Margarete Zuelzer

**Margarete Hedwig Zuelzer** (1877-yil 2-fevral – 1943-yil 29-avgust) – nemis biologi va zoologi boʻlib, protozoalarni oʻrganishga oid tadqiqotlar olib borgan.

## Hayoti
Margarete Zuelzer yahudiy toʻqimachilik ishlab chiqaruvchisi Julius Zuelzer (1838-1889) va Henriette née Friedlaenderning (1852-1931) qizi edi. U Berlin universiteti va Heidelberg universitetilarida tabiiy fanlar boʻyicha tahsil olgan. Margarete Hedwig Zuelzer Germaniyadagi universitetda rasman oʻqigan ayollarning birinchi avlodidan biri edi. Ayniqsa, ilm-fanni oʻrganish oʻsha paytlarda ayol uchun shunchalik noodatiy ediki, Zuelzer oʻz professorlarining har biridan ularning darslarida qatnashish uchun maxsus ruxsat olishga majbur boʻldi. Zuelzer 1904-yilda protozoa Difflugia urceolata Carter boʻyicha dissertatsiyasi bilan doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan. Bu uni Heidelberg universitetida doktorlik darajasini qoʻlga kiritgan 37-ayol va uning tabiiy fanlar fakultetida doktorlik darajasini qoʻlga kiritgan oltinchi ayol hisoblanardi.

1907-yilda Margarete Hedwig Zuelzer Berlindagi suv tozalash markazida yordamchi lavozimida ishladi. 1916-yilda Zuelzer Imperator sogʻliqni saqlash vazirligida (Kaiserliches Gesundheitsamt), keyinchalik Reyx sogʻliqni saqlash vazirligida (Reichsgesundheitsamt) ishlashni davom ettirdi. 1919-yildan keyin u Berlin-Dahlemdagi Protozoa laboratoriyasini boshqargan va doimiy ravishda maslahat kengashidagi kam sonli, baʼzan yagona ayollardan biri boʻlib ishlagan.

1926-yildan 1929-yilgacha u Gollandiya hukumati tomonidan Niderlandiya Sharqiy Hindistonni, xususan Bali, Sumatra va Yavada „Weil kasalligi“ boʻyicha tadqiqot olib borishga taklif qilingan. U yerda Margarete Zuelzer nemis-golland biologi Uilhelm Schüffner bilan doʻstlashdi.

Uning taniqli rassom singlisi Gertrud Zuelzer 1942-yil sentabr oyida hibsga olindi va Shveytsariyadan Germaniyaga qochib ketish urinish muvaffaqiyatsiz yakunlanganidan keyin Theresienstadtga yuborildi. Margarita ovqat evaziga Gertrudga kiyim-kechaklar va rangli qalamlar yuboradi. Gertruda bu qalamlar bilan boshqa mahbuslarning portretlarini chizadi. Singlisi Gertrud tirik qolishiga Margaretning joʻnatmalari sabab qilib koʻrsatadi.

1943-yilning aprel oyida Margarete Zuelzer Amsterdamdagi yahudiylarning gettosiga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi. 21-may kuni u Vesterbork konslageriga yuborildi. Deportatsiya qilinishidan oldin uning doʻsti va hamkasbi Vilgelm Shuffner u uchun maxsus lavozim topishga uringan. Margarete Hedwig Zuelzer 1943-yil 23-avgust kuni 66 yoshida Vesterbork konslagerida ochlikdan vafot etdi.

2012-yilda Berlindagi Eichkampstrasse 108da uning xotirasiga Stolperstein („qoqilgan tosh“) qoʻyildi, bu uning shahardagi soʻnggi qarorgohi edi.


File:Reichsgesundheitsamt.jpg|Imperiya sogʻliqni saqlash boshqarmasi bogʻida, 1926-yil kuz fasli. Margarete Zuelzer (oʻrtadan), Vilgelm Shyuffner (chapdan ikkinchi) va Pol Ulenxut (oʻngdan uchinchi)
File:Gertrud und Margarete Zuelzer (um 1920).jpg|Gertrud va Margarete Zuelzer (taxminan 1930 yil)
File:Stolperstein Eichkampstr 108 (Westend) Margarete Zuelzer.jpg|Zuelzer xotirasiga Berlindagi Eichkampstrasse 108da Stolperstein


## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bloch, Max. „Gertrud und Margarete Zuelzer. Zwei Schwestern im Holocaust.“ *Aschkenas*, Vol. 24 (2014), Issue 1, pp.&nbsp;195–214.
* Bogdanov, Franziska. „Das Leben wird anders schauen nach dieser Schreckenszeit. Der Nachlass von Gertrud und Margarete Zuelzer im Jüdischen Museum Berlin.“ *Journal of the Jewish Museum Berlin*. Volume 13 (2015), pp.&nbsp;40–41.
## Havolalar
* „Stumbling stone“ (Stolperstein) for Margarete Zuelzer with biography (in German and English)
* Short biography on „Stolpersteine-Berlin“ (in German)