Auesxan Qirbasov

**Auesxan Maqatayuli Qirbasov** (1937-yil 28-may, Olmaota viloyati, Jambil tumani, Shien qishlogʻi — 2014-yil 3-aprel, Olmaota) — mustaqil Qozogʻistonning birinchi elchilarining biri. Qozog‘iston Respublikasining Favqulodda va Muxtor Elchisi diplomatik darajasiga ega. Fan va texnika sohasidagi Davlat mukofoti laureati, Qozogʻiston Respublikasi diplomatik xizmatida xizmat koʻrsatgan xodim, Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan arbob, Qozogʻiston Oliy Kengashining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan, Muhandislik akademiyasining muxbir aʼzosi. Qozog‘iston Respublikasi, „Qozog‘iston diplomatlari assotsiatsiyasi“ kengashi raisi. Muhandis-mexanik, Qozogʻiston Respublikasi Muhandislik Akademiyasi muxbir aʼzosi.

Belgiya va Niderlandiya qirolliklarida, shuningdek, Lyuksemburg Buyuk Gertsogligida Favqulodda va Muxtor elchi sifatida respublikamizni ifoda etdi, Yevropa Ittifoqi va Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti (NATO) yonidagi Qozogʻiston Respublikasining vakolatxonasining rahbari bo‘lgan.

## Biografiyasi

* Olmaota viloyati, Jambil tumani, Shien qishlog‘ida tug‘ilib, shu yerda o‘sgan.
* Institutni muhandis-mexanik — tashqi iqtisodiy faoliyatni tashkil etish mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.
* 1959-1972-yillarda Olmaota ogʻir mashinasozlik zavodida muhandis-konstruktor, soʻngra yetakchi konstruktor boʻlib ishlagan. Ushbu korxonada ishlagan yillar davomida uning bevosita ishtirokida rangli metallardan tayyorlangan quvurlarni qayta ishlash uchun tegirmonlarning yangi konstruksiyalari yaratildi, ular ixtirosi uchun 7 ta mualliflik guvohnomasi oldi. Bu ishlanmaning amaldagi ahamiyati sobiq SSSRning barcha rangli metallurgiya zavodlarida alyuminiy va mis quvurlari ishlab chiqarish shu zavodlar negizida tashkil etilganligidan dalolat beradi. Ushbu uskuna katta talabga ega va Germaniya, Vengriya, Ruminiya va boshqalarda sotiladi. b. mamlakatlardan muvaffaqiyatli foydalanilgan.

Ishlab chiqarishdagi xizmatining natijasida A. M. Qirbasov fan va texnika boʻyicha Qozogʻiston Davlat mukofoti laureati boʻlgan. Shuningdek, u ixtirochilikni rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun „Qozogʻiston SSRda xizmat koʻrsatgan ixtirochi“ faxriy unvoniga sazovor boʻldi.

## Davlat apparatida xizmat

* 1972-1983-yillarda Qozogʻiston SSR Vazirlar Kengashi va Qozogʻiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi apparatida masʼul lavozimlarda ishlagan, respublika mashinasozlik sanoatiga rahbarlik qilgan. Bu yerda boʻlgan davrda u mutaxassis sifatida korxonalar rivojiga katta hissa qoʻshdi, xususan, Respublikamiz qishloq xoʻjaligi texnikasini ishlab chiqarish masalasiga eng katta eʼtibor bilan qaradi. Xuddi shu davrda Pavlodar traktor zavodi, AZTM, „Porshen“ zavodi, „Kazakhselmash“, „Tselinogradselmash“ birlashmalari va boshqalar. b. qurish va ularni rekonstruksiya qilish ishlari olib borildi.
* 1983-yildan 10 yil davomida A. M. Kirbasov Qozog‘iston Savdo-sanoat palatasi rahbari bo‘lib kelgan, o‘sha paytda u Respublikada tashqi iqtisodiy aloqalar bilan shug‘ullanuvchi yagona muassasa edi. Sanoat korxonalari vazir darajasidagi ushbu mas’uliyatli vazifani bajarish chog‘ida xorijiy kompaniyalar bilan tashqi iqtisodiy aloqalar o‘rnatadi, o‘z ixtirolarini patentlash yo‘li bilan himoya qiladi, ishlab chiqaruvchilarning xorijda o‘tkaziladigan xalqaro ko‘rgazma va yarmarkalarda, shuningdek, respublikada o‘tkaziladigan xorijiy ko‘rgazmalarda ishtirok etishini taʼminlaydi va xorijiy kompaniyalarning texnik konferentsiyalarini oʻtkazadi va seminarlar tashkil etish orqali Qozogʻiston mahsulotlarini reklama qilish kabi yordam beradi. Shu yillarda Olmaota shahri. Birinchi „Svetmet-83“, „Tsvetmet-86“, „Inxlebmash-84“ xalqaro savdo koʻrgazmalari oʻtkazildi, shuningdek, tibbiy asbob-uskunalar, telekommunikatsiya uskunalari, yengil sanoat mahsulotlari namoyish etildi, koʻplab mamlakatlardan yuzlab xorijiy firma va kompaniyalar namoyish etildi. Ushbu ko‘rgazmalardan turli rangli va qora metallurgiya kombinatlari, yengil va oziq-ovqat sanoati korxonalari, sog‘liqni saqlash muassasalari va sanoatning boshqa tarmoqlari uchun yangi modeldagi mashina va uskunalar xarid qilindi.

Shu bilan birga, ushbu davrda Qozog‘iston korxonalarining xorijdagi xalqaro ko‘rgazmalarga va yarmarkalarga faol ravishta ishtirok etdi. Shuningdek, Qozog‘iston Savdo-sanoat palatasining ko‘magi bilan Fransiya, Hindiston, Kanada, Chexoslovakiya, Yugoslaviya, Iroq va boshqa mamlakatlarda o‘tadigan yarmarkalarda mamlakatimizning turli rangli metallurgiya zavodlarining, Respublikaning Fanlar akademiyasi taʼlim vazirligi institutlarining eksportlari koʻrsatildi.

## Mukofotlar

* Qozogʻiston SSR Oliy Kengashining diplomi
* Qozogʻiston SSRda xizmat koʻrsatgan ixtirochi
* Fan va texnika sohasidagi Qozogʻiston SSR Davlat mukofoti sovrindori.
* Ismi Nazir Torequlov. „Qozogʻiston Respublikasining tashqi siyosatiga qoʻshgan hissasi uchun“ medali.
* Qozog‘istonda xizmat ko‘rsatgan xodim
* Qozog‘iston Respublikasi diplomatik xizmatida xizmat ko‘rsatgan xodim
* Qozog‘iston Respublikasining Favqulodda va Muxtor Elchisi

## Manbalar