Pyrus pyrifolia

***Pyrus pyrifolia*** — Sharqiy Osiyoda oʻsadigan nok daraxti turi. Daraxtning mevasi koʻplab nomlar bilan tanilgan, jumladan: **Osiyo noki**, **yapon noki**,**xitoy noki**,**koreys noki**,**Tayvan** noki, **olma noki**,**zodiak nok**, **uch yarim nok**, **papple**, **naspati** va **qum nok**. P. bretschneiderining ba'zi navlari va *P.* ussuriensisning mevasi **nashi armut** deb ataladi. *Pyrus pyrifoliadan* olingan navlar butun Sharqiy Osiyoda va Hindiston, Nepal, Avstraliya, Yangi Zelandiya va Qoʻshma Shtatlar (masalan, Kaliforniya) kabi boshqa mamlakatlarda oʻstiriladi. Sharqiy Osiyoda anʼanaga koʻra, daraxt gullari erta bahorning mashhur ramzi boʻlib, bogʻlar va qishloqlarda odatiy koʻrinishdir.

Mevalar piroglarda yoki murabbo uchun ishlatilmaydi, chunki ular tarkibida suv miqdori yuqori va tiniq, donli tuzilishga ega, Yevropa navlaridan juda farq qiladi. Ular odatda xom va tozalangan holda 8steʼmol qilinadi. Meva juda katta va xushboʻy boʻladi va ehtiyotkorlik bilan oʻralganida (uning shiraliligi tufayli u koʻkarish tendentsiyasiga ega) sovuq va quruq joyda bir necha hafta yoki undan koʻproq saqlash mumkin.

Qimmat narxi va mevasining kattaligi tufayli mevalar mehmonlar isteʼmol qilishi yoki sovgʻa qilish oilaviy davrada birgalikda isteʼmol qilish uchun xarid qilinadi.

Pishirishda maydalangan nok shakar oʻrniga sirkadan foydalaniladi. Ular goʻshtni, ayniqsa, mol goʻshtini marinadlashda ham qoʻllanadi, bu goʻsht tarkibidagi oqsillarni yumshatish uchun fermentlar mavjudligi sababli koreys taomlari ziravoridir.

Avstraliyada bu nok birinchi marta 1980-yildan boshlab sotish uchun oʻstirila boshlangan.

Yaponiyada meva Chiba, Ibaraki, Tottori, Fukusima, Tochigi, Nagano, Niigata, Saitama va boshqa viloyatlardan yigʻiladi, Okinava tashqari. *Nashi* () hayku yozganda kech kuz *kigosi* yoki „mavsum soʻzi“ sifatida ishlatilishi mumkin. *Nashi no hana* ( , nok guli) bahorning *kigosi* sifatida ham ishlatiladi. Kamida bitta shaharda (Kamagaya -Shi, Chiba prefekturasi) bu daraxtning gullari rasmiy shahar guli sifatida mavjud.

Nepalda (Nepal : *Naspati* स्पाती) va Hindistonning Himoloy shtatlarida ular Oʻrta tepaliklarda yetishtiriladi iqlimi mos boʻlgan balandlikda. Mevalar yaqin atrofdagi bozorlarga yuk mashinalari orqali olib boriladi, lekin uzoq masofalarga olib borish qiyin, chunki mevalar osongina koʻkaradi.

Tayvanda, Yaponiyada yigʻib olingan nok 1997-yildan beri qimmatbaho saovgʻaga aylandi va ularning isteʼmoli oshib ketdi.

Xitoyda „nokni baham koʻrish“ atamasi ( (simplified Chinese), natijada, nokni sevgan odam bilan boʻlishish, ulardan ajralish istagi sifatida oʻqilishi mumkin.

Koreyada meva bae () deb nomladi) va u koʻp miqdorda etishtiriladi isteʼmol qilinadi. Janubiy Koreyaning Naju shahrida „Naju nok muzeyi“ va sayyohlar uchun  bor.).

Kiprda nok 1990-yillarning boshlarida orol uchun yangi meva hosili sifatida dastlab tekshirilgandan soʻng 2010-yilda kiritilgan. Ular hozirda Kiperuntada etishtirilmoqda.

Turlar ikki guruhga boʻlinadi. Koʻpgina navlar *Akanashi* („Russet nok“) guruhiga tegishli boʻlib, sargʻish-jigarrang poʻstlogʻiga ega. *Aonashi* („Yashil nok“) sariq-yashil poʻstlogʻiga ega.

* „Chojuro“ ( , Yaponiya, 1893-yil?) („Rus nok“)
* 'Kosui' ( , Yaponiya, 1959; Yaponiyadagi eng muhim nav) („Russet nok“)
* '  ' (y, Yaponiya, 1972) ('Russet noklari')
* 'Imamuraaki' ( , Yaponiya, mahalliy) ('Russet noklari')
* 'Nijisseiki' ( , Yaponiya, 1898; ism „XX asr“ degan maʼnoni anglatadi, „Nijusseiki“ ham yoziladi) („Yashil nok“)
* 'Niitakaʼ ( , Yaponiya, 1927) ('Russet noklari')
* 'Okusankichi' ( , Yaponiya, mahalliy) ('Russet noklari')
* 'Rajaʼ (yangi) ('Rosset noklari')
* 'Shinkoʻ ( , Yaponiya, 1941-yilgacha) ('Russet pear') ('Russet pear')
* „Hwangkeum“ ( ,  , Koreya, 1984, 'Niitakaʼ × 'Nijisseiki')
* „Huanghuali“ (Huanghuali deb ham ataladigan *Dalbergia odorifera* daraxti bilan adashtirmaslik kerak)

Fayl:Korean pear.jpg|Sovg'a qilish uchun lenta bilan o'ralgan yapon noki. Masshtab uchun Amerika Qo'shma Shtatlari kvartallari taqdim etiladi
Fayl:Asian.pear-Pyrus.pyrifolia-01.jpg|Tilimlangan nok
Fayl:Nashi-pear,katori-city,japan.JPG|Butun va kesilgan
Fayl:Asian.pear-Pyrus.pyrifolia-03.jpg|Ko'karishni to'xtatish uchun to'ldirilgan
Fayl:Asian.pear-Pyrus.pyrifolia-07.jpg|Qo'l bilan solishtirganda
Fayl:Asian.pear-Pyrus.pyrifolia-06.jpg|Yuk tashish uchun ko'piklangan guruh
Fayl:Korean.pear-Bae-Singo-01.jpg|Bozordagi meva
Fayl:Nashi pear tree in bloom.jpg|Nashi nok daraxti gullaydi


## Manbalar