Afgʻonistonda Ramazon

**Afgʻonistonda Ramazon** Afgʻonistonda chuqur diniy va madaniy ahamiyatga ega, bu yerda aholining aksariyati Islom diniga eʼtiqod qiladi. Ramazon oʻziga xos anʼanalar, xayriya ishlari va jamoaviy yigʻinlar hamda saxovat amallari bilan ajralib turadi.

## Sanalar va oy koʻrish
Afgʻonistonda Ramazon vaqti islomiy qamariy taqvimga asoslanadi. Uning boshlanishi va tugashi hilol oyini koʻrishga qarab belgilanadi. Sanalarda tafovutlar mintaqaviy oy kuzatuvchi qoʻmitalar, masalan, Afgʻonistonning mahalliy diniy idoralari qarorlari yoki Saudiya Arabistoni eʼlonlari bilan moslashish sababli yuzaga kelishi mumkin. Qoʻshni Pokiston kabi mamlakatlar bilan solishtirganda ham farqlar kuzatilish ehtimoli mavjud.

## Rioya qilish va anʼanalar
Ramazonning birinchi kuni Afgʻonistonda doimo davlat bayrami hisoblanadi. Aholining aksariyati musulmon boʻlgan boshqa mamlakatlardagidek, oy davomida kunduzgi paytda restoran va kafelar yopiq boʻladi.

Ramazon davomida afgʻon musulmonlari tongdan quyosh botishigacha roʻza tutib, ovqat, ichimlik va boshqa jismoniy ehtiyojlardan tiyiladi. Roʻza quyosh botgach iftor vaqtida taom yeyish bilan ochiladi. Anʼanaviy afgʻon iftori koʻpincha sabzavot va goʻshtni sekin pishirib tayyorlanadigan yoqimli shoʻrva bilan boshlanadi, soʻng yangi non va quritilgan mevalar tortiladi – bu kechki dasturxonning sodda, ammo toʻyimli boshlanishini taʼminlaydi.

Roʻzadan tashqari, afgʻonlar masjidlarga ixlos bilan borib, bir necha soatlarini ibodat va tafakkurga bagʻishlaydi. Bu davrda jamoat xizmatlari va xayriya ishlari alohida taʼkidlanib, Ramazonning saxovat va rahm-shafqat ruhini oʻzida aks ettiradi.

Qatayef – buklab tayyorlanadigan quymoq boʻlib, ularni qovurish, pechda pishirish yoki qaymoq, pishloq yoxud yongʻoq bilan toʻldirib, soʻng sharbatga botirish mumkin. Ular iftordan keyingi Ramazon oqshomlari bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, anʼanaviy shirinlik sifatida isteʼmol qilinadi.

### Madaniy amaliyotlar
Hirotda, gʻarbiy Afgʻonistondagi shaharda kuzatiladigan oʻziga xos madaniy odatlardan biri *Ramazon xoniy* yaʼni Ramazon qoʻshiq aytish anʼanasidir. Bu tarixiy urf-odat hanuzgacha madaniy hayotning yorqin qismi boʻlib qolib, mintaqaning boy merosini asrab keladi.

## Jamoaviy va xayriya faoliyatlari
Afgʻonistonda Ramazon jamoa va xayriyaga alohida urgʻu beradi. Oilalar koʻpincha jamoaviy iftorlar uyushtirib, qoʻshnilarni va imkoniyati cheklanganlarni taklif qiladi. Masjidlar va xayriya tashkilotlari muhtojlarga oziq-ovqat tarqatib, hamma oy barakalaridan bahramand boʻlishini taʼminlaydi.

Oʻziga xos anʼanalardan biri – erta tongda dohol (barabanning bir turi) chalib, odamlarni saharlik uchun uygʻotishdir.

## Bayramona kayfiyat orasidagi qiyinchiliklar
Ramazonning bayramona ruhiga qaramay, koʻplab afgʻonlar jiddiy qiyinchiliklarga duch keladi. Mamlakat dunyodagi eng yirik gumanitar inqirozlardan biri bilan kurashmoqda. Ochlik, qashshoqlik va ishsizlikning ortishi bu holatni yanada ogʻirlashtirmoqda. Bu muammolar kundalik hayotda asosiy ehtiyojlarini qondirishga qiynalayotgan koʻplab oilalar uchun muqaddas oyni ham soya ostida qoldiradi.

Shunga qaramay, *Islamic Relief*ning Ramazon tarqatmalari kabi tashabbuslar maʼlum darajada yengillik beradi. Bu saʼy-harakatlar chuqurlashib borayotgan ochlik inqirozi sharoitida zarur taʼminot va qoʻllab-quvvatlashni taqdim etib, himoyaga muhtoj oilalarga umid bagʻishlaydi.

## Manbalar

## Havolalar