open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
19-noyabr

**19-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 323- (kabisa yilida 324-) kuni. Yil yakuniga 42 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:19-noyabr bayramlari]]*

* Puerto Riko kashf qilingan kun.
* Oʻzbekiston, Rossiya va Belarusda Artilleriya kuni.
* Braziliyada bayroq qabul qilingan kun.
* Butunjahon erkaklar kuni.
* Hindistonda jafokashlar kuni.
* Malida ozodlik kuni.
* Ayollar tadbirkorligi kuni.
* Butunjahon hojatxonalar kuni.
* Xalqaro erkaklar kuni

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:19-noyabr voqealari]]*

* 461 — Gʻarbiy Rim imperiyasi tashkil topdi.
* 636 — Iroqdagi Qodisiya jangida musulmonlar qoʻshini Sosoniylar imperiyasini magʻlub etdi.
* 1493 — Xristofor Kolumb Puerto Riko oroliga yetib bordi.
* 1863 — Abraham Lincolnning Gettisbergdagi nutqi.
* 1881 — Ukrainaning Odessa viloyatiga meteorit tushdi.
* 1912 — Birinchi Bolqon urushida Usmonli davlati Makedoniyani qoʻldan boy berdi.
* 1917 — Hindistonning uchinchi bosh vaziri Indira Gandi tugʻildi.
* 1946 — Afgʻoniston, Islandiya va Shvetsiya BMTga a’zo boʻldi.
* 1969 — amerikalik astronavtlar Pit Konrad va Alan Bin oy sathiga qadam qoʻyishdi.
* 1969 — Pele oʻzining 1000 golini urdi.
* 1977 — Madeyra orolida Portugaliyaga qarashli yoʻlovchi samolyoti halokatga uchrashi oqibatida 131 kishi qurbon boʻldi.
* 1985 — Jenevada AQSH prezidenti Ronald Reygan va SSSR rahbari Mixail Gorbachyov ilk bor uchrashdi.
* 1986 — SSSRda „Yakka tartibdagi faoliyat toʻgʻrisida“ qonun qabul qilindi.
* 1991 — Oʻzbekiston Respublikasining «Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisida»gi Qonuni qabul qilindi.
* 1999 — Istanbul shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti yigʻilishi Prezident Islom Karimov nutq soʻzladi.
* 2002 — Prestij grek neft tashuvchisi Galitsiya qirgʻoqlari yaqinida choʻkib ketishi oqibatida 76 ming kubometr neft dengizga oqib ketdi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:19-noyabrda tugʻilganlar]]*
* 1711 — Mixail Lomonosov, rus olimi
* 1917 — Indira Gandi, Hindistonning uchinchi bosh vaziri
* 1917 — Nuriddin Muhitdinov, oʻzbek davlat va siyosat arbobi
* 1954 — Abdulfattoh Sisiy, Misr prezidenti

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:19-noyabrda vafot etganlar]]*
* 1581 — Ivan Grozniy, rus shohi
* 1993 — Leonid Gayday, SSSR xalq artisti
* 2013 — Frederik Senger, ingliz olimi

## Havolalar

*  days.peoples.ru 
* http://sof.uz/news/show/19-noyabr-sanasida-sodir-bulgan-eng-muhi
20-noyabr

**20-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 324- (kabisa yilida 325-) kuni. Yil yakuniga 41 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:20-noyabr bayramlari]]*

* Argentinada Milliy Suverenitet kuni.
* Afrikani sanoatlashtirish kuni.
* Meksika inqilobi kuni.
* Vyetnamda O‘qituvchilar kuni.
* Xalqaro Bolalar kuni.
* Buyuk Britaniyada Qirolichaning to‘yi kuni.

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:20-noyabr voqealari]]*
* 284 — Diokletian Rim imperatori bo‘ldi.
* 1695 — Braziliyadagi Quilombo dos Palmeras qabilasining oxirgi hukmdori portugaliyaliklar tomonidan qatl qilindi.
* 1818 — Simon Bolivar Venesuela mustaqilligini eʼlon qildi.
* 1873 — Buda va Pesht Budapeshtga *(suratda)* birlashdi.
* 1910 — Meksika inqilobi boshlandi.
* 1917 — Ukraina Respublikasi tashkil topdi.
* 1940 — Vengriya Ikkinchi jahon urushida fashistik blokka qo‘shildi.
* 1945 — Germaniyada 24 nafar urush aybdorlari ustidan Nyuremberg sud jarayonlari boshlandi.
* 1959 — Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi “Bola Huquqlari to‘g‘risida”gi deklaratsiyani qabul qildi.
* 1962 — Karib inqirozi tugadi.
* 1969 — Amerika hindulari Alkatras orolini egalladi.
* 1977 — Misr prezidenti Anvar Sadat Isroilga tashrif buyurgan ilk arab davlati rahbariga aylandi.
* 1979 — Notabiiy qon quyish muvaffaqiyatli bajarildi.
* 1979 — 200 nafar isyonchi Makka shahridagi Masjidul Haromda 6 mingga yaqin ziyoratchini garovga oldi.
* 1985 — Microsoft Windows 1.0 operatsion tizimi ishga tushirildi.
* 1989 — Pragada Baxmal Inqilobi boshlandi.
* 1994 — Angola hukumati isyonchilar bilan fuqarolar urushini tugatish bo‘yicha bitim imzoladi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:20-noyabrda tugʻilganlar]]*
* 270 — Rim imperatori Gay Yuliy Ver Maksimin tug‘ildi.
* 1942 — AQSH vitse-prezidenti Jo Bayden tug‘ilgan.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:20-noyabrda vafot etganlar]]*
* 1910 — rus yozuvchisi Lev Nikolayevich Tolstoy vafot etdi.
* 1975 — Ispaniya diktatori Franko vafot etdi.

## Havolalar

*  days.peoples.ru 
* http://sof.uz/news/show/20-noyabrda-sodir-bulgan-eng-muhim-voqea
25-noyabr

**25-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 329- (kabisa yilida 330-) kuni. Yil yakuniga 36 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:25-noyabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:25-noyabr voqealari]]*
* 1120 — La-Manshda Oq kema choʻkib ketdi.
* 1177 — Salohiddin Ayyubiy va Quddus Qirolligi oʻrtasidagi jang. 
* 1839 — Hindistonda boʻlgan sunami oqibatida 300 000dan koʻp odam halok boʻldi.
* 1867 — Alfred Nobel dinamitni patentladi.
* 1976 — The Band rok guruhi (*suratdaʻ') soʻnggi konsertini taqdim etdi.
* [[1986]] — [[Bahrayn]] [[Qirol Fahd koʻprigi]] orqali [[qitʻa]] bilan bogʻlandi.


