Poma

**Pomagalski SA nomi** bilan tashkil etilgan, baʼzan ***Poma Group*** deb ataladigan fransuz kompaniyasi kabelli lift tizimlari, jumladan, statsionar va olinadigan stullar, gondol liftlari, funikulyorlar, havo tramvaylari, odamlarni koʻchirish va sirt liftlarini ishlab chiqaradi. Poma butun dunyo boʻylab 750 mijoz uchun 7800 ga yaqin qurilmani oʻrnatdi.

Pomaning yagona asosiy raqobatchisi bu Avstriya va Shveytsariyada joylashgan Doppelmayr Garaventa guruhidir. Italiyaning Leitner Ropeways kompaniyasi 2000-yilgacha Poma Leitner Group tarkibiga kirgunga qadar tarixan yana bir raqobatchi boʻlgan. Poma va Leitner mustaqil boʻlib qolmoqdalar, ammo xom ashyoni birgalikda sotib olishni va Leitner-Pomani Shimoliy Amerikada qoʻshma korxona sifatida shakllantirishni oʻz ichiga olgan strategik hamkorlikni tuzdilar.

Poma liftlarining aksariyati Yevropa, Osiyo va Shimoliy Amerikadagi changʻi zonalarida (Leitner-Poma kabi) ishlatiladi, shuningdek, koʻngilochar bogʻlarda, manzarali joylarda va sanoat transport dasturlarida oʻrnatgan.

Baʼzi hududlarda *Poma lifti* platformani koʻtarish uchun umumiy atama sifatida ishlatiladi, chunki bu kompaniyaning birinchi va eng mashhur mahsuloti edi.

## Tarixi

1936-yilda Jan Pomagalski (1905-yilda tugʻilgan, Krakov) oʻzining birinchi changʻi liftini Fransiyadagi l'Alpe d'Huezdagi Eclose Trailga oʻrnatdi. 1947-yilda Fransiyaning Fonteyn shahrida Pomagalski SA kompaniyasiga asos solgan. Birinchi Poma stullar 1958-yilda Fransiya va AQSHda qurilgan. 1967-yilda Poma tomonidan qurilgan birinchi olinadigan gondolalar keltirildi. Poma tomonidan ishlab chiqarilgan gondolaning prototipi Val D'iseredagi La Daille gondolasi boʻlib, 1966-yilda oʻrnatilgan, ammo 2018-yilda almashtirilgan. Korporativ shtab-kvartirasi va ishlab chiqarish doʻkonlari hali ham Fontenda joylashgan, ammo 1988-yildan beri ularning boshqaruv, dizayn muhandisligi, savdo va xizmat koʻrsatish ofislarining aksariyati Fransiyaning Voreppe shahrida joylashgan. Poma hozirda butun dunyo boʻylab taxminan 750 kishini ish bilan taʼminlaydi.

1960-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari uchun Kaliforniyaning Skvo vodiysida Poma kreslolari oʻrnatilgan. Poma shuningdek, 1984-yilda Sarayevo (Yugoslaviya), 1992-yilda Fransiyaning Albertvil shahrida, 1994-yilda Norvegiyaning Lillexammer shahrida boʻlib oʻtgan qishki Olimpiya oʻyinlari uchun liftlar yetkazib bergan va 2014-yilda Rossiyaning Sochi shahrida boʻlib oʻtgan oʻyinlar uchun liftlarda ishlagan.

## Mahsulotlar

### Aylanma arqon yoʻllari

Pomaʼning qoʻzgʻalmas kreslolar butun dunyoda mashhurligini isbotladi. Pomaning birinchi ikki oʻrindiqli statsionar stuli 1958-yilda qurilgan. Shundan soʻng, 1973-yilda uch oʻrindiqli kreslo paydo boʻldi. Buning ortidan toʻrt oʻrindiqli va yaqinda olti oʻrindiqli statsionar stullar paydo boʻldi.

Alpha lift terminali 1982-yilda taqdim etilgan va bugungi kunda mashhur boʻlib qolmoqda. Alpha terminalidan oldin Delta terminallari ishlatilgan. Terminalning bunday turi shu qadar katta muvaffaqiyatga erishdiki, hatto hozirda ham koʻpchilik butun dunyo boʻylab ishlayotganini koʻrish mumkin. Delta va Alpha kreslo terminallari keyinchalik ajraladigan liftlarga aylantirish imkoniyatiga ega, bu esa butunlay yangi oʻrnatishni qurmasdan, liftning sig'imini oshiradi.

Poma 1972-yilda Pralognan-la-Vanoise (Dou de l'Ecu) va Saint-Lary (Sum de Matte) shaharlarida olinadigan stullarni taqdim etdi. 1982-yilda Poma ish tezligi 5 m/s boʻlgan olinadigan stullarni qurdi – bu oʻsha paytda dunyodagi eng tez edi. 1991-yilda Poma oldingi terminallarga qaraganda ixchamroq boʻlgan Omega ajraladigan terminalini taqdim etdi. Kompaniya oʻzining birinchi olti yoʻlovchiga moʻljallangan stulini 1993-yilda qurgan va birinchi sakkiz yoʻlovchiga moʻljallangan lifti 2000-yilda Fransiyaning Méribel shahrida qurilgan. Shuningdek, 2000-yilda kompaniya ajratib olinadigan terminallarning Omega liniyasini yangi Feniks modeliga almashtirdi. Bundan tashqari, Poma, shuningdek, Multix terminallarini ajraladigan stullarda taqdim etdi, Shimoliy Amerikaning yangi liftlarida esa Omega terminali mavjud.

Poma 1966-yilda Val d'Iser va Kvinstaun (Yangi Zelandiya) shaharlarida oʻzining birinchi olinadigan gondolalarini, keyin esa 1967-yilda Chalmazel, Les Menuiresda (Fransiya) birinchi avtomatik gondolalarini qurdi. U 1973-yilda Fransiyada Villard-de-Lansda dunyodagi birinchi olti yoʻlovchiga moʻljallangan gondolani qurgan. Dunyodagi birinchi oʻn yoʻlovchiga moʻljallangan gondol 1984-yilda kompaniya tomonidan qurilgan, undan keyin dunyodagi birinchi 16 yoʻlovchiga moʻljallangan versiyasi 1984-yilda qurilgan.

#### Funitellar
Kompaniya bugungi kunga qadar uchta funitelni qurdi: Funitel du Grand Fond, 2001-yilda qurilgan yechiladigan funitel, Funitel du Bouquetin, 2003-yilda qurilgan (ikkalasi ham Fransiyaning Val Torens shahrida joylashgan) va eng yangisi Funitel de la Perdrix, Fransiyaning Super-Besse shahrida, 2008-yilda qurilgan va Leitner va Pomaning umumiy mexanikasini oʻz ichiga olgan birinchi Funitel.

#### Gibrid liftlar
Telemix – bu Poma kompaniyasining gondol kabinalari va stullar bilan jihozlangan ajraladigan lift uchun brend nomi. Terminal stansiyalari kompaniyaning olinadigan gondollari va liftlari bilan bir xil. Bular Fransiyaning Alpe d'Huez kurortida keng tarqalgan.

#### Yuzaki liftlar
Pomaning birinchi modeli Pomalift boʻlib, changʻichilar sirgʻana oladigan diskli sirt koʻtaruvchisi edi. U yuqori tezlikda harakatlanish qobiliyatiga ega, chunki laganlar tashish arqonidan ajralishi va perch teleskopik va silliq va progressiv ketish imkonini beruvchi pnevmatik tizimga ega. Ular bugungi kunda ham T-barlar va qattiq tutqichli plitalar bilan birga sotiladi.

### Qaytariladigan havo tramvaylari
Poma bir qancha yirik havo tramvaylarini qurdi. 2003-yilda Poma Fransiyaning Les Arcs va La Plagne kurortlarini, Vanoise Express kurortlarini bogʻlash uchun dunyodagi eng katta teskari yoʻlni qurdi. Ikki qavatli tramvay har bir salonda bir vaqtning oʻzida 200 kishini sigʻdira oladi. 2010-yilda Poma Nyu Yorkdagi Ruzvelt oroli tramvay yo‘lini almashtirish ustida ishladi, bunda Vanoise Ekspressida mexanik ravishda yaratilgan dizayndan foydalanildi.

### Funikulyorlar va odamlarni tashish
Poma tik yassilarga koʻtarila oladigan simli temir yoʻllar boʻlgan koʻplab funikulyorlarni qurdi. Poma, shuningdek, Avtomatlashtirilgan odamlarni tashish tizimlarini yaratish uchun Poma-Otis Transport tizimlari deb nomlanuvchi Otis Elevator bilan hamkorlik qilgan.

## Galereya

Fayl:Villars-sur-Ollon telecabine D.jpg|alt='Roc d'Orsay' 8-seater gondola constructed in 2006, in Villars, Switzerland.|"Roc d'Orsay" 8 oʻrinli gondolasi 2006-yilda Shveysariyaning Villars shahrida qurilgan.
Fayl:Park Snow Donovaly - chairlift.JPG|alt=Telemix in Donovaly, Slovakia|Telemix, Donovaly, Slovakiya
Fayl:Telesiege1.jpg|alt=Fixed-grip chairlift, with Delta terminal built in 1986 in Le Lioran, France.|1986-yilda Fransiyaning Le Lioran shahrida qurilgan Delta terminali bilan mustahkam tutqichli kreslo.
Fayl:Angle Station 2 and National Freeway 3 20070722.jpg|alt=Maokong Gondola - corner two station and National Highway No. 3, in Taiwan.|Maokong Gondola – burchakdagi ikkinchi stansiya va 3-sonli milliy magistral, Tayvanda.


