open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mixail Shchenikov

**Mixail Vasilyevich Shchenikov** (1913-yil 14-sentyabr Vladimir viloyati, Chernij qishlogʻi, 1994-yil 4-noyabr Toshkent) – Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni, mayor.

## Biografiya
1913-yil 14-sentyabrda Chernij qishlogʻida rus dehqon oilasida tugʻilgan.1942-yildan KPSS aʼzosi. Oʻrta maktabning 6-sinfni tamomlagan. Moskvadagi „Krasnaya Zarya“ zavodida ishlagan.

1934-yilda Qizil Armiya saflariga qoʻshilgan. 1937-yilda Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi nomidagi Harbiy maktabni tamomlagan. 1941-yil iyul oyidan boshlab Ikkinchi jahon urushi frontlariga qoʻshilgan. 1942-yilda M. V. Frunze nomidagi harbiy akademiyaning tezlashtirilgan kursini tamomlagan.

Gvardiya pulemyotchilarining motorli bataloni komandiri mayor Mixail Shchenikov fashistlar Germaniyasining poytaxti Berlin chekkasidagi janglarda qatnashgan. 1945-yil 2-aprelda yashirincha Barut shahrining chekkasida batalonni toʻpladi, kutilmaganda shahar markaziga yoʻl oldi va shu kuni shahar dushmandan butunlay tozalandi. M. V. Shchenikov Germaniyaning bir qator boshqa aholi punktlarini bosib olishda ishtirok etgan.

Urushdan keyin SSSR Qurolli Kuchlarida xizmat qilishni davom ettirdi. 1954-yildan keyin podpolkovnik unvoni bilan nafaqaga chiqdi. Oʻzbekiston poytaxti Toshkentda yashagan. Koʻchma mexanizatsiyalashgan kolonnaning kadrlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. 1994-yil 4-noyabrda vafot etgan.

1968-yilda Shchenikovga „Rossoshi shahrini fashist bosqinchilaridan ozod qilgani uchun“ „ Rossoshi shahrining faxriy fuqarosi“ unvoni berildi.

## Mukofotlar
SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 27-iyundagi farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurashda qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani, batalyonni mohirlik bilan boshqarganligi hamda jasorat koʻrsatgani uchun mayor Mixail Vasilyevich Shchenikov Lenin ordeni va „Oltin Yulduz“ medali bilan mukofotlangan.

Bundan tashqari, Qizil Bayroq ordeni, ikkita 1-darajali Vatan urushi ordeni, 2-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Lutsian Prigojin

**Lutsian Abramovich Prigojin** (, 15-avgust 1926-yil, Toshkent, OʻzSSR, SSSR – 21-fevral, 1994-yil, Sankt-Peterburg, Rossiya) – sovet bastakori. RSFSR xalq artisti (1991).

## Hayoti
Lutsian 15-avgust 1926-yilda Toshkent shahrida tavallud topgan. Uning otasi Abram Markovich Prigojin advokat boʻlgan (1896, Mariupol – 1944, Toshkent). Uning onasi Berta Iosifovna Levitan boʻlgan. 1951-yilda Leningraddagi konservatoriyani tamomlagan va 1967-yildan Sankt-Peterburg konservatoriyasida professor lavozimida faoliyat yurita boshlagan. Lutsian Prigojin simfoniyalar, operalar va kantatalar muallifidir. U 1960-yilda „Krotkaya“, 1962-yilda „ Zavtrashniye zaboti“, 1963-yilda „Polyot k tisyacham solns“ 1964-yilda „Dalniy poisk“ (hujjatli film) hamda 1967-yilda „Grossmeysterskiy ball“ (film spektakli) kabi koʻplab teatr spektakllari va filmlari uchun musiqalar bastalagan. Bastakor Prigojin Sankt-Peterburgdagi Shimoliy qabristonga onasining yoniga dafn etilgan.

## Oilasi
Prigojinning rafiqasi musiqashunos Y. V. Keldishning qizi Larisa Georgiyevna Prigojina (1937–2017) teatr tarixchisi boʻlgan. Oʻgʻli – Yuriy Lutsianovich Prigojin (1951-yilda tavallud topgan), matematik va qizi – Nina Lutsianovna Prigojina (1959-yilda tugʻilgan), pianinochi, musiqashunos boʻlgan.

## Ijodi

### Operalari
1965-yilda „Aybolit i obezyana“, „Malchish-kibalchish“, 1969-yilda „Slova o polku Igore“ operalarini va 1950-yilda „Stepan Razin“ kantatasini yaratgan.

### Baletlari
Lutsian „Krug ada“ baletiga musiqa bastalagan (Dantening „komediyasi“ asosida, 1964-yil, premyerasi Leningrad Maliy opera va balet teatri, 1964-yil 31-oktyabr).

### Simfoniyalari
Bastakor 1955-yil birinchi, 1957-yil ikkinchi (2-nashr 1960) va 1970-yil uchinchi simfoniyasini yaratgan.

### Romanslari
N. Nekrasov, A. Kanningem, V. Shekespeare, A. Pushkin va boshqalarning soʻzlariga romanslar yaratgan.

### Spektak va filmlar uchun musiqa
Lutsian Abramovich teatrlarda drama spektakllar, radio spektakllar, filmlar uchun musiqa bastalagan.

## Manbalar
Gʻarbiy Quddus

**Gʻarbiy Quddus** (, ; , ) — Quddusning 1948-yilgi arab-isroil urushi oxirida Isroil tomonidan nazorat qilingan hududlari. Isroil 1967-yildagi Arab-Isroil urushidan soʻng butun Quddusni nazorat qilishni boshlagan boʻlsa-da, Gʻarbiy Quddus va Sharqiy Quddus chegaralari xalqaro hamjamiyat tomonidan tan olingan.

## Manbalar
Doʻst Ustaboyev

**Doʻst Muxamedovich Ustaboyev** (1887, Kattaqoʻrgʻon, Turkiston – 1964, Moskva) – sovet siyosiy arbobi, rus inqilobchisi.

## Inqilobdan oldingi harakatlar
1887-yilda Rossiya Turkistonining Kattaqoʻrgʻon shahrida tugʻilgan. Uning otasi etikdoʻzlik bilan shugʻullangan va shaharning asosiy koʻchasida poyabzal doʻkoniga ega edi. Ustaboev yoshligida Kattaqoʻrgʻon rus-mahalliy maktabiga oʻqigan. Maktabda dars beruvchi oʻqituvchi Nadejda Matveevna Ostashkova uning siyosiy qarashlarini shakllantirdi. Otasining vafotidan keyin maktab qorovuli boʻlib ishga kirdi. 1905-yilda inqilobiy voqealarda faol ishtirok etgan. Pochtachi boʻlib ishlab, mahalliy aholiga varaqalar, deklaratsiyalar tarqatgan. 1913–1914-yillarda Samarqanddagi choy qadoqlash zavodida ishlagan. U jamoaviy ish tashlashlarni tashkil qilgani uchun ishdan boʻshatildi.

## Inqilobdan keyingi harakatlar
1918-yilda Ustaboev RCP (b) safiga qoʻshildi. Buxoro amirligida oq kazaklar va oq gvardiyachilarga qarshi janglarda qatnashgan. 1920-yilda Samarqand Sovetining Uezd-shahar ijroiya qoʻmitasi raisi etib saylandi. 1921-yil dekabrda Butun Turkiston Sovetlar qurultoyi uni VIII Butunrossiya Sovetlar qurultoyiga deputat etib yuborildi. Qurultoy qarori bilan u Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi aʼzosi etib saylandi.

1921-yil 22-fevralda u Adliya xalq komissari, iyun oyida esa Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasining birinchi Bosh prokurori etib tayinlandi. Turkiston Chekasining raisi ham edi. Faoliyati davomida basmachilar harakatini tugatishda qatnashgan. Jasorat uchun M. V. Frunzening taklifiga koʻra Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

1924-yilda Oʻrta Osiyo qishloq xoʻjaligi banki raisi boʻlib ishlagan.

