Northrop/McDonnell Douglas YF-23

Tip: 5-avlod qiruvchi samolyot prototipi

Yaratuvchi: Northrop Grumman, McDonnell Douglas

Ishlab chiqaruvchi: Northrop Grumman, McDonnell Douglas
Ilk parvozi: 27-avgust 1990-yil

Foydalanish boshlanishi: 1991

Holati: loyiha yopilgan

Yaratilgan soni: 2

**Northrop/McDonnell Duglas YF-23** – bu Northrop Grumman va McDonnell Douglas kompaniyalari tomonidan ishlab chiqilgan beshinchi avlod Amerika koʻp maqsadli qiruvchi samolyoti.

YF-22 va YF-23 F-15 Eagle oʻrnini bosuvchi beshinchi avlod ilgʻor koʻp maqsadli qiruvchi samolyot loyihasida raqobatlashdi.

Hammasi boʻlib ikkita nusxa qurilgan - "Qora beva II" () va "Kulrang arvoh" (). YF-23 prototipi 2005-yilda AQSh harbiy-havo kuchlarida hizmatga kirgan YF-22 musobaqasida magʻlub boʻldi.

## Yaratilish tarixi

YF-23 prototipi AQSh Harbiy-havo kuchlarining jangovar omon qolish qobiliyatini oshirish, yashirinlik, forsajsiz tovushdan tez tezlikda uchish qobiliyati va texnik xizmat koʻrsatish qulayligi talablarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan. Asosiy vazifa samolyotning radarda koʻrinishini kamaytirish edi, Northrop B-2 Spirit strategik bombardimonchisi va F / A-18 Hornet qiruvchi samolyotini yaratish tajribasiga tayandi.

Samolyot ilgʻor dizaynga ega boʻlishiga qaramay, narxni pasaytirish uchun F-15 qiruvchi samolyotining baʼzi qismlari ishlatilgan. Samolyot profili Lockheed Martin SR-71 tezuchar razvedka samolyotiga oʻxshaydi.

YF-23 dvigatellari tortish vektorini boshqarishdan mahrum boʻlib, bu samolyotning manevr qobiliyatini pasaytiradi, ammo buning natijasida strukturaning massasi kamayadi va samolyotning infraqizil koʻrinishining koʻproq pasayishiga erishiladi.

"Black Widow II" va "Grey Ghost" prototiplari dvigatellari bilan ajralib turadi - birinchi prototipda Pratt &amp;amp; Whitney YF119 dvigateli, ikkinchisida General Electric YF120 oʻrnatilgan, u beshinchi avlod qiruvchisi uchun dvigatel uchun tanlovda qatnashgan. Ikkala YF-23 ham AQSh Harbiy-havo kuchlarining texnik topshiriqlarida belgilangan konfiguratsiyada ishlab chiqarilgan.

“Qora beva II” birinchi marta 1990 yil 27-avgustda, “Kulrang sharpa” esa 1990 yil 26-oktabrda parvoz qilgan. YF-23 jami 65,2 soat davom etgan 50 ta sinov parvozini amalga oshirdi.

P&W (Black Widow II) dvigateli bilan jihozlangan YF-23 birinchi marta 1990 -yil 18-sentabrda 1700 km/soat tezlikka yetib, 1,43 Mach ga toʻgʻri keladigan forsajsiz tovushdan yuqori tezlikda uchdi. GE dvigatellari bilan ikkinchi YF-23 (Grey Ghost) 1990 yil 29-noyabrda soatiga 1900 km (M = 1,6) tezlikka erishdi.

YF-22 1991 yil aprel oyida boʻlib oʻtgan musobaqada gʻolib chiqdi. YF-23 yaxshi tezlik xususiyatlariga va juda yaxshi kam sezilish xususiyatiga ega edi, lekin YF-22 yanada muvozanatlashgan edi - u tortish vektorini boshqarish dvigateli tufayli ancha yuqori manevrga ega edi va shuningdek paluba qiruvchisi sifatida ham koʻrib chiqilgan edi.

Raqobatda magʻlub boʻlgan YF-23 samolyoti Kaliforniyadagi Edvards havo kuchlari bazasidagi NASA tadqiqot markaziga dvigatellarsiz topshirildi. Ikkala samolyot ham 1996 yil oʻrtalarigacha saqlanadi, shundan soʻng ular muzeylarga topshirildi. YF-23A "Qora beva II" hozirda Ogayo shtati Deyton shahridagi Qoʻshma Shtatlar Harbiy-havo kuchlari milliy muzeyida namoyish etilmoqda. Grey Ghostning ikkinchi prototipi 2004-yilda Gʻarbiy Parvoz Muzeyiga ("Western Museum of Flight") ijaraga berilgan va koʻrgazmali maqsadlarda foydalanilmoqda.

## Taktik va texnik xususiyatlar
*Ba'zi xususiyatlar hisoblab chiqiladi.* *Ma'lumotlar manbalari.*

### Texnik xususiyatlari

* **[[Ekipaj]] :** 1 kishi
* **Qanotlari kengligi:** 13,29 m
* **Samolyot uzunligi :** 20,54 m
* **Samolyot balandligi :** 4,24 m
* **Qanot maydoni:** 87,80 m²
* **[[Massa|Ogʻirligi]] :**

:* **Bort radioelektron uskunalari:** 858 kg
:* **Bo'sh:** 14970 kg
:* **Normal parvoz og'irligi:** 26516 kg (100% yoqilg'i)
:* Jangovor**:** 23327 kg (52% yoqilg'i)
:* **Maksimal uchish og'irligi:** 29000 kg
:* **Yuklama:**
::* **Normal:** 1116 kg (6+2 boshqariluvchi raketa bilan)
::* **Maksimal:** 10370 kg
::* **Yoqilg'i:** 8600 kg
::* **PTB:** 8000 kg
:* **Qanotga yuklama:**
::* **jangovar (6 + 2 BR, 52% yoqilg'i):** 266 kg / m²
::* **normal uchish og'irligida:** 302 kg / m²
::* **maksimal uchish og'irligi:** 387 kg / m²

* **[[Dvigatel]] turi:**

:* **"Qora beva II":** 2 ta Pratt &amp;amp; Whitney YF119 turboforsajli
::* **Statik majburiy tortishish:** 13900 kgs (F119 seriyasida 15876 kgs)
:* **Grey Ghost:** 2 x General Electric YF120 turboforsajli

* **Bosimning vaznga nisbati :**

:* **jangovar (6 + 2 BR, 52% yoqilg'i):** 1.19 (1.36 seriyasida)
:* **normal uchish og'irligida:** 1.05 (seriya 1.20 bo'yicha)
:* **maksimal uchish og'irligida:** 0,96 (seriya 1,09 bo'yicha).

### Parvoz xususiyatlari

* **Maksimal [[tezlik]] :** 2300 km/soat (M =2,2)
* **Maksimal forsajsiz tezligi:** 1700 km / soat (M = 1,6)
* **Kreyser tezligi :** 950 km/soat (M =0,9)
* Jangovor **radiusi:** 1300-1500 km
* **Amaliy balandlik:** 20000 m
* **Maksimal foydalanuvchi ortiqcha yuklama:** + 6G
* **Kerakli uchish-qoʻnish yoʻlagi uzunligi:** 915 m.

### [[Avionika]]

* **AFAR APG-77 ([[Radiolokator|radar]] F-22) bilan radar**
** **Maksimal aniqlash diapazoni:** 210 km gacha (boshqa manbalarga koʻra, 270-300 km gacha)
** **Ogʻirligi:** 553,7 kg
** **Quvvat isteʼmoli:** 16533 Vt
** **Hajmi:** 0,565 m³
** **Sovutuvchi havo sarfi:** 4,38 kg / min
** **Sovutuvchi suyuqlik sarfi:** 33,9 l/min
** **AFAR diametri:** 0,813 m
** **vazni:** 219,1 kg
** **Hajmi:** 0,275 m³
** **Quvvat sarfi:** 8278 Vt
** **Sovutuvchi suyuqlik sarfi:** 11,3 l/min.

### Qurollanish

* **Toʻp:** 1 × 20 mm M61 Vulcan aviatsion toʻpi
* **Raketa** :
** HHBR 4-6× AIM-120 AMRAAM yoki AIM-7 Sparrow
** HHBR 4 × AIM-9 Sidewinder.

## Galereya

Fayl:Northrop YF-23 DFRC.jpg|Northrop YF-23 juftligi
Fayl:Cobrachen yf-23.jpg|Northrop-McDonnell Duglas YF-23, yuqoridan koʻrinish
Fayl:YF-23 front right view.jpg|Northrop-McDonnell Duglas YF-23, oʻng tomondan koʻrinish
Fayl:YF-23 left view.jpg|Northrop-McDonnell Duglas YF-23, chap tomondan koʻrinish
Fayl:YF-23 refueling.jpg|Havoda yonilgʻi quyish YF-23 "Qora beva II"
Fayl:YF-23 on taxiway.jpg|Northrop-McDonnell Duglas YF-23 taksi yoʻlida
Fayl:YF-23 top view.jpg|YF-23 sinov parvozi paytida, yuqoridan koʻrinish.


## Shuningdek qarang

* Beshinchi avlod qiruvchisi
* Stels-texnologiya
* PAK FA
* F-22 Raptor
* F-35 Lightning II
* Mitsubishi ATD-X

## Eslatmalar

## Havolalar
 

* YF-23 Amerika Qo'shma Shtatlari Harbiy-havo kuchlari milliy muzeyida
* YF-23 "Qora beva II" GlobalSecurity.org saytida
* Northrop/McDonnell Duglas YF-23 "Qora beva II" Voodoo-world.cz saytida
* YF-23 "Qora beva II", Northrop/McDonnell Duglas, fighter-planes.com saytida 
* Ilg'or taktik qiruvchi. ausairpower.net )