British Shorthair

**British Shorthair** - an'anaviy britaniyalik uy mushugi zoti bo'lib, o'ziga xos bo'yli tanasi, zich va kalta teri qoplamasi va keng yuzi bilan tanilgan. Eng tanish rang varianti - "British Blue", zich kulrang-ko'k Jun qoplami , to'q sariq ko'zlari va o'rtacha uzunlikdagi dumga ega. Zot, shuningdek, boshqa ranglar va naqshlarning keng assortimentida, shu jumladan tabby va rang nuqtalariga ega.

Bu shu paytga qadar  ma'lum bo'lgan eng qadimgi mushuk zotlaridan biridir. Hozirgi vaqtda u Buyuk Britaniyaning Cat Fancy boshqaruv kengashi (GCCF) tomonidan ro'yxatga olingan , o'z vatanida eng mashhur mushuk  zoti bo'lib qolmoqda. Har yili GCCFda ro'yxatga olinadigan barcha mushukchalarning to'rtdan bir qismi britaniya  kalta yung mushuklari  tashkil etadi.

Bu zotning yoqimli  ko'rinishi va nisbatan sokin fe'l-atvori uni tez-tez ommaviy axborot vositalarining yulduziga aylantiradi, xususan, Jon Tennielning " *Alisa mo'jizalar mamlakatida" filmidagi* Cheshir mushukining mashhur illyustratsiyasi uchun ilhom manbai bo'lib aynan shu zot mushuklari xizmat qilgan. Mushukchilar assotsiatsiyasining profilida shunday deyilgan: "Agar nafislik kuzatilsa, Britaniya Shorthair xijolat tortadi va "Cheshir mushuk tabassumi" bilan tezda tuzalib ketadi."

## Tarix
Britaniya   kalta yung mushugining kelib chiqishi,eramizning birinchi asriga to'g'ri keladi, bu uni dunyodagi eng qadimiy  mushuk zotlaridan biriga aylantiradi. Bu mushuklar rimliklar tomonidan  lagerlarni ilon, sichqon va hasharotlardan himoya qilish uchun olib kelingan.

Turning eng yaxshi namunalarini tanlab etishtirish XIX asrda boshlangan bo'lib, asosiy e'tibor "Britaniya ko'k mushugi " yoki "ingliz turi" deb nomlangan g'ayrioddiy ko'k-kulrang mushukni yaratishga qaratilgan (uni nozik skeletli  " rus tipi mushugidan " dan ajratish uchun). Yangi British Shorthair 1871-yilda Weir tomonidan tashkillashtirilgan Londondagi Kristal saroyda bo'lib o'tgan birinchi mushuklar ko'rgazmasida namoyish etildi   katta mashhurlikka erishdi.

1900-yillarga kelib, yangi olib kelingan fors va boshqa uzun yungli mushuk zotlarning paydo bo'lishi bilan Britaniya Shorthair o'z qadr-qimmatini yo'qotdi va Birinchi jahon urushi paytida nasli juda kamayib qoldi. Hech bo'lmaganda qisman bu holatni engillashtirish uchun Britaniya Shorthair selektsionerlari forslarni o'z qonlariga aralashtirdilar. Shu tarzda kiritilgan genlar, oxir-oqibat, Britaniyaning Longhair uchun asos bo'ladi. Negaki, ko'k rangga ega bo'lgan barcha mushuklar, *[[De facto|de-fakto]]* bitta zotning variantlari sifatida birgalikda hukm qilingan. Moviy Shorthair, inglizlarning rus ko'klari bilan chatishtirilishi ham keng tarqalgan edi.

Urushdan keyin zot tuzulishini saqlab qolish uchun GCCF faqat uchinchi avlod chatishtirilgan Fors/Britaniya Shorthair zotlarini qabul qilishga qaror qildi.  Bunga sabab esa Ikkinchi jahon urushi davrida sof  nasllarning yana bir taqchilligi edi , bunda fors va rus ko'k mushuklari naslchilik ishlariga qayta kiritildi.  British Shorthair zotdorlari yana bir qadimiy zot bo'lgan fransuz Chartreux bilan ham chatishtirilgan, bu zot genetik jihatdan Britaniya ko'k mushugi  bilan bog'liq bo'lmasa-da, tashqi ko'rinishi bilan juda o'xshash mushukdir. Seleksionerlar haqiqiy britaniyalik turni qayta tiklash ustida ishladilar va 1970-yillarning oxiriga kelib, o'ziga xos britaniyalik Shorthair zoti Mushuklar assotsiatsiyasi (CFA) va Xalqaro mushuklar uyushmasi (TICA) tomonidan rasman tan olindi. GCCF ning 2013-yilgi reestri ma'lumotlariga ko'ra, u yana o'z vatanidagi eng mashhur mushuk zotiga aylandi.

## Tavsif

Britaniya Shorthair nisbatan baquvvat ko'rinishdagi yirik mushuk bo'lib, keng ko'krak qafasi, yumaloq panjalari bo'lgan kuchli yog'on oyoqlari va o'rta uzunlikdagi, to'mtoq uchli dumi mavjud.Boshi nisbatan katta va yumaloq, kalta tumshug'i, keng yonoqlari (ko'pincha etuk erkaklarda seziladi, ular ko'zga tashlanadigan jag'lar paydo bo'ladi) va yirik dumaloq ko'zlar Britaniya ko'k mushugida  mis-to'q sariq rangga ega  bo'ladi. Ularning katta quloqlari keng joylashgan.

British Blue variantini ko'pincha kulrang Scottish Fold  mushugi bilan adashtirish mumkin, bu zot Britaniya Shorthair bilan juda o'xshashdir. Biroq, Shorthair o'zining uchburchak tik quloqlari bilan ajralib turadi , Fold esa yumshoq, buklangan quloqlarga ega.

Ko'pgina mushuk zotlari bilan solishtirganda ular juda  sekin voyaga yetishadi, taxminan uch yoshda to'liq jismoniy rivojlanishga erishadilar. Uy mushuklari orasida g'ayrioddiy tarzda ular jinsiy jihatdan dimorf zotdir, erkaklar urg'ochilarga nisbatan ancha og'ir bo'lishadi o'rtacha  yoshda. va urg'ochilar .

### Jun, rang va naqshlar
British Shorthair juni bu zotning o'ziga xos xususiyatlaridan biridir. U juda zich, lekin pastki qoplamasi yo'q; shunday qilib, balki yumshoq bo'lib, qattiq, "tekis" qo'l bilan mushukning tanasida harakatlanayotganda sezilarli darajada sinadi.

Britaniya ko'k rangi eng mashhur variant bo'lib qolsa-da, British Shorthairning boshqa ko'plab rang va naqshlarga ega zotlari yaratilgan. Qora, ko'k, oq, qizil, krem, kumush, oltin va oxirgi paytlarda dolchin va jigarrang ranglar barcha rasmiy standartlar bo'yicha, qattiq yoki rangli, tabby , soyali va ikki rangli naqshlar rasman qabul qilinadi; GCCF, FIFe va TICA shuningdek, CFA standartida ruxsat etilmagan shokolad va  suyultirilgan shokolad ranglari ham mavjud. Barcha ranglar va naqshlardan tashqari  toshbaqa rangli variantlari ham mavjud.

Eng taniqli naqshlarga quyidagilar kiradi: Klassik Tabby, Mackerel Tabby, Spotted & Ticked Tabby. U qadar taniqli  bo'lmagan naqshlarga quyidagilar kiradi: toshbaqa, ikki chiziqli , van naqshlari ikki rangli oq, kulrang , uchli va rangli nuqta.

British Shorthairning burun rangi ham turli variantarda bo'ladi : qora, olcha qizil, g'isht qizil; periferiyadagi qora burun chizig'i doirasi.
Fayl:Golden Rebel D'Oaxaca of Feliland 4 months.JPG|4 oylik oltin soyali erkak mushukcha
Fayl:BKH-kitten-blue.jpg|5 oylik lilak ayol mushukcha
Fayl:Jack Flash blue bicolour.jpg|Moviy ikki rangli katta yoshli erkak
Fayl:Silver Classic Tabby British Shorthair Kitten.jpg|6 oylik kumush klassik tabby erkak mushukcha
Fayl:Elvira at 8 months old.jpg|Kumush paltoli sakkizta britaniyalik shorthair


### Xulq atvor

Ular sodda va obro'li zot bo'lib, ular ko'pchilikz otlar kabi faol va o'ynoqi emas, balki sokin tabiatli va o'z egalariga sodiqdirlar, bu ularni hayvonlarni boquvchilarning sevimlisiga aylantiradi. Ular boshqa uy hayvonlari va bolalarning yonida  o'zlarini yaxshi tutishadi , chunki ular etarlicha jismoniy  ta'sirga toqat qiladilar, lekin qoida tariqasida ularni olib ketish yoqtirmaydi. Ular faqat minimal parvarish qilishni talab qiladilar va faqat uyda yashaydigan mushuklar sifatida parvarish qilishni yaxshi ko'radilar; ammo, agar ularning parheziga e'tibor berilmasa, ular semirishga moyil bo'lishi mumkin. Ular jim va hushyor, lekin agar ular o'z egalariga ishonsalar, ular egalarining faoliyatini jimgina kuzatib, ular bilan qoladilar. British Shorthair mushuklari tizza mushuklari emas. Ular odamlarning bagʻriga choʻkkalab oʻtirishdan koʻra, odamlar yonida qolishga odatlangan. Xuddi shunday, ular oyoqlarini erga qo'yish hissini afzal ko'rishadi. Ular past ovoz va o'rtacha faollik darajasiga ega. Uyda hech kim yo'q bo'lsa, ular tinchgina uyda o'tirib, egalarining qaytishini kutishadi.

## Salomatlik
Buyuk Britaniya zotlari qo'mitasi Britaniya Shorthairni uzoq umr ko'radigan mushuk deb hisoblaydi, umr ko'rish davomiyligi 14 yildan-20 yilgacha. Angliya veterinariya klinikasi ma'lumotlari o'rtacha umr ko'rish davomiyligi 11,8 yilni ko'rsatadi. Shvetsiya sug'urta ma'lumotlariga ko'ra, zotning o'rtacha umr ko'rish muddati > 12,5 yil. Britaniyalik shorthairlarning 82 foizi 10 yil yoki undan koʻproq, 54 foizi esa 12,5 yil va undan koʻproq umr koʻrgan.

Gipertrofik kardiyomiyopatiya (HCM) zotda muammo bo'lishi mumkin. Daniyada 329 dan ortiq mushuklarda kasallikni tarqalishi bo'yicha o'tkazilgan tadqiqot shuni ko'rsatdiki, erkaklarning 20,4 foizi va urg'ochilarning 2,1 foizi HCMga ega. Buning ustiga, erkaklarning 6,4 foizi va ayollarning 3,5 foizida kasallik paydo bo'lishi mumkin deb topildi. Naslchilik uchun ishlatiladigan erkaklarning HCM testi endi Daniya Fife a'zosi Felis Danika ostida tashkil etilgan selektsionerlar uchun majburiydir.

Bu zotda  polikistik buyrak kasalligi (PKD) xavfi yuqori deb hisoblanadi.  Ammo yaqida DNK sinov laboratoriyasida tekshirilgan populyatsiyalarda PKD mutatsiyalarining sezilarli darajada kamayganligi  qayd etildi. Operator chastotasi endi 1% da.

### Potentsial sog'liq muammolari

; Buyrakning polikistik kasalligi

Ushbu kasallik mushukning buyragida kista hosil qiladi, bu esa buyrak etishmovchiligini keltirib chiqaradi. Polikistik buyrak kasalligi genetik tekshiruv yoki ultratovush orqali aniqlash mumkin. Buyrakning polikistik kasalligini davolab bo'lmaydi, ammo uning rivojlanishini engillashtiradigan dori darmonlar mavjud.

; Kardiyomiyopatiya

Yurak mushaklari qalinlashuvi, bu esa tanada aylanadigan qon miqdorini cheklaydi,  qon tromblari hosil bo'ladi va mushuk  sog'lig'ining yomonlashishiga sabab bo'ladi. Kardiyomiyopatiyani ultratovush, EKG va rentgenografiya yordamida aniqlash mumkin. Giyohvand moddalar kasallikning rivojlanishini sekinlashtirishi mumkin.

### Gipertiroidizm
Ba'zi britaniyalik shorthairlarda gipertiroidizm mavjud bo'lib, bu metabolizmga ta'sir qiluvchi qalqonsimon bez gormonlarning ortiqcha ishlab chiqarilishidan sababli paydo bo'ladi. Bu mushuklar uchun jiddiy muammolarga sabab bo'ladi , chunki qalqonsimon bez gormoni mushuklarning deyarli barcha organlariga, ayniqsa ularning yuraklariga ta'sir qiladi. Keksa mushuklar, unga ko'proq moyil. Ba'zi belgilar - vazn yo'qotish, nafas olish, kasallik va yog'li jun. Gipertiroidizm bilan kasallangan mushuklar davolanish uchun jarrohlik va dori-darmonlarga muhtoj bo'lishadi.

### Sistit
Sistit mushuklarning siydik yo'llariga ta'sir qiladi va siydik pufagida yallig'lanishiga olib keladi. Sistitni davolash qiyin. Stress, bakterial infektsiya va siydik pufagidagi toshlar odatda sistitni keltirib chiqaradi. Ba'zi alomatlar orqali kasallikni aniqlash mumkin. Kasallik alomatlari: tez-tez siyish va mushuk siydigida qon borligidir. Sistitli mushuklar  maxsus tibbiy parhezga muhtoj. Davolash uchun yallig'lanishga qarshi dorilar va antibiotiklar mavjud.

## Manbalar

## Havolalar

* Mushuklarning sog'lom yuraklari assotsiatsiyasi (IG HGK) qiziqish guruhi
* British Shorthair mushukchalari haqida ma'lumot, manbalar, selektsionerlar
* British Shorthair: ularning tarixi, zotlari va boshqa faktlar