Futbol boʻyicha 2026-yilgi jahon chempionati

** FIFA Jahon chempionati 2026** – FIFAga aʼzo assotsiatsiyalar milliy terma jamoalari oʻrtasida oʻtkaziladigan 23-futbol boʻyicha erkaklar oʻrtasidagi jahon chempionatidir. Turnir 2026-yilning 11-iyunidan 19-iyuliga qadar boʻlib oʻtadi. Chempionat Shimoliy Amerikaning uchta davlatidagi 16 ta shahar birgalikda oʻtkazadi: Kanada, Meksika va AQSh. Musobaqa uchta davlat tomonidan mezbonlik qiladigan va 1994-yildan buyon Shimoliy Amerikadagi birinchi Jahon chempionati boʻladi. Argentina amaldagi chempion hisoblanadi.

Ushbu turnir 32 tadan kengaytirilgan 48 ta jamoani oʻz ichiga olgan birinchi turnir boʻladi. Ushbu chempionat 2002-yildan beri bir necha davlat mezbonlik qilayotgan ilk jahon chempionati boʻladi. Meksika 1970 va 1986-yillardagi turnirlarga mezbonlik qilgan erkaklar oʻrtasidagi jahon chempionatini uch marta oʻtkazgan yoki birgalikda mezbonlik qilgan birinchi davlatga aylanadi. Qoʻshma Shtatlar oxirgi marta 1994-yilda erkaklar oʻrtasidagi jahon chempionatiga mezbonlik qilgan boʻlsa, Kanada birinchi marta erkaklar oʻrtasidagi jahon chempionatiga mezbonlik qiladi. Musobaqa noyabr va dekabr oylarida Qatarda 2022-yilgi chempionat oʻtkazilgandan soʻng oʻzining anʼanaviy shimoliy yozgi jadvaliga qaytadi.

## Format va kengaytirish

Ushbu turnirdan boshlab, FIFA Jahon chempionati 48 ta jamoaga kengaytirildi, bu avvalgi yetti turnirga nisbatan 16 taga koʻpdir. Jamoalar 4 ta jamoadan iborat 12 ta guruhga boʻlinadi, har bir guruhning eng yaxshi 2 tasi va uchinchi oʻrinni egallagan 8 ta eng yaxshi jamoa FIFA Kengashi tomonidan 2023-yil 14-mart kuni tasdiqlangan 32-turning yangi bosqichiga oʻtadi. Bu 1998-yildan beri birinchi kengayish va format oʻzgarishi boʻladi.

Oʻtkazilgan oʻyinlarning umumiy soni 64 tadan 104 taga, final toʻrtligiga kirgan jamoalar oʻtkazgan oʻyinlar soni esa 7 tadan 8 taga koʻpayadi. Turnir 39 kun davom etadi, bu 2014 va 2018-yillardagi 32 kundan koʻpdir. Har bir jamoa hali ham guruhda uchtadan oʻyin oʻtkazadi. Yakuniy tarkibga kiritilgan futbolchilar uchun klublar miqyosidagi soʻnggi oʻyin kuni 2026-yilning 24-mayidir, klublar oʻz futbolchilarini 25-mayga qadar qoʻyib yuborishlari kerak, bundan 30-maygacha qitʼa klublari musobaqasi finalida ishtirok etuvchi oʻyinchilar bundan mustasno. 56 kunlik dam olish, chiqish va turnir davrlari 2010, 2014 va 2018-yilgi turnirlar bilan bir xil boʻlib qolmoqda.

2017-yilning 10-yanvarida 48 ta jamoani kengaytirish allaqachon tasdiqlangan edi, oʻshanda turnir 3 ta jamoadan iborat 16 ta guruh va jami 80 ta oʻyinni oʻz ichiga olishi, har bir guruhning eng yaxshi ikki jamoasi 32-turga oʻtishga qaror qilingan edi. Ushbu formatga koʻra, har bir jamoa uchun maksimal oʻyinlar soni yettita boʻlib qolardi, ammo har bir jamoa avvalgiga qaraganda bir guruh oʻyinlarini kamroq oʻtkazgan boʻlardi. Turnir avvalgidek 32 kun ichida yakunlangan boʻlardi. Ushbu format 40 dan 48 tagacha, 76 dan 88 tagacha va har bir jamoa uchun birdan toʻrtta minimal oʻyingacha boʻlgan uchta boshqa takliflar boʻyicha tanlandi.

Ushbu format tanqidchilarining taʼkidlashicha, uchta jamoali guruhlardan ikki jamoa oldinga siljish jamoalar oʻrtasidagi kelishuv xavfini sezilarli darajada oshiradi. Bu FIFAni guruh bosqichida durang qayd etilishining oldini olish uchun penaltilar seriyasidan foydalanish mumkinligini taklif qilishga undadi, garchi bunda ham til biriktirish xavfi saqlanib qolishi va jamoalar raqibni yoʻq qilish uchun ataylab oʻyinlarda magʻlub boʻlish ehtimoli paydo boʻlishi mumkin edi. Ushbu xavotirlarni bartaraf etish uchun FIFA muqobil formatlarni koʻrib chiqishni davom ettirdi.

Turnirni kengaytirish haqidagi umumiy gʻoyani 2013-yilda UEFAning oʻsha paytdagi prezidenti Michel Platini, shuningdek, 2016-yilda FIFA prezidenti Gianni Infantino ilgari surgan edi. Taklifning muxoliflari oʻynagan oʻyinlar soni allaqachon qabul qilib boʻlmaydigan darajada ekanligini va bu kengayish oʻyinlar sifatini pasaytirishini va bu qarorga Infantinoni FIFA prezidentlik saylovida gʻalaba qozonish uchun jahon chempionatiga koʻproq mamlakatlarni olib kelish vaʼdasidan foydalanganlikda ayblab, sport emas, siyosiy tashvishlar sabab boʻlganini taʼkidladilar.

## Mezbonni aniqlash

Ovoz berish 2018-yil 13-iyun kuni Moskvada boʻlib oʻtgan FIFAning 68-kongressi vaqtida boʻlib oʻtdi va unda barcha 203 nafar huquq aʼzosi ishtirok etishi mumkin edi. United taklifi 134 ta haqiqiy byulleten bilan gʻalaba qozongan boʻlsa, Marokash taklifi 65 ta haqiqiy byulletenni oldi. Eron „Takliflarning hech biri“ variantiga ovoz berdi, Kuba, Sloveniya va Ispaniya esa ovoz berishda betaraf qoldi. Gana FIFA tomonidan korrupsiya mojarosi tufayli sanksiyaga uchragan va shu sababli ovoz berish huquqiga ega emas edi.

## Manbalar

## Havolalar

* FIFA World Cup 2026, FIFA.com