Toshkent iqlimi

**[[Toshkent|Toshkentning]] iqlimi** keskin kontinental. U issiq, quruq yoz va o'zgaruvchan, lekin odatda issiq. Kuz, qish, bahor ob-havosi bir biridan bilan ajralib turadi.

Toshkent iqlimi butun Markaziy Osiyo mintaqasida eng yaxshi oʻrganilgan iqlimdir. Shaharning iqlim sharoitini birinchi tartibsiz kuzatishlar rus meteorologlari tomonidan 1865-yilda boshlangan. 1876-yilda Turkiston okrugi tuman harbiy topografik boʻlimiga qarashli Astronomiya va fizika observatoriyasi hududida meteorologiya stansiyasi ishlay boshladi va u hozirgacha shu joyda faoliyat koʻrsatmoqda.

## Harakteri
Toshkent subtropik kontinental iqlim zonasida joylashgan. Togʻlarning yaqinligi sababli shaharga yiliga oʻrtacha 400 mm yogʻin tushadi, bu Oʻzbekiston gʻarbidagi tekis yarim choʻl va choʻllarga qaraganda ancha koʻpdir. O'tgan asrda yillik yog'ingarchilik miqdori 60 mm dan oshdi, bu atmosfera aylanishining o'zgarishi bilan ham, o'lchash usullarining o'zgarishi bilan ham bog'liq (1960-yillarda SSSRdagi ob-havo stantsiyalarida yomg'ir o'lchagichlar almashtirildi. yog'ingarchilik o'lchagichlari va yomg'ir o'lchagichni namlash uchun tuzatishlar joriy etila boshlandi). Yog'ingarchilikning maksimal miqdori (802 mm) 1969-yilda, minimal (141 mm) 1917-yilda qayd etilgan. Eng qurgʻoqchil oylar iyul (4 mm yogʻingarchilik) va avgust (1 mm), eng nami mart (69 mm).

Yog'ingarchilik odatda yomg'ir (yiliga 98 kun), kamroq qor (27 kun) va ko'proq qor (14 kun) shaklida tushadi.

Toshkentda qor qoplami barqaror emas va qishda umumiy 32 kun davom etadi. Uning balandligi odatda bir necha sm, lekin ba'zi yillarda u 30-40 sm ga, yanvarda esa hatto 50 sm ga etadi.Tuman yiliga 17 kun, asosan noyabrdan martgacha (maksimal - dekabrda, 6 kun), momaqaldiroq kuzatiladi. Shuningdek, yiliga 17 kun (martdan avgustgacha, maksimal - may oyida, 5 kun).

Tog' tizmalari shaharni shimoldan qoplaydi, shuning uchun shimoliy havoning sovuq massalari bostirib kirishi sababli sovuqlar bu yerda juda qisqa bo'ladi, garchi tozalash paytida harorat ba'zan -20 ° C va undan pastroqqa tushadi. Yozda tog' etaklarida quruq havo darhol qiziydi va harorat ko'pincha +35+40 °C ga etadi.

Shahar tarixidagi eng past harorat -29,5 °C (1930-yil 20-dekabr), eng baland +44,6 °C (1997-yil 18-iyul). Yozning 40 kunlik shamolsiz jazirama davri, ya'ni chilla deb nomlanuvchi Toshkent shahar madaniyatining ajralmas qismidir.

Bahor va kuz erta keladi. Bu, asosan, yaqin atrofda dengiz va okeanlar yo'qligi sababli shaharda havoning tez isib, tez sovishi bilan bog'liq. Ammo havoning past namligi soyada va tunda tezroq sovib ketishiga imkon yaratadi, bu esa issiqlikka yaxshiroq chidash imkonini beradi. Sochida (+14,2 ° C) va Toshkentda (+14,8 ° C) o'rtacha yillik harorat deyarli bir xil bo'lishiga qaramay, u Sochidan sezilarli darajada farq qiladi.

* Oʻrtacha yillik harorat +14,8°
* Shamolning oʻrtacha yillik tezligi 1,4 m/s
* Havoning o'rtacha yillik namligi - 56 %

## Boshqa xususiyatlar
Toshkentda tuman, momaqaldiroq va chang boʻronli kunlar 1940-yildan boshlab hisoblanadi. Shu bilan birga, iqlimning umumiy isishi tufayli tumanli kunlarning yillik soni o'rtacha qirqdan o'n beshgacha kamaydi. Ayniqsa, 1970-1988 yillar orasida keskin pasayib ketdi.

## Iqlim tendentsiyalari
107 yil davomida olib borilgan meteorologik kuzatuvlar samarasida shahar ichidagi o'rtacha yillik harorat yiliga o'rtacha +0,018 darajaga ko'tarildi va bu isish qish davrida, harorat yiliga o'rtacha +0,024 darajaga ko'tarilganda eng sezilarli bo'ldi. Shu bilan birga, shaharda 20 daraja sovuq kuzatilmadi: 20-asrning oxiriga kelib, mutlaq minimal harorat darhol +9 darajaga ko'tarildi: 20 dan 11 darajagacha sovuq. Bundan tashqari, birinchi sovuqlarning boshlanish sanasi yil oxiriga kelib deyarli bir oyga o'zgardi. Oxirgi sovuqning sanasi yil boshiga 13 kunga ko'chirildi. Natijada soʻnggi 100 yil ichida Toshkentda ayozsiz davr davomiyligi qirq kundan ortiqroqqa koʻpaydi.

Toshkentdan 100 kilometr janubda joylashgan Dalverzin meteorologiya stansiyasidan olingan shahar va viloyat iqlim maʼlumotlarini taqqoslash shuni koʻrsatadiki, global isish bilan bir qatorda Toshkent iqlimi ham shaharning oʻsishi hisobiga isib ketgan. o'zi va buning natijasida metropol infratuzilmasining isinish ta'siri kuchaygan. 1933-yildan 2006-yilgacha Toshkentning o'zi o'sishining o'z iqlimiga isinish ta'siri +0,4 darajadan ko'proqni tashkil etdi. Lekin, bu yerda isinish effekti yozda, harorat ko'tarilishi +0,6 daraja bo'lganida sezilarli bo'ldi.

## Manbalar