open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paxtakordagi voqealar (1969)

**1969-yilgi Paxtakordagi voqealar** Toshkentda 1969-yil 4-aprelida Paxtakor stadionida boʻlib oʻtayotgan futbol matchi paytida millatchilik kayfiyatlari bilan boshlanib, bir necha kun davom etdi.

## Voqealar xronologiyasi
Maydonda SSRI Oliy Ligasi 31-mavsumi birinchi oʻyini (Paxtakor—Dinamo) ketayotgan edi. Match davomida raqib jamoalar ishqibozlari orasida dahanaki janglar boshlandi. Tribunadagi bir guruh oʻzbek yoshlari millatchi shiorlar yozilgan transparantlarni yoyishdi. Paxtakor jamoasining 0-1 hisob bilan magʻlubiyati vaziyatni yanada keskinlashtirdi, matchdan keyin oʻzbek va rus yoshlari orasida toʻpolon koʻtarildi.

Keyinroq ushbu hodisalar miqyosi kengaydi. Oʻzbek yoshlari stadion yonidan oʻtgan Navoiy koʻchasidagi harakatni toʻsib, slavyan qiyofadagi odamlarni va yevropacha kiyingan ayollarni ura boshlashdi. Militsiya vaziyatni tartibga darhol sola olmadi, aksincha, militsiya toʻpolonchilarni ushlamay, hurujlar oldini olish bilan band edi, bu baʼzilarning shahar hukumati ekstremistlar shiorlari bilan hamdard ekanligi haqida gumonsirashiga sabab boʻldi.

Bu tartibsizliklar shaharda bir necha kun davom etdi (8-aprelgi Paxtakor—Spartak matchidan keyin va toʻrt kun oʻtib, 12-aprelda). Hukumat Ichki Ishlar Vazirligi tezkor kuchlari, harbiy texnika va maxsus vositalarni ishga solib, shaharda tartibni tiklashga erishdi. Mingga yaqin kishi hibsga olindi. Bu voqealardan keyin shahar militsiyasi shaxsiy tarkibida tozalash olib borilib, militsiya saflariga sobiq harbiylar jalb etildi.

Ayrim tarixchilar fikricha bu chiqishlar spontan boʻlmay, millatchi guruhlar tomonidan bir necha oy rejalashtirilgan va tashkillashtirilgan.

## Yana qarang
* Futbol bezoriligi

## Manbalar

## Havolalar
* *Федор Раззаков*. Коррупция в Политбюро: Дело «красного узбека».
* *Борис Каменецкий*. Русификация и национальное возрождение в Узбекистане. Тель-Авив, 1987.
Abdulaziz Komilov

**Abdulaziz Hafizovich Komilov** (16-noyabr, 1947, Yangiyoʻl) — oʻzbekistonlik siyosatchi. 1994—2003-yillarda va 2012—2022-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vaziri.

## Tarjimai holi
1947-yil 16-noyabrda Toshkent viloyatining Yangiyoʻl shahrida tugʻilgan
### Taʼlim
Oliy maʼlumotli, SSSR Tashqi ishlar vazirligining Diplomatik akademiyasini tamomlagan. 1978-1980 — SSSR FA Sharqshunoslik instituti aspiranti. Tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasiga ega.
### Mehnat faoliyati
1973—1976-yillarda SSSRning Livandagi elchixonasi attashesi, 1980—1984-yillarda SSSRning Suriyadagi elchixonasi 2-kotibi, 1984—1988-yillarda SSSR Tashqi ishlar vazirligi Yaqin Sharq boʻlimining xodimi, 1988—1991-yillarda SSSR FA Jahon iqtisodiyoti va xalqaro munosabatlar institutining katta ilmiy xodimi, 1991—1992-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining Rossiyadagi elchixonasi maslahatchisi, 1992—1994-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati raisining oʻrinbosari, 1994-yilda qisqa muddat Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari vazifalarida ishlagan.
1994—2003-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vaziri, shu bilan birgalikda 1998—2003-yillarda Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti rektori, 2003-yilda qisqa muddat Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tashqi siyosiy masalalar boʻyicha maslahatchisi, 2003—2010-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining AQShdagi Favqulodda va Muxtor elchisi, 2004—2010-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining qarorgohi Vashingtonda joylashgan Kanadadagi Favqulodda va Muxtor elchisi, 2008—2010-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining qarorgohi Vashingtonda joylashgan Braziliya Federativ Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor elchisi kabi elchilik vazifalarida faoliyat olib borgan.
2010—2012-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari, 2012-yil 13-yanvardan 2022-yil 27-aprelgacha Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vaziri, 2022-yil 27-apreldan 16-iyungacha — Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti huzuridagi xavfsizlik kengashi kotibining tashqi siyosat va xavfsizlik masalalari boʻyicha oʻrinbosari, 2022-yil 16-iyundan — Oʻzbekiston prezidentining tashqi siyosat masalalari boʻyicha maxsus vakili lavozimiga tayinlandi.
Favqulodda va Muxtor elchi diplomatik martabasiga ega.
Arab va ingliz tillarini biladi.

## Mukofotlari
Fidokorona xizmatlari uchun ordeni.

Mehnat shuhrati ordeni.

Doʻstlik ordeni.

2-darajali Ismoili Somoniy ordeni.

Uygʻonish ordeni.

Oʻzbekiston belgisi nishoni.

O‘zbekiston mustaqilligiga 20 yil nishoni.

## Oilasi
Komilov Sharof Rashidovning qizi Gulnora Rashidovaga uylangan. Oʻgli — Doniyor Komilov, iqtisodchi va tadbirkor. „Metropol Group“ masʼuliyati cheklangan jamiyati egasi. Bu shirkat 2021-yil 17-iyunda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining sobiq binosini sotib oldi.

## Manbalar
Arsita

**Arsita** — Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommuna. Teramo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34&nbsp;km2. 961 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Atri

**Atri** — Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan shahar. Teramo (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 92,29&nbsp;km2. 11&nbsp;286 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Acquaviva delle Fonti

**Acquaviva delle Fonti** Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan shahar. Bari (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 130&nbsp;km2. 21&nbsp;613 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Binetto

**Binetto** — Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommuna. Bari provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17&nbsp;km2. 2052 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Bitonto

**Bitonto** — Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan shahar. Bari provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 172,9&nbsp;km2. 56 338 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Canosa di Puglia

**Canosa di Puglia** — Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan shahar. Барлетта-Андрия-Трани provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 149,3&nbsp;km2. 31 134 nafar aholi istiqomat qiladi (2009).

## Manbalar
Harry Harrison

**Harry Harrison** (; 12-mart, 1925 – 15-avgust, 2012), asl ismi — **Henry Maxwell Dempsey** (), amerikalik ilmiy taxayyulot yozuvchisi, satirist boʻlgan. Uning *[[Make Room! Make Room!|Joy bering! Joy bering!]]* asari asosida 1973-yili mashhur *[[Soylent Green|Yashil Soylent]]* filmi suratga olingan. Harrison oʻz asarlarida esperanto tilini targʻib etgan.

Harrison 2012-yil 15-avgustida Angliya janubida vafot etdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
* Harry Harrison asarlari
Bisceglie

**Bisceglie** — Italiyaning Барлетта-Андрия-Трани mintaqasida joylashgan shahar. Maydoni — 68&nbsp;km2. 54 374 nafar aholi istiqomat qiladi (2009).

## Manbalar
San Ferdinando di Puglia

**San Ferdinando di Puglia** — Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan shahar. Barletta-Andria-Trani provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 41,8&nbsp;km2. 14 500 nafar aholi istiqomat qiladi (31-03-2007).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Trani

**Trani** — Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan shahar. Barletta-Andria-Trani provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 102&nbsp;km2. 53 650 nafar aholi istiqomat qiladi (31-12-07).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Alessano

**Alessano** — Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan shahar. Lecce (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28&nbsp;km2. 6636 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Castrignano de' Greci

**Castrignano de' Greci** Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommuna. Lecce provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9&nbsp;km2. 4107 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Lizzano

**Lizzano** — Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommuna. Taranto provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 46&nbsp;km2. 10 297 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Taranto

**Taranto** — Italiyaning jan. qismidagi shahar. Taranto provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 201,3 ming kishi (2001). Ioni dengizining Taranto qoʻltigʻi sohilidagi port (yiliga 30 mln. t dan ortiq yuk ortibtushiriladi). T. — yirik sanoat markazlaridan. Mamlakatda eng yirik toʻliq siklli metallurgiya kti, mashinasozlik, neftni qayta ishlash korxonalari, dengiz suvini chuchituvchi zd, koks kimyosi zdi, oziqovqat sanoati korxonalari bor. Dengizdan baliq ovlanadi. 12—19-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklari saqlangan. Harbiy dengiz bazasi. 

**Taranto** Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan shahar. Taranto provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 217&nbsp;km2. 193 884 nafar aholi istiqomat qiladi (2009).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Accettura

**Accettura** — Italiyaning Basilicata mintaqasida joylashgan shahar. Matera (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 89&nbsp;km2. 2427 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Gorgoglione

**Gorgoglione** — Italiyaning Basilicata mintaqasida joylashgan kommuna. Matera provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34&nbsp;km2. 1087 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Abriola

**Abriola** — Italiyaning Basilicata mintaqasida joylashgan shahar. Potenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 96&nbsp;km2. 1 699 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Atella

**Atella** — Italiyaning Basilicata mintaqasida joylashgan kommuna. Potenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 88&nbsp;km2. 3885 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar
Bella

**Bella** (ital. Bella) Italiyaning Potensa mintaqasida joylashgan kommunadir.

Aholisi 4995 kishi (31-12-2018), shundan 325 nafari xorijliklar. Aholi zichligi — 50,1 nafar kishi/km². Bella 99,71 km² ga teng maydonni egallaydi, shaharning joylashgan joyi dengiz sathidan 662 metr balandlikda. Kommuna yuqori seysmik xavfli xududda joylashgan. Pochta indeksi — 85051. Telefon indeksi — 0976.

Munitsipal saylovlar 2017-yil 11-iyun kuni bo‘lib o‘tdi va Leonardo Sabato Bella meri etib saylandi.

Kommuna Fuqarolik xizmatlari uchun medali bilan taqdirlangan. Kommunaning homiylari, muqaddas Iosif va muqaddas shahid Piy boʻlib. 19-mart va may oyining uchinchi yakshanbasida muqaddaslar kuni nishonlanadigan.

## Manbalar

## Havolalar
* Sito ufficiale del Comune di Bella / Официальный сайт (на итальянском языке)
* Notizie da Bella, dal Marmo Platano Melandro e dalla Basilicata / Новости коммуны Белла
* Pagina FB - Notizie da Bella, dal Marmo Platano Melandro e dalla Basilicata / Новости коммуны Белла  (Facebook страничка)
Castronuovo di Sant'Andrea

**Castronuovo di Sant'Andrea** Italiyaning Basilicata mintaqasida joylashgan kommuna. Potenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 46&nbsp;km2. 1274 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Teana

**Teana** — Italiya janubidagi **[[Basilicata]]** mintaqasida, **[[Potenza (provinsiya)|Potenza]]** viloyatida joylashgan shaharcha va kommunadir. Maydoni — 19 km2. 751 nafar aholi istiqomat qiladi. 

**Teana** nomi yunoncha **“**Theano**”** so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, u faylasuf va matematik Pifagorning rafiqasining ismi bo‘lgan. Mahalliy afsonalarga ko‘ra, shahar Pifagor maktabi a’zolari tomonidan tashkil etilgan.

600 kishilik bu qishloq o‘ziga xos makaron turi — rasccatieddi di miscchieddu bilan mashhur. Ushbu makaron shakli Shape of Pastadasturining bir epizodida o‘rganilgan.

## Diqqatga sazovor joylar
Mahalliy diqqatga sazovor joylardan ba’zilari quyidagilardir: Lombard qal’asi xarobalari, Karmel tog‘ining xonimasi cherkovi, San Kristofaro ibodatxonasi va Santa Mariya delle Grazie ibodatxonasi. O‘tgan zamonlarda bu mintaqa ipak qurti orqali ipak ishlab chiqarish bilan mashhur bo‘lgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Paradoks

**Paradoks** (qadimgi yunoncha: παράδοξος — „kutilmagan“, „gʻalati“) — koʻpchilik tomonidan qabul etilgan anʼanaviy fikr,tajribaga oʻz mazmuni yoki shakli bilan keskin zid boʻlgan, kutilmagan mulohaza, muhokama. Har qanday paradoks „shubhasiz toʻgʻri“ (asoslimi, asossizmi, bundan qatʼiy nazar) hisoblangan u yoki bu fikrni inkor etishdek koʻrinadi. „paradoks“  oʻzi ham dastlab antik falsafada har qanday gʻalati, original fikrni ifodalash uchun ishlatilgan.

Mantiqda paradokslar formal mantiq, qoidalariga rioya qilib fikr yuritishda baʼzan yuzaga keladi. Mantiqda paradokslarni haqiqatdan chekinish, deb bilish oʻrinlidir. Shuning uchun antinomiya, aporiya, ziddiyat paradoksning sinonimlari deb hisoblash mumkin. Paradoks bir-birini istisno qiluvchi ikki fikrni bab-baravar isbot qilish mumkinligini bildiradi. Mantiqiy paradokslar, odatda, mantiqiy asoslari toʻla aniqlanmagan na-zariyalarda uchraydi.

Ilmiy muhokamada paradoks paydo boʻlishining asosiy sababi inson bilish jarayonining murakkab dialektik harakterga egaligi va bunda shakl va mazmunning oʻzaro ziddiyatli munosabatda boʻlishidadir. Paradokslarni bartaraf etishning universal yoʻli yoʻq. Mantiq va matematikada ayrim paradokslarni bartaraf qilish usullari ishlab chiqilgan.

## Yana qarang
* Paradokslar umumiy ro'yhati

## Manbalar
Paradokslar roʻyxati

Quyida **[[paradoks]]lar roʻyxati** keltirilgan.

## Mantiq
* Timsoh dilemmasi: agar timsoh bir bolani oʻgʻirlasa va uni otasiga timsoh nima qilishini topish sharti bilan qaytarishni vaʼda qilsa, ota timsoh bolani qaytarmasligini aytsa, timsoh nima qilishi kerak?
* Ichuvchi paradoksi: har qanday mayxonada agar u ichsa, hamma ichadigan odam topiladi.
* Lotereya paradoksi: bir lotereya chiptasida yutuq yoʻqligiga ishonish barcha chiptalar yutuqsizligiga ishonishga olib keladi.
* Qarg'a paradoksi: yashil olmalar soni oshishi barcha qargʻalar qora ekanligi ehtimolini oshiradi.
* Kutilmagan qatl paradoksi: qatl kuni nomaʼlum, demak u hech qachon sodir boʻlmaydi, demak u nomaʼlum qoladi.

### Oʻz-oʻziga ishorat
* Sartarosh paradoksi: sartarosh barchaning soqolini oladigan erkaklarni qirtishlaydi. U oʻzini qirtishlaydimi?
* Sud paradoksi: yurist talaba domlasiga birinchi ishini yutib chiqsa, pul toʻlashini vaʼda qiladi. Domla darhol toʻlov talab qilib talabani sudga beradi.
* Curry paradoksi: „Agar ushbu gap toʻgʻri boʻlsa, Ayoz Bobo mavjuddir.“
* Istisno paradoksi: „Agar har qoidaning istisnosi boʻlsa, har qoidaning istisnosi boʻlishi qoidasining ham istisnosi boʻlishi kerak.“
* Yolgʻonchi paradoksi: „Ushbu gap yolgʻondir“ yoki "Ushbu savol javobi — „yoʻq“mi?" yoki „Men aldayapman.“
* Teskari kun: "Bugun teskari kun, " demak bugun teskari kun emas, chunki gap teskari.
* Russell paradoksi: oʻzini ichiga olmaydigan barcha toʻplamlar toʻplami oʻzini ichiga oladimi?
* Suqrot paradoksi: „Hech narsa bilmasligimni bilaman.“
* Kamtarlik: "Men dunyodagi eng kamtar odamman".

### Noaniqlik
* Tezey kemasi: agar biror kemaning bir qismi almashtirilsa, u hamon oʻsha kema boʻlib qoladi. Demak kemaning barcha qismlarini almashtirilsa, u yana oʻsha kema boʻlib qolaveradi. Biroq, eski qismlardan yana bir kema yasalsa, yana bir oʻsha kema paydo boʻladi.
* Uyum paradoksi: bitta qum donasi uyum emas. Unga yana bir qum donasi qoʻshilsa ham uyum boʻlmaydi. Demak hech qanday qum miqdori uyum boʻlmaydi.

