Musulmon yoshlari butunjahon assambleyasi

**Musulmon yoshlari butunjahon assambleyasi** (**WAMY**) — bu xalqaro islomiy taʼlim tashkiloti boʻlib, uning rasman eʼlon qilingan maqsadi „musulmon yoshlarining oʻzligini asrash va ularning zamonaviy jamiyatda duch kelayotgan muammolarini yengib oʻtishiga yordam berish“dir. Jahondagi eng yirik musulmon tashkiloti sifatida taʼriflanadi. WAMY konferensiyalar, simpoziumlar, taʼlimiy seminarlar va tadqiqot doiralari tashkil etib, yoshlar va talabalar muammolarini koʻtaradi, shuningdek, futbol turnirlari va Yevropadagi musulmon yoshlar uchun musulmon skautlar lagerlarini oʻtkazadi. Musulmonlar Butunjahon Ligasi bilan birga u „asosan saudiya mablagʻlari hisobidan faoliyat yuritadigan, islom taʼlimotlarini targʻib qiluvchi va musulmonlarni diniy jihatdan yanada eʼtiqodli boʻlishga undovchi, shuningdek, qiziqqan gʻayri musulmonlar va yangi musulmon boʻlganlarga islom haqida maʼlumot beruvchi guruhlarning jahon tarmogʻi“ning bir qismidir. Tashkilot 31 ta mamlakatda filiallarga ega va besh qitʼadagi qariyb 196 ta musulmon yoshlar guruhlari bilan hamkorlik qiladi.

## Tarixi
Musulmon yoshlari butunjahon assambleyasi 1972-yilda Saudiya Arabistonining Ar-Riyod shahrida tashkil etilgan boʻlib, dunyoning musulmon aholisi sezilarli boʻlgan mamlakatlarida ofislarga ega. WAMY hammuassislari orasida Musulmon Birodarlar aʼzosi Kamol Helvabiy va Abdulloh bin Laden (Al-Qoida asoschisi Usama bin Ladenning jiyani) boʻlgan. Abdulloh bin Laden 2002-yilgacha prezident boʻlib ishlagan, keyinchalik gʻaznachi lavozimini egallagan. Abdulloh, shuningdek, 1992-yilda WAMYning AQShdagi filialini Folls Chorch, Virjiniyada roʻyxatdan oʻtkazgan. Kamol Helvabiy 1982-yilgacha WAMYning ijrochi direktori sifatida faoliyat yuritgan.

Pew tadqiqot markazi maʼlumotlariga koʻra, 1970–1990-yillar oraligʻida Yevropada Musulmon Birodarlar, Musulmonlar Butunjahon Ligasi va Musulmon yoshlari butunjahon assambleyasi faoliyati „shunchalik oʻzaro qorishib ketganki, ularni bir-biridan ajratib olish koʻpincha qiyin boʻlgan“. Markaz, shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar va bloglarning paydo boʻlishi „boshqa guruhlarning keng auditoriyalarga chiqishini osonlashtirgani“ tufayli WAMY va Musulmonlar Butunjahon Ligasi taʼsiri biroz susayganini qayd etadi. Tashkilot 1980–1990-yillarda afzal koʻrgan kitoblari qatorida islomchi mualliflar Sayyid Qutb, Abul Aʼlo Maududiy va Muhammad Qutb asarlari bor edi.

## Maqsadlari
WAMYning Janubiy Afrika filiali maqsadini „musulmon oʻzligining saqlanishi, musulmon yoshlarining zamonaviy jamiyatda duch kelayotgan muammolarini yengib oʻtishga yordam berish“ hamda „musulmon yoshlarni oʻz mamlakatlarida faol va ijobiy fuqarolarga aylanishlari uchun tarbiyalash va oʻqitish“ deb belgilaydi. WAMY islomni musulmon boʻlmaganlarga „hayotning har bir jabhasini qamrab olgan toʻla tizim va turmush tarzi sifatida, eng sof koʻrinishida tanishtirish“ni va „boshqa din tashkilotlari bilan muloqot, tushunish va qadrlash munosabatlarini oʻrnatish“ni maqsad qilgan.

WAMY yoshlar va talabalar muammolarini muhokama qilish uchun konferensiyalar, simpoziumlar, seminarlar va tadqiqot doiralarini tashkil etadi. U, shuningdek, musulmon boʻlmaganlarga islomni tanishtiruvchi materiallar nashr etadi. WAMY tajriba almashish tashriflari, haj va umra safarlarini uyushtiradi hamda musulmon yoshlar tashkilotlariga tayyorgarlik va koʻmak koʻrsatadi.

WAMYning Buyuk Britaniya filiali veb-saytida uning maqsadi „koʻp madaniyatli jamiyatimizda tinchlik va birlik koʻpriklarini barpo etish. …Musulmon yoshlarni umumiy ezgulikka oʻqitish va turli jamoalar vakillari oʻrtasida oʻzaro tushunishni rivojlantirish“ deb bayon etilgan.

Musulmonlar Butunjahon Ligasi ham, WAMY ham Saudiya moliyaviy koʻmagi va uning taʼsiri tufayli Saudiya Arabistonida ustun boʻlgan qatʼiy vahhobiy talqinini targʻib qilayotgan tashkilotlar sifatida koʻriladi.

## Bahs-munozaralar

AQSh Bojxona xizmati katta maxsus agenti David C. Kane imzolagan affidavitda qayd etilishicha, WAMY nashrlaridan birida isroilliklarga hujum qilgan kishilar, jumladan avtobusni jarlikka haydab, 14 kishini oʻldirgan shaxs „Falastindan chiqqan qahramonlar“ sifatida tilga olingan. David C. Kanening yozishicha, mazkur nashrning „yahudiylarga nisbatan adovat“ deb nomlangan boʻlimida musulmonlarning yahudiylardan nafratlanish sabablari keltirilgan boʻlib, ular orasida „Yahudiylar insoniyatning dushmanlaridir: ular bu dunyoda buzuqlikni targʻib qiladilar“ degan jumla ham bor.

2004-yil may oyida 50 nafar FQB, AQSh Immigratsiya va Bojxona xizmati va Qoʻshma terrorizmga qarshi guruh xodimlari Virjiniya shtatining Aleksandriya shahridagi WAMY ofisiga reyd oʻtkazgan. WAMY bayonot berib, reydda barcha kompyuter va qattiq disklar musodara qilinganini, koʻngilli kuzatuv kengashi aʼzosi Ibrohim Abdulloh immigratsiya ayblovlari bilan qoʻlga olinganini maʼlum qilgan. Bayonotida WAMY har qanday terrorchi aloqalarni qatʼiyan inkor etgan va hukumat ularga tekshiruv faqat „immigratsiya masalalariga“ qaratilganini bildirganini aytgan. Filial AQSh hukumati tomonidan yopilgan.

1993-yilda tashkil etilgan Albaniyadagi WAMY filiali 1999-yilda reydga uchradi va gumon qilingan terrorchi unsurlar deportatsiya qilindi. Voqealardan soʻng ham Saudiya yangi rahbariyatni qoʻllab-quvvatlashni davom ettirdi. Masjidlarda qurilish ishlari olib borish va gumanitar yordam koʻrsatish maqsadida tashkil etilgan bu filial masjidlar qurish hamda gumanitar yordam bilan bir qatorda, salafiy va vahhobiy mafkurasini Albaniyaga olib kirishda, albaniyaliklarni Saudiya Arabistonida salafiy va vahhobiy ilohiyotini oʻrganishga jalb qilish va yuborishda faol boʻlgan.

Hindiston hukumati WAMY bosh kotibi oʻrinbosari Nazir Qureshiyni Kashmirdagi terrorchi guruhlarni qoʻllab-quvvatlashda ayblagan. WAMYning Peshavor filiali ham FQB va Pokiston razvedka xizmatining qoʻshma operatsiyasi natijasida reydga uchragan.

## Manbalar

## Havolalar
*الندوة العالمية للشباب الإسلامي – Rasmiy sahifa