open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərpoçt

**Azərpoçt** — Ozarbayjonda pochta aloqasi xizmatlari uchun mas’ul bo‘lgan davlat kompaniyasi.

Azərpoçt 1999-yil 29-sentyabrda Ozarbayjon Aloqa vazirligi tomonidan „Pochta aloqasi sohasida islohotlarni davom ettirish va strukturani takomillashtirish to‘g‘risida“gi 151-sonli buyruq bilan tashkil etilgan. U 1991-yilda Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin tuzilgan „Azərpoçt İstehsalat Birliyi“ (Azərpoçt ishlab chiqarish birlashmasi) o‘rnini egalladi. 2004-yilda Azərpoçt milliy pochta operatori maqomini oldi va Ozarbayjonning barcha hududlarini qamrab oladi.

Kompaniyaning 4 ta ixtisoslashgan filiali (saralash, texnik qo‘llab-quvvatlash, ekspress pochta va maxsus aloqa) hamda 71 ta hududiy filiali mavjud. Ozarbayjon bo‘ylab Azərpoçtning 1500 ga yaqin pochta bo‘limlari faoliyat ko‘rsatmoqda.

## Xizmatlar
* An’anaviy pochta va posilka xizmatlari;
* Noan’anaviy xizmatlar (bank ishi, sugʻurta va boshqalar);
* Moliyaviy xizmatlar — elektron to‘lovlar (pensiyalar, ijtimoiy nafaqalar, pul o‘tkazmalari), kommunal to‘lovlar va soliqlar yig‘imi, depozitlar, debet kartalarini chiqarish;
* Elektron hukumat xizmatlari — turli xil sertifikatlar va hujjatlarni berish;
* Biznes xizmatlari, elektron tijorat, kiber-pochta ochish va Internet tarmog‘iga kirish.

## Rivojlanish tarixi
Ozarbayjonning zamonaviy chegaralarida birinchi tizimli pochta aloqasi 1501-yilda Safaviylar shohi Ismoil I tomonidan iqtisodiyotni rivojlantirish va mamlakatni boshqarish tizimini mustahkamlash maqsadida tashkil etilgan.

Zamonaviy pochta tizimi Ozarbayjonga XIX asr boshlarida, mamlakat Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgan paytda kirib kelgan. Birinchi pochta bo‘limi 1818-yilda Yelizavetpolda (hozirgi Ganja) ochilgan. Keyinchalik 1826-yilda Bokuda, 1828-yilda esa Naxchivonda pochta ekspeditsiyalari tashkil etildi.

1883-yil 9-mayda Boku va Tbilisi o‘rtasida, 1900-yilda esa Boku va Derbent o‘rtasida pochta jo‘natmalarini yetkazib berish uchun temir yo‘ldan foydalanila boshlandi. 1861-yilda Kaspiy dengizi orqali Eron portlari (Rasht va Ostrobod) bilan dengiz pochta aloqasi yo‘lga qo‘yildi. 

Ozarbayjon Xalq Jumhuriyati (1918–1920) davrida 1918-yil 6-oktyabrda Pochta va telegraf vazirligi tashkil etildi. 1920-yil 28-aprelda Qizil armiya bostirib kirgach, mamlakat Ozarbayjon SSR sifatida Sovet Ittifoqi tarkibiga kirdi.

Ikkinchi jahon urushi davrida pochta xizmatlariga bo‘lgan ehtiyoj keskin ortdi. 1945-yilda Bokuda Xalqaro pochta ekspeditsiyasi ochildi. 1970-yilga kelib pochta aloqalari soni 1590 taga yetdi.

1991-yilda mustaqillikka erishilgach, „Azərpoçt“ ishlab chiqarish birlashmasi tashkil etildi va u 1999-yilda hozirgi tarkibda qayta shakllantirildi.

## Tashkiliy tuzilmasi
* Saralash markazi;
* „Azərekspresspoçt“ bo‘limi;
* Maxsus aloqa markazi;
* Texnik qo‘llab-quvvatlash markazi.

## Shuningdek qarang
* Azərmarka, marka ishlab chiqarish uchun mas'ul kompaniya
* Ozarbayjon pochta markalari va pochta tarixi

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayti
Chu Yuanmeng

**Chu Yuanmeng** (; 1999-yil 21-noyabrda tugʻilgan) – xitoylik biatlonchi. 2022-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan.

## Hayoti

Chu Yuanmeng 1999-yil 21-noyabr kunida Xitoyning Ichki Moʻgʻuliston avtonom hududi Hulunbuir shahriga qarashli Yakeshi hududida tugʻilgan. Otasi Chu Jiming Hulunbuirdagi Zhalomude temiryoʻl stansiyasida ishlagan va qishda nihoyatda sovuq ob-havo sharoitida mehnat qilgan. Chu yetti yoshida otasi bilan birga ilk bor changʻida uchgan. Yengil atletika musobaqalarida qatnashib yurgan paytida murabbiy eʼtiboriga tushib, biatlon bilan shugʻullanishga taklif qilingan. 2011-yilda Xalq-ozodlik armiyasining Bayi changʻi jamoasiga qoʻshilib, professional tayyorgarlikni boshlagan. 2015-yilda milliy chempionatda gʻalaba qozonganidan soʻng ilk bor biatlon boʻyicha yoshlar terma jamoasiga qabul qilingan.
## Manbalar
AzMeCo

**AzMeCo** (rasmiy nomi **Azerbaijan Methanol Company**) — Ozarbayjonda joylashgan metanol ishlab chiqaruvchi kompaniya. Kompaniya asosan neft-kimyo loyihalariga, xususan, gaz va metanol zavodlarini qurish hamda ulardan foydalanishga ixtisoslashgan. Shuningdek, AzMeCo Kaspiy dengizidagi uglevodorod loyihalari ustida ham ish olib boradi.

## Tarixi

### 2007
AzMeCo kompaniyasiga 2007-yilda asos solingan.

### 2012
2012-yil noyabr oyida Ozarbayjon xalqaro banki, Asia House va TheCityUK hamkorligida „Caspian Corridor Conference“ (Kaspiy koridori konferensiyasi) tashkil etildi. Ushbu konferensiyada AzMeCo metanolini kelajakda sotish va marketingini yo‘lga qo‘yish bo‘yicha biznes doirasi yaratildi.

Bundan tashqari, 2012-yilda BP kompaniyasi AzMeCo'dan metanol sotib olishga rozi bo‘ldi. „Petrochemicals ResearchViews“ va Ozarbayjonning „Today.Az“ gazetasi xabariga ko‘ra, AzMeCo o‘zi ishlab chiqargan barcha metanolni eksklyuziv ravishda faqat BP kompaniyasiga sotish bo‘yicha kelishuvga erishgan.

### 2013
„Azer News“ nashriga ko‘ra, AzMeCo Janubiy Kavkaz va Markaziy Osiyo mintaqasidagi birinchi metanol zavodini qurgan. Kompaniya hisob-kitoblariga ko‘ra, zavod yiliga 560 000 tonna metanol ishlab chiqaradi. Zavod qurilishi Ozarbayjon xalqaro banki va Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YeTTB) tomonidan moliyalashtirilgan.

### 2015
AzMeCo xorijdagi samarali loyihalarga kam xavf bilan sarmoya kiritish uchun Suveren jamg‘armalar bilan hamkorlik qilishini e’lon qildi.

## Kelajakdagi rejalar
2013-yilda AzMeCo raisi jurnalistlarga kompaniya Liviyadagi neft-kimyo va neftni qayta ishlash zavodlariga sarmoya kiritishini ma’lum qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* AzMeCo International rasmiy sayti
Braziliya 1998-yilgi Qishki Olimpiada o‘yinlarida

Braziliya 1998-yil 7–22-fevral kunlari Yaponiyaning Nagano shahrida boʻlib oʻtgan **[[1998-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari]]** musobaqalarida ishtirok etish uchun delegatsiya yubordi. Delegatsiya yagona sportchi – tog‘ chang‘i sporti boʻyicha Marcelo Apoviandan iborat edi. U oʻzining ikkinchi Olimpiadada ishtirokini amalga oshirib, yagona musobaqasi – erkaklar super-G bahsini 37-oʻrinda yakunladi va marraga yetib kelgan sportchilar orasida oxirgi oʻrinni egalladi.

