open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrey Derkach

**Andrey Vladimirovich Derkach** (; 1985-yil 28-may, Borispol, Ukraina SSR, SSSR) — ukrainalik futbolchi, yarim himoyachi.

## Tarjimayi holi
1985-yil 28-mayda Borispolda tugʻilgan.

Andrey Derkach „Borisfen“ klubining futbol maktabi bitiruvchisi. Borisfen jamoasi tarkibida u 2003-2004-yillarda Ukraina chempionatida oʻynagan.

Andrey  Derkach Ukraina yoshlar terma jamoasida ham oʻynagan. 2005-yilda u 4 ta oʻyin oʻtkazgan.

"Shaxtyor" ga oʻtishdan oldin u Rossiya Premier-ligasi klublarida toʻpgan. 2005-yilda u "Shaxtyor" bilan shartnoma imzoladi. Shaxtyor tarkibida 2005-2006-yilgi Ukraina chempionatida jamoa uchun oʻyin oʻtkazmadi. „Shaxtyor“dagi omadsiz faoliyatidan so‘ng u Ukraina chempionatining Birinchi ligasida bir qator jamoalarda o‘ynadi.

„Zimbru“ (Moldova) jamoasida oʻynagan. Moldova klubi tarkibida u UEFA Yevropa ligasida debyut qildi. Yevropa ligasida jami 4ta oʻyin oʻtkazgan. 2012-yil dekabr oyida Derkach Moldovaning 8 karra chempioni boʻlgan klubini tark etdi.

2013-yilda Derkach Poltava klubi safida Ukraina chempionatining Birinchi ligasida oʻynagan. 2015-2016-yillarda „Qizilqum“ tarkibida toʻp surdi.

2016-yilning avgustida 2014-yilda oʻynagan "Mash’al" jamoasiga qaytadi. 2017-yilda yana „Qizilqum“da oʻynaydi.

## Yutuqlari

* Ukraina Birinchi ligasi gʻolibi: 2008-2009-yillar
* Moldova chempionatining bronza medali sovrindori: 2011-2012-yillar

## Manbalar

## Havolalar
*
*
Vadim Lozovoy

**Vadim Petrovich Lozovoy** (1928-yil 15-iyul, Yangi Buxoro, Oʻzbekiston SSR, SSSR (hozirgi Kogon, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston) – 1993-yil 22-aprel, Novosibirsk, Novosibirsk viloyati, Rossiya) – sovet va rus immunologi, tibbiyot fanlari doktori (1971), Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasining akademigi.

## Biografiyasi
1928-yil 15-iyulda Yangi Buxoro shahrida xizmatchi oilasida tugʻilgan. 1952-yil Novosibirsk davlat tibbiyot institutini (NDTI) tamomlagan. 1952—1957-yillarda viloyat klinik shifoxonasida shifokor, nevrologiya boʻlimi mudiri, keyinchalik Karachi koʻli kurortida mudiri boʻlib ishlagan. 1956-yilda NSMI fakultet terapiyasi kafedrasida klinik ordinator, 1957—1959-yillarda shu kafedraning aspiranti. 1959—1971-yillarda NSMIda fakultet terapiyasi kafedrasida yordamchi lavozimida ishlagan.

1963-yilda fan nomzodi ilmiy darajasini olish uchun „Revmatizm bilan ogʻrigan bemorlarning qonida va yuragida oʻziga xos antigenning tabiatini oʻrganish“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. 1971-yilda „Revmatizm patogenezida immunologik mexanizmlar“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1971-yilda SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasi Sibir boʻlimining yangi Klinik va eksperimental tibbiyot institutiga dastlab klinik immunologiya laboratoriya mudiri boʻlib ishladi. Keyingi yildan boshlab esa toʻqqiz yil davomida ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari lavozimida faoliyat koʻrsatdi. 1979-yilda „ichki kasalliklar“ ixtisosligi boʻyicha professor ilmiy unvoni berilgan. 1981-yildan umrining soʻnggi kunlarigacha u Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasining Sibir boʻlimi Klinik immunologiya institutiga (hozirgi Fundamental va klinik immunologiya ilmiy-tadqiqot instituti) rahbarlik qilgan.

1993-yilda Novosibirskda vafot etgan va Zaeltsovskoye qabristonining markaziy xiyoboniga dafn etilgan.

## Ilmiy faoliyati
Qiziqishlari tufayli immunopatologik jarayonlar immunitetning buzilishi bilan bogʻliq kasalliklarni tashxislash, prognozlash, oldini olish va davolashning yangi samarali usullarini ishlab chiqdi.

Uning ilmiy rahbarligida 24 ta nomzodlik va 6 ta doktorlik dissertatsiyalari himoya qilingan. Shuningdek, u 370 dan ortiq ilmiy nashrlar, 11 ta mualliflik guvohnomalari muallifi.

## Mukofotlari va xotira
„Mehnat Qizil Bayroq“ ordeni, „Sogʻliqni saqlash aʼlochisi“ koʻkrak nishoni, „Mehnat faxriysi“ medali, N. I. Pirogova nomidagi RAMS mukofoti laureati. 1995-yilda Vadim Petrovichning bevosita yordami bilan ochilgan Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasining Sibir filiali Davlat ilmiy-tadqiqot instituti Immunopatologiya klinikasiga Petrovichning nomini berildi.

## Eslatmalar


## Adabiyotlar

* Lozovoy Vadim Petrovich // 50 let Akademii meditsinskix nauk. Moskva, 1994. S.416.
* Pamyati Vadima Petrovicha Lozovogo // Byulleten SO RAMN. 1998. N 2. S.148.
* Lozovoy Vadim Petrovich // Bolshaya meditsinskaya ensiklopediya. Gl. red. B. V. Petrovskiy. 3-nashr.

## Havolalar

* 
* 
* [RGB saytida ayrim ishlari](https://search.rsl.ru/ru/search#q=author:(lozovoy%20vadim%20petrovich))
Mate Vatsadze

**Mate Vatsadze** (1988-yil 17-dekabrda tugʻilgan) — gruziyalik futbolchi, Batumining „Dinamo“ klubida oʻynaydi.

## Faoliyati
Vatsadze oʻzining professional faoliyatini Tbilisining „Dinamo“ klubida boshlagan, 2005—2010-yillar oraligʻida asosiy jamoa tarkibida 96 oʻyin oʻtkazib, 42 tagol urgan. 2011-yilda Rossiya Premyer-ligasida oʻynash uchun Nijniy Novgorodning „Volga“ klubiga oʻtgan. Rossiyada oʻynab yurgan chogʻida Vatsadze Gruziya milliy futbol jamoasining  Xorvatiya va Isroilga qarshi Yevro-2012 saralash oʻyinlarida ishtirok etish uchun chaqirilgan, ammo viza ololmagan. Shuning uchun u tez orada Gruziyaga qaytib, mavsum oxirida Dila Gori jamoasi tarkibiga qoʻshildi. 2012-yil 2-sentyabrda u Daniya AGF  jamoasi bilan  3+1⁄2 yillik shartnoma imzoladi.

Vatsadze AGF tomonidan 2012—2013-yilgi Yevropa Ligasi 2-saralash bosqichida yangi yulduz sifatida kashf etildi. Vatsadze AGFga qarshi o‘yinda o'zining Dila Gori jamoasi uchun uchta gol urgan va Kiprda bo'lib o'tgan uchinchi saralash bosqichida  „Anortosis“ga qarshi o‘yinda ikki marta darvozani ishgʻol qilgan. Vatsadzening urgan gollari Dila Gorining pley-off bosqichiga chiqishiga sabab boʻlgan. Vatsadze, shuningdek, 2010—2011-yilgi UEFA Yevropa Chempionlar Ligasi 2-saralash bosqichida ikkita gol urib, Tbilisining „Dinamo“ jamoasiga Shvetsiyaning Gefle IF jamoasini oʻz uyida ham, mehmonda ham magʻlub etishga yordam berdi. U 2009—2010-yilgi mavsumda UEFA Yevropa ligasi 3-saralash bosqichida „Srvena Zvezda“ ga qarshi safar oʻyinida Tbilisining „Dinamo“ klubi safida gol urgan.

