open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edem Atovor

**Edem Atovor** (1994-yil 10-aprelda tugʻilgan) — ganalik futbolchi. U „Lady Strikers“, „Makkabi Kishronot Hadera FC“ va Gana ayollar terma jamoasida oʻynagan, hozir esa Isroilning „Hapoel Petah Tikva“ klubida oʻynaydi.

## Faoliyati
Atovor oʻz faoliyatini 2005-yilda Keyp sohilidagi Ghatel Ladies kompaniyasida boshlagan. 2007-yilda u kattalar jamoasiga oʻtdi. Gananing eng yuqori ligasida „Ghatel Ladies“ uchun uch yil oʻynagach, u „Cape Coast Vodafone Ladies“ga oʻtdi. U „Ayollar Liga zonasi“da bir mavsum oʻynagandan soʻng, 2011-yilda shahardagi boshqa klub „Lady Strikers“ga oʻzgardi. U yerdagi qisqa faoliyatdan soʻng, 2012-yilgi mavsum boshlanishi bilan „Lady Strikers“dan oʻzining sobiq yoshlar klubi „Cape Coast Ghatel Ladies“ga ijaraga oʻtdi. U klub bilan oʻzining eng muvaffaqiyatli oʻyinlarini oʻtkazdi va mavsumning eng yaxshi 3 ta eng qimmat oʻyinchilaridan biri sifatida „Shield National Player“ mukofotiga nomzod boʻldi. Akkradagi Davlat banket zalida „Shield National Player“ mukofotini topshirish marosimida, ushbu mukofot bilan taqdirlandi. Keyin u Lady Strikersga qaytdi.

Atovor Gana milliy ayollar futbol jamoasi bilan 2008-yilgi 17-yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida va 2010-yil 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan. 2011-yildan beri Gana ayollar terma jamoasi aʼzosi hisoblanadi.

## Yutuqlari

* *Shield National Player mukofoti: 2012-yil*

## Manbalar
Léa Rubio

**Léa Rubio** (1991-yil 6-may, Avignon shahrida tugʻilgan) — fransuz futbolchisi, hozirda Fransiyaning „Olympique de Marseille“ klubida va Fransiya ayollar milliy futbol jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Faoliyati
Rubio oʻz faoliyatini Monteux kommunasidagi „*Féminin Monteux“ futbol klubida* boshlagan. U 2006-yilda 15 yoshida Fransiya ayollar futbolining ikkinchi divizionida toʻp surayotgan klub bilan ligadagi debyutini oʻtkazdi. 2006—2007-yilgi mavsumda Rubio 13 ta oʻyinda maydonga tushgan. Keyingi mavsumda uning oʻtkazgan oʻyinlari soni 15 taga etdi. Shuningdek, kubok oʻyinida uchta gol urdi, hatto bir necha bor jamoa sardori boʻlgan. 2008—2009-yilgi mavsumda Rubio nufuzli Clairefontaine akademiyasi ayollar ligasining „CNFE Clairefontaine“ klubiga oʻtdi. Biroq, oxir-oqibat „Montpellier“ bilan shartnoma imzoladi. Montpellier bilan Rubio jamoaning 8-raqamiga ega boʻldi va jamoadagi birinchi mavsumida 11 ta liga oʻyinida maydonga tushdi. U uchta kubok oʻyinida maydonga tushib, bitta gol urib, Monpeliyierga 2008—2009-yilgi „Challenge de France“ musobaqasida gʻalaba qozonishga yordam berdi.

Rubio 2009—2010-yilgi mavsumda ligadagi dastlabki oltita oʻyinda uchta gol urdi. U shuningdek, klub uchun yangi tashkil etilgan, UEFA Ayollar Chempionlar ligasida toʻrtta oʻyinda ishtirok etib, klubga asosiy bosqichga chiqishga yordam berdi.

## Xalqaro faoliyati
Rubio Fransiya terma jamoasining ayollar boʻlimida faol oʻnagan. Rubio faoliyati davomida 17 yoshgacha, 18 yoshgacha va 19 yoshgacha boʻlgan ayollar jamoalari bilan ham oʻynagan. 17 yoshgacha boʻlgan terma jamoa bilan u 2008-yilda 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionatida va 2008-yilgi 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi birinchi jahon chempionatida ishtirok etdi, ammo Fransiya guruh bosqichida turnirdan chiqib ketdi. Rubio turnirdagi yagona golini guruh bosqichining soʻnggi oʻyinida AQSH darvozasiga kiritdi. 19 yoshgacha boʻlganlar bilan Rubio „La Manga Cup“ xalqaro turnirida oʻynadi va 2009-yilgi UEFA 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi chempionati yarim finalga qadar Shvetsiyaga qoʻshimcha daqiqalarda magʻlub boʻldi.

## Xalqaro statistikasi

## Manbalar
Ayollar tennisi

Women's tennis 
 

**Ayollar tennisi bu ayollar** uchun eng mashhur sport turlaridan biridir. Bu ayollar o'zlarining erkaklarnikiga teng keladigan shon-sharaf va mashhurlikka ega bo'lgan kam sonli sport turlaridan biridir. Ayollar tennis uyushmasi ayollar tennisi bilan shug'ullanadigan asosiy tashkilotdir.

## Tarix

Ayollar tennisi 1900-yilda Parijda va 1908-yilda Londonda bo'lib o'tgan birinchi Olimpiya o'yinlarida mavjud, ammo ayollar juftliklari faqat 1920-yilda Antverpen o'yinlarida paydo bo'lgan.

Ayollar tennisining birinchi super yulduzlaridan biri Syuzanna Lenglen bo'lib, u Uimbldon va Internationaux de France musobaqalarida oltita sovrinni qo'lga kiritgandan so'ng, 1926–1927-yillarda Shimoliy Amerikada birinchi professional turnirga chiqish uchun havaskor tennisni tark etdi. Keyin u "Diva" 2 hisoblanadi. 

Biroq, ayollar tennisi 1960-yillarga qadar va ayniqsa 1970-yillarda Ayollar tennis uyushmasi tashkil etilishi bilan haqiqiy shakllanmadi.

## Ayollar tennisining xususiyatlari
Ayollar o'rtasidagi tennis o'yinlarida to'p odatda ta'sirsiz o'ynaladi (ko'tarishdan kamroq) va o'yinlar asosiy chiziqdan ko'proq o'ynaydi; yozish, odatda, erkaklarnikiga qaraganda kamroq kuchli. O'yin ko'proq taktik tezlikda va kutishda amalga oshiriladi. Xizmat ham unchalik kuchli emas; erkaklarnikiga qaraganda nisbatan kamroq ahamiyatga ega. Biroq, 1990-yillardan beri bu sohada sezilarli evolyutsiya kuzatildi, ayollar tennisi yaxshilanmoqda va tobora ommalashib bormoqda.

## Munozara
Ayollar tennisi bir nechta  holatlari bilan ajralib turadi. Ayollar tennisi dunyosi ba'zan "gomofobik" va "seksist" deb ta'riflanadi.

## Yana qarang

* Jinslar jangi
* Avstraliyada ayollar tennisi
* Janubiy Afrikadagi ayollar tennisi
* Amerika Qo'shma Shtatlarida ayollar tennisi

## Bibliografiya

* Fransiyalik tennis ayollari, Vinsent Kognet, Romain Lefevr, Filipp Mariya, Ed. du Stade, 1999-yil ()
* Les dessous du tennis feminin, Nathalie Tauziat, ed. Jai Lu, 2001-yil ()
* N'oublie pas de gagner: Dans les coulisses du tennis feminin, Dominique Bonnot, ed. Aksiya, 20157 ()
* Ayollar tennis taktikasi, Rob Antoun, Inson kinetikasi, 2007 ()

## Manbalar
Yehuda Gruenfeld

**Yehuda Gruenfeld** (1956-yil 28-fevralda tugʻilgan) — isroillik shaxmatchi, grossmeyster unvoniga ega.

## Faoliyati
U Polshaning Dzierżoniow shahrida tug'ilgan. 1974-yilda Gruenfeld yoshlar o'rtasidagi Isroil chempionatida g'olib chiqdi. 1978-yilda u Skienda 2-5-o'rinlarni egalladi. 1978-yilda u Gausdalda g'alaba qozondi. 1979-yilda u Bilda 1-2 o'rinlarni egalladi. 1979-yilda u Lucerne zonasida 2-o'rinni egalladi. 1979-yilda u Riga interzonalida 12-o'rinni egalladi, Mixail Tal g'alaba qozondi.

1980-yilda u Beer Shevada 3-4-oʻrinlarni egallagan, Luganoda 2-8-oʻrinlar, Gausdalda 2-4-oʻrinlar, Obervartda 1-4-oʻrinlar, Ramat Xasharonda 2-5-oʻrinlar uchun durang va Bilda gʻalaba qozongan. 1981-yilda u Luganoda 1-3 o'rinlar uchun durang o'ynadi va Nyu-Yorkda g'alaba qozondi.

1982-yilda Gruenfeld Isroil chempionatida g'olib chiqdi. 1984-yilda u Dortmundda g'alaba qozondi. 1985-yilda Filadelfiyadagi 13-Jahon ochiq chempionatida u birinchi bo'lib Maksim Dlugy va Dmitriy Gurevich bilan tenglashdi (Dlugy pley-offda g'alaba qozondi). 1987-yilda u Myunxen zonasida g'olib chiqdi). 1987-yilda u Zagreb Interzonalida 8-11-o'rinni egallab, Viktor Korchnoy tomonidan g'alaba qozondi. 1990-yilda u yana Isroil chempionligini qo'lga kiritdi.

Gruenfeld oltita shaxmat olimpiadasida Isroil uchun o'ynagan:

* 1978-yilda Buenos-Ayresdagi 23-Olimpiadada ikkinchi zaxira kengashida (+2 –0 =7);
* 1980-yilda La Vallettadagi 24-Olimpiadada uchinchi o'rinda (+6 –3 =2);
* 1982-yilda Lutserndagi 25-Olimpiadada birinchi o'rinni egalladi (+2 –2 =7);
* 1984-yilda Salonikidagi 26-Olimpiadada birinchi o'rinni egalladi (+3 –4 =4);
* 1990-yilda Novi Saddagi 29-Olimpiadada ikkinchi o'rinda (+0 –3 =5);
* 1992-yilda Maniladagi 30-Olimpiadada birinchi zaxira kengashi (+4 –1 =4).

FIDE unga 1978-yilda xalqaro usta, 1980-yilda esa xalqaro grossmeyster unvonini berdi.

U 2014-yil Shaxmat Olimpiadasida Xalqaro Shaxmat Qo'mitasining karlar jamoasining first board doskasida o'ynadi.

U 2019-yilgi qishki Surdolimpiada o'yinlarida erkaklar o'rtasidagi blits musobaqasida oltin medalni qo'lga kiritdi.

## Manbalar
Sergey Karyakin

**Sergey Aleksandrovich Karjakin** (1990-yil 12-yanvarda tug'ilgan) - rossiyalik shaxmat grossmeysteri (ilgari Ukraina vakili). Shaxmat qiroli, u avvalroq 12 yoshu 7 oyligida chempionlik unvonini qo'lga kiritib, tarixdagi eng yosh grossmeyster rekordini o'rnatgan edi.

Karjakin 1999-yilda 10 yoshgacha boʻlgan o'smirlar o'rtasida shaxmat bo'yicha Yevropa chempionatida g'olib chiqdi va 2001-yilda 12 yoshgacha boʻlgan shaxmat bo'yicha jahon chempioni bo'ldi. U 11 yoshida xalqaro usta unvoniga sazovor boʻlgan va 2003-yilda grossmeyster unvoniga sazovor boʻlgan. U 2004-yilgi Shaxmat Olimpiadasida Ukrainani himoya qilib, jamoaviy va shaxsiy oltin medalni qo'lga kiritdi. U Ukraina uchun yana ikkita shaxmat olimpiadasida qatnashdi va 2009-yilda Rossiyaga ko'chib o'tishdan oldin Korus shaxmat turnirida g'olib chiqdi. O'shandan beri u Rossiyani besh marta Shaxmat Olimpiadasida himoya qilib, 2010-yilda shaxsiy oltin medalni qo'lga kiritgan. Shuningdek, u 2013 va 2019-yillarda shaxmat bo‘yicha jahon jamoaviy chempionatida Rossiya bilan jamoaviy oltin medalni qo‘lga kiritdi.

Karjakin 2012-yilda tezkor shaxmat bo‘yicha jahon chempionati va 2013 va 2014-yillarda Norvegiya shaxmat turnirida g‘olib chiqqan. U 2014-yilgi nomzodlar turnirida qatnashib, ikkinchi o'rinni egalladi. U shaxmat bo'yicha 2015-yilgi Jahon kubogida g'olib chiqdi va shu tariqa 2016-yilgi Nomzodlar turniriga yo'llanma oldi. U turnirda g'olib chiqdi va shaxmat bo'yicha jahon chempionatida qatnashish huquqini qo'lga kiritdi. 2016-yilning noyabr oyida u klassik o'yinlarda 6:6 hisobida durang o'ynab, chempionlik o'yinida Magnus Karlsenga tezkor taybreykda mag'lub bo'ldi. U 2016-yilda blits shaxmat bo'yicha jahon chempionatida g'olib chiqdi. U 2018-yilda yana Nomzodlar turnirida ishtirok etib, uchinchi o‘rinni egalladi va shaxmat bo‘yicha 2021-yilgi Jahon kubogida ikkinchi o‘rinni egallab, 2022-yilgi Nomzodlar saralashiga yo‘llanma oldi.

Karjakinning 2022-yilgi Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishini jamoatchilik tomonidan ma'qullagani uchun Grand Chess Tour uni kelgusi tadbirlar uchun taqiqlashga harakat qildi. Shuningdek, u olti oy davomida FIDE reytingi bo'yicha musobaqalarda, jumladan, 2022-yilgi Nomzodlar turnirida ishtirok etishi taqiqlangan.
## Manbalar
Indira Bayt

**Indira Bayt** (**Bobotaev**; , 1980-yil tugʻilgan) — Qozogʻiston va sloveniyalik shaxmatchi, ayollar oʻrtasida FIDE ustasi.

## Biografiyasi
2000-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida, 1998-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida, 1996-yil va 1998-yilgi yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatlarida Qozogʻiston sharafini himoya qilgan. 18 yoshgacha boʻlganlar toifasida.

2003-yildan beri Sloveniyada doimiy istiqomat qiladi."Krka Novo Mesto" klubida oʻynaydi. 2006-yildan beri Sloveniya fuqarosi, milliy chempionatlarda ishtirok etadi va terma jamoa sharafini himoya qiladi.

2007, 2009 va 2010-yillardagi Sloveniya chempionatlarining kumush medali sovrindori (2010-yilda V. Rozich bilan 1-2 oʻrinlarni boʻlishib, qoʻshimcha koʻrsatkichlarda unga yutqazgan). 2006-yil Sloveniya chempionatining bronza medali sovrindori

Blits boʻyicha Sloveniya chempioni 2010-yil.

Sloveniya terma jamoasi tarkibida 2010-yil Shaxmat Olimpiadasi va 2007-yilgi Yevropa jamoalar chempionati da qatnashgan.

