Bris Oligi Ngema

**Bris Kloter Oligi Nguema** () – gabonlik harbiy va davlat arbobi, armiya generali, Gabonning muvaqqat prezidenti, institutlarni oʻtish davri va qayta tiklash qoʻmitasi raisi va Gabon Respublika gvardiyasi bosh qoʻmondoni.

Gabon Respublika gvardiyasi qoʻmondoni sifatida u 2023-yil 30-avgustdagi harbiy toʻntarishda muhim rol oʻynagan. Bris Oligi prezident Ali Bongo agʻdarilgach, amaldagi davlat rahbari hisoblanadi.

## Biografiya

Bris Oligi Nguema 1974- yoki 1975-yilda Bateke (onasi) va Fang (otasi) oilasida tugʻilgan. U, Bongo singari, Gabonning sharqiy qismidagi Yuqori Ogouedan dunyoga keladi. Oligi hokimiyatdan agʻdarilgan prezident oilasining aʼzosi hisoblanadi. Uning onasi prezident Umar Bongoning amakivachchasi edi.

Uning otasi ham harbiy xizmatchi boʻlgan. Oligi asosan onasi va uning oilasi tomonidan Yuqori Ogoveda tarbiyalangan. Umar-Bongo universitetida tahsil olgan.

### Karyera

#### Ilk yillar

Oligi Marokashdagi Meknes Qirollik Harbiy Akademiyasida tahsil olgan. U 2009-yilgacha prezident Omar Bongoning yordamchisi boʻlib xizmat qilgan.

#### Harbiy attashe

2009-yilgi prezidentlik saylovlarida Ali Bongo gʻalaba qozonganidan soʻng, Bris Oligi Nguema Gabonning Marokashdagi, keyinroq Senegaldagi elchixonalarida harbiy attashesi etib tayinlandi, uning oʻzi bu tayinlovlarni „surgun“ deb taʼriflaydi.

#### Gvardiya qoʻmondoni

2018-yil oktabr oyida u Gabonga chaqirilib, u yerda Ali Bongo Ondimbaning oʻgay akasi polkovnik Frederik Bongo oʻrniga Respublika gvardiyasi razvedka xizmati, Maxsus xizmatlar bosh boshqarmasi boshligʻi lavozimiga tayinlangan. 2019-yil aprel oyida brigada generali lavozimiga koʻtariladi.

Oligi 2020-yil aprel oyida sobiq prezident Ali Bongoning amakivachchasi general Greguar Kun oʻrniga Gabon Respublika gvardiyasi qoʻmondoni etib tayinlanadi. U Prezidentga qarashli maxsus boʻlinmada sezilarli islohatlar oʻtkazib – maxsus boʻlinmani zamonaviy jihozlar bilan jihozlab, xodimlar sonini 30 dan 300 taga yetkazadi. U, shuningdek, „Men oʻz prezidentimni sharaf va sadoqat bilan himoya qilaman“ jumlalarini oʻz ichiga olgan qoʻshiq yozadi.

Gabon yuqori doiralarida u millioner sanaladi. Korruptsiya va uyushgan jinoyatchilikni oʻrganish markazi tomonidan 2020-yilda oʻtkazilgan tergovga koʻra, Bris Oligi Qoʻshma Shtatlarda qiymati 1 million dollardan ortiq boʻlgan bir nechta mulkka ega ekanligi aytiladi. Uning oʻzidan bu bitimlar haqda soʻrashganda u bu „shaxsiy masala“ ekanini aytadi.

Oligining hokimiyatga kelganidan soʻng birinchi qadamlaridan biri sobiq prezident Ali Bongoning oʻgʻli Nuriddin Bongo kabi korruptsiyada gumonlanuvchilarni qoʻlga olishdan boshlandi.

#### Shaxsiyati

Bongo rejimi rasmiylari va Oligi bilan muloqotda boʻlgan boshqa shaxslar uni „juda aqlli va gaplashish oson“, „taʼsirchan“ va hech qachon ovozini koʻtarmaydigan, hammani tinglaydigan va doimo murosaga erishmoqchi boʻlgan konsensus odam deb taʼriflashadi.

### 2023-yilgi harbiy toʻntarish

2023-yilgi Gabondagi davlat toʻntarishi natijasida prezident Ali Bongo hokimiyatdan chetlashtirilgach, Oʻtish davri va institutsional qayta qurish qoʻmitasi davlat televideniyesi orqali efirga uzatilgan eʼlonda Oligini Gabonning muvaqqat prezidenti etib tayinladi. Keyin uni shod-xurram harbiylar yelkasiga koʻtarib „Prezident“ deb atashadi.

Oʻsha kuni u Monde jurnaliga bergan intervyusida Bongoni „nafaqaga chiqqan“ deb atadi va 2018-yilda Bongo insultidan keyin mamlakatda kuchayib borayotgan norozilik, uchinchi muddatga saylanish qarori tufayli harbiylar davlat toʻntarishi uyushtirganini aytdi. Keyinchalik uning muvaqqat prezident etib tayinlanishi boshqa generallar tomonidan tasdiqlandi, xunta vakili Oligi 4-sentyabr kuni Konstitutsiyaviy sud qarorgohida rasman „oʻtish davri prezidenti“ lavozimini egalladi.

## Manbalar