open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qozoq-qoraqalpoq munosabatlari

**Qozoq-qoraqalpoq munosabatlari** – ikki xalq oʻrtasidagi iqtisodiy va siyosiy aloqalar. XV-XVI asrlarda Qoraqalpoqlar Noʻgʻay Oʻrdasi tarkibiga kirgan. XVI asr oxiridagi tarixiy maʼlumotlar qoraqalpoqlarning Sirdaryodagi Sigʻanoq shahri atrofida qozoqlar qoʻshnisi sifatida yashab, iqtisodiy aloqada boʻlganligini koʻrsatilgan. Buxoro xoni Imomqul (1611—1642) Sirdaryo sohillariga yurishga otlanadi, qozoqlar va qoraqalpoqlar birlashib, unga qarshi kurash boshlaydilar. Maʼlumki, qoraqalpoqlar qozoq xonlari qoʻshinlari tarkibida jungʻorlarga qarshi urushlarda qatnashgan. Tauke xon davrida qoraqalpoqlar Qozoq xonligiga tobe edi. „Katta falokat yillarida“ („Oqtaban shubirindi“) qoraqalpoqlar qozoqlar bilan birgalikda Buxoro va Xiva xonliklari chegarasiga koʻchib oʻtdilar. Keyin qoraqalpoqlar ikki qismga boʻlingan – „pastki“ va „yuqori“. Yuqori qoraqalpoqlar Sirdaryodan yuqoriga koʻtarilib, Toshkentga qarab harakatlanishdi. Pastkilar Abulxayrxonga boʻysunib, Sirdaryoning quyi oqimiga joylashdilar. Kichik Juz qozoqlari bilan birgalikda 1731-yilda ular Rossiya imperiyasiga boʻysundilar. 1743-yilda qoraqalpoqlar Abulxayrxonga soliq va oʻlpon toʻlashdan bosh tortdilar. Xon kutilmaganda ularga bostirib kirib, koʻp odamlarni va 40 ming bosh chorva mollarini asirga oladi. Shundan soʻng ularning bir qismi „yuqori“ qoraqalpoqlarga koʻchib oʻtdi, qolganlari Xiva xonligi chegarasida joylashdilar. 19-asrning ikkinchi yarmida ular Xiva xoniga boʻysunib, nihoyat Sirdaryoning quyi qismiga joylashdilar.

## SSSRda va hozir
1925—1930-yillarda Qoraqalpoq Muxtor viloyati Qozoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibiga kirdi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi bilan Qozogʻiston Respublikasi oʻrtasida mintaqaviy, savdo-iqtisodiy va madaniy aloqalar izchil rivojlanmoqda.

## Tekshirish punktlari
Oʻzbekiston-Qozogʻiston chegarasidagi nazorat-oʻtkazish punktlarining faoliyati 2001-yil 16-noyabrdagi kelishuv va unga muvofiqlashtirilgan bayonnomalar bilan tartibga solinadi.

## Manbalar
Al-Vaj mahalliy aeroporti

**Al-Vaj mahalliy aeroporti** ()  – Saudiya Arabistonining Tabuk viloyatidagi Al-Vaj shahridagi aeroport. Aeroport 1984-yilda tashkil etilgan.

## Infratuzilmasi
Aeroportdan oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 15/33 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Muntazam yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatadigan aviakompaniyalar:

## Yana qarang

* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati
* Saudia
* Tabuk viloyati

## Manbalar


*
Hoji Heybat masjidi

**Hoji Heybat masjidi** () – XVIII asrga oid tarixiy masjid, Icheri-sheherning bir qismi boʻlib, Ozarbayjonning Boku shahri Kichik Gala koʻchasida joylashgan.

## Tarixi
Hoji Heybat masjidi 1791-yilda (hijriy 1206) meʼmor Hoji Haybat Amir Ali oʻgʻli tomonidan qurilgan.

## Arxitekturaviy xususiyatlari
Hoji Heybat kichik masjidlardan boʻlib, bir qator mahallalar orasida joylashgan. Qurilish rejasiga koʻra masjid toʻrtburchak shaklda boʻlib, binoning ichki qismida toʻrtburchak shakldagi vestibyul, xizmat koʻrsatish xonasi va namoz oʻqiydigan alohida xona mavjud.

Masjid arxitekturaviy jihatdan mahalliy uslubda qurilgan boʻlib, tosh gumbazlar va qirrali ravoqlardan tashkil topgan. Binoning kirish qismi nisbatan soddaroq koʻrinishda boʻlib, aynan shu yerda Qur’on mavzulariga bagʻishlangan toj, epigrafik yozuvlar hamda yodgorlik meʼmori haqidagi maʼlumotlarga guvoh boʻlish mumkin. Masjidning ichki qismidagi burchaklardan biriga yodgorlik meʼmori va uning rafiqasi qabri joylashtirilgan.

## Galereya
**Masjidning turli tomondan koʻrinishi**

Hacı Heybət məscidi (2).JPG
Hacı Heybət məscidi.jpg
Hacı Heybət məscidinin daş kitabəsi.JPG
Hacı Heybət məscidinin giriş qapısı.JPG

## Manbalar
Arar mahalliy aeroporti

**Arar mahalliy aeroporti** () Saudiya Arabistonidagi Shimoliy chegaralar viloyatining markazi Arar (shuningdek, ʻArʼar deb ham aytiladi) shahriga xizmat koʻrsatadigan aeroportdir. U 1981-yil 1-iyunda oʻz faoliyatini boshlagan.

## Infratuzilmasi
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 10/28 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

### Yoʻlovchi

## Yana qarang

* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati
* Saudia
* Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti
*

## Manbalar


*
Ozarbayjonda Islom

**[[Ozarbayjon|Ozarbayjonda]] [[islom]]** diniga eʼtiqod qiluvchilar aholining ko'p qismini tashkil qiladi. Ammo bu mamlakat musulmon dunyosidagi eng dunyoviy davlat hisoblanadi. Turli hisobotlarga ko'ra, aholisining 97,3 foizi (CIA, 2020) yoki 99,2 foizi (Pew Research Center, 2006) musulmon. Shundan shia yoʻnalishi tarafdorlari (55-65%), ozchilik (35-45%) esa sunniylardir. 

Mamlakatdagi aksariyat shia musulmonlari ja'fariy mazhabiga, sunniy musulmonlar esa odatda hanafiy yoki shofiiy mazhabiga amal qilishadi. Sovet Ittifoqining ko'p o'n yillik ateistik siyosati tufayli Ozarbayjondagi musulmonlar etnik musulmon hisoblanadi. Shia mamlakatning gʻarbiy, markaziy va janubiy viloyatlarida keng tarqalgan. Odatda, Boku va Lankaran viloyati atrofidagi qishloqlarda shialikka, shimoliy hududlarda esa sunniylikka eʼtiqod qiluvchilar koʻp.

## Manbalar
Gavharshod masjidi

**Gavharshod masjidi** () Temuriylar davrida Eronning Razaviy Xuroson viloyatidagi Mashhad shahrida qurilgan katta jamoat masjidi boʻlib, hozirda Imom Rizo ziyoratgohi majmuasi ichidagi namozgohlardan biri sifatida xizmat qilmoqda.

## Tarixi
Masjid temuriylar sulolasidan boʻlgan Shohruxning rafiqasi Gavharshod buyrugʻi bilan milodiy 1418-yilda qurilgan. Binoning meʼmori Shohruhning koʻplab buyuk binolari qurilishida mas’ul boʻlgan Qavomuddin Sheroziy edi, qurilish ishlari va bezaklarni yaratish uchun ishchi kuchi Sheroz va Isfahondan keltirilgan.

