open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tangira

**Tangira** — bu osma ksilofon shaklidagi zarbli musiqiy asbob. Uning nomi musiqiy cholgʻu ovozini eslatuvchi „tan-gʻir“ soʻzidan kelib chiqqan.

Odatda, tangira oʻrmonda ikkita daraxt (archa, pixta yoki qaragʻay) oʻrtasida oʻrnatiladi. U uzunligi 1500&nbsp;mm va diametri 100–250&nbsp;mm boʻlgan qoraqaragʻay yoki qayin daraxtidan yasalgan boʻlib, 2 metr balandlikdagi gorizontal tarzda mustahkamlangan vertikal arqonlarga osilgan. Ovoz vertikal osilgan yogʻochlarga quruq tayoqlar bilan zarba berish orqali erishiladi.

Qadimda, tangira udmurtlar orasida uzoq masofalarga tovush signallarini uzatish uchun xizmat qilgan, keyinchalik esa bogʻ uchastkalarini himoya qilish va mushkul boʻlmgagan kuy va qoʻshiqlarga musiqiy hamroh boʻlgan. Konsertlar davomida musiqachilar tangira va eng yaqin daraxtlar rezonansiga erishishgan, natijada esa atrofdagilarda ajoyib taassurot qoldirgan.

Tangir boʻyicha oxirgi oʻyin 1977-yilda qayd etilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Udmurtskaya Respublika : Ensiklopediya / gl. red. V. V. Tuganaev. — 2-e izd., ispr. i dop. — Ijevsk : Izdatelstvo „Udmurtiya“, 2008. — 768 s. — 2200 ekz. — .
* Udmurtskaya Respublika : Kultura i iskusstvo : Ensiklopediya / gl. red. A. Ye. Zagrebin. — Ijevsk : Udmurtskiy institut istorii, yazika i literaturi UrO RAN, 2012. — 540 s. — 300 ekz. — .
Mandola

**Mandola** — italyancha chalib chalinuvchi torli musiqiy asbob hisoblanadi. Mandala haqidagi eslatmalar XII-XIII asrlarda uchratilgan. „Mandola“ning nomi qadimgi panduradan (yunoncha. — kichik lyutna) kelib chiqqan. Tadqiqotchilarning fikriga koʻra, asbob yanada ixcham va tejamkor shaklda boʻlgani uchun lyutnani ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqilgan. Asbobni ketma-ketlik bilan rivojlanisho va nomenklaturasini hozirda kuzatish qiyin.

Mandola „mandora“ va „mandole“, „pandurina“ va „bandurina“ kabi nomlar bilan ham tanilgan va mandolinaning „ajdodi“ hisoblanib, uning nomi shunchaki „kichkina mandola“ degan maʼnoni anglatadi.

Nomlar, kelib chiqish joyi va shaklidagi farqga qaramay, „haqiqiy“ mandalani ajratib turuvchi asosiy xususiyatlari mavjud:

* *Mandola kengaytirilgan boʻyinli bir maromda egilgan boshi va oktavada emas, balki birlikda sozlangan toʻrtta qoʻsh torlarga ega.*
* *Xorlar (ikki tomonlama birlashgan tor) C-G-D-A tomonidan yuqoriga (yuqoridan pastga) harakat ostida sozlangan.*
* *Menzura mandalasining uzunligi odatda taxminan 42 sm (16,5 dyuym)ni tashkil etadi.*
* *Mandola odatda [[Noxun (musiqa)|plektr]] bilan oʻynaydi.*

Koʻpincha mandola xalq musiqasida, akkomhamroh cholgʻu asbobi sifatida qoʻllangan (ayniqsa, italyan xalq musiqasida). Yaqinda u anʼanaviy irland, fransuz va shved musiqalarida qoʻllangan. Biroq, vosita keng qoʻllanmaga ega boʻlmadi. Baʼzi zamonaviy bastakorlar (Franko Donatoni, Yasuo Kuvaxara) tomonidan mandola chalishni rivojlantirishga qoʻshgan hissasiga qaramay, zamonaviy musiqa amaliyotida tez-tez ishlatilmaydi. Hozirgi vaqtda quyidagi zamonaviy mandala musiqa ijrochilari maʼlum: Brayan Makdonax, Aleks Layfson, Vladisvar Nadishana, Vadim Baxramov, Aleksandr Ponomarchuk. Richi Blekmor Blackmoreʼs Nightda mandala oʻynagan.

## Adabiyotlar

* 
* D moddasi. Makoeva „Mandola“ Xor guruhi saytida
* Ilk mandolin (Jeyms Tayler, Pol Sparks)
* Musiqiy asboblarning Oksford hamrohi (Entoni Beyns)
Open NAND Flash Interface

**Open NAND Flash Interfeysi** (qisqartirilgan **ONFI**) — texnologiya kompaniyalari konsorsiumi boʻlib, NAND flesh chiplari uchun ochiq standartlarni ishlab chiqadi. ONFI yaratilishi 2006-yil mart oyida Intel Developer Forumida eʼlon qilingan.

Shuni taʼkidlash kerakki, konsorsium maishiy elektronikada ishlatiladigan xotira kartalari uchun standartlarni ishlab *chiqmaydi*. Buning oʻrniga, ONFI faoliyati zamonaviy kompyuter texnologiyalarida flesh ROMni amalga oshirish uchun eng mashhur VLSI qatoriga kiruvchi NAND flesh chiplari uchun past darajadagi interfeyslarni standartlashtirishga qaratilgan.

## Tarixi
2004-yil oʻrtalaridan boshlab SSD bozorining yetakchi oʻyinchilari konsorsiumni shakllantirishni boshladilar, uning vazifasi NAND flesh xotira massivlariga past darajadagi kirish interfeyslari uchun ochiq standartlar toʻplamini ishlab chiqishdir. Alyansning ONFI (Ochiq NAND Flash interfeysi) deb nomlangan ishchi guruhi 2006-yil bahorida Intel Developer Forumida taqdim etilgan boʻlib, uning asosiy vazifasi NAND flesh xotirasi asosida saqlash tizimlari arxitekturasi uchun umumiy echimlarni ishlab chiqishdan iborat. Konsorsium asoschilari: Hynix Semiconductor, Intel Corporation, Micron Technology, Phison Electronics Corporation va Sony korporatsiyasi.

## Aʼzolari
ONFI spetsifikatsiyalarini ishlab chiqishda ishtirok etgan konsorsium kompaniyalari:

* Intel Corporation;
* Mikron Technology;
* Numonyx;
* Phison Electronics Corporation;
* SanDisk Corporation;
* SK Hynix (sobiq Hynix Semiconductor);
* Sony Corporation;
* Spansion;
* STMicroelektronics.

2017-yil uchun alyans ishchi guruhi NAND flesh-xotira modullari va SSD disklarini ishlab chiqarish bilan bogʻliq 80 dan ortiq kompaniyalarni oʻz ichiga oladi.

## Texnik xususiyatlari
Qabul qilingan ONFI standartlari:

* 1.0 (2006) — NAND flesh-xotiraga asoslangan haydovchi boshqaruvchisining buyruqlar tizimini odatiy tashkil etish va standartlashtirishni tavsiflaydi. 50 Mbit/s tarmoqli kengligi bilan kiritish/chiqarish interfeysini qoʻllab-quvvatlash.
* 2.0 (2008); 2.1 va 2.2 (2009) — LUN NAND flesh-xotirasini bloklarga ulash texnologiyasini standartlashtirish va NAND flesh-ga asoslangan blokli saqlash moslamasini abstraktsiyalash taʼriflari. Tekshirish moslamasiga koʻp kanalli NAND flesh LUN ulanishini ishlab chiqish orqali oʻtkazuvchanlik 133 Mbit/s dan 200 Mbit/s gacha doimiy ravishda oshirildi.
* 3.0 (2011) — oʻtkazish qobiliyati 400 Mbit/s gacha koʻtarildi.

## Manbalar


## Havolalar
* Rasmiy veb-sayt Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
Timbal

**Timbal** () — kubalik bir tomonlama baraban boʻlib, afro-kuba, lotin amerikancha musiqa, jazz va reggida qoʻllanadi. Odatda bir juft timbalalardan foydalaniladi (), shu sababli, rus tilida koʻpincha notoʻgʻri shakli qoʻllanadi: *timbales* yoki hattoki *timbaleslar*. Timbala qobigʻi odatda metalldan yasalib, obeychaykaning balandligi tom-tom balandligidan ancha past hisoblanadi. Oʻyin uchun bir xil qalinlikdagi, aniq uchi va boshi boʻlmagan maxsus tayoqlardan foydalaniladi. Musiqachi (timbalero) odatda bir xil balandlikda, ammo diametri har xil boʻlgan ikkita barabanda ijro etadi. Membrana tarang choʻzilib, timbalar oʻziga xos „qalay“ tovushni chiqaradi. Oʻyin davomida odatda rimshot zarbalari koʻpincha ishlatiladi (bir vaqtning oʻzida obod va membranada), asbob tanasiga zarbalarni urib ijro etiladi. Timbalaning zamonaviy turini vudblok va kovbellom bilan birga qoʻllashni „Mambo qiroli“ deb nomlangan Tito Puente tomonidan taklif qilingan.

## Yana qarang

* Bongo
* Konga

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Timpan asbobi

**Timpan** (, ) — qadimiy zarbli musiqiy cholgʻu asbobi — membranofon, ramalik baraban boʻlib, koʻrinishidan bubna va tamburinga oʻxshaydi.

Qadimgi Yunonistonda chuqur rezonatorli bir tomonlamali barabanni timpan deb atashgan. Rezonator ustiga choʻzilgan teri membranasi qoʻlda ijro etiladi. Mazkur asbob Yunonistonga mil.av. X asrga kirib kelib, Frakiya va Frigiyadagi Dionis va Kibelaning orgiast madaniyati bilan birga butun hududga tarqalgan; yunonchadan nogʻora chalish soʻzi Kibelga sigʻinishni ham anglatadi. Timpan haqida qadimgi adabiyotda (masalan, Yevripidning „Bakxanklar“, Afineyaning „Donolar bayrami“ tragediyasida) va vaza yozmalarida (koʻpincha qoʻlida menad va koribantlar) tasvirlar havolalarini uchratish mumkin.

Qadimgi Rimda „timpan“ nomi ham bir ham ikki tomonlama barabanlar tomonidan taqilgan. Bakxa va Kibel madaniyati (yunon modelidan koʻra) bilan bir qatorda, timpan koʻcha musiqachilari tomonidan ham qoʻllangan (mashhur pompey mozaikasida boʻlgani kabi).

Bir va ikki tomonlama timpanlar orasidagi farqlarni Isidor Sevilyalik „Etimologiya“ ensiklopediyasida (VII asr) tahlil qiladi; Oʻrta asrlarda ushbu tahlilning mualliflari, jumladan Ieronim Moravning „Musiqa haqidagi risola“ (I kitob, 4-bob) va Ioann de Grokayoning „Musiqa haqida“ risolasi (ikkalasi ham XIII asr) tomonidan keltirilgan.

Timpanga oʻxshash asboblar Yaqin Sharqda ommabop hisoblangan. Qoʻhna Septuagintlar, Vulgatlar, slavyan Injillari va boshqa tarjimalarda „timpan“ soʻzi yahudiylar tomonidan (boshqa musiqiy cholgʻu asboblari bilan bir qatorda) qoʻllangan „tof“ rama barabaniga ishora qiladi. Timpanga yaxshi maʼlum boʻlgan havolalari Plastirlarda, masalan, Psalm 150 eslab oʻtilgan.

Italiyancha tilda (XVI asrdan?) *timpano* soʻzi boshqa zarbli asbobga — litavraga berilgan.

## Adabiyotlar

* 
* Tympanum  // Buyuk rus entsiklopediyasi. 32-jild. M., 2016, b. 144.
Prime jamoasi

**Prime** — 2010-yilda tashkil etilgan sobiq koreyalik *StarCraft II* kisport jamoasi, 2012-yilda jamoa Global StarCraft II Team League 1-mavsumida chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan. 2015-yilda kelishilgan oʻyinlar mojarosidan soʻng jamoa tarqatib yuborildi.

## Tarixi
Jamoa 2010-yil oktabr oyida *StarCraft II: Wings of Liberty* chiqarilgandan keyin tuzilgan. Dastlab, jamoa Xitoyning  tashkiloti tomonidan moliyalashtirildi, ammo keyinchalik hamkorlik toʻxtatildi va Tt Esports va OCZ Technology jamoa homiylari boʻldi.

Jamoa oʻzining birinchi yirik yutugʻiga — 2010-yilda Brainbox Team Invitational musobaqasida uchinchi oʻrin bilan erishdi. Oʻshanda Old Generation jamoasi chempion boʻldi. 2011-yilda jamoa GSTL I-mavsumining finaliga chiqdi, ammo chempionlik MVP jamoasiga nasib etdi. Prime 2012-yilda 4 ta chempionlikni qoʻlga kiritdi: KSL Team League January, IPL Team Arena Challenge 2, Global StarCraft II Team League Season-1 va KSLTeam League Season I, finalda oxirgi ikkitasida StarTale ni magʻlub etdi.

Jamoa Optimus hisobiga egalik qildi, u jamoa nomi bilan birga Transformers qahramoni Optimus Prime nomi bilan ataldi. Ushbu qayd ostida oʻynash huquqi GSL turnirlarida gʻolib chiqqan sportchiga oʻtdi. Shunday qilib, uning ostida, 2011-yilda Chxve „Polt“ Sun Hun, 2012-yilda esa Li „MarineKing“ Chang Hoon qatnashdi.

2015-yil 23-fevralda Xvan „KeeN“ Kyo Sok jamoaga qoʻshildi.

2015-yil 20-iyulda Chan „Creator“ Xyon U jamoani tark etdi. Oʻsha yilning 18-oktabrida Xvan „KeeN“ Kyo Sok va Pyon „ByuN“ Xyon U jamoani tark etishdi. 19-oktabr kuni Janubiy Koreyada *StarCraft II* musobaqasidagi kelishilgan oʻyinlar mojarosi avj oldi, natijada 12 nafar gumonlanuvchi nomzod sifatida koʻrsatildi, ulardan 9 nafari 2015-yil avgust-oktabr oylarida hibsga olindi. Hibsga olinganlar orasida Primer bosh murabbiyi Park „Jerrard“ Vesik va jamoaning ikki kibersport oʻyinchisi Chxve „YoDa“ Byung-Hyon va Chxve „BBoong“ Yong Xyok bor edi. Politsiya maʼlumotlariga koʻra, dallollar dastlab Pakning ishonchini qozonish uchun jamoaga kichik miqdorda xayriya qilishgan, keyin esa unga kelishilgan oʻyinlarni tashkil qilishni taklif qilishgan. Pak kibersportchilar bilan kelishib oldi, ularning har biri bittadan kelishilgan oʻyinni muvaffaqiyatli oʻtkazdi. Keyinchalik brokerlar kibersportchilar bilan bevosita ishlagan. Murabbiy va sportchilar 18 oylik qamoq jazosiga hukm qilingan, biroq keyinchalik bu jazo uch yillik shartli jazo bilan almashtirilgan. Bundan tashqari, YoDa, Gerrard va BBoong mos ravishda 30, 10 va 5 million von miqdorida jarima toʻlagan.

2015-yil 2-dekabrda jamoa oʻz faoliyatini toʻxtatganini eʼlon qildi.

## Tarkibi
Asosiy oʻyinchilar:

* Li „MarineKing“ Chan Hun;
* Chan „Creator“ Xyon-U;
* Pyon „ByuN“ Xyon U;
* Cho „Maru“ Son-chu.

