Musʼab ibn Umayr

**Musʼab ibn Umayr** () *Musʽab al-Xayr* („Yaxshi“) nomi bilan ham tanilgan Muhammad alayhissalomning sahobiy (*[[Sahoba|sahobi]]*) edi. Qurayshning Banu ʽ Abd al-Dar boʻlimidan u 614 -yilda islomni qabul qilgan va Islomning birinchi elchisi boʻlgan. U 625-yil Uhud jangida vafot etgan.

## Yoshlik
*Mus’ab ibn Umayr Qurays*h qabilasining *Banu Abduldor* boʻlimida tugʻilgan. Uning aniq tugʻilgan yili maʼlum emas; U 614-yilda islomni qabul qilganda juda yoshligidan boshlab, milodiy 594—598-yillar orasida tugʻilgan, deb ishoniladi Mus’ab Umayr ibn Hoshim va *Xunas binti Molik*ning oʻgʻli boʻlib, uning ota-onasi badavlat edi. U yoshligida ham Quraysh oqsoqollarining majlislarida qatnashishga ruxsat etilgan.

## Islomni qabul qilish
Birinchi musulmonlar Muhammad alayhissalom bilan Islom taʼlim markazi deb nomlanuvchi Al-Arqam uyida uchrashishgan.. Qur’on tilovati va Muhammad alayhissalomning vaʼzlarini eshitish natijasida u dinni qabul qildi.

Mus’ab avvaliga eʼtiqodini sir tutdi, chunki u onasi qanday munosabatda boʻlishidan qoʻrqardi. Ammo bir kuni Usmon ibn Talha uni Arqamning uyiga kirib, musulmonlar namoziga qoʻshilayotganini koʻrdi. Bu xabar tarqaldi va oxir-oqibat onasiga yetib bordi va u oʻz uyida uni oʻz fikridan qaytmoq niyatida zanjirband qildi. Mus’ab oʻz eʼtiqodiga ishongan va undan qaytmas edi. Muhammad alayhissalom unga yana qiynalib qolmasligi uchun Habashistonga hijrat qilayotgan sahobalarga qoʻshilishni maslahat berdi.

## Islomning birinchi elchisi
Mus’ab ibn Umayr islomning birinchi elchisi etib tayinlandi va ansorlar bilan birinchi bay’atdan keyin Yasrib (Madina) ga shaharni yaqinlashib kelayotgan hijratga tayyorlash uchun yuborildi. Madinalik Asad ibn Zurara ismli bir kishi unga yordam berdi. Ular Islomga daʼvat qilganlaridan keyin Madinaning koʻp aholisi, jumladan Saʼd ibn Mu’oz, Usayd ibn Huzayr va Saʼd ibn Uboda rivoyat qilishdi. Madinalik dinini qabul qilganlar *[[Ansor|ansorlar]]* („yordamchilar“) nomi bilan tanilgan.

## Harbiy kampaniyalar

### Badr jangi
Badr jangida qatnashgan. Muhammad alayhissalomning qoʻshinlari orasida Ali, Hamza, Mus’ab ibn Umayr, Az-Zubayr ibn Al-Avvom, Ammar ibn Yosir va Abu Zarr al-Gʻiforiy bor edi. Musulmonlar ham yetmishta tuya va ikkita ot olib kelishdi, yaʼni ular yo yurishlari yoki har bir tuyaga uch-toʻrt kishi sigʻdirishlari kerak edi. Biroq, koʻplab ilk musulmon manbalari jiddiy jang kutilmaganligini koʻrsatadi va boʻlajak xalifa Usmon Muhammad alayhissalomning qizi kasal rafiqasi Ruqayyaga gʻamxoʻrlik qilish uchun qoldi. Fors Salmon ham jangga qoʻshila olmadi, chunki u hali ham ozod odam emas edi.

Amr ibn Hishom, Valid ibn Utba, Shayba va Umayya ibn Xalaf kabi Quraysh zodagonlarining koʻplari Makka qoʻshiniga qoʻshilishdi. Ularning sabablari turlicha edi: baʼzilari karvonda oʻzlarining moliyaviy manfaatlarini himoya qilish uchun chiqishgan; boshqalar Naxlada oʻldirilgan soqchi Ibn al-Hadramiy uchun qasos olmoqchi edilar; Nihoyat, musulmonlar ustidan oson gʻalaba kutilgan voqeada bir necha kishi ishtirok etishni xohlasa kerak. Amr ibn Hishom hech boʻlmaganda bir zodagon Umaya ibn Xalafni ekspeditsiyaga qoʻshilish uchun sharmanda qilgani tasvirlangan.

### Uhud jangidagi oʻlim
Milodiy 624-yilgi Uhud jangida Muhammad alayhissalom Mus’ab ibn Umayrga musulmon bayrogʻini koʻtarishni tayinladi. Jang paytida jang tugagandek taassurotda boʻlgan musulmonlarning bir qismi jang maydonidagi oʻz pozitsiyalarini tashlab, qarshi kuchlarga Muhammad alayhissalomning oʻzi ham hujum qilish umidini tugʻdirdi. Mavqei va rangi Muhammad alayhissalomga oʻxshash boʻlgan Mus’ab xavfni sezgach, dushmanlarning eʼtiborini boshqa tomonga burish niyatida bayrogʻini koʻtarib, *takbir* aytdi. oʻzi va Muhammad alayhissalomga zarar etkazmasdan qolishiga imkon berdi. Mus’abga hujum qilishdi va uning bayroqni ushlab turgan oʻng qoʻli uzildi, lekin u Qur’on soʻzlarini takrorlashda davom etdi va bayroqni chap qoʻliga oldi. Chap qoʻli uzilganida, u qoʻllari bilan uni ushlab oldi, lekin hech qachon bayroqni pastga tushirmadi. „Muhammad alayhissalom faqat Allohning elchisidir. Undan oldin ham paygʻambarlar oʻtganlar“. („Oli Imron“ surasi, 144-oyat) Oxir-oqibat Mus’abga Ibn Qomiyaning tashlagan nayzasi tegib vafot etdi.

## Yana qarang

* Sahobaga sunniy qarash
* Muhammad alayhissalomning harbiy yurishlari roʻyxati

## Manba

## Adabiyotlar

*