open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amshey Nyurenberg

**Amshey Markovich Nyurenberg** (1887-yil 5-aprel, Xerson guberniyasi, Rossiya imperiyasi – 1979-yil 10-yanvar, Moskva, SSSR) – sovet rassomi, sanʼatshunos. U butun umri davomida sanʼat uslublarining modernizmdan realizmgacha turli xil yoʻnalishlarida sanʼat asarlari yaratgan.

## Hayoti
1887-yil 21-aprelda Xerson guberniyasida yahudiy oilasida tugʻilgan. Uning ota-onasi guberniyadagi baliq doʻkonining egalaridan biri boʻlgan. Amshey oilasidagi 10 ta farzandning eng kattasi boʻlgan.

1905-yilda u Xersondagi oʻrta maktabni tugatgan, u yerda Ilya Repinning shogirdi Feodosius Kozachinskiydan chizmachilik saboqlarini olgan.

1905—1911-yillarda M. B. Gerkov nomidagi Odessa sanʼat institutida professor Kiriak Kostandining shogirdi boʻlgan.

1911—1913-yillarda Parijda yashab, u yerda xususiy sanʼat institutlarida tahsil olgan. Rus tilidagi sotsial-demokratik *Parijskiy vestnik* gazetasida badiiy muxbir boʻlib ishlagan. Bir yil davomida u Danzigdagi *La Ruche* studiyasida Mark Chagall bilan birga yashab, ishlagan.

1913-yilda u Xersonga qaytib kelgan va u yerda oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

1915-yilda u Odessaga koʻchib oʻtgan va keyinchalik *Parijskiy vestnik* deb nomlangan bir guruh rassomlarni yigʻgan.

1915-yilda u balerina Polina Mamichevaga (1894—1978) uylangan.

1919-yilda u Sanʼat va qadimiy yodgorliklarni muhofaza qilish qoʻmitasining boshligʻi etib tayinlangan.

1919—1920-yillarda Xersondagi birinchi sovet gazetasi *Krasnaya derevnya* ning bosh muharriri boʻlgan.

1920-yilda u Moskvaga koʻchib oʻtgan va u yerda Vladimir Mayakovskiy, Ivan Malyutin va Mixail Cheremnyx bilan tanishgan.

1921—1922-yillarda u Viktor Midler va xotini Polina Mamicheva bilan birgalikda tarix va madaniyat yodgorliklarini restavratsiya qilishni tashkil etish maqsadida Oʻzbekistonda xizmat safarida boʻlgan.

1922-yilda u 1921-yilda rassomlar Samuil Adlivankin, Georgiy Ryajskiy, Aleksandr Gluskin va Mixail Perutskiy tomonidan tashkil etilgan Novomu obshestvu jivopistsev rassomlar uyushmasiga qoʻshilgan.

1923-yilda Nina ismli qizi tugʻilgan, keyinchalik uning qizi qoʻshiqchi, SSSRdagi Katta teatrining solisti boʻlib yetishgan.

1924—1926-yillarda – Pravda gazetasining birinchi badiiy sharhlovchisi boʻlib ishlagan.

1930-yillarda SSSR Rassomlar uyushmasini tashkil etishda qatnashgan.

1941—1943-yillarda urush sababli Toshkentga koʻchib kelgan. Oʻzbekiston Rassomlar uyushmasida ishlagan.

1943-yilda u Moskvaga qaytib keldi va u yerda Muzeya Revolyutsii muzeyida ishlagan.

1979-yil 10-yanvarda 91 yoshida Moskvada vafot etgan. U Vagankovskoye qabristoniga dafn qilingan.

Amshey Nyurenbergning saqlanib qolgan asarlarining aksariyati Qoraqalpogʻiston davlat sanʼat muzeyida saqlanib kelmoqda.

## Manbalar
Al-Ahsa xalqaro aeroporti

**Al-Ahsa xalqaro aeroporti** (),  – Saudiya Arabistonining Sharqiy viloyatidagi Hufuf (Al-Ahsa yoki Al-Hasa nomlari bilan ham tanilgan) shahriga xizmat koʻrsatadigan aeroport.

## Tarixi
1991-yilda Sahro qalqoni operatsiyasi va Fors koʻrfazi urushi paytida Fransiya havo kuchlari uchun aviabaza vazifasini bajargan.

Saudiya Fuqarolik aviatsiyasi bosh boshqarmasi (GACA) 2011-yilda aeroportning xalqaro maqomini rasman tasdiqladi. GACA tadqiqotiga koʻra, aeroport 2015— 2020-yillarda yiliga 300 000 yoʻlovchiga oʻsishi kutilmoqda. Bu hududda 300 mingga yaqin chet ellik ishchilar yashaydi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Manbalar


## Havolalar

* https://web.archive.org/web/20140116135927/http://www.alriyadh.com/net/article/901315
Al-Jouf aeroporti

**Al-Jouf mintaqaviy aeroporti** (),  – Saudiya Arabistonining Al-Jouf viloyatidagi Sakaka (Al-Javf yoki Al-Jouf nomlari bilan ham tanilgan) shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport. Eng yaqin aeroport – Arar mahalliy aeroporti.

## Infratuzilmasi
Aeroportdan oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. 10/28 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ga teng.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Quyidagi aviakompaniyalar muntazam yoʻlovchilar tashish reyslariga ega:

## Yana qarang

* Saudia
* Podshoh Xolid xalqaro aeroporti
* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati

## Manbalar
Ha'il mintaqaviy aeroporti

**Haʼil mintaqaviy aeroporti** ()  – Saudiya Arabistonidagi Hail viloyatining markazi Haʼil (shuningdek, Hail deb ham ataladi) shahriga xizmat koʻrsatadigan aeroport.

## Infratuzilmasi
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 18/36 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ga teng.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Muntazam ravishda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatadigan aviakompaniyalar:
Eslab qoling! Barcha xalqaro reyslar xorijiy aviakompaniyalar tomonidan amalga oshiriladi.

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar

* 2000-yil 14-sentyabrda Qatar Airways aviakompaniyasining Airbus A300 samolyoti Dohadan Iordaniyaning Amman shahriga yoʻl olgan iroqlik boshpana izlovchi tomonidan oʻgʻirlab ketilganidan soʻng Haʼil aeroportiga yoʻnaltirildi. Qaroqchi qoʻngandan soʻng darhol Saudiya Arabistoni rasmiylariga taslim boʻldi va parvoz jarohatlar va qurbonlarsiz Amman tomon davom etdi.

## Yana qarang

* Abxa xalqaro aeroporti
* Podshoh Fahd xalqaro aeroporti
* Jizan mintaqaviy aeroporti
* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati

## Manbalar
Shahzoda Abdulmajid bin Abdulaziz xalqaro aeroporti

**Shahzoda Abdulmajid bin Abdulaziz xalqaro aeroporti**  – Saudiya Arabistonining Al-Ula shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Shahardan  janubi-sharqda joylashgan. Aeroport shahzoda Abdulmajid bin Abdulaziz sharafiga nomlangan. Aeroport 2011-yil 31-oktyabrda tashkil etilgan.

Aeroportning moʻljallangan sigʻimi yiliga 100 000 yoʻlovchini tashkil etadi. Aeroport 2011-yil 31-oktyabrda Saudia aviakompaniyasi tomonidan Ar-Riyoddan birinchi reys amalga oshirilganda ish boshlagan. Bu Madain Solih va Al-'Ula tarixiy qishlogʻidagi islomgacha boʻlgan davr arxeologik obyektiga eng yaqin aeroportdir. Aeroport hududga tashrif buyurish uchun kelgan odamlarga xizmat koʻrsatish uchun maxsus loyihalashtirilgan Saudiya Arabistonidagi birinchi aeroport hisoblanadi.

2021-yil mart oyida Saudiya Arabistoni Fuqaro aviatsiyasi bosh boshqarmasi aeroportga xalqaro reyslar amalga oshirilishiga ruxsat berdi. Saudi Press Agency xabariga koʻra, aeroportning yillik sigʻimi 100 mingdan 400 ming yoʻlovchiga, maydoni esa 2,4 million kvadrat metrga oshirilgan.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Yana qarang
* Podshoh Fahd xalqaro aeroporti
* Al-Ula

## Manbalar
Mirzo Ulug'bek haykali (Xorazm viloyati Urganch shahri)

**Mirzo Ulugʻbek haykali** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1996-yilda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Urganch shahrining Pahlavon Mahmud koʻchasida joylashgan. Obyekt davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi tomonidan operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-dekabrdagi **"Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida"** 335-sonli qaroriga muvofiq Mirzo Ulugʻbek haykali garov va ipoteka qoʻllanishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

## Manbalar
Ashagi Govhar Ogʻa masjidi

**Ashagi Govhar Ogʻa masjidi** () – Ozarbayjonning Shusha shahrida joylashgan masjid.

Masjid nomining *„Ashagi“* (pastki) soʻzi bilan boshlanishi uning Shusha shahrining pastki qismida joylashganligini bildiradi va shaharning yuqori qismida joylashgan Yuxari Govhar ogʻa masjididan ajratib turadi.

## Tarixi
Ashagi Govhar ogʻa masjidining qurilish ishlari Qorabogʻ xonligi hukmdori Ibrohim Xalilxonning qizi Govhar ogʻaning buyrugʻi bilan Yuxari Govhar ogʻa masjidi qurilishidan taxminan 8 yil avval yakunlangan. Ashagi Govhar ogʻa va Yuxari Govhar ogʻa oʻrtasidagi farq shundan iboratki, Ashagi Govhar ogʻaning minoralari orqa jabhaning burchaklarida, Yuxari Govhar ogʻa masjidining minoralari esa old jabhada joylashgan.
Maʼlumotlarga koʻra, 2005–2007-yillarda masjidning yarmi vayron etilgan. Keyinchalik, masjidning taʼmirlangani iddao qilingan boʻlsa-da, Qorabogʻga tashrif buyurgan Ozarbayjon delegatsiyasi aʼzolari vayron etilgan masjid oldida suratga tushib, uning hali ham jiddiy zarar koʻrgani va taʼmirlash ishlari olib borilmayotganini iddao qiladi.

## Galereya

Fayl:Shusha 2010 mosque.jpg|Quyi Govhar Ogʻa masjidi, 2010-yil
Fayl:Shusha – Ashagi Govhar Agha mosque – roof.jpg|Masjidning tom qismi, 2017-yil
Fayl:Shusha – Ashagi Govhar Agha mosque – inside 1.jpg|Masjidning ichki qismi
Fayl:2014 Szuszi, Meczet Ashaghi Govhar Agha (02).jpg|Minoralar
Fayl:Shusha – Ashagi Govhar Agha mosque – minaret 1.jpg|Minoralardan koʻrinish
Fayl:Shusha – Ashagi Govhar Agha mosque – inside 2.jpg|Masjidning ichki qismidagi yozuvlar


## Manbalar
Imangʻali masjidi

**Manjali masjidi** (; ) Qozogʻistonning Atirau shahri markazidagi Satpayev prospektida joylashgan. Qurilish 1999-yilda boshlangan va 2001-yilda yakunlangan. Masjid 2001-yil 5-mayda jamoat foydalanishi uchun ochilgan va oʻzida 600 nafar namozxonni sigʻdira olgan.

Masjidning balandligi 23 metr boʻlgan katta gumbazi mavjud. Uning tashqi diametri 7 metrga, ichki diametri esa 5 metrga teng. Masjidning umumiy maydoni, uning atrofidagi maydonlarni hisobga olgan holda, 1328,3 kvadrat metrni, masjidning oʻzi esa 1093,1 kv.m.ni tashkil qiladi. U 2 qavatdan iborat boʻlib, ikkita katta zal, besh namozxona, erkaklar va ayollar namozxonalari, qiroatxona, madrasa, kutubxona hamda erkaklar va ayollar uchun qoʻshimcha xonalar mavjud. Masjid devorlari balandligi 15 metrni tashkil qiladi. Kirish eshigi tepasidagi shakl jangchi dubulgʻasi koʻrinishiga oʻxshaydi. Masjidning balandligi 20,7 metr boʻlgan ikkita minorasi bor. Minbarning balandligi 3 metr boʻlib, yuqori sifatli yogʻochdan yasalgan. Tom ustidagi qolgan 6 ta kichik gumbazning diametri 1 metr boʻlgan. Masjid tashqarisida 235,2 kvadrat metrlik qoʻshimcha bino, imomlar va ayrim oilalar uchun xonalar, erkaklar va ayollar uchun hojatxonalar ham bunyod etilgan.

## Manbalar
Ertuğrul Gazi masjidi

**Ertuğrul Gazi masjidi** yoki **Ärtogrul Gazy masjidi** Turkmanistonning Ashxobod shahrida joylashgan. Toʻrtta minora va markaziy gumbazga ega boʻlgan ushbu masjid Ashxobodning eng koʻzga koʻringan diqqatga sazovor joylaridan biri boʻlib, nozik vitraj oynalari bilan bilan bezalgan hashamdor ichki bezaklarga ega.

## Tarixi
1990-yilda Turkmaniston mustaqillikka erishgach, 1998-yilda Ertuğrul Gazi masjidi ochiladi. Masjid Usmonli imperiyasining asoschisi hisoblanmish Usmon I ning otasi Ertoʻgʻrul nomi bilan atalib, meʼmor Hilmi Şenalp tomonidan qurilgan.

Ushbu masjid qurilishi jarayonlarida tasodifiy ravishda koʻngilsizliklar roʻy beradi va bir nechta oʻlimlar sodir boʻladi. Aynan shu sababdan ham odamlar orasida masjid laʼnatlangan degan fikrlar paydo boʻladi.

## Tavsifi
Ertuğrul Gazi masjidi asosan oq marmardan bunyod etilgan boʻlib, bino Istanbulning Ahmadiya masjidini eslatadi. Masjid bir vaqtning oʻzida 5000 nafargacha namozxonni oʻzida sigʻdira oladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Ashxobod Ertugʻrul Gazi masjidi va madaniyat markazi, Hassa arxitekturasida rasm galereyasi
Beyler masjidi

**Beyler masjidi** – Boku shahri, Icheri-sheherning (Eski shahar) tarixiy qismida, Shirvonshohlar saroyi majmuasining Murod darvozasi roʻparasida joylashgan tarixiy-meʼmoriy yodgorlik. Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasining tarix va madaniyat yodgorliklari toʻgʻrisidagi farmoyishiga koʻra, Beyler masjidi milliy ahamiyatga ega boʻlgan tarix va madaniyat yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan.

## Tarixi
Beyler masjidi 1895-yilda eski masjid oʻrnida qurilgan. Masjid qurilishi Muhammad Hoshim al-Bokuviyning oʻgʻillari – Hoji Bobo va Hoji Javad, shuningdek , Murtuza Muhtarov, xattot Ibrohim Shirvani, Mir Ali an-Nagiy, Mir Tagi, meʼmor Seyid Husaynlar tomonidan amalga oshirilgan.

Masjid qurilishida mahalliy meʼmorchilik xususiyatlarini saqlab qolgan holda yangi meʼmorchilik uslubiga asos solinadi. Ushbu masjid qurilishi davomida ilk marotaba Shirvonshohlar meʼmorchiligi maktabiga xos boʻlgan uslublarni qoʻllashga harakat qilingan.

2014– 2015-yillarda masjid „Icherisheher“ davlat tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxonasi maʼmuriyati tomonidan jalb qilingan avstriyalik restavrator Erich Pummer tomonidan restavratsiya qilinadi. „Icherisheher“ davlat tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxonasi restavratsiyadan soʻng masjiddan muzey sifatida ham foydalanishga qaror qiladi. Masjidda turli davrlarga oid 73 ta Qurʼon kitoblari, 7 ta qadimiy diniy kitoblar, shuningdek, 19 ta diniy atribut va boshqa 99 ta eksponat tashrif buyuruvchilarga namoyish etiladi. Koʻrgazmadan, shuningdek, qadimiy Derbent masjidiga tegishli Qur’on kitobi ham oʻrin olgan.

## Tuzilishi
Beyler masjidi meʼmorchiligi gʻarbiy, sharqiy va mahalliy meʼmorchilik anʼanalarini oʻzida mujassam etadi. Masjidda qabulxona, namozxona hamda bezatilgan mehrob bor. Namoz zali XIX asrning ikkinchi yarmidan buyon qurilgan Ozarbayjon masjidlari uchun xos tarzda uch navli boʻlib, ushbu qurilish uslubi, nafaqat, Boku va Absheron, balki Shirvon, Qorabogʻ, Gubadli, Shaki va Zaqatala tumanidagi masjidlarda ham uchraydi. Xuddi shunday oʻziga xos qurilish uslubidan, shuningdek, feodalizm davrida yashagan turkiy xalqlar ham foydalanishgan. Masjidning atrofida oʻziga xos dizaynda barpo etilgan istirohat bogʻi joylashgan.

## Galereya

Fayl:Bəylər məscidi.jpg
Fayl:Bəylər məscidinin interyeri.jpg
Fayl:Bəylər məscidinin qapı portalı.jpg
Fayl:Beglar mosque common.JPG
Fayl:Beglar Mosque in Baku 2.jpg

## Yana qarang
* Bibi-Haybat masjidi
* Juma masjidi (Boku)

## Manbalar
Islomxoʻja yozgi qarorgohi

**"Islom Xoʻja" yozgi qarorgohi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. XIX asrda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining Shayxlar fuqarolar yigʻinida joylashgan. Obyekt davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Islom Xoʻja yozgi qarorgohi ipoteka qoʻllanishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-2022 yillarda Xorazm viloyatining Xiva shahrini kompleks rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi 2019-yil 16-avgustdagi 673-sonli qaroriga muvofiq 2 000 mln soʻm mablagʻ ajratildi. 2022-yil davomida 34 ta madaniy meros obyektlarini qaytadan taʼmirlash va tiklash uchun 75 mlrd soʻm ajratildi. Xususan, joriy yilgi roʻyxatga koʻra, koʻplab tanqidlarga sabab boʻlgan Bahodir Yalangtoʻshbiy madrasasi, Talipoch qalʼa qoldiqlari, „Ulugʻbek“ madrasasi, Amir Olimxon madrasasi, Koʻk gumbaz, Oq Saroy, Islom Xoʻja yozgi qarorgohi, Chodra hovli kabi obyektlarda restavratsiya ishlari olib borilishi rejalashtirilgan. Bu obyektlar qatoriga Islom Xoʻja yozgi qarorgohi ham bor edi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-2022 yillarda Xorazm viloyatining turizm salohiyatini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi 2021-yil 14-iyundagi qaroriga muvofiq Islomxoʻja yozgi qarorgohini qayta tamirlash ishlari olib borildi.

## Manbalar
Mashhur Jusip masjidi

**Mashhur Jusip masjidi** (; ) Pavlodar markazidagi 6 gektarlik maydonda joylashgan boʻlib, Qozogʻistondagi eng yirik masjidlardan biri hisoblanadi. U 2001-yilda bir yil davomida qurilgan va oʻzida 1500 namozxonni sigʻdira oladi. Masjid qozoq shoiri va tarixchisi Mashxur Jusip (1858–1931) nomi bilan atalgan.

## Umumiy koʻrinishi
Masjid qurilishi „AlmatyGiproGor“ institutiga topshirilgan boʻlib, ishni „IrtishTransStroy“ kompaniyasi amalga oshirgan.

Binoning poydevori sakkiz burchakli yulduz shaklida qurilgan, diametri 48 metrga teng. Masjid minoralarining balandligi 63 metr boʻlib, mazkur ramziy balandlik qiymati Islom elchisi Muhammadning yoshiga toʻgʻri keladi. Balandligi 54 m boʻlgan asosiy moviy gumbaz oʻtov tepasida boʻladigan aylana teshik *[[Qozogʻiston gerbi|shayroq]]* shakliga asoslangan.

1200 kishi sigʻadigan erkaklar namozxonasining balandligi 33 metr, diametri esa 30 metrni tashkil qiladi. Masjidning umumiy maydoni 7240 m2 ni tashkil etadi. Bino ikki qavatli qilib bunyod etilgan. Binoning asosi gʻishtdan, gumbazlari esa metalldan qurilgan.

Masjidning ichki qismini bezab turgan „Zumrad“ billur qandil jami 434 ta chiroqdan iborat boʻlib, Toshkent shahrida ishlab chiqarilgan. Masjid arxitekturasi ochiq yurakka oʻxshatib yaratilgan boʻlib, bu bino ezgulik va butun dunyo uchun ochiqlik ramzi boʻlgan.

Masjidning birinchi qavatida madrasaning oʻquv xonalari, 300 oʻrinli ayollar namozxonasi, toʻyxona, bir nechta yordamchi xonalari boʻlgan 300 oʻrinli oshxona, tahorat xonasi va kiyim shkaflari oʻrnatilgan joy mavjud. Koʻchma devorlarni olib tashlash orqali toʻy zali va oshxonani ham birlashtirish mumkin. Birinchi qavatda 1200 oʻrinli erkaklar namozxonasi, musulmon madaniyati muzeyi, kutubxona, proyeksiya xonasi va ofislar joylashgan. Binoning asosiy kirish eshigi orqali birinchi qavatga chiqish imkoniyati mavjud.

## Yana qarang

* Qozogʻistonda islom

## Manbalar
Franche-Comté

**Franche-Comte** (fransuzcha Fransh-Konte) — tarixiy maydon, Fransiyaning sobiq hududi, to'rtta departamentni birlashtirgan. 2016-yilning 1-yanvarida territorial reform kuchga kirganidan beri u yer Burgundiya hududi hisoblanadi. Maydoni 16 202&nbsp;km², ya'ni Fransiya hududining 3% ini tashkil qiladi.

## Geografiya
Maydoni atigi 16 202&nbsp;km² hisoblanadi. U Fransiyaning eng kichik regioni hisoblanadi.

## Tarixi
Paleolit davridan beri aholi yashab kelmoqda.

Avvaldan u hududlarda kelt qabilalari yashab kelgan. Ularning bir jamgda mag'lub bo'lgani uchun rimliklar tasarrufiga o'tishadi

Franklar tomonidan 534-yili bosib olinadi.

Franklarning qiroli — Buyuk Karlning vafotidan so'ng u yerlar ko'p marta hukmdorini o'zgartirgan. X asrdan boshlab esa u joy to'liq Burgundiya grafligiga o'tadi. Fransh - Konte ismi birinchi bo'lib rasman 1366-yili eslab o'tiladi.

Devolyutsion jang payti u joy Fransiya hukumati tomonidan 3 haftaga bosib olinadi, Lakyuzon boshchiligidagi partizanlarni bosib. Lekin birinchi aaxen kelishuv bo'yicha Fransiya u joyni Ispaniyaga beradi.

1674-yil fransuz jangchilari yana u yerni bosib olishadi.

________________________________________________________________________________________________________________________
Vvedenskiy oligoxetasi

**Vvedenskiy oligoxetasi** () – murakkabguldoshlar oilasi oligoxeta turkumiga mansub bir yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob endemik tur sifatida kiritilgan. Qoraqalpog'iston hududida tarqalgan. Togʻlarda, yemirilgan tog‘ jinslarida, ola jinsli tuproqlarda oʻsadi.
## Tavsifi
Balandligi 20 sm gacha yetadigan bir yillik oʻt oʻsimlik. Poyasi juda qisqa, ildiz boʻgʻzidan shoxlanib ketgan. Novdalarining uzunligi 7-15 sm, yerbagʻirlab, sudralib oʻsadi, yuzasi yotiq tuklar bilan qoplangan. Barglari oddiy, novdada navbatma navbat joylashgan, kulrang yashil tusda, ustki tomoni jingalak tuklar bilan qoplangan. Poyaning ildizga yaqin qismidan chiqqan barglari bandli, choʻziq, tuxumsimon, chetlari oʻyilgan, tishli tikanli. Gullari bir yoki ikki jinsli, shoxlar uchidagi savatcha toʻpgulda yigʻilgan. Savatchasi bitta yoki ikkita choʻziq shaklda. To‘pguli ostki tomondan yashil oʻrama bargchalar bilan oʻralgan. Bargchalari nashtarsimon, tukli. Gultojibarglari oqish rangda. Hasharotlar yordamida changlanadi. Aprel oylarida gullab mevasi mayda yetilib pishadi. Mevasi quruq bir urugʻli pista meva. Urug‘ining uzunligi 3 mm. Urug‘ining atrofi popuklar bilan oʻralgan, shamol orqali tarqaladi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda kam uchrovchi endemik tur. Qoraqalpog'iston hududida tarqalgan. Tog‘larning pastki qismlarida, yemirilgan togʻ jinslarida va ochilib qolgan ola jinsli tuproqlarda oʻsadi. Chorva mollarining koʻplab boqilishi, yem—xashak sifatida yigʻilishi va maxsus tuproq sharoitiga moslashganligi sababli tabiatda kam uchraydi.
## Manbalar
Xorazmshoxlar madrasasi

**Xorazmshoxlar madrasasi** – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Xorazm viloyati, Xiva shahridagi meʼmoriy yodgorlik. 1915-yilda qurilgan madrasa. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining „Mevaston“ mahalla fuqarolar yigʻini, Mevaston koʻchasi, 51-uyda joylashgan. Xorazmshoxlar madrasasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021—2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan. Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi tasarufida.

## Tarixi
Xorazmshohlar madrasasi 1915-yilda Dishan qalʼa hududida qurilgan. Madrasa o‘lchamlari 28.4x24.4 metrni tashkil qiladi. Xorazmshohlar madrasasi hozirda Xiva shahridagi bozorga yaqin joyda joylashgan. Madrasa peshtoqining balandligi 5,16 metr, gumbazining balandligi 11,52 metr, madrasa hovlisining o‘lchami 13,47 x 10,75 metrni tashkil qiladi. Madrasada 14 ta hujralar boʻlib, tomlari gumbaz shaklida yopib qurilgan. Madrasa hovlisida ichimlik suvi uchun quduq qazilgan boʻlgan. Xorazmshohlar madrasasi pishiq gʻishtlardan qurilgan, har bir gʻishtning oʻlchami 26x26x5 santimetrni tashkil etadi. Gʻishtlarni terishda ganchdan qilingan qorishmadan ishlatilgan. Madrasa xonalar bir qavatli. Xorazmshohlar madrasasi tarhi Xivadagi boshqa madrasalardan farqli qiilib qurilgan, yaʼni madrasada qabrga uchun moʻljallangan xona hamda xonaqoh barpo etilgan. Madrasaning janubi-g‘arbiy burchagidagi hujralardan biriga Xiva xoni Asfandiyorxon dafn etilgan.Sababi Xiva xoni Asfandiyorxon Dishan qalʼada joylashgan Nurullaboy saroyida Junaydxonning odamlari tomonidan oʻldirilgan. Xonlikdagi odatga koʻra, Dishan qalʼada vafot etganlar, Ichan qalʼada dafn qilinmagan, faqatgina Ichan qalʼaning oʻzida vafot etganlar xonlar shu yerda dafn etilgan. Madrasaning g‘arbiy fasadi devoriga tekkizilgan holda yana bir xona qurilgan bo‘lib, keksa avlod vakillarining soʻzlariga qaraganda mazkur xona Asfandiyorxon qabrini ziyoratga keluvchilar uchun barpo etilgan. Asfandiyorxnning Ichan qalʼada joylashgan Pahlavon Mahmud majmuasida tirikligi paytida onasi, rafiqasi va oʻzi uchun qurdirgan qabrxonasi boʻlgan, ammo xon tashqarida vafot etganligi tufayli bugungi kungacha ikkita qabrga hech kim koʻmilmagan.

## Manbalar
Ordubad Juma masjidi

**Ordubad Juma masjidi** – Ozarbayjonning Ordubad shahrida joylashgan masjid. Ushbu bino Ordubad shahrining madaniy inshootlaridan biri hisoblanib, shaharning eng baland qismida joylashgan.

## Arxitekturasi
Ordubad Juma masjidining tashqi meʼmoriy koʻrinishi XVII asr meʼmoriy segmentatsiyalariga toʻgʻri keladi. Binoning kirish qismiga oʻrnatilgan ligaturadan maʼlum boʻlishicha, masjid 1604-yilda Safaviylar shohi Abbos I (1588–1629) davrida bunyod etilgan, biroq masjid rejasidagi baʼzi elementlar uning ushbu davrdan ham ilgariroq qurilganligidan dalolat beradi. XVII asrga kelib, Ordubad Juma masjidi qayta tiklanadi. Qurilish rejalariga koʻra, masjidning asosiy qismini uch bosqichli namoz zali egallaydi. Arklarning ramkalariga biriktirilgan chuqur kamarli boʻshliqlardan foydalanish ramziy inshootlar arxitekturasining oʻziga xos xususiyati hisoblanadi. Masjid devorlari moloz toshdan qurilgan boʻlib, 21x21x5 sm oʻlchamdagi gʻisht bilan terib chiqilgan.

## Galereya

Ordubad şəhər Cümə məscidi (arxadan görünüş).JPG|Masjidning shimoliy tarafdan koʻrinishi
Ordubad şəhər Cümə məscidi ( Şah Abbasın fərmanı olan qapı tərəf).JPG|Masjidning asosiy kirish qismi
Ordubad Cümə məscidinin planı-001.jpg|Qurilish rejasi

## Manbalar
Said Muhammad Mohiroʻy

**Said Muhammad Moxiroʻy majmuasi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1884-yilda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining Xiva shahri, „Mevaston“ MFY, Amir Temur koʻchasi, 84-uyda joylashgan. Said Muhammad Moxiroʻy majmuasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021-2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan.
## Manbalar
Birinji Nugadi qishloq masjidi

**Birinji Nugadi qishloq masjidi** – Ozarbayjon Respublikasining Guba viloyati Birinji Nugadi qishlogʻida joylashgan XIX asrga oid masjid.

## Tarixi
Birinji Nugadi qishloq masjidi XIX asr boshlarida qishloq aholisi tomonidan qurilgan. Masjid binolari xom gʻishtdan, minorasi esa qizil gʻishtdan qurilgan, balandligi 15 m. Minora hozirgi masjiddan taxminan 10—13 yil avval bunyod etilgan. Dastlab minora masjid bilan bir vaqtda qurilgan, ammo keyinroq masjidning nisbatan kichik ekanligi aniqlanib, buzib tashlangan va oʻrniga hozirgi masjid qurilgan.

1930-yilda Sovet istilosidan keyin masjiddan kinoklub, sport zali va omborxona sifatida foydalanilgan. Atrofdagi kameralar bolalar bogʻchasiga berilgan. Ombor sifatida faoliyat yuritayotgan vaqtda masjidning yogʻoch pollari buzilib, oʻrniga sirt toshlari qoʻyilgan. Masjidning tomi eroziya tufayli 1986-yilda qayta taʼmirlanadi. Uyning tomi almashtirilib, tashqi fasadlari yangilangan. Biroq ichki qismi taʼmirlanmagan. Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, masjid qayta tiklanadi, ammo hozirgi kunda masjid avariya holatiga kelib qolgan.

Birinji Nugadi qishloq masjidi diniy jamoasi Davlat qoʻmitasida roʻyxatga olingan.

## Galereya
 
I Nügədi kənd məscidi (9).jpg
I Nügədi kənd məscidi (6).jpg
I Nügədi kənd məscidi (18).jpg
I Nügədi kənd məscidi (11).jpg
I Nügədi kənd məscidi (14).jpg


## Yana qarang
* Tazo Pir masjidi
* Muhammad masjidi
* Bibi-Haybat masjidi

## Manbalar
Muzxona majmuasi

**„Muzxona“ majmuasi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. XIX asrda qurilgan. Obyektning joylashgan manizli: Xorazm viloyati Xiva shahrining „Kalta minor“ MFY, Qodir Yoqubbov koʻchasi, 67-uy. Muzxona majmuasi Muhammad Aminxon tomonidan qurilgan boʻlib, obyekt yer tagida joylashgan. Muzxona katta gumbazga ega va 1 qavatdan tashkil topgan. Muzxona" majmuasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021—2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan. Muzxona majmuasi Xorazm viloyati, Xiva shahridagi meʼmoriy yodogrlik boʻlib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi tasarufida. 

## Tarixi
Muzxona majmuasi Muhammad Aminxon davrida (1851—1855) Dishan qaʼla devorlari ichida, suv ombori yonida qurilgan boʻlib, bir nechta muz saqlaydigan bionlardan tashkil topgan. Bulardan biri Nurullo chitkar mahallasida barpo etilgan (hozirda Xiva shahrining Kaltaminor mahalla fuqarolar yigʻini hududi hisoblanadi). Muzxonaning asosiy qismi yer ostida boʻlgan boʻlib, pishgan gʻishtdan qurilgan. Muzxona bir xonali katta gumbazli xonaqohni eslatadi. Kech kuzda havo sovib, hovuzlar suvi yaxlashi bilan muzlar toʻplanib, qamishlarga oʻralib, muzxonalarda saqlangan. Bahor kelishi bilan ularni eritib, ichimlik suvi sifatida foydalanishgan.

Yana bir muzxona Ichan qal’aning janubi-gʻarbiy qismida, Bolahovuz suv ombori yaqinida joylashgan. Bu muzxona binosi ham gumbazli tuzilishga ega boʻlgan boʻlib, balandligi 7 metr boʻlgan, pishiq gʻishtdan qurilgan, diametri 10 metr, devorlari 1,5 metr qalinlikda boʻlgan. Mazkur muzxonaning poydevori yerga 2 metr chuqurlikka kirgan. Qishda, suv omboridagi suv muzlaganda, muz katta bloklarga boʻlinib, muzxonada saqlangan. Qamish qatlamlari muz bloklari orasiga izolyatsiya sifatida qoʻyilgan. Issiq mavsumda muz eritilib, undan sovutilgan ichimlik suvi sifatida foydalanishgan.

## Hozirgi holati
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2013-yil 20-martdagi „2013—2015-yillarda Xorazm viloyatida turizm sohasini rivojlantirish dasturi to‘g‘risida“gi farmoni asosida iva shahrida turzimning rivojlantirish uchun umumiy qiymati 53,6 million dollar mablagʻ ajratilgan. Natijada 2014-yilda dasturdagi 90 ta loyihadan 20 tasi yakunlangan, loyiha ichida boʻlgan Bibi Xojar maqbarasi, Chodir va Muzxona majmualari, Otajon toʻra madrasasi, qo‘g‘irchoq teatri qayta taʼmirdan chiqarilgan.  

## Manbalar
Shayx Qosim bobo maqbarasi

**Shayx Qosim bobo maqbarasi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. VII asrda qurilgan. Bino Xorazm viloyati Hazorasp tumanining Yangibozor qishloq fuqarolar yigʻinida joylashgan. Obyekt davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Shayx Qosim bobo maqbarasi garov va ipoteka qoʻllanishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.
## Manbalar
Nur-Ostona masjidi

**Nur-Ostana masjidi** (; ), Qozogʻistonning Ostona shahridagi masjiddir. Bu Markaziy Osiyodagi uchinchi yirik masjid hisoblanadi. Masjidning balandligi 40 metr (131 fut) boʻlib, bu raqam Muhammad paygʻambar vahiylarni qabul qilgan paytdagi yoshini anglatadi. Minoralarning balandligi esa 63 metrni (207 fut) tashkil etadi va bu son Muhammad vafot etgan yoshining ramziy maʼnosidir.

Livanning Bayrut shahrida arxitektor Charles Hadife tomonidan loyihalashtirilgan masjid Ostona shahridagi daryoning chap qirgʻogʻida joylashgan boʻlib, qurilishi 2005-yil mart oyida boshlangan. Masjid Qozogʻiston prezidenti Nursulton Nazarboyev va Qatar amiri Hamad bin Xalifa kelishuviga koʻra barpo etilgan. Masjid oʻz ichida 5000 namozxonni sigʻdira oladi, shu jumladan masjid tashqarisida namozxonlar uchun 2000 kishilik maydon ham mavjud. Qurilishida shisha, beton, granit va alukabond singari materiallardan foydalanilgan.

## Yana qarang

* Qozogʻistondagi masjidlar roʻyxati
* Qozogʻistonda islom

## Manbalar

## Havolalar

* Qozogʻistonda islom
* Wikimapia
* Qozogʻiston Live
Katta bozor masjidi

**Katta Bozor masjidi** () – Ozarbayjonning Lankaran shahrida joylashgan masjid. Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi qarori bilan ushbu masjid mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan tarix va madaniyat meʼmoriy yodgorligi sifatida davlat muhofazasiga olingan (4805-son).

## Tavsifi
Katta bozor masjidi XIX asrning dastlabki yillarida qurilgan boʻlib, hozirda shahardagi eng qadimgi masjid hisoblanadi. Masjid devorlari qizil pishiq gʻishtdan qurilgan, tomi sopol koshinlar bilan qoplangan.

Masjid nomi oʻzi joylashgan shahar – Lankaron markazidagi *Böyük Bazar* (Katta bozor) nomidan olingan. 1929-yilgacha masjidda oltita takya mavjud boʻlgan. Ushbu takyalarning nomi ularni quruvchilar nomidan olingan. Takya Karbalaya Husayn, general Mir Abbosxon Talishinskiy, Karimovlar, Hoji Manaf va Hoji Alasgar takyalari 1930-yillarda Sovet istilosidan keyin yoʻq qilinadi. Takya Hoji Hojiagi Akbarov esa oʻzgarishsiz qoladi. Masjiddan 1938—1980-yillarda non zavodi sifatida foydalanilgan, 1980—1990-yillarda esa galereyaga aylantirilgan.

Masjid asosiy va yordamchi binolar hamda bitta minoradan iborat. Masjidning asl minorasi sovet tuzumi tomonidan vayron qilingan, 1995-yilda esa 36 metrli yangi minora qurilgan. Masjidning maydoni 500 m² boʻlib, masjidda bir vaqtning oʻzida 550 kishi namoz oʻqishi mumkin.

## Galereya

Fayl:Böyük bazar məscidinin fasad detalı.png|Masjidning fasad qismi
Hacı Hacıağa Əkbərovun təkkəsi 2.jpg|Takya Hoji Hojiagi Akbarov 
Hacı Hacıağa Əkbərovun təkkəsi.jpg|Takya Hoji Hojiagi Akbarov

## Manbalar
Galagayin masjidi

**Galagayin masjidi** – Ozarbayjonning Ardabil viloyati, Mugʻon tumani, Tabriz Beylarbeyligi, Safaviylar imperiyasining maʼmuriy boʻlimida qurilgan masjid.

## Tarixi
Tosh bitiklarda masjid 1831-yilda Hoji Zeynalobidin ismli shaxs tomonidan taʼmirlagani qayd etilgan. Bino oxirgi marta 1988-yilda taʼmirlangan.

Masjid toʻrtburchak shaklda qurilgan boʻlib, devorlari arab tilidagi Qurʼon oyatlari bilan bezatilgan boʻlib, 1 ta minora va uchta gumbazdan iborat. Minorasi temirdan yasalgan, balandligi 17 metrni tashkil qiladi. Gumbazlar ham temirdan yasalgan boʻlib, masjid tomida joylashgan.

Sovet davrida masjiddan ombor sifatida foydalanilgan. 1990-yilda bino faoliyati qayta tiklangan.

## Galereya

Fayl:Qalaqayın məscidi.png
Fayl:Writing in mosque.png

## Manbalar

## Havolalar

* mes.mctgov.az. 
* sabirabad.mctgov.az 
* ''"Ozarbayjon Respublikasi hududida davlat muhofazasiga olib tashlangan tashlanmagan tarix va madaniyat ob’ektlari kasalliklariga koʻra ajratilgan boʻlinmalar haqida'' "
Anqaqalʼa

**Anqaqalʼa** — Qoraqalpog'iston Respublikasi To‘rtko‘l tumanidan 22 km shimolda joylashgan qadimiy qal'a. Taxminiy qurilgan vaqti I— III asrlarga to‘g‘ri keladi.
## Tuzilishi
Qal'a tarhi kvadrat shaklda tuzilgan. 

## Manbalar
Horun (Xorazmning gʻaznaviylar hukmdori)

**Horun** (1035-yilda vafot etgan) – Xorazmning 1032—1035-yillardagi hukmdori (keyinchalik Shohi) Oltun Toshning oʻgʻli.

1032-yilda otasining vafotidan soʻng, Horun Gʻaznaviylar sultoni Mas’ud tomonidan Xorazmga hokim etib tayinlangan. Xorazmshoh unvoni unga emas, balki Mas’udning oʻgʻli Saidga berilgan. Mas’ud Oltun Toshga ishonmagan va oʻgʻliga taxtni berish orqali haddan tashqari katta kuch berishdan qoʻrqar edi. Ammo 1034-yilda Horun Xorazmshoh unvonini oʻz zimmasiga olib, Mas’udga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan va gʻaznaviylar dushmanlari Samarqanddagi qoraxoniylar va saljuqiylardan yordam soʻrab murojaat qilgan. Mas’ud oʻziga suiqasd uyushtirgan Horun qoʻriqchilari tomonidan qoʻllab-quvvatlanib, bu qoʻzgʻolonga barham berishga muvaffaq boʻlgan. Keyin Xorazm Horunning ukasi Ismoil Xandonning qoʻliga oʻtgan.
## Manbalar
* „Oltintosh“ Ironiya ensiklopediyasi (21-avgust 2006-yil) http://www.iranica.com/newsite/search/searchpdf.isc?ReqStrPDFPath=/home/iranica/public_html/newsite/pdfarticles/v1_articles/altuntas&OptStrLogFile=/home/iranica/public_html/newsite/logs/pdfdownload.html.
Xiva shoʻragi

**Xiva shoʻragi** () – shoʻradoshlar oilasi shoʻrak turkumiga mansub, koʻp yillik, yarim buta. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Qoraqalpog'iston Respublikasi Ustyurt, Qizilqum va Sulton Uvays tog‘i hududida tarqalgan. Kulrang qoʻngʻir gipsli va oxakli tuproqlarda oʻsadi.
## Tavsifi
Balandligi 30—60 sm gacha yetadigan koʻp yillik, yarim buta. Yuzasi silliq, tuksiz. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Barglari oddiy, poyada navbatma-navbat joylashgan, yashil tusda, qalin etli, yassi, silliq tuksiz. Gullari ikki jinsli, urug‘chibargi va changchisi bitta gulda joylashgan. Gultojibarglari va gulkosachabarglari 5 tadan, qoʻshilmagan, erkin. Gullari shoxlarining uchida joylashgan boshoq to‘pgulda oʻrnashgan. Urug‘chibargi ikki tumshuqchali. Hasharotlar yordamida changlanadi. Changlanishdan keyin meva hosil boʻladi. Meva hosil boʻlish jarayonida gulqoʻrgʻon boʻlaklari qanotga aylanadi. Qanotchalari yupqa pardasimon, buyraksimon yoki teskari tuxumsimon shaklda. Qanotchalari shamol yordamida tarqalishiga yordam beradi. Iyul oyida gullab mevasi sentabrda pishib yetiladi. Urugʻi orqali koʻpayadi. Shoʻradoshlar oilasining boshqa vakillari singari tarkibida kaliy saqlaydi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan. Yakka—yakka va kichik guruhlar hosil qilib oʻsadi. Qoraqalpog'iston Respublikasi Ustyurt va Sulton Uvays tog‘i hududida tarqalgan. Kulrang qoʻngʻir gipsli va ohakli tuproqlarda oʻsadi. Chorva mollarining koʻplab boqilishi va maʼlum bir tuproq sharoitiga moslashganligi sababli tabiatda juda kam uchraydi.
## Manbalar
Ismoil Xandon

**Ismoil Xandon** – 1035—1041-yillarda Orol dengizi boʻyidagi qadimiy davlat boʻlgan Xorazm hukmdori va Oltintoshning oʻgʻli.

1035-yilda Ismoilning ukasi Horun Gʻaznaviylar sultoni Gʻaznalik Mas’ud I igʻvosi bilan soqchilar tomonidan oʻldirilgan. Ismoil Xorazmga shoh boʻlgan va ukasi kabi Mas’udga qarshi chiqgan. Bu jangda u Mas’udga dushman boʻlgan Saljuqiylarga yordam bergan. Bunga javoban Mas’ud oʻgʻuz Yabgʻu (boshligʻi) Shoh Malikdan yordam soʻrab, Xorazmni oʻz qoʻliga olishni taklif qilgan. 1040—1041-yilning qishida Ismoil Shoh Malikdan yengiladi va saljuqiylar qoʻlidan qochishga majbur boʻladi.
## Manbalar
* „Oltintosh“ Ironiya ensiklopediyasi (15-noyabr 2006-yil) http://www.iranica.com/newsite/search/searchpdf.isc?ReqStrPDFPath=/home/iranica/public_html/newsite/pdfarticles/v1_articles/altuntas&OptStrLogFile=/home/iranica/public_html/newsite/logs/pdfdownload.html.
Gazaxlar masjidi

**Gazaxlar masjidi** () – XIX asrga oid tarixiy-meʼmoriy yodgorlik, Ozarbayjonning Ganja shahrida joylashgan.

## Tarixi
Gazaxlar masjidi 1801—1802-yillarda Ganja shahriga Gazax viloyatidan kelgan qabilalar tomonidan bunyod etilgan. Gazaxlar masjidi Juma masjidi rejasi asosida qurilgan. Masjidning aniq meʼmori kim ekanligi haqida esa maʼlumotlar mavjud emas.

1920-yilda Ozarbayjonda Sovet hokimiyati oʻrnatilganidan soʻng, bolsheviklarning dinga qarshi kurashi boshlanadi. Koʻpgina diniy muassasalar singari Gazaxlar masjidi faoliyati ham toʻxtatilib, undan omborxona, maktab va boshqa maqsadlarda foydalaniladi. 

Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustda qabul qilingan 132-sonli qaroriga asosan, Gazaxlar masjidi mahalliy ahamiyatga molik tarix va madaniyatning koʻchmas yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan.

2014-yilda masjidda yongʻin sodir boʻladi, natijada bino tomining bir qismi yonib ketadi. 2018-yilda masjidda restavratsiya ishlari olib boriladi. Hozirda ushbu tarixiy va meʼmoriy yodgorlikdan masjid sifatida foydalanilmoqda.

## Arxitekturasi
Masjid poydevori daryo toshlaridan, devorlari esa qizil pishgan gʻishtdan qurilgan. Barcha devorlarining qalinligi 12—20&nbsp;sm, balandligi 1,5 metr. Masjidning yuza qismi ham devorlariga mos tarzda qizil gʻisht bilan qoplangan. Juma masjidi singari Gazaxlar masjidi ham uchta kirish eshigiga ega boʻlib, masjidning oʻng va chap tomonida ham ikkita eshik joylashgan. Masjidning oʻn uchta yogʻoch derazasi va bitta zinapoyasi mavjud, devorlarida hech qanday kitob va turli bezaklar mavjud emas. 

## Manbalar
Yoshlar siyosati va sport vazirligi saytiga xakerlik hujumi

2023-yilning 15-oktyabr va 19-oktyabrda Yoshlar siyosati va sport vazirligi saytiga xakerlik hujumi uyushtirildi.
## Saytining buzib kirilishi
2023-yil 15-oktyabr soat 16:00 lar atrofida Yoshlar siyosati va sporti vazirligi saytiga kirish bilan muammolar paydo boʻla boshlagan. Saytning asosiy sahifasida „Your system hacked by Israil team – Sizning tizimingiz Isroil jamoasi tomonidan buzildi“ degan yozuv paydo boʻladi. Vazirlik telegram kanalida holat boʻyicha izoh berib, rasmiy veb saytning kiberhujumga uchraganini eʼlon qildi.

Ikkinchi kiber hujum 19-oktyabr kuni qozogʻistonlik hakerlar tomonidan hujum uyushtirildi va „Hi, Uzbekistan. Hacked by Kazhakhstan, Glory Kazakhstan. Kazakhstan strong“ deb yozib ketilgan.

## Manbalar
Iqbol Boboxonov

**Iqbol Normatovich Boboxonov** (; 19-mart, 1989-yil, Fargʻona) – Oʻzbekistonlik futbolchi, himoyachi pozitsiyada oʻynagan. 2010-yilgi Osiyo oʻyinlari ishtirokchisi va faoliyatini asosiy qismini Fargʻonaning „Neftchi“ klubida oʻtkazgan.

## Futbolchilik faoliyati
Futbolchilik faoliyatini Fargʻonaning „Neftchi“ klubida boshlagan. 2012-yilig mavsumda Neftchi klubi safida AFC kubogida qatnashgan. 2015-yilgi mavsumda Muborakning „Mashʼal“ klubi safiga oʻtgan. Muborak jamoasi safida yarim mavsum davomida oʻynaganidan soʻng, yozgi transfer oynasida „Andijon“ klubi safiga oʻtgan. Andijon klubi safida 2016-yilning soʻnggiga qadar oʻynagan. 2016-yilgi mavsum soʻnggida Malayziyaning „Armed Forces F. C.“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan. 2018-yilgi mavsumda Bangladeshning „Arambagh KS“ jamoasi safiga oʻtgan. 2021-yilgi mavsumda Oʻzbekistonga qaytgan va Istiqlol jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

## Manbalar

## Havolalar

* Iqbol Boboxonov  OʻzPFL saytida futbolchi profili

* Iqbol Boboxonov  Transfermarkt saytida futbolchi profili
* Iqbol Boboxonov Footballfacts saytida futbolchi profili
Hazrati Navon masjidi

|Gumbaz yoʻgʻonligi=12
|Minoralar balandligi=
|Qurilish materiallari=Beton, granit va marmar
}}
**Hazrati Navon masjidi** (, «ناۋان حازىرەتى» مەشىتى; ) – Qozogʻistonning shimoliy qismidagi Oqmoʻla viloyatining poytaxti Koʻkchatov shahri markazidagi masjid. 2010-2015-yillarda shahar aholisining xayriya mablagʻlari hisobidan qurilgan minoralari , gumbazi esa  balandlikka ega.

Masjid 2015-yil 16-sentyabrda jamoat foydalanishi uchun ochilgan. Masjidning umumiy maydoni  boʻlib, u oʻzida 1200-1400 nafar namozxonni sigʻdira oladi. Ibodat qiluvchilar ibodat paytida jinsiga qarab ajratiladi; ayollar ikkinchi qavatda (balkonda), erkaklar birinchi qavatda namoz oʻqishadi.

## Tarixi
Masjid Koʻkchatov eng katta masjidlardan biri hisoblanadi. Masjid musulmon axloqini targʻib qilgan ilohiyot olimi, chor Rossiyasida qozoqlar haq-huquqlari uchun kurashgan, boʻysunmas jangchi sifatida tanilgan Naurizbay Talasov (1843—1916) nomi bilan atalgan.

## Dizayni va qurilishi
Masjid qurilishi 2010-yilning mart oyida boshlangan, 16-sentyabr kuni esa masjidning rasmiy ochilish marosimi boʻlib, shaharning noyob obyektlari roʻyxatiga kiritilgan. Masjid qurilishida eng yangi va zamonaviy texnologiyalardan foydalanilgan.

Masjidning umumiy maydoni (atroflaridagi bogʻlar bilan)  ni tashkil etadi. Masjidning oʻzi esa  lik maydonda joy olgan. Masjidning dizayni klassik islom uslubiga monand tarzda, qozoq naqshlari bilan bezatib shakllantirilgan. Masjidning asosiy zali tomiga gumbaz (diametri – , balandligi— ) oʻrnatilgan. Masjid atrofidagi toʻrtta minoralarning balandligi  ni tashkil etib, ular Oqmoʻla viloyatidagi eng baland minoralar hisoblanadi. Masjidning tashqi va ichki devorlari aglay, travertin bilan bezaklangan, ichki dizaynda oq marmardan keng foydalanilgan. Bu yerda umumiy hisobda 45 dona qandil mavjud.

## Yana qarang

* Qozogʻistonda islom
* Qozogʻistondagi masjidlar roʻyxati
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati
* Osiyodagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Nauan hazrat masjidi video
Qiyqirdoq oqqush

**Qiyqirdoq oqqush** (lot.Cygnus cygnus, ing. Whooper swan) – shimoliy yarim sharning yirik oqqushidir. Bu Shimoliy Amerika oqqushining Yevroosiyodagi koʻrinishi va Cygnus turiga mansub oqqush hisblanadi.

## Taksonomiyasi
Francis Willughby va John Rayning 1676-yildagi *Ornitologiyas* nomli asarida bu oqqush *Elk*, *Hooper* yoki yovvoyi oqqush deb atalgan. Bu Karl Linney tomonidan 1758-yilda chop etilgan oʻzining *Systema Naturae* nomli kitobida tasvirlangan koʻplab qush turlaridan biri edi. Bu kitobda unga *Anas cygnus* binomial nom berilgan. Tur nomi cygnus soʻzida olingan boʻlib, lotinchada oqqush degan maʼnolarni bildiradi.

## Tavsifi
Qiyqirdoq oqqush turi tashqi koʻrinishi boʻyicha Bewick oqqushiga oʻxshaydi. Ammo Qiyqirdoq oqqush Bewick oqqushidan kattaroq, uzunligi 140–165 santimetr va qanotlari kengligi 205–275 sm. Ogʻirligi odatda 7,4–14,0 kilogramm oraligʻida, erkaklarining ogʻorligi oʻrtacha 9,8–11,4 kg va ayollari esa 8,2-9,2 kg ni tashkil qiladi. Dunyo boʻyicha tasdiqlangan rasmiy rekord darajadagi ogʻirligi Daniyadan topilgan erkak qiyqirdoq uchun 15,5 kg ni tashkil qilgan. Bu tur uchuvchi qushlarning koʻproq tosh bosadiganlar qatoriga kiradi.

## Tarqalishi
Qiyqirdoq oqqushlar yashash uchun koʻproq suvga muhtoj boʻladi, chunki ularning tana vaznini oyoqlari uzoq vaqt davomida ushlab turolmaydi. Oqqush koʻp vaqtini suzish, oziq-ovqat uchun suvga shoʻngʻish bilan oʻtkazadi.

Oqqushlar baland ovoz chiqaradilar va ular koʻp tosh bosishiga qaramay, mahoratli uchuvchilar hisoblanishadi. Qiyqirdoq oqqushlar janubiy Yevropa va Sharqiy Osiyodagi qishlash joylarigacha yuzlab yoki hatto minglab kilometr masofani bosib oʻtishlari mumkin. Ular subarktik Sibir, tayga zonasidagi Bewicks janubida koʻpayadilar. Ular Shimoliy Shotlandiyada, xususan, Orkneyda kamdan-kam uchraydi va soʻnggi yillarda u yerda ularning koʻpi bilan besh jufti qolgan. Soʻnggi yillarda Irlandiyada ham bu tur paydo boʻldi. Bu qush vaqti-vaqti bilan Hindiston yarimoroli va Shimoliy Amerikaning gʻarbiy qismidan uchib oʻtadi.

## Oʻzbekiston tarqalishi
Tekislikdagi suv omborlari, xususan Qoraqalpogʻistondagi Orol dengizining janubiy qismi, Janubiy Surxon suv ombori, Buxoro viloyati koʻllari, Tuzkon, Aydarkoʻl boʻylarida qishlaydi. Ovlash taqiqlangan. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

## Manbalar
Ahsaniy

**Ahsaniy** (taxallusi, asl ismi Mavlono Shayx Hasanquli Azizoni Xorazmiy) – xorazmlik shayx, diniy-mistik adabiy yoʻnalishda ijod qilgan shoir.

## Tarjimayi holi
Ahsaniy haqida „Silsilat-ul-avliyo“ nomli kitobda baʼzi maʼlumotlar keltirilgan. Bu maʼlumotlardan maʼlum boʻlishicha, Ahsaniyning asosiy mashgʻuloti shayxlik boʻlgan, u Xorazm, Buxoro va Samarqandda hayot kechirgan. U Xivadan Buxoroga borib, Joʻybor shayxlari muhitida tarbiyalangan. Soʻngra oʻsha shahardagi Soʻfiyop koʻchasida turgan Shayx Ali azizoni Samarqandiy bilan tanishib, Samarqandga kelgan va hukmron doiralar tayanchi boʻlgan „aziz“, "avliyo", „aʼzam“, „hazrat“ deb ataluvchi zotlardan taʼlim olib, yana Xorazmga qaytgan. Xonqada masjid va xonaqoh qurdirib, shayxlik qilgan.

Hazrati Hasanquli deb atalmish bu shayx Ahsaniy taxallusi bilan oʻzbek va tojik tillarida sheʼrlar ham yozgan. „Silsilat-ul-avliyo“da Ahsaniyning oʻzbek tilida yozgan ikkita sheʼri keltirilgan.

Ahsaniy oʻz davrining katta eshoni boʻlib, u va uning shogirdlari XVII asrdagi ijtimoiy hayotda muhim oʻrin tutgan. Ahsaniyning muridlari sanalgan „azizlar“ hukmron doiralarni, jumladan, Asfandiyorni oʻz tariqatlari yoʻlida tarbiyalab, „aziz, avliyo, hazrat“ darajasiga koʻtaradilar.

„Silsilat-ul-avliyo“ kitobida Hazrati Qozi azizoni Xorazmiy degan ruhoniyning Hazrati Mavlono Hasanquli sahobalari (izdoshlari)dan biri boʻlgani, Amudaryoning janubi-gʻarbiy qismida – Xonqada hayot kechirgani haqida ham maʼlumot beriladi. Bundan Ahsaniy aslida xonqalik boʻlgan, degan xulosaga kelish mumkin.

Kitobning „Mavlono Jonmuhammad azizoni Xorazmiy“ qismida Jonmuhammadning katta eshon boʻlganligi, Xorazm hukmdori Asfandiyorxonning unga murid tutingani va, nihoyat, bu eshon hijriy 1040-yilda (milodiy 1630-yilda) vafot etgani, Xivaning tashqarisidagi Hasanquli azizon (Ahsaniy) maqbarasining poyostonasida koʻmilgani aytiladi.

## Manbalar
Ijjon

**Ijjon** – Xorazm vohasidagi qadimiy va mashhur ovqat turlaridan biri hisoblanadi. Ijjon tayyorlash uchun uncha koʻp masalliq shart emas. Asosiy masalliq bu goʻsht. Bundan tashqari ozgina oʻsimlik yogʻi, piyoz, suv kerak boʻladi. Ijjon asosiy ovqat turi hisoblanmaydi. U asosan mehmonlarga asosiy taom oldidan tortiladi. Ijjon faqat Xorazm oshxonasida uchraydi. Ijjonni xivaliklar oʻz maromiga yetirib tayyorlaydilar. Goʻsht va piyoz mayda qilib chopiladi va unga oʻsimlik moyi tabga qarab suv qoʻshiladi. Ijjon suvda yoki yogʻda pishirilmaydi. Mayda qilib chopish jarayonida goʻsht pishadi. Mayda qilib chopish jarayoni 1-2 soat davom etadi. Mayda qilib chopilgan goʻshtga oʻsimlik yogʻi va suv qoʻshilib faqat bir tomonga qarata aylantiriladi. Aylantirish jarayoni ham 1 soat davom etadi. Goʻshtning rangi oq tusga kirgach ijjon tayyor hisoblanadi.

## Tarixi
Muhammad Rahimxon II kunlarning birida oshqozon kasal boʻladi. Turli tabiblar Feruzni davolay olmaydi. Ammo polshalik tabiblar qoʻy goʻshtidan boʻlgan qiyma berishni tavsiya qiladi. Muhammad Rahimxon II bu davo topadi. Vaqtlar oʻtishi bilan bu taom Xorazm vohasiga moslashtiriladi. Yaʼna bir tadqiqotchilar ijjon qadimda etjon deyilgan. Yaʼni etga jon kiradi uni maydalab chopish orqali deya talqin qiladilar.
Oʻzbekiston Gastronomik turizmi asotsiatsiyasi 2020-yil 21-iyuldagi eʼlon qilgan postida Xorazm ijjoni va fransuz tar-tar ovqatlarini kelib chiqish tarixi solishtirilgan. Koʻrinishi jihatdan bir biriga oʻxshash ovqatlar, kelib chiqishi Fransiyada XVII asrga borib taqalsa, Xorazmda XVI asrga borib taqaladi.

## Manbalar