open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jan Akkersdijk

**Jan Jacob Akkersdijk** () (1887-yil 8-yanvar, Ngrantjak, Gollandiya — 1953-yil 31-mart, Arnem) – gollandiyalik futbolchi, Velocitas Breda jamoasi hujumchisi boʻlgan. Gollandiya terma jamoasida ikkita oʻyin oʻtkazgan.

## Ilk yillari
Jan Jacob Akkersdijk, shuningdek, Jek nomi bilan tanilgan, Java orolida joylashgan Salatiga shahri yaqinida joylashgan Ngrantjak qishlogʻida dunyoga kelgan.

Otasi – Joris Akkersdijk, Rotterdamlik, onasi – Vilhelmina Aleksandrina van Leuven, Lumadyang shahrida tugʻilgan. Ota-onasi 1881-yil avgust oyida Lumadyangda turmush qurishgan. Ularning oilasida olti farzand tugʻilgan: uch qiz va uch oʻgʻil. Oila boshligʻi plantator va Mandi Radja tamaki kompaniyasining egasi boʻlib, uning qarorgohi Banyumasda joylashgan edi. Uning bobosi Jacob Akkersdijk rassom va Rotterdamdagi Tasviriy sanʼat akademiyasida oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

Jan Gollandiya markaziga mashgʻulot oʻtash uchun joʻnab ketgan va u yerda Alkmaardagi kadet maktabiga oʻqishga kirgan. Shu klubda futbol oʻynay boshlagan. 1906-yilda u Breda shahridagi Qirollik harbiy akademiyasiga oʻqishga kirgan.

## Sportchilik faoliyati
Oʻn sakkiz yoshida Jan asosan harbiy akademiya va kadet maktablari talabalari oʻynaydigan „Velocitas“ futbol klubiga aʼzo boʻlgan. Jan klubda markaziy hujumchi sifatida oʻynay boshlagan va bir yildan soʻng Gollandiya terma jamoasidan chaqiruv olgan.

Uning terma jamoadagi debyuti 1908-yil 26-aprelda Rotterdamda Belgiyaga qarshi oʻtkazilgan oʻrtoqlik uchrashuvida boʻlib oʻtgan. Mezbonlar 3:1 hisobida gʻalaba qozonishgan. Janning oxirgi oʻyini Fransiya terma jamoasiga qarshi oʻtkazilgan va gol urishga muvaffaq boʻlgan. Uning jamoasi 4:1 hisobida gʻalaba qozongan – Gollandiya uchun bu Fransiya termasi bilan birinchi uchrashuv boʻlgan.

1909-yilda u Haarlemdan HFC klubiga koʻchib oʻtgan, lekin tez orada Gollandiyaning Sharqiy Hindistonida xizmat qilish uchun chaqirilgan.

## Shahsiy hayoti
Ikki marta oila qurgan. U birinchi marta yigirma toʻqqiz yoshida oila qurgan boʻlib – uning rafiqasi Achex provinsiyasidagi Tanjong Pura qishlogʻida tugʻilgan 18 yoshli Jonker Dora (Dolli) Dibbets edi. Ularning nikohi 1916-yil 12-aprelda Bogorda qayd etilgan. 1921-yil dekabr oyida ularningoiladia ikki qiz tugʻilgan. Er-xotin 1924-yil 28-fevralda Jakartaada ajrashishgan.

1931-yil iyul oyida u Jakartada 29 yoshli Luiza Margareta Leoni Shuller tot Persum bilan oila qurgan. 1932-yil aprel oyida oʻgʻli Jek Joris dunyoga kelgan.

Jan 1953-yil 31-martda Arnemda 66 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
Grafton Tayler Braun

**Grafton Tayler Braun** (1841-yil 22-fevral – 1918-yil 2-mart) amerikalik rassom, litograf va kartograf boʻlgan. Braun Tinch okeanining shimoli-gʻarbiy qismi va Kaliforniyani tasvirlaydigan asarlar yaratuvchi birinchi afro-amerikalik rassom edi.

## Hayoti va taʼlimi
U 1841-yil 22-fevralda Pensilvaniya shtatining Harrisburg shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi Vilgelmina va Tomas Braun boʻlib, Merilendda tugʻilgan va 1837-yilda Pensilvaniyaga koʻchib oʻtgan. Uning otasi ozodlik tarafdori boʻlgan. Braun oʻn toʻrt yoshida Filadelfiya bosmaxonasida ishlagan. U yerda Braun litografiya mahoratini oʻrgangan.

## Karyera

Braun 1858-yilda San-Frantsiskoga koʻchib oʻtdi va mehmonxona boshqaruvchisi va yuk tashuvchisi boʻlib ishlagan. 1880-yillarda rassom sifatida tanilgunga qadar litograf boʻlib ish boshlagan. 1867-yilda u oʻz firmasini ochdi. Kaliforniyadagi konchilik faoliyati bilan qoʻllab-quvvatlangan iqtisodiy faoliyat Braunning 1870-yillarda bir qator mijozlar uchun reklama, xaritalar va skriptlarni yaratadi. 1878-yilda u *"San-Frantsiskoning tasvirlangan tarixi" asarini yaratdi,* u shaharning 72 topografik tasviridan iborat. Braunning Bay Area va Nevada hududidagi ishi aholi punktlari, mulkni sotish, daʼvolar va shahar chegaralari boʻyicha hujjatlarni toʻgʻirlash boʻlgan.

Keyingi yili u oʻz kompaniyasini sotdi. Braun 1882-yilda koʻrfaz hududini tark etib, Viktoriya, Britaniya Kolumbiyasiga koʻchib oʻtdi. U yerda boʻlganida u Amos Bowman geologik tadqiqotida qatnashgan. U chizmachi boʻlib xizmat qilgan va Kaskad togʻlarini hujjatlashtirgan. 1884-yilda u Qoʻshma Shtatlarga qaytib keldi. U Portlendda (Oregon shtati) yashagan, landshaftlarni chizgan, shuningdek, rasm chizish uchun Yosemit va Yellowstone milliy bogʻiga sayohat qilgan.

## Manbalar
Nazirbek Аbdujabborbekov

**Nazirbek Abdujabborbekov** (1878-yil, Samarqand – ?) – imom, mudarris. Sovet hukumatining xufya xizmatlarini bajargan. Stalin qatagʻoni davrida qamalgan.

## Biografiyasi
Nazirbek Abdujabborbekov 1878-yilda Samarqand shahrining Xayrobod mavzeyida, Xoja Zummurod mahallasida tugʻilgan. Otasi Abdujabborbek Samarqand shahridagi mashhur boylardan hoji Mansurboyning mirzasi boʻlgan. Nazirbek Abdujabborbekov dastlab eski maktabda, keyin Sharbatdor mavzeyida joylashgan rus-tuzem maktabida tehsil olgan. Shundan keyin 14 yil mobaynida Xoja Zulmurod madrasasida, toʻrt yil davomida Buxoro shahridagi Mir Arab madrasasida taʼlim olgan. Madrasada mulla Abduroziqcha domla unga ustozlik qilgan. N.Abdujabborbekov madrasa taʼlimini bitirgandan keyin, Samarqandga qaytib mudarrislik bilan shugʻullanadi.

Nazirbek Abdujabborbekov 1919-yildan 1920-yilgacha Xayrobodda joylashgan Qoʻshbegi, 1920-yildan 1932-yilgacha Xoʻja Zulmurod masjidiga imomlik qiladi. Mulla Nazirbek 1921-yilda „Milliy ittihod“ jamiyatiga aʼzo boʻlgan. Biroq, siyosiy hayotdan oʻzini uzoqroq tutgan. Koʻp vaqtini talabalari bilan birga oʻtkazgan. Shoʻrolar hokimiyati mustahkamlanib madrasalar deyarli talabasiz qolayotgan 1924—1926-yillarda ham Xoʻja Zulmurod madrasasida Nazirbek Abdujabborbekov yonidan Turkistonning turli shaharlaridan kelgan 50 nafardan ortiq talaba bor edi. Yetuk ulamo va mudarris sifatida Mahkamai shariyaga aʼzosi boʻladi.

