open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stefania Belmondo

**Stefania Belmondo** („Tiny Tornado“ laqabi bilan tanilgan; 1969-yil 13-yanvarda tugʻilgan) – Italiyalik sobiq changʻi poygachisi (cross-country skiing boʻyicha), ikki karra Olimpiada chempioni va toʻrt karra jahon chempioni.

## Hayoti va karyerasi
### Bolalik davri
Belmondo Cuneo provinsiyasi Vinadioda tugʻilgan. Onasi uy bekasi, otasi esa elektr kompaniyasi xodimi boʻlgan. Faoliyati davomida u G.S. Forestale klubi sharafini himoya qilgan.

U uch yoshidan boshlab tugʻilib oʻsgan Piedmont togʻlarida changʻi uchishni boshlagan.

### Faoliyati
1987-yilda FIS Nordic World Ski Championships musobaqasida debyut qilgan. Keyingi mavsumda Italiya asosiy milliy terma jamoasiga qoʻshilib, 1988-yil Qishki Olimpiada oʻyinlarida (Calgary, Alberta, Canada)da ishtirok etgan. 1989-yilda u Salt Lake Cityda ilk bor Dunyo Kubogi bosqichida gʻalaba qozonib, mavsumni umumiy hisobda ikkinchi oʻrinda yakunlagan.

### Ilk muvaffaqiyat, jarohat va qaytish
1991-yilgi FIS Nordic World Ski Championshipsda u 15 km masofada bronza, 4 × 5 km estafetada kumush medalni qoʻlga kiritgan. 1992-yilgi (Albertville) Qishki Olimpiada oʻyinlarida esa 30 km yoʻnalishda ilk Olimpiada oltin medalini qoʻlga kiritgan.

1993-yilgi FIS Nordic World Ski Championshipsda u 5 km + 10 km kombinatsiyalangan poyga va 30 km masofada oltin, 4 × 5 km estafetada esa kumush medalni qoʻlga kiritgan. Shundan soʻng oʻng oyogʻining bosh barmogʻi jarohati sababli operatsiya qilingan va 4 oy musobaqalardan chetda qolgan.

Ikkinchi operatsiyadan keyin u 1994-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari(Lillehammer)da qatnashib, ikki bronza medal bilan cheklangan. Shifokorining tavsiyasiga qaramay, u faoliyatini davom ettirishga qaror qilgan. 1996–1997 mavsum uning operatsiyalardan keyingi eng muvaffaqiyatli mavsumlaridan biri boʻlib, u 5 km, 15 km va 30 km masofalarda uchta kumush medalni qoʻlga kiritgan.

1998-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari(Nagano, Japan)da u 4 × 5 km estafetada bronza va 30 km masofada kumush medalni qoʻlga kiritgan. Estafetadagi bronza ayniqsa eʼtiborga loyiq edi, chunki Belmondo oxirgi bosqichni boshlaganda Italiya jamoasi toʻqqizinchi oʻrinda edi.

Faoliyatining soʻnggi yili – 2002-yilda u Qishki Olimpiada oʻyinlarida bitta oltin, bitta kumush va bitta bronza medalni qoʻlga kiritgan hamda oʻsha yilgi World Cup umumiy reytingini uchinchi oʻrinda yakunlagan.

2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari (Turin, uning tugʻilib oʻsgan Piedmont hududi) ochilish marosimida u Olimpiada mash’alasini yoqdi. Shuningdek, 2006-yilgi Turin Qishki Olimpiya oʻyinlari rasmiy saytida musobaqalar davomida oʻz his-tuygʻulari va taassurotlari haqida maxsus sahifalar yuritgan.

### Olimpia oʻyinlari
* 10 medals – (2 oltin, 3 kumush, 5 bronza)

## Manbalar
Tojikiston 2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Tojikiston]]** 2006-yil 10–26-fevral kunlari Turin shahrida (Italiya) boʻlib oʻtgan 2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Bu mamlakatning Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi ikkinchi ishtiroki edi.

Tojikiston delegatsiyasi tarkibida faqat bitta sportchi – togʻ changʻichisi Andrei Drygin bor edi. U super-G va downhill bahslarida qatnashib, har ikkala yoʻnalishda ham 51-oʻrinni egalladi.

## Tarixi
Tojikiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi 1993-yilda Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi tomonidan rasman tan olingan. Tojikiston Olimpiya oʻyinlarida ilk bor 1996-yilda Atlantada oʻtkazilgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan.

Mamlakat Qishki Olimpiya oʻyinlarida ilk bor 2002-yilda Solt Leyk-Sitida qatnashgan va Turindagi oʻyinlar mamlakatning ikkinchi Qishki Olimpiadasi boʻlgan.

Turindagi delegatsiya tarkibida bitta togʻ changʻichisi Andrei Drygin bor edi. U ochilish marosimida bayroqdor boʻlgan, yopilish marosimida esa bu vazifani Abdugafar Sharipov bajargan. Sharipov ushbu oʻyinlarda qatnashmagan, biroq Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi roʻyxatida togʻ changʻichisi sifatida qayd etilgan.

## Togʻ changʻi sporti

## Manbalar
Tojikiston 2002-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Tojikiston]]** 2002-yil 8–24-fevral kunlari Amerika Qo‘shma Shtatlarining Salt Lake City shahrida boʻlib oʻtgan 2002-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etish uchun delegatsiya yubordi. Bu Tojikistonning Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi ilk ishtiroki edi. Mamlakat bitta vakil – togʻ changʻichisi – Andrey Dryginni yubordi. U qatnashgan har ikkala yoʻnalishda ham urinishlarni yakunlay olmadi.

## Tarixi
Tojikiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi 1993-yilda Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi tomonidan rasman tan olingan. Tojikiston Olimpiya oʻyinlarida ilk bor 1996-yilda Atlantada oʻtkazilgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan.

Mazkur Salt Lake Cityda oʻtgan oʻyinlari mamlakatning Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi debyuti boʻldi. Tojikiston bitta vakil – togʻ changʻichisi Andrey Dryginni yubordi. Milliy Olimpiada Qoʻmitasi prezidenti Gafar Mirzoyev ochilish marosimida bayroqdor etib tanlandi.

## Togʻ changʻi sporti

## Manbalar
Kur (mashgʻulot va sport markazi)

**Kur Olimpiya oʻquv-sport markazi** () – Ozarbayjonning Kura daryosi boʻyidagi Mingechaur shahrida joylashgan eshkak eshish bazasi.

## Tarix
Butunittifoq ahamiyatiga ega boʻlgan „Kura“ Olimpiya eshkak eshish markazi 1964-yilda tashkil etilgan. Eshkak eshish bazasining sport majmuasi meʼmori T. A. Xanlarov edi.

2004-yilda Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev Mingechaurga safari chogʻida sobiq „Kur“ eshkak eshish bazasida boʻlib, uni rekonstruksiya qilish boʻyicha koʻrsatmalar bergan. Bazaning loyiha-smeta hujjatlari tayyorlangandan soʻng, 2007-yilda qurilish ishlari boshlangan.

2010-yil oktyabr oyida rekonstruksiya qilingan markazning ochilishi boʻlib oʻtgan, unda mamlakat prezidenti Ilhom Aliyev va uning rafiqasi Mehribon Aliyeva ishtirok etgan.

## Tavsif

Majmuada maʼmuriy bino, suzish havzasi, 250 oʻrinli olti qavatli kema shaklidagi mehmonxona, sport zali, eshkak eshish klubi, kottejlar, tennis korti, qayiqlarni saqlash uchun angar, hakamlar minorasi joylashgan.

## Musobaqalar
Markazga har yili oʻquv-mashgʻulot yigʻinlari va saralash va boshqa musobaqalarni oʻtkazish uchun SSSR va ittifoqdosh respublikalarning eshkak eshuvchilari kelishgan.

2007-yildan beri bazaning yordamchi qismida eshkak eshish boʻyicha „Prezident kubogi“ xalqaro regatasi oʻtkaziladi. 2023 va 2024-yillarda kubok Yevropa kanoe assotsiatsiyasining rasmiy taqvimiga kiritilgan.

Markazda 2015-yilgi birinchi Yevropa oʻyinlari doirasida baydarka va kanoeda eshkak eshish boʻyicha musobaqalar ham tashkil etilgan.

2024-yil 3-4-sentyabr kunlari markazda akademik eshkak eshish, baydarka va kanoeda eshkak eshish boʻyicha Ozarbayjon chempionati boʻlib oʻtgan.

2024-yil 16-18-oktyabr kunlari markazda va Kendelanchay suv omborida Mingechaur regatasi boʻlib oʻtgan.

### Prezident kubogi 2024
2024-yilgi Prezident kubogi 30-apreldan 3-maygacha boʻlib oʻtgan. Kubokda Bolgariya, Xorvatiya, Estoniya, Gruziya, Germaniya, Gretsiya, Vengriya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Latviya, Litva, Moldova, Polsha, Serbiya, Sloveniya, Ispaniya, Tojikiston, Turkiya, Ukraina va Oʻzbekiston kabi 20 ta davlatdan 30 ta jamoa ishtirok etgan.

30-aprel kuni regataning rasmiy paradi boʻlib oʻtgan.

Sugovushan suv omborida 1-may kuni baydarka va kanoeda 200 va 500 metr masofaga suzish musobaqalari boʻlib oʻtgan.

2-3-may kunlari Kyur markazida baydarka, kanoe va akademik qayiqlar boʻyicha musobaqalar boʻlib oʻtgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Ilhom Aliyev Minggachevirdagi „Kur“ Olimpiya markazining ochilish marosimida. 14.10.2010 
* 2024-yilgi Prezident kubogi xalqaro regatasida 20 dan ortiq mamlakat ishtirok etadi.
* Mingachevir 2024-yilgi Prezident kubogi xalqaro regatasini oʻtkazishga tayyor.
* Mingechevirda 2024-yilgi Prezident kubogi regatasi ishtirokchilarining rasmiy paradi boʻlib oʻtdi.
Ozarbayjon futbol klublari roʻyxati

Bu 2025–26-yilgi mavsumida Ozarbayjon futbol klublarining roʻyxatidir.

## Ozarbayjon Premyer-ligasi

Oliy liga bahslarida 12 ta jamoa ishtirok etadi.

## Ozarbayjon Birinchi ligasi

Ikkinchi divizion chempionatida 10 ta jamoa ishtirok etadi.

## Ozarbayjon Ikkinchi ligasi

Uchinchi divizion chempionatida 12 ta jamoa ishtirok etadi.

* Ağdaş FK
* Araz Saatlı
* Dinamo Baku
* Göygöl FK
* Hypers FC
* Kür-Araz
* Qaradağ Lökbatan
* Qusar FK
* Sheki City FK
* Şəmkir PFK
* Şirvan FK
* Xankəndi FK

## Ozarbayjon mintaqaviy ligasi

### A guruhi
* ŞKGB
* Şirvanovka FK
* Gənclər PFM
* Lokomotiv Baku
* Ramana FK
* ATİDEL PFK
* Record Club
* İnşaatçı PİK

### B guruhi

* Cəngi FK
* City Baku FK
* Xanlıq
* Əmirli FK
* Çinar Zəngilan FK
* Dirçəliş FK

### C guruhi

* Mübariz FA
* Xudat City FA
* Bayıl Rovers
* Qaradağ Şıxlar FK
* İCBFA
* Gənclik İK

### D guruhi

* Ümid FK
* Marafon İK
* Bahar
* Avşar FK
* Hacıqabul
* Şirvan OİK

### E guruhi

* Araz
* Sabirabad FK
* Xankəndi FK
* Lokomotiv İmişli
* Şirvan FK
* Mil FK

### F guruhi
* Zəfər-44
* Biləsuvar FK
* Ərkivan
* Salyan OİK
* Qobustan FK
* Masallı PFK
* Lənkəran FK
* Neftçala FK

### G guruhi
* Balakən FK
* Tərtər FK
* Bərdə FK
* Kürmük
* Ağstafa Gəncləri
* Xocalı PFK

### H guruhi
* Goranboy OİK
* Naftalan FK
* Qax FK
* VT Gəncə

## AFFA havaskorlar ligasi

* FC Absheron
* FK Masallı
* FK Ganclarbirliyi Sumqayit
* Djidir Shusha
* Spartak Baku
* FC Qarabag Khankendi
* Nidzhat Mashtagi
* Narzan Gadabay
* Femida Bilasuvar
* Kainat Sumqayit
* Kavkaz Belokan
* Mil Beylagan
* Ayulduz Baku
* Bayil Rovers
* Neftchi ISM
* Denizchi XDND
* Adliyya Baku
* Spartak Guba
* Bailov Rovers

## Havolalar
Faxriy xiyobon

**Faxr xiyoboni** () – Ozarbayjonning Boku shahridagi jamoat qabristoni va yodgorligi. Xiyobonda mashhur ozarbayjonlar va Ozarbayjonga aloqador muhojirlar, jumladan, bir qancha Prezidentlar, olimlar va rassomlar dafn etilgan. Jami 280 dan ortiq qabrlar mavjud.

## Tarix
Xiyobon Ozarbayjon SSR Vazirlar Kengashining 1948-yil 27-avgustdagi buyrugʻi bilan tashkil etilgan. Buyruqqa ilova qilingan roʻyxatga koʻra, Ozarbayjonning taniqli arboblari Jalil Mammadqulizoda, Abdurahimbek Haqberdiyev, Najafbek Vazirov, Hasanbey Zardabiy, Guseyn Arablinskiy, Sulaymon Soniy Oxunov, Ali Nazmi, Jabbor Garyagdioʻgʻli, Rustam Mustafoyev, Azim Azimzoda va Huseyngulu Sarabskiyning qabrlari Sharaf xiyoboniga koʻchirilishi va ularga qabr toshlari qoʻyilishi kerak edi.

## Hiyobonga dafn etilgan mashhurlar

* Vasif Adigozalov (1935—2006), bastakor
* Mahmud Aliyev (1908—1958), Tashqi ishlar vaziri
* Haydar Aliyev (1923—2003), 3-Prezident
* Alasgar Alakbarov (1910—1963), aktyor
* Shovkat Alakbarova (1922—1993), xonanda
* Fikret Amirov (1922—1984), bastakor
* Azim Azimzade (1880—1943), painter
* Laylo Badirbeyli (1920—1999), aktrisa
* Ziyo Bunyodov (1923—1997), Scholar and Parliamentarian
* Abulfaz Elchibey (1938—2000), 2-Prezident
* Valeh Barshadly (1927—1999), bosh va birinchi mudofaa vaziri
* Rashid Beybutov (1915—1989), xonanda
* Bulbul (1897—1961), xonanda
* Vugar Gashimov (1986—2014), shaxmat grossmeysteri
* Tofig Guliyev (1917—2000), bastakor
* Jafar Jabborli (1899—1934), shoir
* Uzeyir Hajibeyov (1885—1948), bastakor
* Elmira Gafarova (1934—1993), Tashqi ishlar vaziri, Milliy Assambleya raisi
* Muslim Magomayev (1885—1937), bastakor
* Muslim Magomayev (1942—2008), Sovet xonandasi
* Tahira Tahirova (1913—1991), diplomat va Tashqi ishlar vaziri
* Rəsul Rza (1910—1981), yozuvchi
* Xalil Rza Uluturk (1932—1994), shoir
* Vagif Samadoghlu (1939—2015), shoir
* Tofig Safaraliyev (1932—1983), davlat arbobi, Ozarbayjon SSR sanoat qurilishi vaziri
* Abdulla Shaig (1881—1959), shoir
* Seyid Shushinski (1889—1965) khananda
* Ismayil Shykhly (1919—1995) ozarbayjonlik yozuvch
* Lotfi Zadeh (1921—2017), noaniq mantiq yaratuvchisi
* Hasan bey Zardabi (1842—1907), publitsist

## Gallereya

File:Yusif Gasimov's grave 2.jpg|Faxriylar xiyobonidagi Yusuf Gʻosimov qabri
File:Grave of Ibrahim Abilov.jpg|Faxriylar xiyobonidagi Ibrohim Abilov qabri
File:Hüseyn Ərəblinskinin məzarı.jpg|Hurmat xiyobonidagi Husayn Arablinskiy qabri
File:Burial of Salahaddin Kazimov at Alley of Honor (Azerbaijan).jpg|Salohiddin Kozimovning Faxriylar xiyobonidagi qabri
File:Burial of Fariz Safarov at Alley of Honor (Azerbaijan).jpg|Faxriylar xiyobonidagi Fariz Safarov qabri
File:Burial of Najafgulu Rafiyev at Alley of Honor (Azerbaijan).jpg|Faxriylar xiyobonidagi Najafgulu Rafiyev qabri
File:Burial of Ilya Safonov at Alley of Honor (Azerbaijan).jpg|Faxriylar xiyobonidagi Ilya Safonov qabri


## Yana qarang
* Shahidlar xiyoboni
* Chemberekend qabristoni
* II Faxriy xiyobon

## Manbalar
Farid Guliyev

**Farid Guliev** (; 1986-yil 6-yanvarda Bokuda tugʻilgan) — ozarbayjonlik professional sobiq futbolchi.

## Faoliyati

### Klub
2013-yil iyul oyida Guliev Turkiyaning Kahramanmaraşspor klubi bilan bir yillik shartnoma imzoladi.
2014-yil sentyabr oyida Araz-Naxçıvan klubini tark etganidan soʻng, Sumgayit jamoasi bilan shartnoma imzoladi.

## Faoliyat statistikasi

### Xalqaro

*Statistika 2014-yil 3-sentyabrda oʻtkazilgan oʻyingacha toʻgʻri.*

### Xalqaro gollar

## Yutuqlari
### Klub
;Neftchi Baku
*Ozarbayjon Premyer-ligasi (2): 2010–11, 2011–12
;Araz-Naxçıvan
*Ozarbayjon Birinchi divizioni (1): 2013–14

### Shaxsiy
*Ozarbayjon Premyer-ligasi toʻpurari (1): 2009–10

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Ozarbayjondagi siyosiy partiyalar roʻyxati

Ushbu maqolada **Ozarbayjondagi siyosiy partiyalar** roʻyxati keltirilgan. Ozarbayjon — bir partiya hukmron boʻlgan davlat hisoblanadi. Yangi Ozarbayjon partiyasiga qarshi muxolif partiyalar faoliyat koʻrsatmoqda, biroq ular hokimiyatga kelish uchun real imkoniyatga ega emas deb hisoblanadi.

2022-yil holatiga koʻra, Ozarbayjonda 59 ta siyosiy partiya rasman roʻyxatga olingan. Ulardan oʻntasi Ozarbayjon Milliy Majlisida vakillikka ega.

## Milliy Majlisda vakillikka ega partiyalar

## Boshqa partiyalar

*Ozarbayjon naminə alyans partiyasi (*Azərbaycan Naminə Alyans Partiyası*)
*Ozarbayjon kommunistik partiyasi (*Azərbaycan Kommunist Partiyası*)
*Ozarbayjon demokrat partiyasi (*Azərbaycan Demokrat Partiyası*)
*Ozarbayjon liberal partiyasi (*Azərbaycan Liberal Partiyası*)
*Ozarbayjon liberal-demokrat partiyasi (*Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyasi*)
*Ozarbayjon milliy demokrat partiyasi (*Azərbaycan Milli Demokrat Partiyası*)
*Ozarbayjon milliy davlatchilik partiyasi (*Azərbaycan Milli Dövlətçilik Partiyası*)
*Ozarbayjon xalq partiyasi (*Azərbaycan Xalq Partiyası*)
*Ozarbayjon respublikachilar partiyasi (*Azərbaycan Respublikaçılar Partiyası*)
*Ozarbayjon sotsial-demokratik partiyasi (*Azerbaycan Sosial Demokrat Partiyası*)
*Ozarbayjon ijtimoiy farovonlik partiyasi (*Azərbaycan Sosial Rifah Partiyası*)
*Ozarbayjon birlashgan kommunistik partiyasi (*Azərbaycan Vahid Kommunist Partiyası*)
*Fuqarolik birligi partiyasi (*Vətəndaş Birliyi Partiyası*)
*Fuqaro va taraqqiyot partiyasi (*Vətəndaş və İnkişaf Partiyası*)
*Klassik xalq fronti partiyasi (*Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasi*)
*Ozod Vatan partiyasi (*Qarabağ Azadlıq Təşkilatı*)
*Kelajak Ozarbayjon partiyasi (*Gələcək Azərbaycan Partiyası*)
*Adolat partiyasi (*Ədalət Partiyası*)
*Qorqud partiyasi (*Qorqud Partiyası*)
*Mustaqil Ozarbayjon partiyasi (*Müstəqil Azərbaycan Partiyası*)
*Ozod demokratlar partiyasi (*Azad Demokratlar Partiyası*)
*Mustaqil xalq partiyasi (*Müstəqil Xalq Partiyası*)
*Ziyolilar partiyasi (*Aydınlar Partiyası*)
*Zamonaviy Musavat partiyasi (*Müasir Müsavat Partiyası*)
*Musavat (*Müsavat*)
*Milliy demokratik idrok partiyasi (*Milli Demokrat İdrak Partiyası*)
*Milliy birdamlik partiyasi (*Milli Həmrəylik Partiyası*)
*Milliy birlik partiyasi (*Milli Vəhdət Partiyası*)
*Yangi davr partiyasi (*Yeni Zaman Partiyası*)
*Jumhuriyat xalq partiyasi (*Cümhuriyyət Xalq Partiyası*)
*Haq adolat partiyasi (*Haqq Ədalət Partiyası*)
*Vohid Ozarbayjon milliy birlik partiyasi (*Vahid Azərbaycan Milli Birlik Partiyası*)
*Oq partiya (*Ağ Partiyası*)
*Ozarbayjon ozod demokratlar partiyasi

## Shuningdek qarang
* Siyosiy partiyalar roʻyxati

## Manbalar
*"''Ozarbayjon siyosiy partiyalari roʻyxati (2022)''" Ozarbayjon Markaziy saylov komissiyasi (ozarbayjon tilida)

## Havolalar
* Ozarbayjon Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining rasmiy sayti
* Ozarbayjon Milliy Majlisining rasmiy sayti
* Yeni Azərbaycan Partiyasining rasmiy sayti
Said Muhamad Bou Qabrin

**Muhammad ibn Abd ar-Rahmon al-Gashtuliy al-Jurjuriy al-Azhariy Abu Qabrayn** (; 1793/1794-yillarda vafot etgan), asosan **Said Muhamad Bou Qabrin** () nomi bilan mashhur, berber ash’ariy *[[Ulamo|olim]]*, Rahmoniyya tasavvuf tariqatiga asos solgan va Jazoirning yetti homiy avliyolaridan biri hisoblanadi. Jazoirning Sidi M’Hamed tumanida va shu nomdagi Sidi M’Hamed shaharchasi uning nomi bilan atalgan.

## Hayoti

Muhammad Jurjura, Qobiliyadagi Gashtula qabilalar konfederatsiyasining berber Ayt Smail qabilasida tugʻilgan. Uyida tahsil olgach, oʻqishini davom ettirish uchun Jazoirga borgan. 1740-yilda u Makka ziyoratini ado etish uchun yoʻlga chiqadi. Hajdan qaytar ekan, u Qohirada toʻxtab, u yerda Al-Azhar madrasasida tahsil oldi. Aynan mana shu madrasada u ustozi Muhammad ibn Salim al-Hafnaviy qoʻlida Xalvatiyya tariqatiga kirgan. Ustozining buyrugʻi bilan Muhammad *[[Tariqat|tariqati]]*ni Hindiston va Sudanga targʻib qila boshlaydi. Oʻttiz yil oʻtgach, u Jazoirga qaytib, uni oʻz xalqi orasida targʻib qila boshlaydi va tugʻilgan qishlogʻida zaviya (xonaqoh) tashkil etadi.

Said Muhamad Bou Qabrin 1793/1794-yillar oraligʻida vafot etgan.

## Yana qarang
* Soʻfiylar roʻyxati
* Soʻfiy avliyolar roʻyxati

## Manbalar
Bobo Adam Shahid

**Bobo Adam Shahid** () Bengaldagi 15-asr musulmon siymosi boʻlgan.

## Hayoti
Mahalliy bengal musulmon ogʻzaki rivoyatlariga koʻra, Bobo Adam Makkada istiqomat qilgan *[[Faqir|faqir]]* boʻlgan. Vikromapura podsholigi (hozirgi Munshigonj tumani, Bangladesh)dagi Kanaichang qishlogʻidan boʻlgan bir musulmon dehqon diniy taʼqibga uchragach, Makka shahriga panoh topish uchun yoʻl olgan. U odatdagi islomiy amal sifatida oʻgʻlining *[[Aqiqa|aqiqa]]*sini ado etish maqsadida diniy qurbonlik sifatida bir sigir soʻymoqchi boʻlgan. Biroq bu ishni mahalliy hukmdor, Roja Vallalasena maʼqullamagan. Baidya kastasidan boʻlgan hindu hukmdor sifatida u va uning fuqarolari sigirni muqaddas hayvon deb bilishgan. Yerni muqaddasligini saqlash maqsadida u musulmon dehqonning qurbonlik qilishiga monelik qilgan.

Dehqon gʻazablanib Makkaga qochib borgan, Bobo Adamni 7000 nafar musulmon bilan birga Vikromapuraga borishga undagan. Uning vazifasi qasos olish va mahalliy madaniyatni hurmat qilmagan, deb hisoblangan adolatsizlikka qarshi turish edi. Javoban, Roja Vallalasena Bobo Adam yurishiga qarshi chiqish uchun oʻz qoʻshinlarini safarbar qilgan. Toʻqnashuvning hal qiluvchi paytida, aytilishicha, Bobo Adam Kanaichangdagi jang maydonidan qisqa muddatga chekinib, asr peshin namozini ado etish uchun yaqin atrofdagi gʻorga kirgan. U yerda namozdan soʻng uni Roja topib, oʻldirgan. Bobo Adamning oʻlimi safdoshlari tomonidan shahodat sifatida qabul qilinib, u *[[Shahid|Shahid]]* degan unvonni olgan. Uning merosi mintaqada ogʻzaki anʼanalar va mahalliy ehtirom orqali hanuz yodga olinadi.

## Merosi
Adam hijriy 888-yilda (milodiy 1483–1484) Jaloliddin Fotih Shohning amaldori malik Kafur tomonidan qurilgan masjid hovlisida joylashgan qabrga dafn etilgan. Ushbu masjid Bobo Adam masjidi nomi bilan tanilgan boʻlib, koʻplab sayyohlar tashrif buyuradigan muhofaza ostidagi yodgorlikdir.

Hindu adabiyotida „*Bayadumba mlechchasi*“ () nomi bilan tanilgan boʻlib, Adam haqidagi rivoyat *Vallalacharita* asarida tilga olinadi. Bu kitob 16-asr shaivist sharhlovchisi Ananda Bhatta tomonidan Navadvip rojasi Shri Buddhimanta Xonning iltimosiga binoan yozilgan.

## Manbalar
Glipa franciscoloi

**Glipa franciscoloi** – Glipa urugʻiga mansub qoʻngʻiz
turi. Ushbu tur 2000-yilda Takakuwa tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Reftarıdil Kadın

**Reftarıdil Kadın** ( – „*qayta tirilish*“; 1838-yilda tugʻilgan – 1936-yil 3-martda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi sultoni Murod V ning ikkinchi xotini.

## Yoshligi
Reftarıdil Kadın taxminan 1838-yilda tugʻilgan. U Hatko oilasiga mansub boʻlib, kelib chiqishi cherkas-abxaz edi. Uning Terandil xonim va Jeylanyar xonim ismli ikki opasi boʻlgan. Jeylanyar doktor Mehmed Emin poshoga turmushga berilgan. Undan keyin Hojı Nazif beyga turmushga chiqqan va ismi Melek deb oʻzgartirilgan. Melekning ikki farzandi, bir qizi va Rüşdü bey ismli oʻgʻli boʻlgan. Terandil xonim esa Reftarıdil bilan birga qolgan, keyinchalik Nuri beyga turmushga chiqqan va yashash uchun Oqsaroyga ketgan.

## Nikohi
Reftarıdil sulton Abdulmajid I hukmronligi davrida Murod hali shahzoda boʻlgan paytda 1859-yil 4-fevralda Dolmabahçe saroyida unga turmushga chiqdi. Oʻshanda u 20 yoshda, Murod esa 18 yoshda edi. Reftarıdil Murodning Mevhibe Kadından keyingi ikkinchi xotini edi. Sulton Abdulmajid 1861-yilda vafot etib, uning ukasi sulton Abdulaziz taxtga chiqqanidan soʻng Murod valiahd shahzodaga aylandi. Oʻsha paytda Reftarıdil homilador boʻlgan. 1861-yil 5-avgustda Dolmabahçe saroyida joylashgan valiahd xonalarida yagona farzandi, oʻgʻli Shahzoda Mehmed Salohiddinni dunyoga keltirgan. Usmoniylar shahzodalariga sulton boʻlishlaridan avval farzand koʻrish man qilingan edi. Biroq sulton Abdulazizning oʻzi ham taxtga chiqishidan avval oʻgʻil koʻrgani uchun Murodni ham buning uchun jazolamagan.

Murod va uning xotinlari Abdulaziz tomonidan ajratilgan Kurbağalıderedagi saroyda yashashardi. Qish mavsumini esa Dolmabahçe saroyida joylashgan valiahd xonalarida va Nisbetiye saroyida oʻtkazishardi. Reftarıdil pushti terili, koʻzlari yirik va moviy, yuzi dumaloq, chiroyli ayol edi. Shuningdek, u rostgoʻy va mehribon ham edi. Musiqa va kitob oʻqishni yaxshi koʻrar, juda savodli va dolzarb voqealardan doimo xabardor edi. Reftarıdil doimo kulib yurardi.

Sulton Abdulaziz taxtdan agʻdarilgach, 1876-yil 30-mayda Murod taxtga oʻtirdi. Reftarıdilga esa „Ikkinchi Kadın“ unvoni berildi. Biroq atigi 3 oy hukmronlik qilganidan soʻng, Murod 1876-yil 30-avgustda ruhiy beqarorligi tufayli taxtdan agʻdarildi va Çırağan saroyida qamoqda saqlandi. Reftarıdil ham Murod bilan birga saroyga bordi. 1904-yilda Murod vafot etgach, Reftarıdil beva qoldi va uning Çırağan saroyidagi azobli hayotiga yakun yasaldi.

## Soʻnggi yillari va vafoti
Murodning vafotidan keyin Reftarıdil avval oʻgʻli bilan birga yashadi. Keyunchalik 1924-yilda Usmoniylar sulolasi vakillari surgun qilingach, Reftarıdil sulolaning qondosh aʼzosi boʻlmaganligi sababli unga Istanbulda qolishga ruxsat berildi. U Ortaköydagi uyda yashadi. Shuningdek, u yerda Murodning uchinchi xotini Şayan Kadınni ham mehmon qilardi. Ogʻir davrda yashagani va moliyaviy ahvoli tang boʻlganiga qaramay, u doimo quvnoq va kulib yurardi. Keyinchalik „Familiya toʻgʻrisidagi qonun“ qabul qilingach, Reftaridil Hatgil familiyasini oldi.

Reftarıdil Kadın 1936-yil 3-martda vafot etdi.

## Farzandlari

## Yana qarang

* Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati

* Kadın (unvon)
* Usmoniylar imperiyasi harami

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Sulton Balxiy

**Ibrohim Shoh Sulton Balxiy** (, ), oʻzining **Mahisavar** (, ) taxallusi bilan ham tanilgan, XIV asr musulmon avliyosi boʻlgan. U Islomning yoyilishini Sandvip va Bogʻurada amalga oshirgan.

## Hayoti
Balxiy Afgʻonistondagi Balx hokimi Shoh Ali Asgʻarning oʻgʻli edi. U valiahd shahzoda edi, biroq bu mavqeyidan voz kechib, Damashqlik diniy voiz, shayx Tavfiqning izdoshiga aylandi.

## Bengalga hijrat
Bir kuni shayx Balxiyga Bengal yurtiga borib, u yerda Islom dinini targʻib qilishni buyurdi. Shundan soʻng Balxiy qayiqda yoʻlga chiqib, oxir-oqibat Sandvip oroliga yetib bordi va u yerda bir necha yil yashadi. Uning qayigʻi sol va baliq shaklida boʻlib, buning oqibatida u Mahi-savar (baliq minuvchi) taxallusini oldi. Keyin u ehtimol yana bir orol boʻlgan Xariramnagar degan joyga bordi. Bu hudud Kaliga sigʻingan, hindu rojasi Balaram tomonidan boshqarilar edi. Balaramning vaziri Islomni qabul qilishga qaror qildi, bu esa rojani gʻazablantirdi. Mojaro yuz berib, oxir-oqibat Balaramning oʻlimiga olib keldi.

Shundan keyin Balxiy Xariramnagarni tark etishga qaror qilib, qayigʻiga sakrab minib, qadimiy shahar – Pundravardhana qirolligining poytaxti boʻlgan Maxasthangarxga yetib bordi. Bu yurtni Box Garx sulolasidan boʻlgan Narsingx Parshuram boshqarar edi. Balxiy Parshuramdan uning hududida yashash va oʻz dinini erkin ravishda amalda qoʻllash iznini soʻradi va podsho bunga ruxsat berdi. Balxiy mahalliy buddistlarga va Parshuram rojasining lashkarboshisi Chilxan kabi koʻplab odamlarga Islomni targʻib qildi hamda ular Islom dinini qabul qildilar. Balaram singari Parshuram ham Balxiyning daʼvat faoliyatidan norozi boʻldi va urush boshlandi. Parshuramning yana bir amaldori Xarapal podshoga xiyonat qilib, musulmon boʻldi. Natijada Balxiy Parshuramni magʻlub etib, 1343-yilda uning qal’asini zabt etdi.
Parshuram Maxasthangarxning soʻnggi buddist podshohi edi. Otasining oʻlimi xabari kelgach, podshohning qizi, malika Shiladevi oʻzini Karatoya daryosiga tashlab choʻktirdi. U choʻkkan joy atrofidagi hudud Shila Devi ghati nomi bilan maʼlum.

## Merosi
Balxiyning qanday va qachon vafot etgani nomaʼlum. Avrangzeb saltanati davrida, 1685-yilda, Balxiy dargohi xirojdan ozod qilingan yer edi va bu haqda Sayyid Muhammad Tohir, Sayyid Abdulrahmon va Sayyid Muhammad Rizo nomiga sanadlar berilgan. Boburiylar ziyoratgohga katta eʼtibor berganlar va Balxiy mozoriga kirish darvozasi sifatida „Buri Ka Darvoza“ nomli darvoza barpo etganlar. 1719-yilda, podsho Farrux Siyyor hukmronligi davrida Xodadil ziyoratgoh yaqiniga hozirgacha foydalanilayotgan katta, yakka gumbazli masjid qurdirgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Glipa gounellei

**Glipa gounellei** — Glipa urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1917-yilda tavsiflangan.
## Manbalar
Livan 1992-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Livan]]** Fransiyaning Albertvill shahrida boʻlib oʻtgan 1992-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida toʻrtta sportchi bilan ishtirok etdi. Ularning barchasi togʻ changʻi sportining erkaklar slalom yoʻnalishida kurash olib borgan. 1992-yilgi Qishki Oʻyinlar Livan uchun 1990-yilda qabul qilingan yangi bayroq ostida ishtirok qilgan birinchi Olimpiada boʻldi.

## Ishtirokchilar
Quyida 1992-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Livan sharafini himoya qilgan sportchilar soni keltilrilgan:

## Togʻ changʻi sporti
Super-G musobaqasida Elias Majdalani 58-oʻrinni egalladi. Giant slalom yo'nalishida Majdalani 57-oʻrinni, Dany Abounaoum 88-oʻrinni oldi, Raymond Kayrouz va Jean Khalil esa musobaqa talablarni bajara olmaganligi uchun diskvalifikatsiya qilindi. Slalomda Khalil 53-oʻrin, Abounaoum 62-natija bilan bahslarni yakunladi. Majdalani urinish amalga oshirmagan boʻlsa, Kayrouz esa birinchi davrani yakunlay olmadi.

## Manbalar
Gʻozi Burhonuddin

**Sayyid Gʻozi Burhonuddin** (, ) XIV asrda Siletda yashagan soʻfiy musulmon zot edi. U folklorda Silet mintaqasida yashagan ilk musulmon sifatida ulugʻlanadi.

## Hayoti
Aytishlaricha, Tultikardagi mahallaga joylashgan musulmon oilalar soni 13 ta boʻlib, Burhonuddin ushbu ozchilik guruhining sardori boʻlgan. Bu oʻn uchta oilaning ajdodlari VIII asr boshlarida Muhammad ibn Qosimning Sindni zabt etishi ortidan Hind yarimoroliga kirib kelishgan va kema orqali Chittagongga safar qilishgan. U yerdan esa ular oxir-oqibat Siletga daʼvat va tijorat maqsadlarida kelishgan. Oʻn uch oilaning joylashgan qishlogʻi hozir ham Tultikarda mavjud boʻlib, Tero Ratan qishlogʻi (তিররতন *oʻn uch durdonalar*) nomi bilan maʼlum.

Yangi tugʻilgan oʻgʻlining *[[Aqiqa|aqiqa]]*sini nishonlash chogʻida Burhonuddin bir sigir soʻyishga qaror qildi. Silet podshosi Gour Govinda oʻzining hindu eʼtiqodlari tufayli bu ishni tahqir deb bilib, yangi tugʻilgan Gulzor Alamni oʻldirtirdi hamda Burhonuddinning oʻng qoʻlini kestirdi. Govinda oʻzidan kichik diniy oqimlarga mansub, xususan Islom, Budda dini va ayrim hind mazhablariga mansub ozchiliklarga bagʻrikeng boʻlmagan hukmdor sifatida tanilgan edi. Ushbu hodisadan koʻp oʻtmay, taraflik Qozikalon Nuruddin ham oʻgʻlining toʻy marosimini sigir soʻyib nishonladi va buning uchun Tarafning feodal hukmdori Achak Narayan tomonidan jazolandi. Ikkala kishi ham jazoga tortilgach, Burhonuddin va Nuruddinning akasi Helimuddin Shimoliy Bengalga yoʻl olib, oʻz dardlarini sulton Shamsuddin Firoz Shohga yetkazdilar.

Siletni zabt etish va zulmga qarshi kurashish yoʻlida bir necha janglar boʻlib oʻtdi va bu yurishda Burhonuddin yoʻlboshchi vazifasini oʻtagan. Ushbu yurish tarixda *Siletning fath etilishi* nomi bilan maʼlum. Mintaqa nihoyat 1303-yilda Shoh Jalol va uning safdoshlari boshchiligidagi lashkar yordami bilan zabt etildi.

## Merosi
Siletdagi bir koʻcha uning sharafiga Burhanobod (uning nomi bilan atalgan), Kushigʻat, Tultikardagi Sayyid Burhonuddin koʻchasi deb nomlangan. Shu koʻchada Gʻozi Burhonuddin boshlangʻich maktabi ham joylashgan. Koʻchada uning mazori (maqbarasi) ham mavjud. Londonning Tijorat koʻchasidagi sobiq politsiya boʻlimi 1987-yilda uy-joy majmuasiga aylantirilib, uning sharafiga Burhonuddin uyi deb nomlangan.

## Manbalar
Tojikiston 2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Tojikiston]]** 2010-yil 12–28-fevral kunlari Kanadaning Vancouver shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etdi. Bu mamlakatning Qishki Olimpiya oʻyinlaridagi uchinchi ishtiroki boʻldi. Tojikiston delegatsiyasi yagona sportchi togʻ changʻi sporti yoʻnalishi vakili Andrei Drygindan iborat edi. Drygin oʻz musobaqalari orasida eng yaxshi natijani super-G bahsida qayd etib, 44-oʻrinni egalladi.

## Tarixi
Tojikiston Milliy olimpiya qo‘mitasi 1993-yilda Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi tomonidan rasman tan olingan. Tajikiston Olimpiada oʻyinlaridagi debyutini 1996-yilda Atlanta shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida amalga oshirgan. Mamlakat Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi ilk ishtirokini 2002-yilda Salt Lake City shahrida oʻtkazilgan musobaqalarda qayd etgan va Vancouverda uchinchi bor Qishki Olimpiada oʻyinlarida qatnashgan. Tajikiston hozirga qadar Qishki Olimpiada oʻyinlarida medal qoʻlga kiritmagan.

Mazkur Olimpiadada Tajikiston delegatsiyasi yagona changʻichisi Andrei Drygindan iborat boʻlib, u Qishki Olimpiada oʻyinlarida uchinchi bor ishtirok etdi. Olimpiada oʻyinlarda qatnashmagan boʻlsa-da, changʻichi Alisher Qudratov ochilish va yopilish marosimlarida bayroqdor etib tanlangan . Kudratov toʻrt yil oʻtib 2014-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Tajikiston sharafini himoya qilgan.

## Manbalar
Maxdum Shoh

**Maxdum Shoh Davla** (, ) mashhur soʻfiy musulmon arbobi boʻlib, Bengal bilan bogʻliqdir. U Yaqin Sharq, Markaziy Osiyo va Janubiy Osiyo oʻrtasida uzoq tarixiy aloqalar doirasida Islomning yoyilishidagi muhim shaxs sifatida esga olinadi. U oʻz nomi bilan ataladigan Shohzadpurda (maʼnosi – *shahzoda shahri*) shahid qilingan.

## Hayoti
Aytishlaricha, Maxdum Shoh Davla Muoz ibn Jabalning avlodi boʻlgan. Muoz ibn Jabal esa islom paygʻambari Muhammadning sahobalaridan boʻlib, Yamanga hokim etib tayinlangan edi. Otasining ikki oʻgʻli va bir qizi bor edi. Maxdum Shoh Davla tasavvuf ilmidan taʼlim olgan va otasining ruxsati bilan boshqa yurtlarga safar qilib, Islom taʼlimotlarini tarqatish uchun yoʻlga chiqqan. Unga singlisi, jiyanlari – Xoja Kalon Donishmand, Xoja Nur va Xoja Anvar – hamda oʻn ikki nafar shogirdi va boshqa izdoshlar hamroh boʻlishgan. Ular oxir-oqibat Buxoroga yetib kelishadi va u yerda ularni Jaloliddin Surxposh Buxoriy kutib oladi hamda unga juft kulrang kaptar hadya qiladi. Ular sharqqa qarab safarini davom ettirib, nihoyat shimoliy Bengalga yetib keladilar. Bu hududda oʻz yerlari chegarasi Bihargacha choʻzilgan, Vikrama Keshari nomli hind *[[Roja|roja]]* hukmronlik qilardi. Keshari oʻz podsholigida islomning tarqalishidan mamnun emas edi. Natijada ikki tomon oʻrtasida toʻqnashuv yuz berdi va unda Maxdum Shoh Davla roja Vikrama Keshari tomonidan qatl etiladi hamda uning koʻpchilik shogirdlari shahid qilinadi. Keshari keyinchalik musulmonlarga nisbatan dushmanligi uchun tavba qilib, ularning jasadlarini Shohzadpur Shohiy masjidi yaqinida hurmat bilan dafn ettirgan. Shu sharafiga oʻsha hudud Shohzadpur (shahzoda shahri) deb atala boshlandi.

## Merosi
Roja Vikrama Keshari hududi Maxdum Shoh Davla sharafiga Shohzadpur (shahzoda shahri) deb qayta nomlangan. U koʻplab izdoshlaridan – Shoh Shamsuddin Tabriziy, Shoh Mahmud, Shoh Ahmad, Shoh Xingar, Hasila Pir, Shoh Ajmal va Shoh Badla kabi shaxslarga yonma-yon – bir dargoh majmuasida dafn etilgan. Toʻqnashuvda shahid boʻlgan boshqa kishilar uchun yana bir majmua qurilgan boʻlib, u Ganj ul-shahidon (Ganj-e-Shahidan) nomi bilan tanilgan. Maxdum Shoh Davlaning singlisi esa yaqin atrofdagi daryoga oʻzini tashlab halok boʻlgan va oʻsha joy Sati Bibining ghati sifatida maʼlum. Bengalning keyingi musulmon hukmdorlari Shohzadpurdagi dargoh va masjidni saqlash uchun 722 biga yer vaqf qilgan hamda bu mulk toʻqnashuvdan tirik qolgan Xoja Nur avlodlarining tasarrufiga topshirilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Vali, Maʼlavi Abdul (1904-yil yanvar) „Shohzadpurning qadimiyligi va anʼanalari haqida“ *Journal of the Asiatic Society of Bengal: January to December 1904*, Kalkutta, 2-bet, https://books.google.com/books?id=kEAOAAAAIAAJ
* Haq, Muhammad Enamul (1975) *Bengalda tasavvuf tarixi* Asiatic Society of Bangladesh, Dakka;
Abu Solih Mansur

**Abu Solih Mansur** (915-yilda vafot etgan) – Somoniylar sulolasiga mansub shahzoda, amakisi Ismoil ibn Ahmad, amakivachchasi Ahmad Somoniy hamda Nasr II hukmronligi davrida hokim (voliy) lavozimida ishlagan.

## Biografiyasi
Abu Solih Ismoil ibn Ahmad va Ahmad Somoniy hukmronligi davrida bir necha viloyatlarni boshqargan. Hokim lavozimida ishlayotgan Abu Solih haqida ilk bor 902-yilda eslab oʻtilgan. Ismoil ibn Ahmad Rayni, hatto Qazvingacha boʻlgan hududlarni egallagach, Abu Solihni Ray hokimi etib tayinlagan edi. Raydagi boshqaruvi davrida mashhur fors olimi Muhammad ibn Zakariya ar-Roziy bilan doʻstlashgan. 910 yoki 911-yilda Ahmad Somoniy Abu Solihni Seyiston hokimi etib tayinladi. Biroq Abu Solihning ogʻir soliq siyosati 912-yilda Seyistonda qoʻzgʻolonga sabab boʻldi. Bu isyonni xorijiy Muhammad ibn Hurmuz boshqardi. Muhammad ibn Hurmuz Safforiylardan Amr ibn Yaʼqubni qoʻllab-quvvatlagan edi. Abu Solih isyonchilar tomonidan asir olindi va 913-yilda Husayn ibn Ali Marvarrudhiy boshchiligidagi Somoniylar qoʻshini qoʻzgʻolonni bostirgunga qadar asirlikda qoldi. Amr Samarqandga yuborildi, qolgan isyon rahbarlari esa qatl etildi. Shundan soʻng Simjur ad-Davatiy Mansurning oʻrniga Seyiston hokimi etib tayinlandi.

914-yilda Mansur Xuroson hokimi etib tayinlandi. Biroq Ahmad ibn Ismoilning vafoti va 8 yoshli Nasrning taxtga chiqishi mamlakatda beqarorlikni kuchaytirdi. Mansurning otasi Isʼhoq ibn Ahmad Samarqandda isyon koʻtardi, Mansur esa oʻzini amir deb eʼlon qilib, Nishopur va yana bir necha shaharni egalladi. Biroq Mansur 915-yil atrofida Nishopurda tabiiy oʻlim bilan vafot etdi. Unga qarshi yuborilgan Hammuya ibn Ali boshchiligidagi qoʻshin shaharga yetib kelganida allaqachon hayotdan koʻz yumgan edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bosworth, C. E. „Abu Saleh Mansur.“ *Encyclopedia Iranica.* 30 December 2013. 
*
Havreflarn

**Havreflarn**, yoki Shvetsiyada **havrekakor**, nordik oshxonasiga mansub, moʻrt va qarsildoq tuzilishga ega joʻxori yormali pechenelardir. Ular anʼanaviy tarzda butun Daniyadan tortib Finlyandiyagacha tayyorlanadi. U odatda yassi joʻxori yormasi, jigarrang shakar, un va turli ziravorlar, masalan, dolchin va jaydari muskat bilan tayyorlanadi. Baʼzan ular ustidan qoʻshimcha ravishda mazali qilish uchun shokolad sepilib bezatiladi.

## Retseptlari
* True North Kitchen
* A Kitchen Hoor’s Adventure
* Sons of Norway

## Manbalar
Abu Isʼhoq Inju

**Abu Isʼhoq Inju**, yoki **Abu Isʼhoq** (1321—58, ) — Injuiylarning 1343-yildan 1357-yilgacha hukmronlik qilgan soʻnggi hukmdori. U Sharofiddin Mahmud Shoh ibn Muhammad Inju ismli shaxsning toʻrt oʻgʻlidan eng kichigi boʻlib, u soʻnggi moʻgʻul Ilxon sultoni Abu Said vafot etgan 1335-yilgacha Fors viloyatining hokimi boʻlgan.
## Manbalar
Nepal 2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Nepal]]** 2006-yil 10–26-fevral kunlari Turin shahrida (Italiya) boʻlib oʻtgan **[[2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari]]da** ishtirok etgan. Bu mamlakatning Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi ikkinchi ishtiroki edi, birinchisi esa toʻrt yil avvalga toʻgʻri keladi.

Nepal tomonidan yuborilgan yagona sportchi Dachhiri Sherpa boʻlib, u changʻi poygasi sportida ishtirok etdi. Oʻzining yagona musobaqasi – erkaklar oʻrtasidagi 15 kilometr klassik uslubdagi poygada Sherpa 94-oʻrinni egalladi.

## Tarixi
Nepal Olimpiya oʻyinlarida ilk bor 1964-yilda Tokyoda oʻtkazilgan yozgi oʻyinlarda ishtirok etgan. Mamlakat keyingi Yozgi Olimpiadada qatnashmagan, biroq 1972-yildan boshlab barcha Yozgi Olimpiada oʻyinlarida muntazam ishtirok etib kelmoqda.

Nepal Qishki Olimpiada oʻyinlarida esa ilk bor 2002-yilda Salt Lake City shahrida boʻlib oʻtgan oʻyinlarda qatnashgan va bu ularning ikkinchi qishki olimpiadasi boʻldi.

Turindagi Olimpiada oʻyinlariga Nepal tomonidan yuborilgan yagona sportchi Dachhiri Sherpa boʻlib, u kross-kantri changʻi sportida ishtirok etdi. U ochilish marosimida bayroqdor boʻlgan, yopilish marosimida esa bu vazifani Kamal Chitrakar bajargan. Chitrakar 2010-yilda Nepal Olimpiya qo‘mitasi ijroiya qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

## Changʻi poygasi

## Manbalar
Winter Heat

***Winter Heat*** Sega AM3 tomonidan ishlab chiqilgan va Sega tomonidan nashr etilgan sport videooʻyinidir. U 1997-yilda arkada platformalari uchun, 1998-yilda esa Sega Saturn uchun nashr etilgan. Oʻyin Qishki Olimpiada oʻyinlari litsenziyasiga ega. U 1996-yilda chiqarilgan DecAthletening davomi hisoblanadi. Winter Heat Yaponiyada PlayStation 2 platformasida DecAthlete va Virtua Athlete oʻyinlari bilan birgalikda DecAthlete Collection toʻplami tarkibida ham chiqarilgan. Ushbu toʻplam Sega Ages 2500 seriyasining 15-jildi hisoblanadi.

## Oʻyin jarayoni
DecAthlete kabi, Winter Heat ham bir nechta turli musobaqalarni oʻz ichiga oladi. Ularning aksariyati tugmani tez  va vaqtga mos ravishda bosishga asoslangan. Oʻyinchilar sakkiz nafar xalqaro sportchidan birini tanlashlari  mumkin va ularning har biri maʼlum bir sport yoʻnalishiga ixtisoslashgan.

## Taqrizlar

Sega Saturn versiyasi tanqidchilar tomonidan ijobiy qabul qilingan va toʻrtta sharh asosida GameRankings saytida 78% koʻrsatkichga ega boʻlgan. Tanqidchilar sodda va tabiiy boshqaruv tizimini va yaxshi animatsiyalangan yuqori aniqlikdagi grafikani maqtashgan . GameSpot nashri shunday izoh bergan: „Soddaligiga va bilak ogʻrigʻini tugʻdirish ehtimoliga qaramay, Winter Heat qishki musobaqalarning qiziqarli va xilma-xil toʻplamini taqdim eta oldi. Bunga u turli oʻyinlar davomida nisbatan barqaror boshqaruv tizimidan foydalanish orqali erishdi. Tezlik tugmasi butun oʻyin davomida tezlik tugmasi boʻlib qoladi va hokazo. Natijada, bir musobaqadan boshqasiga oʻtish unchalik qiyin emas va umumiy toʻplam raqobatchilarinikiga qaraganda yaxshiroq uygʻunlashtirilgan.“

GamePro nashri oʻyinni „barmoqlarni zoʻriqtiradigan, ammo qiziqarli qishki sport oʻyini“ deb atagan. 

GameSpot va Sega Saturn Magazine bobsley musobaqasidagi tezlikni alohida maqtashdi. Electronic Gaming Monthly (EGM) nashridan John Ricciardi esa shunday fikr bildirdi: „Winter Heat bu yilgi Qishki Olimpiya uslubidagi oʻyinlar ichida eng yaxshisidir. Har bir musobaqa boshqaruv pulti bilan turli usullarni talab qiladi va ularning barchasi juda qiziqarli.“ EGM oʻyinga „Oy oʻyini“ mukofotini berdi. Sharhlovchilar jamoasining toʻrt aʼzosidan uchtasi esa unga 10 balldan 9 baho qoʻydi.

## Manbalar
XOQning 134-sessiyasi

**XOQning 134-sessiyasi** – 2019-yil 24-iyunda Shveysariyaning Lozanna shahrida boʻlib oʻtgan Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi (XOQ) sessiyasi.

## Nomzodlar
Italiyaning Milan shahri 134-XOQ sessiyasiga mezbonlik qilish uchun yagona nomzod edi. 2017-yil sentyabr oyida Lima shahrida oʻtkazilgan XOQning 131-sessiyasida ushbu nomzod shahar bir ovozdan saylangan. Biroq keyinroq 2018-yilda Milan va Kortina-dʼampetsso (bu yerda 1956-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari oʻtkazilgan) 2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish uchun Italiya arizasini taqdim etdi. Olimpiya xartiyasiga koʻra, Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish uchun nomzod boʻlgan mamlakatda XOQ sessiyasi oʻtkazilishiga ruxsat berilmaydi. Shu sababli, XOQ sessiyasi Lozannadagi SwissTech Convention Center majmuasiga koʻchirilgan.

## 2026-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlari uchun mezbon shaharni saylash
2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qiluvchi shahar 134-XOQ sessiyasida saylandi. Arizalar 2018-yilda XOQga taqdim etilgan.

### Ovoz berish natijalari

### Yangi XOQ shtab-kvartirasining ochilishi
Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi (XOQ) 23-iyunda Olimpiya kuni nishonlanishi chogʻida Shveysariyaning Lozanna shahrida oʻzining yangi shtab-kvartirasini rasmiy ravishda ochdi. 2019-yil XOQ tashkil etilganiga 125-yil toʻldi va ushbu yubiley aynan Olimpiya kunida nishonlandi.

## Yangi XOQ aʼzolarini saylash
Sessiyada XOQning 10 nafar yangi aʼzosi saylandi. Yangi aʼzolar:
*  Odette Assembe-Engoulou – Kamerun
*  Filomena Fortes – Kabo-Verde Olimpiya qoʻmitasi prezidenti
*  Matlohang Moiloa-Ramoqopo – Lesoto Milliy olimpiya qo‘mitasi prezidenti
*  Tidjane Thiam – Kot-dʼIvuar
*  Laura Chinchilla – Kosta-Rika
*  Erick Thohir – Indoneziya Olimpiya qoʻmitasi prezidenti
*  Spyros Capralos – Gretsiya Olimpiya qoʻmitasi prezidenti
*  Mustapha Berraf – Jazoir Milliy olimpiya qo‘mitasi va Afrika milliy Olimpiya qoʻmitalari assotsiatsiyasi prezidenti
*  Narinder Dhruv Batra – Hindiston Olimpiya assotsiatsiyasi prezidenti
*  Kee Heung Lee – Koreya sport va Olimpiya qoʻmitasi prezidenti

## Manbalar
Biatlon 2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida – erkaklar yakkalik

2026-yilgi qishki Olimpiada oʻyinlarining **erkaklar yakkalik** bahsi 10-fevral kuni Rasen-Antholzdagi Anterselva biatlon arenasida oʻtkazildi. Norvegiyalik Johan-Olav Botn musobaqada gʻolib boʻldi, fransiyalik Éric Perrot kumush medalni, norvegiyalik Sturla Holm Lægreid esa bronza medalni qoʻlga kiritdi. Botn uchun bu ilk Olimpiya medali, Lægreid uchun esa ilk yakkalik Olimpiya medali boʻldi.

## Tarixi
Amaldagi chempion Quentin Fillon Maillet Olimpiadaga yoʻllanma oldi. Kumush medal sohibi Anton Smolski Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi oqibatida musobaqalarda ishtirok etishdan chetlashtirildi. Bronza medali sovrindori Johannes Thingnes Bø esa musobaqalardan isteʼfoga chiqqan edi. Olimpiadadan avval Éric Perrot 2025–2026-yilgi biatlon boʻyicha Jahon kubogining umumiy, shuningdek individual reytingida yetakchilik qilardi. U, shuningdek, 2025-yilgi jahon chempioni ham edi.

## Saralash

## Natijalar
Musobaqa poygasi 10-fevral kuni soat 13:30 da boshlandi.

## Manbalar
Nepal 2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Nepal]]** 2010-yil 12–28-fevral kunlari Kanadaning Vankuver shahrida boʻlib oʻtgan **[[2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari]]da** ishtirok etdi.

Delegatsiya tarkibida yagona sportchi – changʻi poygachisi Dachhiri Sherpa bor edi. Sherpa oʻzi qatnashgan yagona yoʻnalish – 15 kilometr erkin uslubdagi poygada 92-oʻrinni egalladi.

## Tarixi
Nepal Olimpiya oʻyinlarida ilk bor 1964-yilda Tokyoda oʻtkazilgan yozgi oʻyinlarda ishtirok etgan. Mamlakat keyingi Yozgi Olimpiadada qatnashmagan, biroq 1972-yildan boshlab barcha Yozgi Olimpiada oʻyinlarida muntazam ishtirok etib kelmoqda.

Nepal Qishki Olimpiada oʻyinlarida esa ilk bor 2002-yilda Salt Lake City shahrida boʻlib oʻtgan oʻyinlarda qatnashgan, toʻrt yil oʻtib esa Turin Olimpiadasida yana ishtirok etgan.

Dachhiri Sherpa Vankuverdagi oʻyinlarda Nepalning yagona sportchisi boʻlgan, xuddi Turindagi kabi. U ochilish va yopilish marosimlarida mamlakat bayrogʻdori sifatida tanlangan.

## Changʻi poygasi
Dachhiri Sherpa Vankuver Olimpiadasi vaqtida 40 yoshda edi va u changʻi sporti bilan 33 yoshida shugʻullana boshlagan.

Uning yagona musobaqasi 15-fevral kuni oʻtkazilgan 15 kilometr erkin uslubdagi poyga boʻldi. Sherpa 44 daqiqa 26 soniya natija koʻrsatib, oltin medal sohibining vaqtidan qariyb 11 daqiqa ortda qoldi. U 95 nafar ishtirokchi orasida 92-oʻrinni egalladi.

## Manbalar
Shirvonlik Hushang

**Hushang** () 1372/73-yildan 1382-yilgacha Shirvonshoh boʻlgan.

## Hayoti
U Kavus Ining oʻgʻli va vorisi edi; aynan uning davrida Shirvonshohlar davlati Jaloyiriylar sultonligi (1335–1432) hukmronligi ostiga tushgan. Hushangning oʻzi esa garov sifatida Shayx Uvays saroyida tarbiyalangan va otasi vafot etishi bilanoq ozod qilingan.

U qarshilik koʻrsatmadi va ehtimol 1375-yilda Shoh Shujo Muzaffariyning Ozarbayjonga yurishi doirasida Shirvonni zabt etish vazifasi berilgan Shoh Mansurga qarshi partizan urushini afzal koʻrgan boʻlishi mumkin. U butun hukmronligi davomida yozuvlarida Shayx Husayn Jaloyir va Ahmad Jaloyir kabi Jaloyiriy hukmdorlar tilga olingan tangalarni zarb qilishda davom etdi. Munejjimboshiga koʻra, u qudratli Adil Aqa, yaʼni Ray hokimidan qoʻrqib Arranga qochgan birodarlarni yarashtirgan.

Hushang 1382-yilda oʻz fuqarolari tomonidan oʻldirilgan va shu tariqa sulolaning Kasranid tarmogʻiga barham berilgan. Uning oʻrniga amakivachchasi Ibrohim I () taxtga oʻtirgan. Bu esa sulolaning Darbandiy tarmogʻi boshlanishini anglatgan.

## Merosi
Shoir Muhammad ibn Muhammad al-Arif Ardabili oʻzining fors tilidagi *[[Masnaviy|masnaviy]]* (qofiyadosh baytlarda yozilgan sheʼr) *Farhod va Shirin* asarini Hushangga bagʻishlagan. Bu voqeani tasvirlovchi miniatyura nusxasi Istanbuldagi Topkapi saroyida saqlanadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Nepal 2002-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Nepal]]** AQShning Yuta shtati Salt Lake shahrida boʻlib oʻtgan 2002-yil Qishki Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etdi. Bu Nepalning Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi ilk ishtiroki edi.

Delegatsiya tarkibida yagona sportchi – changʻi poygachisi Jay Khadka bor edi. U erkaklar sprint bahsida 70-oʻrinni egalladi. Erkaklar oʻrtasidagi 2 × 10 kilometr pursuit yoʻnalishida esa 79-oʻrinni oldi va har ikkala yoʻnalishda ham final bosqichiga chiqa olmadi.

## Tarixi
Nepal Olimpiya qo‘mitasi 1962-yil 31-dekabrda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan tan olingan. Nepal Olimpiya oʻyinlarida ilk bor 1964-yilda Tokioda oʻtkazilgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Mamlakat keyingi Yozgi Olimpiadada qatnashmagan, biroq 1972-yildan boshlab barcha Yozgi Olimpiada oʻyinlarida muntazam ishtirok etib kelmoqda.

Shunga qaramay, Salt Lake oʻyinlari Nepalning Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi ilk ishtiroki boʻldi va 2018-yil holatiga koʻra, mamlakat hali Olimpiya medali qoʻlga kiritmagan.

2002-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari 8–24-fevral kunlari boʻlib oʻtgan boʻlib, unda 77 ta Milliy Olimpiya qoʻmitasidan jami 2 399 nafar sportchi qatnashgan. Salt Lake Olimpiadasiga Nepal tomonidan yuborilgan yagona sportchi – changʻi poygachisi Jay Khadka edi. U ochilish marosimida bayroqdor etib tanlangan.

## Changʻi poygasi
**Sprint**

**Pursuit**

## Manbalar
Virgin orollari 2006-yilgi Qishki Olimpiada o‘yinlarida

**[[Amerikaning Virgin orollari|Virgin orollari]]** 2006-yil 10–26-fevral kunlari Italiyaning Turin shahrida boʻlib oʻtgan 2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etish uchun delegatsiya yuborgan. Mamlakar tomonidan yuborilgan yagona sportchi Anne Abernathy edi. U mashgʻulot paytida bilagini sindirib olgan va shu sababli musobaqada qatnasha olmagan.

## Tarixi
Virgin orollari Olimpiya qo‘mitasi 1966-yil 31-dekabr kuni Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan rasman tan olingan. Mamlakat shundan buyon barcha Yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashib kelmoqda, faqat 1980-yilda boykot qilingan Moskva Olimpiadasi bundan mustasno. Virgin orollari ilk bor 1988-yilda Qishki Olimpiya oʻyinlarida debyut qilgan. Ular oʻyinlar davomida faqat bir marotaba medal qoʻlga kiritgan. Bu yutuqni 1988-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida yelkanli qayiq sporti boʻyicha Peter Holmberg olib kelgan. 2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari 2006-yil 10–26-fevral kunlari Italiyaning Turin shahrida boʻlib oʻtgan. Unda jami 80 ta davlatning 2508 nafar sportchisi ishtirok etgan. Virgin orollari nomidan Turin shahriga yuborilgan jamoa atigi bitta sportchi — Anne Abernathydan iborat edi. U ochilish va yopilish marosimlarida bayroqdor boʻlgan.

## Manbalar