The Movie Database

**The Movie Database** (qisqartmasi — **TMDb**) — filmlar, seriallar, aktyorlar, rejissyorlar va boshqa kino sanoati bilan bog‘liq ma’lumotlarni saqlovchi onlayn ochiq ma’lumotlar bazasi. U 2008-yilda kanadalik dasturchi **Travis Bell** tomonidan asos solingan va bugungi kunda dunyo bo‘yicha eng mashhur kinematografik ma’lumot platformalaridan biri hisoblanadi.

TMDb foydalanuvchilar tomonidan to‘ldiriladigan va tahrirlanadigan hamjamiyatga asoslangan loyiha bo‘lib, unda har bir foydalanuvchi yangi film, aktyor yoki surat ma’lumotlarini qo‘shishi mumkin. Loyiha ochiq manbali va notijorat asosida faoliyat yuritadi.

## Tarix
**The Movie Database** 2008-yilning 7-oktyabrida kanadalik dasturchi **Travis Bell** tomonidan yaratilgan. Dastlab loyiha kichik kinofilmlar katalogi sifatida ish boshlagan, ammo tez orada u kengayib, dunyo miqyosidagi ochiq ma’lumot bazasiga aylangan.

2010-yillarda TMDb ma’lumotlar bazasi tez sur’atda o‘sdi va u IMDb’ga asosiy raqobatchi sifatida tanila boshladi. Ayniqsa, TMDb’ning bepul ochiq API tizimi tufayli uni minglab ilovalar, veb-saytlar va media tizimlar *(masalan, [[Kodi]], [[Plex (dasturiy ta'minot)|Plex]], [[Stremio]])* ma’lumot manbasi sifatida ishlata boshlagan.

## Tuzilishi va imkoniyatlari
TMDb quyidagi asosiy imkoniyatlarga ega:

* Film va seriallar bazasi — har bir film haqida rejissyor, janr, syujet, suratga olish joyi, treylerlar va reliz sanalari keltiriladi.
* Aktyorlar va ijodkorlar ma’lumotlari — har bir shaxsning to‘liq biografiyasi, suratlari va filmografiyasi.
* Foydalanuvchi hamjamiyati — ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchilar filmga baho berish, sharh yozish va tavsiyalar qo‘shishlari mumkin.
* API xizmati — dasturchilar uchun ochiq va bepul *(cheklangan so‘rovlar soni bilan)*.
* Ko‘p tillilik — TMDb hozirda 180 dan ortiq tillarni qo‘llab-quvvatlaydi, shu jumladan Oʻzbek tili ham mavjud.

TMDb’ning tuzilishi Wikipedia modeliga qisman o‘xshaydi: foydalanuvchilar tahrir kirita oladi, lekin har bir o‘zgarish moderatorlar tomonidan tekshiriladi. Shu sababli ma’lumotlar sifati yuqori darajada saqlanadi.

## TMDb API
TMDb’ning eng mashhur jihatlaridan biri bu uning ochiq API *(Application Programming Interface)* tizimidir. API orqali dasturchilar o‘z dasturlarida TMDb ma’lumotlaridan foydalanishlari mumkin.

API quyidagi yo‘nalishlarda keng ishlatiladi:

* Mobil ilovalar *(masalan, kinoteatr jadvali, tavsiyalar)*
* Veb-saytlar *(film reytinglari va tavsiyalar)*
* Smart TV tizimlari
* Media markazlar *(Kodi, Plex, Jellyfin va boshqalar)*

## Hamjamiyat va ochiqlik
TMDb butunlay hamjamiyat tomonidan rivojlantiriladi. Foydalanuvchilar:

* Yangi filmlar va seriallarni qo‘shish
* Suratlarni yuklash
* Ma’lumotlarni tahrirlash
* Janr va mamlakat bo‘yicha tasniflash kabi ishlarni amalga oshiradilar.

Loyiha **Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0** litsenziyasi ostida ishlaydi. Shu sababli TMDb ma’lumotlaridan tijoriy maqsadlarda foydalanish cheklangan.

## Ahmiyati
TMDb bugungi kunda internetdagi eng ishonchli va to‘liq kino ma’lumot bazalaridan biri hisoblanadi. Uning afzalliklari:

* To‘liq ochiqlik va jamoaviy boshqaruv
* IMDb’dan farqli ravishda reklamasiz interfeys
* Keng API imkoniyatlari va dasturchilar uchun qulaylik
* Ko‘p tillilik, shu jumladan lokalizatsiya imkoniyatlari

TMDb ma’lumotlaridan koʻplab mashhur veb-saytlar, shu jumladan JustWatch, Stremio va boshqa media platformalar foydalanadi.

## Raqobatchilar

* IMDb (Internet Movie Database)
* Rotten Tomatoes
* AllMovie
* Letterboxd

## Shuningdek qarang

* IMDb
* Rotten Tomatoes
* Kino
* Serial (film)
* API
* Ochiq maʼlumotlar bazasi