Misr va Qatar munosabatlari

**Misr va Qatar munosabatlari** Qatar Davlati va Misr Arab Respublikasi oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlardir. Ushbu munosabat birinchi marta 1972-yilda boshlangan.

## Diplomatik vakillik
1973-yilning yanvariga kelib, Qatar mustaqillikka erishganidan soʻng ikki yil oʻtib, Misr Qatar elchi etib tayinlagan oʻn sakkizta davlatlar qatoriga kirgan.

## Siyosiy bahslar

1997-yilda Qatar Misrdagi islomiy jangari tashkilotlarni moliyalashtirayotganini taʼkidlab, Qatardagi MEMA konferensiyasini boykot qilgan. Mojaroga oʻsha yilning oxirida Saudiya Arabistoni vositachilik qilgan, biroq aralashuvdan bir necha hafta oʻtib Qatar hukumati xususiy va davlat sektoridagi 700 misrlik ishchini ishdan boʻshatgan. Qatar Misr fuqarolariga kirish vizalarini berishni toʻxtatgan.

2021-yilda JCh-2022 tashkiliy qoʻmitasi rahbari Hassan Al-Thawadi Qatarning mehnat islohotlarini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlarini eʼtirof etgan, bu esa ishchilarga yanada koʻproq foyda keltirgan.

### 2013-yilgi Misrdagi davlat toʻntarishidan keyingi munosabatlar
2013-yil iyulida Misr harbiylari Qatar qoʻllab-quvvatlagan prezident Muhammad Mursiyni hokimiyatdan agʻdargan. Bu Qatar va Misr oʻrtasidagi keskinlikni kuchaytirdi, bir qator arab davlatlari bu bahsda Misrni qoʻllab-quvvatlagan. Qatar bir qancha arab davlatlari tomonidan "Musulmon birodarlar" diniy yetakchiligida muhim rol oʻynagan musulmon ulamo Yusuf al-Qaradawiga boshpana bergani uchun jazolangan.

2014-yil mart oyida uchta arab davlati „Qatar tomonidan ularning ichki ishlariga aralashuvi“ga, jumladan Misrdagi „Musulmon birodarlar“ni moliyaviy qoʻllab-quvvatlashga norozilik sifatida oʻz elchilarini Qatardan olib chiqib ketgan. Taxminan 2014-yil dekabrida Qatar Fors koʻrfazining boshqa mamlakatlari, birinchi navbatda Saudiya Arabistoni bosimi ostida Misr bilan munosabatlarni tiklashga harakat qilgan.

2015-yil fevralida Abdullohning oʻlimidan bir oy oʻtib, Misr Liviyadagi IShID qal’asiga havo hujumi uyushtirganidan keyin munosabatlarda yana bir kelishmovchilik yuzaga kelgan. Havo hujumlarini Al-Jazira qoralab, tinch aholi qurbonlari tasvirlarini efirga uzatgan. Bundan tashqari, Qatar tashqi ishlar vazirligi havo hujumlari boʻyicha qoʻlidan kelgan barcha ishni qilganini bildirgan. Misr fuqarolari ham Qatarni qoralovchi onlayn kompaniya boshlashgan. GCC Misrning ayblovlarini rad etgan va uning bosh kotibi bu bayonotlarni yolgʻon deb hisoblagan. Koʻp oʻtmay, Qatar Misrdagi elchisini maslahat uchun chaqirib olgan.

### 2017-yilgi diplomatik inqiroz
2017-yil 5-iyun kuni Misr hukumati Saudiya Arabistoni, Bahrayn va Birlashgan Arab Amirliklari bilan birgalikda Qatar bilan diplomatik munosabatlarni uzganini eʼlon qilgan. Misr Tashqi ishlar vazirligi oʻz faoliyatini Qatar transportlari uchun yopishini eʼlon qilgan. Misr, Saudiya Arabistoni, Bahrayn va Amirlik hukumatlari Qatarning Musulmon birodarlar kabi „terrorizm“ni qoʻllab-quvvatlashda davom etayotganini taʼkidlashgan. Misrdagi „Musulmon birodarlar“ tashkiloti hukumat tomonidan taqiqlangan va terrorchi tashkilot deb hisoblangan. Islom Hasanning taʼkidlashicha, "Misr Qatar bilan koʻp yillar davomida muammoli munosabatlarga ega boʻlgan (Muhammad Mursiyning prezidentlik davridan tashqari).

### Diplomatik munosabatlarning tiklanishi (2021-yildan hozirgacha)
2021-yil 20-yanvarda Misr Qatar bilan diplomatik munosabatlarni tiklashga rozi boʻlgan. 2021-yil iyun oyida Amr Kamol Eddin al-Sherbiniy Misrning Qatardagi elchisi etib tayinlangan. 2021-yil iyul oyida Salem Muborak Al Shafi Qatarning Misrdagi elchisi etib saylangan.

2022-yil 24-iyun kuni Qatar amiri Tamim bin Hamad Al Taniy Misrga 2015-yildan buyon ilk rasmiy tashrifi bilan Qohirada Misr Prezidenti Abdulfattoh as-Sisi bilan uchrashgan. Ular Qatar va Misr 5 milliard AQSh dollaridan ortiq sarmoyaviy shartnomalar imzolaganidan keyin diplomatik va iqtisodiy munosabatlarni muhokama qilgan.

## Al-Jazira
2013-yil Misrda Abdulfattoh as-Sisi boshchiligidagi davlat toʻntarishi natijasida „Musulmon birodarlar“ga aloqador prezident Muhammad Mursiy hokimiyatdan agʻdarilgan. Sisi „Musulmon Birodarlar“ning media ittifoqchilari, jumladan, „Al-Jazira“ga qarshi tazyiq oʻtkazgan. Bu 2013-yil dekabr oyida Al-Jazira jurnalistlari Mohamed Fahmi, Piter Greste va Baher Ghorabning hibsga olinishi bilan yakunlangan. Al-Jazira 2014-yil dekabrida oʻzining Misrdagi Mubasher Misr telekanali efirini „milliy xavfsizlik va birlikka ziyon yetkazmoqda“ degan ayblovlar ortidan toʻxtatishga majbur boʻlgan.

2016-yil dekabrida Al-Jazira telekanalida ishlagan misrlik jurnalist Mahmoud Hussein hibsga olingan va keyinchalik hech qanday ayblov eʼlon qilinmasdan yoki suddan oʻtmay qamoqda saqlangani maʼlum boʻlgan. 2021-yil 6-fevralda esa ozodlikka chiqqan.

2022-yil sentyabr oyida Al-Jazira jurnalisti Ahmed al-Najdi ikki yilni tergov hibsxonasida oʻtkazganidan soʻng ozodlikka chiqqan. Al-Jaziraning yana ikki misrlik jurnalisti, Bahaa Eldin Ibrohim va Rabie el-Shayx 2023-yilning may oyidan boshlab hibsda saqlanmoqda.

## Iqtisodiy munosabatlar
2003-yilning yanvaridan 2014-yil iyunigacha Qatar firmalari tomonidan kiritilgan barcha moliyaviy investitsiyalar ichida Misr ulushi 31,1 foizni tashkil etgan.

Muhammad Mursiyning bir yillik hukmronligi davrida Qatar Misrga 7,5 milliard dollarlik grant va kreditlar yuborib, unga yordam bergan. Mursiy hokimiyatdan agʻdarilganidan soʻng, 2013-yil sentyabr oyida Misr Qatar markaziy bankiga qoʻygan 2 milliard dollarni qaytarib bergan. 2014-yilning sentyabr-noyabr oylari orasida Misr 2,5 milliard dollar qarzini toʻlagan. Misrning Qatar oldidagi oxirgi 1 milliard dollarlik qarzi 2016-yilning iyulida toʻlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* Misrning Dohadagi elchixonasi
* Qohiradagi Qatar elchixonasi