Muhammad ibn Salmon

**Muhammad bin Salmon Al Saud** (; 1985-yil 31-avgustda tug'ilgan) – arablar orasida **MBS** yoki **MbS** nomlari bilan tanilgan, Saudiya Arabistoni valiahd shahzodasi va Bosh vaziri hisoblanadi. U, shuningdek, Iqtisodiy va taraqqiyot masalalari boʻyicha kengash hamda Siyosiy va xavfsizlik masalalari boʻyicha kengash raisi lavozimlarida ham ishlaydi. U Saudiya Arabistonining amaldagi hukmdori sanaladi, u 2022-yilda bosh vazir etib tayinlanishidan oldin ham shu maqomga ega hisoblangan. U 2015-2022-yillarda mudofaa vaziri lavozimida ishlagan. U qirol Salmonning yettinchi oʻgʻlidir. U Forbes talqini boʻyicha dunyoning eng kuchli 8-kishisi deb topildi. Uning shaxsiy boyligi kamida 25 milliard dollarni tashkil etadi va bu uni dunyodagi eng badavlat qirollik aʼzolari va shaxslaridan biriga aylantiradi.

Muhammad bin Salmon, shahzoda Salmon bin Abdulaziz va uning uchinchi rafiqasi boʻlmish Fahda bintu Falah Al Xitlaynning birinchi farzandi sifatida dunyoga kelgan. *Qirol Saud universiteti* da huquqshunoslik diplomini qoʻlga kiritganidan soʻng, u otasining maslahatchisi boʻlib xizmat qila boshlagan. Salmon qirol boʻlganidan soʻng 2015-yilda Muhammadni mudofaa vaziri va valiahd shahzoda oʻrinbosari etib tayinladi. Muhammad 2019-yilda qirol Hadytulloh jiyani valiahd shahzoda Muhammad bin Nayif ishdan boʻshatilgandan keyin valiahd shahzoda etib koʻtarilgan. Salmon 2022-yilda bosh vazirlik lavozimini oʻz oʻgʻliga topshirdi.

## Turli ziddiyatlar
Muhammad boshqaradigan hukumat avtoritar hukumatndir. Saudiya Arabistonida demokratik institutlar mavjud emas va qirollik boʻylab repressiya keng tarqalgan. Turli Islom olimlari, inson huquqlari hamda ayollar huquqlarini himoya qiluvchi faollar, jurnalistlar, sobiq insayderlar va boshqa siyosiy dissidentlar turli xil qiynoqlar va qamoq jazosiga hukm qilish kabi usullar orqali muntazam ravishda qatagʻon qilina boshlangan va baʼzi xabarlarga koʻra Muhammad „Yoʻlbarslar otryadi“ deb nomlanuvchi guruh yordamida suddan ishlaridan tashqari qotilliklarda foydalanayotganini daʼvo qilingan. Markaziy razvedka boshqarmasining 2021-yilda chop etilgan hisobotiga koʻra, Muhammad Saudiya Arabistonining *[[The Washington Post|Washington Post]]* gazetasi sharhlovchisi hamda Saudiya hukumatining tanqidchisi Jamol Khashshogining oʻldirilishini uyushtirganlikda ayblangan ammo Muhammad qotillikka aloqadorligini rad etdi. Muhammad Saudiya Arabistoni boshchiligidagi siyosiy aralashuvlar Yamandagi gumanitar inqiroz va ocharchilikni kuchaytirilishining arxitektori boʻlgan. Uning hukumati Qatar bilan diplomatik inqirozining kuchayishi, 2017-yilda Livan bosh vaziri Saad Haririyning hibsga olinishi, 2018-yilda Kanada bilan diplomatik kelishmovchilik, 2017-yilda Saudiya shahzodalari va milliarderlarining hibsga olinishi, 2018-2019-yillarda Saudiya Arabistoni feministlariga qarshi tazyiqda ishtirok etgan. 2019-yilda Amazon kompaniyasining rahbari Jeff Bezosning telefoniga noqonuniy buzib kirish, 2020-yilda uning amakivachchasi va raqibi Muhammad bin Nayifga xiyonatda ayblovlar qoʻyilgan. Saudiya Arabistonining Bayden maʼmuriyati bilan munosabatlari, ayniqsa, Muhammad 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi munosabati bilan neft qazib olish hajmini koʻpaytirish ishlaridan bosh tortganidan keyin yanada keskinlashgan.

