open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Meskiana jangi

**Meskiana jangi** () – 698-yilda Shimoliy Afrikada Hasan ibn an-Noʻmon boshchiligidagi Umaviylar hamda qirolicha Dihyaning qoʻshinlari oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang.

Tarixchi Ibn Izoriyning yozishicha, Hasan ibn an-Noʻmon Karfagenni vayron qilganidan keyin butun Afrikadagi eng qudratli yetakchi kim ekanligini soʻragan. Unga barcha berberlar boʻysunadigan qirolicha Dihya ekanligini va agar Hasan qirolichani magʻlub etsa, butun Magʻribni boʻysundirishi mumkinligi aytishgan.

698-yilda Hasan ibn an-Noʻmon Auresni egallashga harakat qilib koʻrgan, ammo qirolicha Dihyaning qoʻshini tomonidan magʻlubiyatga uchratilib, Liviya tomon chekinishga majbur boʻlgan. Umaviylar qoʻshini katta yoʻqotishlarga uchragan va bir qancha arab askarlari asirga olingan. Ushbu gʻalabadan soʻng, qirolicha Dihya besh yil davomida butun Magʻribning mutlaq hukmdoriga aylangan.

## Manbalar
Muhambal

**Muhambal** (, shuningdek, *Mhambal* yoki *Mahambel*) Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasining Ariha okrugi tarkibiga kiradi. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Muhambal aholisi  kishini tashkil qilgan. Shaharcha 21 ta aholi punkti hamda 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra,  nafar aholi istiqomat qilgan Muhambal nohiyasining maʼmuriy markazi ham hisoblanadi. Gʻarbda Jisr as-Shugʻur, Bishlamun va Bizit, janubda Juzif, sharqda ar-Rami, shimolda esa Ayn Shib bilan chegaradosh.

## Manbalar
Solon

**Solon** (; mil. avv. 640 va 635-yillar orasida – Afina – taxminan mil. avv. 559-yil) – afinalik siyosatchi, qonun chiqaruvchi va shoir, Qadimgi Yunonistonning „yetti donishmand“idan biri.

Solon avval podshohlar sulolasi boʻlgan Kodriylarning mashhur urugʻidan boʻlgan. Siyosiy faoliyati boshlanishidan oldin hamyurtlari orasida shoir sifatida tanilgan. Birinchi afinalik shoir boʻlib, bundan tashqari, baʼzi sheʼrlarning siyosiy yoʻnalishi tinglovchilarning eʼtiborini tortishi kerak edi. Solonning siyosiy faoliyati Megara bilan urush paytida Salamin yurushi bilan boshlangan. Muvaffaqiyatli yakunlangan yurishdan soʻng Birinchi Muqaddas urushni boshlagan. Miloddan avvalgi 594-yilga kelib, eng nufuzli va obroʻli afinalik siyosiy arbobga aylanadi.

Solon miloddan avvalgi 594/593-yillarda arxont-eponim etib saylangan. Bundan tashqari, unga favqulodda vakolatlar beriladi. Solon bir qator islohotlarni amalga oshirgan (sisaxfiya, mulk senzi, hakamlar sudi va Toʻrt yuzlar kengashini taʼsis etish va boshqalar), ushbu  arxaik Afina tarixining, Afina davlatining shakllanishining eng muhim bosqichidir. Arxontlikdan soʻng islohotchi sayohatga chiqqan, sayohat davomida Sharqiy Oʻrta yer dengizining turli hududlarida boʻlgan. Sayohatdan soʻng Solon siyosiy hayotda faol qatnashmagan. Taxminan miloddan avvalgi 559-yilda Afinada vafot etgan.
## Havolalar
Jacob Riis

**Jacob August Riis** (1849-yil 3-may — 1914-yil 26-may) — daniyalik-amerikalik jurnalist, suratkash va ijtimoiy islohotchi.

## Manbalar

## Havolalar
Kurin

**Kurin** (, shuningdek, *Korin*) Suriya shimolidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Idlib janubi-gʻarbida joylashgan. Janubi-sharqda okrug maʼmuriy markazi Ariha, va Nahlaya, janubda Maataram va Urum al-Javz, janubi-gʻarbda Basanqul, shimoli-gʻarbda Ayn Shib, shimoli-sharqda esa Faylun bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Kurin aholisi  kishini tashkil qilgan.
## Suriya fuqarolar urushi

Suriya fuqarolar urushi davrida qishloq Suriya oʻtish davri hukumati boshqaruvidagi Tahrir ash-Shom (HTS) jihodchilar guruhi nazorati ostiga oʻtdi.

2023-yil 21-avgust kuni erta tongda Rossiyaning qishloqdagi jangarilar egallab turgan uyga bergan aviazarbasi oqibatida kamida 13 nafar HTS jangchisi halok boʻldi.

## Manbalar
Dudyan

**Dudyan** yoki **Dudiyan** (; ) Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Halab shahridan taxminan  shimoli-sharqda, Suriyaning Turkiya bilan chegarasida deyarli  janubda joylashgan qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Axtarin nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  gʻarbda Baragʻida,  sharqda esa Tat Hims joylashgan. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Dudiyan aholisi  kishini tashkil qilgan. Sayyoh Martin Hartmann 19-asrda qishloqda turkmanlar yashagani haqida maʼlumot bergan.
## Manbalar
FIFA muvofiqlik qoidalari

Futboldagi **FIFAning muvofiqlik qoidalari** — Xalqaro futbol federatsiyasi (FIFA) tomonidan xalqaro musobaqalar uchun vakillik jamoalarini tanlashni osonlashtirish mezonlari hisoblanadi. Xususan, FIFA rasmiy xalqaro musobaqalar va oʻrtoqlik oʻyinlarida futbolchining maʼlum bir terma jamoa vakili boʻlish huquqini belgilovchi qoidalarni saqlab qoladi va amalga oshiradi.

Anʼanaga koʻra, sportchining huquqlari fuqaroligiga bogʻlangan. Biroq, milliy terma jamoalar milliy futbol assotsiatsiyalari tomonidan tashkil etiladi. Ularning hammasi ham FIFA bilan bogʻliq emas. Birlashgan Qirollik kabi baʼzi mamlakatlar alohida (Angliya, Uels, Shotlandiya va Shimoliy Irlandiya) bilan ifodalanadi. Boshqa birlashmalar esa odatda mustaqil davlatlar sifatida tan olinmagan mintaqalarni ifodalaydi. Qaram hududlar (masalan, Gibraltar), avtonom shtatlar yoki hududlar (masalan, Farer orollari, Kosovo orollari va boshqalar)da FIFAga aʼzo assotsiatsiya mavjud emas.

2004-yilda FIFA oʻyinchilardan oʻzlari vakillik qilishni istagan har qanday mamlakatga aloqadorlikni aniq koʻrsatishni talab qiladigan qoidani joriy etdi. Bu chet ellik oʻyinchilarni fuqarolikka qabul qilish tendensiyasiga javob edi. FIFA muvofiq boʻlmagan oʻyinchilar ishtirok etgan xalqaro oʻyinlar natijalarini bekor qilish huquqiga ega. 2021-yil yanvar oyida FIFA muvofiqlik tizimini yangiladi, bu bilan bir davlatga bogʻliq boʻlgan oʻyinchilarga boshqa davlatga oʻtish imkoniyatini berdi.

Belgilangan qoidalarni buzgan oʻyinchilarni maydonga tushirish oʻyin natijalarining bekor qilinishiga olib kelishi mumkin.

