open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hugh Grant

**Hugh John Mungo Grant** (1960-yil 9-sentyabrda tugʻilgan) – ingliz aktyori. U oʻz faoliyatini boshida oʻzini maftunkor va himoyasiz romantik yetakchi odam sifatida koʻrsatgan va shundan beri dramatik xarakterli aktyorga aylangan. Uning mukofotlari orasida Britaniya Akademiyasi Kino mukofoti, Oltin Globus mukofoti va Faxriy Sezarni olgan. Uning filmlari butun dunyo boʻylab jami 3 milliard AQSh dollariga yaqin daromad olgan. 2022-yilda ''Time Out'' jurnali Grantni Britaniyaning barcha davrlardagi 50 ta eng zoʻr aktyorlari roʻyxatiga kiritgan.

Grant ilk bor eʼtiborni oʻziga xos davr dramalaridagi rollari bilan olgan, masalan, „*Merchant-Ivory’s Maurice“* (1987), bu roli uchun u „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasida „Volpi kubogi“ ni qoʻlga kiritgan.

## Yoshligi
Grant 1960-yil 9-sentyabrda Londonning Hammersmit shahrida Fynvola Susan MacLean va kapitan James Murray Grantning ikkinchi oʻgʻli boʻlib dunyoga kelgan. Uning bobosi, polkovnik James Murray Grant, Ikkinchi Jahon urushi paytida Sent-Valeri-en-Kauxda jasorat va yetakchilik uchun mukofotlangan.

## Faoliyati
Oksford tomonidan moliyalashtirilgan „*Privileged“* (1982) filmida debyut qilganidan soʻng, Grant turli xil ishlarda, masalan, Fulxem futbol klubida maydonchi yordamchisi sifatida ishlash, repetitorlik, telekoʻrsatuvlar uchun komediya eskizlari yozish va Mighty White non va Red Stripe lager kabi mahsulotlar uchun radio reklama roliklarini yozish va ishlab chiqarish uchun Talkback Productions kompaniyasida ishlagan. Londondagi BAFTA da „*Privileged“* film namoyishida unga iqtidor agenti murojaat qilib, uning vakili boʻlishni taklif qilgan. Grant hali ham Kurtauld institutida oʻqishni boshlash niyatida edi, lekin keyin bir yil davomida aktyorlik oʻqish uchun pul tejashning yaxshi usuli boʻladi, deb oʻylab, rad etgan.

## Shaxsiy hayoti
1987-yilda Ispaniyaning *"Remando Al Viento"* (1988) spektaklida Lord Bayron rolini oʻynaganida, Grant Bayronning sobiq sevgilisi Claire Clairmont rolida ikkinchi darajali rolni ijro etgan aktrisa Elizabeth Hurley bilan uchrashgan. U suratga olish paytida Hurley bilan uchrashishni boshlagan va ularning munosabatlari keyinchalik ommaviy axborot vositalarining koʻp eʼtiboriga sazovor boʻlgan. Ular 2000-yilning may oyida ajralishdi, lekin Grant Hurleyning 2002-yilda tugʻilgan oʻgʻli Damianning choʻqintirgan otasi.

## Manbalar
Charles Dunbar Burgess King

**Charles Dunbar Burgess King** (1875-yil 12-mart – 1961-yil 4-sentyabr) liberiyalik siyosatchi, 1920-yildan 1930-yilgacha Liberiyaning 17-prezidenti boʻlib faoliyat yuritgan. Charlz Amerika-Liberiya va Syerra-Leone Kreol millatiga mansub. U 1878-yildan 1980-yilgacha mamlakatni boshqargan True Whig partiyasining aʼzosi boʻlgan.

Charles King 1904-yildan 1912-yilgacha Bosh prokuror, 1912-yildan 1919-yilgacha prezidentlikka saylangunga qadar Liberiya Davlat kotibi boʻlgan. U 1919-yil Parij tinchlik konferentsiyasida qatnashdi. Islohotlar tarafdori boʻlsa-da, korrupsiya hukmronligini qoʻllab quvvatlashda davom etdi.

Prezident Kingning iqtisodiy kun tartibi va rivojlanish rejasi doimo kutilganidan past edi. Savodxonlik darajasi xalq taʼlimida kengroq ravishda oʻsib borayotgan boʻlsa-da, u Liberiyani iqtisodiy oʻsishga toʻsqinlik qiladigan siyosiy tartibsizliklardan saqlay olmadi.

1927-yilda Charles King tarixdagi eng nohalol saylov uchun Ginnesning rekordlar kitobiga kirgan. U bor yoʻgʻi 15 ming saylovchi boʻlgan mamlakatda 234 ming ovoz olgan. Ammo majburiy mehnat va qullik mojarosi 1930-yilda uni isteʼfoga chiqishga majbur qildi. Charles King sharmandalik bilan isteʼfoga chiqdi. Mansabdor shaxslarni yollashda qarindosh-urugʻchilik va uning maʼmuriyati xalq farovonligi va qul mehnatidan foydalanish boʻyicha qabul qilayotgan qarorlarida shaffoflikning yoʻqligi bilan ajralib turardi.

## Prezidentlik faoliyati (1920-1930)
King 1920-yilda Liberiya prezidenti boʻldi va 10 yil xizmat qildi. Prezident sifatida u 1929-yilda Kakatada Buker Vashington qishloq xoʻjaligi va sanoat institutini tashkil etishga yordam berdi.

## Manbalar
Jim Breuer

**James E. Breuer** (1967-yil 21-iyunda tugʻilgan) — amerikalik komediyachi va aktyor. U 1995-yildan 1998-yilga qadar *[[Saturday Night Live|„Saturday Night Live“]]*  filmida rol ijro etgan hamda „*Half Baked“*  (1998) filmida bosh rolni oʻynagan.

## Yoshligi
Breuer Nyu-Yorkning Long-Aylenddagi Valley Stream shahrida tugʻilgan.

## Faoliyati
Breuer muntazam ravishda komediyachi sifatida gastrollarda qatnashgan. Uning 2008-yilgi gastrol suratlari *„More Than Me“ (Mendan koʻra koʻproq)* hujjatli filmida hamda 4 soatlik „*The Jim Breuer Road Journals“* DVD dasturida ishlatilgan. Breuer „*I’m Not High“ (But I’ve Got a Lot of Crazy Stories about Life as a Goat Boy, a Dad, and a Spiritual Warrior)* kitobini yozgan.

## Shaxsiy hayoti
2005-yildan 2021-yilgacha Breuer rafiqasi Dee va uch qizi bilan birgalikda New Jersey shtatining Chester Township shahrida yashagan. 2021-yilning avgust oyida Breuer va uning oilasi Nyu-Jersidagi uyini sotganidan keyin Florida shtatining Neapol shahriga koʻchib oʻtgan. James oʻzini New York Metsning „super muxlisi“ deya taʼriflaydi.

## Manbalar
Kitob masolik ul-mamolik

**Kitob masolik ul-mamolik** (Mamlakatlarga boradigan yoʻllar haqida kitob) – geografik asar. Muallifi IX asrning ikkinchi yarmi X asr birinchi choragida yashagan sayoh va goegraf Istaxriydir. Istaxriy sayyoh sifatida Suriya, Misr, Eron, Movarounnahr, Magʻrib kabi hududlarda boʻladi va 930–933-yillarda „Kitob masolik ul-mamolik“ asarini yozib tugallaydi.
Ushbu asar 20 ta bobdan iborat. Asarda mamlakatlar tabiati, maʼmuriy boʻlinishi, chegaralari va yoʻllari, mashhur shaharlar, kishilar va aholi mashgʻulotlari toʻgʻrisida maʼlumot keltiriladi.
„Kitob masolik ul-mamolik“ asari 20 ta iqlimga taqsimlangan. Asarda har bir iqlimning maxsus xaritalari mavjud. Asarda Movarounnahr toʻgʻrisida ham maʼlumotlar keltirilgan boʻlib, u yerdagi shaharlar tasnifi keltirilgan. XVI asrda Abdurahmon Naxichevoniy tomonidan asar fors tiliga tarjima qilingan. Asar bir necha marotaba 1870, 1927, 1967-yillarda arab tilida Leydenda nashr qilingan.
Asarning 16 ta arab tilidagi qoʻyozma nusxasi topilgan va eng qadimgi nusxasi 1184-yilda Myuller tomonidan faksimile shaklida nashr etiladi. 1870-yilda esa De Gue tomonidan asarning tanqidiy matni nashr etilgan. Iroj Afshor asarning 18 ta forsiy tarjima nusxalarini aniqlaydi va tanqidiy matnini nashr ettiradi.

