open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ispan guruchi

**Meksika guruch** (Tex-Meks oshxonasida ***ispan guruch*** yoki ***qizil guruch*** deb ataladi), shuningdek, ***arroz a la Mexicana***, ***arroz Mexicano*** yoki ***arroz rojo*** deb nomlanadi, oq guruch, pomidor, sarimsoq piyozdan tayyorlangan meksika garnituri. Meksika guruch deyarli har doim mol goʻshti, qovurilgan loviya, rotisserie tovuq, carne asada, pikadilo, tacos, qovurilgan baliq, qovurilgan tovuq, chiles rellenos yoki sabzavotli shoʻrva kabi boshqa taomlarga qoʻshimcha sifatida dasturxonga tortiladi.

Meksika uslubidagi guruch, ayniqsa, markaziy va shimoliy Meksikada va AQShning janubi -gʻarbiy qismida mashhur. U yil davomida isteʼmol qilinadi va Meksika oshxonasida eng keng tarqalgan taomlardan biridir.

Meksika guruchi, oq guruchni yuvish va qisqa vaqt davomida namlash va keyin guruchni yogʻ, masalan, choʻchqa yogʻi yoki qizdirilgan yogʻ bilan baland olovda qovurish orqali tayyorlanadi. Guruch donalari oltin rangga kirib, shaffof boʻla boshlagandan soʻng, pomidor, piyoz va sarimsoq tovuq gʻshti, sabzavotli bulon yoki suv tovuq shoʻrva aromati eritmasi bilan aralashtiriladi va qovurilgan guruch donalariga sous qoʻshiladi aralashtirilib qaynab turgan holga keltiriladi va 15-20 daqiqags usti yopiladi, guruch barcha suyuqlikni oʻzlashtiradi va yumshoq boʻladi.

Agar Meksika guruchida sabzi, makkajoʻxori yoki noʻxat kabi maydalangan sabzavotlar boʻlsa, ular odatda guruch yogʻda qovurilayotganda, pomidor sousi yoki bulonni qoʻshishdan oldin, yumshoq va yaxshi pishgan boʻlishi uchun qoʻshiladi va ularni ziravor qilish mumkin. tuz, mayda tugʻralgan koriander va maydalangan zira. Ziravorlar va oʻtlar nuqtai nazaridan, maydanozga ozgina rang berish uchun qoʻshilishi mumkin, lekin u taʼmini oʻzgartirmaydi va shilantro oʻziga xos lazzat qoʻshadi va maydanoz oʻrniga almashtirilishi yoki qoʻshimcha yangi oʻt sifatida qoʻshilishi mumkin. Pomidor sousi aralashmasiga oʻziga xos lazzat berish uchun zira, oregano, qayin va chili kukuni qoʻshilishi mumkin.

## Nomlash va etimologiya
Taom Meksikada odatda  deb ataladi. (toʻgʻridan-toʻgʻri tarjima „qizil guruch“ baʼzan ingliz tilida ishlatiladi).

„Ispan palovi“ atamasi baʼzan Teks-Meks oshxonasi kontekstida qoʻllanadi, lekin meksikaliklar yoki ispanlar tomonidan ishlatilmaydi, chunki bu retsept ispan oshxonasining bir qismi emas, garchi uni Ispaniya  soddalashtirilgan versiyasi deb hisoblash mumkin. (zaʼfran, zerdeçal yoki *kalendula* oʻrniga pomidor bilan va shuning uchun sariq emas, qizil rangga ega). „Ispan guruch“ nomi meksikaliklar ispan tilida gaplashgani va bu guruchli taomni tayyorlaganligi sababli berilgan, bu nomga mamlakat tilining kiritilishiga sabab boʻlgan deb taxmin qilingan.

Ushbu taom bilan bogʻliq boshqa nomlar "  " "(Meksika guruch), "  " (Meksika uslubidagi guruch).

## Yana qarang

* Jambalaya
* Jollof guruch
* Paella
* Palov
* Qovurilgan guruch
* Guruch va loviya
* Guruch va no'xat

## Manbalar
Naz Aydemir Akyol

**Naz Aydemir** (; tugʻ. 1990 -yil 14-avgust, Istanbul) — Istanbulning „Vakifbank“ klubi va Turkiya terma jamoasini bogʻlagan turk voleybolchisi.

## Martaba
Naz Aydemir voleybolchi sifatidagi faoliyatini 2005/06 yilgi mavsumda Turkiya birinchi ligasida Istanbulning " Eczacibashi " klubida debyut qilgan paytda boshlagan. Bu jamoa bilan u keyingi toʻrt yil davomida oʻynadi va uchta Turkiya chempioni va bir marta Turkiya kubogini qoʻlga kiritdi. 2008-yilda Naz Aydemir birinchi marta milliy terma jamoaga taklif qilindi va u bilan XVI Oʻrta yer dengizi oʻyinlarida va bir yildan soʻng Yevroligada kumush medallarni qoʻlga kiritdi.

2009/10 yilgi mavsumda u „ Fenerbahche Istanbul“ bilan shartnoma imzoladi, Naz Superkubok va Turkiya kubogini qoʻlga kiritdi, shuningdek, ikki marta Turkiya chempioni boʻldi. Xalqaro miqyosda u Fenerbahche bilan 2011/12 yilgi mavsumda Chempionlar ligasida gʻolib chiqdi. Xuddi shu davrda, Naz Aydemir, milliy terma jamoa uchun soʻzlab, Evroliga 2010 va Jahon Gran-prisi 2012 bronza medallarini qoʻlga kiritdi.

2012/13 yilgi mavsumdan boshlab Naz Aydemir „ Vakıfbank Istanbul“ sharafini himoya qildi, u bilan uchta Turkiya kubogi, ikki marta Chempionlar ligasi, uchta Turkiya chempionligi, uchta Turkiya Superkubogi va ikkita klublar oʻrtasidagi jahon chempionati gʻolibi boʻldi. Aydemir Vakifbank aʼzosi sifatida milliy terma jamoa tarkibida XVII Oʻrta yer dengizi oʻyinlarida kumush, 1-Yevropa oʻyinlarida oltin va 2017-yilgi Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

## Shaxsiy hayot
Naz Aydemirning amakivachchasi — Germaniya terma jamoasi futbolchisi Ilkay Gyundogan. 2013-yil 21-avgustda u turkiyalik basketbolchi Cenk Akyolga turmushga chiqgan.

## Yutuqlar

### Klub

* Turkiya chempionati: 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2012/13, 2013/14, 2015/16

* Turkiya kubogi: 2008/09, 2009/10, 2012/13, 2013/14, 2017/18

* Turkiya Superkubogi: 2009, 2010, 2013, 2014, 2017

* Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati: 2010, 2013, 2017

* CEV Chempionlar Ligasi: 2011/12, 2012/13, 2016/17

### Terma jamoada

* Oʻrta yer dengizi oʻyinlari 2009
*  Evroliga 2009
* Evroliga 2010
* Oʻrta yer dengizi oʻyinlari 2013
*  Montrö voleyboli ustalari 2015
*  Yevropa oʻyinlari 2015
*  Montrö voleyboli ustalari 2016

## Manbalar
Tri kolodsa

„**Tri kolodsa**“ (, yaʼni „Uch quduq“) — „Yalla“ musiqiy guruhi ijro etgan qoʻshiq. „**Uchkuduk**“ () hamda „**Uchkuduk — tri kolodsa**“ () nomlari bilan ham tanilgan. Qoʻshiq guruhning ayni nom bilan 1982-yil eʼlon qilingan studiyaviy albomiga kiritilgan. Qoʻshiq kuyini guruh aʼzosi Farruh Zokirov shoir Yuriy Entin yozgan sheʼrga bastalagan. Tarona guruhning „tashrif qogʻoziga“ aylangan. Qoʻshiq uchun guruh aʼzolari taronani choʻlda ijro etayotgan aks etgan klip suratga olingan.

Qoʻshiq bir kunda yozilgan. 1981-yil „Yalla“ guruhi shoir Entin bilan gastrol safarida boʻlgan. Entin Uchquduq shahrini kezib, sheʼr yozgan. Zokirov oʻsha kuni shoir qistovi bilan 40 daqiqa ichida sheʼrni kuyga solgan. Oʻsha kuni kechqurun konsert davomida „Yalla“ guruhi qoʻshiqni ilk bor ijro etgan.

1981-yil Toshkent shahrida „Pesnya goda“ dasturi uchun ijrolar yozib olingan. „Yalla“ guruhi dastur uchun aynan „Tri kolodsa“ qoʻshigʻini ijro etgan. Ammo Oʻzbek SSR Kompartiyasi Markaziy qoʻmitasining ikkinchi kotibi qoʻshiqni namoyish qilishni man qiladi. SSSR Markaziy televideniyesi rahbari Sergey Lapin aralashuvi bilan videoni efirga uzatishga ruxsat berilgan.

Qoʻshiq eʼlon qilinishi bilanoq shuhrat qozongan. Tarona „Pesnya-81“ tanlovining finalida ijro etilgan. Ijro 1982-yilning 1-yanvarida SSSR Markaziy televideniyesi orqali butun Sovet Ittifoqi boʻylab efirga uzatilgan. Oʻsha yili „Yalla“ guruhining „Tri kolodsa“ nomli albomiga chiqarilgan.

„Tri kolodsa“ guruh repertuaridagi eng keng tanilgan taronalarning biridir. Guruhning „Pesnya-81“ koʻrsatuvidagi ijrosi 2018-yilda YouTubega yuklanganidan keyin 2022-yilning avgustiga qadar 6 million martadan koʻp koʻrilgan. Qoʻshiqni bugunga qadar bir necha guruh va xonanda, jumladan, Shahzoda kaver qilgan. 2014-yil „Toch-v-toch“ koʻrsatuvida Sevara Nazarxon qoʻshiqni Zokirov obrazida ijro etgan. Ijro yakunida Zokirovning oʻzi hamda gitarachi Ziyod Eshoxoʻjayev unga joʻr boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Uchuvchi ovqat

**Uchuvchi taom** (shved. flygande Jacob/Jakob) ― tovuq, qaymoq, chili sousi, banan, qovurilgan yeryongʻoq va bekondan tashkil topgan shved zapekankasi. Original retseptda tovuq italyan ziravorlari bilan ziravorlanadi. Taom duxovkada pishiriladi va odatda guruch va salat bilan tortiladi.

Taomni aviakompaniya sohasida ishlagan Uve Yakobsson ixtiro qilgan, nomi shundan kelib chiqqan. Retsept birinchi marta 1976-yilda Shvetsiyaning Allt om mat pazandalik jurnalida chop etilgan.

## Manbalar


## Havolalar
* Flying Jacob, classic Swedish dish
* Куда летишь ты, Якоб? Рецепт курицы с бананами и беконом
Lobio

**Lobio** () ― gruzin taomi, shuningdek, loviya (ham yashil, ham donali) umumiy nomi.

Lobio taomi Kavkaz orti xalqlari orasida mashhur boʻlib, u ham yashil loviya dukkaklaridan, ham koʻkatlar va/yoki anor donachalari bilan qaynatilgan qizil loviyadan tayyorlanadi. Odatda, oʻtinda pishirilgan „Tonis puri“ yoki „Shotis puri“ gruzin noni bilan tortiladi.

## Tarixi
"Lobio" deb nomlangan taom Gruziyada qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlib, u dolihos mevalari — sunbul loviyadan tayyorlangan. Loviya ancha keyinroq, XVII-asrning oxirida paydo boʻlgan va undan tayyorlangan taom ham „lobio“ nomi bilan atalgan. Pishirish uchun don yoki yashil loviya ishlatiladi.Loviya donalari — oq, pushti, qizil — faqat taʼm jihatlari bilan farqlanadi. Qaynatish uchun don turlaridan birini tanlash maqsadga muvofiq, chunki ularning pishirish vaqtlari har xil.

## Tayyorlash
Donli loviya taomining asosi maxsus tarzda tayyorlanadi. Fasol 12 soat davomida sovuq suvda ivitiladi, bu vaqt ichida suv 2-3 marta almashtiriladi. Keyin donalar oqava suvda yuviladi va suv quyilib, qaynatiladi. 10-15 daqiqa davomida yuqori haroratda tutib turib, suvn toʻkib tashlanadi, protsedura yana 2 marta takrorlanadi. Keyin, olovni kamaytirib, loviya pishganicha qaynatiladi va suv deyarli butunlay bugʻlanib ketishi kerak.

Bu asosda lobioning koʻplab variantlari tayyorlanadi. Qovurilgan piyoz, tuz bilan maydalangan sarimsoq, sirka, chaber va kinza, qalampirdan tashqari, lobioga tozalangan pomidor (taxminan 5 daqiqa davomida loviya bilan dimlanadi), maydalangan yongʻoq (tayyor taomga) qoʻshilishi mumkin. Sirka konsentrlangan qizil tkemali sharbati — kvatsarahi bilan almashtirilishi mumkin. Agar idish juda quyuq boʻlib qolsa, u oz miqdordagi bulyon bilan suyultiriladi. Tortishdan oldin lobioga sirkada marinadlangan qizil piyoz yoki anor urugʻlari sepiladi. Taom asosiy taom sifatida issiq, ham sovuq holda isteʼmol qilinadi, shunda u ishtahani ochadi. Yashil fasoldan pishirilgan lobio mavsumiy taom hisoblanadi. U goʻsht — qoʻy yoki mol goʻshti bilan pishiriladi.

Ovqatga koʻp miqdorda kinza qoʻshiladi, u shuningdek tortishda bezak sifatida ham ishlatiladi.

## Manbalar



## Adabiyotlar

* Ratushniy A. S. Lobio // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 205. — 440 s. — 300 ekz. — .
* 
* 
* Lobio // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 161. — 540 s. — .

## Havolalar
* ЛОБИО — душа Кавказа
Vysokovskiy qal’asi

**Visokovskiy qal’asi** — XVII-XVIII asrlarda Brest viloyati Kamenetsk tumani Visokovskiy shahrida mavjud boʻlgan qal’a.

## Tarixi
Qal’a XVII-asrning o‘rtalarida, ehtimol Vitebsk voyevodasi (askarlar bjshligʻi) Pavel Sanega davrida qurilgan.

Pulva daryosining yuqori o‘ng qirg‘og‘ida bastionli tuproq istehkomlar qurilgan. Qal’a har tomondan suv bilan o‘ralgan edi. Darvoza joylashgan shimoli-sharq tomonda keng hovuz bor edi. Uning ustigan koʻtarma ko‘prik tashlangan boʻlib, tuproq devor orasiga joylashgan uchta darvozali 2 qavatli g‘ishtli minoraga olib boragi. U yerda qo‘riqxona, qurol-yarog‘ va ko‘prikni ko‘tarish mexanizmi joylashgan. Darvozalarning o‘ng va chap tomonida ikkita kuchli bastion va ikkita kurant boʻlgan edi. Shimol va g‘arb tomonlarda kichik bastionlar ham bor edi. Katta qal’a detinetsda yog‘och saroy va xizmat xonalari boʻlgan.

1654-1667 yillardagi Rossiya-Polsha urushi va Shimoliy urush vaqtida qal’a jiddiy shikastlangan, ammo keyinchalik qayta tiklangan.

## Hozirgi holati
Qal’aning tuproq uyumlari va uning darvozalari xarobalari bizning davrimizga qadar saqlanib qolgan. Visokovskiy qal’asi istehkomlarining arxeologik tadqiqotlari 1977-yilda M. A Tkachev rahbarligida o‘tkazilgan.

