Aleksandr Rochegov

**Aleksandr Grigoryevich Rochegov** (1917-yil 6-fevral, Boku – 1998-yil 2-dekabr, Moskva) – sovet, rus meʼmori. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. SSSR xalq arxitektori (1991). SSSR Davlat mukofoti laureati (1990).

## Hayoti
Aleksandr Grigoryevich Rochegov 1917-yil 6-fevralda Bokuda (hozirgi Ozarbayjonda) tugʻilgan.

1941-yilda u koʻngilli ravishda frontga joʻnadi, u yerda yarador boʻlib, demobilizatsiya qilindi.

1943-yilda Leningrad rassomlik, haykaltaroshlik va arxitektura institutini, 1944-yilda esa aspiranturani tamomlagan.

1944—1949-yillarda L. M. Polyakov boshchiligidagi SSSR Vazirlar Kengashining Arxitektura ishlari qoʻmitasi Davlat arxitektura ustaxonasida katta meʼmor, guruh rahbari, 1949—1950-yillarda shahar qurilishni loyihalash byurosida ishlagan. Moskvadagi Komsomolskaya maydonidagi SSSR Qurilish vazirligining 2-sonli loyiha institutida, 1951—1960-yillarda SSSR Energetika vazirligining „Gidroloyiha“ institutida faoliyat yuritgan. 1949—1959-yillarda u Moskvada „Leningradskaya“ mehmonxonasi binosining loyihalash guruhining rahbari boʻlgan.

1960—1963-yillarda Moskva shahar Ijroiya qoʻmitasining „Mosproyect-I“ Bosh arxitektura va rejalashtirish boshqarmasining 20-sonli kompleks ustaxonasi boshligʻi, 1963—1982-yillarda „Mosproyect-2“ Bosh APU Bosh boshqarmasi boshligʻi boʻldi. Moskva shahar ijroiya qoʻmitasida qisqa muddat faoliyat yuritgan.

1968-yilda u „Uy-joy“ xalqaro ishchi guruhini boshqargan. Uning rahbarligida bir qator muhim hujjatlar, xususan, „Uy-joy ustavi“ nashr etildi.

1979—1982-yillarda kompozit kosmik rejalashtirish elementlaridan (KOPE) yirik panelli uy-joy qurilishi tizimini yaratdi va amaliyotga tatbiq qildi.

SSSR arxitektorlar uyushmasi aʼzosi (1946). 1982-yildan boshlab u 10 yil davomida RSFSR arxitektorlar uyushmasini boshqargan. Rossiya arxitektura va qurilish fanlari akademiyasining akademigi, 1992—1998-yillarda uning prezidenti. SSSR Badiiy akademiyasining haqiqiy aʼzosi (1988-yildan).

Moskvadagi Xalqaro arxitektura akademiyasining faxriy aʼzosi, Ukraina arxitektura akademiyasining faxriy aʼzosi boʻlgan.

Fransiya arxitektura akademiyasining aʼzosi (1988), Rossiya quruvchilar uyushmasi va bir qator boshqa tashkilotlar boshqaruvi aʼzosi.

1998-yil 2-dekabrda Moskvada vafot etgan. U Yangi Donskoy qabristoniga dafn qilingan.

## Oilasi
* Xotini – Mariya Engelke (1918—2011), rassom.
* Qizlari:
** Anna Rochegova, rassom.
** Natalya Rochegova, Moskva arxitektura instituti professori.

## Mukofotlari
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan meʼmor (1976)
* SSSR xalq arxitektori (1991)
* SSSR Davlat mukofoti (1990) – kosmik rejalashtirish elementlaridan katta panelli uy-joy qurilishi tizimini yaratgani va amalga oshirgani uchun.
* Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti (1970)
* Rossiya Federatsiyasi hukumatining fan va texnologiya sohasidagi mukofoti
* SSSR Vazirlar Kengashi mukofoti (1972)
* Ikki Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1966, 1971)
* II darajali Vatan urushi ordeni (1986)
* Qizil yulduz ordeni (1952)
* Xalqlar doʻstligi ordeni (1978)
* „Shon-sharaf belgisi“ ordeni (1986)
* III darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (1997)
* „Shon-sharaf“ ordeni (1996)
* 10 ta medal

## Loyihalari
* Volga-Don yuk tashish kanali va Tsimlyanskiy gidroelektr majmuasining yerusti binolari va inshootlari majmuasi (L. M. Polyakov boshchiligidagi mualliflar jamoasi tarkibida, 1950—1953)
* Loyiha tashkilotlarining binolari (Moskva, Volokolamskoye shossesi), 1952—1955-yillar.
* „Leningradskaya“ mehmonxonasi (Moskva, 1949—1959-yillarda dizayn guruhi rahbari).
* Turar-joy binosi (Moskva, Prospekt Mira, 74; meʼmor N. I. Xlynov bilan birga).
* Markaziy Moskva avtovokzalining binosi (Shchelkovskoe shossesi, 75, V.Nesterov va V.Ginzburg bilan birgalikda), 1971-yil.
* 1966-ilgi zilziladan keyin Toshkent shahri markazining bir qismini loyihalash va rekonstruksiya qilish ishlarini boshqargan.
* „Moskovskiy“ universal doʻkoni (Moskva, Komsomolskaya maydoni).
* Rossiyaning Gavanadagi elchixonasi (Kuba, 1985).

## Manbalar