Reed kolleji

**Reed kolleji**—Oregon shtatining Portlend shahridagi xususiy liberal sanʼat kolleji. 1908-yilda Eastmoreland mahallasidagi Rid turar-joy kollejigа asos solingan. „Mamlakatdagi eng intellektual kollejlardan biri“ deb ataladigan Rid oʻzining majburiy birinchi yillik gumanitar fanlari dasturi, katta dissertatsiya, progressiv siyosat, baholarga eʼtibor bermaslik, akademik qatʼiylik, sinf deflyatsiyasi va gʻayrioddiy yuqori ulush bilan mashhur boʻlgаn. Kollejning koʻplab taniqli bitiruvchilari, yuzdan ortiq Fulbrayt stipendiyasi, 67 nafar Uotson stipendiyasi va uchta Cherchill olimlari; 32 Rodos stipendiyasi liberal sanʼat kolleji uchun ikkinchi eng yuqori koʻrsatkichdir. Rid Qoʻshma Shtatlarda oʻrta taʼlimdan keyingi barcha taʼlim muassasalari boʻyicha oʻz bitiruvchilari ulushi boʻyicha Kaltek, Xarvi Mudd va Svartmor kollejlaridan keyin doktorlik darajasini olish uchun toʻrtinchi oʻrinda turadi.

## Tarixi

**Rid instituti** 1908-yilda tashkil etilgan.1911-yilda oʻzining birinchi darslarini oʻtkazgan. Rid Oregon shtatidagi kashshoflar Simeon Gannett Rid (1830-1895) va Amanda Rid (1904-yilda vafot etgan) sharafiga nomlangan. Simeon oʻzining yaqin doʻsti va sherigi, sobiq Portlend meri Uilyam S. Ladd (Ladd qoʻshimchasi nomi bilan atalgan) bilan Uillamet va Kolumbiya daryolari boʻylab savdoni oʻz ichiga olgan bir qancha korxonalar bilan shugʻullangan tadbirkor edi. Unitar vazir Tomas Lamb Eliot, Ridsni cherkov xoridan tanigan, Ridni "uzoqli meros, „Rid maʼruza instituti“ zarurligiga ishontirgаn va „uni boshqarish uchun kon kerak“ deb hazil qilgаn. Laddning oʻgʻli Uilyam Mead Ladd yangi kollej qurish uchun Ladd Estate kompaniyasidan 40 akr yerni xayriya qilgаn. Ridning birinchi prezidenti (1910-yil 1911-yil) Uilyam Trufant Foster, Beyts kolleji va Meyndagi Boudoin kollejining sobiq professori edi. Ridga kelishidan oldin Foster oʻzining ideal kolleji boʻlishini yozgan edi: „Axloqiy va intellektual talablarni halol, barqaror va eng yaxshi kuchlarga munosib qarshilik koʻrsatish orqali dangasalik, yuzakilik, tarqoqlik, kollej hayotidagi haddan tashqari berilish bilan kurashadigan kollej boʻladi. Amerikaning eng yaxshi yoshlari“. Ommabop eʼtiqoddan farqli oʻlaroq, kollej talabalar qoʻzgʻolonlari va eksperimentlar natijasida emas, balki „qattiq liberal sanʼat taʼlimiga yanada moslashuvchan, individual yondashuv“ bilan taʼminlash istagidan kelib chiqqan. „Sharqiy qirgʻoq, Ayvi ligasi taʼlimining ustun modeli“ ga javob sifatida tashkil etilgan kollejda atletika, birodarlik va eksklyuziv ijtimoiy klublarning yoʻqligi, shuningdek, qoʻshma taʼlim, mazhabga aloqador boʻlmagan va tenglik maqomi kuchli akademik maqomga ega boʻlgаn. 1930-yillarda Prezident Dekster Kizer Reeddagi nomaqbul xatti-harakatlardan, birinchi navbatda, erkak va qiz talabalarning birodarligi va talabalarning spirtli ichimliklarni isteʼmol qilishidan juda xavotirda bo'lgаn. Talabalar kengashining katta qismi hatto Oregon shtatidagi spirtli ichimliklar haqidagi qonunlar Rid kampusiga taalluqli emas degan pozitsiyani egallgan. Talabalarning qarama-qarshi jinsdagi yotoqxonalarga borishini cheklovchi siyosatga qattiq qarshilik koʻrsatilgаn.

## Ajratib turuvchi xususiyatlar

Sotsiolog Burton Klarkning so‘zlariga ko‘ra, Rid Qo‘shma Shtatlardagi eng noodatiy oliy taʼlim muassasalaridan biri bo‘lib, anʼanaviy liberal sanʼat va tabiiy fanlar o‘quv dasturiga ega. Bu birinchi kurs talabalaridan qadimgi Yunoniston va Rim, ibroniy Injil va qadimgi yahudiylar tarixi hamda 2019-yildan boshlab Qadimgi Mesoamerika va Garlem Uygʻonish davrini oʻz ichiga olgan koʻp tarmoqli tadqiqotga jadal kirish boʻlgan 110 gumanitar fanlarni olishlari kerak. Reed kampusda TRIGA tadqiqot reaktoriga ega boʻlib, u Qoʻshma Shtatlardagi yadro reaktorini asosan bakalavrlar tomonidan boshqariladigan yagona maktabga aylantiradi. Reed  barcha talabalardan bitiruvning zaruriy sharti sifatida yuqori kurs davomida dissertatsiyani (professorlar rahbarligida olib boriladigan ikki semestrlik tadqiqot loyihasi) bajarishlarini talab qiladi. Katta dissertatsiyani tugatgandan soʻng, talabalar toʻqson daqiqalik dissertatsiya mavzusi va dissertatsiyaning talaba oʻqishining keng kontekstiga qanday bogʻliqligi bilan bogʻliq ogʻzaki himoyadan oʻtishlari kerak. Rid 9:1 talaba-fakultet nisbatini saqlaydi va uning kichik sinflari „konferentsiya“ uslubiga urgʻu beradi, bunda professor koʻpincha oʻqituvchi emas, balki muhokama uchun vositachi sifatida ishlagаn. Katta maʼruza uslubidagi darslar mavjud boʻlsa-da, Reed oʻzining kichikroq laboratoriya va konferentsiya boʻlimlariga urgʻu bergan. 

## Manbalar