open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Turkiyalik oʻzbeklar

**Turkiyalik oʻzbeklar** (tur. Türkiye'deki Özbekler, Türkiye'deki Özbek Türkler) - mamlakatning etnik guruhlaridan biri.

Turklar singari, oʻzbeklar ham turkiyzabon va Islom diniga ham eʼtiqod qiladilar. Turkiyadagi oʻzbek diasporalarining soni qariyb 70 ming kishini tashkil qiladi, oʻzbeklar mamlakatning deyarli barcha viloyatlari va yirik shaharlarida yashaydilar.

Turkiyada oʻzbek deb nomlangan toʻqqizta qishloq bor: Chanoqqalʼa mintaqasining Markaziy mintaqasida, mamlakatning shimoli-gʻarbiy qismida, Dardaneldan uzoq boʻlmagan joyda; shimoldagi Chankiri viloyatining Shabanoz tumanida; janubi-sharqda Diyarbakir viloyatining Kulp tumanida; sharqda Erzurum viloyati markaziy okrugida; gʻarbda Izmir viloyatining Urla tumanida; janubi-sharqda Qahramanmarash viloyatining Elbiston va Turkoglun tumanlarida; Sakarya viloyatining Pamukovinskiy tumanida shimoli-gʻarbda; janubi-sharqda Shirnak viloyatining Idil tumanida.

Hozir Turkiyada yashovchi oʻzbeklar bu erga turli vaqtlarda etib kelishgan. Kelish vaqtida ularni shartli ravishda bir nechta muhojir toʻlqinlariga boʻlish mumkin: Oʻrta asrlarda Movarounnaxr hududidan Turkiyaga kelgan oʻzbeklar, aniqrog'i ularning ajdodlari. Birinchi Jahon urushi paytida Usmonli imperiyasi qulaganidan keyin hozirgi Saudiya Arabistoni hududidan Turkiyaga kelgan oʻzbeklar. Ikkinchi Jahon urushi paytida nemislar tomonidan asirga olingan va Turkiston legionida xizmat qilgan oʻzbeklar. Urush tugagandan so'ng, ularning ba'zilari Turkiyada boshpana topdilar; 1952 yilda Afgʻonistondan Turkiyaga koʻchib o'tgan oʻzbeklar; Sovet qoʻshinlari bosqinidan soʻng Afgʻonistonni tark etishga majbur boʻlgan va qoʻshni mamlakatlarda vaqtincha boshpana topgan oʻzbeklar. 1982 yilda ushbu odamlarning bir necha ming nafari Turkiya Respublikasiga koʻchirish dasturi asosida Turkiyaga keltirildi; Turli sabablarga koʻra Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan keyin Turkiyada joylashib olgan oʻzbeklar.

## Manbalar

## Adabiyotlar
Turkmanistonlik oʻzbeklar

**Turkmanistonlik [[oʻzbeklar]]** (shuningdek, turkman oʻzbeklari) ham Turkmaniston Respublikasidagi etnik-lingvistik ozchiliklardan biridir. 

Mamlakatdagi hozirgi oʻzbeklarning umumiy soni 0,5 million kishini tashkil etadi. Bu respublika aholisining taxminan 10% tashkil qiladi. 1995-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, oʻzbeklar aholining 9,2 foizini tashkil qilgan. Turkman oʻzbeklari anʼanaviy ravishda daryoning boʻyida mamlakatning sharqiy va shimoliy-sharqida yashaydilar.

Turkmanistonda S.Niyozov prezidentligi davrida (1991—2006) barcha oʻzbek maktablari yopilgan.
 
## Manbalar

## Adabiyotlar
Safaviylar

**Safaviylar** — Ozarbayjon va Eron(Safaviylar davlati )  shohlari (shahanshohlari)  sulolasi (1502—1736). Unga safaviya tariqatining asoschisi shayx Safiyuddin Ardabiliy (1252—1334, sulola uning nomi bilan atalgan) avlodi Ismoil I asos solgan. Ismoil I (1502—24); Tahmosb I (1524-76); Ismoil II (1576-77); Muhammad Xudobanda (1578—87); Abbos I (1587—1629) ;Safi I (1629-42);Aboss II (1642-66) Sulaymon I (Safi II) (1666-94 ) Sulton Husayan  (1694-1722) ; Tahmosb II  (1722-32) Aboss III (1732 -36)namoyandalaridan boʻlgan.Safaviylar davlati tarkibiga hozirgi Eron ,Ozarbayjon,Iroq,Avg'oniston,Turkmaniston   (Ismoil I davrida) va qisman O'zbekiston ,Tojikiston kirgan. Poytaxti Tabriz (1502-1555),Qazvin (1555-1598),Isfahon (1598-1736). 

## Manbalar
Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi oʻzbeklar

**Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi oʻzbeklar** Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi kamsonli etnik diasporadir. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda AQShga bir necha oʻzbek oilalari kelgan.

1970 va 1980-yillarda AQShdagi oʻzbek oilalari soni mingdan oshgan. Oʻzbek muhojirlarining aksariyati Qoʻshma Shtatlarga Turkiyadan, 1980-yillarda esa Afgʻonistondan Sovet Ittifoqining bu davlatga aralashuvi natijasida kelgan.

90-yillardan to hozirgi kungacha etnik oʻzbeklarning shartnoma asosida yoki „yashil karta“ (yashil karta) (Turli xillik vizasi) boʻyicha Oʻzbekistondan AQShga doimiy yashash joyiga koʻchib oʻtishlari tendentsiyasi kuzatilmoqda. Muhojirlarning aksariyati biznes, fan va taʼlim sohasida ishlaydi, turli muassasalarda va sanoat korxonalarida ishlaydi. Oʻzbek diasporasining bir qismi mamlakat davlat idoralari, maktablari va kollejlarida, targʻibot, aviatsiya va tibbiyot kabi sohalarda ishtirok etadi. Boshqalari Amerika shtatlarining ijro etuvchi tuzilmalarida masʼul lavozimlarni egallaydi.

1970-yillarda birinchi oʻzbeklar Silviya Nazar va Timur Xoʻja oʻgʻli nufuzli Kolumbiya universitetida doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilishdi, baʼzilari esa Nazif Shahroni va X. Ismatullaev singari Amerika universitetlarida professor boʻlishdi. Islom Karimov davrida Oʻzbekiston fuqarosi birinchi marta Garvard universitetida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi..
## Manbalar

## Adabiyotlar
* M.Shukurzoda. „Amerikalik uzbeklar. II kitob“. Dover, New-Jersey, USA.
Afgʻonistonlik oʻzbeklar

**Afgʻonistondagi oʻzbeklar** turli xil maʼlumotlarga koʻra 6 million kishiga qadar boʻlgan Afgʻonistonning toʻrtinchi etnik guruhidir.

Oʻzbek tili — Afgʻonistonning baʼzi shimoliy viloyatlarining mintaqaviy tili hisoblanadi.

Shayboniylar va Ashtarxoniylar davrida Balx viloyatini oʻzbek noiblari boshqargan. Viloyat aholisini katta qismini oʻzbeklar tashkil qilgan. Bu davrda Balx viloyati ancha rivojlandi, katta ilmiy markazga aylandi, koʻplab tarixiy, jugʻrofiy va adabiy asarlar yaratildi. 

Bugungi kunda oʻzbeklar MDH bilan chegaradosh viloyatlarda, ilgari mustaqil oʻzbek davlatlari boʻlgan Chor viloyat (toʻrt mintaqa: Andhuy, Shibirgʻon, Saripul, Aqcha) tarixiy nomi bilan mashhur hududda, Foryob, Joʻzjon, Balx va Qunduz viloyatlarida yashaydilar.

