Gia Carangi

**Gia Marie Carangi** (1960-yil 29-yanvar — 1986-yil 18-noyabr) — amerikalik model boʻlib, koʻpchilik tomonidan dunyodagi birinchi supermodel deb hisoblanadi. 2023-yilda *[[Harper's Bazaar]]* nashri uni 1980-yillarning eng buyuk supermodellari roʻyxatida 15-oʻringa qoʻydi. U koʻplab nufuzli jurnallar, jumladan *[[Vogue (magazine)|Vogue]]* va *[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]* muqovalarida paydo boʻlgan hamda Armani, Dior, Versace va Yves Saint Laurent kabi moda uylarining reklama kampaniyalarida ishtirok etgan.

Carangi geroinga bogʻlanib qolganidan soʻng, uning karyerasi keskin pasayib ketdi va bu 1983-yilda modellik faoliyatini toʻxtatishiga sabab boʻldi. 1986-yilda, 26 yoshida u OITS asoratlari natijasida vafot etdi. U virusdan vafot etgan birinchi mashhur ayollardan biri boʻlib qoldi. Uning hayoti asosida 1998-yilda Angelina Jolie bosh rolni ijro etgan „Gia“ badiiy filmi suratga olingan.

## Yoshligi
Carangi Filadelfiyada tugʻilgan. Uning otasi italiyalik, onasi esa irland va uels millatiga mansub boʻlgan. Ota-onasining munosabatlari notinch boʻlib, Gia 11 yoshligida onasi oilani tashlab ketgan. Qarindoshlari Giani yoshligida onasining eʼtiboriga muhtoj, uyatchan qiz boʻlganini eslashadi. Koʻpchilik uning keyinchalik giyohvandlikka ruju qoʻyishiga aynan „parchalangan bolaligi“ sabab boʻlgan deb hisoblaydi.

Oʻsmirlik yillarida u David Bowiening ashaddiy muxlisiga aylandi va uning „gʻayrioddiy va yuqori glamur“ uslubiga taqlid qildi. Gia Filadelfiyadagi gey-klublar va barlarga tez-tez borib turardi. U oʻzining jinsiy orientatsiyasi borasida ochiq boʻlgan boʻlsa-da, qatʼiy „lesbian uslubi“ni qabul qilishni istamagan.

## Karyerasi
17 yoshida Carangi Nyu-Yorkka koʻchib oʻtdi va Wilhelmina Models agentligi bilan shartnoma imzoladi. Uning birinchi yirik fotosessiyasi 1978-yilda mashhur fotograf Chris von Wangenheim bilan boʻlib oʻtdi. 1978-yil oxiriga kelib, u allaqachon taniqli modelga aylangan edi. Carangi oʻzining tezkor muvaffaqiyati haqida: „Men juda yaxshi odamlar bilan ishlay boshladim va bu juda tez sodir boʻldi. Men model boʻlib yetishmadim, men shunchaki modelga aylandim“, degan edi. Karyerasi choʻqqisida u yiliga yarim million dollar daromad topardi.

Gia koʻplab mashhur fotograflarning, jumladan Francesco Scavullo, Richard Avedon va Denis Pielning sevimli modeliga aylandi. U modellik olamida faqat oʻz ismi (Gia) bilan tanilgan edi. Shuningdek, u Blondie guruhining „Atomic“ musiqiy videosida ham koʻrinish bergan.

## Giyohvandlik va pasayish
Studio 54 va Mudd Clubning doimiy mijozi boʻlgan Carangi dastlab klublarda kokain isteʼmol qila boshladi. 1980-yilda uning yaqin doʻsti va ustozi Wilhelmina Cooper saraton kasalligidan vafot etgach, Gia kuchli tushkunlikka tushdi va geroinga ruju qoʻydi. Giyohvandlik tezda uning ishiga taʼsir qila boshladi; u fotosessiyalar paytida janjal chiqarar, narkotik sotib olish uchun suratga olish maydonchasini tashlab ketar va kamera qarshisida uxlab qolardi. Hatto *Vogue* jurnalining 1980-yil noyabr sonidagi baʼzi suratlarda uning qoʻllaridagi nina izlarini koʻrish mumkin edi.

1981-yilda u onasining uyiga qaytib, davolanishni boshladi, ammo bu uzoqqa choʻzilmadi. U bir necha bor agentliklarni oʻzgartirdi (Ford Models, Elite), biroq giyohvandlik uni tark etmadi. Uning soʻnggi yirik ishi Francesco Scavullo tomonidan olingan 1982-yil apreldagi *Cosmopolitan* muqovasi boʻldi. 1983-yilda u modellikni butunlay tark etdi.

## Vafoti
Umrining soʻnggi yillarini u Filadelfiya va Atlantik-Sitida turli doʻstlari va qarindoshlari bilan oʻtkazdi. Carangi modellikdan topgan barcha pullarini giyohvand moddalarga sarflab yuborgan edi. 1985-yil oxirida u ogʻir pnevmoniya bilan shifoxonaga yotqizildi va unga OITS tashxisi qoʻyildi. 1986-yil 18-noyabrda, 26 yoshida Gia Carangi vafot etdi. Uning dafn marosimida moda olamidan hech kim qatnashmadi.

## Merosi
Carangi „heroin chic“ deb ataluvchi moda yoʻnalishining asoschilaridan biri hisoblanadi. Undan keyin karyerasini boshlagan Cindy Crawford oʻzining Giaga oʻxshashligi tufayli „Baby Gia“ (Kichik Gia) deb atalgan. 1993-yilda Stephen Fried tomonidan uning hayoti haqida „Thing of Beauty“ biografiyasi nashr etilgan. Shuningdek, u OITSga qarshi kurash ramzi boʻlgan „AIDS Memorial Quilt“ (OITS yodgorlik koʻrpasi)da oʻz bloklariga ega.

## Manbalar