open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baxtiyor Salimov

**Salimov Baxtiyor Tadjiyevich**(1948 1 - fevral) - iqtisod fanlari doktori(1994), professor(1995).

## Hayoti
Salimov Baxtiyor Tadjiyevich 1 - fevral 1948 - yilda Samarqand viloyati Kattaqoʻrgʻon tumani Uyshun qishlogʻida tugʻilgan.

1976 - yilda Samarqand davlat universitetini amaliy matematika mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

1976 – 1979-yillarda Samarqand davlat universitetida  muhandis, tadqiqotchi boʻlgan.

1979 – 1993-yilarda Toshkent xalq xoʻjaligi institutida aspirant, assistent, dotsent, katta ilmiy xodim lavozimlarida ishlagan.

1993 – 1994-yillarda “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi boʻlim boshligʻi oʻrinbosari boʻlgan.

1994-2013yy. Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida dotsent, ilmiy pedagogik xodimlar tayyorlash boʻlimi boshligʻi, kafedra mudiri lavozimlarida ishlagan.

2013 - yildan hozirgacha “Sanoat iqtisodiyoti” kafedrasi professori lavozimida ishlamoqda.

## Ilmiy va ilmiy-pedagogik faoliyati
1985 - yilda  iqtisod fanlari doktori, professor S.S.Gʻulomov rahbarligida “Hududiy ishlab chiqarish majmuasini shakllantirishni modellashtirish” mavzuida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1993 - yilda Toshkent xalq xoʻjalik instituti huzuridagi ixtisoslashgan kengashda akademik S.S.Gʻulomov rahbarligida “Mintaqa ishlab chiqarish salohiyatidan foydalanish va rivojlantirishni modellashtirish” mavzuida doktorlik disseratatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi.

Mustaqillik yillari mobaynida B.T. Salimov yakka va hammualliflikda 3 ta monografiya, 8 ta oʻquv qoʻllanma, 5ta ilmiy-ommabop risola, 40 dan ortiq ilmiy maqola chop ettirdi.

Baxtiyor Tadjiyevich Salimov ilmiy tadqiqotlarining asosiy yoʻnalishini  mikroiqtisodiyotda, xususan agrosanoat majmuida bozor munosabatlarini davlat tomonidan tartibga solish tashkil etadi.

Mustaqillik yillarida  4 ta nomzodlik va doktorlik dissertatsiyalarining mualliflariga bevosita  ilmiy rahbar  boʻlgan.

Davlat ilmiy-texnika dasturi loyihalari tanlovida 2 marta gʻolib boʻlgan. Jumladan, 2012 - 2016-yillarga moʻljallangan F.1-59- “Oʻzbekiston agrosanoat majmuasini jahon agrar va oziq-ovqat bozorlariga integratsiyalashuvining nazariy –uslubiy asoslarini takomillashtirish” mavzusidagi ilmiy tadqiqot loyixasidagi ilmiy-uslubiy yondoshuvlar milliy agrartarmoq rivojlanish yoʻnalishlarini belgilashda muhim oʻrin tutadi.

Olimning ilmiy pedagogik faoliyatining asosiy yoʻnalishi mikroiqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish va baxolashga bagʻishlangan.

Qishloq xoʻjaligida xususan dehqon va fermer xoʻjaliklarida iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirishning asosiy yoʻnalishlariga doir oʻquv adabiyotlari real sektor mutahassislari tayyorlashda muhim tutadi.

Olimning tadqiqotlarida Oʻzbekiston agrosanoat majmuasining jahon agrar va oziq-ovqat bozorlariga integratsiyalashuviga oid adabiyotlar sezilarli sarmoqni tashkil etadi.

## Ilmiy va ilmiy-pedagogik  ishlari
Oʻzbekistonning choʻl hayvonlari

**Choʻl hayvonlari**: Qumli choʻllardan Qizilqum, Sandiqli va Kattaqum, Yozevonda sudralib yuruvchilardan — *taroq barmoqli gekkon*, *qurbaqabosh choʻl kaltakesak*, *yoʻl-yoʻl kaltakesak*, *toʻr chiziqli kaltakesak*, *choʻl boʻgʻma iloni*, *chipor ilonlarning bir necha turi*, *oʻq ilon*, *charx ilon* va *choʻl toshbaqasi* uchraydi.

Sudralib yuruvchilar koʻp boʻlganligi sababli choʻlni sudralib yuruvchilar makoni deyish mumkin. Sut emizuvchilardan choʻllarda ola putarok, ingichka barmoqli yumronqoziq, tushki qumsichqon, qushoyoqlar, boʻri, quloqdor tipratikan, tulki, qarsoq tulki, katta qumsichqon, qum tovushqoni, yovvoyi quyon kabi hayvonlar yashaydi. Qumli choʻllarda qushlarning atigi bir necha turi-yilqichi, tentakqush, choʻl moyqut, xoʻjasavdogar, choʻl qargʻasi, toʻrgʻay, toshsirchumchuq uchraydi. Qumli choʻllarda *umurtqasiz hayvonlar*dan tirik *oʻrgimchaksimonlar* (bit, sariq falanga, chayonlar), qora tanali qoʻngʻizlar, iskabtoparlar, zahkashlar tarqalgan.

Barcha choʻl hayvonlari tez yugurishga, tana haroratini boshqarishga imkon beradigan morfologik belgilarga ega. Hatto sekin harakatlanadigan tipratikanlarning ham oyoqlari, quloqlari va ignalari nisbatan uzun. Kaltakesaklar uzun oyoqlari, tovoni va dumi yordamida tez chopadi. Choʻl qushlari (yoʻrgʻa tuvaloq, yilqinchi) yoki tez uchadigan (qorabovur, oqbovur) yerda tez yuguradi. Koʻpchilik tuproq ustida yashovchi choʻl qoʻngʻizlarning oyoqlari nam sharoitda yashovchi qoʻngʻizlarga nisbatan birmuncha uzun. Vizildoq qoʻngʻizlar, chirildoqlar, falangalar, ayniqsa, qum biyi tez yuguradi.

*Gil tuproqli choʻllarda* (Qarshi, Mirzachoʻl va boshqalar) umurtqasizlardan zahkashlar, falangalar, jizildoqlar, chumolilar va qoraqurtlar uchraydi. Umurtqali hayvonlardan, ayniqsa, choʻl toshbaqasi va sariqyumronqoziq koʻp tarqalgan. Taqir yumaloqbosh kaltakesak, choʻl agamasi, har xil rangli kaltakesakcha, qum bugʻma iloni, oʻqilon, yoʻrgʻa tuvaloq, qorabovur, oqbovur, kokildor toʻrgʻay, oqquyruq (saygʻoq), boʻri, tulki, jayran, kichik qushoyoq, severtsov qushoyogʻi, katta qumsichqon, qizildum qumsichqon, koʻrsichqon taqir choʻllar uchun xos. Oʻrta Osiyo kapcha iloni Qarshi choʻlida, oddiy qalqontimshuq Mirzachoʻlda koʻp uchraydi.

*Ustyurt hayvonot dunyosi* gil tuproqli choʻllardagiga oʻxshash, lekin turlar soni juda kam. **Oqquyruq** — bu choʻllar uchun xos boʻlgan hayvondir. Sudralib yuruvchilardan toʻrt yoʻlli chipor ilon uchraydi. Choʻl hayvonlari, asosan, bahor oylarida uchriydi. Ular koʻpincha fevral oyining oxirlarida qishki uyqudan uygʻonadi va zoʻr berib oziqlangach, tez orada uchriy boshlaydi. Ikki-uch oydan soʻng gil tuproqli tekisliklarda koʻp uchraydigan choʻl toshbaqasi bilan sariq yumronqoziq yozgi uyquga, keyinchalik esa qishki uyquga kiradi. Qurbaqabosh taqir kaltakesak rang-barang kaltakesak aprel-may oylarida, baʼzan esa martda ham tuxum qoʻyadi. Toʻrgʻaylar apreldayoq uya yasab, joʻja ochadi.

## Manbalar
Miraziz Aʼzam

**Miraziz Aʼzam** (1936-yil 29-mart; Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — bolalar va kattalar shoiri, publitsist, tarjimon, adabiyot targʻibotchisi. Toshkent Davlat dorilfununi bitiruvchisi, Toshkent telestudiyasida, „Gʻuncha“ bolalar oynomasida, „Yosh gvardiya“, Gʻafur Gʻulom nashriyotlarida muharrir bo‘lib ishlab kelgan. Ko‘p yillar Oʻzbekiston Yozuvchilari uyushmasida maslahatchi, sarkotib yordamchisi bo‘lib xizmat qilgan.

Miraziz Aʼzamning birinchi sheʼri talabalik davrida yozilgan „Gʻalati tush“ (1960) nomi bilan chop qilingan. „Gʻalati tush“ 1972-yilda alohida kitob holiga keltirilib, bolalarga sovg‘a qilingan.

## Bolalar uchun sheʼriy toʻplamlari
* „Metallurg“ (1964, birinchisi)
* „Aqlli bolalar“ (1969, doston)
* „Senga nima bo‘ldi“ (1970)
* „Yer aylanadi“ (1973)
* „Yerga dovruq solamiz“ (1970)
* „Bir cho‘ntak yong‘oq“ (1990, saylanma).

Bu asarlarda shoir bolalarning qalbi va tuyg‘ulari orqali olamni, odamni bilishga, yaxshilik bilan yomonlikni farqlashga, halol va pokiza mehnatni ulugʻlashga intiladi.

## Kattalar uchun sheʼriy toʻplamalari
* „Sevaman“ (1977)
* „Tuyg‘ular“ (1980)
* „Sabot“ (1983)

Uning sheʼrlarining maʼlum qismalari o‘zining hayotiy va jozibaliligi bilan o‘quvchi qalbini zabt etadi. Shoir ana shu sheʼriy to‘plamlaridagi eng yaxshi sheʼrlarini va yangi yozilgan asarlari sarasini o‘zining „Haqiqatning ko‘zlari“ (1988) saylanmasiga jamlab, talabchan o‘quvchilariga havola etgan.

Miraziz Aʼzamning turk, rus, nemis adiblarining asarlarini tarjima qilgan. Shuningdek, islom madaniyatiga oid tarjimalari ham mashhurdir.

## Mukofotlari
Miraziz Aʼzam „O‘zbek tili va adabiyoti“ jurnalidagi Hamza haqida berilgan savollarga javoblari, „Sharq yulduzi“da bosib chiqillgan „Amir bobomiz ufqlari“ nomli maqolalari va Murod Oʻrozning „Turk asotirlari“ kitobining tarjimasi uchun 1993-yilda xalqaro Mahmud Qashgʻariy nomidagi mukofot, 2007-yili Makedoniya poytaxti Skopye shahrida boʻlib oʻtgan turkiy sheʼriyat festivalida Mavlona Jaloliddin Rumiy kabi mukofotlar bilan taqdirlangan. Shoir, shuningdek, 1993-yilning dekabr oyida Turkiya Yozuvchilar uyushmasi tomonidan tashkilotning O‘zbekistondagi ramzi sifatida eʼtirof etilgan. 2023-yilda Doʻstlik ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* Sheʼrlari
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi prezidentlari

**Oʻzbekiston Fanlar akademiyasini prezidentlari** turli yillarda turli fan arboblari va olimlar boʻlishgan. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining birinchi prezidenti Toshmuhammad Qori Niyoziy boʻlgan, matematik olim mehnat qahromoni hisoblangan, bu olim 1943 va 1947-yillar oraligʻida Fanlar akademiyasida prezident lavozimida ishlagan. Keyinchalik 1947-1952-yillar oʻrtasida Toshmuhammad Sarimsoqov prezidentlik lavozimida ish olib borgan. Fanlar akademiyasini 3-prezidenti Tesha Zohidov 1952 va 1956-yillarda prezident boʻlgan. Hozirgi kunda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasini prezidenti Shavkat Solihov hisoblanadi. Bioorganik toksinlar sohasida olim va u 2006 — yildan beri prezidentlik lavozimida ishlaydi.

## Manbalar
Bibi Ubaydo ziyoratgohi

**Bibi Ubaydo ziyoratgohi** Fargʻona viloyati Buvayda tumani Buvyada qishlogʻida joylashgan muqaddas ziyoratgohlarda biri hisoblanadi.
Bu ziyoratgoh majmuasi tarixi qadim zamonlarga borib taqaladi. Bibi Ubaydo xonim nomi bilan ataluvchi ziyoratgoh 10-11 asrlardan buyon mavjud, Bibi Ubaydo
xonim yashagan joylari ustida qurilan bu ziyoratgoh 2005 yili butunlay taʼmirdan chiqarilgan va uning tarkibida boʻlgan xar bir inshoot qayta qurildi va taʼmirlandi.
Taʼmirdan chiqqan muqaddas maskan yilning har bir faslida ziyoratchilar bilan gavjum .

## Tarixi
Bibi Ubaydo ziyoratgoxi tarixi Buvayda tumani tarixi bilan chambarchas bogʻliqdir. Buvayda soʻzining atalishi ham Bibi Ubaydo xonimning ismlaridan kerlib chiqqan deb
hisoblandi.10 −11 asrlar oraligʻida Fargʻona voidiysi hududida hukumdorlik qilgan sulola malikasi boʻlgan Bibi Ubaydo xonim, hozirgi ziyoratgoh hududida koʻp yillar
davomida yashgan. Koʻp yillar davomida nochor odamlarga yordam berib kelgan va ularning xolidan xabardor boʻlgan, xalq orasida katta xurmatga ega boʻlgan Bibi Ubaydo xonim
keyinchalik shu ziyoratgoh xududida vafot etgan va dafn etilgan .Ziyoratgox hududi 19-20 asrlarda juda haroba koʻrinishga kelib qolgan. Uning qayta taʼmirlanishi
natijasida uning asl qiyofasi qayta tiklangan. Bumozor qishlogʻi hududida joylashgan maskan kuniga ikki yuzga yaqin ziyoratchilar, mehmonlar va sayyohlar tashrif buyuradi.

## Manbalar
Gulchehra Nurullayeva

**Gulchehra Nurullayeva** (1938-yil, Toshkent viloyati, Choshtepa qishlogʻi — 2021-yil 16-yanvar Toshkent shahri) — oʻzbek shoirasi, jurnalisti va siyosiy faoli.
## Yoshligi
Gulchehra Nurullayeva oddiy xizmatchi oilasida dunyoga kelgan. Otasi chor-nochor ro‘zg‘or tebratgan. Onasi esa uy yumushi bilan band bo‘lgan. U 1946—1956-yillarda o‘rta maktabni oltin medal bilan tugatgan. 1956—1961-yillarda Toshkent davlat universiteti (hozirgi OʻzMU)ning jurnalistika yoʻnalishida tahsil olgan.
## Faoliyati
Shoira faoliyatini „Oʻzbekiston xotin-qizlari“ (hozirgi „Saodat“) jurnalidan boshlagan (1961—1967). 1967—1969-yillarda Moskvadagi ikki yillik oliy adabiyot kursida tahsil oladi. 1967-yilda Yozuvchilar uyushmasining aʼzoligiga qabul qilingan. 2005-yilda oʻz xohishi bilan uyushma aʼzoligidan chiqib ketgan. 2018-yilda qaytadan Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzoligiga qayta qabul qilingan.

U XX asrning 80—90-yillarida Oʻzbekiston mustaqilligi uchun kurashgan demokratik harakat faoli boʻlgan. Oʻsha vaqtlarda Birlikning faol aʼzosi hisoblangan shoiraga bosim va tazyiqlar boʻlgan. Bu haqida shoir  shunday deydi:

Oʻzining siyosiy faoliyatini izohlar ekan, Gulchehra Nurullayeva shunday deydi:

Gulchehra Nurullayeva oʻzbek tiliga „Davlat tili“ maqomi berilishi uchun harakat qilgan faollardan biri boʻlgan.

## Asarlari
* „Quyosh tabassumi“ (1965, birinchisi);
* „Orzularim qoqadi qanot“ (1969);
* „Tashnaman“ (1972);
* „Ikkinchi bahor“ (1973);
* „Lirika“ (1975);
* „Лети, моя мечта“ (1972, rus tilida);
* „Bag‘ishlov“ (1977);
* „Paxta hidi“ (1981);
* „Nurli nuqtalar“ (1986);
* „Muhabbatning suvrati“ (1988).

## Mukofotlari
*  Lenin komsomoli mukofoti (voz kechgan);
*  „Hurmat belgisi“ (voz kechgan);
*  I darajali „Mehnat faxriysi“ ko‘krak nishoni.

## Manbalar

## Havolalar
* Gulchehra Nurullayevaning surʼati
* Portreti
* Gulchehra Nurullayeva hamkasblari bilan
* Tasavvurni dunyo qadar kengaytiradi 
* [www.amerikaovozi.com/a/a-36…09…/796951.html Xalq dardi bilan yashaydiga shoira]
Alisher Navoiy (film)

**Alisher Navoiy** — Komil Yormatov tomonidan suratga olingan buyuk mutafakkir, shoir va davlat arbobi Alisher Navoiy haqidagi tarixiy drama.

## Syujeti
Amir Temurning avlodidan boʻlgan Husayn Boyqaro shoir Alisher bilan uzoq yillik qalin doʻst. Alisher Husaynning nabirasiga ustozlik qiladi. Shu bilan birga davlatning oʻta muhim ishlarida Husaynga maslahatchi boʻladi. Saroyda yuz berayotgan fitnalar tufayli Alisher Husaynning koʻziga yomon koʻrinib qoladi va ular oʻrtasiga sovuqchilik tushadi.

## Rollarda

## Manbalar
Oʻzbekiston gilamlari

**Oʻzbekistonning gilamlari.** Boysun, Sherobod, Denov tumanlarining togʻ va togʻoldi qishloqlarida uy sharoitida jundan mato tayyorlash keng tarqalgan, jumladan, turli gilamlar, toʻrvalar, dasturxonlar, kigizlar, ichki bezak anjomlari tivitdan salla va hokazo.

Qoʻy junidan, asosan, gilam toʻqilgan. Oʻrta Osiyoda XIX asrning oʻrtalariga qadargilamdoʻzlik uy hunarmandchiligiga kirgan. Sohaning asosiy homashyo manbaasi dehqonchilik va chorvachilikdan olingan paxta va jundir. Ayniqsa, oq rangli jun gilamdoʻzlar tomonidan nihoyatda qadrlangan. Gilam toʻqishda Sherobod togʻ qishloqlari aholisi shugʻullangan. Gilamlar toʻqilishi, gulning joylashishi bilan bir-biridan farqlangan va oʻziga xos ramziy maʼnoga ega boʻlgan. Masalan, olacha gilamning „qulf-kalit“ ramzi tushirilgan turli honadon eshigi doʻstiga ochiq, dushmanga yopiqligini bildirsa, „quroqgul“ turi esa, ikki yosh bir-biri bilan qoʻsha-qarisin degan maʼnoni bildiradi.

Surhon vohasi taqir gilamlari bilan mashhur. Bu gilamlar xalqning diniy tasavvurlari va eʼtiqodlarini oʻzida aks ettiruvchi xandasaviy, islimi, zoomorf va antropomorf naqshlar bilan bezatilgan. Taqir gilam paxta ipidan toʻqilgan. Dastlab uning turli ranglardan iborat boshlanish qismi toʻqilgan va u „suv yoʻli“ deb atalgan. Suv yoʻli qismida 3-4 qanat oq va qora iplardan oʻrilgan „qosh uyurma“, deb atalgan bezak ham solingan. Gilamning eng muhim detallaridan biri — „chetki qora“, Yaʼni gilamning chekkalari qalinligi 4-5 sm li jiyak bilan hoshiyalashgan. Unga echki junidan yigirilgan ip ishlatilgan.

Toʻqish jarayonida gilamning asosini tashkil etuvchi iolardan qilinga tugunchalar oʻng yoki chapga toʻliq bir marta oʻtqizilganda oraliq asbobi oldinga yoki orqaga suriladi. Tugunchalar, agar astarli iplar boʻylama boʻlsa oʻtkazilmaydi. Gilam toʻqilishi qolip oxiriga 1-1,5 metr qolganda qirqiladi. Sababi astarlik iplari oxirlangan sayin tortishib taranglashadi, uzilib ketish holati kuzatiladi.kesilgandan soʻng gilamning ikki yoniga astarlardan qolgan qismidan bezak berilgan. Astarlik iplari uch toʻrt dona ipdan iborat tugunchalar qilingan, bu bilan iplarning boʻshab ketmasligi ham ta;minlangan.

Taqir gilam toʻqish ancha qiyin jarayon, unga oʻrtacha 12–14&nbsp;kg atrofida ip sarflanadi. Taqir gilam toʻqishda Surxon vohasida yashovchi turkmanlarning ersari urugʻI ancha mashhur boʻlgan.

Qoʻy junidan yana oq, qora, koʻk va boshqa rangdagi junlardan taqiyamt tayyorlangan.jun tozalanib titiladi va sobov choʻp yordamida savalanadi, soʻng qozonga solinib, har xil rangda boʻyalib, kanor ustiga yotqiziladi. Keyin esa turli gullar chiqariladi, asosan, rombli, xochsimon naqsh bilan bezatiladi. Shundan soʻng, ustiga ozroqdn suv sepib, kanorning bir chetidan oʻrab buraladi. Oʻrab boʻlingach, bilak va tizza yordamida bosib, xariga tortib, urib pishitiladi, bunda asosan, yosh yigitlar ishtirok etadilar. Mazkur holat bir necha marta tkrorlangach, mahsulot tayyor holga keladi.

## Manbalar
Saʼdulla Siyoyev

**Saʼdulla Siyoyev** (1939-yil 25-martda Qozogʻistoninng Turkiston shahri yaqinidagi Qarnoq qishlogʻida tugʻilgan — 2021-yilning 21-fevralida uzoq davom etgan kasallikdan soʻng 82 yoshida vafot etdi) — yozuvchi, dehqon oilasida tugʻilgan. Qarnoqdagi oʻrta maktabda (1946—1956), Toshkent Davlat dorilfununida (1957—1962) oʻqidi. Saʼdulla Siyoyev Toshkent radiosida, respublika vaqtli matbuoti, „Mushtum“ satirik oynomasida ishladi. Hozirgi kunda u Oʻzbekiston uyushmasi Adabiyot jamgʻarmasi boshligʻidir.

Saʼdulla Siyoyev ijodi sheʼr yozishdan boshlanadi. Uning dastlabki sheʼri 1956-yilda „Qizil Oʻzbekiston“ roʻznomasida bosiladi.

## Hikoyalari
* „Qiz bolaning pandi“ (1963)
* „Ming bir qiliq“ (1964)
* „Charxpalak“ (1965)
* „Uyimizga mehmon keldi“ (1966)

Saʼdulla Siyoyevning hikoyalarida bugungi qishloqlarimiz hayoti, yoshlar sevgisi yaxshilik va muruvvat kabi insoniy tuygʻular ulugʻlanadi.

## Hikoyalar toʻplamlari
* „Qasam ichmagan yigit“ (1970, birinchisi, lirik va hajviy-yumoristik)
* „Sadagang ketay“ (1972)
* „Toʻylar muborak“ (1975)
* „Oy borib, omon keeling“ (1976)
* „Ogʻir vaznli janjalkash“
* „Erkaklar uchun ertaklar“

Ularda yozuvchi zamondoshlarimizning mehnat faoliyatini, xarakteri va insoniy histuygʻularini ardoqlaydi.

## Qissa va hikoyalar toʻplamlari
* „Yorugʻlik“ (1986)
* „Beparvo boʻlmoqchiman“ (1990)
* „Majnuntolning novdasi“ (1989, Hamza nomidagi mukofotga tavsiya etilgan)

## Romanlari
* „Avaz“ (1987)
* „Turkistonlik avliyo“ (hozida, tarixiy, Ahmad Yassaviy haqida)

## Rus tilidagi toʻplamlari
* „Sneg na golovu“ (1988)
* „Skazki dlya mujchin“ (1989)

Saʼsulla Siyoyev hikoyalari rus, qozoq, qirgʻiz, tojik tillariga tarjima qilingandir. Ayni chogʻda u Mixail Zoshchenko, Leonid Lench, Ark. Arkanov, G, Gorin kabi yozuvshlarning koʻplab hikoyalarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

## Manbala

## Havolalar
* Saʼdulla Siyoyev „Buyuk shaxslar“ portalida 
* Yozuvchi haqida qoʻshimcha maʼlumot 
* Roman: Ahamad Yassaviy (online oʻqish)
Minhojiddin Haydar

**Minhojiddin Haydar** (1941-yil 3-may, Andijon viloyati, Oltinkoʻl tumani, Maslahat (Toʻn koʻygan) qishlogʻi – 2025-yil 9-yanvar) – jurnalist, shoir, tarjimon, dramaturg. Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

## Biografiyasi
Minhojiddin Haydar 1941-yil 3-may kuni Andijon viloyati, Oltinkoʻl tumaning Maslahat qishlogʻida tavallud topgan. Oʻrta maktabni tamomlagandan soʻng 1958—1960-yillarda Andijon meditsina bilim yurtida oʻqigan. 1963—1968-yillarda Toshkent Davlat dorilfununining filologiya fakultetida tahsil olgan. „Oʻzbekiston madaniyati“ (hozirgi „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati“) roʻznomasida, „Yosh gvardiya“ va Gʻafur Gʻulom nashriyotida yetakchi muharrir boʻlib xizmat qilgan.

Minhojiddin Haydar Oʻzbekiston Yozuvchilari uyushmasi qoshidagi „Minhoj“ saxovat nashriyotini ochib, unga vafotiga qadar rahbarlik qildi. Mazkur nashriyotda xalqimizning boy tarixi, madaniy merosiga oid noyob asarlari chop etilgan.

Minhojiddin Haydar 2025-yil 9-yanvar kuni 84 yoshida vafot etgan**.**

## Sheʼriy toʻplamalari
* „Inson yuragi“ (1971)
* „Nina ustida qasr“ (1979)
* „Oʻchmas boʻron“ (1979)
* „Tirik alanga“ (1984)
* „Bulbulsiz“ (1991)

Minhojiddin Haydarning „Musallo“ (1992) nomli publitsistik asari nashr etildi.

## Sheʼriy dramalari va pamfletlari
* „Onaizor“ (1970)
* „Doʻzaxdagi shayton“ (1976)

## Manbalar

## Havolalar
* Minhojiddin Haydar: „Bulbulsoʻz“ saqlab olish 
* Minhojiddin Haydar: „Visol xabari“ saqlab olish 
* Minhojiddin Haydar „Buyuk shaxslar“ portalida
Xorazm (atama)

**Xorazm atamasining etimologiyasi.** Xorazm – tarixiy oʻlka va qadimiy davlat Amudaryo adoqlaridan janubga tomon Murgob va Tajan daryolarining yuqori oqimlarigach choʻzilgan. 

Qadimgi Xorazm hududlari shu nomdagi hozirgi viloyat maydonidan ancha keng boʻlgan va Qadimgi Xorazm va Katta Xorazm kabi nomlar bilan taʼriflangan. Xorazm haqidagi ilk maʼlumotlar Avesto, Doro I ning Bixistun bitiklari, qadigi yunon mualliflari (Getakey, gerodot, Strabon va hokazo) hamda X-XIII asrlar arab geograflari (Al-Istahriy, Ibn-Havqal, Al-Muqaddasiy, Yoqut Hamaviy) asarlarida uchraydi.

“Xorazm” atamasi Avestoda “Xvarezm”, qadimiy foriychada “Uvarazmis”, lotinchada “Xorasmiya” va yunonchada “Xorazmiya” deb yuritilgan. Arabcha yozma manbalarda esa bu oʻlka “Xvorazm” talaffuzida tilga olinadi. Uning asl mohiyati esa “xvo” – “goʻsht”, “razm ” – “oʻtin”kabi ikki soʻzdan tarkib topib “Xorazm goʻsht va oʻtinga serob oʻlka” degan maʼnoda qoʻllangan. Maʼlum vaqtdan keyin Xorazmning tarixini har tomonlama chuqur oʻrganish S.P.Tolstov tomonidan boshlangan va “Xorazm” atamasi eroncha “Hurr-xurshed” va “zm-zem” soʻzlari asosida yuzaga kelgan nomning “Quyoshli oʻlka”, “Quyoshli Yer”, “Quyosh(Xalq) yeri” maʼnolarini aytib oʻtadi. Bundan tashqari uning “Ming irmoqli daryo” va “Koʻllar va oʻtloqlarga boy oʻlka” kabi atamalari ham Avestoning “Yasht” qismida aytib oʻtilgan.

Amudaryoning qurib qolgan qadimgi Oqchadaryo adogʻI, Murgob va Tajan daryolari havzalarida qazib olingan miloddan avvalgi VI-V, IV-III, II-I mingyillikning birinchi yarmiga mansub moddiy madaniyat obidalarining tadqiqoti natijalari bilan qadimgi yunon mualliflarining Xorazm haqidagi yozma maʼlumotlari majmuasining qiyosiy tahlilidan maʼlum boʻlishicha, Qadimgi Xorazm hududi tabiiy jihatdan ikki mintaqadan iborat boʻlgan. Uning shimoliy Amudaryo etaklarida son-sanoqsiz sersuv oʻzanlaru shimol va shimoli-sharqqa tomon yastangan keng yaylovlardan iborat pasttekisliklar, janubiy qismida togʻ va adirliklar hamda ulardan boshlangan daryo-jilgʻalar etaklarida yuzaga kelgan hosildor yerlar joylashgan.

“Xorazm” atamasining toponimistik va lingvistik talqinidan aniqlanishicha, mazkur nomning shakllanib tarixda mashhur boʻlishi oʻlka tabiatining quyoshli va yer sathining tekisligi yoki unumdor va unumsizligi, shuningdek, mustahkam mudofaa inshootlari – qalʼalarining sifati hamda ularning xorazmliklarning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va maʼnaviy hayotida tutgan oʻrni bilan uzviy bogʻliqdir.

## Manbalar
Samarqandning oʻrta asr tangasi

**Samarqand Oʻrta asr tangasi.** 1896-yili V.V.Bartold Sankt-Peterburg universitetidagi tangalarni tadqiq etayotib, Samarqandda 1264-65 yillari zabt etilgan, yozuvlari turkiy tilda bitilgan 5 ta mis tanga topilgan. 1941-yili esa Samarqand atrofida oʻsha davrdagi ustiga kumush yugurtirilgan shu xil 43 ta mis dirham topilgan. Tangalar Chigʻatoy honi, Baydarning oʻgʻli va Chigʻatoyning nevarasi, 1260-66 yillari hukmronlik qilgan Olgʻuning zarbxonasiga tegishli boʻlgan.

Bunday tangalarning averz(yuz) va reverz(orqa) tomonlaridagi aylana bitikda zarb qilishga doir maʼlumotlar arab yozuvida keltirilgan.

Bu tangalar **Qorahoniylar** joriy etgan mis dirhamlar sirasiga kiradi, lekin ular **Xorazmshohlar** va **moʻgʻullar** hukmronligi davrida ham zarb qilingan. Shu turdagi tangalarning eng qadimiysi — Ermitajda saqlanayotgan 474/1081-82 yilga mansub.

XI asrning 30 yillaridan boshlab to XIII asrning ikkinchi yarmiga qadar butun musulmon olami kabi Oʻrta Osio ham kumush tanqisligiga uchragan. Kumush yetishmaganligi sababli, tangalar mis va oltin zarb qilingan. Kumush tanga oʻrnini bosuvchi ustiga kumush yugirtirilgan mis dirhamlar aynan shu davrda chiqarilib, majburiy muomalaga chiqarilgan „tahdidli“ yozuvlarning siri ham shunda. Bu tangalar qariyb 30 yil davomida faqat Samarqandning oʻzida va atrofida savdo ishlari olib boorish uchungina zarb qilingan. Samarqandning turkiy tildagi yozuvli tangalari davlat tomonidan chiqarilib, katta miqdorda zarb qilingan. Shu vaqtda shaharda kumush yugurtirilgan shunga oʻxshash fors tilidagi yozuvli mis tangalar ham chiqarilgan. Forsiy bitiklar XV-XVI asrlardagi ayrim tangalarda ham uchraydi. Amir Temur tangalarida esa arabiy, forsiy yozuvlardan tashqari turkiy va moʻgʻul yozuvlari ham koʻzga tashlanadi.

Oʻrta Osiyoda **Somoniylardan** tortib **Shahboniyxonlargacha** boʻlgan hukmdorlar zarb etgan tangalardagi yozuvlarning bari faqat arab tilida bitilgan. Bu tangalarning eng qadimiysi 384/994-95 yilga, keyingilari esa 472/1079-80 yilga tegishli. Uygʻur yozuvli tangalar Sharqiy Turkistondan tashqari Oʻrta Osiyoda ham, yaʼni Samarqand, Buxoro, Kesh va boshqa shaharlarda zarb qilingan.

Oʻrta Osiyoda Gʻarbiy Eron (fors) toponimiyasining faol shakllanishi arab istilosi davrida boshlangan. Aynan shu davrda muomalaga yangi forsiy topoformantlar „qishloq“ maʼnosidagi **-deh** va **-obod** kirib keladi va Oʻrta Osiyoda kelib chiqishi Garbiy Eron boʻlgan yangi fors ili (forsiy) bilan birgalikda keng tarqaladi.

## Manbalar
Eron ustonlari

**Uston** yoki **oston** (; koʻplikda - *استان‌ها / ostānhā*) — Eron Islom Respublikasining maʼmuriy-hududiy boʻlinishi sistemasidagi eng yuqori darajali subyekt. Ustonning maʼmuriy markazi mavjud. Har bir uston shahristonlarga ( — shaharlar toʻplami yoki viloyat deb tarjima qilsa boʻladi) boʻligan. Shahristonlar oʻz navbatida baxshxlarga ( — tuman deb tarjima qilsa boʻladi) boʻlingan.

Hozirgi paytda Eronda 31 ta uston mavjud. Ushbu ustonlar umumiy 402 ta shahristonga boʻlingan. Barcha shahristonlar umumiy 999 ta baxshga boʻlingan. Uston boshqaruvchisi — ustondor ( — ustonboshi, hokim yoki gubernator deb tarjima qilsa boʻladi) deb ataladi.

## Eron ustonlari
}

## Manbalar

* Iran Provinces
* Atlas of Iran
Shimoliy Xuroson ustoni

**Shimoliy Xuroson** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Bujnurd shahri. Boshqa yirik shaharlari: Shirvon, Isfarayon. Aholisi soni — 867 mingdan ziyod.

## Shahristonlari

Shimoliy Xuroson ustoni 7 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Bujnurd
# Faruj
# Germe
# Isfarayon
# Jojrum
# Moneh va Samalqan
# Shirvon

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Shimoliy Xuroson ustonida 867 727 kishi istiqomat qiladi. Aholining 46 foizini kurdlar tashkil etadi. Aholining 27 foizini forslar, 20 foizini turkmanlar tashkil etadi. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (shia va sunniy mazhablari ushbu ustonda bir xil tarqalgan). Uston rasmiy tili — forscha.

## Manbalar

* Iran Provinces
Janubiy Xuroson ustoni

**Janubiy Xuroson** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning sharqiy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Birjand shahri. Boshqa yirik shaharlari: Qoyin, Firdavs. Aholisi soni — 662 mingdan ziyod.

## Shahristonlari

Janubiy Xuroson ustoni 11 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Birjand
# Bushroʻyi
# Qoyin
# Darmiyon
# Nahbandon
# Saroyon
# Sarbisha
# Firdavs
# Tabas
# Zirkoʻh
# Xusf

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Janubiy Xuroson ustonida 662 534 kishi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini forslar tashkil etadi. Ustonda shuningdek juda koʻp balujlar, pushtunlar va tojiklar istiqomat qiladi. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (asosiy qismi shia mazhabiga, bir qismi esa sunniy mazhabiga aloqador). Uston rasmiy tili — forscha.

## Manbalar

* Iran Provinces
Eronning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi

**[[Eron|Eron Islom Respublikasinig]] maʼmuriy-hududiy boʻlinishi** boshqa davlatlarning hududiy boʻlinishiga oʻxshash. Maʼmuriy-hududiy jihatdan Eron hududi 31 ustonga (provinsiya yoki mintaqa deb tarjima qilish mumkin) boʻlinadi. Har bir uston rahbari ustondor (ustonboshi, hokim yoki gubernator deb tarjima qilish mumkin) maqomiga ega. Eronda monarxiya mavjud paytda ustondorlar shoh tomonidan, hozirgi paytda esa ustondorlar Eron Islom Respublikasi Ichki Ishlar Vazirligi tomonidan tayinlanadi va Eron Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.

Ustonlar Eron maʼmuriy-hududiy boʻlinishida eng yuqori darajali boʻlinma hisoblanadi va oʻz oʻrnida har bir uston shahristonlarga (shaharlar jamlanmasi yoki viloyat deb tarjima qilish mumkin) boʻlingan. Shahristonlarning umumiy soni — 402 ta. Har bir shahriston baxshlarga (tuman deb tarjima qilish mumkin) boʻlinadi. Baxshlarning umumiy soni — 999 ta.

## Eron ustonlari
}

## Manbalar

* Maʼlumot
Razaviy Xuroson ustoni

**Razaviy Xuroson** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Mashhad shahri. Boshqa yirik shaharlari: Nishopur, Sabzavor. Aholisi soni — 5 million 990 mingdan ziyod.

## Shahristonlari
Razaviy Xuroson ustoni 28 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Bardoskon
# Bojiston
# Boharz
# Dargʻoz
# Farg Qaleh
# Forimon
# Firuza
# Goʻndobod
# Kalot
# Kashmar
# Kuchon
# Jovin
# Joʻgʻatay
# Mahvalot
# Mashhad
# Nishopur
# Rashthovar
# Sabzavor
# Saraxs
# Toʻybod
# Toʻrbati Jom
# Toʻrbati Haydariya
# Turkobi va Shondiz
# Xalilobod
# Xvaf
# Xushob
# Chinoron
# Zovi

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Razaviy Xuroson ustonida 5 994 402 kishi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini forslar tashkil etadi. Ustonda shuningdek juda koʻp turkmanlar va kurdlar istiqomat qiladi. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (asosiy qismi shia mazhabiga, bir qismi esa sunniy mazhabiga aloqador). Uston rasmiy tili — forscha.

## Manbalar

* Iran Provinces
Muzaffarbek Madrahimov

**Madrahimov Muzaffarbek Anvarbekovich** – oʻzbek diplomati. 2023-yildan Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari. 2014-yildan 2017-yilgacha Oʻzbekistonning Birlashgan millatlar tashkilotidagi doimiy vakili boʻlgan.

## Biografiyasi
1996-2014-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi attashesi, tashqi ishlar vaziri oʻrinbosarining yordamchisi, AQShdagi elchixonasi attashesi, birinchi kotibi, Yaponiyadagi elchixonasida maslahatchi, Tashqi ishlar vazirligi kotibiyati boshligʻi, tashqi ishlar vazirining maslahatchisi, Oʻzbekistonning AQShdagi elchixonas maslahatchisi lavozimlarida ishlagan.

2014-yildan 2017-yilgacha Oʻzbekistonning BMTdagi doimiy vakili.

2017-yildan 2023-yilgacha – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi AQSh va Amerika mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

2023-yildan Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

## Manbalar

## Yana qarang
*
Siston va Balujiston ustoni

**Siston va Balujiston** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning janubi-sharqiy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Zohidon shahri. Boshqa yirik shaharlari: Zobul, Eronshahr. Aholisi soni — 2 530 000 ziyod. Siston va Balujiston ustoni, Eronning maydoni boʻyicha eng yirik ustoni hisoblanadi.

## Shahristonlari
Siston va Balujiston ustoni 14 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Zobul
# Zihok
# Zahadon
# Eronshahr
# Kunorak
# Nikshahr
# Siravon
# Sarboz
# Xosh
# Chobahor
# Dalgʻon
# Hirmand
# Mehriston
# Sib va Suron

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Siston va Balujiston ustonida 2 534 327kishi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini balujlar tashkil etadi. Shuningdek forslar va pushtunlar ham yetarli darajada. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (sunniylik mazhabi ushbu ustonda shia mazhabidan koʻra kengroq tarqalgan). Uston rasmiy tillari — forscha va balujcha.

## Manbalar

* Iran Provinces
Guliston ustoni

**Guliston** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning shimoliy qismida, Kaspiy dengizi janubining eng chekka oʻng qirgʻoqida joylashgan. Shimoldan Turkmaniston bilan chegaradosh. Maʼmuriy markazi — Goʻrgon shahri. Boshqa yirik shaharlari: Gumbadi-Kovus, Bandar-Turkman, Gyumyushan. Aholisi soni — 1 777 000dan ziyod. Guluston ustoni, 1997-yilda Mozandaron ustonidan ajratilib, mustaqil ustonga aylantirilgan.

## Shahristonlari
Guliston ustoni 12 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Aliobod
# Ozodshahr
# Bandar-Turkman
# Kalole
# Goʻrgon
# Gumbadi-Kovus
# Koʻrdkuy
# Galikash
# Minudasht
# Romiyon
# Bandari-Gʻoz
# Oq Qalʼa

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Guliston ustonida 1 777 000 kishi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini turkmanlar tashkil etadi. Shuningdek forslar, mozandaronlar va kurdlar ham yetarli darajada. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (sunniylik mazhabi ushbu ustonda shia mazhabidan koʻra kengroq tarqalgan). Uston rasmiy tili — forscha.

## Manbalar

* Iran Provinces
Eron Ozarbayjoni

**Eron Ozarbayjoni** yoki **Janubiy Ozarbayjon** (; ) — Eron Islom Respublikasining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan tarixiy, geografik, etnografik va siyosiy oʻlka yoki viloyat. Eronning 4 ta ustoni: Ardabil, Gʻarbiy Ozarbayjon, Sharqiy Ozarbayjon va Zanjon hududlarini oʻz ichiga oladi. Shimoldan Ozarbayjon Respublikasi va Armaniston Respublikasi bilan, gʻarbdan Turkiya Respublikasi, sharqdan Kaspiy dengizi, janubdan Eronning Qurdiston, Hamadon, Qazvin va Gilon ustonlari bilan chegaradosh. Ushbu hududlarda Erondagi ozarbayjonlarning asosiy qismi istiqomat qiladi.

## Manbalar

* "Azerbaijan" (''Columbia Encyclopedia'', 6th edition; 2001–05)
Eronshunoslik

**Eronshunoslik** yoki **Iranistika** () — oʻlkashunoslik fanlaridan biri. Eron, forslar, fors tili, Eron tarixi va madaniyati, Eroniy xalqlar tillari, tarixi va madaniyatini tatqiq qilishni oʻz ichiga oladi. Eronshunoslik shuningdek bir necha guruhlarga boʻlinadi. Bular: afgʻonshunoslik, kurdshunoslik, osetinshunoslik, tojikshunoslik va eronshunoslik. Arabshunoslik va turkiyshunoslik bilan chambarchas bogʻliq

## Manbalar

* ''Расторгуева В. С.'' Иранистика // Лингвистический энциклопедический словарь, М., 1990.
* Иранистика и таджиковедение в немецкоязычной историографии (XV – начало XXI вв)
Tojikshunoslik

**Tojikshunoslik** (; ) — oʻlkashunoslik fani boʻlib, afgʻonshunoslik, kurdshunoslik va osetinshunoslik bilan eronshunoslik tarkibiga kiradi. Tojikiston, tojiklar, tojik tili, Tojikiston va Oʻrta Osiyo tarixi va madaniyatini tadqiq qilishni oʻz ichiga oladi. Afgʻonshunoslik, arabshunoslik va turkiyshunoslik bilan chambarchas bogʻliq. Pomirshunoslik — tojikshunoslikning bir qismi sifatida tan olingan.

Taniqli olim-eronshunos — Ivan Ivanovich Zarubin (1887—1964), tojikshunoslik asoschisi hisoblanadi. Boshqa taniqli tojikshunoslar: Aleksandr Aleksandrovich Semyonov (1873—1958), Joy Iosifovna Edelman (1930), Vera Sergeyevna Rastorguyeva (1912—2005), Rozaliya Lvovna Nemenova (1908—1988).

## Manbalar

* Институт Ахмади Дониша
* Центр таджиковедения Национальной библиотеки им. Абдулкосыма Фирдавси
* Иронистика и таджиковедение в немецкоязычной историографии (XV — начало XXI вв) 
* Зарубин И. И. 
* Зарубин И. И.
* ''Расторгуева В. С.'' Иранистика // Лингвистический энциклопедический словарь, М., 1990.
* Иранистика и таджиковедение в немецкоязычной историографии (XV – начало XXI вв)
Sharqiy Ozarbayjon ustoni

**Sharqiy Ozarbayjon** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Tabriz shahri. Boshqa yirik shaharlari: Ozarshahr, Julfa. Aholisi soni — 3 725 000dan ziyod. Eron Ozarbayjoni tarkibiga kiradi. Shimoldan Ozarbayjon va Armaniston hududlari bilan chegaradosh. Viloyatda 19 ta tuman, 42 ta baxsh, 58 ta shahar va 141 ta shahar mavjud.

## Iqlimi
Oʻrta Yer dengiziga yaqin joylashgani uchun shimoliy qismi sovuq va Kaspiy Dengiziga yaqin joylarida baʼzi joylari sovuq, baʼzi joylari moʻtadil va baʼzi joylari issiq. Yilda oʻrtacha ellik kun qattiq sovuq boʻladi.Eron ning ushbu viloyati iqlimi jihatidan quruqlik hisoblanadi. Yillik yogʻin miqdori oʻrtacha 250 mm dan 600 mm gacha boʻladi.
Urumiya koʻli Eron dagi eng katta koʻl boʻlib, Eronning shimoli-gʻarbida, Sharqiy va Gʻarbiy Ozarbayjonning orasida joylashgan.
Viloyatning 14475 gektar joyini oʻrmonlar egallagan. Eron oʻrmonlarining ikkidan bir qismi Sharqiy Ozarbayjonda joylashgan.

## Shahristonlari

Sharqiy Ozarbayjon ustoni 19 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Ajabshir
# Ozarshahr
# Oxar
# Boʻnob
# Boʻstonobod
# Vorzikon
# Julfa
# Qalaybor
# Marand
# Malakon
# Marogʻa
# Miyone
# Oʻsku
# Sarob
# Tabriz
# Xoris
# Xushtroʻd
# Choraymoq
# Shobistor

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Sharqiy Ozarbayjon ustonida 3 724 620 kishi istiqomat qiladi. Aholining 95 foizini ozarbayjonlar tashkil etadi. Ustonda shunigdek forslar, kurdlar, tolishlar va armanlar istiqomat qiladi. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (ushbu ustonda asosan shialik mazhabi tarqalgan). Uston rasmiy tili — forscha. Ozarbayjon tili — norasmiy til maqomiga ega.

## Diqqatga sazovor joylari
Diqqatga sazovor joylari Elkoʻli, Soatli minora va Tabriz shahar hokimiyati, Tabriz bozori, Alishoh masjidi, Maqbarat ush-shuaro, Sent Estepanus cherkovi, Masjidi qabul, Marogʻa rasadxonasi, Avxadiy Marogʻiy maqbarasi, Qizlar qalʼasi gʻori, Bobak qalʼasi, Kanduvondir.

## Bayramlar va urf-odatlar
Erondagi turli millat vakillarining bayramlari va urf-odatlari bir-biriga oʻxshashdir, lekin har bir millat oʻz tarixi, anʼanalari va geografik joylashuviga qarab ularni turlicha nishonlaydi. Navroʻz bayrami kirib kelishiga tayyorgarlik, Navroʻzdan oldin uy tozalash, bugʻdoy undirish va Chahorshanba suri marosimi shular jumlasidan. Sharqiy Ozarbayjonda bu kuni odamlar suv boʻyiga borib, uning ustidan „yoʻq boʻlsin chahorshanba“ deb sakraydilar. Ayollar oʻchoq tepasida turib, undan goʻzal ayol shaklini yasaydilar.

## Manbalar
Elektr energiyasi ishlab chiqarish boʻyicha davlatlar roʻyxati

Yillik **[[elektr energiyasi]] ishlab chiqarish** boʻyicha davlatlar roʻyxati.

## Asosiy reyting

## Ishlab chiqarish manbalari boʻyicha

## Manbalar
Ismatilla Ergashev

**Ismatilla Raimovich Ergashev** — Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

## Biografiya
1960-yil 24-sentabrda Toshkent shahrida tugʻilgan.

1982-yilda Toshkent universitetini „Sharqshunos-filolog, dari va ingliz tillari oʻqituvchisi“ mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 
Favqulodda va Muxtor elchi diplomatik martabasiga ega.

Fors, ingliz va turk tillarini biladi.

1982—1984 — Afgʻonistonda harbiy xizmat.

1984—1992 — harbiy bilim yurtida chet tili oʻqituvchisi.

1992—1994 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Shartnoma-huquq boshqarmasi 2-kotibi.

1994—1994 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Osiyo va Afrika boʻlimi boshligʻi oʻrinbosari — sektor mudiri.

1994—1996 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Davlat protokoli boshqarmasi boshligʻi.

1996—1999 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari.

1999—2003 — Oʻzbekiston Respublikasining Xitoy, Moʻgʻuliston va KXDRdagi dagi favqulodda va muxtor elchisi.

2003—2004 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari, Oʻzbekiston Respublikasi prezidentining Afgʻoniston boʻyicha Maxsus vakili.

2004—2012 — Oʻzbekiston Respublikasining Ozarbayjondagi favqulodda va muxtor elchisi.

2012—2017 — Xalqaro kurash assotsiatsiyasi prezidentining maslahatchisi.

2017-yil 24-maydan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakili.

Oilali, besh nafar farzandi bor.

## Manbalar
Quvurlarning umumiy uzunligi boʻyicha davlatlar roʻyxati

**Quvurlarning umumiy uzunligi boʻyicha davlatlar reytingi** - AQSH MRBsining CIA World Factbook maʼlumotlariga asoslangan, dunyo mamlakatlarida turli maqsadlarda ishlatiladigan quvurlarning umumiy uzunligi boʻyicha reyting.

## References
Gilon ustoni

**Gilon** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Rasht shahri. Aholisi soni — 2 480 000dan ziyod. Shimoldan Ozarbayjon Respublikasi, sharqdan Kaspiy dengizi, gʻarbdan Ardabil ustoni, janubdan Qazvin ustoni, janubi-sharqdan Mozandaronustoni hududi bilan chegaradosh.

## Shahristonlari
Gilon ustoni 13 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Astara
# Ostonayi Ashrafiyo
# Bandari-Anzali
# Foʻmon
# Hoshtpar
# Langarud
# Rasht
# Rudsar
# Rudbar
# Suvmi Saro
# Shaft
# Masal

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Gilon ustonida 2 480 874 kishi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini gilaklar va tolishlar tashkil etadi. Ustonda shunigdek ozarbayjonlar, forslar, kurdlar va boshqa millat vakillari istiqomat qiladi. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (ushbu ustonda asosan shialik mazhabi tarqalgan). Uston rasmiy tili — forscha.

## Manbalar

* Iran Provinces
Panama hujjatlari

**«Panama hujjatlari»** — Panamadagi Mossack Fonseca yuridik shirkatga tegishli boʻlgan, korrupsiya, pul yuvish kabi jinoyatlarning tegov qilinishiga doir maʼlumotlar toʻplami. Umumiy hajmi 2.6 terabaytdan iborat boʻlgan ofshorlar haqidagi hujjatlar 1977-2015 yillar davomida toʻplangan boʻlib, unda 12 nafar davlat va hukumat rahbari, vazirlar, hukumat mansabdorlari, shuningdek, tadbirkor, artist, sportchi va boshqa shaxslar bor. 2016-yilning 3-aprel kuni ushbu maʼlumotlar keng ommaga chiqib ketdi.

## Roʻyxat

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayt 
* Rasmiy sayt
Ardabil ustoni

**Ardabil** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Ardabil shahri. Boshqa yirik shaharlari: Forsobod. Aholisi soni — 1 248 000dan ziyod. Eron Ozarbayjoni tarkibiga kiradi. Shimoldan Ozarbayjon Respublikasi hududi bilan chegaradosh.

## Shahristonlari
Ardabil ustoni 9 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Ardabil
# Bilosavor
# Girmi
# Kovsar
# Mishkinshahr
# Nomin
# Nir
# Forsobod
# Xolhol

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Ardabil ustonida 1 248 488 kishi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini ozarbayjonlar tashkil etadi. Ustonda shunigdek forslar, tolishlar, kurdlar va armanlar istiqomat qiladi. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (ushbu ustonda asosan shialik mazhabi tarqalgan). Uston rasmiy tili — forscha. Ozarbayjon tili — norasmiy til maqomiga ega.

## Manbalar

* Iran Provinces
Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni

**Gʻarbiy Ozarbayjon** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning eng chekka shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Urmiya shahri. Boshqa yirik shaharlari: Mahobod, Pironshahr. Aholisi soni — 3 725 000dan ziyod. Eron Ozarbayjoni tarkibiga kiradi. Shimoldan Ozarbayjon va Armaniston hududlari bilan chegaradosh.

## Shahristonlari

Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni 14 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Boʻkon
# Mahobod
# Moku
# Miyondoʻab
# Naqodi
# Oshnoviyo
# Pironshahr
# Salmas
# Sardusht
# Taqob
# Urmiya
# Hoʻy
# Choldoron
# Shahinaj

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Gʻarbiy Ozarbayjon ustonida 3 080 576 kishi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini ozarbayjonlar va kurdlar tashkil etadi. Ustonda shunigdek forslar, armanlar va tolishlar istiqomat qiladi. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (ushbu ustonda asosan shialik mazhabi tarqalgan). Uston rasmiy tili — forscha. Ozarbayjoncha va kurdcha — norasmiy til maqomiga ega.

## Manbalar

* Iran Provinces
Panama hujjatlarida keltirilgan shaxslar

Panama hujjatlari () – offshore kompaniyalarning aksiyadorlari, direktorlari va mijozlari boʻlgan shaxslarning roʻyxati. Xalqaro tergov jurnalistlari konsorsiumi (ICIJ) 2016-yil 10-may kuni Panama hujjatlarida kompaniyalar va shaxslar toʻliq roʻyxatini eʼlon qildi. 50 dan ortiq mamlakatlardan kamida 140 nafar siyosatchilar soliqlarni chetlab oʻtish sxemasiga aloqador boʻlgan.

## Davlat va hukumat rahbarlari
Rozirgi yoki sobiq davlat yoki hukumat rahbarlari, ular eʼlon qilingan vaqtda siyosiy mavqei bilan belgilanganidek, ular bilan bogʻliq hujjatlarning oʻz vakolatlari davri bilan bir xil boʻlganligi yoki boʻlmaganligini koʻrsatadi.

### Amaldagi
* Mauricio Macri, Argentina Prezidenti.
* Sigmundur David Gunnleighsson, .
* Salmon ibn Abdulaziz as-Saud, Saudiya Arabistoni podshohi.
* Xalifa ibn Zayd al Nahayon, BAA Prezidenti.
* Petro Poroshenko, Ukraina prezidenti.

### Avvalgi
* Bidzina Ivanishvili, Gurjiston bosh vaziri.
* Ayyad Alaviy, .
* Ali Abu al Ragʻib, bosh vazir.
* Hamad ibn Xalifa al Tani, Qatar amiri.
* Hamad ibn Jassim ibn Jobir al Tani, Qatar bosh vaziri.
* Ahmad al Mirgʻoniy, Sudan prezidenti.
* Pavel Lazarenko, Ukraina bosh vaziri.
* Ion Sturza, Moldova bosh vaziri.

## Boshqa mansabdorlar
; Jazoir
* , sanoat vaziri.
; Angola
* , neft vaziri.
; Argentina
* Nestor Grindetti.
; Botsvana
* , sobiq Bosh prokuror.
; Braziliya
* Juan Lira, parlament deputati.
; Buyuk Britaniya
* , Lordlar palatasi aʼzosi.
* , Lordlar palatasi aʼzosi.
; Venesuela
* , Mudofaa vaziri.
* , PDVSA direktori.
; Mojariston
* , parlament deputati.
; Yunoniston
* , bosh vazir maslahatchisi.
; Kongo DR
* , parlament deputati.
; Zambiya
* , Zambiyaning AQShdagi sobiq elchisi.
; Hindiston
* Anuat Exsevrial, Lok Satta partiyasining Dehlidagi direktori.
; Islandiya
* Bjarni Benediktsson, moliya vaziri.
* , ichki ishlar vaziri.
; Kambodja
* , adliya vaziri.
; Keniya
* , sudya.
; Malta
* , energetika vaziri.
; Nigeriya
* , gubernator.
; Falastin
* , moliya vaziri.
; Panama
* , Markaziy bank sobiq raisi.
; Peru
* Sesar Almeida, xavfsizlik kengashi kotibi.
; Polsha
* , Varshavaning sobiq meri.
; Kongo
* ,  sobiq raisi
; Ruanda
* , razvedka xizmati sobiq direktori
; Saudiya Arabistoni
* Muhammad ibn Noif as-Saud, 
; Filippin
* 
; Fransiya
* Gerome Cauzac, sobiq gʻazna vaziri
; Chili
* Alfredo Rodriguez, maxsus xizmat raisi
; Ekvador
* , markaziy bank sobiq raisi

## Mansabdorlar yaqinlari
; Ozarbayjon
* Mehribon Aliyeva, Laylo Aliyeva va boshqalar, Ilhom Aliyevning oilasi
; Argentina
* Daniel Munhos, sobiq prezident Christina Fernandez de Kirchnerning yordamchisi
; Braziliya
* .
; Buyuk Britaniya
* David Cameron oilasi.
; Gana
* John Kufuor.
; Gvineya
* 
; Gonduras
* Sesar Rousenthal
; Misr
* 
; Qozogʻiston
* Nurali Aliyev
; BMT
* 
; Rossiya
* Sergey Roldugin, Arkadiy Rotenberg, Boris Rotenberg (prezident Vladimir Putinga yaqin ekanligi aytiladigan shaxslar)

## [[FIFA]]
* Michel Platini, UEFA sobiq prezidenti
* Lionel Messi

## Artistlar
* Amitabx Bachchan
* Aishwaria Rai
* Jackie Chan
* Franco Dragone
* Pedro Almodóvar
* Agustín Almodóvar
* Vinod Adani
* Solomon Humes

## Manbalar
Mozandaron ustoni

**Mozandaron** () — Eron ustonlaridan biri. Eronning shimoliy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Soriy shahri. Boshqa yirik shahri: Bobul. Aholisi soni — 3 070 000dan ziyod. Shimoldan Kaspiy dengizi bilan chegaradosh.

## Shahristonlari
Mozandaron ustoni 15 ta shahristonga (viloyat) boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:
# Omul
# Bobul
# Bobulsar
# Behshahr
# Cholus
# Juybar
# Mahmudobod
# Neka
# Nuhr
# Navshahr
# Qoyimshahr
# Ramsor
# Soriy
# Savadkoʻh
# Tonikobon

## Aholisi
2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Mozandaron ustonida 3 073 943 kishi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini mozandaronlar va forslar tashkil etadi. Ustonda shunigdek gilaklar, tukrmanlar, kurdlar, ozarbayjonlar, armanlar, gurjinlar va boshqa millat vakillari istiqomat qiladi. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (ushbu ustonda asosan shialik mazhabi tarqalgan). Uston rasmiy tillari — forscha va mozandaroncha.

## Manbalar

* Iran Provinces