open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Turkiyada arxitektura

**Turkiyada arxitektura**, **Turk meʼmorchiligi** yoki **Respublika davri Turk meʼmorchiligi** 1923- yilda tashkil etilgan va Turkiya Respublikasi hududida davom etayotgan meʼmorchilik jarayonini oʻrganadi. Turkiyadagi meʼmorchilik amaliyoti respublika tarixi davomida maʼlum davrlarda keng tarqalgan meʼmorchilik harakatlari, muayyan muammo va qarama-qarshiliklarga taʼsir qilish yoki ularga munosabat bildirish natijasida shakllangandir. Bu qarama-qarshiliklarning birinchisi, ayniqsa, respublikaning ilk davrlarida birinchi oʻringa chiqqan Sharq-Gʻarb dilemmasidir. Bundan tashqari, milliy-umumiy, anʼanaviy-zamonaviy yoki diniy-dunyoviylik va turli siyosiy qarashlar kabi dilemmalar meʼmorchilik amaliyotining borishiga ham taʼsir koʻrsatdi. Bu davrlarni bir-biridan aniq ajratib boʻlmaydi. Baʼzi oqimlar maʼlum bir davrgacha boshqalar bilan oʻzaro bogʻlangan holda mavjud boʻlgan; Bir davr yoki maktab vakillari sifatida tasvirlangan baʼzi turk meʼmorlari ham oʻzlarining keyingi bosqichlarida turli uslublarda asarlar loyihalashtirishgan.

Turkiya tashkil topishining dastlabki yillarida keng tarqalgan va samarali faoliyat koʻrsatuvchi nodavlat tashkilot, davlatdan tashqari meʼmorchilikni qoʻllab-quvvatlovchi muxtor burjuaziya ham boʻlmagan. Shuning sababli, Usmonli imperiyasi davrida elitistik mazmunga ega boʻlgan va faqat saroyga biriktirilgan meʼmorlar; Yangi davrda ular xuddi shu uslubda davlat boshqaruviga amal qildilar. Garchi bu holat 1950-yillardan boshlab oʻzgara boshlagan boʻlsa-da, keyinchalik xususiy sektor rivojlanib, arxitektura sohasida hukmronlik qila boshladi va shakllana boshladi.

Turkiyadagi arxitektura oʻzining dastlabki kunlarida Usmonli meʼmorchiligidan kuchli taʼsirlangan. Bu effektlarni ayniqsa 1920-yillarda hukmronlik qilgan Birinchi Milliy meʼmorchilik harakatida kuzatish mumkin. 1930—1940-yillarda Turkiyaga chet ellik meʼmorlar (asosan, Germaniya, Avstriya va Shveytsariyadan) taklif qilingani va ularda asosan turli maqsadlarda jamoat binolari qurilgani kuzatilmoqda. II. 2-jahon urushi 2-jahon urushiBu davrning oxiri va Turkiyada bir partiyaviy boshqaruvning tugashi parallel davrlardir. Turkiyadagi arxitektura amaliyotlari xorijdagi zamonaviy va postmodern arxitektura harakatlarining taʼsirida boʻlgan boʻlsa-da, ayniqsa, 1970-yillarga qadar asosan mahalliy va mamlakatga xos arxitektura madaniyati haqida gapirish mumkin. Pudratchilar va davlatning taʼsiri dastlabki bosqichlarda boʻlgan Turkiyada 1980-yillardan boshlab meʼmorchilik jarayonida xususiy sektorning salmogʻi ortdi.

Turkiyada binolarni loyihalash va amalga oshirish imkoniyatiga ega boʻlgan meʼmorlar " madaniy oʻzlik " va " shahar kimligi " savollariga turli sharoitlarda va turli vaqtlarda javob izlagan boʻlsalar ham ,Turkiyada arxitekturani oʻrganayotganda eʼtiborga olinishi kerak boʻlgan eng muhim masalalardan biri shuki, bu jarayon bilan parallel ravishda rivojlanib, barcha shaharlarning oʻziga xosligiga taʼsir koʻrsatadigan boshqa bir qurilish amaliyoti, yaʼni choʻkish va rejasiz urbanizatsiya shaharlarda hukmronlik qiladi.
## Manbalar
Xoresh

**Xoresh-** Eron oshxonasidagi dimlab tayyorlanadigan ovqatlar turi. U fors oshxonasing asosiy qismidir. Odatda ularning tarkibi sabzavot va goʻshtdan iborat, ammo xoreshning turli xil mahsulotlardan tayyorlanadigan turlari, shu jumladan vegetarianlar uchun koʻplab xoresh navlari mavjud. Odatda bu taomlar guruch bilan tortiladi. Koʻpincha ularga koʻp miqdorda zaʼfaron qoʻshiladi, bu ularga oʻziga xos rang va hid beradi.

Xoreshga gorme sabzi (koʻkatlari koʻp), fesenjon (asosan goʻsht), xoresh bademjon (baqlajon bilan) kabi taomlar kiradi.
Erraxidiya (Marokash)

**Erraxidiya** (, Berber : ⵉⵎⴻⵜⵖⴰⵔⵏ **Imetɣaren**) — Marokashdagi shahar, Erraxidiya provinsiyasida joylashgan va Draa-Tafilalet viloyatining poytaxti.

Shahar aholisi berber va marokash arab tillarida gaplashadi.

## Toponimika
Ilgari „Ksar Es Souk“ nomi bilan mashhur (), shahar taxminan 1975 yilda Hasan II ning ikkinchi oʻgʻli Moulay Rachid sharafiga Errachidia deb nomlangan.

## Madaniyat
Shahar 2006 va 2007-yillardagi Dakar rallisi musobaqasining bir qismi boʻlgan.

## Iqlim
Erraxidiya issiq choʻl iqlimiga ega (Köppen iqlim tasnifi *BWh*). 2021-yil 17-iyulda Erraxidiyada qayd etilgan eng yuqori harorat  boʻlgan.

## Mashhurlar

* Abdalaati Iguider — 1500 m yuguruvchi
* Rachid Neqruz — sobiq futbolchi
* Mohamed Ounajem — professional futbolchi

## Manbalar
Osman Alkash

**Osman Alkash** (1955-yil 3-noyabrda tugʻilgan, Nikosiya) — kiprlik turk aktyori. U Nikosiya shahar teatrining asoschilaridan biri va hozirgacha bu teatrda faoliyat yuritadi. Kipr turklari orasida mashhur boʻlgan *"Torba"* dasturini ishlab chiqishda ishtirok etgan, „Gölgeler ve Suretler“ filmi va „Öyle Bir Geçer Zaman ki“ serialida ishtirok etgan. Keyin, mos ravishda; „Uzun Hikaye“,"Hükümet Kadın 2" va „Sarmaşık“ filmlarida rol oʻynagan. Ayniqsa, „Sarmaşik“ filmidagi roli uchun mashhurlikka erishgan.

## Karyerasi
Alkash Bayrak radiosida ham turli dasturlar olib bordi. Oʻz taʼbiri bilan aytganda „uzoq muddatli“ bolalar dasturini yaratgan Alkash, radioda ayollar dasturlari, ertalabki dasturlar va pazandachilik dasturlarini ham olib bordi. Bu davrda u radioda reklama ham qilgan. Tolgay Tariman bilan efirga chiqishni boshladi. Tariman bilan bir muddat reklama rolik qilgan Alkash, keyinchalik 1994-yilda Tariman bilan *Torba* dasturini ishlab chiqarishda ishtirok etdi. Dastur Kipr turk xalqi orasida juda mashhur boʻlgach, boshqa kanallarga qaramlikdan qutulish uchun Tariman bilan Tempo TV deb nomlangan telekanalga asos soldi. Dastur 2003-2005-yillarda yakunlandi.

U aktyorlik hayotidan tashqari, Lefkoşa turk munitsipalitetining madaniyat va sanʼat koordinatori hamdir. 2009-yilda Satirigo teatridan „Muvaffaqiyat va tinchlik mukofoti“ ni oldi.

## Manbalar
Jon Mayer

**Jon Kleyton Mayer** (   ;  1977- yilning16 -oktyabrda tug'ilgan) - amerikalik musiqachidir. U Konnektikutdan kelib chiqqan. U Berkli musiqa kollejida o'qigan, 1997 -yilda Jorjiya shtatining Atlanta shahriga ko'chib o'tgan. Bu yerda u o'z iste'dodini rivojlantirish imkoniyatiga ega boʻlgan va izdoshlar orttirgan. Birinchi ikkita studiya albomi bilan *"Kvadratlar uchun xona,* *og'irroq narsalar"* tijoriy muvaffaqiyatga erishdi va ko'p platina maqomiga erishgan. 2003-yilda u " Sizning tanangiz mojizalar mamlakati " uchun eng yaxshi erkak pop-vokali uchun Grammy mukofotiga sazovor boʻlgan.

Mayer o'z faoliyatini asosan akustik rok bilan boshlagan. 2005 yilda u blyuz chalishni boshlagan, BB King, Buddy Guy va Erik Klapton kabi taniqli rassomlar bilan ishlagan va Jon Mayer triosiga asos solgan. Blues ta'sirini 2006 -yilning sentabr oyida chiqarilgan *Continuum* albomida ko'rish mumkin. 49.Grammy mukofotlari marosimida Mayer ushbu albom uchun eng yaxshi pop-vokal albomi va " O'zgarishni kutayotgan dunyo " uchun eng yaxshi erkak pop-vokal ijrosi uchun g'olib boʻlgan. Uning to'rtinchi studiyaviy albomi *"Battle Studies"* 2009- yilning noyabr oyida chiqdi.

Stand-ao komediya, dizayn va yozuv ham Mayerning karerasining bir qismi hisoblanadi. U ba'zi jurnallar, ayniqsa *Esquire* uchun maqolalar yozadi. Shuningdek, u xayriya tadbirlarida va "Sizga qaytish" assotsiatsiyasining bir qismi sifatida global isishga qarshi kurashda ishtirok etagan. U tez-tez OAVlarda va tabloid matbuotida taniqli odamlar bilan munosabatlari bilan paydo boʻlgan.
Chenje kabobi

**Chenje kabobi** (کباب چنجه) — Yaqin Sharq mintaqasida, asosan Eronda paydo boʻlgan eng mashhur taomlardan biri boʻlib, bir muncha vaqt oʻtgach, Kichik Osiyoda mashhur boʻlgan. Hozirda butun dunyoda mashhur.

Qadim zamonlardan beri chenje tayyorlash uchun qoʻzichoq goʻshti ishlatilgan. Uni tayyorlashda quyidagi masalliqlar kerak boʻladi: qoʻzichoq goʻshti, zaytun moyi, limon sharbati, tuz va qalampir. Chenje odatda guruch, pomidor va xom piyoz bilan birga pishiriladi. Chenje soʻzining talaffuzi mahalliy dialektlarda boshqacha. (Bu soʻzning toʻgʻri talaffuzi „Kiraj“ boʻlib, ozarbayjon tilida „Chenjeh“ deb talaffuz qilinadi, Eronning baʼzi shaharlarida ozarbayjon tili taʼsirida „Chenjeh“ deb ham talaffuz qilinadi. Janubiy kurd tilida u „Kanje kabob“ deb ataladi va mamlakat janubida u asosan „Kanje“ deb talaffuz qilinadi.)

## Manbalar
qazahayesonnati — yemazandarani
Nodirxon Hasanov

**Nodirxon Hasanov** — (1971, Toshkent) adabiyotshunos, tasavvufshunos olim, Filologiya fanlari nomzodi (1999).

## Faoliyati
Toshkent Davlat universiteti (Hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) Oʻzbek filologiyasi fakultetini tugatgan (1994). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot institutida ishlagan (1995).

## Tarjimalari
Muhiddin ibn Arobiyning „Shaytonning hiylalari“ (1996), Usmon Turarning „Turkiyada yassaviyshunoslik“, „Tasavvuf tarixi“ (1999), Mahmud Asad Joʻshonning „Tasavvuf va nafs tarbiyasi“ (2000), Ahmad Lutfiy Qozonchining „Saodat asri qissalari“ (I,II kitob, 2002—2003), Muhammad Zohid Qutquning „Moʻminning sifatlari“ kabi tarjima asarlari bor.

## Asarlari
„Ahmad Mahmud Haziniy“ (2001), „Xoja Ahmad Yassaviy: hayoti, ijodi va anʼanalari“ (2001), "Xoja Ahmad Yassaviy „Devoni hikmat“ (yangi topilgan hikmatlar, 2004), "Xoja Ahmad Yassaviy „Devoni hikmat“ (I.Haqqul bilan hamkorlikda, 2006) kitoblari nashr etilgan.

## Manbalar
Perihan Savash

**Sherife Perihan**, shuningdek, **Perihan Savash** nomi bilan tanilgan, (14-iyun, 1957, Istanbul —) — turk kino va televideniye aktrisasi.

## Yoshlik davri va taʼlimi
Istanbul, Aksaray, Fotih shaharlarida tugʻilgan Perihan Savash oʻrta maktabini tugatgan va taʼlimini ham oʻrta maktabda tugatgan. Asli Surmenedan. Besh yoshida Istanbul shahar teatrining bolalar bo‘limida ilk rolini ijro etgan rassom o‘n uch yoshida harbiy bilim yurtida o‘qiyotgan yigirma ikki yoshli yigit bilan unashtirildi va 6-7 oy davom etgan nikohdan keyin eridan ajralgan. Perihan Savash 1970-yilgacha „Küçük Prenses“, „Romeo-Jüliyet“, „Kibarlık Budalası“ kabi koʻplab teatr spektakllarida ishtirok etdi. Oʻsha yili kinodagi faoliyatini boshlagan Savash, koʻplab filmlarda oʻynagan rollari bilan qisqa vaqt ichida bosh aktyorga aylandi. U 120 ga yaqin filmlarda rol oʻynagan. U bir muddat qoʻshiqchi boʻlgan. Avvaliga Ibrohim Tatlisesga, keyinroq Yilmaz Zaferga turmushga chiqdi; Uning ikkala nikohdan ham farzandi bor edi.

## Manbalar
Yevropa sohili (turkum)

***Yevropa sohili*** 2004-2009 yillar oralig'ida ATV telekanalida namoyish etilgan, Sinan Chetin tomonidan ishlab chiqarilgan va Gulse Birsel tomonidan yozilgan vaziyat komediya turidagi turk serialidir. Platon Film Studiyasida suratga olingan serial 2004-yilning  11-fevralda ATV telekanalida namoyish etila boshlandi. Toʻliq mahalliy moslashuv boʻlgan dasturning birinchi mavsumida Hakan Algul rejissyorlik kursisiga  oʻtirdi va birinchi mavsum 2004-yil 23-iyun kuni 19-qismi bilan yakunlandi. Jale Atabey rejissyorligidagi ikkinchi mavsum 2004-yilning  8-sentyabrda  20-qismi bilan efirga uzatila boshlandi va 2005-yil 15-iyun kuni 58-qismi bilan yakunlandi. Engin Gunaydin *bosh direktor* sifatida ishtirok etgan serial uchinchi mavsumni 2005-yilning 14-sentyabrda 59-qism bilan boshladi  va 2006-yil 21-iyun kuni 93-qism efirga uzatilganda tugadi. Peker Achikalin, Tolga Chevik, Hasibe Eren va Sarp Apak ham ishtirok etgan  toʻrtinchi mavsum 2006-yilning 13-sentabrda 94-qism bilan boshlandi va 2007-yilning  27-iyun kuni mehmon aktyor sifatida Serdar Ortach ishtirokidagi mavsum finali bilan boshlandi. 130-qism bilan tugadi. 2007-yil 19-sentyabrda 131-qism bilan boshlangan beshinchi mavsum , 2008-yil 4-iyunda  162-qism bilan yakunlandi. Serialning 4-mavsumning 100-qismida tugashi haqidagi maʼlumotlarga qaramay  serial keyinchalik qabul qilingan qaror bilan davom etdi. Serialning oltinchi fasli 2008 -yilning 24 -sentyabrida  163-qismi bilan efirga uzatila boshlandi. Serialning ssenariy muallifi Gulse Birsel serialni 2009 -yilning iyun oyida yakunlashini e'lon qildi. Serial 2009-yil 24-iyun chorshanba kuni efirga uzatilgan 190-qismi bilan finalga chiqish orqali efirga uzatilgan umrini yakunladi.  U jami 6 fasldan iborat edi.

*Yevropa sohili*  serialidagi aktyorlar har mavsumda o'zgarib tursa-da; Gulse Birsel, Gazanfer O'zjan, Levent Uzumchi, Shenay Gurler, Hale Janerog'li, Yavuz Sechkin, Veysel Diker va Yildirim O'jek barcha mavsumlarda ishtirok etgan futbolchilardir. Nishantashida yashovchi Sutchuo'g'li oilasi va "Avrupa Sohilii" jurnali xodimlari va ularning yaqinlari haqidagi kulgili hikoyani hikoya qiluvchi serial, birinchi besh mavsum oxirida 40 million lira daromad olib, Sinan Chetinga 4 million dollar olib keldi. Serial prodyuseri.
Hamadoniy

Al-**Hamadoniy** (969–1007). O‘zining qisqa hayoti mobaynida Badiuzzamon Eronning ko‘plab viloyatlariga sayohat qilgan, O‘rta Osiyoda bo‘lgan. U hamma joyda o‘zining ko‘plab risolalarida o‘z zamonining murakkab «rang-barang» uslubini nihoyatda mukammal egallaganligini ko‘rsatgan uslubchi tilshunos sifatida shuhrat qozongan. Nishopurda u turli xil uslubiy hiylalar yordamida mushoirada mashhur tilshunos va adib Abu Bakr al-Xorazmiyni yenga olgani ma’lum. Lekin Badiuzzumonga shuhratni uning ilmiy asarlari emas, balki ko‘plab she’riy kiritmalari bo‘lgan balandparvoz qofiyali nasrda yozilgan qisqa hikoyalari – maqomalarni keltirgan.
Turkuvaz Media guruhi

**Turkuvaz Media Group** - media sohasida faoliyat yurituvchi kompaniya. 

Turkuvaz Media Group - turk media kompaniyasi. Uning bosh direktori Sadiq Albayrakning o'g'li va sobiq G'aznachilik va Moliya vaziri Berat Albayrakning akasi doktor Serhat Albayrakdir. Kompaniya Sabah-ATV guruhi sifatida ham tanilgan.

Bosma, radioeshittirish, audio va raqamli ommaviy axborot vositalarini o'z ichiga olgan Turkuvaz Media Group 2018 yilda Turkiyaning eng yirik kitob va sevimli mashg'ulotlari do'koni D&Rni Doğan Holdingdan 440 million liraga sotib oldi.

Turkuvaz Media Group sho‘ba korxonasi Turkuvaz Printing, shuningdek, Turkiyaning eng yirik matbaa korxonalaridan biri sifatida ham tanilgan.

## Kompaniya haqida
Turkuvaz Media guruhining asosiy faoliyati radio va televidenie eshittirishlari, gazeta/jurnal nashri, gazeta/jurnal chop etish va tarqatishdir. Shuningdek, u chakana savdo, yuk tashish va kitob savdosi sohalarida ishlaydi.

## Media kompaniyalari
**Gazetalar**

* 2007-: Sabah (TMSFdan sotib olingan)
* 2007-: Takvim (TMSFdan sotib olingan)
* 2007-: Yeni Asir (TMSFdan sotib olingan)
* 2007-: Fotomaç (TMSFdan sotib olingan)
* 2014-: Daily Sabah

**Televizorlar**

* 2007-: atv (TMSFdan sotib olingan)
* 2007-: atv Europe (TMSFdan sotib olingan)
* 2007-2014: Yeni Asir TV (TMSFdan sotib olingan)
* 2011-: Yangiliklar
* 2011-2012: minika
* 2012-: minika Bola
* 2012-: minika Go
* 2014-: Sport
* 2016-: a2
* 2017-: Yangiliklar
* 2018-: pul
* 2021-: VAV TV - 12-aprel 2021-yilda efirga uzatila boshlandi.Diniy mavzularni tomoshabinlar bilan birlashtiradigan kanal.

**Jurnallar**

* Mening chaqalog'im va biz
* Xitoy Bugun
* Esquire
* Forbes Turkiya
* GQ Turkiya (Doğuş nashriyot guruhidan sotib olingan)
* Harper's bozori
* HomeArt
* Chiroyli uy
* Lacivert
* Otoxaber
* Pul
* Sofra
* Shamdan Plus
* Vogue Turkiya (Doğuş nashriyot guruhidan sotib olingan)

**Radio stantsiyalari**

* 2007-2016: Romantik radio (TMSFdan sotib olindi. Uning chastotasi A Spor radiosiga o'tkazildi.)
* 2007-2009: Radyo Siti (TMSFdan sotib olindi. Chastotasi Radyo Turkuvazga o'tkazildi.)
* 2009-: Radyo Turkuvaz
* 2014-: Xabar radiosi
* 2016-: Sport radiosi
* 2016-: Vav radiosi - Diniy ko'rsatuvlar, Qur'on va suhbat dasturlari. Istanbul 105.2, Ankara 101.3, Izmir 106.7, Bursa 100.2, Antaliya 106.6, Adana 98.9, Mersin 88.1, Kars 105.0 va Turkiyaning barcha shaharlarida yer usti chastotalarida efirga uzatiladi. 2016-: Turkuvaz romantikasi
* 2016-: Turkuvaz afsonasi
* 2017-: Yangiliklar radiosi
* 2018-: Para Radio

**Veb-saytlar**

* aktuel.com.tr
* atv.com.tr
* ahaber.com.tr
* anews.com.tr (nashr qilingan: 2017 yil 3 aprel)
* aspor.com.tr (Nashr qilingan: 2014 yil 18 sentyabr)
* fotomac.com.tr (nashr qilingan: 2000)
* fikriyat.com (Nashr: 2017)
* dailysabah.com (nashr qilingan: 2014)
* minikacocuk.com.tr (nashr qilingan: 2011)
* minikago.com.tr (nashr qilingan: 2011)
* mavimisket.com.tr
* sabah.com.tr
* takvim.com.tr (Nashr yili: 2004)
* yeniasir.com.tr
* 724dinle.com (Nashr yili: 2021)
* turkuvazradyolar.com
* teknokulis.com (Nashr yili: 2011)

## Manba

## Havolalar

*
Derya Baykal

**Derya Baykal** (1957-yil 1-fevral, Anqara) — turk aktrisasi. 

Konservatoriya talabasi boʻlganida TRT Anqara radiosi, bolalar soati va radio teatrida koʻrsatuvlar qilgan. 1975-yilda Anqara radio va televideniyesida oʻqishni tamomlagan, soʻngra Anqara davlat teatriga oʻqishga kirgan. Keyingi yili Levent Baykalga uylandi va bu nikohdan Mert Baykal oʻgʻli tugʻildi. Derya Baykal Davlat teatrida 10 yilga yaqin ishlagan. U teatr rassomi Oya Injining ukasi. Derya Baykal " *Rita* " spektaklidagi roli uchun „Yilning sanʼat muassasasi aktrisasi“ deb tanlandi. Adile Nashitdan keyin televideniyeda „Hikoyachi opa“ sifatida ishladi. U teleboshlovchi sifatida ishlagan. U teleseriallarda suratga tushgan. Ushbu asarlari tufayli u yilning eng yaxshi ovoz aktyori, yil boshlovchisi, yilning eng yaxshi dublyaj ijrochisi kabi turli mukofotlarga sazovor boʻldi. Diktor Orxan Ertanxon bilan ikkinchi turmush qurgan Derya Baykal davlat teatrini tashlab, xususiy teatrlarda ishlagan; 1983-yilda Anqara sanʼat teatrida *"Bir Shehnaz Oyun"* nomli spektaklda ishtirok etdi.

1986-yilda „Ortaoyuncular“ ga *"Muzır Müzikal"* spektakli bilan qo‘shildi. Ortaoyuncular bilan uzoq yillar ishlagan. U 1988-yilda Ferhan Shensoyga turmushga chiqdi. Ularning bu nikohdan Mujgan Ferhan va Neriman Derya ismli ikki qizi bor edi. 1994-yilda Ferhan Shensoy tomonidan yozilgan *Shu Gogol Delisi* yakkaxon pyesasidagi roli uchun „Avni Dilligil Eng yaxshi ayol roli“ mukofotini oldi. 1995 yilda u fransuz televideniyesida *Ester va Sara* nomli filmda rol oʻynadi. 1997- yili Ortaoyuncularda *"Xaldun Taner Kabare"* spektaklini sahnalashtirgan. U turmush oʻrtogʻi Ferhan Shensoy bilan ketishga qaror qilganida, u ham Oʻrtaoyuncularni tark etdi. Keyinchalik televideniyega murojaat qilgan Baykal hunarmandchilik haqidagi televizion dasturi bilan tanildi.

