Meksika avtomobil sanoati

## Tarix

### Dastlabki-yillar (1903-1960)
1903-yilda motorlik avtomobillar birinchi marta Mexiko shahriga etib keldi, oʻsha-yili jami 136 ta mashina va 1906-yilga kelib 800 tagachan etdi. Bu oʻsha paytdagi prezident Porfirio Diazni Meksikadagi birinchi avtomobil yoʻllarining kodeksini yaratishga undagan (mashinalarga maksimal 10&nbsp;km / soat tezlikda — gavjum yoki kichik koʻchalarda va 40&nbsp;km / soat tezlikda — boshqa joylarda harakatlanish imkonini berdi) va shu bilan birga mashina egalari uchun soliq kiritgan. Bu soliq 1911-yilda Diyaz diktaturasiga qarshi Frantsisko I. Madero tomonidan muvaffaqiyatli olib borilgan Meksika inqilobi natijasida olib tashlangan. 1910-yilda Daimler va Renault ikkalasi ham Porfirio Diazning topshirigʻiga binoan Meksika hukumati uchun mahalliy transport vositalarini yigʻish uchun kichik zavodlarni barpo etishdi, ammo bular bir necha oy faoliyat koʻrsatdi va Meksika inqilobida vayron boʻldi. Qurolli kurash tugaganidan koʻp vaqt oʻtmay, Buick 1921-yildan boshlab Meksikada rasmiy ravishda tashkil etilgan birinchi avtomobil ishlab chiqaruvchisi boʻldi. 1925-yilda Ford Motor Company tashkil etildi va mamlakatda transport vositalarini ishlab chiqarishni boshladi va hozirgi vaqtga kelib, mamlakatdagi eng uzoq vaqt faoliyat yuritgan brend boʻlib qolmoqda. 1961-yilda Meksika oʻzining birinchi toʻliq ichki avtomobilini — Ramirez Truck kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan „Rural Ramírez“ nomli kichik yuk mashinasini ishlab chiqardi.

### Pasayish davri (1961-1993)
Koʻpgina avtoulov ishlab chiqaruvchilar 1961-yilgacha Meksika iqtisodiyotining birinchi pasayishi yuzaga kelganda faoliyat yuritar edilar. 60-yillarning boshlarida hukumatning qarorlari avtomobil kompaniyalarini Meksikada mahalliy va import qilingan qismlardan foydalangan holda avtomobil yigʻishga majbur qildi. Gʻoya mamlakatda milliy avtosanoatni rivojlantirish, ish bilan taʼminlash va texnologik yutuqlarni ilgari surish edi. Ushbu qoidalarga rioya qilmaydigan kompaniyalar mamlakatdan chiqib ketishdi; bular qatoriga Mercedes Benz, FIAT, Citroën, Peugeot va Volvo kiradi . Amerikaning Katta Uchligi (General Motors, Ford va Chrysler) Amerika Motors, Renault, Volkswagen, Datsun va Borgward bilan birga qolishdi.

Shu-yili, 1968-yilda Meksikada boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpiada Oʻyinlarining eʼlon qilinishi munosabati bilan, hukumat bunday tadbirni oʻtkazish uchun yangi inshootlar qurishni talab qilib, Diazning avtoulovlarga soliqlarini qayta rasmiylashtirdi; Bu *Tenencia Vehicular* deb nomlandi (ispan tilidan „egalik qilish“. Ammo 1970-yilda Meksikada boʻlib oʻtgan Jahon chempionatini moliyalashtirish uchun soliq qoldi. Ajablanarlisi shundaki, soliq bugungi kunda aksariyat shtatlarda saqlanib qolmoqda va u-yildan-yilga toʻlanishi kerak. Ushbu soliq avtomobil qiymatiga, ballonlar soniga, uzatish turiga, konditsionerga va boshqa xususiyatlarga qarab oʻzgaradi, shuningdek avtomobilning umumiy qiymatidan 10 % gacha tashkil etadi.

