open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taraneh Alidoosti

**Taraneh Alidoosti** (1984-yil 12-yanvarda tugʻilgan) – eronlik aktrisa. 2016-yilda suratga olinib, 89-Oskar mukofotini topshirish marosimida eng yaxshi chet tilidagi film nominatsiyasida Akademiya mukofotini qoʻlga kiritgan „The Salesman“ filmidagi roli orqali xalqaro miqiyosda shuhrat qozongan. *Sanate Cinema* jurnali tomonidan 130 nafar kino tanqidchilar ishtirokida oʻtkazilgan soʻrovda aktrisa dekadaning eng yaxshi eronlik kino aktrisasi deb topilgan. 2012-yilda *Film* jurnali tomonidan oʻtkazilgan xuddi shunday soʻrovda ham, u dekadaning eng yaxshi aktrisasi sifatida tanlab olingan.

## Faoliyati
Taraneh Alidoosti 2000-yildan boshlab Amin Tarokhning aktyorlik maktabida oʻqishni boshlagan. 2002-yilda esa „I’m Taraneh, 15“ filmida bosh rolni ijro etgan. Tanqidchilar uning filmda ijro etgan Taraneh Parnian ismli 15 yoshli qiz rolini yuqori baholashgan. U 2002-yilda Locarno xalqaro kinofestivalining eng yaxshi aktrisa nominatsiyasida *Bronze Leopard* mukofotini, shuningdek, 20-Fajr kinofestivalining eng yaxshi aktrisa nominatsiyasida *Crystal Simorgh* mukofotini qoʻlga kiritib, bu mukofotlarni qoʻlga kiritgan eng yosh aktrisa boʻlgan,. Taraneh dastlabki uchta filmi uchun Fajr kinofestivalida ketma-ket uch marta eng yaxshi aktrisa mukofotiga nomzod boʻlgan hamda yana bir rekordni qayd etishga erishgan. U 2006-yilda Locarno kinofestivalida namoyish etilgan Ashgar Farhadining „Fireworks Wednesday“ filmida ham bosh rolni ijro etgan.

## Filmografiyasi

### Filmlari

### Veb-seriali

## Mukofotlari

## Manbalar

## Havolalar

* 
*  Taraneh Alidoosti at *Iranactor.com*
*  Taraneh Alidoosti  at *SourehCinema.com*
*  Taraneh Alidoosti at *Cinetmag.com*
* 
*
Bishr ibn Hasan

**Bishr ibn al-Hasan** () U ikkinchi shia imomi Hasan ibn Alining oʻgʻli, islom paygʻambari Muhammadning nevarasi boʻlgan. Garchi uning dushman qoʻshinlari tomonidan oʻlimi bilan bogʻliq vaziyatlarni tasvirlab beradigan hech qanday dalil yoʻq boʻlsada, u Karbalo jangi shahidlaridan biri hisoblanadi.

Bishr ibn Hasanning Karbaloda oʻldirilgani haqida birinchi marotaba shia olimi Ibn Shahrashub tomonidan zikr qilingan. Hasan ibn Alining yigirma nafar oʻgʻlidan yetti nafari jangda qatnagan boʻlib, ular orasida Bishr ibn al-Hasan ham boʻlgan. Jangda bir akasidan boshqa hammasi halok boʻlgan. Shahrashub ularning oʻlimiborasidagi hikoyasida Bishr haqida shunday yozadi: „…va Bishr ham shahid boʻlgan, deyiladi“.

Ashuro marosimida Bishr ibn al-Hasanning ukalari orasida Amr (u bolaligida Karbalodagi voqeada oʻldirilgan), Hasan („Hasan al-Mutanna“ nomi bilan mashhur), Qosim (u ham Karbaloda oʻldirilgan deb hisoblangan), Abdulloh (Abdulloh al-Asgʻor).

## Yana qarang

* Husayn ibn Ali
* Sayyid
* Banu Hoshim

## Manbalar
Salama Abu Hoshim

**Salama Abu Hoshim** () – Muhammadning sahobalaridan biri.

Jaffa yaqinidagi Salama qishlogʻi, aytishlaricha, uning nomiga qoʻyilgan. Bugungi kunda Tel-Aviv va Jaffa chegarasida joylashgan Salama koʻchasi ham uning nomi bilan ataladi.
## Manbalar
Al-Hajjoj ibn Masruq al-Ju'fi

**Al-Hajjoj ibn Masruq al-Mazhijiy al-Ju’fiy** shia musulmonlaridan hisoblanib, Ali ibn Abu Tolib va Ali Husaynning izdoshi boʻlgan. Karbalo jangida shahid boʻlgan.

## Husayn ibn Alining hamrohi
Al-Hajjoj Husayn ibn Ali Makkaga joʻnab ketganidan xabar topgach, Kufadan Makkaga koʻchib oʻtgan va keyin Husayn karvoniga hamrohlik qilib Kufaga kelgan.

Husayn karvoni Hurr ibn Yazid ar-Riyohiy boshchiligidagi Kufa qoʻshiniga toʻqnash kelgan Zu Husam degan joyda Husayn Hajjoj ibn Masruqqa peshin vaqtida azon aytishni buyurgan.

Karvon Qasr ibn Bani Muqotil hududiga yetib kelganida Husayn chodirni koʻrib, chodirning egasi haqida soʻraganida, u Ubaydulloh ibn al-Hurr al-Ju’fiy ekanini aytishgan. Husayn ibn Ali Ubaydullohni yordamga chaqirish uchun Hajjoj ibn Masruqni yuborgan, lekin u chaqiriqni rad etgan.

## Ashuro kunida
Hajjoj jang maydoniga borgan. Bir ozdan soʻng u qonga boʻyalgan holda Husayn ibn Ali huzuriga qaytib kelib, quyidagi sheʼrni oʻqigan:

„Jonim sizga fido boʻlsin – hidoyatchi va yoʻl boshlovchi. Bugun men bobongiz paygʻambar bilan uchrashaman. Keyin esa otangiz Ali bilan uchrashaman“.

Husayn unga: „Ha, men ularni sendan keyin koʻraman“, degan.

Al-Hajjoj oʻshanda jang maydoniga qaytib, shahid boʻlguncha jang qilgan.

## Manbalar
M. Abdurahmon Salafiy

**M. Abdurahmon Salafiy** – islom olimi, arab professori. Kerala Nadvatul Mujohidlar davlat qoʻmitasi kotiblaridan biri, Kerala Nadvatul Mujohidning boshqaruvchi vakili.
## Manbalar
Finlit.uz

**Finlit.uz** – loyihaning tashkillashtirilishi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki toʻgʻrisidagi qonunda ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Loyihaning moliyaviy savodxonlik boʻyicha axborot-taʼlim veb sayti 2020-yil 6-avgust kuni ishga tushurildi.

Finlit.uz Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tashabbusi bilan
Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, Plexanova nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetining Toshkent filiali, Moliya instituti va hududlardagi davlat universitetlari bilan hamkorlikda „Umumjahon pul haftaligi“ (Global Money Week)ni oʻtkazib kelmoqda.
Finlit 2023-yil xalqaro VISA kompaniyasi bilan hamkorlikda bolalar va o'smirlar oʻrtasida moliyaviy savodxonlikni oshirishga qaratilgan platforma yaratdi.

## Manbalar
Thrill Pill

**Timur Tofiqovich Samedov** (2000-yil 22-oktyabr, Almat, Rossiya), **Thrill Pill** taxallusi bilan mashhur – rossiyalik reper, qoʻshiq muallifi. „Zakat 99.1“ rep-birlashmasining sobiq aʼzosi, hozirda „DESEPTIKONLAR“ jamoasining asoschisi va aʼzosi.

## Hayoti
Yosh repper 2000-yil 22-oktyabrda Almatda tugʻilgan, uning bolalik yillari Spartak tumanida oʻtgan. Timurning aytishicha, ota-onasi unga va singlisiga kam eʼtibor berishgan: otasi 2008-yilda, Timur atigi 8 yoshda boʻlganida, oilani tark etgan va onasi bolalardan tashqari doimiy ravishda boshqa ishlar bilan band boʻlgan va deyarli taʼlim bilan shugʻullanmagan, buning natijasida ular reperning buvisi tomonidan tarbiyalangan. Shuningdek, Timurning aytishicha, u bolaligida amakisi bilan koʻp muloqotda boʻlgan. Oʻsha paytda Rojnoye Radio radiostansiyasida didjey boʻlib ishlagan.

