open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vahob Tojimatov

**Vahob Tojimatov** ( 1918-yil Turkiston ASSR, Fargʻona viloyati Skobelev uyezdi tumani Turvat qishlogʻida tavallud topgan — vafot etgan yili nomaʼlum)  — SSSR Oziq-ovqat sanoati vazirligining 1-sonli bogʻdorchilik sovxozida bogʻbon, keyinchalik rais. Lenin ordeni,  ikkinchi darajali “Mehnat faxriysi” ordeni va O‘roq va Bolg’a oltin medali sohibi.  Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

## Hayoti va faoliyati
1918-yilda Turkiston ASSR Fargʻona viloyati Skobelev uyezdi Turvat qishlogʻida (hozirgi Oʻzbekiston Fargʻona viloyati Toshloq tumanidagi shahar turidagi aholi punktida) tugʻilgan. Millat o'zbek. 

Qishloq xoʻjaligini kollektivlashtirish boshlanishi bilan 1933-yilda Tojikiston SSR Jilikoʻl tumanidagi (hozirgi Tojikiston Xatlon viloyatining Doʻsti tumani) Paxtaaral kolxoziga ishga kirdi va u yerda bogʻbon boʻlib ishladi. Kolxoz qayta tashkil etilgandan keyin Vahob Tojimatov 1938-yildan Stalinobod, Qoʻrgʻontepa tumani, Qoʻrgʻontepa shahri yaqinidagi 1-sonli bogʻdorchilik sovxozida (Sadvinsovxoz) ishlagan (1944—1947-yillarda).

1948-yilda uning uzumchilik bo'limi Tojikiston SSRda eng yuqori uzum hosilini oldi. 3 gektar maydondan gektariga 206,2 sentner.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1949-yil 5-oktabrdagi Farmoni 1948-yilda sugʻoriladigan uzumzorlarda uzumdan yuqori hosil olish toʻgʻrisida qaroriga ko`ra Tojimatov Vaxob Lenin ordeni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni hamda O‘roq va Bolg’a oltin medali bilan taqdirlangan.

1978-yilgacha sovxozda ishladi. Viloyatda bogʻdorchilikni rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan, bir necha bor Butunittifoq qishloq xoʻjaligi koʻrgazmasi (VSHV) ishtirokchisi boʻlgan va 1949-yilda oʻz mehnati natijalariga koʻra, ikkinchi darajali “Mehnat faxriysi” ordeni bilan taqdirlangan. Qoʻrgʻontepa viloyatida (hozirgi Tojikistonning Xatlon viloyati) yashagan. 

## Mukofotlar
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni - ikki marta (1949; 06.10.1950)
* Oktyabr inqilobi ordeni (25.12.1976)
* Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy diplomi

## Manbalar
Maqsudali Haydarov

**Maqsudali Haydarov** (1927-yilda tavallud topgan — vafot etgan sanasi nomaʼlum) — Farg‘ona viloyati O‘zbekiston Kompartiyasi Leningrad okrug qo‘mitasining birinchi kotibi, tuman Gosstrax inspektori, tuman moliya boʻlimi boshligʻi, Leningrad tuman ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari. Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

## Hayoti va faoliyati
1927-yilda Oʻzbekiston SSR Fargʻona tumani, (hozirgi Oʻzbekiston Fargʻona viloyati) hududida tugʻilgan. Millati oʻzbek.

Mehnat faoliyatini 1943-yilda Farg‘ona viloyati Molotov tumanidagi „Kommunizm“ jamoa xo‘jaligida hisobchi sifatida boshlagan. Keyinchalik Maqsudali Haydarov KPSS Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi Oliy partiya maktabini tamomlab, Molotovskiy (1957-yildan — Leningrad) tumani moliya organlarida tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi instruktor-hisobchisi, soʻngra katta boʻlimda ishlashni davom ettirdi.

1962-yildan Maqsudali Haydarov O‘zbekiston Kompartiyasi Leningrad okrug qo‘mitasining ikkinchi, so‘ng birinchi kotibi bo‘lib ishladi. Fargʻona viloyatining koʻplab kolxozlarida mehnatkashlari paxta yetishtirdilar. Besh yillik (1966—1970)dagi ish natijalariga koʻra Maqsudali Haydarov „Mehnat Qizil Bayroq“ ordeni bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1973-yil 10-dekabrdagi Farmoni bilan Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishilgan katta muvaffaqiyatlar va paxta yetishtirish va sotishni ko‘paytirish bo‘yicha o‘z zimmasiga olgan majburiyatlarni bajarishda ko‘rsatgan mehnat jasorati uchun 1973-yilda Haydarov Maqsudali Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan**.**

Keyingi yillarda u Leningrad (1992-yildan — Uchkoʻprik) tumani partiya tashkilotiga rahbarlik qilishni davom ettirdi va oʻn yillik (1975—1980 )dagi ish natijalariga koʻra Oktyabr inqilobi ordeni bilan taqdirlandi. Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining IX va X chaqiriqlari (1975—1985) deputati etib saylangan. Farg‘ona viloyati Uchko‘prik tumanida yashagan.

## Mukofotlari
Lenin ordeni (1973);

Oktyabr inqilobi ordeni (1981);

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1971)

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

## Manbalar
Hum (Xorvatiya)

Xum (italyancha. "Colmo"; nemischa. "Cholm:) — aholi punkti, maʼmuriy jihatdan Xorvatiya, Istriyaning markaziy qismidagi Buzet shahrida joylashgan.

## Tarixi
Uning g'arbiy tomonida shahar devorlar bilan o'ralgan, qolgan tomonlarida esa mudofaa devorlariga uylar qurilgan. U haqida ma'lumotlar dastlab 1102 - yildagi ba'zi hujjatlarda ko'rinish bergan, o'sha paytda bu aholi punkti Cholm deb atalgan. Bu nom esa Italiyaning Kolmo nomidan kelib chiqqan.

Shahardagi klassik fasadli Maryam Assopsiyasi cherkovi 1802 yilda mahalliy usta Yuraj Grjinich tomonidan qurilgan eski cherkov o'rnida qurilgan.

Mahalliy aholining glagolitning shakllanish davrida (12-asrning ikkinchi yarmi) yozilgan "Xum glagolit devori yozuvlari" ("Hum Glagolitic wall writings") saqlanib qolgan va ular o'rta asrlarda Xorvatiya glagolit adabiy madaniyatining eng qadimgi namunalaridan biridir.

XV-asrlarda Avliyo Jeronim tomonidan shahar qayta jonlantirildi va rangbaranglashtiridi.  XVII asrda Xum Venetsiya nazorati ostida bo'lgandan so'ng, mudofaa devorlari tiklandi, ikkita minora, qo'sh shahar eshiklari, shahar lojasi va boshqa ma'muriy binolar qurildi.

Tarix davomida Xum ko'pincha mojarolar, o'g'irliklar va urushlardam azob chekardi. Uning istehkom tizimi tez-tez buzilib, qayta tiklangan. Shaharning bugungi qiyofasi 19-asrda Sankt-Peter va Pavlus cherkovi qurilganidan so'ng paydo bo'ldi.

## Demografiyasi
2021 - yilgi ma'lumotlarga ko'ra Hum aholi punktining umumiy aholisi 52 tani tashkil qilgan. Bundan 10 yil oldin, ya'ni 2011 - yilda uning umumiy aholisi 30 ta edi.
File:Hum–Church of the Assumption of Mary-02.jpg|Maryam Assopsiyasi cherkovi 
File:Hum2.JPG|Humdagi uylar
File:Hum1.JPG|Qishloqning ko'chalari
Hum U Istri.jpg|Hum temir yo'l stantsiyasi
File:Hum zvonik.jpg|Hum qo'ng'iroq minorasi


## Manbasi
Igor Liseyev

**Igor Konstantinovich Liseyev** (1941-yil 28-aprel, Fargʻona, Oʻzbekiston SSR) – sovet va rus faylasufi. Falsafa fanlari doktori, professor.

