open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kort Ayke yodgorligi

**Kort Ayke yodgorligi** — Komi Respublikasining Kortkeros qishlogʻida. 2016-yil 12-noyabrda Kortkeros qishlogʻiga kiraverishda oʻrnatilgan.

## Art-obyektning yaratilish tarixi.
Mifologik temirchi Kort Ayke afsonasi asosida qishloqqa kiraverishda art-obyektni oʻrnatish gʻoyasi MO MR „Kortkerosskiy“ madaniyat boshqarmasi boshligʻi lavozimida ishlagan Popova Tatyana Gennadiyevnaga tegishli, vazifani amalga oshirish va hunarmandlarni jalb qilish yoʻlini esa Rossiya temirchilar uyushmasining prezidenti boʻlib ishlagan Yuriy Shagunov oʻylab topdi.Kort Ayki obrazining muallifi Sankt-Peterburglik temirchi-rassom Aleksandr Sushnikov va Moskvalik temirchi Georgiy Gorbachev.

Mahsulot Sankt-Peterburgdan temir festivali oʻtkaziladigan joyga demontaj qilingan holda yetkazib berildi. Ehtiyot qismlarni yigʻish barcha ishtirokchilar — temirchilarning (shu jumladan chet ellik) birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan amalga oshirilgan va oʻz hunariga sodiq odamlar jamoasining ramzi boʻlgan. Qayiqlarni yasab tugatish zarurati va mualliflarning juda bandligi tufayli, buyum 2016-yil noyabrigacha Kortkeroslik temirchi Igor Usachevning hovlisida va yakuniy yigʻilish Sushnikov A. va Usachev I. koʻngillilar tomonidan boʻyash, shuningdek, Komi Respublikasi yoʻl boshqarmasidan ruxsatnoma va loyiha hujjatlarini olish tugagandan soʻng, u qishloqqa kiraverishda oʻrnatildi.

Kort Ayki mualliflari uni yodgorlik emas, balki art-obyekti deb hisoblaydi. Bu tomoshabinlarning hissiy reaksiyasi uchun yaratilgan sanʼat asari. Kort Ayka — bu turli xil materiallar va narsalardan yaratilgan madaniy boʻlmagan obyekt boʻlib, yaratuvchining ijodiy gʻoyasini jamoatchilik bilan vizual aloqa orqali yetkazadi. Uni yaratishdan maqsad: mahalliy afsonalar asosida hududni brendlash, mintaqaviy turizmni rivojlantirish, turistik trafikini jalb qilish, Kortkeros qishlogʻini OAV da Komi Respublikasida temirchilikning tugʻilgan joyi sifatida belgilash boʻlgan.

Yodgorlikni oʻrnatish Butunrossiya temirchilar bayramiga toʻgʻri keldi. Obyekt 100x100 va 80x80 mm oʻlchamdagi poʻlat burchak va 40x4 mm oʻlchamdagi tasmalardan yasalgan. Asosi qalin poʻlat plitalar. Yodgorlik issiq quyish usuli bilan yasalgan. Ogʻirligi taxminan 1 tonna.

## Tanqid
Art obyektning oʻrnatilishi mahalliy OAV da muhokamalarga sabab boʻladi. Komi respublikasining ayrim aholisining gaplariga koʻra, butparast va qaroqchiga yodgorlik oʻrnatish xristianlik eʼtiqodiga qarshi jinoyat hisoblanadi va Kortkeros hududida butparastlikning qayta tiklanishidan dalolat beradi. Pravoslav yeparxiyasi vakillari ushbu yangilikka izoh berib, bu buyum hech qanday diniy yoki mafkuraviy maʼnoga ega emasligini aytishdi.

## Manbalar


## Havolalar
* Сыктывкарская епархия. Памятник Корт Айке
* Сыктывкарская и Коми-Зырянская епархия. Комиинформ 
* Корт Айка. Межрегиональный фестиваль кузнечного мастерства "Корт Айка"
Illiriy

**Illiriy** (Illirik, ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Kadm va Garmoniyaning oʻgʻli.

Illirik daryosi yaqinida ilon bolani oʻrab, unga kuch berdi. Boshqa bir versiyaga koʻra, Polifem va Galateyaning oʻgʻli, Illiriyaliklarning eponimi, uning Enheley, Avtariyey, Dardan, Mayd, Tavlant, Perreb ismli oʻgʻillari, Parto, Daorto, Dassaro va boshqa ismli qizlari boʻlgan. Illiriy bolalari eng yirik Illiriya qabilalariga oʻz nomlarini berishgan.

## Manbalar
Idofeya

**Idofeya** (Idofeya, Eydofeya , doston. , yoki Eydo/Ido), Yevripidda Feoneya () nomini **olgan** — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Protey va Psamafaning qizi.

Gomerda uning ismi Idofeya, u Menelayga Proteyni qanday bogʻlashni maslahat beradi va qahramon buni qiladi.

Yevripidning soʻzlariga koʻra, uning ismi Feoneya va bolaligida uning ismi Ido boʻlgan. Folbin, Yevripidning „Yelena“ tragediyasining bosh qahramoni.

## Manbalar
Zagir Ismagilov yodgorligi

**Zagir Ismagilov** haykali Ufa shahrida, shaharning Kirovskiy tumanida oʻrnatilgan.

## Tarix
Bastakor Zagir Garipovich Ismagilov haykali Lenin koʻchasida, uning nomidagi Ufa davlat sanʼat akademiyasi qarshisidagi Boshqird davlat opera va balet teatri yonidagi Teatr maydonida oʻrnatilgan. Yodgorlikning ochilishi oʻzi asos solgan va 20-yil birinchi rektori boʻlib ishlagan akademiyaning 40-yilligiga toʻgʻri keldi.

Bu Zagir Ismagilovga Boshqirdistondagi birinchi yodgorlikdir. Yodgorlik muallifi Salavat Yulayev nomidagi Respublika Davlat mukofoti laureati, Boshqirdistonda xizmat koʻrsatgan artist Xanif Mirzagitovich Xabibrahmanov edi. Muallifning soʻzlariga koʻra, u umrida bastakor bilan uchrashish nasib qilmagan, shu bois yodgorlik ustida ishlayotganda foto va video materiallardan foydalangan. Yodgorlik meʼmori — Salavat Yulayev mukofoti laureati Sergey Anatolevich Goldobin.

Zagir Ismagilov ijodiy ilhom chogʻida qoʻlida qamish kurai bilan stulda oʻtirgan holda tasvirlangan. Yodgorlik bronzadan yasalgan. Yodgorlik atrofi panjara bilan oʻralgan. Poydevordagi rus va boshqird tillarida quyidagi yozuv bitilgan:Atoqli boshqird bastakori Zagir IsmagilovYodgorlikning tantanali ochilishi 2008-yil 18-oktabrda boʻlib oʻtdi. Ochilish marosimida Boshqirdiston Prezidenti Murtazo Rahimov, Boshqirdiston Qurultoyi raisi Konstantin Tolkachev va boshqa rasmiy shaxslar ishtirok etdi. Marosim soʻngida haykal poyiga gullar qoʻyildi.

## Havolalar

* 
* 
*
Immarad

**Immarad** (, yoki Ismar, ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj, Elevsin qahramoni. Yevmoll va Dairaning oʻgʻli. Elevsinliklar va afinaliklar oʻrtasidagi urushda u elevsinliklarga qoʻmondonlik qilgan va Erextey tomonidan oʻldirilgan. Immarad qabri — Elevsin panjarasida.

## Manbalar
Impulse

**Impulse** — DC Comics tomonidan nashr etilgan komikslardagi uchta superqahramonining taxallusi.

## Nashr tarixi
Kent Shakespeare DC Comics olamidagi Impuls taxallusi bilan tanilgan birinchi superqahramon edi. U *Legion of Super-Heroes vol. 4#12 sonida* debyut qildi. (1990-yil oktyabr). Bu taxallusni olgan ikkinchi superqahramon Bart Allen bo‘lib, u *Flash* vol. 2#92 soni sahifalarida debyut qilgan. (1994-yil iyun). Iris West bu nomni olgan uchinchi superqahramon bo‘lib, uning Impulse sifatida birinchi paydo bo‘lishi *Flash* vol. 2 #225 sonida bo‘lgan (2005-yil oktyabr).

## O‘ylab topilgan biografiya

### Kent Shekspir
Impulse taxallusi bilan ko‘rsatilgan birinchi personaj **Richard Kent Shakespeare** bo‘lgan. Bu personaj birinchi bo‘lib *Legion of Super-Heroes vol. 4#53 soni* sahifalarida fleshbekda paydo bo‘ldi.

### Bart Allen
O‘ta tez metabolizmdan aziyat chekkan **Bart Allen** o‘rtacha odamga qaraganda tezroq qarigan, bu esa uni ikki yoshida o‘n ikki yoshdek ko‘rinishiga olib kelgan. Uning ruhiy salomatligi bilan bog‘liq muammolarni oldini olish uchun u virtual haqiqatni yaratuvchi mexanizmga joylashtiriladi, bu yerdagi vaqt tezligi Bartning o‘sish tezligini qoplagan. Bu yordam bermayotgani aniq bo‘lgach, uning buvisi Iris West uni vaqt bo‘ylab orqaga, hozirgi vaqtga qaytarib yubordi, u yerda Flash, Wally West, butun dunyo bo‘ylab poygada Bartni mag‘lub etdi. Bartni o‘ta tez yugurishga majburlab, u metabolizmini normal holatga keltirdi. Bart deyarli butun bolaligini simulyatsiya qilingan dunyoda o‘tkazganligi sababli, u ehtiyotkorlik hissiyotiga ega emas edi va u avval jangga otilib, keyin o‘ylar edi. Bartning impulsivligi Wally uchun katta muammo bo‘ldi va u uni isteʼfodagi spidster Max Mercury yuboradi, u Bart bilan Alabama shtatining Manchester shahriga ko‘chib o‘tadi. *Impulse* #50 sonida Batman aslida Bartni „Impulse“ deb atagani ko‘rsatilgan, bu yosh superqahramonga iltifotdan ko‘ra ko‘proq ogohlantirish bo‘lgan.

### Iris West II
**Iris West** yaqinda u akasi bilan Tezlik kuchini baham ko‘rishini aniqlaydi va barcha kuchlarni o‘ziga olish uchun, simbiotik aloqani buzishga qaror qildi. Johnny Quick boshchiligidagi Jesse Chambers Irisning hayotini saqlab qolish uchun o‘zining „Tezlik formulasidan“ foydalanadi. Iris Impulse mantiyasi bilan birga yangi rolni qabul qiladi, chunki Bart allaqachon Kid Flash sifatida Kichik Titanlarga qo‘shiladi.

## Komikslardan tashqari

* Bart Allen, Impuls rolida, "Smolvil sirlari" teleserialida tasvirlangan, uni bu serialda aktyor Kyle Gallner o‘ynagan.
* „Yosh adolat Ligasi“ multserialida Bart Allen/Impulsega Jason Marsden ovoz bergan.

## Manbalar



## Havolalar
* Impulse (Kent Shakespeare) (англ.) на сайте Comic Book DB
* Impulse (Bart Allen) (англ.) на сайте Comic Book DB
* Impulse (Iris West) (англ.) на сайте Comic Book DB
* Impulse на Grand Comics Database
* Impulse (англ.) на сайте Comic Book DB
* Those Who Ride The Lightning: Bart Allen
* Those Who Ride The Lightning: Iris West
*
Polsha pochtasi himoyachilari yodgorligi

**Polsha pochtasi himoyachilariga yodgorlik** () — Ikkinchi jahon urushi va Polsha kampaniyasining birinchi janglaridan biri boʻlgan Gdanskdagi Polsha posti mudofaasi himoyachilari sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Jang davomida Gdanskdagi Polsha pochta boʻlimi xodimlari (Danzig) pochta boʻlimini SS qoʻshinlaridan 15 soat davomida himoya qildi.

Gdansk ramzlaridan biri. Ikkinchi Jahon urushi boshlanganining 40-yilligi munosabati bilan 1979-yil 1-sentabrda Polsha 1-sonli pochta boʻlimi oldida ochilgan. Muallif — haykaltarosh Vinsenti Kuchma.

Yodgorlik ogʻir yarador pochta xodimining qiyofasi boʻlib, unga maʼbuda Nika miltiq sovgʻa qilgan. Uning pochta sumkasidan xatlar toʻkilib ketgan.

Yodgorlik zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan. Yodgorlik yonida, sobiq pochta boʻlimi devorida oʻlgan ishchilarning ismlari yozilgan bronza epitafiya mavjud boʻlib, uning mualliflari haykaltaroshlar Mariya va Zigfrid Korpalskilardir.

Polsha pochtasi himoyachilari uchun Gdansk yodgorligi triptixning bir qismi boʻlib, Varshavada 1944-yilgi Varshava qoʻzgʻoloni ishtirokchilariga oʻrnatilgan yodgorlik va Chestochovada oʻz vatani uchun qurbon boʻlganlar yodgorligini oʻz ichiga oladi.

## Yana qarang

* Bosh pochta bo'limi binosi (Gdansk)
* Danzigning pochta tarixi va pochta markalari
* Gdanskdagi Polsha pochta bo'limi mudofaasi

## Havolalar

* Pomnik Obrońców Poczty Polskiej Arxivnaya kopiya
* Pomnik Obrońców Poczty Polskiej Arxivnaya kopiya
Kalev

**Kalev** (Kaleva) Karel-Fin mifologiyasida Kareliya, Fin qahramonlarining — baʼzan uning oʻgʻillari deb ataladiganVyaynemoynen, Ilmarinen, Lemminkyaynen ajdodi. Elias Lyonnrotning „Kalevala“ sheʼriy eposining nomi uning ismidan kelib chiqqan. Kalevala () — mamlakatning epik nomi, soʻzma-soʻz — „Kalev yashaydigan joy“.

Eston mifologiyasida **Kalev** — afsonaviy gigant qahramon, Vir qirgʻogʻidagi hukumat-knyazlikning asoschisi, Estoniya milliy qahramoni Kalevipoegning ( — Kalevning oʻgʻli), xuddi shu nomdagi Estoniya milliy eposi Kalevipoegning bosh qahramonining otasi. Sirius uning yulduzi, Orion yulduz turkumi Kalevning qilichi deb hisoblanadi. Qadimgi afsonalarga koʻra, Kalev oʻlgan erining qabrini yopish uchun uning xotini Linda tomonidan sudrab keltirilgan ulkan xarsangtoshlardan hosil boʻlgan Toompea (Vishgorod) Tallin tepaligi ostida dafn etilgan. Afsonaga koʻra, Yulemiste koʻli uning koʻz yoshlaridan paydo boʻlgan.

Karelo-Fin mifologiyasining qahramoni, ehtimol, haqiqiy tarixiy prototipga ega boʻlgan boʻlishi mumkin. Xususan, IX-asrning ikkinchi yarmidan kechiktirmay tuzilgan, XI-asr qoʻlyozmasida saqlangan va aslida „qahramonlik davri“ xalqlari va ularning hukmdorlarining oʻziga xos „katalogi“ni ifodalovchi qadimgi ingliz „Vidsid“ epik poemasida, qandaydir bir *Kelik (Cælic)* tilga olinadi, bu dunyo boʻylab sayohat qilgan asarning bosh qahramoni va ehtimol, muallif soʻzlariga koʻra, „finlarni boshqargan“ (w*eold Finnum*). Nima boʻlganda ham, qadimgi ingliz bardi (skop) tomonidan fin qahramonining ismi tilga olinishining oʻzi uning erta oʻrta asrlardagi Shimoliy Yevropadagi shon-shuhratidan dalolat beradi.

Kalev ismi zamonaviy Estoniyada keng qoʻllanadi.

Kalev nomidan, ehtimol, Tallinning rus tilidagi qadimgi nomi — Kolivan (*Kaleven linna*), arab geografi Al-Idrisiy asaridan (1154) va qadimgi rus va rus yozma manbalaridan (1223-yildan boshlab XVIII-asr boshlarigacha) maʼlum. Bu buzilgan Estoniya  — „Kalev bilan bogʻliq“ soʻzidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin.

## Yana qarang
* Linda
* Kalevipoeg
## Manbalar


## Adabiyotlar
* Калев // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1895. — Т. XIV. — С. 12.
Ziverbek Ahmedbekov yodgorligi

**Ziverbek Ahmedbekov haykali** () — Ozarbayjon arxitektori Ziver-bek Ahmedbekovga bagʻishlangan yodgorlik boʻlib, Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida, Yasamal tumanida joylashgan. Yodgorlik Nizomiy Ganjaviy metro bekati qarshisida, Jafar Jabbarli koʻchasi boʻylab joylashgan Ziverbek Ahmedbekov nomidagi istirohat bogʻida joylashgan. Yodgorlikning haykaltaroshi Ozarbayjon xalq rassomi Natig Aliyevdir.

