Sayyad Aran

**Sayyad Aran** yoki **Sayyad Salahli** (1952-yil 15-yanvar, Ozarbayjon SSR, , Garadonlu, SSSR) – Ozarbayjon siyosatchisi va akademiki. Milliy Assambleya (Ozarbayjon) aʼzosi boʻlgan  .

## Biografiyasi
Sayyod Adil oʻgʻli Salohli 1952-yil 15-yanvarda  Garadonlu qishlogʻida oʻqituvchi  oilasida tugʻilgan. Oila 10 farzanddan iborat edi, u yerda u birinchi boʻldi.

1958-1968-yillarda  shahridagi oʻrta maktabda oʻqigan. 1968-1972 yillarda Ozarbayjon Davlat Pedagogika universitetining filologiya fakultetida tahsil olgan.

1973-1974-yillarda Sovet Armiyasining Qivagʻning Nijchivand shahrida joylashgan 69626  sonli harbiy qismida kapitan boʻlib xizmat qilgan. 1974-yildan 1989-yil dekabr oyi oxirigacha Imishli shahridagi oʻrta maktabda ishlagan. 1990-yilda Imishli shahar xalq taʼlimi boʻlimi mudiri etib tayinlangan, biroq koʻpi bilan bir yildan soʻng bu lavozimdan ozod etilgan. 1991-yil 2-yanvarda Imishlidan Bokuga koʻchib oʻtib, dastlab „Elm“ gazetasida ishlagan va boʻlim mudiri boʻlgan. 1992—1995-yillarda „Səs“ (Ovoz) gazetasi muharririning birinchi oʻrinbosari boʻldi.

U „Yangi Ozarbayjon“ partiyasida yetakchilik qilgan . U Ozarbayjon hukmdori Haydar Aliyevning yaqin hamkori sifatida tasvirlangan.

Sayyod Aran 1995 yilda 67-sonli Zardab-Imishli-Ujar saylov okrugidan, 2000-yilda 67-sonli Zardab-Imishli saylov okrugidan Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisiga deputat etib saylangan.

2001-yildan Ozarbayjon universitetining jurnalistika fakulteti dekani lavozimida ishlagan. 2001-yilda Boku davlat universitetining yuridik fakultetida oliy taʼlim boʻyicha ikkinchi darajali diplom oldi. 2005-yilda Adabiyot institutida „1960–1980-yillarda ozarbayjon nasrida psixologiya (Movlud Sulaymonli ijodi boʻyicha)“ mavzusida Ozarbayjon adabiyoti (mutaxassislik kodi: 10.01.01) nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

2006-yil 9-oktyabrda unga Ozarbayjon Respublikasining birinchi darajali favqulodda va muxtor elchisi diplomatik unvoni berildi. 2006-yil 9-oktyabrdan 2010-yil 3-maygacha Turkiyaning Istanbul shahrida Ozarbayjon Respublikasi Bosh kengashi va 2006-yil 14-dekabrdan 2010-yil 3-maygacha Doimiy vakil boʻlib ishlagan. Qora dengiz iqtisodiy hamkorlik tashkilotiga.

2011-2012-yillarda Ozarbayjon Milliy Assambleyasi (Milli Mejlis) apparati rahbari xizmatining hududiy birliklar va munitsipalitetlarning davlat reestrining yetakchi maslahatchisi lavozimida ishlagan.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining 2012-yil 16-noyabrdagi qarori bilan Diniy birlashmalar boʻyicha davlat qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan.

### Adabiyotlar
Uning badiiy ijoddagi debyuti 1978-yilda sodir boʻlgan. Uning ilk asari 1978-yilda Boku shahridagi „Ulduz“ jurnalining 11-nashrida chop etilgan „Ibish amaki“ qissasi Keyinchalik uning asarlari „Azerbaijan“, „Literature Azerbaijan“, „Qrakan Azerbaydjan“, „Youth“, „Azerbaijan Women“, „Pioner“ jurnallarida, „Literature and art“, „Voice“, "525-gazetasi, „Yoʻl“, „Dede Gorgud“ va boshqa gazetalar. „Koʻprik“ uning 1983-yilda Bokudagi „Ganjlik“ nashriyotida chop etilgan birinchi kitobidir.

