Sitagliptin

**Januvia** brendi ostida sotiladigan **Sitagliptin** 2-toifa diabetni davolashda ishlatiladigan diabetga qarshi doridir. Birlashgan Qirollikda u metformin yoki sulfoniluriyadan kamroq afzallik beriladi deb hisoblaniladi. Og'iz orqali qabul qilinadi. Shuningdek, u sitagliptin/metformin (Janumet, Janumet XR) ning qat'iy dozali kombinatsiyalangan dozasida mavjud.

Umumiy nojo'ya ta'sirlar orasida bosh og'rig'i, oyoqlarning shishishi va yuqori nafas yo'llarining infektsiyalari mavjud. Jiddiy nojo'ya ta'sirlar orasida anjiyoödem, gipoglikemiya, buyrak muammolari, pankreatit va bo'g'im og'riqlar bo'lishi mumkin. Homiladorlik yoki emizishda foydalanish xavfsizligi, aniq emas. U dipeptidil peptidaz-4 (DPP-4) ingibitorlari sinfiga kiradi va insulin ishlab chiqarishni ko'paytirish va oshqozon osti bezi tomonidan glyukagon ishlab chiqarishni kamaytirish orqali ishlaydi.

Sitagliptin Merck &amp;amp; Co. tomonidan ishlab chiqilgan va 2006-yilda Qo'shma Shtatlarda tibbiy foydalanish uchun tasdiqlangan. 2019-yilda u Qo'shma Shtatlarda eng ko'p buyurilgan dorilar orasida 88-o'rinni egalladi, 8 milliondan ortiq.retseptlardan joy olgan.

## Tibbiy maqsadlarda foydalanish
Sitagliptin 2-toifa diabetni davolash uchun ishlatiladi. Odatda, metformin yoki sulfonilürelere qaraganda kamroq afzallik beriladi. Og'iz orqali qabul qilinadi. Shuningdek, u sitagliptin/metformin (Janumet, Janumet XR) va sitagliptin/simvastatin (Juvisync) ning belgilangan dozali birikmalari sifatida ham mavjud.

Sitagliptin 1-toifa diabetni davolash uchun ishlatilmasligi kerak. 2020-yil dekabr oyida AQSh Oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi (FDA) etiketkadagi o'zgarishlarni tasdiqladi, unda Januvia (sitagliptin), Janumet (sitagliptin va metformin gidroxloridi) va Janumet XR (sitagliptin va metformin gidroxloridi uzaytirilgan) 2-toifa diabet bilan og'rigan 10 yoshdan 17 yoshgacha bo'lgan bolalarda qon shakarini nazorat qilishi isbotlanmagan. Preparatlar 2-toifa diabetga chalingan 18 va undan katta yoshdagi kattalarda qon shakarini nazorat qilishni yaxshilash uchun tasdiqlangan.

## Salbiy ta'sirlar
Sitagliptinning nojo'ya ta'siri platseboga o'xshaydi, kamdan-kam hollarda ko'ngil aynishi, shamollashga o'xshash alomatlar. Fotosensitivlik bundan mustasno. Bu diareya xavfini oshirmaydi. Platsebo va sitagliptin o'rtasida gipoglikemiya paydo bo'lishida sezilarli farq yo'q. Sulfonilmochevina preparatlarini qabul qilganlarda qon shakarining pasayishi xavfi ortadi.

Qo'shma Shtatlarda buyrak etishmovchiligi va yuqori sezuvchanlik reaktsiyalarining kamdan-kam holatlari qayd etilgan, ammo sitagliptinning qo'zg'atuvchi roli aniqlanmagan. 

Sitagliptin va boshqa DPP-4 ingibitorlari bilan davolangan odamlarda pankreatit (ba'zi o'limga olib keladigan) haqida bir qancha postmarketing hisobotlari qilingan. 2009-yilda chop etilgan laboratoriya kalamushlari bilan olib borilgan bir tadqiqot, metformin bilan qo'llanilganda, pankreatit yoki oshqozon osti bezi saratonining ba'zi mumkin bo'lgan xavflarini kamaytirishi mumkin degan xulosaga keldi. Biroq, DPP-4 ingibitorlari bunday xavf omillarining ko'payishini ko'rsatgan bo'lsa-da, 2009-yil holatiga ko'ra, DPP-4 ingibitorlarini qabul qilgan shaxslarda oshqozon osti bezi saratoni ko'payishi qayd etilmagan.

2015-yilda AQSh oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi (FDA) barcha DPP-4 inhibitori dori-darmonlarining yorliqlariga "qattiq va nogironlik" bo'g'imlardagi og'riqlar xavfi haqida yangi ogohlantirish va ehtiyot choralarini qo'shdi.

## Tasir mexanizmi
Sitagliptin dipeptidil peptidaza 4 (DPP-4) fermentini raqobatbardosh ravishda  ingibitor qilish uchun ishlaydi. Bu ferment GLP-1 va GIP inkretinlarini, ovqatga javoban ajralib chiqadigan oshqozon- ichak gormonlarini parchalaydi. GLP-1 va GIP parchalanishini oldini olish orqali ular insulin sekretsiyasini oshirishga va oshqozon osti bezining alfa hujayralari tomonidan glyukagonning chiqarilishini bostirishga qodir.  Bu qon glyukoza darajasini normal holatga keltiradi.  Qonda glyukoza darajasi me'yorga yaqinlashganda, ajralib chiqadigan insulin va bostirilgan glyukagon miqdori kamayadi, bu esa ba'zi boshqa og'iz gipoglikemik vositalar bilan kuzatiladigan "ortiqcha oshib ketish" va keyinchalik past qon shakarining (gipoglikemiya) oldini olishga moyil bo'ladi. 

Sitagliptin HbA1c darajasini platseboga nisbatan taxminan 0,7% ga kamaytirishi ko'rsatilgan. Monoterapiya sifatida ishlatilganda metforminga qaraganda bir oz kamroq samaralidir. U vazn ortishiga olib kelmaydi va sulfoniluriya bilan solishtirganda kamroq gipoglikemiyaga ega. Sitagliptin ikkinchi darajali dori sifatida tavsiya etiladi (boshqa dorilar bilan birgalikda) diet/mashq va metformin kombinatsiyasi muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan keyin.

## Tarix
Sitagliptin 2006-yil oktabr oyida AQSh oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi (FDA) tomonidan tasdiqlangan va Merck &amp;amp; Co tomonidan AQShda Januvia sifatida sotiladi. 2007-yil 2-aprelda FDA sotilgan sitagliptin/metforminning og'zaki birikmasini tasdiqladi. AQShda Janumet brendi ostida. 2011-yil 7-oktabrda FDA AQShda Juvisync sifatida sotiladigan sitagliptin/simvastatinning og'iz birikmasini tasdiqladi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*