„Kitob masolik ul-mamolik“ asarida Markaziy Osiyo mintaqasi tarixiy geografiyasi bilan bogʻliq maʼlumotlar mavjud. Asarning „Xuroson“ va „Movarounnahr“ qismi 8 ta arabiy va 11 ta forsiy nusxalari bilan solishtirilib, va OʻzR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti katta ilmliy xodimi Ravshan Xudoyberganov tomonidan tarjima qilinib chop qilingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Apple A12

**Apple A12 Bionic** – bu Apple Inc tomonidan ishlab chiqilgan chip (SoC)dagi 64-bitli ARM-ga asoslangan tizim. U 1-marotaba iPhone X va XS Max, iPhone XR, iPad Air (3-avlod), iPad Mini (5-avlod), 8-avlod iPad va Apple TV 4K (2-avlod) da paydo boʻldi. Apple taʼkidlashicha, ikkita yuqori samarali yadro  A11 chipiga qaraganda 15% tezroq hamda 50% energiya tejamkor. 4 ta yuqori samarali yadro esa A11 ga qaraganda 50% kamroq quvvat sarflaydi.Bu 7 nm hajimda ishlab chiqarilgan chip bo'lib, 1-ommaviy bozor tizimidir.

## Dizayn
A12 Apple SoC tomonidan ishlab chiqilgan chip, 64 bitli  ARMv8.3 , 6 yadroli protsessorga ega, **Vortex** deb nomlangan 2 ta yuqori samarali yadroga ega, 2.49GHz da ishlaydi. 4 ta energiya tejovchi yadro **Tempest** deb ataladi. Vorteks yadrolari 7 kenglikdagi dekodlangan tartibsiz superskalyar dizayn, Tempest yadrolari esa 3 kenglikdagi dekodlangan tartibsiz superskalar dizayndir. A11 ning Mistral yadrolari singari, Tempest yadrolari ham Apple A6 dan Apple Swift yadrolariga asoslangan.

A12, shuningdek, Apple tomonidan ishlab chiqilgan 4 yadroli grafik ishlov berish blokini (GPU) A11ga qaraganda 50% tezroq grafik ishlashi bilan birlashtiradi. A12 Apple tomonidan „Keyingi avlod Neyron Dvigatel“ deb ataydigan maxsus neyron tarmoq uskunasini oʻz ichiga oladi. Ushbu neyron tarmoq uskunasi 8 yadroga ega va soniyasiga 5 trillion operatsiyalarni bajarishi mumkin.

A12 TSMC tomonidan 7nm FinFET yordamida ishlab chiqarilgan va 6,9 milliard tranzistorni oʻz ichiga oladi.A12 ning oʻlchami 83,27 mm2, A11 dan 5% kichikroq. U iPhone XS  va XS Max da 4 GiB LPDDR4X xotirasi va iPhone XR, iPad Air (2019) da 3 Gb LPDDR4X xotirasi bilan birga qadoqdagi paketda (PoP) ishlab chiqariladi.U qoʻllab-quvvatlaydigan ARMv8.3 koʻrsatmalar toʻplami, koʻrsatkichni autentifikatsiya xavfsizlikni sezilarli darajada yaxshilaydi. 

A12 HEVC hamda H.264 uchun video kodek kodlashni qoʻllab-quvatlaydi, u shuningdek HEVC, H.264, MPEG‑4 2-qism va Motion JPEG uchun dekodlashni ragʻbatlashini qayd etdi.

## Apple A12 Bionic-ni oʻz ichiga olgan mahsulotlar

* iPhone XS va XS Maks
* iPhone XR
* iPad Mini (5-avlod)
* iPad Air (3-avlod)
* iPad (8-avlod)
* Apple TV 4K (2-avlod)

## Shuningdek qarang
* Apple silicon, Apple tomonidan ishlab chiqilgan ARM-ga asoslangan protsessorlar qatori
* Apple A12X
* Armv8-A protsessorlarini solishtirish

## Manbalar
Faraxli noyabr (film 2001)

**"Faraxli noyabr"** () – Kianu Rivz va Sharliz Teron ishtirokidagi Amerika melodramasi.
Tanqidchilarning yomon baholari tufayli film 2001-yilda „Eng yomon remeyk yoki sikvel“ nominatsiyasida „Oltin malina“ mukofotiga nomzodlikka qoʻyilgan, Kianu Rivz va Sharliz Teron esa mos ravishda „Eng yomon aktyor“ va „Eng yomon ayol roli“ nominatsiyasiga nomzodligi koʻrsatilgan.

## Syujeti
Biznesmen Nelson Moss, karyerasi uchun shaxsiy hayotini qurbon qiladigan reklama agenti. Shu paytgacha uchrashgan hech qaysi ayolga oʻxshamaydigan Sara bilan tanishibqoladi. Ularning mutlaqo tasodifiy tanishuvi yana bir nechta uchrashuvlar bilan davom etadi. Sara bir oz gʻalatiroq, quvnoq qiz edi va Nelsonning hayotini tubdan oʻzgartiradi. Qiz unga hayotni va undan qanday zavqlanishni koʻrsatadi. Nelson Saraning doʻstlari bilan uchrashadi va bu uni bagʻrikeng insonga aylanishiga olib keladi.

Noyabr oyining har bir kunini ular birga oʻtkazar ekan, Nelson Saraga borgan sari oshiq boʻlib, u uchun avvalgi zerikarli hayoti va karyerasidan voz kechadi. Unga turmush qurishni taklif qiladi va Sara birinchi marta „ha“ demoqchi ekanligini taʼkidlaydi.

Nelson, Sara saraton kasalligidan oʻlayotganini bilib oladi. Nelson uning oʻlimini koʻrishga chiday olmasligini bilgani sababli, Sara munosabatlarini uzishga qaror qiladi va Nelsondan ketishini soʻraydi. Nelsonning iltimosiga binoan, Sara yana bir kun u bilan qoladi. Xayrlashish paytida, Sara shunday deydi: „Meni kuchli va goʻzal deb eslab qolishingizni xohlayman. Agar siz meni shunday eslasangiz, men hech narsadan qoʻrqmayman“. Sara Nelsonning koʻzlarini bogʻlaydi, uni oxirgi marta uni oʻpadi koʻzlari bogʻlangan holda qoldirib ketadi.

## Rollarda

## Soundtrack

## Manbalar
Alina Bronsky

**Alina Bronskiy** (bu yozuvchining taxallusidir), asli rossiyalik boʻlgan nemis yozuvchisi. Uning kitoblari 15 dan ortiq mamlakatlarda, jumladan AQSh va Italiyada davlatlarida bosma va audio formatda nashr etilgan. Yozuvchining ilk asari hisoblangan „Scherbenpark“ romani(2008) adabiy tanqidchilarning eʼtirofiga sazovor boʻldi.

## Hayoti
Bronsky 1978-yilda Sovet Rossiyasining Yekaterinburg shahrida, Rossiyaning markaziy qismida joylashgan Ural togʻlari etagidagi sanoat shaharchalarining birida tugʻilgan va bolaligi Marburg hamda Darmstadtda oʻtgan. Tibbiyot maktabini tugatgandan soʻng, Bronsky reklama kopirayteri va gazeta tahririyatlarida oʻzining ilk faoliyatini boshladi. Alina beva qolganidan soʻng Berlindagi sevgilisi, aktyor Ulrich Noethen bilan turmush quradi. Uning birinchi turmushidan uchta farzandi bor va 2013-yilning avgustida Noethen bilan u qiz farzand koʻrishdi. Bronskyning aytishicha, u oʻzini ikkita alohida odam sifatida koʻradi: nemis tilida soʻzlashuvchi adabiy xodim va oilaviy-hissiy masalalarda rus tilida soʻzlashuvchi oila bekasi.

## Ijodi
Alina Bronskyning asarlarini Frankfurtning taniqli adabiy agentlari Georg Simader chop ettirgan. Yozuvchi oʻzining ilk romanini tugatgandan soʻng, uchta adabiyotning taniqli vakillariga romanni elektron pochta orqali yubordi, ularning uchovi ham keyinchalik qoʻlyozmani soʻrashdi. Ulardan ikkitasi oradan koʻp vaqt oʻtganidan keyin nashrga rozi boʻlishdi, bu oʻsha davrda chindan ham juda erta tan olinishini anglatar edi.

Bronskyning birinchi romani „Scherbenpark“ boʻlib, asar koʻpchilikka „Broken Glass Park“ nomi bilan tanilgan. Roman onasining oʻldirilishi va Rossiyadan Germaniyaga koʻchib oʻtganidan keyin yangi hayotiga moslashish uchun kurashlardan iborat boʻlgan oʻn yetti yoshli Sasha ismli qiz haqida hikoya qiladi. Sasha aka-ukalariga gʻamxoʻrlik qilish va onasining qotilidan qasos olish uchun doim kurashadi. Bronskyning ilk romani „Broken Glass Park“ (Europa, 2010) Boston Globe tomonidan „bosim ostidagi zamonaviy oʻsmirlik davrining yorqin tasviri“ deya ijobiy fikrlar bilan baholangan. „Broken Glass Park“ 2008-yilda nufuzli Ingeborg Bachman mukofotiga va 2009-yilda esa Germaniyaning Young Adult adabiy mukofotiga nomzod boʻlgan. Roman Jasna Fritzi Bauer ishtirokidagi film uchun sahnalashtirilgan. Bronskyning ilk asaidagi eʼtirof navbatdagi romanlarining ham muvafaqqiyatli chiqishiga sababchi boʻldi.

## Manbalar
Apple A13

**Apple A13 Bionic** – bu Apple Inc. tomonidan ishlab chiqilgan 64 bitli ARM ga asoslangan chip (SoC) tizimi hisoblanadi. U dastlab iPhone 11, 11 Pro/Pro Max, 9-avlod iPad, iPhone SE (2-avlod) va Studio displeylarida paydo boʻladi. Apple taʼkidlashicha, ikkita yuqori samarali yadro Apple A12 ga qaraganda 20% tezroq va Apple A12  30% kam quvvat sarflaydi . 

## Dizayn
Apple A13 Bionic Apple tomonidan ishlab chiqilgan, ARMv8.4-A ISA ni amalga oshiruvchi 64 bitli 6 yadroli protsessorga ega, ikkita yuqori unumdor yadro 2,65GHz da ishlaydi. **Lightning** deb nomlangan hamda toʻrtta energiya tejovchi yadro **Thunder** . Lightning yadrolarida AMX bloklari deb ataladigan mashina tezlatgichlari mavjud. Apple taʼkidlashicha, AMX bloklari Apple A12 Vortex yadrolariga qaraganda matritsalarni koʻpaytirishda olti baravar tezroq ishlaydi. AMX bloklari soniyada 1 trilliongacha bitta aniqlikdagi operatsiyalarni bajarishga qodir. Lightning yadrolari 8 MB pL2 ga kirish huquqiga ega va Thunder yadrolari 4 MB L2 ni taqsimlaydi. SLC hajmi 16 MB.

A13 Apple tomonidan ishlab chiqilgan toʻrt yadroli grafik ishlov berish blokini (GPU) birlashtirib turadi, A12 ga qaraganda 20% tezroq grafik ishlashi va 40% kam quvvat sarfini oladi. Apple oʻzining A13 Bionic chipining sakkiz yadroli Neural Engine maxsus neyron tarmogʻi apparati A12 ga qaraganda 20% tezroq va 15% kam quvvat sarflaydi deb taʼkidlaydi.

U TSMC tomonidan 2-avlod 7 nm N7P da ishlab chiqarilgan (7 bilan adashtirmaslik kerak) nm+' yoki 'N7+') va 8,5 milliard tranzistorni oʻz ichiga oladi.

A13 HEVC va H.264 uchun video kodek kodlashni qoʻllab-quvvatlaydi. U HEVC, H.264, MPEG‑4 2-qism va Motion JPEG uchun dekodlashni yoqlaydi.

## Apple A13 Bionic-ni oʻz ichiga olgan mahsulotlar

* iPhone 11
* iPhone 11 Pro va 11 Pro Max
* iPhone SE (2-avlod)
* iPad (9-avlod)
* Apple Studio displeyi

## Shuningdek qarang

* Apple silicon, Apple tomonidan ishlab chiqilgan ARM-ga asoslangan protsessorlar qatori
* Apple M1
* Armv8-A protsessorlarini solishtirish

## Manbalar
Dekriminalizatsiya

**Dekriminalizatsiya** - bu muayyan harakatga qarshi taqiqlarni olib tashlaydigan qonun jarayon boʻlib, harakat noqonuniy boʻlib qoladi, lekin jinoiy yoki fuqarolik jazo boʻlmaydi. Ushbu islohot baʼzida oʻtgan jinoyatlar uchun ham qoʻllanadi, lekin boshqa hollarda qonun kuchga kirgan vaqtdan boshlab yoki belgilangan sanadan boshlab kuchga kiradi. Baʼzi hollarda tartibga solinadigan ruxsatnomalar yoki jarimalar hali ham qoʻllanishi mumkin (aksincha, qarang: legallashtirish) va dastlabki jinoiy harakatning tegishli jihatlari jinoyat sifatida saqlab qolinishi yoki jinoyat sifatida alohida tasniflanishi mumkin. Bu tushuncha antropolog Jennifer Jeyms tomonidan jinsiy aloqa harakatining „fohishalarni nishonga olish uchun ishlatiladigan qonunlarni bekor qilish maqsadlari“ni namoyon qilish uchun kiritilgan boʻlsa-da, hozirda u giyohvand moddalarga qarshi siyosatga nisbatan turli davlatlarda faol qoʻllanilmoqda. Dekriminalizatsiya kriminallashtirishga mutlaqo teskari jarayon boʻlib hisoblanadi.

Dekriminalizatsiya ijtimoiy va axloqiy qarashlarning oʻzgarishi natijasida roʻy beradi. Jamiyat qilmish zararli emas, endi jinoiy javobgarlikka tortilmasligi yoki jinoiy adliya tizimi tomonidan hal qilinishi kerak boʻlgan masala emas degan fikrga kelishi mumkin. Turli jamiyatlar va davlatlarda vaqt oʻtishi bilan jinoyatchilikka boʻlgan qarashlar oʻzgargan mavzularga misollar:

* abort (qarang: abort qonuni va abortga qarshi huquqlar harakati)
* jamoat joylarida emizish
* giyohvand moddalarni saqlash va koʻngilochar maqsadlarda foydalanish (qarang: giyohvand moddalarni liberallashtirish)
* evtanaziya (qarang: evtanaziyaning qonuniyligi)
* qimor (qarang: qimor yoshi)
* gomoseksuallik (qarang: mamlakat yoki hudud boʻyicha LGBT huquqlari)
* koʻpxotinlilik  (qarang: koʻpxotinlilikning qonuniyligi)
* fohishalik (qarang: jinsiy aloqani dekriminallashtirish)
* ommaviy yalangʻochlik
* sportda steroidlardan foydalanish
* oʻz joniga qasd qilish (qarang: oʻz joniga qasd qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari)

Federativ davlatlarda xatti-harakatlar hukumatning bir qismi tomonidan dekriminallashtirilishi mumkin, shu bilan birga boshqasi tomonidan undiriladigan jazolar; masalan, dekriminallashtirilgan giyohvand moddalarga egalik qilish hali ham hukumatning boshqa bir qismi tomonidan jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin, ammo boshqa toifadagilar pul jarimasiga tortilishi mumkin. Buni qonuniylashtirishga qarama-qarshi boʻlgan jarajonni anglatadi, bu ilgari noqonuniy harakatdan barcha yoki koʻp qonuniy zararlarni olib tashlaydi.

## Manbalar
Kitob surat al-ard

**Kitob surat al-ard** (Yer surati kitobi) – geografik asar. Muallifi X asrda yashagan arab sayyohi va olimi Ibn Havqaldir. Asar 977–978-yillarda Sitsiliyada yozilgan boʻlib, koʻplab xalqlar tarixiy geografiyasi bayon qilingan.
Asarda yerning tasnifi, iqlimi, mamlakatlar va shaharlar toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan.
943-yilda Ibn Havqal savdogar sifatida Ispaniya, Sitsiliya, Mesopotamiya, Shimoliy Afrika, Hindiston, Eron kabi mamlakatlarga boradi. U Istaxriy bilan tanishadi va  asar yozishga kirishadi. Istaxriy „Kitob masolik ul-mamolik“ asaridagi xaritalarni qayta yozadi va toʻgʻirlab chiqadi, bir nechta xaritalarni kitobga ilova sifatida kiritadi.
Asarda Buxoroga oid boʻlgan maʼlumotlarni uchratish mumkin. Ibn Havqal asarida Buxorodagi 7 ta darvoza nomlarini sanab oʻtadi. U asarda Buxorodagi Xarqonrud, Shofirkom arigʻi, Baraxsha (Varaxsha), Quyi va Yuqori Farovuz, Nahr-i Romitan kabi joy nomlari va toponimlarini yozgan.
Ibn Xavqal asarida Istaxriy maʼlumotlaridan tashqari, al-Jayhoniy, Ibn Xurdadbeh kabi shaxslarning kitoblaridan foydalanadi.
1878-yilda asarning arabcha matni asosida De Gue tomonidan, 1938–1939-yillarda Kramers tomonidan nashr qilingan.
Asar 2011-yilda tarixchi olim Shamsiddin Kamoliddinov tomonidan ilmiy-izohli lugʻati bilan birgalikda Toshkentda oʻzbek tilida chop etilgan. Shamsiddin Kamoliddinov  Kramers tomonidan tayyorlangan tanqidiy matni asosida tarjima qilgan.
Ibn Havqalning ushbu asari ayrim parchalari rus tiliga tarjima qilingan. Volin,  Garkavi, Betger kabi olimlar oʻz tadqiqotlarida „Kitob surat al-ard“ asaridan foydalanishgan. Mazkur asarning H. Mamadaliyev tomonidan 2007-yil „Movarounnahr“ qismi oʻzbek tiliga tarjima qilingan ammo u nashr etilmay qolgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Art+Feminism

**Art+Feminism** — 2014-yilda boshlangan Vikipediyaga ayol ijodkorlar haqida maʼlumot qoʻshish uchun har yili butun dunyo boʻylab boʻlib oʻtadigan edit-a-thon hisoblanadi. Loyiha „Vikipediyada erkaklar tomonidan va ular haqida nomutanosib ravishda yoziladigan doimiy tarafkashlikni tuzatish boʻyicha koʻp millatli katta harakat“ sifatida tavsiflangan.

2014-yilda Art+Feminismning ilk kampaniyasi 30 ta alohida tadbirda 600 nafar koʻngillini jalb qildi. Keyingi yili jami 1300 nafar koʻngilli 17 ta turli mamlakatlarda, toʻrt qitʼada boʻlib oʻtgan 70 ta tadbirda qatnashdi. Oʻshandan beri 1500 dan ortiq tadbirlarda 20 000 dan ortiq kishi ishtirok etdi. Bu 100 000 dan ortiq Vikipediya maqolalarida ijobiy natijalarga olib keldi. 2021-yil holatiga koʻra, dunyo boʻylab 1260 ta tadbirda 18 000 dan ortiq odam qatnashdi va, taxminan, 84 000 ta Vikipediya maqolalari yaratildi va tahrirlandi.

## Loyiha tashkil etilishi

Art+feminizm kutubxonachi Siân Evans Shimoliy Amerika sanʼat kutubxonalari jamiyati uchun ayollar va sanʼat loyihasini ishlab chiqayotganda boshlangan. Evans Jacqueline Mabey, Michael Mandiberg va Laurel Ptak yordamida loyihani tashkil etadi.

Art+Feminism loyihasini tashkil etishning sabablaridan biri Vikipediyaning kataloglash tizimini tanqid qilayotgan ommaviy axborot vositalariga javob qaytarish edi. Loyiha Vikipediyadagi boʻshliqlarni toʻldirishda va ayol tahrirchilar sonini koʻpaytirishda davom etmoqda. Vikipediyadagi tarjimai hollarning atigi 17 foizi ayollar haqida va Vikipediya tahrirchilarining atigi 15 foizi ayollardan iboratdir. Kira Visnevski 2020-yilda Art+Feminism ijrochi direktori etib tayindi.

## Tadbirlar

Edit-a-thon 2015-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlaridan tashqari Avstraliya, Kanada, Kambodja, Hindiston, Yangi Zelandiya va Shotlandiya kabi joylardan ommaviy axborot vositalarida yoritildi. Qoʻshma Shtatlar ichida esa Nyu-York, Kaliforniya, Kanzas, Pensilvaniya, Texas va Gʻarbiy Virjiniya kabi joylarda ham oʻtkazildi.

2020-yilda, COVID-19 pandemiyasidan xavotirlar tufayli, tadbir Zoom video konferensiya ilovasi orqali virtual tarzda oʻtkazildi.
2021-yilda Art+Feminism edit-a-thoni COVID-19 xavotirlari tufayli yana virtualga aylantirildi.

Although the project is global, director Kira Wisniewski lives in Baltimore and personally organizes events and collaborations with cultural organizations in that area.

Loyiha global tarzda oʻtkazilsa-da, Kira Visnevski Baltimorda istiqomat qiladi va tadbirlarni hududlardagi tashkilotlar bilan hamkorlik qilib oʻtkazadi.

Ishtirokchilar tomonidan kiritilgan maʻlumotlar Vikipediyadagi muvofiqlashtiruvchi forumda kuzatiladi.

## Tan olinishi
2014-yil noyabr oyida Foreign Policy jurnali Evans, Mabey, Mandiberg, Knipel, Howard va Ptakni Vikipediyada jins tafovutiga qarshi kurashganini alohida eʼtirof etdi.

## Yana qarang
* Qizil kiyimdagi ayollar

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Montblanc (kompaniya)

**Montblanc** – hashamatli tovarlar ishlab chiqaruvchisi va distribyutori. 1906-yilda Berlinda tashkil etilgan va hozirda Gamburg shahrida joylashgan. Kompaniya oʻzining hashamatli, premium sinfiga mansub ruchkalari bilan mashhur, shuningdek, sumkalar, turli-xil kichik charm buyumlar, atir va soatlar ishlab chiqarish bilan ham shugʻullanadi. 1993-yildan beri Montblanc Shveytsariyaning Richemont holdingi aʼzosi hisoblanadi.

## Tarixi
Gamburglik bankir Alfred Nehemias va Berlinlik muhandis Avgust Ebershteyn 1906-yilda oddiy ruchkalar ishlab chiqarishni boshlagan. Qisqa vaqt oʻtgach, Vilgelm Dziambor, Kristian Lozen va keyinchalik Klaus Yoxannes Voss biznesga egallik qilishni boshladi. Ularning birinchi modeli 1909-yilda ishlab chiqilgan boʻlib, *Rouge et Noir* deb nomlangan, 1910-yilda esa ruchka Montblanc nomini olgan va keyinchalik kompaniya ham shu nom bilan atala boshlangan. Bugungi kunda Montblanc brendi ruchkalardan tashqari, soatlar, zargarlik buyumlari, atirlar, charm buyumlar va koʻzoynaklar kabi boshqa mahsulotlar ham ishlab chiqaradi.

Kompaniya 1906-yilda Berlinda „Simplizissiumus-Füllhalter“ nomi bilan tashkil etilgan va 1907-yilda Gamburgga koʻchib oʻtgandan soʻng oʻz nomini „Simplo Filler Pen Co. MChJ“ ga oʻzgartirgan. Kompaniya 1934-yilda hozirgi nomini qabul qilgan.

Montblanc 1977-yilda Alfred Dunhill Ltd. tomonidan sotib olindi, shundan soʻng arzonroq narxdagi ruchkalar ishlab chiqarilishi toʻxtatildi va faqat premimum sinfiga mansub ruchkalar va boshqa hashamatli tovarlar keng miqyosda ishlab chiqarila boshlandi.

1993-yilda Montblanc Shveytsariyaning Richemont holdingiga aʼzo boʻldi. Uning qardosh kompaniyalari qatoriga Cartier, Van Cleef &amp;amp; Arpels, Chloé va Baume et Mercier kabi hashamatli brendlar kiradi. Montblanc kompaniyasiga, Richemont holdingi orqali, janubiy afrikalik Rupert oilasi egalik qiladi.

## Mahsulotlari

Montblanc oʻzining hashamatli ruchkalari bilan mashhur, shuningdek, sumkalar, turli-xil kichik charm buyumlar va soatlar ishlab chiqaradi. Meisterstück – bu kompaniyaning premimum ruchkalar seriyasi.

2019-yil noyabr oyida Montblanc cheklangan nashrdagi kapsula kolleksiyasi uchun The Webster bilan hamkorlikni boshladi.

2022-yilda kompaniya BAPE va Maison Kitsuné bilan hamkorlik qilishni boshladi. 2022-yilda Bosh ijrochi direktor Nikolas Baretzki *[[Vogue (jurnal)|Vogue Business]]* nashriga charm buyumlari kompaniyaning eng katta toifalaridan biriga aylanishiga, hatto ruchkalarni ham ortda qoldirishiga ishonishini aytdi.

## Suratlar

File:Montblanc pen and watch.jpg|Montblanc Meisterstück 149, Longines DolceVita xronografi bilan birga.
File:Montblanc 149 nibs (DSC02303).jpg|Montblanc Diplomat c. 2006 (chapda) va Meisterstück 149 (o'ngda), c. 1978-1980
File:MBknoflicky1.jpg|Montblanc Meisterstück qo'l tugmalari, oltin va oniks 
File:MontblancSilver.jpg|Sterling Silver Montblanc qalami, biro ruchkasi va qora charm g'ilof 


## Manbalar

## Havolalar

*
Portlovchi undosh tovushlar

**Portlovchi undoshlar** (shuningdek ploziv undoshlar yoki eksploziv undoshlar ) - okklyuziv undoshlar, ularning artikulyatsiyasi paytida yumshoq tanglay pardasi ko'tariladi va havo og'iz bo'shlig'iga o'tadi (burun undoshlaridan farqli o'laroq) va to'siqning ochilishi keskin sodir bo'ladi va portlashga o'xshaydi ( affrikatlardan farqli o'laroq).

Portlovchi undoshlar dunyo tillarida eng keng tarqalgan tovushlar. Barcha tillarda portlovchi tovushlar mavjud va kamida [p], [t], [k] tovushlari mavjud bo'ladi. Samoa tilida dental [t], Shimoliy Irokez tilida esa labial [p] tovushi mavjud emas .

## Asosiy portlovchi tovushlar

* p / b - lablab (bilabial)
* t / d - til oldi (koronal)
* ʈ / ɖ - laplap (retroflex)
* c / ɟ - til o'rta (palatal)
* k / ɡ - til orqa (velar)
* q / ɢ - chuqur til orqa (uvular)
* ʡ - do'g'dash tovushi (faringal portlovchi)
* ʔ - to'xtash tovushi (glottal portlovchi)

## Transkriptsiyasi
Amoghavayra

**Amoghavajra** (sanskrit: अमोघवज्र; xitoycha: 不空; pinyin: *Bùkōng*; yaponcha: *Fukū*; koreys: 불공; vyetnamcha: *Bất Không*; 705–774) – tarjimon, Xitoy tarixida siyosiy jihatdan eng kuchli buddist rohiblaridan biri va Shingon buddizmidagi sakkiz patriarxdan biri sifatida tan olingan.

Xitoyda Tangmi (kāng sulolasidagi ezoterik maktab) nomi bilan tanilgan bu ezoterik taʼlimotlar keyinchalik Yaponiyada Kūkai ismli buddist rohib homiyligida gullab-yashnagan edi. Shuning uchun u koʻpincha yapon ezoterik buddizmi yoki pravoslav ezoterik buddizm deb ataladi.

Shingon soʻzi xitoycha zhēnyán (真言) soʻzining yaponcha oʻqilishi boʻlib, sanskritcha मन्त्र (mantra) soʻzining tarjimasi hisoblanadi.

## Hayoti
Amoghavajra Samarqandda hind savdogar oilasida tugʻilgan. Feyxis yozuviga koʻra otasi braxman va onasining kelib chiqishi soʻgʻdlik boʻlgan. Otasi vafotidan keyin 10 yoshida Xitoyga ketgan. 719-yilda u Vajrabodxi tomonidan sanghaga tayinlangan va uning shogirdi boʻlgan. 741-yilda barcha xorijiy rohiblar Xitoydan chiqarib yuborilgandan soʻng, u va baʼzi hamkorlari bilan Shri-Lanka va Hindistonga tashrif buyurib, keyinchalik hajga bordilar. Ushbu sayohat davomida u Vajrabodxining shogirdi Nagabodxi bilan uchrashdi va undan baʼzi bilimlarni oʻrgandi. U 746-yilda Shri-Lankadan yigʻilgan besh yuz jildga yaqin maʼlumotlar bilan Xitoyga qaytib keldi.

750-yilda u Tan sulolasi generali Geshu Xanning harbiy gubernatorligiga qoʻshilish uchun sanghani tark etdi. 754-yilda u Vajrayana buddizmi tantralarning asosiy qismi boʻlgan Tattvasagraha Tantra matnlarining birinchi qismini (Taishō Tripiṭaka. 865) tarjima qildi, bu uning eng muhim yutuqlaridan biriga aylandi. U Vajrayana buddizmi taʼlimotlarini maʼrifatga erishishning eng samarali usuli deb hisobladi va uning asosiy sxemasini bir qator asarlarga kiritdi.

Amoghavayra An Lushan qoʻzgʻoloni paytida qoʻlga olindi, ammo 757-yilda yordamchi kuchlar tomonidan ozod qilindi. U poytaxtni tozalash va Tan davlatining xavfsizligini mustahkamlash uchun marosimlar oʻtkazdi. Ikki yil oʻtgach, u imperator Tan imperatori Suzongni chakravartin sifatida buddizmga boshladi.

Amoghavayra An Lushan qoʻzgʻoloniga qarshi Tan sulolasi davlatiga yordam berdi. U An Lushan armiyasiga gʻayritabiiy hujum qilish va yoʻq qilishda samarali boʻlgan Vajrayana marosimlarini oʻtkazdi.

765-yilda Amoghavayra Chananga bostirib kirishga tayyor boʻlgan 200 000 kishilik Tibet va Uygʻur armiyasining yurishiga qarshi turish uchun turli marosimlardan foydalangan.

Vutay togʻidagi hashamatli Jinge ibodatxonasi 767-yilda qurib bitkazilgan. Bu ibodatxona Amoghavayraning uy hayvonlari loyihasi boʻlib, uning bodxisattva Manjusrini Xitoyning himoyachisi sifatida targʻib qilishga qaratilgan koʻp harakatlaridan biri. Amoghavajra Tan imperatori Daizongning iltimosiga binoan falokatning oldini olish uchun marosimlarni bajarishda davom etgan.

## Adabiyotlar
* Astley, Ian (1987). The Rishukyo, a translation and commentary in the light of modern Japanese scholarship, PhD thesis, The University of Leeds

## Manbalar

## Tashqi havolalar
*Digital Dictionary of Buddhism
*A review of Chinese Esoteric Buddhism: Amoghavajra and the Ruling Elite
Farosat

**Farosat** bu – voqea va hodisalar mohiyatini anglash omilining eng yuqori va amalda isbotlanuvchi darajasidir. Farosat orqali boshqa odamlardagi quvonch va qaygʻuni kichik bir ishoradan payqay olish, tashqi qiyofasi, xatti-harakatlari, oʻzini tutishi, yuz mimikasidan ruhiyatidagi oʻzgarishlarni toʻgʻri anglay bilish mumkin. Shuningdek, u shaxsning maʼnaviy, ijtimoiy-intellektual taraqqiy etganlik darajasi, insonning oʻzidagi hayotiy ehtiyojlarini qondirish koʻlamini aniq belgilay olish mezoni va hayotda yashash hamda faoliyat yuritish sifatining eng muhim koʻrsatkichi oʻlaroq namoyon boʻladi.

## Maʼnolari
Husayn Voiz Koshifiyning yozishicha, farosat soʻzining lugʻaviy maʼnosi biror narsaning yaxshi va yomon xususiyatlarini koʻrib aniqlashdir. Soʻzning istilohiy maʼnosi esa biror-bir narsaning tashqi jihatlari yoki inson ruhiyati va tanasidagi oʻzgarishlari, alomatlariga qarab mushohada qilish asosida uning ichki mohiyatidan ogoh boʻlishdir.
## Tarkibiy qismlari
Farosatning tarkibiy qismlari bo‘lgan samarali anglash holati, ongli yondashuv, aql bilan ish tutish kabilar mazmunan bir-biriga yaqin ma'nolarni ifodalaydi. Zero, inson turli narsalar hamda voqealarning mohiyatiga yetib borgan taqdirdagina anglash holatini boshdan kechiradi. Anglash esa insonni maqsadli harakatga undaydi. Anglangan narsalargina hayotiy ehtiyojga aylanadi. Ana shuning uchun ham voqelikni farosat orqali anglashgacha bo‘lgan jarayonni fikr, g‘oya, maqsad, reja, amaliyot bosqichlari tarzida tasniflab o‘rganish maqsadga muvofiqdir.
## Turi va shakli
Farosatning turi va shakli turlicha bo‘lib, bir sohadagi fahmu farosatga ega insonlar boshqa sohalarda yetarli darajada farosatli bo‘la olmasliklari ko‘p kuzatilgan. Bunday boʻlishiga, ya'ni boshqa sohalarda ham odamning oʻz sohasidagi kabi barobar farosatli ish tuta olmasligining asosiy sababi uning yangi kirishgan sohalariga xos boʻlgan zarur bilim va tajribalarning yetarli emasligi bilan izohlanadi.
## Rivojlantirish omillari
Farosatni rivojlantirishning uch manbasi bor:

# Aql – odamning har bir narsa-voqeaga munosabat bildirishda adekvat yondasha olish, har bir ishni meʼyorida bajara olish salohiyatini shakllantirish.
# Iymon-eʼtiqodda mustahkamlik, toʻgʻri tarbiya olganlik, odoblilik, soʻrashdan tortinmaslik, sinchkovlik, diqqat-eʼtiborli boʻlish.
# Chuqur bilimga va yuksak darajadagi kasbiy mahoratga, har bir narsani boshqa holat va faktlar bilan qiyoslab xulosa chiqara olish salohiyatiga, katta hayotiy va kasbiy tajribaga ega boʻlish.

## Hikmatlar
Abu Ali ibn Sino farosatning ijtimoiy ahamiyati xususida shunday taʼrif beradi: *"Farosat deb sezgidan keladigan ishoraning asl maʼnosiga tezda yetishmoqqa aytiladi"*.

## Manbalar
Andrew Huberman

**Andrew D. Huberman** (1975-yilda tugʻilgan) – amerikalik podkaster va nevrolog. U Stanford universiteti tibbiyot fakultetining neyrologiya kafedrasi dotsenti va biologik aktiv qoʻshimchalarni taklif qiladigan Momentous sport va ovqatlanish kompaniyasining hamkori. U 2021-yilda boshlagan *Huberman Lab* podkastlari bilan mashhur. Podkastlari „Apple Podcasts“ va Spotifydagi eng yaxshi 10 podkast qatoriga kiradi va YouTubeʼda 3,5 milliondan ortiq obunachiga ega.

## Taʼlimi
U 1998-yilda Santa-Barbaradagi Kaliforniya universitetida bakalavr darajasini, 2000-yilda Berklidagi Kaliforniya universitetida magistr darajasini va 2004-yilda Devisdagi Kaliforniya universitetida nevrologiya fanlari nomzodi darajasini olgan. U 2010-yilda Ben Barres laboratoriyasida ishlagan holda Stanfordda doktorlikdan keyingi taʼlimni tamomlagan.

## Akademik karyerasi
2011-yildan 2015-yilgacha Huberman San-Diegodagi Kaliforniya universitetida neyrobiologiya va nevrologiya kafedrasi dotsenti boʻlgan. 2016-yilda Stanford universitetiga koʻchib oʻtdi.

David Shpigel bilan birga Huberman kortizol va bezovtalik bilan namoyon boʻladigan depressiya boʻyicha tadqiqot olib bordi.

## Podkasterlik faoliyati
2021-yilda Huberman *Huberman Lab* podkastini ishga tushirdi. Bir necha soat davom etadigan epizodlarda Huberman oʻz mutaxassisligi doirasida ham, undan tashqari ham maʼlum bir mavzudagi tadqiqot holati haqida gapiradi. 2023-yilga kelib podkast AQShda Spotify platformalarida eng mashhur 6-podkastga aylandi, uning YouTube kanalida 3,5 million obunachi va Instagram akkauntida 4,2 million obunachi mavjud.

2022-yil aprel oyida Huberman Yuta shtatidagi Momentous sport va ovqatlanish kompaniyasi bilan hamkorlikka qoʻshildi. Ushbu kompaniya bilan u „Huberman Lab“ markali biologik aktiv qoʻshimchalarni taklif qiladi.

### Tanqidlar
''Time'' jurnalida Huberman ilm-fanga qiziqish uygʻotgani uchun maqtovga sazovor boʻldi. Biroq, u boshqa olimlar tomonidan tadqiqotlarning hayvonlardagi dastlabki natijalarini odamlar uchun potensial choralar sifatida muddatidan oldin qoʻllaganligi uchun tanqid qilindi.

Fan va jamiyat uchun McGill idorasidagi Jonathan Jarry Hubermanning munozarali biologik aktiv qoʻshimchalarni targʻib qilishini tanqid qildi. Jarryning soʻzlariga koʻra, Huberman laboratoriyasiga „tibbiyot nuqtai nazaridan shubhali mahsulotlar taklif qiluvchi kompaniyalar“ homiylik qilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Huberman laboratoriyasi podkasti
* Andrew D. Huberman Stanford tibbiyot maktabida
Al-komil fi-t-ta’rix

**Al-komil fi-t-taʼrix** (Mukammal tarix) – tarixiy asar. Muallifi arab tarixchisi Ibn al-Asir (1160–1234). Asarda dunyoning yaratilishidan to 1231-yilgacha Sharq mamlakatlarida boʻlib oʻtgan ijtimoiy-siyosiy voqealar bayon qilingan.
Asar 12 jilddan iborat boʻlib, Sharq mamlakatlari, xususan Oʻrta Osiyo xalqlari tarixini yoritib beruvchi manbalardan biri hisoblanadi.
Al-komil fi-t-taʼrix asarida Tabariyning saqlanib qolmagan „Kitob fi axbor vuloti Xuroson“ (Xuroson hukmdorlari haqida axborot beruvchi kitob) asari maʼlumotlaridan foydalanilgan.
Asarning I-II jildlarida dunyo yaratilishidan 931-yilgacha boʻlgan jarayonlar yozilgan va Tabariy, Balazuriy, as-Salomiy va boshqalar asarlaridan keng foydalanilgan.
Al-komil fi-t-taʼrix asarining VII–XII jildlari mustaqil ahamiyatga ega va aniq maʼlumotlar asosida yozilgan. Asarda Oʻrta Osiyoda yuz bergan muhim va aniq voqealarni uchratish mumkin. Ayniqsa XII jildda moʻgʻullar istilosi haqida maʼlumotlar keltirilgan boʻlib, XIII asr birinchi choragida siyosiy tarixni oʻrganishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Al-komil fi-t-taʼrix asari Buxoro tarixini oʻrganishda ham muhim ahamiyatga ega. Asarda Buxoroda hukmronlik qilgan somoniylar davri voqea-hodisalarini, Xorazmshoh Muhammad bilan Buxoro munosabatlarini uchratish mumkin. Bundan tashqari asarda Ismoil Somoniy va Amir ibn Lays oʻrtasidagi munosabatlar haqida maʼlumotlar mavjud.
Asar matni uch marotaba 1851, 1876, 1901-yillarda chop etilgan. Asarning ayrim parchalari Krimskiy va  Mednikov tomonidan rus tiliga tarjima qilingan. Xiva xoni Muhammad Rahimxon II (1863–1910) davrida toʻliq ravishda asar oʻzbek tiliga Muhammad Sharif oxund va Narzulla muftiy tomonidan tarjima qilingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Verner fon Fritsch

**Verner fon Fritsch** (Werner Freiherr von Fritsch, 4-avgust 1880-yil; Benrat, Dyusseldorf – 22-sentyabr 1939; Praga, Varshava) – nemis harbiy ofitseri va fashistlar Germaniyasining generalobersti .

U 18 yoshida Germaniya imperatorligining armiyasiga (Reyxsher) kirgan va oʻzining yuksak harbiy fazilatlari koʻrsatib iya Bosh shtabining eʼtiborini torta olgan shaxs. Fritsch 1901-yilda, 21-yoshida, uni Prussiya harbiy akademiyasiga (Preussische Kriegsakademie) oʻtkazilgan. 1911-yilda u birinchi leytenant (Oberleutnant) lavozimiga va Bosh shtab boshligʻi etib tayinlanadi. Birinchi jahon urushi davrida uning ahamiyati va koʻnikmalri asta-sekin oʻsib bordi va boshqa mukofotlar qatorida 1-orden ham bor edi. U „Temir xoch“ toifasi medaliga va qora yarador nishoni medallariga ega boʻlgan.

Urushlararo davrda Von Fritsch Veymar Respublikasi Qurolli Kuchlarida (Reyxsver shahri) xizmat qilgan. 1932-yilda u Kurt fon Shleyxer tomonidan general-mayor unvoni berilgan. U oʻzini istiqbolli yosh ofitser sifatida koʻrishadi. 1933-yilda natsistlar hokimiyat tepasiga kelganidan keyin fon Fritsch natsistlarni radikal kuch sifatida koʻrgan, yangi tuzumning iliq tarafdorlaridan biriga aylandi.

Fritsch 1934-yil fevral oyida Armiya bosh qoʻmondoni (Oberkommando des Heeres yoki OKH) lavozimiga tayinlandi.

U Germaniyaning yashirin qurollanishlar davrida Sovet Ittifoqi bilan yaqindan hamkorlik qilishadi. Fritsch sovetparast tashqi siyosatini afzal koʻrardi va Polshaga juda nafratlanar edi. 1939-yilda u Polshaga bostirib kirish rejasi ustida ishlay boshladi.

Adolf Gitler hokimiyat tepasiga kelgach, 1934-yil yanvarda prezident Pol fon Hindenburg tomonidan quruqlikdagi qoʻshinlarining bosh qoʻmondoni etib tayinlandi. Gitlerning qayta qurollanish eʼlonidan keyin u 1935-yil iyun oyida OKH Bosh qoʻmondoni boʻldi.

1937-yil 5-noyabrda Gitler oʻzining urush rejasini Germaniyaning uch armiyaning bosh qoʻmondonlariga eʼlon qilganida soʻng u mudofaa vaziri Verner fon Blomberg bilan birgalikda Gitlerga qarshi chiqdi. 1938-yil mart oyida u gomoseksuallik sababli OKH ni Bosh qoʻmondonligidan chetlashtirildi. Harbiy sudda oqlangan boʻlsa ham, u armiyaga qaytmadi.

1939-yil 1-sentyabrda . Ikkinchi jahon urushi boshlanganda u artilleriya polkining faxriy qoʻmondoni sifatida Polsha bosqinida qatnashgan. 22-sentabr kuni u Varshavaning Praga tumanidagi toʻqnashuvlaridan birida ogʻir yaralangan va davolanishidan bosh tortganidan keyin vafot etgan.

Fritsch . U Ikkinchi jahon urushida janglarda halok boʻlgan ikkinchi nemis generali edi; Birinchisi Polshaning Opoczno shahrida oʻldirilgan. Fritsch jangda halok boʻlgan ikkinchi general boʻlganligi sababli, voqea diqqat bilan tekshirildi.

## Shuningdek qarang

* Polsha ekspeditsiyasi

## Tashqi havolalar

* Freiherren von Fritsch oilaviy veb-sayti  1 Kasım 2008 tarihinde
Abuzed Omar Dorda

**Abuzed Omar Dorda** (1944-yil 4-aprel – 2022-yil 28-fevral) 1990-yil 7-oktabrdan 1994-yil 29-yanvargacha Liviya Xalq qoʻmitasi Bosh kotibi (Bosh Vazir) va 1997-2003-yillarda Liviyaning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi doimiy vakili sifatida faoliyat yuritgan liviyalik siyosatchi.

## Hayoti va karyerasi
Dorda siyosatga 1970-yilda Misrata tumani gubernatori sifatida kirib kelgan va bu lavozimda 1972-yilgacha faoliyat yuritgan. Keyinchalik u 1974-yilgacha Axborot va madaniyat vaziri, 1976-yilgacha esa Tashqi ishlar kotibi oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 1990-yilda u Bosh Vazir, 1997-yilda esa Liviyaning BMTdagi doimiy vakili boʻldi.

2009-yil 12-aprelda Dorda Mussa Kussa oʻrniga „Mukhabarat el-Jamahiriya“ (milliy razvedka agentligi) rahbari etib tayinlangani haqida xabar berilgan.

Dorda Gaddafining yaqin kishilaridan biri boʻlgan edi. Ammo 2011-yil 31-martda Dorda Liviyadagi fuqarolar urushi fonida va Gaddafinig hukumatidan voz kechish maqsadida Tunisda boʻlgani va u yerdan parvoz qilishni kutayotgani haqida xabar berilgan. Shunigdek, Dorda 2011-yil 11-sentyabrda Milli kengash kuchlari tomonidan hibsga olingan. Jazoni oʻtash davrida Dorda qamoqxonaning ikkinchi qavati derazasidan yiqilish orqali qattiq jarohat oladi (ikkala oyogʻi sinadi). Bu holatda uning oilasi Dordani uyushtirilgan suiqasddan qutulib qolgan deb ishonsa, qamoqxona rasmiylari uni oʻz joniga qasd qilishga uringanini daʼvo qilishgan. U 2019-yil fevralda sogʻligi sababli ozod etiladi va tezda Tunis orqali Misrga ketadi.

2021-yil iyunda Dorda Khalifa Haftar bilan Qohirada uchrashgani aytiladi.

Dorda 2022-yil 28-fevralda 77-yoshida Qohirada vafot etadi.

## Manbalar

*
Gennadiy Korkin

**Gennadiy Petrovich Korkin** (1963-yil 23-avgust, Yangiyer, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet va rus futbolchisi, hujumchi hisoblanadi .

## Faoliyati
1982-1989 yillarda „Spartak Orjonikidze“ da oʻynagan – 228 oʻyin, 35 gol hisobida ikkinchilikda turgan. 1990-yilda u Minskning „Dinamo“ jamoasida oliy ligada bitta oʻyin oʻtkazdi. 1990-1991-yillarda u Lipetskning „Metallurg“ jamoasi tarkibida ikkinchi ligada oʻynagan. U 1992-yilni ikkinchi kuchli divizion PK-37 Finlyandiya klubida oʻtkazdi. 1993-1995-yillarda u yana „Metallurg“da, 1993-1994-yilgi mavsumda esa Kipr „Olimpiakos“ ida 19 ta oʻyin oʻtkazdi. Keyinchalik „Spartak Anapa“ (1996) va „Zvezda Irkutsk“ (1997) klublarida oʻynagan. 1996-yil uchinchi liganing „Spartak“ Anapa – Nalchikning „Spartak-d“ uchrashuvida (13:0) oʻsha paytdagi bir oʻyinda Rossiya chempionligini qoʻlga kiritish boʻyicha rekordni takrorladi va 8 ta gol urdi. Futboldagi faol faoliyati shu yildan boshlab susaya boshlagan. Bir qancha vaqtdan so'ng esa yana futbolda faol qatnasha boshlagan. Avvl o'ynagan jaomalarida qayta takliflar kelgan.

1990-yilda u Dinamo jamoasiga qaytib kelgan, yana 20 ta oʻyin oʻtkazgan, shundan soʻng Bukin „Kamishinni Tekstilshchik“ klubiga qoʻshilgan, u yerda SSSR chempionatida 55 ta oʻyin oʻtkazgan va butun mavsum davomida 1 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan. 1992-yilda Bukin „ПК-37“ bilan Rossiya Oliy ligasida debyut qilgan, futbolchi Oliy ligada 26 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan.

U 1993-yilgi mavsumni „Lada“ jamoasida oʻtkazgan va 34 uchrashuvda 5 ta gol urgan. 1994-yilda u Kubanga koʻchib oʻtgan va u yerda 21 ta oʻyin oʻtkazib 3 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan.

1995-yilda u Sankt-Peterburgning „Spartak“ klubidan taklif olgan, ammo „Kuban“dan transfer amalga oshirmagan.

2001-yildan Lipetskning „Metallurg“ jamoasida ishlagan: 2001-yil – jamoa menejeri, 2002-2006 – sport direktori, 2007-2009 – jamoa menejeri, 2011 yildan – „Metallurg-2“ jamoasi menejeri va bosh murabbiyi vazifasida ishlagan.

## Manbalar
Kitob al-ansob

**Kitob al-ansob** (Nasabnoma, Nasablar haqida kitob) – tarixiy asar. Muallifi Abdulkarim ibn Muhammad as-Sam’oniy (1113–1167) boʻlib, asar Movarounnahr va Eron mamlaktlari allomalari va mashhur kishilariga bagʻishlangan.
Asarda VIII–XII asrlarda yashab oʻtgan Oʻrta Osiyolik allomalar haqida keng maʼlumotlar keltirilgan.
Kitob al-ansob asarida olimning ismi, kelib chiqishi, tugʻilgan va yashagan joylari, tavallud va vafoti, ilmdagi qilgan ishlari va ustozlari toʻgʻrisida maʼlumot beriladi. Asarda yozilgan barcha kishilar tarixiy shaxslar hisoblanadi. Asarning yana bir asosiy tomonlaridan biri joy nomlarining keltirilganligidir. Asarda Buxoro tarixi bilan bogʻliq shaxslar toʻgʻrisida ham maʼlumotlar keltirilgan. Jumladan, Buxoro viloyati Gʻijduvon tumani Gʻishti qishlogʻi toʻgʻrisida ham maʼlumot keltirilgan. Aynan Ibrohim Muhammad al-Gʻishtiy shu qishloqda yashagan.
Kitob al-ansob asarida Buxoro tumanida joylashgan Zarmanoq qishlogʻi haqida maʼlumotlar boʻlib, qishloq Zarmanox deb keltirilgan va aynan shu qishloqda Abu Abdullo Muhammad Zarmonoxiy nomli olim yashagan.
Asarda Abu Bakr Ahmad Bonobiy, Abu Tolib Abdulla Bonobiy, Abu Abdullo Husayn Bonobodiy kabi olimlar shaxsiyati toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan.
„Kitob al-ansob“ asarining ikki marotaba arabcha matni nashr qilingan. Asar bosh qismi 1835-yilda Vyustenfeld, toʻla qismi esa 1912-yilda D. S. Margolius tomonidan chop etilgan. Asarning bundan tashqari Bayrut nashri ham mavjud. Kitob al-ansob asari 2017-yillarda Abdulgʻafur Razzaqov va Komiljon Rahimovlar tomonidan oʻzbek tiliga nashr qilingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Oksiart

**Oksiart** (qadimgi forscha: 𐎢𐎺𐎧𐏁𐎫𐎼, yunoncha: *ὈleĬrēs*,  („Vaxš-ard“), qadimgi eron tilidagi tasdiqlanmagan shakli: **Huxšathra*) – Soʻgʻd yoki Baqtriyada tugʻilgan. Zodagonlar oilasidan boʻlgan. Makedoniyalik Aleksandrning xotini Rohshanakning otasi.

## Hayoti
Oksiart nomi birinchi marta Bessning Oks daryosi orqali Sugʻdiyonaga chekinishida hamrohlik qilgan (miloddan avvalgi 329-yil) boshliqlaridan biri sifatida tilga olinadi. Bessning oʻlimidan soʻng, Oksiart oʻz xotini va qizlarini xavfsizlik uchun Soʻgʻdiyonadagi Sugʻd qoyasi yaʼni qoya qalʼaga joylashtiradi. Oksiart qalʼani bosib boʻlmas deb hisoblagan, ammo baribir tez orada Iskandar qoʻshinlari qal’ani qoʻlga kiritdi. Aleksandr oʻz asirlariga nafaqat hurmat va eʼtibor bilan munosabatda boʻlibgina qolmay, balki Roxshanakning goʻzalligiga shunchalik maftun boʻlib, uni xotinlikka olmoqchi boʻldi. Oksiart bu xabarni olgach, Aleksandrga boʻysunishga shoshilgan va u uni juda yaxshi qabul qilgan. Miloddan avvalgi 327-yilda Oksiart qizining Aleksandr Makedonskiy bilan nikoh toʻyi boʻlib oʻtgan.

Ushbu voqeadan koʻp oʻtmay, Oksiart Xorienni qoya qal’asini taslim qilishga koʻndirdi. Keyinchalik u Iskandar tomonidan Paropamisada provinsiyasiga satrap etib tayinlandi. U bu lavozimni Iskandar vafotigacha (miloddan avvalgi 323-yil) davom ettirdi. Oksiart oʻz lavozimida Iskandar vafotigacha qoldi. Iskandar vaotidan soʻng unga satraplikning birinchi boʻlinmasi, Bobilning boʻlinishida (miloddan avvalgi 323) va keyingi boʻlinishda (miloddan avvalgi 321-yilda) Triparadis berildi.

Keyinchalik Oksiart Antigonus va Eumenes oʻrtasida kelishmovchilik kelib chiqadi. Oksiart Eumenesni qoʻllab-quvvatlash uchun kichik bir kuch yubordi. Ammo miloddan avvalgi 316-yilda Gabiene jangida Eumenes magʻlub boʻladi va vafot etadi. Oksiart oʻz hukmronligini saqlab qolish uchun Antigonus bilan kelishishga majbur boʻladi.

Manbalarga koʻra Oksiart Salavka I Nikatorning Janubiy Osiyoga harbiy yurishidan oldin vafot etgan boʻlishi mumkin, chunki Salavka Paropamisada satraoligini Maurya hukmdori Chandraguptaga topshirgan.

## Adabiyotlar

* Smith, William (editor); *[[:en:Dictionary_of_Greek_and_Roman_Biography_and_Mythology|Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Oxyartes (

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Wiki Classical Dictionary: Oxyartes
* Pothos.org, Oxyarthes, the father of Roxane