## Adabiyot
* Ткачоў М. А. Высокаўскі замак // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) i інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — Т. 2 : Беліцк-Гімн. — С. 374. — 537 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0. (белор.)
Avliyo Leander sarig‘i

**Avliyo Leander sarigʻi** () — bu Sevilyadagi San-Leandroning Avgustin monastiridan olingan ispan shirinligi. Monastir, keyin shirinlik, Sevilyalik Avliyo Leander, ensiklopedist Isidorning akasi sharafiga nomlangan.

Avliyo Leanderning sarigʻi tuxum sarigʻi va shakardan tayyorlanadi. Ushbu shirinlik haqidagi eng qadimgi maʼlumot 16-asrga oid qoʻlda yozilgan xatdir. Avliyo Leanderning sarigʻi boshqa eski ispan shirinligiga oʻxshaydi — Sent-Tereza sarigʻi, lekin boshqa shaklga ega. Anʼanaga koʻra, ular qogʻozga oʻralgan va kichik yogʻoch qutiga qadoqlangan holda sotiladi. Avliyo Leanderning sarigʻi Sevilyaning oshpazlik yoʻnalishidir. Ular Luis Cernuda, Armando Palasio Valdes va Kamilo Xose Sela kabi ispan yozuvchilarining kitoblarida ijobiy kontekstda tilga olinadi.

Avliyo Leanderning sarigʻi faqat shakar va sarigʻidan iborat boʻlsa-da, suv va, ehtimol, limon sharbati qoʻshilgan boʻlsa-da, hech kim rohibalar saqlaydigan va avliyo sarigʻini pishiradigan aniq retseptni topa olmagan. Hozirgacha xuddi shu nomdagi monastirda rohibalar tomonidan qoʻlda tayyorlangan va anʼanaviy tarzda qadoqlangan sarigʻlar haqiqiy Avliyo Leander sarigʻi hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Pastelería y cocina: Gvia amaliyoti. Traba Karrasko, Luis de la; Garsiya Visente, Viktor R., Ediciones Norma, SA (2002), ISBN 8484510077
* Guia del buen comer ispanol. Dionisio Peres Gutierrez, ISBN 978-84-9862-168-6, jpublicado en 1929.
Lab (taom)

**Lab**, shuningdek, **Laap**, **Lap**, **Laab** (Laos. ລາບ; tay ลาบ) — Laos oshxonasining taomi. Aholining asosiy qismi laos millatiga mansub boʻlgan Tailandning Isan mintaqasida ham keng tarqalgan. Bu goʻshtli salat.

## Lab turlari

### Laos uslubi
Laos uslubidagi lab koʻpincha tovuq, mol, oʻrdak, baliq, choʻchqa goʻshti yoki qoʻziqorinlardan tayyorlanadi, baliq sousi, laym sharbati, qovurilgan maydalangan guruch va barra koʻkatlar qoʻshiladi. Goʻsht xom yoki qaynatilgan boʻlishi mumkin.

### Laan uslubi
Laan uslubidagi labga baliq sousi yoki laym sharbati qoʻshilmaydi, balki quritilgan ziravorlar, xushboʻylantiruvchilar va ziravorlar, jumladan zira, qalampirmunchoq, yulduzli anis, doljin va boshqalar kabi ingredientlarni oʻz ichiga oladigan aralashma qoʻshiladi.

## Saa
**Saa** (Laos. ສ້າ) — labni yupqa toʻgʻralgan goʻshtli taom sifatida tasvirlash uchun ishlatiladigan atama. Shunga oʻxshash taom Vetnam oshxonasida mavjud boʻlib, Bo Tay Shan nomi bilan tanilgan.

## Manbalar
Kalakeytto

**Kalakeytto** ( — soʻzma-soʻz „baliq shoʻrva“) — kareliya va fin milliy taomi, anʼanaviy baliq shoʻrva. „Sutli quloq“ yoki „Solovetskiy qulogʻi“ nomi ostida shoʻrva Rossiyaning shimolida mashhurdir.

Shoʻrva fin-ugor xalqlariga (ayniqsa, estonlar va finlarga) xos boʻlgan issiq ovqatlarning tarkibiy qismi sifatida sut mahsulotlarini keng qoʻllashning odatiy namunasidir. Odatda kalakeytto oq, suyaksiz baliq (kambala, oq baliq, treska) filesidan tayyorlanadi. Sut oʻrniga losos va qaymoqli kalakeyttoning bayramona versiyasi **lohikeitto** deb ataladi ( — soʻzma-soʻz „losos shoʻrva“).

Shoʻrvani tayyorlash juda oddiy: kartoshka, baliq filesi bulonga qoʻshiladi, qaynatiladi va tayyor boʻlganda sut yoki qaymoq quyiladi. Boshqa shunga oʻxshash shoʻrvalardan farqli oʻlaroq, kalakeyttoga quyilgan sut yoki qaymoq har doim un bilan quyuqlashtiriladi. Ziravorlar toʻplami, doimgidek, fin oshxonasiga xos boʻlgani kabi, juda kamtarona boʻlib, murch (qora va xushboʻy), piyoz, baʼzan petrushka va ukropni oʻz ichiga oladi.

Anʼanaviy ravishda kalakeyttoni choʻyan idishlarda va pechda pishirish odat tusiga kirgan va uni pishirgandan bir kun oʻtgach, damlangandan keyin isteʼmol qilinadi.

Parhezshunoslar baliq va sutni aralashtirib isteʼmol qilishdan qaytaradi. Ayrim mutaxassislar bu iqlim bilan bogʻliqligini taʼkidlaydi. Ibn Sino „Tib qonunlari“ asarida baliqni sutga qoʻshib yeyish kasallik keltirib chiqarishini yozgan .

## Manbalar

## Adabiyotlar

* T. Solomonik. Yevropeyskaya shkatulka. Kulinarnie shedevri mira. Izdatelstvo Neva, seriya Kulinariya — Neva, 2006 g., 368 s. — ISBN 576544721X
Kobul palovi

**Kobul palovi, Ozbek palovi** () — Afgʻoniston va Markaziy Osiyoning boshqa mamlakatlarida pishiriladigan palovning bir turi. U mayiz, sabzi va mol yoki qoʻzichoq goʻshti bilan aralashtirilgan guruchdan iborat. Mintaqaga qarab turli xil variantlari mavjud.

## Dasturxonga tortilishi
Bu palov masalliqlarning narxi va sifati tufayli bayramona va muhim taom sanaladi. Palov anʼanaviy tarzda dasturxon oʻrtasiga boshqa mahsulotlar bilan birga qoʻyiladi.

## Galereya

File:Afghani Pulao.JPG|Afgʻon palovi
File:Afghani Pulao 1.JPG|Afgʻon palovi
File:Kabuli Pulao.JPG|Kobul palovi
File:Qabili Pulau - Afghanistan National Dish.jpg|Karamellangan sabzi, mayiz, pista va bodomli Kobul palovi laganda
File:Кабульський_плов.jpg|Kiyev restoranidagi Kobul palovi


## Yana qarang

* Palov

## Manbalar
Königsberg marsipani

**Königsberg marsipani** () anʼanaviy ravishda Germaniyaning Kyonigsberg shahrida ishlab chiqarilgan marsipan turidir.

## Tarixi

Birinchi marta marsipanlar 1526-yilda eslab oʻtilgan: 1526-yil 1-iyulda ular Dyuk Albrext (Tevtonik ordenining soʻnggi Buyuk magistri va Prussiyaning birinchi gersogi) va Daniya malikasi toʻyiga tuhfa etilgan. 1526-yildan beri marsipanlar shifobaxsh vosita sifatida dorixonalarda sotila boshlandi, ammo keyin qandolat doʻkonlarida ham sotila boshlandi.

Kyonigsberg marsipanining oʻziga xos xususiyati — sirti kuygan oltin yoki ochiq jigarrang tusidir. Kyonigsberg marsipani Shveytsariyada ishlab chiqilgan. Uning tarkibi maydalangan bodom, shakar kukuni, tuxum oqi va ozgina limon sharbatidir. Bundan tashqari, atirgul suvi Kyonigsberg marsipanlarini tayyorlashda ishlatilgan.

Kyonigsberg marsipani Berlin marsipanidan yaxshiroq qovurilishi bilan ajralib turadi va toʻqroq boʻlgan, xamiriga koʻproq Oʻrta yer dengizi achchiq bodomlari qoʻshilgan — bu omillar Kyonigsberg marsipanini yanada oʻtkirroq va xushboʻyroq qildan. Kyonigsberg marsipani Lyubek marsipanidan shakari kamligi va antiqa shakllari bilan ajralib turardi, lekin eng asosiy farqi pechda qizartirilganligi boʻlgan.

Kyonigsberg marsipani chor Rossiyasiga ham eksport qilingan. Prussiya malikasi Luiza-Sharlotta Rossiyaga kelganida va imperator Aleksandra Fedorovna va Nikolay I ning rafiqasi boʻlganida, u oʻzi bilan Rojdestvo ziyofatlariga archa va qishki bayramlarga marsipan olib kelgan.

1809-yilda aka-uka Pomattilar Kyonigsbergda birinchi marsipan zavodini ochdilar. Tez orada ular „qirollik saroyining qandolatchilari“ unvoniga sazovor boʻlishdi.

Kyonigsberg marsipani Toruń, Nyurnberg va Frankfurt pryaniklari bilan birga, Klemens Brentanoning „Xoʻrozcha, Makiyoncha and Qoqogʻoy“ ertagida „vatanparvarlik pirogi“ deb ataladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Hermann Bink: Ostpreußisches Lachen — Königsberger Marzipan und andere heimatliche Leckereien heiteren Inhalts. Hartung, Königsberg 1933
* Der fröhliche Ostpreuße — lustige Geschichten und Lieder. Schallplatte, Miller International, Quickborn 1976
Kazunsey

**Kazunsey** (, shuningdek: casonciei, casanzes, csanzöi) — yarim oy shaklida buklangan ravioli yoki tuxumbarak kabi ishi toʻldirilgan xamir mahsulotining bir turi. Italiya makaroni toifasiga mansub. Odatda, bu xamir mahsulotlari uy sharoitida tayyorlanib, Italiyaning shimoli-sharqiy qismida, ayniqsa Belluno, Bolzano va Trento provinsiyalarida Venetsiya, Dolomit togʻlari pazandalik anʼanalariga xosdir.

Yupqa varaqdan kesilgan, diametri taxminan 4-5 sm boʻlgan kvadrat yoki yumaloq lapshalar yarmiga taxlanadi va tuxumbarak kabi qirralarning boʻylab bir-biriga bosiladi. Oldindan pishirilgan va maydalangan masalliq hududga qarab farq qiladi va odatda, sabzavot va rikotta pishlogʻini oʻz ichiga oladi. Kortina d' Ampezzodan original retseptlar: lavlagi, kartoshka va qizil Verona sholgʻomi bilan „qizil“ variant (casunziei rosc); ismaloq va yovvoyi shnit-piyoz bilan toʻldirilgan „yashil“ variant (casunziei verdes). Boshqa turlariga qovoq yoki turp solinadi. Ichiga solishga vetchina, qoʻziqorin, pishloq turlari, koʻknori urugʻi kabi boshqa ingrediyentlar boʻlishi mumkin. Xususan, kazunsey all’ampezzana qizil va sariq sholgʻom bilan toʻldiriladi va odatda eritilgan sariyogʻ, koʻknor urugʻi va parmezan pishloqi bilan birga dasturxonga tortiladi. Mavrak taʼmli eritilgan sariyogʻ yoki turpga asoslangan sous bilan birga tortiladigan variantlari mavjud.

Chencheniga-Agordinoda kazunsey maydalangan koʻknori urugʻi va asal bilan birga tortiladigan anʼanaviy Rojdestvo bayrami taomi edi.

## Yana qarang

* Perogi
* Ravioli

## Manbalar

## Boshqa manbalar

** Vosxititelnaya kuxnya Ampesso
** Pasta: universalnaya eda ili vkus jizni. Rukovodstvo po legkomu prigotovleniyu i iziskannomu upotrebleniyu. Yelena Kalugina, Adriano Rukini, 2021. — C. 155. — ISBN 5043680822, 9785043680822
Qurbaqa keksi

**Qurbaqa keksi** () — qurbaqa boshi shaklidagi shirinlik boʻlib, biskvitdan tayorlanadi va ustiga shakar siropi qoʻshiladi. Qurbaqa keksi birinchi marta Avstraliyada 1922-yilda  novvoyxonasida tayyorlangan va tez orada Janubiy Avstraliyada mashhur taomga aylangan. Dastlab, qurbaqa kekslari faqat yashil rangga ega edi, lekin tez orada jigarrang va pushti kekslar paydo boʻldi va keyinchalik koʻplab boshqa tuslari ham paydo boʻldi.

## Tarixi
1920-yillarning boshlarida Gordon Balfour (Jon Balfourning jiyani, Balfours novvoyxonalari asoschisi) Fransiyaga keldi va u yerda Yevropa qandolat mahsulotlari orasida qurbaqa keksini koʻrdi. Balfours 1922-yilda Gordon Adelaidaga qaytganidan keyin qurbaqa keksini pishirishni boshladi. Bu tort Balfours kasbiga aylandi va anʼanaviy ravishda Janubiy Avstraliyada sotila boshlandi. Ular hozirda Viktoriya, Kvinslend va boshqa shtatlarda ham sotiladi. Ushbu keksning koʻplab variantlari mavjud va yangi shakllar, masalan, Rojdestvo uchun qorbobo va Pasxa uchun joʻja paydo boʻldi. Adelaida futbol klubi ranglarida bezatilgan qurbaqa keksi varianti mavjud.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Zapekanka

**Zapekanka** — pyuresi boʻlgan mahsulotlardan va qoʻshimcha komponent (masalan, tvorog — tuxum)lardan tayyorlangan taom. Pechda yoki tovada pishirish varagʻida pishiring. Pishirishdan oldin idishning ustiga sariyogʻ va koʻpirtirilgan tuxum surtiladi, yuzaki qobiq uchun.

* Tvorog
* Kartoshka
* karam
* pishloq
* makaron

Lazanya yoki puding kabi Yevropaning turli xil mashhur taomlari ham aslida zapekanka hisoblanadi. Rus oshxonasida boʻtqa bilan tvorogli zapekanka krupenik deb ataladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Poxlyobkin V. V. Zapekanka // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 119. — 456 s. — 4000 ekz. — .
* Poxlyobkin V. V. Zapekanka // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 63. — 224 s. — 200 000 ekz. — .
* Ratushniy A. S. Zapekanka // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 146—149. — 440 s. — 300 ekz. — .
Zemelax

**Zemelax** () ― Bu shakar va dolchin sepilgan olmos shaklidagi yoki kvadrat shaklidagi shirinlik. Ashkenazi yahudiylarining milliy shirinligi.

Shirinlik SSSRda sanoat usulida ishlab chiqarilgan. Uning nomi GOST R 50228-92 da qayd etilgan.

## Ishlab chiqarish texnologiyasi
Sariyogʻ, shakar, tuxum, sut kukuni va soda bir xil massaga aralashtiriladi. Un qoʻshiladi. Xamir 5-6 mm qalinlikdagi qatlam bilan yoyiladi. Tuxum surtiladi va shakar va dolchin aralashmasi sepiladi. Romb shaklida kesib olinib, pishirish varagʻiga yoyilib va 250-270 ° C haroratda 10-12 daqiqa davomida pishiriladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
*
Olga Drozdova

**Olga Borisovna Drozdova** (1965-yil 1-aprelda tugʻilgan, Naxodka, Primorsk oʻlkasi, SSSR) — sovet va rus teatr va kino aktrisasi, Rossiya Federatsiyasi xalq artisti (2015), Zamonaviy Sanʼat instituti teatr kafedrasi dekani (Moskva).

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Baltimor xonim torti

**Baltimor xonim torti** () — koʻpirtirilgan glazurli va meva-yongʻoq kremili amerikacha oq qatlamli tort. Tort XX-asrning boshlarida AQSh janubida yaratilgan deb hisoblanadi, ammo uning aniq kelib chiqishi bilan bogʻliq bahsli fikrlar bor.

## Tarixi
Baltimor xonim torti haqidagi eng mashhur afsona shundan iboratki, Janubiy Karolina shtatining Charleston shahrida janub sohibjamoli Alisiya Rhett Mayberry tort pishirib, muallif Owen Wisterga taqdim qilgan. Aytishlaricha, Wister bu tortni shunchalik yaxshi koʻrganki, u oʻzining „Ledy Baltimor“ romani uchun uning nomini ishlatgan.

*"Baltimor xonim" romanidagi tortning tavsifi*: „Iltimos, Baltimor xonimining bir boʻlagini xohlayman“, dedim men juda muloyimlik bilan … Men stolga qaytdim va Baltimor xonim bilan birinchi muvaffaqiyatli uchrashuvimni oʻtkazdim. Ey Xudo! Siz ham qachondir taʼtib koʻrganmisiz? U yumshoq, qatlamli, ichi yongʻoqli, lekin bu haqda ortiq yozolmayman; chunki soʻlagim oqmoqda. Kutilmagan zavq meni ogʻzim toʻlib yana baland ovozda gapirishga majbur qildi. „Azizim, bu juda mazali!“

Oshpazlik tarixchilarining fikriga koʻra, tortni Lady Baltimor Tea Roomning uzoq yillik xodimlari Florensiya va Nina Ottelengi yaratgan boʻlishi mumkin, ular tortni oddiy Qirolicha tortining XIX-asr oxiridagi versiyasi asosida ishlab chiqqanlar. Ottelengining soʻzlariga koʻra, ular har yili Owen Visterga ularning ijodini mashhur qilganliklari uchun minnatdorchilik sifatida tort pishirib yuborishgan, shuningdek, Rojdestvo bayramida mamlakat boʻylab yuzlab tortlar joʻnatishgan. „Baltimor xonim“ deb nomlangan tort haqida birinchi qayd qilingan havolalar 1906-yilda paydo boʻla boshlagan, bir nechta gazeta maqolalarida uni „mashhur“ yoki „original“ tort deb atashgan.

## Retsepti
Retseptning birinchi nashrlari 1906-yilda Harrisburg, Pensilvaniaʼs Daily Gazette and Bulletin, The Columbus Journal va The Washington Times kabi bir qancha gazetalarda qayta nashr etilgan: „Oltita tuxum oqi koʻpirtiriladi. Bir yarim stakan qand talqoni, bir stakan sut, deyarli bir stakan sariyogʻ, uch stakan un va ikki choy qoshiq yaxshi yumshatgich qoʻshiladi. Un va yumshatgich boshqa ingredientlar bilan birga elakdan oʻtkaziladi, oxirida tuxum qoʻshiladi. Ikkita pech idishida oʻn beshdan yigirma daqiqagacha yogʻ bilan pishiriladi. Glazur uchun: ikki stakan shakar va bir yarim stakan suv, yopishqoq massaga aylanguniga qadar qaynatiladi, bu odatda besh daqiqa davom etadi. Ikki tuxumning oqini juda yengil koʻpirtiriladi va asta-sekin qaynoq shakar quyiladi, yaxshilab aralashtiriladi. Tortning ustki va yon tomonlarini yopish uchun undan yetarli miqdorda olinadi va ikki qatlam orasiga toʻldirish uchun qolgan miqdorni, bir stakan mayda toʻgʻralgan mayiz va bir stakan toʻgʻralgan yongʻoq qoʻshiladi. Toʻgʻri pishirilsa mazali boʻladi“. Retseptning zamonaviy versiyalarida beze, qaynatilgan yoki yetti daqiqali glazurdan foydalanish mumkin, shuningdek, nachinkada rom, konyak yoki likyor qoʻshilishi mumkin. Tortning oʻzi oq yoki sariq boʻlishi mumkin.

Oq oʻrniga qolgan tuxum sarigʻidan tayyorlangan „Lord Baltimor torti“ deb nomlanuvchi versiya ham mavjud.

## Manbalar
Lapshevnik

**Lapshevnik** — uyda tayyorlangan ugra va tuxum, tvorog yoki goʻshtli toblama. Shunga oʻxshash makaron mahsulotlaridan tayyorlangan taom *makaronnik* deb ataladi.

## Tarixi
Lapshevnik Kuban, Don, Orenburg va Ural kazaklarining oshxonalarida, shuningdek, SSSR oshxonasida keng tanilgan.

## Pishirish texnologiyasi
Tuxumli ugra: ugra qaynatiladi, chovliga toʻkiladi va sovutiladi. Xom tuxum qoʻshiladi va aralashtiriladi. Hosil boʻlgan aralashma pech tunuka tovasiga yoki tovachaga (yogʻ bilan yogʻlangan va non boʻlaklari sepilgan) solib yoyiladi. Ugra yuzasi tekislanadi va tuxum yoki smetana surtiladi. Pechda yoki duxovkada 15-20 daqiqa davomida qizarib qobiq boʻlgunga qadar pishiriladi. Tortishdan oldin, biroz yogʻ yoki shakar sepiladi.

## Manbalar
Sauerbraten

**Sauerbraten** ( — „nordon qovurilgan“) — oldindan sharob sirkasi bilan marinadlangan, odatda mol goʻshti, balki ot goʻshti (anʼanaviy ravishda Reynda), choʻchqa goʻshti, quyon goʻshtidan qovurib tayyorlanadigan taom. Wolfram Siebekning soʻzlariga koʻra, nemis oshxonasining anʼanaviy taomi. Boshqa mamlakatlarda oʻxshashi yoʻq, turli mintaqaviy variantlarda maʼlum, masalan: Ren, Baden, Svabiya, Frankon, Sakson yoki Vestfaliya. Koʻrinishidan ekzotik koʻrinadigan Ren Sauerbraten retsepti mayiz, zanjabil va olma pastasidan iborat  va aniq shirin va nordon taʼmga ega boʻlishi kerak. Sauerbraten uchun frankoniya retseptida masalliqlar orasida bir chimdim dolchin va qizil sharob mavjud. Sauerbraten turli xil retseptlarda nemis oshxonasining klassikasi hisoblanadi. Afsonaga koʻra, anʼanaviy nemis oshxonasini sevuvchi va zoʻr oshpaz Marlen Ditrix bir marta Myunxendagi restoranlardan birida unga taklif qilingan qisqichbaqalar kokteylidan bosh tortgan: „Oh, iltimos, men buni hamma joyda buyurtma qilishim mumkin. Menga Sauerbraten, kofte va … Steinheger bering!“

Sauerbratenni issiqlik bilan ishlov berishdan oldin tayyorlash uchun yangi goʻsht bir necha kun va bir haftagacha salqin joyda 12-14 ° C dan yuqori boʻlmagan haroratda marinadlanadi. Marinaddagi sirka suv yoki qizil sharob bilan suyultiriladi, piyoz, sabzi va ziravorlar qoʻshiladi: dafna yaprogʻi, chinnigullar, qora qalampir. Qovurishdan oldin tuzlangan goʻsht yaxshilab quritiladi. Olingan goʻsht sousi, retseptga qarab, shakar siropi, olma pastasi, mayiz yoki maxsus tugʻralgan sous bilan shirinlanadi, bu bir vaqtning oʻzida un yoki kraxmal oʻrniga sousni qalinlashtiradi. Sauerbraten kartoshka köfte, qaynatilgan kartoshka, makaron yoki salat bilan tortiladi. Bavariyada mol goʻshti shunday tarzda marinadlanadi va pishiriladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Erhard Gorys. Sauerbraten // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 468. — 599 S. — .
* 
* 
* Charles Sinclair. Sauerbraten // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 512. — 632 p. — .

## Havolalar

* zeit.de )
* Baden Sauerbraten retsepti )
* Sauerbraten retsepti (rus. )
* essen-und-trinken.de: nemis mutaxassisliklari )
Kaul

**Kaul** ( — Uels taomi, shoʻrva yoki jarkop. Zamonaviy Uels tilida bu soʻz har qanday shoʻrva yoki bulon uchun ishlatiladi; Ingliz tilida bu anʼanaviy Uels shoʻrvasini bildiradi, odatda, Uels tilida *cawl cymreig* deb ataladi. Tarixiy jihatdan ingrediyentlar oʻzgarib turardi, lekin eng keng tarqalgan retseptlarda qoʻzichoq yoki mol goʻshti, kartoshka, bryukva, sabzi va boshqa mavsumiy sabzavotlar boʻladi. Kaul Uelsning milliy taomi sifatida tan olingan.

## Tarixi
XIV-asrga oid retseptlar tufayli kaul Uelsning milliy taomi hisoblanadi. Kaul anʼanaviy ravishda janubi-gʻarbiy Uelsda qish oylarida isteʼmol qilingan. Bugungi kunda bu soʻz, koʻpincha, Uels madaniyati bilan bogʻliqligi sababli qoʻy goʻshti va piyoz solingan taomni bildirish uchun ishlatiladi, lekin ilgari tu, zlangan choʻchqa goʻshti yoki mol goʻshti, shuningdek, bryukva, sabzi va boshqa mavsumiy sabzavotlar bilan tayyorlangan. XVIII-asrning ikkinchi yarmida Uels oshxonasida kartoshka paydo boʻlishi bilan ular retseptning asosiy tarkibiy qismiga aylandi.

Idishdagi goʻsht odatda oʻrtacha boʻlaklarga boʻlinib, suvda sabzavot bilan qaynatiladi. Bulyon suli yoki un bilan quyuqlashtiriladi va keyin goʻshtsiz yoki sabzavotsiz holda birinchi taom sifatida tortiladi. Keyin sabzavot va goʻsht boʻlaklari ikkinchi taom sifatida tortiladi. Yagona taom sifatida tortiladigan Kaul bugungi kunda Shimoliy Uelsdagi oʻxshashi lobsgous kabi taomlarni dasturxonga tortishning eng mashhur usuli hisoblanadi. Lobsgous goʻsht va sabzavotlar kichikroq boʻlaklarga boʻlingani va bulon quyuqlashtirilmagani bilan farq qiladi.

Cawl cennin yoki leek cawl (piyozli shoʻrva) goʻshtsiz, lekin goʻshtli bulon bilan tayyorlanishi mumkin. Baʼzi hududlarda kaul, koʻpincha, non va pishloq bilan birga tortiladi. Ular alohida-alohida tarelkada beriladi. Bu taom anʼanaviy tarzda temir tovada yoki qozonda olovda pishirilib, yogʻoch qoshiq bilan isteʼmol qilingan.

## Etimologiyasi
Uels tilidagi cawl soʻzi birinchi marta XIV-asrda tilga olingan va oʻsimlik poyasi, karam poyasi yoki karam boshi degan maʼnoni anglatuvchi lotincha caulisdan olingan deb hisoblanadi. Muqobil versiyalar bu „iliq“ degan maʼnoni anglatuvchi lotincha *kalidus*dan, „bulyon“ yoki „sous“ degan maʼnoni anglatuvchi ispancha *kaldo*dan kelib chiqqani haqidadir.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* BBC recipe for Cawl Cennin Arxivnaya kopiya ot 7-dekabrya 2016 na Wayback Machine
* recipe for cawl and other Welsh food
* WWF: sup iz baranini — samoe neekologichnoe britanskoe blyudo Arxivnaya kopiya ot 22-fevralya 2022 na Wayback Machine
* Kaul — Valliyskaya kuxnya Arxivnaya kopiya ot 22-fevralya 2022 na Wayback Machine
Albaniya — Isroil munosabatlari

**Albaniya va Isroil aloqalari.** Mamlakatlar oʻrtasida diplomatik aloqalar 1991-yil 20-avgustda oʻrnatilgan. Albaniya 1949-yilda Isroil davlatini tan olgan. Albaniyaning  Isroilning Ramat Gan shahrida, Isroilning esa Albaniyaning poytaxti Tirina shahrida elchixonasi mavjud.

## Diplomatik munosabatlar tarixi
1999-yilda Isroil Kosovo urushi paytida Kosovodan 100 dan ortiq alban qochqinlarini qabul qilib, ularga gumanitar yordam ko'rsatgan.

2006-yil noyabr oyida Albaniya harbiylari Janubiy Livandagi tinchlikparvar kontingentning bir qismi sifatida qatnashdi va u yerda Italiyaliklar  bilan birgalikda Isroil va Livan o'rtasida tinchlik jarayonini ta'minladilar.

2011-yil iyun oyida Isroil Bosh vaziri o‘rinbosari va tashqi ishlar vaziri Avigdor Liberman Albaniyaga rasmiy tashrif bilan borgan va u yerda Prezident Bamir Topi, Bosh vazir Sali Berisha, Tashqi ishlar vaziri Edmond Xadjinasto va parlament spikeri Jozefina Topali bilan uchrashgan. Vazir Liberman ikki tomonlama munosabatlar va hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilishgan.

## Albaniyadagi yahudiylarning tarixi
1939-yilgacha Albaniyada 200 ga yaqin yahudiy yashagan. 1942-yilgacha Berlindagi Albaniya elchixonasi fashistlar Germaniyasidan qochgan yahudiylar uchun vizalar taqdim etgan.

Albaniyada Ikkinchi Jahon urushidan so'ng, yahudiylar soni urush boshlanmasdan oldingi soniga qaraganda ko'pchilikni tashkil etdi . Buning asosiy sabablari Yevropaning Bolqon yarim orolidagi yahudiylarning ko'pi ikkinchi jahon urushi vaqtida Albaniyaga ko'chib o'tganliklari va Albaniya yahudiylarga katta gumanitar yordam, jumladan oziq-ovqat, uy joy bilan ta'minlagan va yahudiylarni do'stona ruhda kutib olganliklari asosiy sabablardan biri hisoblanadi. 

Albanlar nafaqat o'z mamlakatida yashovchi yahudiylarini himoya qilgan, balki qo'shni davlatlardan kelgan yahudiylarga boshpana bergan. Albanlar mamlakatda yashovchi yahudiylar ro'yxatini tuzishdan bosh tortganlar. Aksincha buning o'rniga ular yahudiy oilalariga soxta hujjatlar bilan yordam berishgan. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, boshqa Bolqon davlatlaridan kelgan 1200 ga yaqin yahudiy qochqinlar Ikkinchi Jahon urushi paytida alban oilalari bilan yashiringanlar. Tarixning ushbu kechinmalari sabab Albaniya va Isroil davlatlari o'rtasida o'zaro iqtisodiy va siyosiy aloqalar o'rnatilgan. 

## Shuningdek

* Albaniyada yahudiylik

## Manbalar


## Havolalar

* Albaniyaning Isroildagi elchixonasi 
* Isroilning Albaniyadagi elchixonasi 
* Tadqiqot markazi - Albaniya
Marmeladli loviya

**Marmeladli loviya** yoki **jeleli loviya** () — yupqa shakar qobigʻli va saqichli markazi boʻlgan turli xil loviya shaklidagi marmeladlar. Marmeladli loviyalar koʻplab kompaniyalar tomonidan rangli lazzatlarning keng tanlovda ishlab chiqariladi.

## Tarixi va tavsifi
Marmeladli loviyalar asli AQShdan, lekin ularning paydo boʻlish vaqti aniq emas. Marmeladli loviya birinchi marta 1861-yilda, Boston qandolatchisi Uilyam Shrafft odamlarni Amerika fuqarolar urushi paytida askarlarga yuborish uchun jele loviya sotib olishga chaqirganida tilga olingan degan nazariya mavjud. Biroq, Shrafft qanday shirinlikni nazarda tutganligi toʻliq nomaʼlum, chunki Chikagodagi The Chicago Daily News gazetasi sahifalarida joylashtirilgan reklamada 1905-yil 5-iyulgacha zamonaviy marmeladli loviyalariga oʻxshash jelalarni eslatib oʻtilgan. Oʻsha paytda loviya juda mashhur edi: 1910-yillarda Qoʻshma Shtatlardagi dandies va metroseksual erkaklar „Jellybean“ jargon atamasi deb atalgan. Marmeladli loviya Amerika Qoʻshma Shtatlarida 1930-yillarda, Pasxa bayrami paytida bolalar uchun anʼanaviy taom sifatida qabul qilina boshlaganida qoʻshimcha mashhurlikka erishdi.

1940-yillarda oʻsha yillarda mashhur boʻlgan Fil Xarris tomonidan ijro etilgan „Jelly Bean (Heʼs a Curbstone Cutie)“ qoʻshigʻi paydo boʻladi. Yigirma yil oʻtgach, Beatlemania davrida, Bitlz baʼzan Buyuk Britaniyadagi kontsertlarida Jorj Xarrisonning sevimli taomi hisoblangan „ jelly babies“ ("jelly babies") bilan nomlandi. Beatles Amerikaga gastrol safari bilan kelganida, u yerda jelly-baybies yoʻq edi, muxlislar jele loviyalari ham ularni tashlash uchun mos keladi, deb qaror qilishgan.

Jelly loviya mashhurligining yangi bosqichi ingliz yozuvchisi J. K. Roulingning Garri Potter kitoblari seriyasi bilan bogʻliq edi. Syujetga koʻra, Garri Potterning sehrli olamida turli xil mameladli loviyalari boʻlgan paketlar mavjud boʻlib, unda odatiy lazzatlar (koʻpincha meva yoki rezavorlar) bilan bir qatorda nostandart, qoʻrqinchli yoki jirkanch narsalar ham mavjud. Kitob nashr etilgandan soʻng, bu turdagi marmeladli jelelarni (yoqimli va yoqimsiz taʼmlarning aralashmasi) haqiqatan ham ishlab chiqarila boshlandi va oxir-oqibat alohida yirik sanoatga aylanadi.

Marmeladli fasol lazzatlarining klassik tanlovi hali ham mevali, lakriyalik, yalpiz, kola lazzatlari va boshqalarni oʻz ichiga oladi. Turli ishlab chiqaruvchilar tanlovi sezilarli darajada oʻzgartirishi mumkin, lekin ikkita qoida koʻpincha kuzatiladi: loviya turli xil lazzatlarning aralashmasidir va rang ularning taʼmini koʻrsatadi.

Android mobil operatsion tizimining bir versiyasi, Android Jelly Bean, marmeladli loviya sharafiga nomlangan.

## Manbalar
Kasseler

**Kasseler** (**Kasler**,  — „Kassel“) — Germaniya, Avstriya va Shveysariyada anʼanaviy nitrit shoʻr suvida tuzlangan va ozgina dudlangan choʻchqa goʻshti, odatda entrekot, bel, boʻyin qismidan tayyorlanadi. Avstriyada bunday taom „bel“, „dudlangan koʻkrak“ deb ataladi () va Shveysariyada — „dudlangan qovurgʻalar“ (). Finlandiyada choʻchqa boʻyni kasseler deb ataladi. Tuzlangan karam va bekon qoʻshilgan kassel choʻchqa goʻshti GDR rahbari Erich Xonekkerning sevimli taomi edi.

Kasselerning Hessian Kassel shahri bilan hech qanday aloqasi yoʻq. Anʼanaga koʻra, kasselerning „ixtirosi“ 19-asrda Berlindagi Potsdamer Platz yaqinidagi qassob doʻkoniga ega boʻlgan maʼlum bir qassob Kasselga tegishli boʻlib, u goʻshtni shoʻr suvda chekishdan oldin ozgina namlash gʻoyasini oʻylab topdi. Elchi choʻchqa goʻshtini oʻziga xos taʼm bilan taʼminladi, kasseler darhol oʻsha davrning lazzatlariga tushib qoldi va eng nufuzli savdo uylarida sotildi. Ikkinchi jahon urushidan keyingina kasseler maqomi urushdan keyingi nemis oshxonasining oddiy kundalik va odatiy taomiga tushib ketdi.

Kassellardan turli xil goʻshtli taomlar tayyorlanadi: u qovuriladi, qaynatiladi va pechda pishiriladi. Oldindan ishlangan goʻsht uzoq vaqt pishirishni talab qilmaydi. Asosiy taom sifatida kasseler koʻpincha tuzlangan karam yoki kniperkol va kartoshka bilan tortiladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Markina L. G. KASSELER „KASSYeLYeR“ // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 502—503. — 1181 s. — 3000 ekz. — .
* 
* Heinrich Keim: *Nordhessen und sein Kassler*, in: *Hessische Heimat*, Jg. 65, Heft 2/3 2015, S. 48-53
* Erhard Gorys. Kasseler // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 266—267. — 599 S. — .
* Charles Sinclair. Kassler // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 310. — 632 p. — .
Maseduan

**Maseduan** ( ― "Makedoniya") — fransuz oshxonasining asosan sovuq shirin taomi, mavsumiy yangi yoki ozgina qaynatilgan mevalardan iborat kompotning bir turi, sirop yoki jele shaklida, koʻpincha muzqaymoq bilan beriladi. Makeduan siropi koʻpincha likyor yoki konyak bilan toʻldirilgan. Fransiyada XVIII-XIX-asrlarda makeduan shirinligi keng tarqalgan. Ingliz va fransuz oshxonalarida makedin meva va sabzavotlarning mayda kubiklarga boʻlinish usulini yoki sabzavot va mevalardan shu tarzda kesilgan taomlarni bildiradi.

Baʼzi manbalarga koʻra, turli darajadagi haqiqiylik bilan, *makedon* soʻzi XVIII-asrning oʻrtalaridan boshlab Makedoniya imperiyasining etnik xilma-xilligiga oʻxshab, aralash mevali salatlarga ishora qilish uchun ishlatilgan yoki XIX-asrdagi Osmanlar Makedoniyasi. Rus tilida „makeduan“ soʻzi XIX-asrning oʻrtalarida taom bilan birga fransuz tilidan olingan. A. D. Mixelsonning 1869-yildagi „Rus tilida qoʻllangan 30 000 xorijiy soʻz“ lugʻatiga „sharob yoki sabzavot qoʻshilgan turli xil murabbolardan iborat taom“ sifatida kiritilgan. „Rossiyalik tajribali uy bekasining oshxona kitobi“ da E. A. Avdeeva qulupnay, malina, oq va qizil smorodina hamda pistadan tayyorlangan, qolipga limonli jele ichiga quyilgan uy sharoitida tayyorlanadigan makeduan retsepti berilgan. Qovun, shaftoli, oʻrik, malina, qulupnay va gilosdan tayyorlangan „Monplaisir maseduan“ da shampan jele ichida E.A. Avdeeva oʻz tarixini imperator saroyining bosh ofitsianti Ember bilan bogʻlaydi, uning nazorati ostida imperator Nikolay Pavlovich va imperator Aleksandra Feodorovna uchun bogʻ va issiqxona gullari bilan bezatilgan shirin taom tayyorlanadi.

Sabzavotli maseduan odatda loviya va noʻxatdan mayda tugʻralgan sabzi va sholgʻom bilan tayyorlanadi. U goʻsht yoki parranda goʻshti bilan issiq garnir sifatida yoki lanspice ichida sovuq holda dasturxonga xizmat qilinadi. Maʼlumki, I. M. Xaritonov 1917-yilda Nikolay II ning „oʻz stoliga“ parhez taom sifatida „koʻkatlardan sovuq maseduan“ xizmat qiladi.

Maseduan rus adabiyoti asarlarida uchraydi (L. N. Tolstoyning "Anna Karenina" , A. I. Kuprinning „Koʻchadan“ , G. A. Maxtetning „Birinchi toʻlov“, „Kimdir 17-oktabr kunini qanday oʻtkazdi“ A. T. Averchenko).

## Manbalar



## Adabiyotlar

* 
* 
* Poxlyobkin V. V. Maseduan // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 203—204. — 456 s. — 4000 ekz. — .
* Poxlyobkin V. V. Maseduan // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 96. — 224 s. — 200 000 ekz. — .
* Erhard Gorys. Macédoine // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 320. — 599 S. — .
* Charles Sinclair. macedoine // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 352. — 632 p. — .

## Havolalar
* gastronom.ru: Маседуан из фруктов и ягод с мороженым
Kartoshka pishloq

**Kartoshka pishloq** (, shuningdek, ) yumshoq sutli-shirin taʼmga ega, Bavariya, Frankoniya va Avstriyada kundalik va tejamkor taom boʻlgan, yoyilgan kartoshkali sendvichdir. Nomidan farqli oʻlaroq, kartoshka pishlogʻida pishloq mavjud emas. Tarixan, Bavariyada kartoshka pishlogʻi kartoshkani yigʻib olishga yordam bergan mavsumiy ishchilar tomonidan sut, pivo yoki yosh sharob bilan gazak qilingan. Kartoshka pishloq koʻpincha bolalar ovqatida ishlatiladi.

Kartoshka pishloq odatda bir kun oldin qaynatilgan kartoshkaning goʻshtli navlaridan, qaymoq yoki yumshoq tvorog, shuningdek piyoz, zira va maydanoz, baʼzan sarimsoq bilan tayyorlanadi. Baʼzi retseptlarda kartoshka pishlogʻiga maydalangan qaynatilgan tuxum qoʻshiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Retsept )
Matbuha

**Matbuha** () — sarimsoq va chili qoʻshilgan pomidor va qovurilgan shirin qalampirdan tayyorlangan salat. Ushbu nom arab tilidan olingan va „ovqatlanish“ degan maʼnoni anglatadi. Salat, koʻpincha mezening bir qismi sifatida, ishtahani ochadi. Matbucha butun Magʻribda va Isroilda mashhur boʻlib, u yerda Marokash, Tunis, Jazoir va Liviyadan kelgan muhojir yahudiylar tomonidan tarqatilgan. Shakshuka — pomidor va qalampir qoʻshilgan omlet.

Bu taomning yoshi hali aniq emas, chunki pomidor Sharqda faqat 1800-yillarda va Evropada Amerika kashf etilgandan keyin (1492-yildan oldin emas) paydo boʻlgan.

## Yana qarang
* Lecho
## Manbalar
Mercedes-Benz Fintail

**Mercedes-Benz Fintail** () 1959-yildan 1968-yilgacha Mercedes-Bens tomonidan ishlab chiqarilgan W110, W111 va W112 seriyali sedan avtomobillarining taxallusidir. Bular 1953-yilda ishlab chiqarilgan «Ponton» seriyali salon avtomobillarini oʻrnini egalladi.

Ushbu seriyalarning kamtarona «tailfin davri» uslubi AQSh yetakchiligidagi tendentsiyani aks ettiradi. Mercedes terminologiyasida orqa qanotlar qisqacha qilib «Peilstege» (tarjimasi „koʻtaruvchi shterjenlar“, peilen „moʻljal, yoʻnalishni aniqlash“ + Steg „ustun“) atalib mashina orqaga yurganda toʻxtash uchun moʻljal olishda yordamchi vosita xisoblanadi.

Ishlab chiqarish seriyasiga quyidagilar kiradi:

* Toʻrt silindrli sedan avtomobillar
** 1961–1968 Mercedes-Benz W110 &mdash; 190c, 190Dc (1961 &ndash; 65), 200, 200D, 230 (1961 &ndash; 65)
* Olti silindrli sedan avtomobillar
** 1959–1968 Mercedes-Benz W111 &mdash; 220b, 220Sb, 220SEb, 230S
** 1961–1965 Mercedes-Benz W112 &mdash; 300SE

## Manbalar

## Havolalar

* heckflosse.nl
Langet

**Langet** ( — „til“niz) — rus oshxonasining yupqa choʻzilgan boʻlaklari shaklida toʻqmoqlangan va non talqoniga botirib qovurilgan goʻshtli taom. Bir porsiya odatda ikkita boʻlakni oʻz ichiga oladi.

Langet oson tayyorlanadigan taom hisoblanadi: skovorodkada yoki soteyniklarda qovurishdan oldin mol goʻshtining yupqa qismidan ikki boʻlak goʻsht 8-10 mm qalinlikda toʻqmoqlanadi, ular odatda tuz va murch bilan ziravorlanadi va eritilgan sariyogʻ yoki choʻchqa yogʻida qovuriladi. Qizartirib qovurilgan qobiqli langet odatda goʻsht seli va qovurilgan sabzavot guldastalari bilan qoplangan murakkab garnir bilan, sariyogʻ va toʻgʻralgan koʻkatlar bilan qovurilgan kartoshka va Madeyra achchiq qizil sous bilan tortiladi. Langet koʻpincha „ovchiga xos“ — piyoz va qoʻziqorin bilan pomidor sousida yoki terisiz sariyogʻda qovurilgan pomidorli garnir bilan tortiladi. P. P. Aleksandrova-Ignatieva langetni achchiq va robert souslari bilan, E. I. Moloxovets — truffle yoki shampignon pyuresi bilan xizmat qilishni tavsiya qilgan.

Porsiyalangan goʻshtli langet Rossiyada boshqa oʻzlashtirilganlar qatorida XVIII-asrda oshxona pechining paydo boʻlishi bilan paydo boʻldi, oʻsha vaqtlarda goʻsht rus pechida katta boʻlaklarga boʻlib pishirilgan va u qovurilgan degan maʼnoda oddiygina „issiq yegulik“ deb nomlangan. Sovet jamoat ovqatlanishi davrida langet restoran taomi hisoblanar edi, uning muallifligi fransuz oshpazlariga tegishli edi. SSSRda oson standartlashtirilgan taom ham yarim tayyor mahsulot sifatida sotilgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* Langet // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1958. — T. IV. — Stb. 995 — 569 s.
* 
* 
* 
* Poxlyobkin V. V. Langet // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 87. — 224 s. — 200 000 ekz. — .
* Poxlyobkin V. V. Langet // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 180. — 456 s. — 4000 ekz. — .
* Ratushniy A. S. Langet // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 203. — 440 s. — 300 ekz. — .
* 
* Langet // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 153. — 540 s. — .