open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Indonezcha Vikipediya

**Indonezcha Vikipediya** — Vikipediyaning indonez tilidagi boʻlimi. Indonezcha Vikipediya 2003-yilning may oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Indonezcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Indonezcha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi
* 16-mart 2004-yil — 1000 maqola
* 6-dekabr 2004-yil — 5 000 maqola
* 31-may 2005-yil — 10 000 maqola
* 20-may 2006-yil — 25 000 maqola
* 1-fevral 2007-yil — 50 000 maqola
* 21-fevral 2009-yil — 100 000 maqola
* 7-noyabr 2011-yil — indonezcha Vikipediya turkcha Vikipediyadan oʻzdi, shu vaqtda 175 ming maqolaga yaqinlagan edi.
* 27-mart 2012-yil — 200 000 maqola

## Manbalar

## Havolalar
* Wikipedia Bahasa Indonesia Sudah 100 Ribu Artikel
* Revo Arka Giri Soekatno: Nurturing the Wiki movement
* Fast growing of Indonesian Wikipedia 
* Revo, Perintis Wikipedia Indonesia
* Wikipedia Indonesia Terbesar Ketiga di Asia
* Wikipedia Bahasa Indonesia Sudah 100 Ribu Artikel
Malaycha Vikipediya

**Malaycha Vikipediya** — Vikipediyaning malay tilidagi boʻlimi. Malaycha Vikipediya 2002-yilning oktyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Malaycha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Malaycha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi
* 200,000 - 21-mart, 2013 - Belforte Monferrato
* 190,000 - 25-fevral, 2013 - Galeri Petronas
* 178,000 - 6-fevral, 2013 - Doubravice (Daerah České Budějovice).
* 125,000 - 15-noyabr, 2011 - Morbecque.
* 120,000 - 9-iyun, 2011 - La Biolle
* 115,000 - 22-mart, 2011 - Raj British
* 110,000 - 23-fevral, 2011 - Oëlleville
* 105,000 - 2-fevral, 2011 - Bassy
* 100,000 - 9-yanvar, 2011 - Pressigny-les-Pins.

## Galeriya


Main 11 Mac 04.PNG|Bosh sahifa (11-mart, 2004)
Main 30 Jun 04.PNG|Bosh sahifa (30-iyun, 2004)
Main 26 Nov 04.PNG|Bosh sahifa (26-noyabr, 2004)
Main 4 Sept 06.PNG|Bosh sahifa (4-sentyabr, 2006)
Main 1 Apr 09.PNG|БBosh sahifa (1-avgust, 2009)
LamanUtama_13Jul2010.png|Bosh sahifa (13-iyul, 2010)


## Manbalar

## Havolalar

* Malaycha Vikipediyaning statistikasi 
* Malaycha Vikipediyaning statistik diagrammasi
* Malaycha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
* Malaycha Vikipediyaning mobil nusxasi
Gʻavvoslik

**Gʻavvoslik** — suv ostida turli ilmiy tadqiqot va amaliy ishlarni bajarish maqsadida odamlar (gʻavvoslar)ni maxsus kiyimlarda suv ostiga tushirish bilan bogʻliq faoliyat sohasi. Qadimda (ayrim joylarda hozir ham) odamlar suvga hech qanday vositalarsiz, nafasini 1—2 min. ichiga yutib, 20–30 m chuqurlikkacha shoʻngʻiganlar. Keyinchalik nafas olish uchun qamish nay, havo toʻldirilgan mesh, havo yostigʻi ishlatiladigan boʻldi. 18-asr oxirlarida havo nasosi ixtiro qilinganidan keyin Gʻ. jihozlari qoʻllanila boshladi (qarang Skafandr).

Gʻ. texnikasi suv ichida turli ishlarni bajarish uchun moʻljallangan kiyimbosh va asbob uskunalardan iborat. Nafas olinadigan gaz aralashmasi bilan taʼminlash usuliga koʻra, Gʻ. kiyimi ayrim va biriktirilgan, nafas olish sxemasi boʻyicha ventilyatsiyalanuvchi, gaz aralashmasining tarkibiga koʻra, havoli, kislorodli, azot-kislorodli, geli-kislorodli (G‘avvoslarda kislorod, azot va Geliy gazi bo‘ladi shuning natijasida Gazli emboliya yuzaga kelmaydi ) va boshqalarga boʻlinadi. Gʻ. kiyimining havo va suv oʻtkazmaydigan qobiq hosil qiluvchi va gʻavvosni tashqi muhit taʼsiridan saqlovchi qismi skafandr deyiladi. Bu kiyimda gʻavvos shlang orqali tepadan beriladigan siqilgan havo bilan nafas oladi, maxsus klapan orqali nafas chiqaradi. 100 m gacha chuqurlikka havo-kislorodli, 100–300 m va undan chuqurga geli-kislorodli kiyimda tushiladi. 20-asr 30-yillari boshida ayrim kislorodli nafas olish agtarati oʻrnatilgan Gʻ. kiyimi, 40-yillarda esa havo-ballon apparatli Gʻ. kiyimi — akvalang paydo boʻldi, 60-yillarda gʻavvoslarning suv ostida uzoq turishiga imkon beradigan suv osti uy-lab.lari ishlab chiqildi. Keyinchalik Gʻ. vositalari ancha takomillashtirildi.

Gʻavvosni suvga tushirish, uning suv tagida ishlashi va uni yuqoriga chiqarib olish uchun Gʻ. kompressori, havo yuborish qurilmasi, tushirish-chiqa-ib olish qurilmasi, signalizatsiya, aloqa va yoritish vositasi, gidrolokatorlar ishlatiladi.

Vazifasiga koʻra, Gʻ. ishlari avariyaqutqarish, kemani koʻtarish, kemani taʼmirlash va suv osti texnikasi kabi ishlarga boʻlinadi.
Gʻaza

**Gʻaza** – shahar-qalʼa. Sirdaryo boʻyida joylashgan 7 shahar-qalʼadan biri. Aleksandr Sugʻdda Spitamen boshchiligida qoʻzgʻolon koʻtarilganidan xabar topgach, sarkardasi Kraterni Kiropolga joʻnatib, oʻzi qarorgohiga yaqin joydagi shahar – Gʻazaga qoʻshin tortgan. Gʻazaning paxsadan ishlangan, uncha baland boʻlmagan mudofaa devori boʻlgan. Makedon qoʻshini Gʻazani bir hamla bilan olish niyatida devor atrofiga shotular oʻrnatgan. Biroq mudofaachilar ularni agʻdarib tashlagan. Piyodalar hujumga tashlangan chogʻda, kamonchilar va sopqonchilar devor tepasidagi shahar mudofaachilarini oʻqqa tutishgan. Ularga qarshi oʻq otuvchi moslamalardan ham foydalanishgan. Oʻqlar yomgʻiri ostida qolgan Gʻaza mudofaachilari devor tepasidan pastga tushishga majbur boʻlishgan. Shunda makedonlar devorga yana shotularni qoʻyib devor tepasiga chiqqanlar. Gʻazadagi barcha erkak aholi Aleksandrning buyrugʻiga koʻra qatl etilgan; ayollar, bolalar va boshqa jangchilarga oʻlja sifatida berilgan.

## Adabiyotlar
* A r r i a n , Poxod Aleksandra, M.-L., 1962.
Gʻazab

**Gʻazab** — odamda tez va kuchli paydo boʻlib, shiddat bilan oʻtadigan qisqa muddatli hissiy holat.

## Yana qarang

* Affekt

## Havolalar
Gʻazali

**Gʻazali** — Qozogʻiston Respublikasi Qiziloʻrda viloyatidagi shahar (1897-yildan). Gʻazali temir yoʻl stansiyasidan (Aralsk — Qiziloʻrda yoʻnali-shi) 12&nbsp;km janubida Sirdaryoning oʻng qirgʻogʻidagi pristan. Aholisi 7 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Gʻisht va baliq zavodlari bor. 1853-yilda asos solingan.

