Fyodor Shmit

**Fyodor Ivanovich Shmit** (*Fedor Karl Ernest Shmidt*, 1877-yil 3-may, Sankt-Peterburg – 1937-yil 3-dekabr, Toshkent) – sovet va rus Vizantiyashunos olimi, arxeolog, muzeyshunos, sanʼatshunos, sanʼat nazariyotchisi. Ukraina SSR Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi (1921-yildan).

## Hayoti
Fyodor Shmit 1877-yil 3-mayda ruslashgan nemislar oilasida tugʻilgan. Otasi amaldagi davlat maslahatchisi Karl Iogann Adolf Ernestovich Shmidt va onasi Mariya Karlovna boʻlgan.

Nemis klassik gimnaziyasida tahsil olgan (1886-1894).

1894-yilda u Sankt-Peterburg imperatorlik universitetining tarix va filologiya fakultetiga oʻqishga kirdi. Shu bilan birga oʻqish, uy-joy va oziq-ovqat uchun pul topish maqsadida repetitorlik qildi. U A.V.Praxov bilan tahsil oldi, uning maʼruzalari Shmitning asosiy ilmiy ishlarini yaratishga turtki boʻldi. Universitetni tugatgach, u kafedrada qoldi, keyin bir muncha vaqt Rossiyaning Italiyadagi elchisi A.I.Nelidovning oʻgʻliga repetitorlik qildi.

Fyodor Shmit Nelidov tomonidan Konstantinopoldagi Rossiya arxeologiya instituti boshligʻi Vizantiyashunos F.I.Uspenskiy bilan magistraturaga kirish uchun tavsiya etilgan .

1901-1904 yillarda. F.I.Uspenskiy bilan birgalikda Kariye masjidining mozaikalari haqida kitob yozgan.

1904-1908-yillarda imperator Aleksandr II nomidagi Sankt-Peterburg gimnaziyasida qadimgi tillardan dars bergan.

1909-yilda Kariye masjidi mozaikalari boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1908-1912-yillarda Rossiya arxeologiya institutida ilmiy kotib lavozimida ishlagan  .

U koʻplab davlatlarga sayohat qilgan. Italiya, Germaniya, Gretsiya va Bolqon mamlakatlari sanʼat yodgorliklarini oʻrgangan va eskizlaridan nusxa koʻchirgan. Afinada boʻlib oʻtgan sharqshunoslarning kongressida (1912) qatnashgan.

1912-yildan Xarkov universitetining sanʼat nazariyasi va tarixi kafedrasi mudiri, Ukraina SSR Xalq Maorif Komissarligining qadimiy yodgorliklarni himoya qilish Butun Ukraina qoʻmitasining muzey boʻlimi boshligʻi (1919-1920). boʻlgan

1921-yildan&#x20;1924-yilgacha Arxeologik komissiya raisi boʻlgan va Kiyevdagi Ukraina milliy fanlar akademiyasida ishlagan.

1924-yil oxiridan Leningrad davlat universiteti professori va Davlat sanʼat tarixi instituti direktori boʻlgan.

1935-yilda F.I.Shmit Toshkentga koʻchirilib, u yerda Oʻzbekiston SSR Davlat sanʼat muzeyiga rus va Yevropa sanʼati boʻyicha ilmiy maslahatchi sifatida qabul qilingan va Oʻrta Osiyo badiiy madaniyatini oʻrgangan.

Toshkentda Shmit ilmiy maqolalar yozgan, badiiy koʻrgazmalar tashkil etish va oʻtkazishda ishtirok etgan. Samarqandga borishga ruxsat olgan, Registon meʼmoriy ansambli va Goʻri Amir maqbarasi gumbazini oʻrgangan. U ishtiyoq bilan Toshkentdagi sanʼat muzeyining hech qachon nashr etilmagan katalogini tuzishga kirishadi.

1937-yil 10-noyabrda (Rossiya Federatsiyasi IIV maʼlumotlariga koʻra) yoki 1937-yil 3-dekabrda (Oʻzbekiston SSR KGB maʼlumotlariga koʻra) Toshkentda otib oʻldirilgan.

## Adabiyotlar
* *Ковпаненко Н. *К истории изучения памятников монументального искусства // Историко-культурное наследие Украины: проблемы исследования и сохранения.&#x20;— К.: Институт истории Украины НАН Украины, 1998.&#x20;— С. 326—327, 328, 329, 330—331, 332.
* *Ковпаненко Н. *Шмит (Шмидт) Федор Иванович // Выдающиеся деятели науки и культуры Киева в историко-краеведческом движении Украины: Биографический справочник.&#x20;— К.: Институт истории Украины, 2005.&#x20;— Ч. 2.&#x20;— С. 300—307.
* *Ковпаненко Н. *Шмит (Шмидт) Федор Иванович // Энциклопедия истории Украины.&#x20;— К.: Научная мысль, 2013.&#x20;— Т. 10.&#x20;— С.649&#x20;— 650.
* 
* *Прокофьев В. Н.* Художественная критика — история искусства — теория общего художественного процесса: их специфика и проблемы взаимодействия в пределах искусствоведения // Прокофьев В. Н. Об искусстве и искусствознании. — М.: Советский художник, 1985. — С.284—287.
* 
* 
* 
* ''Филиппенко Р. И. Ф. И. Шмит — заведующий Музеем изящных искусств и древностей Харьковского университета // Вопросы музеологии. — 2016, № 1 (13) — С. 69-77.
*Филиппенко Р. И. Ф. И. Шмит: первые годы работы в Харькове // Современное общество и власть. – 2018, № 3 (17). – С.11–18.
*Филиппенко Р. И. Ф. И. Шмит - председатель Вольного факультета искусств // Учен. зап. Казан. ун-та. Сер. Гуманит. науки. – 2019. – Т. 161, кн. 2–3. – С. 199–207.
* 

## Manbalar