open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mahfuzur Rahmon Namiy

**Mahfuzur Rahmon Namiy** (1911-yil may – 1963-yil 17-noyabr) hindistonlik ulamo, siyosatchi va yozuvchi edi. U Jomiya Miftahul Ulum va Dorul Ulum Deoband bitiruvchisi edi. U Madrasai Nurul-Ulum va Azad Inter Collegeni Bahraichda tashkil etgan.

## Hayoti
Namiy 1911-yil may oyida tugʻilgan. U dastlabki taʼlimini Jomiya Miftahul Ulumda Abulatif Nomoniy va Habibur Rahmon Aʼzamiy bilan tamomlagan. Namiy hijriy 1344yilda Dorul Ulum Deobandga oʻqishga kirgan va u yerda Husayn Ahmad Madaniy, Izaz Ali Amrohiy va Ibrohim Balyaviydan saboq olgan. U hijriy 1348-yilda bu dargohni tugatgan.

Namiy Bahraichda Madrasai Nurul-Ulumni tashkil etgan. Shuningdek, u Mavlono Azad Nurul-Ulum oʻrta maktabini (hozirgi Azad Inter College) Bahraichda barpo etgan. U 1946-yilgi Hindiston viloyat saylovlarida Hindiston Milliy Kongressi nomzodi sifatida qatnashgan. 1946-yildan 1951-yilgacha Uttar-Pradesh qonunchilik assambleyasi aʼzosi boʻlib faoliyat yuritgan. U Taʼlim vazirligida parlament kotibi lavozimida xizmat qilgan. Hijriy 1359-yilda Dorul Ulum Deoband uni Muhammad Tayyib Qosimiy va Hifzur Rahmon Seoharviy bilan birga Aligarh musulmon universiteti sud aʼzosi etib tayinlagan.

Namiy 1963-yil 17-noyabr kuni Bahraichda vafot etgan va Shoh Naʼimulloh Bahraichiyning qabri yoniga dafn etilgan.

## Adabiy ishlari
Namiy *Miftah al-Qurʼon* asarini yozgan boʼlib, u Azadvilldagi islomiy madrasalardan biri – Dorul Ulum Azadvill oʻquv dasturiga kiritilgan. Uning boshqa asarlari quyidagilardan iborat:
* *Muallim ul Qurʼon*
* *Rahmoniy Qoida*
* *Hilol bogʻ*
* *Musulmonon-e Hind ka taʼlimiy masala*

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Vedad Luta

**Vedad Nosir Luta** (, baʼzan **Vidad Noser Luta** tarzida transliteratsiya qilinadi, 1964-yilda tugʻilgan) Dubayning asosiy sudida ishlovchi Birlashgan Arab Amirliklarilik nikoh maslahatchisi va arab tilidagi *Maxfiy: Yaqin er-xotin munosabatining koʻrsatmalari va odob-qoidalari* nomli, 2009-yilda nashr etilgan nikoh yaqinligi haqidagi kitob muallifidir. U kitobida ogʻiz orqali jinsiy aloqa, anal jinsiy aloqaning xavfi, ayol orgazmi, jinsiy tarbiyaning zarurligi va islom jamiyatlarida gomoseksuallik kabi nozik mavzularni muhokama qilgani uchun islom olamida bahs-munozaralarga sabab boʻlgan. Lutaning ochiq gapirishi liberal musulmonlar tomonidan maqtovga sazovor boʻlgan boʻlsa-da, bu kitobni kufr deb hisoblagan va uni „dinsiz va gunohkor“ deb eʼlon qilgan fundamentalistlardan oʻlim tahdidlarini ham olgan. Biroq, Luta kitobidagi hech bir maslahat Qurʼon taʼlimotlariga zid emasligini va kitob Dubay muftiysi maʼqullagandan soʻng nashr etilganini, u „arab oʻquvchilari bunday kitobga hali tayyor boʻlmasligi mumkin“ deb ogohlantirganini aytgan.

Luta kitobida, koʻplab erkaklar keskin jinslar ajratilishi mavjud boʻlgan musulmon mamlakatlarida ilk jinsiy tajribalarini qoʻlga kiritganlari, bu esa ularning keyingi oilaviy jinsiy hayotiga salbiy taʼsir koʻrsatishini yozgan. Uning *[[The New York Times]]* gazetasiga bergan intervyusida Luta „nikohdan oldin erkaklar bilan anal jinsiy aloqa qilgan koʻplab erkaklar, boshqa narsani bilmagani uchun, xotinlari bilan ham xuddi shunday qilishni xohlashadi. Bu – maktablarimizda jinsiy tarbiya zarurligining bir sababidir“, deya izoh bildirgan.

Luta 2001-yilda ochilganidan beri Dubay sudining Oila yoʻriqnomasi boʻlimida nikoh maslahatchisi sifatida ishlaydi. 2009-yil holatiga koʻra Luta u yerdagi yagona ayol maslahatchi boʻlib qolgan edi. Uning *Maxfiy* asari Birlashgan Arab Amirliklarida nashr etilgan birinchi jinsiy qoʻllanma boʻlgan.

## Tanlangan asarlari

* *Maxfiy: yaqin er-xotin munosabatining tamoyillari va odob-qoidalari (yoki Maxfiy: turmush qurgan juftliklar uchun jinsiy yoʻl-yoʻriqlar),*, 272 bet, Dubay, Dubai Library Distribution, 2010. OCLC 798367504 .

## Manbalar

## Havolalar
* Vedad Lutaning intervyusi  Qatarning Yaqin Sharq OAVni tadqiq etish instituti (MEMRI) bilan, 2005-yil
Angliya liga kubogi

**Angliya liga kubogi** (ingl. English Football League) — Angliyada har yili o‘tkaziladigan erkaklar o‘rtasidagi milliy futbol kubogi musobaqasi.

Turnir Angliya liga kubogi (ALK) tomonidan tashkil etiladi va Angliya futbol ligasi tizimining to‘rt yuqori pog‘onasidagi barcha 92 ta klub ishtirok etadi.

Musobaqa ilk bor 1960–61-yilgi mavsumda **Futbol liga kubogi** nomi bilan o‘tkazilgan. U Angliyadagi asosiy ikki milliy kubokdan biri bo‘lib, Angliya kubogi bilan bir qatorda o‘tkaziladi. Final uchrashuvi an’anaviy ravishda Uembli stadionida bo‘lib o‘tadi.

Turnir 7 bosqichdan iborat. Yarim finaldan tashqari barcha uchrashuvlar bir o‘yindan iborat, yarim final esa uy–safar tizimida o‘tkaziladi. G‘olib klub Yevropa musobaqalariga yo‘llanma oladi (hozirda — UEFA Konferensiya ligasi).

Turnir tarixidagi eng muvaffaqiyatli klub — Liverpul (10 marta). Amaldagi chempion — Nyukasl Yunayted bo‘lib, klub 2025-yilgi finalda ilk bor ushbu sovrinni qo‘lga kiritgan.

## Manbalar
Larinopoda tera

**Larinopoda tera** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kamerun, Ekvatorial Gvineya, Gabon, Kongo Respublikasi, Angola, Kongo Demokratik Respublikasida, shuningdek Uganda, Keniyaning g‘arbiy qismi hamda Tanzaniyaning g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Larinopoda eurema

**Larinopoda eurema** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Gvineya, Syerra-Leone, Liberiya, Fil suyagi qirg‘og‘i va Ganada uchraydi.
## Manbalar
Dibile

**Dibile** yoki **Dible **() yupqa qatlamli xamirdan tayyorlanadigan turk shirinligi (yarim koʻchmanchi yoruklar oshxonasidan kelib chiqqan) boʻlib, Izmir atroflarida tayyorlanadi. Ular aslida farishtaning qanotlariga oʻxshaydi, faqat quruq holda emas, siropga botirib tortiladi.

Xamir uzun, ingichka tasma shaklida yoyiladi, qizdirilgan yogʻda qovurilib buklanadi va soʻng pekmez, shakar yoki asal siropiga botiriladi.

Dibile turli shakllarda tayyorlanishi mumkin, ulardan eng keng tarqalgani galstuk va spiral shakllaridir. Dibile Izmirda odatiy shirinlik boʻlib, toʻylarda va Ramazon oyida ham tortiladi.

Yana bir koʻrinishida temir qolip dibile xamirtayogʻiga botiriladi va dibile qolipdan ajralib chiqquncha yogʻda qovuriladi. Ustiga sirop, maydalanilgan yongʻoq va dolchin sepiladi.

## Yana qarang
* Rozet (pechenye)

## Manbalar

## Havolalar
Larinopoda lagyra

**Larinopoda lagyra** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Nigeriyada, Kamerun, Gabon, Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi va Ugandada uchraydi.

## Kenja turlari
**Larinopoda lagyra lagyra* 
**Larinopoda lagyra reducta* Berger, 1981 
## Manbalar
Larinopoda lircaea

**Larinopoda lircaea** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Nigeriyada (sharqiy qismi va Kross daryosi halqasi), Kamerun, Ekvatorial Gvineya, Gabon, Kongo Respublikasi, Markaziy Afrika Respublikasi, Angola, Kongo Demokratik Respublikasida (Mayumbe, Mongala, Uele, Tshopo, Tshuapa va Kinshasa hududlari), shuningdek Sudan va Ugandada uchraydi.
## Manbalar
Larinopoda

**Larinopoda** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsidir. Ushbu jinsga kiruvchi turlar faqat Afrotropika mintaqasida uchraydi.

## Turlari
**[[Larinopoda aspidos]]* Druce, 1890
**[[Larinopoda batesi]]* Bethune-Baker, 1926
**[[Larinopoda eurema]]* (Plötz, 1880)
**[[Larinopoda lagyra]]* (Hewitson, 1866)
**[[Larinopoda lircaea]]* (Hewitson, 1866)
**[[Larinopoda tera]]* (Hewitson, 1873)

## Manbalar
Xidr Bey

**Xidr [[Bek|Bey]]** (;  ) 9/15-asr Usmoniy sunniy hanafiy-moturidiy olim va shoir hamda Istanbulning birinchi qozisi. Uning tarjimai holi uchun yagona manba Tash-Kopru-Zadening arab tilidagi *[[al-Shaqaʼiq al-Nuʼmaniyya]]* asaridir.

## Yana qarang


## Manbalar
Micropentila

**Micropentila** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jins vakillari faqat Afrotropika mintaqasida uchraydi.

## Turlari
**[[Micropentila adelgitha]]* (Hewitson, 1874)
**[[Micropentila adelgunda]]* (Staudinger, 1892)
**[[Micropentila alberta]]* (Staudinger, 1892)
**[[Micropentila bakotae]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila bitjeana]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila brunnea]]* (Kirby, 1887)
**[[Micropentila bunyoro]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila catocala]]* Strand, 1914
**[[Micropentila cherereti]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila cingulum]]* Druce, 1910
**[[Micropentila dorothea]]* Bethune-Baker, 1903
**[[Micropentila flavopunctata]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila fontainei]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila fulvula]]* Hawker-Smith, 1933
**[[Micropentila fuscula]]* (Grose-Smith, 1898)
**[[Micropentila gabunica]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila galenides]]* (Holland, 1895)
**[[Micropentila jacksoni]]* Talbot, 1937
**[[Micropentila katangana]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila katerae]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila kelleana]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila mabangi]]* Bethune-Baker, 1904
**[[Micropentila mamfe]]* Larsen, 1986
**[[Micropentila mpigi]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila nigeriana]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila ogojae]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila sankuru]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila souanke]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila subplagata]]* Bethune-Baker, 1915
**[[Micropentila triangularis]]* Aurivillius, 1895
**[[Micropentila ugandae]]* Hawker-Smith, 1933
**[[Micropentila victoriae]]* Stempffer & Bennett, 1965
**[[Micropentila villiersi]]* Stempffer, 1970

## Manbalar
Abispa

**Abispa** – Eumeninae kenja oilasiga mansub yirik kulol arilar turi boʻlib, Avstralaziya hududida tarqalgan. Ushbu tur 1838-yilda Thomas Livingston Mitchell tomonidan birinchi marta taʼriflangan.

## Turlari
* *[[Abispa australiana]]*
* *[[Abispa ephippium]]*, „Avstraliya qovogʻarisi“
* *[[Abispa eximia]]*
* *[[Abispa laticincta]]*
* *[[Abispa meadewaldensis]]*
* *[[Abispa ruficornis]]*
* *[[Abispa splendida]]*

## Manbalar

## Havolalar
* ''Abispa'': Images & occurrence data from GBIF
Baghakol (Haspura)

**Baghakol** – Hindistonning Bihar shtati Aurangobod tumanidagi Haspura Tehsilda joylashgan qishloq.

## Manbalar
Abispa australiana

**Abispa australiana** - Vespidae oilasiga mansub ari turi. U 1838-yilda Thomas Livingston Mitchell tomonidan **Vespa australiana** nomi ostida ta’riflangan.

## Manbalar

## Havolalar
* ''Abispa australiana'': Images & occurrence data from GBIF
Kakumia otlauga

**Kakumia otlauga** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Gvineya, Syerra-Leone, Liberiya, Fil suyagi qirg‘og‘i, Gana, Nigeriya, Kamerun, Gabon hamda ehtimol Ugandaning g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Bilo-bilo

**Pinaltok** yoki **bilo-bilo** – bu mayda yopishqoq sharlar (shirin yopishqoq guruch uniga suv qoʻshib yumaloqlangan) dan tayyorlanadigan, kokos suti va shakarli filippincha desert. Tortish oldidan unga jekfrut, saba bananilari, shirin kartoshkalar, taro va tapioka marvaridlari yoki (oddiy va mini oʻlchamdagi) sago qoʻshiladi. Bilo-biloning kelib chiqishi Luzon oroliga borib taqaladi. Retseptining turli mintaqalarga qarab oʻzgaradigan bir nechta varianti mavjud. Baʼzi retseptlarda yangi kokos mevalaridan foydalaniladi, baʼzilarida esa pandan barglari qoʻshilishi mumkin. Odatda va anʼanaviy tarzda issiq holda isteʼmol qilinadi, biroq ayrimlar sovutgichda sovutilgandan keyin sovuq holda yeyishni afzal koʻradilar.

## Yana qarang
* *[[Halo-halo]]*
* Sago pudingi

## Manbalar
Kakumia ideoides

**Kakumia ideoides** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Gabon, Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi, shuningdek Uganda hamda Tanzaniyaning g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar

*''Die Gross-Schmetterlinge der Erde'' 13: Die Afrikanischen Tagfalter. Plate XIII 65 *b*
Kakumia

**Kakumia** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsidir. Ushbu jinsga kiruvchi turlar faqat Afrotropika mintaqasida uchraydi.

## Turlari
**[[Kakumia ferruginea]]* (Schultze, 1923)
**[[Kakumia ideoides]]* (Dewitz, 1887)
**[[Kakumia otlauga]]* (Grose-Smith & Kirby, 1890)

## Manbalar
Simiskina phalena hayashii

**Simiskina phalena hayashii** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalakning kenja turi. Ushbu kenja tur Filippin uchraydi. Kenja tur 1979-yilda Heinz G. Schröder va Colin G. Treadaway tomonidan tavsiflangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Schröder, H., & Treadaway, C. G., 1979: Neue Lepidoptera von den Philippinen. *Entomologische Zeitschrift*. **89** (24): 268–276, 4 figs.
* Treadaway, Colin G., 1955: Checklist of the butterflies of the Philippine Islands. *Nachrichten des Entomologischen Vereins Apollo*, **Suppl. 14**: 7–118.
*
Kakumia ferruginea

**Kakumia ferruginea** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kamerunning janubiy qismi hamda Kongo Respublikasida uchraydi.
## Manbalar
Abispa laticincta

**Abispa laticincta** – Vespidae oilasiga mansub ari turi.

Ushbu tur ilk bor 1960-yilda Jacobus van der Vecht tomonidan Kvinslend shtatidagi Cooktown hududidan topilgan urgʻochi namunaga asoslanib taʼriflangan.

## Manbalar
Iridana hypocala

**Iridana hypocala** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Ganada, Kamerun, Kongo Demokratik Respublikasida (Shaba), shuningdek Uganda hamda Tanzaniyaning shimoli-g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Abispa splendida

**Abispa splendida** - Vespidae oilasiga mansub ari turi.

## Kichik turlari
**Abispa splendida australis* (Smith, 1857)
**Abispa splendida maculicollis* Cameron, 1911
**Abispa splendida odyneroides* Perkins, 1912
**Abispa splendida splendida* (Guérin, 1838)

## Manbalar
Liptenara

**Liptenara** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jinsga kiruvchi uch tur faqat Afrotropika mintaqasida uchraydi.

## Turlari
**[[Liptenara batesi]]* Bethune-Baker, 1915
**[[Liptenara hiendlmayri]]* (Dewitz, 1887)
**[[Liptenara schoutedeni]]* (Hawker-Smith, 1926)

## Manbalar

## Havolalar
* Seitz, A. ''Die Gross-Schmetterlinge der Erde'' 13: Die Afrikanischen Tagfalter. Plate XIII 61
Mamlakatlarga ko‘ra diniy erkinlik

Dunyo boʻyicha **[[diniy erkinlik|diniy erkinlik holati]]** turli mamlakatlarda farq qiladi. Davlatlar turli dinga eʼtiqod qiluvchilar uchun qonun oldida teng munosabatni kafolatlashi yoki kafolatlamasligiga, davlat dinini joriy etishi‑etmasligiga (va buning dinga eʼtiqod qiluvchilar hamda qilmaydiganlar uchun huquqiy taʼsirlariga), mamlakat hududida faoliyat yuritayotgan diniy tashkilotlar qanchalik nazorat qilinishiga va mamlakatning huquqiy kodeksida diniy qonundan qanchalik darajada asos sifatida foydalanilishiga qarab farqlanishi mumkin.

Baʼzi mamlakatlarning qonunlarda eʼlon qilingan diniy erkinlikka doir pozitsiyalari bilan ushbu mamlakatlarda hokimiyat organlarining amaliy faoliyati oʻrtasida ham tafovutlar mavjud: mamlakatning oʻz konstitutsiyasi yoki qonunlarida diniy tenglikni oʻrnatishi, oʻsha mamlakat aholisi uchun amalda eʼtiqod erkinligini taʼminlashni anglatmasligi mumkin. Bundan tashqari, oʻxshash amaliyotlar (masalan, fuqarolardan oʻz diniy eʼtiqodini hukumatga yoki shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarda koʻrsatishni talab qilish) turli mamlakatlarga xos boʻlgan boshqa ijtimoiy‑siyosiy sharoitlarga qarab turlicha oqibatlarga olib kelishi mumkin.

120 dan ortiq milliy konstitutsiyalarda dinidan qatʼi nazar tenglik tilga olingan.

## Afrika

## Osiyo

## Yevropa

## Shimoliy Amerika

## Okeaniya

## Janubiy Amerika

## Yana qarang

* Mamlakatlar kesimida islomda dindan chiqish masalasi
* Diniy erkinlik
* Cherkov va davlatning ajratilishi
* Bagʻrikenglik
* Davlat dini
* :Turkum:Mamlakatlar bo‘yicha diniy erkinlik

## Manbalar

## Havolalar
*
Iridana incredibilis

**Iridana incredibilis** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Syerra-Leone, Liberiya, Fil suyagi qirg‘og‘i, Gana, Nigeriyaning janubiy qismi, Kamerun, Kongo Demokratik Respublikasi hamda Ugandada uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar

*''Die Gross-Schmetterlinge der Erde'' 13: Die Afrikanischen Tagfalter. Plate XIII 65 *c*
Iridana jacksoni

**Iridana jacksoni** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Uganda hamda Tanzaniyaning shimoli-g‘arbiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Iridana tororo

**Iridana tororo** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Ugandaning sharqiy qismi hamda Keniyaning g‘arbiy qismida uchraydi. Umuman olganda, ushbu tur mansub bo‘lgan guruh vakillari Afrotropika mintaqasi bo‘ylab tarqalgan.
## Manbalar
Iridana ghanana

**Iridana ghanana** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Gana va Kamerunda uchraydi.
## Manbalar
Acarodynerus acarophilus

**Acarodynerus acarophilus** - Vespidae oilasiga mansub ari turi. Ushbu tur 1962-yilda Giordani Soika tomonidan ta’riflangan.

## Manbalar
Iridana obscura

**Iridana obscura** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Ugandada mamlakatning g‘arbiy qismidan Toro submintaqasigacha bo‘lgan hududlarda uchraydi.
## Manbalar
Iridana nigeriana

**Iridana nigeriana** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Fil suyagi qirg‘og‘i, Gana, Nigeriyaning janubiy va sharqiy qismlari hamda Kamerunda uchraydi.
## Manbalar
Belaunri

**Belaunri** — Hindistonning Bihar shtati, Kaimur tumanidagi Mohaniya blokida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Bhasurari

**Bhasurari** – Hindistonning Bihar shtati, G‘arbiy Champaran tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Acarodynerus clypeatus

**Acarodynerus clypeatus** - Vespidae oilasiga mansub ari turi. Ushbu tur 1853-yilda Saussure tomonidan ta’riflangan.

## Manbalar
Iridana rougeoti

**Iridana rougeoti** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Syerra-Leone, Fil suyagi qirg‘og‘i, Gana, Nigeriyaning g‘arbiy qismi, Gabon, Markaziy Afrika Respublikasi hamda Kongo Demokratik Respublikasida uchraydi.
## Manbalar
Zenbilli Ali Cemali Efendi

**Zenbilli Ali Cemali Efendi** (1445 – 1526) Usmoniy turk muftiy, ulamosi, shayx ul-islom, soʻfiy va vazir. Zenbilli Ali Ahmed Çelebining oʻgʻli, Cemaleddin Aksarâyîning nevarasi, Faxriddin Roziy naslidan edi. Cemaleddin Aksarâyîning avlodi boʻlgani uchun zamondosh qarindoshlari hamda boshqa davlat arboblari va ulamolar kabi, u ham Cemali (Cemali deb talaffuz qilinadi) taxallusi bilan atalgan. U xalq orasida „Zenbilli muftiy“ va „Zenbilli Ali Efendi“ nomlari bilan mashhur boʻlgan, chunki u fatvo soʻrab murojaat qilganlarning ishlari tez tugallanishi uchun odamlarning savollarini uyining derazasidan osilgan oʻrilgan savat (*zenbil*) orqali olib, javoblarni yana oʻsha *zenbil*ga solib qaytarardi.
## Manbalar
Iridana agneshorvathae

**Iridana agneshorvathae** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Ganada uchraydi.
## Manbalar
Acarodynerus exarmatus

**Acarodynerus exarmatus** – Vespidae oilasiga mansub ari turi. U Gʻarbiy Avstraliyada yashovchi endemik tur hisoblanadi.

