open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Domokos jangi

**Domokos jangi** () Usmonlilar imperiyasi va Yunoniston qirolligi oʻrtasida boʻlib oʻtgan toʻqnashuv..

## Tarix
Gretsiya Krit orolini qoʻshib olishga harakat qilgandan soʻng, Usmonli porti Gretsiyaga urush eʼlon qildi. Elassonadagi () Usmonlilar qoʻshini qoʻmondoni Edhem Posho (keyinchalik Gʻozi unvoniga sazovor boʻlgan) edi. Jang vaqtida 46 yoshda boʻlgan Edhem posho Usmonli armiyasining eng yosh qoʻmondoni edi. Yunon armiyasiga shahzoda Konstantin boshchilik qilgan. Domokosdagi Usmonli qoʻshini 45 000 kishi, yunon armiyasi esa 40 000 kishi edi. Bundan tashqari Yunoniston tomonida Ricciotti Garibaldi qoʻmondonligi ostida 2000 ta italyan askari jangda qatnashgan.

## Jang
Dastlabki gʻalabalardan Edhem Posho oʻz qoʻshinlarining bir qismini Velestinda (bu jang teatri edi) yoki Farsalada saqlaganligi aytiladi. Gretsiyaning yangi bosh vaziri Dimitrios Rallis Buyuk Kuchlar vositasida sulh tuzishni rejalashtirgan edi. Murosaga kela olmagan Edhem Posho 1897-yil 17-mayda Domokos (Dömeke) shahriga yoʻl oldi. Domokos yunon armiyasining oldinga siljib borayotgan Usmonli qoʻshiniga qarshi tayanchi boʻlgan.

Usmonlilar 17-may kuni erta tongda bir necha guruh boʻlib oldinga siljishdi. Usmonlilar armiyasi quyidagi qismlardan iborat edi: Hayri poshoning oʻngdagi boʻlimi, Tsioba tomon yoʻnalgan, Neshet Poshoning boʻlinmasi Domokosga boradigan asosiy yoʻlda. Markazda Hamdi Posho, chap tarafda Mahmud posho boʻlinmadi, Hamdi poshoning ortidan Haydar poshoning boʻlinmasi.

Dastlabki hujumlar ertalab soat 10 larda yunon armiyasi chizigʻining chap tomonida, Hayri posho qoʻshinlari Tsioba qishlogʻida kichik yunon otliq qoʻshinlari bilan toʻqnash kelganida boshlandi. Hayri posho askarlariga qishloqni egallash uchun bir soat kerak boʻldi.

Hamdi va Memduh boshchiligidagi turk chap qanoti polkovnik Mastrapas boshchiligidagi yunon qoʻshinlari tomonidan koʻrsatilgan qarshilik tufayli sekin oldinga siljidi. Yunonistonning toʻrtinchi diviziyasi Hamdining albaniyalik muntazam qoʻshinlarini bir muncha vaqt ushlab turdi.

Soat 15:00 da yunonlar Domokos oldidagi tekislikdan chiqib ketishdi.

Soat 23:00 da Edhem Posho Hamdidan xabar oldi. Hamdi va Memduh yunonlarning oʻng qanotiga hujum qilishga tayyor edilar. Edhem ertasi kuni Hamdiga yunonlarga hujum qilishni buyurdi. Shahzoda Konstantin turk qoʻshinlarining oʻng tomonidan hujum qilishini sezdi va tunda qoʻshinga chekinishga buyruq berdi 

## Natija
Edhem posho tashabbusni oʻz qoʻliga oldi va Termopilaga hujum boshladi. Dovon yunon qoʻshinlari tomonidan qattiq himoyalangan boʻlsa-da, u qoʻlga olindi. Ammo Usmonli sardori Halil Rifat posho Afinani egallashni rejalashtirgan edi. Shunga qaramay, Yevropaning buyuk davlatlari Usmonli hukumatini sulh tuzishga majbur qildi. Jangdan ikki kun oʻtgach, ikkala tomon ham oʻt ochishni toʻxtatdi. Usmonli qoʻshini gʻalaba qozongan boʻlsa-da, Krit porti ustidan nazoratni yoʻqotdi.

## Manbalar
Optimistik

**Optimistik** () — Ukrainaning Ternopil viloyati Chortoq tumani, Korolevka qishlogʻidagi karst gʻori. Dunyodagi eng uzun gipsli gʻor, dunyodagi beshinchi eng uzun gʻor. Shu vaqtgacha aniqlangan uzunligi taxminan 267 km. Toʻliq oʻrganilmagan. Gʻordan Ternopilgacha boʻlgan masofa 115 km.

## Xarakteri
Gʻor 1966-yilda ochilgan. Bugungi kunga qadar xaritalangan parchalarning umumiy uzunligi taxminan 267 km. Oʻtish joylari taxminan 80 m chuqurlikda joylashgan. Gʻor loy bilan qattiq berkilgab. Gʻor ichida stalaktitlar, heliktitlar va boshqa sinter formasyonları mavjud.

## Kashfiyot tarixi
Gʻorlarga boy Podoliya tadqiqotchilarni doimo oʻziga jalb qilib kelgan. 1965-yilda yangi tashkil etilgan "Cyclops" klubining speleologlari Korolevka qishlogʻi yaqinidagi Vetrovaya gʻorida topografik tekshiruv oʻtkazdilar. Oʻsha paytda Ternopil viloyatining Borshchevskiy tumanida, mahalliy bolalar yaqin atrofdagi yer osti oqimini koʻrsatdilar. Tadqiqotchilar qazish ishlarini olib borishga muvaffaq boʻlmadilar, lekin bir yil oʻtib, 1966-yil 8-mayda qaytib kelishdi. Aleksey Solar va Miron Savchin oʻtgan yili ularning yoʻlini toʻsib qoʻygan loy sifon orqasiga kirib, gʻorning 400 metrga yaqin qismini koʻzdan kechirdilar. Dastlab gʻorning uzunligi kamida 3 kilometr deb taxmin qilingan, keyingi izlanishlari uni butun Sovet Ittifoqidagi eng uzun gʻorga aylantirdi. Gʻor optimistik deb nomlangan, tadqiqotchilar Lvov aholisini „optimistlar“ deb atashgan.

Oʻshandan beri 200 dan ortiq ekspeditsiya amalga oshirildi. Gʻorni tadqiq qilishda Bolgariya, Polsha, Rossiya speleoglari qatnashdi.

Gʻor oʻrganilgach, yangi yer osti tayanch lagerlariga ehtiyoj paydo boʻldi. 2008-yil holatiga koʻra, ularning soni 15 tani tashkil etadi. Gʻorning perimetri boʻylab eng chuqurda joylashgan yer osti lagerlaridan biri boʻlgan „Oazis“dir: lagerning oʻzida toza suv ombori, uni chiqarish uchun nasos, ellik kishilik yotoqxonalar va yangi oshxona anjomlari bor.

## Yozuvlar

* Bu dunyodagi eng uzun gipsli gʻor va dunyodagi beshinchi eng uzun gʻor.
* Bu yerda topilgan heliktitlarning mavjudligi ular faqat ohaktosh gʻorlarida paydo boʻlishi mumkinligi haqidagi nazariyalarni yoʻqqa chiqardi

## Manbalar
Avksentiy Mordinov

**Avksentiy Yegorovich Mordinov** (1910—1993) — birinchi yoqut faylasufi, falsafa fanlari doktori, professor; Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

## Biografiyasi
Avksentiy Mordinov 1910-yil 23-fevralda hozirgi Tattinsk ulusining Ust-Amginsk naslegida kambagʻal oilada tugʻilgan.

Toʻqqiz yoshida Chichimaxdagi boshlangʻich maktabiga oʻqishga kiradi, soʻngra Cherkexdagi yetti yillik maktabida oʻqishni davom ettiradi. 1929—1930-yillarda jurnalistik faoliyat bilan shugʻullangan va „Eder Bolshevik“ gazetasining mas’ul kotibi boʻlgan. 1930-yilda Yoqut pedagogika texnikumini tugatib, Moskva falsafa, adabiyot va tarix institutiga oʻqishga kiradi va uni 1934-yilda tugatdi. Moskva shahar qoʻmitasi va komsomol markaziy qoʻmitasi topshirigʻiga asosan Moskva viloyatida universal oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazishda ishtirok etgan.

