open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Holishkes

**Holishkes** (shuningdek **holipches** yoki **golubtsi** yoki **golubsi** yoki **xuluptzes** yoki **prokes** yoki **gefilte kroit**) Sharqiy Yevropa yahudiy taomlari orasidagi karam doʻlma taomidir. Holishkes qaynatib olingan karam barglaridan tayyorlanadi: ular qiymalangan goʻshtni konvertga oʻxshash qilib oʻrab, soʻngra pomidor sousida dimlanadi. Baʼzan qiymaga guruch ham qoʻshiladi. Taom yil boʻyi isteʼmol qilinsa-da, odatda u moʻl hosil ramzi sifatida Sukkotda va yonma-yon qoʻyilganda ikkita karam dolmasi Tavrot oʻramlariga oʻxshab ketgani uchun Simxat Tora bayramida tortiladi.

## Tarixi
Holishkes dastlab etnik ashkenaz yahudiylari tomonidan Rossiya imperiyasi tarkibidagi Polshada yaratilgan, deb hisoblanadi. Bu yahudiylar qadimiy Yaqin Sharq yahudiylarining avlodlari boʻlib, ular Yahudiy-rim urushlari oqibatida Markaziy va Sharqiy Yevropada panoh topganlar. Vaqt oʻtishi bilan ashkenaz yahudiylari holishkesni oʻzlarining shunga oʻxshash taomlar tayyorlagan turkiy-fors va qrim-tatar qoʻshnilari taomlariga moslashtirgan, bu taomlar esa oʻz navbatida Yaqin Sharq doʻlmasidan kelib chiqqan, deb hisoblanadi. Sharqiy yevropaliklar bu taomni sousdagi oʻralgan karamli uya ichidagi qushga oʻxshagani uchun gołąbki (kichik kaptarlar) deb atashgan. Ziravorlar jamiyatlarga qarab farqlanadi. Venger yahudiylari biroz marjoram qoʻshadilar, Suriya yahudiylari dolchin soladilar, fors yahudiylari esa ukrop va yalpiz qoʻshadilar. Goʻsht qimmat boʻlgani uchun uni koʻpaytirish maqsadida guruch qoʻshilgan.

## Yana qarang
* Yahudiy taomlari
* Karamdan tayyorlanadigan taomlar roʻyxati
* Karam doʻlmalari – umuman shu turdagi taomlar
* Tokli doʻlma – oʻxshash turdagi taom

## Manbalar

## Havolalar
* Karam doʻlmasi (xolishkes) retsepti | Recipezaar. „Dunyo retseptlari jamlangan joy“.
* Xolishkes (karam doʻlma) retsepti Epicurious.com saytida.  Retseptlar, menyular, pazandalik maqolalari va ovqat qoʻllanmalari.
* Qiyma solingan karam: xolishkes – goʻshtli.  Mimiʼs Cyber-Kitchen retseptlari – „Internetdagi taomlar boʻyicha birinchi manzilingiz“.
Matzoquiles

**Matzoquiles** – bu biroz ashkenaz yahudiy taomi matza brayga, Meksika taomi chilaquilesga va yaman yahudiylari taomi fatut samnega oʻxshash boʻlgan meksika–yahudiy uygʻunlashgan taomdir. U Pesax bayrami davrida asosiy taom sifatida tayyorlanadi.

## Umumiy maʼlumot
Matzoquiles koʻpincha Pesax paytida uyda tayyorlanib tortiladigan taom hisoblanadi. Baʼzi restoranlar, masalan, Wise Sons San-Fransiskoda oʻzlarining tomatil–pasilla chili salza verdeʼsi bilan tayyorlangan matzoquiles taomini taqdim etadilar.

## Tayyorlanishi
Odatda matza varaqlari yirik boʻlaklarga boʻlinib, yengilgina qovuriladi. Baʼzan matza boʻlaklari boʻlaklab olinib, chayqalgan tuxumga solinadi, soʻngra matza brayga oʻxshash tarzda birga qovurib aralashtiriladi. Qizil yoki yashil salza qarsildoq matza boʻlaklari ustiga quyiladi. Aralashma matza boʻlaklari yumshay boshlaguncha dimlanadi. Matzoquiles odatda qaymoq, pishloq, boʻlaklab kesilgan piyoz, avokado va redis boʻlakchalari bilan bezatiladi. Matzoquiles koʻpincha guakamole yoki qayta qovurilgan loviya bilan tortiladi va ustiga chayqalgan yoki qovurilgan tuxum qoʻyiladi.

## Manbalar
Zarina Norboyeva

**Zarina Norboyeva** (2006-yil 16-yanvarda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik futbolchi, U20 terma jamoasi hamda ayollar chempionatining „Sevinch“ klubi hujumchisi.

## Yutuqlar
O'zbekiston Ayollar oliy ligasi chempioni: 2022, 2023, 2024, 2025

O'zbekiston Ayollar kubogi sohibi: 2022, 2023, 2024, 2025 

O'zbekiston Superkubogi: 2022, 2023, 2024, 2025

## Manbalar

## Havolalar
*
Ozarbayjon 2000-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**Ozarbayjon 2000-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** — 2000-yilning 16–30-sentyabr kunlari Avstraliyaning Sidney shahrida boʻlib oʻtgan XXVII Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etdi. Ozarbayjon milliy olimpiya terma jamoasi Sidney Olimpiadasida 31 nafar sportchi bilan 8 ta sport turida ishtirok etdi.

Ozarbayjon milliy terma jamoasi Sidney Olimpiadasini 3 ta medal (2 oltin va 1 bronza) bilan yakunladi. Jamoa tarkibida stenddan otish bahslarida qatnashgan Zemfira Meftahətdinova va erkin kurash boʻyicha Namiq Abdullayev Sidney Olimpiadasi gʻolibiga aylanishdi. Boks turnirida qatnashgan Vüqar Ələkbərov esa bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Sidney Olimpiadasida 2 ta oltin va 1 ta bronza medaliga ega boʻlgan Ozarbayjon milliy olimpiya terma jamoasi medallar sifati boʻyicha 34-oʻrinni, medallar soni boʻyicha esa 50-oʻrinni egalladi.

Ozarbayjon Prezidenti Haydar Aliyevning 2000-yil 26-avgustdagi farmoniga asosan, Sidney Olimpiadasida medal qoʻlga kiritgan Ozarbayjon sportchilari va ularning murabbiylari uchun pul mukofotlari belgilandi. Farmonga koʻra, oltin medal sohibiga 225 million ₼ (murabbiyiga 115 million ₼), kumush medal sohibiga 135 million ₼ (murabbiyiga 65 million ₼), bronza medal sohibiga esa 70 million ₼ (murabbiyiga 35 million ₼) miqdorida mukofot belgilandi. Olimpiadadan soʻng 5 kishi “Shuhrat” ordeni, 2 kishi esa “Taraqqiyot” medali bilan taqdirlandi.

## Medalchilar roʻyxati
Ozarbayjon milliy olimpiya terma jamoasi XXVII Yozgi Olimpiada oʻyinlarini uchta medal (2 oltin va 1 bronza) bilan yakunladi.

## Jamoa tarkibi
Ozarbayjon Sidney Olimpiadasida 8 sport turi boʻyicha 31 nafar sportchi bilan qatnashdi. Bu Ozarbayjonning Olimpiada oʻyinlaridagi ishtirokida sportchilar soni ortishining boshlanishi edi (1996-yilda 23 nafar edi). Jamoa tarkibidagi 31 sportchidan 6 nafari ayollar edi.

## Natijalar

### Ogʻir atletika

Ogʻir atletika bahslari 16-26-sentyabr kunlari boʻlib oʻtdi.

