Nyu York shahrida turizm

Nyu York shahri 2018-yilda sayyohlar soni boʻyicha ketma-ket toʻqqizinchi marta rekordni qoʻlga kiritdi, bu nafaqat shaharda kamida bir kecha tunab qolgan tashrif buyuruvchilarni, balki 50 milya masofadan bir kun davomida tashrif buyurganlarni, shu jumladan yoʻlovchilarni ham hisobga olgan holda taxminan 65,2 million sayyohni tashkil etadi. Umuman olganda, 2018-yilda shaharga 37,9 million mehmon tashrif buyurdi, ular kamida bir kecha qolgan va 13,6 millioni xalqaro sayyoh edi. Nyu Yorkda borilgan asosiy yoʻnalishlar qatoriga Empire State Building, Ellis oroli, Ozodlik haykali, Ozodlik oroli, Broadway teatri spektakllari, Markaziy park, Times Square, Coney oroli, Moliyaviy okrug, muzeylar va sport stadionlari kiradi. Boshqa yirik tashrif buyuruvchilar faoliyati Beshinchi va Madison avenyusi boʻylab hashamatli xaridlarni, Tribeca film sestivali kabi koʻngilochar tadbirlarni, Governors Ball, Panorama hamda Electric Zoo kabi Randalls oroli musiqa festivallarini va Markaziy Parkda joylashgan Summerstage hamda Delacorte teatridagi bepul chiqishlarni oʻz ichiga oladi. Jackson Heights, Flushing va Brighton Beach kabi Nyu Yorkdagi koʻplab etnik anklavlar birinchi va ikkinchi avlod amerikaliklar uchun asosiy xarid qilish joylari hisoblanadi.

Nyu-York shahrida 28,000 akr (110 km2) park maydoni va 14 milya (22 km) jamoat plyajlari mavjud. Frederick Law Olmsted va Calvert Vaux tomonidan ishlab chiqilgan Manxetten markaziy parki Qoʻshma Shtatlardagi eng koʻp tashrif buyuriladigan shahar parkidir. Brooklyndagi Prospect park ham Olmsted va Vaux tomonidan ishlab chiqilgan. Flushing Meadows — Queensdagi Corona parki shaharning toʻrtinchi yirik yarmarkasi boʻlgan 1939-yilgi Jahon koʻrgazmasi va 1964-yilgi Jahon koʻrgazmasi uchun manzil edi.

## Sanoat

NYC &amp; Company — shaharning rasmiy maqsadli marketing tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, 2011-yilda Nyu York shahriga eng koʻp xalqaro tashrif buyuruvchiga ega mamlakatlar Buyuk Britaniya (1 055 000), Kanada (1 033 000), Braziliya (718 000), Fransiya (662 000), Germaniya (587 000), Avstraliya (532 000), Italiya (495 000), Xitoy (427 000), Ispaniya (422 000), Meksika (376 000) va Yaponiya (299 000) boʻlgan. Shukrona kuni, Rojdestvo va Yangi yil atrofidagi biroz oʻsishni hisobga olmaganda, tashrif buyuruvchilarning kelish darajasi yil davomida taxminan bir xil. Nyu York mehmonxonalarda ish bilan band boʻlish boʻyicha mamlakatdagi eng yuqori shaharlardan biri maqomiga ega. Jahon iqtisodiy inqirozidan keyin ham shaharga kelganlar nisbatan yuqoriligicha qolmoqda. Nyu York COVID-19 pandemiyasi paytida mehmonxona xonalarining uchdan bir qismini yoʻqotdi, qolgan mehmonxona xonalari keltirgan daromad 150 dollardan oshdi. Bu koʻrsatkich Amerika mehmonxonalar va turar joy assotsiatsiyasi uni „depressiya“ toifasiga kiritishi uchun yetarli edi. Ammo San Fransisko, Boston va Vashingtondagi ahvol bundan ham yomonroq edi.

2017-yilda shaharga 62,8 million kishi tashrif buyurgan, bu koʻrsatkich oʻz ichiga kunduzgi sayohatchilar va 49,7 million mahalliy sayyohlarni ham qamrab oladi.

Ikki qavatli ekskursiya avtobuslari va ekskursiya gidlari boʻlgan qayiqlar sayohatchilarni Manxettenning turli qismlariga hamda mustahkam infratuzilmaga ega boʻlgan boshqa tumanlarga olib keladi, shuningdek, charter avtobus sanoatida minglab kompaniyalar shaharga tashrif buyuradigan guruhlar uchun charterli transport xizmatlarini koʻrsatadi, ulardan eng mashhurlari esa Academy, Bus Charters VIP, Leprechaun, Peter Pan, Megabusdir. Koʻproq sarguzash izlovchi sayyohlar qoʻshni doʻkonlardan velosiped ijaraga oladilar yoki Manxetten qirgʻogʻi yashil yoʻli boʻylab sayr qiladilar yoki oddiygina piyoda yurishadi, bu koʻpincha tirband, gavjum savdo tumanlarida aylanishning eng tezkor va koʻcha hayotini qadrlash usuli hisoblanadi.

Koʻp tashrif buyuruvchilar oʻzlarining nasl-nasabini Ellis oroli va Ozodlik haykali kabi tarixiy immigratsiya joylarida oʻrganadilar. Boshqa sayyohlik yoʻnalishlari qatoriga 1931-yilda qurilganidan keyin 41 yil davomida dunyodagi eng baland bino boʻlgan Empire State Building, The Rockettes uyi, Radio City musiqa zali, Broadway shoularining turli xillari, Intrepid Sea-Air-Space muzeyi kiradi. Ikkinchi jahon urushi samolyot tashuvchi kemasi va Markaziy park kabi shaharning diqqatga sazovor joylari, dunyodagi landshaft arxitekturasining eng yaxshi namunalaridan biri hisoblanadi. Nyu York shahri kiyim-kechak va poyafzallarga soliqini bekor qilish orqali sayyohlik xaridlarini ragʻbatlantirdi. Oʻtmishda Jahon savdo markazi shahar va uning sayyohlik sanoatini vayron qilgan 11-sentyabr hujumlaridan oldin muhim sayyohlik maskani edi. Bu yerda bir necha oy davomida sayyohlar kamchilikni tashkil etdi va ularning soni kamroq xalqaro, koʻproq mahalliy tashrifchilar bilan toʻliq tiklanishi uchun ikki yil kerak boʻldi, bu qisman „vatanparvarlik turizmi“ga urgʻu berilganligining natijasi hisoblanadi. Jahon savdo markazi saytining oʻzi tashrif buyurish uchun muhim joyga aylandi va Jahon savdo markaziga tashriflar, ayniqsa, soʻnggi yillarda bu yerda yangi binolar ochilishi bilan koʻpaydi.

Brooklyndagi Mehnat kuni karnavali, Greenwich qishlogʻidagi Xellouin paradi va Nyu York marafoni kabi koʻcha yarmarkalari va koʻcha tadbirlari ham sayyohlarni jalb qilishda muhim ahamiyatga ega hisoblanadi.

## Turizm kompaniyalari
Nyu York qonuni barcha qoʻllanmalar isteʼmolchilar bilan ishlash departamenti tomonidan litsenziyalangan boʻlishini talab qiladi. Shahardagi litsenziyalangan ekskursiya gidlarining professional savdo tashkiloti bu GANYC (Nyu York shahri gidlar assotsiatsiyasi) hisoblanib, u shahardagi barcha litsenziyalangan ekskursiya gidlarining atigi 10,9 foizini tashkil qiladi. Potensial litsenziatlar toʻlov toʻlashlari va Nyu York shahri mavzulari boʻyicha majburiy 150 ta savoldan iborat imtihon topshirishlari, ulardan kamida 97 tasi toʻgʻri boʻlishi kerak. 2018-yil holatiga koʻra, shaharda 3000 dan ortiq gidlar sertifikatga ega.

1992-yilda Nyu York shahridagi „Big Apple Greeter“ assotsiatsiyasi bilan Lynn Brooks tomonidan „Greeter“ tashabbusiga asos solingan. Bu sayyohlarni ixtiyoriy va shaxsiy qabul qilishda megapolisning yomon imidjini yaxshilashga qaratilgan edi. Keyinchalik, Amerika Qoʻshma Shtatlarining boshqa shaharlarida va butun dunyoda „Greeter“ loyihalari kuzatildi. 2010-yil holatiga koʻra, 300 dan ortiq koʻngilli Nyu York shahrida yiliga 7000 dan ortiq mehmon bilan „salomlashmoqda“.

NYC &amp; Company shaharning rasmiy anjumanlari va tashrif buyuruvchilar byurosiga hozirda Fred Dixon rahbarlik qiladi. Uning Braziliya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Irlandiya, Italiya, Meksika, Niderlandiya, Rossiya, Ispaniya, Shvetsiya, Yaponiya, Koreya va Xitoy kabi 14 ta mamlakatda vakolatxonalari mavjud. NYC & Company shahar uchun turizm statistikasining rasmiy manbasidir. Tadqiqot boʻlimi Nyu York shahrining mahalliy va xalqaro tashrif buyuruvchilar statistikasi boʻyicha keng qamrovli maʼlumotlarini ishlab chiqadi, tarqatadi va turizm sanoatining Nyu York shahri iqtisodiyotiga taʼsirini nazorat qiladi. Boʻlim shuningdek, Nyu York shahrining turizm marketingi boʻyicha 14 ta rasmiy nashrlarini ishlab chiqaradi, u kompaniyaga aʼzo mehmonxonalar, muzeylar, diqqatga sazovor joylar, teatrlar, doʻkonlar, restoranlar, yigʻilish joylari va xizmat koʻrsatuvchi provayderlar haqida maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan boʻladi.

## Maxsus qiziqarli sayohatlar

Nyu York shahri boy musiqa madaniyati va tarixiga ega. Shunga koʻra, koʻplab jazz, gospel musiqasi, rok-n-roll, ritm va blyuz hamda hip hop turlari mavjud. Musiqiy sayohatlar uchun mashhur joylarga Harlem va East Village kiradi, bu yerda pank rok musiqasining tugʻilishi bilan bogʻliq bir qancha tarixiy manzillar joylashgan. Piyoda uyushtiriladigan sayohatlar shaharni koʻrishning eng mashhur usullaridan biridir va koʻplab shaxsiy gidlar bunday ekskursiyalarni taklif qiladi. Audio piyoda sayohatlarini ishlab chiqaruvchi kompaniyalar Gesso ilovasini oʻz ichiga oladi.

Ovqatlanish sayohatlari tashrif buyuruvchilar uchun yana bir imkoniyatdir. Nyu York — dunyodagi eng mashhur oshxona yoʻnalishlaridan biri. Nyu Yorkning oziq-ovqat madaniyati shahar muhojirlari va koʻp sonli ovqatlanish mijozlari taʼsirida xilma-xillikka erishgan. Yahudiy va italiyalik muhojirlar shaharni simit, chizkeyk va Nyu York uslubidagi pitsa bilan mashhur qilishdi. Aksariyati muhojirlarni tashkil etuvchi 4000 taga yaqin mobil oziq-ovqat sotuvchilari shahar tomonidan litsenziyalangan va falafel hamda kabob kabi Yaqin Sharq taomlarini zamonaviy Nyu York koʻcha taomlarining asosiy qismiga aylantirgan. Shahar, shuningdek, Qoʻshma Shtatlardagi eng yaxshi yuqori darajadagi oshxona restoranlariga mezbonlik qiladi. Oziq-ovqat sayohatlari tashrif buyuruvchilarga ushbu taomlarning keng turlarini iqtisodiy jihatdan tatib koʻrish va shahar madaniyati bilan tanishish imkonini beradi. Sayyohlik kompaniyalariga Nyu Yorkdagi oziq-ovqat sayohatlari, Local Finds Queens Food Tours and Rum va Blackbird Tasting Tours kiradi.

Nyu York shahriga tashrif buyuruvchilar sport turizmida ham qatnashadilar. Sport tadbirlari sayyohlarni Yankee stadioni, Citi Field va Madison Square Garden kabi yirik joylarga va Nyu York shahri marafoni kabi koʻcha tadbirlariga jalb qiladi.

## Eng koʻp tashrif buyuriladigan diqqatga sazovor joylari
Quyidagi barcha diqqatga sazovor joylar, agar boshqacha koʻrsatilmagan boʻlsa, Manxettenda joylashgan. Faqat bir yilda 2 milliondan ortiq tashrif buyuruvchilari boʻlgan diqqatga sazovor joylar roʻyxatga olingan. Nyu Yorkning eng koʻp tashrif buyuriladigan diqqatga sazovor joylari:

Eslatmalar:

* Ushbu hisoblarning aksariyati aholi va ishchilarni ham oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, haqiqiy tashrif buyuruvchilar soni sezilarli darajada oshishi mumkin, chunki bir kishi diqqatga sazovor joylarga yiliga bir martadan koʻproq tashrif buyurgan boʻlsa, bir necha marta hisoblanishi mumkin. Shu sababli, Staten Island Ferry va Brooklyn koʻprigi kabi yoʻnalishlar, Greenwich qishlogʻi, Harlem va Moliyaviy okrug kabi manzillar bundan mustasno.
* 2016-yilning yozida 4,62 million sayyoh tashrif buyurgan Brooklyn koʻprigi parki bundan mustasno, chunki yillik statistika mavjud emas. Biroq, Coney oroli va Rockaway plyaji mavsumiy yoʻnalishlar boʻlgani sababli kiritilgan.
* Ozodlik haykali va Ellis orolining sayyohlik kemalari uchun joʻnash porti boʻlgan The Battery bundan mustasno.
* Sport stadionlari ham bundan mustasno, chunki yillik tashriflar yildan-yilga sezilarli darajada oʻzgarishi mumkin.

## Manbalar