Sukhoi Su-7

**Sukhoi Su-7** ( NATO nomi : **Fitter-A** ) 1955-yilda Sovet Ittifoqi tomonidan ishlab chiqilgan, qanotli, tovushdan tez uchuvchi qiruvchi samolyotdir. Avval u taktik, past darajadagi it jangchisi sifatida ishlab chiqilgan, ammo bu rolda muvaffaqiyat qozonmagan. Boshqa tomondan, yaqinda taqdim etilgan **Su-7B seriyasi** 1960-yillarning asosiy sovet qiruvchi-bombardimonchi va quruqlikdagi hujum samolyotiga aylangan. Su-7 o'zining oddiyligi bilan mustahkam, lekin uning Lyulka AL-7 dvigateli shunchalik  kuchli yonilg'i iste'moliga ega bo'lib, u samolyotning foydali yukini jiddiy cheklab qo'ygan, chunki u qisqa masofali missiyalar ham tanklarni tashish uchun emas, kamida ikkita qattiq nuqtadan foydalanishni talab qilgan o'q-dorilar .

## Dizayn va ishlab chiqish
1953-yil-14 mayda, Iosif Stalin vafotidan so'ng, Suxoy OKB qayta ochildi  va yozda, u qanotli front chizig'i [N 1] qiruvchi samolyoti ustida ishlay boshlagan. **S-1** deb nomlangan birinchi prototip yangi Lyulka AL-7 turbojet dvigatelidan foydalanish uchun mo'ljallangan. Bu birinchi sovet samolyoti bo'lib, dvigatelga havo oqimini tovushdan yuqori tezlikda boshqarish uchun to'liq harakatlanuvchi quyruq panel, tarjima markazi va havo harakatlanuvchi kirish konusidan foydalangan.Samolyotda qanotlarini 60  C surish, qaytarib bo'lmaydigan gidravlik kuchaytirilgan boshqaruv va Sukhoi tomonidan ishlab chiqarilgan ejeksiyon o'rindig'i bo'lgan 

### Su-7B qiruvchi-bombardimonchi

### Su-7A qiruvchisi
Oldingi [N 1] qiruvchi versiyasi 1958-yildan Uzoq Sharqda  operatsion foydalanishni cheklangan, lekin1959-yilga kelib MiG-21 ishlab chiqarishni davom ettirish to'g'risida qaror qabul qilindi va 200 dan kam birlik joylashtirilgan. Su-7A 1965-yilda iste'foga chiqarilgan  Ular hech qachon jangda qatnashmaganlar.

### Su-7B qiruvchi-bombardimonchi

## Operatsion tarix

### Misr

## Variantlari

* Misr havo kuchlari soni 14 ta. Su-7BMK ning birinchi partiyasi Olti kunlik urush paytida yo'q qilindi. 1967-1972-yillarda Misr qo'shimcha 185 ta Su-7BMK/SU-7UMK olgan. Oktyabr oyida Isroil bilan urushdan omon qolganlar 1980-yillarning o'rtalarida nafaqaga chiqqan.

* Hindiston havo kuchlari soni 140 ta bo'lib 1968-yilda 6 ta eskadrilya bilan jihozlangan. Qo'shimcha 14 ta eskirish almashtirilgan. Oxirgi samolyot 1986-yilda iste'foga chiqarilgan 

* Iroq havo kuchlari soni 34 tagacha. Su-7BMK uchun birinchi shartnoma 1965-yilda imzolangan , etkazib berish 1967-yilning bahorida boshlangan  20 ta Su-7BMK uchun qo'shimcha buyurtma 1967-yil iyul oyida imzolangan .

* Polsha harbiy-havo kuchlarida - 1964-yil iyulidan 1990- yil iyunigacha 6 ta Su-7BM, 33 ta Su-7BKŁ va 8 ta Su-7U samolyotlarida ishlagan; hozir xizmatda emas.

 Sovet Ittifoqi

* Sovet havo kuchlari

Suriya

* Suriya havo kuchlari - 1967-yilgi Olti kunlik urushdan keyin, Suriya 25 ta Su-7 samolyotini oldi. 1973-yil oktyabr urushida Suriya yetkazib berilgan samolyotlarning katta qismini yo'qotgan. 1973-yildan keyin Sovet Ittifoqi Suriyaga yana 35 ta samolyot yetkazib bergan. 1980-yillarning o'rtalariga kelib, Su-7 zaxiraga o'tkazildi va 1990-yillarda foydalanishdan chiqarilgan.

### Iqtiboslar
 

## Havolalar

* Global xavfsizlikdan Su-7
* Global samolyotlardan Su-7
* Harbiy zavoddan Su-7
* Su-7 BKL yurishi