Vaqt oʻtishi bilan, maktab davrida reper oʻgʻirlangan telefonlarni qayta sotishga va yengil giyohvand moddalarni tarqatishga majbur boʻldi, chunki u vaqtda qoʻshimcha daromadga ehtiyoj bor edi.

## Karyerasi
2011-yildan boshlab Timur oʻzining birinchi musiqiy kompozitsiyalarini yozishni boshladi. 2013-yilda doʻstlari va sinfdoshlariga oʻzining birinchi hip-hop asarlarini namoyish etdi. Afsuski, hech kim yosh ijrochini qoʻllab-quvvatlamadi va baʼzilar hatto Timurning ustidan kulishdi. Reper oʻzining „Thrill Pill“ taxallusini 15 yoshida oʻylab topgani haqida aytadi.

Koʻp oʻtmay, reper 4 ta qoʻshiqni oʻz ichiga olgan „WorldWideWar“ nomli birinchi toʻliq musiqiy albomini yozdi. Keyinchalik ushbu albom unga muvaffaqiyat olib keldi va taniqli rus rep ijrochisi Lizer albomga eʼtibor qaratdi. Lizer Timurga „Zakat 99.1“ ijodiy uyushmasiga qoʻshilishni taklif qildi.

Tez orada Timur „Kill Pill“ albomini chiqardi. Albom oʻsha paytdagi ijrochining boshqa ishlariga nisbatan ancha muvaffaqiyatli boʻldi. Undan oldin Thrill Pill Sunset 99.1ning boshqa ishtirokchilari bilan koʻplab qoʻshma singllar chiqargandi, masalan, „CUP“, „Plug“, Lizer bilan „Telegram“, Enique bilan „No Feelings“ va boshqalar.

## Diskografiyasi

### Studiyaviy albomlari

### Mini albomlari

### Miksteyplari

## Manbalar
Burayr ibn Xudayr al-Hamdoniy

**Burayr ibn** **al-Hamdoniy** () – asli Yamandan. Banu Hamdon qabilasining Bani Mashriq boʻlimidan boʻlgan. Burayr qori boʻlib, Masjid al-Kufada Qur’ondan dars bergan. Tobeʼinlardan, Alining izdoshlaridan biri hisoblanadi. Burayr Husayn ibn Alining Madinadan Karbaloga hijrat qilganini eshitib, uning qoʻshiniga qoʻshilish uchun Kufadan chiqib ketgan.

## Umar ibn Saʼdga qarshi chiqishi
Husaynning baʼzi sahobalari Umar ibn Saʼdni Karbalo jangida Husayn ibn Aliga suv bermagani uchun qoralaydilar, ular orasida Burayr ibn Xudayr ham Ibn Saʼdning oldiga borib, „paygʻambar oilasini tashnalikdan oʻlimga yuz tutishlariga jim tashlab qoʻyamanmi?“ deb taʼkidlagan.

## Yazid bilan mubohala
Abdulqaysning ittifoqchisi Yazid ibn Moqal Husayn qarorgohi tomon yurdi va unga yaqinlashib, baland ovozda Burayr ibn Xudayrni chaqirib, undan Xudo unga qanday taqdir yozganini soʻragaydi. Burayr, Alloh unga yaxshilik, Yazidga esa yomonlik yubordi, deb javob bergan. Buni eshitgan Yazid uni yolgʻonchi deb atagan. Burayr uni mubohalaga (yaʼni yolgʻonchiga Allohning laʼnati boʻlsin) chorlagan. Yazid rozi boʻldi va ular ikki guruh oldiga kelib, bir-birlariga hujum qilishdi. Maʼlum boʻlishicha, Yazidning zarbasi hech qanday taʼsir koʻrsatmagan, ammo Burayrning zarbasi Yazidning dubulgʻasini yorib yuborgan va qilich uning miyasiga yetib borgan. Shundan keyin Yazid yiqilib, bir necha daqiqadan soʻng vafot etgan.

## Oʻlimi
Burayr Yazidni oʻldirgandan keyin Ibn Saʼd qarorgohiga hujum qila boshlagan va ularni „Rasulullohning qizining oʻgʻlining qotili“ deb atagan. Roziy ibn Munqid Abadiy unga hujum qilgan va ular bir muddat urushganlar. Biroq Burayr uni yengib, koʻksiga oʻtirib olgan. Bu ishni qilayotganda Kaʼb ibn Jobir Ozodiy Burayrning orqa tomoniga nayza bilan zarba berib, uni oʻldirgan. Uning qotilini odamlar, jumladan, xotini va amakivachchasi Ubaydulloh ibn Jobir qoralagani aytiladi. Qotilning oʻzi ham uyalib, qaygʻu va afsus-nadomatini tasvirlaydigan bir necha qoʻshiqlar yozgan.

## Yana qarang

* Ashuro

## Manbalar
Valeria Ogășanu

**Valeria Ogășanu** (*qizlik familiyasi:* *Marian*; 1946-yil 23-sentyabr – 2023-yil 26-fevral) – ruminiyalik aktrisa.

## Shaxsiy hayoti
Valeria Ogășanu 1946-yil 23-sentyabrda Ruminiyaning Buxarest shahrida tugʻilgan. 1969-yilda Teatr sanʼati va kinematografiya institutini tugatgan. 1968-yilda Ogășanu „Here Come the Cyclists“ filmida ilk bor rol ijro etgan. U, shuningdek, „The Miscellaneous Brigade Goes Into Action“ (1971), „The Jderi Brothers“ (1974) va „Alarma in delta“ (1975) kabi mashhur filmlarda ham rol ijro etgan. Ogășanu Buxarestdagi „Bulandra“ teatrida ham faoliyat yuritgan.

Ogășanu aktyor Virgil Ogășanu bilan turmush qurgan. Ularning Mihai Ogășanu ismli oʻgʻli bor. Ogășanu 2023-yil 26-fevralda, 76 yoshida vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Siena Agudong

**Siena Nicole Agudong** (2004-yil 19-avgustda tugʻilgan) – amerikalik aktrisa. Ekranlarda Nickelodeon serialidagi *Star Falls* (2018), Netflixdagi *No Good Nick* (2019) va *Resident Evil* (2022) seriallarida ijro etgan rollari orqali tanilgan. Shuningdek, *Alex & Me* (2018) va *Upside-Down Magic* (2020) filmlarida ham rol ijro etgan.

## Hayoti va taʼlimi
Siena Gavayi shtatining Kauai shahrida tugʻilgan. Otasi Karen, onasi esa Kennet Agudong edi. Uning Sydney ismli opasi bor. Siena „kavkaz, filippin va polineziyalik“ nasabga ega.

Siena qirol Kaumuali’i boshlangʻich maktabi va orol maktabida tahsil olgan. Keyinchalik, aktyorlik faoliyatini boshlaganligi sababli masofaviy taʼlimga oʻtgan.

## Faoliyati
Agudong mahalliy spektakllarda 7 yoshidanoq aktyorlik faoliyatini boshlagan, birinchi rolini Gavayi bolalar teatrida *[[Roald Dalning Villi Vonka (musiqiy)|Villi Vonkada]]* ijro etgan. 8 yoshida *[[Qotil ayollar|"Killer Women"]]* filmidagi Lulu Parker rolida oʻzining televizion debyutini qildi. U *[[Nikki, Riki, Diki va Dawn|"Nicky, Rickiy, Dicky & Dawn"]]* filmlarida Natlee takroriy rolini ijro etgan. *[[O'qituvchilar (2016 yilgi serial)|"Teachers"]]* va *[[Sydney to the Max|"Sydney to the Max"]]* filmlarida mehmon rollarini ijro qilgan.

Agudong 2015-yildan buyon bir necha yosh ijodkorlar mukofoti va „Yosh koʻngilochar mukofoti“ nominatsiyalariga sazovor boʻlgan. 2017-yilda 12 va undan kichik yoshli aktrisalar ishtirokidagi „Eng yaxshi mehmon“ nominatsiyasida gʻalaba qozongan.

Agudong 2018-yilda Warner Brosning „Alex & Me“ videofilmida Reagan Wills rolida ekranlarda namoyon boʻlgan. Agudong, shuningdek, 2018-yilda Nickelodeon serialidagi Star Fallsda Sofiya Miller rolini ijro etgan. 2018-yil sentyabr oyida 2019-yil suratga olinishi kutilayotgan Netflixning *[[Yaxshi Nik yo'q|"No Good Nick"]]* sitcomida yosh qoʻshiqchi sifatida bosh rolini ijro qilishi eʼlon qilingan*,* bu uning birinchi bosh roli edi. 2019-yil avgust oyida Agudong 2020-yil 31-iyulda premyerasi boʻlib oʻtadigan Disney Channel Original Movie *[[Ostin-ustun sehr (film)|"Opside-Down Magic"]]* filmida Reina Carvajal rolida ekranga chiqishi rejalashtirilgan. Siena keyinchalik *[[Forsaj 9|F9]]* filmida Mia Torettoning yoshligini tasvirlagan.

## Filmografiyasi

### Televizion va kinodagi rollari

## Mukofot va nominatsiyalari

## Manbalar

## Havolalar
*
Tora Vasilescu

**Tora Vasilescu** (1951-yil 22-martda tugʻilgan) – ruminiyalik aktrisa.

## Biografiyasi
U Tulceada tugʻilib, dastlab mahalliy 5-sonli maktabda, soʻngra 2-sonli oʻrta maktabda taʼlim olgan. Yoshligidanoq aktyorlik isteʼdodini namoyon etib, keyinchalik Buxarestdagi Teatr institutida oʻqishini davom ettirgan.

Vasilescuning turmush oʻrtogʻi Alain Vrdoljak. U, shuningdek, ruminiyalik aktyor Ovidiu Moldovan va ruminiyalik rejissyor Mircea Daneliuclar bilan ham turmush qurib, birga yashagan.

2008-yilda aktrisa Walt Disney Pictures tomonidan suratga olingan „Uyqudagi malika“ animatsion filmining rumincha versiyasida Merrywheater obraziga ovoz bergan. Keyinchalik, „Numai iubirea“ () nomli rumin serialida rol ijro etgan.

## Filmografiyasi
* The Ride (1975)
* Carnival scenes (1981)
* Glissando (1982)
* The Earth’s Most Beloved Son (1993)
* Numai iubirea (2004)
* Ultimul stinge lumina (2004)
* Păcatele Evei (2005)
* Meseriașii (2006)
* Daria, iubirea mea (2006)
* Războiul sexelor (2007)
* Regina (2008)
* State de România (2009)
* Moștenirea (2010)
* Las Fierbinți (2013)
* O săptămână nebună (2014)
* Un Crăciun altfel (2014)

## Manbalar

## Havolalar
*
Ivan Susanin

**Ivan Susanin** (ruscha: Ivan Susanin, talaffuzi: [ɪˈvan sʊˈsanʲɪn]; 1613-yilda vafot etgan) – XVII asr boshlaridagi *[[Muammolar davri]]ning* rus milliy qahramoni hisoblanadi. Mashhur afsonaga koʻra, Tsar Mikhailni oʻldirishni maqsad qilgan polyak askarlari Susaninni yoʻlboshlovchi sifatida yollashgan. Susanin ularga rus oʻrmonlari orqali sirli yoʻldan borishni tavsiya qilgan va ularni yoʻldan adashtirib, halok qilganIvan Polsha-Litva otryadini aldab ularning yoʻlboshchisi boʻlgan, lekin ularni qirolga emas, balki oʻrmonning chakalakzoriga botqoqlarga olib borgan degan versiya bor. Ivan Susaninning bu jasorati Shiroqning jasoratiga tenglashtiriladi va uni 'Rus Shiroqi' deb ham ataladi.

## Manbalar
Muhammad ibn Abdulloh ibn Jaʼfar

**Muhammad ibn Abdulloh ibn Jaʼfar** () – Zaynab binti Alining oʻgʻli. Muhammad akasi Avn ibn Abdulloh bilan birga Husayn ibn Aliga hamrohlik qilgan. Aka-ukalar Karbalo jangida shahid boʻlishgan.

Uning otasi Muhammad paygʻambarning sahobasi Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib, onasi esa Ali ibn Abu Tolib va Fotimaning qizi Zaynab edi. Ota tomondan bobosining Jaʼfar al-Tayyor bo'lib, Muhammad uni Abysinyaga koʻchmanchilarning boshligʻi etib tayinlagan.

## Husayn ibn Ali bilan hamkorlik
Husayn ibn Ali Makkadan Madinaga koʻchib kelganida Abdulloh ibn Jaʼfar Husaynga xat yozib, uning fikrini oʻzgartirmoqchi boʻlgan. Muhammad ibn Abdulloh maktubni oʻgʻillari Muhammad va Avn orqali joʻnatadi, lekin Abdulloh ibn Jaʼfar imomning ketishga qatʼiy qaror qilganini bilgach, Muhammad va Avnga Husayn ibn Aliga hamroh boʻlishni maslahat bergan.

## Ashuro kuni
Muhammad jasorat bilan jang qilib, dushman qoʻshinining 10 nafar jangchisini oʻldirgan, ammo oxirida Amir ibn Nahshal at-Tamimiy tomonidan oʻldirilgan.

## Manbalar
Habib ibn Muzohir

**Habib ibn Muzohir al-Asadiy** () Banu Asad qabilasidan boʻlib, Ali, Hasan ibn Ali va Husayn ibn Alining yaqinlaridan boʻlgan. U asli Kufalik boʻlib, Husayn ibn Aliga (Muhammadning nabirasi) maktub yoʻllab, uni Kufaga taklif qilgan. Ammo, Kufa ahli Husaynga boʻlgan bay’atlarini buzganliklarini bilgach, Kufani tark etib, Husaynga qoʻshilgan va Husayn qoʻshinida, Karbaloda jang qilib, 75 yoshida shahid boʻlgan.

## Karbalo jangi
Habib Karbalo jangida oddiy askar vazifasida boʻlgan. U uchinchi imom Husayn ibn Ali bilan Umar ibn Saʼd boshchiligidagi Yazid qoʻshinlariga qarshi jang qilib, 62 kishini oʻldirgan&#x5B; ** &#x5D;.

Husayn qoʻshini 3 qismga, chap qanot, oʻng qanot va Ahli baytga boʻlingan. Habib yoshi katta boʻlishiga qaramay, Husayn qoʻshinining chap qanotiga boshchilik qilish vazifasi unga yuklatilgan. Habibning qabri Imom Husayn ziyoratgohiga kiritilgan va janubiy ayvonda joylashgan.

Habib jangda ishtirok etib, dushmanning 62 askarini oʻldirgan. Shunda Budayl bint Maryam Aqfoniy unga hujum qilib, qilich bilan boshiga urgan. Yana bir dushman Habibni nayza bilan urib, otdan yiqitib, yerga qulagan. Keyin Budayl bint Maryam uning boshini tanasidan judo qilgan.

## Yana qarang

* Imom Husayn
* Zuhayr ibn al-Qayn
* Musulmonlar, Imom Ali tarafdorlari
* Burayr ibn Xudayr al-Hamdaniy

## Manbalar
Igors Stepanovs

**Igor Stepanov** (; 1976-yil 21-yanvarda tugʻilgan) – latviyalik professional futbol murabbiyi va himoyachi sifatida oʻynagan sobiq futbolchi. Igor Maldiv orollarining 19 yoshgacha boʻlgan futbol terma jamoasiga murabbiylik qilgan. Stepanov Latviya terma jamoasi safida 100 ta xalqaro oʻyinda ishtirok etib, 4 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan. Latviya terma jamoasi tarkibida 1995-yil 19 yoshida debyut qilgan va Yevro-2004 turnirida ishtirok etgan.

## Futbolchilik faoliyati

### Arsenal
2000-yilda „Arsenal“ sardori Tony Adams jarohat olgan, buning natijasida Arsène Wenger Stepanovni 1,35 million funt sterlingga sotib olgan. U mavsumni yaxshi boshlagan va debyut o'yinida Ipsvich Taun jamoasiga qarshi oʻyinda gol urgan. Igor „Manchester United“ klubiga qarshi oʻyingacha asosiy jamoaning aʼzosiga aylangan. „Arsenal“ „Manchester United“ jamoasiga qarshi oʻyinda 6:1 hisobida magʻlub boʻlgan va o'yin yakunida mag'lubiyatning asosiy sababchilaridan biri bo'lgan. Bu mag'lubiyat natijasida Arsenal mavsum yakunida chempionlikni qoʻlga kiritish imkoniyatini yoʻqotgan. Ushbu omadsiz oʻyindan soʻng, Stepanov oʻsha mavsumda faqat bir marta, Manchester Siti jamoasiga qarshi oʻyinda ishtirok etgan. Keyingi mavsumda Igor Premyer-ligada oltita oʻyinda maydonga tushgan va „Arsenal“ bilan birgalikda 2001-2002-yilgi Angliya Premyer-ligasida gʻolib chiqqan. „Arsenal“ jamoasi bilan shuningdek, 2002 va 2003-yillarda Angliya kubogini ham qoʻlga kiritgan, biroq Stepanov ikkala final oʻyin tarkibda ham ishtirok etmagan.