Filologiya fanlari doktori, professor Akif Huseynov Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasining 1985 yil yakunlariga bagʻishlangan yillik anjumanda „Bridge“ qissasini yilning eng muvaffaqiyatli hikoyalaridan biri sifatida taqdim etdi. 2012-yil 14-noyabr kuni Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasining „Natavan“ klubida Sayyod Aranning 60 yillik yubiley tadbiri boʻlib oʻtdi. Yubiley marosimida soʻzga chiqqan Ozarbayjon xalq yozuvchisi Movlud Sulaymonli yubiley marosimida soʻzga chiqib, uning ijodiga quyidagicha baho berdi: *Sayyod Aran barcha boʻlayotgan voqealarga – bizni oʻrab turgan voqealarga yaqin boʻlgan yozuvchi.* *U eng kichik tafsilotlar boʻlsa ham uzoqdan hech narsa yozmaydi.* *Agar u oʻzidan oʻtmasa va yaqinlik yaratmasa, yozmaydi.* *Shuning uchun ham uning asarlari juda tirik va sogʻlom*.

Adabiy-ijtimoiy faoliyati „Progresst“ medali, „Gold pen“ mukofoti va „Inom“ faxriy yorliqlari bilan taqdirlangan.

* „Koʻprik“ (hikoyalar). Boku: „Yoshlik“, 1983-yil. (Ozarbayjon)
* „Sovuq quyosh“ (hikoya va hikoyalar). Boku: „Tabriz“, 1996-yil. (Ozarbayjon)
* „Betartiblikdan barqarorlik sari“ (1992–1997-yillardagi Haydar Aliyevning ikkinchi muddatidan keyin mamlakatda sodir boʻlgan voqealarni aks ettiruvchi siyosiy-publitsistik kitob). Boku: 1997-yil. (Ozarbayjon)
* „Tinchlik uchun Nobel mukofoti ufqqa qaraydi“ (siyosiy-publitsistik maqolalar). Boku: 2003-yil. (Ozarbayjon)
* „1960–80 yillarda Ozarbayjon nasrida psixologiya“ (Movlud Sulaymonli ijodi haqida monografiya). Boku: 2004-yil. (Ozarbayjon)
* „Heydar Aliyev va Ozarbayjon davlat neft strategiyasi“ („Heydar Aliyev va Ozarbayjon davlat neft strategiyasi“). Istanbul: 2009-yil. (Kurka)
* „Oq qogʻoz“ (Ozarbayjon. „Toza qogʻoz“). (hikoyalar va hikoyalar). Istanbul: „Mingyillik“, 2010-yil. (Kurka)
* „Qutiga tiqilib qolgan“ (hikoyalar). Boku: „Qonun“, 2012-yil. (Ozarbayjon)
* „Frost“ (hikoyalar kitobi). Boku: „Vektor“ nashriyoti, 2016 (Ozarbayjon)
* „Tonglarga shukrona“ (milliy-maʼnaviy qadriyatlarga oid maqola va suhbatlar toʻplami). Boku: „Tuna“ nashriyoti, 2017. (Ozarbayjon)
* „Bosh tosh“ (roman). Boku, „Fan va taʼlim“ nashriyoti, 2020-yil.
* „Qarov“ (hikoyalar). Belgrad, Serbiya: CZQR „Jovan“ nashriyoti, 2020 (serb.)
* „Qabr toshi“ (roman). Istanbul: „Zengin yayncılık“ nashriyoti, 2020 (turkcha)
* „Uygʻon“ (hikoyalar). Tabriz: „Azer-Turon“ nashriyoti, 2021 (Az.) (forscha)
* „Gʻaybullaning foydasi“ (hikoyalar) Moskva: Ridera nashriyoti, 2021 (rus tilida)
* „Irevanga yoʻllar“, (roman), „Fan va taʼlim“ nashriyoti, 2021-yil
* „Tojning qaytishi“, (roman), Fan va taʼlim nashriyoti, 2022-yil

## Oilasi
Oilali, uch oʻgʻli  va yetti nabirasi bor.

## Mukofotlari

* 1988 yil – „Eng yaxshi komsomolchi oʻqituvchi“ koʻkrak nishoni.
* 2001 yil – „Oltin qalam“ mukofoti. 
* 2001 yil – AQShning Texas shtatining faxriy fuqarosi.
* 2005 yil (21 iyun) – „Taraqqiyot“ medali. 
* 2005 yil – Ozarbayjon ommaviy axborot vositalarining „Eʼtiqod“ („Inom“) faxriy diplomi. 
* 2009 yil (iyun) – Turkiyada nashr etilgan First Business jurnalining „Yil diplomatiyasi“ nominatsiyasi „Tops-2008“ laureati. 
* 2015 yil (15 iyul) – „Xizmat koʻrsatgan jurnalist“. 
* 2017 yil (19 may) – Xalqaro Rasul Rzo mukofoti.
* 2019 yil – Ozarbayjon Respublikasi diplomatik xizmatlarining 100 yilligi yubiley medali
* 2021 yil – Turk dunyosi va turkiy dunyo madaniyati va ilm-fanini rivojlantirish yoʻlidagi samarali faoliyati uchun Turk dunyosi tadqiqotlari xalqaro fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylandi va „Xalqaro Oltin Yulduz“ medali bilan taqdirlandi. Turkiya-Ozarbayjon qardoshlik munosabatlari.
* 2021 yil – „Vektor“ xalqaro fanlar akademiyasining Shohmar Akbarzoda nomidagi xalqaro mukofoti bilan taqdirlangan.
* 2022 yil – Davlat xizmati sohasida samarali faoliyati uchun „Shohrat“ ordeni.
* 2022 yil – Turk madaniyatini dunyoga targʻib qilgani va keng maydonda targʻib qilgani uchun Mahmud Koshgʻariy nomidagi xalqaro jamgʻarma tomonidan taʼsis etilgan „Mahmud Koshgʻariy“ mukofoti bilan taqdirlangan.
* 2022 yil – Turkiya Ilmiy va adabiy asarlar egalari professional uyushmasi (ILESAM) tomonidan xalqaro „Turk dunyosi shon-sharaf medali“ bilan taqdirlangan.
* 2022 yil – Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasining maxsus diplomi bilan taqdirlangan

## Manbalar

* Ozarbayjon Respublikasi Dini Qurumlar bilan Ish Davlat boʻyicha veb-saytda Sayyad Adil oʻgʻli Salahli 
* YouTubeda Sayyad Aranla Pkk karabaga mi yerleşiyor? ishtirokchilar.
* Sayyad Araning „Günün kunorta çaği sevishanlar“ hikoyasi. „Zerdab. Com“ sayti. 24 may 2012 yil, sah. 5. 
* Sayyad Aranın „Sanganda qalan mushtuluq“ hikoyasi. Adabiyot gazetasi. 9 noyabr 2012 yil, sah. 5. 
* Sayyad Araning „Brak“ hikoyasi. „Qafqazinfo. Az“ internet gazetasi. 15 yanvar 2013 yil. 
* Sayyad Araning „Qətl“ hikoyasi. „Qafqazinfo. Az“ internet gazetasi. 21 yanvar 2013 yil. 
* Sayyad Araning „Girov qoʻyilgan saqqal“ hikoyasi. „Azad Azərbaycan“ gazetasi. 14 oktyabr 2012 yil, sah. 7. 
* Ozarbayjon Kitobxonalari Toplu elektron Kataloqu .