Ikkinchi soliq, *Impuesto sobre Automóviles Nuevos* yoki ISAN („Yangi avtomobillar uchun soliq“) deb nomlangan va yangi transport vositasini sotib olishda toʻlanadi va transport vositasining xususiyatlari va narxiga bogʻliq. *Tenensiyadan* farqli oʻlaroq, ushbu soliq faqat bir marta toʻlanadi. Federal qonun ommaviy axborot vositalarida yoki dilerlik doʻkonlarida sanab oʻtilgan barcha avtoulovlar narxlarining 16 % QQS soligʻi va ISAN koʻrsatilgan narxga kiritilishini talab qiladi.

Koʻpgina meksikalik haydovchilar bu soliqni toʻlashdan bosh tortishgani uchun, hukumat qarshi choralar koʻrishni boshladi. Biroq, bu nazorat qilib boʻlmaydigan deb qabul qilinganligi sababli, siyosatchilar ushbu soliqni bekor qilish boʻyicha takliflar berishga kirishdilar, shu jumladan Felipe Calderon. *Tenencia*, 2011-yilga kelib, faqat Queretaroda bekor qilindi. 2011-yil 4 martda Prezident Calderon *Tenensiya* 2012-yilda barcha shtatlarda toʻliq tugatilishini eʼlon qildi, ammo Mexiko shahrining koʻp qismini oʻz ichiga olgan Federal okrugda emas.

### Qayta tugʻilish (1994-2006)
90-yillarning oxirida Meksika iqtisodiyotining oʻsishi Meksikada avtomobil sotuvini ragʻbatlantirdi va oxir-oqibat isteʼfoga chiqqan avtomobil ishlab chiqaruvchilarning aksariyati mamlakatda qayta tiklandi. Honda va Porsche kabi ishlab chiqaruvchilar XX asrning soʻnggi-yillarida birinchi marta kelishdi, shuningdek boshqalardek Peugeot va Mercedes-Benz ham 1997-yilda qayta tiklanib. Meksikaga „ikkinchi imkoniyat“ berdi.

Meksikada har-yili yoʻlovchi transport vositalarini sotuvi 2005-yilda million bosqichiga etdi. Koʻtarilgan savdo koʻrsatkichlari avtomobil ishlab chiqaruvchilarni Honda Civic Hybrid va Volkswagen Jetta TDI kabi muqobil yoqilgʻi bilan ishlaydigan mashinalarni taklif qilishga undadi. 70-yillarning oxiri va 80-yillarning boshlarida dizel bilan ishlaydigan Volkswagen Caribe chiqqandan beri, bunday mashinalar Meksikada birinchi marta ishlab chiqarildi; Hali ham kam miqdordagi avtomobil ishlab chiqaruvchilari Meksika bozorida oʻzlarining dizel dvigatelida ishlaydigan versiyalarini chiqaradi, chunki Yevropa Ittifoqining Evro-IV standartlariga ham qaraganda hukumatning qattiqroq emissiya toʻgʻrisidagi qonunlari tufayli. Natijada haydovchilar dizel avtomashinalaridan foyda olishlari mumkin boʻlmagan benzinli avtomobillarni sotishga olib keladi. Mexiko shahrida har kuni haydash uchun dizel avtomobillari mos emas / ruxsat etilmaydi; yangi dizel transport vositalari „Hoy no Circula“ cheklovlariga duch keladi.

### Hozirgi bozor (2007-yildan hozirgi kungacha)
Meksikaning Mastretta Cars studiyasi birinchi marta 2007-yil may oyida *Automóvil Panamericano* jurnali orqali MXT yaratilishini eʼlon qildi. Ushbu avtomobil Meksikada ishlab chiqarilgan birinchi sport mashinadir va oʻziga xos xususiyatlarga ega Lotus Elise va Porsche Cayman ga oʻxshaydi. MXT ishlab chiqarish 2011-yil yanvar oyida boshlangan.

2010-yilda Meksikalik Cimex avtobus ishlab chiqaruvchisi yoʻlovchi tashish sohasiga kirib borishini va 2013-yilda ishlab chiqarishni boshlashi kutilayotgan Meksikadagi birinchi mahalliy pikap yuk mashinasi boʻlgan Conin nomli pikapni ishlab chiqarmoqchi ekanligini eʼlon qildi.

Bugungi kunga kelib, 42 ta ishlab chiqaruvchi mamlakatda 400 ga yaqin turli xil modellarga ega rasmiy vakolatxonalarga ega, bu esa Meksikani dunyodagi eng oʻzgaruvchan avtomobil bozorlaridan biriga aylantiradi.

Meksikaning ishlab chiqarish sektorining 17,6 % avtomobilsozlik hissasiga toʻgʻri keladi. Meksika Gʻarbiy yarim sharda AQShdan keyin ikkinchi boʻlib, 2017-yilda 4 million dona avtomobil ishlab chiqargan ikkinchi mamlakatdir. Sanoat texnologik jihatdan murakkab qismlarni ishlab chiqaradi va tadqiqotlar va ishlanmalar bilan shugʻullanadi. „Katta uchlik“ (General Motors, Ford va Chrysler) 1930-yillardan beri Meksikada faoliyat koʻrsatmoqda, Volkswagen va Nissan esa 1960-yillarda oʻz zavodlarini qurdilar. Birgina Puebla shahrida 70 avto qismlar ishlab chiqaruvchilari Volkswagen atrofida yigʻilgan. 2010-yilda sohaning kengayishi avj oldi. 2014-yilda-yilning dastlabki bir necha oylarida 10 milliard dollardan ortiq sarmoya kiritildi. Kia Motors 2014-yil avgust oyida Nuevo-Leonda $ 1 milliardlik fabrika qurishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi. Oʻsha paytda Mercedes-Benz va Nissan Aguascalientes yaqinida 1,4 milliard dollarlik zavod qurayotgan edilar, BMW esa San-Luis-Potosida 1 milliard dollarga yigʻiladigan zavodni rejalashtirayotgan edi. Bundan tashqari, Audi 2013-yilda Puebla yaqinida 1,3 milliard dollarlik fabrika qurishni boshladi. Meksikalik avtomobillarning AQShga eksportining asosiy qismi temir yoʻl orqali, baʼzilari dengiz orqali amalga oshiriladi.

## Avtotransport vositalaridan foydalanishni cheklash
Mexiko shahrida „Hoy no circula“ („Bugun haydab boʻlmaydi“) dasturi amalga oshirilmoqda. Har bir transport vositasi raqamining tugash raqamiga, shuningdek uning ifloslanish darajasini aniqlashga bogʻliq boʻlgan rangli stiker mavjud. „00“ rusumli yangi avtomobillar va soʻnggi raqami „0“ rusumli avtomobillar ozod qilinadi; „Hoy no circula“ faqat „1“ va „2“ belgilariga ega boʻlgan 8 yoshdan katta transport vositalariga qoʻllanadi. Dastur ushbu transport vositalarini hafta davomida bir kun muomaladan chiqarib tashlash orqali ishlaydi va oxirgi raqam raqamlariga qarab oyida bir shanba. Ushbu cheklovlar quyidagicha yuzaga keladi:

* 5 yoki 6 (sariq) bilan tugaydigan radamlarni joriy oyning dushanba va 1-shanba kunlari haydab boʻlmaydi.
* 7 yoki 8 (pushti) bilan tugaydigan radamlarni seshanba va joriy oyning 2-shanba kuni olib oʻtilmaydi.
* 3 yoki 4 (qizil) bilan tugagan radamlarni joriy oyning chorshanba va uchinchi shanba kunlari olib oʻtilmaydi.
* 1 yoki 2 (yashil rang) bilan tugaydigan radamlarni joriy oyning payshanba va 4-shanba kunlari haydab boʻlmaydi.
* 9 yoki 0 (koʻk) bilan tugaydigan radamlarni joriy oyning juma va 5-shanbasida (mavjud boʻlsa) haydab boʻlmaydi.

## Avtomobil madaniyati va Meksikadagi avtosalonlar
Birinchi „Autoexpo del Automóvil“ dan beri Meksikada avtomobil madaniyati oʻsib bormoqda. Birinchi Meksikalik avtoulov jurnallari 1982-yil noyabrda Motor y Volante jurnali tomonidan nashr etildi, u darhol koʻplab avtomobillarning mahalliy versiyalarini keskin tanqid qilish va professional ishlash sinovlari bilan mashhur boʻldi. 10-yildan koʻproq vaqt davomida maxsus ixtisoslashgan jurnal boʻlganidan soʻng, boshqa noshirlar tarmoqli vagonga sakrashga qaror qilishdi; 1995-yil boshida 4 Ruedas jurnali va koʻp oʻtmay, Automóvil Panamericano yorugʻlikni koʻrdi. Texnologik taraqqiyot natijasida Motor y Volante yagona raqamli avtoulov jurnaliga aylandi (faqat obuna boʻyicha) va 30-yillik faoliyati davomida juda katta auditoriyaga ega boʻldi. Autoexpo 2004-yilda nomini „Salon Internacional del Automovil“ ga oʻzgartirdi uning xalqaro miqyosdagi tadbirga oʻsishini aks ettirib. Bu aslida Detroytdagi Shimoliy Amerika xalqaro avtosaloniga taqqoslanadigan voqea. Meksikadagi avtosalonlarning dastlabki ikkita nashrida Meksikaga yangi boʻlgan Mazda kabi brendlar taqdim etildi. Yaguar va Volvo 2004 va 2005-yillarda nashr etilgan. Renault odatda har ikki-yilda bir marta qatnashadi. Biroq, 2006-yildagi avtoulovlarning namoyishi muvaffaqiyatsizlik va firibgarlik deb hisoblandi, chunki Volkswagen Group, Renault va Peugeot kabi 15 dan ortiq avtomobil ishlab chiqaruvchilari tadbirni oʻtkazib yuborishdi. 2006-yildagi nashrdan keyin va 1994-yildan beri birinchi marta SIAM keyingi-yili oʻtkazilmadi. Ikki-yillik tadbir hozirda mezbonlik qilmoqda.

## Meksikadagi baʼzi juda muvaffaqiyatli avtomobillar
Baʼzi mashinalar, ularning narxi va hayotiyligiga qarab Meksikada ayniqsa muvaffaqiyatli boʻlgan.

### Chevrolet Corsa

Ikkinchi avlod Opel Corsa (Ispaniyadan olib kelingan) birinchi marta 1994-yilda Meksikada „Chevrolet Chevy“ nomi bilan muvaffaqiyatli Volkswagen Sedanga javob sifatida sotilgan . General Motors meksikalik isteʼmolchi uchun arzon narxlarda supermini taqdim etdi va bu juda yaxshi natijalar berdi. 1996-yildan boshlab Chevy Popular yoki **Chevy Pop** byudjet avtomobili taqdim etildi va Ramos Arizpe GM yigʻish zavodida ishlab chiqarila boshlanganida, u Meksikadagi eng koʻp sotiladigan avtomobil sifatida **Volkswagen Sedan** (Beetle) oʻrnini egalladi. Tez orada **Chevrolet**, Argentinada ishlab chiqarilgan **Chevrolet Classic** -ning 4-eshikli salon versiyasiga oʻxshash, Meksikada ishlab chiqarilgan **Chevy Monza-ni**, arzon narxga kattaroq bagajnik va koʻproq joy hohlaganlar uchun sotila boshladi.

Dizayn 2000-yilda Yevropada shaffof faralar, yangi orqa chiroqlar va yangi interyer bilan taqdim etilgunga qadar oʻzgarmadi. Argentinadan olib kelingan stantsiya vagonlari, shuningdek, Braziliyada ishlab chiqarilgan pikap varianti ham ishga tushirildi. Corsa III ning paydo boʻlishi bilan, eski Corsa endi Yevropa GM zavodlarida ishlab chiqarilmadi. Ushbu avlod Corsa Meksika, Braziliya va Argentinada ishlab chiqarishda qoldi. 2004-yilda meksikalik dizaynerlar **Chevy-ni** ichki va tashqi koʻrinishini oʻzgartirib, 1,6 litrli dvigatelni 98 o.k.ga etkazishdi. Ushbu yangi Chevrolet C2 deb nomlangan boʻlib u Corvette avlodlariga tenglashtirilgan. 2008-yil iyul oyida Detroytda 3 va 5 eshikli xetchbeklar va 4 eshikli sedan korpuslarida mavjud boʻlgan 2009-yilgi Chevy avtomobili uchun ishlab chiqilgan tashqi koʻrinish taqdim etildi.

### Nissan Tsuru

Datsun 160J oʻrta oʻlchamli sedan edi, u yaxshi sotilgan, ammo uning oʻrnini bosuvchi tomonidan oʻrnatilgan savdo koʻrsatkichlariga tenglasha olmagan. 1983-yilda birinchi Nissan Sentra 160J oʻrniga „Tsuru“ nomi bilan chiqarildi, yapon tilidan kran degani. Tsuru meksikaliklar tomonidan qulay va arzon avtomobil sifatida tezda qabul qilingan boʻlsa-da, u VW Sedanni Meksikadagi eng koʻp sotiladigan mashina sifatida almashtirmadi.

Ikkinchi avlod Tsuru 1987-yil oxirida yanada kvadrat shakldagi va kattaroq dizayni bilan 1988-yil model sifatida taqdim etildi. Biroq, bu avlod ham Meksikada eng koʻp sotiladigan mashina boʻla olmadi.

Uchinchi avlod Tsuru (Sentra III) 1991-yil noyabr oyida taqdim etilgan. Ushbu Tsuru 1990-yillarning yanada yaxlitlashtirilgan dizayn sxemasini namoyish etdi. Koʻp oʻtmay Tsuru uchinchi avlodi kuchli va qulay, ammo arzon narxlarda tanilgan edi. 1994-yilda yangi Chevrolet Chevy bilan Tsuru yangi raqibga ega boʻldi. Koʻp oʻtmay Chevy va undan koʻp oʻtmay Sedanga etib olishdi. U 1998-yilda birinchi raqamga yetdi va u yerda 2005-yilgacha, Volkswagen Pointer bilan birga qoldi. Renault-ga asoslangan Nissan Platina uning vorisi deb hisoblangan, ammo Tsuru ning ajoyib savdo reytingi Platinani boshqa variant sifatida qoldirdi. Platina xetchbek hamkasbi Clio bilan bir qatorda, 2010-yilda toʻxtatilgunga qadar eng yaxshi oʻnlikka kirdi.

Tsuru MkIII bilan birga Meksikada (aeroport va mehmonxona taksilari odatda yuqori darajadagi transport vositalarini, masalan, Audi kabi) taksi haydovchilariga shahar uchun eng mashhur tanlov boʻlib qolmoqda. Bu avtomobil Meksikada (18-yil) eng uzoq vaqt sotilgan mashina boʻlib, faqatgina avtohalokatlar xavfsizligi va emissiya xavfi bilan toʻxtatildi.

### Volkswagen Jetta (Volkswagen Clasico 2010-yildan 2015-yilgacha)

Birinchi Jetta Meksika bozori uchun Atlantika nomi bilan taqdim etilgan edi. Bu yaxshi sotildi, shuning uchun Volkswagen uni Meksikaning Puebla shahridagi fabrikasida ishlab chiqarishni boshlashga qaror qildi. 1998-yil oxirida toʻrtinchi avlod Jetta (Yevropada Bora deb nomlanadi) Meksikaga etib bordi. Mashina dastlab meksikaliklarga yoqmagan yangi dizaynni namoyish etdi. Biroq, yaxshi marketing taktikasi va „No cambies, evoluciona“ (Oʻzgartirmang, rivojlanmang) kabi iboralar fikrlarning tez oʻzgarishiga olib keldi va birinchi marta oʻrta oʻlchamdagi transport vositasi Meksikaning eng yaxshi 10 sotuvchisi roʻyxatiga kiritildi; Jetta xitga aylandi va eng koʻp sotilgan 4-oʻrinni egalladi. „Todo mundo tiene un Jetta, al menos en la cabeza“ iborasi haqiqatan ham haqiqatga aylandi yoki koʻchalarda tez vaqtda koʻplab Jettalarning haydashini koʻrish odatiy holga aylandi. Avtomobilning muvaffaqiyati shundan iborat ediki, 2005-yilda uning oʻrniga Jetta V qoʻshildi, u Bora nomini qabul qildi, shunday qilib Jetta IV sotuvga qoʻyildi. Ikkala mashina ham keyingi-yillarda yanada katta yutuqlarga erishdilar: Jetta IV 2009-yil iyun oyida bir oy davomida birinchi oʻrinni egalladi va Bora 2008-yildan beri birinchi beshlikka kirdi. Qayta ishlangan Jetta 2009-yilda chiqarilgan va yangi shiori bilan reklama qilingan: „Porque el corazón no da explicaciones“ (Chunki yurak hech qanday sabab bermaydi).

2010-yil 22-iyulda oltinchi avlod Jetta chiqarildi. 2010-yil avgust holatiga koʻra, Meksika dunyoda yagona, toʻrtinchi, beshinchi va oltinchi avlod Jettalarni bir vaqtning oʻzida sotishni boshladi. Bora 2010-yil oxirida dilerlik korxonalarini tark etdi, ammo Jetta IV hali ham yuqori sotilganligi sababli taklif qilinmoqda. Aytgancha, Volkswagen ushbu versiyaning nomini „Clasiko“ ga (ispancha „klassik“) oʻzgartirdi. Volkswagen Clasiko modeli 2015-yilga qadar juda yaxshi sotildi, shu-yili toʻxtatildi va yangi Hindistonda ishlab chiqarilgan Vento oʻrnini egalladi.

### Volkswagen Sedan

Meksikada sotilgan birinchi Volkswagen avtomobili bu mamlakatda Sedan deb nomlangan 1954-yilgi qoʻngʻiz edi. Beetle mashhurligi VW Meksikaning Puebla shtatida oʻz fabrikasini qurishga olib keldi. 80-yillarning boshlarida Meksika va Braziliya qoʻngʻizni ishlab chiqaradigan yagona mamlakat edi (Meksikadagi Sedan, Braziliyada Fuska), shuning uchun koʻplab chet ellik ishqibozlar mashinani olib kelib, uni yigʻish uchun saqlashgan. 1997-yilda Braziliya Fuska ishlab chiqarishni toʻxtatdi va Meksika 2003-yilgacha yagona ishlab chiqaruvchi boʻlib qoldi.

Volkswagen Sedan bilan xayrlashib, xiyobon boʻylab ketayotgan odamlar bilan bir daqiqalik vidolashuv televideniyesining reklamasini namoyish etdi. 2003-yil 30-iyulda Puebla zavodidan soʻnggi qoʻngʻiz paydo boʻldi va avtomobil tarixidagi bir bobni yakunladi. Sedanning 3000-chi soʻnggi nashri Papa Ioann Pol II ga berilgan va hozirda Germaniyada Volkswagen muzeyida turadi.

## Asosiy avtomobil ashlab chiqaruvchilari

Acura

Audi (1997-hozirgi payt)

Bentley (2008-hozirgi payt)

BMW (1997-hozirgi payt)

Cadillac (1991-hozirgi payt)

Chevrolet (1923-hozirgi payt)

Chrysler (1929-hozirgi payt)

Dodge (1928-hozirgi payt)

FAW (2008-2010)

Ferrari (1998-hozirgi payt)

Fiat (2005-hozirgi payt)

Ford (1925-hozirgi payt)

GMC

Honda (1995-hozirgi payt)

Hummer (2006-2010)

Hyundai (2014-hozirgi payt)

Isuzu

Jaguar

Jeep (1994-hozirgi payt)

Kia (2015-hozirgi payt)

Lamborghini (2010-hozirgi payt)

Land Rover

Lincoln (1991-hozirgi payt)

Maserati (1998-hozirgi payt)

Mastretta (1989-hozirgi payt)

Mazda (2005-hozirgi payt)

Mercedes-Benz (1984-hozirgi payt)

Mercury (1994-2011)

MINI (2002-hozirgi payt)

Mitsubishi (2003-hozirgi payt)

Nissan (1984-hozirgi payt)

Peugeot (1958-1962; 1997-hozirgi payt)

Pontiac (1994-2010)

Porsche (1995-hozirgi payt)

Radical

Renault (1963-1984; 2000-hozirgi payt)

Saab

SEAT (2001-hozirgi payt)

Smart (2001-hozirgi payt)

Suzuki (2005-hozirgi payt)

Toyota (2002-hozirgi payt)

Volkswagen (1954-hozirgi payt)

Volvo

Vuhl

## Adabiyotlar

### Manbalar

* Automóvil Panamericano . Mexican magazine (issues from October 1996 to October 2006). Retrieved 18-avgust 2006-yil.
* *4 Ruedas Magazine*. Mexican Magazine (issues from October 1996 to September 2006). retrieved 18-avgust 2006-yil.