2026-yilgi Afg‘oniston-Pokiston urushi

2026-yil 21-fevralda Pokiston Harbiy-havo kuchlari (PHHK) Afg‘onistonning Nangarhor, Paktika va Xost viloyatlariga havo zarbalari berdi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, ushbu amaliyotdan koʻzlangan maqsad Pokiston Toliboni (TTP) va Islom davlatining Xuroson viloyatiga (IShID-X) tegishli ekani aytilayotgan yettita jangarilar lagerini yoʻq qilish boʻlgan. Ushbu hujumlar Islomobod, Bajaur va Bannu shaharlarida sodir etilgan soʻnggi teraktlarga javob tariqasida amalga oshirildi. Pokiston tomoni mazkur teraktlarga sharoit yaratib berganlikda Afgʻoniston hukumatini aybladi.

Afgʻoniston rasmiylari havo zarbalari tinch aholi yashash punktlari va diniy markazlarga berilganini hamda Nangarhor viloyatida 18 nafar tinch aholi vakili halok boʻlganini maʼlum qildi. Pokiston rasmiylari Afgʻonistondagi tinch aholini nishonga olganini rad etdi, biroq *[[The Express Tribune]]* nashri harbiy manbalarga tayanib, 80 nafar jangari yoʻq qilingani haqida xabar berdi. BMTning Afg‘onistonga yordam ko‘rsatish missiyasi (UNAMA) tinch aholi orasida qurbonlar borligini tasdiqladi. Afgʻoniston tomoni havo zarbalarini keskin qoraladi va ushbu tajovuzga nisbatan munosib javob qaytarishga vaʼda berdi.

2026-yil 26-fevralda Afgʻoniston Pokistonga qarshi javob operatsiyasini boshladi. Bunga javoban Pokiston Tolibonga qarshi „Gʻazab lil-Haq“ operatsiyasiga start berdi. Mazkur amaliyot Dyurand chizigʻi boʻylab Afgʻoniston Toliboni va Pokiston xavfsizlik kuchlari oʻrtasida chegara toʻqnashuvlari hamda oʻq otish hodisalari kuchayganidan soʻng amalga oshirildi. Ertasi kuni Pokiston Afgʻoniston bilan „ochiq urush“ holatida ekanini eʼlon qildi.

## Mojaroning kelib chiqishi
Mazkur nizo Pokiston va Afgʻonistondagi Tolibon hukumati oʻrtasida uzoq vaqtdan beri davom etib kelayotgan keskinlik fonida yuzaga keldi. Ziddiyatning asosiy sababi – Pokistonning „Tehrik-e-Tolibon Pokiston“ (TTP) va boshqa jangarilar Afgʻoniston hududidan boshpana sifatida foydalanib, Pokiston ichkarisida hujumlar uyushtirayotgani haqidagi ayblovlaridir. 2025-yil oktyabr oyida soʻnggi yillardagi eng qonli chegara toʻqnashuvlaridan soʻng, Qatar vositachiligida moʻrt sulh bitimi imzolangan edi. Biroq keyingi muzokaralar mustahkam kelishuvga olib kelmadi va kichik koʻlamdagi ziddiyatlar davom etdi. Mazkur harbiy operatsiya 2025-yilgi toʻqnashuvlar paytida asirga olingan uch nafar pokistonlik askarning Saudiya Arabistoni vositachiligida ozod etilishidan bir necha kun oʻtib boshlandi.

2026-yil 11-fevralda Pokiston Mudofaa vaziri Xavaja Osif agar Tolibon oʻz hududidan turib amalga oshirilayotgan jangarilar faoliyatini jilovlamasa, Pokiston islom dinining Ramazon oyi boshlanishidan oldin Afgʻonistondagi jangarilarga qarshi chora koʻrishi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Fevral oyi davomida Pokistonda bir qator yirik terrorchilik hujumlari sodir etildi. Jumladan, 29-yanvardan 5-fevralga qadar Belujiston ozodlik armiyasi tomonidan Belujiston provinsiyasida ketma-ket hujumlar uyushtirildi. 6-fevral kuni poytaxt Islomoboddagi shialar masjidida IShIDning Pokiston boʻlimi tomonidan amalga oshirilgan xudkushlik portlashi oqibatida 36 kishi halok boʻldi. 16-fevralda esa Bajaurdagi nazorat-oʻtkazish punktiga Pokiston Toliboni tomonidan uyushtirilgan hujumda 11 nafar askar va bir bola hayotdan koʻz yumdi. Oxirgi hujumga javoban, 19-fevral kuni Pokiston hukumati Afgʻoniston elchisiga demarsh (rasmiy eʼtiroznoma) taqdim etdi. Shundan soʻng, agar Tolibon hukumati oʻz hududidan foydalanayotgan jangari guruhlarga qarshi chora koʻrmasa, Pokiston Afgʻoniston ichkarisida havo amaliyotlarini boshlashda „ikkilanib oʻtirmasligi“ haqida ogohlantirish berildi.

## Harbiy harakatlar

### Havo zarbalari
21-fevralning kechki soatlarida Afgʻonistondagi mahalliy manbalar Nangarhor, Paktika va Xost viloyatlarining ayrim qismlarida havo zarbalari berilgani haqida xabar berdi. Nangarhor viloyatida zarbalar Bihsud va Xoqoni tumanlarida, Paktikada esa Barmal va Urgun tumanlarida qayd etildi. Xost viloyatining ayrim hududlarida ham hujumlar boʻlgani xabar qilingan boʻlsa-da, boshqa tafsilotlar ochiqlanmagan. Mahalliy manbalarning maʼlum qilishicha, Nangarhor viloyatining Behsud tumanidagi havo zarbalari tinch aholi xonadoniga tegishi oqibatida 23 kishi vayronalar ostida qolib ketgan.

Tungi vaqtda eʼlon qilingan rasmiy bayonotda Pokiston rasmiylari Pokiston Harbiy-havo kuchlari Afgʻoniston hududida havo amaliyotlarini oʻtkazganini tasdiqladi. Rasmiy shaxslarning soʻzlariga koʻra, zarbalar tanlanma va razvedka maʼlumotlariga asoslangan boʻlib, Pokiston–Afgʻoniston chegarasi yaqinidagi Pokiston Toliboni va IshIDning Xuroson viloyati guruhlariga tegishli yettita jangari lageri va boshpanalarini nishonga olgan. Pokiston tomoni bu amaliyot Islomobod, Bajaur va Bannu shaharlaridagi soʻnggi teraktlarga javob ekanini qoʻshimcha qildi. Pokistonning nufuzli nashrlaridan biri harbiy manbalarga tayanib, Nangarhor, Paktika va Xost viloyatlaridagi TTPning yettita boshpanasi yoʻq qilingani va 80 dan ortiq jangari oʻldirilgani haqida xabar berdi. Biroq, Afgʻonistondagi Tolibon rasmiylari havo zarbalari faqat Nangarhor va Paktika viloyatlarida sodir boʻlganini taʼkidladi. Ularning maʼlumotlariga koʻra, Behsud tumanidagi hujum oqibatida 18 nafar tinch aholi vakili, jumladan 11 nafar bola halok boʻlgan. Afgʻoniston Toliboni rasmiylari havo zarbalarini keskin qoralab, qulay vaqtda munosib javob qaytarishlari haqida ogohlantirdi.

Paktika viloyat kengashining sobiq rahbari Shayesta Jan Ahadi Pokistonning bir necha tumanlardagi havo zarbalari juda keng koʻlamli va kuchli boʻlganini taʼkidladi. BMTning Afgʻonistonga yordam koʻrsatish missiyasi (UNAMA) hisobotiga koʻra, Pokiston ushbu havo hujumlarini 21-fevral soat 23:45 dan 22-fevral soat 00:15 gacha boʻlgan vaqt oraligʻida amalga oshirgan. Shuningdek, UNAMA Paktika viloyatidagi havo zarbalari infratuzilmaga zarar yetkazgani yoki uni butunlay vayron qilganini maʼlum qildi. 23-fevral kuni UNAMA Pokiston havo zarbalari natijasida 13 nafardan ortiq tinch aholi vakili halok boʻlganini va yana yetti kishi jarohatlanganini rasman tasdiqladi.

## Manbalar