open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vesco Stešević

**Veselin Stešević** (; 18-dekabr 1965-yil, Chernogoriya) – Chernogoriyalik futbol murabbiyi. Hozirda Bekobodning „Metallurg“ jamoasi bosh murabbiyi.

## Faoliyati
Veselin „Vesco“ Stešević murabbiylik faoliyatini Serbiya va Chernogoriya klublarida boshlagan. 2010-yillarda Rossiyaning „Dinamo Moskva“ „Amkar Perm“, „Rostov FC“ jamoalarida yordamchi murabbiy sifatida faoliyat olib borgan. 2017-yilgi mavsumda Ummonning Al-Faisaly SC" jamoasida bir muddat bosh murabbiy vazifasini bajargan. 2017-yil ona vatani, Chernogoriyaga qaytib, bir qator jamoalarda bosh murabbiylik qilgan. 2021-yilgi mavsumda yana Rossiya qaytdi va bu safar Tulaning „Arsenal“ jamoasida yordamchi murabbiy lavozimida 2022-yil yoz oyigacha ishlagan. 2023-yil aprel oyida Bekobodning „Metallurg“ jamoasiga taklif etildi va mavsum yakunigacha shartnoma imzolandi. Sentyabr oyida Stešević OʻzPFL tomonidan oyning eng yaxshi murabbiy deb eʼtirof etildi. 2023-yil 17-noyabrda 2026-yilga qadar shartnomani uzaytirdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Vesco Stesevic Transfermarkt
* Vesco Stesevic
Yekaterina Kim

**Yekaterina Georgievna Kim** (1930-yil 15-yanvar, Uzoq Sharq oʻlkasi, Nikolaevka qishlogʻida (SSSR) tugʻilgan, 2019-yil 19-iyunda vofot etgan) – kolxoz rahbari, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1953).

## Hayoti
Yekaterina Kim 1930-yil 15-yanvarda Uzoq Sharq oʻlkasining Nikolaevka qishlogʻida (hozirgi Primorsk oʻlkasining Partizanskiy tumani) tugʻilgan. U yerda oila (otasi Kim Gix Var va onasi Xyon In Sen, oʻgʻillari Vsevolod va Vyacheslav boʻlgan) kolxoz tashkil etilganini mahalliy koreyslardan bilib, 1930-yilda Naxodka qishlogʻidan koʻchib oʻtgan. 1937-yilning kuzida oilasi bilan O‘zbekiston SSRga surgun qilingan.

1941-yilda Yuqori Chirchiq tumanidagi Sverdlov nomli kolxozga ishga kirib, u yerda pichan yigʻadi. Yekaterina maktabda faqat qish faslida oʻqigan. Bahorda darslar tushlik paytgacha boʻlib, keyin bolalar dalaga ketishgan. U har gektardan ikki yuz sentnerga yaqin kenaf yigʻib olgan boshoqli ekinlar yetishtirish boʻyicha komsomol-yoshlar boʻlinmasi boshligʻi etib tayinlangan. Qishloq xoʻjaligi texnikumini tamomlagandan soʻng, Moskvadagi Timiryazev akademiyasida tahsil olgan. 1948-yilda (18 yoshida) mehnatdagi ulkan yutuqlari uchun Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

Yekaterinaning jamoasi 17 gektardan ortiq maydonda gektariga 118,9 sentnerdan kenaf yigʻib, rekord koʻrsatkichga ega boʻlgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1953-yil 21-dekabrdagi farmoni bilan Lenin ordeni va "Oʻroq va bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlangan. Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovar boʻlgan.

U 10 nafar farzandni tarbiyalagan. Primorsk oʻlkasi, Partizanskiy tumani, Novitskoye qishlogʻida yashagan.

Yekaterina Kim 2019-yil 19-iyunda 89 yoshida vafot etgan.

## Mukofotlari va unvonlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* "Oʻroq va bolgʻa" oltin medali
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni

## Havolalar

* German Kim, Geroy Sotsialisticheskogo truda Kim Yekaterina Georgievna
* Vsegda yunaya geroinya

## Manbalar
Boʻd

**Boʻd** (arabcha: *oraliq*, *masofa*, *chaqirim*; koʻpligi *abʼod*) – bir yoki turli vaqtda eshitilayotgan ikki tovush, nagʻma, pardaning oʻzaro balandpastlik munosabatlari. Yevropa musiqasidagi interval tushunchasiga qisman moye. Boʻd Oʻrta va Yaqin Sharq musiqa nazariyasining asosiy tushunchalaridan biri boʻlib, dastlab Forobiy, keyinchalik Ibn Sino, Ibn Zayla, Zaynulobiddin, Urmaviy, Jomiy va boshqa olimlarning asarlarida matematika qoidalar asosida taʼriflangan. Boʻdlar ochiq (butun) torga nisbatan torning maʼlum boʻlagidan hosil etilgan va nisbiy sonlar bilan ifodalangan. Maye, ochiqtordagi tovush asosiy (mutlaq) parda deb faraz etilsa, torning 1/2 boʻlagida – zulkull (lot. oktava), 2/3 boʻlagida – zulxams (kvinta), 3/4 boʻlagida – zularbaʼ (kvarta), 8/9 boʻlagida – taniniy (katta sekunda), 243/256 boʻlagida – baqiya (90 sentli kichik sekunda) kabi Boʻdlar hosil qilinadi. Nazariy jihatdan Boʻd larning soni chegaralanmagan boʻlsada, musiqa amaliyotida asosan 9 tasi qoʻllangan. Ular muloyim (yoqimli, lotin tilida *konsonans*) va mutanofir (yoqimsiz, dissonans) turlarga ajratilgan. Muloyimlar – zulkull marratayn (kvintdetsima), zulkull valxame (duodetsima), zulkull valarbaʼ (undetsima), zulkull, zulxams, zularbaʼlar; qolganlari mutanofirdir.

Sharq musiqa nazariyasida ikki musiqiy tovush oraligʻi boʻd (interval) deyiladi. „Boʻd ikki nagʻma birikmasi va ikki tovush oraligʻi, yaʼni interval maʼnosini bildiradi“. Sharq musiqa nazariyasida boʻdlarning ayrimlari quyidagicha nomlangan:
Zull-kull – oktava
Zul-arbaʼ – kvarta
Zul-xams – kvinta
## Manbalar
Tallimarjon koʻchasi (Toshkent)

**Tallimarjon koʻchasi** – Toshkent shahrining, Mirobod tumani hududida joylashgan boʻlib, koʻchaning umumiy uzunligi 1,2 km ni tashkil qiladi.

## Tarixi
1941-yili Xarkov zavodi ushbu hududga koʻchiriladi va zavodga tutash koʻchaga Xarkovskaya nomi beriladi. 1950-yillar soʻngida koʻchaga Dmitriy Manjara sharafiga Monjara koʻchasi nomi beriladi.

1994-yil 16-dekabrda ushbu koʻchaga Vasiliy Fetisov nomi beriladi. Fetisov shu koʻchada joylashgan Oʻrta Osiyo Elektro Apparat zavodida (hozirgi "Oʻzelektroapparat" AJ) koʻp yil davomida rahbarlik qilgan va uning „Elektrotexnika sanoatidagi ulkan xizmatlari uchun“ Toshkent shahridagi ushbu koʻchaga Fetisov nomi berilgan.

2005-yil 22-iyunda koʻcha nomi Tolimarjon koʻchasi deb oʻzgartiriladi.

## Kesishgan koʻchalar

Koʻcha Sayhun koʻchasidan boshlanib, EskiSarikoʻl koʻchasi bilan kesishadi.