1934-yil oxirida Mordinov oʻz vataniga qaytib keladi va shu vaqtdan boshlab pedagogik faoliyat bilan shugʻullanib, falsafadan dars beradi: 1936-yildan Yoqut pedagogika institutining falsafa kafedrasi mudiri (bir vaqtning oʻzida Yoqut Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Xalq Komissarlari Soveti huzuridagi Til va madaniyat ilmiy-tadqiqot instituti ilmiy kotibi) boʻlib ishlagan, 1956-yildan Yoqut davlat universitetining falsafa kafedrasi mudiri. 1940-yilda „Proletariat diktaturasi va milliy madaniyat“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini; 1954-yilda „SSSR xalqlari sovet madaniyatining sotsialistik mazmuni va milliy shakli“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasi himoya qilgan.

Avksentiy Mordinov 1993-yil 1-noyabrda vafot etgan.
## Xotira
Tattinsk gimnaziyasi uning nomi bilan atalgan.

## Mukofotlari
Avksentiy Mordinov ikki marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni, „Hurmat Belgisi“ ordeni va medallar bilan taqdirlangan. P. A. Oyunskiy nomidagi Davlat mukofoti laureati boʻlgan.

## Manbalar
Kabulbaba

**Kabulbaba (Mustafakemalpaşa)** — Turkiyaning Bursa viloyati, Mustafakemalpaşa tumanidagi qishloq. Aholisi 183 kishidan iborat (2022).

## Manbalar
Nikolay Avilov

**Nikolay Viktorovich Avilov** (1948-yil, 6-avgustda Odessada tugʻilgan) — Sovet yengil atletikachisi, dekatlonchi, jahon rekordchisi, olimpiya chempioni, uchta olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1972). Odessaning „Dinamo“ klubi sharafini himoya qilgan.

## Tarjimai holi
13 yoshida yengil atletika bilan shugʻullana boshlagan. Mashgʻulotlarni basketbol maydonida olib borgan. Odessalik mashhur murabbiy Vladimir Katsmanning shogirdi. 16 yoshida Nikolay Avilov balandlikka sakrash boʻyicha sport ustasi unvonini olgan.

1964-yilda Ukraina SSR yoshlar terma jamoasiga qoʻshilgan. 1967-yilda SSSR xalqlarining IV Spartakiadasining dekatlon boʻyicha musobaqasida ishtirok etgan. 19 yoshida yakuniy jadvalda beshinchi oʻrinni egallagan. 1968-yilda SSSR chempionatining bronza medalini qoʻlga kiritgan. 1968-yilda Mexiko shahrida boʻlib oʻtgan olimpiadada idhtirok etib, 4-oʻrinni egallagan. 1972-yilda SSSR chempionligini qoʻlga kiritgan. Shundan soʻng, Myunxendagi olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan. Olimpiadada 8454 ball toʻplagan holda chempion boʻlgan va jahon rekordini oʻrnatgan.

1975 va 1976 yillarda ketma-ket ikki marta SSSR chempioni boʻlgan. Monrealdagi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etib, bronza medalini qoʻlga kiritgan. 1980-yilda, 32 yoshida, Moskvadagi olimpiya oʻyinlariga yoʻllanma olishga harakat qilgan. Ammo saralash turnirida beshinchi oʻrinni egallagan. Shundan soʻng, Sportchilik faoliyatini yakunlashga qaror qilgan va murabbiylik faoliyatini boshlagan.

Murabbiy sifatida mahalliy sportchilarni ham, Iroq, Xitoy, Misr va Seyshell orollaridagi sportchilarni ham musobaqalarga tayyorlagan. Seyshell orollarida 10 yildan ortiq faoliyat yuritgan.

Hozir Odessada yashaydi. 2015-yilda Odessa viloyat kengashiga boʻlib oʻtgan saylovlarda gʻolib boʻlgan.

1974-yilda „Nikolay Avilovning ikki kuni“ () nomli film suratga olingan.
## Manbalar
Sariagʻash vokzali

**Sariagʻash vokzali**() — Qozog'iston temir yoʻllari kompaniyasiga qarashli, Sariagʻashning markazida joylashgan yirik temir yoʻl vokzalidir. ????-yilda ochilgan. Vokzali kodi:698305.

Oʻzbekistonga boradigan poezdlar va Oʻzbekistondan kelayotgan poezdlar ushbu bekatda immigratsiya qilinadi.

## Temir yoʻli
* Trans-Aralsk temir yoʻli  (kk) 
* Turkiston-Sibir temir yoʻli 

## Koʻchalarga chiqish

## Qo'shni stantsiya

## Yana qarang
* Sariagʻash vokzalidagi poyezdlar jadvali Yandex’da. Jadvallar.

## Manbalar
Yuriy Poyarkov

**Yuriy Mixaylovich Poyarkov** (1937-yil, 10-fevral, Xarkov — 2017-yil 10-fevral, Xarkov) — sovet voleybolchisi, SSSR terma jamoasi aʼzosi (1960-1968). Ikki karra olimpiya chempioni (1964 va 1968), ikki karra jahon chempioni (1960 va 1962), 1965-yilgi jahon kubogi sohibi, ikki karra Yevropa chempioni (1967 va 1971), SSSR chempioni (1967-yil). SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1964).

## Tarjimayi holi
Xarkovda voleybol bilan shugʻullana boshlagan. „Burevestnik“ (Xarkov) jamoasi tarkibida oʻynagan. 1967-yilda Ukraina SSR terma jamoasi aʼzosi sifatida SSSR chempioni va SSSR xalqlari Spartakiadasi gʻolibi boʻlgan. 1960-yildan 1972-yilgacha SSSR terma jamoasi safida rasmiy musobaqalarda qatnashgan. 1965-yildan — milliy terma jamoaga sardorlik qilgan. Terma jamoa tarkibida ikki karra olimpiya chempioni (1964 va 1968), 1972-yilgi olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori, ikki karra jahon chempioni (1960 va 1962), 1966-yilgi jahon chempionatining bronza medali sovrindori va 1965-yilgi jahon kubogi gʻolibi boʻlgan. 1969-yilgi jahon chempionatining bronza medalini qoʻlga kiritgan. 1967 va 1971-yillarda ikki karra Yevropa chempioni boʻlgan va 1963-yilgi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori. U kuchli lateral xizmatga ega edi, shuning uchun u „katapult odam“ laqabini oldi.

1980-yilda Moskva olimpiadasi mash`alasini marshutning xarkovdan oʻtadigan qismi boʻylab olib oʻtgan.

1965-yildan KPSS aʼzosi.

1996-yildan 2011-yilgacha professor sifatida sport oʻyinlari kafedrasi mudiri;

2011-yildan G. S. Skovoroda nomidagi Xarkov Milliy pedagogika universitetining sport oʻyinlari kafedrasi (2016-yil sentyabr oyidan kafedra nomi „Olimpiya va professional sport va sport oʻyinlari kafedrasi“ga oʻzgartirilgan) professori.

Ukraina voleybol federatsiyasi ijroiya qoʻmitasi aʼzosi va shahar kengashi deputati etib saylangan.

2007-yilda uchta olimpiadada uchta medal (medallarning ikkitasi oltin) qoʻlga kiritgan sportchi sifatida Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan

Yuriy Mixaylovich Poyarkov Xarkovdagi 2-sonli qabristonga dafn etilgan.

## Mukofotlari
„Hurmat Belgisi“ ordeni ordeni (ikki marta), Ukrainaning III va II darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordenlari bilan taqdirlangan. Xarkov (1999-yildan) va Xarkov viloyati (2008-yildan)ning faxriy fuqarosi.

## Manbalar
Kemeri milliy bogʻi

**Kemeri milliy bogʻi** () — Latviyaning Yurmala shahri gʻarbida joylashgan milliy bogʻ. 1997-yilda tashkil etilgan, mamlakatdagi uchinchi yirik milliy bogʻ boʻlib, 381,65 km² maydonni egallaydi. Bogʻ hududini asosan oʻrmonlar va botqoqlar egallagan, ulardan eng muhimi Buyuk Kemeri bogʻidir (). Bogʻ shifobaxsh xususiyatga ega mineral buloqlar va balchiqlar bor.

## Ekotizim

Oʻrmonlar bogʻning umumiy maydonining 57% ni egallaydi. Bogʻlar Ķemeri milliy bogʻi umumiy maydonining 24% ni egallaydi. Botqoqlarda oʻsimliklarning koʻp turlari, ayniqsa moxlar va orxideya oʻsadi. Oʻtloqlar quruq va nam hududning 6% ni egallaydi. Koʻllar, daryolar, oltingugurtli buloqlar va dengiz koʻrinishidagi suv park hududining 10% ni egallaydi. Dehqochilik maqsadlarida botqoqliklarni quritish uchun koʻp harakat qilingan.

### Qushlar
Botqoqda Latviya qushlarining bir qator turlari yashaydi, masalan, oddiy turna va oltinrang rjanka.

### Botqoq mevalari
Botqoqda, klyukva, crowberrie, Rubus chamaemorus va blueberrie kabi isteʼmol qilish mumkin boʻlgan yovvoyi rezavorlar mavjud.

### Oʻsimliklar
Botqoq oʻsimliklarga boy emas, chunki ogʻir sharoitlar, masalan, ozuqa moddalarining pastligi va kislorod miqdori pastligi oʻsimliklar oʻsishiga xalal beradi. Botqoq hududida Eriophorum vaginatum, Calluna vulgaris, Ledum palustre, Rhynchospora alba, Andromeda polifolia, Drosera, Pinus sylvestris va Sphagnum kabi sharoitga moslashgan turlar oʻsadi.

### Oltingugurtli buloqlar
Ķemeri milliy bogʻida suvda oson eriydigan H2S gazini hosil qiluvchi gips va tuproq bakteriyalari (Desulfovibrio desulfuricans) tufayli koʻplab tabiiy oltingugurtli buloqlar mavjud. Kemerida topilgan shifobaxsh mineral suvlar va balchiqlar yaqin atrofdagi kurortlarda qoʻllanadi. Balchiq asosan ovqat hazm qilish tizimi va teri muammolarini davolash uchun ishlatiladi.

## Turizm

Kemeri milliy bogʻida bir nechta tabiiy soʻqmoqlar va keng yoʻlaklar mavjud. Ulardan eng mashhurlari Buyuk Kemeri bogʻida joylashgan qisqasi (1,4 km (0,87) mi) va uzuni (3,4 kilometr (2,1 mi)). Yoʻlaklar quyosh botishini suratgaolish uchun keladigan fotograflar eʼtiborini doimo jalb qilib kelgan.

## Tarix
Latviyada botqoqlarning shakllanishi muzlik davridan keyingi vaqtga, taxminan 10 000 yil oldin, iqlim issiqroq va namroq boʻlganida boshlangan. Bu esa koʻl tubida qumli tuproq, suv oʻsimliklari va hayvonlarining qoldiqlaridan iborat qalin sapropel loy qatlami hosil boʻlishiga olib kelgan.

Ikkinchi Jahon urushi davrida Botqoq koʻplab tanklarni yutib yuborgan.

## Manbalar
Isidor Baraxov

**Isidor Nikiforovich Baraxov (Ivanov)** (1898-yil 12-fevral — 1938-yil 15-sentyabr) — sovet davlat, ijtimoiy va siyosiy arbobi, fuqarolar urushi qatnashchisi. Maksim Ammosov va Platon Oyunskiy bilan birgalikda RSFSR tarkibida Yoqut ASSR tashkil etilishining boshida turgan. Stlin repressiiyasi qurboni.
## Biografiyasi
Isidor Baraxov 1898-yil 12-fevralda Yakutsk viloyati Verxnevilyuy ulusining Xarbalax naslegida boy chorvador-dehqon oilasida tugʻilgan. 1914-yilda Verxnevilyuydagi qishloq boshlangʻich maktabni tugatgan. Yakutskdagi oʻqituvchilar seminariyasida oʻqigan yillarida E. M. Yaroslavskiy tanishib qoladi va uning inqilobiy doirasida qoʻshiladi. 1917-yil sentyabrdan Rossiya sotsial-demokratik ishchilar partiyasi aʼzosi. RKP (b) Yakutsk guberniyasi, Vilyuy uyezdi byurosi kotibi (1920—1922), YASSR Xalq Komissarlari Soveti raisi (1922—1924), Butunittifoq kommunistik partiyasi Yakutsk viloyati qoʻmitasining birinchi kotibi (1926—1928), Butunittifoq kommunistik partiyasi Markaziy qoʻmitasi qishloq xoʻjaligi boʻlimining Sharqiy Sibir va Uzoq Sharq sektori mudiri oʻrinbosari, keyin sektor mudiri (1933—1938) boʻlib ishlagan. Partiyaning X, XII, XV syezdlariga delegat, SSSR Markaziy Ijroiya qoʻmitasi, YASSR Markaziy Ijroiya qoʻmitasi aʼzoligiga saylangan. 1926-yilda Bokuda boʻlib oʻtgan I Butunittifoq turkologik syezdida yoqut delegatsiyasiga rahbarlik qilgan.

1921-yil mart oyida Kommunistik partiyaning X qurultoyida Yoqutistondan ovoz berish huquqiga ega yagona vakil sifatida qatnashadi (ikkinchi delegat Platon Oyunskiy maslahat ovozi huquqiga ega boʻlgan). 1924-yil sentyabrdan Moskvadagi Kommunistik akademiyaning marksizm kurslari tinglovchisi. 1921—1924-yillarda partiya guberniyasi byurosi kotibi, Yoqut Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Xalq Komissarlari sovetining raisi boʻlib ishlaydi. 1926—1928-yillarda Yoqutistondagi partiya tashkilotiga rahbarlik qilgan.

1928—1933-yillarda Qizil professorlar institutida tahsil olgan. Oʻqishni tugatgach, Markaziy qoʻmita apparatida, Sharqiy Sibir va Uzoq Sharq qishloq xoʻjaligi sektori boshligʻi boʻlib ishlagan. Yoqutiston iqtisodiyotiga oid ilmiy ishlar muallifi.

1938-yilda soxta ayblovlar bilan ayblanib, oʻsha yilning 15-sentyabrida Moskva yaqinidagi Kommunarka poligonida qatl qilingan.

1956-yil 31-oktyabrda reabilitatsiya qilingan.

Xotini Aleksandra Andreyevna Cherepanova, oʻgʻli Yaroslav.
## Xotira
* Isidor Baraxov nomi 1-sonli Verxnevilyuy oʻrta maktabiga, Yakutsk, Verxnevilyuy va boshqa aholi punktlaridagi koʻchalarga berilgan.
* 1974-yil 31-oktyabrda Oka kemasozlik zavodida qurilgan „Sovet Yakutiyasi“ loyihasining yangi kemasiga Isidor Baraxov nomi beriladi.
* 1976-yilda Lena daryo paraxodchiligi birlashmasi tomonidan qurilgan „Lenaneft-2004“ neft tankeri nomi 2014-yil fevral oyida Isidor Baraxov sharafiga oʻzgartirildi.
* 2014-yil 27-aprelda Yakutskda Isidor Baraxov haykali oʻrnatilgan.
## Manbalar
Yuriy Shundrov

**Yuriy Aleksandrovich Shundrov** (, ; 1956-yil 6-iyun — 2018-yil 27-iyul) — ukrainalik sobiq xokkeychi. Darvozabon.

## Faoliyati
Shundrov oʻz faoliyatini 1978—1979-yilgi mavsumda Kiyevning „Sokil“ klubi tarkibida Sovet chempionatidagi ishtirok bilan boshlagan. 1990-91 yilgi mavsum soʻngigacha Sokil safida harakat qilgan. Keyin 1991—1992-yilgi mavsumda „Ximik Voskresensk“ klubi tarkibiga oʻtgan. 1994-yilgacha „Sokil Kiyev“ klubiga qaytgan. Sokil bilan uch mavsum oʻtkazgandan soʻng, yana Ximik Voskresensk jamoasiga oʻtib, u yerda ikki mavsum oʻtkazgan. Shundrov 1999—2000-yilgi mavsumda „Krijinka Kiev“ va „Rapid Bukuresti“ klublari safida harakat qilgan. 2000-yilda faoliyatini yakunlagan.

Xalqaro miqyosda Shundrov 1985-yilda SSSR terma jamoasi safida Chexoslovakiyaga qarshi ikkita koʻrgazmali oʻyinda ishtirok etgan. 1995, 1997, 1998 va 1999-yilgi jahon chempionatlarida Ukraina erkaklar milliy xokkey jamoasi sharafini himoya qilgan.

Shundrov 2011-yilda Kontinental xokkey ligasining SSKA Moskva klubi darvozasini qoʻriqlagan. 2008-yildan 2010-yilgacha Magnitogorskning „Metallurg“ klubida darvozabon boʻlgan.

SSSR terma jamoasi tarkibida 2 ta oʻyinda darvozasidan 2 ta shayba oʻtkazib yuborgan. Ukraina terma jamoasi safida esa 23 ta oʻyinda 30 ta shayba oʻkazib yuborgan.

## Murabbiylik faoliyati
2008-yildan 2010-yilgacha Magnitagorskning Metallurg klubida murabbiy sifatida faoliyat yuritgan.

2011-yildan 2013-yilgacha Moskvaning SSKA klubida darvozabonlar murabbiyi sifatida faoliyat yuritgan.

2014-yildan 2017-yilgacha Sochi xokkey klubida darvozabonlar murabbiyi sifatida faoliyat yuritgan.

## Yutuqlari
1984—1985-yilgi mavsumda Xokkey boʻyicha SSSR chempionatining bronza medali sohibi.

1995 va 1997-yillarda Ukraina chempioni.

## Vafoti
2018-yil 27-iyulda yurak ishemik kasalligi tufayli vafot etgan. Kiyev-Svyatoshinskiy tumanidagi Bobrisa qishlogʻida dafn etilgan.

## Manbalar
Fevronya Baisheva

**Fevronya Alekseevna Baisheva** (1925 — 2017) — sovet va rus xor dirijyori, xormeyster. RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1958). Saxa respublikasi (Yoqutiston) xalq artisti.

Fevronya Baisheva birinchi professional yoqut xor dirijyori boʻlgan.
## Biografiyasi
Fevronya Baisheva 1925-yil 8-iyulda Yoqut Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Megino-Kangalas tumani, Jabil naslegida tugʻilgan. Yetti yillik maktabni tugatgach, Yoqut feldsher-akusherlik maktabiga oʻqishga kiradi, ammo moliyaviy yetishmovchilik tufayli oʻqishni tark etishga majbur boʻlgan. 1941-yilda Fevronya Yoqut davlat teatrining musiqiy va vokal guruhiga xor artisti sifatida qabul qilinadi. 1951-yilda P. I. Chaykovskiy nomidagi Moskva davlat konservatoriyasining dirijyorlik va xor fakulteti milliy boʻlimini tamomlagan. Yoqutistonga qaytib kelgandan keyin Fevronya Baisheva Yoqut musiqa va sanʼat bilim yurtining dirijyorlik va xor boʻlimining asos solib, birinchi oʻqituvchisi boʻladi, oʻzining pedagogik faoliyatini Yoqut radio qoʻmitasi xori boshqaruvi bilan birlashtiradi. 1956—1961-yillarda Moskva konservatoriyasida taniqli xor arbobi, professor A. V. Preobrajenskiy sinfida malakasini oshiradi. Fevronya Baisheva xormeyster sifatidagi faoliyati bilan bir qatorda oʻquv faoliyatini ham olib bordi, musiqa haqidagi radio va televideniye dasturlarida qatnashdi va „Bilim“ jamiyatida oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1965-yildan 1987-yilgacha Yoqutiston respublikasi xor jamiyatining doimiy raisi, 1951—1988-yillarda davlat televideniye va radioeshittirish qoʻmitasi xor jamoasining bosh xormeysteri va badiiy rahbari, 1966—1968-yillarda madaniyat vazirining sanʼat boʻyicha oʻrinbosari, 1992-yildan 1994-yilgacha Yoqutiston xalqlari musiqa va folklor muzeyida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Rus va yoqut tillarida kitoblar yozgan

Fevronya Baisheva 2017-yil 24-sentyabrda Yakutskda vafot etgan
## Mukofot va unvonlari
* „Hurmat Belgisi“ ordeni;
* „Mehnat faxriysi“ medali;
* Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan ta’sis etilgan medali;
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1958);
* Saxa respublikasi (Yoqutiston) xalq artisti;
* „SSSR Qurolli Kuchlarining madaniy aʼlochisi“, „SSSR televideniyesi va radiosi aʼlochisi“, „Umumrossiya xor jamiyati aʼlochisi“ koʻkrak nishonlari bilan taqdirlangan.
* Yoqut Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Oliy Kengashi Prezidiumi, KPSS Ulyanovsk viloyat qoʻmitasi va xalq deputatlari Yoqut viloyat Kengashi ijroiya qoʻmitasining faxriy yorliqlari bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Aleksandr Shelochkov

**Aleksandr Anatolevich Shchelochkov** ( 20-noyabr) — sovet futbolchisi, futbol murabbiyi.

## Futbolchilik faoliyati
Shchelochkov „Paxtakor“ futbol maktabini tamomlagan. 1966-yilda Oʻzbekiston SSR terma jamoasi tarkibida Oliy liga jamoalari oʻquv-mashgʻulot guruhlari turnirining eng yaxshi oʻyinchisi va yoshlar kubogi gʻolibi boʻlgan. Oʻsha yili u SSSRning eksperimental yoshlar terma jamoasiga taklif qilingan. 1968-yilda u Sovet Ittifoqi terma jamoasi tarkibida oʻynagan San-Remodagi UEFA turnirining eng yaxshi futbolchisi deb tan olingan.

U yaxshi jismoniy xususiyatlar, dribling va zarbalar bilan ajralib turardi. Ulan-Udening Selenga klubi va „Paxtakor“ jamoalarida oʻynagan. 1969-yilda Moskvaning „Lokomotiv“ jamoasi safida SSSR Oliy ligasida bitta oʻyin oʻtkazgan, soʻngra Oʻzbekistonning Politodel jamoasi bir mavsum oʻynagan, keyin esa 1971-yilda u Kuybishevning „Sovetlar qanotlari“ jamoasi tarkibida SSSR Birinchi ligasida 2 ta oʻyin oʻtkazgan.

1973-yilda futbolchilik faoliyatini yakunlab, murabbiy boʻldi. U Oʻzbekistonning „Hisor“ klubiga va shuningdek SSSR xalqlari Spartakiadasida Oʻzbekiston terma jamoasiga ustozlik qilgan.

Toshkentda Aleksandr Shchelochkov xotirasiga bagʻishlangan turnirlar muntazam oʻtkazib kelinmoqda.

## Manbalar


## Havolalar

* „Krilya Sovetov“ FK rasmiy saytidagi profil 
* Aleksandr Shchelochkovni eslash
*
Aleksey Jitnik

**Aleksey Jitnik** (, ; 1972-yil 10-oktyabrda tugʻilgan) — ukrainalik sobiq professional xokkeychi. Himoyachi. Jitnik Milliy xokkey ligasida (NHL) boshqa SSSR himoyachilarga qaraganda koʻproq oʻyin oʻtkazgan (1,085). Xalqaro miqyosda Sovet Ittifoqi, MDH va Rossiya sharafini himoya qilgan; Ukraina safida ikkita NHL All-Star oʻyinlarida qatnashgan. Uning 13-raqamli futbolkasi Sokil Kiyev klubida qadrlanadi.

## Faoliyati

Jitnik ikki yil davomida SSSR chempionatida Sokil Kiyev safida oʻynaganidan soʻng, 1991-yilgi NHL kirish loyihasi Los Angeles King klubi safida istirok etgan. Umumiy hisobda 81-oʻrinni egallagan. Bir yildan soʻng 1992-1993-yilgi mavsumda NHLda ishtirok etgan.

Jitnik NHLdagi debyutini 1992-yil 6-oktyabrda Calgary Flamesga qarshi oʻtkazgan. Debyut golini ham mazkur jamoa darvozasiga kiritgan. Yangi mavsumda Kings tarkibida umumiy 48 ochko toʻplashga muvaffaq boʻlgan va jamoaga yangi kelib qoʻshilgan himoyachilar orasida ikkinchi oʻrinni egallagan. Aleksey Jitnik Stenli kubogi finaligacha yetib borgan Los Angeles Kings klubida muhim xokkeychilaridan biri boʻlgan. Kings Stenli kubogi finalida Montreal Canadiens klubiga imkoniyatni boy bergan.

1995-yil 14-fvralda Los Angeles Kings jamoasi Jitnik, Wayne Gretzky va Robb Stauberlarni Buffalo Sabers klubi xokkeychilari: Grant Fuhr, Denis Sigurov va Philippe Boucher bilan almashtirishga qaror qilgan. Aleksey Sabers jamoasining muhim oʻyinchilaridan biriga aylangan va klubga NHLning 1996—97-yilgi mavsumida Shimoli-sharqiy divizionda gʻalaba qozonishda katta yordam bergan. Sabers safida 1998—99-yilgi NHL mavsumida finalga qadar yetib borgan. 2005-yilda Rossiya Superligasiga qaytgan.

2004—2005-yilgi mavsumdagi lokautdan soʻng „New York Islanders“ klubi bilan toʻrt yillik shartnoma imzolagan. 18 oʻyinni oʻtkazib yuborganiga raqamasdan jamoadagi himoyachilar orasida gollar soni boʻyicha ikkinchi oʻrinni egallagan va eng sermahsul xokkeychilardan biriga aylangan.

## Manbalar
Sartepa massivi bekati

**«Sartepa massivi bekati»** — Samarqand tramvaylari Yoʻnalish soni 1dagi bekat. 2017-yilda ochilgan.

## Koʻchalarga chiqish
* Samarqand iqtisodiyot va servis instituti qoshidagi 2-son akademik litsey
* 24-sonli maktab
* Xoʻja Abdu Moʻmin masjid
* 119-sonli bolalar bog'chasi

## Qo'shni stantsiya

## Manbalar
Toshkent-Hoʻjakent temir yoʻli

**Toshkent-Hoʻjakent temir yoʻli** - Toshkent Salor Hoʻjakent bilan bog'laydigan temir yo'l. faqat elektropoyezd ishlaydi.

## Yo'lda turgan bekatlar ro'yxati
Salor - Shahrobod - Feruza - Nurhayot - Qodiriya - Qibray - Botanika - Oqqovoq - Poʻlatquyubvchi - Bozsu - Niyozbek - Chirchiq - Oronchi (platforma) - Oronchi - Pargos - Iskandar - Barraj - Gʻazalkent - Bostanlyk - 53km - Qaronqul - Hoʻjakent

## Manbalar
Siyob bozori bekati

**«Siyob bozori bekati»** — Samarqand tramvaylari Yoʻnalish soni 2dagi bekat. 2017-yilda ochilgan.

## Koʻchalarga chiqish
* Siyob bozori
* Hazrati Xizr masjidi
* Afrosiyob
* Bibixonim jome masjidi
* Bibi Khanym Mausoleum
* Shohizinda

## Qo'shni stantsiya

## Manbalar
Vasiliy Lomachenko

**Vasiliy Anatolyevich Lomachenko** (; 1988-yil 17-fevralda tugʻilgan) — ukrainalik professional bokschi. Yengil vazn toifasining turli vaznlarida bir nechta jahon chempionligini qoʻlga kiritgan. 2024-yilning may oyidan yengil vazn toifasida Xalqaro boks federatsiyasi (IBF) chempioni hisoblanadi.

Lomachenko barcha davrlarning eng muvaffaqiyatli havaskor bokschilaridan biri. Havaskor boksdagi faoliyati davomida 396 bahsda gʻalaba qozongan va 1 marta magʻlubiyatga uchragan. Magʻkubiyati uchun ikki marta qasos olishga muvaffaq boʻlgan. Yengil va oʻrta vazn toifalarida bahslarda ishtirok etgan. 2007-yilgi jahon chempionatida kumush, 2008yilgi Yevropa chempionatida oltin, 2008 va 2012-yilgi olimpiya oʻyinlarida hamda 2009 va 2011yillardagi jahon chempionatlarida oltin medallarni qoʻlga kiritgan.

Lomachenko 2013-yilda professional boksda debyut qilgan. Dastlabki jangda tailandlik Saensak Muangsuringa qarshi ringga koʻtarilgan. Uchinchi jangidayoq WBO yoʻnalishi chempioniga aylangan.

Faoliyati davomida ommaviy axborot vositalari tomonidan bir nechta mukofotlarga loyiq koʻrilgan. *The* *Ring* va ESPN nashrlari Lomachenkoni 2013-yilda „Yil istiqboli“ deb atagan; CBS Sports esa 2016-yilda yilning eng yaxshi bokschisi deb eʼtirof etgan; HBO Sports 2016 va 2017-yilda yilning eng yaxshi bokschisi deb topgan; Amerika Boks Yozuvchilari Assotsiatsiyasi () va *The Ring* nashri Vasiliyni 2017-yilda yilning eng yaxshi jangchisi deb eʼtirof etgan.

2024-yil may holatiga Lomashenko *The Ring* va ESPN nashrlari tarafidan eʼlon qilingan reytingga koʻra yengil vazn toifasida jahondagi eng yaxshi bokschi hisoblanadi. Xalqaro Boks Reytinglar Kengashi () va BoxRec tomonidan tuzilgan reytingda esa ikkinchi oʻrinda qayd etilgan.
## Manbalar
Yoshlik bogʻi bekati

**«Yoshlik bogʻi bekati»** — Samarqand tramvaylari Yoʻnalish soni 1dagi bekat. 2017-yilda ochilgan.

## Koʻchalarga chiqish
* 43-sonli maktab
* Yoshlik Istirohat Bog'i
* Semerkand Bölgesi AIDS Önleme Merkezi

## Qo'shni stantsiya

## Manbalar
Bradford katta masjidi

**Bredford katta masjidi** yoki **Al-Jamiya Suffa-Tul-Islom Katta masjidi** Angliyaning Gʻarbiy Yorkshire shtatidagi Bradford shahrida joylashgan eng katta masjiddir.

U 1983-yilda tashkil etilgan, qurilish ishlari 2002-yilda boshlangan va 2012 yoki 2014-yilda ochilgan. Masjidda 8000 namozxon namoz oʻqishi mumkin, shu sababli ham, mazkur masjid Buyuk Britaniyadagi eng yirik masjidlardan biri hisoblanadi. Masjid Bradfordning Little Horton hududidan oʻtgan Bradford „Alp“ temir yoʻlining bir qismi boʻlgan temir yoʻl kesishmasida qurilgan. 4 million funt sterlingdan ortiq summaga moliyalashtirilgan masjid qurilishi mahalliy xayriya hisobidan qoplangan. 2019-yilda qoʻshimcha binolar qurilishi boshlangan.

*Telegraph &amp; Argus* nashri uni „shahardagi eng kuchli arxitekturaga ega diniy binolardan biri“ deb atagan.

2018-yilning noyabr oyida masjid Islom paygʻambari Muhammad xotirasiga tinchlik marshini uyushtirgan. 2020-yil mart oyida, COVID-19 pandemiyasi davrida masjidda 600 ga yaqin kishi ishtirok etgan dafn marosimi COVID-19 tarqalishi bilan aloqador boʻlgan.
## Manbalar

## Havolalar

*
Tripoli Islom muzeyi

**Tripoli Islom muzeyi** — Liviya poytaxti Tripolida Sayf al-Islom Qaddafiy koʻmagi va homiyligida qurilgan islom madaniyati muzeyi.

## Manzil
Muzeyning qurilish-qayta foydalanish loyihasi Tripolidagi Shari Sidi Xalifada joylashgan as-Sur hududida joylashgan.

## 2011-yil Liviyadagi fuqarolar urushi
2011-yil may oyida qurilish ishlari va sotib olish toʻxtatilganligi haqida xabar berildi; muzey 2011-yil sentabr oyida Muammar Qaddafiy hokimiyat tepasiga kelganining yilligini nishonlash uchun ochilishi rejalashtirilgan edi. 18-asrda Usmonli Yusuf Posho uchun qurilgan yozgi saroyda joylashishi kerak edi.

2011-yil avgust oyida Tripoli jangi natijalari, keyinchalik Sayf al-Islom Qaddafiyning hibsga olinishi muzeyning ochilish sanasi va bayramlarini oʻzgartirdi. Rejimning madaniyat boʻyicha maslahatchisi Hafed Valda loyiha toʻxtatilganini va toʻplamning kelajagi taʼminlanmaganligini tasdiqladi. Shu bilan birga, kolleksiyani talon-taroj qilishga urinishlar haqida xabar berilmagandi.

## Yana qarang

* Islom sanʼati muzeylari roʻyxati
* Liviyadagi muzeylar roʻyxati
* Qizil qalʼa muzeyi

## Manbalar

## Havolalar

* islamit.45.com  muzeyning rasmiy sayti (arab tilida)
* YouTube video — Studio Italia Costruzioni tomonidan Tripolidagi Islom muzeyining restavratsiyasi
Olga Xarlan

**Olha Gennadiyevna Xarlan** (; 1990-yil 4-sentyabrda tugʻilgan) — ukrainalik qilichboz. Qilichbozlik boʻyicha ayollar oʻrtasida toʻrt karra jahon chempioni va toʻrt karra olimpiya oʻyinlari sovrindori. 2012-14, 2017-18 va 2019-21-yillarda ayollar oʻrtasida qilichbozlikning sablya yoʻnalishidagi reytingda 1-oʻrinda qayd etilgan.

Xarlan, shuningdek, sablya yoʻnalishida ikki karra jamoaviy jahon chempioni, olti karra individual Yevropa chempioni va ikki karra jamoaviy Yevropa chempioni. Toʻrt karra Olimpiya chempioni, 2008-yilgi olimpiya oʻyinlarida jamoaviy musobaqa (Ukraina) gʻolibasi, 2016-yilgi oʻyinlarida jamoaviy musobaqa kumush medal sohibasi va yakkalik bahslarida ikki karra olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori. Xarlan 2008-yilgi Pekin olimpiadasi, 2012-yilgi London olimpiadasi, 2016-yilgi Rio-de-Janeyro olimpiadasi va 2020-yilgi Tokio olimpiadasida ishtirok etgan.

Xarlan nomi Xalqaro qilichbozlik federatsiyasi (Fédération Internationale d’Escrime; FIE) shon-sharaf zaliga kiritilgan. Qisqa vaqt davomida siyosiy siyosiy faoliyat ham olib borgan.

2023-yil 27-iyul kuni Italiyaning Milan shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ishtirok etgan. Mazkur turnir olimpiya oʻyinlari uchun muhim ochkolarni taqdim etishi bilan boshqalaridan ajralib turgan. Xarlan rossiyalik Anna Smirnovani 15-7 hisobida magʻlub etgan. Magʻlubiyatdan soʻng Smirnova tabriklash uchun qoʻlini Xarlanga uzatgan. Xarlan esa Smirnovaga javoban qilichini uzatgan. Smirnova bu holatni oʻziga nisbatan hurmatsizlik va Rossiya-Ukraina urushiga ishora deb hisoblagan. Tashkilotchilarga keskin eʼtiroz bildirgan. 45 daqiqa davomida (qilichbozlik bahslari oʻtkaziladigan) yoʻlakni tark etmagan. Smirnovaning eʼtirozlaridan soʻng, Xarlanga qora kartochka koʻrsatilib, musobaqadan chetlashtirilgan. Ukraina delegatsiyasi apellyatsiya arizasi bilan chiqdi. Ertasi kuni Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ) prezidenti Tomas Bach Xarlan 2024-yilgi olimpiya oʻyinlarida toʻgʻridan-toʻgʻri ishtirok etishi mumkinligi haqida maʼlum qilgan. Bundan tashqari, XOQ bilan maslahatlashganidan soʻng, FIE Xarlanga nisbatan chiqarilgan musobaqadan chetlatish haqidagi qarorini bekor qilgan va jamoaviy musobaqada qatnashish imkoniyatini bergan. Biroq, bu paytga kelib yakkalik musobaqalari yakunlanib boʻlgan edi. Shu sababli Xarlan oʻz faoliyatidagi beshinchi jahon chempionatida (yakkalik bahslarida) ishtirok eta olmagan.

## Manbalar
Muhammad Husayn az-Zahabiy

**Muhammad Husayn alz-Zahabiy** (1915-yil 19-oktyabr — 1977-yil 7-iyul) al-Azhar olimi va Misrning sobiq diniy vaqflar vaziri boʻlgan. Asosiy oqim Musulmon birodarlar harakatidan ajralib chiqqan jangari jihodchilar harakatining tanqidchisi boʻlgan. 1977-yil 3-iyulda Takfir val-hijra radikal guruhi tomonidan o‘g‘irlab ketilgan. Harakat uni garovda ushlab, qamoqdagi a’zolarni ozod qilishni talab qilgan. Ularning talabi qondirilmagandan keyin, az-Zahabiyni qatl qilishgan. Uning qatl etilishi ortidan Anvar Sadat hukumati Misrdagi jangari islomiy tashkilotlarga qarshi keskin choralar koʻrgan.

## Manbalar
Bregu masjidi

**Bregu masjidi** — Chernogoriyaning Ulqin shahridagi oltita masjiddan biri boʻlib, Meraja mahallasida joylashgan. U 1783-yilda Ulqinlik kapitan Ahmet Gjiyli tomonidan oʻz uyi yonida qurilgan. Masjid 1979-yildagi zilzila vaqtida jiddiy shikastlangan va 1986-yilda qayta tiklangan. Juma xutbasi arab va alban tillarida oʻqiladi.

## Yana qarang
* Ulqin
* Ulqindagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Bristol jomʼe masjidi

**Bristol jomʼe masjidi** — Angliyaning Bristol shahri Totterdown hududidagi masjiddir. Bu Bristoldagi birinchi masjid boʻlib, hozirda Angliyaning janubi-gʻarbiy qismidagi eng katta masjid hisoblanadi. Bino foydalanilmay qoʻyilgan cherkov oʻrnida ochilgan boʻlib, 1968-yilda sotib olingan va masjidga aylantirilgan. Keyinchalik u gumbaz va minora bilan bezatilgan.

## Tavsifi
Masjidda bitta gumbaz va bitta minoraga ega. Masjidda erkaklar ham, ayollar ham namoz oʻqishlari mumkin; asosiy zal (700 kishilik) va alohida ayollar namozxonasi (140 kishilik) bor. Binoda, shuningdek, bolalar uchun sinf xonalari va diniy bayramlar va boshqa uchrashuvlarni oʻtkazish uchun tadbirlar zali mavjud. Asosiy zalda yogʻochdan qilingan minbar oʻrnatilgan. Masjid islomning barcha anʼanalari va Bristolning musulmon boʻlmagan jamoasi uchun ochiqdir. Bristol jom’e masjidi roʻyxatdan oʻtgan xayriya tashkiloti va 2009-yilda tashkil etilgan shahardagi masjidlarning koʻp konfessiyali tashkiloti Bristol Masjidlari Kengashi (CBM) aʼzosi hamdir.

## Tarixi
Bristol jom’e masjidi dastlab Anglikan missiyasi xonasi boʻlib, 1889-yilda qurilgan va 1964-yilda yopilgan Sant-Katherine cherkovi oʻrnida joylashgan. 1968-yilda Bristol musulmonlari assotsiatsiyasi foydalanilmayotgan binoni cherkov kengashidan konvertatsiya qilish uchun sotib olgan. 1980-yilda inshootga gumbaz va minora qoʻshilgan. Bu Bristoldagi birinchi masjid boʻlib, hozirda Angliya janubi-gʻarbiy qismidagi eng katta masjiddir.

## Manbalar
Bornay masjidi

**Bornay masjidi** (kirillcha:Bornay məçete, Борнай мәчете; sobiq *Uchinchi sobor masjidi*), shuningdek, *Burnayevskaya masjidi* ( deb ham ataladi — Rossiyaning Tatariston hududi Qozon shahridagi masjid.

## Tarixi
Uning qurilishi Möxämmätsadiq Bornayev tomonidan taqdim qilingan va 1872-yilda Pyotr Ivanovich Romanov loyihasi boʻyicha amalga oshirilgan. Arxitektura uslubi *milliy romantik eklektizmdir*. Minora 1895-yilda qurilgan. Minora loyihasi Fyodor Nikolayevich Malinovskiy tomonidan ishlab chiqilgan, deb ishoniladi. Masjidning eshigi ustida minorasi, bitta zalli, bir qavatli, qizil gʻishtdan qurilgan. Ichki makon oʻrta asrlardagi tatar va rus anʼanalarida yaratilgan. 1930-1994-yillarda Bornay masjidi sovet hokimiyati sababli yaroqsiz holga keltirilgan va 1994-yilda dindorlarga qaytarilgan.

## Yana qarang

* Tataristonda islom
* Rossiyada islom
* Rossiyadagi masjidlar roʻyxati
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*  Rus masjidlari
Brandbergen masjidi

**Brandbergen masjidi**, rasmiy ravishda **Brandbergen shahridagi Islom uyushmasi** Shvetsiyaning Stokgolm janubidagi Haninge munitsipaliteti Brandbergen shaharchasidagi binoda joylashgan masjid.

1990-yillarda masjid Jazoirdagi fuqarolar urushi paytida ekstremistik Jazoir qurolli islomiy guruhini qoʻllab-quvvatlagan. Jamestown jamgʻarmasi bergan maʼlumotlarga koʻra, masjid „1990-yillarning boshidan beri, Jazoir Groupe Islamique Armé (GIA) uchun targʻibot markazi boʻlib xizmat qilgani sababli bir necha bor salafiy-jihodiy terrorizm aʼzolari bilan bogʻlangan“.

2004-yilda Internetda Brandbergen masjidining logotipi va manzili koʻrsatilgan arab tilidagi qoʻllanma tarqalgan. Qoʻllanmada oddiy kimyoviy qurollarning qurilishi, shu jumladan oddiy artilleriyada qoʻllaniladigan kimyoviy oʻq-dorilarni qanday yasash tasvirlangan. 2006-yil 7-dekabrda Amerika Qoʻshma Shtatlari Moliya vazirligi tomonidan „Stokgolmdagi Brandbergen masjidi atrofida joylashgan ekstremistik guruhning raqobatsiz rahbari“ sifatida taʼriflangan Shvetsiya fuqarosi Muhammad Moumu Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi qoʻmitasining 1267 xorijiy terrorchilar roʻyxatiga kiritilgan.

Masjid 2008-yilda yopilgan.
## Manbalar
Olena Kostevich

**Olena Dmitriyevna Kostevich** (; 1985-yil 14-aprelda tugʻilgan) — ukrainalik sportchi. Toʻpponchadan oʻq otish boʻyicha Ukraina sharafini himoya qiladi. 10 metrlik masofada pnevmatik toʻpponchadan oʻq otish boʻyicha 2004-yilgi olimpiya chempioni, 10 metrlik (2002-yil) va 25 metrlik (2018 yil) masofalar pnevmatik toʻpponchadan oʻq otish boʻyicha jahon chempioni. Koʻp karra Yevropa chempioni va sovrindori. Universiada chempioni.

## Shaxsiy hayoti
Kostevich Xabarovsk (Sovet Ittifoqi, Rossiya SFSR) shahrida tugʻilgan. Ona shahri boʻlgan Chernigovga koʻchib oʻtgan. Chernigov davlat texnologiya universitetida tahsil olgan.

## Faoliyati
Kostevich Ukraina sharafini himoya qiladi. 17 yoshida (2002-yil) pnevmatik toʻpponchadan oʻq otish boʻyicha jahon chempionligini qoʻlga kiritgan. 2003-yilda jaahon kubogi finalida gʻalaba qozongan. 2004 yilda Afinada boʻlib oʻtgan olimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

2008-yilgi yozgi olimpiya oʻyinlarida 25 metrlik masofada pnevmatik toʻpponchadan oʻq otish boʻyicha 26-oʻrinni va 10 metrga pnevmatik toʻpponchadan oʻq otish boʻyicha 31-oʻrinni egallagan. Uning Ukrainadagi rekordi (394 ochko) jahon rekordidan bir ochkoga koʻproq.

2012-yilda Londonda boʻlib oʻtgan yozgi olimpiya oʻyinlarida Kostevich 10 metrga pnevmatik toʻpponcha va 25 metrga sport toʻpponchasidan oʻq otish musobaqalarida bronza medallarini qoʻlga kiritgan. 2016-yilda Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan yozgi olimpiada oʻyinlarida sovrindorlar qatoriga kira olmagan.

2020-yilgi yozgi olimpiya oʻyinlarida (Tokio, 2021-yil 25-iyul) 10 metrga pnevmatik toʻpponchadan oʻq otish musobaqasida 4-oʻrinni egallagan; 2021-yil 27-iyul kuni Olena Kostevich va Oleg Omelchuk oʻn metrli masofada pnevmatik toʻpponchadan oʻq otish boʻyicha bronza medalini qoʻlga kiritgan.
## Manbalar
Kalgari Islom maktabi

**Kalgari Islom maktabi** (baʼzan „KSM“ deb qisqartiriladi) — Kalgari shimoli-sharqida joylashgan maktab. Maktab Akram Juma masjidiga (ShK masjidi deb ham ataladi) biriktirilgan boʻlib, bolalar bogʻchasidan oʻn ikkinchi sinfgacha dars beradi va maktab ichida bolalar bogʻchasi ham mavjud. Shuningdek, Qur’onni yod olishni xohlovchilar uchun maktabda Tahfiz dasturi ham mavjud. Maktabda akademik oʻquv dasturidan tashqari arab tili, Qur’onshunoslik va islomshunoslik fanlari ham oʻqitiladi.

1992-yilda tashkil etilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Kalgari islom maktabi
Tafsir ibn Kasir

***Tafsir ul-Qur’on al-Azim*** () asari ***Tafsir Ibn Kasir*** () nomi bilan ham mashhur boʻlib, Ibn Kasirning Qur’on tafsiri hisoblanadi. Bu asar Qurʼon tafsiri ilmi bilan bogʻliq eng mashhur kitoblardan biridir.

Shuningdek, asar fiqhiy hukmlarni oʻz ichiga olib, asosan hadislarni qamrab olgani va isroiliyatdan deyarli mahrumligi bilan mashhur.

## Nashr

## Manbalar
Andrey Medvedev

**Andrey Medvedev** (; 1974-yil 31-avgustda tugʻilgan) — ukrainalik sobiq professional tennischi. Medvedev 1999-yilda Fransiya ochiq chempionatining finaligacha va 1993-yilda yarim finaligacha yetib borgan. Faoliyati davomida toʻrtta Masters turnirida gʻalaba qozongan. 1994-yil may oyida dunyoning 4-raqamli tennischisiga aylangan. Bu faoliyatidagi eng yuqori natija (reyting oʻrni) hisoblanadi.

## Faoliyati
1991-yilda Medvedev oʻsmirlar oʻrtasidagi Fransiya ochiq chempionatidaning yakkalik yoʻnalishida chempionlikni qoʻlga kiritgan.

1992-yilda, 17 yoshida, Medvedev Genuya va Shtutgartda oʻtkazilgan ATP Tour seriyasiga kiruvchi musobaqalarda chempionlikni qoʻlga kiritgan. Shtutgertdagi turnirda oʻsha paytda jahon reytingida 2-oʻrinni egallab turgan Stefan Edbergni magʻlub etgan. Mavsumni 25-oʻrinda yakunlagan.

Medvedevning eng muvaffaqiyatli turniri Gamburg Masters (sobiq Germaniya ochiq chempionati) hisoblanadi. Mazkur turnirda 3 marta (1994, 1995 va 1997-yillarda) gʻalaba qozongan.

1990-yillarning oxirida Medvedevning sport formasi va natijalari pasayib ketdi. 1999-yilgi Fransiya ochiq chempionatida 100-raqam ostida ishtirok etgan. Kutimaganda finalgacha yetib borgan. Finalgacha boʻlgan yoʻlda Dinu Pescariu, Pete Sampras, Byron Black, Arnaud Di Pasquale, Gustavo Kuerten va Fernando Meligenini magʻlub etgan. Medvedev finalda Andre Agassiga qarshi bahs olib borgan. Finalning dastlabki ikki setida gʻalaba qozongan. Lekin keyingi 3 ta setda Agassi gʻalaba qozonib, musobaqa chempioniga aylangan. Shundan keyin Medvedev boshqa aytarli natijalarga erisha olmagan va 2001-yilda faoliyatini yakunlagan.

