The Settlers IV

***The Settlers IV*** (), **The Settlers: Fourth Edition in North America** nomi bilan Blue Byte tomonidan ishlab chiqilgan va Ubi Soft tomonidan nashr etilgan real vaqtdagi strategik videooʻyini. Oʻyin Germaniyada Microsoft Windows uchun 2001-yilning fevralida, Buyuk Britaniyada mart oyida va Shimoliy Amerikada avgust oyida chiqarilgan, bu Settlers seryasidagi toʻrtinchi oʻyin boʻlib, *The Settlers* (1993), *The Settlers II* (1996) va *The Settlers. III* (1998) lardan keyin chiqarilgan. 2002-yil mart oyida *The Settlers IV: Gold Edition* chiqdi unda koʻp oʻyinchi rejimi uchun muxlislar tomonidan yaratilgan xaritalar va ikkita mini-oʻyin mavjud boʻlgan. 2009-yil noyabr oyida Gameloft ***The Settlers*** nomi ostida oʻyinni iOS-platformasiga koʻchirdi. Yangilangan grafika va sensorli boshqaruvlardan foydalanishga qaramasdan, oʻyin jarayoni, oʻyin mexanikasi asl nusxa bilan bir xil edi. 2010-yil aprel oyida *The Settlers* Palm Pre uchun optimallashtirilgan webOS uchun chiqarildi. Gameloft keyinchalik iPad, Symbian va Android uchun HD versiyalarini chiqardi. 2018-yilda esa oʻyin *The Settlers IV: History Edition* nomi bilan qayta ishlab chiqarildi.

Oʻyinning yagona-oʻyinchi bosqichida, oʻyinchi uchta irqni (rimliklar, vikinglar va mayyalar) boshqaradi, dastlab ular dastlab bir-birlari bilan kurashadilar.Keyinchalik ular surgun qilingan xudo Morbus tomonidan keladigan tahdidga qarshi kurashish uchun kuchlarni birlashtiradilar. Morbus buyuk xudoga qarshi muvaffaqiyatsiz isyonni qoʻzgʻatganidan keyin Yerga surgun qilingan edi. Yorugʻlikka dosh berolmagan Morbus sirli Qorongʻu qabilani boshqaradi va u sayyora yuzasidan yorugʻlikni yoʻq qilishga harakat qiladi. Morbus kuchli eliksir yaratib, yorugʻlikka allergiyasini abadiy davolashga urinib, tahdidni yanada oshiradi.

*Yaratuvchilar Settlers III* oʻyinidan soʻng muxlislarning fikr-mulohazalariga koʻra, yangi seriyadagi dastlabki ikkita nomni oʻyinga qaytarishdi.Garchi asosiy oʻyin *Settlers III* dan nisbatan oʻzgarmagan boʻlsa-da, baʼzi oʻyin mexanikalari oʻzgartirildi. Misol uchun, seriyada birinchi marta armiyaning hujum kuchi ularning turar-joyining iqtisodiy qiymatiga bogʻlandi; oʻyinchi har bir missiya boshidan boshlab har bir askar darajasiga kirish huquqiga ega boʻldi, bunda oʻyinchi har bir askarning unvonini oʻzi tanlash imkoniyati mavjud; Jangning taktik jihatlarini yaxshilash uchun maxsus boʻlinmalar va dengizda jang qilish imkonini beruvchi harbiy kemalar ham qoʻshildi.

*"Settlers IV* " turli xil salbiy sharhlarni oldi, aksariyat tanqidchilar uni „ *The Settlers III“* ga juda oʻxshash deb hisoblashdi va koʻpchilik Blue Bayt oʻyinni boshqara olmaydi, deb hisobladi. Grafika va animatsiyalar umuman maqtovga sazovor boʻlsa-da, AL , missiyalarning xilma-xilligi va cheklangan jangovar strategiyasi tanqid qilishdi, sharhlarda oʻyinni *Age of Empires II* va *Zevs: Master of Olympus* kabi oʻyinlarga oʻxshatishdi.Eng keng tarqalgan tanqid bepul oʻyin va multiplayer rejimlari bilan bogʻliq boʻldi.

## Oʻyin haqida
*The Settlers IV* real vaqtda strategiya oʻyini boʻlib, shahar quruvchi elementlarga ega nuqta va bosish interfeysi orqali boshqariladi. Umumiy oʻyin va oʻyin mexanikasi *The Settlers III* ga juda oʻxshaydi va koʻpgina bosqichlarda asosiy maqsad yetarlicha harbiy mutaxassislar ishlab chiqarish, kuchli iqtisodiyotga ega aholi punktlarini qurish va raqib hududlarni bosib olishdir.Ushbu maqsadga erishish uchun oʻyinchi iqtisodiy mikro boshqaruv bilan shugʻullanishi, binolar qurishi va resurslarni ishlab chiqarishi kerak boʻladi.

**Oʻyin rejimlari haqida**

Oʻyinni ikkita rejimdan birida oʻynash mumkin; bitta oʻyinchi yoki koʻp oʻyinchi. Yagona oʻyinchi rejimida oʻyinchi oʻyin topshiriqlarini yoki individual oʻyinlarni („Bepul xaritalar“) oʻynashi mumkin. Yagona oʻyinchi rejimida oʻyinchi bir qator topshiriqlarni bajarishi kerak, ularning aksariyati kompyuter tomonidan boshqariladigan raqibni yoki raqiblarni magʻlub etish yoki qorongʻu qabila mabudini oʻldirishdir. Oʻyinning asl versiyasida har biri uchta topshiriqdan iborat uchta alohida bosqich (rimliklar, vikinglar va mayyalar uchun bitta kampaniya) va oʻn ikkita topshiriqdan iborat toʻrtinchi topshiriq mavjud boʻlib, unda oʻyinchi barcha uch irqni nazorat qiladi.

LAN yoki onlayn orqali oʻynash mumkin boʻlgan Bepul Xaritalar va koʻp oʻyinchi rejimida oʻyinchi oʻynash uchun xaritani tanlaydi, soʻngra, kompyuter tomonidan boshqariladigan raqiblar sonini sozlash, oʻyin boshida mavjud boʻlgan xom ashyo miqdori va gʻalaba shartlari sozlaydi.Oʻyinchi, shuningdek, „Confilict Mode“ (har bir oʻyinch bir-biri bilan raqobatlashadi) yoki „Rankling List“ (oʻyinchilar oʻyin oxirida Blue Bayte reytingi uchun ball oladi) dan birini tanlab oʻynashi mumkin. Shuningdek „Cooperation Mode“ (oʻyinchilar kompyuter tomonidan boshqariladigan janglargaga qarshi oldindan belgilangan maqsadga erishish uchun kuchlarni birlashtiradi), „Ecanomic Mode“ (gʻolib, bir muddat ichida yetti toifadan kamida toʻrttasidan eng koʻp mahsulot ishlab chiqargan oʻyinchidir), „Settlefest“ " (oʻyinchilar belgilangan maqsadga birinchi boʻlib erishish uchun alohida, lekin bir xil, bitta oʻyinchili xaritalarda raqobatlashadi) kabi oʻyin rejimlari ham mavjud.

## Syujeti
Oʻyin qorongʻu xudo Morbus tomonidan buyuk xudoga qarshi qoʻzgʻatgan isyonni muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan koʻp oʻtmay boshlanadi. Buyuk xudo hiyonati uchun Morbusni koinotdagi eng yorugʻ joyi boʻlgan Yerga surgun qiladi. Yorugʻlikga dosh bera olmagan Morbus Yerdagi butun yorugʻlikni yoʻq qilishga qaror qiladi. Oxir-oqibat, uning qorongʻu bogʻboni soya oʻti deb nomlanuvchi moddani ishlab chiqadi, u yerdan energiyani soʻradi, yaqin atrofdagi barcha narsani nobut qiladi va yerni qoraygan choʻlga aylantiradi.

Ayni paytda, Morbus borligidan bexabar, yaqinda bir-biri bilan doʻstlik aloqasini uzgan uchta irq oʻrtasida urush davom etmoqda edi.Bular; rimliklar, vikinglar va mayyalar edi. Qorongʻu yerlarga birinchi boʻlib rimliklar duch kelishdi, ularning josuslari dastlab buni yangi mayya quroli ekanligiga ishonishadi va soya oʻtlarining taʼsiri haqida xabar berishadi. Natijada, rimliklar yaqin atrofdagi Mayya qishloqlariga hujum qiladilar va ularni yoʻq qiladilar, ammo qorongʻu yerlar mayyalarning ishi emasligini tezda tushunadilar. Qorongʻu yerlarga duch kelgan mayyaliklar rimliklarga vaqtinchalik ittifoq tuzishni taklif qilganda, rimliklar istamay rozi boʻlishdi. Biroq, rimliklar qorongʻu yerlarni tekshirishni boshlaganlarida, mayyalar ularga qarshi chiqishadi.

Boshqa joylarda vikinglar ham qorongʻu yerlar bilan oʻralgan oʻzlarining eng muqaddas qabristonlaridan birini topib, soya oʻtlarining taʼsiriga duch kelishadi. Oʻz hududlarini qaytarib olish uchun yoʻlga chiqqanlarida, ularga aqlsiz askarlar qoʻshini hujum qiladi.

Rimliklar qorongʻu armiya qanday yaratilganligi sirini bilib olishadi — bular koʻchmanchilar shamanlar tomonidan Morbusning xizmatkorlariga aylantirilib shu tariqa Qorongʻu qabilani tashkil qilishgan boʻladi. Keyin ular qoʻziqorin fermalarida ishlashga qoʻyiladi, qoʻziqorin urug'larini mannaga aylantiradi, u eng yaqin qorongʻu maʼbadga olib boriladi va u yerda Qorongʻu armiyani yaratish uchun ishlatiladi.

Qorongʻu qabila haqidagi bu tushuncha bilan rimliklar vikinglar bilan ittifoq tuzadilar va fermalarni yoʻq qilishga qaror qiladilar.

Biroq, mayyaliklar rimliklar va vikinglar oʻrtasidagi ittifoqni bevosita tahdid deb bilishadi. Biroq, bu vaqtga kelib, ular qorongʻu yerlar bilan oʻralgan edi. Oldingi dushmanliklariga qaramay, rimliklar va vikinglar mayyalarni qutqaradilar va uchtasi birlashib, qorongʻu qabilani yoʻq qilish uchun hujumga kirishadilar.

Oxir-oqibat, vikinglar oxirgi qorongʻu maʼbad yashirilgan joyni topdilar. Ular uni yoʻq qiladilar, ammo qorongʻu qabila askarlari ularga hujum qilishadi. Yana bitta gʻalaba zarurligini bilgan holda mayyalar ham hujumga oʻtadilar. Ular bu jangda gʻalaba qozonishdi.Qorongʻu qabilalarning barcha ibodatxonalari va fermalari yoʻq qilingani va yangi qoʻshinlarni koʻpaytirishning hech qanday usuli yoʻqligi sababli, Morbus oʻz uyiga chekindi. Tez orada Morbus tok novdalari bilan oʻralgan binoga kirib, toshga aylanganini koʻrib dahshatga tushadilar.

## Rivojlanish

*The Settlers IV* 1999-yil avgust oyida ECTSda Blue Bayt tomonidan eʼlon qilingan.

"Settlers" seriyasinida yaratgan va asl " *Settlers* „ va *“Settlers III"* ni loyihalashtirgan va dasturlashtirgan Volker Wertich ishlab chiqishda ishtirok etmadi, keyinchalik u shunday degan edi: "Blue Bayt uni 2000-yil Rojdestvoga qadar tayyorlamoqchi edi, Bu, menimcha, munosib oʻyin yaratish uchun etarli vaqt emas edi ". 

Oʻyin birinchi marta 2000-yil may oyida E3 tadbirida namoyish etilgan boʻlib, u yerda Blue Bayt oʻyinda harbiy zabt etishdan koʻra iqtisodiy rejalashtirishga urgʻu berilganini aytdi."*Settlers III* " ni juda jangovar deb hisoblagan muxlislarning salbiy fikr-mulohazalarini kelib chiqib, dizaynerlar yangi oʻyinni *The Settlers* va *The Settlers II* oʻyinlarining asosiy talablariga asoslangan oʻyinga qaytishni afzal koʻrishdi.Ular, shuningdek, oʻyinda uchta oʻynash mumkin boʻlgan irq (Rimliklar, Vikinglar va Mayyalar) va yangi oʻynab boʻlmaydigan qabila (Qorongʻu qabila) boʻlishini maʼlum qilishdi.Qorongʻu qabilanining iqtisodiyotga asoslangan oʻyin uchun ahamiyati haqida gapirar ekan, loyiha menejeri va ham muallif Xans-Yurgen Brändle shunday dedi:

*GamesZone* ga bergan intervyusida Brändle nima uchun oʻyin oʻzgarishiga qaramay, *Settlers III* kabi deyarli bir xil iqtisodiy jarayonlarni oʻz ichiga olishiga toʻxtalar ekan, u shunday dedi: „Koʻpchilik fikr-mulohazalar bizga *Settlersdagi* iqtisod shunchaki ajoyib ekanligini va oʻyin shunday boʻlishi kerakligi haqida aniq tushuncha berishdi. Oʻyin yangi narsalar yoki odamlar bilan sunʼiy ravishda koʻpaytirish, oʻyinning keraksiz murakkab kontekstlarga toʻlib ketmasligi uchun kerak deb hisobladik.“

### Grafika

GamesZone intervyusida Brändle, yangi oʻyin va Settlers III oʻziga xos grafik oʻxshashlik masalasiga toʻxtalib oʻtdi: „Biz ataylab oldingiga juda oʻxshash oʻyinni dasturlashtirdik. Chunki muhlislarni yana settlers dunyosiga qaytarmoqchi edik“

*Settlers III’da* boʻlgani kabi, oʻyindagi binolar 3D Studio Max yordamida yaratilgan, Adobe Photoshop esa toʻqimalarni yaratish uchun ishlatilgan. Har bir oʻyingaga oʻziga xos rassom tayinlangan, ular oʻsha musobaqa uchun binolardan boshqa hech narsa ustida ishlamagan. Bosh rassom, dizayner, hammuallif Torsten Xessning soʻzlariga koʻra, bu „xalqlar ichidagi binolarning uslubi bir xil boʻlishi uchun“ qilingan. Biroq, alohida rassomlar rioya qilishlari kerak boʻlgan baʼzi asosiy qoidalar ham mavjud edi.

Qabilalar uchun dizaynerlar *Settlers III* da ishlab chiqilgan bir xil asosiy usullardan foydalanganlar; raqamlar juda grafik jihatdan murakkab boʻlishi mumkin emas edi, chunki ularning oʻlchamlari (balandligi 32 piksel) hisobga olinsa, kichik detallar yoʻqolib ketadi. Ushbu muammoni hal qilish uchun qabilalarning nisbati oshirib yuborildi, ularning qurollari va asboblari mutanosib ravishda juda katta boʻlishi kerak edi, chunki toʻgʻri oʻlchamdagi asboblar koʻrib boʻlmaydigan darajada kichik edi.

## Manbalar

## Havolalar
*  (in German) (site dead; Archived April 16, 2011, at the Wayback Machine)
*  (in English) (site dead; Archived August 9, 2011, at the Wayback Machine)
*  (in English) (Archived February 10, 2022, at the Wayback Machine)