1924-yil 4-iyuldan RSFSR Oliy sudi sudyasi.

1924-yil 24-noyabrdan – Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumi huzuridagi Millatlar boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari.

Keyingi yillarda Moskva va Toshkentda turli rahbarlik lavozimlarida ishlagan.

1964-yilda Moskvada vafot etgan. Oʻzbekistonning Toshkent shahrida dafn etilgan.

## Xotira

* Oʻzbekiston Respublikasining Toshkent va Samarqand shaharlaridagi markaziy koʻchalarga Ustaboyev nomi berilgan.

## Manbalar
Ziyo Niyozov

**Ziyo Niyozov** (1903-yil, Toshkent, Rossiya imperiyasi – 1975-yil oktyabr) – sovet partiya va xoʻjalik arbobi. Toshkent viloyat ijroiya qoʻmitasining birinchi boshligʻi.

## Biografiya
Ziyo Niyozov 1903-yilda Toshkentda mardikor oilasida tavallud topgan.

1918-yilda rus maktabda uchinchi sinfgacha oʻqigan va 1921-yilda yangi uslubdagi „Turon“ oʻzbek maktabini tugatgan.

## Faoliyati
Ziyo Niyozov 1921-yil iyundan 1926-yil noyabrgacha otasining hunarmandchilik ustaxonasida bolgʻachi, 1926-yil dekabrdan esa ishsizlar jamoasida bolgʻachi boʻlib ishlagan.

1928-yil fevral oyida „Glavxlopka“ bosh boshqarmasi mexanik ustaxonalarida temirchi boʻlib ishlagan. 1931-yil sentabrdan „Tashselmash“ zavodida usta, temirchilik sexi boshligʻining yordamchisi, 1933-yil dekabrdan shu zavodda temirchi boʻlib faoliyat olib borgan.

## Partiyasi
Niyozov 1930-yil iyul oyida SIKP(b) aʼzoligiga nomzod, 1931-yil apreldan esa partiya aʼzosi boʻldi.

1935-yil oktabrda „Tashselmash“ partiya qoʻmitasi kotibi oʻrinbosari hamda 1937-yil sentabrdan esa uning kotibi lavozimida ishladi.

Ziyo 1938-yil mart oyida Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Markaziy Ijroiya tashkiliy qoʻmitasining raisi etib tayinlandi. U bu lavozimda sentyabrgacha ishladi, shundan soʻng Oʻzbekiston SSR Kompartiyasi Markaziy Komitetining 3-kotibi etib tayinlandi. Ziyo bu lavozimda 1939-yil fevralgacha qoldi.

Niyozov 1939-yil sentabrdan 1941-yil dekabrgacha Moskvadagi Butunittifoq sanoat akademiyasining tayyorlov boʻlimida tahsil oldi.

1941-yil dekabrdan 1942-yil oktyabrgacha va 1943-yil maydan 1944-yil aprelgacha Toshkent shahar Kuybishev tuman ijroiya qoʻmitasi raisi oʻrinbosari boʻlib ishladi.

Ziyo Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 1 va 2-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

## Soʻnggi yillari
Niyozov nogironligi sababli 1944-yil apreldan 1947-yil sentyabrgacha ish faoliyatini olib borolmadi. 1947-yil sentyabrda Toshkentdagi sanoat zavodiga direktor etib tayinlanadi. 1949-yil dekabr oyida „Tashselmash“ga qaytib keldi va u yerda temirchilik sexiga brigadir boʻldi.

1958-yil may oyida nafaqaga chiqdi va Toshkentda yashadi.

Niyozov 1975-yil oktyabr oyida vafot etgan.

## Manbalar
Kirill Romanovskiy-Iskander

**Knyaz Kirill Aleksandrovich Romanovskiy-Iskander** yoki **Ciril Iskander Romanov** (5-dekabr 1914-yil, Toshkent, Turkiston – 1992-yil, Moskva) – inqilobdan keyin Rossiyada omon qolgan Romanovlar xonadonining soʻnggi ikki vakilidan biri.

## Hayoti
Kirill Romanovskiy-Iskander Aleksandr Nikolayevich Romanov (1887-yil 15-noyabrda – 1957-yil 26-yanvar) va uning birinchi rafiqasi Olga Iosifovna Rogovskaya oilasida tavallud topgan. U Buyuk Gertsog Nikolay Konstantinovichning va podsho Nikolay I ning nabirasi boʻlgan.

Buyuk Gertsog Konstantin Nikolayevichning oʻgʻli Nikolay Konstantinovich onasi brilliantlarni oʻgʻirlagani uchun sharmanda boʻlib, Oʻrta Osiyoga surgun qilingan. Buyuk Gertsog Nikolay Toshkentda saroy qurdirgan va yashagan. Uning oʻgʻli Toshkentda tugʻilgan. Unga podshoh Aleksandr III (uning togʻasi) tomonidan *shahzoda Iskander* unvoni berilgan (Iskander Iskandar ismining arabcha shaklidir) .

Kirill Toshkentda tugʻilgan, Rossiya imperiyasi Konstantinovichlar sulolasi aʼzosi boʻlgan. Uning singlisi malika Natalya Romanovskaya-Iskander (1917–1999) edi. Ularning ota-onalari ajrashishdi va 1924-yilda Kirill va uning singlisi onasi bilan Moskvaga koʻchib oʻtishdi (avval ular Plyushixaga, keyin Arbatga koʻchib oʻtishdi). U yerda Olga Iosifovna Nikolay Androsovga turmushga chiqdi.

Kirilning oʻgay otasi uni va singlisini asrab oldi, shuning uchun knyaz Iskander **Kirill Nikolayevich Androsov** deb familiyasini oʻzgartirdi. Uning otasi ham 1930-yilda Parijda ikkinchi marta Natalya Xanikovaga (1893-yil 30-dekabr – 1982-yil 20-aprel) uylandi.

Rus inqilobidan keyin Kirill va uning singlisi Natalya SSSRda Romanovlarning yagona avlodlari edi. Aka-singil umrini SSSRda oʻtkazgan.

Uning amakivachchalari – Gretsiya va Daniya shahzodasi Maykl va Edinburg gertsogi shahzoda Philip.

## Manbalar
Yevgeniya Rudnitskaya

**Yevgeniya Lvovna Rudnitskaya** (1920-yil, Toshkent, Sirdaryo viloyati – 24-noyabr 2016-yil, Moskva, Rossiya) – sovet va rus tarixchisi, XIX asr ijtimoiy harakatlar va ijtimoiy fikr tarixi boʻyicha taniqli mutaxassis, V. O. Klyuchevskiy mukofoti laureati (1997). Tarix fanlari doktori (1970).

## Biografiyasi
Yevgeniya Lvovna 1920-yilda Toshkentda tavallud topgan.

1942-yilda Oʻrta Osiyo Davlat universiteti (Toshkent) tarix fakultetini tamomlagan.

Rudnitskaya 1946-yildan 1948-yilgacha SSSRdagi fuqarolar urushi tarixi bosh tahririyati kotibasi boʻlib faoliyat yuritgan. 1948-yilda M. V. Nechkina rahbarligida „Gersen va Ogarov. Nachalo Puti“ mavzusida dissertatsiya yoqlagan.

1949-yildan 1950-yilgacha Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Moskva davlat qoʻmitasi qoshidagi Marksizm-leninizm kechki universitetida oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

Yevgeniya 1950–1958-yillar oraligʻida adabiy meros tahririyatining xodimi boʻlgan.

1958-yildan 2012-yilgacha SSSR Fanlar akademiyasining Tarix institutida ishlagan. Yevgeniya 1970-yilda „N. P. Ogarov v russkom revolutsionnom dvijenii“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan.

Rudnitskaya 2016-yil 24-noyabrda vafot etdi. Uni Vvedenskoye qabristoniga eri, kimyo fanlari doktori, professor Zaxar Aleksandrovich Rogovin qabri yoniga dafn etishdi.

