Shabana Azmi

**Shabana Azmi** — 1950-yil 18-sentyabrda tugʻilgan hind kino, televideniyesi va teatrining hind aktrisasi. Hindistonning eng mashhur aktrisalaridan biri boʻlgan Azmi bir nechta janrlarda oʻziga xos, koʻpincha noanʼanaviy ayol obrazlarini tasvirlashi bilan mashhur. U eng yaxshi aktrisa uchun beshta Milliy kino mukofotini qoʻlga kiritdi, beshta Filmfare mukofotiga qoʻshimcha ravishda va boshqa mukofotlar qatorida bir nechta xalqaro mukofotlarga sazovor boʻldi. 1998-yilda u Hindiston hukumati tomonidan mamlakatning toʻrtinchi eng yuqori fuqarolik sharafi — Padma Shri bilan taqdirlangan va 2012-yilda u uchinchi eng yuqori fuqarolik sharafi — Padma Bhushan bilan ham taqdirlangan.

Shoir Kayfi Azmi va sahna aktrisasi Shavkat Azmining qizi, Hindistonning Pune kino va televideniye instituti bitiruvchisi. Azmi kinoda debyutini 1974-yilda qilgan va tez orada mashhur boʻlgan yangi toʻlqin harakati — parallel kinoning etakchi aktrisalaridan biriga aylandi va oʻsha paytda hukumat homiyligini oldi. Oʻshandan beri Azmi asosiy va mustaqil kinoda 120 dan ortiq hind filmlarida suratga tushgan va 1988-yildan beri u bir nechta xorijiy loyihalarda rollar ijro etgan.

Aktyorlikdan tashqari, Azmi ijtimoiy va ayollar huquqlari faoli hisoblanadi. U shoir va ssenariynavis Javed Axtar bilan turmush qurgan. U Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholi jamgʻarmasining (UNPFA) yaxshi niyat elchisi. Azmi hayoti va ijodini qadrlagan holda, Hindiston Prezidenti unga parlamentning yuqori palatasi Rajya Sabhaning nomzodi (saylanmagan) aʼzoligini berdi.

## Faoliyati
 
Uning mashhur filmlaridan baʼzilari: Shyam Benegalning *[[Nishant]]* (1975), *[[Junoon]]* (1978), *[[Susman]]* (1978) va *[[Antarnaad]]* (1992); Satyajit Reyning *[[Shatranj Ke Hilari]] (shaxmatchilar)*; Mrinal Senning *[[Xandhar]]*, *Ibtido*, *[[Ek Din Achanak]]*; Said Mirzaning *[[Albert Pinto Ko Gussa]], [[Kyon Aata Xay]]*; Sai Paranjpyening ''Sparsh'' va ''Disha''; Gautam Ghosening *Paar*; Aparna Senning ''Piknik'' va ''Sati''; Mahesh Bhattning ''Arth'' va Vinay Shuklaning *choʻqintirgan onasi* . Uning boshqa filmlari orasida Manmohan Desayning tijorat muvaffaqiyati boʻlgan *[[Amar Akbar Entoni]]* va Parvarish va Prakash *Mehraning* „''Jwalamuxi''“ filmlari bor. Azmi Gollivudning Jon Shlesingerning „''Madam Sousatzka''“ (1988) va Roland Joffening „*Quvonchlar shahri“* (1992) kabi filmlarida suratga tushgan.

## Shaxsiy hayoti

Azmi 1970-yillar oxirida Benjamin Giloniy bilan unashtirilgan edi, ammo unashuv bekor qilindi. Keyinchalik u 1984-yil 9-dekabrda hind filmlari muallifi, shoir va ssenariy muallifi Javed Axtarga turmushga chiqdi va uni Axtar-Azmi filmlar oilasining aʼzosiga aylantirdi. Bu Javed Axtarning ikkinchi nikohi boʻlib, birinchisi boshqa hind filmi ssenariychisi Honey Irani bilan boʻlgan. Ammo Azmining ota-onasi uning turmush qurgan 2 farzandi (Farhan Axtar va Zoya Axtar) bilan munosabatda boʻlishiga eʼtiroz bildirgan. Hindistonlik aktrisalar Farah Naaz va Tabu uning jiyanlari, Tanvi Azmi esa kelin opasi.

Azmi bolalarning omon qolishini qoʻllab-quvvatlash va real hayotda OITS va adolatsizlikka qarshi kurashda faol ijtimoiy faol boʻlgan.

## Filmografiyasi

## Maqtovlari

### Asosiy uyushmalari va unvonlari
**Fuqarolik mukofoti**

* 1988-yil: Hindiston hukumati tomonidan Padma Shri bilan taqdirlangan.
* 2012-yil: Hindiston hukumati tomonidan Padma Bhushan ordeni bilan taqdirlangan.

**Milliy kino mukofotlari**

Azmi besh marta eng yaxshi ayol roli uchun Milliy kino mukofotini oldi, bu esa uni ushbu funktsiyada eng koʻp mukofotlangan aktrisaga aylantirdi:

**Filmfare mukofotlari**

* 1999-yil: Mumbay harakatlanuvchi tasvir akademiyasi, hind kinosiga katta hissa qoʻshgan.
* 2002-yil: Michigan universiteti tomonidan Martin Lyuter King professori mukofoti uning sanʼat, madaniyat va jamiyatga qoʻshgan hissasi uchun taqdirlandi.
* 2006-yil: Gandi xalqaro tinchlik mukofoti, Gandi jamgʻarmasi, London
* 2007-yil: Akkineni xalqaro fondi tomonidan ANR milliy mukofoti.
* 2009-yil: U Jahon Iqtisodiy Forumining Kristal mukofoti bilan taqdirlandi.
* 2012-yil: Mumbaydagi Bandra Bandstandda uning qoʻl izi avlodlar uchun saqlanib qolgani uchun Yulduzlar yurishi tomonidan sharaflandi.
* 2013-yil: Buyuk Britaniya Milliy Hindiston talabalar ittifoqi tomonidan faxriy stipendiya bilan taqdirlangan.
* 2018-yil: Power Brands Shabana Azmini hind kinosining eng buyuk va koʻp qirrali tinglovchilaridan biri boʻlgani, ayollar taʼlimi boʻyicha chempioni hamda fuqarolik va inson huquqlari, tenglik va tinchlik tarafdori boʻlganligi va hayotni kuchaytirish uchun Bharatiya Manavata Vikas Puraskar bilan taqdirladi. Mijvan farovonlik jamiyati orqali har kuni.

**Milliy mukofotlari**

* 1988-yil: Uttar-Pradesh hukumati tomonidan Yash Bhartiya mukofoti aktrisa va faol sifatidagi faoliyatida ayollar muammolarini yoritgani uchun.
* 1994-yil: „Dunyoviylik aʼlosi“ uchun Rajiv Gandi mukofoti

**Faxriy doktorlik unvonlari**

* 2003-yil: Gʻarbiy Bengaliyadagi Jadavpur universiteti tomonidan 2003 yilda u faxriy doktor unvoniga sazovor boʻlgan
* 2007-yil: Yorkshirdagi Lids Metropolitan Universiteti tomonidan universitet rektori Brandan Foster tomonidan unga sanʼat boʻyicha faxriy doktorlik unvoni berildi.
* 2008-yil: 2008 yilda Dehlidagi Jamia Milia Islamia tomonidan unga faxriy doktor unvoni berilgan.
* 2013-yil: U Saymon Freyzer universiteti tomonidan faxriy doktor unvoni bilan taqdirlangan.
* 2014-yil: 2014-yil 5-fevralda TERI universiteti tomonidan faxriy doktor unvoni bilan taqdirlandi.

## Manbalar