Mercedes-Benz CLK GTR

**Mercedes-Benz CLK GTR** (**C297**) – Mercedes-AMG  ikki oʻrindiqli sport avtomobili.  Mercedesning yuqori samarali modifikatsiyalariga ixtisoslashgan. 1997-yilda yangi *FIA GT Championship* seriyasi uchun taqdim etilgan. Avtomobil 600 ot kuchiga ega 6,9 litrli V12 dvigateli bilan jihozlangan. Yoʻl versiyasi 25 dona cheklangan nashrida ishlab chiqarilgan boʻlib, ular poyga modelining homologatsiyasi uchun moʻljallangan. Mashinaning 1997-yildagi muvaffaqiyatidan so‘ng sportkar Le Manda 24 soatlik musobaqada qatnashish uchun qayta ishlab chiqilgan va 1998-yilda *CLK LM* nomini o‘zgartirgan. Ikkala modifikatsiyani ishlab chiqarish 1999-yilda yakunlangаn va ular Mercedes-Benz CLR prototipi bilan almashtirilgаn.

## Tarixi
1996-yilda Deutsche Tourenwagen Meisterschaft International Touring Car chempionatlari yopilganligi sababli, Opel va Alfa Romeo ketishi bilan bir qatorda, Mercedes-Benz jamoasida jiddiy raqobatchilar qolmagan. Keyinchalik FIA&amp;nbsp; GT ga aylangan BPR Global GT seriyasining muvaffaqiyati bilan kompaniya Porsche va Ferrari kabi modellarga duch kelish imkoniyatini koʻrgan. 1997-yilda Mercedes-Benz FIA GT sinfida raqobatlashishga qaror qilgаn, ammo sport prototipini homologatsiya qilish oddiy yoʻllarda harakatlanish uchun moslashtirilgan avtomobillar partiyasini qurishni talab qilgаn. Yangi sportkarni ishlab chiqish atigi 128 kun davom etgаn.
### Poyga versiyasi

Mercedes-Benz AMGni klassik shahar avtomobilining ayrim elementlarini saqlab qolgan ekstremal poyga avtomobilini yaratishga chaqirgan. Mercedes-AMG dizaynerlari CLK sinfidan baʼzi dizayn elementlarini olgan, ammo poyga avtomobilining xususiyatlariga ega boʻlgan modelni yaratgan. Quvvat bloki sifatida V shaklidagi 12 silindrli Mercedes-Benz M120 dvigateli oʻrnatilgan. Korpus butunlay uglerod tolasidan yasalgan boʻlib, koʻp sonli aerodinamik dizayn elementlari va sovutish teshiklari bilan toʻldirilgan. Mercedes-AMG shassisi qurib bitkazilmasdan oldin mashinani sinab koʻrish uchun gʻayrioddiy chora koʻrilgan. Eng qatʼiy maxfiylik ostida kompaniya tashlab ketilgan McLaren F1 GTR (BPR GT seriyasi chempioni)ni sotib olgan. BMW dvigatelini oʻzining 6 litrli LS600 bilan almashtirgan. Bu kompaniyaga avtomobilning aerodinamikasini hali ishlab chiqarilishidan oldin sinab ko‘rish va yaxshilash imkonini bergan. 612 ot kuchiga ega ulkan V12 dvigatel 6,9 litr hajmli CLK GTR ga 330 km/soat maksimal tezlikka erishish va 3,8 soniyadan kamroq vaqt ichida 100 km/soat tezlikka chiqish imkonini bergan. Dvigatel bilan 6 pogʻonali ketma-ket mexanik uzatmalar qutisi birlashtirilgan boʻlib, u eshkak oʻzgartirgichlar tomonidan boshqarilgan.  Ishlab chiqish tugallangach, kompaniya 1997-yilgi FIA GT mavsumi uchun avtomobil ishlab chiqargan. Modelning debyuti 13-aprel kuni Xokkenxaymring poyga trekida boʻlib oʻtgan. Keyin,  tormoz tizimi bilan bogʻliq birinchi muammolar paydo boʻlgan. Silverstoundagi keyingi bosqichda CLK GTR birinchi marta oʻzini koʻrsatdi, McLarendan atigi 1 soniya ortda qolgаn. Toʻrtinchi tur Germaniyaning Nyurburgring shahrida boʻlib oʻtgan. Ushbu poygada Mercedes-Benz birinchi va ikkinchi oʻrinlarni egallab, McLaren jamoasidan muvaffaqiyatli oʻtib ketgan. Jamoa mavsumni qoʻshimcha beshta gʻalaba bilan yakunlagan. Mashinaning umumiy muvaffaqiyati juda katta boʻlgan: 11 poygada 6 ta gʻalaba Mercedes-Benz jamoasi poygada ustunlik qilgan. Keyin Bernd Shnayder chempionat gʻolibiga aylangan. Bir yil oʻtgach, avtomashina haydovchisi yana gʻalaba qozongan va 1998-yilda vitse-chempion boʻlgan. 1998-yilgi chempionatning ikki bosqichida Mercedes-Benz CLK GTR dan foydalangan. CLK LM modifikatsiyasi bilan almashtirilgan.

FIA GT chempionatida gʻolib chiqqandan soʻng, Mercedes-Benz 1991-yildan beri yoʻq boʻlgan Le Manning 24 soati ga 1998-yilda koʻz tikgan. Mercedes-AMG boʻlimi Le Mans trassasida poyga uchun zarur boʻlgan ehtiyojlarni qondirish uchun CLK GTR ni yangilashga kirishgan. Dizaynerlar M120 (V12) dvigateli 24 soat davom etadigan chidamlilik poygasi uchun mos emas deb qaror qilishgan. 1980-yillarning oxirida kompaniya C guruhida ishlatgan dvigatel M119 V8 oʻrniga oʻrnatilishi qaror qilingan. Muhandislar M119-da C guruhida ishlatilgan turbokompressorlardan foydalanishdan voz kechishgan.  Mercedes-AMG konstruktorlari avtomobilning kuzov konstruksiyasini yangilashgаn, shunda ikkinchisi Le-Manning yuqori tezligiga bardosh bera olgan. Buning uchun korpusning burni tushirilgan va oldingi tormoz sovutish kanallari avtomobilning old qismidagi bitta katta teshik bilan almashtirilgan. Dvigatelning havo olish joylariga oʻzgartirishlar kiritilgan. 190 kun davom etgan ish natijasida Mercedes-Benz *CLK LM* deb nomlangan poyga avtomobilining yangi versiyasi taqdim etilgan. Le Manda 24 soatlik sinovlar avtomobil haqiqatan ham tez ekanligini ko‘rsatgan. Ikki mashinadan iborat jamoa ustunni egallagan. Mercedes-AMG muhandislarining M119 dvigateli Le-Man musobaqasi shartlariga koʻproq moslashganiga ishonchi, poyganing dastlabki bir necha soatlarida ikkala avtomobil ham quvvat uzatuvchi tizimidagi nosozliklardan soʻng silkinib ketgan. 1998-yilda FIA GT ga qaytgan kompaniya oʻzining eski CLK GTR modellarini yangi CLK LM bilan almashtirgan. Ikkita mashina qolgan barcha poygalarda, shu jumladan 1-2-oʻrinlarni egallagan oltita marrada osonlik bilan gʻolib chiqgan. Ushbu voqea Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan va Mercedes-Benz avtosport reytingini koʻtargan, Klaus Lyudvig va Rikardo Zonta esa unvonni baham koʻrgan. 1999-yilgi mavsumda hech bir raqib FIA GT ning GT1 sinfiga kirishga urinmagan, Mercedes-Benz jamoasi bundan mustasno, bu FIAni seriyani bekor qilishga majbur qilgan. Nemis markasi yana Le Mansdagi nosozliklarni toʻgʻirlaydigan mutlaqo yangi mashina yaratish rejalariga qaytgan. Mercedes-AMG boʻlimi darhol Mercedes-Benz CLR ni ishlab chiqishni boshlagan.

### Yoʻl versiyasi

1999-yilda FIA GT toifasidagi chempionat bekor qilinganiga qaramay, kompaniya vaʼda qilingan 25 ta sinov prototipini taqdim etishi kerak boʻlgan. Ishlab chiqarish modelining birinchi versiyasi FIA ning dastlabki talablariga javob berish uchun 1997-yilda yigʻilgan, ammo mashina kompaniya hisobida qolgan. 1998-yilning qishidan 1999-yilning yozigacha avtomobilning yoʻl versiyasining 25 nusxasi yigʻilgan. Ularning barchasi Germaniyaning Affalterbax zavodida Mercedes-AMG muhandislari tomonidan yigʻilgan va poyga versiyasidan bir oz farq qilgan. Butun partiyalar orasida faqat ikkita mashina oʻng qoʻlda Ruldali Bruney sultoni Hassanal Bolkiah uchun qurilgan edi. Mashinani ishlab chiqishda qulaylik va detallarga eʼtibor oxirgi oʻrinni egallagan. Kompaniya mijozlarga nafaqat haqiqiy poyga mashinasini taklif qilishni, balki narxlarni past darajada ushlab turishga harakat qilishni ham rejalashtirgan. Mashina qoplamasi uchun oplama teridan foydalanilgan va qulay haroratni saqlash uchun konditsioner tizimi oʻrnatilgan. Xavfsizlik uchun avtomobilga blokirovkaga qarshi tormoz tizimi (*ABS*) oʻrnatilgan. CLK toifali avtomobillarda qoʻllaniladigan yechimlardan faqat asboblar paneli, old panjara va optika (toʻrtta fara) ishlatilgan. Britaniyaning Ilmor muhandislik kompaniyasi dvigatelni oʻzgartirib, uning ish hajmini 6,0 dan 6,9 litrgacha oshirgan. Bu va boshqa oʻzgarishlar quvvat blokining quvvatini 612 ot kuchiga oshirish imkonini bergan. Mercedes-AMG boʻlimiga koʻra, bunday dvigatelli avtomobilni 0 dan 100 km/soatgacha tezlashtirish 3,8 soniyada amalga oshirilgan, ayni paytda uning maksimal tezligi. 310 km/soatdan ortiq edi. 2000-yilda Ginnesning rekordlar kitobida CLK GTR oʻsha paytda ishlab chiqarilgan eng qimmat avtomobil sifatida qayd etilgan. Oʻsha paytda uning narxi 1  AQSH dollarini tashkil etgan.Bruney sultonining ikkita RHD avtomobili 2009-yil 28-oktyabrda Londonda kim oshdi savdosiga qoʻyilgan. To‘q rangli interyerli kumush kupe  000 funt sterlingga (), binafsharang salonli to‘q kumush rangli rodster  funt sterlingga (824 609 dollar) .

#### Roadster

20 ta CLK GTRning asl partiyasini tugatgandan soʻng, Mercedes-AMG HWA AG bilan hamkorlikda poyga modeli asosida rodster yaratgan. Natijada tom yangi modifikatsiyadan olib tashlangan, orqa qanot esa CLK GTR ning poyga versiyasida qo‘llanilganiga o‘xshash alohida qora qanot bilan almashtirilgan. Tuzilmani mustahkamlash agʻdarilganda yoʻlovchilar xavfsizligini taʼminlash uchun kompaniya mutaxassislari bosh oʻrindiqlari bilan birlashtirilgan ikkita yoyni oʻrnatganlar. Hammasi boʻlib ochiq kuzovli 6 ta mashina yigʻilgan.

## Oʻzgartirishlar

AMG tyuning studiyasi asoschisi tomonidan yaratilgan HWA AG Mercedes-Benz CLK GTR-ning *Super Sport* deb nomlangan oʻz modifikatsiyasini taqdim etgan (faqat hozirda AQShda boʻlgan № 17 rusumli model rasman shunday nomlangan). Mashina asosiy versiyadan yuqori unumdorligi bilan farq qilgan, keyinchalik Pagani Zonda va Mercedes-Benz SL73 AMG superkarlariga oʻrnatilgan 7,3 litrli V12 dvigateli bilan jihozlangan. HWA AG rasmiy maʼlumotlariga koʻra, quvvat blokining kuchi 664 ot kuchiga teng edi. Baʼzi manbalar mashinaning ishlashi ancha yuqori boʻlgan va 720 ot kuchiga teng boʻlgan. Model yuqori tezlikda yaxshi barqarorlik uchun qoʻshimcha old splitter olgan.

CLK GTR *Super Sport* texnik xususiyatlari: Maksimal tezlik: > 320 km/soat.
0-100 km/soat tezlashishi: 3,5 soniya.
0-200 km/soat tezlashishi: 9,5 soniya.
2002-yil uchun avtomobilning narxi 1,25 million AQSh dollarini tashkil etdi. Giperkar egalari Dubay va Saudiya Arabistonidan kelgan xususiy shaxslar boʻlgan. 2012-yilda Londonda 1335 milya bo‘lgan CLK GTR *Super Sport* auksionga qo‘yilgan.

## Manbalar