open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Musa Siraji

**Musa Sharafutdinovich** **Sirajetdinov** (taxallusi – **Musa Siraji**, ; 1939-yil 1-fevral – 2019-yil 14-sentyabr) – tatar va boshqird shoiri, publitsist, jamoat arbobi. Boshqirdiston Respublikasi Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, Boshqirdiston Respublikasi tatarlari madaniyat markazining raisi boʻlgan.

## Hayoti
Musa Siraji (Musa Sharafutdinovich Sirajetdinov) 1939-yil 1-fevralda BASSRning Tuymazi tumanidagi Tyupkildi qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan.

Kandrinskayadagi 2-sonli oʻrta maktabda oʻqigan, uni tugatgach, ikki yil oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

1958—1963-yillarda Boshqird davlat universitetining (hozirgi Ufa fan va texnologiya universiteti) filologiya fakultetida tahsil olgan.

BDUni (hozirgi Ufa fan va texnologiya universiteti) tugatgandan soʻng, Siraji „Qizil tan“ gazetasida, keyin Boshqird kitob nashriyotida muharrir, Boshqirdiston Respublikasi Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi boʻlib ishlagan. 1971-yildan 1973-yilgacha Boshqird davlat universitetida (hozirgi Ufa fan va texnologiya universiteti) oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

Siraji BDUda (hozirgi Ufa fan va texnologiya universiteti) oʻqiyotgandayoq ijodiy faoliyatini boshlagan va ishlarini mahalliy matbuotda chop qilgan. 1966-yilda uning „Vstrecha“ nomli birinchi sheʼriy toʻplami nashrdan chiqqan.

Musa Siraji sheʼrlar, hikoyalar va televideniye filmlari uchun ssenariylar yozgan. Uning asarlari rus, ukrain, qozoq, oʻzbek, latısh, nemis, chuvash tillariga tarjima qilingan. Uning sheʼrlari asosida qoʻshiqlar yaratilgan („Melodiya Aya“, „Neizvestnomu soldatu“, „Ufa – pesnya moya“, „Ochi vlyublennie“, „Toska moya – lyubov“, „Lebedi“, „Doch zari“, „Proshalnaya“, „Tvoey lyubovyu vechen ya“, „Bayu-bay“, „Kolibelnaya“).

Siraji shoirlar A. Toʻqay, M. Jalil, F. Karim, olim Gʻozi Kashshaf hayoti va ijodiga bagʻishlab, maqolalar yozgan. Sirajining „Zov vershin“ sheʼri Salavat Yulayevga bagʻishlangan.

Siraji ijodining soʻnggi yillarida Belarus Respublikasi Yozuvchilar uyushmasi qoshidagi tatar yozuvchilari uyushmasini boshqargan. Uyushma qoshida tuzilgan tatar yozuvchilari seksiyasining (keyinchalik birlashma) birinchi raisi.

## Mukofot va unvonlari

* Respublika tatar madaniyat markazi boshqaruvi raisi.
* Boshqird ASSR Boshqird va tatar xalqlari doʻstligi jamiyati boshqaruvi raisi.
* Boshqirdiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Jamoatchilik kengashi aʼzosi.
* Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (2002-yil 15-aprel) – *madaniyat sohasidagi xizmatlari va koʻp yillik samarali mehnati uchun*.
* Boshqirdiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi.
* F. Karim nomidagi mukofot sovrindori.

## Manbalar
Iqboljon Malikjonov

**Iqboljon Malikjonov** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Qoʻqon 1912“ klubi yarim himoyachisi.

## Manbalar
Mirziyot Mirodilov

**Mirziyot Mirodilov** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Metallurg“ klubi yarim himoyachisi.

## Manbalar
Ikrom

**Ikrom** ( — izzat, hurmat) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Ikrom Akbarov — kompozitor, Oʻzbekiston xalq artisti, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi;
* Ikrom Akmalov — Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Ikrom Aliboyev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Ikrom Berdiyev — oʻzbekistonlik bokschi;
* Ikrom Islomov — fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi;
* Ikrom Jalilov — huquqshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi, yuridik fanlari doktori, professor;
* Ikrom Otamurod — oʻzbekistonlik shoir;
* Ikrom domla — Buxorodagi taraqqiyparvar ulamolardan, muftiy va mudarris;
* Ikromxon Najmiddinov — oʻzbek oʻqituvchisi va davlat arbobi.

## Familiyalar

* Ikromov
* Ikromova

## Manbalar
Qaragʻandi hayvonot bogʻi

**Qaragʻandi hayvonot bogʻi** () – Qozogʻistondagi eng qadimgi hayvonot bogʻlaridan biri. 1938-yilda tashkil etilgan. 43,5 gektar maydonni egallaydi, shundan atigi 8 gektar oʻzlashtirilgan.

Qaragʻandi hayvonot bogʻining eng mashhur aholisi orasida ovozli taqlid qilishga qodir boʻlgan Batir ismli hind fili bor edi.

## Tarixi

### Sovet davri
1987-yil boshida hayvonot bogʻida 159 turdagi (69 turdagi sutemizuvchilar, 25 turdagi qushlar, 14 turdagi sudraluvchilar, 3 turdagi amfibiyalar, 25 turdagi baliqlar) hayvonlarning 700 dan ortiq namunalari mavjud edi. Hayvonot bogʻida saqlanadigan 15 tur Xalqaro Qizil kitobga, 14 tur SSSR Qizil kitobiga va 8 tur Qozogʻiston SSR Qizil kitobiga kiritilgan. 1980-yillarning oxirida hayvonot bogʻida 26 tur, jumladan, pantera va yaguar koʻpaygan.

1980-yillarning oxiriga kelib Qaragʻanda hayvonot bogʻi Qaragʻanda davlat universiteti, Qaragʻandi tibbiyot instituti, Qaragʻandi viloyat tarix-oʻlkashunoslik muzeyi, Qaragʻandi tabiatni muhofaza qilish jamiyati, shahar maktablari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻydi. Har yili hayvonot bogʻiga 800 mingga yaqin kishi tashrif buyurgan.

### Hozirda
2012-yilda Qaragʻanda hayvonot bogʻiga mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan alohida muhofaza qilinadigan tabiiy hudud maqomi berildi. 2013-yilda hayvonot bogʻida 2700 dan ortiq jonivor boʻlgan boʻlsa, 2015-yilga kelib ularning soni 1600 taga kamaydi. 2013-yilda 328 ta sutemizuvchilar bor edi, lekin 2015-yilga kelib faqat 287 tasi qolgan; Hayvonot bogʻidan 4 tur yoʻqolib ketgan. 2014-yilda 1249 ta qush turidan 2015-yilga kelib faqat 246 tasi qolgan; 2 turi yoʻqolib ketgan. Sudralib yuruvchilar va baliqlar soni ham kamaydi.

Xuddi shu davrda hayvonot bogʻiga tashrif buyurishning kamayishi kuzatildi: 2013-yilda 175 ming kishi, 2014 yilda 113 ming va 2015-yilda 85,9 ming kishi. Biroq bu vaqt ichida koʻrgazmalar soni 25 dan 60 taga koʻpaydi.

2015-yilda hayvonot bogʻini saqlash uchun shahar byudjetidan 102,5 million tenge ajratilgan. Oʻsha yili hayvonot bogʻining 1968-yilda qurilgan bosh binosi xavfli deb topilib, 2016-yilda buzish rejalashtirilgan edi. Yangi bino qurilishi rejalashtirilgan. Planiruetsya stroitelstvo novogo zdaniya.

2018-yilda shahar hokimiyati yangi bino qurilishi uchun 1,2 milliard tenge ajratdi. 2019-yilda hayvonot bogʻi direktorini oʻzgartirdi; oldingisi parklarni boshqarish uchun tayinlangan. 2020-yil yanvar oyida shahar maʼmuriyati koʻmagida hayvonot bogʻi vasiylik kengashi tuzildi. Faollar yangi bino qurilishida jiddiy muammolarni payqashdi: uning derazalari yoʻq edi, ish rejasi esa eskizga mos kelmadi. 2020-yil avgust oyida yangi bino qurilishi toʻxtatildi.

## Manbalar
ICarly

***iCarly*** *–* Amerika komediya televizion seriali. Yaratuvchilari Dan Schneider boʻlib, ushbu serial Nickelodeon telekanali orqali efirga uzatilgan.

## Rollarda

* Miranda Cosgrove – Carly Shay
* Jennette McCurdy – Sam Puckett
* Nathan Kress – Freddie Benson
* Jerry Trainor – Spencer Shay
* Noah Munck – Gibby
* Mary Scheer – Marissa Benson
* Deena Dill – Charlotte
* Jeremy Rowley – Lewbert Sline
* Reed Alexander – Nevel Papperman
* Ethan Munck – Guppy
* Ryan Ochoa – Chuck Chambers
* Tim Russ – Principal Ted Franklin
* Mindy Sterling – Ms. Francine Briggs
* David St. James – Mr. Howard
* Danielle Morrow – Nora Dershlit

## Qismlar


## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Al-Hasan ibn Ali Kurah

**Al-Hasan ibn Ali Kurah** - xalifa al-Mu’tazid hukmronligi davrida faoliyat yuritgan Abbosiylar xalifaligining harbiy sarkardasi.

Al-Hasan ibn Ali Kurah ilk bor 894/895-yilda, al-Mu’tazidning Jibal va Ray hududlari ustidan Abbosiylar hokimiyatini qayta oʻrnatishi jarayonida tarix sahnasiga chiqqan. At-Tabariyning maʼlumotlariga koʻra, Ray shahrida isyonchi sarkarda Rafi ibn Harsamaning vakili boʻlgan va al-Mu’tazidning oʻgʻli Aliga (keyinchalik al-Muktafiy nomi bilan tanilgan) ming nafar kishisi bilan taslim boʻlgan. 896-yilda al-Mu’tazid al-Hasanni Jazira hududidagi xorijiy isyonchilarga qarshi yurishga rahbar etib tayinlaydi, ammo bu vazifada biror bir hal qiluvchi natijaga erisha olmagan.

900-yilda Vizantiya imperiyasi bilan Kilikiya chegara zonasi (*[[Avasim|at-tugʻur]] [[Bilod ash-Shom|ash-Shomiyya]]*) noibi etib tayinlangan. Shu yilning noyabr oyida al-Mu’tazidning chegara hududlarida haram ogʻasi Vosifni taʼqib qilish harakatida ishtirok etadi. 901-yilda esa oʻz oʻrinbosari Nizor ibn Muhammadni Vizantiya hududiga bosqinchilik yurishiga joʻnatadi. Nizor ibn Muhammad u yerdan koʻplab asirlar va oʻljalar bilan qaytib keladi. Ular orasida 160 nafar ruhoniy hamda koʻplab xochlar va bayroqlar bor edi.

902-yil iyun/iyul oylarida al-Mu’tazid vafot etgandan soʻng, yangi xalifa al-Muktafiy bilan bosh qoʻmondon Badr al-Mu’tazidiy oʻrtasida kelishmovchilik yuz beradi. Shu sababli, al-Hasan qoʻshin bilan Badr panoh topgan Vosit shahriga yuboriladi. Voqea jarayonida oʻz qoʻshinlari tashlab ketgan Badr xalifa tomonidan avf etilganiga ishonib aldanadi va al-Muktafiy bilan uchrashuvga borayotganda qatl qilinadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ilhom (ism)

**Ilhom** ( — ishontirish, ruhlan(tir)ish) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Ilhom Abdugʻaniyev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Ilhom Abdullayev — matematik, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston „Milliy tiklanish“ demokratik partiyasi aʼzosi;
* Ilhom Alijonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Ilhom Aliyev — Ozarbayjonlik siyosiy va davlat arbobi;
* Ilhom Haydarov — oʻzbek davlat arbobi, diplomat;
* Ilhom Jabborov — haykaltarosh, akademik;
* Ilhom Mahkamov — oʻzbek davlat arbobi;
* Ilhom Moʻminjonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Ilhom Neʼmatov — Oʻzbekistonlik diplomat, MDH bosh kotibining o‘rinbosari;
* Ilhom Sattorov — oʻzbek davlat arbobi, Chortoq tumani hokimi;
* Ilhom Sharipov — sovet va oʻzbek futbolchisi, yarim himoyachi;
* Ilhom Shomurodov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Ilhom Ubaydullayev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Ilhom Usmonov — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzod, professor;
* Ilhom Yunusov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Ilhom Zakiyev — ozarbayjonlik paralimpiya-dzyudochisi;
* Ilhom Zaylobiddinov —  qirgʻizistonlik futbolchi, himoyachi;
* Ilhomjon Inogʻomjonov — Sovet xalq hofizi, atoqli sanʼatkor va musiqachi;
* Ilhomjon Kenjayev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Ilhomjon Siddiqov — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor;
* Ilhomjon Suyunov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Ilhomjon Toʻxtasinov — oʻzbekiston olim, pedagogika fanlari doktori, professor;
* Ilhomjon Vahobov — oʻzbekistonlik futbolchi.

## Familiyalar

* Ilhomov
* Ilhomova

## Manbalar
Mamur masjidi

**Mamur masjidi** (**Masjid-e-Mamur** yoki **Katta masjid** nomi bilan ham tanilgan) – Hindistonning Tamil Nadu shtati, Chennay shahridagi masjid. U George Taun hududidagi Angappan koʻchasida joylashgan va bu yerda saqlanib qolgan eng qadimgi masjiddir.

Masjid 18-asrda Vallaja masjidi dizayni asosida qurilgan va 19-asr oxirida Karnatik navobi Muhammad Alixon Vallaja tomonidan granitdan qayta qurilgan. Shunday keyin masjid bir necha marotaba taʼmirlangan.

## Yana qarang

* Hindistonda Islom
* Hindistondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Mampuram masjidi

**Mampuram masjidi** (shuningdek, ***Mampuram Maqam*** va ***Tharammal*** ***masjidi*** nomlari bilan ham mashhur) – Hindistonning Kerala shtati, Malappuram tumanidagi Tirurangadi shahrida joylashgan sunniy masjid va dargoh majmuasi.

## Tavsifi
Bu masjid Kerala-Islom anʼanalariga mos keladigan Vastu shastra meʼmoriy uslubida qurilgan boʻlib, 2004-yilda anʼanaviy uslubini saqlab qolgan holda keng qamrovli taʼmirdan oʻtkazilgan.

Dargohda Sayyid Alavi Tangal qabri joylashgan boʻlib, u Kerala sunniy musulmonlarining asosiy ziyoratgohi hisoblanadi. Bu yerga har kuni taxminan 5,000 kishi tashrif buyuradi. Har payshanba kuni dargohda Salovat majlisi oʻtkaziladi.

U Kaliyattakkavu Devi ibodatxonasi (Hindu ibodatxonasi) yaqinida joylashgan. Atrofida bir necha masjidlar mavjud: Muttichira Maqam (6.3 km uzoqlikda), Kodinji masjidi (7.2 km uzoqlikda) va Kadalundipuzha daryosining narigi tomonida joylashgan Thirurangadi jome masjidi.

## Festival
Har yili Muharram oyining 1-dan 7-sigacha „Urus“ marosimi oʻtkaziladi. Bu festival davomida Islom haqida maʼruzalar qilinadi, bepul ovqat tarqatiladi . Soʻnggi kunda butun dunyodan kelgan qatnashchilar ishtirokida katta majlis boʻlib oʻtadi.

## Yana qarang

* Hindistonda Islom
* Hindistondagi masjidlar roʻyxati
* Keraladagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Masjid e Mahmud (Chulaimedu)

**Masjid-e Mahmud** (yoki **Mahmud masjidi**) – Hindistonning Tamil Nadu shtati, Chennay shahri, Chulaimedu mahallasidagi masjid. Masjid Basha koʻchasida, Nungambakkam temir yoʻl stansiyasi yaqinida joylashgan.

## Yana qarang

* Hindistonda Islom
* Hindistondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Abulabbos Ahmad ibn al-Furot

**Abulabbos Ahmad ibn Muhammad ibn Musa ibn al-Hasan ibn al-Furot** () Banu al-Furot oilasi a’zosi, Abbosiylar xalifaligining yuqori martabali moliyaviy ma’muri vazifasida faoliyat yuritgan. Keyinchalik al-Mu’tazid va al-Muktafiy xalifaliklari davrida moliyaviy boshqaruv rahbari lavozimiga koʻtarilgan va to 904-yilda vafot etgunicha shu vazifani bajargan.

Ahmadning oilasi 9-asr boshlaridayoq Bagʻdodda ancha e’tiborli boʻlgan, biroq otasi Muhammad ibn Muso birinchi boʻlib muhim ma’muriy lavozimni egallagan edi. Ahmad oʻz faoliyatini ukasi Ali bilan birga al-Mu’tamidning soʻnggi xalifaligi () va al-Muvaffaqning regentligi davrida boshlagan. Ikkalasi ham shia mazhabidagi Ismoil ibn Bulbulning shogirdlari edi. Ismoil ibn Bulbul 885-yilda al-Mu’tamid va al-Muvaffaqqa vazir etib tayinlangach, ularni moliya sohasi boshqaruviga jalb qilib, Savad hududining yer soligʻi masalasini aka-ukalarga ishonib topshirdi. Ibn Bulbul lavozimidan chetlashtirilgandan so‘ng, Ahmad bir muddat qamoqqa tashlandi. Biroq, 892-yilda al-Mu’tazid () taxtga oʻtirgach, Ahmad ozod etilib, yana Savad hududining moliya ishlariga mas’ul etib tayinlandi. Keyinchalik barcha yer soligʻi masalalariga rahbarlik qiladigan boʻldi, Ali esa akasining oʻrinbosari lavozimida faoliyat yurita boshladi.

Ibn al-Furot aka-ukalari va ularning tarafdorlari keyingi oʻn yilliklar davomida Abbosiylar ma’muriyatida hukmronlik qilgan ikki asosiy guruhdan birini tashkil etdi. Bu guruh Banu al-Furot yoki Furotiylar nomi bilan tanilgan. Ularning asosiy raqiblari yana bir kotib oilalar guruhi Banu al-Jarroh yoki Jarrohiylar edi. Bu guruhga Muhammad ibn Dovud va uning jiyani Ali ibn Iso al-Jarroh boshchilik qilardi. Ular 899-yilda Banu al-Furotni moliyaviy rahbarlik lavozimidan siqib chiqarishgan. Ikki guruh shunchaki mansab va hokimiyat uchun kurashda turli toifalarni ifodalagan boʻlsa-da, ularning oʻrtasida „gʻoyaviy“ farqlar ham mavjudligiga ishoralar bor edi. Banu al-Jarroh oilalarining koʻpchiligi nasroniylikni qabul qilgan oilalardan kelib chiqqan boʻlib, ular byurokratiyada nasroniylarni ishga olishgan va harbiylar bilan yaqin aloqalarni saqlab qolishgan. Banu al-Furot esa armiyani qat’iy fuqarolik nazoratiga olishga intilgan va (unchalik oshkora boʻlmasa-da) shialikni qoʻllab-quvvatlagan. Ikki guruh oʻrtasidagi raqobat kuchli boʻlsa-da, ularning mavqei bir necha bor oʻzgarib turgani sababli asosan cheklangan edi. Biroq, *musodara* deb atalgan eski tizim doirasida qiynoqlar va lavozimidan chetlatilgan amaldorlarning mol-mulkini majburiy musodara qilish odatiy hol edi. Bu tizim chetlatilgan amaldorlarni oʻzlari oʻmargan pullarni qaytarishga majbur qilgan. Amalda esa, amaldorlarni lavozimda boʻlgan paytlarida pul oʻmarishga undardi, chunki ular *musodara* tergovi vaqtida talab qilinadigan mablagʻlarni ta’minlashga majbur boʻlishardi.

Ahmad al-Muktafiy xalifaligi davrida () vazir al-Qosim ibn Ubaydullohning dushmanligiga qaramay, moliya boʻlimlari boshligʻi lavozimida xizmat qilishda davom etdi. Vazir Ahmadga qarshi harakat qilishga ulgurmasdan, Ahmad 904-yilda vafot etdi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
2025-yilgi futbol boʻyicha Ispaniya kubogi finali

**2025-yilgi futbol boʻyicha Ispaniya kubogi finali** 2024–2025-yilgi futbol boʻyicha Ispaniya kubogi gʻolibini aniqlash uchun oʻtkazilgan futbol oʻyinidir, bu Ispaniyaning asosiy futbol kubogining 123-chi musobaqasidir. Bahs 2025-yil 26-aprelda Sevilladagi La Cartuja stadionida, ikki asosiy raqib – Barcelona va Real Madrid oʻrtasida boʻlib oʻtdi. Bu ikkala jamoa oʻrtasidagi 260-chi rasmiy oʻyin boʻlib, 2014-yildan beri ilk Copa del Rey finali edi.

Barcelona oʻyinni qoʻshimcha taymlar yakuniga koʻra 3:2 hisobida gʻalaba bilan yakunlab, 32-Copa del Rey chempionligini qoʻlga kiritdi.

## Finalgacha yoʻl

**Maʼnosi:** (U) = Uy; (M) = Mehmon

## Referi qarorlari boʻyicha bahslar
Final oldidan Real Madrid TV tayinlangan uchrashuv sudyasi Ricardo de Burgos Bengoetxeani tanqid qilgan video efirga uzatdi, unda Barcelona ushbu hakam boshqargan oʻyinlarida Real Madriddan koʻproq gʻalaba qozonganligi aytilgan edi. RMTV de Burgos Bengoetxeani UEFA Chempionlar Ligasi yoki FIFA musobaqalarida hech qachon tayinlanmagani uchun tanqid qildi va Real Madridga qarshi bir nechta sudyalik xatolari tasvirlangan kadrlarni ham kiritdi.

De Burgos Bengoetxea press-konferentsiyada sudyalar va ularning oilalari yuzlashayotgan qiyinchiliklarni taʼkidlab, ularning halolligi shubha ostiga olinishi haqida shunday dedi: „Agar bolangiz maktabga borib, boshqa bolalar uning otasini oʻgʻri deb aytsa, bu juda ogʻir“. Finaldagi video-assistent referi Pablo González Fuertes esa ispan sudyalari oʻzlariga boʻlgan munosabatga qarshiligini, hattoki, ish tashlash kabi choralar koʻrishi mumkinligini aytdi.

Real Madrid sudyalarning izohlarini „qabul qilib boʻlmaydigan“ deb atadi va final oldidan oʻtkazilishi kerak boʻlgan barcha rasmiy ishlardan, jumladan, press-konferensiya va rasmiy mashgʻulotlarda qatnashishdan voz kechdi.

## Oʻyin

### Maʼlumotlar


## Oʻyin voqealari va oqibatlari
Uchrashuv sudyasi De Burgos Bengoetxea uchta qizil kartochka berdi – ularning barchasi Real Madrid futbolchilariga nisbatan. Antonio Rüdiger, allaqachon almashtirilganiga qaramay, ikkinchi ekstra taymning qoʻshib berilgan daqiqalarida texnik zonadan sudya tomon bir buyum uloqtirgani uchun qizil kartochka oldi. Lucas Vázquez esa referi qaroriga qarshi agressiv tarzda maydonga chiqib kelgani uchun, maydondan chetlatildi. Hal qiluvchi hushtak chalinganidan soʻng, Jude Bellingham ham De Burgosga nisbatan agressiv munosabatda boʻlib, jamoa aʼzolari tomonidan ushlab qolinish darajasiga borgani uchun qizil kartochkaga loyiq koʻrildi.

Maydondan chetlatilgach, Rüdiger oʻzining xatti-harakatlari uchun jamoatchilik oldida uzr soʻradi, oʻz harakatlariga hech qanday bahona yoʻqligini tan oldi va muxlislarni xafa qilgani uchun afsusdaligini bildirdi. Biroq, Rüdiger toʻrt matchdan oʻn ikki matchgacha muddatga, yoki qoidabuzarlik yanada jiddiyroq deb tasniflangan taqdirda uch oydan olti oygacha diskvalifikatsiya qilinishi mumkin. Shu bilan birga, Vázquez va Bellingham ikki oʻyinlik diskvalifikatsiya olishadi, ular kelgusi mavsumdagi Copa del Rey oʻyinlariga taʼsir qiladi.

## Manbalar
Xoriston jangi

**Xoriston jangi** 737-yil dekabr oyida Xurosonning sharqiy qismi (hozirgi Afgʻonistonning shimoliy qismi)da joylashgan Juzjan viloyatining Xoriston shahri yaqinida Umaviylar xalifaligi kuchlari hamda turkiy Turk xoqonligi oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang. Xuroson hokimi Asad ibn Abdulloh al-Qasriy boshchiligidagi Umaviylar turk *[[Xoqon|xoqoni]]* Suluk va uning ittifoqchisi, dindan chiqqan arab Horis ibn Surayjning kuchlariga kutilmaganda hujum uyushtirib, ularni magʻlubiyatga uchratgan.

Umaviylar xalifaligining arab lashkarlari musulmonlarning fathlari doirasida VIII asrning dastlabki yillarida Movarounnahrning katta qismini bosib oldilar. Taxminan 720-yillardan boshlab, Umaviylar hukmronligi shimoldan uyushtirilgan turkash koʻchmanchilarining hujumlari va Movarounnahrda mahalliy hukmdorlar tomonidan koʻtarilgan qoʻzgʻolonlar natijasida tobora kuchliroq tahdid ostida qoldi. 731-yilda boʻlib oʻtgan Taxtaqoracha dovonidagi jangdagi yirik magʻlubiyatdan soʻng Umaviylar Movarounnahrning katta qismi ustidan nazoratni yoʻqotdilar. 734–736-yillarda esa Horis ibn Surayj Xurosondagi xalifalik noiblari hukmronligiga qarshi katta isyon koʻtardi. Tajribali sarkarda Asad ibn Abdallah al-Qasriyning Xuroson noibi etib tayinlanishi esa Ibn Surayjni magʻlub etish imkonini berdi. Biroq 737-yilda Asad Movarounnahrning Xuttal viloyatida Umaviylar nazoratini tiklashga uringanida Turkashlar uning qoʻshiniga hujum qilib, bu harakatni toʻxtatib qoldilar. Asad oʻz qoʻshinining asosiy qismini qutqarishga muvaffaq boʻldi, biroq uning lashkari katta talafot koʻrdi. 30-sentabr kuni sodir boʻlgan Yuklar jangida qoʻshinining yuk ortilgan karvoni va uning muhofaza qilib turgan askarlarining deyarli baridan ayrildi. Shundan soʻng Asad Balx shahriga chekinishga majbur boʻldi.

## Jang
Bu harbiy yurish Asad va uning, asosan, suriyaliklardan iborat qoʻshini uchun katta falokat bilan yakunlandi. Umaviylar Amudaryo shimolidagi nazoratini butunlay yoʻqotdilar. Garchi Asad qirgʻindan qutulib qolishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, jiddiy talafotlar koʻrdi. U oʻz qoʻshinlarini Balx shahriga qaytardi, biroq Turkashlar Toxariston hududida qoldi va ularga Ibn Surayj ham qoʻshildi. Qish mavsumida arablar odatiga koʻra oʻz yurishlarini amalga oshirmas edilar, shu sababli Asad oʻz askarlarini tarqatib yubordi. Boshqa tomondan, Ibn Surayjning daʼvati bilan Turkash xoqoni mahalliy aholining Umaviylarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishiga umid bogʻlab qish faslida Quyi Toxaristonga hujum uyushtirishga qaror qildi. Bu harakatga nafaqat Ibn Surayj va uning tarafdorlari, balki Soʻgʻdiyona va Toxaristonning koʻplab mahalliy hukmdorlari ham qoʻshildilar.

## Manbalar
Al-Abbos ibn al-Hasan al-Jarjaraiy

**Al-Abbos ibn al-Hasan al-Jarjaraiy** () 904-yil oktyabridan to 908-yil 16-dekabrda qatl etilgunga qadar Abbosiylar davlatining yuksak martabali amaldori va vaziri lavozimida xizmat qilgan.

Nisbasidan koʻrinib turganidek, Bagʻdod janubidagi Jarjaraya mavzesidan boʻlgan. Oʻz faoliyatini al-Qosim ibn Ubaydullohning shaxsiy kotibi vazifasidan boshlagan. 904-yil oktyabrda al-Qosim vafot etishidan avvalroq oʻz oʻrniga Abbos yoki jarrohiy Ali ibn Iso tavsiya etgan edi. Ali ibn Iso bu taklifni rad etgach, xalifa al-Muktafiy () Abbosni ushbu lavozimga tayinladi. Abbosning lavozimda boʻlgan davri Banu al-Furot bilan yaqin ittifoqchilik orqali ajralib turadi. Bu ittifoqchilik natijasida Banu al-Furotning rahbari Abulhasan Ali uning bosh yordamchisi va tayinlangan vorisi boʻlib qoldi.

908-yilda al-Muktafiy vafot etgach, Abbos va yuqori martabali amaldorlarga xalifaning vorisi masalasini hal qilish vazifasi yuklatildi. Nihoyat, Abbos Abulhasan Alining maslahatiga quloq soldi. Abulhasan Ali boshqarish oson boʻlgan zaif hukmdorni tanlashni tavsiya etgan edi. Shunday qilib, al-Muktafiyning 13 yoshli ukasi Ja’far tanlab olinib, al-Muqtadir () nomi bilan xalifalik qildi. 908-yil dekabrda Jarrohiylar va Hamdoniy Al-Husayn ibn Hamdon boshchiligida saroyda isyon koʻtarildi. Isyonchilar xalifaning oʻrniga ancha yetuk va tajribali amakisi Abdulloh ibn al-Mu’tazzni oʻtqazishni maqsad qilgan edilar. Qoʻzgʻolon oxir-oqibat magʻlubiyatga uchragan boʻlsa-da, qoʻzgʻolonchilar Abbosni oʻldirishga muvaffaq boʻlishdi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Abu Sobit

**Abu Sobit** () 900-yilda Abbosiylar xalifaligining Tarsusdagi noibi lavozimida qisqa muddat ishlagan. Noib Ibn al-Ixshod 899-yil oxiri — 900-yil boshlarida Vizantiya imperiyasiga qarshi harbiy yurishga otlanganda Abu Sobitni oʻz oʻrinbosari va vorisi etib tayinlab, shaharda qoldirgan edi. Ibn al-Ixshod yurish davomida oʻldirilgach, Abu Sobit noib lavozimini egalladi. Tez orada Vizantiyaning qarshi hujumi bilan yuzlashishga majbur boʻldi. Vizantiya qoʻshinlari 900-yil mart oyida Tarsus shahri darvozalariga qadar yetib kelgan edi. Abu Sobit vizantiyaliklarni Rayhon davozasigacha (nomaʼlum) quvib bordi, biroq shu yerda magʻlubiyatga uchrab, asir olindi. Tabariyga koʻra, Abu Sobit boshqa musulmon asirlar qatori dastlab Ikoniyaga, soʻngra Konstantinopolga olib ketilgan.

Abu Sobitning Tarsusga qaytgan oʻgʻli otasi uni voris etib tayinlaganini daʼvo qilib, noiblik lavozimini egallashga harakat qilgan. Biroq, Tarsus va uning atrofidagi *[[Avasim|tugʻur]]* shaharlari oqsoqollari bunga qarshi chiqib, Ali ibn al-Arabiy nomzodini maʼqullashgan. Abu Sobitning oʻgʻli oʻz nomzodini majburan qabul qildirish uchun tarafdorlarini qurollantirsa-da, oxir-oqibat Ibn al-Arabiyni tan olishga rozi boʻldi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Mina masjidi

**Mina masjidi** (yoki **Samoviy masjid**) – Hindistonning Uttar-Pradesh shtati, Agra shahridagi UNESCOning Butunjahon merosi obyekti Agra qal’asi hududida, Devoni Xos yaqinida joylashgan sunniy masjid. Masjidni Boburiy hukmdor Shoh Jahon tomonidan 1631–1640-yillarda oq marmardan qurdirgan va shaxsiy ibodati uchun moʻljallangan edi.

Bu masjid Hindiston arxeologiya boshqarmasi tomonidan nazoratga olingan milliy ahamiyatga ega yodgorlikdir.

## Arxitekturasi
Masjid oldida kichik hovli mavjud. Inshoot bezaksiz va oddiy uslubda qurilgan. Uning uch arkali namozxonasi mavjud. Masjid baland devorlar bilan oʻralgan boʻlib, Shoh Jahon 1658–1666-yillarda Musamman Burj (shah-burj deb ham ataladi) qoʻshni xonasida qamoqda boʻlgan paytda masjiddan foydalangan.

## Yana qarang

* Hindistondagi sunniy islom
* Hindistondagi masjidlar roʻyxati
* Agra tumanidagi milliy ahamiyatga ega yodgorliklar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* worldvisitguide.com
* tsiindia.com
Hannah Montana

***Hannah Montana*** *–* Amerika komediya televizion seriali. Yaratuvchilari Michael Poryes, Rich Correll va Barry O'Brien boʻlib, ushbu serial Disney Channel telekanali orqali efirga uzatilgan.

## Rollarda

* Miley Cyrus *–* Miley Stewart
* Billy Ray Cyrus *–* Robby Stewart
* Jason Earles *–* Jackson Stewart
* Emily Osment *–* Lilly Truscott
* Mitchel Musso *–* Oliver Oken
* Moisés Arias *–* Rico Suave
* Cody Linley *–* Jake Ryan
* Frances Callier *–* Roxy Roker
* Shanica Knowles *–* Amber Addison
* Anna Maria Perez de Tagle *–* Ashley Dewitt
* Vicki Lawrence *–* 'Mamaw' Ruthie Ray Stewart
* Margo Martindale *–* Grandma Ruby
* Dolly Parton *–* Aunt Dolly
* David Koechner *–* Uncle Earl

## Qismlar

## Manbalar

## Havolalar

*
Al-Husayn ibn al-Qosim

**Al-Husayn ibn al-Qosim** () Abbosiylar xalifaligining yuqori martabali amaldori. 931-yil sentyabrdan 932-yil maygacha vazirlik lavozimida xizmat qilgan.
## Hayoti
Nasroniylardan kelib chiqqan Banu Vahb oilasiga mansub al-Husayn Ummaviylar davlatining soʻnggi davrlaridan boshlab xalifalik maʼmuriyatida xizmat qilgan vazirlarning oʻgʻli, nabirasi va evarasi edi. Uning oilasi avlodlar davomida xalifalik boshqaruvida yuqori lavozimlarni egallab kelgan. Oila 904-yilda al-Husaynning otasi al-Qosim vafot etgandan soʻng hokimiyatni boy bergan edi.

Al-Husaynni 931-yil sentyabrda xalifa al-Muqtadir () vazirlik lavozimiga tayinlab, **Amid ud-Davla** („Davlat ustuni“) unvoni bilan taqdirlagan. Bu tayinlov Ali ibn Iso al-Jarroh va bosh qoʻmondon Muʼnis al-Muzaffar atrofidagi raqib guruhga qarshi Banu al-Furot guruhining qoʻllab-quvvatlashi natijasida amalga oshirilgan. Al-Husayn tez orada Mu’nisning homiylari, yaʼni hojib Muhammad ibn Ra’iq va uning ukasi Ibrohimni oʻz tomoniga ogʻdirib olishga erishdi hamda Mu’nisga qarshi fitna uyushtira boshladi. Muʼnis al-Husaynni xalifadan uzoqlashtirishga urinib, deyarli muvaffaqiyatga erishdi. Faqat uning al-Husaynni Ummon yurtiga surgun qilish talabi al-Muqtadirni bu qarorga qarshi chiqishga undadi. Shu bilan birga, al-Husayn qudratli lashkarboshidan shunchalik xavotirga tushgani va qamoqqa olinishning oldini olish maqsadida har kecha boshqa-boshqa uylarda tunardi. Olim C.E. Bosworthning taʼkidlashicha, al-Husayn „ehtimol, vazirlik lavozimi uchun avvalgi mustaqillikning bir qismini saqlab qolishga uringan soʻnggi vazir edi“. Al-Husayn davlat moliyasini tiklashga uringan boʻlsa-da, 932-yil may oyida saroydagi toʻxtovsiz raqobat oqibatida hokimiyatdan agʻdarilgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Mirapalli

**Mirapalli** (; ) – Hindistonning Pondisheri ittifoq hududidagi Pondisheri shahrida joylashgan soʻfiylar masjidi. U 18-asrning birinchi choragida qurilgan va Pondisheridagi eng qadimiy saqlanib qolgan masjiddir.

## Tarixi
Mashhur arab dengizchisi Sulaymon al-Mahriy 15-asr oxiri yoki 16-asr boshlarida Koromandel sohilidagi Bandikeri porti haqida yozgan, keyinchalik bu hudud Pondisheri deb atalgan. Oʻsha paytda bu yerda musulmon aholi yashash punkti mavjud boʻlgan.

## Arxitekturasi
Masjid 18-asrda Akrot navoblari tomonidan Hind-Islomiy va gotik Islom uslublarining aralashmasi asosida qurilgan. Masjid yonida uning asoschisi – so‘fiy avliyo Miran Sohib va Subhiy Erray Perriar Mullohning qabri joylashgan. Asl binoni yonida kichik madrasa hamda yangi qoʻshimcha inshootlar qurilgan.

## Yana qarang

* Hindistonda Islom
* Hindistondagi masjidlar roʻyxati

## Izohlar


## Manbalar
Bilol masjidi

**Masjid-e-Bilal** (**Bilol masjidi** deb ham ataladi) Hindistonning Karnataka shtatidagi Bangalor Urban tumanida joylashgan eng yirik masjidlardan biridir. Bannerghatta yoʻlida joylashgan ushbu turk uslubida qurilgan masjid 2015-yil 11-iyunda ochilgan.

## Tavsifi
Masjid shaharning janubiy qismidagi tirband yoʻl kesishmasining burchagida joylashgan. Qurilish ishlari Prestige Group kompaniyasi tomonidan 2010-yilda boshlangan. 2004-2015-yillarda masjid qurilish qoʻmitasi raisi Janob Alhaj Habibxon Sohib boʻlgan. 200 million rupiyaga qurilgan masjid bir vaqtning oʻzida 6,500 kishiga namoz oʻqish imkoniyatini beradi. Qurilish xarajatlarining katta qismini Prestige Group kompaniyasi qoplagan.

Toʻrt qavatli masjid  maydondagi Bilal hayitgohi hududining bir qismida qurilgan. Bu yer 1990-yilda Hayit namozi uchun Bangalor rivojlanish idorasi tomonidan 10 million rupiyaga sotib olingan. Karnataka shtatining sobiq transport vaziri va sobiq ichki ishlar vaziri, mahalliy deputat Ramalinga Reddy jamoaga bu joyni sotib olishda yordam bergan.

Hozirgi prezident Alhaj Ashraf Sohib va kotib Alhaj Fayaz Sohib „Islamic Voice“ jurnaliga bergan intervyusida masjid maydoni taxminan 3,900 kvadrat metr (42,000 kvadrat fut) ekanligini aytishgan. Hayitgoh maydonida 500 tagacha avtomobil uchun toʻxtash joyi mavjud.