## Manbalar
Odina (Qissa)

**Odina** – tojik yozuvchisi Sadriddin Ayniy tomonidan 1934-yilda yozilgan qissa. Ilk marta 1924-1925–yillarda „Ovozi tojik“ gazetasida „Kambagʻal tojikning sarguzashti“ nomi bilan va 1927-yilda „Kambagʻal tojikning sarguzashti yoki Odina“ nomi bilan kitob holatiga keltirilgan.

## Manbalar
Bahrom Haydariy

**Bahrom Haydariy** (1900-yil; Toshkent — 1951-yil; Krasnoyarsk) — jurnalist va pedagog. Qatagʻon qurbonlaridan biri.
## Hayoti
Bahrom Haydariy 1900-yilda Toshkent shahrida tavallud topgan. Boshlangʻich tahsilni Toshkentning eski shahar qismidagi maktabda olgach, „Beklarbegi“ madrasasida oʻqishni davom ettirgan. Soʻngra, yangi usul maktabida taʼlim olgan.

Dastlab, oʻqituvchilar tayyorlash kurslarida, 1919—1921-yillarda esa avval Boku shahriga, keyin Istanbulga borib, muallimlar seminariyasida oʻqigan. Toshkentga qaytib, Oʻrta Osiyo davlat universitetining (hozirgi OʻzMU) Sharq boʻlimiga oʻqishga kirgan.

Haydariy Hamza, Oybek, Elbek, Akmal Ikromov, Abdulhay Tojiyev, Qayum Ramazon, Salimxon Tillaxonov, Mannon Uygʻur kabi madaniyat arboblari, adabiyotshunoslar, olimlar qatorida Munavvarqori Abdurashidxonovning shogirdi boʻlgan.

## Faoliyati
1921-yil Istanbuldan qaytgach, faoliyatini madaniy sohalarda davom ettirgan. Sanʼat muzeyida hamda Toshkent okrug ijroiya komitetida turli vazifalarga masʼul shaxs etib tayinlangan. 1925-yildan „Qizil Oʻzbekiston“ gazetasida faoliyat yuritgan. Bundan tashqari, „Yer yuzi“ jurnalining boʻlim mudiri sifatida ish olib borgan. Keyinchalik, „Oʻzbekkino“da faoliyat olib borib, tarjimonlik bilan shugʻullangan. Soʻng, Oʻrta Osiyo irrigatsiya injiner va texnikalari institutida talabalarga oʻzbek tili va adabiyotidan saboq bergan. Institutda Haydariy tashabbusi bilan „Oʻzbek tili va adabiyoti“ kafedrasi tashkil etilgan.

Haydariy taraqqiyparvar, iqtisodchi Aziz Xoʻjayev bilan yaxshi munosabatda boʻlgan. Xoʻjayevning Germaniyada tahsil olib qaytgan doʻstlari Qiyomiddin Kiromiddin, Atoullo Sayfulmulk, Omonullo Nusratullo, shuningdek, xonanda Nazira Ahmedova, yozuvchi Kibalchich, Mansurbek Xudoyorxonov bilan boʻladigan doimiy davra suhbatlarda qatnashgan.

## Ilmiy-adabiy merosi
Bahrom Haydariy „Toʻgʻrul“ taxallusi bilan tanilgan. Uning hikoya va maqolalari matbuotda chop etilib turgan. 1916-yilgi Jizzax qoʻzgʻoloniga bagʻishlangan „Masjid gumbazlari ostidan“ filmini tahlil qilib, undagi kamchiliklarni yoritgan. 1926-yil „Yer yuzi“ jurnalining 10-sonida ijodkorning „Koʻrgulik“ hikoyasi chop etilgan.
## Qatagʻon qilinishi
1937-yil 15-noyabrda Bahrom Haydariy asossiz ishdan olingan. Oradan bir oy oʻtib, unga Turkiyada oʻqiganligi uchun ayblov qoʻyilib, Rossiyaning Sverdlovsk viloyatidagi Tavda shahriga oʻn yil muddatga surgun qilingan. Najot ismli oʻgʻli surgunda ekanligida tugʻilgan. Bir necha yil davomida oilasidan uzoqda surgunda boʻlib, 1947-yil Sirdaryo viloyati Mirzachoʻl tumanida yashash uchun qaytishga ruxsat olgan. 1948-yil oʻgʻli va yaqinlari bilan yashirin ravishda koʻrishishga muvaffaq boʻlgan. Shu yili Haydariy ikkinchi bor hibsga olingan va Krasnoyarsk shahridagi Suxovo qishlogʻiga surgun etilgan. 1951-yil shu yerda vafot etgan.
## Manbalar
Said Otabekov

**Said Otabekov** – installatsiya, ijro va video sanʼat, fotografiya sohalarida ijod qiluvchi Qozogʻistonlik sanʼatkor.

## Hayoti
Said Otabekov 1965-yili Toshkent viloyatining Bes-Terek shahrida tugʻilgan. Chimkent sanʼat kollejini tugatib, boʻlajak rassomlarni oʻqitish va ularning asarlari asosida koʻrgazmalarni tashkil etish bilan shugʻullangan.

Said oʻz faoliyatini Sovet Ittifoqi davrida *qayta qurish* joriy etilganda boshlagan. Bu esa unga sanʼat erkinligining keng turdagi imkoniyatlaridan foydalanish imkoniyatini bergan. Shu vaqt ichida *Kyzyl traktor* (*Qizil traktor*) jamoasini tashkil etib, xalqaro modernizm bilan tajriba oʻtkazgan.

Tarixdan maʼlumki, uning mintaqasi toʻrtta kuchli va tez-tez qarama-qarshi mafkuraning taʼsiri ostida boʻlgan: koʻchmanchi panteizm, islom, rus taʼsiri va gʻarbiy kapitalizmi. Ularning chuqurroq paradokslarini uning ishlarida, masalan, Chingiz Xon davridan, kommunizm davridan va Sovet Ittifoqi tarqatilib boʻlganidan keyin koʻrish mumkin.

2011-yilda Said Otabekov Shahzoda Klaus mukofoti bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Ihtaimlat

**Ihtimillet** () yoki **Ihtaimlat** (), shuningdek *Ihtaymilat*, *Ahtaymalat* yoki *Hetemlat*, Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan shaharcha. Halab shahridan  shimolda joylashgan. Maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Savran nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  gʻarbda Savran,  janubda esa Dabiq joylashgan. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Ihtaimlat aholisi  kishini tashkil qilgan. Hududda turkmanlar istiqomat qiladi.
## Manbalar
Al-Judayda (Halab muhofazasi)

**Al-Judayda** (), sobiq **Yeniyapan**, Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Azaz va ar-Rai oʻrtasidagi yoʻl boʻyida, Halab shahridan  shimolda, Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan esa  janubda joylashgan. Maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Savran nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  shimoli-sharqda Dudiyan,  janubda esa Muraygʻil joylashgan.
## Demografiyasi
2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, al-Judayda aholisi 63 kishini tashkil qilgan. Qishloq aholisi turkmanlardan iborat. 19-asrda sayyoh Martin Hartmann al-Judayda turkiylar va arablar (badaviy) aralash yashaydigan 7 xonadondan iborat hamda Usmoniylarning Azaz-i Turkman nohiyasi tarkibiga kirgan qishloq ekanligi haqida maʼlumot bergan.
## Manbalar
Havar Kilis

**Havar Kilis** (,  yoki ), alternativ talaffuzi **Hivar Kalas**, Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasining shimolida joylashgan qishloq. Mazkur qishloq Queiq tekisligida, Azaz va ar-Rai oʻrtasida, Halab shahridan deyarli  shimolda, Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan esa  janubda joylashgan.

Maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Savran nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  gʻarbda Zayzafun,  janubda esa Baragʻida joylashgan.
## Demografiyasi
2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Havar Kilis aholisi 438 kishini tashkil qilgan. Qishloqda turkmanlar istiqomat qiladi. 19-asrda sayyoh Martin Hartmann qishloqni 10 ta xonadon mavjud boʻlgan hamda Usmoniylarning Azaz-i Turkman nohiyasi tarkibiga kirgan turkiy qishloq ekanligini qayd etgan.
## Manbalar
Orta Cami masjidi

**Orta Cami masjidi** (Qrim tatarcha: Orta Cami, ukraincha: Mechet Orta-Djami, rus: Mechet Orta-Djami, turkcha: Orta Camii) – Qrimdagi eng qadimgi masjidlardan biri. U Boqchasaroyning eski shaharchasidagi zamonaviy Lenina koʻchasida joylashgan.

Bu masjid ilgari Qrim xonligining poytaxtidagi Juma namozi oʻqiladigan asosiy masjid boʻlgan. U haqidagi eng qadimgi maʼlum eslatma 1674-yilda mahalla masjidi (tegishli tumaning asosiy masjidi) sifatida tilga olingan. Masjid yomon ahvolda boʻlib, uning minorasi va atrofdagi baʼzi kichik binolar 2012-yil oxiriga kelib butunlay vayron boʻlgan. Oʻsha yili uning qayta tiklash ishlari boshlangan. Rekonstruksiya ishlarini Hojji Anvar Umarov – Omar Kirimli oilasi moliyalashtirgan. Qayta qurish jarayonida minorani butunlay yangidan tiklash hamda ilgari masjid yonida joylashgan kichik binolarni qayta qurish ishlari amalga oshirilgan. Hozirda, koʻp yillar avvalgidek, u yana Boqchasaroydagi eng muhim joylardan biri hisoblanadi.
## Manbalar
Samarqand iqlim forumi

**Samarqand iqlim forumi** — 2025-yil 4—5-aprel kunlari Samarqand shahrida oʻtkazilishi rejalashtirilgan xalqaro forum.

## Qatnashchilar

Ushbu xalqaro forumda Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston va Turkmaniston prezidentlari, shuningdek, Birlashgan Millatlar Tashkiloti, Yevropa Ittifoqi, xalqaro moliya institutlari hamda ekologiya tashkilotlari vakillari qatnashishi kutilmoqda.

## Manzil

Birinchi Samarqand xalqaro iqlim forumi «Silk Road Samarkand» kongress markazida  bo‘lib o‘tadi.

## Yana qarang
* Markaziy Osiyo – Yevropa Ittifoqi sammiti
* BMTning iqlim konferensiyasi

## Manbalar
Chao masjidi

**Chao masjidi** – Gruziyaning Ajariya viloyatidagi Chao qishlogʻida qurilgan yogʻoch masjid.

## Tarixi
1909–1912-yillarda Batumi laz ustalari tomonidan qurilgan masjid 1993–1995-yillarda qayta tiklangan. Masjidning birinchi minorasi 1936-yilda Sovet hukumati buyrugʻi bilan buzib tashlangan. Xuddi shu yili masjid omborga, masjid yonidagi madrasa esa ijtimoiy klubga aylantirilgan. Masjidning ichki qismi naqshli devoriy suratlar bilan bezatilgan. Masjidning balandligi 4,3 metr, uzunligi 9,2 metr va eni 7,5 metrni tashkil qiladi. Masjidning gofrirovka qilingan metall qoplamasi Turkiyadan, gilamlari esa Batumidan keltirilgan.
## Manbalar
Kadrish

**Kadrish** (; ) Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Queiq tekisligida, Savran va ar-Rai oʻrtasida, Halab shahridan  shimoli-sharqda, Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan esa  janubda joylashgan. Qishloq aholisi turkmanlardan iborat. Sayyoh Martin Hartmann 19-asrda qishloq turkman aholi punkti boʻlganini yozib qoldirgan.

Qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Axtarin nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  janubi-sharqda Ziadiya,  shimoli-sharqda esa Tat Hims joylashgan. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Kadrish aholisi 766 kishini tashkil qilgan.
## Manbalar
Lala Tulpan

**Lala Tulpan** () („Gullagan lola“) Rossiyaning Ufa shahridagi eng katta masjidlaridan biri boʻlib, balandligi 53 metrli qoʻshaloq minoraga ega boʻlgan. Bino 1000 tagacha namozxonni oʻzida sigʻdira oladi. Masjid 1990-1998-yillarda Vakil Davlyatshin tomonidan modernistik dizayn asosida qurilgan. 2001-yilda Vladimir Putin masjidda Talgʻat Tojuddin va boshqa musulmon ulamolar bilan uchrashuv oʻtkazgan.

## Yana qarang

* Rossiyada islom
* Rossiyadagi masjidlar roʻyxati
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Kafr Kalbin

**Kafr Kalbin** () Suriya shimolida joylashgan qishloq. Ma’muriy jihatdan Halab muhofazasining Azaz okrugi tarkibiga kiradi. Halab shimoli-sharqida joylashgan. Shimoli-gʻarbda Azaz, shimoli-sharqda Jarez, janubi-sharqda esa Kaljibrin bilan chegaradosh.
## Demografiyasi
Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Kafr Kalbin aholisi  kishini tashkil qilgan. 19-asr sayyohi Martin Hartmann Kafar Kalbin 20 xonadondan iborat hamda arablar yashaydigan qishloq ekanini qayd etgan.
## Manbalar
Naimjon Yoqubzoda

**Naimjon Yoqubzoda** (1890-yil; Buxoro amirligi — 1937-yil; Toshkent) — davlat va siyosat arbobi. Jadidchilik harakatining faol aʼzosi. Qatagʻon qurbonlaridan biri.
## Hayoti
Naimjon Yoqubzoda 1890-yil Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrida Mahmud Yoqub Muxlis xonadonida tugʻilgan. Akasi — Hoshim Shoyiq. Eski maktabdan soʻng madrasada taʼlim olgan.

Buxoro Xalq Sovet Respublikasida Buxoro Kompartiyasi Markaziy Komitetida kotib, Tashqi ishlar nozirining muovini boʻlib ishlagan. Maʼlum muddat siyosiy faoliyatini toʻxtatgach, 1937-yil boshidan Oʻzbekiston SSR Sovxozlar xalq komissarligida masʼul lavozimda ish yuritgan.

1937-yil oktyabrda Toshkent shahrida otib tashlangan.
## Manbalar
Ajnadayn jangi

**Ajnadayn jangi** () – 634-yil iyul yoki avgust oyida (hijriy 13-yil Jumodilavval yoki Jumodissoni oyi) Falastinning Bayt Jibrin qishlogʻiga yaqin joyda kechgan jang. Vizantiya (Rim) imperiyasi va arablarning Roshidun xalifaligi armiyasi oʻrtasida boʻlib oʻtgan birinchi yirik jang boʻlib, musulmonlar hal qiluvchi gʻalabaga erishgan. Ushbu jang tafsilotlari, asosan, IX asr tarixchisi al-Voqidiy tomonidan keltirilgan musulmon manbalar orqali maʼlum.

## Tarixi
David Nicollening soʻzlariga koʻra, Roshidun qoʻshini poytaxt shahar Madinani 633-yilning kuzida, katta ehtimol bilan esa 634-yilning boshida tark etgan. Roshidun armiyasi birinchi marta 4-fevral kuni Dathin shahrida vizantiyaliklar bilan toʻqnash kelib, ularni magʻlubiyatga uchratgan. Shundan soʻng, Himsda joylashgan imperator Herakleios, Caesarea Maritima shahrini himoya qilish uchun janubga qoʻshimcha kuchlar yuborishga qaror qildi. Bunga javoban qoʻmondon Xolid ibn al-Validga Sosoniylar davlatiga qarshi yurishlarni toʻxtatib, Suriyaga borish buyurildi. Shundan keyin Xolid 24-aprelga qadar Vizantiya bilan ittifoqdosh Gʻassoniylarni magʻlub etgan va deyarli qarshiliksiz Bosraga kirishga muvaffaq boʻlgan. Bu vaqtda Xolid Abu Ubayda ibn al-Jarroh, Yazid ibn Abu Sufyon, Amr ibn al-Os va Shurahbil ibn Hasana kabi sarkardalar boshchiligidagi bir qancha qoʻshinlar bilan birlashgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
*
Oltishahr

**Oltishahr** (Uyg‘urchada: "ئالتە شەھەر") (olti ta shahar), shuningdek, **Yettishahr** (yetti ta shahar) - Tarim havzasining tegrasidagi shahar va shaharchalarning o‘zaro bog‘liq tarmog‘idan tuzulgan o‘lkaning oti erur. O‘tmishda ushbu o‘lka G‘arbliklar tomonidan **Kichik Buxoro** (**Little Bukhara**, yoki **Little Bucharia**) deb ham atalgan. Keng va jazirama Taklamakan cho‘lining chekkasida joylashgan shaharlarning tarmog‘i o‘laroq ushbu o‘lkadagi shaharlar vohani tashkil etadi.

## Ot
Oltishahr oti xaritalarda, yozishmalarda va siyosiy nutqda ishlatilinmasada, ushbu ot Uyg‘urlarning og‘zaki so‘zlashuvlarida ancha keng tarqalgan. Garchi *Oltishahrlik* atamasi 1935-yildanoq ko‘rila boshlansada, bundan oldin ushbu o‘lkaning aholisida o‘zarolikni, yerlilikni anglatuvchi jamiyatchilikning tushunchasi bo‘lmagan degan qarorga borish noto‘g‘ri erur
Julio Iglesias

**Julio José Iglesias de la Cueva** (1943-yil 23-sentyabrda tugʻilgan) — ispaniyalik qoʻshiqchi, qoʻshiqnavis va sobiq professional futbolchi. Iglesias dunyodagi tijoriy jihatdan eng muvaffaqiyatli ispan qoʻshiqchilaridan biri va musiqa tarixidagi eng koʻp sotilgan albomlar mualliflaridan biri sifatida tanilgan. U butun dunyo boʻylab 14 tilda 300 milliondan ortiq albom sotgan. Faoliyati davomida besh qitʼada jami 5,000 dan ortiq konsert bergan bo‘lib, ularga jami 60 milliondan ortiq muxlislar tashrif buyurgan deb taxmin qilinadi. 2013-yil aprel oyida Iglesias Lotin Qoʻshiqnavislari Shon-sharaf Zaliga kiritilgan.

## Manbalar
Nahlaya

**Nahlaya** (, shuningdek, **Nahlia**) – Suriya shimolida joylashgan shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Idlib janubida joylashgan. Janubda Ariha, shimoli-gʻarbda Kurin, shimolda esa Faylun va al-Mastuma bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Nahlaya aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Idlib universiteti

**Idlib universiteti** () Suriyada 2015-yilda asos solingan davlat universiteti. Universitetdagi oʻquv jarayonlari 2015—2016-oʻquv yili semestridan boshlangan. Universitet dastlab bir nechta kollej va institutlarni oʻz ichiga olgan, keyingi yillarda esa yangi filiallar, kollejlar va kafedralar ochilgan. **Idlib universiteti** filliali 2020-yil ad-Danada, 2024-yilda esa Salqin shahrida ochilgan. Bugungi kunda universitet talabalari soni 18 ming nafardan, professor-oʻqituvchilar va maʼmuriy xodimlar soni esa 600 nafardan oshdi.

2024-yilda Idlib universiteti Webometrics Ranking of World Universities reytingida 18708-oʻrinni egalladi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Kafr Naya

**Kafr Naya** () Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Tell Rifaat nohiyasi tarkibiga kiradi. Janubi-gʻarbda Mayer bilan chegaradosh. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Kafr Naya aholisi  kishini tashkil qilgan. Qishloq aholisi turkmanlardan iborat.
## Suriya fuqarolar urushi
Suriya fuqarolar urushi davrida Kafr Nayani IShID kuchlari ishgʻol qilgan, ammo 2016-yilda kurdlar boshliq Suriya Demokratik kuchlari shaharchani egallab, Shimoliy va sharqiy Suriya avtonom maʼmuriyati tarkibiga kiritgan. Hudud 2024-yilda Turkiya qoʻllovidagi kuchlar tomonidan egallangan.
## Manbalar
Bedil (ism)

**Bedil** ( — sevib qolgan, sevilgan) — kelib chiqishi forscha boʻlgan erkaklar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Bedil — boburiylar davlatida ijod qilgan taniqli oʻzbek shoiri va mutafakkiri.

## Manbalar
Abbos Kiarostami

**Abbos Kiarostami** (); 22-iyun 1940-yil, Tehron – 4-iyul 2016-yil, Parij) – eronlik kinorejissyor, ssenariynavis va prodyuser. Eron yangi toʻlqini kinematografiyasining yetakchilaridan biri. Koʻplab kinomukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan 50-Kann kinofestivalining „Oltin palma novdasi“ sovrindori (1997-yilda Taste of Cherry filmi uchun), bu film „Oltin palma novdasi“ mukofotini olgan birinchi fors filmidir. Bundan tashqari, Kiarostami dizayner, fotograf va shoir sifatida ham tanilgan.

## Biografiyasi
Abbos Kiarostami Tehron universitetining nafis sanʼati maktabida taʼlim olgan. Maktabni tugatgach, dizayner sifatida ishlagan, soʻngra bolalar va yoshlarning intellektual rivojlanish markaziga qoʻshilib, u yerda kinematografiya boʻlimiga rahbarlik qilgan. Oʻttiz yoshidan boshlab kino sohasida faoliyat yuritmoqda. 1977-yilda „Musofir“ filmi bilan katta kinodagi debyutini amalga oshirgan va shu yildan boshlab yangi tashkil etilgan Eron milliy kinematografiya markazida ishlashni boshlagan.

2008-yil sentyabr oyiga qadar 37 ta film suratga olgan. Kiarostami koʻplab xalqaro mukofotlar va festivallar, jumladan Kann („Oltin palma novdasi“, 1997), Venetsiya (4 ta mukofot, 1999), Lokarno kinofestivali (3 ta mukofot, 1987) va boshqalarning gʻolibi hisoblanadi.

Kiarostamining ikki farzandi bor. Ulardan biri rejissyor Bahman Kiarostami.

## Filmografiyasi
### Badiiy filmlari

### Qisqa metrajli filmlari

## Manbalar
Spartak (futbol klubi, Fargʻona)

**Spartak** – Fargʻonada tashkil etilgan sovet futbol klubi. 1960-yildan 1962-yilgacha faoliyat olib borgan.

## Tarixi
„Spartak“ futbol klubi 1960-yilda Fargʻonada tashkil etilgan. Tashkil etilgan dastlabki yilidayoq Sovet Ittifoqining birinchi ligasida ishtirok etgan. Ketma-ket ikki mavsum davomida birinchi liga turnirida qatnashgan va 14-o'rinni egallagan.

## Yutuqlar

* Sovet Ittifoqi birinchi ligasi — 14-oʻrin (1960, 1961-yilda Birinchi liganing zonal turnirida).

## Murabbiylar

*  Sergey Budagov
*  Vladimir Suetin
*  Lev Vahtin

## Mashhur futbolchilar

*  Boris Petuxov
*  Nerd Ayriyev

## Havolalar
* Spartak (futbol klubi, Fargʻona) Footballfaktsru saytida
* Spartak (futbol klubi, Fargʻona) Transfermarkt saytida
* Spartak (futbol klubi, Fargʻona) O'zbekiston futbol klublari tarixi
Protektorat

**Protektorat** ( – homiy) – davlatlararo munosabatlarning bir shakli boʻlib, unda bir davlat boshqa davlatning (birinchi navbatda, harbiy) himoyasi ostida boʻladi.
## Tavsif
Kuchli davlatning zaiflar bilan tuzgan shartnomasiga asoslangan protektorat va mustamlakachilik hamda zulmning bir shakli. Himoya qilinuvchi davlat protektorat deb ham ataladi. Protektoratni amalga oshiruvchi davlat **protektor** deb ataladi. Bunda homiylik ostidagi davlat suvereniteti qisman protektorga topshiriladi: homiylik ostidagi davlat tashqi siyosiy ishlarda deyarli suveren emas, ichki ishlarda esa sezilarli suverenitetga ega (xususan, boshqaruv shakli va mahalliy darajadagi milliy hukumat saqlanib qoladi). Protektorat mijoz davlatning bir turi boʻlib, vassal va qoʻgʻirchoq davlat bilan umumiy xususiyatlarga ega, ammo birinchisidan homiylik qiluvchi davlatning kuchli nazorati, ikkinchisidan esa rasmiy maqomga egaligi bilan farq qiladi.

Birinchi jahon urushidan keyin protektoratning alohida turi – Millatlar ligasi mandati ostidagi hudud tashkil etilgan. Protektorat davlatdan farqli oʻlaroq, mandat berilgan davlat Millatlar Ligasi oldidagi majburiyat bilan cheklangan edi; mandat ostidagi hududlarning bir qismi amalda ichki ishlarda suverenitetga ega boʻlmagan va toʻliq mandat olgan davlat tomonidan boshqarilgan. Bular: Suriya, Livan, Falastin, Transiordaniya, Iroq, Togo, Kamerun, Janubi-Gʻarbiy Afrika, Ruanda-Urundi, Tanganika, Marshall orollari, Gʻarbiy Samoa, Nauru.

Hozirgi vaqtda protektoratning o‘ziga xos analogi uyushgan davlat hisoblanadi.
## Yana qarang
* Qaram hudud
## Havolalar
Goodison Park

**Goodison Park** stadioni Angliyaning Liverpul shahar Uolton hududida joylashgan boʻlib, 1892-yildan buyon Everton futbol klubing uy stadioni hisoblanadi. U shahar markazidan 3 kilometr shimolda joylashgan va 39,572 kishiga moʻljallangan.Shuningdek, stadion Angliya kubogi finali va koʻplab xalqaro oʻyinlar, shu jumladan 1966-yilgi Jahon chempionatida yarim final oʻyiniga mezbonlik qilgan.

Dastlab Everton 2024-yilda Bramley-Mur Dokdagi Everton stadioniga koʻchib oʻtishni rejalashtirgan edi, ammo klub endi 2024-2025-yilgi mavsum oxirida oʻz uyini tark etishga qaror qildi, shundan soʻng Gudison Park buziladi.

## Tarixi
Stadion 1892-yil avgust oyi rasman ochildi. Maydonning uzunligi Gudison yoʻliga qarshi qurilganligi tufayli stadion Gudison Park deb nomlanadi. Birinchi futbol oʻyini 1982-yili 2-sentyabrda Everton va Bolton Uonderers oʻrtasida boʻlib oʻtdi va Everton 4:2 hisobida gʻalaba qozondi.

1895-yil 22-martda boʻlib oʻtgan umumiy yigʻilishda klub nihoyat Gudison Parkni sotib olishga qodirligini eʼlon qildi. Mahonning maʼlum qilishicha, Everton Gudison Parkni uch yil oldingi Enfild narxidan 650 funt sterlingga arzonroq sotib olayotgan edi, koʻproq yer va 25% kattaroq sigʻimga ega Goodison Parkni sotib olish taklifi bir ovozdan qabul qilindi.

## Manbalar
Diego León

**Diego Basilio León Blanco** — paragvaylik professional futbolchi. Cerro Porteño futbol klubida qanot himoyachisi sifatida o'ynaydi.

## Klublardagi faoliyati
### Cerro Porteño
León 2007-yil 3-aprelda Paragvayning Koloniya Yguazu shahrida tugʻilgan. U Brígida Blanconing oʻgʻlidir. León chap oyoqli futbolchi hisoblanadi va chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi. 

León professional futbolchiliik faoliyatini Cerro Porteño klubida boshlagan. U Paragvay futbolining buyuk umidlaridan biri sifatida taʼriflangan. U Angliya Premyer-ligasi klublarining qiziqishiga sabab boʻlgan. 2024-yil 2-avgustda León Sportivo Amelianoga qarshi oʻyinda (1:0) jamoadagi debyutini amalga oshirgan va oʻyinda gʻalaba golini urgan.

## Statistikasi
### Klub

## Manbalar

## Havolalar
*
Bashorat (ism)

**Bashorat** ( — yaxshi, xush xabar, mujda) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Bashorat Mirboboyeva — birinchi oʻzbek ayol parashyutchisi va birinchi oʻzbek ayol parovoz mashinisti.

## Manbalar
Feodalizm

**Feodalizm** (, frank. ) – jamiyatning tabaqaviy-sinfiy (agrar turdagi, sanoatlashtirishdan oldingi) tuzilishi. Unda asosiy iqtisodiy resurs yer hisoblanib, u feodallarning mulki boʻlgan.

Ijtimoiy-tarixiy nuqtai nazardan „feodalizm“ faqat bir maʼnoda qoʻllanilmay, ushbu atama faqat maʼrifatchilik davrida milodiy V asrda soʻnggi Rim imperiyasida shakllangan va keyingi davrlarda hukmronligini davom ettirgan ijtimoiy munosabatlarning oʻziga xos xususiyatlarini ifodalash uchun foydalana boshlangan. Gʻarbiy Yevropadagi feodalizmning ajralib turadigan jihatlari siyosiy markazlashuvning sustligi, dunyoviy va diniy hokimiyatlarning ikki tomonlamaligi, Yevropa shaharlarining hunarmandchilik va savdo markazi sifatidagi oʻziga xosligi, keng ijtimoiy tuzilmalarning, ommaviy va xususiy huquqning ilk rivojlanishi edi. Keyinchalik, oʻrta asrlarda ushbu tuzum Yevropada to burjua inqiloblari yuz bergunga qadar amalda boʻldi. Bu inqiloblar natijasida feodal tuzum oʻrnini kapitalistik tuzum egalladi.
## Manbalar

## Havolalar
Kafr Shoush

**Kafr Shoush** (;  yoki ) Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Qishloq Azaz va ar-Rai oʻrtasidagi Queiq tekisligida, Halab shahridan  shimolda, Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan  janubda joylashgan.

Qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Savran nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  sharqda Kafr Gʻan,  gʻarbda esa Kafr Buraysha joylashgan. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Kafr Shoush aholisi 95 kishini tashkil qilgan. Qishloqda turkmanlar istiqomat qiladi. Sayyoh Martin Hartmann 19-asrda qishloq 10 xonadondan iborat turkiylar qishlogʻi ekanligi haqida maʼlumot bergan.
## Manbalar
Kaljibrin

**Kaljibrin** () Suriya shimolida joylashgan qishloq. Maʼmuriy jihatdan Halab muhofazasining Azaz okrugi tarkibiga kiradi. Halab shimoli-sharqida joylashgan. Gʻarbda Menagʻ, shimoli-gʻarbda Kafr Kalbin va Azaz, shimoli-sharqda Jarez, janubi-sharqda Mare, janubi-gʻarbda esa Tell Rifaat bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Kaljibrin aholisi  kishini tashkil qilgan.
## Manbalar
Mustafo Posho masjidi

**Mustafo posho masjidi** (; ; ) — Shimoliy Makedoniyaning Skopye shahridagi Eski bozor hududida joylashgan Usmonlilar davriga oid masjid.

## Tarixi
Masjid 1492-yil Sulton Salim I (1512—1520) saroyida vazir lavozimida faoliyat yuritgan Choban Mustafo posho tomonidan qurilgan. U eski bozor hududida joylashgan. Masjid oʻzining asl holatida deyarli saqlanib qolgan boʻlib, unga deyarli hech qanday oʻzgartirilish kiritilmagan. Mustafo poshoning qizi Umiyning jasadi masjid yonidagi turbaga dafn etilgan. Masjid hovlisida gulzor bor.

Turkiya hukumati tomonidan moliyalashtirilgan masjidning besh yillik rekonstruksiya ishlari 2011-yil avgust oyida yakunlangan.

## Galereya

Fayl:Skopje_-_Mustapha_Pascha_Moschee.jpg|alt=Historical image of Mustafa Pasha Mosque
Fayl:Die_große_Mosche_in_Üsküp_-_Albert_Reich.JPG
Fayl:Interior_of_Mustafa_Pasa_Mosque_-_Old_Town_(Carsija)_-_Skopje_-_Macedonia_-_01.jpg
Fayl:MUSTAFA_PASHA`s_MOSQUE_-_detail_of_the_wooden_door_of_the_entrance.jpg
Fayl:Door_detail_from_Mustafa_Pasha´s_Mosque_3.JPG
Fayl:Mustafa_Pasa_Dzamija_(21).jpg
Fayl:Grave_tomb_in_the_backyard_of_Mustafa_Pasha`s_Mosque.JPG

## Manbalar
Mazhiq masjidi

**Mazhiq masjidi** yoki **Mojiq masjidi** Kosovoning madaniy meros yodgorligi boʻlib, Mitrovitsadan 13 km (8 milya) uzoqlikda, Mazhiq qishlogʻida joylashgan. Masjid taxminan 15-asrda qurilgan va bugungi kunda deyarli butunlay vayron boʻlgan, asl funksiyasini yoʻqotgan. Ushbu yodgorlik „arxitektura“ deb tasniflangan va Kosovo yodgorliklari roʻyxatida 004 raqami bilan tasdiqlangan. Taxminan 2 km uzoqlikda joylashgan Stantergdagi Avliyo Pyotr cherkovi bilan birga vayronalarda joylashgan boʻlib, ular Shala e Bajgores mintaqasida muhim diniy va madaniy yodgorliklar sifatida tavsiflanadi.

## Yana qarang

* Shala va Bajgorës
* Mitrovitsadagi yodgorliklar
## Manbalar
Maarin

**Maarin** (; ) Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Azaz shahridan  shimolda, Barsa togʻi etagida, Halab shahridan  shimolda va Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan  janubda joylashgan.

Qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Azaz nohiyasi tarkibiga kiradi. Barsa togʻining qarama-qarshi tomonida,  shimolda al-Krum va  sharqda as-Salame joylashgan. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Maarin aholisi 334 kishini tashkil qilgan.
## Demografiyasi
Maarin turkmanlar yashaydigan qishloq. 19-asr sayyohi Martin Hartmann Maarin Usmoniylarning Azaz-i Turkman nohiyasi tarkibiga kirgan turkiy qishloq ekanligini qayd etgan.
## Manbalar
Maarat Umm Havsh

**Maarat Umm Havsh** (, shuningdek **Maarate Om Hosh**) Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Mare nohiyasi tarkibiga kiradi. Shimolda Mare, janubi-gʻarbda Tell Qarah, gʻarbda Ahras, shimoli-gʻarbda esa Herbel bilan chegaradosh. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Umm Havsh aholisi  nafarni tashkil qilgan.
## Manbalar
Bekzod

**Bekzod** — erkaklar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Bekzod Abdurahmonov — oʻzbek erkin kurashchisi;
* Bekzod Aripov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bekzod Hidoyatov — yuqori martabali davlat xizmatchisi, jurnalist;
* Bekzod Mamatkulov — oʻzbekistonlik tadbirkor;
* Bekzod Suvonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bekzod Todjiyev — oʻzbekistonlik aktyor va rejissyor;
* Bekzod Tolibjonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bekzod Xidirov — bokschi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi;
* Bekzod Xoliqulov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bekzodjon Ahmadjonov — oʻzbekistonlik futbolchi.

## Yana qarang

* Bekzodov
* Bekzodova

## Manbalar
Benazir

**Benazir** (; be... +  — teng, bir xil; oʻxshash) — erkaklar va ayollar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Benazir Bhutto — Pokiston davlat arbobi, Pokiston bosh vaziri.

## Manbalar
Birodar

**Birodar** ( — aka, uka) — kelib chiqishi forscha boʻlgan erkaklar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Birodar Abduraimov — oʻzbekistonlik futbolchi.

## Yana qarang

* Birodarov
* Birodarova

## Manbalar
Bois

**Bois** ( — sabab) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Bois Ergashev — ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi gvardiyasi ofitseri, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni.

## Yana qarang

* Boisov
* Boisova

## Manbalar
Edward Thorndike

**Edward Lee Thorndike** (; 1874-yil 31-avgust — 1949-yil 9-avgust) — amerikalik psixolog.

## Hayoti

## Manbalar

## Havolalar

* Works by Edward L. Thorndike, at Hathi Trust
* Edward Thorndike biography
* Classics in the history of Psychology – Animal Intelligence by Thorndike
* Edward L. Thorndike at www.nwlink.com
Andijon FA (futbol klubi)

**Andijon Futbol Akademiyasi futbol klubi**, qisqacha **Andijon FA** – Andijon viloyatining futbol klubi.
## Manbalar

## Havolalar
* Andijon FA OʻzPFL saytida
* Andijon FA Jamoa tarkibi
Mare (Halab muhofazasi)

**Mare** ( *Māriʿ*, mahalliy talaffuzi *Mēreʿ*), shuningdek **Marea**, Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan shaharcha. Mare Azaz okrugining Mare nohiyasi tarkiniga kirgan eng katta shaharcha va nohiyaning maʼmuriy markazi hisoblanadi. Shaharcha Halab shahridan 25 km shimolda joylashgan. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, shaharcha aholisi  kishini tashkil qilgan. Gʻarbda Shayx Issa va Tell Rifaat, shimoli-gʻarbda Azaz, shimoli-sharqda Dabiq, janubi-sharqda al-Bob, janubda esa Maarat Umm Havsh va Herbel bilan chegaradosh.

## Suriya fuqarolar urushi
Mare shaharchasiga Bashar Asad hukumatiga qarshi qoʻzgʻolon taʼsir koʻrsatdi. 2012-yil avgust oyida shaharchada muxolifatdagi Ozod Suriya armiyasining Ibn Valid brigadasi tashkil etilgan. Mare operatsiyalar xonasi ham shaharcha atrofida joylashgan edi.

2015-yil yanvar oyida Mare Islomiy front nazorati ostiga oʻtdi. Biroq, 2015-yilning boshlarida shaharcha yaqinidagi Dabiq shaharchasini qoʻlga kiritgan Iroq va Shom islom davlati (ISHID) Mare shaharchasiga xavf sola boshladi. ISHID hududi chegarasiga yaqin joylashgan eng yirik shaharlardan biri Mare ISHID 2016-yilning may oyigacha bir qator kichik hujumlar orqali egallashga uringan muhim strategik ahamiyatga ega joy hisoblanadi.

2016-yil fevralda Rossiya aviazarbalari kurdlarning YPG qurolli guruhlari hujumiga yoʻl ochib berdi. Buning natijasida, aholining mutlaq koʻpchiligi isyonchilar nazoratidagi boshqa hududlarga qochishga yoki Turkiya chegarasini kesib oʻtishga majbur boʻldi. 2016-yil avgust oyida Mare Ozod Suriya armiyasi nazoratiga oʻtgani xabar qilingan. 2016-yil sentyabr oyidagi Dabiq hujumi IShID frontini orqaga surib, shaharchaga bevosita tahdid solib turgan xavfni bartaraf etdi.
## Manbalar
Mahmud masjidi (Malmö)

**Mahmud masjidi** () – Shvetsiyaning Skåne okrugi Malmö shahridagi masjid.

## Tarixi
Masjid qurilishi 1999-yilda boshlangan. Masjid 2016-yil 13-may kuni Mirzo Masrur Ahmad tomonidan oʻqilgan juma xutbasi paytida rasman ochilgan va oradan bir kun oʻtib Malmö shahar kengashi raisi ishtirokidagi marosimdan soʻng ilk namoz oʻqilgan.

## Arxitekturasi
2 000 m² maydonga ega masjid majmuasi 5 binodan iborat boʻlib, ular orasida ikki xonali turar joy, sport zali, ofislar va kutubxona mavjud. Masjid ikkita namozxonadan iborat: biri erkaklar, ikkinchisi ayollar uchun. Umumiy hisobda, masjid 1 700 nafar namozxonni oʻzida sigʻdira oladi. Uning qurilishiga jami 37,5 million Shvetsiya kronasi (SEK) sarflangan.

## Yana qarang

* Ahmadiya Shvetsiyada
* Skandinaviyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Mayer (Suriya)

**Mayer** () Suriya shimolidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Halab muhofazasining Azaz okrugi tarkibiga kiradi. Halabdan shimoli-gʻarbda joylashgan. Shimoli-sharqda Kafr Naya, gʻarbda esa Nubl bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Mayer aholisi  kishini tashkil qilgan.
## Manbalar
Marj ar-Rum jangi

**Marj ar-Rum jangi** (), **Marj Damashq jangi** (** nomi bilan ham tanilgan) – Roshidun xalifaligi va Vizantiya imperiyasi oʻrtasida kechgan toʻqnashuv. Toʻqnashuv Fahl jangidan koʻp oʻtmay, vizantiyaliklar Damashqni qayta egallashga uringan bir vaziyatda sodir boʻlgan. Vizantiya imperatori Heraklius ikkita alohida qoʻshin yuborgan, ularning biriga Theodore the Patricius, ikkinchisiga Shannash al-Rome boshchilik qilgan. Abu Ubayda ibn al-Jarroh va Xolid ibn al-Volid boshchiligidagi Roshidun qoʻshini Damashq garnizon qoʻmondoni vazifasini bajaruvchi Yazid ibn Abu Sufyonni qoʻllab-quvvatlash maqsadida safarbar qilgan.

Jang ikki alohida toʻqnashuvdan iborat boʻlgan, biroq musulmon tarixchilari bu toʻqnashuvlarni yagona jang deb hisoblaydi, chunki ular bir vaqtda sodir boʻlgan va har ikkalasida ham Xolid ibn Valid ishtirok etgan.

Roshidun qoʻshini uchun hal qiluvchi bu gʻalabadan soʻng barcha Vizantiya qoʻmondonlari halok boʻlgan va Damashqni yoʻqotish xavfi butunlay bartaraf etilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Umumiy adabiyotlar
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
* Marj ar-Rum jangi (معركة مرج الروم) Arab tili
Madina masjidi (Preston)

**Madina masjidi** – Angliyaning Lancashire shtati Preston shahridagi masjid.

## Yana qarang

* Angliyada islom
## Manbalar
Rael (Suriya)

**Rael** (), shuningdek **Raʼil**, Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Azaz va ar-Rai oʻrtasidagi yoʻl boʻyida, Halab shahridan  shimolda, Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan esa  janubda joylashgan mazkur qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Savran nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  janubda Ihtaimlat,  janubda esa Dabiq joylashgan. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Rael aholisi  kishini tashkil qilgan. Qishloqda turkmanlar istiqomat qiladi. Sayyoh Martin Hartmann qishloqda 19-asr oxirida turkiylar yashagani haqida yozib qoldirgan.
## Manbalar
Hims qamali (638)

**638-yilgi Hims qamali** Jaziradan kelgan arab nasroniy qabilalarining koalitsiya kuchlari tomonidan amalga oshirilgan boʻlib, ular Vizantiya imperatori Heraklius tomonidan toʻplangan. Bu harakat Levantda Roshidun xalifaligining tezkor ravishda kengayishini toʻxtatish va Vizantiya hududlari yoʻqotilishining oldini olishga qaratilgan.

## Tarixi
Yarmuk jangidagi halokatli magʻlubiyatdan soʻng, Vizantiya imperiyasining qolgan qismi zaiflashib qoldi. Harbiy resurslar yetishmasligi sababli Vizantiya Suriyada qayta hujum uyushtirish imkoniyatidan mahrum edi. Imperiyaning qolgan hududlarini himoya qilishga tayyorgarlik koʻrish uchun Heraclius musulmon qoʻshinlarini Suriyada uzoqroq vaqt ushlab turishi lozim edi.

Shu tariqa Heraclius Furot daryosi boʻyidagi Circesium va Hit shaharlaridan kelgan Jazira hududidagi arab nasroniy qabilalaridan yordam soʻragan. Qabilalar katta qoʻshin toʻplab, tez orada Himsga qarshi yurish boshlagan. Oʻsha paytda shahar Abu Ubayda tomonidan harbiy shtab sifatida tashkil etilgan edi.

## Natija
Mudofaaning muvaffaqiyati nafaqat Vizantiya ittifoqchilari tomonidan uyushtirilgan qamal harakatini qaytarishga, balki Iyod ibn Gʻanmning deyarli butun Jazira mintaqasini egallashiga ham imkon berdi. Bu gʻalaba xalifalikni shimol tomon toʻliq bosqinchilik yurishini boshlashga undadi va natijada qoʻshinlar Armanistongacha yetib bordi.

