open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yamayka 2016 yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida

**[[2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2016-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida]]** uchta sport turi boʻyicha 56 nafar Yamaykalik sportchilar ishtirok etdi. Bu Yamayka Olimpiya oʻyinlari tarixidagi eng katta delegatsiya boʻlgan. O‘yinning ochilish marosimida ayollar o‘rtasida 100 metrga yugurish bo‘yicha ikki karra Olimpiada chempioni boʻlgan Shelli-Ann Freyzer-Prays Yamayka terma jamoasining bayroqdori boʻlishga muyassar boʻldi, yopilish marosimida esa boshqa bir sportchi Javon Frensis bayroqni ko‘tarib chiqdi, terma jamoa tarkibida 4 × 400 metrga estafetada kumush medal sohibi boʻldi.

Musobaqa yakuniga ko‘ra, yamaykalik sportchilar 6 ta oltin, 3 ta kumush va 2 ta bronza medali bilan daqdirlangan va Yamayka terma jamoasiga norasmiy medallar jadvalida 16-o‘rinni egallash imkonini qoʻlga kiritgan. Yamaykaning tarixida Olimpiya oʻyinlaridagi chiqishlarida birinchi marta yamaykalik sportchilar 6 ta oltin medalni qoʻlga kiritishga musharraf boʻldi. Shunga oʻxshash yutuq dastlab 2008-yilda qoʻlga kiritilgan edi, lekin keyinchalik Nesta Karterning doping-testida taqiqlangan modda topilgani sababli Yamayka terma jamoasi 4×100 metrga estafetadagi oltin medaldan mahrum bolishtilar.

Usen Bolt ketma-ket uchta Olimpiya oʻyinlarida Pekin-2008-yil, London-2012-yil va Rio-de-Janeyro-2016 yillari 100 va 200 metrga yugurish boʻyicha gʻolib chiqqan yagona sportchidir. Jami 8 ta Olimpiada oltin medalini qoʻlga kiritgan Bolt bu koʻrsatkich boʻyicha amerikalik Rey Urey bilan tenglashib, bitta oliy mukofotni finiyalik Paavo Nurmiga boy berdi.
Yuqumli mollyusk

**YUQUMLI MOLLYUSK (molluscum contagiosum)** -asosan bogʻcha va kichik maktab yoshidagi bolalarda uchraydigan degenerativ va sitoliz holatlari bilan kechadigan virusli kasallik.

## Etiologiyasi va patogenezi.
Kasallik qoʻzgʻatuvchisi (Molluscovirus hominis) filtrlanivchi, DNK li virus boʻlib, aksariyat bogʻcha, kichik maktab yoshidagi bolalarda (1-7 yosh) kasallik chaqiradi. Ularga kasallik toʻgʻridan-toʻgʻri virus tashuvchidan yoki umumiy sochiq, vanna, idish-tovoq, oʻyinchoq va boshqa narsalardan yuqishi mumkin. Ayrim holatlarda kasallik bolalar muassasasida epidemik tarqalib ketishi mumkin. Kattalarga virus maishiy-kontakt yoʻli bilan birgalikda jinsiy aloqa yoʻli orqali yuqadi. Shu sababli yuqumli mollyusk jinsiy yoʻl bilan yuqadigan kasallilkar guruhiga kiradi.

## Klinikasi.
 Kasallikning inkubatsion davri 2-3 haftadan bir necha oygacha davom etadi. Shundan soʻng sogʻlom teri yuzasida mayda (1–2&nbsp;mm), asta-sekin kattalashadigan, chegaralari aniq, yaltiroq, oqish marvarid rangli, markazi kindiksimon botiqchali, zich-elastik konsistensiyaga ega tugunchalar paydo boʻladi. Ular yuz, koʻz atrofi, boʻyin, koʻkrak, qoʻl panchasi, qorin sohasi, jinsiy aʼzolar terisida uchraydi. Kasallik toshmalari subyektiv hissiyotlarsiz kechadi. Tugunchalarni yon tomonlaridan siqib koʻrilganda, markazidagi botiqchadan boʻtqasimon massa chiqadi. Bu massa muguzlangan epiteli hujayralaridan iborat.

## Kilinik turlari:
* Koʻp sonli,
* Mayda toshmali,
* Ingichka asosli (oyoqchali),
* Gigant toshmali.

## Diagnostikasi:
 Yuqumli mollyuskni boshqa turdagi toshma elementlaridan ajratib turuvchi belgi-siqib koʻrilganda, markazidagi botiqchadan boʻtqasimon massa chiqishi va mikroskopda koʻrilganda, katta, oval protoplazmasida kiritmalari bor hujayralar (mollyusk tanachalari) topilishidir.

## Davosi:
Tugunchalar pinset bilan siqib tashlanadi yoki oʻtkir uchli Folkman qoshiqchasi bilan qirib olinadi, diatermokoagulyatsiya, kriodestruksiya usullari qoʻllanadi. Oʻrni 2-5% li yodning spirtli eritmasi bilan artiladi va yuzasiga virusga qarshi (bonafton, oksalin, gossipol, tebrofen, interferon) malhamlar surtiladi. Ikkilamchi infeksiya bilan asoratlangan hollarda antibiotikli malhamlar (tetraksiklin, sintomitsin, eritromitsin) ishlatiladi.
## Adabiyotlar
Adham Voisov. „Teri va tanosil kasalliklari“ 2004-yil
Al-Farazdaq

**Hammam ibn Gʻolib** 641 tug'ilib, 728 - 730 yillarda vafot etgan, eng ko'p **Al-Farazdaq nomi bilan mashhur** yoki **Abu Firas.Mashhur** arab shoiri edi.

Mashhur arab shoiri Al-Farazdaq Kazma shahrida dunyoga keladi.  U Bani Tamim qabilasining asilzoda urug’laridan bo’lgan. Onasi esa Dabba qabilasiga mansub edi. Uning bobosi Sa'sa obro'li badaviy bo'lgan, otasi G'olib Basraga asos solingunga milodiy 636 yilga qadar hayot kechirgan va o'zining saxiyligi va mehmondo'stligi bilan shuhrat qozongan.  Al-Farazdaq arablarning eng buyuk mumtoz shoirlaridan biri sifatida tanilgan. 

Farazdaq 15 yoshidayoq shoir sifatida tanila boshlaydi va xalifa Alining maslahatiga ko'ra qisqa vaqt davomida Qurʼon ilmlariga eʼtiborini qaratadi,ammo tez orada sheʼr yozishga yana qaytadi. U o'z iste'dodini asosan satiraga bag'ishlaydi va Bani Nahshal va Bani Fuqaimga shun orqali hujum qiladi. So‘nggi qabiladan bo‘lgan Ziyod 669-yilda Basraga hokim bo‘lgach, shoir avval Kufaga, so‘ngra Ziyodga juda yaqin bo‘lgani uchun Madinaga qochishga majbur bo‘ladi va u yerda shahar ahli uni yaxshi kutib olishadi,bu paytda Madinada amir Said ibn al-Os hisoblanar edi . Madinada u taxminan o'n yil qoldi, qabilalar haqida satiralar yozdi, lekin shahar siyosatidan so'z ochmaydi. 

Lekin u isrofgarchilik bilan hayot kechirdi va uning be'mani ishqiy she'rlari xalifa Marvon I tomonidan haydalishiga olib keldi. Aynan o'sha paytda u Ziyodning vafotidan xabar topadi va Basraga qaytib keladi va u yerda Ziyodning vorisi Ubayd Alloh ibn Ziyodning marhamatiga va e'tiboriga sazovor bo'ladi. Uning she'rlarining katta qismi nikoh ishlari va munosabatlariga bag'ishlangan edi. U o‘zining vasiylik mavqeidan foydalanib, amakivachchasi Navarning xoxishiga qaramay uylanadi. Basra saroyidan va yana turli qabilalardan yordam so‘raydi, lekin urinishlari behuda ketadi. Hamma shoirning satiralaridan qo‘rqib ketdi. Nihoyat, u Makkaga qochib ketdi va siyosiy da'vogar Umaviylar Abdulloh ibn Zubayrga murojaat qildi, ammo u uni nikohni tasdiqlashga rozi bo'lishga undashga muvaffaq bo'ldi. 

