open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jalolobod aeroporti

:*[[Jalolobod aeroporti (Afgʻoniston)]] bilan adashtirib yuborilmasin.*

**Jalolobod aeroporti** (, )  – Qirgʻizistonning Jalolobod viloyati markazi Jalolobod shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport. Mahalliy sayyohlik agentliklari JBD dan lotin tilida uch harfli norasmiy aeroport kodi sifatida foydalanadilar. Jalolobod aeroportining mahalliy kodi .

## Tarixi
Jalolobod aeroporti oʻz faoliyatini 1938-yilda oʻsha paytdagi kichik viloyat shaharchasi chekkasida qoʻnish yoʻlagi sifatida boshlagan. 1947-yilda u aerodromga aylandi va Ikkinchi jahon urushidan keyin oʻz faoliyatini toʻliq tikladi. Hozirgi uchish-qoʻnish yoʻlagi va terminali 1972-yilda qurilgan. Bu mintaqaviy toifadagi 3C aeroportidir. 01/19 uchish-qoʻnish yoʻlagi 22 tonna ogʻirlik chegarasiga ega, qoʻnish asboblari yoʻq va faqat kunduzi ishlaydi. Hozirgi uchish-qoʻnish yoʻlagi 2013-yilda takomillashtirildi. 1972-yilda qurilgan terminal 2017-yil noyabr oyida butunlay buzib tashlandi va VIP-terminal 2018-yil may oyida yangi terminal qurib bitkazilgunga qadar foydalanildi. Ikki alohida uchish va qoʻnish zali hamda karuselli bagajni qabul qilish joyidan iborat yangi terminal binosi 2018-yilning may oyida qurib bitkazildi va iyun oyida ishga tushirildi.

Jalolobod aeroportida bojxona va chegara nazorati yoʻq, faqat mahalliy parvozlarni amalga oshiradi. Sovet Ittifoqi davrida aeroport Jalolobod shahrini Oʻzbekiston, Qozogʻiston va Tojikiston shaharlari bilan bogʻlab turgan. 2000-yilgacha aeroport Kerben, Qanish-Qiya, Toʻqtagʻul, Norin, Talas, Choʻlponota, Qoraqoʻl, Botken va hatto yaqin atrofdagi Oʻsh bilan aloqada boʻlgan. Jalolobod viloyati shimoli-gʻarbidagi Axsi tumaniga parvozlar 2013-yil 1-martdan tiklandi. Sky Bishkek bankrot boʻlishi ortidan Kerbenga parvozlar bekor qilindi. 2013-yilning 24-aprelida Jalolobod viloyatining sharqiy qismidagi Toʻgʻiz-Toʻra tumaniga parvozlar qayta tiklandi va maxsus rejimda amalga oshirildi. Issiqkoʻl aeroportiga mavsumiy reyslar yoz oylarida amalga oshiriladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Yer usti transporti
Aeroportga avtobus va taksilar xizmat qiladi.

## Baxtsiz hodisalar
1989-yil 15-sentyabrda Aeroflot Yakovlev YAK-40 () samolyoti qoʻnishni amalga oshirdi. Samolyot qoʻnayotganda uch marta sakragandan soʻng tuzatib boʻlmas darajada shikastlandi.

1998-yilning 14-aprelida Qirgʻiziston aviakompaniyasining Yakovlev YAK-40 (EX-87529) samolyoti qoʻnish chogʻida uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Samolyot tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlandi.

## Manbalar

## Havolalar
* JALOLOBOD Aeroporti „Manas“ xalqaro aeroporti OAJ veb-saytida
Arg‘uni mirob arig‘

**Arg‘uni mirob arig‘ —** Buxoro amirligi Qorako‘l tumani Iloti Sa’yn amlogi tarkibiga kirgan qishloq. Mazkur qishloq nomi amirlikda 1914-yilda o‘tkazilgan qishloqlarni ro‘yxatga olish ishlari hujjatlarida qayd etilgan.

## Qishloq nomining kelib chiqishi
Arg‘uni mirob arig‘ qishlog‘ining nomi etnik nom asosida, ya’ni turkiy xalqlar tarkibida bo‘lgan qadimiy arg‘in (arg‘u, arg‘un, org‘un) qabilasi vakillarining shu joyni makon tutishi asosida kelib chiqqan. Arg‘in so‘zining ma’nosi „aralash“, „qo‘shilgan“, ya’ni bir necha urug‘lardan tashkil topgan demakdir. Tarixiy ma’lumotlarda arg‘in qabilasi 7 urug‘dan tashkil topganligi ko‘rsatilgan.

## Qishloqning tashkil topishi
Arg‘inlarning asl vatani Shimoli-Sharqiy Xitoy, Mo‘g‘uliston va Rossiyaning sharqidagi Orxun daryosi bo‘ylari hisoblanadi. Mahmud Qoshg‘ariyning „Devonu lug‘otit-turk“ asarida bu qabila nomi arg‘u tarzida uchraydi. Arg‘inlarning ajdodlari dastavval VIII—XII asrlarda hozirgi O‘zbekiston hududiga (Farg‘ona vodiysi, Toshkent, Zarafshon, hozirgi Surxon vohalari), keyinroq Xurosonga o‘sha vaqtdagi turli siyosiy harakatlar natijasida ko‘chib kelib o‘rnashgan. O‘sha davrda arg‘inlarning bir qismi Qorako‘lga ham kelib qolgan.

Arg‘inlar Amir Temur hokimiyatini tan olgan va uning saltanatini har tomonlama qo‘llab-quvvatlagan qirqta o‘zbek qavmlaridan biri bo‘lgan. Arg‘inlarning urug‘ va qabila boshliqlari Temur va temuriylarning eng ishonchli kishilari bo‘lgan. Ular katta imtiyozli yer egalari — tarxonlar hisoblanishgan. Ular ichidan ko‘plab sarkardalar, davlat arboblari yetishib chiqqan. Shulardan biri Qorako‘l hokimi Sulton Husayn Arg‘unning nomi tarixda saqlanib qolgan. Zahiriddin Muhammad Bobur o‘zining „Boburnoma“ asarida uning nomini tilga olib o‘tgan. Aslzoda arg‘in urug‘i vakillarining ayrimlari temuriylar xonadoni bilan qarindoshlik, quda-andachilik munosabatida bo‘lganlar.

Shayboniylar davrida arg‘inlarning oldingi mavqei pasayib, mamlakatning siyosiy hayotiga deyarli aralashmaganlar. Lekin urug‘ vakillari Buxoro xonlari va amirlari davrida hukmdor huzuridagi mashvaratlarda XX asrning 20-yillarigacha ishtirok etishgan.

## Mazkur nomdagi boshqa qishloqlar
Arg‘in degan joy nomlari mamlakatimizning boshqa viloyatlarida (Karmana, Dehnav — Surxondaryo), Rossiyaning Kavkaz mintaqasida ham uchraydi.

Arg‘inlar XX asr boshlaridagi bir qancha turkiy elatlarning (qozoq, qirg‘iz, tatar, turkman, qoraqalpoq) millat sifatida shakllanish jarayonida bevosita ishtirok etganlar va ular tarkibiga singib ketganlar. Arg‘inlar tarkibida arig‘ nomli kichik urug‘ ham borligi qayd qilingan.

Bir narsani unutmaslik kerakki, mazkur qishloqqa nom bergan urug‘ vakillari o‘z nomlarini toponimga aylantirgan holda, hozirda o‘zlari yashamayotgan bo‘lishi mumkin. Bunday hodisa tarixda ko‘p uchraydi. Bu qishloq ham shu hodisadan mustasno bo‘lmasligi mumkin.

## Manbalar
Abu Hafs Kabir Buxoriy yodgorlik majmuasi

**Abu Hafs Kabir Buxoriy yodgorlik majmuasi** — Buxoro shahrida joylashgan meʼmoriy yodgorlik Majmua Abu Hafs Kabir Buxoriy maqbarasi, Hazrati Imom qabristoni va masjid, minora, hovuz va qorixonadan iborat. Maqbara va yodgorlik majmuasi 2009—2010-yillarda bunyod etilgan. Maqbara Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Abu Hafs Kabir Buxoriy majmuasi 2009—2010-yillarda qayta qurilgan. IX asrda Abu Hafs Kabir Buxoriyga atab qurilgan maqbara sovet hokimiyati davrida buzib tashlanadi va majmuadagi hovuz koʻmib yuborilgan. XX asr boshlarida Hazrati Imom qabristoni shimoliy tomonida Abu Hafs Kabir xazirasi, va uchta tugʻ boʻlgan. Mazkur hazirada „Movarounnahrdagi ulamolar ustozi“ degan kitoba bitik mavjud boʻlgan. Meʼmoriy majmuada katta hovuz, minora, xonaqo va maqbara binolari boʻlgan. Majmua masjidi XVI asrda qurilgan boʻlib, qibla devoridagi mehrobda Qur’on Karimning „Ixlos“ surasi koʻk fonda oq harflar bilan bitilgan.
Oʻzbekiston mustaqilligi yillarida majmua Buxoro viloyati hokimi Samoyiddin Husenov tashabbusi bilan maqbara atrofida obodonlashtirilgan va yodgorlik barpo etilgan. Mazkur hududa fiqhshunos va kalom ilmi sohibi Abu Hafs Kabir Buxoriy va uning oʻgli Imom Abu hafs Sagʻir Buxoriyning sagʻanalari mavjud. Meʼmoriy majmuada gumbazli naqshlardan iborat devorlar bilan bezatilgan darvoza qurildi. Majmuadagi maqbara ichkarisida bitiklar bilan bezatilgan toʻrtta qabrtosh mavjud. Mazkur kitobalarni xattot Abdulgʻafor Razzoqov, sangtaroshlar Mirjon Ahmedov va Davlat Safarov va Abdulhakim Razzoqovlar qayta tiklagan. Maqbara meʼmori esa Mahmud Ahmedov boʻlib, maqbaradagi qabrtoshlar Nurota marmaridan tayyorlangan.       
Hazrati Imom mozoridan arxeologik ishlar chogʻida qabr toshlar topib oʻrganilgan. Mazkur qabrtoshlar VIII—X asrlarga oid boʻlib, nasx xatida yozilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
### Ilmiy adabiyotlar
* 
*
Marko Simonovski

**Marko Simonovski** (; 1992-yil 2-yanvarda tugʻilgan) — makedoniyalik futbolchi, Oʻzbekiston Superligasining „Qizilqum“ klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Klub faoliyati
2016-yilning 23-fevralida Simonovski Qozogʻiston Premyer-ligasining „Jetisu“ klubi bilan shartnoma imzoladi. 2016-yilning 5-iyulida Simonovski Qaragandining „Shaxtyor“ klubiga o‘tdi. 2023-yilning 18-iyulida Oʻzbekiston Superligasining „Qizilqum“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

## Milliy terma jamoa
U Makedoniya terma jamoasi safida 2010-yil dekabr oyida Polsha terma jamoasiga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida debyut qilgan va jami 3 ta o‘yinda maydonga tushib, birorta ham gol urmagan. Uning soʻnggi oʻyini 2014-yil iyun oyida Xitoy jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyini boʻlgan.

### Faoliyat statistikasi

## Manbalar


## Havolalar

* 
*
Buxoro neft va gaz sanoati kolleji

**Buxoro neft va gaz sanoat kolleji**-Buxoro viloyat hokimining 2000-yil 4-avgustdagi A-158 sonli, hamda „O‘zbekneftgaz“ Milliy Xolding Kompaniyasining 2000-yil 20-iyundagi 54-sonli qaroriga asosan Buxoro gaz sanoati texnikumi bazasida tashkil qilindi. Maydoni-10,5 gektar. Ustavi 2014-yil 5-martda Buxoro shahar hokimiyati tomonidan 355-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan.
### Tuzilishi
Kollej 2013-yilda toʻliq rekonstruktsiya qilinadi. Buxoro neft va gaz sanoati kolleji 4 qavatli o‘quv-laboratoriya,4 qavatli o‘quv,1 qavatli o‘quv-amaliyot binosi, 47678 nusxa kitob fondidan iborat ARM,o‘quv poligoni, 590 o‘rinli „O‘quvchilar turar joyi“,500 o‘rinli oshxona,2 ta yopiq sport zallari, yopiq suzish havzasi, sport maydondachalari majmuasi, tennis kordidan iborat. Taʼlim muassasasida 58 ta o‘quv xonalari, 6 ta laboratoriya xonalari, 7 ta o‘quv amaliyoti laboratoriya va amaliy-mashg‘ulotlar xonasi, 5 ta ustaxona, 1 ta poligon ham mavjud.
### Yoʻnalishlari
1.Neft va gazni qazib olish ishlari
2.Neft va gaz quduqlarini ekspluatasiya va qidiruv maqsadlarida burgʻilash ishlari
3.Neft va gazni qayta ishlash
4.Gaz-tansport uskunalarini ishlatish
5.Neft va gaz sohasida kimyoviy tahlil ishlari
6.Nasos va kompressor qurilmalarini ishlatish
7.Gazni kamaytirish, hisobga olish va taqsimlash boʻyicha texnologik qurilmalarni ishlatish
8.Avtomatika va nazorat-oʻlchash asboblari sozlovchisi
9.Elektr uskunalarini taʼmirlash va ularga xizmat koʻrsatish boʻyicha elektromontyor
10.Payvandlovchi (elektrgazpayvandlash ishlari)
11.Geofizika

### Manbalar
Iloti Sa’yn amlogi (Buxoro amirligi)

**Iloti (Eloti) Sa’yn amlogi —** Buxoro amirligi Qorako‘l tumanidagi ma’muriy birlik. Mazkur amlok nomi hijriy 1333-yil muharram oyining birinchi sanasi — milodiy 1914-yil noyabr oyida amirlikda boshqaruv tizimini takomillashtirish, soliq masalalarini tartibga solish maqsadida o‘tkazilgan hududlarni ro‘yxatga olish ishlari hujjatlarida qayd etilgan.

## Amlok nomining kelib chiqishi
Iloti (Eloti) Sa’yn amloki nomini so‘zma-so‘z tarjima qilganda, bu Sa’yn Elati amloki degan ma’noni bildiradi. Nom tarkibidagi Sa’yn aslida Chingiziy Jo‘ji ulusining hukmdori, aniqrog‘i, Chingizxonning nevarasi Botuxonning laqabi bo‘lib, mo‘gul tilida „homiy“ degan ma’noni bildiradi. Bundan mazkur hududda yashagan aholi ma’lum davrda Botuxonga elat, tobe bo‘lganligi anglashiladi. Amlok esa, o‘sha paytda tuman tarkibiga kirgan ma’muriy birlikdir. Undagi yerlar amir tomonidan dehqonchilik qilish uchun ayrim kishilarga berilgan.

## Amlok boshqaruvi
Amlok yerlar ayrim zamindorlarning mulki bo‘lmay, balki davlat miqyosida birlashgan amir boshchiligidagi zodagonlar guruhining mulki hisoblangan. Amlokka tuman begi, Qorako‘l tumanidagi vujudga kelgan an’anaga ko‘ra esa, Qorako‘l qozisi tayinlaydigan amlokdor boshchilik qilgan. Mazkur amlokka 25 dan ortiq katta-kichik qishloq kirgan. Amlokdor xiroj va soliq yig‘ish, dehqonlarning hosilini hisobga olish va boshqa ishlar bilan shug‘ullangan. Amlokdor ixtiyorida hujjat ishlarini yurituvchi kotib, sug‘orish ishlarini nazorat qiluvchi mirob, qishloqlarning oqsoqollari va aminlari bo‘lgan.

## Amlok tarkibiga kirgan qishloqlar
# Ajiyi Iron (Aji Ayron) 
# Arg‘uni mirob arig‘
# Ardal
# Ochbek
# Baland masjid
# Begach (Bekachi)
# Bichoqchi
# Bo‘ribek
# G‘onchi
# Davlatboy
# Dehnav
# Zargarqayroq
# Qatortepa
# Ko‘kko‘z
# Qurbaqqa Chandir
# Labkon
# Mirobarig‘
# Pichoqchi
# Sa’yn Qaravul
# Sa’yn Xidir Ayli
# To‘z Aldi
# O‘rganji
# Chagas
# Shayx Dahboshi

## Manbalar
YaIM boʻyicha Osiyo mamlakatlari roʻyxati

Bu Osiyo davlatlarining alifbo tartibida tuzilgan roʻyxati boʻlib, Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi tomonidan ularning yalpi ichki mahsuloti toʻgʻrisidagi faktga asoslangan va taxminiy maʼlumotlari.****

## Roʻyxat

### nominal YaIM

### Aholi jon boshiga nominal YaIM

### YaIM boʻyicha XQP

## Manbalar
Danial Mahini

**Danial Mahini** () Eronlik futbol himoyachisi, Fors koʻrfazi Pro ligasida „Esteghlal Xuzistan“ jamoasida oʻynaydi.

## Klub karerasi
Mahini faoliyatini „Iranjavan“ jamoasida oʻrinbosarlar jamoasi tarkibida boshlagan. U 2012-yilda asosiy jamoaga oʻtdi. 2015-yilning yozida u 2 yillik shartnoma bilan „Esteghlal Khuzestan F. C.“ jamoasiga oʻtdi. U 2015-yilning 30-iyulida "Sepaxon" klubiga qarshi oʻyinda boshlangʻich tarkibda „Esteghlal Khuzestan F. C.“ jamoasi safida debyut qilgan. 2023-yil yoz oyida Oʻzbekistonning „Metallurg“ klubi bilan shartnoma imzolagan va yarim mavsum davomida Bekobod klubi tarkibida oʻynagan.

## Klub faoliyati statistikasi

## Terma jamoa faoliyati
U 2016-yilning 7-iyun kuni Tehrondagi „Ozodiy“ stadionida Qirgʻizistonga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qilgan.

## Yutuqlar
* Esteghlal Khuzestan F. C.
* Fors koʻrfazi Pro ligasi (1): 2015-16
* Eron Superkubogi sohibi: 2016

## Manbalar

## Havolalar
* Danial Mahini  PersianLeague.com saytida
* Danial Mahini IranLeague.ir da
Alisher Toʻychiyev

**Alisher Toʻychiyev** () – oʻzbek millatiga mansub tojikistonlik sobiq professional futbolchi, darvozabon ampulasida oʻynagan.

## Klub faoliyati
Futbolni Spitamen shahrining bolalar maktabi („Rodnik“ stadioni uchastkasi) jamoasida boshlagan, keyinchalik „Avtomobilist“ jamoasida toʻp tepgan. 1995-yilgi mavsum avvalida, „Avtomobilist“ jamoasining bir guruh futbolchilari va klub yordamchi murabbiyi Dostonbek Mamirov bilan birgalikda Proletarskdan (Jabbor-Rasulovskiy tumani) „Paxtakor“ jamoasi safiga koʻchib oʻtgan. Mehrbodning „Paxtakor“ jamoasi safida 1995-yilda Tojikiston kubogini qoʻlga kiritgan.

Professional futboldagi debyutini 1996-yilgi mavsum Oʻzbekistonning „Yangiyer“ klubida oʻtkazgan. Keyinchalik faoliyati davomida „Nasaf“, „Guliston“, „Mashʼal“ va Oʻzbekiston birinchi ligasi klublarida toʻp surgan. 2007-yilni Tojikistonning Bobojon-Gʻofurovning „Parvoz“ jamoasi tarkibida oʻtkazgan. Keyingi yili esa Oʻzbekistonga qaytagn va Bekobodning „Metallurg“ jamoasida oʻynagan. 2010-yilda esa „Vaxsh“ klubi tarkibida oʻynagan.

2011-yilgi mavsumda „Istiqlol“ klubi tarkibida oʻynagan. Istiqlol jamoasi bilan birgalikda Tojikiston chempioni va kubogi sohibi, shuningdek , OFK Prezidenti kubogi sohibi boʻlgan. Bir necha bor, jumladan, 2013-yilda Tojikistonning eng yaxshi darvozaboni sifatida tan olingan. 2016-yilgi mavsum „Xoʻjand“ klubida oʻynagan va faoliyatini yakunlagan.

## Terma jamoadagi faoliyati
Alisher 2008-yilda Tojikiston terma jamoasi safida debyut qilgan, terma jamoa tarkibida 30 dan ortiq oʻyinda ishtirok etgan. 2014-yildan boshlab terma jamoa sardori. 2016-yilning 24-martida Avstraliyaga qarshi safar oʻyinida 7 ta gol oʻtkazib yuborgan.

## Oila
Katta akasi Bahodir (1973-yil tugʻilgan) ham futbolchi boʻlgan, Tojikiston va Oʻzbekiston klublarida oʻynagan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Aleksandr Yerastov

**Aleksandr Nikolayevich Yerastov** (1954-yil 29-aprel, Kolomna, Moskva viloyati) — sovet va rus futbolchisi, yarim himoyachi, rossiyalik futbol murabbiyi. Rossiyada xizmat koʻrsatgan murabbiy.

## Faoliyati
Kolomna futbolining talabasi. U oʻz faoliyatining muhim qismini Havaskorlar musobaqalarida mahalliy Oka jamoasi tarkibida oʻtkazdi. Moskva viloyati chempionatining bir necha bor gʻolibi va sovrindori, RSFSR KFSR chempionatining zona turniri gʻolibi (1988). Ayrim yillarda „Znamnaya Truda“ (Orexovo-Zuyevo), „Paxtachi“ (Guliston), „Torpedo“ (Ko‘kchetav), „Safir“ (Ryazan) uchun SSSR ikkinchi ligadagi ustalar musobaqalarida qatnashgan. 1989-yildan beri u Oka tarkibida ustalar musobaqalarida qatnashgan. SSSR parchalanganidan keyin u Rossiyaning ikkinchi va uchinchi ligalarida „Avangard Kolomna“ va „Oka“ jamoalarida professional darajada o‘ynadi. U futbolchilik faoliyatini 41 yoshida yakunlagan.

1990-yillarning oʻrtalaridan Rossiya ikkinchi divizionidagi bir qator klublarda jamoa yetakchisi va murabbiy boʻlib ishlagan. 2000-yilda u „Spartak“ni (Yoshkar-Ola) boshqargan va 2002-yilning sentyabridan mavsum oxirigacha „Kolomna“ klubini boshqargan va u oxir-oqibat ikkinchi diviziondan chiqib ketgan.

2005-yil boshida u bir yillik tanaffusdan keyin qayta tiklangan „Ryazan-VDV“ ayollar klubining bosh murabbiyi boʻldi. Jamoa oliy divizionda toʻrtinchi oʻrinni egalladi, ammo murabbiy mavsum tugashiga bir necha tur qolganda lavozimni tark etdi.

Keyinchalik u professional va havaskor klublar, shuningdek, Surflimpiya oʻyinlari bilan ishlagan.

2015-yilda u Rossiyaning koʻzi ojizlar oʻrtasida 5x5 futbol boʻyicha Paralimpiya terma jamoasi bosh murabbiyi etib tayinlandi.

Moskva viloyat pedagogika institutini tamomlagan.

## Shaxsiy hayot
Oʻgʻli Aleksandr (1983-yilda tugʻilgan) ham futbolchi boʻldi, Kolomna uchun professional darajada ikkita oʻyin oʻtkazgan, keyinchalik u ham murabbiylik faoliyatini tanladi va hozirda bolalar murabbiyi boʻlib ishlaydi.

## Manbalar


## Havolalar

* FootballFacts.ru
Ashina Chechak

**Ashina Chechak** (yoki **Ashina Xotun**; milodiy  asrlar) — islom dini kirib kelishi arafasida Fargʻona malikasi boʻlgan ayol. Kelib chiqishi Ashinlar sulolasiga borib taqaladi. Arablar bosqini davrida Fargʻona vodiysi hukmdori edi. Fargʻona u davrlarda Parkana deb atalgan. Poytaxt Axsikentda (yoki Kosonsoyda) boʻlib, malika mamlakatni shu yerdan turib boshqargan. Shuningdek, bu ayol haqida “Ashina Xotun” nomli xalq dostoni yaratilgani aytiladi.

## Manbalar
Ibn Tabotabo

**Ibn Tabotabo**-
Safiyuddin Muhammad ibn Ali ibn Tabotabo (arab. محمد بن علي بن طباطبا العلوي; 1262– 1309), “Ibn Tiqtaqo” nomi bilan ham tanilgan tarixchi edi.

U Hasan ibn Ali ibn Abu Tolibning bevosita avlodlaridan bo‘lgan. Taxminan milodiy 1302-yilda u islom tarixiga oid mashhur “al-Faxriy” asarini yozgan. 

Siyosatshunos Vasileyos Sirosning fikricha, Ibn Tabotabo falsafasini Nikkolo Makiavelli falsafasi bilan taqqoslash mumkin.
## Manbalar
Sinon ibn Sobit

**Abu Said Sinon ibn Sobit ibn Qurra** (arab. أبو سعيد سنان بن ثابت بن قرة, 880–943) U oʻrta asr olimi boʻlib, abbosiy xalifalari Muqtadir (908–934), Qohir (932–934) va Rozi (934–940) davrida saroy tabibi boʻlib xizmat qilgan.

Sobit ibn Qurraning (taxminan 830–901) o‘g‘li va Ibrohim ibn Sinonning (908–946) otasi boʻlgan Sinon Yuqori Mesopotamiyaning Harron shahridan boʻlgan mashhur astronom va matematiklar oilasiga mansub edi. Garchi Sinon Qohirning qisqa hukmronligi davrida (932–934) islomni qabul qilishga majbur bo‘lgan bo‘lsa-da, u va uning oilasi sobiylar deb nomlanuvchi yulduzlarga sig‘inuvchilar diniy sektasiga mansub edi. Abbosiy xalifasi sobiylarni quvg‘in qilgan va oxir-oqibat Sinon qisqa muddatga Xurosonga qochib ketadi. Uning bolalari sobiy bo‘lib qolgan: o‘g‘illari Ibrohim ibn Sinon va Sobit ibn Sinon (976-yilda vafot etgan) ikkalasi ham sobiy bo‘lib qolgan, bir qizi esa boshqa sobiy oilasiga turmushga chiqqan va Ibrohim ibn Hilol as-Sobiyni (925–994) dunyoga keltirgan.

Sinon ibn Sobit birinchi navbatda tabib sifatida tanilib, Bag‘dodda bir nechta kasalxonalar qurgan va shifokorlar uchun litsenziya tizimini nazorat qilgan bo‘lsa-da, u tibbiyot haqida hech narsa yozmagan. Uning siyosiy falsafa, matematika va astronomiyaga oid asarlari, axloq falsafasiga oid “Siyosat an-nufus” (“Nafslar boshqaruvi to‘g‘risida”) nomli qisqa risolasidan tashqari hammasi yo‘qolgan. Uning Aflotun respublikasidan ilhomlangan siyosiy falsafaga oid asari tarixchi Mas’udiy (956 yilda vafot etgan) tomonidan tanqid qilingan
## Manbalar
Muhosibiy

**Muhosibiy** (toʻliq ismi: **Abu Ali al-Horis ibn Asad al-Anaziy**;  781-yil, Basra — 857-yil) — ilohiyotchi, soʻfiylikning ilk nazariyotchisi.

## Hayoti
Yoshligida Bag‘dodga koʻchib kelgan va oʻqishni mustaqil shu joyda davom ettirgan. U zohidona turmush kechirgan, otasi qoldirgan katta merosdan voz kechgan. Muhosibiy mu’taziliylarning „inson irodasi erkinligi“ haqidagi taʼlimoti tarafdori boʻlgan. Uning taqvosi va bilimdonligi unga katta shuhrat keltirgan va atrofida kuplab shogirdlar toʻplanishiga sabab bo ‘lgan. Biroq, taxminan 846-yil Ibn Hanbal boshchiligidagi hanbaliylarning quvgʻini natijasida u vaʼz va darslarini toʻxtatishga majbur boʻlgan. Ahmad ibn Hanbal Muhosibiyni qarashlari tufayli „bid’atchi“ deb eʼlon qilgan. Koʻp tarafdorlarga ega boʻlgan Ahmad ibn Hanbal Muhosibiyni Bagʻdoddan Kufaga chiqib ketishga majbur qilgan. Shu bilan birga „Muhosibiyga janoza oʻqilmasligi“ haqida fatvo beradi.
Shundan soʻng Muhosibiy darveshona hayot kechirib, ijtimoiy faoliyatni toʻxtatib, qashshoqlikda yashagan. U 855-yil Ahmad ibn Hanbalning vafotidan keyingina Bagʻdodga qaytgan.
Ustozlari. Yazid ibn Horun (vaf. 821 y.) va Abu Ishoq Qurashiy boʻlgan. Ulardan Hadis va fiqhni oʻrgangan.
Shogirdlari. Bagʻdodning mashhur sufiylari Nuriy (vaf. 907-y.) va Junaydga (vaf. 910-y.) ustozlik qilgan.
Ilmiy merosi. Muhosibiy 30dan ziyod asar yozgan, ulardan mashhurlari „Kitab ar-rioya li-huquq Alloh“ („Allohning haqlariga rioya qilish“), „Kitab at-tavahhum“ va „Kitab al-baʼs va-nnushur“ („Qayta tirilish va yigʻilish kitobi“), sufiylikka qadam qoʻyganlar uchun oʻgitlar sifatida „Kitob alvasoya“ („Tavsiyalar kitobi“). Muhosibiy asarlarida nafs, inson tabiati, uning zaif jihatlari, ularni yengib oʻtish yoʻllari, ruhiy mashqlarni tasvirlab berish orqali zuhdning ruhiy jihatlariga katta eʼtibor qaratgan hamda u oʻz asarlarida tasavvufning ruhiy-psixologik jihatlarini mohirona ochib bergan. Riyo aralashgan xudojoʻylikdan saqlanishga chaqirgan.

Faoliyati. Muhosibiy shaxs oʻz-oʻzini kamolotga yetkazishining asosiy vositasi oʻz-oʻzini kuzatuv va oʻzini nazorat qilishi (muroqaba va muhosaba) deb bilgan. Muhosibiy laqabi shundan olingan yaʼni „oʻzini-oʻzi nazorat qilish, oʻziga-oʻzi hisob berish tarafdori“ degan maʼnoni anglatadi. Muhosibiy inson qalbi va nafsining yashirin intilishlarini tadqiq etishi bilan oddiy zuxd va zohidlardan ilgarilab ketgan.

Muhosibiyga ko‘ra, riyo - avliyolarga xos bo‘lgan ruhiy poklik va kamolotga erishish yo‘lidagi asosiy to‘siqdir. Muhosibiy, agar inson o‘z ichki dunyosini muhosaba va ixlos bilan isloh etsa, Alloh uning tashqi olamini nafs mujohadasi va sunnaga ergashish bilan to‘g‘rilab qo‘yadi, degan qarashlarni ilgari surgan. Olim oddiy zohidlikdan ko‘ra hissiy kamolotni ilgari surgan. Muhosibiy qarashlarini G‘azzoliy ham qabul qilib, yuqori baholagan. Muhosibiy 857-yil vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar
Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi

**Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi** (ITQ) (), keyinchalik **Ittifoq va taraqqiyot partiyasi** () 1889—1926-yillarda Usmonlilar imperiyasi va Turkiya Respublikasida faoliyat yuritgan yashirin inqilobiy tashkilot va siyosiy partiya. Yosh turklar harakati ichidagi yetakchi fraksiya sifatida mutlaq monarxiyani tugatgan hamda Ikkinchi Konstitutsiyaviy davrni boshlab bergan 1908-yilgi Yosh turklar inqilobini yuzaga keltirgan. 1913-yildan 1918-yilgacha ITQ imperiyani avtoritar bir partiyali davlat sifatida boshqargan. Mazkur hukumat Usmonlilar davrining soʻnggi davridagi etnik yoʻq qilish siyosatining bir qismi boʻlgan arman, yunon va ossuriya xalqlariga qarshi genotsidlar sodir etgan. ITQ koʻproq Yosh turklar harakati bilan bogʻlangan va partiya aʼzolari koʻpincha „Yosh turklar“ deb atalgan. Biroq mazkur harakat doirasida boshqa siyosiy partiyalar ham shakllangan. Usmonli imperiyasida partiya aʼzolari  („Ittifoqchilar“) yoki  („Qoʻmitachilar“) nomlari bilan tanilgan.

## Manbalar
Muqaddas Sergey Radonej cherkovi

**Muqaddas Sergiy Radonej cherkovi** — Oʻzbekiston Respublikasi, Navoiy viloyatida joylashgan pravoslav cherkovi. Rus pravoslav cherkovining Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining Buxoro bo‘limi tarkibiga kiradi.

## Hikoya
Cherkovni qurish to'g'risida qaror 1991—yilda qabul qilingan.

1991-yilda tamal toshi qo'yildi. Qurilish ishlari 3 yil davom etgan. Cherkovni qurishda Geichenko Svetlana, Korneichuk Rostislav, Krupin Vladimir va bir necha muddatli harbiy xizmatchilar ishtirok etgan. 1996–yilda qurilish NUSga o'tkazildi.

Cherkovda yaxshi bezatilgan ikonostaz mavjud. Ma'badda qo'ng'iroq minorasi bor.  5 ta gumbazi borligi bilan boshqa cherkovlardan farq qiladi.