## Shaxsiy hayoti
Andreyning singlisi Natalya Medvedeva. 1995-yilda yettinchi marotaba oʻtkazilayotgan Hopman kubogida Andrey Medvedev va Natalya Medvedeva aralash juftlik bahslarida Ukraina sharafini himoya qilishgan. Finalda germaniyalik Boris Becker va Anke Huberga juftligiga magʻlub boʻlishgan.
## Manbalar
Ad-Dur al-Mansur

***Ad-Durr al-mansur fit tafsiri bil-maʼtur*** () — Qurʼonning sunniy tafsiri boʻlib, ulugʻ Imom, *[[Tafsir al-Jalolayn]]* muallifi Jaloliddin as-Suyutiy (vaf. hijriy 911 (milodiy 1505)) tomonidan yozilgan. Tafsirda Qurʼonning har bir parchasi Muhammad paygʻambar, uning sahobalari va sahobalardan keyingi avlodlardan kelgan xabar va rivoyatlar bilan izohlangan. Suyutiy har bir parcha uchun toʻplashi mumkin boʻlgan barcha xabar va rivoyatlarni jamlagan.

## Manbalar

## Havolalar
* Tafsir Dur al-Mansoor Urdu Translation Complete
Inessa Kravets

**Inessa Nikolayevna Kravets** (; 1966-yil 5-oktyabrda tugʻilgan) — ukrainalik sobiq yengil atletikachi. Yengil atletikaning uch hatlab sakrash va uzunlikka sakrash yoʻnalishlari boʻyicha musobaqalarda ishtirok etgan. Uch hatlab sakrash dasturga kiritilgan har qanday musobaqada yetakchilardan biri boʻlgan. Yulimar Rojas tomonidan 2021-yilgi olimpiya oʻyinlarida yangilanguniga qadar uch hatlab sakrash boʻyicha jahon rekordi Kravetsga tegishli boʻlgan.

## Faoliyati
Dneproda tugʻilgan. 1991-yilning iyun oyida 14,95 metr masofaga sakrab, uch hatlab sakrash boʻyicha jahon rekordini yangilagan. Dastlabki yirik natijasiga 1992-yilda erishgan. Yengil atletika boʻyicha 1992-yilgi yopiq inshootlardagi Yevropa chempionatining ayollar oʻrtasida uch hatlab sakrash boʻyicha bahslarida oltin medalni qoʻlga kiritgan. Oʻsha yili olimpiya oʻyinlarida Birlashgan jamoa tarkibida uzunlikka sakrash boʻyicha kumush medalni qoʻlga kiritgan.

1993-yilda yopiq inshootlarda oʻtkazilgan jahon chempionatida ayollar oʻrtasidagi uch hatlab sakrashda oltin medalni qoʻlga kiritgan. Ammo doping bilan bogʻliq taqiq tufayli 1993-yilgi yengil atletika boʻyicha jahon chempionatida ishtirok eta olmagan. Kravets ishtirok etmagan musobaqada rossiyalik Anna Biryukova jahon chempionligini qoʻlga kiritgan. 1994-yilda 1994-yilgi IAAF jahon kubogidaning uzunlikka sakrash yoʻnalishida gʻolib boʻlgan. 1994-yilgi Yevropa chempionatidaning uzunlikka sakrash bahslarida kumush va uch hatlab sakrashda bronza medallarini qoʻlga kiritgan.

1995-yilda Gyoteborgda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida 15,50 masofaga sakrab, jahon rekordini yangilagan. Keyingi yili Kravets olimpiada oltin medalini qoʻlga kiritdi va uch hatlab sakrash boʻyicha ayollar oʻrtasidagi birinchi olimpiya chempioniga aylandi.

## Taqiqlar
1993-yilda taqiqlangan preparatlardan foydalanganligi uchun uch oyga sportdan chetlatilgan. 2000-yilning iyul oyida doping testi ijobiy natija berganidan soʻng ikki yil muddatga diskvalifikatsiya qilingan.
## Manbalar
Tomas Tuchel

**Tomas Tuchel** (1973-yil 29-avgustda tugʻilgan) – nemis millatiga mansub, germaniyalik professional futbol murabbiy va sobiq futbolchi. Tomas 2025-yilning 1-yanvarida Angliya terma jamoasi bosh murabbiyi boʻladi. Tuchel taktik innovator sifatida eʼtirof etilgan va dunyodagi eng yaxshi murabbiylardan biri hisoblanadi.

Krumbachda tugʻilgan Tuchel, futbolchilik faoliyatini tizzasidagi xavfli jarohati tufayli 25 yoshida yakunlagan. U oʻzining murabbiylik faoliyatini 2000-yilda VfB Shtutgartning yoshlar jamoasida murabbiy sifatida boshlagan. 2007-yilgi mavsumda FC Augsburg II jamoasida bir yil davomida ishlagan. 2009-yilgi mavsum avvalida „Mainz 05“ jamoasiga bosh murabbiy sifatida tayinlangan. Tomas Tuchel 5 yil davomida Mainz jamoasida ishlagan va 2014-yilda klubni tark etgan. 2015-yilgi mavsumda Dortmundning „Borussiya“ jamoasiga murabbiy sifatida tayinlangan. Dortmund jamoasida 3 mavsum davomida ishlagan va bir bor Germaniya kubogi sohibi boʻlgan. Tuchel 2018-yilda Parij Sen-Jermen jamoasi bilan shartnoma imzolagan va ikki marta liga chempionligini qoʻlga kiritgan, shu jumladan ikkinchi mavsumida klubni birinchi marta UEFA Chempionlar Ligasi finaliga olib chiqqan.

Tuxel 2021-yilda „Chelsea“ da murabbiylik qiladi va debyut mavsumida Chempionlar ligasida gʻolib chiqdi va FIFAning eng yaxshi futbol murabbiyi deb topildi. „Chelsi“ rahbari Todd Beyli bilan kelishmovchilikdan soʻng Tuxel 2022-yilda ishdan boʻshatildi. U 2023-yilda „Bavariya“ bilan shartnoma imzoladi va bir yil oʻtib muddatidan oldin ketishdan oldin Bundesliga chempionligini qoʻlga kiritdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Profile FC Bayern Munich saytida
*
Olena Starikova

**Olena Viktorovna Starikova** (1996-yil 22-aprel, Xarkov) — ukrainalik velosportchi. 2020-yilgi olimpiya oʻyinlari vitse-chempioni, jahon va Yevropa chempionatlarining koʻp karra sovrindori.

## Faoliyati
Faoliyatidagi dastlabki medallarini 2010-yilda Ukraina chempionatida qoʻlga kiritgan. 2010-yildan 2017-yilgacha velotrekning turli yoʻnalishlari boʻyicha Ukrainaning koʻp karra chempioni boʻlgan.

2010-yil sentyabr oyida Xarkovdagi 1-sonli jismoniy tarbiya kollejida tahsil ola boshlagan. Sergey Tepisin murabbiyligida mashgʻulotlarga kirishgan.

2012-yilda veloshosse boʻyicha qizlar oʻrtasidagi jamoaviy bahslarda chempion boʻlgan.

2015-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida 500 metrga oʻtkazilgan poygalarda xalqaro miqyosdagi ilk medalini qoʻlga kiritgan.

2017-yilda Olena Starikova sprint boʻyicha jahon kubogini qoʻlga kiritgan.

2018-yildan beri Lvov klubi safida musobaqalarda ishtirok etib kelmoqda.

2018-yil Glazgoda boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatining jamoaviy sprint va 500 metrga oʻtkazilgan git bahslarida ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan.

2019-yil yanvar oyida Ukraina Milliy Olimpiya qoʻmitasi Starikovani oyning eng yaxshi sportchisi deb eʼtirof etgan. Oʻsha yili Olena jahon chempionati va Yevropa oʻyinlarining 500 metrga oʻtkazilgan git bahslarida kumush medalni qoʻlga kiritgan. Yil oxirida esa Niderlandiyaning Apeldorn shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatining sprint bahslarida kumush va 500 metrga oʻtkazilgan git bahslarida bronza medaliga sazovor boʻlgan.

2021-yilda Starikova Tokiodagi yozgi olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish uchun Ukraina terma jamoasiga safiga chaqirilgan. 2021-yil 5-avgustda u keiring yoʻnalishida toʻrtinchi oʻrinni egallagan. 2021-yil 8-avgustda sprint boʻyicha bahslarda ishtirok etib, kumush medalni qoʻlga kiritgan.

## Davlat mukofotlari
* I darajali Malika Olga ordeni (2021-yil 16-avgust)
* II darajali Malika Olga ordeni (2021-yil 8-mart)
* III darajali Malika Olga ordeni (2019-yil 15-iyul)

## Manbalar