Tez tayyorlaniladigan ugralar

**Tez tayyorlaniladigan ugra** yoki **ramen** — bu oldindan pishirilib quritilgan va xushbo‘ylovchi kukun yoki ziravor yog‘i bilan birga blok shaklida sotiladigan lag‘mon taomining bir turi hisoblanadi. Quritilgan xamir bo‘lagi dastlab pishirilgan makaron mahsulotini tez qovurish yoʻli orqali tayyorlangan bo‘lib, bu usul hozirga qadar Osiyo mamlakatlarida asosiy usul hisoblanadi. G‘arb mamlakatlarida esa havoda quritilgan xamir bo‘laklari ko‘proq ma’qul ko‘riladi. Quritilgan xamir bloklari ovqatdan oldin qaynatish yoki qaynoq suvda boʻktirish olish uchun mo‘ljallangan. Yapon oshxonasining Xitoy lag‘mon sho‘rvasiga moslashtirilgan turi bo‘lgan ramen, ba’zi yapon ishlab chiqaruvchilari tomonidan tez tayyorlanadigan lag‘mon ta’mlarini ifodalash uchun qo‘llaniladi. Ushbu taomlar Qo‘shma Shtatlarda barcha tez tayyorlanadigan makaron mahsulotlari bilan sinonim bo‘lib qolgan.

Tez tayyorlaniladigan ugralar Yaponiyadagi Nissin Foods kompaniyasi xodimi Momofuku Ando tomonidan ixtiro qilingan. Ularning faoliyati 1958-yilda Chikin Ramen brendi ostida boshlangan. 1971-yilda Nissin kompaniyasi birinchi stakan lag‘mon mahsuloti - Cup Noodlesni bozorga chiqardi. Ushbu ugralar butun dunyo bo‘ylab ko‘plab brend nomlari ostida sotiladi.

Tez tayyorlanadigan ugralarning asosiy tarkibiy qismlari un, kraxmal, suv, tuz va/yoki , tarkibida natriy karbonat va odatda kaliy karbonat va ba’zan oz miqdorda fosfat kislotasi bo‘lgan ishqoriy mineral suvlari qoʻshiladi. Ta’m beruvchi kukunning umumiy tarkibiy qismi tuz, monosodium glutamate, ziravorlar va shakardir. Ta’m beruvchi kukun odatda alohida paketda bo‘ladi. Idishli lag‘monda ta’m beruvchi kukun ko‘pincha idish ichida bo‘ladi. Ba’zi tez tayyorlanadigan ugra mahsulotlari muhrlangan holda qadoqlanadi va ularni qayta isitish yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri paket yoki qadoqdan iste’mol qilish mumkin.

## Tarixi

Xitoyda ugra (noodle) tarixi ko‘p asrlar oldingi davrlarga borib taqaladi. Qadimgi Xitoyda Yi ugrasiga o‘xshash, avval qaynatib, so‘ng qovurilib, sho‘rvada tortiladigan ugra turi mavjud bo‘lganligi haqida turli xil dalillar mavjud. Afsonaga ko‘ra, Sin sulolasi davrida bir oshpaz pishirilgan tuxumli makaron mahsulotlarini qaytadan qaynatishga solgan edi. Ularni suvdan olib, qaynoq yog‘da qovurdi va sho‘rva shaklida dasturxonga tortdi. *Journal of Ethnic Foods* ma’lumotlariga ko‘ra, ugraning dastlabki qadoqlari „Yi lag‘monlari“ deb nomlangan.

Zamonaviy tez tayyorlaniladigan ugralar Yaponiyada Momofuku Ando tomonidan yaratilgan. Ular birinchi marta 1958-yil 25-avgustda Andoning Nissin kompaniyasi tomonidan Chikin Ramen brendi ostida sotilgan.

Ando tez tayyorlaniladigan ugra ixtiro qilishidan ancha oldin, 1953-yilda Yoshio Murata ugralarni mexanik ravishda to‘lqinsimon shaklga keltirish usulini kashf etgan edi. Murataning ixtirosi lag‘monni o‘nlab marta tezroq joylashtirish imkonini berdi, bu esa tez tayyorlanadigan lag‘monni ommaviy ishlab chiqarishga yo‘l ochdi. Lag‘monni to‘lqinsimon shaklda boʻlishining bir qancha afzalliklari mavjud: ko‘proq lag‘mon kichik qadoqqa sig‘adi, pishirish paytida lag‘monlar bir-biriga yopishib qolish ehtimoli kamayadi, bir tekis pishadi va ta’mi hamda mazasi yaxshilanadi, ular kamroq mo‘rt bo‘lib, tashish va saqlash osonlashadi, quritish va shakl berish jarayoni yengillashadi, elastikligi oshadi, shuningdek, iste’mol qilish paytida lag‘monning tayoqcha yoki vilkadan sirg‘alib tushish ehtimoli kamayadi.

Har bir ugra bloki oldindan ziravorlangan va 35¥ dan sotilgan. Ugra ustidan issiq suv quyulib, ikki daqiqa kutiladi va lag‘mon tayyor bo‘ladi. Narxi va yangiligi tufayli, Chikin Ramen dastlab hashamatli mahsulot sifatida qaralgan, chunki yapon oziq-ovqat do‘konlari odatda yangi lag‘monlarni ularning narxidan olti baravar arzonroqqa sotishgan. Bunga qaramay, tez tayyorlanadigan ugralar vaqt o‘tishi bilan juda ommalashib ketdi, ayniqsa Mitsubishi korporatsiyasi tomonidan targ‘ib qilinganidan so‘ng. Dastlab Sharqiy Osiyo, Janubiy Osiyo va Janubi-Sharqiy Osiyoda mashhurlikka erishib, hozirda mahalliy madaniyatlarga mustahkam singib ketgan, tez tayyorlanadigan ugra oxir-oqibat dunyoning boshqa qismlariga tarqaldi va mashhurlikka erishdi.

Tez tayyorlaniladigan ugralar kelib chiqishining o‘ziga xosligi Tayvanning Pingtung okrugidan kelib chiqqan. Pingtunglik Chang Kuo-wen 1956-yilda tez tayyorlanadigan ugra uchun patent topshirdi. 1961-yil 16-avgustda Zhang patentni Momofuku Andoga 23 million¥ evaziga topshirgan.

## Yana qarang
* Makaron
## Manbalar

## Havolalar
* Instant Ramen homepage  (by the Japan Convenience Foods Industry Association)
* World Instant Noodles Association (WINA)