open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chalabiylar masjidi

**Chalabiylar masjidi** () – sobiq masjid, hozirgi kunda xaroba holatda boʻlgan tarixiy meʼmoriy yodgorlik. Ozarbayjonning Jabrayil tumani Chalabiylar qishlogʻida joylashgan. 1678-yilda qurib bitkazilgan ushbu sobiq masjid 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

Masjid 1928-yilgacha faoliyat yuritgan, 1993-yilda masjidga katta zarar yetgan.

## Tarixi
Masjid 1678-yilda Muhammad ibn Hoji Garamon Ahmad tomonidan bunyod etilgan. Masjid, shuningdek, diniy va dunyoviy fanlar oʻqitilgan madrasa sifatida ham faoliyat koʻrsatgan. XVIII asrda yashagan ozarbayjon shoiri Molla Vali Vidadi ham ushbu madrasada dars bergan.

Ozarbayjonda sovet istilosidan soʻng 1928-yilda dinga qarshi rasmiy harakat boshlandi. Oʻsha yilning dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagogalarni dunyoviy maqsadlarda foydalanish uchun maʼrifiy klublar ixtiyoriga oʻtkazdi. 1917-yilda Ozarbayjonda qariyb 3 000 ta masjid boʻlgan boʻlsa, 1927-yilga kelib ularning soni 1 700 ta, 1933-yilga kelib esa 17 tani tashkil qilgan. Chalabiylar masjidi ham sovet bosqinidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatgan.

Ozarbayjon mustaqilligini qoʻlga kiritgach, 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan masjid mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi. Jabrayil tumani bosib olinganidan keyin Chalabiylar masjid-madrasa majmuasi taʼmirlanib, asl holatiga qaytarildi. Biroq 1993-yilda Armaniston Qurolli Kuchlari Chalabiylar qishlogʻini bosib olganidan soʻng, majmua armanlar tomonidan yoqib yuborilgan va talon-taroj qilingan, natijada, masjid binosi yaroqsiz holga kelgan. 2020-yil 26-oktyabrda qishloq Ozarbayjon Qurolli Kuchlari tomonidan bosqinchilardan ozod qilingan.

## Yana qarang

* Ozarbayjonda islom
* Ozarbayjondagi masjidlar roʻyxati
* Xudaferin koʻpriklari

## Manbalar

## Havolalar
Hilaroptera

**Hilaroptera** — Tineidae oilasiga mansub kuya jinsi. Ushbu jins monotipik bo‘lib, faqat bitta turga ega.

**Hilaroptera viettei** — ushbu jinsga mansub yagona kuya turi. Ushbu tur Madagaskar hududida uchraydi.
## Manbalar
Montescardia tessulatella

**Montescardia tessulatella** — Tineidae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Yevropaning katta qismida uchraydi, biroq Iberiya yarim oroli, Benilyuks, Buyuk Britaniya, Irlandiya, Bolqon yarim oroli va Gretsiya hududlarida uchramaydi.
## Havolalar
* Lepiforum
Afrocelestis evertata

**Afrocelestis evertata** — Tineidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1965-yilda László Anthony Gozmány tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Kongo Demokratik Respublikasi hududida uchraydi.
## Manbalar
Hyblaea esakii

**Hyblaea esakii** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1958-yilda Shigero Sugi tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Kayqubod masjidi

**Kayqubod masjidi** (; ) – sobiq tarixiy masjid, hozirgi kunda qisman xarobaga aylangan. Ozarbayjonning Boku shahri Icheri sheheridagi Gala burilishida joylashgan. XIV asrga oid sobiq masjid Sayid Yahyo Bakuviy maqbarasining janubiy qismida joylashgan.

Kayqubod masjidi UNESCOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Shirvonshohlar saroyi majmuasining bir qismi hisoblanadi.

## Tarixi
Binoning aniq tarixi va vazifasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bahslidir. Tarixan Kayqubod masjidi unga tutash Darvish qabri bilan birga masjid-madrasa binosi boʻlgan. Abbosqulu Bakixonov Bakuviyning bu masjiddagi taʼlim va ibodati haqida shunday yozgan:  Shirvonshoh Kayqubod I 1317–1348-yillarda hokimiyatda boʻlgan. Yirik tadqiqotchi S. Ashurbeylining fikriga koʻra, Kayqubod Shayx Ibrohimning bobosi boʻlgan.

1918-yil voqealari vaqtida masjid arman qoʻshinlari tomonidan yoqib yuborilgan.

Shirvonshohlar saroyi quyi hovlisining janubiy qismida Kayqubod masjidining faqat poydevor qoldiqlari va bir nechta arklar saqlanib qolgan.

## Meʼmoriy xususiyatlari
Masjid toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi ibodat zali va uning oldidagi yoʻlakdan iborat. Dastlab zal markazida gumbazni koʻtarib turish uchun 4 ta ustun boʻlgan. Zalga vestibyul bilan birga portal tutash boʻlgan. Zalning janubiy devorida mehrob joylashgan edi.
## Galereya

План старой мечети г. Баку.jpg|Reja
Разрез старой мечети г. Баку.jpg|Kesim
Старая мечеть в г. Баку.jpg|Yon tomondan ko‘rinishi
Ханский Дворец в г. Баку.jpg|Vayron qilinishidan avvalgi ko‘rinishi


## Yana qarang

* Ozarbayjonda islom
* Ozarbayjondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 

## Havolalar
Mariam Muhammad Hadi al Hilli

**Mariam Muhammad Hadi al Hilli** (1984-yil 17-martda tugʻilgan) – bahraynlik sportchi, Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi. Yengil atletikaning 100 metrga yugurish bahslarida ishtirok etadi. Yaqin Sharq oroli nomidan 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan 2 nafar bahraynlik ayol sportchidan biri, ikkinchi ayol sportchi esa Fotima Hamid Gerashi edi.

Olimpiadada ishtirok etgan vaqtida Mariam Muhammad Fors koʻrfazi arab davlatlari orasida oʻz yoʻnalishida rekord natijaga ega edi. Sportchi yengil atletikadagi faoliyatini Ibn Xaldun Milliy maktabida oʻqib yurgan paytida boshlagan va ushbu maktabni 2001-yil iyun oyida tamomlagan. Keyinchalik u oʻqishni Irlandiyadagi qirollik jarrohlar kollejida davom ettirib, 2007-yilda ushbu kollejni tugatgan.

## Yana qarang
* Bahrayn 2000-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

## Manbalar
Thathanur (G‘arbiy)

**Thathanur** – Hindistonning Tamilnad shtati, Ariyalur tumani Udayarpalayam talukida joylashgan qishloq.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Thathanur (Gʻarbiy) aholi punktining umumiy aholisi 4 057 kishini tashkil etgan boʻlib, ulardan 2 002 nafari erkaklar va 2 055 nafari ayollar boʻlgan.

## Manbalar
Thelur

**Thelur** – Hindistonning Tamilnad shtati, Ariyalur tumani Ariyalur talukida joylashgan qishloq.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Thelur aholi punktining umumiy aholisi 3 528 kishini tashkil etgan boʻlib, ulardan 1 788 nafari erkaklar va 1 740 nafari ayollar boʻlgan.

## Manbalar
Davud Yusuf

**Davud Yusuf Muhammad Jassim** (; 1985-yil 10-sentyabrda tugʻilgan) – tezkor erkin uslubda suzuvchi bahraynlik sportchi. Bahrayn nomidan 2000-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan va ochilish marosimining millatlar paradida bayroqdor boʻlgan.

Davud Yusuf 15 yoshida Sidneyda boʻlib oʻtgan 2000-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida erkaklar oʻrtasida 100 metrga erkin uslubda suzish bahslarida ishtirok etgan. Sportchi Olimpiada oʻyinlari uchun yoʻllanma beruvchi saralash bahslarida belgilangan meʼyorni bajara olmagan, biroq FINA unga ushbu musobaqada ishtirok etishi uchun maxsus yoʻllanmani taqdim etgan. Olimpiada oʻyinlarida suzuvchi 2-guruhda 6 nafar suzuvchi, jumladan, livanlik yana bir 15 yoshli sportchi Ragi Edde bilan birga bahs olib borgan. Yusuf guruh bosqichida oʻzining shaxsiy rekordini oʻrnatgan holda masofani 1:02,45 daqiqada bosib oʻtgan, biroq Côte d’Ivoiredan boʻlgan yetakchi sportchi Gregory Arkhurstdan qariyb 9 soniyaga ortda qolgan va guruhda oxirgi boʻlib marraga yetib kelgan. Shundan soʻng suzuvchi yarim finalga chiqa olmagan, chunki saralash bosqichida umumiy hisobda 70-oʻrinni egallagan.

## Manbalar
Agi daryosi

**Agi daryosi** ( Agi-gawa) – Yaponiyaning Gifu prefekturasidan oqib oʻtuvchi daryo. U Kiso daryosi tizimiga kiradi.
## Geografiyasi
Daryo Nakatsugava va Ena chegarasidagi Yaki togʻidan boshlanib, gʻarb tomonga oqadi. U Akigava toʻgʻoni va Ōi toʻgʻoni orqali oqib oʻtib, Kiso daryosiga quyiladi.
## Tarixi
Tarixiy Nakasendō yoʻli boʻyida joylashgan Ōi-juku pochta shaharchasi Agi daryosi sohilida joylashgan edi.
## Daryo tizimi
Agi daryosi Gifu prefekturasidagi Ena va Nakatsugava shaharlaridan oqib oʻtadi.
## Manbalar
Afrocelestis lochaea

**Afrocelestis lochaea** — Tineidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1911-yilda Edward Meyrick tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Seyshel orollari hududida uchraydi.
## Manbalar
Hyblaea constellata

**Hyblaea constellata** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1852-yilda Achille Guenée tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Hindiston, Shri-Lanka, Janubi-Sharqiy Osiyo hududlarida, jumladan Xitoy, Yaponiya, Tayvan, Myanma va Tailandda uchraydi. Shuningdek, u Avstraliyaning Kvinslend shtatida ham tarqalgan.
## Manbalar
Hyblaea dilatata

**Hyblaea dilatata** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1917-yilda Max Gaede tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Hyblaea euryzona

**Hyblaea euryzona** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1921-yilda Prout tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Fotima Hamid Gerashi

**Fotima Abdulmajid Hamid Gerashi** (1987 yoki 1988-yilda tugʻilgan) – bahraynlik suzuvchi. Olimpiada oʻyinlarida Bahrayn nomidan ishtirok etgan ilk ayol sportchi.

Sportchi Sidneyda boʻlib oʻtgan 2000-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ayollar oʻrtasida 50 metrga erkin uslubda suzish bahslarida mamlakati sharafini himoya qilgan. 12 yoshida Gerashi Olimpiada oʻyinlarida barcha turlar va barcha millatlar ichida eng yosh sportchi sifatida ishtirok etgan. U belgilangan masofani 51,15 soniyada bosib oʻtgan. Vaqt koʻrsatkichi boʻyicha ekvatorial gvineyalik sportchi Paula Barila Bolopadan 12 soniyadan koʻproq oldinda boʻlsa-da, start bloklarida tebranib ketgan. Shu bois suvga 1-boʻlib sakramagan boʻlsa ham uning ishtiroki notoʻgri start deya baholanib, musobaqadan chetlashtirilgan.

*[[The Times]]* nashri uning „olimpiya ruhi“ hamda „mardonavor, texnik jihatdan puxta oʻtkazilgan poygasi“ni eʼtirof etgan. *[[The Guardian]]* gazetasi ham xuddi shunday tarzda uning ishtirokini „Olimpiya oʻyinlarining haqiqiy ruhiga mos“ deya baholagan. *[[The Daily Telegraph]]* nashri sportchini „ishtirokchilarning kiyimlarini yechishi diniy va madaniy jihatdan muammolar tugʻdiradigan sport turida arab musulmon ayollari uchun kashshof“ deb taʼrif bergan. Uning ishtiroki Bahrayn hukumatining sportda tenglikni targʻib qilish yoʻlidagi rasmiy saʼy-harakatlarining bir qismi sifatida qayd etilgan. Gerashi yuguruvchi Mariam Muhammad Hadi al Hilli bilan birga Bahrayn nomidan Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan ilk ayol sportchilardan biri edi, bungacha 1984-yilda 2 nafar ayol Paralimpiya oʻyinlarida yengil atletika boʻyicha Bahrayn sharafini himoya qilgan edi.

Fotima Gerashi Sidney Olimpiadasi vaqtida eng yosh ishtirokchi boʻlgan.

## Yana qarang
* 2000-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida Bahrayn

## Manbalar
Vadaveekam

**Vadaveekam** – Hindistonning Tamilnad shtati, Ariyalur tumani Jayankondam talukida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Vadugapalayam

**Vadugapalayam** – Hindistonning Tamilnad shtati, Ariyalur tumani Ariyalur talukida joylashgan qishloq.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Vadugapalayam aholi punktining umumiy aholisi 1 884 kishini tashkil etgan boʻlib, ulardan 969 nafari erkaklar va 915 nafari ayollar boʻlgan.

## Manbalar
Vanathirayanpattinam

**Vanathirayanpattinam** – Hindistonning Tamilnad shtati, Ariyalur tumani Udayarpalayam talukida joylashgan qishloq.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Vanathirayanpattinam aholi punktining umumiy aholisi 4 687 kishini tashkil etgan. Shundan 2 331 nafari erkaklar, 2 356 nafari ayollar boʻlgan. Savodxonlik darajasi 67,05% ni tashkil etib, erkaklar orasida 77,36%, ayollar orasida esa 57,00% boʻlgan. Ushbu koʻrsatkich Tamil Nadu shtatining oʻrtacha savodxonlik darajasi – 80,09% dan past boʻlgan.

## Manbalar
Andarmullipallam

**Andarmullipallam** – Hindistonning Tamilnad shtati, Cuddalore tumani Cuddalore talukida joylashgan qishloq.

## Manbalar

## Havolalar
* Government of Tamil Nadu
Avatti

**Avatti** – Hindistonning Tamilnad shtati, Cuddalore tumani Cuddalore talukida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Won in a Closet

**Won in a Closet** – 1914-yilda suratga olingan ovozsiz komediya filmi bo‘lib, ushbu film Mabel Normand tomonidan rejissyorlik qilingan ikkinchi film sifatida e’tiborga loyiqdir.

## Manbalar

## Havolalar
*''Won in a Closet'' at IMDB
Work (film)

**Work** – 1915-yilda suratga olingan Amerika ovozsiz filmi boʻlib, filmda Charlie Chaplin (Essanay Films uchun uning sakkizinchi filmi), Edna Purviance, Marta Golden va Charles Inslee bosh rollarni ijro etgan. Film Los-Anjelesdagi Majestic Studioda tasvirga olingan.

## Rollarda
* Charlie Chaplin
* Billy Armstrong
* Marta Golden
* Charles Inslee
* Paddy McGuire
* Edna Purviance
* Leo White

## Havolalar
*
Yaps and Yokels

**Yaps and Yokels** – 1919-yilda suratga olingan Amerika ovozsiz komediya filmi. Filmda Oliver Hardy bosh rolni ijro etgan.

## Rollarda
* Jimmy Aubrey — James
* Oliver Hardy — Babe Hardy
* Richard Smith — Otasi (Dick Smith rolida)

## Havolalar
*
Young Mr. Jazz

**Young Mr. Jazz** – 1919-yilda suratga olingan Amerika qisqa metrajli komediya filmi. Filmda Harold Lloyd bosh rolni ijro etgan. Uning nusxasi Zamonaviy sanʼat muzeyi kino arxivida saqlanadi.

## Rollarda
* Harold Lloyd 
* Snub Pollard
* Bebe Daniels
* Sammy Brooks
* Billy Fay
* Mildred Forbes
* Rose Gold
* Lew Harvey
* Wallace Howe
* Bud Jamison
* Margaret Joslin
* Dee Lampton
* Marie Mosquini
* Fred C. Newmeyer
* James Parrott
* Dorothea Wolbert
* Noah Young

## Manbalar

## Havolalar
*
Zip, the Dodger

**Zip, the Dodger** – 1914-yilda rejissyor Fatty Arbuckle tomonidan suratga olingan qisqa metrajli komediya filmi boʻlib, filmda Fatty Arbucklening oʻzi bosh rolni ijro etgan.

## Rollarda
* Roscoe 'Fatty' Arbuckle

## Manbalar

## Havolalar
*
Meladhanur

**Meladhanur** – Hindistonning Tamilnad shtati, Cuddalore tumani Tittakudi talukida joylashgan qishloq.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Meladhanur aholi 1 015 kishini tashkil etgan boʻlib, ulardan 518 nafari erkaklar va 497 nafari ayollar boʻlgan.

## Manbalar
Periyakankanankuppam

**Periyakankanankuppam** – Hindistonning Tamilnad shtati, Cuddalore tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Sellankuppam

**Sellankuppam** – Hindistonning Tamilnad shtati, Cuddalore tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar

## Havolalar
* Official Web Site of Cuddalore District 
* Official website of Tamil Nadu
* Government of Tamil Nadu
Padirikuppam

**Padirikuppam** – Hindistonning Tamilnad shtati, Cuddalore tumani Tittakudi talukida joylashgan qishloq.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Padirikuppam aholi punktining aholisi 14 986 kishini tashkil etgan. Aholining 50 foizini erkaklar va 50 foizini ayollar tashkil etgan. Padirikuppamda savodxonlik darajasi oʻrtacha 80% boʻlib, bu Hindiston boʻyicha oʻrtacha koʻrsatkich – 59,5% dan yuqori hisoblanadi. Erkaklar orasida savodxonlik darajasi 85%, ayollar orasida esa 75% ni tashkil etgan. Aholining 10% ini 6 yoshgacha boʻlgan bolalar tashkil etgan.

## Manbalar
Sethiyur

**Sethiyur** – Hindistonning Tamilnad shtati, Cuddalore tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar

## Havolalar
* / Photos of Sethiyur
* Sethiyur on Wikimapia
* Sethiyur- a view from satilite
Hyblaea flavifasciata

**Hyblaea flavifasciata** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1910-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Hyblaea flavipicta

**Hyblaea flavipicta** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1910-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Keniyaning janubi-sharqiy sohilida uchraydi.
## Manbalar
Erythrochrus

**Erythrochrus** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuyalar turkumi. Turkum ilk bor 1855-yilda Gottlieb August Wilhelm Herrich-Schäffer tomonidan tavsiflangan.

## Turlari
* *[[Erythrochrus bicolor]]*
* *[[Erythrochrus hyblaeiodes]]*
* *[[Erythrochrus notabilis]]*

## Manbalar
Qoçəhmədli masjidi

**Qoçəhmədli masjidi** () – sobiq shia islom masjidi, tarixiy meʼmoriy yodgorlik, hozirda vayrona holatda, Ozarbayjonning Fuzuliy tumani Qoçəhmədli qishlogʻida joylashgan.

## Tarixi
Fuzuliy tumanidagi Qoçəhmədli qishlogʻida joylashgan Qoçəhmədli masjidi 1905–1906-yillarda Kerbalayi Sefixon Karabogi tomonidan qurdirilgan. Bino tepalik bagʻrida joylashgan. Kirish darvozasi ustidagi bitik masjid aynan shu yillarda bunyod etilganini koʻrsatadi. Oʻlchamlarda ozgina farqlar boʻlsa-da, uning meʼmoriy uslubi, bezagi va qurilish rejasi Hoji Alakbar masjidiga oʻxshaydi.

Sobiq masjid ikki qavatdan iborat boʻlib, ikkinchi qavati ayollar uchun moʻljallangan edi.

### Sovet bosqini
Sovet bosqinidan soʻng, 1928-yilda rasmiy ravishda dinga qarshi kurash boshlandi. Oʻsha yil dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagogalarni maʼrifiy maqsadlarda taʼlim klublari ixtiyoriga oʻtkazdi. Agar 1917-yilda Ozarbayjonda qariyb 3000 ta masjid mavjud boʻlgan boʻlsa, 1927-yilga kelib ularning soni 1700 ta, 1933-yilga kelib esa 17 tani tashkil qilgan. Shundan soʻng masjidlar yopilgan va ulardan foydalanilmagan

### Mustaqillikdan soʻng
Qoçəhmədli qishlogʻi 1993-yilda Arman qurolli kuchlari tomonidan bosib olindi.

Ozarbayjon mustaqilligini tiklagach, sobiq masjid 2001-yil 2-avgustdagi Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi.

Qishloq 2020-yil 17-oktyabr kuni Ozarbayjon armiyasi tomonidan ozod qilindi. Okupatsiya davrida masjid qisman vayron qilingan va armanlar tomonidan molxona sifatida foydalanilgan.

## Yana qarang

* Ozarbayjonda shia islom
* Ozarbayjondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* Qoçəhmədli məscidi
Ibn Abi al-Xisal

**Abu Abdulloh Muhammad ibn Masʼud ibn Tayyib ibn Faraj ibn Xolasa** (yoki **Xolisa**) **al-Gʻofiqiy [[Segura de la Sierra|ash-Shequriy]]** () (vafoti hijriy 540-yil) (vafoti milodiy 1146-yil) *Ibn Abi al-Xisal* () nomi bilan mashhur boʻlgan) – al-andaluslik mashhur kotib, tarixchi, muhadis va shoir. U *Zu al-Vizaratayn* (; soʻzma-soʻz maʼnosi: „ikki vazirlik masʼuliyatining egasi“) deb ataladi, bu unvon oʻrta asr islom olamidagi yirik vazirlarga berilgan.

