open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tonkin mushugi

**Tonkin**  ( – *Tonkin*) – Siam va Birma zotlarini chatishtirish natijasida vujudga kelgan uy mushuklarining zoti. Ushbu zot mushuklari oʻzlarining turli xil ranglardagi junlari bilan ajralib turadi. Uning vazni 2,5 kilogrammdan 5,5 kilogrammgacha boʻlishi mumkin. Tonkin mushugining tabiati sharq mushuk zotlariga xos joʻshqinlik va qiziquvchanlikni oʻzida mujassam etgan. Tonkin mushugining koʻzlari gʻoyat goʻzal rangga ega boʻlib, ular dengiz toʻlqinlari rangiga qiyoslanadi. Bu zotning vatani Kanada boʻlsa-da, baʼzi olimlar uni AQShda tugʻilgan deb hisoblashadi. Bu zot 1960-yilda paydo boʻlgan.

## Tarixi
Ushbu zot 19-asrda yaratilgan naslni qayta tiklash natijasi hisoblanadi. Bu mushuklar dastlab „Qoʻngʻir Siam“ nomi bilan tanilgan. Malayziyadan keltirilgan mushuklar bilan ishlaydigan selektsionerlar baʼzi mushuklarning koʻzlari akvamarin va Siam mushuklarinikiga qaraganda toʻqroq rangda ekanligini payqashgan. 1901-yilda Siam mushuklari klubi ularni „Qoʻngʻir“ turdagi Siam mushuklari sifatida tan oldi.

G‘arbda koʻpchilik Siam va Birma mushuklarining kelib chiqishi Tonkin, jumladan Vong Mau zotiga borib taqalishiga ishonadi. Tonkinlar ko'payishda davom etgan bo'lsada, ammo ular Birma yoki Siam zotlari sifatida roʻyxatga olingan edi.1950-yillarga kelib seleksionerlar bu mushuklarga qiziqish bildira boshlashgan. Seleksionerlar ushbu mushuklardan naslchilik liniyalarini yaratishda foydalanganlar. 1965-yilga kelib, tonkinlar Kanadada alohida zot sifatida tan olindi.

## Qoʻshimcha maʼlumotlar
### Tashqi koʻrinishi
Tonkinlar oʻrtacha kattalikdagi mushuklar boʻlib, ular ingichka, uzun tanali Siam va Yevropa Birmalari hamda ancha baquvvat tuzilishga ega boʻlgan Amerika Birmalari oʻrtasidagi turga mansub zot hisoblanadi. Birma ajdodlari singari, ular tashqi koʻrinishidan unchalik sezilmaydigan mushaklarga ega boʻlib, koʻrinishiga nisbatan ancha ogʻirroq vaznga ega. Dumi va oyoqlari ingichka, lekin tanasiga mutanosib boʻlib, panjalari boʻlsa oʻziga xos oval shakildadir. Ularning boshi yumshoq, yumaloq va bir oz xanjar shakliga oʻxshash boʻlib, tumshugʻi toʻmtoq, oʻrtacha kattalikdagi bodomsimon ko‘zlari va boshning yon tomonlarida quloqlari joylashgan.

### Moʻynasi va rangi
Tonkinlar quyida keltirilgan bir necha rangda mavjud.
* Qora („jigarrang“ deb ham ataladi)
* Koʻk
* Qoʻngʻir
* Lilak (Siren guli rangidek)
* Malla
* Alvon
* Qizil


File:Chatte tonkinoise blue mink poil long.jpg|Kalta yungli koʻk turi File:Blue-tabby-mink. JPG|Koʻk tabby turi
File:Red Tonikinese.jpg|Qizil Tonkin mushugi
File:Chocolate-tortie-mink.JPG|Qoʻngʻir rangli Tonkin
File:Chatons tonkinois poil court lilac mink et lilac point.jpg|Yuqorida Lilak va pastda nilufar dogʻli mushukchalar.
File:Chatons tonkinois chocolat mink et seal point (chatterie de l'Esprit d'Edenvane).jpg|Qoʻngʻir va qora nuqtachali mushukchalar


## Tashqi havolalar

* Allevamento Argento Vivo Tonkinesi
* Canadian Cat Association: Breed Profile: Tonkinese
* Tonkinese Breed Club UK: GCCF Breed Standard Tonkinese

## Manbalar
Sibir yoʻli

**Sibir yoʻli** (), **Moskva trakti** () yoki **Katta trakt** () – Rossiyaning Yevropa qismini Sibir hamda Xitoy bilan bogʻlaydigan tarixiy yoʻl.

## Tarixi

Yoʻl qurilishi Rossiya podshohi buyrugʻi bilan amalga oshirilgan va 19-asr oʻrtalariga qadar tugallanmagan. Ilgari Sibir transporti asosan Sibir daryosi yoʻnalishida daryo orqali amalga oshirilgan. Birinchi rus koʻchmanchilari Sibirga 1590-yillarning oxirida Cherdin daryosi yoʻli orqali kelgan, bu yoʻl keyinchalik Babinov quruqlik yoʻli bilan almashtirilgan. Uraldagi Verxoturye shahri Babinov yoʻlining eng sharqiy nuqtasi boʻlgan.

Uzoqroq Sibir yoʻli Moskvadan Vladimir yoʻli sifatida boshlangan va Murom, Kozmodenyansk, Qozon, Perm, Kungur, Yekaterinburg, Tyumen, Tobolsk, Tara, Kainsk, Tomsk, Yeniseysk va Irkutsk orqali oʻtgan. Baykal koʻlini kesib oʻtgach, yoʻl Verxneudinsk yaqinida boʻlindi. Bir tarmoqda sharqda Nerchinskkacha davom etgan, ikkinchisi janubga Kyaxta chegara postiga yoʻl olgan, u yerda Moʻgʻulistonni kesib oʻtgan tuya karvonlari Kalgandagi Buyuk devor darvozasigacha boʻlgan.

19-asr boshlarida yoʻnalish janubga koʻchiriladi. Tyumendan yoʻl Yalutorovsk, Ishim, Omsk, Tomsk, Achinsk va Krasnoyarsk orqali oʻtib, Irkutskdagi eski yoʻnalishga qaytadi. 19-asrning soʻnggi oʻn yilliklarigacha Sibirni Moskva va Yevropa bilan bogʻlaydigan muhim arteriya boʻlib qoladi, keyin esa Trans-Sibir temir yoʻli va Amur gʻildirak yoʻli bilan almashtiriladi. Ushbu yoʻlning avtomobil muqobili Trans-Sibir magistralidir.

## Nomning etimologiyasi va merosi
Sibir yoʻli *Choy yoʻli* sifatida ham tanilgan. Bu Yevropaga Xitoydan Sibir orqali choy tashilishi bilan bogʻliq. 1893-yil „Buyuk pochta yoʻlidan“ oʻtgan Charles Wenyon „Xitoyda ishlab chiqarilgan eng yaxshi choy eksport uchun Rossiyaga ketadi“ degan mashhur fikrga qoʻshiladi.

1915-yilda Xitoy Sibirga 70297 tonna choy eksport qiladi, bu mamlakatning umumiy choy eksportining 65% ni tashkil etgan. Yoʻnalish Rus karvoni choyi qorishmasining nomini tashimoqda.

Choy asosan ogʻir oʻralgan choy gʻishtlari koʻrinishida olib kelingan, bu esa har bir tuyaga koʻp miqdorni yanada ixchamroq koʻtarish imkonini bergan va pul birligi oʻrnida ham foydalanilgan. Keyingi savdo operatsiyalari uchun choy Kyaxtadan Irbit yarmarkasiga olib borilgan. Yana bir mashhur xitoylik import mahsuloti quritilgan rovon ildizi boʻlib, u Sankt-Peterburgning gʻarbida „Kyaxtadagi narxidan oʻn besh baravar qimmatga“ sotilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Avery, Martha. *The Tea Road: China and Russia Meet Across the Steppe*. Mandarin Books, 2003. .
* Alexander Michie, 'The Siberian Overland Route from Peking to Petersburgʻ, 1864. -followed the route in 1863
Charos (ism)

**Charos** - (oʻzbekcha: *Charos*, lotincha: *Charos* )- musulmon va Yevropa davlatlari (Turkiya, Bolgariya) da keng tarqalgan boʻlib, *qizlar va ayollar ismi* hisoblanadi. Charos ismi tatar, boshqird, bolgar, turk millatlariga qoʻllanadi***.***

## Tarixi

## Oʻxshash ismlar
• Charos ismiga monand ismlar: *Charose*, *Charosat*, *Charosat*, *Charoyat* .

• Toʻgʻridan-toʻgʻri tarjimasi oʻzbek tilida „Katta qora koʻzli qiz, koʻzlari charosdek chiroyli, fusunkor, jozibali, nafis, latofatli, suluv va goʻzal qiz, odobli, mehnatkash“ degan maʼnoni anglatadi, *lotinchadan* toʻgʻridan-toʻgʻri „ilhomlantiruvchi“ degan maʼnoni anglatadi.

