2024-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari

**2024-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari** (), shuningdek, Parij-2024 Paralimpiada oʻyinlari nomi bilan ham tanilgan. 2024-yil 28-avgustdan 8-sentyabrgacha Fransiyaning Parij shahrida boʻlib oʻtadigan 17-Yozgi Paralimpiada oʻyinlari, Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi tomonidan oʻtkaziladigan xalqaro koʻpsport parasport tadbiridir. Parij oʻz tarixida ilk marta Paralimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilayotgan boʻlsa, Fransiya ikkinchi marta Paralimpiada oʻyinlariga mezbonlik qiladi. Chunki Tignes va Albertville 1992-yilgi Qishki Paralimpiada o‘yinlariga birgalikda mezbonlik qilgan.
## Tanlov jarayoni
Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi va Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi oʻrtasida birinchi marta 2001-yilda tuzilgan rasmiy kelishuvga koʻra 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari gʻolibi ham 2024-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilishi kerak.

2022-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari va 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining tanlov jarayonidan bir qator shaharlar chiqib ketishidan xavotirga tushganligi sababli, 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish uchun kurashda soʻnggi ikkita shaharga 2024- va 2028-yilgi oʻyinlarni bir vaqtning oʻzida topshirish jarayoni 2017-yil 11-iyulda Lozannada boʻlib oʻtgan XOQning favqulodda sessiyasida maʼqullangan. Parij 2024-yilgi oʻyinlarning mezboni boʻlishi anglashilgan. 2017-yil 31-iyulda XOQ Los Anjelesni 2028-yilgi oʻyinlarga yagona nomzod sifatida eʼlon qilgan va Parij 2024-yilgi oʻyinlarga mezbon sifatida tasdiqlangan. Ikkala qaror ham 2017-yil 13-sentyabrda XOQning 131-sessiyasida ratifikatsiya qilingan.

2018-yil fevral oyida XOQ va tashkiliy qoʻmita Paralimpiada oʻyinlari maktab taʼtillari davriga toʻgʻri kelishi uchun Olimpiada va Paralimpiada oʻyinlarini dastlabki jadvaldan bir hafta oldin oʻtkazishni muhokama qilgani haqida xabar berilgan.

## Ishlab chiqish jarayoni va tayyorgarlik
### Musobaqalar oʻtkaziladigan hududlar
Barcha Paralimpiya oʻyinlari Parij va uning atrofida, shu jumladan Saint-Denis va Versal chekkasida va shahar tashqarisida joylashgan Vaires-sur-Marne shahrida boʻlib oʻtadi.
#### Grand Parij hududi

#### Parij markaziy hududi

#### Versailles hududi

#### Chekka hududlar

#### Musobaqa oʻtkazilmaydigan hududlar

### Medallar
2024-yilgi Yozgi Olimpiada va Paralimpiada oʻyinlari uchun medallarning dizayni 2024-yil 8-fevralda taqdim etildi; Olimpiya medallari kabi, Paralimpiada medallarining old tomonida Eyfel minorasidan olti burchak shaklida oʻyilgan asl temir parchasi, Parij 2024 emblemasi oʻyib yozilgan. Old tomoni quyida Eyfel minorasi dizayni, brayl shrifti mavjud (yozuv tizimi, uning rivojlanishi fransuz pedagogi va ixtirochisi Louis Braillega tegishli).

### Koʻngillilar
Olimpiada va Paralimpiada oʻyinlarida koʻngilli boʻlish uchun arizalar eʼlon qilindi. 2023-yil may oyiga kelib 300 000 ta ariza qabul qilingan. Ariza topshiruvchilarga 2023-yil oxirida arizalari holati haqida maʼlumot berildi, shundan 45 000 nafari koʻngilli tanlab olinishi kutilgan.
### Transport tizimi
Transport tarmogʻida nogironlar uchun noqulaylik boʻlishi mumkin.

## Sport turlari
2024-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari dasturi 2019-yil yanvar oyida eʼlon qilingan boʻlib, 2020-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlaridan 22 ta sport turiga hech qanday oʻzgarish kiritilmagan. Musobaqalar jadvalining ilk loyihasi 2022-yil 8-iyulda 22 sport turi boʻyicha 549 musobaqa bilan eʼlon qilindi. Ayollar rekord darajada yaʼni, 235 ta medal uchun bahslarga kirishadi. Bu esa 2020-yilga nisbatan sakkiztaga koʻpdir; ushbu musobaqalar va aralash jinsli tadbirlarni hisobga olgan holda, Paralimpiada oʻyinlarida ishtirok etuvchi ayollar soni 2000-yilgi Sidneyga qaraganda kamida ikki baravar koʻp boʻlishi prognoz qilinmoqda.

XPQ golf, karate, para raqs sporti va kuchkursi futboli boʻyicha takliflarni Paralimpiada dasturiga yangi sport turlari sifatida qoʻshishni koʻrib chiqdi. CP futbol (futbol 7x7) va yelkanli suzish – 2020-yil musobaqaga kiritilmagan ikki sport turi tiklanishi uchun ham takliflar berildi. CP futboli XPQ tomonidan koʻrib chiqish uchun tanlangan boʻlsa-da, ayollar ishtirokchilarning yetishmasligi sababli rad etildi.

2021-yil yanvar oyida Xalqaro nogironlar aravachasi basketboli federatsiyasi (IWBF) XPQ tomonidan sportchilar tasniflanish kodeksi buzilganligi uchun vakolatli emas deb eʼlon qilindi va sport Parij 2024 dasturidan chiqarildi. 2021-yil 22-sentabrda XPQ IWBF tomonidan amalga oshirilgan islohotlardan soʻng, muvofiqlik choralarini koʻrgan holda, nogironlar aravachasidagi basketbolni shartli ravishda tikladi.

*  Kamondan otish () (9)
*  Yengil atletika () (164)
*  Badminton () (16)
*  Bochcha () (11)
*  Velosport () (51)
**  Velopoyga (34)
**  Velotrek (17)
*  Ot sporti () (11)
*  Koʻzi ojizlar futboli () (1)
*  Golbol () (2)
*  Dzyudo () (16)
*  Parakanoe () (10)
*  Paratriatlon () (11)

*  Pauerlifting () (20)
*  Eshkak eshish () (5)
*  Oʻq otish () (13)
*  Voleybol () (2)
*  Suzish () (141)
*  Stol tennisi () (31)
*  Taekvondo () (10)
*  Nogironlar aravachasidagi basketboli () (2)
*  Nogironlar aravachasidagi qilichbozlik () (16)
*  Nogironlar aravachasidagi regbi () (1)
*  Nogironlar aravachasidagi tennis () (6)

## Taqvim
Xalqaro Paralimpiada qoʻmitasi 2023-yil 2-fevralda boʻlajak Yozgi Paralimpiada oʻyinlari uchun yakuniy jadval va sanalarni tasdiqlagan.

: *Har bir vaqt va sana [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti]] (UTC+2) bilan belgilangan*

## Ishtirokchi Milliy Paralimpiya qoʻmitalari
Quyida 2024-yilgi Paralimpiada oʻyinlariga yoʻllanma olgan kamida bitta sportchisiga ega boʻlgan Milliy Paralimpiya qoʻmitalari roʻyxati keltirilgan.

Amerika Samoasi, Beliz, Chad, Dominika, Ekvatorial Gvineya, Esvatini, Guam, Kiribati, Kosovo, Palau, Janubiy Sudan va Tuvalu ushbu oʻyinlarda Paralimpiada oʻyinlarida debyut qilishi kutilmoqda.

Boliviya (oxirgi marta 1992-yilda qatnashgan), Lixtenshteyn (2004), Bangladesh (2008), Albaniya, Antigua va Barbuda, San-Marino (2012) va Sharqiy Timor, Surinam va Tonga (2016) MPQlari Paralimpiada oʻyinlariga qaytgan.

**Milliy Paralimpiya qoʻmitasi boʻyicha sportchilar soni**

## Marketing
### Emblema va brending
2024-yilgi Yozgi Olimpiada va Paralimpiada oʻyinlari emblemasi 2019-yil 21-oktabrda Grand Rexda taqdim etilgan. Birinchi marta Paralimpiada oʻyinlari hech qanday farq yoki oʻzgarishsiz tegishli Olimpiada oʻyinlari bilan bir xil ramzda boʻladi.
### Talismanlari
Parij 2024 ning maskotlari boʻlmish „Frigiya qalpoqlari“ 2022-yil 14-noyabrda taqdim etilgan. Paralimpiada oʻyinlarini ifodalovchi Frigiya qalpogʻining oyoqlaridan birida yugurish uchun qoʻshimcha moslama kiygan holda tasvirlangan.

## Efirga uzatish
Birinchi marta Olimpiada efirga uzatish xizmatlari (OBS) barcha 22 ta Paralimpiada sport turi boʻyicha jonli telekoʻrsatuvlarni taqdim etadi.

Olimpiada oʻyinlari bilan birgalikda Fransiyaning milliy jamoat televideniyesi France Télévisions 2024-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlariga huquqlarni qoʻlga kiritgan. Translyatsiyalarni asosan France 2 va France 3 asosiy kanallarida olib boradi. 2020-yil 28-avgustda Channel 4 Buyuk Britaniyada Paralimpiada oʻyinlarining efirga uzatish huquqlarini 2024-yilgacha uzaytirgan. Efirga uzatish Channel 4 televideniyesi, striming va YouTubedagi Channel 4 Sport kanallarida namoyish etiladi. CBC Sports Kanada Paralimpiada qoʻmitasi bilan hamkorlikda 2024- va 2026-yillarda boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan Paralimpiada oʻyinlari Kanadadagi huquqlarini yangilaydi; 16 ta Olimpiada oʻyinlarini yoritgan va tarmoqdagi 40 yillik faoliyati davomida oltita musobaqaga mezbonlik qilgan Scott Russell, ayniqsa, Paralimpiada oʻyinlari yakunlanganidan keyin efirdan ketishini eʼlon qilgan. Indoneziya bozori uchun GarudaTV xususiy teleradiokompaniyasi ham oʻyinlarni birinchi marta ochiq havoda efirga uzatish huquqini qoʻlga kiritgan.

## Yana qarang
* 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari
## Manbalar

## Havolalar
* Parij 2024 rasmiy sahifa