## Manbalar
Hyblaea genuina

**Hyblaea genuina** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1856-yilda Wallengren tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Hyblaea ibidias

**Hyblaea ibidias** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Avstraliyaning Yangi Janubiy Uels shtatida uchraydi.
## Manbalar
Jobir ibn Aflah

**Abu Muhammad Jobir ibn Aflah** (, ; 1100–1150) – sevillalik  asr al-Andalusda faoliyat yuritgan arab musulmon astronom va matematik. *Isloh al-Majistiy* asari musulmon, yahudiy va xristian astronomlariga taʼsir koʻrsatgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*  (PDF version)
Hyblaea amboinae

**Hyblaea amboinae** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1874-yilda Cajetan Felder, Rudolf Felder va Alois Friedrich Rogenhofer tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Hyblaea canisigna

**Hyblaea canisigna** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1902-yilda Swinhoe tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Haydara al-Muʼtaman

**Abu Turob Haydara al-Mu’taman** – Fotimiy vazir al-Maʼmun al-Bataʼihiyning (1121–1125) ukasi. Boshqa bir ukasi Jaʼfar bilan birga Haydara allaqachon 1107–1121-yillarda ham qudratli vazir Al-Afdal Shahanshohning shtab boshligʻi lavozimida xizmat qilgan paytida akasining bosh yordamchisi va oʻrinbosari boʻlib xizmat qilgan. Al-Maʼmunning vazirlikka koʻtarilishidan soʻng, Haydara Iskandariya hokimi etib tayinlandi. Shu lavozimida u 1123-yilda Luvata berberlari bosqinini tor-mor etishda yordam berdi va oʻsha yili Venetsiya salib yurishida ishtirok etgan venetsiyalik flot reydlarini ham daf qildi. 1125-yil 3-oktyabrda xalifa al-Amir tomonidan al-Maʼmun kutilmaganda hibsga olinganida, Haydara ham akasining bir qancha hamkorlari va qarindoshlari bilan birga qamalgandi. U akasining 1128-yil iyuldagi qatlidan avval qamoqda vafot etdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ubayd bin Sharia

**Ubayd bin Sharia al-Jurhami** (; 686-yilda vafot etgan) **Ubayd bin Suriyah** nomi bilan ham tanilgan – milodiy 7-asrda Umaviy xalifaligi hukmronligi davrida yashagan ilk arab tarixchilaridan biri. U Yaman tarixini oʻrgangan. Undan keltirilgan baʼzi rivoyatlar Himyar podsholigi hukmdorlari haqida yozilgan yarim afsonaviy *[[Himyar podshohlari toji kitobi]]* asarida uchraydi.

## Hayoti
Ubayd bin Sharia al-Jurhamiyning tugʻilgan sanasi nomaʼlum. Biroq u Muoviya zamondoshi boʻlgan va u bilan 660-yilda uchrashgan. U 686-yilda toʻrtinchi Umaviy xalifasi Abdulmalik ibn Marvon hukmronligi davrida vafot etgan. Uning yoshi tarixchilar oʻrtasida bahsli masala; Ubayd Muoviyaga oʻzini 240 yoshda ekanini aytgan, ammo Muoviya bunga ishonmagan, shuningdek, 'Ubayd oʻz asarlarining ayrimlarida oʻzini 150 yoshda deb ham koʻrsatgan. Yana bir rivoyatda u kamida uch yuz yil yashagan, deyilgan. Zarif Marzuk rivoyatlarda keltirilgan bu yoshlarga eʼtiroz bildirgan va Ubayd oldin aytilganlardan ancha kam umr koʻrgan, degan xulosaga kelgan.

## Tarixiylik masalasi
Baʼzi olimlar Ubayd bin Sharianing haqiqatan ham yashagan shaxs ekanligiga shubha bilan qarashgan. Qarunqu uning mavjudligini rad etib, uni *Fihrist* muallifi – tarixchi Ibn an-Nadim tomonidan oʻylab topilgan obraz, degan xulosaga kelgan.
### Ishonchliligi
Hamilton Gebbning taʼkidlashicha, Ubayd arablarni tarixiy sezgi va tanqid ruhidan deyarli xoli boʻlgan dastlabki tarixiy maʼlumotlar bilan taʼminlagan. Javod Ali esa, aksincha, Ubaydni hikoyalarni Arab yahudiy rivoyatlari va folkloridan olganlikda ayblagan.

Abdulaziz ad-Duriy 'Ubayd rivoyatlarining barchasini oddiy xalq ogʻzaki ijodi mahsuli va Yaman tarixiga doir sheʼriy xayolot mahsuli hikoyalar, deb hisoblagan.
## Asarlari
*Kitob al-Muluk va al-Axbor al-Moziy* nomli kitob Ubayd bin Shariaga nisbat beriladi, uning nisbatan yangi nusxasi ilk bor 1928-yilda Haydarobodda nashr etilgan, undan ham eskiroq nusxasi esa hozir ham Britaniya muzeyida saqlanadi. Biroq bu kitobning oʻzi ham ishonchliligi jihatidan bahsli hisoblanadi.
## Yana qarang
* Vahb ibn Munabbih
* at-Tabariy
* Ibn Kasir
## Manbalar
Abu Said al-Bajiy

**Abu Said ibn Xalaf ibn Yahyo at-Tamimiy al-Bajiy** (odatda **Sidiy Bou Said** ; 1156–1231) nomi bilan tanilgan, arab soʻfiy olimi (*[[Valiy|valiy]]*). Abu Madyanning shogirdi boʻlib, u asosan Tunisda boʻlgan davrida Abul Hasan ash-Shaziliyning ustozlaridan biri sifatida eslanadi. U haj safari va bir necha yil Damashq hamda Makkada turgan vaqtida al-andaluslik faylasuf Ibn Arabiy bilan uchrashgan boʻlishi ehtimol qilinadi.

2013-yil yanvar oyida uning maqbarasiga qasddan oʻt qoʻyildi. Bu voqea ziyoratgohga borishni taqiqlashni talab qilib, qabrlarga borish va ularni ulugʻlashni islomda butparastlik amali deb hisoblagan ayrim salafiylarning tahdidlaridan atigi bir necha kun oʻtgach sodir boʻldi.

Tunisdagi Sidi Bou Said tumani uning nomi bilan atalgan.

## Manbalar
Hyblaea sanguinea

**Hyblaea sanguinea** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1917-yilda Max Gaede tomonidan tavsiflangan.

## Kenja turlari
**Hyblaea sanguinea sanguinea*
**Hyblaea sanguinea vitiensis* Prout, 1919

## Manbalar
Ambaras masjidi

**Ambaras masjidi**, shuningdek, **Mir Jaʼfar Aʼlo masjidi** yoki **Yuqori Ambaras masjidi** nomlari bilan ham tanilgan, Ozarbayjonning Ordubod shahrida joylashgan XVII asrga oid sunniy masjid, meʼmoriy yodgorlik.

Masjid 2001-yil 2-avgust sanasida Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga gea koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan. Keyinchalik, Naxchivon Muxtor Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2007-yil 21-noyabrdagi 98-sonli qaroriga binoan Ambaras masjidi respublika ahamiyatiga molik meʼmoriy yodgorlik sifatida tasniflangan. Masjid „Ordubod“ davlat tarixiy-madaniy qoʻriqxonasi hududida joylashgan.

## Tarixi
Yuqori Ambaras masjidi Ordubod shahrining Ambaras mahallasida joylashgan. Masjid qurilgan aniq sana nomaʼlum. XIX asrdagi taʼmirlash ishlari vaqtida masjid shiftiga yogʻochga qora siyoh bilan yozilgan bitik qoʻyilgan.

Bitikka koʻra, XIX asrda masjid „Aʼlo Mirzo Jaʼfar masjidi“ deb atalganidan dalolat beradi. Masjid dastlab XVII asrda Aʼlo Mirzo Jaʼfar ismli shaxs tomonidan qurilgani taxmin qilinadi. Shu sababli, masjid „Aʼlo Mirzo Jaʼfar“ yoki „Mir Jaʼfar Aʼlo“ masjidi nomlari bilan ham maʼlum.

Masjid fasadi temir va gʻishtdan, ichki qismi esa tosh va gʻishtdan qurilgan. Shiftni 6 ta ustun koʻtarib turadi. Ikkinchi qavat ayollar ibodat qilishi uchun moʻljallangan.

### Sovet bosqini davrida
Ozarbayjon Sovet bosqiniga uchraganidan soʻng, 1928-yilda rasmiy ravishda dinga qarshi harakat boshlandi. Oʻsha yil dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagogalarni maʼrifiy maqsadlarda madaniyat uylari tasarrufiga topshirdi. 1917-yilda Ozarbayjonda 3000 ta masjid boʻlgan boʻlsa, bu raqam 1927-yilda 1700 ta, 1928-yilda 1369 tag va 1933-yilga kelib atigi 17 tani tashkil qilgan. Shu davrda Yuqori Ambaras masjidi ham oʻz faoliyatini toʻxtatgan.

### Mustaqillikdan soʻng
Ozarbayjon mustaqilligini tiklaganidan soʻng, 2001-yil 2-avgust sanasida Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan masjid mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi. Keyinchalik, 2007-yil 21-noyabrdagi Naxchivon Muxtor Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 98-sonli qaroriga muvofiq, Ambaras masjidiga respublika ahamiyatiga molik yodgorlik maqomi berildi.

2024-yilda bu hududda „Ordubod“ davlat tarixiy-madaniy qoʻriqxonasi tashkil etildi. Ordubod tumanida joylashgan 299 ta yodgorlikning 200 dan ortigʻi, jumladan, Yuqori Ambaras masjidi ham qoʻriqxona hududida joylashgan.

## Yana qarang

* Ozarbayjonda islom
* Ozarbayjondagi masjidlar roʻyxati
* Ozarbayjon yodgorliklari roʻyxati

## Manbalar
Hyblaea strigulata

**Hyblaea strigulata** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1917-yilda Max Gaede tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Hyblaea puera

**Hyblaea puera** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1777-yilda Pieter Cramer tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Janubiy Osiyo va Janubi-Sharqiy Osiyo hududlarida uchraydi. Shuningdek, keyingi yillarda Markaziy Amerika va Afrikada ham qayd etilgan.

Bu turning qurtlari asosan tik daraxti va boshqa daraxtlar barglari bilan oziqlanadi. **Hyblaea puera** butun dunyo bo‘ylab tik daraxti uchun eng xavfli zararkunandalardan biri hisoblanadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* Senthil-Nathan, S., Saehoon, K., (2006). Behavioral and physiological effects of *Melia azedarach* L. extract on the teak defoliator *Hyblaea puera* Cramer (Lepidoptera: Hyblaeidae). *Crop Protection* 25 (3), 287-291 (Published by Elsevier Inc. UK).
* Nair, K. S. S., Sudheendrakumar, V. V., Varma, R. V., and Chacko, K. C. (1985). Studies on the seasonal incidence of defoliators and the effect of defoliation on volume increment of teak. Research Report, Kerala Forest Research Institute. 30, 78pp.
* Nair, K. S. S. and Sudheendrakumar, V. V. (1986). The teak defoliator, *Hyblaea puera*: Defoliation dynamics and evidence for short – range migration of moths. *Proceedings of the Indian Academy of Sciences* (Anima. Sci.) 95(1):7-21.
* Sudheendrakumar, V.V. (1986). Studies on natural enemies of the teak pests, *Hyblaea puera* and *Eutectona machaeralis*. Research Report No.38, Kerala Forest Research Institute, Peechi, 23pp.
*Sudheendrakumar, V.V. (1990). A report on the Ichneumonid parasitoids of *Hyblaea puerarecorded* from Nilambur, Kerala. *Journal of Tropical Forestry* 6(1):102-103.
* Sajeev TV, 2000. Spatial dynamics of teak defoliator (*Hyblaea puera* Cramer) outbreaks: Patterns and Causes. PhD Thesis. Cochin University of Science and Technology.101
* Sudheendrakumar, V. V. (1997). Evaluation of parasitoids for the biological control of the teak defoliator. Research report, Kerala Forest Research Institute. 129, 32p.
* Zacharias, V. J. and Mohanadas, K. (1990). Bird predators of the teak defoliator, *Hyblaea puera*. *Indian Journal of Forestry*. 13, 122-127pp.
* Mohammed Ali, M. I. and Sudheendrakumar, V. V. (1991). Possible use of microbial pathogens against teak pests. Proceedings of the International Teak Symposium, Trivandrum.
* Sudheendrakumar, V. V., Mohammed Ali, M. I. and Varma, R. V. (1988). Nuclear polyhedrosis virus of the teak defoliator, *Hyblaea puera*. *Journal of Invertebrate Pathology*. 51, 307–308.
Hyblaea

**Hyblaea** — Hyblaeidae oilasiga mansub kuyalar jinsi. Ushbu urug‘ ilk bor 1793-yilda Johan Christian Fabricius tomonidan tavsiflangan.
## Turlari

## Manbalar
Hyblaeidae

**Hyblaeidae** — Lepidoptera turkumiga mansub hasharotlar oilasi bo‘lib, ingliz tilida “teak moths” nomi bilan tanilgan. Ushbu oilaga mansub kuya turlari asosan tik (teak) daraxtlari bilan bog‘liq.

Oila tarkibiga taxminan 18 turdan iborat bo‘lgan ikki jins kiradi. **Hyblaeidae** Hyblaeoidea ustturkumiga mansub bo‘lib, ushbu ustturkum yana bir oila — **Prodidactidae** (faqat bitta turdan iborat) bilan birga shakllangan. Ilgari Hyblaeoidea ustturkumi Pyraloidea tarkibiga kiritilgan.

So‘nggi filogenetik tadqiqotlarga ko‘ra, Hyblaeoidea ustturkumining Ditrysia ostturkumidagi o‘rni turlicha talqin qilinadi. Ba’zi tadqiqotlarda u Pyraloidea, Thyridoidea yoki kapalaklar bilan yaqin qarindosh sifatida ko‘rsatilgan. Boshqa ilmiy ishlarda esa Pyraloidea bilan opa-singil guruh ekanligi aniqlangan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
**Firefly Encyclopedia of Insects and Spiders*, edited by Christopher O'Toole, , 2002

## Havolalar

*Tree of Life
*Hyblaeidae of Australia
*Natural History Museum hosts database
*''Hyblaea constellata'' Accessed 4 Mar 2007
*Caterpillar of ''Hyblaea puera'' Cramer Accessed 4 Mar 2007 
*CSIRO Slideshow of Hyblaeidae
Baha ad-Din Zuhayr

**Baha ad-Din Zuhayr** (; 1186 – 1258) – Makkada yoki uning yaqinida tugʻilgan, oʻz davrining eng yaxshi nasr va sheʼr yozuvchisi hamda eng yaxshi xattoti sifatida shuhrat qozongan arab shoiri.

## Hayoti
U Mesopotamiyada sulton Malik as-Solih Najmiddin xizmatiga kirgan va sulton xiyonatga uchrab qamalgunga qadar u bilan birga Damashqda boʻlgan. Shundan soʻng Baha ad-Din Nablusga chekingan va Najmiddin qochib qutulib, Misrni qoʻlga kiritguniga qadar u yerda qolgan; 1240-yilda u bilan birga u yerga borgan. U yerda 1258-yilda oʻlat tufayli vafot etguniga qadar sultonning maxfiy kotibi boʻlib qolgan.

Uning sheʼrlari asosan oʻzining nafisligi bilan ajralib turuvchi madhiyalardan iborat. Ular ingliz tilidagi vaznli tarjimasi bilan birga E. H. Palmer tomonidan (2 jild, Kembrij, 1877) nashr etilgan.

## Manbalar

;Attributsiya
*
Hypolamprus taphiusalis

**Hypolamprus taphiusalis** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Malayziya, Singapur, Sumatra, Bruney, Borneo oroli hamda Yava hududlarida uchraydi.

Turning yashash muhiti asosan dengiz sathidan taxminan 1 500 metr balandlikkacha bo‘lgan pasttekislik va quyi tog‘ o‘rmonlaridan iborat.
## Havolalar
*An Illustrated Guide to the Thyridid Moths of Borneo
Shihabiddin Ahmad ibn Abdulqodir ibn Salim ibn Usmon

**Shihabiddin Ahmad ibn Abdulqodir ibn Salim ibn Usmon**, odatda **Arab Faqih** nomi bilan mashhur, Yamanning Jizon portidan boʻlgan yozuvchi. U eng koʻp *[[Futuh al-Habasha]]* solnomasini yozgani bilan tanilgan; bu asar XVI asrdagi Efiopiya–Adal urushi haqida bevosita guvoh tomonidan yozilgan manbadir.

## Hayoti
Arab Faqih Adal sultonligi fuqarosi va diniy soʻfiy boʻlgan. Aksar olimlarning fikricha, u asli yamanlik boʻlgan.

Uning familiyasi Harar tilida „Arab Faqih“ boʻlib, „arab faqihi“ deb tarjima qilinadi; bu nom uning arab yamanlik ekanligiga ishora qiladi. Biroq Enrico Cerullining taʼkidlashicha, u ehtimol harar naslidan boʻlib, arab tilini mukammal egallagani uchun shu nom bilan tanilgan.

U oʻzining tugallanmay qolgan asarlarini Yamandagi Jizonda yozib borgan.

Tilshunos Giorgio Banti uning „Arab Faqih“ ismi arabcha lugʻat birliklari bilan tuzilgan boʻlsa-da, harar tili grammatik qoidalariga rioya qilgan holda shakllantirilganini eʼtiborga molik deb hisoblaydi.

Arab Faqih Adal va Habash oʻrtasidagi XVI asr urushini Harar aholisi nuqtai nazaridan bayon etuvchi *Futuh al-Habasha* asari bilan mashhurdir.

## Adabiyotlar
Ad-Deraa masjidi

**Ad-Deraa masjidi** () – tarixiy masjid, Saudiya Arabistonining Madina shahri, Al-Masjid an-Nabaviy va Uhud togʻi oʻrtasida joylashgan.

## Nomlanishi
Masjid „ad-Diraʼ masjidi“ deb atalgan, chunki paygʻambar Muhammad Uhud jangiga otlanganida shu yerda zirhlarini yechgan.

Masjid, shuningdek, boshqa nomlar bilan ham, jumladan, *Masjid ash‑Shayxayn*, *Masjid al‑Badaʼi* va *Masjid al‑Adva* nomlari bilan tanilgan.

## Tarixi
Ad-Deraa masjidi paygʻambar davriga oid qadimiy masjid hisoblanadi.

2024-yilda masjid mas’ul idoralar tomonidan ziyoratchilarni qabul qilishga tayyorlash maqsadida taʼmirlangan.

## Ahamiyati
Paygʻambar bu masjidda asr, shom va xufton namozlarini oʻqib, shu yerda tunab qolgan. Soʻng bomdod namozini oʻqib, Uhud togʻi tomonga yoʻl olgan.

## Yana qarang

* Madina
* Saudiya Arabistonida islom
* Saudiya Arabistonidagi masjidlar roʻyxati
* Madinadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Hypolamprus subrosealis

**Hypolamprus subrosealis** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1889-yilda John Henry Leech tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Shri-Lankada uchraydi.
## Manbalar
Hypolamprus striatalis

**Hypolamprus striatalis** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1886-yilda Charles Swinhoe tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Shri-Lanka va Hindistonda uchraydi.
## Manbalar
Hypolamprus emblicalis

**Hypolamprus emblicalis** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Hindiston va Tayvanda uchraydi.
## Manbalar
Hypolamprus bastialis

**Hypolamprus bastialis** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1859-yilda Francis Walker tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Hindiston, Shri-Lanka, Indoneziya, Yangi Gvineya va Avstraliyada uchraydi.
## Manbalar
Qurdosh

**Qurdosh** — oʻzbekcha erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Chobankol masjidi

**Chobankol masjidi** () – Ozarbayjonning Zaqatala tumanidagi Çobankol qishlogʻida joylashgan masjid, tarixiy meʼmoriy yodgorlik.

XIX asrda qurib bitkazilgan ushbu masjid 2001-yil 2-avgust kuni Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

## Tarixi
Chobankol masjidi XIX asrda Ozarbayjonning Zaqatala tumani Çobankol qishlogʻida mahalliy aholi koʻmagi bilan qurilgan.

Ozarbayjonda sovet istilosidan soʻng 1928-yilda dinga qarshi rasmiy harakat boshlandi. Oʻsha yilning dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjid, cherkov va sinagogalarni maʼrifiy maqsadlarda foydalanish uchun klublar ixtiyoriga topshirdi. 1917-yilda Ozarbayjonda 3 000 ta masjid mavjud boʻlgan boʻlsa, ularning soni 1927-yilda 1 700 ta, 1928-yilda 1 369 ta, 1933-yilga kelib esa atigi 17 tani tashkil qilgan. Shu davrda Chobankol masjidi ham ibodat uchun yopildi va 1988-yilgacha omborxona sifatida foydalanildi. 1989-yilda masjid yana dindorlar ixtiyoriga qaytarildi.

Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, bu masjid 2001-yil 2-avgust kuni Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi.

Ozarbayjonning shimoli-gʻarbiy hududida 2012-yilda sodir boʻlgan zilziladan soʻng masjid binosi yaroqsiz ahvolga kelib qoldi. 2022-yil oktyabr oyi holatiga koʻra, masjid hanuz vayron holatda boʻlib, faoliyat koʻrsatmaydi.

## Meʼmorchiligi
Masjid hovlisi  maydonni egallaydi, ichki qismi esa 20 x 10 m. Masjid daryo toshlari va pishiq gʻishtdan qurilgan. Orqa devoriga tosh yozuv oʻyib bitilgan. Kirish eshigi oldida ayvon joylashgan. Masjidda, shuningdek, besh pogʻonali yogʻoch minbar ham mavjud.

## Galereya

Çobankol kənd məscidi 2024 (13).jpg
Çobankol kənd məscidi 2024 (10).jpg
Çobankol kənd məscidi 2024 (15).jpg
Çobankol kənd məscidi 2024 (11).jpg
Çobankol kənd məscidi 2024 (3).jpg
Çobankol kənd məscidi 2024 (1).jpg


## Yana qarang

* Ozarbayjonda islom
* Ozarbayjondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Qoʻldosh

**Qoʻldosh** — oʻzbekcha erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar
* Qoʻldosh Mamirov — professor, pedagogika fanlari nomzodi.

## Familiyalar
* Qoʻldoshev
* Qoʻldosheva

## Manbalar
Qoʻrqmas (ism)

**Qoʻrqmas** — oʻzbekcha erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar
* Qoʻrqmas Muhiddinov — opera xonandasi (bas). Oʻzbekiston xalqartisti (1986).
* Qoʻrqmas Sagatov — sovet, oʻzbek balet artisti va oʻqituvchisi.

## Familiyalar
* Qoʻrqmasov
* Qoʻrqmasova

## Manbalar
Qoʻzi (ism)

**Qoʻzi**, **Qoʻzivoy** — oʻzbekcha erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar
* Qoʻzi Rajabov — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995).

## Familiyalar
* Qoʻziyev
* Qoʻziyeva

## Manbalar
$1,000 Reward

**$1,000 Reward** – 1915-yilda rejissyor Jack Harvey tomonidan suratga olingan Amerika ovozsiz qisqa metrajli drama filmi. Filmda Madeline Fairbanks, Marion Fairbanks va Jane Fairbanks bosh rollarni ijro etgan. Film Thanhouser Company tomonidan ishlab chiqarilgan.

## Rollarda
* Madeline Fairbanks — Madeline
* Marion Fairbanks — Marion
* Jane Fairbanks — Mrs. Goddard (Mrs. Farrington)
* Henry Leone — Mr. Gordon
* Fanny Hoyt — Mrs. Gordon (Mrs. Edward Hoyt)
* Minnie Berlin — May Gordon
* Ernest C. Warde — Red Hogan
* J.S. Murray — Whitey

## Manbalar

## Havolalar
*
Allalapatty

**Allalapatty** – Hindistonning Tamilnad shtati, Dharmapuri tumani Pappireddipatty talukida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Buddireddipatti

**Buddireddipatti** – Hindistonning Rajaston shtati, Dharmapuri tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Chellampatti (Dharmapuri)

**Chellampatti** – Hindistonning Rajaston shtati, Dharmapuri tumanida joylashgan qishloq.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Chellampatti qishlogʻida 1 245 nafar aholi istiqomat qilgan boʻlib, ulardan 639 nafari erkaklar va 606 nafari ayollar boʻlgan.

## Manbalar
Alias Billy Sargent

**Alias Billy Sargent** – 1912-yilda suratga olingan Amerika ovozsiz qisqa metrajli drama filmi. Filmda Francis X. Bushman bosh rolni ijro etgan. Film Essanay Studios tomonidan ishlab chiqarilgan va General Film Company tomonidan tarqatilgan..

## Rollarda
*Francis X. Bushman - Mr. Weston
*Lily Branscombe - Mrs. Weston
*Frank Dayton - Sargent
*Evelyn Coates - Bola
*Bryant Washburn - Hotel Clerk

## Manbalar

## Havolalar
* Alias Billy Sargent at IMDb.com
All for Science

**All for Science** – 1913-yilda suratga olingan Amerika ovozsiz drama filmi. Filmda Harry Carey bosh rolni ijro etgan.

## Havolalar
*
The Altar of Ambition

**The Altar of Ambition** – 1915-yilda rejissyor Archer MacMackin tomonidan suratga olingan Amerika ovozsiz qisqa metrajli filmi. Filmda Jack Richardson, Louise Lester, Vivian Rich, Harry von Meter va David Lythgoe bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Hypolamprus

**Hypolamprus** — Thyrididae oilasiga mansub kuyalar jinsi. Ushbu jins ilk bor 1893-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan.

## Turlari
**[[Hypolamprus angulalis]]* Moore, [1888]
**[[Hypolamprus bastialis]]* (Walker, 1859)
**[[Hypolamprus crossosticha]]* (Turner, 1911)
**[[Hypolamprus curvifluus]]* (Warren, 1898) (or *Hypolamprus curviflua*)
**[[Hypolamprus distrinctus]]* Whalley, 1971
**[[Hypolamprus emblicalis]]* Moore, 1888
**[[Hypolamprus gangaba]]* Whalley, 1971
**[[Hypolamprus hypostilpna]]* (Turner, 1941)
**[[Hypolamprus janenschi]]* (Gaede, 1917)
**[[Hypolamprus kamadenalis]]* (Strand, 1920)
**[[Hypolamprus lepraota]]* Hampson, 1910
**[[Hypolamprus marginepunctalis]]* (Leech, 1889)
**[[Hypolamprus melilialis]]* (Swinhoe, 1900)
**[[Hypolamprus quaesitus]]* Whalley, 1971
**[[Hypolamprus reticulatus]]* (Butler, 1886)
**[[Hypolamprus sciodes]]* Turner, 1911
**[[Hypolamprus semiusta]]* Warren, 1908
**[[Hypolamprus striatalis]]* (Swinhoe, 1885)
**[[Hypolamprus stylophorus]]* (Swinhoe, 1895)
**[[Hypolamprus subrosealis]]* (Leech, 1898)
**[[Hypolamprus taphiusalis]]* (Walker, 1859)
**[[Hypolamprus tessellata]]* (Swinhoe, 1904)
**[[Hypolamprus ypsilon]]* (Warren, 1899)

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
*

## Havolalar
*An Illustrated Guide to the Thyridid Moths of Borneo
Hapana verticalis

**Hapana verticalis** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Nigeriya, Kamerun, Angola, Namibiya, Syerra-Leone, Kot-dʼIvuar, Gana, Kongo Demokratik Respublikasi, Uganda, Sudan, Gabon, Keniya, Zimbabve, Mozambik, Janubiy Afrika Respublikasi va Tanzaniyada uchraydi.
## Manbalar
The Ambition of the Baron

**The Ambition of the Baron** – 1915-yilda suratga olingan Amerika ovozsiz qisqa metrajli drama filmi. Film Marvin Dananing xuddi shu nomdagi hikoyasi asosida yaratilgan. Asar dastlab *The Smart Set Magazine* jurnalida chop etilgan.

## Rollarda
* Francis X. Bushman — Count Jean de Lugnan
* Beverly Bayne — Annetta von Tollen
* Thomas Commerford
* Lester Cuneo
* Joseph Byron Totten
* Betty Brown 
* Helen Dunbar
* Richard Travers
* Gerda Holmes
* Gloria Swanson 

## Manbalar

## Havolalar
*
Hypolamprus angulalis

**Hypolamprus angulalis** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1888-yilda Frederic Moore tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Malayziya, Myanma va Shri-Lankada uchraydi.
## Manbalar
The Adventures of François Villon

**The Adventures of François Villon** – 1914-yilda rejissyor Charles Giblyn tomonidan suratga olingan ovozsiz filmlar turkumi. Filmda Murdock MacQuarrie François Villon rolini ijro etgan. Turkum to‘rtta ovozsiz filmdan iborat bo‘lib, 1914-yilda namoyish etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Hapana minima

**Hapana minima** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Kamerun, Mozambik va Angolada uchraydi.
## Manbalar
The Angel of Contention

**The Angel of Contention** – 1914-yilda rejissyor John B. O'Brien tomonidan suratga olingan Amerika ovozsiz qisqa metrajli drama filmi. Filmda Lillian Gish bosh rolni ijro etgan.

## Rollarda
* Spottiswoode Aitken
* Lillian Gish
* George Siegmann
* Raoul Walsh

## Manbalar

## Havolalar
*
Hapana milloti

**Hapana milloti** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Madagaskarda uchraydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* Viette, P. 1954j. *Nouveaux Thyrididae de Madagascar (Lep.)*. - Bulletin de la Société entomologique de France 59:118–122.
American Born

**American Born** – 1913-yilda suratga olingan Amerika ovozsiz qisqa metrajli drama filmi. Filmda Sydney Ayres, Harry Van Meter, Charles Cummings, Jacques Jaccard, Louise Lester, Charles Morrison, Jack Richardson va Vivian Rich bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Hapana carcealis

**Hapana carcealis** — Thyrididae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Hindiston, Tanzaniya, Keniya, Malavi, Seyshel orollari (Aldabra), Komor orollari, Zimbabve va Mavrikiyda uchraydi.

