open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ar-Rabi ibn Yunus

**Al-Rabi ibn Yunus ibn Abdulloh ibn Abu Farva** (;  – 785/6) – ozod etilgan qul boʻlib, Abbosiylar xalifaligining ilk davrlarida yetakchi vazirlardan biriga aylangan. Xalifalar al-Mansur (), al-Mahdiy () va al-Hodiylar () davrida xizmat qilgan.

Al-Rabi’ milodiy 730-yil atrofida Madina yaqinida choʻri ayoldan tugʻilgan. Badavlat oilaga mansub otasi Yunus uning oʻgʻli ekanligini tan olmadi va chaqaloq boshqa oilaga, keyinchalik esa sahroda joylashgan mulkka yuborildi, u yerda oddiy xizmatkor darajasiga tushib qoldi. Biroq, uni Madina hokimi Ziyod ibn Abdulloh al-Xarisiy sotib oldi va oʻz navbatida birinchi Abbosiy xalifasi as-Saffohga sovgʻa qildi. Al-Mansur uni adabiy bilimi va ayniqsa arab sheʼriyatidagi iqtidori tufayli eʼtirof etdi. Shundan soʻng Abbosiylar saroyida nufuzi oshib bordi va nihoyat hojib (saroy boshqaruvchisi) va keyinchalik vazir lavozimiga tayinlandi. Tarixiy manbalarda u xalifaga kirishni nazorat qiluvchi nufuzli shaxs va qobiliyatli boshqaruvchi sifatida koʻp tilga olinadi. U Bagʻdodning tashqi savdo mahallasi boʻlgan Karx, shuningdek, xalifalar qolishni maʼqul koʻrgan Abadiyat saroyi (Qasr al-Xuld) qurilishiga rahbarlik qilgan. Ar-Rabi’ al-Mansurdan yangi shaharning toʻrtdan bir qismini inʼom sifatida oldi va bu qism uning nomi bilan ataldi.

U al-Mahdiy va al-Hodiy hukmronligi davrida al-Hayzuranning ittifoqchisi edi. Al-Mahdiyning vorisligini taʼminlashda muhim rol oʻynagan boʻlsa-da, uning oʻrniga Abu Ubaydulloh vazir etib tayinlandi va oʻz oʻgʻli al-Fadl ibn ar-Rabi egallab turgan hadjiblik lavozimiga qaytdi. Abu Ubayd Alloh uni ziyorat chogʻida haqorat qilgach, ar-Rabi 779/780-yilda uning oʻgʻlini kofirlikda aybladi va buni isbotlab, Abu Ubayd Allohning qulashiga sabab boʻldi. Biroq, u faqat al-Hodiy hukmronligi davrida qisqa muddatga vazir, hojib va kanselyariya boshligʻi lavozimlarini egalladi. Tez orada u almashtirildi va faqat devon al-azimma (byudjet boʻlimi) boshqaruvini saqlab qoldi. U 785-yil boshida yoki 786-yil boshida vafot etdi. Uning oʻgʻli al-Fadl keyinchalik Horun ar-Rashid () saroyida xuddi shunday nufuzli mavqega ega boʻldi.

## Adabiyotlar

* 
* 

## Manbalar
Banu al-Hakam

**Banu al-Hakam** () – arab qabilasi. Al-Hakam l-Mexlaf as-Sulaymoniy Jazan nomi bilan tanilgan Jizan viloyatini boshqargan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Sifat Jazirat ul-Arab ṣifat ǧazīrat al-ʿarab, vol. 12, Leiden, p. 96, 97; 98.
* Usd al-ghābah fi maʼrifat al-ṣaḥābah: „The Lions of the Forest and the knowledge about the Companions“
Nasr ibn Habib al-Muhallabiy

**Nasr ibn Habib al-Muhallabiy** () – Muhallabiylar oilasining aʼzosi., 791—793-yillarda Abbosiylar xalifaligida Ifriqiya hokimi boʻlgan.

## Faoliyati
Nasr Yazid ibn Hatim al-Muhallabiy Misr noibi boʻlgan davrda (762—769) unga xizmat qilgani aytiladi. 767-yilda Saxadagi qoʻzgʻolonni bostirish uchun yuborilgan va jang paytida yaralangan. Keyinchalik Nasr Ifriqiyaga yoʻl olgan, u yerda an-Nuvayriyning soʻzlariga koʻra, odamlar orasida hurmat qozonib, yaxshi xulq-atvor egasi sifatida tanilgan. Zaif Ravh ibn Xatim al-Muhallabiy noiblik qilgan davrda (788—791), mahalliy pochta boshligʻi Ravhning ahvoli haqida xabar berib, uning oʻrniga boshqa kishini oldindan tayinlashni soʻragach, xalifa Horun ar-Rashid Nasrni yashirincha Ravhning vorisi etib tayinlagan. 791-yil boshida Ravh vafot etgach, dastlab uning oʻgʻli Qabisa vorisi deb eʼlon qilingan, ammo pochta boshligʻi Horunning tayinlov xatini Nasrga topshirgach, Nasr hokimlikka tan olingan.

Nasrning hokimligi taxminan ikki yil davom etdi va bu muddat tinch oʻtganga oʻxshaydi. Biroq, Ravhning oʻgʻli al-Fadl Horun saroyiga borib, xalifani oʻzini Ifriqiyaga hokim qilib tayinlashga koʻndirgach, Nasrning boshqaruvi nihoyasiga yetdi. Vazifasidan chetlashtirilganidan soʻng, Nasr al-Fadl vafot etguniga qadar Ifriqiyada qolganga oʻxshaydi. Shundan keyin u va boshqa muhallabiylar Abdulloh ibn al-Jarud tomonidan viloyatdan badargʻa qilingan.

Al-Yaʼqubiyning soʻzlariga koʻra, Nasr 790-yillarning oxirlarida qisqa muddatga Arminiya hokimi etib tayinlangan, ammo koʻp oʻtmay bu lavozimidan ham ozod etilgan.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
Banu Tamim

**Banu Tamim** () – Arabiston yarim orolidagi Najd va Hijoz viloyatida paydo boʻlgan arab qabilasi. Asosan, Saudiya Arabistoni, Qatar, Quvayt, Iroq Ummon, Iordaniya, Livan, shuningdek, Jazoir, Marokash, Falastin, Tunis va Liviyada istiqomat qiladi. Bundan tashqari, qabila vakillari Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikaning boshqa koʻplab qismlarida, masalan, Misr va Erondagi Xuziston viloyatida ham mavjud. *Tamim* soʻzi arabchada kuchli va mustahkam, mukammallikka intilish uchun kurashadigan kishi maʼnolarini anglatadi.

## Tarixi va kelib chiqishi
Banu Tamim qabilasining shajarasi: Tamim ibn Murr ibn Udd ibn Amr ibn Ilyos ibn Mudar ibn Nizor ibn Maʼd ibn Adnan – Ismoil ibn Ibrohimning toʻgʻridan-toʻgʻri avlodi.

Banu Tamim Arabistonning eng yirik qabilalaridan biri hisoblanadi. VI asrlarda qabila Arabistonning markaziy va sharqiy qismidagi koʻplab vodiy va qishloqlarida yashagan.

## Nasabi va boʻlimlari
Banu Tamim – Adnan avlodidan hisoblanadi.

* Ibrohim
* Ismoil
* Adnan
* Maʼd
* Nizor
* Mudar
* Ilyos
* Amr (Tabiha)
* Ud
* Murr
* Tamim

Qabila, asosan, toʻrtta asosiy tarmoqqa boʻlingan. Ular:

* Amr
* Banu Hanzala
* Banu Saʼd
* Ar-Rabbob

Ushbu qabila islom tarqalgunga qadar, asosan, Najdning markaziy va shimoliy qismlarida yashagan, biroq mintaqaga islom dini yoyilganidan soʻng qabila vakillari ham Arabiston yarim oroli boʻylab tarqalib, keyingi xalifaliklar hukmronlik qilgan hududlarga qadar tarqalgan.

Banu Tamim gʻarbda Marokash, sharqda esa Xuzistangacha choʻzilgan. Islom istilolaridan soʻng hozirgi Tunis, Iroq, Marokash, Eronning Xuziston va Xuroson viloyatlariga hamda arab dunyosining boshqa hududlariga koʻchib oʻtgan. Banu Tamim qabilasi asrlar davomida bu hududlarda Agʻlabiylar va boshqa kichik sulolalar shaklida hokimiyatga ega boʻlgan.

## Sulolalari

* Agʻlabiylar – 800 dan 909-yilgacha boʻlgan Ifriqiyada (hozirgi Tunis, Jazoir va Liviya) hukmronlik qilgan sulola, shuningdek, janubiy Italiya va Sitsiliyaning bir qismini ham nazorat qilgan.
* Tani uyi – 1847-yildan beri Qatarni boshqarib kelayotgan sulola.
* Al ash-Shayx – diniy masalalar boʻyicha Diriya amirligi, soʻngra Najd amirligi va hozirgi Saudiya Arabistoni bosh muftiylarining oilasi.
* Al-Xater – Yaqin Sharqda yashovchi oila, asosan, Qatar, Saudiya Arabistoni va Bahraynda joylashgan.
* Al-Majoliy – 1770-yillardan beri hozirgi Iordaniyaning El Karak hududida joylashgan oila.
* Al-Muammar – XVII–XVIII asrlarda al-Uyayna shahrida joylashgan sulola boʻlib, ularning nasabi Banu Tamimning Anoqir qabilasiga borib taqaladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Qirollik ajdodlari fayli
* William Muir tomonidan Mahomet hayoti
Banu Huzayl

**Banu Huzayl** () – Hijozda paydo boʻlgan arab qabilasi. Asosan, Saudiya Arabistoni, Tunis, Iordaniya va Misrda yashaydi. Islom paygʻambari Muhammad bilan aloqada boʻlgan qabilalardan biri boʻlib, tarix davomida oʻzlarining isteʼdodli shoirlari va ziyoli kishilari, shuningdek, X asrda Makkaga qarmatiylar hujum qilganda ularni qaytarishda yordam bergan shaxslari bilan mashhur.

## Ajdodi

Banu Huzayl qabilasiga ismi berilgan shaxsdan Odam Atogacha boʻlgan genealogik tarixi quyidagicha: Huzayl oʻgʻli Madraka oʻgʻli Ilyos oʻgʻli Mader oʻgʻli Nazar oʻgʻli Maʼd oʻgʻli Adnan oʻgʻli Add oʻgʻli Send oʻgʻli Napyot oʻgʻli Ismoil oʻgʻli Ibrohim oʻgʻli Azar oʻgʻli (Terah) Nahor oʻgʻli  Siroj oʻgʻli Reu oʻgʻli Falek oʻgʻli Yever oʻgʻli Sala oʻgʻli Arfekshod oʻgʻli Som oʻgʻli Nuh oʻgʻli Lomek oʻgʻli Motoshaloh oʻgʻli Idris oʻgʻli Yared oʻgʻli Maleleil oʻgʻli Qaynan oʻgʻli Enos oʻgʻli Set oʻgʻli Odam.

## Paygʻambar Muhammad bilan aloqa qilgan arab qabilalari

* Banu Kinona
* Quraysh
* Banu Sulaym
* Banu Tamim
* Bani Asad
* Banu Saqif
* Havozin
* Gʻatafan

## Manbalar

## Havolalar

* https://web.archive.org/web/20080316215832/http://www.hathailly.com/vb/showthread.php?t=11324
* http://lahyan.net/vb/archive/index.php/t-24.html%5B‍%5D
* http://www.tmeme.com/vb/showthread.php?t=342
* https://web.archive.org/web/20080403064904/http://www.thearabhistory.com/mudar
* Muhammad bilan muloqot qilgan arab qabilalari
* http://sirah.al-islam.com/SearchDisp.asp? ID=113&SearchText=hdẰyl%20bn%20mdrkẗ&SearchType=root&Scope=all&Offset=20&SearchLevel=QBE%5B‍%5D
* http://sirah.al-islam.com/SearchDisp.asp? ID=1672&SearchText=hdẖyl%20bn%20mdrkẗ&SearchType=root&Scope=all&Offset=20&SearchLevel=QBE%5B‍%5D
* https://web.archive.org/web/20100222125145/http://sirah.al-islam.com/tree.asp? ID=1&t=kitob2
* https://web.archive.org/web/20080309174242/http://sirah.al-islam.com/Display.asp?f=rwd1012
* https://web.archive.org/web/20100122083326/http://sirah.al-islam.com/Display.asp?f=rwd1014
* https://books.google.com/books?id=baw9AAAAIAAJ&dq=Lihyan&pg=PA155
* https://books.google.com/books?id=CR9iAgUwmTEC&pg=PA338&dq=Lihyan&lr=
* https://books.google.com/books?id=SLvnnT31Du0C&dq=%22Hodhail%22&pg=PA230
* http://www.familytreedna.com/public/J1arabproject/default.aspx
* https://web.archive.org/web/20090208095900/http://whitebook.com/p_1_en.htm
Yazid ibn Hotim al-Muhallabiy

**Yazid ibn Hotim al-Muhallabiy** () (787-yil 13-martda vafot etgan) Muhallabiylar xonadoni aʼzosi boʻlib, Abbosiylarning Ozarbayjon, Misr (762—769) va Ifriqiyadagi (771—787) noibi lavozimlarida xizmat qilgan.

Yazid boʻlajak xalifa al-Mansurning () yaqin hamkori boʻlib, 750-yilda Vosit shahrining taslim boʻlishi paytida uning qarorgohida boʻlgan. Keyinchalik Ozarbayjon noibi etib tayinlanib, u yerda Basradagi Yaman arablarini viloyatga koʻchirib oʻtkazish ishlarini yoʻlga qoʻydi. 755-yilda Mosul hududidagi xorijiy isyonchi Mulabbid ibn Harmala ash-Shayboniyni bostirishga uringan lashkarboshilardan biri edi. Biroq, magʻlubiyatga uchrab, ortga chekinishga majbur boʻlgan. 

762-yilda al-Mansur Yazidni Misr viloyati noibi etib tayinladi. Mazkur lavozimda 769-yilgacha ishlab, sakkiz yillik boshqaruv muddati bilan ilk Abbosiylar davrida viloyatni eng uzoq boshqargan noib boʻldi. Xalifaning ishonchli yordamchisi Yazidning tayinlanishi Misr ustidan Abbosiylar hukmronligini mustahkamlashga qaratilgan edi. Bu, ayniqsa, oʻtmishdoshi Humayd ibn Qahtaba e’tiborsiz qoldirgan Aliylar harakatiga qarshi choralar koʻrish uchun muhim edi. Aliylar bilan bogʻliq notinchliklar oxir-oqibat 762—763-yillarda Madina va Basradagi Muhammad Sof Qalb qoʻzgʻoloni bilan choʻqqisiga yetdi. Biroq, Yazid va uning *[[sohib ash-shurta]]si* Abdulloh ibn Abdulrahmon at-Tujibiy Misrdagi Aliylar guruhining Fustatda ham qoʻzgʻolon koʻtarish rejalarini barbod qilishga erishishdi. 767-yilda Yazidning isyonkor Bashmur hududiga yuborgan qoʻshini magʻlubiyatga uchrab, chekinishga majbur boʻladi.

771-yilda Ifriqiya noibi Umar ibn Hafs al-Muhallabiy xorijiy qoʻzgʻolonchilar qoʻlida halok boʻlgach, al-Mansur Yazidni ushbu lavozimga tayinlab, ulkan qoʻshin bilan viloyatga joʻnatdi. Yazid Tripoliga yetib kelganch, 772-yil boshlarida Ibodiylarga qarshi hujum boshladi. Yirik jang olib borib, Ibodiylar rahbari Abu Hotim Yaqub ibn Labib al-Xorijiy hamda koʻplab isyonchilarni halok etdi. Bir oy davomida tirik qolgan ibodiylarni izlab topgandan soʻng, viloyat markazi Qayravonga yoʻl oldi. Shaharga kirib, viloyat ustidan oʻz hukmronligini muvaffaqiyatli oʻrnatdi.

Yazid umrining qolgan qismini Ifriqiya noibi lavozimida oʻtkazdi. Oʻtmishdoshlaridan farqli oʻlaroq, Yazidning boshqaruvi davrida viloyatda tinchlik va barqarorlik hukm surdi. 773-yilda Xorijiylar qoʻzgʻoloni hamda 781-yilda Zab hududidagi Varfajuma berberlarining isyoni muvaffaqiyatli bostirildi. Yazid oʻz boshqaruvi davrida Qayravon bozorlarini tartibga solib, shahar jome masjidini qayta tikladi. Yazid Qayravonda oʻn besh yil-u uch oy hukmronlik qilib, 787-yil 13-martda vafot etdi va shahar darvozasi yonida dafn qilindi. Vafotidan soʻng oʻgʻli Dovud qisqa muddat Ifriqiya noibi boʻlib turdi. Keyinchalik noiblik lavozimiga Ravh ibn Hotim al-Muhallabiy tayinlandi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
*
Xitoy Taypeyi 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Xitoy Taypeyi]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 60 nafar sportchilar bilan 16 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Medallar

## Manbalar

## Havolalar
* Xitoy Taypeyi XOQ rasmiy sayti
Bu dunyoda oʻlib boʻlmaydi

**„Bu dunyoda oʻlib boʻlmaydi“** – Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Togʻay Murod qalamiga mansub 2001-yilda yozilgan roman.

## Yana qarang
*Otamdan qolgan dalalar
*Yovvoyi yoʻrgʻa
*Ot kishnagan oqshom

## Manbalar
Beruniy nomidagi xalqaro mukofot

:*[[Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi davlat mukofoti]] bilan adashtirib yuborilmasin.*

**Beruniy nomidagi UNESCO–Oʻzbekiston xalqaro mukofoti** – sunʼiy idrok sohasida odob-axloq va inklyuzivlikni rivojlantirish, xalqaro ilmiy hamkorlikka xizmat qiluvchi loyiha mualliflariga taqdim etiluvchi UNESCO-Oʻzbekiston xalqaro mukofoti. Mukofot har 2 yilda nomzodlarga xalqaro hakamlar haʼyatini qaroriga muvofiq taqdim etiladi. Mukofot oʻrta asrlardagi qomusiy olim Abu Rayhon Beruniy sharafiga nomlangan.
## Tarixi
2023-yil 25-avgustda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Abu Rayhon Beruniy nomidagi YUNESKO – Oʻzbekiston xalqaro mukofotini taʼsis etishni qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisida“gi PQ-286-sonli qarori qabul qilingan.

2024-yilning 22-oktyabrida Fransiyaning Parij shahrida oʻtkazilgan UNESCO Ijroiya kengashining 220-sessiyasida Beruniy nomidagi xalqaro mukofotni taʼsis etish toʻgʻrisida taklif qoʻllab-quvvatlangan. Bu haqida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yordamchisi Saida Mirziyoyeva shunday fikr bildirgan:

## Topshirilishi
Mukofot har 2 yilda bir marotaba topshiriladi. Ilk taqdirlash 2025-yilning noyabr oyida Samarqand shahrida UNESCO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasi doirasida oʻtkazilishi rejalashtirilgan. Har bir taqdirlash marosimida 3 nafar shaxsga berilishi rejalashtirilgan. Har bir mukofot sohibiga 30,000 AQSH dollari miqdorida ragʻbatlantiriladi. Umumiy sovrin jamgʻarmasi 90,000 AQSH dollarni tashkil qiladi.
## Yana qarang
*Abu Rayhon Beruniy
## Manbalar
Diyonat (kitob)

„**Diyonat**“ – Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Odil Yoqubov qalamiga mansub 1978-yil yozilgan roman.
## Yana qarang
* Ulugʻbek xazinasi
## Manbalar

## Havolalar

*Diyonat kitobi Mutolaa ilovasida
Qumdagi xotin

„**Qumdagi xotin**“ () — yapon yozuvchisi Kobo Abening romani. Roman 1962-yilda chop etilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Qumdagi xotin kitobi Mutolaa ilovasida
Abdulloh ibn Abdulrahmon ibn Muoviya ibn Hudayj at-Tujibiy

**Abdulloh ibn Abdulrahmon ibn Muoviya ibn Hudayj at-Tujibiy** () (772-yil yanvarda vafot etgan) 769-yildan 772-yilgacha Abbosiylar xalifaligining Misrdagi noibi lavozimida xizmat qilgan.

## Faoliyati
Abdulloh islom davrining dastlabki asrlarida viloyatda hukmronlik qilgan arab oʻtroq aholisi — Misr *vujuhining* nufuzli oilasidan kelib chiqqan avlod edi. Bobosi Muoviya ibn Hudayj at-Tujibiy musulmonlar Misrni fath etgandan soʻng viloyatga koʻchib kelgan dastlabki aholi vakili boʻlib, Usmoniylar va Umaviylarning yetakchi tarafdori edi. Otasi Abdulrahmon esa viloyatda *[[qozi]]lik* va xavfsizlik boshligʻi (*[[sohib ash-shurta]]*) lavozimlarida xizmat qilgan.

Abdulloh dastlab 749-yilda soʻnggi Umaviy noib Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazoriy vafotidan keyin sohib ash-shurta etib tayinlangan. Misr qoʻshini markaziy hukumat boshqa kishini yuborguncha rahbarlik uzluksizligini ta’minlash maqsadida Abdullohni vaqtincha bu lavozimga tayinlagan edi. 750-yilda Umaviylar agʻdarilgandan soʻng, yangi Abbosiy hukmdorlar tomoniga oʻtib, qisqa vaqt ichida Solih ibn Ali tomonidan lavozimga qaytarildi. 760—769-yillarda *sohib ash-shurta* lavozimida uzoq muddat xizmat qildi. Bu davrda ham Humayd ibn Qahtaba, ham Yazid ibn Hotim al-Muhallabiy hukmronliklari davrida shu lavozimda ishladi. Yazid hukmronligi davrida Abdulloh 762—763-yillardagi mahalliy Aliylar qoʻzgʻolonini bostirishda hal qiluvchi rol oʻynadi. 765-yilda esa Yazid hajga ketganida, viloyatni vaqtinchalik boshqarish vazifasi topshirildi.

769-yilda Yazid lavozimidan chetlashtirilgandan soʻng, xalifa al-Mansur Abdullohni uning oʻrniga noiblikka tayinladi, biroq soliq (*[[xiroj]]*) masalalarida unga vakolat bermadi. 772-yilda vafot etguniga qadar ushbu lavozimni egallab turgach, oʻrnini ukasi Muhammad egalladi.

Abdullohning vafotidan keyin ham avlodlari Misrda oʻz ta’sirini saqlab qolishdi. Oʻgʻli Hoshim va nabirasi Hubayra turli vaqtlarda *sohib ash-shurta* lavozimida xizmat qilishdi. Biroq, oila 9-asr boshlarida yuz bergan Toʻrtinchi fitna tartibsizliklari oqibatida oʻz mavqeini yoʻqotganga boʻlishi mumkin.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
* 
*
Thahr

**Thahr** () Suriyaning Idlib muhofazasidagi Idlib okrugining Darkush nohiyasida joylashgan qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Thahr aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Thalthana

**Thalthana** () Suriyaning shimolida joylashgan qishloq bo‘lib, Halabdan 40 km shimoli-sharqda, Turkiya bilan chegara yaqinidagi qishloq Halab muhofazasi tarkibiga kiradi. Qishloq aholisining koʻpchiligini kurdlar tashkil qiladi.

Tarixan, Suriyaning shimoliy mintaqasi eng unumdor va aholisi eng zich joylashgan hudud boʻlib kelgan. Qishloqning asosiy daromad manbai qishloq xoʻjaligi, xususam, arpa yetishtirishdir.

2015-yil iyun oyida qishloqni Thalatina, Al Baroza, Az Zahera va Abla kabi joylar bilan birga Islomiy davlat kuchlari bosib olgan.

2016-yil 5-oktyabr kungi havo hujumi natijasida Thalthanada 13 nafar tinch aholi halok boʻldi.
## Manbalar
Muhammad ibn Abdulrahmon ibn Muoviya ibn Hudayj at-Tujibiy

**Muhammad ibn Abdulrahmon ibn Muoviya ibn Hudayj at-Tujibiy** () (772-yil sentyabrda vafot etgan) 772-yilning bir qismi davomida Abbosiylar xalifaligining Misrdagi noibi vazifasini bajargan.

## Faoliyati
Muhammad ilk islom davrida Misrning nufuzli arab oilasiga mansub boʻlgan Abdulrahmon ibn Muoviya ibn Hudayj at-Tujibiyning oʻgʻli va Muoviya ibn Hudayj at-Tujibiyning nabirasi edi. Akasi Abdulloh Misrning xavfsizlik boshqarmasi (shurta) boshligʻi boʻlib, 769-yildan 772-yilgacha viloyat noibi lavozimida ishlagan.