## Tarix
Nizomiy Ganjaviy metro bekati oldidagi yodgorlik uchun joy tasodifan tanlanmagan. Vokzalning chap tomonida joylashgan bino Ziverbek Ahmedbekovning loyihasi boʻyicha qurilgan.

Bogʻ va yodgorlik Ozarbayjon prezidenti farmoyishi asosida barpo etildi. 2011-yil 26-may kuni bogʻ va Ziverbek Ahmedbekov haykalining ochilish marosimi boʻlib oʻtdi. Marosimda Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev, shuningdek, Boku shahar ijroiya hokimiyati rahbari Hajibala Abutalibov ishtirok etdi.

Bogʻ va yodgorlik joylashgan hudud uzoq vaqtdan beri qarovsiz edi. Ishlar davomida oshxona va kiosklar olib tashlandi va istirohat bogʻi tashkil etilib, hududiga turli daraxt va gul koʻchatlari oʻtqazildi, yashil maydonlar yotqizildi, zamonaviy yoritish tizimi oʻrnatildi. Parkka kiraverishda va yodgorlik orqasida favvoralar majmuasi qurildi. Bundan tashqari, qurilish ishlari davomida istirohat bogʻi roʻparasida joylashgan Jaʼfar Jabbarli koʻchasiga asfalt yotqizildi, granitdan yangi yoʻlaklar qurildi.

## Manbalar
Qozog‘istondagi avtobus halokati (2018)

2018-yilning 18-yanvar kuni Qozog‘istonning Aqto‘be shahri Yrg‘iz tumanida Samara — Chimkent yo‘lida harakatlanib kelayotgan avtobus yonib ketadi. Yong‘in oqibatida 52 yo‘lovchi halok bo‘ladi, besh kishi, shu jumladan haydovchilar qochib qolishga muvaffaq boʻlishadi.

## Voqealar rivoji
Yongʻin ertalab soat 10:30 (UTC+5:00) atrofida oʻzbekistonlik mehnat muhojirlarini Rossiyaning Qozon shahriga olib ketayotgan paytda sodir boʻlgan. Halok bo‘lganlarning barchasi o‘zbeklar boʻlishgan. Omon qolganlar baʼzi o‘zbekistonlik yo‘lovchilar va qozog‘istonlik haydovchilar bo‘lishgan. Maʼlumotlarga ko‘ra, yon eshik to‘sib qo‘yilgan va bu avtomobildan chiqishga to‘sqinlik qilgan.

O‘zbekiston hukumati voqea joyiga Tashqi ishlar va Favqulodda vaziyatlar vazirligi xodimlarini jo‘natadi. Marhumlarning jasadlarini shaxsini aniqlash uchun foydalanilgan DNK testi bilan vataniga olib kelishlarini maʼlum qilishadi.

Qozogʻiston prezidenti Nursulton Nazarboyev Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyevga hamdardlik telegrammasi yoʻllaydi. Shuningdek, Tojikiston, Gruziya, Ozarbayjon, Belarus va Turkmaniston prezidentlari hamda Iordaniya qiroli Abdulla II ham hamdardlik bildirishadi.

## Tekshiruvlar
Yong‘in sodir bo‘lgan kuni Qozog‘iston Investitsiyalar va taraqqiyot vazirligi avtobus 29 yoshli Setra S216 HDS bo‘lganini, texnik xavfsizlik sertifikati muddati o‘tgan va yo‘lovchilarni tashish uchun litsenziyasi yo‘qligini maʼlum qiladi, biroq uning sababini izohlashdan bosh tortadi. Viloyat Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi elektr nosozligi dastlabki nazariya sifatida ko‘rib chiqilayotganini taʼkidlab oʻtadi.

Qozog‘iston hamda O‘zbekiston hukumatlari voqea yuzasidan tergov boshlashadi. Mirziyoev tomonidan Bosh vazir Abdulla Aripov rahbarligida yoʻl harakati qoidalari buzilishi holatlariga alohida eʼtibor qaratiladigan maxsus komissiya tuziladi. Qozog‘iston hukumati tomonidan maxsus jinoiy tergov ochiladi.

19-yanvar kuni tergovchilar omon qolganlarning ko‘rsatmalariga asoslanib bayonot beradilar. Unda aytilishicha, isitish moslamasi sifatida foydalanilgan ochiq olovli pech alanga olinishining ehtimoliy manbasi hisoblangan. Chunki avtobusning o‘zida isitgich mavjud boʻlmagan. Avtobus uzoq va olis yo‘lda yonilg‘i quyish shoxobchalari yo‘qligi sababli benzin konteynerlarini olib ketayotgan bo‘lgan, xabarlarga ko‘ra, ulardan biri ochiq alanga yaqinida qulab tushgan va natijada yong‘in sodir bo‘lgan

Oʻzbekiston Favqulodda vaziyatlar vazirligi 19-yanvar kuni eʼlon qilgan jabrlanganlarning dastlabki roʻyxatida 29 nafar halok boʻlganlar, shuningdek, tirik qolgan ikki oʻzbekistonliklar, ularning barchasi Namangan viloyatidan boʻlgan erkaklar roʻyxati keltirilgan.

25-yanvar kuni haydovchilar Qozog‘iston ichki ishlar xodimlari tomonidan qo‘lga olinishadi.

## Yana qarang

* Transportdagi yong'inlar ro'yxati

## Manbalar
Stalin haykali Kiyev

**Stalin haykali** — Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi Bosh kotibi — sobiq Sovet Ittifoqi rahbari Iosif Vissarionovich Stalin sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Birinchi yodgorlik 1930-yillarning oxirida tiklangan. III Internatsional maydonida, parkga kiraverishda oʻrnatilgan. Bu yerda avval imperator Aleksandr II haykali oʻrnatilgan. Undan keyin „Qizil Armiya askari — xalq himoyachisi“ haykali boʻlgan. Uning oʻrnida esa, I. V. Stalinning 5 metrli beton haykali oʻrnatilgan. 1941-yili Kiyev fashistlar tomonidan bosib olinganida vayron qilingan.

1950-yil boshida Stalin maydoni deb atalgan (hozirgi Yevropa maydoni) nomi berilgan maydonda vaqtinchalik yodgorlik oʻrnatildi. U kelgusida yanada monumental boʻlishi rejalashtirilgan edi.

1956-yilda, KPSS XX qurultoyidan keyin bu yodgorlik demontaj qilindi.

1950-yillarda Pionerlar bogʻi yaqinida Stalin va Lenin, Stalin va Gorkiy yodgorliklari ham oʻrnatilgan edi.

Stalinga qoʻyilgan barcha yodgorliklar 1956-1961-yillardagi stalinsizlantirish davrida demontaj qilingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Ruza shahridagi Zoya Kosmodemyanskaya yodgorligi

**Zoya Kosmodemyanskaya** haykali — Ruza shahrida mashhur Sovet partizani, Sovet Ittifoqi Qahramoni Zoya Anatolyevna Kosmodemyanskaya xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik. Yodgorlik muallifi Sotsialistik Mehnat Qahramoni, SSSR xalq artisti, akademik Zurab Tsereteli.

## Yodgorlik haqida

Yodgorlikni oʻrnatish tashabbuskori haykalni shaharga sovgʻa qilgan Rossiya Harbiy-Tarix Jamiyati edi. Ruza 1941-yil 29-noyabrda Kosmodemyanskaya qatl qilingan Petrishchevo qishlogʻi Ruza tumanida joylashganligi sababli yodgorlik oʻrnatilishi uchun tanlangan. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Zurab Tsereteli boʻlib, uning soʻzlariga koʻra, yodgorlik „Zoyaning tinch, urushgacha boʻlgan hayotini va shu bilan birga uning jasoratga tayyorligining ramzidir“.

Yodgorlikning tantanali ochilishi 2013-yil 30-avgustda Zoya Kosmodemyanskaya tavalludining 90-yilligi arafasida boʻlib oʻtdi. Ochilish marosimida Rossiya Federatsiyasi Madaniyat vaziri, Rossiya harbiy-tarixiy jamiyati raisi Vladimir Medinskiy va Moskva viloyati gubernatori Andrey Vorobyov ishtirok etdi. Yodgorlik Ruza madaniyat uyi oldida oʻrnatilgan.

## Manbalar
Voronejdagi I.A. Bunin yodgorligi

**Ivan Alekseyevich Bunin** **yodgorligi** — yozuvchi, Nobel mukofoti sovrindori I.A. Buninning bronza haykali boʻlib, Voronejda Buninskiy maydonida Plexanovskaya va Orjonikidze koʻchalari chorrahasida oʻrnatilgan.

## Tarix
Rossiya Federatsiyasi hukumati 1990-yil Buninga haykal qurishga qaror qildi. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksandr Burganov, Stroganov nomidagi Moskva davlat rassomlik va sanoat akademiyasining professori. Granit poydevori Voronej meʼmorlari guruhi tomonidan ishlab chiqilgan (V.A. Afonin, N.S. Topoyev va V. YU. Levin). Yodgorlik Voronej bankidan shaharga hadya qilingan.

Yodgorlik 1995-yil 13-oktabrda Voronejda „Buninskiy“ deb nomlangan maydonda uning tavalludining 125 yilligi sharafiga oʻrnatilgan.

Shoir Rossiya bilan xayrlashayotgan paytda tasvirlangan. Shoir yiqilgan daraxtda oʻtiribdi, uning holati tashvish va umidni anglatadi. Uning yonidagi daraxtda ochiq kitob yotibdi. Buninning oyogʻiga suyanib turgan it — yolgʻizlikni anglatuvchi, abadiy ketadigan zodagonlikning ramzi. Buninning hech qachon iti boʻlmagan. Ammo yodgorlik mualliflari yozuvchi va shoirning „Yolgʻizlik“ sheʼrining soʻnggi misrasida aytilgan orzusini roʻyobga chiqarishga qaror qilishdi: "Xoʻsh, men kaminga oʻtin solaman, ichaman. It sotib olish yaxshi boʻlardi.

2010-yil sentabr oyida yodgorlik poydevori taʼmirlandi.

## Manbalar

## Havolalar

*
Isav

**Isav** ( Esav — tukli;  — qarang. Bit. 25:25) — Ishoq va Revekkaning oʻgʻli, egizak Yoqubdan katta.

## Injilda
Ibtido kitobida Ishoqning sevikli oʻgʻli Isav mohir ovchi, „dala odami“ sifatida tasvirlangan, aksincha, Revekkaning sevimlisi, kamtar Yoqub „chodirlarda yashaydi“ (Bit..); uning xotinlari kanʼonlik ayollar Ada va Olivem va Ismoilning qizi Basemafa edi (26:34).

U oʻzining tugʻma toʻngʻichlik huquqini Yaqub akaga yasmiq pishirigʻiga sotdi. Qovurilgan qizil yasmiq unga ***Edom***, yaʼni *qizil* degan yangi nom qoʻydi: „I skazal Isav Iakovu: day mne poest krasnogo, krasnogo etogo, ibo ya ustal. Ot sego dano emu prozvanie: Yedom.“

Revekkaning ayyorligi tufayli u otasining duosidan mahrum boʻldi (27). Shundan soʻng u akasini yomonlik bilan taʼqib qilib, Penuel yaqinida uchrashib, yarashishdi (33). Isav Edomliklarning otasidir (Edumeliklarga; 36:1—8).

Isav nomi baʼzan Edom xalqi va mamlakati nomi sifatida ishlatiladi (masalan, Ier. 49:10; Avd. 6); Shuningdek, biz „Isav togʻlari“, „Isav uyi“ (Avd. 8).

Yoqub va Isav oʻrtasidagi munosabatlarni solishtirish uchun Bit. 25:23; Mal. 1:2; Rim. 9:10-13 va boshqalarga qarang.

### Oila
Ibtido kitobiga koʻra:

* „Isav … xetlik Berning qizi Yuditni va xetlik Elonning qizi Basematni xotinlikga oldi“.
* „Men oʻzim uchun boshqa xotinlaridan ustun boʻlgan, Ibrohimning oʻgʻli, Navyoʻtning singlisi Ismoilning qizi Mahalafgani xotin qilib oldim“.
* „U oʻziga Kanʼon qizlaridan xotinlar oldi: Xetlik Elonning qizi Ada va Xivlik Zivonning oʻgʻli Ananing qizi Olivem va Naboyotning singlisi Ismoilning qizi Basemat“.
* „Ada Isavga Elifazni, Basemat Ruilni, Olivemadan Yohus, Yeglom va Korahni dunyoga keltirdi“

## Yahudiy anʼanalarida
Aggadada Isavga katta eʼtibor qaratiladi, u yerda u Ishoqni hurmat qilgani va otasining duosi uchun toʻkilgan koʻz yoshlarining samimiyligini taʼkidlaydi (Midrash Dvarim Rabba 1:14; , sek. Kdoshim 15).

## Madaniyatda

* „Isav“ nomi Meir Shalevning (1981) romani va unga asoslangan filmga tegishli.
* Na tilida „Isav“ „Polsha“ degan maʼnoni anglatadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Isav — statya iz Elektronnoy evreyskoy ensiklopedii
* Isav // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2011. — T. XXVII: „Isaak Sirin — Istoricheskie knigi“. — 752 s. — 39 000 ekz. — .
Ippolita

**Ippolita** (, shuningdek Glauk, Melanippe) — qadimgi yunon mifologiyasida Amazonlar malikasi. Ares va Otreraning qizi. Baʼzi shoirlar Tesey tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va dastlab Antiope deb nomlangan Amazonlar malikasi Gipolita bilan tanishadilar.

### Gerkulesning toʻqqizinchi ishi
Evrisfey Gerkulesga qizi Admeta uchun kamarini (Ares Gipolitaga bergan) olishni buyurdi. Gerakl Femiskira portiga yetib keldi. Ippolita kamarni Geraklga ixtiyoriy ravishda bermoqchi edi, ammo Gera Amazon qiyofasini oʻz zimmasiga olib, jangchilarga malika olib ketilayotganini eʼlon qildi. Amazonlar toʻliq qurollangan holda kema tomon yugurishdi. Jangda Gerakl kamarni egallab, Ippolitani oʻldirdi. Apolloniyning soʻzlariga koʻra, Ippolita Gerakl tomonidan oʻgʻirlab ketilgan Melanippening singlisi boʻlib, Ippolita unga kamarni bergan. Diodorning soʻzlariga koʻra, Gerkules qirolicha Melanippeni asirga olgan, ammo kamarini tortib olib, uni ozod qilgan.

Simonidesning yozishicha, Ippolita Teseyning xotinining ismi boʻlgan. Teseyning u bilan birlashishining mevasi Ippolit edi.

Megar versiyasiga koʻra, Ippolita Afina bilan urushda magʻlub boʻlgan Antiopaning singlisi edi, u Megaraga qochib ketdi va qaygʻudan vafot etdi. U Megarada dafn etilgan. Yoki Ippolita ov paytida singlisi Penfesilea tomonidan tasodifan oʻldirilgan.

Geraklning kamar uchun Amazonka bilan kurashayotgan haykali Olimpiyada edi. Tasma Mykenah da koʻrsatilgan.

## Xotira

* Ermitaj kollektsiyasidan golland rassomi Nikolaus Knupferning " Gerkules Gippolitadan kamar oladi " kartinasi.
* Gippolit qoyalarining odam yashamaydigan oroli (Tasmaniya).
* Ingliz yozuvchisi Meri Renaultning Tesey haqidagi "Dengizdan kelgan Buqa " romanidagi muhim qahramonlardan biri.

## Manbalar

## Havolalar

* Ippolita // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Isayya Bredli

**Isayya Bredli** () — Marvel komikslari qahramoni hamda u **[[Kapitan Amerika]]** () unvoniga ega.

Birinchi marta „*Truth: Red, White & Black“* № 1 (2003-yil yanvar) da paydo boʻldi. Stiv Rojers kabi super askar. Qora Kapitan Amerika sifatida ham tanilgan.

Marvel Cinematic Universe (MCU) teleserialida „Falcon and the Winter Soldier“ serialida personajni Karl Lumbli ijro etgan.

## Manbalar
Ifianassa Preta qizi

**Ifianassa** () — yunon mifologiyasida tirinf qiroli Preta va uning rafiqasi Sfeneboning qizi.

## Mifologiya
Afsonaga koʻra, Ifianassa qirol Tirins Pretaning oilasida tugʻilgan, uning oʻzidan tashqari yana ikkita qizi bor edi — Ifinoya va Lisippa.

Bir tahlilga koʻra, opa-singillar xudo Dionisni gʻazablantirdilar, chunki ular uning sharafiga marosimlarda qatnashmaganlar. Boshqa tahlilga koʻra, ular Gera maʼbudani haddan tashqari muhabbat bilan yoki maʼbuda haykalidan oltin oʻgʻirlash bilan gʻazablantirdilar. Qanday boʻlmasin, lekin osmonda opa-singillarning xatti-harakatlaridan juda norozi edilar va jazo sifatida xudolar ularni aqllaridan mahrum qildilar. Aqldan ozgan Ifianassa va uning opa-singillari uydan qochib ketishdi, Bakhanki kabi sahroda jazavaga tushib, togʻlarni kezib ketishdi. Ular oʻzlarini eng kutilmagan tarzda tutishdi, yoʻlda uchrashgan odamlarga hujum qilishdi. Tez orada jinnilik boshqa mahalliy ayollarga ham tarqalayotgani sezildi. Qirol Pretni qattiq bezovta qildi. U folbin Melampodni yordamga chaqirdi, qizlarini tutib, bu balodan shifo topishni buyurdi. Melampod opa-singillarni taʼqib qilishni tashkil qildi. Ifianassa va Lisippa qoʻlga olindi, Ifinani esa qaygʻuli taqdirga duch keldi: u sayohatga chiday olmadi va vafot etdi. Ayni paytda, Melampod ayollarni Sikonga haydab, ularni davoladi va keyin ularni muqaddas quduqqa botirib, tozaladi. Keyinchalik Ifianassa Melampodesning ukasi Byantusga turmushga chiqdi.

## Manbalar

## Havolalar

* *Kondrashov A.* Qadimgi Yunoniston va Rim afsonalari va afsonalari: Entsiklopediya. — M. : RIPOL klassik, 2005. — 768 p.
* Mifologik lugʻat / Ch. ed. *Meletinskiy E. M.* — M. : Sovet Entsiklopediyasi, 1990. — 672 b.
Zelimxon Xarachoyevskiy yodgorligi

**Zelimxon Xarachoyevskiy** haykali 2008-yilda Tsa-Vedeno qishlogʻida aka-uka Shamsudi va Saypudi Chimayevlarning shaxsiy mablagʻlari hisobidan oʻrnatilgan. 2009-yilda yodgorlik Abrek tugʻilib oʻsgan Xarachoy qishlogʻiga koʻchirildi va „Qiz tupurgi“ bulogʻi yoniga oʻrnatildi.

## Tarix
Zelimxon (1872-1913) badavlat oiladan chiqqan, yirik va mayda shoxli chorvasi, otlari, tegirmoni, bir necha yuzlab asalari uyasi boʻlgan yirik asalarichilik korxonasi boʻlgan. Qotillikda ayblanib Groznenskaya turmasiga tashlangan va 1901-yilda u yerdan qochib ketgan. Qonundan tashqarida yashab, u yolgʻiz yoki bir nechta sheriklari bilan chor amaldorlarini oʻldirgan, banklar va davlat muassasalarini talon-toroj qilgan. Talangan pul va qimmatbaho buyumlar, qoida tariqasida, kambagʻallar oʻrtasida taqsimlangan.

Zelimxon hayoti davomida Chechenistonda juda mashhur boʻldi. Uning xotirasini abadiylashtirish uchun koʻp urinishlar qilingan. Yodgorlik 1970-yillarning oʻrtalarida yaratilgan va Vedeno tumaniga kiraverishda oʻrnatilgan, ammo u harbiy harakatlar paytida vayron qilingan. 2008-yilda yodgorlik xuddi shu shaklda qayta tiklandi. Keyingi yili u yangi joyga — Xarachoy sharsharasi yaqiniga koʻchirildi.

Yodgorlik bronzadan yasalgan. Tarkibiy jihatdan u ikki qismdan iborat: tosh ustida oʻtirgan abrek va uning yaqinida oʻtlayotgan oti.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
*
Yahudo (Eski Ahd)

**Yahudo** (*, Yahuda, yəhuda, yahuḏāh* „Yahvega hamdlar“) — Patriarx Yoqubning Liyadan boʻlgan toʻrtinchi oʻgʻli ; Eski Ahdning ajdodlaridan biri.

Uning kelini Famar bilan munosabatlarini tasvirlashda, unga maxsus bob bagʻishlangan. Aynan Yahudo oʻzining sevimli otasi va rang-barang kiyim kiygan Xudoning ukasi Yusufni Misrga ketayotgan karvonga sotishni taklif qilgan. Ruvimdan tashqari boshqalar ham Yusufni oʻldirishni taklif qilishdi. Ruvim esa yashirincha begunoh qonni saqlab qolishni va ukasini otasiga qaytarishni xohladi. Yahudoning rejasi amalga oshdi — savdogarlar Yusufni misrliklarga sotishdi.

## Yahudoning avlodlari

Uning xotini Shuyning kanʼonlik qizi boʻlib, unga uchta oʻgʻil berdi.

Muqaddas Kitobga koʻra, Yahudoning bolalari birinchi tugʻilgan Ir, Onan va Shela; va Tamardan egizaklar Feres va Zara.

Mxitar Ayrivanetsi Yahudoning xotini Tamara va oʻgʻillari: Farez va Aruni eslatib oʻtadi.

Solihning kitobida Yahudoning xotini Aliyaf zikr qilinadi.

Yahudo, yahudiy xalqining keyingi tarixidagi eng muhim rollardan birini oʻynashga moʻljallangan edi, chunki u shoh Dovudning shoh sulolasining asoschisi boʻlgan, mashhur Yahudo qabilasining asoschisi boʻldi. Shuningdek, Iso Masih. Xuddi shu qabiladan Yusuf Xoin edi. Misrdan chiqib ketish vaqtida, Yahudo qabilasi  kishini tashkil etgan (cheklangan qismi toʻgʻridan-toʻgʻri avlod boʻlgan, qolgan koʻpchilik esa toʻgʻridan-toʻgʻri avlodlar boʻlmagan) va eng koʻp Isroil qabilasi edi. Muso davrida qabila boshligʻi Naxshon edi.

Keyinchalik Yahudo nomi bilan yahudiy davlatlaridan biri — yahudiy Qirolligi nomlandi. Xuddi shu nomdan yahudiy xalqining ibroniy va boshqa tillardagi nomlari (yahudiylar), shuningdek, yahudiy dini yahudiylik.

## Yana qarang

* Yahudo sher

## Manbalar
Moskvadagi I.A. Bunin haykali

**[[Ivan Bunin|I.A.Bunin]] haykali ― Yozuvchi, Nobel mukofoti sovrindori**  Moskvada Povarskaya koʻchasida oʻrnatilgan.

## Tarix
Bunin haykalini oʻrnatish gʻoyasi Bunin merosi assotsiatsiyasi tomonidan taklif qilingan va poytaxt Madaniyat boshqarmasi, Moskva arxitektura qoʻmitasi va Moskva meros qoʻmitasi tomonidan „Nobel mukofoti sovrindori mahalliy va jahon adabiyotiga katta hissa qoʻshgan adib xotirasini abadiylashtirish uchun“ qoʻllab-quvvatlangan. Yodgorlik haykaltarosh Voronejdagi Bunin haykali muallifi Aleksandr Burganov va meʼmor Viktor Pasenko tomonidan yaratilgan. Yozuvchining haykali bronzadan yasalgan va past granit poydevorga oʻrnatilgan. Ivan Bunin qoʻlida buklangan plash bilan tik turgan holda va xotirjam aristokratik pozada uzoqlarga qaragan holda tasvirlangan. Yodgorlik oʻrnatiladigan joy (Povarskaya koʻchasidagi 26-uyning yonida) tasodifan tanlanmagan: bu yerda Bunin Rossiyadan Fransiyaga abadiy hijrat qilishdan oldin yashagan. 1993-yil 11-dekabrda uyning jabhasida esdalik lavhasi oʻrnatildi.

