open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Artyom Baranovskiy

**Artyom Nikolayevich Baranovskiy** (; 1990-yil 17-mart, Krasnogorovka, Maryinskiy tumani, Donetsk viloyati, Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi, Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi) — ukrainalik futbolchi, himoyachi.

## Biografiyasi
Artyom 1990-yil 17-martda Ukraina SSRning Krasnogorovka shahrida tugʻilgan. Ukrainaning bolalar va oʻsmirlar futbol ligasida Donetsk shahrining „Metalurg“ va Olimpiya zaxiralari maktabida oʻynagan.

2007-yilning yozida Donetskning „Titan“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan va bu jamoa uning birinchi professional klubiga aylangan. Jamoa tarkibida bir yarim yil davomida Ukraina Ikkinchi ligasida oʻynagan. Baranovskiy 48 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan.

2009-yilning qishida Donetskning „Metallurg“ jamoasiga oʻtgan. Dastlab Ukraina yoshlar chempionatida ishtirok etgan. 2012-yil 24-aprelda Ukraina chempionatida Simferopolning „Tavriya“ klubiga qarshi safarda (1: 1) debyut qilgan, Baranovskiy bu bahsda toʻqson daqiqa oʻynagan. Umumiy hisobda Artyom chempionatda „Metallurg“ safida 41 ta o‘yin o‘tkazib, 1 ta gol urgan.

2015-yilning yozida „Metallurg“ klubi oʻzini bankrot deb eʼlon qilgan, Ukraina Premyer-ligasidagi boʻsh oʻrinni Artyom Baranovskiy koʻchib oʻtgan Dneprodzerjinskning „Stal“ klubi egallagan. Yangi jamoa tarkibida 2015—2016-yilgi Ukraina chempionatining birinchi davrasida Kiyevning „Dinamo“ jamoasiga qarshi oʻyinda ilk debyutini amalga oshirgan, Baranovskiy 72-daqiqada Maksim Kalenchuk oʻrniga maydonga tushgan. „Stal“ jamoasi yakunda (1:2) hisobida magʻlub boʻlgan.

2019-yilning 28-yanvarida futbolchi Qaragʻandaninng „Shaxtyor“ klubi bilan erkin agent sifatida bir yillik shartnoma imzolagan. 2020-yil Buxoroning „Buxoro“ jamoasiga oʻtgan va 1 ta oʻyinga tushib gol urmagan. Germaniyaning *[[Transfermarkt|Transfermarkt sayti xabariga koʻra,]]* futbolchining transfer narxi 500 000 yevroga baholanmoqda.

## Statistikasi

## Manbalar
Chol Gala masjidi

**Chol Gala masjidi** (, ayrim manbalarda **Chol Qalʼa masjidi** deb ham beriladi) — Ozarbayjonning Shusha shahrida, Bokudan 350 km janubi-gʻarbda joylashgan Ozarbayjon masjidi. Shahar 1992-yil 8-mayda arman kuchlari tomonidan qoʻlga kiritiladi, 2020-yil 8-noyabrda esa Ozarbayjon tomonidan qaytarib olinadi.

## Umumiy tasnifi
Chol Gala masjidi Shusha shahrining Chol Gala mahallasining G. Zakir ko‘chasida joylashgan masjid hisoblanadi. Chol Gala mahallasi Shushaning 9-quyi va oldingi mahallalaridan biridir. Shusha shahrida hammasi boʻlib 17 ta asosiy mahallalar mavjud. Chol Gala masjidi XIX asr oxiriga kelib, Shushada faoliyat ko‘rsatgan 17-masjiddan biri hisoblanadi. Dastlab masjidning minoralari mavjud boʻlmagan, uning tashqi dizayni toʻrtburchaklar shaklida boʻlgan mahalla masjidi binosining ichki qismi Islom dini meʼmorchiligiga toʻliq mos keladi. Masjidda, shuningdek, namozxona ham mavjud boʻlgan. Masjid yonidagi Chol Gala bulog‘i mahallani Shushaning mashhur mineral suvi bilan taʼminlagan. Masjid Shusha davlat tarixiy arxitektura qoʻriqxonasining eng qimmat yodgorliklaridan biri hisoblangan.
 

## Manbalar

## Tashqi havolalar

* Ozarbayjon, Shusha shahridagi Chol Gala koʻchasi
* Qorabogʻ yodgorliklari &#x5B; ** &#x5D;
Abay (viloyat)

**Abay viloyati** () – Qozogʻistonning viloyatlaridan biri. Prezident Qosim-Jomart Toqayev 2022-yil 16-mart kuni viloyat tashkil etilishini e’lon qildi. Toqayevning qonun loyihasi 2022-yil 8-iyun kuni kuchga kirgandan so‘ng hudud Sharqiy Qozog‘iston viloyatidan ajralib chiqqan. Viloyatning maʼmuriy markazi — Semey shahri. Uning chegaralari taxminan 1997-yilda tugatilgan va Sharqiy Qozogʻiston viloyati bilan birlashtirilgan eski Semipalatinsk viloyatiga toʻgʻri keladi.

## Geografiyasi
Semey shahri - Abay viloyatining maʼmuriy markazi. Abay viloyati sharqda Sharqiy Qozogʻiston, shimolda Pavlodar, gʻarbda Qaragʻanda va janubda Yettisuv viloyati bilan chegaradosh.

## Tumanlari

Viloyat tarkibiga Kurchatov va Semey shaharlari hamda 9 ta tuman kiradi:

# Abay tumani, maʼmuriy markazi Qorovul qishlogʻi;
# Oltoy tumani, Oltoy shaharchasi;
# Ayagʻoz tumani, Ayagʻoz shaharchasi;
# Beshqaragʻay tumani, Beshqaragʻay qishlogʻi;
# Borodulixa tumani, Borodulixa qishlogʻi;
# Koʻkpekti tumani, Koʻkpekti qishlogʻi;
# Tarbagʻatoy tumani, Oqsuat qishlogʻi;
# Urjar tumani, Urjar qishlogʻi;
# Jarma tumani, Qalbatov (Georgiyevka) qishlogʻi.

## Etimologiyasi
Abay viloyati hozirgi Abay viloyatida tugʻilgan mashhur qozoq oqini Abay Qoʻnonboyev sharafiga nomlangan.

## Manbalar
Jin masjidi

**Jin masjidi** () XIV asrga oid tarixiy masjidlardan biri. Ozarbayjonning Boku shahridagi Gala burilishida joylashgan Eski shahar va Shirvonshohlar saroyining bir qismi hisoblanadi. Bino Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi 132-son qarori bilan milliy meʼmoriy yodgorlik sifatida roʻyxatga olingan.

## Tarixi
Masjid Sharqiy darvozaning pastki qismida joylashgan. Fasadida hech qanday yozuvlar yo‘q. Bino XIV asrda qurilgan va Qur’ondagi Jin surasi nomi bilan atalgan deb ishoniladi. Masjiddan oʻsha davrda mahalla masjidi sifatida foydalanilgan.

## Tasnifi
Masjid toʻrtburchak shaklda qurilgan boʻlib, uning tepa qismi uchli tosh gumbaz shaklida. Muqarnasga oʻyilgan besh pogʻonali toʻrli mehrob ichki qismining janubiy devorlari toʻrtburchaklar shaklida hoshiyalangan boʻlib, umuman Shirvon-Absheron meʼmorlik maktabiga xos naqshlar bilan bezatilgan.

Masjidning asosiy qismi assimetrik shaklda boʻlib, kirish qismi klassik usulda qurilgan.

## Galereya

## Manbalar
Andriy Melnichuk

**Andrey Yaroslavovich Melnichuk** (; 1978-yil 14-noyabrda tugʻilgan) — ukrainalik professional futbol menejeri va sobiq futbolchi.

## Faoliyati
Chernovtsi shahridagi oʻsmirlar oʻrta maktabida futbol oʻynashni boshlagan. Birinchi murabbiy Ihor Kalita, keyin Volodimir Nikitin qoʻlida tahsil olgan. 15 yoshida mahalliy „Lada“ klubiga qoʻshilgan. Keyinchalik Melnichuk Chernovtsining „Bukovina“ yoshlar jamoasida oʻynay boshladi. 1999-yilda „Bukovina“ning asosiy tarkibiga kiritildi va shu jamoa tarkibida bitta oʻyin oʻtkazdi. 2000-yil oʻrtalarida Kupyandan „Oskil“ ga oʻtib, bu klubda bir mavsumda uchta oʻyinda maydonga tushdi. 2001-yil oʻrtalarida u Zolochivning „Sokil“ jamoasiga oʻtdi va jamoada bir mavsumda 15 ta oʻyinda maydonga tushdi. 2002—2003-yilgi mavsumlarda u Ivano-Frankivskning „Spartak“ jamoasida va Kaluga „Spartak-2“ da oʻynadi.

2004-yilgi mavsum boshida murabbiy Bohdan Blavatskiy bilan mojaro tufayli Sumining „Spartak-Xorobina“ jamoasiga oʻtdi va bir yarim mavsumda 23 ta oʻyinda maydonga tushdi. Ammo Sumi klubidagi moliyaviy muammolar tufayli u 2005-yilning oʻrtalarida Ivano-Frankivskning „Spartak“ jamoasiga qaytdi va 2006-yilning oʻrtalariga qadar ushbu klubda oʻynadi. Shundan soʻng Melnichuk Dneprodzerjinskning „Stal“ jamoasiga koʻchib oʻtdi va ushbu klubda 25ta oʻyinda maydonga tushdi, mavsum yakunlangach, Oxtirning „Naftovik-Ukrnafta“ klubidan taklif oldi. Ukraina oliy ligasida 6ta oʻyin oʻtkazdi. 2007—2008-yilgi mavsumning ikkinchi yarmida u Luganskning „Komunalnik“ jamoasida oʻynadi. 2009—2010-yilgi mavsum boshlanishi arafasida u oʻz shahriga qaytdi.

2010-yil boshida Zarafshonning „Qizilqum“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Andriy Melnichuk 2011-yilning oʻrtalariga qadar „Qizilqum“da toʻp surgan va shu vaqt ichida 33 ta oʻyinda maydonga tushgan. Shundan soʻng unga Samarqandning „Dinamo“ sidan taklif tushgan va shu klub bilan shartnoma imzolagandi. „Dinamo“ tarkibida Melnichuk jamoa yetakchilaridan biriga va asosiy darvozabonga aylandi.

Keyinchalik jamoa sardori boʻldi. 2015-yil oxirigacha Samarqandning „Dinamo“ jamoasida oʻynagan.

2016-yilda u FK „Stal Kamianske“ murabbiylar shtabiga qoʻshildi. 2019-yilda Melnichuk oʻz shahrining „Bukovina“ klubiga menejer etib tayinlandi. 2020—2022-yillarda u Chernovtsining „Dovbush“ sport klubini qayta tiklashga yordam berdi. 2022-yilda yana Bukovina boshqaruvchisi etib tayinlandi.

## Yutuqlar

* Ukraina ikkinchi ligasi
** Chempion: 2002—2003-yillar (Lukor Kalush), 2007—2008-yillar (Komunalnik Lugansk), 2009—2010-yillar (Bukovina Chernivtsi)

## Manbalar
Yangsu tegin

**Yangsu tegin** (shuningdek, Yang-souk, Dulu-xon, Shir-i Kishvar, Shaba nomlari bilan tanilgan) — G‘arbiy Turk xoqonligi hukmdori Mug‘onning ikkinchi oʻgʻli, Poykand va Buxoro hukmdori.

Shiri Kishvar qadimgi Buxoro shahri, Buxoro vohasidagi Mamastin, Sakmatin, Samtin va Forob kabi bir qancha qishloqlar qurilishida o‘z hissasini qo‘shgan.

## [[Abruy]] bilan urush. [[587|587-yil]]
Xitoy tarixida Yangsu tegin haqida deyarli hech qanday eslatma yoʻq, chunki u xoqonlikning oliy hukmdori boʻlmagan, shuning uchun uning hayotining juda kam qismigini o‘rganilgan. Shunga qaramay, u sulola asoschisi boʻlgan Gʻarbiy Turk xoqonligi tarixi uchun juda muhimdir.

587-yilga kelib, oliy xoqon va Qoracho‘rin turklarining hukmdori oʻrtasidagi adovat tufayli yagona xoqonlik parchalanib ketdi. Xitoy diplomatlari xoqon va eng muhim xonlardan biri — Abruy oʻrtasida ittifoq tuzishga erishdilar. Lekin, bir muncha vaqt oʻtgach, ittifoqi buziladi va Abruy Buxorodan 40 km gʻarbda joylashgan Poykand qal’asini egallab oladi.

Abruy turklari Buxoro aholisiga zulm qiladilar, boylar qochib ketadi, kambag‘allar norozi bo‘lib xoqonlikdan yordam so‘rashadi. Qoracho‘rin hukmdori ittifoq tuzib Buxoro ustiga yurish boshlaydi.

Jang buxorodan uncha uzoq boʻlmagan, yunonlar Ikar deb atagan joyda 587-yil bahorida bo‘lib o‘tadi. Xitoy yozuvlariga koʻra, Abruyning koʻplab jangchilari darhol ittifoqchilar tomoniga oʻtgan. Abruyning o‘zi esa jangda halok bo‘ladi.

Yangsu Qoracho‘rin xoqoniga maktub yo‘llab, Buxoroni tashlab ketishni so‘raydi, u bunga rozi bo‘ladi. Yangsu tegin tezda mahalliy boylar bilan yaqinlashib, Buxoroni qayta tikladi. Mamastin, Sakmatin, Samtin va Forob qishloqlariga asos solgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Gumilyov L. N. Drevnie tyurki. — SPb.: SZKEO, Izdatelskiy Dom „Kristall“, 2002. — S. 576. — .
* Gumilyov L. N. Drevnie Tyurki.; Velikaya rasprya v pervom tyurkskom kaganate v svete vizantiyskix istochnikov.
* Gumilyov L. N. Podvig Baxrama Chubini
* Kamoliddin Sh. S. K voprosu o proisxojdenii toponima Buxara.
* Muxammad Narshaxi. Tarix’i Buxara. Istoriya Buxari.
* Tabari. Istoriya.
* Bichurin N. Ya. (o. Iakinf). Sobranie svedeniy…
Charles Stoddart

**Charles Stoddart** (1806-yil iyul Ipswich – 1842-yil 17-iyun, Buxoro) — ingliz zobiti va diplomati.

## Hayoti
Stoddart 1806-yil 23-iyul oyida Ipswichda, mayor Stephen Stoddart va Kahtrine Randal oilasida tugʻilgan. Otasi 1812-yilda avtohalokatda vafot etgan.

1823-yil 15-martda Qirollik shtablari korpusiga ikkinchi leytenant sifatida qoʻshilgan. 1826-yil 9-fevralda leytenant unvoniga koʻtarilgan. 1834-yil 7-fevralda yarim maoshga kapitan etib tayinlangan. 1833-yildan 1835-yilgacha Qirollik birlashgan xizmat koʻrsatish instituti va qurilish muhandislari institutida xizmat qilgan. Keyin 1835-yilda Britaniya elchisi Henry Ellisning *harbiy kotibi* sifatida Forsga kelgan.

Bu yerda 1837-yilda Hirotni qamal qilishda Muhammadshohga hamrohlik qilgan, ammo 1838-yilning iyunida shohni tark etgan. 1838-yilning iyulidayoq qaytib, Muhammadshohga qamalning davom etishi Britaniyaning urush eʼlon qilishiga olib kelishi haqidagi xabarni yetkazadi. Britaniya qoʻshinlari Fors koʻrfaziga yetib kelgani haqida xabar kelganda, qamal toʻxtaydi.

1837-yil 2-iyunda Stoddart mahalliy podpolkovnik etib tayinlangan va forslar ketganidan keyin Hirotning ingliz himoyachisi Eldred Pottinger bilan uchrashgan. Oradan ko‘p o‘tmay amir Nasrulloxon bilan rus asirlarini ozod qilish bo‘yicha muzokaralar olib borish va iloji bo‘lsa, do‘stlik shartnomasini tuzish uchun Buxoro amirligiga jo‘nadi.

Stoddart 1838-yil 17-dekabr Buxoroga yetib kelgan va toʻrt kundan keyin hibsga olingan. Buning uchun turli sabablar keltiriladi. Aytishlaricha, taʼzim qilishga majbur bo‘lganida otdan tushmagan, saroy aʼyonini urgan, qilichini sug‘urmagan. Keyingi oylarda butunlay boshqacha sharoitlarda hibsda qolgan.

Xiva va Qoʻqonda boʻlganidan soʻng, Rossiyaning Oʻrta Osiyodagi yurishlariga qarshi ittifoq tuzishga yoki hech boʻlmaganda quldorlikni yoʻq qilishga harakat qilgan kapitan Arthur Conolly 1841-yilning oktyabrida Buxoroga yetib kelgan Conolly Buxoroga bormaslik haqida ogohlantirilgan, lekin Stoddartni diplomatik missiyasidan tashqari ozod qilinishiga umid qilgan edi. Avvaliga Conolly mehr bilan kutib olingan. Ammo amir qirolicha Viktoriaga yuborilgan maktubga javob olmaganida, oʻzini beqadr his qilgan yoki Conollyni firibgar deb oʻylagan. Nihoyat, Buyuk Britaniya Birinchi ingliz-afgʻon urushida general-mayor Willam Elphinstone harbiy halokatga uchragach, amir ikki mahbusni qatl etishga qaror qilgan.

1842-yil 17-iyunda Stoddart va Conolly qal’a oldidagi maydonda aygʻoqchilikda ayblanib, boshlari tanasidan judo etilgan.

## Yana qarang

* Katta oʻyin

## Manbalar
Takiye

**Takiye** () XIII asrda tegishli tarixiy yodgorliklardan biri. Icheri-sheher bir qismi boʻlib, Ozarbayjonning Boku shahrida, Gazi Muhammad koʻchasida joylashgan.

## Tarixi
Takiye yodgorligi XIII asrda qurilgan. Bino mahalla ichida qurilgan boʻlib, masjiddan maʼlum muddat oʻrta maktab sifatida ham foydalanilgan. 1967-yilda Takiye atrofida arxeologik qazishmalar oʻtkazilgan, 1970-yillarda esa masjid qayta tiklangan.

Darveshlar maʼnaviy poklanish maqsadida bu yerda shaxsiy va ommaviy diniy marosimlarni ado etganlar. Xobaqohlar sayohatchi uchun boshpana vazifasini ham bajargan.

## Arxitekturasi
Takiye yodgorligi kvadrat shaklda qurilgan boʻlib, faqatgina bir xonadan iborat. Uning jabhasi Qiz minorasi tomonga qarab turadi. Bino arxitekturasi noodatiy tuzilishga ega, shuningdek, pogʻonali gumbaz bilan qoplanishi yodgorlik ichki koʻrinishining oʻziga xosligini taʼminlaydi.

## Yana qarang

* Jin masjidi

## Manbalar
Yettisuv viloyati

**Yattisuv viloyati** (, ), Qozogʻiston viloyatlaridan biri. Maʼmuriy markazi Taldiqoʻrgʻan shahri. Umumiy yer maydoni 118,500 km².

Qozogʻiston prezidenti Qasim-Jomart Toqayev 2022-yil 16-mart kuni viloyat tashkil etilishini eʼlon qildi. Toqayevning 2022-yil 8-iyundagi farmoni kuchga kirgandan soʻng, hudud Olmaota viloyatidan ajralib chiqqan. Viloyatning maʼmuriy markazi Taldiqoʻrgʻan, Olmaota viloyati markazi esa Qoʻnayevga koʻchirildi. 2022-yil 11-iyun kuni Beybit Isabayev viloyat hokimi etib tayinlangan. Viloyat chegaralari taxminan 1997-yilda tugatilgan va Olmaota viloyati bilan birlashtirilgan eski Toldiqoʻrgʻon viloyatiga toʻgʻri keladi.

## Maʼmuriy boʻlinishi

Viloyat tarkibiga 8 ta tuman va 2 ta viloyatga boʻysunuvchi shahar kiradi:

* Oqsuv tumani – Jansugurov qishlogʻi;
* Alakoʻl tumani – Usharal shahri;
* Yeskeldi tumani – Qorabuloq qishlogʻi;
* Qoratol tumani – Uchtepa shahri;
* Kerbuloq tumani – Sarioʻzak qishlogʻi;
* Koʻksu tumani – Balpiq-biy qishlogʻi;
* Panfilov tumani – Jarkent shahri;
* Sarqand tumani – Sarqand shahri;
* Toldiqoʻrgʻon shahri;
* Tekeli shahri.

## Manbalar
Davlatbek Abdulayev

**Davlyatbek Abdulayev** (1918, Buxoro amirligi Navdonak qishlogʻi — 2008, Tojikiston) — sovet qishloq xoʻjaligi xodimi, Roxi Lenin nomidagi kolxoz rahbari. Millati tojik. Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi. 1958-yildan KPSS a'zosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

## Hayoti
Abdulayev Davlatbek 1918–yilda Navdonak qishlog‘ida (o‘sha paytda Buxoro amirligining Qorategin bekligi, hozirgi Tojikiston hududi) tug‘ilgan. Millati bo'yicha - tojik. 1935–1942–yillarda Stalinobod viloyati Oktyabr tumanidagi Rohi Lenin paxtachilik kolxozida ishlagan. 1942-yilda Abdulaev Qizil Armiya safiga chaqirildi. Oʻsha yildan boshlab Ulugʻ Vatan urushi janglarida qatnashgan. Harbiy jasoratlari uchun u uchta orden bilan taqdirlangan. 

So‘ngra “Kommunizm” kolxozida dastlab bo‘g‘inchi, so‘ngra brigadir bo‘lib ishlagan. 1953-yilda Tojikiston qishloq xo‘jaligi maktabini tamomlab, agronom bo‘ldi. 1958–yildan KPSS a'zosi, 1960–yilda "Kommunizm" kolxoziga bo'lim mudiri etib tayinlandi .

1970-yilda Tojikiston qishloq xo'jaligi institutining agronomiya fakultetini sirtdan tamomlagan. Nafaqaga chiqqanidan keyin Tojikistonda yashab, 2008-yilda vafot etgan.

## Mukofotlar
Davlyatbek Abdulayev quyidagi mukofotlar bilan taqdirlangan  :

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni *unvoni (SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 3-maydagi farmoni) - “kolxozlar qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalar, naturada toʻlovlarni bajarganlarida yuqori paxta hosili olgani uchun. MTSning 1948 yildagi ishlari va 1949 yil bahorgi ekish uchun to'liq ehtiyoj miqdorida barcha ekinlarning urug'lari bilan ta'minlanganligi uchun";*

:* "O'roq va bolg'a" oltin medali (1949 yil 3 may - 3439-son);
:* Lenin ordeni (1949 yil 3 may - 99516-son);

* 2-darajali Vatan urushi ordeni (1985 yil 11 mart);
* Qizil yulduz ordeni ;
* 2-darajali "Shon-sharaf" ordeni ;
* medallar bilan taqdirlangan, jumladan:

:* "Mehnatdagi jasorat uchun" medali (1948 yil 1 mart)
:* VDNKh oltin medali ;
:* VDNKhning kumush medali.

## Eslatmalar
Abulhasan Ali ibn Xujr Sa’diy Marvaziy Zarazmiy

**Abulhasan Ali ibn Xujr Saʼdiy Marvaziy Zarazmiy** — (771—858 yillar) muhaddis, faqih, adib bo‘lgan.

Abulhasan Ali ibn Xujr Saʼdiy Marvaziy Zarazmiy Marv viloyatdagi „Zarazm“ qishlogʻida tug‘ilgan. Iroq va Hijozdagi shahri boʻylab koʻp sayohatlar qilgan. Abulhasan Ali ibn Xujr Saʼdiy Marvaziy Zarazmiydan taʼlim olish uchun huzuriga turli mamlakatlardan olimlar kelishgan. Shuningdek, Imom Muslim, Imom Termiziy va Imom Dorimiylar ham u zotdan hadis rivoyat qilgan. Samʼoniy Abulhasan Ali ibn Xujr Saʼdiy Marvaziy Zarazmiyning 10ta ustozi va 7 shogirdini sanab oʻtadi. Abulhasan Ali ibn Xujr Saʼdiy Marvaziy Zarazmiy fiqh va hadisga oid 3ta asar yozgan. Zarazm qishlogʻidagi qabri ziyoratgoh boʻlgan.

## Adabiyotlar

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.
* Muhammad Nosiruddin Alboniy. Silsilatu-l-ahadisi-s-sahiha. — B. 179; IE. — B. 92.

## Manbalar
Abu Abdulloh Jayhoniy

**Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad** — 914—922-yillarda Somoniylar imperiyasida faoliyat olib borgan fors vaziri, hozirda yo‘qolgan „Yo‘llar va mamlakatlar kitobi“ nomli katta hajmli geografik asar muallifi. Bu asar keyingi mualliflarning kitoblarida qisman saqlanib qolgan. Jayhoniyning o‘g‘li va nabirasi ham vazirlik qilgan.

## Hayoti
Jayhoniy hayotining aksar tafsilotlari nomaʼlum. Ahmad Jayhoniyning o‘g‘li va Ubaydalloh Jayhoniyning ukasi boʻlgan. Uning asarlaridagi orfografik xususiyatlar fors tilini uning birinchi tili bo‘lganligini ko‘rsatadi.

Jayhoniy ko‘p qirrali shaxs bo‘lib, geografiya, astronomiya, falsafa kabi fanlarga oid ko‘plab asarlar muallifi.

Jayhoniy oʻzining ilk faoliyati davomida Abu Zayd al-Balxiyning shogirdi boʻlgan. Ibn Hurdodbeh ham uning ustozi sanaladi. Al-Muqaddasiy Jayhoniy falsafa, astronomiya va geometriyani o‘rganganligini taʼkidlagan. Shuningdek, u Jayhoniy xorijliklarni yig‘ib, ulardan uzoq o‘lkalar va yo‘llar, turli hududlarga qanday borish mumkinligi haqida so‘raganini aytgan.

Ibn an-Nadim Jayhoniyning yozishicha, manixeyizmning yashirin tarafdori boʻlgan.

Jayhoniy 913-yilda Nasr II (914—943-yillarda hukmronlik qilgan) ning regentligiga tayinlangan. Oradan bir yil o‘tgach, sakkiz yoshli shogirdi Somoniylar saltanatining hukmdori (amiri) bo‘ladi va Jayhoniyni vazir etib tayinlaydi.

Nasrning yoshligi tufayli Jayhoniy imperiyaning amalda hukmdoriga aylangan. Ammo deyarli darhol davlatda bir qator qoʻzgʻolonlar boshlangan, ulardan eng jiddiyi uning amakisi Ishoq ibn Ahmad qoʻzgʻoloni boʻlgan. Bu qoʻzgʻolonlar tufayli Somoniylar oʻz viloyatlarining bir qismi ustidan nazoratni yoʻqotganlar.

Buxorodagi eng katta masjid vayron boʻlgach, Jayxoniy minora qurilishini moliyalashtirgan.

921-yilda olim bilan uchrashgan Ahmad ibn Fadlanning taʼkidlashicha, oʻsha paytda odamlar uni „eski qalʼa“ deb atashgan, bu esa Jayhoniy haligacha Nasr II davrasidagi eng qudratli shaxs sifatida koʻrilganidan dalolat berardi. Bir yil oʻtgach, Abul-Fadl Balamiy uning oʻrniga vazir etib tayinlangan.

Jayhoniyning vafot etgan sanasi nomaʼlum. Uning oʻgʻli Abu Ali Jayhoniy 938—941-yillarda Somoniylar saltanatida vazir boʻlgan. Abu Alining oʻgʻli (Abu Abdullohning nabirasi) 974—976-yillarda xuddi shu lavozimni egallagan.

## Yoʻllar va mamlakatlar kitobi
„Yo‘llar va mamlakatlar kitobi“ (*„Kitob al-masalik val-mamalik“*) „yo‘llar va mamlakatlar haqidagi kitoblar“ janridagi yetti jildlik yo‘qolgan asardir. Baʼzilar unga Ibn Hurdodbeh muallif deb hisoblashgan, aslida xuddi shu nom ostida asar yozgan. Lekin, katta ehtimol bilan, bu ayblov nooʻrin. Kobulda „Ashkal al-alam“ qo‘lyozmasi topilgandan so‘ng, uni Abu Abdulloh Jayhoniyning yo‘qolgan asari deb adashgan, biroq chuqurroq o‘rganib chiqqach, bu „Yo‘llar va mamlakatlar kitobi“ al-Istaxriy yoki al-Balxiyning „Suvar al-akalim“ asari yoki Abul-Qosim Jayhoniyning asli asari (Eron olimi Firuz Mansuriyning fikri) ning forscha tarjimasi ekani maʼlum bo‘ldi.

## Manbalar
Kimat Ashurova

**Kimat Ashurova** (; 1915-yil, Hisor bekligi, Turkiston general-gubernatorligi — 1986-yil, Hisor tumani) — Tojikiston qishloq xoʻjaligi xodimi, Dzerjinskiy nomidagi kolxozning paxtachilik brigadasi brigadiri. Tojikiston SSR Oliy Soveti deputati (1947-1962). Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1957).

## Tarjimai holi
1915-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra 1918-yil) Buxoro amirligining Hisor tumanidagi Durbat qishlogʻida tugʻilgan. Millati — tojik . Kollektivlashtirish boshlanganidan keyin Kimat mahalliy qishloq xoʻjaligi artelida ishlay boshladi. 1934-yilda u paxtachilik zvenosining muhim boʻlagiga aylandi va keyinchalik „Qizil Tojikiston“ kolxoziga (Dzerjinskiy kolxozi deb oʻzgartirildi) brigadir etib tayinlandi. Ishdan tashqari ijtimoiy faoliyat bilan shugʻullangan. 1947—1962 yillarda Tojikiston SSR Oliy Kengashining 2-chaqiriq, 5-sesssiyasida deputat boʻlgan. 1950-yilda u Moskvada boʻlib oʻtgan Butunittifoq tinchlik konferensiyasida delegat boʻlgan.

Ashurova boshqargan brigada kolxozda va viloyatda eng yaxshilardan biri boʻlib, bir necha bor Butunittifoq qishloq xoʻjaligi koʻrgazmasida qatnashgan. 1955-yildan boshlab Ashurova brigadasi paxta terimida Hisor viloyatida eng yaxshi koʻrsatkichni qayd eta boshladi. Xuddi shu yili Ashurova KPSS aʼzosi boʻldi. 1957-yil 17-yanvarda unga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi.  Shu yili Kimat Ashurova kolxozchilarning Ikkinchi Butunittifoq qurultoyida qatnashdi.

1958-yilda Kimat Ashurova Dzerjinskiy nomidagi kolxoz raisligiga, 1960-yilda esa Durbat qishloq Soveti ijroiya qo‘mitasi raisi lavozimiga tayinlandi. 1971-yilda nafaqaga chiqdi. Durbat qishlogʻida yashab, 1986-yilda vafot etgan.

## Mukofotlari
Kimat Ashurova quyidagi mukofot va unvonlar bilan taqdirlangan:

* SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining *1957-yil 17-yanvardagi „Sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishgan ulkan muvaffaqiyatlari, paxta xomashyosidan yuqori va barqaror hosil olish uchun ilm-fan yutuqlari va ilg‘or tajribalarni keng qo‘llagani uchun.“ nomli farmoni bilan [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni]] unvoni berilgan.*

:* O‘roq va bolg‘a oltin medali (1957-yil 17-yanvar; 7328 sonli qaror bilan);
:* Lenin ordeni (1957-yil 17-yanvar; 314208-sonli qaror bilan);

* „Shavkatli mehnat uchun“ medali;
* „1941— 1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali ;
* Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy diplomi;
* Tojikiston SSR paxta ustasi (1957);
* „Tojik SSR xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni (1960).

## Adabiyotlar

* (tojikcha)
* (tojikcha)

## Manbalar
Aleksandr Krestinin

**Aleksandr Sergeyevich Krestinin** (; 1978-yil 19-sentyabrda tugʻilgan) – rossiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. Hozirda Qirgʻiziston terma jamoasini boshqarib kelmoqda.

## Faoliyati
1995-yilda u professional faoliyatini Krasnodarning „Kolos“ klubida, himoyachi sifatida boshlagan. U FC Rostselmash-d, FK Kuban Krasnodar, FK Krasnoznamensk, FK Gazovik Orenburg, FK Kaspiy, FK Spartak Tambov, FK Reutov, FK Don Novomoskovsk, FK Yassy-Sayram, FK Nara-ShBKKFK, FK Nara-ShBKFKFKFK, FK Smena Komsomolsk-na-Amure, FK Metallurg Krasnoyarsk va FK Neftchi Qoʻchqor-Ota klublarida toʻp surgan. Rossiya, Qozogʻiston va Qirgʻiziston milliy ligalarida oʻynagan.

Aleksandr Krestinin murabbiylik faoliyatini Qoʻchqorotaning „Neftchi“ klubida boshlagan. 2014-yil 21-oktyabrdan Qirgʻiziston milliy futbol terma jamoasi murabbiyi.

2017-yilning 2-iyun kuni Krestinin 2018-yilning oxirigacha „Dordoy Bishkek“ klubiga bosh murabbiy etib tayinlandi, shu bilan birga Qirgʻiziston terma jamoasidagi ishini ham davom ettirdi. Qirgʻiziston terma jamoasi bosh murabbiyi sifatida jamoa natijalarini avvalgi murabbiylarga nisbatan anchga yaxshi natijalar qayd etdi va Qirgʻiziston uning boshqaruvida nihoyat ilk bor 2019-yilgi OFK Osiyo Kubogiga yoʻllanma oldi.

Krestinin 2021-yilning 1-noyabr kuni Bishkekning „Dordoy“ klubi bilan 169 ta oʻyindan soʻng, mavsum yakunida bosh murabbiy lavozimini tark etishini eʼlon qildi.

2023-yilning 3-aprel kuni Qirgʻiziston futbol ittifoqi bilan oʻzaro kelishuvga koʻra Krestininning Qirgʻiziston bosh murabbiyi lavozimidan ketishini eʼlon qildi. 2023-yil 3-iyuldan Oʻzbekiston Superligasi vakili Toshkentning „Bunyodkor“ klubi bosh murabbiyi sifatida shartnoma imzoladi. Mavsum yakunlanganidan soʻng jamoani tark etgan.

## Yutuqlar

### Murabbiy
**Dordoy Bishkek** 

* Qirgʻiziston Premer-ligasi : 2018, 2019, 2020, 2021
* Qirgʻiziston kubogi : 2017, 2018
* Superkubok : 2019, 2021

## Murabbiylik statistikasi

## Manbalar

## Havolalar

* Aleksandr Krestinin at FootballFacts.ru (in Russian)
* Soccerway Soccerway
Andrey Yeroxin

**Andrey Anatolevich Eroxin** (1978-yil 24-mart, Belgorod-Dnestrovskiy, Odessa viloyati) — ukrainalik futbolchi, maydonning barcha pozitsiyalarida, asosan himoyachi sifatida oʻynagan. Xalqaro toifadagi sport ustasi (2001).

## Tarjimayi holi
Andrey Eroxin oʻzi tugʻilgan shahrida oʻsmirlar sport maktabi va Dnepropetrovsk sport maktab-internatida tahsil olgan. U  futbolchilik faoliyatini Ukraina quyi ligasidagi „Metallurg“ (Novomoskovsk) va „Dnestr“ (Belgorod-Dnestrovskiy) klublarida boshlagan. 1996-yilda u Belarussiyaning „Naftan-Devon“ (Novopolotsk) klubiga oʻtdi. Belarussiya chempionatida uch yil ichida u 69 ta oʻyin oʻtkazdi.

1999-yil bahorida u vataniga qaytib, Odessaning Chernomorets jamoasiga qoʻshildi. 1998—1999-yilgi Ukraina birinchi ligasining kumush medal sovrindori. Mavsumning birinchi yarmida klub oliy ligaga kirganidan soʻng Andrey Eroxin asosiy jamoada oʻynamadi, oliy ligadagi debyutini faqat 2000-yilning 18-martida „Prikarpattya“ ga qarshi oʻyinda oʻtkazdi. 2000-yil 22-aprelda u „Dnepr“ga qarshi oʻyinda klub tarkibidagi birinchi golini urdi, ammo oʻyin natijasi bekor qilindi va uning klubi magʻlubiyatga uchradi. 1999-2000-yilgi mavsumning ikkinchi qismida u oliy ligada 15 oʻyin oʻtkazdi, biroq uning klubi quyi ligada oʻyinni yakunlandi. Keyingi ikki mavsumda futbolchi birinchi ligada „Chernomorets“da oʻynashni davom ettirdi va 2001—2002-yilgi mavsumda jamoa yana turnirning kumush medali sovrindoriga aylandi. 2002-2003-yilgi mavsumning kuzgi mavsumda u Premer-ligada 9 ta oʻyin oʻtkazdi. 2003-yil boshida Andrey Eroxin „Transkarpatiya“ klubiga ijaraga oʻtdi va u yerda olti oy oʻynadi.

2004-yilda Eroxin Qozogʻistonning „Atirau“ klubiga oʻtdi, u yerda murabbiy Aleksandr Golokolosov qoʻl ostida ukrainalik futbolchilarning katta guruhi oʻynashgan. Toʻrt yil davomida u Qozogʻiston chempionatida 100 dan ortiq oʻyin oʻtkazdi. 2008-yilda u Qozogʻistonning boshqa klubi — „Vostok“ga (Ust-Kamenogorsk) oʻtdi, u yerda ham Gokolosov qoʻl ostida oʻynadi, biroq mavsum oxirida klub oliy diviziondan chetlatildi.

2009-yildan faoliyatining oxirigacha Oʻzbekiston chempionatining oʻrta darajadagi jamoalari — „Mashal“ (Muborak), „Qizilqum“ (Zarafshon), „Dinamo“ (Samarqand) jamoalarida jami 100 ga yaqin oʻyin oʻtkazgan.

2010-yillarda Eroxin Odessada faxriylar musobaqalarida ishtirok etgan. 2017-yilgi shahar chempionatida eng yaxshi himoyachi, 2017-yil faxriylar oʻrtasida Ukraina chempioni, Fransiyada oʻtkazilgan xalqaro faxriylar turniri gʻolibi (2019) boʻlgan.

2001-yilda Ukraina talabalar jamoasi tarkibida Jahon Universiadasida (2001-yilgi yozgi sport oʻyinlari) qatnashgan va jamoa kumush medal sohibi boʻlgan.

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Chernomorets sport maktabida (Odessa) bolalar murabbiyi boʻlib ishlagan.

## Manbalar
Artjom Dmitrijev

**Artjom Dmitrijev** (1988-yil 14-noyabrda tugʻilgan) — estoniyalik professional futbolchi, hujumchi va yarim himoyachi. Oʻzbekiston Professional futbol ligasida Zarafshonning Qizilqum klubida oʻynagan. Estoniya terma jamoasi yarim himoyachisi.

## Karyera
Oʻsmirlik yillarida Dmitrijev Tallinning „Levadiya“ va „TFMK“ klublarida shugʻullangan. 2004-yildan u TFMK zaxira jamoasida oʻynagan. 2006-yilda Estoniya Premier ligasida asosiy jamoada debyut qilgan. 2008-yilda jamoaning doimiy oʻyinchisiga aylandi.

2008-yilda TFMK oʻz faoliyatini toʻxtatgandan soʻng, futbolchi Litva (Vetra, Kruoja) va Estoniya (Trans, Levadiya, Kalev (Sillamäe) oliy divizion klublarida oʻynadi. 2010-yilda u „Levadiya“ bilan Estoniya kubogi va superkubogi sohibiga aylandi.

2012-yilda u Belgiyaning ikkinchi divizioni „Antverpen“ klubiga oʻtdi. Keyin u ikki mavsum davomida Belgiyaning uchinchi divizionida Turnhout uchun oʻynadi.

2014-yilda u Estoniyaga qaytib, Infonetda yarim mavsum oʻtkazdi. 2015-yildan boshlab u „Nõmme Kalju“da uch yil oʻynadi, uch mavsumda 100 ga yaqin oʻyin oʻtkazdi va 2015-yilda Estoniya kubogini qoʻlga kiritdi. Artjom Dmitrijev yana xorijda — Finlandiya, Qozogʻiston va Oʻzbekistonda oʻynadi.

2019-yil 22-yanvar kuni „Oqjetpes“ klubi Dmitriyev bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.

### Xalqaro faoliyati
Dmitrijev Estoniya yoshlar va olimpiya terma jamoalarida oʻynagan. U ishtirok etgan Estoniya terma jamoasi 2015-yilning 9-iyunida oʻrtoqlik oʻyinida Finlandiya ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozongan.
## Yutuqlar
Estoniya chempionatining kumush medali sovrindori (1): 2010-yil

Estoniya chempionati bronza medali sovrindori (4): 2009-, 2015-, 2016-, 2017-yillar

Estoniya kubogi sohibi (2): 2010-, 2015-yillar

Estoniya Superkubogi sohibi (1): 2010-yil
## Manbalar
Tohir Abutayyibiy

**Tohir Abu Tayyib ibn Abdulloh ibn Tohir** *(tug‘ilgan yili noma’lum — vafoti 913-yil)* – yetuk musiqashunos, somoniylar davri musiqa ilmining yirik vakili. IX—XI asrlar musiqa ilmiga ulkan hissa qo‘shgan nazariyotchi.

## Hayoti va faoliyati
Tohir Abutayyibiy yoshligida musiqaning nazariy asoslarini chuqur egallab olgan. U qadimgi yunon donishmandlari Arastu, Aflotun, Nikomax, Batlimus va Pifagorlarning asarlarini chuqur o‘rganadi, ularning musiqaga doir asarlariga sharhlar yozadi. Ayrimlarini arab tiliga tarjima qiladi, o‘zi musiqa nazariyasiga oid „Kitob-ul-odob ul-g‘ino“, „Kitob-fy-nag‘am“ kabi mukammal asarlar yaratadi, u bu asarlarida musiqaga ilm va san’at sifatida baho berib, o‘z nuqtayi nazarini bildiradi, soz va ovozning kishi ruhiga ta’sirini asoslab beradi.

Abutayyib Tohirning Aflotun asari hisoblangan „Musiqa qonunlari“ni mukammal tarjima etganligini Ibn Usabiya o‘zining „Uyun-ul-anba’“ asarida, Ibn Nadim esa o‘zining „Fehrist ul-ulum“ asarida qayd etgan. Abutayyib Tohir o‘zining musiqa nazariyasiga oid asarlarida Eron xalq musiqalariga e’tibor bergan holda somoniylar davri soz va ovoz musiqasining afzallik tomonlarini ochib beradi. Xususan, „Kitob-fy-nag‘am“ („Qo‘shiqlarga oid kitob“) asarida islomgacha bo‘lgan qadimiy tarona va ohanglar haqida ma’lumot berib, ayniqsa, „Xusravoniyot“ va „Forsiyot“ ovoz silsilasiga ahamiyat beradi. Shuningdek, somoniylarning „choma“, („chakomak“), „tranak“ („tarona“), „patvoja“ („pahlaviyot“) kabi musiqalariga ta’rif berar ekan, ularni IX—X asr musiqasi bilan bog‘laydi. Tohir Abutayyibiy qoldirgan musiqa nazariyasiga oid merosdan hozirgi musiqashunoslar ham samarali foydalanib kelmoqdalar.

## Manbalar
Anton Lisyuk

**Anton Lisyuk** (; 1987-yil 26-fevralda tugʻilgan) — yarim himoyachi sifatida toʻp surgan ukrainalik sobiq professional futbolchi.

## Faoliyati
Anton Lisyukning birinchi murabbiyi otasi Igor Leonidovich Lisyuk boʻlgan. Ukrainaning DUFL chempionatida u Respublika jismoniy tarbiya maktabi (13 oʻyin, 4 gol) va Jitomir Polissya (15 oʻyin, 6 gol) jamoalarida oʻynagan. DUFLdagi chiqishlari davomida u Qozonning „Rubin“ jamoasi eʼtiborini tortdi va tez orada yosh futbolchiga shartnoma taklif qilishdi. Anton Lisyuk Sergey Stukashov boshchiligida bir yarim yilni jamoada oʻtkazdi, ammo u asosiy tarkibga kirolmadi (futbolchining soʻzlariga koʻra, Rossiya pasporti yoʻqligi sababli) va tez orada klubni tark etdi. Lisyuk KFK chempionatida ham „Rubin-2“ safida oʻynagan.

Keyinchalik Berdichevga qaytib, viloyat chempionatida ishtirok etgan mahalliy havaskorlar klubida oʻynadi. Oʻyinlardan birida Moldovaning „Nistru“ klubi prezidenti Vasiliy Tragira ishtirok etdi va futbolchini qobiliyatini payqab unga shartnoma taklif qildi. „Otachi“ klubida ikki mavsum toʻp surdi, Moldaviya kubogi finalchisi va mamlakat chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. 2007-yilda u Ukrainaga qaytib, dastlab oʻz ona yurti Berdichevga, keyinroq „Oleksandriya“ futbolchisiga aylandi. 2009-yilda jamoa tarkibida Ukraina chempionati birinchi ligasining bronza medali sovrindoriga aylandi, ammo shundan keyin klub futbolchi bilan shartnomani uzaytirmadi. Lisyuk Bila Serkvadagi „Arsenal“ga bordi, u yerda dastlab futbolchiga jamoaga mos emasligi aytilgan, ammo keyinroq unga shartnoma taklif qilishgan.

2010-yilda Oʻzbekistonning Zarafshon—Qizilqum jamoasiga oʻtgan va u yerda bir yil toʻp surgan. 2010-yilning oktyabr oyida "Nasaf"ga qarshi oʻyinda jiddiy jarohat olib, uzoq muddatga tarkibdan chetlashtirildi. Sogʻayib, Berdichevga qaytdi. 2012-yilda u ukrainalik mutaxassis Sergey Kovalets boshchiligidagi Slovakiyaning Tatran klubi futbolchisiga aylandi. Presov jamoasi uchun Slovakiya oliy ligasida Lisyuk 11 ta oʻyin oʻtkazdi va 2012—2013-yilgi mavsumdagi qishki tanaffusda klubni tark etdi. SHundan soʻng qozogʻistonlik „Kaysar“ bilan shartnoma imzoladi, biroq u yerda uzoq qolmadi. Shundan soʻng Ukrainaga qaytib, Zvezdaga koʻchib oʻtdi. Kirovograd jamoasi tarkibida u Ukraina chempionatining birinchi ligasida 4 ta oʻyin oʻtkazdi va shundan soʻng u professional faoliyatini yakunladi.

## Manbalar
Shahzodjon Neʼmatjonov

**Shahzodjon Shavkatjonovich Neʼmatjonov** (2003-yil 6-avgustda Toshkent viloyati Bekobod shahrida tugʻilgan) – oʻzbek futbolchisi, Oʻzbekiston U23 futbol terma jamoasi yarim himoyachisi.

## Futbolchilik faoliyati
Shahzodjon Neʼmatjonov 2003-yil 6-avgustda Toshkent viloyati Bekobod shahrida tugʻilgan. U „Metallurg“ futbol akademiyasi bitiruvchisi hisoblanadi. 2022-yilgacha „Metallurg“ klubi oʻrinbosarlar tarkibida harakat qilgan. Shahzodjon Neʼmatjonovning transfermarktdagi  narxi 150 ming yevroni tashkil etadi (2023-yilgi maʼlumot).

### Metallurg safida
Shahzodjon Neʼmatjonov 2022-yilgacha „Metallurg“ klubi oʻrinbosarlar tarkibida harakat qildi. 2020-yilgi mavsumda oʻrinbosarlar jamoasi tarkibida raqiblar darvozasiga 7 ta gol urdi va jamoa bilan birgalikda Oʻzbekiston yoshlar birinchiligi chempioni boʻldi. 2021-yildan eʼtiboran „Metallurg“ futbol klubining asosiy tarkibiga jalb etib kelinmoqda. 2022-yilgi mavsumda Superliga musobaqasida asosiy tarkibning 10 ta uchrashuvida maydonga tushgan. Oʻsha mavsum oʻrinbosarlar tarkibida 16 ta uchrashuvda raqiblar darvozasiga 13 ta gol kiritdi.

## Terma jamoadagi faoliyati
Neʼmatjonov Shahzodjon Oʻzbekiston terma jamoasidagi debyut uchrashuvini 2022-yil 26-fevralida AGMK futbol klubiga qarshi oʻyinda amalga oshirgan.

## Faoliyatidagi statistikasi

### Klub safidagi statistikasi

## Yutuqlari
### Terma jamoa

**[[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Oʻzbekiston U20]]**

* AFC Osiyo kubogi 2023

### Klub

;Metallurg

* Oʻzbekiston U-21 chempionati gʻolibi 2020-yil

;Neftchi
* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2025
## Manbalar

## Havolalar
* Shahzodjon Neʼmatjonov Transfermarkt saytida futbolchi profili
*
Hoji Bani masjidi

**Hoji Bani masjidi** ( - *Hoji Bani masjidi*) Ozarbayjonda XVI asrda qurilgan masjidlardan biri. Poytaxt shahar Bokuning Icheri-sheherida joylashgan.

## Tarixi va faktlar
Hoji Bani masjidi Shirvonshoh majmuasining bir qismi hisoblanadi. Arab manbalariga koʻra, masjid XVI asrda Hoji Bani tomonidan bunyod etilgan. Kirish eshigi qarshisida katta koʻp qavatli mehrob joylashgan boʻlib, masjidning tepas qismida gumbaz qurilgan.

Hoji Bani masjidi XX asr boshlarida rekonstruksiya qilingan. Qayta qurish jarayonida ayollar uchun alohida namozxona va qabulxona ham qoʻshib qurilgan. Masjid gumbazlari konussimon shaklda boʻlib, interyer va eksteryer konsepsiyalari milliy anʼanaviy meʼmorchilik uslubida qurilgan.

Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra, Hoji Bani masjidi milliy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy yodgorliklar safiga kiritilgan.

## Manbalar
Buxoro tarixiy va madaniy yodgorliklarni saqlash jamiyati

**Buxoro tarixiy va madaniy yodgorliklarni saqlash jamiyati** (**Buxkomstaris**) — 1920-yillarda Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlarida koʻp sonli qimmatli tarixiy me’moriy yodgorliklarni hisobga olgan holda tashkil etilgan uchta muassasadan biridir: Buxoroda tashkil etilgan — „Buxkomstaris“, Samarqandda — „Samkomstaris“, Xivada - „Xivkomstaris“. Va shu kabi boshqa joylarda ham tarixiy obidalarni muhofaza qilish komissiyalari tashkil etildi.

1924-yil 30-iyunda Moskvadagi SSSR Sharqshunoslik ilmiy birlashmasida Buxoro Xalq Sovet Respublikasi (BXSR) vakillari ishtirokida Oʻrta Osiyoda ilmiy ishlarni muvofiqlashtirish, birlashtirish masalasiga bagʻishlangan maxsus majlis boʻlib oʻtdi. Yigʻilishda „butun Sovet Oʻrta Osiyosi boʻylab oʻlkashunoslik, tabiatni, san’at va antik davr yodgorliklarini muhofaza qilish boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini birlashtirish uchun yagona organ yaratish“ zarurligi eʼtirof etildi.

1924-yil 12-oktyabrda Buxoroda „Muzeylar hamda qadimiy yodgorliklar, san’at va tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasining Buxoro komissiyasi“ tashkil etildi. 1924-yil noyabr oyida BNSR hukumati yodgorliklarni taʼmirlash uchun 52 ming rubl ajratdi. Buxkomstarislarning faol faoliyati Oʻrta Osiyo xalqlari qadimiy va oʻrta asrlar madaniyatining koʻplab muhim yodgorliklarini aniqlash va saqlash imkonini berdi.

Komstarlarning bu davrdagi faoliyati doirasida Oʻzbekistonning tarixiy va madaniy yodgorliklarini oʻrganish va muhofaza qilishga mahalliy mutaxassislarning qoʻshgan hissasi katta boʻldi. 1925-yilda Buxkomstarisga mashhur pedagog Abdurauf Fitrat boshchilik qilgan, uning yaqin safdoshlaridan biri akademik Muso Saidjonov kotiblik qilgan. Buxkomstaris ishiga taniqli olimlar va meʼmorlar — professor B. P. Denike, meʼmor Boris Zasipkin va professor M. Ya. Ginzburgni jalb qilgan. Ular Somoniylar maqbarasi, Mir Arab madrasasi, Koʻkaldosh va boshqa yodgorliklarni oʻrgandilar. 1928—1936-yillarda Buxkomstaris boshligʻi mashhur arxeolog Vasiliy Shishkin edi.

1920—1930-yillar boshida Buxkomstarisning buyrugʻi bilan Buxoro muzeyi uchun etnografik figuralar yasaldi. Buxoro muzeyi 1933-yilda qayta tashkil etilganidan keyin ham oʻz funksiyalarini qisman saqlab qolgan.

## Manbalar
Nahel Merzoukning oʻldirilishi

2023-yil 27-iyun kuni kelib chiqishi Magʻribiy jazoirlik 17 yoshli **Nahel Merzouk** (shuningdek, **Naël** deb ham ataladi) Parij chekkasidagi Nanterre hududida avtomashinada politsiya taʼqibidan keyingi toʻxtash chogʻida politsiya xodimi tomonidan otib oʻldirilgan edi. Rasmiylar Merzoukni otgan politsiyachini „hokimiyatdagi shaxsning oʻz ixtiyori bilan oʻldirishi“da gumon qilib hibsga oldi. Politsiya bayonotlari orqali maʼlum qilingan voqea haqidagi dastlabki rasmiy xabarlar keyinchalik internetda joylashtirilgan video bilan zid ekanligi keng koʻlamli norozilik va tartibsizliklarga sabab boʻldi. Shahar hokimiyatlari, maktablar va politsiya idoralari kabi davlat ramzlari boʻlgan idoralar, shuningdek, boshqa binolar ham hujumga uchradi. 1000 dan ziyod avtomobillar yoqib yuborilgan, 1000 dan ortiq kishi hibsga olingan.

Qotillik Fransiya huquqni muhofaza qilish organlari va zoʻravonliklar borasidagi keng jamoatchilik muhokamasining bir qismiga aylandi. Prezident Emmanuel Macron buni „kechirib boʻlmaydigan“ deb qoraladi.

## Manbalar
Bahrom Firuz

**Baxrom Boboyevich Firuz** (; 1939-yil 1-noyabr, Zarafshon okrugi, Nurota tumani, Oʻzbekiston SSR, SSSR — 1994-yil 25-sentyabr, Tojikiston, Xoʻjand) — tojik shoiri, nosir va tarjimoni.

## Tarjimai holi
Oʻqituvchi oilasida tugʻilgan. Samarqand pedagogika texnikumini (1956), 1962-yilda Leninobod davlat pedagogika institutining tarix-filologiya fakultetini tamomlagan. 1964-yilgacha shu institutning tojik adabiyoti kafedrasida ishlagan.

Dushanbega koʻchib kelganidan soʻng jurnalistika bilan shugʻullana boshlagan: Tojikiston SSR Davlat televideniyesi va radioeshittirishining adabiy-dramatik koʻrsatuvi muharriri va bosh muharriri, „Komsomoli Tojikiston“ gazetasining boʻlim mudiri boʻlgan, „Sadoi Sharq“ jurnali bo‘lim mudiri, „Maorif“ nashriyot-matbaa ijodiy uyi Bolalar va o‘smirlar adabiyoti tahririyati mudiri, „Madaniyati Tojikiston“ gazetasi, „Maorif“ nashriyot-matbaa ijodiy uyi adabiyot bo‘limi mudiri.

„Sayhun“ jurnaliga asos solgan va nashr ettirgan, umrining oxirigacha, yaʼni 1994-yil 25-sentyabrgacha ushbu jurnalning bosh muharriri lavozimida ishlagan.

1971-yildan SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

## Ijodi
Ilk sheʼrlari 1960-yilda respublika gazetalarida chop etilgan. „Rozhoi mahtobshab“ (1967), „Silsila“ (1973), „Tafti dil“ (1984). „Yulduz izi“ (1975), „Ruxsora“ (1978), „Ganch dar vayrona“ (1979), „Tu tanho ne“ (1980), „Haqiqati talx“ (1981), „Az arsh to farsh“ (1983) qissa va romanlaridan iborat kitoblari nashr etilgan.

Rus tilidadagi roman va hikoyalari „Ti ne odinok“ toʻplamida jamlangan („Detskaya literatura“ nashriyoti, Moskva, 1981).

„Taronai oktyabr“ (1967), „Navroʻzi“ (1968), „Kitobi subh“ (1971), „Rohi Kahkashon“ (1972), „Ehtirom ba Vatan“ (1972), „Taronai oktyabr“ (1967), „Navroʻzi“ (1968) („Xudojestvennaya literatura“ nashriyoti, Moskva 1974), „Yak dasta gusho“ (1976), „Tului oftob“ („Xudojestvennaya literatura“ nashriyoti, Moskva 1979), „Favvora“ (1979), „Furu burdan“ tojik bolalar adabiyoti antologiyasi (1981) kabi koʻplab hikoya va sheʼrlar jamlanmalari respublika va markaziy nashrlarda chop etilgan.

U hayotda oʻz oʻrnini topishga intilayotgan yoshlar, chinakam doʻstlik va muhabbat qudrati haqida yozgan.

Alohida asarlar SSSR xalqlari tillariga tarjima qilingan, Eron, Bolgariya, Chexoslovakiya, Yaponiyada bosib chiqarilgan.

## Unvon va mukofotlari

* 1971-yil — Tojikistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi
* 1991-yil — Tojikiston Yozuvchilar uyushmasi Sadriddin Ayniy nomidagi mukofoti laureati.

## Manbalar


## Havolalar

* 
*
Mulla Ahmad masjidi

**Mulla Ahmad masjidi** () yoki **Nosir ad-Din Gashtasib masjidi** () — XIV asrga oid tarixiy masjid. Icheri-sheherning bir qismi boʻlib, Ozarbayjonning Boku shahridagi Sobir koʻchasida joylashgan. Bino Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi 132-son qarori bilan milliy meʼmoriy yodgorlik sifatida roʻyxatga olingan.

## Tarixi
Mulla Ahmad masjidi Icheri-sheherdagi mahalla masjidi hisoblanadi. Masjid Nasriddin Gushtasi ibn Hasan Hojibobo buyrugʻiga binoan XIV asr boshlarida meʼmor Mahmud ibn Saʼd tomonidan qurilgan. Shuningdek, ushbu meʼmor tomonidan Bibi-Haybat qishlogʻida Nardaron qalʼasi (1301) va minorali masjid ham bunyod etilgan. Yodgorlikka mahalliy aholi tomonidan masjid oxuni bo‘lgan Ahmad oxun nomi berilgan.

## Arxitekturasi
Masjid toʻrtburchak shaklda qurilgan boʻlib, bitta kichik oʻlchamli zaldan iborat. Janubiy devorida oddiy mehrob, yon tomonlarida tojli past tosh gumbaz oʻrnatilgan. Uning assimetrik jabhasi aniq konturli kirish qismi va undan keyin bir-biriga qoʻshilib ketgan ikkita deraza bilan bezatilgan.

Masjidning yuqori qismida arabcha yozuvlar mavjud. Ikki qatorli yozuvda masjidning qurilgan sanasi, uning buyurtmachisi, shuningdek, harbiy, diniy va yodgorlik binolari va inshootlarini qurishda faol ishtirok etgan meʼmor haqida batafsil maʼlumotlar berilgan. Yozuvlarda, asosan, Shirvonshohlar davrining taʼsirini kuzatish mumkin.

## Yana qarang

* Takiye

## Manbalar
Avvalbek Umarov

**Avvalbek Umarov** (1929 -?) — O‘zbekiston SSR Zarafshon okrugi Nurota tumani Nurota sovxozining katta cho‘poni. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965-yil 1-mart).

## Tarjimai holi
1929-yilda Oʻzbekiston SSR Zarafshon okrugi Nurota tumanida (hozirgi Oʻzbekiston Navoiy viloyati Nurota tumani) tugʻilgan. Millati oʻzbek.

Ulugʻ Vatan urushi yillarida oʻn toʻrt yoshli bola choʻponlik faoliyatini boshlagan. 1949—1951-yillarda Sovet Armiyasi saflarida muddatli harbiy xizmatni o‘tab bo‘lgan Avvalbek Umarov vataniga qaytib, „Nurota“ sovxozida qorako‘l qo‘ylarini boqishda katta cho‘pon bo‘lib ishlashda davom etgan. Nurota viloyati chorvadorlari orasida bir necha yillar davomida uning suruvi yosh hayvonlarning kelishi va qorakoʻl qoʻylarini yetkazib berish boʻyicha eng yuqori natijalarga erishgan.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1965-yil 1-martdagi farmoni bilan O‘zbekiston SSR xalq xo‘jaligini rivojlantirishdagi alohida xizmatlari uchun Umarov Avvalbek Lenin ordeni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni va "O‘roq va bolg‘a" oltin medali bilan taqdirlangan.

Keyingi yillarda ham Avvalbek Umarov chorvachilikda yuksak ko‘rsatkichlar ko‘rsatishda davom etib, mehnat faoliyati natijalariga ko‘ra 1976 yilda „Shon-sharaf belgisi“ ordeni bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Kengashining 8-chaqiriq (1970—1974) deputati etib saylangan.

Samarqandning Nurota qishlogʻida (1982—1988, 1992-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Navoiy viloyatida yashagan.

Lenin ordeni (1965), „Shon-sharaf belgisi“ (1976) medallari bilan taqdirlangan.

## Mukofotlari

O‘roq va Bolg‘a oltin medali (1965);

Lenin ordeni (1965)

„Hurmat Belgisi“ ordeni (1976)

„1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali

Diplom va faxriy yorliqlar bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Naqshbandiylikdagi rashxalar

**Naqshbandiylikdagi rashxalar**- naqshbandiylikda zikr mahali qatʼiy amal qilingan  qoidalar. «Rashha» arab tilida «tomchi» maʼnosida 
ishlatiladi. Аmmo xojagon-naqshbandiya tariqatida ular 
sof tasavvufiy istilohga aylangan.
Naqshbandiylikdagi rashhalar uch buyuk shayx - Xoja 
Yusuf Hamadoniy, Xoja Аbdulxoliq Gʼijduvoniy hamda 
Xoja Bahouddin Naqshband tarafidan shakllantirilgan, 
shu tariqa takomillashib borgan.

 Xoja Yusuf Hamadoniy tayin etgan rashhalar: 
 **1.	Hush dar dam** - har bir nafasni hushyorlik bilan olish, g‘aflatda bo‘lmaslik, har lahza Allohni eslash.
 **2.	 Nazar bar qadam** - har bir qadamni ehtiyotkorlik bilan bosish. Inson qo‘yilgan har bir qadamini, har bir so‘zini, fe’li, amalini nazorat qilib turmog‘i kerak, bu esa insonni komillikka, Allohga yetaklaydi.
 **3.	 Safar dar vatan** - solikning bashar tabiati ichra sayr qilishi, ya’ni u bashariy sifatlardan malakiy sifatlar sari, zamima (yomon) sifatlardan hamida (yaxshi, maqtaladigan) sifatlar sari intilishi. Bu, boshqacha aytganda, sufiyning o‘zidagi barcha illatlardan qutulib, fazilatlarni esa takomillashtira borishini bildiradi. 
 **4.	Xilvat dar anjuman** - solikning o‘zi xalq ichida, anjumanda, ya’ni ko‘pchilik orasida bo‘lsa ham, o‘zini xuddi xilvatda o‘tirgandek his etib, fikru zikrida Alloh bilan bo‘lishi. 
Zohirda xalq bilan, botinda esa Haq bilan bo‘lish naqshbandiylik tariqatining asosiy talablaridan biri hisoblanadi. Amalda naqshbandiylikning bosh shioriga aylangan «Dil - ba yoru, dast - ba kor» g‘oyasi asosi ham shu qat’iyatga borib taqaladi. Chunki naqshbandiyadan oldingi ayrim tariqatlarda sufiylar xalq bilan oz bo‘lib, Haq bilan ko‘p bo‘lishni targ‘ib qilib kelishgan. Hatto, ayrim tariqatlarda xilvat, ya’ni yolg‘izlik, tanho bo‘lish, ma’lum muddatga uzlatga chekinishga moyillik ham kuchli bo‘lgan. Bu esa amalda tarki dunyochilikka olib kelgan. 
Xoja Abdulxoliq G‘ijduvoniy tayin etgan rashhalar: 
**5.	(1). Yod kard** - til va dil bilan Allohni zikr qilish
**6.	(2). Boz gasht** - zikr paytida xotirni parishon qilmaslik va Allohdan boshqani yodga keltirmaslik.
**7.	(3). Nigoh dosht** - bir nafasda qalb huzuri bilan kalimayi toyyibani bir necha marta takrorlash. 
**8.	(4). Yod dosht** - doimiy ravishda Allohni yodda tutish, qalbni g‘aflatdan saqlash. 
Xoja Bahouddin Naqshband tayin etgan rashhalar: 
**9.	(1). Vuqufi zamoniy** - solikning o‘z holiga qarab, ne’matlarga shukr va taqsir-kamchiliklarga uzr keltirib yurishi. 
**10.	 (2). Vuqufi adadiy** - «La ilaha illalloh» zikrini nafas olmasdan takrorlash va muayyan adadlarni kam yoki ziyoda qilmaslik. 
**11.	(3). Vuqufi qalbiy** - zikr qiluvchining qalbi Alloh bilan bog‘liq hamda Alloxdan ogoh (voqif) bo‘lib turishi. Garchi naqshbandiya uchun bu 11 rashhaning har biri alohida-alohida ahamiyatga ega bo‘lsa ham, ular orasida Xoja Yusuf Hamadoniy joriy etgan dastlabki to‘rt qoida ahamiyatli bo‘lgan  

 .

## Manbalar