open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Konkistadorlar

**Konkistadorlar** (ispancha conquistador — zabt etuvchi) — Amerika kashf etilgach, u yerga yangi yerlar zabt etish maqsadida yoʻl olgan ispan avantyuristlari. K. yurishlari davomida mahalliy aholi qirgʻin qilingan, asoratga solingan, talon-toroj etilgan. K.ning eng mashhur yoʻlboshchilari: P. Alvarado, Nunyes de Balboa, P. Valdiviya, D. Velaskes, G. X. Kesada, E. Kortes, F. Pisarro.

## Manbalar
Kondor

**Kondor** () — Eronning Alborz ustoni Karaj okrugi Asara tumani Adaran qishloq okrugiga qarashli qishloq.

2006-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, hudud Tehron viloyati tarkibida bo'lganida, aholi soni 429 xonadonda istiqomat qiluvchi 1,498 kishini tashkil qilgan. 2016-yilgi eng soʻnggi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra esa, aholi soni 675 ta xonadonda yashovchi 1922 kishiga koʻpaygan, bu vaqtga kelib, okrug viloyatdan ajratilib, yaqinda tashkil etilgan Alborz ustoni tarkibiga kiritilgan. Hudud okrugdagi eng gavjum qishloq hisoblangan.

## Manbalar
Marquis de Condorcet

**Marquis de Condorcet** (1743.17.9, Ribmon, SenKanten yaqini — 1794.29.3, Burla-Ren) — fransuz faylasufi, maʼrifatparvar, siyosiy arbob. Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1769). 1777-yildan Parij Fanlar akademiyasining doimiy kotibi. "Ensiklopediya" nashr etishda hamkorlik qilgan, keyinchalik inqilobda qatnashgan, 1791-yilda Qonun chiqaruvchi majlisga saylangan, Konventda jirondachilar tarafida boʻlgan. Falsafada deizm va sensualizm tarafdori. "Inson aql-zakovati taraqqiyoti tarixiy koʻrinishlarining eskizi" (1794) asarida tarixiy taraqqiyot gʻoyasini rivojlantirgan; bu gʻoyaning asosi aql-idrokni kamolga yetkazishdan iborat.

## Manbalar
Konklav

**Konklav** ( — berk xona) — Rim papasini saylash maqsadida chaqiriladigan kardinayalar yigʻini (1274-yildan), shuningdek, yigʻin oʻtkaziladigan bino. Yigʻin tashqi dunyodan butkul ajratib qoʻyilgan binoda oʻtadi. Konklav oʻtkazish tartibi XIII-asrda papa Grigoriy X tomonidan belgilangan. Keyingi papalar bu tartibga juzʼiy aniqlik va tuzatishlar kiritgan. Papa saylash uchun qatnashchilarning 3 dan 2 qismi ovoz berishi va yana qoʻshimcha bir ovoz berilishi talab qilinadi. Konklav qatnashchilarining soni 120 dan oshmasligi kerak.

## Yana qarang.

* Rim papasini
* Katolitsizm
* Xristianlik

## Manbalar
Konkret musiqa

**Konkret musiqa** - tabiiy va sunʼiy tovush-sadolarni yozib olish hamda ularni qayta ishlov natijasida hosil boʻladigan musiqa asarlari, musiqiy avangardizm oqimlaridan biri. Zamonaviy texnik vositalar (magnitofon, miksher pulti, mini-disk yozuv moslamalari va boshqalar) yordamida birlamchi mahsulot (ovoz)larni oʻzgartirish, aralashtirish orqali yaratiladi. Konkret musiqada, asosan, tabiatdagi turli tovushlar hamda hayotiy shovqinlardan, shuningdek, inson ovozi, cholgʻu sadolaridan foydalaniladi. Konkret musiqa 20-asrning 2-yarmidan rivoj topgan (ixtirochisi fransuz akustik muhandisi P. Shef-fer: "Turniket", "Temir yoʻl etyudi" asarlari, 1948 va boshqalar); targʻibotchilari: kompozitorlar P. Bulez, P. Anri. O. Messian, Ya. Ksenakis, A. Jolive va boshqa Hozirda aksariyat Konkret musiqa namunalari kinofilm, multfilm, spektakllarga moʻljallangan "musiqali fon" vazifasini bajaradi.

## Manbalar
Konkretsiyalar

**Konkretsiyalar** (lotincha concretio -qoʻshilib ketish, oʻsish, quyuqlanish) — kimyoviy tarkibi va shakliga koʻra, oʻzi joylashgan jinsdan farqlanuvchi va diagenezda yuzaga keluvchi choʻkindi togʻ jinslaridagi yoki hozirgi choʻkindilardagi dumaloq shaklli mineral hosilalar. K. bir yoki turli minerallar agregatlaridan iborat boʻlib, diametri bir necha mm dan oʻnlab sm gacha yetadi. K., asosan, fosforit, pirit, markazit, baʼzan siderit, barit kabi minerallardan tashkil topadi. Organik qoldiqlar atrofida tarqoq mineral moddalarning toʻplanishidan hosil boʻladi. K. turli geologik davr qatlamlarida va hozirgi zamon okean choʻkindilarida ruda toʻplamlarini shakllantiruvchi temir va marganets oksidlari K. keng tarqalgan.

## Manbalar
Konkurs

**Konkurs** (lotincha: concursus — toʻqnashish, uchrashish) — ishtirokchilar, takdim etilgan ishlar va hokazo orasidan eng yaxshilarini tanlab, saralab olish uchun oʻtkaziladigan musobaqa (qarang Tanlov).

## Manbalar
Dmitriy Konovalov

**Dmitriy Petrovich Konovalov** (1856.22.3, hozirgi Dnepropetrovsk viloyati — 1929.6.1, Leningrad) — rus kimyogari. Akademik (1923-yildan). Eritmalarning kimyoviy nazariyasi asoschilaridan biri. Petrograd texnologiya instituti (1915-1918), Konchilik instituti (1918— 22) professor Petrograd oʻlchov va ogʻirliklar Bosh palatasi prezidenti va texnologiya instituti professor (1922-yildan). Asosiy ilmiy tadqiqot ishlari kimyoviy termodinamika va kinetikaga oid. Konovalov eritmalarning gaz va suyuq fazalaridagi komponentlarining nisbiy tarkibi bugʻ bosimiga hamda ikkita suyuq fazadan iborat sistemalarning qaynash temperaturasiga bogʻliklik qonunlarini (Konovalov qonunlari) kashf etgan (1881—1884).

## Manbalar
Konovalov reaksiyasi

**Konovalov reaksiyasi** - alifatik va alitsiklik, shuningdek, yogʻaromatik birikmalardagi vodorod atomini suyultirilgan nitrat kislota bilan nitrolab nitroguruhga almashtirish reaksiyasi (suyuq fazali nitrolash):RH+HNO3 -> RNO2+ H2OBunda R — alkil, sikloalkil, arilalkil.

Konovalov reaksiyasi normal yoki yuqori bosim ostida amalga oshiriladi. Reaksiya tezligi va nitrobirikmalar hosil boʻlishi temperaturaga, nitrat kislota konsentratsiyasiga hamda boshlangʻich birikmaning tuzilishiga bogʻliq. Agar almashinish assimmetrik uglerod atomida roʻy bersa, optik faol nitrobirikmalar hosil boʻladi. Uchlamchi uglerod atomidagi vodorod juda oson, ikkilamchi uglerod atomidagi vodorod qiyinroq, birlamchi uglerod atomidagi vodorod juda qiyin almashinadi. Tarkibida uchlamchi uglerod atomi boʻlgan alitsiklik uglevodorodlar 9—10%li, almashinganlari esa 20% li NHO3 bilan nitrolanadi. Yogʻ-aromatik uglevodorodlarni nitrolash jarayoni a — holatdagi yon zanjirda kechib, reaksiya pirovar-dida, asosan, mononitrobirikmalar hosil boʻladi. Konovalov reaksiyasi sanoatda nitroalkanlar va sikloalkanlar olishda, shuningdek, lab. amaliyotida uglevodorodlarning tuzilishini aniqlashda qoʻlla-niladi. Reaksiyani 1888-yilda M. I. Konovalov kashf etgan.

## Manbalar
Konovalov qonunlari

**Konovalov qonunlari** - muvozanat holatidagi ikki komponentli sistemaning suyuq va bugʻ fazalar tarkibining temperatura yoki bosim oʻzgarishiga bogʻlikligini ifodalaydigan 3 qonun. 1-qonun — oʻzgarmas temperaturada (T-const) bugʻ tarkibida eritmadagiga qaraganda koʻproq (yoki ozroq) miqdorda boʻlgan komponentning konsentratsiyasi ortganda eritmaning bugʻ bosimi ham ortadi (yoki kamayadi). 2-qonun — oʻzgarmas temperaturada muvozanat bosimining eritma tarkibiga yoki oʻzgarmas bosimda (P-const) qaynash temperaturasi (kondensatsiya)ning konsentratsiyaga chiziqli bogʻliqligining ekstremum nuqtasida muvozanatda boʻlgan suyuqlik va bugʻ tarkiblari mos keladi. 3-qonun — oʻzgarmas temperatura va bosimda suyuq eritma bilan bugʻ tarkibi bir yoʻnalishda oʻzgaradi. Konovalov qonunlari suyuq va bugʻ fazalaridan iborat ikki komponentli sistemalar uchun 1881—84 yillarda D. P. Konovalov tomonidan nazariy asoslangan va amaliy tasdiqlangan. 1876—78 yillarda J. U. Gibbs bu qonunlarni umumlashtirgan holda keltirib chiqargan. Konovalovning 2- qonuni koʻpincha Gibbs-Konovalov qonuni deb ataladi; uni koʻp komponentli sistemalarga ham tatbiq etish mumkin. Konovalov qonunlari fazalar muvozanati diagrammalarini tuzishda, suyuqlik — bugʻ muvozanati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni amaliy jihatdan tahlil qilishda, moddalarni rektifikatsiya yoʻli bilan ajratish usullarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega.

## Manbalar
Konrad yuzasi

**Konrad yuzasi** (avstriyalik geofizik V. Konrad (1876—1962) nomidan) — Yer poʻstining "granit" va "bazalt" qatlamlarini ajratib turuvchi shartli chegara. Seysmik toʻlqinlar oʻtish tezligining oʻsib borishi bilan aniqlanadi. Soʻnggi tadqiqotlarda ushbu chegaraning aniq emasligi (baʼzan esa umuman yoʻqligi) maʼlum boʻldi.

## Manbalar
Konsalting

**Konsalting (maslahat berish)** -bu biznes-jarayonlarni optimallashtirish, faoliyatning asosiy ko‘rsatkichlarini oshirish va takomillashtirish bo‘yicha keng ko‘lamli iqtisodiy, sanoat, tijorat va boshqa masalalar bo‘yicha korxonalar rahbarlari va xususiy tadbirkorlarga pullik ekspert maslahatlarini berishdir. Konsaltingning maqsadi boshqaruv tizimining ( boshqaruv ) belgilangan maqsadlariga erishishida yordam berishdir.

Boshqacha qilib aytganda, konsalting - bu  boshqaruvchilarning muayyan muammoni hal qilish maqsadida moliyaviy, huquqiy, texnologik texnik, ekspert faoliyati kabi keng ko‘lamli masalalar bo‘yicha ekspertlardan oladigan maslahatlari. Konsalting kompaniyalari faoliyatning muayyan sohalariga (masalan, moliyaviy, kadrlar, yuridik, marketing, tashkiliy, strategik va boshqalar) ixtisoslashgan. ) .

Konsaltingning asosiy vazifasi mijozning mavzu sohasi va muammolarini hisobga olgan holda ilmiy-texnikaviy, tashkiliy-iqtisodiy yechimlarni ishlab chiqish va ulardan foydalanish istiqbollarini tahlil qilish, asoslashdan iborat.

## Konsalting qanday holatlarda kerak bo‘ladi?

* Kompaniyaga yangi g‘oyalar kerak bo‘lganda;
* Kompaniya tajriba va malakaga ehtiyoj sezsa;
* Korxona rahbariyati orasida muhim masala bo‘yicha yakdillik yo‘q bo‘lib, xolis maslahat olish uchun tashqaridan fikr talab etilsa;
* Loyihani yakuniga yetkazish uchun kompaniya yordamga muhtoj bo‘lsa;
* Kompaniyadagi o‘zaro aloqalarning yaxshi yo‘lga qo‘yilmaganligi tufayli darajalar va bo‘linmalar o‘rtasida bo‘g‘in bo‘la oladigan mutaxassisga ehtiyoj bo‘lsa.

## Maqsadlar va vazifalar
Konsalting firmalari bozorni o‘rganish va prognozlash (tovar, xizmatlar, qimmatli qog‘ozlar litsenziyalari), narxlar; turli obyektlarning texnik-iqtisodiy asoslarini ishlab chiqish; marketing tadqiqotlarini o‘tkazish; eksport strategiyasini ishlab chiqish kabi xizmatlarni ko‘rsatadi. Konsalting xizmati, shuningdek, yangi tashkilotlarni yaratish uchun ta’sis hujjatlari paketlarini tayyorlashdan iborat bo‘lishi mumkin.

## Konsalting turlari
Uslubi bo'yicha:

* Ekspert maslahati
* Jarayon bo'yicha maslahat
* Ta’lim bo'yicha konsalting

Mavzu:

* IT konsalting
* Raqamli konsalting
* Boshqaruv bo'yicha konsalting
* Marketing bo'yicha konsalting
* Ekologik konsalting
* HR konsalting
* Yuridik konsalting
* Korporativ ta’lim sohasida konsalting
* Harbiy konsalting
* Strategik konsalting
* Eksport -konsalting

Mahalliylashtirish bo‘yicha:

* Tashqi konsalting
* Ichki konsalting
* Xalqaro konsalting

## Manbalar


## Adabiyot

* Консалтинг // Казахстан. Национальная энциклопедия (рус.). — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III. — . (CC BY-SA 3.0)
* 

## Havolalar
Konsedimentatsion burmalanish

**Konsedimentatsion burmalanish** (lot. con — birga, bir vaqtda va sedimentum — choʻkish) — choʻkindi jinslarning hosil boʻlish va toʻplanish jarayonlari bilan birgalikda kechadigan tektonik harakat. Konsedimentatsion burmalanish terminini geologiyaga birinchi marta rossiyalik geolog S. S. Shuls kiritgan (1948). Konsedimentatsion burmalanishda choʻkindi jinslarning katlamlanish qalinligi koʻp yoki oz tarqalgani ularning burmalanishiga bogʻliq. Choʻkindi jinslarining paydo boʻlishidan keyin sodir boʻladigan burmalanish postsedimentatsion burmalanish deb ataladi. Odatda, antiklinal burma yadrosida kanotlaridagiga nisbatan bir xil yoshdagi yotqiziqlar qalinligining koʻrinishi va koʻpincha litologik tarkibining oʻzgachaligi bilan ifodalangan. Uzlukli burmalanish obl.larda keng rivojlangan. Choʻkindi jinslarni oʻrganishda Konsedimentatsion burmalanishning ahamiyati katta.

## Manbalar
Konsensus

**Konsensus** (lotincha consensus – yakdillik, kelishuv) – xalqaro shartnomalar tuzishda parlament yoki kengashlarda tegishli qaror qabul qilish; bunda rasman eʼtiroz bildirilmasa, ishtirokchilarning umumiy roziligi asosida rasmiy ravishda ovoz berilmaydi. Konsensus usuli, shuningdek, BMT organlarida tan olingan boʻlib, shu tashqilot doirasida oʻtkaziladigan xalqaro konferensiyalar va kengashlarda qoʻllanadi.

## Manbalar
Konsepson

**Konsepson** — Chilining markaziy qismidagi shahar. Bio-Bio viloyatining maʼmuriy markazi. Temir yoʻl tuguni. Tinch okean sohilidagi port. Aholisi 362,6 ming kishi (1997). Mamlakatning muhim transport-iqtisodiy markazi. Mashinasozlik, neftni qayta ishlash, toʻqimachilik (ip gazlama, jun gazlama), oziq-ovqat (jumladan, un tortish, shakarqand, konserva) sanoatlari rivojlangan. Konsepson yaqinidan toshkoʻmir olinadi, metallurgiya zavodi qurilgan. Universitet bor. Shaharga 1550-yilda asos so-lingan. 1960-yilgi zilzilada vayron boʻlgan, keyinchalik qayta tiklangan.


Fayl:Centronocheconce.jpg
Fayl:Arco de Medicina UdeC.jpg
Fayl:Moderno Edificio en Concepción.jpg
Fayl:Desembocadura del Biobío.jpg
Fayl:Ex Catedral de Concepción.jpg
Fayl:Biobus01.jpg
Fayl:Hotel El Araucano.JPG
Fayl:Plaza de Armas Concepción.jpg


## Manbalar

## Havolalar
* Concepción 
* Encyclopedia Britannica — Concepción
Andrey Kononov

**Kononov Andrey Nikolayevich** (1906.27.10, Peterburg — 1986.30.10, Leningrad) — turkiyshunos.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1979), akademik (1974), filologiya fanlari doktori (1948), professor (1950). Leningrad sharq tillari institutini tugatgan (1930), shu institutda oʻqituvchi (1932—38), professor (1950-yildan). Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutining Leningrad boʻlimi direktori (1961-63).

Ikkinchi jahon urushi yillarida Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida, ayni vaqtda Oʻrta Osiyo universitetida ishlagan (1943—45).

K. tadqiqotlari turkiy tillarni oʻrganishga, sharqshunoslik tarixiga oid. U „Oʻzbek tili grammatikasi“ (1948, 1960), „Hozirgi oʻzbek adabiy tilida koʻmakchilar“ (1951), „Hozirgi turk adabiy tilining grammatikasi“ (1955), „Hozirgi oʻzbek adabiy tilining grammatikasi“ (1960) va boshqa ilmiy asarlarida oʻzbek adabiy tili masalalarini tadqiq etgan. „Mahbubul-qulub“ va „Shajarayi tarokima“ asarlarining yigʻma matnini tuzib, nashrga tayyorlagan. V. M. Jirmunskiy bilan hamkorlikda „Kitobi dadam Qoʻrqut“ (1962)ni nashr ettirgan. Sharqshunoslarning 23-xalqaro kongressida (London, 1954), Turkiya Tilshunoslar jamiyati kongresslarida (Anqara, 1957, 1966), Sharqshunoslarning 25-xalqaro kongressida (Moskva, 1960) oltoyshunoslar shoʻʼbasi ishlariga rahbarlik qilgan. Turkiya tilshunoslik jamiyati (1957), Vengriya sharqshunoslari ilmiy jamiyati (1970), Polsha sharqshunoslari ilmiy jamiyati (1974), Vengriya Fanlar akademiyasi faxriy aʼzosi (1973).

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Grammatika yazika tyurkskix runicheskix pamyatnikov, VII-IX vv., L., 1980.
Nikolay Konrad

**Nikolay Iosifovich Konrad** [1891. 1(13).3, Riga — 1970.30.9, Moskva] — sharqshunos olim. Rus yaponshunosligi maktabi asoschisi, akademik. (1958). Peterburg universiteti va Amaliy sharqshunoslik akademiyasini tugatgan (1912). Asosiy ilmiy ishlari Yaponiya, Xitoy va Koreya adabiyoti, tilshunosligi, tarixi va madaniyati tarixiga bagʻishlangan. Shu mamlakatlar xalqlarining yozma yodgorliklarini rus tiliga tarjima qilgan. Osiyo va Yevropa mamlakatlari tarixiy taraqqiyotini chuqur tahlil qilish Konradga Sharq va Gʻarbning tarixiy va madaniy taraqqiyotini qiyoslab, qator muhim muammolariga butunjahon tarixiy jarayonining yagonaligi pozitsiyasidan yondashish imkonini berdi. Alisher Navoiy ijodi boʻyicha ham tadqiqotlar olib borgan.

## Manbalar

* Zapad i Vostok, M., 1972.
Konserva

**Konserva** (lotincha: conservare — saqlamoq) — hayvon yoki oʻsimlik mahsulotlaridan maxsus ishlov berilib, uzoq muddat saqlash uchun tayyorlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari. Jahonda K.ning 1000 dan ortiq xili ishlab chiqariladi. K. goʻsht, goʻsht-oʻsimlik, sut, baliq, sabzavot, meva va boshqalardan tayyorlanadi. Konservalash oziq-ovqat mahsulotlar toʻyimliligini saqlashga yordam beradi. Koʻpincha, ortiqcha qismlari (qobigʻi, urugʻi, suyagi, tomiri va hokazo) olib tashlanishi, moy va shakar qoʻshilish hisobiga mahsulotlarning toʻyimliligi oshadi. Konservalangan mahsulotlarning vitamini qisman (5— 7%) kamayadi. K. buzilib qolmasligi uchun salqin va quruq joyda saqlanishi lozim. K.tayyorlanadigan apparatlarning koʻpi avtomatlashtirilgan. Aholini yil boʻyi sabzavot va mevalar bilan taʼminlashda, turistik sayohatlarda K.ning ahamiyati katta (yana qarang Konserva sanoati).

## Manbalar
Konserva sanoati

**Konserva sanoati** - oziqovqat sanoati tarmogʻi, tez boʻziladigan oʻsimlik va hayvonot mahsulotlari (meva, sabzavotlar, sut, goʻsht, baliq)ni uzoq muddat saqlash maqsadlarida qayta ishlaydi, yarim fabrikatlar va germetik yopiq idishlarda isteʼmolga tayyor konservalar ishlab chiqaradi.

Sanoat usulida konservalar ishlab chiqarish 19-asr boshlarida rivojlandi. Oʻzbekistonda Konserva sanoati 20-asr boshlarida paydo boʻldi. 1913-yilda hozirgi Oʻzbekiston hududida kustar usul bilan mahsulot tayyorlaydigan 3 kichik konserva korxonasi boʻlib, ularda jami 200 ming banka konserva ishlab chiqarilgan. Oʻzbekistonda konserva sanoati 30-yillarda rivojlandi. Asosan, meva va sabzavotlardan konservalar ishlab chiqarila boshlandi. 1929-yil Yangiyoʻl konserva zavodi, 1932-yil Toshkent konserva zavodi ishga tushirildi. 1940-yillar boshida Samarqandda konserva zavodlari qurildi. Namangan konserva zavodi ham kengaytirildi. Urushdan keyingi yillarda Fargʻona, Andijon, Shahrisabz va boshqa shaharlarda oʻnlab konserva zavodi ishga tushirildi, eskilari kengaytirildi va zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlandi. 1975-yilda "Oʻzmevasabzavotuzumsanoat" konserni korxonalarida 490 mln. shartli banka konserva mahsulotlari ishlab chikarildi. 1985-yilda sobiq Ittifokda alkogolizmga qarshi Qonun qabul qilingach, vino zavodlarida turli uzum va meva sharbati ishlab chikarila boshlandi. 1986—89 yillarda konserva ishlab chiqarish 2-marta koʻpaydi. Konserva korxonalari, asosan, "Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi tarkibiga kiradi. Asosiy mahsulotlari — meva kompotlari, murabbo, jem, sharbatlar, marinadlangan va tuzlangan sabzavotlar, pomidor pastasi, quritilgan mevalar (qoqilar).

Konserva mahsulotlari ishlab chiqarishda "Oʻzbekbirlashuv" ning ulushi ham salmoqli. "Oʻzbekbirlashuv" tizimida 54 konserva korxonasi bor. Oʻzbekistondan Germaniya, Polsha, Italiya, Malayziya, Yaponiya kabi mamlakatlarga turli meva va sabzavotlar konservalari, pomidor pastasi, mayiz, turli qoqilar eksport qilinadi. Respublikada 90-yillardan koʻpgina jamoa xoʻjaliklarida kichik konserva zavodlari va sexlari ishga tushirildi. Ixtisoslashtirilgan yirik bogʻdorchilik, uzumchilik, sabzavotchilik xoʻjaliklari konserva zavodlariga xom ashyo yetkazib beradi. Respublika Konserva sanoati korxonalari yiliga 12 mlrd. shartli banka mahsulot ishlab chiqarish quvvatiga ega (2000). 1995-yilda 50 dan ortiq agrofirma ishladi (meva-sabzavot, konservalari ishlab chiqarishga moslashgan "Qashqadaryo", "Namangankonserva", "Samarqand", "Kishmish", "Uchkoʻprik", "Quvasoy" va boshqalar). 2000-yilda Oʻzbekistonda 480,4 mln. shartli banka (jumladan, "Oʻzbekbirlashuv" aksiyadorlik kompaniyasida 53,1 mln. banka) mevasabzavot konservasi ishlab chikarildi. "Toʻraqoʻrgʻon shirinliklari", "Buloʻngur mevalari" firmalarida meva qoqilari va mayiz tayyorlanadi.

"Oʻzbaliq" aksiyadorlik kompaniyasi korxonalarida dudlangan baliq, Moʻynoq baliq konserva kti (1941)da chetdan olib kelinadigan xom ashyodan turli baliq konservalari ishlab chiqariladi.

Akramjon Azizov.

## Manbalar
Konservalash (maʼnolari)

**Konservalash**:

* Konservalash — oziq-ovqat mahsulotlarini uzoq muddat saqlash usuli; konserva tayyorlash.
* Konservalash (tibbiyot) (tibbiyotda) -donor qoni va uning hujayraviy elementlari (eritrotsitlar, leykotsitlar, trombotsitlar)ni organizmdan tashqarida uzoq muddat saqlash.
Konservatizm

**Konservatizm** — ijtimoiy va madaniy hayotda anʼana va vorislik gʻoyasiga tayanuvchi xilma-xil gʻoyaviy siyosiy va madaniy oqimlar majmui. Tarixda konservatizm turli shakllarda namoyon boʻlgan, lekin, umuman olganda, mavjud va barqaror ijtimoiy tizimlar hamda meʼyorlarga moyillik, inqilob va keskin islohotlarni qabul qilmaslik — konservatizmga xos asosiy xususiyat hisoblangan. Ijtimoiy oʻzgarishlar yuz berayotgan sharoitda konservatizm eski tartiblarni qayta tiklash, boy berilgan mavqelarni asl holiga qaytarish va oʻtmishni ideallashtirishda koʻrinadi. "Konservatizm" termini birinchi bor fransuz adibi F. Shatobrian tomonidan qoʻllangan hamda 18-asr oxirida Buyuk fransuz inqilobi davrida aristokratiya mafkurasini ifodalovchi qarashlar yigʻindisini bildirgan. Kapitalizm qaror topayotgan davrda konservatizm gʻarbda liberalizm va sotsializmga qarshi turgan.

Sivilizatsiyalarga qarab konservatizmning aynan qaysi qadriyatlarni saqlab qolishi farq qiladi, masalan, g’arb olami cheklangan hokimiyat, xristian an’analarini asrab qolishga harakat qilishsa, Hindistonda kasta tizimini, sharqiy osiyoda kattalarga hurmat, kollektivlikka urg’u beriladi, islomiy sivilizatsiyada esa kuchli ijtimoiy tartib, ota-onaga hurmat, jinslar rollarini saqlashga urg’u berishadi. An’anaviy oilalarni, mahalliy dinni  saqlab qolish, bir-jinslilar nikohiga qarshilik barcha konservativlarga xos g’oyalar. 

Tarixan oʻng qanot siyosati bilan bogʻliq boʻlgan bu atama oʻshandan beri keng koʻlamli qarashlarni tasvirlash uchun qoʻllangan. Konservatizm deb qaraladigan yagona siyosat toʻplami yoʻq, chunki konservatizmning maʼnosi maʼlum bir joyda va vaqtda anʼanaviy deb hisoblanadigan narsaga bogʻliq.  Konservativ tafakkur mavjud urf-odatlar va milliy madaniyatlarga moslashgani uchun ancha xilma-xil boʻlgan. Masalan, baʼzi konservatorlar hukumatning iqtisodga koʻproq aralashuvini, boshqalari esa erkin bozor iqtisodiy tizimini qoʻllab-quvvatlagan. Shunday qilib, dunyoning turli burchaklaridan kelgan konservatorlar har biri oʻz anʼanalarini qoʻllab-quvvatlagan holda keng koʻlamli masalalarda kelishmovchiliklar yuzaga kelgan. 18-asrda fransuz inqilobiga qarshi chiqqan, ammo Amerika inqilobini qoʻllab-quvvatlagan siyosatchi Edmund Burke 1790-yillarda konservatizmning asosiy nazariyotchilaridan biri sifatida eʼtirof etilgan.

## Manbalar
Konservalash (tibbiyot)

**Konservalash** (tibbiyotda) -donor qoni va uning hujayraviy elementlari (eritrotsitlar, leykotsitlar, trombotsitlar)ni organizmdan tashqarida uzoq muddat saqlash. K. tufayli qon tarkibiy qismlarining biologik xususiyatlari va funksional holatlari toʻliq sakdanadi. Qon 2 usulda: 1) 0°dan past temperaturada (—80 dan —196° gacha) muzlatib qattiq holda; 2) 0° dan yuqori temperaturada suyuq holda konservalanadi.

Konservalovchi eritma (glyugitsir) tarkibida qonni ivitmasdan saqlaydigan stabilizator modda (sitrat yoki limon kislota)dan tashqari glyukoza, noorganik fosfat va boshqa bor. Ular kimyoviy toza, apirogen va sterillangan (120° da 30 min.) boʻladi. Konservalangan qon va uning komponentlarini saqlash muddati foydalanilgan qon konservantiga bogʻliq. Tayyor qon konservantlaridan "Gemokon 500" va "Gemokon 500/300" keng qoʻllanadi.

## Manbalar
Konservatorlar partiyasi

**Konservatorlar partiyasi** - Buyuk Britaniyadagi asosiy siyosiy partiyalardan biri (rasmiy nomi — konservativ va yunionistik tashkilotlarning milliy ittifoqi). 1867-yilda torilar partiyasi negizida tashkil topgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin 1951— 64, 1970—74, 1979—98 yillarda hokimiyatni boshqargan. 750 ming aʼzosi bor (1997). Partiya yetakchisi Ian Dunkan Smit.

## Manbalar
Konservatoriya

**Konservatoriya** (ital. conservatorio — boshpana) — maxsus musiqa oʻquv yurti. Turli yoʻnalishlardagi musiqa ijrochiligi, kompozitorlik va musiqashunoslik sohalari boʻyicha muayyan tizimda taʼlim beradi. Dastavval Italiyada yetim va qarovsiz bolalarga moʻljallangan boshpana — K. (birinchisi Neapol, 1537) deb atalib, unda turli hunarlar qatori musiqa (asosan, qoʻshiqchilik) ham oʻqitilgan. 17-asr oxiridan Italiya K.lari professional musiqachilarni tayyorlaydigan muassasalarga aylangan. Zamonaviy oʻquv yurti sifatida K.lar Yevropada 18-asr oxiridan tashkil etila boshlandi (Stokgolmdagi Qirol oliy musiqa maktabi, 1771; Parijdagi Musiqa va deklamatsiya K.si, 1795 va boshqalar). Baʼzi chet el musiqa oliy oʻquv yurtlari — akademiya, oliy maktab, institut deb ham ataladi (mas, Bagʻdod nafis sanʼatlar akademiyasi, Qohiradagi Arab musiqasi instituta va boshqalar). Aksariyat Yevropa va Amerika K.larida faqat ijrochi (sozanda, xonanda, dirijyor) va kompozitorlar taʼlim olishadi. Musiqashunoslar esa universitetlarning musiqa fakultetlarida tayyorlanadi. Oʻzbekistonda dastlab Turkiston xalq K.si (1918), 1934-yildan Oliy musiqa maktabi, 1936-yildan Toshkent K.si, 2002-yildan Oʻzbekiston konservatoriyasi faoliyat koʻrsatadi. Mazkur K. mamlakatning musiqa ijrochiligi, bastakorlik va musiqashunoslik sohalarida yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashning asosiy markazi sifatida milliy sanʼatning rivojiga salmoqli hissa qoʻshib keladi.

## Manbalar
Konservatsiya

**Konservatsiya** (lot. conservatio — saqlash) — 1) tarixiy va madaniy yodgorliklar (meʼmoriy inshootlar, arxeologik topilmalar, tasviriy va amaliy sanʼat asarlari, kitob, qoʻlyozma va boshqalar)ni dastlabki yoki K.ga tushgan vaqtdagi qiyofasi, chidamliligini uzoq muddatga saqlashni taʼminlovchi chora-tadbirlar yigʻindisi. Restavratsiya bilan uzviy bogʻliq. Muzey, kutubxona, arxivlarni isitish, shamollatish, barcha saqlanayotgan narsalar uchun moʻʼtadil harorat, namlik, havo tarkibi sharo-itlarini yaratish orqali erishiladi. Maxsus tartibdagi saqlashda havoni tozalovchi filtrli vitrinadan foydalaniladi; buyumlar, sanʼat asarlari maxsus jild va javonlarda saqlanadi. Yogʻoch, mato, teri buyumlariga kimyoviy moddalar bilan ishlov beriladi, xom sopol, yogʻoch buyumlar boʻzilmasligi uchun maxsus sintetik yelimlar bilan ishlanadi; hujjatlar, bosma matnlar shaffof qobigʻ bilan, metall, shisha, suyak buyumlar rangsiz lok bilan qoplanadi. Meʼmoriy obidalarning asosi, devori, gumbazlari mustahkamlanadi, himoya qurilmalari barpo etiladi;2) biron-bir qurilish yoki korxona ishining muayyan sabaoga koʻra uzoq muddatga toʻxtatib qoʻyilishi; 3) dvigatellar, mashinalar va boshqa texnika vositalari uzoq muddat ishlatilmay turganda ularni korroziyadan saqlash uchun koʻriladigan tadbirlar (mas, moylash, nam oʻtkazmaydigan narsa bilan oʻrash va boshqalar); 4) yogʻoch materiallarni chirishdan asrash, hasharotlar va dengizda yashovchi yogʻoch kemiruvchilaridan saqlash uchun ularga maxsus modda bilan ishlov berish. Yogʻochni K. lashning eng samarali va oson usuli unga kimyoviy moddalar shimdirish va maxsus pastalar surkashdir.

## Manbalar
Konsignatsiya

**Konsignatsiya** (lotincha consignatio -yozma dalil) — tovarlarni vositachilar (konsignatorlar)ning omborxonalari orqali sotish shakli. Bunday omborga tushgan tovar haridor (konsignator)ga sotilishiga qadar mahsulot yetkazib beruvchi (konsignant)ning mulki hisoblanadi. Tovarni omborda saqlash va uni sotishga tayyorlash harajatlari mulk egasi hisobidan boʻladi. Sotish boʻyicha kontraktlar tuzilishiga qadar tovarlar omborga yetkazib beriladi. Koʻpgina mamlakatlarda kabul qilingan qoidalarga koʻra, vositachining omborida tovarni saqlash muddati 1 yildan 1,5 yilgacha. Agar shu muddat ichida tovar sotilmay qolsa, oʻz egasiga qaytariladi.

## Manbalar
Konsilium

**Konsilium** (lotincha consilium — kengash) — bemorga tashxis qoʻyish va davolash masalalarini hal etish uchun oʻtkaziladigan vrachlar (bemorga bevosita aloqador boʻlgandan tashqari tor soha mutaxassislari) kengashi. Bemorni davolovchi vrach (bemorning ahvoli ogʻir yoki kasallikni aniqlash qiyin boʻlgan hollarda) yoki uning yaqin kishilari iltimosiga binoan oʻtkaziladi.

## Manbalar
Konservalash

**Konservalash** — oziq-ovqat mahsulotlarini uzoq muddat saqlash usuli; konserva tayyorlash. K.ning mohiyati: mahsulotlarni tez buzadigan mikroorganizmlar faoliyatini butunlay yoki vaqtincha toʻxtatish, fermentlar faoliyatini soʻndirishdan iborat. Koʻp qoʻllaniladigan usullari: pasterizatsiya, sterilizatsiya, quritish (qoqi qilish), muzlatish, achitish, tozalash va dudlash.

Pasterizatsiya usuli bilan K.da oziq-ovqat mahsulotlari (mevalar) zich berkitilgan idish — avtoklavlarda 85-100° haroratda 30-60 min. qizdiriladi. Bunda mikroorganizmlar faoliyati vaqtincha toʻxtaydi. Sterilizatsiya usulida mahsulot (goʻsht, baliq va boshqalar) solingan idish 112-120° haroratda qizdiriladi; shunda fermentlar yemiriladi, mikroorganizmlar oʻladi. Konservalarni yuqori chastotali toklar bilan sterilizatsiyalash usuli ham bor. Sabzavot va mevalarni toʻzlash biokimyoviy jarayonlar natijasida qand moddasi va boshqa moddalardan suv kislotasi hosil boʻlishiga asoslangan.

## Manbalar
Konsoy

**Konsoy** — Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumanidagi soy. Kichik Oʻradaryoning chap irmogʻi. Boysun togʻlari yon bagʻirlaridan boshlanuvchi 20 ga yaqin irmogʻi bor. Oʻz. 30&nbsp;km, havzasining maydoni 247&nbsp;km². Mavsumiy qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Yilliq oʻrtacha suv sarfi 0,35 m³/sek. Bahorda suvi koʻpayadi, yozda esa kamayib, Kichik Oʻradaryogacha yetib bormaydi. K. suvi sugʻorishga sarflanadi.

## Manbalar
Konsoy polimetall koni

**Konsoy polimetall koni** -Tojikistonning Sugʻd viloyatidagi Gʻarbiy Qoramozor tizmasining Okurdevon togʻida joylashgan kon. Xoʻjand temir yoʻl stansiyasidan 49&nbsp;km shim.-sharkda. Konsoy polimetall konik. mashhur Konsoy skarnli polimetall rudali maydonidagi konlar turkumiga kiradi. Korolyovo, Konsoy, Qizilqum, Darboza, Okurdevon, Shevchukov va boshqa polimetall konlaridan iborat. 1925-yildan muntazam geologik qidiruv tadqiqot ishlari boshlandi. 1933-yildan boshlab Konsoy polimetall konik.dan ruda qazib olinmokda. Konsoy polimetall konik. va granitoid intruziv massiv bilan karbonat qatlamlari orasida vujudga kelgan skarn hosil boʻlish jarayonlari bevosita bogʻliqdir. Rudalarning (skarnli galenit-sfalerit pirit tarkibi) asosiy qismi ohaktoshlar orasida tashkil topgan.

Yuqori paleozoy davrida yuz bergan tektonik harakatlar tufayli Konsoy polimetall konik.da bir necha (Okurdevon, Darboza) darzliklari paydo boʻlgan. Kondagi rudalar shu darzliklar va ularning shim.-sharqiy hamda shim.-gʻarbiy tarmoqlarida 600 m chuqurliqda joylashgan. Rudalar tarkibiga koʻra, skarn-magnetitli, kumusholtinli va skarn-galenit-sfaleritli turlarga boʻlinadi. Shu paytgacha faqat oxirgi turdagi rudalar qazib olinmokda. Ular Konsoy polimetall kombinatiga qayta ishlash uchun joʻnatiladi.

## Manbalar
Konsol

**Konsol** (frans. console) — 1) bir uchi erkin, ikkinchi uchi qoʻzgʻalmas qilib mahkamlangan balka, ferma yoki yuk koʻtaruvchi konstruksiya, shuningdek, konstruksiyaning tayanchidan chiqib turgan qismi; 2) qurilishda imorat uchun ishlatiladigan qism; 3) xonalardagi gul va haykalchalarning tagligi.

## Manbalar
Konsonans

**Konsonans** (lotincha consonantia — uygʻunlashgan sado, hamohanglik) — musiqiy tovush (tok)larning bab-baravar sadosidagi uygʻunlik, shuningdek, mazkur xususiyatga ega boʻlgan interval (prima, oktava, kvinta va boshqalar) va akkordlar (asosan, major va minor uchtovushliklari). K. musiqiy-ifodaviy vosita sifatida dissonanspnng aksidir (Oʻrta va Yaqin Sharq musiqa ilmida muloyimat deb ataladi). Bu qarama-qarshilik qadimdan amaliyotda foydalanilib, musiqa ilmida yunon (pifagorchilar, Aristoksen va boshqalar), musulmon Sharqi olimlari (Forobiy, Ibn Sino va boshqalar) tomonidan tadqiq etib kelingan. 20-asr kompozitorlik ijodiyotida hamda zamonaviy musiqa nazariyasida K. va dissonans tushunchalari birmuncha kengaygan holda ishlatiladi va sharhlanadi.

## Manbalar
Konsonant yozuv

**Konsonant yozuv** (lotincha consonans — undosh tovush) —yozuv turi. Bunda soʻzning faqat undosh tovushlarigina ifodalanadi. Unli tovushlar esa oʻqish jarayonida matn mazmuniga qarab tiklab talaffuz etiladi (mas, uygur yozuvi, arab yozuvi). Unlilarni maʼlum tarzda ifodalaydigan yarim Konsonant yozuvlar koʻproq uchraydi.

## Manbalar
Konsorsiya

**Konsorsiya** (lotincha concortium — jamoa) — avtotrof va geterotrof organizmlarni topik va trofik (oziq) bogʻlanish asosida birlashtiradigan biotsenozning strukturaviy birligi. Alohida olingan daraxt (daraxtlar guruhi) K.ga misol boʻladi. Edifikator (biotsenozda asosiy oʻrin tutadigan turlar) — oʻsimliklar bilan fitofaglar va ularning parazitlari, mikoriza zamburugʻlari, epifitlar va in quruvchi qushlar oʻzaro bogʻlangan. K. haqidagi tushunchalar 20-asrning 50-yillari boshlarida rus olimlari V.N.Beklemishev va L.G.Ramenskiylar tomonidan shakllantirilgan.

## Manbalar
Konspekt

**Konspekt** (lotincha conspectus — koʻrinish) — kitob, maqola, leksiya va boshqalarning qisqa yozma bayoni. K. reja, qisqa bayon qilingan asosiy nizom, fakt va misollardan iborat.

## Manbalar
Konstant nav

**Konstant nav** (lotincha constantis — doimiy, turgʻun, barqaror), navning genetik aynimasligi — uzoq. muddat qaytaqayta ekilganda (koʻpaytirilganda) ham morfologik hamda qimmatli xoʻjalik belgilari aynimaydigan nav. Navning barqarorligiga seleksiya jarayonida va elita-urugʻchilik ishlarida uzluksiz olib boriladigan tanlash bilan erishiladi. Navlarni ishlab chiqarish da uzoq, saqlanishini taʼminlaydigan gomozigotalik tanlash yoʻli bilan zarur boʻlgan darajagacha yetkaziladi. Konstantlik morfologik belgilarga koʻra aniqlanadi. Aynimaydigan yoki nav sofligi yuqori boʻlgan Konstant nav rayonlashtiriladi.

## Manbalar
Konstanta

**Konstanta** (lotincha constans — doimiy, oʻzgarmas) — doimiy kattalik (miqdor, qiymat). Muayyan x kattalik (miqdor, qiymat)ning doimiyligi (oʻzgarmasligi)ni ifodalovchi shartli timsol: x = const. K., koʻpincha, S (lotincha talaffoʻz) va K. (ruscha va oʻzbekcha talaffoʻz) harflari bilan belgilanadi.

## Manbalar
Konstantan

**Konstantan** (lotincha constantis — doimiy) — asosi misdan iborat boʻlgan qotishma (40—45% nikel, 1—2% marganets, qolgani mis). Elektr qarshiligi temperatura oʻzgarishiga qaramay yuqori boʻladi. Korroziyaga chidamli. K.., asosan, reostatlar, oʻlchash asboblari, termoparalarning qizdirish elementlari tayyorlashda ishlatiladi.

## Manbalar
Konstantin I

**Konstantin I**, **Flaviy Valeriy**, **Buyuk Konstantin** (taxminan 285, Naissus — 337, Ankiron) — Rim imperatori (306—337). Davlat boshqaruvini bosqichmabosqich markazlashtirib borgan, oldingi diniy eʼtiqod — butparastlikni saqlab qolgan holda, xristianlar cherkovini qoʻllab-quvvatlab turgan. K.I. davridagi muhim voqealardan biri — 313 yildagi Milan edikta edi. Unga binoan, xristian diniga eʼtiqod qiluvchilarga erkinlik berilib, cherkov va cherkov mulklari qaytarib berildi. 324—330 yillarda Vizantii shahri oʻrnida yangi poytaxt — Konstantinopolta asos solgan. K.I davrida uning gʻalabalari sharafiga Rimdagi Zafar darvozasi qurilgan.

## Manbalar
Konstantin oroli

**Konstantin oroli** - Orol dengizi (Oʻzbekiston Respublikasi)da joylashgan. Maydon jihatdan kichik boʻlib, shimolidan janubiga choʻzilgan. Orol dengizi sayozlanib borishi tufayli u endilikda Vozrojdeniye yarim orolga qoʻshilib ketdi.

## Manbalar
Konstantinopol

**Konstantinopol -** Vizantiya imperiyasi poytaxti bo'lgan shahar. 324— 330 yillarda Konstantin I tomonidan asos solingan va imperator sharafiga "Konstantinopol" — "Konstantin shahri" deb nom qoʻyilgan. 330 yilda Konstantin I Rim imperiyasi poytaxtini sharqqa (**Konstantinopolga)** koʻchiradi. Davlat muassasalari va senatning Rimdan koʻchirib kelinishi **Konstantinopol**ning rivojlanishiga olib keldi. Yirik savdo yoʻllarining kesishgan joyida joylashgan shahar, Sharq va Gʻarb oʻrtasida iqtisodiy, savdo va madaniy aloqalarni bogʻlovchi markazga aylandi. 4-salib yurishi davri (1202—1204)da salibchilar tomonidan talandi. **Konstantinopol**  1204—1261 yillarda Lotin imperiyasi poytaxti bo'lgan. 1261-yil vizantiyaliklar genuyaliklar bilan ittifoq, tuzib, shaharni qaytarib oladilar. 1453-yil 29-mayda uni Usmonli Turklar sultoni Sulton Mehmet Fotih egallab, nomini Istambul deb oʻzgartirdi, keyinchalik Istanbul nomi bilan 1923-yilgacha Turkiya davlati poytaxti boʻlgan.

## Manbalar
Konstantinopol shartnomalari

**Konstantinopol shartnomalari** (1700, 1879) - 1) 1700-yil 14-iyulda Rossiya bilan Turkiya oʻrtasida tuzilgan shartnoma. Unga koʻra, Azov dengizi va uning atrofidagi yerlar Rossiyada qoldirildi, u Qrim xoniga toʻlaydigan yillik toʻlovlardan xalos boʻldi. Turkiya esa Rossiya qaytarib bergan Dnepr atrofidagi oʻz istehkomlarini buzib tashlash majburiyatini zimmasiga oldi; 2) Rossiya bilan Turkiya oʻrtasida 1877—78 yillardagi rus-turk urushidan soʻng 1879-yil 27yanv. (8-fevral)da imzolangan sulh shartnoma-si. U Berlin bitimida oʻzgartirishsiz qabul qilingan San-Stefano shartnomasini (1878) yanada mustahkamladi. Turkiya Rossiyaga toʻlaydigan kontributsiyalarning miqdorini belgilab berdi.

## Manbalar
Konstantlik

**Konstantlik** (lotincha constans — doimiylik, oʻzgarmaslik) (psixologiyada) — muayyan obʼyektlarni idrok qilish sharoitlari (masofa, yorugʻlik va boshqalar) oʻzgarganda ular xususiyati (hajmi, rangi, shakli va boshqalar) ning idrokda barqaror saqlanishi. Masalan, kishi biror narsadan uzoqlashsa, uning koʻz toʻr pardasidagi aksi kichrayadi, lekin shu narsaning idrok etilgan timsoli oʻzgarmaydi.

## Manbalar
Konstansa

**Konstansa** — Ruminiyaning janubi-sharqiy qismidagi shahar, Konstansa judetsining maʼmuriy markazi. Atrofidagi kurort rayonlar bilan birga alohida maʼmuriy birlik sifatida ajratilgan. Mamlakatning Qora dengiz sohilidagi muhim porti (yuk ortib-tushirish yiliga 15 mln. t). Konstansa va avtomobil yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Aholisi 342,2 ming kishi (1998). Mashinasozlik, xususan, kemasozlik — yetakchi sanoat tarmogʻi. Konstansa — jun sanoatining yirik markazlaridan. Oziqovqat, tikuvchilik, qurilish materiallari, sellyuloza-qogʻoz, mebel sanoati korxonalari, issiqlik elektr st-yasi mavjud. Baliq ovlash bazasi. Arxeologiya va badiiy muzeylar, teatr bor. Xalqaro ahamiyatdagi kurort shahar. Konstansa oʻrnida miloddan avvalgi 6-asrgacha yunonlar polney boʻlgan, 1878-yildan Ruminiya tarkibida. Meʼmoriy yodgorliklardan antik davrga xos turar joy, bazilika qoldiqdari (5—6-asrlar), masjidlar saqlangan.

## Aholisi

## Manbalar
Konstansiy II Flaviy Yuliy

**Konstansiy II Flaviy Yuliy** (317, Sirmiy — 361, Mopsukrena, Kilikiya) — Rim imperatori (337—361). Arianlik (xristianlik oqimlaridan biri)ni qoʻllab-quvvatlab, butxonalarni yoptirgan, qurbonlik qilishni taqiqlagan.

## Manbalar
Boris Konstantinov

**Boris Pavlovich Konstantinov** [1910.23.6(6.7), Peterburg - 1969.9.7, Leningrad] — rus fizigi, akademik (1960). Asosiy ilmiy ishlari akustika, fizikkimyo, yadro fizikasi, plazmalar fizikasi, astrofizika, golografiya va boshqalarga oid. Birinchi boʻlib tovush mutlaq silliq va qattiq sirtdan qaytganda uning yutilishini aniqlagan, berk binolarda tovush reverberatsiyasining toʻlqin nazariyasini yaratgan; u eritmalarda ionlarning harakatchanligini tekshirib, kimyoviy elementlarning miqdorini va uni sifat jihatdan tahlil qilish usulini ishlab chiqqan; turgʻun izotoplarning fizikkimyoviy xossalarini tadqiq qilgan; plazmaning korpuskulyar diagnostikasini tavsiya etgan, plazmaning optik va mikrotoʻlqin diagnostikasi usulini rivojlantirgan. Konstantinov rahbarligida fotografiya, televizion va fototelevizion golografik sistemalarning parametrlari aniqlandi.

## Manbalar
Qusantina

**Qusantina** ( *Qusanṭīna*; ) — Jazoirning shimoliy-sharqiy qismidagi shahar. Qusantina viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 450 ming kishidan ziyod (1990-yillar boshlari). Transport yoʻli va avtomobil yoʻllari tuguni. Yirik savdo-sanoat markazi, don va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bozori. Traktorsozlik, stanoksozlik zavodi, oziq-ovqat, toʻqimachilik, metallsozlik korxonalari bor. Hunarmandchilikda qoʻlda gilam toʻqiladi, poyabzal va charmdan turli buyumlar tayyorlanadi.

Shaharga miloddan avvalgi 3-asrda asos solingan. Miloddan avvalgi 3-asr oxiri va 2-asrlarda Numidiylar qirolligi poytaxti boʻlgan va Sirta (Kirta) deb atalgan. Milodiy 311 yilda rimliklarga qarshi qoʻzgʻolonni bostirish vaqtida vayron qilingan. Shahar 313 yildan uni qayta tiklagan Rim imperatori Konstantin nomi bilan atala boshlagan. 7-asrdan boshlab turli arab davlatlari tarkibida, 16-asrda turklar qoʻl ostiga oʻtdi. 1837-yilda Fransiya qoʻshinlari tomonidan egallandi. Shahar jazoirliklarning mustamlakachilikka qarshi ozodlik harakatlarining muhim markazlaridan boʻlgan. Meʼmoriy yodgorliklaridan Katta masjid (11-asr), Madrasa va maqbaralar (18-asr), Ahmadboy saroyi (19-asr), universitet majmuasi (20-asr) va boshqa saqlangan. Badiiy hunarmandchilikning qad. markazi. Muzey bor.

## Manbalar
Konstebl Jon

KONSTEBL (Constable) Jon (1776. 11.6, Ist-Bergxolt, Suffolk — 1837. 31.3, London) — ingliz rassomi, realistik manzara janrining yirik namoyandasi. Londondagi Badiiyot akadimyasida oʻqigan (1800—05; 1829-yildan Badiiyot akadimyasi aʼzosi). K. 18-asr rangtasviriga xos boʻlgan shartlilikdan voz kechib, Yevropa manzara janrida birinchi boʻlib manzarani kuzatishga, asarni toʻliq naturadan yaratishga erishdi. Asarlarida dadil va erkin qoʻyilgan boʻyoq surtmalari vositasida nurlar jilosi, nurhavo holati muhitini hosil qiddi, tabiatning yaxlitligi va moddiyligi hissini aks ettirdi ("Fletforddagi tegirmon", 1817; "Pichanga ketayotgan arava", 1821; "Sakrayotgan ot", 1825; "Gʻallazor", 1826; "Detxem vodiysi", 1828 va boshqalar). K. ijodi Yevropa (jumladan, fransuz va boshqalar)da realistik manzara janrining shakllanishiga, plener sanʼati rivojiga kuchli taʼsir koʻrsatgan.

## Manbalar
Konstitutsiyaviy qonun

**Konstitutsiyaviy qonun** - bir qancha mamlakatlarda konstitutsiyaviy huquqning asosiy manbalaridan biri. Baʼzi mamlakatlar (aholisi fransuz tilida soʻzlashuvchi mamlakatlar, shuningdek, Ruminiya va boshqalar)da — bu konstitutsiyaga oʻzgartirish kirituvchi qonun, boshqa mamlakatlar (mas, Rossiya Federatsiyasi, Oʻzbekiston va Qozogʻiston)da Konstitutsiyaviy qonun konstitutsiyada koʻzda tutilgan masalalar boʻyicha qabul qilinadigan qonundir. Konstitutsiyaviy qonunlar sirasiga, avvalo, konstitutsiya kiradi va oʻz yuridik maqomiga koʻra, ular orasida eng yuqori oʻrinni egallaydi. OʻzRda "Oʻzbekiston Respublikasining davlat mustaqilligi asoslari toʻgʻrisida" qonun (1991-yil 29 dekabrda umumxalq referendumi bilan tasdiqlangan (1-Prezident saylovi)), "Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi toʻgʻrisida" qonun (1993-yil 28 dekabr), "Referendum yakunlari hamda davlat hokimiyati tashkil etilishining asosiy prinsiplari toʻgrisida" qonun (2002-yil 4-aprel) Konstitutsiyaviy qonun hisoblanadi. Konstitutsiyaviy qonunlar 2 guruhga boʻlinadi: 1) konstitutsiyaga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritadigan Konstitutsiyaviy qonunlar; 2) Konstitutsiyaning muayyan meʼyorlari mazmunini kengroq ochib beradigan va aniqlashtiradigan, xususan, muhim davlat muassasalari hamda organlari, mas, muayyan davlat parlamenti, hukumati, inson huquklari boʻyicha parlament vakili (ombudsman), referendum, sudlar va sud tizimi va boshqa davlat organlari toʻgʻrisidagi Konstitutsiyaviy qonunlar. Konstitutsiyaviy qonunlarning oliy yuridik maqomga ega boʻlishini belgilovchi omillar: I) ular tartibga solib turadigan munosabatlar yoki davlat organlari faoliyati jamiyat va davlat hayotida muhim oʻrin egallashi kerak; 2) ularni qabul qilishning alohida, qatʼiy belgilab qoʻyilgan tartibi ishlab chiqilgan boʻlishi zarur; mas, oddiy qonunlarni qabul qilish uchun parlament aʼzolarining oddiy koʻpchilik ovozi kifoya qilsa, Konstitutsiyaviy qonunlarni qabul qilish, ularga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish uchun deputatlarning kamida 2/3 qismi yoqlab ovoz berishi talab etiladi. Baʼzi davlatlarda (mas, Rossiyada) Konstitutsiyaviy qonunlarni qabul etish uchun parlament yuqori palatasida deputatlarning kamida 3/4 qismi yoklab ovoz berishi hamda Prezidentning veto huquqi tatbiq qilinmasligi kerak.

## Manbalar
Konstruktiv yoʻnalish

**Konstruktiv yoʻnalish** (matematikada) — konstruktiv jarayonlar va matematika asosiy masalasining konstruktiv obʼyektlarni tadqiq qilishni tan olish bilan bogʻliq matematik dunyoqarash.

## Manbalar
Konstruktiv mantiq

**Konstruktiv mantiq** (lot. constructo — tuzish, qurish, yasash) — matematik mantiqdagi yoʻnalish. Asoschilari: L.Brauer, G.Veyl, A.Geyting va boshqa Chekli koʻp obʼyektlarga mansub boʻlgan prinsiplarni cheksiz koʻp obʼyektlarga qoʻllashni inkor etadi (mas, butunning qismdan kattaligi haqidagi qoida). Cheksizlik tushunchasi klassik (anʼanaviy) mantiq va Konstruktiv mantiqda turlicha talqin etiladi. Klassik mantiq cheksizlikni tugal mavjud deb, Konstruktiv mantiq esa nooshkor shakllanayotgan deb qaraydi. Konstruktiv mantiq uchun obʼyektlar va umuman mantiqiy matematik nazariyalarni induktiv tuzish (konstruksiyalash) harakterli. Ayrim olimlar Konstruktiv mantiq prinsiplariga asoslanib, hozirgi zamon matematik mantiq va matematikaning asosiy natijalarini qayta koʻrib chiqishga urinmoqdalar.

## Manbalar
Konstruktiv matematika

**Konstruktiv matematika** -matematikaning konstruktiv obyektlar va konstruktiv jarayonlarni oʻrganuvchi boʻlimi. Matematika da qurilish usuli maʼlum boʻlgan obyektlar konstruktiv obyektlar, bu obyektlarni qurish jarayoni konstruktiv jarayon deyiladi. Mas, 100100 konstruktiv obyekt, 1 dan 100100 gacha sanash konstruktiv jarayondir. Klassik (yaʼni anʼanaviy) matematikada konstruktivmas obyektlar ham oʻrganiladi. Mas, [a, ] kesmada uzluksiz f(x) funksiyaning chegarasi, yaʼni \f(x)\<M tengeizlik bajariladigan M soni mavjud (Veyershtrass teoremasi). Bu yerda M soni konstruktivmas obyektdir: matematik tahlilda uning mavjudligi isbotlanadi, ammo qurish (yaʼni hisoblash) usuli koʻrsatilmaydi. Klassik matematikada konstruktivmas obyektlarning mavjudligi, asosan, klassik mantiqning "uchinchi imkoniyat istisno" qoidasi, aktual cheksizlik abstraksiyasi (maʼlum xossaga ega boʻlgan narsalar bir obyekt — toʻplam tashkil qilishidan iborat prinsip), tanlash aksiomasiga asoslanib isbotlanadi.

Konstruktivmas obyektlar mavjudligini isbotlash, ularning xossalarini oʻrganish muhim ahamiyatga ega boʻlsa ham 20-asr boshlarida D. Gilbert, L.Brauer va boshqa matematiklar tomonidan tanqid qilindi. Ular "uchinchi imkoniyat istisno" qoidasiga asoslanmagan matematik yoʻnalish — intuitsionizmga asos soldilar. Lekin intuitsionistik matematikaning ham bosh maqsadi konstruktiv obyektlarni oʻrganish emas edi.

1950-yillarda rus matematigi A.A.Markov potensial bajariluvchanlik va aynan tenglash abstraksiyalariga asoslangan yoʻnalish — Konstruktiv matematikaga asos soldi. Potensial bajariluvchanlik abstraksiyasi insonning fazodagi va vaqtdagi imkoniyati chegaralanmagan, degan prinsipdan iborat. Mas, oʻnta tik chiziq I I I I I I I I I I chizish mumkin, lekin 100100 ta chiziq chizish uchun inson umri yetmaydi. Potensial bajariluvchanlik abstraksiyasi 100100 ta chiziq chizish mumkin, deb hisoblashga imkon beradi. Aynan tenglash abstraksiyasi maʼlum xossalari bir xil obyektlarni teng , deb hisoblashga imkon beradi. Mas, faqat soni bilan qiziqilsa, II1IIIIIII simvollar majmuasini 10 soni deb qarash mumkin. Konstruktiv matematikaning eng sodda obyektlari natural sonlardir, 0, 01, 0111, ... (bu yerda 0 — natural son belgisi). Natural sonlar oldiga — (minus) belgisini qoʻyib, manfiy sonlar, ikki butun son orasiga / (kasr chizigʻi) obyektlarga aylantiriladi. Konstruktiv matematikaning obyektlari konstruktiv jarayonni qoʻyib, ratsional sonlar konstruktiv jarayonning aniq matematik ifodasi boʻlmish algoritm tushunchasi asosida quriladi. Shu usul bilan konstruktiv haqiqiy son, konstruktiv funksiya va boshqa tushunchalar taʼriflanadi. Konstruktiv matematikaning klassik matematikadan farqi katta. Mas, Konstruktiv matematikada haqiqiy oʻzgaruvchili funksiyalar doim uzluksiz boʻladi. va q. k.

## Manbalar