Alexander Frei

**Aleksandr Frei** yoki **Aleks Frei** (1979-yil 15-iyulda tugʻilgan) — shvetsariyalik professional futbol murabbiyi va hujumchi sifatida oʻynagan sobiq futbolchi. Hozirda u "Bazel"ni boshqarmoqda.

U o'z faoliyatini "Bazel"da boshlagan, o'z klubiga qaytishdan oldin Shveysariya, Fransiya va Germaniyaning boshqa klublarida o'ynagan va u yerda o'zining to'rt mavsumida ham Shvetsariya Superligasi chempionligini qo'lga kiritgan.

Frei 84 o'yinda 42 gol urgan Shvetsariya terma jamoasining barcha vaqtlardagi eng yaxshi to'purari. U mamlakatni ikki marta UEFA Yevropa chempionatida va shuncha ko'p Jahon chempionatlarida himoya qilgan.

## Jamoalardagi faoliyati
Frei o'zining professional faoliyatini o'zining tug'ilgan shahri "Bazel" klubida boshlagan, u yerda keyinchalik o'z vatani Shveysariyaning "FK Thun", "Luzern" va "Servette FC" klublariga o'tgan. Fransiyaning "Renn" klubiga o'tgandan so'ng, u 2004-05-yilgi mavsumda 20 ta gol bilan Liga 1da eng ko'p gol urgan futbolchi bo'ldi va o'sha mavsumda Shvetsariyaning yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Shuningdek, 2004 va 2007-yillarda Shvetsariyada yilning eng yaxshi futbolchisi deb topilgan.

O'shanda Frei 2006-yilning 29-iyunida Dortmundning "Borussiya"si bilan to'rt yillik shartnoma imzolagan. Dortmundliklar uning transferi uchun taxminan 5 million yevro to'lagan. 2006-07-yilgi mavsumda Frei 32 ta o'yinda 16 ta gol urib, Dortmundning "Borussiya" jamoasi safida eng ko'p gol urgan futbolchi bo'lgan.

U 2007-08-yilgi mavsumda uzoq muddatli jarohatdan forig' bo'lib, Dortmundning "Borussiya"sidagi so'nggi sakkizta o'yinida olti marta gol urdi. O'zining kelajagi haqidagi taxminlardan so'ng, u Bundesliganing to'rtinchi turida "Schalke 04" ga qarshi maydonga qaytdi. U ikkita gol urib, aql bovar qilmaydigan o'yinda hisobni tenglashtirdi.

2009-yil 17-iyulda u 74 liga oʻyinidan soʻng Dortmundning “Borussiya” klubini tark etdi  va olti yildan soʻng Shvetsariyaga qaytib, “Bazel” bilan shartnoma imzoladi. U 2009-yilning 26-iyulida "Sion" ga qarshi o'yinda (2:1) debyut qilgan. Turbillon stadionida bo'lib o'tgan o'yinda u golli uzatmani amalga oshirdi va so'nggi daqiqalarda g'alaba qozongan golga mualliflik qildi. 2009-10-yilgi mavsumda u 19 liga o'yinida 15 ta gol urdi va "Bazel" dublni qo'lga kiritdi. 2010-11-yilgi mavsumda u 35 liga o'yinida 27 gol urib, Shvetsariya ligasining eng yaxshi to'purariga aylandi.

2011-12-yilgi mavsum oxirida Frei "Bazel bilan ikkinchi dublni, Liga chempionligi  va Shvetsariya kubogini qo'lga kiritdi .

2012-13-yilgi UEFA Yevropa Ligasida "Bazel" yarim finalgacha yetib bordi, u yerda UEFA Chempionlar Ligasining amaldagi sohibi "Chelsi" ga qarshi bahs olib bordi, ammo umumiy hisobda 2:5 hisobida mag'lub bo'ldi. Freyning ushbu musobaqadagi so'nggi o'yini "Bazel"ning "Tottenxem"ga qarshi uy o'yinida chorak final yo'llanmasini qo'lga kiritishi bo'lib, ular 4:4 hisobida yakunlangan penaltilar seriyasida 4:1 hisobida mag'lub bo'lishdi. Frei o'zining so'nggi professional o'yinini 2013-yilning 14-aprelida "Sent-Yakob-Park "dagi uy o'yinida o'tkazdi, "Bazel" Tsyurixni 3:1 hisobida mag'lub etdi. U bu o'yinda jamoani sardor sifatida boshqargan. U o‘zining so‘nggi golini ham 55-daqiqada 25 metrlarcha jarima zarbasini kiritdi. Oradan o'n daqiqa o'tib, uni olqishlar ostida almashtirdilar. Shvetsariya Superligasining 2012-13-yilgi mavsumi yakunida Frei o'zining to'rtinchi chempionlik medali  bilan taqdirlandi va Shvetsariya kubogi kumush medali bilan taqdirlandi.

1997-yildan 1998-yilgacha va yana 2009-yildan 2013-yilgacha Frei "Bazel" tarkibida jami 217 o'yin o'tkazib, jami 148 gol urgan. Ushbu o'yinlarning 114 tasi Shvetsariya Superligasi, 15 tasi Shvetsariya kubogi, 38 tasi Yevropa musobaqalarida (Chempionlar ligasi va Yevropa ligasi) va 50 tasi o'rtoqlik o'yinlari bo'lgan. U 74 ta golni ichki chempionatda, 13 tasini kubokda, 22 tasini Yevropa o‘yinlarida, qolgan 39 tasini esa sinov o‘yinlarida kiritgan. Klub bilan u to'rtta liga chempionligini va ikki marta kubokni qo'lga kiritdi.

## Murabbiylik faoliyati
U "Bazel" klubini vaqtincha boshqargan.

2020-yil sentyabr oyida u FC Wil 1900 bosh murabbiyi bo'ldi. U 2021-yilning noyabrida bu lavozimni tark etdi va dekabrda Vintertur FC bosh murabbiyi sifatida shartnoma imzoladi. Vinterturni Superligaga olib chiqish uchun muvaffaqiyatli olib borganidan so'ng, u o'zining sobiq klubi "Bazel" bilan yangi bosh murabbiy etib tayinlandi.

## Shaxsiy hayoti
Aleksandrning klub va mamlakatdagi jamoadoshi Fabian Frei bilan hech qanday aloqasi yo'q. Biroq, u Sietl Saunders FC darvozaboni va sobiq Shvetsariya yoshlar terma jamoasi Stefan Freyning ikkinchi amakivachchasi. Uning singlisi Andrea Bazel ayollar jamoasida futbol o'ynaydi. U Nina bilan turmush qurgan va ularning 2012-yilda tug'ilgan qizi bor.

## Karyera statistikasi

### Xalqaro

## Yutuqlar
**Servet**

* Shveysariya kubogi: 2000–01

**Bazel**

* Shveysariya Superligasi: 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13
* Shveysariya kubogi: 2009–10, 2011–12
* Kubok: 2011-yil

**Individual**

* Credit Suisse yilning eng yaxshi futbolchisi: 2003-yil
* Liga 1 Oltin butsa: 2004–05 (20 gol)
* Credit Suisse yilning eng yaxshi futbolchisi: 2004, 2005, 2007 
* Shvetsariya Superligasi “Oltin butsa”: 2010–11 (27 gol), 2011–12 (24 gol)
* Axpo Superliganing eng yaxshi futbolchisi: 2011, 2012 
* Shvetsariya oltin o'yinchisi mukofoti: *"Eng yaxshi hujumchi"*: 2011, 2012 

## Manbalar