## Taxiri
Braziliya Olimpiya qo‘mitasi tashkil etilganidan 21 yil oʻtib, 1935-yil 1-yanvarda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan rasman tan olingan. Braziliya ilk bor 1900-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida qatnashgan, Qishki Olimpiada oʻyinlarida esa birinchi marta 1992-yilda ishtirok etgan. Shu sababli 1998-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari Braziliya uchun Qishki Olimpiadadagi uchinchi ishtirok boʻldi. 1998-yilgi oʻyinlar 7–22-fevral kunlari oʻtkazildi; unda 72 ta Milliy Olimpiya qoʻmitasidan jami 2 176 nafar sportchi qatnashdi. Nagano Olimpiadasiga Braziliya tomonidan yuborilgan yagona sportchi tog‘ chang‘i sporti boʻyicha Marcelo Apovian edi. U ochilish marosimida bayroqdor etib tanlangan.

## Ishtirokchilar
Quyida musobaqalarda qatnashgan sportchilar soni roʻyxati keltirilgan.

## Togʻ changʻi sporti

Marcelo Apovian Nagano Olimpiadasi vaqtida 25 yoshda edi va olti yil avval 1992-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida Braziliya sharafini himoya qilganidan soʻng oʻzining ikkinchi Olimpiada ishtirokini amalga oshirayotgan edi. U faqat bitta musobaqa – 16-fevral kuni bir urinishli poyga sifatida oʻtkazilgan super-G bahsida qatnashdi. Apovian poygani 1 daqiqa 49.43 soniya natija bilan yakunladi va tasniflangan sportchilar orasida 37-oʻrinni, yaʼni oxirgi oʻrinni egalladi. Oltin medal Hermann Maier (Avstriya) tomonidan 1 daqiqa 34.82 soniya natija bilan qoʻlga kiritildi. Kumush medal esa uning vatandoshi Hans Knauß va Shveysariya vakili Didier Cuche oʻrtasida boʻlishildi
.

## Manbalar
Fabien Claude

**Fabien Claude** (1994-yil 22-dekabrda tugʻilgan) – fransiyalik biatlonchi. Erkaklar oʻrtasida estafeta bahsida ikki karra Olimpiya medali sovrindori boʻlib, 2022-yilda kumush va 2026-yilda oltin medalni qoʻlga kiritgan.

## Faoliyati

Claude biatlon bilan 2006-yildan shugʻullana boshlagan. Xalqaro maydondagi debyutini 2011-yilda amalga oshirgan. 2014-yilgi Yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida quvib yetish bahsida gʻolib boʻlgan hamda Fransiya estafeta jamoasi bilan 2-oʻrinni egallagan. 2019–2020-yilgi mavsumda Fransiya estafeta jamoasi tarkibida Hochfilzen bosqichida 3-oʻrinni qoʻlga kiritgan. Shu mavsumda Pokljukadagi individual poygada 3-oʻrinni egallab, Jahon kubogidagi ilk shaxsiy podium natijasiga erishgan. 2020–2021-yilgi mavsumda Kontiolahtidagi quvib yetish poygasida 2-oʻrinni egallab, faoliyatidagi navbatdagi shohsupaga koʻtarilgan. Akalari – Florent va Emilien Claudelar ham professional biatlonchilar hisoblanadi.
## Manbalar
Florent Claude

**Florent Claude** (1991-yil 11-noyabrda tugʻilgan) – Fransiyada tugʻilgan, Belgiya sharafini himoya qiluvchi biatlonchi.

## Tarjimayi holi
Florent Claude 1991-yilda Fransiyaning Remiremont (Vosges departamenti) shahrida tugʻilgan. Université Grenoble Alpesda jismoniy tayyorgarlik yoʻnalishi boʻyicha magistr darajasini olgan. Fransiya terma jamoasida yuqori darajada barqaror ishtirok etolmasligi sababli, faoliyatini Belgiyada davom ettirishga qaror qilgan. Belgiyada tajribali, naturalizatsiya qilingan biatlonchi – 2006-yilda Germaniya bilan estafeta bahslarida Olimpiya oltin medalini qoʻlga kiritgan Michael Rösch bilan bir jamoada shugʻullangan. 2017-yil iyun oyida Claude Belgiya fuqaroligini olgan. Ukalari – Fabien va Emilien Claudelar – ham biatlonchi, Fransiya terma jamoasi sharafini himoya qilib kelmoqda.

2018-yilda Claude Michael Rösch bilan birga 2018-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etib, tarixda Olimpiadada qatnashgan ilk belgiya biatlonchilari qatoriga kirgan. Ularning estafeta jamoadoshi Thierry Langer ham Olimpiadada qatnashgan, biroq biatlonchi emas, balki changʻi poygachisi sifatida ishtirok etgan. Belgiya biatlon estafeta jamoasi esa Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanma ololmagan.
## Natijalari
### Olimpiya oʻyinlari

### Jahon chempionatlari

:**Olimpiya mavsumlarida musobaqalar faqat Olimpiya dasturiga kiritilmagan yoʻnalishlar boʻyicha oʻtkaziladi.* 
## Manbalar
Boku Tower

**Boku Tower** – Ozarbayjonning boku shahridagi osmonoʻpar bino hisoblanadi. Balandligi 276,3 metr (906 fut) va 49 qavatdan iborat boʻlgan ushbu inshoot hozirda Ozarbayjon hamda Kavkaz mintaqasidagi eng baland bino sanaladi. Biroq 2031-yilda qurilishi yakunlanishi rejalashtirilgan 323 metr (1 060 fut) balandlikdagi Cipriani Tower foydalanishga topshirilgach, u yetakchilikni qoʻldan boy beradi. Boku Tower qurilishi 2014-yilda boshlangan va 2020-yilda yakunlangan.

Minora asosan ofis binosi sifatida ishlatiladi va Heydar Aliyev Avenuening 109-uy manzilida joylashgan. Bino temir-beton va poʻlatdan qurilgan boʻlib, loyiha meʼmor Eren Yorulmazer rahbarligida amalga oshirilgan.

## Manbalar
Krešimir Crnković

**Krešimir Crnković** (1995-yil 4-yanvar, Rijeka) – xorvatiyalik biatlonchi va changʻichi, biatlon hamda changʻi sporti boʻyicha jahon chempionatlari ishtirokchisi.

## Biografiyasi

„Budućnost“ klubi sharafini himoya qiladi.

Changʻi sportida xalqaro maydonda 2011-yildan buyon ishtirok etadi. 2012-yilda Insbrukda oʻtkazilgan Yoshlar oʻrtasidagi Olimpiya oʻyinlarida qatnashib, 10 km masofaga poygada 32-oʻrinni, sprint bahsida esa 35-oʻrinni egallagan. 2016-yilda Bolqon kubogining ikki bosqichida 10 km va 15 km masofalarda gʻolib boʻlgan. 2017-yilda Laxtida oʻtgan jahon chempionatida ishtirok etib, sprintda 81-oʻrinni egallagan, 15 km masofaga poygada esa marraga yetib kelmagan (84-oʻrin bilan tasniflangan).

2012-yildan boshlab biatlon musobaqalarida ham qatnasha boshlagan, uning debyuti 2012-yilda Kontiolaxtida oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida boʻlgan. Jahon kubogida 2014-yil 12-fevralda Hochfilzenda debyut qilgan va sprint bahsida 103-oʻrinni egallagan. Jahon kubogi hisobiga ilk ochkolarini 2017-yil 5-yanvarda Oberhofda sprintda 37-oʻrinni qoʻlga kiritib olgan. 2016 va 2017-yillardagi jahon chempionatlarida ham ishtirok etgan.
## Manbalar
Anne de Besche

**Anne Bünemann de Besche** (2000-yil 27-mayda tugʻilgan) – daniyalik biatlonchi, 2026-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlari Milan–Kortina musobaqalarida ishtirok etgan.

## Faoliyati

2019-yilda Norvegiya terma jamoasi tarkibida oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida estafetada oltin medalni qoʻlga kiritgan.

2025-yilda De Besche ikki davlat fuqarosi ekanligi sababli Norvegiya milliy biatlon jamoasidan Daniya terma jamoasiga oʻtgan. Shu yil sentyabr oyida yozgi biatlon boʻyicha Norvegiya chempioni boʻldi va dekabr oyida Norvegiya mavsum ochilishida toʻrtinchi oʻrinni egalladi. 2026-yil yanvarida ilk bor Daniya sharafini Jahon kubogi musobaqalarida himoya qilgan va shundan soʻng birinchi marta 2026-yilgi Milan–Kortina Olimpiadasiga tanlangan.

2026-yilgi Olimpiya oʻyinlarda De Besche ayollar sprint bahsida 16-oʻrinni egalladi, ushbu natija Daniya biatloni tarixidagi eng yaxshisi boʻldi.
## Manbalar
Kilómetro 111

**Kilómetro 111** – 1938-yilda rejissyor Mario Soffici tomonidan suratga olingan Argentina musiqiy drama filmi. Film Argentina kinosining Oltin davrida Buenos Aires shahrida premyera qilingan.

Ushbu film Soffici tomonidan suratga olingan va tarixiy Argentinadagi ijtimoiy illatlarni yorituvchi bir nechta filmlardan biridir. Film Carlos Olivarining *La tercera invasion inglesa* (1936) pyesasi asosida suratga olingan boʻlib, unda Britaniya temiryoʻl monopoliyasining badiiy yarim hujjatli tasviri keltirilgan
.

## Rollarda
* Pepe Arias
* Delia Garcés
* José Olarra
* Ángel Magaña
* Miguel Gómez Bao
* Juan Bono
* Inés Edmonson
* Adolfo Meyer
* Choly Mur
* Héctor Méndez
* Julio Renato
* Alberto Terrones
* Robert Colléy – Wisecracking Terrorist #2
* Cirilo Etulain
* Arturo Podestá

## Manbalar

## Havolalar
*
Kanada 2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Kanada]]** 6-22-fevral kunlari Italiyaning Milan va Kortina-dʼampetsso shaharlari boʻlib oʻtgan **[[2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari]]**da ishtirok etdi. Bu Kanada uchun Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi 25-ishtirok boʻlib, mamlakat 1924-yildagi ilk oʻyinlardan buyon barcha musobaqalarda qatnashib kelmoqda.

2025-yil mart oyida Torino–2006 Olimpiada chempioni Jennifer Heil mamlakat delegatsiyasi rahbari etib tayinlandi.

Musobaqalarning dastlabki sakkiz kunida kanadalik sportchilar birorta ham oltin medal qoʻlga kirita olmadi. Bu holat 1988-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlaridan beri kuzatilmagan eng uzoq davr boʻlib, mamlakatda yuqori natijali sportni moliyalashtirish masalalari yuzasidan keng muhokamalarga sabab boʻldi.

Fristayl changʻichisi Mikaël Kingsbury 15-fevral kuni, Olimpiada taqvimining toʻqqizinchi kunida, Kanadaning ushbu oʻyinlardagi ilk oltin medalini qoʻlga kiritdi.

## Ishtirokchilar
Quyida oʻyinlarda sport turiga koʻra qatnashgan sportchilar soni keltirilgan.

## Medalchilar
Quyida Kanadalik sportchilar tomonidan qoʻlga kiritilgan medallar keltirilgan.

## Changʻi poygasi

Kanada asosiy kvota orqali bir nafar ayol va bir nafar erkak changʻi poygachisini Olimpiada oʻyinlariga yoʻlladi. 2024–2025 yilgi FIS Changʻi poygasi boʻyicha Jahon kubogi yakuniga koʻra, Kanada yana besh nafar ayol va uch nafar erkak sportchi uchun qoʻshimcha kvotani qoʻlga kiritdi. 2025–2026 yilgi FIS Changʻi poygasi boʻyicha Jahon kubogining birinchi bosqichi yakunlangach, Kanada yana bir erkak sportchi uchun qoʻshimcha kvota oldi.

Kanada terma jamoasining koʻpchiligi milliy saralash musobaqalari natijalariga koʻra tanlanadi. Katherine Stewart-Jones 2024–2025 yilgi Jahon kubogida ikki marotaba kuchli oʻntalikka kirgani sababli ustuvor tartibda jamoaga kiritildi. Jamoa tarkibi rasman 2025-yil 19-dekabrda eʼlon qilindi. Jamoaga kiritilgan 11 nafar sportchidan sakkiz nafari ilk bor Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etdi. Antoine Cyr, Remi Drolet va Katherine Stewart-Jones esa 2022-yilgi Olimpiada oʻyinlarida debyut qilgan.

;Masofa bahslari
;Erkaklar

;Ayollar

;Sprint
;Erkaklar

;Ayollar

Rasmiy tasdiq qilinmagan.

## Figurali uchish

AQSHning Boston shahrida oʻtkazilgan 2025-yilgi Jahon figuralar skeytingi chempionati orqali Kanada erkaklar va ayollar individual musobaqalarida bittadan kvota, juftliklarda ikki kvota va muz ustida raqs boʻyicha uch kvota qoʻlga kiritdi, jami 12 nafar sportchi.

Shuningdek, Kanada jamoaviy musobaqada ham ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi.

Kanada terma jamoasi 2026-yil 11-yanvarda, Gatineau, Kvebek shahrida oʻtkazilgan Kanada chempionati yakunida tanlandi.

;Individual musobaqalar

;Juftlik va Muz ustida raqs

**Jamoaviy musobaqa**

## Manbalar
Ken Topalian

**Ken Topalian** (1963-yil 5-iyul tugʻilgan) – amerikalik bobsleychi. U 1994-yilgi Qishki Olimpiadada Joe Almasian bilan birga juftlik bahslarida Armaniston sharafini himoya qilgan. Ular Armaniston nomidan Olimpiadada ishtirok etgan ilk sportchilar boʻlishgan.

## Biografiyasi
Topalian 1963-yilda Rod-Aylend shtatining Pawtucket shahrida tugʻilgan. U oʻz shahridagi avtomobil ustaxonalaridan birida ishlagan va Rhode Island Universitetida tahsil olgan.

1991-yilda Armaniston mustaqillikka erishganidan uch yil oʻtib, Topalian va Joe Almasian bobsley boʻyicha jamoaviy bahslarda mamlakati sharafini himoya qilgan. Ular ikkisi ham bobsleyni oʻrganish uchun Lake Placiddagi tayyorgarlik markaziga qatnashganlar, u yerda AQSh sharafini Olimpiadada himoya qilgan Jim Hickey tomonidan mashgʻulotlar olib borilgan. Ular har hafta oxirida kuniga uch soat mashq qilishgan, mashgʻulotlar jarayonida esa 1960-yillardan qolgan bobsley anjomlaridan foydalanishgan. Olimpiadaga ishtirok eta olish uchun, ikkovi ham Armaniston fuqaroligini olishgan va beshta xalqaro musobaqada qatnashganlar.

1994-yilgi Qishki Olimpiada o‘yinlari boshlanishiga uch haftadan kam vaqt qolganda, Topalian va Joe Almasianga Armaniston hukumati tomonidan o‘yinlarda qatnashish uchun ruxsat berildi. Ular 1994-yilgi Qishki Olimpiadada Armanistonni vakillik qilgan yagona sportchilar bo‘lishdi. Ikki kishilik bobsley musobaqasida yetti jamoani ortda qoldirgan holda ular 36-o‘rinni egalladilar. Ushbu o'yinlardan so‘ng ularning hech biri ushbu musobaqalarda boshqa qatnashmagan, shuningdek, ular Armanistonni ham tark etishgan.
## Manbalar
Eron 1998-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Eron]]** Yaponiyaning Nagano shahrida boʻlib oʻtgan 1998-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan.

Eron sharafini bir nafar sportchi – togʻ changʻisining erkaklar slalom bahslarida ishtirok etgan Hassan Shemshaki himoya qilgan.

## Tarixi
Bu yilgi olimpiada Eron uchun 22 yillik tanaffusdan soʻng birinchi Qishki oʻyinlardagi ishtiroki boʻldi. Mamlakat oxirgi marta 1976-yilda Avstriyaning Insbruk shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiadaga toʻrt nafar sportchi yuborgan, biroq undan keyingi besh Olimpiada qatnasha olmagan.

Ushbu 22 yillik tanaffusdan avval Eron 1956-yilda Italiyadagi Kortina-dʼampetssoda oʻtkazilgan Qishki Olimpiadada debyut qilganidan soʻng muntazam ravishda oʻyinlarda ishtirok etib kelgan. 1956–1976-yillar oraligʻida mamlakat faqat bir marta – 1960-yilda AQShning Squaw Valley shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiadani oʻtkazib yuborgan. Eron avvalgi Qishki Olimpiada oʻyinlarining birortasida ham medal qoʻlga kiritmagan edi.

## Togʻ changʻi sporti
Togʻ changʻi sporti musobaqalari 1998-yil 10–21-fevral kunlari boʻlib oʻtdi. Tezlik bahslari Nagano prefekturasining Hakuba hududidagi Hakuba Happoone qishki kurortida, texnik yoʻnalishlar esa Yamanouchidagi Shiga Kogenda oʻtkazildi.

Erkaklar slalom bahsi 1998-yil 21-fevral kuni boʻlib oʻtdi. Hassan Shemshaki birinchi urinishni 1 daqiqa 13,59 soniyada yakunladi. Ikkinchi urinishni esa 1 daqiqa 13,4 soniyada bajarib, umumiy hisobda 2 daqiqa 26,99 soniya natija qayd etdi va yakunda 30-oʻrinni egalladi.

## Manbalar
Togo 2018-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**Togo** 2018-yil 9–25-fevral kunlari Janubiy Koreyaning Pxenchxan shahrida boʻlib oʻtgan **[[2018-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari]]da** ishtirok etgan.

Bu mamlakatning Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi ikkinchi ishtiroki edi. Togo delegatsiyasi faqat bir nafar sportchi – Mathilde-Amivi Petitjeandan iborat boʻldi. U changʻi poygasining ayollar oʻrtasidagi 10 km erkin uslub va sprint musobaqalarida qatnashdi.

## Tarixi
Togo ilk bor 1972-yilda Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan, biroq 2014-yilgacha biror marta ham Qishki Olimpiada oʻyinlariga delegatsiya yubormagan edi. 2014-yilgi oʻyinlarda Togo nomidan Alessia Afi Dipol va Mathilde-Amivi Petitjean ishtirok etgan. Har ikkisi ham 2018-yilgi kvota taqsimotiga koʻra bu Qishki Olimpiadaga yoʻllanma olgan edi, biroq Dipol yakunda musobaqalarda qatnasha olmadi. Petitjean esa ochilish va yopilish marosimlarida bayroqdor boʻldi.

Petitjean Nigerda tugʻilgan va uning onasi togolik boʻlgan. Sportchi hayotining katta qismini Fransiyaning Haute-Savoie hududida oʻtkazgan, aynan shu yerda u changʻi sportini oʻrgangan.

## Changʻi poygasi
Mathilde-Amivi Petitjean ayollar oʻrtasidagi sprint musobaqasida 59-oʻrinni, 10 km erkin uslub bahsida esa 83-oʻrinni egalladi. Ushbu yilda Qishki Olimpiada o‘yinlarida ishtirok etgan afrikalik sportchilar soni rekord darajaga yetgan edi.

;Masofali

;Sprint

## Manbalar
Sharqiy Timor 2022-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**[[Sharqiy Timor]]** delegatsiyasi 2022-yil 4-20-fevral kunlari Xitoyning Pekin shahrida boʻlib oʻtgan **[[2022-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari]]da** ishtirok etgan. Bu mamlakatning Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi uchinchi ishtiroki edi. Bu mamlakatning Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi ketma-ket uchinchi ishtiroki boʻldi .

Sharqiy Timor jamoasi bitta erkak togʻ changʻichisidan iborat edi. Yohan Goutt Gonçalves ochilish marosimida bayrogʻdor etib tayinlandi. Yopilish marosimida ham bu vazifa aynan shu soprtchiga ishonib topshirildi.

## Ishtirokchilar
Quyida oʻyinlarda har bir sport turi va yoʻnalish boʻyicha ishtirok etgan ishtirokchilar sonining roʻyxati keltirilgan.

## Togʻ changʻi sporti
Asosiy saralash talablari bajarilishi natijasida Sharqiy Timor bitta erkak togʻ changʻichisi uchun musobaqalarga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. Yohan Goutt Gonçalves mamlakatning ketma-ket uchinchi Qishki Olimpiada oʻyinlarida ham ishtirok etdi.

## Manbalar
Qirgʻiziston 2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

Qirgʻiziston 2006-yil 10–26-fevral kunlari Italiyaning Turin shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish uchun delegatsiya yubordi. Bu Qirgʻizistonning Qishki Olimpiya oʻyinlaridagi toʻrtinchi ishtiroki edi. Delegatsiya tarkibida faqat bitta togʻ changʻichisi – ilk bor Olimpiadada qatnashgan Ivan Borisov bor edi. Uning eng yaxshi natijasi erkaklar oʻrtasidagi gigant slalom bahsida 41-oʻrin boʻldi, slalom yoʻnalishida esa u diskvalifikatsiya qilindi.

## Tarixi
1991-yilda Sovet Ittifoqi parchalangandan soʻng, Qirg‘iziston Milliy olimpiya qo‘mitasi 1993-yil 1-yanvarda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan rasman tan olindi. Qirgʻiziston 1994-yilda Lillehammer shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlaridan boshlab barcha Qishki Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etib kelmoqda. Shuningdek, 1996-yilda Atlanta shahrida oʻtkazilgan Yozgi Olimpiada oʻyinlaridan beri ham muntazam qatnashib keladi.
Shu bois, bu Qirgʻizistonning Qishki Olimpiya oʻyinlaridagi toʻrtinchi ishtiroki edi
Turin shahriga yuborilgan Qirgʻiziston delegatsiyasi tarkibida faqat bitta sportchi – togʻ changʻichisi Ivan Borisov bor edi. U ham ochilish marosimida, ham yopilish marosimida mamlakat bayrogʻini koʻtarib chiqqan.

## Togʻ changʻisi
Ivan Borisov Turin Olimpiadasi vaqtida 26 yoshda edi va Olimpiya oʻyinlarida ilk bor ishtirok etayotgan edi. 20-fevral kuni u erkaklar oʻrtasidagi gigant slalom bahsida qatnashdi. U birinchi urinishda 1 daqiqa 59,49 soniya, ikkinchi urinishda esa 1 daqiqa 37,61 soniya natija qayd etdi. Har ikkala bosqichda ham u marraga eng oxirgi boʻlib yetib kelgan sportchi boʻldi. Umumiy 3 daqiqa 37,10 soniya natija bilan u 41-oʻrinni, yaʼni soʻnggi oʻrinni egalladi. U 40-oʻrindagi sportchidan qariyb 30 soniyaga ortda qolgan edi. Shuningdek, yana 40 nafar ishtirokchi ikkala bosqichni ham yakunlay olmadi.. 25-fevral kuni slalom bahsida Borisov birinchi urinishni 1 daqiqa 9,54 soniya natija bilan yakunladi. Ikkinchi urinishda u 1 daqiqa 21,07 soniya koʻrsatkich qayd etdi, biroq belgilangan darvozachalardan birini oʻtkazib yuborgani sababli diskvalifikatsiya qilindi.

## Manbalar
Fuad Aslanov

**Fuad Aslanov** (1983-yil 2-yanvarda Sumgait shahrida tugʻilgan) – ozarbayjonlik bokschi. Fuad 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida eng yengil vazn toifasida (–51 kg) ishtirok etib, bronza medalini qoʻlga kiritgan. Aslanov Afinada boʻlib oʻtgan 2004-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanmani Gothenburgda oʻtkazilgan 3-AIBA Yevropa olimpiya saralash turnirida ikkinchi oʻrinni egallab qoʻlga kiritgan.

Sportchilik faoliyatini yakunlagach, boks boʻyicha hakam boʻlgan. 2015-yilgi Yevropa oʻyinlarida hakamlik qilgan.

## Biografiyasi
Fuad 1976-yil 28-iyunda Sumgayitda tugʻilgan. Oliy maʼlumotni Ozarbayjon Davlat Jismoniy Tarbiya va Sport Akademiyasida (ASPES) olgan.

## Mukofotlari
2004-yil sentyabr oyida Ozarbayjon Prezidenti farmoniga koʻra „Taraqqiyot“ medali bilan mukofotlangan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Rovshan Bayramov

**Rovshan Bayramov** (; 1987-yil 7-mayda Boku shahrida, Ozarbayjon SSRda tugʻilgan) – ozarbayjonlik kurashchi. U yunon-rum kurashi boʻyicha Yevropa va jahon chempioni, shuningdek, ikki karra Olimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori.

2011-yili Istanbulda boʻlib oʻtgan kurash boʻyicha jahon chempionatida jahon chempioni boʻlgan va avvalgi jahon chempionatlarida qoʻlga kiritgan kumush hamda bronza medallari qatoriga oltin medalni ham qoʻshib qoʻygan. Bundan tashqari, Bayramov ikki karra Yevropa chempioni unvoniga ega.

## Xalqaro turnirlar
### 2008-yilgi Pekin Olimpiadasi
2008-yilgi Pekin Olimpiadasida Bayramov Mostafa Muhammad (Misr), Yagnier Hernández (Kuba) va Roman Amoyanni (Armaniston) magʻlub etib, finalga muvaffaqiyatli chiqqan. Final bosqichi rossiyalik Nazir Mankiyevga imkoniyatni boy bergan.

### 2012-yilgi London Olimpiadasi
2012-yilgi London Olimpiadasida Bayramov Mingiyan Semyonov (Rossiya), Spenser Mango (AQSH), Li Shujin (Xitoy) va Choy Gyu-Jinni (Janubiy Koreya) magʻlub etgan. Final oʻyinida eronlik Hamid Sourianga yutqazgan va ketma-ket ikkinchi Olimpiada kumush medalini qoʻlga kiritgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
*
Emin Ahmadov

**Emin Vidadi o‘g‘li Ahmadov** (; 1986-yil 6-oktyabrda tug‘ilgan) — Ozarbayjon nomidan ishtirok etgan yunon-rum kurashchisi. 2002-yildan buyon Ozarbayjon terma jamoasi tarkibida faoliyat yuritgan Emin Ahmedov 2012-yilda Birlashgan Qirollikning London shahrida o‘tkazilgan XXX Yozgi Olimpiada o‘yinlarida bronza medalini qo‘lga kiritgan.

Emin Ahmadov Ozarbayjon sportidagi xizmatlari uchun Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyevning 2012-yil 31-avgustdagi farmoniga binoan "Taraqqiyot" medali (Tərəqqi medalı) bilan taqdirlangan.

## Hayoti
Emin Ahmedov 1986-yil 6-oktyabrda Boku shahrida zavod ishchisi Vidadi Ahmedov va uy bekasi Minaya Ahmedova oilasida tug‘ilgan. 1997-yildan boshlab kurash bilan shug‘ullana boshlagan.

2004–2006-yillarda Ozarbayjon Davlat chegara xizmati safida Yardimli tumanidagi chegara zastavasida harbiy xizmatni o‘tagan.

## Faoliyati

### 2002–2011-yillar: [[Farid Mansurov]] bilan raqobat
Emin Ahmadovning xalqaro maydondagi debyuti 2002-yil iyul oyida Odessada o‘tkazilgan o‘smirlar o‘rtasidagi Yevropa chempionati bo‘ldi. O‘shanda u beshinchi o‘rinni egalladi. Shundan so‘ng uzoq yillar davomida nufuzli turnirlarda qatnashish imkoniga ega bo‘lmadi, chunki uning vazn toifasida (66 kg) asosiy raqobatchisi Olimpiada chempioni Farid Mansurov edi. Mansurov 2010-yilda sportdagi faoliyatini yakunlagach, Emin Ahmadovga terma jamoaning asosiy tarkibidan joy tegdi.

2009-yilda Eronda o‘tkazilgan "Yodgor Imom" xalqaro turnirida bronza medalini qo‘lga kiritdi. O‘sha yili Bokuda o‘tkazilgan Oltin Gran-pri turnirida ham uchinchi o‘rinni egalladi.

### 2012-yil: Faoliyat cho‘qqisi — London Olimpiadasi
2012-yil aprel oyida Xitoyning Taiyuan shahrida bo‘lib o‘tgan Jahon Olimpiada saralash turnirida Emin Ahmadov barcha raqiblarini mag‘lub etib, finalga chiqdi va London Olimpiadasi yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi.

**XXX Yozgi Olimpiada o‘yinlari**
London Olimpiadasida Ahmadov 74 kg vazn toifasida ishtirok etdi.
* **1/8 final:** Xorvatiyalik Neven Zugajni 2:0 hisobida mag‘lub etdi.
* **1/4 final:** Gruziyalik Zurabi Datunashvilini og‘ir kechgan bahsda 2:1 hisobida yengdi.
* **1/2 final:** Armanistonlik Arsen Julfalakyanga yutqazib qo‘ydi.
* **Bronza medali uchun bahs:** Belaruslik Aleksandr Kikiniyovni mag‘lub etib, Olimpiada sovrindoriga aylandi.

### 2013–2017-yillar: Faoliyatining yakunlanishi
Olimpiadadan so‘ng Ahmadovning natijalari pasaya boshladi. 2014-yilgi Jahon chempionatida 15-o‘rinni egalladi. 2017-yilgi Yevropa chempionatidagi muvaffaqiyatsiz ishtirokidan so‘ng professional sportdagi faoliyatini yakunladi.

## Yutuqlari

## Davlat mukofotlari
*  **"Taraqqiyot" medali** — 2012-yilgi London Olimpiadasidagi muvaffaqiyati uchun.

## Manbalar

## Havolalar
* Emin Ahmedovning Olimpiada oʻyinlaridagi profili
* Xalqaro kurash ma'lumotlar bazasidagi natijalari
* Emin Ahmedovning rasmiy Instagram sahifasi (agar mavjud bo'lsa)
Glipa inexpectata

**Glipa inexpectata** — Glipa urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur ilk bor 2000-yilda tavsiflangan.
## Manbalar
Sulaymoniya Katta masjidi

**Sulaymoniya Katta masjidi** (), shuningdek, **Katta masjid** () va **Shayx Ahmad masjidi** nomlari bilan ham tanilgan, Iroqning Kurdiston mintaqasidagi Sulaymoniya muhofazasi tarkibidagi Sulaymoniya shahrida joylashgan sunniy masjid. Muhtojlarga oziq-ovqat ehson qilishi bilan tanilgan kurd taqvodor shaxsi Hoji Kaka Ahmadning qabri bor.

Masjidga milodiy 1784-yilda asos solingan. Keyingi yili Baban amiri Ibrohim posho Baban tomonidan qurilish ishlari yakunlangan masjidda, shuningdek, Iroqqa Britaniya bosqiniga qarshi kurashgan kurd yetakchisi Mahmud Barzanjiyga bagʻishlangan ziyoratgoh ham mavjud. Ushbu masjid Sulaymoniyadagi birinchi masjid sifatida eʼtirof etiladi. Masjid binosiga tutashtirilgan holda Baban oilasining maqbarasi joylashgan. Baban qudratli amirlar sulolasi Safaviylar—Usmoniylar urushida Usmoniylar imperiyasiga yordam bergan va zamonaviy Sulaymoniya shahrini barpo etgan.

## Tarixi
Masjid dastlab xom gʻisht va loydan qurilgan inshoot boʻlgan. 1940, 1950 va nihoyat 1968-yillarda masjidning reja tuzilishi hamda dastlabki binoning ayrim tafsilotlari saqlangan holda gʻishtdan butunlay qayta qurilgan. 1880-yilda Sulton Abdulhamid II farmoni bilan masjidga minora ham qoʻshildi. Hoji Kaka Ahmad 1820-yildagi iqtisodiy inqiroz paytida oziq-ovqat tarqatish uchun masjid yonida oshxona ochgan edi. Hoji Kaka Ahmad 1887-yilda vafot etgan va masjidning bir burchagiga dafn qilingan, keyinchalik oʻsha burchak uning ziyoratgohiga aylantirilgan.

## Meʼmorchiligi

Masjidga shimoliy darvozadan kiriladi va ushbu darvoza hovliga olib boradi. Masjidning shimoliy tomonida uzun yoʻlak mavjud. Yoz fasli uchun alohida namozxonasi ham bor. Ushbu namozxonaning chap tomonida diniy yoʻnalishda taʼlim beruvchi ustozlar uchun xona, shuningdek, qimmatli diniy kitoblar saqlanadigan katta kutubxona joylashgan. Masjidning asosiy namoz zali kengaytirildi, bunda klassik islomiy uslubdagi meʼmoriy loyiha asos qilib olindi. Shu bilan birga, avvalgi xom gʻishtdan qurilgan eski inshoot uslubi ham aks ettirildi va uning fasadiga Qurʼon oyatlari yozib qoʻyildi.

Namozxona yonida Babanlar oilasining shohona maqbarasiga olib boruvchi yoʻlak bor. Uning usti gumbaz bilan yopilgan. Hoji Kaka Ahmad va uning nabirasi Mahmud Barzanjiyning qabri masjid ichida, burchak xonalardan birida joylashgan boʻlib, qabr atrofiga zarih qurilgan.

## Foydalanish
Masjiddan kundalik namozlarni ado etish uchun foydalaniladi. Masjiddagi oshxona hanuz faoliyat yuritib, muhtojlarga ovqat tarqatadi. Shuningdek, oshxona Ramazon oyida iftor vaqtida ham taom ulashadi.

## Yana qarang

* Iroqda islom
* Iroqdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Glipa cinereonigra

**Glipa cinereonigra** – Glipa urugʻiga mansub qoʻngʻiz turi. Ushbu tur 1893-yilda tavsiflangan.
## Manbalar
Venesuela 2006-yilgi Qishki Olimpiada o‘yinlarida

**[[Venesuela]]** 2006-yil 10–26-fevral kunlari Turin shahrida (Italiya) boʻlib oʻtgan **[[2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari]]da** ishtirok etdi. Bu Venesuelaning qishki Olimpiya oʻyinlarida uchinchi ishtiroki edi. Mamlakat delegatsiyasi bir changʻichi Werner Hoegerdan iborat edi. U oʻzining yagona musobaqasi – erkaklar oʻrtasidagi yakkalik bahsida 32-oʻrinni egalladi.

## Tarixi
Venesuela Olimpiya oʻyinlariga ilk bor 1948-yilgi Yozgi Olimpiadada qoʻshilgan va oʻshandan beri barcha Yozgi Olimpiya oʻyinlarida muntazam ishtirok etib keladi. Ular Qishki Olimpiada oʻyinlarida birinchi bor 1998-yili Naganoda ishtirok etishgan, Turinga esa uchinchi marta qatnashish uchun kelishgan edi. Venesuelaning Turindagi delegatsiyasi bir changʻichi Werner Hoegerdan iborat edi. Changʻi sport turi Venesuela qishki Olimpiada oʻyinlari tarixida sportchilar shugʻullangan yagona sport turi edi. Hoeger ochilish marosimi va yopilish marosimida bayroqdor boʻldi.

## Manbalar
Hamu al-Qadu masjidi

**Hamu al-Qadu masjidi** (), **Masjid Hamu al-Qadu** nomi bilan ham tanilgan, Iroqning Naynava muhafazasi Mosul shahrida joylashgan masjid. Usmoniylar hukmronligi davrida hijriy 1298-yilda (milodiy 1880/1881) bitkazilgan ushbu masjid yertoʻlasida Shayx Alouddin ismli mahalliy soʻfiyning qabri bor. 2014-yil martida Iroq va Shom Islom Davlati tomonidan vayron qilinguniga qadar qabr har payshanba va juma kunlari mahalliy aholi tomonidan ziyorat qilinadigan joy boʻlgan. Masjid 2022-yilda qayta tiklangan.

## Tarixi

Masjid 1880-yilda Mosulda istiqomat qilgan hoji Abdulloh Chalabiy ismli boy savdogar tomonidan barpo etilgan. U „Hamu al-Qadu“ taxallusi bilan tanilgan boʻlib, keyinchalik bu taxallus masjid nomiga aylangan. Avvalroq u kichikroq masjidni buzib, uning ustiga yangi masjidni qurdirgan, shu bilan birga Shayx Alouddin ismli musulmon soʻfiyning qabri joylashgan yertoʻlani ham saqlab qolgan. Hoji masjid qurilishini moliyalashtirgan va diniy hamda ilmiy bilimlarni oʻrgatadigan madrasa tashkil etgan.

Majmua shaharning al-Maidan bozori yonida joylashgan edi. Madrasada talabalar oʻqishi mumkin boʻlgan jami 33 ta kitobdan iborat kichik kutubxona boʻlgan. Masjidning eng ajralib turadigan qismi uning minorasi boʻlib, minora bezakli gumbaz ustiga qurilgan, u esa oʻz navbatida bezakli ravoqli gumbaz ustiga barpo etilgan edi.

2014-yil mart oyida tarixiy masjid yertoʻlasidagi qabr sababli Iroq va Shom Islom Davlati tomonidan portlatib yuborilgan.

Masjid 2022-yil davomida qayta tiklangan.

## Xususiyatlari
Minora toʻgʻridan-toʻgʻri gumbaz ustiga qurilgani bilan ajralib turgan. Masjid gumbazi ikki qatlamli boʻlib, gʻishtdan ishlangan. Masjidga kirish qismida favvora ham mavjud boʻlgan. Masjid yertoʻlasida Shayx Alouddinning qabri joylashgan.

## Yana qarang

* Iroqda islom
* Iroqdagi masjidlar roʻyxati
* Mosuldagi islomiy inshootlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Qiz qalʼasi (balet)

**Qiz qal’asi** () — birinchi Ozarbayjon baleti va Musulmon Sharqidagi ilk balet hisoblanadi. U proloq va epiloqli uch pardadan iborat. Musiqa va libretto muallifi — Afrasiyob Badalbeyli.

Premyera 1940-yil 18-aprelda Ozarbayjon davlat akademik opera va balet teatrida boʻlib oʻtgan. 1999-yil 24-oktabrda baletning yangi talqini taqdim etildi. Ushbu yangi versiyada avvalgi talqindagi sovet propagandasi olib tashlangan. Yangi versiya muallifi Yulana Alikishizoda boʻldi. Asosiy rollarni Madina Aliyeva va Gulagʻasi Mirzoyev ijro etgan. Qayta ishlangan musiqiy ball muallifi — Farhod Badalbeyli. Sahna koʻrinishida Afogʻ Malikova rahbarligidagi Ozarbayjon davlat qoʻshiq va raqs ansambli a’zolari ishtirok etgan.

## Syujeti
Hikoya Xon Jahongirning jangdan saroyga qaytishi bilan boshlanadi. Xonning koʻplab xotinlaridan biri u ketishidan oldin homilador edi va xon oʻgʻil merosxoʻr kutayotgan edi. Biroq chaqaloq qiz boʻlib tugʻiladi, shunda xon chaqaloqni qatl qilishni buyuradi. Malika Gulyanag istalmagan bola sifatida, xonning koʻzidan yiroqda, voyaga yetguncha oʻstiriladi. Bu vaqtga kelib, uning Polad ismli sevgiisi bor edi. Ammo xon hozirda 17 yoshga toʻlgan Gulyanagni koʻrib qoladi va uning oʻz qizi ekanini anglamasdan, unga oshiq boʻladi. Shundan boshlab, asarning ikki talqini bir-biridan farq qila boshlaydi va oxirida yana birlashadi.

Birinchi talqinda, xon qizining sevgilisidan xabar topgach, Gulyanagni Poladdan ayirish uchun uni minoraga qamab qoʻyadi. Polad oxir-oqibat minorani topadi, biroq xon ham Gulyanagga uylanish uchun u yerga kelgan edi. Polad va Xon Jahongir jang qilishadi va Polad gʻalaba qozonadi. Polad minora zinapoyalaridan yuqoriga koʻtariladi, Gulyanag esa qadam tovushlarini eshitadi. U Polad emas, balki xon uni olib ketishga kelyapti deb oʻylaydi va oʻzini minoraning derazasidan dengizga tashlab, halok boʻladi.

Qayta ishlangan talqinda xon Gulyanagni oʻziga turmushga chiqishga majbur qiladi. Ammo malika rad etadi va vaqt yutish uchun xonga minora qurib bermagunicha unga turmushga chiqmasligini aytadi. Bu avvalgi sovet talqinida koʻrsatilmagan aqlli ayol qahramon obrazini namoyon etadi. Minora bitgach, xon uni ichkariga qamab, toʻyga tayyorgarlik koʻra boshlaydi. Ammo Polad uni saroyda topib, xonni oʻldiradi va minora tomon yoʻl oladi. Gulyanag xonning toʻyga tayyorlanayotganini bilgani uchun, shoshilinch qadam tovushlarini eshitgach, kelayotgan odam uning sevgilisi emas, balki u bilan birga boʻlishga kelayotgan xon deb oʻylaydi. U yana minoradan sakrab vafot etadi. Polad minora tepasiga chiqqanda Gulyanagdan asar ham qolmagan edi. Sevgilisi vafot etganini anglagach, u motam tutadi.

## Manbalar

## Havolalar
* "Qiz qal'asi" baletidan lavhalar (YouTube)
* Afrasiyob Badalbeyli hayoti va ijodiga bag'ishlangan rasmiy sayt
* Ozarbayjon Madaniyat vazirligi rasmiy sahifasi
Zahriddin Karaviy

**Zuhriddin Karaviy** 1356-yildan 1359-yilgacha Sabzavordagi Sarbadorlarning yetakchisi boʻlgan.

## Hukmronligi
Zuhriddin Yahyo Karaviyning jiyani edi. Amakisi 1355 yoki 1356-yillarda oʻldirilgach, Vajih ad-Din Mas’ud tarafdorlari hukumatni nazoratga olishga va Mas’udning oʻgʻli Lutfullohni davlat boshligʻi etib oʻrnatishga urinishdi. Biroq ularni Haidar Qassib tarqatib yubordi va shundan soʻng Zuhriddinni hukmdor deb eʼlon qildi.

Shu orada Lutfullohning ayrim tarafdorlari Sabzavordan qochib ketgan edi. Lutfullohning otaligʻi Nasrulloh tez orada Esfarayenda isyon koʻtardi. Haidar Qassib Zuhriddinni isyonchilarga qarshi yurish qilishga undadi, ammo uning maslahati eʼtiborsiz qoldirildi. Shundan soʻng u Zuhriddinni taxtdan tushirdi va Sabzevarni oʻzi nazoratiga oldi.

## Manbalar
* Roemer, H. R. „The Jalayirids, Muzaffarids and Sarbadars.“ *[[Eronning Kembrij tarixi]]* 6-jild: Temuriylar va Safaviylar davrlari. Muharrir: Peter Jackson. Nyu-York: Kembrij universiteti matbuoti, 1986. 
* Smith, Jr., John Masson. *Sarbadar sulolasi tarixi (1336–1381&nbsp;milodiy) va uning manbalari*. Gaaga: Mouton, 1970.
Glipa fasciata

**Glipa fasciata** — Glipa urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1928-yilda Kôno tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Al-Hannona masjidi

**Al-Hannona masjidi** (), **Bosh masjidi** () nomi bilan ham tanilgan, shia masjidi boʻlib, Iroqning Najaf muhofazasidagi Najaf shahrida joylashgan. „Bosh masjidi“ atamasi shundan kelib chiqqan: rivoyatga koʻra, Husayn ibn Alining boshi ushbu masjidning oʻrtasida saqlangan, soʻngra uning raqibi Ubaydulloh ibn Ziyodning oldiga olib ketilgan. Bu rivoyat uning avlodi Jaʼfar as-Sodiqdan rivoyat qilinadi.

## Xususiyatlari
Al-Hannona masjidi Najaf va Kufada, Kumayl ibn Ziyodning qabriga yaqin joyda, maydoni 7400 m2 boʻlgan hududda joylashgan. Shayx al-Mufid, Sayyid Ibn Tovus va Shahid Avvalning soʻzlariga koʻra, odamlar al-Hannona masjidiga yetib kelganda, ikki rakat namoz oʻqishlari kerak.

## Tarixi
Jaʼfar Mahbuba bu masjid Imom Ali maqbarasi bilan bir yilda qurilgan deb hisoblaydi. Al-Buroqiy esa ushbu masjid Abbos I buyrugʻi bilan bunyod etilgan, shu bois Najaf xalqi orasida tanilgan, deb hisoblagan. Muhammad Hirz ad-Din va Mirzo Hodi al-Xurosoniyga koʻra, masjid Gʻozonxon ibn Huloku xon buyrugʻiga koʻra barpo etilgan.

Jaʼfar as-Sodiqning rivoyatiga koʻra, Alining vafotidan keyin uning oʻgʻillari Hasan va Husayn uning jasadini Kufadan Najafga olib borishgan. Ular masjid oldidan oʻtayotganida uning ustunlari jasad tomonga ogʻishgan. Al-Hannona nomi „ikki marta yigʻlash“ degan maʼnoni anglatadi. Bu esa ikki voqeaga ishora qiladi: birinchisi, Alining kafani masjidga olib kelingan payt, ikkinchisi uning oʻgʻli Husaynning boshi masjid orqali olib oʻtilgan payt.

## Galereya

Hananeh masque (2015).png|Masjidning ayvoni yoki kirish qismi
Hannane Mosque.jpg|Masjidning ko‘rinishi


## Yana qarang

* Iroqdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
* 
*
Glipa formosana

**Glipa formosana** — Glipa urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1911-yilda Píc tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Yazdagird

**Yazdagird** (Fors tili: یزدگرد) 1271-yildan 1298-yilgacha Bavandlar sulolasi hukmdori bo‘lgan. Tabaristonlik Alining amakivachchasi va vorisi edi.

## Tarjimai hol

Yazdagird Shahriyorning o‘g‘li bo‘lib, Shahriyor Bavand podshohi Tabaristonlik Ardashir IIning ukasi edi. Yazdagird hukmronligi davrida uning oliy hokimi bo‘lgan Ilxoniylar davlatida fuqarolar urushi ketayotgan edi. Shu davrda Yazdagird podshohligi nisbatan farovonlik va xavfsizlik davrini boshdan kechirdi. U poytaxti Amolda bir nechta madrasalar qurdirgani bilan ham tanilgan. Yazdagird 1298-yilda vafot etdi va undan keyin o‘g‘li Shahriyor V taxtga o‘tirdi.

## Manbalar
*
Parneviks

**Parneviks** — TV3 telekanalida efirga uzatilgan shved ko‘rsatuvi. Unda golfchi Jesper Parnevik va uning oilasi bir necha kun davomida Floridadagi o‘z saroyida mashhur mehmonlarni qabul qilishi tasvirlangan.

## Manbalar
Radioskugga

**Radioskugga** – 1995-yilda efirga uzatilgan shved televizion seriali. Bosh rolda Figge Norling suratga tushgan.

## Rollarda
* Figge Norling – Alexander
* Tomas Pontén – Johannes
* Eva-Britt Strandberg – Gun
* Gösta Bredefeldt – Oskar
* Stina Rautelin – Talvi
* Magnus Roosmann – Jonny
* Daniel Götschenhjelm – Ragnar
* Rebecka Hemse – Beata
* Gunnar Nielsen – Berg ota
* Karin Hagås – Camilla

## Manbalar

## Havolalar
*
Tailand 2006-yilgi Qishki Olimpiya o‘yinlarida

**[[Tailand]]** 2006-yil 10-26-fevral kunlari Turin Italiyada boʻlib oʻtadigan 2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etish uchun delegatsiya yubordi. Tailand Qishki Olimpiya oʻyinlarida ikkinchi marta qatnashayotgan edi. Ularning birinchi ishtiroki 2002-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari boʻlgan edi. Tailand delegatsiyasi atigi bitta sportchidan – changʻi poygachisi Prawat Nagvajara iborat edi. U 15 kilometr klassik usuldagi musobaqada 96-oʻrinni egalladi.

## Tarixi
Tailand ilk bor Olimpiya oʻyinlarida 1952-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan. 1980-yildagi boykot sababli oʻtkazilgan 1980-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlaridan tashqari barcha Yozgi Olimpiya oʻyinlarida muntazam ishtirok etib kelmoqda. Mamlakatning qishki Olimpiya oʻyinlaridagi yagona ishtiroki bundan toʻrt yil oldingi Salt Lake City Olimpiadasida boʻlgan. Turinga tashrif buyurgan Tailand delegatsiyasi faqat bitta changʻi poygachisi Prawat Nagvajaradan iborat edi. U bundan avval 2002-yilgi Olimpiya oʻyinlarida ham mamlakatning yagona vakili boʻlgan edi. Nagvajara ochilish marosimida mamlakat bayrogʻini koʻtargan edi, yopilish marosimida esa Tailand bayrogʻini bir koʻngilli koʻtardi.

## Changʻi poygasi
Turinda Tailand nomidan yagona sportchi sifatida qatnashgan Prawat Nagvajara ushbu Olimpiada vaqtida 47 yoshda edi. U 17-fevral kuni erkaklar oʻrtasidagi 15 km klassik masofani 1 soat 7 daqiqa 15 soniyada bosib oʻtdi. Shu natija bilan u marraga yetib kelgan 96 nafar sportchi orasida oxirgi oʻrinni egalladi. U oltin medal sohibi – Estoniyalik Andrus Veerpaludan 29 daqiqa ortda qoldi.

## Manbalar
Imom Ali ash-Sharqiy masjidi

**Imom Ali ash-Sharqiy masjidi** () masjid va maqbaradan iborat boʻlib, Iroqning Mayson muhofazasi Ali ash-Sharqiy shahri Dajla daryosining sharqiy sohilida joylashgan. Ushbu masjid shu yerdagi maqbaraga dafn etilgan, mahalliy ravishda Ali ash-Sharqiy nomi bilan tanilgan XI asrda yashagan avliyo Sayyid Ali ash-Sharjiy sharafiga nomlangan. 1959-yilda 1885-yilgi maqbara oʻrnida masjid qurilgan.

## Tarixi
### Sayyid Ali ash-Sharjiy
Sayyid Ali ash-Sharjiy toʻrtinchi Roshidun xalifasi Ali ibn Abu Tolibning oʻgʻli Hasan ibn Ali avlodidan boʻlgan. U mashhur sunniy olim va soʻfiy orif Abduqodir al-Jiloniyning amakivachchasi boʻlgan. U yashagan davr aniq emas, biroq Abdukarim an-Nadviyning yozishicha Sayyid Ali ash-Sharjiy Abbosiylar xalifasi al-Qodirning zamondoshi boʻlgan va XI asrda yashagan. Nasabshunos va olim Ibn Inabaning maʼlumotiga koʻra, Sayyid Ali ash-Sharjiy Hijozdan boʻlib, X asr oxirlarida u yerdan Iroqqa koʻchib kelgan. U mahalliy ravishda Ali ash-Sharqiy nomi bilan tanilgan, ash-Sharqiy taxallusi Dajla daryosining sharqida uning qabri joylashgani bilan izohlanadi.

### Masjid qurilishi
Ali ash-Sharjiyning maqbarasi katta oʻrmon bilan oʻralgan, xarob holatdagi gumbazli inshoot boʻlgan. Keyinchalik 1885-yilda shaharlashtirish maqsadida oʻrmon tozalangan va eskirgan inshoot oʻrniga kattaroq ziyoratgoh majmuasini barpo etish rejalari tuzilgan. 1950-yilda ziyoratchilar panoh topishi uchun ziyoratgoh atrofida hovli qurilgan. Oxir-oqibat, maqbara buzib tashlangan va 1959-yilda Sayyid Ali ash-Sharjiy qabri ustida yangi, katta masjid bunyod etilgan.

## Yana qarang

* Iroqda islom
* Iroqdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Rapport till himlen

**Rapport till himlen** — 1994-yilda efirga uzatilgan shved mini-seriali. Serialga Ulf Malmros rejissyorlik qilgan. Bosh rollarni Johan Widerberg va Lina Englund ijro etgan.

## Rollarda
* Johan Widerberg – Victor
* Lina Englund – Anna
* Stellan Skarsgård – Gary
* Kjell Bergqvist – Allan (ruhoniy)
* Vanna Rosenberg – Sonja
* Liv Alsterlund – Clara
* Malou Bergman – My
* Thorsten Flinck — Pedro
* Oscar Franzén – Victorning doʻsti #2
* Gert Fylking – Mr. Splendid
* Per Graffman – Coroner
* Lars Green – Biker Angel
* Robert Gustafsson – Politsiyachi
* Lena T. Hansson – Shifokor
* Musse Hasselvall – Victorning doʻsti #1
* Thomas Hellberg – Bosh nazoratchi
* P. G. Hylén
* Elin Klinga – Lisa
* Mattias Knave
* Marika Lagercrantz – Victorning onasi
* Yvonne Lombard – Mrs. Landberg, Annaning buvisi
* Anneli Martini – Feminist
* Simon Norrthon – Jerry
* Ivan Öhlin – Mark
* Kalle Westerdahl – Niklas

## Manbalar

## Havolalar
* IMDb Entry
Tojiddin ibn Qutbiddin

**Tojiddin ibn Qutbiddin** (1351-yilda vafot etgan) 1346-yildan 1350-yilgacha Seyistonning Mihraboniylar qiroli boʻlgan. Qutbiddin Muhammadning oʻgʻli edi.

Otasi davrida Tojiddin Uq shahri hokimi boʻlib xizmat qilgan. Qutbiddin 1346-yilda vafot etgach, u birinchi amakivachchasi boʻlmish Muhammad ibn Nusrat ad-Din Muhammadning raqibona daʼvolariga qaramay, Seyiston ustidan nazoratni qoʻlga kiritdi. Manbalarga koʻra, u yaxshi niyatli, ammo zaif hukmdor edi. 1350-yilda u fitna oqibatida Shahri Seyistondan quvib chiqarildi va fitnachilar uning oʻrniga Jaloliddin Mahmudni taxtga oʻtqazdilar.

Tojiddin oʻz mavqeini qayta tiklash umididan voz kechmadi. Avval Kirmonga qochib, soʻng Hirotga yoʻl oldi va Kurt Maliki Mu’izz ad-Din Husaynni oʻz ishini qoʻllab-quvvatlashga koʻndirdi. Tojiddinni qayta tiklash uchun qoʻshin tuzildi, biroq u yurishga ulgurmasidan 1351-yilda amir Qazagʻon qoʻmondonligidagi Chigʻatoy xonligi qabilalar ittifoqi Hirotga hujum qildi. Tojiddin Hirotni himoya qilish uchun Kurt qoʻshini safida jang qildi, ammo halok boʻldi.

## Manbalar

## Manbalar
* Bosworth, C. E. *The History of the Saffarids of Sistan and the Maliks of Nimruz (247/861 to 949/1542-3)*. Costa Mesa, California: Mazda Publishers, 1994.
Robins (tok-shou)

**Robins** — 2006-yil 23-avgustda SVT2 telekanalida premyera qilingan shved kechki tok-shousi.

## 2-mavsum (2007)
*11-aprel, 2007: Bert Karlsson va Peter Magnusson
*18-aprel, 2007: Magnus Betnér va Marie Lindberg
*25-aprel, 2007: Morgan Alling va Lill-Babs
*2-may, 2007: Janne Josefsson va Filip Hammar
*9-may, 2007: Rikard Palm va Björn Hellberg
*16-may, 2007: Annika Andersson va Knut Knutsson
*23-may, 2007: Eva Hamilton va Måns Möller

## Manbalar

## Havolalar
*Robins on svt.se
*
Tojiddin Shohi Shahan Abul Fath

**Tojiddin Shohi Shahan Abul Fath** yoki **Seyistonning Shohi Shahani** (Shāhshāhān-i Sīstanī) (taxminan 1349 – 1403-yil fevral yoki mart) 1383-yildan vafotigacha Mihraboniylar sulolasiga mansub Seyiston Maliki bo‘lgan. Mas'ud Shihnaning o‘g‘li edi.

## Manbalar

*Bosworth, C.E. *The History of the Saffarids of Sistan and the Maliks of Nimruz (247/861 to 949/1542-3)*. Costa Mesa, California: Mazda Publishers, 1994.