Chirchiq shahar tarix muzeyi

**Chirchiq shahri tarixi muzeyi** (2020-yilgacha — oʻlkashunoslik) — madaniy-maʼrifiy muassasa bo'lib, Oʻzbekiston Respublikasi, Toshkent viloyati, Chirchiq shahrining asosiy tarix muzeyi.

Bino 1942-yilda qurilgan.

1958-yil 3-fevralda Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Chirchiq shahrida muzey tashkil etish toʻgʻrisida farmoyish chiqardi. Joriy yilning aprel oyida muzey shtatlari tasdiqlanib, smeta ajratildi.

Hozirda muzeyda 34 873 ta eksponat saqlanadi, shundan 34 302 tasi asosiy fond, 571 tasi ilmiy xodimlar, 236 tasi arxeologiya, 1199 tasi numizmatika, sanʼat, 537 tasi etnografiya va maishiy buyumlar, 743 tasi fotosuratlar, 9853 tasi hujjatlar.

## '''<big>Tarixi</big>'''
**Muzeyning asos solinishi**

1957-yilda Chirchiq shahrida yashovchi keksa Viktor Zinovyevich Cherniy, 8-maktab direktori Shved Iosif Aronovich, madaniyat boʻlimi boshligʻi Iosif Aronovich, shahar sanoat korxonalari Tixomolov A.I. va maktab ishchilari tarixiy va tarixiy shahar yaratish taklifi bilan chiqdilar. mahalliy tarix muzeyi. Shahar va mamlakat rahbariyati bu gʻoyani qoʻllab-quvvatladi. 1958-yil 3-fevralda Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Chirchiq shahrida muzey tashkil etish toʻgʻrisida farmoyish chiqardi. Joriy yilning aprel oyida muzey shtatlari tasdiqlanib, smeta ajratildi.

Chirchiq muzeyi Toshkent viloyatidagi birinchi oʻlkashunoslik muzeyiga aylandi.

Muzey hech qanday moddiy bazaga ega boʻlmagan, ogʻir sharoitlarda yaratilgan. Birinchi xodimlar shahar gazetasi tahririyati joylashgan tor va kichik kazarmalarda ishladilar.

Shahar aholisining katta yordami bilan ular eksponatlarni yig'ishdi, hujjatlashtirdilar va ilmiy tavsiflarini yozdilar. Chirchiqliklar shaharning qurilishi va rivojlanishi tarixini yaratish uchun muzeyni hujjatli va moddiy materiallar bilan ta’minladilar. Tarix fanlari nomzodi Sh.Zuxritdinov, geografiya oʻqituvchisi A.D. Soliyev va boshqalar.

Keyinchalik 1942-yilda qurilgan sobiq “Oʻzbekximmash” klubi va muzey joylashgan “olti burchakli” bino muzeyga ajratilgan.

Muzey xodimlari nafaqat Chirchiq, balki butun respublika boʻylab hujjatli va moddiy eksponatlarni toʻplashdi. Bunga parallel ravishda ular ekspozitsiyalarni yaratish bilan shug'ullanishgan. Muzeyni boyitishda chirchiqlik rassomlar B. S. Chubarov, V. I. Golubev, A. T. Golovchenkolarning xizmatlari katta.

Tabiat muzeyi, ona yurtning arxeologik kolleksiyasi va ekspozitsiyalarini yaratishda Oʻzbekiston xalqlari tarixi muzeyi va Respublika tabiat muzeyi salmoqli yordam koʻrsatdi.

Chirchiq oʻlkashunoslik muzeyi 1959-yil 1-mayda ilk tashrif buyuruvchilarni qabul qildi va bu shahar madaniy hayotida muhim voqea boʻldi. Oʻsha paytda muzey fondida 816 nomdagi moddiy ashyolar saqlangan.

Yilning birinchi yarmida muzeyga 10 ming kishi tashrif buyurdi.

**1960-2020-yillar**

Chirchiq shahar tarix muzeyi oʻz binosiga ega boʻlib, 1959-yil 1-maydan ish boshlagan. Muzey binosi moslashtirilgan. Muzey binosi 1942-yilda qurilgan, u “Oʻzbekximmash” zavodining sobiq klubi boʻlib, “olti burchakli” shaklga ega. Muzeyning birinchi qavati 1960-yilda dastlabki binoning torligi tufayli kengaytirilgan. 1961-yilda binoning 2-qavati qurilib, u yerda respublikada birinchi “Planeriya” ochildi. Muzey binosining umumiy maydoni 577 kvadrat metrni tashkil qiladi. Muzey 2017-yilda ta'mirlangan. 2018-yilda Chirchiq shahar oʻlkashunoslik muzeyi Chirchiq shahar tarixi muzeyiga aylantirildi.

2018-2019-yillarda Davlat dasturi asosida mukammal ta’mirlash ishlari amalga oshirildi. 2020-yilda sobiq oʻlkashunoslik muzeyi Chirchiq shahar oʻlkashunoslik muzeyi etib qayta tashkil etildi.

## '''Muzey bo'limlari'''
“Chirchiqqurilish” tematik boʻlimlari tarkibida – shahar qurilish tarixi boʻlimi muzey ekspozitsiyasida muhim oʻrin tutadi. Markaziy oʻrinni Chirchiq daryosi vodiysida ulkan qurilish maydonchasi barpo etilgan “Chirchiqqurilish” xaritasi, “Chirchiq GESi va kanali qurilishi” dioramasi egallaydi.

Muzeydagi “Chirchiq vodiysining qadimiy tarixi” boʻlimida paleolit ​​davridan 20-asr boshlarigacha boʻlgan insoniyat jamiyatining evolyutsion taraqqiyoti (tosh va suyak qurollari, bronza va quldorlik sopol buyumlari, ilk feodal otish qurollari, “Ilk aholi punkti” dioramasi oʻrta asrlar etnografiyasiga oid qiziqarli asarlar va uy-roʻzgʻor buyumlari bilan namoyish etildi).

“Chirchiq Ikkinchi jahon urushi yillarida” boʻlimida urush qatnashchilarining shaxsiy buyumlari va Chirchiq shahrining shu yillardagi hayotidan lavhalar taqdim etilgan.

Muzey ekspozitsiyasining mantiqiy davomi va eng zamonaviy tematik boʻlimi “Chirchiq Oʻzbekiston Respublikasi mustaqillik yillarida” boʻlimidir. Bu yerda shahardagi soʻnggi yillardagi korxonalar, ularning rivojlanish bosqichlari, erishilgan yutuqlari eksponatlar bilan namoyish etilmoqda.

“Bugungi Chirchiq shahri” dioramasi tashrif buyuruvchilarda unutilmas taassurot qoldirdi. Ushbu dioramada Chirchiq shahridagi barcha mavjud uy-joylar, koʻchalar, obidalar yuqori aniqlikda aks ettirilgan, uning barcha moʻjizalari koʻzga tashlanadi. Muzeyning tematik bo'limida uchta landshaft dioramasi taqdim etilgan: "O'rmon", "Tog'", "Yong'oq-mevali o'rmonlar". Jumladan, mamlakat oʻsimlik va hayvonot dunyosi, jumladan, hayvon va qushlar, sudralib yuruvchilar, shuningdek, yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan hayvonlar turlari: ilvirlar (qor qoploni), oq boshli skunk, menzbir sugʻuri, tiyanshon kong shular jumlasidandir. ayiq va boshqalar bor.

Chirchiq muzeyining asosiy boʻlimlari, katta-kichik koʻrgazma zallari, rassomlar, amaliy san’at ustalarining turli koʻrgazmalari, shuningdek, muzeyning etnografik, numizmatik, geologik va mineralogik kolleksiyalari muntazam oʻtkazib kelinmoqda. Ayni paytda muzeyda 34 873 ta eksponat saqlanadi, shundan 34 302 tasi asosiy fond, 571 tasi ilmiy xodimlar, 236 tasi arxeologiya, 1199 tasi numizmatika, sanʼat, 537 tasi etnografiya va uy-roʻzgʻor buyumlari, 743 tasi fotosuratlar, 9853 tasi hujjatlar. , 2705 ta hujjat va 19029 ta.

## Muzey eksponatlari

Fayl:Экспонат котел.jpg|alt=
Fayl:Кувшин керамический. XIX век.jpg|alt=
Fayl:Светильник керамический. XI-XII вв. н. э.jpg|alt=
Fayl:Экспонат музея истории города Чирчик Цапля серая.jpg|alt=
Fayl:Кумган-сосуд для воды. XIX век.jpg|alt=
Fayl:Экспонат музея истории Снежный барс.jpg|alt=
Fayl:Экспонат музея истории Дикобраз.jpg|alt=