open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boris Karafelov

**Boris Karafelov** (1946-yil 21-mart, Toshkent viloyati) – rus va isroillik rassom.

## Biografiyasi
Boris Benyaminovich ota-onasi evakuatsiya qilinganda 1946-yilda 21-martda Toshkent viloyatida tavallud topgan. Oʻsha yili, 1946-yilda oilasi Vinnitsaga qaytib kelgan va u yerda Borisning bolaligi va yoshligi oʻtgan. Vinnitsa sanʼat maktabini tugatgach, u Qrimga oʻqishga joʻnagan.

Karafelov 1969-yilda Simferopoldagi N. S. Samokish nomidagi Qrim rassomlik maktabini tamomlagan. 1969–1976-yillarda Vinnitsa (Ukraina) rassomlik maktabida rasm chizishdan dars bergan. 1977–1989-yillarda Moskvadagi yosh rassomlar maktabida rassomlikdan dars bergan. Karafelov Taganka teatrida (Moskva), V. F. Komissarjevskaya nomidagi Don drama va komediya teatrida (Novocherkassk), Merlin teatrida (Budapesht) va boshqa teatrlarda sahna koʻrinishlari uchun liboslar eskizlarini ishlab chiqqan.

## Isroilga repatriatsiya
Karafelov 1990-yilda Isroilga vataniga qaytdi. 1992-yilda „Ish Shalom“ (Quddus) tanlovi laureati boʻldi. Boris Karafelov YUNESCOning Xalqaro sanʼat assotsiatsiyasi aʼzosi boʻldi. Uning asarlari Pushkin nomidagi davlat tasviriy sanʼat muzeyida (Moskva), Sharq xalqlari davlat muzeyida (Moskva), Bratislava sanʼat muzeyida, Raab galereyasida (London, Berlin), Gusfild-Glimer galereyasida (Chikago), Urban galereyasida (Parij, Nitssa) saqlanadi. Ularni Belgiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Gollandiya, Isroil, Rossiya, Ispaniya va AQShdagi shaxsiy kolleksiyalarda ham koʻrish mumkin.

Boris Karafelov Mevaseret Sion shahrida yashaydi va ishlaydi.

Boris Karafelov shunday deydi: „Men Oʻrta yer dengizining qadimiy madaniyatlariga borib taqaladigan Yevropa rangbozlik anʼanalariga yaqinman. Badiiy polotno – bu rang munosabatlari dramasi yuzaga keladigan sirtdir. Rassom rang xilma-xilligini tashkil qilish orqali yaxlitlikka intiladi. Ranglar qatori va intervallari maʼlum bir uygʻunlikni hosil qiladi va shunda rasm yaratiladi“.

## Oilasi
Boris oilali. U yozuvchi Dina Rubinaning qizi Yeva Gassner bilan turmush qurgan.

## Manbalar
Taroqsimon olgeya

**Taroqsimon olgeya** () — ikki urugʻpallalilar sinfi, murakkabguldoshlar oilasi, olgeya turkumiga mansub ko‘p yillik gulli o‘simlik turi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Ugom tog‘ tizmasida tarqalgan.
## Tavsifi
Balandligi 30-70 sm gacha yetadigan koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. O‘q ildiz sistemasiga ega. Poyasi bitta, shoxlanmagan, yuzasi mayin tukli yog‘on tik o‘sadi. Barglari poyada navbatma-navbat joylashgan, charmsimon, ustki tomoni och yashil tuksiz, pastki tomoni qalin tukli, shakli cho‘ziq nashtarsimon. Yopirma va poyaning pastki qismidagi barglari bandli. Boshqa barglari bandsiz. Gullari soxta tilsimon, bir jinsli, murakkab savatcha hosil qilib poya uchida yig‘ilgan. Savatchaning ostki qismi yashil o‘rama gulkosachabarglar bilan o‘ralgan, uzunligi 6-7 sm eni 4-5 sm. Gultojibarglari to‘q qizil, uzunligi 35-50 sm. Kapalaklar va asalarilar yordamida changlanadi. Avgust oyida gullab, mevasi sentabrda pishadi. Urug‘i uzunchoq qalami shaklda. Urug‘i yordamida koʻpayadi.  

Olgaea turkumiga mansub o‘simliklar genomi diploid sonli 2n=26 dona xromosomadan iborat.

## Tarqalishi va o‘sish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan. Toshkent viloyati Ugom tog‘ tizmasi hududidan bir marotaba yig‘ib olingan. Togʻlarning oʻrta qismidagi toshli va shagʻalli tuproqlarda, daralarda, butalar orasida o‘sadi. Chorva mollarining ko‘plab boqilishi natijasida areali qisqarib ketgan. Ugom Chatqol davlat milliy tabiat bog'i hududida muhofaza ostiga olingan.

## Manbalar
Altunizade masjidi

**Altunizade masjidi** (), **Ismoil Zühtü Posho masjidi** () – nomi bilan ham tanilgan, Turkiyaning Istanbul shahrida joylashgan XIX asrga oid Usmonli masjidi.

## Tarixi

Masjid Istanbulning Üsküdar tumanidagi Altunizade mahallasida joylashgan. Bino shu joyda dafn etilgan Altunizade İsmail Zühtü posho (1806–1887) tomonidan 1865-yilda qurdirilgan. Bu Istanbulning Anadolu qismidagi Usmonli meʼmorchiligidagi masjidlarning soʻnggi namunasi boʻlishi mumkin. Dastlab masjid bolalar maktabi, turk hamomchasi, namoz vaqti hisoblanadigan xona, favvora, imomning xonasi, namozxona, muazzin, azon oʻqiladigan xona, novvoyxona va baʼzi doʻkonlardan iborat ijtimoiy majmuaning bir qismi boʻlgan (). Hozirda ular orasida ayrim doʻkonlargina saqlanib qolgan. Altunizade masjidi bugungi kunda juda yaxshi holatda.

## Arxitekturasi

Masjid uygʻonish davri barokko uslubida bunyod etilgan. Bunday uslubda qurilgan masjidlar Usmonlilar imperiyasining soʻnggi namunalari hisoblanadi. Masjid binosi uchta darvozaga ega kichik hovlida joylashgan. Eng katta darvoza tepasiga va Kaʼbaga qaragan devorning tashqi tomoniga yozuv tushirilgan. Bino narteksi (ichki vestibyul) yopiq joy koʻrinishida qurilgan. Narteksdagi uchta – bitta katta va ikkita kichik eshiklar namozxonaga olib boradi. Masjid yopilgan vaqtda namoz oʻqish uchun narteks devorida bezakli kichik mehrob qurilgan. Narteksning yon tomonidagi ikkita yogʻoch zinapoyalar ayollar va muazzinlar boʻlimiga olib boradi. Kvadrat shaklidagi masjid ohaktoshdan qurilgan. Uning ichki qismi gips bilan qoplangan. Ziyoratgoh devorlariga qoʻlda oʻyib ishlangan bezaklar bilan ishlov berilgan. Masjidning bitta gumbazi boʻlib, uni bino burchaklaridagi toʻrtta ustunlar koʻtarib turadi. Gumbazning ichki yuzasi 16 ta zonaga boʻlingan. Gumbaz markazi diqqatni jalb qilish uchun moviy rangga boʻyalgan va u yerga Qur’on oyati yozilgan. Masjid derazalari juda katta boʻlib, uygʻonish davri barokko uslubida yaratilgan namunalarga misol boʻla oladi. Masjid bitta minora va bitta balkonga ega. Klassik Usmonli masjidlari meʼmorchiligida kuzatiladigan qoʻrgʻoshin bilan qoplangan shpallardan farqli oʻlaroq, minoraning shpali toshdan qilingan boʻlib, vazirning sallasi shaklida yaratilgan. Pastki qatorda, yon devorlarda uchta katta, mehrob devorining yon tomonida esa ikkita katta deraza mavjud. Yuqori qatorning har ikki tomonida yana uchta deraza bor, bundan tashqari oʻrtadagi katta derazaning yon tomonida ham ikkita kichik deraza joylashgan.