1932-yilda imomlik paytida OGPU xodimlari buyrugʻi bilan qamoqqa olinib, xufya ishlarga majburan jalb etilgan. 1933-yilda Nazirbek Abdujabborbekov qori Narzullo ismli kishi bilan birgalikda Karkidan Afgʻonistonga yuboriladi. Ular birgalikda 8-10 kun ichida Andxoʻyga yetib keladi. Nazirbek Abdujabborbekov sovet maʼmurlari birgalikda Afgʻoniston vaziri bilan koʻrishadi. Ularni Afgʻonistonga yuborishning asosiy sababi sovetlar afgʻon hukumati vakillari bilan muzokaralar vaqtida afgʻonlarga SSSRdagi musulmon kishilar turmushining yaxshi ekanligi haqida maʼlumot berishlari kerak boʻlgan. Shundan keyin ular Samarqandga qaytadi.

Nazirbek Abdujabborbekov Oʻzbekiston SSR Jinoyat Kodeksining 58-, 66-moddaning 2-qismi, 67-moddalar bilan aybdor deb topilgan. Shunday keyin besh yil muddatga siyosiy huquqlarini yoʻqotgan holda, mol-mulklari konfiskatsiya qilinib, 10 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan.

2022-yil 19-dekabrda reabilitatsiya qilingan.

## Manbalar
Efim Shifrin

**Shifrin** **Naxim** (**Efim**) **Zalmanovich** (1956-yil 25-mart, Nexikan, Magadan viloyati, SSSR) – sovet va rus teatr va kino aktyori, komediyachi, qoʻshiqchi, estrada artisti, rejissyor, teleboshlovchi, yozuvchi va blogger boʻlgan.

## Tarjimai holi
1956-yil 25-martda Magadan viloyatining Nexikan shahrida tugʻilgan.

Bir yil oldin uning otasi Zalman Shifrin Shmuilovich reabilitatsiya qilingan va Kolyma shahridagi majburiy yashash joyidan ozod etilgan. Ammo Shifrinlar u yerda qolish va yashashga qaror qilgan . Otasi Magadan viloyatining Susuman shahridan ishga taklif etilganligi uchun Shifrinlar oilasi u yerga koʻchib ketishgan. 1966-yilda shifrinlar Latviyaga joʻnab ketishgan va Yurmalaga joylashganlar. U yerda Naxim Shifrin 5-sonli oʻrta maktabni tamomlagan.

U 1973—1974-yillarda Latviya davlat universitetining filologiya fakultetida, 1974—1978-yillarda GUTSEI estrada fakultetida Roman Viktyuk kursida tahsil olgan. 1977-yildan boshlab u Moskva davlat universitetining talabalar teatrida roʻl ijro eta boshlagan. Oʻsha paytda Efim Shifrinning teatr asarlari „Alvido, bolalar!“ va „Bitiruvdan keyingi kecha“ spektakllarini oʻz ichiga olgan.

1979-yilda 1-Moskva estrada artistlari tanlovi, 1983-yilda esa VII Butunittifoq estrada artistlari tanlovi laureati boʻlgan. 1985-yilda Shifrin, Viktor Koklyushkinning asarlari asosida oʻzining „Ya xotel bi skazat“ deb nomlangan birinchi yakkaxon spektaklini namoyish qilgan. V.Koklyushkinning matnlari „Uch savol“ va „Dumaloq oy“ pyesalari kelib chiqishiga sabab boʻlgan. 1980–1985-yillarda GITISning estrada rejissyorligi fakultetida tahsil olgan.

1990-yilda u „Ya igrayu Shostakovicha“ pop-musiqali yakkaxon shousida rol oynagan. U Shifrin teatrini yaratgan va u hozirgacha teartni boshqarib kelmoqda. 1992-yilda Efim Shifrin „Zolotoy Ostap“ mukofotining birinchi sovrindori boʻlgan.

Rassomning repertuarida koʻplab vokal asarlar bor, shu jumladan Dmitriy Shostakovichning Sasha Cherniy soʻzlariga yozilgan romanlari, Mark Minkovning „Ierusalim“ qoʻshiqlari, Mixail Kochetkovning „Muzika vo mne“, Aleksandr Klevitskiyning „Yujnaya noch“ va boshqalar mavjud.
## Manbalar
Jennifer Egan

**Jennifer Egan**(1962-yilda tugʻilgan)-amerikalik yozuvchi va qisqa hikoyalar yozuvchisi. Uning * A Visit from the Goon Squad* romani badiiy adabiyot uchun 2011-yilda Pulitser mukofoti va Milliy kitob tanqidchilari toʻgaragi mukofotiga sazovor boʻlgan.2018-yilning 28-fevral holatiga koʻra, Egan „PEN America“ prezidenti hisoblanadi.
## Erta hayoti

Jennifer Egan Amerikaning Chikago shahrida tugʻilgan ammo San Franciscoda katta boʻlgan.Egan Lowell oʻrta maktabini tugatgach,Pensilvaniya universitetida ingliz adabiyoti boʻyicha mutaxassislikka ega boʻladi. Oʻqishni tugatgandan soʻng, ikki yilni Kembrijdagi Sent-Jon kollejida oʻtkazadi, u yerda keyinchalik magistrlik darajasini ham oladi. Egan 1987-yilda Nyu-Yorkka koʻchib kelgan. Oʻsha paytlarda u endigina yozishni oʻrganar ekan koʻplab ishlarda, jumladan, jahon Savdo Markazida ovqatlanish sohasida ham ishlaydi.
## Shaxsiy hayoti
Jennifer Egan hozirgi kunda Brooklyndagi Clinton Hillda Oilasi bilan yashaydi. Uning ikkita farzandi bor(Manu va Raoul).
## Mukofotlari
Egan 1986-yilda *Thouron* mukofotiga sazovor boʻladi,Sanʼat uchun milliy jamgʻarma va 1996-yilda *Guggenheim* stipendiyasi sovrindori ham boʻladi.2002-yilda Egan uysiz bolalar haqida hikoya yozadi va Kerroll Koval jurnalistika mukofotiga sazovor boʻladi. Keyin 2004–2005-yillarda Nyu-York jamoat kutubxonasi qoshidagi Doroti va Lyuis B. Kulman nomidagi olimlar va yozuvchilar markazida ishlaydi.2011-yilda Egan badiiy adabiyot uchun PEN/Folkner mukofoti finalchisi boʻladi. Oʻsha yilini oʻzida Milliy kitob tanqidchilari toʻgaragi mukofoti,Los-Anjeles Tayms kitob mukofoti va Goon guruhi tashrifi uchun Pulitser mukofotini qoʻlga kiritadi.
## Asarlari
### Romanlari
* The Invisible Circus (1994)
* Look at Me (2001)
* The Keep (2006)
* A Visit from the Goon Squad (2010)
* Manhattan Beach (2017)
* The Candy House (2022)
### Qisqa hikoyalar toʻplami
* Emerald City
* Black Box
## Manbalar
Gibli studiosi

## Gibli Studiyasi
Gibli Studiyasi, Inc. (yaponcha: 株式会社スタジオジブ, Hepburn: Kabushiki gaisha Sutajio Jiburi) – Tokioning Koganei shahrida joylashgan yapon animatsion studiosidir. Bu studiya animatsiya sanoatida pesh qadamlardan biri va oʻz tajribasida qisqa hikoyalar, televizion reklamalar va telefilm kabi turli media formatlarini sinab koʻrgan. Studiya tomoshabinlar orasida katta shuhratga ega. Studiya 1988-yilda suratga olingan „Mening qo‘shnim Totoro“ anime filmidagi yenot it(tanuki) ruhi Totoro obrazi bilan mashhur. Studiyaning eng yuqori daromad keltirgan filmlari orasida " Spirited Away " (2001), „Howl's Moving Castle“ (2004) va „Ponyo“ (2008) filmlari bor. Gibli Studiyasi 1985-yil 15-iyunda rejissyorlar Hayao Miyazaki va Isao Takahata va prodyuser Toshio Suzuki tomonidan Topcraft aktivlarini sotib olgandan soʻng tashkil etilgan. Studiya, shuningdek, bir nechta video oʻyinlarni vizual rivojlantirish boʻyicha video oʻyinlar studiyalari bilan birgalikda ishlagan.

Studiyaning beshta filmi Yaponiyada suratga olingan eng koʻp daromad keltirgan oʻnta badiiy film qatoriga kiradi. ‘’Spirited Away’’ ikkinchi oʻrinni egallab, Yaponiyaning oʻzida 31,68 milliard iyen va butun dunyo boʻylab 380 million AQSH dollaridan ortiq daromad keltirgan. ‘’Malika Mononoke""’’ esa 20,18 milliard iyen yigʻib, toʻrtinchi oʻrinni egallagan. „Malika Mononoke“ 1998 yilda yilning eng yaxshi yapon filmi nominatsiyasida gʻolib chiqqan birinchi animatsion film boʻldi. Ularning koʻplab asarlari „Animage Gran-pri“ mukofotiga sazovor boʻlgan. Toʻrt nafari Yaponiya akademiyasining yil animatsiyasi boʻyicha mukofotini qoʻlga kiritgan. Ularning beshta filmi Akademiya mukofotiga nomzod boʻlgan. „Spirited Away“ filmi 2002-yilda „Golden Bear“ va 2003-yilda „Eng yaxshi animatsion film“ nominatsiyasida „Oskar“ mukofotiga sazovor boʻlgan.

2014-yil 3-avgustda,Gibli Studiya Miyazaki nafaqaga chiqqanidan keyin faoliyatini vaqtincha toʻxtatdi. 2017-yil fevral oyida Suzuki Miyazaki oʻz taʼtili yakunini eʼlon qilgan holda, yangi badiiy film, „The Boy and the Heron“ (2023) bilan qaytdi.

### Havolalar

* Rasmiy sayti
* Mening qoʻshnim Totoroni tomosha qilish uchun havola
Ajal Daftari

**Ajal Daftari** —- *[[Tsugumi Ohba]]* tomonidan qogʻozga tushirilgan va *Takeshi Obata* tomonidan tasvirlangan yapon *[[manga]]* janriga mansub toʻqima asar. Asar ‘’Weekly Shōnen Jump’’ manga jurnalida 2003-yil dekabridan 2006-yil mayigacha boʻlimlarga boʻlinib, keyihalik esa 12 ta jildda toʻplangan holda taqdim etilgan. Hikoya **Layt Yagami**, daho oʻrta maktab oʻquvchisi, sirli daftarni topib olishi bilan boslanadi, qaysikim shinigami(*oʻlim xudosi*) Ryukga tegishli boʻlgan „Ajal daftari“dir. Bu daftar foydalanuvchisi shunday qudratga ega boʻladiki, uning sahifalarida ismi yozilgan har qanday odam daftarda bitilgani kabi oʻlim topadi.. Serialda asosiy syujet Laytning „Ajal Daftari“ dan „**Kira**“ taxallusi ostida ishlab, oʻzini xudo deb atashi va dunyo boʻylab axloqsiz shaxslarni qirgʻin qilish va jinoyatdan xoli jamiyat yaratish uchun foydalanishga boʻlgan keyingi urinishlari, qarshilik sifatida esa uni qoʻlga olish uchun anonim detektiv ‘’**L**’’ boshchiligidagi yapon politsiyasi ishchi guruhining harakatlari atrofida aylanadi.

 ** Animatsion adaptatsiyasi**
Keyinchalik, *Nippon* televideniesida, Madhouse tomonidan ishlab chiqarilgan va *Tetsuro Araki* rejissyori boʻlgan 37-qismli anime teleseriali adaptatsiyasi 2006-yil oktyabridan 2007-yil iyunigacha namoyish etilgan. 2006 yilda *Nisio Isin* tomonidan seriyaga asoslangan yengil roman ham yozilgan.*Nintendo DS* video oʻyinlar kompaniyasi va Konami video oʻyinlar kompaniyasi tomonidan turli xil video oʻyinlar ham isteʼmolga chiqarilgan. AQSHda bu anime *[[Netflix]]*kinokompaniyasi tomonida 2017-yil avgust oyida kino shaklida ommaga tadbiq etilgan.

## Qoʻshimcha
* ** – J. G. Ballard tomonidan qisqa hikoya janridagi asar. Ajal Daftariga oʻxshash syujetda.
* *[[Mening qo‘shnim Totoro]]* – Suzuki Miyazaki tomonida yozilgan anime janridagi asar.
Zuniseratops

**Zuniseratops** (, soʻzma-soʻz: „ Zuni daryosidan shoxli yuz“) – Shimoliy Amerikada boʻri davrida (taxminan 94-89 million yil oldin) yashagan marginalosefaliyaliklar va infraorder ceratopsians ornitischi dinozavrlarining bir turiga kiradi. U boshqa taniqli seratopsidlardan 10 million yil oldin yashagan va ularning oila zanjirida muhim boʻgʻin hisoblanadi. Birinchi marta 1998-yilda paleontologlar Duglas G.Volf va Jeyms Kirkland tomonidan tasvirlangan. Hozirda Zuniseratopsning uchta skeletlari maʼlum. Bir tur *Zuniseratops christopheri* tomonidan aniqlangan.

## Tavsif

Zuniseratopsning uzunligi 3 dan 3,5 m gacha, sonlari esa 1 m balandlikda boʻlgan. Hayvonning vazni 100 dan 150 kilogrammgacha boʻlib, bu koʻpchilik seratopsidlarga qaraganda ancha yengilroq hisoblanadi. Bosh suyagida xazmozavrlar va ibtidoiy sentrozavrlardagiga oʻxshash yaxshi rivojlangan juft qosh shoxlari bor, ammo Zuniseratopsda burun shoxi yoʻq. Yoshi ortgan sari shohlari ham kattalashadi deb ishonilgan. Koʻkrak qasmozovurga oʻxshab uzun va past, boʻyni esa ingichka va keng boʻlgan. Uning bir nechta katta teshiklar boʻlgan, lekin Protoseratops kabi suyak proektsiyalari yoʻq edi. Umuman olganda, Suniseratops anatomiyasi keyingi seratopsidlarga qaraganda ancha ibtidoiy, lekin Protoseratopsnikiga qaraganda ancha rivojlangan edi.

Suniseratops juda katta shoxlari boʻlgan seratopsialar va keyinchalik massiv seratopsidlar oʻrtasidagi evolyutsion oʻtishni aniqlab bergan. Seratopsiyaliklar dastlab bu turni Shimoliy Amerika qitʼasida paydo boʻlgan degan fikirda boʻlishgan. Birinchi topilgan namunalar bir ildizli tishlarga ega boʻlsa-da (keratopsiyaliklar uchun gʻayrioddiy), keyinchalik fotoalbom ikki ildizli tishlar bilan boyitilgan. Bu shuni koʻrsatadiki, suniseratops tishlari yoshi oʻtkan sari yanada rivojlangan.

Boshqa seratopsiyaliklar singari, Zuniseratopsialar ham oʻtxoʻr va podalar hayvonlari boʻlgan.

## Topilma tarixi
Zuniseratops qoldiqlari 1996-yilda paleontolog Duglas G.Vulfning oʻgʻli 8 yoshli Kristofer Jeyms Vulf tomonidan Nyu-Meksiko shtatining Katron okrugida (Moreno tepalik shakllanishi) topilgan. Topilmada bir nechtasining bosh suyagi va suyaklari aniqlangan. Keyinchalik topilma, Nothronychus ischium suyaklaridan biri va Zuniceratopsning oksipital suyagi boʻlishi mumkin deb tahmin qilingan.

## Manbalar
Rajendra Prasad (aktyor)

**Gadde Rajendra Prasad** (1956-yil 19-iyulda tugʻilgan) hind aktyori boʻlib, asosan telugu filmlarida rol ijro etadi. U toʻrtta Andhra Pradesh shtati Nandi mukofoti, uchta SIIMA mukofoti va uchta Santosham Film mukofoti sohibi.

Prasad 1977-yilda *[[Sneham]]* filmida ilk rolini ijro etdi. U *[[Erra Mandaram]]* (1991) va *[[Aa Naluguru]]* (2004) filmari uchun eng yaxshi aktyor – Nandi mukofotini oldi. Shuningdek, u Andhra universitetining faxriy doktori unvoniga sazovor boʻlgan. 2012-yilda u *"[[Dream]]"* tibbiy trillerida rol oʻynadi va buning uchun Kanada xalqaro kinofestivalida Royal Reel mukofotiga sazovor boʻldi.

Mississaugada oʻtkazilgan Kanada Telugu Alyanslari tomonidan „Hasya Kireeti“ unvoniga sazovor boʻldi. U, shuningdek, 2009-yilda boʻlib oʻtgan IIFA kinofestivalida yashil gilamdan oʻtish sharafiga muyassar boʻlgan va ingliz tilidagi *"[[Quick Gun Murugun]]"* filmidagi oʻzining chiqishini nishonlagan.

