open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moon Knight

**Moon Knight** — Jeremy Slater tomonidan yaratilgan va Disney+ tomonidan namoyish etilgan amerika televizion miniseriali. U Marvel Comicsga asoslangan boʻlib, shu nomdagi qahramonni tasvirlaydi. Bu Marvel Kino Olamining (MCU) oltinchi televizion seriyalidir. Serialda bosh qahramon ikkita shaxsiyatga, Marc Spector va Stiven Grant, shaxsiyatlariga ega boʻladi. Ular Misr xudolari bilan bogʻliq boʻlgan sirni yechishga jalb qilinadi. Slater bosh yozuvchi sifatida, Mohamed Diab esa rejissyorlar jamoasiga rahbarlik qilgan.

Oscar Isaac *Marc Spector* (Moon Knight) va *Steven Grant* (Mr Knight) rollarini ijro etgan. Shuningdek, May Calamawy, Karim El Hakim, F. Murray Abraham, Ethan Hawke, Ann Akinjirin, David Ganly, Khalid Abdalla, Gaspard Uliel, Antonia Salib, Fernanda Andrade, Rey Lucas, Sofia Danu va Saba Mubarak ham asosiy rollarda ishtirok etishgan. Serial suratga olinishi 2019-yil avgustda eʼlon qilingan boʻlib, noyabr oyida Slater loyihaga jalb etilgan. 2020-yil oktyabrda Diab toʻrtta qismni suratga olish uchun taklif qilingan. 2021-yil yanvarda esa rejissyorlar juftligi Justin Benson and Aaron Moorhead qolgan ikki qismni boshqarish uchun jamoaga qoʻshilishgan. Oʻsha paytda Isaacning bosh rolni ijro etishi tasdiqlangan; u Spektorning turli shaxsiyatlarini ajratib koʻrsatish uchun turli xil talaffuzlardan foydalangan. Suratga olish ishlari 2021-yilning aprelidan oktyabrigacha asosan Budapeshtda, shuningdek Iordaniya, Sloveniya va AQShning Atlanta shahrida olib borilgan.

„Moon Knight“ seriali 2022-yil 30-martda efirga uzatilgan hamda olti qismdan iborat boʻlib, 4-mayda yakunlangan. U MCUning toʻrtinchi fazasiga kiradi. Serial ijobiy fikrlarga sazovor boʻlgan. Ayniqsa aktyorlarning mahorati (xususan, Isaac, Calamawy va Hawke ijrolari), avvalgi MCU seriallariga nisbatan vahshiyroq uslubda ekanligi hamda dissociative identity disorder (DID) tasvirlashdagi yondashuviga alohida eʼtibor qaratilgan.

## Mazmuni
Marc Spector, dissociative identity disorder(DID) boʻlgan bir yollanma harbiy. U turli shaxsiyatlar bilan jumladan Steven Grant bilan birgalikda, Misr xudolari bilan bogʻliq oʻlimga olib keladigan sirli voqeaga jalb qilinadi.

## Rollarda
Oscar Isaak *Marc Spector* (Moon Knight) / *Steven Grant* (Mr. Knight) hamda Jake Lockley rolida:

May Calamawy *Layla El-Faouly* ( Scarlet Scarab) rolida:

Karim El Hakim va F. Murray Abraham *Khonshu* rolida:

Ethan Hawke *Arthur Harrow* rolida:

Ann Akinjirin *Bobbi Kennedy* rolida:

David Ganly *Billy Fitzgerald* rolida:

Khalid Abdalla *Selim* rolida:

Gaspard Ulliel *Anton Mogart* rolida:

Antonia Salib *Taweret* rolida:

Fernanda Andrade *Wendy Spector* rolida:

Rey Lucas *Elias Spector* rolida:

Sofia Danu va Saba Mubarak *Ammit* rolida:

## Manbalar
At-Tiraz masjidi

**At-Tiraz masjidi** (), Tunis Madinasining gʻarbiy qismida joylashgan masjididir.

## Joylashuvi
Masjidni Sidi Ben Arous koʻchasida joylashgan.

## Tavsifi
At-Tiraz masjidi 1836-yilda, Husayniylar sulolasi davrida, amir Mustafo Ben Mahmud Ben Muhammad ar-Rashidning buyrugʻiga binoan, fasaddagi lavhaga muvofiq qurilgan. 1982-yilda qayta tiklangan.

## Galereya

Fayl:Mosquée_Etarraz_photo_1_مسجد_الطراز_(Plaque_commémorative).jpg|alt=Commemorative plaque of the mosque|Masjidning kirish qismidagi lavhasi
Fayl:Mosquée_Etarraz_photo_2_مسجد_الطراز.jpg|alt=PMarbel panel with the name of the mosque|Masjid nomi yozilgan PMarbel paneli
Fayl:Mosquée_Etarraz_photo_4_مسجد_الطراز.jpg|alt=Inscription on top of the entrance of the mosque|Masjidning kirish eshigi tepasidagi yozuv
Fayl:Tnmedn_03.JPG|alt=Symbols on top of the entrance|Kirish eshigi tepasidagi belgilar

## Manbalar
Abdurahmon ibn al-Qosim

**Abdurahmon ibn al-Qosim al-Utaqiy** (; ) – Molikiy mazhabining taniqli ilk huquqshunosi. Molikning eng yaqin shogirdlaridan biri boʻlib, mazhab qarashlarini qayd etishda ulkan hissa qoʻshgan. Ibn al-Qosim Sahnunning „Mudavvana“ asari uchun asosiy manba boʻlgan boʻlib, bu asar Imom Molikning taʼlimotlarini oʻz ichiga oladi.

## Hayoti
Abdurahmon ibn al-Qosim milodiy VIII asr oʻrtalarida, Abbosiylar musulmon dunyosini Umaviylardan qoʻlga olgan paytda, Misrdagi „Utaqiy masjidi“ deb ataluvchi masjidda tugʻilgan. Ibn al-Qosimning kelib chiqishi Falastinning Ramla shahridan edi. U Muhammad paygʻambar ozod qilgan Toif qullarining avlodidan boʻlgan.

Ibn al-Qosim oʻzining keng bilimi bilan mashhur boʻlgan. Molikdan u va Ibn Vahb haqida soʻralganda, u Ibn Vahb ilmli kishi, Ibn al-Qosim esa haqiqiy faqih edi, deb javob bergan. Shuningdek, Ibn al-Qosim zohidlik fazilatlari bilan mashhur boʻlib, vaqtining koʻp qismini Qur’on tilovat qilishga bagʻishlagan. Qisqa vaqt ichida koʻp marta Qur’onni xatm qilgan. Misrga qaytganidan soʻng, u badavlat amaldorlarning qizlariga uylanishni rad etib, umuman hukmron tabaqadan uzoqroq yurgan. Milodiy 806-yil 63 yoshida (hijriy 191-yil Safar oyida) Makka ziyoratidan qaytganidan uch kun oʻtib, Misrda vafot etgan. Ibn al-Qosim oʻzidan keyin ikki oʻgʻil – Abdurahmon va Umarni qoldirgan.
## Manbalar
Ayub masjidi

**Ayub masjidi** () – Malining poytaxti Bamako shahridagi Hamdallaye Aci hududida joylashgan masjid.

## Tarixi
Masjid Turkiya hukumati tomonidan toʻliq moliyalashtirilgan 2 milliard frank miqdoridagi mablagʻga qurilgan. Qurilish 2012-yilda boshlangan va bir yildan soʻng, 2013-yilda yakunlangan.

## Arxitekturasi
Masjid Usmoniylar arxitekturasi uslubida qurilgan. Uning ichki dizayni islomiy xattotlik yozuvlari bilan bezatilgan. Masjid devori marmardan yasalgan va Turkiyadan olib kelingan rangli oynalar bilan ziynatlangan.

## Yana qarang

* Malida islom
## Manbalar
Kraven the Hunter

**Kraven the Hunter** — bu 2024-yilda chiqarilgan amerikalik superhero film boʻlib, unda Marvel Comicsning xuddi shu nomdagi qahramoni tasvirlanadi. Film Kravenning otasi bilan boʻlgan munosabatlarini va uning eng katta ovchi boʻlish yoʻlini oʻrganadi. Filmni J. C. Chandor rejissyorlik qilgan, ssenariy esa Richard Wenk, Art Marcum va Matt Holloway tomonidan yozilgan. Filmda Aaron Taylor-Johnson Kraven rolida, Ariana DeBose, Fred Hechinger, Alessandro Nivola, Christopher Abbott va Russell Crowe ham ishtirok etadi. Columbia Pictures va Marvel Entertainment hamkorligida ishlab chiqarilgan boʻlib, bu Sonyning Spider-Man Universe (SSU) olamidagi oltinchi film hisoblanadi.

Kraven obrazi filmlarda bir necha marta tasvirlanishi ko‘rib chiqilgan bo‘lsa-da, Sony Pictures 2017-yil o‘rtalarida o‘zining yangi umumiy olamining bir qismi sifatida bu qahramonga bag‘ishlangan alohida film yaratishga qiziqish bildirgan. Wenk 2018-yil avgustda loyihaga jalb etilgan. Marcum va Holloway esa keyinroq jamoaga qo‘shilishgan. Chandor 2020-yil avgustda rejissyorlik vazifasi bo‘yicha muzokaralar olib borgan hamda 2021-yil mayda Taylor-Johnson bosh rolga tanlangach, bu tasdiqlangan. 2022-yil boshida qo‘shimcha aktyorlar tarkibga kiritilgan. Suratga olish ishlari mart oyining oxiridan iyun oyining o‘rtalarigacha London, Islandiya va Glazgoda amalga oshirilgan.

## Manbalar
Mansur al-Buhutiy

**Shayx Mansur Ibn Yunus Al-Buhutiy** (taxminan 1592—1641-yil iyul), **al-Buhutiy** nomi bilan mashhur, misrlik islom ilohiyotchisi va huquqshunosi. U islomning hanbaliy mazhabi vakili boʻlgan va (*Xatimat-al-Muhaqiqiy*)ning soʻngi muharriri va sharhlovchisi hisoblanadi. Uning huquqiy asarlari chuqur oʻrganilgan va ixchamdir. Shuningdek uning asarlari Saudiya Arabistoni, Suriya, Qatar, Quvayt va Misrdagi hanbaliy doiralarida hanuzgacha oʻrganiladi va yuksak martabaga egadir. Eng koʻzga koʻringan asarlaridan *ar-Ravd Al Murbiy Sharh Zad Al Mustaqniy* boʻlib, ushbu asar hanbaliy fiqhini oʻrganayotgan oʻrta darajadagi talabalarga moʻljallangan.

Shuningdek, u *"Sharh al Muntaho"*, *"Kashhaf al-Qina"* kabi yuqori darajadagi fiqh asarlariga sharhlar, shuningdek, boshlangʻich daraja uchun *"Umdat at-Tolib"* nomli qisqartirilgan matnni yozgan.

1591-yilda Misrning Buhut shahrida tugʻilgan va 1641-yilning iyulida 51 yoshida Qohirada vafot etgan.

## Manbalar
Sulaymon Bаl

Shayx **Tierno Sulaymon Bal** () hozirgi Senegal hududidagi Futa Toro hududining XVIII asrda yashagan afrikalik lider, jangchi va islom olimidir.

Sulaymon Bal taxminan 1720-yilda Bode shahrida tugʻilgan. 1770-yilda Sulaymon Bal Fulani Denyanke qirolligiga va ularni qoʻllab-quvvatlayotgan Futa Torodni uzoq vaqt talon-taroj qilgan Brakna Mavrlariga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi. Torodbe rahbarlarining yigʻilishi Denyankening soʻnggi qiroli Sule Bubu Gaissirining taxtdan agʻdarilganini va saylangan imom (almami) boshchiligidagi teokratiya joriy etilishini eʼlon qildi, ammo Bal bu unvonni qabul qilmadi. 1776-yilda mavrlarga qarshi jangda halok boʻldi.

Sulaymon Balning oʻrnini Futa Toro davlatini mustahkamlagan, harbiy va ruhiy aristokratiyani yaratgan va almami unvonini qabul qilgan Gʻarbiy Afrika yetakchilarining birinchilardan boʻlgan Abdu-l-Qodir egalladi. 1796-yilda uning qoʻshini Bounghoy jangida Kayor qirolligi tomonidan magʻlubiyatga uchradi. Abdu-l-Qodir 1807-yilda oʻldirildi.

## Manbalar

* Xolger Vayss. Islom iqtisodini oʻrnatishga urinishlar: Bilod as-Sudanning 19-asrdagi baʼzi musulmon davlatlarida zakot boʻyicha soʻrov . SAL-seminarida taqdim etilgan maqola: „Afrikadagi davlat va kundalik hayot“, Akkra, 2000 yil noyabr-dekabr.
* Devid Robinson. Boshliqlar va ruhoniylar: Abdul Bokar Kan va Futa Toro, 1853-1891. Clarendon Press. (1975).
Yusuf Shomansur

**Yusuf Shomansur** (1936-yil, Toshkent, OʻzSSR, SSSR—1978-yil, SSSR) – oʻzbek shoiri. Turli yillarda ertak, doston va sheʼrlardan iborat boʻlgan koʻplab toʻplamlari nashr etilgan. Taniqli ingliz dramturgi William Shakespearening sonetlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

## Hayoti
Yusuf Shomansur 1936-yil Oʻzbekiston SSRga qarashli boʻlgan Toshkent shahrida ishchilar oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tamomlagach, 1956-yilda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutiga oʻqishga qabul qilinadi hamda oliygohni 1960-yilda muvaffaqiyatli tamomlaydi. 1965-yilda Moskva shahridagi oliy adabiyot kurslariga qatnashni boshlaydi va u yerda 2 yil tahsil oladi.

## Ijodi
Yusuf Shomansur sheʼr va roman janrlarida ijod qilgan. Ilk sheʼrlarini yozishdan oldin, oʻzbek xalq shoiri Gʻayratiy rahbarlik qilgan toʻgarakda Erkin Vohidov, Xayriddin Saloh hamda Toʻlqinlardan sheʼr yozish boʻyicha darslarni oʻzlashtirgan. Institutga qabul qilingach, shoir va yozuvchi Maqsud Shayxzodadan nasr yoʻnalishidagi bilimlarni egallagan. Institutda 2-kursda oʻqiyotgan davrlarda, 1957-yili uning birinchi sheʼriy toʻplari „Gorn sadolari“ nomi ostida chop etilgan. Bundan soʻng esa, bolalar uchun moʻljallangan hikoya, sheʼr va ertaklarini oʻz ichiga olgan bir qancha toʻplamlari nashr etilgan. Jumladan, 1962-yilda „Mehringga toʻymayman“, 1964-yilda „Oydan kelgan bolalar“, 1965-yilda „Sheʼr dardida“, 1966-yilda „Akrom va makaron“, 1968-yilda „Qalam va umr“, 1970-yilda „Yuragim“, 1971-yilda „Tabassum“, 1972-yilda „Xolva“, 1975-yilda „Qiziq-qiziq“, 1977-yilda „Dostonlar“ kabi toʻplamlari nashrdan chiqqan. Shoir 1978-yil vafot etgan boʻlsa-da, vafotidan soʻng, 1979-yilda „Kulguga nima yetsin“, 1981-yilda „Qoʻsh yurak“, 1986-yilda „Men oʻtqazmagan daraxt“, 1987-yilda „Qoʻzivoy“ sheʼriy va nasriy kitoblari chop etilgan.

1975-yilda Yusuf Shomansurning „Qora marvarid“ nomli romani Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Romanda Andijon neft koni geologlari, oddiy ishchilar hayoti bilan birgalikda roman qahramonlari Oqila va Hikmatning sevgi-muhabbatlari ochib berilgan. Romanda muallifning aytishicha, roman shoirning yaqin doʻsti Xayriddin Salohga bagʻishlangan.

Yusuf Shomansur roman yozishdan tashqari dramaturgiya sohasida ham qalam tebratgan. Bunga uning muallifligida yozilgan „Yor qayrilib boqmadi“ komediyasini misol qilish mumkin. Bu komediyada tarbiya olmagan yoshlarning kaltafahmligi oxirida ularning boshiga yetishi ochib berilgan.

Uning 1977-yilda „Sheʼrlar va hikoyalar“ deya nomlangan rus tilida chop etilgan kitobi, hozirgi kunda Rossiya davlat kutubxonasida saqlanadi.

## Manbalar
Hasan ibn Rashid

**Hasan ibn Rashid** yoki **Abu Ali ibn Roshid** Ali al-Hadiyning Bagʻdod, Madain va Savoddagi vakili edi. Bu vakillar imomiy shialarning moliyaviy va diniy ishlariga, xususan, Xums kabi diniy soliqlarni yigʻish uchun mas’ul boʻlgan. Shia imomlarining siyosiy tinchlik tamoyiliga amal qilib, ular shia jamoasini boshqarish va tashkil etish vazifalarini oʻz zimmasiga olishgan. Hasan—al-Hadiydan oldin vafot etgan va uning maqtoviga sazovor boʻlgan: „U [Hasan] hayotidan rozi holida, shahid boʻlib vafot etdi“.

Al-Hadiy vakillari toʻrtta alohida mintaqaga boʻlingan koʻrinadi: birinchisi— Bagʻdod, Madain, Savad va Kufa; ikkinchisi – Basra va Ahvaz; uchinchisi – Qum va Hamadon; toʻrtinchisi – Hijoz, Yaman va Misr. Shayx al-Mufidning yozishicha, Hasandan odamlar halol va harom hukmlarini tanqid va aybsiz olgan, shuningdek mashhur faqih va boshliqlardan biri edi.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
Abdus-Sator al-Bahadliy

Shayx **Abdus-Sator al-Bahadliy** iroqlik shialarning yuqori martabali ruhoniysi va Muqtada as-Sadr vakili hisoblanadi.

2004-yil 7-may kuni u Basra shahridagi masjidda nutq soʻzlar ekan, Abu Gʻarib qamoqxonasida amerikalik integratorlar tomonidan mahbuslarga zoʻravonlik qilish holatlariga javoban, naqd pul mukofotlarini ommaviy ravishda eʼlon qildi: amerikalik yoki britaniyalik erkak askarlarni qoʻlga olganga 350 dollar, oʻldirilgan amerikalik yoki britaniyalik erkak askarlar uchun 150 dollar. Asirga tushgan gʻarblik ayol askarlarni qul sifatida saqlashga ruxsat berdi.

## Manbalar
Shaytanat (qissa)

**Shaytanat** (. eng; Kingdom of the Devil) — Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Tohir Malik qalamiga mansub qissa. Asar 5 kitobdan iborat boʻlib, 1984-yilda yozish boshlangan. Birinchi qismi ilk bor „Sharq yulduzi“ jurnalida oʻsha vaqtdagi bosh muharrir Oʻtkir Hoshimov tashabbusi bilan 1992-yil nashr etilgan. Asar 2 yildan soʻng „Sharq“ nashriyotida kitob holida bosmadan chiqqan.

2018-yilda O‘zbekiston Matbuot va axborot agentligining „O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyotida kitobning har bir qismi alohida nom bilan nashr etilgan. Bunda birinchi qism „Qasos“, ikkinchi qism „Non bergan jon olmaydi“, uchinchi qism „Semirgan chumoli“, to‘rtinchi qism „Oqqush qo‘shig‘i“, beshinchi qism „Azozil do‘koni“ deb nomlangan.

## Asar haqida
Qissani yozishdan maqsad odamlarni jinoyat olamining naqadar qabih ekanligidan ogohlantirish boʻlgan. Yozuvchi bu toʻgʻrida shunday degan:

## Ekranlashtirilishi
1998-yil „Shaytanat“ asari asosida 20 qismdan iborat teleserial suratga olingan va ilk marta 1999-yil 15-fevralda efirga uzatilgan. Serial rejissyori — Yodgor Saʼdiyev.
## Yana qarang

* Shaytanat (teleserial)
## Manbalar

## Havolalar
Shaytanat (maʼnolari)

**Shaytanat**:
* Shaytanat (qissa) — Tohir Malik tomonidan yozilgan qissa.
* Shaytanat (teleserial) —  qissa asosida suratga olingan serial.
Kipr 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Kipr Respublikasi]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 15 nafar sportchilar bilan 8 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Medallar

## Manbalar

## Havolalar
* Kipr XOQ rasmiy sayti
Abdurahmon ibn Habib as-Siqlabiy

**Abdurrahmon ibn Habib al-Fihriy** (; **as-Siqlabiy** () nomi bilan ham taniqli) – Abbosiylar davridagi Al-Andalus noibi. Umaviylar noibi Abdurrahmon I ga qarshi kurashish uchun Ifriqiyadan yuborilgan. Tudmirga kelgach, Barselona lashkarboshisi Sulaymon al-Arabiydan boʻysunishni talab qildi. Bu rad etilgach, Al-Fihriy unga qarshi yurish qildi va Valensiya yaqinida magʻlub boʻldi. Koʻp oʻtmay, As-Siqlabiy berber tomonidan oʻldirildi. Bu Abbosiylarning Andalusda oʻz hukmronligini oʻrnatish uchun soʻnggi urinishi boʻldi.

Ibn Habib Ifriqiyada nufuzli boʻlgan Fihriy oilasiga mansub boʻlgan. Fihriylardan boʻlgan Yusuf ibn Abdurahmon al-Fihriy 756-yilda Abdurrahmon I tomonidan Al-Andalus noibligidan chetlashtirilgan edi. Baʼzi zamonaviy tarixchilarning taʼkidlashicha, Ibn Habib Yusuf bilan nikoh orqali ham qarindosh boʻlgan, biroq bu hech qanday birlamchi manba bilan tasdiqlanmagan.
## Manbalar
G‘ulom Muhammad Din Puriy

**Gʻulom Muhammad Din Puriy** (1835 – 1936) islom olimi, Dinpur asoschisi sifatida ham tanilgan. Asli Jandan boʻlgan va Rind Baloch oilasiga mansub edi. U Ipak xati harakatida ham faol ishtirok etgan.

## Hayoti
Gʻulom Muhammad 1835-yilda sharqiy Jang tumanidagi Mouza Alam Xonda tugʻilgan.Sindda Mouza Bharchondi Shariflik Hofiz Muhammad Siddiq ismli bir chol bor edi. Mavlono Gʻulom Muhammad ham ulardan taʼsirlangan boʻlib, vaqti-vaqti bilan Choʻundiyga tashrif buyurar va ularning xizmatida qolar edi. Hofiz Muhammad Siddiq Mavlono Gʻulom Muhammadning ichki qobiliyatlarini sinovdan oʻtkazib, ularni takomillashtirdi. Din Puriy 1936-yil 24-martda vafot etdi. Janoza namoziga Bahavalpur universiteti prorektori Mavlono Gʻulom Muhammad Gʻotviy imomlik qildi. U Dinpur qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Muhammad Zohid Vaxshiy

**Muhammad Zohid Vaxshiy** (; 852 – 936) – Naqshbandiya tasavvuf tariqatiga mansub boʻlgan soʻfiy. Vahshiy Hozirgi Tojikistondagi Vaxsh (yoki Vakash) shahrida, poytaxt Dushanbedan 100 km janubda yashagan. Naqshbandiy Xoja Ahrordan soʻfiylik tariqati unga meros qolagan, Vahshiy oʻz navbatida Darvesh Muhammadga taʼlimotini meros qoldirgan. Vahshiy Yoqub al-Charxiyning yaqin qarindoshi boʻlib, baʼzi manbalarga koʻra, ona tomonidan nabirasi deb aytilgan. Qabri Vaxshda.

## Manbalar
Morteza Moʻgʻtadoiy

**Morteza Moʻgʻtadoiy** (Fors. مرتضی مقتدایی; 12 oktabr 1935-yilda Isfahon shahrida tugʻilgan) – eronlik oʻn ikki shia olimi va Qum shahridagi seminar oʻqituvchilari jamiyati vitse-prezidenti. U II, III, IV, V va VI ekspertlar assambleyasiga saylandi. Moʻgʻtadoiy Isfahonda yashagan va shahar seminarida oʻqituvchilik qilgan.