Umuman olganda, Igor „Arsenal“ klubi tarkibida liga uchrashuvlarida bor-yoʻgʻi 17 ta oʻyinda ishtirok etgan va barcha musobaqalarda 31 ta oʻyin oʻtkazgan.

## Murabbiylik karerasi
2012-yil mart oyida Stepanov Latviyaning 17 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasi bosh murabbiyi etib tayinlangan.

## Yutuqlar
**Arsenal**

* Premyer-liga chempioni: 2001–02
* Angliya kubogi sohibi: 2001–02, 2002–03

**Individual**

* Latviyada yilning eng yaxshi futbolchisi: 2005

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Stepanovs International Appearances
*  Voetbal International
*  Latvian Football Federation 
* Stepanov at „legioner“
*
Sepp Piontek

**Josef Emanuel Hubertus** „**Sepp**“ **Piontek** (1940-yil 5-martda tugʻilgan) – nemis sobiq futbolchisi va murabbiy.

## Oʻyin karerasi
Ikkinchi jahon urushi davrida Vrotslavda tugʻilgan. Piontek futbolchilik faoliyatini VfL Germania Leer jamoasi tarkibida boshlagan. 1963—1972 yillar oraligʻida SV Verder jamoasi tarkibida qanot himoyachisi ampulasida oʻynagan. Bremen klubi tarkibida Bundesligada 203 ta oʻyinida 14 ta gol muallifi boʻlgan (Sepp avvalroq Bundesliga tashkil etilishidan oldin Nord Oberligasida (1960—1963) 75 oʻyin oʻtkazib va bitta gol urgan). Gʻarbiy Germaniya terma jamoasi safida oltita oʻyinda (gol urmagan) ishtirok etgan.

## Murabbiylik faoliyati
Nafaqaga chiqqanidan soʻng Piontek Germaniyada „Verder“ (1971—1975), keyinchalik „Fortuna Dyusseldorf“ (1975—1976) va „Sent-Pauli“ (1978—1979) klublarida murabbiylik qilgan. 1979-yilda Piontek avval Gaitini (1976—1978) boshqarganidan keyin Daniya terma jamoasi murabbiyi boʻlgan. Sepp Daniya terma jamoasi bilan 115 ta xalqaro oʻyinda qatnashib, Daniyani 1986-yilgi jahon chempionatiga olib chiqqan va ilk bor Daniya term jamoasini FIFA Jahon chempionatidagi ishtirokini taʼminlagan murabbiy sifatida tarixga kirgan. Uning boshqaruvi davrida Daniya terma jamoasi „Daniya dinamiti“ nomi bilan mashhur boʻlgan. Sepp 1990-yil aprel oyida Daniya terma jamoasi bilan birgalikda 1990-yilgi Jahon chempionatiga chiqa olmaganidan soʻng bosh murabbiyi lavozimini tark etgan. Piontekning germaniyalik ustozi Jupp Derwall maslahatiga koʻra 1990-yil may oyidan 1993-yilgacha Turkiya terma jamoasini boshqargan. Murabbiylik davrida 1992-yilgi Yevropa chempionati va 1994-yilgi FIFA Jahon Chempionatida ishtirok eta olmaganligi sabablik terma jamoani terk boʻlsada oʻzining tavsiyalari bilan turk futbolida katta jonlanish, oʻsishga yordam bergan.

1990-yillarda Piontek Daniyaga qaytib kelgan va u yerda Daniyaning Aalborg BK va Silkeborg IF klublariga murabbiylik qilgan va keyinchalik Grenlandiya terma jamoasida ishlagan. Hozirda oʻqituvchilik qilib kun kechirmoqda.

## Yutuqlar

### Oʻyinchi
**Verder Bremen**

* Bundesliga chempioni: 1964–65,
** ikkinchi oʻrin 1967–68

* DFB kubogi: 1961-yil

### Murabbiy
**Individual**

* Gerin Sportivo yilning eng yaxshi murabbiyi: 1983-yil

## Manbalar

## Havolalar

* Danish national team profile  
* 
*
Suvayd ibn Amr al-Xotamiy

**Suvayd ibn Amr al-Xotamiy** () – Karbalo jangining oxirgi shahidlaridan.

## Nasabi
Suvayd ibn Amr ibn Abu Mutaʼ al-Xotamiy Xas’am qabilasi zodagonlaridan boʻlgan. Taqvodor kishi, mohir va jasur jangchi sifatida tanilgan.

## Ashuro kuni
Suvayd Husayn ibn Ali qoʻshinidan jang maydoniga borgan oxirgi odam edi. U Yazid I ning qoʻshiniga qarshi ogʻir yaralanguniga qadar jang qilgan. Jarohat olgan Suvayd boshqa shahidlar orasida yiqilib, oʻsha yerda qoldirib ketilgan. Biroq jarohati bilan tashlab ketilgan Suvayd hali ham tirik edi. U katta kuch bilan oyoqqa turgan va shahid boʻlguniga qadar kurashda davom etgan. Bir qancha maʼlumotlarga koʻra, Suvaydni Urva ibn Batton at-Saʼlabiy va Zayd ibn Riqod al-Janbiylar oʻldirgan.

## Manbalar
Oleg Jukov

**Oleg Yevgenyevich Jukov** (1973-yil 11-oktyabr, Ivanovo, SSSR – 2002-yil 9-fevral, Ivanovo) – rossiyalik qoʻshiqchi, rep-ijrochisi. „Diskoteka Avariya“ guruhi aʼzosi sifatida tanilgan.

## Hayoti
Oleg 1973-yil 11-oktyabrda Ivanovo shahrida tugʻilgan.

Jukov 1988-yilda qoʻgʻirchoq teatrida ishladi va spektakllarning qahramonlariga ovoz berdi. 1989-yilda Ivanovo energetika institutiga oʻqishga kirdi; ammo 3-bosqichgacha oʻqishni tashlab, armiyaga ketdi. 1991-yildan boshlab 1990-yilda vatandoshlari Nikolay Timofeyev va Aleksey Rijov tomonidan tashkil etilgan „Diskoteka Avariya“ guruhida chiqish qila boshladi. Guruh yaratilganligining dastlabki bosqichida u jamoaning yetakchisi edi. Radio va „Diskoteka Avariya“ guruhining kompozitsiyalari uchun musiqiy reklamalarning katta qismi uning oʻzi tomonidan ijro etilgan.

## Vafoti
Jukov hech qachon sogʻligʻidan shikoyat qilmagan, ammo 2001-yilning yozida u toʻsatdan oʻzini yomon his qildi va kuchli bosh ogʻrigʻidan shikoyat qila boshladi. Tallinda gastrol paytida Oleg kutilmaganda hushidan ketdi. Oʻsha yilning 10-avgustida qoʻshiqchi tekshiruvdan oʻtdi, unga miya saratoni tashxisi qoʻyildi. Kasallik zoʻrayib bordi, qoʻshiqchi tez charchab qoldi, oʻshandan soʻng guruhning yangi ishlanmalarida qatnashmadi va ziyofatlarni erta tark etdi.

2001-yil 3-sentyabrda Burdenko nomidagi Moskva neyroxirurgiya ilmiy-tadqiqot institutida operatsiya qilindi. Davolanishdan soʻng Jukov yana guruh bilan chiqish qildi, lekin bu uzoq davom etmadi. Noyabrda Jukov yana oʻzini yomon his qildi. Guruhning u ishtirok etgan soʻnggi klipi uning tugʻilgan kunida suratga olingan „Na ostrie ataki“ videosi boʻldi. Bu vaqtga kelib Olegning oyoqda turishi ogʻirlashib qolgan edi. Olegning ahvoli ikkinchi marta yomonlashgandan soʻng Ivanovodagi onkologiya dispanseriga yotdi.

2002-yil 9-fevralda miya saratoni bilan uzoq kurashdan soʻng Oleg Jukov 28 yoshida Ivanovodagi kvartirasida vafot etdi.

