open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enna (provinsiya)

**Enna ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Sitsiliya mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Enna. Maydoni – 2&nbsp;562 km2. 173&nbsp;676 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Agira
# Aidone
# Assoro
# Barrafranca
# Valguarnera Caropepe
# Villarosa
# Gagliano Castelferrato
# Calascibetta
# Catenanuova
# Leonforte
# Nicosia
# Nissoria
# Pietraperzia
# Regalbuto
# Sperlinga
# Troina
# Centuripe
# Cerami
# Enna

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.enna.it/
Arezzo (provinsiya)

**Arezzo ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3 235 km2. 323 288 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Anghiari
# Badia Tedalda
# Bibbiena
# Bucine
# Cavriglia
# Capolona
# Caprese Michelangelo
# Castel San Niccolò
# Castel Focognano
# Castelfranco di Sopra
# Castiglion Fibocchi
# Castiglion Fiorentino
# Chitignano
# Chiusi della Verna
# Laterina
# Loro Ciuffenna
# Lucignano
# Marciano della Chiana
# Monte San Savino
# Montemignaio
# Monterchi
# Ortignano Raggiolo
# Pergine Valdarno
# Poppi
# Pratovecchio
# Pieve Santo Stefano
# Pian di Scò
# San Giovanni Valdarno
# Sestino
# Stia
# Subbiano
# Talla
# Terranuova Bracciolini
# Foiano della Chiana
# Civitella in Val di Chiana

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.arezzo.it/Index.asp
Catania (provinsiya)

**Catania ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Sitsiliya mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3&nbsp;552&nbsp;km2. 1&nbsp;076&nbsp;585 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Adrano
# Aci Bonaccorsi
# Aci Castello
# Aci Catena
# Aci Sant'Antonio
# Acireale
# Belpasso
# Bronte
# Biancavilla
# Viagrande
# Vizzini
# Gravina di Catania
# Grammichele
# Giarre
# Calatabiano
# Caltagirone
# Camporotondo Etneo
# Castel di Iudica
# Castiglione di Sicilia
# Licodia Eubea
# Linguaglossa
# Maletto
# Maniace
# Mascali
# Mascalucia
# Mazzarrone
# Militello in Val di Catania
# Milo
# Mineo
# Mirabella Imbaccari
# Misterbianco
# Motta Sant'Anastasia
# Nicolosi
# Palagonia
# Paternò
# Pedara
# Piedimonte Etneo
# Ragalna
# Raddusa
# Ramacca
# Randazzo
# Riposto
# San Gregorio di Catania
# San Giovanni la Punta
# San Cono
# San Michele di Ganzaria
# San Pietro Clarenza
# Sant'Agata li Battiati
# Sant'Alfio
# Santa Venerina
# Santa Maria di Licodia
# Scordia
# Trecastagni
# Tremestieri Etneo
# Fiumefreddo di Sicilia
# Zafferana Etnea

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.ct.it/
Messina (provinsiya)

**Messina ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Sitsiliya mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3 247 km2. 656&nbsp;179 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Acquedolci
# Alì
# Alì Terme
# Alcara li Fusi
# Antillo
# Basicò
# Barcellona Pozzo di Gotto
# Brolo
# Valdina
# Venetico
# Villafranca Tirrena
# Gaggi
# Galati Mamertino
# Gallodoro
# Graniti
# Gualtieri Sicaminò
# Giardini-Naxos
# Gioiosa Marea
# Itala
# Casalvecchio Siculo
# Capizzi
# Capo d'Orlando
# Capri Leone
# Caronia
# Castell'Umberto
# Castel di Lucio
# Castelmola
# Castroreale
# Condrò
# Leni
# Librizzi
# Limina
# Longi
# Malvagna
# Malfa
# Mandanici
# Mazzarrà Sant'Andrea
# Merì
# Militello Rosmarino
# Mirto
# Mistretta
# Mojo Alcantara
# Mongiuffi Melia
# Montalbano Elicona
# Montagnareale
# Monforte San Giorgio
# Motta d'Affermo
# Motta Camastra
# Naso
# Nizza di Sicilia
# Novara di Sicilia
# Oliveri
# Pagliara
# Patti
# Pace del Mela
# Pettineo
# Piraino
# Raccuja
# Reitano
# Rodì Milici
# Roccavaldina
# Roccalumera
# Roccafiorita
# Rometta
# Roccella Valdemone
# Savoca
# San Pier Niceto
# San Piero Patti
# San Salvatore di Fitalia
# San Filippo del Mela
# San Fratello
# Sant'Agata di Militello
# Sant'Alessio Siculo
# Sant'Angelo di Brolo
# Santa Domenica Vittoria
# Santa Lucia del Mela
# Santa Marina Salina
# Santa Teresa di Riva
# Santo Stefano di Camastra
# Saponara
# Sinagra
# Scaletta Zanclea
# Spadafora
# Terme Vigliatore
# Torregrotta
# Torrenova
# Tortorici
# Tripi
# Tusa
# Ucria
# Falcone
# Ficarra
# Floresta
# Fondachelli-Fantina
# Forza d'Agrò
# Francavilla di Sicilia
# Frazzanò
# Furnari
# Furci Siculo
# Fiumedinisi
# Cesarò

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.messina.it/messina/
Grosseto (provinsiya)

**Grosseto ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Grosseto. Maydoni – 4 030 km2. 139 396 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Arcidosso
# Gavorrano
# Campagnatico
# Capalbio
# Castell'Azzara
# Castel del Piano
# Castiglione della Pescaia
# Magliano in Toscana
# Manciano
# Massa Marittima
# Monte Argentario
# Monterotondo Marittimo
# Montieri
# Pitigliano
# Roccalbegna
# Roccastrada
# Santa Fiora
# Seggiano
# Semproniano
# Scansano
# Scarlino
# Sorano
# Follonica
# Civitella Paganico
# Cinigiano

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.grosseto.it/
Livorno (provinsiya)

**Livorno ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 1 107 km2. 168 614 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Bibbona
# Campiglia Marittima
# Campo nell'Elba
# Capoliveri
# Castagneto Carducci
# Collesalvetti
# Marciana
# Marciana Marina
# Porto Azzurro
# Portoferraio
# Rio Marina
# Rio nell'Elba
# Rosignano Marittimo
# San Vincenzo
# Sassetta
# Suvereto

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.livorno.it/
Lucca (provinsiya)

**Lucca ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 1772 km2. 372 244 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Altopascio
# Bagni di Lucca
# Barga
# Borgo a Mozzano
# Vagli Sotto
# Vergemoli
# Viareggio
# Villa Basilica
# Villa Collemandina
# Gallicano
# Giuncugnano
# Camaiore
# Camporgiano
# Capannori
# Careggine
# Castelnuovo di Garfagnana
# Castiglione di Garfagnana
# Coreglia Antelminelli
# Massarosa
# Minucciano
# Molazzana
# Montecarlo
# Pescaglia
# Porcari
# Pieve Fosciana
# Pietrasanta
# Piazza al Serchio
# San Romano in Garfagnana
# Seravezza
# Sillano
# Stazzema
# Fabbriche di Vallico
# Forte dei Marmi
# Fosciandora

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.lucca.it/
Massa-Carrara (provinsiya)

**Massa-Carrara ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 1 156 km2. 197 652 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Aulla
# Bagnone
# Villafranca in Lunigiana
# Casola in Lunigiana
# Comano
# Licciana Nardi
# Montignoso
# Mulazzo
# Podenzana
# Pontremoli
# Tresana
# Fivizzano
# Filattiera
# Fosdinovo
# Zeri

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.ms.it/
Pisa (provinsiya)

**Pisa ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 1 887&nbsp;km2. 411 376 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Buti
# Bientina
# Vecchiano
# Vicopisano
# Guardistallo
# Casale Marittimo
# Calci
# Calcinaia
# Capannoli
# Castellina Marittima
# Castelnuovo di Val di Cecina
# Castelfranco di Sotto
# Casciana Terme
# Crespina
# Chianni
# Lari
# Lajatico
# Lorenzana
# Monteverdi Marittimo
# Montecatini Val di Cecina
# Montescudaio
# Montopoli in Val d'Arno
# Orciano Pisano
# Palaia
# Peccioli
# Pomarance
# Ponsacco
# Pontedera
# Riparbella
# San Giuliano Terme
# Santa Croce sull'Arno
# Santa Luce
# Santa Maria a Monte
# Terricciola
# Fauglia

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.pisa.it/
Siena (provinsiya)

**Siena ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3 821 km2. 260 882 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Abbadia San Salvatore
# Buonconvento
# Gaiole in Chianti
# Casole d'Elsa
# Castellina in Chianti
# Castelnuovo Berardenga
# Colle di Val d'Elsa
# Chiusdino
# Chiusi
# Chianciano Terme
# Montalcino
# Monteriggioni
# Monteroni d'Arbia
# Monticiano
# Murlo
# Piancastagnaio
# Radda in Chianti
# Radicondoli
# Radicofani
# Rapolano Terme
# San Giovanni d'Asso
# San Casciano dei Bagni
# San Quirico d'Orcia
# Sarteano
# Sovicille
# Torrita di Siena
# Trequanda
# Cetona

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.siena.it/
Florensiya (provinsiya)

**Florensiya ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3 514 km2. 933 860 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Bagno a Ripoli
# Barberino Val d'Elsa
# Barberino di Mugello
# Borgo San Lorenzo
# Vaglia
# Vicchio
# Gambassi Terme
# Greve in Chianti
# Dicomano
# Impruneta
# Incisa in Val d'Arno
# Calenzano
# Campi Bisenzio
# Capraia e Limite
# Castelfiorentino
# Lastra a Signa
# Londa
# Marradi
# Montaione
# Montelupo Fiorentino
# Montespertoli
# Palazzuolo sul Senio
# Pelago
# Pontassieve
# Reggello
# Rignano sull'Arno
# Rufina
# San Godenzo
# San Casciano in Val di Pesa
# San Piero a Sieve
# Sesto Fiorentino
# Signa
# Scandicci
# Scarperia
# Tavarnelle Val di Pesa
# Figline Valdarno
# Firenzuola
# Fucecchio
# Cerreto Guidi
# Empoli

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.fi.it/
Perugia (provinsiya)

**Perugia ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Umbria mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 6 334 km2. 597 470 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Bastia Umbra
# Bevagna
# Bettona
# Vallo di Nera
# Valtopina
# Valfabbrica
# Gualdo Cattaneo
# Gualdo Tadino
# Deruta
# Giano dell'Umbria
# Campello sul Clitunno
# Cannara
# Castel Ritaldi
# Castiglione del Lago
# Cascia
# Collazzone
# Corciano
# Costacciaro
# Lisciano Niccone
# Magione
# Marsciano
# Massa Martana
# Monte Castello di Vibio
# Monte Santa Maria Tiberina
# Monteleone di Spoleto
# Montefalco
# Montone
# Norcia
# Nocera Umbra
# Panicale
# Passignano sul Trasimeno
# Paciano
# Poggiodomo
# Preci
# Piegaro
# Pietralunga
# San Giustino
# Sant'Anatolia di Narco
# Sellano
# Sigillo
# Scheggia e Pascelupo
# Scheggino
# Spello
# Todi
# Torgiano
# Trevi
# Tuoro sul Trasimeno
# Umbertide
# Fossato di Vico
# Fratta Todina
# Cerreto di Spoleto
# Citerna
# Città della Pieve

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.perugia.it/
Terni (provinsiya)

**Terni ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Umbria mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Terni. Maydoni – 2 122&nbsp;km2. 219 876 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Avigliano Umbro
# Acquasparta
# Allerona
# Alviano
# Amelia
# Arrone
# Attigliano
# Baschi
# Guardea
# Giove
# Calvi dell'Umbria
# Castel Viscardo
# Castel Giorgio
# Lugnano in Teverina
# Montegabbione
# Montecastrilli
# Montecchio
# Monteleone d'Orvieto
# Montefranco
# Otricoli
# Parrano
# Penna in Teverina
# Polino
# Porano
# San Venanzo
# San Gemini
# Stroncone
# Terni
# Fabro
# Ferentillo
# Ficulle

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.terni.it/
Gorizia (provinsiya)

**Gorizia ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Friuli-Venezia Giulia mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Gorizia. Maydoni – 466 km2. 136 183 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Villesse
# Gorizia
# Gradisca d'Isonzo
# Doberdò del Lago
# Dolegna del Collio
# Capriva del Friuli
# Cormons
# Mariano del Friuli
# Medea
# Moraro
# Mossa
# Romans d'Isonzo
# Ronchi dei Legionari
# Savogna d'Isonzo
# Sagrado
# San Canzian d'Isonzo
# San Lorenzo Isontino
# San Pier d'Isonzo
# San Floriano del Collio
# Staranzano
# Turriaco
# Farra d'Isonzo
# Fogliano Redipuglia

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.gorizia.it/
Pordenone (provinsiya)

**Pordenone ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Friuli-Venezia Giulia mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Pordenone. Maydoni – 2 178 km2. 269 329 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Pordenone
# Andreis
# Arba
# Arzene
# Azzano Decimo
# Barcis
# Brugnera
# Budoia
# Vajont
# Valvasone
# Vivaro
# Vito d'Asio
# Cavasso Nuovo
# Casarsa della Delizia
# Caneva
# Castelnovo del Friuli
# Claut
# Clauzetto
# Cordenons
# Cordovado
# Chions
# Maniago
# Meduno
# Montereale Valcellina
# Morsano al Tagliamento
# Pasiano di Pordenone
# Pinzano al Tagliamento
# Polcenigo
# Pravisdomini
# Prata di Pordenone
# Roveredo in Piano
# San Vito al Tagliamento
# San Giorgio della Richinvelda
# San Quirino
# San Martino al Tagliamento
# Sacile
# Sequals
# Sesto al Reghena
# Spilimbergo
# Travesio
# Tramonti di Sopra
# Tramonti di Sotto
# Fanna
# Fontanafredda
# Frisanco
# Fiume Veneto
# Zoppola
# Cimolais
# Erto e Casso

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.pordenone.it/
Pistoia (provinsiya)

**Pistoia ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 965&nbsp;km2. 268 503 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Abetone
# Agliana
# Buggiano
# Quarrata
# Cutigliano
# Chiesina Uzzanese
# Lamporecchio
# Larciano
# Marliana
# Massa e Cozzile
# Monsummano Terme
# Montale
# Montecatini Terme
# Piteglio
# Ponte Buggianese
# Pieve a Nievole
# Sambuca Pistoiese
# San Marcello Pistoiese
# Serravalle Pistoiese
# Uzzano

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.pistoia.it/
Prato (provinsiya)

**Prato ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Toskana mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 365 km2. 227 886 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Vaiano
# Vernio
# Cantagallo
# Carmignano
# Montemurlo

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.prato.it/
Trieste (provinsiya)

**Trieste ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Friuli-Venezia Giulia mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 212 km2. 240 000 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Duino-Aurisina
# Sgonico
# Monrupino
# Muggia
# San Dorligo della Valle

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.trieste.it/new/index.asp
Udine (provinsiya)

**Udine ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Friuli-Venezia Giulia mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Udine. Maydoni – 4 905&nbsp;km2. 528 441 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Aiello del Friuli
# Amaro
# Ampezzo
# Attimis
# Basiliano
# Bagnaria Arsa
# Bertiolo
# Bicinicco
# Bordano
# Buttrio
# Buja
# Varmo
# Verzegnis
# Villa Vicentina
# Villa Santina
# Visco
# Gonars
# Grimacco
# Gemona del Friuli
# Dignano
# Dogna
# Drenchia
# Cavazzo Carnico
# Camino al Tagliamento
# Campolongo Tapogliano
# Campoformido
# Carlino
# Cassacco
# Castions di Strada
# Codroipo
# Coseano
# Colloredo di Monte Albano
# Comeglians
# Corno di Rosazzo
# Chiopris-Viscone
# Chiusaforte
# Latisana
# Lauco
# Lestizza
# Ligosullo
# Lignano Sabbiadoro
# Lusevera
# Malborghetto Valbruna
# Manzano
# Magnano in Riviera
# Marano Lagunare
# Martignacco
# Majano
# Mereto di Tomba
# Moggio Udinese
# Moimacco
# Montenars
# Mortegliano
# Moruzzo
# Muzzana del Turgnano
# Nimis
# Ovaro
# Osoppo
# Pavia di Udine
# Pasian di Prato
# Palazzolo dello Stella
# Paluzza
# Pagnacco
# Paularo
# Povoletto
# Pontebba
# Porpetto
# Pozzuolo del Friuli
# Pocenia
# Pradamano
# Prato Carnico
# Premariacco
# Preone
# Prepotto
# Precenicco
# Pulfero
# Ravascletto
# Raveo
# Ragogna
# Reana del Rojale
# Resia
# Resiutta
# Remanzacco
# Rive d'Arcano
# Rivignano
# Rigolato
# Ronchis
# Ruda
# Savogna
# San Vito al Torre
# San Vito di Fagagna
# San Daniele del Friuli
# San Giovanni al Natisone
# San Giorgio di Nogaro
# San Leonardo
# San Pietro al Natisone
# Santa Maria la Longa
# Sauris
# Sedegliano
# Socchieve
# Stregna
# Sutrio
# Tavagnacco
# Taipana
# Talmassons
# Tarvisio
# Tarcento
# Teor
# Terzo d'Aquileia
# Tolmezzo
# Torviscosa
# Torreano
# Trasaghis
# Treppo Grande
# Treppo Carnico
# Trivignano Udinese
# Tricesimo
# Udine
# Fagagna
# Faedis
# Flaibano
# Forgaria nel Friuli
# Forni Avoltri
# Forni di Sopra
# Forni di Sotto
# Fiumicello
# Zuglio
# Cervignano del Friuli
# Cercivento
# Cividale del Friuli
# Enemonzo

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.udine.it/p2k/home/index.asp
Bologna (provinsiya)

**Bologna ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Emilia-Romagna mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3 562 km2. 944 297 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Anzola dell'Emilia
# Argelato
# Baricella
# Bazzano
# Bentivoglio
# Borgo Tossignano
# Budrio
# Vergato
# Gaggio Montano
# Granaglione
# Granarolo dell'Emilia
# Grizzana Morandi
# Zola Predosa
# Dozza
# Casalecchio di Reno
# Casalfiumanese
# Calderara di Reno
# Camugnano
# Castello d'Argile
# Castello di Serravalle
# Castel Guelfo di Bologna
# Castel del Rio
# Castel di Casio
# Castel d’Aiano
# Castel Maggiore
# Castel San Pietro Terme
# Castenaso
# Castiglione dei Pepoli
# Crevalcore
# Crespellano
# Lizzano in Belvedere
# Loiano
# Malalbergo
# Marzabotto
# Medicina
# Minerbio
# Molinella
# Monghidoro
# Monte San Pietro
# Monteveglio
# Monterenzio
# Monzuno
# Mordano
# Ozzano dell'Emilia
# Porretta Terme
# Pieve di Cento
# Pianoro
# Savigno
# Sala Bolognese
# San Benedetto Val di Sambro
# San Giovanni in Persiceto
# San Giorgio di Piano
# San Lazzaro di Savena
# San Pietro in Casale
# Sant'Agata Bolognese
# Sasso Marconi
# Fontanelice

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.bologna.it/
Modena (provinsiya)

**Modena ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Emilia-Romagna mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 2 690&nbsp;km2. 628 180 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Bastiglia
# Bomporto
# Vignola
# Guiglia
# Cavezzo
# Campogalliano
# Camposanto
# Carpi
# Castelvetro di Modena
# Castelnuovo Rangone
# Castelfranco Emilia
# Concordia sulla Secchia
# Lama Mocogno
# Marano sul Panaro
# Medolla
# Mirandola
# Montese
# Montecreto
# Montefiorino
# Novi di Modena
# Nonantola
# Pavullo nel Frignano
# Palagano
# Polinago
# Prignano sulla Secchia
# Pievepelago
# Ravarino
# Riolunato
# Savignano sul Panaro
# San Possidonio
# San Prospero
# San Cesario sul Panaro
# San Felice sul Panaro
# Sassuolo
# Serramazzoni
# Sestola
# Soliera
# Spilamberto
# Fanano
# Finale Emilia
# Formigine
# Frassinoro
# Fiorano Modenese
# Fiumalbo
# Zocca

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.modena.it/
Parma (provinsiya)

**Parma ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Emilia-Romagna mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3 449 km2. 413 182 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Albareto
# Bardi
# Bedonia
# Berceto
# Borgo Val di Taro
# Bore
# Busseto
# Valmozzola
# Varano de' Melegari
# Varsi
# Calestano
# Collecchio
# Colorno
# Compiano
# Corniglio
# Langhirano
# Lesignano de' Bagni
# Medesano
# Mezzani
# Monchio delle Corti
# Montechiarugolo
# Neviano degli Arduini
# Noceto
# Palanzano
# Pellegrino Parmense
# Polesine Parmense
# Roccabianca
# Sala Baganza
# Salsomaggiore Terme
# San Secondo Parmense
# Sissa
# Solignano
# Soragna
# Sorbolo
# Terenzo
# Tizzano Val Parma
# Tornolo
# Torrile
# Traversetolo
# Trecasali
# Felino
# Fidenza
# Fontanellato
# Fontevivo
# Fornovo di Taro
# Zibello

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.parma.it/
Reggio Emilia (provinsiya)

**Reggio Emilia ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Emilia-Romagna mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 2 293&nbsp;km2. 453 039 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Albinea
# Baiso
# Bagnolo in Piano
# Bibbiano
# Boretto
# Brescello
# Busana
# Vetto
# Vezzano sul Crostolo
# Viano
# Villa Minozzo
# Gattatico
# Gualtieri
# Cavriago
# Cadelbosco di Sopra
# Casalgrande
# Casina
# Campagnola Emilia
# Campegine
# Canossa
# Carpineti
# Castellarano
# Castelnovo di Sotto
# Castelnovo ne' Monti
# Collagna
# Quattro Castella
# Ligonchio
# Luzzara
# Montecchio Emilia
# Novellara
# Poviglio
# Ramiseto
# Reggiolo
# Rio Saliceto
# Rolo
# Rubiera
# San Martino in Rio
# San Polo d'Enza
# Sant'Ilario d'Enza
# Scandiano
# Toano
# Fabbrico

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.re.it/
Rimini (provinsiya)

**Rimini ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Emilia-Romagna mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 863 km2. 328 910 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Bellaria-Igea Marina
# Verucchio
# Gemmano
# Casteldelci
# Coriano
# Maiolo
# Misano Adriatico
# Mondaino
# Monte Colombo
# Montegridolfo
# Montescudo
# Montefiore Conca
# Morciano di Romagna
# Pennabilli
# Poggio Berni
# Riccione
# Saludecio
# San Giovanni in Marignano
# San Clemente
# Sant'Agata Feltria
# Santarcangelo di Romagna
# Talamello
# Torriana

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.rimini.it/
Ferrara (provinsiya)

**Ferrara ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Emilia-Romagna mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Ferrara. Maydoni – 2 630&nbsp;km2. 340 000 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Argenta
# Berra
# Bondeno
# Vigarano Mainarda
# Voghiera
# Goro
# Jolanda di Savoia
# Codigoro
# Comacchio
# Copparo
# Lagosanto
# Masi Torello
# Massa Fiscaglia
# Mesola
# Migliarino
# Migliaro
# Mirabello
# Ostellato
# Poggio Renatico
# Portomaggiore
# Ro
# Sant'Agostino
# Tresigallo
# Formignana
# Cento

## Manbalar

## Havolalar
* http://sd2.provincia.fe.it/intranet/internet.nsf/
Forlì-Cesena (provinsiya)

**Forlì-Cesena ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Emilia-Romagna mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 2 376 km2. 362 218 nafar aholi istiqomat qiladi. 

## Shahar va kommunalari
# Bagno di Romagna
# Bertinoro
# Borghi
# Verghereto
# Galeata
# Gambettola
# Gatteo
# Dovadola
# Castrocaro Terme e Terra del Sole
# Longiano
# Meldola
# Mercato Saraceno
# Modigliana
# Montiano
# Portico e San Benedetto
# Predappio
# Premilcuore
# Rocca San Casciano
# Roncofreddo
# Savignano sul Rubicone
# San Mauro Pascoli
# Santa Sofia
# Sarsina
# Sogliano al Rubicone
# Tredozio
# Forlimpopoli
# Cesenatico
# Civitella di Romagna

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.forli-cesena.it/
Jefferson Airplane

**Jefferson Airplane** 1965-yili San Fransiskoda tuzilgan amerikalik rock guruh boʻlgan. Psixedelik rock kashshoflaridan biri boʻlgan Jefferson Airplane keng mashhurlik va muvaffaqiyatga erishgan San Fransiskolik birinchi guruh edi. Guruh nomi inglizchadan „Jefferson Uchogʻi,“ deb oʻgiriladi.

Guruh 1960-yillarning uchta mashhur rock festivalida: Monterey (1967), Woodstock (1969) va Altamont (1969) festivallarida ijro etgan, birinchi Isle of Wight Festival konsertida bosh ijrochi boʻlgan. Ularning qoʻshiqlari xalqaro shuhratga erishgan, AQSh top 10 hit singl chartida ikkita, top 20 albom chartida bitta oʻrin egallagan. Ularning 1967-yilgi *[[Surrealistic Pillow]]* albomi Sevgi Yozining asosiy albomlaridan biri, deb hisoblanadi. Ushbu albomdagi ikki ashula: „Somebody to Love“ va „White Rabbit“ *Rolling Stone* jurnalida „500 Eng Yaxshi Qoʻshiq“ roʻyxatiga kirgan.

## Manbalar

## Havolalar
*Rasmiy sayti
Dortmund

**Dortmund** — Germaniyadagi shahar, Shim. Reyn-Vestfaliya yerida, Emsher daryosi va Dortmund—Ems kanali boʻyidagi port. Aholisi 580 956 kishi (2011). Germaniyaning yirik sanoat, ayniqsa qora metallurgiya sanoati markazlaridan biri. Transport yoʻllari tuguni, Rur sanoat rnining sharqiy "darvozasi". Ogir mashinasozlik, stanoksozlik, elektrotexnika, kimyo, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Dortmundda yirik banklar, savdo va sanoat firmalari joylashgan. Ulgurji savdo markazi. Universitet, ilmiy tadqiqot intlari, teatr va boshqalar bor. Dortmund yozma manbalarda dastlab 885 yildan Trotmanniya nomi bilan tilga olingan. 12-asrda shahar huquqini olgan. 12—15 asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklar saqlangan.

## Geografiyasi
### Hududi
Dortmundning hududi  kmdir. Dengiz sathidan oʻrtacha  m balandlikda joylashgan.

## Demografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
Piacenza (provinsiya)

**Piacenza ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Emilia-Romagna mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Piacenza. Maydoni – 2 589&nbsp;km2. 265 000 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Agazzano
# Alseno
# Besenzone
# Bettola
# Borgonovo Val Tidone
# Vernasca
# Vigolzone
# Villanova sull'Arda
# Gazzola
# Gossolengo
# Gragnano Trebbiense
# Gropparello
# Cadeo
# Calendasco
# Caminata
# Caorso
# Carpaneto Piacentino
# Castell'Arquato
# Castel San Giovanni
# Castelvetro Piacentino
# Coli
# Corte Brugnatella
# Cortemaggiore
# Lugagnano Val d'Arda
# Monticelli d'Ongina
# Morfasso
# Nibbiano
# Ottone
# Pecorara
# Pigazzano
# Podenzano
# Ponte dell'Olio
# Pontenure
# Piozzano
# Pianello Val Tidone
# Piacenza
# Rivergaro
# Rottofreno
# San Giorgio Piacentino
# San Pietro in Cerro
# Sarmato
# Travo
# Farini
# Fiorenzuola d'Arda
# Ziano Piacentino
# Cerignale

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.provincia.piacenza.it/
Ravenna (provinsiya)

**Ravenna ** — Italiya provinsiyalaridan biridir. Emilia-Romagna mintaqasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 1 858&nbsp;km2. 350 879 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Shahar va kommunalari
# Alfonsine
# Bagnacavallo
# Bagnara di Romagna
# Brisighella
# Casola Valsenio
# Castel Bolognese
# Conselice
# Cotignola
# Massa Lombarda
# Riolo Terme
# Russi
# Sant'Agata sul Santerno
# Solarolo
# Fusignano
# Cervia

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.racine.ra.it/provincia/
Bayzo

**Bayzo** (arabcha— oq rangli, yaltiroq) — qadimiy poʻlatning bir turi. Sifat jihatdan isfahon poʻlatidan (qarang Bulat) soʻng 2-oʻrinda turadi. Bayzo olish uchun teng miqdordagi temir va oddiy poʻlat oʻtda qizdirilib, sandonga ikkisi ustma-ust qoʻyiladi, bolgʻa va bosqon bilan urib yoyiladi. Sovigach, yana qizdirilib, buklab, urish davom ettiriladi. Bu jarayon temirning taxminan oʻndan bir qismi poʻlat jismiga singunga qadar davom ettiriladi. Shunda u yaltirab, "xol" tashlab turadi. Bayzodan pichoq, qilich, xanjar tigʻlari yasalgan.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Lizio

**Lizio** — Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommuna. Morbihan departamenti Vannes tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
737 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,4 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 17,0&nbsp;km2. 

## Manbalar
Pochta

**Pochta** (polyakcha poszta):

* xat-xabar, gazeta-jurnal, joʻnatma, pul va hokazo qabul qilinib-joʻnatiladigan davlat aloqa muassasasi (qarang Pochta aloqasi); 
* shu muassasa orqali yuborilgan yoki olingan narsa (xat, joʻnatma va boshqalar).

## Manbalar
Gibraltar

**Gibraltar** () — Buyuk Britaniyaning Pireney yarim oroli janubidagi dengizorti hududi, qoyali yarim orol va qumli boʻyinni egallaydi.

## Geografik joylashuvi va tabiati
Gibraltar Priney yarimorolining janubiy qismida joylashgan Buyuk Britaniyaga qarashli yerlar hisoblanadi. Quruqlik orqali shimolda faqat Ispaniya bilan chegaradosh. Sharqda Oʻrta yer dengizi, janub va gʻarbda Gibraltar boʻgʻozi va Atlantika okeani bilan tutash. Gibraltar hududlari hali ham Ispaniya va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi nizoli yerlar hisoblanadi.

## Davlat tuzilishi va siyosiy partiyalari
Davlat tuzumi — konstitutsiyaviy monarxiya. Davlat boshligʻi Britaniya qiroli tomonidan tayinlanadigan gubernator. Siyosiy partiyalari: Gibraltar Leyboristlar partiyasi, Gibraltar Demokratik partiyasi.

## Iqtisodiyoti va transport kommunikatsiyalari
Gibraltar asosan dengiz portlaridan iborat boʻlib, uning iqtisodi Britaniya tomonidan beriladigan harbiy-iqtisodiy yordami bilan belgilanadi.

2006-yil YaIM miqdori 825 mln. dollarni (aholi jon boshiga — 29,600 dollar) tashkil etgan.

## Tarixi
Bugungi Gibraltar hududlari 711-yilda arablar tomonidan bosib olingan. 1462-yilda Gibraltarni ulardan ispanlar tortib olishdi. 1704-yilda Gibraltar Buyuk Britaniya tomonidan istilo qilinadi. 1713-yil Utrext shartnomasiga koʻra, Gibraltar Buyuk Britaniya nazoratidagi yerlar deb eʼlon qilinadi. Birinchi va Ikkinchi jahon urushi yillarida bu hududlar Britaniyaning harbiy dengiz bazasi sifatida xizmat qildi.

1967-yil BMTning talabi bilan oʻtkazilgan referendumlarda Gibraltar xalqi Ispaniya bilan qoʻshilishdan bosh tortdi.

## Sanoati
Xoʻjaligi Buyuk Britaniyaning harbiy dengiz va havo bazalariga, chet el turistlariga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq. Yengil va oziq-ovqat sanoati va kema taʼmirlash korxonalari bor. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirilmaydi. Importining 1/4 oziq-ovqat mahsulotlariga toʻgʻri keladi. Gibraltar ochiq port, kuniga 200 kema kiradi.

## Adabiyotlar
* R. Farmonov. «Dunyo mamlakatlari (qisqacha maʼlumotnoma»). Toshkent, 2009-yil

## Yana qarang

* Gibraltar boʻgʻozi

## Manbalar
Sone (Vahdat tumani)

**Sone** — Vahdat tumani hududida joylashgn Romit qishlogʻi qishloq hisoblanadi. Sone shahridan shahar markaziga boʻlgan masofa 60 km. Aholisi 450 kishini tashkil qilib (2017), asosiy qismini tojiklar tashkil qiladi.

## Manbalar
Garie

**Garie** (hangul: 개리), asl ismi **Kang Hee-gun** (hangul: 강희건; 24-fevral, 1978) janubiy koreyalik rapper.

## Havolalar
* Twitter
Psy

**Psy** (hangul: 싸이; ), asl ismi **Park Jae-Sang** (hangul: 박재상; 31-dekabr, 1977) Janubiy Koreyalik rapper va pop-musiqachidir.

Uning "Gangnam Style" ashulasi videosi YouTube'da eng koʻp tomosha qilingan koreys videosi boʻldi. Bu qoʻshigʻi unga butunjahon shuhrat keltirdi.  

### P Nation
2018-yilda Psy YG Entertainmentdan ketganidan so‘ng, Psy o‘zining P Nation ko‘ngilochar kompaniyasiga asos soldi. Psy 2019-yil yanvar oyida oʻz yorligʻiga imzo chekkan birinchi rassom, reper Jessini eʼlon qildi. P Nation keyin Hyuna va Dawn bilan shartnoma imzoladi, ikkalasi ham ilgari Cube Entertainment kompaniyasi edi.  Yozuv yorlig'i Gangnam hududida joylashgan.

### Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
* Psy - Gangnam Style, *YouTube*
Olim

**Olim** ( — bilimli, ilimli, dono; maʼlumotli; *[[fan|ilm]]* soʻzidan) atamasi bilan keng maʼnoda tizimli ravishda bilim yigʻuvchi shaxs nomlanadi. Ayollar uchun  soʻzi ishlatiladi. Tor maʼnoda esa olim, deb ilmiy uslubdan foydalanuvchi shaxsga aytiladi. Olim fanning bir yoki bir necha sohasida mutaxassis boʻlishi mumkin. Ushbu maqolada atamaning tor maʼnoda qoʻllanishi yoritiladi. Olimlar tabiatni fizik, matematik va ijtimoiy jihatlardan chuqurroq tushunish uchun tadqiqotlar olib borishadi.

Voqeʼlik (reallik) ning moddiy boʻlmagan va oʻlchab boʻlmaydigan jihatlarini faylasuflar oʻrganadi. Olimlar shuningdek amaliy maqsadlarda ishlatish uchun qurilmalar yasaydigan muhandislardan ham farqlanishadi. Fan amaliy foyda keltirib chiqadigan nuqtaga yetganida, u *amaliy fan*, deb nomlanadi (bu yerdan u muhandislik bilan yaqin ishlay boshlaydi). Fan voqeʼlikning nomoddiy xususiyatlarini oʻz ichiga olsa, u *[[tabiiy falsafa]]*, deb ataladi.

Zamonaviy olim ishiga oʻxshash faoliyat bilan shugʻullanuvchi ijtimoiy rollar XVII asrda paydo boʻla boshladi. Gʻarbda XX asr boshlarigacha fan bilan shugʻullanadiganlar „tabiiy faylasuflar“ yoki „fan odamlari“, deb atalardi.

Olimlar universitet, institutlar yoki shirkatlar uchun ishlashadi. Shaxsiy tadqiqot oʻtkazuvchi olimlar ham mavjud. Olimlar mutaxassislik darajasini bildiruvchi ilmiy unvonlar olishlari mumkin (dotsent, doktor, professor kabi).

## Manbalar

## Havolalar
Laboratoriya

**Laboratoriya** (lotincha *laboratorium* — „ishxona“) ilmiy tadqiqot, tajriba va oʻlchov oʻtkazish uchun moʻljallangan joy, obyektdir. Bu atama bilan shuningdek jarayon yoki uskunalari ilmiy laboratoriyaga oʻxshash boshqa ishxonalar ham nomlanadi (masalan, fotolaboratoriya, komputer laboratoriyasi).

**Laboratoriya** (lotincha laboro — ishlayman) — ilmiy muassasa, vazirlik, korxona, oʻquv yurti tarkibidagi ilmiy, ishlab chiqarish-nazorat tajribalari yoki oʻquv mashgʻulotlari olib boruvchi mustaqil muassasa yoki boʻlim, boʻlinma. Oliy oʻquv yurtlarida laboratoriya3 turga ajratiladi: oʻquv laboratoriya(ayrim oʻquv fanlaridan) — talabalar bilan laboratoriyamashgʻulotlari olib boriladi; muammoli laboratoriya— asosiy fanlar boʻyicha yirik ilmiy-texnikaviy izlanish masalalari hal qilinadi; soha laboratoriya— xalq xoʻjaligining muayyan tarmogʻidagi dolzarb masalalar hal etiladi.

Muammoli va soha L.lari korxona, ilmiy tadqiqot muassasalari va boshqa tashkilotlarda ham bor. Laboratoriya-nazorat L.lari davlat va jamoat tashkilotlari tarkibida tuzilib, ishlab chiqarishga oid tayin masalalarni tekshiradi. Mas, ishlab chiqarish xom ashyosi va tayyor mahsulotni nazorat etish laboratoriya(z-dlarda), klinik laboratoriya(davolash muassasalarida), kriminalistik laboratoriya(tergov va sud organlarida), agronomik laboratoriya(qishloq xoʻjaligi tashkilotlarida).

Ilmiy laboratoriyalar maktab va universitetlarda, sanoatda, davlat yoki harbiy tashkilotlarda, kema yoki fazoviy kemalarda boʻlishi mumkin.

## Manbalar
Yaponiya milliy futbol terma jamoasi

**Yaponiya milliy futbol terma jamoasi** () &ndash; xalqaro futbol musobaqalarida Yaponiya sharafini himoya qiladi, Yaponiya Futbol Assotsiatsyasi (JFA) tomonidan boshqariladi. Hozirda terma jamoa bosh murabbiyi Alberto Zaccheroni

Yaponiya Osiyo qitʼasidagi eng omadli va kuchli jamoadir, ketma ket oxirgi 4ta jahon chempionatida ishtirok etib kelmoqda. 2002 va 2010-yilgi jahon chempionatlarida pley-off bosqichiga chiqishga muvaffaq boʻlgan va 4 marta 1992, 2000, 2004 va 2011-yillari Osiyo kubogi musobaqasida gʻolib chiqqan. FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2001 musobaqasida 2-oʻrinni olgan.

## Liboslar tarixi
;Asosiy

;Zaxira

## Oʻyinchilar
### Hozirgi tarkibi
Aron Ralston

**Aron Lee Ralston** (27-oktabr, 1975) amerikalik sayyoh, muhandis va ruhlantiruvchi notiqdir.

2003-yili Yuta shtati janubi-sharqidagi kanyonda qoʻlini tosh bosib tiqilib qolgan, besh kun shu ahvolda turgan, ozod boʻlish uchun oʻng qoʻlini oʻtmas multitul bilan kesishga majbur boʻlgan. Odamlarga yetish uchun kesilgan qoʻli bilan 65 fut (~20 metr) balanddan pastga arqon bilan tushgan.

Bu voqea haqida keyinchalik Ralston avtobiografik *[[Between a Rock and a Hard Place|Tosh va Qattiqlik Orasida]]* kitobida yozgan. Ralston voqeasi haqida *[[127 Soat]]* filmi suratga olingan.

Ralston hozir ham sayyohlik va alpinizm bilan shugʻullanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Aron Ralston haqida BBC filmi
Ruhlantiruvchi notiq

**Ruhlantiruvchi notiq** () tinglovchilarni ruhlantirish maqsadida nutq gapiradigan shaxsdir. Biznes tashkilotlari xodimlarini birga yaxshi ishlash uchun ruhlantirish maqsadida shunday notiqlarni yollaydilar. Ruhlantiruvchi notiq sportchilar, askarlar va boshqa jasorat talab etuvchi kishilarga nutq oʻqib, ularga koʻtarinki mardona kayfiyat beradi.

## Manbalar

## Havolalar
* "The Art and Business of Motivational Speaking", Inc. Magazine
Sigur Rós

**Sigur Rós** () Islandiya poytaxti Reykyavik shahrida 1994-yili tuzilgan musiqa guruhidir. Guruh oʻziga xos kamonli gitaralar chaladi, xonandalari falsetto ovoz bilan kuylashadi, klassik va minimalist musiqalarini qoʻshiqlariga jo etishadi. Guruh nomi bosh vokalchi Jónsi singlisi Sigurrós sharafiga shunday nomlangan.

## Diskografiya
* *[[Von (albom)|Von]]* (1997)
* *[[Ágætis byrjun]]* (1999)
* *[[( )]]* (2002)
* *[[Takk...]]* (2005)
* *[[Með suð í eyrum við spilum endalaust]]* (2008)
* *[[Valtari]]* (2012)
* *Kveikur* (2013)
* *Átta* (2023)

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
127 soat

***127 soat*** (asl nomi: *127 Hours*) — 2010-yilda Danny Boyle tomonidan ishlangan Amerika va Buyuk Britaniya biografik drama filmi. Film real voqea asosida boʻlib, 2003-yil aprelida Yutadagi Blue John kanyonida tiqilib, 5 kun chiqa olmagan va ozod boʻlish uchun qoʻlini kesgan kanyonchi Aron Ralston haqida hikoya qiladi. Bosh rolni (Aron Ralston) James Franco ijro etgan.

Film ssenariyi Ralston yozgan *[[Between a Rock and a Hard Place|Tosh va Qattiqlik orasida]]* xotira kitobi asosida Boyle va Simon Beaufoy tomonidan tayyorlangan. Film kinotanqidchilar tomonidan juda xush qarshilanib, oltita Akademiya mukofotiga, jumladan *Eng yaxshi kino* va *Eng yaxshi aktyor* mukofotlariga nomzod qilib koʻrsatildi. Taqriz yigʻuvchi Rotten Tomatoes saytida film 93 % bilan baholandi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Qoramurt

**Qoramurt** qishlogʻi — Janubiy Qozog'iston viloyati Sayram tumani tarkibida. Aholisi kamida 15 ming kishini tashkil qiladi, milliy tarkibi oʻzbeklar. Qoramurtda 5 ta maktab faoliyat yuritmoqda.

## Qoramurt shiori

## Ichki boʻlinishi
Birlashuv, Ketmon, Yangiyoʻl, Etti momo, Kommunizm.
Sayram

**Sayram qishlogʻi** — Janubiy Qozog'iston viloyati Sayram tumanining eng katta qishloqlaridan biri hisoblanadi. Aholi soni 40 mingdan ortiq. Qishloqda 7 ta maktab, 1 gimnaziya, 1 internat bor. Aholisining 95 % dan ortigʻi oʻzbeklar.

## Tarixi
**Sayram** — tarixda Isfijob, Oʻrungkent, Yettikent, Madinat ulbayzo, Saryom nomlari bilan qayd etiladi. Sayram qalʼasining qad. oʻrni 28 ga dan koʻproq joyni egallagan. Qalʼa birinchi marta 840-yilda somoniylar amiri Nuh ibn Asad tomonidan bunyod etilgan. Koʻchmanchilardan saqlanish uchun devor juda qalin qilib qurilgan. Shaharning barpo etilgani yaqin paytlargacha 1,5 ming yildan koʻproq vaqt oʻtgan deb yuritilardi.

1988-yilgi arxeologik qazishmalar shaharning ancha ilgari bunyod qilinganligini isbotladi. Qadimgi ajdodlar yashagan manzilgohdan Ia.ga oid buyumlar topildi. 6 — 19-asr davomida Sayram 13 marta bosqinchilar hujumining guvohi boʻlgan. Manbalarda Sayram nomi birinchi marta Xitoy sayyohi Syuan Szan (7-asr) tomonidan tilga olinadi. Arablar bosib olguniga qadar, Sayram xalqi buddizm, zardushtiylik, xristian dinlariga eʼtiqod qilgan. Mas, uning koʻhna darvozalaridan birining nomini budda ibodatxonasi sifatida tarjima qilish mumkin. Muhammad Shayboniy 15-asr oxirida Oʻtror, Yassi va Sayram shaharlarini oʻz qoʻliga oladi. Bu davrdagi tarixiy yodgorliklardan Abdul Aziz bobo va Qorasoch maqbarasi diqqatga sazovordir.

1510-yil qozoq xoni Qosimxon shayboniylar qoʻshinini tormor qilib, Sayramni Toshkentga boradigan muhim tayanch manziliga aylantirdi. Bu va undan keyingi sulton Abulxayr davrlarida Sayramdan 3&nbsp;km uzoqlikda joylashgan Mortepada qozoqlar davlatining Kichik juz, Oʻrta juz va Katta juz vakillari har yili may oyida toʻplanishib, qarorlar qabul qilishgan, keyin uni Turkistonda tasdiqlashgan. Ular eʼzoz bilan Sayramni ona shahar, Turkistonni ota shahar deb bilishgan.

1683-yil Sayram Abulxayr ixtiyorida boʻlgan bir paytda jungʻorlar (qalmoqlar) hujumi boshlanadi. Qalmoq xoni Xuntayji Sayramni talagan. 40 ming asir haydab ketilgan. Asirlar bir yil mobaynida Ili daryosi boʻyida ushlab turilgan, soʻnfa qadimgi Turfangʻa haydab ketilgan. Keyinchalik asirlar Qashqarda oʻzlarining boy Sayram shaharini barpo etishgan. 1758-yil Sayram Qoʻqon xonligi hududiga qoʻshib olindi. 1864-yil Rossiya bosib olgan. 1917-yilga qadar Sayramda 35 ta masjid boʻlgan. Hozirgi kunga kelib saqlanib qolgan tarixiy yodgorliklar: Qozi Bayzovo maqbarasi, jome masjidi qoldiqlari, Xizr masjid yonidagi mezana, Mirali bobo maqbarasi, shuningdek, shahar markazidagi yer osti yoʻli (uzunligi 3&nbsp;km dan ortiq). Dushman hujum qilgan paytda aholi ushbu yer osti yoʻlidan foydalangan. Shahar eski qalʼasini buzish paytida 13-asrga oid tanga pullar, birbiriga ixcham kiydirilgan sopol quvurlar, sopol buyumlar, eski oʻchoq oʻrni va boshqalar topilgan.

## Manbalar
Zaza tili

**Zaza tili** — hind-yevropa oilasining eron guruhiga kiruvchi til. Zaza tilida gaplashuvchilar asosan Turkiyada yashashadi. Zaza tili alifbosi lotin yozuviga asoslangan. Germaniya, Gurjiston, Fransiya kabi davlatlarida ham zaza tilida gaplashuvchilar bor.
David Atchison

David Rays Atchison (ingl. David Rice Atchison, 11 avgust 1807 — 26 yanvar 1886) — Missuri shtati senatori.

AQSH prezidenti Zakari Teylor yakshanba kuni inauguratsiyadan voz kechgani tufayli 1849 yil 4 martdan 5 martgacha bir kunlik prezident vazifasini o'tagan
Oqsuvkent

**Oqsuvkent qishlogʻi** — Janubiy Qozog'iston viloyati Sayram tumanining eng katta qishloqlaridan biri hisoblanadi. Sayram tumanining ma'muriy markazi. Aholi soni 34 366 (2012). Oqsuvkent koʻp millatli qishloq hisoblanadi va bu qishloqdan Oqsuv daryosi oqib oʻtadi. Oqsuvkent qishlogʻi viloyat markazi sanalmish Chimkent shahridan 27&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. Qishloqning avvalgi nomlari — Belie Vodi, keyinroq — Oqsu, hozirgi nomi esa — Oqsuvkent

## Iqtisodiyoti
Oqsuvkentda Kengash Ittifoqi davridan qolgan Mashinasozlar zavodi faoliyat yuritmoqda, shuningdek bu qishloqda oʻsimlik moyi va musallas (vino) tsexlari ham faoliyat yuritadi.

## Ijtimoiy sohasi
Oqsuvkent qishlogʻida:
* 11 ta umumiy bilim beruvchi maktablar (bilim sohasida 962 kishi ishlaydi)
* 11 ta tibbiyot mahkamalari (1180 kishi ishlaydi)
* 5 ta maktabgacha boʻlgan bilim mahkamalari (219 kishi ishlaydi)

## Maktablari
* № 94 oʻrta maktab
* № 5-Maksim Gorkiy nomli umumiy oʻrta maktabi

## Tarixi

Oqsuvkent qishlogʻi (avvalgi nomi Belavod) toʻngʻich uylar XVII asrda paydo boʻla boshladi. Rossiya — oʻz taʼsirini kuchaytirish maqsadida ichki viloyatlardan, Ukraina va Belarusiyadan odamlarni koʻchirishga imkoniyatining boricha kirishdi. Ularning bir guruhi oʻsha hududlarga joylashtirildi. 1917-yilda Kambagʻallar qoʻmitasi tashkil topdi va hokimyatni oʻz qoʻliga oldi. Yangi hokimiyat organlari boylarning yeri va molu-mulklarini privatizac’iyalashga kirishdi.

1919-yili Belavod qishlogʻida ilk artel tashkil topdi. 1935-yili tumanga Sayram nomi berilib, Oqsuv qishlogʻi uning maʼmuriy markazi boʻldi. Toʻngʻich kolxoz „Oqsuv“ 1930-yili tashkil etildi. Davlat tomonidan kolxozga 1000 ga yer boʻlinib, unga asosan bashoqli ekinlar ekildi. 1957-yili Oqsuv ,Qorasuv, Qizilsuv, Chapaev, Qizilqistau, Novasyolovka, Nikolaevka, Beskepe, Oqboy, qishloqlarining kichik xoʻjaliklari birlashtirilib katta „Pobeda“ kolxozi tashkillashtirildi. Uning tarixida boshliqlar — Stepan Platonovich Karpenko va Gennadiy Nikolaevich Vasilevlar katta hissalarini qoʻshdilar. „Pobeda“ millioner kolxozga aylandi

## Iqlimi

## Manbalar

## Havolalar
*  №94-umumiy o'rta maktabning rasmiy sayti 
* http://www.encyclopedia.kz/wiki/%D0%90%D0%BA%D1%81%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82
* http://www.youtube.com/watch?v=bDpaNF1p9FI
* http://www.spr.kz/aksukent-i-sayramskiy-rayon/ 
* http://my.mail.ru/community/aksu7/
*  № 5-Maksim Gorkiy nomli umumiy oʻrta maktabining rasmiy sayti
Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi

**Koreya Respublikasi futbol terma jamoasi** — Koreya Respublikasini xalqaro futbol o‘yinlari va turnirlarida himoya qiladigan milliy futbol terma jamoasi. Osiyoning eng mashhur va kuchli jamoalaridan biri. Mintaqaning boshqa terma jamoalaridan ko‘ra ko‘proq jahon chempionatlarida (11 marta) maydonga tushgan va Osiyoda jahon chempionatining yarim finalida ishtirok etgan yagona jamoadir. Ikki karra Osiyo chempioni (1956, 1960).
## Tarixi
Koreya Respublikasi birinchi marta 1954-yilgi jahon chempionatida ishtirok etdi. Saralash o‘yinlarida terma jamoa ikki o‘yinli bahsda Yaponiyani mag‘lub etdi (1:5 va 2:2) va birinchi jahon chempionatiga yo‘l oldi. Guruh bosqichida dastlab Koreya Respublikasi terma jamoasi Vengriyaliklar (0:9), keyin esa Turkiyaliklar (0:7) tomonidan mag‘lubiyatga uchradi.
## Manbalar

## Havolalar

* Korea Republic at FIFA
* Korea Republic at AFC
Musulmonlar begunohligi

***Innocence of Muslims*** (inglizchadan tarjimasi: *Musulmonlar begunohligi*; eski nomlari ***Innocence of Bn Laden***[sic] va *Desert Warrior*) aksil-Islom toʻliq-metrajli filmdir. Film faqat bir kinoteatrda (Hollywood, CA) bir marta namoyish etilgan. Film qibtiy xristian Nakoula Basseley Nakoula tomonidan yaratilgan, deyilmoqda.

14 daqiqalik film treylerlari YouTube saytiga *The Real Life of Muhammad* („Muhammadning haqiqiy hayoti“) va *Muhammad Movie Trailer* („Muhammad kino treyleri“) nomlari ostida 2012-yil iyulida yuklandi, shu treylerlarning arab tiliga oʻgirilgan versiyalari esa 2012-yil sentyabrida yuklanib, misr-amerikalik blogger va xristian Morris Sadek tomonidan tarqatildi. 2012-yil 8-sentyabrida YouTube videosining bir qismi Misrning avval „dinlar yoki sektalararo nafrat qoʻzgʻatgani“ tufayli yopilgan islomparast Al-Nas TV kanalida koʻrsatildi. 2012-yil 11-sentyabrida Misr va Liviyada keskin eʼtirozlar boshlandi. Bu eʼtirozlar boshqa arab va musulmon mamlakatlarga tarqaldi, AQSh elchixonalariga hujumlar uyushtirildi, natijada Qoʻshma Shtatlarning Liviyadagi elchisi Christopher Stevens va yana uch nafar amerikalik halok boʻldi.

## Manbalar
Big Ben

**Big Ben** — Londondagi Vestminster saroyining eng katta minorasi. 2012-yil sentabr oyidan boshlab qirolicha Elizabeth IIning taxtdagi 60 yillik yubileyiga atab minora nomini Elizabeth minorasiga oʻzgartirdi.
* Minoraning asl nomi „Soat minora“ boʻlib, „Big Ben“ minora ichidagi ulkan qoʻngʻiroqqa nisbatan berilgan nomdir.Rasmiy ravishda u „Ulkan qoʻngʻiroq“ nomi bilan tanilgan.
* 2008-yilgi maʼlumotlarga qaraganda, „Big ben“ Birlashgan Qirollikning turistlar uchun eng mashhur attraksioni.
* Soat minora baʼzi vaqtda „Stefen munorasi“ deya notoʻgʻri nomlangan. Stefen minorasi haqiqatdan Parlament uyining gʻarbiy tomonidan topilgan va u jamoat kirish joyi sifatida rol oʻynagan.
* „Big ben“ 1859-yil 31-may kuni 1-marta jaranglagan.
* Soatning ustki poydevorida lotin tilida „Domine Salvam Fac Reginam Nostrum Victoriam Primam“ deb yozilgan. Bu esa „O Lord, Qirolicha Victoria I ni himoya qil“ degan maʼnoni anglatadi.
* „Big Ben“ nomining asl manbalari ishonchsiz saqlangan. Baʼzilar ushbu minoraga mashhur siyosatchi Benjamin Holl nomi berilgan deyishsa, Boshqalar esa minora qurilgan vaqtdagi turnir gʻolibi Benjamin Caunt nomi berilgan deyishadi.
* „Big ben“ har 15 daqiqada jaranglaydi va uning jarangi 5 milgacha boʻlgan radiusga eshitiladi.
* „Big ben“ning tarixi bir miammo bilan boshlangan.Uning qurilishi taʼminot, Budjeddagi ayrim bahsli muammolar va rasmiyatchilik sabablaridan kechiktirilgan. Buning ustiga minora mexanik soat uchun juda kichiklik qilardi va tekshiruvlardan soʻng 16 tonnali qoʻngʻiroq sinib qoldi. Shuning uchun koʻchirish ishlari ulkan qoʻnʼgiroq minora tomon yoʻl olishga majbur boʻldi.Soat minoraga joylashtirulganga qadar daqiqani ham 2 marta oʻzgartirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Башня Святого Стефана: Биг Бен
* Биг-Бен в Лондоне 
* Вокруг света. Аудиогид: Темза и Парламент 
* Афиша-Мир. Биг Бен 
* Facts and figures: Big Ben and Elizabeth Tower
Westminster saroyi

**Westminster saroyi** (; ) — Temza sohilida Londonning Westminster nohiyasidagi bino. Britaniya parlament qarorgohi.
Paris Saint-Germain FC

Pari Sen‑Jermen yoki PSJ (*yoki *PSG*) — [[fransuz]] futbol klubi, 1970-yilda [[Parij]]da asos solingan. *

## Futbolchilar

### Joriy tarkib

### Ijaraga berilgan futbolchilar

### Boshqa jamoalarda ijara muddati tugagan futbolchilar

## Xodimlar

.

### Boshqaruv

### Texnik xodimlar

## Manbalar

## Havolalar

*  
* Paris Saint-Germain  – Ligue 1
* Paris Saint-Germain – UEFA.com
Doira (cholgʻu asbobi)

**Doira** (*childirma*, *chirmanda*, *doyra*, *daff*, *dapp*) — oʻzbek, tojik, uygʻur va boshqa sharq xalqlarining cholgʻu asbobi. Doira zarb bilan urib chalinadi. Gardishi oʻrik, yongʻoq yogʻochidan yasaladi. Gardishi ustidan tashqari tomondan teri bilan qoplanadi. Gardishning ich tomoniga tamburinnikiga oʻxshash xalqachalar osiladi.
Doira - zarbli cholgʻu asboblar guruhiga kiradi. 

## Tarixi
Doira qadimiy musiqa cholgʻularidan hisoblanadi. Markaziy Osiyo (Niso shahri, eramizdan avvalgi 2-asr)da topilgan terrakota yodgorliklarida doirachi ayollar tasvirlangan. Doira va unga yaqin urma musiqa cholgʻulari tojik, arman, ozar, uygʻurlarda *dap*, *dapp*, *daff*, *def* deb nomlanadi.

20-asrda oʻzbek doira ijrochilik anʼanalarini Usta Olim Komilov, T. Inogʻomov, D. Sottixoʻjayev, Rahim Isoxoʻjayev, F. Azimov, Qahramon Dadayev, O. Kamolxoʻjayev, aka-uka Islomovlar, M. Oripov, R. Otaboyev, T. Sayfiddinov, R. Samadov va boshqalar mukammallashtirgan.

## Tuzilishi
Doiraning asosiy qismi (gardishi) tok zangi, soʻnggi yillarda zarang, akatsiya, loʻlilarda tol daraxtlaridan ishlanadi. Gardishning tashqi tomoniga buzoq, toy yoki echkining oshlangan terisi qoplanadi. Ichki tomoniga esa tamburinnikiga oʻxshash maʼdandan ishlangan halqachalar osiladi. Doiraning halqasiz turlari ham mavjud.

Gardish diametri 400—510 mm ni tashkil etadi. Doirada tovush ikki qoʻl barmoqlari yordamida hosil qilinadi. Undan yakka ijroda hamda turli xil milliy cholgʻu ansambllarida joʻrnavoz cholgʻu sifatida foydalaniladi. 

## Chalish usuli
Doirani chalishda qoʻllaniladigan ritm birliklari (naqralar) haqida qadimiy manbalarda yozilgan. Doira usuli odatda ikki xil zarbdan iborat. Biri — *[[Bak (tovush)|bak]]* (baka, bako, bakka, bakko). Bak doira gardishiga yaqin joyga urilganda chiqadigan tovushdir. Ikkinchi zarb — *bum*. Bumni chalish uchun barmoqlarni choʻzib doiraning oʻrtaroq qismiga uriladi.

## Havolalar
* Oʻzbekiston Mumtoz Musiqasi saytida doira haqida maʼlumot