Morteza Mogʻtadoiy 2009-yilgi Eron saylovida namoyish etilgan noroziliklardan „namoyishchilar dunyoning takabburligi yoʻlida yurishgan“ va „rejim ularga qarshi turishi kerak“ deganini aytgan.

## Tarix

Moʻgʻtadoiy 1935-yilda Isfahon Hakim masjidida tugʻilgan. Uning otasi, oʻsha davrdagi ruhoniylardan biri boʻlgan Mirzo Mahmud Moʻgʻtadoiy Abdulkarim Xoʻriy Yazdiy va Ruhulloh Humayniy va Mohagi Damad, Sayid Ahmad Zanjoniyning shogirdi edi.

## Manbalar
Mulla Hamza Gʻiloniy

**Mulla Hamza Gʻiloniy** (milodiy 1721/1722, hijriy 1134-yilda vafot etgan) – eronlik Shia mazhabi faylasufi. Muhammad Sodiq Ardestoniyning shogirdlaridan biri edi.

## Hayoti
Mulla Hamza Gʻiloniy Gʻilon viloyatidan kelgan, ammo hayotining koʻp qismini Isfahonda o deb ham atalgan. Gʻloniy qachon tugʻilganligi aniq emas, lekin Hazin Lahijiyning soʻzlariga koʻra, Mulla Hamza hijriy 1134 yilda vafot etgan. Asosiy manbalrda uning hayoti haqida kam maʼlumot mavjud.

## Taʼlimi
Mulla Hamza Ardestoniyning eng yaxshi shogirdlaridan biri edi. Biroq, u ustozining davridayoq ham Islom falsafasi boʻyicha yetuk bilimga ega edi. Ashtiyani uni falsafachilar orasida Mulla Sadraning falsafasini davom ettirishga va tanqidchilarga qarshi himoya qilishga harakat qilganlardan biri sifatida tan olgan. U Isfahon falsafa maktabining muhim faylasuflaridan biri hisoblangan.

## Faoliyati
Gʻiloniy Peripatetizm falsafasi va Mulla Sadra falsafasi boʻyicha bir qancha asarlar qoldirgan. Uning ayrim asarlari:

* Hikamte Sadeqiyah
* A glosses on The Book of Healing
* A treatise on Tashkik
* A commentary on Tjrid al eteqad book.

Mulla Hamza Hikmate Sadeqiyah kitobini yozgan boʻlib, unda Ardestoniyning falsafiy taʼlimotlarini bayon qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Henry Corbin and Sayyed Jalāl-al-Din Āštiāni, eds., Anthologie des philosophes iraniens depuis le XVIIe siècle jusqu’à nos jours/Montaḵabāt-i az āṯār-e ḥokamāʾ-e elāhi-e Irān az ʿaṣr-e Mir Dāmād o Mir Fendereski tā zamān-e ḥāżer, 4 vols., Paris and Tehran, 1971–79.
Yo Husayn

**Yo Husayn** () arabcha ibora boʻlib, shia musulmonlari tomonidan Husayn ibn Alining xotirasini yodga olish uchun qoʻllaniladi. Bu ibora, ayniqsa, Muharram oyi motam marosimlarida koʻproq tilga olinadi.

Britaniya Hindistonidagi inglizlar Muharram oyida musulmonlarning „Yo Husayn! Yo Hassan!“ (Hasan ibn Alining ukasi Husayn ibn Aliga ishora) deb hayqirishlarini eshitishgan va buni „Hobson-Jobson“ deb talaffuz qilishgan.
## Manbalar
Malindi masjidi

**Malindi masjidi** Tanzaniyadagi Zanjibar orolidagi Stone Town shahrida, port yaqinida joylashgan. U 1830-yillarda qurilgan, ammo ehtimol XVII asr yoki undan ham oldinroq qurilgan qadimiyroq masjid oʻrnida bunyod etilganboʻlishi ham mumkin. Baʼzi sayohat qoʻllanmalarida masjidning qurilishi XV asrga borib taqalishi tilga olinadi.

Hozirgi masjid milodiy 1834-1835-yillar (hijriy 1250-yil) oraligʻida Somalidagi Benadir sohilida Muhammad bin Abdulqodir al-Mansabiy tomonidan qurilgan. U 1820-yillardan 1840-yillargacha Zanjibarda boy savdogar boʻlgan. Bino 1841 va 1890-yillarda ikki marta qayta qurib kengaytirilgan.

Unda baʼzi gʻayrioddiy meʼmoriy xususiyatlar mavjud boʻlib, ularga konus shaklidagi minora (Sharqiy Afrikada bunday shaklga ega boʻlgan atigi uchta minoradan biri) va toʻrtburchak shaklidagi maydoncha kiradi.
## Manbalar
Sayyid Nosiruddin

**Sayyid Shoh Nosiruddin** (bengalcha: শাহ সৈয়দ নাসিরুদ্দীন, arabcha: شاه سيد ناصر الدين) – 14-asrda Bengaliyada islom dinining tarqalishi bilan bogʻliq boʻlgan soʻfiy avliyo va lashkarboshi. Sulton Shamsuddin Firuzshohning qurolli kuchlari qoʻmondoni (*[[Sipohsolor]]*) sifatida Sayyid Nosiruddin birinchi navbatda 1303-yilda Silxetni zabt etishdagi roli bilan mashhur soʻfiy darvesh Shoh Jalol bilan bir qatorda mashhurdir.

## Nasabi
Nosiruddin Bagʻdoddagi Sayyidlar oilasida, Hasan al-Arabiyning xonadonida (Hasan arab boʻlgan) tugʻilgan. Tarixchi Achyut Charan Choudhuri Nosiruddinning nasl-nasabini shia islomning oʻn ikki imomidan izlaydi va uning naslini aytadi:

## Silxetning zabt etilishi
1258-yilda Hulokuxon boshchiligidagi moʻgʻullar tomonidan vayron qilinganidan soʻng, shaharni tark etishga majbur boʻlgan Sayyid Nosiruddin birinchi navbatda Bengaliyaga joylashishdan oldin Dehliga koʻchib oʻtdi. Bir paytlar u Suhravardiya soʻfiylik tariqatiga ergashib, bir qancha gʻayritabiiy qobiliyatlarga ega boʻldi. Balki mana shu ruhiy kuchlar hikoyalari orqali u Bengal sultoni Shamsuddin Firuzshohning homiyligiga erishgan.

1303-yilga kelib Sayyid Nosiruddin Sulton qoʻshinining *[[Sipohsolor|sipohsolori]]* boʻldi. Bu vaqt ichida Firuzshoh Silxetning Hind qiroli Gour Govinda bilan urushda qatnashgan. Govindaga qarshi ikkita muvaffaqiyatsiz hujum allaqachon uning jiyani Sikandar Xon boshchiligidagi sulton qoʻshini tomonidan amalga oshirilgan. Sayyid Nosiruddin boshchiligida uchinchi yurishga buyurildi. Bu qoʻshinga keyinchalik Shoh Jalol va uning 360 nafar izdoshlari qoʻshilgan. Bu hujum oxir-oqibat muvaffaqiyatli boʻldi va Gour Govinda chekinishga majbur boʻldi va shu bilan Silxetni musulmonlar nazorati ostiga oldi.

## Tarafning bosib olinishi
Silxet zabt etilganidan koʻp oʻtmay, hozirgi Habiganjdagi qoʻshni Taraf qirolligining hukmdori Achak Narayan tomonidan mahalliy qozi qatl etilgani haqida xabar keldi. Bu Nuriddin deb atalgan qozi oʻgʻlining nikohini nishonlash uchun sigir soʻyishiga javoban qilingan, bu hukmdorni xafa qilgan.

Sayyid Nosiruddin bir qancha askar qoʻshini hamda Shoh Jalolning oʻn ikki shogirdi bilan Narayanga qarshi joʻnatildi, ular oldindan bostirib kelganini bilib, oilasi bilan qochib ketishdi. Natijada Taraf osonlik bilan qoʻlga olindi, keyinchalik Nosiruddin unga hokim etib tayinlandi. Soʻng oʻz oʻgʻli Sayiyd Sirojuddinni Nuriddinning qiziga turmushga berib, marhum Qodiyning oilasiga tasalli bermoqchi boʻldi.

## Meros
Nosiruddin Tarafning Murarband shahrida dafn etilgan, qabri keyinchalik ziyoratgohga (*[[mozor]]*) aylangan. Keyinchalik uning oilasi mintaqaning merosxoʻr hukmdorlari sifatida davom etdi.

## Manbalar
Ezulviniy masjidi

**Ezulviniy masjidi** Esvatini shohligining Hhohho viloyati Lobamba shahridagi sunniy islom masjididir.

## Tuzilishi
Masjid 1978-yilda qurilgan boʻlib, 370 nafar namozxonga moʻljallangan.

## Yana qarang

* Esvatinida islom
## Manbalar
Qatada ibn Di'ama

Qatoda ibn Diyoma as-Sadusiy yoki Abu Xattob ( hijriy 117-yil (milodiy 735-yil)da vafot etgan boʻlib, Iroqning Basra shahrida yashagan hamda mufassir va muhaddis sifatida tanilgan.

## Hayoti
Qatoda ibn Diyoma shimoliy arab qabilasi Banu Shaybondan boʻlgan Sadus urugʻidan edi. Uning hayoti haqida koʻp narsa maʼlum emas va u haqidagi dastlabki maʼlumotlar Ibn Saʼd tomonidan „Asosiy sinflar kitobi“da tuzilgan. U koʻr boʻlgan va oʻz hayoti uchun qadrli hisoblangan hadith, tafsir, arab sheʼriyati va nasl-nasab sohalaridagi bilimlarni oʻzlashtirishda bilimlariga tayangan. U bir necha yil al-Hasan al-Basrining shogirdi va hamrohi boʻlgan. al-Mizzī va al-Dhahabining ilmiy tarjimai hollarida tilga olingan baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Qatoda hijriy 117/735-yilda Vasitda vabodan vafot etgan.

## Asarlari

* Uning tafsir asarlari saqlanib qolmagan. Faqat uchta varaqdan iborat kichik bir parcha mavjud boʻlib, unda Qur’on oyatlarining bekor qilinishi haqida maʼlumot keltirilgan va 1177-yilda Iskandariyada yozuv oʻrganilgani haqidagi qayd mavjud. Bu parcha 1988-yilda nashr etilgan: Kitob an-nasix val-mansux / كتاب الناسخ والمنسوخ / Bekor qiluvchi va bekor qilinga. At-Tabariyda Qur’on tafsiridan olingan anʼana yoʻllarini koʻrsatadigan koʻplab parchalar mavjud. Uning Qur’on tafsiri ham, bekor qilish haqidagi ishi ham XV asrda maʼlum boʻlgan; Ibn Hajar al-'Asqaloniy ularni oʻzining „ilmiy ensiklopediya“sida, meros olish anʼanasiga ega boʻlgan asarlarning nomlari toʻplamida sanab oʻtadi.
* Kitob al-manosik (كتاب المناسك), Ziyorat marosimlari kitobi uning shogirdi Saʼid ibn Abi’Arub (773-yilda vafot etgan) anʼanasida boʻlib, birinchi marta 2000-yilda Bayrutda nashr etilgan. Asarda Qatodaning ziyorat marosim jihatlariga oid tushuntirishlari va ziyorat marosimlari, ularning mavqelari va al-Harom al-Makkiyning ahamiyatiga oid Qur’on oyatlari tafsirlari keltirilgan.
## Manbalar
Al-Fal masjidi

**Al-Fal masjidi** yoki „imkoniyat masjidi“ () Tunisning Madina shahridagi Azzafine hududida joylashgan kichik masjiddir.

## Joylashuvi
Masjid Kasbah koʻchasi 101-uyida, Souk En Nihas bozoriga kiraverishga yaqin joyda joylashgan.

## Tarixi
Tarixchi Muhammad Belxojaning taʼkidlashicha, bu inshoot Ziriylar sulolasi tomonidan qurilgan. Ular 972-yildan 1014-yilgacha butun Magʻrib mintaqasini, soʻngra 1148-yilgacha uning bir qismi boʻlgan Ifriqiyani boshqarganlar.

## Etimologiyasi
Odamlar oʻzlariga omad tilab masjidga borishsa, ulamolar bu eʼtiqodning xato ekanligini uqtirmoqchi boʻladilar.
## Manbalar
Mohammad Reza Azadi

**Mohammad Reza Azadi** (; 1999-yil 7-dekabrda tugʻilgan) – eronlik professional futbolchi. Eron Pro ligasining Esteghlal F.C. va Eron terma jamoasida markaziy hujumchi ampulasida oʻynaydi.

## Klub faoliyati
U 2020-yil 24-oktyabrda Panetolikos jamoasi bilan shartnoma imzolagan va Gretsiya Superligasida oʻynagan toʻrtinchi eronlik futbolchi boʻlgan.

## Terma jamoadagi faoliyati
Azadi Eron terma jamoasidagi debyutini 2024-yil 21-mart kuni Turkmanistonga qarshi jahon chempionati saralash oʻyinida oʻtkazgan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

## Yutuqlar
;Traktor

* Hazfi kubogi sohibi: 2019–20

## Manbalar

## Havolalar
Mansur ibn al-Mahdiy

**Mansur ibn [[al-Mahdiy]]** () – Abbosiy shahzoda. Xalifa al-Mahdiyning oʻgʻli hamda xalifa al-Hodiy va Horun ar-Rashidlarning ukasi. Oʻzining jiyani xalifa Muhammad al-Amin hukmronligi davrida Suriya noibi boʻlgan.

## Hayoti
Mansur al-Mahdiyning oʻgʻli. Onasi al-Bahtoriya boʻlib, fors isyonchisi damovandlik Masmugʻonning zodagon qizi. Mahdiy aynan unga qarshi birinchi marta Xurosonga yuborilgan. Al-Bahtariyaning onasi Bakand boʻlib, u Isbahbodning qizi, Kichik Farruxonning qizi edi. Smir ismli singlisi bor edi. Uning al-Mahdiy bilan Mansur ismli oʻgʻli va Sulayma, Aliya ismli ikki qizlari boʻlgan.

Otasi ikkita katta oʻgʻlini merosxoʻrlikka nomzod qilib koʻrsatdi: Muso al-Hadiy va Horun ar-Rashid. Mansur barcha akalari bilan yaxshi munosabatda boʻlgan.

Mansur 809-yilda Suriya hokimi etib tayinlandi. U lavozimida Al-Amin 809-810-yillar atrofida Sulaymonni Suriyani boshqarishga qayta tayinlagunga qadar qoldi. Bu qayta tayinlash Damashqda yuz bergan tartibsizliklarga javoban amalga oshirildi. Tartibsizliklar amaldagi hokim, Sulaymonning jiyani Mansur tomonidan Umaviylar masjididan qimmatbaho billur koʻza oʻgʻirlanishi oqibatida kelib chiqqan edi. Bu voqea Damashq aholisini shunchalik gʻazablantirdiki, ular Abbosiylar rahbarligida namoz oʻqishdan bosh tortishdi.

Mansur lavozimidan boʻshatilgach, 810-yilda Bagʻdodga qaytib keldi.

## Adabiyotlar

* 
* Houtsma, Martijn Theodoor (1993). E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936. E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936. E.J. Brill
* Al-Tabari; John Alden Williams (1988). Al-̣Tabarī: Volume 1, The Reign of Abū Ja'Far Al-Maṇsūr A. D. 754-775: The Early 'Abbāsī Empire. Al-Tabari. the Early Abbasi Empire. Cambridge University Press.
* 

## Manbalar
Esvatinidagi Islom

**[[Esvatini]]** **-** koʻpchilik nasroniylar davlati boʻlib, islom tarafdorlari ozchilikni tashkil qiladi. Esvatini konstitutsiyasi dunyoviy xususiyatga ega boʻlganligi sababli, musulmonlar mamlakatda diniy targʻibot qilish va ibodatxonalar qurishda erkindir. Mamlakatda milliondan ortiq odamlar yashaydi, ulardan taxminan 2% Musulmon boʻlib, ularning aksariyati islomning sunniy mazhabiga mansub. Esvatinidagi islom tarixi, ehtimol, mustamlaka davriga borib taqaladi. Oʻsha paytda baʼzi musulmonlar Britaniya imperiyasi imperiyasi hukmronligi ostidagi boshqa mamlakatlardan bu yurtga koʻchib kelgan davrga asoslangan. Koloniyalik davrdan keyin islom rasmiy ravishda tan olingan dinga aylandi.

## Tarix
Mustamlaka davrida musulmonlar Esvatiniga joylashishgan boʻlsa-da, 1960-yillarning boshlarida Malavi musulmonlari Esvatiniga asbest konlarida ishlash uchun kelganida faol jamoa paydo boʻldi. Mahalliy aholining oz qismi dinni qabul qildi va baʼzi kichik shaharlarda Malavi-Svazi jamoalari paydo boʻldi. Islom 1972-yilda Sobhuza II ning roziligi bilan tan olingan dinga aylandi. Oʻshandan beri musulmonlar monarxning farovonligi uchun ibodat qilishga milliy Juma bayramlarida qatnashadilar va shaharlarda koʻplab islom institutlari tashkil etilgan.

## Aholisi
CIA World Factbook-ga koʻra, Esvatini aholisining taxminan 2% musulmonlar. Esvatinidagi musulmonlar jamoasi mahalliy musulmonlar (ularning aksariyati sunniy musulmonlar deb tan olinadi) va Osiyo va qoʻshni Afrika davlatlaridan qochqinlar va immigratorlardan iborat. Ahmadiyada 250 nafar musulmon jamoasi ishtirok etmoqda.

## Huquq va siyosat
Esvatinidagi musulmon nikohlari fuqarolik nikohlarini tartibga soluvchi 1964-yilgi Nikoh qonuniga kiritilmagan. Biroq, mahalliy imom Luqmon Asookaning soʻzlariga koʻra, musulmon nikohlari „ibodat erkinligi“ni kafolatlaydigan konstitutsiyada ruxsat etilgan odatiy nikohlar sifatida qaraladi.
## Manbalar
Fudzi haqida tush

**Fudzi haqida tush** (shuningdek, „**Ninachi qanotlari uchun kuy**“) — badiiy film. Kinematografiya agentligi buyurtmasiga asosan „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasida suratga olingan.

Filmda bosh qahramon psixolog ayol Umidaning atrofida yuz berayotgan voqealar orqali ayollar dardi, fuqarolarning yumushlari yoritilgan.

Film tizeri 2025-yil 4-fevralda eʼlon qilingan.

## Manbalar
Qizilqum kanali

**Qizimqum kanali** – Qozogʻistonning Turkiston viloyatidagi sugʻorish kanali. Qizilqum choʻlida qishloq xoʻjaligini taʼminlash uchun foydalaniladi.

## Tavsifi
Qizilqum kanalining uzunligi 120 km (reja boʻyicha 140 km). Kanal Sirdaryodagi Chordara suv omboridan boshlanib, odatda shimoliy yoʻnalishda oqadi.  nuqtasida bir nechta suv oqimlariga boʻlinadi, ulardan eng uzuni, asosan shimoliy yoʻnalishda oʻtadi,  nuqtasiga etadi.

1964-yildan boshlab kanal (suv ombori kabi) qurilmoqda.

Kanal boshidagi suv oqimi tezligi taxminan 140 m³ / s ni tashkil qiladi. Kanaldan 30 ming gektardan ortiq yerni sugʻorish uchun, shuningdek, Chordara suv omboridan toshib ketish xavfi mavjud boʻlganda sel suvlarini chiqarish uchun foydalaniladi. 2007-yilga kelib, Koʻksaroy suv ombori qurilishi boshlanishidan avval ham Qizilqum kanalida sel suvlarini qumlarga yoʻnaltirish uchun oltita shlyuz oʻrnatilgan.

2001-yilda berilgan suv hajmi 0,416 km³.

## Muammolari
Kanalning noqulayligi shundaki, u kuchli filtratsiyaga ega boʻlgan qumli tuproqqa yotqizilgan tuproqli kanaldir. Qirgʻoqlarining faqat 15-20% qismi beton bilan qoplangan. Kanal hududida 200 ga yaqin kichik koʻllar mavjud boʻlib, ular toʻlguncha kanaldagi suv qolmaydi.

Hatto Sovet davrida ham kanal oʻsha davrning eng yaxshi baliqlarni himoya qilish tizimlaridan biri bilan jihozlangan, ammo soʻnggi yillarda u faol foydalanilmayapti.

## Manbalar
Awn ibn Ja'far

**ʿAvn ibn Jaʿfar** () Muhammadning hamrohi va qarindoshi edi.

U Abyssinyada, Jaʼfar ibn Abi Talib va Asma bint Umais uchinchi oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Oila 628- yilda Madinaga qaytadi.

U Muhammadning nabirasi boʻlgan amakivachchasi Umm Kulthum bint Ali bilan turmush qurdi. Ularning farzandlari yoʻq edi.

## Manbalar
Atik Ali posho masjidi

**Atik Ali posho masjidi** () – Turkiyaning Adirna shahri, Meydan mahallasidagi masjid.

Atik Ali posho koʻchasida, Salimiya masjididan taxminan 1,5 km uzoqlikda joylashgan masjid bugungi kunda tashrif buyurvchilar uchun ochiq hisoblanadi. Vaqflar Bosh boshqarmasi tasarrufidagi bino Adirna madaniy va tabiiy merosni muhofaza qilish kengashining 2003-yil 4-iyuldagi 7697-sonli qaroriga binoan roʻyxatga olingan.

## Tarixi
Masjidning aniq qurilgan sanasi nomaʼlum boʻlsa-da, uning sulton Boyazid II davrida xizmat qilgan vazirlaridan biri Atik Ali Posho tomonidan qurdirilganligi haqida maʼlumotlar mavjud. Atik Ali Poshsho 1506-yilda vafot etganligi sababli masjid ushbu sanadan oldin qurilgan deb hisoblanadi.

## Manbalar
Islam al-Behairy

**Islom al-Bahayriy -** ( 1974-yilda Siflaqda tugʻilgan). Misrlik yozuvchi va „Al-Qahira Vel Nasda Islom bilan“ koʻrsatuvining boshlovchisi. 2018-yil 5-noyabrda u Alhurrada „Islom hurri“ nomli yangi dasturni boshladi. 2018 yil 5 noyabr kuni u Alhurra „Islam Hurr“ nomli yangi dasturni boshladi. 2015-yil aprel oyida Bahayriy oʻz dasturidan foydalanib, islomni isloh qilishga chaqirgan, koʻplab taniqli islom olimlarini qattiq tanqid qilib, koʻplab fatvolar notoʻgʻri ekanligini va odamlar olimlardan fatvo olmasdan, toʻgʻridan-toʻgʻri Qur’onga murojaad qilish kerakligini aytgan. Al-Azhar universiteti uning falsafasini Islomga haqorat sifatida qoralagan. Shundan keyin Al-Kahera oʻz dasturini nomaʼlum muddatga toʻxtatdi. 2015-yilda Bahayriy hibsga olinib, Islomni haqorat qilganlikda ayblangan. Aybdor besh yilga qamoq jazosiga hukm qilingan. Bah Bahayriy hukm ustidan shikoyat qildi, ammo sud uning apellyatsiyasini rad etdi. Biroq, 2015 yil dekabr oyida sud uning jazosini bir yilga qisqartird, va keyinchalik Misr prezidenti Abdel Fattah el-Sisi uni afv etdi.
## Manbalar
Moldovada islom

Moldova aholisining katta qismi pravoslav nasroniylari boʻlsa-da, **[[Moldova|Moldovada]] bir necha ming kishidan iborat kichik [[Musulmon|musulmonlar]]** jamoasi mavjud.

2005-yilda Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining Moldovadagi vakolatxonasi murojaatiga qaramay, Talgat Masaev rahbarligidagi Moldovadagi Musulmonlarning Maʼnaviy Tashkiloti roʻyxatdan oʻtkazilmagan.

2011-yil mart oyida Moldova musulmonlariga vakillik qiluvchi nodavlat notijorat tashkilot boʻlmish Moldova islomiy birlashmasi (*Liga Islamică din Moldova*), Moldova Adliya vazirligi tomonidan mamlakatdagi qonuniy tan olingan ilk musulmonlar uyushmasi sifatida roʻyxatga olingan. 2008-yilda roʻyxatdan oʻtish uchun ariza bergan edi.

Moldova pravoslav cherkovi islomning tan olinishiga qarshi chiqib, konservativ guruhlar bilan birgalikda norozilik namoyishlarida ishtirok etgan.

2011-yil maʼlumotlariga koʻra, Moldovada rasman atigi 2000 musulmon bor edi. Biroq Moldova islom birlashmasi rahbari Sergiu Sochircaning taʼkidlashicha, bu raqam 17 mingga yaqin boʻlib, ularning aksariyati oʻtmishda islom dini bostirilgani sababli musulmon sifatida roʻyxatdan oʻtmagan.

## Demografiyasi
2014-yilgi Moldova aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Moldovada 2009 musulmon kishilar istiqomat qiladi. Bu koʻrsatkich 2004-yilgi Moldova aholisini roʻyxatga olish natijalariga nisbatan (1667) oshganini koʻrsatadi. Musulmonlarning aksariyati Kishinyovda (985 kishi) yashaydi. Undan keyingi oʻrinlarda Gagauziya (176 kishi), Balti (76 kishi), Anenii Noi (68 kishi) va Cahul (54 kishi) shaharlarida istiqomat qiluvchi musulmonlar soni qayd etilgan.
## Manbalar
Ahmad Mahdaviy Damgʻoniy

**Ahmad Mahdaviy Damgʻoniy** (; 1926-yil 5-sentyabr – 2022-yil 17-iyun) – eronlik olim va universitet professori.

## Biografiyasi
1926-yil 5-sentabrda Eronning Mashhad shahrida tugʻilgan. Tehron universitetida fors adabiyoti va ilohiyotshunosligi boʻyicha falsafa doktori darajalarini olgan. 1962—1985-yillarda shu universitetning Adabiyot va Ilohiyot fakultetlarida professor lavozimida ishlagan. 1987-yildan boshlab Garvard universiteti va Pensilvaniya universitetlarida islom ilmi, islom adabiyoti, ilgʻor arab va fors tasavvuf matnlari hamda islom falsafasi fanlaridan dars bergan. Shuningdek, Madrid avtonom universitetida uch yil mobaynida dars bergan.
## Manbalar
Asad Shayxulislomiy Sanandaji

**Doktor Asad Shayxulislomiy** () (Eron, Kurdiston viloyati, Sanandaj shahrida tugʻilgan) – dinshunos va Tehron universiteti professori.

## Biografiyasi
Doktor Shayxolislomiy prezident Muhammad Xotamiyning maslahatchisi boʻlib, Eronning sunniy aholisi bilan bogʻliq masalalarga eʼtibor qaratgan. Shuningdek, u Tehron universitetida rais edi.

Sanandaji sunniy kurddir. Shayxulislomiy kalom ilmi boʻyicha ikkita kitob muallifi boʻlib, hozirda ham Tehron universitetida magistratura va doktorantura talabalariga dars berish va ilmiy rahbarlik qilishni davom ettirmoqda. Bundan tashqari, Eronning gʻarbiy mintaqasidagi barcha universitetlar uchun maslahat kengashi aʼzosi hisoblanadi.
## Manbalar
Turkman togʻi

**Turkman togʻi** (; *Jabal Turkman* ) Suriyaning Loziqiya viloyati shimolida joylashgan togʻ tizmasi boʻlib, Turkiya bilan chegaraga tutash boʻlgan, mahalliy turk tilida Bayirbucak deb ataladigan hududda joylashgan. Ushbu nom tarixiy yozma manbalarda qayd etilmagan boʻlib, ommaviy axborot vositalarida taxminan 2012-yildan qoʻllana boshlangan.

Togʻ tizmasi Loziqiya muhofazasining sharqiy uzunligi boʻylab oʻtadi. Hududda asosan suriya turkmanlari yashaydi. 2015-yil oxirida Suriya armiyasi hamda Rossiya havo kuchlarining harbiy faoliyati kuzatilgan. Suriya fuqarolar urushi boshlanganidan buyon  nafarga yaqin turkman aholisi koʻchirilgan. Bu holat, ayniqsa, Turkman togʻlarida kuzatilgan. U yerda Suriya hukumati demografik oʻzgarishlarni amalga oshirgan. Jumladan, hududda qolgan soʻnggi turkman oilalarini Turkiyaga koʻchishga majbur qilib, hukumat kuchlari nazoratidagi hududlarga alaviy oilalarini joylashtirgan.

Turkiyaning ikkita F-16 samolyoti 2015-yil 24-noyabrda Suriyada Rossiyaning Su-24 qiruvchi samolyotlaridan birini urib tushirgan. Ikkala uchuvchi ham muvaffaqiyatli qutqarildi. Biroq ulardan biri yerda asirga olinib, Alparslan Çelik boshchiligidagi turkman kuchlari tomonidan oʻldirildi.

## Manbalar
Tveim

**Tveim** () — Suriyaning Idlib muhofazasidagi Idlib okrugining Abu ad-Duhur nohiyasida joylashgan qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Tveim aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Umm al-Keif

**Umm al-Keif** (), shuningdek **Timar** () – Suriyaning shimoli-sharqidagi Hasaka muhofazasining gʻarbiy qismida joylashgan Tell Tamer yaqinidagi qishloq. Qishloq maʼmuriy jihatdan Tell Tamer nohiyasi tarkibiga kiradi.

Qishloqda Sharq suryoniy cherkoviga mansub boʻlgan suryoniylar va arablar istiqomat qiladi. 2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
IOS 16

**iOS 16** — iOS mobil operatsion tizimining oʻn oltinchi versiyasi. Apple tomonidan iPhone qurilmalari uchun ishlab chiqilgan. 2021-yilda chiqarilgan iOS 15 operatsion tizimining vorisi. Operatsion tizim 2022-yil 6-iyun kuni WWDC konferensiyasida eʼlon qilindi. Uning vorisi – iOS 17 2023-yil 5-iyunda eʼlon qilingan.

Dasturning birinchi beta-versiyasi 2022-yil 6-iyun kuni chiqarilgan. Konferensiyadan soʻng darhol va birinchi ommaviy beta-versiyasi 2022-yil 11-iyulda chiqarildi. iOS 16 ommaviy versiyasi 2022-yil 12-sentyabrda chiqarildi.

## Manbalar
Sirojiddin Bashriddinov

**Sirojiddin Bashriddinov** — oʻzbekistonlik futbolchi. „FarDU“ klubi yarim himoyachisi.

## Manbalar
The Fantastic Four: First Steps

**Fantastic Four: First Steps** – Marvel Comics superqahramonlari jamoasi Fantastik toʻrtlikka asoslangan amerikalik superqahramonlar filmi. Marvel Studios tomonidan ishlab chiqarilgan va Walt Disney Studios Motion Pictures tomonidan tarqatilgan ushbu film Marvel Kino Olamining (MCU) 37-chi filmi sifatida moʻljallangan. Film Fantastic toʻrtlik filmlar seriyasining ikkinchi qayta boshlanishidir. Filmga Matt Shakman rejissyorlik qilgan, senariy esa Jeff Kaplan va Ian Springer, Josh Friedman, Cameron Squires, Eric Pearson, va Peter Cameronlar tomonidan yozilgan. Filmda bosh rollarni Pedro Pascal, Vanessa Kirby, Joseph Quinn va Ebon Moss-Bachrach Fantastic toʻrtlik jamoasining aʼzolari sifatida ijro etishadi. Ralph Ineson, Julia Garner, Paul Walter Hauser, John Malkovich, Natasha Lyonne va Sarah Niles hamda boshqa aktyorlar yordamchi rollarni gavdalantiradi. Filmda „Fantastic Four“ jamoasi 1960-yillarga oid retro-futuristik dunyolarini kosmik mavjudot Galaktusdan himoya qilishlari kerak boʻladi.

## Mazmuni
1960-yillarga oid retro-futuristik yerda Fantastic toʻrtlik jamoasi oʻz uylarini kosmik mavjudot Galaktus va uning sirli elchisi Silver Surfer vayron qilishlaridan himoya qilishlari kerak.

## Manbalar

## Havolalar
*
Laura Branigan

**Laura Branigan** ( , to'liq ismi **Laura Enn Branigan** (  );   -  ) — asli Nyu-York shtatida tug'ilgan amerikalik qoʻshiqchi . Uning raqs xitlari 1980-yillar davomida Germaniya va boshqa Yevropa qit'asi mamlakatlarida muntazam ravishda radioda yangragan.
Mir Ahmad Nasrulloh Tattaviy

**Mir Ahmad Nasrulloh Tattaviy** (1588-yilda vafot etgan) – Sind shtatining Tatta shahrida tugʻilgan. U Boburiylar imperatori Akbar saroyida mashhur va koʻp sayohat qilgan musulmon olimlaridan biri. Mir Ahmad Nasrulloh Tattaviy Tattadagi qozining oʻgʻli boʻlib, yoshligida oliy maʼlumotli shaxs boʻlish va maʼnaviy yuksalish uchun harakat qilgan. Tattaviy yoshligida ham muhim ilm markazlariga, xususan, Safaviylar hukmronligidagi Eronga va Usmonlilar hukmronligidagi Makka, Madina va Quddus shaharlariga sayohat qilgan. Uning toʻrt tilda soʻzlashgani maʼlum: sind, turk, fors, arab.

Boburiylar davlatiga qaytib kelgach, Akbar uni yaxshi kutib oldi. Boburiylar imperatori bir guruh olimlarga islomning dastlabki 1000 yiliga oid asar yozishni topshirgach, Tattaviy boshqa olimlar bilan *Tarix-i Alfi* deb nomlangan asarni yozishga kirishdi. Uning asarga qoʻshgan asosiy hissasi islom paygʻambari Muhammad vafotidan keyin hijriy 36-yildan Gʻozonxon (vaf. hijriy 704-yil/milodiy 1304-yil) davrigacha boʻlgan boblardir. Ammo Tattaviy asarning tugallanganini koʻrmagan, u (hijriy 996-yil/milodiy 1588-yil) shahzoda Jahongir taxtga oʻtirgan paytda vafot etgan. Uning shogirdlari orasida Sindning boʻlajak Boburiy subedari Amir Xon I ham bor edi.

## Manbalar
Bolgariya 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Bolgariya]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 46 nafar sportchilar bilan 15 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Medallar

## Manbalar

## Havolalar
* Bolgariya XOQ rasmiy sayti
Juma masjidi (Nuakshot)

**Juma masjidi** – Mavritaniyaning Nuakshot shahridagi sunniy islom masjidi. U Livan xalqaro universitetining janubi-sharqida, Jamol Abdulnosir xiyobonida, Sudlar saroyi va Air Mauritania shtab-kvartirasi yonida joylashgan.

## Yana qarang

* Mavritaniyada islom
* Mavritaniyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Al-G‘asirun masjidi

**Al-Gʻasirun masjidi** () Tunisning Madina shahridagi masjid edi. Hozirda masjid binosi buzib tashlangan.

## Tarixi
Al-Gʻasirun masjidi Hafsiylar davrida qurilgan.

## Joylashuvi
Masjd binosi al-Gʻasirun koʻchasida joylashgan edi.
## Manbalar
Al-Gʻuriy masjidi

**Al-Gʻuriy masjidi** () Tunisning Madina shahridagi Al-Haddanin koʻchasida joylashgan masjid edi. Hozirda masjid binosi buzib tashlangan.

## Etimologiyasi
Masjid 8-asrda yashagan fiqh ilmi olimi, avliyo Shayx Abu Yahyo Bin Abubakir al-Gʻuriy al-Safakisiy () sharafiga shunday nomlangan&#x5B; ** &#x5D;.
## Manbalar
Asgʻar Farhodiy

**Asg'ar Farhodiy** (forscha: اصغر فرهادی, 1972-yil 7-mayda tugʻilgan) — eronlik kinorejissyor, ssenariynavis va produser. U zamonaviy eron kinosining eng mashhur vakillaridan biri bo‘lib, o‘z filmlarida ijtimoiy va axloqiy muammolarni chuqur tahlil qilishi bilan tanilgan. Farhodiy ikki marotaba **"[[Oscar|Oskar]]"** mukofotini qo‘lga kiritgan va xalqaro miqyosda katta e’tirofga sazovor bo‘lgan rejissyorlardan biridir.

## Hayoti va ta’limi
Asg'ar Farhodiy 1972-yil 7-mayda Eronning Isfahon viloyatiga qarashli Homiyon shahrida tug‘ilgan. Yoshligidan san’at va adabiyotga qiziqib, Tehron universitetida teatr san’ati bo‘yicha tahsil olgan. U kino sohasidagi bilimlarini yanada chuqurlashtirish uchun Tarbiat Modarres universitetida rejissyorlik yo‘nalishida o‘qigan.

## Kino faoliyati

### Dastlabki ishlari
Farhodiy o‘z faoliyatini teatr va radio spektakllar yozish bilan boshlagan. Uning rejissyor sifatidagi ilk filmi **"Rag‘bat" (2002)** bo‘lib, bu filmda Eron jamiyatidagi axloqiy va ijtimoiy ziddiyatlar yoritilgan.

### "Elly haqida hikoya" (2009)
Farhodiyga xalqaro shuhrat keltirgan filmlaridan biri **"Elly haqida hikoya"** (Darbareye Elly) bo‘ldi. Ushbu film **[[Berlin xalqaro kinofestivali]]<nowiki/>da** "Eng yaxshi rejissyor" mukofotiga sazovor bo‘ldi va Eron kinosining yangi bosqichga ko‘tarilishiga hissa qo‘shdi.

### "Nader va Simin mojarosi" (2011)
Farhodiyga jahon miqyosida katta muvaffaqiyat olib kelgan filmi **"[[Nader va Simin mojarosi]]"** (ingliz tiliga "A Separation" deb o'girilgan) bo‘ldi. Film oilaviy ziddiyatlar, axloqiy qarama-qarshiliklar va jamiyatning ijtimoiy muammolarini chuqur aks ettirgani uchun **2012-yilda "[[Oscar|Oskar]]" mukofotini** qo‘lga kiritdi. Bu Eron kinosi tarixida eng yirik yutuqlardan biri bo‘lib, film shuningdek, **"[[Oltin globus]]"**, "Berlin kinofestivali" va boshqa ko‘plab xalqaro mukofotlarga sazovor bo‘ldi.

### "O‘tgan kunlar" (2013)
Farhodiy keyinchalik **"O‘tgan kunlar"** (Le Passé) filmini suratga oldi, bu film Fransiyada ishlangan va oilaviy munosabatlar, sirlar hamda o‘tgan hayotning inson taqdiriga ta’siri mavzularini yoritgan.

### "Savdogar" (2016)
**"Savdogar"** (The Salesman) filmi Farhodiyga ikkinchi "Oskar" mukofotini olib keldi. Ushbu film Arthur Millerning "Savdochi o‘limi" spektaklidan ilhomlanib ishlangan bo‘lib, unda insoniy munosabatlar, qasos va adolat masalalari ko‘tarilgan.

### "Qahramon" (2021)
Uning so‘nggi filmlaridan biri **"Qahramon"** (A Hero) Cannes kinofestivalida katta e’tibor qozondi va "Oltin palma shoxi" uchun kurashdi. Bu film jamiyatdagi axloqiy qadriyatlar va shaxsiy halollik masalalariga urg‘u beradi.

## Filmografiya
Quyida Farhodiyning asosiy filmlari keltirilgan

## Mukofotlari va e’tiroflari

* **"Oskar" mukofoti** (2012, 2017)
* **"Oltin globus" mukofoti** (2012)
* **Berlin kinofestivali "Oltin ayiq" mukofoti** (2011)
* **Cannes kinofestivali "Eng yaxshi ssenariy" mukofoti** (2016)

## Manbaalar