Futbol boʻyicha jahon chempionati (20 yoshgacha)

**FIFA U-20 Jahon chempionati** – FIFA aʼzolarining erkaklar terma jamoalari oʻrtasida 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasida ikki yilda bir marta oʻtkaziladigan futbol boʻyicha jahon chempionati. Musobaqa 1977-yilda Tunis mezbonligi ostida ilk turnir oʻtkazilgan. Musobaqa 2005-yilgacha FIFA yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionati turniri nomi ostida, har ikki yilda bir marta oʻtkazib kelingan. 2007-yildan turnir nomi hozirgi shakliga oʻzgartirilgan. FIFA vakillari ushbu musobaqani „kelajak yulduzlari turniri“ deb hisoblaydi. Ushbu turnirda Diego Maradona, Lionel Messi va Paul Pogba turnirning eng yaxshi oʻyinchisi sovrinining gʻoliblari boʻlgan, Erling Haaland esa 2019-yilgi turnirda toʻpurar boʻlgan. Musobaqaning amaldagi gʻolibi, 2023-yil Argentinada oʻtgan turnirda ilk bor chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan Urugvay yoshlar terma jamoasi hisoblanadi.

## Tarixi
Yigirma uch marotaba oʻtkazilgan turnirda oʻn ikkil mamlakat chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan. Argentinaning 20 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi oltita chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan eng muvaffaqiyatli jamoa boʻlsa, beshta chempionlik unvoniga ega Braziliya U20 jamoasi turnirda gʻolib boʻlish boʻyicha ikkinchi oʻrinda turadi. Portugaliya U20 va Serbiya U20 jamoalari ikkita chempionlikni qoʻlga kiritgan (Serbiya dastlabki gʻoliblikni Yugoslaviya U20 terma jamoasi sifatida gʻalaba qozongan), Gana U20, Germaniya U20, Ispaniya U20, Fransiya U20, Angliya U20, Ukraina U20 va Rossiya U20 (SSSR U20 kabi) gʻalaba qozongan.

Ayollar jamoalari oʻrtasidagi shu yosh toifasidagi turnir, FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati 2002-yilda „FIFA U-19 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati“ nomi ostida boshlangan. 2006-yilgi FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatidan boshlab ayollar musobaqasi uchun yosh chegarasi 20 yoshga oʻzgartirilgan. Turnir 2007-yilda „Jahon kubogi“ deb oʻzgartirilgan. Navbatdagi turnir 2025-yilda Chilida boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan.

## Saralash bosqichi
Final turnirida 24 ta terma jamoa ishtirok etadi. 23 mamlakat, jumladan amaldagi chempion ham oltita sarlash turniridan oʻtishi kerak. Mezbon mamlakat avtomatik ravishda saralanadi.

## Natijalar

}
|16
|-
|3
|1981
| align="left" |Avstraliya
|**<br />**
|**4-0**
|
|
|1-0
|
|16
|-
|4
|1983
| align="left" |Mexico
|**<br />**
|**1-0**
|
|
|2-1 
|
|16
|-
|5
|1985
| align="left" |Sovet Ittifoqi
|**<br />**
|**1-0** 
|
|
|0-0 (3-1 p)
|
|16
|-
|6
|1987
| align="left" |Chili
|**<br />**
|**1-1** (5-4 p)
|
|
|2-2 (3-1 p)
|
|16
|-
|7
|1989
| align="left" |Saudiya Arabistoni
|**<br />**
|**2-0**
|
|
|2-0
|
|16
|-
|8
|1991
| align="left" |Portugaliya
|**<br />**
|**0-0** (4-2 p)
|
|
|1-1 (5-4 p)
|
|16
|-
|9
|1993
| align="left" |Avstraliya
|**<br />**
|**2-1**
|
|
|2-1
|
|16
|-
|10
|1995
| align="left" |Qatar
|**<br />**
|**2-0**
|
|
|3-2
|
|16
|-
|11
|1997
| align="left" |Malayziya
|**<br />**
|**2-1**
|
|
|2-1
|
|24
|-
|12
|1999
| align="left" |Nigeriya
|**<br />**
|**4-0**
|
|
|1-0
|
|24
|-
|13
|2001
| align="left" |Argentina
|**<br />**
|**3-0**
|
|
|1-0
|
|24
|- align="center"
|14
|2003
| align="left" |BAA
|**<br />**
|**1-0**
|
|
|2-1
|
|24
|-
|15
|2005
| align="left" |Niderlandiya
|**<br />**
|**2-1**
|
|
|2-1
|
|24
|-
|16
|2007
| align="left" |Kanada
|**<br />**
|**2-1**
|
|
|1-0
|
|24
|-
|17
|2009
| align="left" |Misr
|**<br />**
|**0-0** (4-3 p)
|
|
|1-1 (2-0 p)
|
|24
|-
|18
|2011
| align="left" |Kolumbiya
|**<br />**
|**3-2** 
|
|
|3-1
|
|24
|-
|19
|2013
| align="left" |Turkiya
|**<br />**
|**0-0** (4-1 p)
|
|
|3-0
|
|24
|-
|20
|2015
| align="left" |Yangi Zelandiya
|**<br />**
|**2-1** 
|
|
|3-1
|
|24
|-
|21
|2017
| align="left" |Janubiy Koreya
|**<br />**
|**1-0**
|
|
|0-0 (4-1 p)
|
|24
|-
|22
|2019
| align="left" |Polsha
|**<br />**
|**3-1**
|
|
|1-0 
|
|24
|-
|—
|2021
| align="left" |Indoneziya
| colspan="6" |*[[COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemic]] tufayli bekor qilindi*
|24
|-
|23
|2023
|align=left|
|****
|**[[2023 FIFA U-20 World Cup final|1–0]]**
|
|
|3–1
|
|24
|- align=center
|24
|2025
|align=left|
|
|
|
|
|
|
|24
|-
|}

### Kuchli toʻrtlikka kirgan jamoalar

:  = *Yugoslaviyani ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi*
:  = *Sovet Ittifoqini ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi*
:  = *Gʻarbiy Germaniyani ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi*

### Kontinental zonalar boʻyicha chiqishlar (2019-yil holatiga)

OFC (Okeaniya)dan tashqari barcha qitʼa konfederatsiyalari musobaqaning final uchrashuvida maydonga tushishdi. Bugungi kunga kelib, KONMEBOL (Janubiy Amerika) oʻn bir chempionlik bilan peshqadamlik qilmoqda, uchinchi oʻrinda UEFA (Yevropa) oʻnta va CAF (Afrika) bitta chempionlik unvoniga ega. OFK (Osiyo) va KONKAKAF (Shimoliy Amerika, Markaziy Amerika, Karib havzasi) jamoalari toʻrt marta turnir finaliga chiqishgan, biroq UEFAning kuchli tomonlari tomonidan magʻlubiyatga uchragan. Hozirda OFC aʼzolaridan hech biri yarim finalga chiqmagan; Avstraliya 1991 va 1993-yillarda OFC aʼzosi sifatida yarim finalga chiqdi va har ikki holatda ham toʻrtinchi oʻrinni egalladi, mamlakat 2006-yilda OFKga qoʻshildi.

:  = *Yugoslaviya kabi (1987).*
:  = *[[Okeaniya Futbol Konfederatsiyasi|OFC]] tarkibida (hozirda 2006-yildan beri [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFKda]]).*

## Mukofotlar
Endi quyidagi mukofotlar taqdim etiladi:

* **"Oltin toʻp"** turnirning eng qimmat oʻyinchisiga beriladi;
* **"Oltin butsa"** turnirning eng yaxshi toʻpurariga beriladi;
* **"Oltin qoʻlqop"** turnirning eng qimmat darvozaboniga beriladi;
* **FIFA Fair Play kubogi** turnirda eng yaxshi intizomga ega boʻlgan jamoaga topshiriladi.

}
|-
| 1981 Avstraliya
| Romulus Gabor
| Geovani
| align="center" |6
|
|-
| 1983 Meksika
| Geovani
| Geovani
| align="center" |6
|
|-
| 1985 Sovet ittifoqi
| Paulo Silas
| Sebastián Losada
| align="center" |3
|
|-
| 1987 Chili
| Robert Prosinečki
| Marcel Witeczek
| align="center" |7
|
|-
| 1989 Saudiya Arabistoni
| Bismarck
| Oleg Salenko
| align="center" |5
|
|-
| 1991 Portugaliya
| Emílio Peixe
| Sergei Sherbakov
| align="center" |5
|
|-
| 1993 Avstraliya
| Adriano
| Henry Zambrano
| align="center" |3
|
|-
| 1995 Qatar
| Caio
| Joseba Etxeberria
| align="center" |7
|
|-
| 1997 Malayziya
| Nicolás Olivera
| Adaílton
| align="center" |10
|
|-
| 1999 Nigeriya
| Seydou Keita
| Pablo Couñago
| align="center" |5
|
|-
| 2001 Argentina
| Javier Saviola
| Javier Saviola
| align="center" |11
|
|-
| 2003 Birlashgan Arab Amirliklari
| Ismail Matar
| Eddie Johnson
| align="center" |4
|
|-
| 2005 Niderlandiya
| Lionel Messi
| Lionel Messi
| align="center" |6
|
|-
| 2007 Kanada
| Sergio Agüero
| Sergio Agüero
| align="center" |6
|
|-
| 2009 Misr
| Dominic Adiyiah
| Dominic Adiyiah
| align="center" |8
| Esteban Alvarado
|
|-
| 2011 Kolumbiya
| Henrique Almeida
| Henrique Almeida
| align="center" |5
| Mika
|
|-
| 2013 Turkiya
| Paul Pogba
| Ebenezer Assifuah
| align="center" |6
| Guillermo de Amores
|
|-
| 2015 New Zealand
| Adama Traoré
| Viktor Kovalenko
| align="center" |5
| Predrag Rajković
|
|-
| 2017 Janubiy Koreya
| Dominic Solanke
| Riccardo Orsolini
| align="center" |5
| Freddie Woodman
|
|-
| 2019 Polsha
| Lee Kang-in
| Erling Haaland
| align="center" |9
| Andriy Lunin
|
|-
| 2021 Indoneziya
| colspan="5" align="center" |*[[COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemic]] tufayli bekor qilindi*
|-
| 2023 Argentina
| align="center" | Cesare Casadei
| align="center" | Cesare Casadei
|7
| Sebastiano Desplanches
|
|-
| 2025 Chili
| align="center" |
| align="center" |
|
|
|
|}

## Rekordlar va statistika

## Yana qarang

* Xalqaro futbol musobaqalari

* Futbol boʻyicha jahon chempionati

* FIFA U-17 Jahon chempionati
* FIFA U-20 ayollar jahon chempionati
* Futbol boʻyicha jahon chempionati (20 yoshgacha) rekordlari va natijalari
* Maurice Revello turniri
* Granatkin xotira turniri

## Manbalar

## Havolalar

*  
* Tournament archive at Fifa.com 
* World Youth Cup (U-20) Overview at the RSSSF