File:Altun Izade Mosque 5758.jpg|Altunizade masjidining tashqi koʻrinishi
File:Altun Izade Mosque 5754.jpg|Altunizade masjidi shifti
File:Altun Izade Mosque 5752.jpg|Altunizade masjidi shifti
File:Altun Izade Mosque 5753.jpg|Altunizade masjidi mehrob va minbari
File:Altun Izade Mosque 5748.jpg|Altunizade masjidi gumbazining ichki koʻrinishi


## Manbalar
Liberiyadagi umumiy saylov (2023)

2023-yil 10-oktyabrda Liberiyada prezident, Vakillar palatasi va Senatning yarmini saylash uchun umumiy saylovlar boʻlib oʻtdi. Amaldagi prezident George Weah ikkinchi muddatga saylanish huquqiga ega edi. Birinchi turda hech bir nomzod koʻpchilik ovozini qoʻlga kirita olmadi. Weah muxolifat yetakchisi Joseph Boakaidan kam farq bilan birinchi oʻrinni egalladi. Ushbu ikki nomzod 2023-yil 14-noyabrda boʻlib oʻtgan ikkinchi turga qatnashish huquqiga ega boʻldi. Boakai Liberiya tarixidagi eng kichik farqli ikkinchi bosqichda Weahni bir foizdan sal koʻproq ovoz bilan magʻlub etdi. Weah saylov natijalarini tinch yoʻl bilan tan oldi.

Yevropa Ittifoqi kuzatuvchilari ikkinchi bosqichni juda yaxshi va adolatli boshqarilgan deb taʼrifladilar. ECOWAS va Qoʻshma Shtatlar Liberiyani „asosan“ tinch oʻtgan saylovlar bilan tabrikladi.

## Manbalar
Sergey Voronin (Rossiya Federatsiyasi Qahramoni)

**Sergey Nikolayevich Voronin** (1973-yilda tugʻilgan) – RF Qurolli kuchlari polkovnigi. Birinchi va ikkinchi Chechen urushlarida qatnashgan. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (2000).

## Hayoti
Sergey Voronin 1973-yil 12-iyunda Koʻkchatov shahrida, Qozogʻiston) tugʻilgan. Armiyaga chaqirilgunga qadar Toshkentda yashagan. 1990-yilning avgust oyida Sovet Armiyasi safiga chaqirilgan. 1994-yilda Toshkent oliy qoʻshma qurolli qoʻshinlar qoʻmondonlik bilim yurtini tamomlab, Uzoq Sharqqa motooʻq otishmalar otryadi komandiri lavozimiga joʻnatilgan.

1995-yil yanvar oyidan beri motorli miltiq vzvodining komandiri sifatida Shimoliy Kavkaz harbiy okrugining 131-alohida motorli miltiq brigadasi tarkibida birinchi Chechen urushida jang qilgan.

Keyinchalik Voronin Dogʻiston Respublikasining Buynaksk shahrida joylashgan 136-gvardiya alohida motorli miltiq brigadasida motorli miltiq bataloni shtab boshligʻining yordamchisi boʻlib xizmat qilgan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2000-yil 23-martdagi farmoni bilan „Shimoliy Kavkaz mintaqasida aksilterror operatsiyasi paytida maxsus topshiriqni bajarish paytida koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun“ gvardiya kapitani Sergey Voroninga „Oltin yulduz“ medali bilan Rossiya Federatsiyasi Qahramoni oliy unvoni berilgan.

Voronin 2005-yilda Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarining Qoʻshma qurollar akademiyasini tamomlagan. Keyinchalik Volga-Ural harbiy okrugi shtabida katta ofitser sifatida xizmat qilishni davom ettiradi. 2016-yilda Ural davlat iqtisodiyot universitetini tamomlagan.

Hozirda zaxiradagi polkovnik Voronin OʻzMU rektori yordamchisi lavozimida faoliyat yuritib, yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda faol ishtirok etib kelmoqda. 2016-yilda „Oramizdagi qahramonlar“ loyihasining tashkilotchisi boʻlgan. Har oy universitetga haqiqiy qahramonlar kelib, talabalarga bolaligi, oʻqishi, armiyadagi kundalik hayoti haqida soʻzlab beradi. Ular qurolli kuchlardagi xizmatning oʻziga xos xususiyatlarini tasvirlab beradi. Shuningdek, Ulugʻ Vatan urushi davrlari, Afgʻoniston, Checheniston, Yugoslaviyadagi harbiy yurishlar va Suriya Arab Respublikasidagi terrorizmga qarshi harakatlar haqida gapiradi.

## Mukofotlari
*„Oltin yulduz“ medali 
*Rossiya Federatsiyasi Qahramoni oliy unvoni

## Manbalar
Fransiya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)

Fransiyaning 17 yoshgacha boʻlgan futbol jamoasi UEFA U-17 Yevropa chempionatida oʻynaydigan futbol jamoasi boʻlib, Fransiya futbol federatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Jamoa har yili 17 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi UEFA U-17 Yevropa chempionatida va har ikki yilda bir marta oʻtkaziladigan FIFA U-17 Jahon chempionatida ishtirok etadi. 17 yoshgacha boʻlgan terma jamoa Montaigu turniri kabi mahalliy va xalqaro oʻrtoqlik turnirlarida ham qatnashadi.

## Futbolchilar
### Joriy tarkib
Quyidagi futbolchilar 2023-yilning may-iyun oylarida boʻlib oʻtgan 17 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionati-2023 uchun qaydnomaga kiritilgan.

*2023-yil 28-mart holatiga koʻra, Shveytsariyaga qarshi oʻyindan keyin oʻyinlar va gollar toʻgʻri keladi.*

### Soʻnggi bor tarkibga jalb etilganlar
Quyidagi oʻyinchilar soʻnggi oʻn ikki oy ichida chaqirilgan va saralash huquqini saqlab qolishgan.

## Oldingi tarkiblar

;FIFA U-17 Jahon chempionati / Chempionat tarkiblari
* FIFA U-17 Jahon chempionati tarkiblari 2015 – Fransiya
* FIFA U-17 Jahon chempionati tarkiblari 2011 – Fransiya
* FIFA U-17 Jahon chempionati tarkiblari 2007 – Fransiya
* FIFA U-17 Jahon chempionati tarkiblari 2001 – Fransiya
* FIFA U-17 Jahon chempionati tarkiblari 1987 – Fransiya

;UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2016 – France
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2015 – France
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2012 – France
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2011 – France
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2010 – France
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2009 – France
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2008 – France
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2007 – France
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2004 – France
* UEFA U-17 Yevropa chempionati tarkiblari 2002 – France

## Musoboqalardagi natijalari

### FIFA U-17 Jahon chempionati natijalari

### UEFA U-17 Yevropa chempionati natijalari

: **[[O‘yindan keyingi penaltilar seriyasi|Penaltilar seriyasi]] bilan hal qilingan oʻyinlar durang natija sifatida qayd etiladi.*
: ***Oltin fon rangi turnir gʻolib boʻlganligini bildiradi. Qizil chegara rangi turnir oʻz uyida oʻtkazilganligini bildiradi.*
: ****Qizil chegara rangi turnir oʻz uyida oʻtkazilganligini bildiradi.*

## Yutuqlar
* **[[FIFA U-17 Jahon chempionati]]**
: *Chempion(1)*: 2001
: *Uchinchi oʻrin (1)*: 2019

* **[[UEFA U-17 Yevropa chempionati]]**
: *Chempion(3)*: 2004, 2015, 2022
: *Finalchi (5)*: 1996, 2001, 2002, 2008, 2023

* **[[Montaigu turniri]]**
: *Chempion (9)*: 1976, 1977, 1983, 1996, 1997, 1998, 2001, 2005, 2006

## Manbalar

## Havolalar
* Official site
Kim Yan Xvan

**Kim Yan Xvan** (1884-yil, Posyetskiy tumani, Janubiy Ussuriysk tumani, Primorsk oʻlkasi, Amur viloyati, Rossiya imperiyasi – 1953-yil, Quyi Chirchiq tumani, Toshkent viloyati, O'zbekiston SSR) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanidagi Engels nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Hayoti
Kim Yan Xvan 1884-yilda JJanubiy Ussuriysk tumanidagi qishloq aholi punktlaridan birida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda butun qishloq bilan birgalikda Kim Yan Xvan ham O‘zbekiston SSR, Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan.

Dastlab oddiy kolxozchi, keyinchalik esa Quyi Chirchiq tumanidagi Engels nomidagi kolxozda dala mudiri boʻlib ishlagan.

1950-yilda Kim Yang Xvan boʻlinmasi 4 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 99 sentnerdan yashil kanop poyasi olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan unga „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sholidan yuqori hosil olgani uchun“ Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1950-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1951-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun tayyorlash, ularni toʻliq miqdorida urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun“ Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali berilgan.

Kim Yan Xvan 1953-yilda Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanida vafot etgan. U vafotigacha Engels kolxozida ishlagan va shu kolxozdagi mahalliy qabristonga dafn etilgan.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni
* Lenin ordeni
* „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Шин Д. В., *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* Ким П. Г., *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И., *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999
Toʻytepa masjidi

**Toʻytepa masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid boʻlib, Toshkent viloyatida joylashgan. Maskur masjid Vazirlar mahkamasi tasarrufida hisoblanib, Musulmonlar idorasi va Toshkent viloyati Musulmonlar boshqarmasi tomonidan doimiy nazorat ostida boʻlib, ular chiqargan buyruq va koʻrsatmalar asosida faoliyat yuritadi.

## Joylashuvi va faoliyati
Toʻytepa jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati, Nurafshon shahri tarkibidagi Oxunboboyev koʻchasi 72-uyda joylashgan. Maskur masjiga har kunlik 5 mahal namoz ibodatlarini ado qilish uchun Nurashfon sharining turli joylaridan musulmon insonlar tashrif buyurishadi. Jumladan, Oxunboboyev, Bobur shox koʻchasi, Dehqonobod, Ismatilla Xakimov, Guzar, Navroʻz, Baxt, Uchqun, Olmazor, Uchqun, Ozodlik, Nafosat, Erkinlik, Yaxshi niyat, Xayat,Obod, Oybek, Mirzo Ulugʻbek, Sportchilar, Mirzayeva, Xurramlik bosh koʻchasi, Uchqun, Baxor, Odil Fayziyev, Ozod Sahrofiddinov, Muqimmiy, Ziyolilar, Kalelin, Navoiy, Eyvalak, Shifokorlar, Sharofiddinov, Eyvalak va Toshkent yoʻli bosh koʻchasidan istiqomat qiluvchi mahalliy aholi vakillari tashrif buyurishadi. Shuningdek, Oʻrta Chirchiq tumanining shaharga tutashgan aholi punktlari va yoʻlovchilar, mehmonlar va sayohatchilar Ramazon va Qurbon hayit namozlarida va Juma namozlari vaqtlarida tashrif buyurishadi. Ushbu jomeʼ-masjidda kunlik besh vaqt namoz oʻqilishi uchun zarur barcha shart-sharoitlar yaratilgan. Toʻytepa masjidi Oʻrta Chirchiq tumanining eng katta masjidi hisoblanadi. Ushbu masjidda Oʻrta Chirchiq tumani bosh imom hatibi faoliyat yuritadi.

## Tarixi

Toʻytepa jomeʼ-masjidining aniq qachon tashkil etilganligi haqida toʻliq va ishonchli manbalar mavjud emas. Lekin 15-iyun 1995-yildan asosiy faoliyatini toʻliq yoʻlga qoʻyilganligi haqida maʼlumotlar topiladi.

## Manbalar
Nikolay Lityuk

**Lityuk Nikolay Petrovich** (1959-yil 27-sentyabr, RSFSR, Rostov viloyati, Kuybishevskiy tumani, Kuybishevo qishlogʻi) – Rossiya harbiy qoʻmondoni, ichki xizmat general-polkovnigi (21.02.2015). „Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan qutqaruvchisi“ (2016).

## Hayoti
Lityuk Nikolay 1977-yildan SSSR Qurolli Kuchlarida xizmat qilgan. 1981-yil V. I. Lenin nomidagi Toshkent Oliy qoʻshma qurolli qoʻshinlar qoʻmondonlik bilim yurtini tamomlagan.

1981-yildan Uzoq Sharq harbiy okrugi 35-qoʻshma qurolli armiyasida 67-motooʻqchi diviziyasi 1217-motooʻq polkining motorli miltiq otryadi komandiri boʻlib xizmat qilgan. 1983-yil sentyabr oyida Afgʻoniston Demokratik Respublikasiga Sovet qoʻshinlarining cheklangan kontingenti tarkibida keladi. Afgʻoniston urushida qatnashib, pulemyot vzvodining komandiri, 1984-yildan motorli miltiqlar rotasi komandiri boʻlgan. Soʻng, 70-alohida gvardiya motooʻqotar brigadasining havo hujumi kompaniyasi komandiri boʻladi. Brigada Qandahor viloyatida jangovar harakatlarni olib borgan. Biroq, N. Lityuk jang qilgan batalyon Panjshir darasidagi jangovar harakatlarda ham ishtirok etgan. U Afgʻonistonda yaralanib, tif isitmasi bilan kasallangan.

1985-yildan Turkiston harbiy okrugi 938-rekonvalesent markazida rekonvalesentlar rotasiga komandirlik qilgan. 1988-yildan Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti oʻquv jarayonini taʼminlash bataloni komandirining oʻrinbosari boʻlgan. 1989-yilda esa oʻqishga yuboriladi. 1992-yilda M. V. Frunze nomidagi harbiy akademiyaning qoʻmondonlik boʻlimini tamomlagan. 1992-yildan Moskva harbiy okrugidagi 145-fuqarolik mudofaasi brigadasi komandirining oʻrinbosari etib tayinlangan.

Lityuk Petrovich 2017-yil 11-iyuldan boshlab Rossiya Federatsiyasi Prezidentining Shimoliy Kavkaz federal okrugidagi vakolatli vakilining yordamchisi lavozimiga tayinlangan. Rossiya Federatsiyasining 2-darajali davlat maslahatchisi vazifasini bajaruvchisi boʻlgan (2017-yil 2-dekabr).

Uylangan, bir oʻgʻil va ikki qizi bor.

