open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iso ibn Muhammad al-Xalifa

**Iso ibn Muhammad al-Xalifa** () (1938-yil 25-noyabr tugʻilgan, Muharraqda – 2015-yil 13-avgust vafot etgan) Bahraynlik huquqshunos, sudya va vazir boʻlgan. Qirol Hammod ibn Iso al-Xalifaning amakisi Iso bin Muhammad 1963-yildan to vafotigacha "Musulmon birodarlar" ning Bahrayn boʻlimi hisoblangan al-Menber islom jamiyatiga rahbarlik qilgan.

## Faoliyati
Muharraqda tugʻilgan al-Xalifa 1950-yilda al-Hidoya al-Xalifiya oʻgʻil bolalar maktabini tamomlagan, soʻngra 1956-yilda Xelvan texnik kasb-hunar maktabida oʻrta maʼlumot diplomini olgan.1962-yilda Qohira universitetida huquqshunoslik boʻyicha bakalavr darajasini olgan.

1974-1975-yillarda Adliya va Islom ishlari vaziri, 1975-1980-yillarda esa mehnat vaziri boʻlib faoliyat yuritgan.

## Oʻlimi
Al-Xalifa 2015-yilning 13-avgustida 77 yoshida xorijda davolanib qaytganidan soʻng vafot etgan va 2015-yilning 15-avgustida Bahraynning Riffa shahridagi Hunayniya qabristoniga dafn qilingan.

## Manbalari
Bobo Qoyim Soniy

**Qoyimiddinaka Bobo Qoyim Soniy([[urdu]]:بابا قائم سائیں سرکار)** Faysaloboddagi Qodiriy va Qalandariy tariqatlaridan boʻlgan soʻfiy avliyo edi. 1987-yil 16-martda vafot etdi (hijriy:17-Rajab 1400). Faysalobodda uning nomi bilan atalgan yoʻl bor. Bobo Qoyim Soniy ziyoratgohi Faysalobodning Sidxupura hududi yaqinida joylashgan . Ziyoratgoh yonida katta masjid va qabriston joylashgan.

## Yana qarang

* Baba Nur Shoh Vali
* Baba Lasuri Shoh
## Manbalar
Muhammad Ali Jeramiy Qomiy

**[[Oyatulloh]] Muhammad Ali Jeramiy Qomiy** (forscha:محمدعلى گرامى قمي; 1938 yilda tugʻilgan) – eronlik oʻn ikki shia marjasi.

U Eronning Qum shahridagi seminariyalarda Oyatulloh Husayn-Ali Montazeriy, Ali Meshkini, Sayyid Husayn Borujerdi, Muhammad Ali Araki, Muhammad Rizo Gʻolpaygʻoniy va Mirzo Hoshim Amoliy qoʻl ostida tahsil olgan.
## Yana qarang
* Qom
* Ijtihod
## Manbalar

## Havolalar
* Hayoti va ijodi (forscha)
Bishr ibn al-Volid

**Bishr ibn al-Volid ibn Abdulmalik** () (710–740-yillar) – Umaviylar shahzodasi va lashkarboshisi. 710/11 va 714/15-yillarda Vizantiya imperiyasiga qarshi harbiy yurishlarni boshqargan. Keyinroq oʻz qarindoshi xalifa al-Volid II () ga qarshi Umaviylar muxolifatida ishtirok etgan. 745-yilda sobiq ittifoqdoshi va qarindoshi xalifa Marvon II tomonidan hibsga olingan va ehtimol qamoqda vafot etgan.

## Hayoti
Bishr Umaviylar xalifasi al-Volid I ning () oʻgli. Otasi hukmronligi davrida xalifalikning shimoliy chegarasi boʻylab, jumladan, 710/11 va 714/15 qishda Vizantiya imperiyasiga qarshi bosqinlarni boshqargan. 714-yilda otasi uni *[[amir al-haj]]* etib tayinlagan. Bilimi yaxshi boʻlgani uchun unga  (). 8/9-asr tarixchisi al-Voqidiyning yozishicha, Bishr 715-yil boshida otasi vafotidan keyin Suriyaga qaytib kelgan.

Oʻrta asr manbalarida 743/44-yilgacha qayta tilga olinmagan. Bu yillarda Uchinchi musulmon fuqarolar urushiga qatnashgan. Umaviylar oʻrtasidagi xalifalik uchun olib borilgan bu kurashda oʻzining boshqa ukasi va urush davrining taniqli lashkarboshisi al-Abbosning betaraf boʻlish toʻgʻrisida ogohlantirishlariga qaramay, amakivachchasi Xalifa al-Volid II ga qarshi ukasi Yazid III ni qoʻllab-quvvatlab jang qildi. Bishrning yana oʻn ikki ukasi ham 744-yilda al-Valid II oʻldirilgandan soʻng xalifa boʻlgan Yazid III ni qoʻllab-quvvatladi. Bishr al-Valid II ning ajrashgan xotini Saʼdaga uylandi. Saʼda xalifa Usmon () ning boy avlodi Saʼid ibn Xolid ibn Amr ibn Usmonning qizi boʻlgan.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
Furqon kuchlari

**Furqon kuchlari** yoki **Furqon bataloni** Pokiston hukmronligidagi ozchilik Ahmadiya musulmon jamoasi koʻngillilarining yagona batalyon kuchi edi. 1948-yil iyun oyida Butunjahon Ahmadiya Musulmon Jamiyati rahbari Mirzo Bashiriddin Mahmud Ahmad koʻrsatmasi bilan Pokiston hukumati iltimosiga koʻra tashkil etilgan boʻlinma birinchi Kashmir urushida Pokiston uchun Hindistonga qarshi kurashgan.Uning qoʻshinlari Ahmadiya aholisidan jalb qilinganidan tashqari, boʻlinmani saqlash xarajatlari ham oʻsha jamoa tomonidan toʻlangan.

Birlik 1950-yil 7-iyunda tarqatib yuborildi. 1953-yilgi Lahordagi Ahmadiyaga qarshi qoʻzgʻolonlardan soʻng Pokiston tergov sudi Ahmadiyaning Pokiston jamiyatidagi rolini muhokama qilishda Furqon batalyoniga iqtibos keltirdi.
## Manbalar
Al-Aqso Islom akademiyasi

**Al-Aqso Islom akademiyasi** – 1996-yilda Pensilvaniya shtatining Filadelfiya shahrida taʼsis etilgan islomiy xususiy kunlik maktabdir. U bogʻchadan 12-sinfgacha boʻlgan oʻquvchilarni qabul qiladi. Akademiya Al-Aqso Islom Jamiyatiga tegishli boʻlib, 1501 Germantown Avenue, Philadelphia, PA 19122 manzilida joylashgan umumiy binoda faoliyat yuritadi. Oʻquv dasturi islom taʼlimoti, arab tili va Qur’on darslarini oʻz ichiga oladi.

2004-yilda Al-Aqso Islom Jamiyati binosi devoriy rasmlar va bezakli koshinlar bilan bezatildi. 2006-yilda esa koʻngillilar binoda yana boshqa bezash ishlarini amalga oshirdilar.
## Manbalar

## Havolalar

* Al-Aqso islom akademiyasi
Bakkar ibn Abdulmalik

**Abu Bakr Bakkar ibn Abdulmalik ibn Marvon** (750-yilda vafot etgan) – Umaviy shahzodasi, xalifa Abdulmalikning () oʻgʻli.

## Hayoti
Abu Bakr nomi bilan tanilgan. Umaviylar xalifasi Abdulmalik () va uning rafiqasi Oysha bintu Musoning oʻgʻli. Oysha Talhaning nabirasi boʻlgan. Bakkar oʻzining oʻgay ukasi Xalifa al-Volid I ning () sobiq xotiniga – Izza bint Abdulaziz ibn Abdulloh ibn Amrga uylangan. Izza xalifa Usmonning () chevarasi boʻlgan. Bakkar va uning oʻgay aka-ukalari Saʼid al-Xayr hamda Muhammad amakivachchasi xalifa Marvon II () tomonidan Dayr Ayyubga chaqirilgan. Umaviylar oilasiga mansub edilar. Ular u yerda Marvonning oʻgʻillari Ubaydulloh va Abdullohga taxt vorislari sifatida bayʼat qilgan. Bakkar 750-yilda sulola agʻdarilganidan soʻng Abbosiylar tomonidan Nahr Abi Futrusda qatl etilgan Umaviylar orasida edi.
## Adabiyotlar
*
*
*
*
## Manbalar
Boyazid I masjidi

**Boyazid I masjidi** ( yoki ) – Turkiyaning Bursa shahridagi tarixiy masjid. Usmoniylar sultoni Boyazid I (Yildirim Boyazid) tomonidan 1391–1395-yillarda qurdirilgan yirrik majmua tarkibiga kiradi. Bursa markazi Yildirim tumanida joylashgan, masjid ham aynan shu nom bilan ataladi. 1855-yilgi Bursa zilzilasidan keyin masjidda keng qamrovda taʼmirlash ishlari olib borilgan.

## Meʼmorchiligi
Masjidning markaziy zali boʻlib, ustki qismi yirik gumbaz bilan qoplangan. Sharq va gʻarb tomonlarda kichik gumbazli ayvonlar, janub tomonida esa mehrobli, katta gumbazli ayvon mavjud.

Ayvonlarning shimol va janub tomonida kamin va shkaflari boʻlgan 4 ta xona bor. Janubdagi xonalarga toʻgʻridan-toʻgʻri markaziy zal orqali, shimol tarafdagi xonalarga esa kichik vestibyullar orqali kiriladi. Kirish zalining baland shifti gumbaz bilan qoplangan. Namozxona (masjidning shimoliy qismidagi yarmi ochiq boʻlim) 5 boʻlimdan iborat boʻlib, ularning ham har biri alohida gumbazga ega.

Yildirim masjididagi 3 ta ayvon markaziy zalga nisbatan uch pogʻona balandroq qilib qurilgan. Masjid *Bursa arki* qurilgan birinchi inshoot hisoblanadi. Bursa arki markaziy zal va janubiy ayvon oʻrtasida joylashgan boʻlib, 2 ta katta gumbazni bogʻlab, ularni mustahkamlab turadi. Masjidning ikki tomonda 2 ta minora mavjud.

## Galereya

Fayl:Yildirim_Mosque_1386.jpg|alt=Interior|Masjidning ichki qismi
Fayl:Yildirim_Mosque_7117.jpg|alt=last prayer section (semi-open section of the mosque at the north end)|Namoz oʻqiladigan boʻlim (masjidning shimol tarafidagi yarim ochiq qismi)
Fayl:Yildirim_Mosque_7125.jpg|alt=Side room|Yon xona
Fayl:Yildirim_Mosque_7149.jpg|alt=View towards the central eyvan with minber and mihrab|Markaziy ayvonga qaragan minbar va mehrob
Fayl:Yildirim_Tomb_7151.jpg|alt=As part of the complex: the mausoleum|Maqbara


## Manbalar

## Havolalar

* Yildirim Bayezid Kulliyesi , Archnet
* Kompleksning 45 ga yaqin rasmlari
Inoyatxoja Maxdum

**Inoyatxoja Maxdum** (1837-yil, Namangan, Qoʻqon xonligi – 1899-yil Namangan, Fargʻona viloyati) —naqshbandiya tariqati murshidi. Namangan ulamolari raisi va Azizxoʻja madrasasi bosh mudarrisi vazifalarida ishlagan.
## Biografiyasi
Namangan shahri Chuqur koʻza dahasi Langar mahallasida tavallud topgan. Nasil-nasabi Paygʻambar Muhammadga ikkinchi tarafdan esa Shayx Xovandi Tohurga taqaladi. Otasi Ulugʻxoja, bobosi Niyozxoja hamda katta bobosi Abdusamat eshonlar zamonasining koʻzga koʻringan olimlaridan boʻlishgan.

## Taʼlimi
Dastlabki bilimni ota-onasidan oladi. Keyin Namanganda xoja Amin madrasasida Azizxoja eshondan ilm oladi. 1853-yil Buxoro madrasalarida talimni davom ettiradi. 1863-yil Namanganga qaytadi. Namanganda Langar masjidida imom-xatiblik qila boshlaydi. 1865-yil Qoʻqon xoni Xudoyorxon Namangan ulamolar raisi va Azizxoʻja madrasasi bosh mudarrisi etib tayinlaydi. Taxminan 1866—1867-yillarda Andijon viloyatining Shahrixon tumaniga kelib bir muddat yashagan.

Naqshbandiya tariqati namoyondasi Muhammad Solih Eshoni Xoʻqandiyga murid tushib naqshbandiya tariqati talimini olgan.

## Manbalar
Alam al-Mulk

**Alam al Mulk** (*saltanat*) islomiy kosmologiyada qoʻllaniladigan atama boʻlib, u besh sezgi organi bilan idrok etish mumkin boʻlgan jismoniy olamni, jumladan tibbiyot, muhandislik va boshqa barcha narsalarni oʻz ichiga olgan maydonni anglatadi. Yuqori olamlar fazoviy tushuncha emas, balki quyi olamlarga taʼsir oʻtkazuvchi yuqori darajadagi mavjudlikni ifodalaydi. Shu sababli, jismoniy olamga Alam al-Malakut (tasavvur olami) taʼsir qiladi, u esa oʻz navbatida Alam al-Jabarut (ruhiy olam) taʼsirida boʻladi.
## Manbalar
Lixtenshteyn 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Lixtenshteyn]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 1 nafar sportchilar bilan 1 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Lixtenshteyn XOQ rasmiy sayti
Oysun ibn Sulaymon ibn Yaqzon al-Arabiy

**Oysun ibn Sulaymon ibn Yaqzon al-Kalbi al-Arabiy** () – 8-asr oxirida Barselona va Girona voliysi.Sulaymon al-Arabiyning oʻgʻli.

Oysun otasi Sulaymon al-Arabiy bilan birga 778-yilda Buyuk Karl qoʻshiniga qoʻshildi. Qoʻshin Saragosani qamal qilgan edi.

Oysun va ukasi Matruh al-Arabiy basklar bilan ittifoq tuzib, Ronsvalles jangida 778-yilda Franklar armiyasining yukxonasiga hujum qilib, otalarini ozod yuborishgan. Otasi Saragosaga qaytib, Barselonani (va Girona) boshqarish uchun Matruhga yubordi. Biroq, 780-yilda Sulaymon oʻzining sobiq doʻsti va Saragosalik Husayn tomonidan oʻldirilgan.

Oysunning ikkita xizmatkori bor edi: boʻlajak sarkarda Amrus ibn Yusuf va 785-yildan soʻng Matruhga xizmat qilgan Sabrit. Matruh isyon koʻtardi va taxminan 789-yilda Hueska hamda Saragosa shaharlarini qoʻlga kiritdi. Biroq, 791 yoki 792-yillarda Matruhni Amrus (u amirning tarafdoriga aylangan edi) va Sarhabil ibn Salton al-Zavagiy oʻldirdi.

Al-Udrining xabar berishicha, Oysun Gironani qoʻlga olish paytida asirga olingan va Aachenga yuborilgan. Al-Udriyning yozishicha, Oysun keyinroq xizmatkori Amrusning yordami bilan qochishga muvaffaq qolgan.

Oysun ismini 826-yildagi qoʻzgʻolon yetakchisi Aissó bilan oʻxshashdir. Shu sababli, Al-Udri kabi tarixchilar Oysun keksaygan chogʻida 826-yilda qochib, gottlar va musulmonlar bilan tinchlik tarafdori boʻlganlarning qoʻzgʻoloniga boshchilik qilgan, deb taxmin qilishgan. Ammo buni tasdiqlovchi hech qanday dalil yoʻq va bu shunchaki bir-biriga oʻxshash ismli ikki xil shaxsning chalkashtirilib yuborilishi boʻlishi mumkin.
## Manbalar
Hüdavendigar masjidi

**Hüdavendigar masjidi** yoki **Murat I, Hüdavendigar masjidi** ( yoki ) – Turkiyaning Bursa shahridagi tarixiy masjid, Usmoniylar sultoni Murod I tomonidan 1365–1385-yillarda qurilgan yirik majmua tarkibiga kiradi va ayni shu sulton nomi bilan ham ataladi. 1855-yilgi Bursa zilzilasidan keyin keng qamrovda taʼmirlash ishlari olib borilgan.

## Majmua
Majmuadan madrasa, darveshlar uyi (*zaviye*), *türbe* maqbarasi, favvora, oshxona, hammom va oʻgʻil bolalar uchun Qur’on maktabi oʻrin olgan.

## Galereya

Fayl:Hudavendigar_Mosque_3155.jpg|alt=Interior during restoration|Qayta tiklash paytidagi masjidning ichki qismi
Fayl:Hudavendigar_Mosque_3156.jpg|alt=On the roof that was being re-leaded during restoration|Tomda olib borilayotgan qayta tiklash ishlari
Fayl:Hüdavendigar_Mosque_Interior_6047.jpg|alt=Interior|Ichki qismi
Fayl:Hudavendigar_Mosque_7576.jpg|alt=Mausoleum of Murat I|Murod I maqbaras


## Havolalar

* Hüdavendigar masjididagi Archnet fayli
* Masjidning restavratsiya paytida va undan keyingi suratlari
Vellington (maʼnolari)

**[[Vellington]]** – Yangi Zelandiya poytaxti.

## Joylar
### Amerika Qoʻshma Shtatlari
* Wellington (Colorado) – Colorado shtatida joylashgan shahar
* Wellington (Florida) – Florida shtatida joylashgan shahar
* Wellington (Kansas) – Kansas shtatida joylashgan shahar
* Wellington (Kentucky) – Kentucky shtatida joylashgan shahar
* Wellington (Missouri) – Missaouri shtatida joylashgan shahar
* Wellington (Texas) – Texas shtatida joylashgan shahar
* Wellington (Utah) – Utah shtatida joylashgan shahar

### Avstraliya
* Vellington (Yangi Janubiy Uels) – Yangi Janubiy Uels shtatining Markaziy gʻarbiy nishablar mintaqasidagi shaharcha

### Janubiy Afrika Respublikasi
* Vellington (JAR) – Janubiy Afrika Respublikasining Gʻarbiy Kap Vaynlendsdagi shaharcha

### Yangi Zelandiya
* Vellington – Yangi Zelandiya poytaxti

## Boshqalar
* Wellington Management Company – Vanguard guruhining pay fondi
Avona ibn al-Hakam

**Abu al-Hakam Avona ibn al-Hakam ibn Avona ibn Vazr ibn Abdulharis al-Kalbiy** ((); 764-yilda vafot etgan) – kufalik arab tarixchisi. Asarlari Hishom ibn al-Kalbiy va al-Madainiy asarlarida Umaviylar tarixi uchun asosiy manba boʻlgan.

## Biografiyasi
Avona 727-yilda Xurosonning umaviylar noibi, keyinroq Sind noibi boʻlgan al-Hakam ibn Avonaning oʻgʻli edi. Bu oila Suriyaning Banu Kalb qabilasidan chiqqan, ammo Avona Iroqning Kufa shahrida istiqomat qilgan. Garchi Umaviylar davrida Suriyadan kelib chiqqan musulmon anʼanalari yoʻqolgan boʻlsa-da (ehtimol, 750-yilda bu hududning Abbosiylar qoʻliga oʻtishi natijasida), ular haqidagi ayrim maʼlumotlar Avananing hikoyalarida uchratish mumkin. Umaviylar davri uchun muhim maʼlumotlar toʻplagan. At-Tabariy (vafoti 923) tarixida Suriyaga oid masalalarda tez-tez tilga olinadi va tarixchilar Hishom ibn al-Kalbiy (vafoti 819) va al-Madoiniy (vafoti 843) uchun tarixiy manba boʻlgan.

## Adabiyotlar

* 
* 
*
 |url=https://archive.org/details/arabkingdomandit029490mbp
 | ref = }
}}
## Manbalar
Atika bintu Shuhda

**Atika bintu Shuhda** () – 8-asrda yashagan arab qiyan musiqachisi, bastakor, qoʻshiqchi va shoir.
## Manbalar
Asad ibn Yazid ash-Shayboniy

**Asad ibn Yazid ash-Shayboniy** () – arab lashkarboshchisi va Abbosiylar xalifaligining noibi.

Asad shimoliy Jaziradagi Diyor Bakr mintaqasida hukmron boʻlgan Shaybon qabilasining aʼzosi boʻlgan. Yazid ibn Mazyad al-Shayboniyning oʻgʻli boʻlib, otasi ikki marta Arminiyaning (butun Kavkazni oʻz ichiga olgan katta viloyat) arab noibi lavozimida xizmat qilgan. 801-yilda otasi vafot etgach, Asad Mosul noib edi va taxminan bir yil davomida otasining oʻrniga noib boʻldi. Keyin bu lavozimni uning ukasi Muhammad egalladi. Asad keyinchalik xalifa al-Amin davrida Iberiyadagi arab koʻchmanchilarining Yahyo ibn Said va Ismoil ibn Shuayb boshchiligidagi qoʻzgʻoloniga qarshi kurashish uchun yana ostikan etib tayinlandi. Asad qoʻzgʻolonni bostirishda va uning rahbarlarini qoʻlga olishda muvaffaqiyatga erishdi. Biroq, keyinchalik u ularni afv etib, ozod qildi va shu sababli oʻz lavozimidan chetlatildi.
## Adabiyotlar
* 
## Manbalar
Tutak yaqinidagi Mi-8 halokati

**Tutak yaqinidagi Mi-8 halokati** – 1985-yil 23-avgust, juma kuni Olay tizmasidagi Tutak dovoni yaqinida Mi-8 vertolyoti ishtirokida sodir boʻlgan aviahalokat. Natijada 7 kishi halok boʻlgan.

## Halokat
Bort raqami  (zavod raqami – 3055) boʻlgan, 1972-yil ishlab chiqarilgan SSSR fuqaro aviatsiyasi (Aeroflot) Tojikiston boshqarmasiga tegishli Mi-8 vertolyoti Olay tizmasi uzra uchayotgan edi. Vertolyot bortida 3 nafar ekipaj aʼzolari va 4 nafar yoʻlovchi boʻlgan. Bu vaqtda ob-havo yaxshi boʻlgan, lekin Tutak dovoni yaqinidagi togʻ yonbagʻirida vertolyot ustiga qiyalikdan mayda toshlar tusha boshlagan. Bu toshlar dvigatellarga urilgan va natijada dvigatelning ishdan chiqishiga olib kelgan. Vertolyot qoyalarga urilib, parchalanib ketgan va yonib ketgan. Vertolyotdagi barcha 7 kishi halok boʻlgan..

## Manbalar
Assama ibn Amr al-Maʼafiriy

**Assama ibn Amr al-Maʼafiriy** () (792-yilda vafot etgan) – 785-yilda Abbosiylar xalifaligi davrida Misr noibi.

## Hayoti
Assama ilk islom davrida Misr viloyatidagi mahalliy ishlarga hukmronlik qilgan arab elitasi – *vujuh*ning yetakchi aʼzolaridan biri edi. U haqidagi dastlabki maʼlumot 762-763-yillarda Aliylar qoʻzgʻoloni qoʻzgʻoloni haqidagi maʼlumotlar qatorida keladi. Voqealarning bir talqiniga koʻra, u Muhammadning oʻgʻli Aliga hukumat amaldorlaridan yashirinishga yordam bergani uchun qamoqqa olinib, Iroqqa yuborilgan. Keyinchalik xalifa al-Mahdiy tomonidan ozod etilib, Misrga qaytishiga ruxsat berilgan. Zindonga olinganiga qaramay, u viloyatda oʻz mavqeini saqlab qoldi va keyingi yillarda bir necha bor *[[sohib ash-shurta]]* yoki Misr xavfsizlik kuchlari boshligʻi lavozimini egalladi. 779 va 787-yillar oraligʻida oltita turli noib uni bu lavozimga tayinlagan.

785-yilda hokimlik qiluvchi Muso ibn Mus’ab al-Xatʼamiyning oʻldirilishidan soʻng, Assama uning oʻrnini egalladi va isyonchi Dihya ibn Musʼabdan mamlakat ustidan nazoratni qaytarib olish uchun harbiy yurishga boshchilik qildi. Dihyaning qoʻmondoni Yusuf ibn Nusayr at-Tujibiy poytaxt Fustatga hujum qilishga tayyorgarlik koʻrayotganini eshitgach, yangi hokim oʻz ukasi Bakkarni qoʻzgʻolonchilarga qarshi jangga yubordi. Biroq, natijada yuzma-yuz jangda Yusuf va Bakkar bir-birini oʻldirdi, bu esa qoʻmondonlaridan ajralgan qoʻshinlarning tartibsiz ravishda chekinishiga olib keldi. Koʻp oʻtmay, Assama oʻz lavozimidan ozod etilgani va oʻrniga al-Fadl ibn Solih tayinlangani haqida xabar topdi. Shunday qilib, uning taxminan uch oy davom etgan hokimligi nihoyasiga yetdi.

792-yilda Assama hokim Ibrohim ibn Solih viloyatda yoʻq paytda Misr ishlarini boshqarish uchun tayinlandi, ammo bir necha oydan soʻng vafot etdi. Oilasi vafotidan keyingi oʻn yilliklar davomida ham viloyatda oʻz taʼsirini saqlab qoldi. Oʻgʻli Muhammad ham toʻqqizinchi asr boshlarida *sohib ash-shurta* lavozimini egalladi.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
Shimoliy Makedoniya 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Shimoliy Makedoniya]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 6 nafar sportchilar bilan 6 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Shimoliy Makedoniya XOQ rasmiy sayti
Guido van Rossum

**Guido van Rossum** (1956-yil 31-yanvarda tugʻilgan) – gollandiyalik dasturchi va Python dasturlash tilining yaratuvchisi. U 1980-yillardan beri dasturlash sohasida faoliyat olib borgan va Python tili orqali dunyoga katta taʼsir koʻrsatgan.

## Hayoti va taʼlimi

Guido van Rossum Gollandiyaning Haarlem shahrida tugʻilgan. U Amsterdam universitetida matematika va informatika boʻyicha tahsil olgan. Universitetni tamomlagach, u bir qancha ilmiy-tadqiqot institutlarida, jumladan, CWI (Centrum Wiskunde & Informatica)da ishlagan.

## Python dasturlash tili

1989-yilning dekabr oyida Guido van Rossum Python dasturlash tilini ishlab chiqishni boshladi. Uning maqsadi oddiy, oʻqishga qulay va keng imkoniyatlarga ega dasturlash tilini yaratish edi. Python dasturlash tili 1991-yil birinchi marta chiqarilgan va tez orada dasturchilar orasida mashhurlikka erishdi. Pythonning asosiy qadriyatlari qatoriga kodning soddaligi, oʻqilishi va yozilishi osonligi kiradi.

Guido van Rossum 2018-yilgacha Python loyihasining „Benevolent Dictator For Life“ (BDFL, Umrlik Xayrixoh Diktator) sifatida faoliyat yuritdi. Ushbu unvon unga Pythonning rivojlanishi va yoʻnalishi boʻyicha yakuniy qarorlar qabul qilish huquqini berdi.

## Faoliyati

Guido van Rossum faoliyati davomida bir qancha yirik texnologik kompaniyalarda ishlagan. U Dropbox, Google va Elemental Security kabi kompaniyalarda dasturchi va yetakchi muhandis sifatida faoliyat olib borgan. 2020-yilda u Microsoftga qoʻshildi va u yerda Pythonning rivojlanishi bilan shugʻullanishni davom ettirdi.

## Mukofotlari va tan olinishi

Guido van Rossumning dasturlash sohasidagi hissasi uchun u bir qancha mukofotlar va unvonlarga sazovor boʻldi. 2001-yilda u „Free Software Award“ mukofotini qoʻlga kiritdi. 2006-yilda esa u „NLUUG Award“ bilan taqdirlandi. 2018-yilda u Computer History Museum tomonidan „Fellow“ unvoni bilan taqdirlandi.

## Shaxsiy hayoti

Guido van Rossum hozirda AQShda yashaydi. Uning shaxsiy hayoti haqida kam maʼlumot mavjud, chunki u oʻzining professional faoliyatiga koʻproq eʼtibor qaratadi.

## Manbalar

* van Rossumning shaxsiy blogi

* Python.org rasmiy sayti

* Computer History Museum – Guido van Rossum haqida
Kurash boʻyicha 2021-yilgi Osiyo chempionati

**Kurash boʻyicha 2021-yilgi Osiyo chempionati** – 2021-yil 13–18-aprel kunlari Qozogʻistonning Olmaota shahrida kurash boʻyicha boʻlib oʻtgan oʻttiz toʻrtinchi Osiyo chempionati. Xitoy musobaqada qatnashmadi, Yaponiya ayollar terma jamoasi esa COVID-19 bilan kasallangan bemor bilan yaqin muloqotda boʻlgani sababli chempionat boshlanishidan oldin musobaqani tark etdi.
## Medal olgan kurashchilar
### Erkaklar erkin kurashi

### Erkaklar yunon-rum kurashi

### Ayollar erkin kurashi

## Jamoalar reytingi

## Medallar jadvali
 
## Musobaqada qatnashgan davlatlar
Musobaqada 20 davlatdan 263 ta kurashchi qatnashgan.

*  (1)
*  (4)
*  (29)
*  (20)
*  (11)
*  (20)
*  (30)
*  (4)
*  (25)
*  (21)
*  (2)
*  (2)
*  (2)
*  (2)
*  (30)
*  (3)
*  (4)
*  (11)
*  (13)
*  (29)

## Manbalar

## Havolalar
* Kurash boʻyicha 2021-yilgi Osiyo chempionati
* Natijalar
Valadi Yanich masjidi

**Valadi Yanich masjidi** () – Usmoniylar masjidi. Turkiyaning Bursa shahrida joylashgan boʻlib, bugungi kunga qadar foydalanilmoqda. Kirish eshigi tepasida joylashgan yozuvga koʻra, 1440-yilning iyulida Mahmud Chalabiy tomonidan qurilgan. Ilk Usmoniylar meʼmorchiligiga oid bino hisoblanadi.

Masjid sakkiz burchakli gumbaz bilan qoplangan. Masjidning qiziqarli minorasi boʻlib, u ilgari cherkov qoʻngʻirogʻi deb taxmin qilingan. Darhaqiqat, masjid meʼmorchiligida bunday turdagi minora namunalari uchramaydi. Minoraga besh pogʻonali zinapoya orqali koʻtarilish mumkin. Minora masjiddan taxminan 10 metr uzoqlikda joylashgan.

Valadi Yanich asl ismi Mahmut boʻlgan soʻfiy edi. Otasining ismi Hoji Hayruddin boʻlgan va Murod I va Yildirim Boyazidlar davrida davlat xizmatida ishlagan. Usmoniylar davlati qoʻmondonlaridan biri, Anqara jangida ham ishtirok etgan. Hoji Hayruddin 1450-yillarda vafot etgan va oʻz nomi bilan mashhur masjid hovlisiga dafn etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Qaddafiy masjidi

**Qaddafiy masjidi** Tanzaniyadagi eng katta masjid. Shuningdek, Sharqiy Afrikada Ugandadagi Uganda milliy masjididan keyin ikkinchi eng katta masjid hamdir. U Tanzaniya poytaxti Dodoma shahrida joylashgan.

Pushti inshoot sobiq Liviya Birodarlik Yetakchisi va Inqilob Rahnamosi Muammar Qaddafiy sharafiga shunday nomlangan. Masjid qurilishi uchun mablagʻ Jahon Islom Daʼvat Jamiyati tomonidan ajratgan edi. Qaddafiy masjidi 2010-yilda Prezident Jakaya Kikwete tomonidan ochilgan va kamida 3000 namozxonni oʻz ichiga sigʻdira oladi.

## Yana qarang

* Masjidlar roʻyxati
* Afrikadagi masjidlar roʻyxati
* Tanzaniyada islom
* Uganda milliy masjidi
## Manbalar
Abu Manijel masjidi

**Abu Manijel masjidi** () Tunis Madinasining shimolida, Bob Suika yaqinida joylashgan kichik masjiddir.

## Joylashuvi
U El Nfefta koʻchasi, 16-uyda joylashgan.

## Etimologiyasi
Tarixchi Muhammad Belxoʻjaning fikricha, masjid nomining kelib chiqishi haqida ikki xil tahmin mavjud. Abu Manijel ismli taniqli avliyo yoki Qur’onda tilga olingan muqaddas qush Abu Manijel qushi (Tayr al-Abobil) masjid nomiga asos boʻlgan.

## Tarixi
Kirish qismidagi xotira lavhasida yozilishicha, bu masjid XIII asrda barpo etilgan. U 1493-yilda yaratilgan va ustiga kalima shahodat oʻyib yozilgan minbari bilan mashhur. Masjid 1963-1966-yillar oraligʻida qayta taʼmirlangan.
## Manbalar
Abu Muhammad al-Marjoniy masjidi

**Abu Muhammad al-Marjoniy masjidi** () Tunis Madinasining shimolidagi Halfauyn hududidagi kichik masjiddir.

## Joylashuvi
Masjid El Halfauyn koʻchasi, 33-uyda joylashgan.

## Etimologiyasi
Marjoniya madrasasi va masjid oʻz nomlarini bu inshootlar asoschisi shayx Abu Muhammad al-Marjoniy () ismidan olgan. U avliyo Abul Hasan ash-Shadiliyning yaqin doʻsti boʻlgan.

## Tarixi
Kirish joyidagi esdalik lavhasidagi yozuvga koʻra, masjid 13-asrda qurilgan. U 1493-yilda yasalgan va ustiga shahodat kalimasi oʻyib bitilgan minbari bilan mashhurdir. Masjid 1963-1966-yillar oraligʻida taʼmirlangan.

## Galereya

Fayl:Mosquée_Abi_Mohamed_El_Morjani_(plaque_commémorative)_photo_2_جامع_أبي_محمد_المرجاني.jpg|alt=Commemorative plaque of the mosque|Masjidning kirish qismidagi yozuv lavhi
Fayl:Mosquée_Abi_Mohamed_El_Morjani_photo_8_جامع_أبي_محمد_المرجاني.jpg|alt=Minaret of the mosque|Masjid minorasi
Fayl:Mosquée_Abi_Mohamed_El_Morjani_photo_4_جامع_أبي_محمد_المرجاني.jpg|alt=Entrance of the mosque|Masjidga kirish
Fayl:Mosquée_Abi_Mohamed_El_Morjani_photo_1_جامع_أبي_محمد_المرجاني.jpg|alt=Arches of the mosque|Masjid arklari
Fayl:Mosquée_Abi_Mohamed_El_Morjani_(ancienne_fontaine)_photo_3_جامع_أبي_محمد_المرجاني.jpg|alt=The fountain of the mosque|Masjid favvorasi

## Manbalar
Kurash boʻyicha 2022-yilgi Osiyo chempionati

**Kurash boʻyicha 2022-yilgi Osiyo chempionati** – 2022-yil 19–24-aprel kunlari Mongoliyaning Ulan-Bator shahrida kurash boʻyicha boʻlib oʻtgan oʻttiz beshinchi Osiyo chempionati.
## Medal olgan kurashchilar
### Erkaklar erkin kurashi

### Erkaklar yunon-rum kurashi

### Ayollar erkin kurashi

## Jamoalar reytingi

## Medallar jadvali
 
## Musobaqada qatnashgan davlatlar
Musobaqada 19 davlatdan 250 ta kurashchi qatnashgan.

*  (2)
*  (30)
*  (20)
*  (30)
*  (2)
*  (30)
*  (4)
*  (21)
*  (30)
*  (3)
*  (1)
*  (1)
*  (4)
*  (25)
*  (4)
*  (2)
*  (3)
*  (8)
*  (30)

## Manbalar

## Havolalar
* UWW sahifasi
* Natijalar
Aliya bintu al-Mansur

**Aliya binti al-Mansur** () – 8-asr abbosiy malikasi. Ikkinchi abbosiy xalifasi al-Mansurning yagona qizi va uchinchi abbosiy xalifasi al-Mahdiyning oʻgay singlisi. Aliya xalifalik tarixida har ikkala xalifalik sulolasi bilan irsiy aloqaga ega boʻlgan yagona abbosiy malika boʻlgan.

## Hayoti
Turmush oʻrtogʻi Isʼhoq Abbosiylar sulolasining avlodidan boʻlib, Abbosiylarning birinchi ikki xalifasi as-Saffohning () va al-Mansur () amakivachchasi edi. Aliya bintu al-Mansur bilan turmush qurishi orqali hukmron sulolaga bogʻlangan edi. Xalifalar bilan yaqin aloqasi tufayli uning eri va farzandlari xalifalikning muhim amaldorlari boʻlib qolishdi.

Aliya bir qancha Abbosiy xalifalari bilan zamondosh edi; uning ukasi al-Mahdiy, ikki jiyani Muso al-Hadiy va Horun ar-Rashid.
## Adabiyotlar
* 
* 
## Manbalar
Atiq masjidi (Gadames)

**Atiq masjidi** (arabcha: المسجد العتيق) – Liviyaning Gadames shahrida joylashgan masjid. Dastlab milodiy 1258-yilda bunyod etilgan bu masjid, qadimgi Gadames shahrining eng yirik va asosiy masjidlaridan biri hisoblanadi.

Gadamesning eski shahar qismidagi oltita mahallada 20 dan ortiq masjid mavjud. Eng yirik masjidlardan biri Atiq masjidi (عتیق مسجد) boʻlib, u loy gʻishtdan qurilgan va oddiy bezaklarga ega. Bu masjid hijriy 656-yilda (milodiy 1258/1259) bunyod etilgan.

Liviyaning shimoli-gʻarbidagi Nalut viloyatida joylashgan tarixiy Gadames shahrida Gadamesning Eski masjidi nomi bilan ham tanilgan masjid mavjud. Masjidning eng qadimgi qayd etilgan tarixi milodiy VII asrda islom istilosiga borib taqaladi, undan keyin masjid qayta tiklangan va kengaytirilgan. Ikkinchi jahon urushi davrida butunlay vayron etilgan masjid, oʻzining oʻziga xos meʼmoriy uslubini saqlab qolgan holda qayta qurilgan. Gadames eski shahrining bir qismi hisoblangan Atiq masjidi 1986-yilda YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
## Manbalar

## Havolalar
Orhan Gazi masjidi

**Orxan Gazi masjidi** () – Turkiyaning Bursa shahridagi tarixiy masjid. 1339–1340-yillarda yirik xayriya majmuasi tarkibida asos solgan Usmoniylar hukmdori Oʻrxon I nomi bilan atalgan. Usmoniylar sulolasi tomonidan qurdirilgan va bugungi kunga qadar saqlanib qolgan eng qadimgi yodgorliklardan biri.

## Tarixi

Masjid Usmoniylar hukmdori Oʻrxon I (Oʻrxon Gʻozi nomi bilan mashhur) tomonidan milodiy 1339–1340-yillarda (hijriy 740-yil) qurdirilgan boʻlib, bu narsa darvoza ustidagi saqlanib qolgan arab yozuvi bilan tasdiqlangan. Masjid 1413-yili Karamanoğulları hukmdori Mehmed II tomonidan Bursani qamal qilgan vaqtda yongʻindan zarar koʻrgan, old fasadi va ayvoni vayron boʻlgan. 1417-yilda Sulton Mehmed I buyrugʻi bilan taʼmirlangan, sulton bu vazifani oʻzining sadri aʼzami Boyazid poshoga topshirgan.

Masjidga oid eng qadimgi *[[vaqf]]* hujjati 1360-yilga tegishli. Undan tashqari 1400-yillarda unga qoʻshimcha kiritilib, masjid  sifatida taʼriflangan. Ilk Usmoniylar davrida qurilgan ushbu turdagi boshqa binolar singari Orhan masjidi ham dastlab soʻfiy darvishlariga xizmat qilish uchun moʻljallangan boʻlib, turar-joy, yigʻilish hamda turli marosimlarni oʻtkazishga moʻljallangan.

Hozirgi kunda saqlanib qolgan minora XVII asrga tegishli boʻlib, eski minoraning poydevori ustiga qurilgan. Shahardagi koʻplab tarixiy inshootlar singari, masjid 1855-yilgi Bursa zilzilasida zarar koʻrgan va 1863–1864-yillarda fransuz arxitektori Léon Parvillée tomonidan taʼmirlangan. Masjid ichidagi naqshli bezak 1864-yilda yaratilgan boʻlib, bu haqida mehrob ustidagi yozuvda ham qayd etilgan. Minoraning konus shaklidagi qoʻrgʻoshin qoplamasi 1899-yilda yangilangan. 1904-yilda yana minora yana bir bor taʼmirdan chiqarilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Mariyam Alfayzuli

**Mariyam bintu Abu Yoqub ash-shilbiy** ()— andaluslik 8-asr arab shoiri. Shilbda (hozirgi Silves, Portugaliya) tugʻilgan va Sevillaga yashagan va u yerda zodagon ayollarning tarbiyachisi boʻlgan.

Mavrlar davrida yashagan bu ayolni arab Safosi deb atashgan. Oʻsha paytda Andalusiya hududidagi koʻplab ayollar sanʼat bilan shugʻullanishgan. Uning asarlarining yaxshi saqlangan ayrim namunalari hozirgi kunda Eskorial kutubxonasida mavjud.
## Manbalar
Arbaa Rukun masjidi

**Arbaa Rukun masjidi** (), **Arba Rukun** nomi bilan ham tanilgan, Somalining Mogadishu shahridagi Shangani tumanida joylashgan masjiddir.

Masjid Mogadishodagi eng qadimiy islom masjidlaridan biridir. U Faxriddin masjidi bilan bir vaqtda hijriy 667-yilda (milodiy 1260/1261) qurilgan. Arbaa Rukun mehrobida oʻsha yilga oid yozuv mavjud boʻlib, unda masjid asoschisi Xusra ibn Muborak ash-Shiroziy (Xusrav ibn Muhammad) nomi yodga olinadi.

## Yana qarang

* Masjidlar roʻyxati
* Afrikadagi masjidlar roʻyxati
* Misrdagi masjidlar roʻyxati
* Adayga masjidi
* Faxriddin masjidi
* Al-Qiblatayn masjidi
## Manbalar

## Havolalar

* ArchNet – Faxr al-Din masjidi
* Arbaʼa Rukun masjidining 1983 yildagi surati
Banda Nikvanta masjidi

**Banda Nikvanta masjidi** Gananing shimoliy mintaqasidagi Gʻarbiy Gonja tumanida qurilgan. Hozirgi holatga koʻra Savanna mintaqasi tarkibiga kiradi. Banda Nikvanta – Bui toʻgʻon yoʻli va Va-Techiman avtomagistrali kesishmasida joylashgan kichik shaharcha.

## Tarixi
Masjid XVIII asrda Sudandan janubga koʻchib kelgan musulmonlar tomonidan bunyod etilgan. Tarixchilarning taʼkidlashicha, musulmonlar ilk bor milodiy X asrda Misr orqali Afrikaga kirib kelgan va oltin savdosi hamda Sahroi Kabir boʻylab oʻtgan qul savdosi yoʻllari tufayli gʻarb va janub hududlariga tarqalgan.

U Sudano-Sahel meʼmoriy uslubida loydan qurilgan. Masjid juda baland boʻlib, Ganadagi loy masjidlari orasida eng baland minoralarga ega ekanligi aytiladi. Masjidning sharqiy minorasi taxminan 42 fut balandlikda. Uning shuningdek, balandroq devor tepaliklari ham bor. U toʻrtburchak shaklida boʻlib, tomni ushlab turadigan yogʻoch ramali konstruksiyalar va ustunlarga ega. Masjidda ikkita piramida shaklidagi minora va bir qancha tayanch ustunlar mavjud. Uning devor tepaligi ustidan boʻrtib chiqqan joylari bor.
## Manbalar
Ben Farès masjidi

**Ben Fares masjidi**, **Ben Fares jome masjidi** () nomi bilan ham tanilgan, dastlab 1865-yilda **Buyuk Jazoir sinogogasi** sifatida qurilgan, Jazoir poytaxti Jazoir shahridagi masjid va sobiq sinagogadir. U ilgari **Jome Lihud** nomi bilan ham tanilgan, yaʼni Jazoir arab tilida „Yahudiylar masjidi“ degan maʼnoni anglatadi. 

## Yana qarang

* Jazoirdagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar
Ali ibn Abdulloh ibn al-Abbos

**Ali ibn Abdulloh ibn al-Abbos ibn Abdulmuttalib** () (taxminan 661—736-yillarda yashagan) – abbosiylar ajdodi. Abbos ibn Abdulmuttalibning nabirasi va abbosiylarning dastlabki ikki xalifalari as-Saffah va al-Mansurning bobosi edi.

## Hayoti
Ali Islom paygʻambari Muhammadning amakivachchasi Abdulloh ibn Abbos va Kinda qabilasining „toʻrt podshoh“ dan birining qizi Zura bintu Mishraning kenja oʻgʻli edi. Aytilishicha, Ali ibn Abdulloh Ali ibn Abu Tolib (vafoti 661) oʻldirilgan kechada tugʻilgan, ammo uning tugʻilgan yili haqida boshqa bahsli manbalar ham mavjud.

Voyaga ketgach, Ali al-Volid ibn Abdulmalik hukmronligi davrida Umaviylar hukumati bilan ziddiyatga bordi. Natijada al-Volid uni kaltaklashni va poytaxtdan badargʻa qilishni buyurdi. Shundan soʻng Ali Falastin va Arabiston oʻrtasidagi chegarada joylashgan al-Sharat viloyatiga koʻchib oʻtdi va Humayma qishlogʻida istiqomat qila boshladi. Bu joyni Abbosiylar oilasining yangi qarorgohiga aylantirdi. Ali 735—736-yillarda yoki keyingi yili Humaymada vafot etdi. Bu paytga kelib, oʻgʻli Muhammad allaqachon oila va Abbosiylar targʻiboti ishlariga rahbarlikni oʻz qoʻliga olgan edi.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
Kurash boʻyicha 2023-yilgi Osiyo chempionati

**Kurash boʻyicha 2023-yilgi Osiyo chempionati** – 2023-yil 9–14-aprel kunlari Qozogʻistonning Astana shahrida kurash boʻyicha boʻlib oʻtgan oʻttiz oltinchi Osiyo chempionati. Musobaqa Hindistonning Yangi Dehli shahrida oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi.
## Medal olgan kurashchilar
### Erkaklar erkin kurashi

### Erkaklar yunon-rum kurashi

### Ayollar erkin kurashi

## Jamoalar reytingi

## Medallar jadvali
 
## Musobaqada qatnashgan davlatlar
Musobaqada 22 davlatdan 331 ta kurashchi qatnashgan.

*  (4)
*  (30)
*  (9)
*  (30)
*  (20)
*  (7)
*  (30)
*  (6)
*  (30)
*  (28)
*  (20)
*  (3)
*  (3)
*  (1)
*  (10)
*  (26)
*  (5)
*  (13)
*  (18)
*  (30)
*  (7)
*  (1)

## Manbalar

## Havolalar
* UWW rasmiy vebsayti
* Natijalar
Ali ibn Sulaymon ibn Ali al-Hoshimiy

**Ali ibn Sulaymon al-Hoshimiy** () – sakkizinchi asrda Abbosiy shahzodasi. Bir qancha viloyatlarda, jumladan Yaman, Jazira va Misrda noib boʻlgan.

## Faoliyati
Ali Abbosiylar inqilobidan keyin bir necha yil davomida Basra noibligini boshqargan ilk abbosiy persona Sulaymon ibn Alining oʻgʻli edi. U oʻzi hukmron sulolaning uzoq qarindoshi boʻlib, Abbosiylarning birinchi ikki xalifasi as-Saffohning () va al-Mansur () amakivachchasi boʻlgan.

Mahdiy () xalifaligi davrida Ali Yaman noibi (777–778) va bir yoki ikki marta Jazira va Qinnasrin noibi boʻlgan (). Qinnasrin hokimi boʻlgan paytida, u Raqqa bozorlarini ushbu shahar va al-Rafiqa oʻrtasidagi markaziy joyga koʻchirgan, hamda al-Mahdiy tomonidan Vizantiyaliklar talagan Hadas chegara shahrini qayta qurishga buyruq olgan. 785-yilda Vizantiya bilan tuzilgan sulh bekor qilingach, u Yazid ibn Badr ibn al-Battal boshchiligidagi otliq qoʻshinni bosqinga yuborgan, natijada baʼzi oʻljalar qoʻlga kiritilgan.

786-yilda Ali al-Hodiy tomonidan Misr noibi etib tayinlandi va oʻsha yilning oxirida Horun ar-Rashid taxtga oʻtirganidan soʻng bu lavozimda qayta tasdiqlandi. Fustatdagi faoliyati davomida u yaxshilikka buyurmoq va yomonlikdan qaytarish harakatini boshladi, musiqa asboblari va mayni taqiqlash kabi choralarni amalga oshirdi. Shuningdek, yaqinda qurilgan nasroniy ibodatxonalariga qarshi chora koʻrdi. 787-yilgacha lavozimda qoldi va keyin Muso ibn Iso ibn Muso al-Hoshimiy foydasiga ishdan chetlashtirildi.

Vafot sanasi haqida har xil maʼlumot bor. Ayrim manbalarda 788-yil koʻrsatilsa, boshqalarda 794-yilda vafot etgani aytiladi.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
Monako 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Monako]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 6 nafar sportchilar bilan 5 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Monako XOQ rasmiy sayti
Hazrati Sulaymon masjidi

**Hazrati Sulaymon masjidi** () – Turkiyaning Diyorbakir shahridagi masjid.

Asosan toshdan yasalgan inshoot 1155–1169-yillar orasida Nishonoʻgʻlu Abulqosim tomonidan qurilgan. Masjid uch qismga boʻlingan. Masjid bitta minoraga ega boʻlib, undagi islomiy taqvimiga koʻra hijriy 555-yilda (milodiy 1160) qurilgan. U yerda Bekir urugʻidan boʻlgan Xolid ibn Valid oʻgʻli Sulaymon va uning izdoshlari qabrlari joylashgan. 1631-yilda Silohdar Murtazo posho tomonidan hozirgi koʻrinishga keltirilgan.

## Galereya

Fayl:Diyarbakır_Hazreti_Süleyman_Mosque_2703.jpg|alt=Diyarbakır Hazreti Süleyman Mosque Courtyard|Diyorbakir Hazrati Sulaymon masjidi hovlisi
Fayl:Diyarbakır_Hazreti_Süleyman_Mosque_2712.jpg|alt=Diyarbakır Hazreti Süleyman Mosque Interior|Diyorbakir Hazrati Sulaymon masjidining ichki qismi
Fayl:Diyarbakır_Hazreti_Süleyman_Mosque_2709.jpg|alt=Diyarbakır Hazreti Süleyman Mosque Graves|Diyorbakir Hazrati Sulaymon masjididagi qabrlari


## Manbalar
Ben Hamida masjidi

**Ben Hamida masjidi** () – Tunis Madinasining shimolida, Bob Suika chekkasida joylashgan.

## Joylashuvi
Masjid El-Halib koʻchasi 2-uyda, Madinaning hozirda yoʻqolib ketgan darvozalaridan biri boʻlgan Bob Lakouas yaqinida joylashgan.

## Tarixi
Masjidga kiraverishdagi esdalik lavhasiga koʻra, u 1009-yilda, 972-1014-yillar oraligʻida Magʻribda hukmronlik qilgan ziridlar sulolasi davrida qurilgan.
## Manbalar
Kurash boʻyicha 2024-yilgi Osiyo chempionati

**Kurash boʻyicha 2024-yilgi Osiyo chempionati** – 2024-yil 11–16-aprel kunlari Qirgʻizistonning Bishkek shahrida kurash boʻyicha boʻlib oʻtgan oʻttiz yettinchi Osiyo chempionati.
## Medal olgan kurashchilar
### Erkaklar erkin kurashi

### Erkaklar yunon-rum kurashi

### Ayollar erkin kurashi

## Jamoalar reytingi

## Medallar jadvali
 
## Musobaqada qatnashgan davlatlar
Musobaqada 28 davlatdan 357 ta kurashchi qatnashgan.

*  (4)
*  (2)
*  (29)
*  (5)
*  (29)
*  (2)
*  (20)
*  (9)
*  (30)
*  (2)
*  (30)
*  (29)
*  (26)
*  (14)
*  (6)
*  (2)
*  (6)
*  (1)
*  (4)
*  (5)
*  (29)
*  (6)
*  (2)
*  (12)
*  (20)
*  (30)
*  (2)
*  (1)

## Manbalar

## Havolalar
* UWW rasmiy vebsayt
* Natijalar
Al-Borj masjidi

**Al-Borj masjidi** yoki **minora masjidi** (), shuningdek, Sidi Yahiya masjidi () Tunisning Madina shimoliy chekkasida joylashgan masjididir.

## Joylashuvi
U Tunis darvozalaridan biri boʻlgan Bob Laassal yaqinidagi Hedi Saidi koʻchasi 1-uyda joylashgan.

## Etimologiyasi
Masjid oʻz nomini uning yaqinida joylashgan va avliyo Sidi Yahyo El Slimani El Yamani nomi bilan atalgan minoradan olgan.

Kirish qismidagi esdalik taxtasiga koʻra, bu inshoot XIV asrda Hafsidlar hukmronligi davrida madrasa bilan birga qurilgan ekan. 1973-1974-yillar oraligʻida esa u qayta taʼmirlangan.

## Galereya

Fayl:Plaque_commémorative_de_la_mosquée_El_Borj_جامع_البرج.jpg|alt=Commemorative plaque of the mosque|Masjidning krish qismidagi lavha
Fayl:Porte_principale_de_la_mosquée_El_Borj_جامع_البرج.jpg|alt=Main entrance|Asosiy kirish eshigi
Fayl:Porte_périphérique_de_la_mosquée_El_Borj_جامع_البرج.jpg|alt=Side door|Yon eshik
Fayl:Minaret_de_la_mosquée_El_Borj_جامع_البرج.jpg|alt=Minaret of the mosque|Masjid minorasi

## Manbalar
Taekvondo boʻyicha Osiyo chempionati

**Taekvondo boʻyicha Osiyo chempionati** – Taekvondo boʻyicha kattalar oʻrtasida boʻlib oʻtadigan Osiyo chempionati boʻlib, ilk musobaqa 1974-yili Janubiy Koreyaning Seul shahrida boʻlib oʻtgan. Ushbu musobaqa har ikki yilda bir marta oʻtkaziladi va Jahon taekvondo federasiyasining qitʼa filiali boʻlgan Osiyo taekvondo ittifoqi tomonidan tashkil etiladi.
## Musobaqalar jadvali

## Medallar jadvali
Medallar jadvali Taekvondo boʻyicha 2024-yilgi Osiyo chempionatidan soʻng hisoblangan..

## Jamoalar reytingi

## Manbalar

## Havolalar
* Official site of the Asian Taekwondo Union
Bahrom posho masjidi

**Bahrom posho masjidi** () – Turkiya janubi-sharqidagi Diyorbakir shahrida joylashgan XVI asrga oid Usmoniylar masjidi. Usmoniylar imperiyasi general-gubernatori Bahrom posho tomonidan qurdirilgan.

## Tarixi
Masjid general-gubernator Behram posho tomonidan qurdirilgan. U Yaman va Misr general-gubernatori lavozimida xizmat qilgan Qora Shahin Mustafo poshoning oʻgʻli boʻlgan. Bahrom posho Diyorbakirda taxminan 1564–1565 va 1567–1568-yillar oraligʻida yashagan. 1585-yilda vafot etgan va Halabda dafn etilgan. Masjid qurilishi taxminan 1564–1565-yillarda boshlangan va 1572–1573-yilda (hijriy 980) yakunlangan, bu sana kirish portali tepasida oʻyilgan arab yozuvida keltirib oʻtilgan. Qurilish ishlarini nazorat qilgan meʼmorning shaxsi nomaʼlum, biroq qurilish sifatidan kelib chiqqan holda mahalliy ustalardan boʻlmagan taqdirda, Istanbuldan yuborilgan Usmoniylar meʼmorlaridan boʻlishi mumkin. Masjidda Usmoniylar meʼmorchiligi bilan bilan qatorda mahalliy meʼmorchilik elementlaridan foydalanilganligi qurilishga mahalliy tosh teruvchi ustalar va hunarmandlardan iborat jamoaning jalb etilganligini koʻrsatadi.

## Meʼmorchiligi

### Tashqi koʻrinishi
Masjidda favvora ham qurilgan boʻlib, uning piramidasimon tomi ustunlar bilan mustahkamlangan. Masjidning shimoliy jabhasida qora va oq tosh qatlamlari navbatma-navbat qoʻllanilgan. Ikki qavatli ayvon beshta gumbaz bilan qoplangan. Tashqi ayvonni ushlab turgan markaziy ikkita ustun favvoradagi ustunlarga oʻxshash. Ayvonning qolgan ustunlari oq marmardan yasalgan, shimoli-gʻarbiy burchagida bitta minora joylashgan. Masjidning gumbazi oʻn olti qirrali barabanga tayangan va har bir tomonida derazalar mavjud.
Fayl:Behram_Pasha_Mosque_063.jpg|alt=The ablutions fountain or shadirvan in front of the mosque|Masjid oldidagi tahorat olinadigan favvora (shodirvon)
Fayl:Behram_Pasha_Mosque_DSCF9191.jpg|alt=Front portico and entrance to the mosque|Old ayvon va masjidga kirish qismi
Fayl:Diyarbakir_Behram_Pasha_Mosque_7785.jpg|alt=Carved details of one of the columns of the portico|Ayvon ustunlaridan birining oʻyma detallari
Fayl:Diyarbakir_Behram_Pasha_Mosque_7771.jpg|alt=Entrance portal of the mosque with muqarnas hood in carved stone|Masjidning kirish portali o‘yma toshdan ishlangan muqarnasli gumbaz bilan bezatilgan


### Ichki qismi
Masjid gumbazining diametri . Qurilishda ishlatilgan plitkalar Diyorbakirda ishlab chiqarilgan deb ishoniladi, ammo ular Iznikda ishlab chiqarilgan plitkalariga juda oʻxshash.

Masjid dizayni arxitektura tarixchilari tomonidan yuqori baholangan. 
Fayl:Diyarbakir_Behram_Pasha_Mosque_7772.jpg|alt=Interior of the mosque|Masjidning ichki qismi
Fayl:Behram_Pasha_Mosque_DSCF9229.jpg|alt=Mihrab of the mosque|Masjid mehrobi
Fayl:Diyarbakir_Behram_Pasha_Mosque_7783.jpg|alt=Detail of the mihrab's decoration|Mehrob bezaklari
Fayl:Behram_Pasha_Mosque_7780.jpg|alt=Detail of the mosque's stone minbar|Masjidning toshdan yasalgan minbari
Fayl:Behram_Pasha_Mosque_DSCF9234.jpg|alt=Some of the tilework decoration inside the mosque|Masjid ichidagi koshinkor bezaklarning bir qismi


## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 

## Havolalar

* Behram Pasha Camii , Archnet
Hishom ibn Amr at-Tagʻlibiy

**Hishom ibn Amr at-Tagʻlibiy** – Sind xalifalik viloyati noibi. 768-yilda Halifa al-Mansur tomonidan tayinlangan.

## Sind noibi
Al-Mansur xalifaligi davrida Sind noibliligiga tayinlangan At-Tagʻlibiy oʻtmishdoshi hukmronligi paytida qoʻzgʻolonlar va tartibsizliklar oqibatida ajralib ketgan viloyatning barcha hududlarini qayta boʻysundirgan.

Moʻltanga hujum qilib, uni qoʻshib oldi. Soʻngra Karkota sulolasining bir qismiga bostirib kirib, oltin va qullarni qoʻlga kiritdi. Keyin u Baruch yaqinidagi Gandxarga bostirib kirib, uni xalifalikka qoʻshib oldi. U yerda ibodatxonani buzib, oʻrniga masjid qurdirdi. Shuningdek, Jamolni Bardaga yubordi, Jamol esa esa bu hududga bostirib kirib, uni talon-taroj qildi.
## Manbalar
Al-Lays ibn Saʼd

**Al-Lays ibn Saʼd ibn Abdurahmon al-Fahmiy al-Qalqashandiy** () – arab va islom fiqhidagi laysiy mazhabining bosh vakili, imomi. Misr huquq anʼanalarining asosiy vakili hisoblangan.

Milodiy 713-yilda Misrning Qalqashanda qishlogʻida tugʻilgan va shuning uchun uning nisbasi Al-Qalqashandiydir. Taniqli olim Az-Zahabiy oʻzining arabcha nisba (Al-Fahmiy) boʻlishiga qaramay, oʻzining „Siyyar aʼlam al-nubala“ nomli ensiklopedik asarida uning oilasi Isfahondan kelib chiqqanini taʼkidlagan. Bu maʼlumot keyingi davr yozuvchilari uchun umumiy manba boʻlib xizmat qilgan va uning arabcha nisbasi Xolid ibn Sobit ibn Dain Al-Fahmiyga boʻlgan oilaviy sodiqlik natijasi ekanligi qayd etilgan. Shogirdlari oʻsha davrning eng mashhur faqihlaridan boʻlishlariga qaramay, boshqa mashhur faqih Molik ibn Anasning shogirdlaridan farqli oʻlaroq, uning taʼlimotini yozib olishmagan va keng tarqatishmagan.

Shofi’iy mazhabi asoschisi ash-Shofi’iyning taʼkidlashicha, al-Laysiy Molikiy mazhabining asoschisi Molik ibn Anasdan ham yuksak darajadagi faqih boʻlgan.
## Manbalar
Shayx Matar masjidi

**Shayx Matar masjidi** () yoki **Shayx Mutahhar masjidi** – Turkiyaning Diyorbakir shahridagi tarixiy masjid. Toʻrt ustunli minorasi bilan mashhur boʻlib, *Toʻrt oyoqli minora* deb ham nomlanadi.

Masjid Diyorbakirning tarixiy Sur tumani, Savaş mahallasi, Yenikapi koʻchasida joylashgan. Binoga Shayx Matar (Mutahhar) nomi berilgan, chunki  maydonda joylashgan masjidda shayxning qabri joylashgan deb ishoniladi.

Minoraga ilova qilingan yozuvga koʻra, masjid 1500-yilda Oq qoʻyunlilar davlati sultoni Qosimxon davrida Hoji Oʻmerning oʻgʻli Hoji Husayn tomonidan qurilgan. Mahalliy aholi orasida „Qosim podshoh masjidi“ nomi bilan ham tanilgan. Masjid Jamgʻarmalar Bosh boshqarmasiga tegishli.

Masjid bir gumbazli, kvadrat shaklda qurilgan boʻlib, devorlari gʻisht va toshdan bunyod etilgan. Har ikki tomonida 3 tadan, old va orqa tomonida 2 tadan deraza bor. Qibla devoridagi 2 ta deraza toshdan yasalgan devor bilan yopilgan. Yopiq maydoni  boʻlib, bir vaqtning oʻzida 500 nafargacha namozxonni sigʻdira oladi.

Kvadrat prizma koʻrinishidagi alohida minora 4 ta massiv tosh ustunlar ustiga qurilgan. „*Diyarbakır Salnâmeleri*“ (Diyorbakir yilnomalari)da qayd etilishicha, 906-yilda mustahkam va baland inshoot sifatida qurilgan, soʻngra hududni islomiy xalqlar mintaqani egallagandan keyin yoniga masjid qurilib, qal’aning oʻzi minoraga aylantirilgan. Bugungi kunda mahalliy aholi minora poydevoridagi toʻrtta ustunni sunniylik mazhabining toʻrtta asosiy firqasi, yaʼni hanafiylik, hanbaliylik, molikiylik va shofi’iylik ramzi deb hisoblaydi.

Masjid 1960-yilda Vaqflar Bosh boshqarmasi tomonidan restavratsiya qilingan.

## Galereya

Fayl:Diyarbakır_Sheikh_Matar_Mosque_7932.jpg|alt=Diyarbakır Sheikh Matar Mosque and Four footed minaret|Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi
Fayl:Diyarbakır_Sheikh_Matar_Mosque_2816.jpg|alt=Diyarbakır Sheikh Matar Mosque and Four footed minaret|Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi
Fayl:Diyarbakır_Sheikh_Matar_Mosque_7933.jpg|alt=Diyarbakır Sheikh Matar Mosque Four footed minaret|Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi
Fayl:Diyarbakır_Sheikh_Matar_Mosque_2812.jpg|alt=Diyarbakır Sheikh Matar Mosque Four footed minaret|Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi
Fayl:Diyarbakır_Sheikh_Matar_Mosque_0050.jpg|alt=Diyarbakır Sheikh Matar Mosque Son cemaat area|Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi
Fayl:Diyarbakır_Sheikh_Matar_Mosque_0048.jpg|alt=Diyarbakır Sheikh Matar Mosque Interior|Diyorbakir Shayx Matar masjidining ichki qismi
Fayl:Diyarbakır_Sheikh_Matar_Mosque_0046.jpg|alt=Diyarbakır Sheikh Matar Mosque Interior|Diyorbakir Shayx Matar masjidining ichki qismi


## Manbalar
Taekvondo boʻyicha 1974-yilgi Osiyo chempionati

**Taekvondo boʻyicha 1974-yilgi Osiyo chempionati** – 1974-yilning 18-20-oktyabr kunlari Janubiy Koreyaning Seul shahrida taekvondo boʻyicha boʻlib oʻtgan tarixdagi ilk Osiyo chempionati.
## Medal olgan taekvondochilar

## Medallar jadvali

## Manbalar

## Havolalar
* XT rasmiy vebsayti
Taekvondo boʻyicha 1976-yilgi Osiyo chempionati

**Taekvondo boʻyicha 1976-yilgi Osiyo chempionati** – 1976-yilning 16-17-oktyabr kunlari Avstraliyaning Melburn shahrida taekvondo boʻyicha boʻlib oʻtgan ikkinchi Osiyo chempionati.
## Medal olgan taekvondochilar

## Medallar jadvali

## Havolalar
* XT rasmiy vebsayti