José Bosingwa

**José Bosingwa da Silva** (1982-yil 24-avgust) – portugaliyalik sobiq professional futbolchi, oʻng qanot himoyachisi.

Hujumkor qanot futbolchisi sifatida uning tezligi raqiblariga yaxshigina muammolar olib kelardi. U oʻz professional karyerasining katta qismini Porto va Chelsea bilan oʻtkazdi va u umumiy 13 ta titulni qoʻlga kiritdi, ular orasida 2004 va 2012-yilda qoʻlga kiritilgan UEFA Chempionlar Ligasi kuboglari ham bor.

Portugaliyalik futbolchi terma jamoa safida ilk bor 2007-yilda maydonga tushgan boʻlib 2008-yilgi Yevropa Chempionatida va 2004-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan jamoalari tarkibida ham boʻlgan. Portugaliya safida himoyachi jami 27 oʻyinni oʻtkazgan.

## Klubdagi faoliyati
Kongodagi Mbandaka shahrida tugʻulgan futbolchining otasi portugaliyalik, onasi esa kongolik edi. Bosingwa yoshligida ota-onasi bilan birga Portugaliyaning Guarda okrugida joylashgan Seia shahriga koʻchib oʻtadi. U juftlikning oʻnta farzandidan eng kichigi edi.

Bosingwa yoshligida Boavista FC akademiyasini tanladi, oʻzining professional debyutini ijara asosida Segunda Ligadagi S. C. Freamundeda oʻtkazadi va klub ligani soʻnggi oʻrinda yakunladi. Karyerasini dastlab yarim himoyachi sifatida boshladi.

### Porto
Boavista bilan ikki mavsum davomida oʻynagan Bosingwa 2003-2004-yilgi mavsumda José Mourinho bashqaruvidagi FC Porto klubi bilan shartnoma imzoladi. U dastlabki mavsumida faqat 13 ta Primeira Liga oʻyinlarida maydonga tushgan. UEFA Chempionlar Ligasidagi debutini 2003-yil 16-sentyabr kuni FK Partizan qarshi 1-1 hisobida kechgan oʻyinda oʻtkazgan.

Paulo Ferreira va Carlos Secretário ketgandan soʻng Bosingwa jamoaning toʻlaqonli asosiy tarkib futbolchisiga aylandi. Mavsum yakunida avtomobilda tezlikni oshirishi oqibatida uning avtomobilida jiddiy avtohalokat sodir boʻladi. Avtomobilda undan tashqari yana toʻrt kishi boʻlib barchasi tirik qoladi. Faqatgina Sandro Luísning chap oyogʻi jiddiy jarohat oladi; yillar oʻtib Bosingwa Sandro uchun 175.000 yevro kompensatsiya toʻlaydi.

### Chelsea

2008-yil 11-may kuni Porto Bosingwa Chelsea klubi bilan 20,6 million yevrolik (£ 16,3 million) kelishuvga erishganini eʼlon qildi. U Londonliklar bilan uch yillik shartnomaga imzo chekdi. 2008-yilgi Yevropa chempionatida Portugaliya murabbiyi Luiz Felipe Scolari va terma jamoada birga toʻp surgan Deco ham u bilan bir qatorda klub safiga qoʻshildi. 16-iyul sanasida himoyachining rasmiy tanishtiruv marosimi boʻlib oʻtdi va unga 16-raqam taqdim etildi, ammo keyinchalik Scott Sinclair bilan oʻzaro raqam almashishdi va 17-raqamda toʻp sura boshladi.

Bosingwa 2008-yil 17-avgust kuni Aristokratlar tarkibida Premyer ligada Portsmouthga qarshi debyutini oʻtkazdi. Chelsea tarkibidagi birinchi golini esa 27-sentyabr kuni Stoke Cityga qarshi oʻyinda kiritadi.

Bosingwa UEFA tomonidan uchta oʻyinga chetlatiladi. Buning sababi es Portugaliya televideniyasida Barcelonaga qarshi oʻyinni boshqargan hakam haqida aytgan soʻzlari boʻldi, ammo keyinchalik u oʻz soʻzlarni uchun uzr soʻraydi. Keyinchalik taqiq qayta koʻrib chiqilib ikki oʻyinga qisqartiriladi.

2012-yil 24-aprel kuni Bosingwa Chempionlar ligasining yarim finalida Barselonaga qarshi oʻyinda ham juda katta rol oʻynaydi. Oʻyin yakuniga 12 daqiqa qolganida maydonga tushgan boʻlishiga qaramasdan u Chelseaning golida ishtirok etadi va Camp Nouda jamoasining gʻalabasiga oʻz hissasini qoʻshadi.

Bosingwa Chempionlar ligasi finalida FC Bayern Munichga qarshi toʻliq 120 daqiqa davomida oʻynadi, ushbu oʻyinda Chelsea 4-3 hisobida penaltilar seriyasida gʻalaba qozondi va bu natijaga erishgan dastlabkiLondon klubiga aylandi. Mavsum muvaffaqiyatli yakunlangan boʻlishiga qaramasdan Bosingwa Drogba va Salomon Kalou bilan birgalikda shartnomasi tugagandan soʻng klubni tark etishini eʼlon qildi.

### Queens Park Rangers
2012-yil 17-avgustda Bosingwa Queens Park Rangers bilan uch yillik shartnoma imzoladi. U 28-sanada yangi klubi uchun birinchi golini kiritdi.

### Trabzonspor
2013-yilning 29-iyulida Bosingwa Turkiya Superligasi klubi Trabzonspor bilan uch yillik shartnoma imzoladi, birinchi ikki mavsumda 2,1 million, uchinchi mavsumida esa 1,6 million yevro ish haqi belgilandi. U 2015-yil noyabr oyining boshlarida ish haqi vaqtida toʻlanmagani hisobiga klubni tark etadi, lekin keyingi transferlar oynasida yana klubga qaytdi va 0,5 million yevro maosh va har bir oʻyin uchun 1000 yevro miqdorida toʻlanishi belgilandi.

## Terma jamoadagi faoliyati

Klub darajasida koʻrsatgan yaxshi oʻyinlari tufayli Bosingwa 2007-yil may oyida Portugaliya milliy terma jamoasiga birinchi marta jalb qilinadi. Debyutini Belgiyaga qarshi 2008-yilgi UEFA Yevropa Chempionatining saralash oʻyinida oʻtkazadi.

Bosingwa shuningdek 2004-yil Afina shahrida oʻtkazilgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ham Portugaliya sharafini himoya qilgan. Undan tashqari 2004-yilgi UEFA 21 yoshgacha boʻlgan yoshlar oʻrtasidagi Yevropa Chempionatida ham ishtirok etgan.

Orada uch yildan ortiq vaqt davomida terma jamoaga jalb qilinmagan himoyachi 2014-yilning 7-noyabr yangi murabbiyi Fernando Santos tomonidan 2016-yilgi Yevropa Chempionati saralashi doirasida Armanistonga qarshi va Argentina oʻrtoqlik uchrashuvlarida tarkibga jalb qilingan.

## Statistikasi

### Klub

### Terma jamoa

## Sovrinlar

**Porto**

* Primeira Liga: 2003-04, 2005-06, 2006-07, 2007-08
* Taça de Portugaliya: 2005-06 
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006
* UEFA Chempionlar Ligasi: 2003-04
* Qitʼalararo kubok: 2004

**Chelsea**

* Angliya kubogi: 2008-09, 2011-12
* FA Community Shield: 2009-yil 
* UEFA Chempionlar Ligasi: 2011-2012

## Manbalar