open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lev Vahtin

**Lev Viktorovich Vahtin** (; 19-dekabr, 1933-yil; Moskva) – Lev Vahtin SSSR va Oʻzbekistonning sobiq futbolchisi va murabbiyi. Fargʻonaning „Neftchi“ klubining dastlabki murabbiylaridan biri.

## Biografiyasi
Lev Vahtin Moskvada tavallud topgan boʻlsada, 1949-yil oilasi bilan yashash uchun Toshkentga koʻchib kelgan. Futbolchilik faoliyatini 1953-yilda Toshkentning „Sverdlovets“ (oʻsha yillarda jamoa noma „**ODO Toshkent**“ deb nom olgan) klubida boshlagan. Futbolchilik faoliyati davomida Toshkent jismoniy tarbiya va sport institutida taʼlim olgan. 

Toshkent jamoasi safida toʻrt mavsumdan ziyod faoliyat yuritib SSSR Birinchi ligasi va SSSR Kubogi oʻyinlarida ishtirok etgan. Vahtin institutni tamomlagach, Yangioboddagi tuman sport qoʻmitasi raisi sifatida mehnat faoliyatini olib borgan. 1961-yilda Moskvadagi jismoniy tarbiya va sport institutida murabbiylik kurslarini yakunlab Fargʻonda faoliyat olib bora boshlagan. Keyinchalik faoliyatini Fargʻona davom ettirib, „Spartak“ klubida oʻynagan. 

1962-yilda „Spartak“ jamoasi tugatilib uning oʻrniga Fargʻonada asosiy jamoasi sifatida yangi tashkil etilgan „Neftchi“ (oʻsha yillarda jamoa noma „**Neftyanik**“ deb nom olgan) klubida yordamchi murabbiy boʻlib ish boshlagan. 1966-yilgacha Fargʻona jamoasida yordamchi murabbiylik qilgan Vahtin, 1996-yilgi mavsumda klub bosh murabbiyi boʻlib ishlagan. Keyinchalik bir necha yil, oraqliq yillar bilan jamoa boshligʻi siftida faoliyat yuritgan. 

1987-yilda jamoaga Yuriy Sarkisyanning kelishida muhim oʻrin tutgan Vahtin, 1987-yildan 1990-yilgacha SSSR Ikkinchi ligasi – Markaziy Osiyo mintaqasida birnchi oʻrinni olishida muhin oʻrin olgan. 2013-yilgi mavsumda Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi tomonidan Oʻzbekiston futboliga qoʻshgan hissasi uchun esdalik nishon bilan taqdirlangan.

## Yutuqlar

### Jamoa boshligʻi sifatida

* SSSR Ikkinchi ligasi gʻolibi: 1990
* Oʻzbekiston Superligasi gʻolibi: 1992, 1993, 1994, 1995, 2001
* Oʻzbekiston Kubogi gʻolibi: 1994, 1996

## Manbalar

## Havolalar

* Lev Vahtin
Al-Markaz al-Islomiy masjidi

|Mamlakat=Indoneziya|Shahar=Makassar}}
**Al-Markaz al-Islomiy masjidi** – Indoneziyaning Janubiy Sulavesi viloyati Makassar shahrida joylashgan masjid. Qurilish 1994-yilda boshlangan, masjid 1996-yilda qurib bitkazilgan. Maksimal sigʻimi 10 000 ziyoratchiga moʻljallangan, qurilish maydoni 6 932 m 2 va tashqi maydoni 10 000 m 2 ni tashkil etadi. U Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng yirik islom diniy faoliyat markazlaridan biri boʻlib xizmat qiladi. Bino uch qavatli va granit toshlardan qurilgan boʻlib, masjid Raya Makassar koʻchasiga qaragan.

## Yana qarang

* Eng katta masjidlar roʻyxati
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Nurul Huda masjidi

**Nurul Huda masjidi** Indoneziyaning Bali shahrida joylashgan tarixiy masjiddir. Bu Balidagi va Indoneziya arxipelagidagi eng qadimgi masjidlardan biri hisoblanadi. Masjid Klungkung Regency, Gelgel qishlogʻi hududida joylashgan.

## Tavsifi
Aytilishicha, masjid birinchi marta Majapaxit imperiyasining 40 nafar musulmon askarlari tomonidan tashkil etilgan boʻlib, ular Gelgel shohi Dalem Ketut Klesirga hamroh boʻlishgan. Qurilish Majapaxit qiroli Hayam Vuruk butun arxipelagdagi shohlarni konferensiyaga chaqirganidan keyin amalga oshirilgan. Musulmon askarlari qirolning ruxsati bilan joylashadilar. Masjid Bali orolida ibodat maskani va islomni yoyish markazi sifatida foydalanilgan. Bu uni Bali orolidagi birinchi masjidga aylantirgan. Boshqa bir maʼlumotga koʻra, masjid 16-asrda Baliga joylashishga qaror qilgan musulmon missionerlari tomonidan bunyod etilgan.

Masjid tashkil etilganidan buyon 300 ga yaqin oila istiqomat qiladigan musulmon qishlogʻining markaziga aylanib ulgurgan. Bugungi kunda qishloqda nafaqat balilik musulmonlar, balki boshqa orollardan kelgan musulmon muhojirlar ham istiqomat qilishadi.

Masjid koʻp marta taʼmirlanib, katta masjid holiga keltirilgan. Masjid 17 metrli minoraga ega. Qadimgi bino aslicha saqlanib qolmagan boʻlsa-da, minbar oʻzining asl shaklini saqlagan.

## Manbalar
Saved My Life

„**Saved My Life**“ – Sia ijrosidagi qoʻshiq boʻlib, 2020-yil 2-mayda, COVID-19 pandemiyasi paytida AmeriCares tomonidan oʻtkazilgan „*COVID Is No Joke*“ nomli onlayn komediya festivalidan soʻng chiqarilgan. Bu qoʻshiq Sianing 2021-yil fevralida chiqarilgan „*Music – Songs from and Inspired by the Motion Picture*“ albomidan oʻrin olgan.

Sia Zak Sangga bergan intervyusida „Saved My Life“ taronasini Dua Lipa bilan yozganini aytgan.

Qoʻshiq matni 2016-yilda Siani oʻz joniga qasd qilishdan qutqargan doʻsti haqida yozilgan.

## Tarkibi
Sia, Greg Kurstin va britaniyalik qoʻshiqchi Dua Lipa tomonidan yozilgan „Saved My Life“ qoʻshigʻi pop balladasi boʻlib, unda Kurstin ijro etgan pianino, klaviatura, bas, baraban va gitara ohanglari mavjud. Sianing trekdagi vokal ijrosi *mxdwn* tomonidan „ehtirosli“ deb taʼriflangan. „Saved My Life“ qoʻshigʻi 3 daqiqa va 55 besh soniya davom etadi.

## Xodimlar
* Sia – matn muallifi, vokal
* Dua Lipa – matn muallifi
* Greg Kurstin – matn muallifi, prodyuser, bas, baraban, gitara, klaviatura, pianino, dasturlash, muhandis, mikser, usta

## Chartlar

## Manbalar
Mazalim

***Maẓālim*** () VIII asrda Abbosiylar xalifaligi tomonidan qabul qilingan islomgacha boʻlgan davrdagi qadimiy muassasa. Mazalim sudlarining asosiy maqsadi oddiy odamlarning ehtiyojini qondirish edi. Maẓalim yoki sulton sudi shurta yoki politsiya mahkamalaridan farq qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Tyan, Emile. *Histoire de l'organisation judiciaire en pays d'Islam.* Leiden: Brill, 1960.
* Nielsen, Jorgen. *Secular Justice in an Islamic State: Maẓālim under the Baḥrī Mamlūks, 662/1264-789/1387.* Leiden: Nederlands Historisch-Archaeologisch Instituut te Istanbul, 1985.
* Tillier, Mathieu. Qādī-s and the political use of the mazālim jurisdiction under the ʿAbbāsids. In Maribel Fierro and Christian Lange (eds.), *Public Violence in Islamic Societies: Power, Discipline, and the Construction of the Public Sphere, 7th-18th Centuries CE.* Edinburgh: Edinburgh University Press, 2009, . Online: http://hal.archives-ouvertes.fr/docs/00/61/38/82/PDF/Tillier-Mazalim-Epreuves.pdf
*Tillier, Mathieu. The ''Maẓālim'' in Historiography. In A.M. Emon and R. Ahmed (eds.), *Oxford Handbook of Islamic Law.* Oxford: Oxford University Press, 2018, p. 357-380. 
* van Berkel, Maaike. Embezzlement and reimbursement. Disciplining officials in ‘Abbāsid Baghdad (8th-10th centuries A.D.). *International Journal of Public Administration*, 34 (2011), .
Shurta

***Shurṭa*** () mirshab maʼnosini beradigan umumiy arabcha atama. Soʻzma-soʻz maʼnosi „tanlangan“ yoki elita kuchini anglatadi. *Shurta* yoki politsiya kuchi xalifalikning dastlabki kunlarida, ehtimol Usmon xalifaligi davrida (644–656) tashkil etilgan. Umaviylar va Abbosiylar xalifaliklarida *shurta* katta kuchga ega bo‘lib, uning rahbari ***sohib ash-shurta*** () viloyat darajasida yoki markaziy hukumatda muhim amaldor boʻlgan. Shurtaning vazifalari vaqt va makonga qarab turlicha boʻlgan. Jumladan, birinchi navbatda mirshablik va ichki xavfsizlik kuchlari, shuningdek, sud funksiyalariga ham ega edi. Unga qoʻshimcha ravishda banditlikni bostirish, hisbani amalga oshirish, bojxona va soliq yigʻimlarini nazorat qilish, axlat yigʻish, noiblarni qoʻriqlash va boshqa vazifalar yuklanishi mumkin edi. Abbosiylar Sharqida mirshablar boshligʻi qamoqxona tizimini ham nazorat qilgan. *Shurta* 8—9-asrlarda qarorgohi Bagʻdodda boʻlgan Abbosiy xalifalarining maxfiy politsiya idoralari va amaldorlaridan biri edi.

10-asrdan markaziy hukumatning kuchi bilan bir qatorda *shurtaning* ahamiyati ham pasayib ketdi. Xorijlik harbiy toifalar (gʻilmon yoki mamolik) hukmron boʻlgan armiya ichki xavfsizlik vazifasini oʻz zimmasiga oldi, shaharlar oʻzini-oʻzi boshqarish huquqini tiklab, *shurtaning* tungi qoʻriqlov kabi mahalliy vazifalarini ham bajara boshladilar.

## Yana qarang

* Qozi
* Mazalim

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Leyli Khaneh

**Leyli Khaneh** (forscha: **ليلي خانه**, **Leylī Khāneh** deb ham romanizatsiya qilinadi, shuningdek, **Laili Kand**, **Leli-Khana**, **Leylā Khānī** va **Leylī Kand** nomlari bilan ham keng tarqalgan) – Eronning Sharqiy Ozarbayjon ustonining Vorzikon shahristoniga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqning aholisi 125 nafarni tashkil etadi.

## Manbalar
Tinibek (xon)

Tinibek (Tinibek, Dinibek) – Oltin oʻrda xoni (1341—1342). Oʻzbekxonning toʻngʻich oʻgʻli (aslida ikkinchi oʻgʻli, 1330-yilda Oʻzbekxonning birinchi oʻgʻli Temurbek vafotidan keyin toʻngʻichi deb ataladigan boʻlgan).

Oʻzbekxonning kavkazortidagi yurishlarida qatnashgan. Otasi vafot etgach Tinibek Chigʻatoy ulusiga qarshi yuborilgan qoʻshinlarga boshchilik qilib ketgan. Tinibekning yoʻqligidan foydalanib hukmronlik qilgan Jonibek akasining qaytib kelganidan xabar topib, Taidula bilan til biriktirgan. Tinibek Saroychiqda sotqin amirlar tomonidan oʻldirilgan.

## U haqidagi asarlar.
Tinibek D. M. Balashovning „Magʻrur Simeon“ tarixiy romani qahramonlaridan biridir. Shu bilan birga „Oʻrda“ filmida Tinibek rolini Andrey Panin oʻynagan.
Khvoy Narud

**Khvoy Narud** (forscha: **خوينرود** , **Khvoy Narūd** va **Khūynarūd** deb romanizatsiya qilinadi) – Eronning Sharqiy Ozarbayjon ustonining Vorzikon shahristoniga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqning aholisi 56 nafarni tashkil etadi.

## Manbalar
Creepin'

**„Creepin'“** – amerikalik prodyuser Metro Boomin, kanadalik qoʻshiqchi The Weeknd va Atlantada yashovchi repper 21 Savagening qoʻshigʻi. Ushbu qoʻshiq 2023-yil 27-yanvarda Metroning ikkinchi studiyaviy albomi *Heroes & Villains*dan bosh va yagona singl sifatida Republic Records va Boominati Worldwide orqali Italiyaning zamonaviy xit radiosiga yuborildi.

## Videoklip
2023-yil 17-martda „Creepinʼ“ remiksi uchun musiqiy video u bilan birga chiqdi. Unda toʻrt nafar rassom, Mario Winans va aktrisa Coco Jones ishtirok etgan.

## Tanqidiy qabul
Qoʻshiq tanqidchilarning olqishlariga sazovor boʻldi.Billboarddagi Jeyson Lipshutz bu qoʻshiqni albomdagi eng yaxshi trek deb atadi.

## Treklar roʻyxati
**Raqamli va oqimli singl**

# „Creepinʼ“ (Remix) (21 Savage bilan) – 3:52

**Raqamli va oqimli singl va CD**

# „Creepinʼ“ (Remix) (21 Savage bilan) – 3:52
# „Creepin“ (Metro Boomin, The Weeknd va 21 Savage tomonidan ijro etilgan) – 3:41
# „Creepin“ (Instrumental) (Metro Boomin tomonidan ijro etilgan) – 3:41
# „Creepinʼ“ (Remix) (21 Savage bilan) (musiqiy video) – 4:20

## Chartlar

### Haftalik chartlar

### Oylik chartlar

### Yillik chartlar

## Chiqarilish tarixi

## Manbalar
Bayan Beleq masjidi

**Bayan Beleq masjidi** Indoneziyaning Lombok orolida joylashgan eng qadimiy masjid. U 1634-yilda Bayan qishlogʻida bunyod etilgan.

## Yana qarang
* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Hanifa masjidi

**Hanifa masjidi** — Fijidagi Nadroga-Navosa provinsiyasida joylashgan masjid.

## Tarixi
Masjid 2021-yil 10-aprelda, bir yil davom etgan qurilishdan so'ng ochilgan. Qurilishga jami 1 million dollar sarflangan. U Bobbi Xon tomonidan moliyalashtirilgan va masjid Xonning onasi Hanifa Begim nomi bilan atalgan. Bugungi masjid joylashgan yer Western Home Limited tomonidan vaqf qilingan. Ochilish marosimini Savdo, turizm va transport vaziri Faiyaz Koya o'tkazib bergan. 

## Yana qarang

* Fijida islom

## Manbalar
Darussalom katta masjidi

**Dorussalom katta masjidi** () Indoneziyaning Gʻarbiy Nusa Tenggara viloyati Sumbava Regency, Talivang shahrida joylashgan masjiddir. Masjid 2007-2010-yillar oraligʻida qurilgan. Binoning shakli Gʻarbiy Sumbava hukumati va jamiyatining turli faoliyat holatlarini ifodalaydi.
## Yana qarang
* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Lautoka jome masjidi

**Lautoka jome masjidi** – Fijidagi Lautoka shahrida joylashgan islomiy masjid.

Bino ikki qavatli boʻlib, ravoqli eshiklari va oq marmar konstruksiyasi bilan mashhur.

Fiji musulmonlar ligasining sobiq prezidenti Musa Vali Sulemon Patel 25 yildan ortiq vaqt davomida masjid imomi boʻlib ishlagan. Keyinchalik u Kraystcherch masjididagi otishmada halok boʻlgan.

Yangi Zelandiya Bosh vaziri Jacinda Ardern 2020-yilda masjidga tashrif buyurgan va u yerda marosim doirasida sodir etilgan otishmada halok boʻlgan uch nafar fijilik sharafiga bitilgan lavhani taqdim etgan.

## Yana qarang

* Fijidagi masjidlar roʻyxati
* Fijida Islom

## Manbalar

## Havolalar

* Yangi Zelandiya Milliy kutubxonasidagi Lautoka masjidi surati
* hif:Lautoka musulmon boshlangʻich maktabi (Fidji hindi)
An-Nur masjidi (Guam)

**An-Nur masjidi** – Guam orolining Mangilao shahrida joylashgan masjid.

## Tarixi
Masjid qurilishi 1997-yilda boshlangan. 2000-yilda qurilish bitganidan birmuncha vaqt oʻtgach ochilgan va oroldagi yagona masjidga aylangan.

## Faoliyatlar
Masjidda muntazam ravishda kunlik besh vaqt namoz va juma namozi oʻqiladi, shuningdek, (Jum’aa) kechki mashgʻulotlar va jamoat yigʻinlar oʻtkazilishi bilan ham mashhur.

## Yana qarang

* Guamda islom

## Manbalar
Bayt-ul-Ahad masjidi

**Bayt-ul-Ahad masjidi** – Marshall orollari tarkibidagi Majuro orolida joylashgan masjid.

## Tarixi
Masjid 2012-yilda mamlakatdagi birinchi va yagona masjid sifatida ochilgan. Ochilish marosimida mamlakatdagi Ahmadiya musulmonlari jamoati aʼzolari ishtirok etishgan.

## Arxitekturasi
Masjid 2 qavatli oq bino boʻlib, tomi koʻk rangda. Inshoot ikkita minoraga ega.

## Yana qarang

* Marshall orollarida islom

## Manbalar
Baytul Muquit masjidi (Oklend)

**Baytul Muquit masjidi** – Yangi Zelandiyaning Oklend hududidagi Manureva shahrida joylashgan Ahmadiya musulmon masjidi. Masjid ochilgan paytda u mamlakatdagi eng katta masjid edi.

## Tarixi
Masjid qurilishi Oklenddagi Ahmadiya jamoati tomonidan moliyalashtirilgan. U 2013-yilda ochilgan va Ahmadiya jamoatining rahbari Mirzo Masrur Ahmad masjidda birinchi namozni oʻqigan.

## Manbalar
Marfua Toʻxtaxoʻjayeva

**Marfua Saidumarovna Toʻxtaxoʻjayeva** (1944-yil, Toshkent, Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi, SSSR) – oʻzbekistonlik mustaqil jurnalist va tadqiqotchi, ayollar huquqi himoyachisi. Toshkentdagi Xotin-qizlar zaxira markazi asoschisi va rahbari.

## Biografiyasi
Marfua Saidumarovna Toʻxtaxoʻjayeva 1944-yilda Toshkentda muhandis oilasida tugʻilgan. Otasi Saidumar Toʻxtaxoʻjayev, onasi Maqsudaxon Toʻxtaxoʻjayeva. 1961-yilda Toshkentdagi 43-maktabni, 1967-yilda Toshkent Politexnika institutini tugatgan. Maʼlumoti boʻyicha meʼmor, fan nomzodi. 30 yil davomida meʼmorchilik sohasida faoliyat yuritgan. Marfua Toʻxtaxoʻjayeva 1991-yilda mamlakatda birinchi marotaba Toshkent Xotin-qizlar zaxira markaziga asos solgan. 2005-yilgacha shu markazga rahbarlik qilgan. Toʻxtaxoʻjayeva 1996−2001-yillarda Toshkentdagi „Voice of America“ („Amerika ovozi“) radiostansiyasida muxbir boʻlib ishlagan.

## Faoliyati
Marfua Toʻxtaxoʻjayeva 1991-yilda Oʻzbekistondagi birinchi Ayollar resurs markazini ochdi. 2005-yilning may oyida Andijonda fojiali voqealar yuz berdi va rasmiy hukumat xalqaro hamjamiyatning tanqidiga uchradi. Shundan soʻng, koʻplab nodavlat tashkilotlar yopila boshladi. Jarayon ayollar markaziga ham oʻz taʼsirini koʻrsatdi. Ayollar markazi 2005-yil yozining oxirida rasmiylar bosimi ostida yopildi.

## Kitoblari
Marfua Toʻxtaxoʻjayeva kitoblari ayollar huquqiga bagʻishlangan boʻlib, asosat oʻzbek va rus tillarida chop etilgan, ayrimlari esa ingliz tiliga tarjima qilingan. 1995-yilda „Kommunizm shiorlari va islom qonunlari orasida“ kitobi ingliz tilida, 2000-yilda esa bu kitob „“ nomi bilan rus tilida nashr etilgan. 1996-yilda Elmira Turgʻunbekova bilan birgalikda yozilgan „Amazonka qizlari. Markaziy Osiyodan kelayotgan sado“ („The Daughters of Amazons. Voices from Central Asia“) kitobi chop etilgan.

Moskvadagi “Natalis” nashriyot-matbaa ijodiy uyi tomonidan o‘n besh nafar ayolning hayoti va taqdiri haqida hikoya qiluvchi og‘zaki hikoyalari, maktublari va kundalik yozuvlaridan to‘plangan “XX asr O‘zbekiston ayollari nigohi bilan ()” kitobi chop etildi. Ularning xotiralari 80 yildan ortiqroq bo'lgan davrni, jumladan, inqilobdan keyingi birinchi yillardan to hozirgi kungacha bo'lgan yillarni qamrab oladi. Mazkur kitobga Marfua To'xtaxo'jayevaning hikoyalari ham kiritilgan.

## Mukofotlari
2003-yilda Toshkentdagi xalqaro tashkilotlar tomonidan “O‘zbekistonda yil ayoli” mukofoti bilan taqdirlangan.

## Yana qarang
* Islom feminizmi
* Oʻzbekistonda feminizm
* Feminizm

## Manbalar

## Havolalar
*
Al-Xadija masjidi

**Al-Xadija masjidi** – Tonganing Nukualofa shahrida joylashgan masjid.

## Tarixi
Masjid 2010-yilda xorijiy sarmoyadorlar mablagʻi hisobidan tashkil etilgan. 2018-yilda masjid Gita sikloni tufayli vayron boʻlgan.

## Yana qarang

* Tongada islom

## Manbalar

## Havolalar
*
Linvud islom markazi

**Linvud Islom markazi** Yangi Zelandiyaning Kraystcherch hududidagi Linvud shahrida joylashgan sunniy islomiy masjid edi. Masjid 2018-yil boshida sobiq Kristtcherch Bahai markazi hududida ochilgan va bino yaqinida Linvud jamoat markazi joylashgan. Bino ilgari Highstead Roaddagi yakshanba maktabi zalida boʻlgan va 1980-yillarning oxirida Linvudga koʻchirilgan. Bu Kristcherchda ochilgan ikkinchi masjid hisoblanadi. U 2017-yilda tashkil etilgan Linvud Islomiy xayriya jamgʻarmasiga tegishlidir.

2019-yil 15-mart kuni Kraystcherch masjididagi otishmada Linvud Islom markazi va Al-Nur masjidi nishonga olingan edi. Hujum natijasida 51 kishi halok boʻlgan va jami 40 kishi yaralangan boʻlib, Linvud islom markazida yetti kishi halok boʻlgan va yana besh kishi ogʻir yaralangan. U 23-mart kuni, Al-Nur masjidi bilan bir kunda qayta ochilgan.

2023-yil noyabr oyida Linvud islom markazi buzib tashlangan. Qayta tiklanish-tiklanmasligi aniq emas.

## Manbalar
Hohola masjidi

**Hohola masjidi** – Papua-Yangi Gvineya milliy poytaxti okrugi, Port Moresbi shahrida joylashgan masjid. Bu mamlakatdagi birinchi masjid hisoblanadi.

## Tarixi
Masjid qurilishi 2001-yilda hukumat mahalliy islom jamiyatiga yer sovgʻa qilgandan soʻng amalga oshirilgan. Bino qurilishi 2004-yilda boshlangan va 2007-yilda yakunlangan. Keyin u mamlakatdagi birinchi masjidga aylandi. Masjid qurilishiga sarflangan mablagʻning katta qismi Malayziya va Saudiya Arabistonidan yuborilgan.

## Yana qarang

* Papua-Yangi Gvineyadagi islom

## Manbalar
Hisorak GES

:*Quvvati 3,5 MVt boʻlgan [[Hisorak KGES]] bilan adashtirib yuborilmasin.*

**Hisorak GES** – Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanida Oqsuv daryosida joylashgan gidroelektr stansiya.