## Matematika
* 1 − 2 + 3 − 4 + · · · yigʻindisi butun son boʻlmagan \textstyle\frac{1}{4} ga teng.
* Lift paradoksi: liftlar koʻproq bir tomonga harakat qilayotgandek koʻrinadi.
* Qiziqarli son paradoksi: eng birinchi „zerikarli“ son eng birinchi boʻlgani uchun „qiziqarli“ boʻlsa, barcha sonlar „qiziqarli“ boʻlib chiqadi.

### Statistika
* Doʻstlik paradoksi: har qanday odamning doʻstlari undan koʻproq doʻstlarga ega.
* Yangilanish nazariyasi: nega avtobus kutilganidan kech kelishi kuzatiladi?

### Ehtimollik

* Tugʻilgan kun paradoksi: ikki odamning bir kunda tugʻilganligi ehtimoli qancha?
* Oʻgʻil yoki qiz paradoksi: ikki bolali oilada kamida bitta oʻgʻil bor. Unda qiz borligi ehtimoli qancha?
* Monty Hall muammosi: shartli ehtimollikning nointuitiv natijasi.
* Boʻyinbogʻ paradoksi: ikki odam orasidagi garov ularning ikkoviga ham foyda keltiradigandek koʻrinadi.

## Manbalar
Unus pro omnibus, omnes pro uno

* „Bir kishi hamma uchun, hamma bir kishi uchun“ shior shunga ishora qiladi. *

***Unus pro omnibus, omnes pro uno*** bu lotincha ibora boʻlib, oʻzbekchasiga ***Bir kishi hamma uchun, hamma bir kishi uchun*** tarzida tarjima qilinadi. Bu ibora Aleksandr Dyumaning „Uch mushketyor“ asarining shiori boʻlgan, shuningdek  Shveysariyaning milliy shioridir.

## Shveysariyaning anʼanaviy shiori

Qonun chiqaruvchi hujjatlar va konstitutsiyada aytlishicha, Shveysariyaning *rasmiy* shiori yoʻq. Ibora inglizcha (*one for all, all for one*), olmoncha (*Einer für alle, alle für einen*), fransuzcha (*un pour tous, tous pour un*), italyancha (*Uno per tutti, tutti per uno*) va romanshcha (*In per tuts, tuts per in*) koʻrinishlarda XIX asrda keng qoʻllangan. 1868-yili sentabr oyining oxirlari va oktabr oyining boshlarida kuzgi toʻfondan keyin Alp togʻlaridan ulkan suv toshqini keladi, amaldorlar mana shu shior ostida yordam kompaniyasi boshlaydi, buni ongli ravishda qoʻllashi tufayli yosh xalq aholisi oʻrtasida birdamlikni va muʼsulyat hissini uygʻotadi-Shveysariya shu sababli faqat 20 yil ertaroq federativ davlatga aylanadi va oxirgi kantonlar oʻrtasida fuqorolar urushi Sonderbundskrieg 1847-yilda sodir boʻladi. Gazeta maqolalari shu shior ostida butun mamlakat boʻylab hayr-ehson koʻpayishiga chaqirib keladi. Bu ibora Shveysariya togʻrisidagi katta bir afsonaning yaratilishi bilan tarixda qoldi. Bu shior insonlarni anchayin ruhlantirgani, mamlakatda birdamlilikni yuzaga keltirib chiqargani uchun 1902-yilda Shveysariya Federal Saroyi qubbasiga ham yozib qoʻyildi. Shundan keyin bu ibora davlat shiori deb eʼtiborga olindi. Butun hududlar va partiyalar siyosatdonlari buni Shveysariya shiori deb tan oldilar.

## Uch mushketyorlar
Bir kishi hamma uchun, hamma bir kishi uchun (*un pour tous, tous pour un* tarjimasi **Bir kishi hamma uchun, hamma bir kishi uchun**), bu ibora shuningdek Aleksandr Dyumaning 1844-yilda birinchi nashr qilingan Uch mushketyor asarining asosiy qahramonlarining taqdirini bogʻlaydi. Asardagi yaxshi va yomon kunlarda bir biriga sadoqat boʻlgan Atos, Portos, Aramis va DʼArtanyan ismli Fransuz mushketyorlari guruhi bu iborani oʻzlariga shior qilib oladi.

## Oʻzbekistonda bu iboraning qoʻllanishi
Oʻzbekistonda va ayniqsa oʻzbeklar orasida bu shior juda keng tarqalgan. Oshna ogʻaynilar, doʻstlar davrasida aytiladigan ibora. Masalan, maʼlum toʻda aʼzolari boshlari berk koʻchaga kirib qolganda  mushkul vaziyatlarga tushganda yoki biron bir maqsad uchun intilganda shu iborani ishlatadilar. Bu shior sodiqlik, birdamlik va bir biriga yordam berishlik manosida.

## Shuningdek koʻring
E pluribus unum

## Havolalar
Elazığspor

**Elazığ Spor Kulübü** 1967-yilda asos solingan, Turk futbolining eng muhim klublaridan biridir. Jamoaning oʻz maydoni Elazığ Atatürk stadioni hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Elazığ Spor Kulubü Rasmiy sahifasi- http://www.elazigspor.org.tr
Brandenburg

**Brandenburg** — Olmoniya yerlaridan biridir. Poytaxti — Potsdam. Maydoni 29 478,63&nbsp;km2. 2 495 635 nafar aholi istiqomat qiladi (2011). Maʼmuriy markazi — Potsdam shahri B. markazida yer huquqiga ega boʻlgan alohida maʼmuriy birlik, mamlakat poytaxti — Berlin shahri joylashgan. B.da aholi zichligi boshqa yerlarga nisbatan kam. Oʻrta asrlarda B. oʻrnida aholisi asosan Gollandiya, Chexiya va Fransiyadan badargʻa qilinganlardan iborat nemis knyazligi boʻlgan. 1356-yildan kurfyurstlik (1415-yil dan Gogensollernlar boshqardilar; 1486-yildan ularning qarorgohi Berlin edi); 1618-yildan B. Prussiya davlatidagi Prussiya gersogligi bilan birlashdi. 1815—1945-yillarda Prussiya provinsiyasi, soʻngra Olmoniya yeri boʻlib, Ikkinchi jahon urushidan soʻng B.viloyatlarining katta qismi sovet okkupatsiyasi zonasiga kirdi, 1949-yildan GDR tasarrufida, 1990-yilda GDR va GFR qoʻshilgandan soʻng, birlashgan Olmoniya tarkibida.