## Hayotda va jamiyatda mavqeʼi
**Charos** ismi ayollar va qizlar – tabiatiga koʻra, aqlli, bilimli, fiqorli, chiroyli, omadli, shaddod, sabrli qobiliyatiga ega, muammolarni hal etishda sezgir va tez yondashuvcham, *dovyurak* va *oqkoʻngil* hisoblanadi. Bu ism qizlarni xursand qiladi yaʼni ism ajoyib kelib chiqishga ega.

## Manbalar
1. Znachenie imeni Charos.

2. Gafurov A. Imya i istoriya: Ob imenax arabov, persov, tadjikov i tyurkov. Slovar. – Ch.: Nauka, 1987. – S. 161.

3. Svodniy slovar lichnix imen narodov Severnogo Kavkaza / Otv. red. prof. R. Yu. Namitokova. – Ch.: FLINTA: Nauka, 2012. – S. 128, 473.

## Yana qarang

* Nurzoda – boshqa ismlar
* Charos (ism) – boshqa ismlar
* Madina – boshqa ismlar
* Kumush – boshqa ismlar
* Nigina – boshqa ismlar
* Nigora – boshqa ismlar
* Qurbonoy – boshqa ismlar
* Shahrizoda – boshqa ismlar
* Imona – boshqa ismlar
* Farzona – boshqa ismlar
* Farangiz – boshqa ismlar
* Yulduz – boshqa ismlar
*Shahzoda (ism) - boshqa ismlar

## Havolalar

# ↑ Znachenie imeni Charos
# ↑ Gafurov A. Imya i istoriya: Ob imenax arabov, persov, tadjikov i tyurkov. Slovar. – Ch.: Nauka, 1987. – S. 161.
# ↑ *Svodniy slovar lichnix imen narodov Severnogo Kavkaza / Otv. red. prof. R. Yu. Namitokova. – Ch.: FLINTA: Nauka, 2012. – S. 128, 473.*.

# *.*.

„Status name“ charos[*sayt ishlamaydi*]
Nyusha

**Nyusha Vladimirovna Shurochkina** (tugʻilgandagi ismi – **Anna**; 1990-yil 15-avgust, Moskva), **Nyusha** taxallusi bilan tanilgan – rossiyalik qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi, bastakor, aktrisa, dublyaj aktrisasi. Turkmanistonda xizmat koʻrsatgan artist (2023). „MTV Europe Music Awards“, „Oltin grammofon“, „Pesnya goda“, „Jara Music Awards“, „Muz-TV“, „RU.TV“, „MusicBox“, „GLAMOUR. Jenshina goda“, „Woman.ru“, „Fashion People Awards“ mukofotlari sohibasi. 2008-yilgi „Novaya volna“ xalqaro tanlovining gʻolibasi.

## Hayoti
Nyusha 1990-yil 15-avgustda musiqachilar oilasida tugʻilgan. Otasi Vladimir Vyacheslavovich Shurochkin (1966-yil 12-aprel) – „Laskovy May“ musiqiy guruhining sobiq aʼzosi, xonandaning boʻlajak prodyuseri. Onasi Irina Vladimirovna Shurochkina yoshligida rok guruhida qoʻshiq kuylagan. Anna ikki yoshga toʻlganda, ota-onasi ajrashishdi, lekin otasi qizi bilan koʻp vaqt oʻtkazdi. Nyushaning singlisi Mariya Shurochkina – Olimpiya chempioni va sinxron suzish boʻyicha sakkiz karra jahon chempioni. Triking bilan shugʻullanadigan ukasi ham bor – Ivan Shurochkin.

Nyusha birinchi marta studiyaga besh yoshida kirgan va „Pesenku bolshoy medveditsi“ ni yozgan. Pianino, oʻz eʼtirofiga koʻra, unchalik yaxshi emas. U bolaligida Tailand boksi bilan ham shugʻullangan. 11 yoshida „Grizli“ guruhi tarkibida sahnada chiqish qila boshlagan. Jamoa Rossiya va Germaniyada gastrol safarlarida boʻldi. Nyushaning birinchi qoʻshiqlari ingliz tilida yozilgan. Sport gimnastikasi boʻyicha sport ustasi Oksana Shurochkina Nyusha bilan raqs va sahna mahorati bilan shugʻullangan.

17 yoshida u oʻz ismini rasman Nyushaga oʻzgartirdi.

## Shaxsiy hayoti
2017-yil yanvar oyida Nyusha Igor Sivov bilan unashtirilganini eʼlon qildi. Oʻsha yilning iyul oyida qoʻshiqchi birinchi farzandini kutayotgani haqida mish-mishlar tarqaldi. 2018-yil 6-noyabrda qoʻshiqchi qiz farzand dunyoga keltirdi. Unga Serafima-Simba Sivova deya ism berishdi. Tugʻruq Mayamidagi nufuzli klinikada oʻtkazildi. 2021-yil 21-iyulda aktrisa ikkinchi homiladorligini eʼlon qildi. 2021-yil 14-dekabrda Nyusha ikkinchi marta ona boʻldi – qoʻshiqchi oʻgʻil tugʻdi. Tugʻruqlar Dubaydagi klinikada oʻtkazildi. 2022-yil iyul oyida aktrisa oʻgʻlining ismi Saffronni oshkor qildi. 2024-yil 24-mayda Nyusha Igor Sivov bilan nikohini bekor qilish uchun sudga daʼvo arizasi bilan murojaat qildi.

## Manbalar
Marko Bajić

**Marko Bajić** (; 1985-yil 28-sentyabrda tugʻilgan) — serbiyalik sobiq professional futbolchi, sobiq yarim himoyachi.

## Manbalar
2024-yil oktyabr Eronning Isroilga qarshi zarbalari

2024-yil 1-oktyabrda Eron Isroilga qarshi 181 ta raketani kamida ikkita to‘lqinda uchirdi, bu esa butun mamlakat bo‘ylab sirenalar yangrashiga va mamlakatning ko‘plab hududlarida, jumladan, Quddus va Tel-Avivda portlashlar haqida xabar berilishiga sabab bo‘ldi. " **Haqiqiy va’da 2** " operatsiyasi kod nomi bilan atalgan raketa hujumi Gedera shahridagi maktab va Tel-Avivdagi restoranga zarar yetkazdi. Ikki isroillik yengil jarohat oldi, bir falastinlik esa G‘arbiy Sohilda halok bo‘ldi.

Eron hujum "o‘zini o‘zi himoya qilish" bo‘lganini aytdi va Tehrondagi Ismoil Haniyeh, Hasan Nasrulloh va Eron generali Abbos Nilforoushanning o‘ldirilishini sabab qilib keltirdi. Yil boshida aprel oyida Isroil Eronning Damashqdagi konsulxonasiga hujum qilgandi, keyin ikki tomon ham bir biriga qarshi hujum qilgan.

IDF "ko‘p sonli raketalarga" zarba berganini va unga yetkazilgan zarar ustidan magnitudasini kamaytirgani haqida xabar berdi, Pentagon esa AQSH harbiy-dengiz kuchlari noma’lum sheriklar yordamida o‘nlab raketalarga qarshi zarbalar berilganini tasdiqladi. Iordaniya havo mudofaasi ham o‘z samoviy hududi ustidagi raketalar va dronlarni tutib olganini xabar qildi. Isroil Bosh vaziri Benjamin Netanyahu Eron "katta xato" qilganini aytdi va buning uchun tovon to'lashini ma'lum qildi. AQSH ham shu kabi bayonot bilan chiqdi va Eronning o‘z harakatlari uchun tovon to‘lashiga ishonch hosil qilish maqsadida Isroil bilan hamkorlik qilishga va’da berdi.  Agar Isroil Eronning raketa hujumiga qarshi javob qaytarsa, Eron bundanda vayron qiluvchiroq hujumlar bilan tahdid qildi. 

## Kelib chiqishi
Hujumlardan bir necha soat oldin Qo‘shma Shtatlar Eronning ehtimoliy hujumi haqida ogohlantirgan edi. *[[Reuters]]* agentligiga amerikalik rasmiy "Eronning Isroilga qarshi to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy hujumi Eron uchun og‘ir oqibatlarga olib keladi" deb xabar bergandi. Pentagon rasmiylari voqea paytida Yaqin Sharqda joylashgan AQSH qo‘shinlariga hujum qilinmaganini aytishdi.
## Javob
Hujumga zudlik bilan javob tariqasida Isroil, Iroq va Iordaniya o‘z havo hududlarini yopdi. Isroil, shuningdek, o‘zining xavfsizlik mahkamasi Quddusdagi bunkerda yig‘ilayotganini xabar qildi.

Samoviy hudud yopilishi natijasida turli aviakompaniyalar parvoz yo‘nalishlarini o‘zgartirgan.

## Yana qarang
*Haqiqiy va’da operatsiyasi

## Manbalar
Kristen Emmelman

**Kirsten Emmelman**, qizlik familiyasi Zimon (nem. Kirsten Siemon-Emmelmann; 1961-yil 19-aprelda Varnemyundeda tugʻilgan) – Sharqiy Germaniyalik yengil atletikachi, qisqa masofaga yugurish boʻyicha mutaxassis. U 1980-yillarda GDR yengil atletika milliy terma jamoasi aʼzosi boʻlgan, Seuldagi yozgi Olimpiya oʻyinlarida bronza medali sohibasi, jahon chempioni, ikki karra Yevropa chempioni, milliy miqyosdagi musobaqalar gʻolibi va sovrindori, 4 × 400 metrli estafetada sobiq jahon rekordchisi hisoblanadi.

## Biografiyasi
Kirsten Zimon 1961-yil 19-aprelda Rostokning Varnemyunde tumanida tugʻilgan. U mahalliy „Empor“ sport klubida murabbiy Volfgang Mayer qoʻl ostida tayyorgarlik koʻrgan, keyinchalik Magdeburgda Klaus Vyubbenhorst rahbarligida mashq qilgan.

U xalqaro miqyosda ilk bor 1979-yilgi mavsumda oʻzini koʻrsatgan. Oʻshanda Sharqiy Germaniya milliy terma jamoasi tarkibiga kiritilgan va Bidgoshchda boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida qatnashib, 100 metrga yakka tartibdagi yugurishda kumush, 4 × 100 metrga estafetada esa oltin medallarni qoʻlga kiritgan.

1981-yilda Rimda oʻtkazilgan Jahon kubogida ishtirok etib, 4 × 100 metrga estafeta musobaqasida gʻalaba qozongan.

1982-yilda Afinada boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 4 × 400 metrga estafetada 3:19,04 koʻrsatkich bilan jahon rekordini oʻrnatib, gʻoliblikka erishgan.

1983-yilda Budapeshtda oʻtkazilgan yopiq inshootlardagi Yevropa chempionatida 400 metrga yugurishda kumush medalga sazovor boʻlgan.

1984-yildan boshlab u mashhur sprinter boʻlgan eri Frank Emmelmanning familiyasi bilan musobaqalarda qatnasha boshlagan.

1985-yilda Pireydagi yopiq inshootlarda oʻtkazilgan Yevropa chempionatida 200 metrga yugurishda kumush medal sohibasi boʻlgan, 4 × 400 metrga estafetada esa Moskvadagi Yevropa kubogida ikkinchi, Kanberradagi Jahon kubogida birinchi oʻrinni egallagan.

1986-yilda Madriddagi yopiq inshootlarda oʻtkazilgan Yevropa chempionatida 200 metrga yugurishda bronza medalini qoʻlga kiritgan. Shtutgartdagi Yevropa chempionatida esa 4 × 400 metrga estafetada barcha raqiblaridan ustun kelib, oltin medalga ega chiqqan.

Lyovendagi yopiq inshootlarda oʻtkazilgan Yevropa chempionatida 200 metrga yugurishda gʻalaba qozongan. 1987-yilda Rimda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida 4 × 400 metrga estafetada yana bir oltin medalni qoʻlga kiritgan, 400 metrga yakka tartibdagi yugurishda esa bronza medaliga sazovor boʻlgan.

Bir qator muvaffaqiyatli ishtiroklari tufayli 1988-yilda Seulda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqini qoʻlga kiritgan. 400 metrga yakka tartibdagi yugurishda yarim final bosqichigacha yetib borgan, 4 × 400 metrga estafetada esa Olimpiya bronza medalini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻlgan. Seul Olimpiadasi yakunlangandan soʻng tez orada sportchilik faoliyatini tugatgan.

U „Vatanga xizmatlari uchun“ ordenining bronza darajasi bilan ikki marta (1986, 1988) taqdirlangan.

Keyinchalik u sport mollari savdosi bilan shugʻullangan.

## Manbalar
Osiyo Xalqaro Universiteti

**Osiyo Xalqaro Universiteti** — O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan nodavlat oliy ta’lim muassasasi hisoblanadi. Universitet 2022-yil 10-noyabrda O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan berilgan litsenziya asosida o‘z faoliyatini boshlagan.

## Statistika
Osiyo Xalqaro Universiteti O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan eng yirik nodavlat universitetlardan biri hisoblanadi. Hozirda universitetda 23 000 dan ortiq talaba tahsil olmoqda. Talabalar sonining ko‘pligi, ta’lim yo‘nalishlarining kengligi hamda zamonaviy infratuzilma uni mamlakatda nufuzli oliygohlardan biriga aylantirgan.

## Yo‘nalishlari
Universitetda quyidagi ta’lim shakllari va yo‘nalishlari mavjud:
* **Bakalavriat**: 35 ta yo‘nalish  
* **Magistratura**: 14 ta yo‘nalish  
* **Ordinatura**: 25 ta yo‘nalish  
* **Doktorantura**: 11 ta yo‘nalish  
* **Masofaviy taʼlim**: 4 ta yo‘nalish  
* **Xalqaro mutaxassisliklar**: 3 ta yo‘nalish  

Talabalar kunduzgi, kechki va masofaviy shakllarda tahsil olishlari mumkin. Hozirda universitetda 200 ga yaqin xorijiy talabalar ham tahsil olmoqda.

## Tuzilma
Universitet tarkibida:
* 3 ta fakultet  
* 8 ta kafedra  
* 515 dan ortiq профессор- o‘qituvchilar .
* 170 nafar dotsent va professorlar faoliyat yuritadilar

## Amaliyot va hamkorlik
Amaliyot darslarini samarali tashkil etish maqsadida universitet 200 ga yaqin tashkilot, jumladan maktabgacha ta’lim boshqarmasi va tibbiyot muassasalari bilan hamkorlik memorandumi imzolagan. Talabalar ushbu tashkilotlarda amaliyot o‘tashadi.

## Infratuzilma
* 10 ta zamonaviy laboratoriya  
* Simulyatsion markaz (amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish uchun)  
* Mini farmatsevtika zavodi (farmatsiya yo‘nalishi talabalari uchun amaliy baza)  
* IT xonalar va co-working hududlari  

## Filiallar
2025–2026 o‘quv yilida Osiyo Xalqaro Universitetining Urganch shahridagi filiali ochilishi rejalashtirilgan.

## Hamkorliklar
Osiyo Xalqaro Universiteti xalqaro aloqalarga katta e’tibor qaratadi. Universitet 50 dan ortiq xorijiy davlatlardagi oliy ta’lim va ilmiy muassasalar bilan hamkorlik memorandumlarini imzolagan.  
Shuningdek, AQSHdagi oliygohlar bilan qo‘shma ta’lim dasturlari amalga oshirilmoqda. Ushbu dasturlar orqali talabalar xorijiy tajribaga asoslangan bilimlar oladi va ikki diplomli ta’lim imkoniyatidan foydalanadi.  
Universitetda talabalar almashinuvi dasturi ham faol yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, har yili 100 dan ortiq iqtidorli talabalar universitet mablag‘lari hisobidan xorijiy oliygohlarda amaliyot o‘tash imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu dastur yoshlarning xalqaro tajriba orttirishi va kasbiy malakalarini mustahkamlashga xizmat qiladi.

## Tashqi havolalar
* Rasmiy veb-sayt.

## Manbalar
Gilitlar qiroli

**Gilitlar qiroli** (shuningdek, **Jil/Gil qiroli**) Daxel va uning atrofidagi hukmdorlar foydalangan unvon. Saltanatni asosan gilyan Shahanshohvand urugʻi boshqargan.

## Adabiyotlar
* 
*
King Crimson

**King Crimson** — 1968-yilda Londonda tashkil topgan inglizcha progressive rock guruh. Gitarachi Robert Fripp boshchiligida ular turli musiqalardan jumladan klassik, jazz, folk, heavy metal, gamelan, blues, industrial, elektron, eksperimental va new wave elementlaridan ilhom olgan. Guruh 1970-yillarning boshidagi progressive rock harakatiga, jumladan, Yes va Genesis kabi zamondoshlariga kuchli taʼsir koʻrsatgan va keyingi avlod sanʼatkorlarini ham koʻplab janrlarda ilhomlantirishda davom etmoqda. King Crimson ayniqsa XXI asrda katta kult maqomiga ega boʻlgan.

## Tarixi

**1967-yilning avgust** oyida Dorset, Angliyada o'smirlik davridan beri turli guruhlarda professional musiqachi bo'lib ishlagan aka-uka Maykl va Piter Giles (mos ravishda barabanchi va vokalchi/basschi) o'zlari tashkil qilmoqchi bo'lgan guruhga "kuylovchi organchi" izlab eʼlon berishadi. Dorsetlik yana bir musiqachi Robert Fripp, gitarachi bo'lib, na organ chalgan, na kuylagan, ammo ushbu eʼlonga javob beradi va natijada Giles, Giles va Fripp triosi tashkil topadi. Ular bir nechta noodatiy singllar va "The Cheerful Insanity of Giles, Giles and Fripp" nomli eklektik albom yozishadi. Ular muvaffaqiyat chekkasida turishgan va hattoki televizorda ham chiqish qilishgan, ammo tijorat jihatdan katta muvaffaqiyatga erisha olishmagan. Ovozlarini kengaytirishga urinib, ular klaviatura, puflama cholg'ular va yog'och cholg'ular chaluvchi Ian McDonaldni guruhga qo'shishadi. McDonald o'zi bilan yana ikkita yangi ishtirokchini olib keladi: o'sha vaqtdagi sevgilisi, Fairport Convention sobiq qo'shiqchisi Judy Dyble, u guruhda qisqa muddat bo'lib, McDonald bilan ajralgach, guruhni tark etadi, va lirik, yo'lchi hamda san'at strategiyasi bo'yicha Peter Sinfield, ular McDonald bilan qo'shiqlar yozishni boshlashgan edi. McDonald Sinfieldga o'zining **"Creation"** guruhi haqida shunday degan: *"Piter, sening guruhing umidsiz, lekin sen ajoyib so'zlar yozasan. Birga bir-ikki qo'shiq yozishni xohlaysanmi?"* Shu orada Fripp Londondagi **Marquee Clubda Clouds** guruhini ko'rib, o'z musiqalarida klassik melodiyalarni kiritish va yangi g'oyalarni topish uchun improvizatsiyadan foydalanishga qaror qiladi. Endi Piter Gilesning o'ziga xos pop qo'shiqlariga qiziqmagan Fripp eski do'sti, gitarachi va qo'shiqchi Greg Lakeni Piter yoki Frippning o'rniga qo'shilishi uchun taklif qiladi. Piter Giles bunga Frippning "nozik siyosiy harakatlaridan biri" deb ataydi. Maykl Gilesning so'zlariga ko'ra, uning akasi guruhning muvaffaqiyatsizligidan ko'ngli qolib, Fripp Greg Lakeni taklif qilmasidan oldin guruhni tark etgan.

## Manbalar
Dennis Mugo

Keniyalik aktyor Dennis Mugo - Keniyalik aktyor, xalq orasida " OJ " nomi bilan tanilgan. ’
## Faoliyati
U o‘rta maktabning " Tahidi High " teleserialida rol o‘ynay boshlagan. U, shuningdek, Tahidi High texnik jamoasining bir qismi va direktor yordamchisi bo‘lgan

U Embu okrugi hukumatida Yoshlar imkoniyatlarini kengaytirish va sport departamentida ishlaydi.U Iqtidorlar akademiyasiga mas’ul va butun obyektni boshqaradi.U akademiyada Eshli nomi bilan mashhur bo‘lgan Tahidi High aktyori Immaculate Murugi bilan birga ishlaydi.
## Manbalar
Laetitia Casta

**Laetitia Marie Laure Casta** (1978-yil 11-mayda tugʻilgan) – fransuz modeli va aktrisasi.

U Cosmopolitan, Vogue, Rolling Stone, Elle va Glamour kabi mashhur jurnallarning 250 dan ortiq muqovalarida chiqqan va Yves Saint Laurent, Jean-Paul Gaultier, Chanel, Dior, Dolce & Gabbana, Paco Rabanne, Kenzo, Louis Vuitton, Christian Lacroix, Roberto Cavalli, Jacquemus, Ralph Lauren va Vivienne Westwood kabi brendlar bilan birga ishlagan.

Casta aktrisa sifatida „Asteriks va Obeliks Sezarga qarshi“ (1999), „Born in 68“ (2008), „Face“ (2009), „Gainsbourg: A Heroic Life“ (2010), „Arbitraj“ (2012), „A Faithful Man“ (2018) va „The Crusade“ (2021) kabi filmlarda suratga tushgan. „Gainsbourg: A Heroic Life“ filmidagi roli uchun esa „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktrisa“ nominatsiyasida César mukofotiga nomzodi qoʻyilgan.

## Hayoti
Laetitia Casta Normandiyaning Pont-Audemer shahrida tugʻilgan. Uning onasi Line Blin Normandiyalik, otasi Dominique Casta esa Korsikalik boʻlgan. Castaning Jean-Baptiste ismli akasi va Marie-Ange ismli singlisi bor. U bolaligini Normandiya va Korsikada oʻtkazgan.

Laetitianing ota tomondan ajdodlari italyan boʻlishgan.

## Siyosiy faoliyati
2008-yil 6-aprelda Casta, 2002-yildan beri FARC tomonidan qoʻlga olingan prezidentlikka nomzod Íngrid Betancourtning darhol ozod etilishini talab qilish maqsadida tashkil etilgan „White March“ () nomli norozilik namoyishida ishtirok etgan. 2002-yil 30-aprelda esa prezidentlik saylovlarining birinchi bosqichidan soʻng oʻtkazilgan „Vive la République“ () nomli namoyishda qatnashgan.

U 2016-yil 9-dekabrda UNISEF tashkilotining yaxshi niyat elchisi etib tayinlangan va mojaroli hududlarda yashovchi 250 million bolalarga yordam berish majburiyatini olgan.

## Shaxsiy hayoti
2001-yil 19-oktyabrda Casta qiz farzandni dunyoga keltirdi. Uning otasi fotograf Stéphane Sednaoui edi. Casta, keyinchalik, italiyalik aktyor Stefano Accorsi bilan unashtirilgan boʻlib, ularning 2006-yilda tugʻilgan oʻgʻli va 2009-yilda tugʻilgan qizi bor. 2017-yil iyun oyida Casta ikki yillik sevgilisi, fransuz aktyori Louis Garrelga turmushga chiqqan.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar

*  
*
Muslim ibn Kasir al-Azdiy

**Muslim ibn Kasir al-Azdiy** () – al-Aʼroj nomi bilan mashhur sahoba. Husayn ibn Alining hamrohlaridan biri. Karbalo jangida halok boʻlgan.

## Hayoti
Muslim ibn Kasir Ali ibn Abu Tolibning hamrohi boʻlgan. Bir qancha janglarda, jumladan, Jamol jangida Aliga hamrohlik qilgan. Amr ibn Dabba at-Tamimiy tomonidan jarohat olib, oyogʻi falaj boʻlib qolgani uchun uni *al-Aʼroj* deb atashgan.

## Karbalo jangi
Muslim ibn Kasir Husayn ibn Aliga xat yozib, uni Kufaga taklif qilganlar orasida boʻlgan. Kufada Muslim ibn Oqilga yordam bergan, Muslim yolgʻiz qolganidan keyin Kufadan chiqib, Karbalo yaqinida Husaynga qoʻshilgan va Umar ibn Saʼd qoʻshinlarining birinchi hujumida halok boʻlgan.

Uning nomi Husaynning „*Ziyorat ar-Rajabiyya*“sida Sulaymon nomi bilan zikr qilingan: „Sulaymon ibn Kasirga assalomu alaykum“.

## Manbalar
Shahanshohvand

**Shahanshohvand** Eronning Daxel shahrida yashagan Gilit qirollik urugʻining nomi. Urugʻ aʼzosi Lili ibn an-Nuʼmon 10-asr boshlaridan 921-yilda Somoniylar bilan boʻlgan jangda halok boʻlguniga qadar gilitlar qiroli boʻlgan.

## Tarixi

Shahanshohvand urugʻi birinchi marta 10-asr boshlarida Gilitlar podshosi Tirdoz hukmronligi davrida tilga olingan.

## Adabiyotlar
* 
*
Tirdoz

**Tirdoz** 9—10-asrlarda hukmronlik qilgan gilitlarning birinchi qiroli. Aniq hukmronlik yillari maʼlum emas. Vorisi Lili ibn an-Nuʼmon. Tirdozning Harusindan ismli oʻgʻli ham boʻlib, u Lili ibn an-Nuʼmondan keyin hukmronlik qilgan.

## Adabiyotlar
*
Lili ibn an-Nuʼmon

Lili ibn an-N’umon yoki Lili ibn Shohdust Shahanshohvand urugʻi rahbari bo’lgan. 10-asr boshidan 921-yilgacha Gilitlarning ikkinchi qiroli boʻlgan. Zaydiylar qoʻl ostida yuqori lavozimlarda xizmat qilgan. 921-yilda Somoniylar yerlariga bostirib kirib, Damgʻon, Nishopur va Marvni egallagan. Biroq, Abulfazl al-Balomiy va Simjur ad-Davatiy boshliq Somoniylar qoʻshinidan magʻlubiyatga uchragan va oʻldirilgan. Vafotidan keyin taxtga boshqa bir urugʻ vakili Harusindan oʻtirgan.

## Adabiyotlar
* 
*C. E. Bosworth "Bal'ami, Abu'l-Fazl Mohammad." *Encyclopedia Iranica.* 23 January 2014. 
*Treadwell, Luke. "Simjurids." *Encyclopaedia Iranica.* Ed. Ehsan Yarshater. Columbia University. Retrieved 8 May 2012.
Uzum Market

**Uzum Market** – Oʻzbekistonda faoliyat olib borayotgan eng katta marketpleyslardan biri. Uzum ekotizimining bir qismi.

Marketpleys ilovasi 2023-yil davomida 13,5 milliondan ortiq yuklab olinib, Telegram va Instagram tarmoqlari ilovalaridan keyingi eng koʻp yuklab olingan uchinchi ilova boʻldi.

Hozirgi vaqtda Uzum Marketning Oʻzbekiston elektron tijorat bozoridagi ulushi 70 foizdan ortiq, eng yaqin raqobatchisi esa undan 11 marta ortda qolmoqda.

Uzum Marketdagi buyurtmalar soni 2024-yilda 2023-yildagiga qaraganda 3 baravarga oshdi. Tarqatish punktlari soni esa 2 baravar koʻpayib, 139 taga yetdi. Uzum Market marketpleysida buyurtmalarining 55 foizidan ortigʻi muddatli toʻlovga olinadi.

RGCA tadqiqotlariga koʻra, Uzum Market Telegram, Instagram va OLXdan oʻtib mamlakatdagi eng mashhur onlayn xarid qilish ilovasi boʻlib qolmoqda. Milliy marketpleys ilovasi yil davomida 13,5 million martadan koʻproq yuklab olingan, Data.ai tahliliy servisi maʼlumotlariga koʻra

Bugungi kunda Uzum Marketda oʻz tovarlarini mamlakat boʻylab 6 500 dan ortiq tadbirkor va kompaniyalar sotmoqda, Uzum Market milliy marketpleysi geografiyasi 72 ta aholi punktini qamrab olgan. Kelgusi yilda 10 mingdan ortiq aholisi boʻlgan Oʻzbekistonning barcha aholi punktlarida milliy marketpleysning 1000 dan ortiq buyurtma tarqatish punktlari faoliyat yuritadi.

## Tarixi
Uzum Market masʼuliyati cheklangan jamiyati 2022-yilning 1-dekabrida davlat roʻyxatidan oʻtgan hamda 5-dekabr sanasida tasdiqlangan.
## Manbalar

## Havolalar
Rasmiy sayti
Rayhana Obermeyer

***Rayhana Obermeyer*** (1963-yil 1-noyabrda tugʻilgan).
**Rayhana** Jazoirlik aktrisa, komediyachi, dramaturg va rejissyor
## Biografiyasi
Obermeyer Jazoirda tugʻilgan. U 2000-yilda 36 yoshida Fransiyaga koʻchib oʻtdi va u yerda aktyorlik faoliyatini davom ettirdi.
## Filmografiyasi

## Aktyor sifatida
* *[[Ce Chemin Devant Moi]]*, 2012-yil.da===
* *Ular kelsin*, 2015

### Rejissyor sifatida
* *[[À Mon Âge je me Cache Encore Pour Fumer]]* 2016

## Manbalar

## Havolalar
*
Muhammad ibn Abu Said ibn Oqil

**Muhammad ibn Abu Said ibn Oqil** () ayrim manbalarga koʻra atiga yetti yoshda boʻlgan vaqtida Karbalo jangida ishtirok etgan va Banu Hoshim shahidlari qatorida boʻlgan.

## Ismi
Rijollik baʼzi shia ulamolari uning ismini Muhammad ibn Said, baʼzilari esa Muhammad ibn Abu Saʼd deb qayd etganlar. Baʼzi manbalarda uning kunyasi Muhammad ibn Abu Saʼd Abdulloh ibn Oqilning kunyasi deb keltirilgan.

## Karbalo jangi
Husayn ibn Ali shahid boʻlgach, yosh Muhammad ibn Abu Said ibn Oqil chodirdan chiqib, xavotir va qoʻrquv bilan atrofga qaraydi. Shu paytda Umar ibn Saʼdning askarlaridan biri Luqayt ibn Ayas (Noshir) al-Juhaniy unga hujum qilib, zarba berib oʻldirgan.

„*Ziyora ash-Shuhada*“*da* uning nomi: „Muhammad ibn Abu Said ibn Oqilga salomlar boʻlsin va uning qotili Luqayt ibn Noshir al-Juhaniyni Alloh laʼnatlasin“, deb zikr qilingan.

## Manbalar
Dodge

Dodge - Amerika avtomobil brendi va Stellantis Shimoliy Amerika bo'limi, Michigan shtatining Auburn Hills shahrida joylashgan. Dodge avtomashinalari tarixan yuqori sifatli avtomobillarni o'z ichiga olgan va Dodge o'zining ko'p qismi davomida Chryslerning Plimutdan yuqori o'rtacha narxdagi brendi bo'lgan.

## Manbalar
Frank Fenner

**Frank John Fenner** (1914-yil 21-dekabrda tug‘ilgan,2010-yil 22-noyabrda vafot etgan) Avstraliyalik olim bo‘lib, virusologiya sohasida ajoyib faoliyat olib borgan.Uning eng katta ikki yutug‘i sifatida chechak kasalligini butunlay yo‘q qilib tashlash va Avstraliyaning quyon o‘latiga qarshi Myxoma virusini qo‘llash orqali kurashishga harakat qilish kiradi.
Avstraliya Fanlar akademiyasi har yili 40 yoshgacha bo‘lgan olimlarning biologiya sohasidagi ajoyib tadqiqotlari uchun nufuzli Fenner medalini beradi.