## Manbalar
Kirpichenko Valeriya Nikolayevna

**Kirpichenko Valeriya Nikolayevna**

Kirpichenko Valeriya Nikolayevna (1930-2015) filolog-arabist, filologiya fanlari doktori (1987), SSSR fanlar akademiyasining sharqshunoslik instituti (RFA) ilmiy xodimi. 1974 yildan beri Misr adabiyotiga ixtisoslashgan. Misr va boshqa Arab mamlakatlari adabiyoti bo'yicha 30 dan ortiq kitoblarning muallifi. arjima va tadqiqot faoliyati tufayli MAR madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniyat bo'yicha Oliy kengashi Valeriya Nikolaevnani ikki tomonlama gumanitar munosabatlarni rivojlantirishga qo'shgan shaxsiy hissasi uchun faxriy nishoni  bilan taqdirladi (2013). Hayotining so'nggi yillarida Valeriya Nikolaevna zamonaviy Arab adabiyotining uchta muhim asarini – Rifa at-Taxtavining "Parij tavsifidan sof oltinni qazib olish", Muhammad Al-Muveylihining  "Iso ibn Xishamning hikoyasi yoki vaqt davri" ni. , Ahmad Faris ash-Shidyakning "Faryak ortidan qadam ba qadam "  tarjima qilish ustida ishladi va "Sharq adabiyoti" nashriyotining "adabiy yodgorliklar" turkumida nashr etilgan.
Oliver Kan

**Oliver Rolf Kan** ( ; D. 1969 -yil 15 -iyun ) – nemis sobiq futbolchisi . U Darvozabon sifatida oʻynab, faoliyatini Karlsruher SC yulduz futbol jamoasida boshlagan. U 1987- yilda professional debyut qilgan. 1994 -yilda u 4,6 million nemis markasi evaziga "Bavariya"ga oʻtdi va u yerda faoliyatining oxirigacha oʻynadi.

8 ta Bundesliga, 6 ta DFB-Pokal, bir marta UEFA kubogi (1996), UEFA Chempionlar Ligasi (2001) va Qitʼalararo kubokda (2001) gʻalaba qozongan Kan nemis futbolining yaqin tarixidagi eng muvaffaqiyatli oʻyinchilardan biriga aylandi. Uning shaxsiy yutuqlari unga ketma-ket toʻrt marta UEFA Evropaning eng yaxshi darvozaboni, uchta IFFHS Jahonning eng yaxshi darvozaboni va ikkita Germaniyaning yilning eng yaxshi futbolchisi mukofotlarini taqdim etgan. 2002 -yilgi FIFA Jahon chempionatida olgan „Oltin toʻp“ mukofoti bilan bir qatorda, u turnir tarixida ushbu sovrinni qoʻlga kiritgan birinchi va yagona darvozabon boʻldi.

1994 -yildan 2006 -yilgacha Germaniya terma jamoasida oʻynagan Kan Andreas Koʻpke terma jamoani tark etganidan soʻng asosiy 11tadan maydonga tusha boshladi. 2002 -yilgi FIFA Jahon chempionatida jamoasini finalga olib chiqqan va oʻz darvozasida atigi uchta gol koʻrgan darvozabon, finalda Braziliyaga 2:0 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyin uchun tanqid qilingan edi.  Biroq, u nihoyat turnirning eng yaxshi oʻyinchisi va „Oltin toʻp“ mukofotini olishga muvaffaq boʻldi.

## Manbalar

## Havolalar
Xitoy Xalq ozodlik armiyasining Makao garnizoni

Xitoy Xalq ozodlik armiyasining **Makao garnizoni savdosi.**

&#x20;1999 yildan beri Makao maxsus maʼmuriy hududi mudofaasiga masʼul boʻlgan Xitoy Xalq ozodlik armiyasining garnizoni . Shaharning o'zida doimiy garnizon kamida 500-600 kishidan iborat bo'lib, bu Xitoyning Makao ustidan suverenitetini ta'kidlaydi; qolganlari Chjuxay shahar tumanida Xitoy chegarasida xizmat qiladi.

Makaoning asosiy qonuniga ko'ra, Makao maxsus ma'muriy hududi hukumati, agar kerak bo'lsa, Xitoyning markaziy hukumatidan jamoat tartibini saqlash yoki falokatga javob berish uchun garnizon bo'linmalarini topshirishini  talab qilishi mumkin. Biroq,  ko'ra )  ), garnizon ichki xavfsizlikda hech qanday rol o'ynamaydi. Garnizon quyi profilga ega, askarlar odatda bazadan tashqarida va xizmatdan tashqari fuqarolik kiyimlarini kiyib yurishadi.

 ==Rol==
Makaodagi PLA garnizoni shtab-kvartirasi binosi
Makaoning maxsus ma'muriy hududiga qo'shinlarni joylashtirish to'g'risidagi qonunga ko'ra va Aomin garnizoni qonuni (1999 yil 28 iyunda NPC Doimiy qo'mitasi tomonidan qabul qilingan), PLA Makao Garnizoni "tajovuzning oldini olish" orqali Aomin maxsus ma'muriy hududini himoya qilish uchun javobgar hisoblanadi va qarshilik ko'rsatish, Makao xavfsizligini ta'minlash, mudofaa vazifalarini bajarish, harbiy infratuzilmani boshqarish va tegishli chet el harbiy masalalarini hal qilish kiritilgan. PLA ma'muriyati rahbarining iltimosiga binoan jamoat tartibini saqlash va tabiiy ofatlar va tabiiy ofatlarning oqibatlariga qarshi kurashish uchun o'z bo'linmalarini ham joriy qilishi mumkin. Garnizonning tayanchini Xitoy Qurollik kuchlarining harbiy xizmatchilari tashkil etadi.to'foni

 iltimosiga binoan PLA Makao garnizoni 2017 yil avgust oyida  oqibatlarini bartaraf etish uchun safarbar etilgan edi shu bilan birga bu PLA birinchi marta Makaoning ichki muammolarini hal qilishda ishtirok etdi . Chiqindilarni tozalash, vayronalarni tozalash va yo‘llarni tozalashga 1000 ga yaqin xodimlar jalb qilindi  .

## Tuzilishi
Makao garnizoni XXR Markaziy Harbiy Kengashiga bo'ysunadi va Janubiy harbiy okrug tarkibiga kiradi, garnizon byudjeti Pekindagi markaziy hukumat tomonidan tuziladi. Garnizon boshlig'i PLA general-mayori hisoblanadi. Garnizon tarkibiga mexanizatsiyalashgan piyoda va zirhli qo'shinlar ham kiradi. Garnizon ilgari Long Chengning 11 qavatli binosida joylashgan edi (  , ). Hozirda garnizon shtab-kvartirasi Taipa orolida,  hududidagi kazino yonida joylashgan. ) (Estrada da Bahia de Nossa Senhora da Esperanza, Venetian Hotel va Galaxy Makao qarshisida) va xodimlarning bir qismi Chjuxay hududida joylashgandir.

## Uskunalar
}
| Universal avtomobil ||  ||  
| 
| Sovet UAZ-469 nusxasi
|-
| EQ2102
| Yuk mashinasi (odamlar va yuklarni tashish uchun) ||  ||  
| Dongfeng
|
|-
| EQ2081/2100
| Universal yuk mashinasi ||  ||  
| Dongfeng
| ZIL-131 nusxasi
|-
| QBU-88
| Miltiq ||  ||  
| Norinko
|
|-
| QBZ-95
| Miltiq ||  ||  
|
|
|}

## Yana qarang

* 
* 

## Eslatmalar
Clayton Heathcock

Kleyton Xitkok - organik kimyogar, kimyo professori va Berkli Kaliforniya universitetining kimyo kolleji dekani.  Professor Xitkok murakkab politsiklik tabiiy mahsulotlarni sintez qilishdagi yutuqlari va kimyo hamjamiyatiga qo'shgan hissasi bilan mashhur.  1995 yilda Milliy Fanlar akademiyasining a'zosi bo'ldi.
Kleyton Xitkok bakalavr darajasini oldi.  1958 yilda Abilen Kristian universitetida kimyo bo'yicha va 1963 yilda Kolorado universitetida organik kimyo fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi.  Bitiruv malakaviy ishi Alfred Xassner rahbarligida olib borilgan va steroidal geterosikllarning sintezi bilan shug'ullangan.  Keyin u Kolumbiya universitetida Gilbert Stork bilan doktoranturadan keyingi tahsil oldi.  1964 yilda u UC Berkli fakultetiga qo'shildi va u hozirda aspirantura professori va kimyo kolleji dekani.

