open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dyoren minorasi

**Dyoren minorasi** () ― XIV-asrga oid oʻrta asr qoʻriq minorasi boʻlib, Gannover shahrida (Quyi Saksoniya, Germaniya) joylashgan.

## Tarixi

Dyoren minorasi 1382-yilda Gannoverdan janubda chegara postining bir qismi sifatida (), Hildesheimga olib boradigan muhim savdo yoʻli yonida qurilgan. Devor va tomni qurish uchun 17 mingga yaqin tosh ishlatilgan.

1486-yilda minora Wolfenbüttel gertsogi Genrix I tomonidan Gannoverdagi hujumi paytida yoqib yuborilgan. Koʻplab himoyachilar halok boʻlgan. 1488-yilda minora chizmalarga muvofiq qayta tiklangan, bu minoradagi tosh lavhadagi yozuv bilan tasdiqlangan. Minora himoyachilari tomonidan shaharni himoya qilish „Ganoverlik spartiatlar“ afsonasining asosini tashkil etdi.

Oʻttiz yillik urushdan keyin minora oʻzining harbiy ahamiyatini yoʻqotdi. 1650-yilgacha unda patrul boʻlgan, keyin minora bojxona uyi sifatida ishlatilgan.

1888-yilda minora qayta tiklandi. Faxverk uslubida yana bir qavat qoʻshildi. Minorada shahar gerbi bilan qurolbardor tasvirlangan relyef paydo boʻldi. 1890-yilda minora yonidan Gannoverdan Laatzenga olib boradigan koʻnka oʻtgan.

Ikkinchi Jahon urushi paytida minora ittifoqchilarning havo hujumlari natijasida vayron boʻlgan, ammo toʻgʻridan-toʻgʻri snaryadlarning zarbasidan omon qolgan. Urushdan keyingi shaharni tiklash paytida minorada faqat favqulodda ishlar olib borildi. 1975-yilda toʻliq taʼmirlash ishlari olib borildi. 1982-yilda minoraning 600-yilligini nishonlash paytida minora yonidan oʻtuvchi Gannover tramvayining tarmogʻi ochildi.

Dyoren minorasi tepasida tungi suv koʻrshapalaklarining Mashze koʻliga tungi parvozi boʻladi. Tungi koʻrshapalaklar qish uyqusi tufayli minora faqat 15-oktabrdan 1-martgacha tunda yoritiladi.

## Havolalar
* Табличка с историей башни
* Сайт башни Дёрен
## Manbalar
Ay-Todor qal’asi

**Ai-Todor** **qal’asi** (, , , avliyo Teodor) — Qrimning Yalta viloyatida, Ay-Todor burnida, Qaldirgʻoch uyasi qasri yaqinida joylashgan XIII—XV asrlarga oid monastir yoki qal’a xarobalari. Qrim viloyat ijroiya qoʻmitasining 1969-yil 5-yanvardagi 595-son va 1980-yil 15-yanvardagi 16-sonli (roʻyxatga olish raqami 472) qarorlari bilan „VIII—XV asrlardagi turar-joy (istehkomli Ay-Todor monastiri)“ mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy obida deb eʼlon qildi.

Qrim-tatar tilidan tarjima qilingan nom „Avliyo Teodor“ degan maʼnoni anglatadi.

## Tavsifi
Qal’a qoya tepasida joylashgan boʻlib, uning janubi-sharqida balandligi 30-40 m boʻlgan jarliklar joylashgan. Shimol va gʻarb tomondan uzunligi taxminan 15 m (gʻarbiy) va 40 m (shimoliy) uzunlikdagi qum-ohak aralashmali harsangtoshdan qurilgan (devor kengligi 1,2 −1,4 m, baʼzi joylarda gʻarbiy devor — 2-3 qator toshlar saqlanib qolgan) devor bilan oʻralgan, devorlarning tutashgan joyida oʻlchami 3,9 ga 2,3 m boʻlgan minora joylashgan. Shimoliy devor va minoradan hech narsa qolmadi, faqat qoldiq izlarini kuzatish mumkin. Qal’aning ichida madaniy qatlam deyarli yoʻq, ibodatxona (butxona) poydevori qoyaga oʻyilgan maʼlum bir qabr ustida joylashgani kuzatilgan. Viktor Myts qal’aning asos solinganini XIII asrga toʻgʻirlaydi va bu boshqa koʻplab istehkomlar singari Qrimdagi tatar-moʻgʻul bosqinlari (1223-yildan boshlab), saljuqiylarning togʻli Qrimdan Trebizond imperiyasining taʼsir zonasiga kengayishi va oʻtish davri bilan bogʻliq boʻlgan deb hisoblaydi.

## Oʻrganish tarixi
"Yunon monastirining xarobalari" haqidagi birinchi xabarni Pyotr Pallas 1914-yilda Yulian Kulakovskiy eslatib oʻtgan „Rossiya davlatining janubiy gubernatorliklariga 1793—1794-yillarda qilgan kuzatishlari“ asarida qoldirgan. „Tauridaning oʻtmishi“ kitobida, A. M. Leskova 1965-yil „miloddan avvalgi 1-ming yillikda togʻli Qrim“ yodgorligi Toros boshpanalariga tegishliligi yozilgan. O. I. Dombrovskiy 1974-yildagi "Qrimning janubiy qirgʻogʻidagi oʻrta asrlardagi aholi punktlari va „isarlari“ taqrizida istehkomning (talqinlarga koʻra, monastir) aniq farqlanmaydigan izlari haqida yozgan va uni keramika topilmalariga koʻra, XV asrgacha boʻlgan davrga bogʻlagan.

## Manbalar
Kazak Drujko yodgorligi

**Kazak Drujko** **yodgorligi** — Donetsk viloyati (Ukraina) Drujkovka shahrida shaharning afsonaviy asoschisi Zaporojyelik kazak Drujko sharafiga ochilgan yodgorlik.

## Tarixi
Mavjud versiyaga koʻra, Drujkovka shahrining nomi Rossiya imperiyasining janubiy chegaralarini tatar reydlaridan himoya qilish uchun Torets daryosi boʻyida qoʻriqlash postini tashkil etgan Zaporojyelik kazak nomi bilan bogʻliq.

2008-yil 12-sentabrda Drujkovka markazida shahar asoschisi kazak Drujko haykalining tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. Yodgorlik ijroiya qoʻmitasi binosi oldidagi yashil maydonga, shahar Faxriy binosi yoniga oʻrnatilgan. Yodgorlik Drujkovka yogʻoch va tosh oʻymakori Yuriy Topuz tomonidan Konstantinov rassomlari Viktor Fedorenko va Yuriy Artemovning eskizi asosida ulkan qumtoshdan yasalgan.

## Manbalar
Novosibirskda o‘rnatilgan fashizmning voyaga yetmagan asirlari uchun yodgorlik

**Novosibirskda oʻrnatilgan fashizmning voyaga yetmagan asirlari uchun yodgorlik** — fashistlar Germaniyasining konslagerlarida qamoqda oʻtirgan Ulugʻ Vatan urushi bolalariga bagʻishlangan janrdagi haykaltaroshlik kompozitsiyasi. Yodgorlik Novosibirskdagi Shon-sharaf yodgorligi oldidagi bogʻda joylashgan.

## Tarixi
Yodgorlik Novosibirsk fashistlar konslagerlarining sobiq voyaga yetmagan mahbuslari ittifoqi tashabbusi bilan shahar va mintaqaviy grantlar hisobidan yaratilgan. Yodgorlikni yaratish va uni Shon-sharaf monumenti hududiga oʻrnatish boʻyicha ishlar 2014-yilda boshlangan va toʻrt yil davom etgan. Dastlab, haykaltaroshlik kompozitsiyasini qurish Gʻalabaning 70-yilligini nishonlashgacha yakunlanishi rejalashtirilgan edi; mablagʻ yigʻish eʼlon qilingan. 2015-yilda yodgorlikni oʻrnatish tashabbusi viloyat va shahar hokimiyatlari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi va loyiha shahar va viloyat grantlari doirasida amalga oshirildi: uni yaratish uchun 1,5 million rubldan ortiq mablagʻ sarflandi, shundan 746 ming rubl Novosibirsk meriyasi, qolgan 828 ming — viloyat hukumati tomonidan ajratildi.

Yodgorlik Sankt-Peterburgda har birining ogʻirligi 70-200 kilogramm boʻlgan quyma temir va bronzadan alohida bloklarga quyilgan, soʻngra qismlarga boʻlib Novosibirskga olib kelingan va u yerda arka toʻliq payvandlangan.

Haykaltaroshlik kompozitsiyasining tantanali ochilishi 2017-yil 31-may kuni, Bolalar kuni arafasida boʻlib oʻtdi. Marosimda faxriylar, maktab oʻquvchilari, Novosibirsk meri Anatoliy Lokot, shahar meriyasi va viloyat hokimiyati mutasaddilari, deputatlar ishtirok etdi. Ogʻir kasallikka qaramay, loyiha muallifi, haykaltarosh Aleksandr Bortnik ham ochilishga keldi.

## Tavsifi
Yodgorlik arka shaklida qurilgan boʻlib, uning ustida tosh zindonlar, panjaralar, ozgʻin odamlarning zoʻrgʻa ajralib turuvchi siluetlari tasvirlarini koʻrish mumkin. Old tomonda konslager mahbuslarining och qolgan bolaning zarhallangan silueti tasvirlangan. Arkaning oʻzidan bronzadan yasalgan bolalik timsollari — futbol toʻpi, tepa va ayiq bolasi zanjirlarda osilgan.

Yodgorlik tagida yodgorlik kimga bagʻishlanganligini koʻrsatuvchi lavha, shuningdek, tungi yoritgich oʻrnatilgan.

## Manbalar
Enkarnasyonda o‘rnatilgan Taras Shevchenko haykali

**Enkarnasyonda oʻrnatilgan Taras Shevchenko haykali** () — Paragvay janubi-sharqidagi Enkarnasyon shahrida ukrainalik shoir, nosir, rassom va etnograf Taras Grigoryevich Shevchenko sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

## Tarixi
Taras Shevchenko byusti 1976-yil 15-noyabrda Enkarnasyon shahrida boʻlib oʻtgan Ukraina sanʼati va madaniyati haftaligida ochilgan.

Prezident Alfredo Stressnere Plaza de Armasdagi byustni nafaqat Paragvaydan, balki Argentina, Braziliya, AQSh va Kanadadagi Ukraina jamiyatlaridan kelgan mehmonlar ishtirokida ochdi. Madaniy tadbir oʻtkazish va haykalni ochishda „Prosvita“ tashkiloti muhim rol oʻynadi. Poydevorda quyidagilar yozilgan:

## Adabiyotlar
* *Кучерук Олександр* (письменник, директор Бібліотеки ім. О. Ольжича) Пам'ятники Шевченка на земній кулі… *Від Мангишлаку до Вашингтона*. // Черкаський край&nbsp;— земля Богдана і Тараса. Культурологічний збірник., К.: «Українські Пропілеї», 2002, стор. 67—80
* 
* 
## Manbalar
ShKAS

**ShKAS** (aviatsion tezotar Shpitalniy-Komaritskiy, GAU indeks **56-P-426),** () — birinchi Sovet tez oʻq otar sinxron aviatsion pulemyoti . 1930 yilda ishlab chiqilgan, 1945 yilgacha miltiq kalibrli aviatsion pulemyotlarni ishlab chiqarish toʻxtatilgangacha 1932 yildan beri ishlab chiqarilgan . Aviatsiya uchun maxsus moʻljallangan birinchi pulemyot boʻldi; uning uchun zirh teshuvchi va yondiradigan oʻqli zirh teshuvchi ishonchliligi yuqori boʻlgan maxsus aviatsiya patronlari ham ishlab chiqilgan .

ShKAS 1934 yildan 1941 yilgacha ishlab chiqarilgan barcha sovet samolyotlariga oʻrnatilgan va Ispaniya fuqarolar urushidan tortib Ulugʻ Vatan urushigacha boʻlgan SSSR ishtirokidagi barcha harbiy toʻqnashuvlarda ishlatilgan. Bundan tashqari, Koreya va Xitoy fuqarolar urushlarida ushbu pulemyotlar bilan jihozlangan I-16 samolyotlaridan foydalanilganligi haqida dalillar mavjud. Ushbu mashhurlikning sababi patronni lentadan chiqarish uchun patron uzatuvchi barabanni ishlatish va avtomatlashtikani harakatga keltirish uchun gaz porshenidan foydalanish orqali erishilgan oʻt ochishning yuqori tezligi edi.

## Qoʻllanishi va baholar

1936 yilga kelib, Sovet aviatsiyasining deyarli barcha jangovar samolyotlari Shpitalniy-Komaritskiy tizimidagi pulemyotlar bilan qurollangan edi, bu asosan oʻsha paytda 1800 oʻq uzish/min boʻlgan otish tezligi tufayli, eng yaxshi xorijiy modellar esa 1200 oʻq uzish/min chegarasidan oshmas edi. 1938 yilda uchuvchilar va parvoz kuzatuvchilari harbiy maktabi bitiruvchilari nishonlarida DA pulemyoti oʻrniga ular ShKASni tasvirlay boshladilar.

### Ishlab chiqarish hajmlari

## Manbalar

## Adabiyotlar
;Kitoblar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Maqolalar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Simferopolda o‘rnatilgan Taras Shevchenko haykali

**Simferopolda oʻrnatilgan Taras Shevchenko haykali** ― Simferopolda Shevchenko parkining arkasi oldida joylashgan.

Ukraina shoiri va rassomi T. G. Shevchenko haykali 1997-yilda bogʻga kiraverishda, Sevastopolskaya koʻchasi boʻylab oʻrnatilgan. U Simferopolga Ivano-Frankivsk viloyati Kalush shahridan hadya qilingan.

Qrimning bahsli hududini nazorat qiluvchi Rossiya Federatsiyasida u mintaqaviy ahamiyatga ega Qrim Respublikasining madaniy meros ob’ekti hisoblanadi.

Siyosiy vaziyatning keskinlashuvi davrida u bir necha bor vandalizm ob’ektiga aylandi.

## Adabiyotlar
* *Кучерук Олександр* (письменник, директор Бібліотеки ім. О. Ольжича) Пам'ятники Шевченка на земній кулі… *Від Мангишлаку до Вашингтона*. // Черкаський край&nbsp;— земля Богдана і Тараса. Культурологічний збірник., К.: «Українські Пропілеї», 2002, стор. 67—80
* 
* 
## Manbalar
Davlat banki Vladikavkaz bo‘limi binosi

**Davlat banki Vladikavkaz boʻlimi binosi** — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlik hisoblanadi. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosidir. Shaharning tarixiy markazida, Kuybishev koʻchasi, 4-uyda joylashgan.

Vladikavkazdagi Davlat banki boʻlimi binosi 1898-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra — 1903-yilda) viloyat meʼmori Pavel Shmidt loyihasi asosida qurilgan. N. K. Sannikov, D. D. Batyushkov, F. F. Korndorf va V. X. Dedegkayevlar turli davrlarda bank boshqaruvchilari edi.

Hozirda bino 6-uyning chap tomonida joylashgan sobiq fors doʻkoni bilan birga Rossiya Federatsiyasi Davlat bankiga tegishli.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Pkiera minorasi

**Pkiera minorasi** — (chex *[[Chechen tili|.]]* *Pkiera)* Checheniston Respublikasi Itum-Kalinsk tumanida, Xildehara qishlogʻida (Pkiera fermasi) joylashgan turar-joy minorasi XIV-XVI asrlarga toʻgʻri keladi.

## Tavsifi
Pkiera turar-joy minorasi Itum-Kalinsk tumani, Xildehara darasida, viloyat markazi Itum-Kaledan 14 kilometr uzoqlikda joylashgan. Minora fermaning janubi-sharqiy qismida, Pkyer-lam togʻining etagida, taxminan 2400 metr balandlikda joylashgan. Tuzilishi toʻgʻri toʻrtburchak shaklida boʻlib, gil-ohakli qorishmada slanets toshdan qurilgan. Inshoot devorlari kardinal nuqtalarga yoʻnaltirilgan. Minora uch qavatli edi, minoraning yuqori qismi vayron boʻlgan. Qavatlar orasidagi shiftlar va tom qulab tushgan. Pkiera minorasi oʻrta asrlar meʼmorchiligi va bunyodkorligining yodgorligi boʻlib, u tarixiy materialni oʻrganish uchun muhim ahamiyatga ega, bu ushbu baland togʻli hududning hayoti va madaniyatini oʻrganish imkonini beradi.

## Manbalar
Permda o‘rnatilgan Tatishev haykali

**Permda oʻrnatilgan Tatishev haykali** ― shaharning Lenin tumanidagi Lenin koʻchasidagi Razgulyai maydonida oʻrnatilgan.

## Tarixi
V. N. Tatishev haykali 2001-yilda tashkil etilgan. Yodgorlikni yaratish jamoat bosimi ostida Perm maʼmuriyati tomonidan buyurilgan. 2001-2002-yillarda uch bosqichli yodgorlik loyihalari tanlovi boʻlib oʻtdi, uning gʻolibi Perm haykaltaroshi A. A. Kovrijkin boʻldi. Yodgorlikni yaratishda meʼmor S. I. Tarasov ham ishtirok etgan. Yodgorlik Nijniy Tagilda yaratilgan va 2003-yil 27-mayda Permga yetkazilgan. Yodgorlik Perm tarixidagi asosiy bosqichlarni koʻrsatish uchun moʻljallangan tarixiy va meʼmoriy kompozitsiyaning markaziga aylanadi, deb taxmin qilingan.

Yodgorlik 2003-yil 11-iyunda Perm shahrining 280-yilligi sharafiga oʻrnatilgan. U bronzadan yasalgan va toʻrt metrli toʻliq uzunlikdagi Tatishevning hilpirayotgan plashida va Yegoshixa zavodining rejasi bilan tasvirlangan. Balandligi 4,5 m boʻlgan, sayqallangan qizil granit bilan qoplangan poydevorda bronza relyefli kartushkada quyidagi matn yozilgan.Perm shahri

asoschisi

TATISHEV 

Vasiliy NikitichKompozitsiyani granit pogʻonali tsokol toʻldiriladi, uning ustiga ikkita mortira va choʻyan toʻp oʻqlari oʻrnatilgan.

Yodgorlik atrofini qayta rejalashtirish va obodonlashtirish moʻljallangan.

## Manbalar


## Havolalar
* 
*
Tekutyev haykali

**Tekutyev haykali** ― Tyumenda Tekutevskiy bulvarida oʻrnatildi.

## Tarixi
Andrey Ivanovich Tekutyev (1839-1916-yillar) yirik tadbirkor, Tobolsk viloyatidagi uchta eng boy odamlardan biri edi. Biroq, u Tyumen uchun juda koʻp ish qilgan saxovatli homiy sifatida mashhur boʻldi va 1906-yilda u yaxshi ishlari uchun "Tyumen shahrining faxriy fuqarosi" unvonini oldi.

Oʻnlab yillar oʻtgach, avlodlar yana homiyni yodga olishdi. 2007-yilda Andrey Tekutyev haykali yaratish uchun tanlov e’lon qilindi. Tanlovda haykaltaroshlik ustaxonalarida yaratilgan Yekaterinburg badiiy jamg'armasi gʻolib chiqdi. Yodgorlik muallifi Rossiyada xizmat koʻrsatgan haykaltarosh Andrey Antonov, me’mori Dmitriy Belik edi. Me’mor yodgorlikni shaharning me’moriy muhitiga organik tarzda moslashtirish uchun juda koʻp ishlarni bajarishi kerak edi. Shahar hokimiyati ham tez orada yodgorlik oʻrnatish joyi toʻgʻrisida qaror qabul qilmadi va natijada shahar kuniga qadar yodgorlikni oʻrnatishga ulgurmadi.

Yodgorlik bronzadan yasalgan. Yodgorlikning balandligi taxminan 2 m, ogʻirligi - taxminan 2 tonna. Homiy haqiqiy xoʻjayin sifatida tasvirlangan, u qat’iy koʻrinishga ega, xotirjam va oʻz kuchiga ishonadi. Sanoatchi kresloda oʻtirgan, lekin darhol shoshilinch ishga sakrashga tayyor holatda ifodalangan. Yodgorlikka oddiygina "Tekutiev" deb yozilgan. Yodgorlik yonidagi maydon kafel bilan qoplangan va uning yoniga XIX-asr uslubida yaratilgan chiroqli ikkita yoritish ustunlari oʻrnatilgan.

Yodgorlik 2008-yil 12-avgustda Tekutievskiy bulvarining oʻrtasida Tyumen viloyati kunini nishonlash arafasida oʻrnatilgan. Ochilish marosimida koʻplab tyumenliklar qatnashdi, yodgorlik yonida faxriy qorovul saf tortdi. Yodgorlik Tobolsk-Tyumen yeparxiyasi ruhoniylari tomonidan Tobolsk va Tyumen arxiyepiskopi Dimitriyning duosi bilan muqaddas qilingan. Yangi turmush qurgan Aleksandr va Mariya Grigoryevlar birinchi boʻlib, keyin shahar va viloyatning birinchi vakillari, nihoyat, oddiy fuqarolar yodgorlik poyiga gul qoʻyishdi.

## Havolalar

* 
* 
* 
*
Plate minorasi

**Plate minorasi** () — Tallin qal’asi devorining minorasi, uning shimoli-gʻarbiy qismida, Nunne darvozasi va Katta dengiz darvozasi oʻrtasida, Laboratoriumi koʻchasi, 29-uyda joylashgan. Qoʻshni minoralar — Köismäe va Epping. XV-asrga oid meʼmoriy yodgorlik.

U uch qavatli, balandligi 24 metr, diametri 9,75 metr. Rejada kesilgan segment bilan yumaloq.

Minora yaqinidagi devordagi yoriq orqali Eski shahardan Suurtyuki koʻchasi chiqadi.

## Tarixi
1401-1410-yillarda qurilgan, minoraning boshligʻi Herborn Plate () nomi bilan atalgan.

## Manbalar
Go‘sht kombinati ishchilari turar-joy majmuasi (Sankt-Peterburg)

**Goʻsht zavodi ishchilarining turar-joy majmuasi** — Rossiyaning Sankt-Peterburg shahri Moskva tumanida joylashgan turar-joy binolari. Manzili: Moskva shossesi, 14-uy va 16-uy.

## Tarixi
1936-1941-yillarda meʼmorlar A. A. Junger, N. N. Lebedev va A. N. Sibiryakov loyihalari asosida qurilgan. Ushbu uylar yaqin atrofda joylashgan goʻshtni qayta ishlash zavodi xodimlari uchun moʻljallangan edi. Ikkita bino yarim doira hosil qiladi.

2001-yilda uylar KGIOP tomonidan „Tarixiy, ilmiy, badiiy yoki boshqa madaniy ahamiyatga ega boʻlgan yangi aniqlangan obyektlar roʻyxati“ ga kiritilgan edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Zodchie Sankt-Peterburga. XX vek / sost. V. G. Isachenko; red. Yu. Artemeva, S. Proxvatilova. — SPb.: Lenizdat, 2000. — 720 s. — .
* Gorodskie imena segodnya i vchera: Peterburgskaya toponimika / sost. S. V. Alekseeva, A. G. Vladimirovich, A. D. Yerofeev i dr. — 2-e izd., pererab. i dop. — SPb.: Lik, 1997. — 288 s. — (Tri veka Severnoy Palmiri). — .
* Gorbachevich K. S., Xablo Ye. P. Pochemu tak nazvani? O proisxojdenii nazvaniy ulits, ploщadey, ostrovov, rek i mostov Sankt-Peterburga. — SPb.: Norint, 2002. — 353 s. — .
Xortobadcha blinchiklar

**Xortobadcha blinchiklar** () — Vengerlarning goʻshtli taomi, qiyma solingan blinchik. Issiq gazak yoki mustaqil taom. Taomning nomining Xortobad mintaqasiga hech qanday aloqasi yoʻq va 1958-yilda Bryusseldagi Butunjahon koʻrgazmasida ishtirok etish uchun marketing hiylasi sifatida paydo boʻlgan.

Blinchiklarni Xortobadcha nachinkalash uchun boshqa mustaqil venger taomini — goʻshtli ragu pyorkyoltga oʻxshash, odatda dana goʻshtidan — tayyorlash kerak. Vengriya oshxonasining ustasi Karoy Gundelning retseptiga koʻra, tayyor pyorkelt goʻshti pichoq yoki goʻsht maydalagichda mayda toʻgʻraladi va keyin dimlash paytida hosil boʻlgan sharbatning bir qismi bilan birlashtiriladi. Sutga qilingan ozgina tuzlangan xamirdan tayyorlangan, shunday massa bilan toʻldirilgan shakarsiz blinchiklar pechda tayyor boʻlguncha pishiriladi va dimlangandan qolgan sharbatdan, smetana yoki qaymoq bilan aralashtirilib qilingan va un bilan quyuqlashtirilgan sous bilan tortiladi. Yana bir retseptda Gundel oʻralgan blinchiklarni koʻpirtirilgan tuxum va quritilgan nonga bulab, yogʻ yoki sariyogʻda yuqori olovda qovurishni va soussiz tortishni taklif qiladi. Mishel yulduzini olgan oshpaz Tamash Sell Xortobadcha blinchiklarni tovuq paprikash asosidagi nachinka bilan tayyorlashni taklif qiladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* 

## Havolalar
* Институт Листа: Блинчики по-хортобадьски. Рецепт
Vladikavkaz okrug sudi binosi

**Vladikavkaz okrug sudi binosi ―** Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy va shaharsozlik yodgorligi. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiya madaniy merosi. U shaharning tarixiy markazida, Mira prospekti, 4 va Butirina koʻchasi, 1 kesishmasining burchagida joylashgan.

Bino XIX asr oxirgi choragida qurilgan. Uy shaharning taniqli tadbirkori Sergey Markovich Kirakozovga tegishli boʻlib, Vladikavkaz tuman sudi binosi uchun taqdim etgan. Binoda tuman prokurori, tuman sudi bosh notariusi va advokatlar kabinetlari ham joylashgani. Viloyat yer tuzish boshqarmasi chizmachilik idorasi ham ayni binoda joylashgan edi.

Sovet davrida binoda sobiq ittifoq NKVD va Ichki ishlar vazirligining Shimoliy Osetiyadagi turli muassasalari joylashgan. Bugungi kunda binoda Iriston tumani politsiya boʻlimi, Ichki ishlar vazirligining Shimoliy Osetiya boʻyicha tarix muzeyi va Rossiya Ichki ishlar vazirligi Shimoliy Osetiya boʻyicha boshqa idoralarini oʻz ichiga oladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Gundelevcha blinchiklar

**Gundelevcha blinchiklar** (Gundel blinchiklari, **gundel-palachinta** ) — Venger oshxonasining desert taomi, rom qoʻshilgan shokoladli sousdagi yongʻoqli nachinkali blinchiklar, mashhur qandolatchi Karoy Gundelning ixtirosi. Budapeshtdagi Gundel restoranining qandolat hungarikumi va oʻziga xos taomi.

Venger blinchiklari sut yoki gazlangan suvda juda yupqa tayyorlanadi. Maydalangan yongʻoqdan blinchiklar uchun nachinka shakar va doljin va bir kun oldin ivitilgan mayiz va apelsin qobigʻi solingan sutda pyurega oʻxshash massa qilib pishiriladi. Shokoladli sous koʻpirtirilgan qaymoq va rom bilan shokolad sousi asosida tayyorlanadi. Blinchiklar yongʻoqli krem massasi bilan toʻldiriladi, naycha yoki uchburchaklar shaklida oʻraladi va skovorodkada yogʻda qovuriladi yoki pechda pishiriladi, tortishdan oldin shokoladli sous quyiladi. Baʼzida gundelcha blinchiklar notoʻgʻri pishiriladi va shu bilan rom yonib ketadi, uning taʼmi esa desertning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
* myhungary.net: Блинчики по-гунделевски
Saunatorn

**Saunatorn**, Sauna minorasi (est. Saunatorn — „Hammom minorasi“) — Tallin qal’asi devorining himoya inshooti, Nunna va Kuld’yala minoralari oʻrtasida joylashgan. XIV asr meʼmorchiligi yodgorligi.

## Tarixi
U 1371—1372-yillarda, shahar chegarasiga kiritilgan hududni himoya qilish uchun yangi qal’a devorlari qurilishi paytida qurilgan. Sauna minorasi Nunna minorasi kabi keyinchalik qayta qurilgan birinchi qal’a minoralarining xususiyatlarini saqlab qoldi.

1889-yilda qal’a devoridan oʻtish joyi — Kloostri darvozasi ochildi, u orqali Eski shahardan Suur-Kloostri koʻchasi chiqadi.

Minora XIX asr oxirida, 1943-yilda, 1960-yilda, 2004-yilda qayta tiklangan.

## Kinoda
"Gamlet" filmi qahramonlari Gustav Adolf gimnaziyasi qarshisidagi Nunna, Sauna va Kuldjalg minoralari orasidagi Tallinning eski qal’a devori fonida suratga tushgan.

„Omega varianti“ filmining 4-qismida kapitan Pol Kriger, baron Georg fon Shlosser va Lotta Fishbax Tallinga sayohat paytida shahar devorining xuddi shu qismini tomosha qilishgan.

## Adabiyotlar
* Белоруссия Литва Латвия Эстония. Справочник-путеводитель. — Москва: Искусство, 1986. ISBN 5-210-00094-X.
* *Rein Zobel*. Tallinna linnamüür. — Tallinn: Eesti Raamat, 1966.
* Tallinn. Entsüklopeedia, 2. köide. — Tallinn: Eesti Entsüklopeediakirjastus, 2004. ISBN 9985-70-169-0.
## Manbalar
Qorovul minorasi

**Qorovul minorasi** — Tver viloyati, Toropets shahridagi yogʻoch inshoot. Shaharning timsollaridan biri. Bu uch darajali yogʻoch bino, Yeremenko va Sovetskaya koʻchalari chorrahasida, Avliyo-Tixon monastiri yonidagi skverda oʻrnatilgan.

Toropets gerbida qorovul minorasi va uning ustidagi kamon tasvirlangan. Toropets minorasi — shahar gerbi elementini takrorlaydigan yogʻoch binodan iborat.

Toropetsdagi qorovul minorasi 1999-yilda shaharning 925-yilligi sharafiga oʻrnatilgan.

2019-yil yozida minora atrofida bogʻ (skver) tashkil etildi, skameykalar qoʻyildi, yoʻlaklarga plitkalar yotqizildi.

Yaqinida kutubxona va Kuropatkin yodgorligi joylashgan.
Fayl:Coat of Arms of Toropets (Tver oblast).png|Toropets gerbi
Fayl:Toropets. City in Tver Oblast. img 033.jpg|Minora, 2006-yil.


## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
## Havolalar
*
Noskov daromad uyi

**Noskov daromad uy** — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmorchilik va shaharsozlik yodgorligi. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti. U shaharning tarixiy markazidagi Inqilob koʻchasi, 60-uy va Mayakovskiy, 29-uy kesishmasi burchagida joylashgan. Vladikavkazdagi atlantlar bilan bezatilgan yagona bino.

Art Nouveau — modern uslubidagi ikki qavatli gʻishtli bino taxminan 1895-yilda Meshchanskaya va Sleptsovskaya koʻchalari burchagida barpo qilingan. Binoning egasi Dmitriy Vasilyevich Noskov boʻlib, u kommunal xizmatlarga ega boʻlmagan yotoqxonalar sinfiga kiruvchi 2-toifali turar-joy binosini qurgan. Binoda na kanalizatsiya, na suv bor edi. Uyning ichki hovlisida barcha qulayliklar mavjud boʻlgan. Uyda oltita xonadon bor edi.

Binoga kiraverishda ikkita atlanta va chodir koʻrinishidagi uch qavatli, burchakli deraza ustidagi ustki tuzilmasi bilan ajralib turardi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Eski minora

**Eski suv minorasi** — Mariupolning meʼmoriy yodgorligi. Meʼmor V.A. Nilsen loyihasi boʻyicha 1910-yilda qurilgan. U Markaziy rayonda Sobor va meʼmor Nilsen koʻchalari chorrahasida joylashgan. Balandligi 33 m.

## Tarixi

1907-yil 9-avgustda „Mariupol shahrining suv tashuvchilari uchun majburiy qaror“ tasdiqlandi. Shaharda hali suv taʼminoti tarmogʻi yoʻqligi sababli, suv tashuvchilar Malofontannaya koʻchasidagi ichimlik suvi manbasidan Mariupol aholisining uylariga maʼlum bir haq evaziga bochkalarda suv yetkazib berishdi.

1908-yil 25-aprelda shahar dumasi Mariupolda suv taʼminoti tarmogʻini qurish loyihasini tasdiqladi. Loyihani muhandis, shahar meʼmori V. A. Nilsen tuzgan.

Suv minorasi va shahar suv tarmogʻi qurilishi boʻyicha qurilish ishlari 1909-yil dekabrda boshlanib, 1910-yilda yakunlandi.

Shahar suv uzatish tarmogʻi 1910-yil 3-iyulda ishlay boshladi. Shahar koʻchalarida suv sotadigan qoʻriqchilar uchun xonalari boʻlgan suv olinadigan kolonkalar qurilgan. Badavlat Mariupol aholisining uylariga alohida quvurlar tortilgan.

1943-yil 15-sentabrda Mariupol nemis qoʻshinlaridan ozod qilingandan soʻng, vodoprovod tiklandi va ishlay boshladi.

1977-yilda shaharning suv uzatish tarmogʻi 770,2 km ni tashkil etgan. Shaharga kuniga 180 ming m³ suv uzatilgan.

2018-yilda katta rekonstruktsiya ishlari amalga oshirildi, minorada „Vezha“ axborot-turizm markazi ishlay boshladi.

## Yana qarang
* Mariupol tarixi
## Manbalar


## Manbalar
*
Kobe porti minorasi

**Kobe porti minorasi** (yap. 神戸ポートタワー ko:be po:to tava:) — Yaponiyaning Kobe portidagi giperboloid toʻrli minora. 1963-yilda NIKKEN SEKKEI meʼmorchilik-qurilish kompaniyasi tomonidan qurilgan va markaziy yadro va tutib turuvchi toʻrsimon qobiq kombinatsiyasi shaklida ishlangan. Port va shahar panoramasini tomosha qilish uchun foydalaniladi. Bir kunda 3000 turistni qabul qilishga moʻljallangan. Balandligi — 108 metr. 1995-yil 17-yanvardagi yer silkinishi vaqtida saqlanib qolgan.

Minora konstrukturasi boʻyicha rus muhandisi V. G. Shuxovning giperboloid minoralar uchun patentiga mos keladi va birinchisi 1896-yilda qurilgan Shuxov minoralariga oʻxshaydi.

## Galereya

Fayl:Kobe-meriken-park.JPG||
Fayl:Kobe-meriken-park.jpg|
Fayl:Kobe port tower and Nihonmaru replica.jpg||
Fayl:Kobe port tower12s3200.jpg||


## Yana qarang
* Adjigol mayoqchasi
* Guanchjou teleminorasi
* Aspire Tower
* Vortex loyihasi
* Retina
* Giperboloid konstruktsiyalar
## Adabiyotlar
* Xaynl, Ervin; „Turme aller Zeiten — aller Kulturen“, Deutsche Verlags-Anstalt, Shtutgart (Germaniya), ISBN 3-421-02931-8, 1997-yil.
## Havolalar
* Башня порта Кобе
* NIKKEN SEKKEI
Drezna stansiya

**Drezna** — Moskva temir yoʻlining Gorkiy yoʻnalishidagi tutashuv stansiyasi. Moskva viloyati, Likino-Dulyovo shaharning shu nomdagi tumanida joylashgan. Bu Moskva Yoʻl harakati nazorati boshqarmasining DTS-1 temir yoʻl stantsiyalari ishini tashkil etish boʻyicha Moskva-Kursk markazining tarkibiga kiradi. Ish faoliyatining asosiy xususiyati oraliq ishlarni tashkil etishdir. Ish hajmi boʻyicha 4-toifaga beriladi.

Vokzalda XX asr boshlarida qurilgan, kutish zali bilan jihozlangan chiroyli stantsiya saqlanib qolgan.

Orexovo-Zuyevo tutashuv stansiyasigacha boʻlgan masofa 9 km.ni tashkil etadi. Moskva-Kurskaya stansiyasigacha boʻlgan masofa 80 km.

„Moskva — Vladimir“ va „Moskva — Orexovo-Zuyevo“ tezyurar poyezdlari ushbu stansiyada toʻxtamasdan oʻtadi.

Stansiyadan sharqiy yoʻnalishda bir izli yoʻl (asosiy oʻtish joyi bilan almashadigan) yotqizilgan. U Moskva katta halqa temir yoʻlidagi Orexovo-Zuyevo saralash stansiyasining janubiy qismiga (kelish parkiga) tutashadi.

## Yoʻlovchi transporti
26-avtobus Orexovo-Zuyevo shahriga, 50-avtobus Davydovo metro bekati orqali Kurovskoye shahriga qatnaydi.

## Yana qarang

* Moskva viloyatining temir yoʻl stantsiyalari va platformalari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Stansiya tavsifi va fotosuratlari (mavjud havola) temir yoʻl veb-saytida Sergey Bolashenko
* Stansiyadagi elektr poyezdlar jadvali Arxivnaya kopiya
* Poyezdlar jadvali, Dreznaga chiptalar narxlari, onlayn poezdlar jadvali Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
Pivovarova daromad uyi

**Pivovarova daromad uyi** — madaniy meros obyekti boʻlib, u Rostov-Don shahridagi Shaumyan koʻchasi, 45/28-uy manzili boʻyicha joylashgan. Viloyat mehnatni muhofaza qilish, tarix va madaniyat yodgorliklaridan foydalanish inspeksiyasining 2004-yil 29-dekabrdagi 191-son buyrugʻiga asosan madaniy meros obyekti hisoblanadi. Bu uy aynan kimning sharafiga shunday atalganligi nomaʼlum.

## Tarixi
Pivovarova daromad uyi XIX asr oxiri — XX asr boshlarida shifokor Pyotr Pavlovich Chubuxchiyev tomonidan qurilgan. Bino 1915-yilgacha uning mulki boʻlgan. U yerda teri va tanosil kasalliklarini davolash boʻyicha vrachlik punktidan tashqari stomatologlar Revich va Rozovskaya-Sulikovalarning tibbiy kabinetlari va advokat yordamchisi Abramov — Trapezontsev idoralari ishlagan. Uy XXI asrgacha saqlanib qolgan.

2013-yil fevral oyida obyekt rasmiy ruxsat olinmasdan bino qisman rekonstruksiya qilingani maʼlum boʻldi. Uyning birinchi qavatida kafe sifatida ijaraga berilgan. 2013-yil aprel oyida qonunchilik meʼyorlariga rioya qilinmaganiga qaramay, uy poydevorini kanalizatsiyaga ulash uchun taʼmirlash ishlari olib borilayotgani haqida maʼlumot paydo boʻldi. Ishlar natijasida aholining soʻzlariga koʻra, xonadonlarda yoriqlar paydo boʻlgan. Viloyat Madaniyat vazirligi xodimi davlat muhofazasiga olingan obyektning yaxlitligi buzilganligini qayd etgan.

## Manbalar
O‘rta minora

**Oʻrta minora**, ilgari shuningdek **Snetnaya** — Pskov Kremlining sharqiy minorasi, Pskov mudofaa inshootlarining bir qismi.

Pskov daryosining qirgʻogʻida joylashgan. Oʻrta minora Krom sharqiy devorining oʻrtasida joylashgan. Minora 5 qavatli, balandligi 35 metr, minoraning oʻrtacha diametri 11 metr. Oʻrta minora qoʻriqchi vishkasi boʻlgan chodir bilan tugaydi, uning ustiga xochning stilizatsiya qilingan tasviri tushirilgan metall prapor mahkamlangan — Staro-Izborsk qal’asi devorida joylashgan xochli bezakdan prapor uchun foydalanilgan.

Sobiq nomi — Snetnaya minorasi — snetka baligʻi nomidan kelib chiqqan. Ilgari daryo qirgʻogʻidagi minora yonida yirik baliq bozori boʻlib, u yerda snetka mahsulotlari sotilgan.

XIV-asrning boshlarida, Zapskovye hali qal’a devori bilan himoyalanmagan vaqtda vecheda yangi Kreml minorasini qurishga qaror qilindi. 1416-yilda „Pyotrning roʻzasida“ posadniklar tomonidan yollangan brigada Oʻrta minora qurilishini tugatdi, ammo ikki oy oʻtgach, u qulab tushdi. 1419-yilda yangi minora qurildi. Kremlni qazish paytida ikkita qurilish davrining qoldiqlari topildi. 1973-yilda Kremlni qayta tiklash paytida minora qayta tiklandi.

## Manbalar
Elizabeth kuzatuv minorasi

**Elizabeth kuzatuv minorasi** () ― Budapeshtning eng baland nuqtasi boʻlgan Yanosh togʻining gumbazsimon choʻqqisida, dengiz sathidan 527 metr balandlikda qurilgan.

Vengriya poytaxti va uning atrofidagi goʻzal manzarani taqdim etadigan kuzatuv maydonchasi qadim zamonlardan beri mashhur boʻlgan. 1882-yilda imperator Sissi bu yerga koʻtariladi. 1902-yilda mehmonxonachilar kongressida tadbirkor va antikvar Frederik Glyuk oʻsha paytda faqat past yogʻoch platformaga ega boʻlgan kuzatuv maydonchasini koʻplab sayyohlarni jalb qila oladigan toʻlaqonli diqqatga sazovor joyga aylantirishni taklif qildi. 1907-yilga kelib, zarur mablagʻlar toʻplandi, kuzatuv minorasini loyihalash allaqachon Mattias cherkovini rekonstruksiya qilgan va mashhur Baliqchi qal’asini qurgan Vengriya tarixshunosligi ustasi Frigyesh Shulekga taklif qilindi.

Qurilish 1908-yilning bahorida boshlangan. Minora Vengriyadagi birinchi temir-beton konstruksiya edi. Bezatish uchun ishlatilgan ohaktosh maxsus qurilgan arqonli yoʻl orqali togʻga koʻtarilgan. Suvni yetkazib berish uchun vaqtinchalik suv taʼminoti tizimi tashkil etildi. 1910-yil 8-sentabrda kuzatuv minorasi ochildi va unga Bavariya qirolichasi Yelizaveta nomi berildi. Qurilish vaqtida bu minora Evropadagi eng katta minoralardan biriga aylandi.

Yangi Rim uslubida qurilgan zinapoyali toʻrt qavatli minora rejada yumaloq shaklga ega edi. Uning balandligi 23,5 metr, aylanma zinapoyaning bir yuz bir pogʻonasi yuqori qavatning kuzatuv maydonchasiga olib boradi. Minora foyesida Frederik Glyukning tashabbusi va mablagʻiga qirolicha Yelizavetaning marmar haykali oʻrnatilgan. Devorlarda Viktor Tardos-Krenner tomonidan yaratilgan mozaikali pannolar, uning hayotidan sahnalar tasvirlangan. Toza ob-havo sharoitida minora tepasidan 75-80 kilometrli koʻrinish ochiladi, kamdan-kam kunlarda siz hatto baland Tatralarning qorli choʻqqilarini ham koʻrishingiz mumkin.

Sotsializm yillarida minoraning yuqori maydonchasi uzoqdan koʻrinadigan ulkan qizil yulduz bilan tojlangan edi. XXI-asr boshlarida eskirgan minora qayta tiklandi.

Kuzatuv minorasi har kuni ertalab soat 8:00 dan 20:00 gacha jamoatchilik uchun ochiq. Kirish bepul.

## Havolalar
* 95 лет Башне Елизаветы на горе Яноша ''(венг.)''
* Смотровая башня Елизаветы на горе Яноша ''(англ.)''
Aka-uka Zipalovlar „Yevropa“ mehmonxonasi

**Aka-uka Zipalovlar „Yevropa“ mehmonxonasi** — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmorchilik va shaharsozlik yodgorligi. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiya madaniy merosi. U shaharning tarixiy qismida, Mira shoh koʻchasi, 33-uy va Kuybishev koʻchasi, 2-uy kesishmasi burchagida joylashgan.

Ikki qavatli mehmonxona 1882-yilda Aleksandrovskiy prospekti va Groznenskaya koʻchasi burchagida yirik savdo uylaridan birining egasi E. S. Zipalov buyrugʻi bilan barpo qilingan. Keyinchalik bino egasi uni Z. N. Kereselidzega mehmonxona sifatida ijaraga bergan. Mehmonxonada restoran faoliyat yuritgan. Bino ichkarisida kichik hovli bor edi. Mehmonxonada, shuningdek, kutubxona ham boʻlgan. Undan mehmonlar foydalanishgan. Birinchi qavatda savdo xonalari joylashgan. Keyinchalik, 1917-yilgacha mehmonxona egasi M. Nikitin, keyin 1920-yillarda Vladimir Kikabidze boʻlgan.

1882-yili mehmonxonada harbiy topograf va alpinist Andrey Vasilyevich Pastuxov bir muddat turgan. 1905-1906-yillarda mehmonxonada RSDLP Terek-Dogʻiston qoʻmitasi, Vladikavkaz guruhining yerosti yigʻilishi boʻlib oʻtdi.

1972-yili u Terek mehmonxonasi deb nomlangan. Hozirda binoda mehmonxona faoliyat yuritadi.

; Meʼmorchilik

Vladikavkaz meʼmori Soslan Tsallagovning soʻzlariga koʻra, hozirgi davrda *"binoning Mira Prospekti, 24-uy — Kuybisheva koʻchasi, 2-uy boʻylab fasadining rang-baranglik qoidasi buzilgan"*.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Tsallagov S.F., Vladikavkaz — toshdagi xronika, Kitob-fotoalbom, Vladikavkaz, Vesta dizayn studiyasi, 2008. — 136 bet, rasmlar. 320
* *Torchinov V. A.*, Vladikavkaz., Qisqacha tarixiy maʼlumotnoma, Vladikavkaz, Shimoliy Osetiya ilmiy markazi, 1999-yil, 138-bet, ISBN 978-5-93000-005-0
* *Kireev F. S.*, Prospekt Mira — Aleksandrovskiy prospekti / Vladikavkaz, Vladikavkaz, Respekt koʻchalari boʻylab, 2014-yil, 140-156-bet, ISBN 978-5-906066-18-4.

## Havolalar

* „Parij“ — „Fransiya“ — „Yevropa“
Vorobyov daromad uyi

**Vorobyov daromad uyi** — Shimoliy Osetiya, Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiya madaniy merosi. U shaharning tarixiy markazida, Lenin kochasi 8-uy va Butirin koʻchasi 7-uy kesishmasi burchagida joylashgan.

Uch qavatli Art Nouveau — modern uslubidagi bino XX asr boshlarida Vorontsovskaya va Loris-Melikovskaya koʻchalari chorrahasida shahar meʼmori I. V. Ryabikin loyihasi asosida qurilgan uy. Qurilishga Aleksandrovskiy prospektidagi saroyga egalik qiluvchi, arra zavodi egasi, neftchi Vorobyov buyurtma bergan. Uy badavlat fuqarolarga ijaraga berish uchun moʻljallangan edi. Binoda atigi 6 ta xonadon boʻlgan.

Stukko monogramlari asosiy fasadning oʻziga xos bezagidir. Uning poydevori tabiiy toshdan, devorlari qizil gʻishtdan qurilgan. Ikkinchi va uchinchi qavat derazalari oʻrtasida quyma qoʻndirmalar bor. Ikkinchi qavatdagi burchakli balkoni ostida qanotlari choʻzilgan burgut shaklidagi quyma qoʻndirma mavjud.

1920-yillardan beri binoda ChK, GPU, NKVD va KGB Shimoliy Osetiya boʻlimi joylashgan. 1920-1950-yillarda binoda Stalin qatagʻonlari qurbonlari saqlangan. Unda, shuningdek, Shimoliy Osetiyaning koʻplab jamoat arboblari, ilm-fan, adabiyot va madaniyat namoyandalari otilgan.

1950-yillarning oʻrtalaridan bu yerda Sanʼat maktabi, 1990-yildan Shimoliy Osetiya Taʼlim va fan vazirligi   faoliyat yuritgan.

; Meʼmorchilik

Bino Vladikavkaz meʼmori Soslan Tsallagov soʻzlariga koʻra, hozirgi kunda *"shahardagi Lenin koʻchasi 8-uy, Butirin koʻchasi 7-uy chorrahasidagi eng goʻzal binolardan birining yuqori qismi yoʻqolgan"*.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Arnoia qal’asi

**Arnoia qal’asi** () — Portugaliyaning Braga tumanidagi Celorico de Basto qishlogʻining Arnoya fregeziyasidagi oʻrta asr qal’asi.

## Tarixi
Qal’aning qurilgan vaqti, ehtimol, X-asr oxiri yoki XI-asr boshlariga toʻgʻri keladi. Uning asosiy vazifasi Arnoyadagi shu davrda asos solingan Muqaddas Benedikt monastirini himoya qilish edi, deb hisoblanadi. Bu nuqtai nazar monastirdan topilgan qal’a komendanti (va, ehtimol, monastir asoschisi) Muño Munizning qabr toshiga oʻyilgan 1034-yil sanasi bilan tasdiqlangan.

XIII-asrda qirollik farmoni Arnoya, Kasarilye va Karvalyo cherkovlarini qoʻriqchi itlarni oʻrgatish va qal’aning mudofaasini saqlash uchun zarur boʻlgan ohaktosh tayyorlash uchun qal’aga ushr toʻlashga majbur qilgan.

Juan I (1385 — 1433) Celorico de Basto domenini va Arnoyadagi qal’ani aristokrat Gilles Vaskes da Kunyaga (1402) hadya qildi. Keyingi asrda Manuel I (1495 — 1521) Celorica de Basto fuerosga (1520-yil 29-mart) berdi, qal’aga esa munitsipalitet joylashdi.

1946-yil 15-martda qal’a milliy yodgorlik deb eʼlon qilindi. Hozir qal’ada Portugaliya arxitektura merosi instituti (IPPAR) homiyligida restavratsiya ishlari olib borilmoqda. Yodgorlik 2004-yil yanvar oyidan beri omma uchun ochiq.

## Arxitekturasi
Qal’aning relyefga moslashtirilgan tartibsiz koʻpburchakli sxemasi mavjud. Devorlari granit toshlardan qurilgan va tishchali shaklga ega. Qal’a devorining janubiy sektorida kirish darvozalari va devorga chiqish imkonini beruvchi parapet mavjud. Qal’aning asosiy minorasi toʻrtburchak shaklda boʻlib, uch qavatga boʻlingan (pastki qavat yertoʻla va ikkita yuqori qavat). Asosiy minora tepasidagi supa tekis boʻlib, tishchali shaklda tugallangan.

Harbiy maydonining markazida qal’a devori bilan chegaralangan sisterna joylashgan. Tashqarida, shimoliy yonbagʻirda 1960-yilda sayyohlik maqsadida qayta tiklangan sazoyi qilinadigan ustun va dor bor edi.

## Havolalar
* Instituto Português de Arqueologia
Azov-Don tijorat banki binosi (Vladikavkaz)

**Azov-Don tijorat banki binosi** — Shimoliy Osetiya, Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti. U shaharning tarixiy markazi, Lenin koʻchasi 69 (71)-uy, Kirov kochasi 46-uy va Petrovskiy koʻchasi 9-uy chorrahasida joylashgan.

Vladikavkaz sharidagi birinchi bank binosi.

1890-yillarda Vladikavkazda Azov-Don tijorat banki shoxobchasi ochilgan. U Loris-Melikovskaya va Krepostnaya koʻchalari burchagidagi binoning ikkinchi qavatida joylashgan edi. 1900-yillar boshlarida bank faoliyati uchun kengroq bino qurish zarurat paydo boʻlgan.

Bino 1902-yili meʼmor-muhandis Tomashevskiy loyihasi asosida qurilgan. U amaliyot xonasiga ega boʻlgan birinchi shahar banklaridan biriga aylangan. Binoda, shuningdek, Rossiya birinchi yongʻin sugʻurta kompaniyasi filiali joylashgan edi.

1930-1968-yillarda bu binoda Respublika Pionerlar uyi joylashgan. Hozirda binoda Taʼlim xodimlarining malakasini oshirish instituti oʻquv binosi joylashgan.

; Meʼmorchilik

Art Nouveau — modern meʼmoriy uslubi XX asr boshlarida Vladikavkazda mashhur boʻlganiga qaramay, bino klassitsizm uslubida barpo qilingan. Bino yertoʻlasi yirik shaklda rustiklashtirilgan, derazalar ustida sandriklar oʻrnatilgan. Binoning butun fasadi katta qirrali rivojlangan klassik korinish bilan qoplangan. Binoning tomida ikkita nosimmetrik joylashgan tepalar mavjud.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Arman magistrati binosi Rostov-Don

**Arman magistrat binosi** — Rostov-Don shahridagi bino, Ozodlik maydonida joylashgan. U shahardagi eng qadimiy uylardan biri. Ayrim maʼlumotlarga koʻra, bino 1790-yillar boshlarida Naxichevan-Don shahrida (Rostov-na-Donu Proletar tumani bir qismi) qurilgan. Bino tasdiqlangan madaniy meros obyekti maqomiga ega.

## Tarixi
Yekaterina II ning armanlarning Naxichevan-Don shahrini tashkil etish toʻgʻrisidagi farmonida shunday deyiladi: „*…Biz magistratura tuzishni va unda sizning huquqlaringiz va odatlaringiz boʻyicha boshliqlar tomonidan sud va adolat oʻrnatishni amalga oshirishni buyuramiz. Ular Sizdan qur’a boʻyicha tanlanib, Azov viloyatining holatiga koʻra, unvonlar va maoshlardan foydalanadigan va vitse-qirollik kengashining murojaati ostida boʻladi…*“. Arman magistraturasining birinchi binosi, aftidan, yogʻochdan yasalgan edi. Koʻp oʻtmay, uning oʻrniga hozirgi vaqtgacha saqlanib qolgan tosh bino qurilgan. Qurilishning aniq sanasi nomaʼlum, ammo baʼzi taxminlarga koʻra, u 1790-yillarning boshlarida qurilgan.

Arman magistrati hukumat binolarining „namunaviy loyihasi“ boʻyicha klassitsizm uslubida qurilgan. Ikki qavatli bino rejada toʻrtburchak shaklida edi. Maydonga qarab turuvchi asosiy fasadning markaziy qismida dastlab ikkinchi qavatida balkonli toʻrt ustunli ayvon boʻlgan.

1868-yili magistrat qayta tashkil etildi va uning oʻrniga shahar hokimiyati tuzilib, yaqinida yangi bino qurilgan. 1872-yilda arman magistrati binosi savdogarlar Gʻayrabetovlar mulkiga aylandi va ot-aravachilar uchun mehmonxonaga aylantirildi. Uy hovlisida pichan va yem-xashak uchun shiyponlar paydo boʻlgan. Saroyda ovqat xonasi, oshxona, boshqaruvchi va tashrif buyuruvchilar uchun turar joy, savdo binolari joylashgan.

Fuqarolar urushi yillarida magistrat binosida Armaniston qadimiy tarix va sanʼat muzeyi ochildi. Unga Naxichevan diniy seminariyasi sobiq rektori Yervand Ovakimovich Shaxaziz rahbarlik qilgan. Muzey 1922yilga qadar mavjud boʻlib, arxiv ahyolari Yerevanga olib kelingan hamda madaniy va tarixiy muzey kollektsiyasiga qoʻshilgan.

Muzey yopilgandan soʻng, bino rejasi oʻzgartirib, kommunal turar-joyga moslashtirilgan. 1930-yillarda eskirganligi sababli old fasad portikosi demontaj qilingan.

## Manbalar
Aka-uka Krsmanovichlar bugʻli hammomi

**Aka-uka Krsmanovichlar bugʻli hammomi** (serb.**Parno kupatilo brache Krsmanović**) ― Belgraddagi Dushanova koʻchasi 45a, **Stari Grad** shaharchasi hududida joylashgan. Belgrad madaniy yodgorligi.

Aka-uka Krsmanovichlarning bugʻli hammomi majmuasi eski turk hammomini, bir qismida vanna va dush, bir qismida esa basseynni oʻz ichiga oladi. Majmua 19-asr oxiridan 20-asr uchinchi oʻn yilligi oʻrtalarigacha turk hammomi asosida qurilgan. Hammom bu joyda ilk bor 1863-yilgi turk xaritasida „Kichik hammam“ nomi bilan tilga olingan . Markazda dumaloq basseyn — hammam va poligonal shakldagi sovuq suvli kichik hovuz mavjud. Dumaloq hovuzli xonaning poydevori, shuningdek, hovuz ostidagi kanallar eski inshoot — turk hammomining qoldiqlari.

Aka-uka Krsmanovichlarning bugʻ hammomi binosi akademik meʼmorchilik uslubida bezatilgan. Inshoot tom qismida balyustrada bilan tugaydigan bir-biridan ikki qavat orqali chiqiladigan tomoni risalitdan iborat bir qavatli bino sifatida loyihalashtirilgan. Nosimmetrik jabhaning markaziy qismida yarim doira shaklidagi ustki portal mavjud boʻlib, uning ustida uchburchak qirrali shakl berilgan. Dekorativ tarzda kesilgan ustunlar bilan sayoz qanotlar uchburchak haykallar bilan bezatilgan tokcha oʻrnatilgan derazalarni ajratib turadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Serbiya Respublikasi Madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish instituti — Belgrad Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
* Serbiya Respublikasi Madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish instituti — Belgrad / Koʻchmas madaniy meros ob’ektlari bazasi
* Yodgorliklar roʻyxati Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
Proxanov daromad uyi

**Proxanov daromad uyi** — Shimoliy Osetiya Vladikavkaz shahridagi meʼmorchilik, shaharsozlik va tarixiy yodgorlik. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiya madaniy merosi. U shaharning tarixiy qismida, Lenin koʻchasi 63-uy, Mayakovskiy 23-uy va Nikitin koʻchasi, 28-uy chorrahasida joylashgan.

Ikki qavatli gʻishtli bino 1890-yilda savdogar, mahalliy molokan jamoasi vakili Stepan Antonovich Proxanov (yozuvchi Aleksandr Proxanovning katta bobosi) buyrugʻi bilan qurilgan. Uy oilalarga ijaraga berilishi kerak edi. Sovet Ittifoqi qahramoni Grigoriy Ivanovich Korneyev 1938-1941-yillarda ushbu uyning 12-xonadonida yashagan.

; Meʼmorchilik

Binoning markaziy fasadi Lenin koʻchasiga qaraydi, yon tomonlari Mayakovskiy va Nikitin koʻchalariga qaraydi. Binoning shimoli-sharqiy burchagi kichik minora bilan bezatilgan. Toʻrtburchak deraza joylari qasr toshlari va krakerlar bilan bezatilgan. Birinchi qavat derazalari ostida oʻxshash nishlari va ikkinchi qavat derazalari tepasida sandriklar mavjud. Ikkinchi qavat romlari gʻishtli arxivlar bilan oʻralgan va konsollar va hamda soyabonlar bilan qoplangan. Qavatlar orasiga gʻishtli belbogʻ choʻzilgan. Asosiy fasadda metalldan yasalgan badiiy naqshlangan panjarali ikkita balkon mavjud. Janubi-sharqiy burchak chodirli balkon va badiiy metall panjara bilan bezatilgan.

## Manbalar
Sidney teleminorasi

**Sidney minorasi** (shuningdek, **AMP Tower minorasi** yoki **Centrepoint Tower minorasi** sifatida ham tanilgan) ― Sidneydagi eng baland inshoot va Oltin qirgʻoqdagi 1-kvartaldan keyin Avstraliyadagi ikkinchi eng baland inshoot, giperboloid konstruksiya. Sidney ishbilarmonlar markazida joylashgan.

Bu Janubiy yarimshardagi ikkinchi eng baland bino (eng balandi Oklenddagi Sky Tower, Yangi Zelandiya). Ammo shu bilan bir vaqtda, Sidney minorasidagi asosiy kuzatuv maydoni Oklend osmon minorasidan 50 metrga balandroq joylashgan. Sidney minorasi Butunjahon baland minoralar federatsiyasining aʼzosi. Shuni taʼkidlash kerakki, Sidney minorasining televideniega hech qanday aloqasi yoʻq, balki yirik turistik diqqatga sazovor joy va dam olish maskani boʻlib, unda restoranlar, kichik doʻkonlar, 250 metr balandlikdagi kuzatuv maydonchasi va 268 metr balandlikdagi ochiq tomosha maydonchasi mavjud.

Minoraning balandligi — 309 metr (1014 fut). Eng yuqori qavat 260 metr balandlikda joylashgan. Bino 1970-yilda loyihalangan va 1975-1981-yillarda qurilgan. Bino qurilishiga sarflangan mablagʻ 36 million avstraliya dollarini tashkil etadi. Binoning bosh meʼmori — Donald Kron.

## Yana qarang
* Avstraliya arxitekturasi
* Giperboloid konstruktsiyalar
## Adabiyotlar
* Xaynl, Ervin; „Turme aller Zeiten — aller Kulturen“, Deutsche Verlags-Anstalt, Shtutgart (Germaniya), ISBN 3-421-02931-8, 1997-yil.
## Havolalar
* Сайт Сиднейской телебашни
* Рестораны Сиднейской телебашни