open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monte Boglia

**Monte-Boglia** (Colma Regia deb ham nomlanadi) togʻi Ticino, Shveysariya, Lambardy va Italiya hududlari chegaralaridan kesib oʻtadi. Uzunligi 1516 metr boʻlib, janubiy qismi Lugano koʻliga ulangan. Monte Brè - Luganodan sharqda, Monte Boglia yon bag'rida joylashgan tog', Lugano Prealp tog'larining katta qismidagi Komo prealplariga tegishli. Bu Lugano ko'rfazi, Valais va Bern Alp tog'lari ko'rinishidagi mashhur panoramali tog' bo'lib, Luganoning mahalliy tog'i hisoblanadi.

Bu marshrut Bre shahridan boshlanadi va Sasso Rosso (1294 m), Monte-Boglia (1516 m) va Passo Biscagno (1173 m) orqali Alpe Bolla (1129 m) dan o'tadi. Keyin boshlang'ich nuqtasiga qaytish uchun o'rmon bo'ylab pastga tushadi. 

## Manbalar

## Tashqi havolala
Power Horse stadioni

**Power Horse stadioni** — Ispaniyaning Almería hududida joylashgan koʻp funksiyali stadion. Mazkur maydon UD Almería jamoasining uy maydoni hisoblanadi va 17,400 muxlisni oʻz bagʻriga sigʻdiradi.
## Tarixi
2005-yilgi Oʻrta yer dengizi oʻyinlari uchun qurilgan stadion 2004-yil 31-iyul kunidan ishga tushirilgan, stadionning umumiy narxi 21 million yevroni tashkil qilgan va unga *Ayuntamiento de Almería* tomonidan mablagʻ ajratilgan. Stadiondan keyinchalik ikkinchi jamoa ishlatadigan maydon sifatida foydalanila boshlangan va u Estadio Municipal Juan Rojas oʻrniga UD Almería jamoasining uy maydoniga aylangan.

Stadionning sigʻimi Almería jamoasining La Ligaga oʻtganligi munosabati bilan 15,000 dan 21,350 tagacha kengaytirilgan. 2012-yildan buyon jamoa uni darvozalar ortidagi keng hududga qoʻshimcha oʻrindiqlar oʻrnatib ishlatib kelmoqda. Bunday tuzilish bilan maydon sigʻimi 15,274 tagacha qisqartirildi. 2021-yil avgust oyida, Ayuntamiento de Almería UD Almería jamoasiga madonga 25 yil davomida egalik qilish huquqini berdi.
## Kelish transporti
Power Horse stadioni shaharning asosiy temir yoʻl stansiyasidan 2 kilometr uzoqlikda joylashgan va bu shahardan biroz uzoqroq hudud, u yerga mashinalar orqali emas, faqat temir yoʻl stansiyasi yoki Line 7 avtobus yoʻnalishi orqali kelish mumkin.
## Ispaniya milliy futbol terma jamoasi oʻyinlari
Stadion 2005-yil 9-fevral sanasida, 2006-yilgi Jahon chempionati saralash doirasida Ispaniya va San Marino jamoalari oʻrtasidagi bahsga mezbonlik qilgan va yakunda Ispaniya 5—0 hisobida gʻalabaga erishgan.
## Manbalar
Al-bayon fi tafsir al-Qurʼon

**Al-bayon fi tafsir al-Qurʼon** *(Qur’on tafsirining tushuntirishi* va baʼzan *Qur’onning muqaddimasi* deb ataladi*) —* shia olimi Abu al-Qosim al-Xoiyning tafsiri.

## Yoritilgan mavzular

* Kirish (izoh uslubini qisqacha tushuntirish)
* Moʻjiza va sehr
* Turli xil qiroat usullari
* Qur’onning yaxlitligi haqida
* Nasx

## Manbalar
Al-Burhon

***„Tafsir al-Burhon“*** — Qurʼon tafsirida XI asrda Zaydiy Imom Abul-Fath an-Nosir ad-Dailamiy tomonidan yozilgan. Kitob hali ham qoʻlyozma shaklida saqlanib kelmoqda.
## Manbalar
Bayon al-Saʽada

**Bayon as-Saada fi Maqomat al-Iboda** (arabcha: Ibodat maskanlari haqida saodatning tushuntirishi) — Niʼmatullohiy soʻfiylar yetakchisi Sulton Alishohning arab tilida Qurʼon tafsiri.

Butun Qur’onning bu tafsiri shia tasavvuf nuqtai nazaridan yozilgan. Sulton Alishoh oʻz tafsirida ekzoterik va soʻfiy sharhlarini ham kiritgan.

## Yana qarang

* Qur’on
* Qur’on tafsiri
* Tafsir asarlari roʻyxati
## Manbalar
Majmaʼ al-Bayon

**Majmaʼ al-Bayon fit-tafsir al-Qur’on** () XII asr imomiy olimi va muallifi Shayx Tabarsiy tomonidan yozilgan tafsir.

Bu sharh keng qamrovli mumtoz tafsirdir. Tabarsiy juda bilimdon inson boʻlgan. U arab tilining ustasi, taniqli dinshunos va huquqshunos edi. Asar Imomi Qur’onning eng nufuzli tafsirlaridan biri sanaladi. At-Tabriysiyning usuliga koʻra, bir vaqtning oʻzida bir guruh oyatlarni olib, matnga batafsil sharh berishdan avval, sunniy va shia manbalariga asoslanib, oʻz qarashlarini keltirgan holda qiroat, til va grammatika masalalarini muhokama qiladi. Uning har bir parcha uchun sharhi besh qismga boʻlingan: kirish nutqi, oʻqish uchun qoʻllanma, til nutqi, vahiy va uning atrofidagi holatlar hamda maʼno.

"Majmaʼ al-bayon " „At-tibbiyon fit tafsir ul-Quron“ dan keyin yozilgan boʻlib, unga bogʻliqdir.

Buyuk Oyatulloh Muhammad Taqi al-Modarresiyning 1980-yillarda Eronda arab tilida nashr etilgan Qur’onning oʻn sakkiz jildli tafsiri boʻlgan „Tafsir Hidoyat“ qisman „Majmaʼ al-bayon“ haqidagi bahs asosidadir&#x5B; ** &#x5D;.
## Manbalar

## Havolalar

* Tafsir Majmaʼ al-Bayan
Partovi az Qurʼon

***Partovi az Qur’on*** (tarjimasi: Qur’ondan yorqin nur) () Mahmud Tolegoniy tomonidan yozilgan olti jildlik Qur’on tafsiri. U shoh tomonidan qamalgan davrida yozilgan.
## Manbalar
Al-Mohit al-azam

**Al-Mohit al-azam** () — Sayyid Haydar Amuliy tomonidan yozilgan yetti jildli Qurʼon tafsiri boʻlib, taxminan milodiy 1375 yoki 1376-yillarda yozib tugallangan.

## Sharhi
Kitob sharhini yozishda Ibn Arabiy taʼlimotiga asoslangan. Muallif „Al-Mohit al-azam“ asarida shialik va soʻfiylik anʼanalarini birlashtirgan. Ushbu tafsir ezoterik va ekzoterik yondashuvlarni oʻz ichiga oladi.

## Manbalar
Tafsir Gazur

**Tafsir Gazur,** shuningdek, **jalāʼ al-azhān va-jalāʼ al-ahzān** nomi bilan ham tanilgan, Abul al-Mahosin Husayn Ibn Hasan Jurjoniy tomonidan 8—14-asrlarda yozilgan fors tilidagi Qurʼon tafsiri. Kitob dastlab Jalo' al-azhon va jalo' al-ahzon deb nomlangan. “Gazur” nomi muallif ismidan kelib chiqqan. Oqo Buzurg Tihroniyning yozishicha, u hijriy 10-asr / milodiy 16-asr shia ulamolaridan bo‘lgan.

## Ahamiyati
“Tafsiri Gazur”ning tilshunoslik va adabiyotdagi ahamiyati “Ravz al-jinan va ruh al-jinan” asariga teng deb hisoblaniladi. “Tafsiri Gazur”dan Molla Fathulloh Koshoniy tomonidan “Menhaj al-Sadegin” tafsirini yozishda asosiy manba sifatida qo'llanilgan. Mir Jaloliddin Muhaddis Urmaviy “Tafsiri Gazur”ni hijriy 1337-1341-yillar oralig‘ida birinchi o‘n jildini nashr etgan, milodiy 1958-1962-yillarda qayta nashr etilgan.

## Havolalar

* https://iqna.ir/fa/tfsyr «گạzr» dạrạy ạrzsẖ‌hạy̰ dyny̰, ạslạmy̰, mdẖhby̰, miktby̰, mly̰ w farhnạy̰ ạstin ( )
* [https://fa.wikishia.net/jlạʾ ạlạdẖhạn w jlạʾ ạlạḥzạn (کtạb)](https://fa.wikishia.net/view/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B0%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)) (fors tilida)
Tafsir Rahnoma

***Tafsir Rahnoma*** — Qur’onning fors tilidagi 20 jildli zamonaviy tafsiri. Hozirgacha ushbu asarning 17 jildi nashr etilgan. Kitob Akbar Hoshimiy Rafsanjoniyning Qurʼon boʻyicha oʻtkazgan tadqiqotlari asosida yaratilgan.

## Tuzilishi
*Tafsir Rahnoma* Qur’onda yoritilgan turli mavzularni toifalarga ajratadi, shunda oʻquvchi oʻzi qiziqqan mavzuni tanlab oʻrganishi mumkin boʻladi.

## Yana qarang

* Qur’on
* Qur’on tafsiri (tafsir)
* Tafsir asarlari roʻyxati
## Manbalar
Qurʼon lugʻati

**Qur’on lugʻati va glossariyi** ilk marotaba 1873-yilda John Penrice tomonidan nashr etilgan kitob boʻlib, umumiy 180 sahifadan iborat kichik ixcham maʼlumotnoma hisoblanadi. Ushbu kitobda Qur’onda keltirilgan gap va soʻzlarning maʼnolari haqida batafsil maʼlumotlar mavjud.

## Umumiy tavsifi
Lugʻat oʻziga xos nufuzli asar boʻlishi koʻzda tutilgan. Shuningdek, kitob matnini keng qamrovdagi asar sifatida ommaga eʼlon qilish maqsadida joylarda islomiy asoslar va ibodat obyektlari haqida tushuntirishlar berilgan.

Muallif John Penrice haqida boshqa hech qanday maʼlumot mavjud emas. Kitob 1873-yilda birinchi marta nashr etilgan va bugungi kunga qadar qayta-qayta chop etilib kelinmoqda. Kitob *Islom kutubxonasi, Kazi Publications*  tomonidan nashr etilgan (1988).

## Manbalar

## Havolalar

* Qurʼonni oʻqing, oʻrganing va tushuning
Taalibiya Qurʼoni

**Taalibiya Qur’oni** — bu Jazoirda magribiy yozuvda yozilgan mus’haf (Qur’on qoʻlyozmasi).

## Qoʻlyozma tavsifi
Ushbu mus’hafning transkripsiyasi Shimoliy Afrikada qoʻllaniladigan asosiy kanonik qiroat yoki Qur’on oʻqish usuli boʻlgan Warsh qiroatiga muvofiq amalga oshirilgan.

1895-yildan beri ikki aka-uka Kaddur Rodosi va Ali Rodosi oʻzlarining Thaalibia Publishing nashriyoti orqali Varsh mus’hafini nashr etish tashabbusini ilgari surganlar.

## Nashrlar
Ushbu Qur’on Mus’hafning bosma nusxasi bir necha nashrlardan keyin paydo boʻlgan.

**1905-yilgi „Mus’haf“ nashri** birinchi marta Thaalibia Publishing tomonidan 1905-yilda toʻliq nusxada nashr etilgan. Qoʻlyozma Ahmad Mansaliy tomonidan yozilgan.

**1907-yilgi nashr** xuddi shu nashriyot tomonidan tahrirlangan. Mus’hafning ushbu nashrining qoʻlyozmasi Umar Rajim (1884-1959) tomonidan yozilgan.

**1912-yilgi nashrning** qoʻlyozmasi **1931-yil** va **1937-yilgi** **nashrlarga** mas’ul boʻlgan Muhammad Cherradiy tomonidan yozilgan.

1937-yilgi Mus’haf ham alohida chop etilgan va toʻrt chorakka boʻlingan:

# Birinchi chorak, Al-Fotihadan Al-Anʼomgacha.
# Ikkinchi chorak, Al-Aʼrofdan Al-Kahfgacha.
# Uchinchi chorak, Maryamdan Fotirgacha.
# Toʻrtinchi chorak, Ya-Sindan Al-Nosgacha.

Taalibiya Qur’oni mustaqil tarzda Jazoir hukumati tomonidan **1962-yildan** **1971-yilgacha** toʻliq nusxada nashr etilgan.

Jazoirda Qur’onni nashr etish gʻoyasi 1979-yilda rassom Muhamad Cherifiy ishtirokida amalga oshirilgan.

## Galereya

### 1931-yilgi nashri

Fayl:خاتمة_مصحف_المطبعة_الثعالبية.jpg|alt=End of Thaalibia Mus’haf.|Taalibiya Mus’hafining soʻnggi varogʻi.


## Yana qarang

* Jazoirda Islom
* Jazoir Qur’oni
* Oʻn qiroat
* Varsh qiroati
## Manbalar
Boylata jome masjidi

**Boylata masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid boʻlib, Samarqand viloyati Ishtixon tumani Boylata qishlogʻida joylashgan masjid. Mazkur masjid Vazirlar mahkamasi tasarrufida hisoblanib, Musulmonlar idorasi va Samarqand viloyati adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan.

## Tarixi
Boylata masjidining tashkil etilganligi haqida toʻliq va ishonchli manbalar kam. Ushbu masjid hozirgi kunda amaldagi masjidlardan biri hisoblanadi. Masjidning yangi binosi 1998-yil 16-dekabr oyidan boshlab faoliyat yurita boshlagan. Ushbu binoning imomi Samarqand viloyati Ishtixon tumanining imom-xatibi Toʻxtayev Eshmat Xubbimovich.

## Joylashuvi va faoliyati
Masjid Samarqand viloyati Ishtixon tumaniga qarashli hisoblanadi. Masjid qurilishida gumbazlar tuzilishi ancha murakkab boʻlib, peshtoq, ravoq va minoraning turli shakllari oʻziga xos nafis shaklda ishlangan. Bezagida naqshlar, koshinkor bezaklar qoʻllangan boʻlib, masjid binosining tashqi va ichki bezaklarida oʻzgacha nafislik yaqqol koʻzga tashlanadi. Maskur masjiga har kunlik 5 mahal namoz ibodatlarini ado qilish uchun Ishtixon tumanining turli joylaridan musulmon insonlar tashrif buyurishadi. Shuningdek, Ishtixon tumanining Azamatga tutashgan aholi vakillari va yoʻlovchilar, Ramazon va Qurbon hayit namozlarida va Juma namozlari vaqtlarida tashrif buyurishadi. Ushbu masjidga mashrut, avtobus yoki yengil transport vositalari orqali borish mumkin va nomozxonlar uchun masjid har kunlik nomoz vaqtlarida doimo ochiq. Ushbu masjid nomozxonlar uchun zarur maʼlumotlar xabar qilinadigan, haftalik juma, xayit namozlari jamoa boʻlib oʻqiladigan Ishtixon tumanidagi asosiy masjidlari sirasiga kiradi.

## Manbalar
Józef Bielawski

**Józef Bielawski** (1910-yil 12-avgust — 1997-yil 19-sentyabr) polyak arabshunosi va islom olimi.

Yagellon universitetining sharq tillari bilan bir qatorda huquq fakultetini tamomlagan, 1948-1950-yillarda Polshaning Turkiyadagi elchixonasining madaniyat boʻyicha attashesi boʻlgan. 1968-yildan Varshava universiteti professori boʻlib, u yerda arab va islomshunoslik dasturini yaratgan. 1979-yilda Iroq Fanlar akademiyasining aʼzosi boʻldi. Polsha-arab doʻstlik uyushmasining asoschisi hisoblanadi. U Qur’onning polyak tilidagi tarjimasi bilan ham tanilgan. Shuningdek, u islom va arab madaniyatiga oid koʻplab kitoblarning muallifidir.
## Manbalar

## Havolalar

* quran-uthmani&format=rows&ver=1.00 Onlayn Qur’on loyihasi  Jozef Bielawskining Qur’on tarjimasini oʻz ichiga oladi.
Samoviy Qurʼon

**Samoviy Qur’on** (), umumiy islomiy eʼtiqodga koʻra, nozil qilingan Qur’onning dastlabki versiyasidir.

## Tarixi
Muqaddas kitob yoki boshqa diniy totemning osmonda saqlanib qolgan arxetipga asoslanganligi haqidagi gʻoya faqat islomga xos emas, balki Alfred Guillaumning soʻzlariga koʻra, „minglab yillar“ „ilk yozgilar“ga borib taqaladi.

