Shimoliy Illinois universiteti

**Shimoliy Illinois universiteti** (qisqaramasi: **NIU**) – Illinois shtatining DeKalb shahridagi davlat tadqiqot universitetidir. Shimoliy Illinois universiteti 1895-yil 22-mayda **Shimoliy Illinois shtati oddiy maktabi** sifatida Illinois gubernatori John P. Altgeld tomonidan shtatning kollejda taʼlim oluvchi oʻqituvchilarni tayyorlash tizimini kengaytirish doirasida tashkil etilgan. DeKalb shahridagi asosiy kampusdan tashqari, universitetning Chicago, Naperville, Rockford va Oregon shaharlarida sunʼiy yoʻldosh markazlari mavjud.

Shimoliy Illinois universiteti yettita ilmiy daraja beruvchi kollejlardan iborat. NIU Illinois shtatidagi ikkita davlat universitetlaridan biri hisoblanadi. Shtatdagi bu ikki universitet Milliy kollej atletika assotsiatsiyasi musobaqalarida deyarli barcha sport turlari boʻyicha raqobatlashib kelmoqda.

## Tarixi
Dastlab Shimoliy Illinois universiteti 1857-yilda Illinois shtatining Normal shahrida oddiy maktab sifatida tashkil etilgan. 1895-yilda shtat qonun chiqaruvchi organi **Shimoliy Illinois shtati oddiy maktabini** boshqarish uchun vasiylar kengashini tuzdi.

1917-yil iyul oyida Illinois Senati beshta shtat oddiy maktablari (Sharqiy Illinois shtati oddiy maktabi, Illinois shtati oddiy maktabi, Shimoliy Illinois shtati oddiy maktabi, Janubiy Illinois shtati oddiy universiteti va Gʻarbiy Illinois shtati oddiy maktabi) uchun vasiylik kengashlarini birlashtirdi. Natijada bitta Davlat oddiy maktab kengashi tashkil etildi.

Keyingi ellik sakkiz yil ichida maktab va boshqaruv kengashi bir necha marta nomlarini oʻzgartirdi. 1921-yilda shtat qonun chiqaruvchi organi universitetga **Shimoliy Illinois shtati oʻqituvchilar kolleji** nomini berdi. **Shimoliy Illinois shtati oʻqituvchilar kolleji** talabalarga toʻrt yillik bakalavr taʼlimini berish huquqiga ega edi. 1941-yilda Oddiy maktab kengashi oʻz nomini Oʻqituvchilar kolleji kengashi nomiga oʻzgartirdi. 1951-yilda Oʻqituvchilar kolleji kengashi kollejga taʼlim fanlari boʻyicha magistr darajasini berishga ruxsat berdi va institutning Oliy maktabi tashkil etildi. 1955-yil 1-iyulda shtat qonun chiqaruvchi organi kollej nomini **Shimoliy Illinois shtat kolleji** deb oʻzgartirdi va kollejga oʻqituvchilar taʼlimidan tashqari boshqa sohalarda ilmiy ishlarni taklif qilish orqali oʻz taʼlim xizmatlarini kengaytirishga ruxsat berdi. **Oʻqituvchilar kolleji kengashi** kollejga sanʼat bakalavri va fan bakalavri darajalariga olib keladigan oʻquv dasturlarini qoʻshishga ruxsat berdi. 1957-yil 1-iyulda Bosh Assambleya Shimoliy Illinois shtat kollejini liberal sanʼat universiteti sifatida kengaytirilgan maqomini eʼtirof etish uchun **Shimoliy** **Illinois shtat kolleji** deb oʻzgartirdi.

