Abu al-Muhojir Dinor

**Abu al-Muhojir Dinor** () Umaviylar xalifaligi davrida Ifriqiya hokimi boʻlgan va musulmonlarning Magʻribni bosib olish uchun qilingan yurishlariga rahbarlik qilgan. 683-yilda Biskra jangidan keyin Tabuda shahrida vafot etgan.

## Hayoti
Abu al-Muhojir asli arab yoki qibtiy boʻlishi mumkin. Ansorlardan Maslama ibn Muhalladning quli boʻlgan, keyinchalik esa ozod qilingan. Paygʻambar Muhammadning sahobalaridan boʻlgan Maslama birinchi Umaviy xalifasi Muoviya I tomonidan Misr va Ifriqiya hokimi lavozimiga tayinlangan.

675-yilda Maslama Abu al-Muhojirni Ifriqiyadagi Umaviylar qoʻshinlarining amiri yoki generali lavozimiga tayinlagan. Oʻsha vaqtda bu lavozimda Banu Quraysh qabilasining vakili Uqba ibn Nafiy xizmat qilar edi. Maslama Abu al-Muhojirga Uqbani hurmat qilgan holda uni lavozimidan ozod qilishni maslahat bergan, ammo katta ehtimol bilan al-Muhojir uning mu maslahatiga amal qilmagan, chunki Uqba kishanband qilinib, zindonga tashlangan va xalifa uni koʻrishni iltimos qilgandagina ozodlikka chiqarilgan. Uqba Ifriqiyadan Damashqqa joʻnab ketayotib, Abu al-Muhojir unga qanday muomala qilgan boʻlsa, unga ham shunday munosabatda boʻlishga ahd qilgan.

Bir vaqtlar Uqba Qayravonda qarorgoh qurgan edi. Manbalarga koʻra, Abu al-Muhojir ushbu qarorgohdan foydalanish oʻrniga (baʼzi maʼlumotlarda uni vayron qilgan) ikki chaqirim uzoqlikda boshqa shaharcha qurgan. Koʻp asrlar oʻtib yozib qoldirilgan maʼlumotlarga koʻra, bu shahar Takarvon () deb atalgan.

Al-Muhojir haqida IX asrda yozilgan maʼlumotlarda uning Jazoirning Mila shahridan gʻarbga tomon boʻlgan hududlarni zabt etish uchun yurishlarni amalga oshirganligi aytilgan boʻlsa, XI asrda yozilgan manbalar uning yirik Tlemcen shahrini qoʻlga kiritganligi haqida maʼlumot beradi&#x5B;**'&#x5D;.</sup>

Muoviyaning vorisi [[Yazid I]] Uqba ibn Nafiyni avvalgi lavozimiga qaytargan. Uqba 682-yilda Ifriqiyaga yetib kelgan va oʻsha zahoti bir paytlar oʻziga bergan vaʼdasini bajargan, Abu al-Muhojirni kishanlab, har safar safarga chiqqanda Uqbani jangda hamroh boʻlishga majbur boʻlgan<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;.

## Oʻlimi
683-yilda Uqba qoʻshinlari Jazoirdagi qadimgi Rim qalʼasi *Thabudeos* yaqinida Berberlar boshligʻi Kusayla tomonidan pistirmaga uchragan. Aytishlaricha, oʻshanda Uqba Abu al-Muhojirning zanjirlarini yechishni taklif qilgan va bu narsa unga yaxshiroq jang qilishga imkon berishini aytgan, ammo Abu al-Muhojir zanjirlarini taqqan holda jang qilib oʻlishni afzal koʻrgan. Uqba va al-Muhojir oʻsha jangda 300 nafar otliq askarlar bilan birga halok boʻlgan&#x5B;**'&#x5D;</sup>.

Al-Muhojir [[Jazoir|Jazoirdagi]] Sidi Okba tumani, Sidi Okba masjidi oldida joylashgan ash-Shurofa qabristonida Biskra jangida halok boʻlgan 300 nafar askarlar bilan birga dafn etilgan<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;.

## Yana qarang
* Umaviylar xalifaligi

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Ibn Abd al-Hakam, *Kitab Futuh Misr waʼl Maghrib waʼl Andalus*. The only substantial English translation of this 9th century work is that of Torrey (who also later edited the critical Arabic edition, Yale University Press, 1932): „The Muhammedan Conquest of Egypt and North Africa in the Years 643-705 A. D., translated from the Original Arabic of Ibn 'Abd-el Hakem'“, *Biblical and Semitic Studies* vol. 1 (1901), 279–330.
* Abu Zaid Abd ur-Rahman bin Muhammad ad-Dabbagh (13th century, updated by Abu al-Fadl Abu al-Qasim ibn Naji in the 15th century), *Maʼalim al-Aman fi Maʼarufat Ahl al-Qayrawan*. Critical Arabic edition by Ibrahim Shubbuh, Makataba al-Khananaji, Cairo, 1968.
* A. Benabbès: „“ In **', University of Rouen, 2005 ()
* [[Yves Modéran]]: „“ In **', University of Rouen, 2005 ().
* Marcel Solignac: **, Institut d'Études Orientales de la Faculté des Lettres d’Alger, 1953. (Not just on hydraulics, contains valuable historical research).