Al-Kindiy tarixiga koʻra, Muhammad ilk bor 750-yilda Abbosiylar inqilobi Misrga yetib kelganidan soʻng tilga olingan. Muhammad yangi Abbosiylar hukmdori Solih ibn Aliga oʻz sadoqatini izhor etgan bir nechta mahalliy nufuzli shaxslardan biri edi. 767-yilda Saxada koptlar va arablar qoʻzgʻolonini bostirish uchun uyushtirilgan muvaffaqiyatsiz yurishda ishtirok etib, janglar davomida ogʻir yaralangan. 771-yilda Abdulloh Iroqdagi xalifa al-Mansur huzuriga borganida, vaqtincha Misrga mas’ul etib tayinlandi.

772-yilda Abdullohning vafotidan soʻng Muhammad noib lavozimida akasining oʻrnini egalladi. Koʻp oʻtmay, xalifa al-Mansurdan ushbu lavozimga tasdiqlangani haqidagi rasmiy hujjatni oldi. Ushbu lavozimda bir necha oy ishlagach, kasallik tufayli vafot etib, oʻrniga Musa ibn Ulayy ibn Raboh al-Laxmiy tayinlandi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
* 
*
Qoʻstanay markaziy stadioni

**Qoʻstanay markaziy stadioni** – Qozogʻistonning Qoʻstanay shahridagi, koʻplab sport turlariga ixtisoslashtirilgan stadion. Hozirda asosan futbol oʻyinlari davomida foydalaniladi va „Tobol“ klubining uy stadioni hisoblanadi.

## Tarix
Futbol arenasi 1964-yildan beri faoliyat koʻrsatmoqda. Birinchi oʻyin 1967-yil 11-mayda boʻlib oʻtgan. 2002-yilda futbol maydoni yuzasini yangilash uchun nemis texnologiyasi qoʻllanilggann va avtomatik sugʻorish tizimi oʻrnatilgan. Elektr yoritish uchun asosiy arena toʻrtta maxsus ustun bilan jihozlangan. UEFA standartlariga javob berish uchun 2008-yilda stadion maxsus yoritish tizimi bilan jihozlangan. Qayta jixozlanganidan so'ng lampalar 200 lyuks oʻrniga 1200 luksga ega bo'lgan. 2017-yilda stadion toʻliq taʼmirlangan. Oʻrindiqlar sigʻimi 8320 dan 9500 gacha oshirildi va sharqiy tribuna butunlay qayta qurildi.

## Xususiyatlar
Markaziy stadion 9500 kishiga moʻljallangan. Oʻyin maydonining oʻlchami 105x68 metr va 1200 lyuks bilan yoritilgan. Ikkita tribuna bor; gʻarbiy tribuna va sharqiy tribuna.

1-darajali Sharqiy va Gʻarbiy tribunalar uchun chipta narxi 300 KZT, 2-darajali Gʻarbiy tribuna uchun esa 500 KZT.
## Manbalar

## Havolalar
* 3D koʻrinishi: FC Tobol sayti
* QTVR toʻliq ekranli panorama  Qoʻstanay markaziy stadioni
Muhammad ibn al-Qasim

**Muhammad ibn al-Qosim-**Abbosiy xalifaligining amaldori boʻlib, 933-yil iyul—oktabrda xalifa al-Qohir (932—934 yillar hukmronligi) davrida qisqa muddat vazirlik qilgan. U nestoriy nasroniy oilasidan chiqqan, Umaviylar davridan beri xalifalik byurokratiyasida xizmat qilgan va vazirlarning o'g'li, nabirasi, chevarasi va ukasi edi.

## Manbalar

* 
*
Muoviya ibn al-Mug'iyra

**Muoviya ibn al-Mugʻiyra ibn Abu al-Os ibn Umayya** -Islom paygʻambari Muhammad davrida musulmonlarga qarshi josuslik qilgani aytilgan Banu Umayya aʼzosi. U Hamra al-Asad bosqinida qoʻlga olingan, u yerda Muhammad uni Makkalik josuslikda ayblagan. Usmon ibn Affonning amakivachchasi edi. Uhuddan keyin qoʻlga olingan. Usmon unga boshpana berdi. Muoviya ibn al-Mug'iyraga uch kunlik imtiyoz berildi va Makkaga qaytishi uchun tuya va rizq tayyorladi. Usmon Muhammad bilan Hamro al-Asadga joʻnab ketdi, Muoviya esa haddidan oshib ketdi. Qoʻshin qaytib kelganda Muoviya ibn al-Mug'iyra qochib ketgan boʻlsa-da, Muhammad uni taʼqib qilishni va qatl qilishni buyurdi. Buyruqlar bajarildi.

Ushbu hodisa Ibn Is'haq va Ibn Hishom Muhammad haqidagi tarjimai hollarida ham qayd etilgan.

## Manbalar
Abbos Modaresi Yazdiy

**Oyatulloh Sayyid Abbos Modaresi Yazdiy** (arabcha: سيد عباس مدرسي يزدي; 1943 – 19 noyabr 2020) – Iroqning Oʻn ikki shi’a Marjasi. U 2020 – yil 19- noyabr kuni Qom, Eronda 77 yoshida yurak xurujidan vafot etgan.

Yazdiy baʼzi islom kitoblarining muallifidir.

## Ustozlari

Uning mashhur oʻqituvchilari quyidagilar:

* Muhsin al-Hakim
* Abuulqosim al-Xoʻiy
* Sayyid Mahmud Xusayni Shahruddiniy
* Mirzo Hoshim Amoliy

## Manbalar
Xalil Mubashshir Koshoniy

**Buyuk [[Oyatulloh]] Xalil Mubashshir Koshoniy** (1951 yilda tugʻilgan) – eronlik oʻn ikki shia marjasi.

U Eronning Qum shahrida Oyatulloh Muhammad Rizo Golpaygʻoniy va Javod Tabriziy qoʻl ostidagi seminariyalarda tahsil olgan.

## Manbalar
Mabad al-Xuzoa

**Mabad al-Xuzoa-** Muhammadning hamrohi boʻlib, unga Tihamada Hamro al-Asadning bosqinida yordam bergan va Mabad undan hech narsani yashirmaslikka vaʼda bergan. Keyin Mabad yolgʻon maʼlumot tarqatish uchun Makkaga joʻnatilgan. Makkada Mabad Abu Sufyon bilan uchrashib, Muhammad Abu Sufyonga qarshi jang qilish uchun katta kuch toʻplaganligi haqida yolgʻon maʼlumot tarqatdi. Abu Sufyon va uning hamrohlari musulmonlarni bir marta va butunlay yoʻq qilish uchun Madinaga katta va qatʼiy hujum qilishni rejalashtirayotgan edilar. Mabadning Muhammadning buyuk harbiy qudrati haqidagi gapini eshitib, Abu Sufyon musulmonlarga zudlik bilan hujum qilish rejasidan chekindi. Shu tarzda Muhammad Makkaliklar rejalashtirgan katta hujumning oldini olishga muvaffaq boʻldi.

Musulmon olimi Tabariyning fikricha, oʻsha paytda musulmonlar ham, arab mushriklari ham unga ishonishgan.

## Manbalar
Abdulhusayn Muazziy

**Abdul Xusayn Muazziy** ()( ) (1945-yilda tug'ilgan) - Eron olimi, ruhoniy, universitet o'qituvchisi va siyosatchi. U Eronning Tehron shahrida tug'ilgan. U Oyatilloh Ali Xomanaiyning (Iranning Oliy rahbari) Vyanadagi shaxsiy vakili va 2004-yilgacha Vyanadagi Imam Ali Islom markazi rahbari edi. Hozirgi kunda u Kamenining Londonda shaxsiy vakili va Londondagi Angliya Islom markazi rahbari.
## Manbalar
Muhammad Oshiq Ilohiy Merathiy

**Muhammad Oshiq Ilohiy Merathiy** () (1881-yilda tugʻilgan – 1941-yilda vafot etgan) –Islom olimi, biografer, tarjimon va koʻpchilik bilan birga Mazohir Ulumning ijroiya kengashi aʼzosi siftida xizmat qilgan yozuvchi. Shuningdek, u Qur’oni Karimga „*Tafsir Meerthi*“ deb nomlangan sharh ham yozib qoldirgan.

Merathiy 1881-yilda Hindistonning Merath shahrida tavallud topgan.