Vatsadze 2019-yil yanvar oyida Latviyaning „Liepaya“ klubiga o‘tdi.

### Xalqaro gollar

:

## Yutuqlar

; Dinamo Tbilisi

* Umaglesi Liga: 2007—2008-yillar
* Gruziya kubogi: 2008—2009-yillar
* Gruziya Superkubogi: 2008-yil

; Dila Gori

* Gruziya kubogi: 2011—2012-yillar

; AGF

* Daniya birinchi divizioni: 2014—2015-yilgi mavsumda koʻtarilgan
* Daniya kubogi: 2-oʻrin sohibi 2015—2016-yillar

## Manbalar
Qoʻshchi uyushmasi

**Qoʻshchi ittifoqi** — Turkiston ASSR parchalanib ketganidan keyin Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston milliy respublikalarida mehnatkash dehqonlarning ommaviy tashkiloti.

## Tarixi
„Qoʻshchi“ uyushmasi 1921-yil iyun oyida Turkiston Kommunistik partiyasining 5-syezdi qarori bilan ilgari mavjud boʻlgan kambagʻallar qoʻmitalari va uyushmalarini rivojlantirish, mehnatkash dehqonlar manfaatlarini himoya qilish, ularni boylar va ruhoniylar taʼsirdan tortib olish va sovet qurilishiga, iqtisodiy va madaniy taraqqiyotga jalb etish maqsadida tashkil etilgan.

1921-yil dekabrda Toshkentda boʻlib oʻtgan Qoʻshchi ittifoqining 1-viloyat qurultoyi Markaziy Ijroiya Qoʻmitasini sayladi va Ittifoq toʻgʻrisidagi Nizomni qabul qildi, soʻngra Turkiston Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi tomonidan 1922-yil 15-martda tasdiqlandi. „Qoʻshchi“ — „ovul, qishloq proletar va yarim proletar massalarining (oʻtish davri) kasbiy-siyosiy birlashmasi va tashkiloti“ deb belgilandi.

Nafaqat kambag‘allarni, balki o‘rta sinf dehqonlarini ham birlashtirgan „Qo‘shchi“ uyushmasi tashkilotlari Sovet davlatiga yer-suv islohotlarini o‘tkazishda, yer tuzishda, dehqonlarni kooperatsiya qilishda, ularni texnika va chorva mollari bilan taʼminlashda, oziq-ovqat soliqlarini yig‘ishda faol yordam berdi.

„Qo‘shchi“ uyushmasi aʼzolari aholi bilan keng madaniy-maʼrifiy ishlar olib borganlar, kasaba uyushma tashkilotlari va sovet muassasalari faoliyatida qatnashganlar. 1924-yilda Qoʻshchi ittifoqi 200 mingga yaqin odamni birlashtirdi.

Milliy-davlat chegaralanishi va Oʻrta Osiyo sovet respublikalari tashkil etilgandan soʻng respublika va viloyatlarda yetakchi „Qoʻshchi“ markazlari tashkil etilib Ittifoq Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi tarqatib yuborilgan.

1930-yillarning boshlariga kelib, qishloq xoʻjaligini ommaviy kollektivlashtirishga oʻtish munosabati bilan „Qoʻshchi“ ning funksiyalari tugadi va tashkilot oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

## Qoʻshchi uyushmasining arboblari

* Jangildin, Alibi Togʻjanovich
* Jandosov, Uraz Kikimovich
* Tyuryabekov, Djura Xojibekovich
Adam Lobell uyi

**Adam Lobell uyi** — Luiziana shtatidagi Fransuz posyolkasida joylashgan 15715 LA 16 manzilidagi tarixiy uy.

1862-yilda Adam Lobell uchun qurilgan uy fransuz kreol uslubidagi bir qavatli kottej hisoblanadi. U Robert va Florita Denniga sotilgunga qadar uch avlod davomida Lobell oilasining mulki boʻlib qoldi. Maʼlum miqdordagi oʻzgarishlarga qaramay, uy oʻzining tarixiy yaxlitligini saqlab qoladi.

Uy 1992-yil 14-mayda Milliy tarixiy joylar reestriga kiritilgan

## Yana qarang

* Livingston Parishdagi tarixiy joylarning milliy reyestri, Luiziana

## Manbalar
Abdy Bäşimow

**Abdy Azimovich Bäşimow** (; 1995-yil 12-dekabrda tugʻilgan) — turkmanistonlik futbolchi, hozirda "Ahal" klubida oʻynaydi. Bäşimow 2019-yildan Turkmaniston terma jamoasi tarkibida toʻp surmoqda.

## Faoliyati
Abdy Bäşimow 1995-yil 12-dekabrda Turkmanistonning Ashxobod shahrida tugʻilgan. Dastlab futzal bilan shugʻullangan.
U 2017-yili Ashxobodda oʻtkazilgan yakkakurash va yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlarida Turkmanistonning mini-futbol terma jamoasi safida toʻp surgan. Turkmanlar chorak finalda Afgʻonistonga 5:5 hisobida durang oʻynadi, penaltilar seriyasida 5:6 natija qayd etildi. Ushbu bahsda Bäşimow turnirdagi yagona golga mualliflik qilgan.
2018—2019-yillarda Turkmanistonning Anau viloyati „Ahal“ jamoasida oʻynagan. OFK kubogida qatnashgan, 4 ta oʻyinni toʻliq oʻtkazgan, 2 tadan gol urgan — ikkalasi ham 2019-yilning fevral oyida Qirgʻiziston „Alay“iga qarshi bahsda yuz bergan. Oʻyinda 2:1 hisobi qayd etilgan.

2020-yilning fevral oyida u Oʻzbekistonda Zarafshonning "Qizilqum" klubi bilan shartnoma imzolagan. 2020-yil 1-mart kuni Bäşimow Oʻzbekiston Superligasida "Nasaf" ga qarshi oʻyinda (1:3) debyut qildi. Bäşimowning shartnomasi 2021-yilning dekabr oyi oxirigacha moʻljallangan edi. Lekin 2020-yilning avgustida klubni tark etdi.

2021-yilning 30-martida Basimov "Ahal" klubi bilan shartnoma imzolab, jamoa tarkibiga oʻtganini eʼlon qildi.

## Xalqaro faoliyati
Futzal boʻyicha 2017-yilgi Yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlarida Turkmaniston futzal terma jamoasi safida toʻp surgan.

Bäşimow terma jamoadagi debyutini 2019-yilning 10-oktyabr kuni, 2022-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichi doirasida Livanga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. U terma jamoadagi ilk golini 19-noyabr kuni, shuningdek, Shri-Lankaga qarshi saralash bahsida (2:0) kiritdi. Turkmaniston terma jamoasi safida toʻp surayotgan futbolchi hisobida jami 4 ta oʻyin va 1 ta gol bor.

### Xalqaro gollar

## Manbalar
Aleksis LaTour uyi

**Alexis LaTour House,** shuningdek, **Old Homeplace** va **Guillory Homeplace** deb nomlanuvchi Luiziana shtatining Ville Platte shahridagi tarixiy uy. Uyning eng qadimgi qismi 1835-yilda Aleksis LaTour tomonidan qurilgan hisoblanadi. Uy birinchi marotaba 1837-yilda kengaytirilgan. Asl uy a qavatli va bir xonali kengligi va ikki xonali chuqurligi boʻlgan va old galereyasiga ega boʻlgan kreol uyi hisoblanar edi. 1837-yilgi kengayish ikkita xona va markaziy zal qoʻshildi. Uyning tafsilotlari, jumladan, tashqi zinapoya, uy-joy qurilishi va boncukli plitkalar, ship nurlari va ship taxtalari anʼanaviy kreol meʼmorchiligida keng tarqalgan. Uyning ham eski, ham yangi qismida gʻayrioddiy mantellar bor bo;lgan. Qadimgi mantelda koʻylak qoliplari, panellar va katta markaziy pastil mavjud edi. Uydagi boshqa mantellar anʼanaviyroq edi, lekin baribir gʻayrioddiy boʻlgan.

1900-yilda bir nechta oʻzgartirishlar kiritildi, jumladan, Qirolicha Anne uslubidagi yotoqxona oynalari va katta orqa qanot qoʻshildi. Vaqt oʻtishi bilan deraza va eshiklarni almashtirish, asl galereya ustunlarini almashtirish va old, tashqi zinapoyalarni almashtirish kabi kichikroq oʻzgarishlar kiritildi. Oʻzgartirishlarga qaramay, uy hali ham muhim yaxlitligini saqlab qoldi, jumladan, uyning asosiy kreol koʻrinishi, uy qurilishi, moʻl-koʻl munchoqlar va tarixiy joylar milliy reestriga kiritilgan paytdagi asl mantellar hisoblanadi. Uy Evangeline Parishdagi eng yaxshi batafsil va eng katta omon qolgan erta tuzilma boʻlgan.

Uy meʼmoriy ahamiyati uchun 1987-yil 14-sentyabrda Tarixiy joylar milliy reestriga kiritilgan. 2015-yilda uy egalari tomonidan  masofaga ko‘chirilganligi sababli u ro‘yxatdan chiqarilgan. janubi-sharqda 1998-yil. Uy hali ham Sent-Landri cherkovida, 890 Chretien Point Road, Sunset.

## Yana qarang

* Evangeline Parishdagi tarixiy joylar roʻyxatining milliy reestri, Luiziana

## Manbalar
Nazar Baýramow

**Nazar Karajayevich Bayramov** yoki **Nazar Karajaýewiç Baýramow** (ruscha: Nazar Karadjaevich Bayramov; 1982-yil 4-sentyabrda tugʻilgan) — sobiq futbolchi, oxirgi marta Turkmaniston terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Turkmaniston terma jamoasining asosiy oʻyinchilaridan biri boʻlgan (2001-2016). Nazar Baýramow Wladimir Baýramowning ukasi.

## Faoliyati

### Klub
Faoliyatini Ashxobodning „Kopetdog‘“ jamoasida boshlagan. 2001-yilgi mavsumning ikkinchi yarmini Rossiyada, Qozonning Rubin shahrida oʻtkazdi.

2002-yilgi mavsumni Qozogʻistonning „Jenis“ jamoasida boshlandi. 2002-yilning kuzidan boshlab Baýramow Ukrainaning „Vorskla“ klubida oʻynashda davom etdi.

2004-yilda Ozarbayjonda — avvaliga „Karvan“da, keyinroq „Neftchi“da oʻynagan.

2011-yilda „Qizilqum“ safida toʻp surdi.

2013-yilda „Oltin Asir“ safida Turkmaniston chempionatida, 2014-yili „Talip Sports“ safida o‘ynagan, 2015-yildan buyon Ashxobod MTTU futbolchisi.

2020-yil yanvar oyida Baýramow professional faoliyatini yakunlaganini rasman eʼlon qildi. Oxirgi klubi Ashxobod boʻldi.

Baýramow Qozog‘iston va Rossiya terma jamoalarida o‘ynashi mumkin edi, lekin oʻzi tug‘ilib o‘sgan Turkmanistonni tanladi.

2001-yilda Turkmaniston terma jamoasiga chaqirildi.

2003-yil 19-noyabrda 2006-yilgi jahon chempionati saralash turnirida Turkmaniston terma jamoasi safida Afg‘oniston terma jamoasi darvozasiga birinchi golni urdi.

Baýramow 2016-yilning 8-avgustida Turkmaniston terma jamoasi Ummonning Maskat shahridagi Sulton Qabus sport majmuasida Ummonga 1:0 hisobida mag‘lub bo‘lganidan keyin Turkmaniston terma jamoasidagi faoliyatini yakunladi.

„Jenis Astana“ jamoasida o‘ynab yurgan BaýramowTurkmaniston terma jamoasida o‘ynab yurgan vaqtida qozog‘istonlik sifatida ro‘yxatdan o‘tgani uchun uch oyga diskvalifikatsiya qilingan edi.

## Shaxsiy hayoti
Baýramow 2005-yil yanvar oyida oila qurgan. Rafiqasi Milana va uchta qizi bor.

## Manbalar

## Havolalar

*
Tugʻshoda I

**Tugʻshoda** (**Tok-Ispada**, **Turksabas**; 674 yoki 681 — 724) — 681 — 724 yillarda Buxoro davlatida hukmronlik qilgan Buxorxudotlar sulolasiga mansub hukmdor. Arab manbalarida Togʻshada (Tugshada, Tagshada) nomi bilan mashhur.

## Biografiya
Tug‘shoda Buxorxudotlar sulolasidan chiqqan. Buxoro davlati hukmdori Bidun va soʻgʻd ishxidi Shishpirning qizi boʻlgan Berxon yoki Xutak-Xotunning oʻgʻli. 674 – 681–yillarda otasi vafot etgandan so‘ng (birinchi sana ko‘proq taxmin qilinadi)  Buxoro taxtiga o‘tirgan, lekin yoshligi sababli hokimiyatni onasi qo‘liga oladi. Bu vaqtda arab bosqinchilariga qarshi kurash boshlandi. 

705–yilda u hokimiyatni o'z qo'liga oldi. Bu vaqtda arablar bilan kurash qayta boshlanadi. Shu bilan birga, yetakchi shaharlari, xususan Poykend va Vardonze  amalda mustaqillikka erishdi. 706 yilda ular o'rtasida kurash boshlandi. Tug‘shodaga turgesh xoqoni Ushlik va so‘g‘d ixshidi Tarxun yordamga keldi. Biroq 707–708–yillar davomida Qutayba ibn Muslim Buxoro vohasi shaharlarini, 709–yilda esa Buxoroni egallaydi. Tug‘shoda Umaviylar xalifaligining hokimiyatini tan olishga majbur bo'ldi  va arab qo‘shinlarini Buxoroda joylashtirishga ruxsat berdi.

712/713–yillarda Buxorodagi shahar qalʼasida birinchi masjid qad koʻtarib, islomni qabul qilgan har bir buxorlik uchun  pul mukofoti eʼlon qilingan. Ammo Tug‘shoda zardushtiylik diniga sodiq qoldi.

718-yilda So‘g‘dning G‘u‘rak, Ixshid va Chag‘oniyonning Tish, Xudat hududlari bilan birgalikda arablarga qarshi yordam so‘rab Tan imperatori Syuantszunga elchi yubordi. 

720–yillarning boshlarida u Turgesh xoqoni Suluk-Chor bilan ittifoq tuzdi.  Ammo 724–yilda vafot etdi. Uning o'rniga to‘ng‘ich o‘g‘li Tug‘shoda II Buxora taxtiga o‘tirdi .

## Manbalar

## Adabiyot

* B. A. Litvinsky, Ahmad Hasan Dani (1996). History of Civilizations of Central Asia: Crossroads of civilizations, A.D. 250 to 750. UNESCO. ISBN 9789231032110.
* Bosworth, C. Edmund. «BUKHARA ii. From the Arab Invasions to the Mongols». Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 5. London et al.: C. Edmund Bosworth. pp. 513—515.
Nodir devonbegi

**Nodir Muhammad devonbegi** (; 1568-yil, Buxoro, Buxoro xonligi – 1644-yil, Makka Usmonli imperiyasi) – buxorolik siyosatchi, oʻzbeklarning Orlot urugʻidan boʻlgan moliya vaziri.

## Biografiyasi
Nodir Muhammad 1568-yil Buxoroda tugʻilgan. Nodir Muhammad ona tomondan ashtarxoniylar xoni Imomqulixonning amakisi boʻlib, devonbegi – moliya vaziri lavozimini egallagan, shuning uchun uni baʼzan Nodir devonbegi togʻay deb ham atashgan. Amalda u xonning vaziri sifatida faoliyat olib borgan. Nodir devonbegi oʻzbeklarning Orlot qabilasidan boʻlib, 1632—1633-yillarda Samarqand viloyati hokimi boʻlgan.

## Binolari
1619—1620-yillarda Nodir devonbegi oʻz hisobidan Buxoroda xonaqoh qurdirgan. Roʻparasida Nodir devonbegi madrasasi oʻrin egalladi. Bu tarixiy yodgorliklar Labihouz ansamblining bir parchasidir.

1622—1623-yillarda Nodir devonbegi Buxoroda karvonsaroy sifatida monumental bino qurdirgan, keyin esa u Nodir Devonbegi madrasasiga aylantirilgan.

Nodir devonbegi 1632-yilda Samarqanddagi Xoja Ahror mozori yonida katta madrasa qurdirgan. Madrasa qurulishida xonaqoh uchun foydalaniladigan meʼmoriy uslubdan foydalanilgan. Muassasa qurilishi 1635—1636-yillarda tugallangan. Shuningdek, Samarqand masjidi ham qurilgan.

## Oʻlimi
Imomqulixon umrining soʻnggi yillarida, yaʼni 1642-yilda ukasi Nodir Muhammad (1642—1645) foydasiga taxtdan voz kechdi va hajga boradi. Nodir devonbegi Imomqulixonga safarda hamrohlik qildi. Imomqulixon 1644-yilda Makkada vafot etib, Madinada dafn etilgan. Nodir Muhammad devonbegi 1644-yil Makkada vafot etgan va jiyani yoniga dafn etilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Istoriya Uzbekskoy SSR / Otv. red. Ya. G. Gulyamov – Tashkent, 1967. – T. 1.
* Istoriya Uzbekistana – 1993. – T. 3.
* *Ziyaev A. X.* „Silsilat as-salotin“ kak istoricheskiy istochnik. Rukopis dissertatsii na soiskanie uchenoy stepeni kandidata istoricheskix nauk. – Tashkent, 1990.
Ismoil Jabborov

**Ismoil Jabborovich Jabborov** (1932-yil 19-mart Oʻsh viloyati Laylak tumani Razzoqov) — sovet-oʻzbekistonlik partiya yetakchisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Buxoro viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi (1984—1989). SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashining 11-chaqiriq (1984―1989) Oʻzbekiston SSRdan deputati. KPSS Markaziy Qoʻmitasi aʼzoligiga nomzod (1986―1988). XIX partiya konferensiyasi delegati.

Millati ― oʻzbek.

Toshkent temir yoʻl transporti muhandislari institutini va KPSS Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi Oliy taʼlim maktabini tamomlagan.

1959-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi.

1954-yildan — Oʻrta Osiyo temir yoʻlida ishlagan; 1963-yildan — partiya ishida; 1977—1982-yillarda — KPSS Markaziy Qoʻmitasi apparatida; 1982—1984-yillarda — Navoiy viloyat partiya qoʻmitasining 2-kotibi; 1984―1988-yillarda — O‘zbekiston Kompartiyasi Buxoro viloyat qo‘mitasining 1-kotibi.

1988-yil 19-oktabrda O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo‘mitasi byurosi aʼzoligidan „o‘ziga murosaga kelgani uchun“ ozod qilingan va shu kuniyoq SSSR prokuraturasi tomonidan hibsga olingan. Toshkent ko‘chalaridan birida mashinada qo‘lga olingan. Poraxo‘rlikda ayblangan. Moskvaga yetkazilgan va SSSR Ichki ishlar vazirligining 4-sonli tergov hibsxonasiga joylashtirilgan.

1990-yil 6-martda sud oqlov hukmi chiqarib, Jabborovni sud zalida hibsdan ozod qilgan. Sud hukmi bilan bir vaqtda SSSR Bosh prokuroriga nisbatan xususiy ajrim chiqardi va tergov davomida barcha ayblovlar, pora olish va berish haqidagi barcha faktlar uydirma ekanligini, begunoh shaxsga nisbatan ochiq o‘zboshimchalik sodir etilganligini qayd etgan. Sud Bosh prokurordan Gdlyan va Ivanov hamda boshqa ayrim tergovchilar tomonidan sodir etilgan qonunbuzarliklar yuzasidan majburiy tergov o‘tkazishni talab qilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Central Asia veb-saytida tarjimai holi
Threads

**Threads** — Amerikaning Meta Platforms kompaniyasiga tegishli onlayn ijtimoiy tarmoq va ijtimoiy media xizmati. Ilova Instagram bilan bogʻlangan holda ishlashga moʻljallangan: foydalanuvchilar roʻyxatdan oʻtish uchun Instagram akkauntiga ega boʻlishi va xuddi Instagramdan roʻyhatdan oʻtgandek oʻtish kerak. Keng tarqalgan Twitterga toʻgʻridan-toʻgʻri raqib sifatida qaraladigan Threads foydalanuvchilari matn va rasmlarni joylashtirish, boshqalarning xabarlariga javob berish yoki postlarga „yoqdi“ reaksiyasidan foydalanish imkoniyatiga ega.

Elon Musk Twitterni sotib olganidan soʻng, Meta xodimlari dastlab Instagramning matnga asoslangan funksiyasi *Instagram Notes*ni ishlab chiqishni muhokama qilishdi. Shu bilan birga, ular matnga yoʻnaltirilgan alohida, mustaqil ilovani ishlab chiqish kontseptsiyasini ham oʻrganishdi, bu esa oxir-oqibat **Threads** yaratilishiga olib keldi. Threads boʻyicha ishlanmalar 2023-yil yanvar oyida boshlangan. Threads haqidagi maʼlumotlar mart oyida chiqarilgan, iyun oyida esa The Verge kompaniyaning ichki yigʻilishi tafsilotlari haqida xabar berdi. Threads haqidagi qoʻshimcha maʼlumotlar iyul oyida paydo boʻldi va ilova Apple App Store doʻkonida 3-iyulda, rasman 6-iyulda paydo boʻldi.

Threads rasman 5-iyul kuni yuz mamlakatda ishga tushirildi, biroq dan xizmatning maʼlumotlarni yigʻish siyosati boʻyicha meʼyoriy ravshanlikni kutgani uchun Yevropa Ittifoqida uning ishga tushirilishi kechiktirildi. Dastlabki ikki kun ichida u 80 million foydalanuvchiga ega boʻlib, ChatGPT tomonidan oʻrnatilgan oldingi rekordni ortda qoldirdi va tarixdagi eng tez rivojlanayotgan platformaga aylandi.

## Userbase

Ishga tushganidan keyin Threads tez surʼatda oʻsib, foydalanuvchilar soni 5 kunda 100 millionga yetdi.

## Sud jarayoni
Thread ishga tushirilgan kuni Twitter unga qarshi qonuniy tahdidni eʼlon qilib, u Twitterning intellektual mulk huquqlarini buzayotganligini taʼkidlab Threadsni sudga berdi. Meta bosh direktoriga yoʻllagan maktubida Twitter advokati Meta Twitterning savdo sirlari va maxfiy maʼlumotlariga kirish huquqiga ega boʻlgan koʻplab sobiq Twitter xodimlarini yollaganini daʼvo qildi. Meta bu ayblovlarni rad etib, Twitterning sobiq xodimlari Threads muhandislik guruhiga aloqador emasligini ta’kidladi. Twitter, shuningdek, Metadan robots.txt faylini hurmat qilishni va uning maʼlumotlarini skanerlash yoki qirib tashlamaslikni soʻradi.

## Yana qarang
*Instagram
*Elon Musk vs. Mark Zuckerberg, Threads sababli taklif qilingan qafas jangi
*Meta Platforms

## Manbalar
Sezar Akgul

**Sezar Akgul** (1988-yil 27-aprelda Turkiyaning Amasiya hududida tavallud topgan) — Turkiyalik erkin kurashchi.

**Sezar Akgul** 2007-yilda Bolgariyaning Sofiya shahrida o‘tkazilgan kurash bo‘yicha Yevropa chempionatida va yana 2008-yilda Finlandiyaning Tampere shahrida o‘tkazilgan kurash bo‘yicha Yevropa chempionatida bronza medalini qo‘lga kiritgan. **Sezar Akgul**2009-yilgi FILA kurash bo'yicha jahon chempionatida kumush medalni qo'lga kiritib, terma jamoasiga o'z hissasini qo'shgan.

Sezar Akgul 2008-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida erkaklar o'rtasida 55&nbsp;kg vazn toifasida 1/8 finalda u yaponiyalik Tomohiro Matsunagaga yutqazib qo'ygan. Takrorlash raundida senegallik Adama Diatta ustidan g'alaba qozonib, Dilshod Mansurov (O'zbekiston)ga imkoniyatni boy berganligini ko'rishimiz mumkin.

2009-yilda Italiyaning Peskara shahrida bo'lib o'tgan O'rta yer dengizi o'yinlarida erkin uslubda 55&nbsp;kg vazn toifasida barcha raqiblarini ishonchli tarzda yutib, oltin medalga sazovor bo'lgan.

2013yilda **Sezar Akgu** Gruziyaning Tbilisi shahrida bo'lib o'tgan chempionatda o'zining Yevropa bronza medalini qo'lga kiritgan. 2013-yilda Vengriyaning Budapesht shahrida oʻtkazilgan kurash boʻyicha jahon chempionatida **Sezar Akgu** bronza medalini qoʻlga kiritib, medallari sonini yana bittaga ko'paytirgan.

2015-yil iyun oyida **Sezar Akgu** ilk Yevropa oʻyinlarida Turkiya uchun kurash boʻyicha, aniqrogʻi, erkaklar oʻrtasida 57 kilogramm vazn toifasida erkin kurash boʻyicha ishtirok etgan, hamda bronza medaliga sazovor bo'lgan.

## Manbalar
Bahrom Saqai Buxoriy

**Bahrom Saqai Buxoriy** (?, Buxoro — 1563-yil, Hindistonning Arisa tumani, Bardavon qishlogʻi) — forszabon shoir va olim. Fors, turk va urdu tillarida she’rlar yozgan.

## Biografiyasi
Saqai shayx hoji Muhammad Habushoniyning shogirdlaridan biridir. Buxoroda voyaga yetgan Saqai bir muddat Temurlar sulolasi saroyida askar boʻlib xizmat qilgach Hirotga boradi va akasi Mirzo Kamron topshirigʻi bilan Shardiz, Nagar, Bangash, Gʻurband, Zahhok va Bomiyon shaharlari boshqaruvini oʻz qoʻliga oladi. Ammo Kobulga ketish istagi ustunlik qilib, hayotining qolgan qismini darvesh libosida oʻtkazadi.

Bir muddat Buxoroda yashagan Saqai 1558-yilda Lahorga, 1559-yilda esa Dehliga borib, Shayx Nizomiddin Avliyo saroyida istiqomat qildi. Oradan bir yil oʻtib, ukasi Boyazid Bayot („Humoyunu Akbar“ rasmi muallifi) bilan Agra (Akbarobod)da istiqomat qiladi. 

Saqai dastlab she’r san’atidan bexabar, hatto ilmiy ta’limdan ham xabari yoʻq edi. U 1546-yilda Shoh Qosim Anvar Tabreziy she’rlariga mehr qoʻyib, asta-sekin sheʼr yozishga qiziqa boshlaydi va xalq orasida katta shuhrat qozonadi. Ba’zan Akbarshoh (1556—1605-yillarda hukmronlik qilgan) va uning amaldorlari uning kulbasi yonidan oʻtib, she’rlarini tinglar edilar. Akbarshoh uni e’zozlab, majlislarda sheʼr oʻqish vazifasini topshiradi. Va buning evaziga maosh tayinlab berdi. Hatto Haj va Kaʼbani ziyorat qilish xarajatlari uchun ham moddiy yordam bergan. Saqai katta izzat va ehtirom qilinadi, Akbarshohning har yili hind hojilari karvoni orqali Makka va Madina podshohlariga yuboriladigan sovgʻalarini yetkazishda hamroh boʻladi. 

Ahmad Gulchini Maoni „Meros koʻzgusi“ kitobida yozishicha, Saqai Hindistondan Sarandebga ketayotganda vafot etgan. Uning qabri Arisa tumanining Bardavon hududida, Bangola va Sarandeb yoʻlida joylashgan boʻlib, hozirda ziyoratgohga aylantirilgan.

## Ijodi
Abdulqodir Baduniyning „Muntahab-ut-tavarih“ kitobida keltirilishicha, Saqaining bir necha devonlari boʻlgan. Shu sababli ham Saqai tojik va fors tillarida oʻttiz ming misradan iborat gʻazal, muxammas, tarixiy syujetlar, ruboiylar, qasida, masnaviy va she’r qoldirgan. Saqaidan „Mugʻanninama“ ham bizning davrimizga yetib kelgan. U oʻz sheʼrlarida oʻzini ustozlari – Solori Mas’ud, Shayx Ali Loʻlo, Mir Sayidali Hamadoniy, Xoʻja Ishoq Xatloniylarning xizmatkori deb ataydi. Kobullik Sayyid Najmuddinni oʻzining „Xizri roh“ asarida tilga olib, uni naqshbandiya tariqati tarafdori deb taʼriflagan. Uning asarlarining qoʻlyozma nusxalari Pokiston va Hindiston kutubxonalarida saqlanmoqda. Uning kitobi Rudakiy nomidagi Til, adabiyot, sharqshunoslik va yozma meros instituti yozma meros xazinasida 2265 raqami bilan saqlanadi.

## Asarlari
*Devon Saqai Buxoro. Nyu-Dehli, 2010-yil

## Adabiyot
* Bahrom Saqai Buxoriy / F. Mahmadulloev // Asos - Yana. - D. _ : SIEMT , 2013. — (Tojik milliy ensiklopediyasi : [ taxminan 25 jild ] / bosh muharrir N. Amirshohiy ; 2011-2021, 2-jild). — ISBN 978-99947-33-52-4 .
* Bayazid Bayati. Humoyun va Akbar. Kalkutta, 1941-yil;
* Abdulqodir Badayuniy. Tanlangan yilnomalar. Kalkutta, 1969-yil;
* Allomi Dehlaviy Shayx Abul Fazl bin Muborak. Ayn Akbari Hindiston, 1894-yil.
Abu Abdulloh Razmoziy

**Abu Abdulloh Razmoziy** — muhaddis va roviy bo‘lgan.

Abu Abdulloh Razmoziy Husayn ibn Abdulloh Rabinjoniydan hadis rivoyat qilgan. Allomadan esa Yusuf ibn Maʼruf Ishtixoniy hadis rivoyat qilgan.

## Adabiyotlar

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

## Manbalar
Tamazi Yenik

**Tamazi Vaxtangovich Yenik** (; 1967-yil 15-yanvarda tugʻilgan) — rossiyalik futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. U FC Gagrani boshqaradi. Himoyachi va yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

Tamazi Yenik professional futbolchilik faoliyatini 1985-yilda „Dinamo“ (Suxumi)da boshlagan.

1987-yili Navoiyning „Zarafshon“ klubiga o‘tib, u yerda 2-ligada o‘ynagan.

1990-yilda Yenik „Dinamo“ga qaytdi. SSSR parchalanganidan keyin Abxaziyada urush boshlandi, natijada „Dinamo“ klubi yopildi va Yenikning oʻzi Anzor Koblev bilan birga 1992-yilda Birinchi divizionda boshlangan Maykopning „Drujba“ klubiga oʻtdi. Bundan tashqari, Rossiya kubogida u jamoadoshlari bilan birga yarim finalga chiqdi. Yarim finalda Maykop jamoasi boʻlajak kubok egalari Moskva Torpedosiga yutqazdi. Yenikning oʻzi toʻliq yarim final oʻyinini oʻtkazdi.

1997-yilda Togliatti Lada-Gradda oʻynagan.

Birinchi divizionda „Doʻstlik“ uchun oʻynagan vaqtlarida 73 ta gol urgan va bu koʻrsatkich bilan turnir tarixidagi birinchi divizionning eng yaxshi toʻpurarlaridan biriga aylangan.

1999-yilda Tamazi Yenik Nijniy Novgoroddan „Lokomotiv“ga oʻtdi, ammo tez orada jamoasini Nijniy Novgorodning boshqa klubi „Torpedo-Viktoriya“ga oʻzgartirdi.

1999-yil sentyabr oyida „Torpedo Viktoriya“ da oʻynashi kerak boʻlgan jamoadan ketdi.

2002-yilda „Drujba“ ga qaytdi.

2005-yilda u „Spartak-UGP“ murabbiylaridan biri etib tayinlandi. Ammo 2005-yil 15-aprelda Rossiya futbol chempionatining birinchi turida „Sochi-04“ga qarshi oʻyinda jamoani boshqarishga majbur boʻldi, chunki bosh murabbiy Timur Zokirov jarrohlik operatsiyasini bshdan oʻtkazgan edi. 2006-yilgacha „Spartak-UGP“ni boshqargan. Hozirda Tamazi Yenik Abxaziya futbol chempionatida toʻp suradigan „Gagra“ klubi bosh murabbiyi.

## Manbalar
Igor Nazarov

**Igor Dmitriyevich Nazarov** (1960-yil 1-yanvar, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — rossiyalik futbol murabbiyi.

## Tarjimai holi
1960-yil 1-yanvar Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi Buxoro viloyatidagi neftni qayta ishlash zavodida ishlovchi ishchi oilasida tugʻilgan. Keyinchalik ota-onasi bilan Rossiyaning Tolyatti shahriga koʻchib ketgan. Bolaligi Tolyatti shahrida oʻtgan. Futbolchi sifatida shaharning „Trud“ va „Rubin“ jismoniy tarbiya jamoalarida Tolyatti va Kuybishev viloyati chempionatida o‘ynagan, viloyat chempioni bo‘lgan. Vibrotsentrifugal tegirmon zavodida ishlagan.

Volgograd jismoniy tarbiya institutini sirtdan tamomlagan (1986-yil). 1980-yillarning oxiridan boshlab Tolyatti shahrida 2-sonli oʻsmirlar sport maktabi bolalar murabbiyi boʻlib ishlay boshlagan.

1992-yilda „Lada“ ayollar futbol klubini boshqargan. 1993-yilda uning boshchiligida jamoa birinchi ligada ikkinchi oʻrinni egallab, Rossiya ayollar futboli chempionatiga oʻtgan. Murabbiy 1998-yilgacha „Lada“ bilan ishlashni davom ettirgan, uning rahbarligidagi eng yaxshi natija 1996-yilgi milliy chempionatning bronza medallari boʻldi. Ikki marta, 1994 va 1996-yillarda „Lada“ Rossiya kubogining yarim finaliga chiqqan. Rossiya terma jamoasi futbolchilari — Olga Sergayeva, Tatyana Skotnikovalarni tayyorlagan.

1999-yilda Igor Nazarov Aleksandr Garmashovning yordamchisi sifatida „Lada“ klubining erkaklar jamoasiga oʻtadi.

Keyinchalik yana yoshlar futbolida murabbiylik va maʼmuriy lavozimlarda ishlagan. „Lada“ ixtisoslashtirilgan olimpiya zaxiralari bolalar va oʻsmirlar sport maktabi direktori, 12-sonli ixtisoslashtirilgan olimpiya zaxiralari bolalar va oʻsmirlar sport maktabi direktor oʻrinbosari, Yuriy Konoplev nomidagi akademiyada murabbiy boʻlib ishlagan. 1989-yilda tugʻilgan (2006-yilda uning toʻrt nafar shogirdi Yevropa chempioni boʻlgan), keyin esa 2001-yilda tugʻilgan futbolchilar bilan ishlagan.

## Manbalar
Abdulloh ibn Muhammad Hotifiy Xarjardiy

**Abdulloh ibn Muhammad Hotifiy Xarjardiy** — (1454-1521) tarixchi va shoir bo‘lgan.

Abdulloh ibn Muhammad Hotifiy Xarjardiy  Abdurrahmon Jomiyning jiyani (singlisining oʻgʻli). 858/1454 yil tavallud topgan. „Husrav va Shirin“ (1977 yilda nashr etilgan), „Layli va Majnun“, „Haft manzar“ (ikki ming atrofida baytlarni oʻz ichiga olgan), „Shoh Ismoil janobi oliylari Shohnomasi“ kabi asarlar muallifi. Sulton Husayn Boyqaroga bagʻishlab, Amir Temur zafarlarini madh etuvchi „Temurnoma“ (yoki „Zafarnoma“) tarixiy dostonini yozgan. Qoʻlyozmasi koʻpgina kutubxonalarda saqlanmoqda. 1869, 1896 yillarda Lakhnavda, 1957 y. Madrasda chop etilgan. Abdulloh ibn Muhammad Hotifiy Xarjardiy 927/1521 yilda vafot etgan.

## Adabiyotlar

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

## Manbalar
Erkin Halilov

**Erkin Hamdamovich Halilov**  (20-oktyabr 1955-yil,  Navoiy, OʻzSSR) — oʻzbek davlat arbobi. 1993-yil noyabridan 2005-yil 27-yanvarigacha Oliy Majlis raisi. 2008-yil 23-yanvariga qadar esa Qonunchilik palatasi raisi lavozimida ishlagan.

## Tarjimai holi

Erkin Halilov 1977-yilda Toshkent Davlat universitetining yuridik fakultetini tamomlagan boʻlsa-da, mehnat faoliyatini muhandis sifatida boshlagan. 1990-yildan Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi deputati boʻlgan . 1993-yil noyabr oyida O‘zbekiston Oliy Majlisining muvaqqat raisi etib tayinlangan. Biroq, oʻz mutaxassisligi boʻyicha faoliyatini 1993-yil dekabr oyida boshlagan. 1995-yil fevral oyida Oliy Majlis raisi etib qayta tayinlangan, bu lavozimda 2005-yilning yanvarigacha faoliyat olib borgan, chunki konstitutsiyaviy tuzatishlar joriy Oliy Majlis Senat va Qonunchilik palatasidan iborat ikki palatali tuzilmaga aylantirilgan. 2004-yil dekabr oyida 2-Darxon saylov okrugidan deputat etib saylangan. Keyingi oyda Qonunchilik palatasi raisi etib tayinlangan. 2008-yilning 23-yanvarida Halilov oʻgʻli Sherzod bilan bogʻliq huquqiy mojaro tufayli isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi. 2006-yil dekabr oyida uning oʻgʻliga besh nafar oʻsmir Timur Nurmetov, Davron Axmetov, Shohrux Alimov, Azamat Jalilov va Rixsiyev ismli shaxs koʻchada hujum qilgan. Keyin Halilov hujumchilarning hukmlarini odatdagidan qattiqroq boʻlishini talab qilganlikda ayblangan. Darhaqiqat, Nurmetov oʻn olti yarim yilga, Axmetov va Alimov oʻn olti yilga, Jalilov oʻn besh yarim yil va oʻsha paytda voyaga yetmagan Rixsiyev toʻqqiz yilga ozodlikdan mahrum etilgan. Bundan tashqari, mahkumlar sharoiti ogʻirligi maʼlum Jasliq qamoqxonasiga yuborilgan. Keyinchalik Oliy sud uning jazo muddatini qisqartiradi va mahkumlarni boshqa qamoqxonaga oʻtkazadi. Uning oʻrniga Dilorom Toshmuhamedova tayinlanadi.

### Shaxsiy hayoti
Erkin Halilov Aziza Halilova bilan turmush qurgan. Uning isteʼfoga chiqishiga sabab bo‘lgan janjalda ishtirok etgan Sherzod va yana ikkita oʻgʻli bor.

## Manbalar
Alenka Star Be

**Alenka Star Be** (haqiqiy ismi - **Alena Aleksandrovna Fedotova**; 2009-yil 16-oktyabrda, Odintsovo, Moskva viloyatida tugʻilgan) - rossiyalik videoblogger (layker), qoʻshiqchi va radio boshlovchisi. Likee ijtimoiy tarmogʻidagi eng mashhur bloggerlardan biri.

2018—2019-yillarda Likee ijtimoiy tarmogʻiga oʻyin-kulgi, skeytch, raqs va lipsink kabi turdagi qisqa videolarni joylashtirish orqali shuhrat qozongan. 2020-yilda Likee jahon reytingida eng yaxshi 10 ta mobil ilovalar roʻyhatiga kirdi, bu esa akkaunt mashhurligining sezilarli darajada oshishiga yordam berdi. Alena ushbu ijtimoiy tarmoqning eng mashhur bloggerlari orasida MDHda toʻrtinchi oʻrinni egallaydi. 

## Biografiyasi
Alena Aleksandrovna Fedotova 2009-yil 16-oktyabrda Rossiyaning Odintsovo shahrida tugʻilgan. Keyinchalik u Zvenigorod yaqinidagi qishloqqa koʻchib oʻtdi va u yerda koʻplab videolarini suratga oldi. Dastlab, qiz oddiy maktabda oʻqigan va boshlangʻich maktabni imtiyozli diplom bilan tugatgan. Vokal, xoreografiya va chizmachilik kurslariga borgan. Blog yuritish va kontsert berish zarurati tufayli mashhurlashishi bilan u uyda oʻqishni boshladi.  

## Manbalar
Ali ibn Abu Toyyib Yorkasiy

**Ali ibn Abu Toyyib Yorkasiy** — (1126 yilda vafot etgan) roviy bo‘lgan.

Toʻliq ismi — **Ali ibn Abu Toyyib ibn Abdulloh ibn Abi Hafs Rixshaniy Yorkasiy**. Alloma Ustrushonaning Yorkas qishlogʻida tavallud topib, keyinchalik ilm talabi bilan Samarqandga keladi va shu yerda muqim yashab qoladi.
Alloma hadislarni Samarqandda shayx Abu Ali Husayn ibn Salmon ibn Muhammad Balxiy va shayx Abdulaziz ibn Zayd Zubayriy vositasida faqih Abu Lays Nasr ibn Muhammad ibn Ibrohim Samarqandiydan rivoyat qilgan. 520/1126 yili Samarqand shahrida vafot etgan.

## Adabiyotlar

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

## Manbalar
Anatoliy Pilipenko

**Anatoliy Anatoliyevich Pilipenko** (; 4-iyul, 1985-yil) — ukrainalik futbolchi, darvozabon.
## Faoliyati
Pilipenko Ukraina bolalar va oʻsmirlar futbol ligasida Dnepropetrovsk UFC-2 (2001) va DVUFK (2001—2002) jamoalari safida oʻynagan. 2001-yilda Dnepropetrovskning „Dnepr“ klubiga qoʻshildi. Dastlab u „Dnepr“ning toʻrtinchi jamoasida viloyat chempionatida oʻynagan, keyin esa Ukrainaning Ikkinchi va Birinchi ligalarida mos ravishda „Dnepr-3“ va „Dnepr-2“ jamoalarida oʻynagan. 2004-yilda Ukraina yoshlar chempionati tashkil etilgandan soʻng, „Dnepr“ning zaxira jamoasida oʻynay boshladi. Ammo asosiy jamoada oʻynamadi. 2006-yil oxirida klub rahbariyati Pilipenkoni transferga qoʻydi. Bosh direktor Andrey Stetsenkoning so‘zlariga ko‘ra, bunga yosh darvozabonning „oʻsishdan to‘xtagani“ sabab bo‘lgan.

Shundan soʻng, Pilipenko Tavriya Simferopol koʻrikdan oʻtdi, ammo klubga oʻtishi muvaffaqiyatli boʻlmadi. Keyin Zorya Luganskga qoʻshildi. Klubda olti oy oʻynadi. Keyingi besh yil davomida darvozabon Ukraina birinchi ligasi klublarida oʻynadi. 2007—2008-yilgi mavsumni Xarkovning „Gelios“ jamoasida boshlagan. 2009-yilning yozida „Desna Chernihiv“ga oʻtdi. Klubda Andriy Fedorenko zaxiradosh boʻldi. 2010-yildan 2012-yilgacha Alchevskning „Stal“ jamoasida oʻynagan.

2012-yilda O‘zbekiston chempionatida „Buxoro“ safida o‘ynagan, ammo asosiy darvozabon bo‘la olmagan. Vataniga, Ukrainaga qaytib, havaskor klublarda — Shevchenkoning „VPK-Agro“ (2013) va Bogatyrevkaning „Vektor“ (2014—2015) jamoalarida oʻynagan. 2016-yilda Qrim futbol ittifoqining Premyer-ligasida Feodosiyaning „Kafu“ klubiga oʻtdi. Keyin shu yili Kerchning „Okean“ klubiga qoʻshildi, 2017-yilgacha klubda oʻynadi.

2018-yilda „Muzychi“ va „Shevchenkovskoe“ havaskor klublarida oʻynagan. 2018-yil oktyabr oyida Kolos jamoasiga oʻtdi.

## Manbalar
Rudizar

**Rudizar** — 1000 yillik tarixga ega Buxoro viloyatida joylashgan suv taʼminotilardan biri, tarixda „Shahr-rud“, „Shahar arig‘i“, „Shohrud“, „Shoh
ariq“, „Zari rud“ nomlari bilan mashhur boʻlgan. Buxoro Rudizar suv taʼminoti
Ulug‘bek va Abdulazizxon madrasasi, Toqi Zargaron, Mir Arab madrasasi, Toqi Zargaron, Mir Arab madrasasi, Minorai Kalon va Masjidi Kalon hududlaridan oqib o‘tgan.Rudizar suvi Kalobod hududi tomonidan
shaharga kirgan.
## Manbalar
Xoja Ismat masjidi

**Xoja Ismat masjidi** — Buxoro viloyati “Kunji Qal’a” mahallasi, Xoja Ismat ko‘chasida joylashgan masjid. Obyekt davlat mulki Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.
## Manbalar
Al-Darazi

**Muhammad bin Ismail Nashtakin al-Darazi** () — 11-asrda ismoiliylik voizi va darziylar dinining ilk yetakchisi. 1016-yilda bidʼatchi sifatida ayblanib, 1018-yilda Fotimiylar xalifasi Al-Hakim bi-Amr Alloh tomonidan qatl etilgan.

## Hayoti
Al-Daraziyning yoshligi haqida maʼlumot kam. Manbalarda u Buxoroda tugʻilgani yozilgan. Uning kelib chiqishi fors boʻlgan deb taxmin qilinadi. Forschada „tikuvchi“ degan maʼnoni anglatuvchi  Al-Darazi unvoniga ega boʻlgan. U 1015-yil yoki 1017-yilda Qohiraga kelgach, yangi paydo boʻlgan darziylar harakatiga qoʻshildi.

Oʻsha paytda harakat juda koʻp tarafdorlardan tashkil topgan edi. Biroq, keyinchalik u dindan qaytgan va shu tufayli darziylar tomonidan shaytonning xislatlariga, xususan, takabburlikka amal qilgan holda tasvirlangan.

Bu qarash, uning izdoshlari soni ortib borishi bilan, u oʻzining yetakchiligiga koʻp eʼtibor berib, oʻziga „Iymon qilichi“ unvonini berganiga asoslanadi. Hamza ibn Ali ibn Ahmad „Hikmatlar maktublari“da „Iymonga qilich kerak emas“, deb Al-Daroziyni ogohlantirishlariga eʼtibor bermay, oʻz bilganicha Hamzaga qarshi harakat qilishda davom etdi. Bu munosabat Al-Daroziy bilan Hamza ibn-Ali ibn Ahmad oʻrtasida tortishuvlarga sabab boʻldi va qolganlar tomonidan bu harakatlar xushlanmadi. Al-Darazi Hamza ibn Ali emas balki aynan oʻzi ergashuvchilarning rahnamosi boʻlishi kerakligini taʼkidladi va oʻziga „Hidoyatchilarning Rabbi“ unvonini berdi.

1018-yilga kelib, Al-Daroziy oʻz atrofiga partizanlarni – „doraziylar“ni toʻpladi, ular umuminsoniy aql Odam Atoda dunyoning boshida mujassam boʻlgan, soʻngra undan paygʻambarlarga, soʻngra Aliga, demak, uning avlodlariga oʻtgan, deb hisoblaydilar. Al-Daroziy bu taʼlimotni bayon etgan kitob yozgan. U Qohiradagi asosiy masjidda oʻz kitobidan oʻqib berishi ortidan uning daʼvolariga qarshi tartibsizliklar va noroziliklar kelib chiqadi. Natijada koʻplab izdoshlari oʻldirildi. Hamza ibn Ali uning mafkurasini rad etib, uni „magʻrur shayton“ deb atadi. Al-Daroziy yaratgan ziddiyat xalifa al-Hakimni milodiy 1018-yilda darziylarning daʼvolarini kuch bilan toʻxtatishiga sabab boʻldi.

Al-Daraziy oʻz tariqatida sharob ichishga ruxsat bergan, nikohni taqiqlagan va metempsikozni oʻrgatganligi aniqlangan. Ammo uning xatti-harakatlari tarixchilar va polemiklar tomonidan boʻrttirilgan boʻlishi mumkinligi taʼkidlanadi.

## Oʻlimi
Al-Daroziy 1018-yilda Al-Hakim tomonidan qatl etildi.

## Taʼsiri
Garchi darziylar Al-Daraziyni oʻz eʼtiqodlarining asoschisi deb hisoblamasalar ham (aksincha, uni „birinchi bidʼatchi“ deb atashadi), raqib musulmon guruhlari ataylab ziddiyatli daʼvatchining ismini yangi mazhabga qoʻshib qoʻydilar va oʻshandan beri uning ismi tarixda qoldi. Darziylar oʻzlarini „unitarlar“ (*al-Muvahhidun*) deb atashadi.

## Manbalar
Oleg Lutkov

**Oleg Anatoliyevich Lutkov** (; 1966-yil 15-may kuni Zaporojye shahrida tugʻilgan, Ukraina) — ukrainalik futbol murabbiyi va sobiq darvozabon. U hozirda PFC Sumi jamoasini boshqarmoqda.

Oleg Anatoliyevich Lutkov 1966-yil 15-mayda Ukrainaning Zaporojye shahrida tugʻilgan. Otasi — Lutkov Anatoliy Vasilovich, velosport boʻyicha sport ustasi. Onasi — Lyudmila Pavlivna Lutkova, velosport boʻyicha sport ustaligiga nomzod.

1982-yilda Zaporojye shahridagi „Metallurg“ futbol maktabini tamomlagan. Oʻsha yili Moskva shahrida 1965-1966-yillarda tugʻilgan futbolchilar oʻrtasida futbol boʻyicha SSSR chempionatida jamoasi bilan kumush medali sovrindori boʻlgan. Maktabni tugatgach, Lutkov Xarkov jismoniy tarbiya va sport institutiga oʻqishga kirdi.

18 yoshida O‘zbekistonga ko‘chib kelgan. „Hisor“ (Shahrisabz) klubida oʻynagan. Oradan 3 oy oʻtib Oliy liganing „Paxtakor“ (Toshkent) klubidan taklif oldi. 1986-yilda „Sugʻdiyona“ (Jizzax) klubida oʻynay boshladi. Ikki yil oʻtgach, qisqa vaqt ichida Zaporojyega qaytib keldi va u yerda olti oy davomida „Torpedo“ (Zaporojye) jamoasida oʻynadi. Keyin yana Oʻzbekistonga qaytdi va „Zarafshon“ (Navoiy) klubiga oʻtdi. 1991-1992-yillarda „Zvezda“ (Irkutsk) klubida oʻynagan.

1993-yildan beri u Ukrainaning „Torpedo“ (Melitopol), „Metallurg“ (Zaporojye), „Viktor“ (Zaporojye), „Krivbas“ (Krivoy Rog) klublarida oʻynagan. Futbolchilik faoliyatini 1999-yilda „Metallurg“ (Zaporojye)da yakunlagan.

2000-yildan boshlab murabbiylik faoliyatini boshlagan. Bosh murabbiy sifatida „Metallurg-2“ (Zaporojye), „Metallurg“ (Zaporojye), „Krimteplitsiya“ (Molodijne), „Dinamo-IgroServis“ (Simferopol), „Arsenal“ FK jamoalarini boshqargan.

„Krimteplitsia“ FK bilan Ukraina chempionatining oltin medalini qoʻlga kiritdi, jamoani birinchi ligaga olib chiqdi. Uning qoʻl ostida „Krimteplitsa“ FK 23 oʻyinda magʻlubiyatsiz oʻynagan.

2002-yilda Lutkov UEFA kubogida Angliyaning „Lids Yunayted“ klubiga qarshi oʻyinda (0:1, 1:1) „Metalurg“ (Zaporojye) klubini boshqargan.

Oleg Lutkov Stanislav Bogush, Oleksiy Godin, Taras Stepanenko, Dmitri Nevmyvaka, Volodimir Juk kabi futbolchilarni tarbiyalagan.

2015-yilning yozida Oleg Lutkov Rivnening „Veres“ FK bosh murabbiyi etib tayinlandi.  U boshchiligidagi klub Ikkinchi liga chempionatida qishki tanaffusda uchinchi oʻrinda edi, biroq 11-noyabr kuni Oleg Lutkov oilaviy sharoit tufayli isteʼfoga chiqqani haqida klubning rasmiy bayonoti tarqatildi.

2019-yil 19-martda Lutkov „Sumi“ PFK bosh murabbiyi etib tayinlandi.
## Manbalar
Lomishiy Samarqandiy

**Lomishiy Samarqandiy** — (1050-1128 yillar yashab o‘tgan) muhaddis va faqih bo‘lgan.

Husayn ibn Ali ibn Abulqosim, Abulali Lomishiy Samarqandiy nomi bilan tanilgan muhaddis va hanafiy faqihi boʻlgan. Ibn Kasir (1302-1373) „Al-bidoya va-n-nihoya“ asarida „Al-Lomitiniy“ deb keltirgan. Alloma 441/1050 yil Fargʻonaning Lomish qishlogʻida tavallud topgan. Oʻsha davrda, ilm borasida unga teng keladigan kishi boʻlmagan. U kishi kamtarin odam boʻlib, „amri maʼruf va nahy munkar“ qilish („yaxshilikka buyurib, yomonlikdan qaytarish“)da salafi solihlarning yoʻlini tutgan. Umrining koʻp qismini Samarqandda ilm ziyosida oʻtkazgan. U ustozlari boʻlmish Qozi Muhammad ibn Hasan ibn Mansur Nasafiy, Hofiz Abdurrahmon ibn Abdurrahim Qassor, Abulali Husayn ibn Abdulmalik Nasafiylardan tahsil olgan.
Allomaning yozgan asarlari haqida manbalar­da maʼlumotlar keltirilmagan. Olimni 515/1121 yil Movarounnahr hukmdori Bagʻdodga xalifa saroyiga xizmat bilan joʻnatadi. Olim Bagʻdod­ga xalifaning huzuriga boradi. 522/1128 yil oʻz ishlarini tugatganidan keyin, u qaytib ketishidan oldin haj qilib ketishini taklif etilganida, u oʻziga topshirilgan ishni bajarishni istab haj qilmasdan Samarqandga qaytib kelgan. Samʼoniyning aytishicha, Samarqand podshosi Muhammad ibn Sulaymon uni Marvga elchi qilib yuboradi.
Abu Saʼid Abdulkarim Samʼoniy olim toʻgʻrisida bunday deydi: "Abu Bakr Zohid Samar­qan­diy­ning bunday deganini eshitganman: "Imom Lomishiy bilan bir bogʻda kechani oʻtkazdim. U kishi yarim tunda bogʻdan chiqib bir tomonga keta boshladi. Men ham uning ortidan ergashib ketaverdim. Keyin katta, chuqur bir daryoga etdi va kiyimlarini echdi. Soʻng mato oʻrab suvga tushib, shoʻngʻib ketdi. Suvdan boshini chiqarmasdan ancha vaqt qolib ketdi. Men choʻkib ketdi deb oʻylab: „Ey musulmonlar, shayx choʻkib ketdi“, — deb qichqira boshladim. Ozgina vaqtdan keyin u kishi boshini suvdan chaqarib: „Ey oʻgʻlim choʻkkanim yoʻq“, dedi. Men „Ey xojam, men sizni choʻkib ketdi deb oʻylabman“, — dedim. U kishi: „Choʻkmadim, lekin mana shu yerda Allohga sajda qilishni xohladim, bu yerda hech kim sajda qilmagan boʻlsa kerak“, — dedi. Bundan koʻrinib turibdiki, alloma yetuk darajali, boshqalarga ibratli kishi boʻlganidan dalolat qiladi. Lomishiy Samarqandiy Bagʻdoddan qaytib kelgan (522/1128) yilining Ramazon oyi (sentyabr)da sakson bir yoshida vafot etgan.

## Adabiyotlar

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

## Manbalar