Nusret Suman

**Mustafo Nusret Suman** (1905-yil 21-mart, Veriya – 1978-yil 15-avgust, Izmit) — turk haykaltaroshi va rassomi.

Ayniqsa, portret va yodgorliklar ustida ishlagan. Uning so'nggi asari – Anqara shahrining ramzi   o'tmishda Xet quyosh kursi yodgorligi bo'lgan.

## Hayoti
Suman 1905-yilda Selanik yaqinidagi Veriya shahrida tug'ilgan. Uning otasi Ismoil Haqqi Bey Usmonlilar armiyasida zobit bo'lib xizmat qilgan. Uning onasi Nasiye Honim birinchi turk fotografi edi. Usmonlilar Bolqon urushida mag'lubiyatga uchragach, uning oilasi Istanbulga ko'chib o'tdi. Uning san'atga bo'lgan qiziqishi otasining akvarel bo'yoqlaridagi rasmlarini tomosha qilganidan boshlangan.

1922-yilda Sanayi Nefise Mektebiga oʻqishga qabul qilingan. Hikmet Onat va Ibrohim Challi atelyelarida rassomchilik boʻyicha taʼlim oldi. 1925-yilda u Ihsan Özsoys haykaltaroshlik atelyesiga o'tdi. 1929-yilda mektebis haykaltaroshlik fakultetini tamomlagan. O'qishni tamomlagandan so'ng boshlangan imtihonda "Tayyareci Fethi ve Sadık Anıtı" asari bilan Yevropa ta'lim mukofotini qo'lga kiritdi. Shu tariqa u Turkiya Respublikasining stipendiyasi bilan Yevropaga yuborilgan birinchi talabalaridan biri hisoblanadi. Avval Myunxenga rasm chizish uchun, keyin esa haykaltaroshlik uchun Parijga boradi.

1934-yilda u uyga qaytdi; u Mustaqil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birligi (Xususiy rassomlar uyushmasi)ni yaratishdagi sa'y-harakatlarga qo'shildi; 1941-yilda u D Grubu (D guruhi) deb nomlanuvchi rassomlar guruhiga qo'shildi. 1943-yilda “Güzel sanatlar akademiyasi”ga oʻqituvchi lavozimiga tayinlangan va u yerda koʻplab shogirdlarni tarbiyalagan. Anitkabir majmuasiga kiritiladigan haykallar va relyeflar tanlovida “Inkılap Kulesi” (Inqiloblar minorasi), “Barish Kulesi” (Tinchlik minorasi), “Müdafaa-i Hukuk Kulesi” (Mudofaa) boʻlimlarida birinchi oʻrinni egalladi. Qonun minorasi), "Misak-ı Milliy Kulesi" releflari. 1969-yilda professor unvonini olgach, nafaqaga chiqdi. Uch yil davomida u AQShda o'z san'atini davom ettirdi.

Hayotida Otaturk sharafiga ko'plab yodgorliklar yaratgan Suman, 1978-yilda Anqara Sihhiye maydoni uchun Xet quyosh kursi yodgorligini yaratdi. Yodgorlikning tantanali ochilishi oldidan so‘nggi ishini tekshirmoqchi bo‘lgan Suman yo‘l-transport hodisasiga uchrab, og'ir tan jarohati tufayli vafot etgan.

## E'tiborga sazovor asarlari

* Tokat Otaturk yodgorligi (1935).
* Mug'la Otaturk yodgorligi (1937)
* Mustafokemalpasha Otaturk yodgorligi (1939)
* Qirikkale Otaturk yodgorligi (1942)
* Orxan Veli byusti (1958, Istanbul rasm va haykaltaroshlik muzeyi).
* Balıkesir Otaturk yodgorligi (1959)
* Chorlu Otaturk yodgorligi (1960)
* Karacabey Otaturk yodgorligi (1961)
* Charshamba Otaturk yodgorligi (1961)
* Sivas Otaturk yodgorligi (1964)
* Adapazari Otaturk yodgorligi (1964)
* Anqara fan fakulteti Otaturk yodgorligi (1964)
* Bingol Otaturk yodgorligi (1965)
* Sinop Otaturk yodgorligi (1967)
* Gaziantep Otaturk yodgorligi (1967)
* Ana (1970)
* Hipi Shair (1971)
* Xet quyosh kursi yodgorligi (1978)
* Namiq Kamol haykali, Tekirdag
* Galatasaroy o'rta maktabi Fotih Sulton Mehmet byusti.
* Mimar Sinan haykali (Istanbul rasm va haykaltaroshlik muzeyi)
* Anqara fan fakulteti, Afina, Shveysariya va Belgiya (1978) Genri Dyunant büstlari

## Yana qarang

* Xet quyosh kursi yodgorligi

## Manbalar