open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distriya Krasnichi

**Distriya Krasnichi** (tugʻ. 1995-yil 10-dekabr, Peja, Kosovo) — kosovolik dzudochi, 48 kg gacha vazn toifasida, Kosovo terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlari chempioni va Yevropa chempioni (2021). Yevropa va Jahon chempionatlari sovrindori.

## Faoliyati
1995-yilda Distriya Krasnichi Pejada tugʻilgan. U akasining tashabbusi bilan yetti yoshida dzyudo bilan shugʻullana boshlagan.

2018-yilda Tel-Avivda (Isroil) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 52 kg gacha boʻlgan vazn toifasida u finalda rossiyalik sportchi Natalya Kuzyutinaga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u bronza uchun bahsda ispaniyalik sportchi Laura Martinez Abelendani magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2020-yil noyabr oyida Pragada (Chexiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Distriya Krasnichi turnirning bronza medalini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi. Chorak finalda u boʻlajak Yevropa chempioni, fransiyalik Shirin Bukliga yutqazdi.

2021-yil aprel oyida Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 48 kg gacha boʻlgan vazn toifasidagi Distriya Krasnichi finalgacha etib borib, qitʼa chempioniga aylangandi. Finaldagi raqibi ukrainalik dzyudochi Darya Beloded jangga kelmadi. 2021-yilgi Distriya Krasnichi Kosovoni Yozgi Olimpiada oʻyinlarida himoya qilgan, bu oʻzining faoliyatidagi debyuti. Musobaqa natijalariga koʻra, u 48 kg gacha vazn toifasida final bahsida yaponiyalik Funa Tonakini magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili dzyudo boʻyicha taqdirlash marosimida u „Yilning eng yaxshi sportchisi“ mukofotini oldi.

2022-yilda Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Distriya Krasnichi 52 kg gacha vazn toifasida uchinchi oʻrin uchun kurashda germaniyalik Mascha Ballhausni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili u Parijdagi (Fransiya) „Katta dubulgʻa“ turnirida gʻolib chiqdi.

## Manbalar
Erke Esmaxan

**Erke Esmaxan** (1984-yil 30-noyabrda Aqtoʻbe viloyatida tugʻilgan)—taniqli qozoq estrada qoʻshiqchisi va aktrisasi.

Otas -Abdrash-qozoq tillari jamiyati rahbari, onasi-Maqpal. Oilada besh farzand bor: katta akasi Erik, opasi Gulbagda, Venera va ukasi Baurjon. Oila aʼzolari qoʻshiqchilik (ijodiy, pedagogik va boshqalar) sohasida ishlaydi. Xonandaning ota-onasi Abdrash va Makpalning 18 nevara va bir chevarasi bor. Domla ustozlari ham, doʻstlari ham Erkega alohida eʼtibor qaratdi. Chunki u oʻqish davrida turli ijodiy tanlovlarda qatnashib, oʻrinlarni egallagan. U oʻz sinfida ham yetakchi edi.

## Biografiyasi
Alimuli qabilasining Toʻrtqora urugʻidan.

Erke Esmaxon Aqtoʻbedagi Oltinsarin nomidagi maktabda oʻqigan va beshinchi sinfdan keyin musiqa maktabiga oʻtgan. Keyin dombra,qoʻmiz,pianino chalishni oʻrgandi.U yoshligidan qoʻshiq aytishni va raqsga tushishni yaxshi koʻrardi. Erkani ota-onasi ham qoʻllab-quvvatlagan. Kollejni tugatgach, orzusi ortidan Olmaotaga keldi. 2005-yilda Janubiy Ostonada T.Jurgenov nomidagi Qozogʻiston milliy sanʼat akademiyasining estrada vokal boʻlimi talabasi boʻldi.

## Ijodkorlik
2009-yildan boshlab Bayan Maqsatovna boshchiligidagi „Shine Stars Production“ produserlik markazining yangi loyihasi „Inkar“ guruhining etakchi xonandasi boʻldi. Uning ilk yakkaxon qoʻshigʻi va klipi „Oysha bibi“ edi. Xonanda oʻzining musiqiy qoʻshiqlari bilan koʻpchilikni hayratga soldi. Toʻregali Toʻregali bilan duet yaratib, „Salem“ qoʻshigʻini ijro etib mashhur boʻldi. Xonanda ijrosidagi „Oysha bibi“, „Ayol baxti“, „Erkemin“, „Bal sezim“ va boshqalar. Sheʼrlar bor. Biroq bu qoʻshiqlarning barchasi xonanda tomonidan 2017-yilda „Qayda?“ Qoʻshiq ortda qoldi. Erkening orziqib kutgan yulduzli kunlari ham yetib keldi shekilli. Aytgancha, YouTubeʼdagi „Qayda“ klipi qozoq qoʻshiqlari orasida misli koʻrilmagan rekord oʻrnatdi. Iyun oyida yuklangan videoni besh oy ichida 40 milliondan ortiq tomoshabin tomosha qilgan. Qozoq qoʻshigʻiga dunyoning turli burchaklaridan kelgan tinglovchilar oʻz munosabatini bildirip, oʻz fikrlarini bildirishdi. Erke oʻzining matonati bilan shunday mashhurlikka erishdi. Bu fikrni xonandaning sobiq produseri Bayan Maqsatovna qoʻllab-quvvatlaydi. Sentabr oyida "Qayda? "Qoʻshiq „Internet tanlovi“ nominatsiyasida EMA (Yevrosiyo musiqa mukofoti) ni qoʻlga kiritdi. Erke gastrol safarida ekan, tashkilotchilar oʻz mukofotini Bayan Maqsatovnaga topshirishdi.

## Videolar

## Manbalar

* https://sazalem.com/en/biography/390 
* http://juldyz.kz/2017/09/06/erke-esmahan/
Husayn bin Ali (Makka sharifi)

**Husayn bin Ali** () – eng soʻnggi Makka sharifi. Hoshimiylar sulolasidan boʻlgan Hijoz qiroli.

## Biografiyasi
Husayn bin Ali al-Hoshimiy 1852-yil Usmoniylar imperiyasining poytaxti Istanbulda tugʻilgan. 1908-yilda amakivachchasi Ali ibn Abdulloh al-Hoshimiydan keyin Makka sharifi etib tayinlangan. Usmoniylar imperiyasiga qarshi arab millatchilari hamda inglizlar bilan hamkorlik qilgan. 1914-yilda uning oʻgʻli Faysal ibn Husayn arablar va Damashq islohotchilari bilan aloqa oʻrnatgan. Boshqa oʻgʻli Abdulloh Misrdagi Britaniya vakillari bilan bogʻlangan. Uzilib qolgan Yevropa bilan munosabatlar Birinchi jahon urushi vaqtida qayta tiklangan. Inglizlar Makka sharifiga vaziyatdan foydalanib, turklarga qarshi isyon koʻtarishni maslahat bergan.

1923-yilda Husayn bin Ali oʻzini butun musulmonlarning xalifasi deb eʼlon qildi. 1924-yilda Najd amiri Abdulaziz ibn Saud Hijozga qarshi yangi harbiy harakatlar boshladi. Vahhobiylarning qurolli guruhlari Hijozga kirdi. Bu safar inglizlar Husayndan qutulish uchun neytral pozitsiyada turdi. 1924-yil 6-oktyabrda Hijoz amirlari Jiddada yigʻilgach, Husayn oʻgʻli Ali foydasiga taxtdan voz kechishga majbur boʻldi.

Biroz vaqt oʻtgach, u Toif yaqinidagi „Ixvon“ tashkiloti tomonidan asirga olinadi va inglizlar tomonidan Kipr oroliga surgun qilinadi. Keyinchalik u Kiprni tark etib, Iordaniya qiroli boʻlgan oʻgʻli Abdulloh ibn Husaynning oldiga boradi. Husayn bin Ali 1931-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Qozog'iston xalqlarining birligi kuni

**Qozogʻiston Respublikasida xalqlarining birligi kuni**— Bu Qozogʻistonda har yili nishonlanadigan bayram.

Bayram 1996-yildan beri nishonlanadi. 1995-yilning 18-oktabrda Qozogʻiston Prezidenti Nursulton Nazarboyevning farmoni bilan 1-may Qozogʻiston xalqlarining birligi kuni deb eʼlon qilindi.