## Manbalar
Xiromasa Yamamota

**Xiromasa Yamamoto** – 1979-yil 5-iyun kuni tugʻilgan sobiq Yaponiyalik futbolchi.

## Oʻyin karerasi
Yamamoto 1979-yil 5-iyun kuni Okazaki shahrida tugʻilgan. Shimizu Xigashi o‘rta maktabini tugatgandan soʻng 1998 yilda J1 League klubiga qoʻshildi. U 2002-yil boshiga qadar Tomoaki Ogami va Arno van Zvamlar bilan maydonga tushdi. 2002 yil sentyabr oyida u van Zvam oʻrniga darvozabonga aylandi. 2003 yilning sentyabrida van Zvam klubni tark etdi va Yamamoto yana darvozabonga aylandi. U 2004 yilda yangi aʼzo Yohey Sato bilan maydonga tushdi. 2004 yilning sentyabrida u ijara asosida Vissel Kobega oʻtdi va Seiji Xonda va Makoto Kakegava bilan oʻynadi. 2005 yilda u „Jubilo Iwata“ga qaytdi. Ammo klub Yaponiya terma jamoasi darvozaboni Yoshikatsu Kavaguchini sotib olgan edi va Yamamoto Kavaguchi sababli oʻyinda umuman maydonga tusha olmadi. 2007 yilda u Serezo Osakaning J2 League klubiga oʻtdi. 2007 yilda Motohiro Yoshida bilan oʻyinda umuman oʻynay olmagan boʻlsa-da, u Takashi Aizava bilan pozitsiya uchun kurashadi va koʻp oʻyinlarda qatnashadi. 2009 yilda u Ehime FCning J2 klubiga oʻtdi. U 2010 yilning oxirigacha Yusuke Kavakita jarohat olganligi sababli darvozabon sifatida oʻynadi. Ammo Kavakita 2010 yil oxirida qaytib keldi va Yamamoto oʻyinda kam maydonga tushdi. 2011 yilda u SC Sagamiharaning mintaqaviy ligalar klubiga oʻtdi. 2011 yil oxirida u nafaqaga chiqdi.
## Jamoa statistikasi

## Manbalar

## Tashqi havolalar
*
Tatyana Leshenko-Suxomlina

**Tatyana Ivanovna Leshchenko-Suxomlina** (1903-yil 19-oktyabr, Chernigov – 1998-yil 10-dekabr, Moskva) – rossiyalik qo'shiqchi, aktrisa, yozuvchi, tarjimon va shoira.

## Biografiyasi
Tatyana Leshenko va uning egizagi Yuriy 1903-yil 19-oktyabrda Chernigovda aristokratlar oilasida tugʻilgan. Otasi Ivan Vasiliyevich olim-agronom, onasi Yelizaveta Nikolayevna pianinochi.

Yosh Tatyana Leshenko dastlab Pyatigorsk gimnaziyasida oʻqigan, keyin Yekaterina institutini tamomlagan.

Oktyabr inqilobi va fuqarolar urushi Pyatigorskda yashayotgan oilaga ham oʻz taʼsirini oʻtkazdi, uning hayotini butunlay oʻzgartirib yubordi. Fuqarolar urushida shoiraning egizagi Yuriy halok boʻlgan. Qaygʻu va vayronagarchilik oilani omon qolish yoʻllarini izlashga majbur qilgan.

Tatyana Leshenko 1922-yilda Moskvaga joʻnab ketgan. Aktrisa yangi sovet Rossiyasiga kelgan chet elliklarga rus tili darslarini berishni boshlagan. 1923-yil yozida amerikalik advokat Benjamin Pepper (1897-1969) bilan uchrashgan va ular turmush qurishgan.

Bir yil oʻtgach, 1924-yilda Tatyana turmush oʻrtogʻi bilan Amerikaga joʻnab ketgan, u yerda Kolumbiya universitetini (jurnalistika boʻlimi) tugatgan. Rus haykaltarosh Dmitriy Filippovich Tsaplin (1890-1967) bilan tanishgan. Benjamin Pepper bilan ajrashgandan soʻng Tsaplinga turmushga chiqqan, 1931-yilda Parijda qizi Alyona (Vera Tsaplin) tugʻilgan.

Tatyana Ivanovna 1930-yillarning boshida Rossiyaga qaytgan. Aktrisaning chet tillarini bilishi unga katta yordam bergan. Pul topish uchun professional adabiy tarjimonga aylangan. Birinchi yirik adabiy asari-1932-yilda tarjima qilingan D. Lourensning „Lyubovnik ledi Chatterley“ romani.

Leshenko vaqti-vaqti bilan Abramtsevo ijod uyida yashagan.

Tatyana shu yillarda vokal bilan jiddiy shugʻullangan.

Vatan urushi boshlanishi bilan Tatyana Ivanovna va uning oilasi evakuatsiya qilingan, ammo 1943-yil sentyabr oyida yana Moskvaga qaytib kelgan.

Leshenko 1947-yil 30-sentyabrda Sovet Ittifoqiga qarshi tashviqotda ayblanib hibsga olingan va 8 yil mehnat lagerida jazo oʻtash uchun Vorkutaga yuborilgan, u yerda aktrisa sifatida Vorkuta lager teatriga borgan.

Aktrisa 1956-yil mart oyida reabilitatsiya boʻyicha Moskvaga qaytib kelgan. Shu yilning 31-dekabrida emigratsiyadan ona yurtiga qaytgan jurnalist V. V. Suxomlinga (1885-1963) turmushga chiqqan.

Leshenko-Suxomlina arxivlarda faol ishlagan. Koʻplab xorijiy adabiyotchilar bilan uchrashgan, ularning asarlarini rus tiliga tarjima qilgan. Bundan tashqari romanslar va qadimiy qoʻshiqlar ijrochisi sifatida shuhrat qozongan. Akkompaniator – gitarachi Sergey Chesnokov bilan birga ijod qilgan. Aktrisa lager sheʼriyati kechalarida konsertlar bilan chiqish qilgan va unda oʻz qoʻshiqlarini ijro etgan, ijodiy kechalar oʻtkazgan. 1989-yilda birinchi, 1992-yilda esa ikkinchi estaliklari „Dolgoe budushee“ni tayyorlagan. Bu estaliklarda aktrisa oʻzining taqdiri va hayoti haqida gapirib oʻtgan.

Tatyana hayotining soʻnggi yillarida beva qolgan. Shoira 1998-yil 10-dekabrda Moskvada vafot etgan.

Tatyana Peredelkinodagi qabristonga erining yoniga dafn qilingan.

## Manbalar
Anna Aglatova

**Anna Xristoforovna Aglatova** (1982-yil 4-mart, Kislovodsk, Stavropol oʻlkasi) – rossiyalik opera xonandasi (soprano), Katta teatr solisti.

## Hayoti
Anna 1982-yil 4-martda Kislovodskda musiqachi oilasida tugʻilgan. Uning otasi Xachatur Asriyan konservatoriyada dirijyorlik va xor fakultetida oʻqigan, ikkala buvisi Margarita va Roza qoʻshiqchi boʻlishgan. Bobosi Nikolay gitarachi, amakisi Artyom akkordeonchi boʻlgan.

Besh yoshidan boshlab Anna pianino chalishni oʻrganishni boshladi. 7 yoshida oʻzining birinchi tanlovida diplom oldi, musiqa maktabida oʻqish davomida bir necha oʻnlab yorliq va diplomlar bilan taqdirlandi. Shu yerda, musiqa maktabida qoʻshiq aytishga qiziqib qoldi.

2000-yilda Annaning onasi qizini oʻqishni davom ettirish uchun Moskvaga olib bordi, u yerda Gnesin nomidagi musiqa maktabiga oʻqishga kirdi va Vladimir Spivakov jamgʻarmasi stipendiyasiga sazovor boʻldi (stipendiya asoschisi Sergey Leyferkus). Maktabda Annaning oʻqituvchisi Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist Ruzanna Lisitsian boʻlgan. Anna 2004-yilda maktabni tugatgandan soʻng oʻqishga kirdi.

2003-yil dekabr oyida Dyusseldorfdagi (Germaniya) Rojdestvo festivalida ishtirok etdi. Anna 2006-yil may oyida Moskva xalqaro musiqa uyi sahnasida konsert ijrosida (rejissyor Teodor Kurentzis) Syuzanna partiyasini („Figaroning toʻyi“ V. A. Motsart) kuyladi, oʻsha yilning sentyabr oyida ushbu partiyani Novosibirsk davlat akademik opera va balet teatrida premyerasida ijro etdi (rejissyor Teodor Kurentzis, rejissyor Tatyana Gyurbacha).

Anna Irina Arxipova jamgʻarmasining „Rus kamer vokal lirikasi – Glinkadan Sviridovgacha“ loyihasida ishtirok etgan.

Xonanda koʻplab nufuzli xalqaro tanlovlarda qatnashgan, Yevropada yakkaxon chiqishlar qilgan. 2005-yilda „Falstaff“ operasida Nannetta partiyasini ijro etib, Katta teatrda debyut qildi va 22 yoshida uning eng yosh solistiga aylandi. Oʻshandan beri Anna teatrning deyarli barcha opera spektakllarida ishtirok etib kelmoqda.

2009-yilda Gnesin nomidagi Rossiya musiqa akademiyasini tamomladi.

2019-yil 4-fevralda Anna Xalqaro musiqa uyida Rossiya Milliy filarmoniya orkestri (rejissyor Vladimir Spivakov) hamrohligida katta yakkaxon konsert berdi.

Anna Aglatova 2021-yil 27-avgustda Qirg‘iziston Respublikasining Faxriy yorlig‘i bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Yazid ibn Subayt al-Abdiy al-Basriy

**Yazid ibn Subayt al-Abdiy al-Basriy** () – Husayn ibn Alining Karbalo jangida shahid boʻlgan hamrohlaridan biri.

## Nasabi
Yazid ibn Subayt Basradagi Abdulqays qabilasidan boʻlgan.

## Husayn ibn Aliga qoʻshilishi
Husayn ibn Alining odamlarni yordamga chaqiruvchi maktubi Basraga yetib borgach, Yazid Husayn karvoniga qoʻshilishga qaror qilgan. Mariya binti Munqidning uyida boʻlib oʻtgan yigʻilishda basralik bir qancha shia vakillari yigʻilganini maʼlum qilgan. Yazidning 10 nafar oʻgʻli boʻlib, ulardan faqat 2 nafari, yaʼni Abdulloh va Ubaydullohlargina Karbalo jangida qatnashgan. Shuningdek, Amir ibn Muslim al-Abdiy va uning xizmatkori Solim, Sayf ibn Molik al-Abdiy va Adham ibn Umayya al-Abdiylar ham unga qoʻshilishgan. Makka yaqinidagi Abta shahrida Husayn karvonini uchratib, oʻsha yerda chodirlarini qurishgan. Husayn ibn Ali Yazid ibn Subaytning kelganini eshitib, uni kutib olish maqsadida Yazidning chodiriga borgan, biroq Yazid ham Husaynni koʻrgani ketgan edi. Husayn Yazidning chodirida qolib, uning qaytishini kutgan. Yazid Husaynning chodiriga yetib kelganida, Husayn uni kutib olish uchun ketganligini aytishgan. Chodiriga qaytib, Husaynni koʻrgan Yazid: „Allohning fazl-u va rahmati ila shod boʻlsinlar“, deb aytgan. Keyin Husayn ibn Aliga salom berib, boʻlgan voqeani aytib bergan. Husayn uni duo qilib, oʻzining karvoniga qoʻshib olgan.

## Ashuro kuni
Yazid va uning ikki oʻgʻli Ashuro kuni Karbalo jangida shahid boʻlishgan. U va uning oʻgʻillari haqida „*Ziyorat ash-Shuhada*“da shunday zikr qilinadi: „Zayd ibn Subayt al-Qaysiyga salomlar boʻlsin. Yazid ibn Subayt al-Qaysiyning ikki oʻgʻli Abdulloh va Ubaydullohga salomlar boʻlsin“.

## Manbalar
Mi-8

**Mil Mi-8** (, NATO hisobot nomi: Hip) ikki turbinli vertolyot boʻlib, dastlab 1960-yillarda Sovet Markaziy Aerogidrodinamik Instituti (SAGI) tomonidan ishlab chiqilgan va 1968-yilda Sovet havo kuchlari tarkibiga kiritilgan. Rossiyada samolyot modelini ishlab chiqarish 2024-yilda ham davom etmoqda. Transport vertolyoti sifatidagi eng keng tarqalgan rolidan tashqari, Mi-8 havo-desant qoʻmondonlik posti, qurolli otishma kemasi va razvedka platformasi sifatida ham qoʻllanadi.

Mi-8 dunyodagi eng koʻp ishlab chiqarilgan vertolyot boʻlib, 17 000 dan ortiq birliklari bilan 50 dan ortiq mamlakatlar foydalanadi. 2015-yil holatiga koʻra, tegishli Mil Mi-17 bilan birlashtirilganda, ikkita vertolyot dunyodagi uchinchi eng keng tarqalgan tezkor harbiy samolyotdir.

## Operatorlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (leased from SkyLink Aviation)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* : 5
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Sobiq operatorlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Texnik xususiyatlari (Mi-8MT)

Janeʼs All The World’s Aircraft *maʼlumotlari* 1992–93

**Umumiy xususiyatlar**

* **Ekipaj:** 3 (uchuvchi, ikkinchi uchuvchi, bort muhandisi)
* **Imkoniyat:** 24 yoʻlovchi yoki 12 zambil va 1 tibbiy xizmatchi uchun oʻrindiq
* **Uzunlik:** 18,4 m (60 fut 4 dyuym)
* **Balandligi:** 5,5 m (18 fut 1 dyuym)
* **Boʻsh vazn:** 7100 kg (15653 lb)
* **Brüt vazni:** 11 100 kg (24 471 lb)
* **Maksimal uchish ogʻirligi:** 13 000 kg (28 660 lb)
* **Yoqilgʻi quvvati:** 3700 L (980 AQSh gal; 810 imp gal)
* **Elektr stantsiyasi:** 2 × Klimov TV3-117MT turbovalli dvigatellar, har biri 1,454 kVt (1,950 ot kuchi)
* **Asosiy rotor diametri:** 21,29 m (69 fut 10 dyuym)
* **Asosiy rotor maydoni:** 356 m 2 (3,830 sq ft) * **Pichoq qismi:** NACA 23012

**Ishlash**

* **Maksimal tezlik:** 250 km/soat (160 milya, 130 kn)
* **Kruiz tezligi:** 240 km/soat (150 milya, 130 kn)
* **Masofa:** 495 km (308 mil, 267 nmi)
* **Parom masofasi:** 960 km (600 mil, 520 nmi)
* **Xizmat koʻrsatish shipi:** 5 000 m (16 000 fut)

**Qurollanish**

* 57 mm S-5 raketalari, bombalar yoki 9 M17 Phalanga ATGM va bir yoki ikkita yon tomonga oʻrnatilgan PK pulemyotlarini oʻz ichiga olgan oltita qattiq nuqtada 4,000 kg (8,818 funt) bir martalik oʻq donlar mavjud

## Manbalar

## Havolalar

* Spetsifikatsiya va texnik tavsif Milnelicopter.com saytida 
* Aviation.ru saytida Mi-8/Mi-17
* Mi-8 maʼlumotlar bazasi  va helicopter-database.net saytidagi foto galereyalar 
* Mi-8 va Mi-8PPA walkaround on ScaleModels.ru
* Xitoyda Mi-8 va Mi-17 vertolyotlari
Ibn Fulad

**Ibn Fulad** daylamiy harbiy ofitser boʻlib, buvayhiy hukmdorlariga qarshi isyon koʻtargani bilan mashhur. Shuningdek, **Ibn Pulad** nomi bilan ham tanilgan. Ibn Fulad mashhur buvayhiy zobiti, Justaniylar podshosi Manazaning oʻgʻli Fulad ibn Manazarning oʻgʻlidir.

Ibn Fulad Qazvinni oʻz fifiga aylantirish maqsadida 1016-yilda buvayhiylar hukmdori Majd ud-Davlaga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan. Biroq Majd ud-Davla uni Qazvin hokimligiga tasdiqlashdan bosh tortgan. Bu esa Ibn Fuladni oʻzining maʼmuriy markazi Ray shahri atrofidagi qishloqlarda hukmdorga tahdid qilishga undagan. Shundan soʻng Majd ud-Davla oʻz vassali, Bavandiy hukmdori Abu Ja’far Muhammaddan yordam soʻragan. U Ibn Fuladni magʻlub etib, uni Raydan quvib chiqarishga muvaffaq boʻlgan. Ibn Fulad buvayhiylarga raqib boʻlgan ziyoriylar hukmdori Manuchihrdan yordam soʻragan. Ibn Fulod yordam evaziga Manuchihrning vassali boʻlishga rozi boʻlgan. Keyingi yili Ibn Fulad va Manuchihrning birlashgan qoʻshini Rayni qamal qilishi Majd ud-Davlani Fuladni Isfahon hokimi etib tayinlashga majbur qilgan. Biroq, bu vaqtda Isfahonni boshqarayotgan kakuyiylar hukmdori Muhammad ibn Rustam Dushmanziyar Ibn Fuladni yenggan. Ushbu jangda Ibn Fulad oʻldirilgan deb taxmin qilinadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Ziyatdinbek Toygonbayev

**Toygonbayev Ziyatdinbek Kurmanbekovich** – oʻzbekistonlik professional bokschi  va murabbiy, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustozi. Boks boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoasi murabbiyi. Ikki kara Olimpiyada oʻyinlari chempioni Hasanboy Doʻstmatovning murabbiyi sifatida tanilgan.

## Tarjimai holi
Toygonbayev Ziyatdinbek Kurmanbekovich 1974-yil 15-sentyabrda Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyatida tugʻilgan. 1995-yilda Andijon davlat universiteti Jismoniy tarbiya va sport fakultetini tugatgan. Uzoq yillardan beri Andijon viloyati yakkakurash sport turlariga ixtisoslashtirilgan sport maktabi boks boʻyicha murabbiyi sifatida ishlab keladi.
Ziyatdinbek Toygonboyevga 2017-yilda Shavkat Mirziyoyevning „Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilish toʻgʻrisida“gi farmoniga muvofiq Oʻzbekiston fuqaroligi berildi.

## Professional boksdagi faoliyati
Bokschi sifatida koʻplab musobaqalarda ishtirok etgan, 1995-yilda kattalar oʻrtasida Oʻzbekiston chempionati gʻolibi boʻlgan.2001-yilda professional boksga oʻtdim. 61 kg vazn toifasida professional bokschi sifatida Oʻzbekistonning birinchi chempioni boʻlish sharafiga muyassar boʻlgan.
2001-2003-yillar davomida professional boksda 7 ta jang oʻtkazgan. Ilk jangini 2001-yil 31-mart kuni rossiyalik sportchi Rozalin Nasibulinga qarshi oʻtkazib, gʻalaba qozongan . Professional boksda koʻp jang oʻtkazmagan Toyganbayev 2003-yilning 12-mart kuni Sergey Zimnevich bilan oʻtkazgan jangdan soʻng oʻz faoliyatini yakunlagan .

## Murabbiylik faoliyati
Ziyatdinbek Toygonboyev oʻzbek boksi rivojiga katta hissa qoʻshgan murabbiyilardan biri. U xalqaro maydonda muvaffaqiyatlarga erishgan koʻplab istiqbolli sportchilarni tarbiyalab voyaga yetkazdi. U – ikki karra olimpiya oʻyinlari chempioni Hasanboy Doʻsmatov, Osiyo chempionlari Sanjar Rahmonov, Shuhrat Abdullayev va yana koʻplab chempionlarni tarbiyalagan. Toʻygʻonboyev rahbarligida Doʻsmatov oʻz mahoratini yanada oshirib, boksda yuqori natijalarga erishdi, bu esa har ikkalasining ham sport doiralarida eʼtirof va hurmatga sazovor boʻlishiga olib keldi.

## Mukofotlari
Toyganbayev „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustozi“, "Doʻstlik" ordeni
, II darajali „Sogʻlom avlod uchun“ ordeni bilan mukofotlangan.

## Manbalar
Rezavor meva (botanika)

Botanikada **rezavor meva** – bu bitta guldonda bitta tuxumdonni oʻz ichiga olgan guldan hosil boʻladigan urugʻsiz (yadro) mevadir. Ushbu taʼrifga koʻra rezavorlar tarkibiga uzum, smorodina va pomidor kiradi, shuningdek, bodring, baqlajon (baklajan), xurmo va bananlar ham kiradi. Rezavor meva guldon devorining tashqi qatlami toʻliq yetilib, yeyish mumkin boʻlgan „perikarp“ holatga aylanadigan eng keng tarqalgan meva turidir. Rezavor mevalar oddiy yoki murakkab tuxumdonli bitta guldan hosil boʻladi. Urugʻlar odatda tuxumdonning etli qismida joylashgan boʻladi, ammo ayrim istisnolar ham bor. Misol uchun, *[[Capsicum]]* turkumidagi oʻsimliklar urugʻlari atrofida et emas, balki havo bilan oʻralgan boʻladi.

Koʻplab rezavor mevalar yeyishga yaroqli, biroq kartoshka va zaharli ituzumning mevalari kabi mevalar odamlar uchun zaharli hisoblanadi.

Rezavor meva beradigan oʻsimliklar „**bacciferous**“ yoki „**baccate**“ (lotincha **bacca** soʻzidan) deb ataladi.

Kundalik ingliz tilida „berry“ (rezavor) kichik yeyiladigan har qanday meva degan maʼnoni anglatadi. Rezavorlar odatda suvli, yumaloq, yorqin rangli, shirin yoki nordon boʻladi va yadro yoki urugʻ tarkibiga ega boʻlmaydi. Ammo koʻpincha rezavor mevalarda mayda urugʻlar ham boʻlishi mumkin.

## Botanik rezavor mevalar

Botanik tilda rezavor meva bu urugʻlar va etli pulpa(perikarp)dan iborat boʻlgan oddiy meva boʻlib, u bitta gulning tuxumdonidan hosil boʻladi. Ushbu mevalarning tuxumdoni mevaning yuqori yoki pastki qismida joylashgan boʻlishi mumkin. Rezavor „indehiscent“ boʻlib, pishganda urugʻlarni chiqarish uchun yorilib ketadigan maxsus „zaiflik chizigʻi“ga ega boʻlmaydi. Perikarp uchta qavatga boʻlinadi. Tashqi qavat „ekzokarp“ yoki „epikarp“ deb ataladi; oʻrta qavati „mezokarp“ yoki „sarkokarp“; ichki qavat esa „endokarp“ deb ataladi. Botaniklar bu atamalarni haligacha bir xilda qoʻllamagan. Ekzokarp va endokarp koʻpincha bir qavatli „teri“ga nisbatan ishlatilinadi baʼzida unga yaqin joylashgan toʻqimalarni ham anglatadi. Ushbu atamalardan foydalanishdagi nomuvofiqlik „tushunmovchilik manbai“ sifatida taʼriflanadi.

Endokarp tabiati rezavorni drupe (toshli meva) dan farqlaydi, chunki drupeda qattiqlashgan yoki toshli endokarp mavjud. Endokarp holatiga qarab ikki turdagi mevalar bir-biriga oʻxshab ketadi. Baʼzi manbalar farqni miqdoriy jihatdan aniqlashga harakat qiladi, masalan, rezavorda endokarp qalinligi 2 mm dan kam boʻlishi talab qilinadi.

## Iqtisodiyot

Baʼzi mintaqalarda, meva-terim iqtisodiyotning muhim qismi hisoblanadi. Shvetsiya va Finlyandiya kabi Gʻarbiy Yevropa davlatlarida Tailand yoki Bolgariyadan kelgan arzon ishchi kuchi sababli rezavorlar terimi kengayib bormoqda . Soʻnggi yillarda bu amaliyot kam maosh va „meva-terimchilar“ning yomon yashash sharoitlari, shuningdek, ishchilar xavfsizligining yetarli emasligi sababli tanqid ostida qolmoqda.

2010-yillar oxirida AQShda Meksikadan mehnat migratsiyasi kamayishi va minimal ish haqi meʼyorlarining oshishi qulupnay hosilini terish uchun ishchilarni topishni qiyin va qimmat qilib qoʻygan.

## Manbalar
Lyosha Rav

**Lyosha Rav**, haqiqiy ismi **Aleksey Vladimirovich Rogojin** (1909-yil 7 -mart, Balabash-Nurusovo – 1944-yil 24-mart, Drogobich) – Sovet Erzya shoiri, tarjimon, o'qituvchi, SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

## Biografiyasi
1909-yil 7-martda Balabash-Nurusovo qishlogʻida (hozirgi Chuvashiya Respublikasida tugʻilgan). Otasi Balabash-Nurusovolik oʻrmonchi. Onasi – Dunya Gordeyeva, Malye Karmali qishlogʻidan (Balabash-Nurusovodan 5 kilometr uzoqlikda). Shoir bolaligini Balabash-Nurusovo va Malye Karmali oʻrtasidagi oʻrmonlarda oʻtkazgan. U Malokarmalinsk yetti yillik maktabida tahsil olgan va 16 yoshida R. A. V. – shoirning bosh harflarining birinchi harflari bilan imzolagan holda tabiat haqida sheʼrlarini yozishni boshlagan. 1936-yilda Mordoviya pedagogika institutini tamomlagan, Chamzinka qishlogʻidagi maktablarda va Saransk pedagogika bilim yurtida mordoviya va rus tillaridan dars bergan.

Aleksey chuvash, mordov va rus tillarni bilgan. Chuvash shoirlarining sheʼrlarini mordov tiliga tarjima qilgan. Tarjimon sifatida K. V. Ivanovning 1940-yilda yaratilgan „Narspi“ she’ri tarjimasi bilan mashhur. U oʻzining ilk sheʼrlarini „Yakstere teshte“ („Qizil yulduz“) gazetasida, 1930-yillardan „Syatko“ jurnali, „Erzyan kommuna“ („Erzyan kommuna“) va „Leninen kiyava“ („Leninen kiyava“) gazetalarida chop etgan. Uning Mordoviya tabiati va qishloq hayotini tarannum etuvchi asarlari „Ietne joynit“ („Godi zvenyat“, 1933) sheʼriy toʻplamiga kiritilgan.

Aleksey Vladimirovich 1930-yillarda oʻzi poema janriga kirib, ikki inqilob arafasida Mordoviya qishlogʻining hayoti haqida „Gale“ (1935) va „Lituva“ (1938) epik dostonlarini yozgan. Birinchi dostonning voqealari 1905-1907-yillardagi Birinchi rus inqilobi yillarida boʻlib oʻtgan va inqilobiy voqealarning mordova xalqi hayotiga taʼsirini koʻrsatgan, ikkinchisining voqealari esa Oktyabr inqilobi kunlarida boʻlib, ijtimoiy adolatsizlik va patriarxal asoslarga qarshi kurashni tarannum etgan. Shuningdek, u rus tilida „Posledniy“ (1934) inqilobiy poemasini ham yozgan.

Lyosha Rav 1941-yilda Rogojin Chamzinskiy oʻrta maktabiga yuborilgan, u yerda rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1943-yilgacha uning mudiri boʻlgan. Aleksey SSSR Yozuvchilar uyushmasi a'zosi ham boʻlgan. 1943-yil bahorida Qizil Armiya safiga chaqirilgan. 1944-yil 24-martda Drogobich uchun janglarda halok boʻlgan.

## Manbalar
Artsvik

**Artsvik Borikovna Arutyunyan** (1984-yil 21-oktyabr, Kapan, Armaniston SSR, SSSR) – arman va rus qoʻshiqchisi, „Golos“ shousining 2-mavsumi ishtirokchisi. 2016-yil 24-dekabrda u „Yevrovidenie-2017“ qoʻshiq tanlovida Armaniston vakili sifatida tanlandi va tanlovda 18-oʻrinni egalladi.

## Hayoti
Artsvik Arutyunyan 1984-yil 21-oktyabrda Armanistonda tugʻilgan. Artsvik 5 yoshga toʻlganda, uning oilasi Moskvaga koʻchib oʻtdi. Matematika yoʻnalishdagi maktabni tugatgandan soʻng, Artsvik Moskva davlat pedagogika universitetida psixolog-logoped mutaxassisligi boʻyicha oʻqishni davom ettirishga qaror qiladi. Shu bilan birga, Artsvik turli faoliyat sohalarida oʻz salohiyatini roʻyobga chiqarishga harakat qiladi va natijada musiqa gʻalaba qozonadi.

## Karyerasi
Artsvikning musiqiy qobiliyati bolaligidayoq atrofdagilarni hayratga solar va qoyil qoldirardi. Biroq, uning kelajagi musiqa bilan bogʻliqligini anglashda hal qiluvchi nuqta 1992-yilda chiqarilgan „Teloxranitel“ filmi va Whitney Houston ijodi bilan tanishish boʻldi.

Faqat koʻp yillar oʻtgach, Artsvik musiqa sohasida oʻz kuchini sinab koʻrish uchun jasoratga ega boʻladi. U vokal ijodi bilan shugʻullanishga uzil-kesil qaror qiladi va ijodiy rejalarini faol amalga oshirishga dadil intiladi.

2012-yilda Artsvik Jazz Parking loyihasining aʼzosi boʻldi. Xuddi shu yili u „Golos“ xalqaro loyihasining Rossiya versiyasida muvaffaqiyatli ishtirok etdi.

Qisqa vaqt ichida xonanda Rossiyada ham, Armanistonda ham keng shuhrat qozondi. Shiddatli ijodiy jarayon Artsvikni oʻz tomoshabinlariga ham xalq qoʻshiqlari („Դու իմ մուսան ես,“ ‹‹Թամամ աշխարհ››, ‹‹Արի, արի››), ham estrada asarlari („Why“, „No fear“, „I Say Yes“, „Sisters in Spirit“) ning yangi ijrosini taqdim etish majburiyatini yuklaydi. Xonanda Rossiya va Armanistonning turli shaharlarida konsertlar va musiqa festivallarida faol ishtirok etadi.
## Manbalar
Samuil Lextsir

**Samuil Rivinovich Lextsir** ( 1901-yil 25-oktyabr, Bessarabiya viloyati, Soroka tumani – 1937-yil 15-oktyabr, Tiraspol) – moldav shoiri va adabiyotshunos tanqidchi.

## Biografiyasi
Samuil Lextsir Bessarabiyaning Ataki shahrida (hozirgi Moldovaning Oknitsa viloyati) tugʻilgan. Chernivtsi universitetida tahsil olgan. 1926-yilda SSSRga koʻchib oʻtgan va Moldava davlat nashriyotida ishlagan. Moldavan tilida adabiy faoliyat bilan shugʻullangan. 1927-yilda u Moldava yozuvchilar uyushmasi „Reseritul“ va uning rasmiy organi – „Moldova Literare“ (*Literary Moldova*) jurnalining asoschilaridan biri boʻlgan.

Birinchi sheʼrlar toʻplami „Poeziy“ adabiyotshunos tanqidchilar tomonidan juda salbiy qabul qilingan. Biroq, u nashr etishda davom etgan. 1930-yilda I. Vaynberg bilan hammualliflikda „Iyntreber Literare“ (*Adabiyot savollari*) adabiy-tanqidiy maqolalar kitobi, 1931-yilda – „Iyn flakare“ (*V plameni*) sheʼriy toʻplami nashr etilgan*.* Keyin yana uchta toʻplam – „Sirenele zidiriy“ (1932), „De paze“ (1935) va „Dezrobire“ (1935) nashr etilgan.

Samuil 1934-yildan – Moldaviya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi aʼzosi, Sovet yozuvchilarining I Butunittifoq qurultoyi delegati.

Ukraina SSR NKVD tomonidan „Ruminiya operatsiyasi“ deb ataladigan ishda hibsga olingan (X. B. Bogopolskiy, I. I. Badeev, D. P. Milev, V. Ya. Xolostenko, G. I. Stariy xuddi shu ishda ishtirok etgan). 1937-yil 8-oktyabrda NKVD xalq komissari komissiyasi va SSSR prokurori tomonidan VMNga hukm qilingan. 1937-yil 8-oktyabrda N. I. Ejov va A. Ya. Vyshinskiy tomonidan imzolangan Ruminiya foydasiga josuslik va qoʻporuvchilik faoliyatida ayblangan 139 kishining qatl roʻyxatiga kiritilgan. 1937-yil 15-oktyabrda Tiraspoldagi ichki qamoqxonada bir guruh mahkumlar bilan „Rumin operatsiyasi“ da otib oʻldirilgan. Qatlni Ukraina SSR NKVD UGB ichki qamoqxonasi boshligʻi, davlat xavfsizligi kichik leytenanti I. G. Nagorniy, Moldova ASSR NKVD operativ kotibi Pervuxin, MASSR NKVD, davlat xavfsizligi kichik leytenanti L. A. Dokutskiy va UGB VIII boʻlimi inspektori vazifasini bajaruvchisi amalga oshirgan.

## Manbalar