Masjid Safaviylar va Qojarlar davrida bir necha marotaba taʼmirlangan. Uning toʻrtta *[[Ayvon|ayvoni]]* va  oʻlchamli hovlisi bor, shuningdek, bir nechta *[[Shabiston|shabistonlar]]* ham mavjud. Masjid va uning hovlisi ichidagi mozaik koshinlar ustidagi turli yozuvlarda Shoh Abbos, Shoh Sultan Husayn, Shoh Sulaymon Safaviy kabi Safaviy shohlarining nomlari tilga olinadi va ularning ziyoratgohga boʻlgan ixloslari hamda masjid taʼmiriga qoʻshgan hissalari keltirib oʻtilgan.

Masjidning ikki qavatli gumbazi 1911-yilda hududning Rossiya imperiyasi qoʻshinlari tomonidan bombardimon qilinishi natijasida jiddiy shikastlangan. 1960-yillarda, qurilganidan 5 asr oʻtgach, Gavharshod masjidi gumbazi jiddiy strukturaviy xavf ostida qoladi. Bunga asosiy sabab, vaqt oʻtishi bilan sodir boʻlgan turli zilzilalar, 1911-yilgi Rossiya bombardimonlari va Rizoshohning masjidga hujumi natijasida yetkazilgan zararlaridir. 1935-yildagi qoʻzgʻolon gumbazni qayta qurishni talab etgan. Muhammad Rizo Pahlaviyning buyrugʻi bilan 1960-yillarda qadimiy gumbazdagi koshinlar olib tashlanadi va tashqi tomoni demontaj qilinadi. Strukturaviy xavflarni bartaraf etish uchun temir karkas va sement qoplamali yangi tashqi qobiq quriladi. Keyin gumbaz asl nusxaga oʻxshash tarzda qayta plitka bilan qoplab chiqilgan. Bunday taʼmirlash masjid holati uchun zarur boʻlsa-da, masjidning tarixiy oʻziga xosligi butunlay oʻzgarib ketadi.

1960-yillarda masjidning sharqiy ayvonida ham restavratsiya ishlari olib borilgan. U poydevorga tushirilgan va asl nusxadagi kabi bir xil estetik uslubda betondan qayta bunyod etilgan.

1979-yilgi Islom inqilobi voqeasidan soʻng Ziyoratgoh majmuasini toʻliq kengaytirish rejalashtirilgan, bunga koʻra, bir vaqtlar Gavharshod masjidining orqa tomoniga „Sahn-e-Qods“ nomli yangi hovli va tarixiy bozor qoʻshishni rejalashtirgan edi.

## Dizayni
Fors meʼmorchiligi olimi Arthur Pope mazkur masjidni keng taʼriflagan.

## Yana qarang

* Katta Xuroson
* Ali ar-Rizo
* Masjidlar roʻyxati
* Gavharshod masjidi isyoni

## Manbalar

## Havolalar

* Archnetning Goharshad masjidiga kirishi
Imom Husayn masjidi

**Imom Husayn masjidi** () – Ozarbayjonning Boku shahrida joylashgan masjid, 1896-yilda Adolf Eichler loyihasi asosida bunyod etilgan. Masjid Abdullah Shaig va Suleiman Tagizade koʻchalari kesishgan nuqtada joylashgan.

## Tarixi
Imom Husayn masjidi qurilishining tashabbuskori Hoji Bobo Ashumov boʻlgan. Masjid Chemberkend massivida, amfiteatr tepaliklarida barpo etilgan.

1895-yilda Ashumov nemis arxitektori Adolf Eichlerni masjid qurilishini loyihalash uchun yollaydi. 1896-yilda esa bino toʻliq qurib bitkaziladi.

Mahalliy aholi ushbu yangi binoni dastlab „Ashumov masjidi“ deb atashgan. Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan Imom Husayn masjidi „Mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy va madaniy yodgorlik“ hisoblanadi.

## Arxitekturasi
Imom Husayn masjidi mahalliy meʼmorchilik uslubida qurilgan. Masjidning ichki qismi namozxona, qabulxona, ikkita yoʻlak va gumbazdan iborat. Bezatilgan mehrob zal oxirida, masjid derazalari esa gumbaz barabanida joylashgan.

Masjidning kirish qismi stalaktitlar bilan bezatilgan boʻlib, shimoliy jabhaning yon qanot devorlari ana shundan stalaktitlar bilan toʻldirilgan. Mutaxassislar Imom Husayn masjidining ushbu qismini Kordova ibodataxonasining gʻarbiy jabhasiga qiyoslaydi.

## Manbalar
Al-Baha mahalliy aeroporti

**Al-Baha ichki aeroporti** () Saudiya Arabistonidagi Al-Baha viloyatining markazi Al-Baha shahriga xizmat koʻrsatadigan aeroportdir. Aeroport 1983-yil 1-iyunda ishga tushirilgan.

## Infratuzilmasi
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 07/25 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Yana qarang

* Jizan mintaqaviy aeroporti
* Abxa xalqaro aeroporti

## Manbalar


*
Xonqa sanatoriyasi

**Xonqa sanatoriyasi** – Xorazm viloyati Xonqa tumani Qirqyop qishlogʻidagi Kattayop mahallasida qurilgan. Sanatoriya Amudaryo va Shovot kanali oʻrtasida joylashgan. Bino 3 qavatdan iborat. 14 gektar maydonni egallagan maskan bir vaqtning oʻzida 200 dan ortiq mijozlarga xizmat koʻrsatadi. Sanatoriya oʻzida yotoqxona, oshxona va tibbiyot maskanini birlashtirib turadi. „XONQA SANATORIYASI“ mas`uliyati cheklangan jamiyati sifatida 1993-yil 12-oktabrda davlat roʻyhatidan oʻtgan. Bemorlar katta va yorugʻ oshxona, kutubxona, sport maydonchasi, pochtadan foydalana oladilar. Qadimiy Xiva shahriga sayohatlar uyushtiriladi.

## Tarixi
Dastlab ssanatoriya paxta tozalash zavodining dam olish sihatgohi sifatida oʻtgan asrning 60-yillarida tashkil etilgan. Keyinchalik Masharif Abdullayev bu majmuani sanatoriyaga aylantirishda katta xizmat koʻrsatgan. Ortiqboy Rahmatullayevning koʻmagi bilan 785 metr yer tagidan issiq madanli suv chiqrishga muvaffaq boʻlindi.

## Davolash yoʻnalishlari
Sanatoriyada asosan yurak-qon tomirlari, asab tizimi, ginekologik va harakat-tayanchi bilan oʻgʻrigan bemorlarga xizmat koʻrsatiladi. Yod, brom va boshqa mikroelementlar bilan toʻyingan mineral manbalar davolash jarayonida ishlatiladi.
Sanatoriyda bemorlar:
– Zamonaviy tashxislash va davolash asbob-uskunalar;
– fizioterapiya;
– davolash badantarbiyasi va uqalash;
– lazeroterapiya;
– ignarefleksoterapiya;
– parhez ovqatlanish usullari bilan davolanadilar.

