Human Rights Watch

**Human Rights Watch** (; **HRW**) — inson huquqlariga doir tadqiqot va targʻibot ishlarini olib boradigan xalqaro nodavlat tashkilot boʻlib, bosh ofisi New York shahrida joylashgan. Guruh hukumatlar, siyosatchilar, kompaniyalar va ayrim inson huquqlari buzuvchilariga inson huquqlari buzilishini qoralaydi hamda bu huquqlarni hurmat qilishni talab qiladi. Guruh koʻpincha qochqinlar, bolalar, muhojirlar va siyosiy mahbuslar nomidan faoliyat yuritadi.

Human Rights Watch 1997-yilda Piyodalarga qarshi minani taqiqlash bo'yicha xalqaro harakatning taʼsischisi oʻlaroq Tinchlik boʻyicha Nobel mukofotiga loyiq topildi hamda 2008-yilgi kasseta oʻq-dorilarni taqiqlash toʻgʻrisidagi konvensiyada yetakchi rol oʻynadi.

Tashkilotning yillik xarajatlari 2011-yilda $50.6 millionni, 2014-yilda $69.2 millionni va 2017-yilda $75.5 millionni tashkil etdi.
## Tarixi
Human Rights Watch 1978-yilda Robert Bernshteyn va Ari Nayer tomonidan SSSRning 1975-yildagi Xelsinki kelishuvlariga rioya etilishini nazorat qilish uchun xususiy Amerika nodavlat tashkiloti Xelsinki Watch sifatida tashkil etilgan. Tashkilot ommaviy axborot vositalari va siyosatchilar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri aloqalar orqali inson huquqlarini buzayotgan hukumatlarga ommaviy bosim oʻtkazdi. Tashkilotning oʻzi taʼkidlashicha, SSSR va Sharqiy blok mamlakatlaridagi inson huquqlari buzilishiga xalqaro eʼtiborni jalb qilish 1980-yillar oxirida mintaqadagi demokratik oʻzgarishlarga xizmat qilgan.

1981-yilda Americas Watch Markaziy Amerikadagi fuqarolar urushlaridagi taxmin qilingan urush jinoyatlarini tekshirish uchun yaratilgan. Keyinchalik boshqa mintaqaviy filiallar tashkil etildi — The Watch Committees tarkibiga kiruvchi Asia Watch (1985), Africa Watch (1988) va Middle East Watch (1989). 1988-yilda ular Human Rights Watch deb nomlangan yagona tuzilmaga birlashtirildi.
## Faoliyati
Human Rights Watch dunyoning yuzdan ortiq mamlakatlarida inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha oʻz faoliyatini olib boradi. Tashkilotning maqsadi inson huquqlari hurmat qilinadigan dunyoni qurishdir.

Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasiga asoslanib, Human Rights Watch asosiy huquq va erkinliklarning buzilishiga, jumladan, oʻlim jazosiga va jinsiy oriyentatsiyaga asoslangan kamsitishlarga qarshi. Tashkilot din erkinligi va matbuot erkinligini himoya qiladi. Ushbu maqsadlarga erishish uchun qonunbuzarliklarni cheklash va huquqbuzarlarga taʼsir oʻtkazish uchun yetakchi kuchlarni jalb qilish manfaatlarida hukumatlar va alohida siyosatchilarga jamoatchilik bosimini qoʻllaydi.

Human Rights Watch tashkiloti Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasida belgilangan xalqaro inson huquqlari standartlari va tashkilot xalqaro miqyosda tan olingan inson huquqlari boʻyicha boshqa standartlarning buzilishini oʻrganuvchi hisobotlarni nashr etadi. Ushbu hisobotlar asosida huquqbuzarliklarga xalqaro eʼtiborni qaratish, hukumatlar va xalqaro tashkilotlarga islohotlar uchun bosim oʻtkazishga harakat qilinmoqda. Tadqiqotchilar faktlarni aniqlash missiyalarini olib boradilar, diplomatiya bilan shugʻullanadilar, jabrlanganlar bilan aloqada boʻlishadi, butun jamiyat va aniq shaxslarga oid fayllarni saqlaydilar, tanqidiy vaziyatlarda shaxslarning xavfsizligini taʼminlaydilar va mahalliy va xalqaro ommaviy axborot vositalarida kerakli vaqtda kampaniyalarni boshlaydilar. Hisobotlarda ijtimoiy va gender kamsitish, qiynoqlar, askar bolalar, hukumatdagi korrupsiya, jinoiy ish yuritishning buzilishi, abortni qonuniylashtirish kabi masalalar koʻrib chiqiladi

Human Rights Watch ham butun dunyoda ijodi uchun taʼqibga uchragan va moliyaviy yordamga muhtoj yozuvchilarni qoʻllab-quvvatlaydi. Hellman/Hammett grantlari dramaturg Lillian Hellman va yozuvchi Dashiell Hammett tomonidan tegishli mablagʻlar orqali moliyalashtiriladi. Toʻgʻridan-toʻgʻri moliyaviy yordamdan tashqari, Hellman/Hammett grantlari inson huquqlarini himoya qilgani uchun taʼqibga uchragan faollarga xalqaro eʼtiborni qaratishga yordam beradi.

Hyuman Rayts Uotch tashkiloti har yili murosasiz inson huquqlari faolligiga namuna koʻrsatgan faollarga inson huquqlari mukofotlarini topshiradi. Laureatlar qonunbuzarliklarni tekshirish va eʼlon qilish uchun tashkilot bilan yaqindan hamkorlik qiladilar.

Human Rights Watch 1998-yilda „Bola askarlardan foydalanishga qarshi koalitsiya“ga asos solgan oltita xalqaro nohukumat tashkilotlardan biri edi. U, shuningdek, piyodalarga qarshi minalarni taqiqlash boʻyicha xalqaro kampaniyaning hamraisi boʻlib, 1997-yilda piyodalarga qarshi minalardan foydalanish, toʻplash, ishlab chiqarish va oʻtkazishni taqiqlash toʻgʻrisidagi Ottava konvensiyasiga erishishga muvaffaq boʻlgan global nohukumat koalitsiyadir.

Human Rights Watch, shuningdek, 2008-yilda xalqaro konvensiyaning qabul qilinishiga sabab boʻlgan soʻz erkinligi almashinuvi va kassetali oʻqlarga qarshi koalitsiyaning nodavlat global senzura monitoringi tarmogʻining asoschisi hisoblanadi. Human Rights Watch 275 dan ortiq xodimga (mamlakat ekspertlari, huquqshunoslar, jurnalistlar, olimlar) ega va 90 dan ortiq mamlakatlarda ishlaydi. Bosh qarorgohi Nyu-Yorkda, Amsterdam,Bayrut, Berlin, Bryussel, Chikago, Jeneva, Goma, Yoxannesburg, London, Los-Anjeles, Moskva, Nayrobi, Parij, San-Fransisko, Sidney, Tokio, Toronto, Tunis, Vashington va Syurixda joylashgan. Tashkilot vaziyatni qamrab oladigan koʻpgina mamlakatlarga toʻgʻridan-toʻgʻri kirishni taʼminlaydi. Ayrim mamlakatlarga, xususan, Kuba, Shimoliy Koreya, Sudan, Eron, Misr, BAA va Venesuelaga tadqiqotchilar kira olishmaydi.

Hozirgi bosh direktor Kennet Rot bu lavozimda 1993-yildan 2002-yilgacha ishlagan. U 1981-yilda Polshada favqulodda holat joriy etilganidan keyin sodir etilgan huquqbuzarliklarni va keyinchalik Duvalier diktaturasidan endigina paydo boʻlgan Gaitidagi vaziyatni hujjatlashtirgan. Rotning inson huquqlariga qiziqishi otasining 1938-yilda fashistlar Germaniyasidan qochib ketgani haqidagi hikoyalaridan kelib chiqqan. U Yel yuridik maktabi va Braun universitetini tamomlagan.
## Mukofotlari
* 1996-yilda tashkilot Chiko Mendes qarshilik medali bilan taqdirlangan.
* 1997-yilda Hyuman Rayts Votch piyodalarga qarshi minalarni taqiqlash boʻyicha xalqaro kampaniya doirasida (taʼsischilardan biri sifatida) Tinchlik uchun Nobel mukofoti laureati boʻldi va keyinchalik 2008-yilda kassetali oʻqlar toʻgʻrisidagi konventsiyani tayyorlashda yetakchi rol oʻynadi.
* 2005-yil aprel oyida tashkilot Teodor Heuss jamgʻarmasi mukofotiga sazovor boʻldi.
## Manbalar

## Havolalar

*