Sevan Nisanyan

**Sevan  Nişanyan** (   ; **Sevan Bedros Nişanyan**, 1956yil 21-dekabrda tugʻilgan), turkiy arman yozuvchisi, etimologiya sohasidagi faoliyati bilan tanilgan. Oʻtmishda u *“Agos* ve *Taraf”*     sharhlovchi boʻlishdan tashqari, bir nechta  sayohat kitoblarini yozgan. 2004 yilda Ayshenur  Zarakolu  Erkin  fikr  mukofotini oldi. Nişanyan 2017-yilda qamoqdan qochganidan keyin to‘rt yil Gretsiyaning  Samos orolida  yashagan. U 2021-yil oktyabr oyida Belgrad  orqali Samos oroliga qaytayotganida Gretsiya hukumati tomonidan  persona non grata deb e’lon qilingan va deportatsiya  qilingan. Nişanyan 2,5 oydan keyin Gretsiyaga  .  Armanistonning Gretsiyadagi elchixonasi, Nişanyanning  sud qaroriga  ko'ra 15 kun ichida o'z ixtiyori bilan Gretsiyani tark etishi kerakligini ma'lum qildi va Armaniston fuqarosi bo'lgani uchun  "  Armanistonga borishi mumkin" deb bildirdi.

## Hayot
Sevan  Bedros Nişanyan 1956yil  21dekabrda turk-arman oilasida tug‘ilgan. Boshlang'ich  ma'lumotni Pangalti Mihitaryan maktabida olgan va 1968  yilda *"Milliyet"* gazetasi tomonidan uyushtirilgan Boshlang'ichlar o'rtasidagi axborot va madaniyat tanlovida uchinchi o'rinni egallagan.  O'rta ta'limni Ishik Liseyida va Robert Liseyida tugatgan. U Robert Highni "men borgan va sevgan birinchi va ehtimol oxirgi muassasa" deb atagan. U 1974-yilda universitetda taʼlim olish uchun AQShga borgan, Yel universitetida falsafa boʻyicha tahsil olgan va Kolumbiya universitetida siyosatshunoslik fanlari nomzodi ilmiy darajasiga qabul qilingan. Lotin Amerikasidagi siyosiy partiyalar bo‘yicha doktorlik dissertatsiyasini tugatmay Turkiyaga qaytdi.

Turk tiliga  tarjima  qilingan  *Grundrisse* 1979 yilda, u atigi 23  yoshida, yuz   sahifalik so'zboshi bilan nashr etilgan.  Uning  maqolalari  Birikim  jurnali  va *[[The New York Times]]*  da chop etilgan.

U 1984-1985 yillarda  Commodore 64  shaxsiy   Turkiyaga  olib  kelgan kompaniyaning  asoschisi va boshqaruvchisi bo‘ldi.  U kompyuter  dasturlashiga qiziqib, turli ma’ruza va konferensiyalarda  qatnashgan. U Turkiyaning  birinchi  mashhur  kompyuter  jurnali Commodore ga  asos solgan va Baytan Bitirmez  taxallusi  ostida maqolalar yozgan.

U 1986-yilda chiqqan  va  ko‘mir  konlarida  bo‘lgan  sevgi hikoyasini aks  ettiruvchi  *Archa g‘ozning parvozi ”*   ssenariysi bo‘yicha maslahatchi  bo‘lgan.

U Britaniya va Uzoq Sharqning turli nashriyotlari uchun sayohat kitoblarini yozgan. *Kichik mehmonxonalar kitobi* birinchi marta 1998 yilda nashr etilgan. Ommaviy turizmdan tashqari turk turizmiga yangi yo’nalish olib kirishga harakat sifatida ko’rish mumkin bo’lgan bu kitob tez orada ma’lumotnomaga aylandi.

Qamoqda boʻlganida “ *Soʻzlarning nasl-nasabi: zamonaviy turk tilining etimologik lugʻati* ” asarini tamomlagan; Uning o'sha lug'atning mashhur qisqacha mazmuni bo'lgan " *Elif Öküzü yoki ajablanib kitobi* " kitobi nashr etildi.

U 2004 yilda Inson huquqlari jamiyati tomonidan berilgan Ayshenur Zarakolu Erkin fikr mukofoti bilan taqdirlangan. 2006 yilda Turkiyaning sharqiy va janubi-sharqiy mintaqalari haqidagi rasmiy fikr ma'lumotlarini shubha ostiga qo'yuvchi " *Anqaraning sharqida Turkiya* " nomli sayohat qo'llanmasi nashr etilgan.

Nişanyanning Turkiya Respublikasining tashkil topgan davriga oid tanqidiy fikrlarni o'z ichiga olgan " *Soxta respublika: Otaturk va kamalizmga oid 51 savol* " kitobi 2008 yilda nashr etilgan. " *So'zlarning nasabnomasi* "ning keng ko'lamli qayta ko'rib chiqilgan va kengaytirilgan yangi versiyasi ham xuddi shu sanada chiqdi.

U Agos gazetasida sharhlovchi boʻlishdan tashqari, 2008-yil 29-oktabrdan 2009-yil 14-dekabrgacha “ *Taraf* ” gazetasida “ *Kelimibaz* ” nomi bilan tilga oid rukn yozgan. Bu maqolalar ikkita alohida kitob holida to‘planib, “ *Kelimabaz – 1* ” va “ *Kelimabaz – 2* ” nomi bilan nashr etilgan.

2009 yildan boshlab u Anadolu joy nomlari bo'yicha keng qamrovli tadqiqotni boshladi. Tadqiqotning birinchi mahsulotlari 2010-yilda chop etilgan " *Unutilgan ism: Turkiyadagi qayta nomlangan joylar lug'ati* " kitobida va 7 Haziran 2016 tarihinde    Index Anatolicusda    veb-saytida e'lon qilingan.

Yigirma yil o'tgach, 2012 yilda u Shirince shahrida Likiya haqida kitob yozish ustida ishlaganda xayoliga kelgan qoyatosh qabrini qurish g'oyasini amalga oshirdi.

Uning *"Arslon bilan yo'l* " avtobiografiyasi, shuningdek, Agosning asarlari ham 2012 yilda nashr etilgan.

## Sirince
Nişanyan 1995 yilda o'sha yillardagi turmush o'rtog'i Mujde Tönbekici bilan Izmirning Selchuk tumanidagi Shirince qishlog'iga joylashdi va bu qishloqdagi an'anaviy me'moriy to'qimalarni saqlab qolish va qayta tiklash ishlari bilan tanildi. Eski qishloq uylarini an'anaviy tarzda ta'mirlash yo'li bilan qurilgan "Nişanyan uylari" nomli mehmonxona 1999 yilda foydalanishga topshirilgan.