open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Registon (futbol klubi)

**"Registon"** — Samarqandning sobiq oʻzbek futbol klubi.

Klub egasi marhum tadbirkor Ablaqul Fayzullaev boʻlgan. Tarixi davomida Oʻzbekiston chempionatining Ikkinchi va Birinchi ligalarida oʻynagan.

## Tarixi
„Registon“ futbol klubiga 2010-yilda asos solingan. Oʻsha mavsumda Oʻzbekiston Ikkinchi ligasida debyut qilgan, oʻz guruhida 1-oʻrinni egallagan va Oʻzbekiston Birinchi ligasiga yoʻllanma olgan.

2011-yildan „Registon“ Birinchi ligada oʻynay boshlagan. Dastlabki bosqichda „Gʻarbiy“ guruhdagi 12 ta jamoa orasida klub 7-oʻrinni egalladi (20 ta oʻyin, 8 ta gʻalaba, 1 ta durang, 11 ta magʻlubiyat va 25 ochko).

Yakuniy bosqichda 16 ta oʻrindan 11-oʻrinni egallagan (30 ta oʻyin, 10 ta gʻalaba, 2 ta durang, 18 ta magʻlubiyat va 32 ochko). Shuningdek, „Registon“ ilk bor Oʻzbekiston kubogida ishtirok etib, saralash bosqichidayoq Kosonning „Yerqoʻrgʻon“ jamoasiga 0:1 hisobida imkoniyatni boy berib, turnirni tark etgan.

Birinchi liganing 2-mavsumida „Gʻarbiy“ guruhning 12 ta klub oʻrtasida saralash bosqichida Registon jamoasi 9-oʻrinni egallab, keyingi bosqichga chiqmasligi kerak edi.

Ammo, keyinroq Kosonning „Yoshlik“ klubi moliyaviy sabablarga koʻra final bosqichida ishtirok etishdan bosh tortdi va uning oʻrnini „Registon“ egalladi. Ikkinchi bosqichda 12-oʻrinni egalladi (30 ta oʻyin, 10 ta gʻalaba, 3 ta durang, 17 ta magʻlubiyat va 33 ochko) va keyingi mavsumda Birinchi ligada ishtirok etish huquqini saqlab qoldi.

2012-yilning oʻzida „Registon“ jamoasi Oʻzbekiston kubogida 2-marta ishtirok etib, 1/16 final bosqichida "Olmaliq"ga 0:1 hisobida imkoniyatni boy bergan.
2013-yilgi mavsumda klub Gʻarbiy guruhdagi 12 ta jamoa orasida Birinchi liganing dastlabki bosqichida ishtirok etib, 5-oʻrinni egalladi. Final bosqichida „Registon“ yana 12-oʻrinni egalladi (30 ta oʻyin, 9 ta gʻalaba, 5 ta durang, 16 ta magʻlubiyat va 32 ochko).

2013-yilda Oʻzbekiston kubogida 3-marta ishtirok etib, 2-bosqichda faoliyatini yakunlab, 1-turda avvaliga „Zomin“ klubini 1:0 hisobida magʻlub etgan, keyin esa Qarshining "Nasaf" jamoasiga 1:6 hisobida imkoniyatni boy bergan.

2014-yilgi mavsumda Registon dastlabki bosqichda soʻnggi, 12-oʻrinni egalladi va Birinchi ligada qolish huquqi uchun kurashishi kerak edi. Biroq keyinchalik klub oʻtish turnirida ishtirok etishdan bosh tortdi va Ikkinchi ligaga tushib ketdi.

Oʻsha yilgi Oʻzbekiston kubogida „Registon“ Gʻuzorning "Shoʻrtan" jamoasiga 0:1 hisobida imkoniyatni boy berib, 1-bosqichdayoq toʻxtab qolgan.

Keyingi mavsumda klub Ikkinchi ligada ishtirok etishni rejalashtirgandi, ammo keyin iqtisodiy muammolar tufayli uni tark etgan.

## Bosh murabbiylar

## Manbalar

## Havolalar
* Informatsiya o klube na baze sayta footballfacts.ru
* Statistika FK „Registan“
* Statistika matchey FK „Registan“
„Baykal-Amur magistralining XXX yilligi“ medali

**"Baykal-Amur magistralining XXX yilligi" medali** — Rossiya Federatsiyasi Transport vazirligining idoraviy mukofoti  boʻlib , Transport vazirligining 2004-yil 29-iyundagi 6-sonli „Baykal-Amur magistralining XXX yilligi“ esdalik medali toʻgʻrisida"buyrugʻi buyrugʻi taʼsis etilgan.
## Mukofotlash qoidalari
"Baykal-Amur magistralining XXX yilligi" medali toʻgʻrisidagi nizomga koʻra:
* Vazirlikning markaziy apparati, federal idoralar va Rossiya Transport vazirligining yurisdiktsiyasi ostidagi Transportni nazorat qilish federal xizmati va ularning hududiy organlari, transport tashkilotlari, yoʻl xoʻjaligi, geodeziya va kartografiya xodimlari; 
* Baykal-Amur magistralini qurishda faol ishtirok etgan va kamida 15 yil davomida BAMda benuqson ishlagan;
* Baykal-Amur temir yoʻlining rivojlanishiga katta hissa qoʻshgan federal ijro etuvchi hokimiyat organlari, Rossiya Federatsiyasining taʼsis sub’ektlarining ijro etuvchi hokimiyatlari va mahalliy hukumatlar xodimlariga mukofotlar topshirilgan. „Baykal-Amur magistralining XXX yilligi“ esdalik medali bilan taqdirlash toʻgʻrisida qaror Rossiya Federatsiyasi transport vaziri tomonidan qabul qilindi. „Baykal-Amur magistralining XXX yilligi“ esdalik medali faqat bir marta berilishi mumkin. „Baykal-Amur magistralining XXX yilligi“ esdalik medali koʻkrakning chap tomonida taqilgan va Rossiya Federatsiyasi , RSFSR va SSSR davlat mukofotlari ostida joylashgan.
## Medalning tavsifi
„Baykal-Amur magistralining XXX yilligi“ esdalik medali tompakdan (guruchdan) yasalgan va diametri 32 mm boʻlgan doira shakliga ega. Medalning old tomonida ramziy teplovoz,elektrovoz va markazda bir nuqtadan harakatlanayotgan elektropoyezd tasviri joylashgan. Doiraning yuqori qismida „Baykal-Amur magistral liniyasi“ yozuvi, markazning yuqori qismida „XXX yil“ yozuvlari joylashgan. Pastki qismda markazda temir yoʻl gʻildiragi joylashgan boʻlib, uning ikkala tomonida qanotlari tasvirlangan. Medalning orqa tomonining yuqori qismida „1974-yil“, pastki qismida  „2004-yil“ yozuvlari, ular orasida medalning markaziy qismida texnik belgi kesishgan bolgʻa tasviri mavjud. Medaldagi barcha yozuvlar va tasvirlar qavariq qilib ishlangam. Medalning chekkalari rom bilan chegaralangan.
Medal blokka koʻz va halqa bilan 24 mm kengligida qizil rangdagi ipak muare lentasi bilan qoplangan toʻrtburchaklar shaklidagi bogʻlangan, qirralari boʻylab 2 mm kengligida koʻk rangda boʻylama chiziqlar mavjud. Lentaning chetlari 2 mm oq chiziqlar bilan oʻralgan.
## Manbalar
Baykal-Amur magistraliga 40 yil medali

**"Baykal-Amur magistraliga 40 yil" medali** — Rossiya Federatsiyasi Transport vazirligining idoraviy mukofoti. Transport vazirligining 2013-yil 5-noyabrdagi 334-sonli „Yodgorlikni tashkil etish toʻgʻrisida“ buyrugʻi bilan taʼsis etilgan.
## Mukofotlash qoidalari
„Baykal-Amur magistraliga 40 yil“ esdalik medali temir yoʻl transporti tashkilotlarining ishchilari va sobiq xodimlari va Baykal-Amur magistralini qurish va rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan va Baykal-Amur magistral liniyasi kamida 10 yil ishlagan shaxslarga beriladi. Medal bilan taqdirlash toʻgʻrisidagi qaror Rossiya Federatsiyasi transport vaziri tomonidan qabul qilinadi. „Baykal-Amur magistraliga 40 yil“ esdalik medali koʻkrakning chap tomoniga taqilgan va Rossiya Federatsiyasi , RSFSR va SSSR davlat mukofotlari va boshqa idoraviy mukofotlar ostida joylashgan.
## Medalning tavsifi
Medal  tompakdan (guruchdan) yasalgan boʻlib, diametri 32 mm boʻlgan doira shaklida, ikki tomoni qavariq. Medalning old tomonida togʻ yonbagʻirlari fonida vagonlar bilan relslar boʻylab oʻngga harakatlanayotgan lokomotivning rel’efi tasvirivirlangan, yuqorida ikki qatorli yozuv „BAIKAL-AMUR MAGISTRALI“ yozuvi, pastki qismida ikki qatordan iborat „40 YIL“ yozuvlari joylashgan. Medalning orqa tomonda toʻrt qatorli yozuv „Rossiya FEDERATSIYASI TRANSPORT VAZIRLIGI“ yozuvi, tepada vazirlikning kichik gerbi, pastda esa oʻngga va chapga ajralib turadigan, ikkita dafna novdalari kesishgan holda bilan birga keladi.
Medal koʻz va halqa bilan 24 mm kengligida rangdagi ipak muare lentasi bilan qoplangan toʻrtburchaklar shaklidagi blokka bogʻlangan, qirralari boʻylab 1,5 mm kengligida koʻk rangda boʻylama chiziqlar mavjud. Lentaning chetlari 2 mm oq chiziqlar bilan oʻralgan.
## Manbalar
„Kiyevning 1500 yilligi xotirasiga“ medali

**"Kiyevning 1500 yilligi xotirasiga" medali** - SSSR davlat mukofoti. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1982-yil 10-maydagi farmoni bilan Kiyev shahrining 1500 yilligini nishonlash maqsadida tashkil etilgan. Medal chizmasining muallifi rassom E. G. Kud.
## Medal toʻgʻrisidagi nizom
* Ishchilar, xalq xoʻjaligi mutaxassislari, fan va madaniyat xodimlari, davlat idoralari va jamoat tashkilotlari, harbiy xizmatchilar, nafaqaxoʻrlar va shaharning iqtisodiy va ijtimoiy-madaniy rivojlanishiga hissa qoʻshgan, Kiyevda yoki uning chekkasida kamida 10 yil yashaydigan boshqa shaxslar;
* Ulugʻ Vatan urushi davrida Kiev mudofaasi qatnashchilari „Kiyev mudofaasi uchun“ medali bilan taqdirlanganlar , Kiyev va uning atrofida dushmanga qarshi kurashgan partizanlar va er osti jangchilari,SSSR Qurolli Kuchlari, ularning hozirgi yashash joyidan qatʼi nazar shaharni ozod qilishda qatnashgan shaxslar „Kiyevning 1500-yilligi xotirasiga“ medali bilan taqdirlanganlar. „Kiyevning 1500-yilligi xotirasiga“ medali SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi nomidan xalq deputatlari Kiyev shahar Kengashi Ijroiya qoʻmitasi tomonidan beriladi. „Kiyevning 1500-yilligi xotirasiga“ medali koʻkrakning chap tomoniga taqilgan va SSSRning boshqa medallari boʻlgan taqdirda „Leningradning 250 yilligi xotirasiga“ medalidan keyin joylashgan.
## Medalning tavsifi
"Kiyevning 1500-yilligi xotirasiga" medali  diametri 32 mm boʻlgan dumaloq latundan tayyorlangan. Medalning  old tomonda Buyuk Oktyabr Sotsialistik inqilobi sharafiga Kiyev yodgorligi fonida oʻrnatilgan bannerlar va turli xil nurlarning relef tasviri mavjud. Medalning yuqori qismida aylana boʻylab „Kiyevning 1500-yilligi xotirasiga“ yozuvi joylashtirilgan. Medalning orqa tomonida uning yuqori qismida „Oltin Yulduz“ medali tasviri, uning ostida ikki qatorli yozuv bor: „QAHRAMON SHAHARGA SHON-SHARAFLAR!“. Medalning pastki qismida Ukraina SSR Oliy Kengashi binosi tasviri, uning orqasida oʻng tomonda XI asr madaniy yodgorligi Sofiya muzeyi tasviri joylashgan. Medaldagi barcha yozuvlar va tasvirlar qavariq qilib ishlangan. Medalning chekkalari rom bilan chegaralangan.
Medal koʻz va halqa yordamida kengligi 24 mm boʻlgan yashil ipak muar lentasi bilan qoplangan beshburchak blokga har birining kengligi 2 mm boʻlgan qirralari boʻylab qizil va koʻk rangli chiziqlar bilan bogʻlangan. Lentaning oʻrtasida kengligi 8 mm boʻlgan qizil chiziq mavjud boʻlib, qirralari boʻylab har biri 0,5 mm boʻlgan ikkita oltin chiziq bilan chegaralangan, ularning orasidagi masofa 1 mm.
## Qabul qiluvchilar (qisman roʻyxati)
Quyida sanab oʻtilgan shaxslar „Kiyevning 1500 yilligi xotirasi“ medali bilan taqdirlanganlar.
* Aleksandr Ivanovich Pokrishkin
* Ivan Xristoforovich Bagramyan
* Georgiy Filippovich Baydukov
* Boris Evseevich Chertok
* Boris Aleksandrovich RibakovLeonid Ilich Brejnev
* Mixail Sergeyevich Gorbachev
* Ilya Grigoryevich Starinov
* Ivan Fedorovich LadygaIosif Davydovich
* KobzonVitaliy Ivanovich Popkov
## Manbalar
„Armiya generali Margelov“ medali

**"Armiya generali Margelov" medali** — Rossiya Federatsiyasi Mudofaavazirligining idoraviy medali boʻlib, RossiyaFederatsiyasi Mudofaa vazirining 2005-yil 6-maydagi 182-son buyrugʻi bilan taʼsis etilgan.
## Mukofotlash qoidalari
Nizomga koʻra „Armiya generali Margelov“ medali bilan havo-desant kuchlarida 15 yil va undan ortiq vaqt davomida vijdonan xizmat qilgan harbiy xizmatchilar, „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni bilan taqdirlanadilar, Havo-desant kuchlarida 20 yildan ortiq vijdonan ishlagan havo-desant kuchlarining fuqarolik xodimlari, ushbu medal Havo-desant kuchlarining zaxiradagi yoki isteʼfodagi faxriylariga, kalendar hisobiga koʻra 25 yil va undan koʻproq xizmat qilganlarga, shuningdek Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarining harbiy xizmatchilari va fuqarolik xodimlariga shaxsiy hissasi uchun berilishi mumkin. Havo-desant kuchlarini mustahkamlash va rivojlantirish , Havo-desant qoʻshinlari qoʻmondoni buyrugʻi bilan uning oʻrinbosarlari, qoʻshinlar, harbiy qismlar komandirlari va Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari tashkilotlari boshliqlari (rahbarlari) taklifiga binoan Mudofaa vazirligi tomonidan belgilangan tartibda beriladi.
Medal Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari harbiy xizmatchilari tomonidan harbiy kiyim kiyish qoidalariga muvofiq taqiladi va Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligining „Armiya generali Xrulev“ medalidan keyin joylashgan.
## Medalning tavsifi
Medal oltin rangli metalldan yasalgan, diametri 32 mm boʻlgan doira shaklida, har ikki tomonida qavariq hoshiyali bilan chegaralangan. Medalning old tomonining chap tomonda pastki qismida  armiya generali Margelov portretining rel’ef tasviri, uning tepasida samolyotdan qoʻnayotgan desantchilarning rel’ef tasviri, oʻng tomonda yuqori qismda ikki qatorli „Armiya generali MARGELOV“ yozuvi, uning ostida  uchta gaubitsa va uchta BMDning relyefi tasviri joylashgan. Medalning orqa tomonida markazda  Havo-desant kuchlari oʻrta gerbining boʻrtma tasviri, yuqori qismida aylana boʻylab  „MUDOFAA VAZIRLIGI“ yozuvi, pastki qismida „Rossiya Federatsiyasi“ yozuvi joylashgan.
Koʻz va halqa yordamida medal kengligi 24 mm boʻlgan ipak muare tasmasi bilan qoplangan beshburchak blokga ulanadi. Lentaning oʻng chetida 10 mm kenglikdagi toʻq sariq chiziq 2 mm kenglikdagi qora chiziq bilan chegaralangan, chap tomonda 10 mm kenglikdagi koʻk chiziq 2 mm kenglikdagi yashil chiziq bilan chegaralangan.
Medalning elementlari ramziy maʼnoni anglatadi:
* armiya generali Margelov portretining tasviri Armiya generali Margelovning Havo-desant kuchlarini yaratishdagi ulkan shaxsiy xizmatlari;
* medal lentasining toʻq sariq chizigʻi, qora chiziq bilan chegaralangan  medalning Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligining idoraviy mukofoti sifatidagi holati;
* lentaning chap chetining koʻk rangi va uning chetining yashil rangi (Havo-desant kuchlari bayrogʻining ranglari) Havo-desant kuchlari shaxsiy tarkibini mukofotlash uchun medalning maqsadi hisoblanadi.
„Harbiy hamdoʻstlikni mustahkamlash uchun“ medali

**„Harbiy hamdoʻstlikni mustahkamlash uchun“ medali** — Rossiya prezidenti huzuridagi Hukumat aloqalari va axborotlashtirish federal agentligining idoraviy medali boʻlib, Rossiya Federatsiyasi FAPSIning 1996-yil 22-maydagi buyrugʻi bilan taʼsis etilgan. 2003-yil 1-iyulda FAPSI bekor qilinganligi munosabati bilan ushbu medalni berish toʻxtatildi.
## Mukofotlash qoidalari
"Jangovar hamdoʻstlikni mustahkamlash uchun" medali bilan federal aloqa va axborotlashtirish organlarining harbiy xizmatchilari (harbiy xizmatchilardan tashqari) va fuqarolik xodimlari;
* harbiy hamdoʻstlik va harbiy hamkorlikni mustahkamlashdagi xizmatlari uchun;
* federal aloqa va axborotlashtirish organlarining jangovar va safarbarlik tayyorgarligini mustahkamlashga qoʻshgan katta shaxsiy hissasi uchun;
* Mashqlar, manevrlar va hukumat aloqalari va axborotlashtirish federal agentligiga boshqa xizmatlardagi alohida xizmati uchun taqdirlanadi.
Baʼzi hollarda medal Rossiya Federatsiyasining boshqa fuqarolari va xorijiy davlatlarning federal hukumat aloqa va axborot organlariga yuklangan vazifalarni hal qilishda aniq yordami uchun berilgan. Medal koʻkrakning chap tomoniga taqiladi va harbiy kiyim kiyish qoidalarida belgilangan tartibda davlat mukofotlaridan keyin joylashtiriladi. Qabul qiluvchining „Harbiy xizmatdagi farqi uchun“ idoraviy medali boʻlsa, uning oldida „Harbiy hamdoʻstlikni mustahkamlagani uchun“ medali joylashgan.
## Medalning tavsifi
Medal tombakdan qilingan, diametri 32 mm boʻlgan doira shakliga ega, har ikki tomonida qavariq hoshiya bilan chegaralangan. Medalning old tomoni markazida kesishgan qilichlar fonida qalqonning boʻrtma tasviri joylashgan, qalqonning markazida besh qatordan iborat"JANGDAGI HAMDOʻSTLIGINI MUSTAHKAMLASH UCHUN"; pastki qismida eman shoxlarining relyef tasviri joylashgan. Medalning orqa tomonida markazda boʻrtma yozuv mavjud: „FAPSI“; ustki qismida — tebranish lentasining relef tasviri; pastki qismida dafna shoxlarining relyef tasviri joylashgan.
Koʻz va halqa yordamida medal kengligi 24 mm boʻlgan ipak muare tasmasi bilan qoplangan beshburchak blokga ulanadi. Lentaning chetlari boʻylab 5 mm kenglikdagi koʻk chiziqlar; oʻrtada — 5 mm kengligida qizil chiziq bilan ajratilgan teng yashil chiziqlar.
Norin (futbol klubi)

**Norin** — Namangan viloyatining Haqqulobod shahridan Sovet va Oʻzbek futbol klubi.

## Tarixi
1989-yilda tashkil etilgan. Mamlakat futbol divizioni saviyasi va ahamiyati boʻyicha 2-oʻrinda boʻlgan — Oʻzbekiston Pro ligasi ishtirokchisi, unda jami 9 ta mavsum (1992-1997 va 2016—2018-yillar) oʻtkazgan.

## Yutuqlari
* Oʻzbekiston Birinchi Ligasi — 2-oʻrin (2016).
* SSSRning ikkinchi eng quyi ligasi — zonal turnirda 24-oʻrin (1991).
* Oʻzbekiston SSR chempioni (1990).

## Mashhur futbolchilar
* Vladislav Epifanov

## Manbalar

## Havolalar
* V baze footballfacts
* Matchi kluba v baze Wildstat
* Istoriya futbolnix klubov
Oqtepa (futbol klubi)

**Oqtepa futbol klubi** — Toshkent shahridagi oʻzbek futbol klubi. 2000-yilda asos solingan jamoa hozirda Oʻzbekiston „A“ Pro-Ligasi oʻyinlarida ishtirok etmoqda.

## Tarixi
„Oqtepa“ futbol klubi 2000-yilda Gʻanisher Shogʻulomov tomonidan tashkil etilgan. 2000—2005-yillarda Oʻzbekiston Ikkinchi ligasida oʻynagan, Rustam Hamdamov esa jamoaga bosh murabbiylik qilgan.

2005-yilda Ikkinchi liganing final bosqichida oʻz guruhida gʻalaba qozondi va Birinchi ligada oʻynash huquqini beruvchi oʻtish turniriga kirdi.

2006-yilda „Oqtepa“ Birinchi ligada debyut qildi va jamoani birdaniga 2 nafar murabbiy — Nizom Nortojiev va Otabek Mansurov boshqarib, uni 11-oʻringa olib chiqdi.

2007-yilgi mavsumda Otabek Mansurov klubning yagona bosh murabbiyi boʻlib qoldi va uni 7-oʻringa koʻtardi. 2008-yilda esa jamoani u bilan birga 6-oʻrinni egallagan Ravil Imomov boshqargan.

Bir necha sabablarga koʻra „Oqtepa“ keyingi yili Birinchi ligada ishtirok eta olmadi. Ammo 2010-yilgi mavsumda u oʻz oldiga yuqori maqsadlar qoʻyib, ushbu divizionga qaytdi.

Jamoaga Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi bosh murabbiyi Aleksey Yevstafeyev yordamchisi — Aleksandr Mochinov taklif etildi, lekin u bilan „Oqtepa“ bor-yoʻgʻi 11-oʻrinni egalladi.

2011-yilda Mochinov oʻz ishini davom ettirdi, ammo yakunida jamoa 16-oʻringa tushib ketdi. Bu natijalar klub rahbariyatini qoniqtirmadi va mutaxassis egallab turgan lavozimidan chetlatildi.

2012-yilda jamoa boshqaruvi Vohid Xolboev qoʻliga oʻtdi, lekin u futbolchilarga ishonch bera olmadi va mavsum oxirigacha jamoaga Farhod Abdurasulov murabbiylik qildi. Natijada jamoa 8-oʻrinni egalladi.

2013-yilgi mavsumda „Oqtepa“ ning sobiq futbolchisi Aleksandr Tokov klub murabbiyi boʻldi va u 10-oʻrinni egalladi.

2014-yil boshida Aleksandr Mochinov yana klubga bosh murabbiy etib tayinlandi, biroq u 1-bosqichda isteʼfoga chiqdi. 2-turga qadar jamoani tajribali murabbiy Furqat Esanboev boshqardi.

2-bosqichdan esa bu lavozim Ildar Sakayevga ishonib topshirildi. 2014-yilgi mavsumda „Oqtepa“ Birinchi ligada 4-oʻrinni, keyin esa 2-oʻrinni egalladi (bu klub tarixidagi eng yuqori oʻrin).

### Klub ramzlari

Fayl:ФК Актепа старий логотип.gif|Klubning sobiq logosi


### Mahalliy tarix

## Stadion va baza
„Oqtepa“ oʻz uy uchrashuvlarini Toshkentdagi Oqtepa massividagi stadionda oʻtkazadi. Futbol maydonining oʻlchamlari — 105x68 metr.

2012-yilgacha maydon tabiiy qoplamaga ega edi, ammo klub rahbariyati tashabbusi bilan keyin sunʼiy qoplama yotqizildi.

## Klub boshqaruvi

## Murabbiylar

## U19

## U21

## Havolalar
* Ofitsialniy sayt FK. Aktepa
* Rukovodstvo kluba
* Tekuщiy sostav komandi
* FK Aktepa na soccernews.ru 
* Ofitsialniy sayt PFL Uzbekistana
Yusuf Demir

**Yusuf Demir** ( ; tugʻ. 2003-yil 2-iyun, Vena,Avstriya) — avstriyalik futbolchi, „Rapid“ (Vena) klubi va Avstriya terma jamoasi futbolchisi. Hujumkor yarim himoyachi yoki hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Klub martaba
Vena shahrida tugʻilgan Yusuf 2010-yildan 2013-yilgacha mahalliy Furst klubining futbol akademiyasida oʻynagan. 2013-yilda u Vena Rapid akademiyasiga oʻtdi. 2019-yil 26-may kuni Yusuf Rapid bilan birinchi professional shartnomasini imzoladi.

2019-yilning 14-dekabrida Yusuf Avstriya Bundesligasida " Admira Vaker Mödling "ga qarshi oʻyinda „Rapid“ safida debyut qildi. U Avstriya Bundesligasida „Rapid Vena“ tarixidagi eng yosh futbolchiga aylandi: debyut paytida u 16 yosh edi. 2020-yil 19-sentyabrda Yusuf Demir Rapid uchun birinchi golini Shturm klubiga qarshi oʻyinda kiritdi.

2021-yilning 9-iyul kuni Yusuf 2021/22-yilgi mavsumni „ Barselona B“ klubida („ Barselona“ klubining zaxira jamoasi) ijara asosida oʻtkazishi maʼlum boʻldi. Ispan klubi ijara uchun 500 000 nevro toʻlaydi, shuningdek, ijara muddati tugagach futbolchini 10 million yevroga sotib olishi mumkin.

2022-yil 13-yanvarda ijara shartnomasi bekor qilindi va Yusuf Avstriyaga qaytdi.

## Jamoa martaba
Yusuf Avstriyaning yoshlar va yoshlar terma jamoalarida oʻynagan, shuningdek, Turkiya terma jamoalarida oʻynashga taklifnoma olgan.

2021-yilning 19-martida u bosh murabbiy Franko Foda tomonidan 2022-yilgi Jahon chempionati saralashida Shotlandiya, Farer orollari va Daniyaga qarshi oʻyinda ishtirok etish uchun Avstriya asosiy jamoasiga chaqirildi. 2021-yilning 28-mart kuni Yusuf 17 yoshida Avstriya terma jamoasi safida 2022-yilgi jahon chempionati saralash turnirining 2-bosqichi oʻz uyida Farer orollariga qarshi oʻyinda (3:1) zaxiradan maydonga tushdi. 85-daqiqada Luis Shaub oʻrniga.

## Manbalar
Fakihe Öymen

**Fakihe Öymen**, (1900, Shkoder – 6-aprel 1983, Anqara), turk pedagogi va siyosatchisi. Turkiya Respublikasining birinchi ayol deputatlaridan biri. V., VI., VII., VIII. U oʻz davrida Istanbul va Anqarada deputatlik qilgan.

## Yoshlik davrlari va taʼlim olishi
Fakihe Oymen 1900-yilda Usmonli imperiyasining Shkoder viloyatidagi Shkoder shahrida tugʻilgan. Otasi Istanbullik zobit boʻlgan Ismoil afandi onasi Azize Xonimdir. Boshlangʻich taʼlimni Istanbuldagi Koja Mustafo Posho nomidagi boshlangʻich maktabda tugatgandan soʻng Istanbul qizlar oʻqituvchilik maktabini toʻrtinchi oʻqituvchi boʻlib tugatgan. Oliy taʼlimni bir muddat Inas Darülfünunu (Ayollar universiteti) adabiyot boʻlimida davom ettirdi. Biroq keyinchalik xolasining qizi Shukufe Nihal Hanim bilan geografiya boʻlimiga koʻchib oʻtdi va shu boʻlimni tugatdi.

## Martaba
1922-yili Qandilli qizlar oʻrta maktabiga geografiya oʻqituvchisi, 1923-yilda Bursa qizlar oʻqituvchilar maktabiga tarix va geografiya oʻqituvchisi etib tayinlangan. U ushbu maktabda dars berish bilan birga direktor oʻrinbosari lavozimida ham ishlagan. 1931-yilda Bursa Qizlar litseyiga direktor etib tayinlandi va siyosatga kirgunga qadar bu vazifani davom ettirdi.

U oʻz nomzodini Turkiya Buyuk Millat Majlisiga kirish uchun 1935-yilgi saylovlarda qoʻydi, oʻshanda ayollar birinchi marta ovoz berish imkoniga ega boʻlgan va saylanish huquqiga ega boʻlgan. Bursalik Ayshe Shekib Hanim ham deputatlikka nomzod boʻlgani uchun bir shahardan ikki ayol nomzod boʻlmasligi uchun Respublika Xalq partiyasidan nomzod boʻldi va Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Istanbul deputati sifatida kirdi. V. davrida Byudjet qoʻmitasida qatnashgan. VI. va VII. Davrda Istanbul, VIII. Bu davrda u Anqara deputati sifatida parlamentdagi faoliyatini davom ettirdi. 1936-yilda chaqirilgan III Turk tili qurultoyida Grammatika-sintaksis komissiyasi raisi boʻlib ishlagan.

Mehmet Edip Beyga uylangan va Ismoil Emil Edip ismli oʻgʻil koʻrgan Fakihe Oymen 1983-yil 6-aprel kuni 83 yoshida Anqarada vafot etdi. 9-aprel kuni Cebeci Asri qabristoniga dafn qilindi.

## Manbalar
Mehmet Ali İrtemçelik

**Mehmet Ali Irtemchelik** (1950-yil 17-mart, Istanbul), turk diplomati va siyosatchisi. 3 -Turkiya Respublikasi. Berlin elchisi va ilgari 21. Muddati ANAP Istanbul deputati va Davlat vaziri.

1950-yil 17-martda Istanbulda tugʻilgan. Galatasaroy oʻrta maktabini tamomlagan (1968). Bogʻozichi universiteti Iqtisodiyot va ma’muriy fanlar fakultetini tamomlagan. 1975-yilda Tashqi ishlar vazirligida boshlagan ish faoliyatida keyingi yillarda Turkiyaning Chikagodagi Bosh konsulligida konsullik yordamchisi (1977-1980), Turkiyaning Kobuldagi elchixonasida bosh kotiblik va II. Kotib (1980-1982), Tashqi ishlar vazirligi Markaziy koʻp tomonlama aloqalar boshqarmasida boʻlim mudiri (1982-1984), Turkiyaning BMTdagi doimiy vakolatxonasida bosh kotib va maslahatchi (1984-1988), vazir maslahatchisi. 1988-1991-yillarda (1989-yildan beri) O'shandan beri u 1991-yilda yana elchi sifatida Bosh vazir Mesut Yilmazning maslahatchisi.

1991-yil 29-noyabrdan 1995-yil 31-iyulgacha Turkiyaning Ammandagi elchixonasi, 1995-yil 31-iyuldan 1997-yil 3-noyabrgacha Turkiyaning Sofiyadagi elchixonasi lavozimlarida ishlagan. Sofiyadagi elchixonadan soʻng 1999-yil 11-yanvargacha Tashqi ishlar vazirligida ikki tomonlama siyosiy aloqalar boʻyicha maslahatchi oʻrinbosari lavozimida ishladi. 21. Bu davrda Turkiya Buyuk Millat Majlisida ANAP Istanbul deputati sifatida 57 yoshda edi. 1999-yil 28-maydan 2000-yil 6-maygacha boʻlgan davrda Hukumatda Yevropa Ittifoqi ishlari va inson huquqlari boʻyicha davlat vaziri va hukumat matbuot kotibi sifatida qatnashgan. Deputatlik davrida u parlamentning Tashqi aloqalar qoʻmitasi aʼzosi va Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasi Parlament delegatsiyasi aʼzosi boʻlgan. 2003-yil 16-oktyabrda Turkiyaning Berlindagi elchixonasiga tayinlangan va 2008-yil mart oyida bu vazifani Ahmet Acetga topshirgan. 2008-yil 10-iyunda Tashqi ishlar vazirligining Tashqi siyosat boʻyicha maslahat kengashi a’zosi, 2012-yil 28-dekabrda esa Tashqi ishlar vazirligiga maslahatchi etib tayinlangan. 2015-yil mart oyida nafaqaga chiqdi. U fransuz va ingliz tillarida gapiradi. Oilali, uch farzandi bor.

Uning ismi 2006-yil 26-mayda Bosh vazir Rajab Toyyib Erdo'g'an Germaniyaga tashrifi chog'ida fuqarolarni tinglaganida, Mehmet Ali Irtemchelik bir fuqaroning fikr-mulohazalariga "markazdan kelgan ko'rsatmalarga muvofiq harakat qildik" deb javob berganida berilgan. rasmiy jarayonlarda roʻmol oʻragan surat haqida."Qanday koʻrsatma?!" U o'zining debyuti bilan yana birinchi o'ringa chiqdi.

## Manbalar
Faruk Loğoğlu

**Usmon Faruk Logog'lu** (1941-yil 15 oktyabr, Anqara, Turkiya), turk byurokrati va siyosatchisi.

## Hayot
Tarsus Amerika kollejini tamomlagandan so'ng AQShning Brandeys universitetini tamomlagan va Prinston universitetida siyosiy fanlar doktori darajasini olgan. Davlat departamentiga ishga kirishdan oldin u Vermontdagi Midlberi kollejida bir yil siyosat fanidan dars bergan.

U 1971-yilda Tashqi ishlar vazirligiga kirdi va markaziy idoralarda asosan siyosiy masalalar bilan shug'ullandi va Yaqin Sharq, Yevropa, Kipr, Turkiya-Yunoniston munosabatlariga e'tibor qaratdi. Dakka (Bangladesh) (1976-1978), Gamburg (1986-1989), Kopengagen (Daniya) (1993-1996), Boku (Ozarbayjon) (1996-1998) va Vashingtondagi (AQSh) (2001-2006)  Bosh konsul. Tashqi ishlar vazirligi qoshida elchi lavozimida ishlagan. Boshqa xorijiy missiyalar mos ravishda Belgiya, Bangladesh, Birlashgan Millatlar Tashkiloti (Nyu-York) va Germaniyada bo'lgan. 1998-yilda Ozarbayjondan markazga qaytgach, dastlab koʻp tomonlama siyosiy masalalar boʻyicha maslahatchi oʻrinbosari (1998-2000), soʻngra vazirlik maslahatchisi (2000-2001) lavozimlarida ishlagan. Tashqi ishlar vazirligida Tashqi siyosat bo'yicha maslahat kengashi a'zosi va YUNESKO bo'yicha Turkiya milliy komissiyasi raisi o'rinbosari lavozimlarida ishlagan.

2010-yil 18-dekabrda CHP partiya majlisi deputati etib saylandi. 2011-yilgi saylovlarda Respublika Xalq partiyasidan Adana deputati etib saylangan. 2011-yil avgust oyida CHP raisining tashqi aloqalar bo'yicha o'rinbosari etib tayinlangan. Shuningdek, Turkiya-AQSh doʻstlik parlamentlararo doʻstlik guruhi a’zosi.

Uning “Ismet İnönü va zamonaviy Turkiyaning shakllanishi” nomli asari va ingliz tilida chop etilgan bir qancha maqolalari bor. U Mevhibe Logog'lu bilan turmush qurgan.

2015-yil 3-noyabrda “ Zaman ” gazetasida yozishni boshlagan.

## Manba
Abdurrahman Şeref

**Abdurahmon Sheref** (1853 - 18-fevral 1925), so'nggi Usmonli yilnomachisi va davlat arbobi.

Istanbulda tugʻilgan Abdurahmon Sheref 1873-yilda Mekteb-i Sultoniyni tamomlagan. U dastlab tarix va geografiyadan dars bergan. Keyinchalik Mektebi Mulkiye va Galatasaroy o'rta maktabida direktor bo'lib ishladi. Ikki marta xalq ta’limi vaziri lavozimida ishlagan. 1909-yilda yilnomachi etib tayinlangan. U 1922-yil 1-noyabrda sultonlik tugatilgunga qadar Usmonli imperiyasining rasmiy tarixshunosligi boʻlgan solnomachi sifatidagi vazifasini davom ettirdi. Abdurahmon Sheref bu vazifa davomida 1918-yilda Vaqf vaziri lavozimida ham ishlagan.

Mustaqillik urushidan so'ng, 1922-yil 11-noyabrda (1-chi muddat) Turkiya Buyuk Millat Majlisi Bosh Assambleyasiga tashrifi chog'ida turli fikrdagi ko'plab deputatlarning qo'shma taklif bilan kutib olingani (u bayonotni qabul qilmadi).) va uning parlament bayonnomasida ko'rsatilgani uning mashhurligining ko'rsatkichi sifatida qaralishi mumkin. U 1923-yili ikkinchi davr parlamentiga Istanbul deputati sifatida kirdi. U eng keksa a'zo bo'lgani uchun ikkinchi muddat parlamentni prezident sifatida ochdi. 1925-yilda vafot etgan Abdurahmon Sheref Edirnekapi tashqarisidagi oilaviy qabristonga dafn qilindi.

## ishlaydi
Abdurahmon Sheref oʻz xizmat vazifalaridan tashqari turli ilmiy ishlarda ham qatnashgan va koʻplab asarlar yozgan, ularning aksariyati darsliklar edi. U, shuningdek, Tarix-Usmoniy Qo'mitasining raisi bo'lgan va ushbu muassasaning nashr organi bo'lgan **"Tarix-i Usmoniy Qo'mitasi" jurnalida** **turli** maqolalar yozgan.

Bulardan tashqari baʼzi gazetalarda chop etilgan maqolalarini “Tarix Musahabeleri” nomi bilan jamlagan. U davr siyosati asosida yozilgan va muallif yilnomasi davridagi Ikkinchi Konstitutsiyaviy monarxiya voqealarini o'z ichiga olgan Vekayinâme nomli asarini nashr etmagan. Abdurahmon Sharef oʻzidan oldin solnomachi boʻlgan Lutfiy afandining 8-jildini turli qoʻshimchalar bilan nashr ettirdi. Boshqa ishlarga quyidagilar kiradi:

* Umumiy geografiya (2 jild, 1313: 1-jild, 3-nashr, 1303, 2-jild, 1-nashr)
* Fezleke-i Tarix-i Devlet-i Usmoniyye,
* Fezleke-i Tarix-i Düvel-i Islomiyye,
* Usmonli imperiyasi tarixi,
* Mavjudlik davri tarixi;
* Urushning kelib chiqishi.

## Manba
Aytekin Kotil

**Aytekin Kotil** (1934-yil 21-fevralda tugʻilgan, Chayeli, Rize – 1992-yil 9-avgust, Istanbul) — turk siyosatchisi. Istanbulning 23-Respublika davri. Shahar hokimi (1977—80). U Sotsial-Demokratik Populistik partiyadan (SHP) Istanbul deputati edi. U parlament raisining o'rinbosari lavozimida ham ishlagan.

## Hayoti
1934-yil 21-fevralda Rize shahrida tugʻilgan. 1956-yilda oʻqishga kirgan Istanbul universitetining huquq fakultetini tamomlagandan soʻng, 1960-yilda Kotil Istanbul Advokatlar uyushmasida mustaqil advokat boʻlib ishlagan. Kotil 1961-yilda rafiqasi Gorsevga uylangan va Dilek, Serhan va Goʻkhan ismli uch farzandi bor edi.

Ali Topuz 1973-yilda parlament a'zosi etib saylanganidan keyin Jumhuriyat Xalq partiyasi (CHP) Istanbul viloyati raisi etib tayinlandi. CHP ichidagi "markaz so'li" siyosatining vakillaridan biri bo'lgan Kotil 1977-yilgi mahalliy saylovlarda g'alaba qozondi va 1977-yil 14-dekabrda Istanbul shahar hokimi lavozimiga kirishdi. Xalqchi va sotsialistik munitsipalitetlik tushunchasi bilan munitsipalitet sifatida ishlagan Kotil, 1980-yil 12-sentabrda Milliy xavfsizlik kengashining qarori bilan 12-sentabrdagi davlat toʻntarishi tufayli lavozimidan chetlashtirildi.