## Tarjimai holi
Liseyevning otasi iqtisodchi, onasi esa pediatr boʻlgan. Maktabni tugatgach, Leningradga koʻchib oʻtgan va u yerda Leningrad davlat universitetining falsafa fakultetiga oʻqishga kirgan. 1961-yilda Moskva davlat universitetining falsafa fakultetida oʻqishni davom ettirish uchun Moskvaga koʻchib oʻtgan. 1962-yilda Igor Vyacheslavovich Illarionovning qizi Viktoriya Igorevna Illarionovaga uylangan. 1965-yilda Moskva davlat universitetini tamomlab, sirtqi aspiranturaga oʻqishga kirgan, shuningdek, Moskva 1-tibbiyot instituti kafedrasida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Keyinchalik Moskva davlat universitetining falsafa fakultetida dars bergan va „Voprosi filosofii“ jurnalining ilmiy muharriri boʻlgan. 1973-yildan SSSR Fanlar akademiyasining Falsafa institutida ishlagan, keyinchalik Rossiya Fanlar akademiyasining Falsafa instituti deb qayta nomlanadi. 1975-yilda falsafa fanlari nomzodi, 1996-yilda esa falsafa doktori ilmiy darajasini olgan. 2002-yilda *[[professor]]* ilmiy unvoni berilgan. 1993-yildan Rossiya Fanlar akademiyasi Falsafa institutida Biologiya falsafasi kafedrasi mudiri, 1997—2006-yillarda esa Falsafa instituti direktorining fan boʻyicha oʻrinbosari boʻlib ishlagan. Rossiya tabiiy fanlar akademiyasining va Rossiya ekologiya akademiyasining haqiqiy aʼzosi. Hozirda Moskva falsafiy jamiyatining rahbari.

## Ilmiy faoliyati
Igor Konstantinovich Liseyev ilmiy-tadqiqot ishlarining asosiy yoʻnalishi biologiya fanining zamonaviy madaniyatga taʼsirining tabiati va usullarini kompleks tizimli tahlil qilishdan iborat boʻlgan. Igor Konstantinovich oʻz asarlarida bir qator global muammolarni koʻrib chiqadi:

* tadqiqot strategiyasini tubdan qayta qurish muammosi;
* hayot mazmunini ijtimoiy-madaniy va biologik tushunish muammosi;
* biologiya muammosi uning kontseptual asoslarini falsafiy tahlil qilishga oʻtish;
* biologiya fani anglashuvini oʻzgartirish muammosi.

Barcha muammolarning rivojlanishi hayotning yangi falsafasi shakllanganligidan dalolat beradi, hayot hodisasining dunyo tasviri va fikrlash uslubining shakllanishiga taʼsirini tushunish imkonini beradi. Faylasuf hayot falsafasining insoniyatning keyingi taraqqiyot strategiyasini belgilashga taʼsiri kuchayib borayotganini koʻrsatgan. Yuqoridagi muammolar boʻyicha Igor Konstantinovich AQSh, Fransiya, Germaniya, Polsha, Bolgariya va Vyetnamdagi tadqiqot markazlari bilan aloqada ish olib boradi.

## Maʼruza kurslari
Igor Konstantinovich Rossiyaning koʻplab shaharlarida biologiya falsafasi, ekologiya falsafasi va falsafiy antropologiya boʻyicha kurslar olib borgan, bundan tashqari xalqaro seminarlar va maʼruzalarda qatnashgan. 2012-yil 9-noyabrda Igor Konstantinovich Kursk janubi-gʻarbiy universitetida „Zamonaviy madaniyatning ekologik imperativlari“ mavzusida maʼruza qilgan.

## Manbalar


## Havolalar

# IF RAS veb-saytidagi sahifa
Imom Shofe’iy fiqhida Al-Vojiz

**Sharx**

**Imom Shofeʼiy** mazhabidagi fiqhda toʻliq nomi **"Al-Vojiz"** yoki **"Imom Shofeʼiy fiqhida Al-Vojiz"** boʻlgan „Al -Vojiz“ Imom Gʻazzoliy At-Tusiy tomonidan yozilgan kitob hisoblanadi (hijriy 505 vafot).

Kitobd koʻplab fiqhiy tushuntirishlar va qisqartmalar mavjud, mashhur olimlardan

As-Salafoniy.

## Kitobga kirish
Kitob Shofeʼiy fiqhi va ixtilof ilmining qisqacha muxtasari boʻlib, kitob Abu Hanifa , Anas ibn Molik va Al-Muzaniy bilan birga Shofeʼiyning fikrlarini ham oʻz ichiga oladi. „Al-Vojiz“ Al-G‘azzoliyning Shofeʼiy fiqhi bo‘yicha bir qator kitoblarining biri hisoblanadi. Bu kitoblarning barchasining asosini imom al-Haramayn al-Juvayniy (vaf. 478 hijriy), professor G‘azzoliyning " Nihoyatul-muttalib fi derayotul-mazhab " kitobi tashkil etadi.

Ibn Hajar al-Haytamiy (vaf. 973 hijriy) bu haqida aniqroq qilib shunday degan:

Bu kitoblar Abu Hafs Umar ibn Abdulaziz ibn Yusuf at-Tarabulsiy (vafoti 515-hijriy) sheʼrlarida tilga olingan va u shunday degan:

 

As-Sayyid Alaviy ibn Ahmad as-Saqqaf (vaf. 1355 hijriy) va Muhammad Az-Zuhayliy kabi baʼzilar bu oyatda zikr qilingan „al-Xalasa“ asari „Al-Vojiz“ kitobining qisqartmasi ekanligini taʼkidlaganlar. Gʻazzoliyning oʻzi tomonidan esa „Vojiz“ „al-Xalasa“ ga emas balki, „Xalot al-Muxtasar“ va „Naqat al-Mu’tasir“ kitobiga ishora qilish ehtimoli koʻproqligini va bu kitobning qisqartmasi va tartibi ekanligini takidlab oʻtgan.

## Qoʻlyozma shakllari
Kitobning bir qancha qoʻlyozmalari bor, jumladan Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Yel universiteti kutubxonasida saqlanadigan nusxa Al-Gʻazzoliy qoʻlyozmasidan koʻchirilgan nusxa hisoblanadi, va eng qadimgi nusxalardan biri hisoblanadi. Hijriy 575-yil Umar ibn Qosim ibn Umar Al-Davaliy qo‘lyozmasi Al-Azhar kutubxonasida Shofeʼiy fiqhi bilan birga saqlanadi va bu asarning nusxasi Arab qo‘lyozmalari institutida hozirda mavjud .

Shuningdek, hozirgi vaqtda Milandagi Imbrosiana kutubxonasida va Marokashdagi Zawia Al-Hamzaouia qoʻlyozmalar institutida asarning dastlabki qoʻlyozma nusxalari mavjud

Kitob bugungi kungacha bir necha marta chop etilgan, jumladan:

* Bilimlar uyi — 1399-hijriy yilda Bayrut.
* Dar al-Fikr — Bayrut 1414-hijriyda, Xolid Al-Attor gʻamxoʻrligi bilan.

## Vojiz bilan bogʻliq kitoblar
Bular Al-Vojizdagi baʼzi sharhlar va izohlarning nomlari:

### izohlar

* Asad ibn Mahmud Al-Ajliy (vaf. 600 hijriy)ning „Bosh barmog‘i al-Vojiz va al-Vasitning tafsiri“.
* Imom Faxriddin ar-Roziy (vaf. 606 hijriy)ning tafsiri.
* " Fath al-Aziz " yoki „Al-Aziz fi Sharh Al-Vajiz“ Al-Rofi Al- Qazviniy tafsiri (vaf. 623 hijriy).

### Muxtasarlari

* Al-Navaviyning (vaf. 676 hijriy) „Ravdat al-Tolibin“ yoki " Ravdat al-Tolibin va Umdat al-Muftiy " ar-Rofi’iy qisqartmasining muxtasaridir.
* Ibn Hajar al-Asqaloniy (vaf. 852 hijriy).
* U Abu Bakr ibn Bahrom Al-Ansoriy tomonidan qisqartirilgan muxtasari (taxminan 890 hijriy).

### Izoh

* Jamoliddin al-Asnaviyning (vafoti hijriy 772 yil) „Missiyalar“.
* Zayn al-Din al-Iroqiyning (806 hijriy vafot etgan) „Vazifalar ustidagi topshiriqlar“.

## Yana qarang

* Abu Homid al-Gʻazzoliy kitoblari

## Manbalar
Abu al-Sanaʼ Muhammad bin Zayd al-Lamishi

**Abu al-Sana Muhammad bin Zayd al-Lamishi** () 5-asr oxiri va 6-asr boshlarida hayot boʻlgan Movarounnahrdan kelgan hanafiy — moturidiy alloma edi.

## Biografiya
Uning hayoti haqida juda kam narsa maʼlum. Kitoblari qimmatli boʻlishiga qaramay, nashrlari bilan mashhur emas va tabaqat kitoblarida uning hayoti haqida koʻp maʼlumot berilmagan. U Fargʻonaning (Oʻzbekiston) Lamish degan joyidan boʻlib, Shayx ul-islom nomi bilan mashhur edi.

## Tugʻilish
Uning tavallud sanasi nomaʼlum, ammo hijriy 539-yilda hayotda bo‘lganligi maʼlum qilingan.

## Uztozlari
 

Baʼzida u Imom Abul Muʼin an-Nasafiyning shogirdi boʻlgan deb taxmin qilinadi, ammo bu aniq maʼlum emas. UAbul Muʼin an-Nasafiyning (vafoti 508/1115) „Tabsirat al-adilla“ asaridan baʼzi so‘zlarni keltirgan.

## Kitoblar
Uning nashr etilgan kitoblari orasida:

* *Kitob at-Tamhid li-Qavoid at-Tavhid* ( ạltwḥyd &#x27; Tavhidga oid qoidalarga kirish ishi), 

* Moturidiy ilohiyotining eng muhim kitoblaridan biri hisoblanadi.

* *Kitob fi Usul al-Fiqh* (), usul al-fiqh janridagi adabiyotlar orasida noyobdir. Boshqa matnlardan farqli oʻlaroq, u usul kitoblaridagi mavzu boʻlimining klassik sxemasiga koʻra koʻproq lugʻat shaklida joylashtirilgan.

## Vafoti
Uning vafot etgan sanasi aniq emas, lekin baʼzi manbalarda u 81 yoshida hijriy 522-yil (milodiy 1128-yil) Ramazon oyida vafot etganini xabar qilishgan. Lekin bu dargumon, chunki u hijriy 539-yilda boshqa manbalarga ko‘ra edi. Uning o‘limining yana bir sanasi hijriy VI asr boshlarida/milodiy XII asrda berilgan bo‘lib, bu mantiqiyroq bo‘lar edi.

## Yana qarang

* Hanafiylar roʻyxati
* Ash’ariylar va moturidiylar roʻyxati
* Musulmon teologlari roʻyxati

## Manbalar

### Arab manbalari

** كتاب: التمهيد لقواعد التوحيد لأبي المعين النسفي؛ ويليه: (التمهيد لقواعد التوحيد لأبي الثناء اللامشي)، تحقيق وتعليق: أحمد فريد المزيدي، الناشر: دار الكتب العلمية، ص: 9
** كتاب: جامع المضمرات في شرح مختصر الإمام القدوري، تأليف: يوسف بن عمر بن يوسف الكادوري، دراسة وتحقيق: عمر عبد الرزاق حمد الفياض، الناشر: دار الكتب العلمية، الجزء الثاني، ص: 80

## Havolalar

* „at-Tamhid li-qavoid at-tavhid“ kitobidan iqtibos
Sizif

Yunon mifologiyasida **Sizif** ( ; qadimgi yunoncha : Sísyphos *Sísyphos*) Efira davlatining (hozirgi Korinf nomi bilan mashhur) asoschisi va shohi boʻlgan. Afsonaga koʻra, Hades Sizifni ikki marta oʻlimni aldagani uchun jazolaydi va uni umrbod ulkan toshni togʻning tepasiga koʻtarib chiqishga majbur qiladi, shunday qilib u har safar tepaga yaqinlashganda tosh sirpanib orqaga dumalab ketadi va bu holat abadiy takrorlanadi. Zamonaviy madaniyatga klassik taʼsir tufayli,  va  boʻlgan vazifalarni bajaruvchi insonlar **Sisyphean** () deb taʼriflanadi.

### Etimologiya
Sizif nomining kelib chiqishini R. S. P. Beekes  qadimiy yunon tiliga bog'laydi, va uning asosini *sophos* *(*σοφός - donolik)  so'zidan kelib chiqqanini ta'kidlab o'tgan. Germaniyalik yunon miflari bo'yicha tadqiqotchi Otto Gruppe esa Sizif nomini *sisys* (σίσυς, Xudolarning terisi) so'zidan kelib chiqqan degan dalillarni ilgari surgan.

### Oilasi
Sizif Thessalianning rasmiy qiroli bo'lib, shoh Aleolusning o'g'li hisoblanadi, onasi esa Deimachus.ning qizi Enarete . U Athamas, Salmon, Cretheus, Perieres, Dionis, Magnes, Calyce, Canace, Alcyone, Pisidice va Perimedening ukasi edi.
## Havolalar

* 
*
Peter Hollins

**Peter Hollins**(1800-yil 1-mayda tavallud topgan) — 19-asr davomida ijod qilgan ingliz haykaltaroshi.

## Faoliyati
Peter Hollins 1800-yil 1-mayda Birmingemdagi Great Hampton Streetda Uilyam Hollins va uning rafiqasi Ketrinning toʻrtinchi farzandi katta oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Peter Hollinsning oilasining bir qancha aʼzolari badiiy izlanishlar bilan shugʻullanishgan, portretlar va tarixiy mavzular rassomi sifatida muvaffaqiyat qozongan. Amakisi Jon Hollins, Birmingem shisha rassomining oʻgʻli edi.

Peter Hollins Vinsent Barber qo‘lida rasm chizish va haykaltaroshlikni 1822-yilda Londonga Frensis Chantreyda ishlash uchun ko‘chib o‘tishdan oldin otasining ustaxonasida o‘rganishni boshladi. Peter Hollins Chantreyga Jeyms Vatt portretini Handsvortdagi Avliyo Meri cherkovidagi Vatt yodgorlik ibodatxonasiga oʻrnatishda yordam berdi.

Londonda Peter Hollins birmingemlik rassom Genri Xom bilan Old Bond koʻchasidagi studiyada boʻlib,1831-yilda oʻz asarlari bilan shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazadi.Peter Hollinsning tarkibiga Konrad va Medora Lord Bayronning „Korsar“ filmidan sahna koʻrinishini tasvirlaydigan guruh kirdi. Peter Hollins Birmingem sanʼat jamiyatida Ser Robert Louli mukofotiga sazovor boʻldi, bu Hollinsning tugʻilgan shahri bilan yaqin aloqalarini tasdiqladi.

1835-yilda Italiyaga tashrif buyuradi va 1843-yilda Birmingemga qaytib, otasining Zargarlik kvartalidagi Great Hampton koʻchasidagi studiyasini egallab oldi.Peter Hollins 60 dan ortiq yirik asarlar, jumladan, „Malvern prioryi“, „Bodelwyddan qal’asi“, „Qirollik jarrohlar kolleji“ va Veston parkidagi haykallarni yaratdi. Peter Hollins shuningdek, Birmingemdagi Ser Robert Pil va Jefson bogʻlari, Leamington Spada doktor Jefsonning jamoat haykallariga mualliflik qildi.

Garchi Peter Hollins oʻz faoliyatining koʻp qismida Londondan ijod qiladi. Peter Hollins revmatizm kasaligi bilan ogʻrigan. Peter Hollins uzoq ijodiy faoliyatida soʻng 1886-yil 16-avgustda vafot etdi.

## Manbalar
Yorugʻlik aberraatsiyasi

**Yorugʻlik aberratsiyasi** – yorugʻlikni izchil ravishda toʻlqiniy jarayon deb qarab, yorugʻlik aberratsiyasi hodisasini tekshirganda ham Yer harakatining optik hodisalarga koʻrsatadigan taʼsiri masalasi paydo boʻladi.

Agar Gers faraz qilganidek, harakatlanayotgan Yer efirni toʻliq ergashtirsa, aberratsiya sababini izohlab boʻlmaydi, chunki yorugʻlik toʻlqinlari truba bilan bir vaqtda harakatlanayotgan efir bilan birga koʻchadi, truba tinch turganda yulduzga qaratilgan S_0 yoʻnalish truba harakat qilganidagi S yoʻnalish bilan ustma-ust tushadi. Bu aytilgan gap 1-a rasmda yaqqol tasvirlangan, rasm ravshan boʻlishi uchun unda truba oʻrniga vizir moslamasi chizilgan, toʻlqin fronti *MN* orqali truba ichiga kirib, truba bilan birga harakatlana boshlaydi va trubaning tezligi qanday boʻlishidan qatʼi nazar OA oʻq boʻylab tarqaladi.

Agar oʻzi bilan trubani ergashtirib ketadigan Yer harakatlanayotganida efir qoʻzgʻalmaydi, deb faraz qilsak, u holda yorugʻlik toʻlqinlari qoʻzgʻalmas efirda oʻz yoʻlini davom ettirib, *jilgan trubadan* orqada qoladi.

tg\alpha_0=(\upsilon/c)\sin\psi

Truba oʻqining yulduzga toʻgʻrilanganicha qolishi uchun uni ogʻdirib turish kerak; bu ogʻish burchagi *trubaning* v tezligiga va u bilan yulduzga qaratilgan yoʻnalish orasidagi burchakka bogʻliq. Tezlik qadar oʻzgarganida trubaning ogʻmaligi \alpha_0 =S_0> burchak qadar oʻzgarishi kerak, demak aberratsiya burchagi  \alpha_0=AB/OA=v/c\sin\psi boʻladi, bundagi AB V OA c-yorugʻliknning truba boʻylab yoʻnalgan tezligi (boʻshliqda yoki havoda) \psi=1/2 \pi boʻlganda, aberratsiya burchagi \alpha_0 juda kichik boʻladi.

(\tan\alpha_0\thickapprox\alpha_0).

XVII asrning boshlaridayoq Bredlinning aniqlashicha, yil *Yorugʻlik* davomida kuzatilganda, *yulduzlar unchalik katta boʻlmagan ellipsni* harakterlaydi.

Agar Yer efiriga nisbatan harakatlansa, bu hodisani tushuntirish mumkin. Buning uchun teleskopni kuzatiladigan yulduzga toʻgʻri *joylashtirmasdan* qandaydir \alpha_0 burchak ostida joylashtirish lozim.

Vertikalga nisbatan teleskop qarshisida turgan yulduz *a* burchak ostida koʻrinadi. Biz qilamizki, M ning uchun ham kuzatuvchiga yulduz aylanma orbita boʻylab *harakatlanayotgandek* tuyuladi. Agar yorugʻlik tezligi – Yerning tezligi desak. Yulduzning koʻrinma burchagi

\tan\alpha_0=v/c

boʻladi. v=30 km/s desak, \alpha\approx20.5^0 teng boʻladi, bu tajribaga yaqin. Bu tushuntirishdan efimi Yer harakatida (va uning atmosferasida hech qanday ishtirok etmasligi) ochiq koʻrinmaydi.

## Manbalar
Iminjon Karimov

**Iminjon Karimov** — (1906, Oʻsh tumani Narimon qishlogʻi — 1976, Oʻsh viloyati Qorasuv tumani Narimon qishlogʻi) — Oʻsh tumani (hozirgi Qorasuv tumani) Lenin nomidagi boʻgʻin kolxozi. Oʻsh viloyati, Qirgʻiziston SSR. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1948). Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining 4-chaqiriq deputati.

## Biografiyasi
Iminjon Karimov 1906-yilda Oʻsh tumani Narimon qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan.1930-yilda birinchilardan bo‘lib kolxozga a’zo bo‘ldi va 20 yildan ortiq O‘sh viloyati, hozirgi Qora-suv viloyatidagi Lenin nomidagi kolxozda uzluksiz paxtachilik uchastkasiga rahbarlik qilgan. Iminjon Karimov rahbarlik qilayotgan zvenoda yildan-yilga yuqori paxta hosili olgan.

1947-yilda Iminjon Karimov zvenosi 3 gektar maydondan o‘rtacha 86 sentnerdan paxta xom ashyosi olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 26-martdagi farmoni bilan unga Lenin ordeni va “O‘roq va “Bolg‘a” oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonilari bilan taqdirlangan.Iminjon Karimov 4-chaqiriq  (1955—1959-yillar)da Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan. Bir necha bor O‘sh viloyat va Qora-Suv tuman Sovetlariga deputat etib saylangan, yo‘l va ko‘priklar qurilishiga katta hissa qo‘shgan.

Iminjon Karimov Kasaba uyushma ahamiyatidagi shaxsiy nafaqani olgach, u o'zining tug'ilgan qishlog'ida yashaydi va 1976-yil 9-mayda vafot etadi.

## Manbalar
Olga Zvereva

**Olga Fyodorovna Zvereva** (2000-yil 5-mart, Fargʻona, Oʻzbekiston) — rossiyalik voleybolchi, hujumchi (**wing spiker** ). Hozirda Kuban davlat jismoniy tarbiya, sport va turizm universiteti talabasi.

## Tarjimayi holi
Olga Zvereva 2000-yil 5-mart kuni Oʻzbekiston respublikasi Fargʻona shahrida tavallud topgan. 11 yoshida oilasi bilan birga Tambov viloyati, Michurinsk shahriga koʻchib oʻtadi. Bu yerda Zvereva shahardagi bolalar va oʻsmirlar sport maktabida Y.N. Protasova murabbiyligi ostida voleybol bilan shugʻullana boshlagan. 3 yil oʻtib, Krasnodarga taklif etiladi va 2015-yildan ushbu shaharning „Dinamo“ voleybol klubida Rossiya chempionati Yoshlar ligasida oʻynay boshlaydi. 2017-yil 17-fevral kuni Superligada „Dinamo“ klubining „Yenisey“ voleybol klubiga qarshi oʻyini ilk professional faoliyatini boshlaydi, 10 raqam ostida oʻyinda ishtirok etib, jamoasiga 4 ochko olib berishi natijasida klub 3:0 hisobida gʻoliblikka erishadi. 

2019-yildan „Dinamo“ voleybol klubining asosiy tarkibidan joy olgan. 

2023-yilda „Uralochka-NTMK“ voleybol klubi bilan shartnoma imzolaydi. 

Rossiya milliy terma jamoasida Zvereva 7 raqami ostida harakat qiladi. 2015-yilda Rossiya spartakiadasida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. 2017-yilda Zvereva Rossiya oʻsmirlar terma jamoasida oʻynaydi, jamoa bilan Yevropa chempionati gʻolib boʻladi, yana qizlar oʻrtasidagi Jahon chempionati va Yevropa yoshlar olimpiya festivalida bronza medali sovrindori (shuningdek, festivalda „Eng yaxshi toʻp oshiruvchi“ mukofotini ham qoʻlga kiritgan) boʻlgan. 2018-yilda Rossiya yoshlar terma jamoasi bilan Yevropa chempionatida kumush medalni, 2019-yilda Jahon chempionatida esa bronza medalini qoʻlga kiritgan.

### Klubdagi faoliyati
* 2015—2020 — „Dinamo-2“(Krasnodar) — *Yoshlar ligasi*;
* 2017—2023 — „Dinamo“(Krasnodar) — *Superliga*;
* 2023-yildan — „Uralochka-NTMK“ (Sverdlovsk viloyati) — *Superliga*.

## Yutuqlari

### Klublarda
* 2018-yilgi Rossiya yoshlar ligasi Kubogi musobaqasida bronza medali sohibi;
* 2020-yilgi Rossiya Kubogi musobaqasida bronza medali sohibi.
### Terma jamoada
* 2017-yilgi Yevropa yoshlar olimpiya festivalida bronza medali sohibi;
* 2017-yilgi qizlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati gʻolibi;
* 2017-yilgi qizlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida bronza medali sohibi;
* 2018-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida kumush medali sohibi;
* 2019-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida bronza medali sohibi.
## Manbalar
Rahima Jubaturova

Jubaturova Rahima Toʻlagan qizi () — 1943-yil 15-mart kuni Andijon shahrida tugʻilgan. Sovet Ittifoqi va Qozogʻiston qoʻshiqchisi. (1982; 1978-yildan xizmat koʻrsatgan artist), professor (2001).

## Biografiyasi
1970-yilda Olmaota konservatoriyasini tamomlagan.

1975-yildan Qozogʻiston akademik opera va balet teatrining solisti.

1995-yildan Qozoq milliy konservatoriyasida dars beradi.

Repertuardan Sara (M. Tulebayevning Birjan va Sara), Dana (E. G. Brusilovskiyning Er Targʻin), Gulbarshin, Qamar (E. Raxmadiyevning Alpamis va Qamar Sulu), Tatyana, Iolanta (Yevgeniy Onegin) va P. I. Chaykovskiyning „Iolanta“lari bor. Chaykovskiy), Marta (N. A. Rimskiy-Korsakovning „Tsar kelini“), Aida, Ameliya („Aida“ va G. Verdining „Maskaradli bal“), Meri Styuart (operada S. Slonimskiyning shu nomli), Margerit (Sh. Gunodning „Faust“), Toska, Cio-Cio-san (G. Puchchinining shu nomdagi operalarida) va boshqalar.

## Manbalar
O‘n bir Ahmad ziyoratgohi

**O‘n bir Ahmad ziyoratgohi** — Namangan shahar, Davlatobod tumani, Yuqori Gʻirvon MFYda joylashgan ziyoratgoh. Yangi maqbara binosi 1991-yilda qayta qurilgan.

## Tarixi
Mazkur ziyoratgoh islom olamining turli go‘shalarida va turli yillarda yashab o‘tgan o‘n bir Ahmadlar nomi bilan ataluvchi tasavvuf ilmi namoyandalari bo‘lgan shayxlar hurmati uchun tiklangan ziyoratgoh hisoblanadi. Fiqh va tariqat vakili O‘n bir Ahmad hazratlarining qabrlari  payg‘ambar Muhammadga borib taqaladi. Ushbu ziyoratgoh qishloqning   Shimoliy tomonida, Shimoliy Fargʻona  kanalining kunchiqar yoqasidagi  katta bogʻning  yuqori qismida joylashgan. „Oʻn bir Ahmad“ deyilganda, oʻn bitta  avliyo  Ahmadlarning biri tushunilgan. Lekin ularning qaysi biri, qachon bu yerga dafn etilganligi  maʼlum emas. Bu esa insoniyat ruxiy olamining  buyuk ustunlaridan biri Xoja Ahmad Yassaviy zotlaridir. Ulugʻ shoir va mutafakkir bobomiz Alisher Navoiy  bu zot xaqida shunday degan edi „Xoja Ahmad Yassaviy Turkiston Mulkining shayxul-mashoyixidur. Maqomati oliy va mashhur, karomati matovoliy va nomaxsur ermish. Murid va asxob  xoyatsiz va shoxu gado aning irodat ixlos ostonida nixoyatsiz  emish“. Ana shulardan biri  Gʻirvon qishlogʻida boʻlib, asrlar dovomida  ezgu niyat egalarining  aziz ziyoratgoxiga aylangan. Ul zotning qabri sobiq ittifoq mafkurasi zaminida „adashganlar“ tomonidan buzib yuborilgan edi.

## Qayta tiklanishi
Ziyoratgohda 1991-yilda O‘n bir Ahmadga bag‘ishlab yangi maqbara binosi qurildi.  Ushbu ziyoratgoh 1992 — 1993-yillarda hashar yo‘li bilan qayta tamirlangan. Hozirgi kunda O‘n bir Ahmad ziyoratgohi diqqatga sazovar joylar toifasidagi mahalliy ahamiyatdagi obyekt hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Sobirjon Xoliqov

**Sobirjon Xoliqov** (1926-yil tavallud topgan — vafot etgan sanasi nomaʼlum) — Oʻzbekiston SSR, Fargʻona viloyati, Kirov tumani, Kirov nomidagi sovxoz brigadiri. Lenin ordeni va „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali sohibi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1978-yil). SSSR Oliy Kengashining X chaqiriq Fargʻona viloyati deputati (1979—1984-yillar).

## Hayoti va faoliyati
1926-yilda Fargʻona tumanidagi aholi punktlaridan birida tugʻilgan. Millati oʻzbek. Mahalliy maktabni tugatgan. 1943-yildan mahalliy kolxozda paxtachilik brigadasida oddiy kolxozchisi boʻlib ishlagan. Sovet Armiyasi safida xizmat qilgan. Keyinchalik u hisobchi, 1958-yildan Kirov viloyatidagi Kirov sovxozida paxtachilik mexanizatsiyalashgan brigadaning brigadiri boʻlib ishlagan.

U rahbarlik qilgan brigada har yili paxtachilikda yuqori natijalarini ko‘rsatdi. Jamoa sotsialistik majburiyatini va paxtachilik bo‘yicha besh yillik (1971—1975-yillar) rejalarini muddatidan oldin bajardi. 1977-yilda sovxoz mehnat jamoalari o‘rtasida o‘tkazilgan sotsialistik musobaqada Sobirjon Xoliqov brigadasi yetakchi o‘rinni egalladi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1978-yil 20-fevraldagi farmoni bilan „Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishgan yuksak muvaffaqiyatlari, rejalarni amalga oshirishda ko‘rsatilgan mehnat jasorati uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni“ unvoni bilan taqdirlangan. 1977-yilda paxta va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va davlatga sotishni koʻpaytirish boʻyicha sotsialistik majburiyatlarni bajargani uchun Lenin ordeni va „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali (18993-son) bilan taqdirlangan. SSSR Oliy Soveti Ittifoq Kengashiga X chaqiriq Fargʻona viloyatidan deputat etib saylangan (1979—1984-yillar).

Hayotini soʻngigacha Farg‘ona viloyati Kirovskiy (hozirgi Beshariq) tumanidagi Kirov nomidagi qishloqda yashagan.

## Mukofotlari

* Lenin ordeni
* „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni

## Adabiyot

* ;
* *Soldatskaya slava;*
* Kavaleri ordena Slavi tryox stepeney: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii D. S. Suxorukov. — M.: Voenizdat, 2000. — 703 s. — 10 000 ekz. — ;
* *Soldatskaya doblest*.

## Manbalar
Ahmedjon Hisamiddinov

**Ahmedjon Bahriddinovich Hisamiddinov** (1932-yil, Rishton, Fargʻona viloyati —  2015-yil 3-avgust) — sovetlar davrida tanilgan tojik davlat arbobi, Tojikiston Kommunistik partiyasi Koʻlob viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi (1974—1983).

## Tarjimayi holi
hmedjon Hisamiddinov Fargʻona viloyati Rishton shahrida ishchi oilasida tugʻilgan, millati — tojik. 1953-yildan KPSS aʼzosi. 1968-yilda KPSS Markaziy Komiteti huzuridagi Oliy partiya maktabini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini 1952-yilda boshlagan. Chetputinskiy MTSning tuman agronomi.

1955—1956-yillar — MTS zonasi boʻyicha Tojikiston Kommunistik partiyasi Regar tuman qoʻmitasi instruktori.

1956— 1959-yillar — Tojikiston komsomolining Regar tuman qo‘mitasi birinchi kotibi.

1959— 1964-yillar — komsomol organi boʻlimi mudiri oʻrinbosari, Tojikiston Komsomoli Markaziy Komiteti kotibi.

1964— 1966-yillar — Tojikiston SSR qishloq xoʻjaligi Regar tumani ishlab chiqarish boshqarmasi boshligʻi.

1966— 1968-yillar — KPSS Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi Oliy taʼlim maktabi talabasi.

1968—1969-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti tashkiliy byurosining raisi.

1969—1972-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Sovet tumani qoʻmitasi birinchi kotibi.

1972—1974-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Panj tumani qo‘mitasi birinchi kotibi.

1974—1983-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Koʻlob viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi.

1983—1985-yillar — Tojikiston SSR oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi raisi.

1985—1988-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Isfara shahar qo‘mitasi birinchi kotibi.

1988—1990 yillar — Tojikiston SSR Davlat reja qoʻmitasi raisining oʻrinbosari.

1991—2001-yillar — Shahrinav viloyati hokimligi qishloq xo‘jaligi boshqarmasi boshlig‘i, rais o‘rinbosari.

SSSR Oliy Kengashining 9- va 10-chaqiriqlari deputati. SSR va Tojikiston SSR Oliy Soveti deputati, Tojikiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti aʼzosi etib saylangan.
2015-yil 3-avgustda vafot etgan. 
## Mukofotlar va unvonlar
Hisamiddinov Oktyabr inqilobi, Mehnat Qizil Bayroq ordeni, „Shon-sharaf belgisi“ ordenlari, uchta medal, Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining toʻrtta faxriy yorliqlari bilan mukofotlangan.
## Manbalar

## Havolalar
https://centrasia.org/person2.php?st=1438603551
Yevgeniy Chernishyov

**Yevgeniy Fyodorovich Chernishyov** (1929-yil 26-aprelda Qoʻqonda tavallud topgan) — Qirgʻiziston SSR „Qirgʻizshaxtostroy“ tresti Qizil-Qiya kon qurilish boshqarmasi kompleks brigadasi brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1966-yil). Qirgʻiziston SSRda xizmat koʻrsatgan quruvchi. SSSR Oliy Kengashining X chaqiriq deputati.

## Hayoti va faoliyati
1929-yil 26-aprelda O‘zbekiston SSR Farg‘ona tumanida (hozirgi O‘zbekiston Farg‘ona viloyati Qo‘qon shahrida) tug‘ilgan.

Mehnat faoliyatini 1943-yilda kon qurilish tashkilotida, keyinroq Qizil-Qiya kon qurilish boshqarmasida „Qirg‘izshaxtostroy“da boshlagan. Dastlab duradgor bo‘lib ishlagan, ishlab chiqarishda doimo peshqadamlik qilgan va 1953-yilda yaxlit quruvchilar brigadasini boshqargan. 1957-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi.

1960-yilda Chernishevning kompleks brigadasi „Qirgʻizshaxtostroy“ trestida birinchi boʻlib „Kommunistik mehnat jamoasi“ faxriy unvoniga sazovor boʻldi. Yetti yillikda (1959—1966-yillar) uning brigadasi ishlab chiqarish topshiriqlarini izchillik bilan 150 foizga bajardi va Qirgʻiziston SSR kon quruvchilari oʻrtasidagi sotsialistik musobaqada gʻoliblikni qoʻlga kiritdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1966-yil 11-avgustdagi Farmoni bilan Yevgeniy Fedorovich Chernishevga kapital qurilishning yetti yillik rejasi topshiriqlarini bajarishda erishilgan ulkan muvaffaqiyati uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Boʻlga" oltin medali bilan taqdirlandi. SSSR Oliy Kengashining X chaqiriq deputati (1979-1984), KPSS XXIV (1971), XV (1971) va XVI (1976) Kommunistik partiya qurultoylariga delegat etib saylangan.

1990-yildan nafaqaga chiqqan. Nafaqaga chiqqandan soʻng u RSFSRning Rostov viloyatiga koʻchib oʻtdi va Novocherkassk shahrida yashaydi.

## Mukofotlari
Qirgʻiziston SSRda xizmat koʻrsatgan quruvchi (1962-yil);

Lenin ordeni (1966-yil);

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1971-yil)

## Adabiyotlar

* „Qirgʻiziston“. Uluttuk ensiklopediyasi: 1-jild. Boshlar ed. Asanov Y. A., B.: Mamlekettik til jana ensiklopediya borboru, 2006. ISBN 9967-14-046-1
* Mamlakat qahramonlari

## Manbalar
Mavlaviy Hindustoniy

**Muhammadjon Rustamov** (*Domulla Hindustoniy* nomi bilan mashhur (1892-1989) Fargʻona vodiysi va Tojikistondagi eng yirik hanafiy dinshunosi.

## Tarjimayi holi
### Bolaligi va taʼlim

Hindustoniy Chorbogʻ qishlogʻida (Qoʻqondan uncha uzoq boʻlmagan) mintaqada taniqli din arbobi oilasida tugʻilgan. U Qoʻqon va Buxoroda oʻqigan, uzoq muddatli Kashmir madrasalaridan birida (shuning uchun uning nisbasi Hindustoniy) taʼlim olgan, u yerda urdu va hind tillarini puxta egallagan. 1928-yilda Hindustoniy Hajga boradi va bir yildan soʻng uyiga qaytib keladi. 

### Surgunlik

1932-yili „sinfiy dushman“ sifatida bir yilga ozodlikdan mahrum qilinadi. Muhammadjon domla 1933-yili qamoqdan qaytgach, fitnalardan yiroq boʻlish uchun tez-tez yashash joyini oʻzgartirib turishga majbur boʻlgan. Domla Toshkent viloyatining Ohangaron tumaniga qarashli Abligʻ qishlogʻiga, Toshkent shahar tasarrufidagi „Oq yoʻl“ kolxoziga koʻchadi. Domla ilm-u salohiyati ortidan yana tuzoqqa tushadi. Unga bu safar „xorijiy davlatlarda oʻqigan“ degan ayb qoʻyiladi va uch yilga ozodlikdan mahrum qilinadi. Bu safar u Rossiyaning Sverdlovsk viloyatidagi mahbuslar lagerida qaragʻay kesishga mahkum qilinadi. 1933-yildan 1953-yilgacha uch marta hibsga olingan; jami sakkiz yarim yilni Rossiyaning turli mintaqalarida surgunda oʻtkazgan. 1943-yilda Domulla Hindustoniy armiya safiga chaqirilib, Minsk yaqinida yaralanib (1944-yil oxiri) armiyadan boʻshatilgan.

Domla Hindustoniy 1949-yilda „mavjud siyosiy tuzumga qarshi“ degan ayb bilan yigirma besh yilga ozodlikdan mahrum etilgan. Bu safar uni Qozogʻistondagi mehnat lagerlaridan biriga joʻnatishadi. Biroq bu safar u Moskvaga tinimsiz arizalar yozadi va natijada domlaning barcha ilmiy, ijodiy faoliyati taftish etilib, toʻrt yilu uch oy deganda ozodlikka chiqariladi.

### Ilmiy faoliyati

Hind tilidan dars berishdan tashqari, u kishi adabiy ijod bilan ham shugʻullanib, diniy asarlar va tasavvufiy sheʼrlarga risola hamda sharhlar yozgan. Hindustoniyning eng yirik asari 1984-yilda tugallangan hamda oʻzbek tilida yozilgan olti jildlik Qur’on tafsiridir. Muallifning soʻzlariga koʻra, kitob yosh dinshunos talabalar va Muqaddas Kitobni tushunishda qiynalayotgan oddiy musulmonlar uchun moʻljallangan. Hindustoniyning boshqa diniy yozuvlari, mashhur risola va adabiy asarlarning oʻzbek va tojik tillaridagi izohli tarjimalari saqlanib qolgan. Uning koʻrsatmalari, talabalar bilan suhbatlari, bahs-munozaralari aks etgan audio va video yozuvlar ham mavjud.

### Imomlik

Domla Hindistoniy 1950-yillarning oʻrtalaridan boshlab to umrining oxirigacha Dushanbe shahridagi Mavlano Charxiy masjidida imomlik qiladi.

## Vafoti
 
Domla Hindistoniy 1989-yil 97 yoshida olamdan oʻtgan. Oʻz istagiga koʻra, Mavlono Yaʼqubi Charxiy qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Leonid Kurbatov

**Leonid Nikolayevich Kurbatov** (1913-yil 2 (15)-yanvar, Skobelevda tugʻilgan — 2004-yil 16-iyulda vafot etgan) — sovet va rus fizigi, Rossiya Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi, Moskva fizika-texnika instituti professori, „Orion“ NPO filiali rahbari. Ikki karra SSSR Davlat mukofoti laureati (1970, 1985).

U bir qator yarimoʻtkazgichli optik kvant generatorlari (lazerlar) va fotoelektrik qurilmalarni yaratishga rahbarlik qilgan.

## Hayoti
Kurbatov 1936-yilda Leningrad politexnika institutini tamomlagan. Institutni tugatgach, 1940-yilgacha Leningrad davlat universitetida, keyin 1956-yilgacha Harbiy-dengiz tibbiyot akademiyasida va 1960-yilgacha yana Leningrad davlat universitetida va shu bilan birga S. I. Vavilov nomidagi Davlat optik institutida ishladi. 1961-yilda unga Moskva fizika-texnika instituti professori unvoni berilgan. 1964-yildan 1990-yilgacha Moskva fizika-texnika institutida jismoniy elektronika asosiy kafedrasining birinchi mudiri boʻldi va u yerda fizik optika va fotoelektronikaning zamonaviy muammolari boʻyicha kursdan dars bergan. 1972-yil 28-noyabrda SSSR Fanlar akademiyasining texnik fizika mutaxassisligi boʻyicha muxbir aʼzoligiga saylangan (1991-yildan Rossiya Fanlar akademiyasining muxbirligi aʼzosi boʻlgan).

Asosiy ishlar yarim oʻtkazgichlar va kremniy dioksidi yuzasida bugʻlar va gazlarning adsorbsiyasini, yarim oʻtkazgichlarning fotooʻtkazuvchanligi va rekombinatsiya nurlanishini oʻrganishga bagʻishlangan.

Kurbatov oila qurgan va ikki farzandi bor.

U Moskvada Nikolo-Arxangelsk qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni.

Medallar.

Ikki marta SSSR Davlat mukofoti (1970, 1985).

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining *Rossiya Fanlar akademiyasining 275 yilligi munosabati bilan koʻp yillik vijdonli mehnati va mahalliy ilm-fanni rivojlantirishga qoʻshgan katta hissasi uchun* minnatdorchiligi (1999-yil 4-iyun).

## Bibliografiyasi

* 
* 

* Kratkiy ocherk istorii razrabotok priborov nochnogo videniya na osnove EOP i usiliteley izobrajeniya // Voprosi oboronnoy texniki. Ser. II / Kurbatov L. N.. — 1994. — Vip. 3-4.
* Ocherki ob istorii razrabotok poluprovodnikovix fotoelektricheskix fotopriemnix ustroystv // Voprosi oboronnoy texniki. Ser. II / Kurbatov L. N.. — 1995. V. 3-4. S. 3; 1996. V. 3-4. S. 13; 1997. V. 1-2. S. 3; 1998. V. 1-2. S.
* K 50-letiyu "NPO „Orion“". Kratkiy ocherk osnovnix rabot // Voprosi oboronnoy texniki. Ser. II / Kurbatov L. N.. — 1996. — Vip. 3-4.

## Manbalar

## Havolalar

* Chlenu-korrespondentu RAN L. N. Kurbatovu — 80 let // Vestnik Rossiyskoy akademii nauk, tom 63, № 7, s. 663 (1993)
Aleksandr Smirnov (deputat)

**Aleksandr Aleksandrovich Smirnov** (1958-yil 26-aprel, Fargʻona viloyati, Qoʻqon shahrida tugʻilgan, 2021-yil 21--iyul Kislovodsk shahrida vafot etdi.) — rossiyalik siyosatchi. 2012-yildan 2016-yilgacha Smirnov Davlat Dumasining 6-chaqiriq deputati avval Sankt-Peterburg vitse-gubernatori boʻlgan.

## Biografiya
1977-yilda 1982-yilda Ryazan elektron qurilmalar texnikumini tamomlagan. Oliy dengiz maktabini tamomlagan. Frunze (Leningrad), gidrograf muhandisi diplomiga ega. Iqtisodiyot fanlari nomzodi. Zaxiradagi ikkinchi darajali kapitan. 1982—1993-yillar — SSSR Qurolli Kuchlarida ofitser sifatida xizmat qilgan. 1994—1996-yillar — Sankt-Peterburgdagi Davlat mulk qoʻmitasining Xususiylashtirish muammolari davlat instituti eksperti, direktor oʻrinbosari. 1996—1998-yillar — Boltiqboʻyi agrosanoat kompaniyasi bosh direktori (Sankt-Peterburg). 1998—1999-yillar — Davlat muhandislik-iqtisodiyot akademiyasi dotsenti (Sankt-Peterburg) sifatida faoliyat olib borgan.

1999-yilda u Moskva shahar mulkini boshqarish qoʻmitasi raisining oʻrinbosari etib tayinlandi.

1999-yil avgustdan Sankt-Peterburgda uy-joy fondini saqlash qoʻmitasi raisi lavozimida ishlagan.

2000-yil iyunidan 2003-yilgacha Sankt-Peterburg vitse-gubernatori.

2003-yildan 2005-yilgacha — ROSSTRO investitsiya va qurilish moliya-sanoat guruhi vitse-prezidenti (Sankt. Sankt-Peterburg).

2005-yildan 2010-yilgacha — Rossiyaning Markaziy mintaqasida qurilayotgan yoʻllar direksiyasi direktori (DSD „Tsentr“) (Sankt. Moskva).

2011-yildan 2012-yilgacha — „LENJILNIIproekt“ OAJ direktorining oʻrinbosari (Sankt. Sankt-Peterburg).

### Davlat Dumasi deputati
U Vasilina Kuliyeva mandatini 2012-yil 26-dekabr Zabaykalsk oʻlkasi gubernatorligiga saylovda Zabaykalsk oʻlkasi gubernatorligiga nomzodini qoʻyish uchun Dumadan isteʼfoga chiqqanidan keyin olgan edi. 2013-yil Davlat Dumasining transport boʻyicha qoʻmitasiga kirdi.

### Vafoti
2021-yil 21-iyulda u Kislovodsk shahrida koronavirus infeksiyasi (COVID-19) bilan uzoq davom etgan kasallik sababidan vafot etdi. Bu haqida Smirnovning yordamchilaridan 63 yoshida COVID-19 bilan kasallanganidan keyin vafot etgani haqida xabar berdi.

Dafn marosimi 2021-yil 24-iyulda Toksovoda — Leningrad viloyati Vsevolojsk tumanidagi shahar tipidagi aholi punktida boʻlib oʻtdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Sanctions.nazk.gov.ua
Tojiboy Rajabov

**Tojiboy Rajabov** (1924-yil 18-mart) – Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, snayperchi batalonining mergani (127-Pomeran ordeni, NKVD qoʻshinlarining Kutuzov chegara polkining front ortini himoya qilgan).

## Tarjimayi holi
1924-yil 18-martda Oʻzbekistonning Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa tumanidagi Xoʻjam Shukur qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati qirgʻiz. 1948-yildan KPSS aʼzosi. 9-sinfni tamomlagan. Boshlangʻich maktabda oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

1942-yil noyabrdan Qizil armiya saflarida xizmat qilgan. Pulemyotchilar kurslarini tugatgan va 1943-yil yanvarda frontga yuborilgan. Stalingrad, Ukraina va Belorussiya frontlarida jang qilgan. Janglarning birida Qizil armiya askari Rajabov pastda uchadigan dushman samolyotini avtomat bilan urib tushirgan, lekin oʻzi ogʻir yaralangan. Gospitalda tuzalib ketgach, Ukrainada front ortini himoya qilish uchun NKVD qoʻshinlarining 127-chegara polkining 13-chi qator zastavasiga oʻqishga qabul qilindi va u yerda snayperlar maktabida tahsil oldi.

13-qator zastavasi mergani, Qizil armiya askari Rajabov 1944-yil 7-yanvardan 13-yanvargacha boʻlgan davrda 333-oʻq diviziyasining 1118-oʻqotar polki joylashgan joyda snayperlar guruhi bilan jangovar mashgʻulot paytida 16 dushman askarlari va ofitserlarini yoʻq qildi. 1944-yil 25-yanvarda dushman bilan boʻlgan janglarda koʻrsatgan jasorati uchun Qizil armiya askari Rajabov 3-darajali „Shuhrat“ ordeni bilan taqdirlangan (№ 55367).

Belorussiya frontining 17-gvardiya otliq diviziyasi zonasida chegara polkining snayperlar jamoasi tarkibida harakat qilgan Rajabov 1944-yil sentyabrdan oktyabrgacha Magnushevskiy koʻprigida 24 natsistni, shu jumladan bir nechta snayperchilar, kuzatuvchilar va ofitserlarni oʻldirdi. 1945-yil 27-yanvarda Qizil armiya askari Rajabov 2-darajali „Shuhrat“ ordeni bilan taqdirlangan (№ 15041).

1945-yil qishda Vistula daryosidan Oder daryosigacha boʻlgan hujum paytida u kichik dushman guruhlarini yoʻq qilishda qatnashdi. Frontda, fashistik sabotajchilar va skautlar qoʻlga olingan. Bu vaqt ichida u 10 tagacha fashistlarni yoʻq qildi, 6 ta diversantni qoʻlga oldi va 50 ga yaqin nemis askarini asirga oldi.

Berlin uchun janglarda Rajabov dushmanning 22 askar va ofitserini, Ikkinchi jahon urushi davrida esa 102 fashistni yoʻq qildi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1946-yil 15-maydagi farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurashda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun Qizil armiya askari Tojiboy Rajabov 1-darajali „Shuhrat“ ordeni bilan taqdirlangan (№ 604).

1949-yilda u demobilizatsiya qilindi. Kukenchak shahar militsiyasida inspektor boʻlib ishlagan. Tojiboy Rajbov uch nafar qurollangan jinoyatchi bilan mushtlashib, ularni hibsga olgan, biroq ayni paytda pichoqdan bir nechta tan jarohati olgan. Nafaqaga chiqqanidan keyin Andijon (Oʻzbekiston) shahrida yashagan.

## Mukofotlari
* Medallar
* 1-darajali Vatan urushi ordeni (03.11.1985)
* 1-darajali (15.05.1946), 2-chi (27.01.1945) va 3-darajali (25.01.1944) Shon-sharaf ordeni.

## Manbalar

## Havolalar
Tadjibay Redjapov (rus.). Sayt „Geroi strani“.
Akram Murtazayev

**Akram Murtazayev** (1951-yil 11-avgust, Fargʻona, Oʻzbekiston SSR, SSSR), sovet, oʻzbek va rus jurnalisti, maqola va aforizmlar muallifi („akm-ok“).

## Hayoti
Murtazayev Buxoro pedagogika institutini tamomlagan, so‘ng 1973-yilda Moskvaga kelgan va u yerda Butunittifoq Leninchi Kommunistlar Ittifoqi Markaziy Qo‘mitasi qoshidagi Oliy komsomol maktabining jurnalistika bo‘limiga o‘qishga kiradi (1975-yilda tugatgan). Uning ustozlari Valeriy Agranovskiy edi.

1975-yildan 1987-yilgacha u „Komsomolskaya pravda“ gazetasida stajyor, muxbir, boʻlim boshligʻi boʻlib ishlagan (avval fan boʻlimida, armiyadan keyin esa 1981-yilda boshqargan harbiy boʻlimda ishlagan).

1987—1990-yillarda „Pravda“ gazetasining maxsus muxbiri. 1990-yildan 1992-yilgacha u yana Komsomolskaya pravda, axborot boʻlimida ishlagan. Murtazayev gazeta, oʻz soʻzlari bilan aytganda, „maʼrifiy millatchilik“ deb ataladigan kursni oʻrgangani uchun ishdan olindi. U yerdan ketganidan soʻng, u „Novaya gazeta“ ning asoschilaridan biriga aylandi va u yerda ijrochi muharrir boʻlib ishladi.

Keyinchalik u „Novye Izvestiya“ gazetasining bosh muharriri boʻlib ishlagan, 2008-yil kuzida esa qisqa vaqt davomida „Moskovskiy korrespondent“ gazetasining bosh muharriri boʻlgan.

Turli nashrlarda koʻplab maqolalar muallifi.

## Akram Murtazayev haqida mashhur shaxslar
Nima qilish kerak: mening doʻstim va hamkasbim (A. Q. Murtazayev) — yangi janrning ajoyib kashfiyotchisi. Bu aforizmlar emas, soʻz oʻyinlari emas, Fomenkoning ajoyib qoʻshiqlari emas. U bir marta boshqa bir vaziyatda taʼkidlaganidek: „Mening harflarim bir xil, ammo soʻzlarim boshqacha“(Dmitriy Muratov).

## Mukofotlari
2001-yil — „Yangi janr yaratgani uchun“ Rossiya Jurnalistlar uyushmasining „Oltin qalam“ mukofoti sovrindori — sarlavhalar-aforizmlar.

## Manbalar

## Havolalar

* Jurnalist Akram Murtazaev: „To, chto mi opyat priobretaem pokolenie molchalivix, eto ochen ploxo“
* Arxiv statey Akrama Murtazaeva na sayte „Novoy gazeti“ 
* Izvestniy rossiyskiy publitsist i pisatel, „otes“ „tolstushki“ „KP“ Akram MURTAZAYeV: „Politicheskie figuri, nadutie gazom, uje vizivayut smex“, Komsomolskaya pravda, 16.01.2009 (nedostupnaya ssilka)
* Stati Akrama Murtazaeva na sayte „Rabkor“
Sherbay Yoqubov

**Sherbay Yoqubov**(1930-yilda tavallud topgan) — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

## Faoliyati
1930-yilda tavallud topgan. KPSS a'zosi.

1943-yildan - iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda ishlagan. 
1943—1986-yillarda Oltinko‘l hududiy moliya boshqarmasi texnik kotibi, hisobchi, soliq inspektori lavozimida, Qo‘rg‘ontepa viloyat moliya boshqarmasi boshlig‘i, Andijon viloyati davlat mehnat jamg‘armasi va davlat krediti boshqarmasi boshlig‘i, Andijon viloyati moliya boshqarmasi boshlig‘i, birinchi kotibi lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan. Oʻzbekiston Kompartiyasi Andijon tuman qoʻmitasi mudiri (1969—1976), SSSR Davlat bankining Oʻzbekiston respublika idorasi mudiri.

O‘zbekiston SSR Oliy Kengashining 9, 10 va 11-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Sherbay Yoqubov 2016-yilda vafot etgan.

## Manbalar