== Tavalludlar ==
*Yana qarang: :Turkum:25-noyabrda tugʻilganlar*




== Vafot etganlar ==
*Yana qarang: :Turkum:25-noyabrda vafot etganlar''

## Havolalar

*  days.peoples.ru
17-noyabr

**17-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 321- (kabisa yilida 322-) kuni. Yil yakuniga 44 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:17-noyabr bayramlari]]*
* Xalqaro talabalar kuni

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:17-noyabr voqealari]]*
* 1855 – David Livingstone Viktoriya sharsharasini kashf qildi (*tasvirda*)
* 1869 – Suvaysh kanali ochildi
* 1922 – Sibir SSSR tarkibiga qõshildi
* 1950 – Dalay-lama XIV Tibet hukmdori boʻldi
* 1989 – Pragada „Baxmal inqilobi“ boshlandi
* 1997 – Luksorda sayyohlar qirgʻini
* 2000 – Samarqandda buyuk fiqh oli­mi, kalom ilmining moturidiylik oqimi asoschisi Imom Abu Mansur Moturidiyning 1130 yillik yubileyi tantanali nishonlandi. Samarqand shahrida Moturidiy yodgorlik majmui ochildi. Toshkent va Samarqandga Moturidiy ta’limoti va uning islom olamida tutgan mavqeiga bagishlangan xalqaro ilmiy anjumanlar oʻtkazildi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:17-noyabrda tugʻilganlar]]*
* 1755 — Louis XVIII, Fransiya qiroli

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:17-noyabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar

*
18-noyabr

**18-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 322- (kabisa yilida 323-) kuni. Yil yakuniga 43 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:18-noyabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:18-noyabr voqealari]]*
* 1626 — Rim papasi Urban VIII Rimda Muqaddas Pyotr cherkovini ochib berdi.
* 1992 — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat Bayrogʻi *(suratda)* tasdiqlandi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:18-noyabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:18-noyabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar

*  days.peoples.ru
24-noyabr

**24-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 328- (kabisa yilida 329-) kuni. Yil yakuniga 37 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:24-noyabr bayramlari]]*
* Kongo demakratik respublikasi (Zoir) — inqilob kuni
* Portugaliya — Fan-madaniyat kuni
* Tojikiston — bayroq kuni 
* Turkiya — oʻqituvchilar kuni

## Voqealar
*Yana qarang: [[:Turkum:24-noyabr voqealari]]*
* 1642 — Erkinov Muhammad Yusuf "Erkinov orollari"ni ochdi
* 1849 — Rim papasi Piy IX Gaetaga qochdi
* 1961 — BMT - Atom qurolini tarqatmaslik toʻgʻrisida deklaratsiya qabul qilindi
* 1969 — AQSH va SSSR yadro qurolini tarqatmaslik haqidagi kelishuvni tuzdi

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:24-noyabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:24-noyabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar
* www.twitter.com/BugungiKun
*  days.peoples.ru
26-noyabr

**26-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 330- (kabisa yilida 331-) kuni. Yil yakuniga 35 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:26-noyabr bayramlari]]*

* Turkmaniston — "unish" bayrami 
* Hindiston — konstitutsiya kuni

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:26-noyabr voqealari]]*
* 1394 — Seul Koreya poytaxti boʻldi
* 1741 — Birinchi Sileziya urushi.
* 1894 — Nikolay II Alisa Gessenskayaga uylandi (*suratda*)
* 1922 — Howard Carter va Lord Carnarvon Tutanxamun maqbarasiga ilk bor kirishdi 
* 1924 — Moʻgʻuliston Respublikasi tuzilganligi eʼlon qilindi
* 1939 — SSRI Finlandiyaga hujum qildi
* 1965 — Fransiya fazoga yoʻldosh uchirdi
* 1994 — Joxar Dudayev Grozniyda tartibsizliklar uyushtirdi

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:26-noyabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:26-noyabrda vafot etganlar]]*

## Manbalar

## Havolalar
* 
*  days.peoples.ru
28-noyabr

**28-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 332- (kabisa yilida 333-) kuni. Yil yakuniga 33 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:28-noyabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:28-noyabr voqealari]]*
* 1660 — London qirollik jamiyati tuzildi.
* 1812 — Berezina jangi.
* 1943 — Tehron konferensiyasi boshlandi.
* 2000 — Ukrainada „kasseta janjali“.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:28-noyabrda tugʻilganlar]]*

* 2009 - Foydalanuvchi:ClouDmaloftH (Aktyor)
section-stub}}

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:28-noyabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar

*  days.peoples.ru
29-noyabr

**29-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 333- (kabisa yilida 334-) kuni. Yil yakuniga 32 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:29-noyabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:29-noyabr voqealari]]*
* 1284 — Bovedagi cherkov qulab tushdi (*suratda*)
* 1783 — «Ё» harfi rus alifbosiga qo’shildi
* 1830 — Noyabr inqilobi: ruslar Varshavadan chiqib ketdi
* 1890 — Yaponiyada parlament ish boshladi
* 1929 — Richard Bert Janubiy qutbdan uchib o’tdi
* 1932 — Rossiya-Fransiya o’rtasida  hujum qilmaslik haqidagi bitim imzolandi
* 1947 — BMT Bosh Assambleyasi Falastinni bo’lish haqidagi rejani tasdiqladi 

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:29-noyabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:29-noyabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar
*  days.peoples.ru
2-dekabr

**2-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 336- (kabisa yilida 337-) kuni. Yil yakuniga 29 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:2-dekabr bayramlari]]*
* 1971 — Birlashgan Arab Amirliklari mustaqillikga erishgan kuni
* 1975 — Laosda Respublika e'lon qilindi

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:2-dekabr voqealari]]*
* 1804 — Napoleon I boshiga toj kiydirildi *(suratda)*.
* 1805 — Austerlitz jangida ruslar magʻlubiyati.
* 1823 — AQSh Prezidenti James Monroe oʻz doktrinasini oʻqib eshittirdi.
* 1852 — Napoleon III Fransiyada ikkinchi imperiyani e'lon qildi
* 1920 — Turkiya va Armaniston oʻrtasida Aleksandropol kelishuvi tuzildi.
* 1956 — «Granma» yaxtasi Kubaga Ernesto Che Guevara va Fidel Castroni eltib qoʻydi.
* 1971 — Birlashgan Arab Amirliklari tashkil topdi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:2-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1885 - George Minot, amerikalik patofiziolog va gematolog,
* 1946 - Gianni Versace, liboslar va teatr liboslari boʻyicha yetuk Italiyalik dizayner,
* 1946 - Nelly Furtado, kanadalik qoʻshiqchi, qoʻshiqlar muallifi, instrumentalchi, ovoz yozish prodyusseri va aktrisa.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:2-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1547 - Kortes Ernan, ispan konkistadorlaridan biri,
* 1859 - Braun Jon, AQSH qoratanli qullarini ozodlikka chiqarish harakati rahbarlaridan biri,
* 1993 - Pablo Escobar, Kolumbiyalik mashhur yirik narkobaron, qotil, terrorchi, oʻgʻri, siyosatchi va milliarder. 

## Havolalar
*  days.peoples.ru
3-dekabr

**3-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 337- (kabisa yilida 338-) kuni. Yil yakuniga 28 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:3-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar
3-dekabr Xalqaro nogironlar kuni

## oqealar
*Yana qarang: [[:Turkum:3-dekabr voqealari]]*

* 1609 — Galeo Galile ilk Teleskopni kashf etdi
* 1751 — AQSh bayrog'i qabul qilindi
* 1912 — Birinchi bolqon urushi boshlanishi.
* 1967 — Kristian Barnard yurak koʻchirishni amalga oshirdi.
* 1971 — Pokiston—Hindiston urushi boshlandi
* 1984 — Hindistondagi Kimyo zavodi xalokati natijasida 18 ming odam halok bo'ldi

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:3-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1447 — Boyazid II, Usmonlilar imperiyasining sakkizinchi hukmdori (1481—1512), Mehmed II Fotihning oʻgʻli va vorisi,
* 1900 — Richard Kuhn, nemis kimyogari va biokimyogari,
* 1948 — Ozzy Osbourne, ingliz heavy metal vokalchi va qoʻshiqyozardir,
* 1960 — Julianne Moore, amerikalik kinoaktrisa,
* 1968 — Brendan Fraser, Amerikalik aktyor, komik va musiqachidir,
* 1981 — David Villa, professional ispan futbolchisi,
* 1982 — Michael Essien, Ganalik futbolchi,

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:3-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1533 - Vasiliy III, Moskva buyuk knyazi (1505-yildan),
* 1894 - Robert Louis Stevenson, mashhur shotland yozuvchisi va shoiri,
* 1919 - Pierre-Auguste Renoir, fransuz impressionist rassomi boʻlgan, grafik va haykaltarosh,
* 1937 - Attila József, Mojaristonlik 20-asrda ijod qilgan shoir.

## Havolalar
*  days.peoples.ru
4-dekabr

**4-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 338- (kabisa yilida 339-) kuni. Yil yakuniga 27 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:4-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:4-dekabr voqealari]]*
* 1639 — Jeremy Xorroks Veneraning Quyosh diski atrofida aylanishini *(tasvirda)* kuzatdi.
* 1676 — Lund jangi.
* 1948 — SSSRda kompyuterga patent berildi.
* 1976 — Bokassa Markaziy Afrika Respublikasi qiroli boʻldi.
* 1979 — AQSHda Tereza de Simon oʻldirib ketildi.
* 2005 — Nursulton Nazarboev Qozogʻiston Respublikasi prezidenti etib qayta saylandi.
* 1993 — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat Madhiyasi kuni

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:4-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1890 - Mehmet Fuad Köprülü,  turk adabiyotshunos olimi, tarixchi va davlat arbobi,
* 1964 - Marisa Tomei, amerikalik film aktrisasi,
* 1969 - Jay-Z, taxallusi bilan tanilgan amerikalik rapper va tadbirkordir.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:4-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1131 - Umar Xayyom, matematik, astronom, faylasuf, hakim va mutafakkir shoir,
* 1679 - Tomas Gobbs, ingliz faylasufi,
* 1976 - Britten Benjamin Edvard, ingliz kompozitori, pianinochi va dirijyor,
* 2017 - Ali Abdulloh Solih, Yaman Respublikasining birinchi prezidenti.

## Havolalar
*  days.peoples.ru
5-dekabr

**5-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 339- (kabisa yilida 340-) kuni. Yil yakuniga 26 kun qoladi.

## Halqaro quchoqlawiw kuni
*Yana qarang: [[:Turkum:5-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:5-dekabr voqealari]]*
* 1484 — Rim papasi Innokentiy VIII Germaniyada Alvastilarga ov e’lon qildi.
* 1894 — Reyxstag binosi *(tasvirda)* qurib bitkazildi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:5-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1782 — Martin van Buren, Demokratlar partiyasidan,
* 1867 — Józef Piłsudski, Polsha davlat arbobi, prezidenti (1918–22), marshali (1920-yildan) boʻlgan,
* 1868 — Arnold Zommerfeld, nemis fizigi va matematigi,
* 1901 — Walt Disney, AQSH kinorejissyor-multiplikatori, rassom va prodyuser,
* 1901 — Werner Heisenberg, nemis nazariyotchi-fizigi,
* 1903 — C. F. Powell, ingliz fizigi,
* 1903 — Johannes Heesters, Niderlandlarik aktyor, komik,
* 1920 — Jalol Maxsumov, rentgenradiolog,
* 1932 — Sheldon Lee Glashow, amerikalik nazariyotchi-fizik,
* 1938 — Joʻra Musayev, genetik olim,
* 1945 — Moshe Katsav, Isroil qurilish va rejalashtirish vaziri oʻrinbosari (1981—84),
* 1963 — Iskandar Mahmudov, asli oʻzbek, Rossiyada faoliyat yuritayotgan tadbirkor.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:5-dekabrda vafot etganlar]]*

* 1791 — Volfgang Amadey Motsart, klassik eraning mashhur va koʻp taʼsir koʻrsatgan bastakori boʻlgan,
* 1870 — Alexandre Dumas,  farang yozuvchisi,
* 1926 — Claude Monet, fransuz rassom, impressionizm oqimining asoschilaridan biri,
* 1941 — Husayn Jovid, Shevchenko qishlogʻi,
* 1965 — Joseph Erlanger, amerikalik fiziolog, elektrofiziologiya asoschilaridan,
* 2001 — Roʻzmat Jumaniyozov, xonanda, Oʻzbekiston xalq hofizi,
* 2007 — Said Ahmad, Toshkent shahrining «Samarqand darvoza» mahallasida tugʻilgan,
* 2013 — Nelson Mandela, JAR prezidenti.

## Havolalar
*  days.peoples.ru
6-dekabr

**6-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 340- (kabisa yilida 341-) kuni. Yil yakuniga 25 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:6-dekabr bayramlari]]*
* Ukraina — Harbiy kuchlar kuni
* Qozog'iston — Prokratura kuni
* Peru — Milliy miltsiya kuni
* Ispaniya — Konstitutsiya kuni

## Voqealar
*Yana qarang: [[:Turkum:6-dekabr voqealari]]*
* 1240 — Oltin O'rda ulusi hukmdori Botuxon Kiyev shaxrini fatx etdi.
* 1492 — Xristofor Kolumb Gaitiga keldi.
* 1534 — Belalkasar Kito shahriga asos soldi.
* 1865 — AQSHda qullik bekor qilindi.
* 1884 — Vashington monumenti *(tasvirda)* qurib bitkazildi.
* 1917 — Finlandiya Rossiya imperiyasidan ozod bo'ldi.
* 1921 — Irlandiya mustaqilligini kafolatlovchi hujjat imzolandi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:6-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1778 - Joseph Louis Gay-Lussac, fransuz kimyogari va fizigi.

## Havolalar
*  days.peoples.ru
7-dekabr

**7-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 341- (kabisa yilida 342-) kuni. Yil yakuniga 24 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:7-dekabr bayramlari]]*
* BMT — Fuqaro Aviatsiyasi kuni
* AQSH — Perl-Xarbor milliy xotira kuni
* Eron — O'qtuvchilar va yuqori o'quv yurtlari o'quvchilari kuni

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:7-dekabr voqealari]]*
* 1732 — Kovent-Garden teatri ochildi.
* 1941 — Yaponiyaning Perl-Xarborga hujumi.
* 1949 — Xitoy poytaxti Nankindan Taypeyga koʻchdi.
* 1972 — "Apollon-17" kosmik kemasi The Blue Marble"ning *(tasvirda)* tasvirini olishga erishdi.
* 1988 — Armanistonda Spitak zilzilasi.
* 2001- Kenesbaev Alisher tug'ilgan kuni

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:7-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1598 - Bernini Jovanni Lorenso, italiyalik meʼmor va haykaltarosh, barokko uslubining yirik vakili,
* 1915 - Eli Wallach, Amerikalik aktyor, komik,
* 1928 - Noam Chomsky, amerikalik tilshunos va faylasuf,
* 1965 - Jeffrey Wright, amerikalik sktyor,
* 1989 - Nicholas Hoult, Angliyalik aktyor. 

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:7-dekabrda vafot etganlar]]*

● 2024 yil o'zbek aktrisasi Xalima Ibragimova vafot etgan kun

* 43 - Sitseron Mark Tulliy, Rim siyosiy arbobi, notiq, yozuvchi,
* 1956 - Reşat Nuri Güntekin, turk yozuvchisi, dramaturg, tarjimon, adabiyotshunos.

## Havolalar

*  days.peoples.ru
30-noyabr

**30-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 334- (kabisa yilida 335-) kuni. Yil yakuniga 31 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:30-noyabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:30-noyabr voqealari]]*
* 533 — Yustinian tuzuklari *(suratda)* kuchga kirdi.
* 1066 — Granadada yahudiylar qirgʻini.
* 1806 — Usmonlilar imperiyasi Rossiya imperiyasiga urush eʼlon qildi
* 1812 — Rossiya va Prussiya betaraflik haqida kelishuv tuzdilar.
* 1922 — Rossiya, Belarus, Ukraina va Kavkaz SSSRga birlashdi
* 2004 — Buenos-Ayresdagi Kromanyon tungi klubidagi yongʻin

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:30-noyabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:30-noyabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar
*  days.peoples.ru
1-dekabr

**1-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 335- (kabisa yilida 336-) kuni. Yil yakuniga 30 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:1-dekabr bayramlari]]*
* Portugaliya mustaqillik kuni
*Ruminiya Milliy kuni
*Qozogʻiston Respublikasining Birinchi Prezident kuni.
*OITSdan himoya qilish kuni
*Qoraqalpoģiston Respublikasining til bayrami

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:1-dekabr voqealari]]*
* 1640 — Lissabonda Iberiya uniyasi bekor qilindi.
* 1879 — Moskva yaqinida poyezd portlatildi.
* 1887 — Sherlok Xolms haqidagi ilk kitob *(suratda)* e'lon qilindi.
* 1924 — Estoniyada inqilob boshlandi.
* 1934 — Kirovning o'ldirilishi ortidan Katta terror boshlandi.
* 1960 — Paul McCartney va Pit Best hibsga olindi.
* 1991 — Ukrainada birinchi prezident saylovi bo'ldi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:1-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1792 - Nikolay Lobachevskiy, rus matematigi, noyevklid geometriyani yaratgan,
* 1949 - Pablo Escobar, Kolumbiyalik mashhur yirik narkobaron, qotil, terrorchi, oʻgʻri, siyosatchi va milliarder,
* 1977 - Brad Delson, gitarist va Linkin Park guruhining asoschilaridan biri.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:1-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1934 - Sergey Kirov, Rossiyada inqilobiy harakat va Fuqarolar urushi qatnashchisi.

## Havolalar
*  days.peoples.ru
8-dekabr

**8-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 342- (kabisa yilida 343-) kuni. Yil yakuniga 23 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:8-dekabr bayramlari]]*
* Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi kuni

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:8-dekabr voqealari]]*
* 1861 — Aleksandr Kuza Ruminiya tashkil topganini eʼlon qildi.
* 1864 — Bristol yaqinida Klifton koʻprigi *(tasvirda)* ishga tushdi.
* 1931 — AQShda koaksiyal elektr kabeli patentlangan
* 1955 — Yevropa Ittifoqining bayrogʻi tasdiqlandi.
* 1966 — „Iraklion“ paromi Egey dengiziga choʻkib ketdi, 217 kishi halok boʻldi.
* 1991 — MDHni tashkil etish haqidagi Belovej bitimi imzolandi.
* 1992 — Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilindi.
* 1999 — Belarus va Rossiya ittifoqini tuzish toʻgʻrisida shartnoma imzolandi.
* 2003 — Janubiy Amerika millatlari kengashi tashkil topdi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:8-dekabrda tugʻilganlar]]*
* mil. av. 65 — Goratsiy, Rim shoiri,
* 1542 — Mary Stuart, Angliya taxtiga ham daʼvogarlik qilgan,
* 1832 — Bjørnstjerne Bjørnson, norveg yozuvchisi, jamoat va teatr arbobi,
* 1865 — Sibelius Yan, fin kompozitori,
* 1953 — Kim Basinger, amerikalik film aktrisasi,
* 1976 — Dominic Monaghan, amerikalik aktyor.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:8-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1864 — George Boole, ingliz matematigi va mantiqchisi,
* 1894 — Pafnutiy Chebishyov, rus matematigi va mexanigi, ehtimollar nazariyasi rus maktabining asoschilaridan biri,
* 1921 — Glenn Jon, AQSH astronavti.

## Havolalar

* BBC: Bu kun 
* days.peoples.ru
9-dekabr

**9-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 343- (kabisa yilida 344-) kuni. Yil yakuniga 22 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:9-dekabr bayramlari]]*

 Xalqaro 
"Korrupsiyaga"qarshi kurashish kuni

## Voqealar
 
*Yana qarang: [[:Turkum:9-dekabr voqealari]]*
* 1425 — Martin V Leuven katolik universitetini *(tasvirda)* ochib berdi.
* 1824 — Ayakuchodagi jang.
* 1968 — Duglas Engelbart kompyuter sichqonchasini namoyish qildi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:9-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1608- Milton Jon, ingliz shoiri, publitsist, siyosiy arbob,
* 1868- Fritz Haber, nemis anorganik kimyogari,
* 1895- Ibarruri, Ispaniya Kompartiyasi (IKP) bosh kotibi,
* 1934- Judi Dench, britaniyalik kino va teatr aktrisasi,
* 1953- John Malkovich, amerikalik aktyor, rejissor va produser.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:9-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1641 - Van Deyk Antonis, flamand rassomi.

## Havolalar

*  days.peoples.ru
10-dekabr

**10-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 344- (kabisa yilida 345-) kuni. Yil yakuniga 21 kun qoladi.

10-dekabr O'zbekiston Respublikasi madhiyasi qabul qilingan kun.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:10-dekabr bayramlari]]*
* Inson huquqlari kuni.

O'zbekiston Respublikasi madhiyasi kuni

## Voqealar
*Yana qarang: [[:Turkum:10-dekabr voqealari]]*
* 1520 — Martin Lyuter *[[Exsurge Domine]]* bullasini yoqib yubordi.
* 1900 — Rossiya armiyasi Manjuriyani bosib oldi.
* 1901 — Nobel mukofoti ilk bor egalariga topshirildi.
* 1936 — Eduard VIII taxtdan voz kechdi.
* 1948 — BMT Bosh Assambleyasi Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasini qabul qildi.
* 1994 — Rossiya federal kushinlari Chechenistonga kiritildi.
* 1997 — Qozogʻiston poytaxti Ostona shahriga *(tasvirda)* ko'chirildi.
*1992  yil [10] dekabr O‘ZBEKISTON Respublikasi MADHIYASI QABUL QILINDI

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:10-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1804 - Yakobi Karl Gustav Yakob, nemis matematigi,
* 1821 - Nikolay Nekrasov, Podolsk gubernyasi, Nemirov-Vinnitskiy uyezdi,
* 1883 - Andrey Vishinskiy, Sovet Ittifoqi prokuror oʻrinbosari va prokurori,
* 1891 - Nelly Sachs, nemis shoirasi,
* 1957 - Michael Clarke Duncan, amerikalik aktyor, komik va musiqachidir,
* 1960 - Kenneth Branagh, britaniyalik aktyor, rejissor, ssenarist va produser.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:10-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1198 - Ibn Rushd Abdulvalid Muhammad, arab faylasufi va tabibi,
* 1896 - Alfred Nobel, shved kimyogari, muhandis, dinamitning ixtirochisi,
* 1936 - Luigi Pirandello, italyan yozuvchisi, dramaturgi,
* 2006 - Augusto Pinochet, Chili prezidenti (1974—89), general.

## Havolalar

* days.peoples.ru
11-dekabr

**11-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 345- (kabisa yilida 346-) kuni. Yil yakuniga 20 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:11-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:11-dekabr voqealari]]*
* 1927 — Kanton inqilobi natijasida Xitoy Guanchjouni egalladi.
* 1931 — Buyuk Britaniya dominionlarining maqomini belgilab berdi.
* 1946 — BMT huzurida UNICEF tashkil topdi.
* 1964 — Ernesto Che Guevara BMT Bosh Assambleyasida chiqish qildi.
* 1994 — Birinchi Chechen urushi *(tasvirda)* boshlandi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:11-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1803 - Berlioz Gektor Lui, fransuz kompozitori, dirijyor, musiqa tanqidchisi, romantik programmali simfoniya ijodchisi,
* 1843 - Robert Koch, nemis mikrobiologi,
* 1856 - Georgiy Plexanov, Tambov gubernyasi,
* 1882 - Max Born, nemis fizik-nazariyotchisi, kvant mexanika yaratuvchilaridan biri,
* 1911 - Najib Mahfuz, arab yozuvchisi (Misr),
* 1918 - Aleksandr Soljenitsin, rus yozuvchisi,
* 1943 - John Kerry, AQSHlik siyosatchi, amaldagi Davlat kotibi, senator,
* 1969 - Viswanathan Anand, hind shaxmatchisi, xalqaro grossmeysteri va joriy jahon chempionidir.
* 2007 -
@aslch1k_13_43 (instogram) mani do'stim tug'ilgan (@muhammad_58_88 dan)

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:11-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar
* days.peoples.ru
12-dekabr

**12-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 346- (kabisa yilida 347-) kuni. Yil yakuniga 19 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:12-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:12-dekabr voqealari]]*
* 627 — Nineviyadagi jang.
* 1408 — Sigizmund Ajdaho ordenini taʼsis etdi.
* 1911 — Hindiston poytaxti Kalkuttadan Dehliga koʻchirildi.
* 1913 — Florensiyada „Mona Liza“ kartinasi *(tasvirda)* topildi.
* 1936 — Chan Kayshi qoʻlga olindi.
* 1993 — Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasi loyihasi asosida referendum oʻtkazildi; Davlat Dumasiga deputatlar saylandi. Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasi qabul qilindi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:12-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1963 — Yulduz Usmonova, O'zbekiston xalq Artisti, Primadonna
* 1799 — Karl Bryullov, rus rassomi,
* 1821 — Gyustav Flober, fransuz yozuvchisi,
* 1863 — Edvard Munch, norveg rassomi, ekspressionizm asoschilaridan biri boʻlgan,
* 1928 — Chingiz Aytmatov, Qirgʻiziston xalq yozuvchisi,
* 1942 — Fatma Girik, turk aktrisasi va siyosatchisi,
* 1949 — Bill Nighy, ingliz aktyori va ovoz artisti.
* 1909 — Hamid Olimjon, oʻzbek shoir

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:12-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1985 — Anne Baxter, amerikalik film aktrisasi,
* 2003 — Haydar Aliyev, Ozarbayjonning ajoyib siyosiy va davlat arbobi,
* 2008 — Tassos Papadopoulos, Kipr davlat arbobi.

## Havolalar
* days.peoples.ru
13-dekabr

**13-dekabr** — Al-Beruniy matimatikani birinchi bor yaratgan

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:13-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:13-dekabr voqealari]]*
* 1545 — Reformatsiyaga qarshilar Trent ibodatxonasida *(tasvirda)* namoyishlar oʻtkazishdi.
* 1937 — Nankin qirgʻini boshlandi.
* 1989 — SSSRda Liberal-demokratik partiya tashkil topdi.
* 2006 — Xitoyda daryo delfinlari yoʻq boʻlib ketganligi aytildi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:13-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1797 - Heinrich Heine, olmon jurnalisti, esseisti hamda shoiri boʻlgan,
* 1989 - Taylor Swift, amerikalik pop-qoʻshiqchi.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:13-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1048 - Abu Rayhon Beruniy, XI asr qomusiy olimi,
* 1466 - Donatello,  italiyalik haykaltarosh,
* 1754 - Mahmud I, Usmonlilar imperiyasining 1730-1754-yillardagi hukmdori,
* 1930 - Fritz Pregl, avstraliyalik kimyogar,
* 1935 - Victor Grignard, fransuz organik kimyogari,
* 1955 - António Egas Moniz, portugaliyalik nevropatolog va neyroxirurg,
* 2009 - Paul Samuelson, amerikalik iqtisodchi,
* 2017 - Yurizan Beltran, amerikalik model va pornoaktrisa.

## Havolalar
* days.peoples.ru
14-dekabr

**14-dekabr** — taqvimda yilning 348- (kabisa yilida 349-) kuni. Yil yakuniga 17 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:14-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:14-dekabr voqealari]]*
* 1896 — Glazgoda metropoliten ishga tushdi.
* 1900 — Kvant mexanikasi kuchga kirdi.
* 1911 — Amundsen Janubiy qutbga yetib bordi.
* 1918 — Karl Fridrix Finlandiya taxtidan voz kechdi *(tasvirda)*.
* 1995 — Dayton kelishuvi imzolandi.
* 2012 — Sandi-Xuk maktabidagi ommaviy qotillik.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:14-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1503 - Nostradamus, fransuz dori tayyorlovchisi boʻlgan,
* 1546 - Brage Tixo, daniyalik astronom,
* 1895 - Elyuar Pol, fransuz shoiri,
* 1909 - Edward Tatum, amerikalik biokimyogar va genetik,
* 1915 - Rashid Beybutov, ozarbayjon estrada va opera xonandasi (lirik tenor),
* 1988 - Vanessa Hudgens, amerikalik aktrisa va qoʻshiqchi.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:14-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1799 - George Washington, amerika Qoʻshma Shtatlarining birinchi prezidenti,
* 1984 - Vicente Aleixandre, ispan shoiri,
* 1989 - Andrey Saxarov, rus nazariyotchi fizigi, jamoat arbobi,
* 2013 - Peter O'Toole, Irelandik aktyor.

## Havolalar

* days.peoples.ru
17-dekabr

**17-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 351- (kabisa yilia 352-) kuni. Yil yakuniga 14 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:17-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:17-dekabr voqealari]]*
* 1637 — Amakusa Siro yapon nasroniylari qo'zg'olonini ko'tardi.
* 1777 — Fransiya Qirolligi AQSH mustaqilligini tan oldi.
* 1837 — Sankt-Peterburgdagi Qishki saroy yonib ketdi *(tasvirda)*.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:17-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:17-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar
*  days.peoples.ru
18-dekabr

**18-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 352- (kabisa yilida 353-) kuni. Yil yakuniga 13 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:18-dekabr bayramlari]]*

xalqaro musofir (migrant)lar kuni

## Voqealar
*Yana qarang: [[:Turkum:18-dekabr voqealari]]*
* 1940 — Germaniyada «Barbarossa rejasi» tasdiqlandi.
* 2022 — Futbol boʻyicha Jahon Chempionatida Argintina davlati gʻalaba qozondi.
## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:18-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:18-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar

*  days.peoples.ru
15-dekabr

**15-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 349- (kabisa yilida 350-) kuni. Yil yakuniga 16 kun qoladi.

## Bayramlar
*Dunyoning yetakchi choy ishlab chiqaruvchilari maqomiga ega boʻlgan barcha mamlakatlarda Xalqaro Choy bayrami nishonlanadi.

*Shuningdek qarang: [[:Turkum:15-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Shuningdek qarang: [[:Turkum:15-dekabr voqealari]]*
* 1791 — AQSHda huquqlar toʻgʻrisidagi bill kuchga kirdi.
* 1905 — Sankt-Peterburgda Pushkin uyi *(tasvirda)* ochildi.
* 1939 — "Shamollarda qolgan hislarim" filmi premyerasi.
* 1941 — Xolokost: Drobiy Yarda minglab yahudiylar otib tashlandi.

## Tavalludlar
*Shuningdek qarang: [[:Turkum:15-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 37 — Neron Klavdiy Sezar, rim imperatori,
* 1832 — Gustave Eiffel, fransuz quruvchimuhandisi,
* 1859 — Lyudvik Zamengof, esperanto tili asoschisi, vrach,
* 1916 — Maurice Wilkins ingliz biofizigi
* 1971 — Necati Şaşmaz, turk kino aktyori. Millati zaza.

## Vafot etganlar
*Shuningdek qarang: [[:Turkum:15-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1574 — Salim II, Usmonlilar imperiyasining oʻn birinchi podshohi,
* 1675 — Vermer Delftlik Yan, golland rassomi,
* 1958 — Wolfgang Pauli, shveysariyalik nazariyotchi-fizik,
* 1966 — Walt Disney, AQSH kinorejissyor-multiplikatori, rassom va prodyuser,
* 2013 — Joan Fontaine, amerikalik film aktrisasi.

## Havolalar
*  days.peoples.ru
16-dekabr

**16-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 350- (kabisa yilida 351-) kuni. Yil yakuniga 15 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:16-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar
*Yana qarang: [[:Turkum:16-dekabr voqealari]]*
* 1598 — Imjin urushida Li Sunsin *(tasvirda)* yapon flotini yakson qildi.
* 1899 — "Milan" futbol klubiga asos solindi.
* 1986 — Olmotada yoshlar namoyishlari.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:16-dekabrda tugʻilganlar]]*
* 1872 - Denikin Anton Ivanovich, harbiy arbob, rus armiyasining general-leytenanti,
* 1882 - Zoltán Kodály, Vengriyalik bastakor, musiqiy folklorshunos, pedagog va musiqa jamoat arbobi,
* 1888 - Aleksandr I Karageorgiyevich, Yugoslaviya qiroli.
{{section-stus
Saidov Diyorbek tug'ilgan

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:16-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1474 - Ali Qushchi, falakiyotshunos va riyoziyotchi olim,
* 1687 - William Petty, ingliz klassik siyosiy iqtisodining asoschisi,
* 1921 - Sen-sans Sharl Kamil, fransuz kompozitori, ijrochi va jamoat arbobi.

## Havolalar
*  days.peoples.ru
21-dekabr

**21-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 355- (kabisa yilida 356-) kuni. Yil yakuniga 10 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:21-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:21-dekabr voqealari]]*
* 1913 — Arthur Wenn krossvord chop etdi.
* 1937 — Walt Disney *(Suratda)* ilk toʻliq metrajli multfilm taqdim etdi.
* 1958 — Charles de Gaulle Fransiya Prezidenti etib saylandi.
* 1988 — Shotlandiyada Boeing 747 halokati.
## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:21-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:21-dekabrda vafot etganlar]]*

* 2006 — Turkmaniston  prezidenti Saparmurat Niyozov vafot etdi.

## Havolalar

*  days.peoples.ru
22-dekabr

**22-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 356- (kabisa yilida 357-) kuni. Yil yakuniga 9 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:22-dekabr bayramlari]]*
* Energetik kuni

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:22-dekabr voqealari]]*
* 1807 — AQSH Kongressi boshqa davlatlar bilan savdo aloqalarini taqiqladi.
* 1808 — Venadagi teatrda Betxovenning beshinchi simfoniyasi qoʻyildi.
* 1847 — Abdul Qodir Fransiyaga taslim boʻldi.
* 1919 — SSSRga AQSHdan 249 kishi surgun qilindi.
* 1989 — Olmoniya birlashuvi *(suratda)*.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:22-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
Kuvayt parlamenti deputati Nabil al-Fadhil vafot etgan. Milliy kengash deputati Nabil al-Fadhilning hamkasblari avvaliga uni hushdan ketdi, deb o‘ylashdi. Ular shifokorlarni chaqirishdi, yig‘ilishda tanaffus e'lon qilindi. Yetib kelgan shifokorlar esa siyosatchining o‘limini qayd etishdi.

*Yana qarang: [[:Turkum:22-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar

*  days.peoples.ru
20-dekabr

**20-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 354- (kabisa yilida 355-) kuni. Yil yakuniga 11 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:20-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:20-dekabr voqealari]]*
* 1658 — Valiesar shartnomasi.
* 1917 — Rossiya korrupsiya va kontrrevolyutsiyaga qarshi kurash favqulodda komissiyasi (KGB) tashkil topdi.
* 1987 — Filippinda „Donya Pas“ paromi halokatga uchradi, 4375 kishi halok boʻldi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:20-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:20-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar

*  days.peoples.ru
24-dekabr

**24-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 358- (kabisa yilida 359-) kuni. Yil yakuniga 7 kun qoladi.

24-dekabr kuni 2000-yil Sodiqov Shohzod tavallud topgan

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:24-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:24-dekabr voqealari]]*
* 1777 — James Cook Rojdestvo orolini kashf etdi.
* 1914 — Birinchi jahon urushidagi yangi yil kelishuvi.
* 1968 — Yer chiqishi *(tasvirda)* suratga olindi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:24-dekabrda tugʻilganlar]]*

* Karimberdiyev Doniyor 
* 1906 — James Hadley Chase
* 1942 — Joʻrabek Murodov
* 1943 — Tarja Halonen, Finlandiyaning birinchi ayol prezidenti.
* 1957 — Xamid Karzay, Afgʻonistonning 4-chi prezidenti.
* 1961 — Gulxatsha Ayimbetova

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:24-dekabrda vafot etganlar]]*
* 1524 — Vasco da Gama
* 1773 — Mustafo III
* 1976 — Ubay Orifov
* 1847 — Magnusen Finn (1781) tugʻ, dat olimi,  Kopengagen universiteti professori.

## Havolalar
*  days.peoples.ru
25-dekabr

**25-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 359- (kabisa yilida 360-) kuni. Yil yakuniga 6 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:25-dekabr bayramlari]]*

* Mavlud

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:25-dekabr voqealari]]*
* 800 — Rim papasi Lev III Buyuk Karlga imperator tojini kiydirdi.
* 1979 — Afg'on urushi: SSSR armiyasining mamlakatga kiritilishi.
* 1991 — Mixail Gorbachyov *(suratda)* isteʼfoga ketdi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:25-dekabrda tugʻilganlar]]*

* 1876 — Adolf Otto Reinhold Windaus
* 1904 — Gerhard Herzberg
* 1909 — Komil Yashin
* 1924 — Atal Bihari Vajpayee
* 1925 — Mirzabek Doʻstmurodov
* 1937 — Baxtiyor Boboyev
* 1955 — Binali Yildirim
* 1971 — Justin Trudeau
* 2001 - Qobulov Sirojiddin

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:25-dekabrda vafot etganlar]]*

* 1889 — Charlie Chaplin
* 1921 — Vladimir Korolenko
* 1961 — Otto Loewi

## Havolalar
*  days.peoples.ru
26-dekabr

**26-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 360- (kabisa yilida 361-) kuni. Yil yakuniga 5 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:26-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:26-dekabr voqealari]]*
* 1606 — «Qirol Lir» ilk postanovkasi.
* 1790 — Lyudovik XVI „Dinning fuqarolikka taʼsiri“ haqida qaror chiqardi.
* 1806 — Plutsk jangi.
* 1825 — dekabristlar senat oldida qoʻzgʻolon uyushtirdilar *(suratda)*.
* 1941 — Kerch operatsiyasi.
* 1991 — SSRI rasman tugatildi.
* 1991 — Oʻzbekiston va Avstraliya davlatlari oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
* 2003 — Bam zilzilasi.
* 2004 — Hind okeanida zilzila sodir bo'ldi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:26-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:26-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar

*  days.peoples.ru
19-dekabr

**19-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 353- (kabisa yilida 354-) kuni. Yil yakuniga 12 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:19-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:19-dekabr voqealari]]*
* 1783 — William Pitt 24 yoshida Birlashgan Qirollik Bosh vaziri boʻldi.
* 1961 — Hindiston Goa shtatini qoʻshib oldi.
* 1984 — Buyuk Britaniya va Xitoy Gonkongni Xitoyga qoʻshish haqida shartnoma tuzdilar.
* 1997 — XX asrning eng daromadli filmi — "Titanik" katta ekranga chiqdi.
* 2010 — Belarusda boʻlib oʻtgan prezident saylovlarida Aleksandr Lukashenko yana prezident etib saylandi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:19-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:19-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar

*  days.peoples.ru
28-dekabr

**28-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 362- (kabisa yilida 363-) kuni. Yil yakuniga 3 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:28-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:28-dekabr voqealari]]*
* 1895 — aka-uka Lyumyerlarning kinematograf namoyishlari *(tasvirda)*.
* 1908 — Messina zilzilasi.
* 1973 — Parijda Aleksandr Soljenitsinning „GULAG Arxipelagi“ romani chop etildi.
* 1973 — Jizzax viloyati tashkil topdi.
* 1999 — Saparmurot Niyozov Turkmanistonning umrbod prezidenti etib saylandi.

28 dekabrda Erkin Vohudov tavallud topganlar 
## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:28-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:28-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar

*  days.peoples.ru
29-dekabr

**29-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 363- (kabisa yilida 364-) kuni. Yil yakuniga 2 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:29-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:29-dekabr voqealari]]*
* 1845 — Texas AQSH shtatlaridan biriga aylandi.
* 1860 — Blekuollda HMS Warrior — zirxli kemasi *(suratda)* suvga tushirildi.
* 1930 — Muhammad Iqbol Pokiston davlatini tashkil etish taklifi bilan chiqdi.
* 1996 — Gvatemaladagi fuqarolar urushi tugadi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:29-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
* 2022 futbol afsonasi Pele Braziliya shifoxonalarining birida Saraton kasalligi bilan 82 yoshida vofot etdi

*Yana qarang: [[:Turkum:29-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar
*  days.peoples.ru
30-dekabr

**30-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 364- (kabisa yilida 365-) kuni. Yil yakuniga 1 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:30-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:30-dekabr voqealari]]*
* 1240 — Neva jangi.
* 1410 — Grunvald jangi.
* 1815 — Napoleon I «Bellerophon» *(suratda)* kemasi kapitaniga taslim bo’ldi.
* 1870 — Jorjiya AQSH tarkibiga qaytdi.

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:30-dekabrda tugʻilganlar]] *  — , professional sifatida V nomi bilan ham tanilgan, Janubiy Koreyalik qo'shiqchi va BTS bolalar guruhi a'zosi*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:30-dekabrda vafot etganlar]]*
* 2006 — Iroqning sobiq prezidenti Saddom Husayn AQSh tribunalining qarori bilan Qurbon hayiti kuni Bag’dod qamoqxonasida osib oʻldirildi.

## Havolalar
*  days.peoples.ru
31-dekabr

**31-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 365- (kabisa yilida 366-) kuni. Yil yakuniga 0 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:31-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:31-dekabr voqealari]]*
* 1741 — Rossiyada leyb joriy qilindi.
* 1917 — Rossiya Finlandiyaga mustaqillik berdi.
* 1930 — *[[:ru:Casti Connubii|Rim papasi sudi]]* kontrasepsiyani qoraladi.
* 1963 — Markaziy Afrika Federatsiyasi tuzildi.
* 1968 — Tu-144 samolyotining ilk parvozi.
* 1994 — Grozniy qamali boshlandi.
* 1999 — Boris Yeltsin Rossiya Prezidenti lavozimidan iste’fo berdi.
*1600 — Angliyaning Sharqiy Hindiston kompaniyasi tashkil topdi.

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:31-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar
*  days.peoples.ru
Juma

**Juma** (— jam boʻlish) &mdash; payshanba va shanba orasidagi hafta kuni. Grigoriy taqvimida hafta tarkibiga kirgan kunlardan beshinchisining nomi;

2) musulmonlar taqvimida oltinchi kun nomi. Islom dinida "sayyid ul-ayyom" — kunlarning ulugʻi sifatida eʼzozlanadi. Juma kuni peshin namozi oʻrniga Juma namozi oʻqiladi. Imom-xatiblar namoz oldidan yarim soat chamasida mavʼiza (diniy vaʼz) oʻqiydilar. Soʻng ikki bor azon aytilib, katta jamoat bilan namoz ado etiladi. Musulmon mamlakatlarida juma kunini dam olish kuni deb belgilagan boʻlsalarda, asli bu kunda dam olish shart emas. Chunki Qurʼoni karimning "Jumʼa" surasida: "Juma namozini oʻqib boʻlganlaringizdan keyin (kasbhunar, savdo-sotiq ishlaringiz sari) tarqab ketingizlar va Allohning fazli (rizqi)ni soʻrangizlar" (Abdulaziz Mansur tarjimasi) deyilgan.

## Manbalar
Shanba

**Shanba** - juma va yakshanba orasidagi hafta kuni.

**Shanba** (forscha.); (kun) degan ma'noni anglatadi — Grigoriy kalendari boʻyicha haftaning jumadan keyingi, yakshanbadan oldingi kuni. Islomdan ilgari arablarda shanba dastlab muqaddas kun sanalgan. Islom dinida juma ibodat va dam olish kuni deb qabul qilingach, shanba haftaning boshlanish kuni boʻlib qolgan. Boshqa kunlar shunga muvofiq ravishda nomlangan. Masalan, yakshanba — birinchi kun, dushanba — ikkinchi kun, seshanba — uchinchi kun, chorshanba — toʻrtinchi kun, payshanba — beshinchi kun.

Qadimgi yahudiylar anʼanasida shanba kuni muqaddas kun hisoblanadi. Ruslardagi "subbota" soʻzi yahudiylarning "shabbot" (diniy bayram) soʻzidan olingan.
23-dekabr

**23-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 357- (kabisa yilida 358-) kuni. Yil yakuniga 8 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:23-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:23-dekabr voqealari]]*
* 962 — Halab qamali.
* 1888 — Vincent van Gogh oʻz qulogʻini kesdi.
* 1938 — London muzeyiga Latimeriya baligʻi *(suratda)* olib kelindi.
* 1972 — Managua zilzilasi.
* 2007 — Nepalda monarxiya tugatildi.
* 2007 — Islom Karimov 7 yil mudtsatga uchinchi marta Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti etib saylandi.

1920-yili 23-dekabr oʻzbek shoiri Asqad Muxtor

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:23-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar
* days.peoples.ru
27-dekabr

**27-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 361- (kabisa yilida 362-) kuni. Yil yakuniga 4 kun qoladi.

## Bayramlar
*Yana qarang: [[:Turkum:27-dekabr bayramlari]]*

## Voqealar

*Yana qarang: [[:Turkum:27-dekabr voqealari]]*
* 1513 — Burgoss qonunlari kuchga kirdi
* 1831 — Charles Darvin dunyo bo’ylab sayohatga chiqdi
* 1903 — Dublindagi Abbat teatri *(tasvirda)* ochilishi.
* 1960 — The Beatles guruhining Angliyadagi ilk konserti.
* 1979 — Afgʻon urushi (1979—1989): Amin saroyi qurshab olindi.  

## Tavalludlar
*Yana qarang: [[:Turkum:27-dekabrda tugʻilganlar]]*

## Vafot etganlar
*Yana qarang: [[:Turkum:27-dekabrda vafot etganlar]]*

## Havolalar
*  days.peoples.ru
Yakshanba

**Yakshanba** (forscha-tojikchadan *yak* — „bir“ va *shanba*) shanba va dushanba orasidagi haftaning yettinchi va soʻnggi kunidir. Xalq ichida „bozor kuni“ deb ham yuritiladi.
## Manbalar
5

**5** 

## Voqealar
### Hududlar boʻyicha
#### Rim imperiyasi
* Rim Katuvellauni qiroli Kanobelinusni Britaniya qiroli sifatida tan oladi.
* Germaniya Cimbri va Charydes qabilalari Rimga elchilar yuboradilar.
* Tiberiy Germaniya hukmdorini yengadi.

## Tugʻilgan

* Xabib duradgor, suriyalik hunarmand.
* Paul Apostol, Nasroniylarning yahudiy rahbari.
* Ruzi Ying, Huan Hanning nevarasi.
* Yin Lihua, Han sulolasining qirolichasi.

## Vafot etgan

Mittivine jamoasi aʼzosi Farhod Mannonov vafot etdi
9

**The9 Ltd. kompaniyasi** (   ) Shanxayda joylashgan onlayn oʻyin operatori boʻlib hisoblanadi, World of Warcraftni Xitoyda ishlatib o'ynab tarqatish uchun eksklyuziv litsenziyaga ega boʻlgan edi (2005-yil iyun oyida boshlangan, oʻshandan beri u eng yirik onlayn oʻyinga aylangan), litsenziya Webzenga muvaffaqiyatli yordam berganidan keyin berilgan. Xitoyda *Mu Online* o'yinlar tarqala boshlandi. Biroq, 2009-yil aprel oyida Blizzard litsenziya NetEase.com saytiga ko'chirilganligini aytdi.

## Joriy oʻyin litsenziyalari olindi
Eslatma: Chiqarilishning taxminiy tartibida.

* Mu Online (hamkorlik tugadi)
* World of Warcraft (hamkorlik tugadi)
* G'arbga quvonchli sayohat
* Gildiya urushlari (xitoycha versiyasi) (NCsoft bilan kelishuv muddatidan oldin tugadi. 2008-yil 31-mart)
* Ultimate Nation ruhi
* Granado Espada
* Hellgate: London
* Huxley
* Ragnarok onlayn 2
* FIFA onlayn 2
* Atlantika Onlayn
* Bepul hududlar 
* PlanetSide 2
* Olovli sharshara
* G'alaba gol
* Le Bandit

## Manbalar

* 1-jild, 49-son, *Qochish*, Allen Varnining "Qizil ko'rlik"
11

**11** 

## Voqealar
### Hududlar bo'yicha
#### Rim imperiyasi
* Germaniya Inferior va Reyn Germanicus tomonidan himoyalangan.
* Imperator Avgust Reyn va Dunay boʻylab Rim mudofaasini kuchaytirish maqsadida Elbada mudofaa chegarasini yaratish rejasidan voz kechdi.
* Divinatsion amaliyotlarni, xususan munajjimlikni imperiya tomonidan taqiqlab qoʻyilgan qaror chiqarilgan. Hukm buyurtmachi va amaliyotchi oʻrtasida hech boʻlmaganda uchinchi tomon guvohlari ishtirokida har qanday maslahatlashishni talab qiladi va birovning oʻlimi toʻgʻrisida tergov qilishni taqiqlaydi.
#### Fors
* Arsasidlar sulolasining Artaban III Parfiya hukmdori boʻladi.
#### Hindiston
* Satakarni Andxra imperiyasining imperatori sifatida taxtga oʻtiradi (milodiy. 11-29).

## Tugʻilgan

## Vafot etgan