open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Busr ibn Abu Artat

**Busr ibn Abu Artat al-Amiriy** () (620-yillarda tug'ilgan – da vafot etgan) – Suriya hokimi (640—661), birinchi Umaviy xalifasi (661—680) Muoviya I ga xizmat qilgan koʻzga koʻringan arab sarkardasi. Birinchi fitna davrida xalifa Aliga () qarshi Muoviya tarafida turib jang qilgan. Arabistonda Alining tarafdorlariga qarshi keng koʻlamli yurish olib borgan. Madina, Makka va Toif shaharlarini Muoviya tashkil etgan xalifalikka boʻysundirgan va Yaman aholisiga qarshi keskin jazo choralarini qo'llagan. Uning Arabistondagi harakatlari, jumladan, Alining amakivachchasi, Yaman hokimi Ubaydulloh ibn Abbosning ikki yosh oʻgʻlining qatl etilishi va musulmon Banu Hamdon qabilasiga mansub ayollarning asirga olinishi islomiy manbalarda, xususan, shialik mazhabiga mansub yozuvchilar tomonidan misli koʻrilmagan vahshiylik sifatida qattiq qoralangan.

661-yilda Ali vafot etib, uning oʻgʻli Hasan ibn Ali hokimiyatdan voz kechgach, Busr Basraga hokim etib tayinlangan. U yerda Aliga sodiq boʻlgan qoʻmondonlardan Ziyod ibn Abihiyning oʻgʻillarini garovda ushlab, uni boʻysunishga majbur qilgan. 662–672-yillarda Vizantiya imperiyasiga qarshi bir qancha quruqlik va dengiz bosqinlariga boshchilik qilgan. 680-yilda xalifaning vafotiga qadar Muoviya saroyida qolgan. Busr Xalifa Abdulmalik () yoki al-Volid I () hukmronligi davrida vafot etgan.

## Kelib chiqishi
Busr ibn Abu Artat Hijoz mintaqasi (hozirgi Saudiya Arabistoni), Makka shahrining togʻli qismida istiqomat qiluvchi Quraysh qabilasining Zavohir deb nomlanuvchi kichik guruhiga mansub Banu Amir ibn Luayiy qabilasidan boʻlgan. Oʻrta asr tarixchisi Ibn Hazmning (vafoti: 1064) yozishicha, Busrning bobosining ismi Abu Artat Umayr, otasining ismi Artat boʻlgan. Abu Artatning otasining ismi esa Uvaymir ibn Imron edi. Busr hijratdan oldingi soʻnggi oʻn yillikda (Islom paygʻambari Muhammadning 622-yilda Makkadan Madinaga hijrat qilgan) yoki taxminan 625-yilda tugʻilgan.

## Izohlar

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ibn Bahdal

**Hassan ibn Malik ibn Bahdal al-Kalbiy** () – Muoviya I () va Yazid I (680-683) hukmronligi davrida Falastin va Jund al-Urdunn oʻlkalarining Umaviylar noibi, xalifa saroyining nufuzli aʼzosi hamda Banu Kalb qabilasining boshligʻi. U oʻz mavqeini qoʻshinlarning asosiy manbai boʻlgan qudratli Kalb qabilasiga rahbarlik qilishi va Yazidning onasi hamda Muoviyaning xotini Maysun binti Bahdal orqali Umaviylar bilan qarindoshlik aloqalari tufayli egallagan edi. Yazid vafot etgach, Ibn Bahdal uning oʻgʻli va vorisi Muoviya II ning vasiysi sifatida xizmat qildi, to Muoviya II 684-yilda bevaqt vafot etguniga qadar. Xalifalikda yuzaga kelgan siyosiy beqarorlik va qoʻzgʻolonlar sharoitida Ibn Bahdal dastlab Muoviya II ning ukasi Xolidni taxtga oʻtqazishga urinib koʻrdi, ammo oxir-oqibat Umaviylarning boshqa tarmogʻidan boʻlgan Marvon I ni qoʻllab-quvvatlashga qaror qildi. Ibn Bahdal va uning qabila ittifoqdoshlari Marj Rahit jangida Marvonning raqiblarini magʻlub etib, Umaviylar hokimiyatining maʼmuriy va harbiy sohalarida eng nufuzli lavozimlarni qoʻlga kiritdilar.

## Adabiyotlar

* 

*

## Manbalar
Musiqiy belgilarning tematik katalogi

## Surʼat

### 
#### Sekin surʼat
* *Largo*
* *[[Adagio]]*
* *[[Grave]]*
* *[[Andante]]*

#### Oʻrtacha surʻat
* *[[Андантино|Andantino]]* — yana *andante*
* *[[Moderato]]*
* *[[Sostenuto]]*
* *[[Con moto]]*
* *[[Allegretto]]*
* *[[Lento]]*

#### Tez surʼat
* *[[Allegro]]*
* *[[Vivo]]*
* *[[Vivace]]*
* *[[Vivacissimo]]*
* *[[Presto]]*
* *[[Prestissimo]]*

#### Surʼat turlari
* *[[molto]]*
* [assai*
* *con moto*
* *non troppo*
* *sempre*
* *meno mosso*
* *piu mosso*

=== Surʼatni oʻzgartirish ===
* *accelerando*
* *stringendo*
* *stretto*
* *ritenuto*
* *ritardando*
* *rallentando*
* *allargando*

==== Dastlabki surʼatga qaytish ====
* *tempo primo*
* *tempo I*
* *a tempo* () — ilgari surʼatda. Biror [[Musiqiy asar|musiqiy asarni]] ijro etish paytida tezlatish yoki vazminlashtirishdan soʻng yana asl surʼatiga qaytarish. Qisqartirib *a. t.* deb ham yoziladi.
* *L’istesso tempo*

==== Surʼatni erkin boshqarish ====
* *tempo rubato*
* *ad libitum*

== Dinamika ==

* [[forte fortissimo]] (fff)
* [[fortissimo]] (ff)
* [[forte]] (f)
* [[mezzo forte]] (mf)
* [[mezzo piano]] (mp)
* [[piano]] (p)
* [[pianissimo]] (pp)
* sforzando (sfz)
* crescendo (cresc.)
* diminuendo (dim.)

=== Qoʻshimcha atamalar ===
* *subito''

## Yana qarang

* Musiqiy atamalar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Qochish rejasi

**Qochish rejasi** () — 2013-yilda Mikael Håfström tomonidan suratga olingan AQSH triller filmi. Unda bosh rollarda Sylvester Stallone va Arnold Schwarzenegger ijro etgan.

## Rollarda
 

## Manbalar


## Havolalar
* 
* 
*
Katta Xuroson

Katta Xuroson (; , ) - Gʻarbiy va Markaziy Osiyodagi Eron platosida joylashgan tarixiy sharqiy mintaqa. Mintaqa gʻarbiy va shimoliy Afgʻoniston, shimoli-sharqiy Eron, Turkmaniston va Oʻzbekistonning sharqiy qismlari, gʻarbiy Tojikiston, shuningdek Qirgʻiziston va Qozogʻistonning ayrim hududlarini oʻz ichiga olgan.

*Xuroson* hududining chegaralari vaqt oʻtishi bilan oʻzgarib turgan. Qat’iy tarixiy ma’noda, Xuroson hozirgi Eronning shimoli-sharqiy hududlari, Afgʻonistonning bir qismi va Markaziy Osiyoning janubiy qismlarini oʻz ichiga olardi. Bu hudud chegaralari Amudaryogacha yetib borgan. Biroq, bu nom koʻpincha keng ma’noda ishlatilib, Movarounnahr hududining katta qismini (hozirgi Oʻzbekistondagi Buxoro va Samarqand) qamrab olgan. Bu hudud gʻarbda Kaspiy dengizi sohili va Dashti Kavirgacha, janubda Seyistongacha, sharqda esa Pomir togʻlarigacha choʻzilgan keng mintaqani oʻz ichiga olgan. Bugungi kunda *Katta Xuroson* atamasi ba’zan keng tarixiy hududni Eronning sobiq Xuroson viloyatidan (1906—2004) ajratib koʻrsatish uchun qoʻllanadi. Mazkur viloyat taxminan tarixiy Katta Xurosonning gʻarbiy qismini oʻz ichiga olgan edi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Shamshuddin bin Hasan

**Said** **Jalol Shamsuddin bin Hasan** (16 rabi-ul-axir hijriy 975-yil / milodiy 1568-yilda, Hindistonning Gujarot shtatidagi Ahmadobod shahrida vafot etgan) islom dinining Mustaʼliy ismoiliy Dovudi Bohra boʻlimining yigirma beshinchi Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat yuritgan. U Davat qilish hududlari Yamandan Hindistonga koʻchirilgandan keyin Hindistondagi birinchi ismoiliy daʼi boʻlgan. U 24-daʼi Said Yusuf Najmuddin ibn Sulaymondan keyin bu diniy lavozimni egallagan.

## Hayoti
Said Jalol boshlangʻich taʼlimni Mavlono Qosim bin Mavlono Hasandan olgan. Keyin u 23 va 24-daʼilardan ilm olish uchun Yamanga sayohat qiladi va Said Hasan bin Nuhdan tahsil oladi. Said Jalol oʻz shahri Ahmadobodga qaytib kelgach, barcha izdoshlari yigʻilishi uchun inshoot qurish maqsadida oʻzining shaxsiy mablagʻlari evaziga Saranpurdan (Ahmadobod shahri chekkasi) yer sotib oladi. U qurilish xarajatlarini qoplash uchun barcha jamgʻarmalarini turli korxonalardan yigʻadi, ammo mablagʻlar yetarli boʻlmaydi, oʻzining shaxsiy mablagʻlari bu xarajatlarning faqat yarmini qoplagan. U Hindistondagi ishlar uchun mas’ul boʻlgan va gʻaznadagi mablagʻlardan foydalanish imkoniyatiga ega edi. Shayx Mujaalning oʻgʻli Maamji toʻxtab qolgan ish haqida bilib, loyihani yakunlash uchun boshqarish va moliyalashtirish ishlarini oʻz zimmasiga olguncha qurilish yarim oyga toʻxtatiladi.

Said Jalol hijriy 974 / milodiy 1567-yilda Daʼi al-mutlaq boʻldi. Uning daʼvat davri hijriy 974-975/ milodiy 1567-1568-yillar oraligʻida davom etgan. Daʼi sifatida tayinlanishidan oldin u Hindistondagi oxirgi Valiy ul-Hind boʻlgan. Said Jalol Shamshuddin Said Dovud ibn Ajabshohni oʻziga oʻrinbosar va voris etib tayinlagan yoki nass bergan.

## Maqbara

Said Jalolning 4 oylik vakolat muddati Hindiston Daʼilari orasida eng qisqasi hisoblanadi. 1981-yilda Said Muhammad Burhoniddin Said Jalol qabriga marmar maqbara qurdirgan. Maqbara oynalaridagi marmar naqshlari Qohiradagi Aqmar masjididan nusxa olib chizilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Daftary, Farhad, *The Ismaili, Their History and Doctrine*(Chapter -Mustalian Ismailism-p.&nbsp;300-310)
* Lathan, Young, *Religion, Learning and Science*
* Bacharach, Joseph W. Meri, *Medieval Islamic Civilisation*
Abdulaziz ibn al-Volid

**Abdulaziz ibn al-Volid** () (728/729-yilda vafot etgan) – Umaviylar shahzodasi, Vizantiya imperiyasiga qarshi urushlarda qoʻmondonlik qilgan. Otasi xalifa al-Volid I () davrida Damashq hokimi boʻlgan. Al-Volidning oʻgʻillari orasida eng koʻzga koʻringani boʻlgani sababli otasi uni oʻzining vorisi etib tayinlashga harakat qilgan, ammo bu urinish muvaffaqiyatsizlik bilan yakunlangan. Al-Volidning ukasi xalifa Sulaymonning vafotidan keyin () Abdulaziz xalifalik taxtini egallash uchun harakat qilib koʻrgan, chunki undan oldin ham amakisining oʻgʻli Umar II () xalifa etib tayinlangan edi.

## Tavalludi va yoshlik yillari
Abdulazizning onasi Volidning amakisi Abdulaziz ibn Marvonning qizi Ummu al-Banin boʻlgan. Tarixchi C. E. Bosworthning soʻzlariga koʻra, otasi uni „oʻgʻillari orasida eng kuchli shaxs, sayyid“ deb hisoblangan. Al-Volid Abdulazizni Jund Damashq (Damashq harbiy okrugi) hokimi etib tayinlagan.

## Arab-Vizantiya urushlarida qoʻmondonligi
Abdulaziz 709-yilda Onadoʻlida vizantiyaliklarga qarshi oʻzining birinchi yurishini olib borgan va u yerdagi qal’alardan birini egallab olgan. Biroq asosiy hujumni keyinchalik uning amakisi Maslama ibn Abdulmalik boshqargan. 710-yilda Vizantiyaga qarshi urushda bosh qoʻmondon sifatida Maslamaning rahbarligi ostida Umaviylar tomonidan amalga oshirilgan asosiy hujumga boshchilik qilgan. 713-yilda chegaradagi Gazelon qal’asiga qarshi hujum uyushtirgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Xalilulloh I

**Xalilulloh I** (arabcha: خليل الله الاول), Nizoriy ismoiliy anʼanasida soʻfiyona Zulfiqor Ali (arabcha: ذو الفقار علي) nomi bilan mashhur boʻlgan, Nizoriy ismoiliyligining Qosim-Shohiy tarmogʻiga mansub 37-imom edi.

Xalilulloh 1574-yilda otasi Murod Mirzo vafot etgach, uning oʻrnini egallagan. Otasi singari, u ham Forsning markaziy qismidagi Anjudon shahrida yashagan va oʻsha shaharga dafn etilgan. U yerda uning qabri toshi bugungi kungacha saqlanib qolgan. Qabr toshida uning vafot etgan sanasi 1634-yilning marti deb yozilgan.

Xalilulloh hukmron Safaviylar sulolasi bilan yaqin munosabatlarda boʻlgan. U Shoh Abbos I ning (1588-1629 yillarda hukmronlik qilgan) qiziga uylangan. 1627-yilda Safaviylar hukmdori Anjudon shialarini ayrim soliqlardan ozod etuvchi farmon chiqargan. Farhod Daftariyning taʼkidlashicha, farmonda Anjudon shialari oʻn ikki imomchilar sifatida tilga olingan, bu esa Xalilulloh va uning izdoshlari oʻzlarining haqiqiy eʼtiqodlarini yashirganliklarini koʻrsatadi.

U vafot etgach oʻrnini oʻgʻli Nur al-Dahr Ali egallagan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Nikoloz Mali

**Nikoloz Mali** (; 1999-yil 27-yanvarda tugʻilgan) – gruziyalik professional futbolchi, Erovnuli Liga ishtirokchisi Dinamo Batumi va Gruziya terma jamoasi tarkibida qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi

Nikoloz ikki bor Gruziya Oliy dvizioni chempioni boʻlgan.

## Futbolchilik faoliyati

Saburtalo akademiyasining tarbiyalanuvchisi hisoblanadigan Mali, ushbu klub tarkibida yetti mavsum davomida oʻynagan. 2017-yil 29-aprelda Shukuraga jamoasiga qarshi 5:0 hisobidagi gʻalabada oʻzining oliy ligadagi ilk golini urgan. 2018—2021-yillar oraligʻida u Saburtalo bilan uchta ichki sovrinlarni qoʻlga kiritgan va bir marta mavsum ramziy terma jamoasiga kiritilish orqali shaxsiy eʼtirofga sazovor boʻlgan.

2022-yil fevral oyi boshida Mali Tbilisining „Dinamo“ klubi bilan ikki yillik shartnoma imzolagan. Bu davrda u yana bir liga chempionligi va Superkubok gʻolibligini qoʻlga kiritgan.

2024-yilgi mavsum boshlanishidan oldin Mali amaldagi chempion Batumining „Dinamo“ jamoasiga oʻtgan.

Mali Gruziya terma jamoasi safidagi ilk oʻyinini 2020-yil 8-sentyabrda UEFA Millatlar ligasi turnirining Shimoliy Makedoniyaga qarshi uchrashuvida oʻtkazgan.

## Faoliyat statistikasi

### Xalqaro

## Yutuqlar
### Klub
; Erovnuli Liga gʻolibi (2): 2018,2022

; Gruziya kubogi sohibi (2): 2019, 2021

; Gruziya Superkubogi gʻolibi (2): 2020, 2023

### Shahsiy sovrinlar
; Mavsumning eng yaxshi jamoasiga aʼzosi (1): 2019

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Imeda Ashortia

**Imeda Ashortia** (; 1996-yil 30-oktyabrda, Samegrelo-Yuqori Svanetiya mintaqasining Martvili shahrida tugʻilgan) – gruziyalik professional futbolchi. Oʻzbekiston Superligasining „Andijon“ klubida hujumchi ampulasida oʻynaydi.

## Faoliyati
Futbolchilik faoliyatini Martvilining „Merani“ klubida boshlagan. 2013-yil 6-oktyabrda Kutaisi Gruziya chempionatida „Torpedo“ klubiga qarshi debyut qilgan.

2017-yilning 1-iyulida u Gruziyaning „Dila“ klubiga oʻtgan.

2021-yil 1-yanvarda u Gruziyaning „Telavi“ klubi bilan shartnoma imzolagan.

2022-yilning 1-iyulida Ozarbayjonning „Turon“ klubi bilan shartnoma imzolagan. 2022-yilning 8-avgustida „Gabal“ klubiga qarshi oʻyinda u Ozarbayjon chempionatida debyut qilgan

## Faoliyat statistikasi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Imeda Ashortia Transfermarkt saytida
*
Ad-Dahhok ibn Qays al-Fihriy

**Al-Dahhak ibn Qays al-Fihriy** () (684-yilning avgust oyida vafot etgan) – Umaviylar xalifaligi generali, xavfsizlik kuchlari rahbari. Xalifalar Muoviya I, Yazid I va Muoviya II hukmronligi davrida Damashq hokimi boʻlib xizmat qilgan. Uzoq vaqt davomida Umaviylarga sodiq boʻlgan, biroq xalifalarning vafotidan soʻng taxtga daʼvogar shaxs Abdulloh ibn az-Zubayrning tarafiga oʻtib ketgan.

## Hayoti
Dahhok ibn Qays al-Fihriy Qurayshning Fihr qabilasi boshligʻi boʻlgan. U Banu Muharib ibn Fihr qabilasidan edi. Al-Dahhok Suriyaning musulmon hokimi Muoviya ibn Abu Sufyonning eng birinchi tarafdorlaridan boʻlib, unga sohib ash-shurta (xavfsizlik kuchlari yoki tanlangan qoʻshinlar boshligʻi) boʻlib xizmat qilgan. Keyinchalik, Muoviya uni Jund Damashqqa (Damashq harbiy okrugi) hokim etib tayinlagan. 656-yilda al-Dahhok xalifa Alining tarafdori Malik al-Ashtarni Harron va Raqqa oʻrtasidagi tekislikda magʻlub etib, uni Mosulga chekinishga majbur qilgan. Muoviya va Ali oʻrtasida boʻlib oʻtgan Siffin jangida Dahhok Suriya piyoda qoʻshinlariga qoʻmondonlik qilgan. Soʻngra xalifa Alining tarafdorlariga qarshi kurashish maqsadida Hijozga yuborilgan, ammo uning 3000 kishilik qoʻshinini Hujr ibn Adiy al-Kindiy tomonidan qarshilikka uchragan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Livan 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Livan]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 10 nafar sportchilar bilan 8 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Livan XOQ rasmiy sayti
Jamshid Qobulov

**Jamshid Qobulov** () — oʻzbekistonlik futbolchi. „Doʻstlik Toshkent“ futbol klubi hujumchisi.

## Manbalar
Abon ibn al-Volid ibn Uqba

**Abon ibn al-Volid ibn Uqba ibn Abu Muayt** () – Umaviylar sulolasi aʼzosi, xalifa Marvon I (h. 684—685) va Abdulmalik (h. 685—705) hukmronligi davrida Hims, Qinnasrin (Jazira bilan) va Armaniston hokimi boʻlib xizmat qilgan. Ukasi Usmon Armanistonda uning oʻrinbosari boʻlgan yoki mustaqil hokim sifatida xizmat qilgan boʻlishi mumkin. Uning yana bir oʻrinbosari Dinor ibn Dinor 694/695-yilda vizantiyaliklarni magʻlubiyatga uchratgan .

Taxminan 688/689-yillarda Abdulmalik Abonga Qays qabilasi boshligʻi Zufar ibn al-Horis al-Kilobiy tomonidan koʻtarilgan qoʻzgʻolonni bostirish vazifasini topshirgan. Zufar Furot daryosi boʻyidagi mustahkam strategik nuqta hisoblanuvchi al-Qarqisiyadan turib xalifaning Iroqni bosib olish rejasiga doimiy ravishda toʻsqinlik qilib kelayotgan edi. Oʻsha vaqtda Iroqni Mus’ab ibn al-Zubayr akasi Abdulloh nomidan boshqarar edi. Abdulloh xalifa Abdulmalikning raqibi edi. Zufar Ibn az-Zubayrning hukmronligini tan olgan va 685/686-yillarda Umaviylar qoʻmondoni Ubaydulloh ibn Ziyodni magʻlub etgan. Abon Zufarni jangda magʻlubiyatga uchratgan. Ushbu jangda Zufarning oʻgʻillaridan biri ham oʻldirilgan.

## Yana qarang

* Uqba ibn Abu Muayt – bobosi.
* Al-Volid ibn Uqba – otasi.
* Al-Volid ibn Hishom al-Muaytiy – jiyani.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Al-Abbos ibn al-Volid

**Al-Abbos ibn al-Volid ibn Abdulmalik** () – Umaviylar shahzodasi va sarkardasi, xalifa al-Volid I ibn Abdulmalikning toʻngʻich oʻgʻli. VIII asr boshida boʻlib oʻtgan Vizantiya-arab urushlarida, ayniqsa, 707–708-yillarda Tyana qamalida harbiy boʻlinmaga boshchilik qilgan va shu jangdagi jasorati bilan boshqalardan ajralib turgan. Bu yurishlarda koʻpincha Abbos amakisi Maslama ibn Abdulmalikka hamrohlik qilgan.

## Kelib chiqishi
Al-Abbos Umaviylar xalifasi al-Volid I ning () toʻngʻich oʻgʻli boʻlgan. Onasi ummu al-valad (qul kanizak) edi. Dastlabki manbalarda uning kelib chiqishi haqidagi maʼlumotlar juda kam boʻlsa-da, ayrim maʼlumotlar uning nasroniylardan boʻlganligini koʻrsatadi. Zamonaviy tarixchi Garth Fowden uni yunon millatiga mansub deya taʼkidlagan. Al-Abbos raqiblari orasida koʻpincha , yaʼni yunoncha *Anastasius* ismining arabcha shakli yoki  (Konstantinning oʻgʻli) nomi bilan tanilgan. Uning yoshlik yillari haqida juda kam narsa maʼlum boʻlib, arab va Vizantiya manbalarida koʻpincha uning faoliyati haqidagi maʼlumotlar bir-biriga zid keladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Husayn ibn Numayr as-Sakuniy

**Al-Husayn ibn Numayr as-Sakuniy** (686-yil 5/6-avgustda vafot etgan) – Kinda qabilasining Sakun boʻlimidan boʻlgan Umaviylar xalifaligining yetakchi sarkardasi.

## Biografiyasi
Ridda urushlari paytida, 632-yilda Hadramavtda tinchlik oʻrnatish uchun mas’ul shaxsning nomi ham aynan shu nom bilan atalagan, ammo aksariyat olimlar uni Umaviy qoʻmondoni al-Husayn bilan boshqa-boshqa shaxs boʻlgan deb hisoblaydi. Husayn ilk marotaba 657-yilda Umaviylar xalifaligi tomonida turib Siffin jangida qatnashgan. 678 va 681/682-yillarda Onadoʻliga qarshi uyushtirilgan yozgi yurishlarda ishtirok etganlar orasida ham uning nomi tilga olingan.

Xalifa Yazid I hukmronligi davrida (680–683) Jund-Hims (Hims harbiy okrugi) hokimi etib tayinlangan. Muslim ibn Uqba qoʻmondonligi ostida 683-yilda Madina va Makkadagi qoʻzgʻolonni bostirishga qarshi yuborilgan yurishda qatnashgan. Muslim ibn Uqbaning vafotidan soʻng, uning oʻrniga bu yurishga qoʻmondonlik qilish uning zimmasiga yuklatilgan, shundan keyin Makkada Ibn az-Zubayr va uning askarlarini ikki oy davomida qamal qilgan. Aynan shu qamal paytida Kaʼba yonib ketgan. Xalifa Yazidning oʻlimi haqidagi xabar yetib kelgunga qadar Husayn ikki oy shaharni qamalda ushlab turgan. Soʻngra agar Ibn az-Zubayr Suriyaga kelsa, uni xalifa sifatida tan olinishini taklif qilgan, biroq Zubayr bu taklifni rad etgan va Husayn oʻz armiyasini ortga qaytargan.

Husayn Suriyaga qaytib, keksa, tajribali Marvon ibn al-Hakamning xalifa etib tayinlanishida muhim rol oʻynagan. Umaviylarning yetakchi qoʻmondoni Ubaydulloh ibn Ziyod uni Jaziraga yuborgan va u yerda 685-yilning 6-yanvarida Ayn al-Varda jangida tavbachilarning shia mazhabini magʻlubiyatga uchratgan. Ubaydulloh ibn Ziyod boshchiligida Iroqni qayta bosib olish uchun qilingan urinishda Husayn ham ishtirok etgan va 686-yilning 5 yoki 6-avgust sanasida Xazir jangida halok boʻlgan.

Husaynning oʻgʻli Yazid ibn Husayn ham Ikkinchi fitnada Umaviylar tomonida turib kurashga kirgan. Xalifa Umar II (717–720) hukmronligi davrida Hims hokimi sifatida xizmat qilgan. Uchinchi fitna davrida esa xalifa Marvon II ning (744–750) tarafiga oʻtgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Ozodbek Qurbonov

**Ozodbek Qurbonov** () — oʻzbekistonlik futbolchi. „Olimpik MobiUz“ futbol klubi himoyachisi.

## Manbalar
Kirill Kolesnichenko

**Kirill Aleksandrovich Kolesnichenko** (; 2000-yil 31-yanvarda tugʻilgan) – rossiyalik professional futbolchi, Volgar jamoasida chap qanot himoyachisi yoki chap qanot vingeri sifatida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Kolesnichenko Rossiya Professional Futbol Ligasidagi debyutini 2016-yilning 30-may kuni, Moskvaning „Chertanovo“ klubi tarkibida „Lokomotiv Liski“ klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan.

Kolesnichenko Rossiya Premyer-ligasidagi debyutini 2018-yilning 17-martida „Ural Yekaterinburg“ jamoasiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan.

2020-yil 26-mart kuni Qozogʻistonning „Qayrat“ klubi Kolesnichenko bilan uch yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan.

2020-yil 3-sentyabrda u Rotor Volgograd jamoasi tarkibiga ijara asosida qoʻshilgan. 2021-yil 20-yanvarda Rotor va SKA-Xabarovsk oʻrtasida „ijara“ kelishuviga erishilgan. Shartnomaga koʻra Kolesnichenko 2020-21-yilgi mavsum oxirigacha yana SKA klubi tarkibiga oʻtgan.

2021-yilning 17-iyunida u Ural Yekaterinburg bilan uzoq muddatli shartnoma imzolagan. 2022-yilning 18-avgustida Kolesnichenkoning „Ural“ bilan shartnomasi oʻzaro kelishuvga koʻra bekor qilingan.

## Faoliyat statistikasi

## Manbalar

## Havolalar
*
Azamat Soyibov

**Azamat Soyibov** () — oʻzbekistonlik futbolchi. „Mashʼal“ futbol klubi darvozaboni.

## Manbalar
Atux-pandur

**Atux-pandur** – chechen-ingushlarning kamoncha yordamida chalinadigan torli musiqa asbobi. Korpusining shakli sharni eslatadi. Torlar d1, e1 va a1 (birinchi oktavadagi re, mi va fa) notalariga sozlanadi. Atux-pandurning umumiy uzunligi 800–850 boʻlib, 3 ta tordan iborat.

## Manbalar


## Havolalar
Maldiv orollari 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Maldiv orollari]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 5 nafar sportchilar bilan 4 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan

## Manbalar

## Havolalar
* Maldiv orollari XOQ rasmiy sayti
Abdulloh ibn Xolid ibn Asid

**Abdulloh ibn Xolid ibn Asid** () – Umaviylar sulolasi vakili, xalifa Muoviya I hukmronligi davrida 673–675-yillarda Kufa hokimi boʻlib xizmat qilgan.

## Hayoti
Abdullohning otasi Xolid ibn Asid 629-yilda Makka fathi paytida Islomni qabul qilgan va 633-yilda Ridda urushlari vaqtida Yamoma jangida isyonchi arab qabilalariga qarshi kurashda halok boʻlgan. 673-yilda Ziyod vafotidan oldin Abdullohni Kufaga oʻzining oʻrinbosari etib tayinlagan. Ziyod vafot etgach, uning janoza namoziga Abdulloh imomlik qilgan. 675-yilga qadar Abdulloh Kufa hokimi lavozimida xizmat qilgan. Uning oʻgʻillaridan biri Umayya Ziyodning qizi Ramlaga uylangan.

Abdulloh xalifa Usmon ibn Affonning () ikki qizi Ummu Xolid va Ummu Saidga uylangan. Qizlaridan birini Usmonning nabirasi Abdulloh ibn Amrga turmushga bergan, ularning toʻrt oʻgʻil va ikki qizi boʻlgan. Ulardan biri Ummu Abdulloh xalifa al-Volid I ga () turmushga chiqqan va undan Abdurahmon ismli oʻgʻil koʻrgan. Yana bir qizi Ummu al-Julas al-Hajjoj ibn Yusufga turmushga chiqqan, al-Hajjoj xalifa Abdulmalik () hamda al-Volid I hukmronligi davrida Iroq va Sharqiy xalifalik hokimi boʻlgan. Abdullohning oʻgʻillari Xolid, Abdurahmon va Abdulaziz keyinchalik Umaviy xalifalari davrida Makka hokimi boʻlib xizmat qilgan. Oʻgʻli Xolid Basra hokimi, Umayya esa Xuroson hokimi etib tayinlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Acharpan

**Acharpan** () – abxazlarning puflama musiqa asbobi boʻlib, u togʻlarda oʻsadigan „acharpan“ oʻsimligining poyasidan nay shaklida tayyorlanadi. Uning uzunligi 600–800 mm boʻlib, asosan Abxaziya togʻlaridagi podachilar orasida keng tarqalgan.

## Yana qarang

* Apxertsa

## Manbalar


## Havolalar
Tibetdagi zilzila (2025)

2025-yil 7-yanvar kuni mahalliy vaqt bilan soat 09:05 da (UTC+8) Xitoy janubi-gʻarbidagi Tibet avtonom rayonida joylashgan Tingri okrugida 7,1 magnitudali zilzila sodir boʻldi. Ushbu zilzila natijasida Tibetda kamida 126 kishi halok boʻldi va yana 188 kishi jarohatlandi.

## Zilzila

Zilzila epitsentri Shigadze shahridan 163 kilometr uzoqlikda sodir boʻlgan va uning chuqurligi 10 kilometrni tashkil qilgan. Shuningdek zilzila Nepal va Hindistonning ayrim hududlarida ham sezilgan.
Bobomurod Bozorov

**Bobomurod Bozorov** () — oʻzbekistonlik futbolchi. „Qizilqum“ futbol klubi hujumchisi.

## Manbalar
Qochish rejasi 2

**Qochish rejasi 2** () — 2018-yilda Steven C. Miller tomonidan suratga olingan AQSH jangari filmi boʻlib, u 2013-yilgi „Qochish rejasi“ filmining davomi hisoblanadi.

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Abdulloh ibn Xozim at-Tamimiy

**Abdulloh ibn Xozim** () () mashhur xurosoniy arab sarkarda Xozim ibn Xuzayma at-Tamimiyning oʻgʻli va Abbosiylar xalifaligida yuqori martabali amaldor boʻlgan.

Xuzayma, Abbosiylarning ilk tarafdorlaridan biri boʻlgan. Sulolaning hokimiyatga kelishida ham Abbosiylar inqilobi davrida, ham undan keyin hal qiluvchi rol oʻynagan xurosonlik arab Xozim ibn Xuzaymaning oʻgʻli boʻlgan. Xozim tufayli oila *Xurosoniylar*, ya’ni inqilob davrida gʻarbga kelgan va ilk Abbosiylar saltanatining asosiy tayanch kuchini tashkil etgan Xuroson askarlari orasida nufuzli oʻrin egallagan. Abdulloh 781-yilda xalifa al-Mahdiyning () xavfsizlik xizmati boshligʻi (*[[sohib ash-shurta]]*) vazifasini bajardi. Shuningdek, al-Mahdiyning oʻgʻli va taxt vorisi al-Hodiyning () Jurjondagi harbiy yurishida ham xizmat qildi. Xalifa Horun ar-Rashid () Kaspiy dengizi boʻyidagi Tabariston viloyatiga noib etib tayinlagan. Horunning vafotidan soʻng al-Amin () va al-Ma’mun () oʻrtasida boshlangan fuqarolar urushida, oʻz aka-ukalari bilan birga al-Amin tomonida turdi. Hatto al-Amin hukmronligining oxirgi davrida *sohib ash-shurta* (politsiya boshligʻi) lavozimida xizmat qildi. 812-yilda al-Ma’mun qoʻshinlari Bagʻdodni qamal qilgach, oilasi bilan shaharni tark etib, yaqin atrofdagi Madainga qochib ketdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Bishr ibn Marvon

**Abu Marvon Bishr ibn Marvon ibn al-Hakam** () () – Umaviy shahzoda, akasi xalifa Abdulmalik hukmronligi davrida Iroq hokimi boʻlib xizmat qilgan. Marj Rahit jangida otasi xalifa Marvon I () bilan birgalikda jang qilgan. 690/691-yillarda Kufa hokimi etib tayinlangan va taxminan bir yil oʻtgach, Basra hokimligi ham uning zimmasiga yuklatilgan, shu tariqa Iroqni toʻliq nazorat qilish huquqiga ega boʻlgan.

Bishr Iroq hokimi boʻlgan davrda juda ochiqkoʻngil va rahmdil inson sifatida tanilgan edi. Sheʼriyatni yaxshi koʻrgani bois koʻplab arab shoirlarini, jumladan, Jarir ibn Atiya, al-Farazdaq va ar-Roʼiy kabi shoirlarni bir yerga toʻplagan, unga bagʻishlab koʻplab madhiyalar yozilgan. Bishr Mus’ab ibn az-Zubayrning Basradagi tarafdorlarini yoʻq qilgan va rasman viloyatdagi xorijiy isyonchilarga qarshi urush harakatlariga qoʻmondonlik qilgan. Biroq keyinchalik Iroq harbiy qoʻshinlari qoʻmondonligini al-Muhallab ibn Abu Sufraga topshirishga majbur boʻlgan. Abu Marvon Bishr xizmat chogʻida nomaʼlum kasallikdan vafot etgan va Basrada dafn qilingan.

## Yoshlik yillari va martabasi
Bishrning otasi Marvon ibn al-Hakam Banu Umayya urugʻidan, onasi Qutayya binti Bishr Banu Kilob qabilasining yuqori obroʻga ega Banu Jaʼfar urugʻidan boʻlgan. Bishr 684-yilda Marj Rahit jangida Banu Kilob qabilasining boshliqlaridan birini oʻldirishga muvaffaq boʻlgan. Umaviylarning Marj Rahit jangidagi Abdulloh ibn az-Zubayr tarafdorlari ustidan qozonilgan gʻalabasi Marvonning Shomdagi xalifaligini yanada mustahkamlagan.

685-yil boshida Bishr xalifa Marvon bilan birga Zubayriy hokimi Abdurahmon ibn Utba al-Fihriydan Misrni tortib olishga qaratilgan harakatlarda ishtirok etgan. Marvon oʻzining yana bir oʻgʻli Abdulazizni Misrga hokim etib tayinlagan va Bishrga viloyatda qolishini, Shomda yashayotgan qarindoshlaridan uzoqda boʻlgan Abdulazizga hamroh boʻlishini tayinlagan. Aynan oʻsha vaqtda aka-ukalar oʻrtasidagi munosabatlar keskinlashgan boʻlishi mumkin, bu esa Bishrni Shomga qaytishga undagan Bu vaqtga kelib, xalifalik taxti Marvonning boshqa bir oʻgʻli Abdulmalikka () nasib qilgan. Bishrning Shomga qaytganidan keyingi hayoti haqida maʼlumotlar aniq koʻrsatilmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ravh ibn Zinba al-Judamiy

**Abu Zura Ravh ibn Zinba al-Judhamiy** () (703-yilda vafot etgan) – Falastinning umaviylar hukmdori, xalifa Abdulmalikning asosiy maslahatchilaridan biri va Judham qabilasining boshligʻi.

## Adabiyotlar

* 
* 

## Manbalar
Natil ibn Qoys

**Natil ibn Qoys ibn Zayd al-Judamiy** () – xalifa Muoviya I va Yazid I hukmronligi davrida Banu Judham qabilasining sardori va Falastindagi nufuzli qabila yetakchisi . 684-yilda Umaviylar sulolasiga qarshi isyon koʻtarib, Falastinni oʻz nazoratiga oldi va xalifa Abdulloh ibn az-Zubayrga sodiqlik bildirdi. Marj Rahit jangida Zubayr tarafdorlari magʻlubiyatga uchragach, Makkada ibn az-Zubayrga qoʻshildi. Ehtimol, u 685/86-yillarda Falastinda yana qoʻzgʻolon koʻtargan va janglar davomida halok boʻlgan.

## Manbalar
Muhammad Izzaddin I

**Said Muhammad Izzaddin** () (milodiy 1539-yil / hijriy 946-yil Safar oyining 27-sanasi Yamanning Zabid shahrida vafot etgan) ismoiliy shia islomining kichik mazhabi boʻlgan Dovudiy Bohraning 23-daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat olib borgan. Dovudiy Bohralar oʻz eʼtiqod tizimini Yamanga bogʻlaydilar. Bu tizim Fotimiylar xalifaligidan kelib chiqqan boʻlib, ular asosiy yoʻnalishlar: sunniy islom va Zaydiy islomdan farq qilganligi sababli taʼqib ostiga olingan. Taxminan 1567-yilda Daʼvat (mazhabning diniy tashkiloti) Hindistonning Gujarot viloyatiga koʻchirilgan.

## Hayoti
U 22-chi daʼi Said Ali Shamshuddinning oʻrnini egallaydi va oʻzidan keyin Said Yusuf Najmiddinga vorislikni topshirgan. Said Muhammad Ali Valid avlodidan 17-chi daʼi va Yamandan chiqqan oxirgi Daʼat Mutlaqun edi. U Masarda istiqomat qilardi, biroq Zaydiy imomi al-Mutavakkil Yahyo Sharafiddinning shafqatsiz zulmi tufayli u yerni tark etishga majbur boʻladi. Said Hasan ibn Nuhning vafotidan soʻng, u Masar qal’asini Zaydiy imomiga topshirishga majbur boʻlgan.

## Vafoti
Said Izzaddin Hajga borish niyati bilan Zabidga yetib keladi, biroq zaydiy izdoshlari kemadagi ichimlik suvini zaharlab qoʻyishgan edi va bu Saidga ham taʼsir qilgan. Buni bilgach, u darhol Zabidga qaytib keladi va bir necha kundan soʻng vafot etadi.

## Vorislik
Said Muhammad Izzaddin Said Yusuf Najmiddinga nass (vorislik huquqi) beradi. U uchta maktub tayyorlaydi: bittasi Yamanda saqlanib, qolgan ikkitasi Hindistonga turli kemalarda joʻnatiladi. Izzaddin Hindistonga nass maktublarini yuborgan paytda, unga uzoq masofa tufayli Hindiston vaziyati va Said Najmiddin ahvolidan bexabar boʻlishi mumkinligi aytiladi. Said Muhammad Izzaddin bunga javoban: "Maktub Yusuf Najmiddinga yetib boradi va u Daʼi al-Mutlaq boʻladi, " deb aytadi.

## Manbalar

## Havolalar

*
Yusuf Najmuddin ibn Sulaymon

**Said Yusuf Najmuddin ibn Sulaymon** () (milodiy 1567-yil 23-iyunda yoki hijriy 974-yil Zulhijja oyining 16-sanasida Yamanning Tayba shahrida vafot etgan) Toyyibiy ismoiliylarning 24-Daʼi al-Mutlaq (mutlaq missioner) lavozimida faoliyat olib borgan. U Muhammad Izzaddindan keyin bu diniy lavozimga tayinlangan.

## Oilasi
Uning yettita aka-ukasi va Fotima Baysohiba ismli bir singilisi boʻlgan. Otasining ismi Sulaymon, onasining ismi Nur Bibisohiba boʻlgan.

## Hayoti
Said Yusuf Najmuddin Hindistonning Gujarot shtatidagi Sidhpur shahrida tugʻilib, oʻsgan. U islom ilmini oʻrganish uchun Yamanga borgan koʻplab iqtidorli talabalardan biri edi. Avvaliga, Said Yusuf Said Hasan bin Nuhdan taʼlim oladi. Uning oʻtkir zehni va bilimga chanqoqligi tez orada 23-daʼi Said Muhammad Izzaddinning eʼtiborini tortadi. Shundan soʻng, u Said Yusufga shaxsan taʼlim bera boshlaydi va har ikki kunda dars oʻtadi. Taʼlimi yakunlangach, Yusuf Hindistonga qaytadi. 1536-yilda Said Izzaddin Sidhpurda boʻlganida Said Yusuf Najmuddinni oʻz vorisi etib tayinlaydi. U Sidhpurda besh yil qolib, minoralari bugungi kungacha saqlanib qolgan masjid qurdiradi. Sidhpurda uning izdoshlari va boshqa mahalliy aholi oʻrtasida nizo kelib chiqadi, natijada izdoshlarga qarshi savdo boykoti eʼlon qilinadi. Bunga javoban, Said Yusuf oʻz izdoshlariga alohida bozor tashkil etishni buyuradi. Yigirma toʻrtta doʻkon ochiladi va mahalliy quduqdan foydalanish man etilgan izdoshlari uchun maxsus quduq qazdiradi .

Shundan soʻng, u Yamanga safar qilishga qaror qiladi. U yerda dushmanlari Usmonli turklar hukmronligi davrida viloyat hokimi boʻlgan Arvayn Posho zamonida Daʼvatga tegishli koʻplab qal’alarni bosib olgan edi. Said Yusuf avvalgi daʼilarga tegishli boʻlgan qal’alarning aksariyatini qaytarib olishga muvaffaq boʻladi. Oʻtgan daʼilar zamoniga oid kitoblar hamda boshqa ilohiyot va adabiyotga oid asarlar Hindistonga olib kelinadi.

## Vorislik
Said Yusuf Najmuddin Ahmadobodlik Jalol Shamshuddin ibn Hasanga *[[Nass (Islom)|nass]]* (vorislik belgisi) bergan.

## Qabri
Uning *daʼi* sifatidagi faoliyati 28 yil, 9 oy va 23 kunni tashkil etadi. Uning qabri Yamanning Tayba shahrida joylashgan. Bu 1961-yilda Yamanga birinchi tashrifi paytida 52-daʼi Said Muhammad Burhoniddin tomonidan aniqlangan.

## Galereya

Fayl:Mosauleum_Dai_Yusuf_Najmuddin_bin_Suleman.JPG|alt=Mausoleum of Syedna Yusuf Najmuddin, Taibah, Yemen|Said Yusuf Najmuddin maqbarasi, Tayba, Yaman
Fayl:Mosque,Dai_Yusuf_Najmuddin_bin_Suleman,Taiba.JPG|alt=Mosque of Syedna Yusuf Najmuddin in Taibah, Yemen|Yamanning Tayba shahridagi Said Yusuf Najmuddin masjidi
Fayl:Water_System,_Syedna_Yusuf.jpg|alt=Water system built by Syedna Yusuf|Said Yusuf tomonidan qurilgan suv tizimi
Fayl:Tomb of Yusuf Najmuddin ibn Sulaiman,tayba,yemen.jpg|alt=Tomb of Syedna Yusuf Najmuddin, Taibah, Yemen|Said Yusuf Najmuddin qabri, Tayba, Yaman


## Manbalar

## Havolalar
* Daftary, Farhad, *The Ismaili, Their History and Doctrine*(Chapter -Mustalian Ismailism- p.&nbsp;300-310)
* Lathan, Young, *Religion, Learning and Science*
* Bacharach, Joseph W. Meri, *Medieval Islamic Civilisation*
Al-Mugʻira

**Abu Abdulloh al-Mugʻira ibn Shu’ba ibn Abu Amir ibn Mas’ud as-Saqafiy** () () – islom paygʻambari Muhammadning koʻzga koʻringan sahobalaridan biri. Toifda yashovchi Saqif qabilasi aʼzosi. 642–645-yillarda xalifa Umar davrida Kufa hokimi boʻlib xizmat qilgan. Qarigan chogʻida yana bir bor Kufa hokimi etib tayinlangan va 661-yildan to vafotiga qadar Umaviylar xalifasi Muoviya I huzurida xizmat qilgan.

## Hayoti
Al-Mugʻira Shu’ba ibn Abu Amirning oʻgʻli boʻlib, Toifning Banu Saqif qabilasi Banu Muattib urugʻiga mansub edi. Uning qabilasi islomdan avvalgi davrda arab mushriklari tomonidan sigʻinilgan al-Lot ibodatxonasini muhofaza qilib kelar edi. Islom paygʻambari Muhammadning sahobasi Urva ibn Mas'ud al-Mugʻiraning amakisi boʻlgan. Bir kuni al-Mugʻira Toifda oʻzi birga sayohat qilayotgan hamrohlari uxlab yotgan vaqtda ularga hujum qilgan va shu bois Toifdan surgun qilingan. Surgundan keyin Mugʻira Madinada Bishr ibn Marvonga xizmat qilgan. Oʻsha paytda paygʻambar Muhammad va unga hamrohlik qilgan musulmonlardan iborat bir guruh ham Makkadan surgun qilinib, Madinada boshpana topgan edilar. Shundan keyin Muhammad al-Mugʻiraning yordami bilan Saqif qabilasini islomni qabul qilishga koʻndirgan. 630-yilda Toif musulmonlar hukmronligi ostiga oʻtgach, al-Mugʻiraga al-Lot ziyoratgohini buzishni nazorat qilish vazifasi yuklatilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
*
Abduttoyyib Zakiyuddin I

**Said Abduttoyyib Zakiyuddin** (Safar-ul-Muzaffar oyining 8-sanasi hijriy 972-yil / 15-sentyabr milodiy 1564-yil; vafoti Robiul-avval oyining 2-sanasi hijriy 1041-yil / milodiy 1633-yil, Ahmadobod, Hindiston) Dovudi Bohra yoʻnalishining 29-Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat olib borgan. U 28-daʼi, Said Shayx Odam Safiyuddindan keyin bu diniy lavozimga tayinlangan.

## Oilasi
Said Abdutayyib Zakiyuddin milodiy 1564-yilda tugʻilgan. Uning otasi Said Dovud bin Qutubshoh, onasi Raani Aai Sohiba bintu Ali bin Jivabhay boʻlgan. Uning ikkita ukasi va bir singlisi bor edi. Bular: 32-daʼi Said Qutubxon Qutubuddin, Miya Xan-ji va Habiba.

## Hayoti
Aynan uning davrida Said shayx Odam Safiyuddinning nabirasi Ali ibn Ibrohim boshchiligida „Alaviy Bohralar“ nomli dissident sektasi tuzilgan.

## Vorisi

Said Zakiyuddin Said Ali Shamsuddinni oʻz oʻrniga *oʻrinbosar* (nass bergan) etib tayinlagan.

## Maqbara
Said Muhammad Burhoniddin 1996-yilda avvalgi daʼilarga atab yangi maqbara barpo etadi. Maqbaraning ichki devorlar kufiy alifbosidagi Qur’on oyatlari bilan va yoqutlar bilan bezatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*Daftary, Farhad, *The Ismaili, Their History and Doctrine* (Chapter -Mustalian Ismailism- p.&nbsp;300-310)
*Lathan, Young, *Religion, Learning and Science*
*Bacharach, Joseph W. Meri, *Medieval Islamic Civilisation*
Dovud ibn Ali al-Hoshimiy

**Dovud ibn Ali al-Hoshimiy** () – 750-yilda Abbosiylar xalifaligi davrida Madina va Makkaning birinchi hokimi sifatida xizmat qilgan.

## Hayoti
Al-Hoshimiy Ali ibn Abdulloh ibn al-Abbosning oʻgʻli edi. Hoshimiy ilk ikki Abbosiy xalifalari as-Saffoh (750–754) va al-Mansurning (754–775) amakisi boʻlgan.

Uning jiyani – xalifa as-Saffoh uni 750-yilda Madina va Makka hokimi etib tayinladi. Biroq u oʻsha yilning oʻzida lavozimida vafot etdi. Oʻrniga al-Saffahning togʻasi Ziyod ibn Ubaydulloh keldi.

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
## Manbalar
Rumahis ibn Abdulaziz

**Rumahis ibn Abdulaziz** () — Umaviylar xalifasi Marvon II () davrida Jund Falastin (Falastinning harbiy okrugi) gubernatori va Kordovaning Umaviylar amiri Abdurahmon I () davrida Algeciras hokimi bo‘lgan.
## Manbalar
Sahl ibn Hunayf

**Sahl ibn Hunayf** () – islom paygʻambari Muhammadning kichik sahobalaridan biri. Muhammaddan qirqga yaqin hadis rivoyat qilgani aytiladi. Ali xalifaligi davrida, Ali Roshidun xalifaligining harbiy markazi boʻlmish Kufa shahriga joʻnab ketganida, Sahl ibn Hunayf xalifalikning asosiy poytaxti Madinaga boshqaruvchi etib tayinlangan.

U ehtimol keyinchalik islomni qabul qilgan boʻlishi mumkin. Ali Madinadan ketgach, shahar boshqaruvi u tayinlagan bir necha vakillarga topshirildi. Bu vakillar 660-yilgacha Madina ustidan nazoratni saqlab qoldilar. Sahl 657-yilda poytaxt Madinaning birinchi boshqaruvchisi boʻldi. U bu vazifada atigi bir yil qoldi.

## Adabiyotlar

* 
* 

## Manbalar
Maycon Douglas

**Maycon Douglas Oliveira Silva** (1996-yil 27-avgustda tugʻilgan), **Maycon Douglas** yoki **Maycon** nomi bilan tanilgan — braziliyalik futbolchi. „Dinamo Samarqand“ klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Biografiyasi
2024-yil 29-iyun kuni Oʻzbekistonning „Dinamo Samarqand“ klubi yozgi transfer oynasida braziliyalik Maycon Douglas bilan 2025-yilning oxiriga qadar belgilangan shartnoma imzolanganini eʼlon qildi. 23 yoshli tayanch zona vakili Samarqand jamoasiga erkin agent sifatida qoʻshildi.

## Izohlar


## Manbalar

## Havolalar
* 
* Maycon Douglas Transfermarkt saytida
*
Abduttoyyib Zakiyuddin II

**Said Abduttoyyib Zakiyuddin II** (hijriy 1110-yil Zulqaʼda oyining 12-sanasi/milodiy 1692-yilda vafot etgan, Jamnagar, Hindiston) Dovudiy Bohraning 35- Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat yuritgan. U 34-daʼi Said Ismoil Badruddin I dan keyin bu diniy lavozimga tayinlangan. Said Zakiyuddin hijriy 1085/milodiy 1676-yilda Daʼi al-Mutlaq boʻlgan. Uning Daʼvat davri hijriy 1085–1110/ milodiy 1676–1692-yillar oraligʻiga toʻgʻri keladi. U Mavlono Bharmalning avlodidir.

## Hayoti
Said Abduttoyib hijriy 1038-yilda 29-daʼi Said Abduttoyib Zakiyuddin I davrida tavallud topgan. Boshlangʻich taʼlimni unga bobosi Mavlono Roj bin Mavlono Odamdan bergan. U oliy maʼlumotni dastlab ustozlikdan, soʻngra diniy bilim yurtida olgan. U Qur’onni toʻliq yodlagan. Otasi Said Ismoil Badruddin I 28 yoshida unga *[[Nass (Islom)|nass]]* bergan.

Said Abduttoyib 47 yoshida yaʼni 1676-yilda daʼi lavozimini egallagan va Jamnagarni boshqaruv markazi sifatida saqlab qolgan. U hijriy 1090-yilda Ahmadobodga diniy, iqtisodiy va ijtimoiy tiklanish dasturlarini boshlash uchun tashrif buyuradi.

## Vorisi
Hijriy 1091-yilda oʻgʻli u Said Muso Kalimuddinni oʻziga voris etib tayinlagan.

## Vafoti
Said Zakiyuddin 63 yoshida sogʻligʻining yomonlashganligi tufayli vafot etadi. U Hindistonning Jamnagar shahridagi Mozori Badrida dafn etilgan&#x5B; ** &#x5D;.

## Manbalar

## Havolalar
Ziyad ibn Ubaydulloh al-Harisiy

**Ziyad ibn Ubaydulloh al-Harisiy** () – VIII asrda Abbosiylar xalifaligi davrida 750-yildan 758-yilgacha Madina va Makka shaharlarining hokimi. Madina va Makkaning Abbosiylar xalifaligi tomonidan tayinlangan ikkinchi hokimi edi.

## Hayoti
Singlisi Royta binti Ubayd Alloh birinchi Abbosiy xalifa as-Saffohning otasi boʻlgan Muhammad ibn Ali al-Hoshimiyga turmushga chiqqan edi.

Al-Saffoh amakisi Davud ibn Ali al-Hashimiyni 750-yilda Madina va Makkaning birinchi hokimi etib tayinladi. Biroq u oʻsha yili vafot etdi. Keyin as-Shundan soʻng, Al-Saffah 750-yilda oʻzining togʻasi Ziyod ibn Ubayd Allohni hokim etib tayinladi.

758-yilda al-Mansur (al-Saffohning ukasi va vorisi) tomonidan lavozimidan ozod qilindi. Xalifa al-Mansur uning oʻrniga Muhammad ibn Xolid ibn Abdulloh al-Qosriyni hokim tayinladi.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
## Manbalar
Abdulloh ibn Umar ibn Abdulaziz

**Abdulloh ibn Umar ibn Abdulaziz** () (750-yilda vafot etgan) – Umaviy shahzoda, xalifa Umar II ning () oʻgʻli. 744–745-yillarda Yazid III hukmronligi davrida qisqa muddat Iroq hokimi boʻlib xizmat qilgan. Ushbu lavozimni egallab turgan vaqtida Kufada Abdulloh ibn Muoviya tomonidan uyushtirilgan Aliylar qoʻzgʻolonini bostirgan, biroq Ibn Muoviya Eronning Istahr shahriga qochib ketgan.

Yazid III ning vafotidan keyin taxtni egallagan Marvon II () oʻzining tarafdori, qaysiy an-Nadr ibn Said al-Haroshiyni Iroq hokimi etib tayinlagan, ammo Kalbiylarning koʻpchiligi Abdulloh ibn Umarga sodiqligini saqlab qolgan. Ibn Umar al-Hirada qolgan, Nadr va uning tarafdorlari esa Dayr Hindga joylashgan. Bir necha oy davomida ikkala raqib al-Hira hududi atrofida bir-biriga qarshi jang olib borgan.

Ibn Umar va an-Nadr oʻrtasidagi toʻqnashuv Jaziradagi Banu Robi’a qabilalari oʻrtasida boshlangan xorijiylar qoʻzgʻoloni bilan bir vaqtda tugagan. Marvon II ning taxtni egallashiga hamda uning tarafdorlari boʻlgan Mudar va Qays qabilalariga qarshi xorijiylar Dahhok ibn Qays ash-Shayboniyni oʻzlariga xalifa etib saylagan va 745-yilning boshida Iroqqa bostirib kirib, ikkala raqib Umaviy hokimlarini magʻlubiyatga uchratgan. Nadr Marvonning oldiga Suriyaga qaytib ketgan, lekin Ibn Umar va uning izdoshlari Vositga chekingan. 745-yilning yoziga kelib, Ibn Umar va uning tarafdorlari taslim boʻlgan va hatto Dahhokni xalifa sifatida tan olgan. Ibn Umar Dahhok tomonidan Vosit, Sharqiy Iroq va Gʻarbiy Eronga hokim etib tayinlangan, Dahhok esa gʻarbiy Iroqni Kufadan turib boshqargan. Keyinchalik, Dahhok Marvonning qoʻshini tomonidan Kafartutada oʻldirilganidan soʻng, Umaviylar nazoratini oʻrnatish maqsadida Yazid ibn Hubayra Iroqqa yuborilgan. Ibn Hubayra Kufada xorijiylarni magʻlubiyatga uchratib, Vositga yurish qilgan va u yerda Ibn Umarni asir olgan.

Abdulloh ibn Umar Harron qamoqxonalaridan birida qarindoshi Abbos ibn al-Volid hamda abbosiy Ibrohim ibn Muhammad bilan birga vabodan vafot etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Sardorbek Hoshimov

**Sardorbek Hoshimov** (2003-yil 31-martda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik futbolchi. „Soʻgʻdiyona“ klubi hujumchisi.

## Manbalar
Achchelerando

**Achchelerando** () — surʼatning asta-sekin tezlatilishi. Odatda qisqartirilgan holda *accel.* deb yoziladi.

## Manbalar


## Havolalar
Mansur ibn Jumhur al-Kalbiy

**Mansur ibn Jumhur al-Kalbiy** () – VIII asrda yashagan arab sarkardasi, arab qabilalari rahbarlaridan biri. Uchinchi fitna davrida muhim rol oʻynagan.

Mansur Banu Kalb qabilasining Amir boʻlimi aʼzosi boʻlgan. 744-yil boshida xalifa al-Volid II ni taxtdan agʻdarish uchun uyushtirilgan fitnada ishtirok etgan. Volid oʻldirilganidan keyin uning oʻrniga hokimiyat tepasiga kelgan Yazid III Yaman qabilalari aʼzolarini qoʻllab-quvvatlagan va Mansurni Yusuf as-Saqafiyning oʻrniga Iroq hokimi etib tayinlagan. Ushbu lavozimda qisqa muddat faoliyat olib borgan, chunki oradan koʻp oʻtmay, uning oʻrnini xalifa Umar II ning oʻgʻli Abdulloh ibn Umar ibn Abdulaziz egallagan. Mansur hokimligi davrida Xuroson hokimi Nasr ibn Sayyorning oʻrniga oʻzining ukasi Manzurni nomzod qilib koʻrsatgan, Nasrni lavozimidan boʻshatishga harakat qilgan, ammo Nasr Mansurning oʻzi lavozimdan ketguniga qadar oʻz oʻrnini saqlab qolgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi

**Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi** () – Oʻzbekiston Professional futbol ligasi tomonidan oʻtkazilgan 2-divizion musobaqasi. Pro-liga klublari oʻrtasida 34-Oʻzbekiston chempionati.

6 jamoa ishtirok etadigan Proliga musobaqasiga 11-mart kuni qurʼa tashlandi.

## Umumiy koʻrinish
2025-yilgi mavsumda Oʻzbekiston Pro ligasida 6 ta jamoa ishtirok etishi tasdiqlangan. Oʻtgan mavsumga nisbatan 2 ta jamoaga koʻpaygan liga 4 davraga ajralib, 20 turga boʻlingan holda oʻtkaziladi. Pro ligada 1-oʻrinni olgan klub toʻgʻridan-toʻgʻri Superligaga chiqadi, 2-oʻrin egasi esa oʻtish oʻyinida ishtirok etadi. Oʻzbekiston Professional futbol ligasi tomonidan 2025-yilgi mavsumda foydalanish uchun Adidas Tiro Pro toʻplari xarid qilingan.

## Jamoalar
### Oʻzbekiston Superligasiga chiqqan jamoalar
Buxoro, Mash’al, Qoʻqon 1912 va Shoʻrtan klublari Superligaga chiqqan.
### Pro liganing yangi ishtirokchilari
Lokomotiv va Olimpik klublari Superligadan Pro ligaga tushgan.
### Pro ligani tark etgan jamoalar
2024-yilgi mavsumda Oʻzbekiston Pro ligasida 8-oʻrinni olgan Doʻstlik Toshkent klubi soʻnggi oʻrinni bad etganligi sababli quyi divizion, Oʻzbekiston Birinchi ligasiga tushirildi.
### Stadionlar va klublar manzillari

### Xodimlar va homiylar

### Boshqaruvdagi oʻzgarishlar

## Chet ellik futbolchilar

**Qalin:** oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.

## Turnir jadvali

### 1-tur

### 2-tur

### 3-tur

### 4-tur

### 5-tur

### 6-tur

### 7-tur

### 8-tur

### 9-tur

### 10-tur

### 11-tur

### 12-tur

### 13-tur

### 14-tur

### 15-tur

### 16-tur

### 17-tur

### 18-tur

### 19-tur

### 20-tur

## Natijalar

### Oʻtkazilgan oʻyinlar boʻyicha natijalar
### Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar

## Mavsum statistikasi
* **Mavsumdagi ilk gol**: Javohir Muborakov Toshkentning „Olimpik“ jamoasi tarkibida „Lokomotiv“ jamoasiga qarshi oʻyinda urgan (**2025-yil 3-aprel**)

### Gol mualliflari
 Mavsum holatiga koʻra 57 ta oʻyinda 152 ta gol (har bir oʻyinda oʻrtacha 2.6 tadan gol) urilgan.

### Quruq oʻyin

### Muxlislar tashrifi

#### Turlar boʻyicha

#### Jamoalar boʻyicha

## Yana qarang
* Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
* Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Kubogi
* Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi
* Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi

## Manbalar

## Havolalar
Komiljon Tojiddinov

**Komiljon Tojiddinov** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Metallurg“ klubi yarim himoyachisi.

## Manbalar