Tibbiy matnlar tarjimasi

**Tibbiy matnlarning tarjimasi** (tibbiy tarjima) — mazmuni bevosita inson salomatligi bilan bogʻliq boʻlgan ixtisoslashtirilgan tibbiy nashrlar va xususiy xarakterdagi matnlarning bir tildan boshqasiga tarjimasi, mazmuni inson salomatligi bilan bevosita bogʻliq. Ushbu toifadagi ixtisoslashtirilgan tarjimalarning alohida oʻrni tarjima qilinayotgan har qanday maʼlumotlarning muhimligi, tarjimaning toʻgʻriligiga qoʻyiladigan talablarning ortishi va shaxsiy maʼlumotlarning maxfiyligini hurmat qilish, shuningdek, foydalaniladigan terminologiyaning aniq nomalumligi bilan belgilanadi.

## Tibbiyot matnlarini tarjima qilish mavzusi
Har qanday darajadagi tibbiy matnlarni boshqa tilga tarjima qilinishi kerak: epikrizlar, diagnostika tadqiqotlari yoki bajarilgan operatsiyalar protokollari, laboratoriya tekshiruvlari natijalarining xulosalari, funktsional tadqiqotlar, bemorlar va / yoki shifokorlar uchun maʼlumotlar, dori-darmonlar uchun paketlar (foydalanish boʻyicha koʻrsatmalar), davolash boʻyicha tavsiyalar, shuningdek, tibbiyot muassasalari faoliyatiga oid nashrlar va tibbiyotning turli sohalari boʻyicha ilmiy maqolalar .

Hammasi boʻlib tibbiyotning 38 ta asosiy boʻlimlari (birinchi tartibli, masalan, " jarrohlik ", " ginekologiya va akusherlik ", " pediatriya ", " urologiya " va boshqalar) mavjud.)

Boʻlimlar sonini va undan ham aniqroq ixtisoslashgan sohalarni aniq hisoblash mumkin emas.

## Nemis va rus tibbiy matnlari misolida „tibbiy“ tilining [[Leksika|lugʻatlarining]] xilma-xilligi
"Tibbiyot" tili nafaqat ajralmas qism, balki asosiy tilning kengaytirilgan modifikatsiyasi boʻlgani sababli, bunday matnlarning tarjimalari bilan bogʻliq holda, umumiy til savodxonligi qoidalariga qoʻshimcha ravishda, boshqa tillarga oid qoʻshimchalar ham mavjud. Tibbiy terminologiyaning oʻziga xos xususiyatlari va maʼlum bir mamlakatda qabul qilingan anʼanaviy shakllar (belgilar, iboralar).

„Tibbiy“ nemis va „tibbiy“ rus tillari lugʻatning oʻziga xos xilma-xilligi bilan ajralib turadi — ikkalasi ham „kundalik“ versiyada boy va shirali boʻlib, nomenklatura terminologiyasini (soʻzlashuvda „tibbiy lotin“), inglizcha belgilar va anglikizmlarni, shuningdek, barcha toifalarda ishlatiladigan qisqartmalarning barcha shakllarini oʻz ichiga oladi.

Bundan tashqari, belgilashning ruslashtirilgan va nemislashtirilgan variantlari, masalan, boshqa tillardan olingan anatomik atamalar mustahkam ildiz otgan. Shunday qilib, bir xil anatomik tuzilmani belgilash uchun 12-15 (!) iboradan foydalanish mumkin.

Har qanday holatda ham, tibbiy matnlarni „lotincha“ qoʻshimchalar bilan kesishgan „oddiy“ lugʻat deb hisoblash notoʻgʻri boʻladi.

## Anatomik atamalar va xalqaro anatomik nomenklatura
Terminning zamonaviy versiyasining ustun qoʻllanishi har xil manbalarda tez-tez uchraydigan eski nomlarni istisno qilmaydigan holat hisoblanadi.

Ushbu nomenklaturalarning har biri lotin tiliga asoslangan boʻlib, lotin (asosan) va yunoncha (barcha tushunchalarning taxminan uchdan bir qismi) 600 ga yaqin asosiy tushunchalarni qoʻllaydi. Declension va soʻz yasalishi anatomik nomenklaturani yaratish va rivojlantirish uchun tarixiy asos boʻlgan „oʻlik“ lotin tilining qoidalariga boʻysunadi. Biroq, oʻzgarmagan deb hisoblangan „tibbiy lotin“ ham fan olamida anglikizmlarning keng qoʻllanishi taʼsiri ostida qoldi. Shunday qilib, masalan, nomenklaturaviy nomlardagi „oe“ va „ae“ imlolarini oddiy „e“ (Ezofagus — qiziloʻngach) bilan almashtirish tendentsiyasi mavjud. Nomenklatura atamalarini shakllantirish usullari, ularni qisqartirish va qisqartirish qoidalari Xalqaro anatomik nomenklatura va uning qoʻllanishiga bagʻishlangan ishlarda batafsil yoritilgandir.

## Tibbiy matnlarni tarjima qilish xususiyatlari
Nomalum va har doim ham bir maʼnoli boʻlmagan anatomik nomenklaturadan faol foydalanishdan tashqari, tibbiy matnlar ham mavzularning gʻayrioddiy xilma-xilligi va nomlari tezda berilgan yangi usullar, texnologiyalar va qurilmalarning koʻpligi bilan ajralib turadi.

Tibbiyot matnlari tarjimoni mavzuga aniq yoʻnaltirilgan boʻlishi kerakki, u noaniq atamalar va iboralarni ishonchli tarzda aniqlay oladi ("tarjimonning soxta doʻstlari " mavjudligini unutmasdan) va ularning talqinini toʻgʻri aniqlay oladi. Tibbiy terminologiyadan foydalanishning jihatlaridan biri bu Xalqaro anatomik nomenklatura bilan ishlash koʻnikmalaridan tashqari , morfologiyani tavsiflashda foydalaniladigan topografik belgilar, tekisliklar va oʻqlarni ham ravon bilishdir.

Tibbiy matnlarni tarjima qilishga ixtisoslashgan tarjimonlarning ham anatomik tuzilmalar va texnik elementlarning turli xil nota tizimlarini birlashtirishga urinishlari natijasi oʻz-oʻzidan yaratilgan lugʻatlarni moʻljallangan maqsadda yaratishdir. Bunday lugʻatlarning amaliy versiyalari koʻp yillik mehnat samarasi boʻlib, oʻz oldiga tushunchalar etiologiyasini chuqurlashtirish vazifasini qoʻymaydi va muvaffaqiyatli tarjima faoliyati uchun zarur boʻlgan maʼlum darajadagi lingvistik tayyorgarlikni taklif qiladi. Tibbiy matnlar bilan ishlaydigan har bir tarjimon turli mamlakatlarda laboratoriya tibbiyotida qoʻllaniladigan oʻlchov birliklarida erkin harakatlana olishi va kerak boʻlganda tegishli koʻrsatkichlarni yanada mashhur birliklar tizimiga qayta hisoblashi kerak (koʻpincha SI). Tibbiy tarjimaning toʻgʻriligiga qoʻyiladigan maxsus talablar zaruriy shart sifatida tarjimonning mijoz va manba matn muallifi bilan fikr-mulohazalarini saqlashni talab qiladi. Faqat toʻgʻridan-toʻgʻri aloqa noaniq taʼriflarning maʼnosini aniqlashtirish, shuningdek, mumkin boʻlgan tipografik xatolarni aniqlash va ularni tuzatish imkonini berdi.

## Tibbiy matnlar tarjima sifati
Sifatli — har tomonlama malakali- tibbiy matnlarning tarjimasi faqat oz sonli mutaxassislar tomonidan taʼminlanishi mumkin:

* malakali (tabiatshunoslik boʻyicha puxta tayyorgarlikka ega boʻlgan, oʻz faoliyatida ilmiy yondashuvni qoʻllagan va ushbu sohada koʻp yillik tajribaga ega),
* noyob soʻzlarni qidirish algoritmiga ega boʻlganlar,
* tibbiyot sohasida bilimli,
* benuqson til savodxonligiga ega,
* doimiy oʻz-oʻzini tayyorlash bilan shugʻullanadi.

Tibbiy tarjimalarning yuqori sifatini taʼminlash uchun barcha kerakli yordamchi vositalarga ega boʻlish kerak (bozorda etarli hajmdagi ixtisoslashtirilgan lugʻatlarning yoʻqligi sizni oʻz lugʻatlaringizni yaratishga majbur qiladi!) va ikkala jonli tilni ham yaxshi biling (akademik maʼlumotdan koʻproq). Yuqoridagilarga har bir buyurtmaga jiddiy munosabat va mutlaq maxfiylikni qoʻshishimiz kerak.

Belgilangan barcha talablarga javob bergan ushbu sohaning mutaxassislari laboratoriya parametrlarining qiymatlarini SI ga tarjima qilish kabi xizmatlarni kengaytirish bilan ixtisoslashtirilgan maʼlumotlarning mazmuniga toʻliq mos keladigan tibbiy matnlarni sifatli tarjima qilishni taklif qilishlari mumkin., matnni tayyor boʻlmagan oʻquvchilar uchun moslashtirish va hokazolar.

## Eslatmalar


## Adabiyot

* *Terminologia Anatomica / Xalqaro Anatomik Terminologiya / Xalqaro Anatomik Terminologiya* . Nashriyot: „Tibbiyot“ nashriyoti (Tatariston), 2003 yil ISBN 3-13-114361-4, ISBN 5-225-04765-3 ISBN 978-3-13-114361-7, ISBN 978-5-225-04765-8
* , elektron variant: ISBN 978-3-638-84762-9

## Manbalar
https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Til_to%27sig%27i&action=submit