## Galereya

Fayl:Stamp of Azerbaijan 563-566.jpg
Fayl:Stamp of Azerbaijan 584-586.jpg


## Manbalar

## Havolalar
* Ozarbayjon Milliy Olimpiya qoʻmitasining rasmiy sayti  
* Namiq Abdullayev — Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi saytidagi profili 
* Zemfira Meftahətdinova — Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi saytidagi profili
Muhammadquli Xon

**Muhammadquli Xon** Bokuning to‘rtinchi xoni bo‘lgan.

## Hukmronligi
U Malik Muhammad Xonning ukasi hamda Mirza Muhammad Xon I ning o‘g‘li bo‘lgan, biroq uning tug‘ilgan sanasi ma’lum emas. Fath-Ali Xon vafotidan so‘ng u yangi Quba xoni Ahmad Xon hamda uning jiyani Mirza Muhammad Xon II ning tajribasizligidan foydalanib, Boku xonligini egallashga harakat qilgan. Agar unga xonlik berilsa, sodiqligini saqlashini va’da qilib, u shu yo‘l bilan shuhratparast Ahmad Xonni ishontirgan. 1791-yilda Ahmad Xon Muhammadquli birodarini taxtga o‘tqazish uchun Bokuga harbiy qo‘shin yuborgan. Boku qo‘shini atigi 500 nafarga yaqin askardan iborat bo‘lganligi sababli, o‘sha yili Mirza Muhammad o‘z amakisi foydasiga taxtdan voz kechgan.

Biroq u Ahmad Xonga bo‘ysunmadi va xiroj to‘lamadi. Shundan so‘ng Quba xoni sobiq xon tomoniga o‘tib, Bokuni qamal qildi, ammo Muhammadquli shahar aholisi yordami bilan ularning qo‘shinlarini mag‘lub etdi.

Ahmad Xon 1791-yil mart oyida vafot etdi va uning o‘rniga 13 yoshli ukasi — Shayx Ali Xon taxtga o‘tirdi. Shundan so‘ng Mirza Muhammad yana Boku tomon yurish qilish uchun qo‘shin bilan ta’minlandi. Shayx Ali bundan tashqari Graf Ivan Gudovichdan Bokuni qamal qilishni so‘radi. Muhammadquli esa tezda Rossiyaga bo‘ysunish haqidagi maktubini yuborib, yordam so‘radi. Vaziyatdan gangib qolgan Gudovich masalani hal qilish va Rossiya manfaatlari yo‘lida harakat qilishni kontr-admiral Pyotr Shishkinga buyurdi. Biroq noma’lum sabablarga ko‘ra buyruq kechikdi va Boku to‘pga tutildi. Natijada Muhammadquli Xon 1791-yil oktabr oyida Shayx Ali bilan sulh tuzishga majbur bo‘ldi hamda unga 24 000 rubl miqdorida tovon puli to‘ladi.

## Oʼlimi
Abbasgulu Bakixonov tomonidan “saxiy, biroq qat’iy” shaxs sifatida tavsiflangan u 1792-yilda Bokuda vafot etdi va Karbaloda dafn qilindi. Uning o‘rniga jiyani — Huseyngulu Xon taxtga o‘tirdi.

## Manbalar
Kyorling 2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida – aralash juftliklar turniri

2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarining aralash juftliklar boʻyicha kyorling turniri 2026-yil 4–10-fevral kunlari Cortina d’Ampezzodagi Cortina Olympic Stadiumda boʻlib oʻtdi.

Oʻnta mamlakat jamoalari doira (round robin) tizimidagi dastlabki bosqichda ishtirok etdi va uning yakuniga koʻra eng yaxshi toʻrt davlat medal bosqichiga yoʻllanma oldi.

## Taqvim

## Saralash
2024-yilgi va 2025-yilgi aralash juftliklar boʻyicha Jahon chempionatlarining umumiy reytingi asosida eng yuqori oʻrinni egallagan yetti davlat mezbon Italiya bilan birgalikda yoʻllanma oldi. Qolgan ikki jamoa esa 2025-yilgi Olimpiya saralash musobaqasi orqali saralandi.

## Jamoalar
Jamoalar quyidagilardan iborat:

## Doira tizimining yakuniy jadvali



## Doira tizimi natijalari
Barcha oʻyin vaqtlari Markaziy Yevropa vaqti (UTC+01:00) boʻyicha keltirilgan.
### 1-raund
*4-fevral, 19:05*





### 2-raund
*5-fevral, 10:05*





### 3-raund
*5-fevral, 14:35*



### 4-raund
*5-fevral, 19:05*





### 5-raund
*6-fevral, 10:05*




### 6-raund
*6-fevral, 14:35*





### 7-raund
*7-fevral, 10:05*



### 8-raund
*7-fevral, 14:35*





### 9-raund
*7-fevral, 19:05*





### 10-raund
*8-fevral, 10:05*



### 11-raund
*8-fevral, 14:35*





### 12-raund
*8-fevral, 19:05*





### 13-raund
*9-fevral, 10:05*





## Pley-off

### Yarimfinal
*9-fevral, 18:05*




### Bronza medal uchun bahs
*10-fevral, 14:05*


### Oltin medal uchun bahs
*10-fevral, 18:05*


## Yakuniy oʻrinlar

## Statistik koʻrsatkichlar
### Oʻyinchilar aniqligi foizi
Har bir raund boʻyicha aniqlik foizi.

#### Ayollar

#### Erkaklar

#### Umumiy

## Manbalar
Fotima (1246-yilda vafot etgan)

**Fotima** (, 1246-yilda vafot etgan) Moʻgʻullar imperiyasi tarixida muhim taʼsirga ega shaxs boʻlib, 1241—1246-yillarda imperiya regenti boʻlgan Töregene xotunning yaqin maslahatchisi va sevimli odami sifatida tanilgan.
## Biografiyasi
Fotima hozirgi Eron hududidagi Tus shahridan, Mashhad yaqinidan chiqqan boʻlib, shia eʼtiqodidagi fors boʻlgan. Moʻgʻullarning Xorazmshohlar davlatiga bosqini davrida asir olinib, Moʻgʻullar imperiyasidagi qul savdosi orqali moʻgʻul poytaxti Qoraqurumga olib kelingan.

Nomaʼlum bir vaqtda qul qilib berilgan yoki boshqa yoʻl bilan Töregene xotun bilan aloqa oʻrnatgan. Töregene Chingizxonning kelini boʻlib, Oʻqtoyga turmushga chiqqan edi. Fotima bilan zamondosh boʻlgan fors tarixchisi va moʻgʻul amaldori Juvayniy maʼlumotiga koʻra, Fotima „bozorda dallolalik qiluvchi ayol“ boʻlgan, keyinchalik esa Töregening oʻrdasi tarkibiga kirgan.

1241-yilda Oʻqtoy vafotidan soʻng hokimiyat uning bevasi Möge xotun qoʻliga oʻtdi (ilgari Chingizxonning xotinlaridan biri ham boʻlgan). Biroq, 1242-yil bahorida Töregene xotun oʻgʻillari va Chigʻatoy koʻmagida toʻliq hokimiyatni regent sifatida oʻz qoʻliga oldi. Buyuk xotun unvonini qabul qilib, Oʻqtoyning vazirlarini oʻz odamlari bilan almashtirdi. Shu oʻzgarishlardan biri Fotima edi. Fotima Töregening eng nufuzli maslahatchilaridan biriga aylandi. Masalan, Fotimaning taʼsiri bilan musulmon soliq yigʻuvchisi Abdurahmon Shimoliy Xitoyda umumiy boshqaruv uchun mas’ul etib tayinlandi. 13-asr sharoitida vazirlik lavozimida ayolning boʻlishi noodatiy hol boʻlsa-da, Fotima moʻgʻul saroyida nihoyatda kuchli mavqega ega boʻldi.

1246-yilda Töregening oʻgʻli Güyükxon hokimiyat tepasiga keldi va Töregene regentlikdan voz kechdi. Töregene Güyükning xoqon etib saylanishida muhim rol oʻynagan boʻlsa-da, ularning oʻzaro munosabatlari sovuq edi. Güyükning ukasi Koden Fotimani sogʻligʻiga zarar yetkazish uchun sehr-jodu ishlatganlikda aybladi. Bir necha oy oʻtib Koden vafot etgach, Güyük onasidan Fotimani qatl uchun topshirishni qatʼiy talab qildi. Töregene esa bunga rozi boʻlmadi va agar Fotima topshirilsa, oʻz joniga qasd qilish bilan tahdid qildi.

Güyük Fotimani qoʻlga oldirib, qiynoqqa solib, choʻktirish yoʻli bilan qatl ettirdi. Shu bilan birga imperatorlik saroyidagi Töregene tarafdorlari ham tozalandi. Fotimaning oʻlimidan 18 oy oʻtmay, Töregene ham hanuzgacha toʻliq izohlanmagan sabablar tufayli vafot etdi.
## Ommaviy madaniyatda
Fotima italyan-fransuz qoʻshma filmi *[[Marco Polo (1962)|Marco Polo]]* (1962) hamda xitoy teleseriali *[[Xubilayxon afsonasi]]da* (2013) ikkinchi darajali qahramon sifatida tasvirlangan.

Fotima manga janridagi Tomato Soup tomonidan yaratilgan *[[A Witch's Life in Mongol]]* (2021) asarining bosh qahramonidir.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
*
Gevheri Kadın

**Gevheri Kadın** ( – „*javohir*“; 1856-yil 8-iyulda tugʻilgan – 1884-yil 6-sentyabrda vafot etgan) – asl ismi **Emine xonim**, Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulazizning xotinlaridan biri.

## Hayoti
Gevheri Kadın 1856-yil 8-iyulda tugʻilgan. Abxaz millatiga mansub. Solih bey va shahzoda Tsanba Usmon beyning qizi Şaziye xonimning farzandi boʻlgan. Asl ismi – Emine xonim. U goʻdakligida saroyga yuborilgan va Abdulazizning onasi Pertevniyal Sulton tomonidan farzandi uchun xotinlikka tarbiyalangan.

Gevheri 1872-yilda Dolmabahçe saroyida Abdulazizga turmushga chiqdi va unga „Katta iqbol“ unvoni berildi. Nikohdan 1 yil oʻtib, 1873-yil 21-martda u birinchi farzandi, qizi Esma Sultonni dunyoga keltirdi. 1874-yil 22-sentyabrda Çırağan saroyida uning ikkinchi farzandi, oʻgʻli Shahzoda Mehmed Sayfeddin tugʻildi. Oradan biroz vaqt oʻtgach, unga „Beshinchi Kadın“, 1875-yilda esa „Toʻrtinchi Kadın“ unvoni berildi.

Gevherining sochlari uzun, jingalak, toʻq sariq, koʻzlari moviy edi. U doimo belida qizil kamar bilan oppoq libos kiyib yurar, boshida esa och koʻk rangli roʻmol oʻrab yurardi. Uning yagona taqinchoqlari toʻy kuni Abdulaziz bergan uzuklari edi. Gevheri xayriya ishlariga qattiq mehr qoʻygan ayol boʻlgan. Qoʻlidan kelganicha kambagʻallarga yordam berar, yosh yetimlarning oʻqishi uchun pul toʻlar, hatto bir nechta masjid va maktabni taʼmirlash uchun ham mablagʻ ajratardi.

Abdulaziz 1876-yil 30-mayda vazirlari tomonidan taxtdan agʻdarildi va uning jiyani Murod V Usmoniylar imperiyasi sultoni boʻldi. Ertasiga Abdulaziz Feriye saroyiga koʻchirildi. Gevheri va Abdulazizning boshqa ayollari Dolmabahçe saroyini tark etishni istamadilar. Shunda ularni qoʻllaridan ushlab, majburan Feriye saroyiga olib ketishdi. Ular boshdan-oyoq tintib chiqilgan va qimmatbaho narsalarning barchasi olib qoʻyilgan. 1876-yil 4-iyunda Abdulaziz sirli tarzda vafot etdi.

## Vafoti
Gevheri va Abdulazizning boshqa xotinlari 1876-yil sentyabr oyida Abdulhamid II tomonidan asirlikdan ozod qilindi. Soʻngra Gevheri bolalari bilan birga avval Shahzoda Yusuf Izzeddin bilan birgalikda, keyinroq esa Ortaköy saroyida yashadi.

Gevheri 1884-yil 6-sentyabrda Ortaköydagi Feriye saroyi 28 yoshida vafot etdi va Istanbuldagi Yangi masjidning sulton xonimlar maqbarasiga dafn qilindi.

## Farzandlari

## Yana qarang
* Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
* Kadın (unvon)
* Usmoniylar imperiyasi harami

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Gevherriz xonim

**Gevherriz xonim** ( – „javohir toʻplami“;  1863-yilda tugʻilgan –  1940-yilda vafot etgan) **Jevherriz xonim** deb ham atalgan, Usmoniylar imperiyasi sultoni Murod V ning xotini.

## Hayoti
Gevherriz xonim taxminan 1863-yilda Rossiyaning Sochi shahrida tugʻilgan. U cherkas millatiga mansub boʻlib, otasining ismi Halil bey edi. Cherkaslar Rossiyadan qochishga majbur boʻlganlarida, Gevherriz Usmoniylar saroyiga qabul qilingan va shu yerda ulgʻaygan. Murodning eʼtiboriga tushishidan avval xalfa sifatida xizmat qilgan. 1876-yilda Murod taxtga chiqishi chogʻida Gevherriz unga turmushga chiqqan. Biroq undan zurriyod qolmagan. 1876-yil 30-mayda amakisi sulton Abdulaziz taxtdan agʻdarilgandan soʻng Murod taxtga oʻtirgach, Gevherrizga „Ikkinchi iqbol“ unvoni berildi. Murod bor yoʻgʻi 3 oy hukmronlik qilgach, 1876-yil 30-avgustda ruhiy beqarorligi sababli taxtdan agʻdarildi va Çırağan saroyida qamoqda saqlandi. Oʻsha paytda Gevherriz ham Murodga ergashib, Çırağan saroyiga borgan.

Gevherriz fransuz tilida juda yaxshi gaplashar edi. Shuningdek, u yosh shahzodalar va malikalar, shuningdek, Murodning farzandlariga fransuz tilidan dars bergan.

Abdulazizning boshqa bir xotini Filizten xonim oʻz xotiralarida Gevherriz Nakşifend xalfa, xazinador Dilberengiz, haram ogʻasi Husayn ogʻa va Husnu Bey (Murodning ikkinchi kotibi) bilan birgalikda Murodning ruhiy holatini aniqlash uchun ingliz shifokori bilan uchrashtirish ustida ishlaganini yozgan. Shifokor kelganda Gevherriz tarjimonlik qilgan. Ushbu hikoyaning qay darajada haqiqat ekani aniq emas, shifokor inglizlardan emas, balki masonlardan yuborilgani ham ehtimoldan xoli emas.

1904-yilda Murod vafot etgach, Gevherriz xonim beva qoldi. Shundan soʻng uning Çırağan saroyidagi mashaqqatlari nihoyasiga yetdi. Beva qolganidan keyin uning nafaqasi 1500 *kuruş* boʻlgan. Biroq keyinchalik sulton Mehmed V hukmronligi davrida atigi 500 *kuruş*gacha kamaytirilgan. Shundan soʻng oʻgay qizi Hadicha Sulton Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi (IT) aʼzosi Mehmet Cavit Beyga uning nafaqasini kamida 800 *kuruş*gacha oshirishni soʻrab xat yozgan.

Murod V ning vafotidan keyin darhol u erining boshqa xotinlari Remzşinas xonim, Nevdürr xonim va Filizten xonim bilan birga bir necha yilga Bursa shahriga yuborilgan. Biroq keyinchalik Istanbulga qaytib, 1915-yilda Husnu Beyga turmushga chiqqan, ammo uning ikkinchi nikohi juda qaygʻuli boʻlgan.

1924-yil mart oyida Usmoniylar sulolasi aʼzolari quvgʻin qilinganda, Gevherriz ushbu oilaning qondosh aʼzosi boʻlmaganlari sababli Istanbulda qolishga qaror qildi va shu yerda taxminan 1940-yilda vafot etdi.

## Yana qarang
* Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
* Iqbol (unvon)
* Usmoniylar imperiyasi harami

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Kul Nesîmî

**Kul Nesîmî** yoki shunchaki **Nesîmî**, asl ismi **Ali** – 17-asrda Anadolu hududida yashagan Usmonli alaviy-bektoshiy shoiri.

Bu shoir haqida juda oz maʼlumot bor, faqat ayrim siyosiy voqealar uning sheʼrlarida oʻz ifodasini topgani maʼlum, masalan, 1640-yilda Usmonlilarning Bagʻdodni zabt etishi. U undan avvalgi shoirlar, jumladan, koʻpincha adashtiriladigan Nasimiy, shuningdek Shoh Ismoil I va Pir Sulton Abdal anʼanalariga xos ravishda ijod qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Kul Nesîmî sheʼrlari
* Gazeta „Milliyet“da Kul Nesîmî haqida maqola 
* Ben Melamet Hırkasını – Alevi-Bektaşi xalq qoʻshigʻi (Semah va Deyish)
Iltifot mahallasi

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "marker-color": "#c6ffe3",
        "marker-size": "medium",
        "marker-symbol": "marker",
        "title": "Olmos mahallasi"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [69.355222, 41.280325]
      }
    }
  ]
}


**Iltifot mahallasi** – Oʻzbekiston Respublikasining Toshkent viloyati Yashnobod tumanida joylashgan mahalla.
## Aholisi

## Manbalar

## Havolalar
* Yandex mapsda Iltifot mahallasining chegarasi
Şefik Can

**Şefik Can** (1909-yil 22-iyun – 2005-yil 23-yanvar) turk ruhiy yetakchi va Turkiyadagi Mavlaviy soʻfiy anʼanasining soʻnggi soʻfiy ustozlaridan biri edi.

## Hayoti

1909-yilda Arzirumning Tebrichik qishlogʻida tugʻilgan Şefik Can boshlangʻich taʼlimini Sivas viloyatining Yildizeli tumanida tamomlagan. Şefik Can dastlabki yoshligidanoq otasidan arab va fors tillarini oʻrgandi hamda 1929-yilda Kuleli harbiy oʻrta maktabini, 1931-yilda esa Harbiy akademiyani bitirdi. Soʻngra Milliy mudofaa vazirligining ruxsati bilan Istanbul universitetida oʻqituvchi boʻldi va 1935-yilda Kuleli harbiy oʻrta maktabida Tohir ul-Mavlaviy qoʻl ostida stajirovkasini yakunladi. 1965-yilda nafaqaga chiqquniga qadar u turli harbiy maktablar, fuqaroviy kollejlari va oʻrta maktablarida dars berdi. U ruhiy murabbiysi Tohir al-Mavlaviy tomonidan Mavlaviy soʻfiy tariqatiga jalb etilgan va 2005-yil 23-yanvarda vafotigacha ushbu anʼananing boshida turgan. U Hayot Nur Artiranning ruhiy ustozlaridan biri boʻlgan.

## Asarlari

* Rumiy tafakkurining asoslari: Mavlaviy soʻfiy nuqtayi nazari (Tughra Books, 2006-yil 1-yanvar, dastlab 1995-yilda nashr etilgan)

## Manbalar
Ozarbayjon Olimpiada oʻyinlarida

Ozarbayjon birinchi marta 1996-yilda mustaqil davlat sifatida Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan va oʻshandan beri har bir oʻyinda qatnashish uchun sportchilarni yuborgan. Ilgari Ozarbayjon sportchilari 1952-yildan 1988-yilgacha Sovet Ittifoqi tarkibida Olimpiadada qatnashgan va Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin Ozarbayjon 1992-yilda Birlashgan terma jamoa tarkibiga kirgan. Ozarbayjon sportchilari Yozgi Olimpiada oʻyinlarida jami 56 ta medalni qoʻlga kiritgan. Mamlakat Qishki Olimpiada oʻyinlarida hech qanday medal qoʻlga kiritmagan. Ozarbayjon Milliy olimpiya qo‘mitasi 1992-yilda tashkil etilgan va 1993-yilda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan tan olingan.

2016-yilda Ozarbayjon ketma-ket beshta Olimpiada o‘yinlarida qo‘lga kiritilgan medallar sonini oshirgan ikki mamlakatdan biriga aylandi (ikkinchisi Buyuk Britaniya bo‘lib, u ham 2000–2016 yillar oralig‘ida shunday natijaga erishgan). Ozarbayjon jangovar sport turlari boʻyicha ayniqsa kuchli, ularning 45 ta medalidan 40 tasi kurash, boks, dzyudo va taekvondo boʻyicha berilgan.

## Medallar

### Yozgi oʻyinlar medallari

### Qishki oʻyinlar medallari

## Medal sohiblari

## Diskvalifikatsiya qilingan sovrindorlar

## Bayroqdorlar

## Yana qarang
* Ozarbayjon Milliy olimpiya qo‘mitasi
* Olimpiada oʻyinlaridagi ozarbayjonliklar
* Ozarbayjon Paralimpiada oʻyinlarida
* Ozarbayjonning Olimpiada oʻyinlarida medal sohiblari roʻyxati
* Olimpiadada Ozarbayjon bayroqdorlari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* "Azerbaijani Wrestler Namig Abdullayev Wins Olympic Gold, " in Azerbaijan International, Vol. 8:4 (Winter 2000), p.&nbsp;76.
* "Zemfira Meftahatdinova: Right on Target, Olympic Gold, Skeet Shooter, " in Azerbaijan International, Vol. 8:4 (Winter 2000), p.&nbsp;79.
* "Vugar Alakbarov, Olympic Bronze in Boxing, " in Azerbaijan International, Vol. 8:4 (Winter 2000), p.&nbsp;78.
SOCAR Tower

**SOCAR Tower** — Ozarbayjonning Boku shahridagi osmono‘par bino. U Boku va Ozarbayjondagi 3-eng baland binodir. Osmono‘par bino SOCAR (Ozarbayjon Respublikasi Davlat neft kompaniyasi) bosh qarorgohi bo‘lib xizmat qiladi. U Olov minoralari bilan bir qatorda Bokuning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

Qurilish 2010-yilda boshlangan va 2016-yilda yakunlangan. U Port Baku Towers tomonidan ortda qoldirilgunga qadar Bokudagi eng baland bino bo‘lgan.

## Dizayn
Janubiy Koreyaning Heerim Architects kompaniyasi tomonidan loyihalashtirilgan bino struktural expressionizmning namunasidir. Skyscraper.com saytiga ko‘ra, bino ko‘kka ko‘tarilgani sari bir-birini o‘rab turgan ikkita minoraga o‘xshaydi: "pastroq ko‘ringan minora go‘yo boshini balandroq minora ko‘kragiga qo‘yib turgandek ko‘rinadi. Baland minora esa o‘ziga ishongan va tasalli beruvchi tarzda uning ustiga biroz egilgan". Minoraning balandligi , 42 qavatdan iborat bo‘lib,  maydonni egallaydi va  foydalanish maydonini ta’minlaydi. Bosh qarorgoh asosan ofis maydonlaridan iborat, shuningdek, konferensiya va sport zallari, mehmon uyi, savdo nuqtalari va ovqatlanish joylarini ham o‘z ichiga oladi.

Binoning dizayni temir-beton devorli po‘lat konstruksiya (Permasteelisa Group tomonidan ishlab chiqarilgan) kompozit tizimiga asoslangan. Bino 190 km/soat (120 mil/soat) tezlikdagi shamolga va Rixter shkalasi bo‘yicha to‘qqiz balli zilzilaga bardosh beradigan tarzda loyihalashtirilgan.

Janubiy Koreyaning Heerim Architects & Planners Co. Ltd kompaniyasi tomonidan "shamol va olov" konsepsiyasi asosida loyihalashtirilgan bino Turkiyaning Tekfen Construction and Installation kompaniyasi tomonidan qurilgan.

## Galereya

File:Stamps of Azerbaijan, 2012-1037.jpg|Ozarbayjon markasida SOCAR Tower tasviri
File:Socar Tower 02.jpg|2013-yil 12-yanvardagi qurilish jarayoni; 1-ko'rinish
File:Socar Tower.jpeg|2013-yil 12-yanvardagi qurilish jarayoni; 2-ko'rinish
File:SOCAR tower.jpg|2013-yil avgust: Binoning 37-qavati qurilishi
File:SOCAR Tower.jpg|2013-yil 23-fevral: Beton o'zagining 19-qavati qurilishi
File:Rail yard, Baku (P1090216).jpg|Temir yo'l maydonidan ko'rinishi (o'ngda)


## Manbalar

## Havolalar
Binoning bevosita egasi boʻlgan kompaniyaning rasmiy sahifasi.

Binoning noodatiy "aylanma" dizaynini yaratgan Janubiy Koreya meʼmorlik byurosining rasmiy loyiha portfeli.

Dunyo boʻylab osmonoʻpar binolarning balandligini oʻlchaydigan eng nufuzli xalqaro tashkilot (CTBUH) sayti.

Binoni amalda qurib bitkazgan Turkiya kompaniyasining loyiha hisoboti.
Shabon Vali

**Shabon-i Vali** (), shuningdek **Shaʼbon [[Valiy|Vali]]** (vafoti hijriy 976-yil/milodiy 1569-yil), Kastamonulik Usmonli soʻfiy avliyosi va Xalvatiya tariqatining Shaboniyya tarmogʻi asoschisi edi. U Bolulik Hayreddin Tokodiyning qoʻlida tarbiya topgan va uning *[[Murid|murid]]*i (shogirdi) boʻlgan.

## Hayoti
U Kastamonuning Toshkoʻpru tumanida tugʻilgan. Uning hayoti haqidagi maʼlumotlarning muhim qismi Shabon-i Valiyning beshinchi shayxi Umar Fuodiy tomonidan yozilgan va *Menâkıb-ı Şerîf-i Pir-i Halveti Hazret-i Şaʼbân-ı Veli* deb nomlangan Shabon-i Vali dargohiga oid asarga tayanadi. Umar Fuodiy uning tugʻilgan sanasi haqida maʼlumot bermaydi. Soʻnggi manbalarda tugʻilgan yili sifatida hijriy 902-yil (milodiy 1497-yil) va hijriy 905-yil (milodiy 1499–1500) tilga olinadi. Yaqinda topilgan Shaboniyaga oid bir ijozatnomadagi (*icâzetnâme*) yozuvga asoslanib, u hijriy 886-yilda (milodiy 1481-yil) tugʻilgan, degan daʼvo ilgari suriladi va Shabon-i Vali muzeyida topilgan bir silsilada ham aynan shu sana keltirilgani aytiladi. Shabon-i Vali yoshligida ota-onasidan ayrilgan va bir ayol (*hanım evladı*) tomonidan asrab olingan. Boshlangʻich taʼlimini Toshkoʻpruda tamomlagach, u yerda tafsir va hadis ilmini oʻrgangan va Kastamonudagi Abdurrazzoq masjidi maqbarasiga dafn etilgan Usmon oʻgʻli Vali Xoʻjadan ijozat olgan. Keyin u tahsilini davom ettirish uchun Istanbulga borib, Fotih tumanidagi (Konstantinopol) madrasalardan birida yashagan. Mavjud maʼlumotlarga koʻra, bu madrasa Qora dengiz Bashkirsunlu madrasasi boʻlib, u yerda u toʻqqiz yil davomida Qurʼon, tafsir va hadis kabi diniy ilmlarni oʻrgangan va keyinchalik Eyüp Sulton masjidida shayx va mudarris lavozimlariga tayin qilingan. Bu maʼlumotlar eski manbalarda uchramaydi.

Shaboniy shayxlaridan biri boʻlgan Umar Fuodiydan tashqari, Ibrohim Has ham Shabon-i Valiy haqida ** yozgan boʻlib, unga *Tezkiretü'l-Has* deb nom bergan. Shabon-i Vali dargohining soʻnggi shayxi Mehmed Atoulloh Efendiy (Armoy) esa Umar Fuodiyning *Menokibnoma*siga ilova yozgan. Xalvatiya tariqati eng koʻp tarmoqlangan tariqat boʻlganidek, uning ichidagi Shaboniyya tariqati ham koʻplab shoxobchalarga ega eng keng tarqalgan tarmoqlardan biri boʻlgan. Shaboniyya Anadoludan boshlab, Bolqon yarim oroli, Iroq, Suriya va Hijozdan tortib, Hindiston ichkarilari va Afrikagacha boʻlgan juda keng hududda mavjud boʻlgan.

## Anadoluning toʻrt qutbi
Shabon-i Vali barcha tariqat doiralarida Onadoʻlining toʻrt qutbidan (*[[Qutb (tushuncha)|aqtab]]*) biri sifatida qabul qilinadi, qolgan uchtasi esa Mavlono Rumiy, Hoji Bektosh Vali va Hoji Bayrom Validir.

## Manbalar
Jumgʻur

**Jumgʻur** () – Chingizxonning nabirasi Huloguning ikkinchi oʻgʻli. Ayrim tadqiqotchilarga koʻra esa, aslida toʻngʻich farzand boʻlishi mumkin.
## Hayoti
1234-yilda Hulogu va uning oyrat xotini Guyuk xotundan tugʻilgan. Jumgʻur har ikki tomondan ham Chingizxon avlodidan edi. Hulogu Tulu orqali Chingizxonning nabirasi boʻlsa, Guyuk esa Checheyxon orqali nabirasi hisoblangan. Onasi tomondan bobosi Toralchi Güregen boʻlib, u Qutuqa Bekining oʻgʻillaridan biri edi.

1253-yilda Hulogu Eronga yoʻl olganida, Jumgʻur Munke bilan birga Moʻgʻulistonda qoldirildi. Otasining boshqa xotinlariga tegishli *[[oʻrda]]larni* boshqarish vazifasi bilan ishonib topshirildi va Almaliq yaqinida joylashdi. Biroq, 1259-yilda amakilari Xubilay va Ariq Böke oʻrtasida vorislik inqirozi yuzaga kelgach, Ariq Bökeni qoʻllab-quvvatlashga majbur boʻldi. 1263-yilda Ariq Bökening Alguga qarshi yurishi va oʻsha yilning oxirida taslim boʻlishidan koʻp oʻtmay, Jumgʻur oʻz qarindoshlari bilan birga uni tark etib, Eronga yoʻl oldi. Jumgʻur bilan birga xotini Qutuy xotun, ukalari Taragʻay, Tekshin, Teküder va boshqalar ham safarga chiqdilar. Bu xabarni eshitgan Hulogu ularni kuzatib borish uchun oʻz qoʻmondonlaridan biri Abatay Noʻyonni yubordi. Jumgʻur yoʻl-yoʻlakay kasal boʻlib, Samarqandda vafot etdi. Uning oilasi esa Eronga Jumgʻursiz yetib bordi. Gʻazablangan Hulogu Abatayni Jumgʻurga yetarlicha gʻamxoʻrlik qilmaganlikda ayblab, 60 darra urishga buyurdi.
## Oilasi
Jumgʻurning ikkita bosh xotini va koʻplab kanizaklari boʻlgan:
* Tolun Xotun – Onasi Guyuk Xotunning akasi Buqa Timurning qizi.
** Orgʻudaq – Shaday Güregenga turmushga chiqqan (Chilaunning chevarasi)
*** Günjishkab – dastlab Gʻozonxonga, keyinroq Uljaytuga turmushga chiqqan.
* Jaurchi Xotun – Buluxon xotunning singlisi
* Kanizaklardan
** Jushkab (1289-yil iyunda vafot etgan)
** Kingshu (1289-yilda vafot etgan)
*** Shiremun (1307-yildan keyin vafot etgan)
*** Togʻacaq xotun (1291-yil 19-yanvarda vafot etgan) – Tekuderga turmushga chiqqan.
** Injitoy – Huloguning oʻgʻli Munke Temurga turmushga chiqqan.

Uning oilasi Eronga yetib kelgach, Salmas atrofidan mulklar bilan taqdirlangan.
## Manbalar
Remzşinas xonim

**Remzşinas xonim** ( – „alomatlarni biluvchi“; 1864-yilda tugʻilgan – 1934-yildan keyin vafot etgan) **Remsşinaz xonim** nomi bilan ham tanilgan, Usmoniylar imperiyasi sultoni Murad V ning xotini.

## Hayoti
Sulton Abdulaziz taxtdan agʻdarilganidan soʻng Murod 1876-yil 30-may kuni taxtga oʻtirdi. Biroq bor yoʻgʻi 3 oy hukmronlik qilganidan keyin, 1876-yil 30 avgust kuni ruhiy beqarorligi tufayli taxtdan agʻdarildi va Çırağan saroyiga qamoqqa tashlandi. Remzşinas cherkas millatiga mansub boʻlib, Rossiyaning Kavkazga bosqini ortidan Istanbulga kelgan edi. Taxminan 1881-yilda uni Çırağan saroyiga yuborish uchun tanlashgan. Aynan oʻsha yerda Murod uni xotinlikka olgan.

1904-yilda Murod vafot etganidan soʻng Remzşinas beva qolgan, shundan soʻng uning Çırağan saroyidagi azobli hayoti nihoyasiga yetgan. Bevalik chogʻida uning nafaqasi 1500 *kuruşdan* iborat edi. Biroq keyinroq sulton Mehmed V hukmronligi davrida unga atigi 500 *kuruş* nafaqa ajratilgan. Shundan soʻng Remzşinasning oʻgay qizi Hadicha Sulton Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi aʼzosi Mehmet Covit Beyga xat yozib, uning nafaqasini hech boʻlmaganda 800 *kuruşgacha* oshirishini soʻragan. Murodning oʻlimidan keyin Remzşinas xonim dastlab saroyni tark etishdan bosh tortgan uchinchi xotin Şayan Kadın bilan Çırağan saroyida qolgan, biroq 1910-yilda Murodning boshqa xotinlari Nevdürr xonim, Gevherriz xonim va Filizten xonim bilan birga Bursaga yuborilgan. 1914-yilda esa Istanbulga qaytgan.

1924-yil mart oyida Usmoniylar sulolasi vakillari surgun qilinganda Remzşinas xonim ushbu sulolaning qondosh aʼzosi boʻlmaganligi sababli Istanbulda qolishga qaror qilgan. 1934-yildan keyin shu shaharda vafot etgan.

## Yana qarang
* Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
* Iqbol (unvon)
* Usmoniylar imperiyasi harami

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Nevdürr xonim

**Nevdürr xonim** (; 1861-yilda tugʻilgan – 1927-yilda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi sultoni Murod V ning xotini.

## Hayoti
Nevdürr 1861-yilda Batumida tugʻilgan. Otasining ismi Nakaşvili Rüstam beyning boʻlgan. Millati – gruzin.

Nevdürr 1880-yilda Murodga turmushga chiqqan, oʻsha paytda u Çırağan saroyida xizmat qilar edi. Nevdürr xonim befarzand qolgan. Sulton Murod 3 oy hukmronlik qilgach, 1876-yil 30-avgust kuni ruhiy beqarorligi sababli taxtdan agʻdarildi va Çırağan saroyiga qamoqqa tashlandi. Nevdürr dastlab Çırağan saroyiga xalfa sifatida yuborilgan, biroq Murod uni yoqtirib qolgan va unga uylanishga qaror qilgan.

1904-yilda Murod vafot etganidan keyin Nevdürr xonim beva qoldi, shundan soʻng uning Çırağan saroyidagi qiyinchiliklari nihoyasiga yetdi. Murodning vafotidan keyin u erining boshqa xotinlari Gevherriz xonim, Remzşinas xonim va Filizten xonim bilan birga bir necha yilga Bursa shahriga yuborildi va uning nafaqasi Ittihod va taraqqiy qoʻmitasi tomonidan bekor qilindi. Soʻngra u yashash uchun oʻgay qizi Hadicha Sulton yashashga bordi. Hadicha Sulton Nevdürr xonim uchun koʻp marotaba nafaqa soʻrab murojaat qilgan, lekin uning murojaatlari hech qachon qondirilmagan. 1924-yilda Usmoniylar sulolasi oila aʼzolari bilan birgalikda Hadicha Sulton ham surgun qilingach, Nevdürr xonim mutlaq qashshoq boʻlib qoldi.

Nevdürr xonim 1927-yilda Istanbulning Beshiktosh tumanida vafot etgan  .

## Yana qarang
* Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
* Iqbol (unvon)
* Usmoniylar imperiyasi harami

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Yoʻllar va mamlakatlar kitobi (ibn Hurdodbeh)

**Kitob al-Masālik va-l-Mamālik** (, ) 9-asrga oid geografik asar boʻlib, fors geografi Ibn Hurdodbeh qalamiga mansub. Asarda oʻsha davr musulmon olami ichidagi asosiy savdo yoʻllari xaritaga tushirilib, tavsiflangan. Shuningdek Yaponiya, Koreya va Xitoy kabi uzoq savdo mintaqalari haqida maʼlumot berilgan. Asar taxminan 870-yilda Abbosiylar xalifaligi hukmdori Muʼtamid davrida yozilgan. Muallif oʻsha paytda hozirgi Eron hududidagi Jibal viloyatida Abbosiylar viloyati pochta va politsiya boshqarmasi rahbari lavozimida faoliyat yuritgan.

Asarda koʻplab fors maʼmuriy atamalari qoʻllanilgan, islomdan avvalgi Eron tarixiga katta eʼtibor qaratilgan hamda „mahalliy eroniy kosmologik dunyo taqsimoti tizimi“dan foydalanilgan. Bu jihatlar asarning asosida eroniy manbalar mavjud boʻlganini koʻrsatadi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* اﻟﻤﺴﺎﻟﻚ واﻟﻤﻤﺎﻟﻚ
* المسالك والممالك – resource for Arabic books – الوراق
* المسالك والممالك لابن خرداذبة ونبذ من كتاب الخراج وصناعة الكتابة للبغدادي
Boku aeroport yoʻli

**Boku aeroporti shossesi** yoki **Haydar Aliyev xalqaro aeroporti shossesi** (; ), shuningdek, **Mardakan shossesi** () nomi bilan ham tanilgan — Absheron yarim orolidagi yirik magistral yo‘l. Ushbu yo‘l Haydar Aliyev xalqaro aeroporti va Mardakan munitsipalitetini poytaxt Boku bilan bog‘lovchi asosiy arteriya hisoblanadi.

Shosse Buyuk Shor shossesining sharqiy chekkasidan boshlanib, sharq tomonga, Mardakan yo‘nalishida davom etadi. Shuningdek, u Bina aholi punktiga xizmat ko‘rsatadi, Mardakan yaqinida Shag‘an bilan bog‘lanadi. Boku aeroporti aylanma yo‘li orqali u Zig‘ aholi punktini va Zig‘ aylanmasi — Haydar Aliyev aeroporti yo‘lini asosiy magistralga bogʻlaydigan muhim chorrahaga ega.

## Umumiy tavsif
Boku aeroporti shossesi shaharning eng muhim transport yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, poytaxtning sharqiy qismini Absheron yarim orolidagi yirik aholi punktlari va 2024-yilda 7 537 000 yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatgan Haydar Aliyev xalqaro aeroporti bilan bog‘laydi. Bu yo‘l nafaqat aholining kundalik qatnovi, balki yuk tashish va tijorat faoliyati uchun ham muhim ahamiyatga ega bo‘lib, Boku va uning atrofidagi hududlar o‘rtasidagi iqtisodiy va ijtimoiy aloqalarning asosiy manbai sanaladi.

## Muammolar va rivojlanish
Yillar o‘tishi bilan shosse transport hajmining ortishi bilan bog‘liq jiddiy qiyinchiliklarga duch keldi. Mardakan va qo‘shni hududlar aholisining ko‘payishi, shuningdek, sayyohlar oqimining ortishi tirbandliklarga sabab bo‘lmoqda. Ayniqsa, tig‘iz vaqtlarda yo‘lovchilar va tadbirkorlar uchun sezilarli kechikishlar yuzaga keladi. Ma'lumotlarga ko‘ra, har kuni 630 000 kishi ushbu yo‘nalish orqali Boku markaziga qatnaydi.

Bokuda bo‘lib o‘tgan COP29 konferensiyasi davrida transport cheklovlari tufayli aeroport yo‘nalishida jamoat transportidan foydalanish tavsiya etilgan. Konferensiya doirasida poytaxt bo‘ylab, jumladan ushbu shosseda ham maxsus avtobus yo‘laklari (bus lanes) tashkil etildi. Bu umumiy harakatlanish chiziqlari sonini kamaytirgan bo‘lsa-da, BakuBus foydalanuvchilari uchun sayohat vaqtini sezilarli darajada qisqartirdi.

## Shuningdek qarang
* Ozarbayjon yo'llari

## Manbalar


## Havolalar

* Haydar Aliyev xalqaro aeroportining rasmiy sayti
* Ozarbayjon avtomobil yoʻllari davlat agentligi rasmiy sayti
* Boku aeroporti shossesi Google Maps xaritasida
* Boku aeroporti shossesi OpenStreetMap’da
Bssisa

**Bssisa** (, Berber *aḍemmin*, ) qadimgi Kartagen davriga borib taqaladigan, qovurilgan arpa uniga asoslangan odatiy Tunis taomidir. Bu turdagi taom butun Tunis boʻylab keng tarqalgan. Uning tarixi juda uzoqqa borib taqaladi va sayohatchilar hamda koʻchmanchilar uni oʻz safarlarida oʻzlari bilan olib yurishgan, chunki u ham yuqori ozuqaviy qiymatga ega, ham maydalangan kukun holatida olib yurish oson boʻlgan.

## Tarkibi
Bssisa – qovurilgan donlarning turli hil ziravorlar va shakar bilan aralashtirib maydalangan aralashmalaridan iborat. Aralashmaga qoʻshiladigan oʻtlar va ziravorlar turlicha boʻlishi mumkin va aralashmalar ustiga sut yoki suv qoʻshilganda suyuq holda ham isteʼmol qilinib, *rovina* deb ataluvchi unli ichimlik hosil qiladi.

## Udumlar

Bssisa Tunis va Liviya musulmonlari hamda yahudiylari tomonidan turli munosabatlar bilan isteʼmol qilinadi.

Yahudiylar uni ayniqsa ibroniy oy taqvimidagi Nison oyining birinchi kunida isteʼmol qiladilar, chunki bu kuni Mishkan (chodir ibodatxona) qurib bitkazilgan (bu holda taom *bssiset al-marqoma* yoki shunchaki bssisa deb ataladi). Taom bugʻdoy va arpadan iborat kukun boʻlib, u Mishkanni qurishda ishlatilgan qorishmani ifodalaydi. Qoʻshimcha ravishda, uy bekasi oʻzining oltin uzugini bssisaga soladi, bu esa Mishkan qurilishida ishlatilgan oltinni eslatadi. Bssisa yeyilishidan avval, oilaning otasi bssisani uyining kaliti bilan aralashtirar ekan, Mishkanda ishlatilgan moyni yodga olib, arab tilida duo qiladi. Bu „yangi yil“ning „ochilishi“ni ramziy maʼnoda ifodalaydi. Ota va oila aʼzolari navbatma-navbat quyidagilarni aytadilar:

*Ya fetach,*
*Bla Neftach,*
*Arzekna varzek menna*
*Ya atai*
*Bla mena!*

## Yana qarang
* Tsampa, oʻxshash tibetcha asosiy taom
* Arab oshxonasi
* Tunis oshxonasi
* Liviya oshxonasi
* Sefard yahudiylari oshxonasi

## Manbalar
Mediapark

**Mediapark** (rasmiy nomi «MEDIAPARK GROUP» MChJ) — Oʻzbekistondagi yirik maishiy texnika va elektronika chakana savdo tarmog‘i. 2015-yilda tashkil etilgan. Kompaniya O‘zbekiston bozorida zamonaviy savdo (Modern Trade) formatini rivojlantiruvchi yetakchi riteylerlardan biri hisoblanadi. Bosh ofisi Toshkent shahrida joylashgan.

## Tarixi

Kompaniya 2015-yilda tashkil etilgan. Birinchi savdo markazining rasmiy ochilish marosimi 2015-yil 14-iyulda Toshkent shahrining Shayxontohur tumanida (Qoratosh mavzesi) bo‘lib o‘tdi. Ushbu loyiha O‘zbekiston chakana savdo bozorini «legallashtirish» va an'anaviy bozorlardan zamonaviy do‘konlarga o‘tish jarayonining bir qismi sifatida baholangan.

Yillar davomida tarmoq Toshkent shahridan tashqari Farg‘ona, Qo‘qon, Qarshi, Samarqand va boshqa viloyat markazlarida o‘z filiallarini ochdi.

## Faoliyati
Mediapark do‘konlarida muzlatkichlar, kir yuvish mashinalari, televizorlar, smartfonlar, kompyuter texnikasi va boshqa aksessuarlar sotiladi.

Kompaniya Apple korporatsiyasining O‘zbekistondagi rasmiy hamkori (Authorized Reseller) maqomiga ega. Shuningdek, mahalliy ishlab chiqaruvchi Artel hamda Samsung, LG, Bosch kabi xalqaro brendlarning rasmiy dileri hisoblanadi.

Xaridorlarga qulaylik yaratish maqsadida onlayn-do‘kon va mobil ilova orqali muddatli to‘lov (rassrochka) xizmatlari ko‘rsatiladi.

2022-yilda O‘zbekiston Marketing uyushmasi tomonidan o‘tkazilgan «Yil brendi» tanlovida «Chakana savdo» yo‘nalishi bo‘yicha iste'molchilar ovozi natijalariga ko‘ra sovrindor (3-o‘rin) bo‘lgan.

## Egalik tuzilmasi
Yuridik shaxs — «MEDIAPARK GROUP» MChJ.

Xalqaro jurnalistik surishtiruvlar (xususan, *Uzbek Investigations* va Ozodlik radiosi) ma’lumotlariga ko‘ra, Mediapark tarmog‘i Akfa Group xoldingi va Artel kompaniyalar guruhi bilan o‘zaro bog‘liq yagona biznes-tuzilmaning bir qismi hisoblanadi. Ushbu tuzilmalarning benefitsiari sifatida tadbirkor va Toshkent shahrining sobiq hokimi Jahongir Ortiqxo‘jayev tilga olinadi. 2024 yilda Jahongir Ortiqxo‘jayev 7 ta kompaniyasini sotganini ma’lum qildi. Hozirda Mediapark Group ta’sischisi Maxmudjan Nadjimidinovich Latipov bo‘ldi. 

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
Hayranidil Kadın

**Hayranidil Kadın** (; 1846-yil 2-noyabrda tugʻilgan – 1898-yil 26-noyabrda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulazizning xotini, Usmonli imperiyasining oxirgi xalifasi Abdulmajid II ning onasi.

## Hayoti
Hayranidil Kadın abxaz naslidan boʻlib, 1846-yil 2-noyabrda tugʻilgan. U Usmoniylar saroyidagi eng goʻzal ayol sifatida madh etilgan. Hayranidilning oʻtmishi va oilasi haqidagi maʼlumotlarning yoʻqligi uning past tabaqadan boʻlganligi, hatto kelib chiqishi qul boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi. Aslida, Usmoniylar imperiyasida qullik bekor qilinganiga qaramay, Abdulazizning onasi Pertevniyal Sulton oʻgʻlining harami uchun kavkazlik qullarni tanlashda davom etgan.

Hayranidil 1865-yil 21-sentyabrda Dolmabahçe saroyida Abdulazizga turmushga chiqqan. Dastlab unga „Uchinchi Kadın“, 1875-yilda esa „Ikkinchi Kadın“ unvoni berilgan. 1867-yil 25-fevralda uning ilk farzandi, qizi Nozima Sulton tugʻilgan. Oradan bir yil oʻtib, 1868-yil 29-mayda Beylerbeyi saroyida u ikkinchi farzandi, oʻgʻli Shahzoda Abdulmajidni (boʻlajak xalifa Abdulmajid II) dunyoga keltirgan.

Abdulaziz 1876-yil 30-mayda vazirlari tomonidan taxtdan agʻdarildi va uning oʻrniga jiyani Murod V imperiya sultoni boʻldi. Ertasi kuni Abdulaziz Feriye saroyiga koʻchirildi. Hayranidil va Abdulazizning boshqa ayollari Dolmabahçe saroyini tark etishni istashmagan. Shunda ularni majburan qoʻlga olib, Feriye saroyiga joʻnatishgan. Bu jarayonda ular boshdan-oyoq tintib chiqilgan va barcha qimmatbaho narsalarini tortib olingan. 1876-yil 4-iyunda Abdulaziz sirli tarzda vafot etdi. 1876-yilda yangi sulton Abdulhamid II Abdulazizning xotinlarini ozod qildi va Hayranidilga Ortaköy saroyida yashashga ruxsat berdi.

## Vafoti
Hayranidil Kadın 1898-yil 26-noyabrda 52 yoshida Ortaköydagi Feriye saroyida vafot etgan va Istanbulning Divan Yolu koʻchasida joylashgan sulton Mahmud II maqbarasiga dafn qilingan.

## Farzandlari

## Yana qarang
* Usmoniylar sulolasi
* Usmoniylar sulolasi shajarasi
* Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
* Kadın (unvon)

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
*
Ruxshona Olimjonova

**Ruhshona Olimjonova** (2007-yil 1-yanvarda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik futbolchi, U20 terma jamoasi hamda ayollar chempionatining OKMK klubi yarim himoyachisi.

## Klubdagi faoliyati

Ruhshona Olimjonova futboldagi faoliyatini 2021-yil OKMK jamoasida boshlagan. Jamoa bilan 2024-yil O'zbekiston Oliy ligasida vitse-chempionga aylangan. 

2025-yining boshida Ruhshona Olimjonova Qarshining Sevinch klubiga ko'chib o'tdi. U jamoadagi 1 yillik faoliyati davomida 28 ta o'yinda maydonga tushdi va 3 ta gol kiritdi. Jamoasi bilan O'zbekiston ayollar Oliy ligasi va mamlakat kubogi musobaqalarida g'olib bo'ldi. Osiyo chempionlar ligasida jamoasi bilan turnirning chorak finaliga yo'l oldi.

Ruhshona Olimjonova 2026-yilning yanvar oyida OKMK jamoasiga qaytdi.

## Yutuqlari
Oʻzbekiston Ayollar oliy ligasi chempioni: 2025

Oʻzbekiston Ayollar oliy ligasi vitse-chempioni: 2024

Oʻzbekiston Ayollar kubogi sohibi: 2025

Oʻzbekiston Superkubogi: 2025

CAFA U-15 chempionati: 2022

CAFA U-17 chempionati: 2023

## Manbalar
Medet Nazarov

**Medet Nazarov** (2004-yil 21-aprelda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik togʻ changʻichisi, Olimpiada oʻyinlari va jahon chempionati ishtirokchisi.

## Hayoti
Medet Nazarov 2004-yil 21-aprelda Toshkent shahrida tugʻilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Medet Nazarov Olimpiada
* Medet Nazarov FIS (togʻ changʻi)
Marko Jankovic

**Marko Janković** (Serbian Cyrillic: Marko Јankovic; 9 July 1995 yilda tugʻilgan) – Montenegrin professional futbolchisi boʻlib, u Azerbaijan Premier League klubi Qarabağ hamda Montenegro milliy terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Kulbdagi faoliyati
### Dastlabki faoliyati
Cetinjeda tugʻilgan Janković 2007-yilda Lovcendan „Partizan“ga shogird sifatida qoʻshilgan. U keyingi besh yilni klubning yoshlar tarkibida oʻtkazdi, 2012-13-yilgi Serbiya birinchi ligasida oʻzining filiali Teleoptik klubida debyut qildi.
### Olympiacos
2013-yilning yozida Janković toʻrt yillik shartnoma asosida Gretsiya chempioni „Olympiacos“ga oʻtdi. U 2013-14-yilgi UEFA Yoshlar ligasida oʻz yoshlar jamoasida oʻynadi, ammo asosiy jamoada maydonga tusha olmadi.

2014-yilning yozida Janković Serbiyaning OFK Beograd klubiga ijaraga yuborildi. U ligadagi debyutida Novi Pazar ustidan 3:2 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda zaxiradan maydonga tushganidan soʻng gol urdi. 2014-15-yilgi Serbiya Superligasi davomida Janković 19 oʻyinda toʻrtta gol urdi.

2015-yilning 31-avgustida Janković Sloveniyaning Maribor klubiga sotib olish huquqi bilan ijaraga berildi. U 23-sentyabr kuni Domjale bilan oʻz uyida 1:1 hisobidagi durang oʻyinda jamoa safida ligadagi debyutini oʻtkazdi va 62-daqiqada Dare Vršič oʻrniga maydonga tushdi. Maribordagi faoliyati davomida Janković klubga Sloveniya kubogini yutishda yordam berdi, toʻliq 120 daqiqa oʻynadi va finalda Seljega qarshi oʻyinda penaltini aniq amalga oshirdi.
### Partizan jamosi
2016-yilning 15-iyunida Janković oʻzining „Partizan“ klubiga mavsumiy ijara asosida qoʻshildi. U 95-raqamli libosda oʻynadi va 14-iyul kuni UEFA Yevropa ligasi ikkinchi saralash bosqichining birinchi oʻyinida Zagłębie Lubin bilan oʻz uyida 0:0 hisobida durang oʻynadi. 6-noyabr kuni Janković „Partizan“ safidagi ilk rasmiy golini urdi va „Novi Pazar“ ustidan 4:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda hisobni ochdi. Partizan bilan birinchi kampaniyasida Janković klubga dublni qoʻlga kiritishga yordam berdi.
2017-yilning 14-sentyabr kuni Janković Yevropa ligasi guruh bosqichida Shveytsariyaning „Young Boys“ klubiga qarshi safarda 1:1 hisobida durang oʻynab, birinchi golni kiritdi. U 2017-18-yilgi mavsumni barcha musobaqalarda 42 ta oʻyin bilan yakunladi va bu jarayonda yettita gol urdi.
2018-yilning 10-noyabrida Janković „Partizan“ safida uy ligasida Radnik Surdulica ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda oʻzining 100-raqamli oʻyinini oʻtkazdi. „Partizan“ni tark etgach, u kamida 160 000 yevro miqdoridagi toʻlanmagan maoshini kechirdi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Vlatko Stojanovski

**Vlatko Stojanovski** (; 1997-yil 23-aprelda tugʻilgan) – makedoniyalik professional futbolchi, Oʻzbekiston Superligasi ishtirokchisi, Muborakning Mashʼal klubida hujumchi pozitsiyasida oʻynaydi.

## Klubdagi faoliyati

Vlatko Skopyening „Metalurg“ yoshlar akademiyasini taʼlim olgan. Professional debyutini 2014-yil 29-oktyabrda Shkendiya klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. 2015-yil 29-avgustda Mladost CD jamoasiga qarshi oʻyinda oʻzining birinchi professional golini urgan.

Stojanovski 2019-yil 4-may kuni „Renova“ klubining „Pobeda“ jamoasiga qarshi oʻyinida toʻrtta gol muallifi boʻlgan. U 2018–19-yilgi mavsumni Makedoniya oliy divizionida eng yaxshi toʻpurar sifatida yakunlagan.

2019-yil 3-iyul kuni Fransiyaning 1-ligasining „Nim Olympique“ klubi Stojanovski bilan uch yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan.

2026-yil 12-fevralda Muborakning Mash’al klubi Stojanovski bilan bir yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.

## Xalqaro karyera
Stojanovski Shimoliy Makedoniya terma jamoasi safida kattalar safidagi debyutini 2019-yil noyabr oyida Avstriyaga qarshi Yevropa chempionati saralash oʻyinida oʻtkazgan va oʻshanda darhol oʻzining birinchi xalqaro golini urgan.

## Faoliyat statistikasi
### Xalqaro

: *Hisob va natijalar birinchi boʻlib Shimoliy Makedoniyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, hisob ustuni Stojanovskining har bir golidan keyin natija oʻzgarishini koʻrsatadi.*

## Manbalar

## Havolalar
*