Tez orada yana janjallar avj ola boshlaydii. Farazdaq Narvarni bezovta qilish maqsadida ikkinchi,o'limidan keyin esa uchinchi xotin oladi. Nihoyat, u Hasan al-Basriy aytgan ajrashishlikka rozilik berdi. Yana bir boshqa mavzu uzoq oyatlar turkumiga sabab bo'ldi, ya'ni uning raqibi Jarir va uning qabilasi Bani Kulayb bilan bo'lgan adovatidir. Bu sheʼrlar *“Jarir nakoid” va “al-Farazdaq”* nomi bilan nashr etilgan. 

Al-Farazdaq Umaviylar xalifasi Al-Valid I (hukmronligi 705—715) ning rasmiy shoiri hisoblangan, unga bir qancha maqtov asarlar bagʻishlagan. 

U Makkada Ali ibn Husayn ibn Ali ibn Abu Tolib ( Zaynul-Obidin ) amirni g'azablantirib, Ka'ba Haramiga kirganida aytgan she'ri bilan mashhurdir. She'r nihoyatda kuchli bo'lgan va aynan shu she’ri tufayli qamoqqa tushadi.  

## Manbaalar
1."Al-Farazdaq Biography"poetry Soup.

2."Farazdaq center lauds:Kuwait News Agency/ 22may.2014

3.Al Farazdaq at the Encyclopeadia Britannica

## Havolalar

* Media related to Al-Farazdaq at Wikimedia Commons
* Works related to Al-Farazdaq at Wikisource
* The Great Revolutionary Shi'ite Poets
Akasha

**Akasha**- hind taʼlimoti. Svami Vivekananda taʼlimotida olamdagi barcha narsalar kelib chiqadigan dastlabki materiya.
## Manbalar
Yengil atletika bo'yicha Xitoy chempionati

**Yengil atletika boʻyicha Xitoy chempionati** () – Xitoy Xalq Respublikasi uchun milliy chempionat boʻlib xizmat qiladigan yengil atletika musobaqasi. U Xitoyning engil atletika sporti milliy boshqaruv organi boʻlgan Xitoy Atletika Assotsiatsiyasi tomonidan tashkil etilgan.  Ushbu tadbir birinchi marta 1910-yilda erkaklar oʻrtasidagi yagona chempionat sifatida tashkil etilgan va ayollar chempionati tadbirlari 1959-yilda joriy etilgan – qariyb oʻttiz yil oldin ayollar ishtirok etgan Xitoy milliy oʻyinlaridan ancha kechroq boʻlgan. 

Bu Xitoyning yengil atletika sportchilari uchun eng yuqori darajadagi milliy tadbirdir, har toʻrt yilda bir marta oʻtkaziladigan Milliy oʻyinlardagi engil atletika musobaqasi bundan mustasno. Milliy musobaqa Olimpiada dasturida mavjud boʻlgan yengil atletika musobaqalarining toʻliq toʻplamini oʻz ichiga oladi. Marafon va poyga yurish tadbirlari odatda alohida vaqtlarda oʻtkaziladi, lekin oʻtmishda asosiy yengil atletika musobaqasiga kiritilgan.  Baʼzan erkaklar va ayollar chempionatlari diskret ravishda oʻtkaziladi.  Tadbir odatda uch-toʻrt kun davom etadi va iyun yoki iyul oylarida global ochiq atletika mavsumi boshlanishiga yaqin yoki sentyabr yoki oktyabr oylarida oʻtkaziladi.

## Manbalar
Xitoy-Shimoliy Koreya chegarasi

**Xitoy-Shimoliy Koreya chegarasi** Xitoy Xalq Respublikasi (XXR) va Koreya Xalq Demokratik Respublikasini (KXDR) ajratib turuvchi xalqaro chegaradir. U 1,352km (840m) g'arbda Koreya ko'rfazidagi Yalu daryosida joylashgan.

## Geografiya

Gʻarbdan sharqqa  tomon Yalu daryosi,  Paektu togʻi va Tumen daryosi ikki davlatni ajratib turadi.

Dandong, Xitoyning Liaoning provinsiyasida, Yalu daryosi deltasi chegarasidagi eng katta shahar.  Daryoning narigi tomonida Shimoliy Koreyaning Shimoliy Pyongan viloyatidagi Sinuiju shahri joylashgan. Ikki shahar Amnok daryosi deltasida chegaraning g'arbiy uchida, Sariq dengiz yaqinida joylashgan. Ularning qirg'oqlari bir-biriga qarama-qarshi va Xitoy-Koreya do'stlik ko'prigi bilan bog'langan.

Amnok daryosida 205 ta orol bor. 1962-yilda Shimoliy Koreya va Xitoy o‘rtasida tuzilgan chegara shartnomasi orollarni har bir orolda qaysi etnik guruh yashashiga ko‘ra ikkiga bo‘ldi. Shimoliy Koreya 127 va Xitoy 78 taga ega. Bo'linish mezonlariga ko'ra, Xvanggumpyong oroli kabi ba'zi orollar daryoning Xitoy tomonida bo'lishiga qaramay, Shimoliy Koreyaga tegishli. 

Amnok daryosining manbai Paektu tog'idagi Jannat ko'li bo'lib, u Koreya va Manchu xalqlarining tug'ilgan joyi hisoblanadi. Bu ko'l chegaraning sharqiy qismini tashkil etuvchi Tumen daryosining manbai hamdir.

## Tarix
Tarixiy jihatdan chegara hududlari Xitoy va Koreyaning ketma-ket siyosatlari tomonidan tortishib kelgan, ammo Yalu-Tumen daryolaridan foydalanadigan hozirgi chegara 15-asr o'rtalarida mavjud bo'lgan ko'rinadi.  Xitoyning Manchu (Qing) sulolasi shimoli-sharqiy Xitoy (Manchuriya) ustidan nazoratni mustahkamlashga va Joson Koreya ustidan noaniq "irmoq" boshqaruvini o'rnatishga muvaffaq bo'ldi.  1712-yilda Xitoy imperatori Kangxi va Joson qiroli Sukjong Paektu tog'idagi Yalu-Tumen bosh suvlari yaqinidagi chegara chizig'ini tahlil qilish uchun chegara missiyasiga ruxsat berishdi.  Ushbu uchastkada chegara chizig'ini ko'rsatuvchi ustun o'rnatildi va chegara bo'ylab qurolsizlantirilgan neytral zona o'rnatildi.  1875-yilda Xitoy Rossiyaning sharqda mavjudligidan qo'rqib, uning neytral zonasini egalladi.  1885–1887 yillarda Xitoy-Koreya chegara guruhi Paektu tog‘i hududini o‘rganib chiqdi, biroq ustunning ko‘chirilgan-ko‘chirilganligi borasida tortishuvlar bor edi va ikki tomon bir necha bosh oqimlardan qaysi biri chegarani tashkil etishi haqida aniq kelisha olmadi. 1889 yilda xitoyliklar bu hududda bir tomonlama chegarani belgilab, uni bir qator postlar bilan belgiladilar, ammo keyinchalik ular koreyslar tomonidan yo'q qilindi.  Koreya, shuningdek, Tumen shimolidagi koreyslar yashaydigan yerlarga  da'vo qildi.
Atman

**Atman**- kategoriya. Upanishadlarda ruh kategoriyasi bo‘lib, hamma narsa ichiga kira
oluvchi sub’yektiv
voqelik sifetida o‘zini
namoyon etadi: u -
"katta ham emas, kichik
ham emas, tanasiz va
qoansiz, soyasiz va
qorongʻiliksiz, shamolsiz va efirsi, issiz va
taʼmsiz, koʻzsiz va
quloqsiz, ovozsiz va
aqlsiz uning ’’oldida
ham, ketida ham yoki
ichida ham hech narsa
yo‘q.
## Manbalar
Sayid Hasan Gʻaznaviy

**Hasan Gʻaznaviy** (toʻliq ismi: *Ashrafiddin Abu Muhammad Hasan bin Muhammad Husayniy Gʻaznaviy* (535-565)) *Ashraf* nomi bilan mashhur va *Hasan* familiyasi bilan hijriy 6-asr shoiri va voizi hisoblanadi. Ashrafiddin umrining asosiy qismini Gʻaznaviylar shoh Baxromshoh xizmatlarida boʻladidi, shuningdek, saljuqiylar sultoni Sanjar xizmatida ham bir qancha muddat oʻtkazdi. U koʻpgina sheʼriy janrda tajriba oʻtkazgan va Sanoiyning zamondoshlaridan biri hisoblanadi. Uning devonida 83 gʻazal va toʻrt mingga yaqin bayt mavjud. Gʻaznaviy hijriy 565 yilda. Toʻsatdan kasallikdan Ozodvor qishlogʻida vafot etgan va hozirda qabri ham oʻsha yerda joylashgan.