## Hayotining boshlanish davri
Prasad Andxra-Pradesh shtatining Nimmakuru shahrida Gadde Venkata Narayana va Manikyamba oʻrta xol oilada tugʻilgan. Uning ota-onasi Andhra-Pradesh shtatining Krishna tumanidagi Dondapadu shahridan boʻlgan. Uning otasi o'qituvchi edi. Prasad kino sanoatiga kirishdan oldin keramika muhandisligi boʻyicha o'qigan. U kompaniyaga ishga kiradi, lekin u juda yosh boʻlgani uchun ishdan ketishga majbur boʻladi. NTR va N. Trivikrama Rao taklifi bilan u aktyorlik maktabida taxsil oladi.

## Shaxsiy hayoti
Rajendra Prasad Vijaya Chamundesvari bilan turmush qurgan. U Rama Prabhaning qizi. Ularning bir oʻgʻil va bir qizi bor.
O'z-o'ziga g'amxo'rlik qilish

**O'z-o'ziga g'amxo'rlik qilish** - kishi o'zining umumiy salomatligini ta'minlashi, mustahkamlashi va kasalliklarni yengib o'tish uchun imunitet hosil qila olishidir. Biz har kuni bajaradigan oziq-ovqat tanlovlari, sport mashqlari, uyqu, mutolaa va tishlar parvarishi kabi odatiy harakatlar ham o'z-o'ziga parvarish qilishning bir turi  hiisoblanadi. O'z-o'ziga g'amxo'rlik qilish yakka, shaxsiy faoliyat bo'lishiga qaramay, jamiyat ham o'z salomatligi uchun mas'ul bo'lgan shaxslar guruhlaridan manfaatdordir .

Sog'lomlik darajasi ijobiy holda bo'lganda muntazam ravishda o'z-o'zini parvarish qilish muhim, ammo kasallik paydo bo'lganda o'z-o'ziga xizmat ko'rsatish ahamiyati yanada ortadi . Kundalik tarzda o'z-o'zini parvarish qilish imunitetning kasalliklarga qarshi chidamli bo'lishi, ruhiy salomatlik va turmush sifatini yaxshilanishiga olib keladi   . O'z-o'ziga g'amxo'rlik qilish jarayoni hammada har xil kechadi. Ushbu jarayon butun dunyo bo'ylab sog'liqni saqlash xarajatlarining global o'sishiga qisman yechim sifatida qaraladi. 

Shaxsiy salomatlik, gigiena va yashash sharoitlari nuqtai nazaridan shaxsiy sog'lik darajasiga befarqlik o'z-o'ziga beparvolik deb ataladi. Bunday hollardan Shaxsiy parvarish bo'yicha xizmatchilarning yordamidan foydalanish mumkin. Hozirgi kunda bunday turdagi xizmat faoliyatlaridan foydalanish bilan bog'liq holatlar kundan-kunga ortib bormoqda.

Lorig va Xolman tomonidan asos solingan o'z-o'zini parvarish qilish va o'z-o'zini boshqarish atamalari o'rtasida yaqin o'xshashlik mavjud. O'zlarining asosiy maqolalarida ular o'z-o'zini boshqarishning uchta vazifasini ta'kidlaydilar: tibbiy boshqaruv, rollarni boshqarish va hissiy boshqaruv; va oltita o'z-o'zini boshqarish qobiliyati: muammolarni hal qilish, qaror qabul qilish, resurslardan foydalanish, qabu qiluchi va ta'minlovchi hamkorligini shakllantirish, harakatni rejalashtirish va o'z-o'zini moslashtirish. 

## Tarixi
So'nggi yillarda o'z-o'ziga g'amxo'rlik tushunchasiga e'tibor kuchaygan bo'lsa-da, kelib chiqishi qadimgi davrlarga borib taqaladi. Sokrat qadimgi Yunonistonda o'z-o'ziga g'amxo'rlik qilish harakatiga asos solgan deb hisoblangan. Ma'lumot o'rnida shaxsiy va ijtimoiy g'amxo'rlik yer yuzida odamlar paydo bo'lganidan buyon mavjud bo'lgan. 

## Manbalar
Kraina asalarisi

**Kraina asalarisi** - asalari zotlaridan biri. Dastlabki yashash joylari Avstraliya boʻlgan. Hozirgi vaqtda Ruminiya, GFR, Avstriya, Bolgariyada keng tarqalgan. Kavkaz zotiga nisbatan ancha chidamli, lekin Oʻrta Rus zotiga nisbatan chidamsizroq, shu bilan birga tinchliksevar. Ona arilari juda sertuxum. Sutkasiga 2000 tagacha tuxum qoʻyadi. Koʻch ajratishi juda kam. Bu zotli asalarilar oziqa manbalarini tez izlab topishadi. Tanasining rangi kulrang, Kavkaz asalarisiga oʻxshaydi. Xartumchalarining uzunligi- 6,4-6,8 mm. Urugʻlangan ona arisining vazni 205 mg keladi. Asalni berkituvchi mum qopqogʻi oq, quruq. Uyasini yaxshi himoya qilishadi. U bir necha sabablarga ko'ra asalarichilarga ma'qul keladi, eng muhimi, uning hasharotlar zararkunandalaridan muvaffaqiyatli himoya qilish qobiliyati va ayni paytda asalarichilarga nisbatan juda yumshoq munosabatda bo'lishi.  Bu asalarilar, ayniqsa, ishchi populyatsiyasini nektar mavjudligiga moslashtirishga mohir.  U bahorda nektar paydo bo'lgandan keyin ishchi asalari populyatsiyasini tez ko'paytirish va nektar miqdori yo'qolganda nasl ishlab chiqarishni tezda to'xtatish uchun populyatsiya darajasining tez o'zgarishiga tayanadi.  U ishchilar soni ko'p bo'lgan yuqori nektar davrlarini uchratadi va shuning uchun o'sha davrlarda ko'p miqdorda asal va gulchanglarni saqlaydi. Kraina asalarilari ba'zi kasalliklar va parazitlarga chidamli bo'lib, boshqa kichik turlarning uyalari zaiflashishi mumkin.
Kraina asalarilari deyarli G'arbiy Yevropa qora asalarilari kabi katta va uzun, ammo ularning qorinlari ancha nozikroq.  Bundan tashqari, Kraina ari juda uzun tilga ega (6,5 dan 6,7 mm gacha, bu yoncha uchun juda moslashgan), juda baland tirsak bo'g'imi va juda kalta sochlari bor.

## Manbalar
1. „Asia’s biodiversity vanishing into the marketplace“   6-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.

## Adabiyotlar
1. "Hayvonot olami" ensiklopediyasi
Odorologiya

**Odoroligiya**(lot. Odor- hid+ yunon. logos- soʻz, taʼlim soʻzlaridan)— shaxsni aniqlashga qaratilgan hidlar haqidagi taʼlimot. Kiriminalistikada, 
asosan izquvar(hid sezuvchi) itlarning hid bilish qobiliyati yordamida jinoyat sodir etish joyida boʻlgan va oʻzining hidi haqida axborot qoldirgan shaxslar, shuningdek buyumlar, izlar narslar aniqlanadi. Keyingi yillarda hidlarni instrumental usulda tekshirishga qaratilgan izlanishlar olib borilmoqda.

Odorologiyaning predmetini *hidning tabiati, kelib chiqishi, uni saqlash va tekshirish qonuniyatlarini oʻrganish* tashkil qiladi. Hid izlarini bilish tarmogʻi va uning jinoyatni ochishda ishlatilishi **sud Odorologiyasi** deb ataladi. Odorologiya odorologik ekpertizani ilmiy asosi hisoblanadi. Kriminalistikada Odorologiyani qoʻllash *bahsli* masaladir. Uni **tezkor-qiduruv** faoliyati uchun ahamiyati inkor qilinmasada, daliliy mohiyati shubha ostiga qoʻyiladi.

Sud- tibbiyot odorologiyasining turlari
hidlarni olish, tahlil qilish va ro'yxatga olish usullariga ko'ra sud odorologiyasi ***it va instrumental*** - olfaktronikaga (lotincha olfactus - hiddan) bo'linadi. **Itlar odorologiyasi**da hidli moddalar analizatori sifatida maxsus o'qitilgan xizmatchi itning hid bilish organi ishlatiladi. **Instrumental odologiyada** fizik-kimyoviy asboblar analizator sifatida ishlatiladi, ular hidli moddalar spektrini aniqlashga, uni olfaktrogramma shaklida qayd etishga va inson sekretsiyasining alohida tarkibiy qismlarini yuqori sezgirlik bilan aniqlashga qodir.

Olfaktronikaning asosiy vazifalaridan biri hidni aniqlaydigan uchuvchi moddalar spektrini qayd etish va uni keyingi matematik qayta ishlashga yaroqli shaklda hujjatlashtirish, shuningdek hidning emissiyasining alohida komponentlarini ro'yxatga olish usullarini ishlab chiqish va uskunalarni yaratishdir.
Dong Fang Xong 1

***Dong Fang Hong 1*** – Shuningdek, **Xitoy 1** yoki **XXR 1** nomi bilan ham tanilgan  Xitoy Xalq Respublikasining (XXR) birinchi kosmik sun'iy yo'ldoshi boʻlib, 1970 yil 24 aprelda muvaffaqiyatli uchirilgan. XXRning Dongfanghong kosmik sunʼiy yoʻldosh dasturi. Ushbu sunʼiy yoʻldosh  boʻlib, boshqa mamlakatlarning birinchi sunʼiy yoʻldoshlaridan ogʻirroq edi. Sunʼiy yoʻldoshda xuddi shu nomdagi oʻsha paytdagi milliy madhiyani eshittiruvchi radio uzatgich bor boʻlgan.

Ushbu sunʼiy yoʻldosh Xitoy Kosmik Texnologiyalar Akademiyasi (XKTA) dekani Qian Xuesen rahbarligida ishlab chiqilgan. Oʻsha paytda jami beshta bir xil sunʼiy yoʻldoshlar yaratilgan va shularning birinchisi muvaffaqiyatli uchirilgan. Sun Jiadong *Dongfanghong 1* texnologiyasi uchun mas’ul shaxs etib tayinlangan. 1967-yilda Dang Hongxin mis antenna membranasini tanlashi 100 ga yaqin ultra qisqa toʻlqinli antennada eshittirishning qiyinchiliklarini hal qildi. Muhandislar sunʼiy yoʻldoshga „Sharq qizil“ musiqa pleyerini oʻrnatganlar.

## Sunʼiy yoʻldoshning yer orbitasiga chiqishi
*Dongfanghong 1* uchish maydoniga poezdda olib kelingan hamda har ikki elektr ustunlari orasiga qurolli qoʻriqchilar ushbu joyni himoya qilib turishgan. 1970-yil 24-aprelda 13:35:45 GMT da  Long 1 Mart (CZ-1) „Jiuquan sunʼiy yoʻldoshini ishga tushirish markazi“dan koʻtarilib, GMT vaqti bilan 13:48 da orbitaga chiqgan.

## Maqsadlari
*Dong Fang Hong 1* sunʼiy yoʻldoshining asosiy maqsadi – sunʼiy yoʻldosh texnologiyasini sinovdan oʻtkazish va ionosfera va atmosferani qatlamlarini oʻrganish boʻlgan. 

## Sunʼiy yoʻldoshning dizayni
Sunʼiy yoʻldosh shakli 72 yuzli nosimmetrik poliedrga oʻxshab ketadi, massasi  teng va diametri taxminan ni tashkil qilgan. Stabillashtirish uchun daqiqasiga 120 marta aylanardi. Tashqi yuzasi haroratni nazorat qilish uchun qayta ishlangan alyuminiy qotishmasi bilan qoplangan. Sferaning asosiy korpusida kamida uzunligi lik ultra qisqa toʻlqinli qamchi antennalari mavjud edi.

## Orbita
Sunʼiy yoʻldosh  perigey bilan orbitaga chiqarilgan, apogey esa ga teng va 68,42° orbital moyillikni oʻzida mujassam etgan. Bu Yerga yaqin elliptik orbitaning aylanish davri 114,09 daqiqa.  Uning „Sunʼiy Yoʻldosh Katalog Raqami“ 04382 va „Xalqaro Belgi“si 1970-034A. 

*Dong Fang Hong 1* dizayni 20 kun ichida tugallangan. Bu vaqt ichida u telemetriya maʼlumotlarini va kosmik koʻrsatkichlarni Yerga toʻgʻridan-toʻgʻri uzatgan. 1970-yil 14-mayda signal yuborishni toʻxtatgan.

*

## Manbalar
Xalqaro iqtisodiyot

Xalqaro iqtisodiyot – bu ishlab chiqarish omillari bozorida yuzaga keluvchi xalqaro ayirboshlash jarayonida turli davlatlarning oʻzaro xatti-harakatlarini oʻrganuvchi fan.
## Xalqaro iqtisodiyotning predmeti

Savdo, ishlab chiqarish va valyuta-kredit munosabatlarida yuzaga keluvchi iqtisodiy munosabatlar xalqaro iqtisodiyotning predmeti hisoblanadi.
## Xalqaro iqtisodiyotning obyekti

Xalqaro iqtisodiyotning oʻrganish obyekti jahon xoʻjaligi hisoblanadi.

## Xalqaro iqtisodiyot kursining strukturasi

* Xalqaro mikroiqtisodiyot xalqaro bozordagi subyektlar xulq-atvori va imkoniyatlarini oʻrganadi.
* Xalqaro makroiqtisodiyot mamlakatdagi muvozanat va toʻlov balansi holatini oʻrganadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
Xabarchi kabutarlar

**Xabarchi kabutarlar** – Qadimda odamlar xabarlarni yuborish uchun kabutarlardan foydalanishgan. Kabutarlarning oʻz uy-joyiga qaytib borish qobiliyati tufayli xabarchilar sifatida samarali foydalanishgan. Kabutarlar qafaslarda manzilga olib boriladi, u yerda xabarlar bilan biriktiriladi, keyin ular tabiiy ravishda oʻz uyiga qaytadi, u yerda qabul qiluvchi xabarni oʻqiydi. Ular dunyoning koʻplab joylarida qoʻllangan. Kabutarlar harbiy vaziyatlarda ham katta xizmat qilishgan va bu holda ular urush kabutarlari deb atalgan.

## Tarixi
Muloqot usuli sifatida, qushlarni oʻrgatish sanʼati forslar kabi qadimgi hisoblanadi. Rimliklar 2 ming yil oldin oʻz harbiylariga yordam berish uchun kaptar xabarchilaridan foydalanishgan. Frontinusning aytishicha, Yuliy Tsezar Galliyani zabt etishda kaptarlardan xabarchi sifatida foydalangan. Yunonlar Olimpiya o'yinlarida gʻolib boʻlganlarning nomlarini shu yoʻl bilan oʻzlarining turli shaharlariga yetkazishgan.

Genri Teonge (taxminan 1620–1690) oʻz kundaligida Levantdagi Iskenderun va Halab oʻrtasidagi savdogarlar tomonidan foydalaniladigan oddiy kabutar pochta xizmatini tasvirlaydi. Moʻgʻullar xabarchi kabutarlardan ham foydalanganlar.

Telegrafdan oldin bu aloqa usuli birja brokerlari va moliyachilar tomonidan keng qoʻllangan. Gollandiya hukumati XIX asrning boshlarida Yava va Sumatrada fuqarolik va harbiy tizimni oʻrnatdi. 1851-yilda Germaniyada tugʻilgan Pol Julius Reuter London shahrida ofis ochdi va u London va Parij oʻrtasida birja kotirovkalarini yangi Kaledan Doverga kabel orqali uzatdi. Avvalroq kabutarlardan Axen va Bryussel oʻrtasida birja narxlarini aytish uchun foydalanishgan, bu xizmat telegraf aloqasidagi boʻshliq yopilgunga qadar bir yil davomida ishlagan.