## Olib borgan islohotlari
Muhammad oʻz hukumatining obroʻsini yaxshilash maqsadida islohotlarni eʼlon qildi. Bularga diniy politsiya vakolatlarini cheklovchi va ayollar huquqlarini yaxshilash, masalan, 2018-yilda ayol haydovchilarga qoʻyilgan taqiqni olib tashlash va 2019-yilda erkaklar vasiylik tizimining kuchini susaytirish kabi qoidalar yorqin misol boʻla oladi. Uning hukmronligi davridagi boshqa madaniy oʻzgarishlar orasida ayol qoʻshiqchining birinchi Saudiya jamoat kontserti, ayollarni birinchi Saudiya sport stadioniga tashrifi, ishchi kuchida ayollarning ulushini koʻpayishi va elektron viza tizimini joriy etish orqali mamlakatni xalqaro sayyohlarga ochish kiradi, bunda chet ellik fuqarolarga Internet orqali e-vizaga murojaat qilish va berishga ruxsat berildi. *Saudi Vision 2030* dasturi neftdan tashqari sohalarga, shu jumladan texnologiya va turizmga sarmoya kiritish orqali mamlakat iqtisodiyotini diversifikatsiya qilishga qaratilgan. Muhammad davrida Saudiya Arabistoni 2016-yildan beri Rossiya bilan energetika siyosatini muvofiqlashtira boshladi, shuningdek, Xitoy bilan munosabatlarini mustahkamladi shuningdek 2022-yilda Si Tszinpin bilan keng qamrovli strategik sheriklik shartnomasini imzoladi. 2023-yilda Saudiya Arabistoni Eron bilan toʻliq diplomatik aloqalarni tikladi va mintaqaviy yaqinlashuvga olib keldi, shu jumladan, Xitoy vositachiligidagi muzokaralardan soʻng Houtislar bilan tinchlik bitimi boʻyicha muzokaralar olib bordi.

## Bolaligi

Muhammad bin Salmon 1985-yil 31-avgustda shahzoda al bin Abdulaziz va uning uchinchi turmush oʻrtogʻi Fahda bint Falah Al Xitlayn oilasida tugʻilgan. Fahda Rakan ibn Xitlaynning nabirasi va Al Ajman qabilasining boshliqlari boʻlgan Dhaydan bin Xitlaynning nevarasi hisoblanadi. 1915-yilda Dhaydan boshchiligidagi Al Ajman qabilasi Al Saudga qarshi kurashgan, bu vaqtda Salmonning amakisi Saad bin Abdul Rahmon Kanzan jangida halok boʻlgan.

Muhammad onasining olti farzandi orasida eng kattasi va otasining sakkizinchi farzandi va yettinchi oʻgʻli hisoblanadi Uning ukalari shahzoda Turki va shahzoda Xolidlardir. Muhammad *Qirol Saud universiteti* da huquq boʻyicha bakalavr darajasiga ega.

### Mehnat faoliyati

Universitetni tugatgach, Muhammad otasining shaxsiy yordamchisi boʻlishdan bir necha yil oldin xususiy sektorda ishlagan. U Saudiya Vazirlar Mahkamasi Ekspertlar komissiyasida maslahatchi boʻlib ishlagan. 2009-yilning 15-dekabrida, yaʼni 24 yoshida, otasi  Riyod viloyati boshqaruvchisi boʻlganida unga maxsus maslahatchisi sifatida siyosatga kirib kelgan. Bu vaqtda Muhammad Ar-Riyod raqobat kengashi bosh kotibi, Qirol Abdulaziz tadqiqot va arxiv fondi boshqaruvi raisining maxsus maslahatchisi va vasiylar kengashi aʼzosi va Ar-Riyodmintaqasidagi Albir jamiyati kabi bir lavozimdan ikkinchi lavozimga koʻtarila boshladi. 2011-yilning oktyabr oyida valiahd shahzoda Sulton bin Abdulaziz vafot etdi. Shahzoda Salmon hokimiyat tepasiga bosh vazirning ikkinchi oʻrinbosari va mudofaa vaziri boʻlishdan boshladi va u Muhammadni oʻzining shaxsiy maslahatchisi ettib tayinladi.

#### Sud raisi

2012-yilning iyun oyida valiahd shahzoda Nayif bin Abdulaziz vafot etdi. Shahzoda Muhammad ierarxiyada ikkinchi oʻringa koʻtarildi, chunki uning otasi yangi valiahd shahzoda va bosh vazirning birinchi oʻrinbosari boʻlgan edi. Tez orada u sud tizimini oʻz qiyofasida qayta tiklay boshladi. 2013-yil 2 martda *Valiahd Shahzoda Mahkamasi* boshligʻi Saud bin Nayif Al Saud Sharqiy viloyat gubernatori etib tayinlandi va Muhammad uning oʻrniga Valiahd Shahzoda Sudiga boshliq boʻldi. Unga vazirlik unvoni ham berildi. 2014-yil 25-aprelda Muhammad davlat vaziri etib tayinlandi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*