Qozon xalqaro aeroporti

**[[Abdulla Toʻqay]] nomidagi Qozon xalqaro aeroporti** (, *Gabdulla Tukay isemendage Qozon aeroporti*)  — Qozon shahridagi federal ahamiyatga ega xalqaro aeroport, Volga daryosi boʻyida joylashgan shaharlar orasida yoʻlovchi tashish boʻyicha eng katta hisoblanadi. Shahardan 26 km janubi-sharqda, Tataristonning Laishevskiy tumani hududidagi Stolbishe qishlogʻi yaqinida joylashgan.

Aeroport Kazan Aviation Enterprise aviakompaniyasi tomonidan boshqariladi, shuningdek, UVT Aero aviakompaniyasi uchun bazalardan biri hisoblanadi. Ilgari, u sobiq Tatariston aviakompaniyasining bazasi, shuningdek, Ak Bars Aero aviakompaniyasining bazalaridan biri boʻlgan.

2023-yil oxirida aeroportning yoʻlovchi tashish hajmi 5 369 000 kishini tashkil etdi, bu Rossiyadagi eng gavjum aeroportlar orasida 8-oʻrinni egalladi.

## Tarixi
Hozirgi joyida va hozirgi koʻrinishida, u 1979-yilda shahar ichidagi eski joydan olib tashlanganidan keyin Sovetskiy tumanida 1930-yillardan beri mavjud boʻlgan va 1980-yillarning oxirigacha Qozon mahalliy liniyalari aeroportida ochilgan. 1979-yilda bu yerda deyarli barcha Sovet fuqarolik samolyotlari, masalan, Tu-154, Il-18, Tu-134, An-12, An-24, Yak-40 va boshqalar qabul qilindi. 1982-yildan beri aeroport yirik Il-86 aerobusini qabul qilish uchun zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan. Aeroportning yillik yoʻlovchi oqimi yiliga — 1,6 million yoʻlovchini tashkil etdi.

1986-yilda u „1-darajali xalqaro aeroport“ maqomini oldi. 1987-yilda Berlinga birinchi xalqaro parvoz Tu-154 samolyotida amalga oshirildi. Shu paytdan boshlab Polsha, Albaniya, Germaniya, Bolgariya, Moʻgʻuliston, Xitoy va boshqa mamlakatlarga muntazam reyslarga xizmat koʻrsatish boshlandi. 1992-yilda Qozondan Istanbulga reyslar ochildi va 1997-yil mart oyida Lufthansa A-319 samolyotlarida Frankfurt-Qozon-Frankfurt yoʻnalishi boʻyicha muntazam parvozlar yoʻlga qoʻyildi. Shaharlarni rivojlantirishning zamonaviy jadal surʼatlari aeroportga uning jihozlanishi, yoʻlovchilar va transport vositalariga yuqori darajada xizmat koʻrsatish boʻyicha yangi talablarni qoʻya boshladi. 1992-yil iyun oyidan Qozon xalqaro aeroporti Tatariston aviakompaniyasidan ajralib chiqdi va mustaqil korxonaga aylandi.

### Aeroportni qayta qurish
2005-yilda shaharning Mingyilligi arafasida Tatariston Vazirlar Mahkamasi aeroportni rekonstruksiya qilish toʻgʻrisida qaror qabul qildi va loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqdi. „Qozon GiproNIIaviaprom“ OAJ bosh loyihachi etib tayinlandi va rekonstruksiya qilingan aeroportni jihozlash uchun Fransiyaning Thomson-CSF kompaniyasi jalb etildi.

2012-yil 15-dekabrda yangi 1A terminali ochildi. Shu bilan birga, eski 1-terminal katta taʼmirlash ishlari uchun yopildi va 2013-yil 22-iyunda yangilangan fasad bilan qayta ochildi. Aeroportga shoir Gabdulla Toʻqay nomi berilgan.

2017-yilda aeroport nufuzli Skytrax konsalting kompaniyasi maʼlumotlariga koʻra ketma-ket toʻrtinchi marta „Rossiya va MDHdagi eng yaxshi mintaqaviy aeroport“ deb tan olindi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

2018-yilda aeroportning marshrut tarmogʻi 81 ta yoʻnalishdan iborat boʻlib, 48 tasi xalqaro edi. Yoʻlovchi tashishning 40% dan ortigʻi Moskva reyslariga toʻgʻri keldi. 2021-yil oxiriga kelib esa yoʻnalishlar soni 73 taga, shu jumladan, 30 ta xalqaro yoʻnalishlarga koʻpaydi.

## Aerodrom majmuasi

Aeroport terminal majmuasi uchta yoʻlovchi terminalidan iborat. Terminallari bir-biriga yaqin joylashgan va oʻzaro bogʻlangan. Barcha tablolar va belgilar uchta tilda — rus, tatar va ingliz tillarida tayyorlangan.

1A terminali 20 ming kvadrat metr maydonga ega. Terminal 1A toʻrtta zinapoya, 19 ta roʻyxatga olish stoli, 6 ta pasport nazorati kabinasi va 4 ta xavfsizlik nazorati punkti bilan jihozlangan. Terminal 1 Volga boʻylab mintaqalararo aviatsiya parvozlariga, shuningdek, qoʻshni mamlakatlarga parvozlarning bir qismiga xizmat koʻrsatadi. Terminal 2 — VIP yoʻlovchilar va biznes aviatsiya yoʻlovchilariga xizmat koʻrsatadigan alohida bino boʻlib, u 2005-yilda Qozonning 1000-yilligi munosabati bilan qurilgan. Aeroportning sigʻimi yiliga 2 million yoʻlovchini tashkil etadi.

2002-yilda qurilgan 11l/29p uchish-qoʻnish yoʻlagi asosiy yoʻlak vazifasini bajaradi, u rekonstruksiya qilingan 11/29 uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan almashtirilgandan soʻng, 2- ICAO toifasi boʻyicha sertifikatlangan va noqulay ob-havo sharoitida havo kemalarini har 7 daqiqada uchib-qoʻnishi mumkin.

## Xizmat koʻrsatadigan samolyotlar turlari
Uchish-qoʻnish yoʻlagi har qanday turdagi samolyotlarni, jumladan Airbus A380 va Boeing 747 ni qabul qilishga qodir. Aeroport 30 dan ortiq turdagi yoʻlovchi va yuk samolyotlari, jumladan An-124-100, Il-86, Airbus A330, Boeing 777, MD-80, shuningdek, barcha quyi toifadagi samolyotlar va vertolyotlarni qabul uchun ruxsatga ega..

## Statistika

## Transport vositalari

P245 avtomagistrali Orenburg trakti bilan kesishgan joydan (P239 avtomagistrali) (Qozon shahri chegarasigacha 15 km) boshlanadigan aeroportga olib boradi. Aeroport hududida 700 ta mashina va 50 ta avtobus uchun moʻljalllangan toʻxtash joyi mavjud.

### Avtobus
Shaharga avtobus qatnovi 1979-yilda, eski aeroportdan 121-yoʻnalish ishga tushirilganda ochilgan; vaqt oʻtishi bilan 122 va 123-sonli marshrutlar bir xil yoʻnalish boʻylab ketishni boshladi. 1990-yillarning oxiriga kelib, oxirgi ikkitasi olib tashlandi. 2007-yildan boshlab, yangi avtobus harakati sxemasi joriy etilgandan soʻng, 97-sonli avtobus Sotsgoroddan aeroportgacha harakatlana boshladi.

## Qozondagi boshqa aeroportlar
Qozon va uning atrofida aerodromlar ham mavjud:

* Borisoglebskoye — eksperimental aviatsiya aerodromi (KAPO sinov aerodromi); Yudino — eksperimental aviatsiya aerodromi (Qozon vertolyot zavodining sinov aerodromi);
* Kurkachi va Vishnevka — sport aviatsiyasi va umumiy aviatsiya uchun aerodromlar;
* „Karaishevo“ xususiy aerodromi.

## Manbalar

## Havolalar

*  Ğabdulla Tuqay Kazan International Airport official website