Afgʻonistonlik mashhur oʻzbeklardan Abdul Rashid Doʻstum xisoblanadi. U mustaqil ravishda Afgʻonistondagi oʻzbeklar jamoasiga rahbarlik qiladi. Shuning bilan birga 1980-yillari Mujohidlarga va 1990-yillarda Tolibonlarga qarshi harbiy toʻqnashuvlarda faol ishtirok etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Khashimbekov KH. Uzbeki severnogo Afganistana. M., 1994.
* Nazarov N. Afgʻoniston oʻzbeklari. T., 2011
Absolyut gʻoya

**Absolyut (mutlaq) ruh** va **absolyut gʻoya** Gegel falsafasining asosiy tushunchalaridan biridir. Gegelning fikricha, Absolyut ruh oʻz taraqqiyotida bir qancha bosqichlarni bosib oʻtadi, yaʼni obyektiv ruh, subyektiv ruh, mutlaq bilim shaklida hamda mukammallashib, Absolyut gʻoya sifatida namoyon boʻladi. Absolyut gʻoyaning asosiy shakllari sanʼat, din va falsafadir. Ruh sanʼatda obrazlar orqali, dinda hissiy-ruhiy faoliyat natijasida, falsafada esa dunyoqarashga xos chuqur fikrlash vositasida gʻoya tarzidagi mohiyatni namoyon qiladi. Absolyut ruh shaxs, jamiyat va gʻoyaning birligi sifatida abadiy, cheksiz, makon va zamonda erkin harakatlanish xususiyatiga ega. insoniyat va jamiyat oʻz navbatida Absolyut ruhning maʼlum bosqichidagi namoyon boʻlishidir.
## Manbalar
Louis-Ferdinand Céline

**Louis-Ferdinand Céline** (; asl familiyasi — **Destouches** (; 1894-yil 27-may, Kurbevua — 1961-yil 1-iyul, Medon) — fransuz yozuvchisi, mutaxassisligi boʻyicha shifokor. 20-asrning eng mashhur va taʼsirli yozuvchilaridan biri hisoblanadi. Birinchi jahon urushi faxriysi.

## Hayoti
Yozuvchi 1894-yil 27-may kuni Fransiyaning Kurbevua shahrida, Ferdinand Detush va Margerita Giyo oilasida tavallud topadi. Unga buvisi „Céline“ laqabini bergan. 1908-yildan 1910-yilgacha Germaniya va Buyuk Britaniyaga oʻqish uchun safar qiladi. Ota-onasiga jahl qilib oʻqishni tashlaydi va Birinchi jahon urushi boshlangunidan ikki yil oldin Fransuz armiyasida koʻngilli sifatida ro\yxatdan oʻtadi. Urush boshlangunicha Serjant harbiy unvoniga ega boʻladi. Jang maydonida koʻrsatgan shaxsiy jasoratlari tufayli Fransiyaning eng martabasi ulugʻ medallaridan biri boʻlmish Harbiy medalga sazovor boʻladi. Biroq, keyinchalik u vatanparvarlik va urushga oʻzining shaxsiy tajribasidan kelib chiqib, juda ham salbiy taʼrif beradi. Uning birinchi romani aynan shu mavzuga bagʻishlangan.

## Bibliografiya

### Romanlari

* Tun qariga sayohat / *Voyage au bout de la nuit* (1932)
* Kreditga oʻlim / *Mort à crédit* (1936)
* Ginyollar toʻdasi / *Guignol’s band* (1944)
* Jang / *Casse-pipe* (1949)
* Boshqa paytga spektakl I / *Féerie pour une autre fois I* (1952)
* Normans: Boshqa paytga spektakl II / *Normance: Féerie pour une autre fois II* (1954)
* Qasrdan-qasrga / *D’un château l’autre* (1957)
* Shimol / *Nord* (1960)
* London koʻprigi: ginyollar toʻdasi II / *Le Pont de Londres: Guignol’s band II* (1964)
* Rigodon / *Rigodon* (1969)

### Aralash

* Aybi xud / *Mea Culpa* (1936)
* Qatagʻon uchun bahona / *Bagatelles pour un massacre* (1937)
* Murdalar maktabi / *L’Ecole des cadavres* (1938)
* Oʻzgarishga uchraganlar / *Les Beaux Draps* (1941)
* Professor Y bilan intervyu / *Entretiens avec le professeur Y* (1954)
* Momoqaldiroq va chaqmoqlar. Pyesalar, ibrettolar, ssenariylar.

## Manbalar
Boris Marshak

**Boris Ilyich Marshak** (1933-yil 9-iyul, Luga – 2006-yil 28-iyul, Panjakent) – Sovet va rus arxeologi, sanʼatshunos, sharqshunos.

U Moskva davlat universitetining tarix fakultetiga oʻqishga kirdi, 1956-yilda oʻqishni tugatdi. 1954-yilda u dastlab Panjakent (Tojikiston) qadimiy aholi punkti qazish ishlariga bordi.

Moskva davlat universitetini tugatgandan soʻng, Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Tarix, arxeologiya va etnografiya institutida ishlagan.

1978-yildan beri Panjikent arxeologik ekspeditsiyasining rahbari (bu lavozimda Aleksandr Belenitskiy oʻrnini egalladi). 1958-yildan u Davlat Ermitajida, 1978-yildan – Markaziy Osiyo va Kavkaz uchun sektor mudiri boʻlib ishlagan. 1978-yildan vafotigacha Davlat Ermitajining Panjikent arxeologik ekspeditsiyasi boshligʻi bolgan.
## Manbalar
Pokistondagi oʻzbeklar

**Pokistondagi oʻzbeklar** — Pokistonda yashovchi diaspora.

Pokistondagi oʻzbek aholisi Oʻzbekiston va Afgʻonistondan kelgan muhojirlardan tashkil topgan (Pokistondagi afgʻonlarning taxminan 7,3 % oʻzbeklardir).

Oʻzbeklar asosan Pokistonning shimoli-gʻarbiy qismida, Xayber-Paxtunxva (xususan, Peshovar) va Gilgit-Baltiston viloyatlarida joylashganlar.

Pokistondagi oʻzbeklarning umumiy soni 2002-yilda 70 mingga yaqin boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Khashimbekov KH. Uzbeki severnogo Afganistana. M., 1994.
* Nazarov N. Afgʻoniston oʻzbeklari. T., 2011
Ted

## Kishilar
### Media
* Ted Allen (t. 1965), amerikalik yozuvchi
* Ted Danson (t. 1947), amerikalik aktyor
* Ted Failon (born 1962), Filippino radioeshittirishi jurnalisti
* Ted Healy (1896–1937), amerikalik qiziqchi va aktyor, Three Stooges tashkilotchisi
* Ted Jackson (t. 1955), fotograf	
* Ted Key (1912–2008), amerikalik multfilm yaratuvchi 
* Ted King (t. 1965), amerikalik aktyor
* Ted Knight (1923–1986), amerikalik aktyor

## Filmlar
* ''Ted'' (film) 2012-yilda suratga olingan komedik janrdagi filmdir.
TED

**TED konferensiyasi MChJ (Texnologiya, Koʻngilochar, Dizayn)** — internetda „ulashishga arzigulik gʻoyalar“ shiori ostida onlayn munozaralarni bepul ulashadigan Amerika media tashkiloti. TEDni Richard Saul Wurman oʻylab topgan boʻlib, Harry Marks bilan birga 1984-yil fevral oyida konferensiya sifatida asos solishgan; TED 1990-yildan buyon hozirgi kunga qadar har yili oʻtkazib kelinmoqda. TED, dastlab, Silicon vodiysidan boshlangan texnologiya va dizaynga qaratilgan edi. Oʻshandan buyon u koʻplab ilmiy, madaniy, siyosiy, gumanitar va akademik mavzulardagi suhbatlarni qamrab olgan istiqbollarni kengaytirdi. 2019-yil 1-iyuldan boshlab TEDni notijorat TED Jamgʻarmasi orqali britan-amerikalik biznesmen Chris Anderson boshqaradi (dastlab, notijorat Sapling Jamgʻarmasi).

## Manbalar

## Havolalar

* TED-Ed YouTube kanali
* 
* TED suhbatlari
Qarzlar boʻyicha mamlakatlar roʻyxati

Qarang:

* Davlat qarzlari boʻyicha mamlakatlar roʻyxati
* Tashqi qarzlar boʻyicha mamlakatlar roʻyxati
Nazif Shahroniy

**Nazif Shahroniy** (1955-yil 13-noyabr, Afgʻoniston) - oʻzbek millatiga mansub amerikalik antropolog va siyosatshunos.

Nazif Shahroniy Afgʻonistonning Badaxshon viloyatiga koʻchib kelgan Andijonliklar oilasida tugʻilgan. Nazif Shahroniy boshlangʻich taʼlimini Badaxshonning Yurm viloyatidagi Shahroni-Xaash qishlogʻida tugatgan. Afgʻonistonning Kobul universiteti taʼlim fakultetiga oʻqishga kirishdan oldin u Kobuldagi Ibn Sino oʻrta maktabida va Kobul Darul Mualiminda (Kobul oʻqituvchilar malakasini oshirish oʻrta maktabida) oʻqigan.

1967-yilda Kobul Universitetida u Gavayi Universitetining Sharq-Gʻarbiy Markazi tomonidan stipendiya bilan taqdirlandi va u yerda Antropologiya (1970) boʻyicha bakalavr diplomini oldi. Magistr va doktorlik darajalarini oldi (Vashington Universiteti, Sietl, 1972–1976). U tarixda AQShda madaniy antropologiya sohasida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan birinchi oʻzbek boʻldi.

1972-yildan 1974-yilgacha Shahroniy Afgʻonistonning shimoli-sharqidagi Vaxon shahrida Pomirdagi pastoral koʻchmanchi qirgʻizlar va ularning Vax qoʻshnilari orasida antropologik dala tadqiqotlarini olib bordi.

Shahroniy 1990-yilda Indiana Universitetiga koʻchib oʻtguniga qadar Amerikaning bir qancha universitetlarida, jumladan Harvard universiteti, Nevada universiteti - Reno, Stenford universiteti va UCLA da Yaqin Sharq tadqiqotlari markazida ilmiy va oʻqituvchilik lavozimlarida ishlagan. Shuningdek, u Smitson institutida ilmiy xodim boʻlgan (1997–98)]..

1967-yildan-Bloomington universiteti professori (Indiana, AQSh). Hozirda Antropologiya professori, Markaziy Osiyo va Yaqin Sharqshunoslik, Yaqin Sharq va Islomshunoslik dasturining direktori, Indiana universiteti Yaqin Sharq tillari va madaniyati kafedrasi mudiri, Bloomington, Indiana, AQSh.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* The Kirghiz and Wakhi of Afghanistan: Adaptation to Closed Frontiers and War. Seattle''. University of Washington Press, 2002.
* Revolutions and Rebellions in Afghanistan: Anthropological Perspectives. M. Nazif Shahrani and Robert L. Canfield, eds. Berkeley, Institute of International Studies, University of California, 1984.
* The Kirghiz and Wakhi of Afghanistan: Adaptation to Closed Frontiers. Seattle, University of Washington Press, 1979.
Birlashgan milliy harakat

**Birlashgan Milliy Harakat** - Gruziyadagi siyosiy partiya. U 2001-yilda Mixail Saakashvili tomonidan tashkil etilgan. U 2004-yildan 2012-yilgacha hokimiyatda boʻlgan. 2020-yil dekabridan partiyaning raisi Nika Meliya.

## Manbalar
Coronation Street

***Coronation Street*** — 1960-yil 9-dekabrdan boshlab ITV telekanalida namoyish etilayotgan Buyuk Britaniyadagi seriyali opera.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Days of Our Lives

***Days of Our Lives*** — Amerikaning NBC telekanalida efirga uzatiladigan kunduzgi seriali.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
The Bold and the Beautiful

***The Bold and the Beautiful*** — 1987-yildan beri CBS telekanalida namoyish etilayotgan Amerika televizion seriali.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Schitt's Creek

***Schittʼs Creek*** — 2015-yil 13-yanvardan 2020-yil 7-aprelgacha CBC telekanalida efirga uzatilgan Kanada komediya teleseriali.

## Manbalar

## Havolalar
* CBC-da
* Pop TV-da
*
Glee

***Glee*** () 2009-yil 19-maydan 2015-yil 20-martga qadar Fox telekanali orqali efirga uzatilgan musiqiy, komedik va drama janridagi AQSh filmidir.

## Fasllar

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
*  
*
Naomi Osaka

**Naomi Osaka** (, *Ōsaka Naomi*; 1997-yil 16-oktyabrda tugʻilgan) – yaponiyalik professional tennischi, toʻrt karra „Katta dubulgʻa“ turnirlari, yetti karra WTA turnirlari chempioni. 2019-yil yanvaridan boshlab 25 hafta davomida WTA reytingida ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida dunyoning 1-raqamli tennischisi sifatida tan olingan. Naomi yakka bahslar boʻyicha reytingda birinchi oʻringa chiqqan ilk osiyolik tennischi hisoblanadi. Avstraliya ochiq chempionati va Amerika ochiq chempionatida ikki karra chempionlikni qoʻlga kiritgan. Yakkalik bahslarida „Katta dubulgʻa“ turnirida gʻolib chiqqan ilk yaponiyalik tennischi hisoblanadi.

Naomi Osaka Yaponiyada tugʻilgan. Otasi haiti-amerikalik, onasi esa yaponiyalik. Uch yoshidan boshlab AQShda yashab, u yerda tennis boʻyicha mashgʻulotlar olib borgan. Osaka ilk bor 16 yoshida ommaga tanilgan. 2014-yilda 2014 Bank of the West Classic (ayollar yakkalik bahslari) WTA Tourdagi debyutida sobiq Amerika ochiq chempionati chempioni Samantha Stosurni magʻlub etgan. 2016-yilda Tokio shahrida boʻlib oʻtgan 2016 Toray Pan Pacific Open (ayollar yakkalik bahslari) turnirida ilk bor WTA finaliga chiqib, WTA reytingining kuchli 50 taligiga kirgan.

2018-yilda Osaka ayollar tennisining yuqori qatlamiga kirib bordi. 2018 BNP Paribas Open (ayollar yakkalik bahslari) ochiq chempionatida birinchi turnir darajasidagi chempionlikni qoʻlga kiritdi va Amerika ochiq chempionati finalida Serena Williamsni magʻlub etdi. 2019-yil boshida Avstraliya ochiq chempionatida gʻalaba qozonganidan soʻng ilk bor dunyo reytingida 1-oʻringa koʻtarildi. Keyingi yillarda yana ikki marta „Katta dubulgʻa“ turnirlarida gʻalaba qozondi. 2021-yilda esa depressiya va boshqa ruhiy muammolar tufayli Fransiya Ochiq chempionatidan rasman voz kechdi va Wimbledondan ham chetlashtirildi. 2023-yilda tugʻruq ta’tiliga chiqdi va 2024-yilda musobaqalarga qaytdi.

## Manbalar

## Havolalar

*  (inglizcha)
Urganch trolleybuslari

**Urganch trolleybuslari** — gʻarbiy Oʻzbekistonning Xorazm viloyati poytaxti Urganchni qoʻshni Xiva shahri bilan bogʻlaydi. 2010-yilda Toshkent trolleybus tizimi yopilganidan beri u Oʻzbekistonda yagona trolleybus tizimi boʻlib kelgan.

## Tarixi
1997-yil 20-oktabrda shahar trolleybuslari Urganchga keldi, Aeroport (Urganch aeroporti) va Temir Yoʻl Vokzali (temir yoʻl stantsiyasi) oʻrtasida 1-liniya ochildi. Urganch shu tariqa Oʻzbekistondagi trolleybus tizimi ochilgan soʻnggi shahar boʻldi. 1998-yilda trolleybus tizimini kengaytirishni yakunlash uchun 2-quruqlik chizigʻi Xivaga, Turkmaniston bilan chegara yaqiniga keldi.

2002-yilidayoq shahar chizigʻi 1 yopilgan edi. Oʻshandan beri faqat quruqlik chizigʻi 2 qoldi.

2009-yil 26 oktyabrda Oʻzbekiston hukumati 2009-yil oxirida Jizzax va Namangan va 2010-yil davomida poytaxt Toshkentda qolgan trolleybus tizimlarini yopish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Urganch tizimi yopilishi rejalashtirilmagan yagona tizim edi; buning oʻrniga toʻqqizta yangi trolleybus sotib olinishi kerak edi.

