Miknas katta masjidi

**Miknas katta masjidi** () Marokashning Miknas shahridagi eski shahar (*[[Madina (ichki shahar)|medina]]*)ning tarixiy bosh masjidi (juma masjidi) hisoblanadi. U eski shahardagi eng katta va eng muhim masjid boʻlib, uning eng qadimiy yodgorliklaridan biridir.

## Tarixiy maʼlumot
Marokashning boshqa shaharlaridagi koʻplab bosh masjidlar singari (masalan, Marokashdagi Ibn Yusuf masjidi yoki Fosdagi al-Qaraviyyin yoki Sale shahridagi Sale katta masjidi), bu masjid ham eski shaharning markazida joylashgan boʻlib, shaharning eng muhim savdo va diniy mahallasini markazlashtiradi. Bu hudud shaharning asosiy bozor koʻchalari (*qaysariyya* yoki *kissariya* deb ham ataladi) va yirik tarixiy madrasalarini oʻz ichiga oladi, ularning barchasi masjid yaqinida joylashgan.

Masjid 12-asrda Almoravidlar sulolasi davrida qurilgan deb hisoblanadi. U Muvahhid xalifasi Muhammad an-Nosir (1199–1213-yillarda hukmronlik qilgan) davrida sezilarli darajada taʼmirlangan va kengaytirilgan. Xalifa, boshqa ishlar qatori, shahardan 9 kilometr janubda joylashgan manbadan masjidga yangi suv yoʻlini tortgan. Muvahhidlar davridan masjid ichida katta va nafis mis qandil ham saqlanib qolgan boʻlib, u Fosdagi al-Qaraviyyin masjidida osilgan mashhur Muvahhid qandiliga uslub jihatidan oʻxshashdir.

## Meʼmorchiligi

Masjidning shakli va rejalashtirilishi anʼanaviy Marokash yoki Shimoliy Afrika masjidlariga xosdir. Uning maydoni taxminan 3500 kvadrat metrni tashkil etadi. Masjid juda keng ichki ibodatxonadan iborat boʻlib, uning asosiy qismi (hovlining janubida) janubiy/janubi-sharqiy devorga parallel ravishda choʻzilgan bir necha qator ravoqlar bilan toʻqqizta yoʻlakka boʻlingan (yaʼni, namoz yoʻnalishi boʻlgan *[[Qibla|qibla]]* devori). Ravoqlar va ustunlar sodda, zamin esa gilamlar bilan qoplangan. Ibodatxonaning markazidan taxminan shimoldan janubga tomon, janubiy devorga perpendikulyar holda oʻtuvchi biroz ajralib turadigan markaziy „nef“ boʻlib, u atrofdagi boʻshliqqa nisbatan biroz muhimroq tarzda ajratilgan va *[[Mehrob|mehrob]]* (namoz yoʻnalishini bildiruvchi joy) tomon eltadi. Mehrobning oʻzi naqshlangan va boʻyalgan shtukko bilan bezatilgan boʻlib, u Mavloy Ismoil (1672–1727-yillarda hukmronlik qilgan) davrida qayta qurilgan. Yaqindagi *[[Minbar|minbar]]* (masjid minbari) ham shu davrga mansub.

Masjidning shimoliy qismida katta hovli (*[[Sahn|sahn]]*) joylashgan boʻlib, uning markazida tahorat uchun moʻljallangan favvora mavjud. Hovli *[[Zellij|zellij]]* koshinlari bilan qoplangan va uch tomondan ibodatxona va uning ravoqlari bilan oʻralgan, shimoliy tomonida esa masjidning asosiy kirish yoʻllaridan biri joylashgan. Hovlidan ibodatxonaga atrofdagi istalgan ravoqlar orqali kirish mumkin, biroq hovlining janubiy tomonidagi, masjid kirishiga qarama-qarshi joylashgan va mehrob tomon eltuvchi markaziy nef ravoqiga toʻgʻri keladigan oʻrta ravoq boy naqshlangan va boʻyalgan shtukko bezagi bilan ajralib turadi. Uning oʻrni mehrob naqshlari bilan bezatilgan nafis yogʻoch panjara — *[[anaza]]* bilan toʻsib qoʻyilgan boʻlib, u hovlida oʻqiladigan namozlar uchun tashqi yoki „yozgi“ mehrob vazifasini bajaradi. Anaza juda nafis oʻyma bezaklarga ega boʻlib, Mariniylar davriga oid anazalarga, masalan, 1290-yilda yakunlangan Qaraviyyin masjididagi anazaga shaklan oʻxshash, biroq u 1715-yilga tegishli boʻlib, Mavloy Ismoil hukmronligi davrida ishlangan.

## Yana qarang

* Marokashda Islom
* Marokashdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar