open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neftchi (futbol klubi, Jarqoʻrgʻon)

**Neftchi** – Surxondaryo viloyati Jarqoʻrgʻon tumani futbol klubi. Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasida gʻolib boʻlgan. 2017-yilda tugatilgan.
## Manbalar
Gulbahor Avganova

**Gulbahor Avganova** (  ;1926-yil) — Tojikiston SSR, Vahdat tumani, Stalin nomidagi kolxoz birligi a'zosi.

## Biografiyasi
1926-yil 22-yanvarda Teshiktosh qishlogʻida (hozirgi Tojikistonning Vahdat tumani) tugʻilgan. Millati — tojik.

1940-yilda yetti yillik maktabni tugatgach, Tojikiston SSRning Vahdat tumanidagi Stalin nomidagi paxtachilik kolxoziga ishga kirgan. U Ulug' Vatan urushi paytida ham shu joyda ishlagan.

1948-yilda kolxozga Gulbahor Avganova komandir etib tayinlandi. Bu lavozimda u paxta yetishtirish, terib olish, shlab chiqarish rejalarini bajarish va ortig‘i bilan bajarishda doimiy yaxshi natijalarga erishdi. U rahbarlik qilgan bo‘linma 1948—1949-yillarda rekord darajadagi paxta hosilini oldi (gektariga 48-50 sentnerdan).

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 17-yanvardagi "Tojikiston SSR kolxozchilar, kolxozchi ayollar, mashina-traktor stansiyalari ishchilari, partiya va sovet xodimlariga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonini berish to'g'risida"gi Farmoni bilan *Gulbahor Avganovaga “Sovet paxtachiligini rivojlantirish, paxta yetishtirish, paxta xomashyosidan yuqori va barqaror hosil olishda ilm-fan yutuqlari va ilg‘or tajribadan keng foydalangani uchun erishilgan ulkan yutuqlari uchun” Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.*

Gulbahor Avganova 1960-yilgacha Stalin nomidagi kolxozda ishlagan. 1978—1983-yillarda Telman paxtachilik kolxozida ishlagan. 1983-yildan shaxsiy nafaqaxo'r. Nafaqaga chiqqanidan so‘ng, u o‘zi tug‘ilgan Tojikistonning Vahdat tumanida yashagan. O'limning aniq sanasi aniqlanmagan.

## Mukofotlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni (17.01.1957)
* Lenin ordeni (17.01.1957)
* SSSR medallari
* Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy yorlig'i
* Tojikiston SSR paxta ustasi (1957).

## Adabiyotlar

* Tojik milliy ensiklopediyasi . - T.1. - Dushanbe, 2012 yil.
* Tojik Sovet Entsiklopediyasi . - T.1. - Dushanbe, 1978 yil.

## Manbalar


## Havolalar

* Авганова Гульбахор  (рус.). Сайт «Герои страны».
Aleksey Abramov

**Aleksey Sergeevich Abramov** (1911-yil 17-dekabr – 2000-yil 24-iyul) – Sotsialistik Mehnat Qahramoni. Lenin ordeni va Stalin mukofoti laureati.
## Hayoti va faoliyati
1911-yil 17-dekabrda Boku shahrida (hozirgi Ozarbayjon Respublikasining poytaxti) tugʻilgan. 1939-yildan u SSSR aviatsiya sanoati Xalq Komissarligining 230-sonli zavodida (1946-yil martdan – Vazirlik) tashkil etilgan OKB-230 aviatsiya asboblarini yasash boʻyicha eksperimental konstruktorlik byurosida ishlagan, keyinchalik u OKB deb oʻzgartirilgan (Moskva viloyati, Ramenskoye shahrida joylashgan). U 1947-yilda Ramenskoye shahridan Moskvaga koʻchirilgan va OKB-12 deb nomlangan OKB-2 bosh konstruktorining oʻrinbosari edi.

1947-yildan 1964-yilgacha – SSSR Aviatsiya sanoati vazirligining OKB-12 bosh konstruktori – SSSR Vazirlar Kengashining Aviatsiya texnologiyasi boʻyicha davlat qoʻmitasi (1963-yil martdan – SSSR Aviatsiya texnologiyalari davlat qoʻmitasi). 1947-yilda OKB-12 jamoasi, akademik I. V. tashabbusi bilan Kurchatov yadroviy reaktorlarni tartibga solish va himoya qilish tizimini yaratishga kirishdi. Bir yil oʻtgach, bu vazifa bajarildi, sanoat yadro reaktorini boshqarish va himoya qilish tizimi ishlab chiqildi, oʻrnatildi va disk raskadrovka qilindi. 1949-yilda 817-sonli zavodning (hozirgi Chelyabinsk viloyati Ozyorsk shahridagi „Mayak“ ishlab chiqarish birlashmasi" Federal davlat unitar korxonasi) „A“ zavodi uchun masofadan va avtomatik boshqaruv moslamalarini ishlab chiqqani uchun Aleksey Abramov Stalin mukofoti laureati unvonga sazovor boʻldi.

Aleksey Sergeevichning ilmiy va texnik rahbarligi ostida Konstruktorlik byurosi qisqa vaqt ichida yuqori texnik darajada aviatsiya va raketa texnologiyalari sohasidagi tubdan yangi muammolarni hal qilishga qodir kuchli tadqiqot tashkilotiga aylandi. 1950-yillarda – 1960-yillarning boshlarida u rahbarlik qilgan korxona jamoasi muhim davlat vazifalarini bajarib, mahalliy amaliyotda birinchi marta ishlab chiqarishni yangi pagʻonasiga oʻtdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1961-yil 17-iyundagi farmoni bilan („oʻta maxfiy“ deb tasniflangan) raketa texnikasi namunalarini yaratish va insonning koinotga muvaffaqiyatli parvozini taʼminlashdagi qoʻshgna ulkan hissasi uchun Aleksey Sergeevich Abramov orden bilan taqdirlangan.

## Xotirasi
2015-yil 6-mayda Aleksey Abramov nomiga yodgorlik ochildi.

## Mukofotlari
Lenin ordeni

„Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali

Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni.

## Manbalar
Bahçeşehir universiteti

**Bahçeşehir Universiteti** *(turkcha: Bahçeşehir Üniversitesi)* – Istanbulda joylashgan vaqf universitetidir.  Turkiya Buyuk Millat Majlisi 1998-yilda *Bahcheshehir Ug‘ur Ta’lim Jamg‘armasi* tomonidan Bahçeşehir universitetining tashkil etilishiga ruxsat berdi. Koʻp oʻtmay (1998-yilning fevral oyida) Kaliforniya shtatidagi San-Diego Davlat Universiteti bilan akademik va strategik shartnoma imzoladi. 1999-2000-oʻquv yilida 1-bosqich imtihonidan soʻng birinchi talabalar qabul qilindi. Universitet Turkiyadagi ingliz tilida ta’lim beradigan oʻquv yurtlaridan biri va shuning uchun hujjat topshirayotgan talabalar ingliz tilini yuqori darajada bilishi kerak.

Universitet 11 ta fakultet, 1 ta til maktabi va 2 ta kasb-hunar maktabidan tarkib topgan.  Bahcheshehir Universitetida 1358 nafar akademik 25480 nafar talabaga taʼlim bermoqda. Shuningdek uning Istanbulda 6 ta kampusi bor. 1400 kvadrat metr hajmga ega universitet kutubxonasida 250000 nashr kitob va elektron kitoblar mavjud. 1200 kishilik sigʻimga ega konferensiya zali ham mavjud.

Bahçeşehir Ug‘ur taʼlim tashkiloti Turkiya boʻylab 35 ta bolalar bogʻchasi, 18 ta boshlangʻich maktab, 47 ta oʻrta maktab va 117 ta maxsus taʼlim markazlariga ega.

## Reytinglar va xalqaro eʼtirof

U Turkiyaning eng yaxshi vaqf universitetlaridan biri hisoblanadi va Times Higher Education 2023 maʼlumotlariga koʻra Turkiyaning eng yaxshi 5 ta universitetlari qatoriga kirgan. 

Universitetning Turkiyadan tashqarida 7 ta kampusi bor. AQShda 2 ta (Vashington va Boston), Kanadada 1 ta (Toronto), Italiyada 1 ta (Rim), Germaniyada 1 ta (Berlin), Gruziyada 1 ta (Batumi) va Xitoyda 1 ta (Gonkong). Shuningdek universitet 193 dan ortiq xalqaro hamkorlarga ham ega. Hamkorlari orasida Garvard Universiteti kabi dunyoga mashhur universitetlar ham bor.

## Akademik birliklar
**Fakultetlar**

* Huquq fakulteti

* Iqtisodiyot, maʼmuriy va ijtimoiy fanlar fakulteti 

* Aloqa fakulteti 

* Arxitektura va dizayn fakulteti 

* Muhandislik va tabiiy fanlar fakulteti 

* Sogʻliqni saqlash fanlari fakulteti 

* Tibbiyot fakulteti 

* Stomatologiya fakulteti 

* Farmatsevtika fakulteti 

* Konservatoriya

* Pedagogik fanlar fakulteti.

## Havolalar

Rasmiy sayt

## Manbalar
Bugun sirk

Bugun sirk – Warner Bros. Tex Avery rejissyori Jek Miller tomonidan yozilgan va 1940-yilning 22-iyunida chiqarilgan *“Merrie Melodies”* qisqa filmi  

## Syujeti
Bir kishi mijozlarni sirkga jalb qilishga harakat qiladi va ba'zi ajoyib harakatlar va diqqatga sazovor joylarni ko'rsatadi. Erkak bolalar uchun havo sharlarini taklif qiladi va ekrandan tashqaridagi ovoz ba'zi xatti-harakatlarni, masalan, hatto eng qattiq va eng o'tkir narsalarni ham eyishi mumkin boʻlgan ochko'zlik kabi harakatlarni taqdim etishidan oldin havoda juda baland ekanligini tushunadi. U o'zining juda xiralashgan tanasi shaklini ochib, kamon oladi. Keyingi o'rinda Hot-Foot Hogan, yalang oyoqlari bilan issiq cho'g'da yura oladigan odam. U yana o‘tirmaguncha og‘riqdan qichqiradi. Keyingi o'ziga xos diqqatga sazovor sezilarli joy, shov-shuvli Kapitan Clamour, o'zi boʻlgan joylarning joylashuvi haqidagi stikerlarni taqib, qo'nishdan oldin uzoq masofalarga uchib, Yerni aylanib chiqadigan odam o'q.

Kichkina hayvonot bog'i ichida ko'rsatilgan. Erkak maymun uni kaltaklab, politsiyani chaqirmaguncha "Maymunlarga ovqat bermang" belgisiga bo'ysunmaydi. Keyingi o'rinda keksa laylak bor, u yaqin atrofdagi telefonga javob beradi va boshqa chiziqdagi odam bilan gaplashishga qiynaladi. Bahaybat gorilla kameraga yaqinlashadi va uning qanchalik tahdidli va xavfli ekanligi haqida gapiriladi, faqat u juda yoqimli ekanligini ko'rsatadi.

Ovoz Flying Cadenzas, qushlar kabi ucha oladigan erkaklar guruhiga qadar davom etadi. Ular butun chodir bo'ylab uchib, hiyla-nayrang qilishadi. Ulardan biri erga yiqilib tushadi va uni sog'ingan kishi "Hamkor kerak" yozuvini osib qo'yadi. Keyingi o'rinda Miss Dixie Dare ismli ayol ot minayotganda tishlari bilan ro'molcha ko'taradi, lekin tishlarini tushiradi.

Navbatdagi ayol va uning oti birga raqsga tushishadi, avval sherni tamer bilan birga ko‘rsatishadi. Tamer juda yaxshi ishlaydi, keyin kuch bilan sherning og'zini ochadi, keyin boshini u orqali o'tkazib, tortib oladi. Bu xushchaqchaqlik sherni juda xursand qiladi, shuning uchun u buni odamga sinab ko'radi, u juda hayron bo'lib tuyuladi.

Bir guruh fillar dumi va tanasiga qarab qatorga turishadi, ikkinchidan keyin fil bolasini, shuningdek, oxirida turgan professorni ko'rsatadi. Keyin u filning boshiga o'tirishiga imkon berib, o'zining eng xavfli hiylalaridan birini qilishga harakat qiladi. Biroq, fil buni qilishdan oldin, u jo'jalarni tashlab, yig'lay boshlaydi.

Yakuniy harakat graf Moris Leepovning katta zinapoyadan kichkina panelga ko'tarilishi va undan juda kichik suv idishiga sakrashidan iborat. Erkak zinapoyaga ko'tarilish bilan band boʻlgan paytda yaqin atrofdagi guruh musiqa chalishni boshlaydi. U tez orada eng yuqori cho'qqiga chiqadi va keyin yog'och paneldan sakrab tushadi... aftidan, multfilm guruh a'zosi Taps o'ynayotgani bilan tugaydigan bo'lsa kerak.

## Uy ommaviy axborot vositalari

* Laserdisc - *Looney Tunesning Oltin Asri : 3-jild*, 5-tomon

## Manbalar

## Havolalar

*
Sabrina Klaudio

**Sabrina Klaudio** – Amerikaliq qoʻshiqchi boʻlib, 1996-yil 19-sentyabrda tugʻilgan .

2016-yil oxirida Klaudio oʻzining bir nechta qoʻshiqlarni *SoundCloud*ga yukladi, 2017-yil mart oyida „Confidently Lost“ qoʻshigʻi ommaga taqdim etdi. Uning singli „ Unravel Me“ *Billboard* Twitter Emerging Artists* chartida 22-oʻrinni egalladi shu bilan birgalikda „Belong to You“ singli shu chartda [[ikkinchi]] oʻrinni egalladi va [[RIAA]] tomonidan sertifikatga sazovor boʻldi. Sabrinaning yana bir qoʻshigʻi *About Time* 2017-yil 5-oktyabrda chiqdi,Sabrina Klaudio *Billboard'da 13-oʻringa sazovor boʻldi.

## Hayoti va ijodi
Klaudio Fort-Loderdeylda oʻsgan. Uning kelib chiqishi esa Kubalik hisoblanadi. Musiqaga boʻlgan qiziqishi uni Los-Anjelesga koʻchishiga undadu va u yerda musiqy karerasiga jiddiy eʼtibor bera boshladi.

2017-yilning 5-oktyabrda Klaudioning debyut albomi chiqdi *About Time*. Bu albom oʻz ichiga „Unravel Me“ va „Belong to You“ singllarini oladi..
2017-yiling oktyabridan noyabrigacha Apple Music Klaudioni oʻzining „Apple Music Up Next“ qoʻshiqchisi sifatida targʻib qildi, bu orqali qoʻshiqchining sayohati, intervyulari, jonli ijrolari va hujjatli film surʼatga olindi .
Xonanda 2022-yilda Beyonsening yettinchi studiyaviy albomi „Renaissance“ning sakkizinchi treki boʻlgan „Plastic Off the Sofa“ qoʻshigʻida qoʻshiq muallifi sifatida eʼtirof etildi. Shu sababli u 65-yillik Grammy mukofotlarida Yil albominomi natsiyasini uchun Gremmi mukofotini qoʻga kiritdi.
## Turnelar ==; Headlining
* Sabrina Claudio – No Rain No Flowers Tour (2018)
* Sabrina Claudio – Truth Is Tour (2019)
* Based On A Feeling Tour (2022)
## Diskografiyasi
### Studio albums

## Manbalar
Safura Abdullayeva

**Safura Seyfulla qizi Abdullayeva** (; 1936-yil Masalli tumanida tavallud topgan) – Sovet Ozarbayjon chorvachisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1966). SSSR Oliy Kengashi VII chaqiriq, Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi VI chaqiriq deputati.

