open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Husayniy Isfahoniy

**Gʻiyosiddin ʻAli ibn Husayn ibn ʻAli Amiron Isfahoniy** () XV asrda yashagan fors tabibi va olimi, Eronning Isfahon shahridan boʻlgan. U Daniel Beben taʼbiri bilan aytganda, „milodiy 15-asrning ikkinchi yarmida Badaxshonning bir qancha temuriy hokimlari xizmatida boʻlgan bilimli insonlardan biri“ edi.  Unga tegishli asarlardan tashqari u haqida deyarli maʼlumot mavjud emas.

## Ishlari

* Temuriylar hukmdori Abusaid Mirzoning oʻgʻli Badaxshonning oʻsha paytdagi hokimi Abu Bakrga bagʻishlangan *Asror al-Huruf* (hijriy 870/milodiy 1465–1466).
* Hijriy 873/milodiy 1469-yildan Badaxshon hokimi Abu Said Mirzoning oʻgʻli Sulton Mahmud Mirzoga bagʻishlab yozilgan *Danish-noma-i jahon* asari. Bu Gʻiyosiddinning eng mashhur asari boʻlib, meteorologiya, mineralogiya, botanika va anatomiyaga oid tabiiy fanlarning fors ensiklopediyasi hamdir.
* *Durrat al-misahha* (hijriy 890/milodiy 1485), oʻlchovlar va geometriya boʻyicha yozilgan, Sulton Mahmud Mirzoga bagʻishlangan asar.
* *Xulasat al-tanjim va burhon al-taqvim*, astronomiya boʻyicha yozilgan asar.
* *Maʼorif al-taqvim*, yaʼni *Nujum* nomi bilan ham tanilgan astronomiyaga oid asar.
* Oziq-ovqat mahsulotlariga oid kichik risola, jadval formatida, Milliy tibbiyot kutubxonasi fondida saqlanmoqda.

### Bosma asarlar

* Sayyid Suhrob Valiy, *Tuhfat an-nāẓirīn*, tahr. Qudratulloh begim (1960)
* Sayyid Suhrob Valiy Badaxshoniy, *Sī ū shish sahhifa*, tahr. Hushang Ujaqiy va Vladimir Ivanov tomonidan (Tehron, 1961).

## Yana qarang

* Eron olimlari roʻyxati
## Manbalar
Ubaydulloh ibn Abu Bakra

**Ubaydulloh ibn Abu Bakra** (عبيد الله بن أبي بكرة; ) – Umaviylarning Seyiston rahbari va harbiy qoʻmondon.

## Kelib chiqishi
Abu Bakra Islom paygʻambari Muhammadning hamrohi boʻlgan va 630-yilda islomni qabul qilgan sobiq Habash quli va *[[mavlo]]* Abu Bakraning oʻgʻli edi. Onasi arab boʻlgan. Tashqi tarafidan „qora va toʻq rangli“ deb taʼriflanadi.

## Gubernatorlik va harbiy faoliyat
671-yilda Iroq va sharqiy xalifalik hokimi Ziyod ibn Abihiy tomonidan Seyiston rahbarining oʻrinbosari etib tayinlangan. Xalifa Abdulmalik hukmronligining dastlabki davrida () Ubaydulloh Iroqning ikki asosiy garnizon shahridan biri boʻlgan Basrada Umaviylar tarafdorlari guruhini qoʻllab-quvvatladi. U bu guruhni oʻsha paytdagi Basra hukmdori Mus’ab ibn al-Zubayrga qarshi yoʻnaltirdi. Mus’ab oʻz akasi, raqib xalifa Abdulloh ibn al-Zubayrning vakili edi. 697—698-yillarda Abdulmalikning Iroq va sharq hokimi al-Hajjoj ibn Yusuf tomonidan Seyiston ustidan ikkinchi bor noib etib tayinlangan.

698-yilda al-Hajjoj uni zamonaviy Afgʻoniston hududidagi Zunbillarga qarshi 20 ming kishilik „Vayron qiluvchi qoʻshin“ga boshchilik qilish uchun joʻnatdi. Bu ikkinchi fuqarolar urushidan (683-692) soʻng islom kengayishining qayta jonlanishiga mos keldi. Uning vazifasi Sharqiy Afgʻonistonga bostirib kirish va Zunbillarni oʻlpon toʻlashni qayta yoʻlga qoʻyishga majbur qilishdan iborat edi.

Togʻlarda qurshovda qolgan u, ochlik va Zunbil hujumlari tufayli magʻlubiyatga uchradi. Natijada, katta oʻlpon toʻlashga, garovga odamlar, jumladan uchta oʻgʻlini topshirishga va Zunbilga qayta hujum qilmaslik haqida qasam ichishga majbur boʻldi. Shundan soʻng, u 5000 nafar askari bilan Bust shahriga chekinib ketdi.

Muvaffaqiyatsiz yurishdan koʻp oʻtmay Ubaydulloh vafot etdi. Oʻrniga Seyiston hokimi etib oʻgʻli Abu Bardha tayinlandi. U bu lavozimni bir-ikki yil davomida egallagan boʻlib, shu davrda tanga zarb ettirganiligi ham maʼlum.

Taxminan 700-yilda al-Hajjoj Kufadan boʻlgan arab zodagoni Ibn al-Ash’asni tayinlab, unga zunbillarga qarshi yangi hujum uyushtirish vazifasini topshirdi. Dastlabki ayrim muvaffaqiyatlardan soʻng, Ibn al-Ash’as zunbillar bilan kelishuvga erishdi. Kelishuvga koʻra, zunbillar Ubaydullohdan asirga olinganlarni qaytarishga va oʻlponni avvalgi miqdorda toʻlashni davom ettirishga rozi boʻlishdi. Shundan soʻng Ibn al-Ash’as oʻz qoʻshinini Iroqqa qaytarib olib, al-Hajjojga qarshi isyon koʻtardi.

## Manbalar
Zamonaviy musiqa uyushmasi

**Zamonaviy musiqa uyushmasi** ( yoki qisqartirilgan **„АСМ“**) — 1926-yilda Moskva va Leningradda tashkil etilgan uyushma. Bu uyushmaga musiqaning gʻoyaviyligi, klassik va xalq kuylarining anʼanalarini rad etuvchi kompozitor va musiqashunoslar kirgan.

Xalqqa yot boʻlgan bu guruh oʻzini tor doiradagi professional musiqa ahli sifatida koʻrib, zamonaviy kompozitorlarni ularning darajasiga yetishga va „kechagi musiqa“ga oʻxshamaydigan asarlar yaratishga undagan. Zamonaviy musiqa uyushmasi sovet musiqachilari orasida burjuaziya gʻoyalarini targʻib qilib, gʻarbiy Yevropa burjua madaniyati oldida „sajda qilish“, shaklbozlik va kosmopolitizmni yoyishga harakat qilgan. Uyushma zamonaviy gʻarb musiqasini va uning shaklan murakkab asarlarini targʻib qilishga qaratilgan faoliyat olib borgan. Ammo sovet madaniyati va sotsialistik qurilishni muvaffaqiyatli rivojlanishi, sovet musiqasida demokratik yoʻnalishlarning kuchayishi tufayli koʻpgina kompozitorlar uyushmadan uzoqlasha boshlagan. 1930-yillarning oxiriga kelib esa uyushmasi oʻz faoliyatini butunlay toʻxtatgan.

## Manbalar


## Havolalar
Lya-bemol major

**Lya-bemol major** (**As-dur** deb ham ataladi) — tonikasi lya-bemol boʻlgan major tonalligi. 4 ta kalitoldi belgisi (si-bemol, mi-bemol, lya-bemol va re-bemol) bor.

Baʼzan musiqiy pyesalar ham shu nom bilan ataladi. Chunki asarning asosiy tonalligi lya-bemol major boʻlib, tugallanishi ham shu tonika (lya-bemol)da amalga oshadi. Lya-bemol major akkordi lya-bemol notasida tuzilgan katta uchtovushlikdan iborat boʻlib, tarkibiga lya-bemol, do va mi-bemol kiradi. Ushbu akkord tonikaning 1-pogʻonasiga mos keladigan uchtovushlikdir.

## Manbalar


## Havolalar
Musiqa asari

**Musiqa asari** yoki **musiqiy asar** — kompozitor yoki bastakor tomonidan yaratilgan musiqiy kompozitsiya.

## Raqamlash
Ayrim musiqa asarlarining tartiblanishi raqamlar bilan koʻrsatiladi va bu odatda lotincha *opus* (qisqartirilgan holda *op.*) soʻzi bilan ifodalanadi. Har bir kompozitor yoki bastakor oʻz asarlarini yaratilish tartibiga koʻra izchil raqamlab boradi. Biroq, baʼzi hollarda faqat nashr etilgan asarlargina raqamlanadi, bu esa ularning yaratilish tartibiga emas, balki nashr etilish tartibiga mos keladi. Baʼzan, bir turkumdagi bir necha asar (ular soni qancha boʻlishidan qatʼiy nazar) bitta raqam bilan ifodalanadi. Bu usul odatda kichik hajmdagi musiqa asarlariga nisbatan qoʻllanadi.

## Turlari

* Qoʻshiq
** Ariya
** Ariozo
** Vokaliz
* Raqs
** Menuet
** Sarabanda
** Polonez
** Vals
** Polka
* Messa
* Pyesa
* Opera
* Spektakl
* Noktyurn
* Prelyudiya va fuga
* Sonata
* Simfoniya

## Manbalar


## Havolalar
Tonika

**Tonika** (; ) — laddagi eng turgʻun pogʻona. Unga laddagi barcha pogʻonalar tortiladi yoki boʻysunadi. Tonika musiqa harakatini tugallangan holda yakunlash qobiliyatiga ega boʻlib,  va  rim raqamlari bilan yoki  harfi bilan belgilanadi.

Tonika, shuningdek, major yoki minor tonika uchtovushligi sifatida tushuniladi, yaʼni laddagi birinchi pogʻonadan (tonikadan) hosil qilingan uchtovushlikni ifodalaydi. Bu musiqa asarlarining harakatini barqarorlikka olib keluvchi asosiy nuqta sifatida xizmat qiladi.

## Manbalar


## Havolalar
Marc Casadó

**Marc Casadó Torras** (2003-yil 14-sentyabrda tugʻilgan) – ispaniyalik professional futbolchi, La Liganing Barcelona va Ispaniya milliy terma jamoasi tayanch yarim himoyachisi sifatida oʻynaydi.

## Klubdagi faoliyati
Marc Casadó Kataloniyaning Barselona provinsiyasi Sant Pere de Vilamajor munitsipalitetida tugʻilgan. Casadó Vilamajor, Sant Celoni, Granollers va Damm futbol akademiyalarida tarbiyalangan.

## Faoliyat statistikasi
### Klub

### Xalqaro

## Sovrinlari
**FC Barcelona U19**
* División de Honor Juvenil: 2021–22
## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Lasius uzbeki

**Lasius uzbeki** — chumolilar oilasi tarkibiga kiruvchi biologik tur. Turning nomi Oʻzbekiston sharafiga nomlangan. Oʻzbekiston, Qozogʻiston hamda Qirgʻizistonda keng tarqalgan. Dengiz sathidan 1400—2000 metr balandlikda uchraydi.
## Tavsifi
Bu turdagi chumolilar tanasining uzunligi 5&nbsp;mm dan oshmaydi. Tanasining rangi – sargʻish-jigarrang. Tanasiga nisbatan koʻzi yirik. Ilmiy sohada kam tadqiq qilingan. Uya hosil qilgan holatda hayot kechiradi, asosan, butalarga yaqin joylarda hamda allyuvial tekisliklarda hayot kechiradi. Bu tur ilk marotaba 1992-yilda nemis mirmekologi Bernhard Seifert tomonidan oʻrganilgan.
## Yana qarang
* Chumolilar
* Oʻzbekiston

## Manbalar
Arxitektura akustikasi

**Arxitektura akustika** va qurilish akustikasi binoning (ayniqsa, teatr va konsert zallari) hamma joyida tovush va musiqaning yaxshi eshitilishini taʼminlash, tashqi shovqinni kamaytirish masalalari bilan shugʻullanadi.

## Manbalar


## Havolalar
Ethan Nwaneri

**Ethan Chidiebere Nwaneri** (; 2007-yil 21-martda, Angliyada tugʻilgan) – angliyalik professional futbolchi, Angliya Premyer-ligasining „Arsenal“ klubida yarim himoyachi ampulasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
9 yoshida Nvaneri Londonning „Arsenal“ akademiyasiga qabul qilingan va 14 yoshidan boshlab klubning 18 yoshgacha boʻlgan yoshlar jamoasida oʻynagan. 2022-yil 18-sentyabrda „Arsenal“ klubining asosiy tarkibida Angliya chempionati doirasida „Brentford“ jamoasiga qarshi oʻyinda debyut qilggan. Ethan bu oʻyindagi debyuti bilan Premyer-liga tarixidagi eng yosh futbolchiga aylandi. 2024-yil 25-sentyabrda Nvaneri „kanonirlar“ safidagi ilk startini Angliya Liga kubogi doirasida „Bolton Uonderers“ga qarshi oʻyinda oʻtkazdi va ikkita gol urgan. 2024-yilning 23-noyabrida „Nottingem Forest“ ga qarshi oʻyinda u Premyer-ligadagi ilk golini urgan. 2025-yilning 1-yanvarida u birinchi marta Angliya chempionati oʻyinini ilk daqiqalardan boshlab boshladi va „Arsenal“ga Brentfordni 3:1 hisobida magʻlub etishiga yordam bergan.

## Faoliyat statistikasi

## Manbalar

## Havolalar

*
Olimat ul-Banot

**Olimat ul-Banot** (taxallusi; asl ismi sharifi **Olimat ul-Banot binti Lutfulloh Sulaymoniy**; XIX asrda yashagan) – tatar maʼrifatparvar olimasi. U ayollar taʼlimi va tarbiyasiga bagʻishlangan asarlari bilan tanilgan. Uning „Targʻib ul-banot fiy taʼlim il-adabiyot“ (Adabiyot taʼlimi borasida ayollarga targʻibot) nomli asari 1897-yilda, „Muosharat odobi“ (Hayot odoblari yoki turmush odobi) kitobi esa 1898-yilda Petrogradda nashr etilgan. Bundan tashqari, uning „Qizlar tarbiyasi“, „Oila darslari“ va „Irshod yoki koʻzgu“ kabi asarlari ham mavjud boʻlib, ular tatar xalqining maʼrifat va maʼnaviyatini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega boʻlgan. Olimaning ijodi ayollarning oʻqish, tarbiya va jamiyatdagi oʻrnini yuksaltirishga qaratilgan.

## Asarlari

* „Irshod yoki koʻzgu“;
* „Muosharat odobi“ ();
* „Oila darslari“;
* „Qizlar tarbiyasi“;
* „Targʻib ul-banot fiy taʼlim il-adabiyot“ (Adabiyot taʼlimi borasida ayollarga targʻibot).

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
Botir Tursunov

**Botir Tursunov** – oʻzbekistonlik filolog va diplomat. Siyosiy fanlar nomzodi, dotsent.

## Biografiyasi
1974-yilda Qirgʻiziston SSRning Oʻsh shahrida tugʻilgan.

1997-yilda Toshkent davlat sharqshunoslik institutini, 2001-yilda Oʻzbekiston fanlar akademiyasi I.Moʻminov nomidagi Falsafa va huquq institutini tugatgan.

2001—2005 – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti yetakchi ilmiy xodimi.

2005—2007 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Osiyo-Tinch okeani mintaqasi mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi birinchi kotibi.

2007—2010 – Oʻzbekistonning Xitoydagi elchixonasi birinchi kotibi.

2010—2013 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi huzuridagi tashqi siyosiy tadqiqotlarni muvofiqlashtiruvchi-tahlil markazi direktori oʻrinbosari.

2013—2014 – Oʻzbekiston Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi devonining yetakchi maslahatchisi.

2014—2019 – Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti direktori.

2019—2022 – Oʻzbekistonning Xitoydagi elchixonasi maslahatchisi, Oʻzbekiston Respublikasining ShHT Kotibiyati huzuridagi doimiy vakili.

2022-yilda – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti administratsiyasi konsultanti.

2022—2023 – Markaziy Osiyo xalqaro instituti direktori oʻrinbosari.

2023—2025 – Oʻzbekistonning Xitoydagi elchixonasi maslahatchisi, Oʻzbekiston Respublikasining ShHT Kotibiyati huzuridagi doimiy vakili.

2025-yil 3-yanvarda Shanxay hamkorlik tashkiloti Bosh kotibi oʻrinbosari etib tayinlandi.

## Manbalar
Lya-bemol minor

**Lya-bemol minor** (**as-moll** deb ham ataladi) — tonikasi lya-bemol minor bo‘lgan tonallik. Kalit oldida yettita bemol belgisi (si-bemol, mi-bemol, lya-bemol, re-bemol, sol-bemol, do-bemol va fa-bemol) mavjud. Lya-bemol minor engarmonik sol-diyez minor bilan tengdir.

Lya-bemol minor tonalligining VII pog‘onasi yarim ton ko‘tarilsa — garmonik minor, VI va VII pog‘onalari birga ko‘tarilsa — melodik minor hosil bo‘ladi. Asosiy tonalligi lya-bemol minor bo‘lgan ba’zi musiqiy pyesalar ham ushbu nom bilan ataladi va ular odatda shu tonallikda (lya-bemol) yakunlanadi. Lya-bemol minor akkordi lya-bemol notasidan tuzilgan kichik uchtovushlikdan iborat bo‘lib, bu akkord lya-bemol minorning tonika (1-pog‘ona) akkordi hisoblanadi.

## Manbalar


## Havolalar
Muhammad Muqimxon

**Muhammad Muqimxon** (Muhammad Muqim sulton; ) — Balx xoni (1697–1707). Ashtarxoniylar sulolasi vakili. Buxoro xonligi hukmdori Subhonqulixonning (1681–1702) nevarasi. Bobosi uni oʻzidan keyin Buxoro taxtiga valiahd etib tayinlagan, biroq taxtni Ubaydullaxon II (1702–1711) egallab olgan. 1707-yil qudratli Mahmudbiy otaliq tomonidan oʻldirilgan.

## Tarjimai holi
Muhammad Yusuf Munshiyning „Tarixi Muqimxoniy“ asari Muhammad Muqimxonga atab yozilgan. Asarda keltirilishicha, Buxoro xonligi hukmdori Subhonqulixon hijriy 1090-yil (1679/80-yil) nabira koʻrgach, unga ism qoʻyish uchun Maxdumi Aʼzamning avlodi Nasrulloxoja ibn Abdulgʻafforxojaning huzuriga yuborgan va u diniy alloma Qurʼon sahifalarini ochib, undan: *„Parvardigoro! Meni va zurriyotimni namozxon qil“* degan oyatga koʻzi tushib, chaqaloqqa Muhammad Muqim sulton deb ism qoʻygan. Ushbu oyatning arab tilidagi matnida „muqim“ soʻzi mavjud boʻlib, ayni shu soʻz unga ism qilib berilgan.

Muhammad Yusuf Munshiyga koʻra, yosh shahzoda xattotlik bilan, undan boʻsh paytlarida esa kamondan oʻq otish, qilichbozlik, otda yurish va ovchilik mashqlari bilan mashgʻul boʻlgan.

Muhammad Muqim sulton 1697-yil 15-noyabrda Buxoro xonligi hukmdori Subhonqulixonning (1681–1702) Balxdagi noibi sifatida taxtga koʻtarilgan. Amalda hokimiyat toʻlaligicha birin-ketin tayinlangan otaliqlar Odilbiy ming, Yormuhammadbiy saroy va Mahmudbiy qatagʻonlarning qoʻlida boʻlgan.

Muhammad Yusuf Munshiyga koʻra, Subhonqulixon hali hayotligida (vafoti arafasida) Muhammad Muqimxonni Buxoro xonligi taxtiga oʻzining valiahdi etib tayinlagan, biroq taxtni 1702-yili Subhonqulixonning oʻgʻli va Muhammad Muqimxonning amakisi Ubaydullaxon II (1702–1711) noqonuniy egallab olgan. Boʻriboy Ahmedov bu yerda taxt vorisligi masalasida yasoq qonunlari bajarilmaganini: birinchidan, Muhammad Muqimxon yoshi jihatidan amakisi Ubaydullaxondan katta boʻlgani; ikkinchidan, shu paytgacha Buxoro taxtini faqatgina Balx noibi egallashga haqli boʻlganini taʼkidlaydi. Anton Alekseyev esa, Balxda hukmdorlik qilayotgan Muhammad Muqimxon Buxoro xoniga boʻysunmasligini ochiqchasiga maʼlum qilishdan tashqari, u oʻzini Ashtarxoniylar suloasining yagona qonuniy xoni deb hisoblaganini yozadi.

1702/03-yil Ubaydullaxon II jiyaniga qarshi Balxga harbiy yurish uyushtirishga harakat qilgan. Biroq Muhammad Muqimxon hayotligida Ubaydullaxonga Balxni boʻysundirish nasib etmagan. Faqatgina 1707-yilga kelib Ubaydullaxon Buxoro va Balx munosabatlaridagi krizisni bartaraf eta olgan. Muhammad Muqimxonning Mahmudbiy otaliq tomonidan oʻldirilishi Buxoro qoʻshinining Balx chegarasiga bostirib kirishiga sabab boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Eski anhor (Qarshi)

**Eski anhor** – Qashqadaryo daryosining Qarshi tumanidan oqib oʻtuvchi qismidan boshlanuvchi kanal. Umumiy uzunligi 7,7 kmni tashkil qiladi. Qarshi shahrining „Bogʻishamol“ mahallasi hududigacha oqib boradi. Kanalning 4,2 km qismi Qarshi shahrida, 3,5 km qismi esa Qarshi tumanida joylashgan. Kanal kesib oʻtgan xalqaro ahamiyatdagi A-380 yoʻlida koʻprik barpo etilgan. Kanal oqib oʻtadigan barcha yondosh hududlar betonlangan. Har yili mavsumiy tarzda loy qatlamlardan tozalanadi.

## Manbalar
FarDU (futbol klubi)

**FarDU futbol klubi** – Fargʻona shahridagi, Fargʻona davlat universiteti futbol klubi. Klub 2024-yilda tashkil etilgan. 2024-yildan Oʻzbekiston Birinchi ligasida qatnashgan, 2025-yildan Pro liga musobaqalarida ishtirok etmoqda.

## Tarix
FarDU klubi professional jamoa sifatida 2024-yilda tashkil etilgan. Bundan avval ham klub faoliyat olib borgan boʻlsada, asosan havaskorlar darajasidagi Oʻzbekiston ikkinchi ligasi hududiy bosqichi, Fargʻona viloyati chempionatida ishtirok etgan. Jamoa bir necha necha bor hududiy bosiqchni muvaffaqiyatli yakunlab, Oʻzbekiston ikkinchi ligasi oʻtish bosqichiga qadar yetib borgan. 2023-yilgi Oʻzbekiston ikkinchi ligasi hududiy bosiqchda gʻoliblik qoʻlga kiritgan va Birinchi liga oʻtish bosqichida muvaffaqiyatli oʻtkazib Oʻzbekiston Birinchi ligasiga yoʻllanma olgan.

2024-yilgi mavsumda klub Oʻzbekiston Birinchi ligasida ishtirok etgan va mavsum yakunida uchinchi oʻrinni egallagan. 2025-yilgi mavsum oldidan OʻzPFL klubning litsenziyalarish talablariga javob berishini va 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi turnirida ishtirok etishini tasdiqlagan. FarDU klubi Oʻzbekiston Pro ligasi ishtirok etishi natijasida Oʻzbekistondagi professional turnirlarida ishtirok etadigan ilk professional Oliy taʼlim jamoasiga aylandi.

Farg'ona davlat universiteti (FarDU) "Neftchi" bilan tarixiy va hozirgi aloqaga ega. Universitetning oldingi shakli – pedagogika instituti 1954-yilda "Burovestnik" jamoasini tashkil etgan va bu jamoa Farg'ona futbolining asosini qo'ygan. "Burovestnik" talabalar jamoasi sifatida universitet sportini rivojlantirgan va "Neftchi"ning 1962-yildagi asos solinishiga zamin yaratgan.

Hozirgi vaqtda FarDU ning Osiyoda yagona talabalardan tuzilgan o'z futbol klubi – "FarDU" PFK mavjud bo'lib, u O'zbekiston Pro-ligasida ishtirok etadi. 2025-yilda "Neftchi" futbol akademiyasi va FarDU o'rtasida hamkorlik memorandumi imzolandi. Kelishuv chog‘ida Farg‘ona viloyati futbol assosiatsiyasi bosh mutaxassisi Rasuljon Yuldashev: “Neftchi” futbol klubi Farg‘ona davlat pedagogika institutining (hozirgi FarDU) "Burovestnik" talabalar futbol jamoasi asosida shakllangan. Niyatim “FarDU” PFK ham “Neftchi”day champion bo‘lib yursin!”  deganida futbol mutaxassisining o‘z tarixiga ega futbol klubining hozirgi mavqeyiga ham katta baho berganini tasdiqlaydi

Xulosa qilib aytganda, "Neftchi" O'zbekiston futbolining faxrlaridan biri bo'lib, uning tarixi FarDU bilan chambarchas bog'liq. Bu aloqa Farg'ona viloyati sportini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega.

Yutuqlar
* Oʻzbekiston ikkinchi ligasi: Fargʻona viloyati chempionati gʻolibi: 2016, 2023
* Oʻzbekiston Birinchi ligasi oʻtish turnirida uchinchi oʻrin: 2023
* Oʻzbekiston Birinchi ligasi uchinchi oʻrin: 2024

## Oʻyinchilar

### Hozirgi tarkib

### U19

## Jamoa Rahbariyati

### Murabbiylar shtabi

## Manbalar

## Havolalar
* FarDU (futbol klubi) OʻzPFL saytida
Al-Hasan Badriddin I

**Al-Hasan Badriddin ibn Abdulloh** () Yamandagi Toyyibi Ismoiliylarning 17-Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat yuritgan. U 1407-yilda otasi Abdulloh Faxriddinning oʻrnini egallaydi va 1418-yilda vafot etgunigacha shu lavozimda faoliyat olib boradi. Vafotidan keyin uning oʻrniga ukasi Ali Shamsiddin II oʻtiradi.

## Hayoti
Al-Hasan Badriddin hijry 809 /milodiy 1345-yilda Daʼi al-Mutlaq boʻladi. Uning Daʼvat davri hijriy 809-821-yillarda (milodiy 1406-1418), taxminan 12 yil (hijriy), 27 kun davom etgan.

Uning mavozini (oʻrinbosari) Said Abdulmuttalib Najmuddin, al-Mavla Muhammad ibn Idris, mukosiri esa Said Ahmad bin Said Abdulloh (uning ukasi) boʻlgan.

## Vafoti
*Daʼi* qabri 14 va 16 *Daʼi* qabri bilan birga Yamandagi Zimarmar qal’asida, tepalikning yuqori qismida joylashgan. Kichkina maydonda ularning yordamchilarining (mazun) qabrlari bor. Tepalikda hali ham Sulton Ali ibn Xotim masjidi, binolar va suv havzalari qoldiqlari saqlanib qolgan. Said al-Hasanning janaza namozini uning oʻgʻli Said Idris Imadiddin oʻqigan.

## Vorislik
Uning oʻrnini 16-Daʼi Said Abdulloh Faxriddinning oʻgʻli Said Ali Shamsiddin II egallagan. Al-Hasan Badriddin I ning oʻgʻli Said Idris Imodiddin 19-daʼi boʻlgan.

## Galereya

Fayl:Grave of 14th,16th and 17th dai(bigger one) Zimarmar fort,Yemen .JPG|alt=The tombs of the 14th, 16th and 17th Dāʿīs (in the foreground), Zimarmar Fort, Yemen|14, 16 va 17-daʼilarning qabrlari, Zimarmar qalʼasi, Yaman
Fayl:Mosque at Zimarmar fort,Yemen .JPG|alt=Masjid-e-Aqdam, Mosque of the Dāʿī at Zimarmar Fort|Masjid-e-Aqdam, Zimarmar qalʼasidagi *Daʼi* masjidi
Fayl:Garave mosque ,pond etc on hill top.JPG|alt=Ruins of the grave mosque, pond etc. on hill top|Tepalikdagi masjid, hovuz va boshqa inshootlarnng xarobalari


## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Ali Shamsiddin II

**Ali Shamsiddin ibn Abdulloh** () Yamandagi Toyyibi Ismoiliylarning 17-*Daʼi al-Mutlaq* lavozimida faoliyat yuritgan. U 1418-yilda ukasi al-Hasan Badriddin I oʻrniga oʻtiradi va 1428-yilda vafot etgunigacha bu lavozimni egallagan. Vafotidan keyin, uning oʻrniga jiyani (al-Hasanning oʻgʻli) Idris Imodiddin oʻtirgan. 

## Hayoti
Hasanning vafotidan soʻng Ali Zu Marmar qal’asida istiqomat qila boshladi. Biroq 1426-yilda Sananing zaydiy imomi al-Mansur Ali (hukmronlik davri 1391-1436) qamaldan soʻng Zu Marmarni zabt etgan. Shunda ham u Daʼiga oilasi, izdoshlari va mol-mulki bilan shaharni tark etib, Toyyibiy harakatining yangi markaziga aylangan Harazga koʻchib oʻtishiga ruxsat bergan. Shu davrda toyyibiylar bir qancha boshqa qal’alarni ham zaydiylarga boy berganlar. Bu qal’alar keyinchalik Idris Imodiddin tomonidan qaytarib olingan. Shundan soʻng Ali avval Afedaga, keyin esa Shibaamga koʻchib oʻtgan.

Aynan uning davrida Hindistonning Gujarat shtatidagi Patan shahridan boʻlgan Jafar bin Xoja boshchiligidagi sunniy Bohraga katta boʻlinish yuz beradi. Bu boʻlinish Alini chuqur tashvish va ruhiy iztirobga soladi. Ukasi Maad Izzuddin uni Sharkaga olib ketadi.

## Maqbarasi
Said Ali Yamanning Sharka shahrida vafot etgan. Said Muhammed Burhonuddin 2007-yilda Said Ali maqbarasini qurib bitkazgan.

## Galereya

Fayl:Mausoleum_Syedna_Ali_Shamsuddin,Shareka,Yemen.JPG|alt=Mausoleum of Ali Shams al-Din, al-Shariqa, Yemen|Ali Shamsiddin maqbarasi, ash-Shariqa, Yaman
Fayl:Grave,_Syedna_Ali_Shamsuddin,Shareka,Yemen.JPG|alt=Grave of Ali Shams al-Din and other missionaries, al-Shariqa, Yemen|Ali Shamsiddin va boshqa missionerlarning qabri, ash-Shariqa, Yaman
Fayl:Syedna_Ali_Rauza_1.jpg|alt=Entrance of the mausoleum|Maqbaraning kirish qismi


## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Endri Çekiçi

**Endri Çekiçi** (1996-yil 23-noyabrda tugʻilgan) – albaniyalik professional futbolchi, Albaniya terma jamoasida yarim himoyachi ampulasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati

### Klub

#### Pendikspor
2023-yil avgust oyida u Turkiya Superligasining „Pendikspor“ klubi bilan shartnoma imzolagan.

### Terma jamoadagi faoliyati
2020-yil sentyabrida Çekiçi Albaniya milliy terma jamoasining UEFA Millatlar ligasi C guruhi doirasida, Belarus va Litvaga qarshi oʻtkaziladigan 2020-21-yilgi oʻyinlar uchun tarkibga kiritilgan. Umumiy tarkibda boʻlsada bu oʻyinlarda maydonga tushmagan. Endri nihoyat 2020-yil 14-oktyabrda Litva terma jamoasiga qarshi boʻlgan ikkinchi oʻyinda debyut oʻyinini oʻtkazgan. Ushbu golsiz durang bilan yakunlangan uchrashuvning ikkinchi boʻlimida u Qazim Laçining oʻrniga maydongga tushgan.

## Faoliyat statistikasi
### Klub
{{updated|2017-yil 2-dekabr}

## Yutuqlar

### Klub
**Dinamo Zagreb**

* Xorvatiya birinchi ligasi gʻolibi: 2014–15
* Xorvatiya kubogi sohibi: 2014–15

**Olimpiada Lyublyana**

* Sloveniya kubogi sohibi: 2018–19

## Manbalar

## Havolalar
*
Al-Hasan Badriddin II

**Al-Hasan Badriddin ibn Idris** () 1468—1512-yillarda Yamandagi Toyibi Ismoiliylarining 20-Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat olib borgan.

## Hayoti
U 1468-yilda otasi Idris Imodiddinning oʻrnini egallagan va 1512-yildagi vafotigacha bu lavozimda faoliyat yuritadi. Keyinchalik, uning oʻrniga akasi al-Husayn Husamiddin oʻtiradi. Al-Hasan ilm-maʼrifatni ragʻbatlantirgan va shogirdlariga katta inʼomlar bergan. U Hindistondan kelgan har bir kishiga alohida eʼtibor qaratgan.

Uning oʻgʻli Muhammad Izzaddin I 1527-yilda 23-** boʻlgan. U 13-asr boshidan buyon idorada hukmronlik qilgan Banu al-Valid al-Anf oilasining oxirgi aʼzosi boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Yazid ibn Ziyad

**Yazid ibn Ziyad ibn Abihiy** – Umaviylar xalifaligi lashkarboshisi. 680/81-yillardan vafotiga qadar xalifa Yazid I hukmronligi davrida Seyiston viloyatini boshqargan. 680- yoki 681-yilda akalaridan biri – Basra hokimi Ubaydulloh yoki Xuroson hokimi Salm tomonidan lavozimga tayinlangan. Yazid Seyistonning amiri etib tayinlangan boʻlsa, uning ukasi Abu Ubayda jang maydonidagi qoʻmondon etib tayinlangan. 683/84-yilda ikkala aka-uka Zobuliston Zunbili va Kobul turk shohlariga qarshi harbiy yurishni boshqargan. Lekin ularning qoʻshinlari magʻlubiyatga uchragan: Yazid halok boʻldi, Abu Ubayda esa asirga tushdi.
## Adabiyotlar
* 
* 

## Manbalar
Daʼi Anjudoniy

**Daʼi Anjudoniy** (milodiy 15-asrda vafot etgan) nizoriy ismoiliy shoiri boʻlib, asli Anjudonlik. U ismoiliy imomi Mustansir Billoh II (milodiy 1480-yilda vafot etgan) davrida yashagan va ehtimol temuriylar davrida, Hirot hukmdori Sulton Husayn Mirzo Boyqaro hukmronligi yilida vafot etgan. „Daʼi“ atamasi ismoiliy iyerarxiyasida yuqori lavozimni anglatgani sababli, shoirning ismidagi bu soʻz, ehtimol, uning oʻsha davrda muhim oʻrinni egallaganini koʻrsatadi. Bundan tashqari, „daʼi“ unvoni unga shunchaki taxallus sifatida emas, balki imom tomonidan berilgan boʻlishi mumkin.

Daʼi Anjudoniy haqidagi dastlabki maʼlumotlardan biri XVI asr oʻrtalarida Shoh Tahmasp I hukmronligi davrida Iskandarbek Munshiy tomonidan tuzilgan shoirlar roʻyxatida uchraydi. Bu yerda u mashhur olim sifatida taʼriflanadi. Uning ukasi Malik Tayfur ham xuddi shunday taqvodor va fidoyi inson sifatida tasvirlanib, dunyo sayyohi ekanligi ham taʼkidlanadi. Daʼi „darveshga oʻxshash“ xarakterga egaligi va adolatli shaxs sifatida tasvirlangan. Daʼi oʻzining ravon sheʼriyati, ayniqsa, qasidalari va gʻazallari bilan tanilgan. Daʼining oʻzi ham, ukasi Malik ham Lutf Ali Begning „Otashkada“ nomli shoirlar toʻplamida tilga olinadi.

## Manbalar
Gʻarib Mirzo

**Abbos Shoh** ((); 1498-yil avgustda vafot etgan), **Gʻarib Mirzo** () va **al-Mustansir Billoh III** () nomi bilan tanilgan. U Nizoriy Ismoiliylar jamoasi tarkibidagi Qosim-Shohiy boʻlimining 34- imomi edi.

U 1493-1494-yillarda otasi Abdusalom-shoh vafot etgach, Anjudonda (Eron) taxtga oʻtiradi. Ogʻzaki Nizoriy anʼanasiga koʻra, Abbos Shohning oʻzi 1496-1497-yillar oraligʻida vafot etgan, ammo uning maqbarasidagi yozuvda vafot sanasi 1498-yil avgust deb koʻrsatilgan. Nizoriy anʼanasiga binoan, undan keyin oʻgʻli Nuriddin nomi bilan tanilgan Abuzar Ali taxtga oʻtirgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Ali Shamsiddin III

**Ali Shamsiddin ibn al-Husayn Husamiddin** ((); 1527-yilda vafot etgan) 1527-yilda Toyyibiy Ismoiliylarning 22-Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat yuritgan.

## Hayoti
Uning daʼi sifatidagi faoliyati bir oydan ortiqroq davom etgan boʻlib, barcha daʼilar orasida eng qisqa muddatlilaridan biri edi. U 21-chi daʼi al-Husayn Husamaddinning diniy lavozimidagi vorisi boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Lathan, Young, *Religion, Learning and Science*
* Bacharach, Joseph W. Meri, *Medieval Islamic Civilisation*
Al-Hurr ibn Abdurahmon as-Saqafiy

**Al-Hurr ibn Abdurahmon as-Saqafiy** () – 718–716-yillarda Al-Andalus viloyatini boshqargan ilk Umaviy hokimi. Muso bin Nusayrning vorisi. 717-yilda Pireney togʻlarini kesib oʻtgan ilk musulmon qoʻmondon boʻlib, Septimaniyaga hujum uyushtirgan kichik bosqinchilar guruhini boshqargan. Uning bosqinlari, asosan, muvaffaqiyatsizlik bilan yakunlangan, shu sababli 718-yilda lavozimidan olingan.

## Hokimligi
716-yilda Abdulaziz oʻldirilib, amakivachchasi Ayyub ibn Habib al-Laxmiy olti oy davomida hokimlik qilgan. Soʻngra ushbu lavozimga al-Hurr ibn Abdurahmon as-Saqafiy tayinlangan. Oradan koʻp oʻtmay, Andalusiyaning maʼmuriy poytaxtini Sevilladan Kordovaga koʻchirgan.

Al-Hurr hokimligi davrida ikki tilda, yaʼni arab va lotin tillarida yozuv tushirilgan tangalar zarb qilingan. Shuningdek, al-Hurr xalifalik shaharlariga Umaviy amaldorlarni yuborgan, koʻchmas mulk va ularga solinadigan soliqlar (*tributa* yoki yer soligʻi) boshqaruvi boʻyicha qoidalarni joriy qilgan. Nasroniylarning tortib olingan yerlarini qaytarib bergan, talon-taroj harakatlarini amalga oshirgani, tortib olingan mol-mulklarni yashirgani uchun Berberlarni jazoga tortgan. Uning ishlarini keyinchalik as-Samh ibn Molik al-Xavloniy davom ettirgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
* Historical and Geographical Motives for Muslim Operations North of the Pyrenees, in „The Battle of Tours-Poitiers Revisited“, from ** v.2 n.1 (1993)", by William E. Watson.
Muhammad ibn Abdulloh al-Ashjoʼiy

**Muhammad ibn Abdulloh al-Ashjoʻiy** () – Umaviylar xalifaligi davrida milodiy 730-yilda (hijriy 111–112) Al-Andalusning oʻn birinchi hokimi. 721—731-yillarda Al-Andalusda hokim boʻlib xizmat qilgan Ifriqiya arablaridan.