### Adabiy asarlari
Oshiq Ilahiy Merathiyning yozgan asarlari koʻpincha islam taʼlimotlari va koʻzga koʻringan islom arboblarining tarjimai hollariga qaratilgan. Ularga misol qilib quydagilarni keltirishimiz mumkin:

* *Tafsir e Merathi*
* *Tazkiraturrashid* (1977-yil)
* *A Gift for Muslim Women*
* *Islām-i mukammal*
* *Dadhi Ki Qadr-o-Qimat* (1966-yil)
* *Behtareen Jahez*
* *Makatib-e-Rashidiyah*
* *Qissa Yusuf*
* *Wasl-ul-Habeeb*

### Tarjima qilingan asarlari
* *Fuyooz-e-Yazdani Al-Fath-ur-Rabbani* (1976-yil)
* *Tabrez Tarjuma-e-Abrez* asarining 001-qismi
* *Xutbat-e-Ghausiya* (1958-yil)
* *Imdad-us-Sulook Urdu Irshad-ul-Suluk Makhuz Az Risala-e-Makkiyya* (2005-yil)

## Vafoti
Oshiq Ilohiy Mertahiy 1941-yilda bu olamdan koʻz yumdi.

## Manbalar
Muhammad Mufti ash-Shia Musaviy

**[[Oyatulloh]] Sayyid Muhammad Muftiy ash-Shia Musaviy** (fors. ạlsyd mḭmd mfty ạlsẖʿẗ mwswy) (1928-yilda tugʻilgan – 2010-yil 19-may) – eronlik shia ,oʻninchi Marja.

U Eronning Qum shahridagi seminariyalarda Oyatulloh Sayyid Husayn Borujerdiy va Ruhulloh Humayniy qoʻl ostida tahsil olgan. Shuningdek, u Iroqning Najaf shahridagi diniy maktablarda Oyatulloh Muhsin al-Hakim, Abu al-Qosim al-Xoiy va Oyatulloh Shayx Husayn Hilliy qoʻl ostida tahsil olgan.

## Manbalar
Muhammad Ali Behbahoniy

**Muhammad Ali Behbahoniy** (1731-1801) eronlik shia *mujtahidi* boʻlib, asosan soʻfiylarga nisbatan gʻayratli nafrat bilan tanilgan.

## Tarix

Behbahoniy 1731-yil 20-iyunda Usmonli imperiyasining Bagʻdod viloyati Karbalo shahridagi (hozirgi Iroq) Isfahonning taniqli mujtahidi Muhammad-Boqir Behbahoniyning katta oʻgʻli. Muhammad Ali Behbahoniy Gʻarb-Gʻarbiy Erondagi Behbahan shahrida katta boʻlgan.

## Manbalar
Nuriddin Mi Guangjiang

Haji **Noor Deen Mi Guangjiang** (1963-yil tug'ilan) - Xitoy musulmon an'anasidan kelib chiqqan Sini uslubida ixtisoslashgan Islom kaligrafiyasi mutaxassisi.

U Shandong viloyatida tug'ilgan bo'lib, Xenan viloyatidagi Chenjou shahridagi Islom kollejida o'qituvchi va Xenan Fanlar akademiyasida Islom madaniyati tadqiqotchisi bo'lib xizmat qilgan. 1997-yilda Noor Deen birinchi xitoylik musulmon bo'lib, Misr kaligrafiyasi sertifikatini olgan va Misr kaligrografiyasi assotsiatsiyasi a'zosi sifatida qabul qilingan. Uning kaligrafiyasi go'zalligi va murakkabligi bilan tanilgan.

## Yana qarang

* Noor Deen Mi Guangjiangning Harvard san'at muzeylarida ishlariga ega

* Xaj Noor Deen Mi Guangjiang veb-sayti
## Manbalar
Abdumalik ibn Robiy

**Abdumalik ibn Robiy** – hadis roviysi.

## Ismi
Robiy ibn Sabraning oʻgʻli boʻlib, otasining vakolatiga koʻra mutʼa taqiqlanishi haqida Sabraning hadisidan xabar bergan. Garchi bu hadis „Sahih Muslim“ga mansub boʻlsa-da, baʼzilar uning roviy sifatida ishonchli ekanini shubha ostiga olishgan.

## Merosi

### Sunniy ulamolar qarashi
XIV asrda yashagan sunniy islom olimi Ibn al-Qayyim al-Javziyya shunday deydi:

Bu rivoyatni Abdulmalik ibn Robiy ibn Sabro otasidan, otasi esa bobosidan rivoyat qilgan. Ibn Mu’en Abdulmalikni munosib va ishonchli roviy deb hisoblamagan.

## Manbalar
Al-Qashqariy

**Al-Qashqariy** (hijriy 322-yil/ milodiy 934-yil Qashqarda/ hijriy 414-yil/milodiy1023 yil Fushanjda) Bagʻdod kasalxonasi shifokori.

Ruhiy buzilishlarni tashxislashda al-Qashqariy ruhiy buzilish xarakterini aniqlash uchun bemorning temperamenti kabi mezonlardan foydalangan: sustlik va unutuvchanlik sovuq temperamentga ishora qiladi, bu esa issiqdan boshqacha davolashni talab qiladi, bu esa uyqusizlik orqali aniqlanadi.

## Manbalar
Mirza Abu Turob Oxunzoda

**Mirza Abu Turob Oxundzoda** ( , , 1817, Boku, Rossiya imperiyasi – 1910, Boku, Rossiya imperiyasi) – ozarbayjonlik dinshunos, publitsist, pedagog, maʼrifatparvar.

## Hayoti
Mirza Abu Turob Oxundzoda 1817-yilda Bokuda tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni Mirzo Hosib Qudsiy madrasasida, oliy diniy maʼlumotni Madina shahrida olgan.

Ozarbayjon gazeta va jurnallari sahifalarida koʻplab maqolalar chop etgan, din tarixi va falsafasiga oid kitoblar muallifi boʻlgan. Taʼlim sohasidagi ilgʻor tashabbuslar tarafdori boʻlib, Hoji Zeynalabdin Tagiyev bilan yaqindan tanish edi. Qolaversa, qizini Boku musulmon xotin-qizlar maktabiga bergani tufayli konservativ dindorlarning gʻazabi va noroziligiga sabab boʻldi. 1910-yilda vafot etgach, Mardaqondagi Pir Hasan maqbarasida dafn etilgan. Aytilishicha, Zeynalabdin Tagiyev oʻzini Abu Turob poyiga dafn etishni vasiyat qilgani uchun uning qabriga yaqin joyda dafn etilgan.

## Asarlari

* *Islom dinining boʻlinish sabablari*

## Manbalar
Habib ar-Rahmon Ludhianviy

**Habib ar-Rahmon Ludhianviy** (1892-yil 3-iyulda tugʻilgan – 1956-yil 2-sentyabrda vafot etgan) „Islom Ahrorlar Majlisi“ asoschilaridan biri hisoblanadi. U Arain qabilasidan edi. 1857-yilgi Hindiston qoʻzgʻoloni paytida Britaniya mustamlakachiligiga qarshi ozodlik kurashchisi Shoh Abdulqodir Ludhianviyning avlodi boʻlgan.

## Hayoti

### Oilasi
Habib ar-Rahmon Ludhianviyning bobosi Shoh Abdulqodir Ludhianviy 1857-yildagi Hindiston qoʻzgʻoloni paytida Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasiga qarshi qurolli hujumga boshchilik qilgn. Panjobdagi qoʻzgʻolonchilarning birinchilardan boʻlgan&#x5B;**'&#x5D;</sup>. U inglizlarni nafaqat Ludhiana, balki Panipatdan ham haydab chiqara oladigan katta jangovar kuchlarni toʻpladi. Bu qurolli kuchlar musulmonlar, hindular va sikxlardan tashkil topgan edi. Keyin u Boburiylar imperatori [[Bahodir Shoh II|Bahodirshoh Zafarni]] qoʻllab-quvvatlash uchun [[Dehli|Dehliga]] yoʻl oldi. U 1857-yild Dehlining Chandni Chovk shahrida minglab odamlar bilan birga jang qilib oʻz hayotini qurbon qilgan. Habib ar-Rahmon Ludhianviy 1892-yil 3-iyulda Britaniya Hindistonining [[Ludhiana]] shahrida tugʻilgan. Abdulazizning qizi Bibi Shofatunnisoga uylangan.

=== Yoshlik yillari va faoliyati ===
Ludhianviy Hindistondagi Britaniya hukmronligiga chek qoʻyishni istagan millatchilik harakati – „Islom Ahrorlar Majlisi“ asoschilaridan biri hisoblanadi<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;. U 1947-yil 14-avgustda Pokiston boʻlinib, mustaqillikka erishganidan soʻng u yerda qolgan minglab musulmonlar vakili sifatida Hindistonning Sharqiy Panjob shahrida qolishni tanladi&#x5B;**&#x5D;. U oʻsha paytda Sharqiy Panjobda qolgan musulmonlarni tashlab ketmaslik kerakligini taʼkidlagan. Ludhiana Hindistonning Panjob shtatidagi yirik sanoat shahri hisoblanadi. Uttar-Pradesh va Bixar viloyatlaridan koʻp sonli ishchi musulmonlar ham u yerga ishlash uchun kelishadi.

## Manbalar
Jaime Fletcher

**Jaime „Mujohid“ Fletcher** – kinorejissyor va Lotin mustaqil prodyuserlari milliy assotsiatsiyasi (NALIP) aʼzosi. U FocusPoint Studios reklama agentligining egasi va bosh direktori.

Fletcher sobiq katolik nasroniy edi.

U nasroniylik, hinduizm, buddizm va islomni oʻrgangan. Jaime Fletcher Floridadagi musulmonlar qurultoyida Islomni qabul qilgan.

U yoshlar himoyachisi va Andalusiya Media sanʼat markazi asoschisi boʻlgan. Ommaviy maʼruzachi sifatida koʻplab muassasalarda lotin amerikaliklar, yoshlar, islom, kino va ommaviy axborot vositalariga oid mavzularni yoritgan&#x5B; ** &#x5D;. Fletcher IslomInSpanish nodavlat notijorat tashkilotining asoschisi boʻlib, „butun dunyo boʻylab latin amerikaliklarga islom haqida maʼlumot berish“ uchun ispan tilidagi multimedialarini ishlab chiqarishga bagʻishlangan.

## Yana qarang

* AQShda islom
* Lotin Amerika musulmonlari
## Manbalar
Zahron

**Zahron** (), **Banu Zahron ibn Kaʼb** nomi bilan ham tanilgan, Arabiston yarim oroli al-Baha viloyatidagi eng qadimgi arab qabilalaridan biri.

Al-Baha shahri Zahron va Gʻamid arab qabilalarining vatani hisoblanadi Biroq Zahron va Azddan kelib chiqqan koʻplab qabilalar III asrda Malik ibn Fehm boshchiligida Ummon va Tanuxga (Levant) hijrat qilgan. Ummondagi zamonaviy as-Said qirollik oilasi ham aynan Zahron qabilasidan kelib chiqqanligi aytiladi. Bundan tashqari, 1960 va 1970-yillarda koʻpchilik qabila vakillari kichik shaharlar va qishloqlardan Makka, Jidda, ar-Riyod va Dammomga koʻchib oʻtgan.

Zahron qabilasi islomdan oldingi davrda, shuningdek, islom dini paydo boʻlgandan keyingi davrda ham mashhur qabilalardan hisoblangan. Ularning koʻplari uylari va qarindoshlarini tashlab, Madinada paygʻambar Muhammadga qoʻshilgan.

## Yana qarang
* Abu Hurayra
* Hijoz

## Manbalar
Mir Janullohshoh

**Mir Jan Muhammad Rizviy** (**Mir Janulloh** nomi bilan mashhur boʻlgan; 1754-yilda vafot etgan) – soʻfiy Shoh Inoyat Shahidning bosh xalifasi.

Rizviy Jhok tumani qamalining guvohi boʻlib, Shoh Inoyat qatl etilgandan keyin Rohriga qaytib kelgan.

## Manbalar
Ogʻa Najafiy Isfahoniy

**Hoji Shayx Muhammad Taqiy Isfahoniy** yoki **Ogʻa Najafiy Isfahoniy** (1846-1914) nomi bilan mashhur boʻlgan, Qojar davrida Erondagi nufuzli diniy rahbar edi. U Isfahon shahrida tanilgan boʻlib, bu yerda shaharning eng muhim diniy inshooti hisoblangan Shoh masjidida (Masjid-i Shoh) bosh imom sifatida faoliyat yuritgan.

Tehron yaqinidagi Varamin mahalliy hukmdorlari (xonlari) naslidan kelib chiqqan Ogʻa Najafiyning oilasi oʻsha paytda gullab-yashnagan dinshunoslik markazi boʻlgan Isfahonga koʻchib oʻtgan. Oilada taniqli olimlar, jumladan, koʻplab ulamolar va mujtahidlar – yuqori darajadagi shia huquqshunoslari voya yetgan. Ogʻa Najafiyning bobosi Shayx Muhammad-Taqiy ibn Abdulrahim (Sahibi Hashiya nomi bilan tanilgan; 1832-yilda vafot etgan) va amakisi Shayx Muhammad-Husayn ibn Abdulrahim (Sahibi Fosul nomi bilan tanilgan; 1845-yilda vafot etgan) shia huquqshunosligi boʻyicha taniqli diniy maktabga asos solgan. Bu muassasa eʼtirofga sazovor boʻlgan va oʻz izdoshlarini toʻplashga erishgan. Bu dargohda tahsil olgan talabalar orasida keyinchalik Axund Xurosoniy kabi shia ulamolari yetishib chiqqan.
## Manbalar
Dovud Muhammad

**[[Sulton]] Dovud Muhammad** Isoq sultonligining toʻqqizinchi va hozirgi Buyuk sultonidir. U 2021-yil 13-fevralda Somalilend poytaxti Xargeysa shahrida tavallud topgan, otasi Sulton Muhammad Abdulqodir vafotidan bir kun oʻtib, Isoq anʼanalariga koʻra, otasining qabri yonida oʻtkazilgan marosimda toj kiygan.
## Manbalar
Muhammad ibn Zuhayr al-Azdiy

**Muhammad ibn Zuhayr ad-Dabbiy** () 789—790-yillarda Abbosiylar xalifaligi davrida Misr noibi.

Ad-Dabbiy viloyatga xalifa Horun ar-Rashid tomonidan tayinlangan boʻlib, xavfsizlik, namoz va xiroj ustidan hokimiyatga ega boʻlgan. Biroq, uning moliyaviy boshqaruvchisi Umar ibn Gʻaylon bir qator nomaqbul siyosatlar tufayli Misr xalqining noroziligini tezda qoʻzgʻatdi va koʻp oʻtmay mahalliy jund ish haqi muammolari boʻyicha isyon koʻtardi. Xalifa Muhammad Umarni jundlardan himoya qilishdan bosh tortganini bilgach, uni gubernatorlikdan ozod etdi va oʻrniga Dovud ibn Yazid ibn Xotim al-Muhallabiyni tayinladi.

## Adabiyotlar

* 
* 

## Manbalar
Iso al-Jovdir

**Shayx Iso Abdulloh Al Jovdir** (arabcha: الشيخ عيسى عبدالله الجودر) Bahraynda faoliyat yuritgan sunniy ruhoniy va millatchi siyosiy arbob edi. U Haq harakatining aʼzosi boʻlgan. 1992 va 1994-yillarda u oʻsha paytdagi Amirga 1973-yilda saylangan parlament vakolatlarini tiklash toʻgʻrisida murojaatnomalarga imzo chekkan (bu parlament 1975-yilda Amir farmoni bilan tarqatib yuborilgan edi). 1990-yillardagi xalq qoʻzgʻoloni paytida u qisqa muddatga qamoqqa olingan. Bundan oldin ham u 1957, 1963 va 1968-yillarda oʻzining siyosiy faoliyati tufayli hibsga olingan edi.

U 2011-yil 24-sentyabr, shanba kuni vafot etdi.

## Manbalar

## Havolalar

* The cleric who engineered petitions from the heart of Galali village , *[[Alwasat (Bahraini newspaper)|Al Wasat]]* newspaper, 31 May 2006 (Arabic)
* Shaikh Isa al-Jowder: A Cleric and a Nationalist, Al-Waqt newspaper, 6 July 2007 (Arabic)
* We need a Tutu here too
* 1992 Petition for Reforms to Amir of Bahrain
*
Husayn Mazoheri

Buyuk Oyatulloh **Husayn Mazoheri Isfahoniy** (1933 yil 16-noyabrda tugʻilgan) – eronlik katta oʻn ikki shia Marja.Uchinchi ekspertlar assambleyasining aʼzosi ham boʻlgan.

## Hayoti

Buyuk Oyatulloh **Husayn Mazohiriy** 1933- yilda Isfahonda tugʻilgan. 14 yoshida u diniy taʼlimni boshlash uchun Isfaxon seminariyasiga koʻchib oʻtadi. Besh yildan soʻng u oʻqishni tamomlash uchun Qumga koʻchib oʻtdi. Qumda Oyatulloh Borujardiy va Imom Humayniyning seminarlarida tahsil olgan. Oyatulloh Marashi Najafiy, Allama Tabatabei va Mohaqiq Damad ham uning ustozlari qatorida edi.Hozirda Eronning Isfahon shahridagi Seminariyada istiqomat qiladi va dars beradi.

