Seuldagi G-20 sammiti (2010)

**Seuldagi G20 sammiti** — G20 vakil davlatlar hukumati rahbarlarining beshinchi uchrashuvi, 2010-yilning 11-12-noyabrlarida Janubiy Koreyaning poytaxti Seul shahrida oʻtkazilgan. Jahon moliya sistemasida va iqtisodiyotida kuzatilgan keskin oʻzgarishlar hamda birdaniga moliya bozorlari inqirozga yuz tutgani sammit chogʻida muhokama qilingan. Seul shahri G20 sammitlari tarixida ilk bor mezbonlikni qoʻlga kiritgan.
G20 sammitlari xalqaro iqtisodiy hamkorligini umumjahon miqyosida muhokama qilinishi uchun asosiy forumlardan biri hisoblanadi.

Seulda oʻtkazilgan G20 sammitida asosiy mavzu sifatida *Inqirozga qarshi kurash* shiori tanlangan.
## Kun mavzusi
Sammit ishtirokchilari yaqin oʻrta vaqtdagi va koʻp yillik hukm surgan siyosiy savollarni koʻrib chiqishgan, jumladan:
* Global iqtisodiyotni oʻsishini taʼminlash
* Jahon iqisodiyotini mustahkamligini va bir hil pallada ushlash uchun sharoitlar yaratish
* Xalqaro moliyaviy sistema nazoratini kengaytirish
* Xalqaro moliyaviy muassisalarini zamonaviylashtirish
* Global moliyaviy xavfsizlik tarmogʻini yaratish
* Rivojlanish borasida savollar
* Valyuta urushining tavakkalchiligi
Vakillar sammit liderlari bilan sammitdan oldin uchrashishgan. Ushbu sammitda har bir mamlakat aʼzolariga halqaro maydonda valyuta narxlarini har soniyada oʻzgarishi va bu holat qaysi bir mamlakatni moliyaviy inqirozga tortib ketishi mumkinligi ularning chuqur munozaralar yuritishiga majbur qilgan.

## Tayyorgarlik
Sammit logotipi oʻziga ikki tasvirni mujassam qiladi: (a) dengiz ustidan quyoshning chiqishi; va (b) tantanali koreys maʼdaniyatini mujassam etadigan chiroqchalar(*[[cheongsachorong]]*).
Sammit oʻtkazilishi uchun uch koreys sanʼati mujassam boʻlgan orollar va Han River daryosida kesishadigan Banpo va Dongjak koʻpriklari sammitning asosiy oʻtkazilish joylari sifatida foydalanilgan. Afsuski orollardagi qurilishlar tufayli sammit oʻtkazilishi uchun joy markaziy Yarmarka zaliga koʻchirilgan.
Koreya Respublikasi qurolli kuchlari va Seul agentligi qoshidagi poytaht politsiyasi xavfsizlikni yuqori yoʻsinda barcha obyektlarda taminlashgan.
## Transport
Jahon liderlarining koʻpchiligi va xalqaro ommaviy axborot vositalari hodimlari Incheon Xalqaro Aerporti orqali Koreya Respublikasiga qabul qilingan boʻlib aeroport ichidagi mahsus yoʻlakchalar orqali mehmonlar sammit oʻtkaziladigan joyga yoʻl olishgan.
## Qatnashuv

Seuldagi sammitda 19 mamlakat va Yevropa Ittifoqi oʻz doirasiga Yevropa maslahati va Yevropa Komissiyasini oladigan G20 vakillari va har bir qitʼa hududlaridan mamlakatlar, halqaro tashkilotlar vakillari ushbu sammit ishtirokchilari qatoriga kiritilgan.
Janubiy Koreya Hokimiyati bundan oldin toʻrt uchrashuvda ketma-ket qatnashib kelayotgan Niderlandlarni G20 sammitga taklif etishdan bosh tortgan. Bu mamlakat oʻrniga Singapur taklif qilingan.
Bu sammit oʻtgan toʻrt sammitdan farq qilgan holda, G20 vakilllari orasida toʻrtta ayollar ishtirok etishgan. Shulardan Argentina Prezidenti Kirshner, Avstraliya Bosh vaziri Julia Gillard, Olmoniya Kansleri Angela Merkel va Braziliya Prezidenti Dilma Rousefflar oʻz mamlakatlari qiziqishlarini qolgan ishtirokchilar bilan keng muhokama qilishgan.
Seuldagi G20 sammiti Torontoda oʻtkazilgan sammitdan keyin saylangan Avstraliya Bosh vaziri Julia Gillard va Singapur Bosh vaziri Lee Hsien Loonglar uchun ilk bor G20 sammiti vakillari boʻlib ishtirok etish nasib etgan.

## Sammit ishtirokchilari

Fayl:Presidente Cristina Fernández de Kirchner.jpg|***'<br />[[Cristina Fernández de Kirchner]], [[Argentina Prezidenti|Prezident]]
Fayl:Julia Gillard 2010.jpg|***'Julia Gillard, Bosh vazir
|***'<br />[[Luiz Inácio Lula da Silva]], [[Braziliya Prezidenti|Prezident]]
Fayl:Stephen Harper by Remy Steinegger.jpg|***'Stephen Harper, Bosh vazir
Fayl:Hu Jintao Cannes2011.jpg |***'<br />[[Hu Jintao]], [[Xitoy Xalq Respublikasi raisi|Prezident]]
Fayl:Nicolas Sarkozy in 2010.jpg|***' Nicolas Sarkozy, Prezident
Fayl:Angela Merkel (August 2012) cropped.jpg|***'<br />[[Angela Merkel]], [[Olmoniya Federal Kandleri|Kansler]]
Fayl:Prime Minister Manmohan Singh in WEF ,2009 (cropped).jpg|***'Manmohan Singh, Bosh vazir
Fayl:SusiloBambangYudhoyono.jpg|***'<br />[[Susilo Bambang Yudhoyono]], [[Indoneziya Prezidenti|Prezident]]
Fayl: Silvio Berlusconi (2010) cropped.jpg|***' Silvio Berlusconi, Bosh vazir
Fayl:Kan Naoto.jpg|***'<br /> [[Naoto Kan]], [[Yaponiya Bosh vaziri|Bosh vazir]]
Fayl:Felipe Calderon 20090130.jpg|***' Felipe Calderón ,Prezident
Fayl:Dmitry Medvedev’s interview with CNN (2013-01-27).jpeg|***'<br /> [[Dmitriy Medvedev]], [[Rossiya Prezidenti|Prezident]]
Fayl:Saud bin Faisal bin Abdulaziz Al Saud.jpg|***' Saud bin Faisal bin Abdulaziz Al Saud, Tashqi Ishlar vaziri
Fayl:Jacob G. Zuma - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg| **[[Janubiy Afrika Respublikasi]]**Jacob Zuma, Prezident
Fayl:Sebastián Piñera - Lee Myung-bak (cropped).jpg|***'<br /> [[Lee Myung-bak]] ,[[Janubiy Koreya Prezidenti|Prezident]]
Fayl:Recep Tayyip Erdogan.PNG|***'Recep Tayyip Erdoğan, Bosh vazir
Fayl:David Cameron official.jpg|***'<br />[[David Cameron]], [[Birlashgan Qirollik Bosh vazirlari|Bosh vazir]]
Fayl:President Barack Obama, 2012 portrait crop.jpg|***'Barack Obama, Prezident
Fayl:Herman Van Rompuy at the 37th G8 Summit in Deauville 030.jpg|***'<br />[[Herman Van Rompuy]], [[Yevropa Kengashi Raisi|Rais]]
Fayl:Barroso EPP Summit October 2010.jpg|***'José Manuel Barroso, Rais


## Taklif qilingan mamlakatlar

Fayl:Nguyen Tan Dung-2012.jpg| **[[Vyetnam]]**Nguyen Tan Dung, Bosh vazir
Fayl:Lee Hsien-Loong - World Economic Forum Annual Meeting 2012 cropped.jpg|***'<br />[[Lee Hsien Loong]], [[Singapur Bosh vaziri|Bosh vazir]]
Fayl:Portugal Prime Minister Pedro Passos Coelho with Zapatero (recortada).jpg|***'José Luis Rodríguez Zapatero, Bosh vazir


## Xalqaro tashkilotlar

Fayl:Meles Zenawi - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg| **[[Afrika rivoji va qiziqishlarida yangi hamkorlik|ARQYAH]]**Meles Zenawi, Rais
Fayl:Bingu Wa Mutharika - World Economic Forum on Africa 2008.jpg|**[[Afrika Ittifoqi]]**Bingu wa Mutharika, Rais
Fayl:Pitsuewan.jpg|**[[Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi|Janubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlarining assosiatsiyasi]]**Surin Pitsuwan, Bosh kotib
Fayl:MSC 2014 BanKiMoon Kleinschmidt MSC2014.jpg| **[[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]**Pan Gi Mun, Bosh kotib
Fayl:Juan Somavia - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg| **[[Xalqaro mehnat tashkiloti]]**Juan Somavía, Bosh kotib
Fayl:Pascal Lamy, 2006.jpg| **[[Jahon Savdo Tashkiloti]]**Pascal Lamy, Bosh kotib
Fayl:Angel Gurria - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg| **[[Iqtisodiy hamkorlik va rivojlantirish tashkiloti]]**José Ángel Gurría, Bosh kotib
Fayl:Mario Draghi World Economic Forum 2013 crop.jpg| **[[Moliya muqarrarligi borasida maslahat]]**Mario Draghi, Rais
Fayl:Strauss-Kahn, Dominique (official portrait 2008).jpg| **[[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]]**Dominique Strauss-Kahn, Prezident 
Fayl:Zoellick, Robert (official portrait 2008).jpg| **[[Jahon banki]]**Robert Zoellick, Prezident 



## Xavfsizlik

G20 sammiti xavfsizligini taʼminlash juda katta muammolarni keltirib chiqargan. Koreya harbiylari, politsiyachilari keng yoʻsinda sammit ishtirokchilari xavfsizligini taʼminlash javobgarligini oʻz boʻyniga olishgan. Aeroportdan to sammit oʻtkaziladigan joy transport qatnovlari va shuning yaqinidagi barcha obyektlar qattiq nazorat ostida boʻlib qoʻshimcha kuchlar sifatida:
* Prezident xavfsizlik hizmati
* Milliy xavfsizlik razvedkasi
* Milliy mudofa vazirligi
* Favqulodda vaziyatlar boʻyicha milliy agentlik
xavfsizlikni taʼminlashga jalb qilingan.

Sammitda xavfsizlikni taʼminlash maqsadida, uchrashuvdan oldin Koreya politsiyasi, qurolli kuchlar, maxsus jangchilar kimyoviy, biologik va radiaktiv hujumlar holatida qanday qilib jabrlanganlarni qutqarish oʻquv darslarini oʻtkazishgan .
G20 sammitida ishtirokchilar namoyishga bogʻliq boʻlmagan xavfsizlik muaommolarini koʻtarishgan. Masalan, baʼzi bir tahlilchilar tomonidan bu sammitning Janubiy Koreyada oʻtkazilishi mamlakatga muvafaqqiyat keltiribgina qolmay bir vaqtning oʻzida Phenyan bilan kelishmovchiliklarga olib kelishi mumkinligi aytib oʻtilgan.
Shuncha tahlilchilar tanqidiga qaramasdan aʼzo mamlakatlarning ishtiroki koʻpgina sharhlarga boyigani va sammit masalasida namoyishlar moʻtadilligi chegaralangan shaklda valyuta muammolari va savdo disbalansi oʻsishi yechimini topish imkoniyatini bergan.
Ishtirokchilar muhim savollar uchun sharhlovchilar bilan oʻz fikrlari oʻrtoqlashmagan . Bulardan biri Moliyaviy inqiroz uchrashuvlarida bir necha bor ishtirok etgan Eswar Prasad sammitda yagona fikr mavjud emasligini taʼkidlagan. Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi raisi Dominique Strauss-Kahn sammit chogʻida:
Jahon iqtisodiyotida birdamlikni tiklashga zaruriy boshqaruv prinsiplarga asoslangan iqtisodiyotning har yili aniqlik bilan yuqori tarzda cheklangan profitsit hisoblarining oʻz vaqtidagi ish yuritmalari, defitsitning tushirish omillari ishlab chiqilgan kelishuvlar asosida ish yuritish pogʻonasiga erishilgan. Liderlar shu bilan birgalikda Seulni rivojlanish miqyosidagi boshqaruv prinsiplari va kam mamlakatlar bilan rivojlanish sohasini birgalikda amalga oshirish ishlarini yuritib iqtisodiy oʻsish hamda kambagʻallikni qisqartirish muammolarini hal qilish gʻoyalari kelishib olingan. Vashingtondagi oʻtkazilgan sammit doirasiga nisbatan Seuldagi sammitda mamlakatning toʻlaqonli aralashuvi muhim rol oʻynaydigan erkin bozorlar kam koʻrsatilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* G20 Information Centre 
* G-20 website of the OECD
* Graphic: G20 is not simply the 20 largest economies 
* Official website 
* 2010 Seoul G20 Tour 
* Report by the ''Club of Madrid'' focussing on the G20s role in the post-crises world 
* Supplementary annex doc G20 issued for the Seoul Development Consensus 
* Lead-up to the G20: Korea as Convener and Innovation Economy-Podcast