## Asosiy sport natijalari

## Muhim natijalar
2010-yilda Sloveniyaning blits chempionatida 1-oʻrin

2010-yilda Sloveniya ayollar chempionatida 2-oʻrin

2009-yil ayollar oʻrtasidagi Sloveniya chempionatida 2-oʻrin

2007-yilda Sloveniya ayollar chempionatida 2-oʻrin

2006-yilda Sloveniya ayollar chempionatida 3-oʻrin

Bayt Indira reytingining eng yuqori reytingi 2225 boʻlgan FIDE Ayol ustasi (WFM). U 39-shaxmat olimpiadasida Sloveniya ayollar terma jamoasi aʼzosi edi.

U 2006-yilgacha vatani Qozogʻiston sharafini himoya qilgan.

## Grandmaster maslahatlari
Koʻr-koʻrona oʻynashda biroz tajriba orttirganingizdan soʻng, siz butun taxtani toʻliq tasavvur qilish uchun kamroq va kamroq harakat qilasiz. Siz baʼzi mavhum tasvirlarni ishlab chiqasiz, siz uchun individual, turli xil assotsiativ seriyalar, garchi taxtaning vizual koʻrinishi vaqti-vaqti bilan jalb qilinadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Indira Bayt 2010-yilgi Shaxmat Olimpiadasidagi chiqishlari
* Indira Baytning 2007-yilgi Yevropa jamoalar chempionatidagi chiqishlari
* Indira Bobotaevaning 2000-yil oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatidagi chiqishlari
Alexander Ipatov

**Aleksandr** Ipatov (; 1993-yil 16-iyulda tug'ilgan) - asli ukrainalik turk shaxmat grossmeysteri. U Turkiyaning eng yuqori reytingdagi shaxmatchisi hisoblanadi. Ipatov 2012-yilda oʻsmirlar oʻrtasida jahon chempioni, 2014 va 2015-yillarda Turkiya chempioni boʻlgan. 2012-yildan beri Turkiya terma jamoasi safida Shaxmat olimpiadasi, shaxmat boʻyicha jahon jamoaviy chempionati va shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida ishtirok etgan.

## Dastlabki yillari
Ipatov 1993-yil 16-iyulda Ukrainaning Lvov shahrida tug'ilgan. Otasi unga toʻrt yoshida shaxmat oʻynashni oʻrgatgan, olti yoshida onasi uni mahalliy shaxmat klubiga olib kelgan. U yerda toʻrt yil tayyorgarlik koʻrgan.

## Shaxmatdagi faoliyati
2003-yil mart oyida Ipatov 10 yoshgacha boʻlgan Ukraina vitse-chempioniga aylandi. Bu unga Gretsiyada bo'lib o'tgan shaxmat bo'yicha yoshlar o'rtasidagi jahon chempionatida (U10 bo'limi) ishtirok etish huquqini qo'lga kiritdi. Ipatov esa 133 nafar futbolchi ichida 11-oʻrinni egalladi. 2007-yilda u 14 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Ukraina chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi va shu bois Turkiyada boʻlib oʻtadigan 14 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi va u yerda 8-oʻrinni egallab, birinchi marta kuchli 10 talikka kirdi.

2008-yilda Ipatov 207 Elo reyting ochkosini qo'lga kiritdi. Ikki marta Ukraina vitse-chempioni (U16 va U20) bo'ldi va milliy usta va xalqaro usta (IM) unvonlariga sazovor bo'ldi. 2009-yilning yanvaridan 2012-yilning fevraligacha u Ispaniya terma jamoasi sharafini himoya qilgan.

2011-yilda Ipatov Cappelle-la-Grande Open turnirida uchinchi oʻrinni egalladi, unda 573 nafar oʻyinchi ishtirok etdi. Ulardan 85 nafari grossmeysterlar edi.  2012-yil fevral oyidan beri Aleksandr Ipatov Turkiya shaxmat federatsiyasini himoya qiladi. 2012-yil avgust oyida u Afinada oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida Ding Liren, Richard Rapport, Yu Yangyi va Vey Yidan o'zib ketdi. Bu yutuq unga 2013-yilgi FIDE Jahon chempionatida qatnashish huquqini berdi.

## Manbalar
Florence Dadson

**Florence Dadson** (1992-yil 23-aprelda tugʻilgan) — ganalik ayol futbolchi. U AQShning "Gulf Coast Texans" futbol jamoasida oʻynagan.

## Faoliyati
Dadson oʻz faoliyatini „Christ the King“ akademiyasida boshlagan va oʻn uch yoshida „Ghatel Ladies Cape Coast“ akademiyasiga qoʻshilgan. U 2011-yil sentyabr oyida Illinoys shtatidagi Robert Morris universitetiga oʻqishga kirgach, oʻz vatani Ganani tark etib, biznes boshqaruvi boʻyicha bakalavriat yoʻnalishida — Turizm tadqiqotlari boʻyicha oʻqishni davom ettirdi. U „RMU Eagles“ klubida Gana ayollar futbol terma jamoasi aʼzolari Oliviya Amoako va Linda Eshun bilan birga oʻynagan.

U 2014-yilning bahorida Robert Morris universitetini tamomlagandan soʻng, W-League klubi „Gulf Coast Texans“ jamoasiga qoʻshildi. U ziyoli futbolchi hisoblanadi. Futbol bilan esa sevimli mashgʻulotidek shugʻulanadi, garchi professional futbolchi boʻlsa ham.

## Xalqaro faoliyati
Dadson terma jamoada hujumchi sifatida oʻynadi va oʻz mamlakatini U17 va U20 darajasida himoya qildi. Dadson Gana terma jamoasida 2008-yilgi FIFA 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati va 2012 FIFA 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida oʻynagan. U Gana ayollar futbol terma jamoasining kengaytirilgan tarkibida ham oʻynaydi. Dadson 2008-yilgi 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida va 2010-yil 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan. 2012-yildan beri Gana ayollar terma jamoasi aʼzosi.

## Shaxsiy hayoti
Dadson 2019-yil 3-yanvarda Gananing Cape Coastda ganalik futbolchi David Accamga turmushga chiqdi.

## Yutuqlari
**Gana ayollar futbol terma jamoasi**

* Afrika ayollar millatlar kubogi, uchinchi oʻrin: 2016-yil.

## Manbalar
Ali Farahat

**Ali Farahat** (2014-yilgacha yozilgan *Ali Frhat*; 1975-yil 22-avgustda tug'ilgan) — misrlik va amerikalik shaxmatchi, 2005-yilda FIDE xalqaro ustasi (IM) unvonini olgan. U 2014-yilda shaxmat boʻyicha Misr chempionligini qoʻlga kiritgan. 2019-yil aprel oyidan boshlab u AQSh shaxmat federatsiyasida o'ynaydi.

## Biografiyasi
U 2005-yilda Lusakada bo'lib o'tgan shaxmat bo'yicha Afrika chempionatida uchinchi o'rinni egallagan. Ushbu muvaffaqiyati uchun u xalqaro usta unvoniga sazovor bo'ldi va 2005-yilda Xanti-Mansiyskda bo'lib o'tgan shaxmat bo'yicha Jahon kubogi yo'llanmasini qo'lga kiritdi va birinchi davrada Levon Aronyanga qarshi o'yinda mag'lub bo'ldi. U 2014-yilda Vindxukda boʻlib oʻtgan Afrika shaxmat chempionatida yana uchinchi boʻldi.  2013-yilda Iskandariyadagi Misr shaxsiy chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan va 2014-yilda Qohirada boʻlib oʻtgan musobaqada gʻolib chiqqan.

Misr terma jamoasi uchun 2006 va 2008-yillardagi Shaxmat Olimpiadalarida 14 o'yinda umumiy 7 ochko to'plagan. Bundan tashqari, u 2015 va 2017-yillarda terma jamoalar o'rtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan. 2017-yilgi jamoalar o'rtasidagi jahon chempionatida u grossmeyster unvonini qo'lga kiritish uchun normani qo'lga kiritdi.

Uning Misrdagi klubi *Al-Sharqiya Duxan* edi. *Al-Sharqiya* bilan 2007-yilda Xartumda va 2015-yilda Agadirda bo'lib o'tgan arab klublari chempionatida g'olib chiqdi. *Al-Havar* bilan u 2017-yilda Qohirada bo'lib o'tgan Afrika klublar chempionatida g'olib chiqdi va 5-taxtada o'zining barcha 7 o'yinida Elo ko'rsatkichi 2910 bo'lib, ushbu musobaqada ishtirok etgan barcha o'yinchilarning 5-taxtasida eng yaxshi natijaga erishdi.

Shaxmat bo'yicha murabbiy sifatida u 2007-yilda Malavining Kasungu tumanida shaxmat bo'yicha o'smirlar o'rtasidagi Afrika chempionatida g'olib chiqqan Kareim Vageyxni tayyorlagan. Birlashgan Arab Amirliklarida u *Dubay shaxmat klubi* va *Fujayra shaxmat klubida* murabbiylik qilgan. U 2016-yilgi Shaxmat Olimpiadasida Misr ayollar terma jamoasi sardori bo'lgan. Ali Farahat FIDE instruktori (2005-yilda mukofotlangan) va FIDE murabbiyi (2013-yilda mukofotlangan) unvonlariga ega.

## Manbalar
Maxim Turov

**Maxim Turov** ( ; 1979-yil 7-dekabrda tugʻilgan) — rossiyalik shaxmatchi. U 1999-yilda FIDE tomonidan grossmeyster unvoni bilan taqdirlangan.

Turov 1993-yilda Linares shahrida bo'lib o'tgan 1-bolalar shaxmat olimpiadasida Rossiyaning "A" jamoasi tarkibida ishtirok etib, oltin medalni qo'lga kiritdi. 2005 va 2011-yillarda Dierendagi ochiq Gollandiya chempionatida g'olib chiqdi.

2009-yilda u Doroshkevich memorialida Aleksandr Lastin bilan 1–2-oʻrinlarni egalladi. Eforie Nord xalqaro shaxmat festivalida Marius Manolache bilan birinchi boʻlib oʻrtoqlashdi.  Nordxauzenning 9-chi Open  va 25-Faker See Open musobaqalarida gʻolib chiqdi.

2010-yilda u Chennai Open turnirida gʻolib chiqdi. Toshkentdagi 4- Georgiy Agzamov xotirasiga bagʻishlangan oʻyinda Sergey Jigalko, Rinat Jumabayev va Vitaliy Golod bilan 1–4-oʻrinlarni egallab, tay-brek boʻyicha turnirda gʻolib chiqib, Bhubaneshvardagi 2nd Orissa Open turnirida 1–6-oʻrinlar uchun durang oʻynadi.

2011-yilda u Jermukdagi 4-Karen Asrian yodgorligida Konstantin Shanava, Mixail Ulibin, Robert Ovannisyan va Levon Babujian bilan 2–6-oʻrinlarni egallagan. Julio I Granda, Aleksander Llamachev, Palova va Aleksander Delchevlo bilan 2–7-oʻrinlarni egallagan. Mixail Marin 31-Villa de Benasque Open va Drezdendagi ZMDI Schach festivalda Deep Sengupta, Viacheslav Zaxartsov, Krisztian Szabo, Lev Gutman, David Berches va Samuel Shankland bilan 2-7-o'rinlarni egallashdi.

2012-yil yanvar oyida Turov Veyk-an Zee shahrida bo'lib o'tgan Tata Steel Chess turnirining C guruhida g'olib chiqdi. O'sha yili u yana Agzamov yodgorligida Mixail Mchedlishvili va Anton Filippov ustidan g'alaba qozondi.

2014-yilda u Oslo Chess International GM turnirida Yan Verle va Yuriy Solodovnichenko bilan 1–3-oʻrinlarni egalladi.

U shaxmatchi Irina Slavina Turovaga uylangan.

## Manbalar
Aljafería

**Aljafería** () — Saragosadagi Mavritanlar davrining mustahkamlangan saroyi (qal’asi), XX asrning ikkinchi yarmida rekonstruktura orqali qayta tiklangan.

## Tarixi

### Taifa shtati poytaxti
Kordova xalifaligi parchalanganidan keyin uning oʻrnida bir qancha mustaqil kichik davlatlar vujudga keldi, ulardan biri XI asrda Saragosa tayfasi edi. Shahar poytaxtga aylantirildi. Hudud hukmdorlari harbiy toʻqnashuvlarga tortildi, bu esa Ispaniyaning katolik knyazliklari bilan siyosiy ittifoq tuzishga turtki boʻldi. Moorish Saragossasining oxirgi hukmdori Abd-al-Malik Imad ad-Daula taxtdan voz kechdi va aragonlik Alfonso I ning ustunligini tan oldi. U Alfonso I siyosatining tarafdori boʻldi va uning armiyasi Kristian Aragon tomonidagi jangovar harakatlarda qatnashdi.

### Saroy va qal’a

Qal’a va saroy mustaqillikning qisqa davrida va XI asrning 2-yarmida Mavritaniya Taifa Saragosa davlatining gullagan davrida qurilgan. Bu yer Banu *Hud* hukmdorining qarorgohi edi. Banu Hud mustaqillikka erishganiga qaramay, qoʻshni nasroniy davlatining siyosiy ustunligini tan oladi va oʻlpon toʻlaydi. 1118-yilda Saragosa shahri xristian armiyasi tomonidan bosib olindi va Aragon qirolligining poytaxtiga aylandi. Mavritanlar mustaqilligining qisqa davrida u yerda XX asrgacha juda yaxshi saqlanib qolgan Aljafería saroyi va qal’asi yaratildi.

Qal’aning eng qadimiy qismi — Troubadour minorasi. Uning ikkita pastki qavati IX asrda qurilishi boshlangan va X asrda qurib bitkazilgan.

Minora oʻz nomini XIX asrda, ispaniyalik Antonio Garsia Gutierres Aljaferíada boʻlib oʻtgan „Il trovatore“ dramasini yozganida oldi. Drama 1853-yilda italiyalik Juzeppe Verdi tomonidan yaratilgan musiqa opera librettosiga moslashtirilgan.

Moorish uslubida bezatilgan qal’aning binolari 1492-yilda katolik qirollari saroyi uchun moslashtirilgan. Mudofaa qobiliyatini mustahkamlash maqsadida binolarning bir qismi 1593-yilda rekonstruksiya qilingan. Mustaqillik urushi paytida (1808-1814) qal’a Napoleon qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan.

XX asrning ikkinchi yarmida katta restavratsiya va taʼmirlash ishlari olib borildi. Binolar Kortes (parlament) va Aragon qonunchilik palatasi majlislari uchun moslashtirilgan.
## Galereya

Fayl:Fachada Aljafería nocturna.jpg| Aljaferianing tungi ko'rinishi
Fayl:Plano Aljaferia224.jpg|Qal'a va saroyning rejasi (xandaqlar, devorlar va minoralar quyuq rangda ko'rsatilgan)
Fayl:Patio de Santa Isabel.jpg|Qayta tiklanganidan keyin Santa Isabel hovlisi
Fayl:Portada mezquita aljaferia.jpg|Sobiq masjid eshigi
Fayl:La Aljafería - Patio de entrada 02.JPG|San Martin hovlisi (kirishdagi hovli)
Fayl:Panel policromado Aljafería.jpg|Moorsning polixrom panelining bir qismi


## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 

## Havolalar

* 
*
Mohammed Al-Modiahki

**Muhammad Ahmad Al-Modiahki** (1974-yil 1-iyunda tug'ilgan) shaxmat bo'yicha grossmeyster. U Qatarda grossmeyster unvonini qo'lga kiritgan birinchi o'yinchi bo'ldi va mamlakatning eng yuqori o'yinchisi hisoblanadi. *Arab davlatlari ichida "Asrning eng yaxshi o'yinchisi*" sovrini bilan taqdirlandi.