B. Olmoniyaning yangi yerlari ichida maydoni jihatidan eng kattasi. Maydonining 35% oʻrmon. B.dan Xavel va Shpre daryolari oqib oʻtadi. Tabiat muhofazasiga eʼtibor kuchli. Tabiat parklari, qoʻriqxonalar va rezervatlar koʻp. B. industrialagrar rayon. Brandenburg va oʻrmonchilik B. iqtisodiyotida muhim oʻrin tutadi. Bushoy, javdar, kartoshka, qand lavlagi, moyli oʻsimliklar ekiladi, Berlin hamda Oderburx shaharlari atrofida sabzavot va meva yetishtiriladi. Transport mashinasozligi, stanoklar ishlab chiqarish, elektronika, energetika, oziq-ovqat va kimyo sanoati rivojlangan. Sanoatlashgan qismi — Ayzenxyuttenshtadt (poʻlat quyish) va Kotbus (qoʻngʻir koʻmir qazib olish, kimyo sa, noati va energetika). Berlindan jan.da, Lyudvigsfeldda tayyor qismlardan yuk mashinalari yigʻiladi. FrankfurtOderda elektrotexnika sanoati va priborlar ishlab chiqarish korxonalari bor. 13—15-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklar saqlangan.

## Havolalar
* Rasmiy sayti

## Manbalar
Avise

**Avise** — Italiyaning Aosta vodiysi mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 52&nbsp;km2. 316 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Aosta

**Aosta** — Italiyaning Aosta vodiysi mintaqasida joylashgan shahar. Aosta provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 21&nbsp;km2. 35 261 nafar aholi istiqomat qiladi (2009).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Agordo

**Agordo** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan shahar. Belluno (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23,67&nbsp;km2. 4257 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Borca di Cadore

**Borca di Cadore** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Belluno provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26&nbsp;km2. 774 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Annone Veneto

**Annone Veneto** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Venetsiya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25&nbsp;km2. 3733 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Vigonovo

**Vigonovo** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Venetsiya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12&nbsp;km2. 8766 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar
Quarto d'Altino

**Quarto d'Altino** Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Venetsiya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28&nbsp;km2. 7993 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Angiari

**Angiari** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan shahar. Verona (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,47&nbsp;km2. 1844 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Castagnaro

**Castagnaro**, Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Verona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34,74&nbsp;km2. 4153 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Caldogno

**Caldogno** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Vicenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15&nbsp;km2. 11129 nafar aholi istiqomat qiladi (2009).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
San Vito di Leguzzano (San Vito de Łeguzan)

**San Vito di Leguzzano, San Vito de Łeguzan** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Vicenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6&nbsp;km2. 3390 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Mestrino (Mestrin)

**Mestrino, Mestrin** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Padova provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19&nbsp;km2. 9211 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Saletto

**Saletto** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Padova provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 10&nbsp;km2. 2579 nafar aholi istiqomat qiladi (2001).

## Manbalar
Oaxaca

**Oaxaca** (toʻliq rasmiy nomi: **Oaxaka Shtati**; ispan tili: **Estado de Oaxaca**)- Meksika Shtatlardan biri. Poytaxti- Oaxaca de Juárez. Meksikai ittifogʻiga 21 dekabr 1823 yilda kirgan, undan oldin - Meksika shtatlari.
Villanova Marchesana

**Villanova Marchesana** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Rovigo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 18&nbsp;km2. 1046 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Asolo

**Asolo** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan shahar. Treviso (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25&nbsp;km2. 8592 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Borso del Grappa

**Borso del Grappa** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Treviso provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 32&nbsp;km2. 4935 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Godega di Sant'Urbano

**Godega di Sant'Urbano** Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Treviso provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24&nbsp;km2. 6131 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Acquaro

**Acquaro** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan shahar. Vibo Valentia (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25&nbsp;km2. 3064 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Arena

**Arena** — bu teatr, musiqiy chiqishlar yoki sport tadbirlarini namoyish qilish uchun moʻljallangan, koʻpincha aylana yoki tasvirlar shaklidagi katta yopiq platforma. U koʻp yoki har tomondan tomoshabinlar uchun oʻrindiqlar bilan oʻralgan katta ochiq maydondan iborat va tom bilan qoplangan boʻlishi mumkin. Arenaning asosiy xususiyati shundaki, tadbir maydoni maksimal koʻrinishga imkon beruvchi eng past nuqtadir. Arenalar odatda koʻplab tomoshabinlarni qabul qilish uchun moʻljallangan.

## Fon
Bu soʻz lotincha „**“ soʻzidan kelib chiqqa, „Rimdagi Kolizey kabi qadimiy arenalarning zaminini qoplagan, ayniqsa nozik taneli qum, qonni soʻrish uchun.