Muhammaddan oldin oʻn oydan beri Al-Andalus hokimi lavozimida al-Haysam ibn Ubayd al-Kilobiy xizmat qilib kelayotgan edi. 730-yil boshida xalifalikda toʻntarish uyushtirilgan. Bunga javoban al-Haysam fitnachilarni hibsga olgan, biroq ularning qarindoshlari Haysamning qattiqqoʻlligidan Ifriqiya hokimiga shikoyat qilgan. Eng qadimgi manbalardan birida al-Haysamning hibsga olinib, Ifriqiyaga olib kelingani, uning oʻrniga hokimlikka tayinlanishi kerak boʻlgan Abdurahmon ibn Abdulloh al-Gʻofiqiyning topilmagani, shu sababli bu lavozimni Muhammad ibn Abdulloh egallagani haqida maʼlumotlar keltirilgan. Manbalarga koʻra, al-Haysam lavozimidan olib tashlanganidan bir oy oʻtib, Muhammad rasman Al-Andalus hokimi etib tayinlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
*
Huzayfa ibn al-Ahvos al-Qaysiy

**Huzayfa ibn al-Ahvos al-Qaysiy** () – Umaviylar xalifaligi davrida Al-Andalusning sakkizinchi hokimi. Milodiy 728-yilda (hijriy 110) olti oy davomida ushbu lavozimda xizmat qilgan.

Huzayfa 728-yilning oʻrtalarida Yahyo ibn Salama al-Kalbiyning oʻrniga Al-Andalus hokimi etib tayinlangan. Bu narsa Ifriqiya hokimining oʻzgarishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Banu Kalb qabilasining aʼzosi boʻlgan Ifriqiya hokimi Bashir ibn Safvon al-Kalbiy 727-yil oxirida vafot etgach, 728-yil boshida xalifa Hishom ibn Abdulmalik uning oʻrniga Qays Aylon urugʻidan Ubayda ibn Abdurahmon as-Sulamiyni tayinlangan.

## Manbalar
Nadia Pariss

**Nadia Pariss** (1-yanvar, 1990) amerikalik pornoartistdir.

## Havolalar
*Welcome to Nadia Pariss
*Nadia Pariss - Internet Movie Database
*Nadia Pariss - Internet Adult Film Database
*Nadia Pariss - Adult Film Database
*Nadia Pariss - Define Sexy Babes
As-Samh ibn Malik al-Xavloniy

**As-Samh ibn Molik al-Xavloniy** () – 721–719-yillarda Al-Andalusning arab general-gubernatori. 720-yilda oʻz gubernatorligi ostida amalga oshirgan moliyaviy islohotlari doirasida Al-Andalusda birinchi sof arab tangalarini zarb qildirgan.

## Qolgan vestgot hukmronligini zabt etish
As-Samh Al-Andalus hokimi lavozimini egallaganida Vestgotlar qiroli Ardo hali ham Quyi Ebro va Septimaniya ustidan hukmronlik qilar edi. As-Samh dastlab Barselonani, keyinchalik Narbonneni egallab (720), u yerda Vestgot qirolligi hokimiyatiga yakun yasagan. Umaviylar qoʻshinini hozirgi janubiy Fransiya hududi tomon boshlab, Narbonneni zabt etishga muvaffaq boʻlgan. Bundan tashqari yirik arab qoʻshinini Vestgotlar Septimaniyasining qolgan hududlariga ham olib borib, Béziers, Agde, Lodève, Maguelonne (Montpellier) va Nîmes kabi bir qator katta-kichik shaharlarni qamal qilgan.

## Manbalar
Umar ibn Umar

**Umar ibn Umar** () – Kordova amirligining maʼmuriy boʻlinmalari Septimaniya va as-Sugʻar al-Aʼlaning musulmon voliyi. Kelib-chiqishi Hijoz mintaqasidan boʻlib, arablarning Banu Xazraj qabilasiga mansub edi. 747-yildan taxminan 755-yilga qadar hukmronlik qilgan. Hokimlik davrining 752-yilida Nîmes, Agde, Béziers va Mauguioni qoʻldan boy bergan, ammo poytaxt Narbonne dushman hujumlariga taxminan yetti yil davomida qarshilik koʻrsatib kelgan.

755-yilda Akvitaniyada yurish paytida tabiiy sabablar tufayli vafot etgan. Oʻlimidan keyin uning oʻrnini Abdurrahmon ibn Uqba egallagan.
Uqba ibn al-Hajjoj

**Uqba ibn al-Hajjoj as-Saluliy** () – 740–734-yillarda (boshqa manbalarga koʻra 737–742) Umaviylar xalifaligining Al-Andalusdagi hokimi. Ushbu lavozimga Ubaydulloh ibn al-Habhob tomonidan tayinlangan.

Al-Andalusning yangi *[[Valiy|voliyi]]* Uqba ibn al-Hajjoj oʻzidan oldingi hokim Abdulmalik ibn Qatan al-Fihriy tomonidan oʻrnatilgan soliqqa tortish masalalarini qattiq qoraladi hamda uni va uning amaldorlarini hibsga oldi. Oʻz navbatida yangi aholini roʻyxatga olish ishlarini boshladi va soliq solishning yanada qatʼiy boʻlgan koʻrinishini joriy etdi. Shuningdek, Uqba har bir kishining faqatgina oʻz xalqi qonunlari asosida sud qilinishini buyurdi. Bunga koʻra, istilochi musulmonlarning islomiy qonunlari Ispaniya yarim orolining avvalgi aholisi uchun tatbiq etilmagan. Oʻsha vaqtda Vestgotlar qirolligiga tegishli boʻlgan hududlarda yashovchi aholi *Forum Iudicum* yaʼni *Vestgotlar sud majmuasi* qonunlariga amal qilgan. Bundan koʻrinib turibdiki, hokimiyat tepasiga kelgan yangi hokimlar Islom qonun-qoidalarini faqat oʻz qoʻl ostidagi aholi uchun joriy qilgan, avvaldan bu hududlarda yashab kelgan mahalliy xalqlarga esa eski qonunlar asosida hukm chiqarilgan.

## Manbalar
Xitoyda inson metapnevmovirusi (hMPV) tarqalishi (2024 — hozir)

**Inson metapnevmovirusi (hMPV)** – Paramiksoviruslar oilasiga mansub virus hisoblanib, insonlarda, ayniqsa bolalar va immuniteti zaif odamlarda nafas olish yoʻllari kasalliklarini keltirib chiqaradi. Xitoyda ushbu virusga kasallanish bilan ilk holat 2024-yil 16-dekabr kuni kuzatildi. 2025-yil yanvar oyiga kelib, kasallanish holatlari keskin oshib bormoqda va mamlakat sogʻliqni saqlash tizimiga bosim oʻtkazmoqda. Dunyoning oʻnga yaqin mamlakatlarida ushbu virus bilan kasallanish qayd etilmoqda.

Oʻzbekistonda yanvar oyi boshida ijtimoiy tarmoqlarda shifoxonalar ushbu virusga chalingan bolalar bilan toʻlib ketganligi haqidagi har xil videoroliklar tarqala boshladi. Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash vazirligi Respublika pediatriya markazi metapnevmovirus bilan kasallangan bolalar bilan toʻlgani haqidagi xabarlarni rad etdi.
## Alomatlar
hMPV belgilari COVID-19 va gripp kabi boshqa nafas yoʻli bilan bogʻliq infeksiyalarga oʻxshaydi. Eng keng tarqalgan alomatlarga quyidagilar kiradi:
* Yoʻtal
* Burun oqishi
* Isitma
* Nafas qisishi
* Bosh ogʻrigʻi
* Tomoq ogʻrigʻi
* Charchash
Baʼzi bemorlarda pnevmoniya va surunkali nafas olish kasalliklarining kuchayishi kabi asoratlar paydo boʻlishi mumkin

## Manbalar
Vladislav Sirotov

**Vladislav Vladimirovich Sirotov** (; 1991-yil 27-oktyabrda tugʻilgan) – rossiyalik professional futbolchi. Hujumkor yarim himoyachi ampulasida oʻynagan.

## Futbolchilik faoliyati
Vladislav Rossiya futbol milliy ligasidagi debyutini 2015-yilning 11-iyulida, „Shinnik Yaroslavl“ klubi tarkibida „Baltika Kaliningrad“ jamoasiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan.

2024-yilning aprel-iyul oylarida u „Zenit“ jamoasining „Chisto Piter“ nomli media guruhida faoliyat koʻrsatgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
*
Capitalism: A Very Short Introduction

„**Capitalism: A Very Short Introduction**“ () – britaniyalik sotsiolog James Fulcher yozgan asar. Ilk bor 2004-yil Oksford universiteti nashriyotida chop etilgan. 2015-yil ayni nashriyotda toʻldirilgan ikkinchi nashriyoti chop etilgan. Kapitalizmning qisqacha tarixini bayonlovchi asar Oksford universitetining „Very Short Introductions“ kitoblar seriyasi doirasida yozilgan.

Kitobda Fulcher bir necha mamlakat, shirkat va shaxs misolida kapitalizm tarixidagi muhim hodisalarni bayon qiladi. Xususan, muallif AQSH, Yaponiya va Shvetsiya iqtisodiyotlarini qiyoslab, globallashuv haqidagi qarashlarga qaramay, kapitalizm turli mamlakatlarda turli shaklda degan fikrni ilgari suradi.

## Taqrizi
„Managerial Auditing Journal“ jurnali muharriri Gerald Vinten kitobga yozgan taqrizida uni ijobiy baholab, „1995 yilda boshlangan, 200 dan ortiq jild hozirlangan [kitob] turkumiga munosib qoʻshimcha“ deya taʼkidlagan. Shuningdek, kitob qisqa boʻlishiga qaramay, mukammal yozilgani olqishlangan.

## Tarjimalari
Kitob dastlab tay tiliga tarjima qilingan. 2024-yil Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi yoʻlga qoʻygan „1000 kitob“ loyihasi doirasida oʻzbek tiliga oʻgirilgan boʻlib, 2025-yil bosilib chiqishi rejalashtirilgan. Asarni Sardor Salim oʻzbek tiliga oʻgirgan. Shuningdek, loyiha doirasida muharrirlik Abdulla Sharopovga, asar uchun ekspertlik hamda muharrirlik vazifasi Nodir Atayevga topshirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Capitalism“ Oksford universiteti nashriyot saytida
Media futbol

**Media futbol** – bu futbolning bir turi boʻlib, unda jamoalar asosan mashhurlar (taʼniqli siyosatchilar, aktyorlar, biznes yulduzlari, sobiq professional futbol yulduzlari va boshqalar) kishilardan tashkil topgan. Media futbol Rossiyada 2010-yillarning oxirida paydo boʻlgan va rivojlana boshlagan.

## Tarix
2017-yilda FIFA video oʻyinlari seriyasi asosida kontent yaratuvchi rossiyalik YouTuberlar 7F United jamoasini tashkil etdilar va jamoa tarkibida birlashdilar. Guruh tarkibiga , PandaFx, Finito, nemis El Classico Popkov, Stavr, Den4ik Flomasteroff va Gudmax kabilar kirgan. Ular futbol chellenjlarini yozib olishdi, ammo tashkiliy qiyinchiliklar tufayli kanal uzoq davom etmagan.

## Turnirlar

* 
* Media futbol ligasi
* Blogerlar ligasi kubogi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Robiy ibn Ziyod al-Horisiy

**Robiy ibn Ziyad al-Harisiy** () – arab lashkarboshisi. Roshidun va Umaviy xalifaliklariga xizmat qilgan.

## Biografiyasi
651-yilda Robiy ibn Ziyad Sosoniylarning Seyiston viloyatiga bostirib kirdi . Biroz muncha vaqt oʻtgach, u Kirmon va Seyiston oʻrtasidagi chegaradagi Zoliq shahriga yetib keldi va u yerda shahar zamindorni musulmon hokimiyatini tan olishga majbur qildi. Soʻngra *[[Tarikh-i Sistan|"Tarix-i Sistan"]]* da qayd etilgan mashhur olov ibodatxonasi boʻlgan Karkuya qalʼasida ham shunday yoʻl tutdi. Shundan keyin u viloyatda yanada koʻproq hududlarni zabt etishni davom ettirdi. Shundan soʻng u poytaxt Zrangni qamal qildi va shahar tashqarisidagi ogʻir jangdan soʻng uning hokimi Aparviz taslim boʻldi. Aparviz shartnoma shartlarini muhokama qilish uchun Robiy ibn Ziyod huzuriga borganda, uning ikki halok boʻlgan askar jasadlarini oʻrindiq sifatida ishlatayotganini koʻrdi. Bu holat Aparvizni dahshatga soldi va u Seyiston aholisini arablardan asrash maqsadida ular bilan ogʻir toʻlov evaziga kelishuvga keldi. Bunga koʻra, bir million dirham hamda 1000 ta oltin idish koʻtargan 1000 ta qul bola (yoki qiz) toʻlashi kerak edi. Shundan soʻng Robiy ibn Ziyod viloyatga hokim etib tayinlandi.

18 oy oʻtgach, Robiy Basraga chaqirildi va uning oʻrniga Abdurrahmon ibn Samura hokim etib tayinlandi. 671-yilda Robiy Xurosonga hokim etib tayinlandi va u yerda musulmonlar hukmronligini sharqda Balxgacha kengaytira oldi. 673-yilda uning oʻrniga oʻgʻli Abdulloh ibn Robiy hokim boʻldi.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Ibn al-Ashʼas

**Abdurahmon ibn Muhammad ibn al-Ashʼas** (arabcha: عبد الرحمن بن محمد بن الأشعث,; 704-yilda vafot etgan; shunchaki **Ibn al-Ash’as** nomi bilan ham tanilgan) – Umaviylar xalifaligi davrida yashab oʻtgan taniqli arab zodagoni va lashkarboshchisi. Ibn al-Ash’as 700-703-yillarda Umaviylarning sharqdagi noibi al-Hajjoj ibn Yusufga qarshi amalga oshirilgan, biroq muvaffaqiyatsiz yakunlangan qoʻzgʻolonga boshchilik qilganligi bilan tanilgan.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
Yusuf ibn Abdurahmon al-Fihriy

**Yusuf ibn Abdurahmon al-Fihriy** () – Umaviylar xalifaligining Narbonne shahri hokimi, 747—756-yillarda Al-Andalus hokimi. 750-yilda Umaviylar xalifaligi qulagandan keyin mustaqil ravishda hukmronlik qilgan. Qayravon shahri asoschisi Uqba ibn Nafiyning avlodidan boʻlgan.

## Narbonne hokimligi
Poitiers jangidan soʻng (732) Yusuf ibn Abdurahmon Narbonne hokimi etib tayinlangan va u yerda harbiy harakatlarga qoʻmondonlik qilgan. Toʻrt yil davomida Quyi Ronaga bostirib kirishga harakat qilgani va u yerni talon-taroj qilgani aytilgan. 735-yilda esa Arles shahrini egallagan.

716—756-yillarda Al-Andalus viloyati Damashqdan yuborilgan yoki maʼmuriy jihatdan Ifriqiyaning Umaviylar xalifaligi mintaqaviy hokimlari tavsiyasi bilan tayinlangan hokimlar tomonidan boshqarilgan. Oʻzidan oldingi koʻplab oʻtmishdoshlari singari, Yusuf ham berberlar va arablar oʻrtasidagi nizolarni nazorat qilish uchun kurash olib borgan. Shuningdek, oʻz qoʻshinlari tarkibidagi Adnoniy va Qahtoniy arab qabilalari oʻrtasidagi koʻp yillik adovatga ham duch kelgan.

## Manbalar
Dovud bin Ajabshoh

**Said Dovud Bin Mavlono Ajabshoh Burhoniddin** (hijriy 27 Rabi ul-oxir 999-yil / milodiy 1591-yilda vafot etgan) Hindistonning Gujarot shtatidagi Ahmadobod shahrida keng tarqalgan Dovudi Bohra tarkibidagi Mustaliy yoʻnalishining 26-Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat yuritgan. U 25-Daʼi Said Jalol Shamshuddin bin Hasandan keyin bu lavozimni egallagan.

## Hayoti
Said Dovud 1523-yilda tugʻilgan. Ahmadobodda boshlangʻich taʼlimni olgandan soʻng, u Said Yusuf Najmuddin I qoʻl ostida taʼlimmini davom ettirish uchun Yamanga yoʻl olgan.

Ahmadobodga qaytgach, u Said Jalol Shamsuddin bin Hasan qoʻl ostida xizmat qiladi. 1574-yilda Muhammad bin Tohir Nehervaliy va mahalliy gubernator Mir Jahon tomonidan taʼqibga uchragan Jalol Shamsuddin Ahmadoboddan Vadodaraga joʻnab ketadi. 1583-yilda Said Dovud Kapadvanjga koʻchib oʻtib, u yerda 3 oy yashaydi.

Uning davrida Yamandagi qoʻldan boy berilgan qal’alarning bir qismi qayta qoʻlga kiritilgan. 1578-yilda Hisne Afedada avvalroq vafot etgan daʼilarning dafn etilgan joylari ham aniqlangan.

Said Dovudning sogʻligʻi oyogʻidagi tirnoqlari jarohatlanganidan keyin yomonlashadi. U 67 yoshida vafot etgan.

## Vorislik bahslari
Said Dovud hijriy 975 / milodiy 1539-yilda Daʼi al-Mutlaq lavozimini egallagan. Uning daʼvat davri hijriy 975-999/ milodiy 1568-1591-yillar (23 yil) oraligʻiga toʻgʻri keladi.

Dovudiy va Alaviy Bohralar taʼkidlashicha, Said Dovud ibn Mavlono Ajabshoh 27-chi daʼi Said Dovud ibn Qutubshohga *nass* (vorislik) bergan, Sulaymoniylar esa *nass* Sulaymon ibn Hasanga berilgan deb hisoblaydilar.

## Galereya

Fayl:Grave_26th_Dai_Dawood_bin_ajab_shah.jpeg|alt=Grave 26th Dai Syedna Dawood bin Ajab shah|26-Daʼi Said Dovud bin Ajabshoh qabri

## Manbalar

## Havolalar
* Daftari, Farhod, *Ismoiliylar, ularning tarixi va taʼlimoti* (Mustaliy ismoiliylik bobi 300-310)
* Bacharach, Jozef V. Meri, *Oʻrta asr islom sivilizatsiyasi*
Saʼlaba ibn Salama al-Amiliy

**Saʼlaba ibn Salama al-Amiliy** () – Jund al-Urdunn, Magʻrib va Pireney yarim oroli harbiy qoʻmondoni. 742-yilning avgustidan 743-yilning mayigacha Al-Andalus hokimi boʻlib xizmat qilgan.

Saʼlaba ibn Salama koʻpchilik andalusiyalik arablar kabi Yamaniy guruhiga mansub Banu Amila qabilasidan boʻlgan.

Saʼlaba ibn Salama 741-yilda Magʻribda Berberlar qoʻzgʻolonini bostirish uchun Kulsum ibn Iyod al-Qushayriy va uning jiyani Balj ibn Bishr al-Qushayriy boshchiligidagi „Suriya“ ekspeditsiya bilan Shimoliy Afrikaga yoʻl olgan. Suriya armiyasi magʻlubiyatga uchragan va Kulsum 741-yilning oktyabr oyida Baqdura jangida berber isyonchilari tomonidan oʻldirilgan. Balj ibn Bishr omon qolgan 10 000 nafar askarlarni Seutaga olib ketgan. Al-Andalus hokimi Abdulmalik ibn Qatan al-Fihriy bilan uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng Suriya qoʻshinlari 742-yil boshida Al-Andalusga olib ketilgan&#x5B; ** &#x5D;.

## Manbalar
Al-Mansurning ulugʻ masjidi

**Al-Mansurning ulugʻ masjidi** () Abbosiylar xalifaligi davrida Bagʻdodning bosh jome masjidi.

Marokashlik olim va sayyoh Ibn Battuta 1327-yilda shaharni ziyorat qilganida, masjid hali ham mavjudligini qayd etgan. Biroq keyinchalik, aniq sanasi noma’lum vaqtda yoʻq boʻlib ketgan. Bugungi kunda masjiddan hech qanday iz qolmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Salm ibn Ziyod

**Abu Harb Salm ibn Ziyod ibn Abihiy** () (692-yil oxirida vafot etgan) – Umaviylar xalifaligining lashkarboshchisi va davlat arbobi. Ikkinchi fitna davrida Abdulloh ibn az-Zubayr xalifaligiga oʻtgan. Salm xalifa Yazid I (hukmronligi 680–683) tomonidan 681-yilda Xuroson va Seyistonga hokim etib tayinlangan. Oʻz gubernatorligi davrida Oʻrta Osiyo mintaqalariga, jumladan, Samarqand, Xorazm va Movarounnahrga yurishlar qilgan . Uning muvaffaqiyatlari va urush oʻljalarini Xuroson arab qoʻshinlari orasida saxiylarcha taqsimlashi ularga keng shuhrat keltirdi. Biroq, Yazid vafot etgandan soʻng, Salm qoʻshinlarning Umaviylar sulolasiga boʻlgan sodiqligini uzoq vaqt saqlab qola olmadi. Uning qoʻshinlari va tanlangan oʻrinbosar Abdulloh ibn Xozim as-Sulamiy Abdulloh ibn Zubayrning raqib xalifaligiga bay’at qilgandan soʻng, Salm Basraga yoʻl oldi. U yerda u oxir-oqibat Ibn az-Zubayrning qarorgohiga qoʻshildi, lekin shunday boʻlsa-da, Ibn al-Zubayr uni Makkada qamoqqa oldi. Katta miqdordagi pora toʻlaganidan soʻng, u ozod etildi. 692-yil oxirida Ibn az-Zubayr Umaviylar qoʻlida halok boʻlgach, u yana Xuroson hokimi etib tayinlandi. Biroq, oʻz vazifalarini bajara boshlamasidan oldin vafot etdi.

## Adabiyotlar

* 
* 
* 

## Manbalar
Abon ibn Marvon

**Abu Usmon Abon ibn Marvon ibn al-Hakam** () – Umaviylar shahzodasi va hokimi.

## Hayoti
Abon Umaviylar xalifasi Marvon I () va uchinchi xalifa Usmonning qizi Ummu Aban al-Kubraning () ning oʻgʻli edi. Abonning oʻgay ukasi Abdulmalik (), uni nomaʼlum muddatga Falastin va Damashqning Balqa tumani hokimi etib tayinladi. Tarixchi Moshe Gilning soʻzlariga koʻra, Aban keyinchalik Iordaniya gubernatori etib tayinlangan. Umaviylar xalifaligining eng nufuzli arboblaridan biri, Iroq va sharqiy viloyatlar noibi Al-Hajjoj ibn Yusuf oʻz faoliyatini Abanning shurta (xavfsizlik kuchlari)sida boshlagan edi. Aban Banu Maxzum qabilasidan boʻlgan qoʻmondon al-Horis ibn Hishomning nabirasi Zaynab binti Abdurahmonga uylangan edi. Farzandli boʻlishgan. Lekin ularning nomlari manbalarda qayd etilmagan.

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Al-Husayn Husamiddin

**Al-Husayn Husamiddin ibn Idris Imadaddin** () 1512—1527-yillar davomida Yamandagi Toyyibi Ismoiliylarning yigirma birinchi Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat yuritgan.

## Hayoti
Al-Husayn Husamiddin 1512 yilda ukasi al-Hasan Badriddin II ning oʻrniga bu lavozimni egallagan va 1527-yilda vafot etgunigacha shu vazifani bajaradi. Vafotidan keyin, unng oʻrniga oʻgʻli Ali Shamsiddin III bu lavozimni egallaydi.

## Manbalar

## Havolalar

* 

*