Al-Modiahki 1988, 1990, 1992, 1994, 1996, 1998, 2000, 2002 va 2006-yillarda toʻqqizta shaxmat olimpiadalarida qatnashgan, umumiy rekord (+62,=28,-). 1996-yil 32-shaxmat Olimpiadasida u birinchi doskada yakkama-yakka chiqishi uchun 8/10 ball bilan oltin medalni qo'lga kiritdi. U 1998-yilda 33-shaxmat Olimpiadasida takrorlagan spektaklni bu safar 7,5/8 ball bilan takrorladi. 1994 va 2002-yillarda uning shaxsiy ko'rsatkichlari unga bronza medalini taqdim etdi.

U Las-Vegas (1999), Nyu-Dehli (2000), Moskva (2002) va Liviyada 2004-yilgi shaxmat bo'yicha FIDE jahon chempionatlarining nokaut bosqichida to'rt marta o'ynagan.

U to'rt marta shaxmat bo'yicha Arab chempionatida g'olib chiqdi: 1994, 1997, 2000 va 2002 (Xichem Hamduchi bilan birgalikda). Boshqa g'alabalar orasida Marokashdagi Agadir Open, Andorra Open (1999), Tunisdagi ochiq turnir (1997) va Hindistondagi Goodrike Open (1995) va Ispaniyadagi Benasque Open (1997)da birinchi o'rinlarni bo'lishdi.

2001-yilda u grossmeyster Chju Chenga uylandi, u hozirda Qatar terma jamoasida o'ynaydi. 2003-yil oktyabr oyida u FIDE reytingida maksimal 2588 ballga erishdi.

## Manbalar
Khanim Balajayeva

**Khanim Balajayeva** (; 2001-yil 28-martda tugʻilgan) — ozarbayjonlik shaxmatchi. U 2019-yilda FIDE tomonidan ayol grossmeyster unvoni bilan taqdirlangan.

## Faoliyati
2018-yilning fevral oyida Balajayeva ayollar oʻrtasidagi Ozarbayjon chempionatida tay-brek boʻyicha Gunay Mammadzodani ortda qoldirib, gʻolib chiqdi. Ikkala futbolchi ham 9 balldan 6½ ochko toʻpladi.

### Jamoa musobaqalari
2016-yilning sentyabr oyida Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida oʻtkazilgan 42-shaxmat olimpiadasida musobaqa mezbonlari huquqi boʻyicha Ozarbayjonni uchta jamoa himoya qildi. Balajayeva ayollar boʻlimida 3-Ozarbayjon jamoasining ikkita bortida oʻynadi. Jamoa turnirni 30-oʻrinda yakunlagan boʻlsa, Balajayeva 11 oʻyindan 7½ ochko toʻpladi.

U 2017-yili Rossiyaning Xanti-Mansiysk shahrida shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jamoaviy jahon chempionatida yana Ozarbayjon terma jamoasi safida ishtirok etdi.

2018-yilning sentyabr-oktyabr oylarida Gruziyaning Batumi shahrida boʻlib oʻtgan 43-shaxmat Olimpiadasida Balajayeva ayollar oʻrtasida uchta taxtada oʻynash bahslarida Ozarbayjon sharafini himoya qildi va 9 ochkodan 7 ochko jamgʻardi. Uning ishlash reytingi 2522 edi, bu esa unga 3-bortda oltin medalni taqdim etdi. Jamoa turnirni 10-oʻrinda yakunladi.

## Manbalar
Amanda Fraser

**Amanda Freyzer** (1981-yil 10-noyabrda Kvinslend shtati Emerald shahrida tugʻilgan) avstraliyalik paralimpiya sportchisi va suzuvchisi. Musobaqalarda serebral falaj bilan kasallanganligi va jismoniy imkoniyati cheklanganligi uchun F37 toifasida ishtirok etgan. 2000, 2004 va 2008-yillardagi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida qatnashib, ikkita kumush va ikkita bronza, 2006-yilgi jahon chempionatida esa bitta oltin va bitta kumush medalini qoʻlga kiritgan. 2006-yilgi chempionatda u disk uloqtirish boʻyicha jahon rekordini oʻrnatdi va Athletics Australia tomonidan 2006-yilda „Yilning eng yaxshi sportchisi“ deb topildi. Freyzer hozirda sport zalda ayollar bilan ishlaydigan murabbiy boʻlib ishlaydi. U ayollarning oʻzini kuchli his qilishlari muhim deb hisoblaydi va ularga aqliy va jismoniy kuchlarini rivojlantirishga yordam berishni maqsad qilib qoʻygan.
## Faoliyati

Freyzer spastik hemipleji, yaʼni tananing bir tomoniga taʼsir koʻrsatadigan miya falaji bilan tugʻilgan. 12 yoshida u Kvinslend maktab sporti atletika chempionatida qatnashgan va uchta oltin medalni qoʻlga kiritgan. Keyinchalik u suzishga oʻtgan va 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan yozgi Paralimpiya oʻyinlarida qatnashish uchun tanlangan va u yerda 4 × 100 boʻyicha bronza medalini qoʻlga kiritgan.
2001-yilda u yengil atletikaga qaytdi va 27,95 ball bilan disk uloqtirish musobaqasida 2004-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. Paralimpiya oʻyinlarida u 100 mga yugurish, yadro uloqtirish va disk otish boʻyicha musobaqalarda F37 toifasida qatnashib, disk uloqtirish boʻyicha kumush medalni qoʻlga kiritdi, bu Avstraliyaning yengil atletika boʻyicha ushbu musobaqadagi birinchi medali boʻldi.
U 2006-yilda Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi jahon chempionatida qatnashib, 29,93 ball bilan F37 toifasida disk uloqtirish boʻyicha jahon rekordini yangiladi.
2008-yilda Pekinda boʻlib oʻtgan Paralimpiya oʻyinlarida Freyzer dastlab F37-38 toifasi birlashtirilgan musobaqasida disk uloqtirish boʻyicha bronza medali bilan taqdirlangan, ammo, britaniyalik sportchi Rebekka Chin miya yarim palsi toifasida ishtirok eta olmagani uchun diskvalifikatsiya qilinib, unga kumush medal berilgan. Freyzer 2002-yildan 2008-yilgacha Avstraliya yengil atletika sport instituti stipendiyasi sohibi boʻlgan.
## Manbalar

## Havolalar
Matthew Sadler

**Matthew David Sadler** (1974-yil 15-mayda tug'ilgan) - ingliz shaxmat grossmeysteri va shaxmat bo'yicha ikki karra Britaniya chempioni. U 2021-yilning oktabr holatiga ko'ra 2-o'rindagi ingliz o'yinchisi hisoblanadi.

## Shaxsiy hayoti
Sadlerning fransuz onasi bor, fransuz tilini mukammal biladi va shuningdek, yopiq fransuz musobaqalarida o'ynash huquqiga ega. U Maykl Adams va Nayjel Short kabi boshqa yetakchi ingliz o'yinchilari tomonidan erishilgan cho'qqilarni zabt etmoqchi edi, ammo 20 yoshning o'rtalarida professional o'yinni to'xtatishga qaror qildi va Gollandiyada IT yo'nalishini tanladi.

## Shaxmatdagi faoliyati
Sadler 1995-yilda 21 yoshida va yana 1997-yilda (Maykl Adams bilan birgalikda) Britaniya chempionatida g'olib chiqdi.  U 1996-yil Shaxmat Olimpiadasida Angliyani himoya qildi, 10½/13 ball to'pladi va to'rtinchi bortda eng yaxshi natija uchun oltin medalni qo'lga kiritdi (Angliya to'rtinchi o'rinni egalladi), shuningdek, 1998-yilda 7½/12 ball bilan o'ynadi. U 1997-yilda Pula shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa jamoaviy shaxmat chempionatida Angliya terma jamoasi safida 7/9 ni tashkil etdi. U besh kishilik ingliz jamoasining eng yaxshi shaxsiy hisobi bo'ldi va shuning uchun Angliyaning yirik musobaqada birinchi (va hozirgi kunga qadar) oltin medaliga katta hissa qo'shdi.

Bir necha yil davomida u "*New in Chess*" jurnalida kitob sharhlovchisi bo'lgan, shuningdek, boshqa shaxmat jurnallari uchun kitoblar va maqolalar yozgan. 2000-yilda uning "*Queen's Gambit Declined"* (Everyman tomonidan nashr etilgan) kitobi Britaniya shaxmat federatsiyasining "Yil kitobi" mukofotiga sazovor bo'ldi.

Yaqinda Amersfort shahrida yashovchi Sadler 2010-yilda yaqin atrofdagi Vageningen shahrida bo'lib o'tgan rapid-play turnirida ishtirok etish uchun shaxmatga qaytdi. U grossmeysterlar Yan Timman, Friso Nijboer va Daniel Fridmanni ortda qoldirib, 7/7 hisobida g'olib chiqdi. 2011-yil avgust oyida Sadler XIII Ochiq Xalqaro D'Escacs de Sants musobaqasida 8½/10 ball to'plagan holda bir qancha grossmeysterlarni, shu jumladan Yan Smetsni ortda qoldirdi. Shundan so'ng, 2011-yil oktyabr oyida u Oslo Chess International musobaqasida qatnashdi. Ishtirokchilar orasida yana o'n nafar grossmeyster bor edi, ular orasida Sergey Tiviakov, Jon Lyudvig Hammer va Sergey Volkov ham bor. Ularning barchasi 2600+ bahoga ega. Sadler ishonchli tarzda g'alaba qozondi, 8/9 ball va 2849 ballik reytingni ko'rsatdi. 2012-yilga kelib, reyting ochkolarining ortishi uni faol ingliz o'yinchilari orasida to'rtinchi o'ringa ko'tardi va uni yana dunyoning eng yaxshi 100 taligiga olib chiqdi.

2012-yil yanvar oyida bergan intervyusida Sadler shaxmat endi uning uchun birinchi navbatda "hobby" ekanligini aytdi. Turnirga qaytishdan xursand bo'lar ekan, Sadler u endi havaskor ekanligini va professional sifatida qaytib kelmasligini ta'kidladi.

## Manbalar
Linda Thomas-Greenfield

**Linda Thomas-Greenfield** (1952-yil 22-noyabrda tugʻilgan)  — amerikalik diplomat, prezident Joe Biden davrida Qoʻshma Shtatlarning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi elchisi. U 2013-yildan 2017-yilgacha AQSh davlat kotibining Afrika ishlari boʻyicha yordamchisi boʻlib ishlagan. Keyin Thomas-Greenfield xususiy sektorda Vashingtondagi Albright Stonebridge Group kompaniyasida katta vitse-prezident lavozimida ishlagan.

Prezident Biden uni AQShning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi elchisi etib tayinladi va u 2021-yil 23-fevralda AQSh Senati tomonidan tasdiqlandi. U 2021-yil 25-fevralda ishonch yorliqlarini topshirgandan soʻng lavozimga kirishdi.

## Yoshligi va taʼlim
Thomas-Greenfield Luiziana shtatining Baker shahrida tugʻilgan. U 1974-yilda Luiziana shtat universitetida sanʼat bakalavri va 1975-yilda Viskonsin-Madison universitetida davlat boshqaruvi magistri darajasini olgan. UW-Madisonning 2018-yil bahori boshlanishi marosimida kansler Rebecca Blank tomonidan faxriy huquq doktori unvoniga sazovor boʻldi.

## Karyerasi

### AQShning BMTdagi elchisi

2020-yil 24-noyabrda iden uni AQShning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi navbatdagi elchisi etib tayinlash va uni oʻz kabineti va Milliy xavfsizlik kengashiga kiritish rejalarini eʼlon qildi. U 2021-yil 27-yanvarda Senatning Xalqaro aloqalar qoʻmitasi oldida paydo boʻldi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti elchisi lavozimiga nomzodini tasdiqlash boʻyicha tinglovda Thomas-Greenfield 2019-yilda xususiy konsalting firmasida ishlayotganida Pekin qoʻllab-quvvatlagan Konfutsiy institutida nutq soʻzlaganidan afsusda ekanligini aytdi. U Xitoy Xalq Respublikasining Afrika va undan tashqarida „yomon kuch“ va „qarz tuzogʻi va taktikasi“ haqida xavotirlarni koʻtarib, xalqaro siyosat boʻyicha Senatning Tashqi aloqalar qoʻmitasi bilan asosan rozi boʻldi. 2021-yil fevral oyida Texas shtatidan senatori Ted Cruz 2019-yilda Xitoy Xalq Respublikasi haqidagi izohlari tufayli uning nomzodi boʻyicha qoʻmita ovoz berishni kechiktirayotgani xabar qilingan edi. Thomas-Greenfield „Isroilning nohaq nishonga olinishiga“ qarshi turishga vaʼda berdi va bu harakat „antisemitizm yoqasida“ ekanini aytdi.

Qoʻmita 2021-yil 4-fevralda uning nomzodlari toʻgʻrisida ijobiy maʼlumot berdi. Thomas-Greenfield AQSh Senati tomonidan 2021-yil 23-fevralda 78-20 ovoz bilan BMT elchisi etib tasdiqlandi; u 78-21 ovoz bilan BMT Bosh Assambleyasidagi AQSh vakili etib tasdiqlandi. U 2021-yil 25-fevralda ishonch yorliqlarini topshirgandan soʻng lavozimga kirishdi. U elchi Kelly Craftning oʻrnini egalladi.

## Manbalar
Malika Ibragimova

Oʻzbekiston xalq artisti Ibragimova Malika Malikovna 1949-yilda Toshkentda tavvallud topgan. Oʻzbek Milliy akademik drama teatrida 1990-yildan buyon faoliyat olib bormoqda.
## Mukofotlari
1987-yili „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist“, 2011-yili „Oʻzbekiston Respublikasi xalq artisti“ faxriy unvonlari bilan mukofotlangan.
## Ijodi
### Teatrdagi ijodi
Ibragimova Malika Oʻzbek Milliy akademik drama teatrida sahnalashtirilgan A.Ibrohimovning „Birinchi boʻsa“ spektaklida Rohat, A.Gelmanning „Zinnuliya“sida Zinnuliya, A.Borangoning „Jamoat fikri“sida toʻrt ayolning roli, S.Sirojiddinovning „Toʻmaris“da Toʻmaris, N.Sodiqovning „Afandining besh xotini“da Fotima, Shukrulloning „Hasrat bogʻi“ spektaklida Ona, E. Filipponing „Tun albatta oʻtadi“sida Adelaida, S.Mirojakninsh „Chegara ustidagi uy“da Qaynona, S.Sirojiddinovnin „Yaralangan oqqush nolasi“da Noira, V.Delmarning „Omon boʻlgin, azizim“da Ona, U.Azimning „Ogoh boʻling, odamlar“da Ona, S.Imomovning „Qorda yongan muhabbat“da Xotin, U.Ismoilovning „Rustam“da Zebi, E.Samandarning „Sulton Jaloliddin“da Saʼoba, E.Aʼzamning „Talvasa“da Amma, A.Kassonaning „Daraxtlar tik turib jon beradi“da Xenovera, X.Rasulning „Oltin qiz“da Zebi xola, A.Tolstoyning „Buratino“sida Tortilo kabi koʻplab bir-biriga oʻxshamas obrazlar yaratib kelmoqda.
### Filmografiyasi
Ibragimova Malika teleekran orqali L.Zorinning „Varshava taronasi“da Helena, Chexovning „Vanya togʻa“ asarida Soniya, N.Norqobilovning „Quyoshi botmaydigan yurt“ida Ona rolini ijro etggan.
Kinoda esa „Yoʻl boʻlsin“ badiiy filmida Momo, „Besh qismat“da Malika kabi bosh rollar ijro etdi.
### Radiodagi ijodi
Oʻzbekiston radiosi qoʻyilgan „Bekat yoʻllari“ koʻp seriyali radioqissada Halima, Sh.Xolmirzaevning „Bulut toʻsgan oy“ radiopyesasida Qimmatoy kabi bosh rolllarni ijro etib kelgan.
Ibragimova Malika mudom sanʼat oʻylab yashaydigan ijodkor. Ommaviy tadbirlarda beminnat xizmat qiladi. Jonkuyar. Har bir rolidan sanʼat asari yaratishga harakat qiladigan aktrisa. Nihoyatda kamtar inson.
## Manbalar
Tiger Hillarp Persson

**Tiger Hillarp Persson** 1970-yil 28-oktyabrda tugʻilgan shved shaxmat grossmeysteridir. U shaxmat boʻyicha ikki karra Shvetsiya chempioni. 2015-yilda u Goda 1-Dan darajasiga erishdi.

## Shaxmatdagi faoliyati
U Gentofte (VISA Nordic Grand Prix) turnirlarida Sune Berg Xansen, Simen Agdeshteyn, Eynar Gausel, Xelgi Gretarsson, Heikki Vesterinen va boshqalar ustidan mutloq gʻalabaga erishdi. 1999-yilda York, Jersi (2000), Barselona Sants 2003 va Guernsey xalqaro turnirlarida bir necha bor gʻolib chiqdi. Chess Open (2001, 2003, 2007, 2008, 2009, 2010 (eng yaxshi tay-brekda), 2016 va yana 2018-yilgi musobaqalarda ham gʻalabaga erishdi. Finlandiyaning Vammala shahrida boʻlib oʻtgan Shimoliy shaxmat chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi (2005). 2008-yilda u tugʻilgan shahri Malmyoda oʻtkazilgan Sigeman & Co shaxmat turnirida ajoyib 7½ ball bilan gʻolib boʻldi. 2009-yilda Korus shaxmat turnirining C guruhida ikkinchi oʻrinni egalladi. Shvetsiya vakili sifatida u 1998-yilda Elista va 2008-yilda Drezdenda oʻtkazilgan shaxmat olimpiadalarida individual bronza medallarini qoʻlga kiritdi.

U 2007, 2008 va yana 2021-yillarda Shvetsiya chempionatida uch marta gʻolib boʻlgan, shu jumladan 2019-yilgi gʻolib Erik Blomkvistdan yarim ochko oldinda marraga erishgan.

Uning 43-shaxmat Olimpiadasida Tomas Laurusasga qarshi oʻyini Chess.com muharriri tomonidan 2018-yilning eng yaxshi oʻyini deb topildi.

Tiger Zamonaviy mudofaa boʻyicha ikkita kitob yozgan, jumladan *Tiger's Modernni ham*.

## Kitoblari

* 
* 

## Manbalar
Jessica Marais

**Jessica Dominique Marais**(1985-yil 29-yanvarda tugʻilgan)- Janubiy Afrikada tugʻilgan avstraliyalik aktrisa, Avstraliya televideniesidagi *Packed to the Rafters* va *Love Child* filmidagi rollari bilan tanilgan. U, shuningdek, Amerikaning " *Magic City* „ dramatik serialida ham rol oʻynagan.

## Yoshlik
Janubiy Afrikaning Yoxannesburg shahrida tugʻilgan. Uning oilasi Marais toʻqqiz yoshida boʻlganda Gʻarbiy Avstraliyaning Pert shahriga koʻchib oʻtishgan.

Avstraliyaga kelganidan olti oy oʻtgach, Maraisning otasi Toni oilaviy sayohatdan qaytayotganda yurak xurujidan vafot etdi. Marais va uning singlisi Klarani onasi Karen tarbiyalagan. U bir yil davomida Klermontdagi Jon XXIII kollejining katolik qoʻshma maktabida taʼlim olgan.

Jessica Milliy Dramatik Sanʼat Institutiga oʻqishga kirgan va u yerda 2007-yilda tamomlagan. Oʻquv yillari davomid William Shakespearening“ Hamlet " spektaklida Ofeliya rolini oʻynagan. Yakuniy kursni tugatayotganda, MDSIdagi kursdoshi va hamkasbi Xyu Sheridan bilan birga „Paket to the Rafters“ filmidagi rolni qoʻlga kiritdi.

## Aktyorlik faoliyati
Marais " *Packed to the Rafters* " teleserialida Reychel Rafter rolini oʻynagan. Serial muvaffaqiyatli boʻldi va yangi fasllari suratga olindi. 2011-yil fevral oyida Marais serialni tark etgani eʼlon qilindi, u qatnashgan soʻnggi epizodi 2011-yil 23-avgustda namoyish etilgan. 2021-yil 17-sentyabrda Amazon Prime Videoda premyerasi boʻlib oʻtgan " Back to the Rafters " filmida Reychel Rafter rolini oʻynashga rozi boʻlgan lekin, shaxsiy sabablarga koʻra suratga olish boshlanishidan oldin shartnomani bekor qildirgan.

Marais ABCTV Australia biografik telefilmda avstraliyalik transgender faoli Karlotta rolini oʻnaydi. Filmning butun dunyo boʻylab premyerasi 2014-yil 19-iyunda boʻlib oʻtdi. Shuningdek, 2014-yilda Marais Channel Nineʼs " Love chilf „ filmida bosh rolni ijro etgan. Filmda doktor Joan Millar rolini oʻynagan. Oʻshandan beri u ushbu shouning toʻrtta faslida ishtirok etdi.

2016-yildan beri Marais Chanel Tenʼs *“The Wrong Girl* " dramasida bosh rolni ijro etib kelmoqda. Marais 2017 va 2018-yillarda " Oltin Logie " mukofotiga nomzod boʻlgan.

## Shaxsiy hayoti
Marais 2009-yilda „ *Packed to the Rafters“ filmidagi* hamkasbi Jeyms Styuart bilan unashtirilgan edi. Biroq, 2015-yil may oyida Marais u va Styuart 5 yillik munosabatlarini doʻstona tarzda yakunlaganini eʼlon qilishdi.

Marais va Styuartning 2012-yil may oyida tugʻilgan qizi bor.

## Filmografiya

## Manbalar
Ticia Gara

**Tícia Gara** (1984-yil 25-oktyabrda Vengriya poytaxti Budapeshtda tugʻilgan) — vengriyalik shaxmatchi, ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega.

## Shaxmatdagi karyerasi
Ticia Gara 2006, 2007 va 2019-yillarda ayollar oʻrtasida o`tkazilgan Vengriya chempionatida g`oliblikni qo`lga kiritgan. 2009-yilgi musobaqada u va uning singlisi Anita birinchi o'rinni egallashdi. Mazkur musobaqada Anita tay-brekda Ticiani yengib g`oliblik unvonini qo'lga kiritdi. 

Gara Vengriya terma jamoasi safida ayollar shaxmat olimpiadasida, ayollar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida, qizlar oʻrtasidagi Yevropa jamoaviy chempionatida va ayollar oʻrtasidagi Mitropa kubogida ishtirok etgan. Uning jamoasi 2015-yilda Avstriyaning Mayrxofen shahrida ayollar oʻrtasidagi Mitropa kubogida oltin medalni qoʻlga kiritdi. U ikkinchi taxtada oʻynagan oltita oʻyinda oltita gʻalaba qozonib, gʻalabaga oʻz hissasini qoʻshgan.

Ticia Gara ikki marta (2006, 2007) Vengriya ayollar chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan.

2001-yilda Budapesht xalqaro „Budapesht bahori“ shaxmat turnirida ikkinchi oʻrinni egalladi. 2002-yilda u Budapesht xalqaro shaxmat turniri „First Saturday IM A“da ikkinchi oʻrinni egalladi. 2015-yilda esa Budapeshtdagi „Xalqaro ayollar bahor shaxmat festivali“ xalqaro shaxmat musobaqasida Sidoniya Vajda va Yveta Reylich bilan birinchi oʻringa davogar boʻldi.

Vengriya nufuzini toʻrtta shaxmat Olimpiadasida (2010—2016) va oltita jamoaviy shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida (2001, 2007-2015) himoya qilgan holda dona surgan.

## Shaxsiy hayoti
Ticia Gara vengriyalik ayol grossmeyster, xalqaro usta shaxmatchi Anita Garaning opasi hisoblanadi.

## Manbalar
Yves Archambault

**Yves Archambault** ( 1952-yil 22-iyunda tugʻilgan, Monreal, Kvebek) — kanadalik sobiq professional xokkey darvozaboni.

Archambault Butunjahon xokkey assotsiatsiyasida (WHA) Filadelfiya va Vankuver Bleyzers bilan jami 11 ta oʻyin oʻtkazgan. Uning faoliyatidagi oʻrtacha gollari 5,05 ni tashkil etdi.

## Yoshlik yillari
Yoshligida Yves Archambault 1965-yilda Kvebekdagi Xalqaro Pee-Wee xokkey turnirida Monrealning kichik xokkey jamoasi aʼzosi sifatida oʻynagan. Professional xokkeydan nafaqaga chiqqanidan beri Archambault Kvebekning Anjou shahrida sport agenti boʻlib ishlab kelmoda.

## Maʼlumotnomalar

*
Jovita Carranza

**Jovita Carranza** (1949-yil 29-iyunda tugʻilgan) — amerikalik ishbilarmon ayol, 2020-yildan 2021-yilgacha Kichik biznes maʼmuriyati maʼmuri lavozimida ishlagan. U ilgari prezident Donald Trump tomonidan tayinlanganidan keyin 2017-yildan 2020-yilgacha Qoʻshma Shtatlarning 44-gʻaznachisi boʻlib ishlagan. Bungacha u 2006-yilning dekabridan 2009-yilning yanvarigacha Qoʻshma Shtatlar Kichik biznes maʼmuriyati boʻyicha maʼmur oʻrinbosari boʻlib ishlagan. Prezident George Bush tomonidan tayinlangan Carranza AQSh Senati tomonidan bir ovozdan tasdiqlandi. SBAga birinchi tayinlanishidan oldin, Carranza Kentukki shtatining Luisvill shahridagi zavodida United Parcel Service (UPS) havo operatsiyalari boʻyicha vitse-prezidenti lavozimida ishlagan.

Ilgari Carranza biznesni rivojlantirish, foyda va zararni boshqarish, operatsiyalar, logistika va tizimlarni optimallashtirishga qaratilgan konsalting kompaniyasi JCR Group prezidenti va bosh direktori boʻlgan.

2019-yil 1-avgustda Prezident Trump Linda McMaHon oʻrniga Carranzani Kichik biznes maʼmuriyati maʼmuri lavozimiga nomzod qilib koʻrsatdi. U 2020-yil 7-yanvarda tasdiqlandi va bir haftadan keyin qasamyod qildi. Carranza Trump maʼmuriyatidagi eng yuqori martabali ispaniyalik ayol edi.

## Yoshligi va taʼlim
Illinoys shtatida tugʻilgan Carranza Chikagoda Meksikadan kelgan muhojirlar oilasida oʻsgan. Carranzaning onasi uy bekasi, otasi esa zavod ustasi boʻlib ishlagan. Carranza Miami universitetida bakalavri va MBA darajasini oldi. U INSEAD, Michigan universiteti va Chikago universitetida ijrochi, boshqaruv va moliyaviy taʼlim olgan.

## Karyerasi

1970-yillarning oʻrtalarida Carranzaning United Parcel Servicedagi birinchi lavozimi yarim kunlik, tungi smenali qutilarga ishlov beruvchi edi. U ichki operatsiyalarni boshqaradigan vitse-prezident va Lotin Amerikasi va Karib havzasi boʻyicha xalqaro operatsiyalar boʻyicha prezidentgacha ishladi. U UPSni tark etgach, Kentucky shtatining Luisvill shahridagi zavodida havo operatsiyalari boʻyicha vitse-prezident boʻlib ishlagan va UPS tarixidagi eng yuqori martabali Latina edi. 

Carranza Prezident George Bush tomonidan Kichik biznes maʼmuriyati maʼmurining oʻrinbosari etib tayinlangan. U bu lavozimda 2006-yildan 2009-yilgacha ishlagan. Maʼmur oʻrinbosari sifatida u butun mamlakat boʻylab 80 dan ortiq boʻlimlari va deyarli 80 milliard dollarlik toʻgʻridan-toʻgʻri va kafolatlangan biznes kreditlari, venchur kapital investitsiyalar va tabiiy ofat kreditlari portfeliga ega agentlikni boshqarishda yordam berdi. Mijozlarning javobini yaxshilash maqsadida Carranza asosiy operatsion takomillashtirish tashabbuslari va loyihalariga rahbarlik qildi.

## Manbalar
Szidonia Vajda

**Szidónia Lázárné Vajda** (née Vajda; ; 1979-yil 20-yanvarda Ruminiyada tugʻilgan) — rumin — venger ayol shaxmatchisi. Szidonia Vajda FIDE xalqaro usta (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega. U 2004 va 2015 yillarda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida boʻlib oʻtgan Vengriya chempionatida muvaffaqiyatli ishtirok etib, gʻoliblikni q`olga kiritgan.

## Shaxmatdagi faoliyati
Szidónia Lázárné Vajda 1995-yilda shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida oʻtkazilgan Yevropa chempionatining 16 yoshgacha boʻlgan qizlar boʻlimida gʻoliblik shoxsupasiga koʻtarildi va oltin medal sohibasiga aylandi.

U 1999-yilda Batumida boʻlib oʻtgan 3-Ayollar jamoalari oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan, Ruminiya terma jamoasi safida dona surgan.

Szidónia Lázárné Vajda Vengriya terma jamoasi safida ham bir qator musobaqalarda faol ishtirok etgan. U terma jamoa bilan 2002, 2004, 2006 va 2008-yillarda oʻtkazilgan shaxmat olimpiadalarida Vengriya nufuzi uchun bahslar olib borgan. Jumladan, u mashhur venger ayol grossmeysterlar Ticia Gara va singlisi Anita Garalar bilan bir jamoada oʻynagan.

2009-yilda u Paksdagi 1- Teller Ede memorialida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi.

2015-yilda esa Budapeshtdagi „Xalqaro ayollar bahor shaxmat festivali“ xalqaro shaxmat musobaqasida ishtirok etdi. Mazkur shaxmat musobaqasida Ticia Gara va Yveta Reylich bilan birinchi oʻringa davogar boʻldi.

## Shaxsiy hayoti
Szidónia Lázárné Vajda GM Levente Vajdaning singlisi.

## Maʼlumotnomalar