## Manbalar
Nankar

**Nankar** — Hindistonning Bihar shtatidagi G‘arbiy Champaran tumanida joylashgan qishloq.

## Demografiyasi
Hindistonda 2011-yilgi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, Nankar aholisi 277 ta xonadonda 1339 kishini tashkil etgan. Aholining 52,5 foizini erkaklar, 47,4 foizini esa ayollar tashkil qiladi. Nankarda o‘rtacha savodxonlik darajasi 32,3 foiz bo‘lib, bu milliy o‘rtacha ko‘rsatkich — 74 foizdan pastdir: erkaklar savodxonligi 68,1 foizni, ayollar savodxonligi esa 31,8 foizni tashkil etadi. Nankarda aholining 23,9 foizi 6 yoshgacha bo‘lgan bolalardir.

## Manbalar
Oʻzbekiston yoshlar yetakchilarini qo‘llab-quvvatlash markazi

**Oʻzbekiston yoshlar yetakchilarini qoʻllab-quvvatlash markazi** – Oʻzbekiston Respublikasi mahallalaridagi yoshlar yetakchilarining malakasini doimiy oshirib borish hamda uslubiy jihatdan foaliyatiga koʻmaklashish, shuningdek, ular oʻrtasida turli loyihalarni amalga oshirishdan koʻmaklashish maqsadida faoliyat yuritadigan jamoat tashkiloti. Tashkilot Oʻzbekistondagi eng yirik yoshlar yetakchilarini qoʻllab-quvvatlovchi jamoat tashkiloti boʻlib, yoshlar yetakchilari uchun muntazam ravishda oʻquv-seminarlar, turli ijtimoiy loyihalar tashkil etishi orqali faoliyatini olib boradi.

## Maqsadi
Tashkilotning ustaviga muvofiq, tashkilotning asosiy maqsadi mahalladagi yoshlar yetakchilarining bilim va malakalarini oshirish, kasbiy kunikmalarini oshirish, uslubiy jihatdan koʻmaklashishga qaratilgan ishlarni tashkil etish hisoblanadi.

## Loyihalari
Tashkilot tomonidan loyihalar Kengash hamda uning hududiy boʻlimlari tomonidan yoshlar yetakchilari ishtirokida tashkil qilinadi.

### Yetakchi Camp
Yoshlar yetakchilarining intellektual salohiyatni oshirish, shaxsiy rivojlanish va yoshlar bilan ishlash koʻnikmalarini kuchaytirish, faoliyat olib borayotgan yoshlar yetakchilarining kasbiy malakasini oshirish, ularning bilim va koʻnikmalarini takomillashtirishga qaratilgan loyihada tanlov asosida har oy saralangan 100 nafar yoshlar ishtirok etadi. Loyiha shu vaqtga qadar 3 marotaba tashkil etilgan 

## Faoliyati
Tashkilot oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Oʻzbekiston Respublikasining „Nodavlat notijorat tashkilotlari toʻgʻrisida“gi qonuni, „Yoshlarga oid davlat siyosati toʻgʻrisida“gi hamda nodavlat notijorat tashkiloti faoliyatini tartibga soladigan boshqa normativ-huquqiy hujjatlar asosida hamda tashkilotning ustaviga muvofiq faoliyatini yuritadi.

## Hamkorlari
Tashkilot oʻz faoliyati davomida Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi, Yoshlar ishlari agentligi, Ibrat farzandlari hamda Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Yoshlar ovozi gazetasi bilan hamkorlikni amalga oshiradi.
## Yana qarang
* Qahramon Quronboyev
* Alisher Saʼdullayev
* Dilnozaxon Kattaxonova
* Ulugʻbek Sultonov
## Manbalar
Karacabey Belediyespor

**Karacabey Belediyespor** – Turkiyaning Bursa viloyatiga qarashli Karacabey tumanida joylashgan futbol klubi.

## Tarixi
Klub 1999-yilda Nilüfer tumanida „Nilüfer Belediyespor“ nomi bilan tashkil etilgan. 2008-yilda futbol boʻlimi alohida ajralib chiqib, „Bursa Nilüferspor A.Ş.“ nomi ostida mustaqil faoliyat yurita boshlagan. Bunga davlat tomonidan mahalliy hokimiyatlarga professional futbol klublarini moliyaviy qoʻllab-quvvatlash va ularga huquqiy egalik qilishni cheklovchi tartib-qoidalar joriy etilgani sabab boʻlgan.

2016-yilda Karacabey munitsipalitetiga aloqador tadbirkorlar klub aksiyalarini sotib olib, uning nomini „Karacabey Birlikspor A.Ş.“ga oʻzgartirgan. 2018-yil avgust oyida esa klub hozirgi „Karacabey Belediye Spor“ nomini qabul qilgan.

## Stadioni
2 722 nafar tomoshabinga moʻljallangan „Mustafa Fehmi Gerçeker“ arena klubning uy stadioni hisoblanadi. Stadion nomi Mustafa Fehmi Gerçeker sharafiga qoʻyilgan boʻlib, u Bursa viloyatidan chiqqan turkiyalik ilohiyotshunos va siyosatchi boʻlgan.

## Hozirgi tarkibi

## Manbalar
Tarık Çetin

**Tarık Çetin** (1997-yil 8-yanvarda tugʻilgan) – turkiyalik professional futbolchi, Turkiya Superligasining „Fenerbahçe“ klubi darvozaboni.

## Klublardagi karyerasi
### Yoshlik yillari
U futbolchilik faoliyatini „Fenerbahçe“ akademiyasida boshlagan hamda 2018–2019-yilgi mavsumda klub bilan ilk professional shartnomasini imzolagan. Shundan soʻng u ijara asosida „Fatih Karagümrük“ jamoasiga yuborilgan.
### Çaykur Rizespor (2019–2025)
2019-yil 17-iyul kuni u Vedat Muriqi transferi doirasida Burak Albayrak va Mahsun Çapkan bilan birga „Rizespor“ klubiga oʻtkazilgan. 2019-yil 24-iyul kuni Çetin klub bilan rasmiy shartnoma imzolagan.

2019-yil 1-noyabr kuni u „Çaykur Rizespor“ safida „Galatasaray“ga qarshi 0:2 hisobida yakunlangan uchrashuvda Turkiya Superligasidagi professional debyutini amalga oshirgan.

2022-yil noyabr oyida esa u „Rizespor“ bilan shartnomasini 2024–2025-yilgi mavsum oxirigacha uzaytirgan.

### Fenerbahçe (2025—hozirgi vaqtgacha)
2025-yil 13-iyul kuni u futbolchilik faoliyatini boshlagan „Fenerbahçe“ klubi bilan bir yillik shartnoma imzolagan.

2025-yil 5-oktabr kuni u Turkiya Superligasining sakkizinchi turi doirasida safarda „Samsunspor“ga qarshi uchrashuvda „Fenerbahçe“ safida asosiy tarkibda maydonga tushib, klubdagi debyutini amalga oshirgan. Uchrashuv 0:0 hisobida yakunlangan.
## Terma jamoadagi karyerasi
Çetin Turkiyaning 16, 18 va 19 yoshgacha bo'lgan yoshlar terma jamoalari safida to'p surgan.
## Statistikasi

## Manbalar
Nika Kacharava

**Nikoloz „Nika“ Kacharava** (1994-yil 13-yanvarda tugʻilgan) – gruziyalik professional futbolchi, Erovnuli Ligasi Gareji klubida hujumchi sifatida oʻynaydi. 2016—2020-yillarda Gruziya terma jamoasida oʻynagan.

## Klubdagi faoliyati
Kacharava oʻz faoliyatini Dinamo Tbilisi klubining ikkinchi jamoasida boshlagan. Nika umidli yosh futbolchi sifatida koʻrilgan boʻlsada Tbilisi asosiy jamoasiga kirishda qiynalgan va Qozonning „Rubin“ klubi bilan shartnoma imzolagan. Kacharava Rubin yoshlar jamoasida bir nechta oʻyinlarda maydonga tushgan, ammo asosiy jamoa tarkibiga kirishda qiynalgan. Kacharava oʻzining birinchi rasmiy shartnomasini Rubin Qozon bilan imzolgan, ammo asosiy jamoada oʻynash imkoniyati yoʻqligi sababli jamoani tark etgan.

Kacharava Gruziyaga qaytib, Tsxinvali FK bilan shartnoma imzolagan. Birinchi mavsumida Kacharava atigi bitta gol urdi, ammo keyingi mavsumlarda Kacharava asosiy jamoadagi oʻrnini mustahkamlagan, sermahsul toʻpurar va ligadagi eng yaxshi hujumchilardan biriga aylangan. Nika Yevropaning koʻplab jamoalarining eʼtiborini tortdi va oxir-oqibat eng muvaffaqiyatli mavsumlaridan birida Rostov klubiga oʻtgan.

U 2016–17-yilgi mavsumini Kiprda Etnikos Achnada ijarada oʻtkazgan, 16 ta gol urgan va 2016–17 Kipr Birinchi Divizionining uchinchi eng yaxshi toʻpurari boʻlgan.

2017-yil 18-iyunda u yana bir yillik ijara shartnomasini imzolagan va Polshaning „Korona Kielce“ klubiga qoʻshilgan.

2018-yil 6-iyunda Kacharava Kiprning „Anorthosis Famagusta“ klubi bilan ikki yillik shartnoma imzolagan. 2020-yil 24-yanvarda ikki yillik shartnomani uzaytirdi, shartnomada boshqa jamoa Kachavarani oʻz jamoasida oʻynatish uchun 500 000 yevro miqdorida sotib olish bandi koʻrsatilgan.

2022-yil 8-fevralda Kacharava Janubiy Koreyaning K Ligasi 2-klubi „Jeonnam Dragons“ga qoʻshildi. Bir yildan soʻng u Gruziyaga qaytib, „Torpedo Kutaisi“ jamoasiga oʻtgan, ammo uch oydan soʻng oʻzaro kelishuvga koʻra klubni tark etgan.

2023-yil avgust oyida Kacharava Litvaning „Panevėžys“ klubi bilan uzaytirish imkoniyati bilan, mavsum oxirigacha shartnoma imzolagan.

2024-yil iyul oyida Kiprning ikkinchi divizionida yangidan yuqoriga koʻtarilgan „Spartakos Kitiou“ klubi Kacharava bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan. 2025-yil fevral oyida u yoshlik faoliyatining bir qismini oʻtkazgan „Gagra“ jamoasiga qaytgan.

## Xalqaro faoliyati
Kacharava Qibrisda gruzin millatiga mansub oilada dunyoga kelgan. Uning otasi Kaxaber Kacharava Gruziya milliy terma jamoasi aʼzosi boʻlgan, onasi Lia Mikadze esa basketbolchi boʻlgan. Kacharava Gruziya yoshlar milliy jamoalarida muvaffaqiyatli oʻynagan va katta yoshlilar milliy terma jamoasi safida Qozogʻiston bilan oʻtkazilgan oʻrtoqlik uchrashuvda (0:0) debyut qilgan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Xalqaro

: *Hisob va natijalar roʻyxatida Gruziyaning gollari birinchi oʻrinda koʻrsatiladi, hisob ustunida esa Kacharava urgan har bir goldan keyingi natija oʻzgarishini koʻrish mumkin*.

## Yutuqlar
;Panevėžys

* A Liga g*ʻ*olibi: 2023-yil
* Litva Superkubogi g*ʻ*olibi: 2024

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* Rostov Profile 
*
Iridana euprepes

**Iridana euprepes** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur ilk bor 1905-yilda Hamilton Herbert Druce tomonidan tavsiflangan. Tur Kongo Demokratik Respublikasida uchraydi.
## Manbalar
Iridana exquisita

**Iridana exquisita** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Gana, Nigeriya, Kamerun, Kongo Respublikasi va Gabonda uchraydi.
## Manbalar
Iridana

**Iridana** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jinsga kiruvchi turlar Afrotropik mintaqaga xos bo‘lib, boshqa hududlarda tabiiy holda uchramaydi.

## Kenja turlari
**[[Iridana agneshorvathae]]* Collins, Larsen & Sáfián, 2008
**[[Iridana bwamba]]* Stempffer, 1964
**[[Iridana euprepes]]* (Druce. 1905)
**[[Iridana exquisita]]* (Grose-Smith, 1898)
**[[Iridana gabunica]]* Stempffer, 1964
**[[Iridana ghanana]]* Stempffer, 1964
**[[Iridana hypocala]]* Eltringham, 1929
**[[Iridana incredibilis]]* (Staudinger, 1891)
**[[Iridana jacksoni]]* Stempffer, 1964
**[[Iridana katera]]* Stempffer, 1964
**[[Iridana marina]]* Talbot, 1935
**[[Iridana nigeriana]]* Stempffer, 1964
**[[Iridana obscura]]* Stempffer, 1964
**[[Iridana perdita]]* (Kirby, 1890)
**[[Iridana rougeoti]]* Stempffer, 1964
**[[Iridana tororo]]* Stempffer, 1964
**[[Iridana unyoro]]* Stempffer, 1964
## Manbalar

## Havolalar
*"''Iridana'' Aurivillius, 1921" at Markku Savela's *Lepidoptera and Some Other Life Forms*
*Seitz, A. ''Die Gross-Schmetterlinge der Erde'' 13: Die Afrikanischen Tagfalter. Plate XIII 64
Tumerepedes

**Tumerepedes** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jins Afrotropik mintaqaga xos bo‘lib, faqat bitta turdan iborat.

Jinsning yagona turi — **Tumerepedes flava** bo‘lib, u Nigeriyada uchraydi.
## Manbalar
Toxochitona vansomereni

**Toxochitona vansomereni** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Ugandaning janubi-g‘arbiy qismidan Kigezi tumanigacha bo‘lgan hududlarda uchraydi.
## Manbalar
Toxochitona sankuru

**Toxochitona sankuru** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi (Sankuru viloyati), Uganda va Zambiyada uchraydi.
## Manbalar
Torbenia larseni

**Torbenia larseni** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Janubiy Nigeriya va G‘arbiy Kamerunda uchraydi.
## Manbalar
Torbenia aurivilliusi

**Torbenia aurivilliusi** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kamerun, Ekvatorial Gvineya, Gabon va Kongo Respublikasida uchraydi. Uning yashash muhiti o‘rmonlardan iborat.
## Manbalar
Patra jangi

**Patra jangi** – Venetsiya qoʻshini va Usmoniylar oʻrtasida kechgan harbiy toʻqnashuv. Jangda Usmoniylar gʻolib chiqib, Patrada ikki bor Venetsiya qoʻshinini magʻlub etgan.

## Tarixi
1466-yil aprel oyi oxirida Usmoniylarga qarshi urushning ashaddiy tarafdori va himoyachisi Vettore Cappello dengiz qoʼshini bosh qoʻmondoni lavozimida Iacopo Lorendanoning oʻrnini egalladi. U 25 ta *galeradan* iborat flot bilan suzib chiqib, dengizdagi harakatlarni qayta boshladi. Cappello Usmoniylardan Imbros, Tasos va Samofrakiya orollarini tortib olishga muvaffaq boʻldi. Shuningdek, Afinaga muvaffaqiyatli yurish uyushtirdi, ammo Usmoniylarni yetarli darajada siqib chiqarishga muvaffaq boʻla olmadilar. Ushbu gʻalabalarga qaramay, ular urushning borishini oʻzgartira olmadi. Quruqlikda esa venetsiyaliklarning ahvoli ancha yomon edi.

## Jang
1466-yil avgust oyida Sigismondo Pandolfo Malatesta ketganidan soʻng Iakopo Barbarigo quruqlikdagi qoʻshinlar qoʻmondonligini oʻz qoʻliga oldi. Barbarigo 2 000 kishilik kuchga ega edi. Venetsiyaliklar Patra shahriga hujum qilishdi. Ular shahar devorlarini qattiq oʻqqa tutishdi va devorlar tez orada qulash arafasiga kelib qoldi. Gʻalabaga juda yaqin qolgan bir paytda Usmoniylar qoʼshini sarkardasi Turahanoğlu Umar Bey 12 000 otliqdan iborat qoʻshin bilan kutilmaganda paydo boʻldi. Bu esa venetsiyaliklarni dengiz tomon chekinishga majbur qildi. Venetsiyalik askarlarning koʻpi choʻkib ketdi, kemalari ojiz holatda qoldi. Keyingi qirgʻinda 600 nafar venetsiyalik oʻldirildi va 100 nafari asir olindi. Barbarigo qoʻlga olinib, Patraga olib kelindi va qatl etildi. Asirlar esa Istanbulga olib ketilib, oʼsha yerda qatl qilindi.

Cappello bu magʻlubiyat xabarini eshitgach, bir necha kundan soʻng Patraga yetib keldi. Venetsiyaning bu jangdagi magʻlubiyati uchun qasos olishni istagan Cappello qoʻshinlarini qirgʻoqqa tushirib, Umar Beyga hujum qildi. Keyingi qonli jang Usmoniylarning gʻalabasi va venetsiyaliklarning tor-mor etilishi bilan yakunlandi. Jangda taxminan 1 200 kishi halok boʻlgan deb aytiladi. Cappello zoʻrgʻa jang maydonidan qochib qutulib, Xalkidaga yoʻl oldi. 1467-yil mart oyida u ogʼir tushkunlikda vafot etdi.

## Manbalar
Torbenia stempfferi

**Torbenia stempfferi** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kamerun, Kongo Respublikasi va Kongo Demokratik Respublikasida uchraydi.

## Kenja turlari
**Torbenia stempfferi stempfferi*
**Torbenia stempfferi littoralis* Collins & Larsen, 2000 
**Torbenia stempfferi cuypersi* Libert, 2005 

## Manbalar
Torbenia wojtusiaki

**Torbenia wojtusiaki** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kot-dʼIvuar, Gana va Nigeriyada uchraydi.
## Manbalar
Toxochitona

**Toxochitona** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsidir. Ushbu jinsga mansub turlar Afrotropik mintaqaga xos bo‘lib, boshqa hududlarda tabiiy holda uchramaydi.

## Kenja turlari
**[[Toxochitona ankole]]* Stempffer, 1967
**[[Toxochitona gerda]]* (Kirby, 1890)
**[[Toxochitona sankuru]]* Stempffer, 1961
**[[Toxochitona vansomereni]]* (Stempffer, 1954)

## Havolalar
* Seitz, A. ''Die Gross-Schmetterlinge der Erde'' 13: Die Afrikanischen Tagfalter. Plate XIII 62
Şebinkarahisar qamali

**Şebinkarahisar qamali** – Usmoniylar sultoni Mehmed II tomonidan Oq qoʻyunlilar qoʻshinlariga qarshi uyushtirilgan Otlukbeli jangidan qaytishi chogʻida amalga oshirilgan qamal.

1473-yilda sharqda Oq qoʻyunlilar hukmdori Uzun Hasanga qarshi yurishdan gʻolib qaytgan sulton Mehmed II 24-avgust kuni Şebinkarahisarga kelib, qal’ani qamal qildi. Oq qoʻyunlilar qoʻshini Otlukbelida katta magʻlubiyatga uchrab, hech qanday yordam kelmasligi aniq boʻlgach, qarshilik koʻrsatishga hojat yoʻq deb hisoblagan Dagʻrobbey 29-avgust kuni taslim boʻldi. Taslim boʻlgan Dagʻrobbey Usmoniylar xizmatiga olingan. Unga Edirnedagi Ormenio sanjakbeyligi berilgan. Qal’ada taxminan 1000 nafar askardan iborat garnizon qoldirgan Mehmed Istanbulga qaytib ketdi.

## Manbalar
Toxochitona gerda

**Toxochitona gerda** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Nigeriya, Kamerun, Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi, Uganda, Keniya va Tanzaniyada uchraydi.
## Manbalar
Torbenia

**Torbenia** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalaklar jinsi. Ushbu jinsga mansub turlar Afrotropik mintaqaga xos bo‘lib, boshqa hududlarda tabiiy holda uchramaydi.

Mazkur jinsga kiruvchi besh tur ilgari Ornipholidotos jinsiga kiritilgan. Jins nomi lepidopterolog Torben Bjørn Larsen sharafiga qo‘yilgan.
## Turlari
**[[Torbenia aurivilliusi]]* (Stempffer, 1967)
**[[Torbenia larseni]]* (Stempffer, 1969)
**[[Torbenia persimilis]]* Libert, 2000
**[[Torbenia stempfferi]]* Collins & Larsen, 2000
**[[Torbenia wojtusiaki]]* Libert, 2000
## Manbalar
Tetrarhanis symplocus

**Tetrarhanis symplocus** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Liberiya, Kot-dʼIvuar, Gana, Togo, Benin va Nigeriyada uchraydi.
## Manbalar
Tetrarhanis nubifera

**Tetrarhanis nubifera** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur ilk bor 1910-yilda Hamilton Herbert Druce tomonidan tavsiflangan. Tur Kamerun, Kongo Respublikasi va ehtimol Nigeriyada uchraydi.
## Manbalar
Lediharwa

**Lediharwa** – Hindistonning Bihar shtati, G‘arbiy Champaran tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Madhubani qishloq (Bihar)

**Madhubani** – Hindistonning Bihar shtati, G‘arbiy Champaran tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Acarodynerus legatus

**Acarodynerus legatus** - Vespidae oilasiga mansub ari turi. Ushbu tur 1977-yilda Giordani Soika tomonidan ta’riflangan.

## Manbalar
Acarodynerus quadrangolum

**Acarodynerus quadrangolum** – Vespidae oilasiga mansub ari turi. Ushbu tur 1977-yilda Giordani Soika tomonidan taʼriflangan. U asosan Yangi Janubiy Uels va Viktoriya hududlarida uchraydi.

## Manbalar
Vanja Ilić

**Vanja Ilić** (; 1999-yil 3-yanvarda tugʻilgan) – serbiyalik professional futbolchi. Oʻzbekiston Superligasi ishtirokchisi, Namanganning „Navbahor“ klubida hujumkor yarim himoyachi va oʻng qanot vingeri pozitsiyasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Vanja 2026-yil 13-yanvarda Namanganning „Navbahor“ klubi bilan shartnoma imzolagan. Navbahor jamoasi Ilić transferi uchun 250 000 $ toʻlagani maʼlum qilingan.

## Manbalar

## Havolalar
* Vanja Ilić Transfermarkt saytida
* Vanja Ilić Soccerway saytida
Smederevo qamali

**Smederevo qamali** – Mehmed II ning toʻrtinchi serb yurishi chogʻida Smederevo qal’asiga qilgan hujumi.

## Tarixi
1458-yil boshida serb masalasi yana kun tartibiga chiqdi. Bu masalani hal qilish chogʼida serblar ikkiga boʼlindi. Koʻplab zodagonlar Usmoniylar tomonini tanladilar. Serblar uzoq muddat qarshilik koʻrsata olmasliklarini anglaganliklari bois ular katolik vengerlar hukmronligi oʻrniga Usmoniy hukmronligini afzal koʻrdilar.

Usmoniylar hukumati bu voqealardan xabar topgach, serblar masalasini butunlay hal etishga qaror qildi. 1458-yilda sulton Morea yurishiga yoʻl olayotgan chogʼida Mahmud poshoga 1000 nafar yanichar berdi va uni Serbiyaga yubordi.

Serblarning poytaxti Smederevo atrofidagi bir qancha muhim qal’alarni egallagach, Mahmud posho Smederevoni ham qamal qildi va tashqi devorlarni yorib oʼtdi. Biroq asosiy qal’ani egallay olmadi va qamal bekor qilindi.

## Qamal
Serbiya toʻliq turk viloyatiga aylanishi uchun Smederevo qulashi zarur edi. Shu sababdan Mehmed posho 1459-yilda Smederevoni shaxsan oʻzi egallash uchun Sofiyaga keldi va u yerdan Serbiyaga yurish boshladi. Sultonning yurishi davomida unga serblar yordam koʻrsatdi. U Smederevo qarshisida paydo boʻlgach, serblar qal’a kalitlarini sultonga yuborib, undan himoya soʻradilar. Bu vaziyat tufayli Serbiya despoti Stephen Tomašević 1459-yil iyul oyining boshida venger askarlari bilan birga chekinishga majbur boʻldi.

## Oqibati
Smederevoning qulashi shimoliy Serbiyadagi barcha kichik qal’alar taslim boʻlishiga sabab boʼldi. 1459-yil oxiriga kelib, taxminan 200 000 serb asiri bilan butun Serbiya Mehmed poshoning nazoratiga oʻtdi va shu tariqa 400-yildan ortiq davom etgan Usmoniylar hukmronligi boshlandi.

Smederevoning sanjakka aylantirilishi qoʻshni hukumatlar, xususan, vengerlar uchun xavf tugʼdirdi. Shundan soʻng, Belgrad Usmoniylar tomonidan zabt etilgunga qadar Smederevo qalʼasi Vengriyaga qarshi hujumlar va reydlar uchun baza sifatida xizmat qildi.

## Manbalar
Acarodynerus triangulum

**Acarodynerus triangulum** – Vespidae oilasiga mansub ari turi. Ushbu tur 1855-yilda Saussure tomonidan taʼriflangan.

## Manbalar
Aethiopicodynerus punctiventris

**Aethiopicodynerus punctiventris** - Vespidae oilasiga mansub ari turi. Ushbu tur 2002-yilda Gusenleitner tomonidan ta’riflangan.

## Manbalar
Trepča qamali

**Trepča qamali** Mehmed II tomonidan 1455-yildagi ikkinchi serb yurishida amalga oshirilgan qamal.

## Tarixi
Gʻarbdagilar salib yurishidan voz kechgan bir paytda, sulton Mehmed tinchlik shartnomasi imzolanganiga qaramay, ikkinchi Serbiya yurishini boshladi. Vengriyadagi tayyorgarliklar tufayli sulton bergan vaʼdalarini va ular bilan bogʻliq oʼzining barcha majburiyatlari bajarishga majbur emas hisobladi.

Sulton Mehmed Edirnega qaytishi bilanoq vengerlar va serblar qurollanib, Nish va Kosovo atrofini egallab oldilar. Sulton esa yana qoʻshini bilan yurishga otlandi.

## Qamal
Serb yetakchisi 1454-yildagi kabi Usmoniylarga ochiq qarshilik koʻrsatmadi. Shahar va qal’alar askarlar va zahiralar bilan taʼminlangan edi. Qishloq aholisiga esa qal’alar, oʻrmonlar va togʻlarga qochish tavsiya etildi. Davlatning yangi poytaxti Smederevo uzoq qamalga tayyor edi. Georg xotini, farzandlari hamda saroydan yana bir necha kishini olib, Dunayni kesib Vengriyaga oʻtdi. Vengriyaning janubiy qismida uning yer va qal’alari bor edi. Georg Vengriyada ularni hech qanday xavf kutmayotganiga ishonch hosil qilgan edi, chunki u Vengriyaning siyosiy yetakchilaridan biri John Hunyadi bilan tinchlik shartnomasini tuzgan edi.

Sulton Mehmed 1455-yilda oʻz qoʻshinini janubiy Serbiya tomon yoʻnaltirdi hamda Trepça, Novo Brdo va kumush konlarini egallab oldi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Aethiopicodynerus scripticeps

**Acarodynerus scripticeps** - Vespidae oilasiga mansub ari turi. Ushbu tur 1910-yilda Cameron tomonidan ta’riflangan.

## Manbalar
Tetrarhanis laminifer

**Tetrarhanis laminifer** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kamerun, Ekvatorial Gvineya va Gabonda uchraydi.
## Manbalar
Tetrarhanis ilma

**Tetrarhanis ilma** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kongo Demokratik Respublikasi, Angola, Uganda, Keniya va Tanzaniyada uchraydi.

## Kenja turlari
**T. i. ilma* 
**T. i. daltoni* (Poulton, 1929) 
**T. i. lathyi* (Joicey & Talbot, 1921) 
**T. i. ugandae* (Stempffer, 1964) 
## Manbalar

## Havolalar
*''Die Gross-Schmetterlinge der Erde'' 13: Die Afrikanischen Tagfalter. Plate XIII 65 *c*
Afrepipona

**Afrepipona** – Afrotropika hududiga xos kulol arilar turi. Ushbu tur 2024-yilda qayta koʻrib chiqilgan.

## Turlari
* *[[Afrepipona angusta]]* (de Saussure, 1863)
* *[[Afrepipona anomala]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona cellularis]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona clonata]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona cuprea]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona lamellata]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona lamptoensis]]* Giordani Soika, 1965
* *[[Afrepipona lamptula]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona lobulata]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona macrocephala]]* (Gribodo, 1894)
* *[[Afrepipona meridionalis]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona occidentalis]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona orientalis]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona punctatissima]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona scabra]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona segregata]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona tertia]]* Gusenleitner, 2011
* *[[Afrepipona ulterior]]* Selis & Carpenter, 2024
* *[[Afrepipona vulcanica]]* Selis & Carpenter, 2024

## Manbalar
Afrepipona lamptoensis

**Afrepipona lamptoensis** - Vespidae oilasiga mansub ari turi. Ushbu tur 1965-yilda Giordani Soika tomonidan ta’riflangan.

## Manbalar
Tetrarhanis okwangwo

**Tetrarhanis okwangwo** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Nigeriyaning sharqiy qismi, shuningdek Kamerun hamda Kongo Respublikasida uchraydi.
## Manbalar
Telipna kaputui

**Telipna kaputui** — Lycaenidae oilasiga mansub kapalak turi. Ushbu tur Kongo Demokratik Respublikasining shimoli-sharqiy qismida uchraydi.
## Manbalar
Farina Alam

**Farina Alam** (1978-yilda tugʻilgan) – britaniyalik jurnalist va dastur dizayneri. U ilgari *[[Q News]]* gazetasining muharriri boʻlgan.

## Tarjimai holi va faoliyati
Alam Bangladeshlik chittagoniy ota-onadan Angliyaning London shahrida tugʻilgan. U bolaligi va ulgʻayish davrini otasi davlat xizmatchisi boʻlib ishlagan Singapurda oʻtkazdi. Shu davrda u Birlashgan Millatlar Tashkiloti Talabalar Assotsiatsiyasining vitse-prezidenti, soʻngra prezidenti etib saylandi, bu esa Singapur Milliy universitetida joylashgan edi. U shu tashkilot uchun „Bangladesh bolalari“ deb nomlangan olti oylik xabardorlik kampaniyasini tashkil qildi. Kampaniya koʻcha bolalarining ogʻir ahvolini yoritib bordi va u kampaniyani yanada rivojlantirib, 1998-yilda uch hafta davomida Bangladeshda yordam ishlarini olib borish uchun 20 kishilik talabalar delegatsiyasiga boshchilik qildi.

Universitetni tugatib Angliyaga qaytgach, 2003-yildan 2007-yilgacha *[[Q News]]* gazetasining muharriri boʻlib ishladi. 2017-yilgacha Farina Britaniya va xalqaro OAVlar uchun frilanser sifatida materiallar yozib keldi. Uning muhim ishlaridan biri Newsweek International jurnali uchun tayyorlagan bosh maqolasidir.

U „Radical Middle Way“ loyihasining hammuassisi boʻlgan, bu musulmonlarning yosh britaniyalik avlodiga moʻljallangan, islomning dinamik, tashabbuskor va dolzarb asosiy talqinini bayon etishga qaratilgan inqilobiy, „quyi qatlamdan“ boshlanadigan tashabbusdir. Loyiha dastlab „Prevent“ dasturining ilk yillarida Britaniya hukumati tomonidan moliyalashtirilgan va 2009-yilga kelib taxminan 1,2 million funt olgan deyiladi. RMWning hukumat bilan hamkorligi 2010-yilda yangi saylangan konservativ hukumat „Prevent“ dasturiga oʻzgartirishlar kiritganidan soʻng yakunlangan.

## Mukofotlari
2005-yilda Alam Islamic Relief tomonidan „Yilning media mutaxassisi“ deb topilgan. 2006-yilda esa u „Asian Women of Achievement Awards“ („Yutuqlarga erishgan osiyolik ayollar“) taqdirlash marosimida „Yilning media mutaxassisi“ unvoni bilan taqdirlangan.

## Shaxsiy hayoti
Farina Alam musulmon sifatida tarbiyalangan. 2002-yil iyun oyida u panjob-pokistonlik ildizlarga ega, Kanadada tugʻilgan oʻqituvchi Abdulrahmonga turmushga chiqqan. Ular 2001-yil iyun oyida San-Fransiskoda Zaytuna instituti tomonidan tashkil etilgan konferensiyada tanishganlar.

## Yana qarang
* Britaniyalik bangladeshlar
* Britaniyalik bangladeshlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Fareena Alam – guardian.co.uk saytida
* Q News jurnali veb-sayti
* „Asian Women of Achievement Awards“ mukofotlari

* NS intervyu – Fareena Alam. *[[New Statesman]]*
* Alam, Fareena. Insonparvar musulmon kelajagi . *Open Democracy*. 2005-yil 8 mart
* Alam, Fareena. Islom nomidan gapirmoqchi boʻlgan anarxistlarni nega rad etaman. *[[The Observer]]*. 2006-yil 12 fevral
* Alam, Fareena. Islom kelajagi uchun besh tamoyil. *Qantara.de*. 2009-yil 15 sentabr
Erzincan jangi

**Erzincan jangi** – 1473-yilda Erzincan yaqinida boʻlib oʻtgan jang. Usmoniylar sultoni Mehmed II va Oq qoʻyunlilar davlati sultoni Uzun Hasan oʼrtasida Otlukbeli jangidan oldidan kechgan dastlabki jang.

## Tarixi
Turkiyaning Sivas shahrida Usmoniylar qoʼshini jangga saf tortgach, yurishini davom ettirdi. Biroq hudud togʼli boʼlgani sabab qoʻshinning oldinga siljishi tobora mushkul boʻla bordi. Natijada, askarlar kamarlarini daraxtlarga bogʻlab, togʻni birma-bir oshib oʻtishga majbur boʻldilar. 40 kunlik yurishdan soʻng ham Uzun Hasan haqida hech qanday xabar yoʻq edi. Biroq uning qoʼshinlari Niksarda turk choparlariga hujum qildi. Usmoniylar qoʻshini ularni orqaga chekinishga majbur qilib, atrof hududlarni talon-taroj qildi va nihoyat Erzincanga yetib keldi.

## Jang
Bu yerda Usmoniylar qoʼshini Uzun Hasanga qarashli 5000 kishilik qoʻshin bilan toʻqnash keldi. Sulton Mehmed Uzun Hasanning erzincanlik Mehmed Bey va Jamshid Bey qoʻshinlariga qarshi kuch yuborganini koʻrdi. Shundan soʻng sulton ularga qarshi Turahanoğlu Umar Beyni yubordi. Turahanoğlu Umar Bey 5000 kishilik otliq qoʻshin bilan son jihatdan teng boʼlgan dushman kuchlariga hujum qildi. Hujum natijasida 50 nafar asir va bir necha dushman bayroqlari qoʻlga olindi. Jiddiy qarshilik koʻrsata olmagan Oq qoʻyunlilar qoʻshinlari Tercan tomonga chekindi. Mahmud va Murod posholar raqibning bu chekinishni turlicha talqin qildilar. Murod posho dushmanni quvishni yoqlagan boʻlsa, tajribali qoʻmondon Mahmud posho dushmanning chekinishi oldindan rejalashtirilgan tuzoq ekanini taʼkidladi. Agar Usmoniylar qoʼshini Furot daryosidan kechib oʻtsa, qoʻshin boʻlinib ketishi va dushman kutgan toʻqnashuv ular uchun falokat olib kelishi mumkin edi.

## Manbalar
Fahmiy Huvaydiy

**Fahmiy Huvaydiy** (; 1937-yil 29-avgustda El Saff, Giza gubernatorligida tugʻilgan) – misrlik publitsist. „Moʻtadil islomchi“ hisoblanib, u *[[Al Jazira]]* va Misr muxolifat gazetasi *[[Al-Dustour]]* uchun maqolalar yozadi. U „eng koʻp oʻqiladigan islomiy siyosiy tahlilchi“ deb atalgan.

2006-yilda u 48 yil davomida maqolalar chop etib kelgan *[[Al-Axrom|Al-Ahram]]* gazetasi uchun yozishni toʻxtatdi, buning sababini haftalik ustunidan ayrim soʻzlarning olib tashlanganligi bilan izohladi.

## Manbalar
Mustafo Jamoliddin

**Mustafo Jamoliddin** (arabcha: مصطفى جمال الدين) – iroqlik shia olimi, shoir va yozuvchi. U Suq ash-Shuyuxda tugʻilgan va Najafda tahsil olgan. U shia faqihi boʻlib, sheʼriy toʻplam va bir grafik roman shu jumladan, koʻplab adabiy asarlar muallifi hisoblanadi. U Damashqda vafot etgan.

## Nasabi
Mustafo Muhammadning amakivachchasi Aliga, Muso al-Mubarraqa orqali qarindosh boʻlgan. Jamoliddin Suq ash-Shuyuxdagi, Nosiriya viloyatining janubiy Iroqdagi bir qishlogʻida tugʻilgan.

## Taʼlimi
U avval oʻz tugʻilgan shahridagi Qurʼon maktabida oʻqigan, soʻngra boshlangʻich maktabni davom ettirish uchun Karmat Bani Saʼidga koʻchib oʻtgan. Toʻrtinchi sinfni tugatgach, diniy taʼlim olish uchun Najafga koʻchgan. U oʻqishning dastlabki ikki bosqichi – *Muqaddimot* va *Sutuh*ni tugatgan, soʻng *Bahs xarij* darajasiga oʻtgan. Keyin buyuk oyatulloh Sayyid Abulqosim al-Musaviy al-Xoiyning halqasida qatnashgan. 1962-yilda oʻz kursida birinchi oʻrinni olgani uchun Najafdagi fiqh fakultetida oʻqituvchi assistenti etib tayinlangan. 1972-yilda u Bagʻdod universitetida magistr darajasini olgan. 1972-yilda u Bagʻdod universitetining sanʼat fakultetida professor etib tayinlangan va Iroq hamda arab dunyosida tanila boshlagan. 1979-yilda arab tili boʻyicha PhD (doktorlik) darajasini olgan.

## Asarlari
Asarlaridan baʼzilari:

* *Qiyos: haqiqat va asoslash* – „magistrlik dissertatsiyasi“
* *Istihson: haqiqat va maʼno*
* *Usulchilarning nahviy tadqiqotlari* – „PhD dissertatsiyasi“
* *Arab sheʼriyatida ritm: baytdan* tafʼilagacha 
* „Bagʻdod“ (sheʼr)
* Botqoqlik (ahvor) arablarining fojeasi va arab sukunati

Shuningdek, u bir necha sheʼriy toʻplamlar muallifi, jumladan:

* *Koʻzlaring va qadimiy ohang*
* *al-Devon*

## Manbalar