Mahnaz Afkhami

**Mahnaz Afkhami**(1941-yil 14-yanvarda tugʻilgan) — eronlik ayollar huquqlari faoli, 1976—1978-yillarda Eron Vazirlar Mahkamasida ishlagan.

U Ayollar Taʼlim Hamkorligi (WLP) asoschisi va prezidenti, Eron tadqiqotlari jamgʻarmasi ijrochi direktori va Eronning inqilobdan oldingi hukumatida ayollar ishlari boʻyicha sobiq vazir. 1979-yildan beri AQShda quvgʻinda yashaydi.

Ayollar maqomini oshirishga qaratilgan bir qancha xalqaro nohukumat tashkilotlariga asos solgan. Afkhami 1970-yillardan beri ayollar huquqlari himoyachisi boʻlib keladi. U xalqaro xotin-qizlar harakati, ayollarning inson huquqlari, ayollar va texnologiya, musulmonlar koʻp boʻlgan jamiyatlarda ayollarning maqomi hamda demokratlashtirishda ayollarning ishtiroki kabi mavzularda maʼruzalar oʻqigan va koʻplab kitob va maqolalar nashrlar etgan. Uning kitoblari bir necha tillarga tarjima qilingan va xalqaro miqyosda tarqatilgan.

## Faollik
17 yoshida Afkhami kasaba uyushmasiga aʼzo boʻlib, ish beruvchi uni vaqtincha ishdan boʻshatib, olgan taʼtiliga pul toʻlamaslik uchun uni qayta ishga olganida, uning ishchi sifatidagi huquqlari buzilganligidan norozi boʻldi.

1975-yilda Afkhamidan Eron hukumatiga kirgan va ayollar ishlari vaziri boʻlgan. Bu lavozim Eronda ilgari boʻlmagan va bunday lavozimni egallagan yagona shaxs Fransua Jiru edi.

2001-yilda Afkhami ayollarni oʻz oilalarida, jamiyatlarida va mamlakatlarida yetakchi boʻlishga undash *uchun „A Leadership Training Handbook for Women“* nomli kitobini nashr etdi. Kitob 20 tilga tarjima qilingan. 2010-yilda u *"Leading to Action : A Political Participayion Handbook for Women" kitobini* nashr etdi.

Afkhami va uning singlisi Farah Abrahimi 2005-yilda PBS telekanalining *Destination America* serialida suratga tushishgan. Afkhami Xotin-qizlar ishlari vaziri boʻlganida, uning singlisi shoh Muhammad Rizo Pahlaviyni taxtdan agʻdarishni talab qiluvchi talabalar harakatining yetakchisi edi.

### Gender tengligi
1969-yilda, Eron Milliy universitetida adabiyot professori va ingliz tili kafedrasi mudiri sifatida Eronga qaytib kelganidan ikki yil oʻtib, Afkhami Universitet ayollari uyushmasiga asos solgan. 1970-yilda u Eron ayollar tashkiloti (WOI) bosh kotibi boʻldi. U oʻsha yerda oʻn yil qolib, shu vaqt ichida eronlik ayollar huquqlari uchun ishlagan.

Afkhami ayollar ishlari vaziri boʻlganida, Eron qonunchiligi ayollarga ajralish boʻyicha teng huquqlar bergan; nikohning eng kam yoshini oshirish; ayollarni tugʻruq taʼtillari va bola parvarishi bilan taʼminlash 1967-yilgi oila qonunlari asosida yozilgan.

Afkhami Eronning Oilani rejalashtirish va farovonlik oliy kengashi aʼzosi, Kerman universiteti va Farah ayollar universiteti vasiylik kengashida ishlagan.

### Nutqlari (tanlangan)
Chikagodagi global ishlar boʻyicha kengash, *[https://www.thechicagocouncil.org/event/election-2016-and-global-womens-movement saylov 2016 va global ayollar harakati] *, Chikago, IL (2016-yil 1-noyabr)

Ruzvelt instituti, *[http://www.womenandgirlsrising.com/ Ayollar va qizlarning koʻtarilish konferentsiyasi] *, Nyu-York, Nyu-York (2014-yil 11-sentyabr) (Moderator: LaShawn R. Jefferson Farida Shahid va Joselin Olkott bilan)

Nyu-Yorkning Creative Alternatives, " CANY Seminar Series: Leading to Change: Eliminating Against Zoʻravonlik  " (1-noyabr, 2013-yil)

Ayollar konferentsiyasini 2013-yil, *[http://womendeliver.org/conference/past-conferences/2013-conference/webcast-and-videos/ Prezident sessiyasi: Ayollarga nisbatan zoʻravonlikni tugatish] *, Kualalumpur, Malayziya (2013-yil 29-may) (Moderator Sherin El Feki Gari Barker, Lakshmi Puri, Orange-Nassau malikasi Mabel bilan)

Fortune (jurnal) " Eng kuchli ayollar konferentsiyasi " 2011, Laguna Nigel, Kaliforniya (3-5 oktyabr, 2011-yil)

## Biografiya
Mahnaz Afkhami 1941-yilda Eronning Kerman shahrida tugʻilgan. Uning bolaligi Eronning Kerman shahrida, shia musulmonlarining katta oilasida oʻtgan. U 11 yoshida onasi otasi bilan ajrashdi va ular AQShga koʻchib ketishdi. Keyinchalik u San-Fransisko universiteti va Boulderdagi Kolorado universitetida oʻqidi.

1967-yilda Mahnaz Eron Milliy universitetida adabiyotdan dars berish uchun Eronga qaytib keldi. U yerda 1978-yilgacha ishlagan. Oʻshandan beri u Amerika Qoʻshma Shtatlarida Merilendda turmush oʻrtogʻi Gʻulom Rizo Afxami bilan birga istiqomat qiladi. Ularning bir oʻgʻli va ikki nabirasi bor.

## Bibliografiya
Afkhami ayollarning huquqlari, musulmon ayollari, shuningdek, Eron ayollar harakati haqida koʻplab maqola va kitoblar nashr etgan.

### Kitoblar

* 2015-yil *Tenglikdan tashqari: Inson huquqlari himoyachilari uchun qoʻllanma* (hammualliflik), Ayollar taʼlim hamkorligi, Bethesda, Merilend
* 2012-yil *Zoʻravonlik ustidan qozonilgan gʻalabalar: Ayollar va qizlar xavfsizligini taʼminlash* (hammualliflik), Ayollar taʼlim hamkorligi, Bethesda, Merilend
* 2010-yil *Harakatga yoʻl: Ayollar uchun siyosiy ishtirok boʻyicha qoʻllanma* (hammuallifda), Ayollar taʼlim hamkorligi, Bethesda, Merilend
* 2002-yil *Mehribon jamiyat tomon* (muharrir), Ayollar taʼlim hamkorligi, Bethesda, Merilend
* 2001-yil *Tanlov sari yetaklovchi: Ayollar uchun yetakchilikni oʻrgatish boʻyicha qoʻllanma* (hammualliflikda), Ayollar taʼlim hamkorligi, Bethesda, Merilend
* 1998-yil *Xavfsiz va xavfsiz: musulmon jamiyatlarida ayollarga nisbatan zoʻravonlikka barham berish* (hammuallif), Opa-singillik global instituti, Bethesda, Merilend
* 1997-yil *Musulmon ayollari va ishtirok etish siyosati* (Erik Fridl bilan birgalikda tahrirlangan), Syracuse University Press, Sirakuza, Nyu-York
* 1996-yil *Huquqlarimizni daʼvo qilish: Musulmon jamiyatlarida ayollarning inson huquqlari boʻyicha taʼlim boʻyicha qoʻllanma* (Haleh Vaziri bilan hammualliflik), Opa-singillik global instituti, Bethesda, Merilend
* 1995-yil *Eʼtiqod va erkinlik: Musulmon dunyosidagi ayollarning inson huquqlari*, Syracuse University Press va IB Tauris
* 1994-yil *Eronda ayollar va huquq (1967-1978)* (kirish bilan toʻplam), Eronshunoslik fondi ayollar markazi
* 1994-yil *Surgundagi ayollar*, Virjiniya universiteti nashriyoti
* 1994-yil *Boʻron nigohida: Inqilobdan keyingi Erondagi ayollar (Erik* Fridl bilan tahrirlangan), Syracuse University Press va IB Tauris
* 1992-yil *Eron: Kollejdan oldingi qoʻllanma* (Sharlotta Olbrayt bilan), Eron tadqiqotlari jamgʻarmasi
* 1978-yil „Eron universiteti ayollari uchun ayollarni oʻrganish dasturi uchun oʻquv rejasi va materiallari haqida eslatma“

### Maqolalar (tanlangan)

* „Eronda ayollar, huquqlar va xavfsizlik“, (nemis va ingliz tillarida) *Der Tagesspiegel*, Berlindagi Amerika Akademiyasi, 2008-yil sentyabr.
* „Oʻtish huquqlari: 21-asrni shakllantiradigan ayollar“, *vaqti-vaqti bilan maʼruza № 7*, Rivojlanishdagi ayollar huquqlari assotsiatsiyasi, 2002-yil oktyabr.
* *Ijtimoiy tadqiqotlarda* „Inson xavfsizligi: suhbat“. Yangi maktab, Nyu-York: jild. 69, № 3, 2002-yil kuz.
* „Bizning umumiy insoniy qadriyatlarimiz“, " *Aloqada* ", Vashingtondagi ayollar, Los-Anjeles va Orinj okrugi, 2001-yil aprel, 8-jild. № 4.
* „Anʼana va zamonaviylik chorrahasida: shaxsiy fikr“, *SAIS sharhi*, Jons Xopkins universiteti nashriyoti, 2000-yil yoz-kuz, jild. XX, № 2.
* „Pekin va musulmon ayollar“, *Musulmon siyosati hisobotida*, Tashqi aloqalar kengashi: 1995-yil noyabr/dekabr.
* Fors tilida: „Evolyutsion siyosat va inqilobiy oʻzgarish“, *Iran Nameh*, (1997-yil yozi). „Eronning zamonaviy sheʼriyatida zamonaviylik nima“, *Jahon Endi*, Tehron, 1972. „Haykuning zamonaviy Amerika sheʼriyatiga taʼsiri“, *Jahan Now*, Tehron, 1971-yil.

## Manbalar