Qizi – kimyo fanlari doktori Svetlana Zaxarovna Rogovina (1948-yilda tugʻilgan), Rossiya Fanlar akademiyasi N. N. Semenov nomidagi Kimyoviy fizika institutining yetakchi ilmiy xodimi.

## Ilmiy faoliyati
Yevgeniya Lvovna rus ijtimoiy harakati va ijtimoiy fikr tarixiga qiziqqan.

A. I. Gertsen va N. P. Ogarovning „Kolokol“ gazetasining, „Polar Star“, „Istoricheskogo sbornika Volnoy russkoy tipografii v Londone“ almanaxini, „Golosa iz Rossii“ toʻplamini hamda Gertsen va Ogarovga bagʻishlangan „Literaturnogo nasledstva“ jildlarini faksimile nashrlarini tayyorlashda qatnashgan.

Rudnitskaya guruh tomonidan tayyorlangan „19-asr oʻrtalarida Rossiyadagi inqilobiy vaziyat“ ilmiy toʻplamlari va 19-asr oʻrtalaridagi inqilobiy vaziyat tarixiga oid manbalar toʻplamlarining tahririyat hay’ati aʼzosi edi.

## Manbalar
Margarita Solovyova

**Margarita Grigoryevna Solovyova** (1909-1995) – iqtisodiy geografiya sohasidagi sovet olimi va geografiya fanlari nomzodi (1940). V. I. Lenin nomidagi Moskva davlat pedagogika instituti geografiya fakulteti dekani. SSSR Davlat mukofoti laureati (1977).

## Hayoti
Margarita Solovyova 1909-yil 3-oktyabrda Toshkentda tugʻilgan.

1926—1931-yillarda Moskva davlat universitetining fizika-matematika fakultetining geografik fakultetida oʻqigan. 1934—1937-yillarda Moskva davlat universiteti Geografiya ilmiy-tadqiqot instituti aspiranturasida tahsil oladi.

1932—1941-yillarda Qizil professorlar institutida ilmiy-pedagogik ishda jahon iqtisodiyoti va jahon siyosati kafedrasi mudiri va assistenti lavozimlarida ishlagan. 1941—1950-yillarda Moskva shahar pedagogika institutida oʻqituvchi, dotsent.

### Ilmiy faoliyati
M. G. Solovyovaning asosiy ilmiy-pedagogik faoliyati geografiyani oʻqitish nazariyasi va metodikasi, xorijiy mamlakatlar ijtimoiy geografiyasi, dinlar geografiyasi, Hindiston aholisi geografiyasi va AQSH iqtisodiy geografiyasi sohasidagi masalalar bilan bogʻliq boʻlgan.

U 1940-yilda geografiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qiladi. 1960-yilda SSSR Oliy attestatsiya komissiyasi unga dotsent ilmiy unvonini bergan. M. G. Solovyova ikki yuzdan ortiq ilmiy ishlar, shu jumladan oʻrta maktab uchun xorijiy mamlakatlarning iqtisodiy geografiyasi darsliklari muallifi. 1977-yilda „Xorijiy mamlakatlarning iqtisodiy geografiyasi“, 9-sinf darsligi uchun (1975, 2-nashr) Fan va texnika sohasida SSSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.
## Mukofotlari

„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali;

„Mehnat faxriysi“ medali;

SSSR Davlat mukofoti (1977- ildan „Xorijiy mamlakatlarning iqtisodiy geografiyasi“ 9-sinf darsligi uchun (1975, 2-nashr);

K. D. Ushinskiy medali.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Qisqacha geografik ensiklopediya / ch. ed. A. A. Grigoryev. – Moskva : Sovet Entsiklopediyasi, 1960-1966, T. 5: Yudoma – Yaya. Qoʻshimchalar. – 1966-yil. – 544 b.
Oleg Raxovskiy

**Oleg Anatolyevich Raxovskiy** (1933-yil 19-oktyabr, SSSR) – sovet yengil atletikachisi, uch hatlab sakrash boʻyicha sport ustasi, 1958-yilgi Yevropa chempionatining kumush medali sovrindori, 1959-yilgi Universiada chempioni, 1961-yilgi Universiadaning kumush medali sovrindori, SSSRning ikki karra chempioni. Uch hatlab sakrash boʻyicha sobiq jahon rekordchisi.

## Biografiyasi
Oleg Anatolyevich 1933-yil 19-oktyabrda Toshkentda tavallud topgan. 1958-yil 28-iyulda Moskvada SSSR va AQSh oʻrtasidagi yengil atletika uchrashuvida uch hatlab sakrash spotri boʻyicha (16,59 m) yangi jahon rekordini oʻrnatdi, bu braziliyalik Ademar Ferreyra da Silvaning oldingi rekordidan uch santimetr yuqori edi. Oleg xuddi shu yili Stokgolmda boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida ishtirok etdi va 16,02 m koʻrsatkich bilan polshalik sportchi Jozef Schmidtdan (16,43 m) keyin ikkinchi oʻrinni egalladi.

Oleg Raxovskiy 1959-yilda Moskva oliy texnika universitetining aspiranturasiga oʻqishga kirdi.

1960-yilda oyogʻidan jiddiy jarohat oldi va bu uning sportdagi faoliyatini shubha ostiga qoʻydi. Oleg oʻsha yili SSSR chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi.

Oleg Raxovskiy oʻziga xos sakrash texnikasi bilan ajralib turardi. Boʻyi past boʻlishiga qaramay, uch hatlab sakrash sporti boʻyicha tezlikni oshirish texnikasini yaxshi oʻzlashtirgan edi (uning 100 m yugurishdagi shaxsiy eng yaxshi koʻrsatkichi 10,6 soniya edi). U tekis trayektoriya boʻylab sakradi.

Oleg Anatolyevich Raxovskiy 1988-yil texnika fanlari doktori boʻldi. N. E. Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universitetining „Mashina qismlari“ kafedrasi professori lavozimida faoliyat yuritdi. SSSR yengil atletika federatsiyasi prezidiumi aʼzosi va Butunittifoq hakamlar kengashi raisi boʻlgan.

## Manbalar
Zalman Amitin-Shapiro

**Zalman Lvovich Amitin-Shapiro** (1893(?) – 1968) – sovet sharqshunosi, etnograf olimi.

## Hayoti
Zalman Lvovich Amitin-Shapiro 1893-yilda Sobiq Chernigov viloyatining Sosnitsa qishlogʻida tugʻilgan. Anʼanaviy yahudiy taʼlimini olgan. 1916-yilda Moskvadagi Xalq universitetini tugatib, Smolenskda oʻqituvchi boʻlib ishladi. Oradan bir yil oʻtib Oʻrta Osiyoga joʻnatiladi. Bu yerda avval maktablarda, soʻngra Oʻzbekiston oliy oʻquv yurtlarida dars berdi. Toshkent, Samarqand va Buxoroda mehnat faoliyatini olib bordi. 1927-yilda Toshkent universiteti (SADU)ning Sharq fakultetini tamomlagan, Oʻrta Osiyo (Buxoro) yahudiylarini tarixinj oʻrgangan. Zalman Amitin-Shapiro jahon fanida birinchilardan boʻlib Shinjondagi yahudiylar tarixini oʻrgangan. 1938-yilda u sionizm uchun RSFSR Jinoyat kodeksining 58-moddasiga binoan 8 yilga mehnat lageriga hukm qilindi va „burjua-fashistik va trotskistik talqinlarni qoʻllashda“ ayblandi. Ozodlikka chiqqanidan keyin SADUda dars berdi, Oʻrta Osiyoning kichik xalqlari (xususan, dunganlar) madaniyatini oʻrgandi, urushdan keyingi yillarda uning asosiy ishi qirgʻizshunoslik tarixshunosligi va bibliografiyasi boʻldi.

Zalman Lvovich Amitin-Shapiro jami hajmi 300 ga yaqin bosma varaqdan iborat 80 dan ortiq asarlar yozgan boʻlib, ulardan 60 tasi nashr ettirgan. Shu jumladan har ikkala mahalliy etnik guruh tarixi, madaniyati, dini, etnografiyasi, tarixshunosligi va bibliografiyasining turli masalalariga bagʻishlangan 19 ta monografiya nashr etilgan. Ushbu 19 ta monogragiya asosan Markaziy Osiyo milliy diasporalari (ruslar, ukrainlar, yahudiylar, loʻlilar, uygʻurlar, dunganlar) haqida yozilgan. Yettita asari geografiya masalalariga bagʻishlangan. 1924-yildan Zalman Lvovich Amitin-Shapiro SSSR Geografiya jamiyatining toʻliq aʼzosi, 1947-yilda uning Qirgʻiziston boʻlimining asoschilaridan biri hisoblanadi.

U Bishkekda vafot etgan va dafn etilgan.

## Manbalar
Dörbiljin

**Dörbiljin Nohiyasi**,(Uygurca: **دۆربىلجىن ناھىيىسى**, *Dörbilcin Nahiyisi*, *Emin Nahiyisi*; Çince: 额敏县/額敏縣; Pinyin: Émǐn Xiàn), Xitoy Xalq Respublikasining Shinjon-Uygʻur muxtor rayoni Tarbagʻatoy tumanidagi nohiya. Xitoy tilida nohiya oʻz hududidan oqib oʻtuvchi Emin daryosi sharafiga nomlangan  
## Tarixi
Chingizxon vafotidan keyin uning oʻgʻli Oʻqtoyxon bu joylarni oʻz nazoratiga oladi va daryoning janubiy qirgʻogʻida qishloq paydo bo'ladi. Sin imperiyasi davrida bu yerda istehkom qurilgan bo‘lib, mo‘g‘ullar uni to'rtburchak shaklda bo'lgani uchun Durbuljin (“tortburchak qal’a”) deb atashgan.
1918-yilda Shinjon hokimi Yang Zengsin Emin vodiysida nohiya tashkil etishni iltimos qilgan. Dörbiljin (yoki Emin) nohiyasi 1918-yilda tashkil topgan.
## Geografiyasi
Nohiya shimolda Qozogʻiston (Sharqiy Qozogʻiston viloyati bilan, Makanchi, Urjar, Zaysan koʻli roʻparasida), sharqda Xoboksar-Moʻgʻul muhtor okrugi, gʻarbda Chuguchak shahar okrugi bilan,janubi - Toli tumani bilan chegaradosh.
## Ma'muriy bo'linmalari
Durbuljin nohiyasi 6 shahar, 3 shaharcha va 2 milliy shaharchaga boʻlingan.
} -->
|
| 654221100
|-
| Üsh Qarasu shahri
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
| 654221101
|-
| Jël'aghash shahri
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
| 654221102
|-
| Shanghu shahri
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
| 654221103
|-
| Maralsu shahri
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
| 654221104
|-
| Qara'ëmil shahri
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
| 654221105
|-
| colspan="9"  style="text-align:center; background:#d3d3d3;"|**Shaharcha**
|----------
| Jiaoqu shaharchasi
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
| 654221200
|-
| Küre shaharchasi
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
| 654221207
|-
| Gürti shaharchasi(Erdaoqiao shaharchasi)
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
| 654221207
|-
| colspan="9"  style="text-align:center; background:#d3d3d3;"|**Milliy shaharchalar**
|----------
| Ëmalghulin Mongol milliy shaharchasi
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
| 654221202
|-
| Xujëriti Mongol milliy shaharchasi
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| (Mongolian)
| 654221208
|-
|}

## Manbalar
Englen Azizov

**Englen Atakuziyevich Azizov** (1936-yil 18-noyabr, Toshkent – 2015-yil 17-dekabr) – elektrofizika va plazma fizikasi sohasidagi olim, Kurchatov yadro texnologiyalari majmuasi rahbarining tokamak fizikasi boʻyicha oʻrinbosari, fizika-matematika fanlari doktori, professor. SSSR Davlat mukofoti laureati (1981).

## Hayoti
1936-yil 18-noyabrda Toshkent shahrida olim-filolog, SSSR Pedagogika fanlari akademiyasi muxbir aʼzosi Otaqoʻzi Azizov (1910-2005) oilasida tugʻilgan. Oʻrta Osiyo davlat universitetining fizika-matematika fakultetini tugatgan (1959).

U OʻzSSR Fanlar Akademiyasi Yadro fizikasi institutiga ishga yuborilgan, ilmiy mavzu boʻylama magnit maydonidagi kuchli razryadlarni oʻrganish edi.

1961-yilda Atom energiyasi institutining plazma fizikasi boʻlimi aspiranturasiga oʻqishga kirdi. 1967-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, I. V. Kurchatov nomidagi Atom energiyasi institutida ishlagan.

1975-yildan boshlab „Almaz“ markaziy konstruktorlik byurosida: boʻlim boshligʻi, keyin yirik lazer majmualarini yaratish boʻyicha bosh dizayner oʻrinbosari boʻldi.

1977-yilda u Atom energiyasi institutining Troitsk filialida ishladi va u yerda impuls energiyasi boʻlimini yaratdi.

2009-yilda u „Kurchatov instituti“ Milliy tadqiqot markazining Tokamak fizikasi instituti direktori etib tayinlandi, T-15 tokamakni yaratish boʻyicha ishlarga rahbarlik qildi. Rossiyada birinchi boʻlib divertor va qoʻshimcha isitish tizimida buni qoʻlladi. Kurchatov yadro texnologiyalari majmuasi boshligʻining Tokamak fizikasi boʻyicha oʻrinbosari boʻlgan.

Uning rahbarligida TP-8000 doimiy amortizator generatori va koʻp kanalli lazer komplekslarini sinovdan oʻtkazish uchun kuchli kommutatsiya tizimiga ega 30 MJ seksiyali induktiv xotira qurilmasi hamda eksperimental tokamak majmuasi asosida energiya tizimi bilan „Track“ majmuasi yaratildi.

U fizika-matematika fanlari doktori (1980), professor (1987). SSSR Davlat mukofoti laureati (1981 – yuqori oqimli nurlanish fizikasi boʻyicha bir qator ishlar uchun) boʻlgan. Shuningdek, fan va texnika sohasidagi Rossiya hukumati mukofoti (2009 – „Ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlari kompleksi“ ishi uchun) sovrindori.

2015-yil 17-dekabrda ogʻir va uzoq davom etgan xastalikdan soʻng vafot etdi.

## Manbalar
1-Toshkent ayollar gimnaziyasi

**1-Toshkent ayollar gimnaziyasi** – Toshkent shahridagi ayollar gimnaziyasi .

## Tarix

1876-yil 1-oktyabrda Toshkentda ayollar oʻquv markazi ochildi. 1877-yilda oʻquv muassasasi etti yillik qizlar gimnaziyasiga aylantirildi. Dastlab, gimnaziya shaxsiy kvartirada, 1879-yil 7-oktyabrdan esa Konstantinovskiy maydoniga (Kaufman maydoni) qaragan holda, u uchun qurilgan hukumat binosida joylashgan. 1879-yildan 1883-yilgacha gimnaziya binolari qurilishi muhandis E. P. Dubrovin, harbiy muhandis Yanchevskiy tomonidan ishlab chiqilgan. Kapitan Beloxa qurilishni boshqargan.

Binolarni qurish uchun jami 230 ming rubl sarf qilingan. 1876-yilning noyabridan 1877-yilning martigacha talaba qizlar uchun yotoqxona qurishga 1200 rubl sarflandi. 1877-yil mart oyidan boshlab yotoqxonani Zaxarjevskaya va Zavikhoisko-Lyatskaya xonimlar boshqargan, 1883-yil avgustda yotoqxona gimnaziya binosida joylashgan va gimnaziya maʼmuriyati tasarrufida edi. 1906-yilda gimnaziya binosida joy yoʻqligi sababli yotoqxona xususiy sektorga koʻchirilgan, lekin talabalar uchun toʻlovlar yetarli emasligi va gʻaznadan subsidiyalar rad etilganligi sababli talabalar yotoqxonasi 1907-yilda yopildi. Toshkent markazidagi taʼlim muassasalarida Shafoat cherkovi faoliyat koʻrsatgan va uning rektori protoyestr Grigoriy Britskiy uzoq vaqt davomida oʻrta maktab oʻquvchilari uchun dindan saboq bergan.

1877-yilda talabalar soni 108 ta, 1912-yilda esa 700 taga yetdi (jumladan 7% yahudiylar, 1% ga yaqin musulmonlar va 0,5% armanlar), sinflar soni 16 ta edi.

Gimnaziya gʻazna mablagʻlari (4753 rubl), zemstvo soʻmi (23350 rubl) va gimnaziyaning maxsus mablagʻlari (33014 rubl) hisobidan taʼmirlangan. Asosiy kutubxonada 10 ming dona kitob saqlangan.

## Direktorlar

* Pyotr Morel Karlovixv (1886—1891)
* Vasiliy Oshanin (1891—1906)
* Dyankonov Mixail Fyodorovich (1906 – ?)

## Bitiruvchilar
Gimnaziyaning taniqli bitiruvchilari orasida birinchi qozoq ayol shifokori Gulsum Asfendiarova, SSSRda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi va Moskvadagi 684-sonli maktab direktori Mila Malkova, kinoaktrisa E. A. Kuzmina bor.

## Manbalar
Baydabek Tulepbayev

**Baydabek Axmetovich Tulepbayev** (1921-yil 10-oktyabr, Oʻrdabasi, Turkiston viloyati – 2011-yil 10-oktabr, Qozogʻiston, Olmaota – qozoq sovet tarixchisi va partiya yetakchisi, Rossiya Fanlar akademiyasi korrespondent-aʼzosi (1991), SSSR Fanlar akademiyasining korrespondent-aʼzosi (1981).

## Hayoti
Baydabek Axmedovich Tulepbayev 1939-yil Oʻrta Osiyo Davlat universitetining ishchilar fakultetini tamomlagan. U Mehnat faoliyatini Bugen tumanidagi Oryol oʻrta maktabida oʻqituvchilikdan boshlagan. 1939—1945-yillarda Qizil Armiya safida xizmat qilgan, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Baydabek Axmedovich urush tugagandan soʻng Toshkentdagi 4-sonli kasb-hunar bilim yurti direktorining oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 1949-yilda Oʻzbekiston Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi qoshidagi partiya maktabini va Toshkent pedagogika institutini tamomlagan.

Baydabek Axmedovich Tulepbayev 1949—1952-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi MK instruktori, Oʻzbekiston Kompartiyasi MK kotibi yordamchisi, 1952—1953-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi partiya organlari boʻlimi mudirining birinchi oʻrinbosari lavozimlarida xizmat qilgan.

Baydabek Axmedovich Tulepbayev 1960—1973-yillarda KPSS Markaziy Komiteti apparatida ishlagan. U 1960-yilda nomzodlik, 1967-yilda esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1967—1973-yillarda KPSS Markaziy Komiteti huzuridagi Ijtimoiy fanlar akademiyasining sirtqi boʻlimda dars bergan.

U 1973-1976 yillarda Olmaota viloyat KPSS qoʻmitasi kotibi lavozimida ishlagan. Baydabek Axmedovich Tulepbayev Qozogʻiston Kommunistik partiyasi Olmaota viloyat qoʻmitasi aʼzosi. U 1975-yilda Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasining akademigi, Baydabek Axmedovich Tulepbayev 1976—1984-yillarda Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti, Qozogʻiston SSR „Bilim“ jamiyati raisi lavozimida ishlagan.

## Manbalar
Toshkent o‘qituvchilar seminariyasi

**Toshkent oʻqituvchilar seminariyasi** 1879-yilda Toshkentda ochilgan va dastlab *Turkiston oʻqituvchilar seminariyasi* deb nomlangan. Seminariyaning asosiy vazifasi maktablar, shu jumladan rus tilidagi maktablar uchun oʻqituvchilar tayyorlash boʻlgan.

Bu yerda asosan Turkistonda istiqomat qilgan rus koʻchmanchilarining farzandlari oʻqigan, oʻlkaning mahalliy tub aholisidan oʻquvchilar soni kam edi. Masalan, 1886-yilda 61 oʻquvchidan atigi 9 nafari mahalliy millat vakillari, 1883–1904-yil, seminariyani bitirgan 254 nafar talabadan 39 nafari mahalliy aholiga mansub edi.

1918-yilgi inqilobdan keyin bu yerda sovet oʻzbek maktablari uchun oʻqituvchilar tayyorlash boshlandi. 1920-yilda *viloyat erkaklar taʼlimi institutiga* aylantirildi.

### Taʼlim
Seminariyada: Xudo qonuni, pedagogika, rus tili, arifmetika, algebra, geometriya, fizika, tabiatshunoslik, umumiy tarix, geografiya, chizmachilik, xattotlik, qoʻshiqchilik, musiqa, tikuvchilik, gimnastika, qozoq va fors tillari oʻrgatilgsn. 1884-yildan boshlab V. P. Nalivkin tashabbusi bilan qozoq tili oʻrniga oʻzbek tilini oʻqitish joriy etildi. U oʻzbek va fors tillari boʻyicha antologiyalar, lugʻatlar, grammatika va darsliklar tuzgan.

### Manzil
Dastlab, seminariya polkovnik Tartakovskiyning uyida joylashgan boʻlib, A. L. Benois (1881-1887) loyihasi boʻyicha qayta qurilgan. 1887-yilda Konstantinovskiy maydoni yonida yangi bino qurildi.

## Uy cherkovi
1898-yilda E. P. Dubrovin, A. L. Benois loyihasiga koʻra, seminariya binosining gʻarbiy qismiga knyaz Aleksandr Nevskiy nomidagi besh gumbazli uy cherkovini qoʻshib qoʻyildi. Cherkov XX asrning 30-yillarida yopilgan, gumbazlari buzib tashlangan. Binoning oʻzidan turli maqsadlarda foydalanish davom etirildi. SSSR parchalanganidan keyin u xususiy mulkka aylandi va ofis binosi sifatida foydalanilishga topshirildi.

Sobiq cherkov meʼmoriy yodgorlik boʻlib, himoyalangan maqomga ega edi. Shunga qaramay, 2009-yil 18-21-noyabr dam olish kunlari shahar hokimiyatining qarori bilan yangi qurilishiga yoʻl ochish uchun buzib tashlandi.

## Galereya

Fayl:Teachers Seminary in Tashkent.jpg|O‘qiluvchilar seminariyasi 
Fayl:Church-Chapel St. Alexandra Nevskogo Tashkent39.jpg|Cherkov
Fayl:Church-Chapel St. Alexandra Nevskogo Tashkent40.jpg|alt=
Fayl:Church-Chapel St. Alexandra Nevskogo Tashkent41.jpg|Cherkov va o‘quv binosi
Fayl:Church-Chapel St. Alexandra Nevskogo Tashkent42.jpg|Cherkov
Fayl:Church-Chapel St. Alexandra Nevskogo Tashkent43.jpg|alt=

## Manbalar
Musalla

**Musalla** () masjiddan tashqari kichikroq ibodat qilish joyi boʻlib, asosan Islom dinida namoz oʻqish uchun foydalaniladi. Bu soʻz  feʼlidan olingan boʻlib, „*ibodat* qilish“ degan maʼnoni anglatadi. Bu anʼanaviy ravishda Hayit namozlari va janoza namozlari oʻqish vaqtida Sunnatga muvofiq ishlatilmaydigan hudud hisoblanadi.

Musalla – *[[namoz]]* oʻqish uchun xona, inshoot yoki joyni nazarda tutishi mumkin (kanonik ibodatlar) va odatda masjiddan kichikroq „ibodat zali“ deb tarjima qilinadi. Odatda u beshta kunlik namozni yoki boshqa ibodatlarni kichik jamoatda (yoki katta jamoatni boʻlmaslik uchun) oʻtkazish uchun ishlatiladi, lekin juma namozi yoki Hayit namozi kabi katta jamoat namozlari uchun emas. Bunday musallalar odatda musulmonlar koʻp boʻlgan mamlakatlarning aeroportlarida, savdo markazlarida, universitetlarida va boshqa jamoat joylarida, shuningdek baʼzi musulmon boʻlmagan mamlakatlarda musulmonlar kundalik namozlarini oʻqishlari uchun maxsus bunyod etiladi. Odatda, musallada minbar boʻlmaydi.

## Yana qarang

* Hayitgoh
* Masjid
* Surau, Malay tilida soʻzlashadigan mamlakatlarda ekvivalent tuzilma
* Jamoatxona

## Manbalar
Moti masjidi

**Moti masjidi** (Punjabi, ), Moti, „Marvarid masjidlaridan“ biri – 17-asrga tegishli diniy bino. Pokistonning Panjob viloyati Lohur shahrida joylashgan. Bino Boburiylar imperatori Jahongir tomonidan qurilgan va Shoh Jahon meʼmorlari tomonidan oʻzgartirilgan.

## Etimologiyasi
Urdu tilida *moti* *[[Dur|marvarid]]* degan maʼnoni anglatadi. Bino Agra qal’asida joylashgan va Shoh Jahon hukmronligi davrida 1637-yilda qurib bitkazilgan Mino masjidi (Gem masjidi) va Nagina masjidiga (Javohir masjidi) oʻxshash.

## Keyingi tarixi
Boburiylar imperiyasidan keyin masjid sikx ibodatxonasiga aylantirildi va Ranjit Singx sikx konfederatsiyasi davrida (1760—1799) davrida *Moti Mandir* deb nomlandi. Keyinchalik Ranjit Singx ham bu binodan davlat xazinasi uchun foydalandi. 1849-yilda Sikx imperiyasi qulagandan soʻng, inglizlar Panjobni egallab olishganda, ular boshqa inventarlar bilan birga mato parchalariga oʻralgan va masjid ichiga sochilgan baxmal hamyonlarga joylashtirilgan qimmatbaho toshlarni topdilar. Keyinchalik bino avvalgi holatiga qaytarildi.

## Manbalar

## Yana qarang

* Pokistondagi masjidlar roʻyxati
* Badshahi masjidi
* Naulaxa paviloni
* Shalimar bogʻlari
* Shesh Mahal
Vladimir Kulikov

**Vladimir Nikolayevich Kulikov** (1908-yil 4-avgust, Sankt-Peterburg, Rossiya imperiyasi – 1990-yil 24-aprel, Toshkent) – Paxta-Orol sovxozi direktori, Qozogʻiston davlat va partiya yetakchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1959). Qozogʻiston SSR Oliy Kengashi deputati.

## Hayoti
Vladimir Kulikov 1908-yilda Sankt-Peterburgda tugʻilgan. 1930-yil boshida u Oʻzbekistonga koʻchib oʻtadi va Kermen paxta zavodida ish boshlaydi. Mehnat faoliyatini zavodda mexanik yordamchisi sifatida boshlagan va shu zavoddagi mehnat faoliyatini yakunlagach, uning direktori etib tayinlangan. 1942-yilda Oʻzbekiston SSR paxta sanoati xalq komissarining oʻrinbosari etib tayinlandi. 1943-yildan Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan. Demobilizatsiyadan soʻng Oʻzbekistonga qaytib, 1953-yilgacha partiya rahbarlik lavozimlarida ishladi. 1953-yil oktyabrda Chimkent viloyatidagi „Paxta-Orol“ paxtachilik sovxoziga direktor etib tayinlanadi. 1965-yildan Oʻzbekiston SSR Davlat plan komitetida ishlagan.

Vladimir Kulikov rahbarligida „Paxta-Orol“ sovxozi Chimkent viloyatidagi yetakchi qishloq xoʻjaligi kolxozlaridan biriga aylandi. Kolxoz 8,5 ming ga paxta va 2,5 ming ga gʻalla maydonlaridan iborat edi. 1954-yilda sovxoz 5250 gektar ekin maydonining har gektaridan oʻrtacha 34 sentnerdan paxta xom ashyosi oldi. Ushbu yuqori koʻrsatkichlari uchun Vladimir Kulikov Lenin ordeni va Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining oltin medali bilan taqdirlangan.

1956—1957-yillarda „Paxta-Orol“ sovxozi paxta xomashyosi hosildorligi gektariga 35 sentnerga yetkazildi. Sovxozni samarali boshqargani uchun Vladimir Kulikov 1959-yilda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor boʻldi.

Qozogʻiston SSR Kompartiyasi Chimkent viloyat qoʻmitasi aʼzosi, Xalq deputatlari Chimkent viloyat Kengashi va Qozogʻiston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan.

1990-yil 24-aprelda vafot etgan va Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari
* Qizil Yulduz ordeni;
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni;
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni – SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1959-yil 25-dekabrdagi farmoni bilan;
* Ikki marta Lenin ordeni.

## Manbalar
Vitaliy Medvedev

**Vitaliy Mixaylovich Medvedev** (, , 1983-yil 7-may, Chirchiq, Toshkent viloyati, OʻzSSR) – ukrainalik qilichboz, Jahon va Yevropa chempionatlari sovrindori va jamoaviy bahslarda Universiada chempioni, Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi, Ukraina chempioni (2014) yakkalik bahslarida Ukrainada xizmat koʻrsatgan sport ustasi. Ukraina Qurolli Kuchlari praporshchigi.

## Tarjimai holi
1983-yilda Oʻzbekistonning Chirchiq shahrida tugʻilgan.

1990-yilda Qrimning Saki shahriga koʻchib ketgan. Vitaliy Qrimda 11 yoshidan qilichbozlik bilan shugʻullana boshlagan, Andrey Fenogentov uning birinchi murabbiy boʻlgan. 1997-yilda Kiyevdagi Respublika oliy jismoniy tarbiya maktabiga oʻqishga kirgan va u yerda Leonid Yemelyanovich Andreyuk qoʻl ostida shugʻullana boshlagan.

2003-yilda Vitaliy Medvedev oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining kumush medali sovrindori boʻlib, finalda fransiyalik Gote Gryumega 15:14 hisobida yutqazgan. 2007-yilda Vitaliy Lissabonda boʻlib oʻtgan „A“ toifasidagi turnirda bronza medalini sohibi boʻldi, shuningdek, Ukrainaning shpaga boʻyicha terma jamoasi tarkibida Jahon Universiadasi chempioni boʻldi.

2008-yilda Pekindagi Olimpiada oʻyinlarida qatnashdi va u yerda jamoaviy chempionatda 7-oʻrinni egalladi. 2009-yilda Vitaliy Medvedev terma jamoa tarkibida navbatdagi Jahon universiadasi uchun Belgradga yoʻl oldi va u yerda shaxsiy chempionatda 28-oʻrinni va jamoaviy chempionatda 3-oʻrinni egalladi. Oʻsha yilning yozida u tennis boʻyicha murabbiy Irina bilan turmush qurdi. Ukraina Milliy jismoniy tarbiya va sport universitetini psixologiya magistri darajasi bilan tamomlagan.

Kiyev oliy sport mahorat maktabi jamoasi tarkibida Vitaliy Medvedev 2013-yil fevral oyida qilichbozlik boʻyicha Yevropa klublar kubogida gʻolib chiqdi (ushbu jamoaning boshqa aʼzolari Anatoliy Gerey, Yevgeniy Makiyenko va Yevgeniy Mirgorodskiy). Turnirning yarim finalida aynan Medvedevning inyeksiyasi Ukraina jamoasiga Aveyron shahrining Rod klubi (Fransiya) ustidan minimal 45:44 hisobida gʻalaba qozonish imkonini berdi. 2013-yilda Medvedev Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi (u yerda fransuz jamoasi bilan uchinchi oʻrin uchun oʻyinda shaxsiy chempionatda ikkita medal sohibini magʻlub etdi), keyin esa Bogdan Nikishin, Dmitriy Karyuchenko va Anatoliy Gereylar bilan bilan jamoa Jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2014-yilda Medvedev finalda Bogdan Nikishinni magʻlubiyatga uchratib, yakkalik bahslarida qilichbozlik boʻyicha Ukraina chempioni unvonini qoʻlga kiritdi.

## Manbalar
Serince, Sincik

**Serince** ( ) — Turkiyaning Adıyaman viloyatida joylashgan Sinjik tumanidagi qishloq. Qishloqda reshvan qabilasining kurdlari istiqomat qiladi va 2021-yilda 255 nafar aholi istiqomat qilgan.

Serinjega Dut, Gülüsor, Soğanlı va Yassıkaya ovullari biriktirilgan.

## Manbalar
Tunca, Ardeşen

**Tunka**  — Turkiyaning Rize viloyati Ardeşen tumani shahar Uning aholisi 4237 kishi (2021). Dutxe Formulaz festivali bilan mashhur.

## Adabiyotlar
Pavel Grebentsov

**Pavel Anatoliyovich Grebentsov** (1981-yil 10-iyun, Toshkent) – rossiyalik yunon-rum kurashchisi, jamoat arbobi va kurash (yunon-rum kurashi) boʻyicha Rossiya xalqaro toifadagi sport ustasi.

## Hayoti
Pavel Grebentsov 1981-yil 10-iyunda Toshkentda tugʻilgan. Yunon-rum kurashi bilan 1992-yilda Toshkentda „Spartak“ sport klubida trenerlar Valeriy Nikolayevich Ema, Andrey Valeryevich Nagorniy va Gʻayrat Abdullayev rahbarligida shugʻullanishni boshlagan. 2002—2004-yillarda yunon-rum kurashi boʻyicha Rossiya terma jamoasi aʼzosi boʻlgan. 2002-yildan 2005-yilgacha armiyaning Markaziy sport klubida (CSKA, Moskva) harbiy xizmatni oʻtagan.

U 2011-yili Sibir davlat xizmati akademiyasini „Davlat va munitsipal boshqaruv“ mutaxassisligini, 2018-yilda Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Rossiya xalq xoʻjaligi va davlat xizmati akademiyasining „Davlat va munitsipal boshqaruv“mutaxassisligi boʻyicha magistraturasini tamomlagan.

## Ijtimoiy faoliyati
2005-yilda „Sport Kuzbass“ avtonom notijorat tashkilotini tashkil etib, unga boshchilik qilgan. Oʻsmirlar oʻrtasida SSSR ZMS V. P. Manayev xotirasiga bagʻishlangan yunon-rum kurashi boʻyicha turnirni qayta tiklaydi.

2007—2011-yillarda Kemerovo viloyati yunon-rum kurash Federatsiyasi prezidenti boʻlgan. ANO asoschilaridan biri Yuriy Arbachakovning boks klubi da (2010) ishlagan. 2012-yildan boshlab „Hamdoʻstlik“ijtimoiy ahamiyatga ega tashabbuslarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha ano asoschisi va rahbari boʻlgan.

Pavel Grebentsov bir qator ijtimoiy ahamiyatga ega loyiha va tadbirlarning tashabbuskori boʻlib, ularni amalga oshirilishiga rahbarlik qilgan:

Afsonaviy sovet kurashchisi, jahon chempioni va klassik kurash boʻyicha Olimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori Vladimir Petrovich Maneevga yodgorligini oʻrnatish – V. P. Maneyev (Novokuznetsk) nomidagi 6-sonli sport maktabi fasadiga;

Novokuznetsk markaziy tumanidagi bulvarga Vladimir Petrovich Maneyev nomini berish;

V. P. Maneev haykali uning nomidagi bulvarda oʻrnatilishi va tantanali ochilishi (2018).

Shuningdek, u „Mehnat zahiralari“ VFSO ning Novosibirsk mintaqaviy boʻlimi raisi (2019-yilning iyun oyidan beri).

## Manbalar
Igor Doljenkov

**Igor Pavlovich Doljenkov** (1914–1980) – muhandis-polkovnik (28.03.1957). Sovet Armiyasi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi va Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

## Hayoti
Igor Doljenkov 1914-yil 14-aprelda Toshkentda xodim oilasida tugʻilgan. Butunittifoq Moliya-iqtisod sirtqi institutining uchta kursini tamomlagan. Moskvada yashab, turli qurilish tashkilotlarida ishlagan. 1936—1938-yillarda Ishchi va dehqon Qizil Armiyasi safida xizmat qilgan. 1942-yil dekabrda uni qaytadan armiyaga chaqirishib olishgan. U 1943-yilda kichik leytenantlar kurslarini tugatadi. Oʻsha yilning iyul oyidan – Ulugʻ Vatan urushi frontida xizmatda boʻlgan.

## Faoliyati
1943-yil oktyabrga kelib, katta leytenant Igor Doljenkov Janubiy frontning 51-armiyasining 8-tankga qarshi artilleriya brigadasining 492-tankga qarshi artilleriya polkining batareyasiga qoʻmondonlik qiladi. U Melitopolni ozod qilishda ajralib turgan.

1943-yil 17-oktyabrda nemislarning qarshi hujumini qaytarish paytida uchta dushman tankini nokautga uchratgan. Butun batareyada faqat bitta qurol ishlaganda, Doljenkovning oʻzi unga qarshi turgan va boshqa tankni nokaut qiladi. Tez orada batareya oʻrab olingan edi. Doljenkov omon qolgan artilleriyachilarni yigʻib, ularni hujumga koʻtaradi. Jang natijasida dushmanning 40 dan ortiq askar va ofitserlari halok boʻlgan. Sovet boʻlinmalarining hududdagi magʻlubiyati xavfi bartaraf etiladi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 1-noyabrdagi farmoni bilan katta leytenant Igor Doljenkov jangda koʻrsatgan jasorati va mardligi uchun Sovet Ittifoqi qahramoni yuksak unvoniga sazovor boʻlgan. Shuningdek, Lenin ordeni va 2810-sonli „Oltin yulduz“ medali unvoni bilan taqdirlanadi.

Doljenkov urush tugaganidan keyin Sovet Armiyasida xizmat qilishni davom ettiradi. 1952-yilda F. E. Dzerjinskiy nomidagi Harbiy akademiyani tamomlagan. 1970-yilda polkovnik unvoni bilan zaxiraga oʻtkazilgan. Moskvada yashab, ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan. 1980-yil 8-avgustda vafot etgan.

Shu bilan birga, Igor Doljenkov Qizil Bayroq, Aleksandr Nevskiy, 1 va 2-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordenlari va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. – M.: Voenizdat, 1987. – T. 1 /Abaev – Lyubichev/. – 911 s. – 100 000 ekz. – ISBN ots., Reg. № v RKP 87-95382.
Alpı (Ulus)

**Alpı** — Turkiyaning Bartın viloyati, Ulus tumanidagi qishloq. Qishloq  aholisi 2021-yilda 78 kishini tashkil etgan.

## Manbalar
Eski Chechkab

**Eski Chechkabi** () – Rossiyaning Tatariston Respublikasidagi Qaybitsky tumanidagi qishloq.

## Tarixi
Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, qishloq XVII asrning ikkinchi yarmida tashkil etilgan.

## Taniqli kishilari
* Shayxulla Alkin – jamoat arbobi.
* Sibgatulloh Alkin – taniqli diniy arbob.
* Abdullatif Alkin – taniqli diniy arbob.
* Qosim Gilyazov – shoir.
* Agzam Timershin – shoir.
* Qodirgan Galimov – tarixchi.
* Rais Burganov – olim.
* Zuxra Axtyamova – kimyo fanlari nomzodi.

## Rasmlar

Fayl:Иске Чәчкаб кыры. Атлар. 2016.jpg
Fayl:Чәчкаб_авылы_күренеше.jpg
Fayl:Иске_Чәчкаб_янында.jpg
Fayl:Иске Чәчкаб авылы мәчете.jpg
Fayl:чэчкаб_мэктэбе.jpg
Fayl:Тугэрэк_тау.jpg
Fayl:Карама чокыры 2.jpg
Fayl:Мәктәб бакчасы.jpg
Fayl:Чэчкаб.буа.jpg
Fayl:Ччка.зирекле.jpg
Fayl:Фрол кизләве.jpg
Fayl:Чәчкаб урта мәктәбе.jpg
Fayl:Иген кыры2.jpg
Fayl:Узэк урам.jpg
Fayl:Инеш.jpg
Fayl:Чәчкаб буасы.jpg
Fayl:Иске Чәчкаб авылы кич белән.jpg


## Manbalari
Toshkent tibbiyot akademiyasi Chirchiq filiali

**Toshkent tibbiyot akademiyasi Chirchiq filiali** – Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligiga qarashli boʻlgan tibbiyot oliy taʼlim muassasalaridan biri hisoblanib, nafaqat Respublika miqyosida, balki Xalqaro taʼlim standartlarga javob beradigan eng malakali, chuqur bilimga ega shifokorlarni yetishtirib beruvchi oliy talim muassasasi hisoblanadi. Maskur oliy taʼlim maskani „Yangi Oʻzbekiston taraqqiyot strategiyasi“ loyihasi ostida yangi tashkil etilgan tibbiyot bilimgoh boʻlib,  shifokorlar yetishmaydigan hududlarga yuqori bilim va malakaga ega bo'lgan kadrlar bilan taʼminlash masalasini hal qiladi.

## Tashkil etilishi
Maskur oliy tibbiy taʼlim muassasasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori bilan 28-iyul 2023-yildagi PQ-244-sonli xujjati asosida Toshkent viloyatini malakali tibbiyot kadrlar bilan taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetining tibbiyot fakulteti negizida tashkil etildi va ushbu oliygoh Toshkent tibbiyot akademiyasining filialiga aylantirildi.

## Joylashuvi va tuzilishi
Toshkent tibbiyot akademiyasi Chirchiq filiali Toshkent viloyati, Chirchiq shahri, Arancha qoʼrgʼoni, Ahmad Yassaviy mahallasida joylashgan boʻlib, Sogʼliqni saqlash vazirligi tasarrufidagi sobiq 3-sonli oilaviy poliklinika, Chirchiq shahri, Amir Temur mahallasida joylashgan Chirchiq tibbiyot kollejining bino-inshootlarini tegishli hududi bilan birga operativ boshqaruv huquqi asosida maskur filialga topshirilgan. Shuningdek, Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetining tibbiyot fakulteti oʻquv binosi, Chirchiq shahri tibbiyot birlashmasiga qarashli davolash-profilaktika muassasa va Toshkent viloyatining viloyat darajasidagi Chirchiq shahrida joylashgan shifoxonalari ham Maskur oliy oʻquv yurtining baʼzasi sifatida foydalanishga topshirildi. Kelgusi oʻquv yillar davomida ushbu oliy taʼlim maskanini kerakli bazalar bilan taʼminlash masalalari koʻrib chiqilishi koʻzda tutilgan.

## Manbalar
Stanislav Mitin

**Stanislav Mixaylovich Mitin** (1950-yil 5-avgustda Toshkent shahrida tugʻilgan, 2023-yil 11-aprelda Netaniya, Markaziy okrugda vafot etgan)— rus teatr, kino va televideniyesi rejissyori. Ssenariy muallifi va oʻqituvchi.

## Hayoti
1950-yil 5-avgustda Toshkent shahrida tavallud topgan.

### Ijodiy yoʻli

#### Teatrdagi faoliyati
Teatr, kino va televideniyeda rejissyori, ssenariy muallifi boʻlib ishlagan. 1980-yilda Leningrad davlat teatr, musiqa va kinematografiya institutini drama rejissyori mutaxassisligi boʻyicha imtiyozli diplom bilan tugatgan (professor, Rossiya xalq artisti Z. Ya. Korogodskiy toifasi).

Leningrad yosh tomoshabinlar teatri, Moskva yoshlar teatri, Moskva Lenin komsomol teatrilarida rejissyor boʻlib ishlagan.

Pavel Lisitsian va Zara Doluxanovaning yubiley kechalari, Moskva virtuozi ansambli va Moskva davlat filarmoniyasining 80 yilligiga bagʻishlangan yubiley kechalarining sahna rejissyori boʻlgan.

„Sir“ bit-kvarteti va „Yalla“ansamblining estrada tomoshalari rejissyori-qoʻyilgan.

Pavel Lisitsian va Zara Doluxanovaning yubiley kechalari, Moskva virtuozi ansambli va Moskva davlat filarmoniyasining 80 yilligiga bagʻishlangan yubiley kechalarining sahna rejissyori boʻlgan.

Moskvadagi "Lujniki" stadionida oʻsmirlar Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimi boʻyicha rejissyor boʻlib faoliyat olib borgan.

#### Televideniye
Shoir Yuriy Entin bilan hamkorlikda u bolalar uchun „Chunga-Changa“ dasturini yaratishda ishtirok etgan (ORT kanali).

REN-TV kanalining ochilishida rejissyor boʻlib ish faoliyatini olib borgan (boshlovchi Eldar Ryazanov).

Badiiy va hujjatli filmlar muallifi va rejissyori. Rossiya va xalqaro badiiy va hujjatli filmlar festivallari laureati boʻlgan.

Umrining soʻnggi yillarida Stanislav Mitin Isroilda yashagan.

2023-yil 11-aprelda Netaniyada vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar

* afisha.ru veb-saytida
* Theater.ru veb-saytida
*
Mixail Rudiy

**Mixail Rudiy** (1953-yil 3-aprel, Toshkent) – rus-fransuz pianisti, Gran-pri mukofoti sovrindori.

## Biografiyasi
Mixail Rudiy 1953-yil 3-aprelda Toshkent shahrida tavallud topgan. Bolaligida Voronej va Novosibirskda yashagan, yoshligi Donetskda oʻtgan. Moskva konservatoriyasida Yakov Fliyer sinfini tamomlagan.

Pianinochi Mixail 1975-yil Parijda boʻlib oʻtgan dunyodagi eng muhim pianino tanlovlaridan biri Long et Thibault tanlovida gʻolib chiqdi. 1977-yilda yana Parijga gastrol safariga bordi va SSSRga qaytishdan bosh tortdi. Mixail Moishe Shagalning 90 yilligi sharafiga oʻtkazilgan konsertda debyut qildi. U Lyudvig van Beethovenning „Uchlik“ konsertini Isaak Stern va Mstislav Rostropovich bilan birga ijro etgan.

Mixail dunyoning yetakchi dirijyorlari, jumladan Herbert von Karajan va Lorin Maazel bilan birga chiqish qilgan. Ayniqsa Maris Yansons bilan yaqin hamkorlik qilgan. Modest Musorgskiy tomonidan yozilgan „Kartinki s vistavki“ni, Frédéric Chopin, Brams logannes, Franz Liszt, Chaykovskiy, Raxmaninov asarlaridan iborat qator albomlarni, Frank va Griegning Pyer Amuyal bilan birga skripka va pianino uchun sonatalarini Richard Vagner musiqasiga moslashtirgan holda disk chiqardi.

Rudiy 2008-yilda „Roman pianista“ avtobiografik kitobini nashr ettirgan ().

Rudiy televideniyeda eksperimental video suratga olish va yozishda boshlovchi boʻlib faoliyat yuritgan. U BBC televideniyesida Chaykovskiyning hayoti va ijodi haqidagi hujjatli film va Aleksandr Skryabin, Brams Iogannes, Karol Szymanowski va Leoš Janáček kabi bastakorlarning hayoti va ijodiga bagʻishlangan Fransiya-Musique uchun radio loyihalarini tayyorlagan.

## Manbalar