Boliviya — Yaponiya munosabatlari

**Boliviya — Yaponiya munosabatlari** Boliviya va Yaponiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir. Mamlakatlar oʻrtasida doʻstona munosabatlar mavjud boʻlib, uning ahamiyati yaponlarning Boliviyaga koʻchishi tarixiga asoslanadi. Taxminan 14 000 boliviyalik yaponiyadan kelgan. Davlatlar Sharqiy Osiyo-Lotin Amerikasi hamkorlik forumiga aʼzo hisoblanadi.

## Tarixi
1899-yilda Boliviyaga birinchi yapon migrantlari yetib kelishgan: Perudan 91 nafar ishchi Boliviyadagi kauchuk plantatsiyalarida ishlash uchun kelishgan. Keyingi bir necha oʻn yilliklarda bir necha ming yapon muhojirlari ish izlab Boliviyaga koʻchishga majbur boʻlishgan. Muhojirlarning aksariyati Beni va Santa Kruz departamentlariga joylashganlar. 1914-yil 3-aprelda Boliviya va Yaponiya oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan.

Ikkinchi jahon urushi paytida Boliviya Yaponiya bilan diplomatik aloqalarini uzdi. Amerika Qoʻshma Shtatlariga (AQSh) deportatsiya qilingan yigirma toʻqqiz yapon bundan mustasno, Ikkinchi Jahon urushi Boliviyadagi yapon diasporasi hayotiga juda oz taʼsir koʻrsatdi, ayniqsa hukumat Yaponiyaga qarshi choralar koʻrmaganligi sababli muhojir yaponlarga qiyinchilik boʻlmadi. 1952-yil 20-dekabrda mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlar tiklandi. 1954-yilda AQSh nazoratidagi Okinava prefekturasidan bir necha yapon aholisi Boliviyaga koʻchirildi. Ortiqcha aholini urushdan vayron boʻlgan Yaponiyadan koʻchirish zarurati Boliviya hukumatining Santa-Kruz departamentidagi sharqiy pasttekisliklarni oʻzlashtirish istagini qondirdi. Yapon koʻchmanchilari Santa Kruz de la Sierra shahri yaqinida „Yangi Okinava“ ga poydevor qoʻyishdi.

1991-yilda Boliviya Prezidenti Xayme Paz Zamora Yaponiyaga tashrif buyurgan birinchi Boliviya davlat rahbari boʻldi. 1999-yilda yapon malikasi Sayako Kuroda yapon immigratsiyasining 100 yilligini nishonlash uchun Boliviyaga tashrif buyurdi. 2009-yilda yapon shahzodasi Masahito Boliviyaga yapon immigratsiyasining 110 yilligini nishonlash uchun Boliviyaga tashrif buyurdi. Shahzoda Masahito „Yangi Okinava“ shahriga ham bordi. Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligi Boliviyada vakolatxonasiga ega va mamlakatdagi bir qancha rivojlanish loyihalarini nazorat qiladi.

## Yuqori darajadagi tashriflar
**Boliviyadan Yaponiyaga**:

* Prezident Xayme Paz Zamora (1991);
* Prezident Gonsalo Sanches de Lozada (1996);
* Prezident Evo Morales (2007- va 2010).

**Yaponiyadan Boliviyaga**:

* Malika Sayako Kuroda (1999);
* Shahzoda Masahito (2009).

## Ikki tomonlama shartnomalar

Mamlakatlar oʻrtasida bir qancha ikki tomonlama shartnomalar imzolangan, masalan: Yaponiyadan Boliviyaga immigratsiya toʻgʻrisidagi bitim (1956); Boliviyada Yaponiya koʻngillilari hamkorligi toʻgʻrisidagi bitim (1977) va texnik hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim (1978).

## Savdo aloqalari
2017-yilda mamlakatlar oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 913 million AQSh dollarini tashkil etgan. Boliviyaning Yaponiyaga eksporti: rux, kumush, temir, kunjut, qahva, shakar. Yaponiyaning Boliviyaga eksporti: avtomobillar, avtomobil qismlari, mashinalar, elektr jihozlari va mototsikllar.

## Diplomatik missiyalar

* Boliviyaning Tokioda elchixonasi bor.
* Yaponiyaning La-Pasdagi elchixonasi va Santa-Kruz-de-la-Syerradagi konsulligi mavjud.

## Manbalar