Lieke Martens

**Lieke Elisabeth Petronella Martens** *(Gollandcha talaffuz: [ˈlikə ʔeːˈlisaːbɛt peːtroːˈnɛlaː ˈmɑrtens]; 1992-yil 16-dekabrda tugʻilgan)* — Gollandiyalik professional futbolchi, 1-divizion ayollar klubi Paris Saint-Germain va Niderlandiya terma jamoasida qanot yoki yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Martens oʻzining professional faoliyatini Gollandiya, Germaniya va Belgiya klublarida oʻynashdan boshlagan. 2015-yilda Martens Gollandiyaning ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida Yangi Zelandiyaga qarshi oʻyinida birinchi golini urgan. 2016-yilda Martensning Shvetsiyaning „Rosengård“ klubidagi oʻyinlari „Barcelona“ ning eʼtiborini tortdi va keyingi yili uni oʻz safiga qoʻshib oldi. „Barcelona“ bilan shartnoma imzolaganidan bir necha hafta oʻtgach, Martens Gollandiyaning 2017-yilgi UEFA ayollar yevro kampaniyasida ishtirok etdi. U oʻsha yilgi Evroda Gollandiyaning ajoyib oʻyinchisi edi. U yerda gollandlar ayollar terma jamoasi bilan birinchi marta yirik xalqaro chempionlikni qoʻlga kiritdilar. U turnirning eng yaxshi oʻyinchisi sifatida tanlab olindi. Keyinroq 2017-yilda u FIFAning eng yaxshi ayol oʻyinchisi hamda UEFA tomonidan yilning eng yaxshi ayol oʻyinchisi deb topildi.

Oʻsha yili uning muvaffaqiyatlari uni xalqaro miqyosda shon-shuhratga olib chiqdi. Chunki u ayollar futbolidagi eng katta nomlardan biri va dunyodagi eng mashhur ayol sportchilardan biri sifatida paydo boʻldi. 2018-yilda *[[Forbes]]* uni „Xalqaro sportdagi eng kuchli ayollar“ roʻyxatida 22-oʻrinni egalladi deb topdi. 2018/19-yilgi mavsumda Martens „Barcelona“ga birinchi marta UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi finalida yordam berdi va u „Olympique Lyonnais“ga qarshi oʻyinda (4:1) yagona goliga assistentlik qildi. Bir necha oy oʻtgach, u 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida oʻynadi va u yerda turnirning koʻp qismida oyoq barmogʻi jarohati bilan kurashdi. Gollandiya finalga chiqdi va AQShdan magʻlub boʻldi.

2021-yilda Martens FC Barcelona Femenining muhim qismi boʻlib, oʻzining birinchi qitʼa treblini yakunladi. UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi, Primera divizioni va Copa de la Reinada bir mavsumda gʻolib chiqdi.

## Yoshlik
Lieke Elizabet Petronella Martens 1992-yil 16-dekabrda Gollandiyaning Limburg provinsiyasi shimolidagi Bergen shahrida tugʻilgan. U bolaligida ikkita ukasi Jelle va Sjoerd bilan bogʻida futbol oʻynaganini eslaydi.

Martens futbol oʻynashni besh yoshida mahalliy klubida boshlagan. Oʻn uch yoshida u Boxmeer klubiga bordi. Oʻsha paytdagi terma jamoa bosh murabbiyi Vera Pauning talabiga binoan u oʻgʻil bolalar jamoalari bilan oʻynagan. Keyin u SC Heerenveenga ketishdan oldin 2008—2009-yillarda Amsterdamdagi Hogeschoolga bordi.

## Jamoalardagi faoliyati

### SC Heerenveen
Martens oʻn olti yoshida Vrouwen Eredivisiega qadam qoʻydi. Birinchi navbatda SC Heerenveen vakili edi. U klub uchun oʻn sakkizta oʻyinda ikkita gol urdi.

### VVV-Venlo
Martens oʻzining tugʻilgan shahri Limburg viloyatida joylashgan VVV-Venlo ayollar jamoasiga qoʻshilgach, Gollandiyada futbol oʻynashni davom ettirdi. Martens Vrouven Erediviziyasida klub tarixidagi ilk golini oʻzining sobiq jamoasi SC Heerenveen darvozasiga penaltidan kiritdi. U klub safida 20 ta oʻyin oʻtkazib, 9 bor raqiblar darvozasini ishgʻol qilgan.

### Standard Liège
2011-yilda Martens Vrouven Erediviziyasidan Belgiya birinchi divizioniga oʻtdi va u yerda „Standard Liège“da oʻynadi. „Standard“ bilan birinchi rasmiy oʻyinida u ikkita gol urib, oʻzining birinchi yirik unvoni, yangi tashkil etilgan BeNe Superkubogini qoʻlga kiritishga yordam berdi. U shuningdek, Belgiya ayollar birinchi divizionida, hozirda Belgiya ayollar super ligasi deb nomlanuvchi klub bilan 2011/12-ligasi chempionligini qoʻlga kiritdi.

U „Standard“ bilan UEFA ayollar oʻrtasidagi Chempionlar ligasida debyut qildi va „Brøndby IF“ga qarshi 32-tur oʻyinida bitta gol urdi. Uning Chempionlar Ligasidagi birinchi goli javob oʻyinida kiritildi. U yerda u penaltini aniq amalga oshirib, „Standard“ni 4:3 hisobida oldinga olib chiqdi. Ammo ular umumiy hisobda 5:4 hisobida magʻlub boʻlishdi.

Martens klubdagi olti oy davomida 17 ta gol urdi.

### Duisburg

„Standard Liège“da bir yil oʻynab, Germaniya Bundesligasining FCR 2001 Duisburg klubiga oʻtdi. Duisburg sport direktori Klaudio Markonening aytishicha, uning qaroriga Duisburgning Limburgga yaqinligi taʼsir qilgan. Martensning transferi Germaniya futbol assotsiatsiyasidagi hujjatlar aralashuvi tufayli kechikdi. Shuning uchun transfer 2012-yilning mart oyida rasmiylashtirilganiga qaramay, unga 2012-yilning iyuligacha Duisburgda oʻynashga ruxsat berilmadi.

### Kopparbergs/Göteborg
Martens 2014-yilgi Damallsvenskan mavsumi oldidan Kopparbergs/Göteborg FC bilan shartnoma imzolaganida Shvetsiyaning Damallsvenskan klubiga oʻtdi. Martens debyutini Vittsjö GIKga qarshi oʻtkazdi. Murabbiy Stefan Rehn Martensning texnikasi va vatandoshi markaz hujumchisi Manon Melis bilan tushunishini yuqori baholadi.

### Rosengård
2015-yilning noyabr oyida Martens Göteborgni tark etib, Damalsvenskan chempioni FC Rosengårdga bir yillik shartnoma asosida oʻtgani eʼlon qilindi.

2016/17-yilgi UEFA Ayollar Chempionlar Ligasida u chorak finalda boʻlajak klubi "Barcelona" tomonidan umumiy hisobda 3:0 hisobida magʻlubiyatga uchradi. 2016-yilgi Svenska Kupenining yarim finalida u Piteå IF darvozasiga gʻalaba keltiruvchi golni urib, kubok finaliga yoʻl oldi. Martens finalda gol urdi. Lekin Rosengård 3:1 hisobida gʻalaba qozondi. Martens, shuningdek, klub bilan 2016-yilgi Svenska Superkubogini qoʻlga kiritdi, shuningdek, 2016-yilgi Damallsvenskanni ikkinchi oʻrinda yakunladi.

Martens Rosengårdni 2017-yilning iyulida tark etdi. Klubdan ketganidan soʻng, u 11 oʻyinda 8 gol urib, oʻsha mavsumdagi musobaqada liganing uchinchi eng koʻp toʻpurari boʻldi.

### FC Barcelona

#### 2017/18-yilgi mavsum
2017-yilning iyul oyida Martens „Barcelona“ bilan nomaʼlum toʻlov evaziga uch yillik shartnoma imzoladi. U klubdagi debyutini „Saragosa CCF“ga qarshi 9:0 hisobida oʻyinda zaxiradan oʻtkazdi. U oʻzining birinchi golini Santa Tereza ustidan 10:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda urdi. „Barcelona“ oʻsha mavsumda ligani raqibi „Atletiko Madrid“ dan bir ochko ortda qoldirib, ikkinchi oʻrinda yakunladi. Martens oʻsha yili ligada 8 ta golli uzatma va 11 ta gol urdi va „Barcelona“ning Andressa Alvesdan keyin eng koʻp gol urgan futbolchisi edi.

2018-yilgi Copa de la Reina yarim finalida Martens „Barcelona“ning „Atletik Bilbao“ darvozasiga gʻalaba keltirgan golini urdi. Bir daqiqadan kamroq vaqt oʻtib Lusiya Garsiya tenglashtiruvchi golni urdi. Oʻyin penaltilar seriyasiga qadar davom etdi va „Barcelona“ „Atletiko Madrid“ ga qarshi finalga yoʻl oldi. Martens finalning qoʻshimcha boʻlimlarigacha boʻlgan barcha 120 daqiqasini oʻynadi, „Barcelona“ 122-daqiqada Mariona Kaldenteyning goli evaziga gʻalaba qozondi. 2018-yilgi Copa de la Reina uning klub bilan birinchi yirik chempionligi boʻldi.

2017/18-yilgi UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi kampaniyasida Martens 16-turdagi raqibi FC Gintraga qarshi oʻyinda uchta golli uzatmani amalga oshirdi. Oʻsha yilgi musobaqaning chorak finalida „Barcelona“ „Lyon“ bilan toʻqnash keldi va u yerda umumiy hisobda 3:1 hisobida magʻlub boʻldi. Martens oʻsha yilgi UWCL mavsumining eng yaxshi jamoasiga kirdi.

#### 2018/19-yilgi mavsum
2018/19-yilgi mavsum boshida Martens koʻplab jarohatlar oldi. 2019-yilda Martens Wanda Metropolitanoda Atletiko Madridga qarshi oʻyinni boshladi. Bu oʻyinda 60,739 tomoshabin bilan ayollar futbol oʻyinida tomoshabinlar rekordini yangiladi. „Barcelona“ 2:0 hisobida gʻalaba qozondi. Ammo gʻalaba liga chempionligini qoʻlga kiritish uchun yetarli boʻlmadi va ular ketma-ket toʻrtinchi mavsumda ikkinchi oʻrinni egallashdi.

„Barcelona“ oʻsha yili Copa de la Reina kampaniyasini nisbatan omadsiz oʻtkazdi. Ular chorak finalda Madrid CFFni 3:0 hisobida magʻlub etishdi. Oʻyindagi birinchi golni Martens kiritdi. Ular „Atletiko Madrid“ bilan oʻynagan yarim finalga chiqishdi. Lekin Lyudmilaning dublidan soʻng raqiblariga 2:0 hisobida magʻlub boʻlishdi.

Martens klubdagi ikkinchi mavsumida „Barcelona“ ga UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi finaliga chiqishga yordam berdi. Ular 18-may kuni Budapeshtda boʻlib oʻtgan „Lyon“ga qarshi finalda 4:1 hisobida magʻlub boʻlishdi. „Barcelona“ning bitta goliga Asisat Oshoala mualliflik qildi va Martens golli pas berdi. „Lion“ Martens bilan shartnoma imzolashga qiziqayotgani haqidagi xabarlarga qaramay, u 2019-yilning iyulida „Barcelona“ bilan shartnomasini yana uch yilga 2022-yilgacha uzaytirdi.

#### 2019/20-yilgi mavsum
Martens „Barcelona“ning 2019/20-yilgi mavsumining birinchi yarmini Ayollar oʻrtasidagi JCh 2019da oyoq barmogʻidan olgan jarohati tufayli oʻtkazib yubordi. U 2019-yilning noyabr oyida mashgʻulotlarga qaytdi va oyning oxirida tibbiy koʻrikdan oʻtkazildi.

Martens 2020-yilda birinchi marta Femenina Superkubogida ishtirok etdi. Unda „Barcelona“ musobaqaning yarim finalida „Atletiko Madrid“ bilan oʻynadi. Martens bitta gol urdi va Asisat Oshoalaga golli uzatma berdi. Ular finalga yoʻl oldilar, u yerda Martens ikkita golli uzatmani amalga oshirdi va „Real Sociedad“ni 10:1 hisobida magʻlub etishda 90 daqiqa oʻynadi.

2020-yil may oyida COVID-19 pandemiyasi 21-turdan keyin Barcelonaga topshirilgan 2019/20 Primera Iberdrolaning muddatidan oldin bekor qilinishiga olib keldi. Ushbu bekor qilinishi bilan Martens „Barcelona“ bilan birinchi liga chempionligini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, katta karerasidagi ikkinchi liga chempionligini qoʻlga kiritdi. Ispaniya ligasining bekor qilinishi bilan bir qatorda, COVID-19 pandemiyasi 2019/20-yilgi UEFA Ayollar Chempionlar Ligasining nomaʼlum muddatga toʻxtatilishiga olib keldi. 2020-yil avgust oyida bir oyoqli bogʻichlar oʻzgartirilgan holda musobaqa davom ettirildi. Martens chorak finalda Atletiko Madridga qarshi oʻyinni boshladi. Ammo Mariona Kaldentey oʻyinidan chetlatildi. „Barcelona“ni kech Kheira Hamraoui qutqarib qoldi va VfL Volfsburgga qarshi yarim finalga yoʻl oldi. Martens oʻyinni boshida maydonga tushmadi va kechroq zaxiradan tushdi. „Barcelona“ning kampaniyasi oʻyinni nemislarga 1:0 hisobidagi magʻlubiyat bilan yakunlandi.

2019/20-yilgi UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi singari, 2019/20-yilgi Copa de la Reina ham bir yil orqaga surildi va 2020/21-yilgi mavsumning oʻrtalarida yakunlandi. Martens ushbu kampaniyaning 16-turidan tashqari barcha oʻyinlarda oʻynadi va „Barcelona“ finalda EdF Logroño ustidan 3:0 hisobida gʻalaba qozonib, kubokni qoʻlga kiritdi.

#### 2020/21-mavsum
2020/21-yilgi liga mavsumining birinchi oʻyinida „Barcelona“ ayollar oʻrtasidagi „El-Clasiko“ning birinchi versiyasida oʻynadi. U yerda Martens qoʻshildi va „Barcelona“ning *Los Blankos* darvozasiga toʻrtta golidan uchinchisini kiritdi. Oʻsha mavsum oxirida u „Barcelona“ „Camp Nou“ da raqibi „Espanyol“ga qarshi oʻynaganida, u yana bir tarixiy liga oʻyinida ishtirok etdi. Bu stadionda raqobatbardosh oʻyin oʻtkazgan birinchi ayollar futbol jamoasi. U 65-daqiqada almashtirildi va „Barcelona“ning oʻyindagi toʻrtinchi goliga mualliflik qildi. „Barcelona“ ketma-ket 26 ta oʻyinda gʻalaba qozonib, 2021-yilning may oyida liga gʻolibi sifatida yakunlandi.

Martens Chempionlar ligasining 2020/21-yilgi mavsumini 32-turda Gollandiyaning PSV jamoasiga qarshi 2 ta oʻyinda 3 ta gol urish bilan boshladi. 1/8 finalda „Barcelona“ „Fortuna Hjørring“ bilan toʻqnash keldi. Martens durangning birinchi oʻyinida jarohat oldi va durangning ikkinchi oʻyinida u oʻyinga oʻrinbosar sifatida keldi. Martens chorak finalning „Manchester City“ ga qarshi har ikkala oʻyinida ham zahira sifatida foydalanilgan va „Barcelona“ umumiy hisobda 4:2 hisobida gʻalaba qozongan. UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi 2020/21-yilgi nimchorak finalining javob uchrashuvida Martens PSJ darvozasiga dubl qayd etdi. Uning ikkita goli umumiy hisobni 3-2 ga yetkazdi va „Barcelona“ foydasiga ikkinchi UWCL finaliga olib keldi. Martens finalni 2021-yil 16-mayda boshlagan va „Barcelona“ning eng koʻp ishtirok etgan hujumchilaridan biri edi. U „Barcelona“ning toʻrtinchi va oxirgi goliga assistentlik qildi. Qanotdan dribling va jarima maydonchasiga uzatmani Caroline Graham Hansen yakunladi. Martens ettita oʻyinda beshta gol urdi va bitta golli uzatmani amalga oshirib, musobaqani yakunladi. UWCL mavsumining eng yaxshi tarkibiga kiritildi.

2021-yilgi Copa de la Reinada Martens musobaqaning chorak finalida „Sevilya“ ga qarshi oʻynadi. U yerda u 60-daqiqada maydonga tushdi va Caroline Graham Hansenning goliga assistentlik qildi. „Barcelona“ni 4:1 hisobida oldinga olib chiqdi. Yarim finalda Martens yana bir golli uzatmani amalga oshirdi. Bu safar Alexiya Putellas „Barcelona“ning Madrid CFF darvozasiga toʻrtinchi golini kiritdi. Oʻsha mavsumdagi Copa de la Reina finalida Martens „Levante“ ustidan 4:2 hisobida gʻalaba qozongan uchrashuvda uchta golli uzatmani qayd etdi. Marta Torrejonning gʻalaba goliga assistentlik qildi. Ushbu chempionlik gʻalabasi bilan „Barcelona“ning qitʼa trebliga erishildi. Trebl yakunlangach, Martens oʻz mavsumini yakunladi va 2021-yilgi Olimpiadaga tayyorgarlik koʻrish uchun terma jamoasiga qoʻshilish uchun klubdan erta taʼtil oldi.

Martens mavsumni barcha musobaqalarda 20 gol va 16 golli uzatma bilan yakunladi. 2021-yilning avgust oyida u UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi mavsumining eng yaxshi forvardi sovriniga nomzodlardan biri sifatida qayd etildi. Oʻsha oyda u „Barcelona“dagi jamoadoshlari Alexiya Putellas va Jenni Hermoso bilan birga oʻz faoliyatida ikkinchi marta UEFA yilning eng yaxshi ayol futbolchisi sovrini uchun finalchi sifatida nomzod boʻldi.

### Paris Saint-Germain
2022-yil 16-iyunda Martens Paris Saint-Germain bilan uch mavsumlik shartnoma imzoladi.

## Xalqaro faoliyat

### Gollandiya yoshlar terma jamoasi
Martens Gollandiyani U-15, U-16, U-17 va U-19 darajalarida himoya qilgan.

Martens Gollandiya bilan 2010-yilda 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionatida ishtirok etgan. Bu Gollandiya bilan ikki U-19 evro turnirlarining birinchisi. Martens guruh bosqichining birinchi oʻyinini Fransiyaga qarshi oʻtkazdi va 30-daqiqada Vanity Lewerissa oʻrniga maydonga tushdi. U 15 soniya ichida burchakdan uzatilgan toʻpni boshi bilan gol urdi va gollandlarni 2:0 hisobida oldinga olib chiqdi. Shuningdek, Fransiyalik futbolchiga qizil kartochka olib bergan qoidabuzarlikni ham oʻtkazib yubordi. Makedoniyaga qarshi oʻyinda u start oldi va ikkita gol urdi — birinchisi 45 soniya ichida, ikkinchisi esa 66-daqiqada gollandiyaliklarni 6:0 hisobida oldinga olib chiqdi. Martens Ispaniyaga qarshi guruhdagi soʻnggi oʻyinida yana maydonga tushdi va 39-daqiqada boshi bilan yana bir bor gol urdi.

Gollandiya yarim finalda Angliya bilan uchrashdi va u penaltilar seriyasiga yoʻl oldi. Martens penaltini golga aylantirganiga qaramay, Angliya gʻalaba qozondi va finalga yoʻl oldi. Martens oʻz turnirini toʻpurar sifatida yakunladi va nemis futbolchisi Turid Knaak bilan toʻrtta gol urdi. UEFA uni turnirda paydo boʻlgan 10 ta iqtidordan biri deb atadi.

### Katta jamoa

#### 2011-2013: Debyut va birinchi yevro turniri
2011-yilning avgust oyida u kattalar terma jamoasidagi birinchi oʻyinini Xitoyga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida oʻtkazdi. Martens taxminan 2012-yilda milliy terma jamoaning asosiy oʻyinchisiga aylandi.

2013-yilning iyun oyida milliy terma jamoa bosh murabbiyi Rojer Reijners Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan UEFA ayollar oʻrtasidagi Evro-2013 uchun Gollandiya terma jamoasiga Martensni tanladi. Gollandiyaliklar turnir gʻolibi boʻlgan Germaniya, yakuniy turnir gʻolibi Norvegiya va Islandiya bilan „B“ guruhiga kirdi. Martens Gollandiyaning „B“ guruhidagi har bir oʻyinning hammasida 90 daqiqa oʻynadi. Gollandiyaliklar turnirni yomon oʻtkazdi va Germaniyaga qarshi oʻyindan keyin atigi bir ochko va urilgan gollar evaziga guruh bosqichidan chiqdi.

#### 2014-2016: Gollandiya terma jamoasi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati debyuti
2014-yilda Gollandiya *2015-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati* saralash guruhida ikkinchi oʻrinni egalladi. Ular Shotlandiyaga qarshi saralash pley-offiga yoʻl olishdi. Shotlandiyaga qarshi pley-off yarimfinalining birinchi oʻyinida Martens oʻninchi daqiqada Vivianne Miedemadan toʻpni gol urdi. Martens pley-off yarim finalining ikkinchi oʻyinida Danielle van de Donkningning uzatmasidan keyin yana gol urdi. Uchrashuv umumiy hisobda 4:1 hisobida yakunlandi va gollandlarni Italiyaga qarshi saralash pley-off finaliga olib chiqdi. Gollandiyaliklar Italiyaliklarni umumiy hisobda 3:2 hisobida magʻlub etishdi. Martens ikkinchi oʻyinda Vivian Miedemaning durang goliga assistentlik qildi va ularni ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatidagi ilk turnirida qatnashish uchun yubordi.

Gollandiyaning ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatidagi ilk oʻyinida, Martens Gollandiyaning ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatidagi birinchi golini Yangi Zelandiya darvozasiga kiritdi va u ham gʻolib boʻldi. 30 metrdan uzoq masofadan yoʻllangan gol keyinchalik musobaqaning beshinchi eng yaxshi goli deb topildi. Keyinchalik guruh bosqichida Gollandiya Xitoyga yutqazib, Kanadaga 1:1 hisobida durang oʻynadi. Ammo baribir 1/8 finalga chiqdi. Niderlandiya 1/8 finalda Yaponiyaga magʻlub boʻldi.

2016-yilning fevral oyida Martens Niderlandiya terma jamoasining 2016-yilgi Olimpiada oʻyinlariga saralash uchun tarkibiga kiritildi. U turnirda ishtirok eta olmadi. Chunki u miya chayqalishi tufayli musobaqadan chetlatilgan va lagerni tark etishga majbur boʻlgan. Gollandiya turnirda ishtirok eta olmadi, chunki saralash jadvalida Shvetsiyadan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi.

#### 2017-yilgi UEFA Ayollar evrosida turnirning eng yaxshi oʻyinchisi

Martens „Barcelona“ bilan shartnoma imzolaganidan bir hafta oʻtgach, u Gollandiya bilan 2017-yilgi UEFA ayollar evrosida Gollandiya bilan raqobatlashdi. U ham Gollandiyada boʻlib oʻtdi. Turnirning Norvegiyaga qarshi birinchi oʻyinida, Martens Shanice van de Sandenning boshi bilan gʻalaba qozongan toʻpini uzatdi. Martensning oʻyini uning oʻsha yilgi musobaqadagi birinchi oʻyinchi sovrini boʻladi. Guruh bosqichining soʻnggi oʻyinida Niderlandiya Belgiya bilan oʻynadi. U yerda Martens 74-daqiqada Jill Roordning uzatmali toʻpidan oʻyindagi gʻalaba golini kiritdi va u oʻyinning eng yaxshi oʻyinchisi boʻldi. Mezbonlar ketma-ket 3 ta gʻalabadan keyin 9 ochko bilan „A“ guruhida peshqadamlik qilishdi.

#### 2018-2019: Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati finaliga chiqish

Gollandiya 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga chiqish uchun kurash olib bordi. Irlandiyaga qarshi durang va Norvegiyaga qarshi magʻlubiyat ularni saralash guruhida ikkinchi oʻringa tushishga sabab boʻldi va ularni saralash pley-offiga chiqishga majbur qildi. Martens oyogʻidan olgan jarohati tufayli pley-offning yarim finalida ishtirok etmadi va gollandlar Daniyaga qarshi umumiy hisobda 4:1 hisobida gʻalaba qozonishdi. Bir oy oʻtgach, Martens jamoaga qaytdi va pley-off finalining birinchi oʻyinida Shveysariya ustidan 3:0 hisobida gʻalaba qozondi. Gollandiyaliklar pley-off finalining 2 oʻyinida Shveysariyani umumiy hisobda 4:1 hisobida magʻlub etib, Jahon chempionatiga yoʻllanma oldi.

Martens 2019-yilda Fransiyada boʻlib oʻtadigan ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining yakuniy tarkibiga, uning katta barmogʻi jarohatlanganiga qaramay, tanlangan edi. U Gollandiyaning ikkita golini 1/8 finalda Yaponiya ustidan 2:1 hisobidagi gʻalabada, ikkinchisi bahsli VAR penaltidan kiritdi. Yaponiyaga qarshi oʻyinda soʻnggi daqiqada gʻalaba qozonganini nishonlayotganda, jamoadoshi Jill Roord bilan toʻqnashib, oyogʻining jarohatini ogʻirlashtirdi. Martens Gollandiyaning Italiyaga qarshi boʻlajak chorak final oʻyinidan oldin mashgʻulot oʻtkazmadi. Jarohati ogʻirlashganiga qaramay, u Italiyaga qarshi maydonga tushdi va Italiyaga 0:2 Gollandiya bilan yakunlangan oʻyinda barcha 90 daqiqa oʻynadi. Niderlandiyaning Shvetsiyaga qarshi keyingi yarim final oʻyinida u maydonga tushdi. Ammo oʻyin boshidanoq oyoq barmogʻida ogʻriq sezgani uchun almashtirildi. Jackie Groenenning qoʻshimcha boʻlimda kiritgan goli evaziga gollandiyaliklar Amerika Qoʻshma Shtatlariga qarshi oʻyinda birinchi marta ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati finaliga chiqdi. Martens final oldidan boshqa Gollandiya terma jamoasidan alohida mashgʻulot oʻtkazdi. Menejer Sarina Vigman Martenning jarohati rivojlanishiga unchalik ishonmasdi. Martens ayollar oʻrtasidagi JCh-2019 finalini nima boʻlishidan qatʼi nazar, boshladi. Ammo Amerika Qoʻshma Shtatlari himoyachisi Kelli OʻXara bilan qattiq toʻqnashdi, buning natijasida ikkalasi ham bir necha daqiqa maydonda qolib ketishdi. Martens ikkinchi boʻlimda oʻynashda davom etdi. Ammo Gollandiya oʻn daqiqa ichida ikkita gol oʻtkazib yuborganidan soʻng, u 70-daqiqada Jill Roord uchun maydondan chiqdi. Hisob asosiy vaqtda davom etdi va gollandlar finalda 2:0 hisobida magʻlub boʻlishdi.

#### 2020: Birinchi Olimpiada turniri
2021-yil 16-iyun kuni Martens Gollandiyaning 2020-yilgi Olimpiada oʻyinlarida Gollandiyaning 18 nafar asosiy jamoasi oʻyinchilaridan biri sifatida tanlandi. Bu Gollandiya ayollar oʻrtasidagi ilk Olimpiya oʻyinlari turniri hisoblanadi. Guruh bosqichining birinchi oʻyinida Martens Zambiya darvozasiga oʻzining 50-golini kiritdi. Martens oʻsha oʻyinda yana bir gol urdi. Gollandiyaning guruh bosqichining uchinchi va soʻnggi oʻyinida Martens Xitoy darvozasiga yana ikkita gol urdi. Gollandlar turnirning chorak finaliga chiqdi. Ular 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati finalidagi raqiblari AQSh bilan toʻqnash kelishdi. U yerda Martens 81-daqiqada penaltini oʻtkazib yubordi va gollandlar qoʻshimcha vaqtda penaltilar seriyasidan keyin magʻlub boʻlishdi.

## Oʻyin uslubi
Martens asosan ikkala qanotda oʻynashga qodir boʻlgan yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. Lekin oʻng oyoqda oʻynashiga qaramay, chap qanotni afzal koʻradi. Martens oʻzining milliy jamoasi va „Barcelona“ uchun faqat chap qanotda oʻynaydi. Lekin „Barcelona“dagi faoliyatini boshida oʻng va chap qanotlarni almashtirdi. U oʻng oyoqli boʻlgani uchun u gollarni birinchi navbatda oʻng oyogʻi bilan uradi. Bundan tashqari, dribling paytida ichkarida kesish istagi bor.

Gollandiya terma jamoasining sobiq bosh murabbiyi Vera Pauw Martensni yoshligida eng yaxshi hujumkor isteʼdodi sifatida aniqlagan va u uning hujumdagi qobiliyatini maqtab, „Martens hech qachon boshqa oʻyinchilarda koʻrmagan ishlarni qilganini“ aytdi. U oʻsmirlik chogʻida Niderlandiya ayollar terma jamoasining sobiq bosh murabbiyi Rojer Reijners uni sifatli toʻp mahorati va toʻpni ushlab turishi bilan darvozaga doimiy tahdid sifatida tasvirlagan.

Martensni gollandiyalik futbol afsonasi Johan Cruyff bilan oʻyin pozitsiyalari, oʻyin uslublari, mahorati va yetakchiligi, shuningdek, ikkalasi ham oʻynagan jamoalari jihatidan koʻp marta solishtirishgan. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida u Yangi Zelandiya himoyachisiga qarshi Kroyff burilish qildi.

## Futboldan tashqari

### Shaxsiy hayoti
Martens OFK Ayaksni qoʻllab-quvvatlagan.

Martens Yoxan Kroyff institutida futbol biznesi boʻyicha magistr darajasini oldi.

2018-yildan beri u Sparta Rotterdam darvozaboni Benjamin van Lir bilan munosabatda. Ular 2020-yilda birga it asrab olishdi va 2021-yil noyabrda unashtirishdi.

### Homiylik

Martensga Nike kompaniyasi homiylik qiladi. 2017-yilda, Martensning UEFA Ayollar Euro-2017 musobaqasidagi muvaffaqiyatlaridan soʻng, Nike Oranje Leeuwinnen tomonidan ilhomlantirilgan bir juft Mercurial butsalarini chiqardi.

Martens PepsiCo elchisi boʻlib, Lionel Messi va Pol Pogba bilan birga Lay's brendining reklama roliklarida suratga tushgan. U, shuningdek, Gollandiyaning Zinzi zargarlik brendining yuzi, shuningdek, OTRO futbol media-studiyasining aʼzosi.

## Karyera statistikasi

### Klub



### Xalqaro Gollar

: *Ballar va natijalar birinchi boʻlib Gollandiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, ballar ustuni har bir Martens golidan keyin ochkoni koʻrsatadi.*

* Eslatma: Oʻyin rasmiy oʻrtoqlik oʻyini hisoblanmaydi.

## Yutuqlar
**Standard Liège**

* Belgiya ayollar Superligasi: 2011-12
* BeNe Superkubogi: 2011-yil

**Rosengård**

* Svenska Kupen: 2015-16
* Svenska Superkubogi: 2016-yil

**Barcelona**

* Primera: 2019-20, 2020-21, 2021-22
* UEFA ayollar chempionlar ligasi: 2020-21, ikkinchi oʻrin: 2018-19, 2021-22
* Copa de la Reina de Fútbol: 2018, 2019-20, 2020-21, 2021-22
* Ispaniya Superkubogi Femenina: 2019-20, 2021-22
* Kataloniya kubogi: 2017, 2018, 2019

**Niderlandiya**

* Ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionati: 2017-yil
* Algarve kubogi: 2018
* FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatining ikkinchi oʻrindori: 2019
* Tournoi de France: ikkinchi oʻrin 2020

**Individual**

* 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionatining eng yaxshi toʻpurari: 2010-yil
* UEFA yilning eng yaxshi ayol futbolchisi sovrini: 2017-yil
* FIFAning eng yaxshi ayol futbolchisi: 2017-yil
* FIFPro World XI: 2017-yil
* UEFA ayollar chempionatining eng yaxshi oʻyinchisi: 2017-yil
* Turnirning UEFA ayollar chempionati jamoasi: 2017-yil
* UEFA ayollar chempionatining bronza butsasi: 2017-yil
* Dunyodagi eng yaxshi ayol futbolchi: 2017
* Eng yaxshi ayol pleymeyker uchun IFFHS mukofoti: 2017
* IFFHS Ayollar Jahon jamoasi: 2017-yil
* Primera divizionining mavsumdagi goli: 2017-18
* IFFHS UEFA oʻn yillikning ayol jamoasi: 2011-2020
* UEFA Ayollar Chempionlar Ligasining mavsumdagi tarkibi: 2017-18, 2020-21
* Tuttosport Oltin futbolchi ayol: 2021
* IFFHS Ayollar Jahon jamoasi: 2021
* IFFHS UEFA ayollar jamoasi: 2021

### Mukofotlar va eʼtirof
2017-yilda Lieke Martens oʻz faoliyatida birinchi marta koʻplab individual mukofotlarga nomzod boʻldi va gʻolib chiqdi. Eng muhimi, uning 2017-yilgi The Best mukofotlaridagi gʻalabasi. U yerda u Karli Lloyd va Deyna Kastelanosning qisqa roʻyxatidan tanlangan. U 21,72 % ovoz bilan mukofotni qoʻlga kiritdi. Bundan tashqari, u Pernil Xarder va Dzsenifer Marozsanning qisqa roʻyxatidan UEFAning 2017-yilning **eng yaxshi futbolchisi** sovrinini qoʻlga kiritdi. Martens shuningdek, 2017-yilning eng yaxshi ayol pleymeykeri uchun IFFHS mukofotini oldi va 75 % ovoz bilan IFFHS 2017-yil uchun Jahon ayollar jamoasiga saylandi.

2017-yilda Martens „Barcelona“ ning birinchi futbolchisi va oʻsha yili tanlangan boshqa oʻyinchilar orasidan eng koʻp ovoz (1251 ovoz) olgan FIFPro Womenʼs World XI ga saylangan birinchi gollandiyalik futbolchi boʻldi. Martens yana 2019-yilda nomzod boʻldi. U yerda hujumchilar orasida 7-oʻrinni egalladi. 2020-yilda esa hujumchilar orasida 10-oʻrinni egalladi.

2018-yilda u Forbes jurnali tomonidan xalqaro sportdagi 22- eng kuchli ayol deb topildi.

2018 va 2019-yillarda Martens ayollar uchun Oltin toʻpning dastlabki ikki nashri uchun nomzod boʻlgan.

2020-yil oxirida Martens IFFHS UEFA tomonidan 2011—2020-yillar uchun oʻn yillikning eng yaxshi ayollar jamoasiga saylandi.

## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar
* Lieke Martens — FIFA World Cup profile
* Profile at La Liga
* Player German domestic football stats (in German) at DFB
* Lieke Elisabeth Petronella Martens at SvFF (in Swedish) (archived) (archive)
* Profile at onsoranje.nl (in Dutch)
* Profile at vrouwenvoetbalnederland.nl (in Dutch)