Ayollar masjidlari

**Ayollar masjidlari** butun dunyoda mavjud bo'lib, ayniqsa Xitoyda  boy an'anaga ega, son jihatidan ham  ko'p.  Islom dinida  jinslarni ajratish tamoyillari mavjud bo'lganligi sababli, ko'plab ibodatxonalar asosiy bino ichida ayollar uchun maxsus ibodat joyini ta'minlagan, biroq bir necha mamlakatlarda alohida binolar qurilgan va ayrim hollarda ayollarga imomlikka ruxsat berilgan.

21-asrda koʻplab  davlatlar Islomdagi liberal harakatlar doirasida ayollar boshchiligida bo'lgan  yoki faqat ayollar uchun masjidlar tashkil etildi.

## Osiyo davlatlari

### Xitoy
Ayollar masjidlari (Chinese) Xitoyda bir necha yuz yillardan buyon mavjud.   Masjidlar Xenan, Shansi, Shensi va Xebey provinsiyalarida mavjud.

Xitoyda musulmon jamoalari tomonidan faqat ayollar uchun alohida masjidlar qurilgan. Ming sulolasi va erta Qing sulolasining oxirida Xui ayollari o'zlarining masjidlarini tashkil etadilar. Xitoyda saqlanib qolgan eng qadimgi ayollar masjidi 1820 yilga to'g'ri keladigan Vangjia Xutong ayollar masjidi hisoblanadi. 

Diniy sabablarga ko'ra, Xui jamoalari ayollar orasida ko'proq ilohiy bilimlarni rivojlantirish boshlandi. Natijada, diniy ta'lim olgan musulmon ayollar ayrimlari  asta-sekin kundalik diniy faoliyatlariga islomiy urf-odatlarni kiritdilar bu esa ayollar masjidlarining tashkil etilishiga sabab bo'ldi. 

20-asrda , faqat ayollar uchun masjid sifatida alohida ibodat joylari qurib bitildi. Bu esa  muqaddas bino alohida ahamiyatga ega bo'lib, kattaroq masjidga biriktirilgan masjiddir. Ushbu masjidlarda Kotta masjid imomlarning ayollari  rahbar etib tayinlangan.

Ayollar islomiy ulamolar xitoy tilida *nü [[Oxund|ahong]]* (  ) deb ataladi.

Xenan provinsiyasida:

* Beidajie Nusi, Zhengzhou
* Beixiajie Nusi, Zhengzhou
* Minzhulu Nusi, Zhengzhou
* Xishilipu Nusi, Zhengzhou
* Hexi Nusi, Zhoukou
* Tiedanjie Nüsi, Kaifeng, one of 16 women's mosques in that city

Boshqa joyda:

* Jiangfanglu Nusi, Sian  ( Shensi )
* Qian Xinchengdao Nusi (Xoxhot Nüsi), Xoxxot ( Ichki Mo'g'uliston )
* Botou Qingzhen Nüsi, Botou, Kanchjou shahri ( Xebey )
* Pekin ( Ayollar masjidi, yapon.)
* Xiaotaoyuan masjidi, Shanxay

### Maldiv orollari
Maldiv orollarida ayollar masjidlari ko'plab orollar va atollarda joylashgan bo'lib, bu an'ana Maldiv jamiyatida ayollarning tarixan qo'llagan ta'siri tufayli qadimgi davrlarga borib taqaladi.  *Nisha miskii* deb nomlanuvchi bunday masjidlarni saqlash Maldiv amaliyoti bo'lib, ular alohida binolar bo'lgan, *mudahim* deb nomlanuvchi *mudimu* (erkak masjid qo'riqchilari) tomonidan boshqariladi.  Ayollar masjidlari har bir orolda mavjud emas va bunga poytaxt oroli misol bo'la oladi, bu yerda masjidlar kattaroq masjidlarda ayollar uchun alohida maydonga ega.  2005 yilda 250 dan ortiq ayollar masjidi 250 dan ortiq aholi yashaydigan orollar orasida tarqalgan. 

2009 va 2010-yillarning oxirlarida Maldiv orollarining barcha *nisha miskii* yopilgandek edi.  Maldiv orollari Islom ishlari vazirligi masjidlarni saqlash qimmat va kamdan-kam qo‘llanilishini aytib, ularni yopib qo‘ydi.  2018 yil holatiga ko'ra, mavjud hisoblar Maldiv orollarida ayollar masjidlari endi yo'qligini ko'rsatadi. 

### Hindiston
Lakshadvip ittifoq hududida og'zaki an'analar mintaqada ayollar masjidlarini tashkil etishni taklif qiladi. Mintaqadagi ayollar masjidlari haqida bir nechta eslatmalarga ko'ra, ayollar rahbarligidagi ayollar ishtirok etadigan kichik xususiy binolar mavjud edi. 

### Boshqa Osiyo davlatlari

* Buxoro,  Oʻzbekistonda islom
* Kobul,  Afg'onistondagi Islomni ko'ring
* Maldiv orollari,   Maldiv orollarida islomni ko'ring
* Padang  va Yogyakarta, Indoneziyadagi Islomga qarang
* Byblos, Livandagi Islomni ko'ring
* Madina, Saudiya Arabistonidagi Islomni ko'ring

## Afrika

* Xartum,   Sudandagi Islomga qarang
* Gabiley,  Somalidagi Islomni ko'ring

## Yevropa

* Amsterdam,  Niderlandiyadagi Islomga qarang
* Berlin,  Germaniyada Islomga qarang. Seyran Atesh 2017 yilda Ibn Ruschd-Gyote masjidiga asos solgan 
* Kopengagen, Daniyadagi Islomga qarang. Sherin Xonqon 2016 yilda Mariam masjidiga asos solgan 

## Shimoliy Amerika

* Amerika ayollar masjidi, Los-Anjeles, Kaliforniya . Amerika Qo'shma Shtatlaridagi birinchi ayollar masjidi 2015 yilda Piko-Union tumanidagi ko'p konfessiyaviy madaniyat markazida joylashgan. 
* Qal'bu Maryam ayollar masjidi, Oklend, Kaliforniya. San-Fransisko ko'rfazi hududidagi birinchi ayollar masjidi, 2017-yil 4-mart kuni AQShda ochilgan ikkinchi ayollar masjidi Oklenddagi Siti boshpana cherkovida joylashgan.
* Kanada ayollar masjidi 2019 yil aprel oyida Torontoda tashkil etilgan. Masjid Trinity-St-da kosmosdan boshlangan. Pavlusning Birlashgan cherkovi . 

## Yana qarang

* Ayollar imom sifatida
* Islomdagi ayollar
* Islomdagi liberalizm va progressivizm

## Manbalar