## Yangiliklar
Xonqa tumani hohimining 2016-yil 15-fevraldagi 187-q-sonli Tuman hududidagi mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, barcha yuridik subyektlar hamda fuqarolarga qarashli avtomototransportlarni 2016-yilgi texnika koʻrigidan oʻtkazish qaroriga muvofiq Xonqa sanatoriyasidan 2 ta avtomobil texnik koʻrig oʻtkazildi.
Hanafiylik

**Hanafiylik** – diniy-huquq mazhablaridan biri. Abu Hanifa Nu’mon ibn Sobit (q. Imomi Aʼzam) asos solgan. Hanafiylik qoidalari Abu Yusuf Yoqub (795-yil), Muhammad ash-Shayboniy (804-yil), Quduriy (1036-yil) va boshqa asarlarida ishlab chiqilgan. Bu mazhab tarafdorlari fiqhning 4 asosiy manbaini eʼtirof etish bilan birga boshqa mazhablar vakillariga nisbatan fiqh talablariga rioya etishning qiyos va ijtihod usullaridan kengroq foydalanadi. Bu mazhabning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat: Qur’oni karimdan hukm olishda oyatlarning nosix va mansuxlarini obdon aniqlab olish; hadisi shariflardan huquqqa doirlarini shar’iy hukmlarga asos qilib olishda har bir hadisning sahihligiga katta eʼtibor berish va ularning nosix, mansuxligini chuqur aniqlash; sahobalarning ittifoqlik ila chiqargan qarorlari (ijmoʻ) hamda qiyos va ijtihod usullariga binoan huquqiy xulosa chiqarishdan tashqari istihson deb ataluvchi qoʻshimcha manbadan ham foydalanish. Hanafiylik  mazhabi oddiy huquq (urf-odat) dan ham huquqning keng mustaqil yordamchi manbai sifatida foydalanadi, bu hol hayotiy ehtiyojlarni va mahalliy odatlarni hisobga olib huquqiy qarorlar qabul qilish imkonini beradi. Bu mazhab qoidalari moʻtadilligi, birmuncha yumshoqligi, qulayligi, xalqlarning mahalliy anʼanalarini eʼtiborga olganligi sababli 11-asrdan boshlab shimol va sharqqa keng yoyilgan. Kichik Osiyo, Bolqon, Shim. Kavkaz, Qora dengiz, Volga boʻylari, Oʻrta Osiyo mamlakatlari, Afgʻoniston, Hindiston va Xitoyning olis hududlariga tarqalgan. Hozirgi davrda dunyo musulmonlarining qariyb yarmi, shu jumladan, yurtimiz musulmonlari hanafiylik mazhabiga amal qilgan holda musulmonchilik qonun-qoidalarini bajarib kelmoqda.

## Manbalar
Gavharshod masjididagi isyon

**Goharshod masjididagi isyon** () 1935-yil avgust oyida, Eronning Mashhad shahridagi Imom Rizo ziyoratgohida Pahlaviylar sulolasidan boʻlgan Rizoshohning gʻarbiylashtirish va dunyoviylik siyosatiga qarshi norozilik avj olgan davrda yuz bergan.

Bu holat tarixda „qonli voqea“ sifatida tasvirlangan.

## Sabablari
Shohning shia jamiyatiga qarshi gʻarbiylashtirish boʻyicha zoʻravonlik harakati 1935-yilning yozida Rizo Shoh anʼanaviy islom kiyimlarini taʼqiqlab, barcha erkaklarga yevropacha shlyapa kiyishni buyurgan vaqtida adovat avj olgan.

## Hodisa
Bu voqea 1935-yilda Rizoshohning xalqni islomdan chiqarish harakatlariga javoban yuz bergan. Ruhoniylar Shohning „bid’atchi“ yangiliklarini, gʻarblashtirishni, korrupsiyani qoralagan, koʻplab savdogarlar va mahalliy aholi mazkur ziyoratgohdan panoh topgan, „Shoh – yangi Yaziddir“ kabi shiorlarni aytib, uni Umaviylar xalifalarga oʻxshatishgan.

Toʻrt kun davomida mahalliy politsiya va armiya ziyoratgohni buzishdan bosh tortgan. Eronning Ozarbayjon viloyatidan qoʻshinlar yetib kelib, ziyoratgohga bostirib kirgach, oʻnlab odamlarni oʻldirilgan, yuzlab odamlarni yaralangan va shia ruhoniylari bilan Shoh oʻrtasidagi soʻnggi ayrilish amalga oshirilishi bilan toʻqnashuv nihoyasiga yetgan.

## Zararlari
Boqir al-Ulum ilmiy-tadqiqot institutining raqamlarni ataylab boʻrttirib koʻrsatganlik ehtimoli yuqori boʻlgan hisobotiga koʻra, Rizoshoh qoʻshinlari tomonidan oʻldirilganlar soni 2000-5000 nafar orasida boʻlgan. Britaniya hisobotiga koʻra, bu raqamlarni ataylab kam qilib koʻrsatilgan boʻlishi mumkin, hodisa natijasida 2 ta armiya zobiti va 18 nafar askar halok boʻlgan, 2 ta askar itoatsizligi uchun oʻsha joyning oʻzida qatl etilgan, 1 nafar askar oʻz joniga qasd qilgan, qishloq aholisidan 800-1200 nafar inson oʻldirilgan, 100-500 nafar inson yarador qilingan va 800 nafari hibsga olingan.

## Yana qarang
* Makka terakti 1979-yil 20-noyabr
* Kashf-e hijob
* Abadan inqirozi
* Oq inqilob
* Eron inqilobi
* Yaqin Sharqdagi zamonaviy mojarolar roʻyxati

## Manbalar
Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati

Bu **[[Saudiya Arabistoni]] [[Aeroport|aeroportlarining]]** turlari boʻyicha guruhlangan hamda joylashuvlari boʻyicha saralangan roʻyxati.

Saudiya Arabistoni, rasman Saudiya Arabistoni Qirolligi, Oʻrta Sharqdagi eng yirik arab davlati. U shimol va shimoli-sharqda Iordaniya va Iroq, sharqda Kuvayt, Qatar, Bahrayn va Birlashgan Arab Amirliklari, janubi-sharqda Ummon Sultonligi hamda janubda Yaman bilan chegaradosh. Shimoli-sharqda Fors koʻrfazi hamda gʻarbda Qizil dengiz joylashgan]]. Poytaxti va eng yirik shahri – Ar-Riyod.

Saudiya Arabistonining eng yirik aeroporti Jiddada joylashgan hamda Haj mavsumida koʻp foydalaniladi.

__TOC__

## Aeroportlar

Nomlari **qalin** bilan koʻrsatilgan aeroportlar tijorat aviakompaniyalariga muntazam reyslar uchun xizmat koʻrsatadi.

## Manbalar

* Presidency of Civil Aviation
* 
* 
*  – IATA kodlarini oʻz ichiga oladi
Bisha mahalliy aeroporti

**Bisha mahalliy aeroporti** () Saudiya Arabistonining Asir viloyatidagi Bisha shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroportdir. U 1976-yil 1-iyunda ochilgan.

## Infratuzilmasi
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 18/36 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Yana qarang

* Arar mahalliy aeroporti
* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati
* Saudia

## Manbalar

*
Davadmi mahalliy aeroporti

**Davadmi aeroporti** () , shuningdek, **Davadmi mahalliy aeroporti** () nomi bilan ham tanilgan, Saudiya Arabistonining Ar-Riyod viloyatidagi Davadmi shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroportdir. Aeroport 2003-yilda tashkil etilgan.

Aeroport Davadmi shahri markazidan  gʻarbda, Najdda joylashgan. Aeroportda taxminan shimol-shimoli-gʻarbdan janub-janubi-sharq yoʻnalishidagi bitta uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. 2003-yil aprel oyida shahardagi yangi aeroport Saudiya Arabistoni valiahd shahzodasi tomonidan ochildi.

## Infratuzilmasi
Aeroportdan oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 15/33 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Muntazam yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatadigan aviakompaniyalar:

## Yana qarang

* Saudia
* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati
* Riyod viloyati

## Manbalar


*
Turkman quloni

**Turkman quloni** (lot. *Equus hemionus*) – shuningdek, Kaspiy yovvoyi eshagi, Turkmaniston quloni yoki oddiygina qulon deb ataladi. Oʻrta Osiyodagi qulonlarning kenja turi. Ushbu turkman quloni 2016-yilda yoʻqolib ketish xavfi ostida deb eʼlon qilingan.

Soʻnggi paytlarda bu turning populyatsiyasi mamlakatda kamayib ketgan, avvalgi joylarida esa asta-sekin koʻpayib bormoqda.

2005-yilda Turkmanistonda qulonlar soni 1295—1345 tani tashkil qilgan edi. Turkmanistondagi qulonlarning bu turi boʻyicha boshqa maʼlumotlar yoʻq.

## Tavsifi
Turkman quloni qulonlarning eng katta kenja turlaridan biridir. Uzunligi oʻrtacha 200 smdan 250 smgacha boʻladi, ogʻirligi tahminan 200—240 kgni tashkil qiladi. Erkak qulonlar urgʻochilarga qaraganda kattaroq boʻladi.

Turkman quloni och jigarrang, umurtqa pogʻonasi boʻylab qalin qora chiziq oʻtgan, orqa va qorinda oq dogʻlar bilan ajralib turadi. Yozda turkman qulonining yunglari toʻkiladi va jigarrangda boʻladi, qishda esa qalin kulrang-jigarrang yunglari yana qayta oʻsib chiqadi.

## Yashash tarzi
Erkaklari yetakchiligida 4-5 urgʻochi va 3-4 yosh qulondan iborat poda hosil qiladi. 3 yoshdan oshgan erkak qulonlar podadan chiqarib yuboriladi. Kuzda qulonlar uyuri 100 va undan ortiq boshni tashkil qilishi mumkin. Juftlashish davri, odatda, may-iyun oylariga toʻgʻri keladi. Keyingi yil may-iyunda esa bolalaydi, bolalari juftlashish davrigacha onasidan ajramaydi. Boshoqli oʻsimliklar, shuvoq, shoʻra asosiy ozuqasi sanaladi.

## Tarqalishi
Turkman quloni Oʻrta Osiyoning choʻllarida, dashtlarda, qurgʻoqchil yaylovlarda va butazorlarda yashaydi.

Turkman qulonining tarqalish hududi shimoliy Eron, Afgʻoniston, Kaspiy dengizi, gʻarbiy Xitoy, Ukraina va janubiy Sibirgacha boʻlgan hududlarni qamrab oladi. U ilgari Qozogʻistonning Sarieshik-oʻtrov choʻlida yashagan. Biroq, u oʻsha joydan yoʻq boʻlib ketgan.

## Oʻzbekistonda tarqalishi
XIX asrning oxirlarigacha Ustyurtda (Qoraqalpogʻiston) koʻp uchragan, XX asrning 30-yillariga kelib butunlay yoʻq boʻlib ketgan. 1982—1983-yillarda Turkmanistonning Qoplonqir qoʻriqxonasi hududidan 100 ta qulon Oʻzbekiston hududiga kirib kelgan. Buxoro ixtisoslashgan „Jayron“ pitomnikida yarim tuqunlikdagi qulonlar koʻpaytirilgan.

## Manbalar
Najron mintaqaviy aeroporti

**Najron mintaqaviy aeroporti**  – Saudiya Arabistonining Najron shahridagi aeroport. 2011-yil 20-sentyabrda Najron viloyati hokimi Mishal bin Abdulloh tomonidan ochilgan.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Yana qarang

* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati
* Najron

## Manbalar
Katqalʼa (Shovot tumani)

**Katqal’a** – Xorazm viloyati, Shovot tumanida Urganchdan shahridan 21&nbsp;km shimoli-gʻarbda Kat qishlog'i hududida joylashgan tarixiy obida. Katqal’a 9.5 gektar maydonni egallagan. Shovotdagi Katqala haqida Munis, Ogahiy, Abdukarim Buxoriy, 1741-yilda Xiva xonligiga tashrif buyurgan Gladishev, Muravin, 1753-yilda Xorazmga kelgan rukavkin, 1842-yilda sharqshunos A. L. Kun asarlarida yozilgan..

## Oʻrganilish tarixi

1958-1960 yillarda G.Snesaryoʻv, E. E. Nerazik, va M.Vorobiyovalar tomonidan qal’a devorining yonginasida shurf solinadi.

1974-yil Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Qoraqolpogʻiston filialining M.Mambetullayev,, Y.Manilov, Gʻ.Xodjaniyozovalar madaniy qatlamni oʻrgandilar.

1987-yil D.Chinyuxin, 1994-yil Sh. Matrasulov, R.Abdirimov, Q.Sobirov, 2002—2003-yillarda Sh. Martasulov, M.Mambetullayev, Gʻ.Xodjaniyozov, N.Yusupov, B.Sadullayev, Q.Masharipov singari arxeologlar qazishma ishlarini olib bordilar.

2005–2007 yillarda shaharda arxeologik tadqiqotlarni tarix fanlari nomzodlariQ.Masharipov, S. Davlatov, Q. Sobirov va B. Saʼdullaevlar olib bordilar. Ilmiy tadqiqotchilar yana shularni yozadilar:

„Masjidning shimoliy qismida yozgi masjid va bitta xona hamda tashqariga chiqadigan yoʻlak ochib oʻrganildi. Shuningdek butun devor boʻylab masjidning umumiy rejalashtirilishini aniqlash uchun tozalash ishlari olib boriladi. Yozgi masjiddan qishqi zalga uchta eshik orqali kirilgan. Devorlar va pol ganch suvoqlar bilan suvalgan. Derazalar oʻyma ganch panjaralardan iborat boʻlgan. Bu erdan asosan XVIII–XIX asrlarga oid sopol buyumlar topildi“.

## Hayot bosqichlari

B.Sadullayevning fikriga koʻra Katqal’a 5 ta hayot bosqichiga boʻlingan. Bular;

1. Mill.avv IV-III asrlar

2. Milodiy II-III asrlar

3. VI-VIII asrlar

4. IX asr oxiri XII asr boshlari

5. XVII asrdan 1960 yillargacha boʻlgan davrlar.

1974-yil Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Qoraqolpogʻiston filialining M.Mambetullayev,, Y.Manilov, Gʻ.Xodjaniyozovalar Katqal’ada 4 ta hayot bosqichi boʻlgan deydilar. Bular quyidagilar:

1 – bosqich. Miloddan avvalgi IV- III asrlar

2 – bosqich. Milodiy VII–VIII asrlar

3 – bosqich. IX–XI asrlar

4 – bosqich. XVII–XIX asrlar.

## Yangiliklar

Hozirgi kunda Shovot Katqal’asini B.Sadullayev tomonidan ilmiy izlanishlar olib borilmoqda.

## Manbalar
Gurayat mahalliy aeroporti

**Gurayat mahalliy aeroporti** ()  – Saudiya Arabistonining Al-Jouf viloyatidagi Gurayat (shuningdek, Guriat yoki Qurayyat deb ham talaffuz qilinadi) shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport. U Saudiyaning Jidda va Ar-Riyod shaharlariga muntazam parvozlarni taqdim etadi. Aeroport 1974-yilda tashkil etilgan.

## Infratuzilmasi
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 10/28 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Muntazam yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatadigan aviakompaniyalar :

## Yana qarang

* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati
* Saudia

## Manbalar


*
Ostonabobo

**Ostonabobo** – Xorazm viloyati yangiariq tumani Ostonabobo qishlogʻida joylashgan. Yodgorlikning umumiy maydoni 2 gektarni tashkil etadi. Ostonabobo haqida Yahyo Gʻulomovning „Xorazmning sugʻorilish tarixi“ kitobida qisqacha toʻxtalib oʻtilgan.. Ostonabobo yodgorligi markazida Shayx Muxtor Vali maqbarasi va uning yonida katta va kichik masjid bor. Ostonabobo yodgorligi XIII asrning oxiri XIV asrga taalluuqli.

## Tuzilishi
Yodgorlikning devorlari pishgan gʻishtdan qurilgan boʻlib koʻp xonali maqbara majmuasi sifatida tashkil etilgan. Maqbara zalining shimoli va janubidagi burchaklarida kichkina kirish joylari mavjud.

## Oʻrganilish tarixi
1974-yilda manzilgohdan sariq tusdagi koʻzalar va sirlangan idishlarning boʻlaklar topilgan. Topilgan sopol idishlar manzilgohda IX-XI asrlarda hayot mavjudligini koʻrsatadi.

## Manbalar
Turaif mahalliy aeroporti

**Turaif mahalliy aeroporti** ()  Saudiya Arabistonining Shimoliy chegaralar viloyatidagi Turaif shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroportdir. Eng yaqin aeroportlar: Arardagi Arar mahalliy aeroporti va Gurayatdagi Gurayat mahally aeroporti. Aeroport 1979-yilda tashkil etilgan.

## Infratuzilmasi
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 10/28 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Muntazam yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatadigan aviakompaniyalar :

## Yana qarang

* Saudia
* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati
* Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti

## Manbalar


*
Pia Maria

**Pia Mariya Außerlechner**  (2003-yil 21-mayda tugʻilgan), u **Pia Mariya** rolini ijro etadi, avstriyalik qoʻshiqchi. U DJ Lumix bilan birga Eurovision 2022 musiqalar tanlovida ni himoya qildi.
AQSh Gran-prisi

**Amerika Qoʻshma Shtatlari Gran-prisi** – 1908 yildan beri **Amerika Grand Prize** deb nomlanuvchi avtopoygalar musobaqasi. Gran-pri keyinchalik Formula-1 boʻyicha jahon chempionatining bir qismiga aylandi.   , Gran-pri oʻnta turli joyda 52 marta oʻtkazilgan. 2012-yildan beri u har yili Texasning Ostin shahridagi Amerika qitʼasida oʻtkaziladi, 2020-yilda u COVID-19 pandemiyasi tufayli bekor qilingandan tashqari.
Tuproqqalʼa (Shovot tumani)

**Tuproqqal’a** – Xorazm viloyati Shovot tumani Anbar-Manoq qishlogʻida joylashgan. Shovotdagi Tuproqqal’a 4 gektar maydonni egallagan. Gʻayratdin Xodjaniyozovning Qadimgi Xorazm inshootlari monografiyasida Xorazm vohasida Tuproqqal’a nomi bilan 7 ta manzilgoh bor deb yozadi. Bular quydagilar;
1. Milodiy I-III asrlarga taluqli boʻlib Ellikqal’a tumanida (Qoraqolpogʻiston);

2. Mill.avv IV-III asrlarga taluqli Xorazm viloyati Shovot tumanida

3. Mill.avv IV-III asrlarga taluqli Xiva tumanida;

4. Mill.avv IV-III asrlarga taluqli Yangiariq tumanida;

5. Mill.avv IV-III asrlarga taluqli Hazorasp tumanida;

6 va 7 mill.avv V-III asrlarga taluqli Turkmanistonning Toshhovuz viloyatida joylashgan.

## Oʻrganilish tarixi
1999-2000 yillarda Xorazm Maʼmun akademiyasining Tarix, arxeologiya va falsafa boʻlimining hodimlari Shovot tumanidagi Tuproqqal’a majmuasini oʻrandilar. Tadqiqotchilar Tuproqqal’aning paydo boʻlishi va rivojlanish tarixi 3 bosqichdan iborat ekanligini yozadilar. GʻXodjaniyozovning Qadimgi Xorazm mudofa inshootlari monografiyasida Shovotdagi tuproqqal’a dumaloq shaklda boʻlganligini va uning diametri 260 metrga yaqinligini yozadi.

## Manbalar
Yuriy Isroil

**Isroil Yuriy Antoniyevich** – sovet va rus meteorologi, Rossiya Fanlar akademiyasining akademigi (1994-yil, SSSR Akademiyasi muxbir aʼzosi). CNN maʼlumotlariga koʻra, u Vladimir Putinning prezidentlik davridagi eng nufuzli ilmiy maslahatchisi boʻlgan; Isroilning oʻzi bu bayonotni rad etdi.

1969—1972-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining Amaliy geofizika institutiga, 1974—1991-yillarda SSSR Gidrometeorologiya va tabiiy muhitni nazorat qilish davlat qoʻmitasiga rahbarlik qilgan (1978-yilgacha – Gidrometeorologiya xizmati bosh boshqarmasi). 1990—2011-yillarda Global iqlim va ekologiya instituti (Roshidromet va RAS IGCE) asoschisi va birinchi direktori boʻlgan.

U Iqlim oʻzgarishi boʻyicha hukumatlararo komissiya raisining oʻrinbosari va WMO vitse-prezidenti boʻlgan.

SSSR Oliy Kengashi deputati (1979—1989), KPSS MK aʼzosi (1981—1990).

## Biografiyasi
Yuriy Antoniyevichning oʻzi xotiralariga koʻra, uning otasi Antoniy Ivanovich Isroil, Estoniyada Viljandi shahri yaqinida tugʻilgan, millati estoniyalik, 1914-yilda Birinchi jahon urushiga ketgan. Inqilobdan keyin u harbiy tibbiyot institutini tamomlagan. Petrograd akademiyasida, Toshkentda polk shifokori boʻlib ishlagan, 1932-yilda kasallik tufayli demobilizatsiya qilingan va Oʻrta Osiyo Davlat universitetida ish boshlagan, tez orada odam va hayvonlar fiziologiyasi kafedrasini boshqargan. Onasi, Antonina Stepanovna Shatalina, millati rus, 1925-yilda Saratov universitetini tugatgandan soʻng, Toshkentda ish boshladi; keyinchalik Oʻrta Osiyo davlat universitetida ishladi, 1944-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi va shu kafedraga A. I. Israel rahbarlik qilgan odam va hayvonlar fiziologiyasi kafedrasida professor boʻldi.

Yuriy Isroil 1953-yilda Oʻrta Osiyo davlat universitetining fizika fakultetini fizika mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Fedorov SSSR Gidrometeorologiya xizmati Amaliy geofizika institutiga asos solgach, Isroil u yerda ilmiy faoliyatini davom ettirib, 1963-yilda nomzodlik, 1969-yilda esa fizika-matematika fanlari sohasida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. Xuddi shu yili u institut direktori lavozimida ilmiy rahbarini almashtirdi. 1970-yilda u SSSR Vazirlar Soveti huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati Bosh boshqarmasi boshligʻining birinchi oʻrinbosari boʻldi. 1974-yilda Isroil Gidrometeorologiya xizmatini boshqargan, shuningdek, „Atmosfera fizikasi“ mutaxassisligi boʻyicha SSSR Fanlar akademiyasining professori va muxbir aʼzosi boʻlgan. Toʻrt yildan soʻng u Gidrometeorologiya davlat qoʻmitasi raisi lavozimiga tayinlandi.

Oʻlimigacha u 1997-yilda Rossiya Fanlar akademiyasining Geografiya institutida yaratilgan Iqlim tizimidagi antropogen oʻzgarishlar laboratoriyasining (LAICS) tashkilotchisi va rahbari edi.

Turkmaniston SSR (10-chaqiriq) va Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (11-chaqiriq) dan SSSR Oliy Kengashining 10–11-chaqiriqlar (1979–1989) Millatlar Kengashi deputati. KPSS Markaziy taftish komissiyasi aʼzosi (1981–1990) lavozimlarida ishlagan.

## Manbalar
Qandahordagi portlash (2021)

2021-yilning 15-oktabr kuni Afgʻonistonning Qandahor shahrida juma namozi vaqtida shia masjidi boʻlmish **Fotima masjidi** nomi bilan ham tanilgan **Imom Bargah masjidida** xudkush tomonidan portlash sodir etilib, kamida 65 kishi halok boʻlgan va 70 dan ortiq kishi jarohatlangan.

## Bombardimon hujumlari
Mahalliy vaqt bilan soat 13:00 atrofida masjid darvozasi yaqiniga 4 ta bombardimonchi yetib keladi, ulardan ikkitasi oʻzini portlatib, masjid ichidagi 3000 ga yaqin namozxonlar orasida terror hujumini davom ettirgan sheriklariga yoʻl ochadi keyin yana ikkita bomba ham portlatib yuboriladi.

Bu Qunduzdagi shia masjidida 46 kishining umriga zomin boʻlgan Xuroson viloyati – „Islomiy davlat“ boʻyniga olgan portlashdan bir hafta oʻtib sodir boʻlgan edi. Hujum ortidan Tolibon hukumati shia masjidlari xavfsizligini taʼminlashga vaʼda bergan, shuningdek, qurbonlarning oila aʼzolariga hamdardlik bildirgan va jinoyatchilarni javobgarlikka tortishga vaʼda qilgan.

## Mas’uliyat daʼvosi
„Islomiy davlat“ – Xuroson viloyatidagi hujum uchun mas’uliyatni oʻz zimmasiga oldi, deya xabar beradi guruhning media boʻyicha masul kishisi Amaq.

## Manbalar
Sharura mahalliy aeroporti

**Sharura mahalliy aeroporti** ()  Saudiya Arabistonining Najron viloyatidagi Sharura shahriga xizmat koʻrsatadigan aeroportdir. Aeroport 1972-yilda tashkil etilgan.

## Infratuzilmasi
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 08/26 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Quyidagi aviakompaniyalar aeroportdan muntazam yoʻlovchi parvozlarini amalga oshiradi:

## Yana qarang

* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati
* Saudia
* Najron viloyati
*

## Manbalar


*
Rafha mahalliy aeroporti

**Rafha mahalliy aeroporti** () Saudiya Arabistonining Shimoliy chegaralar viloyatidagi Rafha shahriga xizmat koʻrsatadigan aeroportdir. Hafr al-Botin (taxminan  deyarli yarmida joylashgan janubi-sharqda) va Arar (taxminan  shimoli-gʻarbiy) shaharlari orasida joylashgan. Aeroport 1978-yilda tashkil etilgan.

Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 11/29 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Muntazam yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatadigan aviakompaniyalar:

## Yana qarang

* Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati

## Manbalar
Xonlar masjidi

**Xonlar masjidi** () – Ozarbayjonning Boku shahrida joylashgan masjid, Icheri-sheherdagi diniy yodgorliklardan biri.

## Tarixi
Xonlar masjidi XIX asrda aka-uka Xonlarovlar buyrugʻi bilan Mashadi Mirzo Gʻafar Ismoilov rejasiga koʻra qurilgan.

## Arxitekturasi
Xonlar masjidi choʻzilgan toʻrtburchak shaklga ega boʻlib, aka-uka Xonlarovlarning xonadoniga yaqin turar-joy binolari bilan bir qatorda bunyod etilgan. Masjidning kirish qismi 3 ta teng qismga boʻlingan. Gulli naqshlar esa masjidning tashqi tomonini bezab turadi.

## Yana qarang

* Ozarbayjonda islom

## Manbalar
Life Is Good (Gord Bamford albomi)

## Tanqidiy qabul
*Canadian Online Explorer-* dan Jared Majeski albomga ijobiy baho berdi. u=U albomni "Bamford hayotiga juda shaxsiy va samimiy qarash" deb ataydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Bamford "ota-onasi, o‘tmishi va ehtiroslari haqida kuylaydi. Yaqinda birinchi farzandining tug‘ilishi bilan Bamfordning hayoti shunchaki yaxshi emas - bu ajoyib"[2].

Look up details
Fred Griffits (aktyor)

| tavallud_joyi        = Ludlov, Shropshire, Angliya
 | vafot_sanasi         = 
 | vafot_joyi           = London, Angliya
 | faoliyat_yillari     = 1943–1979
 | turmush_oʻrtogʻi     = {Turmush o'rtog'i Emili Sedler19341982yil oxiri vafoti}
 | bolalari             = 1
}}

**Frederik Devid Grifiz**(1912 yil 8 mart).1994 yil 27 avgust) ingliz kino va televideniye aktyori.Hampri Jenningson tomonidan ishlab chiqilgan  1943 yilgi ,,Yong'inlar boshlandi,,  nomli hujjatli filmda sobiq haydovchi sifatida  rol ijro etgan,va keyingi 40 yillar mobaynida 150 yaqin asosiy rollarni ijro etgan ,1984 yil nafaqaga chiqishidan oldin ko'plab ,,Davom et","Iling","Bulting brozers" kabi skomedik filmlarda qatnashgan.
Eduard Sachau

**Carl Eduard Sachau** (1845-yil 20-iyul, Neumünster, Germaniya – 1930-yil 17-sentyabr, Berlin, Germaniya) – nemis sharqshunosi. U Jozef Horovitz va Eugen Mittwochlarning ustozi hisoblanadi.

## Hayoti
U Kiel va Leyptsig universitetlarida sharq tillarini oʻrgangan, 1867-yilda Halleda fan nomzodi ilmiy darajasini olgan. Sachau som tillari filologiyasining professori (1869-yil) va Vena universitetining professori (1872-yil), 1876-yilda esa Berlin universitetida professori boʻldi, u yerda Sharq tillari yangi kafedrasining direktori etib tayinlangan (1887-yil).

Sachau bir necha marta Yaqin Sharqqa sayohat qilgan va suryoniy va boshqa oromiy tillari boʻyicha ishi bilan mashhur boʻlgan. U katta ensklopedistlardan biri boʻlgan Al-Beruniy hayoti boʻyicha mutaxassis boʻlgan va Al-Beruniyning Hindiston haqidagi qomusiy asari *Kitob taʼrix al-Hind* (Hindiston asari) tarjimasini yozgan. Shuningdek Sachauning Xorazm haqidagi *Zur Geschichte und Chronologie von Khwârizm* asari oʻrta asrlardagi Xorazm tarixini yoritib bergan .

Kielda talaba boʻlganida, u *Teutonia Kiel* birodarligining aʼzosi boʻlgan (1864-yil). U Vena va Prussiya Fanlar akademiyasining aʼzosi, Londondagi Qirollik Osiyo jamiyati va Amerika Sharq jamiyatining faxriy aʼzosi edi. Bagʻdod temir yoʻlini rejalashtirish va qurishda maslahatchi boʻlib ishlagan. Uning taniqli shogirdlari orasida Germaniyada zamonaviy islomshunoslik asoschisi Eugen Mittvoch ham bor edi.

U 1902-yil oktyabr oyida Bodleian kutubxonasining 300 yilligi munosabati bilan Oksford universitetida fanlar doktori faxriy unvonini olgan.

