open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chanchjou Olimpiya sport markazi

**Chanchjou olimpiya sport markazi** (soddalashtirilgan xitoycha: 常州奥林匹克体育中心) – Xitoyning Chanchjou shahridagi sport majmuasi. Hozirda arena Konsertlar va yengil atletika kabi turli sport tadbirlar uchun foydalaniladi. Asosiy stadion 38 000 tomoshabinga moʻljallangan. Majmua shuningdek, 6200 oʻrinli **Xincheng gimnaziyasi**, 2300 oʻrinli suv markazi va 4400 m2 yopiq tennis zalini ham oʻz ichiga oladi. „Chanchjou Tyanshan“ futbol klubi uy oʻyinlari uchun maydondan foydalanadi.

## Manbalar
Suriya fuqarolar urushi

**Suriya fuqarolar urushi** () Suriyada turli davlat homiyligidagi va nodavlat ishtirokchilar ishtirokida davom etayotgan koʻp qirrali mojarodir. 2011-yil mart oyida Bashar al-Assad hokimiyatidan xalq noroziligi mintaqadagi keng koʻlamli „Arab bahori“ noroziliklarining bir qismi sifatida Suriya boʻylab keng koʻlamli norozilik namoyishlari va demokratiya tarafdori mitinglariga sabab boʻlgan. Hukumatlar xavfsizlik apparati tomonidan bir necha oylik bosimdan soʻng, mamlakat boʻylab Ozod Suriya armiyasi kabi turli qurolli isyonchilar guruhlari shakllana boshladi va bu Suriya isyonining boshlanishini belgiladi. 2012-yil oʻrtalariga kelib, inqiroz toʻlaqonli fuqarolar urushiga aylanib ketgan.

NATO va GCC davlatlaridan qurol olgan isyonchi kuchlar dastlab Eron va Rossiyadan qurol olib kelayotgan hukumat kuchlariga qarshi sezilarli yutuqlarga erishgan. Mojaroda xorijiy davlatlar va tashkilotlarning jiddiy ishtiroki tufayli bir qator ekspertlar uni mintaqaviy kuchlar oʻrtasidagi proksi urushi sifatida baholadilar. Isyonchilar 2013-yilda Raqqa va 2015-yilda Idlibning mintaqaviy markazlarini egallab olishgan. Natijada, 2015-yil sentabr oyida Rossiya hukumatni qoʻllab-quvvatlash maqsadida harbiy intervensiya boshlab, mojaro muvozanatini oʻzgartirgan. 2018-yil oxiriga kelib, Idlib muhofazotining ayrim qismlaridan tashqari barcha isyonchilar istehkomlari hukumat kuchlari qoʻliga oʻtadi. 

2014-yilda „Islomiy davlat“ guruhi Sharqiy Suriya va Gʻarbiy Iroqning katta qismini nazorat ostiga olib, AQSh boshchiligidagi CJTF koalitsiyasini kurdlar koʻp boʻlgan Suriya Demokratik kuchlariga quruqlikdan yordam koʻrsatish bilan birga, unga qarshi havodan bombardimon qilish kampaniyasini boshlashga undadi. Raqqa jangida yakuniga yetgan „Islomiy davlat“ 2017-yil oxiriga kelib hududiy jihatdan magʻlub boʻlgan. 2016-yil avgust oyida Turkiya Rojavaning yaratilishiga javoban Suriya shimoliga koʻp qirrali bosqinni boshladi, shu bilan birga „Islomiy davlat“ va hukumat kuchlariga qarshi kurash olib boradi. 2020-yilning mart oyida Idlib oʻt ochishni toʻxtatishga erishilganidan buyon mojaro davomida frontdagi janglar asosan susaygan va muntazam toʻqnashuvlar bilan ajralib turgan.
## Manbalar
Muhammad Joʻqiy ibn Abdullatif

: *[[Shohrux Mirzo]]ning oʻgʻli [[Muhammad Joʻgiy Mirzo]] bilan adashtirib yubormang.*

**Muhammad Joʻqiy Mirzo** (? – 1464, Hirot, Temuriylar imperiyasi) – temuriy shahzoda, Mirzo Ulugʻbekning nevarasi va Shohrux Mirzoning chevarasi.

## Hayoti
Mirzo Abdullatifning beshta oʻgʻlidan toʻrtinchisi. Onasi Shoh Sulton ogʻo, Abdullatifning yagona xotini. 1457-yilda Muhammad Joʻqiy va akasi Mirzo Ahmad hokimyatni qoʻlga olgan Abu Said Mirzoga qarshi bosh koʻtaradi. Aka-uka magʻlub boʻladi, Abu Said qoʻshini ular yashiringan Balx qal’asini egallaydi.

Muhammad Joʻqiy oʻzbek xoni va ammasi Robiya Sulton begimning eri Abulxayrxon huzuriga qochib ketadi va Abu Saidga qarshi kurashish uchun undan yordam soʻraydi. 1461-yilda oʻzbek qoʻshini bilan qaytgan Muhammad Joʻqiy Mirzo bir qator shaharlarni (Yassi, Toshkent, Sayram va boshqalar) egallaydi va Abu Saidning koʻplab amirlari uning tarafiga oʻtadi. Joʻqiy Mirzo Samarqand, Buxoro va boshqa bir nechta shaharlardan tashqari deyarli butun Movarounnahrni oʻz nazoratiga oladi.

Muhammad Joʻqiy Shohruxiyada qoʻnib topadi, oʻzbek qoʻshini uni tark etadi, Shohruxiya esa Abu Said tomonidan qamal qilinadi, biroq Xurosondagi ichki nizolar tufayli qamal bekor qilinadi. 1462-yil bahorida Abu Said yana Shohruxiyani qamal qilish uchun qaytadi va qamal 1462-yilning 14-oktyabriga qadar davom etadi. Qal’ada oziq-ovqat zaxiralari tugay boshlaydi va Muhammad Joʻqiy sharafli shartlar asosida taslim boʻladi. Avvaliga shartlar bajariladi, biroq Hirotga kelgach, qamoqqa olinadi va 1464-yilda oʻsha yerda vafot etadi.

## Manbalar
Ibrohim Mirzo ibn Alouddavla

: *[[Shohrux Mirzo]]ning oʻgʻli [[Ibrohim Mirzo]] bilan adashtirib yubormang.*

**Ibrohim Mirzo** (1440 – 1460) – temuriy shahzoda, Hirot hokimi. U Alouddavla Mirzo va Murod Sulton ogʻolarning oʻgʻli. Amir Temurning chevarasi.

Abulqosim Bobur vafotidan soʻng Hirotda Ibrohim Mirzo hokimyat tepasiga kelasi. Boburning oʻgʻli Mirzo Shohmahmud dastlab taxtga oʻtiradi, biroq yoshligi tufayli taxtni berib qoʻyadi. Ibrohim Mirzo Abulqosim Bobur vafotidan bir necha hafta oʻtib Shohmahmuddan hokimyatni tortib oladi va Xuroson hukmdoriga aylanadi.

1457-yil iyulda Movarounnahr temuriylari hukmdori Abu Said Mirzo Xurosonga bostirib kiradi. Abu Said Balxni egallaydi, ammo Hirotni zabt eta olmaydi. Koʻp oʻtmay Jahonshoh boshchiligidagi qora qoʻyunli turkmanlari bostirib kiradi, Goʻrgonni egallagach, Astrobod tashqarisida Ibrohim Mirzoni magʻlub etadi. Ibrohimning otasi Alouddavla Mirzo Hirotda oʻgʻli bilan uchrashadi va yordam taklif qiladi, biroq oxir oqibat ikkala temuriyzoda mintaqani tark etadi. Jahonshoh 1458-yil 28-iyunda Hirot kirib keladi, lekin tez orada chekinadi. Ibrohim saltanatni tiklay olmaydi, natijada Xuroson ham Abu Said Mirzo tasarrufiga oʻtadi.

Oradan koʻp oʻtmay Ibrohim va Alouddavla Mirzo Abu Said Mirzoga qarshi Sulton Sanjar Mirzo (Temurning oʻgʻli Umarshayxning nabirasi) bilan ittifoq tuzadilar. Qarama-qarshi kuchlar 1459-yil mart oyida Saraxs jangida toʻqnash kelib, Abu Said ularni magʻlub etadi. Ibrohim va uning otasi qochib ketishdi, Sulton Sanjar Mirzo esa qatl etiladi. Ibrohim bir necha oydan keyin vafot etadi; keyingi yili otasi vafot etadi.

## Ajdodlari

## Adabiyotlar
* J. Aubin: Abū Sa'īd. W: H.R.A. Gibb, J.H. Kramers, E. Lévi-Provençal, J. Schacht: The Encyclopaedia of Islam. New Edition. Volume I. Leiden: E.J. Brill, 1986, s. 147—148. ISBN 90-04-08114-3.
* Wasilij Bartold: Four Studies on the History of Central Asia. Volume III. Mir Ali Shir A History of the Turkman People. Leiden: E.J. Brill, 1962.
* Edward G. Browne: A History of Persian Literature under Tartar Dominion (A.D. 1265—1502). Cambridge: Cambridge University Press, 1920.
* Beatrice Forbes Manz: Power, Politics and Religion in Timurid Iran. Cambridge: Cambridge University Press, 2007. ISBN 0-521-86547-6.
* R.M. Savory. The Struggle for Supremacy in Persia after the death of Tīmūr. «Der Islam». 1965. 40. DOI: 10.1515/islm.1964.40.1.35. ISSN 1613-0928 (ang.).
* Maria E. Subtelny: Timurids in Transition. Turko-Persian Politics and Acculturation in Medieval Iran. Leiden Boston: Brill, 2007. ISBN 978 9004160316.
Sberbank

**Sberbank PJSC** (, dastlab ) ― shtab-kvartirasi Moskvada joylashgan Rossiyaning aksariyat davlat bank va moliyaviy xizmatlar kompaniyasi. U 2015 yilgacha **Rossiya Sberbank** deb nomlangan (hozirda: *Sber*). 2022-yilga kelib, bank Rossiyadagi barcha bank aktivlarining uchdan bir qismini tashkil etdi.

Bankning 1990-yillardan buyon yuksalishi qisman uning Rossiya hukumati bilan yaqin aloqalari bilan bogʻliq. Sberbank Rossiyaning 79 ta mintaqasida va 2 ta xorijiy davlatda 87 ta filial va 1 ta vakolatxonaga ega. Forbes „Global 2000“ davlat kompaniyalarining jahon reytingida Sberbank 51-oʻrinni egalladi.

## Manbalar
Islomiy arab universiteti

**Islomiy arab universiteti** () Bangladeshning Dakka shahridagi Muhammadpur Thana shahrida joylashgan davlat universitetidir. U mahalliylashtirilgan kampus oʻrniga Bangladesh boʻylab bir qator *fazil* (bakalavr) va *komil* (magistr) darajadagi madrasalardagi taʼlim orqali faoliyat yuritadi.

Islomiy arab universiteti ochishga 2013-yil 18-sentyabrda parlamentda Islom arab universiteti toʻgʻrisidagi qonun loyihasi asosida ruxsat etilgan. U Bangladeshdagi barcha 1500 ta *fozil* (bakalavr) va *komil* (magistr) darajadagi madrasalarga rahbarlik qiladi. Dastlab u Gazipurdagi Bangladesh oʻqituvchilarini tayyorlash institutida joylashgan edi.

## Yana qarang
* Islomiy taʼlim muassasalari roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar
*
Jamiyatul Ulum al-Islomiya Lalxan Bazar

**Jamiyatul Ulum al-Islomiya Lalxon Bazar** (), xalq orasida **Lalxon Bozor madrasasi** ( a) nomi bilan mashhur. Chittagong port shahrining Lalxon bozori hududida joylashgan mashhur Qavmiy madrasasi hisoblanadi. Muassasaga muftiy Izharul Islom tomonidan asos solingan.

## Taʼlim tizimi
Lalxon Bozor madrasasi talabalarga islomiy taʼlimning dastlabki bosqichidan eng yuqori darajagasicha boʻlgan taʼlimni taqdim etadi. Shuningdek, u Takmil (MA) ni muvaffaqiyatli tamomlagan talabalarga mutaxassislik kurslarini (PhD darajasiga teng) taklif etadi.

### Boʻlimlari

* Hifzul Qur’on boʻlimi
* Fatvo boʻlimi (Dorul Ifto)
* Madrasa-tul-Banat (ayollar boʻlimi)

## Madrasalar tarmogʻi
Lalxon Bozor madrasasi Bangladeshdagi 7000 ta kichik maktablarni birgalikda nazorat qiladigan Hatazariydagi Dorul Ulum Muinul Islom va Patiyadagi Al-Jomiyah al-Islomiya bilan birgalikda uchta yirik madrasalar qatoriga kiradi. Mazkur uchta maktab yaqindan faoliyat olib boradi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 

## Havolalar

*
Baytush Sharaf Adarsha Komil madrasasi

**Baytush Sharaf Adarsha Komil madrasasi** (; ) Bangladeshdagi diniy taʼlim muassasasi va aliya madrasasidir. Madrasa 1982-yilda Shoh So‘fi Abdujabbor tomonidan tashkil etilgan. Madrasa Dhanialapara hududida, Chittagong shahridagi Double Mooring Thana hududi ostida joylashgan. Bu madrasa 2019-yilda Madrasa Taʼlim Kengashi qoshida oʻtkazilgan Daxil imtihonida boʻlim darajasi bo'yicha birinchi oʻrinni egallagan.

## Tarixi
Baytush Sharaf madrasasi dastlab beshta ta'lim yo'nalishi bilan faoliyatini boshlangan. Keyinchalik, 1994-yilga kelib, madrasa asta-sekin Komil darajasiga ko'tarildi. Daxil va Olim darajasida fan va gumanitar fanlar bo'yicha darslar davom etmoqda. Fozil va Komil darajalari 2006-yilda Bangladeshdagi Islomiy universitetiga oliy ma'lumot olish uchun qo'shilgan. Keyin 2016-2017-yilgi sessiyada Islom arab universiteti qoshida ikkita fan bo‘yicha imtiyozli kurs joriy etildi: Qur'on va Islomshunoslik hamda Hadis.

## Infratuzilma
Madrasa maʼmuriy faoliyat va oʻqitish uchun moʻljallangan ikkita “L” shaklidagi besh qavatli binodan iborat. Shuningdek, talabalar turar joyi uchun besh qavatli yotoqxona binosi barpo etilgan. U Hafiz Abdurahim yotoqxonasi nomi bilan tanilgan.

### Kutubxona boshqaruvi
Madrasa o‘quv binosining ikkinchi qavatida kutubxona joylashgan. Shuningdek, madrasa kampusida “Baytush Sharaf islom tadqiqot markazi” kutubxonasi ham faoliyat olib boradi.

### Yotoqxona tizimi
Madrasada yotoqxonalar mavjud. U Hafiz Abdurahim yotoqxonasi nomi bilan tanilgan. Unda 350 ga yaqin talaba joylashishi mumkin.

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
* Google xarita
AQSh Energetika vaziri

AQSh energetika vaziri — AQSh Energetika Vazirligi boshligʻi, AQSh Vazirlar Mahkamasi aʼzosi. Bu lavozim 1977-yil 1-oktyabrda prezident Jimmi Karter Energiya ishlab chiqarish departamenti toʻgʻrisidagi qonunni imzolab, boʻlimni tashkil qilganida ishlab chiqilgan. ovuq urush tugagandan soʻng, vazirlikning asosiy eʼtibori radioaktiv chiqindilarni yoʻq qilish va atrof-muhit tozaligini saqlashga qaratildi.

Sobiq mudofaa vaziri Jeyms Shlesinger birinchi energetika vaziri lavozimida boʻlgan. Bill Klintonning energiya boʻyicha birinchi vaziri Hazel O'Liri bu lavozimni egallagan birinchi ayol va birinchi afro-amerikalik edi. Energetika vaziri lavozimida ishlagan birinchi ispaniyalik Klinton prezidentligi davridagi ikkinchi energetika vaziri Federiko Penya edi. Stiven Chu 2009-yilning 20-yanvarida prezident Barak Obama davrida bu lavozimni egallagan birinchi osiyolik boʻldi. Chu, shuningdek, eng uzoq vaqt xizmat qilgan energetika vaziri va Nobel mukofotini olganidan keyin Vazirlar Mahkamasi tarkibiga kirgan birinchi shaxs.

## Manbalar
Muhofaza maqomi

**Muhofaza maqomi** – bu biologik taksonning hozirgi va yaqin kelajakda saqlanish ehtimolligining koʻrsatkichi. Muhofaza maqomini baholashda koʻplab omillar hisobga olinadi: nafaqat individlarning soni, balki populatsiya sonining vaqti oʻtishi davomida oʻsishi yoki kamayishi, koʻpaytirishdagi muvaffaqiyatlar, maʼlum xavflar va hokazo.

Turlarning muhofaza maqomi keltirilgan eng mashhur roʻyxat Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi (TMXI) tomonidan qabul qilingan toifa va mezonlar asosida ishlab chiqilgan „Qizil kitob“dir (yoki „Qizil roʻyxat“).

## TMXI toifa va mezonlari
2000-yilda qabul qilingan „TMXI qizil roʻyxati toifalari va mezonlari“ hujatida umumiy tamoyillar va har bir taksonning individual xususiyatlari: kamayish darajasi, turning soni, geografik tarqalish maydoni va turning tarqalishi parchalanganlig darajasi kabi mezonlar asosida 10ta muhofaza maqomi toifalari ajratilgan.

Shuningdek, 1500-yildan keyin yoʻqolgan turilar ham kiritilgan.

# „Qirilib ketgan“ **EX** () – maʼlum boʻlgan tirik individlari mavjud emas.
# „Yovvoyi tabiatda qirilib ketgan“ **EW** () – faqat tutqunlikda saqlanib qolgan yoki tarixiy hududidan tashqarida saqlanib qolgan turlar.
# „Butunlay yoʻq boʻlib ketish arafasida“ **CR** () – tabiatda yoʻqolish xavfi eng yuqori boʻlgan turlar.
# „Qirilib ketish arafasida“ **EN** () – tabiatda yoʻqolish xavfi nisbatan yuqori boʻlgan turlar.
# „Zaif“ **VU** () – tabiatda yoʻqolish xavfi yuqori boʻlgan turlar.
# „Zaif holatga yaqin“ **NT** () – yaqin kelajakda xavf ostida boʻlishi mumkin boʻlgan turlar.
# „Muhofazaga muhtoj“ **CD** () – xavf darajasi past boʻlishiga qaramasdan maxsus choralar koʻrilishi kerak boʻlgan turlar.
# „Xavf darajasi past“ **LC** () — xavf darajasi past. Yuqoridagi xavf toifalariga mos kelmaydi va yaqin kelajakda xavf ostida boʻlishi ehtimol kam. Keng tarqalgan va koʻp miqdordagi inividlarga ega turlar.
# „Yetarlicha maʼlumot mavjud boʻlmagan“ **DD** () – xavf darajasini baholanishi uchun yetarli maʼlumot mavjud emas.
# „Xavf darajasi baholanmagan“ **NE**() – Hali mezonlar asosida baholanmagan.
Pentium III

**Intel Pentium III** (oʻzbek tilida aytilishi – Intel Pentium uch) 1999-yil 26-fevralda ilk marotaba eʼlon qilingan. Ushbu seriya Intel P6 arxitekturasiga mos keladigan mikroprotsessoridir (Rossiyada huddi shu yili yozda Pentium III sotuvga chiqarilgan). Pentium IIIning yadrosi modifikatsiyalangan Deschutes yadrosidan iborat. Ushbu yadro Pentium II protsessorlarida ishlatilgan). Oldingi protsessorlarga qaraganda buyruqlar toʻplami kengaytirildi (SSE koʻrsatmalar toʻplami qoʻshildi) va xotira boshqaruvi optimallashtirildi. SSE koʻrsatmalari toʻplamini qoʻshish orqali yangi yoki xotirada mavjud ilovalarda ishlash tezligini unumdorligini oshirdi. Har bir protsessor uchun noyob boʻlgan 64-bitli seriya raqami ham qoʻshildi.

2000-yil oxirida Pentium 4 chiqarilganiga qaramay Pentium III 2003-yil boshigacha oʻzining taqdim etilgan yangi modellarini ishlab chiqardi. Keyinchalik, 2004-yil aprel oyida ish stoli qurilmalari uchun va 2007-yil may oyida mobil qurilmalar uchun protsessorlarni ishlash chiqarilishi toʻxtatildi.

## Umumiy maʼlumotlari
Pentium III ish stoli protsessorlari uchta paket variantida mavjud edi: SECC2, FCPGA va FCPGA2.

Pentium III oxir-oqibat Pentium 4 bilan almashtirildi, ammo uning Tualatin yadrosi, P6ning koʻp qisminida foydalangan Pentium M protsessorlari uchun asos boʻlib xizmat qildi.

= Manbalar =
I Love U (Mr. Children albomi)

***I Love U*** (yoki ***I ♥ U***) – 2005-yil 25-sentabrda chiqarilgan musiqiy albom boʻlib, yaponiyaning *Mr. Children* rok guruhiga tegishli. Albomning 2004-yil 26-mayda chiqarilgan „Sign“ nomli birinchi singli „Orange Days“ nomli yapon teleseriali uchun saundtrek sifatida ishlatilgan.

## Sotuvlari
RIAJ sotuv sertifikati maʼlumotlariga koʻra „I Love U“ albomining umumiy sotuvi 1,137 million nusxani tashkil etgan. Bu koʻrsatkich bilan mazkur albom 2005-yilda Yaponiyaning Oricon yillik albomlar savdosi reytingida 8-oʻrinni egallagan.

## Treklist

## Manbalar
Abdusalom Oxundzoda

**Abdusalom Oxundzoda** (ozarb. Əbdüssalam Axundzadə, fors. ʿbdạlslạm *ạkẖwndzạdh*) – din arbobi, islom dinshunosi va Kavkaz al-islomining 5-shayxi  .

## Biografiyasi

### Yoshligi
1843-yil 13-yanvarda Salyon shahrida tugʻilgan. Otasi mahalliy din arbobi Oxund Vali Muhammad, onasi esa Xon Aliverdi. Yoshligida otasidan arab, fors va turk tillarini oʻrgangan. 1864-yilda u Tbilisiga koʻchib oʻtdi. 1879-yil 6-oktabrda Said Azim Shirvoniyni tanlovida gʻoliblikni qoʻlga kiritib, Zakavkaz oʻqituvchilar seminariyasining tatar boʻlimiga oʻqituvchi boʻlib ishlashga ruxsat oladi. 1880-yil 28-iyulga kelib, u rasmiy ravishda Zakavkaz oʻqituvchilar seminariyasining oʻqituvchisi etib tayinlandi. . Shu bilan birga, Tblisiida ishlagan va yashagan Ali ogʻa Shixlinskiy, Mirzo Oxundov va boshqa ozarbayjon ziyolilari bilan ham uchrashgan.

#### Shayx ul-Islom
1893-yil 21-iyunda Mirzo Hasan Tohirzoda vafotidan soʻng shayx ul-islom etib tayinlangan va 1907-yilda vafotigacha bu lavozimni egallagan. 1895-yilda Kavkaz musulmonlar idorasining rahbari etib saylandi. 1896-yil 26-mayda Nikolay II ning toj kiyish marosimida qatnashdi.

U arman-tatar qirgʻinida faol qatnashgan va jamoalar oʻrtasida tinchlikni faol ravishda targʻib qilgan. 1905-yil 15-mayda Naxichevanga tashrif buyurdi.

## Vafoti
1907-yil 18-noyabrda u qizining oʻlimi tufayli ruhiy tushkunlikdan vafot etdi. Uning oʻrniga muvaqqat Abbosquli Sulton Husaynbekov, soʻngra Muhammad Hasan Movlazoda tayinlandi.

## Oila
Uch marta uylangan:

# Ummu Salom – mahalliy zodagon Abdul Alibey Murodxonovning qizi.
## Abdullatif Bey.
## Rashid bey Oxundzoda (1880-yil 10-aprelda tugʻilgan) – Boku gubernatori .
## Asaf Bey.
## Validaxonim (1884-yil 20-dekabr).
## Zabitaxonim (1887–1905).
## Hidoyat bey (1893-yil 20-dekabr).
# Gularaxonim – mahalliy din arbobi Hoji Alakbarning qizi.
## Osiyoxonim (1901-yil 25-sentyabr).
# Sonaxonim – mahalliy zodagon Javad bekning qizi.

## Manbalar
Oʻratepa viloyati

**Oʻratepa viloyati** (, ) – 1945-yil 19-yanvardan 1947-yil 23-yanvargacha mavjud boʻlgan Tojikiston SSRdagi maʼmuriy-hududiy birlik. Leninobod viloyatining janubiy qismidan tashkil qilingan. Tyan-Shan va Hisor-Olay tizmalarida joylashgan. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1947-yil 23-yanvardagi buyrugʻiga binoan viloyat tugatilgan, unga boʻysunuvchi tumanlar Leninobod viloyatiga oʻtkazilgan.

Maʼmuriy-markazi – Oʻratepa.

Tumanlari:

* Ganchin tumani;
* Zaxmatobod tumani;
* Kalininobod tumani;
* Kolxozchion tumani'
* Matchin tumani;
* Panjakent tumani;
* Oʻratepa tumani;
* Shahriston tumani.

## Manbalar
Al-Jamiya al-Islomiya Obaidiya Nanupur

**Jamiya Islomiya Obaidiya Nanupur** (), xalq orasida **Nanupur madrasasi** () nomi bilan mashhur boʻlgan Qavmiy madrasasidir. Jamiya 1958-yilda Shoh Sulton Ahmad Nanupuriy tomonidan tashkil etilgan. U Bangladeshning Fatikchhari shahridagi Nanupur hududida joylashgan. Muassasada hozirda 5000 nafar oʻquvchi 80 nafar malakali oʻqituvchilardan turli fanlar boʻyicha taʼlim oladi.

## Taʼlim darajalari va boʻlimlari
Hozirgi vaqtda Jamiyada quyidagi taʼlim darajalari va boʻlimlari mavjud:

* **Ibtedayi yoki Boshlangʻich bosqich:** Bu yerda talabalarga asosiy islomiy bilimlar bilan birga tillar boʻyicha asosiy bilimlar ham oʻrgatiladi. Bu bosqichda Qur’on tilovati boʻyicha tahsil olinadi.
* **Hifzul Qur’on (Qur’on yodlash):** Talabalarga Qur’onni tajvid (talaffuz) bilan yod olish oʻrgatiladi.
* **Olim yoki Bitiruv kursi:** Nahu-Sarf, Sirot-un-Nabi, Fiqh, Usul al-fiqh, Arab tili grammatikasi, arab adabiyoti, mantiq, Hadis, tafsir, islom tarixi, va fors sheʼriyati oʻrgatiladi.
* **Davra yoki aspirantura darajasi:** Oltita asosiy hadis kitoblari: Buxoriy Sharif, Muslim Sharif, Abu Dovud Sharif, Termiziy Sharif, Nasoiy Sharif va Ibn Moja asosida oʻqitiladi.
* **Mutaxassislik (aspiranturadan keyingi):**

: Tafsir boʻlimi (Qur’oni karim tafsiri)
: Tajvid (talaffuz) va qiroat boʻlimi
: Fatvo boʻlimi (Dorul-ifta)
: Hadis boʻlimi (Takassus fil Hadis)
: Fiqh (Islom huquqshunosligi) boʻlimi
: Arab adabiyoti kafedrasi
* **Mutafarrika boʻlimi (qisqa kurs):** Bu boʻlim baʼzi oliy oʻquv yurtlari yoki kollejlarni tamomlagan va keyin islomiy ilmlarni oʻrganishni xohlovchilar uchun maxsus tashkillashtirilgan.
* **Nashr boʻlimi:** Muassasa oʻzining oylik jurnalini, ilmiy taqvim va boshqalarni shu boʻlim qoshida nashr etadi.

Bundan tashqari, taʼlim yurtida talabalarga bengal tili, ingliz tili, matematika, qoʻlda yozish va professional tarzda kompyuter oʻrganish kabi turli fanlar boʻyicha zamonaviy taʼlim ham beriladi.

## Al Manahil farovonlik fondi Bangladesh

## Manbalar

## Havolalar
* Dunyo boʻylab Dorul Ulum, Jamiya va Qavmiy madrasalar madrasalarihttps://web.archive.org/web/20120404085633/http://yousufsultan.com/posts/darul-ulooms-worldwide-web-links-and-addresses/
Al-Jamiyatul Arabiya Haildhar madrasasi

**Al-Jamiyatul Arabiya Lil Baneena Val Banaat Haildhar** (), xalq orasida **Haildhar madrasasi** () nomi bilan mashhur. Bangladeshda *ayollar boʻlimiga* ega boʻlgan birinchi Qavmiy madrasasidir. Madrasaga Alloma Abdumalik Halim asos solgan.

## Taʼlim tizimi
Jamiya boshlangʻich darajadan to eng yuqori islomiy taʼlim darajasigacha boʻlgan taʼlimni beradi. Jamiya quyidagi taʼlim boʻlimlariga ega:

* Boshlangʻich taʼlim boʻlimi
* Oʻrta taʼlim boʻlimi
* Oliy oʻrta taʼlim boʻlimi
* Tafsir boʻlimi
* Hadis boʻlimi
* Fiqh boʻlimi
* Mantiq boʻlimi
* Tajvid boʻlimi
* Arab va Bengal adabiyoti boʻlimi

## Nashr
„Al-Jamiyatul Arabiya Lil Baneena Val Banaat Haildhar“ *Deeni Biplon (Inqilob)* nomli jurnalni nashr etadi. Jurnalda islom ulamolarining maʼruzalari, madrasa talabalari yozgan sheʼrlar, hozirgi musulmon olamiga oid yangiliklar, madrasa yangiliklari oʻrin olgan.
## Yana qarang
* Al-Jamiya al-Islomiya Patiya
* Jamiyatul Ulum al-Islomiya Lalxan Bazar
* Al-Jamiatul Islomiya Azizul Ulum Babunagar
## Manbalar
2024-yilgi Tata Steel shaxmat musobaqasi

**2024-yilgi Tata Steel shaxmat musobaqasi** Niderlandiyaning Wijk aan Zee shahrida oʻtkaziladigan yillik shaxmat turnirining 86-mavsumi hisoblanadi. Musobaqa 2024-yil 13–28-yanvar kunlari boʻlib oʻtdi. Musobaqa oʻtgan yilgi formatga o'xshash boʻlib, Niderlandiyaning Wijk aan Zee shahridagi Dorpshuis De Moriaan arenasida boʻlib oʻtadi. Masters guruhining 9 turi Niderlandiyaning Gaaga shahridagi AFAS teatrida o'tkaziladi.

## Tashkilot

Masters guruhida 14 nafar ishtirokchi jami 13 raunddan iborat o'yinlarda bellashadi. FIDE jahon reytingining amaldagi birinchi raqamli shaxmatchisi va shaxmat boʻyicha sobiq jahon chempioni Magnus Karlsen 2014-yildan beri birinchi marta ushbu turnirda ishtirok etmadi.

### Qoidalar
Vaqtni nazorat qilish dastlabki 40 ta harakat uchun 100 daqiqa, keyingi 20 ta harakat uchun 50 daqiqa, so'ngra o'yinning qolgan qismi uchun 15 daqiqa, shuningdek, har bir harakat uchun 30 sekundlik qo'shimcha vaqt beriladi. O'yinchilar g'alaba uchun 1 ochko, durang uchun ½ ochko va mag'lubiyat uchun 0 ochko olishadi.

## Musobaqa jadvali

:
:

#### Taybreyk

:

## Manbalar

## Tashqi havolalar
*
Aalmi Majlis Tahaffuz xatm-i Nubuvvat

**Aalmi majlis Tahaffuz xatm-e-Nubuvvat** () xalqaro islom tashkilotidir. Sayid Ato Ulloh Shoh Buxoriy tomonidan 1954-yilda Moʻlton shahrida, 1953-yildagi Xatm-e-Nubuvvat harakati tufayli Majlis-e-Ahror-e-Islom taqiqlanganida, Pokiston siyosiy boʻlmagan missionerlik tashkiloti sifatida asos solingan. Buxoriy birinchi amir etib saylangan. Amaldagi amir Nosiriddin Xakvoniydir. 1974-yilda Tehreek e Xatam e Nabuvat AMTKN rahbarligida Milliy Assambleya bir ovozdan konstitutsiyaga oʻzgartirish kiritib, Ahmadiy diniy jamoasini musulmon boʻlmagan ozchilik guruhi deb eʼlon qilgan.

## Amirlar

* Sayid Ato Ulloh Shoh Buxoriy (1954-1961)
* Qozi Ahsan Ahmad Shuja Abadi
* Muhammad Ali Jalandhari
* Lal Husayn Axtar
* Mavlana Muhammad Hayot (amir vazifasini bajaruvchi)
* Muhammad Yusuf Banuriy (1974–1977)
* Xavaja Xon Muhammad (1977-2010)
* Abdumajid Ludhianvi (2010–2015)
* Abdurazzoq Iskandar (2015–2021)
* Nosiruddin Xakvoniy (2021-yildan hozirgi kungacha)

## Nashrlar

* *Xatmi Nubuvvat* (Haftalik jurnal)
* *Laulak* (Oylik jurnal)

## Yana qarang

* Deobandi tashkilotlari roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

*  Official Website
*  Central Website
Befaqul Madarisil Arabiya

**Befaqul Madarisil Arabiya Bangladesh** ( , ) Bangladeshdagi eng yirik Qavmiy madrasasi oʻquv kengashidir. 1978-yil aprel oyida islom ulamolari seminaridan soʻng tashkil etilgan. Bangladeshdagi Qavmiy madrasalarining ushbu tashkiloti „Befaqul Madaris“ (shuningdek, Vafaq ul Madaris deb tarjima qilingan) nomi bilan ham tanilgan. Bu 1957-yilda Pokistonning „Vafaq ul Madaris al-Arabiya“ tashkilotini tashkil etgan jarayonning davomi „Bangladesh Qavmiy Madrasa Taʼlim Kengashi“ Bangladeshdagi eng yirik islom seminariyalari federatsiyasi hisoblanadi. Qavmiy taʼlim tizimi amaliyotlari Bangladeshning anʼanaviy musulmon taʼlim tizimidan kelib chiqqan. Ayni paytda Bangladeshda 65 mingdan ortiq Qavmiy madrasalari mavjud. 2013-yil holatiga koʻra, Bangladesh Xalq Respublikasi boʻylab 20 000 dan ortiq seminarlar „Befaqul Madaris“ bilan bogʻlangan. U Deobandiy tafakkur maktabi tomonidan boshqariladigan barcha seminariyalarni boshqaradi. Deobandiy tafakkur maktabi Bangladeshdagi eng kuchli va asosiy tafakkur maktabi hisoblanadi.

## Maqsad va funksiyalar
Kengash standartlashtirilgan oʻquv dasturini taʼminlash va markazlashtirilgan imtihonni taʼminlash uchun tashkil etilgan. Kengashga aʼzo boʻlish ixtiyoriydir, ammo Befaqul Madaris tomonidan daraja akkreditatsiyasi talab etiladi.

Federatsiyaning asosiy vazifalari: madrasalarni roʻyxatdan oʻtkazish, oʻquv dasturini yaratish, taʼlim standartlarini tekshirish, imtihonlarni tashkil etish va ilmiy darajalar berishdan iborat.

## Mashhur muassasalar
Quyida Bangladeshdagi mashhur Qavmiy madrasalaridan baʼzilari keltirilgan:

* Al-Jamiatul Arabiya Kachemul Ulum Kazirhat Hifz madrasasi va bolalar uyi
* Al-Jamiyatul Ahliya Dorul Ulum Moinul Islom
* Befaqul Madarisil Qavmiya Gavhardanga Bangladesh
* Al-Jamiyatul Arabiya Haildhar madrasasi
* Jamiya Tavakkuliya Renga madrasasi
* Jamiyatul Ulum al-Islomiya Lalxon Bazar – *Lalxon Bozor madrasasi* sifatida ham tanilgan
* Jamiya Quraniya Arabiya Lalbagʻ
* Al-Jomiyah Al-Islomiya Patiya
* Jamiya Shariyyah Malibagʻ
* Jamiya Rahmaniya Arabiya Dakka
* Jamiya Dorul Maʼarif al-Islomiya

## Yana qarang

* Deobandiy tashkilotlari roʻyxati
* Qavmiy madrasasi
* Diniy taʼlim

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
*
Befaqul Madarisiddinia Bangladesh

**Befaqul Madarisiddinia Bangladesh** yoki **Bangladesh milliy diniy madrasalar taʼlim kengashi** () Bangladeshdagi hukumat tomonidan tan olingan Qavmiy Madrasa taʼlim kengashidir. Bu Bangladeshdagi Qavmiy madrasa taʼlim kengashlarining eng yangisi hisoblanadi. Kengash 2016-yil 8-oktabrda Farididdin Mas’ud rahbarligida tuzilgan va 15-oktabrda rasman oʻz faoliyatini boshlagan. Bu idora qoshida 1 mingdan ortiq madrasa bor.

## Yana qarang

* Befaqul Madarisil Arabiya
* Al-Haiatul Ulya Lil-Jamiyatil Qavmiya Bangladesh
* Deobandiy tashkilotlari roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

* Al-Haiatul Ulya
Alinja qamali

**Alinja qamali** () 1388-yilda boshlangan boʻlib, unda temuriylar hamda Gruziya qirolligi ishtirok etadi. 1399-yilda Gruziya qiroli Giorgey VII Alinjani qamal qilayotgan temuriylar bilan jang qilib, oʻn bir yillik qamoq davomida u yerda qamalda qolganlarni qisqa muddatga ozod qiladi. Bunga javoban Amir Temur janubiy Gruziya va shimoliy Armanistonni vayron qiladi, aholini qirib, bir qismini qul qiladi. Qal’a davom etayotgan qamalga dosh berishga muvaffaq boʻldi, biroq ochlikka duch keladi va 1401-yilda taslim boʻladi.

## Adabiyotlar
* 
* 

## Manbalar
Al-Kifah

***Al-Kifah*** () ikki haftada bir marta chiqadigan arab jurnali boʻlib, „Jamiat Ulema-e-Hind“ gazetasining muharriri hisoblanadi. Mustaqillikdan keyingi davrda Jamiyat Ulamo-i Hind rahbarlari Arab koʻrfazi mamlakatlarida Jamiyatning maqsad va vazifalarini targʻib qilish uchun jurnal ochishga qaror qilishgan. Shu maqsadda 1973-yil yanvar oyida Dehlida 8 betlik kitob nashr etilgan; uning muharriri Altafur Rahmon Azmiy edi. Uning nashr etilishida Vohiduzzamon Qayranaviy muhim rol oʻynagan. Negadir jurnal oxirgi marta 1987-yilning dekabrida nashr etilgan, biroq u Hindistonda arab tilini targʻib qilishda muhim rol oʻynagan. Koʻpincha *Al-Daʼi* muharrirlari *Al-Kifah* ni tahrir qilishgan, lekin Dorul Ulum Deobandning jurnal bilan rasmiy aloqasi boʻlmagan.

## Maqsad va vazifalar
Maqsad va vazifalari:

# Arab mamlakatlarida Jamiyat-e-Ulama-e-Hindning maqsadlarini tanishtirish.
# Bu yerda sodir boʻlayotgan voqealarni Jamiyat nuqtai nazaridan eʼlon qilish.
# Islomiy maqolalarni chop etish.
# Hindistonda arab tili va adabiyotini ommalashtirishga harakat qilish. 
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Islom fiqhi akademiyasi

Hindistondagi **Islom fiqhi akademiyasi** (IFA) Deobandiy fiqhi tashkilotidir. U 1988-yilda Nyu-Dehlida Mujohidul Islom Qosmiy rahbarligida tashkil etilgan. Akademiyaning asosiy maqsadi Qur’on, Sunnat (Muhammad taʼlimotlari va amaliyotlari) hamda mumtoz huquqshunoslar va ulamolar talqinlaridan kelib chiqqan holda islom huquqshunosligi tamoyillari va metodologiyasi nuqtai nazaridan musulmonlar duch keladigan zamonaviy muammolar va munozarali masalalarni hal qilishdan iborat. IFA ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy, sanoat va texnologik oʻzgarishlardan kelib chiqadigan muammolarga jamoaviy saʼy-harakatlar va tadqiqotlar orqali yechim topishga qaratilgan. U seminarlar, simpoziumlar va konferensiyalar tashkil qiladi hamda zamonaviy dunyoda musulmonlar duch keladigan yangi muammolar va munozarali masalalarni hal qilish uchun adabiyotlar tayyorlaydi. Akademiya fiqh va islom odob-axloqi tamoyillarini targʻib qilish bilan birga butun dunyo boʻylab boshqa akademik va fiqh institutlari bilan muloqot va hamkorlikni rivojlantirishga ham alohida eʼtibor qaratadi.

IFA Hindistonda ham, xalqaro miqyosda ham tan olingan. U turli universitetlarda, xususan, arab dunyosida tadqiqot tashkilotlari, taʼlim markazlari hamda huquq va islomshunoslik boʻlimlari bilan hamkorlik aloqalarini oʻrnatgan. Akademiya, shuningdek, musulmon jamoalari duch keladigan muammolarni samarali aniqlash va tahlil qilish shuningdek, tegishli yechimlarni topishni maqsad qilgan holda, jahon miqyosida boshqa mashhur fiqh akademiyalari bilan mustahkam aloqalarni saqlab kelmoqda.

## Faoliyati
IFA faoliyatini umumiy maʼnoda uch yoʻnalishga boʻlish mumkin: fiqhiy seminarlar tashkil etish, oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazish va fiqhiy adabiyotlarni tayyorlash va nashr etish. Ushbu saʼy-harakatlari tufayli ham Hindiston Islom fiqhi akademiyasi zamonaviy muammolarni hal qilish hamda islom fiqhi va axloqiga oid masalalar boʻyicha yoʻl-yoʻriq koʻrsatishda muhim rol oʻynaydi.

## Xizmatlar
U Ramazon roʻzasida tibbiy muolajalar hamda jinsiy tarbiya, aralash jinsiy tarbiya va aʼzolar donorligi kabi islom diniy marosimlarining jihatlari haqida bayonotlar berdi. U bir qator nashr etilgan asarlar, jumladan, *Islom huquq ensiklopediyasining* urdu tiliga tarjimasini chop etgan . Akademiya „Hindistonda institutsional islom hokimiyatiga daʼvolarning eng soʻnggi va koʻp jihatdan eng murakkab ifodasi“ deya taʼriflangan .

## Aʼzolik
Aʼzolik tarkibiga *[[Madrasa|madrasalarning]]* koʻp sonli yosh bitiruvchilari (*fozillar*) kiradi, jumladan Dorul Ulum Deoband, Dorul Ulum Nadvatul Ulamo va Lakhnaudagi Firangi Mahal bitiruvchilari ham kiradi. Akademiya Yaqin Sharqdagi boshqa ilmiy va fiqh institutlari hamda AQSh va Yevropa kabi musulmon aholisi ozchilik boʻlgan mamlakatlar va hududlar bilan hamkorlik qiladi. 

## Yana qarang

* Deobandiy tashkilotlari roʻyxati
* Deobandiy fiqhi
## Manbalar

## Havolalar

* Islom fiqhi akademiyasi
Muhammad Afandi Muftizoda

**Muhammad afandi Muftizoda** () – 1847–1880-yillardagi Kavkaz musulmonlarining uchinchi muftiysi, avvalgi muftiy Osman Afandi Valizodaning oʻgʻli.

Muftizoda otasining oʻrnini egallab, Kavkaz musulmonlari idorasining 3-raisi boʻldi. 1867–1868-yillarda Shemaxaga borib, u yerda Said Azim Shirvoniy bilan uchrashadi.

Muhammad afandi Muftizoda 1847-yildan umrining oxiri, 1880-yilgacha Tbilisida Kavkaz sunniy musulmonlarining muftiysi lavozimida ishlagan.

Uning oʻrniga Abdulhamid Afandizoda oʻtirgan.

## Yana qarang

* Kavkaz musulmonlari idorasi

## Manbalar
Al-Haram masjidi soyabonlari

**Al-Haram masjidi soyabonlari** yoki **Al-Masjid an-Nabaviy soyabonlari** Saudiya Arabistonining Madina shahridagi Al-Masjid an-Nabaviy masjidida oʻrnatilgan yigʻiladigan soyabonlardir. Soyabonlar toʻrt burchakka yoyilgan boʻlib, 143 ming kvadrat metrgacha maydonga choʻzilgan. Ushbu soyabonlar namoz vaqtida namozxonlarni quyosh issigʻidan, shuningdek, yomgʻir paytida sirpanib ketish va yiqilish xavfidan himoya qiladi. Shunga oʻxshash soyabonlar butun dunyoda turli masjidlar maydonida qurilgan. Al-Masjid an-Nabaviyda jami 250 ta soyabonlar mavjud.

## Loyiha
Ushbu konsepsiya dastlab qirol Abdulloh ibn Abdulaziz as-Saud tomonidan yaratilgan boʻlib, u masjid maydonlari uchun soyabonlar qurish ishlarini buyurgan va ikki muqaddas masjid xodimi tomonidan nazorat qilingan. Loyiha 2010-yilning avgust oyida nihoyasiga yetgan, dastlab maydondagi masjidlar ustunlarini tekislovchi 182 ta soyabon, keyinroq sharqiy maydonga 68 ta, jami 250 ta soyabon qurilgan. Loyiha qiymati 4,7 milliard riyolni tashkil etgan.

## Dizayn
*Saudi Binladin Group* kompaniyasi Yaqin Sharqdagi koʻplab arxitektura loyihalari uchun moʻljallangan *Mahmud Bodo Rasch* boshchiligidagi *SL Rasch GmbH Special and Lightweight* *Structures* nemis arxitektura kompaniyasi bilan birgalikda loyihaning strukturaviy rejalashtirish ishlari boʻyicha shartnoma tuzgan. Loyiha boshidanoq soyabonlarni qurishda PTFE (politetrafloroetilen) matosidan foydalanish rejalashtirilgan, chunki boshqa har qanday mato ultrabinafsha nurlaridan toʻliq himoya qila olmaydi. Mato yuqori kuchlanish va shamol taʼsiriga qarshi turishi, elastikligi, xromatik barqarorligi, yongʻinga chidamliligi, soyasi va yorugʻlik berishi bilan ajralib turadi. Yuqori bardoshli PTFE oq mato *SEFAR Architecture* tomonidan loyiha uchun maxsus ishlab chiqilgan. Yorugʻlikning intensivligi tufayli kuchli oʻtkazuvchanlik soyabon ostidagi odamlarning koʻzini qamashtirishi mumkinligi sababli mato oq rangga boʻyalgan. Bundan tashqari, soyabonlarning pastki qismi koʻk rangli sharqona naqshlar bilan bezatilgan.

## Murakkab kompozitsiyalardan foydalanilishi
25x25 metrli har bir ochiq soyabon strukturasi 625 metr kvadrat maydonni egallaydi. Har bir soyabon uchun komponentlar juda katta va potensial ekstremal iqlim sharoitlariga bardosh berishi kerakligi sababli qoplama ilgʻor kompozitlardan tayyorlanishi kerak boʻlgan. Barcha 250 dona buklanadigan soyabonlar uchun mozaik plitkalar, tashqi qoplamalar qurish va oʻrnatish ishlari „Premier Composite Technologies“ mas’uliyati cheklangan jamiyatiga topshirilgan.

## Dunyo boʻylab shunga oʻxshash misollar

Fayl:Flickr_-_archer10_(Dennis)_-_Egypt-13A-090.jpg|alt=Shading umbrellas at Al Hussein Mosque, Cairo, Egypt| Al Husayn masjididagi soyabonlar, Qohira, Misr
Fayl:Meuseujid_Raya_Baiturrahman_.jpg|alt=Retracted umbrellas at Baiturrahman Grand Mosque, Banda Aceh, Indonesia| Indoneziyaning Banda Aceh shahri Bayturrahmon masjididagi orqaga tortilgan soyabonlar


## Yana qarang

* Kucheh

## Manbalar
Braziliya ichimliklari roʻyxati

Quyida Braziliya oshxonasida mavjud boʻlgan ichimliklar roʻyxati keltirilgan.

## Ichimliklar

* *Aluá –* makkajoʻxori, guruch va shakardan tayyorlanadi. Bu ichimlik *makkajoʻxori sharobi* deb ham ataladi.

* *[[Cachaça]] –* shakarqamish sharbatidan tayyorlanadi. Bu ichimlik Braziliyadagi eng ommabop alkogol ichimlik hisoblanadi, *shuningdek, cana, caninha* va *pinga* deb ham aytiladi.
**Caipirinha –* cachaça laym sharbati va shakar orqali tayyorlanadigan kokteyl*.*
**[[Caju Amigo]]*
**[[Cajuína]]*
**Capeta –* aroq, guarana va yog'siz sutdan tayyorlanadigan kokteyl.
**[[Cauim]]*
**[[Chimarrão]]*
**[[Guaraná]]*
**[[Jurubeba]] – ovqat hazm qilishda foydasi ichimik.*
**[[Quentão]]* 
**[[Rabo-de-galo]]* 
**Tiquira* – maniok yordamida tayyorlangan cachaça ichimligi. 
**[[Vinho Quente]]* 

## Manbalar
Asadulla Dibirov

**Asadulla Dibirov** (ozarbayjoncha: Əsədulla Dibirov) – Kavkaz musulmonlari idorasining 7-muftiysi.

## Biografiyasi
Hoji Ibrohim vafotidan soʻng, 1956-yilda Kavkaz musulmonlarining IV qurultoyida Gʻoychay masjidi imom-xatibi Asadulla Dibirov Kavkaz musulmonlari idorasiga muftiy etib saylandi. 1959-yilgacha bu lavozimda ishlagan va oʻz faoliyati davomida sunniy va shia dindorlari oʻrtasidagi kamsitishlarni qoralab, musulmonlar birligi va tinchligiga chaqirgan.

Uning oʻrniga Sharif Valizoda kelgan.

## Yana qarang

* Kavkaz musulmonlari idorasi
* Ibrohim Afandizoda

## Manbalar
Marida binti Shabib

**Marida binti Shabib** (, vaf. 820-yillar) Abbosiy xalifasi Horun ar-Rashidning sevimli ummu valadi va Abbosiylar xalifasi Muʼtasimning onasi.

## Biografiyasi

Marida taxminan 793/795-yillarda haramga qabul qilingan. Marida kanizak boʻlishiga qadar Abbosiylar xonadonida ulgʻaygan. Marida qul boʻlib, musulmon oilasiga mansub edi. Oila aʼzolarining barchasi qullar edi.

Marida Kufada tugʻilgan. Uning oilasi Soʻgʻddan koʻchib kelgan boʻlib, kelib chiqishi turkiylarga borib taqaladi.

Maridaning otasining ismi Shabib. U Zubayda Horunga sovgʻa qilgan oʻn nafar kanizakdan biri edi. Besh nafar farzandi boʻlgan. Ular Abu Isʼhoq (boʻlajak xalifa Muʼtasim), Abu Ismoil, Ummu Habib va yana ikkitasining ismi nomaʼlum. Marida Horunning sevimli kanizagi boʻlgan.

Oʻgʻli Muhammad, boʻlajak xalifa Muʼtasim, Bagʻdoddagi Xuld saroyida tugʻilgan. Tugʻilgan sanasi aniq emas. Tarixchi Tabariyning maʼlumotlarida hijriy 180-yil shaʼbon oyi (796-yil oktyabr) yoki 179-yil (796-yil bahori yoki avvalroq) koʻrsatilgan.

Marida Horun ar-Rashidning beshta farzand dunyoga keltirgan yagona ummu valadi edi. Boshqa ummu valadlar bunday martabaga erisha olmagan.

Marida hayotining katta qismini xalifaning haramida oʻtkazgan. Horun ar-Rashid katta oʻgʻillarini oʻziga merosxoʻr etib tayinlagani uchun Maridaning oʻgʻillari merosxoʻrlar roʻyxatida emas edi. Biroq, Maridaning katta oʻgʻli Abu Isʼhoq xalifa Maʼmun vafotidan soʻng xalifalik taxtiga chiqadi. Oʻlim toʻshagida yotgan Maʼmun Abu Isʼhoqni oʻziga merosxoʻr etib tayinlagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
*
Koʻlob viloyati

**Koʻlob viloyati** (, ) – 1939—1955, 1973—1988 hamda 1990—1992-yillarda mavjud boʻlgan Tojikiston SSR va Tojikiston Respublikasidagi maʼmuriy-hududiy birlik.

Maydoni – 12,0 ming km². Aholisi – 570 ming kishi (1987-yil), shundan shahar aholisi – 26%. Maʼmuriy jihatdan 8 tuman, 1 shahar va 6 shaharchadan iborat (1987).

Maʼmuriy-markazi – Koʻlob shahri.

Hisor-Oloy tizmasining janubiy etaklarida joylashgan.

## Tarixi
Koʻlob viloyati respublikaning dastlabki toʻrt viloyatidan biri boʻlgan. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1939-yil 27-oktyabrdagi qaroriga binoan Koʻlob okrugi negizida tuzilgan. Viloyat tarkibiga Koʻlob shahri va Baljuvon, Dangʻara, Dashtijum, Kangurt, Qizil mozor, Kolxozobod, Koʻlob, Moʻminobod, Farxor, Sari Hisor, Xovaling, Shoʻrobod tumanlari kiritilgan.

1944-yil 7-yanvarda Dangʻara tumani yangidan tashkil etilgan Qoʻrgʻontepa viloyatiga oʻtkazilgan. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1955-yil 24-avgustdagi qaroriga binoan viloyat tugatilgan, uning tumanlari toʻgʻridan toʻgʻri respublika boshqaruviga oʻtkazilgan.

1973-yil 29-dekabrda Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi qaroriga asosan viloyat qaytadan tashkil qilinadi. Uning tarkibiga Koʻlob shahri, Vosey, Dangʻara, Koʻlob, Leningrad, Moskva, Farxor, Panj, Sovet tumanlari kiritiladi.

1979-yil 6-dekabrda Panj tumani Koʻlob viloyatidan Qoʻrgʻontepa viloyatiga oʻtkaziladi.

1988-yil 8-sentyabrda viloyatning maʼmuriy tumanlari Xatlon viloyati tarkibiga kiritiladi.

1990-yil 24-yanvarda Xatlon viloyati tugatilishi bilan Koʻlob qisqa muddatga qayta tiklanadi va tarkibiga Koʻlob shahri, Vosey, Dangʻara, Koʻlob, Leningrad, Mosva, Farxor, Sovet, Xovali tumanlari kiritiladi. 1992-yil 2-dekabrda nihoyat tugatiladi va qayta tiklangan Xatlon viloyatiga qoʻshib yuboriladi.

## Tabiati
Iqlimi – kontinental. Asosiy daryosi – Panj. Moʻminobod, Selbur va boshqa suv omborlari mavjud.

## Maʼmuriy-hududiy boʻlinishi
1978-yil holatiga koʻra, Koʻlob viloyati maʼmuriy-hududiy boʻlinishi quyidagicha:

## Iqtisodiyoti

* Yengil (paxta tozalash, charm-poyabzal), oziq-ovqat (moy press, goʻsht, un qirqish), metallga ishlov berish sanoatlari rivojlangan.
* Tosh tuzi qazib olindi.
* Sugʻorma dehqonchilik rivojlangan. Ular paxta, gʻalla (bugʻdoy, arpa), kartoshka, sabzavot yetishtirishgan. Meva yetishtirish. Uzumchilik. Hisor va qorakoʻl qoʻylarini koʻpaytirish, sogʻin chorvachilik. Ipakchilik.
* Tanobchi-Qizilsuv balneologik va loy kurort zonasi.

## Manbalar
Mirali maqbarasi

**Mirali maqbarasi** () Ozarbayjonning Fuzuliy tumanidagi Aşağı Veysəlli qishlogʻida joylashgan. Maqbara XIV asr boshlarida qurilgan. Maqbaraning nomi afsonalarda juda mashhur boʻlib, Beylagan va Barda oʻrtasidagi eski yoʻl yonida, Fuzuliy tumani markazidan tosh otish yoʻlagidan narida joylashgan.

## Arxitekturasi
Mirali maqbarasi minora tipidagi maqbara hisoblanadi. Maqbaraning diametri 5 metr, konussimon uchi 15 metr balandlikdagi tor silindrsimon korpusi yaxshilab ishlangan va toʻshalgan tosh qatorlardan qurilgan. Ajoyib tosh lavhalar bilan qoplangan va qirrasi shakllangan portal hamda hoshiya poydevori ostidagi toʻqilgan burma bilan bezatilgan.


Fayl:Aşağı Veysəlli türbəsinin girişi.jpg|alt=Entrance of the mausoleum|Maqbaraga kirish


## Manbalar
Ibrohim Afandizoda

**Ibrohim Afandizoda** () – Kavkaz musulmonlari idorasining 6-muftiysi.

## Biografiyasi
Ibrohim Afandizoda 1870-yil 15-mayda Shemaxada tugʻilgan.

1944-yilda Kavkaz musulmonlari idorasining navbatdagi (SSSRda birinchi) qurultoyida Hoji Ibrohim Afandizoda Kavkaz musulmonlari diniy boshqarmasi raisining oʻrinbosari boʻldi. Bosh muftiy saylangan va umrining oxirigacha shu lavozimda ishlagan. U diniy urf-odatlar va shariat talablarini targʻib qiluvchi, ilohiy ilmlarni yaxshi biladigan muftiy sifatida shuhrat qozondi. Butunjahon Tinchlik Kengashining yadroviy qurolga qarshi chaqiruvlarini olqishladi, AQShning Koreyaga harbiy aralashuvini qoraladi va tinchlikka chaqirdi.

Muftiy Ibrohim Afandizoda 1957-yil 18-sentyabrda vafot etdi.

## Yana qarang

* Mirza Husayn Qayibov
* Kavkaz musulmonlari idorasi

## Manbalar
The Ladder Jinx

**The Ladder Jinx** – 1922-yilda Jess Robbins tomonidan ishlangan ovossiz kinokomediya. Filmda Edward Everett Horton, Margaret Landis va Tully Marshall rol ijro etgan.

## Rollarda

* Edward Everett Horton as Arthur Barnes
* Margaret Landis Helen Wilbur rolida
* Wilbur Higby James Wilbur rolida
* Tully Marshall Peter Stalton rolida
* Otis Harlan Thams Gridley rolida
* Colin Kenny Richard Twing rolida
* Tom McGuire Judge Brown rolida
* Will Walling Officer Murphy rolida
* Tom Murray Detective Smith rolida
* Ernest Shields Cheyenne Harry rolida
* Max Asher Sam rolida

## Manbalar

## Havolalar
Pir Hasan maqbarasi

**Pir Hasan maqbarasi** () – Ozarbayjonning Mardakan shahrida joylashgan XVII asrga oid tarixiy va diniy meʼmoriy yodgorlik.

## Tarixi

Maqbaraga kirish eshigida tosh ramkali yozuv oʻrnatilgan. Yozuvga koʻra, qabr hijriy taqvim boʻyicha 1021-yilda (milodiy 1612–1613-yillarda shoh Abbos I davrida qurilgan.

Kirish eshigi tepasida oʻyilgan *kitabaga* koʻra, qabr qamariy taqvim boʻyicha 1021-yilda qoʻyilgan (Grigoriy taqvimi boʻyicha 1612–1613-yillarga toʻgʻri keladi). Kirish eshigining chap tomonida oʻyilgan boshqa bir *kitabada* qabr Nodir Ali ismli usta tomonidan qurilganligi koʻrsatilgan.

Pir-Hasan qabri yonida yana bir kichik maqbara joylashgan boʻlib, u yerda shialarning yettinchi imomi Muso al-Kozimning qizi Xadicha dafn etilgani taxmin qilinadi. Mashhadda akasi Ali ar-Rizo oʻldirilganidan keyin u opa-singillari bilan Kavkazga qochib ketgan. Har ikkala bino bugungi kunda yagona meʼmoriy majmua hisoblanadi.

Ilohiyotshunos Mirzo Abuturob Oxundzoda qabrga tutash hududda dafn etilgan. 1924-yilda ilohiyot olimining qabri poyiga uning vasiyatiga koʻra millioner va xayriyachi Zaynalobidin Taqiyev dafn etilgan, 1990-yilda esa uning qabri ustiga haykal oʻrnatilgan. Bu yerda Taqiyevning qizi Sora va uning birinchi turmush oʻrtogʻi, qatagʻonlar davrida vafot etgan advokat Zaynal Salimxonovlar ham dafn etilgan.

## Arxitekturasi
Ziyoratgohning asosiy konstruksiyasi kvadrat bino shakliga ega. Uzunligi 2,2 metr boʻlgan vestibyul oldinga chiqib turadi. Qabrning tashqi qismi ham, ichki qismi ham toshdan qilingan.

2007-yilda Haydar Aliyev jamgʻarmasi koʻmagida qoʻriqxona kapital taʼmirlangan va arxitektura majmuasi kichik masjid bilan toʻldirilgan.

## Havolalar

* Pir Hasan maqbarasi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

* 
*
Rachel Hilson

**Rachel Naomi Hilson** (1995 yil 30-oktyabrda tugʻilgan) – amerikalik aktrisa. American Horror Story: Double Feature filmidagi Jamie Howard va Red, White & Royal Blue filmidagi Nora Holleran rollari bilan mashhur.

## Biografiyasi
1995 yil 30 oktyabrda Merilend shtatining Baltimor shahrida tugʻilgan. Robert va Anita Xilsonning qizi. Kimberly ismli singlisi bor.

## Filmografiyasi
### Film

### Televizion

## Manbalar

## Havolalar
*
Pir Xidir Zinda

**Pir Xidir Zinda** yoki **Xidir Zunja** () – Ozarbayjonning Siyazan tumanidagi Beshbarmoq qoyasi etagida joylashgan musulmonlar uchun muqaddas joy.

## Tarixi
Ushbu joy xalq orasida Pir Xidir Zinda etagida joylashgan xuddi shu nomdagi qoya nomi bilan Beshbarmoq piri deb ham ataladi. Beshbarmoq posyolkasi, shuningdek, Bokudan Ozarbayjonning shimoliy tumanlariga (Siyazan, Kuba, Qusar, Xachmaz va Nabran) hamda Boku-Rostov avtomagistrali boʻylab Rossiyaga ketayotgan haydovchilar va yoʻlovchilar uchun birinchi manzil, bekat va dam olish maskani hisoblanadi. Ayniqsa, yozda taʼtil boshlanishi bilan gavjum boʻladi.

## Xizr haqidagi rivoyatlar
Keng tarqalgan afsonalardan biriga koʻra, Xizr Makedoniyalik Iskandar qoʻshinida xizmat qilgan va unga Ozarbayjonning Beshbarmoq togʻi etagida chuchuk suv bulogʻini topishga yordam bergan (boshqa versiyaga koʻra Oʻrta Osiyoda).

## Manbalar
Salman Musayev

**Salman Musayev** (; 1955-yil) – Kavkaz musulmonlari diniy boshqarmasining 11-muftiysi.

## Biografiya
1958-yilda Gruziyaning Dmanisi munitsipaliteti Amamlo qishlogʻida Musa Musayev oilasida tugʻilgan. Dastlabki taʼlimni Oʻzbekistonning Buxoro shahridagi Miri Arab madrasasida olgan, soʻngra Toshkent Islom instituti va Liviyadagi Islom universitetida oʻqigan .

Avval Tbilisidagi Juma masjidida imomlik, keyin Kavkaz musulmonlari idorasining tashqi aloqalar boʻlimi yordamchisi boʻlib ishlagan. 1987-yilda Kavkaz diniy kengashi muftiy oʻrinbosari etib tayinlangan. 1989-yil 25-iyulda boʻlib oʻtgan Kavkaz musulmonlarining IX qurultoyida muftiy etib tayinlangan.

2002-yilda „Shon-sharaf ordeni“ bilan taqdirlangan.

## Yana qarang

* Kavkaz musulmonlari idorasi
* Allohshukur Poshozoda

## Manbalar
Papravənd maqbarasi

**Papravənd maqbarasi** () – Ozarbayjonning Agʻdam tumanidagi Papravənd qishlogʻida joylashgan. Maqbara XIV asrda qurilgan boʻlib, oʻrta asrlar meʼmorchiligining noyob yodgorligi hisoblanadi. Maqbara 1972-yil iyul oyida tozalangan, joylashgan maydoni oʻlchanib oʻrganish ishlari amalga oshirilgan.

1993-yilning yozidan boshlab Agʻdam tumanining maqbara joylashgan qismi tan olinmagan Togʻli Qorabogʻ respublikasi nazoratida. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining 853-rezolyutsiyasiga koʻra, Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olingan.

## Arxitekturasi
Maqbara tashqi koʻrinishiga koʻra toʻrtburchak shaklda, lekin ichki zal xoch shaklida qurilgan. Maqbaraning tashqi oʻlchamlari 5,8x6,0 metr (19,0x19,7 fut), ichki oʻlchamlari 5x5 metr (16x16 fut). Maqbara devorlarining balandligi 1.4 metr (4 fut 7 duym), qalinligi 4 metr (1 fut 4 dyuym) boʻlib, ohaktosh bilan qoplangan.

Maqbaraning qurilish rejasi XVI asrga xos boʻlib, markaziy qismi gumbaz bilan qoplangan.

Maqbaraga asosiy fasadning ochiq ayvonidan kirish mumkin. Oʻlchamlari 9x95 metr (2 fut 11x3 fut 1 dyum) va 1x1,35 metr (3 fut 3x4 fut 5 dyuym).

Hozirgi vaqtda maqbara qisman vayron qilingan. Binoning meʼmoriy tuzilmasi, gumbazi, shuningdek, fasad devorlaridagi bezak ishlarini hisobga olgan holda, yodgorlikni XVI asrga tegishli deyish mumkin.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Mamed-zade K. M. Papravendskiy mavzoley. – DAN Azerb. SSR, 1974 yil. – № 12. – S. 86-89.