Fon radiatsiyasi

**Fon radiatsiyasi - bu** radiatsiya manbalarining ataylab kiritilishi bilan bog'liq bo'lmagan ma'lum bir joyda atrof-muhitda mavjud bo'lgan ionlashtiruvchi nurlanish darajasining o'lchovidir.

Fon radiatsiyasi tabiiy va sun'iy turli xil manbalardan kelib chiqadi. Bularga kosmik nurlanish va tabiiy radioaktiv materiallardan (masalan,radon va radiy) kelib chiqadigan atrof muhit radioaktivligi, shuningdek, sun'iy tibbiy rentgen nurlari, yadroviy qurol sinovlari va yadroviy avariyalar kiradi.

Radioaktiv fondan ximoyalanish.

Kiruvchi nurlanish ta'sirini cheklash uchun vaqt, masofa, ekranlashdan foydalanish kerak.

Vaqtni qisqartirish: Radiatsiya manbasiga ta'sir qilish vaqtini qisqartirish orqali doza shu vaqtga to'g'ridan to'g'ri mutanosib ravishda kamayadi. 

Masofa: Radiatsiya manbasidan ta'sir qilish darajasi uning manbadan masofaning kvadratiga mutanosib ravishda kamayadi.

Himoyadan foydalaning: To'g'ri radiatsiya qalqonlari, avtomatik blakirovka va joylarda radiatsiya monitorlaridan foydalanishga tayanadi.

Qanday radioaktiv fon meyor hisoblanadi?

Taxminan 0,5 mkZv/soat yoki soatiga 50 mikrorentgencha bo'lgan radiatsiya darajasi xavfsiz hisoblanadi. Inson tanasining tashqi ta'sirining eng xavfsiz darajasi "radioaktiv fon normal" bo'lganda 0,2 mkZv/soat . 

**Har xil turdagi asboblardan foydalangan holda real vaqt rejimida nurlanishni o'lchash uchun davlat muassasalari ro'yxati:**

* Yevropa va Kanada: Yevropa radiologik ma'lumotlar almashinuvi platformasi (EURDEP) oddiy gamma dozasi tezligi xaritasi
* AQSh: Shtat bo'yicha EPA Radnet real vaqt va laboratoriya ma'lumotlari

* GMC xaritasi: http://www.gmcmap.com/ (eski ma'lumotlarni qidirish stantsiyalari va real vaqtga yaqin stantsiyalar kombinatsiyasi)
* Netc: http://www.netc.com/
* Radmon: http://www.radmon.org/
* Radiatsiya tarmog'i: http://radiationnetwork.com/
* Radioaktiv @ Uy: http://radioactiveathome.org/map/ 
* Safecast: http://safecast.org/tilemap (yashil doiralar real vaqtda detektorlardir)
* uRad Monitor: http://www.uradmonitor.com/

## Eslatmalar
Atom energiyasi bo'yicha xalqaro agentlik shunday deydi.

: "Tabiiy manbalardan radiatsiya ta'siri ham ish, ham jamoat muhitida kundalik hayotning muqarrar xususiyatidir. Ushbu ta'sir ko'p hollarda jamiyat uchun juda kam yoki umuman tashvishlanmaydi, lekin ba'zi holatlarda, masalan, uran va toriy rudalari va boshqa tabiiy ravishda uchraydigan radioaktiv moddalar ( NORM ) bilan ishlashda sog'liqni saqlash choralarini ko'rishni hisobga olish kerak. Bu holatlarga soʻnggi yillarda Agentlik katta eʼtibor qaratmoqda”  .

# ↑ International Atomic Energy Agency*. IAEA Safety Glossary: Terminology Used in Nuclear Safety and Radiation Protection*, 2007. ISBN 9789201007070. 
# ↑ Jump up to:2,0 2,1 2,2 United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation*. Sources and effects of ionizing radiation*. New York: United Nations, 2008 — 4 bet. . 9-noyabr 2012-yilda qaraldi.  Manba xatosi: Invalid `` tag; name "UNSCEAR2008" defined multiple times with different content
# ↑ Jump up to:3,0 3,1 *Ionizing radiation exposure of the population of the United States*. Bethesda, Md.: National Council on Radiation Protection and Measurements, 2009. NCRP No. 160. . 9-noyabr 2012-yilda qaraldi. 
# ↑ „Naturally-Occurring Radioactive Materials (NORM)“. *World Nuclear Association* (mart 2019). 20-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2014-yil.
# ↑ „Exposure to radiation from natural sources“. *Nuclear Safety & Security*. IAEA. 9-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2016-yil.