BMC (Turkiya)

**BMC** — Turkiyadagi yirik tijorat va harbiy avtomobil ishlab chiqaruvchilaridan biri hisoblanadi. Kopmaniya tijorat yuk mashinalari, avtobuslar, harbiy yuk mashinalari va harbiy avtotransport vositalarini ishlab chiqaradi. Kompaniya 1964-yilda Buyuk Britaniyaning Britaniya Motor Korporatsiyasining 26 %lik hamkorligi bilan tashkil etilgan. 1989-yilda Turk xolding kompaniyasi Çukurova Xolding tomonidan sotib olingan. 2013-yilda esa Turkiya davlat jamgʻarmasi TMSF(Turk Omonat Depozit Sugʻurta jamgʻarmasi) qaramogʻiga oʻtdi. BMC 751 mln Turlk lirasi evaziga, 51 % turk tomoni (Ethem Sancak & Talip Öztürk) va 49 % Qatar tomoni (QAFIC — Qatar Armed Forces Industry Committee) tomonidan, yakuniy narx bilan sotib olindi.

## Tarixi
### Britaniya Motor Korporatsiyasi bilan hamkorlik
Buyuk Britaniyadan Turkiyaga Austin yuk mashinalari eksporti 1947-yilda boshlandi. Austin 1952-yilda Morris Motors bilan Britaniya motor korporatsiyasini shakllantirishdi yoki BMC uchun qisqartirilgan. BMC Turkiya esa 1964-yilda Izmirda Ergün Özakat tomonidan Britaniya avtomobil korporatsiyasi bilan hamkorlikda tashkil etilgan. Britaniya kompaniyasi kompaniyaning 26 foiziga egalik qildi, qolganlari esa turk hamkorlariga tegishli edi. Austin va Morrisning har ikkalasi ham BMC Turkiyaning dastlabki yillarida litsenziya ostida ishlab chiqarilgan.

1966-yil BMC oʻzining mahsulot liniyasiga yuk mashinalari, yengil yuk mashinalari, traktorlar va dvigatellarni ishlab chiqarishni boshlagan birinchi yil edi. 1970-larning oxiriga kelib, Turklar tomonidan ishlangan Leyland 6/98 120 ot (89 kVt) quvvatiga ega dizel dvigatellari butun liniyadan chiqayotgan avtomobillar uchun ishlatilar edi.

### Boshqa aloqalar

Keyinchalik BMC Britaniya avtomobil korporatsiyasining boshqa firmalari va vorislari bilan hamkorlikda (Britaniya Leylandga aylangan) boshqa modellarni ishlab chiqishda qatnashdi va ishlab chiqdi.

Birinchi boʻlib, Leyland 30 birinchi van sifatida bozorga chiqarildi.

1983-yilda Volvo Yuk mashinalari bilan hamkorlik doirasida BMC Yavuz seriyali yuk mashinalari ishlab chiqardi. Keyinchalik Cummins dizel dvigatelli Fatih yuk mashinalari seriyasi taqdim etildi. Yavuz va Fatih ham „Redline“ yoki „Bathgate“ (dastlab qurilgan zavod sharafiga) deb nomlangan G seriyasining eski Leyland kabinasidan foydalanganlar.

### Çukurova (1989 — 2013)
1989-yilda kompaniya Çukurova Guruh kompaniyasi tomonidan toʻliq sotib olingan. Shu vaqtdan boshlab BMC boshqa ishlab chiqaruvchilardan mustaqil oʻz ishlab chiqarish liniyasini ishlab chiqarishni boshladi.

1996-yilda BMC kompaniyasi Turkiyada ishlab chiqarilgan va (2004-yildan boshlab) Eronda litsenziyaga ega boʻlgan Profesyonel seriyasini chiqarishni boshladi. Profesyonelning yangilangan versiyasi „Professional“ sifatida sotiladi.

BMC shuningdek, Belde (1993-yildan boshlab) va Probus seriyasining bir qismi sifatida avtobuslarni ishlab chiqaradi. „Leveland“ deb nomlangan kichik yuk liniyasi mavjud boʻlib, u yerda dvigatel kabina tagida yoki qisqa burun sifatida boʻlishi ham mumkin edi. Bu Leyland Sherpa/LDV Pilotning mahalliy qurilgan versiyasidir. Uning shassisi Levend XL va XLC minibüsler uchun ham ishlatiladi.

