Kültürpark

**Kültürpark** — Turkiyaning Izmir shahridagi park. U Konak tumanida joylashgan boʻlib, shimoldan Doktor Mustafo Enver Bey shoh koʻchasi, 1395-koʻcha, 1396-koʻcha bilan, sharqda Bozkurt prospekti, janubda Mürsel Pasha bulvari va Doktor Refik Saydam hamda Shair Eşref bulvarlari bilan tutashgan. Park 1936-yilda 360 000 m2 maydonni egallagan. Tungi navbatchilikdagi katta yongʻin sabab vayronaga uchragan va qayta tiklangan. Keyin Irmir xalqaro yarmarkasi boʻlib oʻtadigan joy sifatida qoldirilgan. 1939-yilda park hududi 420 000 m2ga kengaytirilgan.

## Tarixi

1933-yil 9-sentyabrda Swissôtel Büyük Efes joylashgan Respublika maydoni yonidagi maydonda yarmarkaning uchinchi soni boʻlib oʻtadi.

Shahar hokimi oʻrinbosari Suat Yurtkoru va hokim Behçet Uz yarmarka uchun maydonning yetarli emasligi, shaharga Moskvadagi Gorkiy bogʻi kabi joy kerakligi haqida maslahatlashadi. Kelishuvlar boʻyicha 1934-yil 14-mayda shahar kengashida Kültürpark qurilishi tasdiqlanadi.

Behçet Uz 1935-yilda Moskvaga boradi va shahar meri Nikolay Bulganin bilan hamkorlikda arxitektura loyihasini tayyorlaydi. Loyiha amalga oshgandan soʻng navbatchilikdagi tasodifiy yongʻin sabab 1934-yilning ikkinchi yarmida yana tozalash va qurilish ishlari qayta boshlanadi. 1936-yil 1-yanvarda Kültürpark uchun ilk poydevor qoʻyilgan. Yongʻindan avval bu hudud Arman mahallasi tasarrufida boʻlgan.

1936-yil 1-sentyabrda Bosh variz İsmet İnönü boshchiligida ochilish marosimi boʻlib oʻtgan va 6-Izmir xalqaro yarmarkasi ham boshlab yuborilgan. 1937-yilda park hududida Izmir parashyut minorasi qurilgan. 1938-yilda Izmir hayvonot bogʻi, Vaqiflar pavilyoni, soat minorasi kabilar bilan boyitilgan. 1939-yilda park janubga qarab 60 000 m2 (650 000 sq fut) ga kengaytirildi, hajmi esa 420 000 m2 ga yetgan. 1951-yil park tarkibiga Izmir arxeologiya muzeyi ham koʻchirib oʻtkazilgan.

1952-yilda Park tashqarisida Izmir sanʼat va haykaltaroshlik muzeyi ochilgan. 2004-yilda Izmir tarix va sanʼat muzeyi, 2008-yilda Izmir yovvoyi tabiat parki ochilishi bilan, hayvonot bogʻi boshqa hududga koʻchirilgan. 2009-yilda park tarkibida 594 ta avtomobil sigʻimiga ega yer osti avtoturargohi ishga tushirilgan. 2015-yildan parkda bepul wifi ulangan. Hozirgi kunda parkda faqat Izmir xalqaro koʻrgazmasi va Izmir kitob koʻrgazmalari oʻtkazilib kelinadi. 2017-yilda birinchi marta Kültürpark Cup tennis turniri boʻlib oʻtgan.

## Manzarasi

Kültürpark atrofidan devor bilan oʻralgan boʻlib, beshta kirish darvozasiga ega. Ular *Lozan darvozasi*, *Montryo darvozasi*, *9-sentyabr darvozasi*, *Respublika darvozasi* hamda *26-avgust darvozasi*. Ularning nomlari birinchi ikkitasida ikkita xalqaro shartnomaga (Lozanna shartnomasi va Montrö konventsiyasi), uchinchisi Izmirning ozod qilingan sanasiga, toʻrtinchisi — Respublikaga, oxirgisi — urush boshlangan sanaga atab qoʻyilgan.

Parkda 14 ta yopiq koʻrgazmalar zali, toʻrtta konferensiya zali, Atatürk ochiq teatri, İsmet İnönü sanʼat markazi, İzmir nikoh ofisi, Jalol Atik sport zali, istirohat bogʻi, parashyut minorasi, Yoshlar teatri kabi muassasalari bor. 1850 metr uzunlikda yugurish yoʻlakchasi, basseyn, tennis kortlari, futbol maydonchasi doimiy ravishda ishlab turadi. Daraxtlari soni 7709 ta. Parkdagi barcha oʻsimliklar va daraxtlar maxsus yorliq va sugʻurtaga ega.
## Manbalar