MAN Truck & Bus

**MAN Truck & Bus SE** (ilgari **MAN Nutzfahrzeuge AG**) — MAN SE korporatsiyasining eng yirik shoʻba korxonasi boʻlib, tijorat transport vositalarini yetkazib beruvchi yetakchi xalqaro korxonalardan biri hisoblanadi. Kompaniyaning bosh qarargohi Germaniyaning Myunxen shahrida joylashgan boʻlib, kompaniya umumiy oʻgʻirligi 3.0 tonnadan 5.5 tonnagacha boʻlgan furgonlar (VAN), umumiy ogʻirligi 7.49 t. dan 44 tonnagacha boʻlgan yuk mashinalari, umunmiy ogʻirligi 250 t. gacha boʻlgan poyezdlar, avtobus-shassilari, turistik avtobuslar, shaharlararo va shahar avtobuslari ishlab chiqaradi. Shu bilan birga „MAN Truck & Bus“ dizel va tabiiy gaz dvigatellarini ham ishlab chiqaradi. „MAN“ qisqartmasi dastlab „***Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg AG“ deb atalgan,*** ilgarigi „**MAN AG“**.

„MAN“ kompaniyasining yuk mashinalari va avtobuslari hamda „Neoplan“ markasi ostidagi avtobuslar „MAN Truck & Bus Group“ga tegishli sanaladi.

2011-yil 1-yanvarda MAN Nutzfahrzeuge (*soʻzma-soʻz: tijorat transporti vositalari*) kompaniyaning mahsulotlarini xalqaro bozorda yaxshiroq namoyish etish uchun „MAN Truck & Bus“ deb nomlandi.

## Tarix

### Saviem va Volkswagen bilan yengil yuk mashinalari hamkorligi
1967-yildan 1977-yilgacha MAN Fransiyaning Saviem kompaniyasi bilan hamkorlik qilib, „MAN“ brendi ostida oʻrta vazinli yuk mashinalarini Germaniyada va boshqa bir qator bozorlarda sotadi. Yuqoridagi hamkorlik tugagandan soʻng, Volkswagen bilan 1993-yilgacha davom etgan shartnoma imzolandi. 1979-yilda Volkswagen LT korpusidan foydalangan holda yuk mashinasini ishlab chiqarish boshlangan boʻlib, 1993-yilga qadar 72 000 dona transport vositalari ishlab chiqarilgan va shu-yili ishlab chiqarish nixoyasiga yetgan. Yuqoridagi yuk avtomobillarining toʻrt xil dvigatelli turlari va toʻrt xil gʻildirak bazasi mavjud edi; Ushbu seriyadagi yuk avtomobillar odatda eng keng tarqalgan modellardan boʻlib **G90** deb nomlanadi, ammo „G“ -series deb ham ataladi. Buyuk Britaniyada u dastlab „MAN MT“ seriyali sotilgan. Buyuk Britaniyada odatta 6.90 va 8.90 dan iborat (birinchi raqam tonna bilan (umumiy ogʻirligi), ikkinchisi metrik ot kuchida) va 8.136 va 9.136 dan iborat edi.

„MAN AG“ bir chiziqdagi 4 silindirli (inline-four) va 6 silindirli (inline-six) konfiguratsiyalik, ot kuchi DIN boʻyicha oʻlchanadigan motorlarni yetkazib bergan:

** 67 kilowatts (91 PS; 90 bhp)
** 75 kilowatts (102 PS; 101 bhp)
** 101 kilowatts (137 PS; 135 bhp)
** 112 kilowatts (152 PS; 150 bhp)

MAN G seriyasibini L2000 va M2000 bilan almashtiradi. Shu bilan birga kompaniyaning MAN-VWCV va VWCV LT lineykasidagi bir qancha modellar Ispaniyaning Enasa (Pegaso) kompaniyasiga sotiladi, Ekus nishon (znachok) ishb chiqaruvchi kompaniya edi.

VWCV va MAN hamkorlik shartnomasiga muvofiq loyihani ishlab chiqishni quyidagicha boʻlishdilar:

Volkswagen Tijorat transport vositalari (CV) quyidagilarga gʻamxoʻrlik qildi:

* Kabinani qotirilishi, qoʻl ushlagichlari va oyoq pedallarini oʻz ichiga olgan egilish haydovchisining kabinasi.  kabinalari, ular yuk mashinalari shassisiga mos kelishi mumkinligi
* toʻliq ichki jihozlar va isitish tizimi
* qoʻlda uzatma qutisi debriyaj va tishli tutqichi bilan, orqa oʻqni orqa aks uzatish va suspenziyasi bilan
* rulmanlarni oʻz ichiga olgan Kardan vallari
* butun kontseptsiya uchun elektr tizimi va standart dizayn uchun platformalar.

MAN quyidagilarga masul edi:

* sovutish, gazlarni chiqazish, kirish va yonilgʻi tizimlarini oʻz ichiga olgan vositalar
* oldingi oʻqni toʻxtatib turish va boshqarish
* asos va prujinalar, rulni, batareyalarni, tormoz tizimi va yonilgʻi tizimini ulash uchun barcha qismlarga ega boʻlgan ramka
* tormozlar, yaʼni old va orqa gʻildiraklarning toʻliq tormozlari uchun, ikki pallali elektr tormozlari va toʻxtash tormozlari
* gʻildiraklar va shinalar
* maxsus dizayn va tejamkorlik mexanizmi uchun platforma.

MAN-VWCV transport vositalari Volkswagenning Gannover zavodida ishlab chiqarila boshlagan, keyinchalik Volkswagen kompaniyasining boshqa modellarini chiqarish ustunroq boʻlgandan soʻng, ular MAN AG kompaniyasining Salzgitter-Watenstedt fabrikasida ishlab chiqarilishi boshlagan.

MAN-VWCV avtomobillar turlari 6.90, 8.90, 6.100, 8.136, 8.100, 8.150, 9.136, 9.150 & 10.136. 

## Yuk mashinalari

### Tijorat yuk mashinalari

* LE / L2000
* ME / M2000
* FE / F2000
* CLA
* TGL, gibrid yuk mashinalari bilan (MAN TGL Optistrang va TGL EDA).
* TGM
* TGA
* TGX / TGS — TGS modelining turkumlari Dakar rallida ishtirok etgan
* MAN TGE — qayta jihozlangan Volkswagen Crafter .

2007-yilga qadar MAN, shuningdek, Buyuk Britaniya bozori uchun moʻljallangan ERF yuk mashinalarini ham ishlab chiqarishni boshlagan.

### Harbiy yuk mashinalari
Rheinmetall MAN Military Vehicles, Rheinmetall bilan hamkorlikda bir qator taktik yuk mashinalarini ishlab chiqaradi:

* HX
* LX / FX
* SX

## Avtobuslar

### Hozirgi

* Lionʼs City, shahar va shaharlararo avtobuslar
* Lionʼs Coach, turistik avtobus
* Lionʼs shahar, shaharlararo avtobuslar

### Tarixiy
; Birinchi integral avtobuslar

* 760 UO, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1957-yil -?))
* MAN / Krauss-Maffei Metrobus (de)
** 640 QO (1959-1962)
** 750 uy (1962-1974)
* 890 UO, dvigateli pastda joylashgan avtobus
* 890 UG, dvigateli pastda joylashgan avtobus
* 535 HO, shaharlar va shaharlararo avtobus; VöV-Standard avtobuslari, 1-avlod

* 750 HO-SL (1972-yildan oʻzgartirilgan SL 192), shahar avtobusi (1968-1973)
* 750 HO-SÜ (1972-yildan SUS 230 deb oʻzgartirilgan), mintaqaviy avtobus (1970-1975)
* 890 SG (1972-yildan SG 192 deb oʻzgartirilgan), artikulyar avtobus, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1970-1980)
* SL 200, shahar avtobusi (1973-1988)
* SÜ 240, mintaqaviy avtobus (1972-1989)
* SD 200, ikki qavatli avtobus (1973-1985)
* SG 220, avtomatlashtirilgan avtobus, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1978-1983)
* SG 240/280 H, avtomatlashtirilgan avtobus, dvigateli orqa tarafda joylashgan (1980-1986)
* Shimoliy Amerika modellari:
** SG 220, avtomatlashtirilgan avtobus, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1978-1983)
** SG 310, avtobus, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1981-1988); VöV-Standard avtobuslari, 2-avlod

* SL 202, shahar avtobusi (1984-1993)
* SG 242/282 H, „tortuvchi“ bogʻlaydigan avtobus (1985-1990)
* SG 242/262/292/312/322, „itarib yuboruvchi“ avtobus (1986-1999)
* SD 202, ikki qavatli avtobus (1986-1992)
* SÜ 242/272/292/312/322, mintaqaviy avtobus (1987-1998)
* SM 152/182, midibus (1989-1992)
* NL 202, past oʻrindiqlari va past qavatli avtobus (1989-1992)
* NG 272, past oʻrindiqlari va past qavatli avtobus (1990-1992)
* NM 152/182, podiumga oʻrnatilgan oʻrindiqlari boʻlgan past qavatli midibus (1990-1993)
* NL 202/222/262/312, pastki qavatdagi avtobus faqat orqa qismida podiumga oʻtiradigan joylar
** MAN NL 262 R, Gonkong uchun oʻng tomonda ishlaydigan versiya (1997-1999)
* NG 262/272/312, faqat orqa qismida podiumga oʻrnatilgan oʻrindiqlari boʻlgan past qavatli avtobuslar (1992-2000)
* NM 152/192, pastki qavatdagi midibus, faqat orqa qismida podiumga oʻrnatilgan (1993-1998)
* ND 202, past qavatli ikki qavatli avtobus (1995)
* EL 202/222/262/272, past kirishli avtobus (1993-2001)
* Shimoliy Amerika modellari:
** SL 40-102 „Americaana“, tranzit avtobus (1984-1988); Post-VöV-standart avtobuslar

* Lionʼs City avtobuslarining 1-avlod modellari / shahar avtobuslar (1996-2004)
** NÜ 223/233/263/283/313, past qavatli shaharlararo avtobus (1996-2004)
*** NÜ 313 / 353-15, 14,7 metrli versiya (1998-2004)
** NL 223/233/243/263/283/313, past qavatli shahar avtobusi (1997-2004) (shuningdek, „Lionʼs Line“ nomi bilan ham tanilgan)
*** NL 313 / 353-15, 14,7 metrli versiya (1999-2004) (shuningdek Lion Line XXL nomi bilan tanilgan)
** NM 223/283, past qavatli midibus (1997-2004)
** NG 223/243/263/313/353/363, past qavatli bogʻlovchi avtobus (1997-2004)
** EL 223/263/283/293, past kirishli avtobus (2003-2008)
* Lionʼs Classic shahar / shaharlararo avtobuslari (1999-2010) (2004-yilgacha nomlanmagan)
** SG 263/313, avtomatlashtirilgan avtobus (2001-2008) (2004-yildan beri Lionʼs Classic G nomi bilan ham tanilgan)
** SL 223/263/283 (2000-2010) (2004-yildan beri Lionʼs Classic nomi bilan tanilgan)
** SÜ 283/313 (1999-2009) (shuningdek, Lionʼs Compact, 2004-yildan beri Lionʼs Classic nomi bilan ham tanilgan); Viloyat avtobuslari

* RÜ 240/280 (1980-1988)
* ÜL 242/272/292/312/322 (1990-1996)
** ÜM 192/222, midibus
* ÜL 313/353/363 (1996-2004)
** R 353/363 Arslonning qulayligi
* Lionʼs Regio (2004-2017); Turishtik avtobus

* SR 240/280 (1975-1984)
** SR 240/280 H, yuqori qavatli versiyasi (1978-1984)
** SR 321/361 H, yuqori qavatli versiya (? -?)
* SR 292/362 (1990-yildan FR 292/362 deb oʻzgartirilgan) (1985-1993)
** SR 292/362 H (1990-yildan boshlab FRH 292/362 deb oʻzgartirilgan), yuqori qavatli versiyasi (1985-1993)
* Arslon yulduzi (1991-2006, uning oʻrniga Lionʼs Coach Supreme egallagan)
** FRH 422/402 (1991-1998)
** RH 403/463 (1998-2001)
** RHS 414/464/484 (2001-2006)
* 1-avlod Lionʼs Coach : RH 353/363/403/413/423/463 (1996-2003)

### Shassi

* MKN (1948-1950)
* 26 MKN (1950-1954)
* MKN 630 (1954-1956)
* MKH 2
* MKH 4
* 530 HOC (1955-?))
* 535 HOC (1956-?))
* 545 HOK
* 558 HOC (1956-?))
* 420 HOK (1957-1963)
* 10.xxx FOCL (L53) dvigateli oldingi qismida joylashgan midi
* 10.xxx HOCL (469) midi
* 11.xxx HOCL midi
* 12.xxx HOCL-NL (A76) past qavatli midi
* 12.xxx HOCL (A77) midi
* 13.xxx HOCL / SR (A53) midi
* 14.xxx HOCL-NL (A66)
* 14.xxx HOCL (A67)
* 16.xxx HOCL (470/475)
* 18.xxx HOCL-NL (A69) past kirishli
* 18.xxx HOCL (A51 / R33)
* 19.xxx HOCL (R33)
* 24.xxx HOCLN (474 / A54 / R37)
* 24.xxx HOCLNR-NL (A57 / A59)
* 28.xxx HGOCL (A61)
* EL 202 °F (A17) past kirishli
* ND 202 °F (A14) past qavatli va ikki qavatli
* NL 202 °F (898 / A29) past qavat
* ND xx3 F (A34 / A48 / A95) past qavatli va ikki qavatli
* NG xx3 F (A24) pastki qavat
* NL xx3 F (A22) past qavat
* NM xx3 F (A35) pastki qavatdagi midi
* SL 18.xxx HOC (A89)
* SÜ xx3 F (A91)
* Lionʼs shassi past kirish, shaharlararo

## Ishlab chiqarish joylari

### Yuk mashinalari
Oʻta ogʻirlikdagi

* Myunxen (GER)
* Salzgitter (GER)
* Krakov (POL)

**Yengil va oʻrta ogʻirlikdagi**

* Steyr (A)

**Maxsus transport vositalari**

* Vena (A)

### Avtobuslar

* Anqara (TUR): MANASH — premium avtobuslar, standart avtobuslar, ikki qavatli avtobuslar, shaharlararo avtobuslar, shahar avtobuslari
* Poznań (POL) — Starachowice shahriga koʻchirib oʻtilgan
* Starachowice (POL) — shahar avtobuslari, avtobus va poyezdlar uchun shassilar, butlovchi qismlar (keyinchalik: premium va standart avtobuslar, ikki qavatli poyezdlar, shaharlararo avtobuslar)
* Salzgitter (GER) — avtobus va shassilar
* Carmona (PH) — Almazora Motors Corporation nomidagi avtobus korpusi
* Santa Rosa (PH) — Santarosa Motor Works, Inc. nomli avtobus korpusi. (Columbian Manufacturing Corp.)
* Quezon City (PH) — Del Monte Motor Works, Inc. nomli avtobus korpusi .

### Dvigatellar
* Nyurnberg (GER)

### CKD-joylar
* Shushary, Sankt-Peterburg, (RUS): Ogʻir yuk mashinalari
* Pune, (IND): Ogʻir yuk mashinalari
* Pinetown (RSA): ogʻir, oʻrta va engil yuk mashinalari; avtobus shassisi
* Keretaro (MEX)
* Olifantsfontein (RSA): shaharlararo va doimiy xizmat koʻrsatish avtobuslari
* Sharja, (BAA): Shacman brendi ostida yuk mashinalarini yigʻish. Kompaniya Shaanxi Automobile Group tarkibiga kiradi.
* Sharqiy Jakarta, (IDN): Sharqiy Jakartaning Jatinegara shahridagi zavodda yuk mashinalari va avtobuslarni PT tomonidan yigʻish. Duta Putera Sumatera.
* Rawang, (MYS)
* Quezon Siti, (PH): MAN Auto Concessionaires Corporation tomonidan Kvalon shahridagi Novalichhes shahridagi MAN Truck va Bus Center yigʻish zavodida yuk mashinalari va avtobuslarni yigʻish.
* Bangkok, (THA): MAN Commercial Vehicle (Thailand) Co., Ltd. tomonidan Taylandda yuk mashinalari va avtobuslarni yigʻish.
* Samarqand, (UZB): MAN Auto-Uzbekistan tomonidan ikkita yuk mashinasini yigʻish.

## Yana qarang
* Bussing
* Neoplan
* Volkswagen Caminhões e Ônibus
* Scania AB
* TRATON

## Izohlar
 

## Manbalar

## Havolalar
*