Patronal bayram : 8–oktyabr

## Surat

Fayl:Church of St. Sergiuy Radonezhkogo in Navoi 12-11.JPG|Old tomondan ko‘rinishi
Fayl:Church of St. Sergiuy Radonezhkogo in Navoi 12-00.JPG|alt=
Mustamsik billoh

' 

**Mustamsik billoh**  (arab. المستمسك بالله), (vafoti 1521) — Mamluklar sultonligi ostida rasmiy hukmronlik qilgan Qohiradagi oʻn oltinchi abbosiy xalifasi. U ikki marta xalifalik qilgan, birinchisi 1497-yildan 1508-yilgacha, ikkinchisi esa 1516-yildan 1517-yilgacha, oʻgʻli al-Mutavakkil III foydasiga mansabdan voz kechgan.
## Manbalar

*
Shaqiq Balxiy

**Shaqiq Balxiy** (; vafoti 810 / hijriy 194) — Xuroson maktabining ilk soʻfiy avliyolaridan biri. U Ibrohim ibn Adhamning shogirdi bo‘lgan. U butun umrini tavakkul bilan o‘tkazgan.

## Manbalar

## Havolalar
Hishom III

**Hishom III** (arab. هشام الثالث) Andalusdagi so‘nggi Umaviy hukmdori (1026–1031) va xalifalik unvoniga ega bo‘lgan oxirgi shaxs edi.

Chegaradagi viloyatlar gubernatorlari va Kordova aholisi oʻrtasida olib borilgan uzoq muzokaralardan soʻng, Abdurahmon IV ning ukasi Hishom III xalifa etib saylangan. U 1029-yilgacha Kordovaga kira olmagan, chunki shahar Hammudiylarning barbar qo‘shinlari tomonidan bosib olingan edi.

U xalifalikni mustahkamlashga harakat qilgan bo‘lsa-da, soliqlarning ko‘tarilishi musulmon ulamolarining qattiq qarshiliklariga sabab bo‘lgan. Kordovalik patritsiylarining fitnasi bilan vaziri Hakam o‘ldirilganidan keyin, Hishom qamoqqa tashlangan. U qochishga muvaffaq bo‘lgan, lekin 1036-yilda Balaguerda surgunda vafot etgan.

1031-yilda Hishom III ag‘darilgach, xalifalik qulagan. Xalifalikning o‘rnida harbiy jihatdan zaif, ammo madaniy jihatdan rivojlangan toifa amirliklari tashkil topgan.
## Manbalar

Tarixi Ibn Xaldun,Bayrut 1996,Darul maktaba
Rustam Abdurahmonov

**Rustam Abdurahmonov** (1905, Buxoro — ?, Toshkent) — jurnalist, tarjimon, adabiy tanqidchi. U matbuot sahifalarida Abdulla Qodiriy, Maqsud Shayxzoda va boshqa yozuvchilar ijodi haqida o‘zining vulgar-sotsiologik qarashlarini bayon etgan.

## Dastlabki muxbirlik faoliyati
Rustam Abdurahmonov 1905-yilda G‘ijduvon tumanida dehqon oilasida tug‘ilgan. 8 yoshida novvoyga shogird tushib, 9 yil novvoylik qilgan. 1922-yili Markaziy Rossiyadan Buxoroga kelgan otliq askarlardan birining oilasi bilan tanishib, ulardan o‘qish-yozishni o‘rgangan. 1925-yilda Buxorodagi ikki yillik pedagoglar tayyorlash kursini tugatgach, o‘zi tug‘ilib o‘sgan qishloq maktabida o‘qituvchilik qila boshlagan. Shu voqeadan bir yil avval, 1924-yil kuzida, maktab sahnasida „bosmachi“larga qarshi yozilgan va amir amaldorlari masxara qilingan pyesani ko‘rgan Rustam Abdurahmonov „Eski amaldorlar yo‘qolsin!“ degan maqola yozgan va maqola „Ozod Buxoro“ gazetasida bosilib chiqqan edi. U endi o‘qituvchilik qilish bilan birga qishloq muxbiri sifatida ham qalam tebratib, „Qizil O‘zbekiston“, „Yosh leninchi“ gazetalari va „Mushtum“ jurnali sahifalarida „Ko‘rgan“, „Chumchuq“, „Darakchi“, „Xabarchi“, „Kenjatoy“ taxalluslari bilan, „Ozod Buxoro“ gazetasining „Qarmoq“ hajviy bo‘limida esa „Mulla Tayoq“ taxallusi bilan xabar, maqola, feleton va hajviy she’rlarni e’lon qiladi.

## Jurnalistik faoliyati
Rustam Abdurahmonov 1927-yildan boshlab „Ozod Buxoro“da ishlay boshlaydi. 1928-yilda O‘rta Osiyo Kommunistik universitetining jurnalistika fakultetiga o‘qishga kiradi. O‘qishni tugatgach, 1930—1933-yillarda „Ozod Buxoro“ gazetasi o‘rniga chiqa boshlagan „Buxoro proletari“ gazetasiga muharrir etib tayinlanadi. 1933—1941-yillarda „Lenin yo‘li“, „Ilg‘or Surxon uchun“ viloyat hamda „Kolxoz yo‘li“ va „Qizil O‘zbekiston“ respublika gazetalariga muharrirlik qiladi. Ikkinchi jahon urushi boshlanganidan so‘ng armiyaga chaqirilib, 1942-yilning noyabridan Voronej frontida o‘zbek tilida chiqa boshlagan „Vatan sharafi uchun“ gazetasiga 1946-yilgacha muharrirlik qilgan, mayor darajasigacha ko‘tarilgan.

## Ilmiy-ijodiy faoliyati
Armiya safidan ozod qilingan Rustam Abdurahmonov 1946—1959-yillarda O‘zbekiston kompartiyasi Markaziy Komiteti huzuridagi Partiya tarixi institutida katta ilmiy xodim, tarjima sektorida ilmiy mudir, maslahatchi, direktor o‘rinbosari lavozimlarida xizmat qiladi. N.V.Gogolning „O‘lik jonlar“, L.N.Tolstoyning „Urush va tinchlik“, V.G.Belinskiyning „Gogolga xat“, B.Polevoyning „Chin inson qissasi“ asarlarini o‘zbek tiliga o‘giradi.

Rustam Abdurahmonov adabiy tanqid bilan ham shug‘ullanib, „Mafkura maydonida kurashni kuchaytiraylik“, „Uzangiga ko‘tarilgan“ („Ochilgan qo‘riq“ romanining tarjimasi to‘g‘risida) (1934), „Obid ketmon“ qissasi haqida“ (1935) kabi maqolalar yozgan. Muallif bu maqolalarida badiiy adabiyotga vulgar sotsiologizm nuqtayi nazardan yondashgan. 

Rustam Abdurahmonov yetarli adabiy ma’lumotga ega bo‘lmagani holda keyin ham adabiyot va adabiyotshunoslik masalalari (masalan, Shayxzoda va Ahmad Yassaviy ijodlari)ga aralashib, vulgar-sotsiologik qarashlarini davom ettirgan.

## Manbalar
Boboyi Poradoʻz maqbarasi

**Boboyi Poradoʻz maqbarasi** — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Maqbara XIX asrda bunyod etilgan boʻlib, Salloxona darvozasi tashqarisida joylashgan. Hozirgi kunda maqbara Buxoro shahrining Ibn Sino nomli kutubxonasidan oʻtib joylashgan. Maqbara Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
## Tarixi
Maqbara olim va shayx Hazrat Boboyi Poradoʻz (yamoq tikuvchi) qabri ustiga qurilgan. Boboyi Poradoʻz (842—925) yillarda yashab, 83 yosh umr koʻrgan. Uning kasbi yamoqchilik va etikdoʻzlik boʻlgan. shuning uchun u etikdoʻzlarning piri ham hisoblanadi. Mazkur maqbarada Boboyi Poradoʻzdan tashqari koʻplab kishilarning qabri mavjud boʻlgan. Maqbara kirish qismi qayta taʼmirlangan. Maqbaraning yon tomonida tugʻ boʻlib, avliyo qabri joylashganligini bildiradi. Yodgorlik kirish qismi peshtoqi naqsh bilan bezatilgan va maqbara eshigi yangi qoʻyilgan. Maqbara usti kichik va katta gumbazlardan iborat. Maqbara ichkarisida marmardan sagʻana boʻlib, ikki tomonida ziyoratchilarga qulaylik boʻlishi uchun oʻrindiqlar qoʻyilgan. Maqbara ichkarisida mehrob ham mavjud. Sadriddin Salim Buxoriyning fikriga koʻra, sovet yillarida maqbarani buzish uchun kelgan traktor oʻchib, haydovchi oʻlib qolgan. Shu sababli maqbara buzilmay qolgan. Mazkur ziyohatgohga etikdoʻz, tikuvchi, mahsidoʻz va boshqa kasb egalari kelib ziyorat qiladilar. Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan soʻng mazkur maqbara tadbirkor Abdulgʻafur Mirzoyev tashabbusi bilan taʼmirlangan.
## Meʼmorchiligi
Boboyi Poradoʻz maqbarasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Maqbara pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Hozirgi kunda maqbara saqlanib qolingan.
## Rivoyat
Rivoyatlarga koʻra, Boboyi Poradoʻz yotgan mozordagi tuproq zaxm kasalliklariga va turli jarohatlarga davo boʻlar ekan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
### Ilmiy adabiyotlar
* 
*
Laziz Azizzoda

**Laziz Azizzoda** (1889, Toshkent — 1987, Toshkent) — ilmiy xodim, sharqshunos. „Milliy istiqlol“ tashkiloti faollaridan biri sifatida qatag‘on qilingan. 

## Tarjimayi holi
Laziz Azizzoda 1889-yilda saroybon oilasida tug‘ilgan. Eski maktabni tugatib, Toshkent madrasalaridan birida tahsil olgan (1914—1917). Toshkentning Eski shahar qismidagi Rossiya Kommunistik bolsheviklar partiyasi musulmon byurosida mas’ul lavozimlarda ishlagan. So‘ngra Buxoro Xalq Sovet Respublikasiga borib, „Buxoro axbori“ gazetasida muharrir o‘rinbosari va nashriyotda direktor o‘rinbosari bo‘lib ishlagan (1920—1921). So‘ngra Toshkentdagi oliy o‘lka badiiy texnikumida direktor o‘rinbosari (1921-yil yozi), Millatlar xalq komissarligi qoshidagi o‘zbek sho‘basida kotib va „Uchqun“ jurnalida tahrir hay’ati a’zosi bo‘lib ishlagan (Moskva, 1923—1924). 

1924-yilda O‘rta Osiyo davlat universiteti (hozirgi O‘zbekiston Milliy universiteti)ning sharq fakultetiga o‘qishga kirib, bir yildan so‘ng diplom olgan. 1925—1926-yillarda Ilmiy markazda ishlagan. Laziz Azizzoda shu yillarda Turkistondagi milliy istiqlol uchun boshlangan yashirin harakatda ishtirok etadi. Tarqatib yuborilgan „Milliy ittihod“ tashkiloti o‘rniga, uning tashabbusi bilan „Milliy istiqlol“ tashkiloti tuziladi (1926). 1926-yil oxirlarida Moskvaga chaqirib olinadi. Moskvaga borib, Sharq xalqlari kommunistik universitetida o‘qituvchilik qilgan, ayni vaqtda SSSR xalqlari etnik madaniyati ilmiy-tekshirish institutining aspiranturasida o‘qigan.

1927-yil aprelida, nomzodlik dissertatsiyasi himoya qiladigan kuni aksilinqilobchilik va millatchilik faoliyati bilan shug‘ullangan yashirin tashkilotning faollaridan biri sifatida Davlat xavfsizlik boshqarmasi qamoqqa olinadi. Laziz Azizzoda sovet davlatining qatag‘on siyosati qoralangan 50-yillarda ozodlikka erishadi. Oqlanganidan so‘ng uzoq muddat O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim bo‘lib xizmat qiladi. Laziz Azizzoda o‘tgan asrning 30—50-yillarida yashagan davlat, jamoat va madaniyat arboblariga bag‘ishlangan kitob va risolalar muallifi.

## Maqolalari

* Azizzoda L. Shahar boshlig‘i haqida musulmon bolsheviklarining qarori: [Toshkent shahri boshlig‘i Islombek Xudoyorxonov haqida] // Ishtirokiyun. 1918-yil 16-noyabr.
* Azizzoda L. O‘lka musulmon byurosi saylanishi munosabatida // Ishtirokiyun. 1919-yil 17-oktyabr.
* Azizzoda L. Buxoroda inqilob // Ishtirokiyun. 1920-yil 14-mart.
* Azizzoda L. Kuchimiz ortmoqda // Buxoro axbori. 1921-yil 13-mart.
* Azizzoda L. Hamma narsa bilim uchun // Buxoro axbori. 1921-yil 5-aprel.
* Azizzoda L. Behbudiy // Maorif va o‘qituvchi. 1926-yil 2-son.

## Manbalar
Oychechak

**Oychechak** (; ? — 1221) — Xorazmshoh Muhammadning rafiqlaridan biri, asli kelib chiqishi turkmanlardan boʻlgan malika; Xorazmshoh Jaloliddinning onasi. Oʻz vaqtida kanizak boʻlgan.

## Hayoti
Ajdodlari va kelib chiqishi nomaʼlum boʻlgan bu ayol Xorazmshoh Muhammadning haramida boʻlgan va Sultonning toʻngʻich oʻgʻli Jaloliddinni dunyoga keltirgan.

Qaynonasi Turkon xotun Oychechakni past tabaqadan boʻlganligi sababli yoqtirmagani manbalarda qayd etilgan. Moʻgʻullar bosqini vaqti 1220-yilda unga nabirasining oldiga borish taklif etilgan, biroq Turkon xotun:

1221-yilda Jaloliddin Chingizxon boshchiligidagi moʻgʻul jangchilari tomonidan magʻlubiyatga uchratiladi. Oʻgʻli yetakchiligidagi qoʻshin jangda magʻlubiyatga uchragani maʼlum boʻlgach, Oychechak haramdagi xotinlari bilan birga ularni asirlikdan qutqarish uchun oʻgliga yordam soʻrab murojaat qiladi:

O‘g‘lining buyrug‘i bilan daryoga tashlangan ayollar Hind daryosiga tushib halok boʻlgan. Zudlik bilan o‘ldirishi buyurilgan Jaloliddinning yetti yoshli o‘g‘ligina Chingizxon tomonidan asirga olingan.

## Manbalar
Hamdam Tojiyev

**Hamdam Tojiyev**  (1900-yil tavallud topgan — 1938-yil vafot etgan) — Buxoro shahar partiya komiteti birinchi sekretari.

Hamdam Tojiyev 1900-yilda Toshkent shahrining  Yakkachoʻp mahallasida tavallud topgan. Millati o‘zbek. Oliy ma‘lumotli. 1917-yilda Toshkentdagi rus-tuzem maktabini tamomlagan. 1924-1928-yillarda Sverdlov nomidagi kommunistik universitetda tahsil olgan. Keyinchalik Moskva shahrida joylashgan Qizil professorlar institutini tugatgan. Mehnat faoliyatini 1909-1918-yillarda Toshkentdagi choyxonada qora ishchi bo‘lib ishlashdan boshlagan. 1919-yildan boshlab Toshkentning Eski shahrida joylashgan „Namuna“ maktabida dars bergan. Shu bilan birga Toshkent Eski shahar komsomolida madaniyat va targ‘ibot bo‘limi mudiri boʻlib ishlagan. 1920-yilning sentyabr oyidan 1922-yilga qadar tuman komsomol tashkilotida mas‘ul inspektor bo‘lib xizmat qilgan. Undan so‘ng Eski Buxoroda Komsomol Markaziy komiteti mas‘ul sekretari bo‘lib ishlagan. Hamdam Tojiyev Kommunistik universitetda o‘qib yurgan kezlarida Oʻrta Osiyo respublikalarida oʻtkazilgan milliy chegaralanish munosabati partiya ishiga jalb qilingan. 1925-yilning oktyabridan 1926-yil oxirigacha qadar Toshkent shahri Eski shahar rayon partiya komiteti Toshkent boʻlimi rahbari sifatida faoliyat yuritgan. 1929-yilning may oyigacha Oʻzbekiston K (b) P Markaziy komitetida mas’ul inspektor, 1930-yilning iyun oyigacha Oʻzbekiston davlat nashriyoti idorasi raisi, 1930-yil oʻrtalaridan 1931-yil iyunigacha Kattaqoʻrgʻon tumani partiya komiteti mas’ul kotibi boʻlib ishlagan.

1931-yilning avgustidan boshlab 1932-yil soʻnggiga qadar Moskva shahrida joylashgan Qizil professorlar institutida tahsil olgan. 1936-yil sentyabridan 1938-yilga qadar yaʼni qamoqqa olinguncha Buxoro shahar partiya komiteti birinchi sekretari boʻlib ishlagan. Oilali. Yashash manzili sifatida Buxoro shahri, Kogon massivi 8-uy roʻyxatga olingan.

SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasi sayyor sessiyasining Toshkentda boʻlib oʻtgan yigʻilishida Hamdam Tojiyev otuvga hukm qilinadi. Sud va ijro 1938-yil 4-oktyabrda boʻlib oʻtgan. Hamdam Tojiyev keyinchalik oqlangan.

## Manbalar
Ali ibn Hammud an-Nosir

**Ali ibn Hammud an-Nosir** (arab. علي بن حمود الناصر) (vaf. 22-mart, 1018-yil) 1016-yildan vafotigacha Kordovaning oltinchi xalifasi bo‘lgan. U Andalusdagi Hammudiylar sulolasining a’zosi edi.

 U xalifa Sulaymon ibn Hakam tomonidan 1013-yilda Seuta hokimi etib tayinlangan. Hukmronlik davrida mavjud bo‘lgan anarxiyadan foydalanib, u Afrikadagi Tanjerni zabt etdi, so‘ngra Iberiyaning Algezira portini egallab, Malagaga ko‘chib o‘tgan. Malagani ham zabt etgandan so‘ng, u Shimoliy Afrika qo‘shini bilan poytaxt Kordovaga yo‘l olgan va uni 1016-yil 1-iyulda qo‘lga kiritgan. Sobiq xalifa Hishom II ning o‘imi haqida xabar kelganda xalifa Sulaymon dastlab qamoqqa tashlangan, so‘ngra boshi olingan.

Ali ibn Hammud o‘ziga “an-Nosir li-dinilloh” (Allohning dini himoyachisi) degan unvonni qabul qilib, xalifa etib saylangan. Dastlab aholi uni xolisligi uchun olqishlagan; ammo keyinchalik uning qattiqqo‘lligi ham, umaviylarning avvalgi hukmron sulolasidan bo‘lgan hukmdor Abdurrahmon IVning paydo bo‘lishi ham uni mashhurlikdan tushirgan.
### Hokimiyatdan ketishi
1018-yilning 22-martida unga qarshi fitna uyushtirilgan va u shu kuni o‘ldirilgan. O‘rniga Abdurahmon xalifa etib saylangan, biroq u o‘z navbatida Alining ukasi, Sevilya gubernatori Qosim al-Ma’mun tomonidan hokimiyatdan chetlatilgan.
## Manbalar

*
Chery eQ7

**Chery eQ7** – Xitoy avtomobil ishlab chiqaruvchisi boʻlmish Chery kompaniyasi tomonidan ishlab chiqariluvchi elektromobil.

## Texnik koʻrsatkichlari

Chery eQ7 ning uzunligi 4675 mm, kengligi 1910 mm, balandligi 1660 mmni tashkil qiladi.

Avtomobilning ogʻirligi 1850 kg, maksimal tezligi 180 km/soatni tashkil qiladi. Elektromobil 100km/soat tezlikka sakkiz soniyada erisha oladi. CLTC sikliga koʻra bosib oʻtish masofasi 512 km ga teng.

## Narxi

Elektromobilning narxi 21 800 $dan boshlanib, 29 070 $gacha bo'lgan narx oralig'ida sotiladi.

## Yana qarang
* Xitoyning avtomobil ishlab chiqaruvchilari roʻyxati

## Manbalar
Haydarbek Abdujabborov

**Haydarbek Abdujabborov** (; 1898-yil, Jizzax — 1938-yil 8-oktyabr, SSSR) — oʻzbek siyosatchisi, tarjimoni. Sovet repressiyasi qurboni. Qizil Bayroq ordeni sohibi (1923-yil).

## Biografiyasi
1898-yili Jizzax okrugi boshqarmasida tarjimoni oilasida tavallud topgan. Rus-tuzem maktabini tamomlagan (1911-yil, Samarqand). 1914-yilgacha Samarqanddagi 4 yillik shahar maktabida tahsil olgan. 1919-yil KPSS (baʼzi manbalarda 1917-yil, may oyi koʻrsatilgan) aʼzosi. 1938-yil 8-oktyabr sanasida otuvga hukm qilingan. 1957-yil 1-avgustda SSSR Oliy Sudi tomonidan oqlangan.

## Faoliyati
* Jizzax okrugi sudi tarjimoni (1919-yil)
* Jizzax RKKA qoʻshinida polk harbiy komissari (1919-yil)
* Jizzax Bosmachilarga qarshi kurash boʻyicha maxsus vakil (1921-yil)
* Jizzax tuman komiteti kotibi (1922—1923);
* Samarqand viloyati komiteti siyosiy taʼlim boʻlimi boshligʻi (1923—1924);
* Tuman kompartiyasi qoʻmitasi axborot boʻlimi boshligʻi (1924-yil);
* Jizzax ijroiya qoʻmitasi maʼmuriy boʻlim boshligʻi;
* Jizzax tumani ijroiya qoʻmitasining tarjimoni;
* Samarqand viloyat ijroiya qoʻmitasi maʼmuriy boʻlimi boshligʻi;
* Tojikiston SSR Moliya xalq komissari (1927-yil sentyabr);
* Toj. SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi vazifasini bajaruvchi (11-avgust—11-oktyabr 1928-yil);
* Oʻzbekiston SSR Bolalar komissiyasi Markaziy qoʻmitasi rais oʻrinbosari (1927—1928);
* Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Toshkent tumani komiteti instruktori (1928-yil);
* Oʻzbekiston KP Zomin tumani qoʻmitasi 1-kotibi (1928-yil, 29-mart);
* Zarafshon chap sohili irrigatsiya boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari (1929-yil noyabr)

## Manbalar
2010-yilgi Qishki Olimpiadada togʻ changʻi sporti

**2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida togʻ changʻi sporti** Kanadada, Vankuver shimolidagi Britaniya Kolumbiyasining Uistler shahridagi Whistler Blackcomb kompleksida boʻlib oʻtdi. Oʻnta tadbir 13-27-fevralga rejalashtirilgan edi; ob-havo birinchi hodisani, erkaklar musobaqalarini ikki kun, dushanba, 15-fevralga kechiktirishga majbur qildi.

## Medallar jadvali
2006-yilda 8 ta, 2002-yilda esa 7 ta medalni qoʻlga kiritgan avstriyalik erkaklar ushbu Olimpiadada medal qoʻlga kirita olmadi. Fransiya va mezbon davlat, Kanada, nemis erkaklari, Shveysariya va Italiya ayollari ham shohsupadan chetda qoldi. Qoʻshma Shtatlar sakkizta medal bilan oʻzining eng yaxshi ishtirokini oʻtkazdi, va faqat bitta Olimpiadada bu natijaga erishgan, Avstriya, Fransiya, Shveysariyadan keyingi, toʻrtinchi davlatga aylandi.

Shaxsiy hisobda uchta erkak va besh ayol bir nechta medallarni qoʻlga kiritdi; Uch karra medal sohibi amerikalik Bode Miller va norvegiyalik Aksel Lund Svindal boʻlib, har ikkisi ham har bir xil medalni qoʻlga kiritdi. Yagona ikki karra oltin medal sohibi germaniyalik Mariya Höfl-Riesch boʻldi.

## Manbalar
Rabot

**Rabot** (arab.) — oʻrta asrlarda arablarning mustahkamlangan qarorgohi. Tarhi toʻrtburchak, devorlarida minoralari boʻlgan. Dastlab (Islom dini tarqala boshlagan davrda) gʻoziylarga moʻljallab qurilgan maxsus bino. Keyinchalik rabot faqat qoʻrgʻon, istehkom maʼnosidagina emas, balki mehmonxona (karvonsaroy) mazmunida ham tushunilgan. Zohidlar ham maxsus rabotlarda yashaganlar. Markaziy Osiyoda VIII—X asrlarda koʻchmanchi aholi yashaydigan hududlar bilan chegaradosh xududlarda koʻplab rabotlar qurilgan. Ulardan eng mashhuri Raboti Malikdir.

## Manbalar
2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida figurali uchish

**2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida figurali uchish** Vankuverdagi Tinch okeani kolizeyida, Britaniya Kolumbiyasi, Kanadada boʻlib oʻtdi. Voqealar 2010-yil 14-27-fevral kunlari boʻlib oʻtdi.

Shen Xue va Zhao Xongbo (Xitoy) juftlik konkida uchish boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi. Bu 1960-yildan beri birinchi marta Rossiya, Sovet Ittifoqi yoki Birlashgan terma jamoa (MDH) bayrogʻi ostidagi jamoa oltin medalni qoʻlga kirita olmagan.

## Bellashuvlar jadvali
Barcha vaqtlar Tinch okeani standart vaqti (UTC-8) boʻyicha.

## Medallar jadvali

## Manbalar
Natan Gurevich

**Natan Gurevich Yakovlevich** (1888-yil, Rajitsa — 1938-yil) — Qizil yulduz ordeni sohibi, O‘zbekiston SSR Xalq komissarlari soveti raisining ikkinchi oʻrinbosari. Keyinchalik qatagʻon qurboni boʻlgan.

Natan Gurevich 1888-yil 11-aprelda Latviyaning Rajitsa shahrida meshchan oilasida dunyoga kelgan. 1903—1906-yillarda Pskovdagi Bayq ustaxonasida shogird, 1906-1909-yillarda Vologda shogird, usta yordamchisi bo‘lib ishlagan.

1909—1912-yillarda harbiy xizmatni o‘tagan. Armiyadan qaytgandan so‘ng 1912-yildan 1915-yilgacha Buxoro shahrida joylashgan kerosin omborida ish boshqaruvchi bo‘lib ishlaydi. 1915—1916-yillarda Qozogʻistonning Aris stansiyasida kerosin ombori mudiri, 1916—1918-yillar orasida esa Buxoro yig‘uv punkti mudir yordamchisi, keyinroq mudir bo‘lib ishlagan. 1918-yildan 1921-yilgacha Yangi Buxoroda Markaziy Xalq xo‘jaligi kengashi, tuman paxtachilik bo‘limi raisi bo‘lgan. Paxtachilik sohasida Turkiston Respublikasi kollegiya a‘zosi sifatida ishlagan.

1921-yilning boshidan iyul oyiga qadar Qo‘qonda viloyat xalq xo‘jaligi kengashi raisi vazifasini bajargan.
1921—1923-yillarda esa tashqi savdo xalq komissarligining Buxoro, Turkiston respubliklari bo‘yicha bo‘lim boshqaruvchisi va vakili, 1923—1924-yillari Buxoro paxtachilik komitetida Likviditsiya qilish komissiyasi raisi sifatida faoliyat yuritgan.
Rus va yahudiy tillarini mukammal bilgan. 1918-yilning mart oyida Qizil armiya saflarida oddiy askar sifatida Buxoro amirligiga qarshi kurashgan.
1924-yilda Buxoro Xalq hukumati paxtachilikni tiklashdagi faol ishtiroki uchun Qizil yulduz ordeni bilan taqdirlagan.
1933-yildan 1937-yilgacha O‘zbekiston paxta tayyorlash trestining boshqaruvchisi, 1937-yil 16-mayda O‘zbekiston SSR Xalq komissarlari soveti raisining ikkinchi oʻrinbosari bo‘lib ishlagan. Yashash manzili sifatida Toshkent shahri, Sovetskaya koʻchasi 16-uy roʻyxatga olingan.
SSSR Oliy Sudi kollegiyasining 1938-yil 7-oktyabrda sayyor yigʻilishi boʻlib oʻtadi. Unda Natan Gurevich ishi koʻrib chiqiladi. Mahkum sud hukmiga binoan oʻlimga hukm etilgan, jazo oʻsha kuniyoq amalga oshirilgan.

## Manbalar
Ziyot Agayev

**Ziyot Agayev** — Yangi Buxoro shahar soveti raisi. Jalolquduq tuman partiya komiteti birinchi sekretari.  Qatagʻon qurboni boʻlgan.

Ziyot Agayev 1898-yilda Eronning Miyon hududida dehqon oilasida tug‘ilgan. Otasi yoshligida vafot etgan, onasi uyma-uy yurib kir yuvuvchilik, tikuvchilik qilgan. Oilada onasidan tashqari ikki opasi ham bo‘lgan. Ammo ularning 1913-yildan keyingi taqdiri noma‘lum.

1911-yildan yollanib ishlay boshlaydi. 1913-yilda eronlik Sayfullo ismli shaxs uni 5 eroniy tumanga 4 yil muddatga yollanib ishlashga taklif qiladi. Agayev bu pullarni onasida qoldirib, pudratchi Sayfullo bilan birga Rossiyaga ketgan.

1911-yildan 1912-yilgacha Marv stansiyasida va Chorjo‘y temiryo‘l stansiyalarida yuk tashuvchi bo‘lib ishlagan. Ziyot Agayevni pudratchi Sayfullo 1912-yilda yangi Buxoroga olib kelib  paxta zavodiga ishga qo‘yadi. U Buxoroda 1914-yilgacha ishlaydi. 1914—1918-yillarga pudratchiga qaram bo‘lmasdan yuk tashuvchi bo‘lib ishlagan. Agayev qishda paxta zavodida, yozda Buxoro tovar stansiyasida yuk tashuvchi bo‘lib ishlagan.
1919-yilda Yangi Buxoro uyezd-shahar partiya komiteti Agayevni paxta zavodidan olib, uyezd-shahar partiya komitetiga ishga qo‘yadi. U yerda targʻibot va milliy tartibot bo‘limi mudiri bo‘lib ishlagan. 1921-yilgacha maxsus bo‘lim vakili bo‘lib ishlagan.

1923-yilda O‘rta Osiyo kommunistik universitetida o‘qiydi.
1923-yilda VKP (b) Markaziy Komiteti Turkiston byurosi Agayevni Buxoro milliy sovet respublikasi partiya tashkiloti Markaziy komiteti ixtiyoriga yuboradi. U yerda Agayev Yangi Buxoro shahar soveti raisi qilib tayinlanadi. Bu lavozimda 1924-yilgacha faoliyat ko‘rsatadi.

1931—1933-yillarda Bauman tuman partiya komiteti mas’ul kotibi bo‘lgan.

1935-yilning boshlarida Jalolquduq tuman partiya komiteti birinchi sekretari etib tayinlanadi.

SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasi sayyor sessiyasining 1938-yil 8-oktyabrda bo‘lib o‘tgan yig‘ilishida Agayev Ziyot oliy jazo-otishga hukm qilinadi. Sud hukmi o‘sha kuni ijro etilgan. Vafotidan keyin Ziyot Agayev oqlangan.

## Manbalar
Buxoro hovuzlari

**Buxoro hovuzlari** — Buxoro shahridagi yodgorlik majmualarida qurilgan boʻlib, ulardan suv ichish, poklanish va turli maqsadlarda foydalanishgan. Hovuzlar asosan shahar maydonlarida, masjid va madrasalar oldida, chorbogʻ va saroy bogʻlarida bunyod etilgan. XIX asrda Buxoro shahrida Labi hovuz, Boli hovuz, Sitorai Mohi Xossa va boshqa meʼmoriy majmualarda hovuzlar boʻlgan.
## Tarixi
XX asr boshlarida Buxoro shahrida hovuzlar 100 dan ortiq boʻlib, uning atrofida esa 250 dan ortiq hovuzlar boʻlgan. Hovuzlar asosan yoz oylarida ikki haftada bir marotaba toʻldirilib, xonadonlarni meshkoblar hovuz suvi bilan taʼminlashgan. Hovuzlar asosan atrofi marmardan yoki toshlardan qilingan. Hovuz boʻylari esa saylgoh boʻlgan. Hovuzlarda tarnov boʻlib, ulardan suv kelgan. Hovuzlar odatda toʻrtburchak shaklda va 6-8 qirrali koʻrinishga ega. Xalifa Xudoydod va Eshoni Imlo hovuzlari ustida sardoba bunyod etilgan. 1925-yilga kelib Buxoroda uylarda vodokachka (suv tortgich) oʻrnatilgan va vodoprovod oʻtkazilgan. Buxoro hovuzlarining oʻlchami turlicha boʻlib, barcha hovuzlarning suv sigʻimi 82580 kub metrga yaʼni 6606376 chekakka yetgan. Shaharda hovuzlarni barpo qilish muhim ahamiyat kasb etgan. Buxoro hovuzlari Oʻrta Osiyo uslubida qurilgan boʻlib, ustalar huvuz tagidan uning qirgʻogʻiga chiqish uchun zinapoya shaklidagi tosh yoʻlaklarni yasashgan. Hovuz qurilishi asosan  davlat, amaldorlar va mahalliy zodagonlar mablagʻlari hisobiga bunyod etilgan. Hovuzlarning nomlanishi uning quruvchisi yoki qurilgan joy nomi bilan atalgan. Mir-Doʻstim hovuzining tosh bilan qoplamasini mahallada yashovchi Qozi Badriddin tashabbusi bilan gʻazna hisobidan qurilgan. Buxoro hovuzlarining baʼzilari hozirgi kunda qayta taʼmirlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
### Ilmiy adabiyotlar
* 
*