## Hayoti va faoliyati
1936-yilda Ozarbayjon SSR (hozirgi Ozarbayjon Respublikasi) Masalli viloyatida tugʻilgan. Millati ozarbayjon. 1956-yildan – kolxozchi, kolxozda sogʻinchi boʻlib ishlagan. 1964-yildan M. I. nomidagi sovxozda ishlagan (Ozarbayjon Respublikasi). 1964-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi.

1965-yilda Safura Abdullayeva faoliyat yuritgan kolxozda har bir sigirdan 3980 kilogramm sut olindi. Oʻshanda Ozarbayjonda hech kim bunday sut mahsuldorligiga erishmagan edi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1966-yil 22-martdagi Farmoni bilan Abdullaeva Safura Seyfulla qizi chorvachilikni rivojlantirish, mahsulot yetishtirish va sut tayyorlashni koʻpaytirishda erishgan yutuqlari uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan mukofotlangan.

Sakkizinchi besh yillikda (1966—1970) rejani 50 tonnaga oshirib, 10 bosh sigirdan 210 tonna sut olishdi. Har yili har bir sigirdan 3000 kilogrammga yaqin sut olindi. Safura Abdullayevaning tajribasi butun sovxozda qoʻllandi. Mamlakatda Safura Abdullayeva respublikaning eng yaxshi sogʻuvchisi sifatida tilga olingan. Yangi kasb sirlarini tinimsiz egallashi unga yuqori sut mahsuldorligini oshirishda va taniqli ustasi boʻlishiga yordam beradi.

VII chaqiriq SSSR Oliy Kengashi (1966—1970) va VI chaqiriq Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi (1963—1967) deputati. XV komsomol qurultoyi delegati (1966). Safura Abdullayeva Masalli viloyatida (Ozarbayjon) yashagan.

## Mukofotlari
Lenin ordeni (22.03.1966)

## Manbalar
Tarixi Nofeyi

**Tarixi Nofeyi** (Foydali tarix) – tarixiy asar. Muallifi Muhammad Ali Baljuvoniy. Mazkur asar 1923–1927-yillar davomida yozilgan. Asar  XIX–XX asr boshlarida Buxoro amirligi siyosiy tarixini yoritib beruvchi manbalardan biri hisoblanadi. 
Muhammad Ali Baljuvoniy Samarqand va Buxoro madrasalarida tahsil olgan, bir muddat davlat ishlarida ham faoliyat olib borgan. U umring oxirida Oqbuloqdara qishlogʻida oʻtkazadi va 70 yoshida vafot etadi. 
Tojikistonlik olim Ahror Muxtorov asarning asarning arab yozuvidagi tabdil nashrini 1994-yil Dushanbeda chop ettirgan. Asarni 2001-yilda esa Shodmon Vohidov va Zoir Choriyev oʻzbek tiliga ilmiy-izohli lugʻati bilan birgalikda nashr ettirgan.
Muhammad Ali Baljuvoniy mazkur asarini 1923-yilda Samarqanddagi Tillakori madrasasida yozishni boshlagan boʻlsa, 1927-yil Baljuvonda tugatadi.
Asar 15 bob va xotimadan iborat boʻlib, 1-11 boblarda XX asr boshlarida Buxoro amirligida yuz bergan siyosiy jarayonlar bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirilgan.
„Tarixi Nofeyi“ asarida Amir Abdulahadxon va Amir Olimxon davrida sodir boʻlgan voqealar, Buxoro amirligining agʻdarilishi va sovet hokimiyatining oʻrnatilishi, qizil armiya bosqinchiligi davrida vayron boʻlgan yodgorliklar, Amir Olimxonning Afgʻonistonga ketishi va boshqa maʼlumotlar keltirilgan.
Tarixchi olim Halim Toʻrayev soʻzlariga koʻra asarda Buxoro amirligining zaif tomonlarini ochiq tanqid qilingan.
Mazkur asarda Buxorodan tashqarida boʻlgan Buxoro amirlarining saroy va chorboʻgʻlari haqida maʼlumotlar uchratish mumkin. Jumladan Karminadagi Chorbogʻi Charmgari, Chorbogʻi Mirzo, Chorbogʻi Olchin, shuningdek Shahrisabz va Qarshidagi chorbogʻlar nomlari keltirilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Pavel Borodin

**Pavel Petrovich Borodin —** (1926-yilning 7-oktabrida tavallud topgan — 2001-yilning 4-fevralida 74 yoshida vafot etgan)

## Hayoti va Faoliyati
1926-yil 7-oktyabrda hozirgi Kemerovo viloyati Pokrovka qishlogʻida xizmatchi oilasida tugʻilgan. Millati rus. Oʻz qishlogʻida oʻrta maktabni, soʻngra Novosibirskdagi zavod-zavod maktabini tamomlagan.

1941-yilda Novosibirsk metallurgiya kombinatiga 1-sonli sovuq prokat sexiga ishga kirdi. U oʻz mahoratini „Zaporijstal“ zavodida oshiradi. Asosiy kasbidan tashqari, turdosh kasblarni ham tezda oʻzlashtirib, tuzlash liniyasi operatori, soʻngra usta boʻldi. Uning jamoasi koʻp yillar davomida zavodda birinchi boʻldi. U ishlab chiqarish zahiralarini qidirib topdi va koʻplab ratsionalizatorlik takliflarini ishlab chiqishda ishtirok etdi. Ishlash bilan bir vaqtda kon-metallurgiya kollejining kechki boʻlimini tamomlagan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1958-yil 19-iyuldagi farmoni bilan qora metallurgiya sohasidagi ulkan yutuqlari uchun Pavel Petrovich Borodinga Lenin ordeni va „Oʻroq va bolgʻa“ ordeni bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi. Oltin medal.

1961-yilda u qurilayotgan elektr payvandlash quvurlari sexiga oʻtdi, texnologik guruhga rahbarlik qildi, keyin galvanizatsiya boʻlimida usta boʻldi. 1988-yilgacha (47 yil davomida) ustaxonada ishlagan, 1988-yildan 1994-yilgacha – zavodning kadrlar boʻlimi inspektori.

U ijtimoiy ishlarda faol ishtirok etgan, Butunrossiya kasaba uyushmalari markaziy kengashi qoshidagi kasaba uyushmalari harakati oliy maktabini tamomlagan, uzoq yillar davomida Novosibirsk viloyat kasaba uyushmalari kengashiga aʼzo etib saylangan. Novosibirskda yashagan. 2001-yil 4-fevralda vafot etgan. U Novosibirskdagi Kleshchixa qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari
Lenin ordeni (19.07.1958),

„Mehnatdagi farqi uchun“ (05.05.1949)

## Manbalar
Murod Ozdoyev

**Murod (Murat) Axmedovich Ozdoyev** (1922-yilning 10-martida tavallud topgan, 1999-yilning 25-fevralida 76 yoshida) – sovet uchuvchisi, kichik leytenant, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, 4-Qizil bayroq ordeni uchuvchisi. Aviatsiya polki 315 1-Riga qiruvchi aviatsiya diviziyasi 2-Boltiq fronti 15-havo armiyasining 14- Riga qiruvchi aviatsiya korpusi, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni.

## Hayoti va faoliyati
1922-yil 15-martida Nazran qishlogʻida (hozirgi shahar) (Ingushetiya Respublikasi) tugʻilgan. Millati ingush. 

Maktabdan keyin Grozniy shahriga (Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, hozirgi Chechen Respublikasi) keldi va shahardagi korxonalarda ishladi. Grozniy aero klubini muvaffaqiyatli tamomlagan.

1940-yildan – Qizil Armiya safida. 1943-yilda Armavir harbiy aviatsiya uchuvchilar maktabini (Krasnodar oʻlkasi) tugatgan.

1943-yil apreldan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida faol armiyada. U butun jangovar faoliyatini 431-qiruvchi aviatsiya polki tarkibida oʻtkazgan, Bryansk va 2-Boltiqboʻyi frontlarida jang qilgan.

Bir oylik janglardan soʻng serjant Oʻzdoyev 5 ta jangovar topshiriqni, birinchi gʻalabasini va birinchi harbiy mukofotini oldi. 1943-yil 8-mayda „ramka“ deb nomlanuvchi FV-189 razvedka samolyoti havo jangida urib tushirildi. Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

Shundan soʻng u tekshiruvdan oʻtdi va 1945-yil iyun oyida oʻz polkiga qaytib keldi, unvonini tikladi va parvoz komandiri sifatida xizmat qilishni davom ettirdi. Ammo 1946-yil yanvar oyida u Qurolli Kuchlardan boʻshatilgan va oilasi bilan Qozogʻiston SSRning Oqmoʻla viloyatiga (hozirgi Qozogʻiston) deportatsiya qilingan.1957-yilda u vataniga qaytib keldi. Nazran shahrida yashagan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1995-yil 8-maydagi farmoni bilan 1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida fashist bosqinchilariga qarshi kurashda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun isteʼfodagi aviatsiya kichik leytenanti Ozdoev Murod Axmetovich faxriy unvoni Rossiya Federatsiyasi Qahramoni „Oltin yulduz“ medali bilan taqdirlandi.

Nazran shahrida (2000-yilgacha Ingushetiyaning haqiqiy poytaxti) yashagan. 1999-yil 25-fevralda vafot etgan.

## Mukofotlari
Qizil Bayroq ordeni (18.04.1943),

1-darajali Vatan urushi (30.04.1944)

2-darajali (03.11.1985), Qizil Yulduz (05.09.1943)

## Manbalar
Rauf Yumakulov

**Rauf Abdullayevich Yumakulov** (1945-yil 15-noyabr, Boku, Ozarbayjon SSR, SSSR – 2005-yil 23-avgust, Boku,Ozarbayjon) – sovet futbolchisi, himoyachi va murabbiy. SSSR sport ustasi (1967). Futbolchi Boris Yumakulovning akasi.

## Faoliyati
Rauf Abdullayevich Yumakulov 1945-yil 15-noyabrda Boku shahrida tugʻilgan. Boku futbol klubi bitiruvchisi, Qizil bayroq ordenli Kaspiy flotiliyasi sport klubi (1956—1958), Bokuning „Spartak“ (1959—1960, murabbiy K. P. Kuznetsov), Ozarbayjon maktab oʻquvchilari jamoasida (1961—1963) oʻynagan.

Murabbiy Artyom Falyandan qoʻl ostida Yerevaning „Ararat“ (1964—1965), „Sement Novorossiysk“ (1966—1967) klublarida toʻp surgan. Shundan soʻng u bir muncha vaqt quyi liganing turli klublarida oʻynadi, keyin esa Leningrad chempionatida oʻynay boshladi. 1968-yilda Zenit (Leningrad)ga koʻchib oʻtgan. Rauf Abdullayevich Yumakulov Zenit tarkibida uch mavsum oʻyanagan. Chempionatda 60 oʻyin oʻtkazgan va birorta gol urolmagan. Artyom Falyana isteʼfoga chiqarilganidan soʻng Rauf Yumakulov ham jamoani tark etgan. Keyinchalik 1971-yilgi mavsumda Bokuning Neftchi Boku jamoasi safida 11 ta oʻyinda maydonga tushgan. 1972-yilda, „Dinamo Leningrad“ jamoasi safida harakat qilgan. Mavsum davomida 20 ta oʻyinda maydonga tushgan. Rauf Yumakulov 1973-yildan SSSR chempionatining Markaziy Osiyo zonasi B toifasida oʻynovchi Yangiyer jamoasi safiga qoʻshilgan va 1973-yilgi mavsumni shu jamoada yakunlagan. Futbolchilik faoliyatidagi oxirgi jamoa „Kirovets“ kubi boʻldi. Finlyandiyada biroz vaqt ayollar futbol jamoalariga murabbiylik qildi. Keyinchalik „Avrora“ (1989—1991) va Zenit futbol klublarining yoshlar jamoasiga (1995—1996) murabbiy qildi.

## Manbalar
Pochtachi Pechkin

= **Pochtachi Pechkin** (bolalar qahramoni) =

## '''Pochtachi Pechkim kim?'''
Pochtalyon Igor Ivanovich Pechkin — bolalar yozuvchisi Eduard Uspenskiy qalamiga mansub asarlar qahramoni bo‘lib, keyinchalik bu asarlar asosida ko'p seriyali multfilmlar ishlangan.

## '''Yodgorliklar'''
2008-yil noyabr oyida Moskva viloyatining Luxovitsi shahrida pochtachi Pechkin haykalining tantanali ochilishi bo'lib o'tdi.  Mahalliy pochta bo'limi ro'parasida velosipedda Pechkin va uning yonida turgan Matroskin va Sharik tasvirlangan. Balandligi ikki metrdan sal kamroq bronza kompozitsiya o'rnatilgan.  Yodgorlik muallifi Polina Gorbunova.

Pochtachi Pechkinning bronza yodgorliklari sobiq sovet hududining boshqa shaharlarida, xususan, Sankt-Peterburg (Kolpino tumani),  Ramenskoye (Moskva viloyati) va Urganch (O‘zbekiston)da ham o‘rnatilgan.

Ikkinchi rasmdagi Urganchda o'rnatilgan yodgorlik.

= **O‘zbekistonda pochtalon Pechkinga yodgorlik o‘rnatildi** =

Xorazm viloyati markazi Urganch shahrida mashhur multfilm qahramoni pochtalon Pechkinga yodgorlik o‘rnatildi. Pochtalon Igor Ivanovich Pechkin — bolalar yozuvchisi Eduard Uspenskiy qalamiga mansub asarlar qahramoni bo‘lib, keyinchalik bu asarlar asosida «Soyuzmultfilm» kinostudiyasi tomonidan bir necha seriyali multfilm ishlangan («Prostokvashinolik uch shovvoz», «Prostokvashinoda ta'til», «Prostokvashinoda qish», «Fyodor amaki, ko‘ppak va mushuk: Matroskin va Sharik»). Pechkin yodgorligi Urganch shahrining markaziy al-Xorazmiy ko‘chasida, pochta xizmatlarini ko‘rsatuvchi kompaniya oldida o‘rnatilgan. Bu tadbirdan maqsad - mijozlarni jalb qilishga asoslangan marketing hiylasi ekani ko‘rinib turibdi. Biroq bu voqea shaharning sayyohlar uchun jozibasini ham biroz bo‘lsa-da, oshirishi shubhasiz.

Yodgorlik odam bo‘yi balandligida, bronzadan yasalgan. Unda pochta sumkasini osib olgan va velosiped minib olgan Pechkin gavdalangan. Uning yelkasida esa multfilm qahramonlaridan biri chumchuqcha ham bor.Qizig‘i shundaki, bu Pechkinga o‘rnatilgan dunyodagi birinchi yodgorlik emas. Ayni paytda, Rossiyaning Luxovitsi, Kolpino, Ramenskoye va Tsivilsk shaharchalarida ham multfilmning tinib-tinchimas qahramoni haykallari bor.

## '''Qo'shimcha manbalar'''
You tube da "Pochtachi Pechkin haqidagi multfilmlarni ko'rish uchun :

O'zbek tilida :"https://www.youtube.com/watch?v=twgGymNAxD4&ab_channel=AlpomishAli

Rus tilida : https://www.youtube.com/watch?v=Bwl0UPMEqGw&ab_channel=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B8

## Manbalar
Bendali Aliyev

**Bendali Mutalla oʻgʻli Aliyev** (; 1911-yil Jabrayil tumanida tavallud topgan) – Sovet Ozarbayjonida xizmat qilgan qishloq xoʻjaligi tashkilotchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1948).

## Hayoti va faoliyati
1911-yilda Elizavetpol viloyatida (hozirgi Ozarbayjon hududida) tugʻilgan. Millati ozarbayjon.

Urushdan keyingi yillarda Japaridze nomidagi kolxoz raisi boʻlib ishlagan. Ozarbayjonning hozirgi Fizuli viloyati, Mahmudlu qishlogʻida yashagan. 1947-yilda Bendali Aliyev faoliyat yuritayotgan kolxozda yuqori paxta hosili olindi – 10 gektar maydonning gektaridan 86,8 sentner. Kolxoz ishchilari MTS ishi uchun majburiy taʼminot va natura toʻlovlarini bajarib Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor boʻldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 10-martdagi Farmoni bilan paxtadan yuqori hosil olgani uchun Aliyev Bendali Mutalla oʻgʻli Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1950-yilda Bendali Aliyevga nisbatan jinoiy ish qoʻzgʻatilganligi sababli u lavozimidan ozod qilindi va partiyadan chiqarib yuborildi. 1950-yil 12-dekabrda Ozarbayjon SSR Oliy sudining jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hay’atining sayyor majlisi SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining „Davlat mulkini oʻgʻirlaganlik uchun jinoiy javobgarlik toʻgʻrisida“gi farmoni asosida hukm qilindi va 1947-yil 4-iyundagi va Ozarbayjon SSR Jinoyat kodeksining 226-moddasi bilan 20 yilga majburiy mehnat lagerlarida, keyin esa 5 yilga diskvalifikatsiya qilingan. Sud mukofotlarni bekor qilish toʻgʻrisida ariza beradi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1952-yil 26-yanvardagi farmoni bilan Aliyev Bendali Mutalla oʻgʻli Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni va barcha mukofotlaridan mahrum etildi.

## Mukofotlari
Lenin ordeni (22.11.1943, 10.03.1948),

„Kavkaz mudofaasi uchun“ medalli

## Manbalar
Gazanfar Aliyev

**Gazanfar Kerim oʻgʻli Aliyev** () – Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1980), Faxriy temiryoʻl xodimi (1959), Ozarbayjon SSR Davlat mukofoti laureati (1978), Ozarbayjon SSR Oliy Kengashining VIII, IX va X chaqiriqlar deputati (1971 – 1984), Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi Prezidiumi aʼzosi, Ozarbayjon temir yoʻlining Kirovobod lokomotiv deposi haydovchisi.

## Hayoti va faoliyati
1927-yil 26-mayda Ozarbayjonning Ganja (1935-1989-yillarda – Kirovobod) shahrida tugʻilgan. Millati ozarbayjon. Oʻrta maktabni va 1945-yilda temir yoʻl kasb-hunar texnikumini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini Ganja shahar lokomotiv deposida mashinist yordamchisi sifatida boshlagan, 1948-yildan teplovoz mashinisti boʻlib ishlagan. 1951-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi.

1950-yildan boshlab u poezdlarni boshqarishning ilgʻor usullaridan foydalangan. Oʻsha paytda parovoz va teplovozlar standart 1800 tonna yuk tashish imkoniyatiga ega boʻlgan, baʼzan esa yuk tashishni 2500-3000 tonnagacha oshirish mumkin edi, bu holda poezdga turtki beruvchi lokomotivni ulash kerak edi. Aliyev oʻzining kasbiy bilimi va yillar davomida toʻplagan shaxsiy tajribasiga tayanib, yoqilgʻidan oqilona foydalanishga harakat qilib, birinchi marta teplovozdan voz kechdi. Qattiq va mashaqqatli mehnat ajoyib natijalar berdi, ogʻir poezdlarni haydash tajribasini oʻrganish uchun Kirovobod shahriga SSSRning barcha hududlaridan etakchi temir yoʻl mutaxassislari kela boshladilar.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1980-yil 3-oktabrdagi Farmoni bilan sanoat va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarish boʻyicha oʻninchi besh yillikning topshiriqlarini muddatidan oldin bajarishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun Aliyev Gʻazanfar Kerim oʻgʻli Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan.

## Mukofotlari
Lenin ordeni

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

Oʻroq va Bolgʻa oltin medali

## Manbalar
Hal Anger

**Hal Oscar Anger** (1920-yil 20-may – 2005-yil 31-oktabr) amerikalik ixtirochi vа California universtitetidagi Donner labаrаtoriyasi fizigi, uning eng mashhur ixtirosi sintillyatsion kamera hisoblаnadi.

Anger umumiy hisobda 15 ta patentga ega boʻlib, ularning aksariyati Ernest O. Lawrence nomidagi laboratoriyada yaratilgan va tajribаdan oʻtkazilgan. Anger oʻzining ixtirolari yadroviy-tibbiyoti sohasiga qoʻshgan hissаsi uchun bir nechtа mukofotlarga sаzovor boʻlgan. Anger Californianing Berkeley shahrida vаfot etgan.

## Faoliyati
1957-yilda u gamma kаmerasi yoki Anger kamerasi sifatida ham tanilgan sintillyatsion kamerani ixtiro qilgаn. Anger shuningdek, fokuslangan radiatsiya kollimatoridan foydalangan holda tomografiyada keng foydalaniladigan tanani skanerlash apparatini ishlab chiqgаn. Birinchi sintillyatsion kamera Anger tomonidan Californianing Berkley universtiteti tomonidan moliyalashtirilgan laboratoriyada ishlab chiqilgаn.

## Qoʻshimcha maʼlumot uchun
Sintillyatsion kamera – bu radioaktiv izotoplarni tanaga kiritish va ular chiqaradigan nurlanishni aniqlash orqali ikki oʻlchovli tasvirni olishdan iborat boʻlgan jаrayonni oʻz ichiga olgan apparat hisoblanadi.

Izotoplardan gamma fotonlarni аniqlashning shunga oʻxshash printsipi aylanuvchi detektorlar yordamida uch oʻlchovli tomogrammalarni yаratish uchun yagona fotonli emissiya kompyuter tomografiyasida qoʻllanadi.

## Merosi
Halning vafotidan soʻng 2006-yilda *Society of Nuclear Medicineʼs Education* va *Research Foundation* jamiyatlari uning merosidan 6 million dollаr pul mablagʻini olgan va bu yadroviy-tibbiyoti sohasini rivojlantirish uchun olingan eng katta xayriyalardan biri boʻlgan. Buning natijаsida Hal Anger mukofoti taʼsis etilgan va har yili yadroviy-tibbiyotga sohasiga yaratilgan har qanda ixtiro bu mukofot bilan tаqdirlanadi

## Mukofotlari

* 1964-yilda pozitron kamerasini ishlab chiqqani uchun *John Scott* mukofoti
* 1966-yilda – *Guggenheim* stipendiyasi
* 1966-yilda – *Gesellschaft fur Medizin* mukofoti
* 1972-yilda – Ogayo shtati universiteti – *faxriy doktori*

## Manbalar
Boğaziçi universiteti

**Boğaziçi universiteti** *(turkcha: Boğaziçi Üniversitesi)* – Turkiyaning Istanbul shahrida joylashgan davlat universitetidir. 1863-yilning 16-sentyabrida meʼmor *Cyrus Hamlin* va amerikalik savdogar *Kristofer Robert* tomonidan **Robert kolleji** tashkil etilgan.  Yuz yildan ortiq kollej sifatida foydalanilgan Janubiy kampus 1971-yil 10-sentyabrda mustaqil universitet tashkil etish maqsadida Davlat tasarrufiga oʻtkazildi va Boğaziçi Universiteti tashkil etildi. Bugungi kunda yettita kampusga ega boʻlgan Boğaziçi Universiteti ingliz tilida ta’lim beradi.

Boğaziçi Universiteti Oliy taʼlim muassasalariga kirish imtihonida eng yuqori natija qayd etgan talabalar tomonidan afzal koʻriladigan universitetga aylandi.

## Kampuslar

Boğaziçi Universiteti Istanbulning Yevropa tomonida 5 ta va Anadolu tomonida 2 ta jami 7 ta kampusga ega. Janubiy kampus universitetning asosiy kampusi boʻlib 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida qurilgan binolardan iborat. 

Universitetning *Shimoliy kampusi*, *Hisar kampusi* va *Ucaksavar kampusi* Bebekda joylashgan. Abdullah Kuran Kutubxonasi, universitetning nashriyoti ba bosmaxonalarini oʻz ichig olgan O‘quv texnologiyalari binosi hamda Fan va muhandislik binosi Shimoliy kampusda joylashgan. 

Hisar kampusi 1990-yilda ochilgan. U sport zali, shuningdek, Atrof-muhit fanlari instituti va Amaliy fanlar maktabini oʻz ichiga oladi.  Ucaksavar kampusida talabalar turar joyi, Garanti Madaniyat Markazi, yopiq sport zali va stadion mavjud. Sarıtepe kampusi Qora dengiz sohilida joylashgan. Ushbu kampusda faqat tayyorlarlik boshqichidagi talabalar tahsil oladi, shuningdek kampus 3 ta yotoqxonani ham oʻz ichiga olgan. 
## Talabalar soni
2022-2023-oʻquv yili holatiga koʻra Boğazichi universitetida 9573 bakalavr, 2783 magistratura va 2480 tayyorgarlik bosqichida jami 14836 talaba tahsil olmoqda. Shulardan 6778 nafari yollar va 8058 nafari erkaklar. Bundan tashqari, universitetda dunyoning 70 ta davlatidan 480 nafar chet ellik talaba bor. 
Boğaziçi universitetida taʼlim tili ingliz tilidir. Shuning uchun yangi qabul qilinayotgan talbalardan ingliz tilini yetarli darajada bilish talab etiladi.
## Xodimlar soni
Boğaziçi universitetida 193 nafar professor, 110 nafar dotsent, 148 nafar doktorantura o‘qituvchisi, 105 nafar o‘qituvchi, 75 nafar chet ellik professor-o‘qituvchilar va 255 nafar ilmiy xodim ishlaydi.
## Akademik birliklar
**Fakultetlar** 

* Taʼlim fakulteti
* Sanʼat va fanlar fakulteti
* Iqtisodiyot va maʼmuriy fanlar fakulteti
* Muhandislik fakulteti
* Boshqaruv fanlari fakulteti
* Huquq fakulteti
* Aloqa fakulteti

**Institutlar**

* Otaturk asoslari va inqilob tarixi institut
* Biotibbiyot muhandisligi institut
* Atrof-muhit fanlari institut
* Fan institut
* Kandilli rasadxonasi va zilzila tadqiqot institut
* Konfutsiy institut
* Ijtimoiy fanlar institut.

## Havolalar
Rasmi sayt

## Manbalar
Serik Shapkenov

**Shapkenov Serik Jambil ogʻli** (, 1979-yili 29-iyulda tugʻilgan) – qozoq siyosatchisi, Atirau viloyatining hokimi.

## Biografiyasi

### Yoshligi
Serik Shapkenov Qoratoʻbe qishlogʻida (hozirgi Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati Qoratoʻbin tumani Qoratoʻbe qishlogʻi) tavallud topgan. 2000-yili Gʻarbiy Qozogʻiston davlat universitetining iqtisodchi-matematik mutaxassisligi boʻyicha oʻqishni bitiradi. Keyin 2001-yilga qadar shu yerda oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

### Karyerasi
Shapkenov 2001-yildan boshlab Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati hokimligining Atrof-muhitni muhofaza qilish jamgʻarmasi va Tabiatdan foydalanish boshqarmasining yetakchi mutaxassisi boʻlib ishlagan. 2002-yili Moliya boshqarmasining yetakchi va bosh mutaxassisi, 2006-yili Iqtisodiyot va byudjetni rejalashtirish boshqarmasi boshligʻi, boʻlim boshligʻi, Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati qishloq xoʻjaligi boshqarmasining direktor oʻrinbosari lavozimlariga tayinlanadi. 2007-yildan boshlab Iqtisodiyot va byudjetni rejalashtirish boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari, 2009-yili esa yana rahbar boʻlib ishlagan.

U 2012-yili yanvar oyida Gʻarbiy Qozogʻiston viloyatining hokim oʻrinbosari etib tayinlanadi. 2012-yilning 27-avgustida viloyat hokimining birinchi oʻrinbosari boʻlib tayinlangunga qadar ushbu lavozimda ishlagan. 2015-yili yanvar oyidan boshlab 2016-yil 14-iyulgacha Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining Davlat nazorati va tashkiliy-hududiy ishlar boʻlimi davlat inspektori lavozimida ishlagandan soʻng, Atirau shahri hokimi etib tayinlangan. Shapkenov 2018-yilning 28-iyunida Atirau viloyati hokimining birinchi oʻrinbosari boʻladi. Keyin 2020-yil 22-mayda ishdan boʻshatilib, shu yilning 4-iyunida Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vaziri oʻrinbosari lavozimiga tayinlangan.

2021 – 2022 – yillari Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vaziri etib tayinlanadi.
2022-yili 7-apreldan Atirau viloyati hokimi boʻladi.

## Mukofatlari
* „Kurmet“ ordeni bilan mukofatlangan.
## Manbalar
Qods Mohajer 10

**Quds Mohajer 10** ( ) - Eronning jangovor uchuvchisiz uchish apparati ilk bor 2023-yilda ommaga taqdim qilindi. Uning ishlash diapazoni 2000 km bo'lib, samolyot korpusi *MQ-9 Reaper* bilan tashqi ko'rinishi jihatidan o'xshash. Apparat 24 soatlik parvoz qila olish qobilyatiga ega hamda o'zi bilan 300 kilogramgacha bo'lgan o'q-dori va elektron uskunalarni tashiy oladi.  U 2023-yilning avgust oyida Eron Prezidenti Ibrohim Raisi va Mudofaa vaziri Muhammad-Reza Gharaei Ashtiani ishtirokida rasman ochilish marosimi o'tkazildi.

Ochilish marosimida " Mohajer 10 " 6 ta havodan-yerga mo'ljallangan o'q-dorilar, jumladan, Almas raketasi, Gaem bombasi va Dastvareh/Arman-1 suzuvchi bombalari bilan jihozlangan bo'lgan. Isroil telekanalining da'vo qilishicha, uchuvchisiz samolyotning birinchi sinow vaqtida Isroilning Dimona shahri ibroniy tilida yozilgan "bunkerlaringizni tayyorlang" degan xabar bilan tahdid qilingan. Ammo Eron teleradiokompaniyasining hisoboti va Eron Mudofaa va qurolli kuchlar logistikasi vazirligining rasmiy taqdimot tizerida Isroil haqida hech qanday havola keltirilmagan. Biroq internetdagi nomaʼlum manbalardan olingan plakatda Eron bayrogʻi tushirilgan MQ-9 Isroil yadroviy qurollarini ishlab chiqarishning muhim markazi bo'lgan Negev yadroviy markazi ustidan Fors va ibroniy tillaridagi " *Tosh davriga sayohatga tayyor bo'ling* " sarlavhasi bilan uchib o'tgan.

Mohajer 9 va Mohajer 7 ishlab chiqarilish jarayonida va ular haqida hech qanday rasmiy ma'lumot e'lon qilinmagan. Mohajer 8 go'yoki Mohajer 6 ning yangilangan shakli bo'lib, so'nggi rusumi Iroq, Suriya va Ukraina kabi turli mamlakatlarda faoliyat ko'rsatgan. Uchuvchisiz uchuvchi samolyot Islom Inqilobiy Gvardiya korpusi Harbiy-dengiz kuchlari, Quruqlikdagi kuchlari va Eron armiyasi quruqlikdagi qo'shinlari so'rovlariga asosan ishlab chiqilgani aytilgan.

## Tavsif
Uning yoqilg'i hajmi 450 litrni hamda tezligi 210 km/soat bo'lib, U 7 kilometrgacha balandlikda ucha oladi.

Islom Respublikasi axborot agentligi ma'lumotlariga ko'ra, "Mohajer 10" kuzatuv va elektron hujum qilish qobiliyatiga ega bo'lib, u 210 km/soat tezlikgacha ucha oladi va 300 kilogramgacha turli xil qurollarni bir vaqtning o'zida tashiy oladi.https://www.businessinsider.com/americas-foes-unveil-drones-closely-resembling-us-military-reaper-2023-8

## Shuningdek

* Kaman 22 (UAV)

## Manbalar
Cormac McCarthy

**Cormac McCarthy**(toʻliq ismi Charles Joseph McCarthy) – amerikalik yozuvchi. Yozuvchi oʻn ikkita roman, ikkita pyesa, beshta ssenariy va uchta qisqa hikoyalar muallifidir. McCarthy Amerikaning eng buyuk yozuvchilaridan biri sifatida ham tanilgan.
## Hayoti va ijodi
Charles Joseph McCarthy 1933-yilling 20-iyulida Rod-Aylendning Providens shahrida tugʻilgan. Uning onasining ismi Gladys Christina McGrail, otasining ismi esa Charles Joseph McCarthy edi. Ular oilada olti farzand boʻlgan. McCarthy *Mary’s Parochial* maktabi va Noksvill oʻrta maktabida tahsil oladi.1951-yilda esa Tennessi universitetida sanʼat yoʻnalishida oʻqishni boshlaydi. Professor undan XVIII-asr insholar toʻplamini darslikka qoʻshish uchun uni qayta tiklashni soʻraganidan soʻng McCarthy yozishga qiziqib qoladi.1953-yilda u kollejni tark etib,AQSh havo kuchlariga qoʻshiladi.1957-yilda esa yana kollejga qaytib keladi va u yerda ingliz tilini oʻrganadi va talabalarning „The Phoenix“ adabiy jurnalida „Wake for Susan“ va „A Drowning Incident“ nomli ikkita hikoyasini nashr etadi.1959–1960-yillarda *Ingram-Merrill* mukofotini qoʻlga kiritadi.1965-yilda McCarthyning birinchi romani „The Orchard Keeper“ nashr qilinadi.1966-yilda birinchi romani uchun Uilyam Folkner jamgʻarmasi mukofotiga sazovor boʻladi.
Keyinchalik 1974-yilda PBS xodimi Richard Pearce McCarthy bilan bogʻlanib, undan „Visions“ teleseriali epizodi uchun ssenariy yozishni soʻraydi. Oradan ikki yil oʻtib, 1976-yilda ssenariyni yozib tugatadi va „The Gardener’s Son“ deb nomlangan epizod 1977-yilning 6-yanvarida namoyish etiladi. Shuningdek bu teleserial xorijdagi koʻplab kinofestivallarda namoyish etiladi. Epizod 1977-yilda ikkita *Primetime Emmy* mukofotiga nomzod boʻladi. Cormac McCarthy 2023-yilning 13-iyun kuni Santa-Fedagi uyida 89 yoshida vafot etadi.

## Asarlari

* The Orchard Keeper(1965)
* Outer Dark (1968)
* Child of God (1973)
* Suttree (1979)
* Blood Meridian or The Evening Redness in the West(1985)
* All the Pretty Horses (1992)
* The Crossing (1994)
* Cities of the Plain (1998)
* No Country for Old Men (2005)
* The Road (2006)
* The Passenger (2022)
* Stella Maris (2022)
## Mukofotlari
* Pulitzer Prize for Fiction(2007)
* MacArthur Fellowship(1981)
* National Book Award for Fiction(1992)
* Guggenheim Fellowship for Creative Arts, US & Canada(1969)
* National Book Critics Circle Award for Fiction(1992)
* Tähtivaeltaja Award(2009)
* James Tait Black Memorial Prize – Fiction(2006)
* Quill Award for General fiction(2007)
## Manbalar
Axmed Rizmanovich

**Axmed Rizmanovich Nakashidze** (1907-yil, Rossiya imperiyasi, Batumi viloyati, Axo qishlogʻi – 1988-yil, Gruziya SSR, Ajara ASSR, Kedskiy tumani Axo qishlogʻi) – lll Xalqaro Kedskiy tumani nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

## Hayoti va faoliyati
Axmed Rizmanovich 1907-yilda Batumi viloyati Axo qishlogʻida (hozirgi Ked munitsipaliteti) dehqon oilasida tugʻilgan. U mahalliy boshlangʻich maktabni tugatgan va keyinchalik dehqonchilik bilan shugʻullangan. Kollektivlashtirish davrida u birinchilardan boʻlib Kedskiy tumanidagi lll Xalqaro nomidagi mahalliy kolxozga aʼzo boʻldi. Qizil Armiya safiga chaqirilgunga qadar u oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan. U, shuningdk, Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan.

Demobilizatsiyadan soʻng Rizmanovich oʻzining tugʻilib oʻsgan qishlogʻiga qaytib, Kedskiy tumanidagi lll Xalqaro nomidagi kolxozda tamaki yetishtirish boʻyicha mudir boʻlib ishlagan.

1948-yilda u rahbarlik qilgan boʻlinma 3 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 18,1 sentnerdan samsun tamaki bargini yetishtirgan va shu sababli SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-iyundagi farmoni bilan unga „1948 yilda tamaki yetishtirishdan yuqori hosil olgani uchun“ Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin va Oʻroq va Bolgʻa oltin medalllari berilgan (3799-son).

Keyingi yillarda u shu kolxozda Abdul Alievich Beridze brigadasi bilan raqobat olib borgan vinochilik brigadasini boshqargan. Axmed Rizmanovich nafaqaga chiqqanidan soʻng oʻzi tugʻilgan Kedskiy tumanidagi Axo qishlogʻida yashadi. 1988-yilda vafot etgan.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin buyrugʻi
* 2-darajali Vatan urushi ordeni (03.11.1985)

## Manbalar
Faun labirinti

***Faun labirinti*** () – 2006-yilda ekranlarga chiqarilgan fentezi janridagi filmdir.

## Syujeti

Film 1944-yilni tasvirlaydi. Ispaniyada fuqarolar urushi davom etmoqda, partizanlar oʻrmonlarda fashistlarga qarshi kurashmoqda. Bosh qahramon, 10 yoshli Ofeliya ismli qiz, oyogʻi yomon boʻlgan onasi bilan oʻgay otasi kapitan Vidalning harbiy lageriga keladi. Shafqatsiz va shafqatsiz, takabbur Vidal Ofeliyani umuman yoqtirmaydi. Harbiy muhit, Vidalning takabburligi, onasining pastkashligi va marginalligi qizchani ranjitdi.
Shu payt u lager yaqinidagi eski labirint xarobalariga duch keladi.
Yarim tunda Ofeliya uni uygʻotgan qanotli odamni kuzatib boradi va labirintga kiradi. Qanotli odam uni labirint egasi Faun bilan uchrashishga olib keladi

Faunning aytishicha, Ofeliya koʻp yillar oldin gʻoyib boʻlgan sehrli shohlikning malikasi va shohlikka qaytishni taklif qiladi. Faqat buning uchun u yangi oy tugʻilishidan oldin uchta sinovdan oʻtishi kerakligini aytadi. Ofeliya rozi boʻladi.

## Badiiy xususiyatlar

F. Goya. „Saturn oʻz bolalarini yutib yubormoqda“
Tanqidchilar „Faun labirinti“ filmini Lyuis Kerrollning „Alisa moʻjizalar mamlakatida“ kitobi bilan solishtiradi, Gilermo del Toro filmidagi mo‘jizalar frankoistik davlatning dahshatli haqiqati bilan uygʻunlashganini taʼkidlaydilar. Del Toro yosh Ofeliya oʻzini topadigan xayoliy dunyoni yaratishga katta eʼtibor berdi. Kino prodyuseri Eugenio Kabalero Karlos Ximenes tomonidan chizilgan eskizlar asosida oʻziga xos toʻplam qurdi. Oʻzining oddiy operatori Gilermo Navarro yordamida rejissyor bu sozlamalarni eng mayda detallarigacha sezib turadigan faunaning sehrli olamiga aylantirdi. Del Toro oʻz ilhomini olgan qoʻshimcha manba Fransisko Goyaning rasmlari edi.

Gilermo del Toroning soʻzlariga koʻra, uning fikricha, Oppoq odam ham, qurbaqa ham Ofeliyaning axloqiy benuqsonligini ochib berish uchun bir qator sinovlardan oʻtgan faunning mujassamidir. Buni finalda uchala pari paydo boʻlishidan dalolat beradi, ulardan ikkitasi ilgari Oqargan odam qoʻlida halok boʻlgan edi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Ofitsialniy amerikanskiy sayt filma „Labirint favna“
* Ofitsialniy ispanskiy sayt filma „Labirint favna“
* Ofitsialniy fransuzskiy sayt filma „Labirint favna“
Surunkali empiyema

**Surunkali empiyema** - *plevral boʻshliqda kechayotgan surunkali, yiringli jarayon. Bu [[destruksiya]]<nowiki/>ning koʻp uchraydigan asoratlaridan hisoblanadi.*

## Klinikasi
Surunkali empiyema 3 oydan koʻproq vaqt davom etib, plevra boʻshligʻda qoʻpol fibroz parda hosil qiladi, o‘pkani siqib qoʻyadi va koʻkrak qafasining deformatsiyasiga olib keladi. Kasallik tarixidan uzoq vaqt davolanish olib borilganligi, drenaj naychaning koʻkrak qafasida ancha payt turganligi va oʻpkaning oʻrniga qaytmaganligi aniqlanadi. Surunkali empiemaning klinik koʻrinishida kasal umumiy ahvolining yaxshilanishi kuzatiladi. Klinik va rentgenologik belgilarda oʻpka va plevraning oʻtkir yalligʻlanish jarayonlari kuzatilmaydi, nafas yetishmovchiligi kuchaymaydi, surunkali yiringli intoksikatsiya simptomlari ustun turadi. Kasallangan tomonda koʻkrak qafasi ichkariroq joylashadi. Surunkali empiyema bronxoplevral va plevra-teri oqmalariga olib kelishi mumkin.

## Diagnostikasi
Perkussiyada kasallangan tomonda perkutor jarayonning qisqarishi, nafas olishning susayishi kuzatiladi. Xirillashlar kasallangan oʻpkada bronxitning rivojlanishiga bogʻliq boʻladi. Rentgenologik tasvirda qovurgʻalararo oraliqning torayishi kichik va katta oʻlchamda boʻlgan boʻshliqlar va oʻpkaning siqilishi aniqlanadi. Bunda suyuqlik sathi ham aniqlanadi. Koʻplab qattiq fibroz bitishmalar hisobiga oʻpka tiniqligi pasayadi. Koʻks oraligʻi patologik tomonga siljiydi. Surunkali empiyemada bronxografiyadan foydalanish qulay boʻladi. Agar bronxlar deformatsiyasi aniqlansa, silindrik va xaltasimon bronxoektaziya tasdiqlansa va keng bronxial oqmalar boʻlsa, unda xirurgik muolaja oʻtkazish zarur.

## Davolash
Empiyema boʻshligʻini antibiotik va antiseptik moddalar bilan yuvish kerak. Umumiy quvvatlovchi dori vositalaridan foydalanish lozim. Surunkali empiyema yarim yilgacha davom etayotgan boʻlsa, yana 2—3 oy konservativ davolash mumkin. Konservativ davolashda empiyema boʻshligʻi quruq va yiringdan toza boʻlsa, unda davolash natijasi ijobiy hisoblanadi. Agar boʻshliqlar ichida yiring va suyuqlik qolsa, xirurgik muolaja tavsiya qilinadi. Surunkali empiyemada dekortikatsiya asosiy xirurgik usul hisoblanadi. Bronxoektaziya va bronxial oqmalar boʻlganda  usuli qoʻllanadi. Ammo xirurgik muolaja davomida bemor koʻp qon yoʻqotishi va oʻpka deformatsiyalanishi mumkin.
## Yana qarang
Bronxoektatik kasallik

Zotiljam

Oʻpka emfizemasi

## Havolalar
O'pka empiyemasi haqida rus tilida batafsil ma'lumot.

## Manbalar
Nora Filippovna

**Nora Filippovna Kiladze** (1929-yil, Gruziya SSR, Lanchxutskiy tumani Mamati qishlogʻi) – Gruziya SSR, Lanchxutskiy tumani, Beriya kolxozining kolxozchisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951-yil),  Lenin ordeni va Oʻroq va bolgʻa oltin medallari sohibasi.

## Biografiya
Nora Filippovna 1929-yilda Lanchxuti tumani (hozirgi Lanchxuta munitsipaliteti) Mamati qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Urushdan keyingi davrda u Lanchxuta viloyatidagi Beriya kolxozining choy plantatsiyasida oddiy kolxozchi boʻlib ishlay boshlagan.

U staxanovchi choy yetishtiruvchi Jona Yasonovna Kiladze tomonidan tashkil qilingan kolxoz sotsialistik musobaqasida ishtirok etdi. Bu musobaqada Nora Kiladzening singlisi ham faol tarzda ishtirok etgan. 1950-yilda u 0,5 gektar maydonda 6133 kilogramm navli yashil choy barglarini yigʻgan va shu munosabat bilan SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 5-iyuldagi farmoni bilan „1950-yilda yuqori sifatli yashil choy barglaridan yuqori hosil olgani uchun*“*  unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va bolgʻa oltin medallari bilan taqdirlangan(№ 6634)

Xuddi shu farmon bilan Beriya kolxozi ishchilari Shushana Monasovna Darchiya, Venera Vissarionovna Maxaradze va Yekaterina Xristoforovna Chxaidzega ham  unvoni berildi.

Keyingi yillarda N. F. Kiladze Lanchxuti viloyatining asosiy qishloq xoʻjaligi ekini boʻlgan choy barglarini yigʻishda yuqori koʻrsatkichlarni namoyish etishda davom etdi. Nafaqaga chiqqanidan soʻng Nora Flippovna oʻzi tugʻilgan Lanchxuti tumani Mamati qishlogʻida yashadi. U Lenin ordeni (07.05.1951) va medallar bilan taqdirlangan.

## Mukofotlari
Lenin ordeni

Oʻroq va bolgʻa oltin medali

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

## Manbalar
Pitsa Margarita

**Pitsa Margarita** (inglizcha: *„Pizza Margherita“*) – italyan oshxonasining soddaligi va mazaliligini namoyish etuvchi klassik *Neapolitan* pitsasidir. U San-Marzano pomidorlari, mozzarella pishlog‘i, rayhon, tuz va zaytun moyi kabi asl ingredientlardan foydalangan holda tayyorlanadi.

## Tarixi

1889-yil iyun oyida mohir pitsapaz va Pizzeria brandi oshpazi Raffaele Esposito **„Margherita pizza“** deb nomlanuvchi oshpazlik asarini yaratdi. Bu maxsus taom Italiya qirolichasi  Margaritaga bag'ishlangan va Italiya birlashuvi ramzi bo‘lgan . Pomidor (qizil), mozzarella (oq) va rayhon (yashil) kabi pitsa qo‘shimchalari Italiya milliy bayrog‘ining jonli ranglarini aks ettirish uchun ehtiyotkorlik bilan tanlangan.

Margarita pitsasi retsepti 1796-1810-yillar oralig‘ida Neapolda paydo bo'lgan. 1849-yilga kelib Emanuel Rokko rayhon, pomidor va yupqa to‘g‘ralgan mozzarellani o‘z ichiga olgan turli xil pitsa qo‘shimchalarini hujjatlashtiradi. Ushbu mavjud bo‘laklarga yupqa to‘g‘ralgan mozzarella qo‘shilishi Margarita pizzasining mashhurlashishiga yordam berdi.

Franchesko De Burkard Neapol an’analari haqidagi yozganda 1866-yilda mashhur pitsa qo‘shimchalari haqida eslab o‘tgan.
## Manbalar



## Adabiyotlar

*