Gefestion tarixi

**Gefestion** (356-yildan y.e.gacha, Pepla - 324-yildan y.e.gacha ) - Iskandar Zulqarnaynning eng yaqin do'sti va uning sarkardalaridan biri.

## Biografiyasi

Pellalik Amintorning o'g'li Gefestion Aleksandr bilan tengdosh bo'lgan va u bilan birga o'sgan do'sti  . Diogen Laertes faylasuf Aristotel va Gefestion o'rtasidagi yozishmalarni keltirib o'tgan bo'lsa-da, ularning Miezda Aristotel bilan dars mashg'ulotlari haqida hech qanday ma'lumot topilmagan.Ba'zan Gefestionni Iskandarning sevgilisi deb ham atashadi. Bu masala bo'yicha zamondoshlardan aniq dalillar yo'q. Shunga qaramay, ma'lumot Makedoniya qirollari va antik davrning qadimgi yunonlari orasida juda keng tarqalgan. Arrianning "Iskandar yurishi" da (2-asr boshlari) Aleksandr yurish paytida Troyaga tashrif buyurgani va " Axilles qabriga, Gefestion esa Patroklning qabriga gulchambarlar qo'ygani" haqida xabar berilgan. Klavdiy Elian o'zining "Rangli ertaklar" asarida (3-asr) shunday tushuntiradi: "Iskandar Axilles qabrini gulchambar bilan bezab turgan chog'ida Gefestion ham Patroklning qabrini xuddi Patrokl kabi Iskandar tomonidan sevilganligini bildirishni xohladi(Patrokl Axilles tomonidan sevilgan). Aleksandr va Gefestion o'rtasidagi aloqaning sevgi tabiati ko'rsatkichlari, shuningdek, Psevdo-Diogenning 24-maktubida (Iskandarni "... Gefestionni boshqarganlikda" ayblagan), bu ma'lumot Epiktetning "Suhbatlari" va boshqalarda mavjud. . Pompey Trog Justin timsolida Gefestion haqida yozadi: "U avvaliga o'zining go'zalligi bilan, keyin esa xizmatlari uchun qirol uchun aziz edi" .

Gefestion " Do'stlar otryadi " tarkibida Aleksandrga Osiyodagi butun yurishi davomida hamroh bo'lgan. Issus jangidan so'ng, Aleksandr Gefestion hamrohligida qochib ketgan shoh Doroning shaxsiy karvonini tekshirish uchun jo'nadi. Ularni Doroning katta qizi Statira va uning keksa onasi Sisigambis kutib oldi. G‘oliblarni ko‘rib, ona malika Aleksandrdan balandroq ko'ringan va qirolllik oilasiga xos chexraga ega Gefestion oldida ta'zim qilgan. Makedoniya qiroli uni tinchlantirib: "Xavotir olmang, ona, u ham Iskandardir" (u bilan ham men kabi gaplashing).

Miloddan avvalgi 331-yilda Gavgamelaning hal qiluvchi jangida Gefestion qo‘lidan yaralangan. O'sha vaqtga qadar u qirolning shaxsiy do'sti bo'lgan bo'lsa, jangda esa tansoqchilar qatoriga kirardi, ular orasidan qirol bosib olingan viloyatlarning qo'mondonlari va satraplarini tayinlagan. Biroq, qirol kamdan-kam hollarda Gefestionga otryadlarni mustaqil boshqarishni ishonib topshirgan.

Hindistonga borishdan va Hindukushni (zamonaviy Afg'onistonda ) kesib o'tishdan oldin, Aleksandr Gefestionni "chiliarx" (forscha daraja) qildi va aslida uni shtatda o'zidan keyingi o'rindagi rahbar etib saylagan. Kampaniya paytida Gefestion yetakchi otryadda xizmat qilgan, ko'priklar qurilishi bilan shug'ullangan, shuningdek , Gidaspes jangida Getair otliqlariga qo'mondonlik qilgan. Lusianning ma'lumotlariga ko'ra,  Aleksandrning Roksana bilan to'y marosimi paytida uning yonida qadimgi yunon rassomi suratida Gefestion tasvirlangan  .

Fors imperiyasining poytaxtlaridan biri bo'lgan Suza shahriga bo'lgan og'ir hind yurishidan qaytib kelgan Aleksandr Statiraning qiziga uylandi va o'zining singlisi bo'lgan Dripetidani Gefestionga xotin qilib bergan, ya'ni u Gefestion bilan do'stligini oilaviy aloqalar bilan mustahkamlashga qaror qilgan.

### O'limi
Miloddan avvalgi 324-yilning kuzida Iskandar qoʻshini qishlik uchun Ekbataniyaga joylashdi. U yerda tantanali o'yinlar payti bayramlarning  biridan keyin Gefestion og'ir kasal bo'lib, bir hafta o'tgach vafot etdi. Uning o'limining sabablari haqida turli xil qarashlar mavjud, tif kasalligiga chalingan degan fikr eng ko'p taxmin qilingan (bu kasallikning tavsiflangan belgilaridan dalolat beradi). Gefestion zaharlangan deb ham o'ylangan, chunki u qirolning eng yaqin odami sifatida juda ko'p hasadgo'y odamlar va dushmanlarga ega edi.

Aleksandr uning o'limidan chuqur azob tortgan. Qayg'udan aqldan ozgan va barcha tantanalarni bekor qilgan, Gefestionni davolagan shifokorni qatl qilishni buyurgan. Arrianning so'zlariga ko'ra: *"Ba'zilar u shifokor Glavkiyni yomon munosabatda bo'lgani uchun osib qo'yganini aytishsa, boshqalari u Gefestionning mast bo'lishini xotirjam kuzatganini aytishadi* "  . Gefestionni buyuk qahramon va sarkarda  sifatida hurmat qilish buyurilgan. Uning jasadi Bobilga olib ketilgan va juda katta hurmat bilan yondirilgan. Lukianning xabar berishicha, Gefestion o'limidan so'ng Aleksandr uni xudo darajasida ulug'lashni buyurgan va unga sig'inishdan bosh tortishni eng og'ir jinoyat deb e'lon qilgan  .

Sakkiz oy o'tgach, Aleksandrning o'zi kasallikdan vafot etgan.

## Eslatmalar


## Manbalar
 Арриан, Поход Александра. - Миф, 1993

Квинт Курций Руф, История Александра Макудонского, - Изд-во МГУ, 1993.
Клавдий Элиан, "Пестрые рассказы" (7.8, 12.7)

Плутарх (Александр, 5, Пелопид)
Гефестион - в Smith's Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.
Hepheastion Архивная копия от 25 ноября 2014 на Wayback Machine at livius.org
Баттистини О. и Шарвель П. Александр Великий, изд. "Лафонт", Париж, 2004. / Olivier Battistini et Pascal Charvet(dir.), Alexandre le Grand, Histoire et dictionnarie, Laffont, collection "Bouquins", Paris, 2004.