Quvayt ayollari

Quvayt ayollari 20-asr boshidan beri koʻplab progressiv oʻzgarishlarni boshdan kechirdilar. Oʻshandan beri ayollarning taʼlim olish imkoniyati oshdi, siyosiy va iqtisodiy huquqlar va moliyaviy kuchga ega boʻldi. Ular politsiyada, harbiy sohada va sud jarayonlarida sudya sifatida xizmat qilishlari mumkin boʻldi. Biroq, **Quvaytdagi ayollar** turli sohalarda ularni kamsituvchi patriarxal madaniyatga qarshi kurashmoqda. Quvaytning Bedun (fuqaroligi yoʻq) ayollari inson huquqlarini sezilarli darajada buzish va taʼqib qilishda davom etmoqda, Quvayt butun mintaqada eng koʻp Bedunlarga ega.

## Tarixi

### Neft topilgungacha boʻlgan vaqt
17-asrdan 1940-yillarning oxirlarida neft topilgunga qadar Quvayt iqtisodiyoti asosan dengiz savdosiga bogʻliq edi. Erkaklar dengizda boʻlganlarida, Quvayt ayollari oʻz uylarini boshqargan, oilaviy ishlar va moliyani nazorat qilgan. Imkoniyati boʻlgan oilalar uchun hovlisi va harami boʻlgan uylar qurilgan, bu yerda ayollar koʻp vaqtlarini oʻtkazganlar. Bu tuzilma koʻchaga emas, uyga qaragan baland deraza va eshiklar bilan birga ayollarni jamoatchilik fikridan uzoqlashtirardi. Yuqori tabaqadagi ayollarning jamoat ishlarida ishtiroki juda cheklangan edi. Biroq, quyi sinf ayollari ancha kam tanho tajribaga ega edi; ular har kuni soya borib, ichimlik suvi olib kelishar, sohilda muntazam ravishda oilalarining kiyimlarini yuvib turishardi.

Quvaytlik qizlar 1916-yilda birinchi Qurʼon maktabi tashkil etilganida muqaddas bitiklarni oʻrganishni boshlagan. Shundan soʻng koʻplab kamtarona ayollar islom darslaridan ustoz boʻlib ishlay boshladilar. Birinchi xususiy maktab 1926-yilda ochilgan; u oʻqish, yozish va kashta tikishni oʻrgatgan. Davlat maktabida taʼlim 1937-yilda boshlangan boʻlsa-da, bir muncha vaqt oʻquvchilar soni kam edi; ammo, 1940-yillarga kelib koʻplab yosh Quvayt ayollari boshlangʻich maktabga qabul qilindi. Koʻpincha ayollarning oʻzlari taʼlim sohasidagi yutuqlar va imkoniyatlarga intilishgan va 1956-yilda bir guruh yosh ayollar chet elga oʻqish huquqiga norozilik bildirish uchun oʻzlarining abayalarini yoqib yuborishgan.

### Siyosiy faollik va emansipatsiya
Ayollar huquqlari faolligi Quvaytda 1950-yillarda koʻplab ayollar guruhlari (*lijon nisaʼya*) tashkil etilishi bilan boshlangan. Nuriya Al-Saddoniy bu guruhlarning birinchisini 1962-yilda Arab ayollari Uygʻonish Assotsiatsiyasini (keyinchalik Oila Uygʻonish Assotsiatsiyasi) tuzdi. Ayollar madaniy va ijtimoiy jamiyati bir yil oʻtib, 1963-yil fevral oyida paydo boʻldi. 1975-yilda ayollar sportini qoʻllab-quvvatlovchi „Qizlar klubi“ (*Nadi Alfatat*) tashkil etildi. 1971-yilda Al-Saddoniy Arab ayollari taraqqiyot jamiyati rahbari sifatida ayollarning saylov huquqi uchun milliy birligini boshladi. Uning dastlabki taklifi Milliy Assambleya tomonidan rad etildi.

1978-yilda Quvayt hukumati rasmiy islomlashtirish siyosati va qonunlarini eʼlon qildi. Islomiy ayollar bu davrda, ayniqsa, jamoat joylarida juda koʻzga tashlanardilar, chunki burqani asrab olish islomiy harakatning juda koʻzga koʻringan ramzi edi. 1981-yilda madaniy ongga eʼtibor qaratuvchi „Bayader As-Salam“ diniy guruh tuzildi. Oʻsha yili amir Saad Al-Salim Al-Sabahning oʻsha paytdagi rafiqasi Shayxa Latifa Al-Sabah Islomni saqlash uyushmasini tuzib, musulmonlarning turmush tarzi va xulq-atvori bilan birga islomni yoyishga intildi.

1990-yildan 1991-yilgacha Quvaytdagi Fors koʻrfazi urushi paytida ayollar Iroq bosqiniga, ishgʻoliga qarshilik koʻrsatishda va Quvaytni Iroq nazoratidan ozod qilgan hujumni qoʻllab-quvvatlashda muhim rol oʻynagan. Bu mojarolar davri, shuningdek, Quvaytlik ayollarning turli kelib chiqishini mustahkamladi va ularning siyosiy xabardorligini oshirdi. Urushdan keyin ayollar huquqlari uchun namoyishlar va norozilik namoyishlari 10yil davom etdi. Koʻproq siyosiy arboblar Quvayt ayollari huquqlari boʻyicha takliflarini qoʻllab-quvvatlaganligi sababli oʻzgarishlar boshlandi, ayniqsa amir Al-Sabah, u 1999-yilning may oyida parlament tarqatib yuborilgan davrda ayollarga saylov huquqini oʻrnatishga urindi, biroq bu farmon yangi saylangan deputat tomonidan 1999-yil noyabrda bekor qilindi.

Norozilik namoyishlari va faollik qonun chiqaruvchi organga yangilangan takliflar bilan birga 2000-yillarga qadar davom etdi va oxir-oqibat 2004-yilda Milliy Assambleya binosi ichidagi norozilik bilan yakunlandi. Keyingi yili 2005-yilda Quvayt ayollari oʻz tarixidagi eng yirik namoyishlarni oʻtkazdilar va 2005-yil may oyida Assambleya ayollarga saylov va lavozimni egallash uchun toʻliq siyosiy huquqlar berish uchun ovoz berdi. Quvaytlik ayollar saylovda qatnashgan va ovoz bergan birinchi saylovlar 2006-yil iyun oyida boʻlib oʻtgan. 2009-yilda parlamentga toʻrt nafar ayol, Massuma A-Muborak (tayinlangan ayol vazir), Asel Al-Avadhi, Rola Dashti va Salva Al-Jassar saylangan. 2012-yilda Adliya vazirligiga nisbatan xotin-qizlarga sud-huquq tizimida yuqori lavozimlarni egallash imkonini beruvchi da’vo hal etildi. 2014-yilda yigirma ikki quvaytlik ayol prokuror lavozimiga tayinlandi. 2018-yilda Quvaytning Vaqf va Islom ishlari vazirligi ayollarning yuqori lavozimlarda ishlashiga ruxsat berish uchun siyosatini oʻzgartirdi. 2019-yil dekabr oyida vazirlar mahkamasi lavozimlariga uchta ayol tayinlandi, jumladan Fors koʻrfazi mintaqasidagi birinchi ayol moliya vaziri shu jumladandir. 2020-yil 30-iyun kuni Quvayt Bosh prokurori Dirar Al-Asousi sakkiz nafar ayol prokurorning sudya lavozimiga koʻtarilishini ma’qulladi. 2020-yil 3-sentabr kuni sakkiz nafar hakam Quvayt tarixidagi birinchi ayol sudya sifatida qasamyod keltirdi.

## Demografiya va statistika

; **Xalqaro reytinglar**

Kuvaytning xalqaro reytingdagi oʻrni yillar davomida turlicha boʻlgan. 2014-yilda Quvayt global gender farqi hisobotida 142-oʻrindan 113-oʻringa koʻtarildi, mamlakat umumiy daromad koʻrsatkichining sezilarli oʻsishi tufayli oʻz reytingini yaxshiladi. 2015-yilda Quvayt Global Gender indeksida global miqyosdagi 145-oʻrindan 117-oʻringa koʻtarildi. 2020-yilda Quvayt Global Gender farqi hisobotida global miqyosdagi 153-oʻrindan 122-oʻrinni egalladi. GGGR subindeksiga kelsak, Quvayt siyosiy imkoniyatlar boʻyicha 152 oʻrindan 142-oʻrinni egalladi: salomatlik va omon qolish boʻyicha 153 tadan 143 tasi, iqtisodiy imkoniyatlar boʻyicha 153 tadan 120 tasi va taʼlim darajasi boʻyicha 153 tadan 57 tasi. 2021-yilda Quvayt global gender farqi hisobotida global miqyosdagi 156-oʻrindan 143-oʻrinni egalladi.  GGGR pastki indeksiga kelsak, Quvayt siyosiy vakolatlar boʻyicha 156 oʻrindan 153-oʻrinni, salomatlik va omon qolish boʻyicha 156-dan 94-oʻrinni, iqtisodiy imkoniyatlar boʻyicha 156-dan 137-ni va taʼlim darajasi boʻyicha 156-dan 59-oʻrinni egalladi.

## Huquqiy nizomlar

### Fuqarolik
Fuqarolik toʻgʻrisidagi qonun (1959) Quvaytlik erkaklar va ayollarga oʻz fuqaroligini saqlab qolish uchun teng huquq beradi, ammo otasi Quvayt fuqarosi boʻlsa, fuqarolik avtomatik ravishda bolalarga meros qilib olinadi. Ayollarning fuqaroligi bolalarga avtomatik ravishda meros boʻlib qolmaydi va faqat otasi nomaʼlum, ajralish yoki beva qolishi kabi istisno holatlarda shunday boʻladi. Quvaytlik ayollarning fuqaroligi Quvayt boʻlmagan yerlarga oʻtkazilmaydi, ular yashash uchun ariza topshirishlari kerak, Quvaytlik erkaklarning quvaytlik boʻlmagan xotinlaridan farqli oʻlaroq, ular avtomatik ravishda yashash va 15–18 yildan keyin fuqarolik oladi. Natijada, quvaytlik boʻlmagan er ham, quvaytlik xotinining u bilan birga boʻlgan har qanday bolalari ham jiddiy kamchilikka duch kelishadi - kasbiy, oilaviy va boshqa huquqlarning yetishmasligi.

### Oila huquqi
1984-yil Kuvaytning shaxsiy maqom toʻgʻrisidagi qonuni (a.k.a. Sunniy islomga asoslangan Oila huquqi toʻgʻrisidagi qonun (Malikiy) mamlakatda oila huquqini boshqaradi. Shariat musulmon fuqarolari va aholisi uchun amal qiladi,  sunniy va shia uchun turli sudlar va qoidalarga ega, sezilarli farq Jaʼfariyning oxirgi guruhga qoʻllanilishidir. Quvaytdagi musulmon boʻlmaganlar oʻzlarining dunyoviy sudiga ega.

Nikoh nuqtai nazaridan, musulmon ayollarga *valiy*, erkak vasiy, ruxsatisiz turmush qurishlari yoki musulmon boʻlmagan erkaklarga turmushga chiqishi mumkin emas. Nikohga qonuniy guvoh sifatida faqat erkaklar ruxsat etiladi. Ayollarning guvohligi koʻrib chiqilayotgan huquqiy kontekstga qarab chegirmali yoki ruxsat etilmaydi.  Ayollar uchun turmush qurishning minimal yoshi *vali* tomonidan tasdiqlangan 15 yoshdir. Koʻp xotinlikka qonuniy yoʻl qoʻyiladi va erkak toʻrttagacha xotin olishi mumkin, ulardan har qanday mavjud xotin(lar) bu haqda soʻz yurita olmaydi, biroq bu amaliyot kamdan-kam uchraydi. Madaniy jihatdan, majburiy nikohlar (*ijbar*) kelinning roziligisiz ham sodir boʻlishi mumkin, kelin tomonidan nikohni bekor qilishga urinishlar koʻpincha ogʻir majburlash yoki jinoiy javobgarlikka tortish tahdidlariga duch keladi.

Ajralish nuqtai nazaridan, er ham, xotin ham ajrashish uchun murojaat qilishlari mumkin - er uni oʻz xohishiga koʻra taloq qilishi mumkin (*[[Taloq (shariat)|taloq]]*), xotin esa faqat qonuniy taloq (*fasax*) talab qilishi mumkin, masalan, moddiy yordam yoʻqligi, istisnosiz yoʻqligi, jinoyatchilik, erning Islomdan qaytishi yoki surunkali/terminal kasalliklar kabi. Ayollar erining ruxsati bilan mahrini yoki unga teng keladiganini qaytarib, xul' bilan taloq qilishlari mumkin.

Bolaning vasiyligi nuqtai nazaridan, musulmon bolalarning qonuniy vasiyligi aksariyat hollarda onasining eri (taxmin qilingan otasi) tomonidan amalga oshiriladi. Ajrashgan taqdirda, qonuniy vasiylik otada qoladi va jismoniy vasiylik bolalar maʼlum yoshga yetgunga qadar onada qoladi. Zino uchun qayta turmushga chiqqan yoki ajrashgan har qanday ayol, odatda, avvalgi farzandlarining barcha vasiylik huquqlarini yoʻqotadi. Ajrashgan, beva qolgan yoki chet ellik bilan turmush qurgan ayollar uy xoʻjaligini boshqarishi mumkin.

Quvaytda abort qilish qatʼiy cheklangan va onaning sogʻligʻi (jismoniy yoki ruhiy) yoki homila deformatsiyasi/yashashga layoqatsizligi sababli faqat homiladorlikning 17 haftasiga qadar murojaat qilish mumkin. Jinsiy tajovuz, qarindosh -urugʻlar, iqtisodiy ehtiyojlar va ijtimoiy ehtiyojlar asosli sabablar emas. Ruxsat berilganlardan tashqari abort qilish jinoiy hisoblanadi, 3 yildan 15 yilgacha qamoq jazosi. beriladi.

Meros nuqtai nazaridan musulmon erkaklar, agar marhumga (masalan, aka-uka va opa-singillar kabi) qarindoshlik darajasida boʻlsalar, ayollarga qaraganda ikki barobar koʻp meros olish huquqiga egadirlar. Beva qolgan xotinlar beva qolgan erlarga nisbatan bir xil meros olishmaydi.

## Mehnat va mulk huquqi
Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasining 2013-yildagi maʼlumotlariga koʻra, Quvayt ayollarining ishchi kuchidagi ulushi 53 foizni tashkil etdi, bu MENAdagi oʻrtacha 21 foizdan sezilarli darajada yuqori va jahon oʻrtacha 51 foizdan bir oz yuqori. Quvayt ayollari ishchi kuchida erkaklarnikidan koʻp va Quvayt GCCda ayol fuqarolarning ishchi kuchi ishtiroki boʻyicha eng yuqori koʻrsatkichga ega. Biroq, ishlayotgan ayollar erkaklarnikiga qaraganda 5,11:1 nisbatda ishsizlik xavfi yuqori. Ishlayotgan ayollarning aksariyati davlat sektorida oliy sanoat lavozimlarida ishlaydi. Taʼlim va modernizatsiya siyosati Quvaytlik ayollarga ish kuchida koʻproq imkoniyatlar berdi, garchi ular patriarxal madaniyat bilan kurashayotgan boʻlsalar ham, ular birinchi navbatda uy qurilishi va bolalarni tarbiyalashga ustuvor ahamiyat berishlarini kutmoqdalar.

Quvayt Konstitutsiyasi qullik va diskriminatsiyani taqiqlaydi. Qonuniy ravishda, ayollar va erkaklar teng ish uchun teng haq olishlari kerak, ammo Quvaytda katta gender ish haqi farqi mavjud. Musulmon ayollarga kechasi (22:00 dan 19:00 gacha) ishlashga ruxsat berilmaydi&nbsp;am), [lower-roman 10] ayollar uchun axloqsiz deb hisoblangan har qanday narsada yoki erning ixtiyoriga koʻra, agar u xotinining ishlashi „oila manfaatlariga“ salbiy taʼsir qiladi deb hisoblasa. 2019-yil 25-avgustda Ja’fariyning shaxsiy maqomi toʻgʻrisidagi qonun kodifikasiya qilindi, bu shia erlarining turmush oʻrtogʻi nikoh boshlanishidan oldin ishlagan boʻlsa, xotinlarini ishdan ketishga majburlashlariga yoʻl qoʻymadi. Qonuniy ravishda, ayollar va erkaklar teng ravishda mulkka ega boʻlishlari va oʻz mulklariga nisbatan huquqlardan foydalanishlari mumkin, ayniqsa ajrashgan, beva qolgan yoki chet elliklarga turmushga chiqqan ayollarda. Ayollar erkaklarning roziligisiz bank va shartnoma tuzish huquqiga ega. Biroq, musulmon ayollar oilalari tufayli *de-fakto* cheklovlarga duch kelishlari mumkin.

Quvayt hukumati ajrashgan yoki beva qolgan quvaytlik ayollarga, agar ular boqish uchun farzandlari boʻlsa, ularga maʼlum turdagi mablagʻlarni subsidiyalaydi. Quvayt Mehnat kodeksi ayollar uchun 70 kunlik haq toʻlanadigan taʼtilni va toʻrt oygacha boʻlgan ixtiyoriy haq toʻlanmaydigan taʼtilni olishi mumkin boʻlgan homiladorlik va tugʻish taʼtilini beradi, bu davrda ishni tugatish noqonuniy hisoblanadi. Bundan tashqari, 50 dan ortiq ayol xodimi boʻlgan ish beruvchilar qonun boʻyicha chaqaloqlarni parvarish qilish muassasalarini taʼminlashi kerak. Davlat xizmati qoʻmitasining 1993-yildagi farmoni Quvaytlik erkaklarga turmushga chiqqan ayollar va quvaytlik boʻlmagan erkaklar oʻrtasida kamsitishni nazarda tutadi. Quvaytlik erkaklar bilan turmush qurganlarga tugʻruq taʼtilidan soʻng toʻrt oylik toʻlov (yarim maosh) beriladi, ammo quvaytlik boʻlmagan erkaklar bilan turmush qurganlarga esa bunday emas.

## Oiladagi zoʻravonlik
2020-yil avgustigacha oiladagi zoʻravonlik va nikohdagi zoʻrlash uchun maxsus jinoiy javobgarlik belgilovchi qonunlar yoʻq edi. 2020-yil 19-avgustda Quvayt “Oiladagi zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi qonunni qabul qilib, oila a’zolari oʻrtasida “jismoniy, psixologik, jinsiy yoki moliyaviy zoʻravonlik, soʻz yoki xatti-harakatda boʻlsin” uchun jinoiy javobgarlikka tortiladi va keyingi 2021-yildan kuchga kiradi. Qonun himoya buyruqlari, boshpana, jabrlanuvchiga ishonch telefoni, yuridik yordam va maslahatlarni koʻrsatadi. Human Rights Watch maʼlumotlariga koʻra, yangi qonun toʻliq qamrovli emas, faqat jabrlanuvchi qidirayotgan himoya buyruqlarini buzganlik uchun jazolarni belgilaydi, zoʻravonlik yoki zoʻravonlik emas, balki faqat amaldagi huquqiy oilaviy munosabatlarga nisbatan qoʻllanadi, sobiq sheriklar, tanishuv yoki tanishlar. tanishlar, unashtirilganlar yoki norasmiy nikohda boʻlganlar (masalan, umumiy nikoh va oilaviy sheriklik). Bungacha, erning roziligisiz xotin bilan jinsiy aloqa qilishlari, agar ular „gʻayritabiiy harakatlar“ boʻlsa, qonunga xilof edi.

Nazariy jihatdan, Quvayt Jinoyat kodeksi erkakning qarindoshi *zino* qilib oʻldirgani uchun engillashtirilgan yoki faqat jarima jazosini nazarda tutadi, bu qonun nafaqat Quvayt Konstitutsiyasiga, balki shariat qonunlariga zid keladi. yaxshi. 2016-yilda Fors koʻrfazidagi arab davlatlari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, ayollarning aksariyati bu qonundan xabardor emas va 63%i uning mavjudligini rad etgan. Kodeksda, shuningdek, agar erkak ayolni zoʻrlash, zoʻrlash, sutenyorlik qilish, qotillik qilish yoki tovlamachilik qilish niyatida oʻgʻirlagan boʻlsa, uning vasiysi (*valiysi*) roziligi bilan ayolga uylansa, u jazolanmaydi, bu masalada ayolning hech qanday fikri yoʻq. Bundan tashqari, rozilik yoshi mavjud emas, chunki qonuniy nikohdan tashqari jinsiy aloqalar noqonuniy hisoblanadi.

Mamlakat asta-sekin muammoni kamaytirish yoʻlida borayotganiga qaramay, oiladagi zoʻravonlik keng tarqalgan va kam xabar qilingan deb ishoniladi. Ayollarga nisbatan zoʻravonlikka yoʻnaltirilgan Orange Kuwait nodavlat tashkiloti tomonidan 2019-yilda oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, soʻralganlarning 82,16%i oiladagi zoʻravonlik Quvaytda jiddiy muammo ekanligiga ishonishgan va 62,91%i oʻzlari zoʻravonlikka duchor boʻlgan. Soʻrovda qatnashganlarning 83,5%i ayollar edi. 2011-yilda Quvayt universiteti tomonidan oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, ayollarning 40%i kamida bir marta erlari tomonidan jismoniy zoʻravonlik holatlari haqida xabar berishgan. 2011-yilda Quvayt Adliya vaziri tomonidan oʻtkazilgan soʻrovda ayollarning 35%i zoʻravonlikka duchor boʻlganini aniqlagan.

## Sanʼat va ijodkorlik

; **Muzeylar va galereyalar**

Quvaytning koʻp yillik badiiy ifoda anʼanalariga ayollar boshchilik qilgan va tashkil etgan. Ayollarning tasviriy sanʼat bilan shugʻullanishi kamida 20-asrning oʻrtalariga toʻgʻri keladi. 1969-yilda singlisi va ukasi Najot va Gʻozi Sulton Quvaytning eng qadimiy sanʼat galereyalaridan biri boʻlgan Sulton galereyasini tashkil etishdi, bu jamoatchilikka ham, professionallarga ham kirishni taʼminlaydi va sanʼat va dunyoviy tushunishni targʻib qiladi. Koʻrfaz urushi paytida u yopildi va 2006-yilda Farida Sulton rahbarligida qayta ochildi. Hozirda Sulton galereyasi keng koʻlamli vositalarga, ayniqsa fotografiyaga eʼtibor qaratadi. Quvaytlik zamonaviy rassomlar orasida Qohira va Moskvada tahsil olgan Turaya al Baqsami bor, uning asarlarini butun dunyo muzeylarida topish mumkin;

Shayx Nosir Saboh al-Ahmad as-Sabohning rafiqasi Shayxa Hussa Al-Sabah oʻttiz yil davomida Kuvayt milliy muzeyi direktori boʻlib ishlagan va Dar al-Atar al-Islomiyya () 1983-yilda qadimiy islomiy asarlar haqida. Koʻrfaz urushi paytida muzey Iroq qoʻshinlari tomonidan talon-toroj qilingan va qimmatbaho buyumlarning aksariyati Birlashgan Millatlar Tashkilotining aralashuvidan keyin tez-tez shikastlangan boʻlsa-da, qaytarib berilgan. 1992-yilgi urushdan keyin Shayxa Hussa Dar al-Fununni () zamonaviy sanʼat uchun. Shayxa Paula Al-Sabahning qizi va Shayx Ahmad Al-Sabahning rafiqasi (amir Navaf Al-Sabahning oʻgʻli) Shayxa Lulu Al-Sabah 2010-yilda JAMM nomli yillik badiiy kim oshdi savdosini tashkil etib, yangi avlod uchun san’at targʻibotini davom ettirdi. zamonaviy sanʼatga eʼtibor qaratish.

## Quvaytdagi Quvaytlik boʻlmagan ayollar

### Bedun (fuqaroligi yoʻq)
Quvaytning fuqaroligi boʻlmagan odamlar inson huquqlarini sezilarli darajada buzish xavfi ostida. Human Rights Watch maʼlumotlariga koʻra, Quvayt 300 000 bedun yashaydi. Quvayt butun mintaqada eng koʻp fuqaroligi boʻlmagan odamlarga ega. Bedunlar Quvaytdagi fuqarolar va muhojirlarga qaraganda koʻproq taʼqib va zoʻravonlik xavfi ostida yashaydi.

### Chet ellik ishchilar
Quvaytda mehnat muhojirlarining ulushi juda yuqori. Quvaytda misrlik, falastinlik, filippinlik va janubi-sharqiy osiyolik ayollar yashaydi. Falastinlik ayollar Quvaytda 1950-yillardan beri, tarixan qizlar maktablarida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Quvayt uy xoʻjaliklarining qariyb 90 foizi chet ellik ishchini, koʻpincha janubiy osiyolik ayolni ish bilan taʼminlaydi. Bu ayollar mehnati Quvaytning ijtimoiy takror ishlab chiqarishi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega, garchi ular marjinal maqomga ega boʻlsalar va davlat himoyasi yoki nazoratiga ega emaslar. Fuqaro boʻlmaganlar Quvaytda doimiy yashashga toʻsqinlik qiladigan yashash va mehnat qonunlariga boʻysunadilar. Kafala tizimiga koʻra, barcha muhojirlar Quvaytda yashashlariga homiylik qiluvchi fuqaroga ega boʻlishi kerak, koʻplab mehnat muhojirlari ish beruvchining ruxsatisiz mamlakatni tark eta olmaydi yoki kira olmaydi va koʻpincha ekspluatatsiya qilinadi. Tizim uzoq vaqtdan beri bahsli boʻlib kelgan va „bogʻlangan mehnat yoki hatto qullik shakli sifatida tanqid qilingan“. Birlashgan Millatlar Tashkiloti eksperti hatto Quvaytni bu tizimni bekor qilishga undagan.

## Quvaytlik taniqli ayollar

* Nuriya Al-Saddoniy: Muallif, tarixchi, teleboshlovchi va rejissor Al-Saddoniy Quvaytda birinchi ayollar tashkilotini ochgan. 1971-yilda u Milliy Assambleyaga ayollarning siyosiy huquqlarini berishni taklif qildi. Bosqin paytida u xayriya ishlarida ishlagan va diasporani safarbar qilgan; Quvaytga qaytgach, u bosqindagi barcha shahid ayollarning radio tarjimai hollarini jamladi.
* Loulva Abdulvahob Essa Al-Qatami: Al-Qatami chet elda oʻqigan birinchi ayol boʻlib, u 1955-yil 12-iyunda Quvaytni Taʼlim yoʻnalishi boʻyicha diplom olish uchun tark etdi. Qaytib kelgach, u va yana bir qancha quvaytlik ayollar 1963-yilda Ayollar madaniy va ijtimoiy jamiyatiga asos soldilar. U va guruh 1960-yillardan buyon ayollarni rivojlantirishda muhim rol oʻynadi; ular xotin-qizlarni safarbar qilish, ogohlikni oshirish va xayriya ishlarini olib borishadi.
* Xadija al-Mahmit – saylov huquqi va ayollar huquqlari faoli, yozuvchi va jamoat arbobi. Uning asarlari Quvayt ayollari uchun saylov huquqi va boshqa huquqlar boʻyicha intellektual istiqbolni qayta belgilab berdi.
* Sara Akbar: Akbar Quvaytning bu sohadagi birinchi neft muhandisi. Bosqin paytida Akbar bir guruh neftchilarni mashinalar va elektr energiyasi bilan taʼminlash uchun boshqargan va Iroq qoʻshinlari ketib, bir nechta neft konlarini yoqib yuborgandan soʻng, Akbar yongʻinlarni nazorat qilish va oʻchirish uchun guruh tuzib, unga „oʻt oʻchiruvchi“ laqabini qoʻygan.
* Asror Al-Qabandiy: Al-Qabandiy Iroqning Quvaytga bostirib kirishida shahid boʻlgan. Bosqinchilik davrida u odamlarga xavfsiz joylarga qochishga yordam berdi, Quvaytga qurol va pul, shuningdek, Fuqarolik Axborot Vazirligidan disklarni xavfsiz joyga olib oʻtdi, urushda yarador boʻlgan koʻplab odamlarga gʻamxoʻrlik qildi va Iroq qoʻshinlari tomonidan ishlatiladigan kuzatuv asboblarini yoʻq qildi. U 1991-yil yanvar oyida Iroq qoʻshinlari tomonidan qoʻlga olinib, oʻldirilgan
* Huda Ashkanani, shoir
* Laylo al-Usmon Quvaytning eng mashhur mualliflari va sharhlovchilaridan biridir. U bir qator qisqa hikoyalar va romanlar yozgan va koʻpincha anʼanaviy meʼyorlarga qarshi mavzular bilan shugʻullanadi. U oʻz ishiga konservativ qarshilikka duch keldi.
* Thuraya Al-Baqsami — xalqaro miqyosda tan olingan bosmachi, illyustrator va yozuvchi
* Shurooq Amin — uning qoʻporuvchi sanʼat asarlari Fors koʻrfazidagi jamiyat haqidagi tasavvurlarga qarshi chiqishga qaratilgan
* Fotima Al-Qodiriy - Future Brown aʼzosi, koʻrfaz urushi tajribalaridan ilhomlangan rassom, musiqachi va bastakor
* Monira Al-Qodiriy, PhD – xalqaro miqyosda tan olingan aralash media vizual rassomi, dizayner, haykaltarosh va kinorejissor; uning sanʼati eksperimental va buzgʻunchi

## Manbalar