open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Futbol boʻyicha 2026-yilgi jahon chempionati saralashi (CONCACAF, ikkinchi bosqich)

2026-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichining CONCACAF mintaqasi **ikkinchi bosqichi** oʻyinlari 2024-yil 22- va 26-mart kunlari boʻlib oʻtdi.

## Format
Kanada, Meksika va Qo‘shma Shtatlar musobaqa mezboni sifatida final bosqichiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘l olgani sababli, saralash bosqichida ishtirok etmadi. 2023-yil dekabr oyidagi FIFA reytingida yuqori o‘rinlarni egallagan 28 ta jamoa hamda birinchi bosqich g‘olibi bo‘lgan 2 ta jamoa, jami 30 ta jamoa — beshta jamoadan iborat 6 ta guruhga qur’a orqali taqsimlandi. Har bir jamoa guruhidagi boshqa jamoalar bilan bir martadan, ya’ni ikkita uy uchrashuvi va ikkita safar uchrashuvi (umumiy hisobda 4 ta o‘yin) o‘tkazdi. Har bir guruhda birinchi va ikkinchi o‘rinlarni egallagan jamoalar uchinchi bosqichga yo‘l oldi.

## Savatchalar

Qurʼa 2024-yil 25-yanvar kuni Shveysariyaning Syurix shahrida bo‘lib o‘tdi. Jamoalar 2023-yil dekabr oyidagi FIFA erkaklar terma jamoalari reytingidagi o‘rniga ko‘ra (qavs ichida ko‘rsatilgan) saralangan.

Izoh: **Qalin** uslubda yozilgan jamoalar uchinchi bosqichga yo‘l olgan.

## Taqvim
Uchrashuvlar taqvimi jamoalar qurʼada tushgan savatlarga asosan oldindan belgilangan edi. CONCACAF 2024-yil 29-yanvarda o‘yin sanalarini tasdiqladi — bahslar 2024-yil 5–11-iyun va 2025-yil 4–10-iyun oralig‘ida o‘tkazildi.

## Guruhlar
### A guruhi


----

----

----

----

----

### B guruhi


----

----

----

----

----

### C guruhi


----

----

----

----

----

### D guruhi


----

----

----

----

----

### E guruhi


----

----

----

----

----

### F guruhi


----

----

----

----

----

## Toʻpurarlar

## Intizom
Quyidagi qoidabuzarliklar uchun futbolchi avtomatik ravishda navbatdagi oʻyindan chetlatiladi:
* qizil kartochka olish (agar buzilgan qoida jiddiy boʻlsa, qizil kartochka tufayli berilgan chetlatish muddati uzaytirilishi mumkin)
* ikki alohida oʻyinda sariq kartochka olish (bunday holatda berilgan chetlatish keyingi saralash bosqichlariga oʻtkaziladi, lekin yakuniy bosqichga yoki boshqa xalqaro musobaqalarga tatbiq etilmaydi)
Saralashning ikkinchi bosqichida quyidagi chetlatishlar amalga oshirildi:

## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar
*
Majjhima Nikaya

**Majjhima Nikāya** („Oʻrtacha uzunlikdagi nutqlar toʻplami“) – bu Buddaviy yozma toʻplam boʻlib, Sutta Piṭakaning beshta Nikāya (toʻplam)laridan ikkinchisidir. Sutta Piṭaka esa Pali Tipitaka („Uch savat“)ning bir qismi boʻlib, Theravada Buddizmining asosiy matnlaridan hisoblanadi.

Majjhima Nikāya miloddan avvalgi 3-asr va milodiy 2-asr oraligʻida yozilgan. Bu nikayada Budda va uning asosiy shogirdlariga tegishli boʻlgan 152 ta nutq mavjud.

## Tarifi
Bhikkhu Bodhi oʻz tarjimasi uchun yozgan kirish soʻzida ushbu toʻplamni quyidagicha taʼriflaydi:
Agar Majjhima Nikāya bir jumla bilan boshqa Pali Kanoni kitoblaridan ajratib koʻrsatilishi kerak boʻlsa, uni „eng boy kontekstual vaziyatlar xilma-xilligini eng chuqur va eng keng qamrovli taʼlimotlar majmuasi bilan birlashtirgan toʻplam“ deb taʼriflash mumkin.

152 ta nutq uchta qismdan iborat boʻlib, har bir qism beshta boʻlimga boʻlingan. Har bir boʻlimda, oxirgi oldingi boʻlimdan tashqari, 10 tadan nutq mavjud.

### Parallel
Majjhima Nikāya turli sanskritiy qadimgi buddaviy maktablarning Sutra Piṭakalarida topilgan *Madhyama Āgama* ga mos keladi. Uning boʻlaklari sanskrit tilida va tibet tarjimasida saqlanib qolgan. Sarvāstivādin versiyasidan toʻliq xitoycha tarjima Xitoy buddaviy kanonida mavjud boʻlib, u *Zhōng Ahánjīng* (中阿含經) deb ataladi. Sarvāstivāda maktabining Madhyama Āgamaʼsi 222 ta sūtradan iborat, bu esa Pāli Majjhima Nikāyaʼdagi 152 ta suttaga nisbatan koʻproqdir.

## Manbalar

## Havolalar

* Majjhima Nikāya inglizcha (va 30+ boshqa tillarda), Madhyama Āgama parallellari bilan — suttacentral.net sayti
* Majjhima Nikaya paliycha, inglizcha va polyakcha — Metta.lk sayti
* Majjhima Nikaya inglizcha — accesstoinsight.org sayti
* Majjhima Nikaya boʻyicha darslar — Bhikkhu Bodhi tomonidan oʻrgatilgan
* Majjhima Nikāya III, II. 3.5. Māgandiyasutta.m, III. 2. 5. Bahudhātukasutta.m-, (115) Ko‘p elementlar haqidagi nutq — budsas.org sayti
* [Mādhyamāgama yozuvi](http://www.buddhism-dict.net/cgi-bin/xpr-ddb.pl?4e.xml+id('b4e2d-963f-542b-7d93')), *Raqamli Buddizm Lug‘ati* — buddhism-dict.net sayti
* Majjhima Nikaya’dan tanlangan suttalar, tarj. Bhikkhu Bodhi, Wisdom Publications
* Miloddan avvalgi VI asr Hindistonidagi yetti o‘yin — Mahātaṇhāsaṅkhayasutta’da tasvirlangan
UNICEF milliy qo‘mitalari ro‘yxati

Dunyoning 32 mamlakatida UNICEFning Milliy qo‘mitalari mavjud , ularning har biri mustaqil mahalliy nodavlat tashkilot sifatida tashkil etilgan. UNICEFning jamoatchilik yuzi va sadoqatli ovozi bo‘lib, Milliy qo‘mitalar xususiy sektordan mablag‘ yig‘adi, bolalar huquqlarini targ‘ib qiladi va qashshoqlik, ofatlar, qurolli mojarolar, zo‘ravonlik va ekspluatatsiya tahdidi ostida bo‘lgan bolalarning butun dunyo bo‘ylab ko‘rinishini ta’minlaydi.

UNICEF faqat ixtiyoriy hissalar hisobidan moliyalashtiriladi va Milliy qo‘mitalar birgalikda UNICEF yillik daromadining uchdan bir qismini to‘playdi. Bu butun dunyo bo‘ylab korporatsiyalar, fuqarolik jamiyati tashkilotlari va 6 milliondan ortiq individual donorlarning hissalari orqali amalga oshiriladi. Shuningdek, ular bolalar huquqlari bilan bog‘liq masalalar bo‘yicha ko‘plab turli hamkorlarni, jumladan, ommaviy axborot vositalari, milliy va mahalliy hokimiyat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, shifokorlar va advokatlar, korporatsiyalar, maktablar, yoshlar va keng jamoatchilik kabi mutaxassislarni birlashtiradi.

## Mamlakatlar
Quyidagi mamlakatlarda UNICEFning milliy qo‘mitalari faoliyat yuritadi.

•Andorra UNICEFning Andorra bo‘yicha qo‘mitasi (fransuzcha: UNICEF Comitè d’Andorra)

•Avstraliya UNICEF Avstraliya

•Avstriya UNICEF Avstriya (German)

•Belgiya UNICEF Belgiya

•Kanada UNICEF Kanada

•Chexiya Chexiya UNICEF qo‘mitasi (chexcha: Český výbor pro UNICEF)

•Daniya UNICEF Daniya (Danish)

•Finlyandiya UNICEF Finlyandiya (fincha: Suomen UNICEF)

•Fransiya UNICEF Fransiya

•Germaniya UNICEF Germaniya (German)

•Gonkong Gonkong UNICEF qo‘mitasi (Chinese)

•Vengriya UNICEF Vengriya

•Islandiya UNICEF Islandiya (Islandiya: UNICEF Island)

•Irlandiya Respublikasi UNICEF Irlandiya

•Isroil UNICEF uchun Isroil jamg‘armasi

•Italiya UNICEF Italiya (ital.)

•Yaponiya UNICEF Yaponiya

•Janubiy Koreya Koreya UNICEF qo‘mitasi

•Lyuksemburg UNICEF Lyuksemburg

•Niderlandiya UNICEF Niderlandiya

•Yangi Zelandiya UNICEF Yangi Zelandiya

•Norvegiya UNICEF Norvegiya (Norwegian)

•Polsha UNICEF Polsha (Polish)

•Portugaliya UNICEF Portugaliya

•Slovakiya UNICEF Slovakiya (slovakcha: SV pre UNICEF)

•Sloveniya UNICEF Sloveniya (slovencha: UNICEF Slovenija)

•Ispaniya UNICEF Ispaniya (Spanish)

•Shvetsiya UNICEF Sweden (shvedcha: UNICEF Sverige)

•Shveytsariya UNICEF Shveytsariya va Lixtenshteyn

•Turkiya UNICEF Turkiya (turkcha: UNICEF Türkiye Milli Komitesi)

•Birlashgan Qirollik UNICEF Buyuk Britaniya

•Amerika Qo‘shma Shtatlari UNICEF jamg‘armasi

## Havolalar
Birlashgan Millatlar Tashkilotining axborot markazlari

**Birlashgan Millatlar Tashkilotining Axborot Markazlari** (UNIC) - 1946-yilda tashkil etilgan boʻlib, uning shtab-kvartirasi AQShning Nyu-York shahrida joylashgan. Unga 63 ta davlat aʼzo boʻlgan. Ushbu davlatlar 2018-yilgacha Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan dolzarb xabarlarni almashish va amalga oshirishni osonlashtirdi.  Birlashgan Millatlar Tashkiloti Kotibiyati qoshidagi *Global kommunikatsiyalar departamenti boshqaruvi* ostida 2018-yilgacha oʻz muammolarini bartaraf etishga muhim rol o'ynadi. Xalqaro munosabatlar departamenti barcha rivojlanish tashabbuslarini ilgari surdi va amalga oshirildi, birinchi navbatda, BMT bilan bog'liq hamkorlik bilan shugʻullanuvchi kompaniyalarga alohida vazifa berildi va keyinchalik mintaqaviy axborot markazlari ishga tushirdi.

## Tarix
1946-yilda BMTning Global kommunikatsiyalar departamenti (inglizcha: *United Nations Department of Global Communications*, qisqacha *DGC*) huzurida tashkil etilgan muassasalar tarmog‘idir. Ushbu markazlar Birlashgan Millatlar Tashkiloti faoliyati haqida dunyo bo‘ylab aholiga ishonchli ma’lumotlar yetkazish va global hamkorlikni mustahkamlash maqsadida tashkil etilgan. UNIC tarmog‘i dastlab atigi ikki markaz bilan ish boshlagan bo‘lsa-da, yillar o‘tishi bilan kengayib, bugungi kunga kelib 63 mamlakatda faoliyat olib bormoqda. Har bir axborot markazi joylashgan mamlakatda yoki mintaqada BMT tizimiga oid dolzarb ma’lumotlarni mahalliy tillarda ommaga yetkazish bilan shug‘ullanadi.

Markazlarning bosh ofisi AQShning Nyu-York shahrida joylashgan bo‘lib, ular BMT tomonidan olib borilayotgan tashabbuslar, muammolar va yangiliklar haqida jamoatchilikni xabardor qilishda muhim rol o‘ynaydi. UNIClar orqali jurnalistlar, hukumat vakillari, fuqarolik jamiyati faollari, talabalar, o‘qituvchilar va tadqiqotchilar BMTga oid ma’lumotlarga qulay tarzda ega bo‘ladilar. BMT Global kommunikatsiyalar departamentiga *Melissa Fleming* boshchilik qiladi. U BMTning OAV va jamoatchilik bilan muloqot siyosatini yuritib, tashkilot faoliyatini xalqaro auditoriyaga tushunarli va sodda tarzda yetkazishni maqsad qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
# Birlashgan Millatlar Tashkiloti Axborot Markazlari veb-sayti .
# Birlashgan Millatlar Tashkiloti  .
# Birlashgan Millatlar Tashkilotining Axborot Markazi Vashington .
Parizod

**Parizod** ( — paridan tugʻilgan) — kelib chiqishi forscha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Parizod (maʼnolari)

**Parizod** ( — paridan tugʻilgan):

* Parizod — xotin-qizlar ismi;
* Parizod — 2012-yilda Ayub Shahobiddinov tomonidan suratga olingan film.
Tushita

**Tuṣita** (sanskrit va pali) yoki **Tushita** – Buddizmning xohishlar olami (Kāmadhātu)dagi olti deva dunyosidan biridir. U Yāma jannati va  jannati orasida joylashgan. Boshqa jannatlar kabi, Tushitaga ham meditatsiya orqali yetib borish mumkinligi aytiladi. Bu – tarixiy toʻrtinchi Budda Gautama Budda sifatida yerga qayta tugʻilmasidan oldin *Śvetaketu* („Oq bayroq“) nomli bodhisattva yashagan jannatdir. Xuddi shuningdek, kelajakda beshinchi Budda – Maitreya sifatida tugʻiladigan hozirgi *Nātha* („Himoyachi“) bodhisattva ham aynan shu yerda istiqomat qiladi.

Koʻpchilik Buddist matnlarida aytilishicha, qirolicha Mayadevi Lumbinida oʻgʻli – shahzoda Siddhartha (keyinchalik Gautama Budda) tugʻilgach, yetti kundan keyin vafot etgan va Tushita jannatida qayta tugʻilgan. Budda maʼrifatga erishganidan yetti yil oʻtgach, Mayadevi Tāvatimsa jannatiga tushgan va u yerda Budda unga maxsus Abhidharmani oʻqigan, shuningdek, oʻsha hududda yashovchi boshqa xudolarga ham taʼlim bergan.

Hinduizmda esa, tushitalar toʻqqizta gana ilohiy guruhlardan biri sifatida tilga olinadi: adityalar, visvedevalar, vasular, tushitalar, abhasvaralar, anilalar, maharajikalar, sadhyalar va rudralar.

