open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bangor Elevatori

**Bangor** **elevatori** (lifti) Michigan shtatining Bangor shahridagi Gʻarbiy Monro koʻchasi, 142-uyda joylashgan don elevatoridir. U 2009-yilda Milliy tarixiy joylar reestriga kiritilgan.

## Tarixi
Bangor atrofidagi hududga aholi 1830-yillarda koʻchib kelgan, ammo rivojlanish 1856-yilda Jozeph H. Nyman arra tegirmonini qurguncha sekin kechgan. 1860-yilda Nyman Bangor qishlogʻini qayta loyihalashtiradi va 1870-yilda qishloq orqali Chikago va Michigan koʻli qirgʻogʻida temir yoʻli quriladi. Temir yoʻl Bangorni qoʻshni mamlakatdan yogʻoch va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini tashish uchun markaziy hududga aylantirgan.

1873-yilda Horace Sebring va Mitchell Hogmire Bangordagi temir yoʻllar yonida ushbu don elevatorini quradilar. Sebring va Hogmire liftni Edwin R. Olds va Horace M. va Burrell A. Olneyga bir necha yil oʻtib sotib yuboradi. William A. Charles va Fred N. Overton liftni 1883-yilda, Overton esa 1889-yilda Charlesni sotib oladi. Taxminan 1900-yilda biznes Frenk Overtonga oʻtadi va uning biznesi koʻmir saqlashni ham qamrab oladi. Sam Martindale elevatorni 1907-yilda sotib olgan, keyin ikki yildan keyin Tom va Lou cherkoviga sotgan.

1926-yilda bino temir yoʻllardan 15 fut uzoqlikda joylashgan yangi joyiga koʻchiriladi. Bangor meva yetishtiruvchilar birjasi mahalliy fermerlar kooperativi liftni 1939-yilda sotib olgan. Bu guruh va keyinchalik elevator egasi binoni 1990-yilgacha don elevatori va fermer xoʻjaliklari doʻkoni sifatida boshqargan. Bino 2001 yoki 2002-yillarda butunlay yopilgunga qadar xoʻjalik mollari doʻkoni boʻlib xizmat qilgan, shundan keyin shahar hokimiyati uni sotib olgan.

2003-yilda shahar elevatorni qayta tiklashga vaʼda bergan Bangor Restoration MChJga sotib yuboradi. 2006-yilga kelib, bino sezilarli darajada taʼmirlangan va hozirda qabulxona sifatida ijaraga beriladi.

## Tavsifi
Bangor elevatori — bu dala poydevoridagi ikki qavatli yogʻoch tomli konstruksiya boʻlib, kichik bir qavatli tom va uning ortida 1944-yilda bir qavatli tekis tomli beton blok qoʻshilgan. Struktura toʻq qizil rangga boʻyalgan. Ikki qavatli qism 36 futga 60 fut, orqa kengaytma esa 28 futga 20 futni tashkil etadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Bangor elevatorini qayta tiklash
Potudan daryosi

**Potudan** — Rossiyaning Belgorod va Voronej viloyatlaridagi daryo boʻlib, Don daryosining oʻng irmogʻida joylashgan. U Starooskolskiy, Repyovskiy va Ostrogojskiy tumanlari hududidan oqib oʻtadi. Ilgari u Potudan qishlog‘i yaqinidagi ko‘ldan boshlangan.
Daryo uzunligi 100 km, drenaj havzasining maydoni 2180 km².
Kamenka daryosining quyilishidan oldingi daryoning yuqori qismi *Borovaya Potudan* deb ataladi. Oqimning umumiy yoʻnalishi gʻarbdan sharqqa tomon harakatda boʻladi. Potudan havzasida 8 ta daryo va 21 ta oqim bor. Eng yirik irmoqlari: Suxaya daryosi, Kamenka va Lanin oqimlari hisoblanadi.

## Etimologiyasi
Birinchi marta daryoning nomi 1569-yil „Razryadnoy“ kitobida *Potudon* sifatida qayd etilgan: [„Men Kotla va Potudonni sentyabr oyining 7-kunida koʻrdim“]. Shu davrdan boshlab daryo ushbu nom bilan atala boshlangan.

## Hovuzlari

1970-1980-yillarda **Potudan daryosining** suv havzasida umumiy hajmi 28,5 million m³ boʻlgan 20 ga yaqin hovuz va 14 ta suv ombori yaratilgan boʻlib, ularning umumiy maydoni 8,56 km²ni tashkil etadi.
Eng katta suv havzalari Glubokiy va Stupinskiy jarliklaridagi suv havzalaridir. Birinchi hovuz Rogovatoye qishlogʻi yaqinida hajmi — 920 ming m³, maydoni — 17 ga boʻlgan birinchi hovuz, ikkinchi hovuz Glushkovka qishlogʻi yaqinida joylashgan hajmi — 670 ming m³, maydoni — 25 ga.
Repyovskiy tumanidagi Grachi jarligi yaqinida Gryaznaya Potudan daryosining yirik suv omborlari mavjud.

## Madaniyati
* Potudan daryosi oʻz nomini Andrey Platonovning "Odamning yolgʻiz ovozi" nomi ostida Aleksandr Sokurov tomonidan suratga olingan "Potudan daryosi" suratiga bergan.
* "Platina" (2007) teleserialida asosiy musiqiy mavzu — bu Potudan daryosi qoʻshigʻi, bu qoʻshiq uning muallifi va bosh aktyorlardan biri, aktyor Sergey Maxovikov tomonidan ijro etilgan.
* Daryo vodiysida Mostishchenskiy labirinti bor.

## Eslatmalar


## Adabiyot
* 
* 
* Potudan // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Guzara tumani

**Guzara (G‘ozara) tumani**  (    ) Afgʻonistonning Hirot viloyati markazida joylashgan, 10&nbsp;km Hirotdan janubda joylashagan. Shimoldan Injil tumani, sharqdan Pushtun Zargʻun tumani , janubdan Adraskan tumani va gʻarbdan Zinda Jan tumani bilan chegaradosh hisoblanadi. Tuman markazi Guzara (G'ozara) Hirot - Qandahor magistral yo'lida joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
Media related to Guzara District at Wikimedia Commons
Birkenhead

**Birkenhead** () — Angliyaning Mersisayd shtati, Wirral Metropolitan tumanidagi shaharcha. 1974-yilgacha, Cheshire hududiga qarashli boʻlgan. U Wirral yarim orolida, Mersi daryosining janubiy qirgʻogʻida, Liverpul shahri qarshisida joylashgan. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish vaqtida uning aholisi 88,818 kishi edi.

Birkenheaddagi Priory va Mersi paromi 12-asrda tashkil etilgan. 19-asrda Birkenhead sanoat inqilobi natijasida juda kengaygan. Birkenhead parki va Hamilton maydoni, shuningdek, Britaniyadagi birinchi tramvay yoʻli qurilgan. Mersi temir yoʻli Birkenhead va Liverpulni suv oqimi bilan bogʻlagan dunyodagi birinchi tunnel boʻlgan, Cammell Laird kemasozlik firmasi va dengiz porti tashkil etilgan.

20-asrning ikkinchi yarmida shahar sezilarli darajada tanazzulga yuz tutadi, konteynerlashtirish port faoliyatining qisqarishiga olib keldi. Wirral Waters qurilishi doklandning katta qismini qayta tiklash uchun rejalashtirilgan.

## Demografiyasi
2011-yilda Birkenheadda 88 818 nafar aholi istiqomat qilgan. Shahar boʻlinmasining aholisi 142 000 nafardan ortiq boʻlgan.
## Manbalar
Slovakiya pasporti

**Slovakiya pasporti** Slovakiya fuqarolariga qonuniy xalqaro sayohat qilish uchun beriladi. Har bir Slovakiya fuqarosi ham Yevropa Ittifoqi fuqarosi hisoblanadi. Pasport, milliy guvohnoma bilan bir qatorda, Yevropa iqtisodiy hududi va Shveytsariyaning istalgan davlatida erkin harakatlanish va yashash huquqini beradi.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy pasport namunalari foto galereyasi
* Yangi Slovakiya biometrik pasportining fotogalereyasi
Oqqush, Choʻrtan baliq va Qisqichbaqa

**"Oqqush, Choʻrtan baliq va Qisqichbaqa"** — Ivan Andreevich Krilovning masali, 1814-yilda yozilgan va „Yangi ertaklar“ toʻplamida nashr etilgan (1816, 4-qism). Syujetda oʻsha davr voqealariga ishora mavjud: rus jamiyatining imperator Aleksandrning siyosiy ittifoqchilarining harakatlaridan noroziligi (Oltinchi koalitsiyaning Napoleonga qarshi urushi); boshqa versiyaga koʻra, zamondoshlar ertak syujetini Davlat kengashi aʼzolari oʻrtasidagi kelishmovchiliklar bilan bogʻlashgan.

## Qahramonlari
Asar qahramonlari, aksariyat masallarda boʻlgani kabi, hayvonlardir. Hayvonlarning harakat uslubi, odamlardan farqli oʻlaroq, monoton, instinktlarga va maʼlum qonunlarga boʻysunadi. Choʻrtan baliq u faqat suzishni biladi, shuning uchun aravani suvga qarab tortadi. Oqqush ucha oladi, shuning uchun u aravani oʻzi bilan birga osmonga olib ketishga harakat qiladi. Qisqichbaqa esa faqat orqaga yura oladi va oldinga harakat qila olmaydi. Masalning axloqi tabiat tomonidan hayvonlarda oʻrnatilgan xatti-harakatlar modeli asosida qurilgan.

## Axloqiy jihatti
"Oqqush, Choʻrtanbaliq va Qisqichbaqa" ertagining axloqi shundaki, agar barcha ishtirokchilar turli yoʻnalishlarda harakat qilsalar, nomuvofiq harakat qilsalar va hokazo boʻlsa, hech qanday ish muvaffaqiyat qozonmaydi. Koʻpincha odamlar umumiy ish bilan shugʻullanib, har biri „arava“ni oʻz yoʻnalishi boʻyicha tortadilar, masalan, bemaʼnilik, magʻrurlik yoki ochkoʻzlik oqibatida moʻljal olgan ish bitmaydi va hech qanday natija bermaydi. Oxir-oqibat, bunday „arava“ haqiqatan ham bir joyda turishga mahkum.

## Madaniy taʼsir
Masal G. A. Echeistov (1897—1946), A. M. Laptev (1905—1965), E. M. Rachev (1906—1997) va boshqa koʻplab taniqli rassomlar tomonidan turli xil texnikada chizilgan rasmlari bilan bir necha bor nashr etilgan.

Muallifning hayoti davomida ertak juda mashhur boʻldi, bugungi kunga qadar u doimiy ravishda qayta nashr etilib, boshqa tillarga tarjima qilinmoqda. **"Oqqush, Choʻrtan baliq va Qisqichbaqa"**ga ishora koʻpincha siyosatchilarning nutqlarida, ommaviy axborot vositalarining maqolalari sarlavhalarida, parodiyalarda, multfilmlarda uchraydi.

## Manbalar

## Havolalar
* Krilovning ertagini oʻqing — oqqush, pike va saraton 
* Swan, Pike va Crawfish / Swan, Pike and Crawfish (ingliz tiliga tarjimasi)
Carleton universiteti

**Carleton universiteti** (Ottava, Ontario) Kanadada joylashgan ingliz tilidagi davlat tadqiqot universitetidir.
## Tarixi
1942-yilda Carleton kolleji sifatida tashkil etilgan muassasa dastlab Ikkinchi jahon urushi qatnashchilariga xizmat ko‘rsatish uchun xususiy, nodavlat kechki kollej sifatida faoliyat yuritgan. Carleton 1952-yilda viloyat hukumati tomonidan C*arleton universiteti qonuni* orqali universitet sifatida tashkil etilgan, keyin esa 1957-yilda uning nomi oʻzgartirilgan va universitetga hozirgi nomi berilgan. Universitet hozirda tarqatib yuborilgan Carleton okrugi sharafiga shunday nomlangan boʻlib, universitet tashkil etilgan paytda okrug Ottava shahrini oʻz ichiga olgan. Oʻz navbatida Carleton okrugi 1786-yildan 1796-yilgacha Kanada general-gubernatori boʻlgan 1-baron Dorchester Gay Carleton sharafiga nomlangan.

## Kampusi
Universitet 1959-yilda hozirgi kampusiga koʻchib oʻtadi, 1960-yillarda Ontario hukumati oʻrta taʼlimdan keyingi taʼlim muassasalarini qoʻllab-quvvatlash ishlarini koʻpaytirib, oliy taʼlim olish imkoniyatini kengaytirganligi sababli oʻqish hajmi tezda oʻsib boradi.

Universiet maʼmuriyati turli xil oʻquv dasturlarida oʻqishlikni taklif qiladi. Carletonda oltita fakultet va 65 dan ortiq yoʻnalishlar tashkil etilgan. 
## Bugungi holati
2021-yil holatiga koʻra, Carleton har yili 27,000 dan ortiq bakalavr va 4,000 magistratura talabalarini oʻqiydi. Carletonning 150 akrlik kampusi qadimiy Ottava janubining gʻarbiy qismida, The Glebe va Confederation Heights yaqinida joylashgan. Shimoldan Rido kanali va Dou koʻli, janubdan Rido daryosi bilan chegaralangan. Carleton butun dunyo boʻylab 165 000 dan ortiq bitiruvchilarga ega. Carleton universitetida shuningdek, 6 ta Rodos stipendiyasi, 40 ta Qirollik jamiyati aʼzolari, 26 ta Kanada ordeni sovrindorlari, 19 ta Banting Postdoctoral Fellowship mukofoti egalari, 10 ta Milliy Killam mukofoti laureatlari tahsil olgan.

## Sport ligasidagi ishtiroki
Carleton universiteti Sports ligasida Carleton Ravens jamoasi sifatida ishtirok etadi. Carleton Ravens erkaklar basketbol jamoasi bilan mashhur. Mazkur jamoa 2003-yildan beri 19 ta milliy chempionatning 16 tasida gʻalaba qozongan.
## Manbalar
Tunis pasporti

**Tunis pasporti Tunis** fuqarolariga xalqaro sayohat uchun beriladi.

## Pasport turlari
Pasportning uchta asosiy turi mavjud:

1. Fuqarolarga xalqaro sayohat uchun beriladigan **oddiy** (yashil) pasport, amal qilish muddati 5 yil.

2. **"Maxsus"** (rasmiy) pasport ( *passeport spécial*, bordo), rasmiy ish bilan sayohat qilgan tunisliklarga beriladi.

3. Tunis diplomatlari va ularning qarindoshlariga beriladigan **diplomatik** (koʻk rangli) pasport.

Tunisning barcha pasportlari ICAO standartlariga mos keladi. Ular 32 sahifadan iborat.

Mashinada o'qiladigan birinchi pasportlar 2003 yilda chiqarilgan.

## Dizayni
Tunis pasportining muqovasida quyidagi so'zlar mavjud:

**Yuqori** : "ạljmhwryẗ ạltwnsyẗ" "RÉPUBLIQUE TUNISIENNE"  "TUNIS RESPUBLIKASI"

**O'rtada** : Tunis gerbi

**Pastki** : "جواز سفر" "PASSEPORT" "PASSPORT"

## Viza talablari

2018 yilda Tunis fuqarolari 66 mamlakat va hududlarga kelganlarida vizasiz yoki vizasiz bo'lishdi, bu Tunis pasportini Henley Passport Index bo'yicha sayohat erkinligi bo'yicha 72-o'rinni egalladi.

## Tarixiy rasmlar galereyasi

Fayl:Page de garde passeport tunisien 1951.jpg|1951 yil Tunis pasporti
Fayl:Passeport Tunisie, 1964.jpg|1964 yil Tunis pasporti
Fayl:Passeport tunisien, 2017.jpg|2003 yildan Tunis pasporti
Fayl:Interieur Passeport Tunisie 2014.jpg|Tunis biometrik bo'lmagan pasportining birinchi sahifasi
Fayl:TunisianPassID.png|Tunis biometrik bo'lmagan pasportining bioma'lumotlar sahifasi


## Yana qarang
Tunis fuqarolari uchun viza talablarini ko'ring.

## Manbalar
Sloveniya pasporti

**Sloveniya pasportlari Sloveniya** fuqarolariga xalqaro sayohatlarni osonlashtirish uchun beriladi. Har bir Sloveniya fuqarosi, shuningdek, Yevropa Ittifoqi fuqarosi hisoblanadi. Pasport milliy identifikatsiya kartasi bilan birga Yevropa Ittifoqi, Yevropa iqtisodiy hududi va Shveytsariyaning istalgan davlatida erkin harakatlanish va yashash huquqini beradi.

## Manbalar

## Havolalar

* Sloveniya biometrik pasporti risolasi (pdf fayl)
Aqlima Bisenova

**Bisenova Aqlima Bisenovna** (1914-y. t., Pavlodar viloyati, Bayanaul tumani)—olim, jamoat arbobi, tibbiyot fanlari nomzodi (1965). Qozog'istonda sog'liqni saqlashni tashkil qiluvchi qozoq ayol shifokorlaridan biri, siz Qozog'istonning xizmatisiz. shifokor (1957).

Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan  .

Moskva tibbiyot texnikumini (1932), Olmaota davlat tibbiyot institutini (1938) tugatgan. 1934-39-yil. Jambil viloyati Talas tumani Oqkoʻl qishlogʻida tuman kasalxonasi mudiri, 1939—43-y. Respublika feldsherlar va oʻrta tibbiyot bilim yurti direktori, 1943—59-y. Qozogʻiston sogʻliqni saqlash vaziri oʻrinbosari, 1959—80-y. Ona va bolani himoya qilish instituti (hozirgi Pediatriya va bolalar xirurgiyasi markazi) direktori bo‘ldi. Bisenova Aqlima Bisenovna -Qozog'istonda birinchi marta ixtisoslashtirilgan revmatologiya, erta tug'ilgan chaqaloqlarni yaxshilash bo'limlari ochildi. Ikki marta “Mehnat Qizil Bayroq” va “Faxriy nishon” ordenlari bilan taqdirlangan. 

## Manbalar
Miya oʻsmasi

**Miya shishi** - miyadagi gʻayritabiiy ravishda hujayralar massasi ortishi yoki oʻsishi.

Miya oʻsmalarining koʻp turlari mavjud. Baʼzi miya oʻsmalari saratonga olib kelmaydigan (yaxshi) va baʼzi miya oʻsmalari saratonga olib keladigan (metastazlanuvchi) boʻladi. Miya shishi miyada boshlanishi mumkin (birlamchi miya shishi) yoki saraton tananing boshqa qismlarida boshlanib, miyaga ikkilamchi (metastatik) miya shishi sifatida tarqalishi mumkin.

Miya shishi qanchalik tez oʻsishi jihatidab bir biridan juda katta farq qilishi mumkin. Miya shishining oʻsish tezligi va joylashuvi uning asab tizimingiz funktsiyasiga qanday taʼsir qilishini aniqlaydi.

## Turlari

# Akustik nevroma
# Astrositoma
# Miya metastazlari
# Choroid pleksus karsinomasi
# Kraniofaringioma
# Embrion oʻsmalar
# Ependimoma
# Glioblastoma
# Glioma
# Medulloblastoma
# Meningioma
# Oligodendroglioma
# Bolalar miya shishi
# Pineoblastoma
# Gipofiz oʻsmalari

## Alomatlar
Miya shishining belgilari va belgilari juda xilma-xil boʻlib, miya shishi hajmiga, joylashishiga va oʻsish tezligiga bogʻliq.

Miya shishi sabab boʻlgan umumiy belgilar va alomatlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi mumkin:

* Bosh ogʻrigʻining yangi boshlanishi yoki oʻzgarishi
* Asta-sekin tez-tez va kuchliroq boʻlgan bosh ogʻrigʻi
* Nomaʼlum koʻngil aynishi yoki qayt qilish
* Koʻrish muammolari, masalan, loyqa koʻrish, ikki tomonlama koʻrish yoki periferik koʻrishning yoʻqolishi
* Qoʻl yoki oyoqda sezuvchanlik yoki harakatning asta-sekin yoʻqolishi
* Muvozanat bilan bogʻliq qiyinchilik
* Nutqdagi qiyinchiliklar
* Juda charchagan his
* Kundalik masalalarda chalkashlik
* Qaror qabul qilishda qiyinchilik
* Oddiy buyruqlarni bajara olmaslik
* Shaxsiyat yoki xatti-harakatlarning oʻzgarishi
* Tutqichlar, ayniqsa, soqchilik tarixi boʻlmagan odamda
* Eshitish muammolari.

## Miya shishini davolash
Davolash quyidagi omillarga bogʻliq:

* oʻsimta turi
* shishning kattaligi
* shishning joylashishi
* umumiy salomatligingiz

Miyaning xavfli oʻsmalarini davolashning eng keng tarqalgan usuli jarrohlikdir. Maqsad, miyaning sogʻlom qismlariga zarar etkazmasdan, iloji boricha saratonni olib tashlashdir.

Baʼzi oʻsmalarning joylashuvi xavfsiz olib tashlash imkonini bersa-da, boshqa oʻsmalar oʻsimtaning qancha qismini olib tashlashni cheklaydigan hududda joylashgan boʻlishi mumkin. Hatto miya saratonini qisman olib tashlash ham foydali boʻlishi mumkin.

Miya jarrohligi xavfi infektsiya va qon ketishni oʻz ichiga oladi. Klinik jihatdan xavfli yaxshi xulqli oʻsmalar ham jarrohlik yoʻli bilan olib tashlanadi. Metastatik miya shishi asl saraton turi uchun koʻrsatmalarga muvofiq davolanadi.

Jarrohlik radiatsiya terapiyasi va kimyoterapiya kabi boshqa davolash usullari bilan birlashtirilishi mumkin.

Jismoniy terapiya, kasbiy terapiya va nutq terapiyasi neyroxirurgiyadan keyin tiklanishingizga yordam beradi.

## Manbalar
Ibrohim Onaev

**Ibrohim Abilgʻazyuli Onaev** (1913.05.19, Pavlodar viloyati, Bayanaul tumani — 24.08.1994, Olmaota) — metallurgiya olimi,texnologiya fanlari doktori (1968),professor (1969), Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1971), Qozogʻiston Akademiyaning fan-muxbir a’zosi (1972).

## Biografiya
Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan  .

Qozogʻiston kon-metallurgiya institutini (hozirgi KazNTU) tugatgan (1941). Qarsaqpay mis eritish zavodida ishlagan (1941—44). 1944-74-yil Metallurgiya va foydali qazilmalarni qayta ishlash institutida aspirant,ilmiy xodim,laboratoriya mudiri, direktor oʻrinbosari (1965—74), 1974—94-y. U KazNTUda kafedra mudiri lavozimida ishlagan.Asosiy ilmiy ishlar rangli metallurgiya xomashyosini qayta ishlashning yangi usullarini takomillashtirishga bag'ishlangan.Markaziy Qozog'istonda mis rudalaridan olinadigan kontsentratlar va kontsentratlarni eritish jarayonini kompleks takomillashtirish ishlari olib borildi.U rangli metallurgiya sohasida mat-shlakli tizimlarning fizik-kimyoviy xususiyatlarini o'rgangan.Metall-shlakli va shteyn-shlakli-gazli fazali sistemalarda metallarning tarqalish qonuniyatlarini kashf etdi.Mis va polimetall materiallarni dispers holatda siklonik (kivset) eritishning maxsus texnologiyasini ishlab chiqqan mualliflardan biri. Onaev 300 ga yaqin ilmiy ishlar, 28 ixtiro muallifidir. Mehnat Qizil Bayroq ordeni va medallar bilan taqdirlangan.

## Ishlar

* Dunyodagi birinchi metall, A., 1977-yil.
* Rangli metallurgiya qotishmalarining fizik-kimyoviy xossalari, A., 1972; Siklon float, A., 1974-yil.
* Mis va nikel metallurgiyasidagi zamonaviy texnologik jarayonlar, A., 1984-yil.
* Qayta tiklash Sulfidov, A., 1988-yil.

## Havolalar

* Olimlar
* Metallurgiya

## Manbalar
Chester

**Chester** — Angliyaning Cheshire shahridagi devor bilan oʻralgan sobor shahri. U Dee daryosida, Angliya-Wales chegarasiga yaqin joyda joylashgan. 2011-yilda 79,645 aholiga ega boʻlgan.

## Manbalar
Gʻayrat Majid

**Gʻayrat Majid** (1976-yil 14-yanvarda Qashqadaryo viloyati Kitob tumani Xoʻjailmkoni qishlogʻida tugʻilgan) – Oʻzbekiston milliy universitetining jurnalistika fakultetida tahsil olgan. Ayni damlarda u „Yoshlar“ teleradiokanalida xizmat qiladi. Hozirda Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi raisining oʻrinbosari lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda.

Gʻayrat Majidning nashr etilgan kitoblari roʻyxati:
# „Gul sanam“ (1997-y. Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyoti.)
# „Hech kimga oʻxshamaysan“ (2000-y. „Yozuvchi“ nashriyoti).
# „Koʻzlaringni sogʻinaman“ (2006-y. „Akademiya“ nashriyoti)
# „Koʻksimdagi yulduzlar“ (2008-y. „Sharq“ nashriyoti)
# „Ishqqa borar yoʻl“ (2009-y. „Oʻzbekiston“ nashriyoti)

## Manbalar
Kvartet masali

„**Kvartet**“ — Ivan Krilovning 1811-yil aprelgacha yozilgan ertagi, birinchi marta 1811-yilda „Yangi ertaklar“ toʻplamida nashr etilgan.

## Syujeti
Masalning syujeti toʻrtta hayvon atrofida qurilgan: maymun, eshak, echki va ayiq. Ular musiqiy kvartet yaratishga qaror qiladilar. Ular turli musiqa asboblarini olib, bir vaqtning o‘zida chalishni boshlaydilar, lekin qancha urinmasin, ulardan hech narsa chiqmaydi. Keyin maymun ularga shunchaki oʻrindiqlarni almashtirishni maslahat beradi. Ammo yana hech narsa ishlamaydi. Keyin eshak yaqinroq oʻtirishni taklif qiladi — yana natija boʻlmaydi. Hayvonlar asboblarni yaxshi chalish uchun qanday oʻtirish mumkinligi haqida bahslasha boshlaydi. Bulbul bahsdan boʻlgan shovqinga uchib keladi. Uning soʻzlariga koʻra, cholgʻu chalish uchun nafaqat notalar va asboblarning oʻzi, balki musiqaga quloq solish va chalish mahorati ham kerak.

Masalni tugatuvchi satrlar: *"Va siz, doʻstlar, qanday oʻtirsangiz ham, musiqachi boʻlishga yaramaysiz" * iboraga aylandi.

## Axloqiy jihati
Ushbu ertakning axloqi shundaki, har qanday ishda insonning qobiliyati, bilimi va tajribasi muhim ahamiyatga ega. Mahorat va musiqiy bilimga ega boʻlmasa, ayiq (shuningdek, eshak, echki va maymun) nota va asboblarni ming xil uslubda taxlab chiqishsa ham, yaxshi musiqachi boʻla olmaydilar. Boshqa har qanday kasb haqida ham shunday deyish mumkin. „Kvartet“ ertagining maʼnosi quydagi rus xalq maqolida lo‘nda aks ettirilgan: „Ish oʻz ustasidan qo‘rqadi“.

Krilovning zamondoshlari Krilov bu ertakda Davlat Kengashining toʻrtta boʻlimi rahbarlarini, ularning oʻzaro hamkorlikdagi saʼy-harakatlarini muvofiqlashtira olmaganliklarini yoki Krilov „Ruscha soʻzni sevuvchilarning suhbati“ adabiy toʻgaragi yigʻilishlari raislarini masxara qiladi, deb taxmin qilishdi, chunki ular ham toʻrtta boʻlishgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Krilov I. A. „Kvartet“. Matn Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
Dobrovskoye qishloq aholi punkti.

**Dobrovskoye qishloq aholi punkti** (, ) Rossiyaning Qrim Respublikasi Simferopol tumanidagi munitsipalitetdir .

## Geografiya
Qishloq tuman markazida, uning yuqori oqimidagi Salgir daryosi vodiysida , Qrim togʻlarining tashqi tizmasi ichida joylashgan. Shimoli-gʻarbda Simferopol shahar okrugi yerlari bilan, janubi-gʻarbda Perovskiy qishloq aholi punkti bilan, janubda Bogʻchasaroy tumani bilan, sharqda — Alushta shahar okrugi bilan, shimolda — Alushta shahar okrugi bilan chegaradosh. Belogorskiy tumani va Trudovskiy qishloq aholi punkti erlari bilan.

Aholi punktining maydoni 306,29&nbsp;km² .

Asosiy transport yoʻnalishi : 35A-002 Chongarskiy koʻprigi-Djankoy-Simferopol-Alushta-Yalta (Ukraina tasnifiga koʻra — M-18 avtomagistrali M-18).

## Aholi

## Murakkab
Aholi punkti 12 ta qishloqni oʻz ichiga oladi. 

## Tarixi
Mavjud manbalarga koʻra, 1930-yillarda Simferopol viloyati tarkibida *Mamut-Sultanskiy qishloq kengashi* tashkil etilgan (birinchi marta „RSFSRning 1940-yil 1- yanvardagi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi“ maʼlumotnomasida topilgan).

RSFSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 21- avgustdagi farmoni bilan Mamut-Sulton qishloq kengashi Dobrovskiy qishloq kengashi deb oʻzgartirildi . 1946-yil 25-iyundan boshlab qishloq kengashi RSFSR ning Qrim viloyati tarkibiga kiradi. 1948-yilda ijroiya qoʻmitasining qarori bilan qishloq kengashi kengaytirildi, tugatilgan Krasnolesskiy qishloq kengashi uning tarkibiga kiritildi (Krasnolesye qishloqlari va Krasnolesskaya kazarmalari). Viloyat ijroiya qoʻmitasining 1954-yil 10-avgustdagi qarori bilan Dobrovskiy qishloq kengashi tugatilib, Zarechnenskiy tarkibiga kiritildi. 1954-yil 26-aprelda Qrim viloyati RSFSR tarkibidan Ukraina SSR tarkibiga oʻtkazildi.

1960-yil 15-iyunda kengash allaqachon mavjud boʻlgan va unga qishloqlar kiritilgan :

2014-yil 21-martdan — Rossiya Qrim Respublikasi tarkibida. 2014-yil 4-iyundagi „Qrim Respublikasida munitsipalitetlarning chegaralarini belgilash va munitsipalitetlarning maqomi toʻgʻrisida“ gi qonun bilan maʼmuriy birlik hududi qishloq aholi punkti maqomiga ega boʻlgan oʻzini-oʻzi boshqaruvchi jamoaga aylandi deb eʼlon qilindi .
## Yana qarang

* Dobrovskaya vodiysi

## Manbalar
Maldiv orollari geografiyasi

Maldiv orollari Respublikasi Hind okeanining ekvatorial suvlarida, Shri-Lankadan 700&nbsp;km janubi-gʻarbda va Hindistondan 340&nbsp;km janubda joylashgan. Mamlakatning uzunligi taxminan 750&nbsp;km (shimoldan janubga 73° sharqiy uzunlik boʻylab) va kengligi taxminan 120&nbsp;km (gʻarbdan sharqqa). U 960 kilometrga choʻzilgan suv osti tizmasining tepasida joylashgan 26 ta atoldan iborat qoʻsh zanjirda birlashtirilgan 1196 marjon orollaridan iborat. Maldiv orollaridagi eng katta orol — Gan. Odamlar Maldiv orollari va atrofidagi koʻplab orollarda yashamaydi. Orollarda atiga 200 ta va undan ortiq odam yashaydi.

Aholisi 395 ming kishiga yaqin. Aholining katta qismi Maleda yashaydi.

Orollar okean sathidan unchalik balandda joylashmagan. arxipelagning eng baland nuqtasi janubiy Addu atollida (Siena) — 2,4 m. Umumiy maydoni 90 ming km², quruqlik maydoni 298&nbsp;km². Sohil chizigʻi: 644&nbsp;km. Male poytaxti — arxipelagning yagona shahri va porti — xuddi shu nomdagi atollda joylashgan.

### Iqlim
Iqlimi subekvatorial musson. Shimoliy-sharqiy mussonlar taʼsirida noyabrdan martgacha quruq iqlim quruq boʻladi va janubi-gʻarbiy mussonlar taʼsirida iyundan avgustgacha yomgʻirli mavsum boʻladi. Yil davomida issiq havo, havo harorati 24° dan 30° gacha boʻlishi kuzatiladi. Yanvar-fevral oylarida havo harorati +17&nbsp;°C dan pastga tushmaydi va aprel-may oylarida esa harorat +37&nbsp;°C dan oshmaydi.

### Suv resurslari
Maldiv orollarida doimiy suv manbalari mavjud emas.

## Havolalar

* https://web.archive.org/web/20140807062617/http://www.stranz.ru/str/170-mao/938-maoe.html

## Manbalar
Mergʻali Qadilbekov

**Mergʻali Qadilbekov** (1907, Pavlodar viloyati, Bayanaul tumani, Jamankistau qishlogʻi — 1938.27., Olmaota sh.) olim, birinchi qozoq geolog-muhandislaridan biri.Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan. Moskva konchilik institutini tugatgan (1928). 1928–30 Janubiy Qozogʻiston, Qoratov viloyati va Qirgʻiziston geologiya razvedka qilgan ekspeditsiya rahbari edi. 1930-yil Chimkent qoʻrgʻoshin koni uchun zarur boʻlgan xomashyo izlash maqsadida Qoratov, Ile va Jetisu Olatauda Ashchisoy, Qorasoy, Xontogʻi, Boyjonsoy, Qastek, Qaskeleng, Uzinsu, Shinasilsoy va b. konlarni qidirishga rahbarlik qilgan. U “Qozoqpolimetal” tresti tashkilotchilaridan edi. Oʻrtacha Qozogʻistondan qoʻrgʻoshin, rux, mis va boshqalar. juda qimmatli polimetall rudalari topilgan. Qoragʻayli va Qayroqti rangli metall konlari (Qoragʻandi viloyati), Tekeli qoʻrgʻoshin-rux konlari (Olmaota viloyati) ochildi. Kentau, Janubiy Qozogʻiston viloyati. yaqinidagi Mirgʻalimsoy qoʻrgʻoshin-rux-barit koni K. nomi bilan atalgan Ilmiy izlanishlari qozoq tilida yozilgan. asarlari matbuotda e’lon qilingan. Tech. kitoblarni qozoq tiliga tarjima qilish, yoʻlni oʻrnatish muammosini koʻtarish, geo. Men konchilik boʻyicha terminologik lugʻat yaratdim.Tekeli kon boshqarmasi bosh muhandisi.1937-yil xizmat paytida.30-may kuni u hibsga olinib,Sovet hukumatiga qarshi millatchilik tashkilotiga aʼzolikda ayblanib, oʻlimga hukm qilindi.SSSR raqami.1960-yil sudning harbiy hay'ati qarori bilan.11-iyun kuni oqlangan.

## Havolalar
Okean

## Manbalar
Neonatologiya

**Neonatologiya** ( „yangi“ +  „tugʻilish“ + "taʼlim, fan ") – tibbiyotning chaqaloqlar va yangi tugʻilgan chaqaloqlarni, ularning oʻsishi va rivojlanishini, kasalliklari va patologik holatini oʻrganadigan boʻlimi.

Neonatologlarning asosiy bemorlari respirator distress sindromi boʻlgan yangi tugʻilgan chaqaloqlar boʻlib, ular erta tugʻilish, kam vazn, rivojlanishning kechikishi, tugʻma nuqsonlar (tugʻilish nuqsonlari), sepsis yoki tugʻma asfiksiya tufayli kasal boʻlib, maxsus tibbiy yordamga muhtoj boʻlishadi.

## Tarix

Neonatologiya pediatriya va akusherlikdan 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida ajralib paydo boʻlgan. Uzoq vaqt davomida shifokorlar erta tugʻilgan chaqaloqlarga eʼtibor berishmagan. Muammoga eʼtibor qaratish va mablagʻ yigʻish uchun Martin Kuni turli koʻrgazmalarda erta tugʻilgan chaqaloqlar bilan ularni saqlash uchun maxsus kuvezlarni(inkubatorlarni) namoyish etgan.

Erta tugʻilish boʻyicha birinchi Amerika darsligi 1922-yilda nashr etilgan. 1952-yilda doktor Virginiya Apgar yangi tugʻilgan chaqaloqning holatini baholash vositasi sifatida Apgar shkalasini taklif qilgan. Ushbu oʻlchov akusher-ginekologlar tomonidan faol qoʻllanadi. Biroq, neonatologlar yangi tugʻilgan chaqaloqlarda nafas olish buzilishi va nafas olish yetishmovchiligi sindromining ogʻirligini baholash uchun yana bir shkala – Silverman shkalasiga asos soldilar. Agar Apgar shkalasida ball qanchalik baland boʻlsa, „yaxshiroq“ boʻlsa, Silverman shkalasida buning aksi boʻladi.

1960-yillarda yangi tugʻilgan chaqaloqlarning oʻpkasini sunʼiy shamollatish uchun uskunalar paydo boʻlishi bilan neonatologiyaning tez oʻsishi boshlandi. Bu erta tugʻilish darajasi ortib borayotgan bolalarning omon qolishi uchun kurashishga imkon bergan. *Neonatologiya* va *neonatolog* atamalari amerikalik pediatr Aleksandr Shaffer tomonidan 1960-yilda Yangi tugʻilgan chaqaloq kasalliklari boʻyicha qoʻllanmada taklif qilingan.

## Zamonaviylik
Zamonaviy neonatologiyada boʻlimida 27 haftalik homiladorlikdan keyin tugʻilgan 1000 grammlik chaqaloqlarning omon qolish ehtimoli taxminan 90 % ni tashkil qiladi va ularning koʻpchiligida normal asab tizimi rivojlanadi degan xulosaga kelingan. Reanimatsiyaga muhtoj bolalar ixtisoslashtirilgan intensiv terapiya boʻlimlarida davolanadi, bu yerda bunday bemorlar bolalar anesteziologlari, reanimatologlari va neonatologlari tomonidan davolanadi.

## Oʻzbekistonda neonatologiya
Rasmiy ravishda neontologiya boʻlimi Oʻzbekistonda 1974-yilda oʻz ish faoliyatini boshlagan. Oʻsha vaqtda 25 ta oʻringa ega boʻlgan. Markazga,Markaziy Osiyo va Oʻzbekistonda Neonatologiya sohasi asoschisi Professor M. M. Azimjonova rahbarlik qilgan.
https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Matluba_Azimjonova#Mehnat_faoliyati

## Manbalar
3.https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Matluba_Azimjonova#Mehnat_faoliyati
Gʻinoyat Bekjanov

**Gʻinoyat Raxmetollauli Bekjanov** (1927.03.07,Pavlodar viloyati, Bayanaul tumani) — geologiya -mineralogiya fanlari doktori ( 1992 ), professor ( 1992 ), Qozogʻiston SSRda xizmat koʻrsatgan qidiruv geologi (1970).

Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan  .

Qozogʻiston kon-metallurgiya institutini (1951,hozirgi Qozoq milliy texnika universiteti) tugatgan.Otryad boshlig‘i,Qorag‘ayli geologiya-qidiruv ekspeditsiyasi bosh geologi (1951-1961),Qozog‘iston geofizika tresti bosh geologi, bosh muhandis ( 1961-1973 ),Qozog‘iston mineral xomashyo ilmiy-laboratoriya instituti direktori (1973-1997), 1987-yildan " Kaznedra " ilmiy-laboratoriyasi sanoat birlashmasi bosh direktori, 1994-1998-yillarda " Qozog'iston geologiyasi va yer qa'rini qidirish " jurnalining muharriri.

Asosiy ilmiy tadqiqot ishlari Qozogʻiston geologiyasi va yer qobigʻining chuqur chuqurliklarini kompleks oʻrganish,metall xom ashyo konlari geologiyasi,metallogeniya,konlarni qidirishning geokimyoviy usullari,tarmoq geologiya fanlarini rivojlantirishga bagʻishlangan. Qozogʻiston SSR (1972), SSSR ( 1984 ) Davlat va Q.I.Satboyev ( 1991 ) mukofotlari sovrindori. Lenin ordenlari , Mehnat Qizil Bayroq, «Shon- sharaf» ordenlari va medallar bilan taqdirlangan. 

## Tashqi havola

* http://history.kazntu.kz/kk/node/246  Arxivlashtirilgan 2016-yil 5-mart.

## Manbalar
Augsburg universiteti

**Augsburg universiteti** () Germaniyaning Augsburg shahrida joylashgan universitetdir. Universitetga 1970-yilda asos solingan.

## Fakultetlari

* Iqtisodiyot va biznes fakulteti (1970-yilda tashkil etilgan)
* Huquq fakulteti (1971-yilda tashkil etilgan)
* Katolik ilohiyot fakulteti (1971-yilda tashkil etilgan)
* Falsafa va ijtimoiy fanlar fakulteti (1972-yilda tashkil etilgan)
* Tarix — filologiya fakulteti (1972-yilda tashkil etilgan)
* Matematika va tabiiy fanlar fakulteti (1981-yilda tashkil etilgan)
* Amaliy informatika fakulteti (2003-yilda tashkil etilgan)
* Tibbiyot fakulteti (2016-yilda tashkil etilgan)

## Manbalar
Janubiy Afrika pasporti

**Janubiy Afrika pasporti** — bu Janubiy Afrika fuqarolariga xalqaro sayohat qilish uchun beriladigan sayohat hujjati. Bu vizaga ega boʻlgan shaxsga xorijiy mamlakatlarda viza talablariga muvofiq sayohat qilish imkonini beradi va agar kerak boʻlsa, Janubiy Afrikaning chet eldagi konsullik xodimlaridan yordam olish jarayonini osonlashtiradi. 

## Manbalar

## Havolalar

* Janubiy Afrika hukumati onlayn
* Janubiy Afrika ichki ishlar departamenti
* Janubiy Afrika pasportini qanday yangilash kerak
Baqit Bilalov

**Baqit Dinmuhameduli Bilalov** ( 1938-yilda tugʻilgan ) — geologiya - mineralogiya fanlari doktori (2005 yilda).

## Biografiya
Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan  .

* Qozoq politexnika institutini (1962-yilda, hozirgi Qozoq milliy texnika universiteti) tamomlagan.
* 1962–67-yillarda Qozogʻiston Fanlar akademiyasining Kimyo va metallurgiya institutida muhandis, katta muhandis.
* Yonuvchan minerallar instituti va Qarag‘anda ko‘mir ilmiy-tadqiqot institutining Qarag‘anda bo‘limi katta muhandisi
* 1967-yildan Qarag‘anda davlat texnika universitetida assistent, dekan o‘rinbosari, katta o‘qituvchi, kafedra mudiri, dotsent, professor lavozimlarida ishlab kelmoqda.

## Mehnatlar
94 dan ortiq ilmiy ishlari, shu jumladan 1 monografiyasi mavjud.

## Ishlar

* «Hozirgi bosqichda geologiya-qidiruv ishlarini tashkil etish», Baydalinov A. T., Hamzin B. S., Bilyalov B. D;

## Manbalar

## Havolalar

* “B.D. Bilyalov" (yo'qolgan havola)
Farah-Chakansur viloyati

**Farah-Chakansur viloyati** — Afgʻonistondagi tugatilgan viloyat. 1863-yilda Sher Alixon Farah viloyatini tuzib, uni Hirot va Qandahordan ajratib oldi. Ilgari Farah Hirotga boʻysungan edi, lekin buning oʻrniga u uni alohida viloyat qilib, uni amakivachchasi Sardor Muhammad Afzalga berdi (Muhammad Afzalxon bilan adashtirmaslik kerak).

Viloyat yetti tumanga boʻlingan:
# Farah
# Lash Va Juvayn
# Chaxonsur
# Posht-i Rud
# Bakva
# Guliston
# Shohivon

## Manbalar
Xädiçä Yamaşeva

**Xädiçä Yamasheva** (*Yamaşıva*, ,  .     , Yaña imlâ kẖەduĉĆە yạmạsẖy̱ạ), Tatar talaffuzi: [χædiˈɕæ jɑˈmaʃɯwa]) tish shifokori va inqilobiy harakat aʼzosi edi.

## Hayoti
Xädiçä Yamasheva 1881-yilda Cistay (Chistopol) shahrida tugʻilgan; uning otasi Zarif Badamshin savdogar edi. Yamasheva 1910-yilda Kotova xususiy gimnaziyasini, keyin esa Qozondagi tibbiyot maktabini tamomlagan.

1907-yilda u birinchi tatar gazetasi „Ural“ning rasmiy bosh muharriri boʻlgan, haqiqiy bosh muharriri Xösäyen Yamashef esa uning turmush oʻrtogʻi edi. 1917-yilda Qozon musulmon ayollari jamiyati boshqaruvi aʼzosi, Butunrossiya musulmon ayollar kongressi prezidiumi raisining oʻrinbosari boʻlgan; u Millät Mäclesega ham saylangan, ammo uning faoliyatida qatnashmagan. 1918-yildan keyin Qozon, Moskva va SSSRning Oʻrta Osiyo respublikalarida tish shifokori boʻlib ishlagan.

1937-yilda Yamasheva birinchi marta hibsga olindi va „millatchi panturkistik tashkilot aʼzosi“ va „(oq) muhojirlar bilan aloqada boʻlganlikda“ ayblanib, sakkiz yillik mehnat lagerlariga surgun qilindi (*Ukhtizhemlag*); u 1945-yilda hibsdan chiqarilgan 1949-yilda Yamasheva yana hibsga olindi va Krasnoyarsk oʻlkasiga, yaʼni Estärletamayer etnik tatar qishlogʻiga surgun boʻlib,  shu yerda vafot etdi. Uning ayblari 1957-yilda oqlangan

## Qarindoshlari
Uning birinchi turmush oʻrtogʻi Xösäyen Yamashef boʻlib, u tatar sotsial-demokratik inqilobchisi va publisist edi. Turmush oʻrtogʻining oʻlimidan soʻng u Rossiya Taʼsis majlisi deputati va Alash muxtoriyati hukumati aʼzosi boʻlgan Validxon Tanachevga turmushga chiqdi; uning amakivachchasi, jurnalist Mäxmütfuat (Fuat) Tuqtarof ham Rossiya Taʼsis majlisi deputati edi. Uning amakisi Gärif Badämshin Rossiya Imperiyasi Davlat Kengashining  1-2- chaqiriqlari deputati edi.

## Manbalar
Eshak va bulbul masali

„**Eshak va bulbul**“ — 1811-yil 11-fevralda „Ruscha soʻzni sevuvchilarning suhbati“ adabiy toʻgaragi yigʻilishida taqdim etilgan I. A. Krilovning 1811-yildan oldin yozilgan ertagi. Birinchi marta 1811-yilda toʻgarak toʻplamida nashr etilgan.

## Syujeti
Ertak syujeti Eshakning Bulbulga murojaati atrofida qurilgan. Bulbulning qoʻshiq aytish qobiliyatini eshitgan eshak undan qoʻshiq aytishni soʻraydi. Butun tabiat jim boʻlib, goʻzal qoʻshiqni tingladi, hatto choʻpon ham bir oz nafas oldi, ayoliga jilmayib qoʻydi: *"Unda hamma narsa Avrora qoʻshigʻini va qoʻshiqchini tingladi"* . Ammo Eshak qo‘shiqni tinglab, Bulbulga Xo‘rozdan sanʼatni o‘rganishni maslahat beradi . Hayvonlar muallif tomonidan shunchaki tanlanmagan: bulbul juda chiroyli qoʻshiqchi qush sifatida tan olingan, eshak — ahmoqlik ramzi, xoʻroz esa baland ovozli qishloq qushidir. Bulbul va xoʻrozning tanish qoʻshiqlarining kontrasti, shuningdek, qahramonlarning aniq tanlovi istehzoning toʻliq chuqurligini koʻrishga imkon beradi.

## Axloqiy jihati
„Eshak va bulbul“ masalining axloqi shundaki, johillar ko‘pincha o‘zlari tushunmaydigan narsalarni hukm qiladilar; oʻziga ishongan nodonlar oʻz fikri unchalik qiziq boʻlmagan joyda dadil tanqid qiladilar va maslahat beradilar. Krilov bu ertakda ahmoqlik, tor fikrlilik, takabburlik, oʻta manmanlik, oʻziga yuqori baho bermoqlik kabi insoniy kamchiliklarni masxara qiladi. Eshakning na musiqiy ohangni eshita olishi, na ovozi bor edi, lekin u boshqalarning bulbul kuylashiga qoyil qolganiga qaramay, bulbul hali ham xo'rozdan o'rganishi kerakligini maslahat beradi. “Eshak va bulbul” ertagi ma’lum bir masalani tushunmaydigan tor fikrli odamlar bilan tortishishmaslikni, tanqidini inobatga olmaslikni hamda ulardan xafa bo‘lmaslikni o'rgatadi.

## Havolalar

* Krilov I. LEKIN. „Eshak va bulbul“. Matn

## Manbalar
Otorinoloringologiya

**Otorinolaringologiya** (shuningdek, tez-tez **Lor**) (yunoncha us, ot [os] quloq + rhis, rin [os] burun + halqum, halqum [os] halqum + logos taʼlimoti) — tibbiyotning bir boʻlimi boʻlib diagnostika va tibbiyotga ixtisoslashgan tibbiy mutaxassislik. quloq, tomoq, burun, bosh va boʻyin patologiyalarini davolash biln shugʻullanadi.

**Otorinolaringolog** yoki **Lor shifokori**, yoki kundalik hayotda „quloq-burun-tomoq“ — bu mutaxassislik boʻyicha amaliyotchi shifokor hisoblanadi.

## Tarix
Quloq va yuqori nafas yoʻllarining tuzilishi, funksiyasi va kasalliklari haqida birinchi eslatma Gippokrat, A. Celsus . XIV asrda. qiyosiy batafsil maʼlumot Gi de Chauliac tomonidan taqdim etilgan. Bu olimlarning asarlari koʻp asrlar davomida shifokorlar tomonidan qoʻllangan.

Otorinolaringologiyani mustaqil fanga ajratish 19-asrning oʻrtalarida boshlangan. Assotsiatsiyaning asosi bu organlarning anatomik va topografik birligi, ularning fiziologik va funksional munosabatlari boʻlgan.

Eng yirik terapevtik maktablarning asoschilari S. P. Botkin va G. A. Zaxarin Rossiyada otorinolaringologiyaning rivojlanishida muhim rol oʻynagan. Moskvada mashhur otorinolaringolog S.F. Shtayn rahbarligida quloq, burun va tomoq kasalliklari uchun maxsus klinikaning (1896) tashkil etilishi muhim voqea boʻlgan.

## Etimologiya
*Otorinolaringologiya* atamasi tibbiy lotin tilida qadimgi yunon tilining soʻz yasalish birliklaridan tuzilgan:  (b. P. ) „quloq“,  (b. P. ) „burun“,  (b. P. ) „halqum/tomoq“ va  „fan“. Bu atama „quloq, burun va tomoq haqidagi fan“ degan maʼnoni anglatadi.

## Manbalar
Yapon quyoni

**Yapon quyoni** () — quyonlar oilasiga mansub sutemizuvchi. Yaponiya orollari uchun endemik.

## Tavsif
Yapon quyoni — quyonlarning nisbatan kichik turi boʻlib, maksimal ogʻirligi 2,5&nbsp;kg ni tashkil qiladi. Ular asosan oq quyonga oʻxshaydi. Moʻynasining rangi och qizil-jigarrangdan toʻq jigarrang-kulranggacha boʻladi, bosh va oyoqlarda oq dogʻlar bilan farqlanadi. Shimoliy kichik turlarda mavsumiy dimorfizm namoyon boʻladi, qishda ularning rangi bir nechta rang oʻzgarishlaridan oʻtib oq rangga oʻzgaradi.

## Tarqalish
Yapon quyonlarining tarqalish maydoni Yaponiyaning Xonsyu, Sikoku, Kyusyu, Sado, Oki, Avaji orollari hududi bilan cheklangan. Ushbu tur Xokkaydoda yashamaydi.

Yapon quyoni tekisliklarda va dengiz sathidan 2700 m balandlikdagi subalp mintaqalaridagi oʻtloqlar va ochiq oʻrmonzorlarda yashaydi.

## Hayot tarzi
Yapon quyoni kechalari faol va kunduzi dam oladi. Yozda uning oziqlanish ratsionning 48% ni tashkil etuvchi oʻtlar, shuningdek, dala mahsulotlari bilan oziqlanadi. Bundan tashqari, qishda u yosh daraxtlarning barglari va qobigʻi bilan oziqlanadi, asosiy emishi kriptomeriya ( *Cryptomeria japonica* ), yapon chinor ( *Acer japonicum* ), paulownia, eleutherococcus, aralia va turli dukkaklilar.

## Koʻpayish
Ularning bolalash vaqti fevraldan iyulgacha davom etadi. Urgʻochilar apreldan avgustgacha yiliga 3-5 marta bolalaydi. Ogʻirligi taxminan 130 g boʻlgan bittadan toʻrttagacha bolasi tugʻadi. Urgʻochi quyonlar taxminan 10 oylikda jinsiy yetuklikka erishadilar.

## Kichik turlar
Ularning toʻrt kichik turi tavsiflangan:

* *Lepus brachyurus brachyurus —* Xonsyu, Kyusyu, Sikoku va boshqa orollarning janubi-sharqida yashaydi.
* *Lepus brachyurus angustidens* —  Xonsyu shimoli-gʻarbida
* *Lepus brachyurus lyoni* - Sado orolida
* *Lepus brachyurus okiensis* - Oka orollarida

## Manbalar

## Adabiyot
* Joseph A. Chapman, John E. C. Flux (Hrsg.): *[http://data.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/1990-010.pdf Rabbits, Hares and Pikas.] * *[http://data.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/1990-010.pdf Status Survey and Conservation Action Plan.] * International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN), Gland 1990; S. 69-70. ISBN 2-8317-0019-1.
Gipervolemiya

**Gipervolemiya** — umumiy qon hajmining oshishiga aytiladi.

#Oddiy gipervolemiya — eritrositlar bilan plazma o’rtasidagi nisbat me`yorda saqlangan holda qon umumiy  hajmining ko’payishi. Bunday holat  ko’p miqdorda qon quyilganida paydo bo’ladi. Ammo ko’p o’tmay qonning suyuq qismi tomir o’zanidan chiqib ketadi, eritrositlar esa tomirlar ichida qoladi va qonning quyuqlashishi kelib chiqadi. Kuchli jismoniy mehnat vaqtida ham oddiy gipervolemiya paydo bo’ladi. U umuman qon oqimiga depodagi qonning o’tishi bilan bog`liq. 
#Oligositemik gipervolemiya. – qon hajmining plazma hisobiga ko’payishi (gidremiya). Bunday holat suyuqlikning organizmdan chiqarilishi buzilganda, jumladan  buyrak kasalliklari (diffuz glomerulonefrit, o’tkir va surunkali buyrak yetishmovchiliklari), yurak yetishmovchiliklari tufayli organizmda suvning to’planishida hamda organizmga  qon o’rnini bosuvchi suyuqliklar  jo’natilganida paydo bo’ladi. Uni eksperimentda hayvonlarda modellashtirish mumkin. Buning uchun hayvonning venasiga natriy xloridning izotonik eritmasi yuboriladi.
#Polisitemik gipervolemiya deb qon hajmining eritrositlar miqdorining ko’payishi evaziga ortishiga aytiladi. Bunday holat qon komponentlarini (eritrositar, trombositar massalar) quyganda, tog`li hududlarda yashovchilarda, gipoksiyalarda, atmosfera bosimining pasayishida, shuningdek organizmning oksigenga talabi qondirilmasligi bilan bog`liq kasalliklarda (yurak tug`ma nuqsonlari, o’pka emfizemasi) kabilarda paydo bo’ladi va uni kompensator holat sifatida qaraladi. 
Ammo eritremiyada, ya`ni surunkali leykozning bir ko’rinishida  polisitemik gipervolemiyaning yuzaga kelishi suyak ko’migida eritrositlarning qator o’sma hujayralarini ko’payib ketishining oqibati hisoblanadi. Bunda aylanib yuruvchi qon hajmi eritrositlar ko’payishi hisobiga 40-60%ga oshadi.
## Manbalar
Isabek Agayev

**Agayev Isabek Agayevich** —  1883-yili Ozarbayjon SSR Agdam rayoni Shaxvant qishlog‘ida tug‘ilgan, beklar tabaqasidan, „Mussavat“ partiyasi aʼzosi, aksilinqilobiy mussavatchilar partiyasi vaqtida Agdamda hokim bo‘lib tayinlangan. 1927-yili qamoqqa olingan va „Mussavat“ partiyasi ishi bo‘yicha qamoqqa hukm etilgan. „Mussavat“ partiyasi aʼzosi bo‘lib musulmon goyalaridan voz kechmaganlikda, hibsga olingunga qadar sovet hokimiyati shaʼniga haqorat so‘zlar aytganlikda, paxta hosildorligini pasaytirishga qaratilgan aksilinqilobiy ishni kolxozchilar orasida olib borganlikda ayblangan.

## Manbalar
Kiti tumani

**Kiti** yoki **Keti** ( fors . ḵy̰ty̰ ) — Afgʻonistonning Daykundi viloyatidagi tuman.  U 2005 yilda sobiq Kijron tumanidan tashkil topgan. Asosiy Kiti qishlog'i 1783 m balandlikda joylashgan.

## Tuman profili

* Qishloqlar: 180. 
* Maktablar: 20 ta boshlangʻich, 3 ta litsey, 1 ta diniy maktab. 
* Sog‘liqni saqlash markazlari: 2 ta klinika, 1 ta tug‘ruqxona. 
* Asosiy qishloq xoʻjaligi mahsulotlari: bodom, anjir, oʻrik . 

## Havolalar

## Havolalar

* Tumanni rivojlantirish rejasining qisqacha mazmuni, 2006 yil
Dusti tumani

**Do'sti tumani** (    ;    , 2016 yilgacha: *Jilikoʻl tumani* )  — Tojikiston, Xatlon viloyatidagi tuman . Poytaxti Jilikoʻl qishlogʻidir. Tuman aholisi 117 100 kishi (2020 yil yanvar oyidagi hisob). 

## Ma'muriy bo'linmalar
Tumanning maydoni  ga yaqin   va maʼmuriy jihatdan bitta shahar va beshta mahallaga boʻlingan.  Ular quyidagilar: 

## Havolalar
Urugvay pasporti

**Urugvay pasportlari** Urugvay fuqarolariga Urugvaydan tashqarida sayohat qilishlari uchun beriladi. Merkosur mamlakatlarida, shuningdek, Chili va Boliviyada sayohat qilish uchun Urugvay fuqarolari shaxsiy guvohnomalaridan foydalanishlari mumkinhttp://www.minterior.gub.uy/dnic/cedulag.htm . Fuqarolikka qabul qilingan yuridik fuqarolar uchun kelib chiqish fuqaroligi hali ham amal qiladi, chunki Urugvay hozirda fuqarolikka qabul qilingan fuqarolarga fuqarolik bermaydi, bu esa sayohat qilishda hali ham viza talab qilinishini anglatishi mumkin.

Urugvay Ichki ishlar vazirligi 2015-yil 16-oktyabrdan boshlab Urugvay fuqarolariga biometrik pasport berdi. Yangi pasport AQShning vizani bekor qilish dasturida belgilangan standartlarga mos keladi. Standart ishlov berish muddati 20 ish kuni; ammo, yuqori haq evaziga 48 soatlik shoshilinch ishlov berish mumkin.

2022-yil 11-yanvar holatiga koʻra, Urugvay fuqarolari 153 mamlakat va hududga kelganlarida vizasiz yoki vizasiz boʻlishlari mumkin boʻlib, Henley pasport indeksiga koʻra Urugvay pasporti sayohat erkinligi boʻyicha (Amirlik pasporti bilan bogʻlangan) 27-oʻrinni egalladi.

## Yana qarang

* Pasportlar roʻyxati
* Urugvay fuqarolari uchun viza talablari

## Havolalar

* DNIC (Dirección Nacional de Identificación Civil | Nazirio del Interior) - Pasaporte (in Spanish)

## Manbalar

* Kengash nizomi 539/2001 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CONSLEG:2001R0539:20050624:EN:PDF
* Kengash qarori 1932/2006 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2007:029:0010:0013:EN:PDF
* Kengash reglamenti 539/2001 birlashtirilgan versiya, 19.1.2007 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/consleg/2001/R/02001R0539-20070119-en.pdf
Ispaniya pasporti

**Ispaniya pasportlari** () Ispaniyadan tashqarida sayohat qilish uchun hamda Seuta, Melilla, Balear orollari va Kanar orollarida yashash huquqiga ega Ispaniya fuqarolariga beriladi. Har bir Ispaniya fuqarosi ham Yevropa Ittifoqi fuqarosi hisoblanadi. Pasport milliy guvohnoma bilan birga Yevropa Ittifoqi, Yevropa iqtisodiy hududi va Shveysariyaning istalgan davlatida erkin harakatlanish va yashash huquqini beradi.

## Manbalar
Shekay tumani

**Shekay** yoki **Shikai**    Afgʻoniston shimoli-sharqidagi Badaxshon viloyatining 28 tumanidan biri. U 2005-yilda Darvaz tumanining bir qismidan tashkil topgan va 26 000 ga yaqin aholi istiqomat qiladi. Bu tuman Badaxshonning Nusay va Kuf Ab tumanlari hamda Tojikistonning Togʻli Badaxshon muxtor viloyatining Darvoz tumanlari bilan chegaradosh.
## Yana qarang

* Darvoz

## Manbalar

## Havolalar

* Afg'oniston axborot boshqaruvi xizmatlarida xarita
Denis Doronin

**Doronin Denis Vasilyevich** —  1892-yili tug‘ilgan, Tambov guberniyasi Udev qishlog‘idan, rus, sobiq quloq, spekulyant. 1936-yili ijtimoiy xavfli unsur sifatida sudlangan. Embriologiya va mikroologiya instituti omborxonasiga kirib olib doimiy ravishda targ‘ibot olib borganlikda, SSSRning ichki iqgisodiy ahvoli to‘g‘risida aksilinqilobiy bo‘hton fikrlar aytganliqda, SSSR Gerbi ustidan mudhish bo‘htonlar qilganlikda ayblangan.

## Manbalar