Qozogʻistondagi siyosiy arboblarga koʻra, millatlararo va dinlararo totuvlikni saqlash, ular siyosatining asosiy tamoyillaridan biridir.

Bobom qozoq, „Birlik boʻlmasa jon boʻlmas“. Obod yurt bayram qilishdan charchamaydi. Bugun Qozogʻiston xalqi 1-may birdamlik va birlik kunini nishonlamoqda. „Yurt obodligi, yurt tinchligi“ tamoyiliga amal qilgan yurtimiz uchun bu bayramning alohida oʻrni bor.

Har yili Qozogʻiston hududida istiqomat qilayotgan 130 dan ortiq millat va elat vakillari bayramni tinchlik, farovonlik va hamjihatlik, tinchlik va totuvlik sharoitida nishonlaydi.

Qozogʻiston boʻylab etnik guruhlarni yaqinlashtirish maqsadida ommaviy vatanparvarlik namoyishlari oʻtkaziladi. Bugun har bir milliy-madaniy markaz „Doʻstlik“ tomi ostida birlashgan holda kuy-qoʻshiq kuyladi, raqsga tushdi.

Qozogʻiston xalqlarining birligi kuni — bugun tinch va totuvlikda yashayotgan mamlakat xalqi uchun uzoq kutilgan bayram, iliqlik va doʻstlik anʼanasi. Bu kun har bir qozogʻistonlik uchun sevgi va vatanparvarlik, fuqarolik burchi va milliy totuvlik bayramidir. Milliy birlik kunida mamlakat fuqarolari millat va xalq tarixi va uning saboqlarini nishonlaydilar, jahon hamjamiyati tomonidan yuksak qadrlangan Qozogʻiston tinchligi va totuvligini namoyish etadilar.

## Yana qarang

* Qozogʻiston Respublikasining bayramlari

## Manbalar
LilyPichu

**Lili Ki** (1991-yil 20-noyabrda tugʻilgan), **LilyPichu** nomi bilan tanilgan, amerikalik internet shaxsiyati, musiqachi, ovoz aktrisasi va animator. U kontent yaratuvchilarning OfflineTV guruhi aʼzosi.

## Yoshligi
Ki 1991-yil 20-noyabrda tugʻilgan. U koreys millatiga mansub, Doniyor ismli akasi bor. Ki besh yoshida ota-onasi uning musiqaga qiziqishini sezganidan keyin pianino chalishni oʻrgana boshladi.

## Karyera
Ki birinchi marta 2011-yilda uning „I’ll Quit LoL“ parodiya qoʻshigʻi YouTubeʼda tarqalgach mashhurlikka erishdi. 2017-yil iyul oyida Indy PopCon-da beixtiyor kospleychilarga melodika chalayotgan Ki haqidagi videosi ham internetga tarqaldi va shu kungacha uning eng koʻp koʻrilgan YouTube videosiga aylandi. Oʻsha oyda u OfflineTV ga qoʻshildi. Ki-ning asosiy yaratadigan videolari oʻyin, sanʼat va musiqani oʻz ichiga oladi.

2018-yil sentyabr oyida Riot Games YouTubeʼda *League of Legends* uchun yangi reklamalar seriyasini ishga tushirdi, jumladan Ki va sobiq OfflineTV aʼzosi Albert Chang ishtirokidagi „LilyPichu va Sleightlymusical: Duo“ ni ham.

Ki 2020-yilda eng koʻp koʻrilgan Twitch strimerlari roʻyxatida 5-oʻrinni egalladi. 2020-yil oxirida 5 Gum reklamasida koʻrinish berdi.

2021-yil 12-avgustda Ki Sub Urban va Bella Poarchning „INFERNO“ qoʻshigʻiga ishlangan klipda rol oʻynadi.  U videoni targʻib qiluvchi oqimda ham ishtirok etdi.

## Shaxsiy hayot
2018-yilda Ki **Sleightlymusical** nomi bilan mashhur Albert Chang bilan uchrashishni boshladi. Keyinchalik ularning munosabatlari 2019-yilda nihoyasiga yetdi. 2020-yil mart oyida Ki jonli efirda Maykl Rivz bilan munosabatda ekanligini tasdiqladi.

## Diskografiya

### Extended plays

### Yakkaxon
#### Sanʼatkor sifatida

#### Mashhur sanʼatkor sifatida

## Filmografiya
### Anime

### Videooʻyinlar

### Musiqa videolari

## Mukofotlari va nominatsiyalar

## Havolalar

* OflaynTV
* Maykl Rivz
* Pokimane
* YouTuberlar roʻyxati

## Manbalar
Qorluq xoqonligi

**Qorluq xoqonligi** (uygʻurcha: Qarluq *xaqanligi*, xitoycha: *nghunghui*, Pinyin: *Géluólù Yèhùguó*) – qorluq zodagonlari tomonidan tashkil etilgan va qabila federatsiya sifatida faoliyat olib borgan oʻrta asrlar davlati. Ayni vaqtda qorluqlar Islomni qabul qilgan ilk turk qabilalaridan biridir. Devanu Lugʻatit turkda: „ **قرلق** Qorluq“ „Bu koʻchmanchi turklardan bir guruhining nomidir. Ular oʻgʻuzlardan ajralib turadi. Oʻgʻuzlar kabi turkmandirlar“ shaklida eslab oʻtilgan.

## Tarixi
753-yilda Tung Bilga Yabgʻu Qorluqlarning hukmdori boʻldi. Ilgari „*Kul-Erkin*“ unvoniga ega boʻlgan „Uch qorluq“ qabila boshligʻiga „Yabgʻu“ unvoni berilar edi. Poytaxt sifatida Suyob shahri tanlangan.

756-yilda qorluqlar Onoklar avlodidan boʻlgan Turkesh xoqonligini magʻlubiyatga uchratib, Gʻarbiy Turkistonda davlat tuzgan. 766-yilda davlat poytaxi Balasagʻunga koʻchirilgan.

840-yilda boshqa bir qorluq urugʻi tomonidan asos solingan Qoraxoniylarga tobe boʻlgan. Qoraxoniylar hukmronligi ostida boʻlishlariga qaramay, ular asosan mustaqilligini saqlab qolgan. 893-yilda Sirdaryoning sharqiy tomoniga yurish uyushtirgan Ismoil Somoniy qarluqlarni qaqshatqich magʻlubiyatga uchratadi va Talas shahrini egallaydi. 943-yilda oʻgʻuzlar va yagʻmolarga qarshi uzoq vaqt kurashib kelgan Qorluq xoqonligi Qoraxoniylaning hujumidan soʻng butunlay parchalanib ketgan.

## Yana qarang

* Qarluq xonligi
* Qoraxoniylar davlati
* Gʻaznaviylar

## Manbalar
NFT

**NFT** (, —"oʻzaro almashinmas token"), shuningdek, **noyob token** – bu kriptografik tokenlarning bir turi boʻlib, uning har bir nusxasi noyob (oʻziga xos) hisoblanadi va boshqa oʻxshash token bilan almashtirilishi yoki oʻzgartirilishi mumkin emas. Odatda tokenlar tabiatiga koʻra oʻzaro almashuvchan boʻladi.

Oʻzaro almashinmas token - kriptovalyutalarda qoʻllaniladigan mexanizm orqali sertifikatni uzatish imkoniyatiga ega raqamli ob'ektning kriptografik sertifikati. Tokenning o'zi mualliflik huquqi to'g'risidagi qonun kontekstida raqamli aktivga egalik qilish huquqini tasdiqlamaydi. NFT ob'ektdan nusxa ko'chirishga to'sqinlik qilmaydi, u faqat egasiga raqamli artefakt nusxalaridan biri asosida yaratilgan "raqamli token" ni beradi. Xuddi shu fayl uchun bir nechta turli tokenlarni yaratish uchun hech qanday to'siq yo'q. Ammo agar ishtirokchilar NFTni faqat haqiqiy egasi shakllantirishi mumkinligiga rozi bo'lishsa va NFTning keyingi o'tkazilishi faqat asl raqamli ob'ektga tegishli huquqlarning o'tkazilishi munosabati bilan sodir bo'lsa, u holda NFT hozirgi egasini ko'rsatuvchi belgi sifatida harakat qilishi mumkin. ob'ektning.
Nvidia

**Nvidia** — grafik prosessorlar ishlab chiqaruvchi kompaniya. Kompaniya mahsulotlari videooʻyinlar, vizualizatsiya, avtomobilsozlik industriyasida qoʻllanadi.

## Tarixi
### 1993-1999-yillar
Djensen Xuang, Kris Malaxovski va Kyortis Prem 1993-yil aprelida tushlik vaqtida Kaliforniya shtatida kompaniya ochishga qaror qilishdi. Bu vaqtda kelib Malaxovski va Prem Sun Microsystems, Xuang LSI Long kompaniyalarida muhandis boʻlib faoliyat yuritishar edi.
40 ming dollar boshlangʻich kapitalga ega starapda Xuang kompaniya direktori, Malaxovski ishlab chiqish boʻyicha vitse-prezident, Prem bosh texnik direktor lavozimlarida faoliyat boshlashdi. 1995-yil may oyida kompaniya oʻzining ilk mahsuloti NV1 multimedia kartasini taqdim etdi. Ushbu karta Sega kompaniyasi mahsulotlari uchun moslangan edi.

### 2000-yillar
70 mln dollarga 3dfx Interactive kompaniyasining aktivlarini sotib oladi. Avvalroq huddi shu kompaniya bilan patent borasida sudlashgan va bu kompaniya bankrot holatiga kelgan edi.
2000-2003-yillarda Xbox uchun grafik chiplar ishlab chiqarishdi.

2006-yilda ATI kompaniyasini AMD tomonidan 5,4 mlrd dollarga sotib olinishi natijasida Intel bilan tuzilgan shartnoma bekor qilindi. Buning natijasida ATI ga kelayotgan 70 %gacha daromad Nvidiaga kela boshladi.

### 2020-yillar
Ethernet va InfiniBand tarmoqli adapterlari hamda kommutatorlar ishlab chiqaruvchi Mellanox kompaniyasini 6,9 mlrd dollarga sotib oldi. Bu xarid kompaniya tarixidagi eng yirik xarid boʻldi.

## Mahsulotlar oilasi
Kompaniyaning asosiy mahsulotlari GeForse grafik prosessorlar, Quadro videokartalardan olgan.
### GeForce
Ushbu turdagi prosessorlar 1999-yilda NV10 chipida GeForce 256 nomi bilan chiqa boshladi. Bu kompaniyaning ilk gragik prosessori edi.

### GeForce Experience
2013-yilda kompaniya GeForce Experience utilitasini taqdim. Uning yordamida Nvidia videokartalarining ish samaradorligini oshirish, drayverlarni aktuallikka tekshirish kabi koʻplab imkoniyatlar mavjud edi.

### Boshqaruv
Kompaniyani tashkil etilgan davrdan boshlab Djensen Xuang boshqarib keladi.

### Faoliyati koʻrsatkichlari
2018-yil holatiga koʻra kompaniya 3,047 mlrd dollar miqdorida sof foyda koʻrdi. Bu 2017-yilga nisbatan 83 % yuqori hisoblanadi. Kompaniyaning asosiy daromad manbai grafik prosessorlar boʻlib, umumiy foydaning 8,14 mlrd dollar qismini tashkil qildi.

## Manbalar

## Havolalar
https://www.nvidia.com/ru-ru/
Jenn Im

**Jennifer Dohee Im** — amerikalik moda goʻzalligi videobloggeri va moda dizayneri. U YouTubedagi faoliyatini 2010-yilda boshlangan va 2019-yilda obunachilar soni taxminan 2,4 millionga yetgan. Shu bilan birga „*ClothesEncounters*“ deb nomlangan YouTube kanali orqali mashhur.

2017-yilning avgust oyida Im Eggie kiyim-kechak liniyasini ishga tushirdi va onlayn tarzda chiqarilganidan kiyimlari bir necha daqiqada sotildi. U aytishicha, Forbes uni 2017-yilda moda sohasidagi “eng nufuzli ta’sir ko‘rsatuvchilar” (“top influencers”)dan biri deb e’tirof etgan. 

## Karyerasi

### YouTube
Im va Sara Chu 2010-yilda Los-Anjelesda yashayotgan paytda YouTube-da *ClothesEncounters* kanalini ochishdi. Ularning videolari arzon modaga qaratilgan hamda tezda muxlislar oʻziga jalb etgan. Chu *ClothesEncounters* kanalini 2011-yil oxirida, Devisdagi Kaliforniya universitetiga oʻqish uchun koʻchib ketganimdan soʻng tark etdi. Im 2019-yil avgustigacha 319 milliondan ortiq tomosha toʻplagan kanal uchun video yaratishda davom etdim. Hozirda uning YouTube kanalida 3,07 milliondan ortiq obunachi bor.

### Hamkorlik
Im koʻplab goʻzallik va moda brendlari, jumladan Calvin Klein, Levi’s, Macy’s va Clinique bilan hamkorlik qilgan. 2016-yilda u ColourPop kosmetika brendi bilan „Jenn Ne Sais Quoi“ nomli boʻyanish kolleksiyasini chiqardi.

### Moda liniyasi
2017-yil avgust oyida Im „Eggie“ nomli kiyim-kechak liniyasini ishga tushirdi, bu koreyscha „chaqaloq“ soʻzi boʻlib, Imning oilasining eng yosh aʼzosi sifatidagi mavqeiga ishoradir. Kiyimlar liniyasi Imning koreys merosi elementlarini oʻz ichiga olgan va shuningdek, gender-neytral kiyimlardan iborat edi. Onlayn kiyim-kechaklar chiqarilganidan soʻng bir necha daqiqada sotildi. Uning yoʻnalish yiliga bir nechta toʻplamlarni chiqaradi. 2021-yil 23-iyul kuni Im oʻzining ijtimoiy tarmogʻida 3 yil va 18 toʻplamdan soʻng Eggi oʻz eshigini yopib qoʻyishini eʼlon qildi, chunki u yangi ona sifatida hayotining keyingi bobiga eʼtibor qarata boshlayotgan edi.

## Shaxsiy hayot
Imning ota-onasi Janubiy Koreyada tugʻilgan. Uning onasi bank xodimi, otasi esa kiyim-kechak ishlab chiqarishda ishlaydi. Im Kaliforniyaning Los-Anjeles shahrida tugʻilib oʻsgan. Uning Jeyms ismli akasi bor. U Devisdagi Kaliforniya universitetiga oʻtishdan oldin jamoat kollejida oʻqigan va 2013-yilda Communications Studies boʻyicha bakalavr darajasini olgan.

2017-yil 26-martda Im Britaniyaning Young Guns alternativ rok guruhining sobiq barabanchisi Ben Jolliffga turmushga chiqqan. Ular 2018-yilning 18-avgustida Malibuda toʻylarini oʻtkazdilar. Er-xotin hozirgi kunda Los-Anjelesda yashaydi. Ularning oʻgʻli Lennon 2021-yil 2-sentyabrda tugʻilgan.

## Manbalar
Germaniya kompaniyalari ro‘yxati

Germaniya — bu markaziy-gʻarbiy Evropadagi federal parlament respublikasi . Germaniya YaIM boʻyicha dunyoda 4 -oʻrinda, PPP (xarid qobiliyatiga asoslangan yalpi ichki mahsulot) boʻyicha esa 5-oʻrinda turadi . Bir qancha sanoat va texnologik sohalarda jahon yetakchisi sifatida u dunyodagi uchinchi yirik eksportchi va tovarlar importchisi hisoblanadi.

