Flyuroskopiya

**Flyuroskopiya** -obyektning ichki qismining real vaqtda harakatlanuvchi tasvirlarini olish uchun rentgen nurlaridan foydalanadigan tasvirlash usuli. Flyuroskopiyaning ikki xil turi mavjud. Kattaroq, odatda polga, devorga yoki shipga oʻrnatiladigan qurilma koʻpincha Cath Lab deb ataladi va kichikroq (lekin keyinchalik Toʻliq oʻlchamli va Mini C-Arm deb tasniflanadi) Mobil C-Arm. Tibbiy asbobning asosiy qoʻllanilishida jarrohga bemorning ichki tuzilishi va funksiyasini asosan operatsiya vaqtida koʻrish imkonini beradi, masalan yurakning qiqarishi va kengayishini koʻrish mumkin. Bu diagnostika va terapiya uchun foydalidir va umumiy radiologiya, interventsion radiologiya va tasvirga asoslangan jarrohlikda qoʻllanadi.

Mobil C-Arm (Toʻliq oʻlchamli va Mini C-Arm) odatda tasvirga asoslangan jarrohlik amaliyotida keng qoʻllanadi. Shu jumladan qon tomir, ortopediya, pediatriya, urologiya va boshqa koʻplab joylarda rentgen nurlaridan foydalaniladi. Baʼzi Mobil C-Arms qon tomir jarrohligi uchun qoʻllanilsa-da, Mobile C-Arm koʻp hollarda inyektsiya yoki minimal invaziv jarrohlik muolajalar uchun strukturani (umurtqa va boshqa suyaklar) koʻrish imkoniyatini beradi. Ekstremal muolajalar (qoʻllar va oyoqlar) uchun Mini C-qoʻl ishni bajarishi mumkin, lekin yelka, son va umurtqa pogʻonasi jarrohligida toʻliq oʻlchamli C-qoʻlni talab qilinishi mumkin.

Eng oddiy shaklda flyuroskop rentgen nurlari manbai va lyuminestsent ekrandan iborat boʻlib, ular orasiga bemor joylashtiriladi. Biroq, 1950-yillardan beri koʻpgina flyuroskoplar tasvirning koʻrinishini yaxshilash va uni ekranda tasvirlash uchun rentgen tasvirini kuchaytiruvchi kameralari joylashtirildi.

Fluoroskopiya rentgenografiya va rentgen-kompyuter tomografiyasiga (X-ray KT) oʻxshaydi, chunki u rentgen nurlari yordamida tasvirni hosil qiladi. Asl farq shundaki, rentgenografiya plyonkada harakatsiz tasvirlarni oʻrnatadi, floroskopiya esa saqlanmaydigan jonli harakatlanuvchi rasmlarni taqdim etdi. Biroq, bugungi kunda rentgenografiya, KT va floroskopiya tasvirni tahlil qilish dasturi va maʼlumotlarni saqlash va qidirish bilan raqamli tasvirlash usullaridir.

## Harakat mexanizmi
Koʻrinadigan yorugʻlikni oddiy koʻz bilan koʻrish mumkin boʻlsa-da, u koʻpchilik ob’ektlarga (faqat shaffoflar) koʻrinmaydi. Bundan farqli oʻlaroq, rentgen nurlari turli xil ob’ektlarga (masalan, inson tanasi) kirib borishi mumkin, ammo ular oddiy koʻzga koʻrinmaydi. Tasvir yaratish maqsadlarida kirishdan foydalanish uchun qandaydir tarzda rentgen nurlarining intensivligi oʻzgarishlarini koʻrinadigan shaklga aylantirish kerak. Klassik plyonkali rentgenografiya bunga rentgen nurlari plyonkada olib keladigan oʻzgaruvchan kimyoviy oʻzgarishlar orqali erishadi va klassik floroskopiya bunga flüoresans orqali erishadi, bunda maʼlum materiallar rentgen nurlari energiyasini (yoki spektrning boshqa qismlarini) koʻrinadigan yorugʻlikka aylantiradi. .  yaratish uchun lyuminestsent materiallardan foydalanish orqali flyuroskopiya nomini oldi.

Rentgen nurlari bemor orqali oʻtayotganda, ular tananing turli toʻqimalari orqali oʻtganda yoki aks ettirilganda turli miqdorlarda zaiflashadi va lyuminestsent ekranda radiopak toʻqimalarning (masalan, suyak toʻqimalari) rentgen soyasini koʻrsatadi. . Ekrandagi tasvirlar radiolyuksent toʻqimalarning zaiflashtirilmagan yoki engil zaiflashgan rentgen nurlari fotoelektrik effekt orqali ekrandagi atomlar bilan oʻzaro taʼsirlashib, oʻz energiyasini elektronlarga beradi. Elektronlarga berilgan energiyaning katta qismi issiqlik sifatida tarqalsa-da, uning bir qismi koʻrinadigan yorugʻlik sifatida chiqariladi.

Dastlabki rentgenologlar qorongʻi xonalarda oʻtirib yoki qizil moslashtiruvchi koʻzoynak taqib, xira floroskopik tasvirlarni koʻrish uchun koʻzlarini moslashtirdilar. Rentgen tasvirini kuchaytiruvchi vositalar ishlab chiqilgandan soʻng, tasvirlar oddiy yorugʻlik ostida koʻzoynaksiz koʻrish imkoniyatini berdi. Tasvir kuchaytirgichlari bugungi kungacha (2023) qoʻllanilib kelinmoqda, koʻplab yangi modellar tasvirni olish usuli sifatida II (Image Intensifier) dan foydalanmoqda, bu esa tekis panelli detektorlarga nisbatan arzonligi tufayli hali ham mashhur boʻlib kelmoqda va bu borada koʻplab munozaralar boʻlib oʻtdi. II yoki Flat Detector rentgen nuriga nisbatan sezgirroq boʻladimi, bu rentgen nurlarining dozasini kamaytirishga olib keladi.

Hozirgi vaqtda raqamli rentgenografiyaning barcha shakllarida (radiografiya, floroskopiya va KT) rentgen energiyasini koʻrinadigan yorugʻlikka aylantirish bir xil turdagi elektron sensorlar, masalan, rentgen nurlarini oʻzgartiradigan tekis panelli detektorlar yordamida amalga oshirilishi mumkin. Nur energiyasi elektr signallariga : kompyuter tahlil qilish, saqlash va tasvir sifatida chiqarishi mumkin boʻlgan maʼlumotlarni uzatuvchi elektr tokining kichik portlashlari orqali amalga oshadi. Flüoresans luminesansning alohida holati boʻlgani sababli, raqamli rentgen tasviri raqamli gamma-nurli tasvirga (sintigrafiya, SPECT va PET) oʻxshaydi, chunki bu ikkala koʻrish rejimi oʻrtasida koʻrinmas elektromagnitning oʻzgaruvchan susayishi orqali maʼlumot uzatiladi. Turli radiozichliklarga ega boʻlgan toʻqimalardan oʻtayotgan nurlanish elektron sensor tomonidan kompyuter tomonidan qayta ishlanadigan va koʻrinadigan yorugʻlik tasviri sifatida chiqadigan elektr signaliga aylanadi.

## Tibbiy foydalanish
Jarrohlik yoki boshqa protsedura paytida harakatlanuvchi rasmlarni koʻrsatish uchun floroskopiya tibbiy tasvirlashda muhim vositaga aylandi.

### Jarrohlik floroskopiyasi
Floroskopiya turli xil jarrohlik amaliyotlarida, masalan, ortopedik jarrohlik va pediatrik jarrohlikda qoʻllanadi. Ularning ikkalasida ham sinishlarni kamaytirishga nazorat qilish va keng qamrovli apparatga ega boʻlgan muayyan protseduralarda foydalanish uchun ishlatiladi. 

### Urologiya
Urologiyada ftoroskopiya siydik tizimi bilan bogʻliq turli xil anormalliklarni aniqlash uchun retrograd pyelografiya va mikturating sistouretrografiyada qoʻllanadi.

### Kardiologiya
Kardiologiyada floroskopiya diagnostik angiografiya, teri orqali koronar aralashuvlar (kardiostimulyatorlar, implantatsiya qilinadigan kardioverter defibrilatorlar va yurak resinxronizatsiya qurilmalari) uchun ishlatiladi.

### Gastrointestinal floroskopiya

Ftoroskopiyadan ovqat hazm qilish tizimini rentgen nurlari uchun shaffof boʻlmagan modda (odatda bariy sulfat yoki gastrografin) yordamida tekshirish mumkin, u ovqat hazm qilish tizimiga yutish yoki klizmaa sifatida kiritiladi. Bu odatda ijobiy va salbiy kontrastdan foydalangan holda ikki tomonlama kontrast texnikasining bir qismidir. Bariy sulfat ovqat hazm qilish traktining devorlarini qoplaydi (ijobiy kontrast), bu ovqat hazm qilish traktining shaklini rentgen nurida oq yoki aniq koʻrsatishga imkon beradi. Keyin havo kiritilishi mumkin (salbiy kontrast), bu plyonkada qora koʻrinadi. Bariy ovqati yuqori ovqat hazm qilish traktini tekshirish uchun yutilgan kontrast moddaga misoldir. Eriydigan bariy birikmalari juda zaharli boʻlsa-da, erimaydigan bariy sulfat zaharli emas, chunki uning past eruvchanligi tananing uni soʻrib olishiga toʻsqinlik qiladi. Oshqozon-ichak traktining tekshiruvlari orasida bariyli klizmalar, defekatsiya proktogramlari, bariyli ovqatlar va yutishlar, enterokliz kiradi.

### Boshqa tibbiy maqsadlarda foydalanish

* Jigar biopsiyasi koʻplab markazlarda flyuroskopik rahbarlik ostida amalga oshiriladi.
* Oyoq, yurak va miya tomirlarining angiografiyasi .
* Periferik kiritilgan markaziy kateterni joylashtirish
* Ogʻirlangan oziqlantirish trubkasini joylashtirish (masalan Dobhoff) floroskopiyasiz oldingi urinishlar muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan keyin oʻn ikki barmoqli ichakka
* Diskografiya, intervertebral disk patologiyasini baholash uchun invaziv diagnostika usuli.
* Lomber punksiyasida flyuoskopiya umurtqa pogʻonasi ignalari qayerga borishi mumkinligini aniqlashga yordam beradi va bel punksiyasini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun zarur boʻlgan urinishlar sonini kamaytirishi mumkin.

## Boshqa foydalanish
Yashirin qurollar yoki bombalarni tekshirish uchun aeroport xavfsizlik skanerlarida floroskopiya ham qoʻllanadi. Ushbu mashinalar tibbiy flyuroskopiyaga qaraganda kamroq nurlanish dozalarini ishlatadi. Tibbiyotda yuqori dozalarning sababi shundaki, ular toʻqimalarning kontrastiga nisbatan koʻproq talabchan boʻlib, xuddi shu sababga koʻra ular baʼzan kontrastli vositalarni talab qiladi.

## Tarixi

### Erta davr

Fluoroskopiyaning kelib chiqishi va rentgenografiyaning kelib chiqishi 1895-yil 8-noyabrga borib taqaladi, oʻshanda Vilgelm Rentgen yoki ingliz yozuvida Rentgen keyinchalik rentgen nurlari (algebraik x oʻzgaruvchisi) deb ataydigan narsaga taʼsir qilish natijasida bariy platinosiyanid ekranining floresansini payqagan. „nomaʼlum“ degan maʼnoni anglatadi). Ushbu kashfiyotdan bir necha oy oʻtgach, birinchi xom floroskoplar yaratildi. Bu eksperimental floroskoplar oddiygina yupqa kartonli ekranlar boʻlib, ular ichi lyuminestsent metall tuzi qatlami bilan qoplangan, huni shaklidagi karton koʻzoynakga biriktirilgan boʻlib, u foydalanuvchi koʻziga ushlab turadigan koʻrish moslamasi bilan xona yorugʻligini istisno qiladi. Shu tarzda olingan floroskopik tasvir juda zaif edi. Diagnostik tasvirlash uchun nihoyat takomillashtirilgan va tijoratga kiritilgan boʻlsa ham, eng qadimgi savdo miqyoslarining lyuminestsent ekranlaridan ishlab chiqarilgan cheklangan yorugʻlik rentgenologni birinchi navbatda koʻzlarini oʻrganish uchun tasvirlash jarayoni amalga oshiriladigan qorongʻi xonada bir muddat oʻtirishni talab qildi. zaif tasvirni idrok etish uchun sezgirligini oshirish. Rentgenologni ekran orqasiga joylashtirish ham rentgenologning sezilarli dozasini keltirib chiqardi.

## Maʼlumotnomalar

## Havolalar

* Fluoroskopiya FDA radiologik salomatlik dasturi
* " Bu eski poyafzal doʻkonidagi floroskoplar sogʻliq uchun xavflimi? " Straight Dope, 1987-yil 27-noyabr.
* Tibbiyot sohasida floroskopiya video
* Buzilmaydigan sinov sohasida floroskopiya videosi