### Nozil Qur’onda
Qur’on  va  oyatlarida „Kitobning onasi“ (u*mm al-kitab*) haqida aytilgan;  oyatda „qoʻriqlangan lavha“ (*lavh mahfuz*) va  „yashirin kitob“ (*kitob maknun*) haqida soʻz boradi. Qur’onning nozil boʻlishi oyatda „nozil qilingan“ deb taʼriflanadi:

U *kalomulloh* — Allohning kalomi deb ham ataladi va koʻpchilik musulmonlar uchun Xudo *tomonidan* yozilgan yoki yaratilgan narsadan farqli oʻlaroq, Xudoning abadiy va yaratilmagan *sifati*. Osmondagi Qur’on yerdagi Qur’ondan farq qiladi. Nozil qilingan Qur’on samoviy Qur’onning aniq nusxasi yoki qisqartirilgan nusxasi ekanligi bahsli. Odatda, Injil va Islomiy Tavrot tushunchasi samoviy Qur’onning bir qismi deb hisoblanadi.

## Manbalar

### Iqtiboslar

### Kitoblar, maqolalar va boshqalar.

* 
*
Al-Tibbyon fi tafsir al-Qurʼon

**At-Tibyon fi tafsir al-Qurʼon** () — Shayx Tusiy tomonidan yozilgan oʻn jildlik Qur’on tafsiri. „Majmaʼ al-Bayon“ muallifi Shayx Tabarsiy oʻz tafsirlarini yozishda ushbu kitobdan foydalanganini tan olgan. Nusxasi Tehrondagi Malek kutubxonasida mavjud. Bu tafsir „Muxtasar-ut-tibyon“ nomi bilan bayonlari bilan birga nashr etilgan. Muallif oʻz tafsirini yozishda hadisdan asosiy tarkibiy qism sifatida foydalanadi va bir qancha oʻn ikki shia imomlarining anʼanalarini saqlaydi

Bar-Asherning soʻzlariga koʻra, at-Tusiydan boshlab imomiy tafsirchilar yangi yoʻnalishni boshladilar, bunda hadis Qur’onni talqin qilishning yagona vositasimasligiga aylandi.

## Xususiyat
Tibyon talqini bugungi kunda mavjud boʻlgan birinchi va eng qadimgi shia talqini hisoblanadi. Shayx Tusiy tibyon kitobini noyob kitob sifatida tilga olgan. Kitobga koʻra, talqini jihatidan boshqa kitoblardan farq qiladi. Shayx Tusiyning tafsiridagi metodologiyasi Buvayhiy davrida Iroq va Bagʻdodda huquqshunos va ilohiyot olimlarining koʻp yillik saʼy-harakatlari natijasidir.

## Manbalar
Solomana Kante

**Solomana Kante** (shuningdek **Sùlemáana Kante**, **Suleymane Kante** yoki **Sulemaana Kante** nomi bilan tanilgan; (), 1922—1987-yil 23-noyabr) gvineyalik yozuvchi, neograf va pedagog boʻlib, Afrikaning Manding tillari uchun NʼKo alifbosi ixtirochisi sifatida tanilgan.

Kante 1949-yilda turli yozuv tizimlari bilan besh yillik tajriba ortirganidan soʻng, Manding tili uchun zamonaviy skriptga ega boʻlgan NʼKo alifbosuni yaratgan. Skript birinchi marta Gvineyaning Kankan shahrida qoʻllanila boshlangan va u yerdan Gʻarbiy Afrikaning boshqa Manding tilida soʻzlashuvchi qismlariga tarqalgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* Konrad, Devid C. (2001). „Ogʻzaki anʼanani qayta tiklash: Souleymane Kantening Mande tarixini yozishga yondashuvi“. *Mande tadqiqotlari* 3, 147-200.
* Kaba, Diaka Laye (1992). „Souleymane Kanté: l’inventeur de l’alphabet Nʼko“. *L’Oʻqituvchi: Trimestriel Pédagogique des Enseignants de Ginee* 11-12, 33
* Kante, Bourama (1996). „Kanté Souleymane yodgorligi“. *Somoya Sila: Journal Culturel de l’Association ICRA-NʼKO* 19.
* Kante, Souleymane (1961). „Alphabet de la langue Nʼko:“Nʼko sebesunʼ." In *Methode pratique d'écriture Nʼko* . Kankan, Mamady Keyta tomonidan qayta nashr etilgan (1995), Siguiri.
* Vydrine, Valentin, ed. (2001). „Lettres de Souleymane Kanté va Maurice Houis“. *Mande tadqiqotlari* 3, 133-146.
Haljand Udam

**Haljand Udam** (8-may 1936-yil &ndash; 17-dekabr 2005-yil) — estoniyalik sharqshunos va tarjimon.

## Hayoti
Udam 1936-yilda Rakvere shahrida tugʻilgan va Tartu universitetini geolog mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Ammo koʻp oʻtmay, Sharq madaniyati, jumladan, Qadimgi Eron adabiyotiga qiziqib qolgan. Toshkent universiteti va Moskva davlat universitetida sharq tillari boʻyicha tahsil olgan. Dastlab hindologiya boʻyicha mutaxassis boʻlib, Guenon singari anʼanaviy faylasuflar faoliyatiga qiziqib qolgan. Udam 1971-yilda Moskvada nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan („Fors soʻfiy terminologiyasining maxsus semantik jihatlari toʻgʻrisida“). Udam arab (Ibn Tufayl), fors (Rudakiy, Saʼdiy, Ali Safiy), urdu, tojik va boshqa tillardan bir qancha asarlarni, jumladan, Umar Xayyomning „Ruboiy“ini eston tiliga tarjima qilgan. U, shuningdek, muharrir boʻlib ishlagan va Estoniya Ensiklopediyasiga (*Eesti Entsüklopeedia*) hissa qoʻshgan.

Uning sharqshunoslikka oid ayrim maqolalari xorijiy tillardagi jurnallarda ham chop etilgan. Udam oʻlimidan oldin Qur’onning eston tiliga tarjimasini tugatishga muvaffaq boʻlgan. Bu kitob 2007-yil 19-dekabrda nashr etilgan. Udam, shuningdek, konservativ inqilobga qoʻshilgan bir necha eston ziyolilaridan biri sifatida tanilgan.

Udam Estoniyadagi islomning yetakchi olimi boʻlgan. U 2005-yilda Italiyaning Viterbo shahrida vafot etgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* *Haljand Udam xotirasida* http://www.ekspress.ee/viewdoc/A99CF9B6F0552EC5C22570DD003C25C0 
* *Haljand Udam — inimene kõrvalteelt*, Arter, 2000 yil 22 aprel https://web.archive.org/web/20080109084947/http://arhiiv2.postimees.ee:8080/leht/00/04/22e/lugu12.htm
* *Orienditeekond*, Tallin, 2001 yil, (sharhga qarang http://20th-century-history-books.com/B0008DAQUI.html )

## Havolalar

* https://web.archive.org/web/20070623230402/http://www.eao.ee/01tekstid/intervjuu_udam.html (Udam bilan suhbat, eston tilida)
Nouveau Stade de Bordeaux

**Matmut Atlantique**, shuningdek **, Nouveau Stade de Bordeaux** nomi bilan ham tanilgan, Fransiyaning Bordo shahridagi futbol stadioni. Bu Liga 2 ligasida ishtirok etuvchi FC Jirondins de Bordeaux klubining uyi arenasi boʻlib, 42 115 tomoshabinga moʻljallangan. Homiy  — fransuz sugʻurta kompaniyasi.

## Tarix
Qurilish 2012-yilning noyabrida boshlanib, 2015-yil aprelida yakuniga yetgan. Stadionning tantanali ochilish marosimi 2015-yil 18-may kuni boʻlib oʻtgan. Birinchi oʻyin 2015-yilning 23-mayida, liga mavsumining soʻnggi kunida „Bordo“ — „Monpelye“ jamoalari oʻrtasida oʻtkazilgan. Mezbonlar 2:1 hisobida gʻalaba qozonishdi, ikkala gol ham Diego Rolán tomonidan kiritilgan.

Stadion, shuningdek, regbi ittifoqining 2014-15-yilgi Top 14 mavsumining yarim finaliga mezbonlik qilgan hamda UEFA Yevro 2016 doirasidagi beshta oʻyin, shu jumladan, bir chorak finalga mezbonlik qilgan.

2015-yil 7-sentyabr kuni Fransiya terma jamoasi ushbu stadionda Serbiya terma jamoasini qabul qilib, raqib ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozongan. 2016-yil sentabr oyida 2018-yilgi Kupa de la Liga finaliga mezbonlik qilish uchun maydon Parijdan tashqaridagi turli joylarda tadbirni oʻtkazish rejalari doirasida tanlangan.

Fransuz-kanadalik qoʻshiqchi Celine Dion 2017-yil 29-iyun kuni stadionda birinchi konsertini bergan.

Guns N' Roses Xard-rok guruhi „Not In This Lifetime“ paytida 2018-yil 26-iyun kuni stadionda chiqish qilgan.

Stadion Parijda futbol oʻtkazish uchun 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun daʼvogarlardan biri sifatida roʻyxatga olingan edi.

2017-yilning noyabrida, frantsuz taklifi gʻalaba qozonganidan soʻng, stadion regbi boʻyicha 2023-yilgi Jahon kubogini oʻtkazish uchun toʻqqiztadan biri sifatida tasdiqlandi.

## Turnir natijalari

### UEFA Yevro-2016

### 2023-yilgi regbi boʻyicha jahon chempionati

### 2024-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari

## Konsertlar

## Galereya

Fayl:Bordeaux_Larnaca_Nouveau_Stade_4.jpg|alt=Internal view|Ichki ko'rinish
File:Grand_Stade_de_Bordeaux_2014-11-16.jpg|alt=Under construction|Qurilish ishlari olib borilmoqda


## Yana qarang

* Frantsiyadagi futbol stadionlari roʻyxati
* Stadionlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Matmut Atlantika
Ryoichi Mita

, **Umar Mita** ismi bilan ham tanilgan yaponiyalik musulmon. Qur’onni yapon tiliga tarjima qilgan birinchi musulmon hisoblanadi.

## Biografiyasi
Mita 24 yoshida Xitoyga koʻchib oʻtgan va u yerda deyarli oʻttiz yil yashagan (u qisqa vaqt ichida 1921-yilda Yaponiyaga qaytib keldi, ammo keyingi yili Xitoyga qaytib keldi va temir yoʻl sanoatida dastlabki ish joyini topdi). Xitoyda u islomni oʻz koʻzi bilan koʻrdi va unga qiziqish uygʻotdi, targʻibotchi sifatida ishga qabul qilingandan soʻng Islom bilan bogʻliq masalalar boʻyicha yapon qoʻshinlarining nufuzli maslahatchisi boʻldi. Bu davr mobaynida Mita Qur’onning yana bir tarjimoni va panosiyoist hamkasbi Shumei Okava bilan uchrashgani va yaqindan suhbatlashgani maʼlum edi. Mita Yaponiya imperatorlik armiyasi uchun josuslik bilan shugʻullangan va Xan Xitoy kuchlariga qarshi yordam olish uchun Xitoyda musulmonlarni targʻib qilish zarurligini yozgan.

Ikkinchi jahon urushi tugagandan soʻng, Mita oʻz saʼy-harakatlarini faqat Islomga qaratdi. U 1952-yilda yaqinda tashkil etilgan Yaponiya musulmonlari assotsiatsiyasiga aʼzo boʻldi va 1960-yildan 1962-yilgacha uning rahbari boʻldi, keyin Mita arab tilini oʻrganish va Qur’onni oʻz ona tiliga tarjima qilish uchun Pokiston va Saudiya Arabistoniga joʻnab ketdi va 1972-yilda tarjimani tugatadi.

## Nashr etilgan asarlari

* For the Sake of Comprehending Islam (イスラム 理解 の 為に)
* Stories of the Sahaba (サハバ 物語)
* Introduction to Islam (イスラム 入門)

## Manbalar

## Havolalar

* Ryoichi Mita 
* Umar Mita: Qur’onning yaponcha tarjimoni
Fynn daryosi

**Fynn daryosi** — Sufflokdagi suv yoʻli. Suv yoʻli Deben daryosiga borib quyiladi. Daryoning bosh manbasi Witnesham boʻlib, u Woodbridgedagi Debenga borib qoʻshiladi.

## Manbalar
We Are the Champions

**We Are the Champions** — „Queen“ rok-guruhining „News of the world“ albomidagi qoʻshiq. Guruhning eng mashhur qoʻshiqlaridan biri. Ushbu qoʻshiq dunyo boʻylab millionlab sport ishqibozlarining madhiyasiga aylangan. Qoʻshiq singl (yaʼni yakka) tarzda „We Will Rock You“ qoʻshigʻining plastinka B tomonida chiqarilgan. 1977-yilning 2-yarmidan boshlab ushbu 2 qoʻshiq „Queen“ guruhi har bir konsertining tugashida ijro etilgan. Faqatgina guruhning oxirgi konsert safari paytida 2 kompozitsiya oʻrtasida „Friends Will Be Friends“ qoʻshigʻi ijro etilgan.

## Qoʻshiq
Qoʻshiqdagi asosiy musiqa asbobi Freddie Mercury royali va shu bilan birgalikda John Dickonning bas gitarasi va Roger Taylorning zarbli asboblari tashkil etgan. Brian Mayning gitarasi esa qolgan qoʻshiqlardagiga nisbatan kamroq eshitiladi. Uni qoʻshiqning oxirgi qismi naqorat paytida eshitish mumkin. Guruhning chiqishlarida bek-vokal partiyalarni faqatgina Roger Taylor ijro etgan. Uning ovozi butun guruh ovozini almashtirgan.

## Videoklip
Qoʻshiqqa videoklipni rejissor Derek Barbridge suratga olgan. Video guruhning konsert formatidagi chiqishini oʻz ichiga oladi, lekin bu qoʻshiqning guruh konsertida suratga olingan videosi emas. Guruh videoni suratga olish uchun muhlislarini tomoshabinlar sifatida taklif etishadi. Bu holat musiqa industriyasida guruhning videoklip yaratish uchun muhlislarini taklif qilgan birinchi holat boʻldi. Suratga olish „New London Theatre Centre“da amalga oshirilgan.

Ushbu klipda guruh imidji oʻzgarishda davom etadi. Basist Dickon va zarbchi Taylorning uzun sochlari yoʻqoladi. Ular oldingiga nisbatan oddiyroq: qora koʻylak kiyishgan. Mayning stili oʻzgarishsiz qoladi. Mercury oq-qora triko kiyib olgan.

## Qoʻshiq matni
I’ve paid my duesTime after timeI’ve done my sentenceBut committed no crime

And bad mistakesI’ve made a fewI’ve had my share of sand kicked in my faceBut I’ve come through (and I mean to go on and on and on)

We are the champions, my friendsAnd weʼll keep on fighting 'til the endWe are the championsWe are the championsNo time for losers'Cause we are the championsOf the world

I’ve taken my bowsAnd my curtain callsYou brought me fame and fortune and everything that goes with itI thank you all

But itʼs been no bed of rosesNo pleasure cruiseI consider it a challenge before the whole human raceAnd I ainʼt gonna lose, ah (and I mean to go on and on and on)

We are the champions, my friendsAnd weʼll keep on fighting 'til the endWe are the champions
We are the championsNo time for losers'Cause we are the championsOf the world

We are the champions, my friendsAnd weʼll keep on fighting 'til the endWe are the championsWe are the championsNo time for losers'Cause we are the champions

## Xit-paradlardagi oʻrni
**Haftalik chartlar:**

**Yillik chartlar:**

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
* 
*
Mahzan al-Irfon fit-Tafsir al-Qurʼon

„**Mahzan al-Irfon fit-tafsir al-Qur’on**“ kitobi oʻn ikki shia islom olimlaridan biri, XX asrning yagona mujtahidi Banu Aminning 15 jildli tafsiri hisoblanadi.

Banu Amin nomi bilan mashhur boʻlgan Banuyi mujtahid Sayyidi Nusrat Begum Amin at-Tujjar Isfahoniy milodiy 1886-yilda Isfahonda tugʻilgan va Imom Ali ibn Abu Tolibning avlodi ekanligi aytiladi. Oʻn besh yoshida Hoji Sayid Muhammad Amin at-Tujjarga turmushga chiqqan, uning amakivachchasi Isfahonda mashhur tadbirkorlardan boʻlgan. Toʻyidan bir necha yil oʻtib, yigirma yoshida uyida Oyatulloh Mir Muhammad Najafobodiydan fiqh, usul, tafsir, hadis va hikmat kabi islomiy ilmlarini oʻrgana boshlaydi. Umrining yigirma yilini islom bilimlarini oʻrganishga bagʻishlagan Banu Amin qirq yoshida „Arbaʼin Hoshimiya“ („Qirq Hoshimiy anʼanalari“) nomli ilk asarini yozadi. Asar Iroqning Najaf shahridagi anʼanaviy diniy taʼlim markaziga yetib boradi va ulamolar tomonidan maʼqul koʻriladi. Banu Amin shu tariqa ulamolar orasida shuhrat qozonib, ijtihod darajasiga erishadi. Fiqh, hadis hamda Qur’on kabi islom ilmlari boʻyicha Najafning eng buyuk ulamolari tomonidan oʻtkazilgan bir necha yozma imtihonlardan soʻng unga ijtihodga ruxsat beriladi. Oʻsha davrda u oʻz davrining yagona ayol mujtahidi boʻlgan. Banu Amin, shuningdek, qizlar uchun litsey va diniy taʼlim markazi ham tashkil etgan. Banu Amin 1983-yilning 16-iyunida Isfahonda vafot etgan.

## Manbalar
Allianz Riviera

**Allianz Riviera** (UEFA va FIFA homiylik qoidalariga koʻra **Stade de Nitsa** nomi bilan ham tanilgan) Fransiyaning Nice shahridagi koʻp maqsadli stadion boʻlib, asosan mezbon OGC Nitsa futbol oʻyinlari uchun foydalaniladi. Vaqti-vaqti bilan regbi ittifoqining Tulon klubining uy uchrashuvlari ham oʻtkaziladi. Stadion 36 178 kishini sigʻdira oladi va shaharning sobiq Stade Municipal du Rey stadioni oʻrnini bosadi. Qurilish 2011-yilda boshlangan va ikki yil oʻtib yakunlangan. Stadionning ochilish marosimi 2013-yilning 22-sentyabrida OGC Nice va Valenciennes oʻrtasidagi oʻyinda boʻlib oʻtgan.

Stadion dastlab 2007-yilgacha qurib bitkazilishi rejalashtirilgan edi. Biroq, qurilishning kelajakdagi narxi bilan bogʻliq xavotirlar tufayli qurilish toʻxtatilgan. Var yaqinidagi Sent-Isidorda joylashgan stadionning rejalari keyinchalik oʻzgartirilgan. Loyiha Fransiyaning UEFA Yevro-2016 mezbonligi uchun yakuniy muvaffaqiyatli arizasi doirasida qayta tiklangan. Homiylik qoidalariga koʻra, stadion UEFA musobaqasida **Stade de Nitsa** nomi bilan tanilgan. Stadion 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida oltita oʻyinga mezbonlik qildi.

## Turnir natijalari

### UEFA Yevro 2016
Stadion UEFA Yevro 2016 oʻyinlari oʻtkaziladigan joylardan biri boʻlgan va quyidagi oʻyinlarga mezbonlik qilgan:

### 2019 FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati
Stadion 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati oʻtkazilgan joylardan biri boʻlgan. Stadionda 4 ta guruh oʻyinlari, 1/8 final bosqich oʻyinlari va uchinchi oʻrin uchun pley-off oʻyinlari oʻtkazilgan. Arenada oʻtkazgan oʻyinlar:

### 2023 yilgi regbi boʻyicha jahon chempionati
Stadion regbi boʻyicha 2023-yilgi Jahon chempionati oʻtkaziladigan joylardan biri hisoblanadi:

### 2024 yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari

## Konsertlar

## Galereya

Fayl:Allianzcoupdenvoi.jpg|alt=Nice moved to the Allianz Riviera in September 2013|


## Manbalar

## Havolalar

* Allianz Riviera veb-sayti
Abdurauf Qorjovov

**Abdurauf Qorjovov** (1956-yil 21-sentyabr, Payariq tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 2024-yil 7-may, Toshkent, Oʻzbekiston) – Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist, uzoq yillar mobaynida MTRKning „Axborot“ dasturida faoliyat olib borgan. 2020-yildan esa „Yangi Oʻzbekiston“ gazetasida ishlab kelgan. „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist“ (1994-yil) unvoniga hamda „Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni sohibi.

## Biografiyasi
Abdurauf Qorjovov 1956-yil 21-sentyabr kuni Samarqand viloyatining Payariq tumanida tavallud topgan. 1981-yil Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston milliy universiteti Jurnalistika fakultetini tamomlagan.

## Faoliyati
1992—2019-yillar mobaynida Oʻzbekiston teleradiokompaniyasida muxbir, bosh muharrir oʻrinbosari, bosh muharrir, direktor oʻrinbosari, „Oʻzbekiston 24“ teleradiokanali bosh muharriri kabi turli lavozimlarida faoliyat olib borgan. 2020-yildan boshlab „Oʻzbekiston ovozi“ („Sovet Oʻzbekistoni“) gazetasida musahhih, keyinroq muxbirlikdan boshlagan. 1994-yilda „Oʻzbekiston xizmat koʻrsatgan jurnalist“ unvoniga hamda „Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni taqdirlangan.

## Vafoti
Abdurauf Qorjovov 2024-yil 7-may kuni 68 yoshida vafot etgan.

## Mukofotlari
* „Oʻzbekiston xizmat koʻrsatgan jurnalist“ (1994-yil)
* „Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni

## Manbalar
Tasnim tafsiri

**Tasnim tafsiri** (shuningdek **,** „**Tafsir Tasnim**“ nomi bilan ham tanilgan) — zamonaviy shia olimi Abdulloh Javadiy Amoli tomonidan yozilgan Qur’on tafsiri.

Asar fors tilida yozilgan. Tafsir Tabataboiyning „Al-Mizon“ asariga ergashadi, chunki u boshqa oyatlarga asoslangan oyatni sharhlashga harakat qiladi. Amoli tafsirlarni umumlashtirib, oyatni tahlil qilib, oyatning Hadisi bilan yakunlagan.

## Mukofotlari
Kitob 2006-yilda Islom taʼlim ilmiy va madaniy tashkilotining „Islom va Qurʼonshunoslik sohasidagi eng yaxshi tadqiqot“ nominatsiyasi boʻyicha mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Manbalar


## Havolalar

* Tasnim
* Tasnim
* Eronning Kitob yangiliklari agentligi
Dominikan Respublikasi milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)

**Dominikan Respublikasining 23 yoshgacha boʻlgan futbol jamoasi** 23 yoshgacha boʻlganlar darajasidagi turnirlar va oʻrtoqlik oʻyinlarida Dominikan Respublikasi sharafini himoya qiladi. Dominikan jamoasi Meksikada va butun dunyoda koronavirus tarqalishi sababli qoldirilgan 2020-yilgi Olimpiada oʻyinlari uchun birinchi CONCACAF saralash bosqichida qatnashish huquqini qoʻlga kiritgan. Musobaqa keyinchalik 2021-yil mart oyida boʻlib oʻtdi va Dominikan U23 terma jamoasi oʻz guruhida oxirgi oʻrinni egallagan. Biroq, Dominikan Respublikasi U20 terma jamoasi 2022-yilgi CONCACAF U-20 chempionati finaliga chiqdi va bu mamlakatga oʻz tarixida birinchi marta 2024-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanma berdi.

## Yozgi Olimpiya oʻyinlari rekordi

: ** [[O‘yindan keyingi penaltilar seriyasi|Penaltilar seriyasi]] orqali hal qilingan nokaut oʻyinlarini oʻz ichiga olgan duranglarni bildiradi.*
: *** 1968 yildan beri Ispaniya oʻzining 23 yoshgacha boʻlgan terma jamoasini yuboradi.*

## Natijalar va tuzilmalar

### 2024

## Oʻyinchilar

### Hozirgi tarkib
Quyidagi futbolchilar 2024-yil 23 va 26-mart kunlari Paragvay U23 termasiga qarshi ikkita oʻrtoqlik oʻyini oʻtkazish uchun chaqirilgan.

## Manbalar
Nur as-Saqolayn tafsiri

**Tafsir Nur at-Saqalayn** — hijriy 11-asr oxiri yoki 12-asr boshlarida/17-asrda shia fiqhi va hadis roviyi Abdul Ali Arussiy Xovayziy tomonidan yozilgan Qurʼon tafsiri. Qur’onning ushbu tafsiri 30 000 dan ortiq hadisni oʻz ichiga olganligi sababli rivoyat hisoblanadi. Xovayziyga koʻra, bular Qur’on oyatlari bilan bogʻliq tafsirli rivoyatlardir. Biroq muallif rivoyatlarga tayanib ijtihod qilmagan, faqat asosiy manba sifatida jamlagan, degan fikr bor.

## Manbalar
Muhammad Rashad Abdulloh

**Shayx Muhammad Rashad Abdulloh** ( — 2013-yil 25-may) — Oromo olimi edi. Oromo fonologiyasini ishlab chiqish va Qur’onni oromo tiliga tarjima qilgani bilan mashhur.

## Biografiyasi
Shayx Muhammad Rashad Gelemso shahri yaqinidagi Laga Arba qishlogʻida Kabir Abdulloh Kabir Mummaya va Amina Bakarning oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. U otasidan Qur’onni oʻrgangan va qoʻshimcha bilim olish uchun Hararge provinsiyasi boʻylab koʻp sayohat qilgan. Uning ustozlari orasida Shayx Muhammad Rashid Bilol, Shayx Hasan Anano, Shayx Abdulloh al-Harariy va Shayx Bakri Sapalo bor edi.

Qohiradagi Al Azhar universitetida aspiranturani tugatgan Rashad 1963-yilda universitet tomonidan Somalining shimoli-gʻarbiy qismidagi Burao filiali maktabiga ofitser etib tayinlangan. Buraodagi Al Azhar uchun uch yil ishlagandan soʻng, u Mogadishuga borib, Somali Galbeed uchun frontda aloqa xodimi va yoshlar koordinatori sifatida ishlay boshladi.

Shayx Muhammad Rashad Abdulloh 2013-yil 25-may kuni Diredava shahrida 79 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
Ernest Tursunov

**Ernest Tursunov** (Tursunov Ernis Nurdinovich) (1935-yil 24-avgust — 2014-yil 11-iyun) — qirgʻizistonlik shoir.

Uning nashrlari roʻyxati Qur’onning rus tilidan qirgʻiz tiliga tarjimalari va qirgʻizcha Yangi Ahdni oʻz ichiga oladi.

## Manbalar
Zohurul Hoque

**Zohurul Hoque** (; 1926-yil 11-oktyabr — 2017-yil 18-yanvar) — Bengal islom olimi va doktori. Qurʼonning bengal, assam va ingliz tillariga tarjimalari bilan tanilgan. Keyinchalik Ummonning Maskat shahriga koʻchib oʻtgan.

## Faoliyati
Hoque 12 yillik mehnatidan soʻng 1986-yilda Qur’onning bengal tiliga tarjimasini nashr ettirgan. U assam tiliga tarjima qilish ustida ishlay boshlagan edi. Hoque Qur’onning Assam tiliga tarjimasini uch jildda nashr ettirgan. 1993-yilda ingliz tiliga tarjima ustida ish boshlagan. 2000-yil 1-aprelda „*Qur’oni Karim tarjimasi va sharhi*“ nomli kitobi chop etilgan. Bina kutubxonasi, Guvahati, Assam tomonidan nashr etilgan Assam tiliga tarjimasi endi oltinchi marta nashr qilinmoqda. Uning Qur’onning Bangla tiliga tarjimasi yangi nashri 2014-yil iyun oyida chop etilgan 

## Vafoti
U 2017-yil 18-yanvarda Ummonning Maskat shahrida vafot etdi va Al Amaratdagi markaziy jamoat qabristoniga dafn qilingan.

## Manbalar

## Havolalar

* Qisqacha biografiya
* Al-Qur’on loyihasi Zohurul Hoquening Bengal tilidagi Qur’on tarjimasini oʻz ichiga oladi.
* Doktor Zohurul Xoque tomonidan Qur’onning bengalcha tarjimasi (onlayn)
* Doktor Zohurul Xoque Qur’onning bengal va assam tiliga tarjimalari (pdf)
Jazoir Qurʼoni

**Jazoir Qurʼoni** — Jazoirda kufiy yozuvi bilan yozilgan Qurʼon qoʻlyozmasi (*[[musʼhaf]]*). 1977-yilda  tomonidan Varsh qiroatiga koʻra koʻchirilgan.

Bugungi kunga qadar uch marta bosma nusxasi nashr qilingan. Birinchisi SNED (sobiq Hachette Jazoir) tomonidan 1979-yilda nashr etilgan. Ikkinchi nashr (1984) ENAG tomonidan, uchinchisi esa EPA tomonidan 2010-yilda amalga oshirilgan.

## Yana qarang

* Jazoirda Islom
* Taalibiya Qurʼoni

## Manbalar
Al-Mizan tafsiri

**Al-Mizan fi Tafsir al-Qur’on** (; „*Qur’on tafsirida muvozanat*“), koʻproq „***Tafsir al-Mizon***“ () yoki oddiygina ***Al-Mizan*** (), — shia musulmon olimi va faylasufi Ollomo Sayyid Muhammad Husayn Tabotabaiy (1892-1981) tomonidan yozilgan tafsir (Qur’on tafsiri)

Kitob asli arab tilida yozilgan 27 jilddan iborat. Hozirgacha Eron va Livanda uchdan ortiq nashri chop etilgan.

## Tarjimalari
„*Tafsir al-Mizon*“ ingliz tiliga (40 jilddan birinchi 13 jild) muallif va taniqli shia voizi Sayid Said Axtar Rizviy tomonidan tarjima qilingan. Tarjima ishining qolgan qismi turli tarjimonlar tomonidan amalga oshiriladi va Avstraliya Tavhid instituti tomonidan boshqariladi va moliyalashtiriladi.

## Yana qarang

* Shia kitoblari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* Tafsir al-Mizonning ingliz tilidagi tarjimasi
* „Tafsir al-Mizon“ning inglizcha nashri, shu jumladan, baʼzi koʻrinishlar
* Arab onlayn raqamli versiyalari.
Toledo Qurʼoni

**Toledo Qurʼoni** — Qurʼonning 1606-yildagi qoʻlyozma nusxasi boʻlib, ehtimol Villafelicheda lotin yozuvida turli kastiliya tillariga tarjima qilingan. U Toledodagi  fondida  inventar raqami ostida saqlanadi. Bu Qurʼonning oʻsha davrdan saqlanib qolgan toʻliq xalq tilidagi yagona tarjimasidir. Ushbu qoʻlyozma tafsirli sharhlarni oʻz ichiga olib, Qurʼon matnining soʻzma-soʻz ishonchli tarjimasi emas.

## Yozuv

Qoʻlyozma kolofonida arab va lotin yozuvlari birgalikda qoʻllansa-da, qoʻlyozmaning asosiy matni lotin yozuvidan foydalangan holda kastiliya tilida yozilgan. Ko‘chiruvchining yozishicha, ular lotin alifbosida tezroq va qulayroq yoza olishgan, arab tilini yaxshi bilishmagan: . Koʻchiruvchi Qurʼon matni ikki tilli kodeksdan koʻchirilgan deb yozgan ham: . Oʻsha paytda Moriskolar qoʻllagan bir qancha ikki tilli kodekslar saqlanib qolgan. Nuriya de Kastilyaning faraziga koʻra, Toledo Qurʼoni kotibi *[[Aljamiado]]*dan, arab yozuvida yozilgan kastiliyacha matn, arab va kastiliya tillaridagi matnni oʻz ichiga olgan ikki tilli kodeksdan nusxa koʻchirgan. Buning natijasida ikkalasi ham arab yozuvida yozilgan va shu tariqa Kastiliya matnini arab yozuvidan lotin yozuviga transliteratsiya qilgan.

