Estádio Nacional

**Estádio Nacional** (inglizcha: National Stadium), shuningdek, **Milliy stadion sport majmuasi** () nomi bilan va *Jamor sport majmuasi* () sifatida ham tanilgan, 2018-yildan beri Portugaliya terma jamoasi va Belenenses SAD tomonidan foydalaniladigan milliy futbol stadioni. U Algés fuqarolik cherkovida, Linda-a-Velha e Cruz Quebrada-Dafundo, Oeyras munitsipalitetida, Lissabon okrugining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan.

Stadion UEFA tarixida UEFA klub musobaqalarida oʻtkazilgan birinchi oʻyinga mezbon sifatida kirdi. Oʻyin 1955-yil 4-sentabrda Primeira Divisaoning uchinchi oʻrindagi jamoasi „Sporting CP“ va Yugoslaviya chempioni Serbiyaning „Partizan Belgrad“ jamoasi oʻrtasida boʻlib oʻtdi. Bu 3-3 hisobidagi durang bilan yakunlandi va Yevropa kubogining birinchi nashrida oʻtkazilgan birinchi oʻyin boʻldi.

## Tarixi
1933-yilda Jamor darasi yoniga milliy stadion qurish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Dizayn muallifi Fransisko Kaldeyra Kabral va Konrad Vaysner va Jakobetti Rosa tomonidan 1939-yilda boshlangan.

U 1944-yil 10-iyunda (Portugaliya kuni) Kengash prezidenti Antonio Oliveyra Salazar tomonidan ochilgan.

*Kvinta da Grasada* (1953-yilda) *Komissão Administrativa do Estádio Nacional* (*Milliy stadion maʼmuriy komissiyasi*) oʻrnatish boʻyicha ishlar tugallandi.

1961-yilda *Serviços de Construção e de Conservação* (*Qurilish va konservatsiya xizmatlari*) tomonidan oʻq otish poligonidagi ishlarning birinchi bosqichiga qoʻshimcha ravishda, hippodrom qurilishi boshlandi.

*Plano de Ordenamento do Complexo Desportivo da Jamor* (*Jamor sport majmuasini rivojlantirish rejasi*) 1982-yil iyul oyida DGEMN *Direção-Geral de Edifícios e Monumentos Nacionais* (*Binolar va milliy yodgorliklar boʻyicha Bosh direktor*) tomonidan buyurtma qilingan, arxitektor Vasco, Croft (koordinator), Nuno Bártolo va Joaquim Cadima va peyzaj firmasi professori Caldeira Cabral, Associados, Estudos e Projectos, Ld. (landshaft arxitektorlari Fransisko Kaldeira Kabral va agronom muhandis João Kaldeira Kabral rahbarligidagi guruh tomonidan tuzilgan. Ushbu bosqichda kompleksning strategik ahamiyatini qayta shakllantirish va qayta baholash uchun diagnostika tadqiqotlari oʻtkazildi.

1993-yilda Jamorda sport pavilonini qurish loyihasi eʼlon qilindi.

2012-yil sentabr oyida Portugaliya futbol federatsiyasi stadionda taʼmirlash ishlari 2014-yilda boshlanishini eʼlon qildi.

Regbi boʻyicha ERC boshqaruv organi tomonidan 2-sentabr kuni Portugaliya terma jamoasi uy oʻyinlarini „Estadio Nacional“da oʻtkazishini eʼlon qildi. Biroq, ularning barcha uy oʻyinlari Portugaliya milliy regbi jamoalarining uy stadionida, Universitário de Lisboa stadionida oʻtkazildi.

2015-yil 6-fevralda regbi maydoni uchun tomoshabinlar oʻrindiqlarining gʻarbiy chekkasini qoplash uchun tender eʼlon qilindi.

## Arxitektura
Arxitektura nuqtai nazaridan stadion sharqiy tomoni ochiqligi bilan diqqatga sazovordir. Uning hozirgi sigʻimi 39 000 kishini tashkil etadi va u Portugaliya futbol kubogi finali oʻtkaziladigan joy hisoblanadi.

## Sport

### Futbol
Stadion anʼanaviy tarzda Portugaliya kubogi finaliga mezbonlik qiladi (1946-yildan); atigi besh marta bu oʻyin boshqa maydonlarda oʻtkazilgan va jami 52 kubok finali maydonchada oʻtkazilgan. Portugaliyalik futbol muxlislari qulayliklar yoʻqligi sababli tarixiy stadiondan nolishadi; Yevro-2004dan soʻng, tadbirni Yevro futbol chempionatlari uchun qurilgan maydonlardan biriga koʻchirish harakati bor edi.

1949-yilning 3-mayida bu yerda esda qolarli oʻyin boʻlib oʻtdi, oʻshanda „Benfika“ oʻz sardori Fransisko Ferreyraning „Torino“ga qarshi oʻyinida 4:3 hisobida gʻalaba qozongan va bu ertasi kuni Superga havo falokati tufayli Grande Torinoning oxirgi oʻyiniga aylangan.

*Estádio Nacionalda* oʻtkazilgan eng nufuzli xalqaro oʻyin 1967-yilgi Yevropa kubogi finali boʻlib, u „Seltik“ va "Internasionale" oʻrtasida oʻtkazilgan va 2:1 hisobida gʻalaba qozongan (*Lissabon sherlari* laqabli birinchi Britaniya Yevropa chempioni jamoasi boʻldi).

1945-yildan beri Portugaliya terma jamoasini qabul qilishdan tashqari, stadion Portugaliya uchun 49 ta xalqaro tadbirlarni oʻtkazdi.

### Regbi
Regbi boʻyicha ERC boshqaruv organi 2014-yil 2-sentabrda Portugaliyaning Lusitanos XV klubi Amlin Challenge Cup 2013-2014-yilgi uy oʻyinlarini Milliy stadionda oʻtkazishini eʼlon qildi. Biroq, 2013-2014-yilgi Amlin Challenge kubogidagi barcha uy oʻyinlari Portugaliya milliy regbi jamoalarining uy stadionida boʻlib oʻtdi.
## Manbalar