Bausch Health

**Bausch Health Companies Inc.** (sobiq **Valeant Pharmaceuticals International, Inc.) –** Kanadaning Laval, Kvebek shahrida joylashgan transmilliy maxsus farmatsevtika kompaniyasidir. U birinchi navbatda teri kasalliklari, oshqozon-ichak kasalliklari, koʻz salomatligi va nevrologiya uchun farmatsevtika mahsulotlari va markali umumiy dorilarni ishlab chiqadi va sotadi. Bausch Health koʻz salomatligi uchun mahsulotlar yetkazib beruvchi Bausch &amp; Lomb kompaniyasiga egalik qiladi.

Kompaniya hozirgi koʻrinishida Valeant va Kanadaning Biovail firmasi oʻrtasidagi qoʻshilish natijasida hosil boʻlgan. Kompaniya Valeant nomini va J. Michael Pearsonni bosh direktor sifatida saqlab qoldi. Valeant dastlab 1959-yilda Kaliforniyada Milan Panic tomonidan ICN Pharmaceuticals sifatida tashkil etilgan. J. Michael Pearson boshchiligida Valeant turli xil tibbiy muammolar uchun samarali dori-darmonlarni ishlab chiqaradigan boshqa farmatsevtika kompaniyalarini sotib olish va keyin bu dorilarning narxini oshirish strategiyasini qabul qildi. Natijada kompaniya tez oʻsdi va 2015-yilda Kanadadagi eng qimmat kompaniya boʻldi. Uning eng yirik xaridlari 2013-yilda Bausch & Lomb va 2015-yilda Salix Pharmaceuticals edi. Valeant ham Actavis va Cephalonʼni sotib olishga harakat qildi. 2014-yilda Allergan bilan birlashishga urinish muvaffaqiyatsizlikka uchradi va natijada kompaniya oʻz takliflaridan oldin insayder savdosi uchun sudga tortildi.

2015-yilda Valeant dori-darmonlar narxining oshishi va uning dori vositalarini tarqatish uchun maxsus dorixonadan foydalanish bilan bogʻliq bir qator bahs-munozaralarda ishtirok etgan. Bu AQSh Qimmatli qogʻozlar va birjalar komissiyasining tergoviga olib keldi, uning aksiyalari narxi eng yuqori choʻqqisidan 90 foizga tushib ketdi, qarzi esa 30 milliard dollardan oshib ketdi.

## Joriy operatsiyalar
Bausch Health kompaniyasining asosiy mahsulotlari dermatologiya, nevrologiya va yuqumli kasalliklar sohasidagi dori-darmonlarni oʻz ichiga oladi.

### Dori-darmonlar
Kompaniyaning asosiy retsept boʻyicha dori-darmonlari:

* Rifaximin (Xifaxan), sayohatchilarning diareyasini va diareya bilan ichak sindromini davolash uchun moʻljallangan
* Budesonid (Uceris), yengil va oʻrtacha darajadagi yarali kolitni nazorat ostida olishga yordam beradi
* Minosiklin (Arestin, Solodyn), periodontit bilan bogʻliq muolajalar uchun ishlatiladigan antibiotik
* Efinakonazol (Jublia), oyoq tirnoqlari qoʻziqorinini davolash uchun
* Akne preparatlari: klindamitsin/tretinoin (Ziana), benzoil peroksid/klindamitsin (Acanya, Onexton), tretinoin (Atralin, Retin-A Micro), benzoil peroksid (Microsphere), tazaroten (Arazlo)
* Pimekrolimus (Elidel), atopik dermatitni davolash uchun ishlatiladi
* Metformin (Glumetza), 2-toifa qandli diabet bilan ogʻrigan kattalarda glyukemik nazoratni yaxshilash uchun
* Bupropion (Wellbutrin XL), depressiyani davolash uchun
* Isoprenaline (Isuprel), yurak blokining engil yoki vaqtinchalik epizodlarini davolash uchun
* Tetrabenazin (Xenazine), Xantington kasalligi bilan bogʻliq xoreyani davolash uchun
* Natriy nitroprussid (Nitropress), gipertenziv inqirozli bemorlarning qon bosimini zudlik bilan pasaytirish uchun
* Penitsilamin (Cuprimine), Uilson kasalligini davolash uchun (tanadagi misning yuqori miqdori jigar, miya va boshqa organlarga zarar yetkazadigan holat), sistinuriya (buyraklarda sistin toshlariga olib keladigan holat) va anʼanaviy terapiyaning yetarli sinoviga javob bermagan ogʻir, faol revmatoid artritli odamlar uchun.
* Beksaroten (Targretin), terining T-hujayrali limfomasini davolash uchun retinoid
* Aciclovir (Zovirax), gerpes viruslariga qarshi ishlatiladigan topikal antiviral
* Trietilentetramin (Syprine), Wilson kasalligi bilan ogʻrigan bemorlarni davolash uchun ishlatiladi
* Loteprednol (Lotemax) geli, koʻz jarrohligidan keyingi yalligʻlanish va ogʻriqni davolash uchun koʻrsatilgan topikal kortikosteroid

### Peshtaxtadan tashqari mahsulotlar
Kompaniyaning retseptsiz sotiladigan asosiy dorilari:

* Ocuvit, koʻz vitamini
* PreservVision, koʻz vitamini
* ReNu Multiplus, kontakt linzalarini moylash uchun
* Biotrue, koʻzni moylash vositasi
* Artelac, quruq koʻzlarni davolash uchun
* Boston, kontakt linzalarini tozalash uchun
* SootheXP, koʻzni moylash vositasi

## Tarixi

### 1959-2002: Panic yillari

1959-yilda uch yil oldin AQShga qochib ketgan yugoslaviyalik muhojir Milan Panic oʻzining Pasadena garajida ICN Pharmaceuticals (Xalqaro kimyoviy va yadroviy korporatsiya)ga asos solgan. Panic kompaniyani 43 yil davomida boshqargan, shu vaqt mobaynida ICN dori vositalarini sotib olish va gepatit C uchun standart davolash vositasi boʻlgan virusga qarshi dori boʻlgan Ribavirinni ishlab chiqish orqali sanoatda oʻz oʻrniga ega boʻldi. 1994-yilda ICN SPI Pharmaceuticals Inc., Viratek Inc. va ICN Biomedicals Inc. bilan birlashdi.

### 2002-2010
2003-yilda, Panic boshqaruvdan chetlatilganidan koʻp oʻtmay, ICN oʻz nomini Valeantga oʻzgartirdi. 2006-yilda kompaniya AQShda sintetik kannabinoid boʻlgan Cesamet (nabilone)ni sotishga ruxsat oldi. Kompaniya, shuningdek, 14 million dollar evaziga dori-darmonga Yevropa huquqlarini sotib oldi.

2010-yil mart oyida Valeant Brazilian generics va birjadan tashqari kompaniyani 28 million dollarga va ishlab chiqarish zavodini yana 28 million dollarga sotib olganini eʼlon qildi. 2010-yil aprel oyida Valeant oʻzining Kanadadagi shoʻba korxonasi Vital Science Corp.ni 10,5 million Kanada dollariga sotib olishini eʼlon qildi. 2010-yil may oyida Valeant Aton Pharmaceuticals kompaniyasini 318 million dollarga sotib oldi.

### 2010-2016: Pearson yillari

2010-yil 28-sentyabrda Valeant Bioovail bilan birlashdi. Kompaniya Valeant nomini va J. Michael Pearsonni bosh direktor sifatida saqlab qoldi, ammo Kanadada roʻyxatga olingan va vaqtincha Biovailʼning bosh qarorgohini saqlab qolgan. Agressiv xaridlar yoʻliga oʻtib, Pirson oxir-oqibat Valeantni boshqa kompaniyalarni muntazam ravishda sotib olish orqali rivojlanadigan platforma kompaniyasiga aylantirdi.

2012-yil yanvar oyida Valeant Braziliyaning Probiotica sport kompaniyasini 150 million R$ ga sotib oldi. 2012-yil fevral oyida Valeant oftalmik biotexnologiya kompaniyasi Eyetech Incʼni sotib oldi. 2012-yil aprel oyida Valeant Pedinolni sotib oldi. 2012-yil aprel oyida Valeant Meksikadagi Atlantis Pharma kompaniyasidan 71 million dollarga aktivlarni sotib oldi. 2012-yil may oyida Valeant AcneFreeʼni 64 million dollar va muhim toʻlovlar evaziga sotib oldi. 2012-yil iyun oyida Valeant OraPharma-ʼni taxminan 312 million dollarga sotib oldi, bunda 144 million dollargacha toʻlovlar toʻlanadi. 2012-yil avgust oyida Valeant terini parvarish qilish boʻyicha Medicis Pharmaceutical kompaniyasini 2,6 milliard dollarga sotib olishga rozi boʻldi. 2013-yil yanvar oyida Valeant Rossiyaning Natur Produkt kompaniyasini 163 million dollarga sotib oldi. 2013-yil mart oyida Valeant Obagi Medical Products, Inc.ni sotib oldi 2013-yil may oyida kompaniya maxsus kontakt linzalari va tegishli mahsulotlar bozorida hukmronlik qilish maqsadida Warburg Pincus kompaniyasidan Bausch &amp;amp; Lombni 8,7 milliard dollarga sotib oldi.

2014-yil yanvar oyida Valeant Solta Medical kompaniyasini taxminan 250 million dollarga sotib oldi. 2014-yil may oyida Nestle 1,4 milliard dollarga Valeant mahsulotlarining bir qismiga tijorat huquqlarini sotib oldi. 2014-yil iyul oyida Valeant PreCision Dermatology Inc kompaniyasini 475 million dollarga sotib oldi, bu esa firmaning teri mahsulotlari biznesini kuchaytirishga qaratilgan. Toʻsiq fondi menejeri Bill Ackman bilan birga Valeant Allerganni sotib olish uchun taklif qildi; ammo, 2014-yil noyabr oyida Allergan uni Actavis tomonidan 66 milliard dollarlik tranzaksiyada sotib olishini eʼlon qildi. Valeant va Pershing maydoni keyinchalik Allergan taklifidan oldin insayder savdosida ayblangan va oxir-oqibat 2017-yilda ishni hal qilgan.

2015-yil iyul oyida Glass Lyuis proksi-maslahat firmasi J. Michael Pearson tomonidan olingan 3 milliard dollarlik tovon pulini „ortiqcha“ deb atadi.

#### Philidor bahsi
2015-yil 21-oktabrda Citron Research asoschisi Andrew Left, Valeant aksiyalarining sotuvchisi, Valeant Philidor Rx Services va uning filiallariga ixtisoslashgan dorixona mahsulotlarining soxta sotilishini qayd etgani haqidagi daʼvolarni eʼlon qildi. Ushbu ixtisoslashgan kompaniyalar Valeant tomonidan nazorat qilingan. Bundan tashqari, Philidor tomonidan taklif qilinadigan dorixona xizmatlarini nazorat qilish orqali, Valeant goʻyoki Philidor mijozlarini Valeant tomonidan sotiladigan qimmat dori-darmonlarga yoʻnaltirgan. Taxmin qilingan amaliyotlardan biri Valeant xodimlariga Philidor xodimlari sifatida oʻzini namoyon qilgan holda Philidorning biznes operatsiyalarini toʻgʻridan-toʻgʻri boshqarishi va barcha yozma xabarlarni oʻylab topilgan nomlar ostida olib borishi bilan bogʻliq. Valeant, Citron Research kompaniyasining daʼvolari „xato“ deb javob berdi. 2015-yil 30-oktabrda Valeant agressiv hisob-kitob amaliyotlari haqidagi daʼvolarga javoban Philidor bilan aloqalarini uzishini aytdi. Walgreens Boots Alliance Inc, Walgreens egasi, Valeant uchun tarqatishni oʻz zimmasiga oldi. 2015-yilda Valeant Salix Pharmaceuticals kompaniyasini sotib olganidan soʻng, u diabetga qarshi tabletka Glumetza narxini taxminan 800% ga oshirdi.
#### Qattiq kontakt linzalari monopoliyasini tekshirish
2015-yil oktyabr oyida Federal Savdo Komissiyasi Valeantning qattiq gaz oʻtkazuvchan kontakt linzalari ishlab chiqarish ustidan nazoratni kuchaytirishi boʻyicha tergov boshladi. Valeantning 2013-yilda Bausch & Lomb va 2015-yilda Paragon Vision Servicesʼni sotib olishi kompaniyaga qattiq kontaktli linzalar ishlab chiqarish quvurining 80 % dan ortigʻini nazorat qilish imkonini bergani aytiladi. 2015-yilning kuzida boshlangan narxlarning bir tomonlama oʻsishi FTC tergoviga turtki boʻldi.

#### Aksiya narxining pasayishi va Pearsonning ishdan chiqishi
2015-yildan 2017-yilgacha Valeant aksiyalari 90 foizdan koʻproq tushib ketdi. Bill Ackmanning Pershing Square Capital Management, Paulson &amp;amp; Co va Viking Global Investors kabi yirik hedjirlash fondlari milliardlab dollar yoʻqotdi. 2016-yilning apreliga kelib, Valeantdagi hedjirlash fond zaxiralarining bozor qiymati 7,3 milliard dollarga kamaydi. Lekin hedjirlash fondi portfeli menejerlarini Valeant aksiyalarini sotib olishni davom ettirishga undashda davom etdi. 2016-yilning mart oyida Direktorlar kengashi uning oʻrniga boshqa shaxs topilishi bilanoq bosh direktor J. Michael Pearson kompaniyani tark etishi va direktor lavozimiga investor Bill Akman qoʻshilishi haqida maʼlum qildi.
2016-yil 29-aprelda taqdim etilgan 2015-yil uchun yillik hisobotida Valeant bu Qimmatli qogʻozlar va birja komissiyasi, Massachusets va Nyu-Yorkdagi AQSh advokatlik idoralari, Texas shtati, Shimoliy Karolina departamenti tomonidan „tekshiruv predmeti“ ekanligini aytdi. Adliya, Senatning Qarish boʻyicha maxsus qoʻmitasi va Palataning Nazorat va islohotlar boʻyicha qoʻmitasi va Kanadadagi Autorite de Marches Financiers va Nyu-Jersi shtati Qimmatli qogʻozlar byurosidan hujjat soʻrovlarini oldilar".

### 2016-yildan hozirgi kungacha: Joseph Papa qoʻl ostida Valeant
2016-yil 25-aprelda Valeant Perrigo bosh direktori Joseph Papani Pearsonning doimiy oʻrniga tayinladi va unga kompaniyani rivojlantirishni ishonib topshirdi. Papa strategik sotish, qarzlarni kamaytirish va organik oʻsish yoʻliga oʻtdi.

2018-yil yanvar oyiga kelib kompaniya 13 ta asosiy boʻlmagan biznesdan voz kechib, qarzini 25 milliard dollargacha kamaytirdi va 70 ta koʻrib chiqilayotgan daʼvolar, shu jumladan, Allergan insayder savdosi ishni hal qildi yoki rad etdi. 2018-yil 8-yanvarda kompaniya oʻzining Bausch + Lomb birligi Stellaris mahsulotini Yevropada tarqatish uchun Yevropa Komissiyasidan salomatlik, xavfsizlik va atrof-muhitni muhofaza qilish standartlariga muvofiqligini koʻrsatuvchi Idoralar belgisini olganini eʼlon qildi.

#### Sinf harakatlarini hal qilish
2019-yil 16-dekabrda kompaniya 1933-yildagi AQShning Qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi qonunining 11-boʻlimiga asosan, kompaniya investorlarni oʻzining biznes operatsiyalari va moliyaviy koʻrsatkichlari toʻgʻrisida chalgʻitib, taxminan 1,21 milliard AQSh dollari miqdorida notoʻgʻri yoʻl tutganligi haqidagi aksiyadorlar toifasidagi daʼvoni hal qildi. Kompaniya kelishuvning bir qismi sifatida barcha qonunbuzarliklar haqidagi daʼvolarni rad etdi.

#### SEC hisob-kitobi
2020-yil 31-iyul kuni SEC Bausch Health kompaniyasi daromadlarni notoʻgʻri tan olish va SEC arizalari va daromadlar boʻyicha taqdimotlarda notoʻgʻri maʼlumot berish ayblovlarini hal qilish uchun 45 million dollar jarima toʻlashga rozi boʻlganini eʼlon qildi. Ular, shuningdek, Pearson SECga fuqarolik jarimalari sifatida 250 000 dollar, shuningdek Valeantni qoplash uchun 450 000 dollar toʻlashini eʼlon qilishdi. Howard Schiller va Tanya Carro, boshqa ikki rahbar, SECga mos ravishda 100 000 va 75 000 dollar toʻlashdi.

## Manbalar