## Mukofotlari

* Harbiy xizmatlari uchun ordeni (2000)
* Qizil yulduz ordeni (1984)
* III darajali „SSSR Qurolli Kuchlarida Vatanga qilgan xizmati uchun“ ordeni (1985)
* II darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ medali (2000)
* Jukov medali (1999)
* Rossiya Federatsiyasi medallari va idoraviy medallar
* oʻqotar qurollar bilan mukofotlash (Makarov toʻpponchasi, 2000)
* „Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan qutqaruvchisi“ faxriy unvoni (02.12.2016)
* Kuybishev qishloq posyolkasi faxriy fuqarosi (2012)

## Manbalar

## Havolalar

* Rossiya Prezidentining Shimoliy Kavkaz federal okrugidagi vakolatli vakili rasmiy veb-saytida biografik maʼlumotlar va fotosurat .
* Batafsil biografik maʼlumot Rossiya Favqulodda vaziyatlar vazirligining rasmiy veb-saytida .
* „Rostov viloyati/biografik lugʻat“ veb-saytida maʼlumot.
* Kuybishevskiy tumani maʼmuriyatining veb-saytida maʼlumot.
Dmitriy Grebyonkin

**Dmitriy Mixaylovich Grebyonkin** (1970-2000) – rus zobiti, Ikkinchi Chechen urushi qatnashchisi. Gvardiya mayori, 45-gvardiya havo-desant maxsus kuchlari polkining boʻlinma komandiri va Rossiya Qahramoni (oʻlimidan keyin).

## Hayoti
Dmitriy Grebyonkin 1970-yil 17-mayda Viborgda tugʻilgan. Millati – rus. 1987-yilda Moskva Suvorov maktabini, 1991-yilda V. I. Lenin nomidagi Toshkent Oliy qoʻshin qoʻmondonlik bilim yurtini tamomlagan. Armiya razvedkasida xizmat qilgan. 1996-yildan 1998-yilgacha Dnestryanida joylashgan motorli miltiq razvedka kompaniyasiga qoʻmondonlik qilgan. Qaytib kelib, havo-desant kuchlarining maxsus boʻlinmalarida mashgʻulot oʻtkazadi. Dogʻistonga jangarilar hujum qilgandan keyin, u Chechenistonga bir nechta jangovar missiyalarni amalga oshiradi.

2000-yil 12-noyabrda armiya maxsus kuchlari Grozniyning Leninskiy tumanida jangarilar kontsentratsiyasini aniqlagan. Uch nafar terrorchi oʻldirilib, besh nafari tiriklayin qoʻlga olingan. OAV maʼlumotlariga koʻra, jangarilar qoʻlga olinganidan soʻng, Beslan Gantamirov boshchiligidagi bir necha yuzlab qurollangan odamlar guruhni toʻsib qoʻygan. Ular qoʻlga olingan odamlarni ularga berishni talab qilgan. Oʻt ochib, bir ofitserni oʻldirgan, bir necha askarni yaralagan. Ularning atrofidagilar qoʻlga olingan terrorchilarni daf etib, nomaʼlum tomonga olib ketishgan. Jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan, natijalari esa eʼlon qilinmagan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2001-yil 18-iyundagi farmoni bilan mayor Dmitriy Mixaylovich Grebyonkin harbiy burchini bajarishda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan (vafotidan keyin).

U Yaltada dafn etilgan. Qahramonning nomi Viborge va 45-gvardiya havo-desant razvedka polkidagi mahalliy urushlar qahramonlari yodgorliklarida abadiylashtirilgan. Keyin abadiy Moskva SVU kursantlari roʻyxatiga kiritilgan.

## Xotirasi

* 2010-yil 5-iyun kuni Moskva viloyati, Naro-Fominsk tumanidagi Kalininets shaharchasida Rossiya Qahramoni Dmitriy Grebyonkin xotirasiga bagʻishlangan motokros boʻyicha Rossiya chempionati boʻlib oʻtgan.
* Yalta shahridagi 8-son oʻrta maktabga Rossiya Qahramoni Dmitriy Mixaylovich Grebyonkin nomi berilgan (2015). 2016-yilda maktab binosiga memorial lavha oʻrnatiladi.
* Moskva Suvorov harbiy bilim yurti kursantlari roʻyxatiga abadiy kiritilgan.

## Manbalar

## Havolalar

*  Dmitriy Mixaylovich Grebyonkin  (rus.). Sayt „Geroi strani“.
* .
Georgiy Zverev

**Georgiy Yefimovich Zverev** (1908 – 1971) – Sovet Armiyasi polkovnigi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

## Hayoti
Georgiy Zverev 1908-yil 12-aprelda Snopot qishlogʻida (hozirgi Rognedinskiy tumani, Bryansk viloyati) tugʻilgan. Oʻrta maktabni tamomlagandan soʻng, 1930-yilda Ishchi va dehqon Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. 1935-yilda Toshkent piyodalar bilim yurtini, 1941-yilda „Otishma“ kursini tamomlagan. Sovet-fin urushida qatnashgan. 1941-yil iyuldan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida xizmat qilgan. Shimoli-gʻarbiy va 3-Ukraina frontlaridagi janglarda qatnashgan.

1944-yilning dekabr oyidan beri gvardiya polkovnigi Georgiy Zverev havo-desant polkiga qoʻmondonlik qiladi. Uning boshchiligidagi polk Avstriyadagi janglarda bir necha bor ajralib turgan. 1945-yil 6-aprelda polk Sovet qoʻshinlari orasida birinchi boʻlib Schwechat shahriga bostirib kirgan. Keyin xuddi shu nomdagi daryoni kesib oʻtib, aholi punktini toʻliq egallaydi. Ushbu xizmatlari uchun polkga „Vena“ faxriy nomi berilib, uning qoʻmondoni Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga nomzod boʻlgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 28-apreldagi farmoni bilan „Qoʻmondonlikning nemis bosqinchilariga qarshi kurash frontidagi jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi, qoʻriqchining jasorati va qahramonligi uchun“ polkovnik Georgiy Zverev Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan, Lenin ordeni va 4962-sonli „Oltin yulduz“ medal bilan taqdirlangan.

Urush tugaganidan keyin u Sovet Armiyasi safida xizmat qilishni davom ettiradi. 1955-yilda esa zaxiraga oʻtkaziladi. Kiyev viloyatida yashab, zavodda ishlagan. 

Georgiy Zverev 1971-yil 13-yanvarda vafot etib, Kiyevdagi Lukyanov harbiy qabristoniga dafn etilgan.

U ikkita Lenin ordeni, ikkita Qizil Bayroq ordeni, 3-darajali Suvorov ordeni, 1-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordeni va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. – M.: Voenizdat, 1987. – T. 1 /Abaev – Lyubichev/. – 911 b. – 100 000 ekz. – ISBN ots., Reg. № v RKP 87-95382.
* Bryansi – Geroi Sovetskogo Soyuza. – Bryansk, 1966. – Vip. 1.
Firdavs masjidi

**Firdavs masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid hisoblanib, Toshkent viloyatida joylashgan.

Masjid asosan namoz ibodatini amalga oshirish uchun moʻljallangan boʻlib, kundalik besh vaqt namoz oʻqish hamda Juma namozi, hamda, Ramazon va Qurbon hayiti namozlari jamoa tarzda oʻqilishiga moʻljallangan.

## Joylashuvi
Firdavs jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumani tasarrufidagi Oq ota qishloq fuqarolar yigʻini, Sholikor mahalla maskanida joylashgan boʻlib. mazkur masjid 2018-yil 23-fevral kunida davlat idoralari tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Masjid Toshkent yoʻli magistral yoʻl yoqasida joylashgan boʻlib, Ramazon va Qurbon hayiti kabi yirik namozlarni, hamda, Juma namozini oʻqish uchun Toshkent shahriga boruvchilar va Oʻrta Chirchiq tumani, Bekobod tumani, Piskent tumani, Bekobod va Nurafshon shaharlariga boradigan yoʻlovchilar, mehmonlar, sayyohlarga juda qulay boʻlib, ziyorat qilish uchun muhim hisoblanadi.