 

## Manbalar
https://ganjoor.net/hasan

* Pars diyorining zodagonlari Hasan Gʻaznaviyning tarjimai holi
* Ashrafuddin Seyyid Hasan Gʻaznaviy, Aftob
* Dehxoda lugʻati: Hasan Gʻaznaviy, soʻz topuvchi
Al-Nabig'a

**Al-Nabiyg'a- h**aqiqiy ismi **Ziyod ibn Muoviya** ( tax.535-604 ) islomgacha boʻlgan davrning soʻnggi arab shoirlaridan biri edi. "Al-Nabig'a" arabchada " daho yoki aqlli " degan ma'noni anglatadi.

Shoirning qabilasi Banu Dubyan nomi bilan tanilgan bo'lib, Makka yaqinidagi joylarga qarashli boʻlgan, lekin ushbu qabila ko'p  vaqtlarini Hiro va Gʻasson kabi joylarda oʻtkazishar edilar. Hiro avval Mundhir III, keyin esa 562 yilda uning vorisi No'mon lll tomonidan boshqarilgan.

G‘asson saroyida musofir bo‘lgandan so‘ng, u No‘mon III qo‘l ostida boʻlgan Hiroga qaytib keladi.Lekin qirolicha haqida yozgan she'rlari tufayli u G'assonga ketishga majbur bo'ladi. Besh yil o'tib Nu'mon vafot etadi va Al-Nabiyg'a qabilasi bilan qaytib keladi. 

Uning vafot etgan sanasi haligacha noma'lum, ammo islomdan oldin boʻlgan deya taxminlar bor. Uning she'rlarining bosh mavzusi maqtov va kinoyalardan iborat bo‘lib, Hiro va G‘asson, Banu Abs va Banu Zubyan nizosiga bag‘ishlangan. U islom davrigacha boʻlgan oltita mashhur shoirlardan biri hisoblanib, ularning sheʼrlari islomning II asr oʻrtalariga qadar toʻplangan va arab sheʼriyatining meʼyori hisoblangan; ba'zi yozuvchilar uni oltita shoirning  birinchisi deb hisoblashadi. Bu shoirlar dostonlarga qiyoslashga arzigulik uzun she'rlar yozganlar, chunki ular Ka'ba devorlariga hamma hayratga tushishi va o'qishi uchun osilganidan beri Mu'allaqat deb nomlanadi.

Uning she’rlari Vilgelm Ahlvard tomonidan *“Olti qadimiy arab shoiri devonlari”* da va alohida X. Derenburg tomonidan tahrir qilingan. 

## Manbaalar
1.Thatche, Griffithes Wheeler(1991). 

"Nabiyg'a Dhuyani".Encyclopeadia Britannica.

vol.19(11th ed.) Cambridge University Press.p:147
Abhijit Banerji

**Abhijit Vinayak Banerji** 1961-yil 21-fevralda tugʻilgan- Hindistonda tugʻilgan amerikalik iqtisodchi, hozirda Massachusets texnologiya institutida Ford jamgʻarmasi xalqaro iqtisod professori. Banerji 2019-yilgi Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Nobel Memorial mukofotini Ester Duflo va Maykl Kremer bilan „Global qashshoqlikni yumshatishdagi eksperimental yondashuvi uchun“ qoʻlga kiritdi.

## Erta hayot va taʼlim
Abhijit Banerji Mumbayda bengal otasi va marati onasidan tugʻilgan . Uning otasi Dipak Banerji Kalkuttadagi Prezidentlik kollejida iqtisod professori va onasi Nirmala Banerji (nami Patankar), Kalkuttadagi Ijtimoiy fanlarni oʻrganish markazida iqtisod professori boʻlgan. Uning otasi Dipak Banerji London Iqtisodiyot maktabida iqtisod fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan.

U maktab taʼlimini Kalkuttadagi mashhur taʼlim muassasasi South Point High Schoolda olgan . Maktabdan soʻng u Prezidentlik kollejiga, oʻsha paytda Kalkutta universitetiga qarashli kollejga va hozirda avtonom universitetga oʻqishga kirdi va u yerda 1981-yilda iqtisod boʻyicha bakalavr (H) darajasini tamomladi. Javoharlal Neru universiteti (JNU), 1983-yil, Dehli. JNUda oʻqiyotganda, talabalar gʻalayon qilganidan soʻng namoyish paytida hibsga olinib, Tixar qamoqxonasida qamoqqa olingan. Universitetning oʻsha paytdagi prorektori PN Srivastava. U garov evaziga qoʻyib yuborilgan va keyinchalik talabalarga nisbatan ayblovlar olib tashlangan. Keyinchalik u 1988-yilda Garvard universitetida PhD darajasini oldi. Doktorlik dissertatsiyasining mavzusi „Axborot iqtisodiyoti insholari“ edi.

## Shaxsiy hayoti
Abhijit Banerji MITda adabiyot oʻqituvchisi doktor Arundhati Tuli Banerjiga uylangan. Abhijit va Arundhati birga bitta oʻgʻil koʻrishgan va keyin ajrashishgan. Ularning 1991-yilda tugʻilgan oʻgʻli 2016-yilda baxtsiz hodisada vafot etgan .

2015-yilda Banerji oʻzining tadqiqotchisi, MIT professori Ester Dufloga uylandi; ularning ikki farzandi bor. Banerji 1999-yilda MITda Dufloning iqtisod fanlari doktori dissertatsiyasining qoʻshma rahbari edi. Duflo, shuningdek, MITda qashshoqlikni yumshatish va rivojlanish iqtisodiyoti professori.

## Mukofotlari
Abhijit Banerji 2019-yilda ikki tadqiqotchi Ester Duflo va Maykl Kremer bilan birgalikda „Global qashshoqlikni yumshatishdagi eksperimental yondashuvi uchun“ Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Nobel Memorial mukofotiga sazovor boʻldi .

U Kalkutta universiteti tomonidan 2020-yil yanvar oyida Adabiyotlar doktori (Honoris Causa) unvoniga sazovor boʻlgan.

Abhijit Banerji va Ester Duflo 2022-yil sentabr oyida Amerika yutuqlari akademiyasining Oltin plastinka mukofotini oldilar.

## Manbalar
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Abhijit_Banerjee
Vahob Rahmonov

**Vahob Rahmonov** — (1940, Tojikiston) adabiyotshunos, Filologiya fanlari nomzodi (1968), dotsent.

Vahob Rahmonov 1940-yil 12-aprelda Tojikistonning Xoʻjand tumani Yova qishlogʻida tugʻilgan. Xoʻjand pedagogika institutini tugatgan (1963).

## Faoliyati
Xoʻjand pedagogika institutida oʻqituvchi (1963—1976), Samarqand davlat universiteti aspiranti (1965—1968), Oʻzbekiston pedagogika fanlari ilmiy tadqiqot institutida katta ilmiy xodim (1977—1986) va Guliston davlat universiteti dotsenti (1986—2004).

## Asarlari
Uning „Sheʼr sanʼatlari“ (1972, 2001), „Oʻzbek klassik adabiyoti asarlari uchun qisqacha lugʻat“ (1983), „Badiiy sanʼat jozibasi“ (hammuallif, 2005) kabi asarlari chop etilgan.

## Mukofotlari
Xalqaro Bobur mukofoti (2008), „Mehnat shuhrati“ ordeni (2025) sovrindori.

## Manbalar
Antroposentrizm

**Antroposentrizm**- voqea-hodisa toʻgʻrisidagi atama. (Yunon. anthropos — inson, sentron—maricaz).
Bu tasavvurga koʻra,
inson-koinot markazi
bo‘lib, olamdagi barcha
voqea-hodisalar oʻzgarishning tub maqsadidir.
## Manbalar
Ulugʻbek Dolimov

**Ulugʻbek Dolimov** — (1939-yil, 5-noyabr, Toshkent shahri) adabiyotshunos, Filologiya fanlari nomzodi (1971), dotsent, pedagogika fanlari doktori (2008).

## Faoliyati
Toshkent davlat universiteti (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) oʻzbek filologiyasi fakultetini bitirgan (1962). Andijon viloyatidagi 20-maktab internatida oʻqituvchi (1963—1965), pedagogika bilim yurtida oʻqituvchi (1965—1970), universitetning oʻzbek filologiyasi fakulteti oʻzbek adabiyoti kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi (1970), oʻzbek mumtoz adabiyoti, oʻzbek tili va adabiyoti oʻqitish metodikasi kafedralari dotsenti (1980), tayyorlov boʻlimi qoshidagi gumanitar fanlar kafedrasi mudiri (1989—1993), milliy uygʻonish davri oʻzbek adabiyoti kafedrasi dotsenti (1993-yildan).

## Asarlari
Ulugʻbek Dolimovning „Maʼrifat dargʻalari“ (1990), „Isʼhoqxon Ibrat“ (1994), „Turkiston jadid maktablari“ (2006), „Milliy uygʻonish pedagogikasi“ (2012), „Ahli irfon“ (2015) kitoblari chop etilgan.

## Manbalar
Xitoy provinsiyalari

**Viloyat darajasidagi ma'muriy bo'linmalar-** (  ) . Xitoy Xalq Respublikasi tomonidan da'vo qilingan 34 ta shunday bo'linmalar mavjud bo'lib, ular 23 provinsiya (  ), beshta avtonom viloyat, to'rtta munitsipalitet va ikkita maxsus ma'muriy viloyat .  Tayvan provinsiyasining siyosiy maqomi va Futszyan provinsiyasining kichik bir qismi  munozaraliligicha qolmoqda; ular odatda "Tayvan" deb ataladigan Xitoy Respublikasi tomonidan alohida boshqaruv ostida.

## Viloyat darajasidagi bo'linmalarning turlari

### Viloyat
Har bir  viloyat hukumati (  ) doimiy ravishda kotib boshchiligidagi viloyat qo'mitasi tomonidan boshqariladi. Qo‘mita kotibi viloyat bo‘yicha birinchi rahbar hisoblanadi; ikkinchi darajali - viloyat hukumati gubernatori. Amalda, kundalik ishlarni markaziy hukumat uchun siyosiy byuroga o'xshash viloyat bo'yicha qarorlar qabul qiladigan viloyat partiya doimiy qo'mitasi boshqaradi.

X

### Munitsipalitet
Munitsipalitet - yoki bevosita markaziy hukumat ma'muriyatiga bo'ysunuvchi munitsipalitet - bu Xitoy hukumatiga to'g'ridan-to'g'ri bo'ysunadigan, maqomi viloyatlar bilan teng bo'lgan yuqori darajadagi shahar. Amalda ularning siyosiy mavqei oddiy viloyatlarnikidan yuqoriroq.

### Avtonom viloyat
Avtonom viloyat — oʻz mahalliy hokimiyati bilan bir qatorda maʼlum bir ozchilik etnik guruhining koʻproq aholisiga ega boʻlgan ozchilik subyekti, biroq avtonom viloyat nazariy jihatdan amaldagidan koʻra koʻproq qonunchilik huquqlariga ega. Har bir avtonom viloyat gubernatori odatda tegishli ozchilikdagi etnik guruhdan orasidan tayinlanadi.

### Maxsus ma'muriy hudud (SAR)
Maxsus ma'muriy hudud (SAR) — Xitoy Xalq Respublikasining oʻta avtonom va oʻzini oʻzi boshqaradigan sub-milliy subʼyekt boʻlib, bevosita Markaziy xalq hukumatiga boʻysunadi. Har bir SARda mintaqa rahbari va hukumat boshlig'i sifatida ijrochi direktor mavjud. Mintaqa hukumati toʻliq mustaqil emas, chunki asosiy qonunlarga koʻra, tashqi siyosat va harbiy mudofaa markaziy hukumat zimmasida.

## Viloyat darajasidagi bo'linmalar ro'yxati
Tang sulolasining maqbaralari

**Tan sulolasi qabr figuralari** - Xitoyning Tang sulolasi davrida (618–906) qabrlarga qoʻyish uchun qabr buyumlari sifatida yasalgan odamlar va hayvonlarning sopol hakalchalari. Taqdim etilgan raqamlar marhumning keyingi hayotda xizmati uchun mavjud bo'ladi, degan ishonch bor edi. Shakllar qoliplangan sopol idishlardan yasalgan bo'lib, ranglar odatda qo'shiladi, lekin ko'pincha butun rasm bo'ylab emas yoki tabiiy joylarda. Bo'yoq bo'yoqda bo'lsa, u ko'pincha saqlanib qolmagan, lekin ko'p hollarda u *sancai* ("uch rangli") keramik sirda bo'lgan, bu odatda yaxshi saqlanib qolgan.

Xitoy tilida *mingqui* deb ataladigan figuralar ko'pincha xizmatkorlar, askarlar (erkak qabrlarida) va raqqosalar va musiqachilar kabi xizmatchilar edi. Oliy martabali kishilar dafn etilganda askarlar va amaldorlar ham bo'lishi mumkin. Hayvonlar ko'pincha otlardir, ammo qalin soqollari va sochlari va yuz xususiyatlari bilan ajralib turadigan Baqtriya tuyalari va ularning Markaziy Osiyo haydovchilarining hayratlanarli soni bor. Tasvirlar Xitoy san'atida misli ko'rilmagan darajada  va raqamlar arxeologlarga Tang ostidagi hayot haqida juda ko'p foydali ma'lumotlarni beradi. Shuningdek, xayoliy yirtqich hayvon "yer ruhlari" va qo'rqinchli Lokapala (yoki *Tyan Vang* ) figuralari ham mavjud bo'lib, ular odatda juft bo'lib, ruhlar va odamlarning hujumlarini qaytarish uchun qabr qo'riqchilari sifatida ishlaydi. Xitoy burjidagi o'n ikkita xayoliy hayvonlarning to'plamlari ham topilgan.

Raqamlar Xitoy qabr hay oldingi haykallai an'analarining rivojlanishini ifodalaydi  va Tangda ishlab chiqilgan sirlangan haykalchalar Shimoliy Xitoyda, asosan poytaxtlar atrofidagi hududlarda cheklangan. Ular 755-yildan boshlab, An Lushan qoʻzgʻoloni boshlanganda “deyarli yoʻq boʻlib ketishadi” , ehtimol, bu Xenan va Xebeydagi pechlarga taʼsir qilgan boʻlsa ham, ularning elita mijozlari boʻlgan. Keyinchalik kamaygan an'ana Minggacha davom etdi. Shakllarda *sancai* oynalaridan foydalanish yuqori sinflar uchun cheklangan edi  va ishlab chiqarish imperator byurokratiyasi tomonidan nazorat qilingan , ammo imperator oilasi a'zolarining bir dafn marosimida yuzlab raqamlar bo'lishi mumkin edi.
Namsan minorasi

**Seul minorasi rasman** YTN Seul minorasi  va odatda Namsan minorasi yoki Seul minorasi sifatida tanilgan , Janubiy Koreyaning Seul markazidagi Nam togʻida joylashgan aloqa va kuzatuv minorasi . 236 metr (774 fut) balandlikdagi minora Seuldagi ikkinchi eng baland nuqtadir.

