Islom Azad universiteti

**Islom Azad Universiteti** (**IAU**; , *Dāneshgāh-e Azād-e* *Eslāmi*) – bosh qarorgohi Eronning Tehron shahrida joylashgan xususiy universitet tizimi. Bu dunyodagi eng keng qamrovli universitet tizimlaridan biridir. Universitet Erondan tashqari Afgʻoniston, Birlashgan Arab Amirliklari, Livan va Buyuk Britaniya kabi mamlakatlarda ham xalqaro sunʼiy yoʻldosh filiallariga ega.

## Tarixi
Bosh qarorgohi Tehronda (Eron) joylashgan Islom Azad universiteti dunyodagi oltinchi yirik universitet hisoblanadi. Unga 1982-yilda Ali Akbar Hoshimi Rafsanjoniy tomonidan asos solingan va taʼsis etilgan Madaniy inqilob Oliy Kengashi tomonidan tasdiqlangan hamda ratifikatsiya qilingan. Unda 1 million talaba tahsil oladi. 1982-yilda tashkil etilganidan buyon u ham koʻrinish jihatdan, ham akademik jihatdan dunyo miqyosidagi eng yirik oliy taʼlim muassasalaridan biriga aylangan. Yillar davomida IAU oʻzining asosiy maqsadi sifatida „hamma uchun oliy taʼlim olishlik“ gʻoyasini ilgari surgan. IAUning Eron boʻylab ikkita mustaqil va 31 ta davlat universiteti filiali va boshqa mamlakatlarda toʻrtta filialga ega, jumladan: BAA, Buyuk Britaniya, Livan va Afgʻonistonda uning yondosh filiallari ochilgan. Yillar davomida universitet 20-25 milliard dollarga baholangan aktivlarni toʻplagan.

Islom Azad universitetining faoliyati butun mamlakat boʻylab tez sur’atlar bilan kengayib borgan, shu sababli bugungi kunda universitetga har yili minglab talabalar oʻqishga qabul qilinmoqda. Muassasa hukumat mablagʻlariga tayanmasdan, xayr-ehsonlar va oʻqish uchun toʻlovlar hisobiga rivojlanmoqda.

Ushbu universitet tomonidan berilgan sertifikatlar Fan, tadqiqot va texnologiyalar vazirligi va Sogʻliqni saqlash va tibbiy taʼlim vazirligi tomonidan tibbiy taʼlim uchun munosib deya tan olingan.

### Vaqf boʻyicha bahs-munozaralar
Eron oliy rahbari Islom Azad universitetining moliyaviy mablagʻlarini „diniy jihatdan noqonuniy“ deb eʼlon qilgan, bu esa institut maʼmuriyatida oʻzgarishlarga sabab boʻlgan.

## Boshqaruv

* Taʼsischilar kengashi
* Vasiylik kengashi
* Universitet prezidenti
* Universitet kengashi

### Taʼsischilar kengashi
Kengash toʻqqiz kishidan iborat boʻlib, ular orasida Ali Akbar Veloyatiy (boshqaruv rahbari), Abdulloh Jasbi, Ali Akbar Natig-Nuriy, Hasan Xomeniy, Mohsen Qomi, Ali Akbar Hoshimiy Rafsanjoniy, Abdul-Karim Musaviy Ardebiliy, Hamid Mirzoda va bitta boʻsh lavozim mavjud.

### Vasiylik kengashi
Aʼzolar tarkibiga quyidagilar kiradi:

* Madaniy inqilob Oliy Kengashi tomonidan tasdiqlangan universitetlarning kunduzgi yoki undan yuqori darajali professor-oʻqituvchilarining uchta aʼzosi (Muhammad Mehdi Tehronchi, Farhod Rahbar, Fereydun Aziziy)
* Taʼsis kengashining uch aʼzosi, jumladan, kamida bir diniy birlashma aʼzosi (Ali Akbar Veloyati (Boshqaruv rahbari), Abdulloh Jasbiy, Hasan Xomeyniy)
* Fan, tadqiqot va texnologiya hamda sogʻliqni saqlash va tibbiy taʼlim vazirlari yoki ularning vakillari
* Oliy rahbarning oliy oʻquv yurtlaridagi vakili rahbari yoki uning oʻrinbosari
* Universitet prezidenti (kengash kotibi)

### Boshliqlar kengashi
Universitet maʼmuriyati boshqaruvchisi Vasiylik kengashi rektori hisoblanadi va Madaniy inqilob Oliy Kengashining taklifini tasdiqlaydi hamda Vasiylik kengashi raisining qarori bilan toʻrt yil muddatga tayinlanadi. Islom Azad universitetining barcha kampuslari universitet regentlari tomonidan boshqariladi.

### Prezidentlari

## Tashkilot va boshqaruv

Markaziy tashkilot (Universitet tizimi):
* Tadqiqotlar, texnologiyalar va innovatsiyalar boʻyicha vitse-prezident
* Talabalar va madaniyat ishlari boʻyicha vitse-prezidentlik
* Rivojlanish va resurslarni boshqarish boʻyicha vitse-prezidentlik (moliyaviy va maʼmuriy ishlar)
* Xalqaro ishlar boʻyicha vitse-prezidentlik va eronlik boʻlmagan talabalar
* Fan, muhandislik va qishloq xoʻjaligi boʻyicha vitse-prezidentlik (oʻquv va aspirantura ishlari)
* Tibbiyot fanlari boʻyicha vitse-prezident
* Gumanitar fanlar va sanʼat boʻyicha vitse-prezidentlik
* Parlament ishlari va ijtimoiy aloqalar boʻyicha vitse-prezident
* Umumiy taʼlim va malaka oshirish boʻyicha vitse-prezident (Sama)
* Tadqiqot instituti va laboratoriya tarmoqlari
* Fan va texnologiyalar parki
* Qabul markazi
* Shahidlar va faxriylar bilan ishlash markazi
* Viloyat Vasiylik kengashi markazi
* Vasiylik kengashining taftish markazi
* Qurilish va koʻchmas mulk markazi
* Monitoring, tekshirish va shikoyatlar markazi
* Strategik tadqiqotlar siyosat instituti
* Yuridik idora
* Imom Humayniy va islom inqilobi madaniyat markazi
* Bilimga asoslangan iqtisodiyot va moliya kengashi
* Savdo komissiyasi
* Tadqiqot va texnologiyalar jamgʻarmasi

## Filiallar va kampuslar
Islom Azad universitetining ikkita mustaqil va 31 ta davlat universiteti filiallari, Eronda 367 kampusi va chet elda toʻrtta filiali, shuningdek, bir qator tadqiqot markazlari, shifoxonalar, laboratoriyalar, ustaxonalar, sport inshootlari, dam olish maskanlari va AKT obyektlari mavjud. Endilikda u nafaqat mahalliy, balki xalqaro talabalarni ham qabul qiladi. Universitetga qarashli 1051 ta Sama maktabi, 118 ta malaka va tadbirkorlik kolleji ham hozirga qadar faoliyat olib bormoqda.

Bu kampuslar bevosita Vasiylik kengashi va Prezidentning nazorati ostida boʻladi.

Uning filiallar quyida keltirilgan.

### Tehron shahridagi kampuslar

### Ikki yillik muassasalar
Umumiy taʼlim hamda malaka oshirish boʻyicha muassasalar:

* 118 ta mahorat va tadbirkorlik kolleji
* Malaka oshirish maktablari

### Taʼlim muassasalari (K-12)
Umumiy taʼlim va malaka oshirish boʻyicha muassasalar:

* Sama maktablari (1051 ta maktabgacha taʼlim, boshlangʻich maktab, oʻrta maktab, litsey va universitetga tayyorgarlik maktablari)

### Chet eldagi filiallar
Buyuk Britaniyaning Oksford shahri chekkasida joylashgan Oksforddagi Azad universiteti (AUO) IAUning xalqaro hamkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash maqsadida 2004-yilda tashkil etilgan. AUO Buyuk Britaniya universitetlari va tadqiqot markazlari bilan aloqalari orqali IAU talabalari va xodimlariga, shuningdek, butun dunyodagi boshqa talabalar va tashkilotlarga xizmat koʻrsatadi.

1995-yilda Dubayda yangi filial ochilgan.

### Xalqaro ofislari
Islom Azad universiteti Rossiya, Italiya, Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya, BAA, Livan va Afgʻonistonda xalqaro vakolatxonalariga ega.

### Davlat universitetlari
IAU Eronning barcha viloyatlarida joylashgan 31 ta davlat universiteti (viloyat universitetlari) muassasalariga ega. Qavslar ichidagi raqamlar joriy viloyatdagi filiallar sonini bildiradi.

* Islom Azad universiteti, Alborz viloyati (3)
* Islom Azad universiteti, Ardabil viloyati (8)
* Islom Azad universiteti, Sharqiy Ozarbayjon viloyati (27)
* Islom Azad universiteti, Gʻarbiy Ozarbayjon viloyati (10)
* Islom Azad universiteti, Mozandaron viloyati (11)
* Islom Azad universiteti, Chahar Mahal va Baxtiyor viloyati (3)
* Islom Azad universiteti, Fors viloyati (30)
* Islom Azad universiteti, Gilon viloyati (12)
* Islom Azad universiteti, Guliston viloyati (10)
* Islom Azad universiteti, Hamadon viloyati (6)
* Islom Azad universiteti, Hormozgan viloyati (12)
* Islom Azad universiteti, Ilom viloyati (5)
* Islomiy Azad universiteti, Isfaxon viloyati (24)
* Islom Azad universiteti, Kerman viloyati (12)
* Islom Azad universiteti, Kirmonshoh viloyati (8)
* Islom Azad universiteti, Shimoliy Xuroson viloyati (4)
* Islom Azad universiteti, Razaviy Xuroson viloyati (14)
* Islom Azad universiteti, Janubiy Xuroson viloyati (4)
* Islom Azad universiteti, Xuziston viloyati (17)
* Islom Azad universiteti, Kohgiluya va Boyer-Ahmad viloyati (3)
* Islom Azad universiteti, Kurdiston viloyati (6)
* Islom Azad universiteti, Loriston viloyati (6)
* Islom Azad universiteti, Markazi viloyati (15)
* Islom Azad universiteti, Mozandaron viloyati (14)
* Islom Azad universiteti, Qazvin viloyati (4)
* Islom Azad universiteti, Qum viloyati (1)
* Islom Azad universiteti, Semnan viloyati (7)
* Islom Azad universiteti, Siston va Baluchiston viloyati (7)
* Islom Azad universiteti, Tehron viloyati (24)
* Islom Azad universiteti, Yazd viloyati (10)
* Islom Azad universiteti, Zanjon viloyati (4)

## Qabullar
1982-yilda Islom Azad universiteti tashkil etilganidan 2013-yilgacha talabalarni qabul qilish jarayoni universitetining xususiy tizimi tomonidan mustaqil ravishda ishlab chiqilgan, oʻtkazilgan va ball toʻplagan kirish imtihonlari orqali amalga oshirilgan. 2013-yildan keyin uning kirish imtihonlari Davlat universiteti tizimi bilan birlashtirilgan. U milliy kirish imtihonini oʻtkazadi va bu jarayon orqali qabul qilingan baʼzi talabalar har qanday oʻqish toʻlovlaridan ozod qilinadi. Biroq, Islom Azad universiteti oʻqishda turli talablarni qoʻyadi, bu dastur, daraja va joylashuv kabi turli omillarga ham bogʻliq boʻladi.

Universitet har yili 320 000 ga yaqin talabalarni oʻqishga qabul qiladi (10 000 PhD, 3 000 Professional Doktor va Tibbiyot, 57 000 Magistr, 200 000 Bakalavr va 50 000 Assotsiant).

### Talabalarni taqsimlash
2021-2022 oʻquv yilida:

### Bitiruvchilarning miqdori
2021-2022 oʻquv yilida:

## Tibbiyot markazlari
IAU tibbiyot markazlariga quyidagilar kiradi:

(Veterinariya tibbiyoti hamda klinik va salomatlik psixologiyasi kiritilmagan)

* Tibbiyot fanlari boʻyicha 107 ta filial
* 1669 nafar professor-oʻqituvchilar
* 43 728 nafar tibbiyot fanlari talabalari
* Turli darajadagi 72 ta mutaxassislik

Erondagi 10 ta kasalxonada jami 825 ta asosiy va 1273 ta roʻyhatga olingan yotoqlar mavjud. Har bir tibbiyot markazi oʻsha kampus tibbiyot maktabi uchun asosiy oʻquv joyi boʻlib xizmat qiladi. Amaliyot oʻtash shifoxonalari tarkibiga quyidagilar kiradi:

* Tehrondagi Farhixtegan kasalxonasi, Eron
* Bou-Ali (Avitsenna) kasalxonasi, Tehron, Eron
* Tehrondagi Amiralmomenin kasalxonasi, Eron
* Tehrondagi Javaheri kasalxonasi, Eron
* 22 Baham kasalxonasi, Mashhad, Eron
* Mashhaddagi Aria kasalxonasi, Eron
* Yazd kasalxonasi
* Xatamalanbiya kasalxonasi
* Rhazes kasalxonasi
* Katalem kasalxonasi

## Reytinglar

### ''US News &amp;amp; World Report'' reytingi

: **2023 yilning eng yaxshi global universitetlari reytingi**

* Global reyting: 394
* Mintaqaviy (Osiyo) reytingi: 77
* Mamlakatlar reytingi: 2

#### Fanlar boʻyicha reytingi

* Qishloq xoʻjaligi fanlari: 117
* Sunʼiy intellekt: 55
* Biologiya va biokimyo: 299
* Biotexnologiya va amaliy mikrobiologiya: 136
* Kimyoviy muhandislik: 36
* Kimyo: 136
* Qurilish muhandisligi: 14
* Klinik tibbiyot: 644
* Kompyuter fanlari: 234
* Kondensatsiyalangan moddalar fizikasi: 124
* Elektr va elektron muhandislik: 110
* Energiya va yoqilgʻi: 40
* Muhandislik: 37
* Atrof-muhit/Ekologiya: 367
* Oziq-ovqat fani va texnologiyasi: 84
* Geologiya fanlari: 385
* Materialshunoslik: 267
* Matematika: 29
* Mashinasozlik: 4
* Optika: 83
* Farmakologiya va toksikologiya: 181
* Fizik kimyo: 90
* Fizika: 200
* Oʻsimlik va hayvonotshunoslik: 356
* Polimershunoslik: 9
* Suv resurslari: 30

: **2022-yilning eng yaxshi global universitetlari reytingi**

* Global reyting: 434
* Mintaqaviy (Osiyo) reytingi: 75
* Mamlakatlar reytingi: 2

#### Fanlar boʻyicha reytingi

* Qishloq xoʻjaligi fanlari: 114
* Biologiya va biokimyo: 379
* Biotexnologiya va amaliy mikrobiologiya: 152
* Kimyoviy muhandislik: 36
* Kimyo: 145
* Qurilish muhandisligi: 15
* Klinik tibbiyot: 694
* Kompyuter fanlari: 160
* Kondensatsiyalangan moddalar fizikasi: 116
* Elektr va elektron muhandislik: 115
* Energiya va yoqilgʻi: 36
* Muhandislik: 44
* Atrof-muhit/Ekologiya: 378
* Oziq-ovqat fani va texnologiyasi: 77
* Geologiya fanlari: 346
* Materialshunoslik: 244
* Matematika: 45
* Mashinasozlik: 3
* Nanofan va nanotexnologiya: 247
* Optika: 118
* Farmakologiya va toksikologiya: 229
* Fizik kimyo: 98
* Fizika: 205
* Oʻsimlik va hayvonotshunoslik: 389
* Polimershunoslik: 27

: **2021-yilning eng yaxshi global universitetlari reytingi**

* Global reyting: 445
* Mintaqaviy (Osiyo) reytingi: 72
* Mamlakatlar reytingi: 2

#### Fanlar boʻyicha reytingi

* Qishloq xoʻjaligi fanlari: 117
* Biologiya va biokimyo: 441
* Biotexnologiya va amaliy mikrobiologiya: 176
* Kimyoviy muhandislik: 29
* Kimyo: 110
* Qurilish muhandisligi: 23
* Klinik tibbiyot: 725
* Kompyuter fanlari: 193
* Elektr va elektron muhandislik: 105
* Energiya va yoqilgʻi: 39
* Muhandislik: 47
* Atrof-muhit/Ekologiya: 373
* Materialshunoslik: 232
* Matematika: 31
* Mashinasozlik: 1
* Nanofan va nanotexnologiya: 204
* Fizika: 228
* Oʻsimlik va hayvonotshunoslik: 397

: **2020-yilning eng yaxshi global universitetlari reytingi**

* Global reyting: 454
* Mintaqaviy (Osiyo) reytingi: 69
* Mamlakatlar reytingi: 2

#### Fanlar boʻyicha reytingi

* Qishloq xoʻjaligi fanlari: 84
* Biologiya va biokimyo: 466
* Kimyo: 121
* Qurilish muhandisligi: 35
* Kompyuter fanlari: 110
* Elektr va elektron muhandislik: 93
* Muhandislik: 44
* Materialshunoslik: 225
* Matematika: 29
* Mashinasozlik: 5
* Fizika: 235
* Oʻsimlik va hayvonotshunoslik: 432

: **2018-yilning eng yaxshi global universitetlari reytingi**

* Global reyting: 497
* Mintaqaviy (Osiyo) reytingi: 76
* Mamlakatlar reytingi: 2

#### Fanlar boʻyicha reytingi

* Qishloq xoʻjaligi fanlari: 132
* Kimyo: 136
* Kompyuter fanlari: 119
* Muhandislik: 38
* Materialshunoslik: 104
* Matematika: 21
* Fizika: 369

### CWUR – Jahon universitetlari reytingi markazi
: **2021-2022** oʻquv yili reytingi:

* Jahon reytingi: 372
* Davlat darajasi: 1
* Taʼlim sifati darajasi: NA
* Bitiruvchilarning bandlik darajasi: NA
* Fakultet sifati darajasi: NA
* Tadqiqot samaradorligi darajasi: 342
* Umumiy ball: 75,7

### SciVisions reytingi
:**2017-yil**: Xalqaro daraja: 938, Milliy daraja: 5, Mintaqaviy daraja: 24 (SRBIAU)

### SCImago reytingi
: **2013-yil**: Xalqaro daraja: 87, Milliy daraja: 1, Mintaqaviy daraja: 1

: **2012-yil**: Xalqaro daraja: 231, Milliy daraja: 1, Mintaqaviy daraja: 2

### CWTS Leiden reytingi
: **2014-yil**: Jahon reytingi: 252, Davlat darajasi: 11, Mintaqaviy reytingi: 194

### URAP – Akademik koʻrsatkichlar boʻyicha universitetlar reytingi
: **2013-yil**: Jahon reytingi: 161, Davlat darajasi: 1, Mintaqaviy darajasi: 25

:**2012-yil**: Jahon reytingi: 226, Davlat darajasi: 2, Mintaqaviy darajasi: 34

### ISC reytingi

## Galereya

Fayl:بیمارستان_فرهیختگان.jpg|alt=Science and Research, Tehran| Fan va tadqiqotlar markazi, Tehron
Fayl:Srbiau_hotel.jpg|alt=Science and Research, Tehran| Fan va tadqiqotlar markazi, Tehron
Fayl:Iaum.jpg|Mashhad
Fayl:Niau.jpg|alt=Najafabad|Najafobod
Fayl:IAU_Lahijan.jpg|alt=Lahijan|Lahijon
Fayl:Azad-University-Isfahan-Khorasgan.jpg|alt=Isfahan|Isfaxon
Fayl:Dehaqan-gate.jpg|Dehaqan


## Yana qarang

* Islom taʼlim muassasalari roʻyxati
* Universitet tizimi
* Kollejlar va universitetlar
* Eronda oliy taʼlim
* Erondagi universitetlar roʻyxati – shu jumladan IAU filiallari roʻyxati
* Islom Azad Universiteti (Fan va tadqiqot boʻlimi)
* Islom Azad universiteti (Markaziy Tehron)
* Islom Azad universiteti (Janubiy Tehron)
* Islom Azad universiteti (Shimoliy Tehron)
* Islom Azad universiteti (Najafobod)
* Islom Azad universiteti (BAA)
## Manbalar

## Havolalar
* 
*  
* Alumni of Islamic Azad University