open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avtomat (qurol)

**Avtomat qurol** – oʻq otish quroli. U oʻq (snaryad) otilganda hosil boʻlgan porox gazining quvvati bilan oʻz-oʻzidan oʻqlanib otilgani uchun shunday ataladi. U uzluksiz va yakka olish imkonini beradi. Avtomat qurol XIX asrning 2-yarmida paydo boʻlgan.

Quyidagi turlarga boʻlinadi:

* Avtomat pistoletlar – yaqin masofa (50 m)ga oʻq otadigan qurollar;
* Pistolet-pulemyotlar – 300 m gacha masofadagi noshonga zarba beruvchi qurollar;
* Oʻzi oʻqlanuvchi va oʻzi otiluchi avtomat miltiqlar – 600 m ga qadar masofadagi nishonga bittalab otish uchun moʻljallangan. Oʻq bittalab otilganda minutiga 25-30 ta oʻq otish mumkin;
* Qoʻl pulemyotlari – 800 m masofadagi nishonga otishga muljallangan qurollar. Bittalab minutiga 120 donaga qadar oʻq otish mumkin;
* Stanokli pulemyotlar – 1000 m va undan uzoq, (2-2,5 km) masofadagi nishonga zarba berish uchun ishlatiladigan kuchli qurollar. Minutiga 250 ga qadar oʻq otadi. Stanokli pulemyotlar pastroq uchuvchi dushman samolyotlarga zarba bera oladi;
* Yirik kalibrli pulemyot (odatda, kalibri 12,7-15 mm) – tank va samolyotlarga oʻrnatiladigan qurol, havodagi nishonlarga zarba berish, yengil zirh bilan qoplangan nishonlarga qarshi kurashish uchun moʻljallangan qurol;
* Avtomat toʻp (kalibri 20 mm va undan katta) – asosan havodagi nishonlarga zarba berish uchun tank va samolyotlarga oʻrnatiladigan qurol.


Tasvir:Fedorov avtomat.jpg|Avtomat Fyodorov
|APS avtomat pistoleti
Tasvir:PPSh-41 from soviet.jpg|Pistolet-pulemyoti Shpagin 41
Tasvir:Soviet RPK-74.JPEG|RPK-74 q’ol pulemyoti
Tasvir:PKM DD-ST-85-01257.JPEG|PKM pulemyoti
Tasvir:NSV machine gun-01.jpg|NSV stanokli pulemyoti
Tasvir:GSh-301 cropped.jpg|GSh-30-1 avtomat toʻp

## Yana qarang
* Avtomat qurol
* Oʻtochar qurol
Musée d'Orsay

**Orsay muzeyi** (frans. Musée d’Orsay) — 1986-yilda tashkil topgan dunyoning eng yirik badiiy muzeylaridan biri. Maydoni: 57 400 m². 2009-yil davomida 3,0 mln kishi ziyorat etgan. Muzeyda asosan 1848-1915 yillarga tegishli fransuz tasviriy sanʼati, haykaltaroshligi, fotografiyasiga oid eksponatlar mavjud. Muzey impressionizm va post-impressionizm namoyondalari Monet, Manet, Degas, Renoir, Cézanne, Seurat, Sisley, Gauguin, Van Gogh kabi rassomlarning asarlariga ega.

## Havolalar
Yevro

**Yevro** yoki **Euro** – Yevropa Ittifoqi tarkibidagi Yevropa iqtisodiy va pul hamjamiyati aʼzolarining pul birligi. Xalqaro ifodasi Yevropa Ittifoqi 1999-yil 1-yanvardan muomalaga chiqarilgan. 1 Yevro = 100sent. 1999-yili 1-yanvardan 2002-yil 1-yanvarga qadar Yevro naqd pulsiz toʻlovlarda ishlatildi, Yevro bilan bir qatorda bu mamlakatlarning milliy pul birliklari ham muomalada yurdi. Yevro muomalaga kiritilishi bilan ilgari shu mamlakatlar oʻrtasida xalqaro toʻlovlarda foydalanilgan ekyu muomaladan chiqarildi va ular ekyuning soʻnggi qiymati (1998-yil 31-yanvar holati) boʻyicha Yevroga tengma-teng almashtirildi.

Ayni paytda milliy pul birliklarining Yevroga nisbatan valyuta kurslari ham belgilandi (mas, 1 Yevro = 1,95583 nemis markasi; 1 Yevro = 1936,27 italyan lirasi; 1 Yevro = 200,482 portugal eskudosi va boshqalari; 1998, 31-dekabr).

2002-yil 1-yanvardan 5,10, 20, 50, 100, 200, 500 Yevro qogʻoz banknotlari, 1,2 Yevro va 1, 2, 5, 10, 20, 50 sentli tangalar muomalaga kiritildi (Yevropa iqtisodiy va pul hamjamiyatiga aʼzo mamlakatlarning eski milliy pul birliklari muo- malasi toʻxtatildi). Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 AQSh dollari = 0.78 Yevro, Oʻzbekiston Respublikasi milliy pul birligi – soʻmga nisbatan 1 Yevro = 2631 soʻm 82 tiyin (2013-yil aprel).

## Ushbu davlatlarning pul birligi Yevro

#### Rasman pul birligi
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
-----
#### Yevropa Ittifoqi hududidan tashqarida boʻlgan davlatlar
# 
# 
# 
# 
-----
#### Yevroni norasman qabul qilgan davlatlar
* 
* 
*  Sen-Pyer va Mikelon

## Manbalar

## Havolalar
*
Funt sterling

**Funt sterling** (; belgisi: **£**) Birlashgan Qirollikning rasmiy valyutasidir.

**Funt sterling** (ing. pound yoki pound sterling) — Bukj Britaniya pul birligi. 1 Funt sterling = 100 pens (1971-yilga qadar Funt sterling = 100 shilling = 240 pens boʻlgan). 11-asrdan kumushdan, 14-asr oʻrtalaridan oltindan ham tangalar shaklida zarb qilingan. Funt sterling banknotlarini Angliya banki 1694-yildan chiqara boshlagan. Jahondagi eng barkaror valyutalardan biri. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 0,7 Funt sterling = 1 AQSH dollari. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilagan kurs boʻyicha 1 Funt sterling = 1581 soʻm 22 tiyin (2003-yil may).

**Valyuta kursi**

Funt sterling xalqaro valyuta bozorida eng barqaror valyutalardan biri hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilagan kursga ko‘ra, 2025-yil 16-yanvar holatiga 1 funt sterling 15,838.28 so‘mga teng. citeturn0search0 Shuningdek, tijorat banklarida funt sterlingning kursi biroz farq qilishi mumkin. Masalan, Hamkorbankda 1 funt sterlingni sotib olish kursi 15,000 so‘mni tashkil etadi.

## TARIXI
**Tarixi**

Funt sterlingning tarixi uzoq asrlarga borib taqaladi. 11-asrdan boshlab kumush tangalar shaklida zarb qilingan bo‘lsa, 14-asrning o‘rtalaridan oltin tangalar ham muomalaga kiritilgan. 1694-yildan boshlab Angliya banki funt sterling banknotlarini chiqarishni boshlagan. "Sterling" atamasi taxminan 1300-yillarga borib taqaladi va kichik yulduzchalari (qadimgi inglizcha: steorling) bo‘lgan kumush norman pennisining umumiy nomidan kelib chiqqanligi haqida faraz mavjud. citeturn0search0

## Havolalar
*
Xitoy yuani

**Yuan** — Xitoy Xalq Respublikasining pul birligi. 1 Yu. =10 szyao=100 finyam. Xalqaro ifodasi OGU. Yu. 1835-yildan kumush tangalar koʻrinishida zarb qilina boshlagan. 1933-yil mart oyiga qadar Xitoyda lyan (14—19-asrlarda muomalada boʻlgan kumush valyuta) pul birligi sifatida ishlatilgan. Bojxona bojlari va soliqlari Yu.da hisobkitob qilingan. 1948-yilda Xitoy xalq banki tashkil topganidan keyin ggul islohotlari oʻtkazildi. 1955-yilga . kelib eski pullar yangi pullarga 10000:1 nisbatda almashtirildi. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 AQSH dollari=8,28 Yu.; Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilagan kurs boʻyicha 1 Yu.= 132 soʻm 87 tiyin (2005, may).

## Manbalar

## Havolalar
*    
*
Muharram

**Muharram** (arabcha - *taqiqlangan, muqaddas*) - arablarning Oy taqvimida, shuningdek, musulmonlarning hijriy yil hisobida birinchi oy. Muharram islomdan ilgari ham arablarda muqaddas oy hisoblangan, bu oyda qabilalar oʻrtasidaga urush-janjallar va qon toʻkishlar taqiqlangan. Bu Muharram oyining nomidan ham koʻrinib turadi. Islomda Muharram urush man qilingan toʻrt oyning biridir.

**Muharram** (arabcha — taqiqlangan, muqaddas) — qadimgi arablarning Oy taqvimida, shuningdek, musulmonlarning hijriy yil hisobit birinchi oy. Muharram islomdan ilgari ham arablarda muqaddas oy hisoblangan, bu oyda qabilalar oʻrtasidagi urush-janjallar va qon toʻkishlar taqiqlangan. Bu Muharram oyining nomidan ham koʻrinib turadi. Muharram oyining birinchi oʻn kunida shialar imom Husaynni yodlab motam tutadi, turli diniy marosimlar oʻtkazadi (qarang Ashuro).

## Manbalar
Safar

**Safar** — islomiy taqvimning ikkinchi oyi. qamariy yil hisobida, yaʼni Oy taqvimida, shuningdek, musulmonlarning hijriyqamariy yil hisobida 2oyning arabcha nomi; 29 kunga teng . Bu oyning xususiyati yilning boshqa oylari bilan bir xildir. Islomga koʻra, bu oyda ham marosimlar, toʻylar, safarlarni amalga oshirish mumkin. Oyning xosiyatsiz ekani toʻgʻrisidagi baʼzi fikrlar asossiz. 

## Manbalar
Larisa Dolina

**Larisa Dolina** (Лариса Александровна Долина (Миончинская) *10-sentyabr 1955). rus qoʻsiqchisi.

## Linklar
* Larisa Dolinaga bagʻishlangan veb-sayt 
* Larisa Dolinaning intervusi 
* Larisa Dolinaning intervusi
Pichoq

**Pichoq** — bir tomoni charxlab oʻtkirlangan, plastinkasimon uzunchoq keskir asbob. Odatda, tigʻ va dastadan iborat boʻladi. Tigʻ qattiq metalldan boʻlib, bir yoki ikkala tomoni ham oʻtkirlanib yasalgan boʻlishi mumkin. Pichoq asosan tigʻ va dasta (sop) dan iborat.

## Tarifi

Tigʻ pichoqning kesadigan qismi hisoblanadi. Dastasi (sopi) yogʻoch, suyak, plastmassa va baʼzan temirdan ishlanadi. Ular suqma, yorma va naqshdor boʻladi. Dasta mustahkam turishi uchun mis halqachalar — gul-band qoʻyiladi. Tuzilishiga koʻra, pichoq toʻgʻri, qayqi, bodomcha; oʻlchamiga koʻra — oʻrtasuyamlik, gezlik, bolapichoq, chalabuzar, mardona; bezatilishiga koʻra — sodda, guldor, chilmixgulli, rufta, sadafli, dandop sopli va boshqa; yasalish usuliga koʻra, chust (tus) pichogʻi, poytug pichoq, qoʻqop pichoq, qorasuv pichoq, shahrixon pichogʻi, xiva pichogʻ xillarga boʻlinadi. Ishlatilishiga qarab, pichoqlar oʻtkir uchli va toʻmtoq uchli qilib yasalishi; buklama (pakki); tugmacha va prujinali (tugmachasi bosilganda tigʻi irgʻib ochiladigan) boʻlishi mumkin. Pichoqni shikastlanishdan saqlash uchun maxsus moslama gʻilof — qinga solib qoʻyiladi. Qin gazlama, metall, temir, charm, yogʻoch va boshqalardan yasalib, unga turli badiiy oʻyma naqshlar qilinadi.

Oʻzbekistonda ilgari pichoqlar asosan temirchilik doʻkonlarida tayyorlangan, hozir mahalliy sanoat korxonalarida hamda xususiy kichik korxonalar (doʻkonlar)da ishlab chiqariladi. Pichoqlar uy-roʻzgʻor va xoʻjalikda, bogʻdorchilik, kosibchilik, ovchilik va boshqalarda qoʻllanadi.

## Tasniflanishi

### Konstruksiyasiga koʻra
;Sanoat pichogʻi
mashina va mexanizmlarning kesuvchi, qirquvchi va oʻyuvchi qismlari. Yogʻochsozlik sanoati, yogʻoch oʻymakorligi, oziq-ovqat sanoa-ti, qishloq xoʻjaligi mashinalarida, taxta tilish, faner yoʻnish, yogʻoch oʻyish, silos va somon maydalash, karam qirqish va boshqa ishlarni bajarish uchun moʻljallangan pichoqlar boʻladi. Ular freza, disk, oʻtkir uchli plastina va boshqa koʻrinishda yasaladi.
;Elektronikada
Elektrotexnikada rubil-niklar va shtepsellardagi qisqichlar ham P. deb ataladi.

### Ishlatilishiga koʻra
;Oshxona pichogʻi
;Ov pichogʻi

## Milliy pichoqlar

;Abxazlar pichogʻi

## Yana qarang

* Pichoqchilik

## Manbalar
Islomiy taqvim

**Islomiy taqvim** — milodiy 638-yili xalifa Umar (milodiy 592—644 yillar), roziyallohu anhu,
tomonidan joriy qilingan. Ushbu taqvim qamariy boʻlib, oy
harakatiga asoslangan edi. Umar, roziyallohu anhu, ushbu taqvimni oʻz
davrida amalda boʻlgan turli taqvimlar oʻrtasida yuzaga kelayotgan
ziddiyatlarni bartaraf etish uchun joriy qilgan.
Umar, bir necha sahobalar bilan maslahatlashib,
yil boshi sifatida hijrat yilini tanlashga qaror qilishgan.
Taqvimning boshlanish nuqtasi sifatida Hijrat qilingan yilning 1
Muharram kuni tanlangan. Hijriy sana, odatda Gʻarb adabiyotida A. H.
deb qisqartirib yoziladi(Bu lotincha „Anno Hegirae“ soʻzining
qisqartmasidir. Birinchi Hijriy sananing birinchi Muharram kuni
(Muharram 1, 1 A. H.) Grigorian taqvimida 622-yil 16-iyulga
toʻgʻri keladi).
Paygʻambar Muhammadning, Makkadan Madinaga
hijratlari esa Grigorian taqvimining 622-yil sentyabr oyiga
toʻgʻri keladi.

## Taqvimning tarkibi
Islomiy taqvim (Hijriy taqvim) 12 oydan iborat:
# Muharram — 
# Safar — ‎
# Rabiulavval — 
# Rabiussoni — ‎ yoki rabiuloxir 
# Jumodilavval — 
# Jumodissoni —  yoki jumodiloxir ‎
# Rajab — 
# Shaʼbon — 
# Ramazon — 
# Shavvol — 
# Zulqaʼda — 
# Zulhijja — 

## Hijriy yildagi muhim sanalar
# 1 Muharram — yil boshi;
# 27 Rajab — Isro va Meroj hodisasi;
# 1 Ramazon — tutilishi farz boʻlgan roʻzaning birinchi kuni;
# 17 Ramazon — Qur’onning nozil boʻlishi boshlagan kun;
# Ramazonning oxirgi 10 kechasi — Laylat ul-qadr kutiladigan
kechalar;
# 1 Shavvol — Iyd al-Fitr, Ramazon Hayiti;
# 8-10 Zul-hijja — Haj kunlari;
# 10 Zul-hijja — Iyd al-Adha, Qurbon Hayiti.
Ramazon

**Ramazon** ( )  – hijriy yil hisobining 9 oyi. Islom dinida ramazon oyida Alloh Muhammad paygʻambar Qurʼonni vahiy qila boshlagan, deb talqin etiladi. Shu sababli ramazon muqaddas oy hisoblanadi, bu oy davomida musulmonlarga roʻza tutish buyuriladi. Shuningdek, ramazon arablarda islomdan avvalgi 4 muqaddas oydan biri; dastlab yoz fasliga toʻgʻri kelgan. Islom dini joriy etilishi arafasida Makkada ramazon oyida yaxshi amallar qilish (tahannus) anʼana boʻlgan. Ramazon oyining 27-kuniga oʻtar kechasi Muhammad paygʻambarga Qurʼon nozil qilingan (qarang Laylatul-qadr). Ramazon oyida roʻza tutish hijraning 2 yili joriy etilgan. Musulmon mamlakatlarida ramazonga oid marosim va anʼanalar har bir oʻlkaning oʻziga xos urf-odatlaridan kelib chiqqan holda oʻtkaziladi.
## Etimologiyasi
Ramazon soʻzi „ramz“ soʻzidan olingan „qizimoq“, „qizib choʻgʻ boʻlmoq“, „kuydirmoq“ maʼnolarni bildiradi.

## Manbalar

## Havolalar

Ramazon oyi haqida maqola.

"Ro‘za tutishning tibbiy foydalari" haqida maqola.
Şalom

**Şalom** (, ) — Turk-Yahudiy haftalik nashridir.
Gazetaga 29-oktabr 1947-yilda Istanbul, Turkiyada Turk-Yahudiy jurnalisti Avram Leyon tarafidan asos solingan.

Şalom Turkcha va bir sahifa Ladino tillarida tarqatiladi.

Bugungi hafta gazetaning adadi 5 ming oshadi (yakshanba kunlari).
Gazetaning noshiri jurnalist İvo Molinas. Gazetaning bosh muharriri jurnalist Yakup Barokas.

## Manbalar

## Havolalar
* Şalom Rasmiy Sayti (Turk tili)
* Şalom Rasmiy Sayti (Ladino)
Isfara

**Isfara** (, ) — Tojikiston Respublikasining Sugʻd viloyatidagi shahar (1952-yildan). Isfara tumanining maʼmuriy markazi. Isfara daryosi boʻyida, Turkiston tizmasi yon bagʻrida. Konibodom — Shoʻrob yoʻnalishidagi temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 45 ming kishidan ziyod (2013-yil oʻrtalari).

## Sanoati
Shaharda gidrometallurgiya, yorugʻlik texnikasi jihozlari, mineral boʻyoqlar zavodlari, meva, goʻsht konservasi, qurilish materiallari kombinatlari, tarix-oʻlkashunoslik muzeyi bor.

## Tarixiy obidalari
Isfara 16-asrdan maʼlum. Isfara yaqinida Abdullaxon masjid namozgohi (16-asr), Qalʼai-Bolo oʻrta asr qalʼasining qoldiqlari, Chorsu qishlogʻida Hazrati Bobo maqbarasi (10—12-asrlar) saqlangan. 10-asr manbalarida faqat Isfara viloyati haqida maʼlumotlar uchraydi. 9—10-asrlarda Istaxrip shu viloyatdagi konlardan koʻmir qazib olinganligi va taxminan 180&nbsp;kg koʻmir bir dirhamligini yozgan. Bobur davrida esa (16-asr) Isfara Fargʻona vodiysidagi 8 ta yirik shaharning biri sifatida qayd etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Исфара - Проект по подключению школ Таджикистана к Интернету  
* Исфаринский Портал
* Исфара - город цветущих садов
* Исфара
* На таджикском языке, более подробная информация
Boris Kolker

**Boris Grigoryevich Kolker** (15 iyul 1939 yilda, Moldaviya SSR,Tiraspol shahrida tug’ilgan) Tillar o’qituvchisi, tarjimon, Esperanto darsligi muallifi. Rus, Sovet fuqarosi, 1993 yildan AQSh fuqarosi, Ogayo shtatinig Klivlend shahrida istiqomat qiladi.

Boris Kolker Esperanto tilini 1957 yilda o’rgangan. Tilshinoslik doktori. Ilmiy ishini disertatsiyasini esperantologiya iboralari bo’yicha himoya qilgan. 3ta Esperanto tili darsliklari, tilshinoslik bo’yicha maqolalar va taqrizlar muallifi. 
U “*Esperanto mamlakatiga sayohat*” nomli ham mukammal darslik, ham Esperanto madaniyatiga yo’llanma kitobi orqali Esperanto olamining vazxoni sifatida ko’pchilikka tanilgan.

U Esperanto Akademiyasi a’zosi, UEA (Xalqaro Esperanto Asotsiatsiyasi) ning faxriy a’zosi, “*Monato*” jurnalinng hammuharriri, 20 yil davomida Rossiyada xat yozish orqali tilni o’rgatish kursini olib borgan va u orqali 900 kishiga diplom bergan, ularning bir nechasi O’zbekistondandir. Esperanto tilini AQShning San Fransisko va Hatford universitetlarida o’rgatgan. Hozirgi kunda internet orqali *Xalqaro chuqurlashtirilgan yozuv kursini* boshqarmoqda. Turli davrlarda sobiq Sovet Ittifoqi va Rossiyada turli Esperanto tashkilotlarining asoschisi va rahbari bo’lgan.

Ikkinchi jahon urushi davrida Boris Kolker O’zbekistonning Qarshi shahrida yashagan. Sovet Esperantist Yoshlarining O’zbekistonda 1981 yildagi uchrashuvida ishtirok etgan, 1982 va 1984 yillaridagi Samarqandda bo’lib o’tgan Esperantochilarning ilmiy seminarlarida ishtirok etgan.

## Disertatsiyasi (kandidatlik ilmiy ishi)
* *[https://archive.today/20120710093304/miresperanto.narod.ru/konsultoj/kontribuo-1.htm Esperanto tilining tuzilishi va rivojlanishiga rus tilining hissasi.]* ('Вклад русского языка в формирование и развитие эсперанто.). Moskva. SSSR Fanlar Akademiyasi. Tilshinoslik Instituti. 1985 yil. 23 bet. Doktorlik disertatsiyasi Tilshinoslik bo’yicha rus tilida yozilgan.

## Darsliklari
* *[http://www.esperanto.mv.ru/Lernolibro/index.html Учебник языка эсперанто. Основной курс]* (Esperanto tili darsligi. Boshlang’ich kurs.).
* *[http://www.esperanto.mv.ru/Esp16/index.html Эсперанто за 16 дней. Экспресс-курс]* (Esperanto 16 kunda. Ekspress kurs.).
* *[http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4103 Международный язык эсперанто. Полный учебник] * (Xalqaro Esperanto tili. To’liq darslik.).
* *[http://lt.lernu.net/kursoj/kolker/index.php Vojaĝo en Esperanto-lando. Perfektiga kurso de Esperanto kaj gvidlibro pri la Esperanta kulturo.] * (Esperanto mamlakatiga sayohat. Esperanto tilining mukammal kursi va Esperanto madaniyatiga yo’llanma kitobi.).

## Lug'at
* *[http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=4536 Эсперанто-русский словарь: ок. 3000 слов.]* — Moskva: Impeto, 1993. — 53 с. .

## Manbalar
Fahriddin Umarov

**Fahriddin Aslpoʻlat oʻgʻli Umarov** (1926-yil 1-sentyabr, Qibray – 2007-yil 8-sentyabr) – xofiz, bastakor, shoir. Oʻzbekiston xalq xofizi.

## Hayoti
Fahriddin Aslpoʻlat oʻgʻli Umarov 1926-yil 1-sentyabrda Toshkent viloyati Qibray tumaning Qibray shaharchasida tugʻilgan. Yoshlik yillari qatagʻon davrlariga toʻgʻri kelib Ukraina hududlariga oilasi bilan surgun qilingan. Onasi 32 yoshida oʻsha yerda kasallikdan vafot etgan. Dutor chalishni otasidan, skripka chalishni musiqa ustozi Rahimjon Ikromovdan oʻrgangan. Ikkinchi jahon urushi yillarida front ortida mehnat qilgan. Urushdan keyin Oʻzbekistonga qaytib kelgan.

Ilk musiqa saboqlarini otasidan, soʻng xofizlik sirlarini Asqar Ubaydullayev, Akmalxon va Boboxon Soʻfixonovlardan oʻrgangan. 1950–1953-yillarda Toshkent konservatoriyasida taʼlim olgan. 1946–1961-yillarda Oʻzbekiston radioqoʻmitasida, 1961–1986-yillarda Oʻzbek davlat filarmoniyasida yakkaxon xonanda sifatida faoliyat yuritgan.

Repertuaridan, asosan, kuylarni oʻzi bastalagan qoʻshiq va ashulalar – „Ishqingda zor oʻldim“ (Noqis gʻazali), „Naylaram“ (Xislat), „Jamoling“, „Sochining savdosi tushdi“ (Bobur), „Onam derman“ (Yo. Mirzo), „Qaydasan“ (Bobrahim Mashrab), „Oʻzbegim“ (Erkin Vohidov), „Ey, muhabbat“ (Poʻlat Moʻmin), „Umr oʻtmoqda“ (Toʻra Sulaymon), shuningdek, mumtoz („Chorgoh“, „Bayot“ kabi) va zamonaviy bastakorlar ashulalari („Munojot“, „Sodirxon Ushshogʻi“ va boshqalar) oʻrin olgan. Uzoq yillik ijodiy faoliyati natijasida 400 dan ortiq qoʻshiqlar yaratgan. Ijrolari Oʻzbekiston radiosi fonojamgʻarmasiga, 20 dan ortiq gramplastinkaga yozilgan. Fahriddin Umarov 2007-yil 8-sentyabrda vafot etgan.

## Oilasi
* Jamoliddin Umarov – oʻgʻli. Jamoliddindan tashqari yana 5 nafar farzandi bor.
## Unvon va mukofotlari
* Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1964-yil);
* Oʻzbekiston xalq hofizi (2002-yil);
* Fidokorona xizmatlari uchun ordeni (2021-yil);
## Xotirasi
* 2021-yil Qibray tumani „Doʻrmon“ madaniyat saroyida „Meni yod et“ deb nomlangan xotira kechasi oʻtkazildi.
* 2021-yilda Toshkent viloyat markazida Faxriddin Umarov nomidagi sanʼat ijod maktabini tashkil etish toʻgʻrisida prezident Sh. Mirziyoyev qarori imzolangan.
## Manbalar
Buxoro iqtisodiyot va bank kolleji

**Buxoro iqtisodiyot va bank kolleji** – Buxoroda joylashgan oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi.

Kollej ijtimoiy-iqtisodiy soha yoʻnalishidagi respublika tayanch taʼlim muassasasidir.

Kollejda quyidagi yoʻnalishlar asosida mutaxassislarni tayyorlaydi.
„Buxgalteriya hisobi“;
„Bank ishi“;
„Boshqaruv va iqtisodiyot“;
„Moliya“;
Qibray

**Qibray** – shahar tipidagi aholi punkti (1973-yildan), Toshkent viloyati Qibray tumanining maʼmuriy markazi, Toshkent va Chirchiq shaharlari oraligʻida joylashgan. Toshkent shahridan 18 km shimoli-sharqda joylashgan. Eng yaqin temir yoʻl Qodiriya (10 km) stansiyasi hisoblanadi. 2024-yilgi maʼlumotlarga koʻra aholisi 100 ming kishini tashkil etgan. Mahalliy rivoyatlarga koʻra „Qibray“ (qadimda „Qiray“) nomi qadimiy turkiy qabila nomidan kelib chiqqan.

## Tarixi
Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, asosiy aholi punkti XVIII asr boshlarida rivojlana boshlagan. Eski Toshkentdan bir necha oilalar unumdor yerlarni oʻzlashtira maqsadida kelgan va keyinchalik doimiy aholi sifatida shu yerda qolgan. XX asrning 30-yillarida eski yer egalarining yerlari aholi oʻrtasida qayta taqsimlangan.

1959-yilda Yadro fizikasi instituti va Ulugʻbek (shaharcha) qishlogʻi tashkil etilgandan soʻng yangi qishloqqa yoʻl va koʻprik qurilgan.

1995-yilda qishloq markazida yangi avtovokzal, bozor, savdo doʻkonlari, yodgorlik barpo etish ishlari olib borilgan.

2011-yilda qishloqning markaziy qismida navbatdagi rekonstruksiya ishlari amalga oshirilib, asosan 1950-yillarda qurilgan eski turar-joy binolari buzib tashlangan va markaziy Alisher Navoiy koʻchasi boʻylab yangi turar-joy va noturar-joy binolari qurilgan.

Qishloqda futbol stadioni, 2 ta oʻrta maktab, mahalla fuqarolar yigʻini, masjid, bosmaxona, koʻplab savdo doʻkonlari, viloyat ahamiyatiga molik asosiy maʼmuriy binolar mavjud.

„Yangiobod“ mahallasi oʻtgan asrning toʻqsoninchi yillarining boshlarida mahalliy aholiga yer maydonlarining ajratilishi natijasida tashkil topgan. U „Yakkachoʻp“ koʻchasi „Qorasuv“ kollektori ustidagi koʻprikning tarixiy nomi bilan atalgan.

1992-yilda toponimiya komissiyasi Orjonikidzevskiy tumani nomini oʻzgartirish masalasini oʻrganib chiqqan. Komissiya raisi J. Xonazarov Boʻzsuv tumani nomiga oʻzgartirish taklifini ilgari surgan. Uzoq davom etgan bahs-munozaralardan soʻng Qibray qishlogʻi vakili B. Usmonov tashabbusi bilan Orjonikidzevskiy tumani Qibray tumani deb nomlangan.

Qibrayda sanoat, qurilish tashkilotlari, kichik, oʻrta biznes, yirik korxonalari va mikrofirmalar, qoʻshma korxonalar, Shreder nomidagi ilmiy ishlab chiqarish birlashmasining tokchilik va vinochilik filiallari, avtokorxona, MTP, dehqon bozori bor. Umumiy taʼlim, bolalar musiqa, sport maktablari, litseylar, kasbhunar kollejlari, tuman markaziy kutubxonasi, madaniyat uyi, Mustaqillik maydoni, oʻquv sport xonasi, stadion, suzish havzasi va boshqa koʻplab sport inshootlari mavjud. Shahar oʻrtasidagi maydonda Xotira monumenti oʻrnatilgan. Qibrayda tuman markaziy kasalxonasi, tibbiy tez yordam boʻlimi, poliklinika, markaziy dorixona, tugʻruqxona majmui va boshqalar tibbiy muassasalar faoliyat yuritadi. Shaharcha yaqinida bir qancha sanatoriy va dam olish uylari (shu jumladan, „Botanika“, „Boʻston“, „Umid gulshani“, „Qibray“, „Navbahor“, „Energetik“ va boshqalar) faoliyat koʻrsatadi. Qibraydan Toshkent shahrigacha avtobus va marshrutli taksilar qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Toshkent – Xoʻjakent elektr poyezdi Qibray yonidan oʻtadi.

## Manbalar
Polisentrizm

**Polisentrizm** ( — koʻp + lotincha *centrum* — toʻplanish) — dunyoning geopolitik tuzilishining eng muhim xossasi va prinsiplaridan biri. Biror mintaqaning bir necha siyosiy, ijtimoiy yoki moliyaviy markazlar atrofida tartiblanishida namoyon boʻladi.

**Politsentrizm** (poli... va lotincha centrum — toʻplanish, markaz) — hozirgi zamon tipidagi odamlarning kelib chiqishi haqidagi nazariya. Unga koʻra, Homo sapiens Yer yuzasining bir kancha joylarida paleoantrop va arxantroplarga oid har xil ajdod formalardan kelib chiqqan. Polisentrizmning asoschisi amerika antropologi F. Veydenreyx hisoblanadi. U neoantrop (qoz. odam) kelib chiqqan 4 ta markazni kursatadi. Odamlarning qazilma formalari bilan oʻsha joyda yashaydigan hozirgi zamon odam irqlari oʻrtasidagi morfologik moslikning yuqori boʻlmasligi Polisentrizmning asos-siz ekanligini kursatadi. Polisentrizm monotsentrizm nazariyasida karshi turadi.

## Manbalar
Buxoro viloyat akademik litseyi

**Buxoro viloyat akademik litseyii** — Buxoroda joylashgan oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi.

## Manbalar
Xalqaro iqtisodiy aloqalar

**Xalqaro iqtisodiy aloqalar** – bu xalqaro savdo jarayonlari tufayli iqtisodiyot sohasida paydo boʻlgan davlatlararo aloqalardir.
### Paydo boʻlish tarixi
Bu jarayonning paydo boʻlishiga juda koʻp omillar sabab boʻlgan. Birinchidan, bu xalqaro mehnat boʻlinishi.

### Tashqi dalillar
* Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vazirligi 
* Oʻzbekistonning MDH dagi savdo sheriklari 

Buning uchun jahon standartlarini oʻrganish kerak.
Dead By Sunrise

**Dead By Sunrise** — Linkin Park guruhi vokalisti Chester Bennington tomonidan tashkil etilgan guruh. Guruh tarkibida Amir Derak, Rayan Shak, Brandon Belski, Elias Andra, Entoni Valkiklar ham bor. Ularning birinchi Out Of Ashes albomi 13 oktabr 2009 yil olam yuzini ko'rdi.

Chester Bennington Billboardga bergan interviyusida Dead By Sunrise guruhining albomi taxmiman har 5 yilda chiqishi va ushbu proekt tufayli Linkin Park bilan ishni to'xtatmasligini ta'kidlab o'tdi. Ya'ni bu guruh Chester uchun ikkinchi darajalidir.
Billboard

***Billboard*** (talaffuzi: *Billbord*) Amerikadagi musiqaga bagʻishlangan har haftalik jurnaldir.

## Manbalar

## Yana qarang
* ''Billboard'' chartlari
* ''Billboard'' Hot 100
## Havolalar

*
Crawl Back In

«Crawl Back In» — Dead By Sunrise guruhining Out Of Ashes albomidan birinchi singli. iTunes da relizi 18 avgust 2009 yil bo'lib o'tdi. Qo'shiq 16 avgust 2009 yilda eshitish uchun guruhning My Space dagi sahifasiga qo'yilgan edi.
Ijtimoiy fanlar

**Ijtimoiy fanlar** — jamiyat va odam hulqi bilan bog'liq fanlar majmui. Ular qatoriga quyidagi fanlar kiradi: 
* antropologiya 
* arxeologiya
* iqtisodiyot
* tilshunoslik
* siyosat
* sotsiologiya
* tarix
* huquqshunoslik
* psixologiya
* madaniyatshunoslik (*kulturologiya*).

## Tarixi va kelib chiqishi
Ijtimoiy fanlar

## Metologiya va metodlari

## Amaliy ijtimoiy tadqiqotlar

## Ijtimoiy nazariyalar
HUB

**HUB** — tarmoqqa ulanishga mobil qurilmalarni birlashtirib, mahalliy tarmoq hosil qilishda qo`llaniladigan eng oddiy qurilma. Misol bilan tushuntiradigan bo`lsak, kichik ofisdagi 2 ta PC, 1 ta Printerdan iborat tarmoq hosil qilish uchun, har biriga IP address berib, so`ng tarmoq kabeli bilan HUBga ulansa, 3 ta qurilmadan iborat kichik tarmoq yuzaga keladi.

Eng oddiy qurilma deyilganiga sabab esa, Switch va Routerlardan farqli o`laroq, Hub marshrutizatsiya, IP Address taqsimlash kabilarni amalga oshirolmaydi. Bu uning asosiy kamchiligi - tarmoqda "shovqin"ning oshib ketishiga sababdir. Yana misol - 8 portli Hubga ulangan 5 ta PC mavjud. Shulardan 1-PC 4-PCdan katta hajmli ma`lumot ko`chiryapti. Hub, ma`lumot jo`natilayotgan packetlarni bir yo`la hamma portlarga jo`natadi, o`zini 4-PC deb "tanishtirgan" qurilmagina qabul qilib oladi, qolgan qurilmalar, "men emas" degan signalni Hubga qaytaradi. Bu paytda boshqa PClar ma`lumot almashinuv jarayonida juda katta sekinlik his etishadi.

Switch esa, packetni kerakli portga jo`natib berish xususiyatiga ega - bu bilan, tarmoqdagi (Switchga bog`liq bo`lgan) o`tkazuvchanlik quvvati saqlab qolinadi.
Fibonacci sonlari

Matematikada Fibonachchi ketma-ketligi har bir element oʻzidan oldingi ikkita elementning yigʻindisidan iborat boʻlgan ketma-ketlikdir. Fibonachchi ketma-ketligining bir qismi bo'lgan raqamlar Fibonachchi raqamlari sifatida tanilgan, odatda Fₙ bilan belgilanadi.

**Fibonacci sonlari** () – 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13,… sonli ketma-ketlikning elementlari boʻlib, bu ketma-ketlikning 1- va 2-hadlari 1 ga teng, qolgan hadlari esa F_0 = 0,\quad F_1 = 1,\quad F_n = F_{n-1} + F_{n-2} (bu yerda \ n \geqslant 2,\ n \in \Z) rekurrent munosabat bilan aniqlanadi. Fibonacci sonlarining birinchi 14 tasi Fibonaccining 1228-yildagi qoʻlyozmasida keltirilgan. Fibonacci sonlari uzluksiz kasrlar nazariyasida, hisoblash matematikasida keng tatbiq etiladi.

Fibonacci sonlari quyidagicha taʼriflanadi: "Avvalgi ikki elementi 1 ga teng boʻlib, 3-elementidan boshlab, har bir element oʻzidan oldingi 2 element yigʻindisiga teng“ qonuniyati asosida tuzilgan ketma-ketlikka Fibonacci ketma-ketligi, bu sonlarga esa, Fibonacci sonlari deyiladi.

: 

### Yevropa

Fibonacci sonlari dastlab uning *[[Liber Abaci]]* (*Hisob kitobi*, 1202) nomli kitobida paydo boʻlgan. Ushbu kitobda u quyonlar sonini hisoblash uchun bu sonlardan foydalangan. Fibonachchi idealizatsiya qilingan (biologik Real boʻlmagan) quyon populyatsiyasining oʻsishini koʻrib chiqadi, va taxmin qiladiki: yangi tugʻilgan quyonlar juftligi dalaga qoʻyiladi; har bir naslchilik jufti bir oyligida juftlashadi va ikkinchi oyining oxirida ular har doim boshqa juftlik hosil qiladi; va quyonlar hech qachon oʻlmaydi, va abadiy naslchilikni davom ettiradi. Fibonachchi oldiga bir jumboqni qoʻydi: bir yilda ushbu quyonlar nechta juft boʻladi?

## Galereya

Fayl:Helianthus_whorl.jpg|Kungaboqar gulidagi qatorlarning tartibi
Fayl:Fibonacci_spiral_34.svg|Fibonacci „oltin“ spirali
Fayl:Valvata_sincera_shell_basal.jpg|Chigʻanoq


## Manbalar
PRINCE2

**PRINCE2** — **PR**ojects **IN** **C**ontrolled **E**nvironment — soʻzma-soʻz „Nazorat qilinadigan muhitda proektlar“, Project Management — Proekt Menejmenti sohasidagi standartlardan boʻlib, dunyoda keng qoʻllaniladigan standartlardan biriga kiradi. Buyuk Britaniyada davlat strukturalarida Project Managementni tartibga keltirish, hammaga barobar, aniq, tushunarli, effektiv usul oʻlaroq ishlab chiqilgan. Hozirda samarali boshqaruv tizimi oʻrnida minglab kompaniyalarda qoʻllanib kelinmoqda.

Boshqa standartlardan farqli jihati — Project Managementga Customer/Supplier (Mijoz/Taʼminotchi) nuqtai-nazaridan qarab, boshqaruvdagi vazifalarga va jarayonlarga asosiy eʼtiborni qaratishi, deyish mumkin.

Yana bir jihati, Project Managerlik vazifalariga hujjat topshirayotgan mutaxassisdan bilish talab qilinadigan mahoratlar sirasiga kiradi.
Moy

**Moy**- bu suvda erimaydigan bir qator kimyoviy moddalar yoki moddalar aralashmalarining umumiy nomi.

„*Moylar*“ ning uchta asosiy guruhi mavjud:

* baʼzi „yogʻlar“ yogʻlar,
* mineral moylar — neftni qayta ishlash mahsulotlari;
* muhim bir guruh ham bor — efir moylari.

Shuningdek, yogʻlar koʻpincha turli xil lipofil moddalar (sintetik sanoat moylari, baʼzi kosmetika mahsulotlari) aralashmalari deb ataladi. Tabiiy triglitseridlar uchun koʻproq noaniq atamalar — yogʻlar va oʻsimlik moylarini qoʻllash yaxshiroqdir. Lipidlar soʻzi biroz boshqacha maʼnoga ega.

## Xususiyatlari
Barcha moylar maʼlum darajada gidrofobikdir.

Yogʻlar normal sharoitda suyuq fazada ham, qattiq fazada ham boʻlishi mumkin.

Emulsifikatorlar emulsiyalarni — moylarning suv bilan aralashmalarini yaratishga imkon beradi.

## Yana qarang
* Yogʻ
Chevrolet Captiva

**Chevrolet Captiva** - Chevrolet shirkati tomonidan ishlab chiqarilayotgan oilaviy krossover.

## Suratlar

Fayl:Chevrolet Captiva Sports 2017.5.26.jpg|2017
Fayl:Chevrolet Captiva LS 2.4 2013 (12163468194) (cropped).jpg|2013
Fayl:Chevrolet Captiva LT 2.4 2012 (13941783995).jpg|2012
Fayl:Chevrolet Captiva|ko'rinishi
Image:Chevrolet Captiva front.JPG|Chevrolet Captiva
Image:Chevrolet Captiva interior 3.jpg|Saloni



## Manbalar
Chevrolet Tacuma

Image:Chevrolet Rezzo front 20071109.jpg|Chevrolet Tacuma
Image:Chevrolet Rezzo rear 20071109.jpg|Orqa tomoni
Kaizen

**Kaizen** () „yaxshilanish“ deb oʻgiriluvchi yaponcha soʻz boʻlib, ishlab chiqarish, muhandislik, tadbirkorlik kabi faoliyatlar falsafasi va amaliyotining surunkali yaxshilanishni tadbiq etuvchi turiga aytiladi.

Kaizenda muammolarni bartaraf etishda ularga „Xush keldingiz muammolar“ shaklida yaqinlashiladi. Chunki,
* Muammosiz yerda rivojlanish ham kuzatilmaydi.
* Korxonadagi boʻlimlar oradisagi „devorlar“ olib tashlanishi kerak.

Toyota kompaniyasi faoliyatida kaizendan foydalaniladi.

## Manbalar
Halle (Saale)

**Halle ** — Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan shahar. Ushbu shahar Maydoni — 135,02&nbsp;km2. 232 963 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).

## Geografiyasi
### Hududi
Hallening hududi  kmdir. Dengiz sathidan oʻrtacha  m balandlikda joylashgan.

## Demografiyasi

## Manbalar
Rauf Parfi

**Rauf Parfi** (asli ismi: *Tursunali Parfiyev;* 1943-yil 27-sentyabr, Shoʻralisoy qishlogʻi, Yangiyoʻl tumani — 28-mart 2005-yil, Toshkent) Oʻzbekiston xalq shoiri, “Fidokorona xizmatlari uchun” ordeni sohibi.

Otasi Parfi Muhammadamin savodli boʻlib, Fargʻona viloyatining Vodil qishlogʻidan shoʻrolar quvgʻini tufayli Shoʻralisoyga kelib qolgan. Onasi — Sakinaxonim Isabek qizi ham asli Fargʻonadan edi. Rauf 1958-yilda 8-sinfni tugatgach, oʻqishni Yangiyoʻl shahridagi kechki maktabda davom ettiradi va mehnat faoliyatini boshlaydi. Shoir 1960-1965-yillarda Toshkent davlat universitetining filologiya fakultetini tugatgan. Turli yillarda Kinematografiya davlat qoʻmitasi, „Oydin“ gazetasi, Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat hamda „Yozuvchi“ nashriyotlarida muharrir boʻlib ishlagan.

Rauf Parfi hayoti davomida siyosiy muxolifligi uchun mustaqil Oʻzbekiston hukumati tomonidan xushlanmagan. Shuning uchun ham,  oʻlimidan soʻng 2013-yilda Rauf Parfi tugʻilganiga 70 yil toʻlishi munosabati bilan, 2018-yilda esa 75 yil toʻlishi munosabati bilan Toshkentda oʻtkazish rejalangan tadbirlarning barchasi Oʻzbekiston rasmiylari bosimi ostida toʻxtatilgan.

## Asarlari
Birinchi sheʼri 1957-yilda eʼlon qilingan.
* „Karvon yoʻli“ (1968);
* „Aks-sado“ (1970);
* „Tasvir“ (1973);
* „Xotirot“ (1974);
* „Koʻzlar“ (1976);
* „Qaytish“ (1981);
* „Sabr daraxti“ (1986);
* „Sukunat“ (1991);
* „Tavba“ (2001) sheʼriy toʻplamlari bor.
× "Adashgan ruh" dostoni muallifi

Rauf Parfi lirik qahramon ruhiy olamining nozik evrilishlarini mahorat bilan tasvir etuvchi sheʼrlari bilan tanilgan. Shoir soʻzning rang va ohanglaridan, sheʼriy tasvir vositalaridan oʻziga xos uslubda foydalanadi. Sheʼrlari bir necha xorijiy tillarga tarjima qilingan.

Rauf Parfi Bayronning „Manfred“, Nozim Hikmatning „Inson manzaralari“, Karlo Kaladzent „Dengiz xayoli“ va boshqa jahon sheʼriyati klassiklarining sheʼrlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

## Vafoti

Rauf Parfi 2005-yil 28-martda Toshkent shahrida 61 yoshida vafot etadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Rauf Parfi: Nahotki bu elning qahramoni yoʻq?…
* Arboblar.uz 
* Mytashkent.uz
The Wounded Tone

**The Wounded Tone** shvetsiyalik progressive rock guruh.

## Diskografiya

* Mental Illness

## Qoʻshimcha

* The Wounded Tone
The Mars Volta

**The Mars Volta** amerikalik progressive rock guruh.

## Aʼzolar
*Cedric Bixler-Zavala - vocal
*Omar Rodriguez-Lopez - gitara
*Isaiah Ikey Owens - klavish
*Juan Alderete - bas-gitara
*John Frusciante - gitara
*Marcel Rodriguez-Lopez - baraban
*Dave Elitch - baraban

## Diskografiya
* *De-Loused in the Comatorium* (2003)
* *Frances the Mute* (2005)
* *Amputechture* (2006)
* *The Bedlam in Goliath* (2008)
* *Octahedron* (2009)
* *Noctourniquet* (2012)
* *The Mars Volta* (2022)
* *Que Dios Te Maldiga Mi Corazón* (2023)
* *Lucro Sucio; Los Ojos del Vacío* (2025)

## Qoʻshimcha

* The Mars Volta
At the Drive-In

**At the Drive-In** amerikalik hardcore guruh.

## Aʼzolar

* Cedric Bixler-Zavala
* Jim Ward
* Omar Rodríguez-López
* Paul Hinojos
* Tony Hajjar

## Diskografiya
* *[[Acrobatic Tenement]]* (1996)
* *[[In/Casino/Out]]* (1998)
* *[[Relationship of Command]]* (2000)

## Qoʻshimcha

* At the Drive-In
Avenida Paulista

**Avenida Paulista** bu San Paulo, Braziliyadagi eng katta va asosiy moliyaviy markazlar joylashgan ko'chadir.

## Havolalar
* Avenida Paulista
Fethullah Gülen

**Muhammed Fethullah Gülen** (1941-yil 27-aprel – 2024-yil 20-oktyabr) turkiyalik yozuvchi va islomshunosdir. Gülen jahondagi eng muhim musulmonlaridan biri hisoblanadi. Fethullah Gülen Gulen oqimining asoschisidir. Gülen Islom dinini Said Nursining islom haqida yozganlariga tayanib talqin qiladi.

Gülen butun dunyoga yoyilgan maktab va universitet tarmogʻining asoschilaridan biridir. Gülenning tarafdorlari uni turkcha *hocaefendi*, yaʼni *hoji aka* deb atashadi. Gulënning tarafdorlari uni tinchlik va muloqotga chaqiradi deb aytishadi. Biroq, bir qator siyosatchilar va islomshunoslar Gülenning Turkiy va boshqa mamlakatalarda davlatni qoʻlga olishga intilayotgan radikal oqim boshchisi deb hisoblashadi.

Oʻzbekiston hukumati Said Nursi va Fethullah Gulenning tarafdorlarini („nurchilar“ va „Gulenchilar“ni) milliy xavfsizlikka tahdid deb qaraydi. Shu kungacha Oʻzbekistonda „Nurchilar“ diniy oqimiga aloqador bir nechta shaxs jazolandi.

## Manbalar

## Havoalar

* 
* Fethullah Gulen
* Hizment va Fethullah Gulen
* ''Love is a Verb''
Rozett toshi

**Rozett toshi** — 1799-yil Misrda, Aleksandriyadan uzoq boʻlmagan, Rozetta (hozirda Rashid) shahridan topilgan granit plita. Unda maʼno jihatidan bir xil 3 ta matn bitilgan. Shulardan ikkitasi qadimgi misr tilida, bittasi qadimgi grek tilida.

Qadimgi grek tili lingvistlarga yaxshi tanish boʻlgan va ushbu 3 ta matnni taqqoslash bilan misr Iyerogliflarini oʻrganish boshlanadi. 1802-yildan Rozett toshi Britan muzeyida saqlanadi.

Oʻlchamlari: 118×77×30 sm; massasi — 750 kg ga yaqin.

## Manbalar
Bruce Willis

**Walter Bruce Willis** (, 1955-yilning 19-martida tugʻilgan. Idar-Obershtayn, GFR) — amerikalik kinoaktyor, prodyuser, musiqachi. Gollivudning eng koʻp haq oladigan aktyorlaridan biri. „Die hard“ (1988), „Pulp fiction“ (1994), „Fifth element“ (1997), „Armageddon“ (1998), „The Sixth Sense“ (1999), „Sin City“ (2005) filmlardagi rollari orqali tanilgan.

## Hayoti va ilk faoliyati
Walter Bruce Willis 1955-yil 19-martda Germaniyaning Idar-Oberstein shahrida tug‘ilgan. Uning otasi amerikalik harbiy, onasi esa nemis edi. Willis oilasi AQShning Nyu-Jersi shtatiga ko‘chib kelgach, u hanuz yoshligidan teatrga qiziqib, maktab sahnalarida aktyorlik qilishni boshladi.

U Montclair State Universitetida drama bo‘yicha tahsil olgan, biroq aktyorlik faoliyatini boshlash maqsadida o‘qishni tashlab, Nyu-York shahriga ko‘chib o‘tgan.

## Kino faoliyati

### "Moonlighting" (1985-1989)
Bruce Willis ommaviy e’tirofga **"Moonlighting"** teleseriali orqali erishdi. Ushbu serial komediya va detektiv janrlarni uyg‘unlashtirgan bo‘lib, Willisning aktyorlik mahoratini keng auditoriyaga namoyish etishga imkon berdi.

### "Die Hard" (1988)
1988-yilda **"Die Hard"** filmi chiqarildi va bu Willisni dunyoga mashhur qildi. U filmda **Jon Makkleyn** rolini ijro etdi, bu obraz aksion janrning eng afsonaviy qahramonlaridan biriga aylandi. Keyinchalik u ushbu rolda yana bir necha marta chiqdi:

* *Die Hard 2* (1990)
* *Die Hard with a Vengeance* (1995)
* *Live Free or Die Hard* (2007)
* *A Good Day to Die Hard* (2013)

### 1990-yillar
Willis 1990-yillar davomida bir nechta muvaffaqiyatli filmlarda rol o‘ynadi:

* **"The Last Boy Scout"** (1991)
* **"Pulp Fiction"** (1994, Kventin Tarantino rejissyorligida)
* **"12 Monkeys"** (1995, ilmiy-fantastik triller)
* **"The Fifth Element"** (1997, ilmiy-fantastika janrida)
* **"Armageddon"** (1998, dunyoni qutqarish haqida aksion film)

### 2000-yillar va keyin
2000-yillarda ham Willis yuqori darajadagi filmlarda ishtirok etdi:

* **"Unbreakable"** (2000, M. Night Shyamalan rejissyorligida)
* **"Sin City"** (2005, noir janridagi film)
* **"Red"** (2010)
* **"Looper"** (2012, ilmiy-fantastik triller)

Oxirgi yillarda u ko‘proq mustaqil filmlar va aksion janridagi loyihalarda qatnashdi.

## Mukofotlari va e’tiroflari

* **Emmy mukofoti** – "Moonlighting" va "Friends" seriallari uchun
* **Golden Globe mukofoti** – "Moonlighting" uchun
* **Hollywood Walk of Fame** – 2006-yilda yulduzga ega bo‘ldi

## Kasalligi va faoliyatdan ketishi
2022-yilda Bruce Willis afaziya kasalligidan aziyat chekayotgani ma’lum bo‘ldi. Bu uning nutq va kognitiv qobiliyatlariga ta’sir qilganligi sababli, u aktyorlik faoliyatidan rasman ketdi.

## Manbalar
James Wan

**James Wan** (tugʻ. 26-fevral 1977), Avstraliyalik film rejissor va film produser.

## Manbalar

## Havolalar

*
Saw

**Saw** — (oʻzb. „Arra“) — 2004-yilda, amerika va avstraliyalik kinoijodkorlari tomonidan yaratilgan, triller janridagi film. Film premyerasi 2004-yilning 19-yanvarida boʻib oʻtdi. AQSHda 17 yoshdan kichik boʻlmagan shaxslarga (MPAA dan R reytingi berilgan), Rossiyada — 18 yoshdan kichik boʻlmagan shaxslarga koʻrish tavsiya etiladi. Film faqat video prokat uchun chiqarilishi kerak edi, lekin "Sundance" kinofestivali qarorni oʻzgartirdi. Triller tomoshabinlarga yoqdi va 29-oktabrda keng prokatga chiqdi. Birinchi uik-endda film $18 mln toʻpladi. Bunda film byudjeti $1,2 mln. Uik-end yakunlanganidan soʻng filmning sikveli chiqishi rejalashtirildi.
Václav Klaus

**Klaus Vatslav** (1941.19.4, Praga shahri) — Chexiya davlat arbobi. Pragadagi Iqtisodiyot institutini tugatgan (1963). Italiyaning Neapol shahridagi Iqtisodiyot universiteti (1963— 66), AQShning Kornell universiteti (1966 —69)da oʻqigan. 1969-yildan Chexoslo-vakiya Fanlar akademiyasi Iqtiso-diyot instituti xodimi, 1971-yildan Chexosla-vakiya davlat bankida turli lavozimlarda, 1986-yildan Che-xoslovakiya Fanlar akademiyasining Bashorat qilish instituti boshqaruvi aʼzosi, 1989-yillan Che-xoslovakiya federal moliya vaziri, 1991-yildan Chexoslovakiya federal hukumati bosh vaziri oʻrinbosari, 1992-yildan Chexiya Respublikasi bosh vaziri, 2003-yil fevraldan Chexiya Respublikasi prezidenti.

## Manbalar
Robert De Niro

**Robert Mario De Niro Jr.** (17-avgust 1943-yilda tugʻilgan) — amerikalik aktyor, produser va rejissor.. Ikkita Akademiya (Oscar), ikkita Oltin globus, Sesil B. DeMil va Screen Actors Guild Awards mukofotlari sohibi. U zamonaviy kinematografiyaning eng buyuk aktyorlaridan biri hisoblanadi va turli janrlardagi ijrolari bilan mashhur. U film rejissor Martin Scorsese bilan hamkorlikda tanilgan. 2009-yilda u John Kennedy markazining faxriy unvoniga sazovor boʻldi.

## Hayoti va faoliyati
Robert de Niro Nyu-Yorkning Manxetten tumanida tug‘ilgan. Uning otasi Robert de Niro Sr. rassom va haykaltarosh, onasi Virginya Admiral esa shoir va rassom edi. De Niro bolaligida san‘atga qiziqib qolgan va aktyorlik faoliyatiga ilk qadamlarini qo‘ygan. U Stella Adler aktyorlik studiyasi va Lee Strasbergning "Method Acting" usulini o‘rgatadigan mashhur Aktyorlik studiyasida tahsil olgan.

## Kino faoliyati
Robert de Nironing kino olamidagi faoliyati 1960-yillarda boshlangan va bugungi kunga qadar davom etmoqda. Uning eng mashhur filmlari orasida turli janrlar va obrazlar joy olgan. Quyida uning asosiy bosqichlari va rollari keltirilgan.

#### Ilk muvaffaqiyatlari
De Niro 1973-yilda rejissor Martin Skorseze bilan hamkorlikda ishlagan *"Mean Streets"* filmida ishtirok etib, tomoshabinlar va tanqidchilar e‘tiborini qozondi. U 1974-yilda *"The Godfather Part II"* filmidagi yosh Vito Korleone obrazi uchun birinchi *Oskar* mukofotini qo‘lga kiritdi.

#### Komediya janrida
De Niro nafaqat dramatik rollar, balki komediya janrida ham muvaffaqiyatli ijro etgan. Uning *"Meet the Parents"* (2000) va *"Meet the Fockers"* (2004) filmlaridagi rollari tomoshabinlar orasida katta shuhrat qozondi.

## Rejissura
Robert de Niro rejissor sifatida ham o‘zini sinab ko‘rgan. Uning 1993-yilda ishlangan *"A Bronx Tale"* filmi rejissyorlik faoliyatidagi birinchi asar hisoblanadi. Bu film ham tanqidchilar, ham tomoshabinlar tomonidan yuqori baholangan.

## Filmografiya
Quyida Robert de Nironing asosiy filmlari keltirilgan.

#### Filmlar

#### Teleseriallar

## Mukofotlari va e‘tiroflari
Robert de Niro faoliyati davomida bir qancha yuksak mukofotlarga ega bo‘lgan. U quyidagi mukofotlar bilan taqdirlangan:

* *Oskar* (1974-yilda *The Godfather Part II* va 1980-yilda *Raging Bull* uchun);
* *Golden Globe* mukofoti;
* *Cecil B. DeMille Award* (hayotiy muvaffaqiyati uchun);
* *Kennedy Center Honor* (2016-yilda);
* *Screen Actors Guild* mukofoti va boshqalar.

## Shaxsiy hayoti
De Niro ikki marta uylangan va yetti farzandi bor. U faqat aktyorlik bilan emas, balki tadbirkorlik bilan ham shug‘ullanadi. De Niro Nyu-Yorkda mashhur *Tribeca Film Festival* asoschilaridan biri hisoblanadi. Shuningdek, u restoranchilik va mehmonxona biznesi bilan ham shug‘ullanadi.

2016-yilda AQSh prezidenti Barack Obama De Nironi „Prezidentlik erkinligi medali“ („Presidential Medal of Freedom“) bilan taqdirlandi. 2019-yilda Martin Scorsesening *[[Irlandiyalik (film)|Irlandiyalik]]* filmida Al Pacino va Joe Pesci bilan birga suratga tushdi.
## Manbalar

## Havolalar
* 
* Tribeca Shortlist
* Robert De Niro Playbillda
*
Michael Cretu

**Michael Cretu** (; ; ; ; 1957-yil 18-mayda tugʻilgan) — ruminiyalik musiqachi, Enigma musiqiy loyihasining muallifi. Cretu yana **Curly M.C.** taxallusi bilan ham mashhur.
## Diskografiyasi

### Solo albomlari
* 1978 – *Moon, Light & Flowers* (Germaniyada 1994-yilda *Ausgewählte Goldstücke* nomi bilan qayta chiqarilgan)
* 1983 – *Legionäre* (inglizcha: *Legionnaires*)
* 1985 – *Die Chinesische Mauer* (inglizcha: ***The Invisible Man***)

### Solo singllar
* 1978 – "Shadows Over My Head"
* 1978 – "Wild River"
* 1979 – "Moonlight Flower"
* 1979 – "Love Me"
* 1983 – "Total Normal"
* 1983 – "Zeitlose Reise"
* 1983 – "Der Planet der verlorenen Zeit"
* 1983 – "Today, Today"
* 1984 – "Schwarzer Engel"
* 1985 – "Carte Blanche"
* 1985 – "Die Chinesische Mauer"
* 1985 – "Samurai" (olmoncha versiya)"
* 1985 – "Samurai (Did You Ever Dream)" (inglizcha versiya) 
* 1985 – "Silver Water"
* 1986 – "Gambit"
* 1987 – "School's Out" (Cretu & Thiers)
* 1987 – "When Love Is the Missing Word" (Cretu & Thiers)
* 1988 – "Don't Say You Love Me (Let Me Feel It)" (Cretu & Thiers)
* 1988 – "Captain Right" (Cretu & Thiers)
* 1992 – "Rettungsringe sterben aus" (Cretu & Peter Cornelius)
* 1992 – "Nur die Hoffnung nicht"(Cretu & Peter Cornelius)
* 2021 – "Love Me"

### Sandra
Cretu Sandraning quyidagi albomlari uchun qoʻshiqnavis, produser va vokalist oʻlaroq ishlagan:

* 1985: *The Long Play* [#12 Germaniya, No. 8 Norvegiya, No. 2 Shvetsiya, No. 18 Avstriya, No. 4 Shveysariya]
* 1986: *Mirrors* [#16 Germaniya, No. 14 Norvegiya, No. 40 Shvetsiya, No. 13 Shveysariya]
* 1987: *Ten on One* [#19 Germaniya, No. 28 Avstriya, No. 14 Shveysariya]
* 1988: *Into a Secret Land* [#14 Germaniya, No. 18 Norvegiya, No. 22 Shvetsiya, No. 13 Avstriya, No. 9 Shveysariya]
* 1988: *Everlasting Love*
* 1990: *Paintings in Yellow* [#4 Germaniya No. 30 Shvetsiya, No. 14 Avstriya, No. 8 Shveysariya]
* 1992: *Close to Seven* [#7 Germaniya, No. 20 Norvegiya, No. 27 Shvetsiya, No. 26 Avstriya, No. 13 Shveysariya]
* 1992: *18 Greatest Hits* [#10 Germaniya, No. 7 Fransiya, No. 36 Shvetsiya, No. 27 Shveysariya No. 1 Finlandiya]
* 1995: *Fading Shades* [#42 Germaniya, No. 37 Shveysariya]
* 1999: *My Favourites* [#16 Germaniya, No. 15 Norvegiya, No. 43 Shveysariya]
* 2002: *The Wheel of Time* [#8 Germaniya, No. 63 Avstriya, No. 68 Shveysariya]
## Manbalar
Jim Carrey

**James Eugene „Jim“ Carrey** (; 1962-yilning 17-yanvarida, Kanadaning Ontario provinsiyasida, Nyumarketda tugʻilgan) amerika va kanadalik aktyor, ssenariychi va produser.

U „Niqob“, „Ace Ventura: Uy hayvonlari qidiruvi“, „Ace Ventura: Tabiat chaqirgan payt“, „Ahmoq va undan ahmoq“, „Aldoqchi“, „How the Grinch Stole Christmas“, „Men, men oʻzim va Irene“, „Bruce Almighty“, „Har doim Ha!“ komediyalarida, „Truman tomoshasi“, „Oydagi odam“, „Kabelchi“, „Gʻuborsiz aqlning abadiy yorugʻligi“, „23 soni“, „Phillip Morris, men seni sevaman“ tragediya va trillerlarida suratga tushgan. AQSHda eng koʻp haq oladigan komiklardan biri.

Birinchi bosh rol – Mark Kendall. 1999-yildagi „Truman tomoshasi“ filmidagi roli uchun birinchi marta „jiddiy“ taqdirlangan. 2 ta Oltin Globus olgan. 10 dan ortiq, turli xil MTV Movie Awards sovrinlarining egasi. Ikki marta uylangan, qizi bor.

## Filmografiyasi
* *[[Peggy Sue Got Married]]* (1986)
* *[[The Dead Pool]]* (1988)
* *[[Earth Girls Are Easy]]* (1989)
* *[[Doing Time on Maple Drive]]* (1992)
* *[[Ace Ventura: Pet Detective]]* (1994)
* *[[Niqob (film)|Niqob]]* (1994)
* *[[Dumb and Dumber]]* (1994)
* *[[Batman Forever]]* (1995)
* *[[Ace Ventura: When Nature Calls]]* (1995)
* *[[The Cable Guy]]* (1996)
* *[[Liar Liar]]* (1997)
* *[[The Truman Show]]* (1998)
* *[[Man on the Moon (film)|Man on the Moon]]* (1999)
* *[[Me, Myself & Irene]]* (2000)
* *[[How the Grinch Stole Christmas]]* (2000)
* *[[The Majestic (film)|The Majestic]]* (2001)
* *[[Bruce Almighty]]* (2003)
* *[[Eternal Sunshine of the Spotless Mind]]* (2004)
* *[[Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events]]* (2004)
* *[[Fun with Dick and Jane (2005 film)|Fun with Dick and Jane]]* (2005)
* *[[Horton Hears a Who! (film)|Horton Hears a Who!]]* (2008) (ovoz)
* *[[Yes Man (film)|Yes Man]]* (2008)
* *[[I Love You Phillip Morris]]* (2009)
* *[[A Christmas Carol (2009 film)|A Christmas Carol]]* (2009)
* *[[Mr. Popper's Penguins (film)|Mr. Popper’s Penguins]]* (2011)
* *[[The Incredible Burt Wonderstone]]* (2013)
* *[[Kick-Ass 2 (film)|Kick-Ass 2]]* (2013)
* *[[Dumb and Dumber To]]* (2014)
* *[[Dark Crimes]]* (2016)
* *[[Kidding]]* (TV series, 2018)
* *[[Sonic the Hedgehog (film)|Sonic the Hedgehog]]* (2020)
* *[[Sonic the Hedgehog 2 (film)|Sonic the Hedgehog 2]]* (2022)
* *[[Ricky Stanicky (film)|Ricky Stanicky]]*

## Havolalar
* Rasmiy sayt  (*[[Adobe Flash]], 9 [[Mb]]*)
* Twitter akkaunti
* Facebookdagi fan-klub
* Ruscha fan sayt