## Matn
### Qurʼonga aloqador boʻlmagan matn

Ekzgetik sharhlar birinchi 105 varaqda qizil siyoh bilan ajralib turadi. Shundan soʻng ular oldinga siljish belgilari bilan ishora qilinadi.

## Manbalar
Tafsir Nemune

**Tafsir Nemune** () Nosir Makarim Sheroziy va uning rahbarligidagi boshqa mualliflar tomonidan yozilgan 27 jilddan iborat tafsir (Qur’on tafsiri). Sharhlovchilar tomonidan ushbu kitobda yozuvchilarning zamonaviy davr va unga aloqador ijtimoiy muammolarni nishonga olgani aytiladi.

Asar dastlab fors tilida yozilgan, keyinchalik boshqa tillarga, jumladan, arab, ingliz va urdu tillariga ham tarjima qilingan (; *al-Amthal fi Tafsir al-Qur’an*).

Ushbu kitob Makarim Sheroziy hamda boshqa bir qancha mualliflar, jumladan, Muhammad-Rizo Ashtioniy, Muhammad-Jaʼfar Emomiy, Dovud Elhamiy, Asadolloh Imoniy, Abdulrasul Hassaniy, Seyyid Hasan Shojaʼi Kiyosariy, Seyyid Nurolloh Tabatabaiy, Mahmud Abdullohiy, Mohsen Qiroatiy Muhammad Mohammadiy Eshtehardiy tomonidan yozilgan.

## Havolalar

* Tafseer va Namona Onlayn oʻqish 
* Tafseed e Namoon PDF yuklab olish (27 jild) 

## Manbalar
Safi tafsiri

**Tafsiri Safi** (toʻliq nomi: al-Safi fi Tafsir Kalomulloh al-Vafiy) — XVII asr shia olimi Mohsin Fayz Koshoniy tomonidan yozilgan Qurʼon tafsiri. Qur’onning usbu tafsiri, asosan, oʻn ikki imomdan iqtibos keltiradi, shu boisdan kitob hadis ilmiga oid asar sifatida ham tasniflanishi mumkin.

## Manbalar
Millati Ibrohim

**Millati Ibrohim** () — Qurʼon atamasi boʻlib, Islom paygʻambari Ibrohimning Qurʼondagi mafkurasi hamda uning aqliy va maʼnaviy sayohatidan keyin ularga qanday erishganini bildiradi. Islom taʼlimotiga koʻra, bu islom dinining dastlabki shaklidir (Q 22:78).

Qurʼon Ibrohimning haqiqatni izlashda boshidan kechirganlari haqida hikoya qiladi. Jumladan, qanday qilib birinchi marta yulduz, oy va quyoshni oʻz xudolari deb hisoblagani, lekin ularni oddiy mavjudotlar sifatida rad etgani va nihoyat ularning Yaratuvchisiga qanday ishongani haqida (Quran 6:76-79). Ibn Kasir kabi islom ulamolari bu voqeani Ibrohim alayhissalomning oʻz qavmi bilan bahslashayotgani va ularga javob bergani sifatida tushunish kerakligini taʼkidlashgan. Imom ibn Kasir oʻzining *Tafsir ibn Kasir* asarida shunday yozgan: „Shu yerda taʼkidlash kerakki, Ibrohim alayhissalom bu oyatlarda oʻz qavmi bilan munozara qilib, ularga but va suratlarga sigʻinishdagi xatoligini tushuntirar edi. ... Bu uch narsaning koʻz koʻradigan eng yorqin narsalar boʻlsa-da, iloh emasligini isbot qilganlarida: („Ey qavmim! Men sizlar Allohga shirk keltirayotgan narsalardan pokman“, dedi) Men bu narsalarga sigʻinishdan va ularni himoyachi sifatida qabul qilishdan ozodman. Bas, agar ular sizlar daʼvo qilgandek xudo boʻlsalar, hammangiz menga qarshi oʻz makringizni keltiring va menga muhlat bermang, degan“.

Millah soʻzi Qurʼonning 15 oyatida uchraydi. Ulardan oʻntasi (2:120, 2:130, 2:135, 3:95, 4:125, 6:161, 12:37, 12:38, 16:123, 22:78) toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita Ibrohimga oid.

## Yana qarang
* Ibrohimiy dinlar

## Manbalar
Qurʼon xronologiyasi

Sahifada anʼanaviy islomiy manbalarga koʻra Qurʼon bilan bogʻliq turli voqealar xronologiyasi keltirilgan.

## Voqealar
### Muhammad

* 609-yil 22-dekabr. Islom anʼanalariga koʻra Jabroil farishta Hiro gʻorida Alaq surasini nozil qilganidan keyin Muhammad birinchi marta Qurʼon surasini oʻqigan.
* 610-yil. Muhammad ikkinchi vahiy sifatida Muddassir surasini olgan.
* 622-yil. Hijratdan keyingi birinchi sura Baqara nozil boʻlgan.
* 624-yil. Badr jangi haqida Anfol surasi nozil qilingan.
* 632-yil. Oxirgi sura Moida surasi nozil boʻlgan.

### Muhammaddan keyin

* 633-yil. Abu Bakrning buyrugʻi bilan Qurʼon kitob holiga keltirilgan.
* 645-yildan avvalroq. 2015-yilda Birmingem universitetida saqlanayotgan qo‘lyozma radiokarbon tekshiruvidan oʻtkazilishi natijasida milodiy 568—645-yillar oraligʻida (islom taqvimiga ko‘ra, hijriy 56—25-yillar oralig‘ida) yozilgani aniqlangan.
* 653-yil. Qurʼon Usmon ibn Affon tomonidan kanonizatsiya qilingan.
* 657-yil. Siffin jangida Qurʼon sahifalari Muoviya qoʻshinlari tomonidan qilichlarga oʻralgan.
* 661—671-yillar. Qurʼonning saqlanib qolgan eng qadimiy nusxalaridan biri Sana qoʻlyozmasining radiokarbonli tekshiruvda aniqlangan taxminiy sanasi.
* 769-yil. Muqatil ibn Sulaymon ibn Bashiral Balxiyga oid deb hisoblanadigan ilk toʻliq tafsir. Abu Zakariya al-Farra (hijriy 207-yil) tomonidan Maoniy al-Qurʼonning (Qurʼon maʼnosi) yozilishi.
* 859-yil. Qaroviyyin universitetida eng qadimgi Qurʼon maktabi (madrasa) ochilgan.
* 883-yil. Bizgacha yetib kelgan eng qadimgi va yirik tafsir toʻplamlaridan biri boʻlgan *[[Tafsir at-Tabariy]]* yozib tugallangan.
* 884-yil. Qur'onning chet tiliga birinchi toʻliq tarjimasi.
* 1609-yil. Toj Mahaldagi Qurʼon xattotligi Abdul Haq, aka Amanat Xon tomonidan yaratilgan.
* 1649-yil. Qirol Charlz I ruhoniysi Aleksandr Ross tomonidan Qurʼonning maʼlum boʻlgan ingliz tilidagi birinchi tarjimasi.

## Manbalar
Xordad

**Xordad** () — hijriy qamariy yil taqvimining uchinchi oyi. Ushbu oy oʻttiz bir kundan iborat. Bahor faslining uchinchi oyi hisoblanuvchi Xordad oyi Grigoriy taqvimi boʻyicha may oyida boshlanib, iyun oyida tugaydi, undan keyin esa Tir oyi keladi. Dariy tilida *Javza* () deb ataluvchi ushbu oy nomi *Haurvatat* yaʼni xudo soʻzidan olingan.

## Voqealar

* 1244-yil 2-3-Xordad — AQSh poytaxti Vashingtonda oʻtkaziladigan armiyalarning katta namoyishi kuni.
* 1323-yil 15-Xordad — 1944-yilgi Normandiya havo desantlari Fransiyaning shimoliy Normandiya plyajlariga qoʻngan kun.
* 1325-yil 12-Xordad — 1946-yil Italiya institutsional referendumi kuni.
* 1325-yil 16-Xordad — Milliy Basketbol Assotsiatsiyasi tashkil etilgan, asoschisi Amerika xokkey ligasi prezidenti Maurice Podoloff.
* 1371-yil 6-Xordad — 1370-1371-yillarda Angliya futbol ligasi safini tark etgan 22 nafar ingliz futbol jamoalari Buyuk Britaniyada mustaqil Premyer-liga tashkil qilgan va ushbu liga Angliya futbolining eng yuqori darajadagi professional futbol ligasiga aylangan. Yangi liganing birinchi oʻyinlari Mordad oyining 24-kuniga moʻljallangan.
* 1380-yil 11-Xordad — Nepal qirollik qirgʻini sodir etilgan.

## Vafot etganlar

* 1390-yil Xordad oyining 2-kuni — eronlik futbolchi va murabbiy Nosir Hijoziy vafot etgan.
* 1392-yil Xordad oyining 12-kuni — eronlik olim, ilohiyotchi va islom faylasufi Jaloliddin Tahiriy vafot etgan.
* 1383-yil Xordad oyining 16-kuni — Amerika Qoʻshma Shtatlarining 40-prezidenti Ronald Reygan vafot etgan.
* 1391-yil Xordad oyining 25-kuni — fors klassik musiqasining taniqli namoyondasi Hasan Kassai vafot etgan.
* 1392-yil Xordad oyining 27-kuni — eronlik maestro Jalil Shohnoz vafot etgan.
* 1392-yil Xordad oyining 31-kuni — eron meʼmori Abdulaziz Mirzo Farmonfarmayon vafot etgan.

## Kuzatuvlar

* Xordad oyining birinchi dushanbasi — Viktoriya kuni.
* Xordad oyining birinchi yoki ikkinchi dushanbasi — Xotira kuni.
* Xordod oyining uchinchi yakshanbasi — Kanada Qurolli Kuchlari kuni.
* Xordad oyining toʻrtinchi shanbasi — Qirolning rasmiy tugʻilgan kuni.
* Xordad oyining 6-kuni — Xoʻrdadegan kuni.
* Xordad oyining 12 yoki 13-kuni — *Festa della Repubblica* yaʼni Italiyada Respublika kuni.
* Xordad oyining 15-kuni (kabisa yilida 14-kuni) — Konstitutsiya kuni (Daniya).
* Xordad oyining 16 yoki 17-kuni — Shvetsiya Milliy kuni.
* Xordad oyining 22 yoki 23-kuni — Rossiya kuni, Filippinda Mustaqillik kuni.
* Xordad oyining 24 yoki 25-kuni — Bayroq kuni (AQSh).

## Manbalar
Usmon Taha Qurʼoni

**Usmon Toha Qur’oni** — xattot Usmon Toha tomonidan kufiy yozuvida Varsh qiroati va boshqa qiroatlarga koʻra yozilgan Mus’haf.

## Mus’haf tavsifi
Ushbu Mus’haf transkripsiyasi Shimoliy Afrikada qoʻllaniladigan asosiy kanonik Qur’on qiroati yoki uni oʻqish usuli boʻlgan Varsh qiroati boʻyicha amalga oshirilgan.

Mus’haf xattot Usmon Toho (1934-yilda tugʻilgan) tomonidan *al-Azroq* (1208-1276) usuli boʻyicha yozilgan.

Ushbu qoʻlyozma 573 sahifadan iborat boʻlib, ularning har birida Qur’ondan 15 oyat keltirilgan.

## Manbalar
Mikel de Epalza

**Mikel de Epalza Ferrer** (1938 — 2008-yil 6-dekabr) ispaniyalik akademik, arab va islomshunoslik boʻyicha mutaxassis.

Mikel de Epalza 1938-yilda Fransiyaning Pau shahrida tugʻilgan boʻlib, Mudéjars (musulmonlarga oʻrta asrlardagi Pireney yarim orolida nasroniy hududlarida qolishiga ruxsat berilgan) va moriskos (oʻsha davrda islomdan nasroniylikka oʻtganlar) boʻyicha mutaxassis edi. Mikel de Epalza Oʻrta yer dengizi boʻyidagi Yevropa va Shimoliy Afrika davlatlari oʻrtasida yaxshi munosabatlar oʻrnatilishiga harakat qilgan. Akademik bundan avval iyezuitlardan boʻlib, Jazoir va Tunisda faoliyat yuritgan.

Mikel de Eoalza Alikante universitetining arab va islomshunoslik boʻyicha professori sifatida ishlagan. 2001-yilda Qur’onning katalon tiliga *L’Alcorà* deb nomlangan tarjima asarini yakuniga yetkazgan. Ushbu kitob Barselona shahrida maxsus mukofotga sazovor boʻlgan boʻlsa, keyinchalik ellinist Carlos Garsiya Gual bilan birga ishlangan namunasi 2002-yilgi tarjima boʻyicha Milliy mukofotga sazovor boʻlgan.

Mikel de Epalza oʻzi faoliyat yuritadigan universitet boʻlimidagi hamkasbi María Jesús Rubiera Mata bilan turmush qurgan. 2008-yilning may oyida sodir boʻlgan ogʻir yoʻl-transport hodisasidan bir necha oy oʻtib, 70 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
Hujr ibn Amr

**Hujr ibn Amr** — Kinda davlati va Hujriylar sulolasi asoschisi. Arablarning Najd hududida yashagan kinda (yoki kindiylar) qabilasidan. U asos solgan Markaziy Arabistondagi Kinda davlati bir asrdan oshiqroq hukm surdi. Hujr ibn Amr Markaziy Arabistondagi arablarning birinchi podshohlaridan biri hisoblanadi. U asos solgan Kinda davlati poytaxti Qaryat al-fav boʻlgan. 
## Kinda davlatiga asos solinishi
Arab adabiyotida aytilishi boʻyicha, V asr boshlarida Najddagi eng yirik Bakr qabilasida o‘zaro ziddiyat yuz berib, go‘yo qabila boshliqlari Himyar podshosi Hassonga ularga hukmronlik qilishini soʻrab murojaat qilganlar. Hasson o‘z navbatida kindiylarning boshlig‘i o‘zining tug‘ishmagan, ammo emikdosh ukasi Hujr bin Amrni ularga podsho qilib tayinlaganmish. Shunday qilib, Kinda davlati vujudga kelibdi. Bu „xabar“ni tasdiqlovchi hozircha boshqa hech qanday tarixiy hujjat yo‘q. Yamandan topilgan epigrafik yozuvlarda Kinda davlati umuman tilga olinmaydi. Muhammad A. Bamyeh fikricha, Oʻtroq Himyar podshosi Hassonning koʻchmanchi Bakr qabilasini qoʻshib olishni xohlamagan boʻlsa kerak.
## Siyosati
Hujr birinchi navbatda ikki arab qabilasining (Kinda va Bakr) ittifoqiga erishdi. U asos solgan davlat koʻproq qabilalar ittifoqi yoki konfederatsiyasiga oʻxshardi. Bu voqea taxminan milodiy 450-yili yuz berdi. Bundan biroz oldin laxmiylar davlati yuksalgan, Bakr qabilasiga qarashli ko‘pgina yaylovlarni bosib olgan edi. Hujr bu yerlarni laxmiylardan qaytarib olishga muvaffaq bo‘ldi. Hujr ibn Amr hukmronligi davri (425—458) davlatda ichki tinchlik hukm surdi. Hujr Markaziy Arabistonda juda katta e’tibor qozonadi. Bunga Hujr ibn Amrning Markaziy Arabistonda turli qabilalarni markaziy hokimiyat atrofida birlashtirishga birinchi urinishlari sabab boʻlgandi. Ammo u tuzgan davlat qabilalar ittifoqi asosida edi va bir asrdan keyin yana parchalanadi. 

## Okil al-Murror
Arab adabiyotida Hujrning laqabi Okil al-Murror (murror yegan) deb beriladi. Murror bargli o‘ta achchiq buta o‘simlik bo‘lib, uni tuya yesa lablari tirishib, tishlari irjayib ketarkan. Hujr tishlari irjaygan kishi boʻlgani uchun unga shunday laqab berilgan bo‘lsa kerak. Johiliya davrida insonning jismoniy noqisligiga nisbatan (boshqa balo-qazodan asrashi uchun) albatta laqab berish odat bo‘lgan. 
## Meros
Hujr vafotidan so‘ng uning o‘rnini toʻngʻich o‘g‘li Amr al-Maqsur egallaydi. Kinda davlati uning nevarasi Al-Horis ibn Amr Kindiy davrida (488—531) yuksaldi. Hujr ibn Amrning avlodlaridan Imru al-Qays arablarning mashhur shoirlaridan edi. 

## Manbalar