Shamkir

**Shamkir** (), tarixan **Annenfeld** nomi bilan mashhur, Ozarbayjonning gʻarbidagi shahar va Shamkir tumanining maʼmuriy markazi. Kichik Kavkazning shimoliy etaklarida, Tbilisi-Yevlax shossesi boʻyida Chagirchoy sohilida, Dallar temir yoʻl stansiyasidan taxminan  masofada joylashgan. Bu Ozarbayjondagi aholi soni boʻyicha sakkizinchi yirik shahardir.

## Etimologiyasi
Bir nazariyaga koʻra, bu nom ozarbayjoncha *sham* soʻzidan olingan boʻlib, *yashil bilan qoplangan joy* maʼnosini bildiradi.

## Aholisi

2021-yil 1-oktyabr holatiga koʻra, hudud aholisi 221 372 kishini tashkil qiladi.

## Tarixi

Antik davrda hozirgi Shamkir hududi milodiy 387-yilgacha Armaniston qirolligi tarkibidagi Utik viloyatiga kirgan. Miloddan avvalgi 2-asrdan milodiy 4-asrgacha boʻlgan yunon-rim tarixchilari Utik Armanistonning viloyati boʻlib, Armaniston va Kavkaz Albaniyasini Koʻra daryosi ajratib turadi, deb hisoblagan.

Tarixiy **Shamkur** (**Shamxor** va **Shamkir** nomlari bilan ham tanilgan) 5-asrdan beri Forsning savdogar va hunarmandchilik markazi sifatida tanilgan. 652-yilda shaharni arablar bosib olgan. 737-yilda arab qoʻmondoni Marvonning Volga boʻyiga yurishidan soʻng xazarlar Shamkirga joylashdilar. 752-yilda shahar yaqin atrofda yashab, arablarga qarshi isyon koʻtargan savirlar tomonidan vayron qilingan. 854-yilda musulmon xazarlar Shamkirga panoh topdilar. Keyinchalik shahar kurdlar sulolasidan boʻlgan shaddodiylar sulolasidan boʻlgan Ganja amirlari hukmronligida boʻlgan. 12-asr va 13-asr boshlarida Shamkir gruzinlar hukmronligi ostida edi. 1195-yilda Gruziya qirolichasi Tamaraning qoʻmondonlari saljuqiylarning eldegiziylar sulolasidan boʻlgan Ozarbayjon Otabegi Abu Bakr qoʻshinlarini yoʻq qildi. 1235-yilda Shamkir moʻgʻullar tomonidan vayron qilingan. 16-asrning birinchi choragidan 19-asr boshlarigacha Shamkirda Shamsaddinli-Zulgadar degan turkiy qabila hukmdorlari hukmronlik qilgan. 1803-yilda Qojar Eronining Ganja xonligiga qarshi harbiy harakatlar paytida Shamkir rus qoʻshinlari tomonidan bosib olinib, Rossiyaga qoʻshib olindi.

1817-1818-yillarda Shamkir oʻrnida **Annenfeld** nomi bilan Vyurtembergdan koʻchirilgan nemislar koloniyasi tashkil etilgan. Ozarbayjonda mustamlaka bilan aloqadorlardan tashqari boshqa nemislar ham bor edi. 1826-yil 3-sentyabrda rus-fors urushi chogʻida Annenfeld yaqinida shohning 10000 askardan iborat gvardiyasi yoʻq qilindi. 1915-yilda bu yerga Turkiya va Erondan ossuriylar koʻchirildi va 1930-yillarda ham shu yerda yashab kelayotgan edi.

Birinchi jahon urushidan keyin Annenfeldga ruscha Annino () nomi berildi. 1938-yilda unga shahar tipidagi aholi punkti maqomi berildi va yaqin atrofdagi temir yoʻl vokzali va tarixiy Shamkir nomi bilan Shamxor () deb qayta nomlandi. 1944-yilda nemis aholisi Sovet Ittifoqida aholini koʻchirish doirasida deportatsiya qilinganidan ikki yil oʻtgach, unga shahar maqomi berildi. 1991-yilda bu nom Shamkir deb oʻzgartirildi.

## Iqtisodiyoti
Shaharda konyak va vino zavodlari, shuningdek, mahalliy sanoat zavodi ishlab turibdi.

## Transporti
### Jamoat transporti
Shamkir yirik jamoat transport tizimiga ega, asosan Transport vazirligi tomonidan boshqariladi.

## Sporti

Shaharda bitta professional futbol jamoasi, „Shamkir“, bor. U hozirda Ozarbayjon futbolining ikkinchi toifasi, Ozarbayjon Birinchi divizionida qatnashmoqda. Klub ikki karra Ozarbayjon ligasi chempioni.

2014-yil holatiga koʻra, Shamkirda 22-toifadagi musobaqa va barcha davrlarning eng yuqori reytingli turnirlaridan biri oʻtkaziladi.

## Mashhur kishilari
Shaharning nufuzli aholisi orasida shoirlar Mulla Vali Vidodiy va Ahmad Javod, futbolchi Jovid Imomverdiyev va kamonchi Zinyat Valiyeva bor.


File:Cavad ahmed.jpg|Ahmad Javod Ozarbayjon Respublikasining madhiyasi soʻzlari muallifi sifatida mashhur
File:Javid Imamverdiyev.jpg|Jovid Imomverdiyev, futbolchi.
File:DQİDK sədri Mübariz Qurbanlının "Amerikanın Səsi"nə müsahibəsi - 2.jpg| Muboriz Gurbanli, Ozarbayjon Respublikasi Diniy birlashmalar boʻyicha davlat qoʻmitasi raisi


## Manbalar

## Adabiyotlar
*Е. М. Поспелов (Ye. M. Pospelov). "Имена городов: вчера и сегодня (1917–1992). Топонимический словарь." (*City Names: Yesterday and Today (1917–1992). Toponymic Dictionary.*) Москва, "Русские словари", 1993.
*"Словарь современных географических названий" (*Dictionary of Modern Geographic Names*). Под. ред. В. М. Котлякова (ed. V. M. Kotlyakov), 2006.
*"Советская историческая энциклопедия" (*Soviet Historical Encyclopedia*). Под ред. Е. М. Жукова (ed. Ye. M. Zhukov), 1973–1982.