## Manbalar
Gulluk masjidi

**Gulluk masjidi** (; ), shuningdek, **Gulluk jome masjidi** nomi bilan ham tanilgan masjid va tarixiy meʼmoriy yodgorlik. Ozarbayjonning Qax tumanidagi Gulluk qishlogʻida joylashgan. 1727-yilda qurilgan bu masjid 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

## Tarixi
Gulluk masjidi 1727-yilda Ozarbayjonning Qax tumani Gulluk qishlogʻida mahalliy aholi koʻmagida bunyod etilgan. Masjid fasadidagi bitikda uning qurilish sanasi haqida maʼlumot berilgan boʻlib, u yerda masjid hijriy 1139-yilda (milodiy 1726/1727) al-Jiniqiy tomonidan qurilgani yozilgan.

Masjid bir necha bor zarar koʻrgan va qayta taʼmirlangan. XIX asrda masjid ilisulik usta quruvchi Muhammad Eldar oʻgʻli tomonidan taʼmirlangan. Hoji Zeynalabdin Tagʻiyev masjidning tom qoplamasi uchun material sotib olinishida moliyaviy yordam koʻrsatgan.

Masjid hovlisida bir nechta qabrlar va maqbara mavjud. Oxund Bobo maqbarasi qibla yoʻnalishida joylashgan. Qabr toshi daryo toshlaridan yasalgan. Mintaqada faoliyat yuritgan va 1704-yilda vafot etgan Abbos afandi ham shu yerga dafn etilgan.

Ozarbayjonda sovet istilosidan soʻng, 1928-yilda rasmiy ravishda dinga qarshi harakat boshlandi. Oʻsha yilning dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjid, cherkov va sinagogalarni maʼrifiy maqsadlarda foydalanilishi uchun klublar ixtiyoriga topshirdi. 1917-yilda Ozarbayjonda 3000 ta masjid mavjud boʻlgan boʻlsa, bu raqam 1927-yilda 1700 ta, 1928-yilda 1369 ta, 1933-yilga kelib esa atigi 17 tani tashkil qilgan. Shu davrda Gulluk masjidi ham ibodat uchun yopilib, undan omborxona sifatida foydalanilgan.

Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, 1992-yilda masjid yana dindorlar foydalanishi uchun qaytarib berildi. 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan masjid mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi.

Ozarbayjonning shimoli-gʻarbiy hududida yuz bergan bir necha zilzilalardan soʻng, 2020-yilda masjid binosi yaroqsiz holga kelgani haqida xabar berilgan.

## Meʼmorchiligi
Masjid qurilishida ohak qorishmasi, daryo toshlari va gʻishtlardan foydalanilgan. Binoning uzunligi , kengligi , balandligi esa . Masjidda 12 ta deraza, 1 ta eshik, mehrob va 8 ta gʻisht ustun mavjud. Masjidning minorasi yoʻq. Ayvonida 2 ta ustun boʻlib, ularning yonida ikki qavatli 4 ta xona joylashgan. Masjidning pol va shift qismi yogʻochdan yasalgan. Inshootning qurilish rejasi toʻgʻri toʻrtburchak shaklda. Mehrob sodda uslubda yaratilgan boʻlib, balandligi . Shuningdek, masjidda uch pogʻonali yogʻoch minbar ham mavjud.

## Yana qarang

* Ozarbayjonda islom
* Ozarbayjondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Gulluk qishlogʻi masjidiga jiddiy taʼmir zarur / Ahmad Shohidov
An Arabian Tragedy

**An Arabian Tragedy** – 1912-yilda rejissyor Sidney Olcott tomonidan suratga olingan Amerika ovozsiz filmi. Filmda Gene Gauntier, Robert Vignola va Alice Hollister bosh rollarni ijro etgan. Film Kalem Company tomonidan ishlab chiqarilgan va General Film Company tomonidan tarqatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
The Archeologist

**The Archeologist** – 1914-yilda rejissyor Henry Otto tomonidan suratga olingan Amerika ovozsiz qisqa metrajli drama filmi. Filmda Ed, Winifred Greenwood va John Steppling bosh rollarni ijro etgan.

## Havolalar
*
The Angel of the Studio

**The Angel of the Studio** – 1912-yilda rejissyor Harry Solter tomonidan suratga olingan ovozsiz qisqa metrajli romantik drama filmi. Filmda Florence Lawrence va Owen Moore bosh rollarni ijro etgan. Film Victor Film Company tomonidan ishlab chiqarilgan va IMP orqali tarqatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Muhammad Zubara

**Muhammad ibn Muhammad ibn Yahyo Zubara as-Sanoniy** (hijriy 1301–1381; milodiy 1884–1961). Yamandan boʻlgan tarixchi va diniy olim edi, asli Sanolik. U Imom Yahyo davrida rasmiy lavozimlarda ishlagan, Yaman bayroqlari tarixi haqida yozgan, va sobiq Yaman muftiyi Ahmad ibn Muhammad Zubaraning otasi boʻlgan.

U As-Said saroyining (Yaman armiyasi uchun oʻq-dori va taʼminot ombori) amiri boʻlgan va uning oʻgʻli Ahmad Yahyoning qizi malika Xadichaga uylangan. Yahyo uni qoʻshni mamlakatlarga, shuningdek Yaman kitoblarini nashr ettirish uchun Misrga elchilikka yuborgan.

## Asarlari

* „Nil al-vatar min tarojim rijol al-Yaman fi al-qarn as-salis ‘ashar min al-hijra sayyid al-bashar (s.a.v.)dan“ – Yaman Tadqiqotlari va Oʻrganishlari Markazi, Sano.
* „Nubaloʼ al-Yaman bi-l-qarn as-sani ʻashar li-l-hijra“ – Yaman zodagonlari uchun urf-odatlarning yoyilishi ming yillikdan soʻng, Yangi Avlod kutubxonasi, Sano, 2012
* „Al-mulhaq at-tobiʼ li-l-badr at-toliʻ bi-mahosin“ – yettinchi asrdan keyingi davr, Dor al-Maʼrifa, Bayrut
* „Xulosat al-mutun fi anboʼ va nubaloʼ al-Yaman“ , Islom merosi va tadqiqotlar markazi, Sanʼo.
* „Itʼhof al-muhtadiyin fi al-ʻitrati-n-nabaviyya“ va undan 120 nafar imom tarjimasi.
* „Nashr al-ʻurf li-nubaloʼ al-Yaman baʼd al-alf“.
* „Lomiyat nubaloʼ al-Yaman“ – hijriy XIV asrda vafot etganlar haqida.

## Manbalar
.
Nellimarathupatti (Dharmapuri)

**Nellimarathupatti** – Hindistonning Rajaston shtati, Dharmapuri tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Hapana

**Hapana** — Thyrididae oilasiga mansub kuyalar jinsi. Ushbu jins vakillari Madagaskar, Mavrikiy, Aldabra hamda Hindiston hududlarida uchraydi. Jinsga mansub kuya turlari nisbatan kichik bo‘lib, qanot uzunligi taxminan 6–10,5 mm oralig‘ida bo‘ladi.

## Turlari

**[[Hapana carcealis]]* 	Whalley, 1971
**[[Hapana milloti]]* 	(Viette, 1954)
**[[Hapana minima]]* 	Whalley, 1971
**[[Hapana verticalis]]* 	(Warren, 1899)

## Manbalar