## Biblografiyasi
*Inedita Syriaca. Eine Sammlung syrischer Übersetzungen von Schriften griechischer Profanliteratur*. 1870-yil

*Zur Geschichte und Chronologie von Khwârizm.* 1873-yil

*Chronologie orientalischer Völker*, 1878, English translation. *Chronology of Ancient Nations.* 1879-yil

*Reise in Syrien und Mesopotamien.* 1883-yil

*Muhammedanisches Recht nach schafiitischer Lehre.* 1897-yil

*Am Euphrat und Tigris: Reisenotizen aus dem Winter 1897-1898.* 1900-yil

„Three Aramaic Papyri from Elephantine, Egypt“ in *Smithsonian Institution Annual Report*.1907-yil

*Alberuni’s India. An account of the religion, philosophy, literature, geography, chronology, astronomy, customs, laws and astrology of India about A. D.* 1910-yil

*Die Chronik von Arbela, ein Beitrag zur Kenntnis des ältesten Christentums im Orient.* 1915-yil

*Arabische Erzählungen aus der Zeit der Kalifen*, Munchen: Hyperionverlag. 1920-yil

## Manbalar



## Havolalar

* [Author Eduard Sachau](https://archive.org/search.php?query=((subject:%22Sachau,%20Eduard%22%20OR%20subject:%22Eduard%20Sachau%22%20OR%20creator:%22Sachau,%20Eduard%22%20OR%20creator:%22Eduard%20Sachau%22%20OR%20creator:%22Sachau,%20E.%22%20OR%20title:%22Eduard%20Sachau%22%20OR%20description:%22Sachau,%20Eduard%22%20OR%20description:%22Eduard%20Sachau%22)%20OR%20(%221845-1930%22%20AND%20Sachau))%20AND%20(-mediatype:software))
Pul-e Xishti masjidi

**Pul-e Xishti masjidi** ( jwmạt) Afgʻonistonning Kobul shahridagi eng katta masjiddir. Qadimgi Kobulning markazida joylashgan Pul-e Xishti masjidini katta moviy gumbazi tufayli yaqqol koʻzga tashlanadi. Masjid 18-asr oxirida qurilgan, lekin keyinchalik 1960-yillarning oxirida Zohirshoh davrida qayta bunyod etilgan. U 1990-yillardagi janglarda shikastlangan, ammo 2019-yildan boshlab toʻliq tiklangan.

Aksariyat kobulliklar 20-asr boshlarida bu masjidning imom-xatibi islom dinini qabul qilgan ingliz inson boʻlganini va imom masjiddagi lavozimidan voz kechib, Angliyaga qaytganini aytadilar.

## Yana qarang

* Afgʻonistonda Islom

## Manbalar
Kichik Bozor masjidi

**Kichik Bozor masjidi** () – Ozarbayjonning Lenkoran shahrida joylashgan masjid. Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi qarori bilan masjid mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy va madaniy meʼmoriy yodgorlik sifatida davlat muhofazasiga olingan (4806-son).

## Tavsifi
Kichik Bozor masjidi 1906-yilda bunyod etilgan. Masjid qurilishida, asosan, qizil pishiq gʻisht, mahalliy yogʻoch turlari va keramik plitkalardan foydalanilgan.

Masjid nomi uning joylashgan hududi – Lenkoran markazi Kichik Bozor nomidan kelib chiqqan. Masjidning chap eshigini „Fujul-Fusah“ adabiy kengashi aʼzosi, usta Mammadhasan Najar, oʻng eshigini esa usta Mammadali yasagan. Masjid qurilganda uning yonida Guldesta nomi bilan mashhur boʻlgan muhtasham minora boʻlgan. Ushbu muhtasham minora 1930-yillarda Sovet istilosidan keyin „Dinga qarshi kurash“ shiori ostida buzib tashlangan.

Masjid binosining uzunligi 26 metr, eni 10 metr, devorlarining qalinligi 1 metrni tashkil etadi. Asl minora sovet tuzumi tomonidan vayron qilinganidan soʻng qurilgan 24 metrli minorada oq gʻisht bilan qoplangan arabcha „Alloh“ yozuvi mavjud. Masjidda bir vaqtning oʻzida 250 kishi namoz oʻqishi mumkin.

## Galereya

Kiçik bazar məscidi (3).jpg
Kiçik bazar məscidi (5).jpg
Kiçik bazar məscidi (1).jpg
Kiçik bazar məscidi (11).jpg
Kiçik bazar məscidi (10).jpg
Kiçik bazar məscidi (7).jpg
Kiçik bazar məscidi (9).jpg

## Yana qarang

* Katta bozor masjidi

## Manbalar
2020-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida kamondan otish - Saralash

2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida kamondan otish boʻyicha 128 ta saralash oʻrni mavjud: erkaklar uchun 64 va ayollar uchun 64ta. Malakaviy standartlar 2018 yilning mart oyida Jahon Kamondan otish musobaqalarida chiqarilgan.2020-yilgi Olimpiada oʻyinlari COVID-19 pandemiyasi tufayli 2021-yilga qoldirilgan.

Har bir Milliy olimpiya qo'mitasida (MOQ) har bir gender uchun uchtadan ko'pi bilan oltita ishtirokchi ishtirok etishi mumkin. Muayyan genderlar uchun jamoalarni saralaydigan Milliy olimpia qomitasi jamoaviy musobaqaga uch a'zodan iborat jamoani yuborishi va har bir a'zoni individual musobaqada ishtirok etishi mumkin. Har bir gender uchun 12 ta jamoaviy o'rinlar mavjud, shuning uchun jamoaviy saralash orqali 36 kishi saralanadi. Boshqa barcha Milliy olimpiada qomitalari individual tadbirlar uchun har bir gender bo'yicha ko'pi bilan bitta kvota olishi mumkin.

Oltita o'rin mezbon davlat sifatida Yaponiyaga ajratilgan, yana to'rtta joy uch tomonlama komissiya tomonidan hal qilinadi. Qolgan 118 ta oʻrin kvalifikatsion jarayon orqali taqsimlanadi, bunda kamonchilar oʻzlari uchun shart boʻlmasa-da, oʻzlarining Milliy olimpiada qomitalari  uchun kvota oʻrinlarini oladilar.

## Manbalar
Shoh-Do Shamshira masjidi

**Shoh-Do Shamshira masjidi** (, ), nomi **„Ikki qilichli shoh masjidi“** deb tarjima qilingan boʻlib, Afgʻonistonning Kobul shahridagi ikki qavatli sariq masjid (2-tuman) Andarabi yoʻlida, Kobul daryosi va Shoh-Do Shamshira koʻprigida, shahar markazida joylashgan. Masjid Omonullaxon davrida (1919–1929) qurilgan. Uning qurilishida Istanbuldagi Oʻrtakoʻy masjididan andoza olingan. Ushbu masjidning dizayni islom diniy meʼmorchilig anʼanalari uchun juda gʻayrioddiy hisoblanadi. U italyancha dekorativ shlyapa koʻrinishiga ega boʻlib, baʼzilar bu uslubni „Afgʻon barokkosi“ deb taʼriflaydi.

Masjid boburiylar sarkardasi Chin Temurxonning qabri yonida joylashgan boʻlib, u ham Markaziy Osiyoli temuriyzoda Boburning amakivachchasi boʻlgan. Chin Temur Hindistonning katta qismini zabt etishga yordam bergan. U asosiy vazifani bajargan Xanva jangi juda mashhur. Masjiddan uncha uzoq boʻlmagan joyda Afgʻonistondan Hindistonga bostirib kirilgan. Bu yerda shimoliy Hindiston (shu jumladan, zamonaviy Pokiston va Bangladesh)da musulmonlar hukmronligini oʻrnatgan Bobur va boshqa koʻplab mashhur musulmon qoʻmondonlarining maqbaralari joy olgan.

Ziyoratgoh 2015-yil 19-martda Farxun Malikzoda oʻldirilgan joy hisoblaniladi.

2021-yil iyun oyida masjid toʻliq taʼmirlangan.

## Yana qarang

* Afgʻonistondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

*
Xoja Marjonli masjidi

**Xoja Marjonli masjidi** () – Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati Shusha shahrida joylashgan masjid, hozirda Ozarbayjon nazorati ostidagi. Bino Shusha shahrining Xoʻja Marjonli mahallasi, Mirza Alakbar Sobir koʻchasida, poytaxt shahar Bokudan 350 km uzoqlikda joylashgan. Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati tarkibiga kiradi, 1992-yil 8-may kuni mahalliy arman kuchlari nazoratiga oʻtgan. 2020-yil 8-noyabr kuni Ozarbayjon kuchlari 2020-yilgi Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv paytidagi uch kunlik jangdan soʻng shaharni qaytarib olgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Qorabogʻ yodgorliklari
Mamay masjidi

**Mamay masjidi** () – Ozarbayjonning Shusha shahrida, poytaxt shahar Bokudan taxminan 350 kilometr (220 mi) uzoqlikda joylashgan masjid. Manzili: Shusha shahri Mamay mahallasi Gʻ. Asgarov koʻchasi. Shusha shahrida jami 17 ta mahalla mavjud boʻlib, Mamayi Shusha shahrining yuqoridagi 8 ta mahallasidan toʻrtinchisi hisoblanadi. Mamayi masjidi XIX asr oxiriga kelib Shushada faoliyat koʻrsatgan 17-masjid hisoblanadi. Shusha bosib olinishidan bir necha yil avval Mamayi masjidi, Ashagi Govhar Ogʻa masjidi, Yuxari Govhar ogʻa masjidi va Soatli masjidlari taʼmirlanadi. Cornell universitetining „Kavkaz merosi kuzatuvi“ sunʼiy yoʻldoshi hisobotiga koʻra, Togʻli Qorabogʻ respublikasi davrida masjid 2020-yilgacha oʻzgarmagan va yaxshi saqlanib qolgan. 2020-yilda Shusha ustidan uch kun davom etgan jangdan soʻng Mamayi masjidi Ozarbayjon nazorati ostiga oʻtgan.

## Yana qarang

* Yuxari Govhar ogʻa masjidi
* Ashagi Govhar Ogʻa masjidi
* Soatli masjidi
* Xoja Marjonli masjidi
* Guyulug masjidi

## Manbalar

## Havolalar

* Mamayi masjidining ishgʻol va vayronagarchilikdan oldingi ichki koʻrinishi
* Mamayi masjidining ishgʻol va vayronagarchilikdan oldingi tashqi koʻrinishi
* Qorabogʻ yodgorliklari
Qeshm Air

**Qeshm Air** (, *Hevapeimayi-ye Qeshm*) – Eron aviakompaniyasi; bosh ofisi Tehronda joylashgan boʻlib, mahalliy va xalqaro yoʻlovchilarga muntazam qatnovlar hamda charter reyslarini amalga oshiradi. Aviakompaniya 1993-yilda Faraz Qeshm Airline sifatida tashkil etilgan.

Qeshm Air Fars Air Qeshm aviakompaniyasidan farq qiladi.

## Tarixi
Qeshm Air aviakompaniyasi 1993-yilda tashkil etilgan va oʻz xizmatlarini boshqa aviakompaniyalardan lizingga olingan samolyotlar orqali yoʻlga qoʻygan. Kompaniyaning dastlabki parvoz yoʻnalishlari Tehrondan Qeshmga va Tehrondan Dubayga boʻlgan. 2000-yilga kelib, Qeshm Air oʻz parkida yettita samolyotga ega edi.

## Aviaparki

### Joriy holati
2023-yil may holatiga koʻra, Qeshm Air aviaparki quyidagi samolyotlardan iborat:

### Avval foydalanilgan samolyotlar
Qeshm Airlines ilgari ushbu samolyotlardan foydalangan:

* Airbus A300B4
* Airbus A319-100
* Airbus A321-100
* Fokker 50
* McDonnell Duglas MD-83
* Tupolev Tu-154M
* Yakovlev Yak-40
* Yakovlev Yak-42D

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar

* 2001-yil 17-mayda Faraz Qeshm Airlinesning Yak-40 samolyoti Tehrondan Goʻrgon aeroportiga 30 kishi, jumladan Eron transport vaziri Rahmon Dadman, ikki vazir oʻrinbosari va yana yetti nafar parlament aʼzosi bilan uchib ketdi. Samolyot yomon ob-havo sharoiti tufayli yoʻnalishini oʻzgartirishga majbur boʻlgani va keyinchalik Eronning Sari shahri yaqinidagi Elburs togʻlarida qulagani aniqlangan. Bortdagilarning hammasi halok boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Zagros Airlines

**Zagros Airlines** – bosh qarorgohi Tehronda joylashgan Eron aviakompaniyasi. Bazasi Mehrobod xalqaro aeroportida joylashgan.

## Tarixi
Zagros Airlines 2005-yilda Eronning Obodon shahrida tashkil etilgan. Aviakompaniya Mehrobod xalqaro aeroporti va Mashhad xalqaro aeroportidan ekspluatatsion baza sifatida foydalanadi. 2007-yilda Zagros Airlines Tehrondan Suriya poytaxti Damashqqa parvoz qilib, birinchi xalqaro yoʻnalishini boshladi.

2013-yil sentyabr oyida aviakompaniya Airbus A320-200 ni qabul qildi. 2016-yil yanvar oyida Zagros Airlines Erondagi birinchi A319 samolyotini sotib oldi. 2017-yil 14-martda aviakompaniya oʻzining birinchi A321-200 samolyotini Ukrainaning Khors Air aviakompaniyasidan nam lizing asosida sotib oldi.

## Parvoz manzillari
2023-yil may oyi holatiga koʻra, Zagros Airlines aviakompaniyasi quyidagi yoʻnalishlarga parvozlarni amalga oshiradi:

## Aviaparki
2023-yil may holatiga koʻra Zagros Airlines aviaparki quyidagi samolyotlardan iborat edi:

### Aviaparkining rivojlanishi
2017-yil iyun oyida aviakompaniya Airbus bilan 20 ta A320neo va 8 ta A330neo samolyotlariga buyurtma berish boʻyicha memorandum imzolagani maʼlum qildi.

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar

* 2016-yilning 28-yanvarida Zagros Airlines 4010-reysida Mashhad xalqaro aeroportining 31R uchish-qoʻnish yoʻlagiga qoʻnayotgan McDonnell Duglas MD-83 samolyoti (roʻyxat raqami EP-ZAB) ob-havo sharoiti tufayli uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Samolyot jiddiy shikastlangan, ammo jabrlanganlar yoʻq.

## Eronlik birinchi ayol uchuvchi
2019-yil iyul oyida Zagros Airlines aviakompaniyasi ayol uchuvchiga ega boʻlgan birinchi Eron avialayneriga aylandi, Neshat Jahondariy esa Eron inqilobidan keyin mamlakatdagi birinchi ayol uchuvchiga aylandi. Jahondariy xonim ayollar yetakchiligidagi taʼsiri tufayli milliy boylik sifatida mashhur. Hozirda u mamlakatdagi eng yosh ayol uchuvchisi hisoblanadi.

2019-yilning oktyabr oyida, Jahandoriy Zagros Airlines bilan tanishganidan roppa-rosa 3 oy oʻtgach, u Eron va Yaqin Sharq mintaqasidagi birinchi toʻliq ayollar iborat ekipajning bir qismi edi. Bu Zagros Airlines kompaniyasining ayol rahbarligidagi obroʻsiga katta taʼsir koʻrsatdi.

## Manbalar

## Havolalar

*
FlyEgypt

**flyEgypt** – bosh ofisi Qohirada joylashgan Misrning lou-koster va charter aviakompaniyasi boʻlgan.

## Tarixi
Aviakompaniya 2014-yilda yagona toifali charter operatori sifatida tashkil etilgan va 2015-yilning 12-fevralida Qohira va Jidda oʻrtasidagi reys bilan faoliyat boshlagan. 2015-yil 11-iyulda Syurix va Marsa Alam oʻrtasida haftalik mavsumiy xizmatni boshladi. 2024-yil 21-oktyabr kuni FlyEgypt moliyaviy qiyinchiliklar tufayli faoliyatini toʻxtatganini eʼlon qildi

## Parvoz manzillari
2022-yil fevral holatiga koʻra, FlyEgypt quyidagi muntazam yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatadi (mavsumiy charter operatsiyalari bundan mustasno):

## Aviaparki

2023-yil iyun holatiga koʻra, FlyEgypt aviaparki quyidagi samolyotlardan iborat:

## Manbalar

## Havolalar

*