## Manbalar
Anne Enright

**Anne Teresa Enright**(1962-yilning 11-oktyabrida tugʻilgan)— irland yozuvchisi. Uning badiiy adabiyoti asosan oila, sevgi, oʻzlik va onalik kabi mavzularida boʻladi.
## Hayoti

Anne Enright Irlandiyaning Dublin shahrida tugʻilgan va Rathminesdagi Sent-Luis oʻrta maktabida tahsil olgan. Enright Britaniya Kolumbiyasining Viktoriya shahridagi Lester B.Pearson United World College of Pacific kollejida xalqaro stipendiya yutib oladi va u yerda ikki yil davomida Xalqaro bakalavrda tahsil oladi. Keyin Dublin Trinity kollejida ingliz va falsafa boʻyicha bakalavr darajasini tamomlaydi. Enright 21 yoshga toʻlgan kunida unga elektr yozuv mashinkasi sovgʻa qilinganida, jiddiy yozishni boshlaydi. Shu bilan birgaSharqiy Angliya universitetining Ijodiy yozma kursida Chevening stipendiyasini qoʻlga kiritadi u yerda esa Angela Carter va Malcolm Bradburyning qoʻl ostida tahsil oladi va magistr darajasini tugatadi. Enright olti yil davomida Dublindagi RTÉ telekanali prodyuseri va rejissyori boʻlib ishlaydi va toʻrt yil davomida RTÉ Nighthawks dasturini ishlab chiqadi. Keyin ikki yil davomida bolalar dasturlarida ishlaydi va dam olish kunlari asarlar yozadi.1993-yilda Enright toʻliq vaqtini asarlar yozishga sarflay boshlaydi. U hozir Dublinda yashaydi, bundan oldin esa 2014-yilgacha Wicklow okrugidagi Bray shahrida yashagan. Bundan tashqari Dún Laoghairedagi Pavilion teatri direktori boʻladi. Hozirda Irlandiya Badiiy Kengashida maslahatchi boʻlib ishlaydigan Martin Murphy bilan oila quradi va ularning ikki farzandi, bir oʻgʻli va bir qizi bor.
## Ijodi va Yutuqlari
Enright Irlandiya fantastik asarlari boʻyicha birinchi laureat(2015–2018) va *Man Booker* mukofoti(2007) gʻolib boʻladi. Yettita roman, koʻplab qissalar va „Making Babies: Stumbling into Motherhood“ nomli badiiy boʻlmagan asarini nashr ettiradi. Uning adabiy mavzudagi insholari *London Review of Books* va *The New York Review of Books* jurnallarida chop etiladi va Enright *The Irish Times va The Guardian* kitob sahifalari uchun ham maqolalar yozadi.
Enright oʻzining toʻrtinchi romani „The Gathering“ uchun 2007-yilda *Man Booker* mukofotiga sazovor boʻladi hamda 2012-yilda chop etilgan „The Forgotten Waltz“ romani badiiy adabiyot uchun Andre Karnegi medaliga sazovor boʻladi. Uning „The Green Road“ romani „Womanʼs Prize“ mukofotiga nomzodlar roʻyxatiga kiritilgan va „Yilning Irlandiya romani(The Irish Novel of the Year)“(2015) nominatsiyasida gʻolib chiqqan.
## Asarlari
* What Are You Like?(2000)
* The Pleasure of Eliza Lynch(2002)
* The Gathering(2007)
* The Forgotten Waltz(2011)
* The Green Road(2015)
* Actress(2020)
* The Wren, the Wren(2023)
* The Portable Virgin(1991)
* Taking Pictures(2008)
* Yesterday’s Weather(2009)
## Manbalar
Xaltali letyaga

**Xaltali letyaga**- sutemizuvchilar turiga mansub.

**O'lchami**: tanasi 30-48 sm; 
dumi 45-55 sm.
**Areali**: Sharqiy Avstraliya.
**Ilmiy nomlanishi**:
Petauroides volans

Letyagalarning oldingi va orqa 
oyoqlari o‘rtasida teri qatlamlari 
bor. Ular istiqomat qiladigan 
evkalipt o'rmonlarida daraxtdan 
daraxtga o‘tib olish uchun 
letyagalar havoga sakrab, 
oyoqlarini yoyib oladilar. Teri 
qatlamlari havoda parvoz qilish 
imkoniyatini beradigan o‘ziga xos 
qanot vazifasini o‘taydi.
## Yashash tarzi
Bu hayvonlar evkalipt o'rmonlarida uchraydi va tropik yomg'ir o'rmonlaridan qochadi.  Ular boshqalardan alohida o'sadigan baland daraxtlarni afzal ko'radilar.  Ular yolg'iz hayot tarzini olib boradilar va bir-ikki gektarga yaqin maydonlarga ega.  Ayollar va erkaklarning joylari ko'pincha bir-biriga mos keladi.  Ular, odatda, bo'shliqlarda uya quradilar.

## Koʻpayishi
Ko'payish mavsumi mart oyida kuzda boshlanadi.  Erkak letyagalar naslni tarbiyalashda umuman ishtirok etmaydi.  Apreldan iyungacha bola tug'iladi, odatda faqat bitta.  Kichkintoy sentyabrgacha onaning xaltasida o'tirib, taxminan, 150 g vaznga ega bo'ladi, ya'ni kattalarning 1/10-1/7 qismiga yetadi.  Keyin chaqaloq ayolning orqa tomoniga ko'tariladi va u yerda yanvargacha o'tirib, taxminan 600 g gacha o'sadi, ya'ni uning vazni kattalar hayvonining vaznining yarmiga teng.  Shundan so'ng, yosh uchuvchi onasini tark etadi va ikki yoshida jinsiy yetuklikka erishib, mustaqil ravishda yashaydi.  Tabiatda bu hayvonlar 15 yilgacha yashaydi. Letyagalar evkalipt barglari bilan oziqlanadi, oshqozonida yashaydigan bakteriyalar - simbiontlar tufayli hazm qilinadi.  Ular juda kamdan-kam ichishadi.  Stenofagiya bu hayvonlarni Avstraliyadan tashqaridagi hayvonot bog'larida saqlashni juda qiyinlashtiradi.

## Manbalar
1. http://news.bio-medicine.org/biology-news-2/Asias-biodiversity-vanishing-into-the-marketplace-2548-1/  „Asia’s biodiversity vanishing into the marketplace“ 6-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.

## Adabiyotlar
1."Hayvonot olami" ensiklopediyasi
Tayler Moore (beysbol)

**Tayler Michael Moore** (1987-yilning 30-yanvar sanasida tugʻilgan) – amerikalik sobiq beysbol oʻyinchisi va birinchi beysbolchi. Moore Washington Nationals va Mayami Marlins (Miami Marlins) guruhi aʼzosi sifatida *Major League Baseball* (Beysbol Oliy Ligasi oʻyini) turnirida qatnashgan.

## Faoliyati

### Washington Nationals
Tayler Moore Missisipi universitetidan 2008-yilgi Beysbol Oliy Ligasining 16-turi uchun Washington Nationals jamoasi tomonidan joʻnatilgan edi. Moore, avvalroq, Nationals jamoasi tarafidan 2 marta yuborilgan edi.

U Shu mavsumda „Low-A Vermont“ ga tayinlangan edi, u yerda klub bilan 71 ta oʻyinda oʻrtacha 200 ta toʻp kiritgan. Eng yuqori K/BBga qaramasdan, 6 ta zarba bera olgan va oʻrtacha 297 natija bilan 111 ta oʻyinda ishtirok etgan.

Moore 2013-yilda katta liga klubida 63 ta oʻyinda maydonga tushib, 4 ta zarba va 21 RBI bilan .222/.260/.347 koʻrsatkichini qayd etgan. Keyingi yili Washington jamoasida 42 ta oʻyinda maydonga tushgan va .231/.300/.385 natija koʻrsatgan.

### Atlanta Braves
2016-yilning 27-mart sanasida Moore Nate Freyman jamoasidan Atlanta Bravesga almashgan edi. U Triple-A Gwinnett Bravesga tayinlangan edi, u yerda 25 ta oʻyin boʻyicha jami .229 / .276 / .375 ni yigʻdi. 2016-yining 11-oktyabrida agentlikka oʻtgan.

### Miami Marlins
2016-yilning 13-dekabrida Moore Miami Marlins jamoasi bilan Kichik Liga uchun shartnoma imzolagan. 9-may kuni Marlin jamoasi roʻyxatiga qayta kiritilgan va klub uchun 97 oʻyinda 6 HR va 30 RBI bilan oʻrtacha 230 ball bilan yilni yakunlagan. 2017-yilning 7-oktabrida 40 kishilik roʻyxatdan oʻchirilgan. 2017-yilning 9-oktabrida esa agentlikka oʻtgan.

Uning oʻgay ukasi Reid Humphreys Koloradoning Rokki tashkilotida oʻz faoliyatini olib borgan edi.

## Manbalar
Uchar Golland

**Uchayotgan (uchar) Golland** (golland. De Vliegende Hollander, inglizcha: The Flying Dutchman) – afsonaviy arvoh yelkanli kema boʻlib, qirgʻoqqa qoʻna olmaydi va dengizlarda abadiy kezib yurishga mahkum. Odatda, odamlar bunday kemani uzoqdan kuzatadilar. Afsonaga koʻra, uchuvchi golland boshqa kemaga duch kelganida, uning ekipaji uzoq vaqtdan beri vafot etgan odamlarga xabar yuborishga harakat qiladi. *"Gollandiyalik"* bilan uchrashuv har doim dengizchilar orasida yomon belgi hisoblangan.

## Kelib chiqishi

Afsonaga koʻra, 1641 yilda Gollandiyalik kapitan Filip Van der Dekken (yoki baʼzi versiyalarda Van Straaten)Sharqiy Hindistondan qaytayotgan edi.
Afsonaga koʻra,Yaxshi Umid burnini aylanib oʻtishga urinayotganda, kema kuchli boʻronga duch keladi. Xurofotchi dengizchilar orasida norozilik boshlandi va navigator biron bir koʻrfazda yomon ob-havoni kutishni taklif qiladi. Ammo, kapitan uni va bir nechta norozilarni otib tashladi va keyin ekipaj aʼzolarining hech biri, hatto bu abadiy davom etsa ham, burunni aylanmaguncha qirgʻoqqa chiqmasligiga qasam ichadi. Osmondan bir ovoz: „Shunday boʻlsin!“ deydi. Shunday qilib, gollandiyalik oʻziga laʼnat keltiradi va ikkinchi kelguniga qadar dengizlarni kezib yuradi. Endi u oʻlmas, daxlsiz, lekin qirgʻoqqa chiqa olmaydigan. Garchi, baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u tinchlik topish imkoniyatiga ega: har oʻn yilda bir marta Van der Dekken yerga qaytib, oʻz ixtiyori bilan uning xotini boʻlishga rozi boʻlgan odamni topishga harakat qilishi mumkin. Boshqa bir maʼlumotga koʻra, laʼnatni daf etib, uchuvchi gollandiyalik va uning ekipajini ozod qilishga qodir boʻlgan maʼlum bir sehrli soʻzlar mavjud.
*"Uchar golland"* haqidagi birinchi bosma eslatma 1795-yilda *"Botanika koʻrfaziga sayohat"* kitobida paydo boʻlgan. 1881-yil 11-iyulda Angliyaning boʻlajak qiroli Jorj V Melburn va Sidney oʻrtasida harbiy kemada suzib ketayotib, oʻz kundaligida oʻn uch ekipaj aʼzosi orasida „Uchar gollandiyalik“ni koʻrganini yozgan edi.

## Uchrashuvni qayerdan qidirish kerak?

Angliya qiroli Jorj V Sidney yaqinida *"gollandiyalik"* ni koʻrdi. Boshqa guvohlar Rod-Aylend (AQSh) sohillari yaqinida, Janubiy Atlantikada va hatto Oʻrta yer dengizidagi Sardiniya qirgʻoqlarida, Yaxshi Umid burnida arvoh bilan uchrashishlarini tasvirlaydilar.

## Manbalar

## Havolalar

• https://bolcheknig.ru/uz/literatura/istorii-pro-korabli-prizraki-korabli-prizraki-ih-zloveshchaya-taina/
Shri

***Shri***—boʻr davridagi teropodli dinozavrlar turkumiga va dromeozavrlar oilasiga mansub. Uning bu turi Shri Devi tomonidan aniqlangan. 2021-yilda Alan Tyorner va boshqalar tomonidan tasvirlangan. Dinozavr qoldiqlari Moʻgʻulistondagi Baruun Goyoot hududida topilgan.

## Tarixi
1991-yil 5-iyulda Amerika paleontologik ekspeditsiyasi rahbarlaridan biri Mark Norell Moʻgʻulistondagi Baruun Goyoot formatsiyasida kichik teropod qoldiqlarini topgan. U mintaqada keng tarqalgan Velociraptordan boshqacha ekanini bilgan. 1996-yilgi maqolada Norell topilmaga „*Ichabodcraniosaurus*“ nomini bergan. Maqola Vashington Irvingning „Legenda o Sonnoy Loщine“ qissasi qahramoni Ichabod Kreynga tegishli boʻlgan. Mark Norell Altangerel Pearl bilan bir kunlik qazish ishlari davomida, qum boʻroni sababli dinozavrning bosh suyagi topilmaganini qayd etgan. Fotoalbom Mayk Ellison, Merilin Foks va Justi Elisi tomonidan tayyorlangan. 1992-yilda topilma haqida qisqacha maʼlumot ilmiy adabiyotlarda chop etilgan. Biroq, 2002-yilgacha, Mark Norell buni dinozavrlarning pochta roʻyxatida aniqlaganida, qaysi namuna *"Ichabodcraniosaurus"* deb nomlanganligi nomaʼlum boʻlib qolgan. 1999-yilda qazilma qoldiqlari Velociraptorga tegishli boʻlishi mumkinligi taxmin qilingan. Alan Tyorner 2008-yilgi tezislarida suyaklar alohida taksonga tegishli degan xulosaga kelgan.

## Etimologiya
Bu nom Moʻgʻulistonda himoya maʼbudasi sifatida keng hurmatga sazovor boʻlgan va buddist xudo Shri Devini sharafiga atalgan.

## Tavsif
*Shri devi* turlari 2021-yilda Alan Tyorner, Shayna Montanari va Mark Norell tomonidan nomlangan va tavsiflangan. Hayvon velociraptor bilan bir xil, uzunligi esa taxminan 2 metr va ogʻirligi taxminan 15 kilogramm boʻlgan.

IGM 100/980 holotipi Maastrixti Baruun Goyot qatlamida topilgan. Uning yoshi 72 million yilligi aniqlangan. Boshsuyagi boʻlmagan, qisman boʻgʻimli skeletdan iborat boʻlgan. 8 ta boʻyin umurtqasi, boʻyin qovurgʻalari, 13 ta sakral umurtqalar, 8 ta kaudal umurtqalar, 5 ta chevron, shuningdek, tos suyaklari, oʻng orqa oyoq va oyoqsiz chap tibia saqlanib qolgan. Namunaning suyaklari ikki blokga boʻlingan va qisman boʻgʻimlangan.

## Kladogramma
*Shri devi* *[[Velociraptor|Velociraptor mongoliensisning]] qardosh turidir.* U dromaeosauridae oilasiga, velosiraptorinlar kenja oilasiga kiradi. Quyida filogenetik tahlil asosida tuzilgan kladogramma keltirilgan:

## Manbalar
Tarık Akan

**Tarık Akan** (1949-yil 13-dekabrda tugʻilgan – 2016-yil 16-sentabrda vafot etgan) – Faoliyatini 1970-yillarda boshlagan. Turk kino aktyori va prodyuseri.

## Yoshligi

Akan 1949-yil 13-dekabrda Istanbulda Tarik Tahsin Üregül ismi bilan dunyoga kelgan. Akan oilada bir qiz va bir oʻgʻildan keyin uchinchi farzand boʻlgan. Otasi harbiy xizmatda boʻlganligi tufayli oilasi Turkiya boʻylab doimiy ravishda koʻchib yurishgan. Arzirum shahrida oʻqigan, boshlangʻich taʼlimni esa Qayserida tamomlagan. Otasi nafaqaga chiqqandan soʻng, oila Istanbulga koʻchib oʻtdi va Bakırköyga joylashdi. Akan, Yıldız Texnika Universitetining mashinasozlik fakultetiga oʻqishga kirgan, keyinroq Jurnalistlar kollejini ham oʻqib tugatgan&nbsp;.
Aktyorlik faoliyatini boshlashdan oldin Bakırköydagi plyajlarda qutqaruvchi boʻlib ishlagan. Harbiy xizmatni 1979-yilda Denizlida tamomlagan&nbsp;. Akan 1980-yil Turkiyadagi davlat toʻntarishidan soʻng ikki yarim oyga qamaldi&nbsp;.