1969-yilda qurilgan  Seul minorasi Janubiy Koreyaning birinchi umumiy radio to'lqin minorasi bo'lib, Seulda televideniye va radioeshittirishni ta'minlaydi.Hozirda minora KBS , MBC va SBS kabi Koreya ommaviy axborot vositalari uchun signallarni uzatadi .

## Tarixi
1969-yilda taxminan 2,5 million AQSh dollari qiymatida qurilgan Seul minorasi 1971-yil 3-dekabrda qurib bitkazildi, u Jangjongryul meʼmorlari tomonidan loyihalashtirilgan boʻlsa-da, oʻsha paytda inshootning ichki qismi jihozlanmagan edi. Seul minorasi 1980-yil oktyabr oyida ommaga ochildi. Oʻshandan beri minora Seulning diqqatga sazovor joyi boʻlib kelgan. Minora balandligi tubida 236,7 m (777 fut) dan dengiz sathidan 479,7 m (1574 fut) gacha. Seul minorasining nomi 2005-yilda Seul minorasiga o'zgartirildi, "N" "yangi", "Namsan" , "tabiat" degan ma'noni anglatadi. Minorani ta'mirlash va qayta qurish uchun taxminan 15 milliard KRW sarflandi.

Seul minorasining asl egasi CJ Corporation bilan birlashganda , u N Seul minorasi (rasmiy nomi CJ Seoul Tower) deb o'zgartirildi. YTN uni 1999-yilda CJ korporatsiyasidan sotib oldi va nomini YTN Seoul Towerga o'zgartirdi. U Namsan minorasi yoki Seul minorasi sifatida ham tanilgan. Bu, shuningdek, KBS, MBC, SBS TV, FM, PBC, TBS, CBS va BBS FM uzatish antennalarini o'z ichiga olgan Koreyaning birinchi umumiy radio to'lqin minorasidir.

Seul minorasi Changdeokgung saroyi bilan birgalikda global sayohat boʻyicha ekspert baholashlari va oʻquvchilarning xohish-istaklari soʻrovlari asosida Lonely Planet ’s Ultimate Travel roʻyxatida dunyodagi eng yaxshi 500 sayyohlik yoʻnalishlaridan biri sifatida tanlandi .
Roger Bart

**Rojer Bart** (1962 yil 29 sentyabrda tugʻilgan) — amerikalik aktyor va qoʻshiqchi. U 1999-yilda *"Sen yaxshi odamsan, Charli Braun"* filmidagi Snoopy rolidagi ijrosi uchun Toni mukofoti va Drama Desk mukofotiga sazovor boʻldi.

Bart *"Prodyuserlar" filmining* asl spektaklidagi Karmen Gia rolini oʻynagani uchun ikkinchi Toni mukofotiga nomzod boʻldi. Uning boshqa mukofotlari orasida SAG mukofoti va uchta „Outer Critics Circle“ mukofoti nominatsiyasi mavjud.

Bart „ Oskar“ va „ Oltin globus“ mukofotlariga nomzod boʻlgan 1997-yilda

"*[[Hercules (film)|Gerkules]]* " animatsion filmidagi " Masofalarga borish " qoʻshigʻini ijro etdi.

## Yoshligi va taʼlimi
Bart Konnektikut shtatining Norvalk shahrida oʻqituvchi va kimyo muhandisining oʻgʻli boʻlib tugʻilgan va Nyu-Jersi shtatining Bernardsvill shahrida oʻsgan. Uning amakisi jurnalist Piter Bart . U 1980-yilda Bernard oʻrta maktabini tamomlagan va maktabning shon-sharaf zaliga kiritilgan.

U 1985-yilda Nyu-Jersi shtatidagi Rutgersdagi Meyson Gross sanʼat maktabida aktyorlik boʻyicha BFA darajasini oldi

Bart Jonathan Larson bilan yaqin doʻst edi: ikkalasi ham teatrdagi ishi davomida ofitsiant boʻlib ishlagan. U Larson ishining dastlabki taqdimotlarida qatnashgan, jumladan *Tik, Tik.* *.* *.* *Bom!* va *Ijara* : *Rentdagi* bosh qahramon „Rojer“ uning nomi bilan atalgan.

## Karyerasi

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Roger Bart at the Internet Broadway Database
* Roger Bart at the Internet Off-Broadway Database
* Roger Bart and Brad Oscar — *Downstage Center* interview at American Theatre Wing.org
* Roger Bart Discusses Producers and „Housewives“ at Playbill
Qomus ar-Rijol (kitob)

**Qamus al-rijol** — islomiy  kitob bo'lib, arab tilida;   Eronlik oʻn ikki shia olimi Muhammad-Toqi Shoushtariy   tomonidan 12 jildda yozilgan. Mualliflik davri 1936 yilda boshlangan. *“Qomus ar-rijol”* *“Tanghihol-mag‘al* ” kitobiga (Abdulloh Mamag‘oniy yozgan) tanqid sifatida yozilgan. Yozuvchining ta’kidlashicha, *“Tanqihol-maqal”* kitobidagi xatolarni o‘zi olib tashlagan.  

Mazkur kitob 1999 yilda " *Markaze Nashre-Ketab, Mo'aseseye Nashre-Eslami* "tomonidan nashr etilgan. Kitob muallifi XIV qamariy asr Elme-Rejal (Biografik baholash) olimlaridan biri bo'lgan Muhammad-Toqi Shoushtariydir. Shoushtariy kitobini “ *Tashih tanqih al-mag’al* ” deb nomlashni niyat qilgan; lekin doʻstlari va qarindoshlarining taklifi bilan kitobining nomini “Qomus-ar-Rijol” deya tanlaydi. 

## Boshqa ismlar
Qomus ar-Rijol Ogʻa Bozor Tehroniy tomonidan “Taʼliaqat-tanqih al-Maqal  ya'ni "Maqolani qayta koʻrib chiqish sharhi” va shuningdek, “Havoshi Tanqih al-Maqal ya'ni "Maqolani qayta ko'rib chiqish chegaralari" kabi nomlari ham mavjud.

## Yana qarang

* Muhammad-Taqi Shoushtariy
* Rijol al-Kashshi

## Manbaalar
Hasan Qudratullayev

**Hasan Qudratullayev** — (1941, Samarqand) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1998), professor (2005).

## Faoliyati
Samarqand davlat universitetini tamomlagan (1960). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida ikichik ilmiy xodim (1967—1968), „Oʻzbek ensiklopediyasi“da muharrir, katta ilmiy muharrir va boʻlim mudiri (1968—1976), Afgʻonistonda fors tili tarjimoni (1976—1980; 1983—1986), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi (1980—1983; 1986—1989), Toshkent irrigatsiya va melioratsiya muhandislari institutida kafedra mudiri (1989—1993), Xalq taʼlimi vazirligining Davlat inspeksiyasida Attestatsiya, akkreditatsiya va litsenziyalash boʻlimi mudiri (1993—1995), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida Bosh Konsultant (1995—1996), Toshkent viloyat pedagogika institutida rektor (1995—2003), Abdulla Avloniy nomidagi xalq taʼlimi xodimlarining malakasini oshirish institutida oʻquv ishlari boʻyicha prorektor (2003—2006), Xalq taʼlimi vazirligida ilmiy-tadqiqot ishlarini muvofiqlashtirish sektori mudiri (2006-yildan).

## Asarlari
„Boburning adabiy-tanqidiy qarashlari“ (1983), „Navoiyning adabiy estetik olami“ (1991) va boshqa kitoblari chop etilgan.

## Mukofotlari
Bobur nomidagi Xalqaro mukofot bilan taqdirlangan (2008).
## Manbalar
Halab qalampiri

**Halab qalampiri**  turk, Yaqin Sharq va O'rta yer dengizi oshxonalarida ziravor sifatida keng qoʻllanadi . Uning dukkaklari bordo rangga qadar pishib, keyin yarim quritilgan, urug'siz va maydalangan shaklda bo'ladi.  Qalampir bo'laklari Turkiyada *pul biber* ( *pul* = bo'lak, *biber* = qalampir), Armanistonda esa *Halabiy bibar* nomi bilan tanilgan. Turkiyada *pul biber* tuz va qora qalampirdan keyin eng ko'p ishlatiladigan uchinchi ziravor hisoblanadi. Arab tilida qalampir Suriya shimolidagi Ipak yo'li bo'ylab uzoq vaqt yashaydigan Halab shahri sharafiga nomlangan va Suriya va Turkiyada etishtiriladi.

Garchi keng tarqalgan ziravor bo'lsa-da, uni Yevropa va Qo'shma Shtatlarda arman, suriyalik va turk immigrant jamoalaridan tashqarida qo'llash 20-asrga qadar kamdan-kam hollarda bo'lgan,manbalarda ta'kidlanishicha,( *Los-Anjeles* jurnali) bilan 1994 yilga ko'ra AQSh keng qamrovli aholisi ushbu ziravordan foydalana boshlaydi.Bu haqida Paula Wolfert tomonidan *"Sharqiy O'rta yer dengizi taomlari"* nashriyoti xabar beradi.

## Xususiyatlari
Halab qalampirining o'rtacha issiqlik darajasi Skovil shkalasi bo'yicha 10 000 ni tashkil qiladi,bir oz mevaga o'xshash va yumshoq, ziraga ham o'xshab ketadi. Uning ta'mi ancho chiliga o'xshab ketadi, farqi yog'li va ozgina sho'r bo'lganligida. Sho'rligini sababib ko'pincha quritish jarayonida tuz ko'p ishlatiladi.  U juda yumshoq, issiqligi sekin, mevali, mayizga o'xshash ta'mga ega. Bundan tashqari, u "eng yaxshi quritilgan pomidorning shirinligi, yumaloqligi va xushbo'yligi, ammo uning orqasida sezilarli zarba" ta'mi bilan tavsiflangan. Ba'zi taniqli oshpazlar Halab qalampirini "mevali va yorqin fazilatlari" uchun afzal ko'rishadi.

## Foydalanadi
Ko'pincha ezilgan bo'laklar shaklida ishlatilib, ular odatdagi maydalangan qizil qalampirga qaraganda bir oz yumshoqroq va yog'liroq, sho'r va mayizga o'xshash ta'mga ega. Ezilgan qizil qalampirga qaraganda, parchalarda ichki go'sht yoki urug'lar yo'q, bu yumshoqlikka yordam beradi. Ezilgan Halab qalampiri ezilgan qizil qalampir yoki qizil qalampir o'rnida keng foydalaniladi.

Ziravorlar mezeni o'z ichiga olgan idishlarning umumiy tarkibiy qismi hisoblanadi. 

## Yana qarang

* Urfa biber
* Capsicum navlari ro'yxati
Adib Ishaq

**Adib Ishaq** (arab. اديب اسحق 1856-yil 21-yanvar — 1885-yil 12-iyun)XIX asrdagi arab Nahdaning muhim Suriya adabiy arbobi.

## Biografiya va ijodi
Damashqda (oʻsha paytda Usmonlilar imperiyasining shahri va Suriyaning hozirgi poytaxti) tugʻilgan, u lazaristlar maktabiga oʻqishga kirgan va u yerda arab va fransuz tillarini oʻrgangan. U oilasining ehtiyojlarini qondirish uchun bojxonada ishlash uchun hali oʻn ikki yoshga toʻlmasdan maktabni tugatgan. Bu tajriba uni turkiy tilda ham malakali qiladi. Ishaq  o‘n besh yoshida Bayrutdagi otasi bilan birga pochta bo‘limida ishladi. Keyinchalik u Bayrut bojxonaxonasida ish topdi, lekin yozishga boʻlgan ishtiyoqi uni jurnalistika sari undadi;  „At-Taqaddum“ (Taraqqiyot)ga hissa qo‘shgan. U1876-yilda Misrga ko‘chib o‘tgan. U Jamoliddin Afg‘oniy bilan Qohirada uchrashganidan so‘ng unga shogird bo‘ldi.

1879-yilda Abdulla Marrash yordamida Parijda chop etiladigan „Misr al-Qohira“ („G‘olib Misr“) jurnaliga asos solgan.

U al-Hadasdagi (hozirgi Livanda) yozgi mulkida vafot etdi.  Uning asarlari to‘plami arab tilida 1886-yilda Iskandariyada Jirjis Mixail Nahhos tomonidan „Al-Durar“ („Marvaridlar“) nomi bilan nashr etilgan;  Adibning ukasi Avni tomonidan tahrir qilingan „Al-Durar“ning yana bir nashri 1909-yilda Bayrutda nashr etilgan.

## Manbalar
Unsurlar davriy jadvali

**Unsurlar  davriy sistemasi** (boshqa nomlari: **Unsurlar davriy jadvali**, **[[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] davriy sistemasi**) — kimyoviy unsurlarni ularning atom raqami, [elektron konfiguratsiyasi]fig ] va [davriy takrorlanuvchi kimyoviy xossalariga asoslangan holda jadval shaklida tasvirlashdir. Unsurlar unda atom raqamlari (protonlari soni) oshib borishi tartibida joylashgan. Jadvalning standart shakli tepada 18 × 7 kataklardagi asosiy unsurlar va ostida ikki qator boshqa guruh unsurlaridan iborat. Jadval shuningdek toʻrtta toʻrtburchak bloklar: chapda s-blok, oʻngda p-blok, oʻrtada d-blok va pastda f-bloklarga boʻlinishi mumkin. Jadval qatorlari davr, s-, d- va p-bloklardagi ustunlar esa guruh deyiladi; bu ustunlarga galogenlar yoki inert gazlar degan alohida nomlar ham beriladi. Davriy jadval taʼrifiga binoan u davriy qonunga koʻra tuzilgan uchun, har qanday davriy jadval yordamida tegishli unsurlarning xossalari orasida aloqadorlik keltirib chiqarish va yangi, hali ochilmagan yoki sintezlanmagan unsurlar xossalarini bashorat etish mumkin. Natijada davriy jadval kimyoda keng qoʻllanilib, muhim asos boʻlib xizmat qiladi.
1935-yilgi Digor zilzilasi

**1935-yilgi Digor zilzilasi** – Turkiyada sodir boʻlgan zilzila. 1935-yilning 1-mayida roʻy boʻlgan. Zilzila oqibatida taxminan 540 kishi oʻlgan.

## Manbalar
Japanese Cartoon

**Japanese Cartoon** — 2008-yilda reper Vasalu Muhammad Jako tomonidan tashkil etilgan amerikalik rok guruhi, aks holda uning sahna nomi Lupe Fiasko nomi bilan tanilgan . Guruh tarkibiga Jako (vokal) kiradi, ular baʼzi qoʻshiqlar uchun mokni aksentida kuylashlari eshitiladi, Graham Burris (bas), Mett Nelson (Klaviatura) va Le Messi (ishlab chiqarish) . Ularning *"In the Jaws of the Death Lords"* albomi 2010-yil 16-iyulda veb-saytidan bepul onlayn yuklab olish sifatida chiqarildi.

## Tarix
Vasalu Jako va Le Messi 2004-yildan beri hamkorlik qilib keladi. Albomda hamkorlik qilgan boshqa musiqachilar orasida Chris Gelbuda (Metyu Santos guruhi), Jonatan Marks (Hey Champ), Robert Taker (Metyu Santos guruhi), Wolfie, Ian Astbury, Erik Hammer va Bam Alexander bor .

## In the Jaws of the Lords of Death

## Diskografiya
; Studiyaviy albomlar
* 2010: „In the Jaws of the Lords of Death“

; Singllar
* 2009: „ARMY“
* 2010: „Heirplanes“

## Manbalar

## Havolalar
*
Qu Siz

**Qu You** -  **Cunzhai** laqabli xitoylik yozuvchi, Ming sulolasida davrida yashagan va uning asarlari Qing sulolasining siyosiy subtekti bilan yangi fantaziya janrini ilhomlantirdi.

Tsyantanda ( hozirgi Xanchjou ) tavallud topgan.  U Lin'an shahrida o'qituvchi-mansabdor  bo'lgan, keyinchalik, Chjou  qirolligining kotibi  bo'limiga ko'tarildi. Ammo karerasining eng yuqori cho‘qqisida u Xunvu imperatori va Chju Su o‘rtasidagi mojaroga aralashib qoldi  hamda 1408- yilda qamoqqa tashlandi. 

1425- yilda ozodlikka chiqqandan so'ng, u Ying Davlati  xo'jaligida tarbiyachi bo'lib ishlay boshlaydi.U amaldor sifatida qayta tiklandi, lekin qisqa vaqt ichida iste'foga chiqdi va qaytib siyosat olamiga qaytib kelmadi. Uning asarlari, garchi qiziqarli bo'lsa-da, Ming imperiyasi siyosatidan  noroziligini ifodalaydi.

## Manbalar

* *Kesilgan chiroqning yozuvlari* (jiandeng Lu, *Jiandeng Lu* ): 40 jild
* *Chiroqni qirqish uchun yangi hikoyalar* (jángjíngínhua, *Jiandeng Sinxua* ): 4 jild

## Adabiyotlar
Bastani

**Bastani** (), mahalliy xalq **bastani sonnati** ( „anʼanaviy muzqaymoq“) yoki **bastani sonnati zafaroni** ( „anʼanaviy zaʼfaronli muzqaymoq“), sut, tuxum, shakar, atirgul suvi, zaʼfaron, vanil va pistadan tayyorlangan Eron muzqaymoqidir. U keng tarqalgan **Fors muzqaymoq** sifatida tanilgan. Bastani koʻpincha dondurulmuş pıhtılaşmış kremning pullarini oʻz ichiga oladi.Baʼzida salep tarkibiy qism sifatida kiritiladi.*Āb havij bastani* () sabzi sharbatidan qilingan muzqaymoq boʻlib, vaqti-vaqti bilan dolchin, muskat yongʻogʻi yoki boshqa ziravorlar bilan bezatiladi.

## Tarixi

Bastani tarixi miloddan avvalgi 500-yillarda Fors Ahamoniylar imperiyasida vujudga kelgan.Yozda „mevali muz“ (''sharbat'') deb nomlanmish muzqaymoqni tayyorlash uchun muz ustiga har xil siroplar foydalaniladi. Odatda muz zaʼfaron, uzum sharbati, mevalar va boshqa masalliqlar bilan birga tayyorlanadi. Oʻn yil davomida forslar bilan jang qilgan Makedoniya rahbari Aleksandr Makedonskiy asal bilan tayyorlangan ushbu „mevali muzlar“ dan zavqlangan. Miloddan avvalgi 400-yilda forslar atirgul suvi va vermisheldan tayyorlangan *faloodeh* ()deb nomlangan sorbetni ham ixtiro qildilar . Forslar Eronga arablar bostirib kirib, Fors Sosoniylar imperiyasi qulagandan keyin arablarga muzqaymoq va falodeni taqdim etishgan.

## Yana qarang

* *https://www.google.com/search?q=Pistachio+ice+cream&rlz=1C1GCEA_enUZ924UZ924&oq=Pistachio+ice+cream&aqs=chrome..69i57j46i512j0i512l8.1414j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8
* *https://www.google.com/search?q=Faloodeh&rlz=1C1GCEA_enUZ924UZ924&oq=Faloodeh&aqs=chrome..69i57j46i512j0i30l8.5531j0j9&sourceid=chrome&ie=UTF-8
* *https://www.google.com/search?q=Kulfi&rlz=1C1GCEA_enUZ924UZ924&oq=Kulfi&aqs=chrome..69i57j46i512j0i512l7.5926j0j9&sourceid=chrome&ie=UTF-8
* *https://www.google.com/search?q=Spumoni&rlz=1C1GCEA_enUZ924UZ924&oq=Spumoni&aqs=chrome..69i57j46i512j0i512l7j46i512.4284j0j9&sourceid=chrome&ie=UTF-8

## Manbalar
Sergey Kozlov

**Sergey Pavlovich Kozlov** ( 1952-yil 16 yanvar, Kaluga - 1993-yil 25 aprel, Vinogradov, Zakarpat viloyati ) - sovet parashyutchisi, Afg'oniston urushi qatnashchisi , gvardiya katta leytenanti, havo hujumi gvardiyasining 56-chi havo hujumi gvardiyasi qo'mondoni., 40-chi armiya, Afg'onistondagi Sovet qo'shinlarining cheklangan kontingenti . Sovet Ittifoqi Qahramoni .

## Biografiya va harbiy martaba
S.P. Kozlov 1952-yil 16 yanvarda Kaluga shahrida ishchi, sobiq frontchi askar oilasida tug'ilgan.

Maktab yillaridanoq u harbiy xizmatchi bo'lishni orzu qilgan va 1967-yilda maktabning 8-sinfini tugatgach, Moskva Suvorov harbiy bilim yurtiga o'qishga kirib, uni 1970-yilda tamomlagan.

1974-yilda Ryazan Oliy havo-desant qo'mondonligi Lenin komsomoli nomidagi Ikki karra Qizil bayroq maktabini tamomlagan.

Qizil bayroqli Turkiston harbiy okrugida vzvod komandiri, keyin 56-gvardiya alohida havo hujum brigadasining rotasi sifatida xizmat qilgan.

1979-yildan Afg'onistondagi Sovet qo'shinlarining cheklangan kontingenti tarkibida.

## Feat
*[[1980|1980-yil]] fevral oyida S.P.Kozlov qoʻmondonligidagi boʻlinma zimmasiga [[Koʻkcha]] daryosi orqali oʻtuvchi strategik muhim koʻprikni qoʻriqlash vazifasi yuklatilgan. Buyurtmani bajarish paytida parashyutchilar afg'on muxolifati bilan jangga kirishdi. Jang qiyin kechdi, ustunlik dushman tomonida edi. Jang lahzalaridan birida katta leytenant Kozlov olov zonasidan otib, ko'prik yaqinidagi minoraga granatalar otdi va shu bilan mustahkam o'q otish nuqtasini yo'q qildi. Bu bo‘linmaga dushmanni orqaga surishga va ob’ektda mustahkam o‘rnashib olishga imkon berdi. S.P. Kozlov shaxsan 20 dan ortiq dushmanni yo'q qildi, ammo og'ir yaralandi* .

## Havolalar

* Сергей Павлович Козлов (рус.).  Сайт «Герои страны».
Nurli Basri

**Nurli Basri** — Nurli Basri Gʻarbiy Javadagi qishloqda tugʻilgan va Islomiy jamiyatda fermer sifatida oʻsgan.
## Ijodi
Nuril Basri indoneziyalik yozuvchi. Uning yozuvi bildungsroman va tragikomediyani qamrab oladi. Uning ayrim romanlari ingliz va malayziya tillariga tarjima qilingan. Uning asarlari orasida "Not A Virgin", "Love, Lies and Indomee", "Rasa" va boshqalar bor. Nuril tragikomediyani avtofikr, bildungsroman va g'ayrioddiy hikoyalar shaklida yozadi. Uning qahramonlari juda yolg'izlikdan tortib, g'alati va nozik eksantrikgacha. Uning asarlari ingliz, nemis va malay tillariga tarjima qilingan. Nashr etilgan asarlari: Bokira emas (2017), Gula, Gula, Gula (2022), Love, Lies and Indomee (2019), Rasa (2020), Halo, Aku Dalam romani (2009) va boshqalar. Uning yaqinlashib kelayotgan romani “Kanalizatsiya” Rat birinchi marta 2023 yilda Le Rat d'egout nomi ostida fransuz tilida nashr etiladi.
## Yutuqlari
Nuril 2017-yilda Buyuk Britaniyada rezidenturani tamomlash uchun Indoneziya Milliy kitob qo‘mitasi tomonidan grantga sazovor bo‘ldi, so‘ngra Germaniyada roman ustida tadqiqot olib borish uchun Robert Bosch fondi va The Literarisches Colloquium Berlin grantini oldi. U shuningdek 2022 yilda Shvetsiyada o'z romanini yozish uchun Vastra Gotaland viloyati tomonidan o'tkazilayotgan AIR Litteratur dasturining stipendiyasi sohibi. U kulgili narsalarni va oyni yaxshi ko'radi.
## Manbalar
Nosir-al-Mulk masjidi

**Pushti masjid** , **Ranglar masjidi** yoki **Kamalak masjidi** deb ham ataladigan **Nosir-al-Mulk masjidi Eronning Shiraz** shahridagi Gaud - Araban mahallasida joylashgan . **Bu masjid Fars viloyatidagi** eng qadimiy va mashhur masjidlardan biridir .

**Ehtimol, Hasan Ali Nosir-al-Mulk** 1876-1888 yillar oralig'ida **Qajarlar** davrida bino qurgan kunlarda , u masjid dunyodagi eng nafis masjidlardan biriga aylangan deb o'ylamagandir. **Nosir-al-Mulk masjidining** go'zalligi Istanbuldagi **Sulton Ahmet masjidi va Al-Aqso masjidi** bilan bir xil .

## Yorug'lik va rang san'ati
Nosir-al-Mulk masjidi - yorug'lik ranglar bilan o'ralgan joy. Sizni bu go'zal masjidga ranglar raqsi bilan kutib olasiz. Quyosh chiqqandan keyin va ertalab siz yorug'lik va ranglarning raqsini ko'rishingiz mumkin. Sehrli ranglar zamin va devorlarga bo'linadi. Yorug'lik uning jabhasidagi vitrajlardan o'tib, zamin va devorlarga etib boradi va ajoyib his-tuyg'ularni yaratadi. Siz butun binoni kamalakda suv bosganini ko'rishingiz mumkin. Bu fors islom arxitekturasining san'ati! Dahshatli Nosir-al-Mulk masjidi barcha his-tuyg'ularingizni qamrab oladi.
Nosir-al-Mulk majmuasida masjid, uy, abanbar (suv ombori) va hammom mavjud bo'lib, ularning aksariyati ko'chalar qurish uchun vayron qilingan va yangi inshootlar qurilgan.

Masjidga kiraverishda yetti rangli koshinlar bilan bezatilgan katta eshik bo'lib, “ haft ring ” deb ataladi.

Pushti masjidda ikkita sharqiy va g'arbiy shabiston mavjud . Sharqiy shabiston yozda ishlatiladi. U yozning issiq kunlarida strukturaning ichidagi ob-havoni sovutish uchun mo'ljallangan.

Erondagi eng noyob shabistonlardan biri boʻlgan gʻarbiy shabistonning shifti va devorlari yetti rangli koshinlar, goʻzal suratlar, Qurʼon oyatlari bilan bezatilgan. Zamin ham firuza plitkalarini yoqtiradi. Rangli va noyob ko'zoynakli ettita yog'och eshiklar mavjud. Ta'kidlash joizki, ushbu shabistonning bezaklari va toshlari Vakil masjididan ilhomlangan .
Nosir-al-Mulk masjidida ikkita shimoliy va janubiy ayvon mavjud . Shimoliy ayvonning uch tomonida uchta yarim kamar bor; toʻrtinchi tomondan sahnga tutashgan. Janubiy ayvonda ikkita minora va toʻrtburchak shaklidagi hovuzli hovli va tosh favvora joylashgan.

 Nosir-al-Mulk masjidining shimoliy qismida “Marvarid arkasi” deb nomlangan archa bor . Uning tomi va tomi rang-barang koshinlar, muqarnaslar va Qur'on oyatlari bilan bezatilgan. Masjidning janubiy qismida tomi marvarid arkiga o'xshab koshin bilan qoplangan yana bir gumbaz va ark bor.

## Bu masjidga tashrif buyurganingizda
Bu masjidga bahor va yoz oylarida soat 8:00-13:00 va 15:00-19:30, kuz-qish mavsumida esa 8:00-11:30 va 15:00-17:30 gacha tashrif buyurishingiz mumkin. Biroq, Nosir-al-Mulk masjidida yorug'lik va ranglar o'yinini ziyorat qilish uchun eng yaxshi vaqt 8:00 dan 10:00 gacha.
Taxti bahi

**Taxti-Baxi** (shuningdek, Takhtbhai, Takhti-baxi) — miloddan avvalgi 1-asrga oid buddist monastir majmuasi. Miloddan avvalgi  Arxeologlarning fikriga ko'ra, u o'sha davrdagi buddist monastir markazlarining arxitekturasini mukammal tarzda namoyish etadi. 1980 yilda YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatidagi Mardan shahridan 15&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. Yaqin atrofda xuddi shu davrga oid kichik mustahkam shahar joylashgan.  Shuningdek, xarobalar zamonaviy qishloqqa yaqin joylashgan.

## Binolar

Taxti-Baxi majmuasining to'rtta asosiy qismi:

1."stupalar hovlisi", monastir majmuasining markaziy hovlisida joylashgan stupalar klasteri
2.monastir kameralari, hovli atrofidagi alohida xonalar, majlislar zallari va oshxona.
3.keyingi davr stupalarini ifodalovchi ma'bad majmuasi.
4.meditatsiya uchun xizmat qilishi mumkin bo'lgan past kirish joyi bo'lgan kichik qorong'u hujayralardan iborat tantrik monastir majmuasi.

Bu yerdagi qoʻshimcha binolar turar joy, majlislar zallari boʻlib xizmat qilishi yoki dunyoviy maqsadlarga xizmat qilishi mumkin. Barcha binolar ohak va loy ohak bilan mahalliy toshdan qurilgan.
## Hikoya
Taxti Bahi (Pokiston) Taxti Bahi nuqtasi
Taxti Bahi, Pokiston
Taxminlarga ko'ra, majmua miloddan avvalgi I asrning boshlarida qurilgan. e. Tepalikli erlar monastirlarni harbiy bosqinlar va vayronagarchiliklardan himoya qilgan.[3]

Arxeologlar majmua tarixi bilan bog'liq bir necha davrlarni aniqlaydilar. Birinchisi, podshoh Kanishka I  davridan to milodiy II asrgacha davom etgan ilk Kushonlar davri. e. Stupa va majlislar zali qurilgan ikkinchi davr 3—4-asrlarga toʻgʻri keladi. Uchinchi davr oxirgi Kushon imperiyasini nazarda tutadi va 4—5-asrlarga toʻgʻri keladi. Keyinchalik tantrik majmua qurildi, bu davr (to'rtinchi) VI-VII asrlarga tegishli. Hunlar istilosi majmuaning vayron boʻlishiga olib keldi.

## Yana qarang
* Шахри-Бахлол

## Manbalar

## Havolalar
* Buddhist Ruins of Takht-i-Bahi and Neighbouring City Remains at Sahr-i-Bahlol — UNESCO World Heritage List
* UNESCO Periodic Report Summary — Includes a map of the complex.
* Map of Gandhara archeological sites, from the Huntington Collection, Ohio State University (large file)
Muhammad Temur

**Muhammad Temur** (*1892, Qohira — 1921 yil 24 fevral, oʻsha yerda*) — misrlik yozuvchi va dramaturg. Mahmud Teymurning ukasi.

## Ijodi
Filolog Ahmad Teymur oilasida tugʻilgan.

Parijda huquqshunoslik tahsil olgan.

Misrda realistik teatr asoschilaridan biri.

Qohirada „Teatr do‘stlari jamiyati“ni tashkil qilgan. Sahnada ijro etilgan.

Bir nechta kundalik komediya va dramalar, arab teatri tarixi va alohida aktyor va rejissyorlarga oid bir qator maqolalar muallifi. „Ko‘zlar nimani ko‘radi“ (1918) to‘plamidagi hikoyalar Misr realistik qissasining ilk namunalari bo‘lib, unda Gi de Mopassan taʼsiri seziladi.

## Manbalar

* Dagher J.-A. Eléments de bio-bibliographie de la littérature arabe. — V. 2. — Beyrouth, 1955.
* Krachkovskiy I. Yu. Izbr. soch. — T. 3. — M. — L., 1956.
* Ali-Zade E.-A. O nekotorix osobennostyax novellistiki Muxammeda Teymura. — V kn.: Literatura Vostoka. Sb. statey. — M., 1969.