## Umumiy tavsifi
Hisorak GES 2011-yilda foydalanishga topshirilgan. Stansiya 1988-yilda sugʻorish uchun suv toʻplash maqsadida yaratilgan Hisorak gidrouzeli toʻgʻoniga tutashtirilgan. Suv omboridan sugʻorish uchun chiqariladigan suv ajratmalari asosida ishlaydi. GES inshootlari tarkibi quyidagicha:
* tosh toʻgʻon, maksimal balandligi 140 m va tepa uzunligi 528m;
* ekspluatatsion suv oqimi;
* suv kirish joyi;
* bosimli temir-beton suv oʻtkazgich, diametri 3,5 m va uzunligi 192,5 m, butun uzunligi boʻylab xandaq yotqizilgan;
* Yer tipidagi GES binosi;
* Suv chiqish kanali, uzunligi 47,5 m;
* 110 kV kuchlanishli ochiq kommutator.

GES quvvati – 45 MVt, oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishi – 80,9 mln kVt*soat. GES binosida har birining quvvati 22,5 MVt boʻlgan 2 ta vertikal gidroagregat oʻrnatilgan. Gidroagregatlar 115 m hisoblangan bosimda (maksimal bosim – 132 m) ishlaydigan, ishchi gʻildiragining diametri 1,5 m boʻlgan RO140/3272-V-151 radial-oʻqli turbinalar bilan jihozlangan. Turbinalar SV 335/121-12 UXL4 tipidagi generatorlarni harakatga keltiriladi. Gidroturbinalar Xarkovdagi „Turboatom“ zavodida, generatorlar Novosibirskdagi „Elsib“ birlashmasida ishlab chiqarilgan. Old turbinali klapanlari diskli, ZDbs 224—140 tipida. Generatorlardan 121/10 kV kuchlanishdagi va 32 MVt quvvatdagi elektr energiyasi TD-32000/110-U1 rusumli 2 ta transformatorlariga uzatiladi.

GES toʻgʻoni Hisorak suv omborini hosil qiladi. Suv ombori umumiy hajmi 170 mln m³ boʻlib, foydalaniladigan qismi 162 mln m³ tashkil etadi.

## Havolalar
*
Iqtisodiy zoʻravonlik

**Iqtisodiy zoʻravonlik** – bu shaxsga ziyon yetkazadigan har qanday holat yoki xatti-harakatlardir. Iqtisodiy zoʻravonlik, masalan, mulkiy zarar, moliyaviy resurslarga, taʼlimga yoki mehnat bozoriga kirishni cheklash yoinki aliment kabi iqtisodiy majburiyatlarga rioya qilmaslik shaklida boʻlishi mumkin. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti buni katta guruhlar tomonidan shaxslarga nisbatan sodir etiladigan jamoaviy zoʻravonlik shakli sifatida qayd etgan. Bu atama koʻpincha feministik nazariya bilan bogʻlanadi. Argentina qonunchiligida, bu zo'ravonlik oiladagi zoʻravonlikning bir turi sifatida qayd etilgan.

## Yana qarang

* Sinfiy kurash
* Istanbul anjumani

## Manbalar
FIFA Klublar oʻrtasida jahon chempionati finali 2023

**2023-yilgi Klublar oʻrtasidagi Jahon chempionati finali** Saudiya Arabistoni mezbonlik qiladigan klublar oʻrtasidagi xalqaro futbol turniri – 2023-yilgi klublar oʻrtasidagi jahon chempionatining final oʻyini hisoblanadi. Bu oltita qitʼa konfederatsiyasining har birining klub chempionlari, shuningdek, mezbon mamlakat ligasi chempionlari oʻrtasida FIFA tomonidan tashkil etilgan FIFA Klublar oʻrtasidagi jahon chempionatining 20-finali boʻladi.

O'yin 2023-yil 22-dekabrda Jidda shahridagi "Qirol Abdulloh Sports Siti" stadionida bo'lib o'tdi. Unda UEFA Chempionlar Ligasining amaldagi chempioni sifatida UEFA vakili bo'lgan Angliyaning "Manchester Siti" klubi va KONMEBOL vakili sifatida, Libertadores kubogining amaldagi chempioni Braziliyaning "Fluminense" klublari bahslashdi. "Manchester Siti" o'yinda 4:0 hisobida g'alaba qozonib, klublar o'rtasidagi jahon chempioni bo'ldi.

## Jamoalar
*Quyidagi jadvalda 2005-yilgacha finallar FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionati davrida, 2006-yildan beri FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionati davrida boʻlgan.*

Eslatma: 2017-yil 27-oktabrda FIFA qitʼalararo kubokning barcha chempionlarini FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionatiga teng maqomda klublar oʻrtasidagi jahon chempioni sifatida rasman tan oldi.

* IC: Qitʼalararo kubok (1960–2004)
* FCWC: FIFA Klublar oʻrtasidagi Jahon chempionati finali (2000, 2005 – hozirgi)

## Finalga yoʻl

## Oʻyin

### Tafsilotlar


## Eslatmalar

## Manbalar

## Havolalar

*
Uolter K. Grisham

**Uolter Kvintin Grisham** (1832-yil 17-mart – 1895-yil 28-may) amerikalik advokat, huquqshunos, davlat arbobi va siyosatchi boʻlib, Chester A. Artur va Grover Klivlend prezidentlari kabinetlarida ishlagan.

Grisham 1883-yildan 1884-yilgacha Artur qoʻl ostida Qoʻshma Shtatlarning 31-chi postmasteri boʻlgan va 1884-yil sentabrdan oktabrgacha, federal hakam lavozimini tark etishidan oldin qisqa muddatga AQShning 35-Gʻazna kotibi boʻlgan. U 1892-yilgi saylovlarda partiyani tark etishdan oldin Klivlendni qoʻllab-quvvatlash uchun 1884 va 1888-yillarda AQSh prezidentligiga Respublikachilar partiyasidan ikki marta nomzod boʻlgan. U 1893-yildan 1895-yilgi vafotigacha AQShning 33-davlat kotibi sifatida Klivlendning ikkinchi kabinetiga qoʻshildi.

Grisham AQSH Apellyatsiya sudi yettinchi okrugida, AQShning yettinchi tuman sudlari va Indiana okrugi sudida federal hakam boʻlib ishlagan.

## Hayoti va taʼlimi
Uolter Kvintin Grisham 1832-yil 17-martda Indiana shtatining Leynssvil shahrida Uilyam Grisham (1802–1834) va uning rafiqasi Sara Devis oilasida tugʻilgan.

Uilyam Grisham Indiana politsiyasining sobiq polkovnigi, vazirlar mahkamasi rahbari va Liberallar partiyasining aʼzosi edi. U Xarrison okrugining sherifi etib saylangan va 1834-yil 26-yanvarda " desperado " laqamli Levi Saypsni hibsga olishda yordam berayotganida pichoqlab oʻldiriladi. Uilyamning oʻlimidan soʻng, Uolter va uning akalari oʻgay otasi Noa Remli tomonidan tarbiyalangan. Buvisining ukasi Dennis Pennington uning tarbiyasida katta rol oʻynagan. Pennington Uilyamga Xarrison okrugi auditorligidan lavozim topgan.

Xarrison okrugidagi mahalliy maktablarda oʻqiganidan soʻng, Gresham 1849-yildan 1851-yilgacha Koridon seminariyasida qatnashdi. Keyinchalik, Kichik Montgomeri Shuyler Grishamning gʻayrioddiy siyosatini uning dindorligi bilan izohladi.

Grisham 1851-yil sentabr oyidan boshlab Indiananing Blumington universitetida oʻqidi, keyin hakam Uilyam A. Porter bilan qonun oʻrganish uchun Koridonga qaytib keldi. U 1854-yil 1-aprelda advokaturaga qabul qilindi va Tomas C. Slouter bilan xususiy amaliyotga kirishdi.

Grisham qulikka qarshi boʻlib uning asta-sekin barham topishi tarafdori boʻlgani uchun tezlik bilan siyosatga shoʻngʻib ketdi. U 1853-yilda Xarrison okrugi kotibi lavozimiga nomzodini qoʻyib, muvaffaqiyatsizlikka uchradi. U 1856-yilda yangi Respublikachilar partiyasiga qoʻshilishidan oldin1855-yilda nativist Amerika partiyasiga qoʻshildi va partiya chiptasi uchun faol saylov oldi kampaniya olib bordi. 1860-yilda u kuchli Demokratik tumanda Respublikachi sifatida Indiana Vakillar palatasiga saylandi. Garchi Stiven DuglasXarrison okrugini boshqargan boʻlsa-da, prezidentlik saylovlarida Grisham oltmish ovoz bilan gʻalaba qozondi.
## Manbalar
Nurobod QES

**Nurobod quyosh elektr stansiyasi** (*Nurobod Quyosh elektr stansiya, Nurobod QFS, Nurobod FES*) – Samarqand viloyatining Nurobod tumanida joylashgan quyosh fotoelektr stansiyasi. Oʻzbekistondagi ikkinchi quyosh fotoelektr stansiyasi.

Oʻrnatilgan elektr quvvati – 100 MVt, oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishi – 260 mln kVt*soat. Elektr stansiya ishlashi natijasida 78 mln kub metr tabiiy gaz tejalib, atmosferaga 100 ming tonna bugʻlanuvchi gazlar chiqishining oldi olinadi.

Nurobod Quyosh elektr stansiya Fransiyaning Total Eren kompaniyasi tomonidan qurilgan va ushbu kompaniya tomonidan boshqariladi.

## Texnik tavsifi

Elektr stansiyasi yiliga 80 mingdan ortiq xonadonning elektr energiyasiga boʻlgan talabini qondira oladi.

## Loyiha qiymati

Loyiha qiymati 100 mln dollar. Ushbu xorijiy sarmoya Total Eren kompaniyasi tomonidan kiritilgan.

Nurobodda quyosh elektr stansiyasi qurilishida 400 kishi ishlagan, ekspluatatsiya jarayonida 25 ta ish oʻrni yaratilgan.

## Tarixi
2018-yil 5-oktyabrda prezident Shavkat Mirziyoyevning Fransiya Respublikasiga tashrifi chogʻida Total Eren kompaniyasi bilan Samarqand viloyatida fotoelektrik stansiyani loyihalashtirish, moliyalashtirish, qurish va ishlatishga oid hamkorlik bitimi imzolangan edi.

2019-yil 16-aprel kuni „Tutly Solar“ MChJ 19,27 mlrd soʻm ustav kapital bilan roʻyxatdan oʻtkazildi. „Total Eren S. A.“ taʼsischiligidagi korxonaning yuridik manzili Toshkent shahar Mirzo Ulugʻbek tumani Mustaqillik shoh koʻchasi 75-uyda joylashgan.

2019-yil 13-sentyabrda „Tutly Solar“ MChJ Energetika vazirligi (Oʻzbekiston hukumati nomidan) bilan „Investitsiya bitimi“ hamda „Oʻzbekiston milliy elektr tarmoqlari“ AJ bilan muddati 25 yil boʻlgan Elektr energiyasini sotib olish toʻgʻrisidagi bitim imzolangan.

2022-yil 24-may kuni Nurobod Quyosh elektr stansiyaning ilk generatsiya quvvati respublika yagona tizimiga ulandi.

## Manbalar
Vladislav Lojkin

**Vladislav Lojkin** (; ; 2002-yil 25-mart, Mogilyov) – „Turan“ jamoasida oʻynaydigan belaruslik professional futbolchi.

## Faoliyati
2023-yilning mart oyida futbolchi klubning kelgusi mavsumdagi tarkibiga kiritilmagan. Keyinroq futbolchini Qozogʻistonning „Turan“ klubi oʻz tarkibiga ijaraga olganini eʼlon qildi. 2023-yilning 20-martida „Dinamo Minsk“ni rasman tark etdi. U 2023-yilning 27-mart kuni Qozogʻiston kubogi doirasida Olmaota klubiga qarshi boʻlib oʻtgan „Xan Tengri“ ga qarshi oʻyinda Qozogʻiston klubi safida debyut qilgan. Chempionatdagi ilk oʻyin 2023-yilning 7-aprel kuni Taraz klubiga qarshi oʻtkazilgan . U klubdagi ilk samarali harakatlarini 2023-yil 27-aprelda „ Aktobe M“ klubiga qarshi oʻyinda amalga oshirdi va 64-daqiqada zaxiradan maydonga tushdi va dublga mualliflik qildi. U klubdagi debyut gollarini 2023-yil 1-iyun kuni „Ontustik akademiyasi“ klubiga qarshi oʻyinda kiritib, xet-trik qayd etgan. Qozogʻiston kubogining yarim final oʻyinlari doirasida futbolchi va klub „Astana“ ga yutqazib, turnirni tark etishdi. 2023-yil 29-iyun kuni „Aqjayk“ klubiga qarshi oʻyinda futbolchi dubl qayd etgan. U 2023-yil 14-iyul kuni Jas Kyran klubiga qarshi oʻyinda yana bir xet-trik qayd etdi va dublga erishdi. U klub safidagi navbatdagi dublini 2023-yil 27-iyul kuni Turkiston terma jamoasiga qarshi oʻyinda qayd etgan. Mavsum oxirida futbolchi chempionatning kumush medali sohibiga aylangan, bu esa klubga Premyer-ligaga chiqishga yordam berdi. Futbolchining oʻzi mavsumni klubning eng yaxshi toʻpurari va 20 ta gol urib, Birinchi ligada uchinchi oʻrinda yakunladi.

2023-yilning dekabr oyida futbolchi Oʻzbekistonning „Andijon“ klubiga oʻtishi mumkinligi haqida maʼlumot paydo boʻlgan edi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Profile at Dinamo Minsk website
Alone Again

**„Alone Again“** (tarjimasi: **„Yana yolgʻiz“**) – kanadalik qoʻshiqchi The Weekndning *[[After Hours]]* nomli toʻrtinchi studiyaviy albomidagi qoʻshigʻi. U 2020-yil 20-martda albomning qolgan qismi bilan birga taqdim etildi va birinchi trek sifatida xizmat qiladi. The Weeknd qoʻshiqni DaHeala, Illangelo va Frank Dukes bilan birga yozgan va ishlab chiqargan.

## Tanqidiy qabul
*[[Billboard]]* maʼlumotlariga koʻra, „Alone Again“ *After Hours*ning toʻqqizinchi eng yaxshi qoʻshigʻi boʻldi.

## Chartlar

## Xodimlar

* The Weeknd – vokal, klaviatura, dasturlash
* Illangelo – klaviatura, dasturlash, muhandislik, mikslash
* Shin Kamiyama – muhandislik
* DaHeala – klaviatura, dasturlash
* Frank Dukes – klaviatura, dasturlash
* Dave Kutch – mastering
* Kevin Peterson – mastering

## Chiqarish tarixi

## Manbalar
Fa Syan (Xitoylik rohib va sayohatchi)

**Fa Syan** (, pinin : *Fǎxiǎn*; Tugʻilgan sanasi-337-yil – vafoti taxminan 422-yil) – 399-412- yillarda Nepal, Hindiston, Shri-Lanka boʻylab sayohat qilgan hamda Xitoy va Hindiston oʻrtasida doimiy aloqa oʻrnatgan xitoylik buddist rohib va sayohatchi.

U oʻz sayohatini «Фо го цзи» kitobida tasvirlab bergan (Buddistlar qirolligi haqida eslatmalar, „Fo Yu Tianzhu Ji“, Buddist rohibning Hindistonga sayohati haqida eslatmalar). U Buddaning (Sitharta Gautama) tugʻilgan joyi Lumbini shahriga qilgan ziyorati bilan mashhur. Fa Syan Chandragupta II hukmronligi davrida Hindiston boʻylab sayohat qilgan.

## Tarjimai holi
Fa Syanning hayoti haqida koʻp narsa maʼlum. U zamonaviy Shansi provinsiyasi hududida tugʻilgan va bolaligini buddist monastirida oʻtkazgan. Rohib boʻlgach, u oʻsha paytda Xitoyda maʼlum boʻlgan Buddist taʼlimoti qonunlarida noaniqliklarga duch keldi va qonunlarning toʻliq nusxalarini olish uchun Hindistonga ziyorat qilishga qaror qildi.

## Hindistonga sayohat
Fa Syan oʻzining mashhur Hindistonga sayohatini Chanan shahridan boshladi. Buyuk Ipak yoʻli boʻylab harakatlanib Dunxuanga va undan Gʻarbiy davlatlar orqali Qoraqurum dovoni orqali Hindistonning Uddiyana shtatiga yetib bordi. Uning eslatmalariga koʻra, sayohatchilar shaharlarda dam olgan kunlarni hisobga olmaganda, sayohat 3 oy 10 kun ichida yakunlandi. Sayohat, ehtimol, Svat vodiysiga olib boradigan Xunjerab dovoni va Gilgit orqali oʻtgan. U Hindistonda bir necha yi yashab budda ziyoratgohlarini ziyorat qiladi. Fa Syan Shri-Lankaga koʻchib oʻtdi va u yerda ikki yil yashadi. U yerdan savdo kemasida Yava oroliga suzib bordi va u joyda boshqa kemaga oʻtib, Guanchjouga yetib keldi va safarini Nankinda yakunladi. U umrining 15 yilini sayohatda oʻtkazdi: 399-yildan 414-yilgacha.

* *[[:en:Vincent Arthur Smith|Smit V.]]* *[[:en:Vincent Arthur Smith|A.]]* Miloddan avvalgi 600-yillardagi Hindistonning dastlabki tarixi. C. Muhammad fathiga . – 4-nashr. – Oksford: Clarendon Press, 1924 yil. – 536 b. – R.311-315.
* *Hazra, Kanai Lal* . Xitoylik ziyoratchilar tomonidan tasvirlangan Hindistondagi buddizm A. D. 399-689. – Yangi Dehli: Janubiy Osiyo kitoblari, 1983 yil. – 125 b. – ISBN 0836456319, ISBN 9780836456318

Fransuz tilida:

* *[[:en:Jeannine Auboyer|Auboyer, Jannin]]* . Le Trône va oʻgʻli Inde ancienne ramzi. – P. : PUF, 1949 yil. – 228 b. – (Annales du Musée Guimet . Bibliothèque d'études. Vol. LV).
* *Veno, Odetta* . Le Culte de l’arbre dans l’nde ancienne. Matnlar va yodgorliklar brahmaniques va buddhiques. P. : PUF, 1954 yil. – 283 b. – (Annales du Musée Guimet. Bibliothèque d'études. Vol. LIX).
## Manbalar

## Havolalar
Toksik erkaklik

**Toksik erkaklik tushunchasi** – akademik va ommaviy axborot vositalaridagi munozaralarda koʻp ishlatiladigan tushuncha. Ushbu atama gegemon erkaklikning baʼzi ijtimoiy halokatli jihatlariga, masalan, mizoginiya, gomofobiya va zoʻravon hukmronlik kabi jihatlarini ifoda qilish uchun ishlatiladi. Bu xususiyatlar zoʻravonlikni: jinsiy zoʻravonlik va oiladagi zoʻravonlikni targʻib qilgani uchun „toksik“ deyiladi. Gegemon erkaklikda qoʻrqitish yoki tajovuz qilish orqaligina „oʻgʻil bolalar haqiqiy oʻgʻil boʻla oladi“ degan qarashlar ham baʼzan uchraydi. Oʻgʻil bolalarning ijtimoiylashuvi baʼzan shunday va shunga oʻxshash zoʻravonliklarning koʻrsatkichini pasaytiradi.

Stressning kuchayishi va giyohvand moddalarni isteʼmol qilishga oʻrganib qolish kabi psixologik muammolar erkaklarda oʻziga oʻta ishonish va ruhiy tushkunlikning kuchayishiga olib keladi. Toksik erkaklik xususiyatlarini qamoqxonalardagi erkaklar oʻrtasida soʻzsiz qabul qilinadigan qoidalarda ham koʻrishimiz mumkin.

Mehnatga sadoqat, sport bilan shugʻullanishdan gʻururlanish va oilani boqish kabi anʼanaviy erkaklarga xos xususiyatlar „toksik“ deb hisoblanmaydi. Ushbu kontseptsiya dastlab Shepherd Bliss kabi mifopoetik erkaklar harakati bilan bogʻliq mualliflar tomonidan ishlatilgan. Bu mualliflar erkaklik haqidagi stereotipik tushunchalarni „haqiqiy“ erkaklikka qarama-qarshi qoʻyishgan, ularning fikricha, zamonaviy jamiyatda „haqiqiy“ erkaklik qadriyatlari bilan aloqalar tugagan. Toksik erkaklik atamasini tanqidchilar erkakning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqmagan holda tavsiflashgan deb taʼkidlashgan.

## Manbalar
Menspleyning

***Menspleyning*** – bu ayollarga erkaklar tomonidan biron bir narsa yoki hodisani haddan tashqari soddalashtirilgan va kamsituvchi uslubda sharhlab berish yoki tushuntirish degan maʼnoni anglatuvchi atama.

Oʻzining dastlabki qoʻllanishida menspleyning erkaklarning ayollarga nisbatan qiladigan kamsituvchi harakatlaridan farq qilar edi, chunki bu tushuncha erkak ayoldan koʻra koʻproq bilimli boʻladi degan tushunchaga asoslangan. Biroq, u keyinchalik kengroq qoʻllanila boshladi. Bu atama biror kishi boshqa biron kishiga yoshi va jinsidan qatʼiy nazar, nimanidir tushuntirishda kamsituvchi ohangni ishlatganda qoʻllanadi: „menspleyning“ har qanday kishiga nisbatan, jinsidan qatʼiy nazar ishlatilishi mumkin.

2013-yilda Dictionary.com oʻz lugʻatiga *mansplain* va *-splain* soʻzlarini qoʻshayotganini eʼlon qildi. Uning eʼlonida shunday deyilgan: „bu atamaning *“splaining"* qismi 2013-yilda birlashtiruvchi shakl (yoki oʻzak) sifatida juda ajoyib ekanligi isbotlandi.“ Ushbu qism Mansplaining, *womansplaining*, *whitesplaining*, *rightsplaining*, *goysplaining* va *Damonsplaining* kabi parallel konstruktsiyalarning yaratilishiga sabab boʻlgan.

Bu soʻz ommalashib borgani sari bir qancha tadqiqotchilar har xil insonlarning turlicha oʻzlashtirishi soʻzning asl maʼnosini yoʻqotishiga sabab boʻlayotganidan shikoyat qilishgan. Joshua Sealy-Harrington va Tom McLaughlin *The Globe and Mail* gazetasida bu atama munozaralarni toʻxtatish uchun *[[Ad hominem|ad hominem (falsafiy argument)]]* sifatida ishlatilayotganligini yozgan.

## Manbalar
Gipervizor

**Gipervisor** (virtual mashina menejeri, VMM yoki virtualizator sifatida ham tanilgan) virtual mashinalarni yaratadigan va boshqaradigan kompyuter dasturiy yoki texnik ta’minot turidir. Gipervisor bir yoki bir nechta virtual mashinalar ishlaydigan kompyuterga mezbon mashinasi (inglizcha: host machine), har bir virtual mashina esa mehmon mashinasi (inglizcha: guest machine) deb ataladi. Gipervisor mehmon operatsion tizimlarini virtual operatsion platforma bilan ta'minlaydi va mehmon operatsion tizimlarining ishlashini boshqaradi. Emulatordan farqli o'laroq, mehmon ko'rsatmalarning ko'p qismini o'z qurilmasida bajaradi. Turli xil operatsion tizimlarning bir nechta namunalari virtuallashtirilgan apparat resurslarini baham ko'rishi mumkin. Masalan, Linux, Windows va macOS nusxalari bir xil x86 jismoniy mashinasida ishlashi mumkin. Bu operatsion tizim darajasidagi virtualizatsiyadan farq qiladi, bu yerda barcha namunalar (odatda konteynerlar deb ataladi), garchi mehmon operatsion tizimlari foydalanuvchi maydonida farq qilishi mumkin bo’lsada, bir xil yadrodan foydalanishi kerak. Bunga bir yadroda ishlaydigan turli Linux distributivlarini misol qilib keltirish mumkin.

"Gipervisor” (inglizcha: hypervisor) atamasi inglizcha “supervisor” (ma’nosi: nazoratchi) so’zining tuslangan ko’rinishi bo'lib, nazoratchilarning nazoratchisi degan ma’noni bildiradi. Atama taxminan 1970-yillardan boshlab qo’llanila boshlangan bo’lib, IBM tomonidan 360/65 kompyuteri uchun o'ylab topilgan va keyinchalik DIAG CP-67 protsessorida ishlatilgan.

## Manbalar
AQSh Moliya vaziri

**AQSh Moliya vaziri** (inglizcha: United States Secretary of the Treasury) AQSh Moliya Vazirligi rahbari, uning asosiy vazifalari AQSHning iqtisodiy va pul-kredit siyosatini belgilash va amalga oshirish, eksport va importni tartibga solish, moliyaviy tashkilotlar, soliqlarni yigʻish, qogʻoz banknotlarni chop etish va tangalar zarb etishdan iborat. Amerika Qoʻshma Shtatlari prezidenti tomonidan Amerika Qoʻshma Shtatlari Senatining „maslahati va roziligi bilan“ ushbu lavozimga tayinlanadi.

## AQSh Moliya vazirlari roʻyxati
Robert Morris Moliya vaziri lavozimiga tayinlangan birinchi shaxs edi. Biroq Morris sogʻligʻi sababli bu taklifni rad etdi va Aleksandr Hamilton Morrisning tavsiyasiga binoan AQShda birinchi Moliya vaziri lavozimini egallagan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Port Vila katta masjidi

**Port Vila katta masjidi** Vanuatu poytaxti Port-vila shahrida joylashgan masjiddir.

## Tarixi
Masjid 1992-yilda Mele musulmonlari tomonidan qurilgan. Bu Vanuatuda qurilgan birinchi masjid hamdir.

## Yana qarang

* Vanuatuda islom
* Hohola masjidi
* Al-Xadija masjidi

## Manbalar
Bab Bhar masjidi

**Bab Bhar masjidi** (), **Ez-Zraaria masjidi** sifatida ham tanilgan – Tunisning poytaxti Tunis shahrida joylashgan masjid.

## Joylashuvi
Masjid Tunis eski shahrining sharqiy tomonida, Bab Bhar yaqinidagi Helket Ez-Zitun toʻgʻonida joylashgan.

## Tarixi
Bu masjid 1282-yilda Ahmad ibn Marzuk ibn Abi Umara Musselli tomonidan qurilgan.

1969—1973-yillarda qayta tiklangan.
Fayl:Mosquée_Ez-Zraariâ_photo_1_جامع_الزراعية.jpg|alt=Entrance of the mosque|Masjidga kirish
Fayl:Mosquée_Ez-Zraariâ_photo_4_جامع_الزراعية.jpg|alt=Minaret of the mosque|Masjid minorasi
Fayl:Mosquée_Ez-Zraariâ_photo_5_جامع_الزراعية.jpg|alt=Entrance of the prayer room|Namozxonaga kirish
Fayl:Mosquée_Ez-Zraariâ_photo_6_جامع_الزراعية.jpg|alt=Bassin in the mosque|Masjid havzasi
Fayl:Mosquée_Ez-Zraariâ_(plaque_commémorative)_photo_1_جامع_الزراعية.jpg|alt=Commemorative plaque of the mosque|Masjidning esdalik lavhasi


## Manbalar
Bab Jazira masjidi

**Bob Jazira masjidi** () **El Jenaïz masjidi** sifatida ham tanilgan – Tunisning poytaxti Tunis shahrida joylashgan masjid.

## Joylashuvi
Bu masjid Sidi Bashir tumanidagi al-Jazira maydonida joylashgan.

## Tarixi
U 1710-yilda sheyx Yahia Esslimani tomonidan qurdirilgan. Minoralar 1907-yilda qayta tiklangan.
Fayl:Mosquée_de_Bab-Dzira_01.jpg|alt=Bab Jazira Mosque|Bob Jazira masjidi
Fayl:Les_arcades_de_la_mosquée.JPG|alt=Arches of the mosque|Masjid arklari
Fayl:Le_hall_de_la_mosquée.JPG|alt=Hall of the mosque|Masjid hovlisi
Fayl:Les_arabesques_3.JPG|alt=Decoration of the minaret|Minorani bezaklari
Fayl:Les_arabesques_2.JPG|alt=Decoration of the facade|Fasadning ko‘rinishi


## Manbalar
Burgibadagi Hanafiylar masjidi

**Burgibadagi Hanafiylar masjidi** () Monastirda joylashgan va Tunisning birinchi prezidenti Habib Burgibaga bagʻishlangan Tunis Hanafiy masjididir.

## Tarixi
Masjid 1963-yilda Taib Bouzguenda tomonidan qurilgan.

## Arxitekturasi
Masjid Tunisdagi Hammuda Pacha masjidiga asoslangan anʼanaviy arxitektura uslubida yaratilgan. Namoz zaliga ming kishigacha namozxon sigʻishi mumkin. Yarim gumbazda joylashgan mehrob oltin mozaika bilan bezatilgan yarim arka bilan qoplangan. Ustunlarning asoslari pushti marmardan qilingan.

## Yana qarang
* Tunisdagi masjidlar roʻyxati

## Galereya

Fayl:Monastir119.jpg|alt=Basin for ablutions in the courtyard|Hovlidagi taxorat uchun lavabo
Fayl:Monastir121.jpg|alt=Exterior view of the domes|Gumbazlarning koʻrinishi
Fayl:Monastir113.jpg|alt=Prayer room|Namoz vaqti
Fayl:Monastir114.jpg|alt=Bows and pink marble columns of the prayer room|Ibodatxonaning marmar ustunlari
Fayl:Monastir115.jpg|alt=View of the mihrab and the minbar|Mehrob va minbar koʻrinishi

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Al Taqwa masjidi

**Al Taqwa masjidi** () – Malayziyaning Kuala-Lumpur shahri Taman Tun Dr. Ismail kichik shaharchasida joylashgan masjid.

## Yana qarang

* Masjid At-Taqva, Kuala-Lumpurning Google Maps Street View

## Manbalar
Al-Jadid masjidi

**Al-Jadid masjidi** () – Tunisning poytaxt shahri Tunisda joylashgan masjid. U shaharning Madina hududida bunyod etilgan. 
Fayl:Détail_du_minbar_2.JPG|alt=Minbar of the mosque|Masjid minbari
Fayl:Détail_du_minbar.JPG|alt=Decoration of the minbar|Minbarning yuqori qismi
Fayl:Medersa_Jamaa_Jdid_Interieur.JPG|alt=Portico of the medresa near the mosque|Masjid yaqinidagi madrasa portikasi

## Yana qarang
* Tunisdagi masjidlar roʻyxati
* Tunisda islom
## Manbalar
Saidina Umar al-Xattob masjidi

**Saidina Umar al-Xattob masjidi** (MSUAK) () – Malayziyaning Kuala-Lumpurning gʻarbiy qismida joylashgan Bukit Damansara (Damansara tepaliklari)dagi mashhur masjid. Bino 1984-yilning 22-martida yettinchi Yang di-Pertuan Agong, pahanglik Sulton Ahmadshoh tomonidan rasman ochib berilgan va Islom dinining soʻnggi paygʻambari Muhammadning vorisi (xalifa) Umar al-Xattob sharafiga nomlangan.

## Manbalar
Bolduin effekti

**Bolduin effekti** (baʼzan Bolduin evolyutsiyasi) – amerikalik psixolog va faylasuf Jeyms Bolduinning nazariyasi boʻlib, unga koʻra inson bir qobiliyatni tugʻma ravishda emas, balki hayotida davomida oʻrgangan boʻlsa, bu insonning avlodi oʻsha qobiliyatga tugʻma ravishda ega boʻladi.  Nazariya haqida Jeyms Bolduin ilk bor 1896-yili, „Evolyutsiyaning yangi faktori“ asarida yozgan. Oddiyroq qilib tushuntiriladigan boʻlsa, agar insonda matematikani oʻrganishga qobiliyat boʻlmasa („qonida yoʻq“ boʻlsa), lekin hayoti davomida muntazam matematika bilan shugʻullanish natijasida fanni chuqur oʻrgansa, uning farzandida matematika „qoni“ paydo boʻladi

## Yana qarang

* Domino effekti

## Adabiyotlar
* *Baldwin, Mark J.* A New Factor in Evolution. *The American Naturalist*, Vol. **30**, No. 354 (Jun., 1896), 441—451.
* 
* Genlar tarbiyani boshqaradi, tarbiya esa genlarni

## Manbalar
Zayd bin Haritsa masjidi

**Zayd bin Haritsa masjidi** () yoki **Masjid Zaid bin Haritsa,** **Masjid Jamek Sungai Mulia** nomi bilan tanilgan Malayziyaning Kuala Lumpur shahridagi masjid. Bino Jalan Gombakda joylashgan boʻlib, 1991-yilda ochilgan.

## Manbalar
Saidina Usmon ibn Affon masjidi

**Saidina Usmon ibn Affon masjidi** – Malayziyaning Kuala Lumpur shahri Cheras tumani yaqinidagi Bandar Tun Razak shaharchasi va parlament saylov okrugida joylashgan masjid. Bino rasman 1988-yilda sakkizinchi Yang di-Pertuan Agong, Johor sultoni Iskandar tomonidan ochib berilgan boʻlib, Islom dinining soʻnggi paygʻambari Muhammadning uchinchi xalifasi Usmon ibn Affon sharafiga nomlangan.

## Manbalar
Shaxmatning rapid va blits turlari boʻyicha jahon chempionati 2023

**Shaxmatning rapid va blits turlari boʻyicha jahon chempionati 2023** () — 2023-yil 26–30-dekabr kunlari Samarqandda boʻlib oʻtgan shaxmat turniri. Mukofot jamgʻarmasi 1 million dollarni tashkil qiluvchi turnir, „Silk Road Samarkand“ majmuasi hududidagi Kongress markazida oʻtkazildi.

## Qoidalar
2023-yil uchun reyting roʻyxatlaridan ko`ra (shu jumladan klassik nazorat, rapid va blits) kamida 2550 ball (ochiq turnir) va kamida 2250 ball (ayollar turniri) toʻplagan oʻyinchilar, shuningdek, amaldagi mamlakat chempionlari turnirda ishtirok etish huquqiga ega. Shunigdek FIDE tomonidan 10 nafar va turnir tashkilotchisi tomonidan 15 nafar ishtirokchi nomzod qilib ko'rsatilishi mumkin.

### Rapid
Har bir o'yin uchun beriladigan vaqt 15 daqiqani tashkil etdi va ilk harakatdan boshlab har bir harakat uchun 10 soniya berildi. Turnir Shveysariya tizimida bir necha kun davomida o'tkazildi va 13 turdan (ochiq turnir) yoki 11 turdan (ayollar turniri) iborat bo`ldi.

### Blits
Har bir o'yin uchun vaqt nazorati ilk harakatdan boshlab har bir harakatga 2 soniya qo'shilgan holda har bir o'yin uchun 3 daqiqa etib belgilangan. Turnir ikki kun davomida Shveysariya tizimida oʻtkazildi va 21 tur (ochiq turnir) yoki 17 turdan (ayollar turniri) iborat boʻldi.

## Ishtirokchilar
Ochiq turnirda 202 nafar ishtirokchi, va ayollar turnirida 117 nafar ishtirokchi ishtirok etdi.

## Mukofot fondi
Ochiq va Ayollar o'rtasidagi Rapid va Blits turnirlarining sovrin jamg'armasi quyida ko'rsatilgan. Barcha summalar AQSh dollarida.

**Ochiq turnir:**

* 1-o'rin: 60 000
* 2-o'rin: 50 000
* 3-o'rin: 40 000
* 4-o'rin: 30 000
* 5-o'rin: 25 000
* 6-o'rin: 22 000
* 7-o'rin: 18 000
* 8-o'rin: 14 000
* 9-o'rin: 11 000
* 10-o'rin: 8000
* 11-16-o'rinlar: 5000
* 17-25 o'rinlar: 3000
* 26-35 o'rinlar: 1500

Jami: 350 000 dollar

**Ayollar turniri:**

* 1-o'rin: 40 000
* 2-o'rin: 30 000
* 3-o'rin: 20 000
* 4-o'rin: 15 000
* 5-o'rin: 10 000
* 6-o'rin: 7000
* 7-o'rin: 6000
* 8-o'rin: 5000
* 9-o'rin: 4000
* 10-o'rin: 3000
* 11-15 o'rinlar: 2000

Jami: 150 000 dollar.

## Natijalar

### Rapid

#### Erkaklar

#### Ayollar

### Blits

#### Erkaklar

#### Ayollar

## Manbalar
Oysha Sulton

**Oysha Sulton** (, 1570, Manisa Palace, Manisa – 15 May 1605, Istanbul) malika, Murod lll ning va uning hotini Safiya Sultonning qizi. Sulton Mehmed III (1595–1603)ning singlisi Usmonli imperiyasi.Oysha Safiyaning 2-qizi. U 3 marta turmushga chiqqan.

## Hayotining boshlangʻich davri
Oysha Sulton Sulton Murod III va uning turmush oʻrtogʻi Safiye Sultonning qizi edi. Uning kamida beshta toʻla aka-uka opa-singillari bor edi: uchta aka-uka, Sulton Mehmed III , Shehzade Selim va Shehzoda Mahmud hamda ikki opa, Humasha Sulton va Fatma Sulton . Uning boshqa toʻliq opa-singillari Mihrimah Sulton va Fahriye Sulton edi.

## Nikoh
1582 yilda Murod Oyshani Ibrohim poshoga unashtirdi . Ammo buvisi Nurbanu Sulton bu nikohga qarshi edi, chunki u hali bolaligida turmush oʻrtogʻi Sulton Salim II tomonidan unga berilgan asrab oluvchi oʻgʻli Kapıcıboshi Mahmud bekning Oyshaga uylanishini xohlardi. 1583-yil dekabrida Nurbanu vafotidan soʻng Mahmud 1584-yil dekabrda Sulaymon I ning nabirasi Oysha Humasha Sultonning qizi Hatice Xonimsultonga va Shamiz Ahmad Poshoga uylandi. Malikaga uylanish uchun erkak boshqa xotinlaridan voz kechishi kerak edi.

Oysha Sulton nihoyat 1586 yilda Ibrohim Poshoga turmushga chiqdi. Uning toʻyi Eski Saroyda boʻlib oʻtdi va yetti kunlik marosim bilan nishonlandi. Tarixchi Mustafo Selaniki har ikki taraf tomonidan taqdim etilgan ziyofatlar, nakibul-esraf va sadatlar, shayhulislom (oliy diniy rahnamo), ulamolar va oliy taʼlimotlar uchun tayyorlangan ziyofatlar haqida gapiradi. mansabdor shaxslar. Nikohdan bir yil oʻtgach, Murod Ibrohim poshoni lavozimidan boʻshatdi, chunki Hasan Beyzoda xronikasiga koʻra, uning damati yoki kuyovi maqomi suzib yurishga toʻsqinlik qilgan. Ibrohim Oyshaning ukasi Sulton Mehmed III ga uch marta vazirlik qilgan. Oysening nikohidan oʻgʻli Sultonzoda Mehmed Bey va bir qizi bor edi, ikkalasi ham goʻdakligida vafot etgan.

Oysha Sulton 1601-yil 10-iyulda Ibrohim Posho vafotidan keyin beva qoldi. Yemishchi Hasan Posho yangi Sadr vazir boʻldi. Hasan poshoning bir telhisi Sulton Mehmedning unga Ayshaning qoʻlini vaʼda qilganini eʼlon qildi. Bu telhisga koʻra, tarixchi Mustafo Naima Yemishchi Hasan Posho va Oysha Sultonning faqat unashtirilganligini taxmin qiladi. Toʻy 1602-yil 5-aprelda boʻlib oʻtdi. Nikoh uning uchun baxtsiz edi, biroq bir yil oʻtib Mehmed Yemishchini qatl qilishga qaror qilganida, onasi Safiye Sulton va uning ukasiga xat yuborib, u vaʼda qildi. Sulton erini kechira olardi, ular Makkaga boshqa hech qanday toʻlov va muammosiz borishlari mumkin edi. Ammo Sulton unga javob berib, agar u turib olsa, oʻlimga hamroh boʻlishini aytdi. Yemishchi 1603-yil 18-oktabrda qatl etilgan. 1604-yilda u Güzelce Mahmud poshoga uylanadi (1606-yilda vafot etgan).

## Manbalar