open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tajin

**Tajin** yoki **tagin** (Kabilsk taǧin) — Magʻrib mamlakatlarida mashhur boʻlgan goʻsht va sabzavotli taom. Shuningdek, mazkur taom tayyorlanadigan maxsus idishdir.

## Idish
Tajin avvaldan baland konussimon qopqoq bilan mahkam yopiladigan katta sopol idish boʻlgan.

Taom bir necha soat davomida dimlanadi. Bu jarayonda koʻtarilgan bugʻ qopqoqning yuqoridagi nisbatan sovuq qismida kondensatsiyalanadi va pastga qaytib tushadi.

Pastki qismda kondensatsiyalangan suyuqlik idishidan bug 'va taom isining tashqariga tarqalishiga toʻsqinlik qiladi.

Bunday idishlarning kelib chiqishini yuqori haroratli iqlim taqazo qilgan.

## Taom

### Marokash va Jazoir

Marokash va Jazoirda tajin hayvon yoki parrandalarning yirik suyakli goʻshtlari va sabzavotlar (pomidor, kartoshka, baqlajon, piyoz)dan tayyorlanadi. Turli xil ziravorlar, asal, mevalar, rezavorlar solinadi. Goʻsht qovurilmaydi (yoki uzoq dimlangangach, bir oz qovurib olinadi). Sabzavot, goʻsht va ziravorlar tajinga solinadi, suv qoʻshilmaydi. Nihoyatda past olovda bir necha soat davomida oʻzidan ajraladigan shoʻrvasida pishiriladi.

### Tunis

Tunis tajini omletga oʻxshab ketadi. Goʻsht yoki parranda goʻshti mayda toʻgʻralib, unga quyuq massa beruvchi (loviya, noʻxat, kartoshka) mahsulot qoʻshiladi va past olovda dimlanadi. Soʻng ziravorlar, pishloq va tuxum solinadi. Massani chuqur sopol idishga oʻtkazib, pechda yoki duxovkada usti biroz qotgunigacha pishiriladi.

## Magʻrib yahudiylari
Tajin- Magrib yahudiylari (Sefardlar) oshxonasining muhim qismidir. Marokash, Jazoir, Tunis va Liviyalik yahudiylarning Sefard oshxonasida keng tarqalgan. Shuningdek, u Fransiya, AQSh va albatta Isroilning Sefard jamoalarida sevib isteʼmol qilinadi. Koʻpincha Shabbat va yahudiylarning boshqa bayramlarida dasturxonga kuskus bilan birga tortiladi.

## Manbalar


Marokan taomlari
Tunis taomlari
Idish
Shupelka

**Shupelka** (, serboxorv. shupelka) — bolgar choʻponlarining yarim koʻndalang fleytasi. *Kavalning kichik bir turi*. Ushbu cholgʻu asbobi Bolqon mintaqasining boshqa mamlakatlarida, jumladan Makedoniya, Serbiya va Gretsiyada ham keng tarqalgan.

## Tavsifi
Mazkur cholgʻu asbobi — boʻylama fleyta boʻlib, kalta yogʻoch dastak va 6 ta kuy chalish teshigiga ega, shu jihatlari bilan xromatik diagonal kaval fleytasiga oʻxshaydi. Cholgʻu asbobining uzunligi 24 sm dan 35 sm gacha oʻzgarishi mumkin.

Asbob yongʻoq, qizil, shumtol yoki zarang daraxtining yogʻochidan tayyorlanadi.

Shupelka tovush jihatidan xromatik shkalani (ikki oktava) qamrab oladi, pastki oktavaning birinchi notasi bundan mustasno. Shupelka pastki registrda mayin va yoqimli ovoz beradi, yuqori registrda esa tovush keskin va quloqni teshadigan, biroz shipillovchi tembrga ega boʻladi.

Havo kiradigan yuqori teshikning chetlari tor va oʻtkirdir.

Shupelkaning old tomonida oltita teshik mavjud, bundan tashqari, cholgʻu asbobining yettita teshikli namunalari ham bor.

Asbobning nomi makedoncha „shupliv“, yaʼni „ichi boʻsh“ degan soʻzdan kelib chiqqan. Shuningdek, ushbu cholgʻu asbobining Tunis va Jazoirda keng tarqalgan gasba — puflab chalinadigan va yogʻochdan ishlanadigan arabcha cholgʻu asbobi bilan umumiy jihatlari mavjud.

Shupelka yaxlit korpus qismiga ega va uni sozlash shart emas.

Shupelka chalish vaqtidagi klassik holat — har bir qoʻlning uchta oʻrta barmogʻi teshiklar ustiga joylashadi, asbob vertikal holatda 45 ° burchak ostida turadi. U yakkaxon improvizatsiyalar uchun ham, instrumental orkestrlar tarkibida ham qoʻllanadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

*
Oʻrdakqozon

**Oʻrdakqozon** (shuningdek, **gʻoz** uyi, Sankt-Peterburg lahjasida **latka yaʼni yamoq**) ― maxsus qalin devorli metall (hozir ham issiqlikka chidamli shisha yoki keramikadan tayyorlanadi) oshxona anjomlaridan biri. Odatda oval shaklida, mahkam yopiluvchi qopqogʻi bilan birgalikda boʻladi. Oʻrdakqozondan sabzavot va parranda goʻshtini dimlab pishirish uchun foydalaniladi.(Nomining kelib chiqishi ham shundandir).

## Oʻrdakqozon
Oʻrdakqozon, choʻzinchoq qozon va latka degandan parranda goʻshtini dimlash uchun moʻljallangan bir idish tushuniladi.

Taomni tayyorlayotganda albatta uning qopqogʻi yopiq boʻladi. Bu jarayonda qovurish yoki qaynatishga nisbatan namlik koʻproq saqlanishiga erishiladi.

Quyida oʻrdakqozon, gʻozqozon yoki latka(shuningdek, qozon)ning oʻzaro farqi keltirilgan:

* gʻozqozon oʻrdakqozondan kattaroqdir;
* oʻrdak va gʻozqozonlar choʻzinchoq shaklga ega, anʼanaviy qozon esa odatiy yumaloq;
* oʻrdak, gʻozqozon va latkalarning pastki qismi tekis, anʼanaviy qozonda esa yumaloq;
* qozonning odatda qopqogʻi boʻlmaydi.

## Boshqa maʼnolari

* Oʻrdaklarga gʻamxoʻrlik qiladigan parrandachilik fermasi ishchisi.
* Oʻrdaklarni suv yuzasidan yutib yuborishi mumkin boʻlgan katta choʻrtan baliq.
* Ov paytida oʻrdaklarni kuzatib yuradigan it.
* Yana bir nomi — bu gʻoz va oʻrdaklarni ovlash uchun moʻljallangan katta kalibrli miltiq.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Gusyatnitsi / / Tovar lugʻati / I. A. Pugachev (bosh muharrir). — M . : Davlat savdo adabiyoti nashriyoti, 1957 yil. — T. II. — Stb. 466-468 — 567 bilan.
* Efremova T.F. Rus tilining yangi lugʻati. Tushuntiruvchi hosila. — M .: Rus tili, 2000.
Gebjaliya

ʻʻʻGebjaliyaʼʻʻ — Gruziya oshxonasining (avvalo, megrel oshxonasining) milliy taomidir. Bu yalpiz qoʻshilgan pishloqli ruletlardir.

## Ingrediyentlar
Gebjaliya yangi tuzsiz Imeritiya pishlogʻi yoki yangi suluguni pishlogʻi va yalpizdan tayyorlanadi. Taom tvorog pishlogʻi nadugi (rikottaga oʻxshash) va sut yoki matsonidan tayyorlangan yalpizli sutli sous bilan tortiladi. Baʼzi retseptlarda xacho tvorogi va chinti pishloq ishlatiladi; tarxun, kashnich, sarimsoq, yashil qalampir va hatto, chili qalampirini ham qoʻshish mumkin. Taʼbga koʻra tuz qoʻshiladi.

## Tayyorlanishi
Gebjaliya pishirishning ikkita asosiy yutugʻi bor: birinchidan, koʻp masalliq ketmaydi, ikkinchidan, 15 daqiqaga bormay pishadi.

Yalpiz sovuq suvda yuviladi Barglari yoki poyasining yuqori, mayin qismi, barglari bilan birga pichoqda juda mayda toʻgʻraladi (yoki blenderlanadi). Yalpizning 3/4 qismi taomga, qolgani esa sousga ketadi.

Sut kastryulda yoki soteynikda maksimal 55-60 darajaga qadar isitiladi, shundan soʻng unga pishloq tilimlari qoʻshiladi. Pishloq boʻlaklariga sut quyiladigan, teskari retsepti ham mavjud.

Alangani oshirib, pishloq eritiladi va bitta yaxlit boʻlakka aylanadi. Bu boʻlak chovli bilan patnisga agʻdariladi va yupqa qilib yoyiladi (bu vaqtda ustidan issiq sut quyiladi). Shundan keyin patnisdan sutning ortiqchasi oqib ketadi, yuzaga kelgan pishloq chalpagiga esa yalpiz solinadi. Pishloq chalpak ruletga oʻxshatib oʻraladi va 4-5 smli boʻlaklarga kesib chiqiladi. Boshqa retseptida esa ikkita har xil masalliqli rulet tayyorlanadi (masalan, yalpizli xacho va yalpizli chinti).

Sous uchun toʻgʻralgan yalpizdan qolgani matsoniga qoʻshiladi va gebjaliya boʻlaklari ustiga shu sous quyiladi. Taom sous bilan birga dasturxonga tortiladi.

## Manbalar
Kalbitxan

**Kalbitxan** (koreyscha: 갈비탕, 갈비湯, *[[:ru:Новая_романизация_корейского_языка|Galbi tang]]*, *[[:ru:Романизация_Маккьюна_—_Райшауэра|kalbi tʼang]]*) — asosan, mol qovurgʻasidan, shuningdek, mol goʻshti, daykon, piyoz va boshqa masalliqlardan tayyorlanadigan txan yoki koreys shoʻrvasining bir variantidir. „Kalbi“ — „gogigui“ deb nomlangan koreys barbekyusida qovurilgan mol goʻshti qovurgʻalari va xitoycha „txan“ qoʻshimchasi „qaynatish“, degan maʼnoni anglatadi. Demak, koreyscha nomi soʻzma-soʻz „mol qovurgʻa shoʻrvasi“ deb tarjima qilinadi. Shoʻrva quyidagicha tayyorlanadi: kalbi sekin qaynayotgan suvda uzoq vaqt qaynatiladi. Bu hoʻkiz tuyogʻidan tayyorlangan shoʻrva — sollontxanga oʻxshaydi.

Kalbitxan toʻgʻrisidagi tarixiy matnlar 1890-yillarda oʻtkazilgan Koreya saroy ziyofati qoidalari jadvalida keltirilgan. Biroq, kalbi Koryo sulolasining keyingi davrida (918-1392) allaqachon isteʼmol qilingan, degan taxminlar mavjud.

Kalbitxan toʻy dasturxonida ham tortiladi.

## Tayyorlanishi
Kalbitxanni tayyorlash uchun jami 5 soat vaqt ketadi. Qovurgʻalar oʻtkir pichoq bilan kesib goʻshti shilinadi, soʻngra uzunligi 5-6 sm boʻlgan bir necha boʻlaklarga boʻlinadi. Keyin yuqori olovda ular mol goʻshti va butun daykon bilan qaynatiladi, kastryulga birinchi daykon solinadi. Bir muddat oʻtgach, olov pasaytiriladi.

4-5 soatdan soʻng mol goʻshti juda yumshab qoladi, shundan soʻng daykon idishdan olinadi va 3 smdan tilimlanadi. Qovurgʻalar ham tovadan chiqariladi va maydalangan koʻkpiyoz, sarimsoq va qalampir kukuni, soya sousi sepiladi, shuningdek, kunjut yogʻi — kunjut aralashmasi va tuz solinadi. Shoʻrva soviganidan soʻng sirtdagi yogʻ olib tashlanadi. Xushxoʻrlashtirilgan qovurgʻalar va toʻgʻralgan daykon yana qozonga solib qaynatiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Galbitang retsepti, Konglish oshxonasi
Sirlangan idish

**Sirlangan idishlar** — bu emal qoplamali metalldan ishlangan idishlar.

Emal qoplamasi ekologik xavfsiz rang beruvchi moddalar qoʻshilgan shishakeramika boʻlib, u poʻlat asos ustidan qoplanadi. Soʻng 800-850 °S haroratda maxsus pechlarda toblanadi.

## Ishlab chiqarishning asosiy bosqichlari

* Poʻlatdan qolip ishlab chiqarish. Kerakli oʻlchamdagi homashyo kesib olinib, maxsus presslarda shaklga keltiriladi. Zarur hollarda uning tutqich va ogʻiz qismlari va boshqalar oldindan yopishtirib olinadi.
* Poʻlatni ustini qoplash uchun tayyorlash. Emal bilan qoplashdan avval idish turli xil chang va yogʻlardan tozalangan boʻlishi kerak.
* Emal bilan qoplash. Avvaldan tayyorlangan idishning ichki va tashqi tomoni emal bilan qoplanadi, soʻngra pechda pishiriladi. Idishlarni sifatli qilib ishlab chiqarish uchun bir necha bora emal bilan qoplanadi. Bunday holda, emalning birinchi qatlami grunt, ikkinchi, ikkinchi bor ishlov berilgani qoplama deb ataladi. Emalning har bir qatlami 800-850 ° S haroratda pishirishni talab etadi.
* Idishlarni bezash. Mahsulotlarga „rasmlar“ ni tushurish uchun uchun dekol texnologiyasidan foydalaniladi. Bunda naqsh yoki surat emal qoplamasi ustidan yopishtiriladi, soʻngra quritiladi va dekorlar uchun maxsus pechlarda past haroratda pishirib olinadi. Shu tariqa, naqshning barqarorligi taʼminlanadi.
* Furnituralar. Odatda bunday idishlarning(choynaklar, kostryullar va boshqalarning tutqichlari) furnituralari sirlangan boʻladi. Lekin soʻnggi vaqtlarda boshqa hom-ashyolardan ishlangan furnituralar ham uchrab turibdi. Plastik tutqichlar, zanglamaydigan va shisha qopqoqlar va boshqalar bunga misoldir. Aynan shu bosqichda mahsulotlar barcha kerakli jismlar bilan toʻldiriladi (halqalari kiydiriladi, yon tutqichlari mustahkamlanadi va hokazo).
* Tamgʻa bosish va qadoqlash. Tayyor idishlar belgilangan tarzda tamgʻalanadi, shundan soʻng, transportda belgilangan manzilga yetkazish va sotish jarayoniga qadar uning sifatiga shikast yetmaydigan tarzda qadoqlanadi.

Materiallar uchun barcha texnik talablar, idishning xarakteristikalari, undan foydalanish qoidalari, nazorat qilish usullari va boshqalar GOST 24788-2018 (soʻnggi versiya) standartida ishlab chiqilgan va taqdim etilgan.

## Xavfsizligi
Emal qoplamasi yemirilish, zangga chidamli. U oziq-ovqat bilan reaksiyaga kirishmaydi. Bu esa taomning xavfsizligini taʼminlaydi. Ana shu jihatlarni hisobga olganda siz sirlangan idishlarda ovqatni nafaqat tayyorlashingiz, balki uni saqlashingiz ham mumkin.

Emal odatda 95-150 ° yuqori haroratga, uning keskin oʻzgarishiga chidamlidir.

Bunday idishlarning kamchiliklari moʻrtligidir, ammo ehtiyotkorlik bilan foydalansangiz, ular sizga uzoq muddat xizmat qiladi.

Rossiya Federatsiyasi hududida ishlab chiqarilgan barcha idishlar GOST standarti talablariga javob berishi kerak.

## Adabiyotlar

* GOST 24788-2018: Poʻlatdan yasalgan sirlangan uy anjomlari. Umumiy texnik shartlari
* Poxlyobkin V. V. Emal idishlar / / Pazandachilik lugʻati. — M. : „E“ nashriyoti, 2015-yil. — BILAN. 429. — 456 bilan. — 4000 nusxa. — .
Kalya (sho‘rva)

**Kalya** (turk tilidan *kalja* yoki estoncha *kala — „baliq*“) — rus oshxonasining qadimgi taomi boʻlib, shoʻr bodring namakobida pishirilgan baliqli yoki goʻshtli shoʻrvadir. Bu zamonaviy tuzlangan bodring shoʻrvalarning eski turi.

Kalya retseptlari professional pazandachilik adabiyotida XVIII-asrning oxirida paydo boʻlgan, ammo taomning oʻzi ancha oldin paydo boʻlgan, bu haqda XVI—XVII-asrlar manbalarida eslab oʻtiladi. Kalyaning saqlanib qolgan eng qadimgi retsepti 1610-1613-yillarga toʻgʻri keladi, bu shoʻrvaning batafsil retseptini V. A. Levshin (1795) va E. A. Avdeyevalar (1841) qoldirgan.

Kalyaning eng keng tarqalgan turida yogʻli baliqqa payus ikra qoʻshilgan yoki faqat ikradan tayyorlangan. Shuningdek, parranda goʻshtidan (oʻrdak, tovuq, qirgʻovul kalya) retseptlar boʻlgan, baʼzida bodring oʻrniga tuzlangan karam suvi yoki kvasli namakob ishlatilgan. Baʼzi retseptlarda kalyaga namakob oʻrniga limon qoʻshilgan.

V. I. Dalning izohli lugʻatida kalya borshning bir turi boʻlib, bodring, lavlagi va goʻshtli namakobda pishirilishi, roʻzada baliq va ikra bilan tayyorlanishi keltirilgan.

Kalya — achchiq va xushxoʻr, quyuq shoʻrva. Hozirgi vaqtda kalya shoʻrtak-nordon taʼm bilan yaxshi ketadigan dengiz baliqlari, masalan paltus, zubatkalardan tayyorlanishi mumkin.

Kalya tarqalgan davrda u bayram taomi hisoblangan, shoʻrvapazlar „kaleyshik“ yoki „kaleyshitsa“ deb nomlangan (ularni kalyamuxlislari deb ham atashgan: kalya qayerda boʻlsa, men shu yerdaman). Vaqt oʻtishi bilan rus oshxonasida kalya deyarli uchramaydigan boʻlib qoldi, uning oʻrnini shoʻrvalar egalladi. Agar biror joyda haqiqiy kalya tayyorlansa, koʻpincha, „baliq shoʻrva“ deb notoʻgʻri atashadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Berkemeyer

**Berkemayer**, **Berkemeyer** () — bu silindrsimon asosli va konus shaklida piyolasi boʻlgan, vino uchun moʻljallangan stakandir. U 16-17-asrlarda Germaniya va Niderlandiyada keng tarqalgan.

Dastlab qayin shoxlaridan oʻyib ishlangan yogʻoch krujkalarni berkemeyerlar deb atashgan (). Keyinchalik bu nom shisha idishga berilgan. Ehtimol yogʻli barmoqlardan sirgʻalib ketmasligi uchun malina shaklida ishlangan boʻrtiqlar qayin poʻstlogʻining qoʻpol yuzasini eslatgan boʻlsa kerak.

Berkemeyer koʻp jihatidan ryomerga oʻxshaydi. Ushbu turdagi shisha idishlarinig asosiy farqi yuqori qismining tuzilishidadir. Ryomerda u bochka shaklida boʻlsa, Berkemeyerda esa teskari konusni eslatadi. Berkemeyerni Ryomerning oʻtmishdoshi deb hisoblash mumkin: chunki ikkinchisi 16-asrning oxirida paydo boʻlgan, Berkemeyer esa avvaldan ham mavjud edi.

Ryomer singari, Berkemeyer ham asosan oʻrmon shishasidan yasalgan. Dastlabki nusxalarda kosa va taglik birgalikda bir butun edi. Keyinchalik, pastki qismi silindr shaklida, yuqori qismi esa konus shakliga ega boʻldi, ular orasidagi chegara aniq bilinib turadi.

Bokallar koʻpincha gravirovka yaʼni oʻyma naqshlar bilan bezatilgan, ular tasvirlar yoki bagʻishlov yozuvlari koʻrinishida boʻlgan. Niderlandiyalik shoira va oʻymakor usta Anna Rumers Wiesscher tomonidan bezatilgan Berkemeyerlar hozirga qadar saqlanib qolgan. Uning eng sevimli texnikasi olmos bilan teshish deb ataladigan usul edi. U uchiga olmos qadalgan maxsus sterjen yordamida shisha yuzasida mayda nuqta va chiziqchalarni aks ettirardi. Anna Visscher oʻz ishlarini bezashda lotin va yunon tillarida bagʻishlov yozuvlari, sitatalardan tashqari, koʻpincha gullar va hashoratlar tasvirlaridan ham foydalangan.

Berkemeyer bokallarini 17-asrda ijod qilgan Gollandiyalik rassomlar (Piter Klas, Villem Klas, Xeda va boshqalar) oʻz natyurmortlarida tasvirlashni yaxshi koʻrardilar. Rang-tasvir, manzara janridagi asarlarda ham, xususan Frans Hals kartinalarida(„Quvnoq hamtovoq“, „Ud chaluvchi Bir stakan sharob bilan“) uchraydi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
Kolloid tegirmon

**Kolloid tegirmon** — ishlov berilgan materiallarni juda nozik maydalash uchun moʻljallangan qurilma. Uning yordamida siz 1 mkmdan kam boʻlgan oʻlchamdagi zarrachalarni olish mumkin.

Birinchi kolloid tegirmon 1920-yilda rus muhandisi K. Plausson tomonidan ishlab chiqilgan. Kolloid tegirmon korpus, stator va aylanuvchi rotordan tashkil topgan. Stator va rotor orasidagi boʻshliqning hajmi 0,05 mm dan oshmaydi. Bunday boʻshliqqa qayta ishlanayotgan moddaning zarrachalari tushganida ular yuqori tezlikda oʻz oʻqi atrofida aylana boshlaydi va markazdan qochiradigan kuchlar ta'sirida yoriladi. Maydalash darajasi boʻshliqning kengligini oʻzgartirish orqali tartibga solinishi mumkin.

Koʻpincha, bu qurilma "hoʻl tortish" tamoyili asosida ishlaydi. Shuningdek, "quruq tortish" uchun kolloid tegirmon ham bor, lekin ular kolloid hajmdagi zarralar olishga imkon bermaydi.

## Qoʻllash sohalari

* Mayda zarralarga ajratish;
* Emulsiyaga aylantirish;
* Gomogen eritmalar tayyorlash.

## Sanoat tarmoqlari

* Farmatsevtik (dorivor emulsiyalarni tayyorlash);
* Kimyoviy (boʻyoq, kolloid grafit olish);
* Oziq-ovqat (souslar, jemlar va boshqalarni ishlab chiqarish);
* Yoʻl qurilishi (bitum emulsiyalar ishlab chiqarish, bitumlarni polimerlar bilan modifikatsiyalash).

## Yana qarang
* Gomogenizator

## Manbalar

## Havolalar
* Принцип действия коллоидной мельницы (видео)
Elektrogril

}}
**Elektrogril, elektrik gril** — ovqat tayyorlash uchun xizmat qiladigan va soʻnggi paytda kundalik hayotda tobora keng qoʻllanadigan gril.

## Qurilma
Odatda, elektrogril maxsus yopishtirmaydigan qoplamali, zanglamaydigan poʻlatdan yasaladi. Turli xil elektrogrillar bor — Kafe va restoranlarda ishlatiladigan statsionar beton modellardan tortib, faqat kundalik hayotda ishlatiladigan oddiy maishiy elektrogrillarigacha. Ularni bir xil konstruksiya birlashtirib turadi — goʻsht va grilda pishiriladigan boshqa mahsulotlar faqat elektr energiyasi yordamida qayta ishlanadi. Hatto elektrik dudxonalar ham bor, ular koʻpincha elektrogrillarga kiritiladi.

## Foydalanish sohasi
Umumiy ovqatlanish sohasida elektrogrillar birinchi navbatda goʻshtli taomlarni tayyorlash uchun ishlatiladi. Odatda, ular kichik ovqatlanish joylarida, kamdan-kam hollarda katta kafe yoki restoranlarda ishlatiladi. Lekin eng koʻp elektrogrillar uyda ishlatiladi. Bu yerda ular nafaqat goʻshtli taomlar tayyorlash uchun, balki sabzavot va boshqa mahsulotlardan koʻplab taomlar tayyorlash uchun ham qoʻllanadi. Elektrogrillar uchun juda koʻplab retseptlar mavjud.

## Bozorda paydo boʻlish tarixi
Birinchi elektrogrillar oʻtgan asrning 80-yillar boshida sotuvga chiqarilgan. Rossiyada ular 90-yillarda, chegaralar ochilib, chet eldan tovarlar paydo boʻlganda sotila boshlandi. Oʻsha paytda, ular noyob va juda qimmat edi. Elektrogrillarga boʻlgan haqiqiy katta talab soʻnggi oʻn yil ichida, ularning narxi tushib, ularni sotib olish har qanday oʻrtacha oila uchun haqiqatga aylanganida paydo boʻldi. SSSRda elektrogrillar 70-yillardan boshlab ishlab chiqarilgan.

## Afzalliklari
Elektrogrillarning boshqa modellarga nisbatan asosiy afzalligi shundaki, ular faqat elektr energiyasiga bogʻliq va ulardan uyda foydalanish mumkin. Deyarli barcha boshqa gril turlari faqat toza havoda foydalanish uchun toʻgʻri keladi. Elektrogril esa uyda pishirish uchun ishlatilishi mumkin.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Elektrogrili // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — T. IX. — Stb. 848—853 — 890 s.
* Kvyatkovskiy S. Infrakrasnaya kuxnya // Nauka i jizn : jurnal. — 1985. — № 7. — S. VIII, 97-99. — ISSN 0028-1263.

## Havolalar
* 
* 5 электрогрилей для правильных стейков  / Ferra.ru, 20 февраля 2017 (23-115 тыс.руб)
* Выбираем электрогриль. Доброе утро. Фрагмент выпуска от 23.08.2017 / 1tv.ru
Shvedka (pechka)

**Shvedka, Shvetsiya pechkasi** — turar-joy binolarini isitish va ovqat pishirish uchun gʻisht pechka. Korpusining chuqurligida (oʻyiqda) joylashgan pishirish yuzasi (metall plita) mavjud. Bugʻ shkafi mavjudligi ham shvedkaga xos.

## Tarix
Shvedka Germaniyada va Sharqiy va Shimoliy Yevropa mamlakatlarida keng tarqalgan klassik nemis pechkasi. Rossiyada Ulugʻ Vatan urushidan keyin qoʻllanila boshlandi. Pech adabiyotida 1931-yildan boshlab uchraydi.

## Tavsif
Toʻrtburchak baland pechka. Panjarali oʻtxona kamerasi. Moʻrisi ketma-ket koʻp burilishli, ikkita ish rejimiga ega boʻlishi mumkin: qishki va yozgi, pechni toʻliq isitmasdan ovqat pishirish imkoniyati uchun. Koʻpincha qishloq uylarida rus pechkasi demontaj qilinadi va shvedka bilan almashtiriladi, chunki u ancha ixchamroq.

## Yana qarang

* Rus pechkasi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Hibati

**Hibati** (talaffuzning yana bir varianti — hibachi) — isitish va ovqat pishirish uchun anʼanaviy koʻchma yapon pechkasi, anʼanaviy ravishda xonaning markazida joylashgan.

## Xususiyatlari
Rivojlanishining dastlabki bosqichida (794—1185-yillar) shunchaki xonaning markaziga joylashtirilgan choʻgʻlanib turgan koʻmir solingan xurmacha boʻlgan. Idishning pastki qismiga qum sepilgan, ustiga issiq koʻmirlar solingan, tepasiga metall panjara qoʻyilgan va unda ovqat pishirilgan. Takomillashtirilgan va koʻproq funksiyali hibati turi XIX asrning oxirida shakllantirilgan.

Zamonaviy Rossiya hududida hibatilar Saxalin (Karafuto) va Kuril yapon kolonistlari, shuningdek, Uzoq Sharqdagi koreyslar orasida mashhur boʻlgan. Rus koʻchmanchilari, qolaversa, bunday isitish usulini ibtidoiy deb hisoblashgan: Yaponiya namunasidagi koʻchma pechlar nisbatan kam issiqlik bergan, buning natijasida atrofdagi binolarning harorati juda past boʻlgan va ruslar, shu jumladan rus-yapon urushining rus asirlarining tavsiflariga koʻra, sovuqdan jiddiy azob chekkan.[6] Yaponlar odatda salqin xonalarda uxlashni afzal koʻradi va kamdan-kam hollarda yotoqxonalarni isitadi, shu jumladan, tejash sabablariga koʻra. Bundan tashqari, hibatilarning kichik hajmi ovqatni kichik porsiyalar bilan tayyorlash imkonini beradi.

Hibatini koʻpincha sitirin va teppanyaki bilan adashtirishgani.

## Manbalar
Bubert

**Bubert** — tuxumli mannali pudingi, nemis, Latviya, Litva va Estoniya oshxonalarining taomidir. U manna, sut (yoki qaymoq), tuxum, shakar va nordon meva sharbati yoki suyuq jele (limon, klyukva yoki smorodina) dan iborat.

## Tarix
Shirin va qandolat mahsulotlari pribaltika oshxonasiga asosan nemis tilidan va juda kech — XIX-asrning oxirida kirib kelgan, shuning uchun bu taom, boshqalar kabi, oʻzining asl nemis nomini saqlab qoldi. Kurzeme livlari orasida manna suvda pishirilgan va tuxum bilan ziravorlangan bubert, klyukva asal (klyukva sharbati, quyuqlashgan kartoshka kraxmal) bilan birga anʼanaviy ravishda uchinchi taom sifatida toʻy ovqatida, shuningdek dafn marosimlarida dasturxonga tortilgan.

## Oshxona xususiyatlari
Boʻtqalardan farqli oʻlaroq, bubert qaynatilmaydi, faqat qaynoq suv bilan damlanadi — bu taomning oʻziga xos taʼmini shakllantirishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi. Olovdan olib tashlangan pishirilgan mannani, qopqoq ostida bir muddat dimiqishi uchun qoldiriladi. Shakar bilan maydalangan tuxum sarigʻlari (variant — shakar limon qobigʻi bilan) 70°ga qadar sovutilgan donga kiritiladi. Pishirishning oxirgi bosqichida koʻpirtirilgan tuxum oqi qoʻshiladi. Bubert meva sharbati yoki jele bilan surtilgan holda dasturxonga tortiladi.

## Manbalar



## Adabiyotlar

* Франц Отто Мюллер (Franz Otto Müller) *Gründlicher Unterricht in der feinen Kochkunst//[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/NFN7KF2CX7KTZ5ZBC5QB75YX43WJJPKO Den pudding und bubert] *, Берлин, 1796.
* Poxlyobkin V. V. Bubert / / Pazandachilik lugʻati. — M. : „E“ nashriyoti, 2015-yil. — BILAN. 47. — 456 bilan. — 4000 nusxa. — .
* Bubert / / Ovqatlanish madaniyati. Entsiklopedik maʼlumotnoma / Ed. I. A. Chaxovskiy. — 3-nashr. — Mn. : " Petrus Brovka nomidagi Belarus entsiklopediyasi ", 1993-yil. — BILAN. 35. — 540 bilan. — .
Сhuqur muhr uchun moʻljallangan qogʻoz

**Muhr uchun bosma** qogʻoz — muhr bosish usulidan foydalangan holda yuqori sifatli tasviriy va matnli nashrlar yoki grafik mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun moʻljallangan, kul tarkibi yuqori boʻlgan zaif yopishtirilgan qogʻoz turi. Uning yuqori mexanik kuchiga asosiy qogʻozdagi yumshoq yogʻoch pulpasining yuqori miqdori orqali erishiladi (kamida 60 %).