2000-yildan beri BMC dunyoning koʻplab mamlakatlariga yuk mashinalari va avtobuslarni eksport qiladi. Buyuk Britaniyaga eksport 2003-yilda boshlangan boʻlsa, u 1960-yildan buyon Britaniya yoʻllarida paydo boʻlmagan BMC savdo belgisining Buyuk Britaniya qaytishi deb belgilangan.

2,8 litrli MegaStar ishlab chiqarish 2004-yilda boshlangan BMC tomonidan Izmir (Turkiya) shahrida qurilgan. Avtomobilning oʻnta versiyasi 83 va 95 kw (113 va 129 ot kuchi) va qoʻlda uzatish quvvatiga ega ikki xil dvigatel bilan ishlab chiqariladi.

### Turk Omonat Depozit Sugʻurta jamgʻarmasi (TMSF) (2013 — 2014)
TMSF 2013-yilda kompaniya boshqaruvini oʻz zimmasiga oldi, Kirpi MRAPsni chiqardi va etkazib berishni yakunladi. Kirpini tashish tugallangandan soʻng, TMSF kompaniyasiga tender eʼlon qildi va Es Mali Yatırım kompaniyani qoʻlga kiritdi.

### Bugungi kunda BMC (2014 — …)
Hozirgi vaqtda BMC oʻz mahsulotlarini ommaviy ishlab chiqarishni faol ravishda dizaynlaydi, ishlab chiqadi va amalga oshiradi. Uning ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik faoliyati mustaqil ravishda amalga oshiriladi.

2800 dan ortiq xodimlar BMCda ishlaydi va ularning 500 dan ortigʻi muhandislardir. Bugungi kunda BMC tanklar va zirhli transport vositalari uchun oʻz motorlarini ishlab chiqib, 250 dona Altay Turk Asosiy Jang Tank ishlab chiqarishni boshlaydi;

8x8 Zirhli odam tashuvchilar. BMC shuningdek, mahalliy yengil avtomobillarni dizaynlash va ishlab chiqarish boʻyicha hamkorlikka ega. BMC ham temir yoʻl tizimlarida faol ishlaydi. BMC 6x6 va 4x4 Kirpi MRAP avtomobillarini ishlab chiqaradi.

2018-yilda 2-avlod Kirpi, Kirpi-2 joriy etiladi. Kirpidan yengil zirhli, Amazon 2015-yilda taqdim etildi. BMC 8x8, 6x6 10 tonnadan, 4x4 5 tonnadan 2,5 tonnagacha boʻlgan harbiy yuk mashinalari ishlab chiqaradi. Bu kommunal yuk mashinalari har qanday ustqurilma bilan jihozlangan boʻlishi mumkin (suv/yoqilgʻi tashuvchi, buyruq nazorat/boshpana, raketa oʻrnatish, mobil taʼmirlash/texnik xizmat koʻrsatish, kran va hokazo). Boshqa maxsus harbiy texnika, shuningdek, tartibsizliklarga qarshi mashinalar yoki yashirin zirhli avtobuslar (tashqi koʻrinishida yumshoq teri bilan savdo avtobusga oʻxshaydi) kabi ishlab chiqariladi.

Harbiy transport vositalarining keng doirasidan tashqari, BMC ham turli xil savdo vositalariga ega. 8,5 m, 9 m, 10 m, 12 m dan 18 m gacha boʻlgan avtobuslar va aeroportning 14 m perron avtobuslari 3 turli xil vosita tanlovi (dizel, CNG, elektr) bilan ommaviy ishlab chiqariladi.

Turli xil modellarga ega boʻlgan Euro 6 dvigatel emissiya motorlariga ega boʻlgan tijorat yuk mashinalari ham mahsulot qatoriga kiradi. Bozorda moshinalar, qurilish va traktorlar turli xil vosita variantlari, transmissiya va kabinalar mavjud.

Bugungi kunga qadar BMC 400 mingdan ortiq avtomobillarini ishlab chiqardi, 80 turli mamlakatlarga, jumladan, Angliya, Ispaniya, Italiya, Rossiya va 16 mamlakatlariga harbiy texnika eksport qildi.

## BMC transport vositalari

### Harbiy Transport Vositalari
BMC turli maqsadlar uchun turli xil harbiy mashinalarni ishlab chiqadi va ishlab chiqaradi. Standart mahsulotlaridan tashqari, BMC oʻzining keng muhandislik tajribasidan yakuniy foydalanuvchi talablariga muvofiq har xil transport vositasini loyihalash qobiliyatiga ega.

#### '''Zirhli Transport Vositalari'''

* Kirpi MRAP
* Vuran MPAV
* Amazon MPAV

#### Taktik Gʻildirakli Transport Vositalari

* 8x8 Tank Transporter
* 6x6 10 tonner
* 4x4 5 tonner
* 4x4 2,5 tonner

#### Logistika Qoʻllab-Quvvatlash Transport Vositalari

* Suv Tanker
* Yoqilgʻi Tanker
* Armored Yoqilgʻi Tanker Aktan
* Tiklash Avtomobil
* Konteyner Tashuvchi
* Raketa Launcher
* Taʼmirlash/Xizmat Koʻrsatish Avtomobil

#### Xavfsizlik Transport Vositalari

* Yashirin Zirhli Avtobus
* Isyon Nazorat Avtomobil

### Tijorat Transporti Vositalarini
BMC 3 ta turli xil motorlar (dizel, CNG, elektr), shu jumladan 18 metrli beldan avtobusni oʻz ichiga olgan savdo tashish uchun barcha shahar avtobuslarini ishlab chiqaradi. BMC shuningdek, aeroportlarda foydalanish uchun perron avtobuslarini ishlab chiqaradi.

#### Tijorat Avtobuslar

* 8,5 m Dizel
* 8,5 m Electirc
* 9m CNG
* 10m Dizel
* 12m Dizel
* 12m CNG
* 18m Dizel
* 18m CNG
* 14m Neoport Aeroportida Avtobus Apron

#### Tijorat Yuk Mashinalari
BMC turli xil transmisyon va kabina tanlovi bilan tijorat transporti uchun turli xil tijorat yuk mashinalari ishlab chiqaradi. Yuk mashinalari dvigatellarining emissiya darajasi Euro 6 hisoblanadi.

* 4x2 Long Haulage
* 6x2 Long Haulage (toʻshak bilan)
* 8x2 Long Haulage
* 4x2 Traktor (yuqori tom, robot oʻzgarish)
* 4x2 Traktor (standart tom, robot oʻzgarish)
* 6x4 Construction
* 8x4 Construction

#### Ishlab chiqilayotgan transport vositalari
BMC oxirgi foydalanuvchi talablariga muvofiq zamonaviy, ilgʻor avtomobil texnologiyasini ishlab chiqish qobiliyatiga ega.

* 8x8 Tank Transporter (prototipi allaqachon ishlab chiqarilgan)
* 8x8 Zirhli odam tashuvchi (APC)
* Armored SUV (turli xil variantlarda)
* Şahin 4x4 Yengil Zirhlangan Avtomobil

## Altay Asosiy Jang Tank
Altay-mustaqillik uchun Turk urushi davrida 5-otliq korpusini boshqargan General Fahrettin Altay nomi bilan atalgan zamonaviy Turkiyadagi asosiy jangovar tank.

2018-yilda BMC Turkiya armiyasi tomonidan foydalanish uchun 250 dona Altay tanklar yetkazib berish boʻyicha tenderni qoʻlga kiritdi.

## BMC Kuchi
2017-yilda BMC va SSB oʻrtasida 700 ot kuchiga qadar boʻlgan dvigatellarni yangi avlod zirhli transport vositalari uchun yetkazib berish boʻyicha shartnoma imzolandi. 2018-yilda BMC va SSB oʻrtasida yana bir bor Altay asosiy jangovar tank uchun 1800 ot kuchiga ega mahalliy tank motorini yetkazib berish boʻyicha shartnoma imzolandi. Ushbu ikki shartnoma bilan bir qatorda, BMC ham 5000 ot kuchiga qadar boʻlgan dvigatellarni dengiz sanoati uchun ishlab chiqadi.

## BMC Temir Yoʻl Tizimlari
BMC poezdlar va metro ishlab chiqarishni rejalashtirmoqda. Shu munosabat bilan BMC va Swiss Stadler bilan qoʻshma korxona-hamkorlikni yoʻlga qoʻydi.

## Dizayn
BMC Profesyonel va BMC Megastar modellari Pininfarinatomonidan ishlab chiqilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayti