Devika Rani

**Devika Rani Choudxuri** (1908-yil 30-mart — 1994-yil 9-mart), **Devika Rani** nomi bilan tanilgan, 1930 va 1940-yillarda hind filmlarida faol boʻlgan hind aktrisasi edi. Hind kinosining birinchi xonimi sifatida keng tan olingan Devika Rani 10 yil davom etgan muvaffaqiyatli kino karyerasiga ega boʻlgan.

Inglizlashgan hind oilasida tugʻilgan Devika Rani toʻqqiz yoshida Angliyadagi maktab-internatga yuborilgan va oʻsha mamlakatda oʻsgan. 1928-yilda u hind kino prodyuseri Himanshu Rai bilan uchrashib qolgan va keyingi yili unga turmushga chiqqan. U *Raining „Zar Atash“* (1929) eksperimental ovozsiz filmida liboslar dizayni va badiiy rejissyorlikda yordam bergan. Keyin ikkalasi ham Germaniyaga joʻnab ketishdi va Berlindagi UFA studiyasida film yaratish boʻyicha taʼlim olishdi. Keyin Rai oʻzining navbatdagi spektaklida, ingliz va hind tillarida bir vaqtning oʻzida suratga olingan ikki tilli „ *Karma“ (1933)* filmida oʻzini qahramon sifatida koʻrsatadi. Filmning premyerasi 1933-yilda Angliyada boʻlib oʻtdi, u yerda haqiqiy hayotdagi juftlik ishtirokidagi uzoq oʻpish sahnasi tomoshabinlarda qiziqish uygʻotdi ammo Hindistonda bu sahna salbiy qabul qilindi. Er-xotin 1934-yilda Hindistonga qaytib kelishdi va u yerda Himanshu Rai boshqa odamlar bilan hamkorlikda Bombay Talkies ishlab chiqarish studiyasini tashkil etdi. Keyingi 5-6 yil ichida studiya bir nechta muvaffaqiyatli filmlar ishlab chiqardi va Devika Rani ularning koʻpchiligida bosh rolni oʻynadi. Uning Ashok Kumar bilan ekrandagi juftligi Hindistonda mashhur boʻldi.

Devika va Himanshu Rai „*Karma*“ (1933) filmini suratga oldi. Bu film Raining birinchi ikki tildagi fim debyuti boʻlib, avvalgi filmlari singari Hindiston, Germaniya va Buyuk Britaniyadan kelgan odamlarning qoʻshma ishi edi. „*Karma*“ hindistonlik tomonidan yaratilgan birinchi ingliz tilidagi afsona hisoblanadi. Bu oʻpish sahnasini aks ettirgan eng qadimgi hind filmlaridan biri edi. Himanshu Rai va Devika Rani ishtirokidagi oʻpish sahnasi taxminan toʻrt daqiqa davom etdi va sakson yil oʻtgach, bu hind kinosida 2014-yildagi oʻpish sahnasi davomiyligi boʻyicha rekorddir. Devika Rani ham filmda ingliz va hind tillarida ikki tilli qoʻshiq kuyladi. Bu qoʻshiq Bollivudning birinchi ingliz qoʻshigʻi ekanligi aytiladi.

Bombay Talkies studiyasi tashkil etilganida mamlakatdagi „Eng yaxshi jihozlangan“ kinostudiyalardan biri edi. Studiya boʻlajak aktyorlar, jumladan Dilip Kumar, Lila Chitnis, Madhubala, Raj Kapur, Ashok Kumar va Mumtaz uchun start maydonchasi boʻlib xizmat qiladi. Studiyaning birinchi filmi „*Jawani Ki Hava“* (1935), jinoyat trilleri, bosh rollarda Devika Rani va Najm-ul-Hassan, poyezdda toʻliq suratga olingan.
## Vafoti
U 1994-yil 9-martda, Rerich vafotidan bir yil oʻtib, Bangalorda bronxitdan vafot etdi. Uning dafn marosimida Devika Rani toʻliq davlat sharafiga sazovor boʻldi. Uning oʻlimidan soʻng, er-xotinning qonuniy daʼvogarlari boʻlmagani uchun mulk koʻp yillar davomida sudga tortildi; Devika Rani butun umri davomida farzandsiz qolgan. 2011-yil avgust oyida Hindiston Oliy sudi ular foydasiga hukm chiqarganidan keyin Karnataka hukumati mulkni sotib oldi.

## Xotira
1990-yilda Sovet Rossiyasi uni „Sovet Yeri Neru mukofoti“ bilan taqdirlagan.

2011-yil fevral oyida Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi tomonidan uning hayotiga bagʻishlangan pochta markasi chiqarildi.

## Manbalar