## Binolar

Koʻcha boʻylab Oʻzelektroapparat zavodi, Talabalar yotoqxonasi, 291-ATS, Furqat bogʻi, Janubiy Korey maktabi, Amerika maktabi, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish doʻkonlari, koʻp qavatli uylar joylashgan.

## Tansport

Koʻcha boʻylab 12-chi, 22-chi avtobuslar harakatlanadi.

## Galereya

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Sergey Xan

**Sergey Xan**, toʻliq ruscha ismi – **Sergey Andreevich** (1927-yil 9-noyabr Uzoq Sharq oʻlkasi, Vladivostok viloyati, Posyetovskiy tumani, Narva qishlogʻida tugʻilgan, 1969-yil 18-mayda vafot etgan) – Toshkent viloyati (Oʻzbekiston SSR), Quyi Chirchiq tumanidagi Engels nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Hayoti
Sergey Xan 1927-yilda Posyetovskiy tumani Narva qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga Toshkent viloyatiga surgun qilinadi. Oddiy kolxozchi, Quyi Chirchiq tumani Engels nomidagi kolxozda rais boʻlib ishlagan. 1943-yilda Quyi Chirchiq tumanidagi Gerzen nomidagi oʻrta maktabning sakkizinchi sinfini tugatib, toʻliq boʻlmagan oʻrta maʼlumot olgan. 1943-yildan boshlab oddiy kolxozchi, hisobchi, Quyi Chirchiq tumanidagi „Sotsializm yoʻli“ kolxozining brigadiri boʻlgan. 1950-yildan mahalliy dala fermeri, Quyi Chirchiq tumanidagi Engels nomidagi kolxozda katta dala raisi lavozimlarida faoliyat olib borgan.

1950-yilda Sergey Xan boʻlinmasi 5,4 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 108,6 sentnerdan yashil kenaf poyasi olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1955-yilda KPSS aʼzoligiga qabul qilinadi. 1956-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik bilim yurtini boshqaruv kadrlarini tayyorlash yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan. 1956-yilda Quyi Chirchiq tumani Voroshilov nomidagi (keyinchalik Kirov nomidagi) kolxoz raisi etib saylanadi. 1962-yildan Oqqoʻrgʻon tumanidagi Lenin nomidagi kolxozda agronom sifatida ishlaydi.

Xalq deputatlari Toshkent viloyat Kengashiga deputat etib saylangan.

Sergey Xan 1969-yilning may oyida vafot etadi. Oqqoʻrgʻon tumani, sobiq Lenin nomidagi kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin buyrugʻi
* „Mehnat jasorati uchun medali“ (1953)
* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy yorligʻi (1957)

## Manbalar

## Havolalar

* Dmitriy Shin yangi hayotda va Soldatskoe
* Herman Kim, Koryo Saram entsiklopediyasi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni Xon Sergey
Pyotr Xan

**Pyotr Xan** (1922-yil 13-iyun, Pokrovka qishlogʻi, Nikolsk-Ussuriskiy uezdi, Uzoq Sharq Respublikasi – 2004-yil 11-yanvar, Perm, Rossiya) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi Mikoyan nomidagi kolxoz mudiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Tarjimai holi
1922-yilda Nikolsk-Ussuriskiy tumani Pokrovka qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati koreys.

1937-yilda oila etnik sabablarga koʻra qatagʻonga uchradi. Ota hibsga olingan, uning keyingi taqdiri nomaʼlum. Ona va uch bola Toshkent viloyatiga deportatsiya qilindi. 1939-yilda Quyi Chirchiq tumanidagi „Krasniy Vostok“ kolxozi qoshidagi koreys maktabini tamomlagan. 1940-yildan – Quyi Chirchiq tumanidagi „Yangi yoʻl“ kolxozida oddiy kolxozchi. 1949-yildan – Quyi Chirchiq tumani Mikoyan nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi, dala mudiri, haydovchi, dala ekinlari brigadasi brigadiri.

1949-yilda Pyotr Xan jamoasi texnik ekinlar, xususan, kanop yetishtirish ustida ish olib bordi va sugʻoriladigan yerlarda yashil kanop poyasidan rekord darajadagi hosil olishga erishdi. 1950-yilda boʻlinma 5,8 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 93,1 sentnerdan kanop hosili oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan Xan Pyotr Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi.

Xanning butun mehnat faoliyati Quyi Chirchiq tumanining Mikoyan nomidagi (1952-yildan – Sverdlov nomidagi) kolxozi bilan bogʻliq boʻlib, u yerda 1982-yilgacha ishlagan. 1970-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi.

Ittifoq ahamiyatiga ega nafaqaxoʻr. 1998-yilda u Oʻzbekistonni tark etishga majbur boʻldi va Rossiya Federatsiyasi fuqaroligini qabul qildi.

Perm shahrida yashagan. 2004-yilda vafot etgan va Permdagi Shimoliy qabristonga dafn qilindi.

## Olgan mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Lenin ordeni;
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1953);
* Oktyabr Inqilobi ordeni (1973);
* 3-darajali "Mehnat shuhrati" ordeni (1976);
* „1941-1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali;
* „Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan“ medali;
* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy yorligʻi.
* „Shuhrat“ medali

## Manbalar

## Havolalar
* German Kim, Ensiklopediya koryo saram. Geroy Sotsialisticheskogo Truda Xan Petr
Innokentiy Kim

**Innokentiy Aleksandrovich Kim** (1920-yil 26-iyun, Uzoq Sharq Respublikasi Primorsk viloyati Olginskiy tumani Nikolayevka qishlogʻida tugʻilgan. 2004-yil 19-mayda vafot etgan) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati , Yuqori Chirchiq tumani, Sverdlov nomidagi kolxoz brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Hayoti
U 1920-yilda Olginskiy tumani, Nikolayevka qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda oʻrta maktabning 9-sinfini tugatgan. Oʻsha yili ota-onasi bilan birga Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilinadi. 1942-yilda Toshkent matbuot bilim yurtini tamomlagan. 1943-yildan oddiy kolxozchi boʻlib, Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxozda dala ekinlari boʻlimida ishlaydi. 1948-yildan Xabarovskiy krajining bikin shahridagi „chegarachi“ kolxozida ishchi boʻlib ishlagan.

„Koreya ishchisi“ (1991-yildan – „Se Koryo Sinmun“) gazetasining asoschilaridan biri. Innokentiy 1949-yildan buyon ushbu koreys nashrining bosh muharriri boʻladi. 1949-yilda Oʻzbekistonga qaytib, Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi, hisobchi, dala brigadasi, ferma brigadiri va ferma mudiri lavozimlarida faoliyat olib borgan.

1950-yilda Innokent Kimning jamoasi 27,1 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 84 sentnerdan yashil kenaf oladi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali va Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1951-yilda Kim KPSS aʼzoligiga qabul qilinadi.

Nafaqaga chiqqanidan keyin Sverdlov nomidagi kolxozda ekspeditor boʻlib ishlashda davom etadi. Respublika ahamiyatiga ega nafaqaxoʻrlardan biri boʻlgan.

Innokentiy Kim 2004-yilda vafot etgan. Yuqori Chirchiq tumanidagi sobiq Sverdlov nomidagi kolxoz (1992-yildan – Ahmad Yasaviy nomidagi fermer xoʻjaligi) qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin buyrugʻi
* 1941—1945-yillardagi „Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali

## Adabiyotlar

* Shin D. V., *Sovet koreyslari Sotsialistik Mehnat Qahramonlari*, Olmaota: Xizmat matbuoti, 2019-yil
* Z. V., Pan N. G. *Sotsialistik Mehnat Qahramonlari – Qozogʻistonliklar*, Olma-Ota, 1969-1985, jildlar. 1-5
* Erkaklar D. V., Kvon L. A., Kim, *Qozogʻiston Sovet koreyslari*, Olmaota, 1992-yil
* Kim P. G., *Oʻzbekiston Respublikasi koreyslari*, Toshkent: Oʻzbekiston. 1993-yil
* Kan G. V., *Qozogʻiston koreyslari tarixi*, Olmaota: Gym, 1995
* Kim G. N., Men D. V., *Qozogʻiston koreyslarining tarixi va madaniyati*, Olmaota: Gym, 1995-yil
* Kim B. I., *Oʻzbekiston koreyslari.* *Kim kim*, Toshkent, 1999-yil

## Havolalar

* Herman Kim, Koryo Saram entsiklopediyasi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni Kim Innokentiy Aleksandrovich

## Manbalar
Pyotr Chaus

**Pyotr Grigoryevich Chaus** (, 1939-yil 7-yanvar, Starina qishlogʻi, Gomel viloyati, BSSR, SSSR) – Sovet va Belorussiya harbiy rahbari. Belarus Respublikasi birinchi mudofaa vaziri (1991).

## Hayoti
Pyotr Chaus 1939-yil 7-yanvarda Gomel viloyati (Belarus SSR) Starina qishlogʻida tugʻilgan. Belarus partizanining oʻgʻli. Urushdan keyin qishloq maktabining 7-sinfini tamomlab, 1953-yilda Minsk Suvorov harbiy maktabiga oʻqishga kirgan. 1956-yilda MnSVU birinchi sinfini tamomlagan.

Toshkent Oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurtida, V. I. Lenin nomidagi Harbiy-siyosiy akademiyada (sirttan), Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurtida, V. Lenin (sirtdan), SSSR Qurolli kuchlari Bosh shtabi harbiy akademiyasida tahsil olgan. Shuningdek, Afgʻonistonda jang qilgan.

U tank vzvod komandiri (1960-1965), tank kompaniyasi komandiri (1965-1966), tank bataloni komandirining siyosiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari (1966-1970), tank bataloni komandiri (1970-1972), motorli miltiq polki komandirining oʻrinbosari (1972-1974), tank polki komandiri (1974-1975) boʻlgan. Keyinchalik shtab boshligʻi – tank diviziyasi komandirining oʻrinbosari (1975-1980), Oʻrta Osiyo harbiy okrugi shtabi operativ boshqarmasi (qoʻmondonlik punkti boshligʻi) boshligʻining oʻrinbosari (1980-1983), Bosh shtab boshligʻi – Armiya korpusi qoʻmondoni oʻrinbosari (1983-1985), Oʻrta Osiyo harbiy okrugi shtab boshligʻining birinchi oʻrinbosari (1985-1987), SSSR Qurolli Kuchlari Bosh shtabining 10-Bosh boshqarmasi ixtiyorida (1987-1988) va Bosh shtab boshligʻi – Qizil bayroqli Boltiq harbiy okrugi qoʻmondoni birinchi oʻrinbosari (1988-1991) boʻlib ishlagan. Shu bilan birga, SSSR Mudofaa vazirligi Harbiy tarix instituti boshligʻi (1991), 1991-yil oktyabrdan dekabrgacha SSSR fuqaro mudofaasi shtab boshligʻi, shtab boshligʻining birinchi oʻrinbosari, Belarus Respublikasi Mudofaa vaziri (1991-yil dekabr), 1992-yil yanvardan aprelgacha Belarus Respublikasi Mudofaa vaziri vazifasini bajaruvchisi, 1992-yil may oyidan boshlab Belarus Respublikasi Mudofaa vazirining oʻrinbosari va Minsk garnizoni boshligʻi lavozimlarida faoliyat olib borgan. Pyotr nafaqaga chiqishdan oldin 1994-yildan 1995-yilgacha Belarus Respublikasi hukumati maslahatchisi boʻlib ishlagan.

## Ijtimoiy faoliyati
Pyotr Chaus xalqaro kadetlar harakatiga rahbarlik qilgan. Suvorov, Naximov va kadetlar uyushmalari xalqaro assotsiatsiyasining raisi, „Kadet birodarligi“, Belarus Suvorov-Naximov ittifoqining faxriy raisi, keyinchalik Belarus Suvorov va kadetlar uyushmasi deb oʻzgartiriladi.

## Mukofotlari

* ikkita Qizil Yulduz ordeni
* III darajali "SSSR Qurolli Kuchlarida Vatanga xizmatlari uchun ordeni"
* Ikkita Qizil Bayroq ordeni (Afgʻoniston)
* medallar

## Manbalar
Qayrat Umbetov

**Qayrat Jarilqasin oʻgʻli Umbetov** (, 1977-yil 10-sentyabr, Chirchiq, Toshkent viloyati, OʻzSSR) – qozoq harbiy xizmatchisi, general-mayor, Qozogʻiston Xalq Qahramoni (2016), Qozogʻiston Respublikasi Milliy gvardiyasi  mintaqaviy qoʻmondonligi shtab boshligʻi

## Tarjimai holi
1977-yil 10-sentabrda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Chirchiq shahrida tugʻilgan.

1994-yilda Chirchiq oliy tank komandir-muhandislik bilim yurti qoʻmondonlik-taktika fakulteti birinchi kursiga oʻqishga kirdi.

1998-yilda oʻqishni tamomlagan Qayrat Umbetov „leytenant“ harbiy unvoni bilan ofitser sifatida xizmat qila boshladi.

2001-yil 14-dekabrda Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan u Qozogʻiston Respublikasi fuqaroligini oldi.

2002-yil 3-maydan Qozogʻiston Respublikasi Milliy gvardiyasi ofitseri sifatida xizmat qilgan.

2022-yil 31-maydan Milliy gvardiya Bosh qoʻmondoni oʻrinbosari etib tayinlangan.

Qozogʻiston Prezidenti Qosim-Jomart Toʻqayevning 2023-yil 5-maydagi farmoni bilan unga general-mayor harbiy unvoni berilgan.

## Qaragʻandadagi hodisa
2016-yil 7-aprel kuni Qaragʻanda viloyatining Qarabas qishlogʻidagi 6505-harbiy qism alohida o'qchi rotasi harbiy oʻquv mashgʻulot maydonida harbiy qism shtab boshligʻi, polkovnik Qayrat Umbetov muddatli harbiy xizmatchilar bilan granata uloqtirish mashqlari paytida oʻz hayotini xavf ostiga qoʻyib, yosh askar Abzal Sultankulovni tanasi bilan yopib olgan va uni oʻlimdan qutqargan. Jabrlanganlar zudlik bilan Abay shahridagi shifoxonaga yetkazilgan. Ikkalasi ham granata parchasidan jarohatlangan – askar oyogʻidan, Umbetov esa yelka va oyogʻidan jarohat olgan. Maʼlum boʻlishicha, askar jangovar mashqlarni bajarayotib, RGD-5 granatasini yetarlicha kuch bilan uloqtirolmagan. Harbiy burchni bajarishda ko‘rsatgan jasorati va fidoyiligi uchun Qozog‘iston Respublikasi Milliy gvardiyasi Bosh qo‘mondoni polkovnik Qayrat Umbetovni davlat mukofotiga ko‘rsatishga qaror qilgan. 

## Olgan mukofotlari
* Qozogʻiston Xalq Qahramoni unvoni hamda „Oltin Yulduz“ oliy nishoni va „Otan“ () ordeni;
* „Qozogʻiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining 10 yilligi“ yubiley medali;
* „Qozogʻiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining 20 yilligi“ yubiley medali;
* 2 va 3-darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ medallari

## Manbalar
Nikolay Yegay

**Nikolay Yegay**, shuningdek, **Nikolay Den Munovich Yegay** (1926-yil 14-oktyabr, Mixaylovka qishlogʻi, Primorsk oʻlkasi – 1987-yil, Qozogʻiston SSR, Jambul) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumani Budyonniy nomidagi kolxoz aʼzosi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1953).

## Hayoti
Nikolay Yegay 1926-yil 14-oktyabrda Mixaylovka qishlogʻida (hozirgi Primorsk oʻlkasi) dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan Oʻrta Osiyoga surgun qilinadi. Mehnat faoliyatini 1942-yilda boshlagan. Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumani Budyonniy nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi, mudir boʻlib ishlagan. Ulugʻ Vatan urushi yillarida frontga jalb qilingan. Komi Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida daraxt kesish ishlarida ishlagan (1943—1946).

1946-yilda Toshkent viloyatiga qaytib, Quyi Chirchiq tumani Budyonniy nomidagi kolxozda mudirlik faoliyatini davom ettirdi. 1949-yilda mehnat yutuqlari uchun u Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

1952-yilda Nikolay Yegay jamoasi 12 gektar maydondan 74,6 sentner yashil jut poyasini yigʻib oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1953-yil 21-dekabrdagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1956-yilda Chirchiq shahridagi Kimyo-mexanika texnikumini tamomlagan. Jambul shahridagi superfosfat zavodida usta (1956—1957), Jambuldagi 3-sonli yoʻl uchastkasida mexanik (1957) boʻlib ishlagan. 1957-yilda Uzoq Sharqqa koʻchib oʻtdi va u yerda Xabarovsk viloyatidagi yogʻoch zavodida ish boshladi (1957—1959). Keyinchalik u Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Sunja viloyati madaniyat xodimi, don qabul qilish punktida brigadir boʻlib ishlagan (1959—1963). 1962-yilda u Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzoligiga qabul qilindi.

1963-yilda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasiga koʻchib oʻtdi. Xoʻjayli tumani 166-qurilish trestining qurilish uchastkasi boshligʻi, Qoʻngʻirot tumani SMU-21 qurilish uchastkasida prorab boʻlib ishlagan (1963—1965). 1965-yildan Ukraina SSRning Donetsk viloyatida yashab, Proletar tumanidagi Teplichniy sovxozida brigadir boʻlib ishlagan.

1965-yilda Qozogʻiston SSRga koʻchib oʻtgan, u yerda Jambuldagi superfosfat zavodida mexanik (1965-1967), Olmaota viloyati Kaskelen tumanidagi „Olatau“ va „Drujba“ sovxozlarida ishchi boʻlib ishlagan.

1973-yilda Zaporojye viloyati Volnyanskiy tumani Gnarovskaya nomidagi sovxozda sabzavotchilar brigadasida ishchi boʻlib ishlagan. Keyin yana Jambulga qaytib keladi va u yerda operator, superfosfat zavodida usta (1973—1975), „Ximprom“ ishlab chiqarish birlashmasi 5-sonli sexda usta (1975—1978), „Kazximremstroymontaj“ trestining 4-SMU katta ustasi (1978—1982), „Ximprom“ ishlab chiqarish birlashmasi 4-sonli sex katta ustasi (1982—1986) boʻlgan.

1987-yilda Jambulda vafot etgan. Jambulda dafn etilgan.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni – ikki marta (1949, 1953)

## Manbalar
Lazar Sajčić

**Lazar Sajčić** (; 1996-yil 24-sentyabrda tugʻilgan) – serb futbolchisi, Litvaning FK Riteriai jamoasida oʻynaydi.

## Faoliyati
Belgradda tugʻilgan Sajchich Partizan yoshlar maktabida oʻqigan va keyinchalik Teleoptik jamoasi safida ijara asosida 2 mavsum oʻtkazgan. U 2014/2015-yilgi mavsumda 18 ta gol jamoasining toʻpurari boʻldi. Xayduk Beogradga qarshi oʻyinda 4 ta gol urdi va Serbiya Ligasi Belgradning eng yaxshi toʻpurari boʻldi. Sinđelić Beograd bilan yarim mavsumdan soʻng, Sajchich 2015/2016-yilgi mavsumning bahor oyida „Yagodina“ jamoasi tarkibiga qoʻshilgan. Keyinchalik, oʻsha yili Sajchić „Borac Chačak“ klubiga koʻchib oʻtdi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Lazar Sajčić stats at utakmica.rs 
* 
*
Emirgan masjidi

**Emirgan masjidi** (), rasman **Emirgan Hamid-i Evvel masjidi** () – XVIII asrga oid Turkiyaning Istanbul shahri, Sariyer tumani, Emirgan mahallasida joylashgan Usmonli masjidi.

## Tarixi
Masjid 1781-yilda Usmonli sultoni Abdulhamid I (hukmronlik yillari: 1774–1789) tomonidan uning erta vafot etgan oʻgʻli Mehmed va Hümaşah Kadınefendining () onasi xotirasiga bagʻishlab bunyod etilgan. Masjid rasmiy ravishda usmonli tilida sulton nomi bilan atalgan. Dastlab yodgorlik bugungi kunda ham mavjud favvora, hozirda faoliyat yuritmayotgan turk hammomi, novvoyxona va tegirmon kabi inshootlardan iborat majmuaning bir qismi boʻlgan. Majmua Emirgüneoğlu () Yusuf poshoga tegishli boʻlgan sobiq qirgʻoq saroyi oʻrnida qurilgan. Bino Abdulhamid I ning oʻgʻli Sulton Mahmud II (hukmronligi: 1808–1839) tomonidan hozirgi koʻrinishga keltirilgan.

## Arxitekturasi
Masjidning meʼmoriy uslubi detallari va bezaklari Abdulhamid I davri (1757–1808) meʼmorchiligi barokko uslubiga emas, balki Mahmud II ning hukmronlik davri (1808–1876) meʼmorchiligiga mos keladi. 1871-yilda Abdulhamid I tomonidan qurilgan masjidning hurmat belgisi sifatida saqlanib qolgan yozuvidan tashqari barcha qismi qayta bunyod etilgan.

Kvadrat shaklidagi masjid hovlisida yogʻoch tomli toshdan qurilgan devor mavjud. Har tomondan ikki qator qilib joylashtirilgan katta derazalar masjidga tabiiy yorugʻlik olib kiradi. Masjidning janubiy qismida balkonli silindrsimon ingichka minora joylashgan. XIX asr minoralariga xos boʻlgan akant tipidagi barg bezaklari va minoradagi boshqa bezaklar yillar oʻtib unga oʻzgarishlar kiritilganligini koʻrsatadi. Masjidning sharqiy devoriga alohida kirish eshigi bilan ikki qavatli sulton ayvoni biriktirilgan. Masjid hovlisining shimoliy burchagida joylashgan shodirvon (favvora) tepasida suls tilida yozilgan ikki qatorli sheʼriy yozuvga koʻra, uni Valiyning turmush oʻrtogʻi *Mumtaz Kadınning* uyidagi ayol xizmatkorlar boshligʻi *Rebgigül Hanım* vaqf qilgan.

## Galereya

File:EmirganMosque (8).jpg|Masjidning shimoli-gʻarbiy fasadi va asosiy kirish qismi
File:EmirganMosque (7).jpg|Masjid hovlisida joylashgan shodirvan
File:EmirganMosque (11).jpg|Emirgan masjidining kvadrat favvorasi


## Manbalar
Teşvikiye masjidi

**Teşvikiye masjidi** () – Turkiyaning Istanbul shahri, Şişli tumani, Teşvikiye mahallasida joylashgan neo-barokko uslubida bunyod etilgan inshoot.

## Tarixi
Masjid dastlab 1794-yilda sulton Salim III tomonidan foydalanishga topshirilgan, ammo 1854-yilda Sulton Abdulmajid I davrida bugungi koʻrinishga keltirilgan. Masjid loyihasi mashhur arman meʼmorlari oilasidan boʻlgan Krikor Balyan tomonidan ishlab chiqilgan. Meʼmor Istanbuldagi bir qancha mashhur inshootlar, jumladan, Yevropa meʼmorchiligi asosida bunyod etilayotgan Ortaköy masjidi va Dolmabahçe saroyi qurilayotgan yoki taʼmirlanayotgan bir davrda bunyod etilgan. Masjidning XIX asr oxiridagi taʼmirlash ishlari vaqtida qurilgan old fasadi ulkan oq ustunlar bilan oʻziga xos koʻrinish beradi. Yodgorlik Nişantaşıning gavjum mahallasida oʻziga xos timsolga aylangan. Bundan tashqari, bino taniqli shaxslar va jamoat arboblari dafn marosimlarining boshlangʻich nuqtasi sifatida xizmat qiladi.

## Galereya

File: Tesvikiye Mosque, Istanbul 08.jpg|Teşvikiye masjidi, 2008
File: Teskmosque.jpg|Teşvikiye masjidi


## Manbalar

## Havolalar

*
Salimiya masjidi (maʼnolari)

**Salimiya masjidi** quyidagilarni anglatishi mumkin:
* Salimiya masjidi (Edirne) – Edirnedagi Salimiya masjidi.
* Salimiya masjidi (Üsküdar) – Üsküdardagi Salimiya masjidi.
* Salimiya masjidi (Konya) – Konyadagi Salimiya masjidi.
Nenad Vukčević

**Nenad Vukčević** (1974-yil 25-noyabrda tugʻilgan) – chernogoriyalik sobiq futbolchi va hozirgi murabbiy, Yugoslaviya, Gretsiya va Shvetsiya klublarida hujumchi sifatida oʻynagan. Vukčević Bekobodning „Metallurg“ jamoasida, bosh murabbiy Vesco Steševićning yordamchi murabbiyi vazifasida ishlamoqda.

## Futbolchilik faoliyati
SR Chernogoriyaning Titograd shahrida tugʻilgan. Vukčević faoliyatini mahalliy „FK Budućnost Podgoritsa“ jamoasida boshlagan. U 1999-yilda Gretsiya Superligasining „Panachaiki“ jamoasiga qoʻshilishdan oldin „Spartak Subotica“ jamoasida ham oʻynagan.

U toʻrt mavsumni Gretsiya chempionatida Panachaiki bilan oʻtkazdi va klub safida 100 ta oʻyinda maydonga tushdi.

## Murabbiylik faoliyati
Faoliyatining oxirida Vukčević „FK Kom“ jamoasida futbolchi-murabbiy boʻlgan. Keyinchalik, u „FK Budućnost Podgoritsa“ jamoasiga qoʻshildi va 2010-yilda klubning vaqtinchalik bosh murabbiy boʻldi.

„FK Budućnost Podgoritsa“ jamoasida bir necha yil ishlagandan soʻng, u 2013-yilning iyul oyida Radislav Dragichevich ketganidan soʻng klub bosh murabbiyi etib tayinlandi. Vukčević 2014-yilning mart oyida klubni tark etgan.

2016-yil iyun oyida u 2017-yilning martigacha davom etgan „FK Kom“ murabbiyi boʻldi. 2019-yil 10-yanvarda Vukčević „Rudar Plyevlya FK“ bosh murabbiyi etib tayinlandi.

2019-yil 25-sentyabrda Vukčević „Petrovac“ jamoasida vaqtinchalik bosh murabbiy etib tayinlandi. Vukčević 2023-yildan Bekobodning „Metallurg“ jamoasida, bosh murabbiy Vesco Steševićning yordamchi murabbiyi vazifasida ishlamoqda.

## Manbalar


## Havolalar

* Nenad Vukčević at the Swedish Football Association (in Swedish) (archived)
* ΞΕΝΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΠΟΝΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΧΑΪΚΗΣ at the Wayback Machine (archived 2011-07-24)
Albert Nsofor

**Albert Nsofor** (7.2.1988, Nigeriya) – „Andijon“, „Buxoro“ jamoalarida himoyachi sifatida oʻynagan nigeriyalik futbolchi.
## Manbalar

## Havolalar

* Albert Nsofor
Oʻtkir Siddiqov

**Oʻtkir Siddiqov** (1945-yil, Toshkent – 20.11.2023) – Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist, suxandon.

## Biografiyasi
Siddiqov Toshkent teatr va rassomchilik sanʼati instituti (Hozirgi Toshkent sanʼat instituti) ning drama va kino aktyorligi yoʻnalishi boʻyicha tahsil ogan. 1968-yildan „Shodlik“ ashula va raqs ansamblida faoliyat koʻrsata boshlagan. Boshlovchi oʻlaroq 8 mingga yaqin tadbir va konsertlarda qatnashgan. 250 martadan ortiq turli mamlakat va shaharlardagi gastrol safarlarida boshlovchi boʻlgan. Zamonaviy oʻzbek estradasida konferansyelik sanʼatining rivojlanishiga Siddiqov katta hissa qoʻshib kelgan. 

Qiziqchi Hojiboy Tojiboyevning konsertlariga boshlovchilik qilgan. Shuningdek Avaz Oxunning 2023-yilgacha 10 yildan buyon taqdim etib kelinayotgan har bir konsertida boshlovchi boʻlgan.

## Mukofotlari

1996-yilda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist faxriy unvoniga sazovor boʻlgan. 2017-yilda „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan.

## Vafoti
Siddiqov Avaz Oxunning 2023-yilgi konsertining ikkinchi kunida, 14-noyabrda sahnada koʻrinish bermadi. Oradan 4 kun oʻtib, 2023-yilning 20-noyabrida vafot etdi.

## Manbalar
Arsen Manasyan

**Arsen Manasyan** (8.1.1987, Ukraina) – Kiyevning „CSKA“,  Toshkentning „Lokomotiv“ jamoalarida hujumchi sifatida oʻynagan ukrainalik futbolchi.
## Manbalar

## Havolalar

* Arsen Manasyan
Habibjon Xolbayev

**Habibjon Tojiboyevich Xolbayev** () – sovet va oʻzbek zobiti. „1-musulmon bataloni“ deb nomlangan qoʻmondon, 1979-yilda Amin saroyiga bostirib kirishda qatnashgan.

## Hayoti
Habibjon Xolbayev 1947-yilda tugʻilgan. 1969-yilda V. I. Lenin nomidagi Toshkent Oliy qoʻshma qurolli qoʻshinlar qoʻmondonlik bilim yurtini tamomlagan.

Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Chirchiq shahridagi 15-alohida boʻlinma brigadasida havo-desant tayyorgarligi boʻyicha batalyon boshligʻining oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

1979-yilning aprel oyida 15-brigada negizida tashkil etilgan va harbiy muhitda „Musulmon bataloni“ laqabini olgan 154-maxsus kuchlar otryadiga qoʻmondon etib tayinlanadi. 10-dekabrdan boshlab oʻziga boʻysunuvchi otryad bilan birga Afgʻoniston Demokratik Respublikasi hududida boʻlgan.

1979-yil 27-dekabrda mayor Habibjon Xolbayev boshchiligidagi 154-otryad Toj beglar saroyini egallash uchun 333-boʻron operatsiyasida qatnashgan. Amaliyot yakunlari boʻyicha uning rahbari polkovnik Vasiliy Kolesnik Xolbayevga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini berish toʻgʻrisidagi taklifni imzolagan. Biroq, u Lenin ordeni bilan taqdirlanadi.

Xolbayev 1980-yilning 5-yanvariga kelib, 154-otryad 15-brigada tarkibida Chirchiq shahridagi doimiy joylashtirish punktiga yuborilgan. 1980-yilning avgustigacha otryadga qoʻmondonlik qilishda davom etadi.

Keyinchalik u 15-brigada komandirining havo-desant mashqlari boʻyicha oʻrinbosari lavozimini egallaydi.

1985-yilning mart oyida 15-brigada qoʻmondonligi Afgʻonistonga kiritilgach, Xolbayev Chirchiqdagi 15-brigada harbiy lagerida tuzilgan *467-alohida maxsus kuchlar oʻquv polkiga* komandir etib tayinlangan. 467-polk 40-armiya tarkibida maxsus maqsadli harbiy qismlar uchun kichik mutaxassislarni tayyorlab, polkni 1987-yilga qadar boshqargan.

1998-yilda polkovnik unvoni bilan nafaqaga chiqqan. Oʻsha paytda Oʻzbekiston Mudofaa vazirligi inspektsiyasi boshligʻi lavozimini egallagan edi.

## Oilasi
Xolbayevning yetti nafar farzandi bor.

## Manbalar

## Havolalar

* ''Kolotilo A.'' Avtor povesti o legendarnom „musbate“ // Voenno-patrioticheskiy sayt „Otvaga“
* „Musulmanskiy batalon“, kotorogo „ne bilo“. Istoriya Xabibdjana Xolbaeva // Radio „Azattik“. 14.02.2020.
Shin Sin Gi

**Shin Sin Gi**, shuningdek, **Shin Seung Gi** (1895-yil 5-may, Koreya – 1972-yil, Toshkent viloyati) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumani, Budyonniy nomidagi kolxoz agronomi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Hayoti
Shin Sin Gi 1895-yil 5-mayda (boshqa maʼlumotlarga koʻra 21-dekabr) Koreyada tugʻilgan. 1905-yilda u ota-onasi bilan Rossiyaning Uzoq Sharqiga koʻchib oʻtgan. U 1929-yildan oddiy kolxozchi, keyinchalik Suchan tumanidagi „Qizil oktyabr“ kolxozining raisi boʻlib ishlagan. U 1934-1935-yillarda Suchan tumani Krasnooktyabrskiy qishloq kengashi raisi boʻlgan.

1937-yilda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. Deportatsiya paytida u 42 yoshda edi, uning rafiqasi bilan oʻn ikki farzandi bor edi, ulardan toʻqqiz nafari tirik qoldi. Shin Sin Gi 1937-yildan Quyi Chirchiq tumani Budyonniy nomidagi kolxoz dala ekinlari boʻlimi aʼzosi boʻlgan.

1950-yilda Shin Sin Gi boshchiligidagi dala jamoasi 6 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 81 sentnerdan yashil kanop poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 15-oktuabrdagi farmoni bilan „1950-yilda sugʻoriladigan yerlarda yashil kanop poyasidan yuqori hosil olganligi, kolxozlar qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetkazib berish va kontraktatsiya qilish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uchun natura shaklida toʻlovni amalga oshirganligi, shuningdek, MTSning ishi va 1951-yil bahorgi ekish uchun barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlashdagi xizmati uchun“ Lenin ordeni va "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlangan. 1951-yil may oyida Shin Sin Gining o'g'li Ermolay 24 yoshida rekord darajadagi hosilga erishgani uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor bo'lgan.

Shin Sin Gi 1950-yillarning boshidan Quyi Chirchiq tumani, Dimitrov nomidagi kolxozda mudir boʻlib ishlagan.

Unga kasaba uyushmasidan nafaqa tayinlangan. 1972-yilda vafot etgan. Quyi Chirchiq tumani, sobiq Dimitrov nomidagi kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

## Adabiyotlar
* Шин Д. В., Советские корейцы Герои Социалистического труда, Алматы: Service Press, 2019
* Ким П. Г., Корейцы Республики Узбекистан, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И., Корейцы Узбекистана. Кто есть кто, Ташкент, 1999

## Manbalar
Vasiliy Xarlamov

**Vasiliy Maksimovich Xarlamov** (1909-yil 1-yanvar, Krasnoyarsk – 1986-yil23-mart) – Sovet harbiy dengiz aviatsiyasining uchuvchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1940-yil 7-fevral) va mayor (1943-yil 24-sentyabr).

## Hayoti
Vasiliy Xarlamov 1909-yil 1-yanvarda Krasnoyarskda ishchi oilasida tugʻilgan. Millati – rus. Toshkent shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan.

1930-yilning iyun oyidan Kushka qal’asida joylashgan Qizil Armiyaning 4-togʻli otishmalar polkida vzvod komandiri boʻlib xizmat qilgan. Uning tarkibida Oʻrta Osiyodagi bosmachilarni yoʻq qilish boʻyicha harbiy harakatlarda qatnashgan. 1931-yilning may oyidan boshlab Qizil Armiya Harbiy havo kuchlarining Uzoq Sharqdagi 16-aviatsiya brigadasida bort muhandisi stajyori sifatida xizmat qilishni davom ettiradi. 1931-yil sentyabr oyida Xarlamov oʻqishga kirib, 1932-yilning may oyida Orenburgdagi 3-kuzatuvchi uchuvchilar harbiy maktabini tugatadi.

1932-yil iyun oyidan 1933-yil may oyigacha 68-alohida daryo aviatsiya eskadronida kichik uchuvchi-kuzatuvchi boʻlib xizmat qilgan. Keyin 1933-yilda Parashyut instruktorlari malakasini oshirish kursini tamomlab, 1933-yil iyun oyida Uzoq Sharqdagi 12-alohida dengiz eskadronida kichik uchuvchi-kuzatuvchi – parashyutchi etib tayinlanadi. 1937-yil oktyabrdan 16-dengiz razvedka aviatsiyasi eskadronida shturman, 1938-yil apreldan boshlab Uzoq Sharqdagi 12-yengil bombardimonchi aviatsiya eskadronida shturman boʻlgan. 1938-yildan VKP(b) aʼzosi.

Katta leytenant Vasiliy Xarlamovga SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1940-yil 7-fevraldagi farmoni bilan qoʻmondonlik topshiriqlarini namunali bajargani, koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berilgan. Shuningdek, Lenin ordeni va „Oltin yulduz“ medali bilan taqdirlangan.

Vasiliy Xarlamov Leningrad shahrida yashagan. 1986-yilning 23-martida vafot etgan. Sankt-Peterburgda Shimoliy qabristonga dafn etilgan.

## Mukofotlari

* Sovet Ittifoqi Qahramoni (02.07.1940)
* Lenin ordeni (02.07.1940)
* Ikkita Qizil Bayroq ordeni (05.10.1942, 11.6.1947)
* 1-darajali Vatan urushi ordeni (03.11.1985)
* Qizil Yulduz ordeni (3.11.1944)
* Bir qator SSSR medallari.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. – M.: Voenizdat, 1988. – T. 2 /Lyubov – Yaщuk/. – 863 s. – 100 000 ekz. – .
* Varganov Yu. V. Xarlamov Vasiliy Maksimovich // Otchizni vernie sini. Vipuskniki i prepodavateli Voenno-morskoy akademii – Geroi Sovetskogo Soyuza, Geroi Sotsialisticheskogo Truda i Geroi Rossiyskoy Federatsii. Biograficheskiy spravochnik. – SPb.: NPP „Sistema“, 2007. – 468 s. – 990 ekz.
* Geroi Sovetskogo Soyuza Voenno-Morskogo Flota. 1937—1945. – M.: Voenizdat, 1977. – S. 438.
* *Plessov K. M.* Lyudi visokogo podviga. – M., 1962. – S. 22-24.
* Slovar biograficheskiy morskoy. – SPb., 2000. – S. 402.

## Havolalar

*
Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti

**Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti** () – Oʻzbekiston Prezidenti huzuridagi davlat ilmiy-tadqiqot muassasasi. Oʻzbekiston Prezidentini axborot-tahliliy materiallar bilan taʼminlash maqsadida tashkil etilgan.

## Tarixi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoniga asosan 1992-yilda tashkil etilgan.

## Maqsadi va vazifalari
# Xalqaro anjumanlar, mavzuli davra suhbatlari, ilmiy-amaliy seminarlar oʻtkazadi.
# Markaziy Osiyoda xavfsizlik, Oʻzbekistonning xalqaro hamkorlik masalalari borasida qoʻshma tadqiqotlar olib boradi.
# Ichki va tashqi siyosati yoʻnalishlariga oid davlat dasturlari, hujjatlar va qonunlar loyihalarini ishlab chiqadi.
# Davlat hokimiyati idoralari, ilmiy tadqiqot institutlari va oliy oʻquv yurtlari, Oʻzbekistondagi diplomatik korpus va xalqaro tashkilotlar vakolatxonalari, xorijiy tahliliy va tadqiqot markazlari bilan hamkorlik olib boradi.

## Manbalar

## Havolalar
* OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTI HUZURIDAGI STRATEGIK VA MINTAQALARARO TADQIQOTLAR INSTITUTI
* Rasmiy sayti
*
Abolin astragali

**Abolin astragali** () – ikki urugʻpallalilar sinfi, burchoqdoshlar oilasi astragal turkumiga mansub gulli o‘simlik turi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Chotqol, Ugom va Qorjontov tizmalarida, Piskom daryosi havzasida uchraydi.
## Tavsifi
Qisqa bo‘yli ko‘p yillik oʻt oʻsimlik. Qisqa tanasidan pastga qarab ko‘plab burama poyalar o‘sib chiqgan. Bargi murakkab, uzunligi 5-6 sm bo‘lgan novdada 4-6 juftdan joylashadi. Barg shakli yumaloq cho‘ziq. Gullari poya tepasidagi gulgulpoyada 3 yoki 9 tadan bo‘lib o‘rnashgan,  ikki jinsli urug‘chibarg va changdon bitta o‘simlikda joylashgan. Gulkosachabarglari gullagan vaqtida kattalashadi va qavariq tuxumsimon shaklga kiradi. Hasharotlar yordamida changlanadi. Mevasi quruq dukkak meva, uzunligi 8-12 mm yuzasi oq, qalin tuklar bilan qoplangan. Iyunda gullab mevasi iyulda pishib yetiladi. Urug‘i orqali ko'payadi.

## Tarqalishi va o‘sish sharoiti
O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kamyob tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati hududida tarqalgan. Tog‘larda kichik to‘plar hosil qilib o‘sadi. Piskom daryosi havzasi atrofida katta populyatsiyasi aniqlangan. Tog‘larning yuqori qismida quyosh nuri tik tushmaydigan qoya yoriqlarida, daralarning sokin yonbag‘irlarida daraxtlar ostida o‘sadi. O‘simlik faqat ma'lum bir sharoitda o‘sishga moslashganligi, raqobatga chidamsizligi va urug‘ining unib chiqish foizi kamligi sababli areali qisqarib ketgan. Ugom Chatqol davlat tabiat milliy bog‘ida muhofaza ostiga olingan.

## Manbalar
Toshkent yuzasuzari

**Toshkent yuzasuzari** () – xordalilar tipi, baliqlar sinfiga mansub, chuchuk suvlarda yashovchi baliq turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Chirchiq va Ohangaron daryolari havzasining quyi va oʻrta oqimlarida uchraydi.
## Tavsifi
Uzunligi 14,2 sm boshining uzunligi 4,1-4,9 sm, dum suyagi 3,7-4,7 sm. Vazni 34 gr, yashash davomiyligi 6 yil. Tanasining orqa qismi tangachalar bilan qoplangan. Yon tomondagi tangachalari yumshoq tuzilgan. Tana uzunligi 5,2-5,7 sm ga yetgan paytda 2 yoshida jinsiy yetuklikka erishadi. Keyin yillik oʻsish sekinlashdi. May iyun oylarida, suv harorati 16-18 C° boʻlganda koʻpayadi. Erkak baliqlar urgʻochilardan oq tangachalari bilan farq qiladi. Tosh shagʻalli va qumli yoriqlarga tuxum qoʻyadi. Urgʻochi baliq 1300-5200 tagacha uvildiriq qoʻyishi mumkin. Qisqichbaqasimonlar, lichinkalar, hasharotlar, suv oʻtlari, hayvonlarning chiriyotgan qoldiqlari va urugʻlar bilan oziqlanadi. Daryo qirgʻoqlaridagi sayoz joylarda, oqar suvli qoʻltiqlarda, daryoning oqim sekin boʻlgan qismlarida uchraydi.

## Uchrash joylari va himoya choralari
Oʻzbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Ohangaron va Chirchiq daryolati havzasida uchraydi. Kam sonli toʻdalar hosil qiladi. Oxirgi oʻn yil ichida soni keskin qisqarib ketgan. Daryo oqimining oʻzgartirilishi, suvning kamayishi, ifloslanishi, chet eldan keltirilgan baliq turlari bilan raqobat sababli soni kamayib ketgan. Ugom Chatqol milliy bogʻida muhofaza ostiga olingan.

## Manbalar
Tuksiz sugʻuroʻt

**Tuksiz sugʻuroʻt** () – ikki urugʻpallalilar sinfi, ayiqtovondoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Chotqol tizmasida, Parkent, Zarkent qishloqlari atrofida tarqalgan.
## Tavsifi
Balandligi 15-20 sm gacha yetadigan koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Ildizpoyasi orqali ko‘payishi ham mumkin. Popuk ildiz tizimiga ega. Barglari ildiz boʻgʻzidan chiqadi, rangi qoʻngʻir, qisqa. Barglari poyada ketma- ket joylashgan, yuksiz, silliq. Novdalari sershox va serbarg. Barglari patsimon boʻlingan, yupqa va kichik. Gullari yirik, yakka yakka joylashgan. Ikki jinsli urug‘chibarga va changchisi bitta gulda joylashgan. Gultojibarglari toʻq sariq tusda. Hasharotlar yordamida changlanadi. May oyida gullab mevasi iyun-iyul oylarida pishib yetiladi. Mevasi ilmoqsimon, uchi qayrilgan, hayvonlar yungiga ilashib tarqalishga moslashgan. Urug‘i yetilganidan keyin 2-3 yil oʻtib oʻsib chiqadi.
## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Oʻzbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan. Bu tur tarqalgan yerlar 3,5-4 ming gektarga yetadi. Toshkent viloyati Chotqol tizmasi, Parkent va Zarkent qishloqlari atrofida tarqalgan. Bundan tashqari So‘qoqsoy, Boshqizilsoy, Qurama togʻ tizmasi va Qamchiq doʻkonida uchraydi. Togʻlarning yuqori qismlaridagi toshli va shagʻalli tuproqlarda oʻsadi. Urugʻining unib chiqish foizi kamligi, boshqa oʻsimliklar bilan raqobatga chidamsizligi tur areali qisqarishining asosiy sababi hisoblanadi. Ugom Chatqol davlat tabiat milliy bogʻida himoya ostiga olingan.

## Manbalar
Valeriy Fedyanov

**Valeriy Vladimirovich Fedyanin** (1971-yil-12-may – 2017-yil-30-sentyabr) – Rossiya Federatsiyasi Harbiy-dengiz floti ofitseri va polkovnik. Birinchi Chechen urushi va Rossiyaning Suriyadagi harbiy operatsiyasi ishtirokchisi.

## Hayoti
Valeriy Fedyanin 1971-yil 12-mayda Orenburg viloyati, Quvandik shahrida tugʻilgan. 1988-yilda Sverdlovsk shahridagi Suvorov harbiy bilim yurtini tamomlagan. Shundan soʻng, SSSR Qurolli Kuchlari safiga xizmatga chaqirilgan. 1992-yilda SSSR parchalanganidan keyin V. I. Lenin nomidagi Toshkent oliy qoʻshma qoʻshin qoʻmondonlik bilim yurtida oʻqigan. U chorak asr davomida Rossiya dengiz flotining dengiz piyodalari korpusining turli boʻlinmalarida xizmat qiladi. Tinch okean flotining 55-dengiz diviziyasining 390-dengiz polkida vzvod va kompaniya komandiri, shtab boshligʻi va komandir oʻrinbosari boʻlgan. Birinchi Chechen urushi paytida dengiz piyodalari rotasi qoʻmondoni sifatida harbiy harakatlarda qatnashgan. Fedyanin harbiy xizmatlari uchun "Jasorat ordeni" va "Jasorat uchun" medali bilan taqdirlangan. 2007-yilda Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarining Qoʻshma qurollar akademiyasini tamomlagan. Keyin alohida razvedka batalyoniga qoʻmondonlik qilib, dengiz diviziyasining razvedka boshligʻi va Vladivostokdagi 155-alohida dengiz brigadasi komandirining oʻrinbosari boʻlgan.

2014-yilda Shimoliy flotga oʻtkaziladi. Murmansk viloyati, Kandalaksha tumani, Alakurtti qishlogʻida joylashgan 80-alohida motorli miltiq brigadasi komandirining oʻrinbosari boʻlgan. 2016-yil may oyida Fedyanin Murmansk viloyati, Pechenga tumani, Sputnik qishlogʻidagi 61-alohida dengiz brigadasi komandiri lavozimiga tayinlanadi. Oʻz brigadasi boshchiligida 2017-yil 9-may kuni Qizil maydondagi paradda qatnashadi.

Valeriy Fedyanin Moskva viloyati, Mytishchi shahridagi Federal urush yodgorligi qabristoniga dafn qilingan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining farmoni bilan polkovnik Valeriy Vladimirovich Fedyanin vafotidan keyin ikkinchi "Jasorat ordeni" bilan taqdirlangan.

## Xotirasi

* Fedyanin sharafiga Shimoliy flotning kemasi 21980 turdagi „Grachonok“ deb nomlangan.
* Fedyanin haykali Furot daryosi sohilidagi Dayr-az-Zor shahrida oʻrnatilgan.

## Manbalar
Li Bonsen

**Li Bonsen** (1906-yil, Sidimi qishlogʻi, Janubiy Ussuri tumani, Primorsk oʻlkasi, Amur viloyati, Rossiya imperiyasi – 1980-yil iyun, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet xoʻjalik, davlat va siyosiy arbobi, Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda“ kolxozi rahbari. Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

## Hayoti
Li Bonsen 1906-yilda Janubiy Ussuri tumani, Adimino volostining Sidimi qishlogʻida tugʻilgan. 1931-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzosi.

1920-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol ishtirok etgan. 1920—1965-yillarda ota-onasining fermasida ishchi, Primorsk viloyati, Mixaylovskiy tumani, Lipovka qishlogʻidagi „Polyarnaya zvezda“ kolxozining raisi, Koreya Sovet partiya maktabi oʻquvchisi, targʻibotchi, kolxozchi, qoʻriqchi, kolxozda omborchi boʻlib ishlagan. Li Bonsen Uzoq Sharq oʻlkasining Ussuri viloyati Grodekovskiy tumanidagi „1-may“ kolxozi va Samarqand viloyati Pastdargʻom tumanidagi „Bolshevik“ kolxozi mudiri, Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda“ kolxozining brigadiri boʻlgan. U Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatining Oʻrta Chirchiq tumanidagi „XIX partiya syezdi“ kolxozi rais oʻrinbosari, Oʻrta Chirchiq tumanidagi „XX partiya syezdi“ kolxozi dalachisi boʻlgan. Shuningdek, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumani Kalinin nomidagi kolxozda brigadir boʻlib ishlagan.

1948-yilda Li Bonsen boʻlinmasi 20,3 gektar maydondan gektariga oʻrtacha 81,4 sentner sholi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-maydagi farmoni bilan „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sholidan yuqori hosil olgani uchun“ Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1948-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1949-yil bahorgi ekish uchun toʻliq miqdorida barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun“ Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali topshirilgan.

1953-yildan Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumanidagi „XIX partiya syezdi“ kolxozi raisining oʻrinbosari, 1957-yildan shu kolxozda dala fermeri, 1961-yildan Kalinin nomidagi kolxozda ishlagan.

Li Bonsen 1980-yilda Toshkent viloyatida vafot etgan.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* Oʻroq va Bolgʻa medali

## Adabiyotlar
* Шин Д. В., *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* Ким П. Г., *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И., *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

## Manbalar
Li Bonchun

**Li Bonchun** (1917-yil 2-aprel, Nadejdinskoye, Primorsk oʻlkasi, Amur viloyati, Nikolsk-Ussuriysk tumani – 1970-yil 2-yanvar, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumani, Oʻzbekiston SSR) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda“ fermer xoʻjaligi aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

## Hayoti
Li Bonchun 1917-yilda Nikolsk-Ussuri tumani, Nadejdinskoye qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan.

1937-yilda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. 1939-yilda oʻrta maktabni tugatgan. 1939-yildan Quyi Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda“ kolxozida oddiy kolxozchi, sholichilik jamoasi boshligʻi, brigadir, hisobchi boʻlgan. Li Bonchun 1941—1942-yillarda Toshkent qishloq xoʻjaligi institutida oʻqigan.

1948-yilda Li Bonchun boʻlinmasi 5,1 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 81,6 sentner sholi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-maydagi farmoni bilan Shuningdek, „1948-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1949-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun tayyorlash, ularni toʻliq miqdorida urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun“ Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali topshirilgan. Unga 1945-yil 6-iyunda „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali ham berilgan.

Li Bonchun 1953-yilda KPSS aʼzoligiga qabul qilingan. U Xalq xoʻjaligi yutuqlari Butunittifoq koʻrgazmasida qatnashgan va sovrindor boʻlgan.

Li Bonchun Nafaqaga chiqqunga qadar „Polyarnaya zvezda“ kolxozida ishladi. U 1970-yilda shu kolxozda vafot etgan va mahalliy kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* „1941—1945-yillardagi Ulug 'Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali (1945-yil 6-iyun)

## Adabiyotlar
* Шин Д. В., *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* Ким П. Г., *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И., *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

## Manbalar