Al-Akbar masjidi

**Surabaya Al-Akbar milliy masjidi** (), shuningdek **Al-Akbar masjidi** ( yoki **Surabaya ulugʻ masjidi** nomlari bilan ham tanilgan, Sharqiy Yava provinsiyasining Surabaya shahrida joylashgan milliy masjiddir. U maksimal sigʻimi jihatidan Jakartadagi Istiqlol masjididan keyin Indoneziyadagi ikkinchi eng katta masjid hisoblanadi. Masjid Surabaya–Gempol avtomagistrali yonida joylashgan. Uning eng ajralib turadigan belgisi — toʻrtta kichik koʻk gumbaz hamrohligidagi ulkan tik gumbazidir. Shuningdek, balandligi 99 metr boʻlgan minoraga ham ega boʻlib, bu Allohning 99 ismiga ishoradir.

Poydevor qoʻyish ishlari 1995-yil 4-avgustda, oʻsha paytdagi Surabaya meri Sunarto Sumopravironing gʻoyasidan soʻng boshlangan. Qurilish Tri Sutrisno, Indoneziya vitse-prezidenti tomonidan dastlabki toshlar qoʻyilishi bilan boshlab berilgan.
Biroq 1997-yilgi Osiyo moliyaviy inqirozi sabab qurilish vaqtincha toʻxtatib qoʻyilgan. Qurilish 1999-yilda qayta tiklanib, 2000-yilda yakunlangan.
2000-yil 10-noyabrda ochilish marosimi Indoneziya prezidenti X. Abdurrahmon Vohid tomonidan oʻtkazilgan.

Maydon jihatidan bino va yordamchi inshootlar birgalikda 22 300 kvadrat metrni tashkil etadi. Binoning uzunligi 147 metr, kengligi 128 metr. Tom qismi toʻrtta kichik gumbaz va bitta minora tomonidan mustahkam qilib ushlab turiladigan, asosiy katta gumbazdan iborat. Bu gumbazning oʻziga xosligi — qariyb yarim tuxumga oʻxshash, 1,5 qatlamli shaklida boʻlib, balandligi taxminan 27 metrni tashkil etadi.

Gumbazni qoplash uchun Malayziyaning Shoh Alam shahridagi Selangor ulugʻ masjidi kabi boshqa bir qancha masjidlarda ham qoʻllangan mahsulotdan foydalanilgan. Ushbu ulkan masjidning boshqa jihatlari qatoriga masjidning baland va keng zallariga kirish qismi hamda Indoneziyadagi eng katta boʻlgan mehrobi kiradi.

## Meʼmorchilik

Meʼmoriy loyiha Surabayadagi Sepuluh Nopember texnologiya instituti (ITS) jamoasi tomonidan, Indoneziyada yirik masjidlar qurilishida tajribaga ega ekspert-maslahatchilar ishtirokida ishlab chiqilgan. Yerning barqarorligi past va holati beqaror boʻlgani bois poydevor ichki yoki pakubumi poydevor tizimi asosida bajarilgan. Ushbu masjid poydevori uchun kamida 2000 ta ustun yerga qoqib oʻrnatilgan.

Pol atrofdagi yer sathidan 3 metr balandlikda loyihalangan. Biroq keyinchalik loyihadagi oʻzgarishlar amaliyotga joriy etilgach, yer osti xonasi yertoʻla (podval) sifatida ishlatilgan, yertoʻla ustidagi pol (1-qavat) esa ustunlar tomonidan tayanchlangan (osma pol tizimi). Pol ishlari obyektning oʻzida quyish tizimi orqali bajarilgan va yigʻma temirbetondan tayyorlangan boʻlib, oʻlchami 3 x 3 metr va qalinligi 15&nbsp;sm boʻlgan toʻrtburchak pol plitalaridan iborat.

Tom konstruksiyalarini tayyorlash uchun yer sathidagi pol (1-qavat)dan 20 m balandlikda konstruktiv ustunlarni bogʻlaydigan, vierendeel tizimidagi beton toʻsin (ringbalk) qoʻllangan. Ushbu ringbalk ustunlarsiz 30 m ga choʻzilib, polning ustunlar bilan boʻlinib qolmasligini taʼminlaydi; shu tariqa jamoat xonasi boʻlimlar yoki ustunlar bilan ajralmaydi va bu ibodat qiluvchilarga qulaylik yaratadi.

## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar