Sudirman

**Raden Sudirman** — Indoneziya Milliy Qahramoni Raden Sudirman ( 1916-yil 24-yanvar - 1950-yil 29-yanvar) Indoneziya milliy inqilobi davrida indoneziyalik yuqori martabali zobit edi. Indoneziya Milliy Qurolli Kuchlarining birinchi Bosh Qo'mondoni sifatida u Indoneziyada hurmatga sazovor boʻlgan shaxsdir. Gollandiyaning Sharqiy Hindistonidagi Purbalingga shahrida oddiy oilada tug'ilgan Sudirmanni prijaji boʻlgan amakisi asrab olgan. 1916-yilda oila Cilacapga ko'chib o'tgandan so'ng, Sudirman tirishqoq talaba bo'lib o'sdi; u darsdan tashqari mashg'ulotlarda, jumladan Muhammadiya islom tashkiloti tomonidan olib boriladigan skautlik dasturiga qo'shilishda juda faol edi. Sudirman o‘rta maktabda o‘qib yurgan kezlarida rahbarlik va tashkilotchilik qobiliyatini namoyon qila boshladi. Sudirman Islom diniga sodiq bo‘lgani uchun xalq orasida katta hurmatga sazovor bo‘lgan. Pedagogik texnikumni tashlab, 1936-yili Muhammadiyadagi boshlang‘ich maktabda o‘qituvchi, so‘ngra direktor bo‘lib ishlay boshladi; u boshqa Muhammadiya faoliyatida ham faol boʻlgan va 1937-yilda Muhammadiya yoshlar guruhining rahbari boʻlgan. 1942-yilda yaponlar Gollandiyaning Sharqiy Hindistonini bosib olgandan so'ng, Sudirman dars berishni davom ettirdi. 1944 yilda u Yaponiya homiyligidagi Vatan himoyachilari (PETA) armiyasiga qo'shildi va Banyumasda batalyon qo'mondoni bo'lib xizmat qildi. Uning davrida Sudirman va uning safdoshlari qo'zg'olon ko'tardilar va keyin Bogorga surgun qilindi.

## Sudirmanning harakatlari
1945-yil 17-avgustda Indoneziya oʻz mustaqilligini eʼlon qilganidan soʻng, Sudirman hibsxonadan qochib ketdi, soʻngra prezident Sukarno bilan uchrashish uchun Jakartaga ketdi. Unga Banyumasdagi yapon qo‘shinlarini taslim qilish jarayonini nazorat qilish topshirildi va u xalq xavfsizligi agentligining mahalliy bo‘linmasini tashkil qilgandan keyin amalga oshirdi. Keyin uning qo'shinlari 20-oktyabrda bosh qo'mondon Oerip Soemohardjo tomonidan V diviziyaning bir qismiga aylantirildi va Sudirman bo'linish uchun javobgar edi. 1945-yil 12-noyabrda Yogyakarta shahrida boʻlib oʻtgan TKR qoʻmondonini aniqlash boʻyicha oʻtkazilgan saylovda Sudirman bosh qoʻmondon etib saylandi, Sudirman tugʻilgunga qadar harbiy xizmatda boʻlgan Oerip esa shtab boshligʻi boʻldi. Uchrashuvni kutayotganda Soedirman Ambaravadagi ingliz va golland qo'shinlariga hujum qilishni buyurdi. Bu jang va Britaniya armiyasining olib chiqib ketilishi Sudirmanni tobora kuchli xalq qo‘llab-quvvatlashiga olib keldi va u nihoyat 18-dekabrda bosh qo‘mondon etib tayinlandi. Keyingi uch yil ichida Sudirman Indoneziyani qayta mustamlaka qilmoqchi boʻlgan Gollandiya mustamlakachi armiyasi bilan muzokaralar muvaffaqiyatsizlikka uchraganiga guvoh bo'ldi, birinchisi Linggarjati kelishuvi - bu Sudirman ham ishlab chiqdi - keyin esa Indoneziyani qaytarib berishni talab qiladigan Renvil bitim tuzildii. Harbiy tajovuzda Gollandiyaga olib borgan hududi va 35 000 Indoneziya qo'shinini olib chiqib ketish, u ,shuningdek, 1948-yilgi davlat to'ntarishiga urinish, jumladan, ichkaridan qo'zg'olonlarga duch keldi. Keyinchalik u o'zining sil kasalligida bu voqealarni aybladi , infektsiya tufayli uning o'ng o'pkasi 1948 yil noyabrda qulab tushdi.‌‌
1948-yil 19-dekabrda, Sudirman kasalxonani tark etganidan bir necha kun o'tgach, Gollandiyaliklar Yogyakartani egallash uchun Harbiy Agressiya II boshladilar. Siyosiy rahbarlar sulton saroyida boshpana olayotgan paytda, Sudirman kichik bir guruh askarlar va shaxsiy shifokori bilan janubga yo'l oldi va yetti oylik partizan qarshilik ko'rsatishni boshladi. Avvaliga ularni Gollandiya qo'shinlari kuzatib borishdi, ammo Sudirman va uning qo'shinlari qochishga muvaffaq bo'lishdi va Lavu tog'i yaqinidagi Soboda vaqtinchalik bazani o'rnatdilar. Bu joydan u Yava dagi harbiy harakatlarga, shu jumladan 1949-yil - martda podpolkovnik Suxarto boshchiligidagi Yogyakartaga umumiy hujumga qo'mondonlik qila oldi. Gollandiyaliklar chekinishni boshlaganda, 1949-yil iyul oyida Sudirman Yogyakartaga chaqirib olindi. Garchi u Gollandiya qo'shinlariga qarshi kurashni davom ettirmoqchi bo'lsa-da, prezident Sukarno bunga to'sqinlik qildi. Uning sil kasalligi qaytalandi, u nafaqaga chiqdi va Magelangga ko'chib o'tdi. Sudirman Gollandiya Indoneziya mustaqilligini tan olganidan bir oy o‘tmay vafot etdi. U Yogyakarta shahridagi Semaki qahramonlari qabristoniga dafn etilgan.

## Sudirmanning oʻlimi
Sudirmanning o'limi butun Indoneziya xalqi uchun qayg'uga aylandi. Bayroq yarimga o'rnatildi va dafn marosimini tomosha qilish uchun minglab odamlar yig'ildi. Sudirman Indoneziya xalqi tomonidan hurmat qilinishda davom etdi. Uning partizanlik kampaniyasi Indoneziya armiyasining esprit de korpusini rivojlantirish vositasi sifatida belgilandi va u bosib o'tgan 100 kilometr (62 mil) uzunlikdagi partizan yo'lini Indoneziya kursantlari Harbiy Akademiyani bitirgunga qadar kuzatib borishlari kerak edi. Sudirman 1968-yilgi rupiya banknotida tasvirlangan va uning nomi bir qator ko'chalar, universitetlar, muzeylar va yodgorliklar nomi sifatida abadiylashtirilgan. 1964-yil 10-dekabrda Indoneziya Milliy Qahramoni deb e’lon qilindi.

## Manbalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Soedirman

## Havolalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Soedirman