Xitkok murakkab, politsiklik tabiiy mahsulotlarning kimyoviy sintezi bilan mashhur bo'lib, ko'pincha g'ayrioddiy biologik faollikka ega, shu jumladan Daphniphyllum alkaloidlari, altohirtin, zaragoz kislotasi, spongistatinlar va boshqalar.  U, shuningdek, Evans aldol reaktsiyasining modifikatsiyasi kabi organik sintez uchun yangi metodologiyani ishlab chiqdi.
Kleyton Xitkok oʻzining ilmiy-tadqiqot va oʻqituvchilik yutuqlaridan tashqari, Amerika Kimyo Jamiyatining (ACS) Organik kimyo boʻlimi raisi, Milliy Sogʻliqni saqlash Instituti Tibbiyot Kimyosini oʻrganish boʻlimi raisi, Tibbiyot Kimyosi boʻlimi raisi, “Kimyoviy kimyo” boʻlimi raisi sifatida kimyo hamjamiyatiga hissa qoʻshgan.  Stereokimyo bo'yicha Gordon tadqiqot konferentsiyasi, Amerika fanni rivojlantirish assotsiatsiyasining kimyo bo'limi raisi, "Organic Syntheses" va "Journal of Organic Chemistry" jurnallarining bosh muharriri.
Kleyton Xitkok bir necha yuzta ilmiy maqola muallifi va “Organik kimyoga kirish” nomli kollejdagi mashhur darslikning hammuallifidir.
Kleyton Xitkok olgan mukofotlarga Ernest Gyunter mukofoti (ACS) (1986);  Organik sintezdagi ijodiy ish uchun ACS mukofoti (1990);  A.C.Kope olimi (1990);  Prelog medali, ETH (1991);  Amerika san'at va fanlar akademiyasi (1991);  Milliy fanlar akademiyasi (1995);  100 yillik medali, Qirollik kimyo jamiyati (1996);  H. C. Braun mukofoti (ACS) (2002);  Taniqli xizmati uchun Pol Gassman mukofoti (ACS) (2004).

## Manbalar
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Clayton_Heathcock
Qayrat Abdrahmanov

**Qayrat Xudoybergenuli Abdrahmanov** (1964-yil 21-aprel, Jarkent, Olmaota viloyati, Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi, Sovet Sotsialistik Respublikalar Ittifoqi) — Qozogʻiston davlat arbobi, Qozogʻiston Respublikasi sobiq tashqi ishlar vaziri.

## Biografiyasi
1964-yil 21-aprelda Olmaota viloyati Jarkent shahrida tugʻilgan. 1987-yili Al-Farobiy nomidagi Qozoq Milliy universitetini tamomlagan (oʻsha paytda M. S. Kirov nomidagi Qozoq Milliy universitetining tarix fakultetini tamomlagan.

* 1987-1991-yillarda Kanish Satbayev nomidagi Qozoq Milliy texnika universiteti Siyosiy tarix kafedrasida oʻqituvchi boʻlib ishlagan.
* 1991-1993-yillarda Al-Farobiy nomidagi Qozoq Milliy universitetida aspiranturada tahsil olgan.
* 1993-1997-yillarda Qozog‘iston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining ikkinchi va uchinchi darajali kotibi, bo‘lim boshlig‘i lavozimlarida ishlagan.
* 1997-yilda Qozogʻiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Osiyo davlatlari bilan aloqalar boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari lavozimiga tayinlangan.
* 1998-1999-yillarda Qozog‘iston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi 3-departamenti direktori lavozimida ishlagan.
* 1999-2001-yillarda Qozog‘iston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining o‘rinbosari lavozimida ishlagan.
* 2001-2003-yillarda Qozog‘istonning Buyuk Britaniyadagi elchixonasida elchi yordamchisi lavozimida ishlagan.
* 2003-yilda Qozogʻiston Respublikasining Isroildagi favqulodda va muxtor elchisi etib tayinlangan.
* 2006-2007-yillarda Qozog‘iston Respublikasi tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari lavozimida ishlagan.
* 2007-2008-yillarda Qozog‘iston Respublikasining Avstriya Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi lavozimida ishlagan.
* 2008-2011-yillarda Qozog‘iston Respublikasining Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotidagi doimiy vakili lavozimida ishlagan.
* 2013-yil 26-noyabrda Qozog‘iston Respublikasining Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi doimiy vakili lavozimini egalladi.
* 2016-yil 26-dekabrda Qozog‘iston Respublikasi tashqi ishlar vaziri lavozimida ishlagan.
* 2019-2020-yillar Qozog‘iston Respublikasining Shvetsiyadagi Favqulodda va Muxtor elchisi lavozimida ishlagan.
* 2020-yil 4-dekabrdan YeXHTning ozchiliklar bo‘yicha Oliy komissari lavozimida ishlab kelmoqda.

## Mukofotlar

## Manbalar

## Havolalar

* Davlat rahbarining farmoni (2007 yil 20 avgust) 
* Davlat rahbarining qarori (2011 yil 24 mart) 
* Davlat rahbarining qarori (2013 yil 26 noyabr) 
* Davlat rahbarining Farmoni (2016 yil 28 dekabr)
* Ostona rivojiga qoʻshgan hissasi uchun yubiley medali
Tumek-kichidjik qabristoni

**Tumek-kichidjik qabristoni**—Soʻngi neolit davriga oid muhim yodgorlik hisoblanadi. Bu yodgorlik 1972-yilda Amudaryoning quyi oqimidan topilgan. U yerda izlanish tadqiqotlar 1973-1974-yillarda olib borilgan. Qazishmalar vaqtida 27 ta qbr oʻrganilgan.Qabrga dafn etilganlar chalqanchasiga yotqizilgan boʻlib, boshlari asosan shimoli-sharqqa qaratib qoʻyilgan va kiyim boshlari bilan koʻmilgan.Skletlar uatida taqinchoqlar saqlanib qolgan. Tosh qurollar va sopol buyumlarning parchalari qoʻyilgan. Qabrdagi suyaklarda qizil rang izlari mavjud. Bu ularning diniy eʼtiqotlari bilan bogʻliq boʻlgan. Izlanishlar hamda tadqiqotlar natijasida neolit davrida Zarafshon daryosining beshta tarmogʻi Amudaryoga qoʻshilganligi aniqlandi. Mazkur tarmoqlar Qizilqum hududida katta, kichik koʻllarni hosil qilgan.Zarafshon daryosining yirik tarmogʻi Moxondaryo boʻlib, uning ham oqimida koʻllar shakllangan. Bugungi kunda ular shoʻrlanib, xalq orasida Katta tuzkon,Kichik tuzkon deb atalib kelinadi.
## Manbalar
Zereshk polou

**Zereshk polou (زرشک‌پلو)** - Eron oshxonasidagi taom turlaridan biri bo'lib, u ko'plab marosimlarda maxsus taom sifatida ishlatiladi. Bu taom odatda tovuq, qo'zichoq yoki qo'y go`shtlaridan tayyorlanadi.

## Tayyorlash uchun kerakli mahsulotlar

* namlangan guruch
* zirk
* tovuq go`shti
* shakar
* zira
* za'faron
* tuz va yog'

## Tayyorlanishi
Zereshk polouni tayyorlash uchun tovuq go'shti tuzlanadi va oltin rangga aylanguncha yog'da qovuriladi. Tovuq go'shti ustiga zirk, zira va shakar sepiladi va za'faron eritmasi quyiladi. Guruch quritib olinadi.. Yarim litr suv va moyni qozonga qizdirib, qozon tubiga non yoki kartoshka bo‘laklari qo‘yiladi. Guruchning yarmini to'kib, tayyor tovuq yoki go'shtni guruch ustiga qo'yiladi va guruchning qolgan qismini uning ustidan quyiladi. Idishni olovga qo'yib, keyin guruchga yarim litr suv va yog' quyiladi. Bir soat o'tgach, zirk sepiladi.

