open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Epitolina larseni

**Epitolina larseni** (Larsen epitolina) — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Nigeriyaning sharqiy qismi, Kamerun, Gabon, Kongo Respublikasi va Markaziy Afrika Respublikasida uchraydi.
## Manbalar
Rabiʼah ibn Ahmad ibn Tulun

**Abu al-Mukarrom Rabiʼah ibn Ahmad ibn Tulun** () Tuluniylar sulolasi asoschisi Ahmad ibn Tulunning toʻrtinchi oʻgʻli edi. 879-yilda uning katta akasi Abbos otasiga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarib, Iskandariyaga va u yerdan Barqaga qochganida, u Fustatda Ahmad ibn Tulun qaytib kelguniga qadar ishlarni boshqarib turgan.

897-yilda u jiyani Horun ibn Xumoravayhga qarshi Iskandariyada, berber qoʻshinlari yordami bilan qoʻzgʻolon koʻtardi. Qoʻzgʻolon bostirildi va u oʻsha yilning shu kuzida qamchilab oʻlimga hukm qilinib qatl etildi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Eresina

**Eresina** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jinsga mansub turlar Afrotropika mintaqasiga endemik hisoblanadi.

## Turlari
**[[Eresina bergeri]]* Stempffer, 1956
**[[Eresina bilinea]]* Talbot, 1935
**[[Eresina conradti]]* Stempffer, 1956
**[[Eresina corynetes]]* (Grose-Smith & Kirby, 1890)
**[[Eresina crola]]* Talbot, 1935
**[[Eresina fontainei]]* Stempffer, 1956
**[[Eresina fusca]]* (Cator, 1904)
**[[Eresina jacksoni]]* Stempffer, 1961
**[[Eresina katangana]]* Stempffer, 1956
**[[Eresina katera]]* Stempffer, 1962
**[[Eresina likouala]]* Stempffer, 1962
**[[Eresina maesseni]]* Stempffer, 1956
**[[Eresina masaka]]* Stempffer, 1962
**[[Eresina pseudofusca]]* Stempffer, 1961
**[[Eresina rougeoti]]* Stempffer, 1956
**[[Eresina saundersi]]* Stempffer, 1956
**[[Eresina schmitti]]* Larsen, 2005
**[[Eresina theodori]]* Stempffer, 1956
**[[Eresina toroensis]]* Joicey & Talbot, 1921

## Manbalar
Wolf daryosi (Alberta)

**Wolf daryosi** – Kanadaning Alberta provinsiyasidagi daryo boʻlib, Municipal District of Bonnyville No. 87 va Lac La Biche tumani hududidan oqib oʻtadi.

## Yana qarang
* Alberta daryolari roʻyxati

## Manbalar
Eresina bergeri

**Eresina bergeri** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kongo Demokratik Respublikasi (Lualaba), Uganda, Tanzaniyaning shimoli-g‘arbiy qismi hamda ehtimol Kongo Respublikasida uchraydi.
## Manbalar
Dominika daryolari roʻyxati

Dominika Karib havzasidagi orol davlat boʻlib, Kichik Antil orollari zanjirining bir qismi hisoblanadi.

* Anse du Mé daryosi
* Aouya daryosi
* Balthazar daryosi
* Barry daryosi
* Batali daryosi
* Beauplan daryosi
* Belfast daryosi
* Bell Hall daryosi
* Belle Fille daryosi
* Bellibu daryosi
* Bibiay daryosi
* Bioche daryosi
* Blenheim daryosi
* Boeri daryosi
* Boetica daryosi
* Bouleau daryosi
* Bway daryosi
* Canal daryosi
* Canari daryosi
* Canefield daryosi
* Cario daryosi
* Castle Bruce daryosi
* Check Hall daryosi
* Claire daryosi
* Clarke's daryosi
* Colihaut daryosi
* Coulibistrie daryosi
* Crayfish daryosi
* Demitrie daryosi
* Delaford daryosi
* Douce daryosi
* Dublanc daryosi
* Eden daryosi
* Espagnole daryosi
* Fond Figues daryosi
* Geneva daryosi
* Gillon daryosi
* Good Hope daryosi
* Hampstead daryosi
* Indian daryosi
* Jack daryosi
* Lagon daryosi
* Lagoon daryosi
* Lamoins daryosi (Lamothe daryosi)
* La Ronde daryosi
* Layou daryosi
* Loubiere daryosi
* Macoucheri daryosi
* Mahaut daryosi
* Mahaut daryosi
* Malabuka daryosi
* Mamelabou daryosi
* Maréchal daryosi
* Massacre daryosi
* Matthieu daryosi
* Melville Hall daryosi
* Mero daryosi
* Micham daryosi
* North daryosi
* Ouayaneri daryosi
* Pagua daryosi
* Penton daryosi
* Perdu Temps daryosi
* Picard daryosi
* Point Mulâtre daryosi
* Quanery daryosi
* Rosalie daryosi
* Roseau daryosi
* Saint Joseph daryosi
* Saint Marie daryosi
* Saint Sauveur daryosi
* Salée daryosi (Dominika)
* Salisbury daryosi
* Sari Sari daryosi
* Savane daryosi
* Subaya daryosi
* Sarisari daryosi
* Taberi daryosi
* Tarou daryosi
* Thibaud daryosi
* Torité daryosi
* Toucari daryosi
* Toulaman daryosi
* Trois Pitons daryosi
* White daryosi (Blanche daryosi)
* Woodford Hill daryosi

## Manbalar

* Map of Dominica
* , GEOnet Names Server
* Water Resources Assessment of Dominica, Antigua and Barbuda, and St. Kitts and Nevis
Eresina corynetes

**Eresina corynetes** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kamerunning g‘arbiy qismi va Gabonda uchraydi.
## Manbalar
Aouya daryosi

**Aouya daryosi** — Karib havzasidagi Dominika orolidagi daryo.

## Yana qarang
* Dominika daryolari roʻyxati

## Manbalar

* Map of Dominica
*  GEOnet Names Server
* Water Resources Assessment of Dominica, Antigua and Barbuda, and St. Kitts and Nevis
Eresina fontainei

**Eresina fontainei** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Syerra-Leone, Kot-dʼIvuar, Kamerun, Kongo Demokratik Respublikasi (Sankuru), Uganda, Keniyaning g‘arbiy qismi, Tanzaniyaning shimoli-g‘arbiy qismi hamda ehtimol Nigeriyada uchraydi.
## Manbalar
Eresina bilinea

**Eresina bilinea** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Tanzaniyaning shimoli-g‘arbiy qismi, Keniyaning g‘arbiy qismi, Uganda, Kongo Demokratik Respublikasining shimoli-sharqiy qismi va Zambiyada uchraydi.
## Manbalar
Belfast daryosi (Dominika)

**Belfast daryosi** — Karib havzasidagi Dominika orolidagi daryo.

## Yana qarang
* Dominika daryolari roʻyxati

## Manbalar
Eresina fusca

**Eresina fusca** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Syerra-Leone, Kot-dʼIvuar va ehtimol Nigeriyada uchraydi.
## Manbalar
Eresina jacksoni

**Eresina jacksoni** (Jekson eresinasi) — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Syerra-Leone, Kot-dʼIvuar, Nigeriyaning janubiy va sharqiy qismlari, Kamerun, Uganda hamda Keniyaning g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Eresina katangana

**Eresina katangana** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kongo Demokratik Respublikasi (Lualaba) va Zambiyada uchraydi.
## Manbalar
Eresina katera

**Eresina katera** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Uganda (Viktoriya ko‘lining g‘arbiy sohillari) va Tanzaniyaning shimoli-g‘arbiy qismida uchraydi
.
## Manbalar
Eresina maesseni

**Eresina maesseni** (Maessen eresinasi) — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Senegal, Gvineya-Bisau, Gvineya, Syerra-Leone, Kot-dʼIvuar, Gana, Nigeriyaning janubiy qismi va Kamerunda uchraydi.
## Manbalar
Bellibu daryosi