## Aktyorlik faoliyati
Akan „Ses“ jurnalining kino aktyorlari tanlovida ishtirok etdi, ikkinchi oʻrinni egalladi. Turk filmi rejissyori Ertem Egilmezdan (1929–1989) aktyorlik sanʼatini oʻrgangan.
Akan 1970-yilda 21 yoshida „Vefasız“ filmida debyut qildi va sahna „Tarık Akan“ nomini oldi. 1970–1975-yillar orasida Turkiya kinosining gullagan davrida yiliga oʻrtacha 12 ta filmda rol oʻynagan.

## Kasalligi va oʻlimi
Akan oʻpka saratoni bilan kasallangan va bir yildan ortiq davolangan. 2016-yil 16-sentabr kuni erta tongda u 66 yoshida Istanbuldagi xususiy shifoxonaning jonlantirish boʻlimida vafot etdi.
18-sentabr kuni Harbiye Muhsin Ertuğrulda oʻtkazilgan xotira marosimi va Teşvikiye masjididagi diniy dafn marosimidan soʻng Bakırköydagi Zuhuratbaba qabristoniga dafn qilindi.

## Manbalar
Gruziya Tashqi ishlar vazirligi

**Gruziya Tashqi ishlar vazirligi** (, sakartvelos sagareo sakmeta saministʼro)—Gruziyaning jismoniy va yuridik shaxslarining chet eldagi manfaatlarini himoya qilish va targʻib qilish uchun mas’ul boʻlgan davlat organi hisoblanadi. Vazirlikka Gruziya Bosh vaziri tomonidan vazirlar mahkamasi aʼzosi sifatida tayinlanadigan tashqi ishlar vaziri rahbarlik qiladi. Hozirda bu lavozimda 2022-yil 4-apreldan beri Ilya Darchiashvili faoliyat olib bormoqda.
## Faoliyat
Gruziya tashqi xizmati-Tashqi ishlar vazirligi, Diplomatik vakolatxonalar va konsullik xizmatlari Gruziya Konstitutsiyasi, Tashqi siyosat strategiyasi hamda Milliy xavfsizlik konsepsiyasida mustahkamlangan asosiy milliy manfaatlar va qadriyatlariga xizmat qiladi. Vazirlik mamlakat xavfsizligi va xalqaro maqomini oshirish hamda globallashib borayotgan dunyoda uning manfaatlarini ilgari surish maqsadida Gruziyaning tashqi siyosatini olib boradi.

## Tarixi
### [[Gruziya Demokratik Respublikasi]]

Tashqi ishlar vazirligi 1918-yil 26-mayda, Gruziya oʻz mustaqilligini eʼlon qilgan kuni tashkil etilgan. Natijada chet ellarda diplomatik ishlarni olib borish uchun zarur boʻlgan tashqi ishlar komissiyalari, diplomatik vakolatxonalar va boshqa tuzilmalar tuzildi. Akaki Chkhenkeli siyosiy lider sifatida birinchi tashqi ishlar vaziri boʻlgan. 1918-yil noyabrda Evgeniy Gegechkori tashqi ishlar vaziri etib tayinlandi.

Tashqi ishlar vazirligi Gruziya Demokratik Respublikasining asosiy tashqi siyosat agentligi boʻlgan. U hukumat nomidan diplomatik muzokaralar olib borgan. Vazirlik parlamentga hisobdor boʻlgan. Vazirlik xodimlari soni 50 kishidan oshmagan va uning tuzilmasi quyidagicha boʻlgan :
* **Tashqi ishlar vaziri**–vazirlik direktori, direktor oʻrinbosari, yuridik maslahatchisi, vazirning kotibi hisoblanadi.
* **Kadrlar boʻlimi**–vazirning kadrlar boʻlimi boshligʻi, mas’ul kotib, haydovchi.
* **Siyosiy boʻlim**–boʻlim boshligʻi, Yevropa boʻlimi boshligʻi, Osiyo boʻlimi boshligʻi, boʻlimlar, idoralar masʼul kotiblari va tarjimonlar.
* **Umumiy boʻlim**–boʻlim boshligʻi, mas’ul kotib va ​​uning yordamchisi, kantsler.
* **Axborot byurosi**–boʻlim boshligʻi, mas’ul kotib, kantsler va tarjimonlar.

## Tashkiliy tuzilma
### Tashqi ishlar vaziri

Tashqi ishlar vaziri vazirlikning bosh ijrochi direktori va Gruziya Bosh vaziriga bevosita hisob beradigan va maslahat beradigan Vazirlar Mahkamasi aʼzosi hisoblanadi. Vazir butun vazirlik va uning xodimlarini tartibga soladi va nazorat qiladi.

## Manbalar
Abdullah Avcı

**Abdulloh Mujip Avci** (1963-yil 13-iyul Istanbul) – turk sobiq futbolchisi va futbol murabbiyi.

## Futbolchilik faoliyati
Istanbulning „Vefa“ klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 1984-yildan 1986-yilgacha Turkiya ikkinchi liga jamoasi Fatih Karagumrukda oʻynagan. 1986-yilda Rizesporga oʻtgan. Oʻsha yilning 31-avgustida u birinchi ligada debyutini oʻtkazgan va „Bursaspor“ ga qarshi uy uchrashuvida asosiy tarkibda maydonga tushgan. Ikki haftadan soʻng u „Boluspor“ bilan uy uchrashuvida birinchi dublini qaytd etgan. 1988—1990-yillarda hujumchi „Qahramanmaraspor“, „Baqirkoʻyspor“ va yana „Rizespor“ jamoalari sharafini himoya qilgan. 1990—1991-yilgi mavsumda ikkinchi ligada „Qosimpasha“ safida toʻp surgan. Keyin u ikkinchi va uchinchi ligada klublari sharafini himoya qilgan: Istanbulspor, Küçükchekmejespor va Nişantasispor shular jumlasidandur. U 1999-yilda uchinchi liganing „Vefa“ jamoasida futbolchilik faoliyatini yakunlagan.

## Murabbiylik faoliyati
U murabbiylik faoliyatini Istanbulspor klubida boshlagan. 1999—2000-yilgi mavsum oxirida u oʻz qoʻl ostidagi birinchi oʻyinda Superligada „Altay Izmir“ni minimal hisobda magʻlub etgan asosiy jamoani boshqargan. Keyin Avci „Istanbulspor“ va „Galatasaroy“ ning ikkinchi jamoalarini boshqargan, shuningdek, uning boshchiligidagi Turkiya U 17 terma jamoasi 2005-yilda Yevropa chempionligini va Perudagi jahon chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egallagan.

2006-yilning avgust oyidaIstanbul Başakşehir klubiga bosh murabbiy etib tayinlangan. Uning qoʻl ostidagi birinchi mavsum yakunida istanbulliklar Superliga yoʻllanmasini qoʻlga kiritishgan. 2009—2010-yilgi chempionatda Istanbul Başakşehir ligada oʻzini koʻrsatib oltinchi oʻrinni egallagan. 2011-yilda jamoa ilk bor Turkiya kubogi finaliga chiqgan va u yerda „Beşiktaş J.K“ ga faqat penaltilar seriyasida magʻlub boʻlgan.

2011-yilning 17-noyabrida, Guus Hiddink isteʼfoga chiqarilganidan bir kun oʻtib, Abdulla Avci Turkiya terma jamoasining yangi bosh murabbiyi sifatida tanishtirilgan. 2013-yil 20-avgustda muvaffaqiyatsiz natijalar tufayli murabbiy ishdan boʻshatilgan. 2014-yilning 5-iyunida u 5 yillik shartnomaga imzo chekib, Istanbul Başakşehir jamoasiga qaytgan. 2016—2017-yilgi mavsumda uning qoʻl ostidagi jamoa chempionatda ikkinchi oʻrinni egallagan va Turkiya kubogi finaliga chiqgan.

2019-yilning 1-iyunida esa „Beşiktaş J.K.“ bosh murabbiyi etib tayinlangan. Shartnoma 3 yilga imzolangan. 2020-yilning 24-yanvarida Turkiya kubogi 2019—20-yilgi mavsum 1/8 finalining „Beşiktaş J.K.“ – „BB Erzurumspor“ (2:3) javob oʻyinidan ikki kun oʻtib ishdan boʻshatilgan.

## Manbalar