Janubiy Koreyaga immigratsiya

**Janubiy Koreyaga immigratsiya** () Koreya jamoatchiligining immigrantlarga kuchli qarshiliklari natijasida kelib chiqadigan cheklovchi immigratsiya siyosati tufayli past. Biroq soʻnggi yillarda Janubiy Koreyaga immigrantlar oqimi oshib bormoqda, 2019-yilda chet ellik rezidentlar umumiy aholining 4,9 foizini tashkil qilgan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, 2019-yilda xorijda tugʻilgan rezidentlar umumiy aholining 2,3 foizini tashkil etdi, bu paytda dunyoda oʻrtacha tugʻilish koʻrsatkichi 3,5 foizni tashkil etgan.

## Tarixi
Ota-onasining kamida bittasi janubiy koreyalik boʻlganlarga, chet ellik ota-onasining fuqaroligini yoki tugʻilgan davlatini tanlash toʻgʻrisidagi qaroridan qatʼi nazar, tugʻilgan kundan boshlab avtomatik ravishda Janubiy Koreya fuqaroligi beriladi.

Umumiy fuqarolikka qoʻyiladigan talablarga quyidagilar kiradi:

* Ketma-ket besh yildan ortiq Janubiy Koreyada yashash manzili boʻlishi kerak
* Janubiy Koreya fuqarolik qonuniga koʻra, qonuniy voyaga yetgan boʻlishi kerak
* Yaxshi xulq-atvorga ega boʻlishi kerak
* Oʻz aktivlari yoki koʻnikmalari hisobidan yashash qobiliyatiga ega boʻlishi kerak yoki oilasidan birortasining qaramogʻida boʻlsa oʻsha odam shunday qobiliyatga ega boʻlishi kerak. Ariza beruvchilar Janubiy Koreya fuqarosiga mos keladigan asosiy bilimlarga ega boʻlishi kerak: koreys tili, urf-odatlari va madaniyatini tushunish kabi.

2007-yilda BMT Janubiy Koreyani rasmiy qabul qiluvchi davlat deb eʼlon qildi. Janubiy Koreyadagi xorijliklar soni 1997-yildagi 390 mingdan 2007-yilda 1 millionga oshgan. Ular orasida 630 ming vaqtinchalik ishchilar, shuningdek, Janubiy Koreya fuqarolari bilan turmush qurgan 100 ming xorijlik bor. Bundan tashqari, 230 ming noqonuniy muhojirlar ham statistikaga kiritilgan.

Asosiy fuqarosini joʻnatuvchi davlatlar — Xitoy, Vyetnam, Moʻgʻuliston, Filippin, Tailand va Oʻzbekiston kabi Osiyo davlatlari hisoblanadi va ularning ichida Nigeriya, Gana, Rossiya va AQShdan kelgan muhojirlar ham mavjud.

Nominal ravishda, Janubiy Koreya hukumati koʻp madaniyatli jamiyat va chet elliklar uchun qulay muhit yaratmoqchi ekanligini aytgan.

### Joriy immigratsiya siyosati bilan bogʻliq muammolar
Immigratsiya siyosatining yangi milliy rejasida taʼriflanganidek, hukumat chet elliklarni „jahon miqyosidagi Janubiy Koreya“ kutib olishini daʼvo qilmoqda. Biroq tanqidchilar hukumatning maqsad va siyosati mamlakatdagi irqchilik va etnik millatchilikdan kelib chiqqan holda tubdan kamsitish ekanligini taʼkidlamoqda. Bunga javoban Janubiy Koreya hukumati 2014-yil aprel oyida yangi qoidalarni joriy qildi, yaʼni xorijlik turmush oʻrtoqlar koreys tilini bilish imtihonidan oʻtishlari va eng kam ish haqi miqdorini, yaʼni 14 000 dollar olishlari kerak edi.

#### Vaqtinchalik ishchilar va noqonuniy muhojirlar
1991-yildan beri Janubiy Koreya chet ellik ishchilarning katta oqimini boshdan kechirdi. Taxminan 10 000 osiyolik ishchi 1992-yilda yangi tashkil etilgan stajyor dasturi doirasida Janubiy Koreyaga keldi. 1996-yil iyun oyida Janubiy Koreyada 57 000 nafar stajyor bor edi. Stajyorlar oqimi oʻsishiga qaramay, bu dasturda muammolar ham bor edi, yaʼni stajyorlar ish haqi farqlari tufayli hujjatsiz ishchilarga aylangan va ular mehnat standartlari toʻgʻrisidagi qonun bilan himoyalanmagan, chunki ular ishchi hisoblanmagan.

2004-yildan beri Janubiy Koreya hukumati koreys fuqarolari va chet ellik mehnat muhojirlari oʻrtasidagi oʻn yillik oʻzaro munosabatlar samarasi boʻlgan xorijliklar uchun „Ishga joylashtirishga ruxsat berish dasturi“ga amal qilmoqda. Qonunga koʻra, chet elliklarga asosan kam maoshli ishlarni bajarish uchun kirishga ruxsat beriladi va ular ijtimoiy xizmatlardan chetlashtiriladi. Jamoatchilik fikri maʼlumotlariga koʻra, Koreya fuqarolari chet ellik ishchilarga nisbatan kamsituvchi munosabatda boʻlishadi.

#### Immigratsiyada inson huquqlarining buzilishi
Janubiy Koreyadagi koʻplab qamoqxonalarda kichik muammolar yoki vizalarini notoʻgʻri tushunish tufayli qamoqqa olingan qonuniy va noqonuniy muhojirlardan koʻplab xabarlar bor. Bundan tashqari, mahbuslarni kaltaklash va haqorat qilish haqida baʼzi xabarlar mavjud. Janubiy Koreya immigratsiyasi deportatsiya chiptasini toʻlaydi.

#### Chet ellik kelinlar va koʻp millatli oilalarning farzandlari
Chet elga borgan qizlarni turmushga chiqishi va ularning koʻp millatli farzandlari katta siyosiy masalaga aylanib bormoqda. Janubiy Koreyada xorijliklarga nisbatan chuqur ildiz otgan diskriminatsiya tufayli joʻnatuvchi davlatlar oʻz immigrantlari haqida tashvishlanishlari mumkin. Hozir Janubiy Koreyaga koʻp immigratsiya Janubi-Sharqiy Osiyodan keladi va immigratsiya munosabati, ayniqsa, chet eldan kelgan qizlarni turmushga chiqishi nafaqat ichki muammolarni, balki diplomatik keskinlikni ham keltirib chiqarishi mumkin. Immigratsiya koʻpincha tugʻilish darajasi muammosiga shunchalik eʼtibor qaratadiki, uni immigratsiyadan koʻra kelin importi deb atashadi.

„**Onnurian**“ atamasi aralash merosga ega boʻlgan shaxsni anglatadi, koʻpincha janubiy koreyalik ota va janubi-sharqiy osiyolik onaning farzandlariga nisbatan qoʻllanadi. Boshqa bir atama, „Kosian“ 1997-yilda turli madaniyatli oilalar tomonidan oʻzlariga murojaat qilish uchun ishlab chiqilgan, ammo uning qoʻllanishi 2000-yillarning boshlarida tarqaldi, chunki qishloq joylarda xalqaro nikohlar shu paytdan tobora keng tarqalgan. Bu atama endi oʻzini kelib chiqishi aslida etnik koreyslardan deb tan olishni afzal koʻrgan baʼzi insonlar tomonidan haqoratli deb hisoblanmoqda.

Janubiy koreyalik erkaklarning Rossiya, Oʻzbekiston va Qirgʻiziston kabi postsovet davlatlaridan boʻlgan mamlakatlar ayollari bilan turmush qurishi, aksincha, bu mamlakatlarning koreyalik ayollarga uylanganidan koʻra koʻproqdir.

Janubiy koreyalik turmush oʻrtoqlari bilan mamlakatga kelgan gʻarbiy mamlakat fuqarolari soni ham izchil oʻsib bormoqda.

Janubiy Koreya fuqarolarining turmush oʻrtoqlari Janubiy Koreya fuqaroligini boshqa chet elliklarga qaraganda osonroq olishlari mumkin, bu janubiy koreyalik bilan turmush qurganlarning har yili minglab fuqarolikka oʻtish holatlariga sabab boʻldi.

Janubiy Koreya hukumati 2003-yildan boshlab tez oʻsib borayotgan immigratsiyani taʼminlash va inklyuziv hamda oqilona immigratsiya siyosatini tayyorlash uchun mustaqil Immigratsiya idorasini tashkil etish kerakligini muhokama qilishni boshladi, ammo bundan hech qanday natija boʻlmadi. Janubiy Koreya bosh vaziri boshchiligidagi Tashqi siyosat qoʻmitasi mamlakatning xorijliklar bilan bogʻliq siyosatini muvofiqlashtirish uchun mas’ul boʻlib, ilgari bir nechta vazirliklar tomonidan boshqarilib kelgan. Biroq, resurslar va ishchi kuchining yetishmasligi tufayli uning roli cheklangan. Immigratsiya idorasini tashkil etish barcha tegishli resurslar va ishchi kuchini bir soyabon ostida jamlash orqali ushbu muammolarni hal qilishi kutilmoqda.

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro migratsiya statistikasi boʻyicha tavsiyalariga (1998-yilda qayta koʻrib chiqilgan) koʻra, uzoq muddatli xalqaro immigratsiya jismoniy shaxs mamlakatga kirib, u yerda bir yildan ortiq vaqt davomida oʻzining odatiy yashash joyini belgilaganidan keyin qayd etiladi. Shu sababli, Janubiy Koreya hukumati yangi siyosatlarni ishlab chiqayotganda, mehnat muhojirlari va noqonuniy muhojirlarning farzandlari ushbu yoʻriqnomaga amal qilishlari kerak.

Janubiy Koreya Qochqinlar maqomi toʻgʻrisidagi 1951-yilgi konvensiyani imzolagan. Janubiy Koreya hukumati Janubiy Koreyada kim qochqin maqomini olish huquqiga ega ekanligini aniqlash boʻyicha yakuniy vakolatli organdir.

#### Mehnat muhojirlari

Janubiy Koreya 2007-yilgacha AQSh, Germaniya va Yaqin Sharqqa fermerlar, konchilar, hamshiralar va ishchilarni joʻnatgan immigrantlarning joʻnatuvchisi boʻlgan. Etnik koreys diasporasi 2019-yil holatiga koʻra 7,49 million kishini tashkil etadi, shu jumladan bu koʻrsatkich AQShda 2,54 million va Xitoyda 2,46 milliondir.

Janubiy Koreya 1960-yillardan boshlab hukumat tashabbusi bilan tez iqtisodiy oʻsishni boshdan kechirdi, bu „Xan daryosidagi mojiza“ deb nomlandi. 1980-yillarning oxirigacha Janubiy Koreya yosh aholining koʻpligi va ish haqining pastligi tufayli chet ellik ishchilarsiz oʻz oʻsishini davom ettira oldi. Ammo 1990-yillardan boshlab Janubiy Koreyada tugʻilish darajasining keskin pasayishi va ishchi kuchining oʻsib borayotgan narxi, ayniqsa, „3D“ („iflos, xavfli va qiyin“) deb ataladigan ishlarda ishchi kuchi tanqisligini keltirib chiqardi, bu esa chet el ishchi kuchiga talabni keltirib chiqardi.

Iqtisodiy rivojlanish va urbanizatsiya koʻp odamlarning qishloq joylarini tashlab, shaharlarga koʻchib oʻtishlariga olib keldi. Biroq, koʻplab keksa janubiy koreyaliklar hali ham amal qiladigan anʼanaviy konfutsiy meʼyorlariga koʻra, toʻngʻich oʻgʻil ota-onasi bilan qolishi kerak edi. Qishloq joylarda ayollarning yetishmasligi yuzaga keldi va xalqaro nikohlar bu qondirilmagan talabni toʻldira boshladi.

Koʻplab mehnat muhojirlari Kyongi provinsiyasining Siheung va Ansan kabi chekka sanoat hududlarida yashaydi, bu yerda chet elliklar aholining 7,6 foizini tashkil qiladi.

## Statistikasi

### Immigrantlarning fuqaroligi
2019-yil dekabr holatiga koʻra Janubiy Koreyada 2 524 656 nafar chet el fuqarosi bor: Janubiy Koreya fuqaroligini olgan hamda ota-onasidan biri janubiy koreyalik boʻlgan holda tugʻilgan farzandlar bundan mustasno va raqamlarning 792 853 nafari qisqa muddatli rezidentlardir. Janubiy Koreya fuqarolarining umumiy soni 2019-yilda 200 000 ga oshdi.

#### Chet el fuqaroligiga ega etnik koreyslar
Chet eldagi etnik koreyslar Janubiy Koreyaga koʻp miqdorda, ayniqsa 2000-yillardan boshlab koʻchib kela boshladilar. Bu muhojirlar orasida asosan Xitoy va sobiq Sovet Ittifoqidan boʻlgan etnik koreyslar hamda koreys amerikaliklar bor. Ular boshqa mamlakatda chet elliklarga qaraganda erkinroq ishlash va yashash imkoniyatini beruvchi F-4 vizasiga murojaat qilishlari mumkin.

#### Chet ellik juftliklar
Quyida 2019-yilda Janubiy Koreyada yashovchi janubiy koreyaliklar bilan turmush qurgan chet ellik er va xotinlar keltirilgan. Janubiy Koreya fuqaroligini olganlar bundan mustasno; 2019-yilgacha chet ellik boʻlgan va janubiy koreyalik bilan turmush qurgan 135 056 nafar shaxs fuqarolikka qabul qilindi.

## Manbalar

## Havolalar

* Koreya immigratsiya xizmati