Viktor Leonov

**Viktor Nikolaevich Leonov** (1916-2003) – Sovet harbiy dengizchisi, Ulugʻ Vatan urushi davrida Shimoliy va Tinch okean flotining razvedka boʻlinmalari qoʻmondoni. Ikki karra Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944, 1945). 1-darajali kapitan(27.04.2000) .

## Hayoti va faoliyati
1916-yil 8-(21)noyabrda Ryazan viloyatining Zaraysk shahrida (baʼzi maʼlumotlarga koʻra – Zaraysk yaqinidagi Protekino qishlogʻida) ishchi oilasida tugʻilgan.

1931-yilda Zarayskdagi yetti yillik maktabni tamomlagan. 1931-1933 yillarda Moskva Kalibr zavodi qoshidagi zavodda komsomol zavod qoʻmitasi aʼzosi, ixtirochilarning ustaxona qoʻmitasi raisi, yoshlar brigadasi rahbari boʻlib ishlagan.

Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi: 1941-yil iyuldan – razvedkachi, otryad komandiri, otryad komandirining siyosiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari va 1944-yil mart – 1945-yil aprelda – Shimoliy flot razvedka boshqarmasining 181-maxsus razvedka otryadi komandiri sifatida ishlab kelgan. Leonov, shuningdek, Arktikani himoya qilish va Petsamo-Kirkines operatsiyasida qatnashgan.

1941-yil 30-iyulda oyogʻidan ogʻir yaralanib, 1941-yil oktabrgacha Arxangelskdagi gospitalda yotdi. 1942-yil 6-yanvarda qoʻli va orqa qismidan yengil, 1942-yil 1-mayda boshidan yarador boʻldi.

Fashist bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi hamda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 5-noyabrdagi Farmoni bilan koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik uchun katta leytenant Viktor Nikolaevich Leonov Lenin ordeni, „Oltin yulduz“ medali hamda Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1945-yil aprel oyida u Tinch okean floti razvedka boshqarmasining 140-alohida razvedka otryadining komandiri etib tayinlandi.

Sovet-Yapon urushi qatnashchisi: 1945-yil avgust-sentyabr oylarida – Tinch okean flotining razvedka boʻlimining 140-alohida razvedka otryadining komandiri.

1945-yil 14-sentyabrda katta leytenant Viktor Nikolaevich Leonov ikkinchi Oltin Yulduz medali bilan taqdirlandi. Urushdan keyin, 1946-yil fevraligacha u Tinch okean flotining razvedka boʻlimining 140-alohida razvedka otryadiga qoʻmondonlik qilishni davom ettirdi.

1950-yil sentabrda Kaspiy oliy dengiz maktabini (Boku, Ozarbayjon) tugatgan. U harbiy-dengiz kuchlari bosh shtabining 2-bosh boshqarmasida oʻquv inspeksiyasi ofitseri (1950-yil noyabr – 1951-yil avgust) va yoʻnalishning katta ofitseri (1951-yil avgust – 1953-yil aprel), 1953 yil aprel-dekabr oylarida – Harbiy-dengiz kuchlari bosh shtabining 2-boʻlimining katta ofitseri sifatida xizmat qilgan.

1953-yil dekabr – 1956-yil iyul oylarida Harbiy-dengiz akademiyasida (Leningrad shahri, hozirgi Sankt-Peterburg) tahsil oldi, lekin faqat ikkita kursni tugatdi.

1957-yil apreldan 1958-yil iyungacha „Giproneftemash“ institutida muhandis boʻlib ishlagan.

Leonov 2003-yil 7-oktyabrda vafot etgan. U Moskvada Leonovskiy qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlar
* Ikki karra Sovet Ittifoqi Qahramoni (5.11.1944, 14.09.1945)
* Doʻstlik ordeni (Rossiya Federatsiyasi, 27.01.1997) – *davlat oldidagi xizmatlari, koʻp yillik vijdonli mehnati va xalqlar oʻrtasidagi doʻstlik va hamkorlikni mustahkamlashga qoʻshgan ulkan hissasi uchun*  .
* Lenin ordeni (5.11.1944)
* Ikki Qizil Bayroq ordeni (10.03.1942, 10.18.1944)
* Aleksandr Nevskiy ordeni (04.10.1944)
* Vatan urushi, 1-darajali (03.11.1985)
* Qizil yulduz ordeni (26.02.1953)
* "Jasorat uchun" medali (15.12.1941)
* "Harbiy xizmatlari uchun" medali (11.06.1947)
* SSSRning boshqa bir qator medallari
* " Polyarniya shahrining faxriy fuqarosi " (01.07.1999)
* „Zaraysk shahrining faxriy fuqarosi“
* 3-darajali Davlat bayrogʻi ordeni (KXDR, 23.12.1948)
* „Koreya ozodligi uchun“ medali (KXDR)
* „Militaristik Yaponiya ustidan gʻalabaning 30 yilligi“ medali (MPR, 01/8/1976)

## Ilmiy ishlari

* *Leonov V. N.* Yuzma-yuz: dengiz razvedkachisining xotiralari / S. Gluxovskiyning adabiy yozuvi. – M. Harbiy nashriyot, 1956. – 152 p. 
* *Leonov V. N.* Oldinga qarab. // Fiords orqali: xotiralar. – M. .: Voenizdat, 1969. – S. 157-178.
*  *Leonov V. N.* Bugun jasoratga tayyorlaning. – M. .: Voenizdat, 1973. – 47 b. – (Askar va dengizchi kutubxonasi).
* *Leonov V. N.* Kuchli, mohir va jasur gʻalaba / V. Juravlev tomonidan yozilgan // Sovet vatanparvari . – 1974 yil – 1 sentyabr.
* *Leonov V. N.* Jasorat darslari. – M. .: Yosh gvardiya, 1975. – 80 b.
* *Leonov V. N.* Jasoratga tayyorlaning. – M. DOSAAF, 1985. – 103 b. – (Urush va mehnat qahramonlari – yosh vatanparvarlarga).
* *Viktor Leonov* . Sohillarda qon: Sov. Ikkinchi jahon urushidagi muhrlar. / Tarjima. kirish bilan. a. Jeyms F. Gebhardt tomonidan eslatmalar. – Nyu-York: IVY kitoblari, 1994. – 287 p. – ISBN 0-8041-0732-7 .
* *Viktor Leonov* . Nordkalotten spetsnaz. / Tibbiy sharh. och kiradi. Jeyms F. Gebhardt; Svensk övers.: Kjell Waltman & Inge R. L. Larsson; Svenskt forord: Lars Gyllenhaal. – Stokgolm: Fisher, 2010. – 291 p. – ISBN 978-91-86597-02-3 .
* *Leonov V. N.* Stalinning dengiz maxsus kuchlari [Maxsus maqsadli razvedka boʻlinmasi]. – M .: Yauza: Eksmo, 2013. – 317 b. – ISBN 978-5-699-63434-7 .
* *Leonov V. N.* Dengiz razvedkachisi. – M .: Yauza: Eksmo, 2017. – 317 b. – (Epokal xotiralar). ISBN 978-5-699-98926-3 .

## Maqolalari
* *Leonov V. N.* Inson goʻzalligi // Moskovskiy Komsomolets . – 1965. – 21-aprel. – P. 2.
* *Leonov V. N.* Jasorat olovda tugʻilgan // Koʻtarilish. – 1971. – No 4. – B. 101-109.
* *Leonov V. N.* Inson qahramonlik uchun tugʻiladi // Yosh gvardiya . – 1971. – No 9. – B. 256-271.
* *Leonov V. N.* Xotira tiriladi… // Harbiy tarix jurnali . – 1972. – No 1. – B. 63-67.
* *Leonov V. N.* Kuchli, mohir va jasur gʻalaba / V. Juravlev tomonidan yozilgan // Sovet vatanparvari. – 1974 yil – 1-sentyabr.
* *Leonov V. N.* Razvedka toʻgʻrisida – Norvegiyaga // Urush. Odamlar. Gʻalaba, 1941-1945 / komp. J. V. Taratuta. – M. .: Harbiy nashriyot, 1984. – Kitob. 4. – 74-76-betlar.
* *Leonov V. N.* Bu unutilmas qoʻnish // Qizil yulduz . – 1985. – 25-avgust.

## Harbiy unvonlari

* Qizil dengiz floti xodimi (09.1937)
* 2-darajali usta (20.02.1942)
* kichik leytenant (03.12.1942)
* leytenant (30.04.1944)
* katta leytenant (21.10.1944)
* kapitan-leytenant (24.09.1945)
* kapitan 3-darajali (20.10.1949)
* kapitan 2-darajali (24.10.1952)

## Manbalar

## Adabiyot

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. – M.: Voenizdat, 1987. – T. 1 /Abaev – Lyubichev/. – 911 s. – 100 000 ekz. – ISBN ots., Reg. № v RKP 87-95382.
* *Andreev S. A.* Sovershennoe imi bessmertno: o Geroyax Sovetskogo Soyuza – vipusknikax uchebnix zavedeniy proffesionalno-texnicheskogo obrazovaniya. Kn. 2. – M.: Visshaya shkola, 1986. – 510 s. – S. 387.
* *[[Babikov, Makar Andreevich|Babikov M. A.]]* Mis Krestoviy // Ix ne nazivali v svodkax. – M.: DOSAAF, 1987. – 160 s.
* *Gerasimenko D. Ya. i dr.* Slaven geroyami Severniy flot. – 2-e izd. – Murmansk, 1982. – S. 170-171.
* Dvajdi Geroi Sovetskogo Soyuza. – M.: Voenizdat, 1973.
* *Dotsenko V. D.* Morskoy biograficheskiy slovar. – SPb.: „Logos“, 1995. – S. 248-249.
* *Lure V. M.* Voenno-morskaya razvedka SSSR (1918-1960-e gg.): spravochnik. – SPb.: Dmitriy Bulanin, 2009. – S. 113-114.
* *Sorokajerdev V. V.* Oni srajalis v Zapolyare: Geroi Sovetskogo Soyuza, 1939-1945: boevie biografii. – Murmansk: Knijnoe izdatelstvo, 2007. – S. 150-151.
* *Firsov Z.* Leonovsi. // Za oboronu – 1948. – № 7. – S. 7.

## Havolalar

* 
* 181 ORO ShSF (Osobiy Razved Otryad pri Shtabe Severnogo Flota)
* 181 Kolosov Pavel Gordeevich)
* Legendarniy morskoy spesnaz „Xoluay“: mifi i pravda o samoy sekretnoy chasti TOF