open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vanessa Angel

**Vanessa Madeline Angel** (; 1966-yil 10-noyabrda tavallud topgan) — ingliz aktrisasi va sobiq model. U „''Weird Science''“ teleserialida Liza rolini ijro etadi. Shuningdek, ushbu aktrisa, *Kingpin* filmidagi Klaudiya roli bilan ham ommaga taniqlidir.

## Yoshligi
Bu uning tugʻilgan ismi, sahna nomi emasligini taʼkidlagan Angel 1966-yil 10-noyabr sanasida Londonda Elizabet va birja brokeri Piter Angelning qizi boʻlib tugʻilgan. Uni oʻsmirlik chogʻida Londondagi kafelardan birida modellar boʻyicha agent topib olgan. 16 yoshida u Ford Models bilan shartnoma imzolaydi va Nyu-York shahriga koʻchib oʻtadi. Modellik faoliyati davomida Anxel *[[Vogue (jurnal)|Vogue]]* va *Cosmopolitan* jurnallarining muqovalarida paydo boʻlishga ulgurgan. U *Diet Pepsi* bilan ham oddiy qiz roli uchun shartnoma tuzgan. 

## Faoliyati
Angelning filmdagi birinchi roli 1985-yilda *[[Spies Like Us]]* komediyasida boʻlib, unda u Sovet strategik raketa kuchlarida Dan Aykroyd obrazi bilan uxlayotgan askar rolini ijro etgan 1990-yilda u *Nyu-York qiroli* filmida kichik rolda paydo boʻladi. Angel 1990-yillarning boshlarida filmlarda paydo boʻlishni davom ettiradi. Televidiniyadagi „*[[The Equalizer]]*“ ning yetakchi mehmon rolidan soʻng, u *[[Baywatch (teleserial)|Baywatchda]]* Megan va „*[[:en:Reasonable_Doubts|Reasonable Doubts]]*“ da detektiv Peggi Elliottning takrorlanuvchi rollarini ijro etadi.U „Melrose Place“ning ikkita epizodida mehmon rolini „aqldan ozgan, giyohvand biseksual supermodel!“ sifatida mukammal ijro etadi.

−1994-yildan 1998-yilgacha u „*Weird Science*“ teleserialida Liza rolini oʻynadi. Bu serial 1985-yilda suratga olingan filmda Kelli LeBrok tomonidan yaratilgan kompyuterda yaratilgan jin rolini ijro etgandi. 1995-yilda Angel „*Gerkules: Afsonaviy sayohatlar*“ filmining bir epizodida Xena roliga tayinlangan, ammo kasallik tufayli bu rolni oʻynay olmaydi.

2000-yilda u Sci-Fi kanalining *Stargate SG-1* serialining uchta epizodda rol ijro elib, boshlovchisi Freya ismli Tokra arxeologi olimi rolini oʻynadi. Uning birinchi koʻrinishi mavsumning toʻrtinchi epizodida „ *Upgrades*“ kinofilmida paydo boʻlib, u quyidagi ikkita epizodda rol ijro etadi: „*Crossroads*“ va „ *Divide and Conquer*“. 2005-yilda Anxel " *Entourage* "ning " *Men seni ham sevaman* " deb nomlangan ikkinchi mavsumida oʻynadi. 2007-yilda u „*Koʻr ambitsiya*“ mustaqil filmini tugatdi va keyinchalik Farrellys' *Hall Pass* filmida paydo boʻldi. U *Californicationʼning* beshinchi mavsumida Alison sifatida mehmon rolini oʻynadi.

Angel 2009-yilda VANE LA kiyim-kechak brendi bilan oʻz biznes faoliyatini boshlagan. 

2014-yil 15-oktabrda Angel Ken Reidning *telekoʻrsatuv boʻyicha maslahatchi* podkastida paydo boʻldi.

## Filmografiyasi

### Filmlarda

### TV va internetda

## Manbalar

## Adabiyotlar
 
* 

* 

## Havolalar

*
Lulvort qasri

**Lulvort qasri** () ― Dorsetdagi qishloq uyi boʻlib, oʻrta asr qal’asi sifatida qurilgan.
## Qal’aning tarixi
Qirol Jeyms I davrida, Govardlarning zodagon oilasining ov joylari qal’a oʻrnida boʻlgan. Manor uyi 1610-yilda Norfolk gertsogining nabirasi tomonidan qurilgan boʻlib, u bu yerda ov paytida doʻstlari bilan qolishni rejalashtirgan.

1641-yilda qasr Govardlardan savdogar Xamfri Veld tomonidan sotib olingan va keyin uning avlodlariga tegishli boʻlgan. Fransiya inqilobidan soʻng, qasr Fransiyani tark etishga majbur boʻlgan Burbonning hukmron palatasi aʼzolariga taqdim etildi.

## Hozirgi holat
1929-yilda qal’a yonib ketdi, shundan soʻng u ayanchli holatda tashlab qoʻyildi. Uni rekonstruksiya qilish 1970-yillarda Angliya Heritage Foundation tomonidan amalga oshirilgan. Qayta tiklash ishlari 1998-yilgacha davom etdi.

Qal’a yil davomida shanbadan tashqari har kuni muzey sifatida jamoatchilikka ochiq. 2008-yildan beri har yili musiqa festivali oʻtkazib kelinmoqda.

## Yana qarang

* Angliyadagi qal’alar roʻyxati

## Manbalar
Zilkale - Zilqal’a

**Zilkale** () — Pont togʻlaridagi Firtina vodiysida barpo qilingan qal’a. Oʻrta asrlarda qurilgan. Rize (Turkiya) viloyatidagi eng mashhur tarixiy obidalardan biri.

Qal’a dengiz sathidan 750 metr balandlikda, togʻ qoyasida tiklangan. Qal’aning tepasidan Firtina vodiysi va uning atrofiga chiroyli manzara ochiladi.

## Tavsifi
Qal’a XIV va XV asrlarda qurilgan. Qal’aning tuzilishi tashqi va oʻrta devorlardan, qal’aning oʻzidan iborat. Unda garnizon mavzelari, bosh minora va ibodatxona ham bor. Entoni Brier soʻzlariga koʻra, bu Trebizond imperiyasi tomonidan Hamshenlar uchun qurilgan arman ibodatxonasidir.

## Manbalar

## Havolalar

* ''Mintaqa haqida hamma narsa''
* ''Zilkale fotosuratlari''
* ''Zilkale fotosurati''
* ''Hudud haqida maʼlumot'' (sayohat. )
Ivamura qal’asi

**Ivamura qal’asi** — Yaponiyaning Gifu prefekturasi, Mino provinsiyasi, Ivamura shahri, Yona okrugida joylashgan qal’a. 1185-yili qurilgan.

## Tarixi
XII — XVI -asrlar oraligʻida Toyama urugʻiga mansub boʻlgan feodal mulk. 1572-yilda Ivamurani qamal qilganTakeda Shingen qal’ani zabt etib, uni Akayama Nobutomoga taqdim etgan.

1575-yilda Oda Nobunaga qasrga hujum qilib, uni Toyotomi Xideyoshi ixtiyoriga topshirgan. Hideyoshi, oʻz navbatida, qal’ani Tamaru Tomodataning mulkiga bergan.

Sekigaraxa jangidan soʻng qal’a shahzoda Tokugava mulkidan chiqib, 1601-yildan 1638-yilgacha Oguyu Daimyoga, 1638-yildan 1702-yilgacha Niva urugʻiga va 1702-yildan Tokugava davrining oxirigacha, yaʼni 1868-yilgacha qal’a Ishikava urugʻiga tegishli edi.

1871-yilda vayron qilingan. Hozirda qal’a oʻrnida istirohat bogʻi tashkil etilgan.

## Galereya

Fayl:Iwamurajo01.jpg|
Fayl:Iwamurajo05.jpg|
Fayl:Iwamurajo06.jpg|
Fayl:Iwamurajo07.jpg|
Fayl:Iwamurajo08.jpg|
Fayl:Iwamurajo10.jpg|
Fayl:Iwamurajo12.jpg|
Fayl:Iwamurajo13.jpg|
Fayl:Iwamurajo15.jpg|
Fayl:Iwamurajo16.jpg|
Fayl:Iwamurajo17.jpg|
Fayl:Iwamurajo18.jpg|


## Yana qarang

* Yaponiyadagi qal'alar ro'yxati
Labiau qal’asi

**Labiau qal’asi** — Kaliningrad viloyati, Polessk shahrida joylashgan Tevton qal’asi. Federal ahamiyatga ega boʻlgan Rossiya xalqlarining madaniy merosi obyekti. Hozirda muzey sifatida foydalanilmoqda.

## Tarix
1277-1280-yillarda Prussiya qal’asi va Tevtonlarning yogʻoch va sopol istehkomi oʻrnida 1330-yilda Laba (Deymining sobiq nomi) daryosi boʻyida Labiau deb nomlangan tosh qal’a qurilgan. 1360-yilga kelib, devorlar va suv bilan oʻralgan xandaq bilan oʻralgan 4 ta gʻisht va tosh inshootlar qurildi. 1454-yilda Prussiya ittifoqi qal’aga hujum boshladi, ammo Albrecht Sparukel boshchiligidagi himoyachilar barcha hujumlarni qaytarishdi.

1519-yil may oyida bu yerda Tevton ordeni ustasi Albrecht va Vasiliy III elchilari oʻrtasida uchrashuv boʻlib oʻtdi. Orden dunyoviylashtirilgandan soʻng, qal’a Gertsog Albrextning mulkiga oʻtdi. 1526-yilda Albrecht qal’ani oʻzining kelini Daniya Doroteyaga berdi. Doroteyaning oʻlimidan soʻng, Gertsog Albrextning ikkinchi xotini, Brunsviklik Anna Mariya qal’aning bekasi boʻldi. 1564-yilda ritsarlar zali italyan saroy rassomi Iogann Baptist tomonidan chizilgan.

1656-yil 20-noyabrda Labiau shahrida Shvetsiya qiroli Karl Gustav va Brandenburg saylovchisi Frederik Uilyam oʻrtasida muhim uchrashuv boʻlib oʻtdi, natijada Polsha qaramligidan ozod qilindi.

1860-yilda qal’a qayta qurildi, shundan soʻng u qamoqxona sifatida ishlatilgan. 1917-yilda qal’a yonib ketdi.

1948-yildan 1953-yilgacha u Sovet Armiyasining aviatsiya boʻlinmalaridan birining shtab-kvartirasi sifatida ishlatilgan, keyinchalik „Yantar“ PZSga oʻtkazilgan. Zavod boʻlganida ular ichki qismni, zinapoyalarni, koridorlarni oʻzgartirdilar. 1968-yilda qisqa tutashuv sodir boʻldi va yongʻin yuqori qavatlarning tomini va bir qismini yoʻq qildi. 2000-yillarning boshida zavod yopildi va qal’a ijaraga olindi. Qal’adan faqat devorlar va yertoʻlalar qolgan.

## Yana qarang

* Kaliningrad viloyati qal’alari

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Maqolalar va nashrlar

* Aleksey Denisenkov. Ekspeditsiya „KP“ v Polessk: Prizraki zamka Labiau (rus.) // Komsomolskaya pravda : gazeta. — 2012. — 26-sentabrya.

## Havolalar

* 
* 
* ren-ar — Labiau (Polessk) v „Jivom Jurnale“

; Tashqi mediafayllar

*
Rosolye

**Rosolye** () — Estoniya oshxonasida sovuq salat. Anʼanaviy Estoniya „sovuq“ bayram dasturxoniga kiritiladi, ayniqsa qishloq joylarida. Rosolye rus vinegretidan kelib chiqqan degan versiya mavjud, chunki Estoniya uzoq vaqt davomida Rossiya imperiyasining bir qismi boʻlgan, rosolye esa yozma manbalarda anʼanaviy eston taomi sifatida nisbatan yaqindan beri, eston va rus oshxonalari tutashganidan soʻng tilga olinadi. Shu bilan birga, rosolye juda lavlagi, kartoshka va selyodkaga asoslangan shved selyodka baligʻidan tayyorlanadigan salatni eslatadi va bu mamlakat bilan ham Estoniyani uzoq tarix davri bogʻlab turadi. Rosolye tarkibiga selyodka, kartoshka, tuzlangan bodring, piyoz, qaynatilgan lavlagi, qaynatilgan tuxum, sabzi, olma kiradi. Koʻpincha bu ingredientlarga qaynatilgan yoki qovurilgan goʻsht qoʻshiladi. Salatga xantal bilan smetana qoʻshiladi.

Shu bilan birga, Rosolli vinegret salati fin oshxonasining anʼanaviy taomi va tarixan Estoniya va Finlandiya madaniyati va turmush tarzi juda yaqin. Fin oshxonasida Rosolli uchun odatda moy bilan sirka ishlatilmaydi. Zapravka, koʻpincha, lavlagi qaynatmasi va yerqalampir sharbati bilan suyultirilgan smetana yoki qaymoq asosida tayyorlanadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Charles Sinclair. rossolye // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 491. — 632 p. — .
Tyuringencha rostbif

**Tyuringencha rostbif** () — Tyuring oshxonasining goʻshtli taomi, u yogʻoch grilda qovurilgan pivoda marinadlangan choʻchqaning boʻyin goʻshtidan kotleta. Turingencha rostbif, qovurilgan sosiskalar bilan birga, tabiatda yoki xalq sayillarida pishiriladigan eng mashhur taom.

Tyuringencha rostbif goʻsht suyakli yoki suyaksiz 2-3 sm qalinlikdagi kotletlarga kesiladi va uriladi. Marinad „Pilzner“ yoki qora pivodan tuz, piyoz, sarimsoq, xantal, zira, mayoran va qoʻpol maydalangan qora murch bilan tayyorlanadi. Goʻsht 12-48 soat davomida marinadga toʻliq botiriladi va sovuqda saqlanadi. Grilda qovurilganda kotletlar agʻdariladi va shishadan marinad yoki ozgina chayqalgan pivo quyiladi. Tyuringencha rostbif odatda marinadlangan grilda pishirilgan piyoz va tuzlangan bodring, qaynatilgan tuxum, piyoz va olma bilan mayonez yoki xantal va sirka qoʻshilgan mahalliy smetana sousidan tayyorlangan Tyuringencha kartoshkali salati bilan tortiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Retsept
Zonnenberg qal’asi Nyusiders

**Sonnenberg qal’asi** (; shuningdek, **Nüziders qal’asi**, ) — Avstriyaning Nüziders kommunasi (Vorarlberg federal shtati) yaqinidagi oʻrta asrlarga oid qal’a xarobalari; 1258-yildan avval qishloq ustidagi baland tepalikda qurilgan. U lord Sonnenbergning qarorgohi va shu nomdagi okrugning markazi hisoblangan. Kur yepiskopi va Tirol grafi Frederik IV oʻrtasidagi ziddiyat paytida qal’a yonib ketadi. U 1409-1410-yillarda yepiskop tomonidan qayta tiklangan va nomi „Nuciders“dan „Sonnenberg“ga oʻzgartirigan. U 1473-yilda uch kunlik qamaldan soʻng bosib olinib, yoʻq qilingan.

## Tarixi
Nutsiders qishlogʻi 830-yilga oid hujjatlarda eslatib oʻtilgan, ammo 2005-yil holatiga muvofiq, oʻrta asr qal’asi eski istehkom oʻrnida qurilgani haqida hech qanday dalil yoʻq. Taxminlarga koʻra, qal’a 1258-yilgacha qurilgan. Kur yepiskopi graf Xartman fon Verdenberg-Sargans va Tirol grafi Fridrix IV oʻrtasidagi toʻqnashuv paytida qal’a bosib olinib, yoqib yuborilan.

Nutsidersdagi qal’a 1409-1410-yillarda Kur yepiskopi buyrugʻi bilan qayta qurilgan va 1412-yilda „Burg Nuziders“dan „Burg Sonnenberg“ deb nomlangan. Xuddi shu davrda u viloyatning maʼmuriy markaziga aylangan. Hartmanning oʻlimidan soʻng, 1455-yilda Vaduzda yashovchi amakivachchalari Sonnenbergni sotib yuborgani. 1472-yilda Gabsburglar va mahalliy hukmdorlar oʻrtasida toʻqnashuv kelib chiqadi, natijada Burkhard fon Kneringen qoʻmondonligi ostida Gabsburg yollanma qoʻshini uch kunlik qamaldan soʻng qal’ani egallaydi. Mojaro 1474-yilda qal’a Gabsburglar tomonidan 35 000 guldenga sotilganda hal boʻladi. Qal’a qayta tiklanmagan va mahalliy aholi xarobalardan tosh manbai sifatida faol foydalangan. Qal’aning qoldiqlari XX asrda, 1934-1935-yillarda qisman tiklangan.

## Yana qarang

* Neuburg qal’asi (Koblach)
* Neu-Montfort qal’asi
* Alt Ems qal’asi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Alois Niderstätter: Die Vorarlberger Burgen. Universitätsverlag Wagner, Innsbruck 2017, ISBN 978-3-7030-0953-2, S. 142-146.
* Bundesdenkmalamt (Hrsg.): Dehio-Handbuch. Die Kunstdenkmäler Osterreichs: Vorarlberg. Koblach. Burgruin Noyburg. Verlag Anton Schroll & Co, Wien 1983, ISBN 3-7031-0585-2.
* Kleines Vorarlberger Burgenbuch — Frans Josef Huber — 1985-yil
* Osterreichische Burgen Bd. IV — Otto Piper — 1905-yil
* Osterreichisches Burgenlexikon — Georg Clam Martinic — 1992-yil
* Shtayner Zeugen — Volkmar Diet — 1995-yil
* Österreyxdagi Von Burg zu Burg — Gerxard Stenzel — 1973-yil

## Havolalar

*
Iga Idunganran

**Iga Idunganran** () — qadimgi qasr. Nigeriya poytaxti Lagos shahri qirolining (Oba) rasmiy qarorgohi. Lagos orolida joylashgan turistik diqqatga sazovor joy.

## Tarixi

; Etimologiyasi

Yoruba tilida "Iga" "Qirollik uyi" yoki saroy degan ma'noni anglatadi va "Idun" yer, joy yoki tovushlarni anglatadi, "ganran" esa qalampir ma'nosidadir. Shunga ko'ra, Yoruba tilida Iga Idunganran - "*qalampir fermasida qurilgan saroy* " deb tarjima qilinadi. Bundan kelib chiqadiki, qal'a o'rni ilgari fermer xo'jaligi sifatida ishlatilgan.

; Mavjudligi

XV asr boshidan beri Lagos oroli orolning birinchi fuqarosi, Ife zodagoni, yo'lboshchi Aromiraga tegishli bo'lib, oroldan baliq ovlash stantsiyasi va qalampir yetishtirish uchun ferma sifatida foydalangan. Undagi birinchi saroy-qal'a portugallar tomonidan 1670-yilda Oba Gabaro (1669-1704) uchun qurilgan. Uning zamonaviy qismi 1960-yil 1-oktabrda Nigeriya Bosh vaziri Abubakar Tafava Baleva tomonidan qurib bitkazilgan va foydalanishga topshirilgan. Qadimgi qurilmani saqlab qolish uchun ishlatiladigan materiallarning aksariyati Portugaliyadan olib kelingan. Qirollar Adeniji Adel va Adeinka Oyekan bino qurilishini tugatgan va 2007-2008-yillarda qal'a Lagos shtati hukumati va Nigeriya muzeyi bilan birgalikda hozirgi qirol Rilvan Akiolu tomonidan yana modernizatsiya qilingan. Iga Idunganran, rasmiy qarorgoh sifatida xizmat qilishdan tashqari, orolning ma'muriy markazi va bozor sifatida ma'lum. Eyo festivalida mehmonlarni qabul qiladi.

; Dafn etilganlar

Lagosning Akitoyegacha bo'lgan  barcha Obalari Beninda dafn etilgan. Ulardan Sanusi Olusi va Kosoko bundan mustasno. Hozirda uning barcha vorislari dafn etilgan shohlar maqbarasini tartibga solish so'ralgan.

; Ziyoratgohlar

Qal'ada Lagos orolining ikkita ziyoratgohi - shohlar ibodat qiladigan Eshu va o'z ruhoniysi bo'lgan noma'lum jonzotning temir haykalchasi Ogun joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Chet eldagi nigeriyaliklar )
* Lagos tarixi )
„Shirinlikxo‘rlar“ taomi

**Shirinlikxoʻrlar** **taomi** () — qaynab turgan yogʻda qovurilgan xamirli sharchalar shaklidagi ukrain shirinlik taomidir. Qovurilgan va pishirilgan „Shirinlikxoʻrlar“ ning bir qancha variantlar ham mavjud.

## Retseptlar
Bugʻdoy unidan, iliq sut, tuxum va xamirturushdan xamir qoriladi va oshiriladi. Keyin, xamir yopishmasligi uchun qoʻlni suv bilan namlab, uning boʻlaklarini qovurish uchun qaynab turgan oʻsimlik yoki sariyogʻga tashlanadi. Keyin vanil bilan shakar kukuni sepiladi.

Bundan tashqari, „Shirinlikxoʻrlar“ smetana bilan ham pishiriladi: tuxum sarigʻini tuz bilan koʻpirtirib, un, koʻpirtirilgan tuxum oqi va xamirni yumshoq qilish uchun yetarli miqdorda smetana qoʻshiladi. Xamir boʻlaklarini qoshiq yordamida qaynayotgan yogʻga tashlanadi. Likopchaga yoyib shakar kukuni seping.

Manka yormasidan „Shirinlikxoʻrlar“ tayyorlash uchun yumshoq, lekin suyuq boʻlmagan boʻtqa sutda qaynatiladi. Sovuganda, taʼbga koʻra, bir necha tuxum va shakar qoʻshiladi. Olingan massa yogʻda qovuriladi, keyin shakar sepiladi.

Shirinliklar nachinka bilan tayyorlanishi va pishirilishi mumkin. Buning uchun xamirturushli xamir tayyorlanadi va oshiriladi, uni yana un bilan qorib, yana ikkinchi marta oshiriladi, shakar va sedra qoʻshiladi. Shundan soʻng, xamir yoyilib, shirinliklar kesiladi. Nachinka sifatida qaynatilgan va elakdan oʻtkazilgan, yana ikkinchi marta shakar va sedra bilan qaynatilgan olma yoki murabbo ishlatiladi. Toʻldirilgan shirinliklarni birma-bir yogʻlangan tovaga terib, uni issiqroq joyga yana ozgina koʻtarilishi uchun qoʻyiladi, soʻngra ozgina yogʻ qoʻshib tagidan qovuriladi. Shundan soʻng, u pechda oxirigacha pishiriladi.

### Adabiyotda
Ivan Kotlyarevskiyning „Eneida“ sheʼrida shirinliklar solihlar jannatda isteʼmol qiladigan boshqa lazzatlar qatorida eslatib oʻtilgan.

## Adabiyotlar
* 
## Yana qarang
* Verguny

## Manbalar
Olxo‘rili pilakchalar

**Olxoʻrili pilakchalar** (**olxoʻrili pilakcha**, **olxoʻri** **kroketlari**, nemis tilida **zvechgenknödel** , **Sylvaschgomboc** ) — Avstriya, Vengriya va Chexiya oshxonalarining shirin taomi, yangi olxoʻri bilan toʻldirilgan kartoshka chuchvarasi.

XVIII-XIX asrlarda bogem oshpazlari Vena burjuaziyasining koʻplab uylarida xizmat qilganida, mevali pilakchalar Avstriya oshxonasi tomonidan Chexiya oshxonasidan olingan. XIX-asrga qadar bu taom uchun ingredientlar (kartoshka, shakar, dolchin) kambagʻallar uchun mutlaqo mavjud emas edi. Shirin pilakchalar faqat Bidermeier davrida keng tarqaldi va XIX-asrning oʻrtalaridan boshlab oshpazlik kitoblarida topilgan. Baʼzi taxminlarga koʻra, faqat qirollik saroylarida tortiladigan qiyomlangan mevalar mevali pilakchalar paydo boʻlishida ishtirok etgan boʻlishi mumkin edi. Shokolad yoki marzipan bilan qoplangan mevalar qiyomlangan mevalardan kelib chiqqan va zukko venalik uy bekalari ularni arzon xamir bilan almashtirgan.

Olxoʻrili pilakchalar uchun tozalangan mundirdagi kartoshka, issiq holatida press-pyuresi dan oʻtkaziladi yoki eziladi, soʻng un, sariyogʻ yoki margarin va tuxum bilan aralashtirib xamir tayyorlanadi. Yuvilgan olxoʻri danagidan ajratiladi va dolchinli qand boʻlagi bilan toʻldiriladi. Shirin olxoʻrining danagi bilan qoldiriladi, u shakarni talab qilmaydi. Yoyilgan xamir toʻrtburchak shaklida kesiladi, har biriga olxoʻri solinadi, xamirning uchlari bir-biriga yopishib, dumaloq chuchvara hosil qilinadi. Olxoʻri pishiriqlari tuzli qaynoq suvda qaynatiladi, soʻngra sariyogʻda qovurilgan non boʻlaklariga oʻraladi. Dasturxonga tortishdan oldin dolchinli shakar sepiladi. Pilakchalarni olxoʻri povidlosi bilan ham toʻldirish mumkin. Oʻrikli pilakchalar ham xuddi shu retsept boʻyicha tayyorlanadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* Erhard Gorys. Zwetschgenknödel // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 595. — 599 S. — .
Ikaznen qal’asi

**Ikazn qal’asi** — XVI-XVIII asrlarda Ikazn shahri yaqinida mavjud boʻlgan qal’a (hozirgi Belarusning Vitebsk viloyati Braslavskiy tumani).

## Tavsifi
Qal’a Ikazn koʻlidagi Qal’a orolining shimoli-gʻarbiy qismida, 55 x 30 metr oʻlchamdagi toʻrtburchak tepada joylashgan. Qal’aning istehkomlari janubdan qal’ani himoya qiluvchi tosh saroydan, sharq va shimoldan esa qal’a hududini qoplagan tosh devordan tashkil topgan edi. Gʻarbdan balandligi 2 metr boʻlgan tuproq qoʻrgʻon boʻlib, u tosh bilan qoplangan, uning ustiga yogʻoch devorlar tiklangan. Qal’a ayni shu gʻarb tomondan qoʻshimcha ravishda orolning qolgan qismini egallagan yogʻoch qal’a bilan himoyalangan. Gʻarbiy devorning markazida qal’aga kirish joyi boʻlgan. Ikki minora qoʻshimcha istehkom vazifasini bajargan, janubda yogʻochdan yasalgan minora va shimoli-sharqda toshdan yasalgan rondel minorasi qurilgan. Saroyning tosh imoratlari va devorlari yoʻl-yoʻl-yoʻl yotqizish usulida qurilgan.

## Tarixi
Ikazn haqida birinchi yozma eslatma 1499- yilga oid manbalarda uchraydi. Unda qayd etilishicha, bu yerlar Braslav boshligʻi Ivan Sapega tomonidan 200 tiyin *"katta* tiyin"ga sotib olingan. 1504-yilda Litva Buyuk Gertsogi Aleksandr unga bu yerda *"turar-joy va qal’a"* qurish uchun imtiyoz bergan.

1515-yilda Moskva qoʻshinlari *"… Ikazhnaya Posada ostida yondirildi"*. Polsha tarixchisi A. Gvagnini oʻzining „Yevropa sarmatiyasining tavsifi“ kitobida (XVI asr ikkinchi yarmi) *"Ikazn — tosh qal’a va yogʻoch joylar … Braslavl shahridan 2 mil uzoqlikda joylashgan" deb taʼkidlagan.*

1654-yilgi rus-polsha urushi paytida Ikazn qal’asi Moskva tomonidan, 1655-yilda esa shved qoʻshinlari tomonidan bosib olingan. Qal’a shimoliy urush paytida vayron boʻlgan, unda Sapiehalar Stanislav Leshchinskiy va Charlz XII tomoniga oʻtgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Tkachooʻ M. A. Ikaznenskі zamak // Ensiklapediya gіstoriі Belarusі / Redkal.: G. P. Pashkooʻ (galooʻni red.) i іnsh.; Mast. E. E. Jakevіch. — Mn.: BelEn, 1997. — T. 4:Kadeti-Lyashchenya. — S. 478. — 432 s. — 10 000 ekz. — . (belor.)
Pulyeze pitsasi

**Pulyeze pitsasi** () — pomidor, piyoz va motsarella bilan tayyorlanadigan italyan pitsasi. Italyanchada Puliya (Puglia) deb ataladigan Apuliya mintaqasi nomi bilan atalgan. Uni bareze pitsasi bilan adashtirib yubormaslik kerak, mahalliy bareze pitsasisini tayyorlashda xamir odatda Neapolitan pitsasidan koʻra yupqaroq va qarsildoqroq boʻladi. Pulyeze pitsasi tarkibida goʻsht boʻlmaganligi va faqat pishloq solinganligi sababli, u vegetarianlar orasida mashhur.

## Variantlar
Xilma-xil pishloqlar va boshqa ingredientlar qoʻshiladigan pulyeze turlari mavjud. Baʼzi turlarida ingredientlar sifatida oregano, zaytun va kavardan foydalanish mumkin, baʼzilari esa pitsa sousini ishlatmasliklari, motsarellaning yarmini esa toʻgʻralgan yoki qirgʻichdan chiqarilgan provolone pishlogʻi bilan almashtirishlari mumkin. Shuningdek, pekorino pishlogʻi ishlatiladigan retseptlar ham mavjud.

## Manbalar
Kojuhuv qalʼasi

**Kojuhuv qal’asi** () — Polshaning Lubush viloyatining Novosolskiy tumanidagi Kozhuchov shahrining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan qal’a.

## Tarixi
Tosh qasr 13—14-asrlarda glogov-jagan Piastlar tomonidan eski yogʻoch va sopol turar-joy oʻrniga qurilgan degan taxmin mavjud. Qasr dastlab pastki qismida toʻrtburchak shaklda qurilgan minoradan va yuqori qismida yumaloq minoradan iborat boʻlgan. Minoralar oldingi sopol istehkomlarni oʻrab olgan. Keyinchalik qal’a toʻrtburchak devor bilan oʻralgan boʻlib, uning ichida sharqiy tomondan turar-joy binosi qurilgan. 1369-yilda shahzoda Temir Genrix V vafotidan keyin qal’a uning oʻgʻli Genrix VIII Vrubelning qarorgohiga aylandi. Shahzoda Katta Genrix IX  obyektni ikkinchi qator devorlar bilan oʻrab oldi. Oʻsha paytda qal’a shaharning mudofaa devori tizimiga kiritilgan. 1476-yilda Glogovlik Genrix XIning oʻlimi merosxoʻrlik urushiga sabab boʻldi. 1491-1498 yillarda qal’a boʻlajak Polsha qiroli Yan I Olbraxtga, 1499-1506-yillarda esa Keksa Sigismund I ga tegishli edi. Janub tomonida xashamatli uy qurilgan. Keyinchalik qal’a shahzodaning qarorgohiga, 1685-yildan esa Karmelit ordeni monastiriga aylandi. Keyin gʻarbiy turar-joy qanotiga qadimiy gotika minorasi qurildi va butun qal’a qayta tiklandi.

1810-yilda tartib bekor qilingandan soʻng, shahar binodan arsenal sifatida foydalangan. XIX asrda mahalliy evangelistlar jamoasi 1945-yilgacha egalik qilgan qal’aning egasi hisoblanishgan. 1897-yilda qal’a ibodatxonasi oʻrnida cherkov qurilgan. Ikkinchi jahon urushi paytida qal’a buzilmagan. 1976-1984-yillarda obyektda umumiy taʼmirlash ishlari olib borilgan va u madaniyat muassasasi vazifalarini bajarishga moslashtirilgan.

Hozirgi vaqtda „Qal’a“ madaniyat markazi toʻrt qanotli, kvadrat shaklidagi hovliga ega binoda joylashgan.

## Galereya

Kożuchów-07.jpg
Kożuchów-05.jpg
Kozuchow-zamek-wnetrze.jpg
Kożuchów-09.jpg

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Tomas Andrzejewski: *Zamek w Kożuchowie — postulaty badawcze*, in: Lubuskie Materiały Konserwatorskie, 6-jild (2009), Zielona Góra 2009
* *Papka promocyjny wydany przez UMiG Kożuchów*, koʻrish. Promocja-Prestiż, Bydgoszcz, 2001 yil
Koydanovskiy qalʼasi

**Koydanovskiy qal’asi** — Koydanovo shahrida (zamonaviy Dzerjinsk shahri, Minsk viloyati , Dzerjinskiy tumani , Belarusiya) 15-asr oxiri — 16-asr boshlarida, bu yerda Gashtoldlar hukmronlik qilgan paytda qurilgan tosh qal’a.

## Tavsif
12-13-asrlarda qurilgan asl yogʻoch qal’a tepalikda joylashgan boʻlib, hozir Gashtold tepaligi deb ataladi. Bal qal’asi qal’alar va Netecha daryosining suvi bilan oziqlanadigan xandaklar bilan oʻralgan. 16-asrning birinchi yarmida yogʻoch qalʼa oʻrnida tosh qalʼa qurilgan. Uning to‘qqizta dumaloq minorasining diametri 10 metr, devor qalinligi esa 1,5 metr bo‘lgan. 1613-yilda qal’a ichida Kalvinistlar sobori qurilgan. Qal’aning binolari va kolleksiyasi XX asrning 40-yillarida vayron qilingan.

## Galereya
Koydanovskiy qal’asi 20-asr boshlari fotosuratlarida.

Kojdanaŭ, zbor.jpg
Kojdanov Castle.jpg
Kojdanaŭski zamak. Койданаўскі замак (XX, I).jpg

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Koka qalʼasi

**Koka qal’asi** () ― XV asrda Kastiliya qiroli Enrike IV davrida kuchli Sevilya arxiyepiskopi Alonso Fonseka tomonidan qurilgan. Ispaniyaning markazida joylashgan Segoviya provinsiyasidagi Koka (Coca) shahrida, Kastiliya va Leon avtonom hamjamiyatining bir qismi sifatida joylashgan.

Qal’a kengligi 2,5 metr boʻlgan qoʻshaloq qal’a devori bilan oʻralgan, koʻpburchak burchak organlari va darvozalari, shuningdek, chuqur quruq xandaq bilan oʻralgan. Bu Mudéjar qal’a sanʼatining ajoyib namunasidir. Qal’a Alba oilasiga tegishli boʻlib, hozirda oʻrmon xoʻjaligi maktabi joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
* ''Castillo de Coca''
Kokura qalʼasi

**Kokura** **qal’asi** ( , Kichik xazina qal’asi) — Fukuoka prefekturasidagi Kitakyushu shahridagi diqqatga sazovor joy. 1602-yilda Xosokava Tadaoki tomonidan qurilgan . 1632 va 1860-yillar orasida Harimaning Ogasavara urugʻiga tegishli boʻlgan. Qal’a 1866-yilda Kokura va Choshu urugʻlari oʻrtasidagi urush paytida yoqib yuborilgan.

Shoir Mori Ogai 19—20-asrlar davomida, Kokurada harbiy baza joylashgan paytda qasrda xizmat qilgan.

Qal’a 1959-yilda rekonstruksiya qilingan, qal’aning oʻzi esa 1990-yilda toʻliq tiklangan. Matsumoto Seicho muzeyi va qal’a bogʻi 1998-yilda ochilgan. Qal’aning hududidagi Shirasu shahrida qadimgi yapon mayoqchasi joylashgan. Qal’a Kokura stantsiyasidan piyoda 10 daqiqalik piyoda yoʻl.

Qal’a aniq tarixiy rekonstruksiya hisoblanmaydi. 1959-yilda minorani oʻrta asrdagidan farqli ravishda yangi koʻrinishda tiklashga qaror qilindi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

* Kokura qal’asi
* Kokura qal’asi (yaponcha)
* Kokura qal’asi
* Kokura qal’asi — Yaponiya Kyushu sayyohi
Kolchester qalʼasi

**Kolchester qal’asi** () *-* 11-asrning ikkinchi yarmida qurilgan, Kolchester*,* Esseks, Angliyadagi Norman qal’asi. Qal’aning poydevori Edo Dapiferning Normand ritsariga, dizayni esa Rochesterlik yepiskopi va meʼmor Gandalfga tegishli. Donjon amalda buzilmagan va Yevropadagi eng yirik inshoot hisoblanadi, chunki u Kolchesterdagi Klavdiyning Rim ibodatxonasi xarobalari ustiga qurilgan. Qal’a 1216-yildagi Birinchi baronlar urushi davrida uch oylik qamalga chidadi, ammo 17-asrga kelib qoʻrgʻonning pardasi va tepasi buzib tashlanganidan soʻng yaroqsiz holga keldi; uning asl balandligi masalasi ochiqligicha qolmoqda. Buzilmagan qismi qamoqxona sifatida qabul qilindi va qisman katta bogʻ paviloniga aylantirildi. Qal’ada 1860-yildan beri Kolchester muzeyi joylashgan boʻlib, unda Rim artefaktlarining keng toʻplami mavjud; 1922-yilda bino Kolchester shahar kengashi tomonidan sotib olingan. Birinchi toifadagi meʼmoriy yodgorlik.

## Yana qarang

* Angliyadagi qal'alar ro'yxati

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar

* Kolchester qal’asi muzeyi )
Kompton qalʼasi

**Kompton qal’asi** () — Angliyaning Devon shtatidagi Torki shahridan 8 km gʻarbda, Kompton aholi punkti yaqinida joylashgan mustahkam oʻrta asrlarda qurilgan qal’a. Bir necha asrlar davomida qal’a Gilbert oilasiga tegishli boʻlib, 1951-yildan beri bino Milliy trest himoyasida.

Kompton qal’asi XIV asr oʻrtalarida qurilgan boʻlib, faqat bitta zaldan iborat boʻlib, unga yordamchi xonalar biriktirilgan. 1520-yilda Jon Gilbertning buyrugʻi bilan bino qayta qurilgan. Jon Gilbertning oʻgay ukasi Uolter Rali Angliyada birinchi boʻlib tamaki trubkasini chekkan degan afsona bor. 18-asr boshlariga kelib qal’aning markaziy zali butunlay vayronaga aylangan, ammo u faqat 1950-yillarda qayta tiklangan. 1785-yilda Gilbertlar oilasi qal’ani sotadi. 1931-yilda ularning avlodlari qal’ani sotib olishdi va 1951-yilda u Milliy Trestga oʻtkazildi, ammo oila aʼzolari Komptonga egalik qilishda etish sharti bilan. Bu kelishuv bugungi kungacha saqlanib qolgan.

1995-yilda qal’a Ang Li *tomonidan* suratga olingan „ *Ong va hissiyotlar“* *filmini* suratga olishda ishtirok etdi.

## Yana qarang
* Angliyadagi qal'alar ro'yxati

## Manbalar
Kopil qalʼasi

**Kopil qal’asi** () ― XIV-XVIII asrlarda Kopil shahrida (Minsk viloyati, Belarusiya) joylashgan boʻlib, Kopil xronikasi qal’asidan oʻsgan va u oʻz navbatida ilk temir davrining manzilgohini egallagan.

## Tarixi
XVI asrning boshlarida Kopil „shaharga ega boʻlgan eng muhim knyazlik qal’alaridan biri“ hisoblangan. Qal’a Kopil egalarining, Olelkovich va Radzivilning knyazlik oilalarining qarorgohi boʻlgan — vaqti-vaqti bilan unda yashagan. Qal’ada faqat ularning merosxoʻri doimiy istiqomat qilgan.

## Tavsif
U Kamenka daryosi tekisligidan 10-13 m balandlikda koʻtarilgan muzlik morena tepaligini egallagan. Togʻ yonbagʻirlari tik, uchastkasi deyarli tekis, elliptik shaklda, oʻlchami 45 m 100 m ni tashkil etadi. Sopol istehkomlarning qoldiqlari — balandligi 3 m gacha boʻlgan, qum va loydan quyilgan qal’alar saqlanib qolgan. Qoʻrgʻon qirgʻogʻida yogʻoch istehkomlarning kuygan qoldiqlari saqlanib qolgan. Qal’a kengligi 20 m va chuqurligi 3 m gacha boʻlgan xandaqni himoya qilgan. Xavfli paytlarda xandaq to‘g‘on yordamida daryodan suv bilan to‘ldirilgan. Qal’aning binosi yogʻochdan yasalgan edi.

## Arxeologik tadqiqotlar
1996-1999-yillarda qal’a hududida arxeologik qazishmalar olib borildi, uning davomida taxminan 500 kvadrat metr maydon oʻrganildi.

## Adabiyotlar

* *Kalyadzinski L. Kapilski zamak* / Litvaning Vyalikae knyazliklari: entsiklopediya. U 2 jild T. 2. Minsk: BelEn, 2006. — 792 b. — S. 43.
Kopis qalʼasi

**Kopis qal’asi** () Kopis shahar posyolkasida (Belarus, Vitebsk viloyati, Orsha tumani) uning harbiy va maʼmuriy markazi boʻlib, Dneprning baland chap qirgʻogʻida qadimgi qal’a oʻrnida joylashgan edi.

## Tavsif
Hozirgacha u reja boʻyicha yaxlitlangan (taxminan 0,5 ga) turar -joy shaklida saqlanib qolgan.

Arxeologik qazishmalar davomida qal’a tarixining ikki qurilish bosqichi qayd etilgan. Asl qal’a chirindi qatlamlari bilan mayda qumdan yasalgan boʻlib, u yerda ilgari mustahkamlanmagan aholi punkti mavjudligidan dalolat beradi. Taxminan 5 metr balandlikdagi asl shafta 11-asrning ikkinchi yarmi — 12-asr boshlarida qurilgan. Keyinchalik u kengaytirildi va yana ikki metrga koʻtarildi. Milning perimetri 370 m, ichki platformaning oʻlchamlari 80 m 60 m edi.

Qal’aga kirish joyi sharqiy qismida joylashgan edi. O‘tish tegirmon to‘g‘onidan o‘tgan va u qal’a darvozasi oldidagi tortma ko‘prikka borgan. 1700-1721-yillardagi Shimoliy urush paytida. 1707-yilda rus qoʻshinlari Kopisni va qal’a istehkomlarini butunlay yoqib yubordilar va qal’aning arsenalidan barcha qurollarni olib ketishgan. Shundan soʻng qal’a qayta tiklangan. Kopil 1726-1773-yillardagi inventarizatsiya qal’a tartibini belgilang: 4 ta qal’a, yogʻoch devorlar, kirish minorasi kuchli qulfli qoʻshaloq eshiklari boʻlgan. Uning ikkinchi qavatini 4 ta derazali zal egallagan, uning atrofida yuqori janglar galereyasi qurilgan. Zal diniy maqsadlarda qurol saqlash uchun ishlatilgan. Minora burgut shaklidagi fyuer yordamida yakunlandi.

1772-yildan keyin qal’a vayronaga aylangan va hech qachon tiklanmagan.

## Adabiyotlar

* Tkachou *M.* Kopysky Zamak / Litva Knyazligi Vyalikae: entsiklopediya. U 2 jild T. 2. Minsk: BelEn, 2006. — 792 b. — S. 134.
Kozyanskaya qal’asi

**Kozyanskaya qal’asi** (**) 16-asrda Vitebsk viloyati, Kozyany qishlogʻining shimolida mavjud boʻlgan (hozirgi Shumilinskiy tumani, *Vitebsk viloyati* , *Belarusiya). 1558-1583-yillardagi Livoniya urushi paytida 1563-yilda rus podshosi Ivan Qrozniy buyrugʻi bilan chegara qal’asi sifatida qurilgan. 1579-yilda Hamdoʻstlik qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan.*

## Tavsif
Qal’aning tartibi va oʻlchamlari Obol daryosining burni bilan belgilanadi. Yogʻochdan yasalgan bino, reja boʻyicha uchburchak (50 m x 120 m x 110 m), uchta minorali, ichkarida uchta jangovar yarusga boʻlingan, tom bilan qoplangan. Daryo egilishining istmasida joylashgan minora kamarli oʻtish joyiga ega edi, qolganlari yarim doira poydevorida turar, yuqori qismidagi dumaloq teshiklar bilan kesilgan. Qal’aning ichki maydonining markaziy qismi turar-joy binolar bilan qoplangan.

## Adabiyotlar

* Tkachooʻ M. A. Kazyanskі zamak // Ensiklapediya gіstoriі Belarusі / Redkal.: G. P. Pashkooʻ (galooʻni red.) i іnsh.; Mast. E. E. Jakevіch. — Mn.: BelEn, 1997. — T. 4:Kadeti-Lyashchenya. — S. 13. — 432 s. — 10 000 ekz. — . (belor.)
*  (belor.) Yuriy Yakіmovіch. Kazyanski zamak // Vyalіkae Knyastva Lіtooʻskae. Ensiklapediya u 3 t. — Mn.: BelEn, 2005. — T. 2: Kadetskі korpus — Yaskevіch. — S. 16. — 788 s. — .
Janubiy Sudan funti

**Janubiy Sudan funti** (Janubiy-Sudan funti) – Janubiy Sudanning pul birligi. 2011-yil 9-iyulda Janubiy Sudan Respublikasining mustaqillik kunida kiritilgan. Dastlab, muomalaga kiritish 2011-yilning iyuli yoki avgustida rejalashtirilgan edi. 19-iyul kuni mamlakatda yangi pul birligi rasman muomalaga kiritildi, banknotalar mamlakat poytaxti – Jubada, soʻngra boshqa viloyatlarda qoʻllanila boshlandi. Janubiy Sudan funtining kursi Sudan Respublikasi funtiga tenglashtirildi. Sudan funtlarining muomaladan chiqarilishi bir oydan uch oygacha davom etadi, buning natijasida Janubiy Sudanda faqat Janubiy Sudan funtlari muomalada qoladi.

Banknotalar 1, 5, 10, 25, 50 va 100 funt nominalda taqdim etiladi. Barcha banknotlarning old tomonida (avers) 2005-yilda sobiq muxtoriyatni boshqargan Janubiy Sudanning birinchi prezidenti Jon Garang tasvirlangan.

2011-yil 19-oktabrda 5, 10 va 25 piastrlik uchta yangi banknotlar muomalaga chiqarilgan.

2015-yil iyul oyida Janubiy Afrikada zarb qilingan 10, 20 va 50 piastrlik tangalar muomalaga chiqarildi. Shu bilan birga, bir muncha vaqt oʻtgach, naqd pul muomalasida paydo boʻlgan 1 va 2 funt nominaldagi bimetallik tangalarni zarb qilish rejalari eʼlon qilindi. 2021-yil 4-fevralda 1000 funtlik banknota muomalaga kirdihttps://www.coinworld.com/news/precious-metals/central-bank-of-south-sudan-introduces-1-000-pound-note.

## Tangalar
Tangalarning old tomonida nominal qiymati va milliy bezak, orqa tomonida gerb hamda davlat nomi va chiqarilgan yili tasvirlangan.

## Banknotalar

## Manbalar

## Havolalar

 Janubiy Sudan Respublikasining banknotalari 
  Janubiy Sudan Respublikasi tangalari
Ilyos Qoya ibodatxona

**Ilyos-Qoya** — X-XIII asrlarda mustahkam qurilgan nasroniy monastir-ibodatxonasi xarobalari (toponimga koʻra — avliyo Ilya). Qrimning janubiy qirgʻogʻidagi xuddi shu nomdagi togʻ tepasida joylashgan qoya. Shimoldan, janubdan va gʻarbdan oʻtib boʻlmaydi. Faqat tik sharqiy yonbagʻir boʻylab koʻtarilish mumkin.
## Tavsifi
Monastir 50 m dan ortiq uzunlikdagi qal’a devori bilan oʻralgan. Hozirda deyarli butunlay vayron boʻlgan ohak aralashma bilan xarsangtoshdan yasalgan, monastirning maydoni 1,9 gektarni tashkil etadi. 1966-yilda istehkom ichida E. A. Parshina va O. I. Dombrovskiy oʻlchami 4,7 metrga 9,35 metr (ichki oʻlchamlari 3,5 metrdan 7,3 metr) boʻlgan apsis tomoni shimoli-sharqqa yoʻnaltirilgan ibodatxonani qazib aniqlashgan. Cherkov ham qum-ohakli aralashma bilan xarsangtoshdan qurilgan (poydevor devorlardan tashqariga chiqib ketgan, qalinligi 60-80 sm), kirish qismi 1 m kengligida barpo qilingan. Gʻarbiy devor ichida 11 arkosolium boʻlgan. Ibodatxona sharqiy qismida mehrobni toʻsib turgan toʻsinlar qoldiqlar bor. Maʼbad gumbazsiz boʻlib, tomi kafel bilan qoplangan. Uning belgilariga koʻra — kafellar Laspi yaqinida ishlab chiqarilgan. Qazishma ishlari natijalariga koʻra, ibodatxona Dombrovskiy tomonidan IX — X asrga oid deb taxmin qilingan. V. L. Myts fikricha, monastir X-XIII asrlarda mavjud boʻlgan.A. Yu. Vinogradov, 1976-yili Ye. A. Parshina tomonidan ustun boʻlagida aniqlangan yozuvni tahlil qilib (eʼlon qilinmagan), uning XI-XII asrga tegishli ekanligini taxmin qilgan.

## Oʻrganish tarixi
Vayronalar haqidagi birinchi eslatmani V. X. Kondaraki 1868-yil maqolasida qoldirgan. N. L. Ernst 1935-yilda Ilyos-Qoya ziyoratgohi va ibodatxona xarobalari haqida yozgan. 1967-yilgi qazishmalar O. I. Dombrovskiy boshchiligida Ukraina SSR FA Arxeologiya instituti ekspeditsiyasi tomonidan amalga oshirilgan. 1976-yili bir guruh E. A. Parshina guruhi Laspi hududida tadqiqotlar olib bordi va qator qiziqarli xulosalar berdi.

## Manbalar
Irmelsxauzen qal’asi

**Irmelshausen qal’asi** () — Germaniyadagi qal’a, xuddi shu nomdagi qishloqda, Quyi Frankoniya (Bavariya)ning Höchheim jamoasida joylashgan.
## Tarixiy koʻrinishi

Irmelshauzen birinchi marta 800-yilda yodga olingan. Oʻshanda, Milzdagi ayollar monastiri boshligʻi (igumenya) va Karlning qarindoshi Emhild qishloqni Genneberg grafligi ixtiyoriga beradi. 1354-yilda qishloq Würzburg yepiskopligiga oʻtgan. 1376-yilda qal’ani Bertold fon Bibra sotib oladi va uni oilasining qarorgohiga aylantiradi.

1854-yilda qal’a sezilarli darajada rekonstruksiya qilingan.

XX asrgacha Irmelshauzenda oilaviy arxiv saqlangan. U bu yerga XVI asr dehqonlar qoʻzgʻolonlari paytida koʻchirilgan. Qal’a 1525-yilgi dehqonlar urushi va 1618-1648-yillardagi Oʻttiz yillik urushda vayronagarchilikdan qochishga muvaffaq boʻldi, bu davrda atrofdagi qal’alarning koʻp qismi bosib olingan.

Afsonaga koʻra, ilk bora dushman (AQShning 106-otliq polkining polkovnigi) Ikkinchi jahon urushi paytida 1945-yil 8-mayda qal’a ostonasidan oʻta olgan.

Qal’ada oilaviy qabriston mavjud boʻlib, u yerda oila asoschisi Xans fon Bibra (1547 — 1581) dafn etilgan.

## Havolalar

* Irmelshauzen
Eliza Bennett

**Eliza Hope Bennett Charlton** (; 1992-yil 17-martda tugʻilgan) — ingliz aktrisasi va qoʻshiqchisi. Uning eng koʻzga koʻringan rollari "*[[Inkheart]]*" filmidagi *Meggie Folchart*, "*[[Nanny McPhee]]*" filmidagi Tora, "*[[From Time to Time]]"* bilan filmidagi Syuzan va West End "*Loservil* " musiqiy filmidagi Xolli Menson rollari boʻlgan. Bennett MTV qora komediya serialida *Sweet/Vicious*da Jyul Tomas rolini ijro etgan. 2021-yilda Bennett CW *Dynasty* serialida Amanda Karrington rolini oʻynay boshladi.

## Yoshligi va shaxsiy hayoti
Bennett katta akasi va singlisi bilan birgalikda Berkshirning Reading shahrida tugʻilib oʻsgan va Leighton Park maktabida tahsil olgan.

## Faoliyati

### Filmlarda
Bennett oʻzining birinchi rolini 2002-yilda toʻqqiz yoshida London Palladiumidagi *Chitty Chitty Bang Bang* filmidagi Jemima rolini ijro etgan. U 2004-yilning *“The Prince & Me*” filmida “Malika Arabella” rolini oʻynagan birinchi kino rolini oldi. 2005-yilda Bennett filmdagi eng katta rollaridan biriga tushdi, "*Nanny McPhee*" filmida Tora rolini ijro etadi.

2005-yilda u "*Supernova*" telefilmida Xeylini, 2006-yilda "*Victims* " filmida Yosh Anna rolini,*The Contractor* (Wesley Snipes bilan) filmida Emilini va *Agata Kristining Marple epizodida Nora rolini* oʻynagan.

2006-yilda Bennett Korneliya Funke romani asosidagi “ *Inkheart* ” filmida Meggi Folchart rolini oʻynadi. 2009-yilda u Julian Fellowesning " *Vaqtdan-vaqti bilan* " filmida Syuzan rolini oʻynashni davom ettirdi.

2010-yilda Bennett Yoxannes Robertsning *F* nomli triller filmida Kate Anderson rolini oʻynaydi va 2011-yilda “*Roadkill* ”da paydo boʻldi. 2012-yilda u "*Confine*" triller filmida Kaylining psixopatik xarakterini tasvirlagan roli uchun u Yovvoyi atirgul mustaqil kinofestivalida eng yaxshi ikkinchi darajali aktrisa nominatsiyasini oldi va natijada oʻziga xos muvaffaqiyat mukofotiga sazovor boʻldi. Shuningdek, CYIFF 2013 da Confine uchun eng yaxshi aktrisa mukofotini qoʻlga kiritdi 

2012-yilda u “*Confine*” filmida Kayleigh rolini, 2015-yilgi “*H8RZ*” filmida Aleks/Brittani va 2015-yilda *“[[The von Trapp Family: A Life of Music]]”* filmida Agate Von Trapp rollarini ijro etgan.

2016-yildan 2017-yilgacha Bennett "*Sweet/Vicious*" filmida Jyul Tomas rolini ijro etgan. 2021-yilda u CW *Dynasty* serialida Amanda Karrington rolini oʻynay boshladi.

### Musiqa yoʻnalishida
Bennet *Inkheartning* saundtreki ' dastlab Tom Baxter tomonidan yozilgan va ijro etilgan "My Declaration" deb nomlangan qoʻshiqni ijro etdi.

2012-yilda, Bennett West End musiqiy *Loservilda* Xolli rolini oʻynaganida yana musiqiy teatrga qaytadi. Bu birinchi boʻlib Lidsdagi West Yorkshire Playhouseʼda 2012-yilda Garrik teatriga West End transferini olishdan oldin boʻlib oʻtdi.

Bennet oʻzining yangi "Stole Me" singlini 2019-yil sentyabr oyida chiqardi.

## Filmografiyasi

## Teatr sahnalarida

## Mukofotlar va nominatsiyalar

## Manbalar

## Havolalar

*
Ital qal’asi

**Ital qal’asi** () — Angliya shimolida, Shotlandiya janubiy chegaralari yaqinidagi Northumberland grafligida joylashgan qal’a xarobalari.

## Qal’a tarixi
Ital qal’asiga XII asrda Manners oilasi tomonidan asos solingan. 1341-yilda Robert de Manners oʻz qoʻrgʻoniga qal’a maqomini berishga ruxsat olgan. Robert butun Northumberland boʻylab taniqli shifokor edi. Shu bois qal’a tibbiy yordam olishni istagan bemorlar uchun ziyorat markaziga aylangan. Qolaversa, u birinchi boʻlib XI asr arab shifokori Ibn Baldunning davolash haqidagi „Taqvimi as-sihha“ risolasini ingliz tiliga tarjima qilgan.

Keyinchalik Mannerlar yaqin atrofdagi Ford qal’asida yashovchi Herons sulolasi vakillari bilan jang qilgan. 1428-yilda Ser Uilyam Heron Italga bostirib kirgan va oʻldirilgan.

1513-yilda Shotlandiya armiyasi qirol Jeyms IV boshchiligida Angliya hududiga bostirib kiradi va boshqa qal’alar qatorida Ital qal’asini ham egallab oladi. Oʻsha yilning avgust oyida shotlandlar Flodden jangida magʻlubiyatga uchraydi va jang davomida Jeyms IV oʻldiriladi.

Qal’a hozirda „Iingliz merosi“ tashkiloti homiyligida muhofaza qilinadi.

## Tashrif buyuruvchilar uchun maʼlumot
Qal’a har yili aprel oiydan sentabr oyigacha har kuni soat 10.00 dan 18.00 gacha tashrif buyuruvchilar uchun ochiq. Kattalar uchun chipta: £3.00. Bolalar uchun chipta: £1,50.

## Yana qarang

* Angliya qal’alari roʻyxati

## Havolalar

* Flickr.com saytida qasrning fotosuratlari
Qirol Ioann qal’asi Limerik

**Qirol Ioann Yersiz qal’asi** () — Limerikdagi Qirol orolida, Shannon daryosi boʻyida joylashgan qasr. XIII asrda qurilgan. 1200-1212-yillarda bu yerda ilgari mavjud boʻlgan tuproq istehkomlar oʻrnida barpo qilingan. Keyingi asrlarda qasr takror-takror kengaytirilib, qayta qurilgan.

1642-yilda Kromvelning Irlandiyani egallashi bilan bogʻliq hujumlarda shahar ham, qal’a ham vayron boʻlgan. Hozirgi vaqtda qal’a hududida 1000 ga yaqin obyekt, jumladan, Limerik egallangan davrlarga doir odam skeletlari topilgan.

Qal’adan unchalik uzoq boʻlmagan joyda qasr qoldiqlari topilgan. Bundan tashqari, vikinglarga tegishli uylar, qal’a oʻrnida istehkomlar qoldiqlari aniqlangan; qal’a yonida 1690-1691-yilgi Limerik bitimi (Ikki qirol urushi) imzolangan deb ishoniladigan tosh ham bor.

## Manbalar
Sive

**Sive** () — Oksitan oshxonasining taomidir, odatda mahalliy piyozni oʻz ichiga olgan ragu turi. Odatda, sivega qizil sharob qoʻshiladi va sousda esa quyon, yovvoyi choʻchqa, omar, xoʻroz yoki hatto qirgʻovul kabi hayvonlarning qoni mavjud (garchi tarixan bu har doim ham shunday boʻlmagan).

Bu nom oksitan tilidan yoki fransuz tilidan kelganmi nomaʼlum,  (piyozning dialekt nomi) va tom maʼnoda „piyoz yoki piyozdan tayyorlangan taom“ degan maʼnoni anglatadi.

Oʻrta asrlarda Sive kamdan-kam hollarda quyon goʻshtini oʻz ichiga olgan. Sous tarkibidagi qon ham ancha kech paydo boʻlgan, bu qisman uni sous tarkibga aralashtirish qiyinligi bilan bogʻliq edi. Ushbu aralashma natijasida hosil boʻlgan bulyon bugungi kunda sivening taom sifatida muvaffaqiyat qozonishiga sabab boʻldi, uning retsepti faqat XX-asrning boshlarida yaratilgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Patrik Rambourg, *Le civet de Livre. Un gibier, une histoire, un plat mythique*, Parij, Jan-Pol Rocher Edityor, 2003.
Seffa

**Seffa** ()&#x200E; — mag'rib yurtlari oshxonasi taomi boʻlib, odatda taom oxirida shirinlikdan oldin, shuningdek, anʼanaviy bayram va toʻylarda beriladi.

Seffa shirin kuskus, qovurilgan bodom va dolchindan iborat. Marokash oshxonasida taom guruch yoki vermisheldan ham tayyorlanadi.

Seffadan tashqari, shirin kuskusli boshqa taomlar ham mavjud, masalan, mesfuf, ikkalasi ham Berberlarning kelib chiqishi.

## Manbalar
Koti qal’asi

Koti qal’asi — oʻrta asrlarga xos qal’a. Yaponiyaning Koti prefekturasi, Koti shahrida joylashgan.
## Tarixi
Sekigahara jangidan soʻng (1600-yil) daimyo Yamauchi Kazutoyo jangda koʻrsatgan yordami uchun mukofot sifatida syogun Tokugava Ieyasudan Tosa provinsiyasida (zamonaviy Kochi prefekturasi) yer uchastkasi olgan. U bu yerda Kochi qal’asini qurishni buyurgan.

Qurilish 1601-yilda boshlangan va 1611-yilgacha davom etgan. Asl istehkomning katta qismi, jumladan, asosiy minora ham 1727-yili roʻy bergan yongʻinda yonib ketgan. 1729-1753-yillarda qal’a asl holiga keltirilgan. Asosiy rekonstruksiya 1948-1959-yillarda amalga oshirilgan.

Meiji davrida qal’a binolarining aksar qismi vayron qilingan, faqat asosiy minora va darvoza saqlanib qolgan xolos.

Qal’a mavjud boʻlgan vaqt davomida biror marotaba jangda qatnashmagan. Qal’aning ahamiyati shundaki, u boshqa tarixiy inshootlardan farqli oʻlaroq, urushlar paytida vayron boʻlganidan keyin qayta tiklanib asl shaklida saqlanib qolgan kam sonli qal’alardan biridir. Aslida, bu qal’aning ichki halqasi boʻlgan *honmaru* saqlanib qolgan yagona qal’adir.

## Manbalar

## Havolalar
Kreyg qal’asi

**Kreyg** (inglizcha: *Castlecraig, Kreyg qal’asi)* – Shimoliy Shotlandiyadagi Qora orol shimoliy qirgʻogʻida joylashgan qal’a. U Kreyg qal’asi sifatida ham tanilgan oʻrta asr Shotlandiyasi qal’asi. U Cromarty Firth’ning janubiy qirgʻogʻida, 5 km shimoli-sharqda Coolbocky va Inverness shahridan 19 km shimolda joylashgan.
## Tavsifi

Bino baland, toʻrtburchak shaklidagi 4 qavatli minoradan iborat boʻlib, uning bir qismi qirgʻoq ustidagi qoya chetida tiklangan. Toshdan qurilgan minoraning gʻarbiy qismi vayron boʻlgan. Binoning janubiy va shimoliy tomonlarida eshiklar (yoki derazalar) qurilgan.

Binoning shimoli-sharqiy qanoti hali ham tom bilan qoplangan, ammo shimoli-gʻarbdagi boshqa qanoti qulab tushgan. Minora Ross yepiskoplari islohotidan keyin ular tomonidan qarorgoh sifatida foydalanilgan boʻlishi mumkinli aytiladi.

Qal’aning qoldiqlari „Roʻyxatga olingan bino“ va "Rejalashtirilgan yodgorlik (rus. Himoya qilinadigan yodgorlik – Buyuk Britaniyada qoʻriqlanadigan meʼmoriy yodgorlik) toifalari bilan himoyalangan. Bizning davrgacha Kreyg qal’asidan faqat XVI asrda qurilgan minora xarobalari saqlanib qolgan.

## Eslatmalar


## Havolalar

* Qora orolning rasmiy sayti 

## Yana qarang

* Shotlandiyadagi qal'alar ro'yxati
Krasitskiy qal’asi

**Krasitskiy qal’asi** — Przemysl yaqinidagi Krasiczyn shahrida joylashgan **Krasicki qal’asi** Polsha magnatlari Stanislav va Martin Krasicki tomonidan italyan meʼmori Galleatso Appiani loyihasi asosida 1598-yildan 1633-yilgacha kech Uygʻonish davri uslubida qurilgan. Devorlar burchaklarida toʻrtta dumaloq minora mavjud. Ular Yevropaning ushbu hududida anʼanaviy boʻlgan tashqi rasmlar — sgraffito bilan bezalgan. Qal’aga oʻzining ulugʻvorligi davrida qirollar Sigismund III Vasa, Vladislav IV, Yan Kazimir va Avgust II tashrif buyurgan.

1835-yilda Avstriya davlat arbobi Lev Lyudvik Sapieha saroyni sotib olgan. Mulk Ikkinchi Jahon urushigacha Sapiexaga tegishli boʻlib, Sovet askarlari tomonidan talon-toroj qilingan.

Soʻnggi yillarda amalga oshirilgan mashaqqatli rekonstruksiya ishlari natijasida Krasiczynda qasr va istirohat bogʻi majmuasi, sayyohlarni joylashtirish zamonaviy markazlari, mehmonxonalar va umumiy ovqatlanish shoxobchalari barpo etilgan. Ayni paytda Krasiczyndagi saroy va istirohat bogʻi ansamblini Jahon tarixiy va madaniy merosi obyektlari roʻyxatiga kiritish masalasi koʻrib chiqilmoqda.

## Yana qarang

* Kichik Vavel pl: Zamek va Baranowie Sandomierskim
* Litva Buyuk Gertsogidagi qal’a qurilishi
* Mir qal’asi

## Havolalar

* Krasiczyndagi qal’a sayti