Henry F. Ashurst

**Henry Fountain Ashurst** (1874-yil 13-sentyabr — 1962-yil 31-may) amerikalik demokrat siyosatchi va Arizonadan birinchi ikki senatordan biri edi. Koʻpincha oʻzini oʻzi taʼlim olgan, u Amerika Qoʻshma Shtatlari Senatiga qoʻshilish haqidagi bolalik orzusini amalga oshirishdan oldin tuman prokurori va Arizona hududiy qonun chiqaruvchi organi aʼzosi boʻlib ishlagan.

## Shaxsiy hayot va Karyera
Senatdagi faoliyati davomida Ashurst Hindiston ishlari va sud-huquq qoʻmitasining raisi boʻlgan.*[[Time (jurnal)|Time]]* nashri tomonidan „AQShning rekorddagi eng uzun teatr ishtiroki“ deb nomlangan Ashurstning siyosiy faoliyati oʻz-oʻzidan qarama-qarshi ovoz berish rekordi,  foydalanish va ommaviy nutqni yaxshi koʻrishi bilan eʼtirof etilgan. Senatning eng buyuk notiqlaridan.Ashurst 1874-yil 13-sentabrda Nevada shtatining Gumboldt okrugi, Winnemucca yaqinidagi yopiq vagonda Uilyam va Sara Ashurst oilasida, oʻn farzandning ikkinchisi boʻlib tugʻilgan. U ikki yoshida oilasi Arizona shtati Uilyams yaqinidagi ranchoga koʻchib oʻtdi va u Flagstaffdagi maktabda oʻqidi.  Oʻn yoshida u „Arizonadan AQSh senatori Genri Fountain Ashurst“ deb yozgan holda senator boʻlish istagini koʻrsatdi. O‘n uch yoshida maktabni tashlab, otasining fermasida kovboy bo‘lib ishladi. 

19 yoshida Ashurstga Flagstaff okrugidagi qamoqxona kaliti topshirildi. Qamoqxonada ishlayotganda u Blekstounning sharhlarini oʻqib, qonunga qiziqish uygʻotdi.  Keyinchalik u mahalliy yogʻoch zavodida ishlagan va tunda huquqshunoslikni oʻrgangan. 1895 yilda u Los-Anjelesda yogʻoch ishlab chiqaruvchi va San-Frantsiskoda hod tashuvchi boʻlib ishlagan. Flagstaffga qisqacha qaytgandan soʻng, Ashurst Stokton biznes kollejiga (hozirgi Xamfri kolleji) oʻqishga kirdi va 1896 yilda uni tamomladi. Ashurst 1897 yilda advokatlikka qabul qilingan va Uilyamsda advokatlik faoliyatini boshlagan. U 1903 yildan boshlab Michigan universitetining yuridik fakultetida bir yil rasmiy taʼlimni tugatadi .1904-yilda Ashurst birinchi nikohidan toʻrt nafar farzandi bor irlandiyalik beva ayol Elizabeth McEvoy Renoga uylandi. U ob- havo byurosi stantsiyasini tashkil etish va boshqarish uchun bolalari bilan Flagstaffga koʻchib oʻtgan. U umrining oxirigacha uning siyosiy maslahatchisi boʻlib xizmat qildi. Missis. Ashurst 1939 yil 1 noyabrda vafot etdi .

## Siyosat

Ashurst 1897-yilda hududiy vakillar palatasiga saylangan. U 1899 yilda qayta saylandi va hududning eng yosh spikeriga aylandi. 1902 yilda u hududiy senatga saylandi. U 1905 yildan 1908 yilgacha Arizona shtatining Preskott shahriga koʻchib oʻtganida, u Kokonino okrugining prokurori boʻlib ishlagan. 1911 yilda Ashurst Arizona konstitutsiyaviy konventsiyasiga raislik qildi.  Konventsiya davomida u konstitutsiyaning raqiblariga zarar etkazgan turli bandlari boʻyicha siyosiy kurashdan qochib, oʻzini AQSh Senatidagi oʻringa qoʻydi. 1912-yilda Arizona shtatining shtat sifatida qabul qilinishi bilan Ashurst Arizona qonun chiqaruvchi organi tomonidan shtatning ikki senatoridan biri sifatida saylandi va 2-aprelda Markus A. Smit bilan birga lavozimga kirishdi. U 1916 yilda (xalq ovozi yoʻli bilan) osongina qayta saylandi va yana 1922, 1928 va 1934 yillarda deyarli 29 yil xizmat qildi. U 1940 yilda qayta saylanishga intilgan, ammo Demokratik partiyaning praymerizda magʻlub boʻlgan.Senatdagi dastlabki yillarida Ashurst Vudro Vilson maʼmuriyati tarafdori boʻlgan va 1914-1919 yillarda Hindiston ishlari boʻyicha qoʻmita raisi boʻlib ishlagan. Demokratlar 1918 yilda Senat, 1920 yilda esa prezidentlik boshqaruvini yoʻqotdilar. Ashurst respublikachilar yetakchilari va siyosatining tanqidchisiga aylandi. Demokratlar 1932-yilda nazoratni tikladilar va Ashurst 1941-yilda Senatni tark etgunga qadar Sud-huquq qoʻmitasi raisi boʻladi .
Ashurst lavozimida boʻlganida oʻz saylovchilari manfaatlariga eʼtibor qaratdi. U ushbu eʼtiborni quyidagi bayonot bilan taʼrifladi: "Siz (Arizona aholisi) sizni Senatda vakillik qilish uchun meni Vashingtonga yuboring. Lekin siz meni bu yerga yubormayapsiz, chunki sizni xalqaro siyosatning jiddiy masalalari qiziqtiradi. Men Arizonaga qaytib kelganimda, siz menga bunday siyosatlar haqida hech qachon savol bermaysiz; Buning oʻrniga siz mendan: „Mening pensiyam-chi?“ yoki „O‘g‘illarimning bu ishini-chi?“  U muntazam ravishda oʻz davlatidan yozishmalarni oʻqigan boʻlsa-da, boshqa shtatlardan kelgan xat va telegrammalarga odatda eʼtibor berilmasdi. Qayta saylov kampaniyalari paytida Ashurst oʻzining sevimli iqtiboslaridan birini ishlatgan: „Loyiq boʻlmagan maqtov — niqobdagi janjal“. Shu maqsadda uning oddiy texnikasi saylovchilarga o‘z xato va kamchiliklarini tan olish, shu bilan birga raqibini maqtash edi. 1934 yilgi saylovlar paytida u hatto oʻz saylovchilariga: „Agar meni Senatga qaytarib yubormasangiz, qoʻlingizda eski buzilgan siyosatchi boʻladi va siz buni xohlamaysiz“, dedi. Ashurst Arizona saylovchilari orasida mashhur edi; faqat 1928-yildagi respublika koʻchki yilida uning marjasi 10 % dan kam boʻlgan, 1934-yilda esa 46 % gʻalaba qozongandi.

## Manbalar