## Manbalar
Gʻazalkent

**Gʻazalkent** — Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi shahar (1964-yildan), tuman markazi. Temir yoʻl stansiyasi. Chirchiq daryosining chap sohilida, Toshkent shahridan 58 km shimoli-sharqda, Oqsoqotasoyining Chirchiq daryosiga quyilish joyida, oʻrtacha 700 m balandlikda, seysmik zonada joylashgan (8—9 ball). Aholisi 20,7 ming kishi (2004). Gʻazalkent toponimi professor H. Hasanovning fikricha, gʻizol (ohu) soʻzidan tarkib topgan. Shahar 1932-yilda Chirchiq GESlar kaskadi bosh inshooti quruvchilarining shaharchasi sifatida bunyod etilgan. Gʻazalkentda qandolatchilik fabrikasi, meva-konserva, meva sharbati va hokazo ishlab chiqaruvchi „Gʻazalkent“ oziq-ovqat korxonasi, vino kombinati, sut-yogʻ, oynashisha zavodlari, yoʻl-qurilish va sozlash korxonalari, metallsozlik, qurilish materiallari, toshga ishlov berish kombinatlari, avtokorxona, dehqon bozori bor. „Konmit“ va „Konvin“ qoʻshma korxonalari faoliyat koʻrsatadi. Umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, kasb-hunar kolleji, akademik litsey, tuman markaziy kutubxonasi, madaniyat uyi, klub muassasalari, „Yoshlar markazi“, stadion va boshqa sport inshootlari mavjud. Tuman markaziy kasalxonasi, tugʻruqxona, poliklinika, sil kasalliklari dispanseri va boshqa tibbiy muassa-salar, bolalar va kattalar sanatoriylari, dam olish uylari aholiga xizmat koʻrsatadi. Gʻazalkentdan Toshkent, Chirchiq shaharlariga avtobus va marshrutli taksilar qatnaydi. Toshkent - Chorvoq elektrlashtirilgan temir yoʻl shahar yonidan oʻtadi.
Gʻazalkent aksiyadorlik firmasi

"GʻAZALKENT" AKSIYADORLIK FIRMASI — oziq-ovqat sanoatining yirik korxonasi. "Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi tarkibida. Asosan, meva va sabzavotlar asosida yuqori sifatli bolalar taomlarini ishlab chiqarishga ixtisoslashgan. Tomat pastasi, uzum sharbati, meva boʻtqalari va pektinli ichimliklar, turli konservalar, marinadlangan sabzavotlar ishlab chiqaradi. 3-d qurilishi 1942-yilda evakuatsiya qilingan Grozniy konserva zavodi uskunalari bazasida 1943-yilda boshlangan. 1956—75-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi oziq-ovqat sanoati vazirligi, 1975—91-yillarda "Oʻzmevasabzavotuzumsanoat" agrosanoat uyushmasi tarkibida faoliyat koʻrsatdi. 1991-yildan ijara, 1994-yilda jamoa korxonasiga aylantirildi. 1996-yilda Italiyaning "SASIB FUD" firmasi bilan hamkorlikda soatiga 3 tonna pomidorni qayta ishlaydigan tomat pastasi liniyasi oʻrnatildi va eksportga mahsulot chiqara boshladi. 1998-yildan "Bolalar taomlari xolding" kompaniyasining shoʻba korxonasi — ochiq turdagi "Gʻazalkent" aksiyadorlik firmasi.

1998-yildan Amerikaning "Teksuna Interneyshnl LTD" firmasi bilan hamkorlikda qiyomli va meva boʻtqali olma, shaftoli, oʻrik boʻlaklari konservalarini ishlab chiqaradigan, quvvati soatiga 3 tonna boʻlgan yangi sex ishga tushirildi.
Konvin

**Konvin**, 1997-yilgacha **Gʻazalkent vino kombinati** – vino sanoatining yirik korxonasi. Uzum vinosi, aroq, likyor-aroq mahsulotlari ishlab chiqaradi. Korxonaning asosiy inshootlariga aroq va alkogolli ichimliklarni quyish uchun uchta liniya, konyak spirtini distillash uchun uchta liniya va suv-spirtli aralashmani ishlab chiqarish qurilmasi kiradi. Shuningdek, kompaniya uzumni soatiga 30 tonna yoki yiliga 2500 tonna qayta ishlash quvvatiga ega boʻlgan uzumni dastlabki ishlov berish sexi, quvvati yiliga 8,0 ming dekalitr boʻlgan konyak spirtini distillash sexi mavjud.

## Tarixi
1953-yil „Yangi yoʻl“ arteli (1930) qoshida vino zavodi sifatida tashkil qilingan. 1956—1981-yillarda Toshkentvino kombinati filiali. 1981-yildan mustaqil vino zavodi. 1986-yilda zavod Gʻazalkent ijara-tajriba oziq-ovqat kombinatiga aylantirildi.

Mustaqillikdan keyin Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding kompaniyasi tarkibiga kiritilgan. 1997-yilda kombinat negizida **Konvin** Oʻzbekiston—Amerika qoʻshma korxonasi tashkil topdi.

## Mahsulotlari
Gʻazalkent vino kombinati jarayonida markali oq va qizil vinolar tayyorlashda yangi ikki bosqichli bijgʻitish texnologiyasidan foydalaniladi. Korxonada „Oqtosh“, „Sijjak“, „Oʻzbekiston portveyni“, „Navroʻz“, „Xumson“, „Kagor“, „Aleatiko“ vinolari, „Chatqol“, „Chimyon“, „Prins“, „Slavnaya“, „Istoki Chatkala“, „Gold Star“ araqlari va „Oʻzbekiston“, „Xumor“, „Arsenal“, „Gornyak“, „Konvin“, „Elegiya“ likyor-araq mahsulotlari tayyorlanadi.

2021-yil holatiga koʻra, korxona 34 turdagi aroq markalarini ishlab chiqaradi.

## Ishlab chiqarish koʻrsatkichlari
2004-yilda 1,3 ming dal vino va 179,7 ming dal araq-likyor mahsulotlari ishlab chiqarildi. Mahsulotlari chet ellarga (Yaponiya, AQSH, Fransiya) eksport qilinadi.

2020-yilda umumiy ishlab chiqarish 376 ming dekalitrni tashkil etdi, shundan 273 ming dekalitr yoki 73% aroq mahsulotlari ishlab chiqarishga, shu jumladan „Kent“, „Best“, „Vipmen“, „Vozduh“ va boshqa brendlarga toʻgʻri keladi.

## Egaligi
2021-yil 11-fevraldagi PF-6167-sonli Prezident farmonida „Konvin“ AJdagi 51,0 foiz davlat ulushi xususiylashtirilishi belgilangan. 2021-yilning 17-iyulida Uzassets investitsiya kompaniyasi tomonidan KPMG kompaniyasi ishtirokida xususiylashtirishga chiqarildi.

2022-yil 14-yanvarda „Konvin“ AJning 51,0 foiz aksiyalar paketi yoki 549 952 dona oddiy aksiyasi 4,5 mlrd soʻmga Toshkent respublika fond birjasida sotildi. Bunda bir dona oddiy aksiya uchun 8 183 soʻmdan toʻlandi. Xaridor Toshkentning Qamxar aroq biznesi kompaniyasi boʻldi. 2022-yilning 10-fevralida Konvinning aksiyalari nazorat paketiga egalik qiluvchi Qamxar MChJ boshqa aksiyadorlarga bir dona oddiy aksiya uchun 8 183 soʻmdan sotib olish boʻyicha ommaviy offerta bilan chiqdi.

2023-yil 27-iyundagi aksiyadorlar umumiy yigʻilishi qarori bilan kompaniya mulkchilik shakli aksiyadorlar jamiyatidan mas’uliyati cheklangan jamiyatga aylantirildi hamda oddiy va imtiyozli aksiyalarini 2023-yil 2-iyuldagi kompaniya aksiyalari bilan tuzilgan oxirgi birja bitimi narxida – 8 500 soʻmdan sotib olishini maʼlum qildi. 2024-yil 7-oktyabrdan kompaniya aksiyalari fond birja savdosidan olindi va kompaniya delisting qilindi.

 

## Manbalar
Gʻazza

**Gʻazza** () — Oʻrta dengizning sharqiy sohilidagi qadimiy shahar. Gʻazo sektorida joylashgan boʻlib, Falastin Davlati tarkibidagi eng yirik shahardir.