## Faoliyati
Firdavs jomeʼ-masjidiga Mahamadiyev Jobir domla Eshmatovich imom hatib hisoblanib masjida oʻqiladigan barcha namozlariga imomlik qiladi. Mazkur masjidga Sholikor mahalla fuqarolar yigʻini aholi vakillari, Shuningdek, Bogʻ, Nilufar, Xosiyatli, Nodirabegim, Ibrat, Oʻchoqli, Fazyobod shox koʻchasi aholi vakillari, Madaniyat, Bogʻishamol, Fidoyilar, Yashnobod, Yangi hayot, Qora Qipchoq, Obodonchilik, Ilgʻor, Shu’la, Ikki ovul koʻchalalarida istiqomat qiluvchi aholi vakillari kunlik besh vaqt namoz ibodatini ado qilish maqsadida tashrif buyurishadi. Shuningdek, masjidga turli millat vakillari ham turistik sifatida masjidga kelishadi. Masjidda musulmonlar uchun yetarli shart-sharoitlar, qulay boʻlgan tahoratxona, fuqarolarni qabul qilish uchun bosh imom hatib xonasi mavjud.

## Manbalar
Hazrat Nazar Ali bobo masjidi

**Hazrat Nazar Ali bobo masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufida boʻlgan jomeʼ-masjid hisoblanib, Toshkent viloyatida joylashgan. Jomeʼ-masjid 1998-yil 11-avgust kuni Toshkent viloyati adliya boshqarmasi tomonidan yuridik maqomiga ega boʻlgan.

## Joylashuvi
Hazrat Nazar Ali bobo jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumani tasarrufidagi „Navoiy“ qishloq fuqarolar yigʻini, Changtepa mahallasida joylashgan boʻlib, Oqqoʻrgʻon-Qoʻyliq magistral yoʻli yoqasida joylashgan. Mazkur masjidda yagona gumbaz va tahoratxona mavjud boʻlib, ikki qavatdan tuzilganligi sabab oʻz bagʻriga koʻplab musulmon aholilarni sigʻdira oladi.

## Faoliyati
Hazrat Nazar Ali bobo jomeʼ-masjidi kunlik besh vaqt namoz ibodatini, shuningdek, Juma namozi, Qurbon va Ramazon hayiti kabi yuruk jamoat namozlarini bajarish uchun yetarli va talablarga javob beradigan binoda faoliyat yuritadi. Ushbu jomeʼ-masjidga Changtepa mahalla fuqarolar yigʻinidagi istiqomat qiladigan aholilar kelishadi. Shuningdek, Oqqoʻrgʻon tumanida joylashgan, Changtepa mahallasiga chegaradosh boʻlgan Olimkent qishloq fuqarolar yigʻini, Mehnatobod qishloq fuqarolar yigʻini, Usmon ota, Kuchlik, Qoʻshdaryo, Maʼrifat, Muruvat, Guliston, Dehqonobod, Nurli Yulduz kabi koʻchalarda yashovchi aholi ham namoz farz va sunnatlarini oʻqish uchun joyga kelishadi. 2020-2021 yillar davomida qoʻshni Usmon ota masjidi hududida qurulish va taʼmirlash, masjid binosining qaytadan rekonstruksiya ishlari sababli yopilganligi sabab Hazrat Nazar Ali bobo jomeʼ-masjidiga keluvchilar soni ikki yil davomida keskin oshib ketgan.

## Manbalar
Burgalik masjidi

**Burgalik masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid hisoblanib, Toshkent viloyatida joylashgan. Mazkur masjid musulmonlar kundalik besh vaqt namoz oʻqish, hamda, Juma va hayit namozlari jamoa tarzda oʻqilishiga moslashgan. Masjid 1995-yilda adliya tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgan.

## Faoliyati va tarixi
Burgalik jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumaniga qarashli boʻlgan Haqiqat Qishloq fuqarolar yigʻinidagi „Doʻstlik“ mahallasida joylashgan boʻlib, asosan maskur jomeʼ-masjidga Burgalik qishlogʻi aholisi, Doʻstlim mahalla fuqarolar yigʻinida istiqomat qiluvchi musulmon aholi, shuningdek, Oqtun tulduzlari, Nomdanak, Yoshlik, Mingtepa mahalla fuqarolar yigʻini aholisi, Shukurovul, Chilonzor koʻchasida yashaydigan mahalliy aholi kunlik besh vaqt namoz oʻqish uchun tashrif buyurishadi. Bundan tashqari maskur masjidga Oʻrta chirchiq tumanining baʼzi aholi manzilgohlaridan, Nurafshon shahridan, Piskent tumanining Burgalik mahalla fuqarolar yigʻiniga yaqin joylarida yashovchi aholilar Juma namoziga, Ramazon va Qurbon hayitini ado etish maqsadida qadamranjida qilishadi. Burgalik jomeʼ-masjidining qachon tashkil etilganligi haqida aniq va ishonchli manbalar juda kam. Lekin maskur masjidning 1995-yilda davlat tasarrufida roʻyxatga olingaligi haqida maʼlumitlar mavjud. Masjid mahalliy aholi vakillari uchun oʻrtacha kattallikdagi bino koʻrinishi sifatida qurilgan. Qurilishda islom memorchiligining yorqin namunalaridan foydalanilgan. Masjidning bosh imom hatibi Rustamov R. hisoblanadi
Burgalik jomeʼ-masjidi 2021-yildan boshlab taʼmirlash ishlari boshlab yuborilgan. Eski binosi 200 kishga moʻljallangan va 15 kishiga mos tahoratxona ham qurilishi rejaga kiritilgan boʻlib, yangi bino 500 kishiga moslab barpo etilishi koʻzda tutilgan.

## Manbalar
Valeriy Yeromenko

**Valeriy Panteleyevich Yeromenko** (1955-yil Semipalatinskda tugʻilgan) – sodda sanʼat uslubidagi rassom, Rossiya Rassomlar ijodiy uyushmasi aʼzosi.

## Hayoti
Valeriy Yeromenko 1976-yil V. I. Lenin nomidagi Toshkent oliy oʻquv yurtini tamomlagan. 1980-yildan beri Kalugada istiqomat qiladi. U oddiy sanʼat uslubida ishlaydi.

## Koʻrgazmalari

Yeromenko 1996 va 2010-yillari Kalugada shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazgan. 2001-yil Venada rus madaniyat markazidagi shaxsiy koʻrgazmasida, 2002-yil Naif sanʼat muzeyidagi shaxsiy koʻrgazmasida (Moskva), 2007-yilda esa Zamonaviy sanʼat muzeyida boʻlib oʻtgan „FESTNAIV 07“ Moskva xalqaro sodda sanʼat festivalida qatnashgan.
2010-yilda „FESTNAIV 2010“ Moskva xalqaro sodda sanʼat festivali, 2013-yilda „FESTNAIV 2013“ Moskva xalqaro sodda sanʼat festivali, 2014-yili Naif sanʼat muzeyidagi (Moskva) shaxsiy koʻrgazmasi boʻlgan. Shuningdek, shu yilning oʻzida „ART- Izmailovo“ badiiy studiyasida shaxsiy koʻrgazmasi, 2016-yili Kaluga tasviriy sanʼat muzeyidagi shaxsiy koʻrgazmasi va 2019-yilda ADGallery xususiy sanʼat galereyasida shaxsiy koʻrgazmasi (Moskva) boʻlib oʻtgan.

Uning asarlari Moskvadagi sodda sanʼat muzeyi va Kaluga tasviriy sanʼat muzeyi kollektsiyasida, Rossiyada va xorijda shaxsiy kollektsiyalarida saqlanmoqda.

## Taʼrif
Sanʼatshunos Anna Senatovaning soʻzlariga koʻra, „Valeriyning sanʼatida koʻp narsa sezgidan koʻra koʻproq aqlga bogʻliq … U atrofdagi voqelikka biroz istehzoli nuqtai nazarga ega. Bu sanʼat qiziqarli, yorqin, oʻziga xos va juda kuzatuvchan“.

„Arthiv“ portali taʼkidlaganidek, „Valeriyning asarlari oddiy sanʼat klassiklari Ivan Rabuzin va Alevtina Pyjova bilan bogʻliq boʻlgan. Ular oʻxshash badiiy yechimlardan – mayda detallarning aniq ritmik takrorlanishi, silliq yumaloq shakllar, dekorativlik, kompozitsiyalarning simmetriyalaridan foydalanadi“.

## Manbalar

## Havolalar

* ArtLib.ru veb-saytidagi mualliflik galereyasi
* Sanʼat galereyasi veb-saytida tarjimai holi, fotosurati va asarlari
* Kaluga rassomi Valeriy Panteleevich Eremenko
Sayd Muhammad Vali masjidi

**Sayd Muhammad Vali masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid hisoblanib, Toshkent viloyati hududida joylashgan. Mazkur masjid musulmon aholi uchun kunlik besh vaqt namoz ibodatlarini bajarish uchun foydalanishga topshirilgan. Jomeʼ-masjid Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi hamda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi dasturi asosida oʻz faoliyat boshqarib yuradi. Ushbu masjid 10-yanvar 1997-yilda Toshkent viloyati adliya boshqarmasi tomonidan yuridik maqomga ega boʻlgan.

## Joylashuvi
Sayd Muhammad Vali jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati hududidagi Oʻrta Chirchiq tumani, Qorasuv shaharchasi, General Ergashev koʻchasi 15-uyda joylashgan.
Mazkur masjid aholi gavjum joyiga qurilgan boʻlib, namoz vaqtlarida masjid binosi namozxonlar bilan doimiy ravishda toʻla boʻladi. Masjidga Qorasuv mahalla fuqarolar yigʻinining turli koʻchalaridan aholi namozni ado qilish uchun kelishadi. Shuningdek, Qoraqalpogʻiston koʻchasi, Koʻklam koʻchasi, Chuvildoq aholi punkti, Galabotir mahalla fuqarolar yigʻinida istiqomat qiladigan musulmonlar tashrif buyurishadi. Jomeʼ-masjidning bosh imomi Akrom domla Muhammedov boʻlib, masjidga tashrif buyurgan aholi bilan doimiy ravishda muloqotda boʻladi.

## Tarixi
Mazkur masjidning qachon va kim tomonidan tashkil etilganligi, binoning tanlanishi, eski bino loyihasi haqida deyarli yetarli manbalarga emas. Masjid atrofidagi aholi orasida turli rivoyatlar, afsonalar tarqalgan. Baʼzi maʼlumotlarga qaraganda Sayd Muhammad Valinomli sahoba boʻlgan va masjidga uning nomi berilgan. Lekin ushbu masjidning 1997-yilda davlat adliya tizimi tomonidan roʻyxatga olinganligi maʼlum.

## Manbalar
Iğdır genotsidi yodgorligi va muzeyi

**Armanlar qirgʻin qilgan shahid turklar xotirasi yodgorligi va muzeyi** () yoki **Iğdir genotsidi yodgorligi va muzeyi** () arman genotsidini inkor etishni targʻib qiluvchi yodgorlik-muzey majmuasidir. Yodgorlik qurilishi 1997-yil 1-avgust — 1999-yil 5-oktyabr oraligʻida Turkiyaning Iğdır shahrida qurilgan. Balandligi  boʻlib, Turkiyadagi eng baland yodgorlik hisoblanadi.

Davlat vaziri Ramazon Mirzaoʻgʻli yodgorlikning ochilish marosimida soʻzlagan nutqida, 1915—1920-yillar oraligʻida armanlar Iğdırda deyarli 80 ming kishini oʻldirganini aytib oʻtgan. Shuningdek, ochilish marosimida Turkiyaning oʻsha paytdagi prezidenti Süleyman Demirel ham ishtirok etgan.

Yodgorlikning maqsadi Birinchi jahon urushi hamda Turkiya — Arman urushi davrida „Iğdır viloyatida armanlar sodir etgan qirgʻin va taʼqiblarni xotirlash“, deb eʼlon qilingan. Yodgorlik Birinchi jahon urushi davrida armanlar turklarni qirgʻin qilgan, degan gʻoya asosida armanlar genotsidini inkor etish uchun qurilgan. Fransuz jurnalistlari Laure Marchand va Guillaume Perrier yodgorlikka „tarixni qayta yozish va qurbonlarni aybdor shaxslarga aylantirish orqali Turkiya hukumatining 1915-yilgi genotsidni inkor etish siyosatining yakuniy karikaturasi“ deya taʼrif bergan. Bilgin Ayata *[[Armenian Weekly]]da* yodgorlikni „tajovuzkorlik, millatchilik va ochiq dushmanlik“ deb tanqid qilgan. Adolat va demokratiya uchun Yevropa arman federatsiyasi yodgorlik arman genotsidini inkor etish uchun yaratilganini eʼlon qilib, uni yopishni talab qildi.

## Galereya

File:Ermeniler Tarafından Katledilen Şehit Türkler AM.jpg|Yodgorlik-muzeyga kirish joyi.
File:SoykırımAnıtMüze1.jpg|Muzeyning bir qismi arman jangari tashkilotlari tomonidan oʻldirilgan turk diplomatlariga bagʻishlangan.
File:SoykırımAnıtMüze2.jpg|Baʼzi kitoblar koʻrgazmalari
File:SoykırımAnıtMüze4.jpg|Muzeyda namoyish etilgan ayrim kitoblar.


## Yana qarang
* Turkiyada armanlarga qarshi kayfiyat
* Genotsidni inkor etish
* Birinchi jahon urushidagi Usmonlilar davlati qurbonlari
* Usmonli davlati parchalanishi davrida musulmonlarning taʼqib qilinishi

## Manbalar

## Havolalar
*
Jamankul Jenchurayev

**Jamankul Jenchurayevich Jenchurayev** (1907-yil 1-yanvar, Toldi-Buloq, Turkiston viloyati – 1990-yil 2-noyabr, Frunze) – qirgʻiz va rus tillarida ijod qilgan qirgʻiz sovet yozuvchisi.

## Hayoti
Jamankul Jenchurayev 1907-yilda Toldi-Buloq qishlogʻida (hozirgi Chuy viloyati, Chuy tumani) tugʻilgan.

1927—1929-yillarda V. I. Lenin nomidagi Birlashgan Oʻrta Osiyo harbiy bilim yurtining otliq qoʻshinlar boʻlimida oʻqigan. Shu vaqt ichida bir necha bor bosmachilar toʻdalarini yoʻq qilish operatsiyalarida qatnashgan.

1930-yildan Qirgʻiziston va Qozogʻiston janubidagi 68-operativ divizion OGPU qoʻshinlari, Tojikistondagi 79-Qizil bayroqli otliq polkida vzvod komandiri boʻlgan.

1921-yildan VKLSM (komsomol) aʼzosi. 1931-yilda esa KPSS (b) aʼzosi boʻladi.

1931—1933-yillarda Qoraqum va Mangʻishloq bosmachi toʻdalariga qarshi operatsiyalarda qatnashgan. 1934-yildan 1940-yilgacha Qozogʻistonda 49 va Qizil bayroqli Baxtinskiy chegara otryadlari zastavalarida xizmat qilgan.

1941-yil 4-dekabrda NKVD Gʻarbiy fronti qoʻshinlari boshligʻining buyrugʻi bilan kapitan Jenchurayev Moskva mudofaasidagi jasorati uchun mayor harbiy unvoni bilan taqdirlangan. 1941-yil 19-dekabrda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining Farmoni bilan jangovar topshiriqni namunali bajarganligi va mard jasorati uchun Qizil Bayroq ordeni bilan mukofotlanadi. Shu yilning oz’ida Qizil Yulduz ordeni va „Jasurlik uchun“ medali bilan taqdirlangan. Podpolkovnik Jenchurayev isteʼfoga chiqqanidan soʻng, rus va qirgʻiz tillarida oʻndan ortiq kitoblar, xotiralar va esdaliklar yozgan.

Jamankul Jenchurayev 1990-yil 2-noyabrda profilaktik davolanayotganda, Frunze shahridagi maxsus klinika boʻlimida vafot etadi. Bishkekning Ala-Archin qabristoniga dafn etilgan.

## Xotirasi
Qirgʻiziston Respublikasi Chegara xizmati Chuy chegara otryadiga qarashli 2026-harbiy qismga qarashli „Toʻqmoq“ chegara postiga Jamanqul Jenchurayev nomi berilgan.

2011-yil 22-iyun kuni Jamanqul Jenchurayev istiqomat qilgan uyning fasadiga yodgorlik lavhasi oʻrnatiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Qirgʻizistondagi rossiyalik vatandoshlar faoliyatini muvofiqlashtirish kengashi
* Nekroloq
Nurilla Zokirov

**Nurilla Abdullaevich Zokirov** (1942-yil 2-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 2003-yil 15-aprel, Afina, Gruziya, AQSH) – sovet va oʻzbek bastakori, musiqashunos va oʻqituvchi.

## Biografiya
Nurilla Abdullaevich Zokirov 1942-yil 2-mayda Toshkent shahrida tugʻilgan. Bolaligidan musiqaga qiziqqan pianino chalishni puxta egallagan.

1961-yilda Reyngold Gliere nomidagi maxsus musiqa maktab-internatini tamomlagan. Keyin Toshkent davlat konservatoriyasiga oʻqishga kirdi. 1961—1962-yillarda professor Nikolay Yablonovskiy bilan fortepiano sinfida tahsil oldi. 1962-yilda kompozitsiya sinfiga oʻtdi va u yerda professor Boris Zeydmandan saboq olgan. 1967-yilda Konservatoriyani tamomlagan.

1977—1982-yillarda – Oʻzbekiston Bastakorlar uyushmasi boshqaruvi raisining oʻrinbosari lavozimini egalladi. U umrining soʻnggi yillarini AQShda oʻtkazdi.

## Yaratilish
1968-yilda Alisher Navoiyning „Istadim“ gʻazali asosida yozilgan vokal-simfonik sheʼri musiqa jamoatchiligi tomonidan iliq kutib olinib, ijrochilar repertuaridan munosib oʻrin egalladi.

1972-yilda bastakor ijodidagi katta voqea E. Oxunov tomonidan yozilgan „Sohildagi jang“ (1972) librettosi boʻldi. Opera 1974-yilda Navoiy nomidagi Katta akademik opera va balet teatrida premyerasi boʻlgan.

1990-yilda Davlat oʻzbek akademik drama teatri sahnasida Salohiddin Sirojiddinov asari asosida sahnalashtirilgan „Toʻmaris“ spektaklining premyerasi boʻlib oʻtdi. Spektakl musiqasi Nurilla Zokirov tomonidan yozilgan. Asarni sahnalashtirgan rejissyor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Rustam Hamidov edi

Zokirov Hamzaning „Fargʻona muxtoriyati“ asari asosida 1993-yilda „Muxtoriyat“ operasini yaratdi. 1994-yilda William Shakespearening "Gamlet " va „Makbet“ tragediyalari asosida bastakor va rejissyor A.Slonim bilan birgalikda opera yaratdi.

Zokirov 50 ta dramatik spektakl uchun musiqa yozgan, „Boshqalar uchun“ (1978), „Daraxtlar oʻsganda“ (1982) filmlariga musiqa bastalagan. 2000-yildan 2003-yilda vafotigacha Atlantadagi Jorjiya universiteti (AQSh) buyurtmasi bilan spektakllarga musiqa bastalagan.

## Oʻqituvchilik ishi
1963—1964-yillarda – Chirchiq shahar bolalar musiqa maktabi oʻqituvchisi.

1964–1967-yillarda – Hamza nomidagi Toshkent davlat musiqa akademiyasida musiqa nazariyasi oʻqituvchisi.

1967–1971-yillarda – Toshkent davlat konservatoriyasi milliy cholgʻu asboblarida chalish kafedrasi katta oʻqituvchisi.

1971—1977-yillarda Hamza nomidagi musiqa universitetida musiqa nazariyasi kafedrasi mudiri.

1990—1993-yillarda Oʻzbekiston teleradiokompaniyasining bir qancha badiiy va sahna koʻrinishlariga rahbarlik qilgan.

## Ijodkorlik ballari

Zokirovning tarjimai holi va ijodini sanʼatshunoslik fanlari nomzodi, professor Tamara Avanesovna Golovyants oʻrgangan. 2010-yilda „Bastakor Nurilla Zzakirov“ monografiyasi chop etildi.

## Manbalar
Ananiy Kapustin

**Ananiy Vasilyevich Kapustin** (1921-yil 17-sentyabr, RSFSR, Nijniy novgorod viloyati, Polyana, Vasilsurskiy tumani – 2012-yil 6-noyabr , Moskva, Rossiya) – sovet harbiy rahbari. Stalingrad frontidagi 110-tank diviziyasi kompaniyasining siyosiy instruktori. Ulugʻ Vatan urushi (1942-1945) davrida Voronej, 1-Ukraina, 1- va 2-Belorussiya frontlarida tank korpusining komsomol tashkilotchisi. Polkovnik (1961).

## Hayoti
Ananiy Kapustin 1921-yil 17-sentyabrda hozirgi Mari Elning Yurin tumanidagi Polyana qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 7 yillik maktabni tugatib, tugʻilib oʻsgan qishlogʻidagi „Kombayn“ kolxozida hisobchi boʻlib ishlagan.

1941-yil 15-aprelda Qizil Armiya safiga chaqiriladi. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Kalinin va Janubi-gʻarbiy frontlarda tank kompaniyasining siyosiy komissar oʻrinbosari boʻlgan. 1942-yilda Toshkent harbiy-siyosiy bilim yurtini tamomlagan. Keyinchalik Stalingrad frontidagi 110-tank diviziyasi rotasining siyosiy instruktori, Voronej, 1-Ukraina, 1- va 2-Belorussiya frontlarida tank korpusining komsomol tashkilotchisi, gvardiya mayori boʻlib xizmat qilgan. Harbiy xizmatlari uchun 1-darajali Vatan urushi (1945, ikki marta) va 2-darajali Vatan urushi (1943, 1944), Qizil yulduz (1943)ordenlari va „Stalingrad mudofaasi uchun“ medali bilan taqdirlangan.

Urush yakunida Moskvada yashab, mexanizatsiyalashgan va tank diviziyalarida siyosiy xodim boʻlib ishlagan. 1956-yilda V. A. Lenin nomidagi Harbiy-siyosiy akademiyani tamomlagan. 1961-yilda unga polkovnik unvoni berilgan. Harbiy xizmatni 1982-yilning avgust oyida tugatgan. II darajali Vatan urushi (1985), Qizil Yulduz (1951, 1968, 1981), III darajali „SSSR Qurolli Kuchlarida Vatanga qilgan xizmati uchun“ ordenlari (1975) bilan taqdirlangan.

Ananiy Kapustin 2012-yil 6-noyabrda Moskvada vafot etib, shu yerni oʻziga dafn qilingan.

## Mukofotlari

* Qizil Bayroq ordeni (1968)
* I darajali Vatan urushi ordeni (08.07.1944, 25.05.1945)
* II darajali Vatan urushi ordeni (31.07.1943, 02.06.1945, 04.06.1985)
* Qizil Yulduz ordeni (1943, 1951, 1968, 1981)
* III darajali „SSSR Qurolli Kuchlarida Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (1975)
* „Stalingrad mudofaasi uchun“ medali
* „1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali
* „Vladimir Ilyich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan“ yubiley medali

## Adabiyotlar

* Nashi geroi: ocherki / sost. M. T. Sergeev. – Yoshkar-Ola, 1985. – 368 b.
* Mariy Elin patirje-vlak [Geroi Mariyskogo kraya]. – Yoshkar-Ola, 1994. – 224 b.

## Manbalar

## Havolalar

* Xalq xotirasi. Kapustin Ananiy Vasilevich. Tugʻilgan yil: __. __.1921-yil
* Xotira yoʻli.  KAPUSTIN ANANY VASILIEVCH.  09/17/1921 – dd.aa.yyyy
Leonid Kuzminov

**Leonid Matveyevich Kuzminov** (1932-yil 18-aprel, Toshkent viloyati, Yangiyoʻl – 2016-yil 29-dekabr, Moskva, Rossiya) – Rus pravoslav cherkovi (ROK) din arbobi, 1981-yildan Moskvadagi Preobrajenskoye qabristonidagi Nikolay cherkovi ruhoniysi. U „Preobrajenskiy monastirining pravoslav cherkovi kengashi“ ning raisi.

## Biografiyasi
Leonid Matveyevich 1932-yil 18-aprelda Oʻrta Osiyoda, Toshkent shahridan 30 km uzoqlikda joylashgan Yangiyoʻl shahrida tavallud topgan. 1950-yilda oʻrta maktabni tugatgan.

1947–1953-yillarda Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining Yangiyoʻl shahridagi Xudo onasining ibodatxonasida „Vziskaniye pogibshix“ ikonasi sharafiga psalomlarni kuylagan.

Leonid 1953-yilda Moskva diniy seminariyasini tugatgan va 1949-yilda Lavraga qaytgan va Troitse-Sergiyeva Lavrada yangi tiklangan MDAiSga oʻqishga kirgan. Seminariyani tugatgach, Leonid Leningrad diniy akademiyasiga oʻqishga kirgan va 1956-yilda akademiyaning sirtqi boʻlimiga oʻtgan.

1955-yil 10-fevralda uylangan.

Kuzminov 1955-yil 13-martda Donskayadagi cherkovda Mojaysk arxiyepiskopi Makarius (Dayev) tomonidan diakon unvoniga tayinlangan.

1955-yil 20-martda xuddi shu yepiskop tomonidan presviter etib tayinlangan. Krutitskiy va Kolomenskiy mitropoliti Nikolay (Yarushevich) Serpuxov shahridagi Ilyos paygʻambar cherkovida xizmat qilish uchun tayinlangan. Dastlabki 1,5 yil davomida Leonid Moskva viloyati, Serpuxov shahridagi cherkovda xizmat qilgan.

35 yildan ortiq vaqt davomida Moskvadagi Preobrajenskoye qabristonidagi avliyo Nikolay cherkovining bosh ruhoniysi boʻlib ishlagan.

Leonid 85 yoshida 2016-yil 29-dekabrda Moskvada ogʻir kasallikdan vafot etgan.

## Mukofotlari
Kuzminov 1997-yil 6-oktyabrda *iqtisodiyotni mustahkamlash, ijtimoiy sohani rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun va Moskva tashkil etilganining 850 yilligi munosabati bilan* II darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni bilan taqdirlangan.

U rus pravoslav cherkovining 9 ta turli ordenlari va boshqa mahalliy pravoslav cherkovlarining ordenlari sohibi boʻlgan.

## Manbalar
Kim Yen Tak

**Kim Yen Tak**, shuningdek, **Kim Yong-Tak**, **Kim Yong-Tyak** (1910-yil, Olginskiy tumani, Suchanskiy volosti, Primorsk viloyati – vafot etgan yili nomaʼlum) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumanidagi „Pravda“ kolxozi rahbari. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Hayoti
Kim Yen Tak 1910-yilda Primorsk viloyati, Olginskiy tumanidagi qishloq aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tugʻilgan.

1937-yil kuzida yapon militaristlarining Xitoyga bostirib kirishi natijasida, Rossiyaning Uzoq Sharq hududidagi aholini mamlakatning boshqa hududlariga koʻchirish boshlanadi. 1937-yilda Kim Yen Tak ham butun qishloq aholisi bilan birgalikda O‘zbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. Kim Yen Tak 1950-yillarning boshlaridan Yuqori Chirchiq tumanidagi „Pravda“ kolxozida brigada boshligʻi, brigadir boʻlib ishlagan.

1950-yilda Kim Yen Tak boʻlinmasi 14,7 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 98 sentnerdan yashil kanop poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, yashil kanopdan yuqori hosil olgani uchun“ Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1950-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1951-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun tayyorlash, ularni toʻliq miqdorida urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun“ Lenin ordeni hamda „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali berilgan.

Xuddi shu farmon bilan Yuqori Chirchiq tumanidagi „Pravda“ kolxozidan yana besh kishiga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. U Xalq xoʻjaligi yutuqlari Butunittifoq koʻrgazmasida qatnashgan.

Kim Yen Takning vafot etgan sanasi aniq emas.

## Manbalar
Kim Ge Sun

**Kim Ge Sun** (1913-yil 25-sentyabr, Dondoxon, Primorsk oʻlkasi – 1969-yil 28-sentyabr, Yuqori Chirchiq tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumanidagi „Sverdlov“ nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Hayoti
Kim Ge Sun 1913-yilda Olgin tumani Dondoxon qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan.

Kim Ge Sun 1923-yilda tugʻilib oʻsgan qishlogʻida boshlangʻich maktabni tugatdi. 1930-yilgacha uyda dehqonchilik bilan shugʻullangan. 1930-yilda Budennovskiy tumanidagi Pavlovskiy baliqchilik kolxoziga ishga kirdi. 1933-yildan Vladivostokdagi Koreya pedagogika institutida tahsil olgan.

1937-yilda Qozogʻiston SSRning Qizil Oʻrda shahriga surgun qilingan. 1940-yilgacha Qizil Oʻrda Koreya pedagogika institutida oʻqigan, soʻngra Oʻzbekistonga koʻchib kelgan. U Yuqori Chirchiq tumanidagi Sverdlov nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan. 1941-yilda shu kolxozga dala ekinlari brigadasi brigadiri etib tayinlanadi. 1956-yilda u Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasiaʼzoligiga qabul qilindi.

1950-yilda Kim Ge Sun boʻlinmasi 34,8 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 88,9 sentnerdan yashil kanop poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Ikki marta Moskvadagi Butunittifoq xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasida qatnashgan (1958, 1962).

Kim Ge Sun 1969-yil 28-sentyabrida vafot etdi. Umrinining oxirigacha Sverdlov nomidagi kolxozda ishladi. 

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* "Hurmat belgisi" ordeni
* „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali (1945-yil 6-iyun)

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Шин Д. В., *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* З. В., Пан Н. Г. *Герои Социалистического Труда — казахстанцы*, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
* Мен Д. В., Квон Л. А., Ким, *Советские корейцы Казахстана*, Алматы, 1992
* Ким П. Г., *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Кан Г. В., *История корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Г. Н., Мен Д. В., *История и культура корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Б. И., *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999