Xalqaro qon donorlari tashkilotlari federatsiyasi

**Xalqaro qon donorlari tashkilotlari federatsiyasi** (qisqartmasi **IFBDO,** ingliz, fransuz va ispan tillarida — **FIODS**) — xalqaro tashkilot boʻlib, uning asosiy maqsadi aʼzo mamlakatlarning zarur qon zaxiralari bilan oʻzini-oʻzi toʻliq taʼminlashga erishish uchun **ixtiyoriy donorlik ustuvorligini taʼminlashdan**, shuningdek, donorlik qonini yigʻish va nazorat qilish uchun xavfsizlik standartlarini uygʻunlashtirishdan iborat. Ustav bilan belgilangan maqsadlari:

# Dunyoning barcha mamlakatlarida muntazam, anonim, ixtiyoriy va toʻlovsiz qon *topshirish* siyosatini ilgari surish.
# Mamlakatlarning yuqori sifatli inson qoni va uning hosilalari mahsulotlariga boʻlgan ehtiyojini toʻliq qondirishga erishish, vakolatli tashkilotlar bilan hamkorlik qilish.
# Donorlar va qon qabul qiluvchilar uchun ob’ektlar va jarayonlarning xavfsizligini taʼminlash.
# Tijoratning har qanday turiga qarshi kurash va inson tanasi begonalashuvga tobe emasligi haqidagi tasdiq asosida qon va uning hosilalaridan foyda olish.
# Qon quyish jarayonlarini tashkil etish va qon donorlari uyushmalari faoliyatiga oid tadqiqotlar, tadbirlar va munozaralarda ishtirok etish, shuningdek, qon quyishning yangi usullarini tadqiq qilish va ishlab chiqish.
# *Begʻaraz qon topshirish* gʻoyasini targʻib qilish, odob-axloq qoidalariga rioya qilish va qon donorlarining altruizmini hurmat qilish maqsadida jamoatchilik fikrini shakllantirish.

## Tashkiliy tuzilma
Xalqaro qon donor tashkilotlari federatsiyasi 1955-yil 4-dekabrda Lyuksemburgda tashkil etilgan. Federatsiyaning bosh qarorgohi Monakoda joylashgan. Federatsiyaning rasmiy tillari — fransuz, ingliz va ispan tillari. Xalqaro qon donorlari federatsiyasida 72 ta davlat mavjud. Har bir mamlakat faqat bitta milliy qon donorlari tashkiloti tomonidan taqdim etilishi mumkin. Federatsiya aʼzolarining 4 turi mavjud: faol, aʼzo, faxriy va kuzatuvchi aʼzolar.

Federatsiyaning oliy organlari — Bosh Assambleya va Ijroiya Kengashi hisoblanadi. Ikkita eng muhim lavozimlar — Prezident (hozirda Janfranko Massaro, Italiya) va Bosh kotib (Jan-Mari Dyuran, Fransiya) hisoblanadi.

Xalqaro Qon Donorlari Tashkilotlari Federatsiyasi „*Order of the International Merit for Blood*“ *(Xalqaro qon harakatidagi xizmatlari uchun ordeni) mukofotining taʼsischisi boʻlib, bu orden* ixtiyoriy, begʻaraz qon topshirish xizmatlarini koʻrsatishga alohida hissa qoʻshgan shaxslar, tashkilotlar va davlat organlariga beriladi.

Federatsiya, shuningdek, Birdamlik Fondini (*IFBDO Solidarity Foundation*) taʼsis etgan, uning vazifalari Federatsiya aʼzolarini xalqaro dasturlar sohasida qoʻllab-quvvatlash hisoblanadi.

## Butunjahon qon donorlari kuni
1995-yildan boshlab, Xalqaro qon donorlari tashkilotlari federatsiyasi oʻz tashabbusi bilan Xalqaro qon donorlari kunini oʻtkazgan, ammo 2002-yilda federatsiya qon donorligi sohasida ishlaydigan uchta yirik xalqaro tashkilot bilan muzokaralarni boshlagan: Jahon Sogʻliqni Saqlash Tashkiloti (VOZ), Xalqaro Qizil Xoch va Qizil Yarim Oy federatsiyasi (IFRCS) va Xalqaro qon quyish jamiyati (ISBT) bilan. Muzokaralar natijasida 2004-yilda Butunjahon qon donorlari kunini belgilash toʻgʻrisidagi bitim imzolandi. 2005-yilda Butunjahon sogʻliqni saqlash assambleyasida Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotiga aʼzo barcha mamlakatlar vazirlari bir ovozdan **begʻaraz** donorlar kafolatlangan xavfsiz qonning eng muhim resursi deb eʼtirof etilgan rezolyutsiyani ratifikatsiya qildilar va imzoladilar. Butunjahon qon donorlari kuni rasmiy ravishda yillik bayram sifatida tashkil etilgan va uni Qon donorligining milliy dasturlariga integratsiya qilish uchun tavsiya etilgan. 2004-yildan beri butun dunyoda har yili 14-iyunda Butunjahon qon donorlari kuni nishonlanadi va uning rasmiy va doimiy tashkilotchilari va homiylari-taʼsischi hamkorlari: Xalqaro qon donor tashkilotlari federatsiyasi, Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti, Xalqaro Qizil Xoch va Qizil Yarim oy federatsiyasi va Xalqaro qon quyish jamiyati hisoblanadi.

 Aʼzolik maʼqullandi, Bosh Assambleya tomonidan ratifikatsiya qilinishi kutilmoqda.

## Manbalar