## Manbalar
Abdullatif Al-Mahmood

**Abdullatif Al-Mahmud** (1946-yil 8-mayda Hidd shahrida tugʻilgan) – bahraynlik siyosatchi va shifokor. U asli sunniy arablardan.

Aktivlik

1992- yilda u Bahrayn parlamenti deputatini qaytarishni talab qilgan qoʻzgʻolon petitsiyasiga imzo chekdi va bu uning ikki hafta davomida hibsga olinishiga sabab boʻldi. Ozodlikka chiqqach, petitsiya u boshqa maqsadlarni koʻzlaganligi haqidagi bahsdan voz kechdi. Keyinchalik u siyosiy sahnadan gʻoyib boʻldi va Bahrayn universitetida shifokor boʻlib ishladi.

Siyosatga qaytish

2011-yilda boshlangan Bahrayn noroziliklari chogʻida Abdullatif Al-Mahmud hukumatparast Milliy birlik yigʻilishi prezidenti sifatida paydo boʻldi, Fotih masjidi majlisiga rahbarlik qildi va sunniylar talablarini muvofiqlashtirdi.

## Manbalar
Banu Tagʻlib

**Banu Tagʻlib** (), **Tagʻlib ibn Voil** nomi bilan ham tanilgan, Jazira shahrida paydo boʻlgan arab qabilasi, biroq ular ossuriyalik boʻlishi mumkinligi ham taʼkidlab oʻtilgan. Islomgacha boʻlgan davrning eng qudratli va uyushgan koʻchmanchi qabilalaridan biri. Banu Bakr qabilasi bilan boʻlgan shiddatli urushlari hamda Iroqning (Quyi Mesopotamiya) al-Hira shahridagi Laxmiy qirollari bilan kechgan toʻqnashuvlari bilan mashhur edi. Qabila VII asr oʻrtalarida islom dini paydo boʻlganidan keyin ham, asosan, nasroniy boʻlib qolgan. Musulmonlarga qarshi dastlabki qarshiliklardan soʻng, Banu Tagʻlib qabilasi Umaviylar siyosatida muhim oʻrinni egallagan. Ular Umaviylar bilan ittifoq tuzgan va VII asr oxiridagi Qays–Yaman nizolari davrida isyonkor Qaysiy qabilalarga qarshi koʻplab janglarda ishtirok etgan.

Abbosiylar hukmronligi davrida qabila aʼzolaridan ayrimlari islomni qabul qilib, xalifalikning turli hududlarida hokimlik lavozimlariga tayinlangan. IX asrning oʻrtalariga kelib, Tagʻlib qabilasining koʻpchiligi islom diniga oʻtgan. Bunga, asosan, Diyor Robi’a hokimi va ar-Rahba shahri asoschisi Molik ibn Tavkning daʼvati sabab boʻlgan. Abbosiylar tomonidan Tagʻlib qabilasidan boʻlgan bir qancha shaxslar Diyor Robi’a va Mosul hokimi etib tayinlangan. X asr boshlarida Tagʻlib qabilasidan chiqqan Hamdoniylar oilasi ushbu hududlar hokimligini qoʻlga kiritgan. 930-yillarda Hamdoniylar yetakchisi Nosir ad-Davla Mosul va Jazira hududida avtonom amirlik barpo etgan. Shuningdek, 945-yilda uning ukasi Sayf ad-Davla Halab markazida Shimoliy Suriya amirligini tashkil qilgan. Hamdoniylar ushbu ikki amirlikni 1002-yilgacha, yaʼni siyosiy qulashlar sodir boʻlguniga qadar boshqargan. Biroq Tagʻlib qabilasi Hamdoniylar davrining dastlabki yillaridayoq tarixiy manbalardan yoʻqolib ketgan.

## Kelib chiqishi
Banu Tagʻlib qabilasi dastlab Najdda yashagan badaviy qabila boʻlgan. Qabila uning asoschisi Tagʻlib ibn Voil nomi bilan atalgan, u, shuningdek, Ditor ibn Voil nomi bilan ham tanilgan. Banu Tagʻlib Robi’a qabilalar ittifoqiga mansub boʻlib, ularning nasli Adnoniylarning Nizor boʻlimi bilan bogʻlangan. Ularning toʻliq shajarasi Tagʻlib (Ditor) ibn Voil ibn Qosit ibn Hinb ibn Afso ibn Dumiy ibn Jadila ibn Asad ibn Robi’a ibn Nizor ibn Maʼdd ibn Adnon edi. Banu Bakr ibn Voil qabilasi esa Tagʻliblarning raqibi hisoblangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
*
Axbar

Oʻn ikki imomli shia Islomida **Axbar** Muhammad paygʻambar va uning oʻn ikki vorisining faoliyati hamda taʼlimoti haqidagi rivoyatlar boʻlmish hadislarni yetkazish berishni anglatadi. Axbar oʻn ikki imomli shia Islomining poydevori hisoblanib, undan fiqh – islomiy diniy qonun-qoidalar uchun hukmlar chiqarishda foydalaniladi.

## Havolalar

* http://www.akhbari.org/English/index.htm
Al-Faxriy Abdulloh

**Al-Faxriy Ad Dai’ Sayyid Abdulloh ibn Muhammad ibn Husayn al-Makramiy** ismoiliy Sulaymoniylarning 52-chi daʼi al-Mutlaqi boʻlgan.

U 2015-yil 7-aprelda vafot etgan.
## Manbalar
Horr (kitob)

**Horr** (forscha: حر) eronlik muallif Ali Shariatiyning tarixiy Karbalo jangi haqidagi kitobidir. Bu jangda musulmon paygʻambari Muhammadning nabirasi Husayn Yazid tomonidan shahid qilingan edi. Horr dastlab Yazid qoʻshinining qoʻmondoni boʻlgan. Avvaliga Husaynga qarshi jang qilgan Horr keyinchalik Yazid qoʻshinini tark etib, Husayn tomoniga oʻtadi va Yazid askarlari tomonidan oʻldiriladi. Kitob Horrning hal qiluvchi jang paytida tomonini oʻzgartirish qarori orqali taqdir, tanlov va qismat mavzularini tahlil qiladi.
## Manbalar

## Havolalar

* Kitobning qisqacha mazmuni
Sabah (futbol klubi, Masazır)

**Sabah futbol klubi** () — Masazırda joylashgan Ozarbayjon professional futbol klubidir. Jamoa Ozarbayjon futbolining eng yuqori darajasi hisoblangan Ozarbayjon Premyer-ligasida ishtirok etadi.

## Stadioni

Klub uy o‘yinlarini 13 000 oʻrinli Masazirdagi Bank Respublika Arenada oʻtkazadi.

## Futbolchilar

### Joriy tarkib

*Oxirgi transferlar uchun qarang: [[2024-yil Ozarbayjon futbolida yozgi transferlar roʻyxati|2024-yil yozgi transferlar]].*

### Ijaraga berilgan futbolchhilar

### Reserve team

Sabah-2 2018-yildan Ozarbayjon birinchi divizionida ishtirok etadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayt 
* Sabah FC UEFA saytida
Suhul

**Suhul** () – Saudiya Arabistonining markaziy qismidagi Najd viloyatida yashovchi arab qabilasi. Amir ibn Sasoʻa nomi bilan mashhur boʻlgan Banu Amir qabilasining avlodlari boʻlib, Subay qabilasiga amakivachcha qabila hisoblangan.