Fortune Global 500 ning 2017-yildagi daromadlari boʻyicha oʻlchanadigan dunyodagi eng yirik 500 ta fond bozori kompaniyasidan 29 tasining bosh qarorgohi Germaniyada joylashgan. 

Germaniya ixtisoslashgan kichik va oʻrta korxonalarning katta qismi bilan tanilgan, *Mittelstand* modeli(Germaniya, Avstriya va Shveytsariyadagi iqtisodiy oʻzgarishlar va notinchliklarga bardosh berishda muvaffaqiyatga erishgan biznes korxonalari guruhi) sifatida tanilgan. Ushbu kompaniyalarning 1000 ga yaqini oʻz sohasida global bozor yetakchilari nomlanadi. 

Ushbu mamlakatdagi tadbirkorlik sub’ektlari turlari va ularning qisqartmalari haqida qoʻshimcha maʼlumot olish uchun " Germaniyadagi tadbirkorlik sub’ektlari " ga qarang.

## Eng yirik firmalar
Bu roʻyxatda firmalarni 2018-yil 31-martgacha hisobot qilingan jami daromadlar boʻyicha tartiblovchi Fortune Global 500 roʻyxati koʻrsatilgan.  *[[Fortune (jurnal)|Fortune]]*. Namuna sifatida faqat eng yaxshi beshta firma kiritilgan.

## Mashhur firmalar
Ushbu roʻyxatga asosiy shtab -kvartirasi mamlakatda joylashgan taniqli kompaniyalar kiradi.Roʻyxatga faoliyatini toʻxtatgan tashkilotlar ham kiritilgan va tugatilgan deb qayd etilgan.

Qarang:

Germaniyada faoliyat yurutaotgan mashhur firmalar roʻyhati:Maʼlumotlar ingliz tilida.

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_companies_of_Germany

## Rasmlar

Wolfsburg, Volkswagenwerk -- 2009 -- 0822.jpg|Volkswagen shtab-kvartirasi Volfsburgda .
Fayl:BASF1.jpg|Ludwigshafendagi BASF kimyo zavodi.
Fayl:MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|Frankfurtdagi MyZeil savdo markazi.
Fayl:Hypo-Haus 03-10-28-012.jpg|Hypo-Haus, HypoVereinsbankning Myunxendagi shtab-kvartirasi.
Fayl:Opel Olympia 1954.jpg|Opel Olympia 1935 yildan 1970 yilgacha ishlab chiqarilgan.
Fayl:20201106215DR Dresden-Kleinpestitz KAUFLAND Kohlenstr 18.jpg|Kaufland bozori Drezden-Kleinpestitz, Germaniyada joylashgan .


## Yana qarang

* Turkum:Germaniya kompaniyalari
* Eng yirik nemis kompaniyalari roʻyxati
* 1907 yilda ishchilar boʻyicha nemis kompaniyalari roʻyxati
* 1938 yilda ishchilar boʻyicha nemis kompaniyalari roʻyxati

## Maʼlumotnomalar
Arabshohiylar

**Arabshohiylar** (Shayboniylar) turkiy - moʻgʻul sulola vakillari (oʻzbek)

## Sulola tarixi
Xorazm va Shimoliy Xurosonda hukmronlik qilgan Chingiziylar sulolasi, boshqa shayboniylar singari Joʻchi Shibonning uchinchi oʻgʻlidan boʻlgan. Arabshohiylar nomini Poʻlatning oʻgʻli Arab Shoh sharafiga qoʻyishgan. Arabshohiylar Mangu-Temurning oʻgʻli Poʻladdan kelib chiqqan Mangu-Temur Badaqulning oʻgʻli, Badaqul Joʻchi-Buqaning oʻgʻli, Joʻchi-Buqa Bahodirning oʻgʻli, Bahodir oʻz navbatida Shibonning oʻgʻli edi.

Shuningdek, tarixiy adabiyotlarda “Yodgoriylar” nomi 1468-1469-yillarda Abul-Xayr xonliginiboshqargan arab shohi Yodgorxonning nevarasi nomidan ham qoʻllanadi.

Qipchoq-turk tillarida soʻzlashuvchi va Dashti qipchoq oʻzbeklari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan arabshohlar Xiva xonligini 1515 (1511) yildan 1770-yilgacha boshqargan. Qoʻngʻirot boshliqlari arabshohiylar qoʻl ostida inoqlar edi. XVII-XVIII asrlarda Xiva xonligida asosiy siyosiy kuch boʻlgan oʻzbeklar qabilalari: qoʻngʻirotlar, naymanlar, qiyotlar , mangʻitlar, nukuzlar, qanglilar va qipchoqlar 18-asrning 2-yarmidagi hokimiyat uchun kurashda oʻzbek qabilasi qoʻngʻrat gʻalaba qozondi. 1763-yilda Xiva xonligida oʻzbek urugʻining inoq unvoniga ega boʻlgan vakili Qoʻngʻrat Muhammad Amin inoq hokimiyat tepasiga keldi. Muhammad Amin 18-asr oʻrtalaridagi ogʻir inqirozdan soʻng mamlakat iqtisodiyotini tiklash siyosatini olib bordi. Uning hukmronligi davrida Xorazmda yirik sug'orish ishlari olib borildi. Qattiq ichki siyosat yuritib, dastlab katta qiyinchiliklar va omadsizliklarni boshdan kechirgan boʻlsada, asta-sekin davlatda nisbatan tinchlik va siyosiy barqarorlikni oʻrnatishga muvaffaq boʻldi. Tarixchi Ogaxiyning yozishicha, Muhammad Amin qoraqalpoqlarning katta guruhiga davlat tarkibida joylashishga ruxsat bergan. Oʻzbek-qoʻngʻirot ahli Muhammad Amin (1770-1790) va uning oʻgʻli Avaz Muhammad inoq (1790-1803) Arabshohiylar qoʻgʻirchoq xonlari yordamida hukmronlik qildi, Avazning oʻgʻli Eltuzarxon esa oʻzini xon deb eʼlon qilib, shaxsan hukmronlik qila boshladi.

## Arabshohiylar hukmdorlari ro'yxati
* Elbarsxon (1511/1515-1525)
* Sulton Hojixon(1525-?)
* Xasanqulixon
* Soʻfiyonxon
* Bujaqaxon
* Avaneshxon
* Kalxon (1539-1546)
* Aqatayxon (1546)
* Doʻst Muhammadxon (1546-1558)
* Hoji Muhammadxon (1558-1602)
* Arab Muhammadxon (1602-1623)
* Asfandiyorxon (1623-1643)
* Abulgʻozixon(1643-1663)
* Anushaxon (1663-1687)
* Erengxon (1687-1688)
* Shohniyozxon (1688-1702)
* Arab Muhammadxon II (1702-?)
* Hoji Muhammadxon II
* Yodgorxon (1714)
* Erengxon II(1714-1715)
* Shergʻozixon (1715-1728)
* Elbarsxon II (1728-1740)
* Ilbarsxon II Nodirshohdan mag'lub bo'lib, uning o'rniga Tohirxon hokim etib tayinlanadi.

## Yana qarang

* Abul Gʻozixon II (1742-1745)
* Gʻaybxon (1745-1770)
* Abul Gʻozixon III (1770)

## Manbalar

## Havolalar

* Arxiv.uz
* Arabshohiylar
Akmal, ajdarho va malika

***Akmal, ajdarho va malika*** — 1981-yilda „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasi tomonidan prokatga chiqarilgan sovet bolalar badiiy filmi boʻlib, suratga olish ishlari Toshkentda boʻlib oʻtadi.

## Syujeti
Mazkur film sarguzasht izlab bir necha bor uyidan qochgan Akmalni qidirishdan boshlanadi. U topilgach, ertaklar olamida sayr qilganini aytib oʻtadi. Film qahramoni oʻzini ertaklar olamiga tushib qolgani, u yerda Goʻzal ismli malikani hayoti xavf ostida ekanini eslaydi: quyosh botishi bilan uni Qorabotir ajdarho oʻgʻirlashini aytadi va u sehrgar chol yordamida malika va shahar aholisini qutgargani yoʻlga otlanadi.

Biroq Akmal kechikadi — u shaharga kirib kelganida allaqachon ajdarho kelib, malikani oʻgʻirlab, qolgan aholini sehrlab qoʻygan boʻladi. Ajdarho kelgan paytida stol tagiga yashiringan malikaning otasi xon jodudan qutulib qoladi. Akmal ajdarhoning izidan yoʻlga tushadi, xon esa tasodifan qoʻl ostidagi xizmatkorlariga teginib, haykaldek qotib qoladi. Yoʻlda Akmal tishi ogʻriyotgan jodugarga duch keladi. Akmal uni tishini sugʻurib, yalmogʻizni azobdan qutqaradi va u minnatdorchilik bildirib, bolaga yordam berishga qaror qiladi.

Akmal ajdaho bilan jang qiladi. Uni qidirayotgan milisioner Nuriyev ham yordamga shoshiladi. Birgalikda ular ajoyib choʻgʻdek qizil lola yordamida Qorabotir ustidan gʻalaba qozonishadi.

## Film musiqasi
Filmda bastakor Yevgeniy Shiryayevning Yuriy Stepchuk sheʼrlari asosida yozilgan uchta qoʻshiq: „Oltin yolli ot“, „Men — 100 yillik cholman“ va „Men jodugarman“ qoʻshigʻi taqdim etilgan.

## Rollarda

* Suqrot Sulaymonov — Akmal
* Dilnoza Rasulova — Goʻzal / Malika
* Rajab Adashev — Jahongir Nuriyev, milisiya leytenanti
* Iroda Aliyeva — jodugar kampir (ochkoʻz kampir)
* Vohid Qodirov — Xon, malika Goʻzalning otasi
* Xayrulla Sagdiyev — „yuz yillik chol“, ham sehrli bogʻbon
* Vahob Abdullayev
* A. Muhamedov
* Maqsud Mansurov
* Uchqun Rahmonov
* Poʻlat Saidqosimov

## Manbalar

## Tomosha qilish uchun
Акмаль, дракон и принцесса (1981). Фильм-сказка Youtube.com
Dimash Qudaybergen

**Dinmuhammed (Dimash) Qanatovich Xudoybergen**  (  ; jins. 1994 yil 24 may, Aktyubinsk ) — qozoq qoʻshiqchisi, bastakor va multi-instrumentalist . Qozog‘istonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi (2019)  .

Uning ota-onasi Qanat Xudoybergen oʻgʻli Aytbayev va Svetlana Aytbayeva Qozog‘istonda xizmat ko‘rsatgan xonandalardir. Dimash bolaligidan sahnada: u bolaligi davomida turli joylar va tanlovlarda qo‘shiq kuylagan va pianino chalgan. 2015 yilda Belorussiyaning Vitebsk shahrida boʻlib oʻtgan " Slavianski Bazaar " Gran-prisi gʻolibi boʻlib, Qozogʻiston va boshqa mamlakatlarda katta shuhrat qozondi  . 2015 va 2016 yillarda Dimash Xudoybergen Yevropa va Osiyoning turli mamlakatlarida kontsert berdi, 2016 yilda esa Qozogʻiston boʻylab oʻzining „Unutilmas Kun“ gastroli (), Dimashning 19 yoshida yozgan xuddi shu nomdagi qoʻshigʻi sharafiga nomlangan. 2015 yilda u „Estrada artisti“ nominatsiyasida „Yilning eng sevimlisi“ Qozogʻiston Milliy mukofotini oldi  .

Dimash Xudoybergen Xitoyda 2017-yil 21-yanvardan 22-aprelgacha har hafta efirga uzatiladigan Hunan TV (inglizcha: Hunan TV) ning mashhur Singer 2017 teleko‘rsatuvidagi ishtiroki orqali mashhurlikka erishdi. Taniqli xonandalar ishtirokida oʻtkazilgan tanlovda u ikkinchi oʻrinni egallab, finalga chiqdi  . 2017-yilda Dimash Xitoyda boʻlib oʻtgan 24-chi China Music Awards marosimida „Osiyoning eng yaxshi xonandasi“ kabi bir qancha musiqa mukofotlarini oldi. [ kim tomonidan? ] Grammyning xitoycha ekvivalenti) va Tencent MTV Asia Music Gala-da „Xorijdagi eng mashhur xonanda“. Dimash 6 oktava, 8 yarim tonna („F # 1“  — „D8“ ) („Kontroktavaning fa“ — beshinchi oktava „re“) dan iborat keng ovoz diapazoni bilan mashhur. Uning diapazoni bas registridan tortib kolatura soprano va hushtak registrining eng yuqori notalarigacha choʻzilgan. Akademik opera qo‘shiqchiligi janrida o‘qiganidan so‘ng, " " davlat opera va balet teatriga ishga taklif qilinganiga qaramay, Dimash o‘z karerasini klassik elementlar, shuningdek, anʼanaviy qozoq musiqasi va estradasidan foydalangan holda zamonaviy musiqa sohasida rivojlantirishga qaror qildi. musiqa .
## Manbalar
Avstriya pincheri

**Avstriya pincheri** (nemischa Österreichischer Pinscher) — pincher zotlaridan biri boʻlib, Avstriyada choʻpon it zoti sifatida, shuningdek, omborlarni kalamushlardan himoya qilish uchun boqilgan. Ilgari „Avstriya kaltasoch pincheri“ nomli alohida zot bor edi, lekin u Avstriya pincheri bilan birlashtirilgan.

## Zotning tarixi
Avstriya pincheri 1928-yilda Avstriya fermalari yaqinidadagi eski uslubdagi pincherlardan koʻpaytirilgan alohida zot sifatida tan olingan. Bu hayvonlar nemis-avstriyalik pincherlar va mahalliy itlarning aralashmasi edi.

XIX asrning oxirida qishloq xoʻjaligida itlarga boʻlgan ehtiyoj yoʻqolgach, Avstriya pincheri oʻlishni boshladi. XX asr boshlarida Emil Xauk (nemischa Emil Hauck) 1843-yilda H. fon Meyer (H. von Meyer) tomonidan „botqoqdagi“ deb nomlangan mahalliy itlarni qidira boshladi. U Avstriya qishlogʻida „botqoqdagi“ ga oʻxshash itlarni topdi. 1921-yilda u bu itlarni jonlantirish va boshqa mahalliy itlardan ajratish maqsadida zot turini aniqlash uchun jiddiy ravishda koʻpaytirishni boshladi. 1928-yilda Avstriya uy hayvonlari klubi birinchi marta bu zotni „Österreichischer Kurjaarpinscher“ (rus. Avstriya kaltasoch pincheri) deb tan olgan. Bu nom zotning kelib chiqish joyini aniqlash va zotni dagʻal sochli pincherdan ajratish uchun berilgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin avstriyalik pincherlarning vakillari deyarli yoʻq boʻlib ketishdi. 2000-yilda zot nomi oʻzgartirildi, endi u Avstriya Pincheri deb ataladi.

## Tashqi koʻrinishi

Tana balandligi: 44-50 sm; kaltakning balandligi: 42-48 sm. Ogʻirligi 15-23 kg.

Boʻyni oʻrtacha kattalikda, quruqlari aniq tasvirlangan. Orqa va bel qismi qisqa va keng. Koʻkrak qafasi bochka shaklida, kuchli mushaklarga ega. Quyrugʻi baland va oʻrta uzunlikda joylashgan.

Itning boshi nok shaklida, keng va yumaloq bosh suyagi va kuchli tumshugʻi bor. Burni qora. Jagʻlari va tishlari kuchli. Koʻzlari katta va qorachigʻi tasmasimon shakldagi qora rang bilan oʻralgan. Kichkina quloqlari baland joylashgan, egilishi bilan osiladi.

Tanasini qoplab olgan sochlari zich va silliq tashqi qoplamadan va zich va qisqa astardan iborat. Avstriya pincheri uchun quyidagi ranglar xarakterlidir: qizil-jigarrang, jigarrang-sariq, jigarrang-qizil, qizil-jigarrang dogʻli qora. Oq dogʻlar paydo boʻlishi mumkin.

Oyoq-qoʻllari kuchli, tekis va oʻtkir burchakli. Panjalari kuchli, toʻpga yigʻilgan. Avstriya pincherining harakatlari silliq va uygʻundir.

Avstriya pincheri — oʻrta boʻyli, choʻzilgan it.

## Salomatligi
Bu zotning sogʻligʻi haqida juda kam narsa maʼlum, bu zotning itlari kamdan-kam kasal boʻlishadi.

## Temperamenti
Bu zot itlari tabiatni sevadigan yaxshi doʻstlar sifatida tavsiflanadi. Zot standarti (FCI No. 64) bu zotning itlari juda oʻynoqi, tanish odamlarga doʻstona munosabatda boʻlishini va begona odamlarga shubha bilan munosabatda boʻlishini tasvirlaydi.

## Manbalar
Yapon folklori

**Yapon folklori** mamlakatning ikkala asosiy dinlari ham, ham sinto, ham buddizm teng darajada taʼsir koʻrsatgan. U koʻpincha kulgili va gʻayritabiiy qahramonlar yoki vaziyatlar haqida doston qilinadi va koʻpincha Bodxisattva, Kami (ruhiy mavjudotlar), youkay (masalan, *oni* yoki *kappa*), yurey (oʻliklarning arvohlari), ajdaholar, gʻayritabiiy qobiliyatli hayvonlar: kitsune (tulkilar), tanuki (yenotsimon itlar), mudzina (boʻrsiq), bakeneko (monster mushuk) va baku (ruh) turli xil gʻayritabiiy mavjudotlarni eslatib oʻtadi.

Yapon folklori koʻpincha bir nechta toifalarga boʻlinadi: mukasibanasi () — oʻtmishdagi ishlar haqidagi afsonalar; namidabanasi () — qaygʻuli hikoyalar; obakebanasi () — afsunli mavjudot-odamlar haqidagi hikoyalar; ongaeshibanasi () — minnatdorchilik haqidagi afsonalar; tonchibanasi () — donolik hikoyalar; varaybanasi () — yumorga boy hikoyalar; va yokubaribanasi () — ochkoʻzlik haqidagi ertaklar. Yukar (Aynuユーカラ) va boshqa Aynu ogʻzaki anʼanalari va dostonlari xalq ogʻzaki ijodi deb ham ataladi.

Eng mashhur yapon afsonalaridan baʼzilari:

* Gʻayritabiiy kuchlarga ega Oltin bola Kintaroning hikoyasi.
* Shaytonlarni yoʻq qilgan Momotaro hikoyasi.
* Toshbaqani qutqarib, dengiz tubiga tushgan Urasima Taroning hikoyasi.
* Issun Bosi () — kattaligi shaytonchadek bola hikoyasi.
* Samuray otasining hurmatini tiklagan qiz Tokoyoning hikoyasi.
* Bumbuku Tyagama () — choynak shakliga kirgan tanuki haqida hikoya.
* Tamomo no Mae tulkining hikoyasi.
* Sita-kiri Sudzume () tili yoʻq chumchuq haqida doston qilinadi.
* Ajdahoga aylangan qasoskor Kiyoximening hikoyasi ().
* Bantyo Sarayasiki () — Okiku sevgisi va toʻqqizta taom haqidagi ertak.
* Yotsuya Kaidan — Oiva sharpasi haqidagi hikoya.
* Hanasaka Dziy — soʻlib qolgan daraxtlarni gullatgan keksa odamning hikoyasi.
* Taketori qariya haqida qissa — Oy poytaxtidan kelgan Kaguya-xime ismli sirli qizning hikoyasidir.

Shuni qoʻshimcha qilish joizki, xalq ogʻzaki ijodining shakllanishiga ham chet el adabiyoti, ham qadimgi Osiyoda keng tarqalgan ajdodlar va ruhlarga sigʻinish kulti taʼsir koʻrsatgan; shuningdek, yaponlarga Hindistondan kelgan baʼzi hikoyalar. Keyinchalik, ular juda oʻzgartirildi va oddiy odamlarning tushunishi va his qilishi uchun moslashtirildi.

Boshqa hikoyalar hind dostoni Ramayana va Xitoyning klassik „Gʻarbga sayohati“dan taʼsirlangan. Buddist Jatakada eslatib oʻtilgan hikoyalar, shuningdek, mashhur yapon hikoyalari toʻplamida biroz oʻzgartirilgan shaklda namoyon boʻladi.

XX-asrning oʻrtalarida hikoyachilar koʻpincha shaharma-shahar sayohat qilib, bu hikoyalarni kamisibay () deb ataluvchi oʻziga xos illyustratsiyalar bilan aytib berishgan.

## Yana qarang
* Yapon mifologiyasi
## Manbalar


## Adabiyotlar
*
Chertyonok № 13

**13-raqamli shaytoncha** — 1982-yil rejissor Natan Lerner tomonidan kichkina shaytonchaning sarguzashtlari haqida sovet qoʻgʻirchoq multfilmi. Bundan bir yil avval chiqqan „Ostin-ustun“ multfilmining davomi.


80-yillarning boshidan Lerner qoʻgʻirchoq filmlariga qiziqa boshladi. Plastik va ijro timsoli uchun juda qiyin boʻlgan bunday kinoda u sezilarli muvaffaqiyatlarga erishdi. Lernerning bu yillardagi eng yaxshi filmi, ehtimol, „13-raqamli shaytoncha“ hatto kattalar sevib tomosha qiladigan bolalar filmlaridan biridir. Ajib va mehribon boʻlgan, rasvo ishlarni qilishni oʻzi istamagan va hatto qila olmaydigan bu shaytoncha har qanday yoshdagi tomoshabinni qalbdan kuldira oldi.

— Kinoshunos Nataliya Venjer rejissor Natan Lernerning ijodi haqidagi maqolasida.

## Syujeti
Multfilm „Film mualliflari tomoshabinni shaytonlar tomonidan qabul qilingan maktab oʻquv dasturiga mutlaqo rozi emasliklari haqida ogohlantiradi“ degan „ogohlantirish“ bilan boshlanadi.

Shaytonlar maktabida dars mavzusi „Sevgi“. Shaytonlardagi sevgi odamlardagi kabi emas. Shaytonlarning muhabbati — bu toʻliq oʻziga boʻlgan muhabbat, yuz foiz boshqalarga tupurishdir. Shayton kimni sevishi kerak degan savolga 13-raqamli shaytonchaning oʻziga xos javobi bor, bu hech qanday tarzda maktab oʻquv dasturining „Oʻzingni sev, oʻzgaga tupur, shunda hayotinga yetmagay putur“ degan tamoyiliga mos kelmaydi.

## Suratga olish guruhi

* Boris Larin ssenariysi;
* Rejissor — Natan Lerner;
* Postanovkachi rassomlar: Yuriy Isaikin, Elena Zelenina;
* Operator — Lev Revtov;
* Bastakor — Mixail Meerovich;
* Ovoz operatori — Nelli Kudrina;
* Rollarni ovozlashtirganlar:

: Tatyana Zaxava — *13-chi;*
: Svetlana Travkina — *Yangi qiz;*
: Vladimir Basov — *oʻqituvchi;*
: Svetlana Xarlap — *44-chi;*

* Multiplikator rassomlar: Olga Anashkina, Lyudmila Afrina;
* Qoʻgʻirchoqlarni yasaganlar: Gennadiy Bogachev, A. Degtyarev, Anatoliy Kuznetsov, A. Nozdrin, Nina Panteleeva, Margarita Bogatskaya;
* Montajchi — Lyudmila Kopteva;
* Muharrir — Alisa Feodoridi;
* Direktor — Igor Gelashvili.

## Video boʻyicha nashrlar
Rossiyada 1990-yillarning oʻrtalariga qadar Studio PRO Video ushbu multfilmni VHS -da eng yaxshi sovet multfilmlari toʻplamida chiqardi. 1996-yilda multfilm Videovostok tomonidan VHS-da chiqarildi.

2000-yilda „Master Teyp“ „Soyuz Video“ bilan birgalikda Gosteleradiofond koʻmagida „Bolalar kinosi: Fyodor amaki, it va mushuk“ multfilmlarining butun seriyasi uchun Betacam SP master kassetasidan litsenziyalangan VHS nusxalarini taqdim etdi. Barcha litsenziyalangan VHS lar Hi-Fi Stereo ovoz bilan va PAL tizimida ishlab chiqarilgan.

2002-yildan beri u „Twic Lyrec“ tomonidan DVD-da „13-raqamli shaytoncha“ va Mitti Yenot toʻplamlarida chiqarildi. Shuningdek, „13 hikoya“ toʻplamida DVD diskida chiqarilgan.

## Yana qarang
* „Ostun-ustun“ multfilmi (1981)
## Manbalar


## Havolalar
* «Чертёнок № 13» на «Аниматор.ру»
*
Mönkhbatyn Urantsetseg

**Mönkhbatyn Urantsetseg** (; tugʻ. 1990-yil 14-mart, Bayan-Ovoo, Bayankhongor Province, Mongoliya) — mongoliyalik dzudochi va sambist, 48&nbsp;kg gacha vazn toifasida, Mongoliya terma jamoasi aʼzosi. Jahon va Ikki karra Osiyo chempioni, Osiyo oʻyinlari va Univrsiada gʻolibi. 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari va 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori. Mongoliyada xizmat koʻrsatgan sportchi.

## Faoliyati
1990-yilda Bayankhongor Province Bayan-Ovoo Sumda tugʻilgan. 2009-yilda dzudo boʻyicha Osiyo chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2010-yilda u sambo boʻyicha Jahon chempionatida gʻolib chiqdi. 2012-yilda u dzudo boʻyicha Osiyo chempioni boʻldi, ammo 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarisida atigi 7-oʻrinni egalladi. 2013-yilda u dzudo boʻyicha Jahon chempioni boʻldi, shuningdek, Osiyo chempionati va Jahon jangovar oʻyinlari]]da bronza medallarini qoʻlga kiritdi. 2014-yilda esa Yozgi Osiyo oʻyinlarining oltin medalini qoʻlga kiritdi.

2016-yilda Mönkhbatyn Urantsetseg Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpida oʻyinlarida ishtirok etdi. 48&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasidagi musobaqalarda mongoliyalik sportchi birinchi oʻrinni egalladi, buning natijasida u darhol 1/8 finaldan boshladi. Birinchi jangda Urantsetseg fransiyalik sportchi Laetitia Payni ishonchli tarzda magʻlub etgan boʻlsa-da, chorak finalda 2015-yilgi Jahon chempionati bronza medali sovrindori koreyalik Jeong Bo-kyeongga yutqazib qoʻydi. Takrorlash turnirining yarim finalida Urantsetseg amaldagi Olimpida chempioni va musobaqa mezboni Sarah Menezesni magʻlub etdi. Bronza medali uchun bahsda Mönkhbatynning raqibi yaponiyalik Ami Kondo boʻldi. Jang taqdirini faqat bitta harakat hal qildi. Jangning soʻnggi soniyasida yaponiyalik dzudochi Sumi otoshi texnikasini muvaffaqiyatli bajarib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2017-yilda Urantsetseg yana Osiyo chempioni boʻldi. 2018-yilgi Jakartada (Indoneziya) Yozgi Osiyo oʻyinlarida u bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u bronza uchun kechgan jangda fransiyalik sportchi Melani Klementni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yil iyun oyida Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida mongoliyalik sportchi 48&nbsp;kg gaha vazn toifasida kosovolik sportchi Distria Krasniqini magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlaridaning birinchi kunida 48&nbsp;kg vazn toifasida mongoliyalik uchinchi oʻrin uchun kurashda Portugaliya sportchisi Katarina Kostani magʻlub etib, Olimpiadaning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

## Manbalar
Tlashkalteklar

**Tlashkalteklar** (**Tlashkalanlar**) – ispangacha boʻlgan davrda xuddi shu nomdagi zamonaviy Meksika davlati hududida Tlashkala qirolligida yashagan Nahua guruhidan boʻlgan xalq. Tarixan, Asteklarning eng ashaddiy dushmanlari boʻlib, ular ispanlar Astek imperiyasini bosib olish paytida konkistadorlarni qoʻllab-quvvatlaganlar.

Konkistadan keyin oʻzlarining imtiyozli mavqei tufayli Tlashkalteklar ispanlar bilan aralashib ketishdi. Zamonaviy avlodlari – mestislar.

## Konkistadan oldingi tarix
Dastlab, Tlashkalteklar navbati bilan bir-biriga bogʻliq boʻlmagan Nauatl, Otomi va Pinome tillarida soʻzlashadigan uchta alohida xalqning birlashmasi edi. Asta-sekin, nauatl tilida soʻzlashuvchilar ustunlik mavqeini egalladi.

Bir qancha urinishlarga qaramay, asteklar Tlashkalteklarni boʻysundira olmadilar. Ikkinchisi ham Gul jangida qatnashgan.

## Ispaniya mustamlakachilik tarixi

Tlashkalteklar Astek imperiyasining poytaxti Tenochtitlanga qarshi yurishda Ernan Kortesning ittifoqchilari edi. Ular ispanlarga Anahuak vodiysini egallashda yordam berishdi va bosqinchi armiyaning asosiy kontingentini tashkil qilishdi.

Ittifoqchilik xizmatlarini eʼtirof etgan holda, Tlashkalteklar ispanlardan Meksikadagi boshqa mahalliy xalqlarga nisbatan bir qator imtiyozlarni oldilar, jumladan, oʻqotar qurol olib yurish, ot minish, zodagonlik unvonlariga ega boʻlish va oʻz turar-joylarini avtonom tarzda boshqarish.

Tlashkalteklar Meksikaning shimolida, jumladan, ispanlar mahalliy qabilalarni boʻysundira olmagan zamonaviy Texas shtatining janubi-sharqidagi hududning bir qismini ham oʻz ichiga olgan bir qator aholi punktlariga asos solgan. Ispanlar ularni mahalliy xalqning oʻtroq turmush tarzini qabul qilishlari va ispan hukmronligini tan olishlari namunasi sifatida ularni mahalliy isyonkor koʻchmanchi qabilalar (chichimeklar deb nomlanadi) bilan birga joylashtirdilar. Bu joylarda Tlashkalteklar konlarda va tomorqalarda ishlagan.

## Manbalar


## Havolalar
* 
*
Ingliz suv spanieli

**Ingliz suv spanieli —** itlarning yoʻqolib ketgan zotidir. Oxirgi vakillari 1930-yilda koʻrishgan. Bu ovchi it zoti suv qushlari va oʻrdaklarni ovlashi mumkin edi. Bu spaniel kolli yoki pudel va bahor spaniel aralashmasiga oʻxshardi. Bu zot Irlandiyalik spanielning yaratilishiga ilhom bergan boʻlishi mumkin.

## Zotning tarixi

Bu zot 1802-yilda ham uzun va qalin junga ega ekanligi tasvirlangan. Ingliz suv spanieli 1830-yillarga qadar zotga aylantirildi. Odamlar uni (ingliz suv spanielini) „qarindosh“, irlandiyalik suv spanieli deb atamadilar. XVIII asrning birinchi yarmida ingliz suv spanieli Sharqiy Angliyada oʻrdak ovlash uchun ishlatila boshlandi.

1570-yilda doktor Jon Guy ingliz suv spanielini tasvirlab berdi. Taxminlarga koʻra Shekspir bu zotni allaqachon bilgan, chunki u bu haqda Makbetda eslatib oʻtgan.

1967-yilda (oʻsha paytda zot allaqachon yoʻq boʻlib ketgan) Jon F. Gordon yozgan:

## Tashqi koʻrinishi

Ingliz spaniellarining rangi zamonaviy zotlarda topilgan: ingliz Springer Spaniel, Welsh Springer va Spaniel.

## Ovdan foydalanish
Rasmlardan birining muallifi suvda suzuvchi qushlar va oʻrdaklarni ovlashda ingliz suv spanielidan foydalangan maʼqulligini, chunki u yaxshi suzishini taʼkidlagan.

## Manbalar
Aleksandr Abdulxoliqov

**Aleksandr Rustamovich Abdulxoliqov ** (1975-yil 3-martda tugʻilgan, Fargʻona viloyati, Qoʻqon) — sovet, oʻzbek va rus futbolchisi, himoyachisi, murabbiyi.

## Tarjimai hol

Egizak akasi Aleksey bilan birgalikda G.Titov nomidagi ROZM (Respublika olimpiya zaxiralari maktabi) (Toshkent) oʻquvchisi boʻlgan, u bilan 2005-yilgacha bir xil klublarda oʻynagan. 1989—1991-yillarda "Paxtakor"ning dublida ishtirok etgan. 1991-yilda Xalqobodning „Sohibkor“ jamoasida 3 ta oʻyin oʻtkazgan. 1992—1993-yillarda "Paxtakor" va „Politotdel“da Oʻzbekiston chempionati oliy ligasida oʻynagan.

D1994-yildan u Rossiya chempionatining quyi divizionlarida oʻynagan: „Sokol-d“ Saratov (1994), „Zavodchanin“ Saratov (1995—1996), „Torpedo“ (Pavlovo) (1997—2000), „Svetotexnika“ Saransk (2001—2002), „Sibur-Ximik“/"Ximik" Dzerjinsk (2002, 2008-2010), „Lokomotiv-NN“ (2003), „Dinamo“ Kirov (2004), „Neftyanik“ Ufa (2005), „Spartak“ Kostroma (2006), „Orujeynik“ Tula (2007) klublarida, shuningdek Nijniy Novgorodning havaskor klublari boʻlgan „Spartak“ Bogorodsk (2010—2012), „Torpedo-Pavlovo“ (2012—2014) klublarida oʻynagan.

2013-yil oktyabr oyidan — „Torpedo“ Pavlovo futbol klubi oʻyinchisi-bosh murabbiyi sifatida faoliyat yuritmoqda.

## Manbalar

## Havolalar

* FootballFacts.ru
Bask choʻpon iti

**Bask choʻpon iti** (, bask. Euskal artzain txakurra) — Ispaniyaning shimolida, Basklar mamlakatida paydo boʻlgan va mahalliy choʻponlar tomonidan chorva mollarini qoʻriqlashda anʼanaviy ravishda foydalaniladigan it zotidir. Bu zot Markaziy Yevropa choʻpon itlaridan kelib chiqqan deb ishoniladi.

## Tashqi koʻrinishi
1995-yil 1-iyunda Bask qoramol iti Ispaniya kinologiya federatsiyasi (*Real Sociedad Canina de España*). Tomonidan rasman tan olingan.

Bu itlar tez yugurish uchun moʻljallangan, barcha jismlari mutanosib, kuchli, toʻrtburchaklar shakldagi tanaga ega. Balandligining tana uzunligiga nisbati taxminan 1: 1,2 ni tashkil qiladi.

Juni oltin yoki mis rangda, ipakdek va oʻrtacha uzunlikda, tumshugʻi va old oyoqlari juda qisqa. Koʻzlar oval, kashtan rangda, koʻz qovoqlari toʻqroq rangda. Quloqlari uchburchak shaklda, baland joylashgan, yengil, koʻpincha orqaga tortilgan. Panjalari oval shaklga ega. Orqa oyoqlarida bir yoki ikkita shudring panjasi boʻlishi mumkin. Quyrugʻi pastga tushirilgan, harakatda koʻtariladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Portal: Euskal Artzain Txakurra  )
* Amerikadagi bask qoʻy iti )
Tekislik krilari

**Tekislik krilari** () — Kanada va AQShdagi algonkino tilida soʻzlashuvchi hind qabilalari.

## Tarixi

Tekislik krilari yirik hind kri xalqining bir qismidir. XVII-asrda oʻqotar qurollar bilan qurollangan Krilar oʻrmonlardan gʻarbga, Buyuk tekisliklarga koʻchib oʻtdi. Asta-sekin, Tekislik krilari savdogarga aylandi va yevropaliklar bilan aloqasi boʻlmagan qabilalarni qurol bilan taʼminladi.

XIX asrning birinchi yarmida ular Mandanam, Hidatsa va Arikara oʻqotar qurollarining asosiy yetkazib beruvchisi boʻlib, buning evaziga otlar va makkajoʻxori olganlar. Tekislik krilari oʻz ittifoqchilari Assiniboynlar va tekislik Ojibvelari bilan doimo Siu, Qora oyoqlar, Sarsi, Grovantrlar va Sharqiy Shoshonlar bilan urushishgan. Ularning asosiy dushmanlari Qora oyoqlar konfederatsiyasi tarkibiga kirgan Pikan va Kayn qabilalari boʻlgan. Ular oʻrtasidagi soʻnggi keng koʻlamli jang 1870-yilda boʻlib oʻtdi. Tekislik krilari hozirgi Letbridj shahri yaqinidagi Belli daryosidagi Kayn qarorgohiga hujum qildi. Eng soʻnggi koʻp zaryadlanuvchi miltiqlar bilan qurollangan pikanlar Kaynga yordamga oʻz vaqtida yetib keldi. Natijada, krilar 240 ga yaqin jangchini yoʻqotib, qattiq magʻlubiyatga uchradi. Qora oyoqlilar bilan nizo 1886-yilgacha davom etdi.

Oq odamlar bilan tekislik krilari odatda tinchllikda boʻlgan, garchi kichik toʻqnashuvlardan qochib qutula olmagan boʻlsalar ham. 1885-yilda tekislik krilarining bir qismi Lui Riel boshchiligidagi Kanada Metislari qoʻzgʻolonida ishtirok etgan.

## Taniqli vakillari

* Katta ayiq
* Tentiroq ruh

## Yana qarang
* Cree
* Kanada mestizolari
## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* *John S. Milloy.* The Plains Cree. Trade, Diplomacy and War, 1790 to 1870. University of Manitoba Press, Winnipeg, 1988 — ISBN 0-88755-141-6.

## Havolalar
*The Plains Cree - Ethnographic, Historical and Comparative Study by David Mandelbaum
*Cree history and past major key events
* Chippewa Cree Tribe of the Rocky Boy's Reservation official website
Sohibkor (futbol klubi)

**„Sohibkor“** — sobiq ittifoqning Xalqobod (Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yangiyoʻl tumani) futbol klubi. 1980-yilda asos solingan.

## Nomlari
* 1980-yil — „Sohibkor“ (Yangiyoʻl),
* 1981—1991-yillar — „Sohibkor“ (Xalqobod).

### SSSR musoboqlaridagi ishtiroki

## Yutuqlari
* SSSR Ikkinchi ligasi — zonal turnirida 1-oʻrin (1985)

## Havolalar

* Klub futbol faktlari ma'lumotlar bazasida 
* Wildstat ma'lumotlar bazasidagi klub o'yinlari (1980) 
* Wildstat ma'lumotlar bazasidagi klub o'yinlari (1981-1991)