Toshiro Mifune

−150 dan ortiq badiiy filmlarda suratga tushgan yapon aktyori. U Akira Kurosava bilan „Rashomon“, „Yetti samuray“, „Yashirin qal'a“, „Throne of Blood“, „Yodjimbo“ kabi 16 filmli hamkorligi (1948—1965) bilan mashhur. Shuningdek, u Xiroshi Inagakining „Samuray trilogiyasi“ filmida Miyamoto Musashini, NBC televizion mini-seriali „Lord Toranaga“ va „Shōgun“ filmida va admiral Isoroku Yamamotoni uchta turli filmda tasvirlagan.

## Yoshligi

Toshiro Mifune 1920-yil 1-aprelda Yaponiya bosib olgan Shandong (hozirgi Qingdao, Xitoy) Seitto shahrida Tokuzo va Sen Mifunening toʻngʻich oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Uning otasi Tokuzo savdogar va fotograf boʻlib, Qingdao va Yingkou shaharlarida fotografiya biznesi bilan shugʻullangan va dastlab Akita prefekturasining Kawauchi shahridan shifokorning oʻgʻli edi. Uning onasi Sen samuraylarning yuqori martabali amaldori *Hatamotoning* qizi edi. Toshironing ota-onasi metodist missioner boʻlib ishlagan yapon fuqarolari boʻlib, 1922-yilda Xitoy Respublikasi shaharni egallab olishidan oldin Yaponiya hukumati tomonidan Shandunda yashashga undagan fuqarolar edi. Mifune ota-onasi va ikkita kichik ukasi bilan 4 yoshdan 19 yoshgacha Fengtyanning Dalian shahrida oʻsgan.

Yoshligida Mifune otasining fotostudiyasida ishlagan. Umrining dastlabki 19 yilini Xitoyda oʻtkazgandan soʻng, Yaponiya fuqarosi sifatida u Yaponiya imperatorlik armiyasining aviatsiya boʻlinmasiga chaqirildi va u yerda Ikkinchi Jahon urushi paytida havodan suratga olish boʻlimida xizmat qildi.

## Faoliyati
1947-yilda koʻp sonli Toho aktyorlari uzoq davom etgan ish tashlashdan soʻng oʻzlarining Shin Toho kompaniyasini yaratish uchun ketishdi. Keyin Toho yangi isteʼdodlarni topish uchun „Yangi yuzlar“ tanlovini uyushtirdi.

Mifunening Toho Productions fotografiya boʻlimida ishlagan doʻsti Nenji Oyama Mifunening rezyumeni „Yangi yuzlar“ koʻrik-tanloviga suratga olish boʻlimi toʻlganligi sababli yuborib, Mifunega agar xohlasa, keyinchalik Fotografiya boʻlimiga oʻtishini aytdi. U yana 48 nafari (taxminan 4000 ga yaqin abituriyentlar) bilan birga qabul qilindi va Kajiro Yamamoto uchun testini topshirishga ruxsat berildi. Yamamoto Mifunega yoqdi va uni rejissyor Senkichi Taniguchiga tavsiya qildi. Bu „*Mifunening Shin Baka Jidai“* filmidagi birinchi badiiy rolda oʻynashiga olib keldi.

Mifune birinchi marta rejissyor Akira Kurosava bilan Yaponiyadagi eng yirik kino ishlab chiqarish kompaniyasi boʻlgan Toho Studios isteʼdodlar izlanayotgan paytda duch kelgan. Kurosava dastlab tadbirni oʻtkazib yubormoqchi edi, lekin Xideko Takamine unga ayniqsa istiqbolli koʻrinadigan aktyor haqida gapirganda paydo boʻldi. Kurosava keyinroq tinglovga kirib, „Bir yigitning xonada shiddatli gʻazabda oʻynayotganini koʻrganini yozdi. Boʻshashmoqchi boʻlgan yarador hayvonni tomosha qilishdek qoʻrqinchli edi. Men hayajonlandim.“ degan. Charchagan Mifune sahnani tugatgandan soʻng, u oʻtirdi va hakamlarga dahshatli nigoh bilan qaradi. U musobaqada yutqazdi, ammo Kurosava hayratda qoldi. „Men aktyorlardan kam taʼsirlanadigan odamman“, dedi u keyinchalik. „Ammo Mifune masalasida men butunlay hayratda qoldim.“ Mifune olti oylik mashgʻulotlarga shoʻngʻidi va astoydil aktyorlik boʻyicha oʻqishga kirishdi, garchi dastlab u hali ham kamera boʻlimiga oʻtishga umid qilgan boʻlsada.

## Rivojlanish davri

Uning hayratlanarli roli, aktyorlik diapazoni, xorijiy tillarni bilish qobiliyati va taniqli rejissyor Akira Kurosava bilan uzoq muddatli hamkorlik uni oʻz davrining eng mashhur yapon aktyoriga aylantirdi va gʻarb tomoshabinlariga osongina eng yaxshi tanish boʻldi. U koʻpincha qoʻpol boʻlgan samuraylar yoki roninlarni tasvirlagan, xalq orasida xushmuomala, toza samuray stereotipini oʻzgartirdi. „*Yetti samuray“* va „*Yodjimbo*“ kabi filmlarda u koʻpincha kulgili odob-axloqdan mahrum boʻlgan, ammo amaliy donolik va tajribaga, past olijanoblikka va, *Yojimbo* misolida, tengsiz jangovar jasoratga toʻla boʻlgan qahramonlarni oʻynadi. *Sanjuro*, ayniqsa, bu yerdagi jangchi ruhni saroy samuraylarining foydasiz, himoyalangan odob-axloqiga qarama-qarshi qoʻyadi. Kurosava Mifuneni bejirim his-tuygʻularni bemalol tasvirlashi uchun yuqori baholadi va bir marta u oʻrtacha yapon aktyoriga oʻn fut kerak boʻladigan tuygʻuni atigi uch fut filmda yetkazishi mumkinligini izohladi.

.

## Keyinchalik hayoti va oʻlimi
1979-yilda Mifune Pearl Harbor hujumidan koʻp oʻtmay Hollywoodni qidirayotgan yoʻqolgan Yaponiya Imperator dengiz flotining suv osti kemasi qoʻmondoni sifatida Stiven Spilberg urush komediyasining 1941*-*yilgi ansambl tarkibiga qoʻshildi. Mifune 1980-yilda *Shogun* teleserialida Toranaga rolini oʻynaganidan soʻng Gʻarbda katta eʼtirofga sazovor boʻldi. Biroq, serialda Tokugava syogunatining toʻgʻridan-toʻgʻri tasviri va Yaponiyada koʻrsatilgan juda qisqartirilgan versiyasi uning vatanida unchalik yaxshi qabul qilinmaganini anglatardi. Kurosava va Mifune oʻrtasidagi munosabatlar noaniq boʻlib qoldi. Kurosava *Interview* jurnalida Mifunening oʻyinini tanqid qildi va „Men Mifune bilan suratga olgan barcha filmlar usiz mavjud boʻlmaydi“, dedi. U, shuningdek, Mifunega ikki yil oldin oʻzi qoʻlga kiritgan Kavashita mukofotini topshirdi. Ular tez-tez bir-birlari bilan professional tarzda uchrashishdi va 1993-yilda doʻstlari Ishiro Xondaning dafn marosimida yana uchrashishdi, lekin boshqa hamkorlik qilishmadi.
1992-yilda Mifune jiddiy nomaʼlum sogʻliq muammosidan azob cheka boshladi. Turli xil taxminlarga koʻra, u ortiqcha ish tufayli sogʻligʻini buzgan, yurak xurujiga uchragan yoki insultni boshdan kechirgan. U jamoat hayotidan chekindi va koʻp jihatdan oʻz uyida qoldi, rafiqasi Sachiko unga gʻamxoʻrlik qildi. 1995-yilda rafiqasi oshqozon osti bezi saratonidan vafot etganida, Mifunening jismoniy va ruhiy holati tezda pasayib ketdi. 

1997-yil 24-dekabrda u 77 yoshida Tokioning Mitaka shahrida koʻp aʼzolar yetishmovchiligidan vafot etdi.

= Filmografiyasi =
2015-yilda Stiven Okazaki Mifune hayoti va faoliyati xronikasini aks ettiruvchi „*Mifune: Oxirgi samuray*“ hujjatli filmini chiqardi. Yapon tilidan tarjimadagi farqlar va boshqa omillar tufayli Mifune filmlarining koʻp nomlari bor. Bu yerda koʻrsatilgan sarlavhalar Qoʻshma Shtatlarda eng koʻp qoʻllaniladigan sarlavhalar boʻlib, asl yaponcha sarlavha uning ostida qavs ichida keltirilgan. Mifune filmografiyasi, agar boshqacha koʻrsatilmagan boʻlsa, asosan yapon filmlaridan iborat.

### Filmlar

### Televideniye

## Manbalar