open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Farhod va Shirin (Gʻafur Gʻulom)

„**Farhod va Shirin**“ – turkiy shoir Alisher Navoiy qalamiga mansub „Farhod va Shirin“ dostonining Gʻafur Gʻulom hozirlagan nasriy bayoni. Gʻulom bayonni 1939-yil tamomlagan, ilk bor 1940-yil Toshkent shahrida chop etilgan. Nasriy bayon bir necha marta, jumladan, 1956-, 1975-yillarda chop etilgan.  1975-yilgi nashrni Abduqodir Hayitmetov tahrir qilgan.

Gʻulom versiyasi ilk nasriy bayon boʻlib, koʻp tahlil qilingan. Gʻulomning bayoni doston oʻquvchilar orasida ommalashishiga hissa qoʻshgan. Gʻulom nasriy bayonda dostonning toʻliq mazmunini qamrashga harakat qilgan, lekin 476 baytni qoldirib ketgan. Doston bugunga qadar boshqa yozuvchilar, jumladan, Amin Umariy, Shokir Husaynzoda, Inoyat Maxsum tomonidan yangidan nasriy bayon qilingan.

## Nashrlari
1940-yil Navoiy „Xamsa“sidagi dostonlar („Hayrat ul-abror“dan tashqari) xalqqa tushunarli boʻlishi uchun nasriy mazmuni bilan chop etilgan. „Farhod va Shirin“ dostonining nasriy mazmunini tayyorlash vazifasini Gʻulom oʻz zimmasiga olgan.

Gʻulom tayyorlagan nasriy mazmun 1940- va 1956-yillarda Hamid Olimjon yozgan kirishsoʻz bilan nashr qilingan. 1975-yil Hayitmetov „Farhod va Shirin“ning qisman oʻzgartirilgan versiyasini nashrga tayyorladi.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Farhod va Shirin (nasriy bayoni)“ Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/alisher_navoiy_asarlari/Alisher%20Navoiy.%20Xamsa.%20Farhod%20va%20Shirin%20(nasriy%20bayoni).pdf) (1975)
Harry Potter va Alanga kubogi

***Harry Potter va Alanga kubogi*** (boshqa nomi ***Harry Potter va Olov kubogi***; ) ingliz yozuvchisi J. K. Rowling qalamiga mansub fentezi janridagi roman boʻlib, *[[Harry Potter]]* romanlari turkumiga mansub toʻrtinchi kitobdir. Roman „Hogwarts jodugarlik va afsungarlik maktabi“da toʻrtinchi yil sifatida tahsil olayotgan yosh sehrgar hisoblanmish Harry Potterning Triwizard turnirida ishtirok etishga majbur boʻlganligi bilan bogʻliq voqealar haqida hikoya qiladi.

Kitob 2000-yil 8-iyulda Buyuk Britaniyada Bloomsbury nashriyoti, AQShda esa Scholastic nashriyotida chop etildi. Ikkala mamlakatda ham 2000-yil 8-iyul sanasida chiqarilgan. Bu roman 2001-yilda Hugo mukofotiga loyiq topildi va buning ortidan ushbu mukofotni qoʻlga kiritgan yagona *Harry Potter* turkumidagi kitob sifatida qayd etildi.

Roman asosida 2005-yili film suratga olindi. Electronic Arts shirkati tomonidan videooʻyin ham ishlab chiqarildi.

## Sujet

Yozgi taʼtilning bir qismini Dursleylarnikida oʻtkazgan Harry Potter doʻsti Ronning taklifiga binoan yozgi taʼtilning qolgan qismini Ronning uyida oʻtkazishga qaror qiladi. Ronning uyidagi bir necha xursandchilik kunlaridan soʻng, Harry Weasleylar oilasi bilan (Mollydan tashqari) birga Quidditch boʻyicha Jahon kubogini tomosha qilish uchun boradi. Keyinchalik, Harry Hogwartsga boradi.

Hogwarts bu yil muhim afsungarlar turniriga mezbonlik qiladi. 19-asr boshidan beri oʻtkazilmagan „Uch sehrgarlar“ turniri Dumbledorening saʼy-harakatlari natijasida Hogwartsda oʻtkaziladi.

## Adaptatsiyalar

### Film

*Harry Potter va Alanga kubogi* asosida film ham tasvirga olingan boʻlib, kinokartinaning umumjahon premyerasi 2005-yil 18-noyabrda boʻlib oʻtdi. Filmga Mike Newell rejissorlik qildi, Steve Kloves esa ssenariynavis oʻlaroq qatnashdi. Film tijorat jihatdan muvaffaqiyat qozonib, umumjahon boʻylab $896 million daromad qildi. Shuningdek, „Best Art Direction“ nominatsiyasida Oscarga nomzod boʻldi.

### Videooʻyin
Videooʻyin Electronic Arts shirkati tarafidan ishlab chiqarilib, PC, PlayStation 2, Nintendo DS, Nintendo GameCube, Xbox, Game Boy Advance va PlayStation Portable platformalari uchun moʻljallangan. Videooʻyin 2005-yil 8-noyabrda chiqarildi.

## Oʻzbekcha tarjimasi
*Harry Potter va Alanga kubogi*ni oʻzbek tiliga Shokir Dolimov tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 2019-yil Toshkent shahrida „Kamalak“ nashriyotida chop etildi.

## Manbalar

## Havolalar
* *[https://www.wikia.com/wiki/w:c:harrypotter:Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire Harry Potter va Alanga kubogi]* Harry Potter Wiki saytida
100 Great Welsh Women

**100 Great Welsh Women** — 2001-yilda Terry Breverton tomonidan nashr etilgan asli kelib chiqishi Uelslik boʻlgan yoki uelslik taniqli ayollarning qisqa tarjimai hollari toʻplami. Unda sportchilar, aktrisalar, avliyolar, qoʻshiqchilar va malikalarni oʻz ichiga olgan barcha tabaqadagi ayollar qamrab olingan.
## Fon
*100 Great Welsh Women* Terry Breverton tomonidan yozilgan va 2001-yilda nashr etilgan. Breverton 20 dan ortiq kitob yozgan tarixchi. Uels kitoblari kengashi uning beshta kitobini „Oyning eng yaxshi kitobi“ deb nomladi. Kitoblar odatda Uels bilan bogʻliq mavzularda boʻlib, ularda 100 buyuk uelslik, Glamorganning sirli vodiysi va uelslik avliyolarning kitobi mavjud.
## Nashr
*100 Great Welsh Women* 2001-yil noyabr oyida Glyndwr Publishing, Sent-Afan tomonidan qogʻoz muqova sifatida nashr etilgan. U 304 sahifadan iborat boʻlib, unda 72 ta oq-qora fotosuratlar mavjud. 2016-yildan boshlab u bosmadan chiqdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
*
*
*
*
*
*
Gʻarbiy turk xoqonligi

**Gʻarbiy Turk xoqonligi** (qadimiy turkcha: 𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣, oʻqilishi: *On oq budun)* – Qora dengiz va Dondan Tyon-Shon va shimoliy-sharqiy Hindiston sharqiy shoxlariga qadar joylashgan dastlabki oʻrta asr turkiy davlati (603-704).

Xoqonlikning gʻarbiy mulki janubiy-sharqiy Yevropaning dashtlariga yetib bordi. Davlatning oʻzagini Yettisuv viloyati tashkill qilgan. Uni Ashina sulolasidan boʻlgan kagonlar boshqargan. Xazar xoqonligi undan ajralib chiqdi. Gʻarbiy turk xoqonligi ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy jihatdan Sharqiy xoqonlikdan mutloqo ajralib turgan.

Xoqonlik oʻzining qudratining eng yuqori choʻqqisiga Sheguy xoqon (610-618 yillarda) va uning ukasi Tun-yabgʻu-xoqon (618-630 yillarda) davrida erishgan. Toxariston va Afgʻonistonga yangi yurishlar davlat chegaralarini Hindistonning shimoli-gʻarbiy qismigacha kengaytirdi. Tun-yabgʻu xoqon maʼmuriy islohotni amalga oshirdi va oʻlpon yigʻishni nazorat qilish va nazorat qilish uchun mintaqadagi oʻz vakillari — tudunlarni tayinladi. Tun yobgʻu xoqon va Sheguy xoqon (610-618) davrida Xoqonlik Oltoyda, Tarim daryosi havzasida va Amudaryo boʻyida chegaralarni tikladi. Suyab va Ming-Buloq Gʻarbiy Turk xoqonlarining qarorgohiga aylandi. Vizantiya imperatori Tun-yobgʻu bilan ittifoqda xoqon 626 yilda Sosoniylarga qarshi urush boshladi. 626 yilda turkiy qoʻshinlar Tiflisni egallab oldilar. Biroq, Vizantiya va Eron oʻrtasida tinchlik shartnomasining tuzilishi Tun-yobgʻu xoqonni harbiy harakatlarni toʻxtatishga majbur qildi. 630 yilda Ton-Yobgʻu xoqon amakisi Sibir Xon tomonidan uyushtirilgan fitna natijasida oʻldirildi. Tez orada u ham oʻldirildi. 630 yilda boshlangan taxt uchun kurash uzoq davom etgan urushga aylandi.

## Madaniyati

Qadimgi turkiy yozuv (Orxon-Yenisey yozuvi) — Oʻrta Osiyoda milodning VII-X asrlarida turkiy tillarda yozish uchun ishlatilgan yozuv. Qadimgi turkiy yozuv oʻsha davrning adabiy tilida (supra-dialektik koine) ishlatilgan boʻlib, u ham Orxon-Yenisey yozuvlari tili deb ataladi. Qadimgi turkiy yozuvda yozilgan yodgorliklar asosan epigrafik, Sharqiy va Gʻarbiy turklar, Turkashlar, Qorluqlarning davlat shakllari boʻlgan Oʻrta Osiyo va Sibir, Mongoliyaning oʻsha mintaqalarida yaratilgan. Yozuvlarda turklarning madaniy darajasi, ularning adabiyoti, tarixiy bilimlari aks etgan. Fargʻona vodiysi hududida qadimgi turkiy tilda 20 dan ortiq runik yozuvlar topilgan.
## Tugatilishi
658 yilda Gʻarbiy Turk xoqonligining koʻplab erlari Xitoy Tan imperiyasi tomonidan tortib olindi. Shu paytdan boshlab yagona xoqonlik oʻz faoliyatini tugatdi. 698 yilda Turkashlar xoqonlik hududining bir qismida hokimiyatni egallab olishdi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* Baratova L. S. Drevnetyurkskie moneti Sredney Azii VI—IX vv. Avtoreferat dissertatsii kand. ist. nauk. T., 1995
* Klyashtorniy S.Stepnie imperii drevney Yevrazii. SPb.: izdatelstvo Filologicheskogo fakulteta SPbGU,2005.
*
Yuksak maʼnaviyat — yengilmas kuch

**Yuksak maʼnaviyat — yengilmas kuch** — Oʻzbekiston Respublikasining birinchi prezidenti Islom Abdugʻaniyevich Karimov qalamiga mansub hujjatli adabiy asar. *Yuksak maʼnaviyat-yengilmas kuch* asari 2008-yilda Maʼnaviyat nashriyoti tomonidan 176 sahifada qattiq muqova bilan chop etilgan. Asar muqaddima va toʻrt bobdan iborat. Kitob qoraqalpoq, tojik, turkman, qirgʻiz va qozoq tillariga tarjima qilinib, chop etilgan.

Islom Karimovning prezidentlik davri mobaynida bu kitob jahon miqyosida, xususan, musulmon olamida ham qiziqish uygʻotdi va Quvayt davlatida arab tiliga,Turkiya Respublikasida turk tiliga tarjima qilindi. Misr Arab Respublikasi, Saudiya Arabistoni Podshohligi, Quvayt, Birlashgan Arab Amirliklari, Bahrayn kabi mamlakatlarda kitobning taqdimot marosimlari oʻtkazildi.

Asarda yoritilgan masalalar „haqiqatdan ham dolzarb ahamiyat kasb etib borayotgani“ iddaosi bilan davlat va nodavlat tashkilotlar, taʼlim muassasalari va fuqarolar uchun qayta nashr etildi. Islom Karimov hukmronligi davrida ushbu asar propaganda vositasiga aylantirildi, har bir taʼlim dargohlarida, turli tashkilotlarda va davlatning barcha boshqaruv organlarida boʻlishi toʻliq taʼminlandi. Asar asosida darsliklar yaratilib, ayniqsa maktab oʻquvchilarga kuchli singdirildi. Butun respublika boʻylab *"Prezident asarlari bilimdoni"* tanlovlari oʻtkazilgan.

## Syujeti
Islom Karimovning ushbu kitobida maʼnaviyatning maʼno-mazmuni, uning inson, jamiyat hayotidagi oʻrni va ahamiyati, bu tushunchaning nazariy hamda amaliy tomonlari turli fikrlar, xulosalar orqali tahlil etiladi. Ushbu asar 2008-yil Maʼnaviyat nashriyoti tomonidan chop etilgan. Asar muqaddima va toʻrt bobdan iborat. Birinchi bobda „*Maʼnaviyat — insonning ulgʻaish va kuch-qudrat manbaidir*“, deb nomlanadi. Ushbu bobda: „*maʼnaviyatni anglash*“, „*maʼnaviyatni shakllantirishdagi asosiy mezonlar*“, *maʼnaviy va moddiy hayot uygʻunligi* haqida tushunchalar berilgan. Ikkinchi bob „*Mustaqillik — maʼnaviy tiklanish va yuksalish*“ deb nomlanadi. Bunda „ Milliy gʻoya va maʼnaviy hayot“, „*maʼnaviyat va jamiyatning yangilanishi*“, „*islohotlar va ularning maʼnaviy mezoni“* belgilangan. Uchinchi bob „*Maʼnaviyatga tahdid — oʻzligimiz va kelajagimizga tahdid*“ deb nomlangan.

Bu bobda „*Globallashuv jarayonlari va maʼnaviy tahdidlar*“, „*Fikrga qarshi fikr, gʻoyaga qarshi gʻoya“* lar belgilangan. Toʻrtinchi bob „*Vatanimiz taraqqiyotining mustahkam poydevor*i“, „*inson qalbiga yoʻl“,* „eng buyuk jasorat“ va „Xotima“dan iborat.

## Manbalar

## Havolalar
Yuksak maʼnaviyat-yengilmas kuch kitobxon saytida
Ulugʻbek xazinasi

„**Ulugʻbek xazinasi**“ – oʻzbek yozuvchisi Odil Yoqubov qalamiga mansub tarixiy roman. 1970–73-yillarda yozilgan. Asar ikki qismdan iborat boʻlib, birinchi qismida Mirzo Ulugʻbek hayoti va fojiali oʻlimi haqida, ikkinchi qismida esa shogirdlarining uning merosini saqlab qolish yoʻlidagi kurashi haqida hikoya qilinadi. Asar Yoqubovning eng sara asari hamda oʻzbek adabiyotidagi eng muhim romanlarning biri hisoblanadi. Roman uchun Yoqubov Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

Roman ilk marotaba 1973-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Bugunga qadar bir necha tilga tarjima qilingan va Oʻzbekistonda bir necha oʻn marotaba qayta chop etilgan.

## Tarjimalari
„Ulugʻbek xazinasi“ romani bir necha tilga tarjima qilingan. 1976-yil romanning Yu.&nbsp;Surovsev muallif bilan hamkorlikda oʻgirgan ruscha tarjimasi Moskva shahrida „Sovetskiy pisatel“ nashriyotida chop etilgan. Ayni tarjima 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida qayta chop etilgan.

K.&nbsp;Seydxanov romanni rus tilidan qozoq tiliga tarjima qilgan, qozoqcha tarjima 1983-yil Olmaota shahrida „Jazushi“ nashriyotida chop etilgan. Ayni yilda Toshkent shahrida „Raduga“ nashriyotida romanning rus tilidan hind tiliga oʻgirilgan tarjimasi chop etilgan. 1984-yil Riga shahrida „Liyesma“ nashriyotida A.&nbsp;Rudzgor oʻzbek tilidan oʻgirgan latischa tarjimasi chop etilgan. 1987-yil Vilnyus sharida „Mintis“ nashriyotida romanning G. Kobeskayte oʻzbek tilidan oʻgirgan litvacha tarjimasi chop etilgan. 2021-yil roman yapon tiliga tarjima qilingani xabar qilingan.

## Manbalar
Majmu’ al-g‘aroyib

„**Majmu’ al-gʻaroyib**“ („Gʻaroyibotlar majmuasi“) 1569-yili Balx xoni Shayboniyxon Pirmuhammadxon I (1546—1566/67) ning topshirigʻi bilan yozilgan asardir. Asar muallifi balxlik olim Sulton Muhammad boʻlgan.

Uning otasi mavlono Darvish Muhammad Balxning oʻqimishli va katta nufuzga ega boʻlgan kishilaridan biri edi. Shayboniyzodalar Xurramshoh sulton (1506—1511) va Kistinqora sulton (1526—1544) davrida Balxning muftiysi lavozimida xizmat qilgan. 0ʻzbek tilida sheʼrlar bitgan. Uning sheʼrlaridan nam unalar „Majmu’ al-g‘aroyib“da keltiriladi. Darvesh Muhammad muftiy 1550-yil 19-fevralda vafot etgan. Asar muallifi Sulton Muhammad Balxiy xususan tarix, geografiya, astrologiya, mineralogiya, ilohiyot, fiqh va adabiyot ilmlaridan boxabar kishi boʻlgan. Otasi vafotidan keyin uning mansabida turgan Sulton Muhammad 1573-yil 12-may kuni vafot etgan. ’’Majm u’al-gʻaroyib" asarini yozishda Sulton Muhammad al-Balxiy oʻzidan avval oʻtgan olimlarning asarlaridan keng foydalangan.

Asarda Buxoro, Balx, Marv, Sogʻoniyon, Termiz, Turkiston, Samarqand va Bulgʻor kabi yirik shaharlar va ulkan mamlakatlar, dunyoda yuz bergan muhim voqealar, mashhur shayxlar, olimlar va hukmdorlar, Balx va Badaxshonning mineral boyligi haqidagi qismlari muhim ahamiyatga ega.

## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yoʻnalishi talabalari uchun darslik. A.Madraimov, G. Fuzailova. Toshkent: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Dili g‘aroyib (asar)

**Dili g‘aroyib** o‘zbek tilidagi geo-kosmografik xildagi, ko‘p jihatdan urhumlashtirma asar bo‘lib, 1831—1832-yili xivalik oʻzbek olimi Xudoyberdi ibn Qoʻshmuhammad tomonidan Rahmonquli inoqning topshirig‘i bilan yozilgan.

Muallif o‘zini bir joyda Soʻfizoda deb ataydi. Otasi Qo‘shmuhammad ibn Niyozmuhammad Xiva masjidlarining birida soʻfilik qilgan va Qubroviya tariqatiga mansub boʻlgan. Xudoyberdi ibn Qo‘shmuhammad keng ma’lumotli, arab va fors tillarini yaxshi bilgan kishi boʻlib, asosan tarjimonlik bilan shugʻullangan. U, asosan tarixiy va geografik asarlani oʻzbek tiliga taijima qilish bilan shugʻullangan. Asardagi Xorazm va uning shaharlari haqidagi ma’lumotlar qimmatlidir.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Muzakkiri ahbob

**"Muzakkiri ahbob"** („Ahboblar (yaʼni doʻstlar) zikrida“) nomli tazkira muallifi xoja Bahouddin Hasan Nisoriy (vafoti 1596—1597), XVI asrda oʻtgan yirik oʻzbek shoir va olim.

Bahouddin Hasan Nisoriy asli buxorolik, mashhur shoir Podshohxoja (1450 — vafot etgan yili nomaʼlum) oilasiga mansub boʻlib, shoirlik bilan bir qatorda, tibbiyot, tafsir, handasa, falakiyot, musiqa va xattotlik bilimlarini egallangan. Soʻgʻd hokimi boʻlgan Shayboniy Rustam Sultonning sadri boʻlib xizmat qilgan, 1526-yildan keyin Balxda Kamoluddin qo‘noq madrasasida handasadan dars bergan.
## Tarixi
"Muzakkiri ahbob" asari Xoja Bahouddin Hasanning eng mashhur asari hisoblanadi. Asar Juyboriy xojalaridan xoja Muhammad Islom (1493—1563)ga bagʻishlangan va XVI asrning
birinchi yarmida Buxoroda oʻtgan 261 turkiyzabon shoirlar haqida
qisqacha maʼlumot keltirgan.

## Asar tasnifi
„Muzakkiri ahbob“ asari qisqa soʻzboshi, muqaddima, toʻrt bob va xotimadan iborat. Soʻzboshida muallif oldiga qoʻyilgan vazifa va kitob mazmuni haqida soʻz boradi. Bundan tashqari bu boʻlimga sheʼriyatda qalam tebratgan shayboniylar sulolasi aʼzolari Shayboniyxon, Ubaydullaxon, Abdullatif sulton, Rustam sulton, Abdullazizxon, Doʻstmuhammad sultonlar haqida soʻz boradi.

Birinchi bobda muallif o‘zi shaxsan tanish bo‘lmagan, tazkira tuzilmasidan ancha oldin olamdan o‘tgan, 84 ta buxorolik shoirning hayoti va ijodi haqida maʼlumot beradi.

Ikkinchi bob muallif tanigan lekin tazkira yozilmasidan sal oldin vafot etgan buxorolik 64 ta shoir haqida yozgan.

Uchinchi bob tazkira yozilayotgan paytda hayot bo‘lgan 59 ta shoir ijodiga bagʻishlangan.

To‘rtinchi bobda muallif bilan bir zamonda yashagan lekin u bilan shaxsan tanish bo‘lmagan 44 nafar Movraounnahrlik shoir ijodidan namunalar keltirilgan.

Xotimada muallif oʻzining ota-bobolari haqida, xususan katta bobosi Abdulvahhobxoja, otasi Podshohxoja va birmuncha vaqt shayboniy Rustam xonning xizmatida bo‘lgan ukasi shayxulislom Abdussamadxoja va ruboiynavis shoir Shohxoja haqida zarur maʼlumotlar keltirgan. Ushbu asarda Shayboniy hukmdorlardan Ubaydullaxon zamonida Buxoro va Samarqandda bunyod etilgan masjid, madrasa vaxonaqohlardan tashqari, koʻprik, suv inshooti va kutubxonalari haqida ham maʼlumotlarni uchratish mumkin. Buxoroyi sharifda qurilgan Mir Arab madrasasi, Piri Marza qishlogʻida qurilgan chorbogʻ, Mehtar Qosim tarafidan Koʻhak daryosi ustiga qurilgan koʻprik, Abdulazizxon tarafidan Buxoro shahrida bunyod etilgan kutubxona shular jumlasidandir. Asarning qoʻlyozma nusxalari Rossiya, Oʻzbekiston va xorijiy mamlakatlar kutubxonalarida mavjud. Uning oʻzbekcha tarjimasi 1993—yili Toshkentda Ismoil Bekjonov tomonidan chop etilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yoʻnalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. T.: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Sirot us-sulton Jaloluddin Menkburni (asar)

**Sirot us-sulton Jaloluddin Menkburni** („Sulton Jaloluddin Menkbumining tarjimai holi“) nomli kitobni Shihobuddin Muhammad an-Nisoviy (vafoti 1249 yil, Xalab) yozgan.

Muarrixning to‘liq ismi Shihobuddin ibn Ahmad ibn Ali Muhammad Nisoviydir. Tarixchining otasi Xorazmshohlaming eʼtiborli amirlaridan biri boʻlgan. Otasi vafot (1220) etgach, uning mol-mulki va mansabi oʻgʻliga oʻtgan. 1224-yili Sulton Jaloluddin Menkbumining (1220—1231) xizmatiga kiradi va uning kotibi lavozimiga tayinlanadi. Shihobuddin Muhammad Nisoviy bu lavozimda 1231-yilgacha, yaʼni sultonning oʻlimiga qadar xizmat qiladi. Shihobuddin Muhammad an-Nisoviy Oʻrta Osiyo, Kavkaz, Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarining moʻgʻul istilosi davridagi (1220—1231) ijtimoiy-siyosiy ahvolidan bahs yurituvchi „Sirot us-sulton Jaloluddin Menkburni“ nomli qimmatli kitob yozib qoldirgan. Asar 1241-yilda Xalabda yozib tugallangan boʻlib, u memuar — xotira-yodnoma tarzida yozilgan.
Chingizxonning tarixi, xorazmshoh Alouddin Muhammadning hayoti va faoliyati va moʻgʻul istilosi va sulton Jaloluddinning hayoti va kurashi, fojiali halokati hikoya qilinadi.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yoʻnalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. T.: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Dutor oʻrganish kitobi

**„Dutor oʻrganish kitobi“** — oʻzbek musiqachisi Abdusamad Ilyosov qalamiga mansub dutor chalishni oʻrgatuvchi qoʻllanma. 1966-yil Toshkent shahrida „Oʻqituvchi“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Qoʻllanma „madaniy-oqartuv“ texnikumlar hamda musiqa bilim yurtlari uchun qoʻllanma oʻlaroq yozilgan.

Ilyosov dutor chalishda pardalararo tovush bezaklari va nola ohanglarini nota yozuvida koʻrsatish uchun yangi belgilarni ishlab chiqqan. Qoʻllanma nazariy va amaliy qismlarga boʻlingan. Amaliy qism, oʻz navbatida, toʻrt qisimga boʻlingan: 1) oddiy zarblar va sodda mashqlar va kuylar; 2) murakkabroq zarblar va kuylar; 3) torlarning joʻr boʻlishi va bezaklar, dutorning ashulaga joʻr boʻlishi; 4) fortepianoning dutorga joʻr boʻlishi va dutor kuylari.

Qoʻllanmani nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Islom Ahmedov — muharrir, Yu.&nbsp;Yevdokimov — musiqa muharriri, A.&nbsp;Ahmadjonov — badiiy muharrir, G.&nbsp;Masqudova — texnik muharrir, D.&nbsp;Galiyeva — musahhih. Kitob adadi — 5&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* „Dutor oʻrganish kitobi“ Ziyouz saytida
Boshlangʻich rubob darsligi

**„Boshlangʻich rubob darsligi“** — oʻzbek musiqachisi Qobiljon Usmonov qalamiga mansub rubob chalishni oʻrgatuvchi qoʻllanma. Ilk bor 1975-yil Toshkent shahrida „Oʻqituvchi“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. 1995-yil qayta nashr qilingan. Qoʻllanma maktab va maktabdan tashqari muassasalardagi musiqa toʻgaraklari hamda musiqa bilim yurtlari uchun moʻljallangan.

Qoʻllanma uch qismdan iborat boʻlib, birinchi qismda asbobning kelib chiqishi va uni chalishni oʻrganish metodlari haqida soʻz yuritiladi; ikkinchi qismdan mashqlar, gammalar va etyudlar oʻrin olgan; nihoyat, yakuniy qismda rubob uchun maxsus yozilgan asarlar keltirilgan.

Qoʻllanmani nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: L.&nbsp;Qoʻldoshev, H.&nbsp;Ahmadjonov — muharrirlar, H.&nbsp;Ahmadjonov — badiiy muharrir, A.&nbsp;Osheyko — musiqa rassomi, T.&nbsp;Skiba  — texnik muharrir, D.&nbsp;Abdullayeva — musahhih. Kitob adadi — 10&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar
Yovuzlik farishtasi

**„Yovuzlik farishtasi“** — oʻzbek yozuvchisi Zulfiya Qurolboy qizi qalamiga mansub hikoyalar toʻplami. Asardagi hikoyalar hayotiy voqealarga asoslanib yozilgan. Ulardagi voqealar oʻzbek xalq matallari, dostonlari va choʻpchaklariga xos uslubda hikoya qilingan. Asar Oʻzbekistonda lotin yozuvi kiritilganidan keyin qariyb oʻn yil oʻtganidan keyin chop etilgan boʻlsa-da, kiril yozuvida nashr qilingan.

„Yovuzlik farishtasi“ 2005-yil Toshkent shahrida „Yangi asr avlodi“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning 16 ta hikoyasi kiritilgan. Toʻplam masʼul muharriri — Xurshid Doʻstmuhammad. Doʻstmuhammad, shuningdek, kitob kirish soʻzini yozgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Aziz Said — muharrir, Obid Burxonov — musavvir, Elina Demchenko — texnik muharrir, Gavhar Mirzayeva — musahhih, komputerda sahifalovchi — Rostislav Esaulenko. Kitob adadi — 3&nbsp;000 nusxa.

## Hikoyalar
# Muhabbat va nafrat
# Ayol qiyofasidagi ajal
# Quyosh men tomonda
# Hilola
# Xoliq amaki
# Tafakkur
# Ayol
# „Muhabbat-hijronda!..“
# Nomus
# Oʻlimga yetaklovchi „kampirlar“
# Rashk
# Latofat xonim
# Havoga sovrilgan umr
# Yovuzlik farishtasi
# O, hayot!
# Toʻxtab qolgan vaqt suvratlari

## Manbalar

## Havolalar
* „Yovuzlik farishtasi“ hikoyalar toʻplami Termiz davlat universiteti saytida
Francisco de Zurbarán

**Francisco de Zurbarán** (7-noyabr 1598-yil — 27-avgust 1664-yil) — Ispaniya oltin asrining rassomi.

Diego Velázquezning zamondoshi va doʻsti Zurbaran diniy rassomchilikda ustun sifatida xizmat qilgan, uning sanʼati buyuk vizual kuch va chuqur tasavvufni ochib beradi. U aksil islohotning vakili rassomi edi. Dastlabki davrlarida Karavagjoning taʼsiri ostida uning uslubi rivojlangan.

## Manbalar
Muntaxab ut-tavorixi Mu’iniy

***Muntaxab ut-tavorixi Muʼiniy*** - Muʼiniddin Natanziy qalamiga mansub Temuriylar davriga oid kitob.

Muiniddin Natanziy Ch.A.Storining maʼlumotiga qaraganda asli seistonlik boʻlgan. Fors viloyatining hokimi Temuriy Iskandar Mirzo (Amir Temurning nabirasi, Umarshayxning oʻgʻli, 1415-yili inisi Boyqaro Mirzo tomonidan oʻldirilgan) saroyida xizmat qilgan.
Muʼniddin Natanziyning asarining aniq nomi maʼlum emas. U ilmiy jamoatchilik orasida „Anonim Iskandera“ nomi bilan mashhur.
Asar 1413-yili yozib tamomlangan. Uning ikkinchi tahriri ham boʻlib, „Muntaxab ut-tavorixi Muʼiniy“ („ Muʼiniyning saylangan tarixi“) deb ataladi va Temurning oʻgʻli Shohruh Mirzoga bagʻishlanadi.
„Muntaxab ut-tavorix“ umumiy tarix tipida yozilgan asar boʻlib, olamning yaratilishidan to Amir Temur vafotigacha, 1405-yil 18-fevralgacha musulmon mamlakatlarida yuz bergan voqealar haqida fikr yuritadi.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yoʻnalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. T.: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Urushning ayoldan yiroq qiyofasi

***Urushning ayoldan yiroq qiyofasi*** () — belarus yozuvchisi, 2015-yilda Nobel mukofoti sovrindori boʻlgan Svetlana Aleksiyevichning hujjatli-ocherk janridagi kitobi. Bu kitobda 2-jahon urushida qatnashgan ayollarning hikoyalari jamlangan. Kitob nomi belarus yozuvchisi Ales Adamovichning „Tom ostidagi urush“ („Voyna pod krishami“ 1960) asarining 1-qatoridan olingan. „Utopiya ovozlari“ („Golosa utopii“) badiiy-hujjatli siklning birinchi qismini tashkil qiladi.

## Nashr qilinish tarixi

Asar 1983-yil yozilgan, birinchi marta 1984-yil boshida „Oktabr“ jurnalida, bir necha boblari „Nyoman“ („Nyoman“) jurnallarida nashr etilgan. Senzura sababli bir necha hikoyalar senzorlar tomonidan muallifni sovet ayolining qahramonona qiyofasini bulgʻash, pasifizm, naturalizmda ayblab kesib tashlangan. Keyingi nashrlarda bu kesilgan qismlar tiklangan.

## Mukofotlar

„Urushning ayoldan yiroq qiyofasi“ asari uchun muallif bir necha mukofotlarga sazovor boʻlgan:

* SSSR yozuvchilar uyushmasining Nikolay Ostrovskoy nomidagi adabiy mukofoti (1984)
* „Oktabr“ jurnali mukofoti (1984)
* SSSR yozuvchilar uyushmasining Konstantin Fedim nomidagi adabiy mukofoti (1985)
* Lenin komsomol mukofoti (1986)
* Angelus Oʻrta Yevropa adabiy mukofoti (2011)
* Rishard Kapushinskiy nomidagi mukofot (2011)

## Manbalar
Sohibqiron (sheʼriy drama)

**Sohibqiron** —1996-yilda Oʻzbekiston xalq shoiri Abdulla Oripov tomonidan yozilgan, Sohibqiron Amir Temur hayotiga bagʻishlangan sheʼriy drama. Amir Temur — jahon tarixida chuqur iz qoldirgan shaxslardan biri. Uning hayot yoʻli bir tekis kechmagan. Taqdirning turfa zarbalariga munosib dosh berolganligi uchun ham shunday ulugʻ maqomga erishgan. Abdulla Oripov qalamiga mansub „Sohibqiron“ sheʼriy dramasida Amir Temurning murakkab umr yoʻli haqqoniy boʻyoqlarda ochib berilgan.

Sohibqiron sheʼriy dramasi 2016-yilda „Akademnashr“ nashriyoti tomonidan 136 betli qattiq muqovada, 2019-yilda „Yangi nashr“ nashriyoti tomonidan  91 betli yumshoq muqovada 10 000 nusxada nashr etilgan.

## Sujet
„Sohibqiron“ dramasida Amir Temur janglarda emas, balki koʻproq oʻylar girdobida aks ettiriladi. Asarda Temurning murakkab tabiati uning Amir Husayn, sulton Boyazid, amirlar, oʻgʻillariga munosabatini koʻrsatish mobaynida yorqin aks etgan.

Amir Temur tajribali hukmdor va oʻychil faylasuf sifatida davlatni ushlab turguvchi tayanchlarni: „*Moʻl xazina, yagona shoh, yengilmas lashkar*“, — deya belgilaydi.

Uning jahongirlik tabiati suruvda bitta choʻpon boʻlganiday, xalqni ham bir podshoh boshqarishi kerakligi borasidagi qanoatida namoyon boʻladi.

Dramada Temurning fuqarolarga munosabati: „*Hukmdorlar seva turib fuqarolarni, Umid hamda qoʻrquv ichra saqlashi darkor*“, — degan qarashida aks etadi.

Asarda Amir Temurning oʻz dushmanlari gunohlarini ham kechira oladigan shaxs ekani sulton Boyazid, haddidan oshgan kimsani jazosiz qoldirmasligi Amir Husayn, ezgu amalli kishilarni taqdirlashi Hofiz Sheroziy va Qosimbek timsollari orqali ishonarli aks ettirilgan.

Dostonda Boyazidning Amir Temurga yozgan xatidagi haqoratlar uni urushga kirishishga majbur etishi ishonarli tasvirlangan: „*Agarda sen biz tomonga kelmasang, Temur bilib qoʻyki, xotunlaring uch taloq boʻlgay. Agar seni yenga olmay chekinsam ortga Unda mening xotunlarim boʻlsin uch taloq*“.

Muallif hech bir musulmon chidashi mumkin boʻlmagan bunday odobsizlikka Temurning jang bilan javob berishi tabiiyligini tarixiy haqiqatga ham mos holda koʻrsatadi.

## Qahramonlari
* Amir Temur-Temuriylar sulolasi va Temuriylar imperiyasi asoschisi.
* Yildirim Boyazid- Usmonlilar sultoni
* Uljoy Turkon -
* Mir Said Baraka-
* Mirzo Ulugʻbek- Temurning nabirasi
* Xonzodabegim -
* Barlos Bahodir-
* Muhammad Qavchin-
* Yassaviy (Darvish , Xizir)
* Xitoy elchisi-
* Ispaniya elchisi
* Buqalamun (asl ismi Itolmas)
* Bibixonim- Amir Temurning rafiqasi
* Shohrux- Temurning oʻgʻli
* Shayxulislom
* Aloviddin
* Amir Husayn
* Hofiz Sheroziy
* Qosimbek, yasorlar va boshqalar.

## Manbalar

## Havolalar
Er libosli ayol

**„Er libosli ayol“**, toʻliq nomi **„Er libosli ayol, yoxud oriyat isyoni“** — oʻzbek yozuvchisi Nabijon Hoshimov qalamiga mansub roman.  2009-yil Toshkent shahrida „Dizayn-Print“ oʻquv-ishlab chiqarish korxonasi tomonidan „Lider-Press“ nashriyotida chop etilgan. Asar kiril yozuvida nashr qilingan.

Roman Husniya ismli oddiy bir qishloqlik ayolning taqdiri va boshidan kechirganlari haqida. Asarda shuningdek, Oʻzbekistonda fermerlik harakatining tarixi, qishloq taraqqiyoti va farovonligi muammolari ham oʻz ifodasini topgan. Gʻoya mualliflari – Neʼmatjon Hoshimov va Mahfuza Ergasheva.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M.&nbsp;Sultonov — muharrir, Sh.&nbsp;Hoshimov — texnik muharrir, I.&nbsp;Qoʻziyev — musahhih, A.&nbsp;Kuramshin — dizayner, K.&nbsp;Nazirova — operator, Erkin Xushvaqtov —  taqrizchi. Kitob adadi — 2&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* „Er libosli ayol“ romani Ahmad Fargʻoniy nomidagi fargʻona viloyat axborot-kutubxonasi saytida 
* [„Er libosli ayol“ romani Termiz davlat universiteti saytida](http://library.tersu.uz/kitoblar/aralash/Nabijon%20Xoshimov%20Er%20libosli%20ayol%20(roman)%20.pdf)
Oʻzbegim (Vohidov asari, 2017)

**"Oʻzbegim"**, toʻliq nomi **Oʻzbegim: Sheʼrlar, dostonlar, hajviyalar, muxammaslar, tarjimalar** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. Ilk bor 2017-yil Toshkent shahrida „Yangi asr avlodi“ nashriyotida lotin yozuvida chop etilgan. 2020-yil qayta ishlangan versiyasi „Nurafshon biznes“ nashriyotida chop etilgan. 2017-yilgi nashr 2019-yilda, 2020-yilgi nashr esa 2021- va 2022-yillarda qayta bosilib chiqqan.

Toʻplam „Yangi asr avlodi“ nashriyotining „Kamolot kutubxonasi“ ruknida nashr qilingan. Unga shoirning sheʼrlari, „Nido“ va „Ruhlar isyoni“ dostonlari, Matmusa obrazi haqidagi hajviyalari, muxammaslari va Ibn Sino, Hofiz Sheroziy, Bedil, Mirzo Gʻolib, Aleksandr Pushkin hamda Sergey Yesenin asarlaridan tarjimalari kiritilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Oʻzbegim“ Kitobim saytida
Matla’ us-sa’dayn va majma’ ul-bahrayn (asar)

**“ Matla’ us-sa’dayn va majma’ ul-bahrayn”** (“Ikki saodatli yulduzning chiqish joyi va ikki azim daryoning qo‘shilish yeri”) nomli yirik tarixiy asar muallifi yirik tarixchi olim Abdurazzoq Samarqandiydir. 

Uning to‘liq ismi Kamoluddin Abdurazzoq ibn Jaloluddin is’hoq Samarqandiy (1413—1482) bo‘lib, Hirotdagi badavlat va nufuzli xonadonlarning biriga mansubdir. Abdurazzoq Samarqandiy yirik tarixchi olim sifatida ham nom qoldirdi. U  O‘rta Osiyoning   XIV—XV asrlardagi ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotidan, shuningdek, Temuriylar davlatining qoʻshni mamlakatlar Hindiston, Xitoy va boshqalar bilan iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalari tarixidan bahs yurituvchi “Matla’us-sa’dayn va majma’ ul-bahrayn” deb ataluvchi asari bilan mashhur bo‘ldi. Kitob 1467—1470-yillar orasida yakunlangan.
“Matla’ us-sa’dayn” ikki qism — daftardan iborat: 1) Elxon Abu Sa’id (1316—1335) davridan to Amir Temurning vafoti va Xalil Sultonning Samarqand taxtiga o'tirishigacha, ya’ni 1405-yilgacha boʻlgan davrtarixi va 2) Shohruhning 1405-yili Hirotda Temuriylar imperiyasining oliy hukmdori deb e’lon qilinishidan to Temuriy Abu Sa’idning 1469-yili oldirilishigacha bo‘lgan tarixi.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Pac-Man

**Pac-Man** — 1980-yilda arcade videooʻyin moʻljallangan, Namco tomonidan ishlab chiqilgan va chiqarilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Tetris

**Tetris** 1984-yilda chiqqan jumboq videooʻyin boʻlib, Rossiyalik dastur muhandisi Aleksey Pajitnov tomonidan yaratilgan.
## Manbalar

## Havolalar
*
Super Mario Bros.

**Super Mario Bros.** — 1985-yili ommaga havola etilgan platformer janridagi videooʻyin. Nintendo Entertainment System videooʻyin konsoliga moʻljallangan. Nintendo kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va tarqatilgan. Oʻyin *[[Super Mario]]* videooʻyinlar seriyasining birinchisidir.

## Manbalar

## Havolalar
*
Mario Kart 8

***Mario Kart 8*** 2014-yilda chiqarilgan avtosimulyator unsurlariga ega boʻlgan arkada janridagi videooʻyindir. Wii U va Nintendo Switch videooʻyin konsullariga moʻljallangan. Nintendo EAD shirkati tomonidan ishlab chiqarilgan, Nintendo shirkati tomonidan esa tarqatilgan. Oʻyin *[[Mario Kart]]* videooʻyinlar seriyasining sakkizinchi qismidir.

## Manbalar

## Havolalar
*
To‘rt ulus tarixi

**“To'rt ulus tarixi”**, “Ulusi arba’-yi Chingiziy” (“Chingiziylar to'rt ulusi” (tarixi) yoki “Tarixi arba’ ulus”)  nomli asar XV asrda yozilgan, muallifi Mirzo Ulug'bekdir.

Kitobda Odam atoning yaratilishi va islomiyatdan awal oʻtgan paygʻambarlar, turklarning afsonaviy otabobolari hisoblangan Yofas ibn Nuh va uning farzandi Turkxon, shuningdek, turk-moʻgʻul qabilalari va Chingizxon tarixi bayon etilgan.
Turkxon ibn Yofas va uning Turkiston zaminida podshohlik qilgan avlodi Abuljaxon, Dibokuyxon, Kuyukxon va boshqalar, moʻgʻul va turk qavmlari va ularning podshohlari tarixi bayon etilgan.

“Tarixi arba’ ulus” asarida to‘rt ulus oʻrtasidagi siyosiy munosabatlar, “o‘zbek” etnonimining kelib chiqish vaqti xususida ham qimmatli ma’lumotlarni uchratamiz. Ushbu kitobning faqat qisqartirilgan tahririning toʻrt moʻtabar qo‘lyozmasi bizgacha yetib kelgan. Ularning ikkitasi Angliyada, bittasi Hindistonda va toʻrtinchi nusxasi AQShda saqlanmoqda. Mirzo Ulug‘bek tarixiy asarining inglizcha tarjimasi 1838-yili Mayls tomonidan Angliyada chop etilgan. O‘zbekcha tarjimasi B.Ahmedov,
M.Hasaniy va N.Norqulovlar tomonidan bajarilib, 1994-yiIi Toshkentda chop etildi.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Super Smash Bros. Ultimate

**Super Smash Bros. Ultimate** — 2018-yilda krossover jangovar oʻyin boʻlib, bu videooʻyin Nintendo Switch videooʻyin konsuliga moʻljallangan, Bandai Namco Studios va Sora Ltd. tomonidan ishlab chiqarilgan, Nintendo tomonidan tarqatilgan. Oʻyin Super Smash Bros.ning beshinchi seriyasidir.

## Manbalar

## Havolalar
*
Boshsiz chavandoz

**Boshsiz chavandoz** () — bu Thomas Mayne Reidning 1865-yilda Amerikadagi sarguzashtlari asosida yozilgan romani. Ushbu roman Mayne Reid ijodiy merosining dur­dona asari hisoblanadi.

Romanda haqiqiy muhabbat hami­sha qadrlanishini, adolat nohaqlik ustidan gʻalaba qilishi­ni, ezgulik yorugʻ kunlarga yetkazishini asar qahramonlari­ning oʻzaro munosabatlari orqali qalbdan his qiladi.

Roman yozilgandan soʻng darhol Chapman & Hall oylik sonlarini nashr eta boshladi. Birinchi son 1865-yil 1-martda nashr etilgan. Jami 20 ta nashr chiqarildi, ularning har biri oltita pensdan iborat edi.

1866-yilda nashriyotchi Richard Benthley Boshsiz chavandozning birinchi alohida nashrini chop ettirdi.

Roman asosida 1972-yilda Sovet-Kuba hamkorligida rejissor va produser Vladimir Vajnshtok tomonidan Boshsiz Chavandoz nomli film suratga olingan. Bosh rollarni Ludmila Savelyeva va Oleg Vidov ijro etgan.

## Sujet
Asar qahramonlari goʻzal xonim Luiza Poyndekster va irlandiyalik olijanob yigit Moris Jerald, hamma voqealar ularning Savannadagi ilk uchra­shuvlaridan boshlandi. Luizaga uylanishni maqsad qilib yurgan kapitan Kassiy Kolxaun ikki yurakda alangalangan muhabbatga toʻsqinlik qilishni oʻyladi. Oʻzining yovuz hiyla va rejalarini ishlab chiqdi. Moris Jeralddan oʻch olish niya­tida uni oʻldirmoqchi boʻldi, lekin oʻzi bilmagan holda togʻasi­ning oʻgʻli Genrining hayotiga zomin boʻldi. Asardagi barcha voqealar rivoji shiddatli va qizgʻin kechadi.
## Qahramonlari
* Moris Jerald: Chavandoz, Luiza Poyndeksterni sevadi
* Luiza Poindekster: Genri Poindeksterning Moris Jeraldni sevadigan singlisi
* Genri Poindekster: Luiza Poindeksterning bedarak yoʻqolgan akasi
* Kapitan Kassius Kalxun: Luiza va Genri Poindeksterning amakivachchasi
* Zebulon „Zeb“ Stump: ovchi va Moris Jeraldning doʻsti
* Felim OʻNil: Moris Jeraldning xizmatkori va tarbiyalangan ukasi
* Vudli Poindekster: Genri va Luiza Poindeksterning otasi
* Isidora: Moris Jeraldni sevgan meksikalik
* Migel Dias: Morisdan nafratlanadigan va Isidorani sevadigan meksikalik

## Manbalar

## Havolalar
Meros. Erk. Qadrim

**„Meros. Erk. Qadrim“** — oʻzbek yozuvchisi Pirimqul Qodirov qalamiga mansub qissalar toʻplami. 1975-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga Qodirovning „Meros“, „Erk“, „Qadrim“ qissalari kiritilgan. „Qadrim“ qissasi 1961-yil, „Erk“ qissasi 1968-yil, „Meros“ qissasi esa 1974-yilda yozilgan.

„Qadrim“, „Erk“, „Meros“ qissalarida inson shaxsiga ehtirom, erk, oʻzlik, qadriyat muammolari yoritilgan. Har bir qissaning markazida, asosan, inson turadi. Qissalarda insonni oʻyga, hayajonga solgan muammolar yoritilgan. Yozuvchi hayotga endi kirib kelayotgan yigit obrazi orqali boshqalarni qaramlikka qarshi kurashishga, qadr-qimmat, oʻzlik, gʻururni himoya qilishga hamda mustaqillik uchun kurashishga chaqirgan.

Qissalar haqida asar yozilganidan keyin yigirma yil oʻtib yozuvchining oʻzi shunday degan: „Totalitar imperiya bizni qaram ahvolga solib, qadr-qimmatimizni yerga urishini ich-ichimizdan sezib, ruhan behad qiynalardik. Lekin buni ochiq aytolmay, „Qadrim“, „Erk“ kabi qissalarda ichki erkini yoʻqotgan, mutelik dardiga giriftor boʻlgan qahramonlar hayotini hamdardlik bilan koʻrsatish orqali ozodlik va mustaqillikka boʻlgan tashnalikni qondirishga intilardim“.

## Manbalar
The Turks of Central Asia in History and at the Present Day

**„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“** („Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda“), toʻliq nomi **„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day: An Ethnological Inquiry into the Pan-Turanian Problem, and Bibliographical Material relating to the Early Turks and the Present Turks of Central Asia“** („Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda: Pan-Turon muammosi boʻyicha etnologik surishtiruv va Markaziy Osiyodagi dastlabki turklar va hozirgi turklarga tegishli bibliografik material“) — polyak antropolog Marie Czaplicka qalamiga mansub kitob. Unda Markaziy Osiyo va Sibirda yashovchi turkiy xalqlar tarixi va XX asr boshidagi hayoti haqida soʻz yuritiladi. Asarning teng yarmi mukammal bilbliografiyadan iborat.

Kitob ilk bor 1918-yil Oxford shahrida Clarendon Press nashriyotida chop etilgan. 1973-yil Curzon Press nashriyoti qayta nashr qilgan. Kitob, shuningdek, 1999-yil ayni nashriyotda muallifning toʻrt jildi asarlari toʻplamining uchinchisi oʻlaroq chop etilgan. 2005-yil Elibron nashriyotida 1918-yilgi nashr faksimilesi  chop etilgan. Czaplicka kitobni britan etnografi Robert Marettga bagʻishlagan.

„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ kitobi nashr etilishi ortidan „yarim siyosiy leksiya“ va pala-partish yozilgan asar oʻlaroq tanqid qilingan. Ammo kitobda mavzuga doir yangi maʼlumotlar keltirilgani olqishlangan. Shuningdek, tanqidchilar kitob oʻta qisqa ekanligini aytib, mintaqani chuqur oʻrgangan muallif ushbu mavzuda mukammalroq asar yozishiga umid izhor qilishgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ Kitob taqrizi — Henry Howorth
Tom & Jerry (film, 2021)

***Tom & Jerry*** (***Tom & Jerry: The Movie*** nomi bilan ham tanilgan) 2021-yilda katta ekranlarga chiqarilgan live-action janridagi kompyuter-animatsion filmdir. Film gʻoyasi William Hanna va Joseph Barbera tomonidan yaratilgan Tom va Jerry personajlariga asoslangan. Film rejissori — Tim Story, ssenariy muallifi esa Kevin Costellodir. Film *Tom va Jerry* franshizasidagi kinoteatrlarda namoyish etilgan ikkinchi filmdir (birinchisi 1992-yilda ishlangan *[[Tom and Jerry: The Movie]]*). Filmda bosh qahramonlarga ovoz bergan aktyorlar sirasiga Chloë Grace Moretz, Michael Peña, Colin Jost, Rob Delaney va Ken Jeong kiradi.

*Tom & Jerry* filmi xalqaro premyerasi 10-fevral 2021-yilda, AQShdagi premyerasi esa 26-fevral 2021-yilda boʻlib oʻtgan. Film budjeti $79 millionni tashkil etib, kartina umumjahon boʻylab $133 milliondan oshiq daromad koʻrishga muvaffaq boʻlgan. Ushbu filmdan soʻng, 7 qismdan iborat *Tom and Jerry in New York* () nomli spin-off animatsion seriali ham chiqarilgan.

Rotten Tomatoes kinotanqid saytida *Tom & Jerry* haqida 125 ta maqola yigʻilib, ulardan 31 foizi filmni ijobiy baholaydi.

## Syujeti
Tom uy mushugi sifatida topshirilgan vazifalarni bajara olmaganidan va uyini oxirgi marta oʻzining azaliy raqibi — sichqon Jerry bilan vayron qilib tashlaganidan keyin, uydan haydaladi. Mushuk Tom va sichqon Jerry boshpanasiz qolishganidan soʻng, ularning raqobati nihoyalanib, sulh tuzishga qaror qilishadi. Keyinchalik, ikkovlon yangi hayot boshlash ilinjida Manhattanga yoʻl olishadi.

## Ovoz berganlar
### Insonlar
* Chloë Grace Moretz Kayla Montgomery rolida
* Michael Peña Terrance rolida
* Rob Delaney Mr. DuBros rolida
* Colin Jost Dwayne rolida
* Ken Jeong Jackie rolida
* Pallavi Sharda Preeta rolida
* Jordan Bolger Cameron rolida
* Patsy Ferran

### Ovoz berganlar
* William Hanna, Mel Blanc, June Foray (barcha arxivdagi yozuvlar) va Frank Welker quyidagi rolda:
** Tom
** Jerry
* Nicky Jam Butch rolida
* Lil Rel Howery

## Reliz

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Shajarayi Xorazmshohiy

**„Shajarayi Xorazmshohiy“** (1910—1918) asari, muallifi oʻzbek tarixchi Muhammad Yusuf ibn Bobojonbek Bayoniy (1858—1923)dir. 

Bayoniyning nasli-nasabi Xiva xonligini koʻp yillar idora qilgan oʻzbek Qoʻngʻirotlar sulolasiga borib ulanadi. Otasi Bobojonbek Xiva xoni Eltuzarxon (1804—1806)ga nabira boʻladi.

Bayoniyning “Shajarayi Xorazmshohiy ” asarida Xorazmning turklarning qadimgi podshohi Yofas o‘g‘lon, Yofas ibn Nuhdan to
oʻzbek Qo‘ng‘irot sulolasigacha kechgan tarixi bayon etilgan. Asarning eng qimmatli qismi Muhammad Rahim avval (1806 — 1873-yy.) va Asfandiyorxon (1910—1918) davrigacha boʻlgan so‘nggi qismidir.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Dunyoning bir qavati

**„Dunyoning bir qavati“** — oʻzbek shoirasi Marhabo Karimova qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. Ilk bor 2008-yil chop etilgan. 2015-yilda qayta chop etilgan. „Dunyoning bir qavati“ Karimovaning eng keng tanilgan toʻplamlaridan biri. Taniqli yozuvchi va tarjimon Ibrohim Gʻafurov toʻplamni ijobiy baholagan.

„Dunyoning bir qavati“ toʻplamidagi sheʼrlar turli mavzularda boʻlib, aksariyat sheʼrlarda shoira hozirgi kundagi oʻzbeklarning kundalik muammolari, urf-odatlari va anʼanalari, tashvishlariyu shodliklarini hazilomuz tarzda ifodalagan. Toʻplamdagi sheʼrlar uch qismga boʻlingan: „Asal oyi“, „Poklikka qasida“ va „Oʻzbeklarda shunaqa“. Kitobga qirqdan ortiq sheʼr kiritilgan. „Asal oyi“ qismidan oʻn oltita, „Poklikka qasida“ qismidan oʻn bitta, „Oʻzbeklarda shunaqa“ qismidan esa oʻn toʻqqizta sheʼr oʻrin olgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Dunyoning bir qavati“ sheʼriy toʻplami Ziyouz saytida
Bahor tarovati

**„Bahor tarovati“**, toʻliq nomi **„Saylanma. Bahor tarovati. 1-jild“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy asarlar toʻplami. Yana yetti kitob — „Yoz harorati“, „Kuz saxovati“, „Qish halovati“, Qalb sadoqati", „Erk saodati“ asarlaridan hamda ikki jild badiiy tarjimalardan iborat „Toʻla asarlar toʻplami“ deb nomlangan sakkiz jildli toʻplamning birinchi jildi. 2015-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga kiritilgan ilk toʻrt kitob umrning toʻrt faslini ifoda etuvchi asarlarni oʻzida jamlagan boʻlib, birinchi jild bahor fasli va yoshlikning tarovati va goʻzalligiga bagʻishlangan.

Toʻplamga Ibrohim Gʻafurov kirish soʻz yozgan. Unga shoirning ilk sheʼrlari hamda „Nido“, „Orzu chashmasi“, „Palatkada yozilgan doston“, „Quyosh maskani“ dostonlari, shuningdek, uch pardali „Oltin devor“ komediyasi kiritilgan. Toʻplamga kiritilgan sheʼrlar „Yoʻq, halovat istamayman!“ „Yoshlik devoni“ hamda „Bolaligim — bozorim“ turkumlariga boʻlingan.

## Yana qarang
* „Ikkinchi jild: Yoz harorati“
* „Uchinchi jild: Kuz saxovati“
* „Toʻrtinchi jild: Qish halovati“
* „Beshinchi jild: Bahor tarovati“
* „Oltinchi jild: Erk saodati“

## Manbalar

## Havolalar
* „Bahor tarovati“ Kitobim saytida
* „Bahor tarovati“ Kitoblar dunyosi saytida
Mulhaqot as-suroh (asar)

**“ Mulhaqot as-suroh”** (“As-suroh”ga ilova”) nomli kitob, muallifi XIII—XIV asr boshlarida yashagan tilshunos va tarixchi olim Jamol Qarshiydir (1230-yil tugilgan). 

Uning asli ismi Abulfazl Muhammad ibn Umar ibn Xolid, ammo olim koʻpincha Jamol Qarshiy nomi bilan mashhur bo'lgan. Olim Olmaliq shahrida (Ila vodiysida, Gʻuljaning g‘arbi-shimoliy tarafida joylashgan yirik oʻrta asr savdo va madaniyat markazlaridan biri) ruhoniv oilasida tugʻilgan. 

Asarda XIII asrda Olmaliq va uning atrofida hukmronlik qilgan turk hukmdorlari, Qoraxoniylar, xususan ularning Koshgʻarda hukmronlik qilgan namoyandalari; Qoshgʻar, Xoʻtan, Fargʻona, Shosh viloyatlari, shuningdek Sirdaryoning quyi oqimida joylashgan bir qator yirik o'rta asr shaharlari, masalan Barchinligʻkent, Jand haqida, Jamol Qarshiy bilan zamondosh boʻlgan mashhur shayxlar, olimlar, shoirlar haqida  ma’lumotlarni uchratamiz.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Habib us-siyar

**Habib us-siyar fi axbor afrod ul-bashar** (“Inson xabarlari va fardlarida doʻstning tarjimai holi”) nomli mashhur Temuriylar davriga oid tarixiy asar, muallifi Gʻiyosiddin Xondamirdir (1475—1535). 

Xondamir 15—16 yoshdaligi chogʻida Alisher Navoiyning e’tiborini qozonadi va uning kutubxonasiga xizmatga qabul qilinadi. U to Navoiy vafotiga qadar, ya’ni 1501-yil 3-yanvarigacha xizmat da bo‘ldi va boy kutubxonasiga mutasaddilik qildi. 

Xondamirning ilmiy merosida “Habib us-siyar” nomli yirik tarixiy asari alohida o‘rin tutadi va Movarounnahr hamda Xurosonning XV asr oxiri va XVI asrning birinchi choragidagi ijtim oiy-siyosiy tarixini o‘rganishda muhim va qimmatli manbalardan biri bo‘lib xizmat qiladi. Asar 1521 — 1524-yillar orasida yozilgan. Kitob to‘la ravishda 1529-yili yozib tamomlandi. “Habib us-siyar” umumiy tarix yoʻnalishidagi asar bo‘lib, muqaddima, xotima va uch jild (mujallad)dan iborat.  Asarda Turkiston xonlari, Chingizxon va uning Mo‘g‘uliston, Dashti qipchoq, Movarounnahr hukmronlik qilgan avlodi, M am luklar1, Kirmon Qoraxitoylari, Kartlar va Xuroson sarbadorlari tarixini o‘z ichiga oladi. Asarda muhim ijtimoiy-iqtisodiy masalalarga oid, yer egaligi, tarxonlar, suyurg‘ol egalari va ularning jam iyatda tutgan mavqei, Tem uriylar davlatining m a’muriy tuzulishi haqida qimmatli ma’lumotlar bor. Shuningdek, asaretnografik va geografik ma’lumotlarga ham boydir.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Zubdat ul-asar

**“Zubdat ul-asar”** (“ Solnomalar asari”) nomli o‘zbek tilidagi tarixiy asar. Muallifi Shayboniylar tarixchisi Abdulloh Nasrullohiy yoki Abdulloh ibn Muhammad ibn Ali Nasrulloh boʻlgan. 

Abdulloh Nasrullohiy XV asrning ikkinchi yarmi va XVI asrning birinchi yarmida yashagan balxlik tarixchi olimdir.
Tarixchi XV asrning 80—90-yillarida Balx hokimi Temuriyzoda Badiuzzamon Mirzoning xizmatida bo‘lgan. Hirot Shayboniyxon tomonidan 1507-yili ishg‘ol etilgandan keyin uning xizmatiga kirgan.
1510-yili Muhammad Shayboniyxon halok bo‘lganidan keyin, uning o‘g‘li Muhammad Temur Sulton huzuriga, Samarqandga kelgan.
Keinchalik Abdulla Nasrullohiy Shayboniy Sultonlar bilan Toshkentga kelgan va Suyunchxojaxonning xizmatiga kirgan. Oradan ko‘p oʻtmay tarixchi Suyunchxojaxonning o‘g‘li, Shohruhiya hokimi Keldi Muhammad nomi bilan ham mashhur, Sulton
Muhammadning xizmatiga yollangan va 1525-yili uning topshirig‘i bilan oʻzining “Zubdat ul-asar” nomli kitobini yozgan.
“Zubdat ul-asar” umumiy tarix yo‘nalishida yozilgan va qadimdan to 1525-yilgacha musulmon mamlakatlarida yuz bergan
ijtimoiy-siyosiy voqealarni qisqacha bayon qiladi. Unda XVI asrning birinchi choragida Xuroson va Movarounnahrda sodir boʻlgan voqealar birmuncha keng yoritilgan. Ayniqsa, Shayboniy sultonlar Suyunchxojaxon, Ko‘chkinchixon, Jonibek Sulton, Ubaydullaxon, Muhammad Temur Sulton bilan Bobur Mirzo va uning siyosiy ittifoqchilari Safaviylar oʻrtasida
M ovarounnahr uchun davom etgan qurolli kurash, Suyunchxojaxon bilan Sulton Saidxon o ‘rtaisdagi 1512— 1514-yillardagi toj-u taxt uchun boʻlgan kurash tasvirlangan.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.