Janna Friske

**Janna Vladimirovna Friske** (qizlik familiyasi **Kopilova**; 1974-yil 8-iyul, Moskva, SSSR – 2015-yil 15-iyun, Balashixa, Moskva viloyati, Rossiya) – rossiyalik estrada xonandasi, teleboshlovchi va kino aktrisa. 1996-yildan 2003-yilgacha „Blestyashchiye“ guruhining qoʻshiqchisi. Yakkaxon faoliyati 2003-yildan 2013-yilgacha davom etgan. „Pesnya goda“ festivali laureati.

## Biografiyasi

### Yoshligi
Janna Friske 1974-yil 8-iyulda Moskvada tugʻilgan. Uning egizak akasi tugʻilgandan koʻp oʻtmay irsiy kasallik tufayli vafot etgan. Moskvaning Perovo tumanidagi 406-sonli oʻrta maktabda oʻqigan. 1991-yilda maktabni tugatgan. Maktabdagi havaskorlik tomoshalarida qatnashgan. Xonanda badiiy gimnastika va akrobatika bilan shugʻullangan, balet studiyasi va bal raqsi maktabida raqsga tushishni oʻrgangan.

Maktabni tugatgach, qoʻshiqchi Moskva davlat universitetining falsafa fakultetiga kirishga harakat qilgan, ammo imtihonlardan oʻta olmadi; bir yilini yoʻqotmaslik uchun Moskva davlat universitetining madaniyatshunoslik fakultetiga oʻqishga kiradi, u yerdan jurnalistika fakultetiga oʻqishini koʻchiradi, lekin oʻqishni tugatmagan. Qisqa vaqt davomida ofis mebellarini sotish boʻyicha menejer boʻlib ishlagan.

### Ijodi
1996-yilda qoʻshiqchi mashhur „Blestyashchiye“ musiqiy guruhida ijodiy faoliyatini boshlaydi. Dastlab badiiy rahbar sifatida raqslarni va sahna tasvirlarini qoʻyish bilan shugʻullangan, keyinchalik esa vokalchi sifatida faoliyat olib borgan. Friskening guruhdagi faoliyati davomida 4 ta disk yozilgan va 3 ta kontsert dasturi chiqarilgan. Friskening guruhdagi sherigi Olga Orlova boʻlgan boʻlib, Friske umrining oxirigacha Orlova bilan doʻst boʻlib qoladi.

2001-yilda hali Blestyashchiye guruhi aʼzosi boʼlganida, qoʻshiqichi oʻzining „Lechu v temnotu“ qoʻshigʻiga ilk yakkaxon videoklipini (rejissyor Roman Prigunov) suratga oldiradi.

2003-yilda Janna Friske „Posledniy geroy-4“ realiti-shousida ishtirok etib, finalga chiqqan. Suratga olish ishlari olib borilgan oroldan qaytgach, Friske oʻzining guruhdan ketganini va yakkaxon faoliyatini boshlaganini eʼlon qiladi.

2004-yilda birinchi marta qoʻshiqchi ishtirok etgan film chiqadi, Sergey Lukyanenkoning „Nochnoy dozor“ ilmiy-fantastik romani asosida olingan xuddi shu nomli filmda Janna Zavulonning maʼshuqasi jodugar Alisa Donnikova rolini oʻynagan. Uning ishtirokidagi epizodlarning aksariyati kesib tashlangan (xususan, davomiy ishqiy sahnalar). Filmning davomi „Dnevnoy dozor“da Friske qahramoniga muhim ahamiyat berilgan. 2004-yil oktyabr oyida Andrey Gubin tomonidan yozilgan „La-la-la“ qoʻshigʻiga videoklip surata olish ishlari boʻlib oʻtadi. Videoklip rejissyori Roman Prigunov, operator Vladislav Opelyans boʻlgan.

2005-yil iyun oyida „Gde-to letom“ qoʻshigʻi uchun videoklip suratga olindi. Oʻsha yilning kuzida qoʻshiqchining yagona yakkaxon albomi „Janna“ chiqqqan. Albomning ovoz prodyuserlari xonandaning bastakori va prodyuseri Andrey Grozniy va Sergey Xaruta boʻlishgan. 4 oktyabr kuni Metelitsa koʻngilochar majmuasida disk taqdimoti boʻlib oʻtgan.

Tanqidchi Boris Barabanovning soʻzlariga koʻra, Firske guruhni tark etganidan keyin oʻz faoliyatidagi eng yaxshi va eng kam baholangan „Vestern“ qoʻshigʻini yozgan. Bu qoʻshiq soʻzlarining muallifi Noize MC boʻlib, 2009-yilda qoʻshiqni Friske Tanya Teryoshina bilan birga kuylagan.

2005-yilda Friske „Posledniy geroy“ realiti-shousining beshinchi qismida ishtirok etadi. Qoʻshiqchi „Serdse Afriki“, „Imperiya“, „Sirk so zvyozdami“ va „Sirk“ televizion loyihalarida ham ishtirok etgan.

2007-yil oktyabr oyida „Ya bila“ qoʻshigʻi uchun videoklip suratga olingan va 2008-yil iyul oyida „Janna Friske“ qoʻshigʻining videoklipi chiqqan. Oʻsha yili Friske „Lednikoviy period 2“ loyihasida ishtirok etadi va u yerda avval Vitaliy Novikov, keyin esa Maksim Marinin bilan juftlikda konkida uchgan.

2010-yil mart oyida „O chyom govoryat mujchini“ filmi chiqadi, unda Friske oʻzini oʻynagan. „Kto ya?“ detektiv serialida bosh qahramon ayol rolini oʻynagan.

Janna Friske Maxim, Top Beauty, InStyle, OK!, Allure va Elle kabi turli jurnallarda suratga tushgan. Matbuotda mashhur va badavlat ayol sifatida tilga olingan. Orient Watch, Rexona va Aktivia yogurti kampaniyalarining reklama yuzi boʻlgan.

2011-yil may oyida Friske „*Mashinalar 2*“ multfilmining ruscha dublyajida Holley Shiftwell nomli personajga ovoz bergan. Oʻsha yilning 29-sentyabrida reper Jigan bilan birga yozilgan „Ti ryadom“ qoʻshigʻining premyerasi boʻlib oʻtdi. Noyabr oyida Pavel Xudyakov boshchiligida ushbu kompozitsiya uchun videoklip suratga olish ishlari boʻlgan va 4-dekabr kuni „Gorbushkin dvor“ savdo majmuasida videoklip taqdimoti oʻtkazilgan. Dekabr oyida Friske italiyalik qoʻshiqchi In-Grid bilan birgalikda „Padayet sneg“ qoʻshigʻini yozishgan.

2011—2012-yillarda Friske MTVda „Kanikuli v Meksike“ realiti-shousining dastlabki ikki faslida boshlovchilik qilgan, keyinroq esa uning oʻrnini Alyona Vodonayeva egallagan.

2012-yil iyul oyida qoʻshiqchi ChinKong Production leybli prodyuserligida „Navsegda“ singlini chiqaradi. Sentyabr oyining oxirida Pavel Xudyakov rahbarligida ushbu kompozitsiyaga videoklip suratga olingan.

2016-yilda internetga 2006—2013-yillarda yozilgan Friskening 8 ta nomaʼlum audioyozuvi (jami 25 ta) qoʻyiladi.

2016-yilda qoʻshiqchi xotirasi uchun „Janna Friske – Ya ryadom“ xayriya loyihasi yaratildi.

2017-yilda „Janna Friske – Ya ryadom“ nomli qoʻshiqlar toʻplami chiqdi. Unga xonandaning doʻstlari va hamkasblari tomonidan ijro etilgan 23 ta kompozitsiya kiritilgan.

Friskening butun ijodiy faoliyati davomida Andrey Grozniy va Andrey Shlikov prodyuserlari boʻlishgan. Oradan 6 yil oʻtgach, 2023-yilda „Blestyashchiye“ guruhi Janna ovozi bilan „A na more beliy pesok“ qoʻshigʻining yangi versiyasini chiqarishadi.

### Kasallik va oʻlimi
Janna Friske kasalligi haqida farzand koʻrganidan bir necha oy oʻtgach bilib qolgan. 2013-yil iyun oyining boshida oʻgʻli Platonni dunyoga keltirganidan koʻp oʻtmay, bosh ogʻrigʻidan shikoyat qila boshlagan. Friske AQSh va Germaniyada davolangan. Oʻsha yilning kuzida Friske omma oldida koʻrinishni va Instagramda kunlik fotosuratlarini joylashtirishni toʻxtatadi. 2014-yil 15-yanvarda ommaviy axborot vositalarida kasallik haqida birinchi xabarlar eʼlon qilingan. 20-yanvar kuni oilasi va qarindoshlari Friskening rasmiy veb-saytida uning ogʻir kasal ekanligi haqida bayonot berishadi. Friskening otasining soʻzlariga koʻra, unga operatsiya qilib boʻlmaydigan miya shishi boʻlgan glioblastoma tashxisi qoʻyilgan. Tashxisni onkolog Mixail Davidov tasdiqlagan. 2014-yil yanvar oyidan boshlab qoʻshiqchi Nyu-Yorkdagi Memorial Sloan Kettering Cancer Center klnikiasida davolanadi.

„Perviy kanal“ qoʻshiqchining davolanishi uchun mablagʻ toʻplash tadbirini oʻtkazadi. 2014-yil 24-yanvaga koʻra, 66 447 800 rubl yigʻilgan. Yana 1 307 615 rubl Rusfond hisobiga oʻtkazilgan. Janna Friskening oʻzi Rusfond veb-saytida unga yordam bergan barchaga minnatdorchilik bildiradi. Toʻplangan mablagʻning qolgan qismi navbatda turgan, saraton kasalligiga chalingan bolalarni davolash uchun sarflanishi kerak boʻlgan. 30-yanvar kuni Sharon Osbourne oʻzining videomurojaatida Friskaga yordam berishini eʼlon qiladi. 2016-yil yanvar oyida Rusfond tomonidan Friskeni davolash uchun oʻtkazilgan 20 million rubldan ortiq pul oʻgʻirlangani maʼlum boʻldi.

2014-yilning yozidan boshlab, uzoq muddatli davolanishdan soʻng, Friske Latviyaning Yurmala shahrida reabilitatsiyadan oʻtadi va u yerda oʻzining 40 yoshini nishonlaydi. Qoʻshiqchi Xitoyda davolanish kursini davom ettirgan. Oktyabr oyida qoʻshiqchi Moskvaga qaytib keladi, nogironlar aravachasidan voz kechib, mustaqil ravishda harakatlana boshlaydi.

2015-yil 7-fevralda Sochidagi XXII Olimpiya oʻyinlarining bir yilligiga bagʻishlangan „Segodnya vecherom“ dasturida qoʻshiqchining soʻnggi intervyularidan biri telefon orqali oʻ'tkaziladi va boshlovchi Andrey Malaxov Friske Los-Anjelesdagi klinikada davolanishni qayta boshlaganini eʼlon qiladi. Keyinchalik davolanish Moskvadagi N. N. Bloxin nomidagi Rossiya onkologiya ilmiy markazida davom ettirgan. Davolanish jarayonida xonandaning ahvoli asta-sekin yomonlashdi, hayotining soʻnggi uch oyi komada boʻlgan va 2015-yil 15-iyun kuni soat 22:07 da Moskva yaqinidagi Balashixadagi uyida 40 yoshida vafot etgan. Vidolashuv marosimi 17-iyun kuni Crocus City Hall konsert zalida boʻlib oʻtgan. Dafn marosimi 18-iyun kuni Yeloxovdagi Bogoyavlensk soborida boʻlib oʻtgan. Qoʻshiqchi Nikolo-Arxangelsk qabristoniga dafn etilgan.

## Oilasi

* Otasi Vladimir Borisovich Friske (familiyasini Kopilovga oʻzgartirgan (rod. 13 iyulya 1952, Kostroma), 1952-yil 13-iyul Kostromada tugʻilgan) ilgari rassom (Markaziy sanʼat xodimlari uyida ishlagan), familiyasi Friske va millati nemis. SSSR paytida pasportidagi familiyasi uchun harbiy bilim yurtiga qabul qilinmagan, shuning uchun oʻzining familiyasini xotininikiga oʻzgartirgan. Otasi musiqaga qiziqqan, mexanik, haydovchi boʻlib ishlagan, keyinchalik savdo-sotiq bilan shugʻullangan va 1992-yilda biznes bilan shugʻullana boshlagan, Birlashgan Arab Amirliklarida mehmonxona biznesi mavjud.
* Onasi Olga Vladimirovna Friske (qizlik familiyasi Kopilova, 1951-yil 1-may Shumixada tugʻilgan).
* Jannaning egizak akasi boʻlgan, Friske va akasi yetti oylikda tugʻilishgan, lekin akasi tugʻilish paytida vafot etgan, Janna bu haqda katta boʻlganida xabar topgan.
* Singlisi Natalya Vladimirovna Friske (1986-yil 21-aprelda tugʻilgan). 2007-yildan 2008-yilgacha „Blesyashchiye“ guruhining aʼzosi boʻlgan.
* Jiyani Luna (2022-yil 4-avgustda tugʻilgan, Natalyaning qizi).

## Shaxsiy hayoti
„Blestyashchiye“ guruhida faoliyat olib borgan payti Friske guruh prodyuseri Andrey Grozniy bilan uchrashadi. Guruhni tark etish bilan birga prodyuser bilan ham hamkorlikni toʻxtatgan.

2009-yilda Andrey Grozniy qoʻshiqchiga turmush qurishni taklif qiladi, lekin Friske rozi boʻlmagan, chunki prodyuser boshqa ayol ishqiy munosabatda boʻlgan va undan ayol allaqachon homilador boʻlgandi. Ular qoʻshiq va konsertlar ustida birgalikda ishlashda davom etadilar. 2011-yilda ish munosabatlari ham tugagan. V 2011 godu prekratili i rabochie otnosheniya.

2004—2005-yillarda Friske aktyor Dmitriy Dyujev bilan ishqiy munosabatda boʻlgan.

Turmush oʻrtogʻi teleboshlovchi Dmitriy Shepelev. Oʻgʻli Platon Shepelev (2013-yil 7-aprelda tugʻilgan). Platonning choʻqintirgan onasi qoʻshiqchi Olga Orlova. 
## Diskografiyasi

### „Blestyashchiye“ guruhi tarkibida
# 1997 – Tam, tolko tam (remixes)
# 1998 – Prosto mechti
# 2000 – O lyubvi
# 2000 – Belim snegom
# 2002 – Za chetire morya
# 2003 – Apelsinoviy ray

### Yakkaxon albomi
# 2005 – „Janna“

### Toʻplamlar
# 2008 – „Blestyashchiye“ – „Odnoklassniki“
# 2016 – „Blestyashchiye“ – „Best 20“
# 2017 – „Janna Friske – Ya ryadom“

### Singllar

#### „Blestyashchiye“ guruhi tarkibida

# 1999 – „Djaz i fanki“
# 1999 – „Tolko ti“
# 2000 – „Kolibelnaya“
# 2000 – „Belim snegom“
# 2001 – „Dolgo tebya jdala“
# 2002 – „Za chetire morya“
# 2002 – „A ya vsyo letala“
# 2003 – „Apelsinoviy ray“

#### Yakkaxon faoliyatida

# 2001 – „Lechu v temnotu“
# 2003 – „Steklyannaya lyubov“
# 2004 – „La-la-la“
# 2005 – „Gde-to letom“
# 2005 – „Na gubax kusochki lda“
# 2005 – „Koroli Nochnoy Veroni“ (Valeriy Leontiyev bilan birgalikda)
# 2006 – „Mama Mariya“
# 2006 – „Stariy zamok“
# 2006 – „Malinki“ („Diskoteka Avariya“)
# 2006 – „Akvamarin“
# 2007 – „Ya bila“
# 2008 – „Janna Friske“
# 2009 – „Amerikanes“
# 2009 – „Portofino“
# 2009 – „Vestern“ (Tanya Teryoshina bilan birgalikda)
# 2009 – „A na more beliy pesok“
# 2010 – „Dojd“
# 2011 – „Pilot“
# 2011 – „Ti ryadom“ (Jigan bilan birgalikda)
# 2011 – „Padayet sneg“ (In-Grid bilan birgalikda)
# 2012 – „Navsegda!“
# 2012 – „Tixo padayet sneg“ (Dmitriy Malikov bilan birgalikda)
# 2012 – „Olimpiyskiy ogon“
# 2013 – „Plach i umolyay“

;Qoʻshiqchi vafotidan soʻng chiqqan tribyutlar
# 2015 – „Tango“
# 2016 – „Moskva-London“
# 2016 – „Lyublyu ili nenaviju“
# 2016 – „Konfeta“
# 2016 – „More“
# 2016 – „Ya tvoya“
# 2017 – „Shokolad“
# 2019 – „Ti ne pridyosh“
# 2023 – „A na more beliy pesok“ (Blestyashchiye bilan birgalikda)

## Filmografiyasi

### Dublyaj
* 2008 – The Flight Before Christmas – *laska Vilma*
* 2011 – Mashinalar 2 – *Holley Shiftwell*
* 2014 – Popugay Club – *belaya vorona*

### Hujjatli filmlar
* *Janna Friske. Poslednie 24 chasa* (Sergeya Vasilev va Yekaterina Domninaning „Noviye russkie sensatsii“ turkumidagi hujjatli telefilmi, Rossiya, 2015).
* *Janna* (hujjatli telefilm, Rossiya, 2015;).
* *Posledniy den: Janna Friske* (Zvezda telekanalining hujjatli telefilmi, Rossiya, 2016).
* *Janna Friske. Ostanus* (Ren TV telekanalining hujjatli telefilmi, Rossiya, 2015).
* *Janna Friske. Proshchaniye* (TV Sentr telekanalining hujjatli telefilmi, Rossiya, 2018).

### Televideniye
* Fort Boyard
* Posledniy geroy
* Sirk so zvyozdami
* Bolshiye gonki
* Lednikoviy period
* Kanikuli v Meksike
* Imperiya
* Rozigrish

## Videokliplari

### „Blestyashchiye“ guruhi tarkibida

### Boshqa qoʻshiqchilarning kliplarida

### Yakkaxon faoliyati

## Chartlar

## Yutuqlari
; Oltin grammofon
# 2007 – „Malinki“ qoʻshigʻi uchun, „Diskotekoy Avariya“ gurhi bilan duet.
# 2010 – „A na more beliy pesok“ qoʻshigʻi uchun.

; Muz-TV mukofoti
# 2007 – „Malinki“ qoʻshigʻi uchun „Eng yaxshi ijrochi“, „Eng yaxshi video“ va „Eng yaxshi duet“ nominatsiyalari gʻolibi.

; Pesnya goda
# 2005 – „Gde-to letom“ qoʻshigʻi uchun laureat
# 2006 – „Mama-Mariya“ qoʻshigʻi uchun laureat
# 2009 – „A na more beliy pesok“ qoʻshigʻi uchun laureat

; MTV Russia Movie Awards
# 2006 – „Dnevnoy dozor“ filmidagi Alisa Donnikova roli uchun „Eng yaxshi ayol rol“ nominatsiyasi gʻolibi.

; Fashion People Awards
# 2012 – „Kanikuli v Meksike“ teleloyihasida teleboshlovchiligi uchun „Fashion boshlovchi“ mukofoti gʻolibi.

; Glamour Awards
# 2006 – „Yil ayoli“ mukoftining taqdirlash marosimda *[[Glamour]]* jurnali tomonidan „Yil qoʻshiqchsi“ deb tan olingan.
# 2009 – *[[Glamour]]* jurnali tomonidan „Yil qoʻshiqchsi“ deb tan olingan.

; Zvukovaya dorojka
# 2006 – „Eng seksual qoʻshiqchi“ nominatsiyasi gʻolibi.

## Xotira
* 2016-yil 26-dekabrda xonandaning qabriga haykal qoʻyilgan.
* 2017-yilda xonandaning turmush oʻrtogʻi Dmitriy Shepelev Janna Friske va uning kasallikka qarshi kurashiga bagʻishlangan „Janna“ kitobini nashr etgan.
* 2022-yil 15-iyunda Moskvada Janna Friske haykali oʻrnatilishi rejalashtirilgani haqida maʼlumot paydo boʻladi.
## Manbalar