Fransiyada Ramazon

**Fransiyada Ramazon** islomiy anʼanalarni Gʻarb madaniy amaliyotlari bilan uygʻunlashtirgan muhim diniy va madaniy marosimdir. Fransiya Yevropadagi eng yirik musulmon aholisidan biriga ega boʻlib, ularning soni 6,8–9 million kishi (aholining 10–13%i) deb baholanadi, Ular asosan Magʻrib kelib chiqishiga mansub sunniylardan iborat.

Koʻplab Fransiya shaharlarida Ramazon musulmonlar koʻp yashaydigan mahallalarda ijtimoiy va taomlar madaniyatida ham koʻzga tashlanadi. Koʻchalar va hovlilarda baʼzan umumiy iftor dasturxonlari yozilib, unda oilalar, doʻstlar va qoʻshnilar roʻza ochish uchun birga jam boʻladilar, natijada kechki ovqat jamoaviy tadbirga aylanadi. Parij, Marsel va Lion kabi shaharlardagi restoranlar hamda halol kafelar koʻpincha Ramazonga xos maxsus menyularni joriy etadi, namozlardan keyingi kechki yigʻinlar esa odamlarga suhbatlashish va Shimoliy Afrika hamda Yaqin Sharq oshxonalari taʼsiridagi anʼanaviy taomlar va shirinliklarni baham koʻrish imkonini beradi.

## Marosimlar
Fransiyada Ramazonning boshlanishi va tugashi boshqa musulmon aholisining koʻpchiligini tashkil etadigan mamlakatlardagidek oy koʻrinishiga qarab belgilanadi. Bu koʻpincha *Fransiya musulmon eʼtiqodi kengashi* (CFCM) va Parij Buyuk masjidi kabi islomiy tashkilotlar tomonidan eʼlon qilinadi.

Ushbu muborak oy davomida musulmonlar tongdan quyosh botishigacha ovqat, ichimlik va boshqa jismoniy ehtiyojlardan tiyilib, qoʻshimcha ibodatlar va xayriya ishlarini amalga oshiradilar.

Ramazon jamoaviy ibodat marosimi sifatida ham xizmat qiladi. Qatnashchilar tungi namozlarda (taroveh) va Qur’on tilovatida ishtirok etadilar. Har bir kun iftor – roʻza ochish taomi bilan yakunlanib, oilalar va jamoalarni birlashtiradi.

## Jamoatchilik ishtiroki va xayriya
Parij Ramazon festivali kabi ommaviy tadbirlar dinlararo muloqot va madaniy almashinuvni qoʻllab-quvvatlaydi.

Ramazon paytidagi markaziy amaliyotlardan biri Zakat al-Fitr boʻlib, u roʻza yakunini nishonlaydigan bayram – Eid al-Fitrdan oldin beriladigan majburiy xayriyadir. Fransiyadagi masjidlar va islomiy tashkilotlar xayriya mablagʻlarini yigʻish va taqsimlashda muhim rol oʻynaydi. Koʻngillilar tashabbuslari, jumladan oziq-ovqat yigʻimlari va bepul iftor taomlari, ijtimoiy-iqtisodiy tafovutlar orasida hamjihatlikni kuchaytiradi.

## Qiyinchiliklar va bahs-munozaralar
Fransiyada Ramazonni ado etish mamlakatning qatʼiy dunyoviy siyosati bilan kesishib, qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi.

2024-yilda *Fransiya futbol federatsiyasi* (FFF) Ramazon tutayotgan musulmon futbolchilarni qoʻllab-quvvatlashni cheklayotgandek koʻringan siyosati uchun tanqidlarga uchradi, bu diniy erkinlik va kamsitish masalalari boʻyicha bahslarni qoʻzgʻatdi.

2023-yilgi hisobotlarda maktablarda dunyoviylik qoidalari buzilgani, oʻquvchilar va xodimlar diniy marosimlarni ochiqcha ado etgani taʼkidlangan. Hukumat nazorati kuchaydi va ayrim hollarda intizomiy choralar qoʻllangan.

Diplomatik taranglikka qaramay, Fransiya hukumati Ramazon namozlariga imomlik qilish uchun jazoirlik imomlarga viza berishda davom etgan.

Masjidlarni vayron qilish va hijob taqishga qoʻyilgan cheklovlar kabi islomofobik hodisalar koʻpaygan boʻlib, ular dunyoviylik haqidagi bahslar fonida yuz bermoqda.

Oyni koʻrish boʻyicha kelishmovchiliklar ham uchraydi: ayrim jamoalar kelib chiqqan mamlakatlari amaliyotiga ergashadi, natijada Ramazonni ado etishda farqlar yuzaga keladi.

## Manbalar

## Havolalar