Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)

**Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv** — Ozarbayjon qurolli kuchlari va tan olinmagan Togʻli Qorabogʻ Respublikasining (TQR) qurolli tuzilmalari oʻrtasidagi keng koʻlamli, yuqori darajadagi toʻqnashuv boʻlib, bu 1994-yilda Qorabogʻ urushi tugagandan beri mintaqadagi eng yirik, eng uzun va qonli urush hisoblanadi. Oktyabr oyining oʻrtalaridan boshlab kuchli jangovar harakatlar Hadrut-Jebrayil yoʻnalishida, Ozarbayjon va Eron oʻrtasida tabiiy chegara vazifasini oʻtaydigan Araks daryosi vodiysida olib borildi.

27-sentabr kuni ertalab Ozarbayjon qoʻshinlarining aviatsiya, zirhli texnika, artilleriya va zarba beruvchi pnevmatik samolyotlardan keng koʻlamda hujumi boshlandi. Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa vazirligining xabar berishicha, ushbu jang Armaniston tomoni Ozarbayjonning bir nechta aholi punktlarini oʻqqa tutishiga javoban boshlangan qarshi hujum operatsiyasi boʻlgan. 

Ikkala tomon ham harbiylar va tinch aholi orasida koʻplab qurbonlar boʻlganligi haqida xabar qilmoqda. Armaniston va Togʻli Qorabogʻ Respublikasida harbiy holat va umumiy safarbarlik eʼlon qilindi. Shuningdek, butun Ozarbayjonda harbiy holat eʼlon qilindi va bir qator viloyatlarda komendantlik soati joriy etildi. 28-sentabrda Armaniston 18 yoshdan oshgan safarbarlik zaxirasidagi barcha erkaklarning mamlakatni tark etishini taqiqladi va Ozarbayjon qisman safarbarlik eʼlon qildi. 

Turkiya Ozarbayjonga siyosiy va harbiy yordam bermoqda, uni harbiy texnika, maslahatchilar va malakali harbiy oʻqituvchilar bilan taʼminlamoqda. Bir qator manbalarga koʻra, Turkiyaning koʻmagi bilan Turkiyani qoʻllab-quvvatlovchi qurolli birlashmalarning suriyalik yollanma askarlari jangovar harakatlar boshlanishidan oldin darhol Qorabogʻga yuborilgan. Bi-bi-si taʼkidlaganidek, Armaniston urushda rasmiy ravishda qatnashmasa ham, Armaniston va Togʻli Qorabogʻ, hech boʻlmaganda harbiy jihatdan, aslida bir butunlikni tashkil qiladi. Shuningdek, TQR tomoni Livan, Suriya va Lotin Amerikasidan kelgan koʻngillilarning ishtirokini qayd etdi.

Koʻpgina jahon kuchlari va xalqaro tashkilotlar mojaroni qattiq qoralab, ikkala tomonni ham keskinlikni pasaytirishga va darhol konstruktiv muzokaralarni boshlashga chaqirishdi.
OBCE Minsk guruhiga hamraislik qilayotgan davlatlarning yordami bilan mojaro zonasida harbiy asirlar va oʻliklarning jasadlarini almashish uchun uch marotaba sulh eʼlon qilindi, ammo har safar tomonlar bir-birini sulhni buzganlikda aybladilar va harbiy harakatlar qayta tiklandi.
## Tarix

Ozarbayjon va Armaniston qurolli kuchlari oʻrtasidagi jangovar harakatlar asosan muzlatilgan „Ozarbayjonning xalqaro tan olingan hududi boʻlgan Togʻli Qorabogʻ holati boʻyicha“" muzlatilgan mojaroni keskin avj oldirish sifatida qaralmoqda. 

1980-yillarning oxirlarida mintaqadagi etnik zoʻravonliklar Togʻli Qorabogʻ Respublikasining eʼlon qilinishiga olib keldi va SSSR qulaganidan soʻng keng miqyosli urushga aylanib, 1994-yilda sulh imzolanishi bilan tugadi. Oʻsha vaqtdan beri mintaqa Armaniston tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan TQR nazorati ostida boʻlib, TQR tuzilmalari nafaqat mustaqillik eʼlon qilinganidagi hududlarni, balki urushgacha aksariyat ozarbayjon aholisi boʻlgan „Togʻli Qorabogʻning xavfsizlik kamari“ deb nomlangan qoʻshni hududlarni ham nazorat qiladi - Agdam, Jabroil, Fizuli, Kelbajar, Kubatli, Lachin va Zangelan viloyatlari. Ushbu hududlar aholisining aksariyati janglar natijasida oʻz uylarini tark etishga majbur boʻldilar.
### Qurolli toʻqnashuvdan oldingi voqealar

## Tomonlarning kuchlari
### TQR
### Ozarbayjon
## Mojaroning davom etishi
### 27-sentabr
### 28-sentabr
### 29-sentabr
### 30-sentabr
### 1-oktyabr
### 2-oktyabr
### 3-oktyabr
### 4-oktyabr
### 5-oktyabr
### 6-oktyabr
### 7-oktyabr
### 8-oktyabr
### 9-oktyabr
### 10-oktyabr
### 11-oktyabr
### 12-oktyabr
### 13-oktyabr
### 14-oktyabr
### 15-oktyabr
### 16-oktyabr
### 17-oktyabr
### 18-oktyabr
### 19-oktyabr
### 20-oktyabr
### 21-oktyabr
### 22-oktyabr
### 23-oktyabr
### 24-oktyabr
### 25-oktyabr
### 26-oktyabr
### 27-oktyabr
### 28-oktyabr
### 29-oktyabr
### 30-oktyabr
### 31-oktyabr
### 1-noyabr
### 2-noyabr
### 3-noyabr
### 4-noyabr
### 5-noyabr
## Mintaqa xaritasi
## Xorij aralashuvi
### Ozarbayjon tomonida
### TQR tomonida
## Tomonlarning yoʻqotishlari
### Ozarbayjon maʼlumotlariga koʻra
#### Tinch aholi
#### Harbiylar
### Armaniston va TQR maʼlumotlariga koʻra
#### Tinch aholi
#### Harbiylar
### Rossiya fuqarolari orasida yoʻqotishlar
## Armaniston va Ozarbayjon tomonidan amalga oshirilgan noharbiy harakatlar
### Ozarbayjon
### Armaniston
## Rasmiy bayonotlar
### Armaniston va TQR
### Ozarbayjon

## Manbalar