Sima Samar

**Sima Samar** (1957-yil 3-fevralda tugʻilgan) – milliy va xalqaro doiralarda inson huquqlari himoyachisi va faoli, shifokor. Hamid Karzay boshchiligidagi Afgʻoniston muvaqqat hukumatida vitse-prezident, shuningdek, 2001-yil dekabrdan 2003-yilgacha Ayollar ishlari vaziri boʻlib ishlagan.

Samar Afgʻoniston Mustaqil Inson huquqlari komissiyasining (AIHRC) sobiq raisi hamda 2005–2009-yillarda inson huquqlarining Sudandagi ahvoli boʻyicha Birlashgan Millatlar Tashkilotining maxsus maʼruzachisi boʻlgan. 2012-yilda u „inson huquqlariga, ayniqsa, ayollar huquqlariga dunyoning eng murakkab va xavfli mintaqalaridan birida uzoq yillar davom etgan va jasoratli sadoqati uchun“ Toʻgʻri turmush tarzi mukofoti bilan taqdirlangan.

## Yoshligi
Samar 1957-yil 3-fevralda Afgʻonistonning Gʻazna viloyatidagi Jag‘ori tumanida tugʻilgan. U hazara etnik guruhiga mansub. 1982-yil fevralda Kobul universitetida tibbiyot boʻyicha diplom olgan. Samar Kobuldagi davlat shifoxonasida shifokor boʻlib ishlagan, biroq bir necha oydan soʻng xavfsizligi uchun tugʻilgan joyi Jagʻoriga qochishga majbur boʻlgan. U Markaziy Afgʻonistonning chekka hududlari boʻylab bemorlarga tibbiy yordam koʻrsatgan. Shuningdek, Afgʻonistondagi inson huquqlari komissiyasining rahbari boʻlib qolgan.

## Faoliyati
1984-yilda Afgʻoniston Demokratik Respublikasi hukumati uning turmush oʻrtogʻini hibsga oldi va Samar yosh oʻgʻli bilan qoʻshni Pokistonga qochdi. Soʻngra Missionerlik kasalxonasining qochqinlar boʻlimida shifokor boʻlib ishladi. Ayollar uchun tibbiyot muassasalari butunlay yoʻqligidan iztirob chekkan holda Samar 1989-yilda Pokistonning Kvetta shahrida Shuhada tashkiloti va Shuhada klinikasini tashkil etdi. Shuhada tashkiloti afgʻon ayollari va qizlariga sogʻliqni saqlash xizmatlarini koʻrsatish, tibbiy xodimlarni tayyorlash va taʼlim berishga bagʻishlangan. Keyingi yillarda klinika/shifoxonaning qoʻshimcha filiallari Afgʻoniston boʻylab ochildi.

### Siyosiy faoliyati
Oʻn yildan ortiq qochqin sifatida yashagach, Samar 2002-yilda Hamid Karzay boshchiligidagi Afgʻoniston Oʻtish maʼmuriyatida Vazirlar mahkamasidagi lavozimini egallash uchun Afgʻonistonga qaytdi. Muvaqqat hukumatda u vitse-prezident oʻrinbosari, soʻngra Ayollar ishlari vaziri boʻlib xizmat qildi. U Afgʻonistonda vazirlar mahkamasi aʼzosi boʻlgan 6-ayol edi. U 1970-yillarda Shafiqa Ziaiedan keyin birinchi Ayollar ishlari vaziri, shuningdek, 1992-yildan beri vazir boʻlgan birinchi ayol edi.

Sima Samar Kanadada fors tilidagi gazetaga bergan intervyusida konservativ islomiy qonunlarni, ayniqsa, shariat qonunini soʻroq ostiga olgani uchun oʻlim bilan tahdid qilinib, tazyiqqa uchragagan va lavozimidan isteʼfoga chiqishga majbur boʻlgan.

Samar 2002–2019-yillarda Afgʻoniston Mustaqil Inson huquqlari komissiyasiga (AIHRC) rahbarlik qildi. Shuningdek, u 2010-yilda Gavharshod oliy taʼlim institutini tashkil etdi. Institut qisqa faoliyati davomida 1200 dan ortiq talabani jalb qilgan. 2019-yilda BMT Bosh kotibi António Guterres Samarni Federika Mogherini va Donald Kaberuka rahbarligidagi Ichki koʻchirilish masalalari boʻyicha yuqori darajadagi panelning sakkiz aʼzosidan biri etib tayinlagan.

## Yana qarang
Boshqa afgʻon inson huquqlari faollari:
* Qadria Yazdanparast – afgʻon inson huquqlari faoli va huquq professori Vikipediyada Yazdanparast

## Manbalar

## Havolalar

* ''Ms.'' jurnali „Ovozsizlar uchun ovoz“  2007-yil qishi: Sima Samar va *Ms.* jurnali ijrochi muharriri Ketrin Spillar bilan suhbat.
* The New England Journal of Medicine „Qiyinchiliklarga qaramay – afgʻon ayollariga tibbiy yordam koʻrsatish“  351-jild, 11-son (2004).
*