Oʻshandan beri Xivada qisqa kengaytma boʻlimi, shu jumladan omborga bogʻlanish qurilib, foydalanishga topshirilishi 2010-yil yoziga rejalashtirilgan.

## Marshrutlar

Shahar markazidan temir yoʻl stantsiyasigacha (Temir Yoʻl Vokzali) havo simining qisqa qismi, avval faqat 1-yoʻnalish boʻyicha xizmat koʻrsatgan, demontaj qilingan.

2-chiziq asosan Urganch-Xiva yoʻlining yoʻnalishini taʼqib qiladi. Urganch va Xiva shahar markazlarida ushbu yoʻnalish boʻyicha yoʻnalish bir tomonlama koʻchalar bilan belgilanadi.

Faqatgina kerak boʻlganda ishlaydigan Aeroport terminali Urganch aeroportidan tashqarida joylashgan.

Xiva terminali Itchan Qala qal’asining (hozirgi Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan) shimoliy chekkasida, uning shimoliy darvozasidan sharqda joylashgan. Qal’aning gʻarbiy qismida yana bir foydalanilmaydigan, havo simlarining qisqa qismi, gʻarbiy darvozasida ilmoq bor. Ushbu boʻlim muntazam ravishda ishlatiladigan qism bilan kalitlarga ulanmagan, ammo odatiy sayohat uchun qisqa tutashuv uchun ishlatilishi mumkin.

Boshqa, hali ishlay olmaydigan qism (xaritada koʻrsatilmagan), Xiva terminalidan soʻng darhol shoxlanadi, ammo tizimning qolgan qismi bilan bogʻlanmagan.

## Harakatdagi sostav

1997-yilda tizimni ochish uchun Skoda 001 dan 006 gacha boʻlgan oltita 14Tr trolleybusni va 007 dan 009 gacha boʻlgan yana uchta 14TrM trolleybuslarni etkazib berdi. Ular Chexiya Respublikasining Ostrov nad Ohri shahridagi Skoda zavodida ishlab chiqarilgan.

14Tr va 14TrM oʻrtasidagi asosiy tashqi farq bu oxirgi modelning old qismidagi matritsali displeydir. Urganchda ushbu displey maqsadlarni koʻrsatish uchun ishlatilmaydi.

2010-yil holatiga koʻra, toʻqqizta transport vositasi hanuzgacha xizmat koʻrsatgan.

2013-yilda 9 ta yangi Skoda 24Tr Irisbus trolleybuslari xizmatga kirishdi. Ular 010 dan 018 gacha raqamlangan.

## Depo
Tizim ombori Urganchda joylashgan. U taxminan 3&nbsp;km (1,9 milya) uzunlikdagi xizmat koʻrsatish liniyasi bilan operatsion liniyalar bilan bogʻlangan. Biroq, xizmat koʻrsatish liniyasi va operatsion liniyalar oʻrtasida hech qanday kalit yoʻq.
## Manbalar
A Palace for Putin: The Story of the Biggest Bribe

***A Palace for Putin: The Story of the Biggest Bribe*** (; tarjimasi *Putin uchun saroy. Eng katta pora tarixi*) 2021-yilda Anti-Corruption Foundation tomonidan suratga olingan rus hujjatli filmidir. Film voqealarida „Putin saroyi“ nomi bilan tanilgan, prezident Vladimir Putin uchun qurilgan, deb daʼvo qilinayotgan saroy qurilishiga tegishli Putin boshchiligidagi korrupsiya harakati tafsilotlari aks etgan. Filmda Krasnodar oʻlkasidagi Gelenjik shahri yaqinida joylashgan qarorgohning „tarixdagi eng katta pora“ boʻlganligi bilan 100 milliard rubldan (taxminan $1.35 milliard) oshiq mablagʻ sarflanganligi taxmin qilingan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Avstraliya ochiq chempionati

**Avstraliya ochiq chempionati** (**Australian Open**) bu har yili yanvar oyining soʻnggi ikki haftasida Avstraliyaning Melburn shahridagi Melburn parkida oʻtkaziladigan tennis turniridir. Bu musobaqa har yili oʻtkaziladigan „Katta dubulgʻa“ turkumidagi toʻrtta tennis musobaqasining birinchisi boʻlib, u Fransiya ochiq chempionati, Wimbledon ochiq chempionati va Amerika ochiq chempionati musobaqalaridan oldin oʻtkaziladi. Turnirda erkaklar va ayollar oʻrtasida yakkalik va juftlik bahslari boʻlib oʻtadi.

## Reyting ochkolari

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
* Rasmiy sayti (2017)
CSI: Crime Scene Investigation

***CSI: Crime Scene Investigation*** — 2000-yil 6-oktabrdan to 2015-yil 27-sentabrgacha CBS telekanalida efirga uzatilgan Amerika teleseriali.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
ER

***ER*** — 1994-yil 19-sentabrdan 2009-yil 2-aprelgacha NBC telekanalida efirga uzatilgan Amerika tibbiyot dramasi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
NCIS: Los Angeles

***NCIS: Los Angeles*** — 2009-yil 22-sentyabrda CBS telekanalida namoyish etilgan Amerika teleseriali.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Afshor gilamlari

Afshorlar tomonidan asrlar davomida ishlab chiqarilgan toʻqilgan gilamlar. Istar deb nomlangan dastgohlarda jundan toʻqilgan gilamlar bugungi kunda ham juda qadrlidir. Vaqt oʻtishi bilan Afshor gilamchalari ishlab chiqarilishi barcha hunarmandchilik singari qisqargan va maʼlumki, baʼzi Afshor hunarmandlari qishloqlarda hanuzgacha toʻqilmoqda.
Ala kiyiz

**Ala kiyiz** () yoki **tekemet** () — turli xil rangdagi (koʻpincha tabiiy ravishda va boʻyalmagan) namatlarni presslash yoʻli bilan yasalgan toʻqima polga solinadigan yoki devor qoplamasi. Bu qozoqlar va qirgʻizlar orasida anʼanaviy toʻqimachilik.

## Manbalar
Boyazid II haykali

**Boyazid II haykali** — Turkiya poytaxti Anqarada Turk standartlari instituti binosi oldida joylashgan Usmonli Sultoni Boyazid IIni tasvirlaydigan haykal. Haykal 1986-yil 13-oktabrda tiklangan.
## Manbalar
Kichik Richard Abberbury

**Richard Abberbury** (1416-yilda vafot etgan) — 1394-yildan va 1397-yil yanvargacha Berkshir uchun deputat boʻlgan ingliz siyosatchisi. U Katta Richard Abberburyning oʻgʻli.
## Manbalar
Katta Richard Abberbury

**Katta Richard Abberbury** (1331-1399) — 1373-yildan va 1386-yil yanvargacha Oxfordshire uchun deputat boʻlgan ingliz siyosatchisi. U Kichik Richard Abberburyning otasi.
## Manbalar
NCIS

***NCIS*** — 2003-yil 23-sentyabrda CBS telekanalida premerasi boʻlgan Amerika teleserialidir.

## Manbalar

## Havolalar
*
*
Criminal Minds

***Criminal Minds*** — bu Jeff Davis tomonidan yaratilgan va ishlab chiqarilgan Amerika politsiyasining protsessual jinoyatchilik dramasi. Serial 2005-yil 22-sentyabrda CBS telekanalida namoyish etilgan va 2020-yil 19-fevralda yakunlangan.

## Manbalar

## Havolalar
*
*
John Abbot

**John Abbot** (1379–1414) — 1393-yilda Melcombe Regis parlamenti deputati va 1399-yil sentabrdan 1400-yilgacha Melkom Regis meri boʻlib ishlagan ingliz siyosatchisi. Uning uchta oʻgʻli Jon, Robert va Uilyam ham deputat boʻlgan.
## Manbalar
Richard Abraham

**Richard Abraham** — 1372-yildan 1377-yilgacha Portsmouthda deputat boʻlgan XIV asr ingliz siyosatchisi. *History of Parliament Online* kitobida yozilishicha, Richard Abraham Henry Abrahamning qarindoshi boʻlgan.
## Manbalar
Plutoid

**Plutoid** — bu Neptundan kattaroq yarim katta oʻqda Quyosh atrofida aylanib yuradigan, oʻzlarining tortishish kuchlari uchun qattiq tana kuchlarini yengib oʻtish uchun yetarli massaga ega boʻlgan va ular gidrostatik muvozanatni (sharsimonga yaqin) shaklga ega boʻlgan osmon jismlari.

## Manbalar

## Havolalar
* ;
* .
Charmed

***Charmed*** — The WB tarmogʻida 1998-yil 7-oktabrdan 2006-yil 21-maygacha efirga uzatilgan Amerika teleserialidir.

## Manbalar

## Havolalar
*
Beverly Hills, 90210

***Beverly Hills, 90210*** — 1990-yil 4-oktabrdan 2000-yil 17-maygacha Fox telekanalida namoyish etilgan Amerika oʻspirinlar dramatik seriali.

## Manbalar

## Havolalar
*
7th Heaven

***7th Heaven*** — 1996-yildan 2006-yilgacha The WB tarmogʻida va 2006-yildan 2007-yilgacha The CW kanalida namoyish etilgan Amerika oilaviy drama teleseriali.

## Manbalar

## Havolalar
*
Will & Grace

***Will & Grace*** — Amerikaning sitcom teleseriali, NBC telekanalida namoyish etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Party of Five

***Party of Five*** — 1994-yil 12-sentabrdan 2000-yil 3-maygacha Fox tarmogʻida namoyish etilgan amerikalik oʻspirin va oilaviy drama serial.

## Manbalar

## Havolalar
*
Monument vodiysi

**Monument vodiysi** ()   — AQShdagi Utah shtatining janubida, Arizona shtati bilan chegara qismida joylashgan vodiydir. Ushbu vodiy navaholiklar tomonidan boshqarilib, uning nomi navaho tilida **Tsé Biiʼ Ndzisgaii** (talaffuzi *Tse bil ndisgali*; maʼnosi „toshlar vodiysi“) deb ataladi.

## Suratlar


Fayl:Monument_Valley_2.jpg
Fayl:Hogan Navajo (intérieur).JPG
Fayl:John Ford's Point Monument Valley Luca Galuzzi 2007.jpg|John Ford's Point Monument vodiysi
Fayl:USA 10315 Monument Valley Luca Galuzzi 2007.jpg



Fayl:MonumentValley_640px.jpg
Fayl:Monument_Valley_Totem_Pole.jpg


## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Henry Abraham

**Henry Abraham** — 1410-yil, 1415-yil, 1421-yil va 1422-yillarda Portsmouthda deputat boʻlgan, 1416-yilda Hampshireda soliq yigʻuvchi booʻlgan XV asr ingliz siyosatchisi. *History of Parliament Online* kitobida yozilishicha, Henry Abraham Richard Abrahamning qarindoshi boʻlgan.
## Manbalar
Downton Abbey

***Downton Abbey*** — 2010-yildan 2015-yilgacha ITV telekanalida namoyish etilgan Britaniyaning drama teleserialidir.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Broadchurch

***Broadchurch*** — 2013-yildan 2017-yilgacha ITV telekanalida namoyish etilgan Britaniyaning jinoyatchilik dramasi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Call the Midwife

***Call the Midwife*** — 2012-yildan hozirgacha BBC One telekanalida efirga uzatiladigan drama janridagi Buyuk Britaniya teleseriali.

## Manbalar

## Havolalar
*
Flashpoint

***Flashpoint*** — bu 2008-yildan 2012-yilgacha CTVda namoyish etilgan Kanadadagi teleserial.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Rookie Blue

***Rookie Blue*** — 2010-yildan 2015-yilgacha Global Television Network-da namoyish etilgan Kanadadagi teleserial.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Lost Girl

***Lost Girl***  2010-yildan 2015-yilgacha Showcase telekanalida efirga uzatilgan teleserialdir.

## Manbalar

## Havolalar
*
Shameless

***Shameless*** — 2004-yildan 2013-yilgacha Channel 4 namoyish etilgan Buyuk Britaniyaning komediya teleserialidir.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Miranda (teleserial)

***Miranda*** — BBC Two va BBC One-da namoyish etilgan Buyuk Britaniyaning televizion sitcomidir.

## Manbalar

## Havolalar
*
Qarluq xonligi

**Qarluq xonligi** — turkiy davlat. Yettisuvning shimoliy qismida, Ili daryosigacha boʻlgan hududda joylashgan. 1130- yilga qadar Qoraxoniylar, 1130—1200- yillarda — Qoraxitoylar davlatiga qaram boʻlgan. 1200-yildan mustaqil boʻlib, keyinchalik qarluq xonlari oʻzlarini moʻgʻullar vassali deya eʼlon qilishgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
Muhammad Mursiy

**Muhammad Mursiy** — davlat va siyosat arbobi. Misr Arab Respublikasi 5-prezidenti (2012—2013). Misr tarixidagi ilk demokratik yoʻl bilan saylangan prezident.

## Manbalar
Asror bobo

**Asror bobo** — mohir oʻzbek hikoyanavisi Abdulla Qahhorning mashhur hikoyalaridan biri. Professor Yoʻldosh Solijonovga koʻra, ushbu hikoya, qahramon psixologiyasini ochishda detallardan foydalanishning eng yaxshi namunasidir. Shoʻrolar davrida *„Asrarkul ata“* nomi bilan qoraqalpoqchaga oʻgirilib chop etilgan.

Hikoyada xalq hayoti tasviri bir oila aʼzolari orasidagi munosabatlarda koʻzga tashlanadi. Unda moddiy qashshoqlikdan koʻra maʼnaviy qashshoqlik koʻproq aks etgan deya taʼkidlanadi.

## Manbalar
Oʻzbekiston kommunistik partiyasi (1994)

**Oʻzbekiston kommunistik partiyasi** (*Ўзбекистон коммунистик партияси*) — 1994-yilda asos solingan, Oʻzbekistonga aloqador kommunistik partiyadir. 

Hozirgacha hech qayerda rasman roʻyxatdan oʻtmagan. Partiya oʻzini sobiq Oʻzbekiston SSR kommunistik partiyasining (OʻzSSR KP KPSSga kirar edi) haqiqiy davomchisi deb hisoblaydi, holbuki, 1991-yilning 1-noyabrida sobiq OʻzSSR kommunistik partiyasi Oʻzbekiston xalq-demokratik partiyasiga aylantirilgan edi. Partiya asoslanganidan soʻng, partiya faollari shu zahoti uni Oʻzbekistonda rasman roʻyxatdan oʻtkazish uchun hukumat organlariga murojaat qilishadi, biroq partiya talabi qondirilmaydi va u roʻyxatdan oʻtkazilmaydi. Prezident Islom Karimov diktaturasi boshlanishi bilan, partiya faktik oʻlaroq noqonuniy deb qarala boshlanadi va partiya rahbarlari, faollari va aʼzolariga qarshi hukumat va huquqni muxofaza qiluvchi organlar tomonidan bosimlar, siquvlar va quvgʻinlar boshlanadi. Buning ortidan ularning aksari mamlakatdan chiqib ketishga majbur boʻladi va asosan oʻshanda ancha ozod va demokratik boʻlgan Boris Yeltsin Rossiyasidan panoh topishadi va oʻsha yerdan partiyani idora qilishni boshlashadi. Partiyaning asoschisi va shundan beri rahbari (birinchi kotibi) — oʻzbek kommunisti Qahramon Saydullayevich Mahmudov.

Ushbu partiya Oʻzbekistonning sotsializm va kommunizmga qaytishini, mamlakatni mustaqil „Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi“ga aylantirish, davlatda yakkapartiyaviylik, rejali iqtisodiyot, ateistik mafkura va jamiyatning sotsialistik modelga asoslangan va marksizm-leninizm asoslari hukm suradigan oʻlkaga aylantirish tarafdori hisoblanadi. Bundan tashqari, oʻzbek tili yozuvini kirill alifbosiga qaytarish, respublikaning eski bayrogʻi, gerbi va madhiyasini qaytarish tarafdori.

Hozirgi vaqtda patiyaning faktik qarorgohi Rossiya poytaxti Moskva shahrida joylashgan. Aynan Moskvada partiyaning deyarli barcha faollari yashab kelishadi. Oʻzbekiston kommunistik partiyasi „Kommunistik partiyalar ittifoqi — Sovet Ittifoqi kommunistik partiyasi“ (rus. *«Союза коммунистических партий — Коммунистической партии Советского Союза»*) alyansining toʻlaqonli aʼzosi hisoblanadi. Ushbu alyansga sobiq SSSR hududidagi koʻpgina kommunistik partiyalar aʼzo. OʻzKP ushbu alyansga 1994-yilning 12-dekabrida, Moskvadagi plenumda qabul qilingan. Partiyaning uch nafar vakili alyansning Kengashiga, bir nafari nazorat-tekshiruv komissiyasi aʼzo hisoblanadi. Oʻzbekiston kommunistik partiyasi postsovet hududidagi koʻpgina kommunistik va sotsialistik partiyalar bilan yaxshi aloqalar oʻrnatgan. 2000-yilda partiya delegatlari alyans delegatari qatori Qirgʻiziston poytaxti Bishkekda boʻlib oʻtgan „Markaziy Osiyo va Rossiya xalqlari qurultoyi“da qatnashgan. 2014-yilning dekabrida OʻzKP birinchi kotibi Qahramon Mahmudov rasman ukrainalik kommunistlarga va shaxsan Ukraina kommunistik partiyasi rahbari Petro Simonenkoga qoʻllov bilan chiqqan edi.

## Manbalar
Oʻzbekiston islomiy harakati

**Oʻzbekiston Islomiy harakati** — Tohir Yoʻldosh va Juma Namangoniy tomonidan 1998-yil tuzilgan islomiy jangari guruh.

* Islom

* Musulmon

* Jihodchilar bayrogʻi

* Islomning tarqalishi

* Juma Namangoniy

## Manbalar
The Flash (teleserial)

***The Flash*** — bu Greg Berlanti, Andrew Kreisberg va Geoff Johns tomonidan ishlab chiqilgan, The CW-da efirga uzatilgan amerikalik superqahramon teleserial.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Crash Landing on You

***Crash Landing on You*** (; *Sarang-ui bulsichak*) — Hyun Bin, Son Ye-jin, Kim Jung-hyun va Seo Ji-hye ishtirok etgan Janubiy Koreyaning teleseriali. 2019-yil 14-dekabrdan 2020-yil 16-fevralgacha SBS kanalida namoyish etildi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Guardian: The Lonely and Great God

***Guardian: The Lonely and Great God*** (; *Sseulsseulhago Chanranhasin – Dokkaebi*) — Gong Yoo, Kim Go-eun, Lee Dong-wook, Yoo In-na va Yook Sung-jae bilan bosh rolni ijro etgan Janubiy Koreyaning teleserialidir. tvN-da 2016-yil 2-dekabrdan 2017-yil 21-yanvargacha efirga uzatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
*
Code.org

**[[Code.org]]** — Hadi va Ali Partovi boshchiligidagi notijorat tashkilot va shu nomdagi web-sayt boʻlib, u kishilarni, xususan AQShdagi oʻquvchilarni informatikani oʻrganishga undashga qaratilgan. Bu web-sayt bepul dasturlash (kodlash) darslarini oʻz ichiga olib, ushbu tashabbus maktablarni oʻquv dasturiga koʻproq informatika darslarini kiritishni ragʻbatlantirishga qaratilgan sanaladi. 2013-yil 9-dekabrda ushbu tashkilot 2013-yil 15-dekabrgacha davom etgan Kompyuter fanlari boʻyicha taʼlim haftaligi () davomida kompyuter fanlarini targʻib qilish maqsadida umummilliy kod soatlarini boshladi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Brooklyn Nine-Nine

***Brooklyn Nine-Nine*** — Dan Goor va Michael Schur tomonidan yaratilgan amerikalik politsiya komediya teleserialidir.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Fox'dan sahifa 
*
Madina Mumtoz

**Madina Mumtoz**, haqiqiy ismi sharifi **Musayeva Madinabonu Bahriddin qizi**, (10-oktyabr, 1990-yilda tugʻilgan) — oʻzbek qoʻshiqchisi va kino aktrisasi. Xonanda 2010-yilda „Nihol“ davlat mukofoti sovrindori boʻlgan.

Madina 2010-yilda surʼatga olingan „Janob hech kim“ filmida oʻynagan rolidan keyin Oʻzbekistonda shuhrat qozondi. Undan keyingi yillarda akrisa bir necha kinokomediyalarda rol ijro etdi. Xususan, 2010-yilda katta ekranlarda namoyish etilgan „Oʻzimdan oʻzimgacha“, 2012-yilda surʼatga olingan „Endi dadam boʻydoq“ filmlari aktrisaga katta shuhrat olib keldi. 
## Hayoti
Madina Mumtoz 1990-yil 10-oktabrda Toshkentda tugʻilgan. Xonandaning otasi Musayev Bahriddin Joʻrayevich. Madina taniqli aktrisa, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Raʼno Yarashevaning qizi. Oʻzbekiston konservatoriyasida tahsil olgan. Xonanda onasi Raʼno Yarasheva bilan bir necha filmda, jumladan, „Oʻzimdan oʻzimgacha“ (2009), „Ichkuyov“ (2009), „Mening akam boʻydoq!“ (2011), „Bevalar“ (2012) hamda „Endi dadam boʻydoq“ (2012) filmlarida birga rol ijro etgan. Xonanda 2012-yil ishbilarmon Murod Chustiy bilan turmush qurgan. Bugungi kunda ularning uch nafar oʻgʻil farzandlari bor. Xonandaning 2013-yil Muhammad Yusuf, 2015-yil Muhammad Yunus va 2020-yil Yahya ismli farzandlari dunyoga keldi.

## Filmografiyasi

## Diskografiyasi

## Kliplari

## Manbalar

## Havolalar
*
Samia Suluhu

**Samia Suluhu Hassan** (; 27-yanvar 1960-yilda tugʻilgan) tanzaniyalik siyosatchi boʻlib, Tanzaniyaning oltinchi va amaldagi prezidentidir. U Chama Cha Mapinduzi (CCM) partiyasi aʼzosidir. Suluhu Tanzaniya tarixidagi ilk ayol prezident boʻlib, mamlakatning sobiq prezidenti John Magufulining 61 yoshida vafot etganidan keyin uning oʻrnini egalladi. 2021-yilning 19-martida uning qasamyod keltirish marosimi boʻlib oʻtdi. Hozirga qadar, u vitse-prezident lavozimini egallab kelgan.

2021 yil sentabr oyida Samia Suluxu 2025 yilda prezidentlikka nomzod bo'lishini va agar g'alaba qozonsa, mamlakatning birinchi saylangan ayol prezidenti bo'lish niyatida ekanligini tasdiqladi.

## Manbalar
Ahmadjon Odilov

**Ahmadjon Odilov** (1925-yil 1-may, Namangan uyezdi — 2017-yil 27-sentyabr, Namangan viloyati) — oʻzbek siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965), KPSS Markaziy Qoʻmitasi aʼzosi (1966—1971). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan paxtakor.

Odilov 1980-yillar oʻrtasida SSSR prokuraturasi tergovchilari — Telman Gdlyan va Nikolay Ivanov boshchiligidagi tergov guruhi tomonidan „paxta ishi“ boʻyicha ayblanib qamalgan. 1991-yilda qamoqdan ozod etilgan, ammo 1993-yilning iyunida yana hibsga olingan. Shu bilan 2008-yilning 5-iyunida 83 yoshida qamoqdan ozod etilgan.