## Shoʻba korxonalari

; Leitner-Poma
: Leitner-Poma of America, Inc. shirkati Shimoliy Amerika, Avstraliya va Yangi Zelandiyada liftlar quradi. Leitner-Poma Poma mahsulotlarining toʻliq qatorini taklif etadi va Kolorado shtatidagi Grand Junction shahridagi bosh qarorgohida komponentlarning koʻp qismini ishlab chiqaradi.

: Poma Shimoliy Amerikaga 1950-yillarning boshida Pomalift, Inc. nomi bilan kelgan va oʻzining birinchi liftini 1952-yilda Kanadada va 1953-yilda AQSHda oʻrnatgan. Pomalift Inc. 1981-yilda Kolorado shtatidagi Grand Junction shahrida oʻz ofisini va zavodini tashkil etish bilan oʻz nomini Poma of Americaga oʻzgartirdi. 1989-yildan beri Shimoliy Amerika, Yangi Zelandiya va Avstraliya uchun barcha olinadigan stullar Koloradoda ishlab chiqilgan va qurilgan. 2001-yil sentabr oyida Poma va Leitnerning Shimoliy Amerikadagi operatsiyalari Amerikaning Leitner-Poma-ga qoʻshilishi eʼlon qilindi.

; Sigma kabinalari
: 1961-yilda asos solingan va **Sigma Composite SA** sifatida tashkil etilgan, bu kompaniya Veyrins, Isère, Fransiyada joylashgan boʻlib, HTI Groupning kanat yoʻllari va odamlarni tashish uchun kabinalar ishlab chiqaradi. Kompaniya, shuningdek, charxpalak gʻildiraklari kabi boshqa ilovalar uchun kabinalar ishlab chiqaradi. Uning raqobatchilari Doppelmayr shoʻba korxonasi CWA; Bartholet shoʻba korxonasi Gangloff; va Carvatech.

; Skirail
: *Skirail* eğimli liftlar, stullar, funikulyor temir yoʻllar va velosipedlarni loyihalashtiradi va quradi. Kompaniya 1981-yilda tashkil etilgan va 1987-yilda Poma tomonidan sotib olingan.

; Baco
: Baco AG 1950-yilda tashkil etilgan va 1981-yilda Poma tomonidan sotib olingan. Baco dor yoʻllarini ishlab chiqarishni toʻxtatdi, ammo kompaniya hali ham faol boʻlib, Shveysariyadagi Poma va Leitner Ropeways uchun ishlaydi.

; Koma
: Comag SAS Savoya, Fransiyaning Bur-Sent-Moris shahrida joylashgan boʻlib, Poma kompaniyasining qurilish va togʻ inshootlarini qurish kompaniyasi sifatida ishlaydi.

; SACMI
: Société Savoyarde de Construction et de Matériel Industriel, SACMI nomi bilan tanilgan, 1960-yilda tashkil etilgan va keyinchalik Poma tomonidan sotib olingan. Kompaniya Gilly-sur-Isère (Fransiya) shahrida joylashgan boʻlib, Pomaning kanat yoʻllari uchun mexanik payvandlangan komponentlar va boshqa oldindan yigʻilgan qismlarni ishlab chiqaradi.

; Semer
: Semer SA Le Fayet, Haute-Savoie, Fransiyada joylashgan boʻlib, Poma Group mahsulotlarida qoʻllanadigan avtomatlashtirish va elektronika uchun javobgardir.

**Leitner Poma Japan** va **Poma Beijing Ropeways** kabi xorijdagi shoʻba korxonalari tarmogʻi ham mavjud.

1975-yilda Pomagalski sa va TPMP Kežmarok (oʻsha paytdagi Chexoslovakiya, hozirgi Slovakiya) oʻrtasida yoʻlovchi tashish uchun moʻljallangan kanatli yoʻl tizimlarini ishlab chiqarish boʻyicha litsenziya shartnomasi tuzildi. Litsenziya shartnomasi asosida “Tatrapoma” nomli skiliflar ishlab chiqarila boshlandi. Shartnoma 1991-yilda yakunlandi, ammo TPMP Kežmarok oʻshandan beri changʻi liftlarini ishlab chiqarishni davom ettirdi (hozir Tatralift sifatida).

## Manbalar