Frigofobiya

**Frigofobiya** — bu juda sovuq boʻlish qoʻrquvi bilan bogʻliq fobiya . Frigofobiya — bu asosan Xitoy madaniyatida paydo boʻladigan holat. Ushbu muammoga duchor boʻlganlar, atrof-muhit haroratidan qatʼiy nazar, ogʻir kiyim va adyollarga oʻranishadi. Ushbu holat gipoxondriya va obsesif-kompulsiv oʻzgarish kabi boshqa psixologik kasalliklar bilan bogʻliq.  1975-yilda Tayvanda etnik xitoylar oʻrtasida oʻtkazilgan tadqiqotda frigofobiya koro bilan madaniy bogʻliq boʻlishi mumkinligi qayd etilgan.  Agar bu oʻzgarish erkaklarda „erkak element“ (yoki *yang*) yetishmovchiligi tufayli jinsiy olatni tanaga qaytib ketayotganini his qilsa, frigofobiya bilan ogʻrigan erkaklar sovuqqonlikni „ayol element“ ning haddan tashqari koʻpligi bilan bogʻlaydi (yoki *yin*). 

## Taʼrif
Frigofobiya fobik shaxs ongli ravishda tushunishiga va boshqalarning hech qanday xavf yoʻqligiga ishontirishiga qaramay, doimiy, gʻayritabiiy va asossiz sovuqlik qoʻrquvi bilan tavsiflanadi. Bu, shuningdek, **kriyofobiya**, **cheimafobiya** yoki **cheimatofobiya** sifatida ham tanilgan. 

## Jamiyat va madaniyat

### Xitoy
Xitoyda frigofobiya *weihanzheng* (jánjín, lit. „sovuqlikdan qoʻrqish sindromi“) nomi bilan tanilgan. Shu nuqtai nazaridan, kasallik yin (ayol element) va yang (erkak element) nomutanosibligidan kuchli taʼsir koʻrsatadi. Xitoyning anʼanaviy eʼtiqodlari, shuningdek, ishlaydigan ayollar stress, menopauza, homiladorlik va anemiya kabi boshqa kasalliklarning kombinatsiyasi bilan qoʻzgʻatilgan frigofobiyaga ayniqsa moyil ekanligini taʼkidlaydi. Qish mavsumida bu ayollarda buzilishdan kelib chiqqan holda ekstremitalarda sovuqlik va bel ogʻrigʻi paydo boʻlishi mumkin.

Kasallikni bemorning yin va yang muvozanatidagi nomutanosiblikni tuzatish uchun parhez kombinatsiyasi yordamida davolash mumkin, deb ishoniladi. Dietik muolajalar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

* Tovuq shoʻrva
* Zanjabil sharbati va asal bilan aralashtirilgan sholgʻom sharbati, kuniga uch marta
* Zanjabil sharbati va shakar bilan qizil choy, kuniga ikki marta
* Xamirturushli ovqatlar (masalan, non)
* Ziravorlar (masalan, zanjabil, chili qalampiri)
* Suvda suyultirilgan sirka

Bundan tashqari, akupunktur rejimi bilan birgalikda qabul qilinsa, parhez bilan davolash samaraliroq boʻladi, deb ishoniladi.

Frigofobiya bilan ogʻrigan 45 yoshli singapurlik uy bekasi bilan bogʻliq vaziyatni oʻrganish frigofobiya madaniy eʼtiqodlar bilan chambarchas bogʻliq va ularga taʼsir qiladi degan xulosaga kelindi. Umuman olganda, terapiyada davolanish past dozada anksiyolitiklar va antidepressantlarni qoʻllash va psixologik aralashuvlardan iborat boʻladi. Ammo, odatda, osiyolik ayollar kasallik haqida xabardor boʻlishsa, ular tiklanish uchun turli choralar koʻrishadi. Bularga ishchi kuchini tark etish, sovuq havo va shamol taʼsiridan qochish va dietadagi ehtiyot choralari kiradi. Bemorning „kasallik“ haqidagi madaniy eʼtiqodini terapevtning kasallik haqidagi eʼtiqodi bilan solishtirganda koʻrib chiqish va keyin davolanish uchun muzokaralar boʻyicha yondashuvni topish muhim boʻladi.

## Manbalar

## Qoʻshimcha adabiyotlar

* Chang YH, Rin H, Chen CC Frigofobiya: beshta holat haqida hisobot. Xitoy Nevrologiya va Psixiatriya Jamiyatining Axborotnomasi 1975; 1:9-13
* Chjou JS Vey xan zheng. In: Psixologiyada terapevtika. Tayvan: Xe-ji, 1993: 327-329