M422 Mighty Mite

**M422 „Mighty Mite“ y**engil vaznli ¼ tonnalik 4x4 taktik yuk mashinasi boʻlib, havoda tashish va boshqarish uchun mos keladi. 1959-yildan 1962-yilgacha Mighty Mite American Motors tomonidan Amerika Qo'shma Shtatlari dengiz piyodalari korpusi uchun qurilgan.

## Tarixi
Avtomobil 1946-yildan boshlab prototipi ishlab chiqilgan boʻlib, u Ikkinchi jahon urushidan keyin AQSh harbiylari uchun moʻljallangan birinchi mutlaqo yangi jip boʻldi va 1950-yillarda toʻrt nafar asl Bantam muhandisidan iborat guruh tomonidan ishlab chiqarilgan. Oʻrta Amerika tadqiqot korporatsiyasi tomonidan MARCO MM-100 deb nomlangan dizaynda Porsche havo sovutgichli dvigatel va mustaqil suspenziya ishlatilgan. Noyob xususiyat anʼanaviy egzoz tizimining yoʻqligi edi. Prototipda soʻndiruvchi trubka yoʻq edi, aksincha, egzoz ramka orqali oʻtkazilishi kerak boʻlgan edi. Bu juda yaxshi dizaynlar qatoriga kirmas edi, chunki kondensatsiya va kislotali bugʻlar ramkaning muddatidan oldin ishdan chiqishiga olib keldi. Willys tomonidan ishlab chiqarilgan boʻlib koʻp mashinalar bilan bemalol raqobatlasha olar edi. 1953-yildagi Bobcat yoki „Aero Jeep“, xarajatlarni tejash uchun M38 va M38A1 bilan iloji boricha koʻproq qismlarni baham koʻradi, yanada rivojlangan M422 foydasiga rad etildi.

Avtomobil faqat AQSh dengiz piyodalari korpusi tomonidan qoʻllanishi va shuning uchun ishlab chiqarish soni cheklanganligi boshidan maʼlum boʻlgan boʻlsa-da, bu avtamabil sotish uchun keng miqyosda ishlab chiqilgan va koʻplab yangi funqsiyalarni oʻz ichiga olgan edi.

Bu mashinalarni ogʻirlikni kamaytirish uchun M422 alyuminiy korpus bilan jihozlangan birinchi AQSh jipi boʻldi.1700 funt (771kg), bu AQSh harbiy yuk mashinalarining bugungi kungacha eng yengili boʻlib qoldi. Bundan tashqari, bu Amerikaning birinchi kichik harbiy avtomobili boʻlib, mustaqil osma (old: oldingi qoʻllar/orqa qoʻllar) ¼-elliptik bargli buloqlar bilan osilgan. M422-ning boshqa koʻplab oʻziga xos xususiyatlari orasida old va orqa cheklangan sirpanishli differentsiallar, ichki differensial oʻrnatilgan baraban tormozlari, markaziy rul boshqaruvi va American Motors tomonidan ishlab chiqilgan alyuminiy „AMC AV-108-4“ V4 dvigateli bilan jihozlangan edi. Havo bilan sovutilgan  ishlab chiqilgan39 kW va 90 ot kuchi 122 Nm moment, bu uni soatiga 65 milya (108 km/soat) maksimal tezlikka aylantirdi), soatiga  harbiy reyting. M151da boʻlgani kabi, uzatish qutisi faqat old gʻildirakga uzatmalar orqali ulaydi/oʻchiradi va transmissiyaning bir qismi boʻlib xisoblanadi. Toʻliq sinxronizatsiya uni murakkab yaʼni (qorli, togʻli va loyli) yoʻllarda 2 gʻildirakli haydovchidan 4 gʻildirakli haydovchiga tezda oʻtkazish mumkinligini anglatardi.

Asosan ikki o‘rindiqli bo‘lsa-da, funktsional yuk eshigiga o‘rnatilgan ikkita qo‘shimcha yig‘ma o‘rindiq, shuningdek, orqa qanotlarida ikkiga buklanadigan suyanchiqlar tufayli kichik avtomobil nazariy jihatdan olti kishini olib harakatlana oladi. Bundan tashqari, M422 390kg yuk tashish uchun baholandi bu off-road, boshqa barcha standart GI 250 kilogramli avtomobillar qatorida (hatto M151) 363kgli juda yaxshi ballga baholangan. Agar kerak boʻlsa, M416 treylerining M422 tomonidan tortish uchun maxsus moslashtirilgan versiyasi ham bor edi: M416B1 .

Dengiz piyodalarining boshqa shartnomaviy transport vositalari singari, M422s ham quvurlardan tashqari barcha chuqur suv oʻtkazgich uskunalari zavodda oʻrnatilgan va bu eng kerakli jixoz xisoblangan. Oʻzining dastlabki rivojlanish bosqichida dengiz piyodalari M442 da kerak boʻlmaganda osongina oloxida joyida saqlanishi mumkin boʻlgan yengil flotatsiya toʻplamini ishlab chiqgan edi, unda egzoz bilan shishirilgan toʻrtta katta trubka ramkaning pastki qismini oʻz ichiga olgan va bu transport vositasining chuqurroq suvlarda suzishiga imkon berdi. Avtomobilning aylanayotgan gʻildiraklari suvda harakatlanish va boshqaruvni taʼminladi.

1958-yilda yetti prototip mashaqqatli sinovlardan oʻtdi va birinchi 250 ta avtomobil American Motors tomonidan juda yaxshi ishlab chiqarilgan. Ushbu birliklar 1960-yilda ommaviy ishlab chiqarishga kirishdi va AMC 1962-yilgacha AQSh dengiz piyodalari korpusi uchun 3922 Mighty Mites qurdi. Ancha yillar davomida avtomobil ikkita modelli versiyada ishlab chiqarilgan: M422 va M422A1. M422 kichkina  gʻildirak bazasi. 1045 dona ishlab chiqarilgandan soʻng, Mighty Mite M422A1, olti dyuym (152mm) ga aylandi.) gʻildirak bazasi va uzunligi boʻyicha uzunroq va 80 funt (36 kg) ogʻirroq. 71 dyuymli gʻildirak bazasiga ega boʻlgan birinchi Mighty Mites M422 dan tayyorlangan eksperimental model edi. Ularda oʻrindiqning orqasida kengaytirilgan, ramka va alyuminiy qoʻshilgan va qoʻpol tarzda yaratilgan asboblarni saqlash qutilari bor edi. Ushbu model M422E1 edi, ulardan faqat bir nechtasi ishlab chiqarilgan. 71 dyuymli gʻildirak bazasi modeli ishlab chiqarilgach, M422A1 nomini oldi. Ikkala model ham orqaga oʻrnatilgan zaxira shinalar va Willys M38A1 ga oʻxshash mustahkam old oyna bilan jihozlangani juda yaxshifoida boldi, bu esa yuqori kamon bilan birga qishki kanvasdan foydalanishni osonlashtirdi. Mashinaning orqasiga oʻrnatilgan zaxira shinaning qoʻshilishi yuk eshigini olib tashlanishiga yani kuzufga qoʻshilishiga olib keldi.

Har bir birlik 5000 AQSH dollaridan oshib ketgan, bu nisbatan qimmat edi va Mite toʻliq ishlab chiqarish paytiga harbiy vertaliyotlarning juda yaxshi rivojalinishi mashinaning juda tez etibordan qolishiga olib kelgan. Dengiz piyodalarining Sikorsky H-19 samolyoti 2,650-funt(1202kg). M422 ishlab chiqarilgan yuk chegarasi (shu jumladan ekipaj va yoqilgʻi) Vetnam davridagi UH-1 "Huey" bilan almashtirildi, bu yukni bir yarim baravar koʻproq koʻtara oladi. Ushbu omillar ishlab chiqarishning kichik hajmini, shuningdek, qisqa ishlab chiqarish muddatini hisobga olishi mumkin.

* Crosley Farm-O-Road, uzunligi oʻn futdan kam boʻlgan 1950 yilda jipga oʻxshash foydali avtomobil.
* Xuddi shu davrda Britaniya Qirollik dengiz flotining ekvivalent yechimi Citroen 2CV pikap yuk mashinalaridan foydalanish edi. 

## Manbalar