open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pur-Baha Jomiy

**Tojiddin ibn Bahouddin** (koʻproq **Pur-Baha Jomiy** nomi bilan tanilgan (; Xurosonning Jomida tugʻilgan, hozirgi Afgʻoniston — ) eroniy shoir, soʻz oʻyini ustasi, satirik va koʻpincha achchiq ijtimoiy sharhlovchi edi. Saʼdiy Sheroziy, Homom Tabriziy va Qutbiddin Sheroziyning zamondoshi boʻlgan.

## Hayoti
Davlatshoh Samarqandiy oʻzining *Taḏkerat as-šoʿarā* (*Shoirlar tarjimayi hollari*) asarida unga bagʻishlab maqola yozadi, keyinchalik *Atashkadeh*, *Haft Iqlim* va *Majamus Shuara* kabi boshqa tarjimayi hol toʻplamlari ham unga doir ozgina maʼlumot qoʻshadi. Yoshligi haqida kam narsa maʼlum. Jomda tugʻilib, yoshlik yillarini Hirotda oʻtkazgan va uning otasi Jom tumani qozilaridan biri boʻlgan. U Rukniddin Kubai va Saʼid Hiroviy huzurida sheʼriyatni oʻrgangan.

Ehtimol, forsiy boʻlmagan soʻzlar va moʻgʻulcha lugʻatni juda koʻp ishlatgani sababli u bugun mashhur emasdir. Uning aksar qasidalari adabiy jihatdan emas, sotsiologik jihatdan muhim: chunki bu sheʼrlarda qoʻllangan soʻzlar Hulokuiylar davri zoʻravon muhitini aks ettiradi.

Dastlab u Xoja Tohir Faryumadiyning oʻgʻli Xoja Vajih ad-Din Zangi uchun madhiyalar yozgan. Biroq Tabrizga koʻchgach, Xoja Shamsuddin Juvayniyni madh etuvchi asarlar yaratgan.

## Adabiy asarlar
Pur-Baha asarlarining barchasini jamlagan yagona toʻplam yoʻq, uning sheʼrlari tarqoq holda saqlanib qolgan. Biroq, u deyarli barcha asarlarida qoʻllagan juda oʻziga xos uslub tufayli uning asarlarini aniqlash osonlashadi.
* Sheʼrlar *[[Devon|devoni]]* — unda qasidalar, parcha-sheʼrlar bandli sheʼr (tarkib-band), lirik sheʼrlar (gʻazal) va ruboiylar mavjud.
* *Kār-nāma-ye avqāf* — *Ezz-od Din Tohir Faryumadi*ga bagʻishlangan masnaviylar toʻplami; unda 375 bayt bor, ularning aksariyati Xoja Vajih ad-Din Zangi, uning otasi Xoja Tohir Faryumadiyga aytilgan madhiyalar hamda mullalar va diniy tabaqalarning koʻplab vakillari orasida uchraydigan ikkiyuzlamachilikni hajv qilishdan iborat.

## Nishopur zilzilasi
1267–1268-yillarda Nishopur shahri zilzila oqibatida vayron boʻlgan. Pur-Baha soʻz oʻyinlari va uzoqdan keltirilgan metaforalar bilan shaharning ham vayron boʻlishi, ham qayta tiklanishini batafsil tasvirlagan. U sheʼriy qasida minoralar, masjidlar, kutubxonalar va maktablar kabi turli inshootlarga yetgan zararlarni bayon qilib, soʻng shahar qayta qurilishi sanasini 1271-yil mayining boshlariga toʻgʻri kelishini aytadi. Bu sheʼrni Hofizi Abru va Fasih Xafi keltirgan. Qayta tiklash haqidagi sheʼrida u Abaqa xonning ezgu ishlariga ishora qiladi; u Hulokuiylarning Eron qiroli boʻlib, uni „zamonamiz Anushirvoni — Abaqa olamning sohibi, yerning hukmdori, dunyo fath etuvchisi, dushman bogʻlovchi“ deb taʼriflaydi.

## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar
Linepithema anathema

**Linepithema anathema** — Linepithema urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 2007-yilda Wild tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Braziliyaga endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Ar-Raudha katta masjidi

**Ar-Raudha katta masjidi** () — Indoneziyaning Markaziy Kalimantan viloyati Pulang Pisau regensligidagi eng yirik masjid. Ushbu katta masjid Mantaren I kichik tumani, Kahayan Hilir tumani hududida, Pembangunan Rei II Arah Pelindo koʻchasida joylashgan. Bu katta masjid Pulang Pisau regensligining eng muhim ramzlaridan biri boʻlib, regenslikning Islomiy markazi boʻlishi rejalashtirilgan edi.

## Tarixi
Pulang Pisau regensligida Ar-Raudha katta masjidini qurish tashabbusi mahalliy islom ulamolari va hurmatli jamoat arboblari tomonidan boshlangan. Ular juda koʻp sonli ibodat qiluvchilarni sigʻdira oladigan ulkan islomiy ibodat binosini qurishni istashgan. Ushbu katta masjid qurilishining yana bir maqsadi Pulang Pisau regensligi aholisiga islom taʼlimotlarini oʻrganish va tadqiq etish uchun islomiy taʼlim markazini yaratish edi.

2017-yilda moliyalashtirish yetishmasligi sababli yillar davom etgan qurilishdan soʻng bu katta masjidning qurilish jarayoni yakunlandi. Qurilish tugagach, bu katta masjid avvaliga Pulang Pisau katta masjidi deb atalgan va unga islomiy nom berilmagan edi. Biroq mahalliy islom ulamolari va hurmatli jamoat arboblari masjid uchun bir nechta islomiy nomlarni, jumladan Al-Eid va Ar-Raudha nomlarini taklif qildilar. Ancha uzoq muhokamadan soʻng Ar-Raudha islomiy nomi masjidning rasmiy nomi sifatida tanlandi. Ushbu katta masjid 2017-yil 6-iyul (hijriy 1438-yil 12-shavvol) kuni oʻsha paytdagi Pulang Pisau regenti Edi Pratovo tomonidan ochib berildi.

## Meʼmorchilik
Ar-Raudha katta masjidining meʼmoriy uslubi zamonaviy Yaqin Sharq meʼmorchiligi taʼsirida boʻlib, bitta katta gumbaz va burchaklarida toʻrtta minoradan iborat. Ushbu katta masjidning umumiy maydoni taxminan . Masjid binosining oʻzi egallagan maydon esa taxminan . Ar-Raudha katta masjidi hozirda 500 dan 1000 nafargacha ibodat qiluvchini sigʻdira oladi. Bu masjidda teak daraxti yogʻochidan yasalgan minbar bor. Bundan tashqari, masjiddagi barcha eshik va deraza romlari asosan alyuminiydan tayyorlangan boʻlib, u korroziyaga chidamli va Borneo hududining nam hamda issiq iqlimiga mos keladi. Masjid ichki qismi ikki qavatdan iborat: birinchi qavat asosiy qavat, ikkinchi qavat esa mezzanin hisoblanadi.

## Galereya

File:Masjid Agung Ar Raudhah Pulang Pisau.jpg|Yuqoridan olingan Ar-Raudha katta masjidining koʻrinishi
File:Masjid Agung Ar Raudhah Pulang Pisau 2.jpg|Rei II asosiy koʻchasidan Ar-Raudha katta masjidining koʻrinishi
File:Masjid Agung Ar Raudhah Pulang Pisau 4.jpg|Qurilish ishlari davom etayotgan paytdagi Ar-Raudha katta masjidi
File:Masjid Agung Ar Raudhah Pulang Pisau 1.jpg|Pulang Pisau shahridagi Ar-Raudha katta masjidining ayvoni
File:Masjid Agung Ar Raudhah Pulang Pisau 3.jpg|Pulang Pisau shahridagi Ar-Raudha katta masjidining ichki koʻrinishi


## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Dorussalom katta masjidi (Palangka Raya)

**Darussalom katta masjidi** — Indoneziyaning Markaziy Kalimantan provinsiyasidagi masjidlardan biri. Ushbu katta masjid Palangka Raya shahrining Jekan Raya tumani, Jorj Obos koʻchasida joylashgan. Bu masjid Palangka Rayaning Islom markazi hududida joylashgan. Ushbu katta masjid, shuningdek, Markaziy Kalimantan viloyati poytaxtining eng muhim ramzlaridan biridir.

## Tarixi
Ushbu katta masjid 1984-yilda Amal Bakti Muslim Pancasila jamgʻarmasi tashabbusi bilan toʻrt qirrali piramida shaklidagi uch qavatli anʼanaviy tom koʻrinishida qurilgan. Keyinchalik 2010-yilda Markaziy Kalimantan viloyati hukumati Palangka Raya shahrining bosh masjidi boʻladigan masjid qurishni rejalashtirdi. Shu sababli Darussalam katta masjidi 2011-yilda rekonstruksiya qilindi. Taʼmirlash jarayoni yakunlanishi uchun uch yil kerak boʻldi. 2014-yilga kelib rekonstruksiya ishlari tugallandi va masjid oʻsha davrdagi Markaziy Kalimantan gubernatori Agustin Teras Narang tomonidan ochildi.

## Arxitektura
Darussalom katta masjidining bino maydoni . Ushbu katta masjid  maydonlik namozxonada 10 000 dan ortiq ibodat qiluvchini sigʻdira oladi. Ushbu katta masjid meʼmorchiligi postmodernizm, arab va mahalliy dayak meʼmorchiligi uygʻunligidan iborat. Dayak anʼanaviy meʼmorchiligining izi binoning tashqi dizaynida dayak uslubida oʻyma naqshli qalqon orqali koʻrinadi. Bundan tashqari, dayak anʼanaviy meʼmorchiligi izlarini masjid gumbazlaridagi rang naqshlarida ham koʻrish mumkin. Ushbu katta masjid besh gumbazga ega boʻlib, ulardan biri diametri 32 m boʻlgan asosiy gumbaz va toʻrttasi ikkilamchi gumbazlardan iborat. Masjidning janubi-gʻarb tomonida balandligi 114 metr boʻlgan bitta baland minorasi mavjud. Bu katta masjid, shuningdek, uch qavatga ega: birinchi qavat katta masjid boshqaruv idorasi sifatida, ikkinchi va uchinchi qavatlar esa asosiy namozxona sifatida xizmat qiladi.

## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Bayat Power

**Bayat Power** — Afgʻonistondagi mustaqil elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi kompaniya. U 2016-yilda Bayat Group tarkibida tashkil etilgan. Kompaniya Afgʻonistonning energiya ehtiyojlarini qondirish maqsadida tabiiy gazga asoslangan elektr stansiyasini ishlab chiqqan va uni boshqaradi.

## Umumiy maʼlumoti
Bayat Power — 2002-yilda doktor Ehsanollah Bayat tomonidan tashkil etilgan Bayat Group kompaniyalar guruhining shoʻba korxonasi hisoblanadi. Guruh Afgʻonistonda bir nechta sohalarda faoliyat yuritadi. Ular qatoriga telekommunikatsiya (Afghan Wireless), ommaviy axborot vositalari (Ariana Radio & Television Network), energetika, internet xizmatlari (Ariana Network Services) hamda xayriya faoliyati (Bayat Foundation) kiradi. Bayat Powerning faoliyati Shibirgʻon shahrida joylashgan boʻlib, bu hudud tabiiy gaz zaxiralari bilan mashhur. Kompaniya Afgʻonistonning import qilinadigan elektr energiyasiga qaramligini kamaytirish hamda mahalliy energiya ishlab chiqarishni rivojlantirishga yordam beradi.

### Bayat Power-1

Bayat Power-1 — Bayat Power kompaniyasining birinchi gaz yordamida ishlaydigan elektr stansiyasi. U Shibirgʻon, Joʻzjon viloyatida, Afgʻonistonda joylashgan. Ushbu elektr stansiya 2019-yil noyabr oyida ishga tushgan. Bu soʻnggi qariyb 40 yil ichida Afgʻonistonda qurilgan birinchi zamonaviy gazdan elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi inshoot hisoblanadi. Stansiya 44 megavattgacha elektr energiyasi ishlab chiqaradi va minglab afgʻon xonadonlarini elektr bilan taʼminlaydi. Elektr stansiyasida tez ishga tushirilishi va yuqori samaradorligi bilan ajralib turadigan Siemens SGT-A45 turbinasi ishlatiladi. U yiliga taxminan 300 million kilovatt-soat elektr energiyasi ishlab chiqaradi. Stansiya faoliyati Afgʻoniston Elektr Tarmoqlari Kompaniyasi (DABS) va Konchilik va Neft Vazirligi bilan hamkorlikda amalga oshiriladi.

## Yutuqlari

Bayat Power oʻz ish boshlaganidan beri 1 milliarddan ortiq kilovatt-soat elektr energiyasi ishlab chiqardi. 2023-yilda kompaniya Osiyo Elektr Energetikasi Mukofoti bilan taqdirlandi.

## Hamkorliklari

Bayat Power xalqaro kompaniyalar bilan hamkorlik qiladi, jumladan Siemens Energy, Relevant Power Solutions hamda Afgʻoniston hukumat idoralari bilan. Kompaniya Afgʻoniston Savdo va Investitsiya Palatasi (ACCI) hamda Afgʻoniston Qayta tiklanadigan Energiya Ittifoqi (AREU) aʼzosi hisoblanadi.

## Ijtimoiy va iqtisodiy taʼsiri
Kompaniya faoliyati Afgʻonistonda ish oʻrinlari yaratish va energiya sohasida malaka/ishchi kuchini rivojlantirishga hissa qoʻshadi. Shuningdek, afgʻon muhandislar va texnik mutaxassislarga tayyorgarlik va treninglar tashkil qiladi.

## Kelajakdagi rejalari
Bayat Power elektr ishlab chiqarish quvvatini kengaytirib, 200 megavattgacha yetkazishni rejalashtirmoqda. Shuningdek, kompaniya qayta tiklanadigan energiya manbalari va tarmoqqa ulanmagan texnologiyalarini ham oʻrganmoqda.

## Yana qarang
* Afgʻonistonda energetika
* Afgʻonistonda qayta tiklanadigan energiya
## Manbalar

## Havolalar

*
Al-Istiqlol katta masjidi

**Al-Istiqlol katta masjidi** Indoneziyaning Markaziy Kalimantan viloyatidagi Murung Raya regensligi hududida joylashgan eng yirik masjid hisoblanadi. Ushbu katta masjid Jendral Sudirman koʻchasida, Murung tumani, Murung Raya regensligida joylashgan. Bu katta masjid Murung Raya regensligining eng mashhur ramzlaridan biridir.

## Tarixi
Al-Istiqlol katta masjidining qurilishi Murung Raya regensligidagi islom ulamolari va nufuzli shaxslar gʻoyalari asosida boshlangan. Ular koʻplab musulmonlar namoz oʻqishi va ibodat qilishi mumkin boʻlgan yirik masjid qurishni maqsad qilgan. Bundan tashqari, katta masjid Murung Raya regensligining Islom markazi boʻlishi ham koʻzda tutilgan.

2007-yilda ushbu katta masjidni qurish rejasi ishlab chiqila boshladi. Qurilish rejasining asosiy konsepsiyasi Murung Rayadagi musulmonlar jamoasi ichida xavfsizlik, hamjihatlik, osoyishtalik va tinchlikni taʼminlay oladigan ulkan masjid barpo etish edi. Al-Istiqlol katta masjidining qurilish jarayoni 2008-yildan 2012-yil oxirigacha aniq 4 yil davom etdi. Ushbu masjid qurilishi Murung Raya regensligi mahalliy budjeti hisobidan moliyalashtirilgan. Al-Istiqlol katta masjidi oʻsha paytdagi Murung Raya regenti DR. Ir Villi M. Yoseph, MM tomonidan 2013-yil 2-iyulda tantanali ravishda ochilgan va u Puruk Cahu shahridagi Al-Istiqlol katta masjidi boshqaruv kengashi tomonidan boshqariladi.

## Meʼmorchilik
Ushbu masjidning meʼmoriy uslubi zamonaviy arab meʼmorchiligi hamda mahalliy dayak meʼmorchiligi uygʻunlashmasidan iborat boʻlib, buni katta masjid gumbazlaridagi rang naqshlarida koʻrish mumkin. Bu katta masjidning bino maydoni 5 929 m² (63 819 kvadrat fut)ni tashkil etadi. Ushbu katta masjid 7 000 nafardan ortiq ibodat qiluvchini sigʻdira oladi. Masjidning har bir tomonida toʻrttadan minora bor va unda beshta gumbaz mavjud: asosiy gumbaz tomning markaziy qismida, qolgan toʻrtta gumbaz esa toʻrtta minora ustida joylashgan.

## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Zulfiqor Shirvoniy

**Zulfiqor Shirvoniy** (taxminan 1291-yilda vafot etgan) fors shoiri boʻlib, Hulokuiylar davrida yashagan. Uning *[[Devon|devon]]*i 9 000 baytdan iborat. Muhammad Dabirsiaqi / *[[Encyclopædia Iranica]]*da qayd etishicha, „u odatda sheʼr tuzish sanʼatining ustasi sifatida eʼtirof etilgan“.

## Hayoti
Zulfiqor maʼlum bir Sadriddin Ali oilasida tugʻilgan. Luriston atabeklarining Fazluya tarmogʻidan boʻlgan Atabek Yusofshoh I tomonidan qoʻllab-quvvatlangan. Zulfiqor Yusofshohga bagʻishlab bir necha madhiyaviy qasida yozgan, shuningdek Hulokuiylar hukmdori Gayxatu, Qora-Xitoy *amir*i Jaloladdin Soyurgʻatmish (Kermanda hukmronlik qilgan), hamda Podshoh Xotun (Kermanda Soyurgʻatmishdan keyin taxtga chiqqan) uchun ham shunga oʻxshash sheʼrlar bitgan.

Zulfiqor Shirvoniyning qabri shimoli-gʻarbiy Eronning Tabriz shahridagi Maqbaratoshoara maqbarasida joylashgan.

## Asarlar
Muhammad Dabirsiaqi / *Encyclopædia Iranica*ga koʻra, Zulfiqor Shirvoniyning sheʼrlari „jozibali, lirika ruhidagi xususiyat“ga ega. Uning „muhimroq asarlari“ orasida Xoja Muhammad Mastariyga (Hulokuiylar davrining vaziri) bagʻishlangan *Mafatih ol-kalam va madayeh ol-keram* asari tilga olinadi. Bu uzun madhiyaviy asarda Zulfiqor „har qanday vazn va eliziya (*zehafat*)ning barcha mumkin boʻlgan kombinatsiyalarini qamrab oladigan, akrostix shaklida (*tavsih*) yozilgan ikki boshlangʻich bayt (*matla*)dan“ foydalanadi. Dabirsiaqi taʼkidlashicha, asar yana shunisi bilan ham eʼtiborliki, bir boʻlim ichida (ikki boshlangʻich bayt doirasida) har bir necha satrda ayrim soʻzlarni bir-biriga ulab, turli vaznlarda yangi baytlar hosil qilish mumkin.

## Manbalar

## Manbalar
* 

## Qoʻshimcha oʻqish
* 
*
Al-Vustho Mangkunegaran masjidi

**Al-Vustho Mangkunegaran masjidi** — Markaziy Yavadagi Surakarta shahrida, Mangkunegaran saroyining gʻarbida joylashgan tarixiy masjid. Masjid Surakartadagi eng qadimgi uch masjiddan biri hisoblanadi. Al-Vustho Mangkunegaran masjidi Mangkunegaran saroyining davlat masjidi (*masjid nagara*) sifatida ochilgan.

## Tarixi
Masjid avval Mangkunegaran masjidi nomi bilan tanilgan. Qurilish 1878-yilda boshlangan, bino esa 1918-yilda yakunlangan, binoning bir qancha qismlari Thomas Karsten tomonidan taʼmirlangan. Masjidni saqlash ishlari Mangkunegaran saroyining saroy xizmatkori (*abdi dalem*) tomonidan amalga oshirilgan.

*Al-Vustho* unvoni ilk bor 1949-yilda Mangkunegaran saroyining bosh mutasaddisi (*kepala takmir*) Imom Rosidiy tomonidan berilgan. *Al-Vustho* „oʻrtacha“ degan maʼnoni anglatadi; bu Mangkunegaran masjidining oʻrtacha kattaligiga ishora qiladi: u Surakartadagi katta masjiddek ulugʻvor ham emas, Kepatihan masjididek kichik ham emas.

## Meʼmorchiligi

Surakartadagi Al-Vustho Mangkunegaran masjidi Mangkunegaran saroyidan taxminan  gʻarbda joylashgan. Al-Vustho Mangkunegaran masjidi diniy binolar uchun xos boʻlgan anʼanaviy yava meʼmorchiligi uslubida loyihalangan. Yava anʼanasidagi masjidlarning aksariyati kabi, unda tajug (piramida) uslubidagi tom mavjud: bu tom shakli odatda faqat diniy binolar, masalan masjid yoki ibodatxona uchun qoʻllanadi. Tom uch qavatdan iborat boʻlib, tepasiga *mustaka* deb ataladigan bezakli uchlik oʻrnatilgan. Tom toʻrtta asosiy saka guru ustuni va oʻn ikki yordamchi saka rava ustuni bilan koʻtarib turiladi. Saka guru ustunlarining tag qismi arab xattotligi bilan bezatilgan.

Masjidning asosiy zalining sharq tomonida tomli old ayvon yoki  bor — bu yava masjidlarining asosiy belgilaridan biridir. da Kanjeng Kyai Danasvara nomli katta  (baraban) joylashgan. Asosiy zalning janub tomonida yopiq ayvon koʻrinishidagi kengaytma () mavjud. Bu yopiq ayvon ayollar uchun namozxona sifatida foydalaniladi.

Surakartadagi katta masjidga oʻxshash tarzda, old ayvonda arab xattotligi bilan bezatilgan darvozasimon tuzilma — *markis* mavjud. Bu portal Indoneziyadagi qadimiy paduraksa shaklidan ilhomlangan boʻlib, diniy inshoot majmuasidagi eng muqaddas hududni belgilovchi darvozadir.

Al-Vustho Mangkunegaran masjidida balandligi  boʻlgan sakkiz qirrali minora bor. Bu minora asosiy binoning shimoli-sharqida joylashgan. Minora 1926-yilda qurilgan.

Masjid majmuasida  (yava tilida „taxt oʻrindigʻi“) deb ataladigan kichik bino ham bor. da sunnat marosimi oʻtkazilishi mumkin.  dastlab Mangkunegara V tomonidan Mangkunegara saroyi qirollik oilasi aʼzolarining sunnati uchun qurdirilgan. 20-asr boshlarida Mangkunegara VII hukmronligi davrida esa, nihoyat, keng jamoatchilikka  ichida sunnat qilishga ruxsat berilgan; marosim Muhammadiya tomonidan amalga oshirilgan.

## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Heiter bis tödlich: München 7

**München 7** — Franz Xaver Bogner tomonidan suratga olingan nemis politsiya dramasi. Serial voqealari Myunxenda sodir boʻladi va unda „München 7“ (maʼnosi: „Myunxen 7“) nomli xayoliy politsiya boʻlimi tasvirlangan. Asosiy qahramonlar — „Marienplatz sherifi“ Xaver Bartl va uning yangi hamkasbi Felix Kandler. Serialda bavariya lahjasi tez-tez qoʻllaniladi.

## Havolalar
*
Inspektor Rolle

**Inspektor Rolle** — nemis teleseriali. Birinchi mavsumiga Jörg Grünler rejissyorlik qilgan boʻlib. Ilk bor 2002-yilda namoyish etilgan. Ikkinchi mavsumi esa 2004-yilda chiqarilgan boʻlib, unga Zoltan Spirandelli rejissyorlik qilgan. Har ikki mavsum Sat.1 telekanali uchun Askania Media Filmproduktion GmbH tomonidan ishlab chiqarilgan.

## Havolalar
*
Daniil Nugumanov

**Daniil Nugumanov** (2006-yil 3-mart, Toshkent) — oʻzbekistonlik futbolchi. „Xorazm“ klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Manbalar
Hamburg Transit

**Hamburg Transit** — kriminal janridagi nemis teleseriali. 1970-yilda ilk bor efirga uzatilgan. 1974-yilgacha, toʻrt mavsum davomida jami 52 ta qism namoyish etilgan. Unda Hamburg jinoiy qidiruv boʻlimi xodimlari faoliyati tasvirlanadi. Serial 1966-yildan 1970-yilgacha efirga uzatilgan *[[Polizeifunk ruft]]* teleserialining davomi hisoblanadi.

## Rollarda
* Karl-Heinz Hess — Kriminalhauptwachtmeister Walter Hartmann
* Eckart Dux — Kriminalobermeister Schlüter
* Heinz-Gerhard Lueck — Komissar Castorp
* Gert Haucke — Komissar John

## Manbalar

## Havolalar
Zahiriddin Faryabiy

**Zahiriddin Abu-al-Fazl Tohir ibn Muhammad** (;  — 1201; asosan **Zahir Faryobiy** () nomi bilan mashhur boʻlgan) — 12-asr fors shoiri.

Faryabiy taxminan 1156-yilda (551 hijriy yilda) Faryabda (bugungi Afgʻoniston hududida) tugʻilgan boʻlib, ehtimol turk naslidan boʻlgan. Asarlarining aksar qismi bir necha Saljuqiy amirlariga bagʻishlangan qasidalardan iboratdir. Faryabiy kamida bitta sheʼrini Shirvonshoh Axsiton I ga bagʻishlagan. 1201-yilda Tabrizda vafot etgan.

## Manbalar va izohlar

## Adabiyotlar
* 
*de Bruijn, J. T. P. (24 January 2012) [15 December 1999]. "Fāryābī, Ẓahīr-al-Dīn Abu’l-Fażl Ṭāher". *[[Encyclopædia Iranica]]* (online ed.).
*
*Rypka, Jan (1968). *History of Iranian Literature*. Reidel Publishing Company. . 
* Rypka, Jan (1968). "8. Poets and Prose Writers of the Late Saljuq and Mongol Periods". Boyle, J. A. (ed.). *[[The Cambridge History of Iran]]*. Vol. 5: The Saljuq and Mongol Periods. Cambridge, UK: Cambridge University Press. p. 577.
Kobul politexnika universiteti

**Kabul politexnika universiteti** (KPU; ) — Afgʻonistonning Kobul shahrida joylashgan yirik davlat universitetlaridan biri. 1963-yilda Bagh-e Bala saroyining sharqiy qismida joylashgan 72 gektar (180 akr) maydonda tashkil etilgan boʻlib, mamlakatdagi eng yirik va mashhur oliy taʼlim muassasalaridan biriga aylangan. Dastlab **Kobul politexnika instituti** deb atalgan. Universitetning hozirgi rektori Abdurashid Iqbal hisoblanadi.

Universitet tarkibida 8 ta fakultet va 20 ta kafedra (taʼlim yoʻnalishi) mavjud boʻlib, ulardan 12 tasi ixtisoslashgan, 8 tasi esa umumiy fanlarga oid kafedralardir. Universitet binolari tarkibiga oʻquv auditoriyalari, laboratoriyalar, kutubxona, talabalar turar joyi, professor-oʻqituvchilar uchun xonalar, 1000 oʻrinli oshxona, 500 oʻrinli masjid, sport inshootlari, 1000 oʻrinli konferensiya zali, ustaxonalar hamda dam olish markazi kiradi.

## Fakultetlar
* Geologiya va konchilik fakulteti
* Qurilish fakulteti
* Elektromexanika fakulteti
* Kompyuter fanlari fakulteti
* Kimyo sanoati muhandisligi fakulteti
* Suv va atrof-muhit muhandisligi fakulteti
* Transport muhandisligi fakulteti
* Geomatika muhandisligi fakulteti

## Yana qarang
* Afgʻoniston universitetlari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*Official website
*
Qorasuv,Baxmal

**Qorasuv** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Baxmal mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Etimologiyasi
Qishloq nomi **qorasuv** gidronimi bilan bogʻliq. Oʻzbek tilida qorasuv yer ostidan sizib chiqib, buloq yoki jilgʻa tarzida oqadigan suv manbasini anglatadi. Bunday suvlar odatda yer osti va sizot suvlari bilan toʻyinib, hajmi deyarli oʻzgarmas holda oqib turadi.

Tarixiy manbalarda ham bu atama qayd etilgan. Masalan, Zahiriddin Muhammad Bobur togʻli hududlar aholisi nutqida **qorasuv** atamasi shu maʼnoda qoʻllanilishini yozib qoldirgan.

Qishloq shunday suv manbai yaqinida joylashganligi sababli **Qorasuv** deb nomlangan. Bu holda gidronim asosida oykonim yuzaga kelgan.

## Manbalar
Qoratosh

**Qoratosh** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Mustaqillik mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Etimologiyasi
Qishloq nomi hududning tabiiy-geografik xususiyatlari bilan bogʻliq. Baxmal tumani togʻli hududlardan iborat bo‘lib, bu yerda turli rangdagi toshlar uchraydi. Qishloq atrofida yirik qora rangdagi toshlar mavjud bo‘lgani sababli aholi punkti **Qoratosh** deb atalgan.

## Manbalar
QO‘RGʻONLI

**Qoʻrgʻonli** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Baxmal mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Etimologiyasi
Qishloq nomi tarixiy **qoʻrgʻon** soʻzi bilan bogʻliq. Qoʻrgʻon o‘rta asrlarda qalʼa yoki baland mudofaa devori bilan o‘rab qurilgan, odatda bitta darvozali mustahkam inshootni anglatadi.

Hududda qadimda qoʻrgʻon mavjud bo‘lgan deb taxmin qilinadi. Hozirda uning izlari saqlanmagan bo‘lsa-da, qoʻrgʻon joylashgan hudud nomi qishloq nomi sifatida saqlanib qolgan.

## Manbalar
Quduqli,Baxmal

**Quduqli** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Shodlik mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Etimologiyasi
Qishloq nomi **quduq** soʻzi bilan bogʻliq. Quduq suv olish maqsadida vertikal tarzda qazilgan chuqurlik, yaʼni gidrotexnik inshoot hisoblanadi.

Qishloq aholisi ichimlik suvi uchun asosan quduqlardan foydalanganligi sababli hudud **Quduqli** deb atalgan. Bu holda gidronim asosida oykonim shakllangan.

## Manbalar
Tohira Mazhar Ali

**Tohira Mazhar Ali** (qizlik familiyasi *Hayot*; 1924-yil 5-yanvarda tugʻilgan — 2005-yil 23-martda vafot etgan) — pokistonlik ayollar huquqlari himoyachisi, siyosiy faol shaxs, Benazir Bhuttoning murabbiyi. Siyosiy faol Tariq Ali, Tausif Hayot va avstraliyalik jurnalist Mohir Alining onasi.

## Yoshligi
Tohira Mazhar Ali 1924-yil 5-yanvarda Britaniya Hindistonining Lohur shahrida dunyoga kelgan. Uning otasi Britaniya Raj davrida Panjobning sobiq bosh vaziri boʻlgan siyosatchi Sikandar Hayot Xon (1892–1942) edi. Mazhar Ali Sardor Shavkat Hayot Xon (1915–1998) va Begum Mahmudа Salim Xonning (1913–2007) singlisi boʻlgan.

Mazhar Ali Lahurdagi Queen Mary maktabida boshlangʻich taʼlim olgan. 17 yoshida amakivachchasi, sotsialistik qarashlarga ega boʻlgan „The Pakistan Times“ gazetasi jurnalisti va muharriri Mazhar Ali Xon (1917–1993) bilan oila qurgan.

## Faoliyati
Mazhar ALi Pokiston Kommunistik partiyasi asoschilaridan biri boʻlgan va eri bilan birga Progressive Papers Ltd (PPL) tarkibida ham faoliyat yuritgan.

U general Muhammad Ziyo ul-Haq diktaturasiga qatʼiy qarshi chiqqani uchun qamoqqa olingan. Mazhar ALi Pokistonda birinchi boʻlib ishchilar huquqlari uchun kurashni ayollar huquqlari uchun kurash bilan bogʻlagan, Ziyoning ayollar huquqlariga hujumiga qarshilik koʻrsatgan. U badavlat oilada tugʻilganiga qaramay, 60 yildan ortiq vaqt davomida ishchilar va ayollar huquqlari faoli boʻlib qolgan. 1950-yilda u mamlakatning ilk mustaqil ayollar huquqlari tashkiloti deb eʼtirof etiladigan Demokratik ayollar assotsiatsiyasi (DWA) asoschilaridan biri edi. Pokistonda ilk bor Xalqaro xotin-qizlar kuni uning rahbarligi ostida nishonlanib, ayollarga teng maqom va huquqlar berilishi ochiqchasiga talab qilingan. 1971-yilda Mazhar ALi Sharqiy Pokistondagi (hozirgi Bangladesh) urushga qarshi norozilik bildirgan kichik guruh tarkibida boʻlgan.

Mazhar Ali hayotining keyingi yillarida uni qisman falaj holatga keltirgan bir qator ogʻir insultlarni boshidan kechirgan. U, shuningdek, koʻplab taniqli pokistonlik ayollar uchun murabbiylik ham qilgan.

## Vafoti va merosi
Tohira Mazhar Ali 2005-yil 23-martda Lohurda vafot etdi. Tajribali pokistonlik jurnalist va inson huquqlari faoli Ibn Abdurahmon „Dawn“ gazetasida uning vafoti munosabati bilan taʼziya bildirib, Mazhar Alini „chinakam faol“ deb atagan hamda ayollar huquqlari yoʻlidagi ishlari va Hindiston bilan Pokiston oʻrtasida tinchlik oʻrnatish borasidagi saʼy-harakatlarini tilga olgan.

## Manbalar

## == Adabiyotlar
*
Quyi Novqa

**Quyi Novqa** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Novqa mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Etimologiyasi
Qishloq nomining qadimiy shakli **Novkat** bo‘lib, so‘g‘d tilidagi **nav** — “yangi” va **kat** — “shahar” so‘zlaridan tashkil topgan, ya’ni “yangi shahar” ma’nosini bildiradi. Vaqt o‘tishi bilan mahalliy talaffuzda so‘z shakli **Novqa** ko‘rinishiga o‘zgargan.

Arxeologik tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, IX–XIII asrlarda bu hududda shahar mavjud bo‘lib, hunarmandchilik rivojlangan. Keyinchalik mo‘g‘ullar bosqinidan so‘ng shahar vayron bo‘lib, qayta tiklanmagan.

## Manbalar
Demak katta masjidi

**Demak jomʼe masjidi** () bu Indoneziyadagi eng qadimgi masjidlardan biri boʻlib, Indoneziyaning Markaziy Yava provinsiyasidagi Demak shahri markazida joylashgan. Masjidni *Vali Songo* („Toʻqqiz nafar musulmon avliyo“)dan eng mashhuri Sunan Kalijaga boshchiligida, Demak sultonligining birinchi hukmdori Raden Patah davrida, XV asrda qurilgan, deb hisoblanadi.

## Xususiyatlari
Bir necha bor taʼmirlangan boʻlsa-da, u asosan oʻzining dastlabki holatini saqlab qolgan, faqat XIX asrda ayvon yoki *surambi* qoʻshilgan, xolos. U anʼanaviy yavacha masjidning klassik namunasi hisoblanadi. Yaqin Sharqdagi masjidlardan farqli oʻlaroq, Demak jom’e masjidi yog‘ochdan qurilgan. Gumbaz oʻrniga — gumbaz Indoneziya masjidlarida faqat XIX asrdan boshlab paydo boʻlgan — uning tomi pogʻonali qilib qurilgan va toʻrtta saka guru deb ataluvchi teak daraxt ustunlariga tayangan. Pogʻonali tom Yava va Balidagi hinducha-buddaviy tamaddunlarning yogʻoch diniy inshootlari bilan koʻp umumiylikka ega. Masjid Agung Demakning bosh kirish qismi ogʻzi katta, tishlari koʻrinib turgan hayvon boshi hamda oʻsimliklar, gulkoʻzalar, toj tasvirlari bilan bezatilgan ikki eshikdan iborat. Rivoyat qilinishicha, bu tasvir Ki Ageng Selo tomonidan tutib olingan momaqaldiroqning gavdalangan qiyofasini ifodalaydi, shuning uchun bu eshiklar *Lavang Bledheg* (momaqaldiroq eshiklari) deb ataladi. Oʻsha davrning boshqa masjidlari singari, uning yoʻnalishi ham Makkaga nisbatan faqat taxminiydir.

## Oʻymakorlik va tarixiy yodgorliklar

Devorlarida Vyetnam chinnilaridan foydalanilgan. Ularning shakllari yavacha yogʻoch oʻymakorligi va gʻisht terish anʼanalaridan kelib chiqqan boʻlib, maxsus buyurtma qilingan, deb hisoblanadi. Tosh oʻrniga chinni qoʻllanishi esa Eron masjidlariga taqlid sifatida talqin qilinadi.

## Gallereya

File:Moskee te Demak.jpg|Demak jomʼe masjidi, Yava, 1810-yil
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM De moskee van Demak TMnr 10016515.jpg|Masjid Agung Demak, XIX asr oxiri
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM De moskee van Demak TMnr 60054754.jpg|1920–1939-yillar
File:Masjid Agung Demak.jpg|2016-yil avgust
File:Menara_Masjid_Agung_Demak.jpg|Minora, 2016-yil avgust


## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Kobul tibbiyot universiteti

**Kobul tibbiyot universiteti** (pashtucha: د کابل طبي پوهنتون; forscha: دانشگاه طبي کابل; avval **Kobul tibbiyot instituti** nomi bilan atalgan) — Afgʻonistonning Kobul shahrida, Kobul universiteti kampusi hududida joylashgan oliy tibbiy taʼlim muassasasi. Tibbiyot muassasasi dastlab turk va fransuz homiylari bilan hamkorlikda faoliyat yuritgan. 2005-yilda KMF mustaqil universitet sifatida shakllangan. Kabul tibbiyot universiteti qoʻshma taʼlim tizimiga ega boʻlib, unda 1000 ga yaqin talaba tahsil oladi. Universitet hozirda davolash ishi, pediatriya, stomatologiya hamda hamshiralik yoʻnalishlari boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 2012-yilda tibbiy texnologiya va anesteziologiya boʻyicha ikki yangi boʻlim ham tashkil etilgan. Barcha fanlar dariy va pashtu tillarida oʻqitiladi, biroq tibbiyot terminlarining aksariyati ingliz tilida qoʻllanadi.

## Manbalar

## Havolalar
*Official website of Kabul Medical University
Saroy,Baxmal

**Quyi Qaropchi** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Gulbuloq mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Etimologiyasi
Qishloq nomi **Qaropchi** urugʻi nomi bilan bogʻliq. Tarixiy maʼlumotlarga ko‘ra, Qoʻqon xonligi davrida ushbu urugʻ vakillari hududga kelib joylashgan. Qaropchi urugʻi vakillari Baxmal tumanining Oʻsmat, Oyqor va Gulbuloq mahallalarida ham uchraydi.

Shuningdek, Oʻzbekistonning ayrim hududlarida, jumladan Samarqand viloyati, Surxondaryo viloyati va Qashqadaryo viloyatining ayrim tumanlarida ham shu nomdagi qishloqlar mavjud.

## Manbalar
Qoʻshdarxat

**Qoʻshdarxat** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Bogʻishamol mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Etimologiyasi
Qishloq nomi ikki qismdan tashkil topgan: **qoʻsh** va **darxat**. **Qoʻsh** o‘zbek tilida “ikki” maʼnosini bildiradi. **Dar** fors tilida “eshik” yoki “darvoza”, **xat** esa qadimgi turkiy tillarda “toʻsiq” maʼnosini anglatadi.

Hududdan Tuyatortar kanali oqib oʻtadi. Kanaldagi suvni ikki tomonga taqsimlash uchun toʻsiq yoki toʻgʻon qurilgan bo‘lib, shu holat qishloq nomining paydo boʻlishiga sabab bo‘lgan. Shuningdek, **darxat** soʻzi “toʻgʻon” maʼnosini ham bildiradi.

## Manbalar
Qo'shtepa,Baxmal

**Qoʻshtepa** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Tongotar mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Etimologiyasi
Qishloq nomi **qoʻsh** va **tepa** soʻzlaridan tashkil topgan. **Qoʻsh** “ikkita” yoki “yonma-yon” maʼnosini bildiradi, **tepa** esa relyefga nisbatan balandroq joy yoki doʻnglikni anglatadi.

Qishloq yonma-yon joylashgan ikki tepalik atrofida tashkil topgani sababli **Qoʻshtepa** deb nomlangan. Ayrim taxminlarga koʻra, ushbu tepaliklar hududida qadimiy qabriston boʻlishi mumkin.

## Manbalar
Akmalbek Isoqov

**Akmalbek Isoqov** (2006-yil 3-mart, Toshkent) — oʻzbekistonlik futbolchi. „Xorazm“ klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Manbalar
Sarqipchoq

**Sarqipchoq** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Oyqor mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Etimologiyasi
Qishloq nomi **sar** va **qipchoq** soʻzlaridan tashkil topgan. **Sar** fors tilida “bosh” maʼnosini bildiradi, **qipchoq** esa XI–XV asrlarda Uralboʻyi, Volgaboʻyi dashtlari hamda hozirgi Qozogʻiston hududlarida yashagan ko‘chmanchi turkiy xalq nomidir.

Qipchoqlar o‘zbek xalqi etnik tarkibidagi asosiy qabila guruhlaridan biri hisoblanadi. Shu sababli qishloq nomi **Sarqipchoq** — “qipchoqlar boshlig‘i” yoki “qipchoqlarning yetakchi guruhi” ma’nosini anglatadi.

## Manbalar
Linepithema flavescens

**Linepithema flavescens** — Linepithema urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1914-yilda William Morton Wheeler va Mann tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Gaitiga endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Linepithema inacatum

**Linepithema inacatum** — Linepithema urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1995-yilda Bolton tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Argentina va Braziliyaga endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Saryuzi

**Sartyuzi** — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. U Oyqor mahalla fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

## Nomining kelib chiqishi
Qishloq nomi **sart** va **yuz** soʻzlaridan tashkil topgan. Oʻzbek tilining izohli lugʻatida **sart** soʻzi ko‘chmanchilikdan o‘troq turmush tarziga o‘tgan aholi guruhiga nisbatan ishlatilgan tarixiy atama sifatida izohlanadi.

Tadqiqotchi X. Doniyorovning fikricha, sartlar qadimdan hozirgi Oʻzbekiston hududida yashab kelgan va XVI asrgacha oʻzlarini turklar deb atagan o‘zbeklarning bir qismi hisoblanadi.

B. Oʻrinboyevning yozishicha, yuz qabilasining bir tarmogʻi **sartjuzi** (sartyuzi) deb atalgan.

Shu sababli **Sartyuzi** — sartyuzi etnik guruhi vakillari yashagan qishloq nomi sifatida shakllangan.

## Manbalar
Liometopum sinense

**Liometopum sinense** — Liometopum urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1921-yilda William Morton Wheeler tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Xitoyga endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Odamboy Olimov

**Odamboy Olimov** (2006-yil 15-fevral, Toshkent) — oʻzbekistonlik futbolchi. „Xorazm“ klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Manbalar
Sho‘rbuloq

**Sho‘rbuloq** — Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. Uzunbuloq mahalla fuqarolar yig‘ini hududida joylashgan.

## Nomining kelib chiqishi
Qishloq nomidagi tojikcha **sho‘r** so‘zi o‘zbek tilidagi **achchiq** so‘zi bilan ma’nodosh hisoblanadi. **Sho‘r** — suv tarkibida iste’mol uchun yaroqsiz moddalar mavjudligini ifodalovchi atama hisoblanadi.

Yer ostidan tabiiy holda chiqadigan, tarkibida tuz moddalari ko‘p bo‘lgan, ichish uchun yaroqsiz, achchiq va taxir ta’mli buloq **Sho‘rbuloq** deb ataladi.

Dastlab bu nom quduq nomi sifatida ishlatilgan, keyinchalik buloq nomiga aylangan. So‘ngra shu hududdagi qishloq nomi ham shu nom bilan atalgan. Natijada nom ko‘chish hodisasi yuz bergan va gidronim oykonimga aylangan.
Omina Karimyan

**Omina Karimyan** (1996-yil 1-noyabrda Hirotda tugʻilgan) — afgʻon astronomi va ayollar huquqlari faoli. Karimyan shu bilan birga qurilish boʻyicha muhandis boʻlib, astronomiya sohasida yosh qizlar va ayollarni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan Kayhana Astronomical Group tashkilotining asoschisidir. U 2021-yilda BBCning „100 ayol“ loyihasi tomonidan dunyoning eng ilhomlantiruvchi 100 ayoli roʻyxatiga kiritilgan.
## Tarjimayi holi
Karimyan 1996-yilda Afgʻonistonning Hirot shahrida tugʻilgan va yoshligidan astronomiyaga qiziqa boshlagan. Astronomiyani oʻrganishni xohlagan, biroq oʻsha paytda Afgʻonistonda bu yoʻnalishda oʻqish imkoniyati boʻlmagani sababli boshqa mutaxassislikni tanlashga majbur boʻlgan.

Hirot universitetini qurilish muhandisligi yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan. Shundan soʻng Birlashgan Millatlar Tashkilotining UN-Habitat loyihasida muhandis sifatida ishlagan. 2018-yilda Karimyan Suhayl Karimiy bilan birgalikda Kayhana Astronomical Group tashkilotiga asos solgan. Bu tashkilot 2021-yilda Xalqaro Astronomiya Ittifoqining „Telescope for All“ mukofotini qoʻlga kiritgan. Tashkilot oʻz turidagi yagona guruh boʻlib, unda taxminan 150 aʼzo bor edi. Oʻsha yili Tolibon Afgʻonistonda hokimiyatni egallaydi va Karimyan allaqachon tahdid ostida boʻlgani sababli mamlakatni tark etishga qaror qiladi.

Karimyan ilmiy faoliyati tufayli viza berilganini bilgan edi. U viza olish uchun Afgʻonistondan Pokistonga oʻtib, Avstriya elchixonasiga borishga qaror qiladi. Yoʻlda Tolibon tomonidan kaltaklanib, keyin qoʻyib yuborilgan. Safarini davom ettirib, Islomoboddagi Avstriya elchixonasiga yetib borgan, biroq u yerda viza berilmagan. Bu vaʼda buzilgani va Avstriyaning uni fuqarolik sifatida qabul qilmaganidan yoʻqotgan imkoniyati haqida ommaviy axborot vositalarida xabarlar berilgan.

Bir guruh jurnalistlar Avstriya hukumatiga murojaat qilgan. Ushbu masala Germaniya hukumatining eʼtiborini tortgan va natijada Karimyan uchun viza berilgan. 2022-yilda Germaniyada qochqin sifatida yashagan.

2022-yilda uning Afgʻonistondagi ayol astronomlar haqida yozgan maqolasi „Nature Astronomy“ jurnalida chop etilgan boʻlib, unda bu sohadagi ayollar qoʻllab-quvvatlashga muhtojligi taʼkidlangan.

2024-yil iyul oyida Nele Dehnenkamp Karimyan haqida „Kleines Universum“ („Kichik koinot“) nomli 30 daqiqalik hujjatli filmni suratga oladi. Film Germaniyada fors tilida yaratilgan boʻlib, unda gender masalalari, ijtimoiy ulgʻayish va urush mavzulari yoritilgan.
## Manbalar
Shovshaq

**Shovshaq** — Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. O‘rmonchi mahalla fuqarolar yig‘inida joylashgan.

## Nomining kelib chiqishi
Shov–shovqinli, shoq– shaqirlagan soy ma’nosida. Yana mutaxassislarning fikricha, doim shovillab, shovqin-suron bilan oqadigan soyga nisbatan nomlangan. Keyinchalik soy nomi qishloq nomiga ko‘chgan.

## Manbalar
Al-Ittihod masjidi

**Al-Ittihod masjidi** — Indoneziyaning Brebes tumani Jatibarang okrugiga qarashli Jatibarang Lor qishlogʻida joylashgan masjid.

## Qurilish jarayoni
2001-yil 6-martda qurilishi boshlangan Al-Ittihod masjidi 2008-yil 3-martda yakunlanib, foydalanishga topshirilgan. Qurilish ishlari 4 yilda tugallangan va boshqa asosiy ehtiyojlar narxining oshishi oqibatida qurilish materiallari qimmatlashgani sababli dastlabki rejalashtirilgan muddatdan choʻzilgan. Bu masjid oʻzining betakror va hashamatli koʻrinishi bilan Jatibarang Brebes jamoasi uchun ramzga aylanishi kutilgan. Masjid jami 5000 m² yer maydonida qurilgan boʻlib, 10 000 nafar jamoatni sigʻdira oladi. Hozirgi Al-Ittihod masjidi Jatibarang bozorining janubida joylashgan eski masjidni koʻchirish natijasida vujudga kelgan boʻlib, albatta koʻchirishdan avval Jatibarang ulamolari va jamoa yetakchilari bilan maslahat qilingan. Koʻchirish jarayoni oʻzi Brebes regenti janob Tajudin Nur Ali tomonidan qoʻllab-quvvatlangan va koʻmak berilgan; qurilish xarajatlari 8 milliard rupiyadan kam boʻlmagan.

## Ochilish marosimi
Bu masjid qurilishi ulamolardan biri — KH. Rosyidi Malawi tomonidan boshqarilgan. Masjid 2008-yil 3-mart kuni vitse-prezident Yusuf Kalla tomonidan ochib berilgan. Ochilish marosimida Indoneziyaning turli hududlaridan kelgan 250 000 nafardan kam boʻlmagan kishi qatnashgan.

## Moliyalashtirish manbalari
Al-Ittihod masjidi qurilishining 80% mablagʻi Jatibarang va uning atrofidagi aholi tomonidan, qolgan 20% esa Brebes mahalliy hukumatlari, Markaziy Yava viloyati, milliy siyosiy doiralar hamda xorijdan kelgan nufuzli shaxslar xayr-ehsonlari hisobidan taʼminlangan. 2001-yilgi masjid qurilishi byudjet rejasida jami atigi 2,5 milliard rupiya koʻzda tutilgan edi. Yillar davomida deyarli barcha asosiy qurilish materiallari narxi (asta-sekin boʻlsa-da) oshib borgani tufayli yakuniy byudjet 8 milliard rupiyaga yetgan. Bunda qurilish jarayonining uzoq choʻzilgani ham taʼsir koʻrsatgan.

## Bino tuzilishi
Ushbu masjidda yer sathidan taxminan 40 metr balandlikka choʻzilgan ikkita minorasi bor. Katta gumbaz atrofini 8 ta kichik gumbaz oʻrab turadi. Masjidda 1 ta minbar, 1 ta mehrob, ogʻirlikni ushlab turuvchi 4 ta asosiy ustun mavjud. 2 ta tahoratxona, 2 ta hojatxona (MChK), 3 ta maʼmuriyat xonasi, 1 ta kutubxona hamda old qismida bogʻ va avtoturargoh joylashgan.

## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Shodmon

**Shodmon** — Baxmal tumanidagi qishloq aholi punkti. Shodlik mahalla fuqarolar yig‘inida joylashgan.

## Nomining kelib chiqishi
Qishloq nomining ilk shakli **Shodmonto‘pi**. Yuz qabilasining marqa bolasi bo‘lagi tarkibida solin urug‘i qayd qilingan. Solin o‘z navbatida oltiga (davlay, jobuvchi, tog‘ayto‘pi, qirsadoq, labkarach, shodmonto‘pi) bo‘lingan, ana shu bo‘laklaridan biring nomi shodmonto‘pi. (X.Doniyorov, 1968).

Toponomikadagi nomlarning soddalashish qonuniyatiga binoan nom tarkibidagi **to‘pi** so‘zi talaffuzdan tushib qolgan, natijada **Shodmonto‘pi – Shodmon**ga aylangan. Aslida **Shodmonto‘pi** etnik guruh nomi sifatida paydo bo‘lgan, keyinchalik qishloq ham shu to‘p nomi bilan atalgan.

## Manbalar

* Doniyorov, X. (1968). *O‘zbek xalqining etnik tarkibi*.
Shahnoz Buxoriy

**Shahnaz Buxoriy** (yoki **Boxariy**) — pokistonlik klinik psixolog va ayollar huquqlari faoli. Nodavlat notijorat tashkilot „Ilgʻor ayollar uyushmasi“ (PWA) tashkiloti asoschisi va direktori. Ayollarga nisbatan zoʻravonlik holatlarini hujjatlashtiradi va ularga qarshi kurashadi.

## Taʼlimi va faoliyati
Shahnoz Buxoriy Lohurdagi Panjob universitetida magistr darajasini olgan. Oʻqishni tugatgach, Saudiya Arabistonida yetti yil davomida oilaviy maslahatchi boʻlib ishlagan. 1984-yilda Pokistonga qaytgach, Buxoriy zoʻravonlik qurbonlari uchun xizmatlar koʻrsatilmasligini koʻrib, bu boʻshliqni toʻldirishga qaror qilgan. U keyingi yili ijtimoiy va oilaviy zoʻravonlikdan jabrlangan ayollarga yordam beruvchi tashkilot „Ilgʻor ayollar uyushmasi“ni (PWA) tuzgan. 1994-yilda tashkilot kislota sepish va kuyishdan jabrlanganlar ishlarini ham koʻrib chiqishni boshlagan. Shuningdek, Buxoriy „Womenʼs World“ jurnalini tahrir qiladi va uni nashr ettiradi.

Oʻsha yili „Ilgʻor ayollar uyushmasi“ Bosh vazir Benazir Bhuttoni faqat ayollardan iborat politsiya boʻlimlarini tashkil etishga koʻndirishga muvaffaq boʻldi. 1999-yilda Buxoriy Ravalpindidagi oilaviy uyini Pokistondagi bolali, kaltaklangan ayollar uchun birinchi boshpana uyiga (AASSRA) aylantirdi. Buxoriy va „Ilgʻor ayollar uyushmasi“ ayollarga nisbatan zoʻravonlik boʻyicha hujjatlashtirilgan 16 000 ta ish doirasida gaz pechidan vafot etgan 5 675 dan ortiq qurbonlarni aniqlagan. 1994–2008-yillarda „Ilgʻor ayollar uyushmasi“ Islomobod hududida kislotali hujumlarining 7800 ta holatini hujjatlashtirgan.

2001-yilda Buxoriy AASSRAda zoʻravon eridan qochgan ayolga boshpana berganidan soʻng „zino qilishga urinishga koʻmaklashish“ ayblovi bilan hibsga olindi. Ikki yildan keyin u ayblovlardan oqlandi. Buxoriyning aytishicha, u va uning oilasi koʻplab tahdidlarga duchor boʻlgan, shuningdek, politsiyachilar tomonidan olib boriladigan reydlariga ham tez-tez duch kelgan.

## Shaxsiy hayoti
Shahnoz Buxoriyning ikki oʻgʻil va ikki qizi boʻlib, ularni yolgʻiz tarbiyalaydi. Farzandlari orasida eng kattasi uning bosh yordamchisi sifatida faoliyat olib boradi. Uning sobiq eri esa AQShda istiqomat qiladi.

## Mukofotlar va eʼtiroflar
Shahnoz Buxoriy 2003-yilda AQShda joylashgan Train jamgʻarmasining „Fuqarolik jasorati mukofoti“ni qoʻlga kiritgan. Ushbu mukofot „harbiy mardlikdan koʻra kattaroq vazifa, shaxsiy hayotini tavakkal ostiga qoʻyish evaziga yovuzlikka qatʼiy qarshilik koʻrsatganlik“ uchun taqdim etiladi. Oradan bir yil oʻtib, *Womenʼs eNews* sayti uni „XXI asr uchun 21 yetakchi“dan biri deb atagan.

Shahnoz Buxoriy, shuningdek, 2001-yilgi Veymar inson huquqlari mukofoti sovrindori hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Dar al-Maxzen masjidi

**Dar al-Maxzen masjidi** (, shuningdek *[[Maxzen]] masjidi*  yoki *qadimiy masjid*  nomlari bilan ham tanilgan; 1786–1787-yillarda qurilgan) Marokashning Kasablanka shahridagi saqlanib qolgan eng qadimgi masjiddir. U eski Kasablanka medinasida, Sidi Belyout arondismanida joylashgan.

## Nomlari
Usmon al-Ashariy soʻzlariga koʻra, masjid dastlab sulton Muhammad III ibn Abdulloh masjidi () deb atalgan, soʻngra port shahridagi eng katta masjid boʻlgani uchun Jomʼe masjid () deb yuritilgan. Keyinchalik u yonidagi Maxzen binosiga oʻxshash tarzda Dar al-Maxzen masjidi deb atala boshlangan; bu bino keyinchalik Sidi Busmara ziyoratgohiga aylangan. Mustafo Nasiriyning yozishicha, Maxzen binosi dastlab umumiy va ijtimoiy ishlarni koʻrib chiqadigan bir guruh  ishlagan mahkama boʻlgan.

## Tarixi
Masjid 1786–1787-yillarda (hijriy 1201-yil) sulton Muhammad III ibn Abdulloh (1757–1790) hukmronligi davrida qurilgan. U 1755-yilgi zilziladan keyin Kasablankani qayta barpo etgan va uning portini qurgan 1786-yilda ispan konsuli shaharda olib borilayotgan „keng koʻlamli qurilish ishlari“ni tasvirlab, graf Floridablancaga yoʻllagan xatida bu masjidni „yaxshi“ masjid sifatida tilga olgan.

Masjid sulton Hasan I (1873–1894-yillarda hukmronlik qilgan) davrida kengaytirilgan.

U qirol Muhammad V davrida taʼmirlangan.

## Yana qarang

* Marokashda Islom
* Marokashdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Shafshavan katta masjidi

**Shafshavan katta masjidi** (; yoki *al-jama ʿal-kabir*  yoki *al-jamaʿ al-ʾakbar* ) Shafshavan shahridagi eng qadimgi masjid va asosiy tarixiy juma masjidi hisoblanadi, u Marokashda joylashgan. U shahar markazidagi *Place Outa Hammam* maydonida, shahar tarixiy kasbasi yaqinida joylashgan.

## Tarixi

Masjid shahar asos solinganidan keyingi eng dastlabki davrga, yaʼni uni Mavlaviy Ali ibn Rashid al-Alamiy barpo etgan davrga taalluqli, biroq manbalar uning aniq qurilish sanasini koʻrsatishda turlicha (baʼzan bir-biriga zid) maʼlumot beradi: ayrim manbalarda u 1471-yilda (shahar asos solingan sana) qurilgani aytiladi, boshqa bir manbada 1475–1476-yillar (hijriy yil 880-yil) ekanligi koʻrsatiladi, yana boshqalar esa uni XVI asrga xususan, Mavlaviy Alining oʻgʻli Muhammad davriga oid deb hisoblaydi. Uning minorasi sakkiz qirrali shafti va uslub jihatidan sulton Mavlaviy Ismoil davrida Tanjer hokimi boʻlgan Ali ibn Abdulloh Errifiy qurgan minoralarga (masalan, Tanjer qal’a masjidi yoki Asila katta masjidi minoralariga) oʻxshashligi bois XVII asr oxiriga oid deb hisoblanadi.

Masjid tarkibida, tarixan *[[Fiqh|fiqh]]* (islom huquqshunosligi) kabi diniy fanlar oʻqitilgan va talabalar uchun yotoqxona bilan birga faoliyat koʻrsatgan madrasa ham mavjud edi. Shahar bosh juma masjidi sifatida u yerda Shafshavan mahalliy hukmdorlari yoki hokimlari Marokash sultoniga sadoqat qasamyodini qilgan va sulton farmonlari omma oldida oʻqib eshittirilgan. Masjid XIX asrda, soʻngra XX asrda (hozirgi bosh kirish portali aynan oʻshanda qurilgan) taʼmirlangan. Eng soʻnggi taʼmir 2006-yilda amalga oshirilgan.

## Arxitektura
Masjid taxminan  maydonni egallaydi. U *[[Sahn|sahn]]*, ichki ibodat zali, minora, favvora, tahorat xonasi va madrasadan iborat. Ibodat zali eng yirik qism boʻlib, sakkizta „nef“ yoki yoʻlakdan iborat gipostil zal boʻlib, ular janubi-gʻarb tomondagi *[[Qibla|qibla]]* devoriga parallel ravishda joylashgan podkova shaklli kamarlar qatorlari bilan boʻlingan. Har bir nef kengligi olti kamarga teng. Ichki qismi, shahar­dagi boshqa masjidlarda boʻlgani kabi, asosan bezaksiz. Zal qizil cherepitsa bilan yopilgan boʻlib, bu tomlari koʻpincha yashil plitkalar bilan qoplangan koʻplab marokash masjidlaridan farq qiladi.

Masjidning faqat tashqi kirish qismi va minorasi bezatilgan. Sakkiz qirrali shaftga ega minora uchta qatlam yoki registr bilan bezatilgan boʻlib, ularning har birida oddiy dumaloq, multifoil kamar yoki lambreken shaklli koʻr (soqov) kamarlardan biri mavjud. Eng yuqori qatlamda esa *[[Zellij|zellij]]* koshinlari bilan toʻldirilgan kvadrat panellar joylashgan. Qoʻshimcha dekorativ tafsilotlarda qizil ocher rang qoʻllanadi, minora tepa qismi esa oq ohak bilan suvalgan.

## Yana qarang

* Marokashda Islom
* Marokashdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar