Indoneziyada Islom maktablari va Xalqaro maktablar

**Indoneziyada Islomiy  va Xalqaro ta'lim** — Indoneziyada uch xil islom maktablari mavjud: pesantren, madrasa va sekolah islom.2015-yil yanvar oyi holatiga koʻra, Xalqaro maktablar boʻyicha maslahat markazi (ISC) Indoneziyani 190 ta xalqaro maktablar roʻyxatiga kiritgan.
## Islom talim
Pesantren bir necha o'qituvchi va talabalar bilan kichik bo'lishi mumkin, o'nlab o'qituvchilar va yuzlab talabalar bilan juda katta. Pesantrenlarni maktabni boshqaradigan va diniy hokimiyatga ega bo'lgan irsiy kiaislar boshqaradi. Madrasa oʻzining gʻoyaviy asoslariga koʻra turlicha boʻlib, dunyoviy va diniy mazmun bilan taʼminlanishi bilan farqlanadi. Sekolah Islom Taʼlim va Madaniyat vazirligining dunyoviy oʻquv dasturidan foydalanadi va oʻzining islomiy oʻquv dasturlarini qoʻshadi.
Davlat maktablarida dunyoviy va millatchilikka urgʻu berilishiga musulmonlar koʻpchiligining bir qismi qarshilik koʻrsatgan. Bu musulmonlarning alohida va soʻzli ozchiligi oʻz farzandlarini pesantren (islom maktab-internati) yoki islom maktabiga joylashtirishni afzal koʻradi. Odatda qishloq joylarda boʻlib, musulmon olimi rahbarligida boʻlib oʻtadigan pesantrenga Qurʼon, arab tili, shariat, musulmon urf-odatlari va tarixini, shuningdek, ingliz tili, matematika va geografiya. Talabalar yilning istalgan vaqtida pesantrenga kirishlari va chiqishlari mumkin va o'qishlar bitiruvga olib boradigan kurslarning davomi sifatida tashkil etilmaydi.
Pesantrenning asosiy maqsadi yaxshi musulmonlarni etishtirish bo'lsa-da, ular Islomga nisbatan yagona nuqtai nazar yoki dunyoviylik nuqtai nazariga ega emaslar. Ayrim pesantrenlar zamonaviy talabalarning o'zlaricha o'ylashlari va muqaddas kitoblar va zamonaviy bilimlarni Islom ta'limotiga mos keladigan tarzda talqin qilishlari uchun avtonomiyani ta'kidlaydilar. Boshqalar esa ko'proq an'anaviydir va oqsoqollarning donoligiga, jumladan, ularning ilm-fan, din va oilaviy hayot haqidagi ta'limotlariga rioya qilish muhimligini ta'kidlaydilar. 2002-yilda Kuta (Bali) shahrida sodir etilgan terrorchilik portlashlari pesantrenlarning ekstremistik qarashlarni targʻib qilishiga shubha uygʻotgan boʻlsa-da, Indoneziyadagi bu maktablarning aksariyati teologik jihatdan moʻtadil boʻlib, butun Indoneziya aholisining qarashlarini aks ettiradi. Pesantre taʼlimini tanlaganlar uchun davlat testini muvaffaqiyatli topshirgandan soʻng oltinchi sinfga tenglik sertifikati beriladi.
Talabalarning zamonaviy milliy davlat hayotiga moslashishi uchun 1970-yillarda musulmonlar ustunlik qiladigan Din boshqarmasi (hozirgi Din ishlari boʻlimi) yangi turdagi musulmon maktabi: madrasani yoyish tarafdori edi. Bunday maktablar g‘arb uslubidagi xalq ta’limi tizimidagi dunyoviy fanlar bilan pesantrendagi diniy fanlarni birlashtiradi. Umuman olganda, jamoatchilik islom maktablari sifatsiz ta'lim beradi deb hisoblasa-da, islom maktablari orasida madrasa dehqonlardan pastroq o'rinda turadi.
Madrasa Ibtidaiya (MI) arab va islomga koʻproq eʼtibor qaratiladigan oʻquv dasturi asosida SD taʼlimiga islomiy taʼlim muqobildir. Madrasa Tsanaviyya (MTs) SMPning islomiy maktab ekvivalenti hisoblanadi. Madrasa Aliya (magistratura) SMAning islomiy maktab ekvivalenti, Aliyah Kejuruan madrasasi (MAK) esa SMK ekvivalentidir.
## Xalqaro ta'lim
ISC “xalqaro maktab”ni quyidagi atamalarda belgilaydi: “Agar maktab maktabgacha, boshlang‘ich yoki o‘rta maktab o‘quvchilarining har qanday kombinatsiyasiga o‘quv dasturini ingliz tilida so‘zlashuvchi davlatdan tashqarida to‘liq yoki qisman ingliz tilida yetkazib beradigan bo‘lsa, ISC xalqaro maktabni o‘z ichiga oladi. Ingliz tili rasmiy tillardan biri boʻlgan mamlakatdagi maktab, mamlakat milliy oʻquv dasturidan tashqari ingliz tilida oʻrta taʼlim boʻlgan oʻquv dasturini taklif qiladi va oʻz yoʻnalishi boʻyicha xalqarodir. Bu taʼrif, jumladan The Economist nashrlari tomonidan qoʻllanadi.
## Manbalar