open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gruziya tasviriy sanʼat muzeyi

**Gruziya tasviriy sanʼat muzeyi** (Tbilisidagi Rustaviya (Gruziya) Rustaviya Gruziya) ) rustaviya prospekti (Gruziya) da joylashgan xususiy sanʼat muzeyi. Muzeyda Jorj (Jia) Joxtaberidze va Manana Shevardadze oilasining shaxsiy sanʼat kolleksiyasiGruziyadagi eng yirik telekommunikatsiya kompaniyasi Magticom asoschilari joylashgan.

## Tarix

Jorj (Gia) Johtaberidze va uning rafiqasi Manana Shevardnadze 1990-yillarda sanʼat asarlarini yigʻishni boshladilar. Muvaffaqiyatli tadbirkorlik faoliyatidan soʻng Joxtaberidze shaxsiy kolleksiyasi uchun sanʼat asarlarini sotib olishni boshladi. Koʻp oʻtmay, agar uning kollektsiyasi butun dunyo boʻylab tegishli saqlashsiz, ommaviy koʻrgazmalarsiz tarqalib ketsa, u abadiy yoʻqolishini tushundi. Asarlarning aksariyati Sovet Ittifoqi davrida yaratilgan va shuning uchun rasmlar hali dunyoda keng maʼlum emas edi. Shunday qilib, Johtaberidze Gruziya sanʼatini toʻplash, tiklash va saqlash gʻoyasini ilgari surdi.

Dastlab yangi muzey binosi qurilishi moʻljallanmagan, kolleksioner barcha rasmlarni Gruziya davlat muzeylariga bermoqchi edi. Biroq, SSSR parchalanishi va keyingi iqtisodiy va fuqarolik qoʻzgʻolonlari tufayli davlat muzeylari ogʻir ahvolga tushib qoldi va barcha asarlarni qabul qila olmadi.

Gruziyadagi eng yirik telekommunikatsiya kompaniyasini boshqargan Joxtaberidze Gruziya tasviriy sanʼat muzeyi va Sanʼat uyiga aylanadigan binolar majmuasini qurishga qaror qildi.

Qurilish 2013-yilda boshlangan va Gruziyada badiiy koʻrgazmalar oʻtkazish uchun maxsus qurilgan yagona bino hisoblanadi. Muzeyning rasmiy ochilishi 2018-yil 26 sentyabrda boʻlib oʻtdi, tashrif buyuruvchilar uchun u 2018-yil 2 oktyabrda ochildi. Muzeyda soʻnggi 70 yil ichida 80 dan ortiq rassomlar tomonidan yaratilgan 3500 dan ortiq , shu jumladan Sergey Parajanov mavjud.

## Manbalar
Oyxon Iforzoda

## Biografiyasi

Oyxon Iforzoda 1989-yil 23-mart kuni Toshkent shahrida tavallud topdi. 4 yoshidan Oʻzbekiston teleradiokompaniyasi qoshidagi „Bulbulcha“ ashula va raqs dastasi ishtirokchisi boʻlgan jajji qizaloq 9 yoshidan Oʻzbekiston teleradiokompaniyasi orqali efirga uzatiladigan „Oltin toj“ koʻrsatuvi boshlovchisi ham boʻlgan.

= Oilasi =

Aktrisa va notiq Oyxon Iforzoda nafaqat ijodda, balki shaxsiy hayotda ham baxtga erishgan insonlardan biri. U ayni kunda ikki oʻgʻil va bir qizning onasi. Uning oilasi aʼzolari ham taniqli shaxslardir. Opasi Rayhon Ulasenova singlisi singari mashhur aktrisa va boshlovchidir. Oyxon Iforzodaning turmush oʻrtogʻi hozirgi kundagi taniqli dublyaj ustasi va notiqdir.

## Qoʻshimcha maʼlumotlar

Oʻzining isteʼdodidan kelib chiqqan xonanda maktabdan soʻng Xamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat musiqa kollejini bitiradi. Kollejdan soʻng Oʻzbekiston Konservatoriyasining „Estrada honandalik“ fakultetini tamomlaydi. Shu bilan birga TV-Markazning eng jozibali va maftunkor xodimi, „M-Files“ dasturi boshlovchisi hamdir. Hozorda xonandaning 10 dan ortiq qoʻshiqlari bor. Oyxon Iforzodaning xit qoʻshigʻi bu „Hayajonim“dir.

## Manbalar

[Oyxon Iforzoda)](https://daryo.uz/k/2023/01/10/oila-qurgach-kop-narsani-filtrlayapman-aktrisa-va-boshlovchi-oyxon-iforzoda-ayol-brilliant-korsatuvidan-ketishga-majbu?ysclid=lupjcrci4w201623987()
Toshpo‘lat Ahmad

**Toshpoʻlat Ahmad** (1942-yil 13-dekabrda Buxoro, Oʻzbekiston SSR, SSSRda tugʻilgan) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, shoir, yozuvchi va jamoat arbobi.

## Hayoti va ijodi
Toshpoʻlat Ahmad 1942-yil 13-dekabrda Buxoro viloyatining Shofirkon tumanidagi Denav qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach, Samarqand davlat universitetida tahsil olgan (1959—1964). Turli yillarda Samarqand viloyat gazetasi adabiy xodimi, „Buxoro haqiqati“ viloyat gazetasi adabiy xodimi, tarjimoni, boʻlim mudiri, bosh muharriri boʻlib ishlagan. 1996-yildan Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi Buxoro viloyat boʻlimi mas’ul kotibi.

Ijodkor „Buxoro yulduzi“ hujjatli qissasi, „Qasam va qasos“, „Oʻgʻlingman, hayot!“, „Qalbning oppoq gavhari“ kabi ocherklar, „Ochiq eshik“ nomli hikoyalar, „Minorlar va chinorlar“, „Oydin xayollar“, „Tabassum bogʻi“, „Imon qal’asi“ singari she’riy kitoblar muallifi.

Toshpoʻlat Ahmad, shuningdek, tarjimon hamdir. Tojikiston xalq yozuvchisi Jalol Ikromiyning „Qora quzgʻunlar“ romani uning tarjimasida oʻzbek kitobxoni qoʻliga borib yetgan. Bundan tashqari, Rasul Hamzatov, Vladimir Solouxin, Avetik Isaakyan, Ovanes Sheroz, Loyiq Sherali, Ahmad Muxtor singari qardosh shoirlarning asarlarini ham oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Keyingi yillarda shoirning Buxoroning 2500 yilligiga bagʻishlangan „Sharq tumori“, „Figʻon“, „Ahli muslim mehrobi“, „Buxoronoma“ (saylanma), „Chorbakr“, „Gavhari jonim“, „202 atirgul“ nomli sheʼriy kitoblari chop etilgan va „Figʻon“ pyesasi sahna yuzini koʻrgan.

Asarlari rus, tojik, turkman, venger, ispan, turk, qozoq tillariga tarjima etilgan.
## Asarlari
* *„Buxoro yulduzi“ (hujjatli qissa)*
* *„Ochiq eshik“ (hikoyalar)*
* *„Figʻon“ (pyesa)*

Ocherklar:
* *„Qasam va qasos“*
* *„Oʻgʻlingman, hayot“*
* *„Qalbning oppoq gavhari“*

Sheʼriy kitoblar:
* *„Minorlar va chinorlar“*
* *„Oydin xayollar“*
* *„Tabassum bogʻi“*
* *„Imon qalʼasi“*
* *„Sharq tumori“*
* *„Figʻon“*
* *„Ahli muslim mehrobi“*
* *„Buxoronoma“ (saylanma)*
* *„Chorbakr“*
* *„Gavhari jonim“*
* *„202 atirgul“*

## Tarjimalari
* *[[Jalol Ikromiy]] „Qora quzgʻunlar“ (roman)*
* *[[Rasul Hamzatov]], sheʼrlar*
* *Vladimir Solouxin, sheʼrlar*
* *Avetik Isaakyan, sheʼrlar*
* *Ovanes Sheroz, sheʼrlar*
* *Loyiq Sherali, sheʼrlar*
* *Ahmad Muxtor, sheʼrlar*
## Manbalar
Kulon (zargarlik buyumi)

**Kulon** — zargarlik buyumi. Odatda, zanjirga kichik halqa bilan biriktirilgan boʻlib, uni „marjonli boʻyinbogʻ“ deb nomlash mumkin. Kulon isirgʻa deb osilib turuvchi ziraklarga aytiladi. Nomi lotincha *pendere* va qadimgi fransuzcha *pendr* soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, ikkalasi ham „osib qoʻyish“ deb tarjima qilinadi.

## Manbalar
Uzunada

**Uzunada** yoki **Uzun ada** (tarjimasi: uzun orol) — Turkiyaning gʻarbiy sohilida joylashgan Izmir koʻrfaziga kirish joyidagi orol. Hududi 26,8 km2. U Gʻarbda Turkiyaning Karaburun yarim oroli, sharqda Foça tumani orasida joylashgan. Orol Turkiyada toʻrtinchi, Egey dengizi boʻyicha esa uchinchi yirik orol hisoblanadi. Nomlari bir qancha boʻlib, qadimda nomi *Drymoussa* (Δρυμούσσα) deb atalgan.

Keyinchalik *Makronisi* (uzun orol) hamda *Englezonisi* (inglizlar oroli) deb ham yunonchada nomlangan. Enclazomenisi nomi qadimgi shahardan, Clazomenae esa qarama-qarshi tomonidagi qirgʻoq nomidan olib qoʻyilgan. Janubiy tomonida bir nechta kichik orollar boʻlib, Yassıca oroli ham shu jumlaga kiradi, uni *Chustan* oroli deb ham atashadi.

Uzunada soʻzi Turkiyaning boshqa Egey dengizi sohilidagi orollarining nomida ham mavjud. Hozirda harbiy harakatlar tufayli Uzunadaga tashrif buyurish aholi uchun taqiqlangan.

## Tarixi
Tarixiy hujjatlarda Uzunada nomini tarixchi Thucydides tomonidan Peloponnes urushi 20-yilidagi kuchli shamol boʻlganida spartalik navarx Astyochus kemalarini sakkiz kun shu orolga qoʻygani haqida eslab oʻtilgan.

Milodddan avvalgi 188-yilda Apamea shartnomasi tuzilib, orol Klazomena shahri tasarrufiga oʻtkazilgan. 1914-yilga kelib bu hududda 2000 ga yaqin Usmonlilar istiqomat qilgan. Ammo XIX asrda inglizlar ham orolga daʼvogarlik qilishgan. Birinchi jahon urushi davrida Britaniyaning Oʻrta Yer dengizi floti 1916-yilda orolni egallab oladi va nomini Chustan deb oʻzgartiradi. Ular bu yerda pochta markalari chiqara boshlaydi. Gretsiya va Turkiya oʻrtasida aholi almashinuvidan keyin orolning koʻpchilik aholisi Magnesiadagi Nea Ioniaga koʻchib oʻtgan.

## Manbalar
K'

**K**', **q** - Shimoliy Kavkazda va uning bir qator tillarida  qo'llaniladigan kirill digrafi. .

## Foydalanish
Abaza , avar , Agul , adige, dargin , ingush , kabard-cherkes, qorachay-balkar, qrim-tatar, qumiq, lak, lazgi, osetin tillarida qo'llanilib kelmoqda., Rutul, Tabasaran, Tsaxur va chechen tillarida ham qo'llanilib kelmoqda.

Qozoq tilida digraf Q harfini qo'llash uchun amaliy tallaffuzini “kaznovitsa” tizimida qo'llanilgan.

Barcha tillardagi digraflar tovushlarga javob beradi, osetin tilidan tashqari, bu yerda  **K**  tovushi ularga yetkaziladi.

## Yana qarang

* Ҡ

## Manbalar
Kusum Kanguru

***'Kusum Kang***' (**Kusum Kangguru**, ***'Kusum Xangru***', Kusum kangru, Kusam Khangru, **Kusumkhang Karda** yoki **Kanguru [[Togʻlar|togʻ<nowiki/>]]**)-Nepal Himalaya togʻlarining Khumbu mintaqasidagi togʻ hisoblanadi. **Kusum Kanguru** "qor oq" degan maʼnoni anglatadi.

Kusum Kanguruning asosiy qismi shimoliy-gʻarbda Dudh Xosi va sharqda Hinku vodiysi oʻrtasidagi chegaralarni tashkil etadi. Togʻ Kusum Xola (yoki Tado Koshi Khola) ning asosiy manbai hisoblanadi u gʻarbga oqib, Thado Kosxi qishlogʻida Dudh Xosi bilan birlashishini taminlaydi. Kusum Kanguru-bu Joridan Everest togʻi'ining baza lagerini bosib oʻtish paytida koʻrinadigan birinchi yuqori qorli togʻlardan biri hisoblanadi.

## Tovush tarixi
6.367 metr balandlikda (boshqa xarita manbalariga koʻra 6.369 metr yoki 6.370 metr), togʻ  tepaligi sifatida tasniflanadi, ammo u koʻtarilishning eng havfli qismi hisoblanadi. 1978-yil hamda 1998-yillar oʻrtasidagi yigirma ikki urinishlardan toʻqqiztasi muvaffaqiyatli ekspeditsiya haqida bajarilgan.

Britaniya, Yaponiya va ikkita yangi Zelandiya ekspeditsiyasining toʻrttasi muvaffaqiyatsiz oʻtgandan soʻng, Ken Kanazawa boshchiligidagi Yaponiya ekspeditsiyasi 1979-yil 9-oktyabr kuni sherigining shimoli-sharqiy qismini qoʻlga kiritdi.

Bosh sammitning birinchi muvaffaqiyatli koʻtarilishi 7-oktyabr 1981-yilda Yangi Zelandiyaning Bill Denzi tomonidan, janubi-gʻarbiy podshohga (gʻarbiy tomoni) chiqib, shimoliy-gʻarb tomoniga tushdi. Dents nafaqat birinchi koʻtarishni, balki birinchi yakka oʻzi koʻtarilishini va Kusum Kanguru yoʻnalishidagi birinchi yoʻlni ham amalga oshirdi. Besh kundan keyin, 12-oktyabr 1981-yilda Yaponiya jamoasi janubi-sharqiy yuzi tomoni orqali ikkinchi koʻtarishni amalga oshirdi.

Keyingi yillarda yangi yoʻnalishlar ochildi lekin ularning hammasi texnik jihatdan juda qiyin edi.

1988-yilda Nick Mason, Jon Diplock va Julian Holmes boshchiligidagi Britaniya ekspeditsiyasi ilgari koʻtarilmagan Sharqiy qismi oldindan gʻalaba qozondi. Ekspeditsiyaga  Rob Xawart boshchilik qilgan edi, u keyinchalik Everest togʻ marafonlarini qoʻllab-quvvatlashda yetakchilik qilgan. Ekspeditsiyani sobiq ITV & Channel 4 televideniye direktori Warvik Partington suratga olgan.

## Yana qarang

* Nepallik trekking tepaliklari
* Himalaya togʻlarining geologiyasi

## Manbalar
Ruben va Jets bilan sayohat

***Ruben va Jets bilan sayohat*** ()- Frank Zappaning " The Mothers of Invention" nomli toʻrtinchi studiyaviy albomi  2-dekabrda  va Verve tomonidan chiqarilgan. Keyinchalik Zappa ushbu albomni remiks qildi.

## Albom haqida
*Cruising with Ruben & the Jets* albomi 1950-yillar uslubiga parodiya qilingan doo-vop va rok-n-roll qoʻshiqlaridan iborat.Oldingi albomni yozish paytida guruhni vaqtincha tark etgan Rey Kollinz guruhga klassik rok-n-roll standartlarini yozishda yordam berish uchun qaytib keldi (nihoyat u 1968-yil avgustda "Ixtiro onalari" guruhini tark etdi).

Jets-bu albomdagi qoʻshiqlarni ijro etish kontseptsiyasiga asoslangan hayoliy doo-wop guruhi va *Ruben* Sano uning raxbari. Kal Shenkel tomonidan komiks uslubida yaratilgan muqovada fantastik guruh aʼzolari antropomorfik hayvonlar sifatida tasvirlangan,ular "Ixtiro onalari" aʼzolari sifatida tanilgan.

Albom *"Tijoriy salohiyat yo'q*" loyihasining bir qismi sifatida ishlab chiqilgan bo'lib, unda "The Mothers of Invention" uchta albom chiqardi: *Lumpy Gravy* (Frank Zappaning yakkaxon albomi), Biz bunda faqat Pul uchunmiz va Goʻsht amaki.

Albom va uning singllari doo-wop uslubi tufayli Amerika radiosida juda muvaffaqiyatli boʻldi. Keyinchalik,1970-yillarning boshlarida,*albom ta'siri ostida haqiqiy hayotdagi  guruhi .*

## Trek ro'yxati

# Arzon hayajonlar - 2:23
# Hayotimning sevgisi - 3:10
# Qanday qilib men shunday ahmoq boʻlishim mumkin edi - 3:35
# Deseri - 2:07
# Men qoniqmadim - 4:03
# Jelly Roll Gum Drop - 2:20
# Hamma narsa - 3:04
# Oʻsha kechada - 3:06
# Menga qoʻngʻiroq qilishga urinmading - 3:57
# Sevgi bulogʻi - 3:01
# Yoʻq. Yoʻq. Yoʻq. — 2:29
# Baribir shamol esadi - 2:58
# Yoriqlarni toʻldiring - 4:35

## Yozuv ishtirokchilari

; Musiqachilar
:

* Frank Zappa - gitara, klaviatura, shovqin, vokal, bas, baraban
* Jimmi Karl Blek - gitara, perkussiya, baraban, ritm gitara
* Rey Kollinz - gitara, vokal
* Roy Estrada - akustik bas, bas gitara, shovqinlar, vokal
* Bank Gardner - alto saksafon, tenor saksafon
* Don Preston - bas gitara, pianino, klaviatura
* Evklid Jeyms Shervud - bariton saksafon, tambur, gitara, vokal, shoxlar
* Art Tripp - barabanlar, zarbalar
* Ian Underwood - gitara, pianino, klaviatura, alto saksafon, tenor saksafon, shamollar
; Eskort
:

* Prodyuser: Frank Zappa
* Ovoz dizayneri: Dik Kunk
* Muqova va badiiy rejissyor: Kal Schenkel

## Eslatmalar
Tangalik bolalar

„**Tangalik bolalar**“ — 1990-yil Sovet davlatining soʻnggi yillarida suratga olingan badiiy film. Film Boʻstonliq tumanining Sijjak qishlogʻida suratga olingan.

## Tarixi
Film 1990-yilda, yaʼni Sovet davlatida amalga oshirilgan „Qayta qurish“ siyosati davrida suratga olingan. Unda „Qayta qurish“ davrida boʻy koʻrsatgan ochiqlik siyosati taʼsiri yaqqol koʻzga tashlanib turadi.

## Mavzusi
Filmning bosh qahramonlari qishloqdan shaharga oʻz tashvishlari bilan kelgan oʻsmir bola va ikki nafar yigitdir. Bu uch nafar bosh qahramon uch xil sabab ortidan Toshkentga keladi. Xususan, Zokir shoirlik qobiliyatini koʻrsatish va kitob chiqarish, Doston qishloqdan shaharga ketib qolgan onasini topish, Nortoy doʻstlari bahonasida poytaxt koʻchalarini kezib, qizlar bilan tanishish istagida.

## Soundtracklari
„Tangalik bolalar“ filmi bosh qahramonlardan biri — Doston tomonidan kuylangan „Tulpor“ qoʻshigʻi bilan ham mashhur.

## Manbalar
Port Fuad

**Port Fuad** (  ) Misrning Port Said muhofazasidagi shahar. Port Fuad Misrning shimoli-sharqida, Sinay yarim orolining eng shimoli-gʻarbiy uchida, Suvaysh kanalining Osiyo tomonida, Port-Said shahrining qarshisida joylashgan. Port Fuad Port-Said shahrining yoʻldosh shahri hisoblanadi va ikkalasi birgalikda aholisi million kishidan ortiq megapolisni tashkil qiladi. Kolon, Panama (Shimoliy/Janubiy Amerika) va Istanbul, Turkiya (Osiyo/Yevropa) kabi shaharlar bilan bir qatorda, u ikki qitʼani qamrab olgan dunyodagi kam sonli qitʼalararo shaharlardan biridir.

Port Fuad aholisi 81 591 kishi (2015-yil holatiga).

## Tarixi
Port Fuad 1926-yilda, asosan, Port-Saiddagi gavjumlikni bartaraf etish uchun zamonaviy Misrning birinchi qiroli Fuod I (ungacha boʻlgan monarxlar sulton deb yuritilgan) sharafiga tashkil etilgan.

1967-yilgi urushdan keyin Port Fuad Sinayning misrliklar qoʻlida boʻlgan yagona qismi edi. Isroil armiyasi vayronagarchilik urushi paytida Port Fuadni egallashga harakat qildi, biroq uddalay olmadi. Oktyabr urushidan keyin Kemp Devid kelishuvi bilan Isroil Sinayni Misrga tinch yoʻl bilan qaytarib berishga rozi boʻldi, keyinroq ikki mamlakat tinchlik sulhi imzoladi. Bugungi kunda Port Fuad Misrning asosiy havo hujumiga qarshi mudofaa markazidir. Joylashuvining muhimligiga qaramay, 2006-yil holatiga koʻra, Port Fuad asosiy shahar markazi mavjud boʻlmagan, juda kam obyektli, turar joy zonasi hisoblanar edi.

## Geografiyasi
Shahar Port Fuad orolida joylashgan boʻlib, uchburchak shaklidagi orol shimoldan Oʻrta yer dengizi, gʻarbdan Suvaysh kanali va sharqdan Suvaysh kanalidan Oʻrta yer dengizigacha tortilgan yangi sharqiy kanal bilan chegaralangan. Asosiy kanalning sharqiy tomonida yotadi.

Suvaysh kanali maʼmuriyati shaharning asosiy bandligini tashkil qiladi va uning xodimlari aholining koʻp qismini tashkil qiladi. Uning bitta umumiy shifoxonasi bor.

## Transporti

2016-yilgacha shaharga faqat Port Saidga parom orqali kirish mumkin edi. Uchta parom liniyasi: Port Saiddan „Port-Fuad paromi“ va „Al-Rasva paromi“ va Sharqiy Port Saiddan „Tafriya paromi“.

2016-yilda Port Saidga suzuvchi koʻprik ochildi.

## Port Said Sharq

Kanalning Sinay tomonida Port Said Sharq yaqinda ishga tushirilgan qurilish boʻlib, unda 2004-yilda ochilgan Suvaysh kanali konteyner terminali joylashgan. 2016-yilda Sharqiy Port Saidda yon kanal ochildi.

2015-yil noyabr oyida Prezident As-Sisiy Sharqiy Port Saidda bandargohni rivojlantirish loyihasini omma oldida boshladi.

2018-yil may oyida Rossiya va Misr oʻrtasida Rossiya sanoat zonasini rivojlantirish boʻyicha shartnoma imzolandi.

## Yana qarang
* Port Said
* Port Said muhofazasi

## Manbalar

## Havolalar
Zamoskovny viloyati

**Zamoskovny oʻlkasi**, yoki **Zamoskovye** – Rossiya davlatining bir qismi, yuqori Volga havzasida va Okaning chap qirgʻogʻida, shuningdek, uning chap tomondagi irmoqlari – Klyazma, Moskva daryosi va boshqalar. Koʻpincha Opole va Rostov-Suzdal yerlari bilan qoplangan. Janubda Zamoskovniy viloyati Ryazan yerlari bilan, shimolda – Novgorod Pyatina bilan, sharqda Volga boʻyi va Vyatka viloyati bilan, gʻarbda esa Smolensk yerlari bilan chegaradosh.

„Zamoskovniy oblasti“ atamasi rasman 16-17- asrlarda, u Rossiyaning aholisi koʻp va iqtisodiyiyoti rivojlangan vaqtda ishlatilgan. Eng yirik va iqtisodiyoti rivojlangan shahar – Yaroslavl (aholi soni boʻyicha poytaxtdan keyin ikkinchi oʻrinda); va keyinchalik boshqa muhim markazlar – Nijniy Novgorod, Kostroma, Uglich, Pereslavl-Zalesskiy, Kolomna, Dmitrov, Vladimir, Murom, Goroxovets.

## Birikma
Moskva Shahrini quydagi uyezdlar tashkil qiladi:

* Balaxninskiy
* Bejeskiy
* Vereyskiy
* Vladimirskiy
* Galitskiy
* Goroxoveskiy
* Dmitrovskiy
* Zvenigorodskiy
* Zubsovskiy
* Kashinskiy
* Kineshemskiy

* Klinskiy
* Kolomenskiy
* Kostromskoy
* Lushskiy
* Moskovskiy
* Muromskiy
* Pereyaslavskiy
* Poshexonskiy
* Romanovskiy
* Rostovskiy
* Ruzskiy

* Serpuxovskiy
* Staritskiy
* Suzdalskiy
* Tverskoy
* Uglitskiy
* Ustyujenskiy
* Shuyskiy
* Yureveskiy
* Yurevskiy
* Yaroslavskiy

* Arzamas
* Belozerskiy
* Borovskiy
* Vologda
* Volokolamskiy
* Maloyaroslavskiy
* Mojayskiy
* Nijniy Novgorod
* Novotorjeskiy
* Rjevskiy

## Keyingi hayoti
1708-yilda Pyotr I tomonidan oʻtkazilgan va amalga oshirilgan mintaqaviy islohotga koʻra, Zamoskovniy viloyati Moskva viloyatining bir qismiga aylandi.
## Manbalar
Ayiqlar haqida qoʻshiq

„**Ayiqlar haqida qoʻshiq**“ () — 1967-yil bastakor Aleksandr Zatsepinning sovet filmi — „Kavkaz asirasi“ uchun shoir Leonid Derbenev sheʼri asosida yozgan qoʻshigʻi. Qoʻshiq sahna ortida Aida Vedishcheva tomonidan film bosh qahramonlaridan biri — Lida nomidan kuylangan.

## Tarixi
Filmni suratga olish ishlari uchun tayyorgarlik ketayotgan bir vaziyatda Leonid Derbenev va film rejissyori Leonid Gayday filmda ikkita qoʻshiq ijro etilishiga kelishib olishgan. Ulardan biri Nikulin tomonidan kuylanishi kerak edi, ammo Nina qoʻshigʻining ekran ortidan ijro etilishi masalasi nomaʼlum edi. Keyinchalik bu boʻyicha alohida tanlov oʻtkazilishiga qaror qilingan. Tanlovda ishtirok etish uchun oʻsha davrning bir qancha mashhur qoʻshiqchilari taklif qilinib, ularga toʻgʻridan-toʻgʻri radiostantsiyadan — „S dobrim utrom!!“ dasturidan qoʻngʻiroq qilingan. Saralab olingan qoʻshiq masalasida Leonid Gayday tilidan Fedor Razzoqov voqeani shunday eslaydi:

Vedishchevaning soʻzlariga koʻra, „Melodiya“ tomonidan chiqarilgan ushbu qoʻshiqning ilk versiyasi yetti yarim million nusxani tashkil etgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* *Зацепин А. С.* Песни. Для голоса в сопровождении фортепиано (баяна, гитары) и для баяна с надписанным текстом. — М.: Музыка, 1976. — 160 с.
Hebilli

**Hebilli** - Turkiyadagi Mersin viloyatining Akdeniz tumaniga qarashli mahalla. Uning aholisi 433 kishini tashkil etadi(2022). U Çukurova (Cilisiya) tekisligida Çukurova avtomobil yoʻli shimolida joylashgan. Mersingacha boʻlgan masofa 15 kilometr (9,3 mil).

Qishloq aholisi asosan 19-asrning oxirgi yillarida Krit orolidan (hozirgi Gretsiyaning bir qismi) turk qochqinlarining avloqlaridan iborat. Qishloqda oʻrta asrlarda qurilgan Arab qalʼasi bor (Hebilli qalʼasiga qarang). Qishloqning asosiy iqtisodiy faoliyati sitrus yetishtirish hisoblanadi.

## Iqlimi
Hebillidagi iqlim issiq va moʻtadil. Hebillida qish faslida yozga qaraganda koʻproq yogʻingarchilik boʻladi. Iqlim Köppen-Geijer tizimi tomonidan Oʻrta yer dengizi (Csa) deb tasniflanadi. Hebillida oʻrtacha yillik harorat 18,3&nbsp;°C boʻladi. &nbsp;Avgust oyida eng issiq haroratlar oʻrtacha 27,4&nbsp;°C boʻlib, eng sovuq oy yanvar oyida 9,3&nbsp;°C harorat sodir boʻladi. &nbsp;&nbsp;Yomgʻir yogʻishi oʻrtacha 699&nbsp;mm boʻladi.&nbsp;
## Manbalar
Iğde

**İğde** — Turkiya Kahramanmaraş viloyati Elbiston tumaniga qarashli mahalla. Uning aholisi 1697 kishi (2022). 2013-yilda qayta tashkil etilgunga qadar u Belde shahari edi. U Elbiston (16 km masofada) va Ekinözü oʻrtasida joylashgan.&nbsp;

Maʼmuriy iqlimi kontinentl hisoblanadi. Iqlim juda quruq, ammo sugʻorish uchun Turkiyaning eng katta daryolaridan biri boʻlgan Jeyhan daryosi (Elbistonda birinchi tugʻilgan) Bittq boshlangʻich va bitta oʻrta maktab mavjud.
## Manbalar
Diliskelesi

**Diliskelesi** - Turkiyadagi Kocaeli viloyati Dilovası shaharchasiga qarashli mahalla. Uning aholisi 10 910 kishidan iborat (2022). Bu İzmit koʻrfazining shimoliy tomonidagi port.

## Manbalar
Vasiliy Shapteboy

**Vasiliy Shapteboy** (; 1979-yilda tugʻilgan) — belaruslik sportchi, qishki (changʻi va biatlon) va yozgi (velosport va yengil atletika) paralimpiya oʻyinlari ishtirokchisi; Belarus Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustasi. Sochida 2014-yilgi qishki paralimpiya oʻyinlarining yopilish marosimida Belarus Respublikasi bayroqdori boʻlgan.

## Tarjimai holi
1979-yil 10-noyabrda tugʻilgan. Uning koʻrish qobiliyatida tugʻma nuqsoni bor.

1993-yilda Belarussiyaning Molodechno shahridagi koʻzi ojiz bolalar maktabida changʻi uchishni mashq qila boshlagan.

„Dinamo“ klubi safida harakat qilgan, paralimpiya sport turlari boʻyicha Respublika olimpiya tayyorlash markazi va Mogilyov viloyati oliy sport mahorat maktabida mashgʻulot olib borgan.

Hozir Mogilyovda yashaydi. Uylangan, uchta qizi bor: Angelina, Alisa va Anna.

## Yutuqlari
Vasiliy Shapteboy Paralimpiyadagi faoliyatini 2000-yilda Avstraliyaning Sidney shahrida boʻlib oʻtgan yozgi Paralimpiya oʻyinlarida boshlagan. Mazkur Paralimpiya oʻyinlarida T13 kategoriyasidagi estafeta bahslarida ishtirok etgan va bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2004-yilda Afinadada boʻlib oʻtgan yozgi Paralimpiya oʻyinlarida qatnashib, oltin medallarni qoʻlga kiritgan. 2012-yilda Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Paralimpiya oʻyinlarida velosport boʻyicha ishtirok etgan, ammo medalga sazovor boʻla olmagan.

Vasiliy Shapteboy 2006-yilda Italiyaning Turin shahrida boʻlib oʻtgan qishki paralimpiya oʻyinlarida oʻz debyutini amalga oshirgan va changʻida yugurish sport turi boʻyicha bronza va kumush medallarni qoʻlga kiritgan. 2010-yilda Kanadaning Vankuver shahrida boʻlib oʻtgan navbatdagi paralimpiya oʻyinlarida Vasiliy changʻida yugurish va biatlon boʻyicha ikkita bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2014-yil Sochida boʻlib oʻtgan paralimpiya oʻyinlarida biatlon boʻyicha ikki karra ( bronza medali sohibi boʻlgan. Janubiy Koreyaning Pxyonchxan shahrida boʻlib oʻtgan 2018-yilgi qishki Paralimpiya oʻyinlarida eng tajribali ishtirokchilardan biri boʻlgan. Ammo bahlardan ikki kun oldin shamollab qolgan va bu uning natijalariga salbiy taʼsir koʻrsatgan.

Shapteboy paralimpiya oʻyinlaridan tashqari velosport, yengil atletika va biatlon boʻyicha jahon chempionatlarida ishtirok etgan.

## Manbalar
Yuriy Golub

**Yuriy Golub** (; 1996-yil 16-aprelda Belarus Respublikasining Mogilyov viloyatida tugʻilgan) — belaruslik koʻzi ojiz changʻichi va biatlonchi. Toʻrt karra Pxyonchxan — 2018 olimpiadasi sovrindori, ikki karra chempion (2022) va jahon chempionatining bronza medali sohibi (2017). Belarus Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustasi.

## Tarjimai holi
Yuriy Golub 1996-yil 16-aprelda Gluskda tugʻilgan.

Glusk shahridagi 2-sonli oʻrta maktabda oʻqigan, keyin Belarus davlat pedagogika universitetiga oʻqishga kirgan. 2018-yilgi paralimpiya oʻyinlarida ishtirok etayotgan paytida Golub BDPU magistratura talabasi edi.

Sport bilan bir qatorda musiqaga ham qiziqadi.

## Faoliyati
Otasi sababli olti yoshida changʻi uchishni boshlagan. Oʻzining aytishiga qaraganda, u ikkinchi kursda oʻqib yurganida tasodifan murabbiy bilan uchrashib qolgan va shu tarzda sportga kirib kelgan.

2016-yilda Vuokattida boʻlib oʻtgan chamgʻi sporti boʻyicha jahon chempionatidagi ishtirok bilan Belarus terma jamoasi safida debyut qilgan. Oʻsha yili Belarus chempionatida gʻolib boʻlgan.

2017-yilda birinchi marta nogironligi boʻlgan shaxslar oʻrtasida changʻi sporti boʻyicha jahon chempionatida ishtirok etdi. Finsterauda boʻlib oʻtgan chempionatda 10 km masofaga erkin usulda yugurish boʻyicha bronza medalini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, 20 km masofaga klassik uslubda yugurishda toʻrtinchi, estafetada beshinchi, sprintda yettinchi va 7,5 kmga biatlon poygasida sakkizinchi oʻrinni egalladi.

2018-yil mart oyida Pxyonchxandagi paralimpiya oʻyinlarida oʻz ishtirokini boshlagan. Yuriy Golub koʻzi ojiz biatlonchilar va tramplindan sakrovchilar oʻrtasidagi musobaqalarda qatnashgan. Biatlonda ikkita medalni qoʻlga kiritgan: 12,5 km poygada oltin va 7,5 km poygada kumush. Gʻoliblikni qoʻlga kiritgan musobaqasida 39 marraga yetib kelish uchun 39 daqiqa sarflagan. Mazkur koʻrsatkich 2-oʻrindagi sportchinikidan 2,7 soniyaga yaxshiroq boʻlgan. Qishki olimpiya oʻyinlarida gʻolib boʻlgan kuni sportchini Belarus Respublikasi Prezidenti Aleksandr Lukashenko shaxsan tabriklagan.

20 km masofaga changʻi poygasida Golub ikkinchi oʻrinni egallagan. 10 km masofada oʻtkazilgan bahslarda esa bronza medalni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, u biatlon boʻyicha jamoaviy estafetada toʻrtinchi oʻrinni va klassik sprintda toʻqqizinchi oʻrinni egallagan. Pxyonchxandagi paralimpiya oʻyinlari natijalariga koʻra, Yuriy Golub Mogilyev viloyatida yilning eng yaxshi sportchilaridan biri deb topilgan.

2020-yilda Golub koʻzi ojiz sportchilar oʻrtasida biatlon boʻyicha „Blur globus“ sovrinini qoʻlga kiritgan.

2022-yilning yanvar oyida Lillexamerda boʻlib oʻtgan changʻi poygasi boʻyicha paralimpiyachilar oʻrtasidagi jahon chempionatida Yuriy Golub gid Vladimir Chepelin bilan birgalikda 6 km va 12,5 km masofalarda oʻtkazilgan poygada ikkita oltin medalni qoʻlga kiritgan.

## Manbalar
Sultanul Madaris

**Sulton ul Madaris** () Hindistonning Lakhnau shahridagi oliy diniy taʼlim berish uchun ochilgan shia islom *[[Madrasa|madrasasi]]* (diniy maktab). Asosiy fanlar qatoriga huquqshunoslik, ilohiyot va islom adabiyoti kiradi.

## Tavsifi
U 1892-yilda Oyatulloh Sayid Muhammad Abul Hasan tomonidan asos solingan. Keng *[[madrasa]]* binolari Avadning xayrixohi Navab Mehdi Hasan Xon nazorati ostida bunyod etilgan. 1911-yilda poydevor qoʻyilgan va markaziy zalni Agra va Oud birlashgan viloyatlarining oʻsha paytdagi leytenant-gubernatori ser John Prescott Hewett ochib bergan. Sultonul Madaris Lakhnaudagi ikkinchi shia diniy maktabidir. Birinchisi inglizlar tomonidan yopilgan Madrasatul Imomiya, uchinchisi Jomiya Nazmiya edi.

## Kurslari
Madrasa tomonidan quyidagi kurslarda oʻqishlik taklif etiladi:

* Darjat Tahtaniya
* Darjat Fokaaniya
* Darjat-e-Aaliya
* Darj-e- Sannad-ul-Afozil (Davomiylik 3 yil)
* Darj-e- Sadar-ul-Afozil

Dastlabki ikki kurs Darjat Tahtaniya va Darjat Fokaaniya yetti *Darjadan* iborat (darajalar/bosqichlar) boʻlgan asosiy kurslardir.

## Bitiruvchilari
Sultonul Madarisdan taʼlim olgan muhim shaxslarga quyidagilar kiradi, ammo bu holar ular bilan cheklanmaydi:

* Moulana Molvi Iftixor Hussayn Ansoriy
* Ayatullah Sayyid Ali Naqi Naqvi
* Ayatullah Al-Udhma Syed Rahat Hussayn Rizvi Gopalpuri
* Ayatullah Said Muhsin Navab Rizvi Mujtahid,
* Hujat Ul Islam Aga Syed Mohammad Taqi Musavi Kashmiri
* Mavlono Said Ibne Hasan Nonaharvi, Principal, Madrasatul Waizeen.
* Prof. Said Shabihul Hasan Nonaharvi, Lucknow Universitate was professor and chairman of Urdu Department at Lucknow University,
* Ziyaʼul Millat Mavlono Mujtahid Said Vasi Muhammad Abidi, Hoza-e-Ilmiya Vasiqa, Fayzobod.
* Mavlono Said Litafat Hussayn Gopalpuri
* Mavlono Said Hasan Naqvi, Luakhnau
* Prof. Imran Raza Rizvi.
* Mavlono Said Mohammad Mehdi Zayadpuri.
* Mavlono Muhammad Mustafa Javhar, Adeeb, Karachi.
* Mavlono Ariful Millat Mufti Said Arif Husayn Rizvi Mujtahid. Sultanul Madaris, Xayrpur.
* Mavlono Said Muhammad Adil Rizvi (Rizvia Karachi)
* Mavlono Said Asad Raza Rizvi Gopalpuri
* Mavlono Said Mohammad, Sultanul Madaris.
* Mavlono Said Ali, Sultanul Madaris.
* Mavlono Said Hussain, Prof. Faqihat, Jamiya Sultaniya.
* Mavlono Said Ali Hussain, Leksiyachi, Faqihat, Jamiya Sultaniya.
* Mavlono Altaf Haider, Leksiyachi, Faqihat, Jamiya Sultaniya.
* Xatib-e-Akbar Allama Mirza Muhammed Athar
* Mavlono Said Abu Iftikhar Zaidi, Imam-e-Juma, Burundi.
* Mavlono Aalim Husayin, Shair Arabi
* Mavlono Xadem Husayin
* Mavlono Said Riyaz Akbar Aabedi Barahvi, Mombasa
* Mavlono Muhammad Hasan Maroofi, Imam-e-Juma, Hussayni Missiyasi, Hounslow, London
* Mavlono Mohammad Jafar vaiz Ansari, Bani Madars e Jafarul ulum, Muzaffarnagar, Uttar Pradesh
* Said Sadar Uddin Mosavi
## Yana qarang

* Tafazzul Husayn Kashmiriy
* Madrasatul Vaizin
* Jamiya Nazmiya
* Sultonul Madaris
* Tanzim-ul-Makotib
* Jamiya Imaniya, Varanasi
## Manbalar

## Havolalar

* Sultonul Madaris rasmiy sayti
Irena Nalepa

**Irena Mariya Nalepa** ( [iˈrɛ.na ma.rja naˈlɛ.pa]; 1951-yil 24-noyabrda tug‘ilgan) - polshalik nevrolog, farmakolog va biokimyogar, tibbiyot fanlari professori va Polsha Fanlar akademiyasi Farmakologiya instituti professori. 

U Krakov universitetini tugatgan va 1980-yilda doktorlik darajasini olgan. 2004-yildan boshlab u toʻliq professor unvoniga ega bo‘ldi.

Hozirg u professor, miya biokimyosi boʻlimining boshligʻi va Polsha Fanlar akademiyasi Farmakologiya instituti vitse-prezidenti, Wszechświat ommaviy fanlar jurnali ilmiy kengashi raisi va Polsha fanlar akademiyasi nevrologiya qoʻmitasining aʼzosi.

## Manba
Tanzimul Maktab

**Tanzimul Maktab** — Uttar-Pradesh shtatining Laknau shahrida joylashgan Hindistondagi shialar oʻrtasida diniy ongni oshirishuchun ochilgan tashkilot. Tashkilot hozirda Hindistonning 38 provinsiyasida 1246 ta oʻquv boʻlinmalarini (maktabxonalar/maktablar) boshqaradi. 1947 nafardan ortiq oʻqituvchilar, jumladan, 295 asosiy oʻqituvchilari 50 ming 457 nafar bolaga fidoyilik va gʻayrat bilan taʼlim-tarbiya bermoqda. Ushbu maktablar uchun maxsus ishlab chiqilgan oʻquv rejasi mavjud. Tashkilot oliy diniy taʼlim markazlarini ham boshqaradi, jumladan, Jamiyya Imomiya (oʻgʻil bolalar uchun), Jamatuz Zahra (qizlar uchun) va Xadijatul Kubro madrasalari tarmogʻi (diniy taʼlim olishni xohlovchi qizlar uchun). Ushbu markazlar Havza Sillabus dasturiga amal qiladi. Tashkilot tomonidan tuman, viloyat va viloyat miqyosida diniy maʼrifiy anjumanlar tashkil etilmoqda. Ushbu konferensiyalar qisqa muddatli oʻquv yigʻinlari vazifasini oʻtaydi. Ushbu konferensiyalar biron bir qatʼiy yoki doimiy joyda oʻtkazilmaydi, lekin ularning joylari vaqti-vaqti bilan oʻzgartiriladi, shuning uchun tobora koʻproq shia jamoatchiligi aholisi bundan foyda olishlari mumkin.

Sayid Safi Haydar Tanzimul Maktabning hozirgi kotibi hisoblanadi.

Tanzimul Maktab turli islomiy jurnallarni ham nashr etadi.

Mavlono Sayid Tehzib ul Hasan Tanzimul Maktabning katta islom olimidir.

## Yana qarang

* Tafazzul Husayn Kashmiriy
* Madrasatul Vaizin
* Jamiya Nazmiya
* Sultonul Madaris
* Tanzim-ul-Makotib
* Jamiya Imaniya, Varanasi
## Manbalar
Ogʻa Bozor masjidi

**Ogʻa Bozor masjidi** ( *Masjed-e Agha Bozorg*) — Eronning Koshon shahridagi tarixiy masjid. Masjid 18-asr oxirida usta meʼmor usta hoji Saʼbon-ali tomonidan qurilgan. Masjid va ilohiyot maktabi (*madrasa*) shahar markazida joylashgan.

## Texnik xususiyatlari
Masjid „Koshondagi eng yaxshi islom majmuasi va 19-asr oʻrtalarida qurilgan inshootlarning eng yaxshilaridan biri“ deb taʼriflangan. U oʻzining nosimmetrik dizayni bilan mashhur.

## Galereya

Fayl:A_View_of_Front_door.jpg|alt=A View of Front door|Old eshikning koʻrinishi
Fayl:Mezquita_de_Agha_Bozorg,_Kashan,_Irán,_2016-09-19,_DD_84.jpg|alt=Another view of courtyard.|Hovlining yana bir koʻrinishi.
Fayl:Mezquita_de_Agha_Bozorg,_Kashan,_Irán,_2016-09-19,_DD_82.jpg|alt=The symmetry in design is a trademark of Islamic architects.|Dizayndagi simmetriya islom meʼmorlarining savdo belgisidir.
Fayl:Mezquita_de_Agha_Bozorg,_Kashan,_Irán,_2016-09-19,_DD_80.jpg|alt=Main mosque building.|Bosh masjid binosi.
Fayl:Mezquita_de_Agha_Bozorg,_Kashan,_Irán,_2016-09-19,_DD_83.jpg|alt=Detail of an iwan.|Ayvonning tafsiloti.
Fayl:Mezquita_de_Agha_Bozorg,_Kashan,_Irán,_2016-09-19,_DD_85.jpg|alt=Ceiling.|Shift.
Fayl:Agha_Bozorg_mosque,_Kashan.jpg|alt=The mosque at sunset.|Masjid quyosh botganda.


## Yana qarang

* Erondagi masjidlar roʻyxati
* Eron arxitekturasi
## Manbalar

## Havolalar
*  Agha Bozorg Mosque, photography
Metall Fırtına

***Metall Fırtına*** ( Metal Storm) — 2004-yilda turk yozuvchilari Orkun Uçar va Burak Turna tomonidan chop etilgan roman. U 2006-yildan boshlab bir necha yuz ming nusxa sotilgan holda, Turkiyada darhol bestsellerga aylangan.

Kitob asosan Turkiya va Qoʻshma Shtatlar (NATO ittifoqchilari boʻlgan) oʻrtasidagi urush haqidagi syujeti Turkiyada qizgʻin kutib olinishi tufayli xalqaro eʼtiborni qozongan. Turkiyaning „*[[Radikal (gazetasi)|Radikal]]“* gazetasiga koʻra, „Tashqi ishlar vazirligi va Bosh shtab uni diqqat bilan oʻqiydi“ va „barcha vazirlar mahkamasi aʼzolari ham kitobni oʻqishiga shubha yoʻq“.

Aksariyat kuzatuvchilar kitobning syujeti va qabul qilinishi terrorga qarshi urush, Iroq urushi va ayniqsa Turkiyada milliy xoʻrlanish sifatida qabul qilingan „2003 yilgi Hud voqeasi“ ortidan Amerikaga qarshi kurashning ortib borayotgan darajasini aks ettiradi deb oʻylashadi.

Bu romanda AQSh hukumati nomi yoʻq prezident tomonidan boshqariladi. Bu prezident Jorj Bushni eslatadi va Injil tarafdorlari sifatida tasvirlanadi. Shuningdek, u yerda AQShning real hayotiy kabinet aʼzolari Condoleezza Rice va Donald Rumsfeld ham bor. Bu romanda oʻz mamlakatlarining boshchiligida oʻsha davrdagi mavjud boʻlgan siyosiy rahbarlar ham tasvirlangan.

## Syujeti
2007-yilda Qoʻshma Shtatlar muhim strategik resurs-boraks konlarini nazorat qilish uchun Turkiyaga bostirib kirdi. Turkiyaning asosiy shaharlarini taʼminlagandan soʻng, Qoʻshma Shtatlar Turkiyani tarixiy raqiblari Gretsiya va Armaniston oʻrtasida boʻlish orqali S. R. V. shartnomasini qayta qabul qilishga urinmoqda. Turkiya bunga javoban Xitoy, Rossiya va Germaniya bilan harbiy ittifoq tuzadi. Keyin turk agenti Amerika yadroviy bombasini oʻgʻirlaydi va uni Vashingtonda portlatib, millionlab odamlarni oʻldiradi. Biroq, bu teskari natija va AQSh qoʻshinlari ishgʻol qilingan turk fuqarolarini suiisteʼmol qilishni kuchaytirmoqda va bosqinchilik tezlashmoqda. Amerika qoʻshinlari Istanbulga yetib borgach, mojaro AQSh kuchlari, turk qurolli fuqarolari, turk armiyasi askarlari va politsiya kuchlari oʻrtasidagi shahar jangiga aylanadi. Klimaks antiklimaktik boʻlib chiqadi; Istanbulning bosib olinishi Rossiya, Yevropa Ittifoqi va Xitoyni harbiy ittifoq tuzishga va bosqinni toʻxtatish uchun AQShni yadroviy urush bilan tahdid qilishga undaydi. Urush tugaydi. AQSh kuchlari chekinmoqda va Turkiya qutqariladi. „Kulrang jamoa“ nomli maxfiy turk razvedka agentligining aʼzosi boʻlgan agent tugʻilganidan itoatkor va axloqsiz yetimlar sifatida tarbiyalangan boʻlib, bosqinchi tashkilotchini, AQSh prezidentini moliyalashtirgan korporatsiyaning bosh direktorini oʻgʻirlaydi va bosh direktor Markaziy Osiyodagi qiynoqlari sahnasi bilan yakunlanadi.

## Yana qarang

* Turkiya-AQSh munosabatlari
* *[[Qashqirlar makoni: Iroq]]*, 2006-yilda suratga olingan turk filmi, shuningdek, Turkiya-AQSh ziddiyati

## Manbalar

* 
* 
*
Al-Turantaiya madrasasi

**Al-Turantaiya madrasasi** () Suriyaning Halab shahridagi madrasa majmuasi. U 1241-1251-yillarda Halablik tarixchi Ibn al-Udaym tomonidan qurilgan.

Bob an-Nayrab darvozasining sharqida shahar devorlaridan tashqarida joylashgan madrasa dastlab al-Kamoliya al-Udaymiyah () deb nomlangan. Keyinchalik, 14-asrda Damashq hukmdori Afif ad-Din at-Turantoy al-Mansuriy va Mamluklar sultoni Al Mansur Qalavun sharafiga uning nomi oʻzgartirilgan.

## Yana qarang

* Al-Firdavs madrasasi
* Al-Sultoniya madrasasi
* Al-Usmoniya madrasasi
* Az-Zahiriya madrasasi
* Qadimgi Halab shahri
* Xusruviya masjidi
## Manbalar
Nusratul Islom madrasasi

**Nusratul islom madrasasi** — Hindistonning Kerala shtati, Manjeri, Pullancheri shahridagi madrasa (islom diniy maktabi). Maktab 1-10-sinflarda boshlangʻich va oʻrta sinf oʻquvchilari uchun islom diniy taʼlim va dunyoviy kurs ishlari boʻyicha taʼlim berish bilan shugʻullanadi

Nusratul madrasasi Kerala islom diniy taʼlim kengashi bilan bogʻlangan.
## Manbalar
Ala ad-Din al-Basir

**Ala ad-Din al-Basir** (1294-yilda vafot etgan) — mamluk amir. U Quddusdagi xayriya vaqflari va Quddus va Xevrondagi Ikki oliygohning nazoratchisi boʻlgan boʻlgan.

U Ayyubiylar sulolasining soʻnggi (as-Solih davrida) va Mamluklar sulolasining boshida (Baybars va Qalavun davrida) yashagan.

## Ismlari

* Ala ad-Din al-Bassir ():  taxallus boʻlib, „zukko, fahmli“ maʼnosini bildiradi. Taxallus ham  () boʻladi va  /  () esa joy nomlarida.
* Ala ad-Din Aydugʻdiy ibn Abdullloh as-Ṣolixiy an-Najmiy ():  — nisba (ism + ), yaʼni u Ayyubiy amiri boʻlgan as-Salih Najm ad-Dinning mamluki edi.
* Ala ad-Din Aydugʻdiy ar-Rukniy ():  oʻzi xizmat qilgan Mamluklar sultoni Baybarsga () ishora qilishi mumkin.

Uni Mamilla qabristonidagi Kubakiya maqbarasiga dafn etilgan Alaaddin Aydugʻdiy ibn Abdulloh al-Kubakiy (al-Kabakiy) bilan adashtirmaslik kerak.

## Meros
U Quddusdagi bir qator qurilish loyihalari uchun mas’ul edi. Shaharning baʼzi joylari uning nomi bilan atalgan.

* Aladdin Ribot ('Alaʾad-Din al-Bashir Ribat) / al-Baṣīri masjidi, Nazoratchi darvozasi tashqarisidagi rabot. Qurilish paytida u oʻz tayoqidan oʻlchov vositasi sifatida foydalangan va koʻrgan odamlar eʼtiborsiz qoldiradigan oʻlchov xatosini topgan. Bu uning qabri / ziyoratgohi va Afro-Falastinliklar jamoasiga tegishli uylarni oʻz ichiga oladi.
** Nazoratchi darvozasi ('Ala ad-Din al-Basir darvozasi) rabot nomi bilan atalgan.
** Aladdin koʻchasi: rabot nomi bilan atalgan
* al-Busayriy Sabil (al-Bashir Sabil), uning nomi bilan atalgan sevil (favvora).
* Tahorat eshigi va tahoratxona darvozaning gʻarbidagi (tashqi tomonida): u tomonidan tiklangan.

U Xevronda ham hammom va bugʻdoy, arpa uchun omborxona qurdi:

## Manbalar
Dijana Ravnikar

**Diana Ravnikar** (tugʻilganda berilgan ismi **Grudiček**; 1978-yil 4-iyunda Yugoslaviya SFRning Riyeka shahrida tugʻilgan) - sobiq slovyan biatlonisti va changʻichisi, kelib chiqishi xorvatiyalik).

## Faoliyati
Ravnikar Slovensiya nomidan 2002-yilgi qishki olimpiada oʻyinlarida Salt-Lake-Cityda, 2006-yilgi qishki olimpiada oʻyinlarida Turinda va 2010-yilgi qishki olimpiada oʻyinlarida Vancouverda qatnashgan.

## Shaxsiy hayoti
Hozirgi vaqtda u Koperda va Čavleda yashaydi.

## Havolalar
# Kokesh, Jerri (10-noyabr, 2010 y.). «Norvegiya erkaklari jahon chempionatiga e'tiborlarini qaratganlar». Биатлонмир. Xalqaro Biatlonchilar ittifoqi. Asl nusxadan 26-dekabr, 2014-yilda arxivlangan. 25-dekabr 2014y. tekshirilgan.

## Manbalar

* Dijana Ravnikar IBU BiathlonWorld.com da.
* Dijana Ravnikar BU BiathlonResults.com da.
Malaya Federatsiyasi

**Malaya Federatsiyasi** () — Sharqi-janubiy Osiyoda, Malakka yarim orolining janubida joylashgan davlat. Maydoni 131 ming kvadrat kilometr. Aholisi 6,6 million kishi. Asosan malayya xalqlari, xitoy, hind va arablardan iborat boʻlib, davlat tili malayya tilidir. Poytaxti Kuala-Lumpur shahri (aholisi 315 ming kishi).

## Tabiati
Malakka yarim oroli dengiz oʻrtasidagi torgina quruqlikdan iborat. Tepa va togʻli yerlari koʻproq boʻlib, nam tropik iqlimga ega. Yerining 75 foizi qalin oʻrmonlardan iborat.

## Tarixi
XVI asrda Malayyani portugaliyaliklar bosib oldi. XVII asrda gollandlar qoʻliga oʻtdi. XІX asr boshida esa uni Angliya imperializmi egallab, bir necha qismlarga boʻlib yubordi.

Ikkinchi jahon urushi davrida Malayyani yapon askarlari bosib oldilar. Urushdan keyin yana inglizlar qaytib keldi. Mustamlakachilar koʻp yillar davomida mahalliy aholini vahshiylarcha qirdilar, uy-joylarini vayron etdilar, serhosil ekinzorlarni oʻzlarining xususiy mulklariga aylantirdilar. Ammo, xalq oʻz ozodligi uchun astoydil kurashni davom ettirdi. Ingliz mustamlakachilari Malayya xalqini asoratda saqlash uchun koʻp urindi, yangi harbiy texnikani ishga soldi. Ammo, baribir boʻysundira olmadi.

1957-yil 31-avgustda Malayya federatsiyasi mustaqil deb eʼlon qilindi.

## Sanoati
Qishloq xoʻjaligida asosiy ekinlari kauchuk (dunyodagi tabiiy kauchukning uchdan biri), sholi, kokos palmasi, shirin kartoshka va choy edi.

Foydali qazilmalaridan eng muhimi qalayi boʻlib, kapitalistik dunyoda qazib chiqariladigan qalayining uchdan biri shu mamlakatdan olindi. Kuala-Lumpur va Jorjtaun shaharlarida qalayi eritish zavodlari bor boʻlgan. Bundan tashqari, volfram, temir rudasi, boksit, oltin va uran rudasi bor edi. Mamlakatda sement va gʻisht zavodlari, rezinka poyafzal va kauchuk fabrikasi, ananas konserva, palma yogʻi va guruch zavodlari ishlab turgan.

Qishloq xoʻjaligi va sanoatning yirik korxonalari Angliya va AQSh monopolistlari, maydalari esa mahalliy burjuaziya qoʻlida edi.

Chet ellarga kauchuk, qalayi va palma yogʻi chiqarib, chetdan oziq-ovqat mahsulotlari, metall, uskunalar keltirilgan.

## Davlat tuzumi
Malayya federatsiyasi konstitutsion monarxiyadir.

Davlat boshligʻi sultonlar kengashi tomonidan besh yil muddatga saylanadi. Davlat boshligʻi bosh vazirni va hukumat aʼzolarini tayinlaydi. U ikki palatali parlament oldida javobgardir. Qonun chiqaruvchi hokimiyat parlament ixtiyoridadir.

Malayya federatsiyasi Britaniya Millatlar hamdoʻstligi tarkibiga kiradi va Angliya bilan turli iqtisodiy hamda harbiy shartnomalar ila bogʻlangan.
## Siyosiy partiyalari
Malayya birlashgan milliy tashkiloti – 1946-yilda tuzilgan, malayya burjuaziyasining partiyasi; Malayyalik xitoylar uyushmasi – 1949-yilda tuzilgan, xitoy burjuaziyasining partiyasi; Malayya hindlar kongressi – Malayyadagi hind burjuaziyasining partiyasi; Sotsialistik xalq fronti – 1958-yilda tuzilgan partiya. Kommunistik partiya 1931-yilda tuzilgan, 1948-yildan buyon yashirin holatda ishlamoqda. Malayyaning SSSR bilan diplomatik aloqasi yoʻq.

## Manba
Haticepınar

**Haticepınar** — Turkiya Kahramanmaraş viloyati Afshin shaharchasi va tumanining qishlogʻi. Uning aholisi 98 kishi (2022). Haticepınarda kurdlar yashaydi.

= Geografiyasi =
Haticepınar Afşin shahridan 55&nbsp;km uzoqlikda va Kahramanmaraş shahar markazidan 205&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. &nbsp;&nbsp;Haticepınar Binboğa togʻlari togʻli hududida joylashgan shuning uchun ekinzorlar cheklangan. Qishloqning gʻarbidan Oğlakkaya qishlogʻi, janubidan Örenli qishlogʻi, shimolidan Gürün tumani, Güldede qishlogʻi va sharqdan Elbiston tumani oʻrab turadi.

= Aholisi =

## Manbalar
Milliy Qarash

**"Milliy Qarash"** yoki **Erbakanchilik**, Najmiddin Erbakan tomonidan asos solingan, 1969-yilda “Mustaqil Harakat” bilan boshlangan va dastlab Milliy Nizom partiyasi bilan bir partiyaga aylangan va bugungi kungacha davom etayotgan islomiy mafkura va siyosiy harakatdir. Bugungi kunda Turkiyada Yangidan Rifoh va Saodat partiyasi rasman "Milliy Qarash" mafkurasini qabul qilmoqda. Biroq har ikki partiya o‘zlarini milliy qarashning yagona vakili deb taʼkidlab, bir-birini "Milliy Qarash"ga xiyonat qilishda ayblamoqda.

"Milliy Qarash" Turkiyaning oʻz insoniy va iqtisodiy qudrati bilan rivojlana olishini va oʻzining asosiy qadriyatlarini saqlab, tarixining kuchini ortda qoldirib, tezroq harakat qilishini himoya qiladi. Ularning partiyalari 1974-1978-yillarda hukumatda toʻrt marta ikkinchi darajali ittifoqchi sifatida, 1996-1997-yillarda beshinchi marta asosiy ittifoqchi sifatida qatnashgan. Ularning hukmronligi davrida ular Heavy Industry Move va D8 guruhi va Pool System ni yaratish kabi loyihalarni amalga oshirdilar. “Milliy qarash” harakati dunyodagi islom davlatlarini birlashtirish va Islom Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti va Islom Harbiy Ittifoqi bilan adolatli yangi dunyo barpo etishni maqsad qilgan.

Milliy Nizom partiyasi, Milliy Najot partiyasi,  Farovonlik partiyasi va Fazilat partiyasining yopilishidan keyin tashkil etilgan Saodat partiyasi va Yangidan Rifoh Partiyasi bilan siyosati davom ettirilmoqda. "Milliy Qarash" harakatidan chiqib tashkil etilgan partiyalar Adolat va taraqqiyot partiyasi va Xalq ovozi partiyasidir. Adolat va Taraqqiyot partiyasini asos solgan Bulent Arinch, Abdulloh Gul, Rejep Tayyip Erdogʻan kabi insonlar oʻz siyosatini "Milliy Qarash"bilan boshlagan.

## Asosiy konsepsiyalar

# **Adolatli tartib:** Bu foiz boʻlmagan erkin bozor iqtisodiyotini nazarda tutadi. U pulni tovar kabi sotib olish va sotishni rad etadi. Uning fikricha, bu holat adolatni buzib, kuchlini kuchliroq qiladi.
# **Real iqtisodiyot**: ishlab chiqarishga asoslangan kooperativ koʻp sheriklik tuzilmalarini mustahkamlash tamoyiliga asoslanadi. U shunday barcha korxonalarga foizsiz davlat kreditlari berish tarafdori.
# **Huquq kontseptsiyasi:** Bu adolatsiz daromadga va iqtisodning ekspluatatsiyaga asoslanganligiga qarshi.
## Insonlarga tugʻilishdan beri berilgan huquqlar, asosiy inson huquqlari
##* Yashash huquqi
##* Egalik qilish huquqi
##* Nasl-nasabni himoya qilish
##* Fikr yuritish erkinligi
##* Boshqa maʼlum boʻlgan asosiy inson huquqlari erkinliklari (sayohat qilish, ishga joylashish, kasb tanlash va boshqalar).
## Ish.
## Kelishuvlar va shartnomalar rozilik bilan tuziladi.
## Odil sudlovdan kelib chiqadigan huquqlar. Insonning orzusi baxtli hayotda yashashdir. Baxtga faqat Haqiqiy Haqiqatni tushunish bilan erishish mumkin. Insonlar baxti uchun huquqlarning haqiqiy tushunchasini qabul qilish va amalga oshirish juda muhimdir.

* Milliy ittifoq
* Millat ittifoqi
* Jumhur ittifoqi
* Saodat va Kelajak ittifoqi
Affon ibn Abu al-Os

**Affon ibn Abu al-Os** () VI asrning mashhur arab savdogari, Muhammadning zamondoshi () va uchinchi Rashidun xalifasi Usmon ibn Affonning otasi ().

Otasi Abu al-Os ibn Umayya, jiyani Marvon ibn al-Hakam, singlisi Safiyya binti Abu al-Os Ummu Habibaning (Muhammadning xotini) onasi boʻlgan.

Affon ibn Abu al-Os Arva bintu Karizga uylangan. U ham Muhammadning amakivachchasi boʻlgan.

Oʻgʻli Usmon Toifda tugʻilgan. Aniq sanasi bahsli, baʼzi manbalarga koʻra 576-yil deyilsa, boshqalarida 583-yilda deya koʻrsatilgan. U yozishni bilgan 22 makkalikdan biri sifatida qayd etilgan.

Affon ibn Anu al-Os xorijda erta vafot etgan va oʻgʻli Usmonga katta meros qoldirgan. Xalifa Usmon ibn Affon ham otasi kabi savdogar boʻlib, uning ham savdo-sotiq ishlari gullab-yashnagan va Qurayshning eng boy kishilaridan biriga aylangan.

## Qarindoshlari va shajarasi
Usmon ibn Affon Muhammadning ikki qiziga, avvaliga Ruqayya binti Muhammadga, u vafot etgach, Ummu Kulsumga uylangan.

Muhammadning uchinchi qizi Ummu Kulsum katta opasi Ruqayya vafotidan keyin Usmonga turmushga chiqqan. Muhammadning katta qizi Zaynab binti Muhammad Abu al-Os ibn ar-Robiʼga, Fotima Ali ibn Abu Tolibga turmushga chiqqan.

## Yana qarang

* Sahobalar

## Manbalar

## Havolalar

* http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/01_uthman_bin_ghani.htm
Otabek Toshtemirov

**Toshtemirov Otabek Abidovich**(15-mart, 1980-yil, Fargʻona viloyati, Fargʻona tumanida tugʻilgan) – Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Fargʻona filiali oʻquv va tarbiyaviy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari.
## Biografiyasi
* 2004—2008 yy.— Fargʻona davlat universiteti talabasi.
* 2008—2010 yy.— Toshloq tumani iqtisodiyot kolleji jismoniy tarbiya oʻqituvchisi
* 2010—2012 yy.— Fargʻona davlat universiteti magistri.
* 2012—2021 yy.— Fargʻona politexnika instituti jismoniy tarbiya va sport kafedrasi katta oʻqituvchisi.
* 2022—2023 yy. – Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Farg'ona filiali „Sport turlari“ fakulteti dekani.
* 2023—h.v.- Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Farg'ona filiali oʻquv va tarbiyaviy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari.