David Cox (statistik)

**David Roxbee Cox** (****) (1924-yil 15-iyul, Birmingem, Angliya – 2022-yil 18-yanvar) – britaniyalik statistik. London Qirollik jamiyati (1973), AQSH Milliy fanlar akademiyasi (1988) va Amerika falsafiy jamiyatining (1990) xorijiy aʼzosi.

## Hayoti va ijodi

David Roxbee Cox 1924-yil 15-iyulda Birmingemda (Buyuk Britaniya) tugʻilgan va u yerda Handsworth oʻrta maktabida oʻqigan. (Aeronavtika muhandisi Garold R. Cox uzoq qarindoshi edi.) David Kembrijdagi Sent-Jon kollejida matematika boʻyicha magistrlik darajasini olgan. Kembrijda talaba boʻlgan vaqtini eslab, u tez-tez Garold Jeffreys va Jozef Oskar Irvinni eslatib oʻtadi. Janob Garold Jeffreys, FRS (1891-1989) matematik, statistik, geofizik va astronom edi. Uning „*[[Ehtimollar nazariyasi]]*“ (1939) kitobida Janob David hatto oxirgi seminarlarida ham ehtimollik haqidagi Bayes nuqtai nazaridan muhokama qilingan. Jeffreys, David Coxning karerasining dastlabki bosqichlarida eng sevimli mavzusi boʻlgan matematika, fizikani ham oʻrgangan. Oxir-oqibat u 1950-yillarning boshlarida statistik maʼlumotlarga eʼtibor qaratdi. Jozef Oskar Irvinga (1898-1982) kelsak, u 20-asrning uchinchi oʻrtalarida asosiy shaxs boʻlib, nazariy statistikani tibbiyotdagi qoʻllanmalar bilan bogʻlagan, bu sohada Janob David oʻqish davomida hurmat qilgan. Bundan tashqari, Irvin ham Pearson, ham Fisher bilan ishlagan juda kam sonli statistik olimlardan biri va XX asr statistikasi dunyosida bu kuchli shaxslar bilan samimiy munosabatlarni saqlab qola oldi. Menimcha, Jeffreys ham, Irvin ham Janob Davidning fikrlashiga ijobiy taʼsir qilgan. David Cox 1949-yilda Lids universitetida professor J. Genri Daniels, Fed va prof. Bernard Welch, RSS sanoat va qishloq xoʻjaligi tadqiqotlari boʻlimi asoschilari edi. Uning dissertatsiyasi „*Tolalar harakati nazariyasi*“ deb nomlangan.

### '''Quyida uning faoliyatidagi muhim maʼlumotlar roʻyxati keltirilgan:'''

# Royal Aircraft Establishment;
# Wool Industries Research Association of Science and Technology;
# Assistant Lecturer in Mathematics, University of Cambridge;
# Visiting University of North Carolina, Princeton, and Berkeley;
# Reader in Statistics, Birkbeck College, London;
# Professor of Statistics, Birkbeck College, London;
# Member of Technical Staff, Bell Laboratories;
# Professor of Statistics, Imperial College of Science and Technology, London;
# Head of Department of Mathematics, Imperial College;
# JanobC Senior Research Fellow;
# Warden, Nuffield College, Oxford;
# Honorary Fellow of Nuffield College.

David Cox 1947-yilda Joys Drummond bilan turmush qurgan va ularning toʻrt farzandi bor. U 1985-yilda ritsar unvoniga sazovor boʻlgan va 2010-yilda Qirollik jamiyatining mukofotining medaliga sazovor boʻlgan.

David Cox Qirollik statistika jamiyati (1980-82) va Xalqaro statistika instituti (1995-97) prezidenti lavozimlarida ishlagan. Shu lavozimda u Istanbuldagi ISIning 51-sessiyasida uchrashish va Afinada oʻtkazilgan sanoat statistikasi boʻyicha sunʼiy yoʻldosh konferensiyasini batafsil muhokama qilish sharafiga muyassar boʻlgan; 1949-yilda u oʻzining birinchi ikkita maqolasini (sanoat muammolariga oid doktorlik dissertatsiyasining bir qismi) va sifat nazorati gʻoyalarini muhokama qildi. 1998-yilda Gretsiyaga, Biznes va iqtisodiyot universitetining, statistika fakultetiga tashrif buyurdi va u yerda faxriy doktor unvoniga sazovor boʻldi. Janob David Coxning 384 ga yaqin nashrlarining toʻliq roʻyxatini Internetdan topish mumkin.

David Cox bir qancha taniqli statistik olimlarga rahbarlik qilgan, jumladan David Xinkli (u bilan birga 1974-yilda nazariy statistikani nashr etgan), Piter Makkullag (1983-yilda ISI Karl Pearson mukofoti laureati), Genri Uin (dizayn nazariyasi boʻyicha; Uin birinchi RSS boʻlgan). Janob David koʻplab ilg'or maqolalar muallifi boʻlib, ular statistik asoslar va real hayot muammolariga tegishli yechimlarni taqdim etadi. Koʻpchiligimiz uning bir qator tushunchalari va usullari, jumladan Cox jarayoni, Cox modellari va Cox qoʻllanmasi bilan ishlaganmiz. Coxning 1972-yilda chop etilgan „*Omon qolish tahlili*“ maqolasi Qirollik Statistik Jamiyatining iqtiboslarini 26% dan ortigʻini tashkil etadi, bu 50 000 dan ortiq iqtiboslarni tashkil etadi! U statistika boʻyicha Xalqaro mukofotga sazovor boʻlgan.

## Nashrlari

Cox 300 dan ortiq maqola va kitoblar yozgan yoki hammualliflik qilgan. 1966-yildan 1991-yilgacha *Biometrika* muharriri boʻlgan.  Uning kitoblari quyidagicha:

* Planning of experiments (1958)
* Queues (Methuen, 1961). With Walter L. Smith
* Renewal Theory (Methuen, 1962).
* The theory of stochastic processes (1965). With Hilton David Miller
* Analysis of binary data (1969). With Joyce Snell
* Theoretical statistics (1974). With D. V. Hinkley
* Problems and Solutions in Theoretical Statistics (1978). With D. V. Hinkley
* Point Processes (Chapman & Hall/CRC, 1980). With Valerie Isham
* Applied statistics, principles and examples (Chapman & Hall/CRC, 1981). With Joyce Snell
* Analysis of survival data (Chapman & Hall/CRC, 1984). With David Oakes
* Asymptotic techniques for use in statistics. (1989) With Ole E. Barndorff-Nielsen
* Inference and asymptotics (Chapman & Hall/CRC, 1994). With Ole E. Barndorff-Nielsen
* Multivariate dependencies: models, analysis and interpretation (Chapman & Hall, 1995). With Nanny Wermuth
* The theory of design of experiments. (Chapman & Hall/CRC, 2000). With Nancy M. Reid
* Complex stochastic systems (Chapman & Hall/CRC, 2000). With Ole E. Barndorff-Nielsen and Claudia Klüppelberg
* Components of variance (Chapman & Hall/CRC, 2003). With P. J. Solomon
* Principles of Statistical Inference (Cambridge University Press, 2006). ISBN 978-0-521-68567-2
* Selected Statistical Papers of Sir David Cox 2 Volume Set
* Principles of Applied Statistics (CUP). With Christl A. Donnelly

## Manbalar