open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Modellashtirish

**Modellashtirish** bu nima degani?— ilmiy faoliyatnining keng tarqalgan shakllaridan biridir. Barcha fanlarda modellashtirilayotgan hodisalar haqida maʼlumot olishda, farazlar va nazariyalarni ishlab chiqishda modeldan foydalaniladi. Shu jumladan tarixchilar ham bu uslubdan tadqiqotlar jarayonidan keng foydalanadilar. Tarixiy hodisalarni modellashtirish mantiqiy shakllantirish yordamida amalga oshiriladi, yaʼni fikran mazmun-vazifaviy reja shakllantiriladi. Modellashtirish soddalashtirish, ideallashtirish va abstraktlashtirish bilan bogʻliq holda amalga oshiriladi. U manbalardagi maʼlumotlarning reprezentativligini tekshirishda, dalillarning ishochliligini, farazlar va nazariyalarning haqiqiyligini tekshirish imkonini beradi. Masalan, jamoaning holatini oʻrganish uchun uni modellashtiradigan boʻlsak, bunda sotsiologiya, huquq, psixologiya hamda jamoaning oʻziga xosligi omillarini ham eʼtiborga olish talab etiladi. Bu esa oʻz navbatida fanlararo yondashuv uslubining qoʻllanilayotganligini ham anglatadi. Bu jarayonda bir holatni hisobga olish kerakki, boshqa bir fanning modelini toʻgʻridan-toʻgʻri jalb etish maqsadga muvofiq emas, uni fanining tuzilishi mohiyati nuqtai-nazaridan shakllantirish lozim.
## Manbalar
Jenisbay Shlimbetov

**Shlimbetov Jenisbay Kurbanbaevich** — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi mintaqaviy vakili, huquqshunos va tarixchi.https://ombudsman.uz/uz/news/view/2832

Jenisbay Shlimbetov 1979-yil 7-may sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida tug'ilgan. 2003-yilda Nukus davlat pedagogika institutini, 2009-yil Qoraqalpoq davlat universitetini tamomlagan. Maʼlumoti boʻyicha mutaxassisligi — Tarixchi va Huquqshunos.

Mehnat faoliyatini 2006-2008-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy texnik hamda moliyaviy taʼminlash departamentining Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududiy boʻlimida jamoatchilik asosida xodimi sifatida boshlagan. Shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesida turli lavozimlarda ishlagan. 2021-2022-yillarda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, 2022-yildan buyon Ombudsmanning Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi mintaqaviy vakili lavozimini egallab kelmoqda.

Jenisbay Kurbanbaevich Qoraqalpogʻiston Respublikasida 2022 yil 1-2-iyul kunlari yuz bergan holatlar va voqealarni oʻrganish boʻyicha **Mustaqil komissiya** aʼzosi bo'lgan.

Oilali, 3 nafar farzandi bor.

## Manbalar
Stranger Things qismlari roʻyxati

*[[Stranger Things]]* – Netflixda translyatsiya qilinadigan Duffer Brothers tomonidan yaratilgan amerika ilmiy-fantastik va dahshatli drama teleseriali.

Aka-uka Shon Levi va Den Koen bilan birga shou boshlovchilari va ijrochi prodyuserlardir. Serialning birinchi fasli Netflixda 2016-yil 15-iyulda chiqdi, ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi fasllar mos ravishda 2017-yil oktabr, 2019-yil iyul va 2022-yil may va iyul oylarida.

## Epizodlar



## Manbalar
Sex Education

***Sex Education*** (tarjimasi: ***Jinsiy tarbiya***) — Netflix uchun Laurie Nunn tomonidan yaratilgan Britaniya komediya-drama seriali. U xayoliy Murdale oʻrta maktabining oʻquvchilari, xodimlari va ota-onalari hayotini, ular koʻpincha jinsiy yaqinlik bilan bogʻliq boʻlgan turli xil shaxsiy dilemmalarga qarshi kurashadi. Serialning bosh rollar Asa Butterfield, Gillian Anderson, Ncuti Gatwa, Emma Mackey, Connor Swindells, Kedar Williams-Stirling, Alistair Petrie, Mimi Keene va Aimee Lou Wood.

Birinchi mavsum 2019-yil 11-yanvarda, ikkinchi mavsum 2020-yil 17-yanvarda va uchinchi mavsum 2021-yil 17-sentabrda chiqarilgan. Toʻrtinchi va final mavsumi 2021-yil 25-sentabrda eʼlon qilinib, u 2023-yil 21-sentabrda chiqarilgan.

## Rollarda
* Asa Butterfield — Otis Milburn
* Gillian Anderson — Jean Milburn
* Ncuti Gatwa — Eric Effiong
* Emma Mackey — Maeve Wiley
* Connor Swindells — Adam Groff
* Kedar Williams-Stirling — Jackson Marchetti
* Alistair Petrie — Michael Groff
* Mimi Keene — Ruby Matthews
* Aimee Lou Wood — Aimee Gibbs
* Chaneil Kular — Anwar Bakshi
* Simone Ashley — Olivia Hanan
* Tanya Reynolds — Lily Iglehart
* Mikael Persbrandt — Jakob Nyman
* Patricia Allison — Ola Nyman
* Anne-Marie Duff — Erin Wiley
* Rakhee Thakrar — Emily Sands
* Jemima Kirke — Hope Haddon

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Ratnovskaya (Xarovsk tumani, Vologda)

**Ratnovskaya** ()  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq.
Xarovsk viloyat markaziga avtomobil yoʻli bilan masofa 39 km, Gori munitsipaliteti markaziga — 14 km. Eng yaqin aholi punktlari: Lukinskaya, Maksimovskaya, Kryukovo, Nikulinskoye, Dorogushixa, Savkovskaya, Podosharixa, Ugolskaya, Slobodka.
## Aholisi
Aholisi — 29 kishi (2010).
## Manbalar
1985 (roman)

„**1985**“ – ingliz yozuvchisi Anthony Burgess tomonidan 1978-yilda yozilgan roman. Kitob ikki qismdan iborat boʻlib, birinchi qismi Jorj Oruellning 1984 antiutopik romani tahlili boʻlsa, ikkinchi qismi alohida mustaqil roman.

## Sujet

### Birinchi qism
Kitobning birinchi qismida Burgess Oruellning romanini tahlil qiladi, tahlilni yanada toʻldirish va koʻp qirraliligini oshirish maqsadida turli xil adabiy usullarni qoʻllaydi.

### Ikkinchi qism
Kitobning ikkinchi qismida Burgess oʻzining yaqin kelajak haqidagi tasavvurlarini oʻquvchiga taqdim etadi. U asarda ta'riflagan davlatda shahar yonayotgan paytda oʻt oʻchiruvchilarning ish tashlashini, insonlarning allaqachon texnologiya asiriga aylanib boʻlganliklarini va hayotlarini oʻz qoʻllari bilan azob-uqubatga aylantirayotganliklarini tasvirlaydi.

## Nashr etilishi

* 1978-yil, AQSh, Little Brown (ISBN 0-316-11651-3), 1978-yil 1-oktyabrda chop etilgan, qattiq muqovali (birinchi nashr). Bir vaqtning oʻzida „Penthouse“ jurnalida ham nashr etilgan.
* 1978-yil, Buyuk Britaniya, Hutchinson (ISBN 0-09-136080-3), 1978-yil oktyabrida nashr etilgan, qattiq muqovali.
* 1980-yil, Buyuk Britaniya, Arrov (ISBN 0-09-921450-4), 1980-yil fevralida chop etilgan, yumshoq muqovali.
* 2007-yil, CZ, Maťa (ISBN 978-80-7287-119-3), 2007-yil nashr etilgan, qattiq muqovali, Milan Mikulashek tomonidan chex tilidagi tarjimasi varianti.
* 2013-yil, Buyuk Britaniya, Serpentʼs Tail (ISBN 978-1-84668-919-2), 2013-yilda chop etilgan, yumshoq muqovali.
* 2015-yil, RU, AST nashriyoti (ISBN 978-5-17-087688-4), 2015-yilda nashr etilgan, A.Komarinets tomonidan rus tiliga tarjima qilingan varianti.
* 2021-yil, Zabarjad media nashriyoti (ISBN 978-9943-7390-0-0), 2021-yilda nashr etilgan, Sardor Salimov tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan varianti.

## Manbalar
Ahmad al-Barviziy

**Ahmad al-Barviziy(Abu Abdulloh) Ahmad ibn Muhammad ibn al-Fazl al-Barviziy as-Saraxsiy**. Asli saraxslik bo‘lsa-da, lekin Marvda yashagan. U ko‘p hikoyalarni yoddan bilgan, quvvai hofizasi keng qamrovli inson bo‘lgan. Milodiy 927-yil (315-hijriy yil)da Rayda yashagan. So‘ngra pochta xizmatini boshqargan, unga otasi Abul Fazlal-Balʼamiy valiylik qilgan. So‘ngra Xorazmda aloqa xizmatini boshqargan. Keyinchalik bu yerni tark etib, Marvga borgan va o‘sha yerda vafot etgan.

## Manbalar
Chin madrasasi

**Chin madrasasi (Madrasai Chin, Madrasai Erdona)** — Qoʻqon hukmdori Erdonabiy tomonidan 1760-yil Oʻsh shahri ostonasida Chin (Xitoy) bosqinchilari ustidan qozonilgan gʻalaba sharafiga barpo ettirilgan. Qoʻqondagi Chorsu maydonining gʻarb tomonida joylashgan edi. Xon madrasasi turkumiga kirgan. 1815-yilda Amir Umarxon mazkur madrasa eskiganligi tufayli uning oʻrniga „Madrasai Oliy poyon“ madrasasini qurdirgan. BOsh mudarrislikka domla Muhammadjon maxdum Haydar hoji oʻgʻli tayinlangan. Talabalar, mudarrislar, hujralar soni haqida maʼlumot saqlanib qolmagan.

## Manbalar
.
Ahmad al-Poykandiy

**(Abul Fazl) Ahmad ibn Ali ibn Amribn Ahmad ibn Ibrohim ibn Yusufas-Sullamiy al-Poykandiy al-Buxoriy** — muhaddis. Iroq va Shomga borgan. Ko‘plab maʼlumotlarni jam va tasnif qilgan, ayniqsa hadis ilmi sohasida ilg‘orlab ketgan. Aytishlaricha, uning qalamiga mansub katta-yu kichik to‘rt yuzdan ziyodroq asarlar bor. Ko‘p narsalarni yod olgan hofizlardan bo‘lgan. Deyarli har haftada bir asar tasnif qilgan va uni jome masjidda juma kuni odamlarga aytib bergan. Milodiy 1024-yil (414-hijriy yilning zulhijja oyi)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Bahvaniy

**(Abu Nasr) Ahmad ibn Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Shamr al-Bahvaniy** — fozil imom, shoir va adib bo‘lgan. Umrining oxirida aqldan ozgan. 466-hijriy (milodiy 1073-yil)da tug‘ilgan va 544-hijriy (milodiy 1149-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Sulaymoniya madrasasi

**Sulaymoniya madrasasi (Madrasai Sulaymoniya)** — Qoʻqonning Yuqori Haydarbek mahallasida joylashgan madrasa. Barpo etish ishlari Qoʻqon xoni Sulaymon Shodibiy tomonidan boshlanib, Norboʻtabiy tomonidan 1763-yilda yakunlangan. Xon madrasasi turkumiga kirgan. Domla Pirmuhammad aʼlam Qulmuhammad oʻgʻli bosh mudarrislikka tayinlangan. Hujralar 12 ta, talabalar hamda mudarrislar mos ravishda 30 va 3 nafar boʻlgan. 1918-yilda „Qoʻqon voqeasi“ oqibatida buzilib ketgan.

## Manbalar
Ahmad al-Bagʻviy

**(Abu Jaʼfar) Ahmad ibn Maniʼal-Bag‘dodiy al-Bag‘viy** — Abul Qosim al-Bag‘iyning bobosi, muhaddis, asli Marvarruzdan bo‘lgan. Milodiy taxminan 777-yil (hijriy 160-yil)da tug‘ilib, 858-yil (hijriy 244-yil)da vafot etgan. Hadis izlab boshqa o‘lkalarga borgan, maʼlumotlar to‘plagan va „*al-Musnad*“ni tasnif qilgan. Hadis aytgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Ahmad at-Tuziyajiy

**(Abu Homid) Ahmad ibn Hamza ibnMuhammad ibn Isʼhoq ibn Ahmadal-Mutavviʼiy at-Tuziyajiy ar-Ruzboriy** — Samarqandda yashagan va shu yerda hadis aytgan. So‘ngra Botkir (Jayhun sohilidagi Termizdan bitta oldingi qalʼaning nomi) sari yo‘lga chiqqan va o‘sha yerda taxminan 1132-yil (hijriy 526-yil ramazon oyining 12-sanasi)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad at-Tumurtoshiy

**Ahmad ibn Ismoil ibn Muhammad Iydg‘amish at-Tumurtoshiy al-Xorazmiy, al-Hanafiy (Zahiruddin, Abu Muhammad)** — Xorazm muftiysi bo‘lgan. Taxminan milodiy 1203-yil (hijriy 600-yil)da vafot etgan.

Uning qalamiga mansub bir qancha asarlar mavjud:
* „*Sharhu-l-jomiʼis-sag‘iyr*“ („Kichik to‘plam“ga sharh);
* „*Kitobu-t-tarvih*“ („Xona havosini yangilash haqidagi kitob“).

## Manbalar
Ahmad ibn Abdulloh ibn Habashal-Marvaziy

**Ahmad ibn Abdulloh ibn Habashal-Marvaziy** milodiy 770-yil (hijriy 153-yil) Marvda tugʻilib, 870-yil (hijriy 256-yil)da vafot etgan. 100 yil umr ko‘rgan. Oʻz zamonasida „*Habashal-Hosib*“ („Habash hisobchi“) laqabi bilan tanilgan. Bag‘dod ilmiy maktabida faoliyat ko‘rsatgan yirik astronom va matematik.

## Asarlari
* „*az-Zij*“ („*Astronomik jadvallari*“ — Bag‘dod shahri uchun tuzilgan);
* „*az-Zij al-maʼrufbi-d-Dimashqiy*“;
* „*[[Damashq]] ziji*“;
* „*az-Zij al-Shahiy*“ („*Shoh uchunzij*“).

U „*az-Zij al-Maʼmuniy al-mumtahan*“(„*al-Maʼmunning tekshirilgan ziji*“) asarining mualliflaridan biridir.

Uning Abu Jaʼfar ibn Ahmad ibn Habash ismli o‘g‘li bo‘lib, u ham astronomiya bilan shug‘ullangan. Uning „*Kitob al-asturlab al-musattah*“ („*Yassi astrolyabiya*“) nomli kitobi mavjud. Ahmad al-Marvaziyning IX asrdagi mashhur astrolog va astronomlaridan biri Muhammad ibn Bazyar ismli shogirdi ham boʻlgan.

## Manbalar
Ahmad at-Tadyoniy

**(Abul Faroris) Ahmad ibn Muhammad ibn Jumʼa ibn as-Sakan ibn Umayya ibn Razin ibn Abdulloh an-Nasafiy at-Tadyoniy** — Tadyona qishlog‘i ahlidan. Undan o‘z diyorining ahli va Buxoro shayxlari hadis rivoyat qilganlar. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Taxminan, milodiy 976-yil (hijriy 366-yilning muharram oyi)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Ashʼariy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Abdulmalik al-Ashʼariy, at-Tabriziy** — XVIII asrlarda yashagan. Uning „*Siroju-l-qulub*“ („Qalblar chirog‘i“) nomli asar muallifi hisoblanadi.

## Manbalar
Ahmad al-Kuroniy

**Ahmad al-Kuroniy** milodiy 1410-yil (hijriy 813-yil)da tug‘ilib, 1488-yil (893-yil)da Konstantinopolda vafot etgan. Ahmad ibn Ismoil ibn Usmon ibn Ahmad ibn Rashid ibn Ibrohim ash-Shahruzuriy, al-Hamadoniy, at-Tabriziy al-Kuroniy, so‘ngra al-Qohiriy, ash-Shofiʼiy, so‘ngra al-Hanafiy (Sharafuddin, Shihobuddin) — Rum ulamolaridan bo‘lgan. Harbiy sudni, so‘ngra fatvo chiqaruvchi idorani boshqargan.

## Asarlari
* „*Sharhu Sahiyhi-l-Buxoriy*“ („Sahiyh al-Buxoriy“gasharh");
* „*Kashfu-l-asror an qiroati-l-aʼimmati-l-axyor*“ („Fozilimomlar qiroati haqidagi sirlarning kashf etilishi“);
* „*Sharhujamʼi-l-javomiʼ fi usuli-l-fiqh*“ („Usul al-fiqh haqidagi to‘plamlarto‘lamiga sharh“);
* „*G‘oyatu-l-amoniyfi tafsiri-l-kalomi-r-rabboniy*“(„Rabboniy kalom tafsiri haqidagi ehtiyotkorlikdan ko‘zlanganmaqsad“);
* „*Qasida fi ilmi-l-aruz*“ („Aruz ilmi haqida qasida“);
* „*al-Kavsar al-joriy fi ahodisi-l-Buxoriy*“ („Buxoriy hadislarihaqida joriy kavsar“).

## Manbalar
Ahmad al-Barqiy(Abu Bakr)

**Ahmad al-Barqiy (Abu Bakr) Ahmad ibn Muhammad ibnAhmad ibn Yusuf ibn Ismoil ibnShoh al-Xorazmiy al-Barqiy**. Zohid, ilm ahli va sheʼr aytadiganlardan, tasavvuf va kalom ilmi hamda adabiyot bo‘yicha mutaqaddim (yetuk) fozillardan bo‘lgan. Karomatlar ko‘rsatgan. Uning mazmunli va yaxshi sheʼrlari bor. Milodiy 986-yil (hijriy 376-yil muharram oyi)da vafot etgan.

## Manbalar
Musnad Ahmad ibn Hanbal

**Musnad Ahmad ibn Hanbal** (arab. مسند أحمد بن حنبل) - musulmon olim, hanbaliy mazhabining asoschisi Ahmad ibn Hanbal (vaf. 241 hijriy/855 milodiy) tomonidan tuzilgan musnad hadislar to‘plamidir.

## Tavsif
Shomila kutubxonasining fikricha, yigirma yetti mingdan ortiq hadisni o‘z ichiga olgan ushbu asar islom tarixidagi eng yirik hadis to‘plamlaridan biridir. Unda “Ash’arai mubashshara”dan boshlab, har bir sahoba tomonidan rivoyat qilingan hadislar jamlangan. Bu ularning mavqeini va Muhammad (s.a.v.)ning hadislarini saqlab qolish uchun qilgan sa’y-harakatlarini ko‘rsatadi.

Ba’zilar Ahmad ibn Hanbal o‘z kitobiga quyidagicha izoh bergan deyishadi:“Men bu kitobga har bir hadisni faqat ba’zi ulamolar uni dalil sifatida keltirgan bo‘lsalargina kiritdim”.

## Nashrlar
Asar dunyoning ko‘plab tashkilotlari tomonidan nashr etilgan, jumladan: 

* “Musnad Imom Ahmad ibn Muhammad ibn Hanbal”. Noshir: Nur Fondi, AQSH ;
* “Musnad Imom Ahmad ibn Hanbal”ning ingliz tilidagi tarjimasi (4 jild): Noshir: Dorussalom nashriyoti ;
* “Musnad Imom Ahmad ibn Hanbal”ning inglizcha tarjimasi (5 jild) : Noshir: Dorussalom nashriyoti .
## Manbalar

## Yana qarang

* Sunniy kitoblar ro‘yxati
* Sahihi Muslim
* Jomiy at-Termiziy
* Sunan Abu Dovud
* Sunan ibn Moja
* Muvatta Malik
* Majma az-Zavoid

## Havolalar

* Imom Ahmad uslubi (arabcha)
Ahmad at-Tuboniy

**Ahmad ibn Yusuf at-Tuboniy (Jaloluddin)** milodiy 1391-yil (hijriy 793-yil rajab oyi)da vafot etgan. Ilmi usul bilan shug‘ullangan hanafiy faqih, nahvshunos olim.

## Asarlari
* „*Sharhu-l-manor*“(„al-manor“ sharhi");
* „*Risola fiadami javozi sihhati-l-jumʼa fimavoziʼ*“ („Juma namozini o‘qishgaijozat berilmagan joylar haqidagi risola“);
* „*Nukat ala-l-hidoya fifuruʼi-l-fiqhi-l-hanafiy*“ ("Hanafiylikdagi furuʼ al-fiqh masalalariga bag‘ishlangan „Hidoya“ asariga oid nuktalar"). Muallif mazkur asarni „*al-hidoya*“ning shaʼniga „*al-Inoya*“ deb nomlagan.

## Manbalar
Jomboy tongi

**Jomboy tongi** — Xalq deputatlari Jomboy tuman kengashi va tuman hokimligining gazetasi. 

## Tarixi
1935-yildan beri nashr etiladi. Gazeta dastlab „Shonli mehnat“ nomi bilan chiqa boshlagan. 2016-yilda „Hurriyat“ gazetasining 14-sonida chop etilgan "Tuman „oyna“sidagi dogʻlar" maqolasida gazetadagi sayoz maqolalar, imlo va uslubiy xatolarga yoʻl qoʻyilgani, gazeta dizaynidagi kamchiliklar tanqid qilingan. Shundan soʻng gazetada ijobiy oʻzgarishlar kuzatildi. Gazeta muharrirligiga Isomiddin Poʻlatov tayinlandi.

2020-yil koronavirus pandemiyasi vaqtida gazetaning chop etilishi bir muddat toʻxtatildi.
## Manbalar
Ahmad al-Bayvuqoniy

**Ahmad ibn Abu Ali Abdulkarim al-Bayvuqoniy as-Saraxsiy (Abu Nasr)** - solih shayx bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1073-yil (hijriy 466-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Poykandiy (Abu Yahyo)

**Ahmad ibn Yusuf ibnan-Nazr ibn Shamil al-Poykandiy (Abu Yahyo)** — xatib bo‘lgan, Poykandda xatiblikni boshqargan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Milodiy taxminan 982-yil (hijriy 372-yil)da Poykandda vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad at-Tabriziy

**Ahmad ibn Boqir ibn Ibrohim at-Tabriziy** — usul ilmi bilan shug‘ullangan faqih. Milodiy 1855-yil (hijriy 1271-yil)dan keyin vafot etgan.

## Asari
* „*Kitob fiusuli-l-fiqh*“ („Usul al-fiqh haqidagi kitob“, uch jildli).

## Manbalar
Ahmad at-Tabriziy (faqih, olim)

**Ahmad ibn Lutf Alixon ibn Muhammad ibn Sodiq al-Qarodog‘iy, at-Tabriziy** — faqih, olim. Tabrizda padari buzrukvori tarbiyasida voyaga yetgan, so‘ngra Isfahonga safar qilgan, keyinchalik u yerdan Iroqqa ko‘chib o‘tgan va Karbaloda istiqomat qilgan. U milodiy 1849-yil (hijriy 1265-yil)da Najafda vafot etgan va shu yerda dafn qilingan.

## Asarlari
* „*Manhaju-r-rashod fisharhi-l-irshod*“ („Sharhi irshod“haqidagi sog‘lom fikr dasturi").

## Manbalar
Ahmad al-Aminiy

**Ahmad ibn Najaf Ali al-Aminiy, at-Tabriziy** milodiy 1870-yil (hijriy 1287-yil)da Tabriz nohiyalaridan bo‘lgan Sardho qishlog‘ida tavallud topgan, 1915-yil (hijriy 1370-yil)da Tehronda vafot etgan.

## Asarlari
* „*Taʼliqa ala-l-makosib*“ („Makosib“kitobiga taʼliqa").

## Manbalar
Hishom ibn al-Kalbiy

**Hishom ibn al-Kalbiy** (arab. هشام بن الكلبي)–  milodiy 737 – 819 yillarda yashab o‘tgan arab tarixchisi. **Ibn al-Kalbiy** (إبن الكلبي) nomi bilan ham tanilgan. Uning toʻliq ismi **Abu al-Munzir Hishom ibn Muhammad ibn as-Soib ibn Bishr al-Kalbiy** edi.

## Hayoti va ilmiy faoliyati
U Kufada tug‘ilgan, umrining ko‘p qismini Bag‘dodda o‘tkazgan. U otasi singari qadimgi arablarning nasabnomalari va tarixi haqida ma’lumotlar to‘plagan. Fixrist kitobida yozilishicha, u 140 ta asar yozgan. Ibn al-Kalbiyning arablarning nasl-nasabi haqidagi ma’lumotlari “Kitob al-Agʻoniy”da ko‘p zikr qilingan.

Ibn al-Kalbiy Ismoil (a.s.) bilan Muhammad (s.a.v.) o‘rtasidagi nasabnomani tuzib chiqqan va barcha arablar Ismoil naslidan degan g‘oyani ilgari surgan . U asosan arablarning qadimiy og‘zaki ijodiga tayangan, biroq Bibliya va Palmira manbalariga ega bo‘lgan yozuvchilardan iqtibos keltirgan  .

1966-yilda Verner Kaskel Ibn al-Kalbiyning “Jamharat an-Nasab” (“Nasabalar to’plami”) asari bo‘yicha “Das genealogische Werk des Hisam ibn Muhammad al Kalbi ” nomli ikki jildli tadqiqot amalga oshirgan.

## Manbalar

## Havolalar

* MuslimScholars.info saytidagi bioma'lumotlar
Baqali (Almati viloyati)

**Baqali** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Baqali qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Viloyat markazi Sarqand shahridan 35 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 196037100.
1930-yilda qishloqda kollektivlashtirish va Sovet hukumatining qatagʻon siyosatiga qarshi qoʻzgʻolon boʻlib oʻtgan.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1399 kishini (713 erkak va 686 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1149 kishi (584 erkak va 565 ayol) yashagan.
## Manbalar
Bayanbay (Almati viloyati)

**Bayanbay** (, sobiq Amanbuxtor sovxozi) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumaniga qarashli qishloq. Amanboxter qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Viloyat markazi Sarqand shahridan 25 km janubi-sharqda joylashgan. KATO kodi — 196033200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 50 kishini (29 erkak va 21 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 60 kishi (30 erkak va 30 ayol) yashagan.
## Manbalar
Kitob al-Agʻoniy

**“Kitob al-Agʻoniy"** (arab. كتاب الأغاني — Qo‘shiqlar kitobi) — ensiklopedik sheʼrlar va qoʻshiqlar toʻplami. Zamonaviy nashrlari 20 jilddan ortiq boʻlgan ushbu asar X asrda yashagan arab yozuvchisi Abu al-Faraj al-Isfahoniyga nisbat beriladi. Abu al-Farajning taʼkidlashicha, 10 ming sahifadan ko‘proq va 16 ming dan ortiq arab sheʼriyatini oʻz ichiga olgan asarni yozish uchun 50 yil vaqt ketgan. Uni uchta alohida bo‘limdan iborat deb ko‘rish mumkin: birinchisi xalifa Horun ar-Rashid uchun tanlangan „100 ta eng yaxshi qo‘shiq“lar, ikkinchisi shoh bastakorlari va uchinchisi muallifning o‘zi tanlagan qo‘shiqlar bo‘limidir. Asar islomgacha boʻlgan davrdan milodiy IX asr oxirigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Abu al-Faraj „Kitob al-Ag‘oniy“dagi koʻplab qo‘shiqlar uchun ijro yo‘nalishlarini kiritgan. Shaxslar haqidagi tarjimai hol izohlari tufayli asar muhim tarixiy manba hisoblanadi. Shuningdek, asar arab adabiyoti sotsiologiyasi bilan qiziquvchilar uchun ham foydalidir.

## Eʼtirof
XIV asrning taniqli tarixchisi Ibn Xaldun „Qoʻshiqlar kitobi“ni arablarning arxivi deb atagan: „Kitobda arablarning oʻtmishda sheʼriyat, tarix, musiqa va boshqa sohalarda erishgan barcha yuksak yutuqlari jamlangan. Mening bilishimcha, bu borada boshqa hech qanday kitobni u bilan tenglashtirib bo‘lmaydi“.

## Nashrlar
* al-Isbahoniy, Abu al-Faraj Ali ibn al-Husayn (1900). Kitob al-Agʻoniy (arab tilida). 1-7 jildlar.
* al-Isbahoniy, Abu al-Faraj Ali ibn al-Husayn (1900). Kitob al-Ag‘oniy (arab tilida). 8-14 jildlar.
* al-Isbahoniy, Abu al-Faraj Ali ibn al-Husayn (1900). Kitob al-Ag‘oniy (arab tilida). 15-21 jildlar.
* al-Isbahoniy, Abu al-Faraj Ali ibn al-Husayn (1900). Kitob al-Ag‘oniy (arab tilida). 22-jild.
* al-Isbahoniy, Abu al-Faraj Ali ibn al-Husayn (1868). Kitob al-Ag‘oniy. 21 jild. Leyden: Brill. al-Isbahoniy, Abu al-Faraj Ali ibn al-Husayn (1900). Kitob al-Ag‘oniy. Leyden: Brill.

## Yana qarang
* Abu al-Faraj al-Isfahoniy
* Hamasa
* Imru' al-Qais
* Maqama
* Muallaqat
* Mufaddaliyat

## Manbalar
Birlik (Sarqan tumani)

**Birlik** (, 199?-yilgacha — Proletariy) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Sarqan shahar hokimligi tarkibiga kiradi. Viloyat markazi Sarqand shahridan 8 km shimolda joylashgan. KATO kodi — 196020200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 656 kishini (329 erkak va 327 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 542 kishi (286 erkak va 256 ayol) yashagan.
## Manbalar
Ekiasha (Almati viloyati)

**Ekiasha** (, 1993-yilgacha — Pokatilovka) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Ekiasha qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Sarkand shahridan taxminan 17 km sharqda, Jungʻariya Olatovining Markatov tizmasi etagida joylashgan. KATO kodi — 196039100.
Qishloq1910-yilda tashkil etilgan.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2776 kishini (1377 erkak va 1399 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 2592 kishi (1290 erkak va 1302 ayol) yashagan.
## Manbalar
Ahmad al-Javbaqiy

**Ahmad ibn Ali al-Javbaqiy (Abu Nasr)** - nasaflik adib va shoir hamda shofiʼiy faqih bo‘lgan. Laqabi — „Abu Homidot“ bo‘lgan. Iroq va Xurosonga borib, fiqh o‘rgangan. Milodiy 951-yil (hijriy 340-yil)da vafot etgan.

## Asari
* „*Sharhu muxtasari-l-Muzniy fi furuʼi-l-fiqhi-sh-shofiʼiy*“ (Shofiʼiylik mazhabiga oid furuʼ al-fiqhhaqidagi „Muxtasaru-l-Muzniy“gasharh").

## Manbalar
Ahmad as-Sobitiy

**Ahmad Abdulloh ibn Sobit al-Buxoriy as-Sobitiy (Abu Nasr)** - faqih, Buxoro ahlidan. Bag‘dodda yashagan. Fiqhni o‘rgangan va qimmatli maslahatlar bergan. Vafotiga qadar shofiʼiy fiqhini o‘rgangan. „Al-Mansur“ jome masjidida uning ikkita to‘garagi bo‘lgan. Abu Homid al-Isfiroʻiniydan shofiʼiy fiqhni o‘rgangan. Rivoyat aytishda yumshoq tabiati, mayin tovushi va o‘ziga xos mahorati bilan ajralib turgan. Milodiy 1057-yil (hijriy 449-yil rajab oyi)da vafot etgan va „Bobu Harb“ maqbarasiga dafn etilgan.

## Manbalar
Erkin (Sarqan tumani)

**Erkin** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Qarabogʻet qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196049300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 210 kishini (105 erkak va 105 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 134 kishi (68 erkak va 66 ayol) yashagan.
## Manbalar
Shubartubek

**Shubartubek** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Qorashigʻon qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196051200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 227 kishini (114 erkak va 113 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 192 kishi (95 erkak va 97 ayol) yashagan.
## Manbalar
Ahmad al-Juvoliqiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Umar ibn Said al-Juvoliqiy al-Buxoriy (Abu Ismat)** - Buxoro ahlidan.

Ulamolardan va undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Milodiy taxminan 983-yil (hijriy 372-yilning rabiulavval oyi)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Xujandiy

**Ahmad ibn Mahmud ibnUmar al-Xujandiy (Tojuddin)** — ilmu-n-nahv va-s-sarf bo‘yicha yetuk olim bo‘lgan. Milodiy 1301-yil (hijriy 700-yil)da vafot etgan.

## Asarlari
* „*Sharhu-l-mufassal li-z-Zamaxshariy*“ (Zamaxshariyning „Mufassal“ asariga sharh", muallif unga „al-Iqlid“ deb nom bergan);
* „*Sharhu-lmisboh li-l-Matraziy*“ (Matraziyning „Misboh“ asariga sharh, muallif uni „az-Zavʼ“ („Ziyo“) deb nomlagan). Mazkur ikkala asar ham grammatikaga oiddir.
* „*Uqudu-l-javohir fi ilmi-t-tasrif*“ („Morfologiya haqida marjon“).

## Manbalar
Ahmad al-Habobiy

**Ahmad ibn Ibrohim ibn Habob al-Xorazmiy al-Habobiy (Abu Bakr)** — sadoqat, diyonat va omonat kabi sifatlar bilan tavsiflanganlardan biri bo‘lgan. U omonatga sadoqat namunasi, obro‘li odam bo‘lgan. Milodiy 912-yil (hijriy 299-yil)da tug‘ilib, 999-yil (hijriy 389-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Shatirbay

**Shatirbay** (, 1993-yilgacha — Vesyoloye) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Shatirboy qishloq okrugining maʼmuriy markazi va u yerdagi yagona aholi punkti. KATO kodi — 196059100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1007 kishini (524 erkak va 483 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 741 kishi (393 erkak va 348 ayol) yashagan.
## Manbalar
Gabon pasporti

**Gabon pasportlari** Gabon fuqarolariga Gabondan tashqarida sayohat qilishlari uchun beriladi.
2017-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra, Gabon fuqarolari 50 ta mamlakat va hududga kelganlarida vizasiz rejim amal qilishi mumkin bo‘lib, Henley viza cheklovlari indeksiga ko‘ra, Gabon pasporti sayohat erkinligi bo‘yicha (Gaiti va Malagasi pasportlari bilan bog‘langan) 86-o‘rinni egalladi.

## Yana qarang

* Gabon fuqarolari uchun viza talablari
* Pasportlar roʻyxati

## Manbalar
Ahmad al-Xushuvfagʻaniy

**Ahmad ibn Abul Hasan Muhammad ibn Abu Hafs Umar ibn Muhammad ibn Buhayr ibn Xozimas-Sug‘diy al-Xushuvfag‘aniy (Abul Abbos)** — „*al-Jomiʼ as-sahiyh*“(„Ishonchli to‘plam“) va „*Kitobu-s-safina*“ („Kema kitobi“) asarlarini tinglagan Abu Hafsning nabirasi. Ushbu kitoblarni bobosining o‘zi tasnif etgan. U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar. Taxminan milodiy 983-yil (hijriy 372-yilning rabiulavval oyi)da vafot etgan.

## Manbalar
Cherkassk (Almati viloyati)

**Cherkassk** (, — Cherkasskoye) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Cherkas qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 196057100.
## Aholisi

1999-yilda qishloq aholisi 1100 kishini (554 erkak va 546 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 967 kishi (496 erkak va 471 ayol) yashagan.
## Muzey
Qozogʻiston SSR Madaniyat vazirligining 1968-yil 1-yanvardagi qarori bilan Sarqan tumanining Cherkassk qishlogʻida „Sarqand tumani tarixi muzeyi“ ochilgan. Muzey ilgari „Cherkassk mudofaasi memorial muzeyi“ nomi bilan yuritilgan. Fuqarolar urushi davrida muzey binosi jangovar kengash boʻlgan (bugungi kunda Cherkassk mudofaasiga bagʻishlangan ekspozitsiya majmuasi mavjud). Shundan soʻng, 1978-yilda muzeyning 70-yilligi munosabati bilan Cherkassk mudofaasi binosi qurilgan. Bugungi kunda u yerda Sarqan tumani tarixining yangi ekspozitsiyasi namoyish etilmoqda.
## Havolalar
* Muzeydagi hayot. Cherkasskiy mudofaa muzeyi „Po-priyatnomu sovetskiy“
* Olmaota viloyati Madaniyat boshqarmasining rasmiy manbasi 
## Manbalar
Ali ibn al-Madiniy

**Abu al-Hasan Ali ibn Abdulloh ibn Jaʼfar al-Madiniy** (778/161 — 849/234) — (arabcha: أبو الحسن علي بن عبد الله بن جعفر المديني) – IX asrda yashagan sunniy islom olimi, hadis ilmining yirik namoyandasi. Ahmad ibn Hanbal, Ibn Abu Shayba va Yahyo ibn Maʼin bilan bir qatorda, Ibn al-Madiniy koʻplab hadis mutaxassislari tomonidan ushbu sohadagi eng yirik toʻrt muallifdan biri deb eʼtirof etilgan.

## Biografiyasi
Ibn al-Madiniy milodiy 778 (161-hijriy) yilda Iroqning Basra shahrida kelib chiqishi madinalik boʻlgan oilada tugʻilgan. Uning ustozlari orasida otasi Abdulloh ibn Jaʼfar, Hammad ibn Yazid, Hushaym, Sufyon ibn Uyayna va o‘z davrining boshqa olimlari bor edi. Ustozi Ibn Uyayna shogirdi Ibn al-Madiniydan koʻproq ilm oʻrganganini aytgan.

Ibn al-Madiniy hadis, jarh va taʼdil, roviylarning nuqsonlari, sanadlar, rivoyatlar zanjiri sohalarida ixtisoslashgan. U bu sohalardagi mahorati uchun ham zamondoshlari, ham shogirdlari, ham ustozlari tomonidan olqishlagan. O‘zidan oldingi olimlardan Abdurahmon ibn Mahdiy Ibn al-Madiniyni nabaviy hadislar bo‘yicha eng bilimdon kishi deb taʼriflagan.

Uning shogirdlari orasida o‘ziga xos taniqli muhaddislar uchraydi. Ular qatorida: Muhammad ibn Yahyo az-Zuhaliy, Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy, Abu Dovud Sulaymon ibn al-Ashʼas as-Sijistoniy va boshqalar. Zahabiy Ibn al-Madiniyni imom va hadis sohasida keyingi olimlarga namuna boʻlgan olim sifatida eʼtirof etgan.

Ibn al-Madiniy 849-yil iyun oyida (234-yil zul-qaʼda) Iroqning Samarro shahrida vafot etgan.

