Braziliya milliy futbol terma jamoasi

**Braziliya milliy futbol terma jamoasi** (portugalcha:*Seleção Brasileira*) xalqaro erkaklar futbol musobaqalarida Braziliya davlatining sharafini himoya qiladi. Braziliya Futbol Konfederatsiyasi tomonidan boshqariladi. 1923-yildan beri Xalqaro Futbol Federatsiyasi (FIFA) hamda 1916-yildan beri Janubiy Amerika Futbol Konfederatsiyasi (CONMEBOL) aʼzosi.

Braziliya terma jamoasi jahon chempionatlari tarixida eng omadli jamoadir, ular 5 marta 1958, 1962, 1970, 1994 va 2002-yillari chempion boʻlishgan. Ulra shuningdek FIFA Konfederatsiyalar kubogi musobaqasida ham 4 marta gʻolib chiqib, eng omadli terma jamoadir. Braziliya amaldagi konfederatsiya kubogi sohibi boʻlib turibdi: 1997, 2005, 2009 va 2013-yilgi chempionat gʻolibi boʻlishgan. Braziliya terma jamoasi barcha jahon chempionatlarida ishtirok etayotgan dunyodagi yagona jamoadir. Braziliya shuningdek, har bir Jahon chempionatlari uchun oʻtkaziladigan saralash bahslarida biror bir play-off bosqichisiz chempionatga yoʻllanma olib kelayotir. Braziliya umumiy tarzda 72ta rasmiy musobaqalarda oltin medallarga sazovar boʻlib rekord oʻrnatib kelmoqda.

## Tarix

### XX asr
Futbol boʻyicha Braziliya terma jamoasi ilk bor 1914-yilda tashkil topgan va Angliyaning “Exeter Siti” klubiga qarshi oʻyin oʻtkazib, 2:0 hisobida gʻalaba qozongan (boshqa maʼlumotlarga koʻra, uchrashuv 3:3 hisobida durang bilan yakunlangan). Biroq, jahon sahnasida jiddiyroq gʻalabalar hali uzoq edi. Bunga asosan mamlakatdagi mahalliy futbol federatsiyalari rahbarlari oʻrtasidagi tartibsizliklar toʻsqinlik qildi.

Qanday boʻlmasin, 1930 va 1934-yilgi chempionatlarda Braziliya birinchi bosqichdan keyin musobaqadan chiqib ketgan. 1938-yilda jamoa sezilarli yutuqlarga erishdi va chempionatda ishonchli tarzda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Leonidas esa jahon chempionatining bir uchrashuvida 4 ta gol urgan birinchi futbolchi sifatida tarixga kirdi.

Urushdan keyin Braziliya jamoasi qayta tashkil etildi va 1949-yilda Amerika kubogida gʻalaba qozonishga muvaffaq boʻldi va 1950-yilda birinchi boʻlib Braziliyada boʻlib oʻtgan urushdan keyingi chempionat boʻldi. Qolaversa, final oʻyini unda oʻtkazilmagani ham oʻziga xos edi. Toʻrtta jamoa uchun guruh bosqichi oʻtkazildi. Braziliya va Urugvay oʻrtasidagi oʻyin „final“ hisoblanadi. Rio-de-Janeyrodagi "Marakana" stadionida boʻlib oʻtgan oʻyinga 199 854 muxlis tashrif buyurdi. Braziliyaliklarga chempion boʻlish uchun bor-yoʻgʻi durang kerak edi, biroq 1:0 hisobida oldinda boʻlib, 1:2 hisobida magʻlub boʻldi. Hal qiluvchi gol 79-daqiqada Alside Gijia tomonidan kiritildi. Janubiy Amerikada bu oʻyin Marakanazo nomi bilan mashhur.

1954-yilda Shveytsariyada boʻlib oʻtgan chempionatga yangilangan jamoa etib keldi. Biroq chorak finalda braziliyaliklar oʻz tarixidagi eng dahshatli oʻyinlardan birini oʻtkazib, chempionat favoriti vengerlarga 2:4 hisobida imkoniyatni boy berishdi. Ushbu oʻyin "Bern jangi" deb nomlangan. 1959-yil Janubiy Amerika chempionatida Braziliya jamoasi.

1958-yilda Shvetsiyadagi chempionatda Braziliya yorqin uslubda jahon chempioni boʻldi. Jamoada Pele, Garrincha, Vava kabi futbol tarixiga kirgan koʻplab oʻyinchilar joy olishdi. Ushbu chempionatning kashfiyoti hali ham koʻpchilik tomonidan "futbol qiroli" deb hisoblangan oʻn etti yoshli Pele edi.

1962-yilda Chilida braziliyaliklar oʻz muvaffaqiyatlarini takrorlay olishdi. Chempionatning eng yaxshi toʻpurari Garrincha boʻldi, u toʻrtta gol urdi. Uning jamoadoshi Pele turnirning dastlabki uchrashuvlaridan birida jiddiy jarohat olib, chempionatni tark etgandi.

1966-yilda Angliyada boʻlib oʻtgan chempionatda jamoa katta muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Eysebio oʻynagan venger va portugaliyaliklar uchun "Selesao" juda qiyin edi. Braziliya terma jamoasi chempionatdan allaqachon kichik guruhda chiqib ketgan, bu milliy falokatdan boshqa narsa emas edi. Bir qator futbolchilar oʻz uyidagi notinch vaziyatni kutib, maʼlum muddat Evropada qolishga majbur boʻlishdi. Biroq, Meksikada boʻlib oʻtgan navbatdagi jahon chempionatida ham, Pele yana porlagan braziliyaliklar eng yuqori darajadagi futbol namoyish etishdi va barcha chempionat oʻyinlarida gʻalaba qozonishdi. Finalda Braziliya Italiyani 4:1 hisobida magʻlub etdi. Selesao toʻrtta turnirda uch marta jahon chempionligini qoʻlga kiritganidan soʻng, uzoq davom etgan muvaffaqiyatsizlik seriyasi boshlandi: 1974-yil – Braziliya butun tarixidagi eng kuchsiz tarkibdan birini maydonga tushirdi va natijada Polshaga 0:1 hisobida yutqazib, bor-yoʻgʻi 4-oʻrinni egalladi.

1978-yil – Selesao finalga chiqish uchun oʻyinda maydon egalari – argentinaliklarga toʻplar farqi evaziga magʻlub boʻldi. Hafsalasi pir boʻlgan braziliyaliklar asli argentinalik boʻlgan Peru terma jamoasi darvozabonini ataylab yomon oʻynaganlikda ayblashdi (Argentina – Peru oʻyini 6:0 hisobida yakunlandi). 1982-yil – Ziko va Sokrat boshchiligidagi Braziliya guruhdagi uchta oʻyinda ham gʻalaba qozonib, magʻlub boʻlmas deb hisoblangan, ammo kutilmaganda Italiyadan 2:3 hisobida magʻlubiyatga uchragan va erta bosqichda turnirdan chiqib ketgan. Italiyaliklar yakunda turnirda gʻalaba qozonishdi. 1986-yil – bu safar Fransiya terma jamoasiga qarshi penaltilar seriyasida magʻlubiyat. 11 metrlik “Oq Pele” Ziko Braziliyaga gol ura olmadi.

1990-yil – 1/8 finalda argentinaliklarga qarshi magʻlubiyat. Braziliyaliklar butun oʻyin davomida yaxshi hujumkor futbol namoyish etishdi, yogʻochga bir necha bor zarba berishdi, ammo ularni tozalay olishmadi. Uchrashuvning soʻnggi daqiqalarida Diego Maradonaning toʻp uzatmasidan soʻng Klaudio Kanijia hal qiluvchi golni kiritdi. 1:0 Argentina foydasiga. AQSh chempionati 1994-yil. Oradan 24 yil oʻtib Braziliya yana gʻalaba qozondi: Italiyaga qarshi kechgan qiyin finaldan soʻng 0:0 hisobida yakunlangan braziliyaliklar penaltilar seriyasida 3:2 hisobida gʻalaba qozonishdi. Braziliyaning eng koʻzga koʻringan futbolchilari hujumchilar Romario va Bebeto, darvozabon Taffarel, yarim himoyachi va jamoa sardori Dunga, himoyachilar Marsio Santos va Branko boʻldi. Jahon chempionati 1998, Fransiya. Mashhur Ronaldu Selesao tarkibida. Braziliya yana finalga chiqdi, biroq mezbonlardan 0:3 hisobida magʻlub boʻldi. Magʻlubiyatning boshlanishi boʻlgan birinchi boʻlimda kiritilgan ikkita golni Fransiya terma jamoasi yetakchisi Zinedin Zidan burchak toʻplaridan soʻng kiritdi.

## Liboslar tarixi

## Oʻyinchilar

### Hozirgi tarkib
Quyidagi 23 futbolchi FIFA Jahon chempionati 2014 musobaqasiga chaqirtirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Braziliya FIFA.com da 
* Braziliya futbol assotsiatsiyasi rasmiy vebsayti
* Braziliya Futboli – Braziliya Futboliga Sayohat
* RSSSF Braziliya
* Barchasi Braziliya Futboli Haqida – Sambafoot.com
* Braziliya Milliy Futbol Jamoasi 2014 Jahon Chempionati Jadvalida