## Yana qarang

* Hims qamali
* Musulmonlarning Armanistonni bosib olishi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
*
Bolta (ism)

**Bolta** — erkaklar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Bolta Elov — oʻzbekistonlik oʻqituvchi, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi;

* Bolta Ortiqov — yozuvchi, Tojikiston yozuvchilar uyushmasi aʼzosi;
* Boltaboy Rajabov — oʻzbekistonlik hofiz, Oʻzbekiston xalq hofizi;
* Boltaquli Rahmatbekov — Buxoro amirligining Rossiyadagi elchisi;
* Boltaxoʻja Umirzakov — oʻzbekistonlik olim, fizika-matematika fanlari doktori, professor.

## Yana qarang

* Boltayev
* Boltayeva

## Manbalar
Boqi

**Boqi** ( — davomli, abadiy) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Boqi Hasanov —  oʻzbekistonlik oʻqituvchi;
* Boqi Muhammadxon — ashtarxoniylar sulolasining birinchi vakillaridan biri, Buxoro xonligi hukmdori ();
* Boqi Rahimzoda — tojikistonlik shoir;
* Boqijon Muxamedsaidov — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzodi, professor;
* Boqijon Toʻxliyev — adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori, professor;
* Boqixon Toʻra — oʻzbek shoiri, tabib.

## Yana qarang

* Boqiyev
* Boqiyeva

## Manbalar
Sino togʻi

**Sino togʻi** — Xudo Musoga „10 vasiyat“ tosh lavhasini nozil etgan togʻ. U yahudiylik, nasroniylik va islomdagi eng muqaddas maskanlaridan biri hisoblanadi.

## Manbalar


## Havolalar
Manipulyativ diktatorlar

**Manipulyativ diktatorlar: XXI asrda tiraniyaning oʻzgaruvchan qiyofasi** () – rus iqtisodchisi Sergey Guriyev va amerikalik siyosatshunos Daniel Treysmanning siyosatshunoslikka oid kitobi. Sovet Ittifoqi yetakchisi Iosif Stalin yoki Xitoy yetakchisi Mao Tszedun kabi diktatorlar tomonidan qoʻllangan repressiya oʻrniga Singapurlik Li Kuan Yu va Perulik Alberto Fuximori tomonidan ilk bor amalda qoʻllanilgan va rossiyalik Vladimir Putin, turkiyalik Rajab Toyyib Erdoʻgʻan va vengriyalik Viktor Orban tomonidan ham qoʻllanilgan tashviqot usullariga zamonaviy diktatorlar va avtokratlar qanday eʼtibor qaratishlari, masalan, ularning oʻz aholisini dezinformatsiya qilishlari koʻrib chiqiladi. 

## Manbalar
Jason Zweig

**Jason Zweig** — amerikalik moliya boʻyicha jurnalist. 2008-yildan buyon ''The Wall Street Journal'' gazetasi kolumnisti sifatida faoliyat yuritadi.

## Hayoti

Tsvayg bakalavr darajasini 1982-yilda Kolumbiya universitetida olgan. U shuningdek, Quddus Ibroniy universitetida Yaqin Sharq tarixi va madaniyatini oʻrgangan .

*[[Tsvayg jurnalistikadagi faoliyatini ikki oyda bir marta chiqadigan The Africa Report]]* jurnalida ishlay boshlagan . Keyin u Time jurnalining biznes bo'limiga qo'shildi va Forbes jurnalida biznes jurnalisti bo'ldi, keyinchalik uning investitsiya fondlari muharriri bo'ldi. U ''1995-yilda Money jurnali''ga qo'shilgan va *[[Time]]* jurnali va CNN.com uchun mehmon sharhlovchisi bo'lgan . U 2008-yilda ''The Wall Street Journal'' uchun shaxsiy moliya sharhlovchisi bo‘ldi.

Tsvayg Benjamin Grexemning 2003-yilda chop etilgan “''Aqlli investor''” asarining qayta koʻrib chiqilgan versiyasini tahrir qildi . Uning boshqa kitoblariga “*Sening puling va sizning miyangiz* ” (2007), investitsiya nevrologiyasi boʻyicha kitob va “*The Devil's Financial Dictionary* ” (2015), moliyaviy atamalarning satirik lugʻati kiradi.

Tsvayg 2013-yilda *The Wall Street Journal* jurnalida chop etilgan "Aqlli investor" nomli rukni uchun shaxsiy moliya va shaxsiy xizmat uchun Jerald Loeb mukofotini qo'lga kiritdi . U, shuningdek , 2020-yilda Nyu-York Moliyaviy Yozuvchilar Assotsiatsiyasi tomonidan "moliyaviy jurnalistika kasbiga uzoq muddatli katta hissa qo'shgani uchun taniqli jurnalist" uchun 40- Elliot V. Bell mukofotiga sazovor bo'ldi. U, shuningdek, Amerika moliya muzeyining o'tgan vasiy edi .

## Manbalar

## Havolalar
Botir (ism)

**Botir** ( — qoʻrqmas, jasur, bahodir) — kelib chiqishi moʻgʻulcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

### Davlat, jamoat va siyosat arboblari

* Botir Asadov — oʻzbek iqtisodchisi, diplomati, Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchisi;
* Botir Boboyev — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, polkovnik;
* Botir Maxmudov — oʻzbek davlat arbobi;
* Botir Parpiyev — oʻzbek davlat arbobi, general-leytenant;
* Botir Qudratxoʻjayev — oʻzbekistonlik harbiy va davlat arbobi;
* Botir Tursunov — oʻzbekistonlik davlat arbobi;
* Botir Xoʻjayev — oʻzbekistonlik davlat arbobi;
* Botir Yusupov — oʻzbek davlat arbobi, diplomat;
* Botir Zaripov — oʻzbekistonlik moliyachi va davlat arbobi;
* Botir Zohidov — oʻzbekistonlik iqtisodchi va davlat arbobi;
* Botir Zokirov — oʻzbek davlat arbobi;
* Botirali Hakimov — sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi;
* Botirbek Toʻrazoda — oʻzbekistonlik deputat;
* Botirjon Mardayev — oʻzbek siyosatchisi;

### Fan arboblari, olimlar

* Botir Mirzaxmedov — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor;
* Botir Qobilov — o‘zbekistonlik iqtisodchi, fan doktori, professor;
* Botir Usmonov — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, texnika fanlari doktori, professor;
* Botirbek Hasanov — oʻzbekistonlik olim, navoiyshunos, filologiya fanlari doktori, professor;

### Sanʼatkorlar

* Botir Qodirov — oʻzbekistonlik xonanda;
* Botir Rasulov — oʻzbekistonlik dirijyor, sozanda;
* Botir Umidjonov — oʻzbekistonlik xor dirijyori, kompozitor;
* Botir Zokirov — oʻzbekistonlik xonanda, aktyor, rassom;

### Sportchilar

* Botir Ahmedov — rossiyalik professional bokschi;
* Botir Nosirov — oʻzbekistonlik futbolchi va futbol murabbiyi;
* Botir Qorayev — oʻzbekistonlik sobiq professional futbolchi;
* Botir Usmonov —  ogir atletikachi, xalqaro toifadagi sport ustasi (2001), „Oʻzbekiston iftixori“ (2001);
* Botirali Ergashev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Botirjon Mahmudov — o‘zbekistonlik bokschi;

### Boshqalar

* Botir Rahimov — oʻzbekistonlik tadbirkor;
* Botir Temirov — oʻzbekistonlik ilyur sanoat xodimi, mexanik muhandis;
* Botirali Shodiyev — oʻzbek oʻqituvchisi.

## Yana qarang

* Botirov
* Botirova

## Manbalar