Süleyman Ateş

**Süleyman Ateş** (1933-yil 3-yanvarda tugʻilgan) turk ilohiyotshunosi, faylasufi va yozuvchisidir.

U Turkiya diniy ishlar boshqarmasining 12-raisidir. Süleyman Ateş Anqara universitetini tamomlagan va eng yuqori daraja bilan bitirgan. Xuddi shu universitetda assistentlik dasturida oʻqigan. Oʻz sohasida tadqiqotlar olib borish uchun Rur universiteti Bochumda izlanishlar olib borgan. U Imom Muhammad ibn Saud islom universiteti va Jazoirdagi Al-Amir Abdulqodir universitetida Qurʼon tafsiri va Qurʼon qiroatini oʻqitgan. U Ondokuz Mayıs universitetida Asosiy islom fanlari kafedrasi mudiri va Istanbul universiteti ilohiyot fakultetida Asosiy islom fanlari kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan. Süleyman Ateş Diniy ishlar boshqarmasi raisi etib tayinlangan va taxminan 5-yil shu lavozimda xizmat qilgan.

## Hayoti va taʼlimi

Süleyman Ateş Eloziq shahridan 15&nbsp;km janubda joylashgan Tadim qishlogʻida, Ibrohim va Behiya Ateş oilasida tugʻilgan. Savodsiz boʻlgan otasi uni Qurʼon taʼlimi uchun qishloq imomiga bergan. U oʻn yoshida butun Qurʼonni yod olgan va otasi uni Eloziq shahriga arab tilini oʻrganish uchun yuborgan. Arabchasini rivojlantirgach, 1951-yilda Erzurum shahriga borib, Haci Faruqdan taʼlim olgan. Süleyman Ateş 1952-yilda uylangan. U Misrdagi Al-Azhar universitetida oʻqishni xohlagan va 1953-yilda Misrga borishga uringan, ammo bu urinishi muvaffaqiyatsiz tugagan. Shundan keyin u Elazig shahridagi kasbiy diniy oʻrta maktabga oʻqishga kirgan. Süleyman Ateş bir tomondan maktabda oʻqir, boshqa tomondan „Haci Muharrem“dan ham dars olar edi. Taʼlim davrida juda muvaffaqiyatli boʻlgan. U 1960-yilda oʻrta maktabni tugatgan va Anqara universitetining ilohiyot fakultetiga oʻqishga kirgan. Oʻqish davrida Süleyman Ateş toʻrt yil davomida ikki xil masjidda imom va voiz boʻlib xizmat qilgan.

Maktabni eng yuqori daraja bilan tamomlagan Süleyman Ateş bir necha oy Elazigdagi kasbiy diniy oʻrta maktabda ishlagan, soʻng 1965-yil 7-iyulda Anqara universitetiga assistent-oʻqituvchi sifatida ishga kirgan. U 1968-yilda PhD dasturiga qabul qilingan.

## Mehnat faoliyati
Süleyman Ateş 1969-yilda artilleriya batalyonida Turk armiyasi safida zaxira ofitseri sifatida xizmat qilgan. Soʻng Anqara universitetiga qaytib, Anqara Til maktabini tugatgan va ingliz tilini oʻrgangan. Süleyman Ateş oʻz sohasidagi ayrim tadqiqotlarni olib borish uchun Iroqqa borgan. Iroq va Misrdagi tadqiqotlaridan soʻng u Turkiyaga qaytgan va 1973-yil 24-noyabrda Anqara universitetida dotsent lavozimiga tayinlangan.
Süleyman Ateş Turkiya Respublikasi Diniy ishlar boshqarmasi raisi etib tayinlangan. U bu lavozimda 1976–1978-yillarda xizmat qilgan va keyin yana Anqara universitetiga qaytgan. 1978-yilda Anqara universitetida professor unvonini olgan. Shundan soʻng 1979-yil 27-aprelda Gʻarbiy Germaniyaga yuborilgan.

Süleyman Ateş oʻz sohasida baʼzi tadqiqotlarni Rur universiteti Bochumda olib borgan va nemis tilini oʻrganishni davom ettirgan. U Imom Muhammad ibn Saud islom universiteti tomonidan taklif etilgan va Riyodga borgan. Xuddi shu universitetning Usuluddin fakultetida Qurʼon tafsiridan dars bergan. Fakultet maʼmuriyati uning ish ruxsatnomasini uzaytirmagach, u lavozimidan isteʼfo bergan va 1982-yil 18-noyabrda Anqaraga qaytgan. U bir muddat Anqara universiteti ilohiyot fakulteti dekani boʻlib xizmat qilgan. Keyingi semestrda Ateş yana Imom Muhammad ibn Saud islom universitetiga borib, 1987-yilgacha shu universitetda ishlagan. Shundan soʻng u shu universitetda Qurʼon tafsiridan dars bergan, keyin esa 1987–1988-yillarda Jazoirning Qosantina shahridagi Al-Amir Abdulqodir universitetiga taklif etilgan va u yerda Qurʼon tafsiri hamda islom tasavvufidan dars bergan.

Süleyman Ateş oʻz vatani Turkiyaga qaytib, 1995-yilgacha Ondokuz Mayıs universitetida Asosiy islom tadqiqotlari kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan. Ondokuz Mayıs universitetidagi xizmatidan soʻng u Istanbul universiteti ilohiyot fakulteti tarkibiga oʻqituvchi sifatida oʻtgan. 1996-yilda u Asosiy islom tadqiqotlari kafedrasi mudiri etib tayinlangan. Süleyman Ateş 1996-yilning ikkinchi semestrida Marmara universiteti ilohiyot fakultetida ham dars bergan. U 1999-yilda nafaqaga chiqqan.

Süleyman Ateş Niderlandiyaga borib, u yerda Yevropa Maxsus universitetida islom fanlaridan dars bergan, keyinchalik 2001–2002-yillarda shu universitet rektori boʻlgan. Soʻngra Turkiyaga qaytib, oʻz tadqiqot va ishlari bilan shugʻullangan.

## Nashrlari
107 ta kitob va 1000 dan ortiq maqola yozgan Süleyman Ateşning eng mashhur asarlaridan baʼzilari *Muqaddas Qurʼon va Qurʼonning turkcha tarjimasi* hamda *Qurʼonning zamonaviy talqini*dir. Ateş 2003-yilda 33 jilddan iborat *Qurʼon ensiklopediyasi*ning soʻnggi jildini chop etgan. Olim Süleyman Ateş ushbu ulkan asarida ensiklopedik tarzda: turli masalalarni har tomonlama koʻrib chiqib, koʻplab mavzular boʻyicha maʼlumotlarni alifbo tartibida va xronologik ravishda joylashtiradi.

Süleyman Ateş *Vatan* gazetasi uchun maqolalar yozgan va bu gazetadagi faoliyatini 2011-yilda yakunlagan. Hozir ham oʻz veb-saytida fikrlarini yozib boradi va oʻquvchilarining savollariga javob beradi. Süleyman Ateş shuningdek, butun dunyo boʻylab islom tafakkuri boʻyicha maʼruzalar oʻqiydi.

## Manbalar

## Havolalar
* Suleyman-ates.com Süleyman Ateş
* Diyanet İşleri Başkanlığı