1965-yilda Illinois shtati oʻqituvchilar kolleji kengashi **Shtat kollejlari va universitetlari boshqaruvchilari kengashi**ga aylandi. 1967-yilda Shimoliy Illinois universiteti, Illinois shtat universiteti va Sangamon shtat universiteti vakolatlari yangi tashkil etilgan regentlar kengashiga oʻtkazildi. 1984-yilda kengash uchta regent universitetlari uchun rektor lavozimini yaratdi. Rektor uchta maktabning ijrochi direktori lavozimini egalladi. Kengash kansleri etib tayinlangan birinchi shaxs oʻsha paytdagi NIU prezidenti William R. Monat edi. Regentlar kengashi va kansler 1995-yil oxirigacha uchta regentlik universitetini boshqargan. 1996-yil 1-yanvarda uchta regentlik universitetlarining har biri uchun vakolatlar har biri faqat bitta universitetga tegishli boʻlgan uchta mustaqil vasiylik kengashiga oʻtkazildi.

2008-yilning 14-fevralida qurollangan shaxs Shimoliy Illinois universiteti kampusidagi talabalarga qarata o‘t otgan.Hodisada besh nafar talaba o‘ldirilgan, yana 17 nafari jarohatlangan.Qurollangan shaxs o‘zini otib o‘ldirgan. Bu otishma tufayli universitet xalqaro omma eʼtiborini tortdi.

### Universitet prezidentlari
Universitetda 13 ta prezident ishlagan.
 
* John Williston Cook (1899-1919)
* J. Stanley Brown (1919-1927)
* Joseph Clifton Brown (1927-1929)
* Karl L. Adams (1929-1948)
* Leslie A. Holmes (1949-1967)
* Rhoten A. Smith (1967-1971)
* Richard J. Nelson (1971-1978)
* William R. Monat (1978-1984)
* Clyde Wingfield (1985-1986)
* John E. La Tourette (1986-2000)
* John G. Peters (2000-2013)
* Douglas D. Baker (2013-2017)
* Lisa C. Freeman (2017-yildan hozirgi kungacha)

## Akademiklar

NIUda 60 dan ortiq bakalavriat yoʻnalishlari, 70 nafar voyaga etmaganlar bilan ishlash sohalari, toʻqqizta kasbiy tayyorgarlikdan oldingi dasturlar va 79 ta magistratura dasturlari va 24 tadoktorantura taʼlim yoʻnalishlari mavjud.Shuningdek, universitetning yettita ilmiy daraja beruvchi universitet kollejlari tashkil qilingan. Shimoliy Illinois universitetining koʻpgina oʻquv dasturlari akademik sifat va qatʼiylikning eng yuqori standartlariga, jumladan biznes, muhandislik, hamshiralik, tasviriy sanʼat va sahna sanʼati va barcha oʻqituvchilarni sertifikatlash dasturlariga javob berish uchun milliy akkreditatsiyadan oʻtgan. 2012-moliya yilida atrof-muhitni oʻrganish, jamiyat yetakchiligi va fuqarolik faolligi boʻyicha yangi oʻquv dasturlari tashkil etildi.

2021-yilda Shimoliy Illinois universiteti Payscale va CollegeNet ijtimoiy mobillik indeksi kollejlari reytingi boʻyicha Qoʻshma Shtatlardagi 97-oʻrinni egalladi. NIU *"US News &amp;amp; World Report"* tomonidan „Milliy universitet“ sifatida tasniflangan. Bu nashrda Shimoliy Illinois universiteti 206 ta milliy universitetlar orasida 177-oʻrinni egallagan (75 ta Milliy universitetlar reytingsiz qolgan). *[[Forbes]]* jurnali 2021-yilda Shimoliy Illinois universitetini 600 ta universitetlar roʻyxatida 386-oʻringa qoʻydi.

#### Ilm va tadqiqot

Shimoliy Illinois universiteti „R2: Doktorantura universitetlari — Yuqori tadqiqot faoliyati“ dasturi qatoriga kiritilgan. Universitet, shuningdek, bir nechta federal fizika laboratoriyalarini, shu jumladan Illinois shtatining Batavia shahridagi Fermi milliy laboratoriyasini boshqaradigan **Universitetlar tadqiqot assotsiatsiyasining** aʼzosi hisoblanadi. Shimoliy Illinois universiteti akselerator texnologiyasi boʻyicha oʻz dasturini kengaytirmoqda.

