Shimoliy ittifoq

**Afgʻonistonni ozod etish birlashgan islom fronti** ( [*Jabha-yi Muttahid-i Islāmi-yi Millī barā-yi Nijāt-i Afghānistān*]), shuningdek, **Shimoliy ittifoq** nomi bilan ham tanilgan — 1996-yilda tuzilgan Afgʻonistonning shimolida dala qoʻmondlari ittifoqi.

## Tashkil topishi
1996-yilda „Tolibon“ Kobulni egallagandan soʻng Afgʻonistonda yangi hukumatni shakllantiradi. Shu bilan birga dala qoʻmondoni Ahmad Shah Massoud () 1996-yilda „Tolibon“dan uchralgan magʻlubiyatdan soʻng Afgʻonistonning markaziy-shimoliy hududi (Panjsher, Parvon, Kapisa, Bagʻlon, Badaxshon, Toxar, Balx, Joʻzjon, Faryob, Qunduz viloyatlari)da amalda mustaqil, poytaxti Bazarak shahri, aholisi 5,5 million boʻlgan **„Maʼsudiston“** deb nomlangan davlatni tuzadi. Bu davlat oʻz hukumati, pul birligi hamda 60 ming kishilik armiyasi (shu jumladan, Sovet ittifoqi tomonidan ishlab chiqarilgan samolyot va tanklari) mavjud edi.

Xalqaro hamjamiyat „Tolibon“dan xavfsiray boshlagani sababli Shimoliy ittifoq Ahmad Shah Massoud () tomonidan tashkil etiladi.

Ahmad Shah Massoud Rossiya, shuningdek, gʻarb va mintaqa davlatlari koʻmagida hamda ulardan olgan yangi harbiy qurollar orqali Afgʻoniston shimolidagi asosiy aholisi etnik tojiklar hisoblangan 25 % hududni oʻz nazoratiga olishga muvaffaq boʻladi.

Ammo Pokiston tomonidan qoʻllab-quvvatlangan toliblar Shimoliy ittifoqga qarshi bir qancha harbiy harakatlar amalga oshirishi tufayli egallab olingan hududlarni qaytarib oladi. 1998-yilda toliblar Mozori Sharifni egallashi tufayli Shimoliy ittifoqni qiyin ahvolga solib qoʻyadi.

1999-yildan Shimoliy ittifoq MRB (CIA) bilan mustahkam aloqalar oʻrnata boshlaydi, bu haqida MRB (CIA) direktori George Tenet () oʻzining **„At the Center of the Storm: My Years at the CIA“** asarida yozib oʻtgan. „11-sentabr voqealarigacha Shimoliy Afgʻonistondagi Panjsher darasidagi MRB guruhi besh marotaba dala qoʻmondonlari, avvalo, Shimoliy ittifoq rahbari Ahmad Shah Massoud bilan uchrashadi“.

## Ahmad Shah Massoud vafotidan soʻng Shimoliy ittifoq faoliyati

2001-yil 9-sentabrda telejurnalist qiyofasida Shimoliy ittifoq rahbaridan intervyu olayotgan ikki xudkush terrorchi telekameraga oʻrnatilgan portlash qurilmasini ishga tushirishadi. Hafta davomida jamiyatdan boʻlib oʻtgan voqealar tafsiloti batafsil ochiqlanmaydi, ittifoq rahbari atrofidagi odamlar, yuqori martabali diplomatlar, hattoki, uning yaqin qarindoshlari bir ovozdan afgʻon qoʻmondoni yarador boʻlgani, hayotiga hech qanday xavf yoʻqligi taʼkidlab kelishdi. Ammo bu maʼlumotlar tasdigʻini topmadi: Ahmad Shah Massoud olingan jarohatlardan vafot etgandi. 2001-yil 16-sentabrda u Panjsher darasida dafn etiladi.

44 yoshli general Mohammed Fahim () Massoudning vorisiga aylanadi. 13-sentabrda general Dushanbeda Afgʻonistondagi mavjud vaziyatni muhokama qilish uchun toʻplangan Eron, Rossiya, Hindiston, Tojikiston, Oʻzbekiston rasmiy shaxslariga tanishtiriladi. Mohammed Fahim Kobul universitetining teologiya fakultetini tugatgan, sovet armiyasiga qarshi kurashgan, 1992-yilda xavfsizlik vaziri etib tayinlangan, oxirgi vaqtlarda Ahmad Shah Massoudning maslahatchisi boʻlgan.

Tez orada Shimoliy ittifoqning hujumi, shuningdek, AQSh va uning ittifoqchilarining terrorchilikga qarshi operatsiyalari Afgʻonistonda toliblarning hokimiyati tugashi va **„Maʼsudiston“**ning barham topishiga sabab boʻldi.

## Manbalar