open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mufuletta

**Mufuletta** — Sitsiliyada yopiladigan kunjutli dumaloq non va shu nondan tayyorlanadigan mashhur sendvich.

## Non
Mufuletta — Sitsiliyada pishiriladigan diametri taxminan 25 smgacha boʻlgan, zich magʻizli, yirikkina dumaloq yassi non. Tashqi koʻrinishdan fokachchaga oʻxshaydi. Mufuletta fokachchadan quyidagilar bilan farq qiladi: mufuletta juda yengil non, tashqi tomondan qarsildoq, magʻzi yumshoq. Tayyorlashda kunjutdan boshqa birorta ziravor yoki taʼm beruvchi mahsulotdan foydalanilmaydi.

## Sendvich
Anʼanaviy mufuletta sendvichi — yonlamasiga kesilib, orasiga tuzlangan zaytun salati, mortadella, salyami, mosarella pishlogʻi, vetchina va provolone solingan non. Baʼzan provoloneni eritish uchun sendvich isitiladi. Toʻliq, ikkiga yoki 4 ga boʻlingan holda dasturxonga tortiladi.

Asosiy qoʻshimchasi — oregano va sarimsoqpiyoz bilan birga mada toʻgʻralgan kashnich, selderey, zaytun, rangli karam va sabziga zaytun moyi qoʻshilib, 24 soat davomida marinadlanadigan zaytun salatidir.

Dastlab, sendvich sovuq holda tortiladi, koʻplab ishlab chiqaruvchilar nonni qovurgan holda tortiq qiladi.

## Kelib chiqishi
Mufuletta sendvichining kelib chiqishi Luiziana shtatining Nyu-Orlean shahridagi fransuz mavzesida joylashgan Central Grocery Italiya-Amerika oziq-ovqat doʻkoni hisoblanadi.

Central Grocery asoschisining qizi Mari Lupo Tusning soʻzlariga koʻra, ushbu sendvich yaqin atrofda oʻzlari yetishtirgan mahsulotlarini sotgan sitsiliyalik fermerlar tufayli paydo boʻlgan. Ular tushlik vaqtida doʻkonga kirib, salyami, vetchina, pishloq, zaytun salati va italyancha nonni xarid qilishgan. Ular Sitsiliya uslubida, qutilar yoki bochkalar ustida oʻtirib, mahsulotlarni tizzalariga qoʻygan holda alohida-alohida tanovul qilishgan. Marining otasi Sitsiliya anʼanalariga zid ravishda nonni kesib, boshqa mahsulotlarni sendvich tarzida nonning ichiga qoʻyishni taklif qilgan. Koʻp oʻtmay, fermerlar tushlikka kelib, shunchaki „mufulettes“ soʻraydigan boʻlishshdi.

## Etimologiyasi
Bu nom „muffe“ („mogʻor“, „zamburug“)ning kichraytirilgan shakli deb hisoblanadi, ehtimol, dumaloq sendvich va non qoʻziqorin shapkachasini eslatadi; yoki muffola, yaʼni „muff, mitt“, yaʼni „mufta“, „qoʻlqop“ soʻzidan kelib chiqqan. Muffoletta soʻzining shakllari va iteratsiyasi asl Sitsiliya tilining zamonaviy italyan tili shakllari hisoblanadi.

## Manbalar
Timsoh ko‘z yoshlari

**Timsoh koʻz yoshlari** koʻp tillarda mavjud boʻlgan frazeologik birlik boʻlib, his-tuygʻularning soxta, samimiy boʻlmagan ifodasini, soxta yigʻlashni anglatadi.

## Kelib chiqishi
Bu ibora timsohlar oʻljasini tanovul qilayotganda yigʻlaydi, degan qadimgi ishonchdan kelib chiqqan. Plutarx asarlaridan birida timsohning xatti-harakati kimnidir oʻldirishga qasd qilib, keyin qurboniga motam tutadigan odamlarning qilmishiga qiyoslanadi. K. A. Bogdanovga koʻra. Bogdanov timsohning „koʻz yoshlari“ haqidagi ilk xabar Patriarx Fotiyning „Miriyobiblione“ asarida (IX asr oʻrtalarida yozilgan) aniqlangan. Oʻrta asrlarda bu iboraning turli xil maʼnolari boʻlgan: oʻsha davrning baʼzi bestiariylari, yaʼni zoologik asarlarida timsoh oʻz qilmishidan afsuslanib, qurboniga yigʻlaydi. Rotterdamlik Erasmus „Hikmatlar“ kitobida ushbu iboraning zamonaviy ahamiyatga ega ekanligini tasdiqlashga hissa qoʻshgan, bundan tashqari, A. E. Maxova fikricha, „Timsoh koʻz yoshlari“ „zoologiyasi“dan „narsa“dan „soʻz“ga uslubida maqol yasagan Erasmusdir. XVII asrdagi alifbo kitobida (lugʻatda) shunday deyiladi: „Timsoh suvda yashovchi hayvondir. Qachonki insonni yesa, yigʻlaydi va qattiq boʻzlaydi, lekin yeyishdan toʻxtamaydi. Tanasini boshidan uzar ekan, boʻzlab yigʻlaydi“.

Biologiya nuqtai nazaridan, bu ifoda timsoh koʻzlarining tevaragida ter bezlari mavjudligi bilan izohlanadi. Timsoh oʻljasini yesa, uning teri ushbu bezlar orqali chiqariladi. Ehtimol, ayni shu narsa ibora paydo boʻlishiga sabab boʻlgan.

## Timsoh koʻz yoshlari sindromi
Timsoh koʻz yoshlari *sindromi yoki Bogorad sindromi* Bell falajini notoʻgʻri davolash natijasida paydo boʻlgan&#x5B; ** &#x5D;, oqibatda ovqatlanish paytida yosh bezlari taʼsirlanadi. Sovet neyrofiziologi F. A. Bogorad birinchi marta 1928-yilda sindromni tasvirlab berdi va ushbu nomni taklif qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Timsoh koʻz yoshlari haqidagi ''Straight Dope'' maqolasi (10/6/1978)
* Timsoh koʻz yoshlari haqidagi yangilangan ''Straight Dope'' maqolasi (3.05.2002)
Хedjxotep

T3-R4:t*p-A40
**Xedjxotep** (misr. ḥḏ-ḥtp) — u mato va kiyim-kechakning ikkinchi darajali, kam hollarda toʻquvchilik va marhumlar  qadim Misr xudosi boʻlgan. Xejxotep baʼzida maʼbuda  uadj-skipetr va anx belgisi  deb atalgan. Ehtimol, uning kelib chiqish tarixi Oʻrta Misr shimolidan olingan boʻlishi mumkin.

Xedjxotepning eng dastlabki dalillari Oʻrta Qirollik sulolasi XII davriga toʻgʻri keladi, u haqida „Sarkofag matnlari“da (779 va 908-afsunlar) eslab oʻtiladi  .

Xejxotepning diniy markazi oʻsha paytda Fayyum dan toritib, El-Laxun sharqida mavjud boʻlgan boʻlishi mumkin. Aynan yaqin orada joylashgan Xaragexda arxeologik qazishmalar natijasida „ozod qiluvchi“ va „kiyimlarning qoʻriqchisi“  unvonlariga ega boʻlgan Nebipu qabridan Xedjxotep sharafiga maʼlum boʻlgan yagona AEIN 1540 stelasi topilgan edi. Oʻrta qirollik davrida Gerakleopolis hududida yashagan odamlarning onomastikasiga koʻra, Xejxotepning oʻziga xos madaniyati va ruhoniylari boʻlgan . Keyingi davrda kelib, ruhoniylar soni kamaydi va Xedjxotep tasvirlari vaqti-vaqti bilan lahitlarda va fir’avn sharafiga oʻtkaziladigan marosimlar haqidagi liturgik matnlarda uchraydi  .

Yangi qirollik davrida Xedjxotepga tibbiyot homiysi roli beriladi. U Shezmu bilan birga bosh va oshqozon ogʻrigʻini davolash uchun malhamlar xudosi  va tumorlarni ishlab chiqarishda esga olinadi, u yerda u ularning arqonlarini boshqaradi . Xuddi shu davrdagi yana bir papirusda Xedjxotep ikki tomonlama, kiyim-kechak xudosi va Montuning hiyla-nayranglari  sifatida tasvirlangan va oʻz xotinlaridan biri bilan qochib ketgan  yoki Gora va Seta oʻrtasida toʻqnashuvi hikoyasidagi kabi jinsiy aloqa qilishga majburlangan. degan ehtimol mavjud. Shu vaqtdan boshlab, Xejxotep koʻpincha toʻquv maʼbudasi Tait bilan, shuningdek, Renenutet bilan taʼriflanadi.

Xedjxotep kiyim-kechaklarni taklif qilish sahnalarida Isidi Goraning oʻgʻlining oʻrniga ishlaganida Kech Ptolemeylar va Rim hukmronligi davrida koʻp hurmatga sazovor boʻlgan. Keyinchalik Shu xudosi bilan sinkretizm rivojlanadi, oqibatda esa Xedjxotep Raning oʻgʻli deb atala boshladi va birinchi boʻlib kiyim-kechak ixtiro qilish orqali yalangʻochlikka chek qoʻyadi. Kirpi firavnning kiyimlarini, xudolarni va oʻliklarni yaratgan xudo boʻlib qolib, ularning keyingi dunyoda qayta tugʻilishiga yordam beruvchi xudo boʻlib qoldi  .

## Yana qarang

* Tait — qadimgi Misrning mato maʼbudasi.
* Qadimgi Misr kiyimi

## Eslatmalar
Naunet

W24*W24*W24:N1-N35A-X1:O49
**Naunet** (misr. Nwn.t)  — Misr maʼbudasi, Nun xudosining xotini. U kalxat bosh , ilon, baʼzida esa boshiga diskli toj kiygan ureey yoki mushuk boshli  ayol sifatida tasvirlangan.

Nun shuningdek, ibtidoiy suv elementi, „ilk yaralgan okean“ning ham timsolidir. Osmonni ifoda etuvchi Nun va Naunetdan boshqa barcha xudolar paydo boʻlishgan  . Nun va Nunet ittifoqidan esa Atum yaralib, u „Ptax fikri“ unvoniga ega boʻlgan . Xushboʻy xudo Nefertum esa Nunning abadiy suvlari orqali oʻsib chiquvchi nilufarguldan paydo boʻlgan  .

Baʼzida Xatxor, Mut va Neyth bilan tenglashtirilgan. Ogdoadaga kiradi.

## Manbalar
Amat

**Amat** (yana *Ammit, Amit, Amt**, Ammat**, Amemit**, Amamat* ;  — „yamlamay yutuvchi“, *Ammut* — „Oʻlimni yamlamay yutuvchi“) — qadimigi Misr mifologiyasida Duat ()da istiqomat qiluvchi, tanasi begemotniki, yoli  va panjasi arsloniki, yuzi timsohnikidan boʻlgan maxluq. Amentidagi Osiris sudida agar insonga buyuk Ennead aybdor deb hukm chiqarsa, Amat aybdor insonning yuragini yamlamay yutgan.

Amat haqidagi tasavvurlar qadimgi Misrning Yangi podsholik davrining boshida paydo boʻlgan boʻlib, XIX sulola davrida toʻliq shakllangan.

Firʼavnlar daxmasidagi suratlardagi yurakni tarozida tortish sahnasida Amat tasvirlanmagan, sababi firʼavn tirikligi davrida Maatning haqiqati tashuvchisi va tarafdori hisoblanib, uni buzishga firʼavn haqli boʻlmagan. Firʼavnlar daxmasida Amat maxluq shaklida emas, balki firʼavnlar himoyachisi (qoʻriqchi) sifatida tasvirlangan. Tutanxamon (KV62) maqbarasidan topilgan zarhal begemot boshlari bilan bezatilgan krovatda „Amat Firavnni yaxshi koʻradi“ degan yozuv tushirilgan. Amat tunning ikkinchi soatidan firʼavn jasadini qoʻriqlagan, ammo Ptolemeylar davridagi „Vaqtlar kitobi“da bu jarayon kechki soat 10 deb qayd etilgan.
## Galereya

Fayl:BD Weighing of the Heart.jpg|Osiris sudida yurakni tarozida tortish sahnasi. Ani papirusi, taxminan. Miloddan avvalgi 1300-yil, Britaniya muzeyi
Fayl:Early Ammit.jpg|Amat. Nebkebning Marhumlar kitobidan (miloddan avvalgi 1391—1353-yillar).
Fayl:Tutanhkamun Hippo bed.jpg|Tutanxamon maqbarasidagi zarhal begemot boshi bilan bezatilgan krovat.
Fayl:Temple of Deir el-Medina 21.JPG|Dayr al-Madinadagi Maat ibodatxonasigi boʻrtma tasvir. Ammat oʻng tomonda. Ptolemeylar davri.
Fayl:El pesado del corazón en el Papiro de Hunefer.jpg|Osiris sudi (miloddan avvalgi 1375-yil).


## Manbalar

*
Xronos

**Xronos** ( „vaqt“) — Suqrot davrigacha boʻlgan falsafa va keyingi davr adabiyotida vaqt timsoli sifatida aks ettiriladi. Orfik teogoniyada mavjud, Eter, Xaos va Erebus kelib chiqishiga sabab boʻlgan. Orfiklar orasida keksaymaydigan Xronos, shuningdek, Gerakl va Ajdarho-Ilon deb ham ataladi. Musayga bagʻishlangan orfik madhiyada yodga olingan (29-misra). Ota xori  .

Siroslik Feresidesga koʻra, Xronos uch tamoyillaridan biri boʻlib, oʻz urugʻidan olov, pnevma, ya]ni ruh va suvni yaratgan.

Taʼriflardan biriga koʻra, Xaos bizning boshlangʻich Borliqdagi eng qadimgi narsa — Vaqtni paydo qilgan. Ellinlar, ya]ni yunonlar uni Xronos deb atashgan. Va u vaqtda hamma narsa oʻz vaqtida sodir boʻlgan, chunki fazo endigina paydo boʻlgan edi. Xronos uchta unsur — olov, havo va suvni yaratgan. Lekin bu Yer paydo boʻlgandan keyin sodir boʻlgan .

Keyinchalik **Kronos**  bilan nomlarning uygʻunligi asosida bir xil, ayni deb qaralgan.

## Afsonaviy kosmogoniya
Orfik kosmogoniyada Xronos Eter va Xaosni paydo qiladi, soʻngra, ulardan kumush tuxum yasaydi. Undan xudolarning birinchi avlodidan biri Fanet (uning boshqa ismlari — Eros, Metis, Erikapey) chiqib, xudolarining ilk avlodini dunyoga keltirgan.

„Yetti kitob“ muallifi *Siroslik Ferekidlar* xudolarning dastlabki uchligi: Zas (Zevs — Efir), Xtoniya (tartibsizlik, yerosti chuqurliklari) va Xronos (vaqt)ning abadiyligini tan oldi. Xronosning urugʻi xudolarning birinchi avlodi yaratiladigan maxfiy idishga joylashtirilgan .

## Qadrlash
Qadimgi yunon Afinasida: birinchi oyning oʻn ikkinchi kuni (Hecatombeon) xudo Xronosga bagʻishlangan bayramlar oʻtkazilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Klimishin I. A. Kalendar i xronologiya. — Izd. 3. — M.: Nauka. Gl. red. fiz.-mat. lit., 1990. — 478 s. — 105 000 ekz. — .
Meritseger

**Meritseger** (misr. Mr.t sgr — „suyukli sukunat“  yoki „xotirjamlikni yaratuvchisining suyuklisi (Osiris)“ ) — qadimgi Misr afsonasiga koʻra Nilning gʻarbiy qirgʻogʻidagi Firavn nekropolining maʼbudasi, qabristonlar (ayniqsa , Shohlar vodiysi)  va qabr quruvchilarning  himoyachisi. Meritseger qabristonni va u yerdagi oʻliklarni qoʻriqlaydi, deb hisoblangan.

## Surat
Arslon yoki ilon boshli ayol sifatida tasvirlangan . Ilon boshli ayol timsolida u Uasning tayoqchasi .

## Madaniyat

Meritseger madaniyati Yangi qirollikka (mil.av. 1550-1070) tarqalgan. Ushbu madaniyat XVIII sulola  davrida Luksor yaqinidagi Esnada avj olgan. Meritseger madaniyatining markazi — qishloqda boʻlib, (zamonaviy Deyr al-Madina hududida), u yerda hunarmandlar („haqiqat makonining xizmatkorlari“) — qabr quruvchilar va rassomlar yashagan. Bu yerda Meritseger uchun kichik tosh ibodatxonalar, jumladan, Qirolichalar vodiysiga boradigan yoʻli qurilgan  va tepalik etagida turli ibodatxonalar ham bbarpo etilgan (zamonaviy al-Kurn)  .

Dahshatli va adolatli maʼbuda  qiyofasi keyinchalik keyingi hayotga eshiklarni ochuvchi  „Gʻarb xonimi“ va „Nekropol xonimi“ deb atalgan Xathorga qiyoslangan. Firavn nekropoli bilan yaqin aloqasi maʼbudaga sigʻinishning keng tarqalishiga yoʻl qoʻymadi, Shohlar vodiysi qoʻllanilmay boshlaganda esa Fiva poytaxt maqomini yoʻqotdi va unga sigʻinish mutlaqo toʻxtatildi .

## Manbalar
Nexbet

**Nexbet** (misr. Nḫbt — *Nexebdan* chiqqan) — Yuqori Misrning qadimgi Misr maʼbudasi, fir’avn hokimiyatining himoyachisi. Kobra-maʼbudasi bilan Uadjit Ikki yerning xonimi (yaʼni, Yuqori va Quyi Misr) juft boʻlib, koʻpincha qirollik diademasi — ureyda tasvirlangan.

## Surat
Nexbet tulpor yoki kalxat shaklida ifodalangan. Koʻpincha fir’avnning tepasida turib, uni qanotlari bilan himoya qilgan holda tasvirlangan. U, shuningdek, yuqori Misrning oq tojini (*xedjet*) kiygan, boshida xoxol tutami boʻlgan ayol sifatida paydo boʻladi. Nexbetning qirollik toji doimo oq, Quyi Misr maʼbudasi Uadjitniki esa qizil rangda boʻlgan.
Fayl:Lintel of Amenemhat I and Deities MET DP322057.jpg|Stillashtirilgan bosh kiyim, miloddan avvalgi 1981—1952-yillar, XII sulola, Amenemhat I hukmronligi
Fayl:Hatshepsut temple37.JPG|Nexbet, Deyr al-Bahridagi Xatshepsut ibodatxonasidagi Anubis ziyoratgohida
Fayl:Tutankhamun’s Fan.jpg|Tutanxamen muxlisi ustidagi ma'budalarning surati
Fayl:Medinet Habu Ramses III30.JPG|Ramses III o'likxona ma'badida shiftdagi rasm
Fayl:Edfu Tempel 42 Entzerrversuch.jpg|Vajit va Nexbet Ikki mamlakat tojini Ptolemey VIII Euergetesga qo'yadilar. Edfu ibodatxonasi


## Madaniyat

Maʼbudaning madaniy markazi Yuqori Misrdagi Nexebda (zamonaviy El-Kab) yunon Gierankopol (Misr Nexen) qarshisida joylashgan. Uning va Uajitning madaniyati Misr sivilizatsiyasi ikki alohida davlat sifatida mavjud boʻlgan asrlarga borib taqalgan degan ehtimol mavjud. Ilk bora ularning nomlari Menesning fil suyagi taxtasida, keyinchalik esa Semerxet hukmronligi davrida tez-tez uchraydi. Matnlarda „Nexbet, oq Ierankopolya“, „Koinot xonimi“, „Sahro yerlari xonimi“ deb ataladi. Uning ismi birlashgan Misr fir’avnlari unvoniga kiritilgan — *Nebti nomi boʻyicha*.

U, shuningdek, sharqiy choʻlning bekasi, togʻ-kon (oltin va kumush qazib olish) bekasi edi, ona maʼbuda vazifasini bajargan (bu borada Mut bilan tanilgan), tugʻishda yordam bergan (shuning uchun uni unumdorlik maʼbudasi Xeket bilan yaqinlashtirishgan). „xeb-sed“ fir’avnining 30 yilligi bayramida qirollik qayigʻining kamoniga Nexbet surati oʻrnatildi.

## Yana qarang

* Nebti nomi boʻyicha
* Uadjit
* Xedjet
* Ierakosfinks

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Ofiyon

**Ofiyon**, shuningdek, **Ofioney**, baʼzan **Opiyon** (  „ilon“, ) — qadimgi yunon mifologiyasida  buyuk ilon, devlar podshosi; baʼzi afsonalarga koʻra — Olimpning birinchi xoʻjayini, okeanida Yevrinomaning oʻgʻli va eri (Eurynome). Boshqa bir fikrga koʻra, Uran Ofiyon va katta Fetidaning oʻgʻlidir.

Ofiyon ulkan ilon shaklida boʻlgan. Yunon afsonalaridan biriga koʻra (Siroslik Ferekid talqinida ), Zevs kelishidan va Olympda xudolar hukmronligidan ancha oldin, u yerda Ofiyon  va Yevrinoma hukmronlik qilgan. Ferekidga koʻra, Ofiyon ofionidlar otasi Kronos raqibidir.

Baʼzi afsonalarga koʻra, Ofiyon oʻzining yaratuvchisi Yevrinoma bilan birga barcha narsalarning yaratuvchi-xudosi hisoblanadi (Pelasgik afsona).

Yaratilishning boshida hamma narsaning maʼbudasi Yevrinoma Xaosdan koʻtarilib, oʻzi tayanadigan hech narsa yoʻqligini bilgach, dastlab osmonni dengizdan ajratadi, soʻngra toʻlqinlar ustida raqsga tushar ekan, kaftlari bilan shimol shamolini ushlab olib siqadi. Shunda uning qarshisida Ofiyon paydo boʻladi. Yevrinoma „*Ofiyonda ishtiyoq paydo boʻlib, uning (Evrinoma) ilohiy bellarini oʻrab, maʼbudani homilador qilguncha*“ isinish uchun jazava bilan raqsga tushadi. Keyin Yevrinoma kaptarga aylanib, dunyo tuxumini qoʻyadi. Buyuk Ilon Ofiyon tuxum atrofini yetti qavat oʻrab olgan. Keyin tuxum yorilib, dunyoda mavjud boʻlgan barcha narsalar: quyosh, oy, sayyoralar, yulduzlar, yer va uning togʻlari, daryolar, daraxtlar, oʻtlar va tirik mavjudotlar paydo boʻlgan.

Ofiyon va Evrinoma Olympga joylashib olishgan. Keyinchalik, Olympni Kronos va Reya titanlariga boy berib, Tartarga (boshqa manbalarga koʻra — okean tubiga) tashlangan. Ofiyon Kronos bilan yakkama-yakka jang qilgan, lekin Kronos uni agʻdarib, Olimpda hukmronlik qila boshlagan.

Boshqa afsonalarda aytilishicha, Ofiyon oʻzini koinotning yaratuvchisi deb eʼlon qilish bilan Evrinomani xafa qilib qoʻygan. „*Buning uchun u (Evrinoma) uning (Ofiyon) boshiga tovoni bilan urib, barcha tishlarini sindirgan hamda tishsiz xirillagan holda, arvohlarni jalb qilishi uchun qorongʻu yerosti gʻoriga haydab yuborgan*“ (bu yerda Ofiyon ijodiy afsonaning antiqahramoni rolini oʻynaydi, maʼbudaga qarshi kuch sifatida maydonga chiqadi; ehtimol bu afsonaning kechroq namunasidir).

## Adabiyotlar

* Lucian. Tragogut, 100.
* Non. Dionisning harakatlari, II 573; VIII 161; XII 44; XLI 352.

## Manbalar
Arman apostol cherkovi

**Arman apostol cherkovi** — antixalkidon cherkovlarindan biri. Echmiadzin yonida arman apostol cherkovi markazi hamda butun armanlar katolikosining rezidensiyasi joylashgan.

## Manbalar
Stoyka Krasteva

**Stoyka Krasteva (Petrova)** (tugʻ. 1985-yil 18-sentyabr, Dobrich, Bolgariya) — bolgar bokschisi, 51&nbsp;kg gacha toifasida ishtirok etadi, Bolgariya terma jamoasi aʼzosi. Olimpiya chempioni (2020), Yevropa chempioni (2014, 2018), Jahon chempionatlari gʻolibi.

## Faoliyati
1989-yilda u boks bilan shugʻullana boshlagan. Uning soʻzlariga koʻra, u bolaligida oʻgʻil bolalar bilan katta boʻlgan, qoʻgʻirchoqlar bilan oʻynamagan, doimo erkaklar bilan birga boʻlgan. Shunday qilib, u boksni tanlagan.

1999-yilda murabbiy Stefan Petkov qoʻl ostida boks bilan shugʻullana boshlagan. U Dobrichdagi Georgiy Rakovski nomidagi sport maktabida tahsil olgan (2000-2004), uni imtiyozli diplom bilan tugatgan. „Dobrich“ boks klubi aʼzosi, keyinchalik „Lokomotiv“ (Plovdiv) sport klubida oʻynay boshlagan.

Stoyka Krasteva 48&nbsp;kg gacha (2009), 51&nbsp;kg gacha (2011, 2012, 2013, 2014), 54&nbsp;kg gacha (2017, 2018) vazn toifalarida mamlakat chempionatining koʻp karra gʻolibi.

2011-yilda Rotterdamda (Niderlandiya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Keyingi yili u Londonda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida qatnashgan, biroq bitta jangda gʻalaba qozonib, chorak finalda yutqazib, bor-yoʻgʻi 5-oʻrinni egallagan. 2014-yilda Buxarestda (Ruminiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida u hammadan oldinga oʻtishga muvaffaq boʻlgan va birinchi marta Yevropa chempioni boʻlgan. 2016-yilda Ostonada (Qozog'iston) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u finalga chiqgan, ammo qozogʻistonlik sportchi Dina Jolamanga yutqazib qoʻygan. 2018-yilda Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida u yana qitʼa chempionati chempioni boʻlishga muvaffaq boʻlgan.

2018-yilda Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida bolgariyalik sportchi finalda tayvanlik sportchi Lin Yu-ting bilan uchrashib, unga yutqazib qoʻygan va Jahon chempionatidagi chiqishlarini kumush medal bilan ikkinchi oʻrinda yakunlagan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u finalda turkiyalik sportchi Buse Naz Çakıroğluni magʻlub etgangan.

## Manbalar
Kadesh (afsonalar)

**Kadesh** (**Kudshu**, **Kedshet** ; *misr. <span lang="egy">Qdšt</span>* — „Muqaddas“ ; xaanaaney-amorey *qdʒ*) — Gʻarbiy Semit afsonasida unumdorlik, jismoniy zavq va diniy fohishalik maʼbudasi hisoblangan. Shuningdek, Qadimgi Misrda Yangi Shohlik davrida ham hurmatga sazovor boʻlgan. Astart shakllaridan biri.

U sher ustida, tomoshabinga qaragan holda, bir qoʻlida gullar, bir qoʻlida ilon bilan turgan holatda tasvirlangan.

Kadesh madaniyati Kadesh markazidan kelib chiqib, Misrga keladi va Xathor madaniyati bilan tenglashadi. Maʼbuda Min va Reshef bilan triadani hosil qiladi.

R.Shtadelmanning fikriga koʻra, „Kudshu“ nomi Kadesh shahrining nomi bilan bogʻliq emas, chunki u holda uni Baʼlat-Kadesh deb nomlashar edi (Baʼlat-Gublaga koʻra — „Bibla bekasi“). Menfe moʻjizalari haqidagi maktubda Ramses II hukmronligi davrida Menfedagi Ptax ibodatxonasida boshqa Osiyo xudolari qatorida Kadeshga sigʻinish haqidagi xabar ham saqlanib qolgan.

Misrliklar orasida Kadesh „Barcha xudolarning bekasi“, „Samoviy yulduzlarning xonimi“, „ Ptaxning sevgilisi“, „Buyuk sehrgar, yulduzlarning bekasi“, „Tengi yoʻq Raning koʻzi“

## Eslatmalar

## Adabiyotlar

* Turaev B. A. Kadesh, v mifologii // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Mafdet

**Mafdet** (misr. mafdet — "tirnovchi") — qasos oluvchi ma'buda, dastlabki Misr afsonasiga ko'ra ilon va chayonlar himoyachisi; mangust, sivetoy yoki gepard ko'rinishida tasvirlangan. Ushbu xususiyati tufayli, u "*ilonlar qotili*" unvoniga sazovor bo'lgan va "Piramida matnlari'da Raning ilon zaharidan himoyachisi sifatida tilga olinadi.

## Surat
San'atda Mafdet gepard, gepard boshli ayol yoki ayol boshli gepard, ba'zan esa chayon dumlari bilan tugaydigan sochlari o'ralgan holda tasvirlangan. Ba’zida unga ilondek soch turmagi kiyib koʻrsatishardi. Ma'budaning sifatlari tayoq va pichoq edi.

## Afsona
U I sulola davrida Misr panteonida paydo bo'ladi. Mafdet afsonaga ko'ra ilon bilan jang qiladi, ba'zi hollarda Ra bilan birgalikda kurashadi. U oxirat hukmida ishtirok etib, adolatni timsoliga aylangan, shuningdek, o'liklarni keyingi hayotdagi parvarishi haqida qayg'urgan.

Ma'budaning tug'ilgan kunini, boshqa ma'buda — Seshatning tug'ilgan kunini nishonlash bilan bir vaqtga to'g'ri keldi, shu sababli, ular egizak opa-singillar bo'lgan degan taxmin mavjud. Bundan tashqari, Seshat ko'pincha Mafdetning ipostasi sifatida chiqqan.

U, shuningdek, jallodning tayog'ini ushlab yugurib, gunohkorlarning yuraklarini yorib tashlashga va ularni fir'avnning oyoqlariga olib kelishga intilgan holda tasvirlangan, xuddi mushuklar o'lik kemiruvchilar va qushlarni egalariga olib kelishgan kabi. .

## Yana qarang

* Abi
* Sexmet
* Selket

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Мафдет // Мифологический словарь / гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М. : Советская энциклопедия, 1990. — 672 с., 16 л. ил. — .

## Havolalar

* Mafdet
Tammara Thibeault

**Tammara Thibeault** (tugʻ. 1996-yil 27-dekabr, Saint-Georges, Kvebek, Kanada) — kanadalik bokschisi, 75&nbsp;kg gacha toifasida ishtirok etadi, Kanada terma jamoasi aʼzosi. 2019-yilgi Jahon chempionati gʻolibi, 2019-yilgi Panamerika oʻyinlarining bronza medali sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

## Faoliyati
2018-yilda Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u 75&nbsp;kg vazn toifasida chorak finalda Niderlandiya sportchisi Nouchka Fontijnga yutqazib qoʻygan.

2019-yilda Limada (Peru) boʻlib oʻtgan Panamerika oʻyinlarida 75&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida u kolumbiyalik sportchi Jessica Caicedoga yutqazib, yarim finalgacha yetib borgan va turnirning bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yilda oktyabr oyida Ulan-udeda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida kanadalik sportchi hakamlarning alohida qarori bilan niderlandiyalik Nouchka Fontijnga yutqazib, yarim final uchrashuvini yakunlagan. Natijada boks boʻyicha ayollar oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Chorak finalda u niderlandiya sportchisi Nouchka Fontijnga yutqazgan.

## Manbalar
Chen Nien-chin

**Chen Nien-chin** (tugʻ. 1997-yil 10-may) – tayvanlik bokschisi, 69&nbsp;kg gacha toifasida ishtirok etadi, Xitoy Taypeyi terma jamoasi aʼzosi. Jahon chempioni (2018), Osiyo chempionatlari sovrindori (2017, 2019), 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

## Faoliyati
2010-yilda u boksdagi sportchi sifatida faoliyatini boshlagan. 2014-yilda Nankinda oʻsmirlar Yozgi Olimpiada 75&nbsp;kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan. 2016-yilda Ostonada (Qozog'iston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritgan. Yarim finalda u amerikalik Claressa Shieldsga yutqazgan. 2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u birinchi bosqichda rossiyalik Yaroslava Yakushinaga yutqazib qoʻygan.

2017-yilda Xoshiminda (Vyetnam) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida u yarim finalda koreyalik bokschiga magʻlub boʻlgan.

2018-yilda Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida tayvanlik sportchi xitoylik sportchi Gu Xun bilan toʻqnash kelgan va uni 3:2 hisobida magʻlub etgan va chempionatdagi oʻyinini yakunlagan. Natijada, boks boʻyicha ayollar oʻrtasidagi oʻninchi Jahon chempionatida u jahon chempionligini qoʻlga kiritgan.

2019-yilda Bangkokda (Tailand) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida finalda Gu Xunga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritgan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Chorak finalda u Hindiston sportchisi Lovlina Borgohainga yutqazgan.

## Manbalar
Fantastik toʻrtlik (film, 2005)

***Fantastik toʻrtlik*** () 2005-yili katta ekranlarga chiqarilgan superqahramonlar haqidagi film boʻlib, film gʻoyasi Marvel Comics nashriyoti tomonidan tushirilgan shu nomli qahramonlar jamoasiga asoslangandir. Film rejissori &mdash; Tim Story. Constantin Film, Marvel Enterprises va 1492 Pictures studiyalari tomonidan ishlangan hamda 20th Century Fox tomonidan tarqatilgan. Bosh rollarda, Ioan Gruffudd, Jessica Alba, Chris Evans, Michael Chiklis, Julian McMahon va Kerry Washington.

Ushbu kartina shu paytgacha filmlashtirilgan ikkinchi *Fantastik toʻrtlik* haqidagi live-action filmdir. Bundan avvalgi film *The Fantastic Four* (*Fantastik toʻrtlik*), deb nomlanib, unga Roger Corman rejissorlik qilgan, ammo kinokartina ekran yuzini koʻrmadi. *Fantastik toʻrtlik* filmi premyerasi AQShda 2005-yil 8-iyulda boʻldi. Tanqidchilar tomonidan aralash baholandi, biroq tijoriy muvaffaqiyatga erishdi. Film sikveli *[[Fantastik toʻrtlik: Kumush syorfer tajovuzi]]* boʻlib, 2007-yilda chiqarildi.

## Syujeti

Olim Reed Richards sobiq sinfdoshi Victor von Doomni oʻzining kosmik energiya bilan bogʻliq tajribalarini moliyalashtirishga rozi qiladi. Keyinchalik, von Doomning kosmik stansiyasida fazogir Ben Grimm, tadqiqotchi Sue Storm va uchuvchi Johnny Stormdan iborat ekipaj aʼzolari sirli kosmik boʻronga duchor boʻlishadi. Bu boʻron ularga super-kuchlarni ato etadi. Va ular, keyinchalik, "Fantastik toʻrtlik" deb nomlangan jamoa tuzishib, yovuzga aylangan von Doomga qarshi kurashishadi.

## Rollarda
* Ioan Gruffudd &mdash; Reed Richards / Mr. Fantastik
* Jessica Alba &mdash; Sue Storm / Koʻrinmas ayol
* Chris Evans &mdash; Johnny Storm / Olov-odam
* Michael Chiklis &mdash; Ben Grimm / Tosh-odam
* Julian McMahon &mdash; Victor Von Doom / Doktor Doom
* Hamish Linklater &mdash; Leonard
* Kerry Washington &mdash; Alicia Masters
* Laurie Holden &mdash; Debbie McIlvane
* Kevin McNulty &mdash; Jimmy OʻHoolihan
* Maria Menounos &mdash; hamshira
* Michael Kopsa &mdash; Ned Cecil
* Stan Lee &mdash; Willie Lumpkin

## Saundtrek

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* ''Fantastic Four'' Marvel.comda
Niels Henrik Abel

**Niels Henrik Abel** (; 1802-yil 5-avgust — 1829-yil 6-aprel) — norvegiyalik matematik, turli sohalarga yirik hissa qoʻshgan. Eng muhim hissalaridan biri, radikallarda umumiy kvintik tenglamani yechish mumkin emasligini koʻrsatuvchi birinchi toʻliq dalilni ishlab chiqqan. Bu yashagan davrdagi eng muhim yechilmagan masalalardan biri boʻlib, 250 yildan ortiq vaqt davomida yechimsiz qolib kelayotgan boʻlgan. Abel, shuningdek, elliptik funktsiyalar sohasida yangiliklarni kiritgan, Abel funksiyalarini kashf etgan. Olim qashshoqlikda yashayotganida ilmiy kashfiyotlarni qilgan. 26 yoshida sil kasalligidan vafot etgan.

Oslo va Gjerstadda Abelga haykallar oʻrnatilgan. Abel portreti Norvegiyaning 500 kronlik banknotasiga joylashtirilgan (1978). 2002-yilda Abelning 200 yilligi sharafiga Norvegiya hukumati matematika boʻyicha Abel mukofotini taʼsis etgan. Oydagi Abel krateri uning sharafiga nomlangan.


File:Abelmonumentet av Vigeland. - no-nb digifoto 20150625 00154 NB MIT FNR 11682.jpg|„Abelmonumentet“ Qirollik saroyi oldida
File:Abelmonumentet 1.jpg|Osloda (Xristianiya) Gustav Vigeland tomonidan „Abelmonumentet“ deb nomlangan Niels Henrik Abel haykali.
File:Holmengard-119.JPG|Niels Henrik Abel haykali Gjerstadda
File:Abelmonument.jpg|Frolands verkda Gustav Lærum tomonidan Abel uchun yodgorlik



>
Fayl:Stamps of Norway, 1929-Niels Henrik Abel1.jpg
Fayl:Stamps of Norway, 1929-Niels Henrik Abel2.jpg
Fayl:Stamps of Norway, 1929-Niels Henrik Abel3.jpg
Fayl:Stamps of Norway, 1929-Niels Henrik Abel4.jpg


## Manbalar
Naomi Graham

**Naomi Melissa Graham** (tugʻ. 1989-yil 15-may, Fayetteville, Shimoliy Karolina, AQSH) — amerikalik bokschisi, 75&nbsp;kg gacha toifasida ishtirok etadi, AQSH terma jamoasi aʼzosi. 2018-yilgi Jahon chempionati gʻolibi, 2019-yilgi Panamerika oʻyinlarida chempioni, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

## Faoliyati
2014-yildan buyon boks boʻyicha xalqaro musobaqalarda qatnashib kelgan. Naomi 75&nbsp;kg gacha vazn toifasida AQSH milliy chempionatining ikki karra gʻolibi (2015, 2017).

2018-yilda Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 1/2 final bahsida amerikalik sportchi xitoylik sportchi Li Syanni bilan uchrashib, unga 0:5 hisobida imkoniyatni boy berib, Jahon chempionatidagi chiqishlarini yakunlagan, bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yilda Limada (Peru) boʻlib oʻtgan Panamerika oʻyinlarida 75&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida amerikalik sportchi finalga chiqishga muvaffaq boʻlgan. Finalda u Kolumbiyalik sportchi Jessica Caicedoga yutqazib, oʻyinlarning kumush medalini qoʻlga kiritgan. Biroq kolumbiyalik sportchi Jessica Caicedoni diskvalifikatsiya qilingan va u oltin medal olgan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Rossiya sportchisi Zenfira Magomedaliyevaga yutqazgan.

## Manbalar
Angela Carini

**Angela Carini** (tugʻ. 1998-yil 6-oktyabr) — italiyalik bokschi, 69&nbsp;kg gacha toifasida ishtirok etadi, Italiya terma jamoasi aʼzosi. 2019-yilgi Jahon chempionatining kumush medali sovrindori, 2019-yilgi Yevropa chempionati kumush medali sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

## Faoliyati
2018-yilda Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 69&nbsp;kg vazn toifasida ikkinchi raund Xitoy sportchi Gu Xuna yutqazib va Jahon chempionatidagi oʻyinini yakunlagan.

2019-yilda Alcobendasda (Ispaniya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 69&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida u final uchrashuvida rossiyalik sportchi Darima Sandakovaga yutqazib, turnirning kumush medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yilda oktyabr oyida Ulan-udeda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida italiyalik sportchi hakamlarning bir ovozdan qarori bilan Xitoyning taniqli sportchisi Dou Danga yutqazib, final uchrashuvini yakunlagan. Natijada, u ayollarning boks boʻyicha oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Tayvan sportchisi Chen Nien-chinga yutqazgan.

## Manbalar
Fantastik toʻrtlik: Kumush syorfer tajovuzi

***Fantastik toʻrtlik: Kumush syorfer tajovuzi*** () 2007-yili katta ekranlarga chiqarilgan superqahramonlar haqidagi film boʻlib, film gʻoyasi Marvel Comics nashriyoti tomonidan tushirilgan shu nomli qahramonlar jamoasiga asoslangandir. 2005-yilda ishlangan *[[Fantastik toʻrtlik (film, 2005)|Fantastik toʻrtlik]]* filmining mantiqiy davomi. Film rejissori &mdash; Tim Story. Marvel Entertainment, 1492 Pictures, Constantin Film, Ingenious Film Partners va Dune Entertainment studiyalari tomonidan ishlangan hamda 20th Century Fox tomonidan tarqatilgan. Bosh rollarda, Ioan Gruffudd, Jessica Alba, Chris Evans va Michael Chiklis. Ikkinchi darajali rollarda, Julian McMahon, Kerry Washington, Andre Braugher, Beau Garrett, Doug Jones va Laurence Fishburne.

## Syujeti

Reed (Ioan Gruffudd), Susan (Jessica Alba), Johnny (Chris Evans) va Ben (Michael Chiklis) Yer sayyorasini halokatga tayyorlash uchun kelgan galaktikalararo messenjerga duch kelishadi. Jumboqli messenjer butun dunyo boʻylab tartibsizliklarga sabab boʻlgan bir paytda, qahramon toʻrtlik azaliy dushmani boʻlmish Victor Von Doom bilan ham kurashishlari lozim.

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
*  
* 
* 
*
Nadine Apetz

**Nadine Apetz** (tugʻ.1986-yil 3-yanvar) — germaniyalik bokschi, 69&nbsp;kg gacha toifasida ishtirok etadi, Germaniya terma jamoasi aʼzosi. 2016 va 2018-yilgi Jahon chempionati gʻolibi. 2018- yilgi Yevropa chempionati va 2019-yilgi Yevropa oʻyinlari sovrindori. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

## Faoliyati
Nadine 69&nbsp;kg gacha vazn toifasida mamlakat chempionatining besh karra gʻolibi (2011, 2013, 2016, 2017, 2018).

2016-yilda Nur-Sultonda (Qozogʻiston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 69&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2018-yilda Sofiyada (Bolgariya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 69&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Oʻsha yili Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 1/2 final uchrashuvida nemis sportchisi xitoylik sportchi Gu Xun bilan uchrashib, unga 1:4 hisobida imkoniyatni boy berib, Jahon chempionatidagi chiqishlarini yakunlagan, turnirning bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yilgi Minskda (Belarus) boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida 69&nbsp;kg vazn toifasida u bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Hindiston sportchisi Lovlina Borgohainga yutqazgan.

## Manbalar
Maftunaxon Meliyeva

**Maftunaxon Melieva** (tugʻ. 1997-yil 7-oktyabr, Jizzax, Oʻzbekiston) — oʻzbek bokschi, 64&nbsp;kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2019-yilgi Osiyo chempionati bronza medali sovrindori.

## Faoliyati
2013-yilda u havaskor boksdagi sport karyerasini boshlagan. 2016-yilda 17-23-oktyabr kunlari Ulan-Batorda (Moʻgʻuliston) boʻlib oʻtgan Chinggis Han Cup 22-xalqaro boks turnirida qatnashib, 60&nbsp;kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

2019-yilda Bangkokda (Tailand) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2019-yilda u Ulan-udeda (Rossiya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida ishtirok etgan, biroq dastlabki bahsda u bolgariyalik ancha tajribali bokschi Melis Yonuzovadan ustun kelgan.

## Manbalar
Rashida Ellis

**Rashida Ellis** (tugʻ. 1995-yil 4-iyun, Lynn, Massachusetts, Amerika Qoʻshma Shtatlari) — amerikalik bokschi, 60&nbsp;kg gacha toifasida ishtirok etadi, AQSH terma jamoasi aʼzosi. 2019-yilgi Jahon chempionati gʻolibi, 2019-yilgi Panamerika o'yinlarining bronza medali sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

## Faoliyati
2019-yilda Limada (Peru) boʻlib oʻtgan Panamerika oʻyinlarida 60&nbsp;kg gacha vazn toifasida u yarim finalga chiqgan va u boʻlajak gʻolib, braziliyalik sportchi Beatriz Ferreiraga yutqazdi va turnirning bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yilda oktyabr oyida Ulan-udeda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida amerikalik sportchi yarim final uchrashuvini yakunlab, yana braziliyalik sportchi Beatriz Ferreiraga hakamlarning alohida qarori bilan magʻlub boʻlgan. Natijada, ayollarning boks boʻyicha oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u britaniyalik sportchisi Caroline Duboisga yutqazgan.

## Manbalar
Ikki tomonlama foydalanish texnologiyalari

**Ikki tomonlama texnologiya** — bu fuqarolik va harbiy texnikada qoʻllanishi mumkin boʻlgan dizayn, ishlab chiqarish, ekspluatatsiya yoki boshqa texnologik zanjirdir..

## Kontsepsiya
Texnologik yutuqlarning aksariyati (yadro energetikasi, raketa va kosmik texnologiyalar, lazerlar, radar tizimlari, kompyuterlar va boshqalar) *ikkilamchi foydalanish texnologiyalari* deb hisoblash mumkin, ammo bu tushunchaning oʻzi faqat 1980-yillarning oʻrtalarida keng tarqaldi.

Qoidaga koʻra, ikkilamchi foydalanish texnologiyalarini ishlab chiqish amaliy fan va ilmiy sohalarda eng istiqbolli tadqiqot yoʻnalishlarini rivojlantirish bilan bogʻliq;  u katta intellektual va iqtisodiy xarajatlarni talab qiladi. Natijada, ikki tomonlama texnologiyalarning asosiy xususiyatlari ularning sifati va samaradorligiga yuqori darajadagi talablarni oʻz ichiga oladi.

XX va XXI asrlar yoqasida ikki tomonlama foydalanish texnologiyalariga optoelektronika, biotexnologiyalar, telekommunikatsiya va kompyuter tarmoqlari texnologiyalari, yangi materiallar, yoʻnalishli energiya uzatish va boshqalar kiradi, chunki fuqarolik va harbiy sohada ulardan foydalanish imkoniyatlarining oʻzaro tutashuv maydoni  80-90 % ga yetadi.

Rossiya Federatsiyasi qonunchiligida eksporti Texnik va eksport nazorati federal xizmati tomonidan tartibga solinadigan ikki tomonlama foydalanish texnologiyalar roʻyxati belgilanadi (1992-2004-yillarda — Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Davlat texnik komissiyasi tomonidan).

Xalqaro munosabatlarda bunday texnologik mahsulotlarni oʻtkazish Rossiya ishtirokchilardan biri hisoblanadigan 1996-yildagi Anʼanaviy qurollar va yuqori texnologiyalar eksportini nazorat qilish (ikki tomonlama foydalanish) toʻgʻrisidagi Vassenar kelishuviga asoslanadi.

## Manbalar

## Qoʻshimcha adabiyotlar

* 
* 
* 

## Havolalar

* 
*
Transfer texnologiya

**Transfer texnologiya** (technology transfer) — bu bir tashkilot yoki faoliyat sohasida olingan texnologiya, bilim yoki tadqiqot natijalarini boshqa tashkilot yoki faoliyat sohalari ehtiyojlari uchun muvaffaqiyatli qoʻllash yoki moslashtirish hisoblanadi.

**Texnologiyalarning transferida** ikkita yondashuv mavjud:

* Texnologiyalarni (technology push) — yakuniy mahsulot ishlab chiqaruvchilar tomonidan talab qilinishi mumkin boʻlgan bozorga koʻchirish tadqiqot natijalari, texnologik yechimlar va ishlanmalarni namoyish qilish, ommalashtirish, prototiplar va boshqalar orqali bozorga tashviqot qilish.
* Bozorning texnologik ehtiyojlariga yoʻnaltirilganlik (market pul) — yakuniy foydalanuvchilar va yoki mahsulot ishlab chiqaruvchilarning ehtiyojlarini (talablarini) tahlil qilish asosida texnologik yechimlarni izlash, ishlab chiqish, tadqiqotlar olib borish.

Texnologiyalarning transferini amalga oshirish shakllariga quyidagilar kiradi:

* intellektual faoliyat natijalariga boʻlgan mutlaq huquqni oʻtkazish yoki begonalashtirish (qoida tariqasida, sanoat mulki obyektlari)
* litsenziyalar boʻyichaintellektual mulk obyektlaridan foydalanish huquqini berish
* turli firmalar va olimlar bilan birgalikda ishlab chiqish va tadqiqotlar (qoʻshma loyihalar)
* texnologik hujjatlarni topshirish (qoidaga koʻra nou-xau litsenziyalari doirasida)
* uskunalar va mexanizmlarni sotib olish yoki ijaraga olish (lizing) bilan bogʻliq texnologik maʼlumotlarni uzatish
* seminarlarda, simpoziumlar, koʻrgazmalardagi shaxsiy aloqalarda maʼlumot almashish
* maxsus bilimga ega boʻlgan yangi malakali xodimlarni ishga olish
* qoʻshma korxona tashkil etish

Koʻpgina kompaniyalar, universitetlar va davlat tashkilotlarida ilmiy tadqiqot natijalarini aniqlash, qonuniy himoya qilish va keyinchalik bunday natijalarni tijoratlashtirishdan manfaatdor boʻlgan tashkilot ichidagi uchinchi tomon tashkilotlari yoki boʻlimlarida tijorat salohiyatiga ega boʻlgan ilmiy tadqiqot natijalarini oʻtkazish uchun moʻljallangan texnologiyalarni uzatish markazlari mavjud.

Tadqiqot natijalarini tijoratga tatbiq etish turlicha boʻlishi mumkin.  U texnologiyalarni bozorga olib chiqish xavfi va foydalarini boʻlishish uchun litsenziyalash shartnomalari yoki qoʻshma korxonalar va sherikliklarni oʻz ichiga olishi mumkin.

Bundan tashqari agar tashkilot egasi yangi texnologiyani ishlab chiqishdan manfaatdor boʻlmasa, boshqa kompaniya tashkilotning oʻziga sarmoya kiritish yoki ularning birinchi yirik mijozi boʻlish orqali yordam koʻrsatishi mumkin.

= Manbalar =

## Havolalar

* Nanoindustriya № 6, 2013 jurnali „mintaqalarning texnologik rivojlanish vositasi sifatida texnologiya transfer markazlari“
* Skolkovskiy fan va texnologiya instituti: axborot uzatish ofisi.
Shubhalar yarim oroli

**Shubhalar yarim oroli**  — Kamchatka o'lkasidagi Oxota dengizining shimolida joylashgan Penjina ko'rfazidagi *yarim orol* hisoblanadi.

## Geografiyasi
Ushbu yarim orol shimol tarafdan Melkovodniy ko'rfazi bilan to'qnashadi va janubda uni *Penjinskaya ko'rfazidan* ajratib turadi. Yarim orolning sharqiy qismida xuddi shu nomdagi quruqlik mavjud bo'lib, ushbu quruqlik Elistratov yarim orolidagi *Kitoviy (Klinoviy) quruqligi*  bilan birgalikda kengligi 4 kilometr boʻlgan ko'rfazga kirish eshigini  hosil qiladi. Yarim orolning 1,2 kilometr shimoli-sharqidagi ko'rfazda nomi ma'lum bo'lmagan orolcha joylashgan. Oroldan 3-4 kilometr janubi- g'arbda — *Treti oroli*, g'arbda esa — nomsiz orol va Prichanaya ko'rfazi  joylashgan.

Yarim orolning o'rtacha suv oqimi — 8 metrni tashkil qiladi. Eng baland nuqtasi — balandligi 373 metr boʻlgan nomsiz tog'.

## Eslatmalar
Tipu yoʻlbarsi

**Tipu yoʻlbarsi** — XVIII asrda ishlab chiqilgan mexanik oʻyinchoq boʻlib, Hindistondagi Maysur knyazligi hukmdori Tipu Sulton uchun yaratilgan. Oʻymakorlik san'atidan foydalanib ishlangan va rang berilgan  yogʻochli korpusga ega ushbu oʻyinchoq britaniyalik askarga hujum qilayotgan yoʻlbarsning deyarli haqiqiy oʻlchamdagi tasvirini aks ettiradi. Yoʻlbars va odamning tanasi ichidagi mexanizmlar odamning bir qoʻlini harakatga keltirishi orqali uning ogʻzidan inson qichqirigʻi va yoʻlbarsning ogʻzidan oʻpirilayotgan tovushlarga taqlidni amalga oshiradi. Bundan tashqari yoʻlbarsning yon tomonidagi qopqoqda 18 notadan iborat kichik damli cholg'u asbobi mavjud.

**Tipu yoʻlbarsi** - Tipu Sultonning shaxsiy gerbi asosida yaratilgan boʻlib, u oʻz dushmani, yaʼni Buyuk Britaniyaning Ost-Indiya kompaniyasiga nisbatan nafratini aks ettirgan. Tipu yoʻlbarsi Ost-Indiya kompaniyasi jangchilari 1799-yilda Tipu poytaxtiga bostirib kirganidan keyin Tipuning yozgi qarorgohida topilgan. General-gubernator Lord Mornington Tipu yoʻlbarsini dastlab London minorasida koʻrgazmaga qoʻyish niyatida Buyuk Britaniyaga yuboradi. Birinchi marta London jamoatchiligiga 1808-yilda Ost-Indiya uyida, soʻngra Londondagi Ost-Indiya kompaniyasi binosida taqdim etilgan, keyinchalik Tipu yoʻlbarsi 1880-yilda Viktoriya va Albert muzeyiga koʻchirilgan (roʻyxatga olish raqami 2545 (IS)). Tipu yoʻlbarsi Londonga olib kelinganidan beri to bugungi kungacha ommaning doimiy diqqat markazida boʻlib kelmoqda.

Buyuk Britaniya askarini qiynayotgan mexanik yoʻlbars haqidagi eslatmalar Jon Keatsning tugallanmagan „Qoʻngʻiroqli qalpoq“ poemasida va Bernard Kornuellning „Sharp yoʻlbarsi“ romanida qayd etilgan.

## Bibliografiya
** Brittlebank, Kate (May, 1995), Sakti and Barakat: The Power of Tipu's Tiger. An Examination of the Tiger Emblem of Tipu Sultan of Mysore, *Modern Asian Studies* (Cambridge University Press) . — Т. 29.2: 257–269
** De Almeida, Hermione & Gilpin, George H. (2005), *Indian Renaissance: British romantic art and the prospect of India*, Ashgate Publishing, Ltd., . 
** Ord-Hume, Arthur (February 1987 - Part I, September 1987 - Part II), Tipu's Tiger - its History and Description, *Music and Automata* Т. 3.9, 3.10
** Stronge, Susan (2009), *Tipu's Tigers*, V&A Publishing, 

## Manbalar
Simranjit Kaur

**Simranjit Kaur** (; tugʻ. 1995-yil 10-iyul, Ludhiana, Panjob, Hindiston) — hindistonlik bokschi, 60&nbsp;kg gacha va 64&nbsp;kg gacha toifasida ishtirok etadi, Hindiston terma jamoasi aʼzosi. 2018-yilgi Jahon va 2019-yilgi Osiyo chempionatlari sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

## Faoliyati
Simranjit Kaur 64&nbsp;kg vazn toifasida mamlakat chempionati gʻolibi.

2018-yilda Nyu Delida (Hindiston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 1/2 final uchrashuvida hindistonlik sportchi xitoylik sportchi Dou Dan bilan uchrashib, unga 1:4 hisobida yutqazib, Jahon chempionatidagi chiqishlarini yakunladi, turnirning bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yilda Bangkokda (Tailand) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida 64&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida u final uchrashuvida xitoylik sportchi Dou Danga yutqazib, turnirning kumush medalini qoʻlga kiritgan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Tailand sportchisi Sudaporn Seesondeega yutqazgan.

## Manbalar
Texnoekologiya

Toshtonboyev Mirzohiddin 

Toshtonboyev Mirzohiddin Zuxriddin o‘g‘li 2004 yil 3-yanvar Namangan viloyati Chortoq tumani Alikhan qishlog'i Dehqonobot MFY Jilvakor ko'chasi 45-uyda tavalud topgan.

2023-yil Andijon davlat universiteti Fizika Matematika va IT fakultet Kompyuter injnering AT-seriv talabasi bo'ldi
Lin Yu-ting

**Lin Yu-ting** (; tugʻ. 1995-yil 13-dekabr, Taypey, Xitoy Respublikasi) – tayvanlik bokschi, 48&nbsp;kg gacha, 54&nbsp;kg gacha va 57&nbsp;kg gacha toifasida ishtirok etadi, Xitoy Taypeyi terma jamoasi aʼzosi. Jahon chempioni (2018), Osiyo chempioni (2017), 2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari gʻolibi, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

## Faoliyati
2013-yilda 17 yoshli oʻsmirlar oʻrtasida Jahon chempioni. Lin 48&nbsp;kg gacha (2012), 54&nbsp;kg gacha (2016, 2017) vazn toifasida mamlakat chempionatining uch karra gʻolibi. 2016-yilda Nur-Sultonda (Qozog'iston) oʻtkazilgan Jahon chempionatida u beshinchi boʻlgan. 2017-yilgi Osiyo chempionatida 54&nbsp;kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2017-yil oxirida u Osiyoning eng yaxshi ayol bokschisi sovrinini qoʻlga kiritgan.

2018-yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida uchinchi oʻrinni egallagan va bronza medalini qoʻlga kiritgan. Oʻsha yili Nyu Delida (Hindiston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida tayvanlik sportchi finalda bolgariyalik sportchi Stoyka Krasteva bilan uchrashdi va uni 4:1 hisobida magʻlub etgan va chempionatdagi oʻyinini yakunlab, jahonning eng yaxshisiga aylandi toifasi 54&nbsp;kg gacha.

2019-yilda oktyabr oyida Ulan-udeda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida tayvanlik sportchi hakamlarning alohida qarori bilan rossiyalik sportchi Lyudmila Voronsovaga yutqazib, yarim final uchrashuvini yakunlagan. Natijada, ayollarning boks boʻyicha oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Filippin sportchisi Nesthy Petecioga yutqazgan.

## Manbalar
Qiyshiq uy

**Qiyshiq uy** () — Sopot shahridagi ofis va savdo markazi.

Monte Kassino qahramonlari koʻchasida joylashgan (), 53.

2004-yilda meʼmorlar Shotinskiy va Zalevskiy tomonidan qurilgan. Qurilish uchun tanlangan uslub optik illuziya, postmodern arxitekturasi, dekonstruktivizmga asoslangan.

Ushbu loyihaning meʼmorlari rassomlar  va  ) chizmalaridan ilhomlanishgan.

Binoning foydali maydoni taxminan 4000 m² ni tashkil qiladi. Obyekt „Rezident“ savdo markazi tarkibiga kiradi. Birinchi qavatda chakana savdo binolari, restoran va oʻyin avtomatlari saloni mavjud. Ikkinchi qavatda „Radio RMF FM“ va „Radio RMF MAXXX“ studiyalari joylashgan.

## Yana qarang

* raqs uyi

## Havolalar

* Bino meʼmorlarining veb-sayti  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
* Per Oskar Gustav Dalberg — Muallif sayti 
* Fotogalereya
* Binoning rasmiy sayti