open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dunganlar

**Dunganlar** (oʻzlarini *laoxueyxuey* yoki *chjunyuanjin* deb ataydilar) — Markaziy Osiyoda yashaydigan xalq. Qozogʻiston, Qirgʻiziston, qisman Oʻzbekistonda yashaydi. Dungan tilida gaplashadi. Dunganlar Xitoydagi xuey xalqi bilan etnogenetik jihatdan birdir. Dunganlar rus grafikasiga asoslangan oʻz yozuviga ega. Islomning sunna va shia mazhablariga eʼtiqod qilishadi. Dunganlar ajdodlarining kelib chiqishi fanda hali uzil-kesil hal qilingan emas. Baʼzi olimlar dunganlar arablar bilan aralashgan xitoylar, baʼzilar esa Xitoyga kelib oʻrnashib qolgan fors, turk qabilalari deb hisoblaydi. "Dungan" nomi **[[Sinszyan]]** viloyatida XVIII asrda paydo boʻlib, Xitoyning ichki viloyatlaridan koʻchib kelib, oʻtroqlashib qolgan harbiy xizmatchilar, savdogarlar, xunarmandlar va boshqani ifodalagan (baʼzan "*Dungan"ning [[Etimologiya|etimologiyasini]] tun gan — hammasi Gan-sudan*" yoki *dvun yanjin* — "*Xitoyda yashovchilar*" deb talqin etadilar). Xitoyning Gansu, Shensi, Lanjou va boshqa viloyatlarida yashaganlar. 1861—1878-yillarda Xitoyning shimoliy-gʻarbida Sin sulolasi zulmiga qarshi dehqonlar qoʻzgʻoloni boʻlib oʻtdi. Qoʻzgʻolonda Dunganlar va boshqa xalqlarning kambagʻal tabaqasi asosiy kuch edi (qarang Taypin qoʻzgʻoloni). Qoʻzgʻolon yengildi, natijada 1877—78, 1881—84-yillarda Dunganlar toʻda-toʻda boʻlib Qozogʻiston va Qirgʻiziston yerlariga qochib oʻta boshladi va shu yerlarda oʻrnashib qoldi. 20-asr boshlarida Dunganlar xalq boʻlib shakllandi, tili, madaniyati, adabiyoti va oʻz matbuotiga ega boʻldi. Dunganlar asosan, deqqonchilik (bugʻdoy, sholi, joʻxori, qand lavlagi, tamaki va boshqa), bogʻdorchilik, hunarmandchilik bilan shugʻullanadi.

**Dunganlar**, **Tungonlar** — Qirg'izistonda, Janubiy Qozog'iston viloyatida va Rossiyada yashashadi. Dungan va rus tillarida gapiradi. Ular — Markaziy Osiyo millatlari boʻlib, migratsiyalik koʻchish va savdo aloqalari bilan Xitoy yerida asta sekin shakllandi. Islom dinidagi millat vakillari. Dunganlar millat boʻlib, shakllanib, rivojlanishida, Xitoy tilini oʻz tilining yaqini deb tanladi. Dunganlar — Xitoy oz millatlari ichida xalq soni koʻp millatdir. 2000-yilgi sanoq natijasida, Xitoyda 9 million 816 ming 805 dunganlar bor ekan. Umumiy xalq soni tarafidan Xitoyda, Juan, Manjur va Uygʻur millatlaridan keyin 4-oʻrinda.

## Manbalar
Qirgʻiziston Respublikasi madhiyasi

**Qirgʻiziston Respublikasining Madhiyasi**  () Qirgʻiziston Respublikasining davlat ramzlaridan biri sanaladi.

### Madhiya matni

## Yana qarang
* Qozogʻiston madhiyasi

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.youtube.com/watch?v=PwmgLNUHZn0&feature=related
* http://www.kyrgyzstan.org
Nai

**Nai** (rum.,  ) — moldavan va rumin *koʻp stvolli nayi*. Marjon daraxti, qamish va bambukdan tayyorlangan. Zamonaviy moldavan nayi diatonik gammani tashkil etuvchi 22-24 ta mahkamlangan naychalardan iborat. Havo oqimining burchagini o‘zgartirib, naychaning asosiy ohangini yarim tonga tushirish mumkin.

Asbob naychalarning pastki qismidagi tiqinlarni siljitish orqali sozlanadi. Harakatlanuvchi tiqinlari bo‘lmagan naychalarda ton balandligi naycha ichiga mayda narsalarni (tosh, no‘xat, makkajo‘xori donlari) solish orqali tartibga solinadi.

Nayda xalq lirik qoʻshiqlari (*[[Doyna|doynlar]]*) va raqs pyesalari ijro etiladi. Mashhur zamonaviy ijrochilar: G. Zamfir (Ruminiya), V. Iovu, P. Zakariya, B. Rudenko, G. Mustya (Moldova).

## Uzunchoq nay
Ruminiya va Bolgariyada cho‘ponning 7 barmoq teshikli uzunchoq nayi ham *nay* deb ataladi, uni Yaqin Sharqda keng tarqalgan *[[Nay|shu nomdagi uzunchoq nay]]* bilan adashtirmaslik kerak.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Nogʻora

**Nogʻora** — urib chalinadigan musiqa asbobi. Nogʻoraning koʻp xili mavjud. Kosasi tuvaksimon boʻladi. Yogʻoch va sopoldan yasaladi. Usti hayvon terisi bilan qoplanadi. Qoʻsh nogʻora karnay va surnaylar bilan qoʻshilib oʻzbek milliy ansamblini tashkil etadi. Hozirgi kunda ham bu asboblar toʻy-u tomoshalarda keng qoʻllanadi.

## Turlari
Oʻzbekistonda nogʻoraning *doʻl nogʻora*, *rez nogʻora* va *koʻs nogʻora* kabi turlari bor. Doʻl nogʻora yoʻgʻon tovush chiqaradi va diamtetri 60 sm cha boʻladi. Rez nogʻoraning tovushi ingichka boʻladi va diamtetri 20-30 sm boʻladi. Koʻs nogʻoraning diamtetri 30-40 sm boʻladi va shuning uchun rez nogʻoranikidan yoʻgʻonroq, doʻl nogʻoranikidan ingichkaroq tovush chiqaradi.

Koʻs va rez nogʻora bir-biriga qoʻshilib yasalagan *qoʻsh nogʻoralar* ham mavjud. Ikkalasining tovushi orasidagi farq bir kvarta intervalidir. Bu doira chalishda ishlatiladigan „bum“ va „bak“ kabi tovushlarini chiqarish imkonini yaratadi. Nogʻoradan chiqqan tovushlar faqat „tum“ va „tak“ deb yuritiladi.

Nogʻoraning misdan yoki choʻyandan yasalagan yirik turlari ham mavjud. Bu tur nogʻoralar ammo keng tarqalmagan.

## Ijro uslublari
Rez va koʻs nogʻora ikkita choʻp bilan chalinadi. Doʻl nogʻora yoʻgʻonroq bitta choʻp bilan chalinadi.

## Havolalar
* Oʻzbekiston Mumtoz Musiqasi saytida nogʻora haqida maʼlumot
* Nogʻora tarixi
Ulan-Bator

**Ulan-Bator**, **Ulaanbaatar** (; mongolcha — Qizil Botir) — shahri Moʻgʻulistonning poytaxti va eng katta shahri. 2012-yiligi hisob boʻyicha shahar aholisining soni 1,2-milliondan ortiq.

Ulaanbaatar Moʻgʻulistonning markazida qismida Tuul daryosining yoqasida, dengiz sathidan 1310-m balandlikda joylashgan. Iqtisodiyot, Madaniyat, bilim, tibbiyot markazi. Ulaanbaatar transport yoʻllarining markazi Moʻgʻulistonning barcha shaharlari bilan kesishadi, temir yoʻl orqali Rossiyaning Trans-Sibir va Xitoyning temir yoʻllariga qoʻshila oladi.

Ulaanbaatar shahri ilk 1639-yili Buddizm markazi tashkil topgan, 1921-yiligi revolyutsiyadan keyin davlat poytaxti boʻldi.

BogdoOʻla togʻi etagida, Tola daryosi vodiysida, 1325 m balandlikda joylashgan. Iqlimi keskin kontinental, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —27°, iyulniki 18°. Yillik yogʻin 250&nbsp;mm. Aholisi 691 ming kishi (1999). Alohida maʼmuriy birlik qilib ajratilgan. Shaharga 1639 yilda asos solingan. Dastlab Moʻgʻulistonda koʻchmanchi qayot kechiruvchi lamaizm cherkovi boshliklarining qarorgohi — Orgoo (Urga) boʻlgan. 1706 yildan Ixxuree (Buyuk ibodatxona), 1911 yildan Niyslelxuree (Poytaxt ibodatxonasi) deb atalgan. 18-asrning 2yarmidan Ixxuree manjur noibi qarorgohi va Tashqi Mongoliyaning maʼmuriy markazi. Savdo yoʻlida joylashgan Ixxuree yirik savdo markaziga aylangan. 1911 yildan Niyslelxuree — Tashqi Mongoliya Muxtoriyatining eng yirik shahri. 1921 yil 6 iyulda Mongoliya Xalq Respublikasi poytaxti deb eʼlon qilingan. U.B. — transport yoʻllarining muhim chorrahasi. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning yirik sanoat va madaniyat markazi. Yalpi sanoat mahsulotining 1/2 qismidan ortigʻi U.B.da ishlab chiqariladi. Yengil sanoat (jun yuvish, poʻstin tikish, koʻnteri va b. ishlab chiqarish) rivojlangan. Poligrafiya kti, qurilish materiallari ishlab chiqarish, yogʻochsozlik va metallsozlik korxonalari, avtomobil taʼmirlash zavodlari, oziq-ovqat sanoati, issiklik elektr stansiyalari mavjud. Mongoliya Fanlar akademiyasi, unt, muzeylar, teatrlar bor. U.B.da zamonaviy reja asosida Hukumat uyi, turar joy binolari qurilgan.
Sariagʻash (tuman)

**Sariagʻach tumani** — Janubiy Qozogʻiston viloyatining eng yirik tumanlaridan biri. Hozirgi vaqtda maydoni 7613&nbsp;km². Tumanda 40 dan ortiq millat va elatlar yashashadi. Aholisi 306,494 (2013).
Sariagʻach tumani — viloyatning janubida joylashgan. 1928-yillarda Keles tumani nomi bilan tashkil topgan. 1939-yilda Sariagʻash nomi berildi. Maydoni 7613&nbsp;km². Tuman markazi — Sariagʻash shahri. Tuman hududi orqali Chimkent — Termiz Xalqaro avtomobil magistrali, Orenburg — Toshkent temir yoʻli oʻtadi.

## Aholisi
Tuman aholisi 2013-yilgi maʼlumot boʻyicha 306,494 kishi, aholining oʻrtacha zichligi1 km 2 40,2 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman aholisi koʻp millatli hisoblanadi, aholining asosiy qishmini qozoqlar (86,9 %), undan boshqa oʻzbeklar (4,1 %), tojiklar (2,7 %), ozarbayjonlar (1,2 %), ruslar (1,1 %), tatarlar (0,9 %) va boshqalari istiqomat qilishadi.

## Iqlimi
Iqlimi kontinental, qishi iliq, yozi issiq, qurgʻoq. Yanvar oyining yillik oʻrtacha harorati −2 — 3&nbsp;°C, iyulniki 24 — 28&nbsp;°C. JYogʻingarchilikning yillik miqdori 200 – 300&nbsp;mm.

## Katta qishloqlari
Sariagʻash shahri
* Abay qishlogʻi
* Derbisek qishlogʻi
* Jibek joʻli qishlogʻi
* Intimaq qishlogʻi
* Qabilanbek qishlogʻi
* Aqjar qishlogʻi
* Qiziljar qishlogʻi
* Jilgʻa qishlogʻi
* Darbaza qishlogʻi
* Aqniet qishlogʻi
* Qurkeles qishlogʻi
* Qoshqarata qishlogʻi
* K.Marks qishlogʻi
* Aqjoʻl qishlogʻi
* Koʻkterek qishlogʻi

## Ijtimiy soha
Tumanda umumiy bilim beruvchi 137 ta maktab bor, uning 94 tasi oʻrta, 15 tasi asosiy, 28 tasi boshlangʻich va 2 sport, musiqa maktablari. Madaniy mahkamlaridan 290 ta madaniyat markazlari va 36 ta kutubxona bor. Tibbiyot sohasida 2 shifoxona, 4 kasalxona, 24 oilaviy-shifokorlik ambulatoriya, 104 feldsher-akusherlik punkt, silga qarshi dispanser faoliyat yuritmoqda. Oʻzbekiston bilan chegaradosh Jibek joʻli qishlogʻida bojxona joylashgan.

## Manbalar
Ukrainlar

**Ukrainlar** — xalq. Ukrainaning asosiy aholisi (37,42 mln. kishi). Rossiyada 4362,8 ming kishi, Qozogʻistonda 896,2 ming kishi, Belarusda 291 ming kishi, Oʻzbekistonda 153,2 ming kishi, Qirgʻizistonda 108 ming kishi, Latviyada 92,1 ming kishi, Kanadada 530 ming kishi, AQShda 500 ming kishi, Polshada 300 ming kishi, Argentinada 100 ming kishi yashaydi. Umumiy soni 46 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Ukrain tilida soʻzlashadi. Dindorlari — pravoslavlar, bir qismi uniatlar. U. ruslar va belaruslar qatori sharqiy slavyanlarga mansub. Ularning umumiy etnik asosini 10-asrga kelib yaqin qardosh sharqiy slavyan qabilalaridan shakllangan va oʻz davlati — Kiyev Rusi barpo etgan qadimgi rus elati tashkil qilgan. Keyinchalik, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy taraqqiyot va qad. rus yerlarining siyosiy tarqoqligi sharoitida (12 — 14-asrlar) qad. rus elati asosida 3 ta qardosh xalq — rus, ukrain va belarus xalqlari shakllangan. taxminan 14—15-asrlardan U oʻziga xos tili, xoʻjaligi va madaniyati asosida mustaqil etnik birlik sifatida maydonga keldi. 16 — 17-asrlarda ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy taraqqiyot, xalqning litva, polyak, venger agressiyalariga, turk-tatar bosqinchilarining talonchilik hujumlariga qarshi kurashi natijasida ukrain elati uyushgan va mustahkamlangan.

## Ukrain tili
Ukrain tili sharqiy slavyan tilining safiga kiradi. 18-19 asrlarda hozigi ukrain adabiy tili shakllandi.

## Yana qarang

* Ukraina

## Manbalar
Andau

**Andau** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Neusiedl am See (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 47,3&nbsp;km2. 2453 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Illmitz

**Illmitz** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan shaharchadir. Neusiedl am See (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 91,75&nbsp;km2. 2359 nafar aholi istiqomat qiladi (2016).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Neusiedl am See

**Neusiedl am See** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan shahardir. Neusiedl am See (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 57б2 km2. 6153 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Podersdorf am See

**Podersdorf am See** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan shaharchadir. Neusiedl am See (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 41,73&nbsp;km2. 2044 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Breitenbrunn am Neusiedler See

**Breitenbrunn am Neusiedler See** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Eisenstadt-Umgebung (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25.8&nbsp;km2. 1854 nafar aholi istiqomat qiladi (2009).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Sankt Georgen am Leithagebirge

**Sankt Georgen am Leithagebirge** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan shahardir. Eisenstadt-Umgebung provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,19&nbsp;km2. 2002 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Zagersdorf

**Zagersdorf** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Eisenstadt-Umgebung (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7.29&nbsp;km2. 999 nafar aholi istiqomat qiladi (2015).

## Manbalar
Antau

**Antau** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Mattersburg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8.74&nbsp;km2. 771 nafar aholi istiqomat qiladi (2012).

## Manbalar
Willersdorf (Gemeinde Oberschützen)

**Willersdorf ** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan shahardir. Oberwart provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,0101&nbsp;km2.

## Manbalar
Weiden bei Rechnitz

**Weiden bei Rechnitz** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Oberwart (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 39.8&nbsp;km2. 2005-yilda 879 nafar aholi istiqomat qilgan.

## Manbalar
Weichselbaum (Burgenland)

**Weichselbaum ** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Jennersdorf (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12.17&nbsp;km2. 729 nafar aholi istiqomat qiladi (2016).

## Manbalar
Grafenschachen

**Grafenschachen** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Oberwart (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9.9&nbsp;km2. 1222 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Großmürbisch

**Großmürbisch** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Güssing (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7.92&nbsp;km2. 235 nafar aholi istiqomat qiladi (2021).

## Manbalar
Deutschkreutz

**Deutschkreutz** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Oberpullendorf (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34.1&nbsp;km2. 3141 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Sigleß

**Sigleß** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Mattersburg (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 10.2&nbsp;km2. 1106 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Neustift bei Güssing

**Neustift bei Güssing** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Güssing (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11.48&nbsp;km2. 566 nafar aholi istiqomat qiladi (2001).

## Manbalar
Rust (Burgenland)

**Rust ** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan shahardir. Maydoni — 20.01&nbsp;km2. 1807 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Steinbach

**Steinbach** Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan shahardir. Oberpullendorf provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 366ha km2. 202 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Adlwang

**Adlwang** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommuna. Steyr-Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17&nbsp;km2. 1644 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Alkoven (Oberösterreich)

**Alkoven ** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Eferding (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 43&nbsp;km2. 5287 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Altenberg bei Linz

**Altenberg bei Linz** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Urfahr-Umgebung (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 36&nbsp;km2. 4257 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Ansfelden

**Ansfelden** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shaharская kommunadir. Linz-Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 31.33&nbsp;km2. 16&nbsp;107 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Auerbach (Oberösterreich)

**Auerbach ** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Braunau am Inn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11&nbsp;km2. 517 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Bad Ischl

**Bad Ischl** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shahardir. Gmunden okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 162.8&nbsp;km2. 14 058 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Waldhausen im Strudengau

**Waldhausen im Strudengau** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Perg (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 46.7&nbsp;km2. 2921 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Avstriya yerlari

Avstriya federativ respublik boʻlib, toʻqqiz **yerdan** tashkil topgan (olm. *Länder*). Avstriya konstitutsiyasida bu yerlar yana **federativ yerlar** deb ham nomlanadi. Oʻzbekcha viloyat atamasiga oʻxshash.

## Geografik joylashuv
Wippenham

**Wippenham** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Ried im Innkreis (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8&nbsp;km2. 555 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Geinberg

**Geinberg** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommuna. Ried im Innkreis (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14&nbsp;km2. 1336 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Grünwald bei Aigen

**Grünwald bei Aigen** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shahardir. Rohrbach okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 1,5&nbsp;km2. 83 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Manbalar
Überackern

**Überackern** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Braunau am Inn (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 27&nbsp;km2. 648 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Leonding

**Leonding** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shaharская kommunadir. Linz-Land (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24.05&nbsp;km2. 25&nbsp;676 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Lungitz

**Lungitz** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shahardir. Perg provinsiyasi tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Schörfling am Attersee

**Schörfling am Attersee** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Vöcklabruck (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23&nbsp;km2. 3165 nafar aholi istiqomat qiladi (2001).

## Manbalar
Ebensee am Traunsee

**Ebensee am Traunsee** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Gmunden (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 194.69&nbsp;km2. 7501 nafar aholi istiqomat qiladi (2023).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Edlbach

**Edlbach** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Kirchdorf an der Krems (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8.3&nbsp;km2. 670 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Oepping

**Oepping** Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Rohrbach (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23&nbsp;km2. 1592 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Ozarbayjonlar

**Ozarbayjonlar** () — xalq, Ozarbayjonning asosiy aholisi (8,172,800 kishi). Shuningdek, Eron (18,430 mln. kishi). Rossiya Federatsiyasi (621,800 — 1,500,000 kishi), Gruziya (307 ming kishi), Qozogʻiston (90 ming kishi), Armaniston va boshqa mamlakatlarda ham yashaydi. Umumiy soni 17,2 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Ozarbayjon tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan, shia musulmonlar.

Ozarbayjonlar katta yevropeoid irqining janubiy irqiga mansub. Ozarbayjonlar etnogenezida qadim Mana (miloddan avvalgi 1-ming yillikning 1- yarmi), Kavkaz Albaniyasi (miloddan avvalgi 1-ming yillikning 2-yarmi — milodiy 10-asr), Midiya, Atropatena (miloddan avvalgi 4-asr — milodiy 7- a.) davlatlari aholisi qatnashgan. VII asrda arablar istilosidan soʻng Aderbeygon yoki Ozarbayjon nomini olgan. Miloddan avval 1-ming yillik — milodiy 1-ming yillik mobaynida eroniy va turkiyzabon qabilalar (skiflar, gunnlar, bulgʻorlar, bijanaklar va boshqalar) mahalliy aholi bilan aralashib ketganlar. Ozarbayjon etnik birligining shakllanishi, asosan, 11—13-asrlarda Ozarbayjonga yangi turkiy (oʻgʻuz) qabilalarining kirib kelishi natijasida yakunlangan.

Ozarbayjonlarning bir qismi sanoatda (ayniqsa, neft, gaz, asbobsozlik va boshqalar) va qishloq xoʻjaligida band. Qishloq aholisining anʼanaviy mash-gʻuloti — dehqonchilik, paxtachilik, bogʻdorchilik, uzumchilik, ipakchilik.

## Manbalar
Abtenau

**Abtenau** Avstriyaning Salzburg yerida joylashgan shaharchadir. Hallein (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 186.96&nbsp;km2. 5745 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bad Gastein

**Bad Gastein** Avstriyaning Salzburg yerida joylashgan kommunadir. Sankt Johann im Pongau (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 170.6&nbsp;km2. 5838 nafar aholi istiqomat qiladi (2001).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Seekirchen am Wallersee

**Seekirchen am Wallersee** Avstriyaning Salzburg yerida joylashgan shahardir. Salzburg-Umgebung (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 50.27&nbsp;km2. 12&nbsp;000 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Königsleiten

**Königsleiten** Avstriyaning Salzburg yerida joylashgan shahardir. Zell am See okrugi tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Leogang

**Leogang** Avstriyaning Salzburg yerida joylashgan kommunadir. Zell am See (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 90.27&nbsp;km2. 3102 nafar aholi istiqomat qiladi (2011).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Mühlbach im Pinzgau

**Mühlbach im Pinzgau** – Avstriyaning Salzburg yerida joylashgan shahardir. Zell am See okrugi tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Albeck (Karintiya)

**Albeck ** Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan kommunadir. Feldkirchen (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 99.32&nbsp;km2. 1076 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Wölfnitz

**Wölfnitz** Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan shahardir. Klagenfurt-Land okrugi tarkibiga kiradi. 4606 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Gmünd in Kärnten

**Gmünd in Kärnten** Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan shahardir. Spittal an der Drau (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 31.59&nbsp;km2. 2605 nafar aholi istiqomat qiladi (2011).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Preitenegg

**Preitenegg** Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan kommunadir. Wolfsberg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 68.36&nbsp;km2. 957 nafar aholi istiqomat qiladi (2016).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Villach

**Villach** Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan shahardir. Maydoni — 134,9&nbsp;km2. 57 612 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Heiligenblut (Karintiya)

**Heiligenblut am Großglockner** Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan kommunadir. Spittal an der Drau (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 193.53&nbsp;km2. 964 nafar aholi istiqomat qiladi (2023).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Stöcklweingarten

**Stöcklweingarten** Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan Населённый пунктdir. Maydoni — 71.01&nbsp;km2. 378 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Absdorf

**Absdorf** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Tulln (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15.96&nbsp;km2. 1773 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Altenmarkt

**Altenmarkt** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Mistelbach okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,81&nbsp;km2. 178 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bergland

**Bergland** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Melk (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 33.88&nbsp;km2. 1847 nafar aholi istiqomat qiladi (2012).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Weidling

**Weidling** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Wien-Umgebung okrugi tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Göllersdorf

**Göllersdorf** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Hollabrunn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 59.56&nbsp;km2. 2939 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* www.goellersdorf.at Rasmiy sayti]
Senning

**Senning** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan qishloqdir. Корнойбург okrugi tarkibiga kiradi. 320 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Tor (cholgʻu asbobi)

**Tor** — noxun (mediator) bilan chertib chalinadigan musiqa asbobi. Eron, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Torning kosasi 8 raqami shaklidadir. Rezonatori tut yogʻochidan oʻyib yasaladi va usti teri bilan qoplanadi. Torning zamonaviy turi 20-asrning 30-yillaridan boshlab Oʻzbekiston (Bola baxshi Abdullayev, keyinchalik Komiljon Otaniyozov va boshqalar), soʻng Tojikiston musiqa madaniyatiga xam singib ketdi.

## Tuzilishi
Torning kosaxonasi 8 raqami shaklida boʻlib, asosan, tut yogochidan (baʼzida yongʻoq) oʻyib ishlanadi. Chanoqning ustki ochiq kismi teri bilan qoplanadi. Torning dastasi uzun boʻlib, 78-96 sm gacha yetadi. Asbobning hozirgi turlarida 11 ta sim tortilgan boʻlib, eng pastki (oʻrtada joylashgan) simdan tashqarilari juftlangan tarzda boʻladi va kvarta intervali oraligida sozlanadi. Torning 22 pardasi boʻladi. Ozarbayjon torida nim pardalar ham boʻladi. Asbob ikki oktava oraligʻidagi tovushqator hosil qila oladi.

## Ishlatilishi
Tor keng texnika imkoniyatlari, yorqin va jozibali tembr, kuchli dinamikasi bilan ajralib turadi. Eron, ozarbayjon, arman (dastgoh, muyum, kuy, ashula va boshqa) mumtoz musiqa namunalari ijrosida yakka tarkibida yetakchi cholgʻu sifatida keng qoʻllanadi. Tor ijrochilaridan Sodiq Asad oʻgʻli, M. Mansurov, B. Mansurov, A. Bokixonov, K. Primov va boshqalar mashhur.

## Havolalar
* Fors tori
Niederhollabrunn

**Niederhollabrunn** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Корнойбург (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 50.36&nbsp;km2. 1833 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar
Röhrenbach (Quyi Avstriya)

**Röhrenbach —** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommuna. Horn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25.11&nbsp;km2. 589 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Röschitz

**Röschitz** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Horn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 21.16&nbsp;km2. 1048 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Riedenthal

**Riedenthal** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan qishloqdir.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
St. Georgen am Reith

**St. Georgen am Reith** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Amstetten (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 40.1&nbsp;km2. 581 nafar aholi istiqomat qiladi (2009).

## Manbalar
Sankt Georgen am Steinfelde

**Sankt Georgen am Steinfelde** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Sankt Pölten-Land okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,85&nbsp;km2. 3551 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
St. Corona am Wechsel

**St. Corona am Wechsel** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Neunkirchen (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8.75&nbsp;km2. 391 nafar aholi istiqomat qiladi (2017).

## Manbalar
Haselbach

**Haselbach** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. 66 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Haslau-Maria Ellend

**Haslau-Maria Ellend** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Bruck an der Leitha (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24.83&nbsp;km2. 2026 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Ebreichsdorf

**Ebreichsdorf** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Baden (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 43.22&nbsp;km2. 9556 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Tanbur

**Tanbur** — torli musiqa asbobi. Oʻzbek milliy cholgʻularidan biri hisoblanadi. Oʻzbek mumtoz maqomlari aynan tanbur cholgʻusida ijro etilgan. Tanbur oʻng qoʻlning koʻrsatrgich barmogʻiga maxsus noxun (mediator) taqib chalinadi. **Tanbur cholgʻu cholgʻusi choʻqqisi uzun, kosasi nokday boʻlib, odatda tut daraxtidan yasaladi. Tanbur qadimgi Erondagi eng qadimgi cholgʻu asboblaridan biri boʻlgan.** Chalinganda faqat birinchi simi chertib chalinadi, qolganlari esa sadolanib turishi uchun xizmat qiladi. Forobiyning musiqa risolasida Xuroson tanburining parda tuzilishi keltirilgan. Tanbur oʻzbek, tojik, uygʻur va boshqa xalqlarda professional soz sifatida keng tarqalgan. Asbobning chortor (4 torli), panjtor (5 torli), shashtor (6 torli) turlari bor. Tanburning elektr adapter bilan jihozlangan turlari estrada ijrochiligida qoʻllanadi. 

## Etimologiyasi
Tanbur soʻzi eski musiqaga oid kitoblarda „tunbura“ shaklida yozilgan boʻlib, asli yunoncha soʻz ekanligini taʼkidlangan.

## Tuzilishi
Tanburning noksimon oʻyma kosasi yoʻgʻon va uzun dastasi bilan birga yaxlit tut yogʻochidan yasaladi. Tanburning umumiy uzunligi 110-130 sm. Kosasining qopqogʻi, koʻpincha, yupqa yogʻoch taxtachadan qilinadi, unda rezonator teshikchalari bor. Dastasiga ichakdan qilingan pardalar bogʻlanadi. Tanburning pay ip bilan bogʻlangan 16-19 pardasi boʻlib, oltinchisi, odatda, ijro etiladigan asarning ladtonallik xususiyatiga koʻra yuqori yoki pastga surib qoʻyiladi. Tanburning 3 ta toridan birinchisi (yuqoridan) asosiy, 2 tasi yordamchidir; birinchisi va uchinchisi unisonga, ikkinchisi ularga nisbatan kvarta, baʼzan kvinta yoki sekunda past sozlanadi. Asbobning diapazoni ikki yarim oktavaga yaqin.

## Ijro qilinishi
Tanbur qoʻlning koʻrsatkich barmogʻiga kiyiladigan noxun bilan turli uslubda (torlarni yuqoridan va pastdan urib) chalinadi. Tanbur Oʻzbekistonda boshqa torli chertma sozlardan farqli oʻlaroq, diatonik tovushqatorga ega. Tanburning torlari uzun va ingichka, pardalari yoʻgʻon (diametri 3 mm gacha) boʻlganligidan torni turlicha kuch bilan bosib, tovush balandligini yarim tongacha oʻzgartirish mumkin. Mazkur yoʻl bilan tanburda kuylarga oʻziga xos tebratma sayqal, nolalar beriladi.

## Taniqli oʻzbek tanburchilar
Tanburning oʻziga xos nozik va taʼsirchan ovozi, keng diapazoni tufayli Buxoro Shashmaqomi ijrosida asosiy yakkanavoz va (vokal qismlarda) joʻrnavoz soz hisoblanadi. Tanbuning keng badiiy imkoniyatlari Turgʻun Alimatov va uning shogirdlari talqinida namoyon boʻlmoqda. Oʻzbek bastakorlaridan Hojiabdulaziz Abdurasulov, Joʻraxon Sultonov, Fattohxon Mamadaliyev, Orifxon Hotamov, kompozitorlardan Jalil Sayfi („Qalbimda“), M. Mahmudov („Navo“ simfoniyasi), Mustafo Bafoyev („Lison uttayr“) va boshqalar tanbur imkoniyatlaridan ijodiy foydalanishgan.

## Yana qarang

* Tanbur chizigʻi
* Sato

## Manbalar


## Havolalar
* Oʻzbekiston Mumtoz Musiqasi saytida tanbur haqida maʼlumot
* Oʻrta Osiyo asbobolari
Meshuggah

**Meshuggah** () Umeå shahrida 1987-yili tuzilgan shved metal guruhidir. Meshuggah tarkibi vokalchi Jens Kidman va bosh gitarachi Fredrik Thordendal, dovulchi Tomas Haake (1990-yili qoʻshilgan) ritm-gitarachi Mårten Hagström (1992-yilda qoʻshilgan) lardan iborat. Guruh bir necha bas gitarachilarni almashtirgan, hozirda 2004-yili qoʻshilgan Dick Lövgren bas chaladi.

## Diskografiyasi
;Studiyaviy albomlari
* *[[Contradictions Collapse]]* (1991)
* *[[Destroy Erase Improve]]* (1995)
* *[[Chaosphere]]* (1998)
* *[[Nothing (Meshuggah album)|Nothing]]* (2002)
* *[[Catch Thirtythree]]* (2005)
* *[[obZen]]* (2008)
* *[[Koloss]]* (2012)
* *[[The Violent Sleep of Reason]]* (2016)
* *Immutable* (2022)

## Havolalar
* Guruh sayti
* Meshuggah Facebook hisobi
Mojito

**Mojito** () Kubadan tarqalgan hayboll turdagi kokteyldir. Spirtli yoki spirtsiz boʻlishi mumkin. Anʼanaviy mojito oq rom, shakar, limon suvi, gaz-suv va yalpizdan tayyorlanadi.Bugungi kunda bu ichimlikning ko'plab turlari tayyorlanmoqda, lekin an'analar o'zgargani yo'q.
Nemislar

**Nemislar** yoki **Olmonlar** (oʻzlarini *deutsche* deb ataydilar) – xalq, Germaniyaning asosiy aholisi (74,6 mln. kishidan ortiq). Umumiy soni 86 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari), jumladan, Rossiya Federatsiyasida 843 ming kishi, Qozogʻistonda 958 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Nemis tilida soʻzlashadi. Dindorlari – protestantlar (asosan, lyuteranlar) va katoliklar.

Nemis xalqining etnik asosini milodiy 1-ming yillik oʻrtalarida Reyn va Oder daryolari oraligʻida yashagan qadimgi german qabilalari: franklar, sakslar, bavarlar, alemannlar, tyuringlar, tevtonlar, kimvrlar qabilalari ittifoqlari tashkil etgan. Bu ittifoq namoyandalari 10-asr ga kelib oʻzlarini – „tevtonlar“ deb atay boshlaganlar. Nemislar 9-asrda elat boʻlib shakllangan. Nemis xalqining shakllanishi jarayonida (12—13-asrlar) gʻarbiy slavyan (polab) va Bol-tiqboʻyi qabilalari (prusslar va ularga qardosh litva qabilalari) ham qatnashgan. 1871-yilda Prussiya yetakchiligida Germaniyaning siyosiy va iqtisodiy birlashuvi nemis millatining shakllanishini, asosan, nihoyasiga yetkazgan. Nemislarning aksariyati yuksak rivojlangan sanoat va xizmat koʻrsatish sohasida band.

## Manbalar
Chechenlar

**Chechenlar** (oʻzlarini noxchiy deb atashadi) — asosan, Checheniston va Ingushiyadagi xalq (734,5 ming kishi). Rossiya Federatsiyasida jami — 899 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Chechen tilida soʻzlashadi. Dindorlari — sunniy musulmonlar. Ch. qardosh ingushlar kabi Shimoliy Kavkazning tub aholisi hisoblanadi. 7-asr arman manbalarida naxchamatyan nomi bilan qayd etilgan. Ch.ning anʼanaviy mashgʻuloti — pasttekisliklarda dehqonchilik, togʻlarda chorvachilik. Anʼanaviy hunarmandchilik (kulolchilik, qurol yasash, zargarlik) taraqqiy etgan. 

**Chechenlar** — (noxchilar, naxcho), oʻzbek tilida — chechen. Chechen tilida gaplashadilar. Hozirgi kunda Shimoliy Kavkazning katta millatlarining biridir.

## Milliy dini
Chechenlar — musulmonlar, chechen xalqining urf-odati duch kelgan musulmon xalqlarining dasturiday oʻzgachadir. Eng birinchi dastur — erkinlik. Duch kelgan sharoitda ham chechenlar eng birinchi erkinlik, mustaqillikni istaydilar. Ikkinchi oʻringa chechenlarning joʻmartligin qoʻyishga boʻladi. Ayol kishilarga, qariyalarni juda ham qattiq hurmat qilishadi. Oilaviy urf-odatida oʻgʻil bola otasining qanday boʻlishidan qatʼiy nazar iltimosini bajarishi lozim. Oʻtga tushushga tayyor boʻlishi kerak.

## Milliy Xoʻjaligi
Chechenlarning dasturiy xoʻjaligi — dehqonchilik, chorvachilik, qurulish va savdo. Ming afsuski, hozirgi vaqtda iqtisodining bu sohalari rivojlanishi oqsayapti. Chechenlar ayniqsa qishloq erlarda uy xoʻjaligi bor katta uylarda istiqomat qiladilar. Bu uylar faqatgina oylaviy emas, shu bilan birga mehmon kutadigan joy. Mehmon chechenlar uchun buyukdir. Ularda iqtisodiy va qabilaviy aloqalar yaxshi saqlangan.

## Milliy taomlari
Chechenlarning milliy taomlari — goʻsht, sut, koʻkatlar.

## Manbalar
Olim Odilov

**Olim Odilov** (mojarcha: **Alim Adilov**) — oʻzbek musavviri. Oʻz ishlarida asosan tabiatni va kishilarni tasvirlaydi. 1990-yillarning boshidan beri Vengriyada istiqomat qiladi.

## Hayoti
Olim Odilov 1963-yil Toshkentda tugʻilgan. Otasi rassom boʻlgan. Odilov 1991-yil Londondagi sanʼat akademiyalardan biriga kiradi. Keyinchalik Vengriyaga koʻchib boradi va oʻsha yerda vengr ayol bilan oila quradi. Ularda ikki farzand bor.

Avval Sankt-Peterburgdagi Imperial Sanʼat Akademiyasida (), keyin Londondagi Qirollik Akademiyasida () tahsil olgan.

## Ijodi
Odilovning ijodiga oʻzbek madaniyati katta taʼsir koʻrsatgan. Odilov oʻz ishlarida kishilar, tabiat, oʻzbek madaniyati va vengr madaniyatini ifodalab kelmoqda. Rassom Vengr Sanʼat Birlashmasining aʼzosi. Odilov shu kungacha Moskva, Toshkent, Tokio, Kuala Lumpur, Budapesht, London, Abu Dabi kabi shaharlarda oʻz ishlarini koʻrgazmaga qoʻygan.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayt 
* Fine Art saytida Olim Odilovning ishlari


Fayl:Guitarist, Alim Adilov.jpg|Gitarachi
Fayl:Roses, Alim Adilov.jpg|Atirgullar
Fayl:Dancers, Alim Adilov.jpg|Raqqoslar
Fayl:Neighing Horse, Alim Adilov.jpg|Kishnayotgan ot
Fayl:Sunflowers, Alim Adilov.jpg|Kungaboqar
Steven Plaut

**Steven Plaut** () — AQShlik iqtisodchi, professor. Isroildagi Haifa Universitetida va Budapeshtdagi Markaziy Yevropa Universitetida dars bergan. Professor Plautning maqolalari tez-tez turli gazeta-jurnallarda chop etilib turgan.

Plaut bakalavr darajasini Philadelphiadagi Temple Universitetidan olgan. Magistr darajasini Quddus Yahudiy Univesritetidan olgan. Iqtisod boʻyicha Ph.D.sini Princeton Universitetidan olgan.

2002-yil „Razvedkachi“ () nomli kitobini yozgan. Kitobda Plaut saraton kasaliga chalinib shifoxonada yotganida uchratgan badaviy (koʻchmanchi arab) razvedkachi va oʻzining oʻlim bilan qilgan jangi haqida hikoya qiladi.

## Havolalar
* FrontPageMagda Steven Plautning maqolalari 
* Steven Plautning eski maqolalari
Filadelfiya

**Filadelfiya** — Pennsilvaniya shtatidagi eng katta shahar. Aholi soni boʻyicha AQShdagi beshinchi eng katta shahardir. Aholisi 1,5 mln. kishi (2002). Dengiz porti. Transport yoʻllarining muhim chorrahasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. AQSHning eng muhim sanoat, savdomoliya va madaniyat markazlaridan. Sanoati koʻp tarmoqli. Yetakchi sanoat tarmogʻi — mashinasozlikning turli sohalari: sanoat jihozlari ishlab chiqarish, aviatsiya, raketa-kosmik, harbiy, kemasozlik, avtomobilsozlik, elektrotexnika, radioelektronika sanoatlari, nazoratoʻlchov priborlari, temir yoʻl vagonlari va lokomotivlar ishlab chiqarish Shuningdek, kimyo (jumladan, kimyofarmatsevtika, lokboʻyoq, neft kimyosi mahsulotlari ishlab chiqarish), neftni qayta ishlash, oziq-ovqat, tikuvchilik, poligrafiya sanoatlari rivojlangan. Sellyulozaqogʻoz, oynashisha, toʻqimachilik, mebel sanoati korxonalari mavjud. Metropoliten qurilgan. Teatrlar, muzeylar, nafis sanʼat akademiyasi bor. Shaharga 1682 yilda asos solingan. F.da 1776-yilda AQSH mustaqilligi eʼlon qilingan. 1790—1800-yillarda mamlakat poytaxti. Turizm rivojlangan. Harbiydengiz bazasi.
Mashat (daryo)

**Mashat oʻzani** Tulkibosh tumani va Sayram tumanlarining oraligʻida oqadi. Uzunligi — 60&nbsp;km, suvning yigʻiladigan maydoni 550&nbsp;km2. Alatov, Mashat togʻlaridagi buloqlaridan Yirsuv oʻzani boʻlib boshlanib, Mashat togʻining janubiy tarafida Mashat oʻzaniga qoʻshiladi. Suv eniga tor, biroq chuqur. Qor, yer osti suvlaridan paydo boʻlgan.
Boshqirdlar

**Boshqirdlar** () (oʻzlarini bashkort deb ataydilar) – Rossiya Federatsiyasidagi turkiy xalq. Boshqirdistonning asosiy aholisi (864 ming). Rossiya Federatsiyasida jami 1,35 mln. (1992). Markaziy Osiyo respublikalarida ham yashaydilar. Yevropeoid irqiga mansub. B.ning ajdodlari Ural togʻining janubiy rayonlarida qad. davrdan yashab kelgan. 4-asrda hunnlarning katta bir qismi hozirgi Boshqirdistonning janubiy rayonlariga oʻrnashib, yerlik xalqlar bilan aralashib ketgan. 8— 10alarda Volga va Ural daryolari oraligʻida yashagan bir qancha urugʻqabilalar (buzan, tangaur, usergan va boshqalar) ham keyinchalik B. tarkibiga kirgan. 9—15-asrlar mobaynida qipchoqlar, Volga bulgʻorlari, majorlar va noʻtylarttt bir qismi Boshqirdiston yerlariga oʻrnashib, B. bilan aralashib ketgan. B.ning elat boʻlib shakllanish jarayoni 16-asrda tugaydi. 16—19-asrlarda Boshqirdistonning gʻarbiy rayonlariga Volga boʻylaridan Kozon tatarlari, misharlarning katta bir qismi va qisman marilar, udmurdlar kelib yerlik B. bilan aralashib, ularga singib ketgan. B. oʻtmishda chorvachilik (yilqichilik, qoʻychilik) va dehqonchilik bilan shugʻullangan. Boshkird tilida gaplashadi. B. islom dinining sunniy mazhabiga eʼtiqod qiladilar.

**Boshqird** – Boshqirdiston Respublikasining tub aholisi, turkiyzabon xalqlarning biri hisoblanadi. Ularning koʻpchiligi Rossiyada, oz qismi esa Markaziy Osiyo (Fargona vodiyda Andijan vil. Qoʻrgon-tepa tumani Dardoq qishlogida yashaydi. Qandi (qanli) istiqomat qilishadilar. Umumiy aholi soni 2 millionga yaqin. Boshqirdlarning tili Turkiy tilining qipchoq butogʻiga kiradi. Oz qismi Rus tili va Tatar tillarida ham gaplashadilar. Alifbosi Kirillitsaga asoslangan. Boshqirdlar etnik shakllanishi VII—X-asrlardagi har turli turkiy qabilalarining (usergen, boylar, surash, mangg'ovur, jag'albayli, tama, beshvul, kedey, tabin, ming, kerey, qangli, arg'in, v.b.) turtki boʻldi. XI—XIII-asrlarda hozirgi boshqird erida yashashgan, Edil va Madiyor qabilalariga qipchoqlarning taʼsiri kuchayib, qadimgi boshqird etnosining qipchoqlanishini tezlashtirdi. Botuning harbiy yurushlari, boshqurt eriga Qipchoq qabilasidan aholining koʻplab koʻchib kelishi, boshqirdlarning qipchoqlanishini undan ham jadallatdi.
Qipchoq davri boshqird xalqining shakllanishining (XV—XVI-asrlar) boshlanishi boʻlib hisoblanadi XVI-asrning oʻrtasida Boshqirdlar Rossiya imperiyasining tarkibiga kirdi. Boshqirdlar harbiy hizmatga, oltin kon joylarida ishlashdi. Rossiya imperiyasining tarkibiga kirmasdan oldin, Boshqirdlar asosan koʻchmanchi mol chorvachiligi bilan shugʻullanib, ov qilsa, XVII—XIX-asrlarda dehqonchilik bilan shugʻullanib, oʻtroqlikka koʻchdilar. Tili va madaniyati, tatarlarga yaqin boʻlgani bilan, milliy urf-odatlari qozoqlarga oʻxshashligi koʻp.

## Manbalar
Jean-Claude Van Damme

**Jan Klod Van Damm** (, toʻliq ismi — Jon Klod Komil Fransua Van Varenburg, ; 18-oktyabr 1960-yil, Berkem-Sent-Agat, Belgiya) — AQSH aktyori, rejissyor, ssenariychі, montaj qiluvchi va bastakor.

Jumladan 47 filmga, 7-ta musiqaviy klipga va 25-ta reklama roligiga tushgan. Eng omadli aktyorlik ishlari: „Krovaviy sport“ (1988), „Kikboksyor“ (1989), „Dvoynoy udar“ (1991), „Universalniy soldat“ (1992), „Trudnaya mishen“ (1993), „Patrul vremeni“ (1994), „J. K.V. D.“ (2008). 2010-yili Kann kinofestivalida uning oʻzi qatnashgan „Orliniy put“ nomli filmining namoiyishi boʻldi. Film DVD va Blu-ray formatida 2012-yili koʻrsatiluvga chiqdi.

## Manbalar
Forslar

**Forslar** (oʻzlarini eroniy deb atashadi) — asl kelib chiqishi hind va yunon xalqi. AQSH, Iroq, Afgʻoniston, GFR, Avstriya, Fransiya, Buyukbritaniya, MDH davlatlari va boshqa davlatlarda yashashadi. Umumiy soni 67-million kishi. Antropologik tarafidan  hind xalqiga o'xshash. Fors tilida gaplashadi. Islom dinining shiyit tarmogʻiga mansubdir. Qadimgi Eron qabilalari Markaziy Osiyodan miloddan avvalgi 2-ming yillik oxirida janubi-gʻarbiy tomonlariga joylashgan. Ular Midiya davlatida, Axemen avlodi qurgan davlatda asosiy roʻl oʻynadi. 7-asrlardagi arab bosqinchiligidan keyіn forslar orasida islom dini keng etak yoya boshladi. Forslarning etnik tarixida arablardan soʻng turklar (11 — 12 asrlar, saljuqlar), turk-moʻgullar (13 −14 asrlar, Xulagʻu sulolasi) oʻz izlarini qoldirdi. 16-asrning boshlanishida forslar turkiy Sefevi sulolasiga tobe boʻlsa, 19 — asrning oʻrtalarida ularga qadjarlar oʻz hukmdorligini oʻrnatdi. 19-asrning oʻrtasida millat boʻlib shakllanishi nihoyasiga etdi. Forslar qadimdan dehqonchilik bilan shugʻullanishadi; bugʻdoy, tariq, guruch, pahta, arpa, choy, v.b. sholi oʻsimliklar ekai, qoʻy boqdi. Shaharlarida kulolchilik bilan savdo-sottiq rivojlandi. Fors ustalari toʻqigan gilamlari, keramik. idishlar, zargarlik buyumlar koʻp davlatlarda mashhur boʻldi. Uylari soz bolchiqdan, gʻishtdan qurilib, tomi qamish bilan bekitildi. Zadagon forslar hovlisiga hovuz (basseyn) qurdirdi. Milliy kiyimlari: erkaklari matodan tikilgen koʻylak, shim, qoʻy terіsіdan tіkіlgen kurtkacha, boshiga salla oʻraydi. Ayollarining asosiy kiyimi — koʻylak, kofta, dambal, butkul gavdasini yopib turadigan chadra boʻldi. Milliy taomlari guruchdan, goʻshtdan va sutdan tayyorlanadi.

## Manbalar
Armanlar

**Armanlar** (, oʻzlarini *hay* deb atashadi) — xalq, Armanistonning asosiy aholisi (3,08 million kishi, 1992). Shuningdek Rossiya Federatsiyasi (532 ming kishi), Gruziya (437 ming kishi), AQSH (700 ming kishi), Fransiya (270 ming kishi), Eron (200 ming kishi), Suriya (170 ming kishi), Togʻli Qorabogʻ (146 ming kishi), Livan va Turkiya (150 ming kishidan) va boshqa mamlakatlarda ham yashaydilar. Umumiy soni — 6,55 mln. kishi. Arman tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan xristian-miafisiylar.

## Aleppodagi armanlar

Halab shaharining xristianlari arman qochqinlari kelganda koʻpaygan. (1915-yilgi arman genotsidi). Birinchi arman qochqinlari kelganda (1915-1922) Halab aholisi 1922-yili 156 748-kishi boʻldi, shulardan: musulmonlar 97 600-kishi (62,26 %), xristian-katoliklar — 22 117 (14,11 %), iudaylar — 6 580 (4,20 %), evropaliklar shu vaqtda — 2 652 (1,70 %), Arman qoshqinlari — 20 007 (12,76 %) va boshqalari — 7 792 (4,97 %). Yekіnshі armyan bosqindari 1923 jili keldі.. 1923-1925-yillari shaharga 40 000-arman keldi, Aleppo aholisi 1925-yilining oxirlarida 210 000-kishiga koʻpaydi. Ularning ichida: armanlar 25 %. 1944-yili Aleppo aholisi 325 000-kishi boʻldi, ularning-112 110 (34,5 %) xristianlar (armanlar — 60 200). Aleppo xristianlarining yarmi 1947-yilgacha armanlar boʻldi. Aytish joyizki undan keyin arman repatriatsiyasi davrida armanlarning koʻpchiligi Sovet Armanistoniga koʻchdi (1946-1967).

## Arman musiqasi
Bizga hozir qadimgi va oʻrta asrlik arman musiqasining mazmunini koʻz oldimizga keltirishimiz qiyin. Biroq saqlanib qolgan hujjatlar u davrning musiqasi mayin va yoqimli boʻlganligidan dalolat beradi.

## Milliy asboblari
Arman milliy asboblarining tarixi qadimdan saqlanib hozirgacha etib kelgan. Arman xalq asboblari: Sibizgʻilar, surnay, tara va boshqalari.

## Manbalar
Absam

**Absam** Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Innsbruck Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 52,06&nbsp;km2. 6474 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Wörgl

**Wörgl** Avstriyaning Tirol yerida joylashgan shahardir. Kufstein (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19.68&nbsp;km2. 12&nbsp;536 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Motz

**Motz** — Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommuna. Savoie departamenti Chambéry tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
330 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 36,7 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 9,0&nbsp;km2. Dengiz sathidan 240 – 1044 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Namlos

**Namlos** Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Reutte (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28.76&nbsp;km2. 97 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar
Altach

**Altach** Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan kommunadir. Feldkirch okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,36&nbsp;km2. 6512 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Au (Vorarlberg)

**Au ** Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan kommunadir. Bregenz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 44.91&nbsp;km2. 1704 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bregenz

**Bregenz** — Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan shahardir. Bregenz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 29.51&nbsp;km2. 29&nbsp;122 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Gisingen (Feldkirch)

**Gisingen ** Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan shahardir. Maydoni — 8,00&nbsp;km2. 8087 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Riezlern

**Riezlern** Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan shahardir. Bregenz okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — xxx km2.

## Manbalar
Ebnit

**Ebnit** Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan shahardir. Dornbirn okrugi tarkibiga kiradi. 111 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Fenomen

**Fenomen** (yun.: φαινόμενoν, φαίνω *phainō* — „koʻrsataman“) deb har qanday kuzatiladigan hodisaga aytiladi. Kundalik hayotda esa bu atama kamdan-kam kuzatiladigan gʻayrioddiy hodisani anglatadi. Atamani zamonaviy falsafaga Immanuel Kant kiritgan. 

**Fenomen** (yun. phainomenon — sodir boʻluvchi) — 1) gʻayrioddiy, kamdankam boʻladigan hodisa, fakt; 2) his-tuygʻu orqali payqaladigan hodisani anglatuvchi falsafiy tushuncha. "Fenomen" atamasini Aristotel "koʻrinuvchi", "tuyuluvchi" maʼnosida ishlatgan. Leybnits esa bu soʻzni tajribadan maʼlum boʻlgan dalillarga nisbatan qoʻllagan. I. Kant  fenomen tushunchasi yordamida mohiyatni hodisadan keskin ajratishga uringan va hodisani bilish mumkin, mohiyatni esa bilish mumkin emas deb hisoblagan (yana qarang Mohiyat va hodisa). 

## Yana qarang
* Noumen