Qozogʻiston hukumati

**Qozogʻiston Respublikasi hukumati** () – Qozogʻiston Respublikasida ijro hokimiyatini amalga oshiruvchi kollegial organ boʻlib, u ijro etuvchi organlar tizimiga va ularning faoliyatiga rahbarlik qiladi.
Hukumat Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti tomonidan Konstitutsiyada belgilangan tartibda tuziladi.

## Tarixi
1995-yil 30-avgustda yangi Konstitutsiyani qabul qilish boʻyicha referendum boʻlib oʻtdi. Yangi asosiy qonun mustaqil Qozogʻistonda davlat organlarini yaratish uchun asos yaratdi. Referendumdan soʻng, Konstitutsiyaning amalga oshirilishini va yangi davlat organlari faoliyatini taʼminlash uchun yangi davlat organlarining vakolatlari va funksiyalarini tartibga soluvchi bir qator konstitutsiyaviy qonunlar qabul qilindi. Masalan, „Qozogʻiston Respublikasida saylovlar toʻgʻrisida“gi Konstitutsiyaviy qonun, „Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti toʻgʻrisida“gi Konstitutsiyaviy qonun, „Qozogʻiston Respublikasi Parlamenti va uning deputatlarining maqomi toʻgʻrisida“gi Konstitutsiyaviy qonun, jumladan, 1995-yil 18-dekabrda qabul qilingan „Qozogʻiston Respublikasi hukumati toʻgʻrisida“gi Konstitutsiyaviy qonun. 21-fevralda Qozogʻiston Prezidenti hukumatni tarqatib yubordi.

2022-yil 5-yanvarda norozilik namoyishlari fonida Qozogʻiston Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev Asqar Mamin hukumatini isteʼfoga chiqarib, Alixan Asxanovich Smailovni vaqtincha bosh vazir etib tayinladi.

2022-yil 11-yanvarda Alixan Smailov boshchiligidagi yangi hukumat tasdiqlandi.

2024-yil 5-fevralda Qozogʻiston Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev Alixan Smailov boshchiligidagi hukumatning isteʼfosini qabul qildi. 6-fevralda Oʻljas Bektenov raisligida yangi vazirlar mahkamasi tuzildi.

## Amaldagi hukumat
Oʻljas Bektenov boshchiligidagi amaldagi hukumat tarkibi.

## Hukumat
### Hukumat funksiyalari
Qozogʻiston Respublikasi hukumati quyidagi funksiyalarni bajaradi:
* Davlatning ijtimoiy-iqtisodiy siyosatining asosiy yoʻnalishlarini, mudofaa qobiliyatini, xavfsizligini va jamoat tartibini taʼminlashni ishlab chiqadi va ularning amalga oshirilishini tashkil qiladi;
* Respublika budjeti va uning ijrosi toʻgʻrisidagi hisobotni ishlab chiqadi va Parlamentga taqdim etadi hamda budjetning bajarilishini taʼminlaydi;
* Qonun loyihalarini Majlisga taqdim etadi va ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;
* Davlat mulkini boshqarishni tashkil qiladi;
* Respublika tashqi siyosatini amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqadi;
* Vazirliklar, davlat qoʻmitalari va boshqa markaziy hamda mahalliy ijro etuvchi organlar faoliyatini boshqaradi;
* Vazirliklar, davlat qoʻmitalari va Respublikaning boshqa markaziy va mahalliy ijro etuvchi organlarining hujjatlarini toʻliq yoki qisman bekor qiladi yoki toʻxtatib turadi;
* Hukumat tarkibiga kirmaydigan markaziy ijro etuvchi organlar rahbarlarini tayinlaydi va lavozimidan ozod qiladi;
* Respublika budjetining ijrosini nazorat qilish boʻyicha Hisob qoʻmitasining toʻrt aʼzosini besh yillik muddatga tayinlaydi;
* Konstitutsiya, qonunlar va Prezident hujjatlari bilan unga yuklatilgan boshqa funksiyalarni bajaradi.

### Hukumat aʼzolari
Qozogʻiston Respublikasi hukumati aʼzosi Qozogʻiston xalqi va Prezidenti oldida quyidagi qasamyodni qabul qiladi:

 Qozogʻiston Respublikasi xalqi va Prezidenti oldida, barcha kuch va bilimlarimni Vatanim Qozogʻiston Respublikasining iqtisodiy va maʼnaviy rivojlanishiga bagʻishlashga, davlat Konstitutsiyasi va qonunlariga qatʼiy rioya qilishga, barcha harakatlarimda qonuniylik va adolat, fuqarolik va millatlararo totuvlik tamoyillariga rioya qilishga, Qozogʻiston xalqiga sadoqat bilan xizmat qilishga va mamlakatimning davlatchiligi va xalqaro hamjamiyatdagi obroʻsini mustahkamlashga tantanali ravishda qasamyod qilaman. Qasamyod qilaman.

Qozogʻiston Respublikasi hukumati aʼzolari quyidagilarni amalga oshirishlari mumkin emas:
* vakillik organi deputati boʻlib ishlash;
* oʻqitish, ilmiy yoki boshqa ijodiy faoliyatdan tashqari boshqa haq toʻlanadigan lavozimlarni egallash;
* tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish;
* tijorat tashkilotining boshqaruv organi yoki kuzatuv kengashida ishlash.

### Hukumatning vakolat muddati
Hukumat Parlament Majlisi vakolat muddati davomida ishlaydi va yangi saylangan Respublika Parlamenti Majlisi oldida isteʼfoga chiqadi. Respublika hukumati oʻz vazifalarini Qozogʻiston Respublikasining yangi hukumati tasdiqlangunga qadar bajaradi.

### Hisobdorlik va mas’uliyat
Hukumat barcha faoliyatida Parlament va Respublika Prezidenti oldida hisobdordir.

Hukumat aʼzolari oʻz vakolatlari doirasida qarorlar qabul qilishda mustaqildirlar va oʻzlariga boʻysunadigan davlat organlarining ishi uchun Bosh vazir oldida shaxsan javobgardirlar.

## Manbalar

## Havolalar
* Qozogʻiston Respublikasi hukumati rasmiy veb-sayti  
* e-hukumat portali
* Смена правительства: Любопытная статистика / Социология / Интернет-газета. Казахстан 
* Как меняли названия министерств в Казахстане и что ждать от новых мегаведомств? Казбек Бейсебаев 07.08.2014