## Yutuqlari

* 2010 Brainbox StarCraft II Team Invitational (3-oʻrin);
* 2011 Global StarCraft II Team League Season 1 (2-oʻrin);
* 2012-yil KSL Team League — January (1-oʻrin);
* IPL Team Arena Challenge 2 (1-oʻrin);
* 2012 Global StarCraft II Team League Season 1 (1-oʻrin);
* 2012-yil KSL Team League Season 1 (1-oʻrin).

## Manbalar

## Havolalar
* sc2prime.com — официальный сайт Prime
*
Renegades kibersport tashkiloti

**Renegades kibersport tashkiloti** — Amerika Qoʻshma Shtatlari, Michigan, Detroyt shahrida joylashgan professional sport tashkiloti. Counter-Strike: Global Offensive, Call of Duty, Overwatch, Fortnite, Super Smash Bros., IRacing, Rocket League, Valorant oʻyinchilari jamoalarini birlashtiradi va xalqaro turnirlarda ishtirok etadi. 2015-yilda tashkil etilgan.

## Boʻlinmalar

### Counter-Strike: Global Offensive

Tashkilotning kibersportchilari koʻplab onlayn turnirlar gʻoliblaridir. Tashkilot turli xil kompyuter oʻyinlari uchun roʻyxatlarni birlashtiruvchi kompaniya sifatida AQShga tegishli boʻlishiga qaramay, CS:GO oʻyinchilari jamoasi faqat Avstraliya va Okeaniyalik foydalanuvchilar uchun ochiq boʻlgan musobaqalarda ham qatnashadi. 2021-yilda Renegades IEM Fall 2021 Okeaniya gʻolibi boʻldi, bu roʻyxatga 2,5 ming ochko daromad olishga imkon berdi. RMR ballari Valve tomonidan yirik turnirlarda qatnashish uchun ishlatiladi.

### Overwatch

Renegades-ning Overwatch tarkibi 2017-yildan beri qatnashadi.

## Manbalar
Savdo va manufaktura qo‘mitalari

**Savdo va manufaktura qoʻmitalari** — Rossiya imperiyasidagi shahar yoki savdo jamiyatlarining iltimosiga binoan va Moliya vazirining ruxsati bilan tashkil etilgan tashkilotlar.

Rossiya imperiyasi Moliya vazirligi va viloyat hokimiyatlarining takliflari bilan Qoʻmitaning oʻzi koʻtargan savdo va sanoat masalalarini muhokama qilish, shuningdek mahalliy savdo va sanoat bilan bogʻliq masalalarni muhokama qilish uchun savdo va manufaktura qoʻmitalari tuzildi.

Savdo va manufaktura qoʻmitalari har yili Moliya vazirligiga hududdagi savdo va sanoatning holati va borishi haqida umumiy maʼlumot taqdim etadi; baʼzi Qoʻmitalar (masalan, Odessada) sotish uchun sharhlar yoki „hisobotlar“ nashr etilgan.

Savdo va manufaktura qoʻmitalari aʼzolari 6-12 kishidan iborat boʻlib, shahar dumasi yoki savdogarlar jamiyati yigʻilishi tomonidan 4-yilga saylandi. Sanoatni rivojlantirish boʻyicha maxsus mahalliy maslahat organlari Rossiyada 1828-yilda ishlab chiqarish kengashi tashkil etilishi bilan bir vaqtda paydo boʻldi va manufaktura qoʻmitalari deb ataldi. Ular zavod-fabrikalar koʻp boʻlgan viloyatlarning viloyat shaharlarida tashkil etilgan boʻlib, ular gubernator raisligida dvoryanlar va savdogarlar tabaqasiga mansub zavod egalaridan moliya vaziri tomonidan tayinlanadigan aʼzolardan iborat boʻlgan. Bu qoʻmitalar, jumladan, imtiyozlar masalalari boʻyicha nizolarni oʻrganish bilan ham taʼminlandi.

Tijorat kengashining filiallari Odessa, Riga, Arxangelsk, Taganrog va Rostov-na-Donuda tashkil etilgan. 1872-yilda savdo va ishlab chiqarish sanoati boʻyicha maslahat muassasalari toʻgʻrisidagi yangi nizomning eʼlon qilinishi bilan bu muassasalarning barchasi tugatildi, ammo 1871-yilda Varshava va Lyublinda ochilgan ishlab chiqarish qoʻmitalari xuddi shu asosda qoldirildi. Keyin 1873-yilda Arxangelskda, 1875-yilda Tixvin, Tver, Odessa va Rostov-na-Donda, 1879-yilda Ivanovo-Voznesensk va 1893-yilda Belystok shahrida Savdo va manufaktira qoʻmitalari ochildi.

1918-yilda, Oktabr inqilobidan koʻp oʻtmay, Bolsheviklar tomonidan Savdo va manufaktura qoʻmitalari tugatildi.

## Yana qarang
* Manufaktura kollegiyasi
## Manbalar
Qora antilopa

**Qora antilopa** () — qiyiq shoxli antilopalar turkumiga mansub afrika antilopasi. Erkaklari yungi koʻkimririq-qora tus ega ega boʻlib, qorin qismi oq boʻladi. Ayollari va yosh erkaklari qizil-jigarrang yoki toʻq jigarrang boʻladi. Qora antilopalarning ikkala jinsi shoxlarga ega boʻlib koʻplab halqasimon yarim doira shaklida orqaga egilgan boʻladi. Qora antilopa ogʻirligi 230&nbsp;kg.gacha, boyi esa 1,3 metrga etadi.

## Yashash oʻlkasi

Qora antilopalar Keniyadan Sharqiy Afrika janubiy sitqasigacha tarqalgan. Asosan quruq va keng joylarda uchraydi. Qora antilopar doimiy ravishda suv havzalari va baland oʻtlarga boʻy boʻlgan yaylovlarni tanlashadi. Ushbu yaylovlardagi baland oʻtlar va barglar bilan oziqlanadi.

Ayollar va osmir qora antilopalar 10-30 kishidan iborat boʻlgan guruhlarda xarakatlanishadi.

Bolalari boʻlgan urgʻochilar 10 dan 30 gacha bo'lgan guruhlarda yashaydilar. Erkaklar o'z hududidan o'tadigan har bir ayolni da'vo qilib, yolg'iz turmush tarzini olib boradilar. Olti yoshgacha bo'lgan erkaklar odatda o'z hududlarini himoya qilish uchun etarlicha kuchli emaslar va shuning uchun bakalavr guruhlariga birlashadilar.

## Kichik turlar
Qora antilopaning 5 ta kichik turi mavjud:

* *H. n. niger* - **oddiy qora antilopa** , yoki **janubiy qora antilopa**, janubi-sharqiy Afrika;
* *H. n. anselli*
* *H. n. kirkii* - **Zambiya qora antilopasi**, Zambiya, sharqiy Angola, janubi-sharqiy DR Kongo ;
* *H. n. rozevelti*
* *H. n. variani* - **Gigant qora antilopa** ,.

## Galereya

File:Zambian_Sable_Antelope.jpg |Qora antilopa ayolli|
File:Hippotragus_niger_1.jpg|Qora antilopa Moskva zoparkida|
File:Hippotragus_niger_2.jpg|
File:Hippotragus_niger_3.jpg|
File:Молодая_черная_антилопа.jpg| Yosh (osmir) qora antilopa

## Manbalar
* Besh tilli Hayvonlar nomlari kitobi. Sutemizuvchilar 132-bet
## Havolalar
Physicians for Human Rights

**Physicians for Human Rights (PHR)** *(Inson huquqlari uchun shifokorlar)* — xalqaro inson huquqlari tashkiloti boʻlib, 1986-yilda amerikalik shifokorlarning kichik guruhi tomonidan tashkil etilgan boʻlib, ular oʻzlarining tibbiy vakolatlaridan inson huquqlari buzilishi holatini yoritish, shuningdek, jabrlanganlarga yordam berish uchun foydalanishni maqsad qilganlar. Tashkilotning birinchi missiyalaridan biri Pinochet davrida Chilidagi inson huquqlari ahvolini kuzatish edi. Oʻshandan beri *PHR* 40 dan ortiq mamlakatlarda dala tadqiqotlarini oʻtkazdi.

*PHR* hozirda quyidagilarga eʼtibor qaratadi:

* Qurolli mojarolar paytida tinch aholiga nisbatan vahshiyliklar;
* Ayollarga nisbatan zoʻravonlik, ayniqsa zoʻrlash — urush usuli sifatida;
* Mahkumlarga nisbatan qiynoqlar va oʻzboshimchaliklar;
* Sogʻliqni saqlash tizimidan foydalanishda irqiy, etnik yoki gender kamsitish.

## Inson huquqlarini muxofaza qilishning faolligi

* 1998-yil avgust oyida „Tolibonning ayollarga qarshi urushi: Afgʻonistonda salomatlik va inson huquqlari inqirozi“ tasvirlangan kitob sifatida chop etildi.
* 2002-yilda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti PHR tomonidan taqdim etilgan hujjatlar asosida „Bosib olingan arab hududlarida, shu jumladan Falastinda arab aholisining sogʻligʻi va yordami“ hisobotini nashr etdi.
* 2007-yilda Human Rights First inson huquqlari tashkiloti bilan birgalikda Markaziy razvedka boshqarmasining maxfiy qamoqxonalaridagi mahbuslarga taʼsir qilishning majburlash usullari haqida batafsil hisobot chop etdi.
* 2009-yilda tashkilot Markaziy razvedka boshqarmasi tibbiyot xodimlarini Guantanamo (qamoq) konslageri mahbuslarini qiynoqqa solish usullarini ishlab chiqishda aybladi.
* 2010-yil iyun oyida u Markaziy razvedka boshqarmasining maxfiy qamoqxonalaridagi mahbuslarni soʻroq qilishning ilgʻor usullarini qoʻllashda shifokorlarning ishtiroki toʻgʻrisida hisobot chiqardi.
* 2011-yil iyun oyida PHR Isroil qamoqxonalarida bir kishilik kamerada saqlanayotgan mahbuslar va mahbuslar haqidagi hisobotni chop etdi.

## Manbalar


## Havolalar
* Официальный сайт организации ''Physicians for Human Rights'' 
* Описание Physicians for Human Rights на сайте ''www.who.int'' 
* Описание израильского отделения Physicians for Human Rights на сайте ''www.rightlivelihood.org''
Sog‘liqni saqlash qo‘mitalari

**Sogʻliqni saqlash qoʻmitalari** ― 1852-yilda Rossiya imperiyasida mamlakat aholisining sogʻligʻini himoya qilish va epidemiya va epizootik kasalliklarga qarshi oʻz vaqtida chora-tadbirlar koʻrish uchun tashkil etilgan viloyat va tuman tashkilotlari hisoblanadi. Qoʻmitalarning vazifalari orasida tibbiy-gigiyena bilimlarini aholi orasida tarqatish ham mavjud edi.

1865-yilda viloyat muassasalarini oʻzgartirish jarayonida viloyat sogʻliqni saqlash qoʻmitalari mustaqil muassasalar sifatida faqat Sibirda saqlanib qoldi (Privislyansk oʻlkasida sogʻliqni saqlash qoʻmitalari hech qachon tashkil etilmagan), u yerda davlat mulkini boshqaruvchi hokim raisligida, tibbiy kengash inspektori, katta veterinar, ichki ishlar boshligʻi, viloyat shahar boshligʻi va ruhoniydan iborat tarkibda tuzilgan.

Boshqa barcha viloyat shaharlarida sogʻliqni saqlash qoʻmitasining vazifalari viloyat kengashlarining umumiy ishtirokida boʻlib, ularning tarkibi tegishli hollarda gubernatorning qaroriga koʻra viloyat va tuman marshallari tomonidan zodagonlar, davlat palatasi, davlat mulki va muayyan okrug boshqaruvchilari, viloyat zemstvo kengashi raisi, militsiya boshligʻi, shahar hokimi, konstitutsiya tomonidan tayinlangan ruhoniylar, tibbiy inspektor yordamchisi va umumiy ish uchun foydali boʻlishi mumkin boʻlgan boshqa shaxslarning bilimi va taʼsiri bilan kuchaytirilishi mumkin.

Hamma joyda okrug jamoat salomatligi qoʻmitalari tuzilib, ular zodagonlarning okrug marshali raisligida ispravnik, politsiya boshligʻi, okrug yoki shahar shifokori, shahar hokimi va shahardagi katta ruhoniydan iborat; SSQ majlislarida ishtirok etish uchun boshqa shaxslar ham taklif qilinishi mumkin. Viloyat sogʻliqni saqlash qoʻmitalari tomonidan belgilangan chora-tadbirlar okrug qoʻmitalari uchun ham majburiy edi.

Oktabr Sotsialistik inqilobidan keyin sogʻliqni saqlash qoʻmitalari bolsheviklar tomonidan tarqatib yuborildi.

## Manbalar


## Havolalar
* § 32. Губернские и уездные комитеты общественного здравия и оспенные комитеты . *Ивановский В.* Государственное право. Известия и ученые записки Казанского университета. По изданию №5 1895 года – №11 1896 года.
Qur’oni Karim nashri uchun Qirol Fahd nomidagi majmua

**Qur’oni Karim nashri uchun [[Fahd ibn Abdulaziz as-Saud|qirol Fahd]] nomidagi majmua** ( *Mujammaʼ al-Malik Fahd li-tabaʼat al-Mushaf ash-Sharif*) — Saudiya Arabistoni Madina shahridagi arab va boshqa tillarda Qur’on va boshqa diniy kitoblar ham nashr qiluvchi bosmaxona.

Majmua Madinaning shimoli-gʻarbiy chekkasida joylashgan. Uning poydevori 1982-yilda qirol Fahd tomonidan qoʻyilgan va 1984-yilda ochilgan. Majmuaning umumiy maydoni 250 ming m². U bosmaxonadan tashqari turar-joy va texnik binolar, masjid, kutubxona, tibbiy yordam punkti va boshqa binolarni oʻz ichiga oladi. Muassasa xodimlari soni 1100 kishini tashkil etadi, shundan 87% Saudiya Arabistoni fuqarolari.

Ayni paytda Qirol Fahd majmuasida yiliga 18 millionga yaqin Qur’on, uning tarjimalari va boshqa diniy kitoblar chop etilmoqda. Ochilganidan beri jami 300 milliondan ortiq kitob chop etilgan. Butun dunyodan millionlab ziyoratchilarga Saudiya Arabistoni Qirolining sovgʻasi sifatida Qur’oni Karimning bepul nusxalari topshirilgan.

Majmua qoshidagi Tarjima markazi tomonidan Qur’onning 72 ta tarjimasi nashr etilgan, ulardan 39 tasi Osiyo, 16 tasi Yevropa va 17 tasi Afrika tillarida. Majmua veb-saytida arab tilida oʻqish, uning tarjimalari va sharhlarini oʻqish, Qur’on mutolaasini tinglash, matn qidirish, qadimiy qoʻlyozmalar tasvirlarini koʻrish mumkin.

Majmuada nashr qilinayotgan „Madina nusxasi“ deb ataluvchi Qur’oni Karim () xattot Usmon Toha tomonidan yozilgan. Ushbu nusxaning Qur’onning asl qoʻlyozmalariga aniq muvofiqligi Paygʻambarimiz masjidi imom-xatibi Ali ibn Abd ar-Raxman al-Xuzayfi boshchiligidagi komissiya tomonidan tekshiriladi.

## Ishlab chiqarish hajmi
2007-yildagi statistika:

## Manbalar
Polexlar

**Polexlar** — Oryol-Kaluga Polesye (Oka va Desna daryolarining yuqori oqimi havzasidagi oʻrmonli va botqoq yerlar) hududidagi ruslarning subetnik guruhi.

16-asrning oʻrtalariga kelib, ular Krim tatarlarining reydlari paytida qoʻlga tushishdan qoʻrqib, Oka vodiysidan oʻrmonlarga kirgan rus aholisi bilan aralashib ketishgan.

Poleshuklar kabi, Polexi nomi „Polesye aholisi“ degan maʼnoni anglatadi. Polexlarning gʻarbdagi qoʻshni belarus aholisi bilan uzoq muddatli etnik aloqalari ularning madaniyatida umumiy xususiyatlarning paydo boʻlishiga olib keldi.. Polexlar belarus, ukrain va qisman litva madaniy komponentlarini qoʻshgan holda janubiy rus etnografik guruhining xususiyatlari bilan ajralib turardi. Polexlar qoʻrgʻoncha binolarining oʻziga xos xususiyati uyning fasad devori yopiq hovliga qaraganligi edi. ERROR!Erkaklar kiyimlarida oq rang ustunlik qilgan, ayollar kiyimida janubiy rus kompleksining tarqalishi bilan bir qatorda (tugmalari qadalmaydigan ponyova, shoxli kichka, dumbali saʼzan) ukrainlar va belaruslarga xos boʻlgan elementlar (ponyova, kesilganiga yaqin) mavjud edi. Ukraina paxtasi, sochiq bosh kiyimi va boshqalar)..

## Oʻxshash manbalar

* Sayanlar (ruslarning etnografik guruhi)
* Goryunlar
* Novosilsk kazaklari

## Manbalar


## Havolalar

*  И. С. Тургенев о полехах  
* *Шавырин В.* Полесская песня  
* *Рябов С. А.* Не изгладился под «рубанком цивилизации». О языке козельских простолюдинов 
* Полехи — балтский субстрат в западно-русском этническом массиве 
* Музыкально-хореографические формы калужского полесья
Mey (cholgʻu asbobi)

**Mey** (turkcha: **Mey** — anʼanaviy turk cholgʻu asbobi). Tashqi koʻrinishi bilan kichik surnayga oʻxshaydi. Uning kelib chiqishi arman dudukiga borib taqaladi.

## Tavsifi
Mey — turk xalq musiqasida qoʻllaniladigan silindrsimon qoʻsh qamishli aerofon. Silindrsimon shaklda va yogʻochdan yasalgan, old tomonida 7 ta barmoq uchun va orqa tomonda bir barmoq uchun teshiklar mavjud. Cholgʻuga xos tovush chiqarish uchun qoʻsh qamishdan (turkcha „qamış“) foydalaniladi. Kiskach (turk tilida „Kıskaç“) deb ataladigan sozlovchi jilovi meyni sozlash va ohang oʻzgarishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ishlatiladi. Ogʻizlik deb ataladigan kiskachga oʻxshash yogʻoch qism, mey uni saqlash va himoya qilish uchun ishlatilmaganda, til ogʻzining bir qismini qoplaydi. Tilchaning oʻlchami va sifati asbobning oʻlchamiga va sifatiga bogʻliq, lekin odatda tananing uchdan bir qismini tashkil qiladi.

Kavkazda meyga oʻxshash koʻplab musiqa asboblari mavjud. Ular Ozarbayjonda " Balaban ", Dogʻistonda „Yasti Balaban“, Gruziyada „Duduki“, Armanistonda „Duduk“ deb nomlanadi.

Osiyoda: Eron va Oʻzbekistonda, " Xitiriki " Yaponiyada , Piri Koreyada ; Xitoyda " Guan ", Qozogʻistonda " Qamis sirnay ".

Farmer (1936: 316) va Piken (1975: 480) kabi musiqashunoslar meyt, monaulos va avlos kabi qadimiy cholgʻu asboblari mey bilan oʻxshashligini taʼkidlaganlar. Ellinistik Misrda meyga oʻxshash meyt yoki monaulos deb nomlangan asbob boʻlsa, Anatoliyda aulos deb nomlangan boshqa asbob boʻlib, uning tasviri vazada topilgan.

Dastlabki tadqiqotlarda, bastakor va musiqashunos Axied Adnan Saygun (1937:50), musiqashunoslar Yulgen (1944:36) va Gazimihal (1975:74) kitoblaridagi maʼlumotlar va chizmalarga koʻra, oʻzgartirish jarayonidan oldin ham bor edi. Barmoqlar uchun 9 teshik, oldinda 8 va orqada, ammo keyingi tadqiqotlar bu maʼlumotni tasdiqlamadi. Ammo qoʻshni davlatlarda chalinadigan shunga oʻxshash cholgʻu asboblarida 9 barmoq teshigi borligi qiziq holat. Adabiyotlarda keltirilgan maʼlumotlariga koʻra, mey oʻlchami taxminan 30 santimetrni tashkil qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Turkish woodwind folk instrument Mey
Finlandiya ukrainlari jamiyati

**"Finlandiya ukrainlari jamiyati"** (; ) — Finlandiyadagi ukraina diasporasining madaniy tashkiloti. Maʼmuriyati Turku shahrida joylashgan.

## Umumiy maʼlumot
Jamiyat Finlandiyada doimiy yashovchi ukrainaliklarni ifodalaydi, Ukraina madaniyatini saqlash va Ukraina haqidagi bilimlarni tarqatish bilan shugʻullanadi. Jamiyatga Finlandiyaning turli shaharlaridan ukrainaliklar va finlar kiradi. Jamiyatning rasmiy tillari — ukrain va fin tillari. Jamiyat doirasida fin tilini rivojlantirish toʻgaragi, ukrain sinfi, shuningdek, sport seksiyasi mavjud.

## Tarixi
Jamiyat 2009-yil 19-noyabrda tashkil etilgan.

2009-yilda jamiyat aʼzolari „Positiivinen erityiskohtelu paluumuuttopprosessissa-hanke“ loyihasida „Womanʼs power in the Nordic region“ kongressida ishtirok etdilar, Turku shahar kutubxonasida Ukraina adabiyoti javonlarini ochdilar. Finlandiya Mustaqilligi kuni munosabati bilan oʻtkazilgan bayram tadbirida „Ukraina taklif qilmoqda“ qisqa metrajli filmini tomosha qilib, Ukrainani tanishtirdi.

2010-yilda Jamiyat Chernobil fojiasining 24-yilligi xotirasiga bagʻishlangan bir qator aksiyalarni oʻtkazdi, ular orasida Kievlik fotograf A.Marushenkoning fotokoʻrgazmasi, Yuliana Bilyakovichning Chernobil halokati haqidagi maʼruzasi ham bor edi. „Ukraina haftaligi“ festivali ham boʻlib oʻtdi.

2011-yil Jamiyat Chernobil avariyasining 25-yilligiga bagʻishlangan tadbir oʻtkazdi. Shuningdek, u Andrey Joldak koʻrgazmasida, „Pikku Pietarin Piha“ festivalida ishtirok etgan, shuningdek, 2011-yil 16-sentabrda Ukrainaning Finlandiyadagi elchixonasi, Dovjenko nomidagi Kinostudiya kinostudiyasi va Finlandiya ukrainlar jamiyati homiyligida Turku shahridagi Bosh shahar kutubxonasida „Ukraina kinosi kuni“ni oʻtkazdi.

2016-yilda jamiyat Turku shahar meriyasi bilan birgalikda Turku va Turku viloyatining maktab yoshidagi bolalari uchun rasmiy asosda ukrain tili va madaniyatini oʻrganish sinfini ochdi.

## Manbalar


## Havolalar
* Сайт Общества
* Сайт посольства Украины в Финляндии
* Заходи за участю української діаспори на сайті посольства України у Фінляндії
Italiya-Amerika fuqarolik huquqlari ligasi

**Italiya-Amerika fuqarolik huquqlari** ligasi (ing. Italian-American Civil Rights League, qisq. **IACRL**) — 1970-yil aprel oyida Nyu-York mafiya boshligʻi Jozef Kolombo tashabbusi bilan italyan amerikaliklarning huquqlarini himoya qilish uchun tashkil etilgan Amerika jamoat tashkiloti.

## Tarixi
Liga 1970-yil aprel oyida katta Jozef Kolombo tomonidan yaratilgan, uning oʻgʻli kichik Jozef Kolombo keyinchalik qayta sotish uchun kumush tangalarni eritishda ayblangan.

Bunga javoban, katta Kolombo FQB italiyalik amerikaliklarni noqonuniy taʼqib qilish bilan shugʻullanganligini daʼvo qildi va 1970-yil 30-aprelda barcha italiyaliklarning federal taʼqib qilinishiga qarshi norozilik bildirish uchun 30 kishidan iborat piketchilar guruhini Uchinchi avenyu va 69-koʻchadagi FQB shtab-kvartirasiga yubordi; Aksiya bir necha hafta davom etdi.

1970-yil 29-iyun kuni Nyu-Yorkdagi Kolumb Aylanasi maydonida Italiya birligi kuni munosabati bilan oʻtkazilgan birinchi mitingda 50 000 kishi qatnashdi. Kortejdan olingan kadrlar, keyinchalik rejissor Fred Varshavski tomonidan suratga olingan „Gʻazab kunlari“ (1979) filmiga kiritilgan. 1971-yil fevral oyida kichik Kolombo sud majlisidagi asosiy guvoh yolgʻon guvohlik bergani uchun hibsga olinganligi sababli qoʻzgʻatilgan ayblovdan muvaffaqiyatli oqlandi.

Keyin Liga italiyalik amerikaliklarga nisbatan madaniy nafratga qarshi tadbirlar qila boshladi. Xususan, tashkilot vakillari „Ford Motor Company“ni Liga eʼtiroz bildirgan televizion reklamani olib tashlashga majbur qilishdi. Guruhning yana bir muvaffaqiyati shuki, AQSh Bosh prokurori Jon Mitchell Adliya vazirligiga rasmiy hujjatlar va press-relizlarda „mafiya“ soʻzini ishlatishni toʻxtatishni buyurdi.

Bundan tashqari, Liga „Choʻqintirgan ota“ filmi produseri Albert S.Raddini filmdagi dialogdan „Mafiya“ va „Koza Nostra“ atamalarini olib tashlashga roziligini oldi va "Macy’s" kompaniyasini „Choʻqintirgan otaning oʻyini“ deb nomlangan stol oʻyinini sotishni toʻxtatishga majbur qildi.

1971-yil 28-iyun kuni Manxettendagi Kolumb aylanasida Italiya birligi kunining ikkinchi mitingida Jerom A. Jonson Kolomboga uchta oʻq uzdi, oʻqlardan biri uning boshiga tegdi. Hujumchi darhol Kolombo tansoqchilari tomonidan oʻldirildi.

U suiqasddan omon qolishga muvaffaq boʻldi, ammo falaj boʻlib qoldi. Kolumbo yetti yil oʻtgach, hujumda olgan jarohatlari tufayli yurak toʻxtashidan vafot etdi.

2000-yillarning boshidan Italiya-Amerika fuqarolik huquqlari ligasi yoshlarbop va boshqa turli dasturlarni faol ravishda oʻtkaza boshladi.

## Manbalar
Dinara Yo‘ldosheva

**Dinara Alijanovna Yoʻldosheva** (1952-yil, 1-noyabr, Toshkent) — oʻzbek dramaturgi, teatr va qoʻgʻirchoq teatri rejissori. 

## Tarjimai hol
Dinara Yoʻldosheva 1952-yil 1-noyabrda Toshkent shahrida ijodkorlar oilasida dunyoga keladi. Buvisi Nazira Aliyeva, Oʻzbekiston xalq artisti, Oʻzbekiston san’at va teatr institutida sahna nutqi oʻqituvchisi. 

U 1974-yilda Toshkent teatr va rassomchilik institutining teatr tanqidchisi fakultetini tamomlagan. 1983-1988-yillarda Toshkent davlat pedagogika institutining boshlangʻich ta’lim uslubchisi ixtisosligi boʻyicha tahsil olgan.

1976-yildan 1986-yilgacha u yoshlar teatrida adabiyot boʻlimiga rahbarlik qilgan. 1991-yilda Respublika qoʻgʻirchoq teatrida dastlab adabiyot boʻlimi boshligʻi, 2008-yildan postanovkachi-rejissor sifatida, 2019-yildan esa Davlat qoʻgʻirchoq teatri bosh rejissori lavozimlarida ishlab kelgan.

## Sahnalashtirilgan spektakllari

* “Quvnoq Balagʻanchiq” (rej. F.Xoʻjayev, D.Yoʻldosheva, 1997-yil)
* “yana Andersen” (oʻzbek, rus, ingliz, 2002-yil)
* “Kim mushuk boʻldi?” (2002-yil)
* Shelkunchik (rej. F.Xoʻjayev, D.Yoʻldosheva, 2008-yil)
* Qizil qalpoqcha (2008-yil)
* Yulduzli bola (2008-yil)
* Semurgʻ (2009-yil)
* "Soya" (2010-yil)
* “Eh, bu Xoʻja Nasriddin” (2011-yil)
* “Baxram merosi” (“Sirli oʻgʻirlanish”, 2012-yil)
* "Dyumchaxon" (2014)
* “Oʻyinqaro quyoncha” (“Buka” qissasi asosida, 2015-yil)
* "Quyosh va qor odamlari" (2016-yil)
* "Soya" (qayta tartibga solingan, 2017-yil)
* "Qani olgʻa Misik!" (2017-yil)
* “Mazl va Shlimazl” (2019-yil) 

## Oilasi
Oliy xalq raqs va xoreografiya maktabi dosenti Tohir Yoʻldoshev bilan oila qurgan. Ayni kunda uch nafar farzandi bor: Nodira (A.Navoiy nomidagi Opera va balet teatri rejissori), Shuhrat (“ZOR” TV telekanali bosh rejissori) va Shavkat "Unique present" mediaxoldingida operator va montaj rejissori). Renata va Dinaralarning suyukli buvijonisi.

## Havolalar

* http://www.kultura.uz/view_4_r_1472.html  Архивная копия  -da arxivlangan
* http://mytashkent.uz/2009/10/24/zdes-zhivet-skazka/   Архивная копия
* http://uzbekistan.nsk.ru/index.php?option=com_content&view=article&catid=1:2010-03-12-13-22-28&id=1821:-----75-- 
* http://www.vesti.ru/doc.html?id=102830  Архивная копия 
* http://uz2002.ru/i-snova-skazka-andersena  Архивная копия
Federalistlar jamiyati

**Federalistlar jamiyati** (toʻliq nomi Huquq va ommaviy siyosatni oʻrganish boʻyicha federalistlar jamiyati, ) — AQShdagi konservatorlar va libertarianlarning notijorat uyushmasi boʻlib, AQSh qonunchiligini AQSh Konstitutsiyasining talqiniga tekstualizm va originalizm yondashuvlariga muvofiq isloh qilishga yordam beradi. 1982-yilda tashkil etilgan boʻlib, mamlakatdagi eng nufuzli yuridik tashkilotlardan biri hisoblanadi.

Tashkilot konservativ yuridik maktablar talabalari va boshlayotgan huquqshunoslar orasida faol ishlaydi. Jamiyat haqidagi kitob muallifi Amanda Hollis-Braski taʼkidlaganidek, u respublikachi prezidentlar, ayniqsa Donald Tramp davrida davlat lavozimlari va federal sudlar uchun oʻng qanot advokatlarni tanlashda muhim rol oʻynaydi.

Jamiyat AQSHning 200 dan ortiq yuridik taʼlim muassasalarida boʻlinmalariga ega va 10 000 dan ortiq talaba aʼzoligiga daʼvo qiladi. Shuningdek, jamiyat 80 dan ortiq shaharlardan 60 mingdan ortiq amaliyotchi yuristlardan iborat. Tashkilotning bosh ofisi Vashingtonda (Kolumbiya okrugi) joylashgan. Tashkilot maʼruzalar, forumlar va huquq sohasidagi ekspertlar uchun hokazolarni tashkil qiladi.

## Yana qarang
* Amerika Konstitutsiya Jamiyati — Demokratik partiyani qoʻllab-quvvatlovchi huquqshunoslarning raqobatchi tashkilotidir.
## Manbalar


## Havolalar
* 
* https://www.nytimes.com/2013/05/12/books/review/the-federalist-society-by-michael-avery-and-danielle-mclaughlin.html 
* https://www.huffingtonpost.com/2010/11/18/federalist-society-post-bush_n_785049.html
* THE FEDERALIST SOCIETY AND MOVEMENT CONSERVATISM, 2007
* The Federalist Society: From Obscurity to Power , PFAW, Aug. 2002
Krakovdagi italyan madaniyat instituti

**Krakovdagi italyan madaniyat instituti** (, ) — 1987-yilda Krakovda tashkil etilgan Italiya ilmiy-madaniy muassasasi.

Institut Italiya Tashqi ishlar vazirligining tarkibiy boʻlinmasi boʻlib, 1985 va 2005-yillardagi Polsha-Italiya kelishuvlari asosida Polshada ochilgan va faoliyat yuritadi.

## Missiya va faoliyati
Institutning vazifasi Polshada italyan tili, madaniyati va sanʼatini targʻib qilishdan iborat.

Institut Krakov muzeylari, teatrlari, Krakov Milliy muzeyi, Krakov muzeyi, Krakov arxiyepiskopiya muzeyi, *Krakovensis kapellasi* , Slovakiya teatri, Teatr sanʼati akademiyasi, Yagelloniya universiteti kabi taʼlim muassasalari bilan faol hamkorlik qiladi.

Institut Polshada italyan madaniyatini namoyish etish maqsadida turli madaniy tadbirlarni tashkil etishda ishtirok etadi, *Misteria* *Paschalia*, *Międzynarodowy Festiwal Muzyki Odnalezionej* va *Festiwal Pieśń naszych korzeni* festivallarida qatnashadi.

Bundan tashqari, institut til kurslarini oʻtkazish, Italiya universitetlari va oʻquv markazlarida oʻqishga qabul qilishni tashkil etish, shu jumladan, Italiya hukumati tomonidan Polsha fuqarolari uchun stipendiyalar ajratish bilan shugʻullanadi.

Institutda 9000 dan ortiq jild va 800 DVD disklari mavjud kutubxona joylashgan.

Institut Krakov markazida, Grodska koʻchasi, 49-uy eski binosida joylashgan ().

Institut direktori — *Ugo Rufino*.

## Manbalar


## Havolalar

* Krakovdagi Italyan madaniyat institutining rasmiy sayti )
Turaqul Zehni

**Toʻraqul Zehni,** asl ismi **Toʻraqul Narziqulov** — sovet, tojik va oʻzbek shoiri, yozuvchi, adabiyotshunos, tilshunos va tarjimon. Tojikiston SSR Yozuvchilar uyushmasi a’zosi boʻlgan.

## Tarjimai hol
Toʻraqul Narziqulov 1892-yilda Samarqand shahrida, Galaosiyo mahallasida tojik oilasida tugʻilgan. Samarqand markazining Tilla Qori madrasasida tahsil olgan. Keyinroq Toʻraqul oʻsha paytda keng tarqalgan bir yillik ta’lim kursida oʻqidi. Oʻqishni tamomlab, 1919-yilda Samarqanddagi boshlangʻich maktabda tojik tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishladi. Oradan bir muncha vaqt oʻtib, 1925-yilda Samarqand shahridagi boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini tayyorlash maxsus maktabida ham oʻqituvchi boʻlib ishladi.

1919-yildan esa uning ijod pallasi gullay boshladi. Bungacha u kitoblar va maktab darsliklari yozishni boshlagan. Uning maqola va she’rlari qator gazetalarda, jumladan, “Ovozi tojik”, “Bedoriy tojik”, “Rahbari Donish”, “Adabiyot” gazetalarida nashr etilgan.

Zehni 1926-1932-yillarda Tojikiston ASSR (1929-yildan Tojikiston SSR) respublika nashriyotining Samarqand boʻlimida ishlagan. 1936-yilgacha Samarqand pedagogika bilim yurtida tojik tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1940-1945-yillarda Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Davlat universiteti (hozirgi Samarqand davlat universiteti)da fors tilidan talabalarga saboq bergan.

1945-yilda u soxta ayblovlar bilan hibsga olindi va keyingi 9 yilni Sibir va shimoliy Qozogʻistondagi Gulag lagerlarida surgunda boʻldi. Ozodlikka chiqqach, 1956-yildan to 1983-yil vafotigacha Dushanbe shahridagi Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Rudakiy nomidagi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, keyinroq katta ilmiy xodim boʻlib ishladi. 1983-yil 10-aprelda Dushanbe shahrida 91 yoshida vafot etdi.

## Tarjimonlik ishi
Toʻraqul Zehniyning tilshunoslik va adabiyotshunoslikka oid 300 dan ortiq ilmiy maqola va ma’ruzalari bor. Adabiyot va tilshunoslik, pedagogikaga oid qator kitoblar muallifi. Nikolay Vasilevich Gogolning “Palto” qissasini birinchi boʻlib rus tilidan tojik tiliga tarjima qilgan. Abdulqayum Qurbiy, Sadriddin Ayniy va boshqalar kabi bir qancha samarqandlik shoir va yozuvchilar bilan doʻst boʻlgan. Tarjimon sifatida tojik tilidan tashqari fors, oʻzbek va rus tillarini ham yaxshi bilgan.

## Xotirlash
Tojikiston va Oʻzbekistondagi qator koʻchalar, xususan, Dushanbe, Xoʻjand va Samarqand shaharlari Toʻraqul Zehni nomi bilan yuritiladi.

## Oilasi
Qizi - Farruxa Zehniyeva - taniqli filolog, adabiyotshunos va folklorshunos, filologiya fanlari nomzodi.

## Adabiyotlar

* Aslho va uslho. - Dushanbe, 2013-yil. - B.52 - 184 b. — ISBN 978-99947-958-2-6 (toj. )
* Entsiklopediya va Millia Tojik, 2015.
Varshavadagi italyan madaniyat instituti

**Varshavadagi italyan madaniyat instituti** (, ) — 1934-yilda Varshavada tashkil etilgan italyan madaniy muassasasi.

Institut Italiya Tashqi ishlar vazirligining tarkibiy boʻlinmasi boʻlib, 1985 va 2005-yildagi Polsha-Italiya kelishuvlari asosida Polshada faoliyat yuritadi.

## Missiya va faoliyati
Institutning vazifasi Polshada italyan tili, madaniyati va sanʼatini targʻib qilishdan iborat.

Institut Varshava muzeylari, teatrlari, shu jumladan, Qirollik qalʼasi muzeyi, Milliy filarmoniya, Bolshoy teatri — Milliy opera, Madaniyat va fan saroyi, Polsha Madaniyat va milliy meros vazirligi muassasalari, shuningdek, Lodz, Lublin, Poznan, Gdansk va Torun kabi boshqa shaharlarda joylashgan madaniyat markazlari bilan hamkorlik qiladi.

Institut Polshada italyan madaniyatini targʻib qilish maqsadida turli uchrashuvlar va madaniy tadbirlar tashkil etadi.

Bundan tashqari, institut Italiya maktablari va universitetlariga qabulni tashkil qiladi, til kurslarini oʻtkazadi, Polsha fuqarolari uchun Italiya hukumati tomonidan Italiya universitetlari va oʻquv markazlarida malaka oshirish va amaliyot oʻtashni moliyalashtirish uchun stipendiyalar ajratadi.

Institutda kutubxona mavjud.

2001-yildan beri institut Marszalkovska koʻchasi, 72 (), *Kamenice Taubenhaus* () deb ataladigan joydadir. Bino 1898-yilda mashhur polshalik arxitektor Edvard Goldberg tomonidan qurilgan. 1965-yilda bino *Varshava yodgorliklarining rasmiy reyestriga kiritilgan* (roʻyxatga olish raqami 709 1965-yil 1-iyuldagi).

