Olimpiya stadioni (Boku)

**Boku Olimpiya stadioni** () – Ozarbayjon milliy stadioni, Yevropa Futbol Assotsiatsiyalari Ittifoqi (UEFA), Xalqaro Futbol Assotsiatsiyalari Federatsiyasi (FIFA) va Xalqaro Yengil Atletika Federatsiyalari Assotsiatsiyasi (IAAF) tomonidan belgilangan stadionlar uchun xalqaro standartlarga javob beradigan tarzda loyihalashtirilgan va qurilgan stadion. 69 870 kishiga moʻljallangan oʻrindiqlarga ega boʻlgan bu stadion Ozarbayjondagi eng katta stadiondir. Nomiga qaramay, u hech qachon Olimpiya oʻyinlarining biron bir musobaqasini oʻtkazmagan.

500 000 kvadrat metr (5 380 000 kvadrat fut) maydonda joylashgan 205 000 kvadrat metr (2 210 000 kvadrat fut) maydonni egallagan stadionning qurilishi 2015-yil fevral oyida yakunlangan. Ozarbayjonning Boku shahridagi Buyuk shoʻr koʻli yaqinidagi olti qavatli, 60 metrli (197 fut) inshoot 2015-yil 6-martda ochildi. Stadionning asosiy uy jamoasi Ozarbayjon milliy futbol jamoasi hisoblanadi. Terma jamoa avvalgi uy maydonlari, Tofiq Bahramov nomidagi Respublika stadionidan koʻchib oʻtishgan. 2015-yil iyun oyida stadion 2015-yilgi Yevropa oʻyinlarining asosiy maydoni boʻlib xizmat qilgan, ochilish va yopilish marosimlari hamda atletika oʻyinlariga mezbonlik qilgan. Ushbu maydonda 2016-yilda UEFA 17 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining ochilish oʻyini, 2018–19-yilgi UEFA Yevropa Ligasi final oʻyini, UEFA Yevro-2020ning uchta guruh oʻyini va chorak finali, Mercury World Tourning Bokudagi konserti va 2024-yilgi Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqlim oʻzgarishi boʻyicha konferensiyasi (COP29) boʻlib oʻtgan. Stadion atrofida jamoat transporti orqali kirish mumkin boʻlgan yashil maydon qurilmoqda.

## Tarix
### Poydevor qoʻyish marosimi
Boku Olimpiya stadionining poydevori 2011-yil 6-iyunda Ozarbayjon futbolining 100 yilligiga bagʻishlangan marosimda qoʻyilgan.

Marosimda Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev va uning rafiqasi Mehribon Aliyeva, FIFA prezidenti Sepp Blatter, UEFA prezidenti Michel Platini, jahon futbol hamjamiyatining taniqli aʼzolari, turli federatsiyalar rahbarlari, futbol faxriylari va boshqa mehmonlar ishtirok etishgan. Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyevga stadion qurilishining kelajakdagi rejalari haqida maʼlumot berildi. Marosimda soʻzga chiqqan Blatter shunday dedi:

: *"Bu chindan ham goʻzal, ulugʻvor bino va stadionga keladigan 60 mingdan ortiq futbol muxlislari futboldan zavqlanishlari mumkin."*

Keyin Aliyev futbol toʻpi ichiga ramziy metall kapsula qoʻydi. Uning oʻgʻli Haydar ramziy darvozaga gol urib, toʻpni poydevorga tashladi. Prezidentlar Aliyev Blatter va Platini bilan birgalikda beton quyishni boshlash uchun tugmani bosishgan va futbol toʻpiga imzo chekishgan, bu toʻp marosim xotirasiga saqlanib qolgan.

### Qurilish
2011-yilda poydevor qoʻyish marosimi boʻlib oʻtganiga qaramay, stadion qurilishi faqat 2012-yil noyabr oyida stadion maydonini qazish va qayta toʻldirish bilan boshlandi.

Stadion 2015-yil 28-fevralda qurib bitkazildi va ochilish 2015-yil 6-martda boʻlib oʻtdi. Prezident Aliyev ochilish marosimida ishtirok etdi.

Stadionning umumiy maydoni 617 000 kvadrat metrni (6 640 000 kvadrat fut) egallaydi va 68 700 kishiga sigʻadi. U olti qavatli.

Boku 2015-yilda birinchi Yevropa oʻyinlarini oʻtkazishga tayyor edi.

Loyiha SOCAR tomonidan moliyalashtirilgan. Turkiyaning Tekfen Construction and Installation Co., Inc kompaniyasiga loyihalash va qurish shartnomasi berilgan.

Stadion bilan bir qatorda bir qator mehmonxonalar, 3617 ta toʻxtash joyiga ega avtoturargoh va 81 574 kvadrat metr (878 055 kvadrat fut) yashil maydon qurildi.

## Tadbirlar
Stadionda 2015-yilgi Yevropa oʻyinlari davomida yengil atletika musobaqalari hamda ochilish va yopilish marosimlari oʻtkazilgan.

Boku Olimpiya stadionida 2024-yil 11-noyabrdan 24-noyabrgacha Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqlim oʻzgarishi boʻyicha konferensiyasi (COP29) boʻlib oʻtgan.

2016-yilda UEFA 17 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining ochilish oʻyini ham aynan shu yerda tashkil etilgan.

2017-yilda Boku Olimpiya stadioni „Qarabağ“ jamoasining uy maydonlaridan biriga aylangan. Natijada, „Qarabağ“ futbol klubi 2017-18-yilgi UEFA Chempionlar Ligasi guruh bosqichi oʻyinlarini, 2018-19-yilgi UEFA Yevropa Ligasi guruh bosqichi uchrashuvlarini hamda 2021-22-yilgi UEFA Yevropa Konferensiyalar Ligasi guruh bosqichining „Bazel“ klubiga qarshi birinchi oʻyinini aynan shu stadionda oʻtkazgan.

Stadion 2019-yil 29-mayda UEFA Yevropa Ligasi finaliga mezbonlik qilgan.

2023-yil 2-sentyabr kuni Imagine Dragons guruhi ilk bor Boku Olimpiya stadionida konsert bergan. Konsert „Mercury“ jahon turnesi tarkibiga kirgan edi.

2024-yil 11-noyabrdan 24-noyabrgacha Boku Olimpiya stadionida Birlashgan Millatlar Tashkilotining 2024-yilgi iqlim oʻzgarishi boʻyicha konferensiyasi (COP29) oʻtkazildi.

### UEFA Yevro 2020
Stadion UEFA Yevro-2020 doirasida guruh bosqichining uchta oʻyini va chorak finalning bitta uchrashuviga mezbonlik qilgan. Mazkur chempionat Yevropadagi COVID-19 pandemiyasi sababli 2021-yilga koʻchirilgan edi.

### Mashxur oʻyinlar

## Yana qarang
* Ozarbayjondagi futbol stadionlari ro‘yxati
* Sig'imi ko'ra Yevropa stadionlari ro'yxati
* Stadionlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar