Ayhan Songar

**Ayhan Songar** (1926–1997) turk akademigi va psixiatri boʻlgan. U, shuningdek, tasavvuf, musiqa, kibernetika va fotografiya sohalaridagi faoliyati bilan ham tanilgan. U konservativ fikr markazi – Intellektuallar oʻchogʻi (IH) tarkibida boʻlgan va Yashil Yarimoyga rahbarlik qilgan.

## Hayoti va taʼlimi
U 1926-yilda Balikesir viloyatining Gönen shahrida tugʻilgan. Otasi polkovnik Nazmi Turkiya Istiqlol urushida qatnashgan, onasi Fevziye Peyman xonim esa Usmonli sultoni Abdulmajid Ining rafiqasi boʻlgan Rahima Perestu Sultonning jiyani edi.

Songar 1950-yilda Istanbul universiteti Tibbiyot fakultetini tamomladi va 1953-yilda psixiatriya boʻyicha tayyorgarligini yakunladi. Uning oʻqituvchilaridan biri Mazhar Usmon edi.

## Faoliyati va mashgʻulotlari
Taʼlimni tamomlagach, Songar oʻqigan universitetiga ilmiy xodim sifatida ishga kirdi. U 1956-yilda dotsent, 1962-yilda esa toʻla professor boʻldi. U Istanbul universitetining Cerrahpaşa tibbiyot fakulteti Psixiatriya kafedrasini tashkil etgan. U kafedraga oʻttiz toʻrt yil davomida rahbarlik qildi. U bemorlarini davolashda turk mumtoz musiqasidan foydalandi va universitet klinikasida musiqa terapiyasi boʻlimini tashkil etdi. U Tibbiyot fakultetida psixiatriya, parapsixologiya, kibernetika va biofizika fanlarini oʻqitgan.

Songar 1962-yilda konservativ „Fikr egalari klubi“ () deb atalgan fikr markazi aʼzosiga aylandi, bu esa keyinchalik IHning dastlabki shakli boʻldi. U IH asoschilaridan biri boʻlgan va 1982-yil 24-dekabrdan 1984-yil 4-aprelgacha uning vaqtinchalik prezidenti sifatida xizmat qilgan. U IH tomonidan ishlab chiqilgan turk-islom sintezini targʻib qilgan „Ilmni yoyish jamiyati“ () aʼzosi ham boʻlgan.

Songar Sud-tibbiyot institutida Kuzatuv ixtisoslashuvi boʻlimiga rahbarlik qilgan va, shuningdek, Turkiya radio va televideniye korporatsiyasi boshqaruv kengashi aʼzosi boʻlgan. 1988-yilga kelib u Turkiya Psixologik jamiyatining prezidenti etib tayinlangan.

Songar Turkiya Adabiyot jamgʻarmasining tashkil etilishida ishtirok etgan. U Yashil Yarimoy prezidentligida ham xizmat qilgan.

Songar 1986-yildan boshlab kundalik *[[Tercüman]]* gazetasida haftalik ustun chop etgan, soʻngra *[[Turkiya (gazeta)|Türkiye]]* gazetasida 1989-yildan haftalik, 1991-yildan 1997-yilgacha esa har kuni maqola yozgan. U, shuningdek, *[[Hareket]]* jurnali mualliflaridan biri boʻlgan. U ud va gobo yoyi chalgan va qoʻshiqlarga matn yozgan. U kibernetika, energiya va hayot kabi turli mavzularga bagʻishlangan koʻplab kitoblar muallifi boʻlgan.

### Qarashlari
Songar neo-spiritizm tarafdori boʻlgan va Turkiyada bu harakat asoschisi Bedri Ruhselmonning qarashlaridan taʼsirlangan. Songar kibernetika islom dunyoqarashi bilan mos kelishini va u turk jamiyatidagi radikalizmni kamaytirish uchun qoʻllanishi mumkinligini taʼkidlagan. Uning fikricha, kibernetik psixiatriya shaxslar orasida jinoyat niyatini aniqlash va siyosiy zoʻravonlik motivatsiyalarini yoʻqotish yoʻllaridan biri edi, chunki u siyosiy zoʻravonlikni psixiatriya muammosi deb bilgan.

## Shaxsiy hayoti va vafoti
Songarning rafiqasi Reyhan Songar ham shifokor edi. Ularning bir qizi bor edi.

Songarga 1997-yil boshida prostata bezi saratoni tashxisi qoʻyilgan. Uning oʻlim toʻshagida ekanligida koʻrgani kelgan mehmonlaridan biri Rajab Toyyib Erdoʻgʻon boʻlib, u oʻsha paytda Istanbul meri edi. Songar 1997-yil 2-iyulda Istanbulda shu kasallikdan vafot etgan. Ertasi kuni u Zincirlikuyu qabristoniga dafn qilingan.

### Mukofot va faxriy unvonlar
Songar 1979 va 1981-yillarda Milliy madaniyat jamgʻarmasi tomonidan mukofotlangan. U 1992-yilda Nyu-York Fanlar akademiyasi aʼzoligiga qabul qilingan.

## Manbalar

## Havolalar
*