Institut direktori *Roberto Sinkotta*.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

* Varshavadagi Italiya madaniyat institutining rasmiy sayti )
Mintaqaviy mudofaa tizimi

**Mintaqaviy mudofaa tizimi** (, RSS) — Karib dengizining bir nechta davlatlarini birlashtirgan harbiy-siyosiy blok. 1970-yillarning oxiri va 1980-yillarning boshlarida mintaqaviy barqarorlikka taʼsir koʻrsatgan xavfsizlik tahdidlariga birgalikda javob berish maqsadida 1982-yil oktabr oyida tashkil etilgan.

## Tarixi
1982-yil oktabr oyida Antigua va Barbuda, Dominika, Sent-Lyusiya va Sent-Vinsent va Grenadinlar Barbados bilan „oʻzaro yordam“ koʻrsatish uchun anglashuv memorandumini imzoladilar. Sent-Kits va Nevis 1983-yilda, Grenada esa 1985-yilda AQSh va PCO bosqinidan ikki oʻtgach qoʻshildi.

Memorandum 1992-yilda yangilangan va tizim 1996-yil mart oyida Grenadaning Sent-Jorjes shahrida imzolangan kelishuvga binoan qonuniy boʻlgan. PCO dastlab AQShning Karib dengizida kommunizm tarqalishiga qarshi kurash vositasi sifatida boshlangan. 2001-yilda PCO Jinoyat va xavfsizlik boʻyicha mintaqaviy guruh (CRTFCS) doirasida Karib dengizi hamjamiyati bilan keyingi hamkorlikni yoʻlga qoʻydi.

2010-yil iyun oyida Amerika Qoʻshma Shtatlari va Karib havzasi mamlakatlari Mintaqadagi farovonlik va xavfsizlik uchun hamkorlik doirasidagi hamkorlikni yangiladilar. Qoʻshma kelishuv doirasida AQSh PCO davlatlarining Sharqiy Karib dengizi sohil qoʻriqlash xizmatini yaratishda yordam berishga vaʼda berdi.

Keyinchalik, Kanada Markaziy Amerika jinoiy toʻdalarining Angliya Karib dengiziga kengayish tahdidiga qarshi kurashish uchun Mintaqaviy mudofaa tizimi bilan ishlashga ham vaʼda berdi.

## Manbalar


## Havolalar
* Региональная система обороны на geopolitics.ru
Italiya filateliya matbuoti uyushmasi

**Italiya filateliya matbuoti uyushmasi** ( yoki *qisqacha USFI*) — oʻz faoliyatini filateliyaga bagʻishlagan italiyalik jurnalistlar, yozuvchilar va boshqa nashriyot kasblaridagi mutaxassislarning uyushmasi. Italiya filateliya matbuoti uyushmasining birinchi umumiy yigʻilishi 1966-yil 8-mayda Rimda boʻlib oʻtgan.

## Rahbariyat
1966-yildan 2001-yilgacha tashkilotning birinchi prezidenti Fulvio Apollonio (*Fulvio Apollonio*) edi. Keyin Assotsiatsiyaga prezident Danilo Bogoni (*Danilo Bogoni*) va vitse-prezident Klaudio Bakkarin (*Claudio Baccarin*) rahbarlik qildi. 2017-yildan boshlab uni prezident Fabio Bonacina (*Fabio Bonacina*) va vitse-prezident Domitilla DʻAnjelo (*Domitilla D’Angelo*) boshqaradi.

## Filateliyada aks etishi
Italiya filateliya matbuoti uyushmasi italyan tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarning filatelik materiallariga bagʻishlangan. Masalan, 1971-yil 29-mayda uyushmaning navbatdagi qurultoyi munosabati bilan uchta San-Marino markalari seriyasi chiqarildi.

2006-yilda uyushmaning 40-yilligi munosabati bilan Italiya, San-Marino va Malta ordeni esdalik markalari, Vatikan esa aerogramma chiqardi.

Bundan tashqari, uyushma qurultoylari sharafiga italyan pochtasi orqali joʻnatma uchun maxsus toʻlovni bekor qilishlar amalga oshirildi.

## Yana qarang

* Italiyaning pochta va pochta markalari tarixi

## Manbalar

## Havolalar
Polshadagi italyan savdo-sanoat palatasi

**Polshadagi italyan savdo-sanoat palatasi** (, , ) — bu Italiya tadbirkorlari va investorlarining Polshadagi manfaatlarini ifodalovchi Italiya notijorat tashkiloti.

Italiya Iqtisodiy rivojlanish vazirligining 2015-yil 27-yanvardagi farmoyishi bilan *Italiyaning* *Polshadagi savdo-sanoat* palatasi Italiyaning xorijdagi savdo palatasi sifatida rasman tan olingan.

Palataning maqsadi Italiya kompaniyalarini Polshada jamlash va birlashtirish, Italiya ishbilarmon doiralari vakillari oʻrtasida professional aloqalar oʻrnatish va tajriba almashishga koʻmaklashish, shuningdek, savdo, notijorat va davlat tashkilotlari oldida polshalik sheriklar bilan hamkorlikni rivojlantirish, Polsha iqtisodiyotida Italiya sarmoyalarining oʻsishiga yordam berishdan iborat.

Palata 1996-yilda bir guruh italiyalik tadbirkorlar tashabbusi bilan tashkil etilgan. Hozirgi vaqtda Palata italyan va polyak 120 nafardan ortiq aʼzolarni, shu jumladan, Polshadagi eng yirik italiyalik investorlarni birlashtiradi.

Palata aʼzolari orasida Ferrero (qandolat mahsulotlari ishlab chiqaruvchisi), Fiat Chrysler Automobiles (avtomobil ishlab chiqaruvchisi), Pirelli (avtomobil shinalari ishlab chiqaruvchisi), *Barilla* (oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqaruvchisi), Leonardo (Italiyadagi eng yirik mashinasozlik xoldinglaridan biri) va bir qator boshqa kompaniyalar bor.

Palata prezidenti *Piyero Kannas* ().

## Xalqaro hamkorlik
*Palata Polsha Savdo Palatasi* (), *Polsha xususiy ish beruvchilar konfederatsiyasi „Leviatan“* (), *Xalqaro Savdo Palatalari Guruhi* (), *Xorijdagi Italiya savdo palatalari uyushmasining* aʼzosidir.

Palataning hamkorlari: *Triyest* *savdo palatasi, Ravenna savdo palatasi*, „*Piyemont vino“ konsorsiumi*, Bokkoni universiteti, *Verona universiteti*, Varshava iqtisodiyot maktabi, *Poznan xalqaro yarmarkasi*, *Kels yarmarkasi*, *Polsha savdo palatasi*, *Katovitse mintaqaviy savdo palatasi*, Boloniya yarmarkasi, *Bellavita Expo*, *Enit (Italiya milliy turizm agentligi)*.

## Manbalar
Melofon

**Melofon, Mellofon** (ingliz. *mellophone*) — misli puflama cholgʻu asbobi. AQShda mashhur. Amalda yakkaxon cholgʻu sifatida ishlatilmaydi, u harbiy cholgʻu orkestridagi valtorna oʻrnini bosadi. Uning uchta klapani mavjud va fransuz valtornasiga oʻxshashapplikaturaga ega, biroq uzunligi biroz qisqaroq. Asbobning oʻrta pardalari ifodaliroq, yuqori pardalari esa biroz tarang va boʻgʻiq ovoz chiqaradi. Asbob Es yoki F-pardalarga tuzilgan, diapazoni — ikki yarim oktava.

Tashqi tomondan, asbob trubaga oʻxshaydi, koʻpincha trubadagi kabi parabolik mundshtuk ishlatiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* *[https://web.archive.org/web/20130512061034/http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C%20%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D1%83%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D0%B0/%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%84%D0%BE%D0%BD/ Melofon] (mavjud havola 14.06.2016 dan [2157 kunlar])* musiqachi lugʻatida.
*