Éric Besson

**Erik Besson** (1958-yil 2-aprelda Marrakeshda tugʻilgan) — fransuz siyosatchisi va tadbirkori. 2009 - yildan 2010 - yilgacha u Fransua Fiyon hukumatida immigratsiya, integratsiya, milliy oʻziga xoslik va hamkorlikni rivojlantirish vaziri boʻlgan.

U 2007- yilgi prezidentlik saylovlarining birinchi bosqichida Sotsialistik partiyani (PS) tark etib, Nikola Sarkozining Xalq Harakati uchun Ittifoqi (UMP) sotsial-demokratik partiyasi boʻlgan Progressiv partiyani tuzdi. 2009 - yildan buyon UMP Bosh kotibi oʻrinbosari.

2012-yilda Besson xalqaro sanoat va energetika firmalariga maslahat beruvchi Erik Besson Consulting strategiya konsalting firmasini tuzdi.

## Biografiya
Erik Besson 1958 - yil 2 - aprelda Marokashda tugʻilgan. Uning onasi livanlik. Uning otasi, Fransiya Harbiy-havo kuchlarida ofitser boʻlib, Erik Besson tugʻilishidan uch oy oldin samolyot halokatida halok boʻlgan.

Kasablankadagi oʻrta maktabni tugatgach, u Monpelye biznes maktabida oʻqish uchun Fransiyaga koʻchib oʻtdi. Keyin u Parijdagi Institut dʼétudes Politiques (Sciences Po) da tahsil oldi va École nationale dʼadministration (ENA) ga muvaffaqiyatsiz hujjat topshirdi.

Keyinchalik Besson fransuz avtomobil kompaniyasi Renaultga qoʻshildi, keyin Vivendi fondiga qoʻshilishdan oldin *Challenges* biznes jurnalining bosh muharriri boʻldi.

## Siyosiy martabalari

### Boshlanish (1993-2007)
Besson 1993 - yildan 2007 - yilgacha Sotsialistik partiya aʼzosi boʻlgan. U 1995 - yildan beri Donzer meri boʻlib ishlaydi va 1997 - yildan 2007 - yilgacha *Dromning deputati* boʻlgan, oʻshanda u qayta saylanishda qatnashmagan. Parlament aʼzosi sifatida Besson 1997 - yildan 1998 - yilgacha Mudofaa va Qurolli Kuchlar boʻyicha Milliy komissiya, 1998 - yildan 2002 - yilgacha Moliyaviy va iqtisodiy rejalashtirish komissiyasi, Tijorat tashkilotlarining faoliyati va faoliyati boʻyicha tergov komissiyasi aʼzosi boʻlgan. Sudlar va Superfeniks va tez neytron reaktorlari boʻyicha tergov komissiyasi (ikkalasi ham 1998 - yilda).

2009 - yil yanvar oyida u bosh vazir Fransua Fiyonning ikkinchi hukumatida Immigratsiya, integratsiya, milliy oʻziga xoslik va hamkorlikda rivojlanish vaziri etib tayinlangan.

### Istiqbolli va davlat siyosatini baholash boʻyicha shtat kotibi (2007—2009-yil)
Besson 2007 - yilgi Fransiya prezidentlik saylovlarini Segolen Royalning saylov oldi guruhi aʼzosi sifatida boshladi. Biroq, u 2007 - yil 14 - fevralda Royalning prezidentlik kampaniyasidan xafa boʻlgani uchun PS moliya kotibi lavozimidan isteʼfoga chiqdi va uni "yomon tashkillashtirilgan" deb bildi. Keyin u 21 - fevralda Sotsialistik partiyadan chiqdi va Nikolya Sarkozining prezidentlikka daʼvogarligini qoʻllab-quvvatladi va u qattiq tanqid qilindi. 

### Immigratsiya, integratsiya, milliy identifikatsiya va hamkorlikda rivojlanish vaziri (2009-2010 -yil)
Uning faoliyati noqonuniy immigratsiya va odam savdosiga qarshi kuchliroq kurash bilan ajralib turdi. Besson fransuz telekoʻrsatuvlaridan birida mehmon sifatida immigratsiya siyosatini “qatʼiylik va insonparvarlik”ga asoslangan deb taʼrifladi. 2010 - yilda noqonuniy muhojirlarni hibsda saqlash muddatini uzaytiruvchi, noqonuniy muhojirlarni ish bilan taʼminlashni jazolovchi va Fransiya fuqaroligini olishni xohlovchi muhojirlarni "respublikaning asosiy tamoyillari va qadriyatlariga" rioya qilishga chaqiruvchi immigratsiya qonuni loyihasi taqdim etilgan. Bundan tashqari, Sarkozi immigratsiya vazirligiga yiliga 30 000 repatriatsiya qilishni maqsad qilgan.

Shu bilan birga, noqonuniy immigratsiyaning oldini olish va oʻz navbatida, Fransiyaga kirish va yashashning qonuniy usullarini targʻib qilish uchun Fransiyaga qonuniy ravishda kirganlarni qabul qilish va integratsiya qilish uchun davlat byudjeti 20 foizdan koʻproqqa oshirildi. Chet elliklar uchun kirish rasmiylashtiruvi soddalashtirildi, uzoq muddatli viza tizimi oʻrnatildi va boshpana izlovchilarni qabul qilish imkoniyatlarini oshirish uchun qabul markazlarida qoʻshimcha 1000 ta oʻrin ochildi.

### Sanoat, energetika va raqamli iqtisodiyot vaziri (2010-2012 -yil)
Erik Besson 2010-yil 14-noyabrda sanoat, energetika va raqamli iqtisodiyot vaziri etib tayinlangan

Oʻsha yilning dekabr oyida Besson fransuz veb-xosting kompaniyasi OVHni WikiLeaks veb-saytini joylashtirishni toʻxtatish uchun Internetdan foydalanishni boshqaruvchi Fransiya davlat agentligiga xat yubordi.  Fransiya hukumati avvalroq WikiLeaks saytini “diplomatik munosabatlarning maxfiyligi”ni buzgani va “diplomatik sir bilan himoyalangan odamlarga xavf tugʻdirgani” uchun “jinoyatchi” veb-sayt deb topib, fransuz kompaniyalari WikiLeaks saytini joylashtirishni noqonuniy qilgan edi.

### Milliy siyosatdan chekinish
Besson 2012-yilning 12-mayida milliy siyosatdan ketishini eʼlon qildi va xususiy sektorga qaytdi. U Donzer meri lavozimini saqlab qoldi. U dastlab shahar hokimi lavozimiga qayta saylanish uchun daʼvogarlik qilmagan boʻlsa-da, 2014-yilda oʻzi qoʻllab-quvvatlagan nomzod sogʻligʻi sababli oʻz nomzodini olib qoʻyganidan soʻng munitsipal saylovlarda yana bir bor oʻz nomzodini qoʻydi. Besson birinchi turda 61,49% ovoz bilan qayta saylandi.

### Siyosatdan keyingi martaba
Erik Besson Consulting 2012-  yilda tashkil etilgan boʻlib, energiya va sanoat ishlab chiqarish kompaniyalariga maslahat beradi.

U, shuningdek, fintech startapi PayTop kompaniyasi aksiyadori va kuzatuv kengashi aʼzosi.

2016-yilda u offshore injiniring kompaniyasi Geocorail boshqaruv kengashiga saylangan.

2017 - yilning iyul oyida u Fransiyaning 5-divizionida oʻynaydigan “Blan-Mesnil” futbol klubi prezidenti boʻldi. OAV maʼlumotlariga koʻra, u 5-10 yil ichida klubni professional darajaga olib chiqishni rejalashtirgan va 2018 - yilning sentyabrigacha sport akademiyasini ochishni rejalashtirmoqda

## Shaxsiy hayoti
Besson 1983-2009  -yillarda geograf va yozuvchi Silvi Brunel bilan turmush qurgan va "Ochlikka qarshi harakat" ning sobiq prezidenti, uning uch farzandi bor. Ularning katta farzandi Aleksandra (1989 - yilda tugʻilgan) yozuvchi.

Besson 2010 - yil sentyabr oyida tunislik sanʼat talabasi Yasmin Tordjmanga turmushga chiqdi. U Tunis sobiq prezidenti Habib Burgibaning nabirasi. 2012 - yil dekabr oyida er-xotin ajrashish niyatini eʼlon qildi va 2015 - yilda ajralishdi.

U 2015-yil avgust oyida Azeroual Jamila bilan turmush qurgan.

## Ofislar

* **Hukumat funksiyalari**
** Sanoat, energetika va raqamli iqtisodiyot vaziri: 2010–2012.
** Immigratsiya, integratsiya, milliy oʻziga xoslik va oʻzaro qoʻllab-quvvatlovchi rivojlanish vaziri: 2009–2010.
** Tadqiqotlar, davlat siyosatini baholash va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo'yicha davlat kotibi: 2007–2009.
* **Saylov vakolatlari**
* **Fransiya Milliy Assambleyasi**
** Fransiya Milliy Assambleyasining Drom (2-saylov okrugi) boʻyicha aʼzosi: 1997–2007 (2007-yilda vazir boʻlgan). 1997-yilda saylangan, 2002-yilda qayta saylangan.
* **Munitsipal Kengash**
** Donzer meri: 1995-yildan. 2001, 2008, 2014-yillarda qayta saylangan.
** Donzer shahar kengashi a'zosi: 1995-yildan. 2001, 2008, 2014-yillarda qayta saylangan.

## Nashrlar roʻyxati

### Kitoblar

* Pour la millat (2010)
* La République numérique (2008)
* Madam Royal bilan bog'liqmisiz? (2007)

### Hammualliflik ishlari

* Les inquiétantes ruptures de Monsieur Sarkozy (Parti Socialiste, 2007)
* Arnaud de Rosnay le magnifique (Mari-Kristin Zanni bilan, 1987)

### Muqaddima

* L'homme et le marché: créer et répartir autrement, Vinsent Champain, Gilles Cazes, Xavier Greffe [va boshq.] (2006)

### Hisobotlar

* Plan France numérique 2012–2020, Ed. Bosh vazir (2011)
* Fransiya 2025 - Diagnostika strategiyasi : dix défis pour la France - Yanvar 2009, Ed. Bosh vazir (2009)
* Évaluation des grands projets publics : diagnostika va takliflar, Ed. Bosh vazir (2008)
* Français futbol bo'yicha klublarning raqobatdoshligi, Ed. Bosh vazir (2008)
* L'employabilité des jeunes issus de l'enseignement professionnel boshlang'ich du ikkinchi darajali, Ed. Milliy ta'lim vaziri (2008)
* Yevropada Flexicurité - Éléments d'analyse, Ed. Bosh vazir (2008)
* Formation des prix alimentaires, Ed. Bosh vazir (2008)
* Droit a logement qarshi bo'lishi mumkin : 7 ta pista pour accroître l'offre de logements sociaux, Ed. Bosh vazir (2008)
* Valoriser l'acquis de l'expérience : une évaluation du dispositif de VAE, Ed. Bosh vazir (2008)
* Plan France numérique 2012, Ed. Bosh vazir (2008)
* Évaluation et proposition sur la mise en œuvre pratique de la "journée de birdamlik" dans les entreprises va les ma'muriyati nashriyoti, Ed. Bosh vazir (2007)
* TVA Sociale, Ed. Bosh vazir (2007)
* Nouvelles regulations économiques, Milliy assambleya (2000)
* Moliya komissiyasi ma'lumotlarini saqlash, umumiy iqtisodiyot va "kichik korxonalarni yaratish bo'yicha yordam" rejasi, Milliy assambleya (1999)

## Manbalar

## Havolalar

* (in French) Éric Besson's web site 
* (in French) Biography