**Bellibu daryosi** — Karib havzasida joylashgan Dominika orolidagi daryo.

## Yana qarang
* Dominika daryolari roʻyxati

## Manbalar

* Map of Dominica
*  GEOnet Names Server 
* Water Resources Assessment of Dominica, Antigua and Barbuda, and St. Kitts and Nevis
Eresina masaka

**Eresina masaka** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Uganda (janubiy qismi va Viktoriya ko‘lining g‘arbiy sohillari), Keniyaning g‘arbiy qismi hamda Tanzaniyaning shimoli-g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Eresina pseudofusca

**Eresina pseudofusca** (iliq sienna rangli eresina) — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kot-dʼIvuar, Gana, Nigeriya va Kamerunning g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Eresina rougeoti

**Eresina rougeoti** (Rujot eresinasi) — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Syerra-Leone, Kot-dʼIvuar, Nigeriya, Kamerun, Bioko oroli, Gabon, Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi (Kinshasa), Uganda hamda Tanzaniyaning shimoli-g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Eresina saundersi

**Eresina saundersi** (Saunders eresinasi) — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kot-dʼIvuar, Gana va Nigeriyaning g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Eresina schmitti

**Eresina schmitti** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Nigeriyaning sharqiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Eresina toroensis

**Eresina toroensis** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Uganda, Kongo Demokratik Respublikasi (Ituri, Shimoliy Kivu va Lualaba), Keniya hamda Zambiyada uchraydi.
## Manbalar
Eresinopsides bichroma

**Eresinopsides bichroma** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Keniya va Tanzaniyada uchraydi.

## Kenja turlari
**Eresinopsides bichroma bichroma* 
**Eresinopsides bichroma jefferyi* Stempffer, 1950

## Manbalar
Eresinopsides

**Eresinopsides** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jinsga mansub turlar Afrotropika mintaqasiga endemik hisoblanadi.

## Turlari
**[[Eresinopsides bamptoni]]* Henning & Henning, 2004
**[[Eresinopsides bichroma]]* Strand, 1911

## Manbalar
Cnodontes penningtoni

**Cnodontes penningtoni** (Pennington buffi) — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Eswatini, Transvaal, Botsvana, Afrika va Mozambikda uchraydi.
## Manbalar
Hypophytala henleyi

**Hypophytala henleyi** (Grose-Smith flashi) — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Liberiya, Kot-dʼIvuar, Gana, Nigeriya, Kamerun, Kongo Respublikasi, Markaziy Afrika Respublikasi hamda Kongo Demokratik Respublikasining g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Cnodontes pallida

**Cnodontes pallida** (och rangli buff) — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Zimbabve, Zambiya (Zambezi va Luangwa vodiylari), Botsvana, Namibiyaning shimoliy qismi, Mozambik, Eswatini hamda ehtimol Janubiy Afrika Respublikasi (Limpopo)da uchraydi.
## Manbalar
Ala ad-Din Ali Dulkadir

**Ala ad-Din Ali Beg** (1426-yil iyun oyida vafot etgan) Dulkadir beyligi shahzodasi boʻlib, Misr va Suriyaning Mamluk sultonligiga xizmat qilgan.

Otasi Xalil () hukmronligi davrida Ali Mamluk sultoni Barquqdan () Halab atrofida yerlar olgan, biroq bu faqat faxriy unvon boʻlganmi yoki qandaydir xizmat evaziga berilganmi, nomaʼlum. Mamluk sultoni an-Nosir Faraj () Aliyni 1402-yil iyul oyida Gaziantep hokimi etib tayinladi, lekin u bu lavozimni nomaʼlum bir sanada yoʻqotdi. Yangi sulton Al-Muayyad Shayx () esa shahar boshqaruvini 1411-yil noyabr oyida Aliyning ukasi, Dulkadiridlar yetakchisi Nosir ad-Din Mehmedga, uning taxtga chiqishidagi yordamini qadrlab, topshirdi.

Biroq 1417-yil bahorida al-Muayyad Shayx Dulkadiriylarga qarshi ikki yurishga boshchilik qildi, ularning birinchisida Ayntab va (keyin yana yoʻqotilgan) Doranda qaytarib olindi va Ala ad-Din Ali ikkinchi yurishga qoʻshildi. Shundan soʻng mamluklar Ali va uning oʻgʻli Hamzoga tegishli ravishda Elbiston va Marash boshqaruvini ishonib topshirdilar. Bu qisqa muddat davom etdi, chunki Mehmed Elbistonda Dulkadirid hukmronligini qayta tikladi. Shundan keyin Mehmed qarindoshlari va mamluklar bilan yanada doʻstona munosabatlarni izlab, Aliyni Marash hokimi etib tayinladi. Mamluk sultoni Barsbay () farmoni bilan Mehmed Ayntab va Dorandani qaytarib oldi, bu shaharlar Ali avvalgi mamluk hukmdori Sayfiddin Tatar () tomonidan hokim etib tayinlangan joylar edi. Ali Marashni oʻzida saqlab qolgan boʻlsa-da, 1426-yil iyun oyida Barsbay tomonidan qatl etildi. Uning oʻgʻli Hamza qisqa muddat Marashni boshqardi, soʻngra uning oʻrnini Mehmedning oʻgʻli Fayyaz egalladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Cnodontes bouyeri

**Cnodontes bouyeri** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kongo Demokratik Respublikasida uchraydi.
## Manbalar
Citrinophila unipunctata

**Citrinophila unipunctata** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi (Equateur, Tshuapa, Sankuru, Lulua va Lualaba), Uganda hamda ehtimol Tanzaniyaning shimoli-g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Citrinophila terias

**Citrinophila terias** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kamerunning janubiy qismi, Gabon, Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi (Uele, Tshuapa, Sankuru va Lualaba) hamda Zambiyada uchraydi.
## Manbalar
Pagua daryosi

**Pagua daryosi** — Dominika orolidagi eng uzun daryolardan biri.

## Yana qarang
* Dominika daryolari roʻyxati

## Manbalar

*
Cnodontes

**Cnodontes** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jinsga mansub turlar Afrotropika mintaqasiga endemik hisoblanadi.

## Turlari
**[[Cnodontes bouyeri]]* Kielland, 1994
**[[Cnodontes pallida]]* (Trimen, 1898)
**[[Cnodontes penningtoni]]* Bennett, 1954
**[[Cnodontes vansomereni]]* Stempffer & Bennett, 1953

## Havolalar
*''Cnodontes'' at Markku Savela's *Lepidoptera and some other life forms*
*Royal Museum of Central Africa  Images
Citrinophila bennetti

**Citrinophila bennetti** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kamerun va Gabonda uchraydi.
## Manbalar
Citrinophila marginalis

**Citrinophila marginalis** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Syerra-Leone, Liberiya, Kot-dʼIvuar, Gana, Togo va Nigeriyaning g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Citrinophila tenera

**Citrinophila tenera** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Nigeriyaning janubiy qismi, Kamerun, Gabon, Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi (Mongala, Uele, Equateur va Sankuru) hamda Ugandada (mamlakatning g‘arbiy qismidan Bwamba vodiysigacha) uchraydi.
## Manbalar
Citrinophila erastus

**Citrinophila erastus** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Liberiya, Kot-dʼIvuar, Gana, Togo, Nigeriya, Kamerun, Ekvatorial Gvineya, Gabon, Kongo Respublikasi, Markaziy Afrika Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi, Uganda va Tanzaniyada uchraydi.

## Kenja turlari
**Citrinophila erastus erastus*
**Citrinophila erastus pallida* Hawker-Smith, 1933.
## Manbalar
Citrinophila similis

**Citrinophila similis** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Gvineya, Syerra-Leone, Kot-dʼIvuar, Gana, Nigeriyaning janubiy qismi va Kamerunda uchraydi. Uning yashash muhiti o‘rmonlardan iborat.
## Manbalar
Citrinophila

**Citrinophila** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jinsga mansub turlar Afrotropika mintaqasiga endemik hisoblanadi.

## Turlari
**[[Citrinophila bennetti]]* Jackson, 1967
**[[Citrinophila erastus]]* (Hewitson, 1866)
**[[Citrinophila marginalis]]* Kirby, 1887
**[[Citrinophila similis]]* (Kirby, 1887)
**[[Citrinophila tenera]]* (Kirby, 1887)
**[[Citrinophila terias]]* Joicey & Talbot, 1921
**[[Citrinophila unipunctata]]* Bethune-Baker, 1908

## Manbalar
Jules Renard

**Jules Renard** (; 1864-yil 22-fevral — 1910-yil 22-may) — fransuz yozuvchisi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
Gitara kuchaytirgichi

**Gitara kuchaytirgichi** (*guitar amplifier* yoki *amp*) — bu elektr gitara, bas gitara yoki akustik gitaradan keladigan signalni kuchaytirish uchun mo‘ljallangan qurilma. Kuchaytirgich gitara chiqargan zaif signalni balandroq ovozga aylantirib, karnay (dinamik) orqali eshitiladigan qiladi. Agar kuchaytirgichning preamplifikator va quvvat kuchaytirgich qismlari karnay bilan bitta korpusda joylashgan bo‘lsa, u *kombik* deb ataladi. Agar kuchaytirgich elektron qismi alohida korpusda bo‘lib, karnaydan alohida ishlatilsa, u *bosh kuchaytirgich* deyiladi. Gitara kuchaytirgichlari turli o‘lcham va quvvatda bo‘ladi: uyda mashq qilish uchun mo‘ljallangan kichik, kam quvvatli modellardan tortib, sahna va konsertlarda ishlatiladigan 100 vatt yoki undan yuqori quvvatli kuchaytirgichlargacha.
Kuchaytirgichlar nafaqat ovozni balandlashtiradi, balki uning ohangini (tonini) ham o‘zgartiradi. Bunga ekvalayzer sozlamalari orqali ayrim chastotalarni kuchaytirish yoki pasaytirish, shuningdek distorsiya (overdrive) kabi effektlarni qo‘llash kiradi. Ko‘pgina gitara kuchaytirgichlarida reverb kabi ichki effektlar ham mavjud.

Savdoga chiqarilgan dastlabki gitara kuchaytirgichlari 1928-yilda paydo bo‘lgan, biroq ular 1950-yillarga kelib, qattiq korpusli (solid-body) elektr gitaralar va bas gitaralar ommaviy ishlab chiqarila boshlagachgina keng tarqaldi.
Gitara kuchaytirgichlari ishlab chiqaruvchi mashhur kompaniyalar qatoriga Fender, Marshall, Vox va Mesa/Boogie kiradi. Musiqachilar uchun kuchaytirgich tanlovi va undagi sozlamalar ularning **ovoz ohangi (toni)**ni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi.
Tarixan gitara kuchaytirgichlarining aksariyati vakuum lampalar (lampali texnologiya) asosida yaratilgan. Keyinchalik tranzistorli (solid-state) va raqamli signalni qayta ishlash (DSP) texnologiyalariga asoslangan kuchaytirgichlar ham ishlab chiqildi.
Ko‘plab gitarachilar ovoz ohangini yanada o‘zgartirish uchun signal kuchaytirgichga yetib kelishidan oldin tashqi effekt pedallaridan foydalanadilar.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
 
*Lenard Audio gitara kuchaytirgichlarining tarixi (notijorat ta'lim veb-sayti)
*Vintage Guitar jurnalidagi vintage kuchaytirgichlar haqidagi maqola
Turk musiqa asboblari

**Turk musiqa asboblari** turk xalqining musiqa anʼanalarida qoʻllanadigan anʼanaviy va zamonaviy cholgʻulardir. Ular ,  va zamonaviy turk asarlarida muhim oʻrin tutadi. Bu asboblarni uch asosiy toifaga boʻlish mumkin: torli, puflama va zarbli cholgʻular.

## Torli cholgʻular

* Bağlama (Saz)
* Tanbur
* Kemençe
* Qonun
* Ud
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  /  
* Viola d'amore
* 
* Qoʻmuz
* 
* 
* 
* Santur
* 
* Tor

## Damli cholgʻular

* 
* Tulum
* Mey
* 
* 
* 
* 
* 
* Volinka
* Arqul
* Nay
* Turk nayi
* 
* Dilli kaval
* 
* 

## Zarbli cholgʻular

* 
* 
* 
* Bendir
* 
* 
* Daf
* Nogʻora
* 
* Nagara
* Turk yarim oyi
* Kastanetlar
* Qoshiq
* Goltug nagara

## Manbalar
Andragogika

**Andragogika** kattalar taʼlimida qoʻllanadigan usul va tamoyillarni anglatadi. Bu soʻz yunoncha - (andr-) yaʼni „voyaga yetgan erkak“ va  (agogos) yaʼni „yetakchi“ soʻzlaridan kelib chiqqan. Shu sababli, andragogika soʻzma-soʻz „voyaga yetgan erkaklarni yetaklash“ maʼnosini bildirsa, „pedagogika“ esa „bolalarni yetaklash“ degan maʼnoni anglatadi.

## Manbalar

## Qoʻshimcha mutolaa uchun
* 
* 
* Loeng, S. (2012). Eugen Rosenstock-Huessy – an andragogical pioneer. Studies in Continuing Education, 
* 
* Reischmann, Jost (2005): Andragogy. In: English, Leona (ed): International Encyclopedia of Adult Education. London: Palgrave Macmillan. S. 58–63. (.pdf-download)
* Smith, M. K. (1996; 1999) 'Andragogy', in the Encyclopedia of Informal Education.
* 
*
Rosalie daryosi

**Rosalie daryosi** — Dominika orolidagi daryo. U Morne Trois Pitons tog‘ining sharqiy qismidan boshlanib, sharqqa oqib, mamlakatning sharqiy qirg‘og‘idagi Rosalie (Dominica)|Rosalie shaharchasi yaqinida Atlantika okeaniga quyuladi.

## Yana qarang
* Dominika daryolari roʻyxati

## Manbalar
Abu Muhammad al-Yazuriy

**Abu Muhammad al-Hasan al-Yazuriy** (yoki **al-Husayn**) **ibn Ali ibn Abdurahmon** (1058-yilda vafot etgan) vazir boʻlib, Fotimiylar xalifaligida 1050-yildan 1058-yilgacha bu lavozimni egallagan.

## Hayoti

Al-Yazuriy Yazurda tugʻilgan va u yerda avval qozilik qilgan, soʻngra Ramlaga yoʻl olgan. Ramla hokimi bilan toʻqnash kelgach, al-Yazuriy Qohiraga qochib ketadi va u yerda malikalar onasi, yaʼni al-Mustansir Billohning onasi boʻlgan Rasad xizmatiga saroy ogʻasi sifatida kirdi.

1050-yilda Fotimiylar va Ziriylar sulolasi oʻrtasidagi munosabatlar taranglashdi, chunki Ziriylar sunniylikni qabul qilib, ortidan Abbosiylar xalifasini tan oladilar. 1052-yilda Ziriylar hukmdori al-Muizz ibn Bodis rasmiy maktubda oʻz nomini xalifaning nomidan oldinga qoʻyadi va Misrni talayotgan arab qabilalari Banu Riyoh va Banu Zugʻba bilan yaqin munosabatlar oʻrnatadi hamda Ifriqiyadagi qabilalarga, shuningdek Kirenaykadagi Banu Sulaym qabilasiga ittifoqchilik takliflarini yuboradi.

Vizantiya imperiyasi va Misr bir muddat tinchlikda yashaydilar va ikkala hududdan birida bugʻdoy yetishmovchiligidan kelib chiqadigan ocharchilik sodir boʻlsa, bir-biriga yordam koʻrsatish boʻyicha kelishuvga ega edilar. 1055-yilda Fotimiylar quvgʻin qilgan al-Muayyad fid-Din Abu Nasr Hibatulloh vizantiyaliklarning Seljuq sultoni Toʻgʻrul Fotimiylarga qarshi yunonlar bilan ittifoq tuzgani haqidagi hisobotlarini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi, soʻngra turk qoʻshinlari bilan aloqaga kirishdi va ular Bagʻdodning Fotimiylar tomonidan zabt etilishiga yordam berishga vaʼda berdilar. Oradan koʻp oʻtmay, al-Muayyad Fotimiy elchisi sifatida Iroqqa yuborildi va Fotimiy xalifasi Toʻgʻrulning Suriyani, soʻng Misrni bosib olishining oldini olish maqsadida unga qarshi qoʻshin yuborishga rozi boʻldi.

1058-yilda al-Yazuriy hibsga olinadi va Toʻgʻrul bilan yozishma yuritganlikda hamda Fotimiylar raqiblari va davlat dushmanlarini qoʻllab-quvvatlaganlikda ayblanadi. U Tinnisga olib ketilib, u yerda qatl etildi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
*
Turkiyadagi togʻlar roʻyxati

**[[Turkiya]]dagi togʻlar** — mamlakat relyefining asosiy qismini tashkil etuvchi murakkab togʻ tizmalari va choʻqqilar majmuasidir. Turkiya hududi asosan yosh Alp-Himalay burmali mintaqasida joylashgan boʻlib, shimoldan Pont (Shimoliy Anadolu) togʻlari, janubdan esa Tavr (Toros) togʻ tizmalari bilan oʻralgan. Mamlakatning eng baland nuqtasi Turkiya sharqida joylashgan soʻngan vulqon — Agʻri (Ararat) togʻi (5137 m) hisoblanadi. 

## Turkiyaning togʻ tizmalari
* Armaniston togʻligi Sharqiy Turkiya boʻylab, shu jumladan Agri (Ararat) boʻylab joylashgan.
* Tavr togʻlari Turkiyaning janubida qirgʻoq va Onadoʻli yassitogʻligi oraligʻida joylashgan. Pastki qatorlar oʻz ichiga oladi
** Oqdagʻlar (yoki Oq togʻlar) janubi-gʻarbiy qismida joylashgan
** Beydağlar (yoki Bey togʻlari)
** Janubi-gʻarbiy Anadoludagi Tahtali togʻ tizmasi

* Antitavr (*Aladağlar*) Turkiyaning janubiy va sharqiy qismida joylashgan
** Cilo-Sat togʻlari Tavr togʻlarining sharqiy davomi boʻlib, Hakkari viloyatida joylashgan.
** Nur togʻlari (Janubiy Anadolu)
* Pontiya togʻlari (turkchada Kuzey Anadolu togʻlari, Shimoliy Anadolu togʻlari degan maʼnoni anglatadi) Turkiya shimolida Qora dengizning janubiy qirgʻoqlari boʻylab joylashgan.
** Kachkar togʻlari Pontiya togʻlarining sharqiy uchini tashkil qiladi
** Koʻrogʻli tizmasi (Shimoliy-gʻarbiy Anadolu)
* Yulduz togʻlari (Istranca yoki Strandja) Turkiyaning Yevropa qismida va Bolgariyada
* Sulton togʻlari Anadolu platosining gʻarbiy chekkasida
* Arsiyan tizmasi Sharqiy Anadolu mintaqasida
* Akdogʻan togʻlari Sharqiy Anadolu mintaqasida

## Turkiyadagi togʻlar

## Havolalar
* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi — Turkiya bo'limi ma'lumotlari.
* Turkiya xaritalari — MTA (Maden Tetkik ve Arama) rasmiy portali.
* Turkiya relyefi va tog'lari — Britannica ensiklopediyasi (ingliz tilida).
* Turkiya Madaniyat va turizm vazirligi — Geografik obektlar va tog'lar haqida umumiy ma'lumotlar.
Koʻrogʻli tizmasi

**Koʻrogʻli tizmasi** () — Turkiyaning shimolida, Anqaradan shimolda joylashgan togʻ tizmasi. Shimoliy Onadoʻli va Qora dengiz boʻyida choʻzilgan.

Ushbu togʻ tizmasi Bolu, Çankırı va Çorum viloyatlarini kesib oʻtadi, gʻarbda Sakarya daryosi, sharqda esa Qizilirmoq daryosi bilan chegaralanadi.

Eng baland hudud Bolu janubida joylashgan boʻlib, andezitli shakllanishga ega yassitogʻlik hisoblanadi, bu hududdagi eng yuqori nuqta – Köroğlu Tepesi, dengiz sathidan 2 499 m balandlikda joylashgan.

Köroğlu Tepesi yaqinida ikki changʻi kurorti ishga tushirilgan: Kartalkaya (1 900 m (6 233 ft)) va Sarıalan (2 378 m (7 802 ft)).

2025-yil 21-yanvarda Kartalkaya shahridagi Grand Kartal Hotelida yongʻin sodir boʻldi. Kamida 78 kishi halok boʻldi, 51 kishi esa jarohat oldi.

## Manbalar
Filadelfiyaning qulashi

1390-yilda gʻarbiy Kichik Osiyodagi oxirgi mustaqil xristian yunon manzilgohining Usmoniylar imperiyasi musulmonlari tomonidan zabt etilishi orqali Filadelfiya quladi. Hozirda Alaşehir deb ataladigan bu shahar turk qoʻshinlari tomonidan qamal qilingan edi. Qizigʼi shundaki, qamal qilayotgan qoʻshin tarkibida allaqachon Usmoniylarning vassal davlatiga aylangan Vizantiya imperiyasidan ham bir otryad bor edi.

1337-yilda Usmoniylar tomonidan Nicomedia qoʻlga kiritilgach, Filadelfiya shahri bir necha oʻn yillar davomida Kichik Osiyoda Vizantiya imperiyasi nazoratida qolgan soʻnggi shahar boʻlib turdi. Shahar Lidiya togʻlarining chekka hududida joylashgani, mustahkam istehkomlari va koʻplab musulmon gʻoziylariga xiroj toʻlashi hisobiga boshqa yunon shaharlarining taqdiridan qutulib qolgan edi. Bu gʻoziylar toʻdalari jizya toʻlamagan har qanday xristianni Onadoʻlida talar va oʻldirar edi. Shahar rasmiy tarzda islom qoidalari ostida emas, nazariy jihatdan Vizantiya imperiyasi tarkibida boʻlsa-da, dengizdan uzoqda, Usmoniylar tomonidan bosib olingan keng hududning oʻrtasida joylashgan edi, bu esa uni deyarli mustaqil holga keltirgan va qoʻlga olingan paytida Rodos ritsarlari davlati taʼsiri ostida boʻlgan edi.

1373–1379-yillardagi Vizantiya fuqarolar urushida Usmoniylar Vizantiya imperatori Ioann V Palaiologosga taxtini qaytarib olishi uchun yordam berdi. Biroq endilikda Vizantiya Usmoniylar qoʻl ostidagi bir vassal davlat edi. Ioann V ning oʻgʻli Manuel (keyinchalik imperator Manuel II Palaiologos) sharafli garov sifatida Usmoniylar sultoni Boyazid I saroyiga Prousaga yuborildi. Oʻsha davrda Manuel Usmoniylar tomonidan koʻplab yunon shaharlarining vayron qilinishiga guvoh boʻlishga, hatto bu ishda qatnashishga majbur etilgan.

1378-yilda Manuel II Palaiologos halokatli Vizantiya fuqarolar urushida Usmoniy sultonining yordami evaziga Filadelfiya shahrini Usmoniylarga topshirishga vaʼda berdi. Ammo Manuel bu vaʼdasidan qaytgan boʼlishi mumkin, chunki 1390-yilgacha Sulton Boyazid ichki urush yetakchilari Ioann VII va Manuel II ni huzuriga chaqirib, ularni shaharni qamal qilayotgan qoʻshin bilan birga yurishga majbur qilgan. Aftidan, filadelfiyaliklar bu kelishuvni eʼtiborsiz qoldirib, taslim boʻlishdan bosh tortgan.

## Jang
1390-yilda Sulton Boyazid Vizantiya imperatorlari Ioann VII va Manuel II ni huzuriga chaqirib, ularga Filadelfiyani qamal qilayotgan turk qoʻshiniga hamroh boʻlishni buyurdi. Imperatorlar bunday xoʼrlanishga boʻysundilar va Filadelfiya taslim boʻldi, chunki imperator bayrogʻining qamalchilar lageri uzra turk posholarining ot dumlari orasida hilpirab turganini koʻrdilar. Imperiyaning xoʻrlanishi bundan ortiq boʻlishi mumkin emas edi, chunki Vizantiya imperatori turk amiri buyrugʻiga binoan jang maydoniga chiqib, oʻz mamlakatidagi erkinlikning soʻnggi qoldiqlarini yoʻq qilishga majbur boʻlgan edi.

## Manbalar
Izmir Otaturk stadioni

**Izmir Otaturk stadioni** () – Turkiyaning Izmir shahrida joylashgan koʻp maqsadli stadion. Stadion turk davlat arbobi Mustafo Kamol Otaturk sharafiga nomlangan. Hozirda u asosan futbol oʻyinlari va vaqti-vaqti bilan yengil atletika musobaqalari uchun ishlatiladi. Stadion 51 295 kishiga moʻljallangan. U 1971-yil oktyabr oyida ochilgan va oxirgi marta 2005-yilda taʼmirlangan. İzmir shahrining Altay S.K. va Karşıyaka S.K. futbol jamoalari tomoshabinlar soni koʻp boʻladigan oʻyinlarda ushbu stadiondan vaqti-vaqti bilan foydalanadi. Stadiondagi yugurish yoʻlagi 10 ta yoʻlakdan iborat.

Izmir Otaturk stadioni 1971-yilda boʻlib oʻtgan Oʻrta yer dengizi oʻyinlari, 1980-yilda oʻtkazilgan Islom oʻyinlari hamda 2005-yilgi Yozgi Universiada musobaqalariga mezbonlik qilgan.

Shuningdek, stadion 2009-yilda Fortis Turkey Cup Final uchrashuvini ham qabul qilgan. Ushbu finalda Beşiktaş jamoasi Fenerbahçeni 4:2 hisobida magʻlub etib, Turkiya kubogini sakkizinchi marta qoʻlga kiritgan.
## Rekordlar
}
|-
! 3
| 66 701 || 1973-yil 21-yanvar || Galatasaray – Fenerbahçe
|-
! 4
| 62 825 || 1971-yil 12-oktyabr || Fransiya (havaskorlar) – Turkiya B
|-
! 5
| 62 200 || 1989-yil 30-yanvar || Altay S.K. – Fenerbahçe
|-
! 6
| 61 810 || 1994-yil 24-avgust || Galatasaray – FC Avenir Beggen
|-
! 7
| 59 406 || 1987-yil 15-noyabr || Altay S.K. – Galatasaray
|-
|}

## Manbalar

## Havolalar

* Venue information 
* Google map of İzmir Atatürk Stadium
Safiyy ad-Davla

**Safiy ad-Davla Muhammad ibn Ali ibn Jaʼfar ibn Falah** () 1022-yil oktyabrdan 1023-yil apreligacha Fotimiylarning Halab hokimi boʻlgan. U aynan shaharni boshqarish uchun tayinlangan boʻlib, Halab qalʼasi alohida hokim, Yumn ad-Davla Saʼadatga topshirilgan edi. Bu Fotimiylar 1016-yil oktyabrda shaharga bevosita nazorat oʻrnatganlaridan beri birinchi marta Halab shahri va qal’asi uchun alohida hukmdorlar tayinlanishi boʻlgan. Safiy ad-Davla Kutamadan boʻlib, bu arablashtirilgan jangovar berber guruh Fotimiylar harbiy kuchida katta rol oʻynagan. U Fotimiylar lashkarboshilari boʻlgan Ali ibn Jaʼfarning oʻgʻli va Jaʼfar ibn Fallahning nabirasi edi. Unga *safiy ad-davla* (Davlatning tanlangan kishisi) unvoni berilgan. Safiy ad-Davla va Yumn ad-Davla Halabga Abu Najm Badr oʻrniga tayinlanganlar. Ularning hokimligi davri haqida hech narsa maʼlum emas va Safiy ad-Davla 1023-yil aprelida lavozimidan olinib, oʻrniga Sanad ad-Davla Hasan tayinlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Al-Avhad

**Al-Avhad** () Fotimiy vaziri va kvazi-sulton, Badr al-Jamoliyning () katta oʻgʻli edi. Uning otasi 1073-yilda Misrda hokimiyatni qoʻlga kiritish uchun Akrani tark etganda, al-Avhad onasi va opa-singillari bilan shaharni tark etmaydi va u yerda qoladi. Oradan koʻp oʻtmay shahar turkman boshligʻi Şöglü qoʻliga oʻtadi. Damashqning turkman hukmdori Atsiz ibn Uvoq ularni topshirishni talab qilgan boʻlsa-da, Şöglü Atsiz bilan raqobatida Badrning marhamatiga erishish maqsadida, oxir-oqibat ularni Misrga yuboradi. Al-Avhad Misrga kelganidan koʻp oʻtmay, 1076-yilga kelib lavozimda boʻlgan holda, Iskandariya hokimi etib tayinlandi.

Otasi saroyidan Qohiraga chetlashtirilgach, al-Avhad Misr ustidan hokimiyatini mustahkamlash jarayonida Badrning tozalashlari chogʻida qarindoshlari oʻldirilgan bir zobit taʼsiriga tushib qoladi. Al-Avhadning xatti-harakati otasining ishonchsizligiga sabab boʻladi va uni oʻz pozitsiyasini oʻzgartirishga koʻndirish uchun oʻgay ukasi al-Afdal ham oʻz elchilarini Iskandariyaga yuboradi. Bu urinishlar muvaffaqiyatsiz tugaydi va 1084-yil bahorida Badr qoʻshinlari tomonidan Iskandariyaning qamal qilinishiga olib keladi. Shahar taslim boʻladi va al-Avhad otasiga taslim boʻlib, u bilan birga Qohiraga olib ketiladi. Badr shuningdek, voris sifatida al-Avhad oʻrniga kichik oʻgʻli al-Afdalni tayin qiladi. Koʻp oʻtmay Badrga al-Avhad uni oʻldirishga suiqasd uyushtirmoqda degan yangi mish-mishlar yetib keldi. Al-Avhad qamoqqa tashlandi va uning boshqa hamfikrlari qatl qilindi. Nihoyat, 1087-yil 29-avgustda al-Avhad ehtimol uni ozod qilishga qaratilgan navbatdagi fitnaning oldini olish maqsadida boʻgʻib oʻldirish yoʻli bilan qatl etildi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Xalqobod (G‘uzor)

**Xalqobod** – Qashqadaryo viloyatining Gʻuzor tumanida joylashgan mahalla. 1997-yil 1-avgustda Gʻuzor tumani hokimining qarori bilan tashkil etilgan. Mahalla Gʻuzor tuman markazidan taxminan 8 km uzoqlikda joylashgan boʻlib, umumiy yer maydoni 184 gektarni tashkil qiladi.

## Aholi
Mahallada jami 5 310 nafar aholi istiqomat qiladi, shundan 2 592 nafari ayollar. Mehnatga layoqatli aholi soni 1 250 nafarni tashki etadi. Aholining bir qismi turli tashkilotlarda, yakka tartibdagi tadbirkorlik faoliyatida, chet elda mehnat migratsiyasida, talim olishda va norasmiy iqtisodiy sohada band. Mahallada 1086 ta xonadon mavjud.

## Infratuzilma
Mahallada 2 ta davlat umumiy oʻrta taʼlim maktablari mavjud: bular 22-sonli hamda 71-sonli maktablar. 22-maktab 1969-yilda qurilgan. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari 6 tani tashkil etib, shundan 1 tasi davlatniki boʻlsa, 5 tasi xususiy sektorga tegishli.

## Manbalar
Ibn bin al-Aqsaraiy

**Muhib ad-Din Abu as-Saʼodat Muhammad ibn Ahmad ibn Abi Yazid as-Saroyi al-Qohiriy al-Hanafiy**, mashhur **Ibn bint al-Aqsarayi** nomi bilan tanilgan (; 1388–1455) – toʻqqizinchi asr hijriy/XV asr milodiyda yashagan Burjiy Mamluklar davrining misrlik ulamosi. Qohirada tugʻilgan, shu yerda ulgʻaygan va taʼlim olgan. Uning shayxlari orasida Izz ad-Din ibn Jamaʼa va Shams ad-Din al-Bisotiy bor. U hanafiy faqih, muhaddis, mufassir va mudarris boʻlgan. U Iskandariya, Damashq, Halab, Quddus va Omid shaharlariga safar qilgan. Uning asarlari orasida *Al-Kashshof* va *Al-Hidoya*ga yozgan sharhlari bor boʻlib, ularni toʻliq tugallanmagan besh sharhdan jamlagan. U Makkada vafot etgan.

## Hayoti
U Muhammad ibn Ahmad ibn Abi Yazid ibn Muhammad, Muhib ad-Din, Abu as-Saʼodat as-Saroyi (ad-Dust mamlakatidagi bir shaharning nomi bilan atalgan *بلاد الدست*), asl kelib chiqishi *[[Ajam|ajamiy]]*, al-Qohiriy boʻlib, Ibn Bint al-Aqsarayi nomi bilan tanilgan. Qohirada 790-hijriy/1388-yilning 17-Zulhijja kuni tugʻilgan va otasi yoshligida vafot etgani sababli u yerda onasining otasi qoʻlida ulgʻaygan. U ilm egallab, Iskandariya, Damashq, Halab, Quddus va Omid shaharlariga safar qilgan. 828-hijriy yilda Misr armiyasi safida Kipr orolini zabt etish yurishida qatnashgan. Bir necha bor haj qilgan va al-Mudiyada tafsirdan dars bergan. Uning shayxlari orasida Izz ad-Din ibn Jamaʼa, al-Bisotiy va boshqalar bor; shogirdlari orasida esa as-Saxaviy, togʻalari va boshqalar boʻlgan. U hanafiy faqih, muhaddis va mufassir edi. 859-hijriy/1455-yilda Makkada vafot etgan.

## Asarlari

* Tafsirga oid *al-Kashshofga hashiyai* boʻlib, unda u at-Tibiy, al-Jarbardiy, al-Qutb, at-Taftazoniy, Akmal ad-Din, Iʻrob as-Samin va boshqalarning hashiyalaridan koʻrganlarini jamlab, ularning soʻzlaridagi zohiriy tafovutlarni uygʻunlashtirgan va *an-Niso surasi* oxirigacha yetgan.
* *Al-Hidoyaga hashiyai*

## Manbalar
Muhammad Shoh Mir

**Muhammad Shoh Mir** (; 1450-yillar – 1537-yil iyul), shuningdek oddiygina **Muhammad Shoh** () nomi bilan ham tanilgan, Shoh Mir sulolasi aʼzosi boʻlgan va 12-Kashmir sultoni sifatida hukmronlik qilgan.

## Hayoti
Muhammad Shoh Kashmirning Shoh-Mir sulolasiga mansub edi. U 1484-yilda hokimiyat tepasiga kelgan va Hasan Shohning oʻrnini egallagan. 1484-yildan 1537-yilgacha besh alohida muddat davomida hukmronlik qilgan.

Uning oʻrnini uch marta Fotih Shoh Mir egallagan. Toʻrtinchi marta hukmronligi tugagach, uning oʻrniga Ibrohim Shoh taxtga oʻtirgan. Vafotidan soʻng esa sulton Shamsuddin uning oʻrnini egallagan.

## Manbalar
Hypophytala benitensis

**Hypophytala benitensis** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kot-dʼIvuar, Gana, Togo, Nigeriya, Kamerun, Gabon, Kongo Respublikasi, Markaziy Afrika Respublikasi va Tanzaniya hududlarida uchraydi.

## Kenja turlari
**Hypophytala benitensis benitensis* 
**Hypophytala benitensis minziro* Libert & Collins, 1999 

## Manbalar
Argeș jangi

**Argeș jangi** – 1394-yil 10-oktyabr yoki 1395-yil 17-may kuni Mircea I boshchiligidagi Valaxiya lashkari va Boyazid I boshchiligidagi Usmoniy lashkari oʼrtasida boʻlib oʻtgan jang.

## Tarixi
1392-yildagi ilk toʻqnashuvdan soʻng Mircea Usmoniylar hukmronligini va ularga xiroj toʻlashni qabul qildi. Mirceaning elchilari 1392/1393-yillarda Usmoniylar poytaxti Edirnega bordi. Ular Boyazid I ning huzuriga borib, Mircea nomidan Valaxiya Usmoniylar imperiyasiga boʻysunishini eʼlon qildilar. Biroq keyinchalik Valaxiya Usmoniylarga itoat qilish haqidagi vaʼdasidan qaytdi. U na Usmoniylar hukmronligini tan oldi va na soliq toʻladi. Natijada, Boyazid I 1394-yilda Valaxiyaga yurish boshladi. Valaxiyaga hujum qilishdan avval Boyazid Janubiy Transilvaniyaga hujum qilib, u yerni talon-toroj qildi.

## Jang
1394-yil kuzida Dunayning oʻng sohilida yurishlar olib borgach, Boyazid Valaxiyaga qarshi hujum boshladi. Sulton Usmoniylarning Rumeliya lashkariga, shuningdek, koʻpchilik qismini bolgarlar hamda serblar tashkil etgan, marhum serb shahzodasi Lazar oʻgʻli Stefan Lazarević boshchiligidagi bolqonlik vassallar qoʻshinlariga qoʻmondonlik qilar edi. Qoʻshinlar Dunayni Nicopolisda kechib oʻtib, Valaxiyaning poytaxti Curtea de Argeșni qoʻlga kiritish maqsadida Argeș daryosi boʻylab oldinga siljidi. Doimiy Valaxiya hujumlari natijasida katta zarba koʻrgan bir haftalik yurishdan soʻng, Valaxiya qoʻshini 10-oktabr kuni Usmoniylar bilan toʻqnashdi.

## Natijasi
Baʼzi tarixchilar jangni Valaxiya gʻalabasi sifatida qayd etishsa, boshqalari jangni Usmoniylar gʻalabasi bilan yakunlangan deb hisoblaydilar va Valaxiya Usmoniylar hukmronligi ostiga kiritilganini qayd etadilar.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* Mircha Dogaru: *Un principe intre crestini*, „Lumea Magazin“, 2003-yil, 1-son. https://web.archive.org/web/20070312232251/http://www.lumeam.ro/nr1_2003/pagini_de_istorie.html
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Makalo

**Makalo** () anʼanaviy makedon garniridir. Uning asosiy masalliqlari yogʻ, sarimsoq va qalampirdan iborat boʻlib, retseptdagi xilma-xilliklar tarkibida quritilgan qalampirlar, ezilgan kartoshka, baqlajon, piyozpoyasi va piyozni ham oʻz ichiga olishi mumkin. Odatda u quyuq taomlarga qoʻshimcha sifatida yoki non ustiga surtib tortiladi.

## Etimologiyasi
Makalo nomi makedon tilidagi „botirmoq“ maʼnosini beruvchi feʼldan () kelib chiqqan boʻlib, bu garnir taomning odatda qanday isteʼmol qilinishini tasvirlaydi. Shimoliy Makedoniyada ushbu taomning bir nechta variantlari mavjud, jumladan Ohriddan boʻlgan turi hamda Veles shahrida tortiladigan *lukarnik* hisoblanadi.

## Galereya

File:Макало од лук.jpg|Sarimsoq asosida tayyorlangan makalo
File:Макало од праз и суви пиперки.jpg|Koʻk piyoz va quritilgan qalampir asosida tayyorlangan makalo
File:Макало од суви пиперки.jpg|Quritilgan qalampir asosida tayyorlangan makalo
File:Макало со печени пиперки и праз.jpg|Pishirilgan qalampir va koʻk piyoz asosida tayyorlangan makalo
File:Макало намачкан на интегрален леб.jpg|Non ustidagi makalo


## Yana qarang
* Bolqon taomlari
* Sharqiy Yevropa taomlari

## Manbalar
Hewitsonia ugandae

**Hewitsonia ugandae** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kamerun, Gabon, Kongo Demokratik Respublikasining Uele, Tshopo va Tshuapa viloyatlari hamda Ugandaning g‘arbiy hududlarida uchraydi.

## Kenja turlari
**Hewitsonia ugandae ugandae* 
**Hewitsonia ugandae jolyana* Bouyer, 1997 
## Manbalar
Gogol daryosi

**Gogol daryosi** — Papua–Yangi Gvineyaning Madang provinsiyasidagi daryo. U 5.316667° janubiy kenglik va 145.75° sharqiy uzunlikda joylashgan **Astrolabe ko‘rfazi**ga quyiladi.

## Havolalar
* Photo of the river
Aitape daryosi

**Aitape daryosi** — Papua Yangi Gvineyaning shimoliy qismida joylashgan Aitape hududidagi daryo.

## Manbalar
Hypophytala

**Hypophytala** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jinsga mansub turlar Afrotropik mintaqaga xos bo‘lib, ya’ni faqat shu mintaqada tarqalgan.

## Turlari
**[[Hypophytala benitensis]]* (Holland, 1890)
**[[Hypophytala henleyi]]* (Kirby, 1890)
**[[Hypophytala hyetta]]* (Hewitson, 1873)
**[[Hypophytala hyettina]]* (Aurivillius, 1898)
**[[Hypophytala hyettoides]]* (Aurivillius, 1895)
**[[Hypophytala nigrescens]]* (Jackson, 1964)
**[[Hypophytala obscura]]* (Schultze, 1916)
**[[Hypophytala reducta]]* (Aurivillius, 1923)
**[[Hypophytala ultramarina]]* Libert & Collins, 1999
**[[Hypophytala vansomereni]]* (Jackson, 1964)

## Manbalar

*"''Hypophytala'' Clench in Fox, Lindsey, Clench & Miller, 1965" at Markku Savela's *Lepidoptera and some other life forms*
Apmi daryosi

**Apmi daryosi** — Papua Yangi Gvineyaning Yangi Britaniya provinsiyasi markaziy-g‘arbiy qismidagi daryo.

## Manbalar
Sedat Önal

**Sedat Önal** (1963-yil 11-avgustda, Kayseri shahrida tugʻilgan) — 2024-yil 24-apreldan buyon Turkiyaning Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi elchisi hisoblanadi. Önal 2023-yil 21-fevraldan 2024-yil 24-aprelgacha Turkiyaning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi doimiy vakili lavozimida faoliyat yuritgan. Avvalroq u Tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari sifatida xizmat qilgan hamda ushbu vazirlik tizimidagi turli lavozimlarda ishlagan. 

## Taʼlimi va faoliyati
Önal Anqara universitetining Siyosiy fanlar fakultetida xalqaro munosabatlar yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini olgan. U 1989-yilda Tashqi ishlar vazirligidagi faoliyatini boshlagan va keyinchalik Turkiyaning Quvaytdagi elchixonasida uchinchi kotib, Turkiyaning Münster shahridagi bosh konsulligida hamda Nyu-Yorkdagi bosh konsulligida vitse-konsul, shuningdek Turkiyaning Tehrondagi elchixonasida maslahatchi lavozimlarida xizmat qilgan.

2007–2009-yillarda Önal Vena shahrida Turkiyaning bosh konsuli lavozimida, 2012–2016-yillarda esa Turkiyaning Iordaniyadagi elchisi sifatida faoliyat yuritgan. 2009–2012-yillar oraligʻida u Turkiya Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Yaqin Sharq boʻyicha boshqarmasida bosh direktor oʻrinbosari lavozimida xizmat qilgan.

2016–2018-yillarda Önal Shimoliy Afrika, Yaqin Sharq va Janubiy Osiyo masalalari boʻyicha davlat kotibi oʻrinbosari sifatida faoliyat yuritgan. 2018–2023-yillarda esa Tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Bir yil davomida Turkiyaning BMTdagi doimiy vakili boʻlib ishlagan Sedat Önal, 2023-yil 24-aprelda Turkiyaning AQShdagi elchisi etib tayinlangan.

## Manbalar
Tornike Dzebniauri

**Tornike Dzebniauri** (; 1999-yil 27-noyabrda tugʻilgan) – gruziyalik futbolchi, yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynaydi. Oʻzbekiston Superligasining „Surxon“ klubi aʼzosi.

## Futbolchilik faoliyati
Tornike professional faoliyatini 2018-yilda Erovnuli Liga ishtirokchisi Lokomotiv Tbilisi jamoasida boshlagan. 2018-yil 4-aprelda Saburtalo jamoasiga qarshi oʻyinda, 27-daqiqada Temuri Shonia oʻrniga zaxiradan maydonga tushdi va Gruziya chempionatida debyut qilgan. 2021-yil 1-yanvarda Gruziyaning „Saburtalo“ klubiga bir yilga ijaraga berilgann.

2023-yil mart oyida Tornike Qozogʻiston Birinchi ligasida ishtirok etayotgan „Jenis“ klubi bilan shartnoma imzolagan. Jenis jamoasida yarim mavsum oʻynaganidan soʻng yozgin transfer oynasida jamoani tark etgan. 2024-yil Gruziyaga qaytgan va Gareji jamoasi bilan shartnoma imzolagan. Gareji klubidagi faoliyati davomida 71 oʻyinda ishtirok etgan va 7 ta gol muallifi boʻlgan.

2025-yil 9-yanvarda Oʻzbekiston Superligasi ishtirokchisi Termizning „Surxon“ klubi bilan shartnoma imzolagan.

## Yutuqlar
;Lokomotiv Tbilisi

* Gruziya kubogi finalchisi: 2019
;Saburtalo

* Gruziya kubogi sohibi: 2021

## Faoliyat statistiksi

## Manbalar

## Havolalar
* Tornike Dzebniauri Transfermarkt saytida
* Tornike Dzebniauri Scorebar saytida
* Tornike Dzebniauri Footballdatabase saytida
Baholash

**Baholash** — taʼlim oluvchilarning muayyan soha (domen) boʻyicha oʻzlashtirilgan bilim, koʻnikma, malaka va kompetensiyalar darajasini aniqlash va oʻlchash jarayoni. Shuningdek, baholash oʻquv dasturlarini takomillashtirish va taʼlim sifatini oshirish maqsadida taʼlim oluvchilarning oʻzlashtirish darajasi, qobiliyati, munosabatlari hamda dunyoqarashiga oid empirik maʼlumotlarni hujjatlashtirish hamda tahlil qilishni koʻzda tutadi. Baholash jarayonida maʼlumotlar bevosita taʼlim oluvchilar ishlarini tekshirish yoki oʻrganish jarayoni haqida mantiqiy xulosalar chiqarish imkonini beruvchi bilvosita manbalar asosida toʻplanadi. Garchi ushbu tushuncha koʻpincha test bilan sinonim sifatida qoʻllansa-da, uning koʻlami faqat testlar bilan cheklanmaydi. Baholash obyekti sifatida alohida taʼlim oluvchi, muayyan guruh, oʻquv kursi, akademik dastur yoki yaxlit taʼlim tizimi ishtirok etishi mumkin. Baholash atamasi taʼlim kontekstida mustaqil tushuncha sifatida Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda keng isteʼmolga kirgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Rüştü Reçber

**Rüştü Reçbe**r (1973-yil 10-mayda tugʻilgan) – turkiyalik sobiq professional futbolchi va hozirda sport amaldori. Professional faoliyati davomida u Antalyaspor, Fenerbahche, Barselona va Beşiktaş jamoalarida darvozabon boʻlib oʻynagan.

Rüştü 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati va 2008-yilgi Yevropa chempionati musobaqalarida yarim finalga chiqqan Turkiya terma jamoasi tarkibida edi. Turkiya uchinchi oʻrinni egallagan musobaqada uning oʻyinlari turnirning yulduzlar jamoasiga kiritilishiga sabab boʻlgan. U Turkiyaning eng koʻp oʻyin oʻtkazish boʻyicha rekordchisi boʻlib, 120 ta oʻyinda maydonga tushgan. Reçber debyutini 1994-yilda Islandiyaga qarshi oʻyinda, soʻnggi oʻyinini esa 2012-yilda Finlandiyaga qarshi oʻtkazgan.

Rüştü 2002-yilda Yevropa musobaqalarining eng yaxshi darvozaboni deb topilgan va 2002-yilda UEFAning „Yil jamoasi“ga jamoatchilik ovozi bilan kiritlgan. 2004-yilda Pele tomonidan FIFA 100 roʻyxatiga dunyoning eng yaxshi 125 nafar futbolchisidan biri sifatida kiritilgan.

## Oʻyin uslubi
Rüştü isteʼdodli zarba beruvchi sifatida tanilgan, ajoyib joy tanlash sezgisiga ega edi. Boʻyidan foydalanib, yuqoridan kelgan toʻplarni qaytara olardi. Shuningdek, u kuchli reflekslarga va yaxshi qaytarib olish qobiliyatiga ega edi. UEFA Yevro-2008 chorak finalida Xorvatiyaga qarshi oʻyindagi penaltilar seriyasidagi natiajalari 2015-yilda UEFA tomonidan qahramonlik deb taʼriflangan. U UEFAning „*Training Ground*“ serialidagi Rüştü's Turkish Delight nomli videoda namoyish etilgan boʻlib, unda u Penaltilar ustasi sifatida taʼriflangan. U gʻalati darvozabon edi, u oʻzining xarizmatik shaxsiyati bilan ham ajralib turardi.

## Shaxsiy hayot
Rüştü Ishil Reçber (qizlik familiyasi: *Kepe*) bilan oila qurgan va ularning bir oʻgʻli va bir qizi bor. Juftlik birinchi marta Rüştü 1994-yilda Antalyaspordan Fenerbahchega oʻtgan paytda uchrashishgan. Rüştü bolaligida Galatasaroy muxlisi boʻlgan. Uning 2007-yilda tugʻilgan oʻgʻli Burak Galatasaroy akademiyasida futbol oʻynaydi.

2020-yil mart oyida Reçber COVID-19 pandemiyasi davrida COVID-19 uchun topshirgan testi ijobiy natija bergan. U davolanish uchun kasalxonaga yotqizilgan va u yerda izolyatsiya qilingan. Rüştü aprel oyida uyiga chiqarildi.

## Yutuqlari
;Barselona

* Kataloniya Kubogi: 2003–04
;Fenerbaxche

* Superliga: 1995–96, 2000–01, 2004–05, 2006–07
* Otaturk kubogi: 1998
;Beshiktosh

* Superliga: 2008–09
* Turkiya kubogi: 2008–09, 2010–11
;Turkiya

* FIFA Jahon chempionatida uchinchi oʻrin: 2002
* UEFA Yevropa chempionati bronza medali sovrindori: 2008
* FIFA Konfederatsiyalar Kubogida uchinchi oʻrin: 2003

### Shaxsiy

* Turkiyaning yilning eng yaxshi futbolchisi: 2001
* FIFA Jahon chempionati yulduzlar jamoasi: 2002
* UEFA yilning eng yaxshi jamoasi: 2002
* IFFHS talqini boʻyicha 2002-yilning eng yaxshi darvozaboni: 3-oʻrin
* IFFHS talqini boʻyicha XXI asrning eng yaxshi darvozaboni: 23-oʻrin
* FIFA 100

### Mukofotlari

* Turkiya Davlatining „Aʼlo darajadagi xizmatlari uchun“ medali

## Yana qarang
* Xalqaro darajadagi 100 va undan ortiq oʻyinlardan maydonga tushgan erkak futbolchilar roʻyxati

## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
G. K. Chesterton

**Gilbert Keith Chesterton** (; 1874-yil 29-may — 1936-yil 14-iyun) — ingliz davlat arbobi va yozuvchi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
Oʻzbekiston Superligasida 300 yoki undan koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchilar roʻyxati

1992-yilgi mavsum boshida Superliga tashkil etilganidan beri 79 nafar futbolchi Superligada 300 va undan ortiq oʻyin oʻtkazgan.

## Futbolchilar roʻyxati
Futbolchilar dastlab oʻyinlar soni boʻyicha roʻyxatga olinadi. Agar oʻyinlar soni teng boʻlsa, oʻyinchilar birinchi marta ishtirok etgan yil boʻyicha xronologik tartibda roʻyxatga olinadi. Superliganing hozirgi oʻyinchilari va ularning hozirgi klublari **qalin harflar**da koʻrsatilgan.

Statistika 2026-yil 7-yanvar holatiga koʻra yangilangan
: **

## Manbalar

## Havolalar
* Interfutbol gazetasi 5-soni (2026-yil 20-yanvar)
* OʻzPFL rasmiy sayti
Rumeysa Gelgi

**Rumeysa Gelgi** (: 1997-yil 1-yanvarda tugʻilgan, Karabük) – Guinness rekordlar kitobi versiyasiga koʻra, hozir yashayotgan eng boʻyli ayollardan biri. Uning boʻyi 215,16 sm (2021-yil 23-may holatiga koʻra).

## Biografiyasi
Millati boʻyicha – turk. Gʻayritabiiy boʻy oʻsishni bolaligidanoq boshladi, bu noyob kasallik – Uiver sindromi bilan bogʻliq boʻlib, Turkiya tarixida birinchi holat edi. Bir nechta jarrohlik amaliyotlaridan oʻtgan, jumladan tugʻma yurak nuqsonini va skoliozni tuzatish bilan bogʻliq operatsiyalar ham mavjudm.

U Turkiyaning Karabük viloyatida yashagan.

Oʻz holati sababli odatda nogironlar aravachasida harakat qiladi, lekin qisqa vaqt davomida yurish ramkasidan foydalangan holda yurishi mumkin. Shuningdek, uning holati tufayli 50–55 sm dan past boʻlgan oʻrindiqlarda oʻtirishi mumkin emas.

Uning soʻzlariga koʻra, oʻz holatidan foydalangan holda oʻxshash kasalliklar va sharoitlar haqida xabardorlikni oshirishni xohlaydi. 2016-yilda oʻrta maktabni tamomlagan, 2021-yilda esa front-end veb-dasturchi malakasini olgan.

2022-yil 8-noyabrda Gelgi hayotida birinchi marta samolyotda uchishga muvaffaq boʻldi. Turkish Airlines aviakompaniyasi uning Istanbuldan AQShning Kaliforniya shtatidagi San-Fransiskoga uchishini taʼminlash uchun samolyotlaridan biridagi olti qatorda oʻrindiqlarni olib tashladi. Gelgi samolyotda yotgan holda uchdi. Ushbu voqea ommaviy axborot vositalarining eʼtiborini tortdi.

Hozirgi vaqtda uning holati barqaror, fizioterapiyaga qoʻshimcha sifatida mushaklarni mustahkamlash uchun muntazam suzish mashgʻulotlarini ham bajaradi.

## Manbalar
Hewitsonia similis

**Hewitsonia similis** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Gabon va Kongo Respublikasi hududlarida uchraydi.
## Manbalar