1963-yilda tashkil etilgan Shimoliy Illinois universitetining Janubi-Sharqiy Osiyo tadqiqotlari markazi (CSEAS) hozirda Janubi-Sharqiy Osiyo xorijiy tillari va mintaqaviy tadqiqotlari uchun federal tan olingan yettita Milliy resurs markazlaridan (NRC) biridir. Shimoliy Illinois universiteti 1974-yildan beri **VI Chet tillari va hududiy tadqiqotlari** (FLAS) stipendiyasi va 1997-yildan buyon bakalavriat **NRC** grantlari bilan taqdirlanib kelinmoqda

## Kampus
Asosiy kampus DeKalbdagi 756 akr maydonda joylashgan. Bu kampus 64 ta asosiy binoni oʻz ichiga oladi.Shimoliy Illinois universitetining qoʻshimcha kampus joylariga Lorado Taft Field (144 akr), Rockford (10 gektar) va Naperville kampuslari (11,2 akr) kiradi.

DeKalbdagi kampusda eng koʻzga koʻringan binolardan biri qal’aga oʻxshash Altgeld zalidir. Bu gubernator John Peter Altgeldning taklifiga binoan qurilgan beshta qal’alardan biri hisoblanadi. Altgeld zalidagi auditoriya 500 kishini sigʻdira oladi. Auditoriya ostidagi qavatda joylashgan eski sport zal hozirda kompyuter sinf xonasiga aylantirildi.

Altgeld yaqinidagi Sharqiy Lagoon kampusida biznes kolleji va 2002-yilda qurilgan Barsema Hall joylashgan. 144 000 kvadrat metrlik Barsema Hall inshootida zamonaviy oʻquv xonalari, fakultet kabinetlari, bir nechta kompyuter laboratoriyalari, bino markazidagi katta atrium hamda 375 oʻrinli auditoriya mavjud.

Holmes talabalar markazida bir nechta dam olish xonalari, kompyuter laboratoriyalari, restoranlar va universitet kitob doʻkoni mavjud. Holmes talabalar markazida bowling, bilyard, PlayStation 4 va Xbox One oʻyinlari mavjud Huskies Den uyi joylashgan. Holmes talabalar markazida 78 xonali mehmonxona ham mavjud. Holmes talabalar markazining bir qismi 2020-yil yanvar oyida taʼmirlash ishlari yakunlanganidan keyin qayta ochildi. 2020-yil yanvar oyigacha markazdagi doʻkon, universitet kitob doʻkoni, Starbucks, Huskie Den Grill, bowling va bilyard xonalari va koʻplab oʻrindiqlar taʼmirlandi.

## Talabalik hayoti

### Dasturlar
NIUning Talabalar bilan ishlash va roʻyxatga olishni boshqarish boʻlimi talabalarning kampusda oʻqish va yashash tajribasini oshirish uchun koʻplab dasturlarga mezbonlik qiladi.

Orientatsiya va birinchi yil dasturlari boʻlimi (OFP) kollejga kirishni taʼminlaydigan UNIV 101 (Universitet tajribasi) va UNIV 201 (Tajriba almashish) oʻtkazadi. Ushbu kreditli, 12 haftalik tanlov kurslari yangi talabalarga NIUga moslashish va kollej va undan tashqarida muvaffaqiyatga erishish uchun zarur boʻlgan koʻnikmalarni rivojlantirishga yordam berish uchun moʻljallangan. 2009-yilning kuzida birinchi kurs talabalarining 62 foizdan ortigʻi UNIV 101 kursiga yozildi.

Yangi Akademik maslahat markazi „qaror qilmagan“ talabalar bilan ular orientatsiya vaqtida kampusga kelgan paytdan boshlab, ular mutaxassislik tanlagunga qadar ishlaydi. Talabalarga yoʻnaltirilgan xodimlar talabalarning taʼlim va hayotiy maqsadlariga mos keladigan maxsus oʻquv rejalarini ishlab chiqishda talabalarga maslahat beradilar.

Resurs markazlari afro-amerikalik, osiyo-amerikalik va latinolik talabalarga, shuningdek, kampusga tashqaridan kelgan va chet ellik talabalarga xizmat qiladi.

Talabalarni jalb qilish va yetakchilikni rivojlantirish markazining talabalarga taklif qiladigan xizmatlari orasida mahalliy va keng qamrovli koʻngillilik imkoniyatlari, jumladan NIU Cares Day, Rake Across DeKalb dasturlari mavjud.

Konsultatsiya va talabalarni rivojlantirish markazi maslahat, baholash, stress qarshi kurashish, tushuntirish, maslahat, trening va taʼlim xizmatlari orqali talabalarning akademik, hissiy, ijtimoiy va madaniy rivojlanishini qo‘llab-quvvatlaydi.

Salomatlikni yaxshilash markazi sogʻlom turmush tarzini targ‘ib qilish bo‘yicha maʼlumotlar, materiallar va tadbirlarni taqdim etadi. Xodimlar tarkibiga toʻrtta sogʻliqni saqlash oʻqituvchisi va sogʻliqni saqlash boʻyicha maslahatchi kiradi.

### Imkoniyatlar
NIUning kampus bolalarni parvarish qilish markazi 6 yoshdan 8 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun yozgi maktab dasturi bilan birga ikki oylikdan besh yoshgacha boʻlgan bolalarga gʻamxoʻrlik qilishni taklif qiladi. Roʻyxatga olish tartibi avval, yangi oila qurgan yoshlar, soʻngra NIU talabalari, NIU professor-oʻqituvchilari va xodimlari tartibida oʻtkaziladi. Bolalarni parvarish qilish markazi Illinois shtati orqali litsenziyalangan va akkreditatsiya qilingan.

Kampus binosida Kampus faoliyati kengashi, Ishga qabul qilish xizmatlari, Konsultatsiya va talabalarni rivojlantirish markazi, Faxriylar dasturi, „The *Northern Star“* talabalar gazetasi, Talabalar uyushmasi hamda Talabalarning ishtiroki va yetakchilikni rivojlantirish bo‘limlari joylashgan.

### Tashkilotlar
NIUda 400 dan ortiq talabalar tashkilotlari, jumladan, lakros, voleybol, regbi, suzish va xokkey kabi koʻngilochar sport klublari mavjud. Guruhlar talabalarning turli sohalarga boʻlgan qiziqishlarni qamrab oladi.

Panhellenik kengash guruhlariga Alpha Delta Pi, Alpha Phi, Alpha Sigma Alpha, Delta Gamma, Delta Zeta, Sigma Kappa, Sigma Lambda Sigma, Lambda Theta Alpha, Sigma Lambda Gamma va Sigma Sigma kiradi.

Milliy Pan-Yelleniya Kengashi birodarlikl va qarindoshlik guruhlariga Alpha Kappa Alpha, Alpha Phi Alpha, Delta Sigma Theta, Iota Phi Theta, Kappa Alpha Psi, Omega Psi Phi, Phi Beta Sigma, Sigma Gamma Rho va Zetai kiradi.

Qardoshliklararo kengash tarkibiga Alpha Epsilon Pi, Alpha Kappa Lambda, Alpha Sigma Phi, Delta Chi, Delta Upsilon, Phi Kappa Psi, Phi Kappa Sigma, Phi Kappa Theta, Phi Sigma Kappa, Omega Delta, Pi Kappa Alphai , Alpha Mu, Sigma Nu va Tau Kappa Epsilon kiradi.

Birlashgan Yunon Kengashining birodarlik va qarindoshlik guruhlariga alfa Kappa Delta Phi, Alpha Phi Gamma, Alpha Psi Lambda, Alpha Sigma Omega, Chi Sigma Tau, Gamma Phi Omega, Kappa Delta Chi, Kappa Pi Beta, Kappa Phi Lambda, Lambda Upsilon Lambda kiradi . Phi, Phi Rho Eta, Sigma Lambda Beta va Tau Phi Sigma kiradi .

Har yili NIUdagi bir qancha yunon tashkilotlari Shimoliy Illinois universitetida uzoq tarixga ega boʻlgan arqon tortishga oʻxshash atletika turniri IFC Tugs musobaqasini oʻtkazadi. NIU Tugs — Shimoliy Illinois universitetidagi sportning noyob versiyasi haqida 1996-yilda "*Tugs Untied* " hujjatli filmida suratga olingan; 37 daqiqalik hujjatli film 2000-yilda Arizona xalqaro kinofestivalida „Arizonadagi eng yaxshi film“ mukofotini qoʻlga kiritdi.

### Sanʼat va madaniyat

NIUning Tasviriy va ijro sanʼati kolleji talabalari va professor-oʻqituvchilari yil davomida badiiy koʻrgazmalar, musiqiy kontsertlar, teatrlashtirilgan va raqs spektakllarini oʻtkazadilar. Bu tadbirlarning koʻpchiligi bepul.

NIU antropologiya muzeyi 2012-yil 12-fevralda Cole Hallda jamoatchilikka ochildi. Antropologiya muzeyidagi antropologik toʻplamlarida asosiy eʼtibor Shimoliy Amerikaning mahalliy kolleksiyalari va Janubi-Sharqiy Osiyodagi madaniy artefaktlarga qaratilgan.

NIU musiqa maktabida NIU jazz ansambli, NIU Steelband va Avalon torli kvarteti joylashgan.

Altgeld zalida bir nechta galereyaga ega boʻlgan NIU sanʼat muzeyi professional ishlarning bir nechta koʻrgazmalariga mezbonlik qiladi. Kampusda shuningdek, Blackwell tarixi muzeyi, Birma sanʼat toʻplami va teatrga asoslangan tarixiy manzaralar toʻplami mavjud.

Aloqa departamenti NIU talabalariga oʻz ishlarini raqobatbardosh tarzda namoyish etish qobiliyatini berish uchun 2002-yilda mediashunoslik professori Laura Vazquez tomonidan yaratilgan „Reality Bytes“ kinofestivaliga homiylik qildi. 2011-yilgi festivalga mamlakat boʻylab va Kuba, Janubiy Afrika va Avstraliyadan 40 dan ortiq arizalar kelib tushgan.

2000-yildan beri Sanʼat va dizayn maktabidagi Vizual aloqa dasturi professor Steve Quinn boshchiligidagi yillik SEEK dizayn konferensiyasiga mezbonlik qiladi. Talabalardan 200 ga yaqin ishtirokchilar konferensiyasini muvofiqlashtirishda yordam berishadi. SEEK da Stefan Sagmeister, Paula Scher, Massimo Vignelli, Chip Kidd, Rick Valicenti, Kyle Cooper, Debbie Millman, Eddie Opara va Aaron Draplin kabi dizaynerlar ishtirok etgan.

## Sport
NIU 1920-yildan 1967-yilgacha Illinos kollejlararo atletik konferensiya aʼzosi edi. Hozirda NIU Huskies Oʻrta Amerika konferensiyasining NCAA I divizionida futbol boʻyicha raqobatlashmoqda. NIUning sport jamoasi 1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshlarida katta shuhrat qozongan.

## Yana qarang
* Shimoliy Illinois universiteti matbuoti
* Shimoliy Illinois universitetida otishma

## Manbalar

## Havolalar
* Northern Illinois Athletics website