Hazrat Mavlono Muhammad Shakirulloh Sohib masjidning imom-xatibi hisoblanadi. Masjidning 2015-yildagi ochilish marosimida bosh mehmon sifatida Mavlono Qosim Qurayshiy ishtirok etgan.

## Yana qarang

* Hindistonda Islom
* Hindistondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Abu Laylo al-Muhalhil

**Abu Laylo Uday ibn Robiya ibn al-Haris at-Tagʻlibiy** (;  443 – 531; shuningdek, **al-Muhalhil** („nafis sheʼrlar toʻqiydigan“) va **az-Zīr** („oshiq“) laqablari bilan ham tanilgan) islomdan oldingi shoir. Najdda tugʻilgan. Qirq yil davom etgan Basus urushida Banu Tagʻlib qabilasini boshqargan.

U shoir Imru al-Qaysning togʻasi va Amr ibn Kulsumning bobosi edi.
## Manbalar
Azizam (qoʻshiq)

**Azizam** – ingliz qoʻshiqchisi va qoʻshiqnavisi Ed Sheeranning 2025-yil 4-aprelda *Gingerbread Man Records* va *Warner Records* leybllari orqali chiqarilgan taronasi boʻlib, xonandaning kelgusida chiqarilishi kutilayotgan „Play“ nomli sakkizinchi studiyaviy albomining bosh singli hisoblanadi. Qoʻshiq matni Ed SheeranSheeran, Ilya Salmanzadeh, Johnny McDaid va Savan Kotecha tomonidan yozilgan. Qoʻshiqning fors tilidagi versiyasi, eronlik xonanda Googoosh ishtirokida 2025-yilning 18-aprelida premyera qilingan. „Azizam“ taronasi Buyuk Britaniya singllar chartida uchinchi oʻrinda debyut qilgan.

## Chiqarilish tarixi

## Manbalar
Hofiz Ahmadxon masjidi

**Hofiz Ahmadxon masjidi** (), shuningdek, **Masjid-A-Hofiz Ahmadxon** yoki **Muz uyi masjidi** sifatida ham tanilgan, Hindistonning Tamil Nadu shtati, Chennay shahrining Chepauk tumanida joylashgan. Masjid Vivekanandar Illam yonida, Quai-de-Millath yoʻlida, Muz uyi deb ham ataladigan hududda joylashgan. U 1818-yilda Karnatik sudining amaldori Hofiz Ahmadxon tomonidan qurilgan.

Hofiz Ahmadxon va uning akasi Bahrom Jung (Bahrom Jung masjidini qurdirgan) Karnatik davlatiga katta miqdorda moddiy yordam koʻrsatgan. Vallajahning vorisi Umdat ul-Umara vafot etgach, Sharqiy Hindiston kompaniyasi aka-ukalarga tegishli yerlarni musodara qilgan.

## Yana qarang

* Hindistonda Islom
* Hindistondagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Al-Asnam jangi

**Al-Asnam jangi** () – Ifriqiyaning Umaviy noibi Hanzala ibn Safvon al-Kalbiy va sufriy berber isyonchilari yetakchisi Abdulvohid ibn Yazid oʻrtasida kechgan harbiy toʻqnashuv. Umaviylar berber qoʻshinini magʻlubiyatga uchratib, Qayravon va Ifriqiyani saqlab qoldilar.

## Tarixi
Milodiy 742-yilda berberlardan iborat ikkita yirik qoʻshin Qayravonga hujum qilish uchun harakat boshladi. Qoʻshinlarning biriga Oqasha ibn Ayub al-Fizoriy, ikkinchisiga esa Abdulvohid ibn Yazid al-Havvoriy boshchilik qildi. Oqasha bilan jang maydonida tezroq toʻqnash kelishni niyat qilgan Hanzala Abdulvohidga qarshi Laxmiy qabilasidan boʻlgan sarkarda boshchiligidagi 40 000 otliqdan iborat qoʻshin yubordi. Ular bir oy davomida jang olib bordi, biroq jangda magʻlubiyatga uchrab, qoʻshinining yarmidan ayrildi. Hanzala al-Qarn jangida Oqashani magʻlub etib, uni qatl etdi, biroq oʻzi ham ogʻir talafotlar koʻrganligi bois chekinishga majbur boʻldi va Abdulvohidga qarshi urush olib borish uchun hozirlik koʻra boshladi. Hanzala Qayravonda aholini urushga safarbar qilib, ularni qurollantirdi va 5000 ga yaqin piyoda hamda 5000 nafar kamonchilarni jangga tayyorladi. U shahar atrofida xandaq qazdirdi, biroq Oqasha qoʻshinining son jihatdan koʻpligini koʻrib, orqaga chekinmoqchi boʻldi. Shuningdek, Hanzalaning xalifaga yordam soʻrab murojaat qilishni istagani ham aytiladi.

## Jang
Hanzala Chelif daryosi yaqinidagi al-Asnam degan joyda berberlar bilan toʻqnash kelish maqsadida yurish boshladi. Berberlar Abdulvohid boshchiligida 300 000 kishidan iborat katta armiyaga ega edi. Arablarning chap qanoti berberlarning oʻng qanoti tomonidan bosib olindi, biroq arablar berberlarning chap qanoti va markazini magʻlub etishga muvaffaq boʻldilar. Oradan koʻp oʻtmay, arablarning chap qanoti oʻz holatini tiklab, berberlarni orqaga chekinishga majbur qildi va ularning koʻpchiligini qirib tashladi. 180 000 nafar berber askarlari oʻldirildi, shuningdek, ularning orasida Abdulvohid ham bor edi. Uning jasadi topilib, boshi tanasidan judo qilindi va Hanzalaga koʻrsatildi. Hanzala esa gʻalaba haqida xalifa Hishom ibn Abdulmalikka xabar berdi va xalifa bu xushxabarni mamnuniyat bilan qabul qildi.

## Yana qarang

* Baqdura jangi
* Al-Qarn jangi

## Manbalar
Abu Yaʼfur ibn Alqama

**Abu Yaʼfur ibn Alqama ibn Molik ibn Uday ibn Dumayl ibn Savr ibn Asis ibn Ruba ibn Namara ibn Laxm** () – 503-yilda al-Noʻmon II ibn al-Asvad vafotidan keyin bir necha yil al-Hiraxni boshqargan laxmiy sarkardasi.

Abu Yaʼfur Laxmiylarning nufuzli, ammo sulolaviy boʻlmagan Dumayldan edi. Noʻmon uni al-Hiraga harbiy noib etib tayinlaganidan keyingi hayoti haqida juda kam maʼlumotlar mavjud. Chunki u Vizantiyaga qarshi urushlar bilan band boʻlgan va u yerda Sirkesiy yaqinida oʻldirilgan. Abu Yaʼfur haqiqatan ham Noʻmonning oʻgʻli al-Munzir III oʻrniga Laxmiylarni bir muddat boshqarganmi yoki Munzir otasining oʻlimidan soʻng darhol qabila boshqaruvini oʻz qoʻliga olganmi, nomaʼlum.

U mabbuglik Philoxenusning tomonidan yozilgan maktubda tilga olingan. Unda Philoxenus Abu Yaf’orga Nestoriusbid’ati haqida soʻzlab beradi. Shundan soʻng, Abu Yaf’ur Vizantiya nazorati ostidagi yerlarga hujumlarni davom ettiradi.
## Manbalar
Al-Qarn jangi

**Al-Qarn jangi** – Umaviylar xalifaligining Ifriqya viloyati hokimi Hanzala ibn Safvon al-Kalbiy va sufriy berber isyonchilari yetakchisi Oqasha ibn Ayub al-Fazoriy oʻrtasida kechgan jang. Qonli jangda Umaviylarning qoʻli baland kelgan, biroq ularning qoʻshini ham ogʻir talofatlar koʻrganligi bois chekinishga majbur boʻlgan.

## Jang
Ashrof jangi va Baqdura jangida Umaviylar qoʻshinlari butunlay tor-mor qilindi. Bu xabarni eshitgan Umaviy xalifasi Hishom ibn Abdulmalik Hanzala ibn Safvon al-Kalbiyni Ifriqiyaning yangi noibi etib tayinladi. Koʻp oʻtmay, Oqashaning hujumga tayyorgarlik koʻrayotgani va gʻarb tomondan Abdulvohid ibn Yazid al-Havvoriy boshchiligidagi yana bir katta berber qoʻshini yetib kelayotgani maʼlum boʻldi. Berber isyonchi qoʻshinlari Qayravon shahri yaqinida birlashib, shaharga yakuniy hal qiluvchi hujum uyushtirishni rejalashtirgan edi. Hanzala Abdulvohidning yurishini kechiktirib, avvalo Oqashaning yirik qoʻshini bilan toʻqnash kelishni xohladi. U Abdulvohidning harakatini sekinlashtirish maqsadida unga qarshi otliq qoʻshinlarini yubordi va oʻz qoʻshinining asosiy qismini Oqashaga qarshi safarbar qildi. Ular Qayravon yaqinidagi al-Qarn degan joyda toʻqnash keldilar. Jang oʻta shiddatli va ogʻir kechdi, har ikki tomon ham katta talafot koʻrdi. Nihoyat, Hanzala berber qoʻshinini tor-mor keltirib, askarlarning koʻpini qirib tashlashga muvaffaq boʻldi. Oqashaning oʻzi asir olinib, qatl qilindi. Abdulvohidning oldinroq Qayravonga yetib kelishidan xavfsiragan Hanzala esa shahar tomon chekinishga majbur boʻldi.

## Yana qarang

* Baqdura jangi
* Al-Asnam jangi

## Manbalar
Botir Daminov

**Botir Turgʻunpoʻlatovich Daminov** – oʻzbekistonlik shifokor, tibbiyot fanlari doktori, professor. Toshkent pediatriya tibbiyot instituti rektori.

2018-yil 20-dekabr kuni Respublika ixtisoslashtirilgan nefrologiya va buyrak transplantatsiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi direktori etib tayinlangan.

U 140 dan ortiq nashr, shu jumladan 98 ta ilmiy maqola hamda 32 ta oʻquv va oʻquv-uslubiy qoʻllanma muallifi hisoblanadi.

## Manbalar
Elizaveta Ostrogska

Malika **Elizaveta Ostrogska** (1539–1582), *Elżbieta* yoki *Halshka* nomlari bilan ham tanilgan, rus merosxoʻri boʻlib, shahzoda Ilya Ostrogskiy va Beata Kościeleckaning yagona farzandi edi.

## Hayoti
Elizaveta Ostrogska 1539-yilda Ostrog qasrida, otasi vafot etganidan koʻp oʻtmay dunyoga kelgan. U otasidan katta boylikni meros qilib olgan, bu esa uni turmush qurish uchun istiqbolli nomzodlar orasida asosiylaridan biriga aylantirgan.

14 yoshida onasining irodasiga qarshi chiqqan amakisi Konstantiy Vasil Ostrogskiy uni Kaniv, Cherkassi va Jitomir starostasi Dmitriy Sangushkoga turmushga beradi. Oradan koʻp oʻtmay Dmitriy Sigizmund II Avgust I bilan yuzaga kelgan mojaro tufayli qochishga majbur boʻladi, biroq 1554-yilda Yaromerda Marcin Zborowski tomonidan qoʻlga olinib, oʻldiriladi.

1555-yilda qirol, yana bir bor Halshka va onasining istagiga qarshi chiqib, uni Poznan, Kalish, Lenchitsa va Brzesk Kuyavskiy voyvodasi Łukasz Górka bilan nikohdan oʻtkazishga urinadi. Lekin Elizavetaning onasi qizini Slutsk shahzodasi Semyon Olelkovichga turmushga chiqishini xohlaydi. Ona va qizi Lvovga qochib, Dominikan cherkovida yashirinishadi. Shahzoda Semyon tilanchi kiyimida cherkovga kirib, 1559-yilda malika Ostrozkaga yashirincha uylanadi. Biroq qirol bu nikohni tan olmaydi va Semyondan Elizavatani Gurkaga qaytarishini buyuradi. Cherkov qamal qilinadi, ona va qizi taslim boʻlishga va qirolning irodasini qabul qilishga majbur boʻlishadi.

Onasi Beata Kościelecka koʻp yillar davomida Łukasz Górka bilan nikohni bekor qilishga uringan. Shu vaqt ichida shahzoda Semyon Olelkovich Slutskiy vafot etadi. Uning oʻlimidan soʻng, Elizaveta de-yure (qonuniy jihatdan) eri bilan birga ijtimoiy ishlarda qatnasha boshlaydi.

Elizaveta (Halshka) 1573-yil yanvar oyida Łukasz Górka vafot etgunigacha uning Szamotulidagi qasrida yashaydi.

Uchinchi marta beva qolganidan keyin, amakisi Konstantiy Vasil Elizavetani uni va oʻgʻli Yanushga merosining bir qismini boʻlib berishga majbur qiladi.

U 1582-yilda, 43 yoshida yolgʻizlikda va aqldan ozgan holda vafot etgan.

## Ilhomlanish
Uning fojiali taqdiri Józef Ignasiy Kraszevskiyning „*Halszka*“ (Vilno, 1838) kitobi uchun asos boʻlgan.

Jan Mateyko uni „Skarganing vazlari“ (Kazanie Skargi) kartinasining orqa fondida tasvirlagan.

Szamotuły qasridagi minoralardan birida „qorongʻulik malikasi“ haqida afsona mavjud. Rivoyatga koʻra, eri uning yuzini temir niqob bilan yopib, shu minorada yillar davomida qamab qoʻygan ekan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* ''Lubomir Vynar'' . Ostrozkiy Ukraina ensiklopediyasida. 3 (1993)
*
Irina Bekeshkina

**Irina Erikivna Bekeshkina** (; 1952-yil 4-fevral – 2020-yil 20-mart) ukrainalik sotsiolog. U 2010-yildan 2020-yilgacha Ilko Kucheriv nomidagi Demokratik tashabbuslar jamgʻarmasirahbari boʻlib ishlagan. Bekeshkina ukraina jamiyati va siyosatini oʻrganish bilan shugʻullangan. Shuningdek, u ommaviy axborot vositalarida sharhlovchi va siyosiy maslahatchi sifatida ishtirok etgan.

## Hayoti
1974-yilda Bekeshkina Taras Shevchenko nomidagi Kiyev davlat universitetini falsafa yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan. Keyin u SSSR Fanlar akademiyasi huzuridagi Falsafa institutida aspiranturani muvaffaqiyatli yakunlagan.

Irina Bekeshkina Ukraina yetakchi falsafiy jurnallaridan biri boʻlgan „Filosofska dumka“ („Falsafiy fikr“) jurnalining ilmiy muharriri lavozimida ishlagan. 1977-yilda u SSSR Fanlar akademiyasida ilmiy xodim sifatida ish boshlagan, 1990-yildan esa Ukraina Milliy fanlar akademiyasi Sotsiologiya institutida ilmiy tadqiqotchi sifatida faoliyat yuritgan.

Irina Bekeshkina 1996-yilda Ilko Kucheriv nomidagi Demokratik tashabbuslar jamgʻarmasida ish boshladi. U yerda u asosan siyosat va saylovlar sotsiologiyasiga oid tadqiqotlar olib borgan va ilmiy ishlarini nashr ettirgan. Uning asosiy ilmiy qiziqishlari Ukraina siyosatiga bagʻishlangan edi.

2010-yilda Irina Bekeshkina Demokratik Tashabbuslar jamgʻarmasi rahbari etib tayinlangan va vafotigacha (2020-yilgacha) ushbu tashkilotni boshqargan. Shuningdek, u „Ukrainian Think Tanks Liaison Office“ (Ukraina tahlil markazlarini muvofiqlashtirish byurosi) kengashi aʼzosi boʻlgan, shu bilan birga Media Director nodavlat tashkiloti (Ukraina OAVlarini kuzatuvchi tashkilot) bilan hamkorlik qilgan.

2007-yilda Focus jurnali Irian Bekeshkinani Ukraina davlatidagi 38-eng nufuzli ayol deb eʼlon qilgan, 2008-yilda esa 51-oʻrinni egalladi. Jurnal bu reytinglarni tushuntirishda uning siyosiy axborot va Ukraina tashqi siyosatini oʻrganish sohasidagi ommaviy ishlarini asos qilib koʻrsatgan. Irina Bekeshkina 2018 va 2020-yillarda u HB jurnali tomonida tuzilgan „Ukrainaning 100 ta eng muvaffaqiyatli ayollari“ roʻyxatiga ham kiritilgan.

2020-yil 20-mart kuni Irina Bekeshkina Kiyevda oshqozon saratoni kasalligidan vafot etgan.

2022-yil noyabr oyida Ukraina poytaxti Kiyevda „derusifikatsiya“ (rus taʼsirini kamaytirish) dasturi doirasida Dmitriy Karbishev koʻchasi Irina Bekeshkina koʻchasi deya qayta nomlandi.

## Mukofotlari

* Ukraina Milliy Fanlar Akademiyasining katta ilmiy xodimi

## Manbalar
Karmella Sepkolenko

**Karmella Semyonovna Sepkolenko** ( 1955-yil 20-fevral, Odessa) – ukrainalik bastakor, oʻqituvchi, professor (2009), pedagogika fanlari nomzodi, Ukraina Milliy kompozitorlar uyushmasi boshqaruvi kotibi. Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist (2006).

## Hayoti
1962—1973-yillarda professor P. S. Stolyarskiy nomidagi Odessa oʻrta maxsus musiqa bilim yurtida tahsil olgan. Ustozlari professorlar G. D. Buchinskiy (fortepiano) va O. L. Kogan (kompozitsiya). Musiqiy taʼlimini Odessa konservatoriyasida tugatgan (1973—1979), u yerda kompozitsiya (professor A. A. Krasotov sinfi) va fortepiano (professor L. N. Ginzburg sinfi) boʻyicha tahsil olgan.

1986-yildan 1989-yilgacha Karmella V. I. Lenin nomidagi Moskva pedagogika instituti (hozirgi Moskva davlat pedagogika universiteti) aspiranturasida professor G. M. Sipin rahbarligida tahsil olgan.

Germaniyadagi bastakorlik mahorat kurslarida qatnashgan (Darmshtadt, 1992, 1994; Bayreuth, 1993). Koʻplab xalqaro festival va forumlar ishtirokchisi.

1980-yildan A. V. Nejdanova nomidagi Odessa davlat musiqa akademiyasida kompozitsiya oʻqituvchisi. Taʼlim jarayonida oʻzining mualliflik metodikasi „Musiqiy materialning ssenariy ishlanmasi“ („Ssenarnaya razrabotka muzikalnogo materiala“) dan foydalanadi. Germaniya, Moldova, Rossiya, Shveysariya, AQSH taʼlim muassasalarida bir necha bor mahorat darslarini muvaffaqiyatli oʻtkazgan.

Butunittifoq va xalqaro kompozitorlik tanlovlari laureati. Karmella Heinrich Böll jamgʻarmasi (Germaniya, 1995), I. Brams uyi jamgʻarmasi (Germaniya, 1996), Xalqaro Uygʻonish jamgʻarmasi (; Ukraina) va SIMA Milliy sanʼat jamgʻarmasi (Nyu-York, AQSH, 1996) grantlarini hamda Shrayani (Germaniya, 1998), Vorpsvede (Germaniya, 2000), Di Gege (Germaniya, 2002, 2003) ijodiy rezidentura grantlarini qoʻlga kiritgan.

1995-yilda Odessada boʻlib oʻtgan Ukraina va xorijiy bastakorlarning zamonaviy musiqasi, asosan eksperimental yoʻnalishdagi „Ikki kun va ikki tun yangi musiqa“ („Dva dnya i dve nochi novoy muziki“) yillik festivalini tashkil etish tashabbuskori va badiiy direktori boʻlgan. „Yangi musiqa assotsiatsiyasi“ xalqaro jamoat tashkiloti – Xalqaro zamonaviy musiqa jamiyatining Ukraina boʻlimini tashkil etish tashabbuskori, asoschisi va boshqaruvi raisi.

Ukraina janubida zamonaviy kompozitsiya maktabini yaratib, koʻplab oʻquvchilarga saboq bergan, ular orasida bastakorlar, Milliy mukofotlar va Xalqaro tanlovlar sovrindorlari, jumladan, S.Azarova ham bor.

## Ijodi
Orkestr, kamer ansambllari, vokal, fortepiano, organ uchun 70 dan ortiq musiqiy asarlar yozgan, shuningdek, uchta operaning muallifi.

## Mukofotlari
* Yerevandagi „Talabalar bahori“ Butunittifoq festivalining uchinchi mukofoti (1978); 
* Moskvadagi Butunittifoq kompozitorlar tanlovining ikkinchi mukofoti (1978); 
* Drezdendagi Karl-Mariya fon Veber tanlovining ragʻbatlantiruvchi mukofoti (1983); 
* Fransiyadagi Xalqaro fortepiano tanlovi mukofoti (1990, 1993); 
* Boris Lyatoshinskiy nomidagi Ukraina milliy mukofoti (2001); 
* Ukrainaning xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (2006); 
* „Intellektual jasorat uchun“ ordeni (2012); 
* Taras Shevchenko nomidagi Ukraina milliy mukofoti (2024)

## Manbalar
Sechankoʻl

**Sechankoʻl** – Oʻzbekiston Respublikasi, Qashqadaryo viloyati, Mirishkor tumanidagi koʻl. Umumiy maydoni 5014 gektarni tashkil etadi.

## Fauna
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 11-iyunda qabul qilingan „2019-2028-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasida biologik xilma-xillikni saqlash strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida“gi 484-son qaroriga muvofiq, Sechankoʻldagi barcha jonzotlarni roʻyxatdan oʻtkazish ishlari olib borilgan. 2021-yil may oyida bir guruh shaxslar koʻldan noqonuniy baliq ovlab, tabiatga 45 million soʻmlik zarar yetkazishgan. Koʻlda Turkiston moʻylovdori, zogʻora baliq kabi „Qizil kitob“ga kiritilgan baliqlar mavjud.
## Prezident qarori
2016-yil 22-sentyabrda Oʻzbekiston Respublikasi prezidentining „Sechankoʻl, Oqjar va Chimboy investitsiya bloklarida geologiya va qidiruv ishlarini olib borish, shuningdek, Urga, Oqchelak va Chandir guruhi konlarini qazish investitsiya loyihasini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ PQ-2607-sonli qarori qabul qilingan. Qarorda Sechankoʻlda 4 yil davomida Shveytsariya kompaniyasi tomonidan geologiya qidiruv ishlarini tashkil etish belgilangan.

2024-yil 3-iyul kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti rahbarligida hududlarda turizm infratuzilmasini yaxshilash va xorijiy turistlar oqimini koʻpaytirish chora-tadbirlari muhokamasi boʻyicha videoselektor yigʻilishi oʻtkazildi. Yigʻilishda tabiiy koʻllar atrofida turizm zonalari tashkil etilmagani, jumladan, Mirishkor tumanidagi Sechankoʻl va Achinkoʻl koʻllari boʻyicha dam olish maskanlari mavjud emasligi taʼkidlangan.
## Fojiyalar
2023-yil 5-oktyabr kuni koʻlda Koson tumanidan kelgan 57 yoshli shaxs koʻldan baliq ovlayotgan paytda, suvga yiqilib, choʻkish oqibatida halok boʻlgan. 2023-yil 30-iyul kuni koʻlda profilaktika inspektori hamkasblari bilan dam olish maqsadida koʻlga borib, choʻmilish paytida choʻkish sabab halok boʻlgan.
## Manbalar