Yaşar Nezihe

**Yaşar Nezihe** (1882 −1971-yil 5-noyabr) Usmoniylar davridagi ayol shoirlardan biri deb hisoblanadi. U 1-may Xalqaro mehnatkashlar kuniga bagʻishlangan ilk turkiy sheʼr muallifi sifatida tanilgan.

Yashar Nezihe oʻz hayotiy hikoyasi va qarama-qarshi adabiy oʻziga xosligi bilan oʻz davrning boshqa shoiralaridan ajralib turardi. U butun umri davomida oʻzining kambagʻal va qiyin bolaligi, shuningdek, sevgi hayoti va turmushi haqida sheʼrlar yozgan.

Asarlari *Aydinlik Dergisi* (Maʼrifat jurnali)da nashr etilgan birinchi ayol shoir sifatida tanilgan Yaşar Nezihe mehnat tartibsizliklarini qoʻllab-quvvatlagani va oʻzining faol shaxsligi bilan ham mashhur boʻldi. U oʻz sheʼrlarida qashshoqlikka ovoz bergan sotsialistik shoir sifatida tan olingan.

U gazeta egalari bilan *Mürettipler Jamiyati* (Yozuvchilar jamiyati) oʻrtasidagi kelishmovchilik tufayli ish tashlashga chiqqan ishchilarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida rahbarlarga murojaat qilib, *Gazete Sahiplariga* nomli sheʼrini yozgan.

## Hayoti
Yaşar Nezihe 1882-yilda Istanbulning Silivri shahrida kam taʼminlangan oilaning besh farzandidan biri boʻlib tugʻilgan. U oilada omon qolgan yagona farzand edi. Onasi Kaya Xonimdan ayrilganida u endigina olti yoshda edi. Shundan soʻng, uning shol xolasi va ichkilikboz otasi unga qarashdi.

Oila aʼzolarining loqaydligi tufayli koʻp vaqtini koʻchada oʻtkazgach, uning oʻzi maktabga yozildi. Otasi uni mustaqil xulq-atvori uchun uydan haydab yuborgan paytda, u endi haqiqatan ham qizining „ozodligi“ uchun yoʻl ochgan edi.

Nezihe uch marta turmushga chiqqan, biroq barchasi baxtsiz yakun topgan. Uning ikki farzandi oziq-ovqat tanqisligidan vafot etgan. U pul topish uchun u savodsiz odamlarga xat yozib berish va tikuvchichilik bilan shugʻullangan.

1934-yilda qabul qilingan Familiya qonuniga koʻra uning familiyasi „Bukulmez“ ga oʻzgartirildi.

Yaşar Nezihe hayotida ikki marta oʻz joniga qasd qilishga uringan. 1971-yil 5-noyabrda 89 yoshida Istanbulda vafot etgan.

## Ijodi
Nezihe Bukulmez shoir sifatida oʻqishni davom ettirdi va 1896-1953-yillar orasida koʻplab sheʼrlar yozdi. 1923-yilning may oyida uning mehnat tartibsizliklarini qoʻllab-quvvatlovchi *1-May* nomli sheʼri chop etildi.

*Bir Deste Menekşe* (Binafsha guldastasi) nomli birinchi kitobidan soʻng, 1925-yilda *Feryâdlarım* (Faryodlarim) nomli ikkinchi kitob chop etildi.

Uning birinchi sheʼri *Malumat* jurnalida chop etilgan. Keyinchalik uning sheʼrlari koʻplab xotin-qizlar gazetalari va jurnallarida, ayniqsa, *Kadınlar Dergisi* (Xotin-qizlar jurnali)da chop etilgan.

Tadqiqotchi Taha Toros arxivida uning uchta sheʼriy toʻplami saqlanadi. *Şiir Defteri* (Sheʼrlar kitobi) uning Torosga topshirgan soʻnggi, nashr etilmagan asaridir.

1895-yildan boshlab uning asarlari Malumat ve Terakki va Nazikter kabi jurnallarda Mazlume, Mahmure va Mehcure taxalluslari bilan nashr etilgan. *Hazan Unvanli Manzume*, *Kardeş Yuregi*, *Efsus*, *Leyyal-i Pur-Azab* kabilar uning asarlaridir.

*Aydınlik Dergisi*da yozgan birinchi ayol shoir boʻlgan Yaşar Nezihe Bukulmez yozganlari, Osmanlı Amele Jemiyetiga aʼzoligi va mehnat tartibsizliklarini qoʻllab-quvvatlagani uchun kommunistlikda ayblanib hibsga olindi.

*

## Manbalar