Ahmad Nosir Sarmast

**Ahmad Nosir Sarmast** — afgʻon-avstraliyalik etnomuzikolog. U Afgʻoniston Milliy Musiqa Instituti asoschisi va direktori hisoblanadi.

## Ilk hayoti va taʼlimi
Ahmad Sarmastning otasi Ustod Salim Sarmast Afgʻonistonda mashhur musiqachi, bastakor va dirijyor boʻlgan, va yosh Sarmast turli xil musiqiy taʼsirlar muhitida ulgʻaygan.

Sarmast 1981-yilda Afgʻonistondagi musiqa maktabini tamomlagan. Keyinchalik u 1990-yillarda Afgʻon fuqarolar urushi sababli mamlakatni tark etgan. Sarmast 1993-yilda Moskva davlat konservatoriyasida musiqashunoslik boʻyicha magistr darajasini olgan. 1994-yilda unga Avstraliyada boshpana berilgan. 2005-yilda Sarmast musiqa boʻyicha PhD darajasini olgan birinchi afgʻon boʻlib, u doktorlik darajasini Monash universitetida qoʻlga kiritgan.

## Afgʻoniston Milliy Musiqa Institutining tashkil etilishi
Sarmast Tolibon magʻlubiyatidan soʻng oʻz vatani Afgʻonistonda musiqani tiklashga yordam berish uchun qaytgan. Afg‘oniston Ta’lim vazirligi taklifiga binoan, Sarmast Tolibon boshqaruvi yillarida bostirilgan afgʻon musiqiy anʼanalarini tiklash rejasini ishlab chiqib qaytgan. 2006-yilda Sarmast „Afgʻon musiqasini tiklash“ (ROAM) loyihasi doirasida oʻz rejasini bayon qilgan boʻlib, u afgʻon musiqasi va gʻarb klassik musiqasini birlashtirgan oʻquv dasturiga ega maxsus musiqa maktabini ochishni rejalashtirgan. Sarmast 2008-yilda Afgʻonistonga qaytgan. U 2010-yil 20-iyunda Kobul shahrida Afgʻoniston Milliy Musiqa Institutini (ANIM) rasman ochgan.

Ahmad Sarmast dastlab musiqa taʼlimini faqat kam taʼminlangan bolalar, yetimlar va koʻcha bolalariga berishni rejalashtirgan. Afg‘oniston Ta’lim vazirligi esa maktabni isteʼdodli oʻquvchilar uchun ham ochishni xohlagan, natijada yakunda 50/50 (teng taqsimot) tizimi boʻyicha kelishuvga erishilgan. ANIMdagi kam taʼminlangan oʻquvchilar oʻqishga eʼtibor qaratishlari uchun oyiga 30 AQSh dollari miqdorida stipendiya oladilar.

Sarmast, shuningdek, Afgʻonistonda kam uchraydigan holat boʻlgan qoʻshma (oʻgʻil va qizlar birgalikda) taʼlim muhitini joriy etishga katta ahamiyat bergan va buni maktabdagi eng katta yutugʻi deb hisoblaydi.

2013-yilda ANIMning Afg‘on yoshlar orkestri AQSh boʻylab gastrol safariga chiqib, Karnegi xoll va Kennedi markazida chiqish qilgan. 2015-yilda birinchi afgʻon ayol dirijyor Negin Xpolvak faqat ayollardan iborat ansambl bilan ilk konsertini oʻtkazgan.

## Tolibon hujumi qurboni
Sarmast 2014-yil 11-dekabr kuni Afgʻonistondagi Fransuz taʼlim markazida sodir etilgan Tolibonning xudkushlik hujumida jarohatlangan. Hujumdan soʻng Tolibon bayonot chiqarib, Sarmastni Afgʻoniston yoshlarini buzishda ayblagan.

Hujumdan darhol keyin Sarmast hushidan ketgan va har ikkala qulogʻidagi pardalar shikastlangani sababli eshitish qobiliyatini yoʻqotib, toʻliq kar boʻlib qolgan. U zudlik bilan Kobuldagi shifoxonaga olib borilib, favqulodda operatsiya qilingan. Keyinchalik u Avstraliyaga qaytgan, u yerda jarrohlar uning boshining orqa qismidan oʻn bir dona metall parchani olib tashlab, quloqlaridan birida eshitish qobiliyatini qisman tiklashga muvaffaq boʻlgan. Sarmast hujum oqibatida hanuzgacha Posttravmatik stress buzilishidan aziyat chekadi.

## Qoʻshimcha maʼlumotlar
Sarmast Afgʻon musiqasining asosan ogʻzaki anʼanaga asoslanganligini hujjatlashtirish maqsadida uni gʻarb notatsiyasida qayd etish bilan shugʻullanadi. U, shuningdek, afgʻon musiqasini G‘arb klassik musiqasi anʼanalari asosida qayta ishlashni rejalashtirmoqda.

Sarmast hozirgi institut hududida konsert zali va qizlar yotoqxonasini qurishni rejalashtirmoqda. Shuningdek, u Afgʻonistonning boshqa shaharlarida, asosan Mozori Sharif, Jalolobod va Hirot shaharlarida musiqa maktablari ochishni ham maqsad qilgan. U, shuningdek, kelajakda Afgʻoniston simfonik orkestrini tashkil etishni orzu qiladi.

Sarmast 2012-yilda suratga olingan *Dr. Sarmastʼs Music School* nomli hujjatli film qahramoni boʻlgan, film Polly Watkins va Beth Frey tomonidan suratga olingan.

2018-yilda Sarmast va Afgʻoniston Milliy Musiqa Instituti Polar musiqa mukofoti bilan taqdirlangan.2018-yilgi Polar musiqa mukofoti Afgʻoniston Milliy Musiqa Instituti (ANIM) va uning asoschisi hamda direktori doktor Ahmad Sarmastga yoshlar hayotini musiqa kuchi orqali oʻzgartirishdagi ilhomlantiruvchi faoliyati uchun berildi.

## Manbalar