Odilov 2017-yilning 27-sentyabrida Namangan viloyati Pop tumanidagi uyida 92 yoshida vafot etgan.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965)
* uch marta Lenin ordeni (1965; 1971; 1973)
* Oktyabr Inqilobi ordeni (1976)

## Kitoblar
2019-yilda namanganlik yozuvchi Ortiqali Nomozov qalamiga mansub Ahmadjon Odilov haqidagi „Odilovni otmoqchi edilar“ nomli kitob „Yangi kitob“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Kitobda qamoqxonadagi azob-uqubatlar, kechinmalar, mahbuslar irodasini sindirish, ularni jisman yoʻq qilishga qaratilgan harakatlar aks ettirilgan.

## Manbalar
Dash

**Dash** (muqaddam **Darkcoin** va **[[XCoin]]** nomlari bilan mashhur boʻlgan) bu ochiq turdagi dastlabki kodga ega boʻlgan kriptovalyutadir. Dashning markazlashtirilgan boshqaruvi mavjud emas – emissiya mayning vaqtida amalga oshiriladi. Maynerlar tomonidan olingan mukofotning 90 foizi maynerlar va masternod operatorlari oʻrtasida taqsimlanadi. Qolgan 10% maʼqullangan loyihalarni moliyalashtirish uchun yoʻnaltiriladi.

Dash avvalroq, yaʼni 2014-yil 18-yanvarda XCoin (XCO) sifatida tashkil topgan. Ishga tushirilgan vaqtdan boshlab ikki kun ichida 1,9 millionga yaqin tanga topilgan. 2014-yil 28-fevral kuni uning nomi Darkcoinga oʻzgartirilgan. 2015-yil 25 mart kuni Darkcoin yangi Dash nomi bilan taqdim etildi. Dashning asoschisi - Evan Daffild.

Dash va Bitcoin oʻrtasidagi asosiy farqlar shundan iboratki, Dashdagi tranzaksiyalar InstantSend xizmati hisobiga juda tez tasdiqlanadi, shuningdek joriy etilgan Private Send funksiyasi tufayli foydalanuvchi ayrim tranzaksiyalarga yuqori maxfiylik darajasini qoʻllay olishi mumkin.

Der Spiegel bergan maʼlumotlarga koʻra, 2019-yil fevral oyi holatiga Dash Venesueladagi eng ommaviylashgan kriptovalyuta deb hisoblangan.

2021-yil mart oyi holatiga koʻra Dash kapitallashuv koʻrsatkichiga koʻra oʻttizta eng ommaviy kriptovalyutalar roʻyxatiga kiradi.

## Istiqbol va ekspert fikrlari

2021-yilda Dash o‘z platformasiga bir qancha muhim yangilanishlar kiritdi, shuningdek, unga qiziqish bildirayotgan yirik kompaniyalar. Hozirgi vaqtda o'sishning bir nechta omillari:

Valkyrie investitsiya kompaniyasi Dash asosida ishonchli fond yaratdi. 2021 yil noyabr oyida kompaniya Valkyrie Dash Trust (VDASH) ga 2,5% dan 4% gacha boʻlgan daromadli staking optsiyasini qo'shdi.

Liquid's Quick Exchange Dash mobil hamyoniga birlashtirilgan bo'lib, kriptovalyutalarni tezda sotib olish va almashtirishni osonlashtiradi. Funktsiya Android qurilmalari bilan ishlaydi, bu sizga DASH-ni to'g'ridan-to'g'ri kartangizdan 50+ fiat valyutasida xarid qilish imkonini beradi.

Tanga oltin va kumush, shuningdek, ba'zi mashhur kriptovalyutalar bilan peer-to-peer operatsiyalari bilan mashhur Kinesis savdo ekotizimiga kiritilgan.

v0.20 yangilanishi testnetda 2021-yil avgust oyida chiqarilgan. Konsensusga, validatorlarni almashtirishga, bitimlarni imzolashga ba'zi o'zgarishlar kiritildi.

2021 yil oxirida Dash, shuningdek, moliyaviy jinoyatlar bo‘yicha tranzaktsiyalarni kuzatishni osonlashtirish uchun blokcheyn tahliliy xizmatlarining yetakchi provayderi bo‘lgan TRM Labs bilan birlashdi.

## Manbalar
Bootstrap

**Bootstrap** () — bu mobil qurilmalar uchun moslashuvchan hamda front-end dasturlash uchun moʻljallangan bepul va ochiq kodli CSS freymvorki. Bu freymvork tipografiya, formalar, tugmalar, navigatsiya va boshqa interfeys komponentlari uchun CSS (ixtiyoriy ravishda) va JavaScript dasturlash tillariga asoslangan dizayn andozalarini oʻz ichiga oladi.

Bootstrap GitHubning eng mashhur loyihalaridan biri hisoblanib, 142 000 dan oshiq yulduzchalarga egadir hamda bu koʻrsatkich bilan u freeCodeCamp (312 000 ga yaqin yulduz) va Vue.js freymvorklaridan keyingi oʻrinlarda turadi.

## Yana qarang

* jQuery Mobile

## Manbalar

## Havolalar

*  
*
Buxoro amirining saroyi (Yalta)

**Buxoro amirining saroyi** () — Qrim Respublikasining (de jure — Ukraina; de facto — Rossiyaning) Yalta shahridagi ikki qavatli sharqona saroy. Buxoro amirligi hukmdori Abdulahadxon tashabbusi va rus imperatori Nikolay IIning ruxsati bilan 1907-yildan boshlab qurila boshlangan va 1910-yilda qurib bitkazilgan. Amirning Rossiyadagi birinchi yirik qarorgohi (unga tegishli boʻlgan ikkinchi saroy Rossiyaning Jeleznovodsk shahrida joylashgan). Hozirda saroy Rossiyaning Federal ahamiyatga ega meʼmoriy yodgorligi boʻlib, unda Rossiyaga qarashli Oʻzbekiston sihatgohi joylashgan.

## Tarixi

Markaziy Osiyo hududida temir yoʻl oʻtkazilgandan soʻng, Abdulahadxon yoz oylarini Kavkaz va Qrimda oʻtkazishga odatlanib qolgan. Uning tashabbusi bilan, ushbu hududlarda sharqona saroylar qurilgan. Qrimning Yalta shahrida qad koʻtara boshlagan saroy, 1910-yilda qurib bitkazilgan. U 3 yil, 1907—1910-yillar davomida barpo etilgan. Saroyga Abdulahadxon *Dilkusho* (*Maftunkor*) deb nom bergan.

Saroy 1917-yilga qadar Buxoro amirlarligi hukmdorining mulki hisoblangan. Sovet hokimiyati oʻrnatilganidan soʻng, bino milliylashtirilgan. 1924-yildan hozirgi kunga qadar saroyda Oʻzbekiston sihatgohi oʻz faoliyati olib bormoqda. Binoga Ikkinchi Jahon urushi davrida zarar yetgan. Keyinchalik unda restavratsiya ishlari olib borilgan. Hozirda binoda Yalta sihatgohining 8-korpusi joylashgan.

## Meʼmorchiligi
Mavritan uslubidagi gumbazli, minorali va shiyponli saroy moʻjaz va nafis qilib qurilgan.
## Yana qarang
* Oʻzbekiston sanatoriysi (Yalta)
## Manbalar
Farhod Mahmudov

**Farhod Bahodirovich Mahmudov** (1972-yil 9-mayda tugʻilgan) — oʻzbek va rus teatr va kino aktyori. Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan artist.

Farhod Mahmudov 1972-yil 9-mayda Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida tugʻilgan. U oʻn yetti yoshigacha u yerda yashadi. Millati oʻzbek. Mahmudov hali maktab yoshida filmlarda rol oʻynay boshladi. Uning birinchi ishi „Boʻrilar“ filmida boʻlgan.

Farhod Mahmudov maktabni tugatgandan soʻng Moskvaga yoʻl oldi. Oʻsha paytga kelib Valeriy Axadov va Saido Qurbonovning „Qarash“ dramasida , Melis Abzalovning „Sharqiy yolgʻon“ musiqiy komediyasida va boshqa bir qancha loyihalarda rollarni ijro etgan edi.

1993-yilda S. A. Gerasimov nomidagi Butunrossiya davlat kinematografiya universitetini tugatgan.

1993-yildan 1994-yilgacha u Yevgeniy Simonov rahbarligidagi Moskva drama teatrida ishladi.

1994-yildan beri u Rim Viktyuk teatri aktyori.

## Oilasi
Mahmudov uylangan. 2004-yilda Iskandar ismli farzand koʻrishgan. Keyinchalik juftlik ajrashgan.
## Mukofotlar
* Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan artist (2007-yil 31-yanvar) — sanʼat sohasidagi xizmatlari uchun.
* Rossiya FSB mukofoti („Aktyorlik ishi“ nominatsiyasi, 2007-y.) — „Eposta“ 12 qismli televizion badiiy filmidagi post boshligʻi roli uchun .
* Etirof mukofoti (2017).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti // farik.ru
* Norasmiy sayti // f-mahmudov.narod.ru
* Farhod Mahmudov ruskino.ru saytida
* Farhod Mahmudov rusactors.ru saytida
* Farhod Mahmudov voteactors.ru saytida
Muhammad ibn Ibrohim al-Fazoriy

**Muhammad ibn Ibrohim ibn Habib ibn Sulaymon ibn Samra ibn Jundab al-Fazoriy **(vafoti: 796 yoki 806) Musulmon faylasuf, matematik va astronom boʻlgan. Uni uning otasi  Ibrohim al-Fazoriy bilan adashtirmaslik lozim. Baʼzi manbalar uning Arab boʻlganini taʼkidlasa, boshqalari uni Forsligiga ishora qiladi. Al-Fazoriy koʻplab ilmiy kitoblarni arab va Fors tillariga tarjima qilgan. U Islom olamida birinchi astrolyabiyani qurganligi haqida aytiladi. U Yoʼqub ibn Toriq va otasi bilan birga Brahmagupta tomonidan yozilgan Hindcha astronomik asar *Brāhmasphuṭasiddhānta* yoki *Sindhindni* Arab tiliga *Az-Zij ala Sini al-Arab* nomi ostida tarjima qilgan. Ehtimolki, aynan shu tarjima Hind raqamlari tizimining (yaʼni zamonaviy koʻrinishdagi tizim) Hindistondan Eronga koʻchishiga sabab boʻlgan.

## Havolalar

*  (PDF version)
* 
* Cantor: *Geschichte der Mathematik* (I, 3rd ed., 698, 1907).
Ibrohim al-Fazoriy

**Ibrahim ibn Habib ibn Sulaymon ibn Samura ibn Jundab al-Fazari** (arabcha: إبراهيم بن حبيب بن سليمان بن سمرة بن جندب الفزاري‎ ) (Milodiy 777-yilda vafot etgan) VIII asrda yashagan boʻlib, xalifa  Al-Mansurning(754–775) Abbosiylar sudida matematik va astronom boʻlgan. U oʻz oʻgʻli  Muhammad ibn Ibrohim al-Fazoriy bilan adashtirilmasligi lozim. U bir necha astronomiyaga oid ishlar yozgan ("astrolyabiya toʻgʻrisida", "armillyar sharlar toʻgʻrisida", "taqvim toʻgʻrisida").

Xalifa unga va uning oʻgʻliga Yoʼqub ibn Ṭoriq bilan birga Hind astronomik asari boʻlgan *[[Sindhind|Sindhindni]]* tarjima qilishni buyuradi va u Bagʻdodda milodiy 750-yilda tugatiladi va *Az-zij ala Sini al-Arab* nomi beriladi. Ehtimolki, aynan shu tarjima Hind raqamlari tizimining (yaʼni zamonaviy koʻrinishdagi tizim) Hindistondan Eʼronga koʻchishiga sabab boʻlgan.

Sakkizinchi asr oxirida, Bagʻdod Xalifaligi sudida bu musulmon geograf Gana - "oltin yerlari"ni zikr qiladi.

## Yana qarang

* Uning oʻgʻli, Muḥammad ibn Ibrāhīm al-Fazārī
* Zijlar
* Ya'qubiy

## Manbalar

## Adabiyotlar

*  (PDF version)
*
Viktor Orbán

:

Viktor Orban — Vengriya (Mojarisoton) Respublikasi Bosh vaziri. Amaldagi qonunchilikka koʻra Vengriya Hukumatiga rahbarlik qiladi. Hukumat tarkibini shakllantiradi. Viktor Mixay Orban 1963 yil 31-mayda tugʻilgan — Vengriya siyosatchisi, 2010 yildan beri Vengriya Bosh vaziri boʻlib ishlagan; u shuningdek, 1998 yildan 2002 yilgacha bosh vazir boʻlgan. Shuningdek, u 1993 yildan buyon milliy konservativ siyosiy partiya boʻlgan Fideszning prezidenti boʻlib, 2000-2003 yillarda qisqa tanaffus bilan chiqdi.
Orban Sekesfehervarda tugʻilgan va 1987 yilda ''<big>Eotvos Lorand</big>'' universitetida huquqshunoslik boʻyicha oʻqigan. U Oksforddagi Pembrok kollejida siyosiy fanlarni qisqacha oʻrgangan, Millatlar qulashi ortidan Vengriyaga qaytib, siyosat bilan shugʻullangan. U oxir-oqibat Fidesz partiyasiga aylangan „Yosh demokratlar alyansi“ (Fiatal Demokraták Szövetsége) islohotchi talabalar harakatini boshqargan. Orban 1989 yilda Imre Nagy va 1956 yilgi inqilobning boshqa shahidlarini qayta dafn qilish marosimida nutq soʻzlaganidan keyin jamoatchilikka maʼlum boʻlgan siyosatchiga aylandi va unda Sovet qoʻshinlarining mamlakatdan chiqib ketishini talab qildi.

1990 yilda demokratiyaga oʻtgandan soʻng, u Milliy Majlisga saylandi va 1993 yilgacha Fidesz parlament fraktsiyasining rahbari boʻldi. Uning rahbarligi ostida Fidesz oʻzining asl oʻng markaziy, klassik liberal, evropaparastlik integratsiyasidan voz kechib, koʻproq oʻng qanotli milliy konservatizm tomon yoʻl oldi. Fidesz 1998 yilgi saylovlarda koʻplab oʻrinlarni qoʻlga kiritgandan soʻng, Orban birinchi marta bosh vazir etib tayinlandi.

Fidesz Sotsialistik partiyaga 2002 va 2006 yilgi saylovlarda ozgina yutqazdi, bu davrda Orban oppozitsiya rahbari sifatida sarf qildi. Sotsialistlarning mashhurligining pasayishi, Bosh vazir Ferens Dyurchanining „Oszoda“ nutqida kuchayganligi, Orbanga Fideszni 2010 yilda gʻalaba qozonishiga olib keldi. Orban nasroniy demokratlar bilan koalitsiya tuzdi va bu unga Milliy Assambleyada aksariyat koʻpchilik ovozini berdi. U katta konstitutsiyaviy va qonunchilik islohotlarini amalga oshirishda foydalangan. Fidesz 2014 va 2018 yilgi saylovlarda yuqori malakali koʻpchilikni saqlab qoldi. 2020 yil noyabr oyida Orban Vengriyaning eng uzoq muddatli bosh vaziri boʻldi va 1875 yildan 1890 yilgacha bosh vazir boʻlib ishlagan Kalman Tiszadan oʻzib ketdi.

Uning rahbarligida Vengriya demokratiyadan avtoritarizmga qaytishni boshdan kechirdi. Orbanning populizmi, ijtimoiy — milliy konservatizm, engil evroseptikizm va u „noqonuniy davlat“ deb taʼriflagan tashviqotlari Yevropa va xalqaro miqyosda katta eʼtibor va tanqidni tortdi. Orbana siyosiy xulq-atvori natijasida Fidesz 2019 yil martidan 2021 yil martigacha Yevropa Xalq partiyasiga aʼzo boʻlish huquqidan mahrum qilindi, Fidesz EPPni tark etganidan soʻng, uning yangi nizomi taʼsis partiyalarining majburiyatini kuchaytirdi.