Biologlar

**Biologlar** – bu biologiya sohasida tadqiqot olib boradigan olimlar. Biologlar Yer yuzidagi hayotni, hujayralar, koʻp hujayrali organizmlarni oʻrganishadi. Ular odatda biologiyaning maʼlum bir tarmogʻida (molekulyar biologiya, zoologiya va evolyutsion biologiya) ixtisoslashadilar va maʼlum bir tadqiqot yoʻnalishiga ega boʻlishadi.

## Biologlarning tadqiqot yoʻnalishlari
Asosiy tadqiqotlar bilan shugʻullanadigan biologlarning maqsadi tabiiy dunyo haqidagi bilimlarni rivojlantirishdir. Ular tadqiqotlarni ilmiy metod yordamida olib boradilar, bu metod gipotezalarni sinovdan oʻtkazish uchun empirik metod hisoblanadi. Ularning kashfiyotlari biotexnologiyada maʼlum bir maqsadga erishish uchun qoʻllanilishi mumkin, bu maqsad odamlar uchun tabiiy foydali mahsulotlar ishlab chiqarishdir.
Koʻpgina biologlar bir nechta akademik darajaga ega, masalan, bakalavr darajasi, shuningdek, magistratura yoki doktorantura darajalarga ham ega boʻlishadi. Boshqa olimlar kabi, biologlar ham iqtisodiyotning turli sohalarida faoliyat yuritadilar, masalan, akademiyada, notijorat tashkilotlarda, sanoatda hamda shu kabi tashkilotlarda.

## Taʼlim
Biolog boʻlish uchun zoologiya, botanika, mikrobiologiya, anatomiyani oʻz ichiga olgan biologiya sohasi boʻyicha bakalavr darajasi talab etiladi. Shuningdek, biologlar uchun qoʻshimcha talablar ham bor, bular esa fizika, kimyo (umumiy, organik va biokimyo), hisoblash va statistikani oʻrganishni oʻz ichiga oladi. Tadqiqot bilan shugʻullanishni istagan talabalar odatda magistratura yoki doktorantura (masalan, PhD) dasturlarini tanlaydilar va bu dasturlar doirasida ixtisoslashgan bilim olib, tadqiqotlar olib boradi.

## Tadqiqot
Asosiy tadqiqot olib boradigan biologlar nazariyalar ishlab chiqadilar va eksperimentlar oʻtkazadilar.
Biologlar odatda laboratoriyalarda oʻz tajribalarini oʻtkazadilar, bu tajribalar hayvonlar, oʻsimliklar, mikroorganizmlar yoki biomolekulalar bilan amalga oshiriladi. Biroq, biologik tadqiqotlarning kichik bir qismi laboratoriya tashqarisida, tabiiy kuzatuv orqali ham olib borilishi mumkin. Masalan, botanika mutaxassisi maʼlum bir muhitdagi oʻsimlik turlarini oʻrganishi mumkin, ekolog esa oʻrmon hududining yongʻindan soʻng qanday qayta tiklanishini oʻrganishi mumkin.

## Ixtisoslashuvlar
Koʻpgina biolog olimlar maʼlum bir organizm turini yoki faoliyatini oʻrganish bilan ixtisoslashadilar.

* Genetika: Genetika, yaʼni genlar, organizmlar oʻzgarishini oʻrganish.
* Nevrologiya: Nerv tizimini oʻrganish.
* Rivojlanish biologiyasi: Organizmning rivojlanishi va oʻsishi jarayonini oʻrganish.
* Biokimyo: Hayotning kimyoviy tarkibini va metabolizm, koʻpayish, oʻsish bilan bogʻliq kimyoviy reaksiyalarni tahlil qilish.
* Molekulyar biologiya: Biomolekulalar orasidagi biologik faoliyatni oʻrganish.
* Mikrobiologiya: Mikroskopik organizmlar, bakteriyalar hamda qoʻziqorinlarni oʻrganish.
* Fiziologiya: Oʻsimliklar va hayvonlarning hayotiy funksiyalarini oʻrganish.
* Biofizika: Fizika usullarini biologik savollarga javob berishda qoʻllash.
* Hisoblash biologiyasi: Kompyuter fanlari, qoʻllaniladigan matematika va statistika texnikalarini biologik muammolarni hal qilishda qoʻllash.
* Zoologiya: Hayvonlar va yovvoyi tabiatni, ularning kelib chiqishi, xulq-atvorini, kasalliklarini va hayot jarayonlarini oʻrganish.
* Botanika: Oʻsimliklarni oʻrganish.
## Ish faoliyati
Biologlar odatda muntazam belgilangan ish vaqtida ishlaydilar. Odatda biologlar ilmiy daraja olganlaridan keyin ham tadqiqotlarini davom ettirishadi. Tadqiqotchilar laboratoriyada yoki boshqa joylarda yaʼni tajriba maydonlarida tadqiqotlaridan kelib chiqqan holda, istalgan vaqtda ilmiy faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin.
Koʻplab biologlar tadqiqotlarini moliyalashtirish uchun grant loyihalarida ishtirok etadi.

## Mukofotlar va yutuqlar
Biologlarga beriladigan eng oliy mukofot Shvetsiya qirollik fanlar akademiyasi tomonidan 1901-yildan buyon beriladigan Nobel mukofotidir. Shuningdek, biologlar uchun 1980-yilda taʼsis etilgan Crafuord mukofoti ham beriladi.
## Manbalar