open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Namitha

**Namitha Vankawala** hind aktrisasi va modeli boʻlib, asosan Tamil, Telugu va Kannada filmlarida suratga tushgan. U Tamil Nadu shtatidagi Bhartiya Janata partiyasining (BJP) shtat ijrochi aʼzosi sifatida xizmat qiladi.

## Faoliyati
Oʻz faoliyatini goʻzallik tanlovi ishtirokchisi sifatida boshlagan Namitha 1998-yilda 17 yoshida Miss Surat tojini qoʻlga kiritgan. U 2001-yilgi Hindiston goʻzali tanlovida ishtirok etgan va uchinchi-ikkinchi oʻrinni egallagan, bu paytda Celina Jaitliey esa Miss Hindiston tojiga sazovor boʻlgan. Tanlov davomida kelib tushgan reklama uchun suratga tushish takliflari uni Mumbayga koʻchib oʻtishga undadi va keyinchalik u faoliyatining boshida Himani kremi va qoʻl sovuni, Arun muzqaymoqlari, Manikchand Gutka va Nil oʻsimlik shampunu kabi bir qator televideniye reklamalarida suratga tushgan. Hind kino sanoatida muvaffaqiyatga erisha olmagani uchun u ingliz adabiyoti kursiga yozilgan va keyin Surat filmiga qaytishni oʻylagan. Ammo telegu filmini tanlanganidan soʻng, u Sreenu Vaitlaning *Sontham* (2002) oʻsmirlar uchun romantik filmida aktyorlik debyutini qilgan. Uning navbatdagi filmi, Saranning Venkatesh bilan rol ijro etishi kerak boʻlgan katta byudjetli *Gemeni* (2002) filmi uning eʼtiborini tortgan va uning Marvardi qizi obrazi tanqidchilarning eʼtirofiga sazovor boʻlgan. U qisqa vaqt ichida oʻziga „Bhairavi“ sahna nomini bergan edi, lekin keyinchalik asl nomiga qaytib olgan.

2000-yillarning oʻrtalarida u oʻzining yetuk koʻrinishi va baland boʻyli kadri bilan tezda tamil tilidagi filmlarda mashhur boʻlib ketgan, bu esa kino ijodkorlarini Vijayakanth, Sathyaraj, Arjun, Parthiban, Sundar C va Sarathkumar kabi keksa aktyorlarni u bilan suratga tushishga undagan. U bunday aktyorlar bilan bir qator tijoriy jangovar filmlarda, jumladan *Aai* (2005), *Chanakya* (2005) va *Aanai* (2005) filmlarida rollarni ijro etgan. U muntazam ravishda katta aktyorlar bilan komediya filmlarida, jumladan, Siddiqning *Engal Anna* (2004) va Sakthi Chidambaramning oltita komediya dramalarida rol oʻynagan. Bu davrda u oʻzining birinchi hind filmi *Love Ke Chakkar Meinda* paydo boʻlgan, *Namitha I Love You* nomli Kannda filmida ishlagan va keyinchalik 2008-yilda *Kamasutra Nights* nomi bilan chiqarilgan *Maya* ingliz filmi uchun suratga tushgan. 2007-yilda u Tamil kinosining ikkita yetakchi yosh aktyorlari bilan ishlash imkoniga ega boʻlgan, ular mos ravishda AR Rahman musiqiy filmida Vijay bilan — Ajagiya *Tamil Magan* (2007) va Vishnuvardxanning *Billa* (2007) gangster filmida Ajith Kumar bilan birga rol oʻynagan. Davr oxiriga kelib, Namitha Tamilnaduda filmlardagi jozibali koʻrinishlari natijasida ommaviy axborot vositalari uni muntazam ravishda hisobotlarda namoyish etishga intilishgan.

## Siyosat
2019-yilda Namitha aktyor Radha Ravi bilan birga Chennayda partiya prezidenti JP Nadda ishtirokida Bharatiya Janata partiyasiga qoʻshilgan. 2020-yil iyul oyida, BJP kompaniyasiga qoʻshilganidan 8 oy oʻtgach, Namitha Tamil Nadudagi BJP ijrochi aʼzolaridan biri etib tayinlangan.

## Filmografiyasi

## Manbalar
Malou Ejdesgaard

**Malou Ejdesgaard** (1991-yil 13-martda tugʻilgan) — nafaqadagi daniyalik tennischi. U 2010-yildan dan 2014-yilda nafaqaga chiqishiga qadar *Daniya Fed Cup* jamoasi aʼzosi edi.

## Professional karyerasi
Ejdesgaard WTA turniridagi debyutini 2007-yil Nordic Light Open saralash bosqichida oʻtkazdi, ammo mahalliy futbolchi Aleksandra Srdinovichga 4:6, 4:6 hisobida yutqazdi. 2008-yilda China Open saralash bosqichining birinchi bosqichida u Chjan Shuayga 1-6, 2-6 hisobida yutqazgan. U 2008-yilgi Daniya ochiq chempionatida qatnashish uchun joker belgisini oldi va birinchi raundda Jasmina Tinjichga yutqazdi.

### 2010
2010-yil aprel oyida Ejdesgaard MPS guruhi chempionatining birinchi saralash bosqichida Arina Rodionovaga 3-6, 6-7 hisobida yutqazadi. Shuningdek, u Slovenia Open turnirida ishtirok eta olmadi. U oʻzining professional yakkalik bahslarida debyutini WTA Tour Daniya ochiq chempionati musobaqasida oʻtkazadi va birinchi raundda Tatyana Malekga 0:6, 1:6 hisobida yutqazadi. Ejdesgaard 2010-yilda toʻrtta 10 ming dollarlik juftlik turnirida gʻolib chiqadi. U sentyabr oyida mavsum oxirida tizzasidan jarohat oladi, ammo toʻliq tuzalib ketdi va 2011-yil may oyida ITF musobaqasida tennis oʻynashga qaytadi.

### 2011
Ejdesgaard yana bir bor Daniya ochiq chempionatida oʻynash uchun joker belgi oldi, ammo birinchi turda Bethani Mattek-Sandsga yutqazdi. U ITF pallasida juftlik oʻyinlarida eng muvaffaqiyatli boʻldi va Alkobasa va Valyadoliddagi musobaqalarni oʻz ichiga olgan bir qator juftliklar unvonlarini qoʻlga kiritdi.

### 2012
Toʻrtinchi marta u Daniya ochiq chempionatida joker belgisini qoʻlga kiritdi, ammo birinchi bosqichda Alize Kornet tomonidan ikki marta magʻlubiyatga uchradi. U Réka Luka Jani bilan Aschaffenburgda boʻlib oʻtgan ITF musobaqasining juftlik bahslarida finalga chiqdi va Florensiya Molinero va Stefani Vogtga yutqazdi.

### 2014
11-may kuni Ejdesgaard gastroldan ketganini eʼlon qiladi, u faqat milliy va klub oʻyinlarida oʻynashini aytadi.

## Shaxsiy hayoti
Ejdesgaard dunyoning 1-raqamli tennischisi Karolin Voznyackining yaqin doʻsti, uning daniyalik jamoadoshi va u bilan WTA Tour turnirlarida ham ishtirok etadi. Ular 2012-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlariga juftlik bahslarida yoʻllanma olishga harakat qilishdi. Ejdesgaard Voznyacki bilan beshta turnirda — 2008-yilda Odenseda, 2010-yilda Ponte Vedra Beach, Charleston va Kopengagenda va 2011-yilda Kopengagenda oʻynagan. Ular birinchi davrada, ikkinchi davrada esa ikki marta magʻlub boʻlishdi.

## ITF finali

### Yakka bahslar: 1 (0-1)

#### Yakka bahslar

#### Dubllar

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Namitha Pramod

**Namitha Pramod** (1996-yil 19-sentyabrda tugʻilgan) hind aktrisasi boʻlib, u asosan Malayalam filmlarida suratga tushadi. U oʻzining aktyorlik debyutini malayalam tilidagi *Puthiya Theerangal* filmida qilgan.