Tovuq yoki go'shtni alohida idishda guruch qatlami ostiga qo'yish mumkin.

## Manbalar

* Daryabandari, Najaf Fahima Rastkar hamkorligida, *Sarimsoqdan piyozgacha Mustatab pishirish kitobi*, Tehron: Karnoma nashri, 2004 yil yozi, 1-jild, 780-bet.
Mahbathon qo'zg'oloni

Mahbatxon qoʻzgʻoloni.Shoh Jahonni mag'lub etishda katta rol o'ynagan Maxabatxonga Nur Jahon shubha bilan yaqinlashdi. Uni Parvezdan ajratib, Bengalga borishni buyurdilar.Bundan tashqari, uning mol-mulki bo'yicha g'azna uchun dalolatnoma tuzish so'ralgan.Kuyoviga nihoyatda shafqatsiz munosabatda bo‘lgan U allaqachon qulashini muqarrar deb hisoblagan.Bu vaqtda Jahongir va Nur Jahon Kobulga ketayotgan edi.Jelum qirg'og'ida Maxbatxon o'zining Rajput otliqlari bilan shoh qarorgohini o'rab oldi va unga o'z shartlarini aytib berishni niyat qilib, uni qo'lga oldi.Nur Jahon Mahbatxon xalqiga hujum qilmoqchi bo'ldi, lekin u bunga erisha olmadi va u eri bilan qolishga va uning taqdirini baham ko'rishga qaror qildi.Mahobatxonning to‘ntarishi muvaffaqiyatli bo‘ldi, ammo muvaffaqiyat qisqa umr ko‘rdi.Endi u boshchiligidagi shoh qoʻshini mah va begim bilan birga Kobul tomon harakat qildi.Kobulda Nur Jahon ayyorlik bilan erini ozod qilishga muvaffaq bo'ldi.Endi qochish navbati Mahobodxonga keldi.U Dekanda Shoh Jahonga qo'shildi.Achinarli ahvolda qolgan Shoh Jahon allaqachon Perenoga qochish haqida o'ylayotgan edi, birdan voqealar uning uchun juda qulay tus oldi.Parvez 1626 yil oktyabr oyida vafot etdi. 1627-yil oktabrda esa Jahongirning o‘zi vafot etadi.Shoh Jahon shoshib taxtini qo'lga kiritish uchun Dekanni tark etdi.

## Manba.
Sinha N. K., Banerji A. C. Hindiston tarixi. - Kalkutta 1952 yil
Selda Bagjon

**havva Selda Bağjan** 1948-yil 14-dekabr, Mugʻla  turk qoʻshiqchisi va bastakor . 1970-yillardagi debyutidan beri u Turkiyada va butun dunyoda tanilgan va turk xalq musiqasi va Anadolu rok uslublarida qo'shiqlar yaratgan. U oʻzining baʼzi qoʻshiqlariga siyosiy va ijtimoiy tanqidlarni kiritish orqali oʻz mamlakatidagi norozilik musiqasi vakillaridan biriga aylandi.

## Hayoti
U 1948 yilda Mug'la shahrida asli makedoniyalik turklar bo'lgan muhojir oilaning farzandi bo'lib tug'ilgan. Otasi Selim Bey veterinar, onasi Fevziye esa o‘qituvchi. U to‘rt aka-ukaning eng kichigi va yolg‘iz qizi. Turk xalq musiqasi va norozilik musiqasining yetakchi nomlaridan biri Selda Bağjan musiqiy hayotini 1971- yilda Anqara universiteti fan fakultetining fizika muhandisligi talabasi bo'lganida boshlagan. Dastlabki ikkita 45 ta albomi bir million atrofida sotilganda, u musiqani kasb sifatida tanlashga qaror qildi. Turkiyada va xorijda, ayniqsa Germaniyada ko'plab konsertlar berdi. 1972-yilda Bolgariyada o'tkazilgan "Oltin Orfey" festivalida Turkiyani vakillik qildiAyniqsa, soʻl partiyalar va tashkilotlar tomonidan uyushtirilgan tadbirlarda konsertlar berdi. 1980 yilgi harbiy to'ntarishdan keyin ishlab chiqarish cheklangan rassom juda ko'p azob chekdi. U hatto 1984-yil 24-aprelda hibsga olingan va qamoqqa olingan. 1987- yilgacha unga pasport berilmagani uchun xorijdagi konsertlarida tanaffus qilishga majbur bo‘ldi. 1986-yilda u chet elga chiqa olmasa-da, Peter Gabriel tomonidan qo'llab-quvvatlangan Womad jamg'armasi tomonidan uyushtirilgan qo'shiq bilan Butunjahon raqs va musiqa festivali rekordida ishtirok etdi. Xuddi shu jamg‘armaning sa’y-harakatlari bilan 1987-yilda yana pasport olishga muvaffaq bo‘lgan rassom 1987-yilning 13-iyunida Rotterdam san’at festivalida, 1987-yilning 19-iyunida Vomad va Glastonberi festivalida, Yubiley bog‘lari festivalida (London) qatnashdi. 1987 yil 20 iyun va 1987 yil 25 iyun. U Earls Court festivalida (London) bir qator kontsertlar berdi va 1987 yil 26 iyun Poytaxt radiosi festivalida qatnashdi. 1988 yilda u to'rt oy davomida G'arbiy Evropada kontsertlar berdi. U 1989 va 1990 yillarda butun Turkiya bo‘ylab gastrol safarlarida bo‘lib, bepul ommaviy konsertlar berdi.

2015-yil  may kuni Istanbul Sariyerda boʻlib oʻtgan Ekşi Fest 2015 da Isroilning Boom Pam musiqa guruhi bilan sahnaga chiqqan Selda Bağjan uzoq vaqt davomida olqishlarga sazovor boʻldi. Ilyos Vud, "Uzuklar hukmdori" filmining Frodosi usta rassomga hayratini bildirdi va ular birinchi marta sahnaga chiqishdi. 

Klassik asarlarni o'z ichiga olgan "40 yil 40 qo'shiq" albomi katta e'tiborni tortgan Selda Bağcan 3-iyun, juma kuni Ispaniyaning Barselona shahrida bo'lib o'tgan Primavera Sound 2016 festivalida sahnaga chiqdi. 

## Manba

## Havolalar

*
BIPA

**Chet ellik o‘rganuvchilar uchun indonez tili** (qisqartirilgan **BIPA "Bahasa Indonesia bagi Penutur Asing**) Indonez tilini o‘rganish dasturi bo‘lib, uning asosini chet ellik talabalar tashkil etadi.  Chet ellik o‘rganuvchilarda indonez tilini o‘rgatish va rivojlantirish kabi vazifalariga ega. Indonez tilini o‘rgatishga yo‘naltirilgan bo‘lishidan tashqari, BIPA dasturi kengroq ma'noda diplomatiya vositasi sifatida kuchga ega. Hukumat tomonidan Indoneziya xalqining dunyodagi mavqeini mustahkamlash uchun ishlatilishi mumkin bo‘lgan diplomatik vosita.  BIPA dasturi orqali boshqa davlatlar Indoneziya bilan osongina tanishishlari va ikki tomonlama yoki ko‘p tomonlama hamkorlikni yo‘lga qo‘yish uchun ochiq kirishga ruxsat berishlari mumkin. BIPA shuningdek, Indoneziya madaniyati haqida tushunchalar berish vazifasiga ham ega. 

