Saul Bellow

**Saul Bellow** (1915-yil 10-iyun — 2005-yil 5-aprel, asl ismi **Solomon Bellows**) — kanadalik-amerikalik yozuvchi edi. Adabiy faoliyati uchun Bellow Pulitser mukofoti, 1976-yil adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti va Milliy sanʼat medali bilan taqdirlangan. U badiiy adabiyot boʻyicha Milliy kitob mukofotini uch marta qoʻlga kiritgan yagona yozuvchidir va u 1990-yilda Milliy kitob fondining Amerika maktublariga qoʻshgan hissasi uchun medalini olgan.

Shvetsiya Nobel qoʻmitasining soʻzlariga koʻra, uning yozuvi „boy pikaresk romani va madaniyatimizning nozik tahlili, koʻngilochar sarguzasht, keskin va fojiali epizodlar ketma-ketligi falsafiy suhbatlar bilan aralashib ketgan, bularning barchasi zukko sharhlovchi tomonidan ishlab chiqilgan“. Uning eng mashhur asarlari: „The Adventures of Augie March“, „Henderson the Rain King“, "Gerzag„, „Mister Sammler sayyorasi“, „Seize the Day“, „Humboldtʼs Gift“, va „Ravelstein“.

Bellowning soʻzlariga koʻra, uning barcha qahramonlari ichida *Henderson the Rain King*  asarining qahramoniYevgeniy Xenderson oʻziga eng oʻxshashi edi. Bellow Kvebekdan kelgan muhojir sifatida katta boʻlgan. Christopher Hitchens taʼriflaganidek, Bellowning fantastik va asosiy qahramonlari „nafaqat getto sharoitlarini, balki getto psixozlarini ham yengish uchun“ transsendensiyaga boʻlgan intilishini aks ettiradi. Bellowning qahramonlari „The Deanʼs December“ filmidagi dekan Albert Corde „XX asrning yirik jinniliklari“ deb atagan narsa bilan kurashadi.

## Hayoti

### Hayotning boshlangʻich davri
Saul Bellows Solomon Bellows ota-onasi Lescha (née Gordin) va Abraham Bellows Rossiyaning Sankt-Peterburg shahridan koʻchib ketganidan ikki yil oʻtgach Kvebekning Lachin shahrida tugʻilgan. Uning uchta akalari va opasi bor edi, opasi Zelda (keyinchalik Jane, 1907-yilda tugʻilgan), aka-uka Moishe (keyinchalik Maurice, 1908-yilda tugʻilgan) va Schmuel (keyinchalik Samuel, 1911-yilda tugʻilgan). Bellowning oilasi litva-yahudiy edi, otasi esa Vilnyusda tugʻilgan. Monreal Yahudiy Genealogiya Jamiyatining maʼlumotlariga koʻra, garchi Bellow 10-iyulda tugʻilganiga qaramasdan u oʻzining tugʻilgan kunini 10-iyunda nishonlagan. (Yahudiylar jamoasida ibroniycha tugʻilgan sanani yozish odat tusiga kirgan, bu har doim ham Grigoriy kalendariga toʻgʻri kelmaydi).

### Taʼlimi va faoliyati
Bellow Chikago universitetida oʻqigan, ammo keyinchalik Shimoli-gʻarbiy universitetga oʻtgan. U dastlab adabiyotni oʻrganmoqchi edi, lekin u ingliz boʻlimi yahudiylarga qarshi ekanligini bilib qoladi. Buning oʻrniga u antropologiya va sotsiologiya boʻyicha imtiyozli diplom oldi. Bellovning antropologiyani oʻrganishi uning adabiy uslubiga taʼsir koʻrsatdi va antropologik maʼlumotlar uning asarlarini oʻziga tortdi. Keyinchalik Viskonsin universitetida aspiranturada ishlagan.

1941-yilda Bellow qurolli kuchlarga qoʻshilishga qaror qiladi, bolaligida Qoʻshma Shtatlarga noqonuniy ravishda koʻchib oʻtganligini bilganidan soʻng esa, AQSh fuqaroligiga oladi.

### Nobel mukofoti va keyingi faoliyati
1981-yil dekabridan 1982-yilning martigacha Bellow Viktoriya (BC) universitetida tashrif buyurgan Lansdaun olimi boʻlgan va ayni paytda „Yozuvchi-rezident“ unvoniga ega edi 1998-yilda u Amerika falsafiy jamiyatiga saylangan.

## Hayoti
Uning oʻgʻli Greg birinchi turmushida psixoterapevt boʻldi. U 2013-yilda otasining oʻlimidan deyarli oʻn yil oʻtib, *„Saul Bellow’s Heart: A Sonʼs Memoir“ kitobini* nashr etdi. Bellowning ikkinchi turmushidan boʻlgan oʻgʻli Adam 2003-yilda *„In Praise of Nepotism“* nomli badiiy kitobini nashr etdi. Bellowning uchinchi turmushidan oʻgʻli Daniel kulol, yozuvchi va sobiq jurnalist boʻlgan. 1999-yilda, 84 yoshida, Bellowning Fridmandan toʻrtinchi farzandi va birinchi qizi tug'ildi.

## Tanqidlar
Bellow Martin Amisning otasi Kingsley Amisda unchalik katta taassurot qoldirmagan. 1971-yilda Kingsli kriminal yozuvchi Jon D. MakDonaldni „har qanday meʼyorlar boʻyicha Saul Bellowdan yaxshiroq yozuvchi“ deb takidlagan.

## Mukofot va unvonlari

* 1948 Guggenheim stipendiyasi
* 1954-yil Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
* 1965-yil Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
* 1971-yil Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
* 1976-yil Fantastik adabiyot uchun Pulitser mukofoti
* 1976-yil Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti
* 1980-yil O. Henry mukofoti
* 1986-yil Sent-Luis universiteti kutubxonasi assotsiatsiyasining Sent-Luis adabiy mukofoti
* 1988-yil Milliy sanʼat medali
* 1989-yil PEN/Malamud mukofoti
* 1989-yil Peggy V. Helmerich Taniqli muallif mukofoti
* 1990-yil Milliy kitob fondining umr boʻyi Amerika maktublariga qoʻshgan hissasi uchun medali
* 1997-yil *The Actual* uchun Milliy yahudiy kitobi mukofoti
* 2010-yil Chikago adabiy shon-shuhrat zaliga kiritildi
* 2024-yil 6-fevralda Amerika Qoʻshma Shtatlari pochta xizmati Chikagoda Saul Bellow xotirasiga bagʻishlangan uch untsiyalik markani chiqardi. Markada Jo Ciardiello tomonidan suratga olingan portret tasvirlangan.

Bellow Milliy portret galereyasi kollektsiyasida oltita portret, jumladan Irving Penn tomonidan olingan surat, Sarah Yusterning rasmi, Sara Millerning byusti va Edward Sorel va Artur Herschel Lidov tomonidan chizilgan rasmlarida ifoda etilgan. Miller byustining nusxasi 1993 yilda Harold Vashington kutubxona markazida oʻrnatildi. Bellowning hujjatlari Chikago universiteti kutubxonasida saqlanadi.

## Asarlari

### Roman va novellalari

* *Dangling Man* (1944)
* *The Victim* (1947)
* *The Adventures of Augie March* (1953), Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
* *Seize the Day* (1956)
* *Henderson the Rain King* (1959)
* *Herzog* (1964), Milliy kitob mukofoti
* *Janob Sammler sayyorasi* (1970), Milliy kitob mukofoti
* Gumboldt neʼmati(1975), 1976 yilgi Pulitser mukofoti laureati
* *The Deanʼs December* (1982)
* *More Die of Heartbreak* " (1987)
* *A Theft* (1989)
* *The Bellarosa Connection* (1989)
* *The Actual* (1997)
* *Ravelstein* (2000)

* *To Jerusalem and Back* (1976), memuar
* *It All Adds Up* (1994), insholar toʻplami
* *Saul Bellow: Letters,* Benjamin Teylor tomonidan tahrirlangan (2010), yozishmalar
* *There Is Simply Too Much To Think About* (Viking, 2015), qisqaroq badiiy boʻlmagan asarlar toʻplami

## Saul Bellow haqida asarlar

* *Saul Bellow’s Heart: A Sonʼs Memoir*, Greg Bellow, 2013-yil 
* *Saul Bellow*, Tony Tanner (1965) (yana qarang: „ *Soʻzlar shahri“* [1971])
* *Saul Bellow*, Malcolm Bradbury(1982)
* *Saul Bellow Drumlin Woodchuck*, Mark Harris, Jorjiya universiteti matbuoti. (1982)
* *Saul Bellow: Modern Critical Views*, Harold Bloom (Tahr.) (1986)
* *Handsome Is: Adventures with Saul Bellow*, Harriet Wasserman (1997)
* *Saul Bellow and the Decline of Humanism*, Michael K Glenday (1990)
* *Saul Bellow: A Biography of the Imagination*, Ruth Miller (1991)
* *Bellow: A Biography*, James Atlas (2000)
* *Saul Bellow and American Transcendentalism*, M. A. Quayum (2004)
* „Even Later“ and „The American Eagle“ in Martin Amis, *The War Against Cliché* (2001). Oxirgi insho *Augie Marchning* Everymanʼs Library nashrida ham mavjud.
* 'Saul Bellow’s comic styleʼ: James Wood in *The Irresponsible Self: On Laughter and the Novel*, 2004 yil.ISBN&nbsp; .
* *The Hero in Contemporary American Fiction: The Works of Saul Bellow and Don DeLillo* , Stephanie Halldorson (2007)
* „Saul Bellow“ qoʻshigʻi Sufjan Stevens tomonidan *The Avalanche* filmiga yozilgan boʻlib, uning *Illinois* kontseptual albomidagi chiqishlar va boshqa yozuvlardan iborat.
* *The Life of Saul Bellow: To Fame and Fortune, 1915-1964* (2015), va *The Life of Saul Bellow: Love and Strife, 1965-2005* (2018), Zachary Leader

## Yana qarang

* Yahudiy Nobel mukofoti sovrindorlari roʻyxati
* Amerika fantastikasidagi muvaffaqiyat uchun PEN/Saul Bellow mukofoti
* Eng keksa otalar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Works by Saul Bellow at Open Library
* Saul Bellow on Nobelprize.org
* Saul Bellow at Find a Grave
* Guide to the Saul Bellow Papers 1926-2015 at the University of Chicago Special Collections Research Center