Telman Sattorov

**Telman Sattorov** – Sharqshunos-tarixchi-arabshunos, tarix fanlari doktori, professor (1985). (1940–2012) Olmaota viloyatining Chunja qishlogʻida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1963-yil bitiruvchisi. 1963-yil MoskvaDU Osiyo va Afrika mamlakatlari institutida aspirant; 1967-yildan ToshDUning Sharq fakultetida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi va nihoyat, 1971-yildan dotsent, 1969–1981-yillar XMT kafedrasi mudiri; 1981 – 1989-yillar fakultet dekani; 1989 – 1993-yildan ToshDUning gumanitar fanlar boʻyicha prorektori; 1993-yildan ToshDU tarix fakultetining Osiyo va Afrika mamlakatlari tarixi kafedrasi mudiri. 1999–2010-yillar ToshDSHIda kafedra mudiri, keyin Janubi Sharqiy Osiyo iqtisodi kafedrasi professori.

**Ilmiy yoʻnalishi –** umumiy tarix, Fors qoʻltigʻi, Uzoq Sharq va Janubi Sharqiy Osiyo mamlakatlari iqtisodi. Monografiyalar va 60 ga yaqin maqola hamda risolalar muallifi. Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi. (Moskva, 1994; Jeneva, 1997; Buyuk Britaniya, 1998; Qozogʻiston Respublikasi, 2004.)

Ilmiy va pedagogik faoliyati uchun 1990-yil noyabr oyida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy kengashi Prezidiumining Faxriy yorligʻi bilan mukofotlangan.

T.S. Sattarov 2012-yilning 30-may kuni vafot etgan.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: “Problemы nefti v Irakskoy Respublike”. – T., 1967.

Dokt. diss. mavzusi: “Neft i borba narodov arabskix stran zonы Persidskogo zaliva za ekonomicheskuyu samostoyatelnost i sotsialnыy progress”. – T., 1982.

1. Zigzagi neftyanoy politiki // Aziya i Afrika segodnya. – M., 1966. №6. – S. 6.

2. Baasistsk. perevorot i ukrepleniye pozitsii neftyan. monopoliy v Irake: (Fevral-mart 1963 g.) // Materialы nauchn. konf. prof.-prepodavatelsk. sostava TashGU: Vostokovedeniye, inostr. yazыki. – Tashkent, 1967. – S. 71 – 73.

3. Doxodы ot nefti i razvitiye selskogo xozyaystva Iraka // Trudы TashGU. Ser. Vostokovedeniye. – Tashkent., 1971. – Vыp. 404. – S. 113 – 123.

4. Neft v antiimperialistich. borbe iraksk. naroda // Nauchn. tr. TashGU. Vostokovedeniye: (Literaturovedeniye, istoriya i ekonomika). – Tashkent, 1972. – Vыp. 430. – S. 85 – 91.

5. Revolyutsiya v Irake 14-iyulya 1958 goda i Zapadnыe neftyanыe monopolii // Sbornik nauchnыx trudov TashGU. Ser. Vostokovedeniye. – Tashkent, 1972. – № 542.

6. Arab xalqlarining antiimperialistik kurashi // KPSS XXIV syezdi va rivojlanayotgan mamlakatlar. – Toshkent: Fan, 1973. – B.135 – 141.

7. Neft i antiimperialistich. borba: (1960 – 1970 gg.). – Tashkent: Fan, 1974. -112 s.

8. Arab. neft. mejdunar. Kartel i “autsayderы” // Nauchn. tr. TashGU. – Vыp. 497. Vostokovedeniye: (Literaturovedeniye, istoriya). – Tashkent, 1976. – S. 113 – 121.

9. Etapы sotrudnichestva SSSR s Irakskoy Respublikoy // Sbornik nauchnыx trudov TashGU. – Tashkent, 1977. – № 546.

10. Arabskiy Vostok: neft i nezavisimost // Kommunist Uzbekistana. – Tashkent, 1978. - № 6.

11. Revolyutsiya v Irake i zapadnыe neftyanыe kompanii // Trudы TashGU. Ser. Vostokovedeniye. – Tashkent, 1978. – Vыp. 564. – S. 55 – 72.

12. Etapы sotrudnichestva SSSR s Iraksk. Respublikoy: (1959 – 1974 godы) // Nauchn. tr. TashGU. Vostokovedeniye: (Literaturovedeniye, istoriya, ekonomika). – Tashkent, 1977. – Vыp. 546. – S. 103 – 114.

13. Arab. Vostok: Neft i nezavisimost // Kommunist Uzbekistana. – Tashkent, 1978. – № 6. – S. 85 – 91. - Sovm. s R. Tursunovыm.

14. Revolyutsiya v Irake i zap. neftyan. kompaniya // Nauchn. tr. TashGU. Vostokovedeniye: (Literaturovedeniye, istoriya). – Tashkent, 1978. – Vыp. 564.  - S. 55 – 72.

15. Yaqin Sharq neftining kapitalistik mamlakatlar iqtisodi va siyosatidagi oʻrni. – Toshkent: Bilim, 1980. -25 b. -R. Qosimov bilan hammualliflikda.

16. Rost neftedoxodov i problema ix proizvodit. ispolzovaniya v arab, stranax // Sb. tr. TashGU. Vostokovedeniye. – Tashkent,1981. – Vыp. 589. – S. 143 – 151.

17. Sotrudnichestvo SSSR s razvivayushimisya stranami. – Tashkent: Uzbekistan, 1982.

18. Retsenziya na monografiyu Yu.A. Ponomareva “Istoriya musulmanskoy ligi Pakistana” // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane. – Tashkent, 1983. – 0,5 p.l.

19. Sovetskiy Uzbekistan ekonomicheskom sotrudnichestve SSSR s razvivayuщimisya stranami // Tezisы dokladov na vsesoyuznыy konferensii vostokovedeniya. – Baku, 1983. – 0,5 p.l.

20. Arabskaya neft v burjuaznoy istoriografii // Falsifikatorы istorii. – Tashkent, 1985. – S. 141 – 147.

21. Arabskaya neft v burjuaznoy istoriografii // Falsifikatori. – Tashkent, 1985. – S. 141 – 147.

22. Sionizm i palestinskiy vopros // Kommunist Uzbekistana. – Tashkent, 1989. – № 2.

23. Istoriya Torgovo-ekonomicheskoye sotrudnichestvo Respubliki Uzbekistan s gosudarstvami NIS i YUVA // Vostokovedeniye (politika i ekonomika). – Tashkent, 2000. – №3. – S. 79

24. Persidskiy zaliv: neft i ekonomicheskoye razvitiye. – Tashkent, 2001. - 289 s.

25. Preobrazovaniya v nezavisimom Uzbekistane i mirovoye soobщestvo // Trudы TashGU. Ser. Vostokovedeniye. – Tashkent, 1999. – S. 49 – 59.

26. Gosudarstvo Kuveyt v uzbeksko-arabskix otnosheniyax // Sb. nauchnoy konferensii “Sovremennoye sostoyaniye i perspektivы razvitiya dvuxstoronnix mejgosudarstvennыx otnosheniy Respubliki Uzbekistan i Gosudarstva Kuveyt”. – Tashkent, 2004. – S. 8 – 19.

27. Respublika Kazaxstan v Rossiysko-Amerikanskom protivostoyanii v zone pri Kaspiye // sb. nauch. trudov. Almata, 2004. -0,7 p.l.

28. Uzbekistan i Rossiya: perspektivы ekonomicheskogo sotrudnichestva // Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya. – Astana, 2004. – S. 284 – 287.

29. Kaspiyskaya neft v mejdunarodnыx otnosheniyax // Xabarshi. – Almata, 2005. – №4. - 0,3 p.l.

30. Xitoy iqtisodiyoti. – Tashkent: TashGIV, 2006. -161 s.

## Manbalar