Nikolayev jangi

**Nikolayev** jangi — 2022-yil 26-fevralga oʻtar kechasi Rossiyaning 2022-yilda Ukrainaga bostirib kirishi chogʻida janubiy Ukraina hujumi doirasida boshlangan edi. Mart oyida rus qoʻshinlarining shahardan qaytarilishi bilan jang yakunlandi va aprel oyiga kelib uning atrofidagi qishloqlarning bir qismidan tashqari hammasi Ukraina nazorati ostida edi.

Nikolayev Qora dengizdagi strategik ahamiyatga ega kemasozlik shahri boʻlib, 4-mart kuni „Rossiya qoʻshinlari uchun Odessa shahri yoʻlidagi navbatdagi asosiy qadam sifatida koʻrildi“.

## Muqaddima
2022-yil 26-fevral kuni tushdan keyin 12 rus tanki Dneprdagi port shahar hisoblangan Kaxovkani yorib oʻtishga muvaffaq boʻldi va Nikolayev shahri tomon yoʻl oldi. Nikolayev viloyati gubernatori Vitaliy Kim shaharni qurshab olishga tayyorlanishi uchun besh soat vaqt borligini aytdi va fuqarolarni barrikadalar tayyorlashga va shaharni himoya qilish uchun koʻngilli boʻlishga chaqirdi. Artilleriya va boshqa qurollar ham tayyorlandi.

## Jang

### Birinchi hujum
Soat 18:52 atrofida tanklar shahar chekkasida boʻlgan bir paytda, shahar meri fuqarolarga uyda va iloji boricha derazadan uzoqroqda qolishni buyurgan. Koʻp oʻtmay, qoʻshinlar shaharga bostirib kirishdi va oʻn daqiqadan soʻng Janubiy Bug daryosida jang boshlandi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, tanklar „shaharni butkul bosib olgan“. Rossiya kuchlari Nikolayev hayvonot bogʻini ham egallab olgan edi.

Taxminan uch soatlik jangdan soʻng, rus qoʻshinlari Ukraina harbiy kuchlari tomonidan quvib chiqarildi va baʼzi rus tanklari shaharni chetlab oʻtganda, janglar davom etdi. Korabelniy tumani oltinchi Slobidska koʻchasi va Markaziy prospektda keng koʻlamli janglar boʻlib oʻtdi.

27-fevral kuni erta tongda Ukraina rasmiylari Rossiya qoʻshinlari shahardan haydalganini eʼlon qildi va Kim Telegram’da „Nikolayev bizniki! Ukrainaga shon-sharaf !“ (*Mikolayv nash!* *Slava Ukraina[!* *]*) deb post qoldirdi. Oqibatda baʼzi rus askarlari asirga olindi va shahar katta talafot koʻrdi.

### Ikkinchi hujum
28-fevral kuni rus qoʻshinlari Xerson viloyatidan Nikolayev shahri tomon yurib, shahar chekkasiga yetib kelishdi va mahalliy vaqt bilan soat 11:00 da hujumni boshladilar.

1-mart kuni, Ukraina rasmiylarining bayonotiga koʻra, Nikolayevdan shimolda joylashgan Bashtanka shahri yaqinidagi rus kolonnasi Ukraina kuchlari tomonidan magʻlubiyatga uchragan. 2-mart kuni esa yana bir rus kolonnasi Ukraina muntazam armiyasi qoʻshinlari, hududiy mudofaa kuchlari aʼzolari va mahalliy koʻngillilar tomonidan Nikolayevdan 80 km shimolda joylashgan Voznesensk shahrida magʻlubiyatga uchratilgan.

Ukraina harbiy-dengiz kuchlari 3-mart kuni Nikolayev portida oʻzining yagona fregati va Ukraina harbiy-dengiz kuchlarining flagmani *Xetman Sahaydachniyni* urib tushirdi. Oʻsha kuni portda qisman choʻkib ketgan fregat aks etgan fotosurat chop etildi. 4-mart kuni Ukraina mudofaa vaziri *Hetman Sahaydachniy* rus kuchlari tomonidan qoʻlga olinmasligi uchun urib tushirilganini tasdiqladi.

### Ukrainaning qarshi hujumi
Keyinroq Kim Rossiya qoʻshinlari shahardan haydalganini, ammo qarshi hujumga oʻtayotganini eʼlon qildi. Ukraina askarlari Kulbakino havo bazasini qaytarib olishdi. Mer Oleksandr Senkevichning aytishicha, rus qoʻshinlari shaharga shimol, sharq va janubdan hujum qilgan. Ukraina qoʻshinlari Rossiya kuchlarining Odessa portiga yetib borishi uchun eng oson yoʻl boʻlgan Janubiy Bug daryosini qamrab olgan bitta aylanma koʻprikni ushlab turishgan. Keyinchalik rus qoʻshinlari shahar chegarasidan tashqariga chekinishga majbur boʻlgan.

7-mart kuni soat 05:15 da Rossiyaning 79-havo hujumi brigadasi kazarmasiga uyushtirgan zarbasi oqibatida oʻn nafar ukrainalik askarlar halok boʻldi, oʻnlab kishilar yaralandi. Keyinroq Kim Ukraina kuchlari Nikolayev xalqaro aeroportini qaytarib olgani va tinch aholi endi shaharni tark etishi mumkinligini bayon qildi. Soat 05:00da rus qoʻshinlari shaharni oʻqqa tuta boshladi va „Kalibr“ nomli qanotli raketasi harbiy kazarmaga tegib, 8 askarni oʻldirdi, 19 nafarini yaraladi, yana 8 nafari bedarak yoʻqoldi. Shaharning sharqida ogʻir toʻqnashuvlar sodir boʻldi va aeroportda tanklar jangi boshlandi. Kechqurun otishma toʻxtadi, Ukraina kuchlari Rossiya hujumini bartaraf qilganliklarini eʼlon qilishdi.

Kim 11-mart kuni Ukraina kuchlari rus qoʻshinlarini sharqqa 15-20 kilometr orqaga surganini taʼkidladi va taslim boʻlish uchun muzokara olib borayotgan baʼzi birlashmalarni ham oʻrab oldi. Uning aytishicha, shaharga hujum qilgan rus qoʻshinlari nisbatan zaif boʻlgan, ammo kuchliroq kuchlar shaharni osongina egallashi mumkinligi haqida ogohlantirgan. Mahalliy kasalxona bosh shifokori Aleksandr Dimyanovning aytishicha, jangda 250 nafar ukrainalik askarlar va tinch aholi vakillari yaralangan, ulardan 12 nafari halok boʻlgan.

Rossiya kuchlari hali ham 20 km uzoqlikda boʻlgan qishloqlarni Janubiy Bug daryosi bilan birgalikda shaharni oʻrab olinishidan saqladi. Senkevichning *[[The Guardian]]* nashriga bergan bayonotiga koʻra, tinch aholi Odessaga olib boruvchi yoʻl orqali evakuatsiya qilinmoqda, 250 mingga yaqin odam esa allaqachon evakuatsiya qilingan.

Tinch aholi jangda shahar koʻchalariga shinalar qoʻyib, rus qoʻshinlari shaharga kirsa, ularni sekinlashtirish uchun ularni Molotov kokteyli bilan yoqib yuborishgan, shuning uchun Ukraina qoʻshinlari oʻz tanklarini nishonga olishlari mumkin edi. Shu bilan birga, Kim ijtimoiy tarmoqlarda joylashtirgan videolari orqali himoya kuchlarini tashkil qildi va odamlarni ruhlantirdi. Serjant. Aeroportni himoya qilayotgan Ukraina kuchlariga qoʻmondonlik qilgan Ruslan Xodaning taʼkidlashicha, rus qoʻshinlari mudofaasidagi zaif tomonlarini sinab koʻrish uchun tekshiruv hujumlarini oʻtkazayotganga oʻxshaydi va ulardan oldin koʻpincha kuzatuv dronlari boʻlgan. Mayor. Gen. Shahar mudofaasiga rahbarlik qilgan Dmitriy Marchenkoning aytishicha, ukraina kuchlari rus askarlarini qayta-qayta oʻqqa tutib, ularning ruhiyatini choʻktirishga uringan.

15-mart kuni Kim Ukraina kuchlari rus kuchlarini shahar markazidan siqib chiqarib, xavfsizlik holatini tiklaganini eʼlon qildi.

Xabar qilinishicha, 18-mart kuni Ukraina qoʻshinlari Nikolayevda rus chegaralarini buzib, ularni Xerson tumaniga qaytargan.

18-mart kuni Rossiyaning ikkita Kalibr raketasi Xerson va Qrim yaqinidan otilgan Ukraina armiyasining 36-alohida dengiz piyodalari brigadasi (shtab-kvartirasi Nikolaevda joylashgan) va Nikolayevning shimoliy chekkasida joylashgan mahalliy askarlarni tayyorlash uchun foydalanilgan kazarmasiga zarba berdi. Hujum tunda, askarlar yotoqlarida uxlab yotgan paytda sodir boʻlgan. Raketalar Xerson yaqinidan otilgani sababli signal berish uchun vaqt yetarli emas edi. Belgiyaning *Het Laatste Nieuws* gazetasining xabar berishicha, shahar oʻlikxonasi va Ukraina armiyasi kamida 80 nafar ukrainalik askar halok boʻlgani, ularning jasadlari tiklanganini bayon qilgan.

8-aprel kuni Ukraina Nikolayev viloyatida „deyarli hech qanday“ rus qoʻshinlari qolmaganini eʼlon qildi.

## Keyingi hujumlar

Biroq, 16-apreldan boshlab rus kuchlari shaharni oʻqqa tutishni davom ettirdi. Aprel oyining oʻrtalarida Dnepr daryosidan toza suv olib keladigan quvurning shikastlanishi natijasida shahar asosiy suv taʼminotidan mahrum boʻldi. Keyinchalik Nikolayev aholisi daryo va soylarning suviga, shuningdek, qoʻshni shaharlarning xayr-ehsonlariga tayanishga majbur boʻldi. Kim keyingi kunlarda quduqlar, suv tozalash uskunalari va tuzsizlantirish qurilmalari yordamida suv taʼminotini yarim quvvatga qaytarishga vaʼda berdi. Shahar Ukraina nazoratida qolsa ham, otishmalar va qanotli raketa hujumlari davom etdi.

5-may kuni Rossiya Mudofaa vazirligi oʻz raketalari Nikolayevdagi yirik oʻq-dorilar omborini yoʻq qilganini taʼkidladi.

22-iyun kuni Ukraina hukumati Rossiya kuchlari Nikolayevga yettita raketa uchirgani haqida xabar berdi.Rossiya Mudofaa vazirligi maʼlumotlariga koʻra, Rossiya Aerokosmik kuchlari tomonidan uyushtirilgan zarbada Okean kemasozlik zavodida joylashgan 59-motomobillashtirilgan brigadaning 500 nafargacha harbiy xizmatchisi halok boʻlgan va shahardagi yoqilgʻi terminali vayron qilingan.

28-iyun kuni oʻqlardan Markaziy shahar stadioni va tashlandiq harbiy baza zarar koʻrdi. 29-iyun kuni Rossiyaning raketa zarbasi 5 qavatli turar-joy binosiga kelib tushdi va kamida 8 kishi halok boʻldi va 6 kishi yaralandi.

15-iyul kuni shaharning ikkita yirik universiteti: Admiral Makarov nomidagi kemasozlik milliy universiteti va Nikolayev milliy universiteti raketalar hujumiga uchradi.

29-iyul kuni Nikolayevdagi avtobus bekatida ruslar shaharni oʻqqa tutgach, besh kishi halok boʻldi, yetti kishi yaralandi. 30-iyuldagi navbatdagi ish tashlashda Ukrainaning Nibulon qishloq xoʻjaligi kompaniyasi egasi Oleksiy Vadaturskiy rafiqasi bilan birga halok boʻldi.

17-avgust kuni Petro Mohyla Qora dengiz davlat universitetiga ikkita raketa kelib tushdi. Ikki kundan keyin u yana ikkita S-300 raketasi bilan oʻqqa tutildi.

## Qurbonlar va urush jinoyatlari
Nikolayev sud-tibbiyot ekspertizasi instituti direktori Olga Dierugina Agence France-Press axborot agentligiga bergan maʼlumotiga koʻra, ularning oʻlikxonasi jang davomida 120 jasadni, jumladan 80 askar va 30 tinch aholini qabul qilgan. Halok boʻlganlar orasida rus askarlari ham boʻlgan.

12-mart kuni saraton kasalxonasi va koʻz klinikasi bombardimon qilindi. 13-mart kuni Kim gaz turbinali zavodi ruslar tomonidan portlatilgani va keyinchalik hujumda toʻqqiz kishi halok boʻlganini bayon qildi.

*[[The New York Times|The New York Times gazetasining]]* 16-mart kungi xabariga koʻra, shahar oʻlikxonasiga 132 kishining jasadi joylashtirilgan.

29-mart kuni, Nikolayevdagi viloyat maʼmuriyati qarorgohiga Rossiya raketa zarbasi berildi, natijada 37 kishi halok boʻldi va taxminan 33 kishi yaralandi.

## Yana qarang

* Voznesensk jangi (2022)
* Xerson jangi

## Manbalar