1987-yilda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga (TBMM) Sotsial Demokratik Populistlar partiyasidan (SHP) Istanbul deputati sifatida kirdi. 1989-yilda Turkiya Buyuk Millat Majlisi raisi oʻrinbosari etib saylangan. 1991-yilda boʻlib oʻtgan navbatdan tashqari saylovlardan keyin yana deputat boʻlmoqchi boʻlgan Kotil, 1991-yilgi saylovlarda birlamchi saylovlar natijasida 5-oʻrinni egalladi va deputatlikka saylana olmadi.

Shuningdek, uning nomi Shishlidagi ko'chaga berildi. Aylin Kotilning amakisi.

## Oʻlimi

U 1992-yil 9-avgustda Istanbulda jigar kasalligidan kelib chiqqan nafas va qon aylanish etishmovchiligi tufayli vafot etdi.

## Manbalar

* "Istanbulning "Tom Alkala" yoki Qoradengiz siyosatchisi: Aytekin Kotil (1934-1992)", Hakki Uyar , Izmir 2001-yil.
Numan Menemencioğlu

**Huseyin Nug'mon Kamol Menemenciog'lu** (1891, Bag'dod, Usmonlilar imperiyasi - 1958-yil 15-fevral, Anqara, Turkiya Respublikasi), turk diplomati va siyosatchisi, 1942-yil avgustidan 1944-yil iyunigacha Turkiya tashqi ishlar vaziri bo'lib ishlagan. deputat va elchi bo'lishdan oldin va keyin.

## Hayotiy
GNAT V. Muddatli (Muddatli saylovlar) Gaziantep deputati (Tashqi ishlar vazirligi bosh kotibi lavozimiga tayinlangani sababli 1937-yil 1-dekabrda iste'foga chiqqan), VI., VII. va XI. Oʻsha davrda Istanbul noibi boʻlgan.

Sharqiy O'rta yer dengizi mintaqasida yashagan Menemencio'g'ullari oilasidan bo'lib, vaqt o'tishi bilan Adana va uning atrofida o'rnashib olgan va mintaqa boshqaruvida so'z olgan taniqli shaxslardan biriga aylangan.  U Usmonlilar Imperiyasidagi Ayan Assambleyasining so'nggi raisi bo'lgan Rifat Bey va Namiq Kamolning qizi Feride Xonimning o'g'li. Numan Menemenciog'lu 1891-yilda Bag'dodda tug'ilgan bo'lsa-da, uning shaxsiy guvohnomasida 1893 deb yozilgan.

Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Salonikida, Terakki taʼlimini Istanbulda, oʻrta taʼlimni fransuz tili oʻrta maktabida va oliy maʼlumotni Lozanna universitetining huquq fakultetida tamomlagan. Arab, fors, fransuz va nemis tillarini o'rgangan.

1914-yilda Vena elchixonasi III. Uning kotibi, keyin II. 1916-yil 1-martda uning kotibi vaqtincha Bern elchixonasi atrofidagilarga tayinlandi. 1920-yil 2-yanvarda u Bern elchixonasi tarkibiga tayinlandi. Istanbul ishgʻol qilingandan soʻng u ham barcha tashqi ishlar vazirlari kabi ochiq qoldirilgan.

1923-yil 20-yanvarda Bern elchixonasi II. 1923-yil 16-iyunda Buxarest vakolatxonasi kotibi, 1926-yil 1-noyabrda Budapesht elchixonasining muvaqqat ishlar vakili, 1927-yil 14-iyunda Bayrut bosh konsulligiga, 1928-yil 1-iyundan esa I. Bosh konsullikka tayinlangan. Tashqi ishlar vazirligi boshqarmasi, 1929-yil 1-iyunda Tashqi ishlar vazirligida birinchi darajali elchi martabasi va unvoni bilan 1933-yil 11-iyun kuni Tashqi ishlar vazirligi maslahatchisi lavozimiga elchi va general unvoni bilan tayinlangan. Tashqi ishlar vazirligi kotibi.Ikkinchi marta tashqi ishlar kotibi boʻldi va 1942-yil 10-avgustdan 1944-yil 15-iyungacha Shukru Sarachogʻli hukumatlarida tashqi ishlar vaziri boʻlib ishladi. Vazirligi davomida u fashistlar Germaniyasini himoya qilish va Turkiyaga hujum qilishining oldini olishga asoslangan tashqi siyosatni belgilab oldi.

1944-yil 30-noyabrda Parij elchixonasiga tayinlangan. Bu vazifadan tashqari u 1949-yil 13-iyunda (1952-yilgacha) Lissabon elchisi vazifasini ham oʻz zimmasiga oldi. 1956-yil noyabrda nafaqaga chiqdi. 1957-yilgi saylovlarda Demokratik partiyadan Istanbul deputati etib saylangan.

1958-yil 15-fevralda vafot etdi.

## Manba
Hüsamettin Özkan

**Hasan Husamettin Oʻzkan** (1950-yil 20-iyunda tugʻilgan, Develi, Kayseri), turk siyosatchisi. 1999-2002-yillarda Bulent Ejevit tomonidan tuzilgan Koalitsiya hukumatida Bosh vazir oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 1991, 1995 va 1999-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida Istanbul deputati sifatida parlamentga kirdi.

## Hayotiy
Cherkeslarning Adige- Kabardiya bo'limidan bo'lgan bir oilaning 7 farzandining eng kichigi O'zkan Pertevniyal o'rta maktabini va Galatasaroy Iqtisodiyot va boshqaruv litseyini tamomlagan. 1968-yilda Tulin Aktan bilan birga qatnashgan "Oltin chiroq" raqs tanlovida birinchi o'rinni egalladi. Katta akasi Nejdet O'zkan Bayrampasha hokimi bo'lgach, oilasining tijorat ishlarining og'irligi uning zimmasiga tushdi. U yana katta akasi orqali Bulent Ejevit bilan uchrashdi va 1991-yilda DSPdan parlament deputati etib saylandi. Qisqa vaqt ichida Ejevitning oʻng qoʻliga aylandi. 55. ANAP - DSP - DTP o'rtasida tashkil etilgan Respublika hukumatida Davlat vazirligiga olib kelingan.

1999-yilgi erta umumiy saylovlardan so'ng DSP, MHP va ANAP o'rtasida 57-Kongress tashkil etildi. U hukumatdagi Davlat vazirligiga qaytarildi. Prezidentlik saylovlari, Abdullah O'jalanning qatl etilishi va 21-fevral inqirozi kabi hayotiy masalalarda hukumatda faol rol o'ynadi. 2002-yilda sog'lig'i tufayli Bulent Ejevit bilan kelishmagan va DSP va vazirlikdan iste'foga chiqqan va Ismoil Jem, Kamol Dervish va Zeki Eker bilan birga Yangi Turkiya partiyasini tuzgan. YTP 2002-yilgi umumiy saylovlarda ishtirok eta olmaganidan keyin bu partiyadan iste'foga chiqdi va faol siyosatdan nafaqaga chiqdi.U 19, 20 va 21-davlet Istanbul deputati sifatida xizmat qildi. Oilali, 2 nafar farzandi bor.

Rejep O'nal bilan birgalikda 2004-yil 15-iyunda Turkiya Buyuk Millat Majlisi tomonidan "Turkiya Halk Bankasi AŞ rahbarlarini himoya qilish va mas'ul shaxslarning javobgarlikka tortilishining oldini olish maqsadida ular qonunga xilof amaliyotlar bilan bankka zarar yetkazishdi" aybi bilan uni Oliy sudga yuborish to'g'risida qaror qabul qilindi. Konstitutsiyaviy sud Oliy sud vazifasini bajarib, ayblov hukmini ikkala shaxs uchun alohida qabul qilish zarurati tufayli qarorni qaytardi. Qaror 2004-yil 26-oktabrda takroran tasdiqlandi. 2007-yil 31 mart kuni Oliy sud Husamettin O'zkanni "jinoyat yo'qligi sababli" 6 qarshi 5 ovoz bilan oqladi. Qizi Didem Özkan 2006-yilda tadbirkor Turgay Cinerga turmushga chiqdi.

## Manba
Yusuf Ziya Başara

**Vakil Yusuf Ziya Başara** (Familiya qonunidan oldin, **Vakil Yusuf Ziyaettin Bey**) - etti muddat davomida Turkiya Buyuk Millat Majlisida Sivas deputati sifatida xizmat qilgan turk siyosatchisi.

Sivas litseyini tamomlagan. Sivasda maktublar kotibi, Koyulhisar va Divriği tumanlari asar mudiri, Divriği tuman hokimi oʻrinbosari, Maorif va vaqf kengashi aʼzosi, viloyat gazetasi yozuvchisi, direksiyada ishlagan. Sivas sanoat maktabi va viloyat bo'lim boshlig'i. Parlament I., II., III., IV., V., VI. va VII. davr Sivas deputati sifatida xizmat qildi. Oilali, sakkiz farzandi bor.

## Hayotiy
U 1869-yili Sivasda Sivasning yetakchi oilalaridan biri boʻlgan Rahatogʻlular oilasining farzandi boʻlib tugʻilgan. Qoradag'o'g'ullarining Sivasga joylashishi 1328-yilga borib taqaladi va ular 14-asrda bir muddat Sivasni boshqargan. Oila a'zolari keyinchalik Usmonli imperiyasida muhim lavozimlarni egallagan. Ziyo Bey boshlang'ich va o'rta maktablarni tamomlagandan so'ng, Sivas Mekteb-i Kalemga o'qishga kirdi. Keyinchalik tuman hokimi, maktub muxbiri, Sivas Mekteb-i Sanayi oʻqituvchisi va direktori, viloyat nafaqa direktori boʻlib ishlagan.

Sivas viloyat gazetasida muxbir sifatida ishlagan va Sivas viloyat majlisida Hamidiye - Hijoz temir yo'li komissiyasida qatnashgan. Respublikadan keyin yetti muddat parlament deputati boʻlib ishlagan.

## Sivas vasiysi Ziyo Bey kutubxonasi
Vasiy Ziyo Bey kutubxonasi Sivas shahrining markazida yonma tosh va gʻishtdan qurilgan ikki qavatli bino. 1908-yilda Yusuf Ziyo Bey tomonidan asos solingan va 1943-yilda vafotigacha u tomonidan boshqarilgan. Bino ostida dumaloq arkli oltita doʻkon bor. Uning ustidagi birinchi qavat butunlay kutubxonaga bag'ishlangan. Bugungi kunda Ziyo bek oʻgʻliga topshirgan kutubxonani vasiylik kengashi boshqaradi va uning xarajatlari bino ostidagi doʻkonlar ijarasi hisobidan qoplanadi. Sivas Respublika universiteti tashkil etilgandan so'ng, ushbu kutubxona merosxo'rlari tomonidan universitet kutubxonasiga bepul sovg'a qilingan.

## Manba
Thomas Keller

**Thomas Keller** (talaffuzi: Tomas Keller; tugʻ.1955-yil 14-oktyabrda, Kemp Pendleton, Kaliforniya) — amerikalik oshpaz, restavrator, pazandachilik boʻyicha kitoblar muallifi, tadbirkor, fransuz oshxonasini ommalashtiruvchi. Kaliforniyaning Napa mashhur „Fransuz kir yuvish“ restoraniga egalik qiladi.

## Biografiya
Tomas Keller dengiz piyodalari korpusi zobiti va oshpaz oilasida tugʻilgan, ota-onasi u tugʻilgandan koʻp oʻtmay ajrashishgan. Oʻsmirlik chogʻida u yaxta klubida idish yuvuvchi boʻlib ishlagan va bolaligidanoq ovqat pishirishga qiziqqan. Keyinchalik u yoz mavsumida Rod-Aylendda oshpaz boʻlib ishladi, Tomas yerda fransuz oshpazi Roland Xenin bilan uchrashdi va undan fransuz oshxonasining asoslarini oʻrgandi. Keyinchalik Florida, Nyu-York va Parijda oshpaz boʻlib ishlagan. 1984-yilda Tomas Keller Amerikaga qaytib, u La Reserve restoranida oshpaz boʻlib ishladi. Soʻngra, 1987-yilda Tomas Nyu-Yorkda oʻzining Rakel restoranini ochdi, ammo moliyaviy inqiroz tufayli tez orada uni yopishga majbur boʻldi. 1992-yil bahor oyida u Kaliforniyaning Napa shahridagi eski kir yuvish xonasini qayta jihozladi va uni "Fransuz kir yuvish „ deb nomladi“ va restoranini 1994-yilda ochgan. Restoran 2003-yildan beri uchta Mishel yulduzi bilan taqdirlangan.

## Mukofotlar va unvonlar
1996-yilda u Kaliforniyaning eng yaxshi oshpazi, 1997-yilda AQShning eng yaxshi oshpazi unvoniga sazovor boʻldi va uning muassasasi mamlakatning 50 ta eng yaxshi restoranlari roʻyxatiga kiritilgan. Shuni aytib oʻtish kerakki, Tomas Keller fransuz oshxonasini ommalashtirishga qoʻshgan hissasi uchun Fransiya faxriy legioni ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Fatma Şakir Memik

**Fatma Shakir Memik** (1903—1991) turk shifokori va siyosatchisi.

U 5-davrda (1935) Turkiya Buyuk Millat Majlisiga ayollarning saylash va saylanish huquqini tan olgan holda kirgan 14 nafar ayol deputatdan biridir. Parlament V., VI. va VII. Bu davrda Edirne noibi sifatida xizmat qildi.

## Hayot
1903-yili Safranboʻluning Akviran qishlogʻida tugʻilgan. Uning otasi novvoy va un savdosi bilan shugʻullangan Shokir Bey, onasi esa Jemile Hanim. 

Safranboluda boshlangʻich taʼlimni boshlagandan soʻng, sakkiz yoshida otasi bilan Istanbulga borib, Beyazit Inas Namuna maktabi va Bezmialem Valide Sulton maktabida tahsil oldi. 1923-yilda oʻrta maktabni tugatib, tibbiyot bilim yurtiga oʻqishga kirdi. Tibbiyot bilim yurtini 1929-yilda birinchi daraja bilan tugatgan.

1929—1931-yillarda Vaqif Gureba kasalxonasida ichki kasalliklar boʻyicha ixtisoslashgan. 1934-yilda internist boʻlganidan keyin u 1935-yilda Gureba kasalxonasida ambulatoriya boshligʻi boʻldi. Shu bilan birga, u Respublika Xalq partiyasi Eminönü tuman markazi delegatsiyasining asosiy aʼzosi va viloyat markazining zaxira aʼzosi edi.

1935-yil 8-fevralda boʻlib oʻtgan saylovlarda Respublika Xalq partiyasidan Edirne deputatligiga nomzod sifatida koʻrsatilgan. Turkiya Buyuk Millat Majlisiga 5-davrda Edirne deputati sifatida kirdi. Bu davrda u Sogʻliqni saqlash va ijtimoiy yordam qoʻmitasida kotib boʻlib ishlagan. Shuningdek, u Mehnat toʻgʻrisidagi qonunga qoʻshimcha qonun va „Sport tashkiloti toʻgʻrisidagi qonun“ petitsiyasini muhokama qilish uchun tuzilgan vaqtinchalik qoʻmitalar ishida ishtirok etdi. 

U deputatlikdan tashqari xayriya va madaniy ishlar bilan ham shugʻullangan; Bolalarni himoya qilish agentligi direktorlar kengashi va Qizil yarim oy shtab-kvartirasida ishlagan, haftada bir marta Jamoatchilik markazi ijtimoiy boʻlimining ambulatoriya poliklinikasida ishlagan. 1935—1947-yillar orasida 3 muddat Edirne deputati boʻlgan. 1947—1949-yillarda Anqara Numune kasalxonasida ichki kasalliklar mutaxassisi, 1950—1951-yillarda Istanbul Ishchilar sugʻurtasi Beshiktosh dispanserida ichki kasalliklar mutaxassisi, 1951-yildan Shishli bolalar kasalxonasida ichki kasalliklar poliklinikasi boshligʻi boʻlib ishlagan. 1968-yil.  1968-yilda nafaqaga chiqdi.

1991-yil 9-fevralda vafot etdi.

## Manbalar
Salih Bozok

**Solih Bozok** (1881, Saloniki - 25-aprel 1941, Istanbul), turk askari va siyosatchisi. U Mustafo Kamol Otaturkning bolalikdagi doʻsti boʻlgan va keyinchalik uning yordamchisi boʻlgan. Otaturkning eng yaqin odami sifatida tanilgan.

## Hayotiy
Mahalladan va maktabdan Saloniklik Mustafo Kamol Otaturkning doʻsti, tengdoshi edi. Ular oʻsha yili Harbiy akademiyani tamomlagan. U jandarm sinfiga saylandi, Mustafo Kamol esa Harbiy Akademiyaga oʻqishga kirdi va shtat aʼzosi boʻldi. Mustafo Kamol Posho Milliy kurashni tashkil qilish uchun Anadoluga borishdan oldin va Suriya frontida boʻlganida Solih beyni “bosh yordamchi” vazifasiga tayinlaydi va uni oʻziga taklif qiladi. Doimiy hamjihatlik shunday boshlandi. Mustafo Kamol posho parlament raisi boʻlganida “Majlis oʻrinbosari yordamchisi”, Mustafo Kamol Otaturk prezidentlikka saylanganidan keyin esa “Prezidentlik adyutanti” lavozimlarida ishlagan.

Podpolkovnik lavozimida nafaqaga chiqqanidan keyin va Turkiya Oliy Millat Majlisining 2-parlamenti. Mustafo Kamolga oʻsha davrda deputat etib saylanganidan keyin ham (*oʻsha paytda nomi Bozok boʻlgan Yozgatdan*) yaqin boʻlgan. 4. Muddatga qadar Yozgat deputati, keyingi muddatlarda Bilecik deputati etib saylandi.

Mustafo Kamol Otaturk vafot etgach, uzoq vaqtdan beri rejalashtirganidek, “Oliy *qoʻmondon yordamchisiz oʻtolmaydi!* ” deb yuragiga oʻq tiqib, oʻz joniga qasd qilishga urindi. Zülfü Livaneli tomonidan yozilgan va rejissorlik qilgan " Veda " filmida bu oʻz joniga qasd qilish oxirgi sahna sifatida ishlatilgan; Gazi Mustafo Kamol Otaturk va Solih Bozokning yaqin munosabatlari, doʻstliklari va kurashlari kumush ekranga oʻtkazildi. Oʻq yuragini oʻtlab olgani uchun u tirik qoldi. Otaturksiz qisqa umrida deputatlikni davom ettirdi va 1941-yil 25-aprelda vafot etdi.

## Mustafo Kamol Otaturk bilan doʻstligi
Ularning Otaturk bilan doʻstligi qadim zamonlardan boshlangan. Otaturk singari u Salonikida tugʻilgan. Ularning yoshi yaqin. Ularning qoʻshnilari va hatto Salonikidan uzoq qarindoshlari bor. Ular birinchi ofitserlik yillarida birga. 1908-yilda ozodlik eʼlon qilingandan soʻng, ularning yoʻllari Salonikida yana kesishadi. Otaturk uni oʻsha yillardan “bir umrlik oʻrtoq” qilib tanlaganini koʻrsatuvchi qiziq bir manzara bor:

Bir kuni kechqurun ular Salonikidagi mashhur Olympos kazinosida oʻtirganlarida, Mustafo Kamol stol atrofidagi doʻstlariga kelajakda hokimiyatga qanday kelishini aytdi. Keyin u hozir boʻlganlarga kelajakdagi vazifalarini tushuntiradi. Jadval; Fuat Bulja, Nuri Conker, Fethi Okyar va Solih Bozok uni hayrat bilan kuzatadilar. Hamma vazifaga boʻlingandan keyin, Boʻzoqqa kelganda, Solih biz sizdan hech qachon ajralmaymiz, deydi. — Men seni oʻzimga hamroh qilib qoʻyaman. Jadval soʻraydi:

- Xoʻsh, siz nima boʻlasiz?

Javob qisqa:

— Men senga bu topshiriqlarni beradigan odam boʻlaman.
Risolat martabasi

«Rasul»ning vahiy qomusidagi ma’nosi vahiyni qabul qilib olib, Alloh taolo tarafidan odamlarga bevosita xabar berishdan tashqari Allohning risolatini [elchiligini] oʻz zimmasiga olgan va ushbu ilohiy elchilik vazifasini odamlarga yetkazishga ma’mur boʻlgan paygʻambarlar demakdir. Qur’oni Karimda bu haqda bunday deyiladi:

﴿وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَاحْذَرُوا فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلاغُ الْمُبِينُ﴾

*«Allohga itoat qilingiz va Rasuliga itoat qilingiz hamda [man etilgan narsalardan] saqlaningiz! Agar bosh tortsangiz, bilib qoʻyingizki, Rasulimiz zimmasida faqatgina oshkora yetkazib qoʻyish bordir, xolos»* (Moida surasi, 92-oyat).

Binobarin, «risolat» maqomi «nabiy»ga ato etiladigan boshqa bir ulugʻ martabadir. Boshqa soʻz bilan aytganda, «nubuvvat» va «risolat» martabalari Alloh taolo tomonidan vahiy qabul qilib olgan paygʻambarlarning ikki xususiyati sanaladi. Demak, Alloh tarafidan vahiyni qabul qilib olgan va ilohiy xabar egasi boʻlgan paygʻambarlar «nabiy» hisoblanadilar. Ammo ushbu vazifa bilan birgalikda Alloh risolatini [elchiligini] oʻz zimmasiga olib, uni odamlarga yetkazish mas’uliyatiga ega boʻlgan paygʻambarlar esa «rasul» deb nomlanadilar.

Aytgan soʻzlarimizdan kelib chiqib quyidagi xulosaga kelamiz: «nubuvvat» va «risolat» martabasiga ega boʻlgan paygʻambarlar odamlarga harom va halolni tushuntirib, saodat va baxt yoʻlini ularga koʻrsatgan hidoyatchilar boʻlib, Alloh taolo tarafidan xabar berish yoki ularning zimmasiga yuklatilgan elchilik vazifasini bajarish mas’uliyatidan boshqa narsaga ega emaslar.

## Manbalar

## Havolalar
* Nubuvvat martabasi
* Islom
* Imomat (doktrina)
Necmettin Sadak

**Nejmettin Sadiq Sadak** (1890, Isparta - 1953-yil 21 sentyabr, Anqara), turk jurnalisti va siyosatchisi.

## Hayotiy
U Sodiq Shihobiddin bekning oʻgʻlidir. Boshlangʻich taʼlimni Edirnada, oʻrta maʼlumotni Izmir va Konya litseylarida tamomladi va otasining Istanbulga saroy boshligʻi etib tayinlanishi bilan Mekteb-i Sultoniyga (Galatasaroy oʻrta maktabi) oʻqishga kirdi. U bu maktabni 1910-yilda tugatib, oliy taʼlimni Lion universitetida tamomlab, 1914-yilda vataniga qaytdi. Taʼlim vazirligida tarjimon, soʻngra mualliflik huquqi va tarjima boʻlimida assistent lavozimiga tayinlangan. 1916-yilda Istanbul Darülfünunga ichki ishlar boʻlimi yordamchisi, soʻngra Ziyo Goʻkalp tomonidan boʻshatilgan ichki ishlar professori etib tayinlandi. 1918-yilda Kazim Shinasi Dersan, Falih Rifki Atay va Ali Naji Karajan bilan birgalikda har biri 200 liradan sarmoya kiritib, Aksham gazetasini asos solgan. 1928-yildan keyin III., IV., V., VI., VII. va VIII. U davr Sivas deputati sifatida xizmat qildi. 1928-1929 yillari orasida Galatasaroy sport klubi prezidenti boʻlgan.

1932-yilda Jenevada boʻlib oʻtgan qurolsizlanish konferentsiyasida, 1936-yilda boʻg'ozlar va Millatlar Ligasi boʻyicha Montre konventsiyasida Turkiya delegati boʻlgan. II. jahon urushi Bu davrda fashistlar Germaniyasiga yaqinligi bilan mashhur edi. 

1947-yil 16-yanvarda tashqi ishlar vaziri boʻldi va 1950-yil 22-maygacha bu lavozimda ishladi.

1948-yil 16-mart kuni Parijda 16 davlat tashqi ishlar vazirlari bilan boʻlib oʻtgan yigʻilishda Turkiyaning Yevropa paktiga qoʻshilishi uchun bayonotlar berdi.

## oʻlim
U oʻpkasi borligini bilib, operatsiya qilish uchun Shveytsariyaga borganida, unga oʻpka saratoni tashxisi qoʻyilgan. Istanbulga qaytgach, u kasalligini rafiqasi Ilhan Hanimdan yashirib, davolanish uchun AQShga joʻnab ketdi. U 1953-yil 21 sentyabrda Nyu-Yorkda bir yarim oy davomida saraton kasalligidan davolanib, vafot etdi.

## Manba