## Tavsiflar

Buddizmda barcha jannat olamlari kabi,  jannati ham ilohiy mavjudotlar – *devalar*ning yashash joyi hisoblanadi. Pali kanonidagi *Visakhuposatha Sutta*ga koʻra, u yerda vaqt Yerga nisbatan ancha boshqacha oʻtadi:

## Buddist qarashlari
Mahayana buddist tafakkuriga koʻra,  jannati – bu kelgusi hayotida toʻliq maʼrifatga erishishga tayyor boʻlgan barcha bodhisattvalar vaqtincha yashaydigan joydir. Bunga Cheksiz hayotning katta sutrasi (Mahayana matni)da misol keltiriladi:

Shu sababli,  jannati Maitreya bilan chambarchas bogʻlangan, va koʻplab Mahayana buddistlari aynan shu yerda qayta tugʻilish uchun qasam ichishadi, shunda ular Bodhisattvaning taʼlimotlarini tinglab, oxir-oqibat Budda boʻlganlarida birga qayta tugʻilishadi. Boshqa bodhisattvalar ham vaqti-vaqti bilan ushbu jannat olamida yashashadi.  yer bilan bir xil dunyo tizimiga kiradi, shuning uchun u nisbatan yaqin hisoblanadi; holbuki, Amitabha Buddaning olami esa butunlay alohida dunyo tizimi sifatida qaraladi.

## Manbalar

## Havolalar
Shuhrat Toshpoʻlatov

**Shuhrat Toshpoʻlatov** (1973-yil 24-aprelda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik futbol murabbiy va sobiq professional futbolchi. Futbolchilik davrida asosan yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynagan. 2013-yildan buyon Qarshining „Nasaf“ klubida, bosh murabbiy Roʻziqul Berdiyevning yordamsi va katta murabbiy sifatida faoliyat olib bormoqda.

## Manbalar

## Havolalar
* Shuhrat Toshpoʻlatov Footballfakts saytidagi profili
* 
* Shuhrat Toshpoʻlatov Transfermarkt saytida
Erkin Mirzayev

**Erkin Mirzayev** – oʻzbekistonlik futbolchi. 2013-yildan 2014-yilgacha „Shoʻrtan“ klubi bosh murabbiyi.
## Manbalar
Valentin Poddubniy

**Valentin Vasilovich Poddubniy** (1974-yil 5-iyulda tugʻilgan) – ukrainalik sobiq futbolchi va futbol murabbiyi. Futbolchik faoliyati davomida himoyachi va yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynagan. Qarshining „Nasaf“ futbol klubiga qarshli futbol maktabi direktori.

## Yutuqlari

* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2001

## Manbalar

## Havolalar
* Valentin Poddubniy Transfermarkt saytida
* Valentin Poddubniy Footballfakts saytida
* Valentin Poddubniy Teams saytida
Parda (ism)

**Parda** () — kelib chiqishi forscha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Parda Tursun — oʻzbekistonlik yozuvchi;
* Parda Ziyatov — Oʻzbekiston Qahramoni (1998).

## Familiyalar
* Pardayev
* Pardayeva

## Manbalar
Parpi (ism)

**Parpi** — oʻzbekcha erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Parpi qoʻrboshi — Fargʻona vodiysida sovet rejimiga qarshi harakat rahbarlaridan biri.

## Familiyalar
* Parpiyev
* Parpiyeva

## Manbalar
Cherine Abdellaoui

**Cherine Abdellaoui** (28-avgust 1998-yilda tugʻilgan) – Jazoirlik paralimpiada dzyudochisi. U Yaponiyaning Tokio shahrida boʻlib oʻtgan 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya o‘yinlarida ayollar oʻrtasidagi 52 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, u Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida oʻtgan 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya o‘yinlarida ayollar oʻrtasidagi 52 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yilda u Ozarbayjonning Boku shahrida boʻlib oʻtgan IBSA Dzyudo Gran-prisida kumush medalni qoʻlga kiritgan, bu IBSA dzyudo mavsumining ochilish musobaqasi hisoblanadi.

## Xalqaro yutuqlari

## Manbalar

## Havolalar
Hayat al-Garaa

**Hayat al-Garaa** (1996-yil 2-martda tugʻilgan) – Marokashlik para-atlet boʻlib, disk, granata, yadro uloqtirish boʻyicha musobaqalarda ishtirok etgan. U Marokash nomidan Paralimpiya o‘yinlarida qatnashgan.

## Faoliyati
Al-Garaa Marokash shaʼnini 2016-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ayollar oʻrtasida yadro uloqtirish F41 yoʻnalishida himoya qilgan va 6,97 metr natija bilan yettinchi oʻrinni egallagan. U yana Marokash nomidan 2020-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ayollar oʻrtasida disk uloqtirish F41 yoʻnalishida ishtirok etgan va bronza medalini qoʻlga kiritgan.

## Shaxsiy hayoti
Uning opa-singillari ham sportchilardir. Jumladan, Najat al-Garaa va Laylo al-Garaa ham Paralimpiya medallarini qoʻlga kiritgan sportchilar hisoblanadi.

## Xalqaro yutuqlari

## Manbalar
Imene Agouar

**Imene Agouar** (1993-yil 22-noyabrda tugʻilgan) – xalqaro miqyosda Jazoir davlati uchun musobaqalarda ishtirok etadigan para-dzyudochi. Uning soʻnggi yutugʻi 2014-yilda ayollar oʻrtasidagi yarim oʻrta vazn (63&nbsp;kg) toifasida Afrika chempionatidagi gʻalaba hisoblanadi.

## Yutuqlari
Agouar 2014-yilda chempion boʻlgach, 2015-yilda Afrika chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan. 2013-yilda ham u yana kumush medalni yutgan. 2014-yilda Zagrebda boʻlib oʻtgan Gran-prida u bronza medaliga juda yaqin kelgan edi. U kontinental kubokda bir marta oltin medal, kontinental chempionatlarda uch marta kumush medal, kontinental ochiq musobaqalarda esa ikki marta kumush medal va yana kontinental chempionatlarda ikki marta bronza medalini qoʻlga kiritgan.

## Xalqaro yutuqlari

## Manbalar

## Havolalar
Bhikkhu Analayo

**Bhikkhu Anālayo** – kelib chiqishi nemis boʻlgan bhikkhu (budda rohibi), olim va meditatsiya oʻqituvchisi. U 1962-yilda Germaniyada tugʻilgan va 1995-yilda Shri-Lankaning Theravada anʼanasiga asosan rohiblikka qabul qilingan. U Buddaviy matnlarning turli anʼanalarda saqlanib qolgan versiyalarini solishtirish boʻyicha amalga oshirgan ishlari bilan mashhur.

## Rohiblik hayoti
Bhikkhu Anālayo 1990-yilda Tailandda vaqtincha rohib boʻlgan, u yerda 20-asrning mashhur tay rohibi Buddhadasa asos solgan Vat Suan Mokx monastirida meditatsiya kursida qatnashgan. 1994-yilda u Shri-Lankaga borib, Nyanaponika Thera bilan uchrashmoqchi boʻlgan, biroq u kelishidan bir necha kun oldin Thera vafot etgan. Shundan soʻng u Bhikkhu Bodhi bilan oʻqishni davom ettirgan va 1995-yilda Balangoda Ananda Maitreya Thero boshchiligida yana pabbajja olgan. 2007-yilda u Shri-Lankaning Shvegyin Nikaya tarkibidagi asosiy Amarapura Nikayadan upasampada olgan. Bhikkhu Bodhi uning asosiy ustozlaridan biridir. Godwin Samararatne esa uning ilk meditatsiya amaliyotida katta taʼsir koʻrsatgan.

## Ilmiy faoliyati
Bhikkhu Anālayo 2000-yilda Peradeniya universitetida *[[Satipatthana Sutta|Satipatthana Sutta]]* boʻyicha PhD dissertatsiyasini yoqlagan va bu keyinchalik *Satipatthāna, the Direct Path to Realization* sifatida nashr etilgan. Keyinchalik u Pāli kanon va Xitoy buddaviy kanonidagi matnlarni taqqoslash ishlariga oʻtgan. U Marburg universitetida habilitatsiya ishini 2007-yilda tamomlab, Majjhima Nikaya va boshqa tillardagi paralel matnlarni oʻzaro solishtirgan.

Bhikkhu Anālayo koʻplab ilmiy maqolalar va kitoblar muallifi boʻlib, ayniqsa meditatsiya, qadimgi buddaviy matnlar va ayollarning rohibalikdagi oʻrni mavzusida tadqiqotlar olib borgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Bhikkhu Anālayo nashrlari
* Āgama Research Group profil sahifasi
* Onlayn maʼruzalari
* Tadqiqot loyihalari
* Dars jadvali
Popuk

**Popuk** — oʻzbekcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Porso

**Porso** ( — dindor, taqvodor, xudojoʻy; tabarruk, pokiza) — kelib chiqishi forscha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Porso Shamsiyev — navoiyshunos va matnshunos olim. Filologiya fanlari doktori (1970), O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi (1972);
* Porso Xoʻjayev — Buxorodagi jadidchilik harakatining namoyandalaridan biri, Buxoro XSR va Oʻzbekiston SSR davlat va jamoat arbobi, pedagog.

## Familiyalar

* Porsoyev
* Porsoyeva

## Manbalar
Poshsha

**Poshsha**, **Poshshaxon** — oʻzbekcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Poshsha Mahmudova — sovet davlat va iqtisodiyot arbobi.

## Manbalar
Poʻlat (ism)

**Poʻlat** () — kelib chiqishi forscha boʻlgan erkaklar va xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Poʻlatxon — 1875—76-yillarda Qoʻqon xonligida koʻtarilgan xalq qoʻzgʻoloni rahbari;
* Poʻlat Abdullaev — sovet va rus diplomati;
* Poʻlat Abdurahmonov — oʻzbek iqtisodchisi va davlat arbobi, iqtisod fanlari nomzodi, Samarqand viloyatining birinchi hokimi (1992—1995);
* Poʻlat Bobojonov — oʻzbek huquqshunosi va davlat arbobi. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri (2017—2025) hamda Xorazm viloyati hokimi (2012—2017) boʻlgan;
* Poʻlat Habibullayev — fizik olim va jamoat arbobi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (1984). SSSR (1991-yildan Rossiya) Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1994), fizika-matematika fanlari doktori (1971), professor (1972);
* Poʻlat Hasanov — nazariy elektrotexnika sohasidagi olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), texnika fanlari doktori (1975), professor (1977);
* Poʻlat Madreimov — baletmeyster. Oʻzbekiston xalq artisti (1977);
* Poʻlat Moʻmin — bolalar shoiri. Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (1992). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1983);
* Poʻlat Qayumov — sovet va o‘zbek davlat arbobi;
* Poʻlat Rasulov — kinooperator. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1967);
* Poʻlat Saidqosimov — oʻzbekistonlik aktyor, Oʻzbekiston xalq artisti (1979);
* Poʻlat Sanaxanov — oʻzbekistonlik oʻqituvchi, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995);
* Poʻlat Yoqubov — oʻzbekistonlik oʻqituvchi, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1997);
* Poʻlat Yusupov — sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi;
* Poʻlat Zohidov — oʻzbekistonlik meʼmor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan meʼmor (1976);
* Poʻlat Zokirov — geobotanik, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1989), biologiya fanlari doktori (1971), professor (1983);
* Poʻlatjon Nosirov — iqtisodchi olim, Oʻzbekiston qishloq xujaligi Fanlar akademiyasi akademik (1992), iqtisod fanlari doktori (1987), professor (1991);
* Poʻlatjon Qayyumov — maʼrifatparvar pedagog, tarjimon. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi (1942);
* Poʻlatjon Sultonov — geolog olim, geologiya-mineralogiya fanlari nomzodi (1991), dotsent (1999), geologiya-mineralogiya fanlari doktori (2017), professor (2020);
* Poʻlatxoʻja Xoldorxonov — oʻzbekistonlik futbolchi.

## Familiyalar

* Poʻlatov
* Poʻlatova

## Manbalar
Poʻlat (maʼnolari)

**Poʻlat** ():

* Poʻlat — temirning uglerod (2%) va boshqa elementlar bilan qotishmasi;
* Poʻlat — erkaklar va xotin-qizlar ismi.
Sayfiddin Sodiqov

**Sayfiddin Sodiqov** – oʻzbekistonlik futbolchi. Oʻzbekiston U17 terma jamoasining hujumchisi.

## Manbalar
Madinabonu Mannopova

**Madinabonu Mannopova** (2001-yil 13-aprel; Toshkent) — oʻzbekistonlik taekvondochi. 2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlarida kumush hamda 2018-yilgi Osiyo chempionatida bronza medal sovrindori.

## Manbalar
Avtodidakt

**Avtodidakt** ( – „oʻzi“,  – „oʻrganish, oʻqish“) – biror taʼlim muassasasidan tashqarida, oʻqituvchi yordamisiz mustaqil ravishda taʼlim olgan kishi. Unga zid boʻlgan tushuncha — diletant boʻlib, u bilimlarni avtodidaktik yoʻl bilan olishi mumkin, ammo bu bilimlar koʻpincha cheklangan va yuzaki boʻladi. Avtodidakt esa, odatda, gʻayritabiiy qobiliyat, tolmas gʻayrat va mustahkam iroda namoyon etadi, natijada oʻz bilimlarini kasbiy jihatdan qoʻllaydi, baʼzan esa jamoatchilik va ilmiy eʼtirofga sazovor boʻladi.

## Yana qarang
* :Turkum:Avtodidaktlar

## Manbalar

## Havolalar
Avtodidaktizm

**Avtodidaktizm** o‘qituvchilar yoʻl-yoʻrigʻisiz taʼlim olishning bir usulidir. Ushbu usul bilan taʼlim olgan kishilar **[[avtodidakt]]** deyiladi. Ular biror fan yoki mavzuni mustaqil oʻrganish orqali oʻzlashtiradilar. Bu taʼlim jarayoni rasmiy taʼlimni toʻldirishi, unga qoʻshimcha boʻlishi yoki uning oʻrnini egallashi mumkin.

## Manbalar
Běla Hlaváčková

**Běla Třebínová** (, 1976-yil 18-aprelda tugʻilgan) – chexiyalik paralimpiya suzuvchisi. U ikki marotaba Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida qatnashgan va jami beshta medalni qoʻlga kiritgan, jumladan 2004-yil Afina va 2008-yil Pekindagi 50 metrga erkin uslubda suzishda oltin medal sohibasi boʻlgan.

## Faoliyati
Hlaváčková 1976-yilda hozirgi Chexiya hududidagi Náchod shahrida tugʻilgan va 9 yoshidan suzish bilan shugʻullana boshlagan. 1999-yilda umurtqa pogʻonasiga operatsiya qildirilgan, biroq toʻliq tiklana olmagan va hozirda nogironlar aravachasidan foydalanadi. Oʻsha yili turmushga chiqqan.

2001-yilda u S5 toifasida Yevropa chempionatida bitta oltin, bitta kumush va ikkita bronza medalini qoʻlga kiritgan. Argentinada boʻlib oʻtgan jahon chempionatida esa 50 metrga erkin uslub suzish yoʻnalishida bronza medalini olgan va 50 metrga chalqancha uslubda suzish boʻyicha dunyo rekordini oʻrnatgan. Bu natija uchun ham oltin medal bilan taqdirlangan.

U Janubiy Bohemiya universitetining Sogʻliqni saqlash va ijtimoiy fanlar fakultetini tamomlagan,
tibbiy ehtiyojlar boʻyicha ixtisoslashgan kompaniyada ishlagan,
keyinchalik esa internet portalida korporativ maslahatchi sifatida faoliyat yuritgan.
Hozirda u Plavání České Budějovice suzish klubida murabbiy sifatida ishlaydi.
U nodavlat notijorat tashkiloti boʻlgan „Light for the World“ (Dunyo uchun nur) boshqaruv kengashining aʼzosi. 1999-yilda turmushga chiqqan va 2004-yil may oyida oʻgʻli Yan tugʻilgan. 2010-yilda ikkinchi bor turmushga chiqqan.

## Manbalar
Fathia Amaimia

**Fathia Amaimia** (1989-yil 5-sentabrda tugʻilgan) – tunislik paralimpiya yengil atletika sportchisi. U past boʻyli sportchilar uchun moʻljallangan F41 toifasidagi uloqtirish musobaqalarida qatnashadi. U Tunis vakili sifatida 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Rio-de-Janeyroda ishtirok etib, ayollar oʻrtasidagi disk uloqtirish F41 yoʻnalishida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Shuningdek, ayollar oʻrtasidagi yadro uloqtirish F41 musobaqasida ham qatnashib, 6-oʻrinni egallagan.

U 2013-yilda Fransiyaning Lion shahrida boʻlib oʻtgan 2013 IPC Yengil atletika jahon chempionatida ayollar oʻrtasidagi disk uloqtirish F41 yoʻnalishida kumush medalga sazovor boʻlgan. Ikki yil oʻtib, Qatarning Doha shahrida oʻtkazilgan 2015 IPC Yengil atletika jahon chempionatida ham shu yoʻnalishda yana bir kumush medalni qoʻlga kiritgan. 2019-yilda Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida boʻlib oʻtgan 2019-yilgi Para atletika jahon chempionatida ayollar oʻrtasidagi yadro uloqtirish F41 yoʻnalishida 8-oʻrinni egallagan.

## Manbalar
Alejandro Garnacho

**Alejandro Garnacho Ferreyra** — professional futbolchi. Angliya Premyer-ligasining Manchester United futbol klubi va Argentina milliy futbol terma jamoasining qanot hujumchisi.

Garnacho 2020-yil oktyabr oyida Atletiko Madrid jamoasidan Manchester United akademiyasiga oʻtgan. 2022-yil may oyida FA Yoshlar Kubogi va Jimmy Murphy mukofotini qoʻlga kiritgan. Shundan bir oy oldin, 17 yoshida asosiy jamoada debyut qilgan.

Ispaniyada tugʻilgan Garnacho dastlab Ispaniya yoshlar terma jamoalarida oʻynagan, biroq 2022-yilda Argentina U20 terma jamoasi safida debyut qilgan. 2023-yil iyun oyida Argentina terma jamoasining asosiy tarkibida ilk bor maydonga tushgan va 2024-yilgi Amerika Kubogi gʻolibiga aylangan.
Dmitriy Kim (taekvondochi)

**Dmitriy Valeryevich Kim** (1989-yil 7-oktyabr; Toshkent) — oʻzbekistonlik taekvondochi. 2008-yilgida hamda 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan.

## Manbalar
Neftchi futbol klubi Osiyo kuboklarida

Ushbu maqolada Fargʻonaning „Neftchi“ futbol klubining Osiyo Futbol Konfederatsiyasi tomonidan tashkil etilgan xalqaro Osiyo klublari turnirlaridagi natijalari va yutuqlari taqdim etilgan.

Osiyo kuboklarida „Neftchi“ klubi Osiyo chempionlar kubogi (keyinchalik Osiyo chempionlar ligasi), Osiyo kubok egalari kubogi va AFC kubogi turnirlarida ishtirok etgan. Neftchi ilk bor 1994-yilgi mavsumda Osiyo chempionlar kubogi turnirida ishtirok etgan va uchinchi oʻrinni egallagan.

## Yutuqlar
## Mavsumlar

### 1994-95-yilgi [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar kubogi]]
;Dastlabki bosqich

;Ikkinchi Bosqich

;Chorak final
Sharqiy Osiyo chorak final oʻyinlari Qatarning Doʻha shahrida markazlashtirilgan shaklda oʻtkazilgan.

;Yarim final

;Uchinchi oʻrin uchun oʻyin

### 1995-96-yilgi [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar kubogi]]

### 1996-97-yilgi [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar kubogi]]

### 1997-98-yilgi [[Futbol boʻyicha Osiyo kubogi egalari kubogi|Osiyo Kubogi egalari kubogi]]

### 1998-99-yilgi [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar kubogi]]

### 2002-03-yilgi [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar ligasi]]

### 2004-yilgi [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar ligasi]]

### 2005-yilgi [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar ligasi]]

### 2007-yilgi [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar ligasi]]

### 2009-yilgi AFC kubogi

### 2012-yilgi [[AFC Chempionlar ligasi 2012|Osiyo chempionlar ligasi]]
;Saralash bosqichi

### 2012-yilgi [[OFK kubogi|AFC kubogi]]

;Guruh bosqichi


----

----

----

----

----

;Nimchorak final

## Futbolchilar statistikasi

### Ishtirokchilar

### Gol mualliflari

### Quruq oʻyinlar

## Umumiy natijalar
: *2012-yil 23-may holatiga koʻra aniq*.

Kalit: Gʻal=Gʻalaba, Dur=Durang, Magʻ=Magʻlubiyat, UG= Urilgan gollar. OʻG=Oʻtkazilgan gollar. GF = Gollar farqi.

## Mamlakatlar boʻyicha klublar bilan qarama-qarshiliklar statistikasi
*2012-yil 23-mayholatiga koʻra statistik maʼlumotlar.*

## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar
Janubiy Afrika Respublikasi milliy futbol terma jamoasi

**[[Janubiy Afrika Respublikasi]] milliy [[futbol]] terma jamoasi** — erkaklar futbolida xalqaro miqyosda mazkur davlat manfaatlarini ifodalaydi. Janubiy Afrikada futbolni boshqarish organi — Janubiy Afrika Respublikasi futbol assotsiatsiyasi tomonidan boshqariladi. **Bafana Bafana** laqabi bilan tanilgan. Jamoaning uy maydoni – Yoxannesburgda joylashgan FNB stadion. FIFA va Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) aʼzosi. Afrikadagi eng yaxshi milliy futbol terma jamoalardan biridir. Maydonda sariq-yashil rangli formada toʻp tepadi.

## Manbalar
Futbol boʻyicha 2025–2026-yilgi ikkinchi Osiyo Chempionlar ligasi

**Futbol boʻyicha 2025–2026-yilgi ikkinchi Osiyo Chempionlar ligasi** – Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (OFK) tomonidan tashkil etiladigan Osiyo futbol klublari oʻrtasidagi futbol turnirining yigirma ikkinchisi va 2-Osiyo Chempionlar Ligasi nomi ostidagi ikkinchisi boʻladi.

## Klublar

## Jadval
Jadval quyidagicha boʻladi. Barcha oʻyinlar seshanba, chorshanba va payshanba kunlari oʻtkaziladi, yakshanba kuni oʻtadigan finaldan tashqari.

## Saralash pley-off bosqichi
Pley-off bosqichining uchta gʻolibi (ikkitasi Gʻarbiy va bittasi Sharqiy mintaqadan) 29 nafar toʻgʻridan-toʻgʻri ishtirokchilar qatoriga qoʻshilish uchun guruh bosqichiga yoʻl oldi. Saralash pley-off bosqichida magʻlub boʻlgan jamoalar 2025–26 yil OFK Challenge ligasining guruh bosqichiga kirishdi.

### Gʻarbiy mintaqa

----

### Sharqiy mintaqa

## Guruh bosqichi

Guruh bosqichiga qurʼa tashlash marosimi 2025-yil 15-avgustda boʻlgan.

### Gʻarb
#### A

#### B

#### C

#### D

### Sharq
#### E

#### F

#### G

#### H

## Manbalar
Shaxmat stoli

**Shaxmat stoli** – shaxmat oʻyinini qulay tarzda oʻynash uchun moʻljallangan maxsus stol hisoblanadi. Bunday stollar turli oʻlcham va shakllarda boʻlishi mumkin, odatda qattiq yogʻochdan yasaladi. Shaxmat stollariga ayrim shaharlar va jamoat joylarida, xususan bogʻlar va xiyobonlarda duch kelish mumkin. Ularning aksariyati oʻz oʻlchamlari jihatidan piknik stollariga oʻxshaydi.

## Tavsifi
Shaxmat stoli – shaxmat oʻyinini oʻynash uchun maxsus qulayliklar bilan jihozlangan stol hisoblanadi. Odatda shaxmat taxtasi stol yuzasiga oʻrnatilgan boʻladi. Koʻpincha stolning ikki tomonida figuralarni saqlash uchun tortmalar mavjud boʻladi. Aksariyat shaxmat stollarida taxta oʻyib ishlangan yoki qoʻshilgan tarzda tayyorlanadi, arzonroq modellarda esa u boʻyalgan shaklda boʻlishi mumkin. Shaxmat stollari yuqori darajada bezatilgan, sifatli ishlangan va qimmatbaho mebel buyumlari sifatida ham yaratiladi.

## Materiallar
Shaxmat stollari odatda qattiq yogʻochdan tayyorlanadi, eng mashhur turlari sifatida atirgul yogʻochi, kedr va mahagoniy yogʻochlari ishlatilinadi. Shuningdek, ekzotik yogʻoch turlaridan tayyorlangan variantlari ham mavjud.

## Galereya

File:Alexandr rodchenko, scacchi da dopolavoro, progettaz. 1925, ricostruito nel 2007, 01.jpg|Aleksandr Rodchenkoning konstruktiv dizayni, 1925-yil
File:Muzej Međimurja, Čakovec (Croatia) - stol za šah i mlin.jpg|Kombinatsiyalangan shaxmat va tegirmon o‘yini stoli
File:Serpentine Gallery Pavilion, London, July 2010 (20).JPG|Rang-barang qizil va yashil shaxmat stoli


## Manbalar
Axborot jamiyati bo'yicha Jahon sammiti

**Axborot jamiyati bo‘yicha Jahon sammiti (WSIS)** — Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) homiyligida o‘tkazilgan xalqaro anjuman bo‘lib, u axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) va axborot jamiyatining rivojlanishiga bag‘ishlangan. Sammit ikki bosqichda bo‘lib o‘tgan: birinchisi 2003-yilda Shveysariyaning Jeneva shahrida, ikkinchisi esa 2005-yilda Tunis poytaxti Tunis shahrida tashkil etilgan. Ushbu sammitning asosiy maqsadlaridan biri — rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar o‘rtasidagi raqamli tafovutni kamaytirish, ya’ni internet va zamonaviy texnologiyalarga kirish imkoniyatini dunyo bo‘ylab kengaytirishdan iborat bo‘lgan. Sammitdan so‘ng har yili WSIS forumi o‘tkazilib kelinadi. Bu forumlar orqali axborot texnologiyalari sohasidagi dolzarb muammolar muhokama qilinadi va xalqaro hamkorlik yo‘lga qo‘yiladi. WSIS doirasida qabul qilingan qarorlardan biri sifatida har yili 17-may sanasi Butunjahon axborot jamiyati kuni sifatida nishonlanadi. 

2005-yilda boʻlib oʻtgan Axborot jamiyati bo‘yicha Jahon sammitidan keyingi o‘n yillik davrni tahlil qilish uchun yo‘lga qo‘yilgan global tashabbusdir. Ushbu jarayon WSIS doirasida amalga oshirilgan ishlarni baholash va kelgusidagi strategik yo‘nalishlarni belgilash maqsadida tashkil etilgan.

2015-yilda WSIS+10 jarayonining yakuniy bosqichi sifatida 15–16-dekabr kunlari BMT Bosh Assambleyasining Nyu-York shahrida bo‘lib o‘tgan oliy darajadagi yig‘ilishi bilan yakunlangan. Ushbu yig‘ilishda raqamli rivojlanish, internetga kirish imkoniyatlari va global axborot jamiyatining kelajagi kabi muhim masalalar muhokama qilindi.

WSIS+20 jarayoni esa navbatdagi, yigirma yillik ko‘rib chiqish bosqichi bo‘lib, 2025-yilning iyul oyida Shveysariyaning Jeneva shahrida o‘tkazilishi rejalashtirilgan.

Bu tadbir WSIS tashabbusining 20 yillik rivojlanishini baholash va kelgusidagi xalqaro axborot siyosatini shakllantirishga xizmat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* WSIS – XEIning rasmiy sayti.
* BMT Bosh Assambleyasining WSIS+10 Oliy darajadagi yig'ilishi veb-sayti .
* WSIS birja o'tkazish, WSIS Stocktaking ma'lumotlar bazasi, AKT bilan bog'liq faoliyat to'g'risida ma'lumot beruvchi hamma uchun ochiq tizim.
Badaxshon universiteti

**Badaxshon universiteti** (1996-yilda qurilgan) ( ، ) — Afgʻoniston shimoli-sharqidagi Badaxshon viloyatida joylashgan. 1988-yilda tashkil etilgan Badaxshon universiteti yirik Fayzobod shahrida joylashgan notijorat davlat oliy taʼlim muassasasidir (aholisi 50 000-249,999 kishi).

Badaxshon universitetining taniqli bitiruvchilari orasida Faiza Darkhani ham bor.
## Manbalar
Shaxmat nazariyasi

Shaxmat oʻyini odatda uch bosqichga boʻlinadi: debyut, oʻyin oʻrtasi va yakuniy bosqich (endshpil). Har bir bosqichda oʻyinni qanday olib borish boʻyicha keng nazariy bilimlar tizimi mavjud, ayniqsa debyut va yakuniy bosqich boʻyicha ishlab chiqilgan nazariyalar koʻp. Shaxmat nazariyasiga oid asarlar yozuvchi mualliflar, koʻpincha oʻzlari ham taniqli shaxmatchilar boʻlib, ular „shaxmat nazariyotchilari“ yoki „shaxmat teoretiklari“ deb ataladi.

„Ochilish nazariyasi“ odatda shaxmat debyutlari boʻyicha mavjud adabiyotlarda aks etgan umumiy qarashlardan iborat. „Yakuniy bosqich nazariyasi“ esa odatda muayyan pozitsiyalar yoki oʻxshash turdagi holatlar boʻyicha bayon etilgan qoida va tahlillardan iboratdir. Biroq bu bosqichda hamma holatlarga tatbiq etiladigan umumiy qoidalar kam. „Oʻyin oʻrtasi nazariyasi“ koʻpincha oʻyin oʻrtasida qoʻllanilishi mumkin boʻlgan umumiy qoida va tavsiyalarga asoslanadi. Zamonaviy yondashuvda esa umumiy nazariy qarashlardan koʻra, konkret pozitsiyani chuqur tahlil qilishga alohida eʼtibor qaratilmoqda.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* David Hooper et Kenneth Whyld, The Oxford companion to chess, Oxford University Press, (ISBN 978-019280-049-7)
Youssra Karim

|tavallud_joyi=Al-Jadida, Marokash|mamlakat=Marokash|sport=para-atlet|klub=Club Amis de Fes|murabbiylar=Zedmout AzizLakhdar AbdelouahaAlal Taky|faol_tomon=disk uloqtirish, yadro uloqtirish|medallar=}}

**Youssra Karim** (1997-yil 26-martda tugʻilgan) – marokashlik para-atlet, disk, yadro uloqtirish boʻyicha shugʻullangan. U Marokash nomidan Paralimpiya o‘yinlarida ishtirok etgan.

## Faoliyati
Karim 2014-yilgi Yozgi oʻsmirlar Olimpiya oʻyinlarida 58&nbsp;kg vazn toifasida sogʻlom sportchilar oʻrtasida ogʻir atletika musobaqasida qatnashgan.

Karim Marokash nomidan 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ayollar oʻrtasida yadro uloqtirish F41 bahslarida qatnashib, shaxsiy rekordi – 8,16 metr natija bilan toʻrtinchi oʻrinni egallagan. Shuningdek, Karim 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ayollar oʻrtasida disk uloqtirish F41 musobaqasida ishtirok etib, kumush medalni qoʻlga kiritgan.

## Manbalar
After the War Is Over

**After the War is Over** – 1918-yilda Birinchi jahon urushi davrida yaratilgan qoʻshiq. Musiqasi Harry Andrieu tomonidan bastalangan, soʻzlari esa Joseph Woodruff, E. J. Pourmon va Andrew B. Sterling tomonidan yozilgan. Qoʻshiq Joe Morris Music Co. nashriyoti tomonidan chop etilgan boʻlib, vokal va fortepiano uchun moʻljallangan.

Qoʻshiqning Joe Morris Music Co. tomonidan nashr etilgan toʻrtta varianti mavjud boʻlib, Broad & Market Music Company tomonidan ham ikki xil nashri maʼlum.

Mazkur asar bayramona ruhda yozilgan boʻlib, unda amerikalik askarlarning urushni yakunlab, yurtiga qaytishi intiqlik bilan tasvirlangan. Qoʻshiqda shuningdek, amerikalik mashhur general John Pershing madh etiladi hamda Ikkinchi Marna jangi eslab oʻtiladi. Bu jang Antanta kuchlarining muhim gʻalabasi bilan yakunlangan edi.

## Matni
Angels, they are weeping over the foreign wars

Changed will be the pictures of the foreign lands

Trains, Ports are sailing from shore to shore

Maps will change entirely to different hands

Brave Heroes are falling to arise no more

Kings and Queens may ever rule their fellow man

But still, the bugles calling every man to war

But pray they'll be united like our own free land

After the war is over and the world's at peace

Many a heart will be aching after the war has ceased

Many a heart will be vacant, Many a child will be alone

But I hope they'll all be happy in a place called home sweet home

## Manbalar
Fouzia El Kassioui

**Fouzia El Kassioui** (1992-yil 1-yanvarda tugʻilgan) – marokashlik Paralimpiya atleti.

## Hayoti
Unga 10 yoshida Parkinson kasalligi va tserebral falaj tashxisi qoʻyilgan. 2017-yilda u Benslimane Al-Ahd Al-Jadid assotsiatsiyasiga qoʻshilib, yadro uloqtirish bilan shugʻullana boshlagan.

2019-yilgi Jahon para yengil atletika chempionatida, Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida, u ayollar oʻrtasida yadro uloqtirish F33 musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

U 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ayollar oʻratsida yadro uloqtirish F33 musobaqasida kumush medalni qoʻlga kiritgan. U shuningdek, ayollar oʻrtasida nayza uloqtirish F34 musobaqasida ham ishtirok etgan.

## Manbalar

## Havolalar
Alice Blue Gown

**Alice Blue Gown** – mashhur qoʻshiq boʻlib, Joseph McCarthy va Harry Tierney tomonidan yozilgan. Ushbu asar Alice Roosevelt Longworth kiygan mashhur koʻylakdan ilhomlanib yaratilgan. Qoʻshiq ilk bor 1919-yilda Broadway sahnasida Edith Day tomonidan ijro etilgan. 1920-yilda qoʻshiq yozib olinib, ommaga taqdim etilgan.

Qoʻshiqni turli yillarda bir nechta mashhur ijodkorlar yozib olishgan. Ularga Duke Ellington, Kate & Anna McGarrigle (Lily Lanken va Rufus Wainwright bilan), Glenn Miller, Wayne King, Frank Sinatra, Chet Atkins va Lenny Breau kiradi. Shuningdek, Carol Burnett 1975-yil 29-mart kuni efirga uzatilgan oʻzining shou dasturida ushbu qoʻshiqni hazil tariqasida, fatsuit kiygan holda ijro etgan. Liza Minnelli, mashhur aktrisa Judy Garlandning qizi, bu qoʻshiqni 1963-yil dekabrda onasining Rojdestvo dasturida kuylagan.

Qoʻshiq syujeti Irene ismli qahramonning eng sevimli koʻylagi haqida boʻlib, u bu koʻylakni eskirib ketgunicha kiygan. Qoʻshiq quyidagicha boshlanadi:


I once had a gown it was almost new
Oh, the daintiest thing, it was sweet Alice Blue


## Manbalar
Shaxmat soati

**Shaxmat soati** – bu ikki yonma-yon joylashgan soatli qurilmadan iborat boʻlib, har bir soatga tegishli tugma mavjud. Tugma bosilganda bir soat toʻxtaydi va ikkinchisi ishga tushadi, shuning uchun ikkala soat bir vaqtda hech qachon ishlamaydi. Bu soatlarda vaqt ikki tomon oʻrtasida taqsimlanadigan oʻyinlarda qoʻllaniladi. Qurilmaning asosiy vazifasi har bir oʻyinchining umumiy vaqt sarfini hisoblash va oʻyindagi kechikishlarning oldini olishdir. Har bir yurish uchun oʻyinchilar turlicha – baʼzida koʻproq, baʼzida esa kamroq vaqt sarflashi mumkin.

Shaxmat soatlari birinchi marta 1883-yilda Londonda oʻtkazilgan musobaqada qoʻllanila boshlagan. Bugungi kunda ular koʻpincha „oʻyin soatlari“ deb ataladi, chunki bu turdagi soatlar nafaqat shaxmatda, balki Scrabble, Shogi, Go va deyarli barcha ikkita oʻyinchili [[stol o‘yini|stol oʻyinlari, shuningdek, boshqa baʼzi oʻyin turlarida ham keng qoʻllanilmoqda. Shaxmat soatlari turli dizayn va konstruksiyalarda boʻlishi mumkin.

## Tavsifi

Shaxmat soati ikki yonma-yon joylashgan soatdan iborat boʻlib, har bir soatda tugma mavjud: tugmani bosish orqali bir soat toʻxtatiladi va ikkinchisi ishga tushiriladi. Ikkala soat hech qachon bir vaqtda ishlamaydi. Bunday qurilmalar shaxmat va boshqa ikkita oʻyinchili, navbatma-navbat yuriladigan oʻyinlarda qoʻllaniladi. Shaxmat soatining asosiy maqsadi har bir oʻyinchining yurishlar uchun sarflagan umumiy vaqtini hisoblash hamda oʻyinning kech tugamasligini taʼminlashdir.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Keith Ammann (April 2012). „Winding Down: This year’s rule changes may begin the last chapter in the history of the analog clock“. Chess Life.

## Havolalar
* Online Chess Clock / Chess Timer Example, used for Fast Chess
* Online chess clock that implements Fischer and Bronstein timing methods
Bag‘lon universiteti

**Bagʻlon universiteti** (; ) – Afg‘onistonning Bag‘lon viloyatida joylashgan davlat oliy taʼlim muassasasi. Ushbu universitet 1993-yilda Hakim Nosir Xisrav universiteti nomi bilan tashkil etilgan. 1998-yilda esa Tolibon tomonidan yoqib yuborilgan. Universitet 2003-yilda oʻz faoliyatini qayta tikladi. 2007-yil holatiga koʻra, Husayn Xel hududida universitetning doimiy kampusining qurilishi davom etmoqda. Bagʻlon universiteti Afgʻonistondagi yetakchi oliy taʼlim muassasalaridan biri boʻlib, mamlakatdagi eng yaxshi besh universitet qatoriga kiradi.

## Fakultetlari

* Muhandislik fakulteti
* Qishloq xoʻjaligi fakulteti
* Taʼlim fakulteti
## Manbalar
Rux (shaxmat)

**Rux** (♖, ♜) – shaxmatdagi donalardan biri. U istalgan miqdordagi kvadratlarda gorizontal yoki vertikal yoʻnalishda toʻsiqsiz harakatlana oladi va yoʻlidagi raqib donasini urib tashlashi mumkin. Shuningdek, rux rokirovka yurishida ishtirok etadi. Har bir oʻyinchi oʻyinni ikkita rux bilan boshlaydi – ular shaxmat doskasining har bir burchagida joylashadi.

Tarixan, rux (forscha: رخ, romanizatsiya: rox yoki rux, maʼnosi – izvosh) boshqa nomlar bilan ham atalgan, jumladan, minora, markiz, rektor yoki graf. Ingliz tilidagi castle (qal’a) atamasi esa hozirgi kunda norasmiy yoki eskirgan hisoblanadi.

## Joylashuvi va harakatlanishi

Oq ruxlarning boshlang‘ich joylashuvi — a1 va h1, qora ruxlarniki esa a8 va h8 kvadratlarida bo'ladi. Rux istalgan masofada gorizontal yoki vertikal yo‘nalishda bo‘sh kvadratlar orqali harakatlana oladi. Rux boshqa donalar ustidan sakrab o'tolmaydi. Raqib donasini urish uchun rux raqib donasining turgan kvadratiga o‘tadi va uni shaxmat taxtasidan olib tashlaydi. Shuningdek, rux shoh bilan birgalikda maxsus yurish — rokirovkada qatnashadi. 

## Nomlarning tarjimalari

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish uchun
* Barden, Leonard (1980), Play Better Chess with Leonard Barden, Octopus Books Limited, p. 10, ISBN 0-7064-0967-1
* Brace, Edward R. (1977), "rook", An Illustrated Dictionary of Chess, Hamlyn Publishing Group, pp. 241–42, ISBN 1-55521-394-4
* Davidson, Henry (1981) [1949], A Short History of Chess (1981 paperback), McKay, ISBN 0-679-14550-8
* Lasker, Emanuel (1947), Lasker's Manual of Chess, David McKay Company, p. 8, ISBN 0-486-20640-8, OCLC 3636924
* Pandolfini, Bruce (1986), Let's Play Chess, Fireside, ISBN 0-671-61983-7

## Havolalar
* Piececlopedia: Rook by Fergus Duniho and Hans Bodlaender, *[[The Chess Variant Pages]]*
Sara Hamdi Masoud

**Sara Hamdi Masoud** – qatarlik Paralimpiya atleti. U 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Qatar sharafini himoya qilib, Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida oʻtkazilgan musobaqada ayollar oʻrtasida yadro uloqtirish F33 yoʻnalishida kumush medalni qoʻlga kiritgan. U Qatar tarixida Paralimpiya oʻyinlarida medal olgan birinchi ayol atlet hisoblanadi.

2017-yilgi Jahon para yengil atletika chempionatida, Buyuk Britaniyaning London shahrida, u ayollar oʻrtasida yadro uloqtirish F33 musobaqasida kumush medal olgan. Shuningdek, u 2019-yilgi Jahon para yengil atletika chempionatida, Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida, shu yoʻnalishda ishtirok etib, 8-oʻrinni egallagan.

2018-yilda, Indoneziyaning Jakarta shahrida boʻlib oʻtgan 2018-yilgi Osiyo Para oʻyinlarida, u ayollar oʻrtasida yadro uloqtirish F33 bahslarida kumush medalni qoʻlga kiritgan.

## Yutuqlari

## Manbalar

## Havolalar
Fil (shaxmat)

**Fil** (♗, ♝) – shaxmatdagi donalardan biri. U faqat diagonal yoʻnalishda harakatlanadi va shu yoʻnalishda raqib figurasini urishi mumkin. Fil boshqa sipohlar ustidan sakrab oʻtolmaydi. Har bir oʻyinchi oʻyinni ikkita fil bilan boshlaydi. Oq fillarning boshlangʻich joylari – c1 va f1, qora fillar esa c8 va f8 kvadratlarida joylashadi.

## Joylashuvi va harakatlanishi
Shoh tomonidagi fil oq tomon uchun f1 katakka, qora tomon uchun esa f8 katakka joylashtiriladi. Farzin tomoidagi fil esa oqda c1 katakda, qorada esa c8 katakda joylashadi.

	

## Nomlarning tarjimalari

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Barden, Leonard (1980), Play better chess with Leonard Barden, Octopus Books Limited, p. 10, ISBN 978-0-7134-8769-5
* Brace, Edward R. (1977), An Illustrated Dictionary of Chess, Hamlyn Publishing Group, pp. 34–35, ISBN 1-55521-394-4
* Davidson, Henry (1981), A Short History of Chess (1949), McKay, ISBN 0-679-14550-8
* Fine, Reuben; Benko, Pal (2003), Basic Chess Endings (1941), McKay, ISBN 0-8129-3493-8
* Fiske, Willard (1905), Chess in Iceland and in Icelandic literature, with historical notes on other table games (1905), The Florentine typographical society
* Golombek, Harry (1976), Chess: A History, Putnam, ISBN 0-399-11575-7
* Hooper, David; Whyld, Kenneth (1996) [First pub. 1992], "bishop", The Oxford Companion to Chess (2nd ed.), Oxford University Press, p. 41, ISBN 0-19-280049-3
* Kurzdorfer, Peter (2003), The Everything Chess Basics Book, Adams Media, ISBN 978-1-58062-586-9
* Mednis, Edmar (1990), Practical Bishop Endings, Chess Enterprises, ISBN 0-945470-04-5
* Müller, Karsten; Lamprecht, Frank (2001), Fundamental Chess Endings, Gambit Publications, ISBN 1-901983-53-6
* Murray, H. J. R. (1913), A History of Chess, Oxford University Press, ISBN 0-19-827403-3
* Reinfeld, Fred (1947), Reinfeld on the End-game in Chess, Dover Publications

## Havolalar
*Piececlopedia: Bishop by Fergus Duniho and Hans Bodlaender, *[[The Chess Variant Pages]]*
Xorazm yogʻoch oʻymakorligi

**Xorazm yogʻoch oʻymakorligi** – Oʻzbekistonning Xorazm viloyatida rivojlangan anʼanaviy hunarmandchilik turi boʻlib, yogʻochga nozik naqshlar ishlash sanʼatini oʻz ichiga oladi.

## Tarixi
XIX asrda Xorazm yogʻoch oʻymakorligi maktabi rivojlandi. Xorazm yogʻoch oʻymakorligi namunalari Xivadagi Toshhovli saroyining ayvonlari, xonalaridagi ustun kallaklari va boshalariga ishlangan muqarnaslar hamda eshik bezaklari hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Гуломов Х. Дипломатические отношения государств Средней Азии с Россией Ташкент, 2005
America's the Word for You and Me

**America's the Word for You and Me** — Birinchi jahon urushi davrida yozilgan qo‘shiq bo‘lib, muallifi va bastakori Jacob J. Tanner Jr. hisoblanadi. Qo‘shiq 1918-yilda Jacob J. Tanner Jr. tomonidan Pensilvaniya shtatining Pitsburg shahrida nashr etilgan. Nashr qilingan nota muqovasida prezident Woodrow Wilsonning fotosurati, Sam amakining boshi hamda George Washingtonning ramziy tasviri joy olgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Parker, Bernard S. World War I Sheet Music 1. Jefferson: McFarland & Company, Inc., 2007. ISBN 978-0-7864-2798-7. OCLC 71790113
* Vogel, Frederick G. World War I Songs: A History and Dictionary of Popular American Patriotic Tunes, with Over 300 Complete Lyrics. Jefferson: McFarland & Company, Inc., 1995. ISBN 0-89950-952-5. OCLC 32241433
Alfred Ernest Wileman

**Alfred Ernest Wileman** (27-fevral 1860-yil – 15-fevral 1929-yil) – britaniyalik diplomat va entomolog.

Wileman 1901-yil aprel oyida Yaponiyaning Hakodate shahri va unga tutash prefekturalar boʻyicha Buyuk Britaniya vitse-konsuli etib tayinlangan. 1909-yilda Wileman Filippin uchun bosh konsul lavozimini egallagan.
## Manbalar