Baʼzi nashrlarda bunday qogʻoz baʼzan *"tifdrup qogʻozi"* deb ataladi ( — gravür). Muhr uchun bosma qogʻoz aslida yuqori darajada qoplangan, ikki tomonlama yuqori darajadagi silliqlik (superkalenderli) va elastiklik bilan ishlab chiqariladi; u boʻyoqni yaxshi singdiradi va bir xil sirt tuzilishiga ega .

Muhr uchun bosma qogʻozning har kvadrat metri uchun 70 dan 160 grammgacha, baʼzida esa- 220 grammgacha ishlab chiqariladi. Oqlik 76 % dan kam boʻlmagan, silliqligi — 300 s dan kam boʻlmagan, kul miqdori — 18 % dan kam boʻlmagan miqdorda boʻladi.

## Yana qarang
* Ofset bosma qogʻoz

## Manbalar


## Havolalar

* ''Gravür bosib chiqarish uchun qogʻoz:'' Hisoblash veb-saytidagi maʼlumotlar (ruscha) | (Kirish mumkin: 2 oktyabr 2014)
* Kraft qogʻozda chop etish : „BorPrint“ kompaniyasining veb-saytidagi maʼlumotlar
Kanape (pazandalik)

**Kanape** () — non, qatlamali pishiriq yoki quruq pechenye ustidagi kichik jimjimador buterbrodlar boʻlib, antiqa koʻrinishi bilan kichik pirojniylarga oʻxshaydi. Kanapelar bayramona yegulik boʻlib, koʻpincha, shved stollari va yengil tamaddilarda vaza va tarelkalarda tortiladi, har bir porsiyada 2-6 ta kanape hamda choy, kofe beriladi.

Kanape tayyorlash uchun suvi qochgan bugʻdoy non yoki qora nonning sirti kesib tashlanib, eti turli-tuman shakllarda (doira, yulduz, romb, toʻrtburchak) kesiladi, sariyogʻ yoki margarinda oltin rangiga kirgunicha qovuriladi yoki pechda quritiladi. Sovigandan keyin yogʻ yoki yogʻ aralashmasi surtib, bir yoki bir necha turdagi goʻsht (vetchina, son goʻshti, kolbasa, qaynatilgan va qovurilgan goʻsht), baliq (donador ikra, payus ikra, keta ikrasi, shoʻr baliq, issiq va sovuq dudlangan baliq mahsulotlari, turli xil konservalar) va boshqa mahsulotlar rang-barang qilib ketma-ket ustiga qoʻyiladi. Kanapelarni bezash uchun petrushka, koʻkpiyoz, zaytun, qaynatib toʻgʻralgan tuxum, limon, tuzlangan bodring, mevalar, namlangan brusnika ishlatiladi. Tayyor kanapelar dasturxonga tortishdan oldin sovutiladi, shunda mahsulotlar nonga yaxshiroq yopishadi. Agar koʻp miqdorda kanape pishirish kerak boʻlsa, nonga chuqur chiziq tortib qovurilgan, uni garnir bilan bezatilgan va soʻng uchburchak yo toʻrtburchak shaklda kesilgan. Javdar noni, asosan, kilkali va bujeninali kanapelarga yaxshi ketadi. Qovurilgan oqnon ham kanapega mos kelaveradi. Kanape uchun yupqa yoyilgan xamir turli shakllarda kesiladi. Kanape-minorachalar tayyorlashda turli mahsulotlar bayroq yoki boshqa biror shaklda choʻpga sanchib qoʻyiladi. Mevali kanapelar ham choʻpga sanchib tayyorlanadi.

Kanapedan tashqari, kichkina va chiroyli boshqa yeguliklar ham bor. Tartinkadan farqli oʻlaroq, kanepalar sovuq yegulik hisoblanadi, ikkinchidan, kanape qumoq xamirdan qilinmaydi hamda pishirishda qoliplar shart emas. Volovanlar — qatlangan xamirga issiq masalliq tiqib yasalgan butun minorachalardir. Amyuz-bush restoranlarda, koʻpincha, buyurilgan asosiy taomni kutayotgan paytda oshpazning iltifoti sifatida tortiq qilinadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* Charles Sinclair. canapé // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 105. — 632 p. — .
Jamila Baspakova

**Jamila Tolegenovna Baspakova** (1966-yil 15-yanvarda Qozogʻiston Respublikasi, Qaragʻanda viloyati, Temirtau shahrida tugʻilgan. Qozogʻistonlik opera qoʻshiqchisi (lirik-koloratura soprano ijrochisi). 1999-yilda Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan xodim faxriy unvoniga, 1994-yil Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist unvoniga sazovor boʻlgan. 1994-yildan Abay nomidagi Qozogʻiston davlat opera va balet teatri yetakchi opera-yakkaxoni sanaladi.

## Tarjimai hol
Jamila 1966-yil 15-yanvarda Qaragʻanda viloyatining Temirtau shahrida dunyoga kelgan. 

U 1987-yil Temirtau shahridagi musiqa bilim yurtini tamomlaydi.

1987-1992-yillarda Kurmangaz nomidagi Olmaota davlat konservatoriyasini vokal fakultetida tahsil olib, (Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan artist S.G.Kurmangaliyeva professor qoʻlida) tamomlaydi.

1992-1993-yillarda (Italiya, Ozimo shahrida) sanʼat-opera akademiyasida professor Mario Melanida qoʻlida malakasini oshiradi.

Jamila Baspakova 1994-yildan shu davr mobaynigacha Abay nomidagi Qozogʻiston davlat opera va balet teatri yetakchi yakkaxoni sifatida faoliyat yuritadi.

U 2013-yildan Kurmangaz nomidagi Qozogʻiston milliy konservatoriyasida oʻqituvchi boʻlib ishlaydi.
## Repertuarlari
**Abay nomidagi Qozogʻiston davlat opera va balet teatri**

* Myuzetta (J.Puchchinining „Bogema“si)
* Mikaela (J.Bizening „Karmen“i)
* Rozalinda (I.Shtrausning „Koʻrshapalak“)
* Lyuchiya (g.Donitsetti „Lyuchiya di Lammermur“)
* Adina (G.Donitsetti „Muhabbat sharobi“)
* Jilda (J.Verdi „Rigoletto“)
* Rozina (J.Rossini „Sevillik siryulniklar“)
* Tomiris (A.Serkebayev „Tomiris“)
* Lyu (J.Puchchini „Turandot“)
* Violetta (J.Verdi „Traviata“)
* Margarita (Sh.Guno «Faust»)
* Marfa (N.Rimskiy-Korsakov „Saroy xonimi“)
* Venera (R.Vagner «Tangeyzer»)
* Oskar (J.Verdi „Maskaradli bal“)
* Konstansa (V.Motsart „Seralyadagi oʻgʻirlik“)
* Ganna (f.Legar „Quvnoq beva“)
* Soprano ijrosida (K.Orf „Boyern qoʻshigʻi“)

## Xizmat safarlari
MDH mamlakatlari boʻylab  bir qancha xizmat safarlarida boʻlgan: Toshkent, Bishkek, Ashxobod, Omsk, Orenburg, Ashxobod opera teatrida, Xarkov, Qozonda.
Moskvadagi Katta teatrlarda, Maslahatlar uyi zalida, Sankt-Peterburg Tavrich Saroyi, Parij-Pliyed zalida, Germaniya Bonn, Berlin, Frankfurtmayn, Gollandiya va Belgiya shaharlarining nufuzli zallarida ham kuylagan.

## Yutuqlari
**Vokal tanlovi mukofotlari:**
* 1991-yil K.Bayseitova nomidagi (Olmaota) Xalqaro vokalchilar tanlovi laureati.

## Unvonlari
* 1994-yil — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni bilan „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist“ faxriy unvoni berilgan. (1994-yil 26-mayda)
* 1999-yil — Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti Farmoni bilan „Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan xodim“ faxriy unvoni berilgan.

## Manbalar
Burrito

**Burrito** (, „eshak“,  — eshak) — turli xil magʻizli, oʻralgan yumshoq bugʻdoy tortillasidan (tortilla) iborat meksika taomi, masalan, qiyma goʻsht, yaxshilab pishgan loviya, guruch, pomidor, avakado yoki pishloq. Didga qarab, salat, smetana va chilli asosidagi salsa ham taomga qoʻshiladi.

Fajitadan farqli oʻlaroq, burrito tayyor boʻlib, ichi toʻldirilgan holda beriladi, fajita uchun esa tortilladan alohida tortilla beriladi va tortillaga aynan nimani oʻrashni hamma mustaqil tanlaydi.

## Xilma-xilligi

* Nam burrito qizil enchila sousiga oʻxshash qizil chili sousi bilan toʻldiriladi, ustiga eritilgan maydalangan pishloq qoʻshiladi. Odatda qoʻl bilan emas, pichoq va sanchqi bilan tovoqdan yeyiladi. Bu nav baʼzan „boʻgʻilgan“, „enchilada uslubida“, mojado (ispancha „hoʻl“) yoki suiso („shveytsarcha“; ispan tilida pishloq yoki qaymoq bilan toʻldirilgan taomlar uchun ishlatiladi) deb nomlanadi. Michigan shtatining Grand Rapids shahridagi Beltline bari 1966-yilda nam burritoni taqdim etgani aytiladi.

* Burrito kosasi texnik jihatdan burrito emas, chunki uning nomiga qaramay, u tortillasiz beriladigan burritolarni toʻldirishdan iborat. Magʻizlar idishga solinadi, pastki qismiga guruch qatlami qoʻyiladi. 2017-yilda burrito kosasining isteʼmolga tayyor versiyasi taqdim etildi. Qovurilgan tortilla (tostada) ichidagi marulga asoslangan tako salati bilan adashtirmaslik kerak.

* Nonushtalik burrito — bu nonushta mahsulotlaridan, xususan, un tortillasiga oʻralgan tuxumli omletdan iborat amerikalik nonushta. Ushbu uslub bir nechta mintaqaviy Amerika oshxonalarida, xususan Nyu-Meksiko, janubi-gʻarbiy oshxona, Kaliforniya oshxonasi va Teks-Meksda ixtiro qilingan va ommalashgan.

* Chimichanga — janubi-gʻarbiy va Teks-Meks oshxonalarida, shuningdek, Meksikaning Sinaloa va Sonora shtatlarida mashhur boʻlgan chuqur qovurilgan burrito.

* Tacos burritoga oʻxshaydi, lekin yopiq emas, balki ochiq, odatda kichikroq va koʻpincha bugʻdoydan koʻra makkajoʻxori unidan tayyorlanadi. Texas Monthly taco muharriri burritolar takoning bir turi ekanligini taʼkidlaydi.

## Manbalar
Fayl (kantselyariya vositasi)

**Fayl** (shuningdek, **multifora**) — bu kish yuritish konverti boʻlib, qogʻoz hujjatlarini turli iflosliklardan va mexanik shikastlanishdan saqlash uchun moʻljallangan plastik, koʻpincha shaffof rangda boʻlib, bir tomoni birikma uchunteshilgan holatda boʻladi. Ular arka yoki boshqa mexanizm asosida papkaga birlashtirilishi mumkin.

## Nomi
Bu Rossiyaning Yevropa qismida ish yuritish sohasida qoʻllanilib, koʻpincha uni „fayl“ yoki „faylik“ deb atashadi. Shu bilan birga, Gʻarbiy Sibirda uning keng tarqalgan nomi „multifora“ boʻlib, u  — „koʻp teshikli“ maʼnosini anglatadi; birinchilardan boʻlib ushbu mahsulotni kompaniya nomi ostida, Sibir shaharlariga yetkazib berish yoʻlga qoʻyilgan. Ushbu soʻz „multiformat“ qisqartmasidan olinib, tikmajildlar papkalarining turlari bilan mos kelishi tufayli shunday atalgan.

## Xususiyatlari
Fayllar zamonaviy qogʻoz formatiga koʻra turli xil oʻlchamlarda bolishi mumkin: A3, A4, A5, Letter. Ular plastikdan tayyorlanadi (jumladan, polipropilen va polietilen). Ular shaffof yoki mat, rangsiz yoki rangli tarzda ishlab chiqariladi.

## Yana qarang
* Tikmajild
* Teshik teshuvchi
* Tikmajild mexanizmi

## Manbalar
Papu-de-anju

**Papu de anju** yoki **papu-de-anjou** (, “farishta qorni“ yoki “farishtaning qoʻsh iyagi“) — tuxum sarigʻi hamda shakar siropidan tayyorlanadigan anʼanaviy portugal shirinligi. Ushbu desert Braziliyada ham keng isteʼmol qilinadi.

Portugaliyaning tuxum sarigʻi negizida tayyorlanadigan *Fios de ovos* va boshqa klassik shirinliklari singari, *papu de* anjou XIV—XV asrlarda portugaliyalik rohibalar tomonidan yaratilgan, deb taxmin qilinadi. Ibodatxonalarda tuxum oqi kiyimlarni „kraxmallash“ uchun ishlatilgani sababli tuxum sariqlarining koʻp miqdorda toʻplanishiga olib kelgan.

Aksar retseptlarga koʻra, tuxum sarigʻi hajmi ikki baravar koʻpayguncha uriladi. Baʼzi bir retseptlarda esa, tuxum oqidan ham foydalaniladi (har 10 ta tuxum sarigʻi uchun 1-2 ta tuxum oqi qoʻshiladi), tuxum oqlari qattiq holga kelguncha koʻpirtirib olinib, soʻngra ehtiyotkorona tarzda urilgan tuxum sarigʻiga qoʻshiladi. Urilgan tuxum sariqlari yogʻlangan muffin qoliplariga (har biriga yarim osh qoshiqdan) solinadi va sal qotguncha pishiriladi. Eʼtibor berish zarur jihati shundaki, masalliq tashqarisi qattiq pishib ketmasligi kerak. Soʻngra, ular rom, vanil yoki apelsin qobigʻi qoʻshib xushboʻy qilingan shakar siropida ozgina qaynatib olinadi.

## Yana qarang
* Quindim
* Sabayon

## Manbalar
Burgu (taom)

**Burgu** () —  burgu goʻshtli styu boʻlib, Irlandiya styusiga yoki Mulligan styusiga oʻxshaydi, koʻpincha makkajoʻxori noni yoki makkajoʻxori maffinlari bilan dasturxonga tortiladi. Koʻpincha ijtimoiy tadbirlarda tayyorlanadi. Oʻrta Gʻarb va Amerika janubida xayriya maqsadlarida mablagʻ toʻplash usuli sifatida mashhur.

## Etimologiya
Bu atama noaniq kelib chiqishi, ehtimol uelscha *xamirturush* va *karam* soʻzlarining birikmasidan kelib chiqqan.

## Tayyorlanishi
Anʼanaviy burgu har qanday goʻsht va sabzavotlardan, jumladan, kiyik goʻshti, olmaxon, opossum, yenot yoki yovvoyi qushlardan tayyorlanadi, bu taom koʻpincha kuz va oʻrim-yigʻim mavsumi bilan bogʻliq. Bugungi kunda mahalliy barbekyu restoranlari oʻzlarining retseptlarida oʻziga xos goʻshtlardan foydalanadilar, odatda choʻchqa goʻshti, tovuq yoki qoʻy, ishlatiladigan ziravorlar bilan birgalikda har bir restoran uchun oʻziga xos lazzat yaratadi.

Oddiy burgu — goʻsht va sabzavotlarning aralashmasi. Choʻchqa goʻshti, tovuq, qoʻy yoki mol goʻshti, koʻpincha dudlangan, ammo boshqa goʻshtlar ham bor. Oddiygina sabzavotlar loviya, makkajoʻxori, bamya, pomidor, karam va kartoshkadir. Burgu sekin pishiriladigan taom boʻlgani uchun, qoʻshilgan sabzavotlardan olingan kraxmal taomni quyultiradi. Biroq, noanʼanaviy pishirishda makkajoʻxori uni, maydalangan loviya, butun don yoki kartoshka kraxmal kabi quyuqlashtiruvchi vositadan foydalanish mumkin. Bundan tashqari, taʼm uchun bulonni (suyak bulonini) qoʻshishingiz mumkin. Masalliqlar kerakli pishirish vaqtiga koʻra qoʻshiladi, birinchi navbatda goʻsht, keyin sabzavotlar va agar kerak boʻlsa, quyuqlashtiruvchi moddalar. Aytishlaricha, yaxshi tayyorlangan burgutda qoshiq tikka turadi. Olma sirkasi, issiq sous, Worcestershire sousi yoki maydalangan qizil qalampir keng tarqalgan ziravorlardir.

## Mintaqaviy mashhurlik
Kentukkida burgu tayyorlash koʻpincha hamkorlikdagi harakat va ijtimoiy tadbir boʻlib xizmat qiladi, bunda har bir ishtirokchi bir yoki bir nechta masalliqni olib keladi. Kentukki va Indiana kabi qoʻshni shtatlarda burgu koʻpincha maktablar uchun mablagʻ toʻplash uchun ishlatiladi. Bu sobiq Beysbol Ligasi futbolchisi Olli Beard oilasining ixtirosi ekanligi daʼvo qilingan. Koʻpgina shaharlar oʻzlarining burgulari bilan faxrlanadilar va bu mahalliy tadbirlarda odatiy koʻrinishdir. Illinoys shtatidagi Ahrensvill qishlogʻi oʻzini dunyodagi eng yaxshi burgu uyi deb daʼvo qiladi va har yili burgu festivaliga mezbonlik qiladi, Chandlerville, Illinoys kabi Kass okrugida ham. Bir nechta shaharlar dunyoning burgh poytaxti deb daʼvo qiladilar, jumladan Lorensburg, Kentukki, Owensboro, Kentukki. Illinoys shtatining Brighton shahrida mahalliy anʼanaviy burgu har yili Betsey Ann Picnic qishloq yozgi festivalida tayyorlanadi va dasturxonlarga tortiladi. Kentukki Derbidagi ot poygalarida marosimida koʻpincha dasturxonlarga burga tortiladi va u diniy taom hisoblanadi.

## Manbalar
Kipp effekti

**Kipp effekti** (*latent effekti*) — metallograf bosib chiqarish yordamida yashirin tasvirlarni yaratish usulidir. Varaq aks ettirilgan yorugʻlikda oʻtkir burchak ostida koʻrilganda tasvir koʻrinish imkoniyatiga ega boʻladi. Ushbu effektga bir xil relyefli kichik kenglikdagi parallel chiziqlarning yashirin (latent) tasviri tufayli erishiladi. Bu relyefda oldingi chiziklar fon chiziqlariga perpendikulyar holda joylashadi.

Banknotning yoʻnalishiga qarab tasvirlar toʻqroq yoki och boʻlishi mumkin. Effekt qimmatli qogʻozlarni qalbakilashtirishdan himoya qilish usullaridan biri sifatida ishlatiladi. Koʻrish burchagiga qarab oldingi yoki orqa fon ochroq tusda boʻladi. Ushbu xavfsizlik elementining kamchiligi oddiy foydalanuvchi uchun uni payqash oson emasligidir.

Kipp effekti, masalan, Rossiya rublida qoʻllanadi. Shunday qilib 100 rubllik banknotning old tomonining pastki qismida burchakdan qaralganda *PP* harflari paydo boʻlib, ular yoʻnalishiga qarab toʻqroq yoki ochroq rangga aylanadi.

Fayl:2000 rubles 2017 obverse f006.jpg|Kipp effekti, 2017-yil namunasidagi, 2000 rubllik banknotda to'g'ri burchakli ko'rinish
Fayl:2000 rubles 2017 obverse f007.jpg|Kipp effekti banknotning chap tomonidan oʻtkir burchak ostida koʻrilgan
Fayl:2000 rubles 2017 obverse f008.jpg|Kipp effekti banknotning o'ng tomonida o'tkir burchak ostida ko'rinadi


## Manbalar

## Adabiyotlar
* *A. Mernikov*. Rossiya puli. Qadimgi Rossiya tangalaridan zamonaviy banknotlarga // M.: AST, — 2015. 240 b. (226-bet). ISBN 978-5-17-098875-4.
* *B. A. Zvonarev, L. M. Pryajnikova* Rossiya Bankining banknotlari va tangalari: banknotlarning haqiqiyligini aniqlash boʻyicha maʼlumotnoma / Rossiya Banki, Rossiya Ichki ishlar vazirligining sud-tibbiyot markazi. 3-nashr, rev. va qoʻshimcha // M.: InterKrim-press, — 2001. 32 b. (S. 7). ISBN 5-9286-0020-8.

## Havolalar
*
Qalam charx

**Qalam charx** — bu qalamlarni oʻtkirlash jarayonini yengillashtiruvchi vosita hisoblanadi. Qalam charxi — choʻntak yoki qalam qutisiga sigʻuvchi qoʻlda ishlaydiganlardan xilidan tortib, ofis stoliga oʻrnatiladigan katta (mexanik va elektr) turlarigacha boʻlgan koʻrinishda boʻlishi mumkin. Ikkinchisi doimo chiqindilarni yigʻuvchi boʻlinmasiga ega boʻladi (baʼzi choʻntak oʻtkirlagichlarda ham mavjud). Charxlar qalamni aylanma yoki toʻgʻri harakatlantirish orqali oʻtkirlaydi.

## Tarixi
Maxsus qalam charxini ishlab chiqishdan oldin, qalamni pichoq yordamida oʻtkirlashgan. Qalam charxlari esa ushbu vazifani ancha osonlashtirdi va bir xil oʻlchamda oʻtkirlash imkonini berdi. Baʼzi ixtisoslashgan qalam turlari, masalan, duradgor qalami, tekis shakli tufayli odatda pichoq bilan oʻtkirlanadi.

Fransuz matematigi Bernard Lassimon 1828-yilda qalam charxi uchun birinchi patentni (French patent № 2444) qoʻlga kiritgan.. Birinchi amerikalik qalam charxi esa 1855-yilda Bangorlik Uolter K.Foster tomonidan patentlangan.. Ofislar uchun elektr qalam charxlari 1917-yilda yaratilgan.

Bugungi kunga kelib, charxlar turli rang va shakllarga ega.

## Yana qarang

* Pichoq charx — pichoqlarni o'tkirlovchi vosita

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Chinki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — T. IX. — Stb. 551—554
Kraft qogʻoz

**Kraft qogʻoz** ( — mustahkamlik) — zaif pishirilgan uzun tolali sulfat sellulozasidan tayyorlangan yuqori mustahkamlikka ega oʻrash qogʻozi. Yogʻochdan sulfat pulpalash jarayoni orqali ishlab chiqariladi, shuningdek, kraft jarayoni deb ham ataladi.

Kraft qogʻoz 1852-yilda AQShda ishlab chiqilgan. Odatda kraft qogʻoz jigarrang rangda ishlab chiqariladi, lekin uni oqartirish ham mumkin.

Kraft qogʻoz turlari:

* jigarrang, oq yoki rangli;
* oʻrash uchun moʻljallangan;
* sumka sifatida;
* kraft-karton.
* U qadoqlash uchun, shuningdek, bardoshli va turgʻun boʻlishi kerak boʻlgan qogʻoz mahsulotlarini — gofrokarton, kraft sumkalar, sumkalar, konvertlar, qogʻoz iplar va boshqalarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi.

## Yana qarang

* Sellyuloza
* Gofrirovka qilingan karton

## Manbalar
M 90 (galaktika)

**Messier 90** ( , , ) — Yer soyyorasidan qariyb 60 mln yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan Parizod yulduzlar turkumida joylashgan spiralsimon galaktika boʻlib, Parizod toʻplamiga kiradi. Fazoviy obyekt oʻziga xos galaktikalarning Atlasiga kiritilgan.

Galaktika 1781-yilda Charlz Messier tomonidan kashf etilgan boʻlib, boshqa koʻplab galaktikalardan farq qiladi. M 90 spektri binafsha tusda boʻlishi, uning Yerga yaqinlashayotganini anglatadi.

IC 3583 tartibsiz galaktikasi M 90 galaktikasining yoʻldoshi hisoblanadi.

## Yana qarang

* Messier obyektlari roʻyxati
* Yangi umumiy katalog
* Oʻziga xos galaktikalar atlasi

## Manbalar

## Adabiyotlar

# J. R. Gabel and F. C. Bruhweiler. The Central Starburst and Ionization Mechanism in the LINER/H II Region Transition Nucleus in NGC 4569 (angl.) // The Astronomical Journal. — IOP Publishing, 2002. — doi:10.1086/341376. — arXiv:astro-ph/0204371.
# M. Krips, R. Neri, S. García-Burillo, S. Martín, F. Combes, J. Graciá-Carpio, and A. Eckart. A Multi-Transition HCN and HCO+ Study of 12 Nearby Active Galaxies: Active Galactic Nucleus versus Starburst Environments (angl.) // The Astrophysical Journal. — IOP Publishing, 2008. — doi:10.1086/527367. — arXiv:0712.0319.
# C. D. Wilson, B. E. Warren, F. P. Israel, S. Serjeant, G. Bendo, E. Brinks, D. Clements, S. Courteau, J. Irwin, J. H. Knapen, J. Leech, H. E. Matthews, S. Mühle, A. M. J. Mortier, G. Petitpas, E. Sinukoff, K. Spekkens, B. K. Tan, R. P. J. Tilanus, A. Usero, P. van der Werf, T. Wiegert, and M. Zhu. The James Clerk Maxwell Telescope Nearby Galaxies Legacy Survey. I. Star-Forming Molecular Gas in Virgo Cluster Spiral Galaxies (angl.) // The Astrophysical Journal. — IOP Publishing, 2009. — doi:10.1088/0004-637X/693/2/1736. — arXiv:0812.1718.
## Havolalar
* M 90 na WikiSky
* Informatsiya na angliyskom i fransuzskom iz originalnogo „Novogo obщego kataloga“
* Informatsiya&nbsp;(angl.) iz Peresmotrennogo „Novogo obщego kataloga“
* VizieR&nbsp;(angl.)
* NASA/IPAC Extragalactic Database&nbsp;(angl.)
* [Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 4569](http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/basic_connect?qsearch=%22NGC+4569 %22&version=1)
* M 90 na WikiSky
Byukling

**Byukling** (nemischa.Bückling) — boshli, issiq dudlangan nemis Atlantika seld baligʻi. Nomi past nemischa *buckinc* — „echki“ dan olingan boʻlib, bu baliq mahsulotining hidi bilan bogʻliq. Boshqa omillarga koʻra, dudlangan seld baligʻi uning ixtirochisi Vilgelm Byuking sharafiga nomlangan. Retseptga qarab, seld baligʻi oldindan ichi tuzlanadi. Byuklingning quyidagi navlari ajralib turadi: mayda (kichik oʻlchamdagi kesilmagan baliqdan), delikateslik (blok shaklida kesilgan) va buukling filesi (issiq dudlangan file). Byukling odatda salatlar va ikkinchi taomlarda kartoshka bilan dasturxonga tortiladi.

Eng qadimgi retseptlarda seld butunlay dudlanar edi, dudlangan seld ikraisi esa bunday mahsulotda ayniqsa qimmatli hisoblangan. Seld baligʻining ichki qismi koʻpincha nematodlardan taʼsirlanadi, shuning uchun Germaniyada 1987-yildan beri byuklingni sotishda mahsulotdagi nematodalarning mumkin boʻlgan tarkibini koʻrsatish majburiydir. Anʼanaga koʻra, yozning oʻrtalarida ovlangan seld baligʻi seld uchun ishlatilgan, hozirda seld baliqlari fevraldan noyabrgacha ovlanadi. Byukling butun yil davomida mavjud, chunki uni tayyorlashda muzlatilgan baliq ham ishlatadi.

Tuxum bilan Byukling Geinrix Geinening Germaniya sheʼrida eslatib oʻtilgan. Qishki ertak "boshqa anʼanaviy qadimgi nemis taomlari bilan birga — tuzlangan karam va yogʻli kolbasa.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Markina L. G. BÜCKLING BYuKLING // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 138. — 1181 s. — 3000 ekz. — .
* Erhard Gorys. Bücking, Bückling // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 83. — 599 S. — .
* Lothar Bendel. Bückling // Deutsche Regionalküche von A—Z. Mit Grundrezepten zum Nachkochen. — Random House, 2013. — 384 S. — .
* Charles Sinclair. buckling // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 94. — 632 p. — .
## Havolalar
* lebensmittel-warenkunde.de: Bückling
*
Torta caprese

**Torta caprese** shokoladli va yongʻoqli italyan tortidir. Italiyaning Neapol shahrida mashhur. Kapri oroli sharafiga shunday nomlangan.

## Tayyorlanishi
Caprese tortining koʻplab variantlari mavjud, ammo asosiy retsepti yumshoq sariyogʻni shakar bilan aralashtirish, soʻngra tuxum sarigʻi va mayda toʻgʻralgan bodom, eritilgan shokolad va koʻpchitilgan tuxum oqi kabi boshqa masalliqlarni qoʻshishdir. Tort retseptining oʻziga xosligi un solinmasligidir. Pishirgandan soʻng tortning ichi yumshoq, tashqarisi esa qattiq boʻladi. Odatda ustiga shakar kukuni sepiladi.

## Tarixi va afsonalar
Tortning kelib chiqishi haqida koʻplab afsonalar mavjud. Eng mashhurlaridan biri Neapol qiroliga tekkan avstriyalik malika avstriyacha „Sacher“ tortini yegisi kelgani, ammo Neapol qandolatchilari bu retseptni bilmagani uchun odatiy neapolcha masalliq — bodomdan foydalanib tort qilishgani haqidadir.

Yana bir afsonada 1920-yillardagi qandolatchi oshpaz sayyohlar uchun tayyorlagan bodomli tortiga un qoʻshishni unutganligi haqida hikoya qilinadi. Ammo sayyohlarga tort juda yoqadi va uning shuhrati osha boshlaydi. Bu „tarixdagi eng omadli xatolardan biri“ (). Ushbu afsonaning bir versiyasiga koʻra, bu sayyohlarning orasida Al Kapone gangsterlari boʻlib, ular italyancha gamashi sotib olish uchun Kapriga suzib kelishgan, ularning yetakchisi oʻzini koʻz-koʻzlashni sevardi, oshpazni esa Karmine Di Fiore deb atashardi.

Boshqalarning fikriga koʻra, *Fontelina* tantanali restoranida tort tayyorlashda qandolatchining Kapokkyano degan yordamchisi xato qilgan va hozirgacha Kapri tarixida qolgan.

Yana bir hikoyada tort ixtirosi 1930-yillarda nemis rassomi August Weberning ikki avstriyalik merosxoʻri bilan bogʻliq boʻlib, ular uzoq vaqt davomida orolda goʻzal Marina Piccola koʻrfazidagi oʻz villasida yashagan. Bu orolda boʻlgan kunlarida xonimlar bugʻdoy unini bodom uni bilan almashtirib, oʻzlarining sevimli „Sacher“ tortini tayyorlashga qaror qilgan.

Umuman olganda, koʻplab mualliflar Caprese torti ilk marotaba Kapri orolining turizm sanoati tomonidan orol mehmonlari uchun tayyorlanganligini tasdiqlaydi. Avvaliga u choyxonalarda tortilgan. Tobora ommalashib ketganidan keyin restoranlar ham oʻz menyusiga kiritgan.

## Manbalar