Shanghai International Circuit

**Shanghai International Circuit** () (tarjimasi: *Shanxay xalqaro poyga trassasi*), homiylik maqsadlarida **SAIC Shanghai International Circuit** () deb ham ataladi, Xitoyning Shanxay shahri, Jiading tumanida joylashgan avtosport poyga trassasidir. Trassa asosan 2004–2019-yillarda va 2024-yildan boshlab o‘tkazib kelinayotgan har yilgi Xitoy Gran-prisi mezbonligi bilan mashhur. Xitoy Gran-prisidan tashqari, trassa 2024-yildan boshlab Shanghai ePrix musobaqasiga ham mezbonlik qiladi. 

Shanxay xalqaro poyga trassasida har yili 10 dan ortiq yuqori darajadagi milliy avtomobil poygasi musobaqalari o‘tkaziladi. Shuningdek, u Shanxaydagi yagona jahon darajasidagi ochiq go-kart poyga trassasiga ham ega. 

Milliy darajada tan olingan 4A toifadagi sayyohlik maskani sifatida trassa turizm, savdo, ovqatlanish, ko‘ngilochar va sport xizmatlarini ham taklif etadi. 

Trek qoplamasi 2025-yilgi Xitoy Gran-prisi oldidan yangilandi. 

## Tarixi
Shanghai International Circuit Shanxay hokimiyati tomonidan shaharni dunyoga namoyish etish maqsadida rejalashtirilgan. Shaharning shimoli-g‘arbida joylashgan Jiading tumanida, avtomobil ehtiyot qismlarini ishlab chiqaruvchi yirik korxonalarga yaqin hududda 5,3 kvadrat kilometr maydon tanlangan. Loyiha uchun 2,6 milliard yuan (450 million AQSh dollari) miqdorida byudjet hukumat tomonidan moliyalashtirilgan qo‘shma korxona — Shanghai Jiushi Group orqali ta’minlangan.

Trek va unga tegishli inshootlarni loyihalash uchun Herman Tilke tanlandi. 2003-yilning aprel–may oylarida muhandislar loyiha rejasini ishlab chiqish uchun hududga tashrif buyurdilar. Hudud aslida botqoqli yer bo‘lib, ilgari guruch ekin maydonlari sifatida foydalanilgan, shu sababli trassani qurish uchun keng ko‘lamli yer ishlari amalga oshirilishi kerak edi. Inshootni barpo etish uchun 18 oy davomida har kuni taxminan 3 000 nafar ishchi ishladi, bu muhandislik va logistika jihatidan juda katta yutuq edi.

Trassa ochilganida tashrif buyuruvchilarni ulkan majmua qarshi oldi; unda asosiy tribunalar va pit-kompleks hukmron bo‘lib, uning ikki uchida trek ustidan o‘tuvchi qanotsimon tomosha platformalari joylashgan edi. Faqat shu asosiy tribunaning o‘zi 30,000 tomoshabinni sig‘dira oladi, trek bo‘ylab joylashgan boshqa tribunalar bilan birga umumiy sig‘im 200,000 kishiga yetadi. Paddok infratuzilmasi ham o‘ziga xos edi — Formula 1 jamoalarining har biri uchun alohida bino qurilgan bo‘lib, ular ko‘l ichida joylashgan pavilyonlar ko‘rinishida tashkil etilgan va Shanxaydagi qadimiy Yu Garden uslubini eslatadi.

Trassa Xitoyda aynan Formula 1 uchun maxsus qurilgan birinchi trassa hisoblanadi va u 2004-yildan buyon har yili FIA Formula 1 jahon chempionatining Xitoy Gran-prisiga mezbonlik qilib keladi. Trassada, shuningdek, FIA World Endurance Championship va GT World Challenge Asia kabi bir qator nufuzli xalqaro poyga seriyalari ham o‘tkazilgan.

Ilgari ushbu trassada MotoGP jahon chempionati, shuningdek 2005-yilda Avstraliyada tashkil etiladigan V8 Supercar chempionatining V8 Supercars China Round poygasi o‘tkazilgan. Bundan tashqari, 2006/2007-yilgi mavsumda A1 Grand Prix musobaqasining yakuniy bosqichi ham shu yerda bo‘lib o‘tgan.

2011-yilda Shanghai International Circuit Audi bilan homiylik shartnomasini imzoladi va shundan so‘ng u **Shanghai Audi International Circuit** deb nomlandi. Keyinchalik SAIC Motor bilan tuzilgan kelishuvdan so‘ng trassa **SAIC International Circuit** nomini oldi.

## Trassa sxemasi

Trassa sxemasi Shanxay shahri nomining birinchi belgisi bo‘lgan xitoy ieroglifi  shaklidan ilhomlangan bo‘lib, u “yuqori” yoki “ko‘tarilish” ma’nolarini anglatadi.

Davraning boshlanishi o‘ziga xos: haydovchilar tobora torayib boradigan 1- va 2-burilishlarga yuqori tezlikda kirib boradilar, so‘ng 3- va 4-burilishlardan chap tomonga tez o‘tib ketadilar. Juda katta g-kuch ta’siriga ega 7- va 8-burilishlar poygachilar tomonidan ayniqsa yoqtiriladi. Shuningdek, trassada mavsumdagi barcha poyga trassalari ichida eng uzun to‘g‘ri yo‘llardan biri — 13- va 14-burilishlarni ajratib turuvchi  uzunlikdagi to‘g‘ri yo‘l ham mavjud.

## Musobaqalar

### Hozirgi

* Mart: Formula 1 *[[Xitoy Gran-prisi]]*, F1 Academy, SRO GT Cup, Porsche Carrera Cup Asia
* Aprel: TCR China Touring Car Championship, TCR China Challenge, F4 Chinese Championship, China GT Championship
* Iyun: GT World Challenge Asia, SRO GT Cup
* Iyul: Formula E *Shanghai ePrix*
* Sentabr: Lamborghini Super Trofeo Asia, TCR China Touring Car Championship, TCR China Challenge, China GT Championship
* Oktabr: Shanghai 8 Hours

### Avvalgi

* A1 Grand Prix (2006–2008)
* Asian Le Mans Series
** *4 Hours of Shanghai (2014, 2018–2019)*
* Aston Martin Asia Cup (2008–2009)
* Audi R8 LMS Cup (2012–2019)
* China Formula Grand Prix (2015–2019)
* F3 Asian Championship (2018–2019)
* Ferrari Challenge Asia-Pacific (2011–2019)
* FIA World Endurance Championship
** *4 Hours of Shanghai* (2012–2019)
* Formula BMW Pacific (2004–2008)
* Formula Masters Series (2011–2017)
* Formula Renault AsiaCup (2004–2011, 2013–2018)
* Formula V6 Asia (2008)
* Gran-pri motosikl poygalari
** *Xitoy motosikllar Gran-prisi* (2005–2008)
* GP2 Asia Series (2008)
* GT Asia Series (2014–2017)
* Superrace Championship (2014–2016)
* TCR Asia Series (2016–2019, 2021, 2025)
* TCR International Series (2015)
* Trofeo Maserati (2012–2014)
* V8 Supercars
** *V8 Supercars China Round* (2005)
* World Touring Car Championship
** *FIA WTCC Race of China* (2012–2016)

## Aylana rekordlari
Trassaning umumiy uzunligi  bo‘lib, bu Formula 1 trassalari uchun taxminan o‘rtacha ko‘rsatkich hisoblanadi. Michael Schumacher tomonidan qayd etilgan 1:32.238 natijali rasmiy poyga aylanasi rekordi 2004-yildan buyon saqlanib kelmoqda. 2025-yilgi Xitoy Gran-prisining Q3 bosqichida Oscar Piastri 1:30.641 natija bilan pole-pozitsiyani qo‘lga kiritdi va shu bilan trassaning yangi norasmiy rekordini o‘rnatdi. 2025-yil may holatiga ko‘ra, Shanghai International Circuitda qayd etilgan eng tez rasmiy poygalar aylanalari rekordlari quyidagilardir:

## Galereya

File:Shanghai International Circuit 2.jpg|Asosiy tribunaning tashqi ko‘rinishi
File:Shanghai International Circuit 4.jpg|Asosiy tribuna
File:Shanghai Circuit Main Grandstand o.jpg|Asosiy tribunadan koʻrinish
File:Shanghai International Circuit 5.jpg|Yopiq H va K tribunalar
File:Hamilton China 2008.jpg|H va K tribunalar
File:Shanghai International Circuit 6.jpg|Pit


## Manbalar