Gaʻzza oʻrta asrlarda Arab xalifaligi tarkibiga kirgan. Keyinroq misrliklar qoʻl ostiga oʻtgan. 16-asr boshidan 1917-yilgacha Usmonli turklar imperiyasi, 1920—47 yillarda inglizlarning Falastin mandati tarkibida boʻlgan. BMTning 1947-yil 29-noyabrdagi qaroriga muvofiq Gʻazza va uning atrofidagi hududlar arab davlati tarkibiga kiritildi. 1948—49-yillardagi arab-isroil urushidan soʻng Gʻazo sektori (maydoni 258&nbsp;km) Misr boshqaruvi ostiga oʻtdi. 1967-yil iyunda Isroil qoʻshinlari tomonidan bosib olindi.
Gʻazzoliy

**Gʻazzoliy**, Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad al-Gʻazzoliy [1058 — Tus (Eron) — 1111] — islom ilohiyotchisi, faylasuf, mutasavvif.

„Gʻazzoliy“ taxallusi haqida turli fikr bor. Baʼzi olimlar gʻazzol (ip yigiruvchi) oilasida tugʻilgan, shu sababdan Gʻazzoliy taxallusini olgan desa, boshqalari esa Gʻazola (Tus yaqinidagi qishloq)da tugʻilgan, shuning uchun taxallusi Gʻazoliy deb hisoblaydilar. Nishopur (Sharqiy Eron) va Bagʻdodda taʼlim olgan. „Nizomiya“ madrasasi (Bagʻdod)da islom huquqshunosligidan dars bergan. Mudarrislikdan voz kechib, 11 yil zohidlikda hayot kechirgan, ilm bilan mashgʻul boʻlgan. 1105-yilda Nishopurga kelib, yana madrasada mudarrislik qildi, ammo bu hol uzoqqa choʻzilmadi. Tusga koʻchib borib 300 ga yaqin talabaga xususiy tarzda dars berdi. Uning fiqhga doir „Bosit“, „Vojiz“, „Vosit“, aqidaga doir „Qavoid al-Aqoid“ („Aqidalarning qoidalari“), „ar-Risolat al-qudsiya“ („Qudsiya risolasi“), mutasavviflar uchun „Ihyou ulumid-din“ („Diniy ilmlarni tiriltirish“), „Mukoshafat ul-qulub“ („Qalblar kashfiyoti“) asarlari mashhur. Shuningdek, „Tahofut al-falasifa“ („Faylasuflarni rad etish“), „Kimyo-i-saodat“ („Saodat kimyosi“), „Maqosid al-falasifa“ („Faylasuflarning maqsadlari“) asarlari olim ijodida muayyan oʻrinni egallaydi. Bu asarlarda Forobiy, Ibn Sino, Abu Hayyon at-Tavhidiy qarashlarining taʼsirini koʻrish mumkin.

Gʻazzoliy oʻz asarlarida islom ilohiyotini falsafiy jihatdan asoslashga harakat qilgan. Gʻazzoliy xudoni aql orqali anglash mumkin emas, uni maxsus ruhiy, jismoniy harakatlar — sigʻinish va ibodatlar orqali anglash mumkin deb hisobladi. Sunniylik aqidalarini tasavvuf ideallari bilan birga qoʻshib talqin qilgan. Gʻazzoliyning fikricha, insonning Alloh buyurgan amallardan oʻziga maqbulini tanlab olishi oʻz ixtiyoridadir, shu bois mazkur xatti-harakatlari oldindan belgilab qoʻyilishiga qaramay ular uchun aynan insonning oʻzi masʼuldir. Gʻazzoliyga koʻra, jon xudo singari fazodan tashqarida, olam Xudo tomonidan yaratilgan. Gʻazzoliyning diniy tizimi tasavvufni anʼanaviy islom bilan birlashtirdi. Gʻazzoliy gʻoyalari islom tafakkuriga va oʻrta asr Yevropa falsafasiga taʼsir koʻrsatdi. Gʻazzoliyni zamondoshlari „Hujjat ul-islom“ („Islom dalili“) deb ulugʻlashgan.

## Manbalar
* Mukoshafat ul-qulub, T., 2002;
* Ixya ulum ad-din, T., 2004;
* Qiyomat va oxirat, T., 2004.

## Havolalar
Gʻazalkent gidrouzeli

**Gʻazalkent [[Gidrouzel|gidrouzeli]]** — Chirchiq daryosidagi gidrotexnika inshooti. 1940-yilda qurilgan. Toʻgʻonning umumiy uzunligi 544 m. Toʻgʻon ostonasi daryo oʻzanidan 1,5 m yuqorida qurilgan. Toʻgʻon 115° burchak ostida qurilgan toʻsiqli va tuproqli qismlan iborat. Toʻsiqli qismining uzunligi 94 m; har birining eni 14 m dan boʻlgan 5 darvozadan iborat. Toʻgʻon darvozalari toʻliq ochilganda sekundiga 2300 m³suv oʻtadi. Uning oʻng qismida Tovoqsoy GES kanaliga suv chiqargich — rostlagich qurilgan. Rostlagichning maksimal suv sarfi 260 m’/sek. Kanalga ketadigan suvdagi oqiziqlarni ushlab qolish uchun uning bosh qismiga 125,8 × 130 m oʻlchamli 6 kamerali tindirgich qurilgan. Toʻgʻon ostonasi 2 pogʻonali boʻlib, yuqorigi pogʻona ochilsa, tindirgichga quyiladi, pastki pogʻona ochilsa, tindirgichga yigʻilib qolgan oqiziq choʻkin-dilar oʻlchami 1,7 × 3,5 m li 6 ta maxsus tuynuk orqali uzunligi 300 m, eni 10 m, qiyaligi 0,005 m boʻlgan kanalga chiqarib tashlanadi. Suvning tezligi 7- 9 m/sek. boʻlganda tuynuklar sekundiga 280 m³ suv oʻtkazadi. Toʻgʻonda daryoda suzib keladigan muz parchalarini oʻtka-zib yuborish uchun balandligi 7 m li darvoza bor. Tuproqli toʻgʻon toʻsiqli toʻgʻonning davomi boʻlib, uzunligi 450 m. Toʻgʻonning chap qismida yangi kanalga suv chiqaruvchi rostlagich qurilgan. Rostlagichning maksimal suv sarfi sekundiga 2,5 m³. Daryoning chap qirgʻogʻiga damba va toʻsiqlar qurilgan (qarang Gʻazalkent GES).

## Manbalar
Gʻaybulla as-Salom

**Gʻaybulla as-Salom** (taxallusi; asl ismi Gʻaybulla Salomov)(11-dekabr 1932-yil, Xatirchi tumani – 31-yanvar 2003-yil, Toshkent) — tarjimashunos olim, publitsist. Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1993), filologiya fanlari doktori (1982), professor (1984).

## Hayoti
Salomov Gʻaybulla Tojiddinovich 1932-yil 11-dekabrda Samarqand viloyati Xatirchi tumanida tugʻilgan. 1956-yilda Samarqand davlat universitetining filologiya fakultetini tugatgan.

### Faoliyati
Dastlab 1956–1967-yillarda „Fan va turmush“ jurnalida boʻlim mudiri, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida aspirant, ilmiy xodim, direktor oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Soʻng 1967–1969-yillar „Oʻzbek sovet ensiklopediyasi“da bosh muharrir oʻrinbosari sifatida; 1969–2000-yillar Toshkent davlat universiteti tarjima nazariyasi kafedrasi mudiri sifatida; 1997–2000-yillar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasida professori sifatida faoliyat yuritgan.

#### Ilmiy faoliyati
Gʻaybulla Salomovning ilmiy faoliyati badiiy tarjimashunoslik, maʼnaviyat, maʼrifat va madaniyat masalalariga bagʻishlangan. „Maqol va idiomalar tarjimasi“ (1961), „Til va tarjima“ (1966), „Tarjima nazariyasiga kirish“ (1978), „Doʻstlik koʻpriklari“ (1970, N. Komilov bilan hamkorlikda), „Adabiy anʼana va badiiy tarjima“ (1980), „Tarjima nazariyasi asoslari“ (1983) kabi kitoblar muallifi.

Gʻaybulla as-Salom 2003-yilda 31-yanvarda Toshkent shahrida vafot etgan.

## Adabiyotlar
* Umirov S, Sollanib oqayotgan daryo, T., 1992;
* Gʻaybulloh as-Salom zamondoshlari xotirasida, T., 2002.
* Ey, umri aziz, T., 1997;
* Ezgulikka chogʻlan, odamzot, T., 1997.

## Manba
Gʻaznaviylar

**Gʻaznaviylar** — Xuroson, Shimoliy Hindiston hamda qisman Movarounnahr va Xorazmda hukmronlik qilgan turkiy sulola (962—1186). Gʻaznaviylar davlatini boshqargan. Sulolaga somoniylar lashkarboshisi Alptekin asos solgan. Sulola nomi davlat poytaxti Gʻazna shahridan olingan.

Somoniylar davrida mamlakatning siyosiy hayoti va harbiy qoʻshinda turk gʻulomlari katta rol oʻynagan. Somoniy amirlari koʻplab turk gʻulomlarini saltanatga qilgan xizmatlari evaziga siylab, ularni turli viloyatlarga noib qilib tayinlashgan. Iqtidorli lashkarboshi Alptegin Gʻazna va Kobul viloyatlarini 962-yildan mustaqil boshqarishga intilgan. Alpteginning oʻlimi (963)dan soʻng oʻgʻli Ishoq va gʻulomi Bilgategin, shuningdek, Piritegin hukmronlik qilgan davr (963—977 yillar)da Gʻaznaviylar mulki kengaymay turgan. Alpteginning kuyovi va sobiq gʻulomi Sabuktegin hukmronligi davrida (977—997) esa Gʻaznaviylar sulolasi mustaqil siyosiy kuch sifatida Somoniylar tomonidan eʼtirof etilgan. Sulola shuhratini Sabukteginning oʻgʻli Mahmud Gʻaznaviy eng yuqori choʻqqiga koʻtargan. Sulola hukmdorlari avval amir, soʻngra sulton (Mahmud Gʻaznaviydan boshlab) va shoh (Bahromshohdan boshlab) deb atalganlar. Gʻaznaviylar hukmdorlari quyidagilardan iborat boʻlgan: Alptegin (962-963), Ishoq (963-966), Bilgategin (966—972), Piritegin (972— 977), Sabuktegin (977—997), Ismoil (997-998), Mahmud Gʻaznaviy (998-1030), Muhammad (1030), Masʼud Gʻaznaviy (1030-1041), Mavdud (1041-1048), Masʼud II (1048), Ali Abul Hasan (1048-1049), Abdur Rashid (1049-1053). Toʻgʻrul (1053), Farruxzod (1053-1059), Ibrohim (1059-1099), Masʼud III (1099-1114), Sherzod (1114-1115), Arslon (1115-1118), Bahromshoh (1118-1152), Xusravshoh (1152—1160), Xusrav Malik (1160—1186).

## Yana qarang
* Gʻaznaviylar davlati

## Adabiyot
* Bosvort K. E., Musulmanskiye dinastii, M., 1971; Stenli Len-Pul, Musulmanskiye dinastii, M.-T.-Bishkek, 1996.
Gʻayratiy

**Gʻayratiy** (taxallusi; asl nomi Abdurahim Abdullayev) (1902.15.2 – Toshkent – 1976.17.1) – Oʻzbekiston xalq shoiri (1972). Dastlab „Namuna“ maktabi (1917—18) va oʻqituvchilar tayyorlash 2 yillik kursida (1918—19) oʻqigan. Toshkentdagi toʻliqsiz oʻrta maktabda oʻqituvchilik qilgach (1919— 23), Bokuga borib, oʻqituvchilar seminariyasida tahsil olgan (1926). Toshkent qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zavodida ishchi va adabiyot toʻgaragi rahbari (1928—31), Oʻzbekiston davlat nashriyo-tida muharrir (1931 – 35), Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatrida adabiy emakdosh (1942), maktab oʻquvchilari saroyida adabiyot toʻgaragi rahbari (1946—76).

Ilk sheʼrlar toʻplami – „Er tovushi“ (1927). Shundan soʻng Gʻayratiyning „Yashash taronalari“ (1928), „Temp“ (1931), „Olov tanlar“ (1932), „Tanlangan asarlar“ (1934), „Sevgi“ (1939), „Oltin yoshlik“ (1940), „Asr sadosi“ (1972) kabi sheʼrlar va „Qutulish“ (1928), „Hashar“ (1929), „Qora yuraklar“ (1931), „Hikoyalar“ (1957) kabi hikoyalar toʻplamlari, „Oqin hukmi“ (1931), „Uzoqdagi yor“ (1967), „Baxmal qirgʻoq“ (1971) qissalari nashr etilgan. Gʻayratiy 30-yillar adabiy jarayonida faol ishtirok etib, shu davr gʻoyalari ifo-dalangan sheʼrlari, ayniqsa, uygʻur xalqining musibatli oʻtmishiga bagʻishlangan „Onamga xat“ (1935) va „Jinasta“ (1937) dostonlari bilan mashhur boʻlgan. Gʻayratiyning Ikkinchi jahon urushi yillarida millatchilikda ayblanib, Yozuvchilar uyushmasidan chiqarilishi uning keyingi ijodiy taqdiriga salbiy taʼsir koʻrsatgan. U oʻzini gʻoyaviy jihatdan oqlash maqsadida Hamza, Furqat va Zavqiyga bagʻishlangan „Oʻlmas qoʻshiq“, „Shoir“ (1955), „Gʻurbatda Furqat“ (1959), „Bizning Ham-za“ (1966) kabi dostonlar hamda ate-istik mavzuda hikoyalar yozgan. Gʻayratiy bolalarga bagʻishlab „Yoʻqolgan bola“ (1935), „Oʻrmon mushugi“, „Tosh-soqa kanali“ (1940) dostonlarini, „Mening yoshligim“ (1935), „Unutil-mas kunlar“ (1957), „Rustamning sar-guzashti“ (1961) qissalarini yozgan. Shuningdek, Gʻayratiyning bolalar hayotidan olingan „Omon“, „Tinchlik oʻrmoni“, „Uchrashuv“, „Oʻrmonda“, „Qanotli doʻstlar“, „Ali kichkina“, „Tugmacha-gul“ kabi pyesa va inssenirovkalari mavjud. Ularning aksari respublika qoʻgʻirchoq teatrlarida sahnalashtirilgan.

Gʻayratiy respublika oʻquvchilar saroyidagi adabiyot toʻgaragiga rahbarlik qilgan. Bu toʻgarakdagi shogirdlari orasidan keyinchalik E.Vohidov, X.Sa-loh, Yu. Shomansur, Sayyor, A.Eshonov singari shoir va yozuvchilar yetishib chiqqan.
Gʻayrishuuriylik

**Gʻayrishuuriylik** - subyekt ongida namoyon boʻlmaydigan psixik jarayonlar majmui. Bir qancha psixologik nazariyalarda ruhiyatning sifat jihatidan ongdan keskin farqlanuvchi alohida sohasi deb talq-in qilinadi. Nemis faylasufi E.Gartman (1842—1906)ning irratsi-onalistik "Gʻ. falsafasi"da Gʻ. bor-liqning universal asosidir. Z.Freydnit psixoanalizi va boshqa psi-xologik oqimlardagi asosiy tushun-chalardan biri. K.G.Yungning "Tax-miniy psixologiya" asarida shaxs gʻayrishuuriyligi bilan bir qatorda jamoa gʻayrishuuriyligi ham ajra-tib koʻrsatiladi.
Gʻalaba choʻqqisi

**Gʻalaba choʻqqisi** (, , ) - Tyanshan togʻlaridagi eng baland choʻqqi. Balandligi 7439 m. Qaqshaltov tizmasida, Xontangri choʻqqisidan 20&nbsp;km janubida. Yon bagʻirlarida yirik muzliklar bor. Gʻalaba choʻqqisiga birinchi marta (1938-yilda) A.A. Letavet boshchiligidagi ekspeditsiya chiqqan. 1943-yilda P.N.Rapasov boshchiligidagi ekspeditsiya choʻqqining haqiqiy balandligini aniqladi va unga Gʻalaba choʻqqisi deb nom berildi.
Gʻalla poya burgasi

**Gʻalla poya burgasi** — gʻalla ekinlari (arpa, bugʻdoy, ayniqsa, bahori ekinlar) zararkunandasi. Boʻyi 1,6— 2,8&nbsp;mm. Rangi qoramtir-bronza tusli, tuxumi bir oz choʻzinchoq. Lichinkasining boʻyi 5&nbsp;mm ga yetadi, rangi oq. Tana boʻgʻimlari mayda xitin qalqonchalar bilan qoplangan. Zararkunanda qoʻngʻizlik davrida xazon va begona oʻsimliklar qoldiklari orasida qishlab, mart oyida qishlovdan chiqadi va aprelning ikkinchi oʻn kunligidan tuxum qoʻyishga kirishadi. 5—7 kundan soʻng tuxumdan chiqqan lichinkalar ekinlar poyasini kemirib ichiga kiradi va uning ichki qismi eti bilan oziqlanadi. Bitta lichinka bir necha poyani shikastlaydi. Zararlangan oʻsimlik barglari sargʻayib, qurib qoladi. Oziqlanib boʻlgan lichinkalar tuproqqa tushib, gʻumbakka aylanadi.

Kurash choralari: gʻallani er-taroq muddatlarda ekish, karate (0,2l/ga), sipi (0,2 l/ga) va boshqa kim-yeviy preparatlar eritmalarini purkash.
Gʻallaorol

**Gʻallaorol** — Jizzax viloyati Gʻal-laorol tumanidat shahar (1973-yildan), tuman markazi. transport yoʻli stansiyasi. Viloyat markazi (Jizzax shahri) dan 30&nbsp;km gʻarbda. Toshkent — Samarqand temir yoʻl, Katta Oʻzbekiston trakti yoqasida. Aholisi 23 ming kishi (2005). Paxta tozalash, gʻisht, qishloq xoʻjaligi texnikasini taʼmirlash, sutni qayta ishlash zavodlari, parran-dachilik fabikasi, MTP, qurilish tashkilotlari, avtokorxona, dehqon bozori, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. kichik, oʻrta biznes korxonalari, mikrofirmalar, qoʻshma korxonalar faoliyat koʻrsatadi.

Umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, kasb-hunar kollejlari, tuman markaziy kutubxonasi, madaniyat uyi, klub muassasalari, Xotira bogʻi bor. Stadion, sport zallari, sport maydonchalari va boshqa sport insho-otlari mavjud. Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika, tugʻruqxona, dorixona va boshqa tibbiy muassasalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Gʻ.dan Toshkent, Samarqand, Jizzax va boshqa shaharlarga avtobus va marshrutli taksilar qatnaydi. Toshkent — Samarqand elektr poyezdi shahar hududidan oʻtadi.
## Manbalar
Gʻaltak nerv

**Gʻaltak nerv** — bosh miya nervlarinit 4-jufti; hara-katlantiruvchi nerv. Gʻaltak nervning bir juft yadrosi oʻrta miyada kulrang modda markazida joylashgan, ildizi markaziy kulrang modda orqali miyaning old yelkaniga oʻtib, qarama-qarshi tomonidagi Gʻaltak nervning ildizi bilan kesishadi, miya oyoqchasini egib, miya qattiq qobigʻiga, soʻng koʻz kosasining ustki yorigʻi orqali koʻz kosasiga kirib, koʻz soqqasining ustki qiyshiq muskuliga boradi. Koʻz kosasi, gʻovaksimon boʻshliq, miya asosi kasalliklari va miyacha oʻsmasida Gʻaltak nerv faoliyati buziladi. Gʻaltak nerv falajlanganda koʻz soqqasining pastga va tashqariga harakatlanishi qiyinlashib, koʻzda gʻilaylik va ikkita qilib koʻrish - diplopiya va boshqa kuzatiladi.

## Manbalar
Gʻaltakchalar

**Gʻaltakchalar** (Rapogisaye) - barcha chuchuk suv havzalarida oʻtroq yashaydigan koʻzli mollyuskalar oilasi. Chigʻanogʻi yassilashgan, baʼzan spiral naysimon (diametri 1,5—40 sm); kamdan-kam holda qalpoqsimon; chapga buralgan. 50 ga yaqin urugʻi, bir necha yuz xil turi bor; barcha qitʼalarda tarqalgan, lekin suv havzalarining tez oqadigan joylarida uchramaydi. Detrit va balchiq bilan oziqlanadi. Ayrim turlari shistosomatoz kasalligi gel-mintlarini tarqatadi.
Gʻalla ekinlari

**Gʻalla ekinlari** — doni uchun ekiladigan boshoqli ekinlar (bugʻdoy, arpa, javdar, sholi, oq joʻxori, suli va boshqalar).
Abduali Gʻaniyev

**Abduali Gʻaniyev** (1931-yil 21-dekabr Toshkent – 1999-yil 8-oktabr) —  kimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (1995), kimyo fanlari doktori (1974), professor (1977). Oʻrta Osiyo universitetini tamomlagan (1953). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida laboratoriya mudiri (1958-yildan). Ilmiy ishlari neytron aktivatsiyasi va ekstraksiyasi usullarini qoʻllab nodir metallarning mikrokonsentratsiyasini aniqlashga oid, Gʻ. Rahbarligida aktivatsion analizning radiokimyoviy uslublari, platinoidlar, oltin va kumushni jelatina hosil qiluvchi, jumladan tio va ditiofosfat kislotalar hamda mahalliy xom ashyodan tayyorlangan reagentlar yordamida ekstratsion konsentrlash va ajratish usullari ishlab chiqilgan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1982).

## Manbalar
* Metodm aktivatsionnogo analiza blagorodnnx i redkix metallov, T., 1977; Zako-nomernost transvliyaniya v kompleksnnx soyedineniyax kobalta, T., 1998.
Nabi Gʻaniyev

**Gʻaniyev Nabi** (1-may 1904 — Toshkent — 29-oktyabr 1953) — kinorejissor, oʻzbek kinosining asoschilaridan. 1944-yil Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi. 1921-1925-yillarda Moskvadagi Oliy davlat badiiy-texnik ustaxonasining rabfakida oʻqigan. 1925-yil Toshkentda kinostudiya ishga tushirilgach, Nabi Gʻaniyev Toshkentga qaytadi va umrining oxirigacha shu kinostudiyada ishlaydi. Atrofiga iqtidorli yoshlarni toʻplab, ularga kino haqida koʻproq maʼlumot berish maqsadida „Kinoaktyor“ va „Kinossenariy“ kitoblarini yozadi. „Oʻzbekiston kino doʻstlari“ jamiyatini tuzadi, kinotexnikum (hozirgi Nabi Gʻaniyev nomida) ochilishida faollik koʻrsatadi. Avval aktyor, konsultant, rejissyor yordamchisi boʻlgan, asosiy rejissyorlik faoliyatini 30-yillarda boshlagan. Uning „Yuksalish“, „Ramazon“, „Yigit“ filmlari oʻzbek badiiy kinosining shakllanishida muayyan bosqich yoʻlini oʻtadi.

Ikkinchi jahon urushi yillari Nabi Gʻaniyev „Biz yengamiz“ filmini suratga olinishida qatnashdi va „Dovyurak doʻstlar“ filmini yaratdi. Keyinchalik unga katta shuhrat keltirgan va oʻzbek kinosining durdonalaridan boʻlgan „Tohir va Zuhra“ (1944), „Nasriddinning sarguzashtlari“ (1947), „Fargʻona qizi“ (1948) kabi filmlarni ekranlashtirdi.

1949–1952-yillar davomida yaratgan „Qoraqalpoq diyorida“, „Fargʻona vodiysi“, „Kanash“, „Oʻzbek raqsi ustalari“ kabi hujjatli filmlarida respublika mehnatkashlari hayoti, mehnati, sanʼatini ulugʻladi. Nabi Gʻaniyev ijodi oʻzbek kino sanʼati shakllanishi va taraqqiy etishida katta rol oʻynadi. Vafotidan soʻng „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni bilan mukofotlangan (2001). Toshkent koʻchalaridan biriga Nabi Gʻaniyev nomi berilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Nekrolog
* https://press.natlib.uz/ru/editions/77022
Gʻarbiy Avstraliya

**Gʻarbiy Avstraliya** - Avstraliya Ittifoqining gʻarbiy qismidagi shtat. Maydoni - 2,53 ming km. Aholisi - 1,9 mln. kishi (2000). Maʼmuriy markazi — Pert shahri. Yer yuzasining aksari qismi balandligi 400–500 m li choʻlli plato (Gibson, Katta Qumli, Katta Viktoriya choʻllari). Shoʻr koʻl koʻp. Shimolida savannalar bor. Gʻarbiy va shimoli-gʻarbiy qismida togʻ tizmalari va massivlar uchraydi. Eng baland joyi 1226 m (Xamersli togʻi).

Xoʻjaligining yetakchi tarmogʻi — chorvachilik, asosan, jun uchun qoʻy boqiladi. Bugʻdoy, arpa, suli ekiladi. Janubi-gʻarbida tokchilik va bogʻdorchilik rivojlangan. Shimoli-gʻarbiy qismida, Ord daryosi boʻyida sugʻorib dehqonchilik qilinadi: paxta, sholi, shakarqamish ekiladi. Foydali qazil-malardan oltin, temir rudalarining yirik konlari bor. Nikel, boksit, toshkoʻmir va qoʻngʻir koʻmir qazib olinadi. Qora va rangli metallurgiya sanoatlari rivojlangan. Mashinasozlik, neftni qayta ishlash, kimyo, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Yirik sanoat markazlari: Frimantl, Kuinana, Kalgurli va boshqalar.

Rottnest oroli G'arbiy Avstraliya qirg'oqlari yaqinidagi oroldir. Bu mashhur sayyohlik maskani. U yerdagi asosiy aholi punkti Thomson Bay Settlement, yoki shunchaki The Settlement.

## Manbalar
Gʻarbiy Avstraliya oqimi

**Gʻarbiy Avstraliya oqimi** - Hind okeanidagi sovuq yuza oqim. Gʻarbiy Shamollar oqimining Avstraliya gʻarbiy qirgʻoqlari yaqinidagi shim. tarmogʻi. Janubdan shimolga yoʻnalgan. Suvining temperaturasi qishda 15—19° dan yozda 21—26° gacha. Tezligi yoz oylarida 0,9—1,8&nbsp;km/soat, qishda sekinlashadi. Janubiy yarim sharning tropiklarida Janubiy passat oqimiga aylanadi.
Gʻarbiy Gat togʻlari

**Gʻarbiy Gat togʻlari** (Hindiston), Gʻarbiy Ghota togʻlari, Sahyadri — Hindiston yarim orolidagi togʻlar. Dekan yassitogʻligining chekka gʻarbiy, baland qismi. Uzunligi 1800 km chamasida. Eng baland joyi Anaymudi choʻqqisi (2698 m). Asosan, gneys va bazalt jinslardan tuzilgan. Gʻarbiy yon bagʻri Arabiston dengiziga zinapoyalar hosil qilib tushgan, sharqiy yon bagʻri Dekan yassitogʻligi tomon pasayib boruvchi qiya tekislik. Jan, Da Nilgiri, Anaymalay, Kardamon togʻlari bor. Shimoliy qismi qirlardan iborat. Iqlimi subekvatorial, mussonli. Shamolga roʻpara yon bagʻirlarida yillik yogʻin 2000—5000 mm, sharqida 600—700 mm. Gʻarbida doim yashil sernam va barg toʻkuvchi tropik oʻrmonlar, sharqida savanna va siyrak oʻrmonlar bor. Milliy bogʻlar tashkil etilgan.

## Manbalar
Pyemontcha Vikipediya

**Pyemontcha Vikipediya** – Vikipediyaning Pyemont tilidagi boʻlimi. Pyemontcha Vikipediya 2006-yilning mart oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Pyemontcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni – . Teranligi (bugun): Rumincha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi
* 27-mart 2013-yil 60&nbsp;000 maqola.
## Manbalar

## Havolalar
* Pyemontcha Vikipediyaning statistikasi 
* Pyemontcha Vikipediyaning statistik diagrammasi 
* Pyemontcha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
* Pyemontcha Vikipediyaning mobil nusxasi
Gʻarbiy Bengaliya

**Gʻarbiy Bengaliya** - Hindistonning sharqiy qismidagi shtat. Bengaliya qoʻltigʻi sohili, Gang daryosi del-tasining gʻarbiy qismini egallaydi. Maydoni 887 ming km. Aholisi 80,2 mln. kishi (2001). Maʼmuriy markazi — Kalkutta shahri Gʻarbiy bengaliya dunyoda aholi eng zich joylashgan hududlardan. Relyefi allyuvial pasttekislik. Gʻarbiy qismida qirlar (balandligi 300–400 m), shim.da Himolay togʻi tizmalari (eng baland joyi 4000 m) bor. Iqlimi mussonli, tropik sernam iqlim. Yillik yogʻin 1400–1800&nbsp;mm, togʻlarda 3000&nbsp;mm dan ziyod. Dekabr oyining oʻrtacha temperaturasi 19°, may oyiniki 30° gacha.

Gʻarbiy bengaliya — Hindistonning iqtisodiyoti rivojlangan shtati, muqim qishloq xoʻjaligi rayonidir. Asosiy ekini — sholi. Shuningdek, sabzavot ekinlari, xan-tal, raps, dukkakli ekinlar, tama-ki, makkajoʻxori ekiladi. Asosiy texnika ekini — jut va kanop. Shimoliu qismida choy plantatsiyalari bor. qirgʻoqqa yaqin suvlarda va daryoda baliq ovlanadi.

Gʻarbiy bengaliya — mamlakatda sanoatning barcha tarmoqlari, xususan, yengil, ogʻir, oziqovqat sanoatlari eng rivojlangan shtat. Mayda korxona koʻp. Raniganj havzasi mamlakatda qazib olinadigan koʻmirning 1/3 qismini beradi. Metallsozlik va mashi-nasozlik korxonalarida sanoat jihozlari, stanoklar, elektr jihozlar, kemalar, temir yoʻl vagonlari, avtomobil va mototsikllar ishlab chiqariladi. Shuningdek, kimyo, ip gazlama, oyna-shisha, koʻn-poyabzal, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Sanoat korxonalarining aksari qismi Kalkutta va uning atrofidagi shaharlarda joylashgan.
Gʻarbiy Bug

**Gʻarbiy Bug** yoki **Bug** (, , ) — Ukraina, Belarus va Polshadagi daryo (koʻp qismi Belarus va Polsha chegarasidan oʻtadi), Visla daryosining oʻng irmogʻi. Uzunligi 831&nbsp;km, havzasi maydoni 73470&nbsp;km. Ukrainaning Lvov viloyatidagi podolsk qirlaridan boshlanadi. Lyublin qirlarining sharqiy chekkasi boʻylab va Mazovets — Podlyasa past-tekisligidan oqib oʻtadi. Zegjin suv omboriga quyiladi. Kuzgi yomgʻirlardan toshqinlar sodir boʻladi. Eng sersuv davri — mart, aprel, eng kamsuv davri — sentyabr oyi. dekabr — mart oylarida muzlaydi. Pripyat va Neman daryolari bilan kanallar orqali bogʻlangan.

Oʻrtacha suv sarfi 160 m’/sek. Boshlanishidan 315&nbsp;km davomida kema qatnaydi. Gʻarbiy Bug sohillarida Brest, Sokal, Chervonograd, Kamenka-Bugskaya, Busk shaharlari joylashgan.
Gʻarbiy Koreya qoʻltigʻi

**Gʻarbiy Koreya qoʻltigʻi** - Sariq dengizdagi qoʻltiq, Koreya va Xitoy qirgʻoqlari yaqinida. Chuqurligi 50 m gacha, qirgʻoqqa yaqin qismlari sayoz. Qoyatoshli orollar bor. Suv koʻtarilishi har yarim sutkada takrorlanadi (balandligi 10 m gacha). Asosiy portlari; Nampxo, siniyju (KXDR), Dandun, Dalyan va Lyuyshun (Xitoy).
Gʻarbiy Osiyo

**Gʻarbiy osiyo**, Old Osiyo - Osiyo qitʼasining gʻarbiy va janubi-gʻarbiy qismida joylashgan hududlarning shartli nomi. Gʻarbiy Osiyoga tabiiy jihatdan Kichik Osiyo, Arabiston, Sinay yarim orollari va ularga yondosh orol va hududlar (Kipr, Kavkaz boʻyni, Sharqiy Tavr togʻlari va Eron togʻligining katta qismi, Mesopotamiya pasttekisligi hamda Oʻrta dengizning sharqiy sohilidagi hududlar, xususan, Levant oʻlkalari) kiritiladi. Maydoni 7,5 mln. km. Tektonik tuzilishiga koʻra Arabiston va Sinay yarim orollari qad. Gondvana materigining boʻlaklari boʻlib, platforma tuzilishiga ega. Gʻarbidan Katta Afrika yer yorigʻining shim. qismi oʻtgan. Iordan daryosi vodiysi, Oʻlik dengiz, Aqoba qoʻltigʻi, Qizil dengiz shu yoriqda joylashgan. Gʻarbiy Osiyoning katta qismi togʻlardan iborat. Kichik Osiyo, Kavkaz jan. va Sharqiy Tavr togʻlari Alphimolay geosinklinal oʻlkasida. Relyefi notekis, baland yosh tizmalar keng va chuqur vodiylar bilan kesilgan. Seysmik faol zona, harakatdagi va soʻngan vulkanlar bor. Iqlimi subtropik va quruq tropik. Arabiston yarim orolning katta qismi choʻl, koʻp qismi qumli choʻllar, shim.da quruq dashtlar bor. Kichik Osiyoning shim. qismlari, Kavkaz jan.-gʻarbining iklimi nam subtropik boʻlib, doim yashil oʻrmon va butazorlar bilan qoplangan. Gʻarbiy Osiyo neft va gazga eng boy oʻlkalardan. Qad. madaniyat markazlaridan. Suv bor joylar qadimdan oʻzlashtirilib, vohalarga aylantirilgan. Yirik shaharlar bor. Xristian, yahudiy, islom dinlarining markazi.

Gʻarbiy Osiyoda Armaniston, Bahrayn, BAA, Gruziya, Iordaniya, Iroq, Isroil, Kipr, Quvayt, Livan, Misr (Osiyo qismi), Ozarbayjon, Saudiya Arabistoni, Suriya, Turkiya, Ummon, Falastin, Eron, Yaman, Qatar davlatlari joylashgan.

## Manbalar
Gʻarbiy Pontiya togʻlari

**Gʻarbiy pontiya togʻlari** - Turkiyadagi togʻlar, Pontiya togʻlarining bir qismi. Qizilirmoq daryosidan gʻarbda. Uzunligi 475 km. Eng baland joyi 2600 m (Dalatepa togʻi).
Gʻarbiy Sibir artezian havzasi

**Gʻarbiy Sibir artezian havzasi** — dunyodagi eng yirik artezian havzalardan biri; Gʻarbiy sibir tekisligida joylashgan. Maydoni qariyb 3 mln. km. Havzaning suvli majmualari mezo-kaynozoy choʻkindi yotqiziqlarining qatlamlari va Gʻarbiy Sibir plitasining burmalangan poydevori jinslari bilan bogʻliq. Gʻ.Gʻarbiy sibir artezian havzasih. kesmada 2 gidrogeologik qavatga boʻlinadi. Yuqori qavat — oligotsen, neogen (havzaning jan. qismi) va antropogenning suvli majmualaridan tashkil topgan. Havzaning markaziy va shim. qismlaridagi suv koʻproq chuchuk (NSO,—Sa, NSO,— №Sa tarkibining minerallanishi 1,0 g/l gacha) suv taʼminoti uchun yarokli; havzaning jan. qismida suv koʻpincha 10—15 g/l gacha minerallashgan, kimyoviy tarkibi ham xilma-xil. Quyi qavat boʻr va yura davrlari yotqiziqtarining suvli majmuasini va poydevorning yer yuzasiga yaqin boʻlgan qismini oʻz ichiga olgan. Suvli qatlamlar havzaning faqat chekkasida, ayniqsa, gʻarbiy qismida yer yuzasiga chiqqan. Bu yerda havza pastki qavatidagi yer osti suvlari zaxiralarining koʻpayishi kuzatiladi, suv taʼminoti uchun yaroqli boʻlgan chuchuk suvlar bir necha 100 m ayrim xollarda 1200 m gacha va undan ham koʻproq chuqurlikkacha boʻladi. Havzaning ichki qismida quyi qavatning yer osti suvlari 1000 m dan pastda joylashgan. Burgʻi quduqlari bilan ochilganda suv otilib yoki oqib chiqadi. Yer osti suvlarining minerallashganligi 20—30 g/l yoki undan ortiq. Yura yotqiziqlarida va plita poydevori hosilalarida 2500 m dan pastda 80 g/l gacha quruq qoldiqli shoʻr suvlar ochilgan. Suvning tarkibi: S1— N8, S1—Sa —N8 li. Gʻ.Gʻarbiy sibir artezian havzasih. markaziy qismidagi yuqori minerallashgan suvlar va shoʻr suatar uchun bromning 150– 200&nbsp;mg/l va yodning 30–40&nbsp;mg/l va undan ortiq tarkibi xos. Yer osti suvlarining temperaturasi 2500 – 3000 m chuqurlikda 100—150° ga yetadi. Quyi qavatning suvli majmualari bilan yirik neft va gaz zaxiralari bogʻliq. Havza yer osti suvlarini oʻrganish XIX-asrning oxirlaridan boshlangan.
Gʻarbiy Sibir neft-gazli havzasi

**Gʻarbiy Sibir neft-gazli havzasi** — Gʻarbiy Sibir tekisligida joylashgan, dunyo boʻyicha eng yirik neft-gazli havza. Maydoni 3,5 mln. km. Tektonik jihatdan Gʻarbiy Sibir neft-gazli havzasi-g.h. Gʻarbiy Sibir plitasida joylashgan, gʻarbda Uralning gersin burmalanishlari, sharqda Sibir plat-formasining qad. doʻngliklari, janubda Qozogʻiston, Oltoy, Tom-Kolivan, Olatov va Gʻarbiy Sayan burmalanishlarining kaledon va gersin struktu-ralari bilan chegaralangan. 1953-yil burgʻi quduqlari yordamida Ob daryosining quyi qismida dastlabki gaz koni va 6 yildan soʻng Konda daryosida neft koni topilgan. 1971-yilning mart oyiga kelib esa, 168 ta neft, gaz va gaz-neft konlari ochilgan. Havza hududi yura, boʻr, paleogen, kamroq darajada neogen davrining terrigen yotqiziqlaridan tashkil topgan. Hav-zaning neft-gazliligi yura va boʻr davri yotqiziqlari bilan bogʻliq, kesimda qumtoshlarning 40 dan ortiq mahsuldor qatlami ajralib turadi. Neftli va neft-gazli uyumlarning koʻp qismi (80% dan ortiq) 2000– 3000 m chuqurlikda; gazli va gaz-kon-densatli uyumlar (80% chamasi) 2000 m chuqurlikda toʻplangan. Hududdagi neft konlari kabi gaz konlari ham yuqori debitli (neft 200 t/sut, gaz 5 mln. m3/sut). Gʻ.Gʻarbiy sibir neft-gazli havzasig.h. nefti kimyo sanoati uchun qimmatbaho xom ashyodir. Zichligi 0.88 g/sm3dan ortiq emas, tarkibida oltingugurt miqdori kam (1,1% gacha), parafin 0,5% dan kam, benzin fraksiyalarining tarkibi yuqori (40—60%). Yura yotqiziqlaridagi neft boʻr yotqiziqlaridagiga qaraganda ancha yengil. Gaz tarkibida 90—98% metan, 1—4% ogʻir uglevo-dorodlar, 3—6% azot, 0,1—2% ugle-rod ikki oksidi mavjud.
Gʻarbiy Shpitsbergen

**Gʻarbiy Shpitsbergen** – Shpitsbergen arxipelagidagi eng katta orol, Norvegiya hududi. Maydoni 39 ming km². Qirgʻoqlari fordli. Yer yuzining katta qismi togʻlik. Eng baland joyi 1712 m (Nyuton togʻi). Metamorfik va choʻkindi, qisman otqindi jinslardan tuzilgan. Soʻngan vulkanlar va issiq buloqlar bor. Hududining yarmidan ortigʻi muzlik (21,2 ming km²). Iqtimi arktika iqlimi. Yillik yogʻin gʻarbida 300–400&nbsp;mm, markaziy qismida 200 mm. Asosan, qor shaklida yogʻadi. Oʻsimlik kam. Tosh-koʻmir qazib olinadi. Maʼmuriy markazi – Longir. Rezervatlar tashkil etilgan.
Gʻarbiy shamollar oqimi

**Gʻarbiy shamollar oqimi** -Janubiy yarim shardagi yuza oqim, gʻarbdan sharqqa yoʻnalgan. taxminan 40° va 55° janubiy kengliklar oraligʻida Atlantika, Hind va Tinch okeanlarni kesib oʻtib, Yer sharini aylanib chiqadi. Uzunligi 30 ming km, eni 1000&nbsp;km chamasida. Suvining temperaturasi shimoliy qismida 12—15° dan janubida 1—2° gacha oʻzgaradi. Yuza qatlamidagi tezligi 0,4—0,9&nbsp;km/soat, chuqur qismida 0,4 km/soatgacha. Gʻarbiy shamollar oqimio.dan Atlantika okeanida Bengaliya oqimi, Hind okeanida Gʻarbiy Avstraliya, Tinch okeanda Peru oqimlari ajralib chiqadi. Gʻarbiy shamollar oqimi zonasida tez-tez kuchli boʻronlar boʻladi.
Volapukcha Vikipediya

**Volapukcha Vikipediya** — Vikipediyaning Sunʼiy tillar hisoblanmish volapuk tilidagi boʻlimi. Volapukcha Vikipediya 2003-yilning fevral oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Volapukcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi. esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Volapukcha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi
* 23-avgust 2007-yil: 50.000 maqola
* 5-setyabr 2007-yil: 90.000 maqolaga yaqinladi 
* 8-sentyabr 2007-yil: 100.000 maqola<

## Manbalar

## Havolalar
* Of bots and conlangs: the Volapük Wikipedia
* Volapuko jam superas Esperanton en Vikipedio  
* http://everythingscorner.blogspot.com/2007/10/wikipedia-in-volapk-exponential-growth.html
* https://millosh.wordpress.com/2008/01/01/resources-for-the-volapuk-case/
* http://www.aclweb.org/anthology/U/U09/U09-1004.pdf
* Benokömö! Ini Vükiped Volapükik!
Gʻaribiy (maʼnolari)

**Gʻaribiy**:

* Gʻaribiy (15-asr) – shoir, Alisher Navoiyning togʻasi
* Gʻaribiy (shoir) – (1877—1961), Buxoro madrasalarida oʻqigan shoir. Huvaydo shajarasidan
Firuz Gʻarib

**Firuz Yusupovich Gʻarib** (1946.19.8. Samarqand) — immunolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1998), tibbiyot fanlari doktori (1978), professor (1983), SamTI davolash fakultetini tugatgach (1970), shu institutda oʻrganuvchi-tadqiqotchi, assistent, immunologiya boʻlimi mudiri (1970—76), Samarqand markaziy ilmiy laboratoriya mudiri (1976—80), Toshkent tibbiyot akademiyasining mikrobiologiya, virusologiya, immunologiya kafedrasi mudiri (1980—95). "Sogʻlom avlod uchun" nodavlat xalqaro xayriya jamgʻarmasi direktori oʻrinbosari (1995—97), Toshkent vaksina va zardoblar ilmiy tadqiqot instituti direktori (1997—2003), ayni vaqtda "Immunomed" firmasi direktori. Ilmiy faoliyati immunologiya, virusologiya va mikrobiologiyaga oid. Uning rahbarligida mamlakatimizda ilk bor organizmning immun holatini tiklovchi "Immunomodulin" preparati ishlab chiqildi. Oʻzbekiston immunologlari ilmiy jamiyati prezidenti (1983—90).

## Manbalar
* Splenosorbsiya u detey, T., 1995; Immunozavisimne bolezni, T., 1995.
Gʻarchiston

**Gʻarchiston**, Garchiston, Gʻariston – ilk oʻrta asrlarla Murgʻob daryosining yuqori oqimida joylashgan togʻli viloyat. Arab manbalariga koʻra, bu viloyat shohlari „baraz banda“ yoki „shor“ unvoni bilan yuritilgan. Shu tufayli bu viloyatni baʼzan Gʻar-jash-Shor deb ham atashgan. „Gʻarchiston“ atamasi baqtriycha „gʻar“ – „togʻlar“ yoki „gʻar-cha“ – yaʼni „togʻlik“ maʼnosida, togliklar yurti, mamlakatini anglatgan. 20-asr boshida ham Oʻrta Osiyoning past-tekisliklari aholisi Zarafshonning yuqori oqimi boʻylari va Pomirdagi togʻliklarga nisbatan „gʻalcha“ atamasini qoʻllagan.

„Shohnoma“da Gʻarchiston „Gʻarchgon“ shaklida qayd etilgan. Rivoyatlarga koʻra, Eron shohi Feruz (Peroʻz) Gʻ. hokimi yordamida birodari Hurmuzd ustidan gʻalaba qozongan. 826—827 yilda Abdulloh ibn Tohir hukmronligi davrida Gʻarchiston viloyati xalifalikka 100 ming dirham va 1 yoki 2 ming qoʻy miqdorida xiroj toʻlagan. 10-asrda Gʻ. hokimlari Gʻuzganon shohiga tobe boʻlishgan. Ular somoniylarga xiroj toʻlamay, faqat sovgʻa-salom yuborganlar, xolos. Gʻ.da 10 ta shahar, qishloq va jome masjidlari boʻlgan. shaharda hokim sagyuylari, rabotlar Gʻ.ning bosh shahri Obshin (yoki bashin) Marvarrud daryosi boʻyida joylashgan. Gʻ.da yetishtirilgan sholi xuroson va Balxning boshqa shaharlariga chiqarilgan. 10-asrda Gʻ.da, shuningdek, karramiylar mazhabi tarafdorlari keng tarqalgan. Abbo-siylar xalifaligi davrida Gʻ.ning oʻz zarbxonasi boʻlgan. Gʻ.ni koʻp asrlar idora etib kelgan shoriylar sulolasi 1030 yil sulton Mahmud Gʻaznaviy tomonidan tugatilgan. 17-asrda Gʻarchiston keng, obod viloyat boʻlib, unda 50 ga yaqin qishloq, shuningdek, koʻplab togʻ qalʼalari va istehkomlari joylashgan.

## Adabiyot
* Kamaliddinov Sh. S., Isto-richeskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toxaristana po araboyazmchnsh istochnikam IX – nachala XIII vv" T., 1996.
Gʻassoniylar davlati

**Gʻassoniylar davlati** - Yaqin Sharqdagi ilk oʻrta asr davlati (5-asr oxiri — 7-asr boshi). Janubiy Suriya va Iordaniya hududlarini qamrab olgan. Arablarning gʻasson qabilasidan chiq-qan gʻassoniylar sulolasi tomonidan asos solingan. Gʻassoniylar davlati 6-asrda kuchaygan. Vizantiya Suriya va Falastinni Eronga tobe boʻlgan arablar chopqunidan mudofaa etish uchun gʻassoniy al-Horis ibn Jabal (529—564) ni Suriya va Falastin arablarining oliy hukmdori deb tan olgan va unga patrikiy unvonini bergan. Al-Horis Vizantiyaning Eron bilan boʻlgan urushlarida ishtirok etgan. Gʻassoniylar davlati al-Horisning oʻgʻli — al-Munzir davrida (569—581) yanada kuchaygan. Bundan Vizantiya xavotirga tushib, 581 yil al-Munzirni xiyonatda ayblab, uni qoʻlga olgan va Sitsiliyaga surgun qilgan. 7-asr boshigacha Gʻassoniylar ayrim vohachar va qabilalar ustidan hukmronlik qilganlar, soʻng gʻassoniylardan biri — Jabal ibn al-Ayxam Gʻassoniylar davlatini tiklashga muvaffaq boʻlgan. Gʻassoniylar davlatida yuksak dehqonchilik madaniyatiga ega boʻlgan vohalar aholisi muhim mavqega ega edi. Gʻassoniylar davlatida monofisiylik diniy eʼtiqodi tarqalgan. Gʻassoniylar davlati 633—640 yillarga qadar mavjud boʻlgan.