## Tarqalishi
BIPA harakatlari nafaqat mamlakat ichida, balki chet el miqyosida ham namoyon bo‘lgan.  BIPA dasturi hozirda mamlakatda va xorijda 219 ta universitet yoki muassasalarda amalga oshirilgan. BIPA ning tarqalishi ingliz tilida so‘zlashuvchilar kabi keng emas, lekin hech bo‘lmaganda dunyoning 40 mamlakati e'tiborini tortdi. BIPA dunyo nazarida suhbat mavzusiga aylandi, aslida ko‘proq universitet yoki muassasalar chet ellik o‘rganuvchilar uchun indonez tilini o‘rgatmoqda. BIPA Indonez tilini xalqarolashtirishda muhim rol o‘ynaydi. BIPA ning rivojlanishini ko‘rib, indonez tilining jahon tiliga aylanishi uchun katta imkoniyat bor.  Asosiymaqsadlar qatorida amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan strategik sa'y-harakatlar BIPA o‘qitish sifatini yaxshilashdan iborat. BIPA o‘qitish tizimi unga ko‘proq e'tibor qaratishi, sifatli o‘quv materiallarini tayyorlashi, indonez tili bo‘yicha ishonchli testlarni taqdim etishi va yuqori darajadagi BIPA o‘qituvchilarini tayyorlashi kerak.

## Indonez tilini o‘rganish sabablari
Chet ellik o‘rganuvchilar yoki chet ellik talabalarning indonez tilini o‘rganishdagi motivlari va maqsadlari kontekstga moslashtiriladi.  Ushbu turli kontekstlarni  xorijiy talabalar uchun indonez tilini o‘rganish zarurati yoki ehtiyoji sifatida talqin qilish mumkin. Shu sababli, BIPA talabalarining maqsadlari juda xilma-xildir. Indoneziyaga shunchaki sayohat qilib, keyin til o‘rganishga qiziqqan talabalar bor. Boshqa hollarda, Indoneziyada akademik muvaffaqiyatga erishish uchun tilni o‘rganish niyatida bo‘lgan talabalar ham mavjud. Chet ellik o‘rganuvchilar Indoneziyadagi ish dunyosida muloqotni osonlashtirish uchun indonez tilini o‘rganmoqdalar.

## BIPA uchun kitoblar
O‘rganuvchilar uchun foydalanish mumkin bo‘lgan indonez tili darsliklaridan biri Nita Novianti va Iyen Nurlaekawati tomonidan tuzilgan "Sahabatku Indonesia" deb nomlangan kitob. Ushbu kitob 2016 yilda Til strategiyasi va diplomatiyani rivojlantirish markazi, tillarni rivojlantirish va murabbiylik agentligi tomonidan nashr etilgan. Bundan tashqari, BIPA talabalari Udikshadan chet ellik talabalar uchun indonez tilidagi kitoblardan ham foydalanishlari mumkin.

## Manbalar
Ganjnoma tosh bitiklari

**Ganjnoma tosh bitiklari** — Eronning Hamadon shahridan 5 km. janubi-sharqda, Alvand togʻi etagidagi Abbosobod darasida shoh Doro va uning farzandi Xashoyorshoh haqida mixxatda yozilgan ikki tosh bitik. Tosh bitiklar 3 ustunda, 20 qatordan qadimgi fors tili, bobil tili va elam tilida yozilgan. Bitiklar atrofidagi teshiklar matnlarni tashqi zarardan saqlab turadigan qoplamalar mavjud boʻlganligidan darak beradi. Tosh bitiklar yaqinida katta va goʻzal sharshara oqib tushadi.

## Manbalar
Aziz o'tmish

***Aziz o'tmish*** - Process Film tomonidan imzolangan turk seriali, birinchi qismi 2019-yil 25-oktabrda namoyish etilgan, Aydin Bulut rejissyorligi va Funda Alp tomonidan yozilgan.Serial 2019-yil 13-dekabrda efirga uzatilgan 8-qismi bilan yakunlandi.

## Aktyorlar va qahramonlar

### Bosh qahramonlar

Seriallar Izmirda suratga olingan.

## Manba

## Havolalar

* Aziz o'tmish Star TV rasmiy saytida 4 Ekim 2019 tarihinde     
*   
*
Gondvananing zabt etilishi.

Gondvananing zabt etilishi (1564). Akbarning navbatdagi harbiy tashabbusi Gondvanani zabt etish edi.Sharqiy viloyatlar gubernatori Asaf Xonga Gondvanada Garax Katanga (Shimoliy Madxya Pradesh)ni voyaga etmagan o'g'li Bir Narayan qo'l ostida regent sifatida boshqargan Rani Durgavatiga qarshi chiqish buyurildi.U Rajput ajdodlariga munosib o'jar qarshilik ko'rsatdi, ammo uning qo'shinlari Garax va Mandala (Jabbalpur tumani) o'rtasida bo'lib o'tgan jangda mag'lubiyatga uchradi.Mag'lubiyatdan xabar topgan Durgavati o'zini xanjar bilan sanchdi. Bir Narayan ham Chauragarh qal'asini himoya qilishda mardonavor halok bo'ldi. Ayollar Jauharning dahshatli marosimini [o'zini o'zi yoqib yuborish.-Tahr.] qilishdi.

## Manba.
Sinha N. K., Banerji A. C. Hindiston tarixi. - Kalkutta 1952 yil 

*Sinha N. K., Banerji A. C.* Hindiston tarixi. - Kalkutta 1952 yil
Hegmatona

**Hegmatona (Ekbatana) tarixiy tepaliklari** — Hamadon shahri markazida joylashgan boʻlib, Erondagi maydoni keng tepalikdir. Yaqin yillarda olib borilgan qazilma ishlari ushbu tepaliklarda qasr va bir nechta binolar boʻlganligini isbotladi. Shahar rejasi tartib bilan amalga oshirilgan boʻlib, tarixiy asarlarda bunday holat kam uchraydi. Tepalikda qadimiy cherkov, muzey va eksponatlarni koʻrish mumkin.

## Manbalar
Eftalya Işılay

**Eftalya Işılay** (1891-yil — 15-mart 1939-yil) — usmonli (keyinchalik, turk) qoʻshiqchisi. Istanbulning Sariyer tumanida tugʻilgan.

## Manbalar
Lor (Eron)

**Lor**  ( — Eron Fors viloyati (ostan)dagi shahar. Shahriston Loristonning maʼmuriy markazi. Aholisi — 66 377 kishi. (2005-yilga qaraganda) .

Shahar aholisini lorilar deb atashladi. Aholining koʻp qismi fors tilining mahalliy lahjasida gaplashadi.

## Tarix
1470 va 1474-yillar atrofida „Uch dengizdan tashqariga sayohat“  kitobida Afanasiy Nikitin shaharga tashrif buyurganini eslatib oʻtadi.

### Eski va Yangi shahar
Larada ikki shahar qismi ajralib turadi: Yangi shahar (Shahre-jadid) va Eski shahar (Shahre-qadim). Yangi shahar 1960-yilgi zilziladan soʻng rivojlangan va hozirgi paytda zamonaviy iqtiodiy va transport infratuzilmaga ega boʻlib aholining koʻp qismini oʻziga jalb qilyapti. Shaharning eski qismida Safaviylar sulolasi hukmronligidan oldingi davrdagi shaharsozlikning namunasi boʻlgan va 2007-yilda YuNESKOning dastlabki roʻyxatiga kiritilgan Qaysariya bozori deb ataladigan bozor mavjud mavjud.

## Transport
Lar shahri zamonaviy tezyurar magistral orqali mamlakatning boshqa shaharlari bilan bogʻlangan .Lar shahrining yonida ham mahalliy aviakompaniyalarga va ham Fors koʻrfazi mamlakatlariga reyslarni qabul qiladi va amalga oshiradigan Xalqaro Larestan aeroporti joylashgan.

## Eslatmalar
Ekofakt

**Ekofakt**—Insonlarni qurshab turgan tabiiy muhit omillari hisoblanadi.Inson hayoti davomida yashash uchun kurashib, tabiiy muhitga moslashadi. Oʻz hayot tarzi uchun zarur narsalarni muvjud tabiatdan undiradi hamda oʻziga xos madaniy izlarni qoldiradi.
## Manbalar
Sinan Tuzju

**Sinan Tuzju** (1977 yil 10-iyulda tugʻilgan, Gaziantep); Turk aktyori, ssenarist.

## Hayoti va faoliyati
Bilkent universitetida turizm va mehmonxona boshqaruvi fakultetini tamomlagandan so‘ng 2004-yilda Mimar Sinan universiteti Davlat konservatoriyasi teatr bo‘limini tamomlagan. Keyin u Londondagi Arkola teatrida ishlaydi.

2005-yilda u "*Ihlamurlar Oltinda* " serialida tasvirlangan „Oʻmer“ obrazi bilan mashhur boʻldi. 2006-yilda u birinchi spektaklidan 60 yil oʻtib qayta sahnalashtirilgan " *Ayshe* " operettasida bosh rolni oʻynadi.  U 2006-yil 9-iyulda ushbu spektaklda bosh rolni oʻynagan Dolunay Soysertga turmushga chiqdi. 2008-2009 yilgi mavsumda BKM va Istanbul xalq teatri qoʻshma spektaklida sahnalashtirilgan " *Surmanset* " spektaklini yozgan. 

2014- *[[Kehribar (dizi)|yilda]]* u Kanal D va Star TVda namoyish etilgan *[[Urfalıyam Ezelden]]* serialini loyihalashtirib, ssenariy muallifi bo‘lgan. Xuddi shu yili u Dolunay Soysert bilan turmushidan ajrashdi.

U oʻzining soʻnggi teatr ishini 2020-yilda Emre Kinay rahbarligida va Duru teatri tarkibida „*Yüzleşme*“ spektakli bilan qilgan. 

## Manbalar
Bobo Tohir maqbarasi

**Bobo Tohir maqbarasi** — Bobo Tohir hijriy-qamariy V asrda (milodiy 1009-yil) yashagan mashhur shoir va orifdir. Bobo Tohir oʻzining toʻrtliklari bilan shuhrat qozongan. Uning maqbarasi Hamadon shahrida, Bobo Tohir nomli maydonda joylashgan. Yaqin yillarda Bobo Tohir tavalludining yubileyi munosabati bilan maqbara binosi qayta taʼmirlandi.

## Manbalar
Banton Gallitin Boone

**Banton Gallitin Boone** (1838-yil 23-oktyabr — 1900-yil 11-fevral) Missuri shtatidan Demokratik partiya siyosatchisi va huquqshunosi edi.  U 1875-yildan 1877-yilgacha Missuri Vakillar Palatasining spikeri va 1885-yildan 1889-yilgacha Missuri Bosh prokurori boʻlgan. Boone Daniel Bunning avlodi edi.  U Kallavey okrugida tugʻilgan va Genri okrugidagi Klintonga koʻchib oʻtgan, u yerda 1856-yilda okrug kotibining oʻrinbosari boʻlgan. U 1860-yilda barkamollikka qabul qilingan. Fuqarolar urushida Konfederatsiya uchun kurashgan.

## Maʼlumotnomalar
^ Lamkin, Uel V. (1919).  „Genri okrugi tarixi, Missuri“.  Tarixiy nashriyot kompaniyasi.

^ Styuart, A. J.D.  (1898).  „Missuri skameykalari va advokatlari tarixi: oʻtmishdagi taniqli huquqshunoslarning xotiralari va hozirgi qonun rahbarlarining yozuvlari bilan“.  Yuridik nashriyot kompaniyasi.

## Manbasi
Abu Ali ibn Sino maqbarasi

**Abu Ali ibn Sino maqbarasi** — mashhur olim, faylasuf Abu Ali ibn Sino hijriy-qamariy 428-yil (milodiy 1036-yil) vafot etgan va Hamadon shahrida dafn etilgan. Ibn Sino tibbiyot, falakiyot, matematika ilmida tengsiz olim boʻlgan. Ibn Sino maqbarasi joylashgan maydonning umumiy kengligi 3090 metr kv boʻlib, maqbara granit toshdan qurilgan. Olim tavalludining 1000 yillik yubileyi munosabati bilan maqbara binosi qayta taʼmirlandi. Maqbara binosi tarkibida muzey va kutubxona mavjud. Maqbara yaqinida Ibn Sinoning qoʻlida kitob ushlagan haykali oʻrnatilgan.

## Manbalar
Itachi Uchiha

, Naruto nomli manga va anime seriyasidagi qahramonlardan biri.

Itachi Uchiha – Konoha qishlogʻida tugʻilib oʻsgan, Uchiha sulolasi vakili, eng kuchli ninzalardan biri. Mangekyou Sharingan koʻz texnikasiga ega, jang mahorati yuqori, S darajadagi ninza. Mangekyou Sharinganning uchta eng kuchli jutsulari: Amaterasu, Tsukuyomi va Susanooni qoʻllay oladi. Sasuke Uchihaning akasi.

## Hayoti
Itachi Fugaku va Mikoto Uchihalarning katta farzandi. Bolalik davrida, 4 yoshligida III Yirik Ninza Urushiga guvoh boʻladi. Oʻlim va buzgʻunchiliklarni juda erta anglab yetgani tufayli pasifist insonga aylanadi. Oʻlim va hayotning haqiqatini anglab yetshga, tiriklik maʼnosini anglashga intiladi. 5 yoshida Shisui Uchiha bilan tanishadi va yaqin doʻstga aylanadi. 7 yoshida Shinobi Akademiyasini eng yuqori ball bilan bitiradi. 8 yoshida jamoadoshi Izuku Tenmaning oʻlimiga guvoh boʻlgach, Sharingani uygʻonadi. 10 yoshida Chunin imtihonlarini muvaffaqiyatli yakunlab, Chuninga aylanadi. 11 yoshida ANBU ga olinadi. 13 yoshida oʻz klani(sulolasi) Konoha qishlogʻiga qarshi urush boshlashidan xabar topgach, maxsus topshiriq asosida butun sulolasini yoʻq qiladi. Faqatgina oʻz ukasi, Sasuke Uchihanigina tirik qoldiradi.

## Feʼl-atvori
Itachi sovuqqon xarakterga ega. Zimmasiga yuklatilgan vazifa tufayli yoki oʻzi toʻgʻri deb hisoblagan hollarida suiqasd qilishi mumkin. Bolaligida III Katta Ninza urushida ishtirok etishi uning xarakteriga katta taʼsir koʻrsatdi. Pasifist insonga aylanadi, majbur boʻlmagunicha birov bilan jang qilmaydi. Xuddi shaxmat oʻyinchisidek fikrlaydi, analiz qobiliyati juda kuchli rivojlangan.

## Manbalar
Sher haykali

**Sher haykali** — Hamadon shahrining yodgorliklaridan biri toshdan oʻyilgan sher haykalidir. Sher haykali joylashgan tepalik ham tarixiy tepalik hisoblanadi. Chunki u yerdan Arshakiylar davriga oid tobut topilgan. Haykal aslida ikkita boʻlgan va Hamadon shahri darvozasining ikki tarafida turgan. Eronga islom dinini yoyish uchun kelgan arablar uni „Bob ul-asad“ (Sher darvozasi) deb ataganlar. Murodvich Deylamiy ularni Ray shahriga olib ketmoqchi boʻladi. Lekin natijada bir sherning panjasi sinadi, ikkinchi sher esa butunlay sinib ketadi. Singan sher haykali 1949-yilgacha singan holida yerda yotgan. Oʻsha yilda Ibn Sino maqbarasining arxitekturasi Muhandis Sayhon tomonidan hozirgi joyga oʻrnatildi.

## Manbalar
Balerina yubka

**Balerina yubka** - bu to'liq yubka bo'lib, u to'piqning o'rtasiga yoki to'piqdan yuqoriga etib boradi, balet spektaklida kostyum sifatida kiyiladi. Odatda bir necha qatlamli matolardan iborat. Bu 1950-yillarda mashhur tasodifiy yubka uslubi edi

Balerina yubkalari har doim rasmiy liboslar uchun mashhur uzunlik bo'lib kelgan, ayniqsa yosh ayollar uchun. Balerina yubkalarining eng bardoshli tasviri - bu eng mashhur balerina Anna Pavlova kiygan tasvirdir. Birinchi balerina yubkalari og'ir, katta va katta edi, bu raqqosaning harakatlarini keskin cheklab qo'ydi. Yigirmanchi asrning boshlarida u tiz cho'kib o'zining punkt ishlarini namoyish etdi

Balerina yubka odatda besh dan 12 qatlamgacha tulli matodan qilingan. Balerina yubka odatda klassik balet spektakllari uchun ishlatiladigan an'anaviy kostyum bilan bog'liq, shuningdek, kiyinuvchini yanada chiroyli, nazokatli va oqlangan qiladi.

## Manba