Gorilla Glass

**Gorilla Glass** – bu Corning tomonidan ishlab chiqilgan va ishlab chiqarilgan kimyoviy jihatdan mustahkamlangan shisha brendi boʻlib, yettinchi avlodda nozik, yengil va shikastlanishga chidamli boʻlishi uchun moʻljallangan. Brend sifatida Gorilla Glass Corningʼga xosdir, ammo yaqin ekvivalentlari, jumladan AGC Inc.ning Dragontrail va Schott AG Xensation ham mavjud.

Ishqoriy alyuminosilikat list shishasi asosan koʻchma elektron qurilmalar, jumladan, mobil telefonlar, portativ media pleyerlar, portativ kompyuter displeylari va televizor ekranlari uchun qoplama oynasi sifatida ishlatiladi. U Kentukkidagi Xarrodsburg, Koreyaning Asan va Tayvanda ishlab chiqariladi.

Corning 1960-yilda “Project Muscle” tashabbusi doirasida kimyoviy mustahkamlangan shisha bilan tajriba oʻtkazdi. Bir necha yil ichida ular *Chemcor nomi* bilan sotiladigan “mushakli oyna”ni  ishlab chiqdilar. Mahsulot 1990-yillarning boshlarigacha tijorat va sanoat ilovalarida, jumladan, avtomobil, aviatsiya va farmatsevtika maqsadlarida, xususan, 1968-yilda yuzlab Dodge Dart va Plymouth Barracuda poyga avtomobillarida ishlatilgan, bunda transport vositasining ogʻirligini minimallashtirish zarur edi. Tajriba 2005-yilda qayta tiklandi, shishani isteʼmolchi elektronikalarida ishlatish uchun yetarlicha yupqa qilish mumkinmi yoki yoʻqmi, tekshirildi. Apple oʻzining yangi iPhoneʼida foydalanish uchun Corningʼdan yupqa, qattiq shisha soʻraganida, u tijorat maqsadlarida foydalanishga topshirildi.

2017-yil oktyabr oyida dunyo boʻylab besh milliardga yaqin qurilma Gorilla Glass oynasini oʻz ichiga oladi. Gorilla Glass oʻz bozorida hukmronlik qilgan holda, Dragontrail va sintetik sapfir kabi raqiblardan turli xil raqobatga duch keladi.

Corning kompaniyasi bir qator kompaniyalar uchun turli xil smartfonlar va boshqa maishiy elektronika qurilmalari uchun materialni yanada ishlab chiqdi.

Kompaniya materialning asosiy xususiyatlarini uning yuqori tirnalishga chidamliligi (himoya qoplamasi) va qattiqligi (Vickers qattiqlik sinovi reytingi 622 dan 701 gacha) sifatida sotadi, bu shishaning moʻrt boʻlmasdan yupqa boʻlishiga imkon beradi. U qayta ishlanishi mumkin.

2010-yilga kelib, shisha butun dunyo boʻylab mobil telefonlarning taxminan 20 foizida, taxminan 200 million donada ishlatilgan. “Gorilla Glass 2” deb nomlangan ikkinchi avlod 2012-yilda taqdim etilgan. 2012-yil oktyabr oyida Corning bir milliarddan ortiq mobil qurilmalar Gorilla Glass oynasidan foydalanishini eʼlon qildi. Gorilla Glass 2 asl Gorilla Glassdan 20% yupqaroq.

Gorilla Glass 3 CES 2013 koʻrgazmasida taqdim etildi. Corning maʼlumotlariga koʻra, material oldingi versiyaga qaraganda uch barobar koʻproq tirnalishga chidamli boʻlib, odatda shishani zaiflashtiradigan chuqur tirnalganlarga qarshi turish qobiliyati yaxshilangan. Gorilla Glass 3 uchun reklama materiali egiluvchanligidan tashqari, 40% tirnalishga chidamliligini taʼkidlaydi. Gorilla Glass 3 dizayni Corning tomonidan qatʼiylik nazariyasini qoʻllash orqali olingan optimal kompozitsiyani bashorat qilish bilan laboratoriyalarda eritilishidan oldin atom miqyosidagi modellashtirishdan birinchi foydalanishi edi.

Gorilla Glass 3 eʼlon qilinganida, Corning kelajakda takomillashtirilishi kerak boʻlgan yoʻnalishlar aks ettirish va barmoq izlari dogʻlariga sezuvchanlikni kamaytirish, sirt ishlov berish va oynaning ishlov berish usulini oʻzgartirishni taʼkidladi. Uning yuzasi antibakterial boʻlgan ion kumushli mikroblarga qarshi Gorilla Glass 2014-yil boshida namoyish etilgan.

Gorilla Glass 4, shikastlanishga chidamliligi va oʻzidan oldingi versiyasi bilan bir xil ishlash bilan juda yupqa shaklga ega, 2014-yil oxirida eʼlon qilingan.

Gorilla Glass 6, tirnalishga chidamliligi boʻyicha Gorilla Glass 5ga teng, lekin undan ham balandroqdan bir necha marta tushishdan omon qolish uchun moʻljallangan, birinchi marta Samsung Galaxy S10 qurilmasida 2019-yilda qoʻllangan.

Gorilla Glass SR+ taqiladigan qurilmalar uchun moʻljallangan boʻlib, birinchi marta 2016-yilda Samsung Gear S3 aqlli soatlarida ishlatilgan.

Ford Motor Company 2016-yildan boshlab Ford GT sport avtomobilida old va orqa old oynalar uchun materialdan foydalanishini eʼlon qildi; keyinchalik u Ford F-150 va Jeep Wrangler kabi asosiy modellarga tarqaldi.

Gorilla Glass DX+ SR+ o‘rnini egalladi va birinchi marta 2018-yilda Samsung Galaxy Watch’da foydalanilgan.

Gorilla Glass Victus 2020-yil iyul oyida taqdim etilgan. Corning taʼkidlashicha, u Gorilla Glass 6 dan ikki baravar koʻp tirnalishga chidamli. U birinchi marta 2020-yilda Samsung Galaxy Note 20 Ultra’da ishlatilgan.

Gorilla Glass Victus 2020-yil iyul oyida taqdim etilgan. Corning taʼkidlashicha, u Gorilla Glass 6 dan ikki baravar koʻp tirnalishga chidamli. U birinchi marta 2020-yilda Samsung Galaxy Note 20 Ultra’da ishlatilgan.

## Ishlab chiqarish
Ishlab chiqarish jarayonida shisha ion almashinuvi orqali qattiqlashadi. Material  ga yaqin haroratda erigan ishqoriy kaliy tuziga botiriladi, bunda shishadagi kichikroq natriy ionlari tuzli hammomdagi kattaroq kaliy ionlari bilan almashtiriladi. Kattaroq ionlar koʻproq hajmni egallaydi va shu bilan yuqori qoldiq bosimli sirt qatlamini hosil qiladi, bu shisha yuzasiga mustahkamlik qobiliyatini va umumiy yorilishga chidamliligini beradi, kundalik foydalanishdan zararga chidamli qiladi.

## Aloqador mahsulotlar
2011-yil 26-oktabrda Corning OLED va keyingi avlod LCD displeylari uchun mo‘ljallangan **Lotus Glass’ning** tijorat sotuvga chiqarilishini e’lon qildi. Lotus Glassning ichki termal mustahkamligi yuqori haroratda ishlov berish jarayonida uning shakli va sifatini saqlab qolish imkonini beradi. Kristallanish va faollashtirish bosqichida siqilish va oʻzgaruvchanlikning kamayishi taglikdagi kuchlanish va buzilishlarni yanada kamaytiradi. Bu yuqori aniqlik va tezroq javob vaqti uchun rivojlangan orqa panellarda qatʼiy dizayn qoidalarini taʼminlaydi. Corning maʼlumotlariga koʻra, Gorilla Glass ayniqsa displey qurilmalarining tashqi koʻrinishi uchun qopqoq oynasi, Lotus Glass esa suyuq kristalli displey panellarida foydalanish uchun shisha substrat sifatida ishlab chiqilgan. Boshqacha qilib aytganda, bitta mahsulot Gorilla Glass va Lotus Glass oynasini oʻz ichiga olishi mumkin. 2012-yil 2-fevralda Corning Incorporated va Samsung Mobile Display Co., Ltd. Koreyada OLED qurilmalari bozori uchun maxsus shisha tagliklarini ishlab chiqarish bo‘yicha yangi aksiyadorlik korxonasini tashkil etish bo‘yicha kelishuv imzoladi. Qoʻshma korxona Lotus Glass negizida qurilgan. Lotus XT Glass 2013-yilda sotuvga chiqarildi.

2012-yilda Corning displey substrati sifatida foydalanish uchun ishlab chiqarilgan borosilikat shishasiga asoslangan moslashuvchan shisha **Willow Glassʼ**ni taqdim etdi.

## Kimyoviy mustahkamlash jarayoni
Gorilla Glass’ning mustahkamligi ion almashinuvi orqali amalga oshiriladigan kimyoviy mustahkamlash jarayoni orqali erishiladi. Evelatus tomonidan ta'riflanganidek, bu jarayon shishani taxminan 400 °C (750 °F) haroratda eritilgan kaliy tuzi vannasiga botirishni o'z ichiga oladi. Ushbu botirish vaqtida shishadagi kichikroq natriy ionlari tuzli vannadagi kattaroq kaliy ionlari bilan almashtiriladi. Ushbu kattaroq ionlar shisha tuzilishida ko'proq joy egallaydi va shu bilan sirtda yuqori qoldiq bosimli qatlamni hosil qiladi. Ushbu siqilish bosimi himoya qalqoni vazifasini bajaradi va shishani chizish, yorilish va boshqa shikastlanish shakllariga sezilarli darajada chidamli qiladi. Ushbu jarayon Gorilla Glass’ning chidamliligi uchun juda muhim va uning mustahkamligini yo'qotmasdan yupqaroq va engilroq bo'lishiga imkon beradi.

## Manbalar