Yodgorlik Moskvaga Burganov markazi klassik va zamonaviy sanʼat muzeyi tomonidan sovgʻa qilingan. Yodgorlikning ochilishi 2007-yil 22-oktabrda boʻlib oʻtdi va yozuvchi tavalludining 137 yilligiga toʻgʻri keldi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Iuval

**Iuval** ( ibron. Yubal) — Pyatiknijie Kaina avlodining oʻgʻli, Lamex va uning rafiqasi Ada.

U musiqa asboblari — arfa va nay ixtirosi bilan mashhur boʻldi va ularni „barcha chalayotganlarning otasi“ boʻldi. Iuvala ixtirosi yahudiylar tomonidan kinnor deb atalgan torli asbobning eng oddiy shakli edi.

Eski ahd yozilgan:19 Lameh ikki xotinini oldi: birining ismi: Ada va ikkinchi ism: Zilla [sella].

: 20 Ada Iavalni dunyoga keltirdi: u suruv bilan chodirlarda yashovchilarning otasi edi.

: 21 Uning akasining ismi Iuval: u gusli va nay oʻynayotganlarning otasi edi.

: 22 Zilla, shuningdek, Tubal-Kainni [Fovela] dunyoga keltirdi, u barcha mis va temir asboblarni kovachi boʻlgan. Va Tubal-Kaina Noemning singlisi.


*:19 Lameh ikki xotinini oldi: birining ismi: Ada va ikkinchi ism: Zilla [sella].*

*:20 Ada [[Иавал|Iavalni]] dunyoga keltirdi: u suruv bilan chodirlarda yashovchilarning otasi edi.*

*:21 Uning akasining ismi Iuval: u gusli va nay oʻynayotganlarning otasi edi.*

*:22 Zilla, shuningdek, [[Тубал-Каин|Tubal-Kainni]] [Fovela] dunyoga keltirdi, u barcha mis va temir asboblarni kovachi boʻlgan. Va Tubal-Kaina Noemning singlisi.*
Uch aka-uka ham insoniyatning asosiy ixtirolarini ifodalaydi: temirchilik, chorvachilik va musiqa. Boshqa koʻplab mifologiyalardan farqli oʻlaroq, bu ixtirolarning tugʻilish huquqi xudolarning xizmati emas, balki insonning oʻzidir.

## Ismlarning yozilishi
Iuval imlosidan tashqari quyidagi imlolar ham mavjud:

* ***Yuval*** yoki ***Yuval***; ***Yubal***; ***Yubal***; ***Joval***.
## Manbalar
Itis

**Itis** () — yunon mifologiyasida Prokne va Tereusning oʻgʻli (afsonaning boshqa tahliliga koʻra, Ioniyada mahalliylashtirilgan — Aedona va Politexning oʻgʻli va onaning singlisi Helidonida deb ataladi).

U onasi va uning singlisi Filomela (yoki Helidonida) tomonidan oʻldirilgan va otasi Filomela ni tahqirlagani uchun qasos olish maqsadida uning jasadini ovqat tariqasida taqdim etishdi. Nonnning soʻzlariga koʻra, Attikadan qilich bilan oʻldirilgan. Onasu Itisga motam tutgan bulbulga aylandi. Itis qirgʻovulga aylandi.

Baʼzan Itisning onasini Filomela deb atashadi va Itisni Itil deb atashadi. Alkamenning Prokn va Itis haykallari Afinada joylashgan.

Itis tarixi Sofoklning „Terey“ fojiasini oʻz ichiga olgan bir qator qadimiy pyesalarning asosini tashkil etdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Itis // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Xenochrophis asperrimus

***Xenochrophis asperrimus*** (lat. ) allaqachon shakllangan oilaning zaharsiz ilon. Shri-Lanka endemik orollari.

## Taʼrif
Umumiy uzunligi 40-70 sm ga yetadi. Jinsiy dimorfizm kuzatiladi — urgʻochilar erkaklaridan kattaroqdir. Boshi biroz choʻzilgan, yon tomondan biroz siqilgan. Koʻz qorachigʻi dumaloq. Burun teshiklari tor, biroz yuqoriga qaragan. Tana nozik. Dumi uzun.Tarozilar 19 qatorda juda kuchli. Qorin boʻshligʻi 131-146, pastki qismi

−73-93 (ajratilmagan).

Boshi quyuq rangda, koʻzlari orqasida 2 ta qora chiziqlar bor. Orqa zaytun jigarrang. Tananing old yarmida 20-32 ta katta qora dogʻlar yoki koʻndalang chiziqlar mavjud. Qorin oq rangda.

## Hayot tarzi
Suv bosgan guruch dalalarini, hovuzlar, koʻllar, botqoqliklar va daryolar yaqinidagi joylarni yoqtiradi. Dengiz sathidan 1000 m gacha balandlikda uchraydi. Kunduzi, baʼzan kechasi faol. Juda tajovuzkor ilon. Baliq va qurbaqalar bilan oziqlanadi.

Bu tuxum qoʻyuvchi ilon. Sentabr-oktabr oylarida urgʻochi 4 dan 30 tagacha tuxum qoʻyadi. Yosh ilonlar 55-67 kundan keyin paydo boʻladi, uzunligi 10 sm.

## Adabiyotlar

* Yanzen, P.; Klaas, P. va Ziesmann, S. 2007. Shri-Lankaning Shlangenfaunasi. Drako 7(30): 56-64
* Zoologiyadan Slovnik-dovidnik. — K., 2002-yil.
* Das, I. va De Silva, A. 2005. Shri-Lankaning ilonlar va boshqa sudralib yuruvchilar uchun foto qoʻllanma. New Holland Publishers, 144 bet.
SpaceX CRS-16

**SpaceX CRS-16** (shuningdek, **SpX-16** nomi bilan ham tanilgan) NASA bilan Commercial Crew Program (CRS) shartnomasi doirasida Xalqaro Kosmik Stantsiyasini qayta taʼminlash dasturida SpaceXning Dragon avtomatik yuk kemasining oʻn oltinchi parvozidir.

Ilgari SpaceX CRS-10 missiyasida foydalanilgan kosmik kemaning qayta parvozi.

## Parvoz
Parvoz 2018-yil 5-dekabrda UTC soat 18:16 da boʻlib oʻtdi. Falcon 9 raketa tahuvchisining qayta foydalanish mumkin boʻlgan birinchi bosqichi Florida shtatidagi Kanaveral burniga qoʻnishi kerak edi, biroq qirgʻoq yaqinida Atlantika okeaniga choʻkib ketdi.

## Yaqinlashish va tutashtirish
2018-yil 8-dekabr kuni Papua-Yangi Gvineya shimolida Tinch okeani uzra XKS-57 ekspeditsiyasi qoʻmondoni Aleksandr Gerst va bort muhandisi Serena Auñon UTC soat 12:21 da Kanadarm mexanik manipulyatori yordamida yuk kemani ushlab olishdi. Keyin, UTC 15:36 da, yerdan nazorat ostida, yuk kema Harmony moduliga muvaffaqiyatli oʻrnatildi.

## Foydali yuk
Dragon Xalqaro Kosmik Stantsiyaga 2573 kg foydali yuk yetkazadi.

Germetik boʻlinmada 1598 kg (qadoqlar bilan birga) yetkazib beriladi, shu jumladan:

Ekipaj uchun oziq-ovqat va buyumlar — 304 kg
Ilmiy tadqiqot uchun materiallar — 1037 kg
Ochiq kosmosga chiqish uchun uskunalar — 15 kg
Stansiyaning jihozlari va qismlari — 191 kg
Kompyuterlar va aksessuarlar — 40 kg
Rossiya yuki — 11 kg

Bosimsiz konteynerda umumiy ogʻirligi 975 kg boʻlgan yuk Xalqaro Kosmik Stantsiyaga yetkaziladi:

 **GEDI** (**''G**lobal **E**cosystem **D**ynamics **I**nvestigation*) — [[karbonat angidrid]] va suv aylanishi jarayonlarini hamda ularning yashash muhiti tuzilishi va biologik xilma-xillikka taʼsirini oʻrganish maqsadida dunyo oʻrmonlarini monitoring qilish vositasi; [[Xalqaro kosmik stansiya|Xalqaro Kosmik Stantsiya]] tashqarisida joylashtiriladi.
<br /> *'Robotic Refueling Mission-3''' (RRM3) — mikrogravitatsiyada holatida kriogen yoqilgʻini (suyuq metan), yonilgʻi quyish va uzoq muddatli saqlash texnologiyasini namoyish qilish.

## Havolalar

 Overview SpaceX CRS-16 mission ) NASA veb-saytidagi rasmiy missiya sharhi.
 SpaceX CRS-16 Dragon Resupply Mission  ) rasmiy missiya matbuot toʻplami (SpaceX).

## Manbalar
Yesha

**Yesha** () — Polsha panteoni Yan Dlugosh ning oliy xudosi (XV-asrning uchinchi choragi), Rim Yupiteriga mos keladi. Bu oliy xudo Dlugoshdan mustaqil manbalarda boshqa hech qayerda tilga olinmagan va XIX-asr oʻrtalarida Dlugosh tasavvurining mahsuli sifatida eʼtirof etilgan.

## Yangi butparastlikda
Mahalliy eʼtiqod adabiyotida XV-asr boshlaridagi Polsha adabiyotida Yesha tez-tez tilga olinadi, degan fikrni uchratish mumkin. Shunday qilib, D. A. Gavrilov va A. E. Nagovitsin Chestoxova qoʻlyozmasida Mixochinlik Yan (1423) aytadi:Bu uch kunda (Uchlik bayramlar): kampirlar, ayollar va qizlar birlashadilar, lekin ibodatxonaga emas, ibodatga emas, balki raqsga, Xudoga emas, balki shaytonga, yaʼni Yesha, Lado, Lelya, Nyya. Bundaylar, agar tavba qilmasalar, „Yassa, Lado“ bilan abadiy laʼnatga ketsinlar.Aslida, u yerda shunday deyilgan:… bizning chollarimiz, kampirlarimiz va qizlarimiz muqaddas ruhni qabul qilishga loyiq boʻlish uchun ibodat qilmaydilar, lekin mulohaza yuritish kerak boʻlgan ushbu uch kunda (Uchlik kuni, Ruhlar kuni …), kampirlar, ayollar va qizlar birlashadilar, lekin ibodatxonaga emas, ibodat uchun emas, balki raqsga tushish uchun; Xudoga emas, balki shaytonga faryod qilish uchun: *Issaya, Lado, Hely, laya*. Agar bundaylar tavba qilmasalar, lassa, Lado bilan birga abadiy azoblanadilar.Slavyan yangi butparastligida Yesha bilan Yasher soʻzlarning uygʻunligi tufayli ularni adashtirish odatiy hol.

## Manbalar
Ixavod

**Ixavod** yoki *Ikabod* ( „sharmandalik“ 1Tsar. 4:21) — Tavrot qahramoni. Bibliyada Ixavodning tugʻilishi va uning nomining tarixiy izohi haqida hikoya qilinadi (1Tsar. 4:21).

Fineyesning (Pinexas) oʻgʻli va Axitubning ukasi; oliy ruhoniy Iliyning nabirasi. Pinexasning homilador xotiniga yahudiylar Filistimlyanlar bilan Afekdagi urushda dahshatli magʻlubiyatga uchragani, uning eri oʻldirilgani, Tavrotning Nuh kemasi asirga olingani va keksa Iliyning oʻzi esa qaygʻudan vafot etgani haqidagi xabar yetib borganida, u oʻgʻlini muddatidan oldin tugʻib, unga „I-kabod“, yaʼni „Isroil shon-sharafsiz“ deb ism beradi. "Isroildan shon-shuhrat ketdi, " — deb xitob qildi u oʻlganda, „Chunki Xudoning Nuh kemasi olindi“ (1Tsar. 4:22).

## Nomning protestantlar orasida tarqalishi
Bu nom Shimoliy Amerika protestantlari orasida cheklangan edi. Misol uchun, amerikalik moliyachi va cherkov arbobi Ikabod Uoshnyornning (1798-1868) ismi shunday boʻlgan.

Sanʼatda bu nom ancha keng tarqalgan, chunki unda qandaydir ishora bor. Eng mashhur qahramon — Ikabod Kreyn, „Sonnaya Loshshina“ kitobi (1820) va filmining (1999) bosh qahramoni.

Bundan tashqari, „Narniya yilnomalari“ muallifi Klayv Lyuis 1-kitobning 5-bobini va birinchi xristian asari „Hojining sargardonligi“ (1933) 2-kitobining 6-bobini shunday nomlagan.

## Manbalar
Ixi

**Ihi** yoki **Ihi’ihi** (tait. Ihi) — Polineziya mifologiyasidagi maʼbuda. Polineziyaning turli xalqlari orasida maʼbuda Ihi turli rol oʻynaydi. Jamiyat orollari mifologiyasida Ihi — donolik va bilim maʼbudasi. Dunyo yaratuvchisi Taʼaroa xudosi va maʼbuda Papa-raharahining qizi. Gavayi orollaridagi Ihi Avaava yoki Ihi-lani yorugʻlik maʼbudasi. Yangi Zelandiya Maori mifologiyasining baʼzi afsonalarida Ihi va Xina bir shaxsning turli nomlari sifatida koʻrsatilgan. Markiz orollari aholisi orasida Ihi non daraxti xudosi.

## Ismi
Ihi ismi „quyosh nuri“ deb tarjima qilinadi. Maʼbuda ismining turli talaffuzlari bor, masalan, tait. (Ihi’ihi, hihi, hisi, shishi, kisi).

Shuningdek, afsonalardan biriga koʻra, Yangi Zelandiyadagi Taupo koʻlida yashaydigan maxluq ham shunday atalgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* G. Grey, *Polynesian Mythology*, Illustrated edition, reprinted 1976. (Whitcombe and Tombs: Christchurch), 1956.
* Robert D. Craig. «Ihi». *Dictionary of Polynesian mythology*. Greenwood Publishing Group (1989), .
Inax

**Inax** () — qadimgi yunon mifologiyasida daryo xudosi. Okean va Tefiyaning oʻgʻli. Inaxni shuningdek Eneyning otasi deb ham atashgan. Inaxning singlisi va xotini Argiya, Foroney va Egialeniyng otasi, bir versiyaga koʻra, Ioning ham otasi. Afsonaga koʻra, Inax daryo boʻlib, Kefis va Asterion bilan birgalikda Poseydon va Gera oʻrtasidagi mamlakatga egalik qilish toʻgʻrisidagi nizoni hal qilgan. U yerni Geraniki deb eʼlon qiladi va gʻazablangan Poseydon undagi buloqlarni quritdi. Boshqa bir hikoyaga koʻra, Poseydon mamlakatning koʻp qismiga suv bostiradi. Suv tushayotgan joyda Poseydon Prosklistiyga ibodatxona qurishgan.

Yoki Inax shoh boʻlib, Inaxos daryosini oʻz nomi bilan atagan va Geraga qurbonliklar keltirgan. Inax oʻz yurtlaridan vodiyga olib kelgan birinchi Argivliklar yovvoyi nokni yeganliklari haqida hikoya qilinadi. Argos shahrini qurgan. Gerodotning soʻzlariga koʻra, uning qizi Io Finikiyaliklar tomonidan ular mol sotish uchun kelgan Argosda boʻlganlarida oʻgʻirlab ketilgan.

Sofoklning „Inax“ satirik dramasining va nomaʼlum muallifning „Io“ pyesasining bosh qahramoni.

## Manbalar
Moʻyi Muborak madrasasi

**Moʻyi Muborak madrasasi** Toshkent hokimi Mirzo Ahmad qushbegi tomonidan 1856—1857-yillarda Toshkentning Hazrati Imom mavzesida, Minglar sulolasi hukmronligi davrida bunyod etilgan. Hozirgi kunda bu inshootda xalifa Usmon (644-656) davrida, yaʼni 644–648-yillarda kiyik terisiga hijoz xatida yozilgan Qur’oni Karim (Usmon Mus’hafi) saqlanadi. Bu Qur’onning eng nodir qoʻlyozmalaridan hisoblanib, u XIV asrda Amir Temur tomonidan Suriyadan olib kelingan.

## Tarixi
Meʼmoriy obida oʻrnida qurilgan dastlabki inshoot (XVI asr) nurab, foydalanishga yaramay qolganligi uchun bu madrasa oʻrnida yangi bir madrasani qurish boshlanadi. Eng asosiysi, bu madrasada paygʻambar Muhammadning moʻyi (soch tolasi) saqlanib qolgan, deb ishoniladi. Yangi madrasaning bunyod etilishi shu „Muborak moʻy“ning saqlanishiga ham xizmat qilgan.

## Meʼmoriy uslubi
Madrasa Sharq meʼmorchilik anʼanalarini oʻzida mujassamlashtirgan, „Chor“ uslubida, eshiklari esa xotamkori uslubida bunyod etilgan. Madrasa tarhi ham, meʼmoriy yechimi ham oʻziga xos boʻlib, uning peshtoqi rangin, naqshinkor gullar bilan bezaklangan. Inshoot tashqi bezaklarida asosan koʻk rang ustunlik qiladi. Madrasa toʻrtburchak tarhli, gumbazli boʻlib, uning 13 hujrasi mavjud. Meʼmoriy obidaning kiraverish eshiklarining yuqori qismi turli xil gulli koshinkori naqshlar bilan bezaklangan. Bezaklarning ikki chetki qismida gulli naqshlar chizilgan boʻlib, u guldan boshqa naqshlar tarqagan. Meʼmoriy obidaga kiraverish qismi ham meʼmorchilik anʼanalarini oʻzida yaqqol namoyon etgan boʻlib, madrasa ichkarisiga naqshinkor qilib ishlangan eshiklardan kiriladi. Eshikdan kiraverishda dunyoga mashhur „Mus’hafi Usmon“ tagkursi ustida turibdi. Madrasaning gumbaz osti naqshlari asosan yashil, moviy va tilla ranglar bilan ishlangan. Madrasaning boshqa hujralarida turli xil hajmli va turli davrlarda koʻchirilgan va boshqa tillarda chop etilgan Qur’on nusxalari saqlanadi. Madrasa eshiklari yogʻoch oʻymakorligining yorqin namunasi demakdir. Dastlab inshoot taʼlim maskani sifatida faoliyat yuritgan.
## Hozirgi kunda
Meʼmoriy obida Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach qayta taʼmirlangan. Jumladan, Toshkent shahrining 2200-yilligi munosabati bilan shahardagi meʼmoriy obidalar qatorida Moʻyi Muborak madrasasi ham taʼmirlandi. Meʼmoriy obida atroflari koʻkalamzorlashtirildi. Madrasa tomiga yangi gumbaz oʻrnatildi. Ganchkori bezaklarni Nodir Hoshimov, Sharofuddin Ziyovuddinov, Bahodir Ashirov kabi ustalar ishladi. Inshoot UNESCO tashkilotining Butunjahon yodgorliklari roʻyxatiga ham kiritilgan.
## Manbalar
# uzbekistantravel.uz
# Akbar Zamonov
# Mo'yi Muborak masjidi tarixi 

## Havolalar
* UNESCO tashkilotining O'zbekistondagi Butunjahon yodgorliklari roʻyxati
Mikayil Mushfiq haykali

**Mikayil Mushfiq haykali** () — Ozarbayjon shoiri Mikayil Mushfiqqa bagʻishlangan yodgorlik, Ozarbayjon poytaxti Boku shahrining markaziy xiyobonlaridan birida oʻrnatilgan.

## Tarixi
Yodgorlik 1968-yilda Quruvchilar xiyobonida oʻrnatilgan. Yodgorlikning ochilishi 1970-yil 9-iyunda boʻlib oʻtdi. Haykalning ochilish marosimida Ozarbayjon xalq shoirlari Rasul Rzo, Sulaymon Rustam, xalq yozuvchisi Mirza Ibrohimovlar ishtirok etdi. Yodgorlikning haykaltaroshi Munavvar Rzayeva, meʼmori esa Shafigʻa Rzayeva.

2017-yil fevral oyida Narimon Narimanov shoh xiyobonini rekonstruksiya qilish doirasida yodgorlik demontaj qilingan boʻlsa-da, koʻp oʻtmay, Prezident farmoni bilan u oʻz joyiga qaytarildi. 2017-yil iyun oyida yodgorlik qayta tiklandi va yodgorlik yonidagi maydonga yangi oʻrindiqlar oʻrnatildi va obodonlashtirish ishlari olib borildi.

## Tavsif
Byustning balandligi 1,5 metr, butun yodgorlikning balandligi esa 3,2 metrni tashkil qiladi. Poydevorga shoirning ismi va familiyasi lotin grafikasi asosida zarhal harflar bilan yozilgan.

## Yana qarang
* Xurshidbon Natavon haykali
## Manbalar
Moskvadagi I.A. Krilov yodgorligi

Moskvada **[[Ivan Krilov|Ivan Andreyevich Krilov]]** haykali Yermolayevskiy ko'chasidagi Patriarx ko'li yaqinida o'rnatilgan.

## Tarix
I. A. Krilov haykalining muallifi haykaltarosh Andrey Aleksandrovich Drevin (1921-1996). Krilov haykali 1976-yil 17-sentabrda ochilgan. Arxitektor - Armen Chaltikyan. Masalchi parkdagi o'rindiqda o'tirgan holda tasvirlangan. Ivan Andreyevich zamondoshlari uni qanday tasvirlagan bo'lsa, shunday tasvirlangan. Bir oz tartibsiz kiyingan, beg'ubor, dangasa, flegmatik va xushmuomala. 

Haykaltaroshlik kompozitsiyasida Krilovning 12 ta ertak qahramonlari tasvirlangan relyeflar ham mavjud. Haykaltarosh Daniel Mitlyanskiy relyeflarning muallifi. Krilov figurasidan bir oz masofada kvartet musiqachilari (maymun, eshak, echki va ayiq), fil va pug, ko'zoynakli maymun, qarg'a va tulki va boshqalar joy olgan. Yodgorlik atrofiga hovuzga qaragan skameykalar oʻrnatilgan.

Krilov va uning ertaklari qahramonlari yodgorligi vaqti-vaqti bilan qayta tiklanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Oryoldagi I.A. Bunin yodgorligi

**Ivan Alekseyevich Bunin** yodgorligi — rus yozuvchisi, adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori I.A.Bunin ning bronza haykali. Haykal Proletar (Levashova) togʻida Oryol shahrida oʻrnatilgan. Mualliflar SSSR Davlat mukofoti va. E. Repin nomidagi RSFSR Davlat mukofoti laureati V. M. Klikov, meʼmor R. I. Semerjiyev.

## Tarix
1894-yilda I. A. Buninning ota-onasi Voronejdan Oryol viloyati (hozirgi Lipetsk viloyati) Yelets tumanidagi Butirki fermasidagi meros mulkiga koʻchib oʻtishdi. Boʻlajak yozuvchi atigi uch yoshda edi. Oʻshandan beri uning taqdiri uzoq vaqtdan beri Oryol bilan bogʻliq edi. 1881-1886-yillarda Yelets gimnaziyasida tahsil oldi. 1886 — 1889-yillarda Yelets tumanidagi Ozerki shahrida yashagan, oilasi Butirkidagi yer sotilgandan keyin koʻchib oʻtgan. 1889-yil kuzida u Oryolga joylashdi va „ Oryol xabarnomasi“ ning xodimi boʻldi. Bu yerda, Oryolda Buninning birinchi kitobi „Sheʼrlar“ (1891) nashr etildi. Tanqidchilarning fikricha, bu yillardagi manzara lirikasi, shuningdek, keyinchalik yozilgan bir qator nasriy asarlar Oryol oʻlkasi haqidagi taassurotlarga toʻla. 1892-yilda yozuvchi Oryoldan Odessaga joʻnab ketdi.. I. A. Bunin nomi Oryolda bir necha bor abadiylashtirilgan. Yozuvchining muzeyi mavjud boʻlib, unda Buninning noyob kolleksiyasi jamlangan. Bunin nomi Oryol mintaqaviy ilmiy universal kutubxonasiga ham berilgan. 1992-yilda kutubxona binosi oldida mashhur adibning byusti ochildi (haykaltarosh O. A. Uvarov). V. M. Klikov ijodiga mansub yodgorlikni oʻrnatish gʻoyasi I. A. Buninning 125 yilligini nishonlashga tayyorgarlik koʻrish paytida paydo boʻldi. Yodgorlik 1995-yil oktabr oyida fuqarolarning katta yigʻilishi bilan ochildi.

## Tavsifi
Yodgorlik rus monumental sanʼati anʼanalarida yaratilgan. Yozuvchining bronza siymosi bronza poydevorga oʻrnatilgan. Bunin tik holda tasvirlangan. Qoʻllarini tirsaklarida chalishtirib, yorqin va xayrixoh nigohlari uzoqlarga qaratilgan. Yozuvchi poyiga bronza gulchambar qoʻyilgan. Poydevorda: „Bunin Ivan Alekseyevichga“ deb yozilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*  
*