Iffat Ara

**Shamsun Nahar Iffat Ara** ( Iffat **Ara** nomi bilan tanilgan) Bangladeshning yozuvchisi, ijtimoiy faoli va adabiy tashkilotchisi. Uning adabiy faoliyati 1950-yillarning oxirlarida qisqa hikoyalar yozish va ularni mamlakatning *yetakchi* gazetasida nashr etish bilan boshlangan. U 2021-yil 14-avgust sanasidagi vafotiga qadar yoshiga va sogʻligʻi yomonlashganiga qaramay yozishni davom ettirdi.

## Hayoti va taʼlimi
Iffat Ara 1939-yil Maulavi Mymensinghda joylashgan Quazi Abdul Hakim va Mosammat Hajera Khatun shahrida tugʻilgan. U rasmiy taʼlim uchun qattiq kurash olib bordi, avval uyda Arab tilini oʻrganib, Qurʼon oʻqiy oldi. Keyin u boshlangʻich taʼlim uchun musulmon Qizlar maktabiga bordi. Boshlangʻich maʼlumot olgandan soʻng, otasi uni maktabda oʻqishiga qarshilik qildi, chunki oʻsha paytda qizlar uchun oliy maʼlumot zarur deb hisoblanmagan. Taʼlimni davom ettirishdan umidvor boʻlib, u oʻz joniga qasd qilish bilan tahdid qiladi va keyinchalik Vidyamoyee Govt. Girlʼs High Schoolga qabul qilinadi. Ammo oʻrta maktabni tugatmasdan oldin u yosh advokat va siyosatchi Abdul Latif Talukderga turmushga chiqqan. Yaxshiyamki, bu qisqa tanaffus edi va u keyingi yil Matriculate imtihonida ishtirok etdi. Keyinchalik u Muminunnesa ayollar kollejida oʻrta maʼlumotli boʻldi. 1966-yilda u xuddi shu kollejni tugatdi va B. Edda oʻqish uchun Mymensingh ayollar oʻqituvchilarini tayyorlash kollejiga oʻqishga kirdi. Ananda Mohan kolleji universitet-kollejga koʻtarilganda, Iffat Ara Bengal tili va adabiyoti magistrlariga dars berish uchun vaqt ajratdi.

Iffat Araning faoliyati 2021-yil 14-avgustda yoshiga bogʻliq uzoq davom etgan kasallikka duchor boʻlganida tugadi.

## Shaxsiyati
Unga hayot-bu ish, ish-bu hayot. U ayollarning erkinligiga ishonadi, lekin nikohni bilim olish uchun toʻsiq deb oʻylamaydi. U dindor ayol va Islom musulmon ayollarning zamonaviy hayot kechirishini yoʻlga qoʻymaydi, deb hisoblaydi. Juda mehmondoʻst boʻlgan xonim Iffat Ara Mymensinghda koʻpchilik uchun yaqin va qadrli. U juda ehtiyotkorlik va muvaffaqiyat bilan uchta bolani tarbiya qildi. Mymensingh shahridagi qarorgohida u oʻz vaqtini yosh mualliflar va adabiyotshunoslar bilan suhbat qurish, bogʻdorchilik va koʻngil ochar mashgʻulotlar bilan oʻtkazadi.

## Ayollar harakatlari
Mymensinghdagi ayollar harakatlarini 1960-yillardan beri Iffat Araning faol ishtirokisiz tasavvur qilib boʻlmaydi. U 1966-yilda butun Pokiston ayollar Assotsiatsiyasiga aʼzo boʻlgan ayollar uchun ijtimoiy taʼminot yaratish bilan shugʻullangan. 1971-yilda Bangladesh ozod boʻlganidan soʻng, u Helena Xon, Sufiya Karim va siyosatchi Mariam Hoshimuddin kabi mualliflar bilan birga tashabbus koʻrsatdi va *Mahila Samityni* (tr. Ayollar assotsiatsiyasi) tuzdi. Keyinchalik u Bangladesh jatiyo Mahila Sangta hukumat tomonidan homiylik qilingan tashkilotning Mymensinghdagi boʻlimini tashkil qildi. U yana 1988-yil Mymensinghdagi Udayan Oʻrta maktabi tashkil etishda ham oʻz hissasini qoʻshdi. Turmush qurganidan beri u siyosiy holatni doim kuzatib borgan, ammo hech qachon siyosatga qoʻshilish yoʻlini tanlamagan.

## Kasbiy faoliyati
1968-yilda Iffat Ara Nosirobod Qizlar maktabiga oʻqituvchi yordamchisi sifatida qabul qilindi va 1972-yilgacha u yerda direktor lavozimida ishlab, nafaqaga chiqdi. Keyinchalik u Mymensinghda nashr etiladigan haftalik Banglar Darpan gazetasidagi *ayollar sahifasida* badiiy muharrir lavozimini egalladi. 1993-yilda xuddi shu muassasa oylik ayollar jurnalini Chandrakash nomi ostida nashr etishni boshlaganda, Iffat Ara uning muharriri etib tayinlandi. U jurnal muharriri boʻlib *1979-*yilgacha ishladi

## Nashrlari
Iffat Ara oʻz hisobidan toʻqqizta kitob nashr ettirdi. Ularga romanlar, hikoyalar toʻplami, bolalar uchun bilimlar kitobi va insholar toʻplami kiradi. Shuningdek, *Bangladesher Jonopriyo Kavita* (oʻz. Bangladeshdan mashhur sheʼrlar), 18-asr oxiridan boshlab toʻplangan Bengalcha sheʼrlar toʻplamini tahrir qildi. Oʻrta maktab oʻquvchilari uchun uning noyob bilim kitobi *Shona achey jana Nai* foydali debi baholandi va 1990-yildan beri koʻplab nashriyotlarda chop etildi. Uning romani *Sux jahon shesh belay* 2000-yilda nashr etilgan. Hozirda u yosh kitobxonlar uchun hikoyalar kitobi chiqarish ustida ishlamoqda.

## ''Dwitiyo Chinta''
U oʻz uyida matbuot tashkil qildi va 1986-yilda *Chinta* adabiy oylik jurnalini nashr etishni boshladi. Keyinchalik u 1988-yilda Dwitiyo *Chinta deb oʻzgartirildi.* Tez orada Mymensinghdagi *Iffat Mansion shahri*, 1960-yildan beri u oʻz jurnalini nashr etgan shahar, adabiy faoliyatning markaziga aylandi. Shoir Jibanananda Das muharrirligidagi *Dwitiyo Chinta nashri* 1999-yilda chiqarilgan boʻlib, jurnalning esdalik sonini yuqori sifatli tahrirlash va rejalashtirishning namunasi boʻlib qolmoqda. *Dwitiyo Chinta* mintaqaviy yozuvchilardan tashqari mamlakatning koʻplab taniqli yozuvchilari va shoirlarining asarlarini nashr etdi.

## Manbalar