Eron milliy muzeyi

**Eron milliy muzeyi** ( Muze-ye Irân-e Bâstân) — arxeologik va tarixiy muzey boʻlib,Tehronda joylashgan.

Ikkita muzey majmuasidan iborat boʻlib: 1) 1937-yilda ochilgan Qadimgi Eron muzeyi (Muze y Irān e Bāstān); 2) 1972-yilda ochilgan Islomdan keyingi davr muzeyi (Muze ye Dowrān e (pasā Eslami)).

Muzey ekspozitsiyasi qadimiy va oʻrta asrlarga oid tarixiy yodgorliklar, sopol idishlar, metall buyumlar, toʻqimachilik buyumlari, ayrim nodir kitoblar va tangalarni ham oʻz ichiga oladi. Muzey kolleksiyasi 300 000 ta eksponatga ega.

Muzeyda bir qator ilmiy-tadqiqot boʻlimlar mavjud, shuningdek paleolit va osteoologiya boʻlimlari, kulolchilikni oʻrganish markazi ham bor.

## Tarix

XX asrning boshlarida 11 ming kvadrat metr atrofida boʻlgan Qadimgi Eron muzeyining gʻishtli binosi fransuz meʼmori Andre Godar tomonidan loyihalashtirilgan edi. Binoning meʼmoriy qiyofasining shakllanishiga Sosoniylar davrining arxitekturasi, ayniqsa Ktesifondagi Taki-Kisra saroyi taʼsir koʻrsatgan. Binoning qurilish ishlari 1935-yilda boshlanib, Abbos Ali Meʼmor va Murod Tabriziylar tomonidan ikki yil davomida yakunlangan edi va rasmiy ochilishi 1937-yilda boʻlib oʻtgan.

Islomdan keyingi davr muzeyining binosi oq travertindan foydalanilgan holda qurilgan edi. Bino 1972 yilda qurilgan va koʻplab ichki oʻzgarishlarga uchragan,1972-yilda bino toʻldirildi va ozgina ichki oʻzgarishlarni boshdan oʻtkazdi, 1979-yilda inqilob paytida rekonstruksiya davom etdi.

Qadimgi Eron muzeyida hardoim arxeologik yodgorliklarni, shuningdek noyob oʻrta asr matolari va gilamlarini namoyish qilish ixtisoslashgan boʻlsa-da, Kaspiy dengizi sohilidagi qadimiy qazishmalardan olingan Amlash kulolchilik buyumlari muzeyning yangi binosida namoyish etilgan. Shuningdek, zamonaviy sanʼat namunalari ham namoyish etilgan.

Qadimgi Eron muzeyi quyi, oʻrta va yuqori paleolit davri, shuningdek neolit, mis davrlari, erta va oxirgi bronza va temir asrlari, Ahamoniylar, Salavkiylar, Parfiylar va Sosoniylar davriga oid artefakt va qoldiqlar ifodalangan uchta zaldan iborat.

Islomdan keyingi davr muzeyi uch qavatdan iborat. Ekspozitsiya Eronning islomdan keyingi davrdagi sopol buyumlar, toʻqimachilik, matnlar, sanʼat asarlari, astrolablar, xattotlik namunalarini oʻz ichiga olgan.

Hozirgi kunda, bor eksponatlarni joylashtirishga mavjud binolarda joy yetarli emasligi uchun yana bir muzey binosi qurilishi rejalari olib borilmoqda.

## Toʻplamlar
Quyi paleolit davriga tegishli, muzey ekspozitsiyasida taqdim etilgan eng qadimiy eksponatlar — Kashafrud, Darband va Ganji-Paredan topilgan. Qadimgi Eron muzeyining birinchi zalida shuningdek, neandertallar tomonidan yaratilgan Musterian toshli qurollar ham namoyish etilgan. Yoshi 30-35 ming yil boʻlgan yuqori paleolitning eng muhim qurollari Yafte gʻoridan topilgan. Bundan tashqari, boshqa qadimiy artefaktlar qatorida Kermonshoh viloyatidagi Sarob tepaligida olib borilgan qazishmalar paytida topilgan 9 ming yillik odamlar va hayvonlarning haykalchalari ham bor.

## Boʻlimlar

* Tabiatni muhofaza qilish boʻlimi
* Paleolit davri boʻlimi
* Osteologiya boʻlimi
* Tarixdan oldingi boʻlim
* Tarix boʻlimi
* Islom boʻlimi
* Qo‘lyozmalar bo‘limi
* Matbaa va tangalar bo‘limi
* Kulolchilikni oʻrganish markazi

## Vaqtinchalik koʻrgazmalar
Yangi muzeyning birinchi qavatida muzey kolleksiyasining zamonaviy koʻrgazmasi tashkil etilgan. Bir yilda ikki yoki uch marotaba vaqtinchalik koʻrgazmalar oʻtkaziladi va ular bir oydan ikki oygacha davom etadi. 2014-yilning avgustidan oktyabrigacha muzeyda „Eronda ikki yuz ming yillik inson-hayvon munosabatlari“  nomli koʻrgazma namoyish etildi. Bu koʻrgazma soʻnggi paleolit davridan to hozirgi kungacha boʻlgan qadimgi Erondagi inson jamiyatlari va turli hayvon turlariga bagʻishlangan edi.

## Galereya

Fayl:Iran Bastan Museum, National Museum of Iran, Tehran.jpg|Qadimgi Eron muzeyi, Eron milliy muzeyining bir qismi
Fayl:Museum of Islamic Art and Archaeology of Iran, National Museum of Iran.jpg|Eron milliy muzeyi tarkibidagi Islom davri muzeyi
Fayl:32330-Tehran (8012458783).jpg|Tasviriy sanʼat boʻlimi*(Islomdan keyingi) davr muzeyi*
Fayl:Marlik cup iran.jpg|Qadimgi Eron muzeyida saqlanadigan Marlikdan olingan temir davri oltin kosasi
Fayl:Marlik, Iron Age, Gilan, National Museum of Iran.jpg|Qadimgi Eron muzeyida saqlanayotgan Marlikdan olingan temir davri hayvon haykali
Fayl:Biface (trihedral) Amar Merdeg, Mehran, Ilam, Lower Paleolithic, National Museum of Iran.jpg|Amar-Merdegdan topilgan, quyi paleolitning uchburchak shakli, Qadimgi Eron muzeyida saqlanadi.
Fayl:Boar, clay figurine, Neolithic Period, Sarab, National museum of Iran.jpg|Tepe Sarobdan topilgan, neolit davri cho‘chqasining loydan yasalgan haykalchasi, Qadimgi Eron muzeyida saqlanmoqda.
Fayl:31756-Tehran (8012466233).jpg|"Tuz odam" Qadimgi Eron muzeyida saqlanadi.
Fayl:Clay human figurine (Fertility goddess) Tappeh Sarab, Kermanshah ca. 7000-6100 BCE Neolithic period, National Museum of Iran.jpg|Tepe Sarobdan topilgan, neolit davriga oid unumdorlik maʼbudasining loydan yasalgan haykalchasi ,Qadimgi Eron muzeyida saqlanmoqda.
Fayl:National Meusem Darafsh 6 (59).JPG|Zodagon fors haykali, *Qadimgi Eron muzeyi*
Fayl:National Meusem Darafsh 6 (45).JPG|Doro I haykali, *Qadimgi Eron muzeyi*
Fayl:Bull with elamite inscription - Late 2nd millen BC - National museum of Iran - inventory number 3213.JPG|Elamit buqasi haykali, mil.avv. II asrning oxiri
Fayl:National Museum of Iran Darafsh (1176).JPG|Parfiya musiqalari haykali
Fayl:Sassanid nobleman, Hajiabad, Fars, Iran, National Museum of Iran.jpg|Qadimgi Eron muzeyida saqlanayotgan Xojiobod (Fors) Sosoniy zodagonining haykali.
Fayl:Ceramic bowl decorated with slip beneath a transparent glaze and designed by anthropic figure with bull head Golestan, Gorgan 9th century CE, Early Islamic period.jpg|Gorgandan IX asrga oid sopol kosa, buqa boshli antropik figura tasvirlangan shaffof sir ostidagi qoplama bilan bezatilgan, Islom davri muzeyida saqlanmoqda.
Fayl:Khalyan iran national museum.jpg|Islom davri muzeyida saqlanayotgan XIX asrga chilim.
Fayl:Seljuq gallery, Museum of Islamic Art and Archaeology of Iran.jpg|Islom davri muzeyi Saljuqiylar galereyasi.
Fayl:Watercolor painting Signed by Abu al-Hassan Qaffari (Sani al-molk) 18th century CE, Qajar period, National Museum of Iran.jpg|Qajarlar davriga oid Abol-Hasan Kaffariy (Sani-ol-Molk) tomonidan imzolangan XVIII asrga oid akvarel rasmi Islom davri muzeyida saqlanmoqda.


## Eslatmalar


## Havolalar

* Eron Milliy muzeyining fotogalereyasi
* Eron milliy muzeyi
* Eron milliy muzeyi
* Saʼd obod tasviriy sanʼat galereyasi
* Tehron shisha idishlar muzeyi  Arxivnaya kopiya
* Hamid-Reza Husayni, *[[Louvre|Luvr]] etagidagi Shush* (*Shush dar daman-e Luvr*), fors tilida, Jadid Online, 2009-yil 10-mart, http://www.jadidonline.com/story/10032009/frnk/susa_shush Arxivnaya kopiya 2016-yil 22-dekabr.