Zabur

**Zabur** (   ) Islomga ko'ra, Dovudalayhissalomning muqaddas kitobi bo'lib, *Tavrot*  va Injil  kabi boshqa ilohiy  kitoblar qatorida Alloh tomonidan Qur'ondan oldin nozil qilingan muqaddas kitoblardan biridir. Musulmon an'analariga ko'ra, Qur'onda eslatib o'tilgan Zabur Dovudning Zaburidir.

Islomdan oldingi Arabistonning nasroniy rohiblari va zohidlari islomgacha bo'lgan arab she'riyatida ***mazmur*** deb nomlangan matnlar bilan bog'lanishi mumkin.Bu boshqa kontekstlarda palma barglari hujjatlariga ham murojaat qilishi mumkin .Bu ba'zilar tomonidan psalterlarga ishora sifatida talqin qilingan.

Yaqin Sharq va Janubiy Osiyodagi ko'plab xristianlar orasida *mazmur* so'zi ( Hindustani  ( Nastaʿliq ), ( Devnagari ) ) Ibroniycha Injilda Dovudning Zaburlari uchun ishlatiladi.

## Etimologiya
Arabcha  so‘zi “kitob”, “yozilgan” yoki “yozuv” degan ma’noni anglatadi  .. Dastlabki manbalarda  qadimgi janubiy arablarning xurmo barglaridagi yozuviga ishora qilishi mumkin.

G'arb olimlarining ko'pchiligi  so'zini "zabur" ma'nosida arabcha , "yozuv" so'zining ibroniycha "zabur" so'zi,  (    bilan birikmasi sifatida ko'radi.) yoki uning oromiy ekvivalenti  (  ). 

Bu ma'noda  unvonining muqobil, kamroq qabul qilingan kelib chiqishi shundaki, u ibroniycha  (    ning buzilishidir.) "qo'shiq, musiqa  yoki  ma'nosini anglatadi (   ), "hikoya" degan ma'noni anglatadi. 

## Qur'onda zikr qiling
Qur'onda Zabur **uch marta**   tilga olingan. Qur'onning o'zida Zabur haqida hech narsa aytilmagan, faqat u Dovudga nozil qilingani va *Zaburda "Mening bandalarim er yuziga merosxo'rdirlar"* deb yozilganidan boshqa narsa aytilmagan  .
Albatta, biz senga vahiy qildik, biz Nuhga va undan keyingi payg'ambarlarga vahiy qilganimizdek. Va biz Ibrohim nozil, Ismoil, Ishoq, Yoqub, avlodlari, Iso, Ayub, Yunus, Horun, va Sulaymon, va Dovudga biz kitobni berdi [ya'ni Zabur].
- Qur'on 4:163, Sahih xalqaro tarjima
Va Robbingiz eng osmon va er yuzida kim biluvchidir. Va biz ba'zi payg'ambarlarni boshqalardan (turli yo'llar bilan) ustun qildik va Dovudga [Zabur nomli  kitobni] berdik.
- Qur'on 17: 55, Sahih xalqaro tarjima

## Zaburga ulanish
Qur'onda Zabur Zaburga ishora qiladi  . Qur'on 21:105oyatida "Zabur"da "Yer mening solih bandalarimga meros bo'lib qolgan" degan ibora borligini anglatadi .Zabur 37- sura 29-oyatiga o'xshaydi, unda "Solihlar yerni meros qilib oladi va unda abadiy qoladi  ".

Ahrens “al-Anbiya 105-oyat”  “Zabur”dan (1930y) iqtibos keltiradi, degan fikrni qo‘llab-quvvatlaydi  . U Qur’oni karimdagi oyatda **“Zaburda solih bandalarim yer yuziga merosxo‘r bo‘lishlarini eslatishdan keyin yozdik”,** deyiladi.Uning xulosasicha bu oyat ibroniy Injiliga va aniqrog'i, Dovudga xos bo'lgan 37-zaburga yaqin va kamdan-kam lingvistik parallellikni anglatadi (    -oyatlar).

## Hadislarda
Muhammad al-Buxoriy sahih deb hisoblagan bir hadisda shunday deyilgan:
**<u>Abu Hurayradan: Payg'ambara.s ayatdi: "Zaburni (ya'ni Zaburni) o'qish Dovud uchun oson bo'ldi. U minadigan hayvonlarini egarlashni buyurgan va Zaburni egarlashdan oldin o'qishni tugatgan. Va u qo'l mehnati daromadidan boshqa hech qachon ovqat yemasdi."</u>**
**<u>— Sahih Al-Buxoriy, 4: 55: 628</u>**

## Ketuvim
Xristian apologi- Karl Gottlib Pfander Qur'onning Zaburga havolasi aslida Ibroniy Yozuvlarining **Yozuvlar** yoki '''Ketuvim''' deb nomlanuvchi 3bo'limiga ishora qiladi,ya'ni Zabur va boshqa ibroniy adabiyoti va she'riyat to'plamlarini o'z ichiga olgan yahudiylarning muqaddas kitoblarining kengroq guruhi ...

## Manbalar: