open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikolay Belyayev

**Nikolay Ilyich Belyayev** (; 19-yanvar (1-fevral) 1903 – 28-oktyabr 1966) – sovet siyosatchisi, KPSS Markaziy Komiteti aʼzosi (1952 – 1961), KPSS MK Prezidiumi aʼzosi (1957 – 1960), KPSS MK kotibi (1955-1958), Qozogʻiston Kompartiyasi Markaziy Komitetining birinchi kotibi (1957-1960).

## Biografiyasi
Ufa viloyati, Birskiy tumani, Kuterem qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1919-yilda Kalegino qishlogʻidagi oliy boshlangʻich maktabni tugatgan. Shu yili komsomolga qoʻshildi va Boshqirdistondagi birinchi boshlangʻich komsomol tashkilotlaridan birining tashkilotchisi boʻldi. 1919-1922-yillarda Boshqird Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida komsomol va kasaba uyushmalarida faoliyat yuritdi. Kaleginskiy volosti va Birskiy tuman komsomol qoʻmitalari mas’ul kotibi boʻldi. 1921-yildan Butunittifoq Kommunistik partiyasi (bolsheviklar) aʼzosi.

1925-yili G. V. Plexanov nomli Moskva xalq xoʻjaligi institutini tamomlagan.

1925-yildan Gʻarbiy Sibirda xoʻjalik va kooperatsiya ishlarida: Qishloq xoʻjaligi kooperatsiyasi tuman uyushmalari kengashi raisi, traktor markazi boshligʻi, Sibir kolxoz uyushmasi raisining oʻrinbosari. Gʻarbiy Sibirda kollektivlashtirish va u bilan bogʻliq qatagʻonlarda faol qatnashgan.

1939-yildan – Novosibirsk viloyat partiya qoʻmitasining oziq-ovqat sanoati boʻyicha kotibi, raisning birinchi oʻrinbosari, Novosibirsk viloyat isteʼmolchilar uyushmasi raisi. 1940-yildan – Butunittifoq Kommunistik partiyasi (bolsheviklar) Novosibirsk viloyat qoʻmitasining oziq-ovqat sanoati boʻyicha kotibi. 1941-1943-yillarda Novosibirsk viloyat ijroiya qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari.

1943-yildan Oltoy oblasti ijroiya qoʻmitasi raisi, viloyat partiya qoʻmitasining birinchi kotibi. Ulugʻ Vatan urushining yakuniy bosqichida va urushdan keyingi davrda viloyat iqtisodiyotini tiklash va rivojlantirish, viloyatda lalmi yerlarni oʻzlashtirish ishlariga rahbarlik qilgan. Bu davrda Oltoy oʻlkasining iqtisodiyoti sezilarli oʻzgarishlarga duch keldi: u asosan qishloq xoʻjaligidan yirik sanoat mintaqasiga aylandi, Barnaul, Biysk va Rubtsovsk muhim sanoat markazlariga aylandi.

1946-yildan boshlab SSSR Oliy Kengashining ikkinchi va beshinchi chaqiriqlarida qatnashib, deputat etib saylandi.

1952-yildan 1961-yilgacha KPSS Markaziy Komiteti aʼzosi. 1955-yil 12-iyuldan 1958-yil 12-noyabrgacha KPSS Markaziy Qoʻmitasining kotibi, 1956-yil 27-fevraldan 1957-yil 29-iyungacha KPSS Markaziy Qoʻmitasining RSFSR boʻyicha byurosi raisining oʻrinbosari boʻlib ishlagan. 1957-yil 29-iyundan 1960-yil 4-maygacha – KPSS Markaziy Qoʻmitasi Prezidiumi aʼzosi.

1957 yil dekabrdan – Qozogʻiston Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi. 1959 yil Temirtaudagi qoʻzgʻolon munosabati bilan 1960 yil yanvar oyida u KPSS Stavropol oblasti qoʻmitasining birinchi kotibi lavozimiga oʻtkazildi va oʻsha yili pensiyaga yuborildi.

1966-yil 28-oktyabrda vafot etgan. Moskvadagi Novodevichiy qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Qadriddin Aslonov

**Qadriddin Aslonov** (); 1947–1992) – Tojikistonning birinchi muvaqqat Prezidenti (31-avgust 1991 – 20-sentyabr 1991).

## Biografiyasi
Qadriddin Aslonov 1947-yil 29-mayda Tojikistonning Garm viloyatida tugʻilgan.

Mehnat faoliyatini ustaxona mudiri sifatida boshlagan. 1969-yildan 1973-yilgacha kolxozda brigada mexanigi boʻlib ishlagan.

1973-1983-yillarda Tojikiston komsomolining Kolxozobod tuman komitetining ikkinchi, keyin birinchi kotibi, qishloq xoʻjaligi texnikasi birlashmasi boshqaruvchisi, Qoʻrgʻontepa viloyat qishloq xoʻjaligini ishlab chiqarish-texnik taʼminlash birlashmasi raisi boʻlgan.

1983—1988 – Tojikiston Kommunistik partiyasi Panj tuman qoʻmitasi birinchi kotibi. 1988—1989-yillarda Tojikiston Davlat qishloq xoʻjaligi sanoati raisining birinchi oʻrinbosari boʻlgan.

1989—1990 – Tojikiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti kotibi. 1990-yilda Tojikiston Oliy Kengashi raisining birinchi oʻrinbosari, 1990-yil 30-noyabrdan 1991-yil 23-sentyabrgacha Tojikiston Oliy Kengashi raisi boʻlgan. Bu lavozimda Aslonov oʻz farmoni bilan Respublika Kommunistik partiyasini tugatdi va uning mulkini milliylashtirdi.

1991 yil sentyabr oyida – Tojikistonning vaqtincha prezidenti. 21-sentyabrda Qadriddin Aslonov Dushanbedagi Ozodi maydonidagi Lenin haykalini buzish va Tojikiston Kommunistik partiyasini taqiqlash haqidagi farmonlarni imzoladi. Kommunistik partiya tarafdorlari 23-sentyabr kuni farmonga qarshi miting oʻtkazdilar. Dushanbeda Oliy Kengashning favqulodda sessiyasi ochildi, unda Aslonovning noqonuniy xatti-harakatlari va poytaxtdagi siyosiy vaziyat masalalari muhokama qilindi.

1992-yil noyabr oyida (aniq sanasi nomaʼlum) Sangak Safarov tomonidan oʻldirilgan. Tojikiston Respublikasi Sarband viloyatida (sobiq Kalininobod viloyati) dafn etilgan.

## Manbalar
Grigoriy Broydo

**Grigoriy Isaakovich Broydo** (7-noyabr 1884, Vilna – 23-may 1956, Moskva) – sovet partiya va davlat arbobi, Tojikiston KP (b) MK birinchi kotibi (1933—1935).

## Biografiyasi
Buxgalter Isaak Leibovich Broydo va Ester-Sora Berkovna Broydo oilasida tugʻilgan. 1909-1916-yillarda Pishpek va Toshkentda advokatning yordamchisi boʻlib ishladi. Birinchi jahon urushi qatnashchisi (1916-1917).

1903 yildan RSDLP aʼzosi, 1903-yildan mensheviklar, 1918-yildan bolsheviklar aʼzosi. Birinchi rus inqilobi (1905-1907) va Toshkentdagi fevral inqilobi ishtirokchisi, Toshkent Soveti raisi boʻlgan.

1917-yildan Petrograd Sovetida, 1918-yilda – RSFSR Oliy Xoʻjalik Sovetida, Turkiston SSR irrigatsiya ishlari boshqarmasida, 1918-yildan 1919-yilgacha Samara oʻlka partiya maktabining boshligʻi, inqilobiy harbiylarning vakolatli vakili. Sharqiy frontning janubiy kuchlar guruhi kengashi, Sharqiy frontning birinchi armiyasi inqilobiy harbiy kengashi aʼzosi, Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi va Xalq Komissarlari Soveti Turkiston komissiyasi partiya boʻlimi boshligʻi, 1919-1920-yillarda – Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi va RSFSR Xalq Komissarlari Soveti Turkiston komissiyasining tashqi aloqalar boʻlimi boshligʻi, Xiva favqulodda ekspeditsiyasining boshligʻi, RSFSR va Amudaryo boʻlimi Xivadagi Favqulodda Komissari.

A. G. Bragin bilan hamkorlikda SSSRdagi yahudiy masalasini hal qilish uchun Qrimda yahudiy qishloq xoʻjaligi koloniyalarini yaratish gʻoyasini rasman eʼlon qildi. Keyinchalik ushbu loyihani OZET rahbari Yuriy Larin bilan hamkorlikda ishlab chiqdi. RKP (b) Siyosiy byurosi Bragin-Broydo loyihasini muhokama qildi, koʻpchilik loyihani, shu jumladan eng ashaddiy dushmanlari – L. D. Trotskiy, L. B. Kamenev, G. E. Zinovyev, N. I. Buxarin, A. I. Rikov ham qoʻllab-quvvatladi. Davlat reja qoʻmitasi raisi A. D. Syurupa ham, SSSR Tashqi ishlar xalq komissari G. V. Chicherin ham loyihani yoqlab chiqishdi. Ushbu loyihani RKP (b) Yahudiylar seksiyasi (yahudiylar boʻlimi) markaziy byurosi raisi, Stalinning Millatlar ishlari boʻyicha Xalq Komissarligining bevosita boʻysunuvchisi S. M. Dimanshteyn yoqladi.

1941-yil avgustda hibsga olinib, KP(b) safidan chiqarildi, 1945-yilda 10 yilga qamoq jazosiga hukm qilindi. 1953-yil aprel oyida amnistiya qilindi va 1955-yilda partiyaga qayta tiklandi.

## Asarlari

## Manbalar
Ali Shervoniy

**Ali Haydar Ibish oʻgʻli Shervoniy (Mustafobekov)** (1896—1938) – Sovet Ittifoqi partiya va davlat arbobi (1930—1935).

## Biografiyasi
1922 – Ozarbayjon tashqi ishlar xalq komissari.

1923 –  jurnali bosh muharriri.

1926 –  jurnali bosh muharriri.

1927 – Kommunistik akademiya tinglovchisi.

1927 – OʻzSSR Kompartiyasi mas’ul kotibi.

1927-1929 – Tojikiston ASSR KP 1-kotibi.

1930—1934 – Mari viloyati 1-kotibi.

1935-yilda partiyadan chiqarilgan.

Hibsga olinishidan oldin Mosobligrushsoyuzning „Saturn“ arteli boshqaruvi raisi boʻlgan. Moskvada yashagan.

1938-yil 21-fevralda hibsga olingan. 1938-yil 26-aprelda SSSR Qurolli Kuchlari Oliy Komissarligi uni „millatchilik tashkilotida ishtirok etish“ va „josuslik“ uchun oʻlimga hukm qildi. Moskva viloyati, Kommunarkada dafn etilgan.

1956-yil 6-oktyabrda oqlandi.

## Manbalar
Katrín Jakobsdóttir

**Katrín Jakobsdóttir** (; 1-fevral 1976) – islandiyalik soʻl siyosatchi, jurnalist va oʻqituvchi. 2017-yil 30-noyabrdan beri Islandiya Bosh vaziri. 2009-2013-yillarda Islandiya Taʼlim, fan va madaniyat vaziri.

## Biografiyasi
1976-yil 1-fevralda Reykyavikda tugʻilgan. Islandiya ziyolilari oilasidan boʻlib, oila mamlakatga bir nechta taniqli yozuvchilar, olimlar, muhandislar va siyosatchilarni taqdim etgan. Otasi Yakob Ermannson (1939-1996) oʻqituvchi va bankir, onasi Signy Thoroddsen (1940-2011) psixolog boʻlgan. Uning singlisi va katta akalari ham gumanitar fanlarni oʻrganishgan. Uning buvisi  (1863-1954) yozuvchi, amakisi  (1937-1994) shoir, rassom va tarjimon.

Islandiya universitetida oʻqigan, 1999-yilda filologiya boʻyicha bakalavr darajasini, island va fransuz tillarini oʻrgangan. 2004-yilda shu universitetda island adabiyoti boʻyicha mashhur island detektiv yozuvchisi Adnaldur Indridason ijodiga bagʻishlangan magistrlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Talabalik yillarida Islandiyaning „Bang Gang“ hind-pop guruhi uchun videotasvirda suratga tushgan.

1999-yildan 2003-yilgacha Islandiya jamoat teleradiokompaniyasi (RÚV) davlat xizmatlari axborot agentligida til boʻyicha maslahatchi boʻlib yarim vaqtda ishlagan. Keyin 2004-yildan 2006-yilgacha televidenie va turli bosma ommaviy axborot vositalarida mustaqil jurnalist boʻlib ishlagan, shuningdek, 2004-yildan 2007-yilgacha uzluksiz taʼlim boʻyicha oʻqituvchi boʻlib ishlagan.  va  nashriyotlari tahririyatida ishlagan (2005-2006).

2006-2007-yillarda Islandiya va Reykyavik universitetlarida dars bergan.

2007-yildan beri Reykyavik Shimoliy saylov okrugidan Alting (Islandiyaning bir palatali parlamenti) deputati. 2007-2009-yillarda „Soʻl-yashillar harakati“ning parlamentdagi fraksiyasini boshqargan.

2009-yilgi parlament saylovlaridan soʻng „Soʻl-yashillar harakati“ sotsial-demokratlar va „Soʻl-yashillar“ koalitsion hukumatiga kirdi. Katrin Yakobsdottir 2009-yil 2-fevraldan 2013-yil 23-maygacha Taʼlim, fan va madaniyat vaziri va Shimoliy hamkorlik vaziri lavozimlarida ishlagan. 2011-yil 31-maydan 31-oktyabrgacha tugʻruq taʼtilida boʻlgan va uning oʻrniga Islandiya atrof-muhit vaziri Svandis Svavarsdottir tayinlandi.

## Manbalar
Bjarni Benediktsson

*[[Bjarni Benediktsson]] bilan adashtirib yuborilmasin*

**Bjarni Benediktsson** (; 26-yanvar 1970), **Bjarni Ben** – islandiyalik siyosat va davlat arbobi. Mustaqillik partiyasi yetakchisi. 2017-yil 30-noyabrdan Islandiya Moliya va iqtisodiyot vaziri. 2017-yil 11-yanvardan 30-noyabrgacha Islandiyaning bosh vaziri, 2013-2017-yillarda Islandiya moliya va iqtisodiyot vaziri.

## Biografiyasi
1970-yil 26-yanvarda Reykyavikda tugʻilgan. Islandiya Bosh vaziri lavozimida ishlagan Bjarni Benediktsson uning amakisi boʻlgan.

1989-yilda Reykyavikdagi oʻrta maktabni tamomlagan. 1995-yilda Islandiya universitetining huquq fakultetini tamomlagan. 1995-1996-yillarda Germaniyada, 1997-yilda esa AQShda malaka oshirgan. Mayami universiteti huquq fakultetida magistrlik darajasini oldi.

1995-yilda Keflavikda okrug komissari, 1997-1999-yillarda „Eimskip“ transport kompaniyasida yuridik maslahatchi va 1999-2003-yillarda „Lex“ yuridik firmasida advokat boʻlgan.

2003-yildan beri Shimoliy-Gʻarbiy saylov okrugidan Alting aʼzosi. 2003-2007-yillarda Umumiy masalalar boʻyicha qoʻmita, 2007-2009-yillarda esa Xalqaro aloqalar qoʻmitasini boshqargan.

2009-yil mart oyida Geir Haarde oʻrniga konservativ Mustaqillik partiyasini boshqargan. Uning rahbarligida partiya 2013-yil 27-aprelda boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida va 2016-yilgi navbatdan tashqari parlament saylovlarida gʻalaba qozondi. 2017-yilgi navbatdan tashqari parlament saylovlarida partiya parlamentdagi 5 oʻrinni boy berdi.

Yangi koalitsiya kabinetini shakllantirishda Sigmundur David Gunnlaugsson (Progressiv partiya) 2013-yil 23-mayda Islandiya moliya va iqtisodiyot vaziri portfelini oldi.

2016-yilning 2-noyabrida Islandiya prezidenti unga hukumat tuzish vakolatini berdi. Biroq koalitsiya tuzish boʻyicha muzokaralar natija bermadi va toʻxtatildi. Dekabr oyining ikkinchi yarmida u yana hukumat tuzish mandatini oldi. 2017-yil 11-yanvardan 30-noyabrgacha Islandiya bosh vaziri. Uning ushbu lavozimdagi asosiy qarorlaridan biri Islandiyaning Yevropa Ittifoqiga qoʻshilishining toʻxtatilishi edi. 15-sentyabr kuni „Yorqin kelajak“ partiyasi Islandiyada qabul qilingan „sharafni tiklash“ tartib-qoidasi bilan bogʻliq janjal fonida koalitsiyani tark etdi. Gap shundaki, ogʻir jinoyati uchun jazo muddatini oʻtagan shaxs, agar yaqin atrofidan kimdir tavsiyanoma yozib, kafolat bersa, normal hayotga qaytishi va ishga joylashishi mumkin. Bosh vazirning otasi Benedikt Sveynsson sudlangan pedofilga nisbatan tavsiyanoma yozgan va bu 2017-yilning yozida ommaga maʼlum boʻlgan. 16-sentyabr kuni Islandiya prezidenti Bosh vazirning isteʼfosini qabul qildi.

## Manbalar
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson

**Sigmundur Davíð Gunnlaugsson** (; 12-mart 1975) – Islandiya davlat va siyosat arbobi. 2017-yildan Markaz partiyasi, 2009-2016-yillarda Taraqqiyot partiyasi raisi. 2009-yildan beri Althing aʼzosi. 2013-yil mayidan 2016-yil apreligacha Islandiya bosh vaziri.

## Biografiyasi
1975 yilda Reykyavikda tugʻilgan. Uning otasi bir necha bor oʻz mamlakati parlamentiga saylangan va turli mamlakatlarda Icelandair aviakompaniyasi vakili sifatida ishlagan. 1982-1985-yillarda AQSh poytaxti Vashingtonda yashagan, otasi Jahon bankida ishlagan.

Maktabni tugatgach, Islandiya universitetida iqtisod boʻyicha tahsil oldi. Moskva va Kopengagenda ishlagan. Oksford universitetida oʻqishni tamomlagan. 2000-2007-yillarda davlat radiostansiyasida ishlagan.

2009 yilgi parlament saylovlarida „Taraqqiyot“ partiyasi magʻlubiyatga uchragach, ushbu partiyani boshqargan. Shimoliy Reykyavik saylov okrugidan Althing uchun saylangan. 2013-yil aprel oyidagi saylovlarda Taraqqiyot partiyasi parlamentda yetakchilik qilgan edi. Mustaqillik partiyasi ham shuncha deputat oldi.

2013-yil 30-aprelda Islandiya prezidenti Olavur Ragnar Grimsson Sigmundurga hukumatni tuzish mandatini berdi.

2013-yil 23-mayda Islandiya parlamenti mamlakatning yangi bosh vazirini tasdiqladi. Sigmundur dunyodagi eng yosh davlat va hukumat rahbarlaridan biri, mustaqillikka erishganidan beri Islandiyaning eng yosh bosh vaziriga aylandi. 2 haftadan soʻng yangi hukumat qasamyod qildi.

Yangi bosh vazirning birinchi qadamlari Islandiyaning Yevropa Ittifoqiga qoʻshilishi boʻyicha muzokaralar jarayonini toʻxtatish edi. Uni qayta tiklash masalasi umumxalq referendumidan keyin hal etilishi kerak edi.

2016-yil aprel oyida Panama hujjatlari bilan bogʻliq janjal markazida boʻldi. Maʼlum boʻlishicha, uning rafiqasi Britaniya Virjiniya orollarida roʻyxatdan oʻtgan ofshor kompaniyalari egasi boʻlgan. 2016-yil 4-aprel kuni kechqurun Islandiyada uning isteʼfosi uchun katta mitinglar yigʻildi. 5-aprelda Sigmundur isteʼfoga chiqdi.

## Manbalar
Sigurður Ingi Jóhannsson

**Sigurður Ingi Jóhannsson** (; 20-aprel 1962) – Islandiya siyosatchisi va davlat arbobi. Taraqqiyparvar partiyasi aʼzosi. 2021-yil 28-noyabrdan Islandiyaning amaldagi infratuzilma vaziri va 2017-yildan buyon Islandiyaning Shimoliy hamkorlik boʻyicha vaziri. 2009-yildan Janubiy saylov okrugidan Alting (Islandiya parlamenti) deputati. Islandiya sobiq bosh vaziri (2016-2017), Islandiya transport va mahalliy boshqaruv vaziri (2017-2021), Islandiya baliqchilik va qishloq xoʻjaligi vaziri (2013-2016), Islandiya atrof-muhit va tabiiy resurslar vaziri (2013-2014).

## Biografiyasi
1962-yil 20-aprelda Selfoss shahrida tugʻilgan. Otasi – fermer Jóhann H. Pálsson (1936–1987), onasi – uy bekasi Hróðný Sigurðardóttir (1942–1987).

1982-yilda Laugarvatn shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan. Kopengagendagi Qirollik veterinariya va qishloq xoʻjaligi universitetida (hozirgi Kopengagen universiteti) veterinariya tibbiyoti boʻyicha ilmiy darajasini oldi. 1989-yilda Daniyada, 1990-yilda Islandiyada veterinariya litsenziyasini oldi.

1994-2010-yillarda –  munitsipaliteti kengashi deputati, 1994-1998 yillarda – boshliq oʻrinbosari, 2002-2009 yillarda – kengash rahbari.

2009-yilgi parlament saylovi natijalariga koʻra Janubiy saylov okrugidan Altingdan deputat etib saylangan. 2011-yildan 2013-yilgacha Althing spikerining toʻrtinchi oʻrinbosari edi.

2013-yil 23-mayda u bosh vazir Sigmundur David Gunnlaugsson boshchiligidagi hukumatda Qishloq va baliqchilik vaziri etib tayinlandi. Shu bilan birga, 2014 yilgacha atrof-muhit va tabiiy resurslar vaziri.

2016-yilning 7-aprelida bosh vazir Zigmundur Devid Gunnlaugsson "Panama hujjatlari" mojarosi munosabati bilan isteʼfoga chiqqanidan soʻng, Islandiya bosh vaziri etib tayinlangan edi. 2016-yil 30-oktyabrda navbatdan tashqari parlament saylovlari natijalariga koʻra isteʼfoga chiqdi. 2017-yil 11-yanvargacha Bosh vazir lavozimida ishlagan.

2021-yil 28-noyabrda Katrin Yakobsdottirning ikkinchi kabinetida Islandiya infratuzilma vazirining portfelini qabul qildi.

## Manbalar
Kolinda Grabar-Kitarović

**Kolinda Grabar-Kitarovich** (; 29-aprel 1968-yil, Riyeka) – Xorvatiya davlat va siyosat arbobi, 2015-yil 19-fevraldan 2020-yil 18-fevralgacha Xorvatiya Prezidenti.

Xorvatiya Yevropa integratsiyasi vaziri (2003–2005), Xorvatiya tashqi ishlar va Yevropa integratsiyasi vaziri (2005–2008), Xorvatiyaning AQShdagi elchisi (2008–2011), NATO Bosh kotibining jamoatchilik diplomatiyasi boʻyicha yordamchisi (2011-2014) lavozimlarida ishlagan.

Kolinda Grabar Riyekada tugʻilgan. Shaharning shimolidagi kichik bir qishloqda tarbiyalangan. Uning oilasi doʻkon va fermer xoʻjaligiga ega edi. Shtokavitsa shevasini qiynalib boʻlsa-da, oʻrganishga muvaffaq boʻldi. 17 yoshida AQShda oʻqish uchun grant yutib oldi, ingliz tilini oʻrgandi va muammolarga duch kelgan boʻlsa-da, Xorvatiyada maktabni tugatdi. Kolinda Grabar Zagreb universitetining siyosiy fanlar fakultetida xalqaro munosabatlar boʻyicha magistrlik darajasini oldi. Jorj Vashington universitetida Fulbrayt stipendiyasi, Jorj Vashington hukumat maktabining Luksic stipendiyasi sohibi boʻlgan. Kennedi va Garvard universitetlari, Vashingtondagi Jons Xopkins universiteti qoshidagi Pol G. Nitze ilgʻor xalqaro tadqiqotlar maktabida (SAIS) taklif etilgan tadqiqotchi. Oʻz faoliyatini 1992-yilda Xorvatiya Fan va texnologiya vazirligining Xalqaro hamkorlik boʻlimi maslahatchisi, keyinroq Xorvatiya Tashqi ishlar vazirligi maslahatchisi sifatida boshlagan.

1995-yilda Grabar mamlakat Tashqi ishlar vazirligining Shimoliy Amerika departamenti direktori boʻldi. 1997-yildan 2000-yilgacha Xorvatiyaning Kanadadagi elchixonasida diplomatik maslahatchi va elchi oʻrinbosari boʻlib ishlagan. Tashqi ishlar vazirligiga vazir-maslahatchi sifatida qaytgan.

2003-yil noyabr oyida Grabar-Kitarovic Xorvatiya parlamentiga saylandi va 2003-yil dekabr oyida Yevropa integratsiyasi boʻyicha vazir lavozimini egalladi. 2005-yil fevral oyida Xorvatiya tashqi ishlar vaziri sifatida qasamyod qildi. Uning asosiy vazifasi mamlakatni Yevropa Ittifoqi va NATOga yoʻnaltirish edi.

Xorvatiyaning AQShdagi elchisi (2008-2011). Kolinda Grabar-Kitarovich 2011-yilning 4-iyulida NATO Bosh kotibining jamoatchilik diplomatiyasi boʻyicha oʻrinbosari lavozimiga kirishdi. Yevro-Atlantika diplomatiyasi va xavfsizlik masalalari boʻyicha mutaxassis.

Qishlogʻining Chakavian lahjasi va adabiy Xorvat tilidan tashqari, u ingliz, ispan va portugal tillarida gapiradi.

2014-yil dekabr oyida boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida u mamlakatning asosiy muxolifat partiyasidan nomzodini qoʻydi va ikkinchi bosqichga chiqdi. 2015-yil 11-yanvarda Xorvatiyadagi prezidentlik saylovining ikkinchi bosqichida 50,42% ovoz olib gʻalaba qozondi va Xorvatiya tarixidagi birinchi ayol prezidentga aylandi.

2019-yil dekabr – 2020-yil yanvar oylarida boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida u Zoran Milanovicga yutqazdi.

## Manbalar
Manuel Valls

**Manuel Karlos Valls Galfetti** (, 1962-yil 13-avgust, Barselona, Ispaniya) – kelib chiqishi kataloniyalik fransuz davlat va siyosat arbobi, Sotsialistik partiya aʼzosi (2017-yilgacha), 2012-yil 15-maydan 2014-yil 31-martgacha Fransiya ichki ishlar vaziri. 2014-yil 31-martdan 2016-yil 6-dekabrgacha Fransiya Bosh vaziri.

## Biografiyasi
Manuel Valls 1962-yil 13-avgustda Ispaniyaning Barselona shahrida tugʻilgan. Uning otasi tomonidan bobosi Ispaniyadagi katolik respublika gazetasining bosh muharriri edi. Fuqarolar urushi yillarida u trotskiychilar va anarxistlar tomonidan taʼqibga uchragan ruhoniylarni oʻz uyida boshpana qilgan va Fransisko Frankoning gʻalabasidan keyin oʻz ishini tark etishga majbur boʻlgan. Manuelning otasi kataloniyalik rassom Xaver Valls (1923-2006), Barselonada tugʻilgan. 1940-yillarning oxirida Parijga koʻchib oʻtdi va boʻlajak rafiqasi, Ticino kantonidan boʻlgan italyan tilida soʻzlashuvchi shveytsariyalik Luisangela Galfetti bilan uchrashdi. Manuelning amakisi shveytsariyalik arxitektor  hisoblanadi.

17 yoshida Manuel Valls prezidentlik saylovlarida sotsialist Mishel Rokarni qoʻllab-quvvatlash uchun Fransiya Sotsialistik partiyasiga qoʻshildi. 1982-yilda 20 yoshida Fransiya fuqaroligini olgan. Parij universitetining tarix fakultetini tamomlagan.

1983-yildan 1986-yilgacha Ardeche departamenti deputati Robert Chapuisning parlament attashesi boʻlgan. 1988-yilda Fransiya Sotsialistik Federatsiyasining birinchi kotibi boʻldi. 1986-1992-yillarda mintaqaviy maslahatchi, 1998-2002-yillarda Ile-de-Frans viloyati birinchi vitse-prezidenti. 1988-yildan 1998-yilgacha Val-d’Ua departamentida Argenteuil shahri merining oʻrinbosari boʻlib ishlagan. 1988-yildan 1991-yilgacha Fransiya Bosh vaziri Mishel Rokarning maxsus maslahatchisi boʻlgan. 1989-yildan 2005-yilgacha Grand Orient de France mason tashkilotining aʼzosi boʻlgan. U „Na Xudo, na ustoz“ lojasining aʼzosi edi. 1995-yilda Sotsialistik aloqalar partiyasining milliy kotibi lavozimini egalladi va 1993-yilda partiyaning milliy byurosi va milliy kengashi aʼzosi boʻldi. 1997-yildan 2001-yilgacha Fransiya Bosh vaziri Lionel Jospin idorasida tashqi siyosat va matbuot bilan aloqalar uchun mas’ul boʻlgan. 2001-yilda Sotsialistik partiyadan prezidentlikka nomzod saylovida Valls Francois Holland bilan raqobatlashdi. 5,6% ovoz oldi, ammo magʻlubiyatidan soʻng tezda yaqindagi raqibining saylov kampaniyasiga qoʻshildi va uning asosiy tashkilotchilaridan biriga aylandi. 2001-yilda Parij chekkasidagi Esson departamentining Evri shahri meri boʻldi va 2008-yilda bu lavozimga qayta saylandi va taxminan 70% ovoz toʻpladi. 2002-yilda Fransiya Milliy Assambleyasiga Esson saylov okrugidan deputat etib saylangan, 2007-yilda va 2012-yil iyunida ikki marta qayta saylangan. 2009-yil iyun oyida Manuel Valls Sotsialistik partiyadan dastlabki saylovlarda ishtirok etishini eʼlon qildi. 2012-yilda prezidentlik saylovlarida qatnashib, beshinchi oʻrinni egalladi.

## Manbalar
Lee Nak-yon

**Lee Nak-yon** (, , 20-dekabr 1951) – Janubiy Koreyaning 45-chi bosh vaziri (2017-2020).

Li Koreya Respublikasi Konstitutsiyasi oxirgi marta 1987-yilda qayta koʻrib chiqilganidan beri eng uzoq vaqt oʻz lavozimini egalladi. U oʻz partiyasining tayanchi boʻlgan Jeollanam-do (Janubiy Jeolla) provinsiyasi gubernatori boʻlib ishlagan. Gubernator boʻlishdan oldin 20 yildan ortiq jurnalist boʻlib ishlagan va toʻrt muddat Milliy Assambleya aʼzosi boʻlgan.

Li prezident Mun Chje In tomonidan Honam viloyatidan bosh vazir tayinlash orqali saylovoldi vaʼdasini bajarish uchun lavozimga saylandi. Janubiy Koreyada 2022-yilda boʻlib oʻtadigan prezidentlik saylovlarida gʻalaba qozonish uchun favorit sanaladi.

## Biografiyasi
Li 1951-yil 20-dekabrda Jeollanam-do provinsiyasining Yongvan okrugida katta dehqon oilasida tugʻilgan. 1974-yilda Seul universitetining huquq fakultetini tamomlagandan soʻng, qisqa muddat sarmoya fondida ishladi. 1970-yillarning oxiridan 2000-yilgacha „Tona Ilbo“ kundalik gazetasida jurnalist boʻlib ishlagan. 1989-yildan 1993-yilgacha Tokiodagi gazetaning muxbiri boʻlgan. Yaponiya imperatori Akihitoning taxtga oʻtirishini yoritgan. 1997-yilda gazeta tahririyatiga, 1999-yilda esa xalqaro yangiliklar boʻlimi mudiri boʻldi.

Li siyosatga 2000 yilda sobiq prezident Kim Dae Jung bilan aloqalari orqali kirib kelgan. 2000-yil aprel oyida „Tong Ilbo“dan isteʼfoga chiqqanidan soʻng, Milliy Assambleyaga saylandi. Prezident Ro Mu Xyonning vakili boʻlgan. Mu Xyon inauguratsiya marosimidagi koʻpchilik orasidan uning nutqi loyihasini tanladi va uni oʻzgartirmasdan oʻqib chiqdi. Li boshqa partiya aʼzosi boʻlishiga qaramay, prezident Roning impichmentiga qarshi ovoz bergan ikki qonunchidan biri edi. Li Yaponiya-Koreya parlamentlararo ligasidagi uzoq yillik faoliyati davomida asosiy yapon siyosatchilari bilan yaqin aloqalarga ega ekanligiga ishoniladi. Yapon tilini yaxshi biladi.

2014-yilda toʻrtinchi muddati tugashining oʻrtalarida lavozimini tark etib, Jolanam-do provinsiyasi gubernatori lavozimiga nomzodini qoʻygan. 2014-yil iyul oyida 78 foiz ovoz olib, gubernator etib saylandi. Bu lavozimda u viloyat sanoati rivojiga hissa qoʻshdi va yirik sarmoyalarni jalb qildi.

Prezident Moon Jae-in 2017-yilning 10-mayida lavozimiga kirishgan birinchi kunida bosh vazir etib tayinladi. Li oʻsha kuni Jeollanam-do viloyati gubernatori lavozimidan isteʼfoga chiqdi. 31-maygacha, Lining nomzodi tasdiqlangunga qadar, avvalgi bosh vazir Xvan Kyo An oʻz lavozimida ishlashda davom etdi.

Lee rassom va oʻqituvchi Kim Suk-hee bilan turmush qurgan va bir oʻgʻli bor. Bong Li Nak Yon – Chonju Yi urugʻidan, Vanpunning 22-avlod avlodi boʻlib, u Joseon qirolligi asoschisi Vang Taejoning oʻgay ukasi boʻlgan. Janubiy Koreya Presviterian cherkovining aʼzosi.

## Manbalar
Juan Carlos Varela

**Juan Carlos Varela Rodríguez** (; 13-dekabr 1963) – Panamalik siyosatchi, 2014-yildan mamlakat Prezidenti, 2009—2014-yillarda Vitse-Prezidenti, 2009—2012-yillarda tashqi ishlar vaziri. 2006-yildan 2016-yilgacha Panamadagi uchinchi yirik siyosiy partiya boʻlgan Panameñistas prezidenti boʻlgan.

2023-yilning 13-iyulida AQSh Davlat kotibi Antony Blinken Varela jiddiy korrupsiyaga aloqadorligi sababli Qoʻshma Shtatlarga kirish huquqiga ega emasligini eʼlon qildi: U pora olganlikda ayblangan. Varela ayblovlarni rad etdi.

## Biografiyasi
Panama shahrida Luis Xose Varela Arjona va Beksi Ester Rodriges Pedreschi oilasida tugʻilgan. Varela biznesmen va tadbirkor boʻlib, uning oilasi Errera provinsiyasidan. Uning otasi tomonidan bobosi Xose Varela Blanko Ispaniyaning Galisiyadagi Bergondo shahridan koʻchib kelgan va Panamaning Herrera shahridagi Pese tumanida yashagan. Colegio Xaverni tugatgandan soʻng, Qoʻshma Shtatlardagi Jorjiya Texnologiya Institutiga oʻqishga kirdi va 1985-yilda sanoat muhandisligi boʻyicha bakalavr darajasini oldi.

Xususiy sektorda 1986-yildan buyon oʻzining oilaviy kompaniyasi boshqaruvi aʼzosi boʻlib, 2008-yilgacha Varela Hermanos shirkati ijrochi vitse-prezidenti lavozimida ishlagan.

Varela 1990-yillarning boshida siyosatga kirgan, 1994-yilda Panameñista partiyasi kampaniyasining rahbari boʻlgan va 2009-yilgi saylovlarda Panameñista partiyasidan prezidentlikka nomzod boʻlgan; Varela oʻzining raqibi Ricardo Martinelli bilan vitse-prezidentlikka nomzod sifatida kuchlarini birlashtirdi. 2009-yil 1-iyulda Prezident Martinelli davrida Panama vitse-prezidenti sifatida qasamyod qildi. Varela 2014-yilgi prezidentlik saylovlarida gʻalaba qozonib, hokimiyatni tark etayotgan prezident Ricardo Martinelli boshchiligidagi Cambio Democrático partiyasi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan hukmron partiya nomzodi Xose Domingo Arias ustidan gʻalaba qozondi. Varela 39%, Arias esa 32% ovoz oldi.

U Odebrecht korrupsiya mojarosiga (siyosatchilarga pora bergan Braziliya kompaniyasi) aloqadorlikda gumon qilinmoqda.

2018-yil oktyabr oyida u Xitoy kompaniyalari bilan tuzilgan beshta infratuzilma loyihasini bekor qildi.

2021-yil oktyabr oyida uning nomi Pandora hujjatlarida tilga olindi.

## Manbalar
Valentin Inzko

**Valentin Inzko** (1949-yil 22-mayda tugʻilgan) – avstriyalik diplomat, 2009—2021-yillarda Bosniya va Gersegovina Oliy vakili boʻlgan. 2009-yildan 2021-yilgacha Yevropa Ittifoqining Bosniya va Gertsegovina boʻyicha maxsus vakili boʻlib ishlagan.

## Biografiyasi
Inzko Karintiyaning Klagenfurt shahrida Karintiya sloven oilasida tugʻilgan. Uning otasi mahalliy slovenlik ozchilikning taniqli madaniy va siyosiy faoli edi. Valentin Suetschach tumani Feistritz im Rosental shaharchasida sloven-nemis ikki tilli maktabida oʻqigan. 1967-yilda Klagenfurtdagi sloven tili oʻrta maktabini tamomlagandan soʻng, Grats universitetiga oʻqishga kirdi va slavyan filologiyasi boʻyicha tahsil oldi. 1972-1974-yillarda Vena Diplomatik Akademiyasida tahsil olgan.

Inzko sloven va nemis tillaridan tashqari ingliz, serb-xorvat, rus va chex tillarini yaxshi biladi. Vatslav Havelning esselarini sloven tiliga tarjima qilgan. Inzko argentinalik sloveniyalik opera qoʻshiqchisi Bernarda Fink Inzko bilan turmush qurgan.

1974-yilda Inzko Avstriya diplomatik xizmatiga kirdi. 1982-1986-yillarda Avstriyaning Belgraddagi elchixonasida matbuot attashesi boʻlib ishlagan. Avstriyaning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi missiyasida ishladi. 1990-1996-yillarda Avstriyaning Chexiyadagi elchixonasida madaniyat attashesi, 1996-1999-yillarda esa Avstriyaning Bosniya va Gertsegovinadagi elchisi boʻlib ishlagan.

1992-yil oktyabr va dekabr oylari orasida Inzko Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining Serbiyaning Sandzak mintaqasidagi missiyasi aʼzosi edi. 2005-yilda Avstriyaning Sloveniyadagi elchisi etib tayinlandi. 2010-yil iyun oyida Inzko Karintiya slovenlari milliy kengashi raisi etib saylandi.

2009-yil mart oyida Inzko slovak diplomati Miroslav Laychak oʻrniga Bosniya va Gertsegovinaning yettinchi oliy vakili boʻldi. Shunday qilib, Inzko 1999-2002-yillar orasida oliy vakil boʻlib ishlagan Volfgang Petritschdan keyin bu lavozimni egallagan ikkinchi Karintiya sloveniga aylandi.

## Manbalar
Borut Pahor

**Borut Pahor** ( 1963-yil 2-noyabrda tugʻilgan) — sloveniyalik siyosatchi, 2012-yil dekabridan beri Sloveniya prezidenti. 2008-yilning noyabridan 2012-yilning fevraligacha Sloveniya bosh vaziri lavozimida ishlagan.

Sotsial-demokratlarning uzoq yillik aʼzosi va sobiq prezidenti Pahor bir necha muddat Milliy Assambleya aʼzosi boʻlib ishlagan va 2000-yildan 2004-yilgacha uning spikeri boʻlgan. 2004-yilda Yevroparlament aʼzosi etib saylangan. 2008-yilgi Sloveniya parlament saylovlarida sotsial-demokratlar gʻalaba qozongach, Pahor Bosh vazir etib tayinlandi.

2011-yil sentyabrida Pahor hukumati iqtisodiy inqiroz va siyosiy keskinliklar sharoitida ishonch ovozini yo‘qotdi. 2012-yil fevralida uning o‘rniga Yanez Yansha kelguniga qadar vaqtinchalik bosh vazir lavozimida ishlashda davom etdi. 2012-yil iyun oyida Sloveniya Prezidenti lavozimiga nomzodini qoʻyishini eʼlon qildi. U 2012-yil 2-dekabrda bo‘lib o‘tgan saylovning ikkinchi bosqichida amaldagi prezident Danilo Turkni mag‘lub etib, taxminan uchdan ikki qismdan koʻproq ovozni oldi. 2017-yilning noyabrida Pahor ikkinchi muddatga qayta saylandi.

## Manbalar
Antoni Martí

**Antoni Marti Petit** (, 1963-yil 30-iyul – 2023-yil 6-noyabr) – andorralik arxitektor va siyosatchi boʻlib, 2011-2019-yillarda Andorra bosh vaziri boʻlib ishlagan.

Marti 1993-yildan 2003-yilgacha Andorra Bosh kengashi aʼzosi va 2003-yildan 2011-yilgacha Eskaldes-Engordany shahar meri lavozimlarida ishlagan.

Bosh vazir sifatida Marti kattaroq iqtisodiy ochiqlik va xalqaro shaffoflik uchun Andorra soliqlarini isloh qilishga erishdi. Bundan tashqari, bir jinsli nikohlariga ruxsat beruvchi qonunni targʻib qildi, Andorra-La Seu d’Urgell aeroportini qayta faollashtirdi, qator moliyaviy islohotlarni boshqardi, Andorra bilan assotsiatsiya shartnomasi boʻyicha birinchi yirik muzokaralarni ilgari surdi. Yevropa Ittifoqi bilan Andorrada yevroni joriy etish toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi.

Marti Dominikan Respublikasi fuqarosi Lidiya Baez bilan turmush qurgan, ularning uch farzandi bor.

Oʻz uyida yurak xurujidan soʻng, Marti 2023-yil 6-noyabrda Nostra Senyora de Meritxell kasalxonasida 60 yoshida vafot etdi. Andorra hukumati ikki kunlik milliy motam eʼlon qildi. Davlat dafn marosimi 8-noyabr kuni Eskaldes-Engordany shahridagi Muqaddas Pyotr cherkovida boʻlib oʻtdi va unga shahzoda Joan Enric Vives raislik qildi.

## Manbalar
Hubert Minnis

**Hubert Alexander Minnis** (; 16-aprel 1954) – Bagamalarning 4-chi bosh vaziri. Minnis Erkin Milliy Harakatning rahbari, sobiq hukumat partiyasi va Killarneyning Nyu-Providens saylov okrugidan parlament aʼzosi. Birinchi marta 2007-yilgi saylovda qonun chiqaruvchi organga saylangan. 2012-yilgi saylovda partiya magʻlubiyatga uchragach, Hubert partiya yetakchisi boʻldi.

2016-yil dekabrida FNMdagi rahbarlik lavozimidan boʻshatildi va partiya ichidagi koʻplab ichki ziddiyatlardan soʻng 2017-yil aprelida yana oʻz lavozimiga qaytdi. 2017-yil 10-mayda oʻtkazilgan umumiy saylovda oʻz partiyasi gʻalaba qozongach, bosh vazir boʻldi.

## Biografiyasi
Minnis Nyu-Providens shtatining Nassau shahrida Rozali Nort va Randolf Minnis oilasida tugʻilgan. Nassaudagi Our Lady’s Boshlangʻich maktabi, Sent-Avgustin kollejida tahsil olgan va Minnesota universitetida ham oʻqigan.

1985-yilda Londondagi West India universiteti va MRCOG universitetida tibbiyot fanlari doktori darajasini olganidan soʻng, malika Margaret kasalxonasida shifokor boʻlib ishlay boshladi. Akusherlik va ginekologiya boʻlimi boshligʻi, shtab boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ishladi.

Minnis Bagama orollari tibbiyot assotsiatsiyasi prezidenti, Tibbiy kengash aʼzosi, Bagama orollari mehmonxona korporatsiyasi raisi, Gʻarbiy Hindiston universitetining akusherlik va ginekologiya boʻyicha dotsenti boʻlgan.

Minnis ilk bor 2007-yilning may oyida parlamentga saylangan va Sogʻliqni saqlash vaziri etib tayinlangan.

Minnis va FNM „Bu xalq vaqti!“ shiori ostida 2017-yil 10-mayda oʻtkazilgan umumiy saylovda raqib Progressiv Liberal partiyani (PLP) magʻlub etib, 39 oʻrindan 35 tasini qoʻlga kiritdi va Minnis bosh vazir boʻldi.

## Manbalar
Denis Zvizdić

**Denis Zvizdić** (1964-yil 9-iyunda tugʻilgan) – bosniyalik siyosatchi, 2015-yildan 2019-yilgacha Bosniya va Gersegovina Vazirlar Kengashi raisi boʻlib ishlagan. 2019-yildan beri Milliy Vakillar palatasi aʼzosi boʻlib ishlamoqda. Shuningdek, 2003-yildan 2006-yilgacha Sarayevo kantonining bosh vaziri lavozimida ishlagan.

Zvidzic Demokratik harakatlar partiyasining taniqli arbobi boʻlgan, 2021-yilda uni tark etib, „Xalq va adolat“ partiyasiga qoʻshilgan.

## Biografiyasi
Zvizdić 1964-yil 9-iyunda Sarayevoda tugʻilgan. Sarayevo universitetining arxitektura fakultetida oʻqidi, u yerda fan nomzodi ilmiy darajasini oldi va 2007-yilda arxitektura fanlari professori boʻldi.

Bosniya va Gertsegovina Respublikasi Atrof-muhit va qurilish vazirligida hamda Bosniya va Gersegovina maʼmuriyatida (FBiH), shuningdek Unioninvest Sarayevo kompaniyasida ishlagan. Atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha Milliy harakatlar rejasining ham direktori boʻlgan.

2003-yilda Zvizdic Sarayevo kantonining bosh vaziri boʻldi – uning birinchi yirik siyosiy tayinlanishi – 2006-yilda Sarayevo kanton assambleyasining spikeri lavozimi edi. Federal parlament aʼzosi (Xalq palatasi, 2006–2010; Vakillar palatasi, 2010–14).

Zvizdich 1991-yildan 2021-yilgacha Demokratik Harakatlar partiyasi (SDA) aʼzosi boʻlgan, keyin esa „Xalq va adolat“ partiyasiga qoʻshilgan. 2005-yildan buyon uning aʼzosi edi. 2009-yilda Zvizdic SDA Kengashi raisi etib tayinlandi va 2013-yilda partiya Bosh kengashiga qoʻshildi. Sarayevodagi partiya kanton kengashi aʼzosi (2004–2005) va undan oldin Sarayevo Sentar munitsipal kengashi (2000–2003) aʼzosi boʻlgan.

2015-yil 31-mart kuni Milliy Vakillar Palatasida Bosniya va Gersegovina Vazirlar Kengashining yangi raisini aniqlash uchun oʻtkazilgan ovoz berishda 42 parlament aʼzosidan 28 nafari Zvizdich uchun ovoz berdi, 5 nafari qarshi, 2 nafari betaraf qoldi. Zvizdich uning hukumati Bosniya va Gertsegovinaning Yevropa Ittifoqiga qoʻshilishi boʻyicha harakatlarni yaxshilashga vaʼda berdi.

## Manbalar
Danilo Medina

**Danilo Medina Sanches** ( 1951-yil 10-noyabrda tugʻilgan) – Dominikanlik siyosatchi, 2012 yildan 2020 yilgacha Dominikan Respublikasi Prezidenti boʻlgan.

Medina avval 1996-yildan 1999-yilgacha va 2004-yildan 2006-yilgacha Dominikan Respublikasi Prezidenti apparati rahbari lavozimida ishlagan va Dominikan Ozodlik partiyasi (PLD) aʼzosi. 2012-yil may oyida Dominikanda boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida gʻalaba qozonib, 51% ovoz bilan Hipòlito Mejiani magʻlub etdi. 2016-yil 15-may kuni partiyalar koalitsiyasini boshqargan Danilo Medina 2016-yilgi Dominikandagi prezidentlik saylovlarida muxolifat yetakchisi va PRM nomzodi Luis Abinaderni 61,8% ovoz bilan magʻlub etdi. Bu 1924-yildan beri erkin saylovlarda saylangan prezident tomonidan olingan eng yuqori foizdir.

Medinaning ikkinchi muddati uning tarafdorlari tomonidan insonparvar, shaffof va maqsadlarga qaratilganligi bilan tavsiflangan. Mamlakatning qashshoq qishloq joylariga haftalik tashrif buyurish istagi bilan Prezident Medina oʻzining ikkinchi muddatini 65% maʼqullash darajasi bilan yakunladi. Biroq, uning ikkinchi muddati davomida uchinchi muddatga saylanishga urinishlar muvaffaqiyatsiz boʻldi.

Hozirda Medinaning oilasi, jumladan, uning ikki ukasi korrupsiya, Medina raisligi davrida qonunbuzarliklar, davlat bilan koʻplab davlat manfaatiga zid shartnomalar tuzish va biznes qilish bilan bogʻliq ayblovlar boʻyicha tergov qilinmoqda. Tergov jarayoni Medinaning ikki ukasi hibsga olinishi ortidan yangi bosqichga kirgan edi.

## Manbalar
Francesco Cossiga

**Francesco Cossiga** (, , 26-iyul 1928 – 17-avgust 2010) – italiyalik siyosatchi. Italiya Xristian-demokratik partiyasi aʼzosi, 1979—1980-yillarda Italiya bosh vaziri va 1985—1992-yillarda Italiya prezidenti. Kossiga birinchi respublikaning eng koʻzga koʻringan va nufuzli siyosatchilaridan biri hisoblanadi.

Ichki ishlar vaziri boʻlib ishlagan. Bu lavozimda Italiya politsiyasi, fuqaro muhofazasi va maxfiy xizmatlarida islohotlar qildi. Ommaviy noroziliklarga repressiv yondashuvi tufayli u kuchli shaxs sifatida taʼriflangan va „temir vazir“ deya taʼriflangan. Qizil brigadalar tomonidan Aldo Moroni oʻgʻirlab ketilishi va oʻldirilishi vaqtida oʻz lavozimini egallab turgan. 1978-yilda Moro oʻlik holda topilganida, Ichki ishlar vaziri lavozimidan isteʼfoga chiqqan. 1980-yilda Boloniya stantsiyasidagi portlash paytida bosh vazir boʻlgan.

Kossiga siyosiy faoliyatidan oldin Sassari universitetida konstitutsiyaviy huquq professori boʻlgan.

## Biografiyasi
1928-yil 26-iyulda Sassari shahrida kichik yer egasi Juzeppe Kossiga va Mariuccia Zanfarinoning oilasida tugʻilgan, uning katta opasi Mariya Antonietta 2004-yilda vafot etgan. Yosh Franchesko xususiy boshlangʻich maktabda oʻqidi va oʻn yoshida Sassari shahridagi Azzuni litseyi qoshidagi dastlabki gimnaziyasiga (ginnasio inferiore) oʻqishga kirdi. Oʻn olti yoshida uni tugatdi, Sassari universitetida, keyin Milan katolik universitetida oʻqidi, bir muddat oʻqishni toʻxtatdi va Pizada yashadi. Keyinchalik Sassari universitetining huquq fakultetiga qaytib keldi va 1948-yilda „Jinoyat huquqida immunitet turlari“ mavzusidagi dissertatsiyani himoya qildi. Advokat boʻldi, lekin ayni paytda konstitutsiyaviy huquqni oʻrganishni boshladi va 1951-yil 31-yanvarda Sassari universitetining yuridik fakulteti konstitutsiyaviy huquq kafedrasi assistenti etib tayinlandi, 1954-yildan 1970-yilgacha dars bergan va qator ilmiy ishlar muallifi boʻlgan.

Kossiga hech qachon dengiz flotida xizmat qilmagan boʻlsa-da, 1961-yil 23-noyabrda Prezident Jovanni Gronchi Kossigaga capitano di korvetta harbiy unvonini berdi (harbiy-dengiz kuchlarida 3-darajali kapitan darajasiga toʻgʻri keladi). „Capitano di corvetta“ eng yaqin tanishlari orasida, tor doirada Kossiganing taxallusiga aylandi.

## Manbalar
Tabaré Vázquez

**Tabaré Ramón Vázquez Rosas** (; 1940-yil 17-yanvar – 2020-yil 6-dekabr) – urugvaylik siyosatchi va onkolog boʻlib, 2005—2010 va 2015—2020-yillarda Urugvayning 39- va 41-prezidenti boʻlgan. Siyosiy faoliyati davomida Vaskes Keng front koalitsiyasining aʼzosi edi. Birinchi prezidentlik muddatidan oldin Vaskes Club Progreso futbol jamoasining prezidenti boʻlgan va 1994, 1999-yillarda prezidentlikka ikki marta nomzod boʻlgan. U birinchi prezidentlik kampaniyasidan biroz oldin Montevideoning intendanti sifatida xizmat qilgan.

Vaskes ilk bor 2004-yil 31-oktyabrda prezident etib saylangan va 2005-yil 1-mart kunida oʻz lavozimini egallagan. U mamlakatning sotsialistik partiyadan saylangan ilk prezidenti edi. Uning birinchi prezidentligi Braziliya va Argentina bilan diplomatik aloqalari yaxshilanishi tufayli esda qolgan, ayni paytda partiyasi tomonidan abortga qarshi qarashlari tufayli tanqid qilingan. 2010-yilda prezidentlikdan ketdi. 2014-yilda yana prezident etib saylandi. 2020-yil mart oyida ikkinchi marta lavozimidan ketdi. Oʻsha yilning dekabr oyida 80 yoshida oʻpka saratonidan vafot etdi.

## Biografiyasi
Vaskes 1940-yil 17-yanvarda Montevideoning La Teja mahallasida, ANCAP ishchisi Ektor Vaskes va Elena Rosasning oilasida tugʻilgan. Uning kelib chiqishi Galisiyadan boʻlgan. Uning bobosi va buvisi asli Ourense va Santyago de Komposteladan edi. Universidad de la República tibbiyot maktabida tibbiyot fakultetida tahsil oldi, 1972-yilda onkolog boʻldi. 1976-yilda Fransiya hukumati tomonidan Parijdagi Gustav Russi institutida qoʻshimcha taʼlim olish imkonini beruvchi grant oldi.

Ashaddiy futbol muxlisi Vaskes 1979-yildan 1989-yilgacha Club Progreso jamoasi prezidenti boʻlgan.

1990-yildan 1995-yilgacha Vaskes Frente Amplio koalitsiyasining Montevideoning birinchi intendanti edi. Bu lavozimda shahar rahbarligi vazifalarini bajargan.

1994-yilda prezidentlik saylovida ishtirok etdi. Vaskes 1967-yilda prezidentlik tizimi tiklanganidan beri uchinchi partiya nomzodining eng yaxshi koʻrinishini taqdim etdi. Ikkinchi oʻrindagi milliy partiyaning umumiy ovozidan atigi 12 100 kam ovozga ega edi.

1996-yilda chap qanot koalitsiyasining rahbari Liber Seregni oʻrniga Frente Amplio rahbari etib saylandi. 1999-yilda prezidentlik saylovida yana muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Urugvay Ley de Lemas tizimidan voz kechganidan keyin oʻtkazilgan birinchi saylovda 40,1 foiz ovoz bilan birinchi turda yetakchilik qildi. Kolorado nomzodi Jorge Batlega yutqazib, 45,9 foiz ovoz olgan.

## Manbalar
Abdulaziz Mansur

**Shayx Abdulaziz Mansur** (; 1944-yili Fargʻona viloyati Farg‘ona tumanida tugʻilgan) – Oʻzbekiston musulmonlari idorasi raisining oʻrinbosari (2006-yildan hozirgi kunga qadar), Toshkent shahrining bosh imom-xatibi va Minor masjidining imomi (2018-yil 24-iyundan 2019-yil 4-yanvarga qadar).

## Biografiyasi
Maktabni tamomlagandan soʻng Oltiariq tumani va Margʻilon shahridagi turli idoralarda ishlagan.

1975—1979 yillari Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida tahsil oldi.

1979—1980 yillarda „Sovet Sharqi musulmonlari“ jurnali tahririyatida mas’ul kotib boʻldi.

1980–1981-yillari Sudan islom universitetida tahsilni davom ettirdi.

1982—1989 – Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi Fatvo boʻlimi mudiri.

1989—1993 – Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim.

1993—1994 – „Movarounnahr“ nashriyoti mudiri.

1994—1997 – Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita boʻlim boshligʻi.

1997—2000 – Oʻzbekiston Respublikasi prezidentining millatlalaro munosabatlar va diniy masalalar boʻyicha davlat maslahatchisi.

2000—2006 – Toshkent islom universitetining maʼnaviy-marifiy ishlar boʻyicha prorektori.

2006-yildan buyon Oʻzbekiston musulmonlari idorasi raisi (muftiy)ning oʻrinbosari (muovini)dir.

2018—2019-yillarda Toshkent shahrining bosh imom xatibi va Minor masjidining imomi boʻlgan.

## Ilmiy ishlari
Shayx Abdulaziz Mansur amalga oshirgan „Qur’oni karim maʼnolarining tarjima va tafsiri“ 2002-yilda nashr qilindi.

„Sahihi Buxoriy“ni tarjima va sharh qilib, ikki jildda nashr ettirgan.

Oʻzbekiston musulmonlari idorasi huzurida tuzilgan diniy adabiyotlar nashri boʻyicha maxsus hay’at raisidir.

## Yana qarang
* Alouddin Mansur
* Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf
* Shamsiddinxon Boboxonov
* Usmonxon Alimov

## Manbalar
Stefan Löfven

**Kjell Stefan Löfven** (; 1957-yil 21-iyulda tugʻilgan) – shved siyosatchisi, 2022-yil oktyabr oyidan Yevropa sotsialistlari prezidenti lavozimida ishlaydi. 2014-yil oktyabridan 2021-yil noyabrigacha Shvetsiya Bosh vaziri, 2012-2021-yillarda esa Sotsial-demokratik partiya yetakchisi lavozimlarida ishlagan.

Shvetsiya Harbiy-havo kuchlarida harbiy xizmatni tugatgan. Payvandchilik boʻyicha oʻqidi va metallga ishlov berish ishini boshladi. Shu bilan birga, u faol kasaba uyushmasi aʼzosi boʻldi. Shvetsiya Metallurgiya ishchilari kasaba uyushmasi (SMU) tarkibida ombudsman etib saylandi. 2006-yil yanvar oyida Löfven kichik kasaba uyushmalari, shu jumladan SMU birlashishga ovoz berganidan soʻng tuzilgan yangi „super“ kasaba uyushmasi – „IF Metall“ning birinchi raisi etib saylandi. 2012-yil yanvar oyida Löfven Sotsial-demokratik partiyaning ijroiya kengashi tomonidan bir ovozdan partiyaning yangi rahbari etib saylandi. Bu oʻsha paytda Riksdagda oʻringa ega boʻlmaganiga qaramay, Löfvenni muxolifat yetakchisiga aylantirdi.

Löfven 2014-yilgi saylovlarda sotsial demokratlarni boshqargan. Dastlabki soʻrov natijalariga qaramay, partiya faqat bitta oʻringa ega boʻldi; 23 oʻrinni yoʻqotgan partiyaning yomon ishlashi tufayli Löfven Yashillar partiyasi bilan ozchilik koalitsion hukumatini tuzishga muvaffaq boʻldi. 2014-yil 3-oktabrda Shvetsiya bosh vaziri etib tayinlangan. 2018-yilgi saylovlarda ikkinchi muddatga saylandi, bunda ikkala asosiy partiya ham yoʻqotishlarga duch keldi. Hukumatni shakllantirishda yangi rekord oʻrnatgan bir oylik inqirozdan soʻng, Löfven Markaz partiyasi, chap partiya va liberallarga mansub deputatlardan betaraf qolishga muvaffaq boʻldi. 2019-yil yanvar oyida Riksdag tomonidan bosh vazir etib qayta saylandi. 2021-yil 21-iyunda, Chap partiya hukumatni qoʻllab-quvvatlashdan qaytganidan soʻng, Lofven Riksdagdagi ishonch bildirishnomasini yoʻqotdi va bu qisqa inqirozni keltirib chiqardi. Ikki kundan keyin Riksdag yana bir bor ovoz berishda Löfvenni bosh vazir sifatida tasdiqladi. 2014-yildan boshlab Shvetsiyaning notinch siyosiy manzarasida tarixan zaif koalitsion hukumatlar boshqaruvida Bosh vazir sifatida qoldi.

2021-yil 22-avgustda Lyofven noyabr oyida boʻlib oʻtadigan partiya qurultoyida sotsial-demokratlar yetakchisi sifatida isteʼfoga chiqishini, oʻz vorisi saylanganidan keyin bosh vazirlik lavozimidan ketishini eʼlon qildi. 2021-yil sentyabrida moliya vaziri Magdalena Andersson kongressda Lofven oʻrniga yagona nomzod boʻlishi tasdiqlandi. Andersson 4 noyabr kuni partiya yetakchisi etib saylandi. Löfven 2021-yil 10-noyabrda rasman bosh vazir lavozimidan isteʼfoga chiqdi. 2021-yil 30-noyabrda oʻz vorisi lavozimga kirishgunga qadar muvaqqat hukumatni boshqarishda davom etdi.

## Manbalar
Tojikiston Respublikasi Mudofaa vazirligi

**Tojikiston mudofaa vaziri** - Tojikiston Qurolli Kuchlarining rivojlanishini nazorat qiluvchi Tojikiston hukumati. Vazirlik Tojik milliy armiyasi, mobil kuchlari, havo kuchlari, prezident milliy gvardiyasi, chegara va ichki Mudofaa vazirligining yurisdiktsiyasiga ega. Mudofaa vazirligi 1994-yilda Rossiya hukumati yordami bilan tashkil etilgan.

## Mudofaa vazirlarining ro'yxati
 
* Aleksandr Shishlyannikov (1993-1995)
* Sherali Xayrulloyev (1995-2013)
* Sherali Mirzo (2013-)

## Yana qarang
* Tojikiston qurolli kuchlari
* Sherali Xayrulloyev
* Sherali Mirzo

## Manbalar
Santiago de Kuba

**Santiago de Kuba** — Kubaning janubi-sharqiy qismidagi shahar, SantyagodeKuba provinsiyasining maʼmuriy markazi. Mamlakatning Gavanadan keyin 2-oʻrindagi iqtisodiy va madaniy markazi. Aholisi 430,4 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Karib dengizining Santiago de Kuba buxtasining shimoli-sharqiy sohilidagi yirik port (chetga neft, shakarqand, rom, kofe chiqariladi). Transport yoʻllarining muxim tuguni. Aeroport bor. Oziqovqat, metallsozlik, toʻqimachilik, koʻnpoyabzal sanoati korxonalari, kema verfi mavjud. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Shahar yaqinida neftni qayta ishlash zavodi qurilgan.

## Manbalar
Geodezik kenglik

**Geodezik kenglik** — ellipsoid yuzasida berilgan nuqtadan oʻtuvchi normal chiziq bilan ekvator tekisligi orasida hosil boʻladigan oʻtkir burchak. U shimolga yoʻnaltirilganda musbat va janubga yoʻnaltirilganda manfiy qiymatga ega boʻladi.

## Manbalar
Delimitatsiya

**Delimitatsiya** (lotincha delimitatio „belgilash“) – davlat chegarasini qoʻshni davlatlar oʻrtasida muzokaralar yoʻli bilan umumiy holati va yoʻnalishini belgilab olish.

## Manbalar