U Puthiya Theerangal (2012), *Sound Thoma* (2013), *Pullipulikalum Aattinkuttiyum* (2013), *Vikramadithyan* (2014), *Villali Veeran* (2014), *Chandrettan Evideya* (2015), *Amar Akbar Antony* (2015) kabi super hit filmlarda suratga tushgan.

## Yoshlik davri va taʼlimi
Namitha Pramod Tiruvananthapuramda tugʻilgan. Uning otasi biznesmen, onasi uy bekasi. Uning singlisi Axita Pramod. U Tiruvananthapuramdagi Karmel qizlar oliy oʻrta maktabida oʻqigan. U Kochi shahridagi Sent Tereza kollejida sotsiologiya boʻyicha bakalavr darajasini olish uchun taʼlim olgan.

## Faoliyati
Namitha *Vellankanni Mathavu*, Amme *Devi* va *Ente Manasa* Puthri filmlarida harakat qilib, aktyorlik faoliyatini boshlagan. U Rajesh Pillaining tanqidiy eʼtirof etilgan *Traffic* filmida debyut qilgan. *Puthiya Theerangalning* navbatdagi filmida u Nivin Pauliga qarshi baliqchi ayol rolini oʻynagan. Undan keyin Dileep bilan *Sound Thoma* va Kunchacko Boban bilan *Pullipulikalum Aattinkuttiyum* filmida koʻproq bosh rollarni ijro etgan va filmda u Mohiniyattam raqqosi rolini oʻynagan. U Mohiniyattamda oʻqitilmagan boʻlsada, toʻrt kun davomida Saranya Moxanning Alappujadagi raqs maktabida raqs darslarini oʻrgangan. Ikkala film ham muvaffaqiyatli boʻlib, Malayalamda 2013-yilgi eng yaxshi yulduz (ayol) sifatida tanlangan.

2014-yilda, u birinchi bor *En Kadhal Pudhithu* filmida koʻrilgan. Lal Josening *Vikramadithyan* filmida u Konkani qizi Dipika rolini oʻynaydi, bu esa undan Konkani tilida bir necha satr gapirishni talab qilgan, bu til ilgari u hech qachon foydalanmagan til edi. Uning navbatdagi filmi *Villali Veeran*, u yana bir bor Dileep bilan bogʻlangan, filmda u reklama rejissyori rolini oʻynagan. 2014-yilda uning soʻnggi chiqishi *Ormayundo Ee Mukham* boʻlib, u Vineeth Sreenivasan bilan birga oʻynagan romantik drama edi. Uning 2015-yildagi birinchi relizi Chandrettan Evideya boʻlib, u yerda Dilip va Anusri bilan birga Dr.Gethanjali rolini oʻynagan. Uning ijrosi tanqidchilar tomonidan olqishlangan va u Filmfare mukofotida „Eng yaxshi yordamchi ayol roli“ sifatida birinchi nominatsiyasini olgan.

U Bhima Jewelers, Frensis Alukkas va Ripple Tea kompaniyalarining koʻplab reklama roliklarida rol oʻynagan. U *Asianetda Ningalkkum Aakaam Kodeeshwaran realiti* — shousida ishtirok etgan.

## Filmografiyasi

### Filmlarda

## Manbalar
Yelena Belova

**Elena Belova** (, 1985-yil 6-mayda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik darvozabonlar murabbiyi va darvozabon sifatida oʻynagan sobiq futbolchi hisoblanadi. U Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi aʼzosi boʻlgan edi.

## Xalqaro martabasi
Belova 2010-yilgi ayollar oʻrtasidagi Osiyo kubogi saralash bosqichida Oʻzbekiston terma jamoasi safida ishtirok etgan.

## Yana qarang
* Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi futbolchilari roʻyxati

## Manbalar
Nadejda Gumerova

**Nadejda Grigoryevna Gumerova** (1949-yil 1-yanvarda) – sovet va qozogʻistonlik sportchi, yugurish marafonlari va ultramarafonlari boʻyicha mutaxassis. U 1980-yillarda SSSR yengil atletika terma jamoasida oʻynagan, Moskvadagi yaxshi niyat oʻyinlari chempioni, marafon boʻyicha Yevropa kubogi gʻolibi, 100 km masofaga yugurish boʻyicha SSSR va Qozogʻistonning amaldagi rekordchisi. Changʻi va biatlon boʻyicha Rossiya Paralimpiya terma jamoasining murabbiyi sifatida ham tanilgan.

## Hayoti
1949-yil 1-yanvarda Qozogʻiston SSR Sharqiy Qozogʻiston viloyati Glubokovskiy tumani Malo-Ubinka qishlogʻida tugʻilgan.

U Ust-Kamenogorskda changʻi sporti va yengil atletika bilan shugʻullangan, Ust-Kamenogorsk yoʻl qurilish institutini (1971-yil) va Ust-Kamenogorsk pedagogika institutini (1978) tamomlagan

U Butunittifoq darajasidagi birinchi jiddiy muvaffaqiyatiga 1980-yilgi mavsumda, Ujgorodda boʻlib oʻtgan SSSR marafon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritganida erishdi.

1981-yilda Sovet terma jamoasi tarkibida Agen shahrida boʻlib oʻtgan marafonda Yevropa kubogida bronza medalini qoʻlga kiritdi

1982-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan SSSR marafon chempionatida bronza medali sovrindori boʻldi, xuddi shu yoʻnalish boʻyicha Afinadagi Yevropa chempionatida kuchli yigirmatalikni yopdi,Nyu-York marafonida sakkizinchi oʻrinni egalladi va jahon mavsumining 23-natijasini koʻrsatdi – 2:35:37.

1983-yilda u Laredodagi marafonda Yevropa kubogini qoʻlga kiritdi.

1985-yilda, boshqa narsalar qatorida, u Jenevada marafonda gʻolib chiqdi,Rimda boʻlib oʻtgan Yevropa marafon kubogida 13-oʻrinni egalladi.

1986-yilda u Jenevada boʻlib oʻtgan marafonda yana eng yaxshi boʻldi, shaxsiy rekordi 2:33:35 bilan Moskvada boʻlib oʻtgan Yaxshi niyat oʻyinlari doirasidagi marafon poygasida gʻolib chiqdi (va bu yerda oʻtkazilgan SSSR chempionati gʻolibi boʻldi), Shtutgartdagi Yevropa chempionatida u qochib ketdi

1990-yilda u Sietldagi xayrixohlik oʻyinlarida marafonda oltinchi,Nyu-Yorkdagi marafonda 20-oʻrinni egalladi.

1991-yil may oyida u Italiyaning Faenza shahrida boʻlib oʻtgan 100 km del Passatore poygasida ikkinchi boʻldi-u 100 km masofani 8:05:47da bosib oʻtdi va shu bilan hech qachon hech kimdan oshmagan Butunittifoq rekordini oʻrnatdi.

1993-yil iyun oyida Belgiyadagi Torudagi De Nacht van Vlaanderen musobaqasida u oʻz natijasini 100 km ga yaxshiladi-7:46:44. Bu safar ham Qozogʻiston milliy rekordi boʻlib qolmoqda.

U professional sportchi sifatidagi faoliyatini 1994-yil mavsumi oxirida yakunladi.

1997-yilda turmush oʻrtogʻi Amir Abubakirovich Gumerov bilan birgalikda Boshqirdistonning Belebey shahriga doimiy ravishda koʻchib oʻtdi.2002-yildan Rossiya paralimpiya changʻisi va biatlon jamoasida murabbiy,2003-yildan Belebey bolalar va oʻsmirlar sport maktabida murabbiy-oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Uning shogirdlari orasida Rustam Garifullin, Azat Karachurin, Kirill Mixaylov va boshqa mashhur sportchilar bor. U „Bashqirdiston Respublikasiga xizmatlari uchun“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Feruza Boboxoʻjayeva

**Feruza Boboxoʻjayeva** (; 1999-yil 5-oktyabrda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik futbolchi, ayollar chempionatining „Sevinch“ klubida hujumchi sifatida oʻynagan. U Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi aʼzosi hisoblangan.

