2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari ochilish marosimi

**2008-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari ochilish marosimi** 2008-yil 6-sentyabrda Pekin Milliy stadionida boʻlib oʻtdi. Bu marosim 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari tugaganidan atigi ikki hafta oʻtib boʻlib oʻtgan. Tadbir „Bir dunyo, bir orzu“ va „Chegaralarni yengib oʻtish, integratsiya, tenglik“ mavzulariga bagʻishlangan edi. Marosimda taxminan 91,000 dan 100,000 gacha tomoshabin ishtirok etdi. 3 soat davom etgan marosimda 148 mamlakatdan 6,000 ishtirokchi va 4,000 nogiron sportchi qatnashdi.

## Marosimdan oldingi koʻrgazmalar
Marosimdan oldingi koʻrgazmalar maydonning shimolidagi Kichik sahna joyida boʻlib oʻtdi. 40 daqiqa davom etgan marosimdan oldingi koʻrgazmalarda quyidagi musiqiy namoyishlar boʻlgan:

# Harbiy musiqa namoyishi: Mehmonlarni qarshi oluvchi marsh
# Xalq musiqasi namoyishi: Pekindan yaxshi xabarlar chegaradagi qishloqlarga yetib bordi
# Baraban musiqasi: Quvnoq festival
# Erkaklar solo: Come on!
# Erkak-ayol dueti: Pekinda quvnoq uchrashuv
# Yetakchi va xor: Har bir kishi birinchi (ijrochi: Andy Lau)
# Erkak-ayol dueti: Sharqdagi moʻjiza
# Katta xor: Moviy Dunay
# Erkak-ayol dueti va xor: Ichish qoʻshigʻi
# Katta xor: Quvonch madhiyasi
# Xor: Pekin, Pekin, men Pekinni sevaman

## Ochilish marosimi

### Kutib olish marosimi
Xitoy Xalq Respublikasining Prezidenti Hu Jintao va Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi prezidenti Philip Craven tantanali ravishda stadionga kirishdi. Soʻng sanash marosimi boshlandi: bir guruh bolalar „60“, „50“ va „20“ yozilgan kartochkalarni koʻrsatishdi. Tyananmen maydonida 10 soniyalik salyutlar otildi. 19:59:50 (Xitoy standart vaqti) da butun mamlakat boʻylab va osmonda sanash boshlandi. Bu sanash avvalgi 2008-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari yopilish marosimidagi kabi „10“ dan „1“ gacha boʻlib, tomoshabinlar ovoz bilan birgalikda sanashdi: „10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1“ (xitoycha: „Shi!, Jiu!, Ba!, Qi!, Liu!, Wu!, Si!, San!, Er!, Yi!“). „0“ da (ochilish onida) stadion ustida yirik mushaklar otildi va oʻyinlarning rasmiy boshlanishi 20:00:00 da eʼlon qilindi.

Shundan soʻng Xitoy bayrogʻi tantanali ravishda ochilib, yuqoriga koʻtarildi. Xalq ozodlik armiyasi quruqlik qoʻshinlarining Pekin garnizoni faxriy qorovullari batalyoni orkestri davlat madhiyasi – Koʻngillilar marshini ijro etdi. Yana bir nechta mushaklar otildi. Stadion maydonida turli rangli kiyim kiygan multfilm qahramonlari marafonchilar koʻrinishida yugurib, kamalak shaklidagi chiziq hosil qilishdi. Ushbu kamalak chizigʻi stadion boʻylab yoyildi va Paralimpiya oʻyinlari ramzini hosil qildi.

### Millatlar paradi

2008-yilgi Yozgi Olimpiadada boʻlgani kabi, marosim millatlar paradini oʻz ichiga oldi, har bir milliy terma jamoa uchun bayroqdor tayinlangan. Xitoy yozuvi harflar emas, balki belgilar (iyerogliflar)dan iborat boʻlgani sababli, jamoalarning stadionga kirish tartibi ularning mamlakat nomlarining Soddalashtirilgan Xitoycha nomidagi birinchi belgining chizilish soniga qarab belgilandi. Roʻyxatda mezbon mamlakat oxirida maydonga kirib keldi.

Birinchi belgidagi chiziqlar soni bir xil boʻlgan mamlakatlar keyingi belgilar boʻyicha tartiblangan. Bu Gvineyani (几内亚) birinchi boʻlib stadionga kirgan mamlakat qildi, chunki mamlakat nomidagi birinchi belgi (几) faqat ikkita chiziqdan iborat. Jami 148 mamlakat belgilangan tartibda stadionga kirdi. Paralimpiya oʻyinlarida sportchilar birinchi boʻlib stadionga kiradilar, keyin tomoshabinlar bilan birga marosimlarni tomosha qiladilar.

„Qush uyasi“ ichida 148 patdan iborat ulkan pat hosil qilindi, har bir pat dunyodagi nogironligi boʻlgan barcha odamlarning orzularini oʻzida ramziy shaklda ifodalagan.

### Badiiy qism
Stadion jimjitligida qushlarning chugʻurlashi yangradi. „Qush uyasidan“ (stadionning yuqori qismi) bir quyosh-qushi uchib chiqdi. U oltin rangdagi dala tomon uchib, koʻzi ojiz xonandani uygʻotdi. Quyosh-qushi uning oldida chugʻurladi va xonanda uning xabarini tomoshabinlarga imo-ishora tili orqali yetkazib berdi. Shu paytda xitoy tili va ingliz tilida ovozli izoh eshittirildi: „Hayotda orzular doimo boʻladi“ Quyosh-qushi va koʻzi ojiz xonanda Yang Xaytao (杨海涛) birgalikda maydon markazidagi „Oq Yashma Lavhasi“ga yoʻl olishdi. Yang „Osmon“ (天域) qoʻshigʻini ijro etdi, soʻng: „Mening ismim Yang Xaytao. Men koʻrman. Mening Vatanim – Xitoy. Agar men uch kun yorugʻlikni koʻrsam, eng avvalo otamni, onamni va sizni koʻrishni istardim…“ deb aytdi.

Osmon fonida oq bulut paydo boʻldi. „Salom, yulduzlar“ kuyini ijro etila boshlandi, 300 nafar eshitish imkoniyati cheklangan qiz 50 nafar imo-ishora tili oʻqituvchisi boshchiligida qoʻshiqqa joʻr boʻlishdi. Ular „Oq Yashma Lavhasi“ atrofida aylana shakllar hosil qilib, kengroq maydonni egallashdi. Soʻng yana mushaklar otildi.

2008-yilgi Sichuan zilzilasida oyogʻidan ayrilgan, bitta qizil poyabzal kiygan nogironlar aravachasidagi qiz sahnada paydo boʻldi. Uning atrofida qoʻllarda poyabzal tutgan balet raqqosalari raqsga tushishi davomida, qiz markazdan yuqoriga koʻtarildi.

Koʻzi ojiz pianinochi Jin Yuanxuy (金元辉) „Toʻrt fasl“ mavzusiga mos kuy chaldi. Lavha panellari rang-barang qilib aylantirildi va turli manzaralarni ifodalay boshladi.

Shundan soʻng 2 000 dona „kosmik robot“ paydo boʻlib, doira shaklida maydonga joylashdi va qurbaqa, chayka, sigir va oʻrdak shakllarini namoyish etishdi. Tomoshabinlar ularning ovozlarini taqlid qilishdi: „Kvok! Kvok!“, „Mu! Mu!“ va „Qvak! Qvak!“. Mushaklar otildi va Paralimpiya maskoti Fu Niu Lele (福牛乐乐) tasvirini paydo qildi.

Bolalar aravachasini surib ketayotgan ayol xonanda va erkak xonanda „Oq Yashma Lavhasi“da birga kuylashdi. 100 nafar ayol raqqosa goʻyo „galaktika“ kabi asta maydon markaziga oqib kela boshladi. Minglab kumush rangli iplar butun Yer sharini tortayotgandek tasvirlandi. 750 nafar ijrochi qoʻllari bilan qush va oqqush shakllarini hosil qilishdi. Moviy fon oldida ular osmonda uchayotgan jonivorlar koʻrinishida namoyon boʻlishdi.

### Nutqlar va protokol qismlari
Lyu Si (Pekin Olimpiya oʻyinlari tashkiliy qoʻmitasi rahbari) va Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi prezidenti Philipp Creven minbarga chiqib nutq soʻzlashdi. Shundan soʻng Xitoyning oliy rahbari Hu Szintao soat 22:36 da Paralimpiya oʻyinlarini ochiq deb eʼlon qildi.

### Paralimpiya olovini yoqish
*Orzu bilan parvoz* qoʻshigʻi Han Xon va Andy Lau tomonidan ijro etilgach, Xalq ozodlik armiyasining Pekin garnizoni faxriy qorovullari batalyoni Paralimpiya bayrogʻini koʻtarib borishdi va Paralimpiya madhiyasi ijro etildi.

Shundan soʻng sportchilar va hakamlar nomidan qasamyod qabul qilindi. Xitoylik goalbol hakami Xao Guoxua hakamlar nomidan, Paralimpiya yuguruvchisi Vu Chunmyao esa sportchilar nomidan qasamyod qildi.

Birinchi mashʼala koʻtaruvchi – Jin Jing – Osmon ibodatxonasidan keltirilgan olovni stadionga olib kirdi. Mashʼala olti nafar tashuvchi sportchiardan oʻtib, oxirida Ping Yalidan bir oyogʻi bilan baland sakrash boʻyicha oltin medal sohibi Xou Binga topshirildi. Nogiron aravachasida boʻlgan Hou Bin mashʼalani balanddagi Olimpiya qozoniga yaqinlashtirib, uni yoqdi. Stadion boʻylab uzoq davom etgan mushaklar namoyishi boshlanib ketdi.

## Manbalar

## Havolalar
*Pekin 2008 Paralimpiya oʻyinlari rasmiy sayti (arxivlangan)
*Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi