open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ozarbayjonda atom energiyasi

**[[Ozarbayjon]]da [[atom energetikasi]]** — hozirgi kunda Ozarbayjon Respublikasida mavjud boʻlmagan, ammo uzoq kelajakda rivojlantirish rejalashtirilgan tizim.
## Tarix
Elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun Ozarbayjonda atom energiyasidan foydalanish gʻoyasi 70-yillarning oʻrtalariga borib taqaladi. 1980-yilda Bokudan 90 km janubi-sharqda joylashgan Navahi aholi punkti yaqinida loyihaviy quvvati 1000 MVt ga teng atom elektr stantsiyasining poydevori qoʻyilgan. Joyni tanlash har xil omillarga bogʻliq edi. Buning sababi shundaki, mintaqaning sanoat potentsialini kengaytirish rejalari va sovet olimlarining fikriga koʻra, seysmik jihatdan qulay zonadir. Ammo Chernobil fojiasidan keyin ushbu loyihani amalga oshirish kechiktirildi va butunlay tark etildi.

Ozarbayjonda yadro energiyasidan foydalanish boʻyicha Milliy yadroviy tadqiqotlar markazi yopiq aksiyadorlik jamiyati 2014-yil 8-mayda Ozarbayjon Respublikasi aloqa va yuqori texnologiyalar vazirligi huzurida tashkil etilgan. Markazning asosiy maqsadi atom energiyasidan elektr energiyasini olish emas, balki uni sanoat, qishloq xoʻjaligi, sogʻliqni saqlash va boshqa sohalarda qoʻllashga erishish. Ozarbayjon 2002-yilda Xalqaro Atom Energiyasi Agentligiga aʼzo boʻldi. Ozarbayjonda tadqiqot yadro reaktorini qurish uchun ariza 2007-yilda Xalqaro Atom Energiyasi Agentligi (IAEA) tomonidan qabul qilingan.
## Rejalar
Energiya taqchilligiga duch kelayotgan mamlakatlardan farqli oʻlaroq, Ozarbayjonning katta neft va gaz zaxiralari tufayli yadro energiyasidan foydalanish ahamiyatli emas. Hisob-kitoblarga koʻra, Ozarbayjonda gaz zaxirasi 100 yil, neft esa 50-60 yil saqlanib qoladi. Biroq, atom energiyasi neft va gazdan ikki baravar arzon. Ozarbayjon yadro energiyasidan foydalanish uchun kamida 20 yil vaqt oladi.

## Manbalar
Ozarbayjon Respublikasining Konstitutsiyasi

**Ozarbayjon Respublikasining Konstitutsiyasi** () — Ozarbayjon Respublikasining asosiy qonuni, oliy yuridik kuchga ega boʻlgan siyosiy-huquqiy hujjat. Yangi konstitutsiya 1995-yil 12-noyabrda referendum yoʻli bilan qabul qilingan va 27-noyabrda kuchga kirgan.
## Tarixi
Ozarbayjonning birinchi Konstitutsiyasi (Ozarbayjon SSR) 1921-yil 19-mayda I Butun Ozarbayjon Sovetlari Kongressida qabul qilindi. 1921-yil Konstitutsiyasi shahar va qishloq proletariatining diktaturasini mustahkamladi. RSFSR Konstitutsiyasining namunasi asosida tuzilgan ushbu konstitutsiya ishchilar sinfining davlat boshqaruvidagi yetakchi rolini taʼminladi. Ozarbayjon Konstitutsiyasining yangi tahriri 1925-yil 14-martda IV Umumittifoq Sovetlarining qurultoyida qabul qilindi.

1937-yil 10-martda boʻlib oʻtgan IX Butunjahon Ozarbayjon Sovetlari Kongressi, Ozarbayjon SSR yangi Konstitutsiyasi loyihasini muhokama qildilar va 14-martda respublikaning yangi konstitutsiyasini tasdiqladilar. Yangi konstitutsiya respublikaning milliy, iqtisodiy, siyosiy va tarixiy xususiyatlarini aks ettirdi. 1978-yil 21-aprelda toʻqqizinchi chaqiriq Ozarbayjon SSR Oliy Kengashining navbatdan tashqari VII sessiyasi Ozarbayjon SSRning soʻnggi Konstitutsiyasini qabul qildi.

Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, yangi Konstitutsiya tayyorlash zarurati paydo boʻldi. 1995-yil 12-noyabrda boʻlib oʻtgan umumxalq referendumi bilan mustaqil Ozarbayjonning birinchi Konstitutsiyasi qabul qilindi.

2002-yil 24-avgustda umumxalq ovozi bilan (referendum) Ozarbayjon Konstitutsiyasiga birinchi tuzatish kiritildi.

2009-yil 18-martda referendumda Konstitutsiyaning 29-moddasiga oʻzgartishlar qabul qilindi.

2016-yil 26-sentabrda 2009-yil Konstitutsiyasiga tuzatishlar ommaviy ovoz berish orqali qabul qilindi. Shunday qilib, Ozarbayjonda mamlakat Vitse-prezidenti lavozimi oʻrnatildi, prezidentlik muddati 5 yildan 7 yilgacha uzaytirildi, Prezident shuningdek, Milliy Majlisni tarqatib yuborish huquqiga ega.

## Manbalar
Wienerschnitzel

**Wienerschnitzel** () — 1961-yilda John Galardi tomonidan tashkil etilgan fastfud restorani.

## Manbalar
Uygʻur kirill alifbosi

**Uygʻur kirill alifbosi** (**Uyghur Kiril Yëziqi** yoki **Уйғур Кирил Йезиқи**) — uygʻurlar foydalanadigan kirill alifbosi. Ushbu alifbodan asosan Qozogʻiston Respublikasi va boshqa MDH davlatlari hududida istiqomat qiladigan uygʻur millatiga mansub kishilar foydalanadilar.
## Tarixi
Alifbo 1937-yilda sobiq SSSR hududida lotin alifbosiga alternativa sifatida 1926-yilda ishlab chiqilgan, chunki uygʻur tilini lotinlashtirish 1927-1928-yillarda lotin alifbosiga oʻtgan Uygʻurlarning Turkiya bilan aloqalarini kuchaytiradi.

1949-yilda Xitoy Xalq Respublikasi eʼlon qilinganidan soʻng, rus tilshunoslari xitoyliklarga xitoyning turli xil ozchiliklarning tillarini kodlashiga va kirill alifbosi asosida alifbolarni targʻib qilishga yordam bera boshladilar, shuning uchun Xitoy uygʻurlari ham kirill alifbosidan foydalanishni boshladilar.

SSSR va Xitoy oʻrtasidagi tanglik kuchaygan sari, xitoyliklar Uygʻur kirill alifbosini rad etishdi va 1959-yildan boshlab yangi uygʻurlar alifbosi uygʻurlar orasida ishlatila boshlandi va hanuzgacha ishlatilayotgan arab alifbosi tiklandi.

Uygʻur kiril alifbosi SSSR hududida qoʻllanila boshlandi va hozirgi paytda u Qozogʻiston va boshqa MDH mamlakatlarida, shuningdek, sovet standartidagi uygʻurlarni yozish uchun ishlatilmoqda.
## Alifbo

## Manbalar
Xitoydagi qozoqlar

**Xitoydagi qozoqlar** () — qozoqlarning eng katta diasporasi.

## Tarixi

Birinchi qozoqlar XVII-XVIII asrlarda Jungʻorlar hududiga koʻchib oʻtdilar, 1757-yilda Oyratlarning koʻp qismi Sin armiyasi tomonidan yoʻq qilindi va Rossiya imperiyasi va Xitoy tomonidan Oʻrta Osiyo yerlarining ajratilishi natijasida qozoqlar zamonaviy mulklaridan mahrum boʻlishdi.

Xitoy hukumatining harakatlaridan norozilikning dastlabki belgilari XIX asrning ikkinchi yarmida qozoqlar orasida paydo boʻldi va soliq siyosatining qattiqlashishi bilan bogʻliq edi. Yilishsha Aktayuli va Kobesh Aytbayuli (Kobesh-Botir) boshchiligidagi baʼzi qozoqlar Xovd daryosidan oʻtib, Moʻgʻulistonga koʻchib oʻtdilar. Shunga qaramay, XIX asrning oxiriga kelib, Xitoyda qozoqlar soni 100 ming kishiga yetdi, 1911-yilga kelib esa migratsiya jarayonlari natijasida deyarli 225 ming kishini tashkil etdi. Bundan tashqari, 1916-yildagi Oʻrta Osiyo qoʻzgʻoloni bostirilganidan keyin yana 300 ming qozoq Xitoyga koʻchib oʻtdi.

## Soni va koʻchish
Qozoqlar asosan Ili-Qozoq avtonom okrugida, Shinjon-Uygʻur avtonom viloyatining Mora-Qozoq va Barkel-Qozoq avtonom tumanlarida, shuningdek, Tsingxay viloyatidagi Xaysay-Moʻgʻul-Tibet avtonom tumanida va viloyatning Aksay-Qozoq avtonom okrugida istiqomat qiladilar.

1930-yillarda Sharqiy Turkistonda 800 mingga yaqin qozoq bor edi, ularning 100 mingga yaqini 1950-yillarda qoʻzgʻolonlar va qozoqlarning Hindistonga ketishi natijasida halok boʻlgan. Xitoy manbalariga koʻra, 1937-1943-yillarda Shinjonda 4,360,020 kishi yashagan, ularning 930 mingi qozoqlar edi, ammo 1953-yilga kelib, 1953-1954-yillardagi butun Xitoy aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, bu raqam 421 mingga kamaydi (45 % pasaygan).

2000-yildagi rasmiy aholi roʻyxatiga koʻra, Xitoyda qozoqlar soni 1,250,000 kishini tashkil etgan boʻlsa, 2010-yilda qozoqlar soni 1,462,588 kishiga yetgan.

## Manbalar
BTS

**BTS** (; **Bangtan Boys** nomi bilan ham tanilgan) – HYBE korporatsiyasi shoʻba korxonasi boʻlgan BIGHIT MUSIC tomonidan 2013-yilda tashkil etilgan Janubiy Koreyalik oʻgʻil bolalar guruhi. Guruh aʼzolari 7 kishida iborat: Jin, Suga, J-Hope, RM, Jimin, V va Jung Kook. Ular oʻz materiallarining koʻp qismini birga yozadi va birga ishlab chiqaradi. Guruh ijodi dastlab hip-hop janriga asoslangan boʻlib, ularning musiqiy uslublari turli janrlarni oʻz ichiga olgan holda rivojlanib kelmoqda. BTSning qoʻshiqlarida koʻpincha ruhiy salomatlik, maktab yoshidagi yoshlar va balogʻatga yetishish muammolari, yoʻqotish, oʻz-oʻzini sevish va individualizm kabi mavzular yoritib boriladi.

2014-yilda guruhning koreys tilidagi *Dark & Wild* nomli studia albomi hamda yapon tilidagi *Wake Up* nomli albomlari dunyo yuzini koʻrdi

Maʼlumot uchun, BTS guruhi 2013 yilda tashkil topgan boʻlib, avvaliga Janubiy Koreyada, keyin esa butun dunyoda mashhurlikka erishgan. „The Time“ nashri 2017 yilda guruh yigitlarini „Tarmoqdagi eng nufuzli 25 shaxs“ roʻyxatiga kiritgan.

BTSning muxlislari **ARMY** deb ataladi. ARMY soʻzi **Adorable Representative M.C for Youth** () soʻzlarining qisqarmasidan molingan.musulmonmi

## Manbalar

## Havolalar

*
Qirgʻiziston bayrogʻi

**Qirgʻiziston bayrogʻi** — Qirgʻiziston Respublikasining davlat bayrogʻi hisoblanadi.
## Tarixi
Qirgʻiz qoʻzgʻolonchilari 1898-yildagi Andijon qoʻzgʻoloni paytida oq plakatlarni („Milliy ozodlikning Oq bayrogʻi“ deb nomlangan) taqib yurishgan. Keyinchalik, 1916-yildagi Oʻrta Osiyo qoʻzgʻoloni paytida, ular Jizzaxdagi qoʻzgʻolon paytida va yana Prebechakenskaga hujum paytida undan foydalanishgan and during an attack on Prebechakenska..

Sovet Ittifoqi davrida, Sovet Ittifoqi respublikasi boʻlgan Qirgʻiziston Sovet Ittifoqi bayrogʻidan kelib chiqqan va 1953-yilda qabul qilingan bayroqdan kommunizm vakili sifatida foydalangan.

U 1991-yil 31-avgustda Sovet Ittifoqi parchalanishidan toʻrt oy oldin oʻzini mustaqil deb eʼlon qildi. Shunga qaramay, Sovet Ittifoqi bayrogʻi mustaqillik eʼlon qilingandan keyin etti oy davomida davlat bayrogʻi sifatida oʻz maqomini saqlab qoldi. 1992-yil 3-martda u nihoyat yangi dizayn bilan almashtirildi.


Fayl:Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1936–1940).svg|Qirgʻiziston SSR bayrogʻi (1936–40)
Fayl:Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1936–1940, variant).svg|Qirgʻiziston SSRning boshqa bayrogʻi (1936–40)
Fayl:Flag of the Kirghiz SSR 1940-1952.svg|Qirgʻiziston SSR bayrogʻi (1940-52)
Fayl:Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1952–1991); Flag of Kyrgyzstan (1991–1992).svg|Qirgʻiziston SSR bayrogʻi (1952–92).


## Hududiy bayroqlar
Qirgʻizistonning har bir hududi oʻz bayrogʻiga ega.

Batken obl flag.svg|Botken
Flag of Bishkek.svg|Bishkek 
Flag of Chuy Province.svg|Chuy 
Flag of Jalal-Abad region.png|Jalolobod
Flag of Issyk-Kul Region.svg|Issiqkoʻl
Naryn obl flag.svg|Norin
Flag of Osh.svg|Oʻsh
Flag of Talas Province Kyrgyzstan.svg|Talas


## Manbalar
Jalolobod davlat universiteti

**Jalolobod davlat universiteti** () — 1993-yil 2-aprelda Qirgʻizistonning Jalolobod shahrida amaldagi oʻquv muassasalari asosida tashkil etilgan.

Bu **tibbiyot, elektronika, energetika, qurilish, agrosanoat majmuasi** boʻyicha oliy maʼlumot olish uchun moʻljallangan davlat muassasasidir.
## Universitet haqida
JaDU da 10,000 ga yaqin talabalar tahsil olishadi, 700 dan ortiq oʻqituvchilar, shu jumladan 15 fan doktorlari va professorlar, 116 fan nomzodlari va dotsentlar ishlaydi. Bun yerda Hindiston, Eron, Isroil, Qozogʻiston, Nepal, Pokiston, Falastin, Suriya, Turkiya, Turkmaniston, Amerika Qoʻshma Shtatlari va Oʻzbekistondan kelgan 1000 ga yaqin talabalar tahsil oladi.

## Tarixi
* Jalolobod Davlat Universiteti (JaDU) 1993-yil 2-aprelda amaldagi oʻquv yurtlari asosida tashkil etilgan.
* Pedagogika fakulteti 1926-yilda tashkil etilgan va 1947-yilda zoopark veterinariya texnik maktabi (Jalolobod shahrida) tashkil etilgan.
* 1963-yilda Qorakoʻlda Frunze politexnika institutining filiallari tashkil etildi; Toshkoʻmirda 1990-yilda tashkil etilgan.
* Muhandislik-texnik fakulteti 1981-yilda tashkil topgan (Qoʻchqor-Ota).
* Elektromexanika texnik fakulteti 1965-yilda tashkil topgan (Mayluu-Suu)

## Manbalar
Dinamo (stadion, Bishkek)

**Dinamo stadioni** — Qirgʻizistonning Bishkek shahridagi koʻp tarmoqli stadion. Hozirgi kunda u asosan assotsiatsiya oʻyinlarida ishlatiladi va Qirgʻiziston ligasi „Alga Bishkek“ ning uy stadioni boʻlib xizmat qiladi. Bu yerda Sher-Ak-Dan Bishkek jamoasi ham oʻz uy oʻyinlarini oʻtkazadi. Stadion 10 ming kishini sigʻdira oladi.

## Tarixi
**Dinamo** — Qirgʻiziston poytaxti Bishkekdagi futbol stadioni. “ Alga ” va “Sher-Ak-Dan” jamoalari oʻz uylarida oʻynashadi. Imkoniyati 10 ming kishi.

Stadionda Qirgʻiziston chempionati va kubogi oʻyinlari oʻtkaziladi. Bu Bishkekdagi „Spartak“ stadionidan keyin ikkinchi yirik arenadir.

## Manbalar
Talas (futbol klubi)

**Talas futbol klubi** — Talas shahridan qirgʻiz futbol klubi. 2017-yildan beri Qirg‘iziston Birinchi ligasida o‘ynayapti.
## Nomlari
*1992-yil - Namys-APK.
*1993-yil - Adilet.
*1993 (kubok), 2006, 2012-2016 - Talas.
*1997, 2000 - "Manas Dinamo".
*1999-2002, 2005 - "Bo-Terek".
*2003-yil - Manas Ordo.
*2005-2007 - “Texnolog”.
*2007 (kubok) - "Shodikan".
*2008-2011 - "Jeruy-Oltin".
*2017-yildan hozirgi kungacha - "Semetey-Talas".

## Tarixi
Sovet davridagi klubning mavjudligi haqida maʼlumot yoʻq. 1992-yilda Namis-APK (Talas) jamoasi Qirgʻiziston mustaqil chempionatining birinchi mavsumida yakuniy jadvalda 9-oʻrinni egalladi.

1993-yilda klub Birinchi ligada Adilet nomi ostida oʻynadi. Keyingi yillarda jamoaning mavjudligi toʻgʻrisida maʼlumot yoʻq. 1997-yilda „Manas Dinamo“ deb nomlangan klub Qirgʻiziston kubogida qatnashdi, ammo milliy chempionatning dastlabki ikki mavsumida oʻynashmadi.

1998-1999-yillarda Birinchi liga turnirida qatnashgan. 2000-yilda u Premer-ligada boshlandi va u yerda 11-oʻrinni egalladi. 2001-yilda u „Bo-Terek“ nomi bilan Birinchi Liganing Shimoliy hududidagi eng yaxshi toʻrt jamoaga kirdi.

2003-yilda, Oliy Liganing navbatdagi kengayishidan soʻng, u „Shimoliy zona“ turniriga kiritildi va u yerda „Manas-Ordo“ nomi ostida oʻynadi va oxirgi 11-oʻrinni egalladi.

2004-yildan boshlab u muntazam ravishda birinchi, ikkinchi ligada „Manas“, „Texnolog“, „Shodikan“, „Jeruy-Oltin“, „Talas“, „Semetey“ nomlari bilan oʻynaydi.

2012-yilda Qirgʻiziston chempionati Birinchi ligasining bronza medallari Talas futboli tarixida birinchi boʻlib, Talas kubogida chorak finalga qadar yetib bordi. Klubni Zamir Moldokmatov boshqargan, u nigeriyaliklar Aleriva Oluvasen, Gifta va Adeshinani va Eronning Hayatsher klubini legionerlar tarkibiga jalb qilgan, Ulan Sulaymonov, Talabaning yosh, taktik jihatdan juda qobiliyatli oʻquvchisi edi.

2013-2014-yillarda ilgari FTs-96 deb nomlangan Manas klubi (Talas viloyati), keyinchalik Kay Yunayted Premer-ligada oʻynadi. Ammo u Bishkekda uy oʻyinlarini oʻtkazdi va Talasning haqiqiy jamoasi bilan hech qanday aloqasi yoʻq edi. Oʻsha paytda „Talas“ FK Birinchi ligada oʻynashni davom ettirdi, ammo unchalik oʻyinlari yorqin emas.

## Havolalar
* Talas jamoasi footballfacts.ru saytida
* Futbol klublari tarix
Agriz tumani

**Agrizsky tumani** (; ) — maʼmuriy va munitsipal okrug (tuman), Tatariston Respublikasidagi qirq uchdan biri, Rossiyaning shimoli-sharqida, Ij daryosi boʻyida joylashgan. Tumanning maydoni 1776,6&nbsp;km kilometer (693,7 kv m) ni tashkil qiladi. Uning maʼmuriy markazi — Agriz shahri . Aholisi: 36,626 (2010-yil aholini roʻyxatga olish); 36,848 (2002-yil aholini roʻyxatga olish); 39,336 (1989-yil aholini roʻyxatga olish). Agriz aholisi tuman umumiy aholisining 52,7 foizini tashkil qiladi.

## Geografiyasi
Tumanning umumiy maydonining 20 % oʻrmon bilan qoplangan. Okrug orqali Azevka daryosi oqib oʻtadi.

## Manbalar
Ganga Chhu

**Ganga Chhu** - u Xitoyda Tibet muxtor rayonida Hinduiylik muqaddas daryosi. U Manosarovar koʻli (4604 m) va Rakshas Tal koʻli (4580 m) orasida. Ganga Chhu uzunligi - 10 km.
Udipi

**Udipi** yoki **Udupi** — Hindistonda Vayshnava Hinduyilikning muqaddas shahri va Udipi darasi paytaxti. Udipida mashhur Krishna maʼbadi joylashgan. Udupida XIII asrning buyuk Hindistonlik avliyosi Acharya Madhva yashagan.
## Manbalar
Katarmal

**Katarmal** - u Hindistonda, Uttarakhandda, Almora rayonida, Kumaonda joylashgan qishloq. Katarmalda mashhur 9 asr Surya ma'badi joylashgan. Bosh Surya (Quyosh) ma'badi yanida 44 Burhadita yoki Vraddhaditya nomli kichiroq ma'bad joylashgan.
Tojikistondagi etnik guruhlar roʻyxati

**Tojikistondagi etnik guruhlar roʻyxati** — mamlakat hududidagi xalqlar roʻyxati.
## Aholi soni boʻyicha Tojikistondagi etnik guruhlar

## Manbalar
Shuhrat Sattorov

**Shuhrat Sattorov** – „Xabar.uz“ saytining sobiq kolumnisti, 2020-yildan Respublika taʼlim markazi direktori. 2023-yilning 16-noyabridan boshlab Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Raqamli taʼlimni rivojlantirish markazi direktori. 2025-yilning 7-fevralidan Toshkent shahridagi Amity Universiteti rektori.

## Faoliyati
2004—2008-yillarda Oʻzbekiston davlat jahon tillari universitetining xalqaro jurnalistika, 2008—2009-yillarda Puna universiteti (Hindiston Respublikasi)ning Ommaviy aloqalar va jurnalistika fakultetida tahsil olgan.

2018—2020-yillarda Janubiy Koreyaning Yonsey universitetida Davlat, biznes va tadbirkorlik fakultetida magistratura yoʻnalishini tamomlagan.

2012-yildan axborot texnologiyalari sohasida faoliyat yuritib kelmoqda. Mobil texnologiyalar, kommunikatsiya, „elektron hukumat“ tizimi yoʻnalishlarida ilmiy izlanish olib boradi.

2020-yilning 16-iyunidan Respublika taʼlim markazi direktori lavozimiga tayinlandi. 

2023-yilning 16-noyabridan Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Raqamli ta'limni rivojlantirish markazi direktori lavozimida faoliyat koʻrsatmoqda. 

Shuhrat Sattorov hukumat qarori bilan 2025-yilning 7-fevralidan Toshkent shahridagi Amity Universiteti rektori etib tayinlangan. 

## Asarlari
Shuhrat Sattarov „Biz gʻalaba qozonamiz“ kitobi muallifi.

## Manbalar

## Havolalar
* [Rasmiy sahifasi [Facebook]da]
Xitoy — Turkmaniston munosabatlari

**Xitoy — Turkmaniston munosabatlari** — Xitoy va Turkmaniston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Turkmaniston va Xitoy Xalq Respublikasi oʻrtasida diplomatik aloqalar 1992-yil 6-yanvarda oʻrnatilgan. 2013-yil sentyabr oyida mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlar strategik sheriklik sifatida eʼtirof etildi, 2014-yil may oyida Xitoy va Turkmaniston oʻrtasida Doʻstlik va hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim imzolandi.
## Turkmanistonning Xitoydagi elchixonasi
Turkmaniston Prezidentining 1993-yil 6-sentyabrdagi farmoni bilan Turkmanistonning Xitoy Xalq Respublikasidagi (Pekin) elchixonasi ochilgan.

2013-yil 17-sentyabrdan boshlab elchixonani Turkmanistonning Xitoy Xalq Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Chinar Rustemova boshqarmoqda.
### Elchilar
# Raxmanov, Amangeldi (28.03.1995 - 09.03.2009)
# Shixmurodov, Boris (03.11.2001 - 30.10.2001)
# Qosimov, Qurbonmuhammed (30.10.2001 - 20.03.2008)
# Nazarov, Murod (05.01.2009 - 17.12.2010)
# Nazarov, Qurbonnazar (22.02.2011 - 17.09.2013)
# Rustemova, Chinar (17.09.2013 - hozirgi kungacha)
## Turkmanistondagi Xitoy elchixonasi
### Elchilar
# Lu Guicheng (2003-yil sentyabr - 2008-yil sentyabr)
# Wu Hongbin (2008-yil sentyabr - 2011-yil mart);
# Xiao Tsingxua (2011-yil may - 2016-yil avgust);
# Sun Weidong (2016-yil oktyabr oyidan);

## Manbalar
Oʻzbekistondagi turklar

**Oʻzbekistondagi turklar** — Oʻzbekiston Respublikasining hududida yashaydigan etnik turk millati.
## Tarixi
### Usmonli migratsiyasi
Sovet Ittifoqining 1926-yildagi birinchi Butunittifoq aholini roʻyxatga olishida Sovet Ittifoqida 8570 ta turk yashaganligi qayd etilgan. Aholini roʻyxatga olishda turk millatiga mansub shaxslar endi alohida roʻyxatga olinmagan, Oʻzbekistonda istiqomat qilganlar yo oʻzbek jamiyatiga qabul qilingan yoki mamlakatni tark etgan deb taxmin qilinadi.

### Mesxetin turklar migratsiyasi

Ikkinchi Jahon urushi paytida Sovet Ittifoqi Turkiyaga qarshi bosim kampaniyasini boshlashga tayyorlangan. Oʻsha paytda tashqi ishlar vaziri boʻlgan Vyacheslav Molotov Turkiyaning Moskvadagi elchisiga Turkiyaning Onadoʻlining uchta viloyatini (Kars, Ardahan va Artvin) taslim boʻlishini talab qildi. Shunday qilib, Turkiyaga qarshi urush muqarrar boʻlib qoldi va Iosif Stalin turk-gruziya chegarasi yaqinidagi Mesxetiyada joylashgan strategik turk aholisini tozalashni xohladi, chunki rus-turk urushlari paytida mintaqadagi turklar Usmonli imperiyasiga sodiq edilar. Shuning uchun ular Sovetlarga qarshi turishlari mumkin boʻladi. 1944-yilda mesxetin turklar Gurjistonning Mesxeti shahridan zoʻrlik bilan chiqarib yuborildi va Turkiya chegarasida qarindoshlari bilan hamkorlikda kontrabanda, banditizm va josuslikda ayblandi. Oʻsha paytda millatchilik siyosati: „Gruziya uchun Gruziya“ shiori va mesxetiya turklari „tegishli boʻlgan joylar“ ga yuborilishi kerak edi. Ular asosan Oʻzbekistonga deportatsiya qilingan.

## Manbalar
Bosniya va Gersegovinadagi turklar

**Bosniya va Gersegovinadagi turklar** yoki **Bosniyalik turklar** — Bosniya va Gertsegovinadagi eng qadimgi etnik ozchilikni tashkil etuvchi etnik turklardir. Turk jamoati XV asrda Usmonli boshqaruvi ostida mintaqada oʻrnasha boshlagan, ammo Bosniya va Gertsegovina Avstriya-Vengrlar hukmronligi ostida boʻlganida koʻplab turklar Turkiyaga qaytib kelishgan.
## Tarixi
1463-yilda Usmonlilar imperiyasi Bosniya qirolligini zabt etganda, mintaqaga muhim bir turk jamoasi keldi. Bosniyada Usmonli hukmronligi davrida turk jamoatchiligi oʻsdi; ammo, Usmoniylar Bolqon urushlarida magʻlubiyatga uchraganlaridan keyin (1912-13), koʻpchilik turklar bu mintaqada yashovchi boshqa musulmonlar bilan birgalikda uylarini tashlab Turkiyaga „muhojirlar“ (musulmon boʻlmagan davlatlardan kelgan musulmon qochqinlar) sifatida koʻchib ketdilar.
## Madaniyati
2003-yilda Bosniya va Gertsegovinaning Parlament Assambleyasi „Milliy ozchiliklar aʼzolarining huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida“ qonun qabul qildi. Qonunga koʻra, turk ozchiligining madaniy, diniy, taʼlimiy, ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy erkinliklari davlat tomonidan himoya qilinadi.
### Tili
2010-yil ratifikatsiyasining 2-moddasi 2-bandiga binoan, Turk tili Yevropa mintaqaviy yoki ozchiliklar tillari xartiyasiga muvofiq Bosniya va Gertsegovinaning ozchiliklar tili sifatida rasman tan olingan.
### Dini
Bosniyalik turklar sunniy islomdirlar.
### Jamiyat
Bosniyadagi turk jamiyati, har ikki davlat oʻrtasidagi tarixiy rishtalar tufayli yaxshi taʼminlangan.

## Manbalar
Ozarbayjon — Turkmaniston munosabatlari

**Ozarbayjon — Turkmaniston munosabatlari** — Ozarbayjon Respublikasi va Turkmaniston oʻrtasida diplomatik aloqalar 1992-yil 9-iyulda oʻrnatildi. Ozarbayjonning elchixonasi Ashxobod shahrida, Turkmanistonning elchixonasi Boku shahrida elchixonalar bor. Bu ikkala davlat ham EKO, MDH va Birlashgan Millatlar Tashkilotining aʼzosi boʻlib, Turkiy Kengashda ham faol hamkorlik qilmoqdalar. Mamlakatlar chuqur tarixiy va madaniy ildizlarga ega.

Taxminan 36,000 (1995) ozarbayjonlar Turkmanistonda istiqomat qilishadi.
## Tarixi

## Iqtsodiy aloqalar
### Nabucco
**Nabukko** — Turkmaniston va Ozarbayjondan Yevropa Ittifoqi mamlakatlariga, birinchi navbatda Avstriya va Germaniyaga 3300&nbsp;km uzunlikdagi rejalashtirilgan gaz quvuri. Loyihaviy quvvati — yiliga 26-32 milliard kubometr gaz. Loyihaning taxminiy qiymati 7,9 milliard yevro boʻlib, uni tayyorlash 2002-yildan beri davom etmoqda. Qurilish ishlari 2011-yilda boshlanib, 2014-yilda yakunlanishi rejalashtirilgan edi.

## Diplomatik vakolatxonalar
Ozarbayjonning Turkmanistondagi elchisi Vahdet Mamagaga oʻgʻli Sultonzoda. Turkmanistonning Ozarbayjondagi elchisi Toyli Babayevich Komekov.

## Turkmanistonning Bokudagi elchixonasi
Turkmaniston Prezidentining 1999-yil 4-maydagi farmoniga binoan Ozarbayjondagi (Boku) Turkmaniston elchixonasi ochilgan. 2001-yil 4-iyunda Turkmaniston Ozarbayjondan Turkmanistonning Favqulodda va Muxtor elchisining qarorgohi Ozarbayjondan Ashxobodga vaqtincha koʻchirilishi toʻgʻrisida rasmiy ravishda xabar qildi. Turkmanistonning Ozarbayjondagi elchixonasi yopildi, rasmiy sabab sifatida moliyaviy qiyinchiliklar koʻrsatildi.

2008-yilda Turkmanistonning Ozarbayjondagi elchixonasi qayta ochildi.

2017-yil iyun oyidan boshlab elchixonani Turkmanistonning Ozarbayjondagi Favqulodda va Muxtor elchisi Mekan Ishankuliev boshqarib kelmoqda.
## Ozarbayjonning Turkmnistondagi elchixonasi
Ozarbayjonning Turkmanistondagi elchixonasi 2002-yil 25-dekabrda ochilgan.

2015-yildan beri elchixonani Ozarbayjonning Turkmanistondagi favqulodda va muxtor elchisi Hasan Sultan oʻgʻli Zeynalov boshqarib kelmoqda.

## Transport aloqasi
Ikkita poytaxt Lufthansa aviakompaniyasining Ashxaboddan Bokuga parvozi bilan bogʻlangan. 1963-yilda ochilgan Boku-Turkmanboshi parom xizmati ham ishlaydi. Paromlar temir yoʻl va temir yoʻl avtomobillari boʻlib, nafaqat poezdlarni, balki vagonlarni, shuningdek yoʻlovchilarni ham tashiydi.

## Manbalar
Turkmaniston — Armaniston munosabatlari

**Turkmaniston — Armaniston munosabatlari** — Turkmaniston va Armaniston oʻrtasidagi diplomatik aloqalar. Ikkala davlat ham SSSR tarkibidagi ittifoq respublikalari boʻlib, 1991-yilda mustaqillikka erishdilar. Ikkala mamlakat ham YeXHT va BMTning toʻlaqonli aʼzosi.

2015-yilda Armaniston va Turkmaniston oʻrtasida qirq ikki shartnoma, besh protokol uchrashuvlar, uchta memorandum va ikkita deklaratsiya imzolandi.
## Tarixi
Armaniston va Turkmaniston oʻrtasida diplomatik aloqalar 1992-yil 9-oktabrda oʻrnatildi.

1993-yilda ikki tomonlama munosabatlar tarixida birinchi marta Armaniston Prezidenti Levon Ter-Petrosyan Turkmanistonga tashrif buyurdi.

1994-yil iyul oyidan boshlab Armaniston Respublikasining Turkmanistonda elchixonasi faoliyat koʻrsatmoqda.

1997-yilda Armaniston Prezidenti Levon Ter-Petrosyanning Turkmanistonga ikkinchi tashrifi boʻlib oʻtdi.

2000-yilda Prezident Robert Kochariyan Turkmanistonga tashrif buyurdi. 2001-yilda Turkmaniston Prezidenti Saparmurat Niyozov yana tashrif buyurdi. 1993-yildan 2007-yilgacha Armaniston Respublikasining Turkmanistondagi elchixonasini Aram Grigoryan boshqargan.

2010-yilda prezident Serj Sargsyan Turkmanistonga tashrif buyurgan. 2012-yil 29-30-noyabr kunlari Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov Armaniston Respublikasiga tashrif buyurdi.

## Savdo-iqtisodiy aloqalar
Turkmanistondan asosiy import tovarlar: xom ashyo, plastmassa, kauchuk, shuningdek trikotaj buyumlar. Armanistondan asosiy import tovarlar: asbob-uskunalar, moslamalar, qimmatbaho va yarim qimmatbaho toshlar, tayyor oziq-ovqat mahsulotlari.
## Gumanitar hamkorlik
1990-yilda Bokudagi arman bosqinchilardan soʻng, Saparmurat Niyozov Krasnovodskda Armaniston oʻtish joyidan kelgan qochqinlar bilan bir nechta paromlarni qabul qildi. Keyinchalik Boku armanlari Turkmanistonga tarqalishdi

## Manbalar
Versaldagi muhabbat

***Versaldagi muhabbat*** ( — soʻzma-soʻz „Kichkina tartibsizlik“) — 2014-yilda Alan Rickman tomonidan tasvirga olingan *Quyosh qiroli* laqabli Lyudovik XIV ning Fransiyadagi hukmronlik davri haqida hikoya qiluvchi Britaniya tarixiy dramasi. Filmda bosh rollarni Kate Winslet, Matthias Schoenaerts, Alan Rickman, Stanley Tucci va Helen McCrory ijro etgan.

## Syujeti
Fransiya qiroli Lui XIV oʻz qarorgohini Parijning Luvr qasridan Parijning chekkasida qurilayotgan Versalga koʻchirishga qaror qiladi. Versal bog'larining dizayni va qurilishini o'zining bosh me'mori Andre Le Notrga topshiradi. Ko'p miqyosli loyihalarni boshqarayotgan Le Notr bir qancha bog` yaratish bo`yicha mutaxasislar bilan maslahatlashadi. Ulardan biri esa Sabine de Barra ismli ayol edi. U 17-asrda kamdan-kam uchraydigan professional bog`bonchilik bo`yicha mutaxasis ayol.

## Rollarda

* Kate Winslet — Sabine de Barra
* Matias Shonarts — Andre Lenotre
* Alan Rickman — qirol Lui XIV
* Stenli Tuchchi — Filipp, Orlean gertsogi
* Xelen MakKori — Xonim Lenotre
* Rupert Penri-Jons — Dyuk de Lozen
* Genri Garret — Vinsent
* Jeymi Bredli — Marquis du Vass
* Andrea Paula Pol — Pfaltslik Elizabet Charlotte
* Adam Jeyms — Barse xonim
* Stiven Uaytton — Tierri Duras
* Karolina Valdes — Qirolicha Mariya Tereza
* Daniel Webb — Moline
* Morgan Uotkins — Luqo
* Jennifer El — Madam Montespan
* Keti Belton — Luiza
* Fillida qonun — Suzanna
* Pauline Moran — Arian
* Tomas Allam — Lui Aleksandr

## Manbalar

## Havolalar
https://www.imdb.com/title/tt2639254/
Timothy Spall

**Timothy Leonard Spall** (1957-yil 27-fevralda tugʻilgan) – britaniyalik aktyor va teleboshlovchi. Olti karra BAFTA mukofoti nomzodi va Britaniya imperiyasi ordeni sohibi. Screen Actors Guild Awards va Cannes film festivalining eng yaxshi aktyor nominatsiyasi laureati. Harry Potter film qismlarida *Piter Pettigrew* rolini ijro etgan.

1983-yilda ITV komediya-drama seriyasida Auf Wiedersehen rolini ijro etganidan keyin keyin Buyuk Britaniyada mashxurlikka erishgan. Spall *[[Hamlet]]* (1996), *Nicholas Nickleby* (2002), *[[Soʻnggi samuray]]* (2003), *Enchanted* (2007), *The Damned United* (2009), *[[Qirol nutqi]]* (2010), *Ginger and Rosa* (2012), *Denial* (2016), *The Party* (2017), *[[Harry Potter va Azkaban mahbusi (film)|Harry Potter va Azkaban mahbusi]]* (2004), *[[Harry Potter va Alanga kubogi]]* (2005), *[[Harry Potter va Tilsim shahzodasi]]* (2009), *[[Alisa moʻjizalar mamlakatida]]* (2010), Harry P''otter va Ajal tuhfasi: 1-qism'' (2010) va *[[Alisa sehrli oyna ortida]]* (2016) kabi koʻplab filmlarda suratga tushgan.

2000-yil ''Britaniya imperiyasi ordeni OBE'' bilan taqdirlangan. 2010-yilda u Winston Churchill rolini gavdalantirib Qirol nutqi filmida suratga tushdi va ansambl aʼzosi sifatida Screen Actors Guild Awards mukofotini oldi. Spall 2012-yilgi Yozgi Olimpiada Oʻyinlarining yopilish marosimidagi ishtirok etdi. 2014-yilda Cannes film festivalida Mr. Turner roli uchun eng yaxshi aktyor mukofoti oldi.
## Shahsiy hayoti
Spall va uning rafiqasi Sheynning uch farzandi bor: Paskal (1976-yilda tugʻilgan), Rafe (1983-yilda tugʻilgan) va Mersedes (1985-yilda tugʻilgan.

1996-yilda Spallga oʻtkir miyeloid leykemiyasi tashxisi qoʻyildi u oʻsha paytdan beri remissiyada.

## Manbalar

## Havolalar
Turkmaniston — Gruziya munosabatlari

**Turkmaniston — Gurjiston munosabatlari** — Gruziya va Turkmaniston oʻrtasidagi diplomatik aloqalar. 1992-yil 16-iyulda tashkil etilgan. Ikkala mamlakat ham Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining aʼzosi.
## Qiyosiy tavsif

## Tarixi
1991-yilgacha Gurjiston va Turkmaniston Sovet Ittifoqi tarkibidagi ittifoqdosh respublikalar boʻlgan. Gurjistonning mustaqilligi 1991-yil 9-aprelda, shu yilning 27-oktabrida esa Turkmanistonning mustaqilligi eʼlon qilindi.

Tbilisida Turkmanistonning elchixonasi, Ashxobodda Gurjistonning elchixonasi faoliyat koʻrsatmoqda. 2014-yil 20-maydan boshlab Gurjiston]]ning Turkmanistondagi Favqulodda va Muxtor elchisi Giorgi Karalashvili. Turkmaniston Respublikasining Gruziyadagi Favqulodda va Muxtor elchisi — Davletmurat Muratov.

Mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlar tarixida tashriflar va sammitlar muhim oʻrin tutadi. Turkmaniston Respublikasining birinchi Prezidenti Saparmurat Niyozov 1996-yilda Gurjiston]]ga tashrif buyurgan. Gurjiston ikkinchi Prezidenti Eduard Shevardnadze 1997-yilda Ashxobodga tashrif buyurgan.

Gurjiston Respublikasining toʻrtinchi Prezidenti Jorj Margvelashvili 2014-yil dekabr oyida Turkmanistonga tashrif buyurdi. Turkmanistonning ikkinchi prezidenti Gurbanguli Berdimuhammedov Gurjistonlik hamkasbi bilan 2015-yil iyul oyida Tbilisida uchrashgan. 2015-yil dekabr oyida Georgiy Margvelashvili Turkmaniston betarafligining 20 yilligi munosabati bilan „Neytralizm siyosati: Tinchlik, xavfsizlik va rivojlanish uchun xalqaro hamkorlik“ xalqaro konferensiyasida ishtirok etish uchun Ashxobodga tashrif buyurdi.

Ikki tomonlama munosabatlarning huquqiy asosi 36 hujjatdan iborat.

## Manbalar
Turkmaniston — Afgʻoniston munosabatlari

**Turkmaniston — Afgʻoniston munosabatlari** — Afgʻoniston va Turkmaniston oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar. Mamlakatlar oʻrtasidagi davlat chegarasining uzunligi 804 km.
## Qiyosiy tavsif

## Tarixi
Turkmaniston va Afgʻoniston Islom Respublikasi oʻrtasida diplomatik aloqalarni oʻrnatish toʻgʻrisida protokol 1992-yil 21-fevralda imzolandi. Somoniylar, Gaznevidlar va Temuriylar sulolalari davrida ushbu mamlakatlarning hududlari umumiy nazorat ostida edi. 1750-yilda Afgʻonistonning hukmdori Ahmad Shah Durrani va Buxoro amiri Muhammad Murod Bek oʻrtasida doʻstlik shartnomasi imzolandi, Amudaryo Afgʻonistonning rasmiy chegarasiga aylandi. 2007-yil 11-iyulda ikki mamlakat oʻrtasidagi ikki kilometrlik chegara yoʻli qayta tiklandi. Yoʻlni tiklash xarajatlari tomonlarga 550 ming dollarga tushdi. Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedovning aytishicha, uning mamlakati koʻp yillik fuqarolik urushi davrida Afgʻoniston iqtisodiyotini tiklashga yordam beradi.
## Diplomatik vakolatxonalar
Afgʻoniston Islom Respublikasidagi Turkmanistonning elchixonasi Kobul shahrida, Hirot va Mozori Sharifda Turkmanistonning konsulliklari faoliyat koʻrsatmoqda.

Ashxobodda Afgʻoniston Islom Respublikasi elchixonasi mavjud, Favqulodda va Muxtor elchi — Muhammad Fozil Sayfi faoliyat koʻrsatmoqda.
## Turkmanistonning Afgʻonistondagi elchixonasi
2002-yil 11-martda Turkmanistonning Afgʻonistondagi (Kobul) elchixonasi ochildi. Elchixona quyidagi manzilda joylashgan: Kobul koʻchasi, Vazir Akbar Xon, 13/3.

2012-yil iyun oyidan beri elchixonani Turkmanistonning Afgʻonistondagi favqulodda va muxtor elchisi Xemra Togʻalakov boshqarib kelmoqda.
### Elchilar
# Yaranov, Amanmamed (2002-2007)
# Movlamov, Otajon (24.04.2008 — 26.06.2012)
# Togalakov, Hemra (26.06.2012 — hozirgi kungacha)

## Afgʻonistonning Turkmanistondagi elchixonasi
### Elchilar
# Shahmardankul (2000-2003)
# Abdul Kerim Xaddam (2003-2009)
# Muhammad Fazel Sayfi (2009—2016)
# Mirvays Nab (2016 - hozirgacha)

## Manbalar
Kate Winslet

**Kate Elizabeth Winslet** (; 1975-yil 5-oktyabrda tugʻilgan) ingliz aktrisasi. Oscar, Grammy, toʻrtta Screen Actors Guild, uchta BAFTA va beshta Oltin globus mukofotlari sovrindori.

Winslet Angliyaning Berkshire grafligidagi Reading shahrida tugʻilgan. Redroofs teatr maktabida dramaturgiya boʻyicha tahsil olgan. Aktrisa oʻlaroq birinchi marta 15 yoshida *Dark Season* (1991) serialida rol ijro etgan. Keyinchalik, *[[Heavenly Creatures]]* (1994) filmida rol oʻynagan. *[[Sense and Sensibility]]* (1995) filmidagi roli ortidan BAFTA mukofoti bilan taqdirlangan. *[[Titaniс (film)|Titanic]]* (1997) romantikasida bosh qahramonni jonlantirgan. *Titanic* tarixdagi eng kassabop filmlardan biridir.

Winslet keyinchalik *[[Quills]]* (2000), *[[Iris]]* (2001), *[[Finding Neverland]]* (2004), *[[Little Children]]* (2006), *[[Revolutionary Road]]* (2008), *[[The Reader]]* (2008), *[[Versaldagi muhabbat]]* (2014) kabi filmlarida rollar ijro etgan. *The Reader* filmidagi roli uchun BAFTA va Oscar („Eng yaxshi aktrisa uchun“ nominatsiyasida) mukofotlarini qoʻlga kiritgan.

2009-yilda Winslet *[[Time (jurnal)|Time]]* jurnali tuzgan dunyoning eng nufuzli 100 kishisi roʻyxatiga kiritilgan. 2012-yilda Britaniya imperiyasi ordeni (CBE) bilan taqdirlangan. Winslet uch marta turmush qurgan. Rejissyor Sam Mendes bilan ajrashganidan soʻng 2012-yilda biznesmen Edward Abel Smith bilan turmush qurgan. Uning har bir nikohdan bittadan farzandi bor.

## Hayoti
Kate Elizabeth Winslet 1975-yilning 5-oktyabrida Angliyaning Berkshire grafligidagi Reading shahrida tugʻilgan. Otasi – Roger John Winslet, onasi – Sally Anne (qizlik familiyasi Bridges). Kate kelib chiqishiga koʻra britan, irland (otasi tomondan) va shved (onasi tomondan) ajdodlarga mansubdir.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

*
Isroil — Turkmaniston munosabatlari

**Isroil — Turkmaniston munosabatlari** — Turkmaniston va Isroil oʻrtasidagi xalqaro ikki tomonlama diplomatik, siyosiy, harbiy, savdo-iqtisodiy, madaniy va boshqa aloqalar. Ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar 1992-yilda Turkmaniston SSSRdan mustaqillikka erishganidan keyin oʻrnatildi. Isroilning Turkmanistondagi elchisi — Moshe Kamxi (2017-yildan).
## Tarixi
Isroil va Turkmaniston aloqalari ancha tinch. Shunga qaramay, Turkmaniston hukumati Isroil elchilarini (Dinel va Koren) ikki marta rad etdi va 2016-yil may oyida Isroilga tashrifi chogʻida Turkmaniston tashqi ishlar vaziri Rashid Meredov Falastin hukumatiga ham tashrif buyurdi.

2012-yilda Isroil delegatsiyasi Ashxobodda boʻlib, neft kompaniyalari va energetika kompaniyalari rahbarlari bilan uchrashuvlar oʻtkazdi. Oʻsha yilning oktabr oyida Isroil Prezidenti Shimon Peres turkmanistonlik hamkasbi Gurbanguli Berdimuhamedovga Turkmaniston mustaqilligining 21 yilligi munosabati bilan tabriknoma yoʻlladi. Prezident Peres oʻz murojaatida ikki mamlakat oʻrtasidagi aloqalarni mustahkamlashga umid qilayotganini taʼkidladi.

Isroil hukumatining rahbari Netanyaxu 2013-yil 29-sentabr kuni Nyu-Yorkda BMT Bosh assambleyasida Turkmaniston tashqi ishlar vaziri Rashid Meredov bilan uchrashdi. Ushbu uchrashuv Isroilning Turkmanistondagi birinchi elchisi etib tayinlanganidan uch oy oʻtgandan keyin boʻlib oʻtdi. Uchrashuvdan soʻng ikki tomonlama munosabatlarni „chuqurlashtirish va kengaytirish“ haqida xabar berildi.

Ikki mamlakat oʻrtasidagi hamkorlik sogʻliqni saqlash, suv xoʻjaligi va qishloq xoʻjaligi kabi sohalarda amalga oshiriladi — bularning barchasi Turkmaniston uchun juda muhimdir.

2017-yil iyun oyida Quddus shahrida tashqi ishlar vazirlari oʻrinbosarlari darajasida ikki tomonlama maslahatlashuvlar boʻlib oʻtdi. Siyosiy, savdo-iqtisodiy va madaniy-gumanitar sohalardagi aloqalarni mustahkamlash, shuningdek, sanoat, yuqori texnologiyalar, suv, sogʻliqni saqlash va turizm sohalaridagi hamkorlikni rivojlantirishga oid qator masalalar muhokama qilindi.

## Manbalar
Eron — Turkmaniston munosabatlari

**Eron — Turkmaniston munosabatlari** — Eron va Turkmaniston oʻrtasidagi munosabatlar. Ushbu davlatlar umumiy chegarasi 1448&nbsp;km. Mamlakatlarimiz oʻrtasida diplomatiya munosabatlari 1992-yilda oʻrnatilgan, shundan buyon ikki mamlakat oʻrtasida yaxshi aloqalar mavjud, iqtisodiy, transport va energetika sohalarida hamkorlik rivojlanmoqda.
## Kontekst
Yaqin xalqlar sifatida, turkmanlar va eronliklar uzoq yillik tarixga ega.

1991-yilda Turkmaniston mustaqillikka erishgach, ikki davlat oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
## Ikki tomonlama munosabatlar tarixi

1992-yil 18-fevralda Eron Turkmaniston mustaqilligini tan oldi va diplomatik aloqalar oʻrnatdi.

Ashxobodda Eron Islom Respublikasining elchixonasi, Favqulodda va Muxtor elchisi — Seyid Muhammad Musa Xoshimiy Golpaegani, shuningdek, Mari shahridagi Eronning Bosh konsulligi mavjud, Bosh konsul — Xassan Xoseyni Magadam Akbar. Tehronda Turkmanistonning Eron Islom Respublikasidagi elchixonasi, Favqulodda va Muxtor elchisi — Gurbanov Axmet ​​Kakabaevich, shuningdek, Mashhad shahridagi Turkmanistonning Bosh konsuli mavjud, Bosh konsul — Garajayev Serdarmammet Saparmammedovich.

2007-yil iyun oyida Gurbanguli Berdimuhamedov Eronga birinchi rasmiy tashrifini amalga oshirdi.
## Erondagi Turkmaniston elchixonasi
1992-yilda Turkmanistonning Eronda elchixonasi ochilgan. Elchixona joylashgan manzil: Tehron, Watanpur Barati, 34.

2008-yil avgust oyidan beri Elchixona Turkmanistonning Eron Islom Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Ahmad Qurbonovni boshqarib kelmoqda.
### Elchilar
# Chariyev, Ata (1992-1993)
# Bayramov, Amangeldi Ovezovich (1993-1999)
# Nazarov, Murod (1999-2007)
# Qurbonov, Axmed (2008 — hozirgi kungacha)
## Turkmanistondagi Eron elchixonasi
Eronning Turkmanistondagi elchixonasi (Ashxobod) 1992-yil fevral oyida ochilgan. Elchixona Ashxobod, Tehron koʻchasida joylashgan. , 3-d.

2016-yil yanvar oyidan boshlab elchixonani Eron Islom Respublikasining Turkmanistondagi favqulodda va muxtor elchisi Seyid Muhammad Ahmad Ahmadiy boshqarib kelmoqda.
### Elchilar
# Golamreza Bagheri Mogaddam (1995)
# Sayyid Ebraxim Derazgisu (2001-2004)
# Golamreza Ansari (2004-2007)
# Muhammadrza Fergani (2007—2010)
# Sayid Muhammad Muhammad Musa Xoshimiy Golpaegami (2010—2016)
# Sayyid Muhammad Ahmadiy (2016 - hozirgi kungacha)

## Manbalar
Klikbeyt

**Klikbeyt** (ingliz tilidan click „bosish“ + bait „ilmoq“) — bu veb-tarkibni taʼriflaydigan atama boʻlib, maqsadi, onlayn reklama orqali daromad olish, ayniqsa axborotning sifati yoki aniqligiga zarar yetkazish hisobidan.

Baʼzi hollarda daromad olish asosiy maqsad emas. Bosish sonini koʻpaytirish va internet, xususan, ijtimoiy tarmoqlar orqali materiallarning tarqalishini ragʻbatlantirish uchun shov-shuvli sarlavhalar yoki jozibali tasvirlardan foydalaniladi.

Maqsad, eng yaxshi tarzda maʼnosini yetkazish emas, balki foydalanuvchilarning koʻpchiligini material berilgan sahifaga kirishlariga ishontirish, klikbeyt sarlavhalari odatda axborot mavzusining mohiyatini yoritib bermaydi va yolgʻon qoʻllanadi.

Shuningdek, **klikbeyt** firibgarlik va zararli dasturlarning tarqalishi uchun ham qoʻllanadi.

## Xarakterli belgilari

— sarlavha oʻquvchini oʻziga jalb qiladigan, ammo axborotning mohiyatini ochib bermaydigan tarzda yaratilishi

— oʻquvchi bilan muloqot tuygʻusini yaratish uchun namoyishiy olmosh soʻzlaridan („bu“, „oʻsha“, „shu“) foydalanish

— oʻquvchiga „sen“ deb murojaat qilish

— qarama-qarshilik, oʻquvchining chalkashligi yoki hissiyotini uygʻotishga harakat qilish

— Siz ishonmaysiz!", „Siz hech qachon topa olmaysiz…“ va boshqa shunga oʻxshash jumlalardan foydalanish

— koʻplab nuqtalar, savol va undov belgilaridan sababsiz foydalanish

— tavsiflangan narsaning ahamiyatni boʻrttirish

— toʻliq boʻlmagan jumlalar, odatda ajablantiradigan yoki zavqlantiradigan narsalar

— oldindan koʻrish sahnasida (prevyu) jozibali yoki hayratlanarli fotosuratlardan foydalanish

— taniqli shaxs bilan sodir boʻlgan oʻlim yoki baxtsizliklar haqida yolgʻon maʼlumotlar

— foydali vaʼda: oson daromad, bepul yoki ayniqsa arzon mahsulotlar, katta tejash

— maʼlum bir foyda keltiradigan biror sirni baham koʻrish uchun vaʼda.
## Manbalar
Oliver hamda uning doʻstlari

***Oliver hamda uning doʻstlari*** (**) 27chi toʻliq metrajli Disney animatsion filmidir. 1988-yilda ekranlarga chiqarilgan. Walt Disney Feature Animations tomonidan ishlangan va Walt Disney Pictures tomonidan tarqatilgan. Charles Dickensning *[[Oliver Twist]]* nomli romaniga asoslangan. 

## Syujeti
Oliver laqabli boshpanasiz mushukcha Nyu-York shahrida mayda oʻgʻirlik bilan shugʻullanuvchi itlar toʻdasiga qoʻshiladi.

## Ovoz berganlar
* Joey Lawrence — Oliver
* Billy Joel — Dodger
* Cheech Marin — Tito
* Richard Mulligan — Einstein
* Roscoe Lee Browne — Francis
* Sheryl Lee Ralph (Ruth Pointer — vokal) — Rita
* Dom DeLuise — Fagin
* Taurean Blacque va Carl Weintraub — Roscoe va DeSoto
* Robert Loggia — Bill Sykes
* Natalie Gregory (Myhanh Tran — vokal) — Jennifer „Jenny“ Foxworth
* Bette Midler — Georgette
* Frank Welker — Old Louie

## Musiqasi

## Mukofotlari

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Botir Usmonov (olim)

**Botir Shukurillayevich Usmonov** (1968-yil 24-mart, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR)  — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, texnika fanlari doktori, professor. 

## Biografiyasi
Botir Usmonov 1968-yil 24-mart Samarqand viloyatida tugʻilgan. 1985—1993-yillarda Qozon texnika universitetida tahsil olgan. 1993—1995-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti tadqiqotchisi, assistenti, 1995—1997-yillarda Toshkent davlat aviatsiya instituti katta oʻqituvchisi, ilmiy boʻlim boshligʻi, xalqaro aloqalar boʻlimi boshligʻi, 1997—1999-yillarda Andra universiteti (Hindiston) magistranti, 1999—2001-yillarda Hamburg-Xarburg texnika universiteti (Germaniya) magistranti, 2001—2002-yillarda Daimler-Benz kompaniyasining Markaziy Osiyo vakolatxonasi bosh mutaxassisi, 2002—2007-yillarda Toshkent davlat aviatsiya instituti dotsenti, boʻlimi boshligʻi, fuqaro aviatsiyasi fakulteti dekani, 2007—2008-yillarda Konkuk universiteti (Janubiy Koreya) „Texnikada axborot texnologiyalari“ kafedrasi professori, 2008—2012-yillarda M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining Toshkent filiali ilmiy kotibi, dekan oʻrinbosari, oʻquv va ilmiy ishlari boʻyicha dekan oʻrinbosari, 2012—2013-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devoni Fan, taʼlim, sogʻliqni saqlash va sportni rivojlantirish masalalari boʻyicha xizmatining Taʼlimni rivojlantirish va kadrlarni tayyorlash milliy dasturini amalga oshirish guruhi oliy taʼlim masalalari boʻyicha yetakchi konsultanti, 2013—2016-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirining fan boʻyicha oʻrinbosari, 2016—2017-yillarda V.M.Lomonosov nomli Moskva davlat universitetining Toshkent shahridagi filiali „Amaliy matematika va informatika“ kafedrasi dotsenti, 2017-yilda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ilmiy ishlar boʻyicha prorektori, 2017—2019-yillarda Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ilmiy ishlar va innovatsiyalar boʻyicha prorektori, 2019—2020-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirining oʻrinbosari lavozimida faoliyat koʻrsatgan. 2020-yildan Toshkent kimyo-texnologiya instituti rektori.

### Ilmiy faoliyati
1999-yilda „Zarbaviy to‘lqinlar turkumini statsionar jismga tushishini matematik modellashtirish“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan. Oliy taʼlim muasssasalari uchun „Aviatsiyada huquqiy va tashkiliy asoslar“ (o‘quv qo‘llanma, 2007), „e-Learning practices“ („Elektron ta’lim amaliy asoslari“, 2-tomlik, 2010) darslik va o‘quv qo‘llanmalarni nashr etgan, 2 ta monografiya, 60 dan ortiq ilmiy ishlar, 2 ta darslik va 5 ta oʻquv qoʻllanma muallifi. Pedagogika fanlari doktori (2022 yil), Texnika fanlari doktori (2023 yil). Scopusdagi maqolalar soni 22 ta? Xirshi indeksi 4, Web of Science dagi indeksi 2, researchgate dagi indeks 5 teng.

## Manbalar

## Havolalar
* [Rasmiy sahifasi [Facebook]da]
* [Rasmiy sahifasi [Telegram]da]
* [Rasmiy sahifasi [Instagram]da]
Turkmaniston — Hindiston munosabatlari

**Turkmaniston — Hindiston munosabatlari** — Turkmaniston va Hindiston oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar. Hindiston 1991-yil 26-dekabrda Turkmaniston mustaqilligini tan oldi. Aloqalar 1992-yil 20-aprelda oʻrnatildi.
## Tarixi
Hindistonga birinchi tashrif 1992-yil aprel oyida Turkmaniston Prezidenti Saparmurat Niyazov tomonidan amalga oshirilgan. 1997-yilda ikkinchi tashrif amalga oshirildi.

1994-yil 30-yanvardan beri Hindistonning Ashxobodda elchixonasi bor. Turkmanistonning Dehlida elchixonasi bor, Favqulodda va Muxtor elchisi — Paradat Xommadovich Durdyev.

Hindiston Bosh vaziri Narasimha Rao 1995-yilda Turkmanistonga rasmiy tashrif buyurgan va ushbu tashrif davomida ikki tomonlama hamkorlik shartnomalari imzolangan.

2008-yil 24-26-may kunlari Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedovning Hindistonga uch kunlik tashrifi boʻlib oʻtdi.
## Iqtisodiy hamkorlik
### TAPI
Turkmaniston, Afgʻoniston, Pokiston va Hindiston 2017-yil boshida qurilishi rejalashtirilgan gaz quvurida birgalikda ishlamoqda. TAPI gaz quvuri Turkmanistonning sharqiy mintaqasidan tortib olinadi. 2018-yilda ushbu quvur kuniga 90 million kubometr gaz yetkazib beradi, shundan 38 millioni Hindistonga ketadi. Turkmengaz Hindistonning GAIL va Pokistonning Inter State Gas Systems kompaniyalari bilan 30 yilga shartnoma imzoladi.
## Madaniy aloqalar
Hindiston va Turkmanistonni qadimiy madaniy aloqalar bogʻlab turadi. Hind filmlari Turkmanistonda juda mashhur boʻlib, ular har hafta davlat telekanallarida namoyish etiladi.

2000-yil avgust va sentabr oylarida Hindistonda turkman madaniyati kunlari va Turkmanistonda hind madaniyati kunlari boʻlib oʻtdi.

18 sanʼatkordan iborat Turkmaniston raqs truppasi 2003-yil sentabr oyida Hindistonga tashrif buyurdi va Dehli, Chandigarh, Dehradun va Mussorida kontsert berdi. 10 kishidan iborat Bhangra va Gidja truppalari 2005-yil avgust oyida Hindiston mustaqillik kunini nishonlash uchun Ashxobodga tashrif buyurishdi. 17 kishilik Jammu va Kashmir truppasi 2006-yil 21-28-oktabr kunlari Turkmaniston hukumatining taklifiga binoan Ashxabodga Turkmaniston mustaqilligining 15 yilligi munosabati bilan kontsert berish uchun tashrif buyurishdi.

Har yili Hindiston hukumati madaniy stipendiya dasturi doirasida 8 ta stipendiyani taklif etadi. Hindistonlik Kendria universitetida hind tilini oʻrganish uchun Turkmanistonlik talaba uchun bitta oʻrindiq ajratilgan.

## Manbalar