## Xalqaro martabasi
Boboxoʻjayeva 2018-yilgi CAFA  ayollar chempionati musobaqasida Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan.

## Yana qarang

* Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi futbolchilari roʻyxati

## Manbalar
Nóra Medvegy

**Nóra Medvegy** (1977-yil 29-martda tugʻilgan) — vengriyalik shaxmatchi. U xalqaro shaxmat ustasi (2005-yil) va ayol grossmeyster (2002-yil) unvonlariga ega. Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Vengriya chempionatining ikki karra gʻolibi (1995-yil va 1999-yil).

## Faoliyati
1994-yilda Nóra Medvegy 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Vengriya chempionatida gʻolib chiqdi. U turli yosh toifalarida shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati va yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida bir necha bor Vengriya nomidan qatnashgan. 1995-yilda 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida oʻtkazilgan, shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan. 90-yillarning oʻrtalaridan boshlab Nóra Medvegy Vengriyaning yetakchi shaxmatchilaridan biri hisoblanadi. Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Vengriya chempionatining koʻp marotaba ishtirokchisi boʻlib, u 2 ta oltin (1995-yil va 1999-yil), 2 ta kumush (2003-yil va 2007-yil) va 2 ta bronza (1997-yil va 2002-yil) medallarini qoʻlga kiritgan. 2002-yilda Budapeshtda boʻlib oʻtgan „*Elekes“* xalqaro shaxmat turnirida birinchi oʻrinni egalladi. 2003-yilda u Gibraltar shaxmat festivalida „*GibTelecom Masters“* ochiq turnirida eng yaxshi ayol shaxmatchi boʻlgan.

Nóra Medvegy Vengriya terma jamoasi safida ayollar oʻrtasidagi shaxmat Olimpiadalarida ishtirok etgan. Jumladan;

* 1996-yilda Yerevanda oʻtkazilgan 32-shaxmat Olimpiadasida uchinchi oʻrinni egalladi (1 ta gʻalaba, 2 ta durang va 2 ta magʻlubiyat),
* 1998-yilda Elista shahridagi 33-shaxmat Olimpiadasida birinchi oʻrinni egalladi (5 ta gʻalaba, 1 ta durang va 1 ta magʻlubiyat),

Nóra Medvegy Vengriya terma jamoasi safida shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida ham ishtirok etgan. Jumladan;

* 2005-yilda Goteborgda oʻtkazilgan 6-jamoaviy Yevropa chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi (1 ta gʻalaba, 1 ta durang va 4 ta magʻlubiyat),

2002-yilda u FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvoniga sazovor boʻldi va uch yildan soʻng FIDE xalqaro shaxmat ustasi (IM) unvonini oldi.

Nóra Medvegy vengriyalik shaxmatchi va grossmeyster (GM) Zoltan Gyimese bilan turmush qurgan.

## Manbalar
Zeki Rıza Sporel

**Zeki Riza Sporel** (1898-yil 28-fevral — 1969-yil 3-noyabr) — turk futbolchisi . U oʻz faoliyatini Fenerbahche va Turkiya milliy futbol jamoasida hujumchi sifatida oʻtkazgan. Faoliyati Fenerbahche yoshlar jamoalarida boshlanib, kattalar jamoasiga koʻtarilgunga qadar davom etgan. Zeki butun faoliyatini klubda oʻtkazgan va koʻplab rekordlarni qayd etgan. U Turkiya terma jamoasi safida gol urgan birinchi futbolchiga aylangan. U koʻpincha turk futboli tarixidagi eng yaxshi hujumchilardan biri sifatida tilga olinadi. 1946-yilda Demokratlar partiyasiga aʼzo boʻlgach, siyosatda ham faol boʻlgan.

Zeki Riza Hasan Komil Sporelning ukasi edi, u ham Fenerbahche SK jamoasida oʻynagan va klub prezident boʻlib ishlagan.

## Klubdagi faoliyati
1898-yilda Istanbulda tugʻilgan Zekining faoliyati Fenerbahche yoshlar tizimida boshlangan va u yerda uch yil oʻtkazgan. U 1915—1916-yilgi mavsumda oʻn sakkiz yoshida kattalar tarkibiga koʻtarilgan. Uning chap oyogʻi ajoyib oʻynardi, shu sababdan oʻng oyogʻi va boshini deyarli ishlatmagan. Zeki Fenerbahcheda koʻplab gol urish boʻyicha rekordlarni oʻrnatgan, shu jumladan bitta oʻyinda eng koʻp gol va eng tez gol rekordlari ham Zekiga tegishlidur. 1931-yil 13-fevralda Fenerbahche Üsküdar Anadolu ustidan 16-0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda Zeki rekord sakkizta gol muallifiga aylangan. Uning samarali gol urish qobiliyati uni bilan *Üstad* (Usta) deb nomlanishiga olib kelgan. Uning butun faoliyati Fenerbahcheda oʻtgan va oʻn sakkiz yillik faoliyatdan soʻng 1934-yilda nafaqaga chiqgan. Zekining Galatasaraydagi natijasi 352 oʻyinda 470 gol boʻlib bu mutloq rekord hisoblanadi. Agar terma jamoadagi va boshqa klublardagi gollari qoʻshib hisoblansa, gollarning umumiy soni 800 dan oshgan.

## Xalqaro faoliyati
Turkiyaning birinchi milliy futbol jamoasi aʼzosi Zeki, mamlakatning ilk xalqaro oʻyinida Ruminiyaga qarshi maydonga tushgan va gol urgan. U ikkinchi boʻlimda ikkinchi gol bilan oʻyinni yakunlagan. Oʻn oltita oʻyinda gʻalaba qozongan Zeki jamoani oʻn marta sardor sifatida maydonga olib tushgan va 15 ta gol urgan. 1924-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari va 1928-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ham Turkiya terma jamoasi safida oʻynagan.

## Faoliyat statistikasi

### Xalqaro maydondagi gollar

## Yutuqlar

* **Turkiya futbol chempionati (1):** 1933-yil
* **Istanbul futbol ligasi (4):** 1920-21, 1922-23, 1929-30, 1932-33
* **Istanbul Juma Ligasi (2):** 1920-21, 1922-23
* **Istanbul qalqoni (1):** 1930-yil
* **General Harrington kubogi (1):** 1923-yil

*

## Manbalar
Sophie Milliet

**Sophie Milliet** (1983-yil 2-noyabrda Marselda tugʻilgan) — fransiyalik shaxmatchi. U ayollar oʻrtasida olti karra mamlakat chempioni (2003-yil, 2008-yil, 2009-yil, 2011-yil, 2016-yil va 2017-yil). U 2009-yil mart oyida Fransiya klublar chempionati (2005), Lenzerheidedagi Shveysariya chempionati (2006-yil) va „Béthune Open“da (2008-yil) birinchi oʻrinni qoʻlga kiritib, Xalqaro shaxmat ustasi unvoniga sazovor boʻldi.

## Faoliyati
U toʻrt yoshida shaxmat oʻynashni oʻrgangan. Uning oʻn yetti yoshida Elo reytingi 2100 ballga chiqdi. Shunday qilib, u 2000-yilda Dublinda boʻlib oʻtgan, Faber kubogida fransuz qizlari jamoasida yuqori taxtada oʻynadi va musobaqada jamoasi gʻalaba qozonishga hissa qoʻshdi.

Biroq, 2003-yilda Aix-les-Bainsda u oʻzining eng katta muvaffaqiyatini koʻrsatdi va 11-sentyabrda Fransiya ayollar chempionatida gʻalaba qozondi. Natijada uning oʻsha yili berilgan Ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega boʻlishini tasdiqladi. 2004-yilgi tadbirda u oʻzining oldingi muvaffaqiyatini takrorlashga yaqin keldi, bir muncha vaqt Val d’Isèredagi musobaqada yetakchilik qildi va natijada Almira Skripchenkodan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. Ushbu tanlov tufayli u koʻplab reyting ochkolarini qoʻlga kiritdi.