## Asarlari
Navaviyning qayd etishicha, Ibn al-Madiniy 200 ga yaqin asar yozgan. Ulardan baʼzilari ilgari uchramagan yangi yoʻnalishlarda yozilgan.

* „al-Ilal“ — hadis ilmidagi yashirin nuqsonlar (ilal) haqidagi ushbu asarning kichik bir qismi nashr etilgan.
* „Kitob az-zuafo“ -zaif hadis roviylari haqida.
* „al-Mudallisun“ — rivoyatda noaniq atamalardan foydalanadigan hadis roviylari haqida.
* "al-Asmo val-kuna — hadis roviylarining ismlari toʻgʻrisida.
* „al-Musnad“ — muallif tomonidan tartibga solingan hadislar toʻplami.
* „Kitob maʼrifat as-sahoba“ — sahobalarni tanish haqida.

## Manbalar
Ahmad al-Xarqoniy (Abul Fath)

**Ahmad ibn al-Husayn ibn Abdurrahmon ibn Abdurrazzoq al-Abbosiy ash-Shoshiy, al-Xarqoniyal-Farobiy (Abul Fath)** — adib. Taxminan milodiy 1103-yil (hijriy 496-yil)da tugʻilib, 1112-yil (hijriy 505-yil)da vafot etgan. Otasi Shoshdan bo‘lgan, u Xarqonda tug‘ilgan. Samarqand tog‘idagi Farob qishlog‘ida yashab ijod qilgan. U ulamolardan al-Hofizal-Bag‘dodiy tasnif etgan asarlardan bir kitobni o‘rgangan. .

## Manbalar
Ulgi (Almati viloyati)

**Ulgi** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Qorashigʻon qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196051300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 285 kishini (140 erkak va 145 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 270 kishi (135 erkak va 135 ayol) yashagan.
## Manbalar
Tasqudiq (Almati viloyati)

**Tasqudiq** (, 1993-yilgacha — Kirovo) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Bakalinskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Viloyat markazi Sarqand shahridan 36 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 196037300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 348 kishini (183 erkak va 165 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 288 kishi (146 erkak va 142 ayol) yashagan.
## Manbalar
Sariquraq

**Sariquraq** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi aholi yashash punkti. Lepsinskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196055700.
## Aholisi
1999-yilda razyezd aholisi 9 kishini (4 erkak va 5 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, u yerda 19 kishi (8 erkak va 11 ayol) yashagan.
## Manbalar
Terekti (Almati viloyati)

**Terekti** (, 2018-yilgacha — *Sadovoye*) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Cherkas qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196057500.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 165 kishini (84 erkak va 81 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 74 kishi (42 erkak va 32 ayol) yashagan.
## Manbalar
Topolevka (Almati viloyati)

**Topolevka** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumaniga qishloq. Ekiashi qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196039200.
Kopal, Lepsinskiy va Sibir kazaklari tomonidan 1873-yilda, keyinchalik 1913-yilda Topolevskiy (Terektinskiy, Kotur-qal’a) qishlogʻi sifatida tashkil etilgan.
## Aholisi

1999-yilda qishloq aholisi 507 kishini (257 erkak va 250 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 387 kishi (203 erkak va 184 ayol) yashagan.
## Manbalar
Trigrad bo'shlig'i

**Trigrad bo'shlig'i** (Trigradska Sedlovina \tri-'grad-ska se-dlo-vi-'na\) — Antarktidaning Janubiy Shetlandiya orollaridagi Livingston oroli sharqidagi Tangra togʻlaridagi Delchev tizmasidagi balandligi 500 m boʻlgan egar. Bo'shliq janubi-g'arbda Spartak cho'qqisi va shimoli-sharqda Yavorov cho'qqisi bilan chegaralangan. Xususiyat Bolgariyaning Trigrad qishlog'i sharafiga nomlangan.

## Manzil
Bo'shliqning o'rta nuqtasi   da joylashgan.

## Xaritalar

* LL Ivanov va boshqalar. Antarktida: Livingston oroli va Grinvich oroli, Janubiy Shetlend orollari . Masshtab 1:100000 topografik xarita. Sofiya: Bolgariyaning Antarktika joy nomlari komissiyasi, 2005 yil.
* LL Ivanov. Antarktida: Livingston oroli va Grinvich, Robert, Qor va Smit orollari. Masshtab 1:120000 topografik xarita. Troyan: Manfred Wörner jamg'armasi, 2010 yil. (Birinchi nashr 2009 yil.ISBN&nbsp; )
* Antarktika raqamli ma'lumotlar bazasi (ADD). Antarktidaning 1:250000 masshtabli topografik xaritasi. Antarktika tadqiqotlari ilmiy qo'mitasi (SCAR). 1993 yildan beri muntazam yangilanadi.
* LL Ivanov. Antarktida: Livingston oroli va Smit oroli . Masshtab 1:100000 topografik xarita. Manfred Wörner jamg'armasi, 2017 yil.ISBN&nbsp;

## Manbalar

* Trigrad bo'shlig'i. SCAR Kopozit Antarktika Gazeteri Kopozit Antarktika Gazeteri
* Bolgariya Antarktika Gazeteri. Antarktika joy nomlari komissiyasi . (bolgar tilidagi tafsilotlar, ingliz tilidagi asosiy ma'lumotlar )

## Havolalar

* Trigrad bo'shlig'i. Copernix sun'iy yo'ldosh tasviri

This article includes information from the Bolgariyaning Antarktika joy nomlari komissiyasining ruxsati bilan foydalaniladigan ma'lumotlarini o'z ichiga oladi.
Eshonquli dodxoh madrasasi

**Eshonquli dodxoh madrasasi** – Shayx Hovandi Tohur majmuasi tarkibidagi madrasa. Bugungi kunda ushbu bino saqlanib qolmagan.

## Tarixi
Bino 1840-yilda Turkiston hokimi Eshonquli dodxoh tomonidan qurilgan. Madrasa Yunusxon madrasasining janubi-sharqida, hozirgi Navoiy koʻchasining oʻrnida boʻlgan Katta koʻcha boʻyida joylashgan. U Shayx Hovandi Tohurning Oltunlik masjidi yonida bir-biriga qarama-qarshi qurilgan binolardan iborat boʻlgan. Qurilish ishlari davomida Oltunlik masjidi yonidagi qadimiy Langar hovuzi koʻmib yuborilib, oʻrni Eshonquli dodxoh buyrugʻiga koʻra yangi madrasa uchun maydon qilinadi. Eski hovuz oʻrniga esa Yunusxon maqbarasi gʻarbida bir tanob (taxminan 8.5 m2)lik yangi hovuz bapro etiladi. Ushbu madrasaga koʻplab doʻkonlar, tegirmonlar, yerlar hamda boshqa turli koʻchmas mulklar vaqf sifatida berilgan. Shu jihatdan madrasa shahardagi taʼminoti eng yaxshi madrasalardan biri boʻlgan

Rus istilosiga qarshi kurashgan vakillar ichida ham madrasa mudarris va talabalar boʻlgani va qarshilik harakatiga yetakchilik qilishgani tarixiy manbalarda keltiriladi.

Madrasa SSSR davrida turli muassasalar tasarrufiga oʻtib kelgan. XX asrning 60-yillariga kelib, qarovsiz qolishi oqibatda yaroqsiz ahvolga tushib qolgan. 1964-yilda esa butunlay vayron boʻlgan.

## Mudarrislari
Madrasa talabalari ijtimoiy hayotda faol boʻlib, ular mudarris va turli diniy lavozim egalari sifatida faoliyat yuritishgan. Muhammad Solih Toshkandiyning „Tarixi jadidayi Toshkand“ asarida madrasaning bir necha mudarrislari haqida maʼlumot berilgan:

## Mashhur talabalari
* Munavvarqori Abdurashidxonov

## Manbalar
Kenes Karimov

**Kenes Aytmuratovich Karimov** (1948-yil 27-avgust, Chimboy tumani) — jurnalist, shoir, yozuvchi va davlat arbobi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputati. „Qoraqalpog‘iston xalq shoiri“, „Qoraqalpogʻiston Respublikasiga mehnati singan jurnalist“, “O‘zbekiston xalq yozuvchisi“ faxriy unvonlari, “El-yurt hurmati” ordeni bilan taqdirlangan. Hozirda Qoraqalpog‘iston Yozuvchilar uyushmasi raisi lavozimida faoliyat olib bormoqda.

## Hayoti
U 1948-yil 27-avgustda  Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida tugʻilgan. 1975-yilda Qoraqalpoq davlat pedagogika institutini (hozirgi Nukus davlat pedagogika instituti) tamomlagan. Maʼlumoti boʻyicha mutaxassisligi qoraqalpoq tili va adabiyoti oʻqituvchisi.

Mehnat faoliyatini 1967-yilda „Erkin Qaraqalpaqstan“ gazetasida boshlagan. Yillar davomida Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi turli gazeta va teleradiokanallarda faoliyat yuritgan. Soʻng „Erkin Qaraqalpaqstan“ va „Vesti Karakalpakiya“ gezetalarining bosh muharrri lavozimida ishlagan. 1983-yildan Yozuvchilar uyushmasining aʼzosi boʻlgan.

2020-yildan buyon Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputati. 2011-yildan Qoraqalpogʻiston Respublikasi yozuvchilar uyushmasi raisi.

Kenes Karimov Qoraqalpogʻiston Respublikasida 2022-yil iyul oyida yuz bergan holatlar va voqealarni oʻrganish boʻyicha Mustaqil komissiya aʼzosi.

## Ijodi
Kenes Karimovning dastlabki sheʼrlari 60-yillarning oʻrtalaridan boshlab chop etila boshlagan.

**She’riy to‘plamlari:**

„Oraliqlar“ (1980)

„Vaqt minorasi“ (1982)

„Unutilgan yarim oy“ (1984)

„Oroldan keldim“ (1985)

„Mening derazalarim“ (1985)

„Ko‘nglim mulki“ (2005) nomli

„Ustyurt dostoni“ she’riy manzumasi

**Nasriy kitoblari:**

„Og‘abiy“ to‘rt romandan iborat roman-tetrologiyasi

“Ulug‘ dasht bo‘rilari”

“Oqqapchiq”

“Xusumat”

“Zardusht”

“Darvesh” 

Kenes Karimovning bolalar uchun yozilgan „Oltin tanga“, „Ariq mergan“ pyesalari yosh tomoshabinlar teatr saxnasiga qoʻyildi. 

U A. S. Pushkinning, A. Blok va Saadiyning asarlarini qoraqalpoq tiliga tarjima qilgan.

## Mukofotlari
Kenes Karimov 2004-yilda Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan jurnalist, 2013-yil Oʻzbekiston Respublikasi xalq shoiri, 2015-yil „El-yurt hurmati“ ordeni bilan taqdirlangan.
## Manbalar
Abatbay Daniyarov

**Abatbay Saparbayevich Daniyarov** (1987-yil 7-avgust, Nukus) — ingliz tili oʻqituvchisi, davlat arbobi va siyosatchi. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi oʻrinbosari. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi kengesi deputati.

## Biografiyasi
1987-yil 7-avgustda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Nukus shahrida tugʻilgan. 2008-yil Nukus davlat pedagogika institutini tamomlagan. Ingliz tili oʻqituvchisi.

Mehnat faoliyatini Kamolot yoshlar ijtimoiy harakati Qoraqalpogʻiston Kengashida yetakchi mutaxassis lavozimida boshlagan. Ushbu tashkilotda bir necha yil davomida turli lavozimlarda ishlagan. 2022-yildan buyon Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisining yoshlar siyosati, ijtimoiy rivojlantirish va maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari lavozimida faoliyat yuritgan.

2023-yil 26-iyulda Nukus shahri hokimi etib tayinlandi.

2016-yilda „Shuhrat“ medali, 2021-yilda „Doʻstlik“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Yana qarang
* Alisher Saʼdullayev
* Dilnozaxon Kattaxonova
* Jamshid Xoʻjayev (pedagog)
* Behzod Toʻxtamurodov
* Qobuljon Ahmedov
* Mehrinoz Abbosova
## Manbalar

## Havolalar
Moyqoʻrgʻon koʻchasi (Toshkent)

**Moyqoʻrgʻon koʻchasi** — Yunusobod tumanining „Adolat“ va „Qoʻshchinor“ mahallalari hududida. Uzunligi 2 km atrofida.

Yangi tashkil topgan koʻchaga 1974-yil 18 fevralda P. V. Kaymakov nomi berilgan. 1997-yil 18-fevralda joyning tarixiy nomi sifatida Moyqoʻrgʻon nomi qoʻyildi.

Yoʻnalishida Yunusobod 1-, 5-, 7-mavzelari, AQShning Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonasi, ATS binosi, 86- va 220-maktab, avtomobil toʻxtash joylari, stomatologiya poliklinikasi, dorixona, oshxona, Raupxon pivo zavodi, savdo shoxobchalari va turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan. Koʻcha boʻylab jamoat translorti vositalari xarakati yoʻlga qoʻyilgan. Yaqinida 17-shahar kasalxonasi, Qoraqamish kanali, „Zenit elektronike“ qoʻshma korxonasi va Quloqtepa xarobasi mavjud.

## Yana qarang

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Abdurrahmon ibn Saxr

**Abdurrahmon ibn Saxr Abu Hurayra Davsiy**  () — sahoba. 
Ismida juda ko’p ixtiloflar bor. Abdushshams ibn Saxr, Abdurrahmon ibn Saxr, Abdurrahmon ibn G’anam, Abdurrahmon ibn Omir va boshqa ismlar bilan ham atalgan. Nabiy alayhi vasallam uni Abu Hurayra deb kunyalagan. Abu Hurayra keng yelkali, qoramtir rangli, yumshoq tabiatli, hazlkash kishi bo’lgan, u kishi rasululloh Xaybardan qaytayotgan vaqtlarida birgalikda Madinaga kelgan. U as’hobus-suffa yani Rasulullohning masjidlaridagi suffada yashab, u kishidan ko’p hadis eshitgan.  Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Abu Hurayrani eshitgan ilmini hadisini unutmasligi uchun duo qilganlar. Ahmad ibn Hanbal Abu Hurayradan rivoyat qiladi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sahobalari ichida Abdulloh ibn Amrdan boshqa biror kishi mendan ko’ra ko’proq hadis rivoyat qilgan emas, chunki u yozar edi, men yozmas edim” (Termiziy rivoyat qilgan)  Undan Anas ibn Molik, Avs ibn Xolid, Busr ibn Said, Bashir ibn Nahik, Bashir ibn Ka’b, Ja’far ibn Iyoz, Hasan Basriy va boshqalar hadis rivoyat qilishgan. Abu Hurayra ellik yettichi yilda madinada vafot etgan.

## Adabiyotlar
# Imom Hofiz Ahmad ibn Aliy ibn Hajar Asqaloniy. Al-isoba fi tamyizi as-sahoba. -Bayrut: Darul kutubul ilmiyya, 1995.
Al-bidoya val-nihoya

**Al-Bidoya van-nihoya** ( — „Boshlanish va tugash“) yoki „Tarixi ibn Kasir“ („Ibn Kasir tarixi“) — ahli sunna olimi Ibn Kasirning islom tarixiga oid yirik hajmli asari.

## Umumiy tavsif
Ibn Kasirning mazkur asari islom tarixiga oid eng mo**‘**tabar manbalardan biri hisoblanadi. Kitobning o‘ziga xos jihati shundaki, unda nafaqat oʻtmish hodisalari, balki Muhammad (s.a.v.) zikr qilgan kelajakdagi voqealar haqida ham maʼlumot berilgan. Kitobning turli jildlarida islom taʼlimotiga ko‘ra, inson yaratilishining boshlanishi va uning yer yuziga yuborilishi,  payg‘ambarlar hayoti, sahobalar davri va hijriy VIII asrgacha bo‘lgan voqealar haqida so‘z yuritiladi. Oxirgi jildda musulmonlar eʼtiqodiga ko‘ra, odamlar jannatga yoki jahannamga kiradigan vaqt, yaʼni qiyomat kunining alomatlari kabi kelajak voqealari bashorat qilingan.

## Asarning ahamiyati
Ushbu kitob islom tarixi bo‘yicha muhim qo‘llanma vazifasini o‘taydi. Ibn Kasir ishonchli va birlamchi manbalar asosida ko‘plab maʼlumotlarni to‘plashga muvaffaq bo‘lgan. Asar ingliz va yana ko‘plab tillarga tarjima qilingan.

## Yana qarang
* Sunniy kitoblar ro‘yxati
* Tafsir Ibn Kasir
* As-Sira al-Nabaviyya

## Manbalar
Abdulloh ibn Busr Moziniy

**Abdulloh ibn Busr Moziniy**  ( (615-yil?—707-yil,) —  sahoba. 
Abdulloh ibn Busr  (r.a.), kunyalari Abu Savfon, Mozin qabilasidan. Sahobalarning oxirgilaridan bo‘lganlar. Hijratdan yetti yil oldin tug‘ilganlar.Abdulloh ibn Busrning otasi ham sahobiy bo’lgan. U Shomga borib Himsda yashagan. Abdulloh Rasulullohdan 50 ta hadis rivoyat qilgan.  Undan Xolid ibn Ma’dan, Abdulloh ibn Abu Bilol, Amr ibn Qays as-Sakuniy, Yazid ibn Xumayr va boshqalar hadis rivoyat qilgan. Hijriy 88 (milodiy 707) yili to‘qson besh yoshda Shomda vafot etgan.

## Adabiyotlar
# Imom Hofiz Ahmad ibn Aliy ibn Hajar Asqaloniy. Al-isoba fi tamyizi as-sahoba. -Bayrut: Darul kutubul ilmiyya, 1995.
## Havolalar
*
Ahmad al-Xarqoniy (Al-Qozi)

**Ahmad ibn al-Husayn ibnal-Xarqoniy (Al-Qozi)** — qozi. U „Mohiandarjiba“ („Xalat ichidagi oy“) nomi bilan shuhrat qozongan. Milodiy taxminan 1106-yil (hijriy 499-yilning ramazon oyi oxirrog‘i)da Farobda vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Xorazmiy

**Ahmad Ibn Muhammad „Muhammad Ibn Ahmad“ al-Beruniy (Abu Rayhon…) al-Xorazmiy** — bir qancha ilmiy asarlar muallifi boʻlib, taxminan milodiy 1039-yil (430-hijriy yil)da vafot etgan.

## Asarlari
* „*al-Irshod fi ahkomi-n-nujum*“ („Yulduzlarning hukmlari haqidagi yo‘llanma“);
* „*al-Osoru-l-boqiya ani-l-quruni-l-xoliya*“ ("Yulduzlar va sanalar haqidagi „Qadimgi xalqlardan qolganyodgorliklar“);
* „*al-Istishhod bi-ixtilofi-l-irsod*“ („Kuzatuvdagi ixtilofga ishora“).

## Manbalar
Ahmad al-Xorazmiy (Abu Bakr)

**Ahmad ibn Muhammad al-Xorazmiy al-Barqoniy** milodiy taxminan 1034-yil (hijriy 425-yil)da vafot etgan. Uning „*Jomiʼas-sahihayni Barqoniy*“ („Ikkala“al-Jomiʼ as-sahih"ning Barqoniy toʻplami") nomli asari bor.

## Manbalar
Ahmad al-Xorazmiy (Abul Fazl)

**Ahmad ibn Ali as-Saffor al-Xorazmiy** — kotib va shoir. U milodiy 1064-yil (hijriy 456-yil)dan keyin vafot etgan.

## Asarlari
* „*Rasoil*“ („Risolalar“, ularni Umar ibn al-Hasanto‘plagan);
* „*Risolaila Amid al-Malik al-Kandariy*“(„Amid al-Malik al-Kandariyga yo‘llangan noma“).

## Manbalar
Ahmad al-Xuvayyu

**Ahmad ibn al-Xalil ibn Saodat ibn Jaʼfar al-Xuvayyu, ash-shofiʼiy (Shamsuddin — Abul Abbos)** — hikmat, tabobat, nahv, usul, kalom va fiqh ilmlarini yaxshi biladigan olim. Xuviyyuda milodiy 1187-yil (hijriy 583-yil)da tug‘ilib, milodiy 1240-yil (hijriy 637-yilning shaʼbon oyi)da Damashqda vafot etgan. Faxruddin ar-Roziydan aqliy bilimlarni, at-Tusiydan esa jadal ilmini o‘rgangan.

Ibn az-Zubaydiy, ibn as-Salohva boshqalardan hadis tinglagan. Shomda qozilik mahkamasini boshqargan.

## Asarlari
* „*Yanobiʼu-l-ulum*“ („Ilmlarning sarchashma-lari“);
* „*Sharhu-l-irshod*“ ("Muhammad al-Amidiyning ilmi xilof va jadal haqidagi „Irshod“ asariga sharh");
* „*Kitob fi-n-nahv*“ („Nahv haqida kitob“);
* „*Kitob fi-l-aruz*“ („Aruzilmi haqida kitob“);
* „*Muxtasaru-n-nafois fi-l-jadal*“ („Jadalilmining nozik jihatlari haqidagi al-Amidiy as-Samarqandiy asarining qisqartmasi“, muallif uni „*Aroisu-n-nafois*“ („*Nozik kelinchaklar*“) deb atagan).

Ahmad al-Xuvayyu nazmda ham ijod qilgan.
* „*as-Safina an-nahviya*“ („Nahv kemasi“).

## Manbalar
Homayoun Ershadi

**Homayoun Ershadi** (shuningdek, **Homayon Ershadi**, . 1947-yil 26-martda tugʻilgan) — Eronlik aktyor, *[[Taste of Cherry|"Gilos taʼmi]]*" (1997) filmidagi debyut rolini ijro etgan. Shundan soʻng bir qancha Eron va boshqa filmlar, jumladan Gollivud filmlari *"The Kite Runner"* va *"Zero Dark Thirty"*da tanilgan.

## Hayoti
Ershadi Italiyada meʼmorchilik bo‘yicha tahsil olgan. Oʻqishni 1970-yilda tugatgan va uzoq yillar meʼmor bo‘lib ishlagan.

U aktyor sifatida taniqli eronlik rejissyori Abbos Kiarostami tomonidan „kashf“ etilgan. Ershadi Tehronda tirbandlikda mashinasida o‘tirganida, Kiarostami uning oldiga kelib, *[[Taste of Cherry|"Gilos taʼmi"]]* filmida bosh rolni o‘ynashni taklif qiladi.

2007-yilda Afgʻonistonda oʻsib ulgʻaygan ikki yosh bola haqida *"The Kite Runner"* filmida rol oʻynagan.

## Mukofotlari
Ershadi 2017-yilda San-Fransiskoda (Kaliforniya, AQSh) boʻlib oʻtgan 10-Eron filmlari festivalida "*Moviy chiroq* " filmidagi roli uchun „Eng yaxshi qisqa metrajli film aktyori“ nominatsiyasida Sepanta mukofotini qoʻlga kiritdi.

## Madaniy maʼlumotnoma
Nikol Kraussning *"Seeing Ershadi (Ershadini ko‘rish)*" qissasi *The New Yorker* jurnalida 2018-yil 5-martda chop etilgan. Asar Ershadi ishtirokidagi filmni tomosha qilib, keyin uning yuziga havasmand boʻlib qolgan balet artisti haqida.

## Filmografiya

## Manbalar