## Hayoti
Frank Fenner 1914-yilda Ballaratda tug‘ilgan.Avstraliyaning Adelaida shahriga ko‘chib o‘tdi. U Rose Park boshlang‘ich maktabi va Thebarton texnik maktabida o‘qigan. U Adelaida universitetida o‘qigan va u yerda 1938-yilda tibbiyot va jarrohlik bo‘yicha ilmiy darajaga ega bo‘lgan. O‘sha yili Gitlerning yuksalishidan xavotirlanib, u qonuniy ravishda ikkinchi ismini Yoxannesdan (nemis millatiga mansub bobosining birinchi ismi) Jonga o‘zgartirdi.
1937-yil may oyida Fenner Janubiy Avstraliyaning shimoliy Flinders tizmasidagi Nepabunna missiyasiga J.B. Cleland boshchiligidagi Adelaida universiteti antropologik ekspeditsiyasining a’zosi sifatida qatnashdi. Ushbu ekspeditsiyada etnolog va fotograf sifatida Charlz P. Mountford, shuningdek, botanik Tomas Xarvi Jonston va boshqalar ham ishtirok etdi.
1940-yildan 1946-yilgacha u Avstraliya armiyasi tibbiy korpusida kapitan va mayor lavozimlarida xizmat qildi. Avstraliya, Falastin, Misr, Yangi Gvineya va Borneoda dala ambulansiyasi va jarohatlangan askarlarni saralash stansiyasining tibbiy xodimi, umumiy shifoxonaning patologlari va bezgak mutaxassisi sifatida faoliyat yuritdi[6]. 1945-yilda Papua-Yangi Gvineyada bezgakka qarshi kurashdagi xizmatlari uchun Britaniya Imperiyasi ordeni a’zosi unvoni bilan taqdirlandi.

## Manbalar
Distrofinopatiya

**Distrofinopatiya** mushaklarda uchraydigan distrofin oqsilini kodlaydigan „DMD“ genidagi mutatsiyalar tufayli yuzaga keladigan kasalliklar toʻplamini anglatadi. Spektrning oxirgi bosqichiga quyidagilar kiradi: Duchenne mushak distrofiyasi (DMD), Becker mushak distrofiyasi (BMD) va DMD bilan bogʻliq boʻlgan kengaytirilgan kardiomiopatiya kiradi. Spektrning yengil chegarasida qon zardobida kreatinkinaza va mioglobinuriya bilan mushaklarning simptomsiz oʻsishi kuzatiladi. Distrofin X xromosomada joylashganligi sababli, distrofinopatiya asosan erkaklarga taʼsir qiladi, ayollar esa genetik tashuvchilar hisoblanib, ularda bu kasallik sekin boshlanib, yengil kechadi va ular ogʻir DMDga ega boʻladi.

## Manbalar
Munjih ibn Sahm

**Munjih (yoki Munhij)** **ibn Sahm** () – Karbalo jangi shahidlaridan biri.

## Nasabi
Husayn ibn Ali Munjihning onasini Nufil ibn Horis ibn Abdulmuttalibdan qul qilib sotib olgan. U Munjihning otasi boʻlgan Sahm ismli boshqa bir qulga turmushga chiqqan. Munhijning oʻzi esa Ali ibn Husayn Zayn al-Abidinning xizmatkori boʻlgan.

Husayn oilasi bilan Madinani tark etib, Makkaga tomon yoʻl olganda Munjih ham onasi bilan Madinani tark etgan.

## Ashuro kuni
Ibn Shahr Ashubning yozishicha, dushmanning birinchi hujumi paytida Ali ibn Abu Tolib va Husaynning 10 nafar quli shahid boʻlgan. Munjih qotilining ismi Hasan ibn Bakr al-Hanzoliy edi. Munjihning nomi „*Ziyara ash-Shuhada*“*da* Karbalo jangi shahidlaridan biri sifatida alohida qayd etilgan.

## Manbalar
Disgerminoma

**Disgerminoma** – jinsiy hujayralarda uchrovchi oʻsimtalarning bir turi boʻlib, odatda tuxumdonlarni zararlaydi. Xuddi shu gistologiyaga ega boʻlgan oʻsimtalar tananing boshqa qismlarida ham uchrashi mumkin. Masalan: moyaklarda seminoma, markaziy nerv sistemasida germinoma. Disgerminoma tuxumdonda uchrovchi oʻsmalarning 1% dan kam qismini tashkil qiladi. Disgerminoma odatda oʻsmirlarda va yoshi katta ayollarda uchraydi. Taxminan 5% balogʻatga yetmagan bolalarda ham kuzatilishi mumkin. Disgerminoma 50 yoshdan oshgan ayollarda juda kam uchraydi. Disgerminoma bilan kasallanganlarning 10 foizida ikkala tuxumdon zararlanadi, yana 10 foizida esa bitta tuxumdon zararlanib, unda mikroskopik shish paydo boʻladi.

Anormal jinsiy bezlar va androgenga befarqlik sindromi tufayli disgerminoma rivojlanish xavfi yuqori boʻladi. Aksariyat disgerminomalar qon zardobidagi laktat degidrogenaza (LDG) miqdorini oshishi bilan bogʻliq boʻlib, baʼzida oʻsma rivojlanishining ilk belgisi sifatida taxmin qilinadi.

## Belgilari

Disgerminoma giperkalsemiya bilan bogʻliq. Makroskopik tekshirilganda disgerminomalar tashqi yuzasi silliq, boʻgʻimlarga ajralgan boʻladi va kesilganda yumshoq, goʻshtli va kulrang, pushti yoki sargʻish rangga ega. Mikroskopik tekshiruvda odatda gʻovak hujayralarga oʻxshash bir xil hujayralarni koʻrsatadi. Stroma limfotsitlarni oʻz ichiga oladi va bemorlarning taxminan 20 foizida sarkoidozga oʻxshash granulomalar uchraydi. Metastazlar eng koʻp limfa tugunlarida uchraydi.

## Diagnostikasi
LDG oʻsma belgilarini 95% hollarda oshiradi.

Image:Dysgerminoma,_intermed._mag.1.jpg|Disgerminoma bir xil hujayralar bilan ajratilgan, fibroz septalar va limfotsitlar mavjudligi bilan tavsiflanadi.
Image:Dysgerminoma,_low_mag.2.jpg|Yoʻgʻon ichak devoriga infiltratsiyalangan disgerminomaning koʻrinishi.

## Davolash
Disgerminomalar boshqa semimomatoz jinsiy hujayrali oʻsmalar kabi, kimyoterapiyaga va radioterapiyaga juda sezgir boʻlganligi uchun davolanish samarali kechadi. Kimyoterapiyaga javob bermaydigan disgerminomalar uchun maqsadli davolash usullari oʻrganilmoqda.

## Manbalar
Shahrisabz aeroporti

**Shahrisabz aeroporti**  – Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumani Xontepa mahallasi hududidagi mahalliy aeroport. Shahrisabz shahridan  janubi-gʻarbda joylashgan.

## Tarixi
### Dastlabki davri
Shahrisabzda aeroport 1980-yillarning boshida, aniqrogʻi 1983-yilda ochilgan. 1996-yilgacha Toshkentga yoz mavsumida haftasiga 4 ta, kuz-qish mavsumida esa 3 ta aviaqatnov tashkil etilgan. Shuningdek, Urganch-Shahrisabz yoʻnalishida haftasiga 2 marta parvozlar yoʻlga qoʻyilgan. 1993—1995-yillarda Toshkent-Shahrisabz yoʻnalishidagi reyslar Qarshida oraliq toʻxtash bilan amalga oshirilgan. Ushbu reyslarda Sovet Ittifoqida ishlab chiqarilgan An-2, An-24, Yak-40 samolyotlari hamda Britaniyadan xarid qilingan RJ-85 mintaqaviy samolyotlaridan foydalanilgan.

Sovet Ittifoqi parchalanishi ortidan mahalliy aviaqatnovlarga boʻlgan talab keskin tushib ketgan va aerport 2003-yil noyabr oyida yopilgan.

### Qayta foydalanishga topshirilishi
2023-yil 25-oktyabr kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Qashqadaryo viloyatiga tashrifida 2024-yil 1-yanvardan boshlab, turizmni rivojlantirish maqsadida viloyatning Shahrisabz tumanidan ATR samolyotida parvozlar yoʻlga qoʻyilib, Samarqand, Buxoro, Xorazm va Fargʻona vodiysi viloyatlariga mahalliy reyslar koʻpaytirilishi maʼlum qilindi.

2023-yil 28-noyabrda qabul qilingan „Qashqadaryo viloyatining togʻli-rekreatsion hududlarida zamonaviy xizmat koʻrsatish va turizm obyektlarini barpo etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi PQ-376-sonli prezident qarorida aeroport infratuzilmasini rivojlantirish belgilangan. Qarorga koʻra, Uzbekistan Airports Shahrisabz aeroportini Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti talablariga muvofiq zarur infratuzilma bilan taʼminlaydi. Oʻzaeronavigatsiya markazi aeroport hududida samolyotlar harakatini boshqarish infratuzilmasini yaratadi.

2024-yil 31-avgust kuni mintaqaviy Silk Avia kompaniyasi Toshkent-Shahrisabz yoʻnalishida aviaqatnovlar 11-sentyabrdan boshlanishini maʼlum qildi va aviakompaniya rasmiy saytida chiptalar sotuvi boshlandi.
2024-yil 11-sentyabr kuni soat 13:10 da Toshkentdan parvoz qilgan ilk samolyot Shahrisabz aeroportiga qoʻndi.

## Infratuzilmasi
Aeroport terminali soatiga 100 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oladi.  oʻlchamdagi bitta uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Uchish-qoʻnish yoʻlagi ATR-42, ATR-72, L-410 va barcha turdagi vertolyotlarni qabul qila oladi. Aproni 2 ta samolyot va 4 ta vertolyotni sigʻdira oladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Hozirda Shahrisabz aeroportidan haftada ikki marta – chorshanba va shanba kunlari Toshkent-Shahrisabz yoʻnalishida L-410 samolyotida aviaqatnovlar amalga oshirilmoqda.

## Yana qarang
* Qarshi xalqaro aeroporti

## Manbalar
Oʻzbekiston Respublikasi Tadbirkorlik kodeksi

**Oʻzbekiston Respublikasi Tadbirkorlik kodeksi** – Oʻzbekiston Respublikasi Senatining 2024-yil 15-avgust kungi 55-yalpi majlisida qabul qilingan. Tadbirkorlik kodeksi 100 dan ortiq hujjatni, jumladan, 9 ta qonunni oʻzida jamlagan. U tadbirkorlikni uchta toifaga boʻladi, davlat tomonidan tartibga solishning chegara va shakllarini, yakka tartibdagi tadbirkorlar shugʻullana olmaydigan faoliyat turlarini va boshqalarni belgilaydi.
## Manbalar
Oʻzbekiston togʻlari roʻyxati

**Oʻzbekiston togʻlari roʻyxati** – Oʻzbekiston hududida joylashgan barcha togʻ tizimlarining choʻqqilari roʻyxatidir. Mamlakatning togʻli hududlari maydoni 96 000 km² boʻlib, umumiy hududning 21,3% ni tashkil qiladi. Oʻzbekistonning togʻli hududlarida 2 milliondan ortiq kishi istiqomat qiladi, bu aholining qariyb 7 foizini tashkil qiladi.

Oʻrta Osiyo togʻlaridan Oʻzbekistonda faqat ikkita togʻ tizimi – Tyan-Shan va Hisor-Olay ifodalangan. Ikkalasi ham mamlakatning janubi-sharqida joylashgan: shimolda Tyan-Shan va janubda Hisor-Oloy. Tyan-Shanning eng yirik tizmalari – Chatqol (4503 m), Qurama (3769 m), Piskom, Ugom, Qurjantov, Maydantol, Koʻksuv. Hisar-Oloyda eng yirik tizmalari Turkiston, Zarafshon va Hisordir. Bundan tashqari, Qizilqum choʻlida (Tamditov togʻ massivi) bir qancha past choʻqqilar mavjud. Roʻyxatdagi tizmalar va togʻ tizmalari qoʻshni davlatlar: Qirgʻiziston, Qozogʻiston, Tojikiston va Turkmaniston hududida davom etadi. Ularning bir qismining tizmalari boʻylab davlat chegaralari chizilgan, Ayribobo (3139 m) va Mingbuloq (2823 m)choʻqqilari bir vaqtning oʻzida ikki davlatga tegishli.

Oʻzbekistonda togʻlari oʻrtacha balandlikda boʻlib, ularning koʻp choʻqqilari 2000–2500 m oraligʻida joylashgan. Oʻzbekiston togʻlarining 50%i 5° dan ortiq, 30%i 10° dan ortiq, 12%i 20° dan ortiq tiklikka ega. Jami Oʻzbekiston togʻlarining 65%i togʻ yon bagʻirlarga ega boʻlib, ular hududining atigi 5,7%ini muzliklar, qir va tik qoyalar egallaydi.

## Choʻqqilar roʻyxati

* Adelunga choʻqqisi (4301 m)
* Beshtor choʻqqisi (4299 m)
* Hazrati Sulton choʻqqisi (4643 m)
* Hisor tizmasi
* Piskom tizmasi
* Zarafshon tizmasi
* Talas Olatovi
* Chatqol tizmasi
* Ugom tizmasi
* Turkiston tizmasi
* Katta Chimyon togʻi (3 309)

## Manbalar
Peter Giles (musiqachi)

**Peter Giles**— biritaniyalik musiqachi va bastakor.U barabanchi Michael Gilesning akasi.

## Karyerasining boshlanishi
Giles 1960-yilda **Johnny King** va **The Raiders** guruhi bilan o‘z faoliyatini boshlagan, guruh a’zolari: Johnny King (vokal), Graham "Wes" Douglas (gitarachi), Roger Collins (gitarachi), Giles (bas), va uning ukasi Michael (barabanchi). Guruh hech qanday singl yozmagan va Roger Collins ketganidan so'ng tarqalgan. 1961-yil avgustida Giles birodarlar Dave Anthony and the Rebels guruhiga qo'shilgan, bu guruh  Al Kirtley ketgach tarqalgan.
Melbourne Cricket Ground

**Melbourne Cricket Ground (MCG)**, oddiygina The G nomi bilan ham tanilgan, Avstraliyaning Melburn Olimpiya Parkida joylashgan koʻp maqsadli stadion. Arena 100 024 tomoshabinga moʻljallangan. Bu sigʻimi boʻyicha dunyodagi eng katta kriket stadioni, Avstraliyaning eng katta stadioni va dunyodagi 10-chi yirik stadion (2017-yil aprel holatiga koʻra). 1956-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarining asosiy sport arenasi edi.

## Tarix
1853–1854-yillarda Melburn Kriket Klubi (MCC) bazasi sifatida qurilgan boʻlib, dastlab 6000 tomoshabinni sigʻdirgan. 1884-yilda arenada yongʻin chiqqan va natijada yogʻoch konstruktsiya qismi vayron boʻlgan. Arena qayta qurishda keyinchalik tosh va betondan foydalanilgan. 1897-yilga kelib stadion sigʻimi 9000 ga yetkazilgan va 1900-yilda Avstraliyada sunʼiy yoritish oʻrnatilgan birinchi stadion hisoblangan. 1904-yildan boshlab stadionga yana yogʻoch tribunalar qoʻshila boshlangan. 1937-yilgi rekonstruksiyadan soʻng arena 20 000 tomoshabinni sigʻdira olish imkoniyatiga ega boʻlgan. 1956-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarining ochilish va yopilish marosimlari, shuningdek, yengil atletika va qisman futbol boʻyicha Olimpiada musobaqalari ushbu stadionda boʻlib oʻtgan. Stadion musoboqa uchun maxsus qayta rekonstruksiya qilingan va sigʻimi 120 000 oʻringa yetkazilgan.

1967, 1985, 1992 va 2002–2005-yillarda sport maydonchasida kapital rekonstruksiya ishlari amalga oshirilgan. 2000-yilgi Sidneydagi Olimpiya oʻyinlari doirasida futbol turniri uchun arenalardan biri sifatida foydalanilgan. Stadionga tomoshabinlar tashrifi boʻyicha rekord 1970-yilda qayd etilgan boʻlib, oʻshanda Avstraliya futboli milliy chempionatining final oʻyini 121 696 tomoshabinni toʻplagan. Hozirda stadionda Avstraliya milliy kriket va futbol jamoalarining uy uchrashuvlari oʻtkaziladi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Melburn Kriket maydoniga virtual sayohat
* Sportvenue-technology.com saytida tavsif
* „Yer atrofida“ – veb-hujjatli film – MCG
Boris Baklunov

**Boris Semyonovich Baklunov** (; 1913-yil 24-iyul, Qizilarvot – 1978-yilda vafot etgan) – sovet futbolchisi, futbol hakami va sport jurnalistida faoliyat olib borgan.

## Biografiya
Boris Baklunov 1913-yil 24-iyulda Zakaspiy viloyatining Qizilarvot shahrida (hozirgi Qizilarbat, Turkmanistonning Bolqon viloyati) tugʻilgan.

1935—1936 va 1942—1953-yillarda Qizil Armiya saflarida xizmat qilgan. Boris siyosiy xodim boʻlib, kapitan unvoniga ega edi. Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan.

Baklunov Oʻzbekiston SSR chempionatida Toshkentning „Lokomotiv“ klubi tarkibida havaskorlar darajasida futbol oʻynagan.

Keyinchalik futbol hakamlik faoliyatini boshlagan va SSSR musoboqlarida Toshkentlik hakam sifatida ishtirok etgan. 1955—1966-yillarda SSSR chempionati va kubogi bahslarida ishlagan. 1959-yil 7-yanvardan Sovet Ittifoqi Oliy toifali hakami boʻlgan. 1960—1963-yillarda Boris bosh hakam va yordamchi sifatida SSSR Oliy ligasining 6 ta uchrashuvini boshqargan. Oʻzbekiston SSR futbol hakamlar hay’ati raisi, Butunittifoq hakamlar hay’ati aʼzosi boʻlgan.

Sport jurnalisti sifatida ishlagan. Boris futbol oʻyinlaridan reportajlar va haftalik „Futbol“ va Oʻzbekistonning „Pravda Vostoka“ respublika gazetasida maqolalar chop etgan.

Toshkentning „Paxtakor“ jamoasi oʻyinlari dasturlari hammuallifi boʻlgan.

1978-yilda vafot etgan.

## Mukofotlar

* „1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali
* Faxriy hakam koʻkrak nishoni (1963).

## Manbalar

## Havolalar
Alisher Shukurov

**Alisher Shukurov** (, 2002-yil 30-martda tugʻilgan) – tojik professional futbolchisi, Tojikiston Oliy ligasining „Vaxsh Boxtar“ klubida ijara asosida oʻynaydi. Gruziyaning Erovnuli Liga klubi „Dinamo Tbilisi“ va Tojikiston terma jamoasida ijara asosida oʻynaydi.

## Karyera
### Klub
2024-yilning 11-fevralida Tbilisining „Dinamo“ klubi Shukurov bilan ikki yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan. 2024-yilning 10-iyul kuni „Vaxsh Boxtar“ Shukurovni Tbilisining „Dinamo“ klubidan ijara asosida olganini eʼlon qilgan.

### Xalqaro
Shukurov 2023-yilning 17-oktyabrida Malayziya jamoaisga qarshi oʻyinda kattalar safida debyut qilgan.

Shukurov Tojikiston terma jamoasining 2023-yilgi Osiyo Kubogi uchun terma jamoasidan joy olgan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Terma jamoa

## Yutuqlar
### Xalqaro
#### Tojikiston
* Merdeka turniri: 2023-yil

## Eslatmalar

 
 

## Manbalar

## Havolalar

* Alisher Shukurov Transfermarkt saytida
* Alisher Shukurov Soccerway saytida
Qushqoʻnma

**Oʻzbekistonning Anʼanaviy Qushqoʻnmasi**

Oʻzbekistonning anʼanaviy qushqoʻnmasi (yoki „Qushqoʻnma“) – bu Oʻzbekistonda asrlar davomida shakllangan va oʻziga xos uslubda tayyorlanadigan taomdir. Ushbu taom asosan goʻsht, sabzavotlar va ziravorlardan iborat boʻlib, u koʻpincha bayramlarda va oilaviy yigʻinlarda tayyorlanadi.

## Ingredientlar
Asosiy ingredientlar:
goʻsht (qoʻy yoki mol goʻshti), piyoz, sabzi va turli xil ziravorlardir.

## Tayyorlanishi

Qushqoʻnma tayyorlash jarayoni quyidagicha:
Goʻsht va sabzavotlar katta qozonda qovuriladi, soʻngra suv qoʻshiladi va qaynatiladi. Barcha ingredientlar birga pishiriladi.
Taomni pishirish jarayoni anʼanaviy usulda oʻziga xos idishda amalga oshiriladi.

= Madaniy ahamiyati =
Qushqoʻnma Oʻzbekiston madaniyatida muhim oʻrin tutadi. Bu taom nafaqat ovqat sifatida, balki mehmondoʻstlik ramzi sifatida ham qadrlanadi. Oʻzbeklar qushqoʻnmani tayyorlash jarayonida oilaviy anʼanalarni davom ettiradilar va bu orqali oʻz madaniyatlarini avloddan-avlodga oʻtkazadilar.

## Xulosa
Oʻzbekistonning anʼanaviy qushqoʻnmasi – bu nafaqat mazali taom, balki milliy madaniyatning ajralmas qismi hisoblanadi. U har bir oila uchun alohida ahamiyatga ega boʻlib, Oʻzbekistonning boy gastronomik merosini namoyon etadi.

## Manbalar

– Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi rasmiy sayti:
– „Oʻzbek milliy taomlari“ kitobi, Muallif: A. Karimov.
Muborak IEM

**Muborak issiqlik elektr markazi** yoki **Muborak IEM** – Oʻzbekistonda qurilgan 3 ta issiqlik elektr markazidan biri (qolgan ikkitasi Toshkent IEM va Fargʻona IEM). "Issiqlik elektr stansiyalari" AJ tarkibida. Qashqadaryo viloyati Muborak tumani Konchilar mahallasida, Muborak sanoat hududida joylashgan. 476 nafar xodim ishlaydi.

Oʻrnatilgan quvvati 476 MVt. Yoqilgʻi turi – tabiiy gaz.

Muborak IEM "Issiqlik elektr stansiyalari" AJ tarkibiga kiritilgunga qadar foyda soligʻi toʻlaligicha respublika budjetiga yoʻnaltiriladigan yirik soliq toʻlovchilar qatorida qayd etilgan.

2023—2027-yillarda Muborak issiqlik elektr markazi kogeneratsion elektr qurilmasini ikki bosqichda oʻrnatish loyihasi davlat dasturiga kiritilgan. Loyiha quvvati 108 MVtni, umumiy qiymati esa 182,0 mln dollarni tashkil qiladi. Bunda toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar va kreditlar miqdori $8 mlnga teng. Loyiha Misrning „Elsevedy Electric“ kompaniyasi ishtirokida amalga oshiriladi. Birinchi bosqich 2023—2026-yillarga, ikkinchisi esa 2023—2027-yillarga moʻljallangan.

## Tarixi
2021-yil 1-fevral kuni Energetika vazirligi Muborak IEMni modernizatsiya qilish boʻyicha Koreyaning SK Engineering & Construction kompaniyasi bilan 600 mln dollarlik shartnoma imzoladi. Unga koʻra, Oʻzbekiston hukumati IEM generatsiya qilgan elektr energiyasini 25 yil davomida xarid qiladi.

2023-yil 4-may kuni Berlinda Oʻzbekiston Energetika vazirligi va Germaniyaning Siemens Energy kompaniyasi bilan Muborak IEM va Buxoro shahridagi 3-sonli issiqlik taʼminoti qozonxonasida gaz trubinasi oʻrnatish boʻyicha 72 mln yevrolik shartnoma imzoladi. Shartnomaga binoan Muborakda har birining quvvati 54 MVt boʻlgan ikkita gaz trubina oʻrnatiladi.

## Quyosh fotoelektr stansiyasi
2023-yil mart oyida Muborak IEM hududida quvvati 1,2 MVt boʻlgan quyosh fotoelektr stansiyasi uchun quyosh panellari oʻrnatilishi boshlandi. Iyul oyida esa QFS ishga tushirildi. 1,3 gektar maydonda 1780 ta quyosh panellari oʻrnatilgan. Stansiya 500 ming kub metr tabiiy gazni tejab, 2,7 mln kVt*soat elektr energiyasi generatsiya qilish imkonini beradi. Ushbu energiya IEMning oʻz ehtiyojlari uchun foydalaniladi.

## Manbalar