## Urugʻlari
Suhul qabilasi oʻnta urugʻga boʻlingan.

# al-Brazat
# ar-Rashid, ar-Rashid al-Muhaymid: al-Maotin, ash-Shaʼf
# Zahron: as-Suvaydon, al-Hadha, az-Zoyid, al-Munixer, al-Fatamin, al-Abbud
# az-Zaqoin: ar-Ruvaydan, at-Tunayan, al-Xudayr, ash-Shalhub, ad-Damx, al-Hamadin, as-Soif, at-Tarjam, al-Qanoat
# Saub oilasi: al-Mudhesh, Al Ali, al-Mufreh, al-Muqass
# al-Ubayd: al-Qotian, al-Jarboa
# al-Qabbone: ash-Shaxatla, al-Muharka, ad-Drivers, al-Gʻoliz, al-Havazma, al-Jalol, al-Jariba, az-Zayd, al-Anoqid, at-Tib
# al-Mahoniya: al-Fadl, al-Faleh, al-Hamud, al-Flayh, al-Arefaj
# Hakamlar hay’ati: al-Hoymel, ar-Razoʻan, al-Atiq, Abu Jada
# al-Manjal: al-Mufarrej, al-Alyan, al-Vala

## Manbalar
Sabiy

**Sabiy** () – Saudiya Arabistonining janubiy Najd viloyati markazida yashovchi arab qabilasi.

## Taniqli shaxslar
* Solih al-Luhaydon – saudiya arabistonilik olim, Katta Olimlar Kengashi aʼzolaridan biri.
* Abdurahmon as-Sumait – quvaytlik xayriyachi.
* Muhammad al-Jadaan – Saudiya Arabistoni moliya vaziri.
* Abdulloh ibn Abdulaziz ar-Robia – saudiya arabistonilik bolalar jarrohi va sobiq sogʻliqni saqlash vaziri.
* Tavfig ar-Robia – Saudiya Arabistonining Haj va Umra vaziri.

## Manbalar
Imom at-Toyib masjidi

**Imom at-Toyib masjidi** () – Birlashgan Arab Amirliklarining poytaxti Abu Dabi shahrida joylashgan masjid. Al-Azhar instituti bosh imomi Ahmad at-Toyib sharafiga nomlangan.

## Meʼmorchiligi
Masjidning ichki qismida toʻqqizta gumbaz mavjud. Masjidning dizayni islomiy geometrik bezaklarni oʻz ichiga oladi.

Masjidning ichki qismi kulrang gilam bilan qoplangan boʻlib, pol ostida ikkita mikrofon va minbar ustida 1 ta mikrafon mavjud. Erkaklar va ayollar uchun belgilangan boʻlimlarni ajratib turuvchi harakatlanuvchi devorlar bor. Masjid Makka tomon yoʻnaltirilgan.

## Tarixi

Imom at-Toyib masjidini oʻz ichiga olgan Ibrohim alayhissalom oilasi uyini qurish gʻoyasi 2019-yil 5-fevral kuni Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vaziri Shayx Abdulloh ibn Zayd tomonidan Nyu-York jamoat kutubxonasida eʼlon qilingan.

Masjid al-Azhar instituti bosh imomi Ahmad at-Toyib sharafiga nomlangan. Ahmad at-Toyib turli dinlar oʻrtasida dinlararo muloqot va tinch-totuv yashashni targʻib qilishdagi saʼy-harakatlari bilan tanilgan.

Imom at-Toyib masjidida dastlabki juma namozi 2023-yil 17-fevralda oʻqilgan.

## Havolalar
* 

## Manbalar
Muhammad ibn Munkadir

**Muhammad ibn Munkadir** (747-yilda vafot etgan; Ibn al-Munkadir yoki Muhammad at-Taymiy nomi bilan ham tanilgan) – tobein va qori. Bir qancha hadislarni rivoyat qilgan. Ustozlari Jobir ibn Abdulloh, Anas ibn Molik, Orva ibn az-Zubayr va boshqalar edi.

## Manbalar
Kashf al-Gʻumma

„***Kashf al-gʻumma fi maʼrifat al-aimma***“ – shia olimi Ali ibn Iso al-Irbiliy tomonidan 13-asrda Muhammad oilasi haqida yozilgan kitob.

## Yana qarang

* Umdat at-Tolib
## Manbalar
Shammor

**Shammar** () Tayy qabilasidan kelib chiqqan arab Qahtoniylar ittofoqi boʻlib, milodiy II asrda Yamandan Shimoliy Arabiston yarim oroliga koʻchib kelgan. Tayy qabilasining eng yirik tarmogʻi hamda eng nufuzli arab qabilalaridan biri. Qabilaning anʼanaviy boshqaruv markazi hozirda Saudiya Arabistoni hududida joylashgan Haʼil shahrida boʻlib, Shammor qabilasi vakillarining asosiy qismi Jabal-Shammor Amirligi hududida joylashgan. Shammor qabilasining „oltin davri“ milodiy 1850-yillarga toʻgʻri keladi. Shu davrda ular Arabistonning markaziy va shimoliy qismlarini, ar-Riyoddan Suriya chegaralarigacha va Yuqori Mesopotamiyaning keng hududlarini boshqargan.

Qabila aʼzolaridan biri mashhur Hatim at-Tay (578-yilda vafot etgan) boʻlib, u saxiyligi va mehmondoʻstligi bilan tanilgan nasroniy arab edi. Shuningdek, uning nomi „*[[Ming bir kecha]]“* asarida ham tilga olingan. Ilk islomiy tarixiy manbalarga koʻra, uning oʻgʻli Adiy ibn Hotim paygʻambar Muhammadning vafotidan oldin islomni qabul qilgan. Shu davrda Tayy qabilasidan yana bir mashhur shaxs Zayd al-Xayr Tayy qabilasining islomni qabul qilish uchun Muhammadning huzuriga yuborilgan guruh yetakchisi sifatida tanilgan.

Shammor qabilasi 3 ta asosiy boʻlimdan tashkil topgan ittifoq boʻlgan. Ular Abdah, al-Aslam va Sinjara boʻlimlari. Ilk arab boʻlmagan manbalarda arablar taylar deb atalgan va bunda Tayy qabilasi vakillariga nisbat berilgan deb taxmin qilinadi, chunki al-Hira gubernatori Iyos ibn Qabisa at-Tay Vizantiya hamda Sosoniylar imperiyalari bilan aloqada boʻlgan. Tayy qabilasining baʼzi qismlari, shuningdek, Gʻassoniylar va Laxmiylarning koʻpchiligi paygʻambar Muhammad islom dinini targʻib qilishidan oldin Mesopotamiya va Levantda istiqomat qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Aladhadh, Amer; *A comprehensive history of Shammar*
* Alazzawi, Abbas; *The Tribes of Iraq* (Arabic)
* Alfudaily*The Days of the Arabs before Islam* (Arabic)
* Hassan, Hussein D.; *Tribal Structure, Social, and Political Activities* Information Research Specialist Foreign Affairs, Defense, and Trade Consultancy Knowledge Services Group (re Iraq)
* Madawi Al Rasheed: *Politics in an Arabian oasis. The Rashidi Tribal Dynasty.* I. B. Tauris & Co Ltd, London & New York 1991 (based on a Ph. D. thesis presented to Cambridge University, 1988).  (English)
* Web site for Shammar (Tayy) tribe .
* A member of the shammar tribe
Fotih masjidi (Trabzon)

**Fotih masjidi** () – Turkiyaning Trabzon viloyati Ortahisor tumanidagi masjid. Dastlab Vizantiya imperiyasi davrida Panagia Chrysokephalos cherkovi () sifatida qurilgan va Trapezund imperiyasi uchun katolik va monastir cherkovi sifatida xizmat qilgan. Bino X–XI asrlarda barpo etilgan. 1461-yilda shahar Usmoniylar tomonidan bosib olinganidan keyin masjidga aylantirilgan. Fotih masjidida Usmoniylar yozuv sanʼatining eng goʻzal namunalarini koʻrish mumkin.

## Tarixi
Hozirgi bino joylashgan joyda bir qator cherkovlar boʻlgan deb ishoniladi. Trapezund imperiyasi gullab-yashnagan davrda cherkov bir qator taniqli shaxslar, jumladan, 1297-yilda imperator Ioann II Megas Komnenos, 1364-yilda Metropolitan Niphon va 1429-yilda imperator Alexios IV Megas Komnenos tomonidan dam olish maskani sifatida foydalanilgan.

Usmoniylar istilosidan keyin cherkov masjidga aylantirilgan va masjidda oʻqilgan birinchi namozda sulton Mehmet II ham ishtirok etgan. Sulton masjid binosiga tutashtirib madrasa (*Fotih madrasasi*) ham qurdirgan.

## Galereya

Fayl:Fatih_Cami_Ocak_2016.jpg|alt=The Fatih Mosque during restoration works in 2016|Fotih masjidida restavratsiya ishlari olib borilmoqda, 2016 yil
Fayl:Trabzon,Ortahisar1.jpg|alt=Mosque before restoration|Masjidning restavratsiyadan oldingi ko'rinishi
Fayl:Khrysokephalos_window.JPG|alt=Window of the former Panagia Khrysokephalos church, now known as the Fatih mosque|Sobiq Panagia Khrysokephalos cherkovining derazasi, hozirda Fotih masjidi sifatida tanilgan


## Manbalar