Shahed Saegheh

**Saegeh** (inglizcha: „Thunderbolt“) — bu Shahed Aviation Industries tomonidan ishlab chiqarilgan Eron turbofanuchar qanotli uchuvchisiz jangovar havo apparati (UCAV). U 2011-yilda Eron tomonidan qoʻlga olingan va keyin teskari muhandislikdan oʻtkazilgan Lockheed Martin RQ-170 Sentinel UAVga asoslangan, lekin undan kichikroq va undan sezilarli darajada farq qiladi. Bu RQ-170 asosidagi Eronning ikkita uchuvchi qanotli UBAlaridan biri va Shahed 171 Simorgh, toʻliq oʻlchamli nusxasi.

Saegeh 2016-yil oktabr oyida paydo boʻlgan

Bir qator gʻarb manbalari Saegehning qurolga qodir ekanligiga shubha bildirishdi va bu faqat ISR platformasi ekanligini aytishdi.

2017-yil holatiga koʻra 10 ta Saegeh dronlari ishlab chiqarila boshlandi va Eron 2025-yilgacha kamida 50 tani sotib olishni rejalashtirgan

## Variantlari
Saegehning texnik xususiyatlari nomaʼlum, ammo uning qanotlari 6–7 metr atrofida ekanligi taxmin qilinmoqda.

### Saegeh-1
Saegeh-1 birinchi marta 2016-yilda Eron qurollari koʻrgazmasida taqdim etilgan.

Eron hukumati xabariga koʻra, Saegeh-1 toʻrtta aniq boshqariladigan tankga qarshi boshqariladigan Sadid-1 raketalarini olib yurishi mumkin. Eron hukumati UAVning parvozini namoyish etmadi yoki uning masofasi qanday ekanligini aytmadi. Saegeh-1da aniq nishonga olish/optik tizim yoʻq edi. 

Saegehning birinchi modellarida Simorgh/RQ-170 ning frontal havo olishi yoʻq edi.

### Saegeh-2
Ushbu model **Shahed 191** nomi bilan ham tanilgan. Keyinchalik koʻrsatilgan modellarda frontal havo qabul qilish mavjud. Ehtimol, faqat pistonli dvigatelli modellarda frontal kirishlar mavjud emas. UAV uchish-qoʻnish yoʻlagidan (ehtimol, Toyota Hilux yuk mashinalari) tezlikda harakatlanayotgan transport vositasiga oʻrnatilgan maxsus tokchalardan koʻtariladi va tortib olinadigan qoʻnish moslamalari bilan uchish-qoʻnish yoʻlagida topiladi. Tasnim News xabariga koʻra, Shahed 191 RQ-170 oʻlchamining 60 foizini tashkil qiladi.

Shahed 191 ikkita Sadid-1 raketasini ichkarida olib yuradi va tortib olinadigan qoʻnish moslamalarida qoʻnadi. Shahed 191 kruiz tezligi 300 ga teng&nbsp;km/soat, chidamliligi 4,5 soat, masofa 450&nbsp;km va foydali yuk 50&nbsp;kg. Yuqoriga 25 000&nbsp;fut balandlikka koʻtarila oladi Qanotlar kengligi 7,31 metr, uzunligi 2,7 metr, maksimal uchish ogʻirligi 500&nbsp;kg, maksimal tezligi esa 350&nbsp;km/soatni tashkil qiladi.

Fars axborot agentligining xabar berishicha, Saegeh-2 Suriyadagi janglarda,  “ Islomiy davlat ” terror tashkilotiga qarshi raketalardan foydalangan. 

### Propellar bilan ishlaydigan varianti
2019-yilda boʻlib oʻtgan urush oʻyinlarida Eron parvona bilan ishlaydigan Saegeh variantini koʻrsatdi. U oʻzining Sadid-1 qurollarini tashqarida olib yuradi va qoʻzgʻalmas desantlarga tushadi. U Shahed 191 variantiga oʻxshash tarzda uchadi.

## Operatsion tarixi

2018-yilning 1-oktabr kuni IRGK Aerokosmik kuchlari Suriyaning sharqiy qismidagi Abu-Kamol mintaqasidagi nishonlarga hujum qilish uchun ballistik raketalar va dronlardan, jumladan Saegeh UAVlardan foydalangan. Garchi Eron birinchi marta Saegehni tanasi ostiga osilgan toʻrtta Sadid-1 raketasi bilan koʻrsatgan boʻlsa-da, ular bu voqeada Saegheh UBA oʻzining ichki bomba boʻlinmalaridan bitta Sadid-1 bombasini chiqarib yuborayotgani tasvirlangan videoni eʼlon qilishdi.

2018-yil fevral oyida Isroil-Suriya oʻrtasidagi voqea paytida Isroil Saegehni urib tushirdi. *The Times of Israel gazetasining* xabar berishicha, UAV dizayni asosan qoʻlga olingan RQ-170 ga asoslangan; IAF brigada generali Tomer Barning aytishicha, dron ancha ilgʻor boʻlib, gʻarb texnologiyasiga taqlid qilingan.

2022-yil iyul oyida Qoʻshma Shtatlar Rossiya rasmiylari Eronga dronlar, jumladan sunʼiy yoʻldosh tasvirlarida Shahed-191 deb belgilangan bir nechta samolyotlarni „tekshirish“ uchun borganini daʼvo qildi. Ushbu samolyotlardan kamida bittasi Kashan aerodromi yaqinida parvoz qilayotganda tasvirlangan. Hisobotda aytilishicha, samolyot „hujum qilish qobiliyatiga ega“.

2022-yil oktabr oyida Yevropa Ittifoqi Shahed Aviation Industriesga qarshi sanksiyalar joriy qildi, bu kompaniyani Ukrainadagi rus qoʻshinlarini uchuvchisiz samolyotlar bilan ta’minlash uchun javobgarlikka tortdi (Rossiya Eron UBAlardan foydalanishni rad etadi).

## Operatorlar

;  Eron

* Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusi - Aerokosmik kuchlar

## Texnik xususiyatlari (Shahed 191)
**Umumiy xarakteristika**
* **Ekipaj:** yoʻq
* **Uzunligi:** 2.7&nbsp;m (8&nbsp;ft 10&nbsp;in)
* **Qanotlari uzunligi:** 7.31&nbsp;m (24&nbsp;ft 0&nbsp;in)
* **Ogʻriligi:** 500&nbsp;kg (1,102&nbsp;lb) 100 kg qoʻshimcha yuk
* **Maksimal uchish ogʻirligi:** 500&nbsp;kg (1,102&nbsp;lb)

**Texnik imkoniyatlari**
* **Maksimal tezligi:** 350&nbsp;km/h (220&nbsp;mph, 190&nbsp;kn)
* **Kreyser tezligi** 300&nbsp;km/h (190&nbsp;mph, 160&nbsp;kn)
* **Jang hoatdagi masofa:** 1,500&nbsp;km (930&nbsp;mi, 810&nbsp;nmi)
* **Chidamlilik:** 4.5 soat
* **Ishlash balandligi:** 7,620&nbsp;m (25,000&nbsp;ft)

## Yana qarang

* Eron-AQSh RQ-170 hodisasi

### Tegishli rivojlanish

* Lockheed Martin RQ-170 Sentinel
* Shahed 171 Simurg

### Taqqoslanadigan rol, konfiguratsiya va davrdagi samolyotlar

* AVIC 601-S
* Northrop Grumman RQ-180
* Mikoyan Skat
* Sukhoi Okhotnik
* Northrop Grumman Bat

## Manbalar