2006-yilda u Lenzerheideda boʻlib oʻtgan Shveysariya ochiq chempionatida ishtirok etdi va ishonchli uchinchi oʻrinni egalladi. Boku 2007-yilgi Xalqaro xotin-qizlar musobaqasida qatnashib, u qiyin sinovga duch keldi, dastlabki 3 oʻyinida magʻlub boʻldi, keyin esa mohirlik bilan birinchi toifadagi 4/9 oʻyiniga koʻtarildi.

Fransiya chempionati 2007-yilda Aix-les-Bainsga qaytdi va u yana birinchi oʻrinni egalladi, bu safar Silvia Collas bilan teng ochkolar toʻpladi. Chempionni aniqlash uchun tezkor pley-offdan foydalanildi va Milliet qiyinchilik bilan imkoniyatni boy berdi. 2008-yilda Pauda u Fransiya ayollar chempionatida ikkinchi gʻalabani qoʻlga kiritdi. 2009-yilda Nimeseda u 7/10 hisobida uchinchi chempionlikni qoʻlga kiritdi.

2015-yil oktyabr oyida Milliet Bayrutda Oʻrta yer dengizi ayollar chempioni boʻldi.

2016—2017-yillarda Agenda u ikkinchi oʻrindagi Sesil Haussernotdan 2,5 ochko yuqoriroq natijani qayd etganidan soʻng, Fransiya ayollar milliy chempionatida yana gʻolib chiqdi.

Jamoaviy shaxmatning faol vakili boʻlgan, Milliet 2004—2006-yillardagi shaxmat olimpiadalarida Fransiyani himoya qildi. Shuningdek, u 2003-yil, 2005-yil va 2007-yillardagi shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatlarida qatnashgan. Ligadagi shaxmat oʻyinchisi sifatida, u juda faol va Fransiya milliy musobaqasida uchta jamoada ishtirok etgan. *[[Bischwiller]]*, *Clichy* va oxirgi marta, *Monpellierda qatnshgan*. 2003—2005-yillar orasida, u Germaniya Ayollar Bundesligasiga tez-tez tashrif buyurgan va Buyuk Britaniyaning „4NCL“ga nisbatan vaqti-vaqti bilan 2007—2008-yilgi mavsumida asosan ayollardan iborat „*Magʻrurlik va xurofot*“ jamoasida oʻynagan.

## Manbalar

## Havolalar

* Sophie Milliet
Konstantin Safronov

**Konstantin Nikolaevich Safronov**—qozogʻistonlik sportchi, uzunlikka sakrash boʻyicha mutaxassis. 2003—2015-yillarda yengil atletika boʻyicha Qozogʻiston terma jamoasi safida toʻp surgan, yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlarining bronza medalini qoʻlga kiritgan, mamlakat chempionatlarining koʻp karra gʻolibi va medal sovrindori, qator yirik xalqaro musobaqalar, jumladan, 2009-yilda Berlin va 2013-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan jahon chempionati ishtirokchisi.

## Biografiyasi
Konstantin Safronov 1987-yil 2-sentyabrda tugʻilgan. Pavlodarda yashagan va oʻqigan.

U birinchi marta 2003-yilgi mavsumda Qozogʻiston terma jamoasiga qoʻshilgan va Sherbruk shahrida oʻtkazilgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida qatnashgan, uzunlikka va uch hatlab sakrash musobaqalarida qatnashganida, yengil atletika boʻyicha xalqaro miqyosda oʻzini tanitdi

2005-yilda Incheondagi Osiyo chempionati va Bangkokdagi Yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlarida uzunlikka sakrash boʻyicha start oldi

2006-yilda Pekindagi oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida sakrab chiqdi, Dohadagi Osiyo oʻyinlarida 12-oʻrinni egalladi.

2007-yilda Ammanda boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida beshinchi, Bangkokdagi Universiadada oltinchi,Makaodagi Yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlarida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2008-yili Dohada oʻtkazilgan yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida uzunlikka sakrashda beshinchi oʻrinni egalladi.

2009-yilda u Berlindagi jahon chempionatida, Guanchjoudagi Osiyo chempionatida va Xanoydagi Yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlarida koʻrsatgan natijalari bilan eʼtiborga olindi-ikkinchi holatda u ettinchi oʻrinni egalladi.

2010-yilda Guanchjouda boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida u sakkizinchi boʻlgan.

2011-yilda Kobedagi Osiyo chempionatida u sakkizinchi natijani koʻrsatgan boʻlsa,Shenchjendagi Universiadada barcha urinishlar muvaffaqiyatsizlikka uchragan va natijasiz qolgan.

2012-yili Xanchjouda oʻtkazilgan yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida u oltinchi oʻrinni egalladi

2013-yil iyun oyida Olma-Otadagi musobaqalarda uzunlikka sakrash boʻyicha oʻzining shaxsiy rekordini oʻrnatdi - 8,10 metr. U Moskvadagi jahon chempionatida qatnashib, 7,47 ball bilan finalga chiqa olmadi.

2014-yilda Xanchjoudagi yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida beshinchi,Incheondagi Osiyo oʻyinlarida sakkizinchi oʻrinni egalladi.

2015-yilda Uxandagi Osiyo chempionatida sakkizinchi oʻrinni egalladi,Kvanjuda boʻlib oʻtgan Universiadada ishtirok etdi.

U 2017-yilgi mavsum oxirida sport karerasini yakunladi.

Katta sport yutuqlari uchun unga „Qozogʻiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi“ faxriy unvoni berilgan.

Xotini Olga Safronova (Bludova) — qozoq sprinteri.

## Manbalar
Nandita Swetha

**Swetha** (1990-yil 30-aprelda tugʻilgan), **Nandita Svetha** nomi bilan tanilgan, hind aktrisasi, model, raqqosa va ommaviy axborot vositalari shaxsi boʻlib, asosan tamil va telugu tillarida suratga tushadi. Svetha shuningdek, Kannada kino sanoatida 2008-yilda *Nanda loves Nanditha* filmida rol ijro etgan. Keyinchalik u *Tamil 2012* komediya filmi *Attakathida* aktyorlik debyutini qilgan. U Telugu tilidagi debyutini 2016-yilda qoʻrqinchli komediya filmi *Ekkadiki Pothavu Chinnavada* qilgan.

## Faoliyati

Swetha oʻz faoliyatini maktabda oʻqiyotganda Udaya musiqasida VJ sifatida boshlagan. U aktyorlik faoliyatini 2008-yilda Kannada filmida *Nanda loves Nanditha* filmida boshlagan. Uning filmdagi qahramoni Nandita deb nomlangan, keyinchalik u bu ismni oʻzining ekran nomi sifatida qabul qilgan. 2012-yilda uning birinchi filmi Pa. Ranjith tomonidan suratga olingan *Attakati* tamil filmi edi. Uning chiqishlari yuqori baholangan. U Durai Senthilkumar rejissyorligidagi *Etir Neechal* (2013) filmida sportchi sifatida suratga tushgan. U Idharkuthane Aasaipattai *Balakumara* (2013) komediyasida Vijay Sethupati bilan birga chennay qizi Kumudha rolida paydo boʻlgan.

2014-yilda uning *Mundaasupatti*, *Nalanum Nandhiniyum* va *Aindhaam Thalaimurai Sidha Vaidhiya Sigamani* nomli filmlari chiqqan. U „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktrisa“ sifatida Filmfare mukofotini qoʻlga kiritgan. 2017-yil dekabr oyida uning *Ulkuthu* filmi chiqqan. *Kalakalappu 2* (2018) da u mehmon koʻrinishida paydo boʻladi. Uning keyingi nashri *Kaathiruppor Pattiyal* (2018) va *Asuravadham* (2018) edi. Va ikkita telugu filmi, *Srinivasa Kalyanam* (2018) va *Bluff Master* (2018) da suratga tushgan. 2019-yilda u *Prema Katha Chitram 2*, *Devi 2*, *Abhinetri 2*, soʻngra *7* va *Kalki* trillerlari bilan qoʻrqinchli komediyalarda rol ijro etgan. 2020-yilda u *Taana* filmida ham paydo boʻlgan.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar
*
Anna Zatonskih

**Anna Zatonskix** (; 1978-yil 17-iyul) — Ukrainada tugʻilgan amerikalik shaxmatchi, xalqaro usta (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega. U ayollar oʻrtasida toʻrt karra AQSh chempioni, shuningdek, sobiq ittifoqda shaxmatchi ayollar ichida Ukraina chempioni.

## Karyerasi
1978-yil 17-iyulda Ukrainaning Mariupol shahrida (oʻsha paytda Sovet Ittifoqi tarkibida) tugʻilgan Zatonskih, shaxmatni besh yoshida ota-onasidan oʻrgangan, ularning ikkalasi ham kuchli shaxmatchilar edilar. Uning otasi Vitaliy taxminan 2300 ballga ega, onasi esa magistrlikka nomzod. Anna birinchi marta onasini 14 yoshida shaxmatda yutgan.

Zatonskih bir necha yosh toifalarida koʻplab unvonlarini qoʻlga kiritdi. 1999-yilda FIDE tomonidan WGM unvoniga sazovor boʻldi. U 2001-yilda ayollar oʻrtasidagi Ukraina chempionatida gʻolib boʻldi. Shuningdek, Ukrainada ikki marotaba ayollar shaxmat Olimpiadasida, 2000-yilda Istanbulda Bled-2002da va ikki marta Ayollar jamoasi Yevropa chempionatida, 1999-yil Batumi (u yerda kumush medalni qoʻlga kiritgan) va 2001-yilda Leonn turnirlarida qatnashgan.

Zatonskih 2004-yildan beri barcha ayollar olimpiadalarida va ayollar oʻrtasidagi uchta jahon chempionatlarida AQSh terma jamoasida oʻynagan. Uning jamoasi 2004-yilgi Olimpiadada jamoaviy kumush medalni, 2008-yilgi Olimpiadada esa bronza medalini qoʻlga kiritdi. Zatonskih shuningdek, 2008-yilgi Olimpiadada 1-taxtada oʻynab oltin medalni va 2017-yilgi ayollar jamoalari oʻrtasidagi jahon chempionatida bitta bortda kumush medalni qoʻlga kiritdi. Zatonskix 2006, 2008, 2009 va 2011-yillarda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi AQSh chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kirtigan. 2008-yilda u " Armageddon " formatida oʻtkazilgan pley-offda ayollar oʻrtasidagi turnirda amaldagi AQSh chempioni Irina Krushni magʻlub etdi.

## Shaxsiy hayoti
Zatonskihshaxmatchi Daniel Fridmanga turmushga chiqqan. Ularning Sofiya ismli qizi va Joshua ismli oʻgʻli bor.

## Manbalar
Nanda

**Nanda Karnataki** (1939-yil 8-yanvar — 2014-yil 25-mart) **Nanda** nomi bilan tanilgan, hind va marathi filmlarida suratga tushgan hind aktrisasi. Hind kinosidagi eng mashhur aktrisalardan biri sifatida uning faoliyati 30 yildan ortiq davom etgan va u *Chhoti Bahen*, *Dhool Ka Phool*, *Bhabhi*, *Kala Bazar*, *Kanoon*, *Hum Dono*, *Jab Jab Phool Khile*, *Gumnaam*, *Ittefaq*, *The Train* va *Prem Rog* filmlarida suratga tushgan.

## Faoliyati
Nanda 1948-yilda *Mandir* bilan debyut qilgan. Kumush ekranda u birinchi marta „Baby Nanda“ sifatida tan olingan. *Mandir*, *Jaggu* va *Angaarey* kabi filmlarda u 1948-yildan 1956-yilgacha bola aktrisa sifatida rol ijro etgan. Nandaning amakisi, taniqli kinorejissyor V. Shantaram Nandaga muvaffaqiyatli *Toofan Aur Diya* (1956) aka-singil dostonida rol berib, unga katta tanaffus bergan. Bu bir qator fojiali muvaffaqiyatsizliklarga ega, jumladan, qizning koʻrish qobiliyatini yoʻqotgan yetim akasi va opasi haqidagi doston edi. U oʻzining birinchi Filmfare mukofoti nominatsiyasini *Bhabhi* (1957) uchun „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktrisa“ sifatida olgan. U *Kala Bazarda* Dev Anand kabi yulduzlar orasida yordamchi rollarni oʻynadi va *Dhool Ka Phoolda* ikkinchi bosh rolni ijro etgan. Faoliyatining boshida u koʻplab marathi filmlarida rol oʻynagan. Bularga Kuldaivat, Shantaram Athavale rejissyori boʻlgan *Shevgyachyaa Shenga*, Raja Paranjpe rejissyori *Deoghar*, Yashvant Patekar rejissyori *Zalegele visrun jaa* va Hansa Vadkar bilan birga rol oʻynagan *Aai wina baal* filmlari kiradi. Nanda *Shevgyachyaa shenga* filmidagi roli uchun bosh vazir Javoharlal Neru tomonidan mukofotlangan.

U LV Prasadning *Chhoti Bahen* (1959) filmida bosh rolni ijro etgan. Film katta hit boʻlib, uni yulduzga aylantirgan. 1959-yilda film tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli boʻlgan. Keyin u Dev Anandning *Hum Dono* (1961) va *Teen Deviyan* filmidagi qahramonlaridan biri boʻlib bosh rollarni oʻynadi. Ikkala film ham xit deb eʼtirof etilgan. U BR Chopraning *Kanon* (1960) *qoʻshiqsiz*, oʻsha paytda kamdan-kam uchraydigan filmda bosh rolni ijro etgan.

## Filmografiyasi

## Manbalar
Fransuaza Barre-Sinoussi

,

**Fransuaza Barre-Sinoussi** (,Fransuaza Barre- [fʁɑ̃swaz baʁesinusi]; 1947-yil 30-iyul, Parij) - fransuz virusologi, 2008-yilgi tibbiyot va fiziologiya boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori boʻlib, u Xarald zur Xauzen va Lyuk Montanye bilan birga boʻlgan. Ikkinchi rahbarligida u 1983-yilda odamlarda orttirilgan immunitet tanqisligi sindromini keltirib chiqaradigan OIV retrovirusini kashf qilishda ishtirok etdi. Fransiya Fanlar Akademiyasi aʼzosi, AQSh Milliy Tibbiyot Akademiyasining xorijiy aʼzosi (2018). Doktor, Paster institutining nafaqadagi faxriy xodimi.

## Manbalar
Annie Wang

**Annie Wang** (2002-yil 18-mayda tugʻilgan) — amerikalik shaxmatchi ayol. Xalqaro usta unvoniga ega.

## Karyerasi
Wang shaxmat oʻynashni besh yoshida mahalliy bogʻdagi koʻrgazmada oʻynaganidan keyin boshlagan. 2014-yilda, 11 yoshida u Irina Krushning AQShdagi eng yosh milliy usta ayol rekordini yangiladi. Oʻsha yili u 2014-yilda 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida oʻtkazilgan Shimoliy Amerika yoshlar oʻrtasidagi shaxmat chempionatida 7½/9 ball bilan gʻolib boʻladi va FIDE xalqaro ayol ustasi unvoniga sazovor boʻldi.

Wang 2015-yilda birinchi marta shaxmat boʻyicha ayollar chempionatida qatnashgan; u bu turnirda 3½/11 ball toʻpladi va 9-oʻrinni egalladi. 2017-yilda Wang 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha 2017-yilgi jahon chempionatida 2589 ball bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi. Uning yakuniy 10½/11 balli ikkinchi oʻrinni egallagan oʻyinchidan ikki ochkoga koʻp edi. 2018-yilda Wang ayollar shaxmati boʻyicha AQSh chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi. U 8/11 ball bilan durang natijani qayd etdi, ammo pley-off oʻyinida Natsist Paikidziga unvonni boy berdi. U 2019-yilda ayollar shaxmati boʻyicha AQSh chempionatida ishtirok etdi va 7/11 ball toʻplab, 4-oʻrinni egalladi. 2019-yil avgust oyida, 16 yoshida, Wang Boliviyaning Kochabamba shahrida 20 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Pan-Amerika chempionatining ochiq qismida gʻolib chiqdi va unga xalqaro usta unvonini hamda birinchi GM normasini qoʻlga kiritdi.

2020-yilda u ayollar shaxmat boʻyicha AQSh chempionatida 4/11 hisobida 9-oʻrinni egalladi. 2021-yilda Wang oʻsmir qizlar oʻrtasidagi AQSh chempionatida 7/11 hisobida maydondan bir ochko hisobi bilan gʻolib boʻldi.

Wang hozirda Massachusets texnologiya institutida tahsil olmoqda va uni 2024-yilda bitiradi.

## Manbalar

## Havolalar
Nandita Das

**Nandita Das** (1969-yil 7-noyabrda tugʻilgan) — hind aktrisasi va rejissyori. U oʻn xil tilda 40 dan ortiq badiiy filmlarda rol oʻynagan. Das *Fire* (1996), *Earth* (1998), *Bawandar* (2000), Kannathil *Muthamittal* (2002), *Ajagi* (2002) *,* *Kamli* (2006) filmlarida paydo boʻlgan. Uning rejissyorlik debyuti *Firaaq* (2008), Toronto kinofestivalida premyerasi boʻlib, 50 dan ortiq festivallarda qatnashib, 20 dan ortiq mukofotni qoʻlga kiritgan. Uning rejissyor sifatidagi ikkinchi filmi *Manto* (2018) edi. 20-asr hind-pokistonlik qisqa hikoyalar yozuvchisi Sadat Hasan Manto hayotiga asoslangan film Kann kinofestivalining „Un Certain Regard“ boʻlimida namoyish etildi. 2019-yil sentabr oyida Das ikki daqiqalik „Indiaʼs Got Color“ musiqiy videosini ishlab chiqargan. Musiqiy video kolorizm masalasiga bagʻishlangan boʻlib, tomoshabinlarni Hindistonning rang-barangligini nishonlashga undaydi. Uning birinchi kitobi „Manto & I“ boʻlib, uning film yaratishdagi 6 yillik uzoq safari haqida hikoya qiladi. U „Listen to Her“ deb nomlangan qisqa metrajli filmni yozgan, rejissyorlik qilgan va rol oʻynagan, film oiladagi zoʻravonlik va ayollarning karantin paytida duch kelgan ortiqcha ish yukini yoritib bergan.

Das ikki marta Kann kinofestivalining hakamlar hay’atida ishlagan. 2005-yilda u Fatih Akin, Xaver Bardem, Salma Xayek, Benoit Jakko, Emir Kusturitsa, Toni Morrison, Agnes Varda va Jon Vu bilan birga asosiy tanlov hakamlar hay’atida ishlagan. 2013-yilda u Jeyn Kempion, Maji-da Abdi, Nikoletta Braschi va Semih Kaplanogʻlu bilan Cinéfondation va qisqa metrajli filmlar hay’ati aʼzosi boʻlgan.

## Faoliyati
Das Mrinal Sen, Adoor Gopalakrishnan, Shyam Benegal, Dipa Mehta va Mani Ratnam kabi rejissyorlar bilan 40 dan ortiq badiiy filmlarda rol oʻynagan. U aktyorlik faoliyatini Jana Natya Manch koʻcha teatri guruhida boshlagan. U rejissyor Dipa Mehtaning *Fire* (1996) va *Earth* (1998; Aamir Khan bilan birga), *Bavander* (rejissyor Jagmohan Mundhra) va *Naalu Pennungal* (rejissyor Adoor Gopalakrishnan) filmlaridagi rollari bilan tanilgan. Shuningdek, u Santosh Sivan rejissyori tomonidan suratga olingan Hind-Britaniya davri dramatik filmi *Before the Rains* filmida rol oʻynagan. U oʻn xil tilda filmlarda rol ijro etgan: ingliz, hind, bengal, malayalam, tamil, telugu, urdu, marati, odia va kannada.

Das *Between yhe Lines* (2014) nomli spektaklni hamkorlikda yozgan, rejissyorlik qilgan va unda rol ijro etgan. U *Khamosh!* *Adalat jaari hai* (2017) filmida ham suratga tushgan.

### Nutqiy ishtiroklari
Das Hindiston va xorijdagi turli platformalarda, shu jumladan MITda taniqli maʼruzachi boʻlgan,  va Tufts universitetida (2014-yilda, jamiyat va kinoda gender mavzusida) nutq soʻzlagan.

2016-yilda u TEDxWalledCity koʻrgazmasida „Zamonamizning eng katta ikkiyuzlamachiligi: qashshoqlikka boʻlgan munosabatimiz“ mavzusida TEDx da maʼruza qilgan. 2011-yilda u TEDxNarimanPoint da „Taʼlimdagi transformatsiya“ mavzusida nutq soʻzladi.

## Filmografiyasi

### Aktrisa sifatida

## Manbalar
Larisa Abramova

**Larisa Mixaylovna Abramova** (1957-yil 14-sentyabrda tugʻilgan,Mebelniy Makarovskiy tumani BASSR) — Sovet rus geobotanisti, biologiya fanlari doktori, professor, Rossiya Fanlar akademiyasining Ufa ilmiy markazining botanika bogʻi-institutining yovvoyi flora va oʻsimlik oʻsimliklari introduktsiyasi laboratoriyasi mudiri, yovvoyi tabiat Janubiy Ural florasi tadqiqotchisi.

## Biografiyasi
Larisa Mixaylovna Abramova 1957-yil 14-sentyabrda BASSR, Makarovskiy tumani, Mebelniy qishlogʻida (hozirgi Boshqirdiston, Sterlitamakskiy tumani, Belskoye qishlogʻida) tugʻilgan. 1974-yilda u Boshqird davlat universitetining biologiya fakultetiga oʻqishga kirdi, u yerda oʻqituvchisi geobotanik professor B.M.Mirkin boʻlgan. Biologiya fakultetini tamomlagandan soʻng, u Belorusiya davlat universitetining geobotanika laboratoriyasida ishlagan, yem-xashak yerlarini xaritalash va optimallashtirish boʻyicha ishlar olib bordi. 1987-yilda Estoniyaning Tartu universitetida „Boshqird MDH — Urallarining segetal oʻsimliklari (tasviriy-tasnifi tahlili tajribasi)“ nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

1988-1998-yillarda Boshqird davlat universiteti Geobotanika laboratoriyasining katta ilmiy xodimi. 1998-yildan — Rossiya Fanlar akademiyasining Ufa ilmiy markazining Botanika bogʻi-institutining yovvoyi flora va oʻt oʻsimliklari introduksiyasi laboratoriyasi mudiri. 2004-yilda Perm davlat universitetida u „Oʻsimliklarning sinantropizatsiyasi: jarayonlarni boshqarishning qonuniyatlari va imkoniyatlari (Bashqirdiston Respublikasi misolida)“ doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

L.M Abramova boshchiligida 20 ta dissertatsiya himoya qilingan. Boshqird davlat universiteti qoshidagi D212.013.11 sonli Dissertatsiya kengashi aʼzosi.

Boshqirdiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan fan arbobi (2013).

Xalqaro Vegetatsiya fanlari assotsiatsiyasi (IAVS), Rossiya botanika jamiyati, Moskva tabiatshunoslar jamiyati aʼzosi.

## Manbalar
Huda Akil

**Huda Akil** (*Huda Akil*; 1945-yil Damashqda tugʻilgan) — suriyalik amerikalik nevrolog, his-tuygʻular neyrobiologiyasi boʻyicha mutaxassis, nevrologiya sohasida dunyodagi eng koʻp tilga olingan olimlardan biri. PhD, Michigan universitetida taniqli universitet professori,  direktor va tadqiqot professori. Milliy Fanlar Akademiyasi(2011) va Tibbiyot Akademiyasi (1994) AQSH aʼzosi. ISI maʼlumotlariga koʻra yuqori tilga olingan olim.
Bayrutdagi Amerika universitetini tamomlagan. U Kaliforniya universitetida doktorlik darajasini oldi.Shuningdek Stenfordda ish faoliyatini olib borgan. Amerika fan taraqqiyoti assotsiatsiyasi aʼzosi (2000). Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi (2004). 2004-yilda Neyrologiya jamiyati prezidenti. Koʻplab shogirdlar tayyorlagan. AQSH NAS Kengashi aʼzosi.
*PNAS* muharriri yordamchisi.
Besh yuz mingdan ortiq ilmiy ishlar muallifi.

## Manbalar
Subbaraman Vijayalakshmi

**Subbaraman Vijayalakshmi** (1979-yil 25-martda tugʻilgan) — FIDE xalqaro usta (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega boʻlgan hindistonlik shaxmatchi, oʻz mamlakatida ushbu unvonlarga erishgan birinchi ayol shaxmatchi. U shaxmat olimpiadalarida Hindiston sharafi uchun boshqa har oʻyinchilarga qaraganda koʻproq medal qoʻlga kiritgan. U deyarli barcha milliy yosh toifalarida, jumladan, kattalar unvonlariga ham erishgan.

## Shaxsiy hayoti
Madrasda tugʻilgan Subbaraman Vijayalakshmi, oʻyinni otasidan oʻrgangan. U hindistonlik grossmeyster Sriram Jhaga turmushga chiqqan. Uning opa-singillari Subbaraman Meenakshi (1981-yilda tugʻilgan, WGM) va S. Bhanupriya ham shaxmatchilardir.

## Karyerasi
Uning birinchi turniri 1986-yilda Tal Chess Open turnirida boʻlib oʻtgan. 1988 va 1989-yillarda u 10 yoshgacha boʻlgan qizlar toifasida Hindiston chempionatida gʻolib chiqdi. Shuningdek, U12 toifasida u ikki marta gʻalaba qozondi.

Madrasdagi Zone turnirida (1995) u ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan. U 1997-yilda Tehronda, 1999-yilda Mumbayda oʻtkazilgan Osiyo mintaqasi turnirida gʻolib boʻlgan. 1996-yilda Kalkuttada u ayollar oʻrtasidagi Hamdoʻstlik oʻyinlarida chempion boʻldi, 2003-yilda Mumbayda yana bir bor bu unvonni qoʻlga kiritdi. Vijayalakshmi 1995 (Madras), 1996 (Kolkata), 1999 (Kojikode), 2000 (Mumbay), 2001 (Yangi Dehli) va 2002 (Lakhnau)-yillarda Hindiston ayollar chempionatida gʻolib boʻlgan. 1998-yilda Hindiston terma jamoasi bilan ayollar shaxmat olimpiadasida qatnashgan. 2000-yilda Istanbulda boʻlib oʻtgan 34-shaxmat Olimpiadasida qatnashgan, 2002-yilda Bledda birinchi doskadagi chiqishi uchun kumush medalga sazovor boʻldi. 2007-yilda u Italiyaning Kutro shahridagi Leonardo di Bona memorialida gʻoliblik shoxsupasiga koʻtariladi.

1996-yilda Chennayda boʻlib oʻtgan FIDE mintaqaviy turniridagi natijasi tufayli u ayol xalqaro usta (WIM) unvoniga sazovor boʻldi. 2001-yilda u ayol grossmeyster (WGM) unvoniga erishgan birinchi hindistonlik boʻldi. 2000-yilgi Shaxmat Olimpiadasidagi natijalari tufayli u xalqaro usta (IM) unvoniga ham erishdi. U IMga aylangan birinchi hind ayol shaxmatchisi boʻldi. 2006-yilda Kalamariyada u grossmeysterlik darajasiga erishdi, shuningdek, 2007-yilda Cutroda ham gʻalabaga erishgan.

2005-yil iyul oyida u Biel Accentus Ladies turnirida iishtirok etib, u yerda 6½ ochko bilan ikkinchi oʻrinni egalladi, bu tay -brekda Vijayalakshmini magʻlub etgan Almira Skripchenko bilan bir xildagi hisob koʻrsatkichi edi. Germaniyada u 2006-yilda Nyurnbergda boʻlib oʻtgan LGA Open musobaqasida qatnashgan va 2006—2007-yillarda NRW musobaqasida *Brackweder SC* uchun oʻynagan.

2016-yilda Vijayalakshmi 8-chi Chennai ochiq chempionatida rossiyalik grossmeyster Boris Grachev bilan ketma-ket 2-3-oʻrinlarni egalladi.

## Mukofotlar va eʼtirof
2001-yilda Hindiston hukumati unga Arjuna mukofotini berdi.

## Manbalar
Jawaharlal Nehru Stadium (Coimbatore)

**Nehru Stadium** Hindistonning Tamilnadu shtati Koimbatore shahrida joylashgan stadiondir. 1971-yilda qurilgan boʻlib, hozirda asosan futbol oʻyinlari uchun foydalaniladi. Stadion 30 000 tomoshabinga moʻljallangan. Stadion I-League klubi Chennai City FC ning uy maydoni hisoblanadi.

## Manzili
Koimbatorening markazida, VO Chidambaram bogʻi yaqinida joylashgan **Nehru** stadioni futbol turnirlari, kriket oʻyinlari va atletika uchrashuvlari uchun foydalaniladigan universal stadiondir. Bu yerda 1970/90-yillardagi Santosh Trophy boʻlib oʻtgan.

## Imkoniyatlari
Stadion kechayu kunduz oʻyinlarini oʻtkazish uchun kuchli projektorlar bilan jihozlangan. Shuningdek, u futbol/xokkey va 400 m atletika trekiga ega maydon hisoblanadi.

Shuningdek, kiyinish xonalari, konferensiya zali, kiyim-kechak xonalari, futbolchilar va sportchilar uchun hammom, mini-shifoxona va boshqa koʻplab narsalar uchun sharoitlar yaratilgan. Hatto asosiy kirish eshigidan sportchilarni trek voqealariga xalaqit bermasdan stadionga olib borish uchun tunnel ham rejalashtirilgan edi. Shuningdek, yopiq oʻyinlar zali, basseyn, chiptalar, elektron tablolar, oshxonalar, umumiy telefon kabinalari, matbuot va teleks-printerlarga xizmat koʻrsatish xonalari mavjud.

1971-yilda qurilganida, u 45 000 kishini sigʻdira olar edi, pastki qavatda 30 000 va ikkinchi qavatda 15 000 kishi uchun moʻlajllangan edi. Afsuski, reja toʻliq amalga oshirilmadi, maydonni bir qavatli tomoshabinlar teraslari bilan qoldirdi.

## Taʼmirlash
Nehru stadioni 2008-yilda sezilarli darajada taʼmirlanganiga qaramay, oʻrindiqlar oʻrnatilmadi.

Stadion 2017-yilda „Chennai Siti“ FC tomonidan yana taʼmirlandi, maysazor bilan qoplandi va asosiy tribunalarga oʻrindiqlar oʻrnatilib, Nehrudan uy stadioni sifatida foydalanildi. 2017-18 yillarda Chennai Siti futbol klubi Nehru stadionini, Koimbatoreni yangi Pitch bilan taʼmirladi, shuningdek, yangi kiyinish xonalari, translyatsiya xonalari, oʻyin rasmiy xonalari, doping nazorati xonalari va zarur dush moslamalari boʻlgan tibbiy xonalarni qurdi va barcha hojatxonalar va eshiklarni taʼmirladi.

Eng muhimi, Chennai Siti futbol klubi milliy darajadagi oʻyinlarni oʻtkazish uchun Tamilnadu va Hindistonga barcha qulayliklarga ega yangi futbol stadionini qayta taʼmirladi. Chennai Siti Koimbatoredagi infratuzilmani yaxshilash uchun taxminan 3 million rupiy sarfladi va ular maydonni Bermud oʻtlari bilan qayta yotqizdilar, bu esa oʻyin maydonini sezilarli darajada yaxshiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Sportli Hindiston
Anjelika Amon

**Anjelika Amon** (*Anjelika B. Amon*; 1967-yil 10-yanvar, Vena — 2020-yil 29-oktabr) avstriyalik amerikalik sitolog va molekulyar biolog, hujayra siklini tartibga solish va anevloidiya boʻyicha mutaxassis boʻlib, onkologiya bilan bogʻliq ish olib borgan. PhD, MIT professori va (2000-yildan) Xovard Xyuz tibbiyot instituti tadqiqotchisi. AQSH Milliy fanlar akademiyasining aʼzosi (2010) va Avstriya Fanlar akademiyasining xorijiy aʼzosi (2015).

## Biografiyasi
Bolaligida u biologiyaga qiziqib qoldi: „Men topa oladigan oʻsimliklar va hayvonlar haqidagi har bir maqolani kesib tashladim“, deb eslaydi u. U Vena universitetini (biologiya bakalavri) va 1993-yilda xuddi shu joyda fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. U Uaytxed   bilan birga postdok, 1996-yildan buyon ushbu institutning aʼzosi. 1999-yildan beri u Massachusets texnologiya institutida biologiya kafedrasi dotsenti, keyinchalik uning shaxsiy professori (*Ketlin va Kertis Marble saraton tadqiqotlari professori*) onkologiya boʻyicha. Cold Spring Harbor Laboratory ilmiy maslahat kengashi aʼzosi. *Hujayra,  , Genlar va rivojlanish* va ilgari *joriy biologiya* tahririyatlari aʼzosi.

Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi (2017) va Amerika hujayra biologiyasi jamiyati aʼzosi, EMBOning xorijiy aʼzosi (2015).

Anjelika Amon 2020-yilda tuxumdon saratonidan vafot etdi.

## Shaxsiy hayoti
U Yoxannes Vayssga turmushgachiqqan edi. Ularning ikki qiz farzandi bor — Tereza va Klara.

## Manbalar
Batkhuyagiin Möngöntuul

**Batxuyagiin Möngöntuul** (; 1987-yil 8-oktyabrda tugʻilgan) — moʻgʻul shaxmatchisi, FIDE xalqaro usta (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega. U 2008 va 2010-yillarda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan.

Myongöntuul 2009-2010 -yillarda FIDE Ayollar Gran-prisi seriyasida mezbon shahar nomzodi, 2011-12-yillarda esa FIDE prezidentligiga nomzod sifatida ishtirok etgan. Uning eng yaxshi natijalari 2010-yilda Nalchikda beshinchi oʻrinni boʻlishib va 2012-yilda Anqarada oltinchi oʻrinni egallashi edi. U 2010-yilda Tsyurixda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqdi. 2011-yilda Shenchjendagi yozgi Universiadada shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Myongöntuul Moʻgʻuliston terma jamoasi safida shaxmat boʻyicha ayollar olimpiadasi, ayollar oʻrtasidagi Osiyo Millatlar kubogi va 2006-yilgi Osiyo oʻyinlarida ishtirok etgan.

Shuningdek, u FIDE Grand Shveysariya turnirida 2019-yilda ishtirok etgan. U turnirni FIDE reytingida 2421 ball bilan boshladi va u 154 nafar oʻyinchi orasida 145-oʻrinni egalladi. U turnirni juda kuchli boshladi. Uchinchi raundda u ikkita durang va bir gʻalaba bilan eng yuqori oʻrinni egallagan ayol shaxmatchi (umumiy 27-oʻrin) boʻldi. Bu uni elita kompaniyasiga joylashtirdi, eng yaxshi 30 nafar oʻyinchi FIDE reytingida oʻrtacha 2663,5 ball. Uchinchi raunddan soʻng, FIDE reytingida undan past boʻlgan turnirning eng yuqori oʻyinchisi 140-oʻrinni egalladi. Keyingi ikki oʻyinda magʻlub boʻldi, keyin 3 durang, magʻlubiyat, gʻalaba va nihoyat durang. Yakunda u 5 ochko bilan 107-oʻrinni egalladi.

## Manbalar
Albert Roussel

**Albert Charles Paul Marie Roussel** (,  ; 1869-yil 5-aprel — 1937-yil 23-avgust) — fransuz bastakori. 

## Hayoti
Albert Charles Paul Marie Roussel 1869-yil 5-aprelda Turkuen shahrida (Flandriya bilan chegaradosh bo‘lgan Fransiyaning Shimoliy departamenti) boy fransuz oilasida tug‘ilgan.

## Adabiyotlar
* Nikolas Slonimskiy, tahr., *Bakerning musiqachilarning biografik lug'atining qisqacha nashri*, 8-nashr. (NY: Schirmer Books, 19930,
* Damien Top, *Albert Russel 1869-1937, un marin musiqachi* (Parij: Séguier, 2000)
* Damien Top, "Albert Russel", Horizons to'plami, (Parij: Bleu Nuit, 2016)
* Genri Doskey, *Albert Russelning pianino musiqasi* (Indiana universiteti, 1981)
* Basil Din, *Albert Russel* (London: Barrie & Rockliff, 1962; Greenwood Press nashri, 1980)
* Norman Demut, *Albert Russel: tadqiqot* (Birlashgan musiqa nashriyoti, 1946 yil. Westport, CT: Hyperion Press, 1979)

## Manbalar
Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi futbolchilari roʻyxati

Bu maqolada Oʻzbekiston ayollar milliy futbol terma jamoasi uchun o‘ynagan xalqaro darajadagi o‘zbekistonlik ayol futbolchilarning ro‘yxati keltirilgan.

## Futbolchilar

## Yana qarang
* Oʻzbekiston ayollar milliy futbol terma jamoasi

## Manbalar
Irina Turova

**Irina Iosifovna Turova** (; 1979-yil 10-avgustda tugʻilgan),  **Irina Slavina** (), shuningdek, **Irina Slavina-Turova**), rossiyalik shaxmatchi, ayol grossmeyster (2001) va xalqaro usta (2004) unvonlariga ega. 2003-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida gʻolib boʻlgan.

## Hayoti
Irina Belorussiyada tugʻilgan, u yerda ota-onasi shaxmat boʻyicha murabbiy boʻlib ishlashgan. Chernobil halokatidan keyin uning oilasi Arxangelskga koʻchib oʻtdi, sakkiz yoshida Irina Arxangelsk viloyati ayollar oʻrtasidagi shaxmat chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi. Oʻn bir yoshida u 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Rossiya chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi, keyinroq oʻn uch yoshida Irina 20 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida Rossiya oʻsmirlar chempionatida gʻolib boʻldi. 2000-yilda u shaxmat boʻyicha ayollar chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi, ammo keyinchalik 2003-yilda Irina ushbu turnirda gʻoliblikka shoxsupasiga koʻtarildi. 2004-yilda shaxmat boʻyicha Yevropa yakkalik chempionatida 4-oʻrinni egalladi. 2009-yilda u shaxmat boʻyicha ayollar kubogining finalchisi ham boʻldi, keyinchalik esa 2010-yilda u ushbu kubokni qoʻlga kiritdi. 2011-yilda Irina tezkor shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi.

2000-yillarda Irina Turova shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida nokaut tizimi boʻyicha qatnashgan:

* 2004-yilda ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida birinchi turda Mayya Lomineishviliga yutqazdi
* 2006-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida birinchi davrada Lela Javaxishviliga yutqazib qoʻydi
* 2010-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida birinchi davrada Sopiko Xuxashviliga yutqazib qoʻydi.

2000-yilda u FIDE ayol xalqaro ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi va bir yildan soʻng FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvonini oldi. 2004-yilda u FIDE xalqaro ustasi (IM) unvoniga ham sazovor boʻldi.

U rossiyalik grossmeyster (GM) Maksim Turov bilan oila qurgan.

## Manbalar