Claudio Arrau

**Klaudio Arrau Leon** ( ; 1903-yil 6-fevral — 1991-yil 9-iyun) chililik pianinochi boʻlib, XX asr bastakorlariga, xususan Bax, Betxoven, Shubert, Shopin, Shumann, Liszt va Bramsga barokkoni qamrab olgan keng repertuarni talqin qilish bilan tanilgan. U XX asrning eng buyuk pianinochilaridan biri hisoblanadi.

## Hayoti
Arrau Chilining Chillan shahrida tugʻilgan, Klaudio endigina bir yoshga toʻlganida vafot etgan oftalmolog Karlos Arrau va fortepiano oʻqituvchisi Lucrecia Leon Bravo de Villalbaning oʻgʻli. U Janubiy Chilining avvaldan taniqli oilasiga mansub edi. Uning ajdodi Lorenzo de Arrau, ispan muhandisi, Ispaniya qiroli Karlos III tomonidan Chiliga yuborilgan. Arrau katta buvisi Mariya del Karmen Darok del Solar tomondan Shotlandiya zodagonlari oilasi Glenorchi Kempbelllarning avlodi edi. Arrau katolik sifatida tarbiyalangan, ammo oʻsmirlik davrida undan voz kechgan.

Arrau bolaligidan vunderkind edi va u soʻzlarni oʻqishdan oldin notalarni oʻqiy olardi, lekin koʻplab virtuozlardan farqli oʻlaroq, uning oilasida hech qachon professional musiqachi boʻlmagan. Uning onasi havaskor pianinochi boʻlib, uni pianino bilan tanishtirgan. 4 yoshida u Betxoven sonatalarini chala boshlagan va bir yildan soʻng birinchi kontsertini bergan. Arrau 6 yoshida u bir necha kongressmenlar va prezident Pedro Montt oldida tinglovdan oʻtdi, u juda taʼsirlanib, Arrauning kelajakdagi taʼlimiga tayyorgarlik koʻra boshladi. 8 yoshida Arrau onasi va singlisi Lukresiya bilan birga Germaniyaga oʻqish uchun Chili hukumatining oʻn yillik grantiga yuborildi. U Berlindagi Stern konservatoriyasiga qabul qilindi va u yerda Frants Liszt qoʻl ostida tahsil olgan Martin Krauzning shogirdi boʻldi. 11 yoshida Arrau Lisztning pianino uchun eng qiyin asarlardan biri boʻlgan *Transsendental etyudlarini*, shuningdek, Bramsning *Paganini Variatsiyalarini* ijro eta olar edi. Arrauning birinchi yozuvlari Aeolian Duo-Art pleyeri pianino musiqasi rulonlarida qilingan. Krause Arrauga dars berishning beshinchi yilida vafot etdi va 15 yoshli talaba ustozining vafotidan daxshatgatushdi; Arrau oʻsha paytdan keyin rasmiy oʻqishni davom ettirmadi.

1935-yilda Arrau Iogann Sebastyan Baxning butun klaviatura asarlarini 12 dan ortiq resitallarni tantanali ravishda ijro etdi. 1936-yilda Arrau 5 ta resitaldan ortiq Motsart klaviaturasi bilan toʻliq ishladi va Shubert va Weberning toʻliq tsikllarini taqdim etdi. 1938-yilda Arrau birinchi marta Mexikoda Betxovenning toʻliq pianino sonatalari va kontsertlarini berdi. Arrau buni hayoti davomida bir necha bor takrorlagan, jumladan Nyu-York va Londonda. U 20-asrda Betxoven boʻyicha yetakchi kompozitorlardan biriga aylandi.

1937-yilda Arrau nemis fuqarosi boʻlgan mezzosoprano Rut Shnayder (1908-1989) bilan turmush qurdi. Ularning uchta farzandi bor edi: Karmen (1938-2006), Mario (1940-1988) va Kristofer (1959). 1941-yilda Arrau oilasi Germaniyadan Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtdi va oxir-oqibat Duglaston, Kvins, Nyu-York shahriga joylashdi, Arrau qolgan yillarini shu yerda oʻtkazdi. 1979-yilda u ikki tomonlama AQSh-Chili fuqaroligini oldi 1982-yil 17-avgustda PolyGram yozuvlar kompaniyasi tomonidan tarixdagi klassik musiqaning birinchi diski chiqarildi, uning mazmuni Klaudio Arrau ijrosidagi Chopin valslaridan iborat edi.

Arrau 1991-yil 9-iyunda 88 yoshida Avstriyaning Murzzuschlag shahrida 8-iyun kuni ichak tutilishini tuzatish uchun oʻtkazilgan shoshilinch jarrohlikning asoratlari tufayli vafot etdi. Uning hoki oʻzi tugʻilgan Chillan shahrida, Chilida dafn etilgan.

## Musiqadagi ohang va yondashuv
Arrau aqlli va chuqur fikrlovchi tarjimon edi. Sayohat paytida u juda koʻp kitob oʻqidi va o'z ona tilisi ispan tilidan tashqari ingliz, italyan, nemis va fransuz tillarini ham oʻrgandi. Yigirma yoshida u Yungning psixologiyasi bilan tanishdi.

Arrauning musiqaga munosabati juda jiddiy edi. U nafaqat natijaga sodiqlikni, balki xayolotdan foydalanishni ham targʻib qildi. Garchi u faoliyatining o'rtalariga kelib tez-tez sekin va kutilmaganda tempni oshirib kuylarni chalsada, u oʻz karyerasining boshida ajoyib virtuoz sifatida obroʻga ega edi, bu obroʻni oʻsha vaqtda Balakirevning Islomey va Lisztning Paganini etyudlari kabi kompozitsiyalari qoʻllab-quvvatladi. Biroq, karyerasining oxirida ham u koʻpincha jonli kontsertlarda studiyadagi yozuvlarga qaraganda kamroq vazminlik bilan chalishashga moyil edi.

Arrau juda kuchli pianinochi edi; hatto umrining oxirlarida ham u har doim juda katta, og'ir kontsertlar, jumladan Betxovenning imperator kontserti va Bramsning № 1 fortepiano kontserti kabi asarlarni ijro qilgan.

## Hissalari
Arrau tez-tez resitali ijrochi boʻlgan: 40 yoshdan 60 yoshgacha u juda katta repertuarga ega boʻlgan mavsumda oʻrtacha 120 ta kontsert bergan. Bir paytlar u Bax, Motsart, Betxoven va Shopenning toʻliq klaviatura asarlarini ijro etgan; shu bilan birga, Alkan va Busoni kabi bastakorlarni dasturlashtirib, List repertuarining noaniq burchaklarini yoritib berdi. Taxminlarga koʻra, Arrauning umumiy repertuari 76 ta resitali konsertni oʻz ichiga oladi, u ham biz bilgan orkestr bilan 60 ga yaqin asarlarni hisobga olmaganda.

Arrau Shumann, Shopen va Listning pianino musiqasining katta qismini yozib oldi. U Peters Urtext nashri uchun Betxovenning toʻliq pianino sonatalarini tahrir qildi va 1962-1966-yillarda ularning barchasini Philips maqolasiga chop etdi. U deyarli barchasini 1984-1990-yillarda Motsartning toʻliq pianino sonatalari bilan birga yana bir bor yozib oldi. Shubert, Brahms va Debussi haqidagi yozuvlari bilan ham mashhur. 88 yoshida vafot etganida, Yevropa kontserti paytida Arrau Baxning toʻliq asarlarini klaviatura uchun yozib olish ustida ishlagan, shuningdek, Gaydn, Mendelson, Reger va Busoni va Bulezning baʼzi qismlarini tayyorlagan. uchinchi pianino sonatasini ham mahorat bilan ijro etgan.

2021-yil 26-mart kuni Pristine Classical Arrauning 1988-yildagi sonidan remaster qilingan, "[RCA] kassalarida sotilgan „eng ajoyib“ 1942-yilda RCA studiyasi tomonidan 46 yi davomida yozilgan Baxning Goldberg Variatsiyalarining „tovushli taʼmiri“ni chiqardi.

## Manbalar


## Havolalar

* ArrauHouse . Klaudio Arrau boʻyicha keng qamrovli veb-sayt
* Français Arrau sayti Klaudio Arrau: Diskografiya, repertuar va maʼlumotlar.
* Klaudio Arrau uchun biografik eskiz
* Remembering Claudio Arrau on the tenth anniversary of his passing vafot etganining oʻn yilligida eslash Uniteldan
* Decca & Philips’ning Klaudio Arrauning tarjimai holi va diskografiyasi
* Marston Recordsning Klaudio Arrau tarjimai holi
* Answers.com saytidan Klaudio Arrauning tarjimai holi
* Arrauning keng qamrovli diskografiyasi 
* Biography of Claudio Arrau (2008 yil 24 martda arxivlangan) 
* Klaudio Arrauning tarjimai holi 
* Encyclopædia Britannica Online dan Klaudio Arrau maqolasi
* Claudio Arrau
* Arrau muzeyi
* 
* Klaudio Arrau bilan pianino darslari: uning falsafasi va texnikasi boʻyicha qoʻllanma Viktoriya A. fon Arx