*“Arena"* atamasi baʼzan Pasadenaʼs „Rose Bowl“ kabi juda katta maydonning sinonimi sifatida ishlatiladi, lekin bunday obyekt odatda *[[Stadion|"stadion"]]* deb ataladi, ayniqsa uning tomi boʻlmasa.  Bir atamaning boshqasiga nisbatan qoʻllanishi asosan voqea turiga bogʻliq. Futbol odatda stadionda oʻynaladi, basketbol, voleybol, qoʻl toʻpi va xokkey esa odatda arenada oʻynaladi, lekin koʻplab yirik arenalarda tomoshabinlar koʻproq. Dyuk universitetining erkaklar va ayollar basketbol jamoalarining uyi arena sifatida qabul qilinadi, ammo bu bino „Cameron Indoor Stadium“ deb ataladi. Gumbazli stadionlar, xuddi arenalar kabi, yopiq, lekin kattaroq oʻyin maydonchalari va stadionlarda joylashgan oʻtirish sigʻimlariga ega. Odatda Shimoliy Amerikada arenalar deb nomlanmaydi. Bundan tashqari, yopiq Amerika futboli sporti (uning bir varianti aniq arena futboli deb nomlanadi), ochiq oʻyinning koʻpgina arenalarning odatdagi kichikroq oʻyin maydonchasi uchun moʻljallangan varianti; boshqa anʼanaviy ochiq sport turlari, jumladan boks, lakros, futzal va yopiq futbol turlari ham mavjud. 

„Arena“ atamasi, shuningdek, soʻzma-soʻz yoki majoziy maʼnoda boʻlib oʻtadigan har qanday hodisa yoki hodisa turiga nisbatan qoʻllanadi, koʻpincha gʻoyani sport tadbiri bilan solishtirish uchun maxsus maqsadda. Bunga „urush maydoni“, „muhabbat maydoni“ yoki „siyosiy maydon“ kabi atamalar misol boʻla oladi. Koʻpgina jangovar oʻyinlarda raqiblar kurashadigan bosqich ham arena deb ataladi. 

Arena koʻpincha „homiy“ nomi bilan ataladi. Nomi 4-8-yil oraligʻida oʻzgarishi odatiy holdir. 

## Rasmlar

Fayl:Hartwall Areena ESC 2007.jpg|Helsinki Halli
Fayl:AccorHotels Arena (Bercy Arena).jpg|AccorHotels Arena
Fayl:Scotiabank Arena - 2018 (cropped).jpg|Scotiabank Arena
Fayl:Lanxess-Arena, Köln-7892.jpg|Lanxess Arena
Fayl:The SSE Hydro (geograph 5420681).jpg|SSE Hydro
Fayl:Jyske Bank Boxen (cropped).jpg|Jyske Bank Boxen
Fayl:American Airlines Arena, Miami, FL, jjron 29.03.2012.jpg|FTX Arena


## Yana qarang

* Amfiteatr
* Arxitektura tuzilishi
* Dala uyi
* Muzli xokkey arenasi
* Qurilishsiz tuzilmalar turlari roʻyxati
* Imkoniyatlar boʻyicha yopiq arenalar roʻyxati
* Stadionlarning sigʻimlari boʻyicha roʻyxati

## Maʼlumotnomalar


## Havolalar

** Media related to Indoor arenas at Wikimedia Commons
Briatico

**Briatico** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 27,76&nbsp;km2. 4103 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Vibo Valentia

**Vibo Valentia** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Vibo Valentia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 46&nbsp;km2. 40 655 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Dasà

**Dasà** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 6,19&nbsp;km2. 1303 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Nardodipace

**Nardodipace**, Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Vibo Valentia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 32&nbsp;km2. 1419 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Sant’Onofrio

**Sant’Onofrio** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Vibo Valentia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 18&nbsp;km2. 3239 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Tropea

**Tropea** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan Муниципалитетdir. Vibo Valentia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,2&nbsp;km2. 6922 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Gasperina

**Gasperina** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 6&nbsp;km2. 3000 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
San Pietro Apostolo

**San Pietro Apostolo** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Catanzaro provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11,51&nbsp;km2. 1925 nafar aholi istiqomat qiladi (2001).

## Manbalar
Albidona

**Albidona** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan shahar. Cosenza (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 63&nbsp;km2. 1781 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Belvedere Marittimo

* 

**Belvedere Marittimo** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 37&nbsp;km2. 8816 nafar aholi istiqomat qiladi.

Belvedere Marittimo Italiyaning Kalabriya mintaqasida joylashgan kommunadir. Shahar "paese”(mamlakat) va "marina"(dengiz) deb ataladigan ikkita alohida urbanizatsiya zonasidan iborat. Birinchisi, o’rta asrlardan qolgan eski shaharcha bo’lsa, ikkinchisi so'nggi o'n yilliklarda rivojlangan va hozirda ushbu joyning savdo va sayyohlik xizmatlari markazi hisoblanadi. 

Uning hududi Tirren sohilining bir qismini egallaydi. 

Belviderium deb nomlangan qadimiy aholining shu joyda joylashuvining kelib chiqishi noaniq: 19-asrda bronza bolta topilganligi shuni ko'rsatadiki, bu hududda inson mavjudligi, ehtimol, tarixdan oldingi davrga borib taqaladi. Boshqa arxeologik topilmalar Brutti qabrlariga tegishli. Birinchi ankastellyatsiyani Norman Rojer (1031-1101) davrida qoya ustiga qasrni qurgan normanlar bilan bog'lash mumkin.[iqtibos keltirish kerak]. Belvederliklar ham Lepanto jangida (1571 yil 7 oktyabr) qatnashdilar, bu jangda dengizchi va tadqiqotchi Cecco Pisano o'zini namoyon qildi. Har doim shahar tarixining yuragi boʻlgan qal'a nomini oldi.[iqtibos keltirish kerak]. Shahar, shuningdek, shaharning homiysi boʻlgan Avliyo Daniel Fasanellaning tug'ilgan joyi edi.[iqtibos keltirish kerak].

Asosiy diqqatga sazovor joylar[manbani tahrirlash] 

"Castello del Principe" dastlab Normanlar tomonidan qirg'oq bo'yidagi eng baland tepalikda, taxminan 1000 yilda qurilgan. Qal'a ispan hukmronligi davrida tiklangan va hozirgi vaqtda ko'rinadigan shakl va arxitekturani olish uchun boyitilgan. 

"San Daniele" monastiri (16-asr)

"Paolo Emilio" Rim minorasi 

"Rosario" (Rosary) cherkovi 1091 yilda tashkil etilgan Yog'ochdan yasalgan xochga mixlash (17-asr)

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Vaccarizzo Albanese

**Vaccarizzo Albanese** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Cosenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8&nbsp;km2. 1236 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Grimaldi

**Grimaldi** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 24&nbsp;km2. 1867 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Castrovillari

**Castrovillari** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan shahar. Maydoni — 130&nbsp;km2. 22&nbsp;603 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Santa Severina

**Santa Severina** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Crotone provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 51&nbsp;km2. 2326 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti 
* Sito storico culturale
Molochio

**Molochio** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna hisoblanadi. Reggio Calabria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 37&nbsp;km2. 2805 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Polistena

**Polistena** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan shahar. Reggio Calabria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11&nbsp;km2. 11&nbsp;488 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Ferruzzano

**Ferruzzano** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 19&nbsp;km2. 850 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Ciminà

**Ciminà** — Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommuna. Reggio Calabria (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 48&nbsp;km2. 684 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Avella

**Avella** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan shahar. Avellino|Avellino provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 30,38&nbsp;km2. 7785 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bonito

**Bonito** — Italiyaning Campania (Italiya)|Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Avellino|Avellino provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19&nbsp;km2. 2540 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Greci

**Greci** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Avellino provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 30 58&nbsp;km2. 840 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Cervinara

**Cervinara** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan shahar. Maydoni — 29&nbsp;km2. 10&nbsp;182 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Apice

**Apice** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan shahar. Benevento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 48&nbsp;km2. 5&nbsp;685 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar
Casalduni

**Casalduni** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Benevento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23,19&nbsp;km2. 1602 nafar aholi istiqomat qiladi (2001).

## Manbalar
Sant'Agata de' Goti

**Sant'Agata de' Goti** Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Benevento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 63&nbsp;km2. 11 435 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Cerreto Sannita

**Cerreto Sannita** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 33&nbsp;km2. 5000 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Portico di Caserta

**Portico di Caserta** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Caserta provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 1,82&nbsp;km2. 7348 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Manbalar
Piedimonte Matese

**Piedimonte Matese** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan shahar. Caserta provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 41&nbsp;km2. 11&nbsp;458 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Acerra

**Acerra** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan shahar. Neapol (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 54,08&nbsp;km2. 50&nbsp;808 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Mugnano di Napoli

**Mugnano di Napoli** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Neapol provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 117&nbsp;km2. 34 722 nafar aholi istiqomat qiladi (2011).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Pompei

**Pompei** — Italiyaning janubidagi shahar, Campania viloyatida. Neapol qoʻltigʻi sohilida, Vezuviy vulkani etagida joylashgan. Aholisi 25 ming kishidan koʻproq, asosan, turistlarga xizmat koʻrsatish sohasida band. Mayda korxonalar, geofizika rasadxonasi bor. Shahar yaqinida Vezuviy vulkani otilishi natijasida vayron boʻlgan kad. Pompei qoddiqlari saqlangan. 18-asrdan boshlab bu yerda kazish ishlari olib boriladi. K,azish natijasida shahar devorlari (miloddan avvalgi 5—4-asrlar), forumlar (miloddan avvalgi 6—2-asrlar), ibodatxonalar, bo-zorlar, turar joy va villalar (miloddan avvalgi 3-asr — milodiy 1-asr) ochilgan. Ular Rim im-periyasining xoʻjaligi, turmush tarzi, madaniyati, sanʼati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning muhim manbai hisobla-nadi. Turistlar koʻp keladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Saviano

**Saviano** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan shahar. Neapol provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13&nbsp;km2. 15&nbsp;114 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar
Frattamaggiore

**Frattamaggiore** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan shahar. Maydoni — 5&nbsp;km2. 31&nbsp;831 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar
Frattaminore

**Frattaminore** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 1,99&nbsp;km2. 15 987 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Agropoli

**Agropoli** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan shahar. Salerno provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 32,51&nbsp;km2. 20 678 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Atrani

**Atrani** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Salerno provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 0,12 km2. 832 nafar aholi istiqomat qiladi (2020).

## Manbalar
Celle di Bulgheria

**Celle di Bulgheria** — Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 31&nbsp;km2. 2061 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Arlena di Castro

**Arlena di Castro** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Viterbo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22&nbsp;km2. 892 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Acquapendente

**Acquapendente** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan shahar. Viterbo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 120,28&nbsp;km2. 5&nbsp;771 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bassiano

**Bassiano** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Latina provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 31&nbsp;km2. 1614 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Cisterna di Latina

**Cisterna di Latina** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan shahardir. Latina provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 142&nbsp;km2. 33&nbsp;288 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Castel Sant'Angelo

**Castel Sant'Angelo** Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Rieti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 31&nbsp;km2. 1237 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Rieti

**Rieti** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Rieti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 206,52&nbsp;km2. 47 819 nafar aholi istiqomat qiladi (30.10.2009).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Agosta

**Agosta** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan shahar. Rim (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,48&nbsp;km2. 1&nbsp;683 nafar aholi istiqomat qiladi (2001).

## Manbalar
Anzio

**Anzio** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan shahar. Rim provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 43,43&nbsp;km2. 55&nbsp;413 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).

## Manbalar

## Havolalar
* www.comune.anzio.roma.it Rasmiy sayti
Bellegra

**Bellegra** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 18&nbsp;km2. 3029 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Valmontone

**Valmontone** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 40&nbsp;km2. 13&nbsp;453 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar
Vivaro Romano

**Vivaro Romano** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Rim provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13&nbsp;km2. 194 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Vicovaro

**Vicovaro** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 36&nbsp;km2. 3557 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Gavignano

**Gavignano -** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 14&nbsp;km2. 1758 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Grottaferrata

**Grottaferrata** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan shahar. Maydoni — 18 km2. 19 606 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Santa Marinella

**Santa Marinella** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommunadir. Rim provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 49&nbsp;km2. 16&nbsp;727 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Civitavecchia

**Civitavecchia** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan shahar. Rim (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. 50 570 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).

## Manbalar

## Havolalar
* Официальный вебсайт Rasmiy sayti
Arnara

**Arnara** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan shahar. Frosinone (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12&nbsp;km2. 2&nbsp;453 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Boville Ernica

**Boville Ernica** — Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Frosinone provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28&nbsp;km2. 8869 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Rocca d'Arce

**Rocca d'Arce** Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommuna. Frosinone provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12&nbsp;km2. 991 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Avegno

**Avegno** — Italiyaning Liguria mintaqasida joylashgan shahar. Genuya (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11&nbsp;km2. 2.347 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bargagli

**Bargagli** — Italiyaning Liguria mintaqasida joylashgan kommuna. Genuya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16&nbsp;km2. 2760 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Aquila d'Arroscia

**Aquila d'Arroscia** Italiyaning Liguria mintaqasida joylashgan kommuna. Imperia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 10&nbsp;km2. 186 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Seborga

**Seborga** — Italiyaning Liguria mintaqasida joylashgan qishloqdir. Imperia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4.91&nbsp;km2. 312 nafar aholi istiqomat qiladi (2009).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Averara

**Averara** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Bergamo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11&nbsp;km2. 197 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Adrara San Martino

**Adrara San Martino** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan shahar. Bergamo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,53&nbsp;km2. 1908 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Albino

**Albino** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan shahar. Bergamo (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 31,32&nbsp;km2. 17&nbsp;322 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bagolino

**Bagolino** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 109&nbsp;km2. 3919 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bienno

**Bienno** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Brescia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 30&nbsp;km2. 3,619 nafar aholi istiqomat qiladi (2011).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Corte Franca

**Corte Franca**, Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna hisoblanadi. Brescia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14&nbsp;km2. 6267 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Manerba del Garda

**Manerba del Garda** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 28&nbsp;km2. 3751 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Gerenzano

**Gerenzano** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 9,8&nbsp;km2. 9298 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar
Castelveccana

**Castelveccana** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Varese provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 20&nbsp;km2. 1962 nafar aholi istiqomat qiladi (2001).

## Manbalar
Barni

**Barni** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Como provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5&nbsp;km2. 573 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Campione d'Italia

**Campione d'Italia** Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan shahar. Como (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 1,6&nbsp;km2. 2190 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Lurate Caccivio

**Lurate Caccivio** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan shahar. Como provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5&nbsp;km2. 10&nbsp;028 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Annicco

**Annicco** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan shahar. Cremona (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19&nbsp;km2. 1897 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Vaiano Cremasco

**Vaiano Cremasco** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Cremona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6&nbsp;km2. 3621 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Comune di Volongo

**Comune di Volongo** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Cremona provinsiyasi tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Gerre de' Caprioli

**Gerre de' Caprioli** Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Cremona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8&nbsp;km2. 1252 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Capralba

**Capralba** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 13&nbsp;km2. 2078 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Varenna

**Varenna** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Lecco provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 11&nbsp;km2. 859 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Mandello del Lario va Varenna oʻrtasidagi qirgʻoq „Oltin qirgʻoq“ sifatida tanilgan, eng yaxshi ob-havo sharoiti va Komo koʻlining panoramik koʻrinishi bilan mutlaq eng yaxshi deb hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Lierna

**Lierna** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Lecco provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11&nbsp;km2. 2021 nafar aholi istiqomat qiladi. Lierna tarixan Komo ko'lidagi eng hashamatli shahar deb hisoblanadi, go'zalligi tufayli uni "Komo ko'li olmosi" deb ham atashadi.

## Manbalar
Abbadia Cerreto

**Abbadia Cerreto** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Lodi provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6&nbsp;km2. 290 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar
Casalpusterlengo

**Casalpusterlengo** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan shahar. Lodi provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25&nbsp;km2. 14&nbsp;626 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Basiano

**Basiano** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Maydoni — 5&nbsp;km2. 2943 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bellinzago Lombardo

**Bellinzago Lombardo** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Milan provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4&nbsp;km2. 3537 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Etnoxoronim

**Etnoxoronim** (yun. ἔθνος, *etnos* — „millat“, χῶρος, *xoros* — „joy“, όνυμα, *onima* — „nom“) deganda biror yerda yashovchilar atalishi tushuniladi. Oʻzbek tilida etnoxoronim *-lik* qoʻshimchasi orqali yasakladı. Masalan, Samarqand uchun etnoxoronim — *samarqandlik*, Jizzax — *jizzaxlik* va hokazo.
Verano Brianza

**Verano Brianza** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Monza va Brianza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,49&nbsp;km2. 8859 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Carate Brianza

**Carate Brianza** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan shahar. Monza va Brianza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,86&nbsp;km2. 17&nbsp;408 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

## Manbalar
Cornate d'Adda

**Cornate d'Adda** Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommuna. Monza va Brianza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13&nbsp;km2. 9843 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Arena Po

**Arena Po** — Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan shahar. Pavia (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22&nbsp;km2. 1572 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar