Orlov (olmos)

„Buyuk Boburiylar olmosi“ nomi bilan ham tanilgan **Orlov** (baʼzan ***Orloff*** deb ham ataladi) hindistonda topilgan yirik olmos boʻlib, hozirda Moskva Kreml qurol -yarogʻining Olmos fondi kollektsiyasining bir qismi sifatida namoyish etiladi. Yarim tovuq tuxumining shakli va nisbati borligi tasvirlangan. 1774-yilda u Rossiya imperatori Yekaterina Buyukning imperator tayoqchasiga oʻrnatilgan.

## Tarix

Olmos 17-asrda Hindistonning Golkonda shahrida topilgan. Bir rivoyatga koʻra, Srirangamdagi Karnatik urushlari paytida qochib ketgan fransuz askari 1747-yilda maʼbad xudosi Sriranganatharning koʻzi boʻlib xizmat qilganida, uni oʻgʻirlash uchun hindu diniga kirga.

Hali nomaʼlum tosh savdogardan savdogarga oʻtdi va oxir-oqibat Amsterdamda sotuvga chiqdi. Koʻpgina zamonaviy olimlar endi bu tosh aslida Buyuk Boburiylar olmosi ekanligiga ishonch hosil qilishdi. Oʻshanda olmosga egalik qilgan eronlik millioner Shaffrass Ovannes Lazaryanda graf Grigoriy Grigoryevich Orlov nomidan ish olib boradigan ishtiyoqli xaridorni topdi. Graf bu olmos uchun 1,4 million golland florini toʻlagan.

Graf Orlov koʻp yillar davomida Rossiyaning Buyuk Ketrin bilan ishqiy munosabatda boʻlgan va u davlat toʻntarishi natijasida erining taxtdan tushishiga va Ketrinning hokimiyat tepasiga koʻtarilishiga yoʻl ochgan. Ularning munosabatlari koʻp yillar davom etdi va noqonuniy bola tugʻildi, ammo Ketrin oxir-oqibat Grigoriy Aleksandrovich Potemkin uchun graf Orlovdan voz kechdi. Aytishlaricha, graf Orlov unga olmosni taklif qilib, ularning ishqiy munosabatlarini tiklashga harakat qilgan, chunki Yekaterina olmosni yoqtirishini bilar edi. U oʻzining mehrini qaytara olmasa-da, Ketrin graf Orlovga koʻp sovgʻalar berdi; Bu sovgʻalar orasida Sankt-Peterburgdagi marmar saroy ham bor edi. Ketrin olmosni graf sharafiga nomladi va u zargariga olmosni oʻz ichiga olgan tayoqni loyihalashtirdi. Hozir Imperial Sceptre deb nomlanuvchi u 1774-yilda qurib bitkazilgan.

## Tavsif

1986-yilda Erik Burton tomonidan tavsif berilgan.

Orlov tarixiy olmoslar orasida kamdan-kam uchraydi, chunki u oʻzining asl hind atirguliga oʻxshash kesmasini saqlab qolgan (qarang olmos kesmasi). Uning rangi keng tarqalgan oq rangga ega, zaif moviy-yashil rangga ega. Kreml tomonidan eʼlon qilingan maʼlumotlarga koʻra, Orlovning oʻlchamlari 32 millimetr x 35 millimetr x 21 millimetr, ogʻirligi 189,62 karat (37,924 g). Ogʻirligi shunchaki taxmin — bu koʻp yillar davomida rasmiy ravishda tortilmagan. Lord Tviningning „ *Yevropa toj javohirlari tarixi“* kitobida 1913-yilda kurator tomonidan toj zargarlik buyumlarini tekshirish chogʻida tosh tasodifan tayoqdan tushib ketgani haqida hikoya qilinadi. U toshni oʻlchadi, lekin uning ogʻirligini aniq yozmadi. Keyinchalik u bu taxminan 
, bu oʻlchovga asoslangan smetaga mos keladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* Malecka, Anna (2014), "Did Orlov buy the Orlov ? ", Gems & Jewellery: The Gemmological Association of Great Britain, vol. 23 (6), July, pp.&nbsp;10-12.
* Malecka, Anna (2016), The Great Mughal and the Orlov: One and the Same Diamond? The Journal of Gemmology, vol. 35, no. 1, 56-63.
* Shipley, Robert (1939). *Famous Diamonds of the World*, pp.&nbsp;15-18. Gemological Institute of America, USA
* Twining, Lord Edward Francis (1960). *A History of the Crown Jewels of Europe*, B.T. Batsford Ltd., London, England.
*