open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Said Abdulaziz zaviyasi

**Said Abdulaziz zaviyasi** – Marokashning Marokash shahrida joylashgan islomiy diniy majmua (zaviya)dir. U 1508-yilda Marokashda vafot etgan musulmon olimi va soʻfiy avliyo Said Abu Faris Abdulaziz Abdulhaq at-Tabbaʼning qabri atrofida barpo etilgan. Said Abdulaziz Marokashning Yetti Avliyosidan biri hisoblanadi va uning maqbarasi Marokashga ziyoratga kelgan hojilar tashrif buyuradigan muhim ziyoratgohlardan biri hisoblanadi. Zaviya Rue Mouassin (Mouassin koʻchasi) va Rue Amesfah koʻchalari kesishgan hududda joylashgan.

## Tarixi

Said Abdulaziz at-Tabbaʼ soʻfiy shayx al-Jazuliyning eng yaxshi shogirdi boʻlgan. Al-Jazuliy 1465-yilda vafot etgan, uning maqbarasi ham Marokashda joylashgan (jasadi 1523-1524-yillarda Saʼdiylar tomonidan shu yerga koʻchirilgan). Marokashda tugʻilgan at-Tabbaʼ Fos shahridagi al-‘Attarine madrasasida dars berish orqali obroʻ qozongan va al-Jazuliyning maʼnaviy vorisi sifatida ham tanilgan.

Al-Jazuliy va yana besh avliyo bilan birga Said Abdulaziz ham Marokashning Yetti Avliyosidan biri sifatida eʼtirof etilgan (bu diniy institut rasmiy ravishda sulton Mavlono Ismoil tomonidan tashkil etilgan). Ayniqsa, u shaharda faoliyat yurituvchi koʻnchilarning homiysi sifatida eʼzozlangan. Yetti Avliyo orasida Said Abdulloh al-Gʻasvoniy ham boʻlgan. U Said Abdulazizning shogirdi va vorisi boʻlib, keyinchalik janubroqda joylashgan boshqa bir zaviyaga dafn etilgan.
## Manbalar
Said at-Taavdiy bin Suda zaviyasi

**Said at-Taavdiy bin Suda zaviyasi** (yoki **Said Tavdiy ibn Suda zaviyasi**) – Marokashning Fos el-Bali shahrida, Fos qadimiy madinasida joylashgan diniy majmua (zaviya) va masjiddir. Masjid 18-asrda yashab oʻtgan soʻfiy shayx **Muḥammad at-Tāavdīy ibn al-Ṭolib ibn Sūda al-Murrīy** (1795-yilda vafot etgan) nomi bilan atalgan. U Marokash tarixidagi eng nufuzli ziyolilar va islom olimlaridan biri sifatida tanilgan.

Said at-Taavdiy bin Suda zaviyasi Fosning Souk Bbin Safiy mahallasida Zqaq Bghal koʻchasida joylashgan. Bu zaviya asosan masjiddan iborat boʻlib, uning tarkibida namoz oʻqish zali, ichki hovli (sahn), tahoratxona va minora mavjud. Said at-Taavdiy bin Suda maqbarasi qibla devorida (janubi-sharqiy devor) joylashgan boʻlib, yogʻoch senotaf bilan belgilangan. Masjidning mehrobi oʻymakorlik bezaklari tushurilgan va boʻyalgan gʻishtlar bilan bezatilgan, uning yonida zellij plitalarda ikki arabcha yozuv mavjud. Minoraning asosiy ustuni balandligi 20,3 metrni tashkil qiladi, ikkinchi ustun yoki lanternaning balandligi esa 4,3 metrni tashkil etadi.
## Manbalar
Abduaziz

**Abduaziz** — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Kuch va quvvat egasi, hech qachon magʻlub boʻlmaydigan, barcha narsada gʻolib keluvchi Allohning bandasi; izzat va eʼzoz sohibining (yaʼni Allohning) quli maʼnolarini anglatadi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Abduaziz Yusupov — oftalmolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1990). Tibbiyot fanlari doktori (1967), professor (1967).

## Yana qarang

* Abduazizov

## Manbalar
Vuriyanga masjidi

**Vuriyanga masjidi** Gananing Yuqori Sharq mintaqasida, Garudan narida joylashgan. Bu Bavku janubi-sharqiga toʻgʻri keladi.

## Tarixi
Masjid binosi 19-asrda qurilgan boʻlishi mumkin. Vuriyanga masjidi asoschilari Burkina Fasodagi Bobodiulaso hududidan gʻarb tomonidan koʻchib kelgan Mossi musulmonlari ekani aytiladi. Kusasilar bu joyni „vidiyang“ deb atashgan, bu „moli“ (urgʻochi ot) degan maʼnoni anglatadi, lekin vaqt oʻtishi bilan bu nom „Vuriyanga“ shakliga oʻzgarib ketgan. Qishloqdagi Mossilar oʻz vatanlaridagi uslubga oʻxshash boʻlgan ilk masjidni shu hududda qurishgan.

## Tuzilishi
Masjid loydan qurilgan. Unda tashqi tayanch devorlar yoʻq va faqat bitta minora bor. Gananing Shimoliy va Savanna mintaqalaridagi boshqa masjidlar kabi, Vuriyanga masjidi ham mahalliy materiallar va qurilish usullaridan foydalangan holda anʼanaviy Djenné meʼmoriy uslubida qurilgan. Bino toʻrtburchak shaklda barpo etilgan.
## Manbalar
Abduazim

**Abduazim** — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Inson aqli va tafakkuri tasavvur qila olmaydigan darajada ulugʻ, buyukning (yaʼni Allohing) quli. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Yana qarang

* Abduazimov

## Manbalar
Alisher

**Alisher** () — kelib chiqishi forscha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Alisher Navoiy — turkiy xalqlarning shoiri, mutafakkir va davlat arbobi.

### Davlat arboblari
*Alisher Qodirov — Oʻzbekistonning oʻng qanotli siyosatchisi, 2019-yil 22-maydan boshlab, Milliy tiklanish demokratik partiyasi rahbari va Oliy Majlis Qonunchilik palatasi spikerining oʻrinbosari;
*Alisher Saʼdullayev — Oliy Majlisi Senatining aʼzosi, Yoshlar ishlari agentligi direktori va Oʻzbekiston shaxmat federatsiyasining raisi oʻrinbosari.

### Sanʼatkorlar

* Alisher Fayz — taniqli oʻzbek qoʻshiqchisi, shoir va bastakor;
* Alisher Uzoqov — oʻzbek film aktyori, rejissori, qoʻshiqchisi va professional futbolchisi;

### Sportchilar

* Alisher Jalilov — tojikistonlik professional futbolchi, „Istiqlol“ da yarim himoyachi.

### Tadbirkorlar
*Alisher Usmonov —rossiyalik oʻzbek tadbirkor, sarmoyador, USM holdings kompaniyasi asoschisi;

## Manbalar
Adolat (ism)

**Adolat** — xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Adolat Neʼmatova — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi.

## Manbalar
Afifa

**Afifa** — xotin-qizlar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Afifa Iskandar — XX asrning oʻrtalarida ijod qilgan iroqlik qoʻshiqchi.

## Manbalar
Afzal

**Afzal** ( — eng fozil, eng fazilatli) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Afzal Azizov — oʻzbek futbolchisi, himoyachisi;
* Afzal Rafiqov — oʻzbekistonlik aktyor;
* Afzalxon Xattak — afgʻon tarixchisi va shoiri.

## Manbalar
Akbar (ism)

**Akbar** ( – eng katta) – kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

### Hukmdorlar
* Akbar Jaloliddin Muhammad – Boburiylar sulolasidan hukmdor (1556 – 1605). Hindistondagi boburiylar saltanati hukmdori (1556-yildan).
* Akbar Shoh II – Boburiylar sulolasidan hukmdor (1806 – 1837).

### Davlat arboblari
* Akbar Ahmedov – qoʻqonlik davlat va jamoat arbobi;
* Akbar Islomov – qoʻqonlik davlat va jamoat arbobi;
* Akbar Mirzoyev – tojikistonlik davlat arbobi;
* Akbar Toshqulov – oʻzbekistonlik davlat arbobi, huquqshunos;
* Akbarsho Iskandarov – tojikistonlik davlat arbobi;

### Fan arboblari
* Akbar Asqarov – terapevt, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi muxbir aʼzosi (1943), tibbiyot fanlari doktori (1947), professor (1948), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1956);
* Akbar Hakimov – oʻzbekistonlik sanʼatshunos;
* Akbar Maxsumov – sovet va tojik olimi, jamoat va davlat arbobi;
* Akbar Otaxoʻjayev – oʻzbek-sovet eksperimental fizik.

### Sanʼatkorlar
* Akbar Atamuhamedov – oʻzbek estrada xonandasi, bastakor, aktyor, radio va teleboshlovchi;
* Akbar Azimov – yogʻoch oʻymakori, naqqosh;
* Akbar Haydarov – xonanda va sozanda;
* Akbar Moʻminov – raqqos, baletmeysterrej. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi;
* Akbar Rahimov – kulol, Toshkent kulollik maktabining namoyandasi;
* Akbarali Ochilov – oʻzbek radiorejissyori va qoʻshiqchisi;
* Akbarxo‘ja Rasulov – oʻzbekistonlik kino va teatr aktyori.

### Sportchilar
* Akbar Abdirasulov – oʻzbekistonlik futbolchi;
* Akbar Ismatullayev – oʻzbekistonlik futbolchi;
* Akbar Joʻrayev – oʻzbekistonlik ogʻir atletikachi;
* Akbar Oʻktamov – oʻzbekistonlik futbolchi;
* Akbar Qoʻziyev – oʻzbek yunon-rum kurashchisi, Osiyo chempionati sovrindori;
* Akbar Toʻrayev – oʻzbekistonlik futbolchi.

### Yozuvchilar
* Akbar Ganji – eronlik jurnalist, yozuvchi;
* Akbar Yerevanly – ozarbayjon yozuvchisi, adabiyotshunos olimi, pedagog, dotsent.

## Familiyalar
* Akbarov
* Akbarova

## Manbalar
Abduali

**Abduali**, **Abdualiy** — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Oliy martabali, buyukning (yaʼni Allohning) quli kabi maʼnolarini anglatadi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Abduali Gʻaniyev — kimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (1995), kimyo fanlari doktori (1974), professor (1977)

## Yana qarang

* Abdualimov

## Manbalar
Abdualim

**Abdualim** — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Bilim va donolik sohibining, barcha hodisa va narsalarning botiniy va zohiriy, eng nozik va eng katta jihatlarigacha biluvchining (yaʼni Allohning) bandasi.

## Taniqli shaxslar

## Yana qarang

* Abdualimov

## Manbalar
Akobir

**Akobir** ( — eng kattalar) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Akobir Adhamov —  fizik, Tojikiston fanlar akademiyasi akademigi, fizika-matematika fanlari doktori, professor;
* Akobir Qayumov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Akobir Qurbonov — oʻzbek kurashchisi;
* Akobir Toʻrayev — oʻzbekistonlik professional futbolchi.

## Yana qarang

* Akobirov
* Akobirova

## Manbalar
Amin (ism)

**Amin** ( — halol, ishonchli; vakil qilingan; nazoratchi) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Amin (Abu Isʼhoq) — faqih;
* Amin Affane — shvetsiyalik sobiq professional futbolchi.

## Yana qarang

* Aminov
* Aminova

## Manbalar
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi

**Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar boʻyicha Oliy Komissarligi boshqarmasi** (BMT QBOKB) () – qochqinlarga yordam koʻrsatish bilan shugʻullanadigan BMT tizimidagi tashkilot.

1949-yilda BMT Bosh Assambleyasi sessiyasida (319 (IV) -sonli „Qochoqlar va apatridlar“ maxsus rezolyutsiyasi) 1951-yil 1-yanvardan Qochqinlar boʻyicha Oliy Komissarligi boshqarmasini tasdiqlash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan. 1950-yil 14-dekabrda boʻlib oʻtgan Bosh Assambleyaning navbatdagi sessiyasida BMT QBOKBning nizomi (428 (V) -sonli maxsus rezolyutsiya) tasdiqlangan. Ushbu sanani baʼzan boshqarmaning tashkil topgan sanasi deb ham hisoblashadi.

Bosh qarorgohi – Jenevada, dunyoning koʻplab poytaxtlari va mojarolar kechayotgan nuqtalarida vakolatxonalari mavjud. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar boʻyicha Oliy komissari boshqarmaga rahbarlik qiladi. 2016-yil 1-yanvardan boshlab bu lavozimni UNRWAning sobiq Bosh komissari Filippo Grandi egalladi.
## Manbalar
Sqoubin

**Sqoubin** (, shuningdek **Saqubin**) Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida joylashgan. Shimolda Baksa va al-Qanjara, shimoli-sharqda Sitmarxo, shimoli-gʻarbda esa Burj al-Qasab bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Sqoubin aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi alaviylardan iborat.
## Manbalar
Ain Dara (Halab muhofazasi)

**Ain Dara** (, shuningdek **Ein Dara** yoki **Ayn Dara**, ) is a Yezidi shimoliy Suriyadagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Halab muhofazasining Afrin okrugi tarkibiga kiradi. Halab shimoli-gʻarbida joylashgan. Shimolda Afrin, sharqda Karzahayel, janubda esa Bassouta bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Ain Dara aholisi  kishini tashkil qilgan. 2013—2014-yillardagi MCKning (Mausua Ciyaye Kurmanc) yangiroq maʼlumotiga koʻra, Ain Dara aholisi 601 kishidan iborat.

Hozirgi Ain Dara aholi punkti qadimiy Ayn Dara ibodatxonasining sharqida joylashgan. 2018-yil 20-martda qishloq Suriya milliy armiyasi nazorati ostiga oʻtgan.
## Manbalar
Yangi masjid (Kumanovo)

**Yangi masjid** (; ) Shimoliy Makedoniyaning Kumanovo shahrida qurilgan sunniy musulmon masjididir.

## Yana qarang

* Kumanovo muftiyligi
* Makedoniya musulmonlari
* Shimoliy Makedoniyadagi Islom
* Makedoniya Islom diniy hamjamiyati
## Manbalar
Nur masjidi (Crawley)

**Nur masjidi** – Angliyaning Gʻarbiy Sussex tumanidagi Crawley shahrida qurilgan masjid. Masjid 2014-yil 18-yanvarda ochilgan.

## Tarixi
Masjid ilgari Pentikostal cherkovi boʻlgan, bino 2014-yilda sotib olingan. U 2014-yilning yanvar oyida Ahmadiya Musulmon Jamiyati xalifasi Mirzo Masrur Ahmad tomonidan rekonstruksiya qilingan va masjid sifatida qayta ochilgan.
## Manbalar
Al-Badrusiya

**Al-Badrusiyah** yoki **El-Badrusiyeh** () Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida joylashgan.

Suriya fuqarolar urushi davrida, 2014-yil mart oyi oxirida hukumat armiyasi va muxolifat oʻrtasidagi toʻqnashuvlar al-Badrusiyada boʻlib oʻtgan.
## Manbalar
Anbar (ism)

**Anbar** ( — xushboʻy modda) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Anbar Otin — qoʻqonlik shoira.

## Manbalar
Anor (ism)

**Anor** () — kelib chiqishi forscha boʻlgan erkaklar va xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Anor Mahmudova — oʻzbek pedagogi. Xalq taʼlimi tizimining taniqli namoyandasi;
* Anora Davlyatova — oʻzbekistonlik individual badiiy gimnastikachi;
* Anoraxon Qosimoxunova — oʻzbekistonlik olima, texnika fanlari doktori, professor;
* Anorboy Eshmatov — Oʻzbekiston qahramoni, Shuhrat medali, El-yurt hurmati ordeni sohibi;
* Anorboy Xoʻjaboyev — oʻzbekistonlik olim, kimyo fanlari doktori, dotsent;
* Anorgul Saparova — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi;
* Anorqul Nazarov — kompozitor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi.

## Manbalar
Anvar

**Anvar** ( — eng nurli) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Nur sochuvchi; yorugʻ va porloq maʼnolarini anglatadi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

### Davlat va jamoat arboblari

* Anvar Ikromov — sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi;
* Anvar Jabborov — oʻzbekiston madaniyat vaziri (2009-2012);
* Anvar Joʻraboyev — oʻzbek jurnalisti, tarixchisi va siyosatchisi;

### Fan arboblari va olimlar

* Anvar Abdushukurov — oʻzbekistonlik olim, kimyo fanlari doktori, professor;
* Anvar Alimov — oʻzbek shifokori va davlat arbobi, tibbiyot fanlari doktori, professor;
* Anvar Aʼzamxoʻjayev — taniqli o‘zbek huquqshunos olimi va jamoat arbobi;
* Anvar Hojiahmedov — adabiyotshunos, filologiya fanlari doktori, professor;

### Sanʼatkorlar

* Anvar Ergashev — oʻzbek bastakori va dirijyori, pianinochi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist;
* Anvar Gʻaniyev — oʻzbek aktyori va xonandasi;
* Anvar Ilhomov — naqqosh, Oʻzbekistonda xizmat kursatgan sanʼat arbobi;
* Anvar Joʻrayev — oʻzbek rok qoʻshiqchisi;

### Sportchilar

* Anvar Abduqodirov — oʻzbekistonlik nafaqadagi futbolchi;
* Anvar Anvarov — oʻzbekistonlik yengil atletikachi;
* Anvar Asadullayev — sovet va tojik futbolchisi;
* Anvar Berdiyev — oʻzbek futbolchisi;
* Anvar Boynazarov — oʻzbek muay-tay kikbokschisi va aralash yakkakurash ustasi;
* Anvar Gʻofurov — oʻzbek futbolchisi;
* Anvar Jabborov (futbolchi) — o‘zbek futbolchisi va murabbiyi;

### Yozuvchilar

* Anvar Chingizoʻgʻli — Ozarbayjon yozuvchisi, tarixchi va jurnalist;

### Boshqalar

* Anvar Abutolibov — Sovet Ittifoqi Qahramoni, Ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi desanti;
* Anvar Azimov — rossiyalik taniqli diplomat;

## Yana qarang

* Anvarov
* Anvarova

## Manbalar
Taxta (maʼnolari)

**Taxta** – koʻpmaʼnoli atama.

* Taxta – turli yogʻoch gʻoʻlalarni boʻylamasiga tilish yoʻli bilan tayyorlanadigan mahsulot.
* Taxta – suyanchigʻi boʻlmagan keng divan.

## Toponim

**Misr**

* Taxta – Sohag gubernatorligidagi shahar.

**Rossiya**

* Taxta – Chelyabinsk viloyati Verxne-Ufaleyskiy shahar okrugidagi qishloq, 1995-yilda tugatilgan.
* Taxta – Stavropol oʻlkasi Ipatov tumanidagi qishloq.
* Taxta – Xabarovsk oʻlkasi Ulch tumanidagi qishloq.
* Taxta – daryo, Ufa daryosining irmogʻi, Chelyabinsk viloyati.

**Turkmaniston**

* *Tahta* – Turkmanistonning Toshhovuz viloyatidagi Goʻroʻgʻli shahrining sobiq nomi.
Asad (ism)

**Asad** ( — arslon, sher) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

### Davlat arboblari

* Asad Rahmatullayev — sovet iqtisodchisi, davlat va siyosiy arbobi;
* Asad ibn Abdulloh — Arab xalifaligining Xurosondagi noibi;
* Asad ibn Yazid ash-Shayboniy — arab lashkarboshchisi va Abbosiylar xalifaligining noibi;
* Asadjon Xodjayev — Oʻzbekiston Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi direktori.

### Diniy arboblar, ulamolar

* Asad Muhammad Sayid as-Sagʻarji — hanafiy fiqhi masalalari bilan shugʻullangan suriyalik islom ulamosi;
* Asad Shamsul Arifin — Indoneziya ulamosi;
* Asad al-Varsiniy — olim, solnomachi.

### Fan arboblari, olimlar

* Asad Gulzoda — tojik shoiri, tilshunos va jurnalist;
* Asad Mayhaniy — fors olimi;
* Asad Shayxulislomiy Sanandaji — dinshunos va Tehron universiteti professori.

### Sanʼatkorlar

* Asad Azimov — opera xonandasi;
* Asad Ismatov — sovet oʻzbek teatr va kino aktyori;

### Sportchilar

* Asad Toshtemirov — oʻzbekistonlik para taekvondochi;
* Asadbek Joʻraboyev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asadbek Karimov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asadbek Mamarizoyev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asadbek Rahimjonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asadbek Saidxonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asadbek Samariddinov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asadbek Sharipov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asadbek Sobirjonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asadek Saidxonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asadxoʻja Moʻydinxoʻjayev — oʻzbekistonlik bokschi.

## Manbalar
Aqida (ism)

**Aqida** ( — eʼtiqod, ishonch; tushuncha) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Arslon (ism)

**Arslon** — erkaklar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Arslon Talipov — oʻzbek futbolchisi;
* Arslon Xoja Tarxon — davlat arbobi, shoir;
* Arslonmurat Amanov — turkmanistonlik professional futbolchi;
* Arslonxon Muhammad — Movarounnahr hukmdori ().

## Yana qarang

* Arslonov
* Arslonova

## Manbalar
Aziz

**Aziz** ( — ulugʻ, qadrli) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

### Adiblar, yozuvchilar va shoirlar

* Aziz Abaza — misrlik shoir;
* Aziz Abdurazzoq — oʻzbek shoiri;
* Aziz Mahmud Hudoiy — olim va shoir;
* Aziz Nesin — turk yozuvchisi;
* Aziz Royesh — afgʻonistonlik hazora, jamoat faoli, oʻqituvchi va yozuvchi;
* Aziz Said — shoir, jurnalist va tarjimon;
* Aziz Tursunov — taniqli jurnalist va shoir;

### Davlat va jamoat arboblari, siyosatchilar

* Aziz Abduhakimov — oʻzbek siyosatchisi;
* Aziz Abdullayev — ukrainalik qrim-tatar siyosatchisi;
* Aziz Hamidov — sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi;
* Aziz Nosirov — oʻzbek davlat arbobi;
* Aziz Qodirov — sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi;
* Aziz Toshpoʻlatov — oʻzbekistonlik davlat arbobi;
* Aziz Toʻrayev — sovet iqtisodiyoti, davlat va siyosiy arbobi;

### Fan arboblari va olimlar

* Aziz Muzafarov — sovet va rus kimyogari, makromolekulyar birikmalar sohasida mutaxassis;
* Aziz Ogan — turk arxeologi;
* Aziz Sancar — turk olimi hamda amerikalik biokimyogar;

### Sanʼatkorlar

* Aziz Rametov — oʻzbek xonandasi, aktyori va rejissyori;
* Aziz Shoxakimov — oʻzbek opera va simfonik dirijyori;

### Sportchilar

* Aziz Alijonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Aziz Asimov — oʻzbekistonlik futbol hakami;
* Aziz Bouhaddouz — marokashlik professional futbolchi;
* Aziz Gʻaniyev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Aziz Ibragimov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Aziz Mansurov — rossiyalik futbolchi;
* Aziz Murotov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Aziz Rohallah — afgʻon futbolchisi;

## Familiyalar

* Azizov
* Azizova

## Manbalar
Ashir (ism)

**Ashir** — erkaklar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Ashir Gʻafurov — yogʻoch oʻymakori, naqqosh;
* Ashir Qaqaboyev — paxtakor, Sotsialistik Mehnat Qahramoni;

## Yana qarang

* Ashirov
* Ashirova

## Manbalar
Aʼlam (ism)

**Aʼlam** ( — eng bilagʻon, eng dono) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi.

## Taniqli shaxslar

* Aʼlam al-Buxoriy;
* Aʼlam al-Hudo al-Koshoniy — faqih, riyoziyotchi (matemtik), muhaddis va mufassir.

## Manbalar
Asil

**Asil** ( — naslli, zotli) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

### Davlar va jamoat arboblari

* Asilbek Aidarov — qozoq jamoat arbobi, jurnalist;
* Asilbek Smagulov — qozogʻistonlik huquqshunos-yurist, siyosatchi, yuridik fanlari doktori, professor;
* Asilbek Xudayarov — oʻzbek shifokori va davlat arbobi.

### Fan arboblari, olimlar

* Asil Rashidov — oʻzbek tarjimoni va adabiyotshunosi;

### Sanʼatkorlar

* Asilbek Ensepov — qozoq qoʻshiqchisi, doʻmbirachi va musiqachisi;

### Sportchilar

* Asilbek Anvarov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asilbek Aysarov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asilbek Jumayev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asilbek Momunov — sovet va qirgʻiz sobiq professional futbolchisi;
* Asilbek Norboyev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asilbek Omonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asilbek Qayumov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asilbek Rahimov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asilbek Seyitov — Alash harakati namoyandalaridan biri;
* Asilbek Umurzoqov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asiljon Begimqulov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asiljon Mansurov — oʻzbekistonlik futbolchi;

## Manbalar
Asror

**Asror** ( — sirlar) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Asror Aliqulov — sobiq oʻzbek futbolchisi;
* Asror Gʻofurov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Asror Joʻrayev — rejissyor va aktyor;
* Asror Yangiyev — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor;
* Asrorbek Kenjayev — oʻzbek futbolchisi;
* Asrorbek Oʻrinboyev — oʻzbekistonlik futbolchi.

## Yana qarang

* Asrorov

* Asrorova

## Manbalar
Albert Solomonov

**Albert Solomonov** (; 1973-yil 25-sentyabrda tugʻilgan) – rossiya-isroillik futbol murabbiyi va sobiq futbolchi, hozirda Samarqandning „Dinamo“ jamoasining sport direktori hisoblanadi.

## Karyerasi
Derbent futbol maktabi tarbiyalanuvchisi (1981—1989). Derbent BOʻSM, „Avangard“ (Derbent) jamoalarida oʻynagan. Albert SSSR U-17 terma jamoasida oʻynagan, oʻyinlardan biridan soʻng toʻpigʻidan jarohat olgan, bu esa futbolchilik faoliyatini davom ettirishga toʻsqinlik qilgan. 18 yoshida Isroilga koʻchib oʻtgan. 1996-yildan beri futbol murabbiyi boʻlib ishlaydi.

### Murabbiylik faoliyati
Bosh murabbiy sifatida „Makkabi“ (Xadra), „Makkabi“ (Tel-Aviv) yoshlar ligasi jamoalariga murabbiylik qilgan, „Makkabi“ (Petax-Tikva) klubi bilan mahalliy futbol maktabini tashkil etgan. 2006-yilda yoshlar oʻrtasida mamlakat chempioni boʻlgan. 2007-yilda u Milliy liganing „Hapoel Akko“ jamoasini boshqarib, uni yuqori ligaga olib chiqqan. Keyinchalik Beitar Nes-Tubruk klubida yoshlar jamoasi murabbiyi, keyinroq esa bosh skaut boʻlib ishlagan. 2010-yilda Ahva Arabe klubida jismoniy tayyorgarlik boʻyicha murabbiy va katta murabbiy boʻlgan, tez orada bosh murabbiy etib tayinlangan. 2011-yildan 2012-yilgacha Isroil U-15 terma jamoasi bosh murabbiyi, shuningdek, Isroil futbol federatsiyasida skaut boʻlib ishlagan.

2012-yil iyun oyi oxirida u Moldovaning „Olimpiya“ klubiga sport direktori etib tayinlandi. 2012-yilning 1-oktyabrida klub murabbiylar shtabida oʻzgarishlar yuz bergan. „Olimpiya“ bosh murabbiyi Nikolay Bunya jamoani tark etdi va uning oʻrnini Solomonov egallagan. Bosh murabbiy sifatidagi debyutini 2012-yil 6-oktyabrda oʻtkazgan. 12-turda Nistru Otach jamoasiga qarshi safarda 3:0 hisobida gʻalaba qozongan. 2013-yil yanvar oyi oʻrtalarida u klubni tark etdi, uning qoʻl ostida „Olimpiya“ 4 ta gʻalaba va bir marta durang oʻynadi, toʻrtta oʻyinda magʻlub boʻlgan. Isroil televideniyesining 9-kanalida, davlat va xususiy radiostansiyalarda sharhlovchi boʻlib ishlagan.

2020-yil 5-avgust kuni Armaniston Premyer-ligasi ishtirokchisi Lori klubi Solomonovni bir yillik shartnoma asosida yangi bosh murabbiy sifatida eʼlon qilgan.

## Shaxsiy hayoti
Togʻlik yahudiylar oilasida tugʻilgan. Solomonov 18 yoshga toʻlganida, uning otasi Isroilda avtohalokatda vafot etgan. 1998-yilda Ch. Vingeyt nomidagi jismoniy tarbiya instituti va 2000-yilda Tel-Aviv universiteti sport akademiyasining futbol murabbiylari kurslarini tamomlagan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Albert Solomonov Transfermarkt saytida
* 
* Murabbiy Albert Solomonov: „Futboldan dam olish faqat futbol bilan boʻlishi mumkin!“
Rustam Ragimov

**Rustam Ragimov** (; ; 1948-yil 6-martda tugʻilgan) – Sovet futbolchisi va ozarbayjonlik futbol hakami.

## Hayotning boshlangʻich davri
Rustam Ragimov 1948-yil 6-martda Boku shahrida tugʻilgan. Rustam Ragimovning birinchi professional klubi Bokuning „Neftchi“ jamoasi edi. 1971-yilda Mahachqalʼaning „Dinamo“ klubida oʻynagan. 1972-yilda Dushanbening „Pomir“ jamoasida oʻynagan.

### Hakamlik faoliyati
Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, u hakam boʻlishga qaror qilgan. Ragimov hakamlik faoliyatini FIFA hakami Eldar Azimzodaning tavsiyasiga binoan 1977—1978-yillarda ikkinchi divizion oʻyinlarini boshqarishdan boshlagan. Ragimov SSSR chempionati oliy ligasidagi ilk oʻyinini 1983-yilda oʻtkazgan. Debyut Vilnyusning „Zalgiris“ va Xarkovning „Metalist“ jamoalari oʻrtasidagi oʻyinda litvaliklar 3:2 hisobida gʻalaba qozonishdi. Uning hakam sifatidagi soʻnggi uchrashuvi 1994-yilgi Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi kubogi finalida Fargʻonaning „Neftchi“ va Moskvaning „Spartak“ klublari oʻrtasidagi oʻyin boʻlgan.

1992-yilda u SSSR chempionatlari va SSSR kubogining 80 va 100 oʻyinlarini oʻtkazgani uchun kumush va oltin medallar bilan taqdirlangan. U uch marta SSSRning „10 ta eng yaxshi hakamlari“ roʻyxatiga kiritilgan. 2004 yilda UEFAning 50 yilligi munosabati bilan „Ozarbayjonning 50 yillik eng yaxshi hakami“ diplomi bilan taqdirlangan. 2010-yilda Ozarbayjon Prezidentining farmoni bilan „Xizmat koʻrsatgan jismoniy tarbiya xodimi“ unvoni berilgan. 2010-yilda u Ozarbayjon Olimpiya qoʻmitasining „Yilning adolatli hakami“ diplomi va mukofoti bilan taqdirlangan. Rustam Rahimov 20-asrda Tofiq Bahramov va Eldor Azimzodadan keyin ozarbayjonlik uchinchi futbol hakami sifatida tan olingan.

2008-yildagi maʼlumotlarga koʻra, sobiq hakam AFFA xodimi boʻlib, assotsiatsiyada yosh hakamlar uchun kurslar ham yuritadi.

2008-yilda u hakamlar uchun „Oʻyinni oʻqish qobiliyati va hakamlik usullari“ qoʻllanmasini nashr etgan.

2010-yilda Rustam Ragimov Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyevning farmoni bilan „Xizmat koʻrsatgan jismoniy tarbiya xodimi“ unvoni bilan taqdirlangan.

2010-yilda Ozarbayjon Olimpiya qoʻmitasining „Yilning adolatli hakami“ diplomi bilan taqdirlangan.

2012-yildan buyon AFFA faxriylar uyushmasi raisi oʻrinbosari lavozimida ishlab kelgan.

2016-yilda „Bu mening taqdirim“ kitobini nashr etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Huriyat Isroilova

**Isroilova Xuriyat Ismagilovna** – oʻzbek teatr aktrisasi, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2021). Mulla Toʻychi Toshmuhamedov nomidagi Qashqadaryo viloyat musiqali drama teatri birinchi toifali vokal artisti. 100 dan ortiq spektakllarda rol ijro etgan. „MIT – Mostra Internacional de Teatro“ nomli IV xalqaro teatrlar festivali g'olibasi. 
## Hayoti
Xuriyat Isroilova 1955-yil Qashqadaryo viloyatining Qarshi shahrida tugʻilgan. Shahardagi maktablardan birida tahsil olgach, 1974-yilda Toshkent davlat teatr va rassomchilik institutining kino va drama yoʻnalishiga sirtqi shaklida oʻqishga qabul qilinadi. Oliygohni 1979-yilda tamomlagach, Qashqadaryo teatriga ishga kiradi.

## Faoliyati
Teatrga 8 yoshidan boshlab rol ijro etishni boshlagan. Ilk roli 1963-yilda 8 yoshligida „Oʻgay ona“ spektaklida Dono rolida rol ijro etgan. 15 yoshidan Qarshi shahrining „Eski shahar“ hududida joylashgan teatrga ishga kirgan. 1979-yildan boshlab, Mulla Toʻychi Toshmuhamedov nomidagi Qashqadaryo viloyat musiqali drama teatriga ishga kiradi.

„Shaydo aylagan qiz“da Iqbol, „Toshbolta oshiq“da Salomat, „Oltin devor“da Zuhra, „Ayajonlarim“da Xayri, „Jon qizlar“da Jonsuluv, „Izop“da Militta, „Sohillar va taqdirlar“da Tanzilla, „Mehribonlar“da Anjileka, „Oʻjarlar“da Ozoda, „Yoriltosh“da Oygul, „Tuydan oldin tomosha“da Feruza, „Gʻariblar“da Kora, „Oqibat“da Iroda va Manzura, „Xolisxon“da Xolis, „Gʻurbat farzandi“da Katya, „Tobutdan tovush“da Netayxon, „Tohir va Zuhra“da Moxin, „Jannatga yoʻl“da Hur kiz, „Aka-uka sovchilar“da Yulduz, „Davlat bolalari“da Nazira, „Sarob“da Qiz, „Amir Temur“da Oʻljaoy Turkon ogʻa, „Vijdon dorisi“da Adolat, „Shamshirboz“da Malika, „Onaizor“da Roziya, „Singan tanbur nidosi“da Novvot xola, „Qari kizning baxti“da Marjon, „Taqdir“da Amma, „Toʻylar muborak“da Kimyo xola kabi turli xil obrazlarni yaratgan.

## Mukofotlari
1983-yilda Huriyat Isroilova „Nurxon“ spektaklidagi Nurxon roli uchun „Teatr-83“ respublika festivalida „Eng yaxshi ayol roli uchun“ nominatsiyasida gʻolib boʻlgan.

2020-yilning dekabr oyida Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining hay’at yigʻilishi qaroriga koʻra, Madaniyat va sanʼat fidokori koʻkrak nishoni bilan mukofotlangan.

2021-yilning 24-avgustida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining oʻttiz yilligi munosabati bilan fan, taʼlim, sogʻliqni saqlash, sport, adabiyot, madaniyat, sanʼat sohalari va ommaviy axborot vositalari xodimlaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisida"gi farmoniga muvofiq, „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist“ faxriy unvoni berilgan.

2025-yilning 19-26-iyul kunlari Portugaliyaning Braga shahrida „MIT – Mostra Internacional de Teatro“ nomli IV xalqaro teatrlar festivalida Oʻzbekistonning yetakchi teatr jamoasi – Qashqadaryo teatri jamoasida aktrisa sifatida xalqaro teatr festivalida ishtirok etgan. Festivalda teatr jamoasi rus yozuvchisi Anton Chexovning „Uylanish“ (Taklif va toʻy) spektaklini sahnaga olib chiqqan. Yakunda, festivalning yopilish marosimida teatr jamoasi „Eng yaxshi spektakl“ nominatsiyada gʻoliblikni qoʻlga kiritgan.

## Manbalar
Aʼzam

**Aʼzam** ( — eng katta, eng buyuk) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar
* Aʼzam Aliyev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Aʼzam Ayubov — oʻzbek jurnalisti, musahhih, muharrir, tarjimon, tanqidchi, jamoat va matbuot arbobi;
* Aʼzam Bahromov — oʻzbek davlat arbobi, iqtisod fanlari nomzodi;
* Aʼzam Kamolov — bastakor, sozanda, dirijyor;
* Aʼzam Obid — shoir, yozuvchi va tarjimon;
* Aʼzam Oʻktam — shoir, tarjimon, jurnalist;
* Aʼzam Shermatov — tilshunos, shevashunos olim;
* Aʼzamjon Temirxonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Aʼzamjon Xoliqov — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.

## Yana qarang
* Aʼzamov
* Aʼzamova

## Manbalar
Otari Dzidziguri

**Otari Dzidziguri** (, ; 1923-yil 6-avgustda tugʻilgan – vafot etgan sanasi nomaʼlum) – sobiq sovet armiyasi ofitseri, politsiyachi va futbol murabbiyi.

## Bopgrafiyasi
Dzidziguri 1923-yil 6-avgustda Gruziya SSR, ZSFSR, Sovet Ittifoqining Tbilisi shahrida tugʻilgan.

Fashistlar Germaniyasi Sovet Ittifoqiga bostirib kirgach, Dzidziguri 1942-yil 2-sentyabrda Orjonikidze nomidagi Tbilisi harbiy komissarligi tomonidan harbiy xizmatga chaqiriladi. U 15-sentyabrda katta leytenant unvoni bilan xizmatni boshlagan. 1943-yil iyundan dekabrgacha 60-gvardiya miltiq diviziyasidagi 187-artilleriya polkining razvedka boʻlimi boshligʻi lavozimida ishlagan. 1943-yil dekabridan 1944-yil fevraligacha kapitan unvoni bilan 222-oʻqchilar diviziyasining 666-artilleriya polkining artilleriya batareyasi komandiri boʻlgan. Xizmati 1951-yil 29-noyabrda yakunlangan. Urush yillarida u Qizil Yulduz ordeni, Ikkinchi darajali Vatan urushi ordeni, ikki marta "Jasorat" medali va "1941—1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medallari bilan taqdirlangan. U Gruziyaning Keda munitsipaliteti va Signagi munitsipalitetidagi Militsiyada xizmat qilgan.

### Murabbiylik karerasi
1962-yilda Dzidziguri yangi tashkil etilgan Fargʻonaning „Neftyanik“ klubida yordamchi boʻlib ishlagan. Keyingi ikki yil ichida u turli klublarda bir necha bor qisqa muddatli faoliyat olib bordi. Toshkent viloyati, Samarqand, Novosibirsk va Kremenchugda murabbiylik qilgan. U 1963-yilgi mavsumda Kremenchukdagi „Dnepr“ jamasida Anatoliy Sadovskiy oʻrniga bosh murabbiy boʻlgan. Anatoliy Sadovskiy qachon bosh murabbiy boʻlgan yoki qachon ketgani nomaʼlum. 1966-yilda Olmaliqning „Metallurg“ jamoasida bosh murabbiy sifatida ishlagan. Uning keyingi klubi 1968-yilda yangi tashkil etilgan Arai Stepnogorsk boʻlgan.

## Mukofotlari

## Adabiyotlar
* 
* 

## Manbalar

## Havolalar
*
Gʻozi Ali beg masjidi

**Gʻozi Ali beg masjidi** () Vushtrri shahrining eski markazida, Eski Hammomdan 100 m uzoqlikda, Gʻozi Ali beg majmuasi tarkibida joylashgan masjiddir. 15-asrda qurilgan bu masjid Kosovodagi eng qadimgi madaniy meros yodgorliklaridan biridir.

## Tarixi
Gʻozi Ali beg masjidi XV asr oʻrtalarida qurilgan. Masjid qurilganidan to bugungi kungacha islom jamoatchiligining diniy marosimlari oʻtkaziladigan muqaddas obyekt sifatida xizmat qilgan. 1999-yilgacha masjid meʼmorchiligda baʼzi kichik oʻzgarishlar amalga oshirilgan boʻlsa ham oʻziga xos meʼmoriy xususiyatlarni saqlab qolgan.

## Yana qarang

* Kosovoda islom
* Kosovoda din
* Vushtrridagi yodgorliklar roʻyxati

## Manbalar
Aq Burhan

**Aq Burhan** () shimoli-gʻarbiy Suriyadagi Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Queiq tekisligi sharqida joylashgan. Axtarindan  sharqda, Halab shahridan deyarli  shimoli-sharqda, Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan esa  janubda joylashgan.

Qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Axtarin nohiyasi tarkibiga kiradi.  sharqda Qar Kalbin joylashgan. 2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 627 nafar aholi boʻlgan.
## Manbalar
Jeneva masjidi

**Jeneva masjidi**, **Petit-Saconnex masjidi** nomi bilan ham tanilgan () Shveysariyaning Jeneva shahridagi eng katta masjiddir. U Saudiya Arabistonida joylashgan Islom olami uyushmasi tomonidan moliyalashtirilgan va 1978-yilda Le Petit-Saconnex mahallasida qurilgan.

Masjid Saudiya Arabistoni qiroli Xolid ibn Abdulaziz va Shveysariya Konfederatsiyasi prezidenti Willi Ritschard tomonidan ochilgan boʻlib, shahar va butun Shveysariyadagi eng katta masjid hisoblanadi. Bino 1500 namozxonga moʻljallangan. U Jeneva Islom madaniyati jamgʻarmasi tomonidan boshqariladi va masjid imomi Yahyo Basalamahdir. 2017-yil noyabr oyida Musulmonlar Jahon Ligasi bosh kotibi Muhammad bin Abdukarim Iso Jeneva Islom madaniyati jamgʻarmasining yangi kengashini tashkil etishini va kamida 2012-yildan beri „Fiche S“ nomi bilan tanilgan terrorizmga qarshi kurash roʻyxatiga Fransiya rasmiylari tomonidan kiritilgan ikki masjid xodimi oʻz lavozimlaridan chetlashtirilishini aytgan.

## Yana qarang

* Shveysariyada Islom
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Fondation Culturelle Islamique
* Dänische Zustände verhindern, Tagesanzeiger, 2008-yil 12-iyul (masjid surati bilan)
Azmarin

**Azmarin** (; shuningdek **Ezmarin**) – Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Idlib shimoli-gʻarbida, Turkiya bilan chegarada joylashgan. Shimolda Abu Talha, shimoli-sharqda Armanaz, sharqda Maarrat Misrin, janubda esa Darkush bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Azmarin aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Banabil

**Banabil** (, shuningdek, *Benabel* yoki *Bnabel*) – Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasining Harem okrugi tarkibiga kiradi. Gʻarbda Harem, janubda Qalb Loze, shimolda esa Turkiyaning Reyhanli shahri bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Banabil aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi darziylardan iborat.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Kafr Dariyan

**Kafr Dariyan** (, shuningdek, **Kfar Drian**) – Suriyadagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Qishloq Harim togʻlarining shimoliy yonbagʻrida joylashgan. Sharqda Sarmada, janubda Killi, janubi-gʻarbda Qurqaniya, gʻarbda esa Harem bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Kafr Dariyan aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Baruza

**Baruza** () – Suriya shimoli-gʻarbidagi Aleppo muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Axtarindan  janubda, Halab shahridan esa deyarli  shimoli-sharqda joylashgan. Qishloq Queiq tekisligi janubi-sharqiy qismida, Aqil togʻlari boshlanish joyida joylashgan.

Qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Axtarin nohiyasi tarkibiga kiradi.  gʻarbda Gʻaytun,  janubda esa Tall Tana joylashgan. 2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Baruza aholisi 992 kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Gʻozi Mehmet Posho masjidi

**Gʻozi Mehmet Posho masjidi** () **Bajrakli masjidi** () nomi bilan ham tanilgan, Prizren shahridagi masjiddir. Masjid Kosovodagi eng qadimgi islom diniy maskanlaridan biri. Qurilish 1561-yilda boshlangan va 1573-yilda tugagan. Majmua masjid, kutubxona, maktab va madrasa, jamoat hammomlari, turar joy va boshqa binolarni oʻz ichiga oladi, maydoni taxminan 150 m radiusni qamrab olgan. Hozirgi Prizren Ligasi muzeyi uning binolaridan biri boʻlgan. Majmua Lumbardhi va Prizrenit daryosining narigi tomonida, Prizren qal’asi qarshisida joylashgan. Masjid toʻrtburchak asosli boʻlib, koʻplab derazalarga ega, asosiy mehrob va minbar marmardan qilingan.

Inshoot Dukaginzade Axmed Poshoning nevarasi Dukaginzade Gʻozi Mehmet Poshoning vaqfi tomonidan qurilgan. Uning boʻlajak maqbarasi masjid hovlisida bunyod etilgan, ammo u 1594–1596-yillarda Vengriyada vafot etganligi sababli bu maqbaraga dafn etilmagan.

## Yana qarang

* Prizrendagi yodgorliklar roʻyxati
* Kosovoda islom
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Ayden Heaven

**Ayden Edford Heaven** — Angliya Premyer-ligasining Manchester United futbol klubi markaziy himoyachisi.

## Klublardagi faoliyati
### Arsenal
Heaven 8 yoshida West Ham United akademiyasiga qoʻshilgan va u yerda 4 yil davomida o'ynagan. Chelseada sinov mashg'ulotlaridan oʻtgandan soʻng u bolaligidan qoʻllab-quvvatlagan Arsenal klubi akademiyasiga borib qoʻshilgan. U 2023-yil yozida Arsenal bilan stipendiya shartnomasini imzolagan. 2023–2024-yilgi mavsum davomida u vaqti-vaqti bilan Arsenalning asosiy jamoasi bilan mashgʻulotlarda qatnashgan.

Heaven 2024-yilgi mavsumoldi tayyorgarligi davomida Arsenalning asosiy jamoasi bilan faol mashgʻulotlarda ishtirok etgan va jamoa bosh murabbiyi Mikel Arteta tomonidan 2024-yil avgust oyida Myles Lewis-Skelly va Ethan Nwaneri bilan birgalikda alohida maqtovga sazovor boʻlgan. Keyingi oyda u Premyer-ligada Tottenhamga qarshi Shimoliy London derbisida jamoa zaxirasiga kiritilgan. U jamoa safidagi debyutini 2024-yil 30-oktabrda Angliya liga kubogi doirasida Preston North Endga qarshi safarda kechgan uchrashuvda amalga oshirgan.

### Manchester United
2025-yil 1-fevralda Heaven Manchester United jamoasi bilan toʻrt yarim yillik shartnoma imzolagan. U 2024–2025-yilgi Angliya kubogi doirasida Fulhamga qarshi oʻyinda zaxiradan maydonga tushib asosiy jamoadagi debyutini amalga oshirgan. 9-mart kuni u Premyer-ligada Arsenalga qarshi oʻyinda debyut qilgan. U ikkinchi boʻlimda Leny Yoro oʻrniga maydonga tushirilgan.

## Xalqaro faoliyati
2024-yil may oyida Heaven Angliyaning 18 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi safida Shimoliy Irlandiyaga qarshi oʻyinda debyut qilgan.

## Oʻyin uslubi
Heaven markaziy yarim himoyachi sifatida ham, markaziy yoki chap qanot himoyachisi sifatida ham oʻynay oladigan futbolchi sifatida qaraladi.

## Statistikasi
### Club

## Manbalar
Murodiya masjidi (Adirna)

**Muradiya masjidi** () – Turkiyaning Adirna shahrida XV asr Usmoniylar davrida qurilgan masjid. Bino mehrob va namozxona devorlarini bezab turgan koshinlari bilan ajralib turadi.

## Qurilishi va meʼmorchiligi
Kichik masjid sulton Murod II topshirigʻiga binoan 1435—1436-yillarda qurib bitkazilgan. Bino dastlab Mavlaviy darvishlar majmuasining bir qismini tashkil etgan, ammo keyinchalik masjidga aylantirilgan. Majmua oshxona (*imaret*) va boshlangʻich maktab (*[[maktabxona]]*)ni oʻz ichiga olgan, ammo bu binolar bugungi kunga qadar saqlanib qolmagan. Masjidning qurilish rejasi T shaklida boʻlib, besh qatorli ayvon va har ikkala tomonida gumbazli xonalar joylashgan kirish zaliga ega. Namozxona kirish zalidan mustahkam kamar bilan ajratilgan. Bino zilzilalar natijasida zarar koʻrgan va bir necha bor kapital taʼmirdan oʻtgan. Yagona tosh minora ham bir necha marta qayta qurilgan boʻlib, uning hozirgi koʻrinishi 1957-yilda shakllangan.

## Plitkalar

### Friz
Namozxona uch devor boʻylab joylashgan kafelli friz va ikkita deraza orasiga oʻrnatilgan yirik kafelli mehrob bilan bezatilgan. Friz sakkiz qatorli, olti burchakli, koʻk va oq koshinlardan iborat. Plitkalarning bir qismi 2001-yilda oʻgʻirlangan va boʻshliqlar gips bilan toʻldirilgan. Turli xil naqshlar tartibsiz joylashtirilgan boʻlib, aksariyat hollarda XIV asrning boshlarida Yuan sulolasi davrida ishlab chiqarilgan xitoy koʻk-oq chinni uslubidan ilhomlanib yaratilgan. 2001-yilda sodir boʻlgan oʻgʻirlikdan oldin 53 xil dizaynga ega 479 ta plitka bor edi. Ulardan 15 ta dizayn faqat bir marta ishlatilgan boʻlsa, eng koʻp uchraydigan naqsh 54 marta takrorlangan.

### Mehrob

Yirik toʻrtburchak shakldagi *[[mehrob]]* qoliplangan polixrom koshinlardan yasalgan. Mehrobning tashqi *cavetto* qolipida joylashgan yozuv bir tomon boʻylab yuqoriga koʻtarilib, tepa qismni kesib oʻtadi va qarama-qarshi tomonga tushib davom etadi. Bu koshinlar c*uerda seca* texnikasi asosida yaratilgan boʻlib, undagi oq ''nasx'' yozuvlari kobalt koʻk fon bilan kontrast hosil qiladi. *Nasx* yozuvining ichki qismidan esa sariq rangda, ''kufiy'' uslubida yozilgan ikkinchi yozuv oʻtgan. Mehrobning chap tomonidagi baʼzi matnlar oʻng tarafdagi yozuvning oynadagi aksiga oʻxshaydi. Ushbu yozuvlar Qur’on matni (3:32 – 3:35) hamda 1421–1444, 1446–1451-yillarda hukmronlik qilgan sulton Murod II ga bagʻishlangan matnni oʻz ichiga oladi.

### Tabriz ustalari
Mehrobning *cuerda seca* uslubida ishlangan koshinlari Bursada joylashgan Yashil masjid (1419–1421-yillarda qurilgan) mehrobidagi koshinlarga juda oʻxshash. Shu sababli, ushbu koshinlar bir xil ustalar guruhi tomonidan tayyorlangan deb taxmin qilinadi. Bursadagi Yashil masjidning mehrobida hunarmandlar oʻz ishlarini „Tabriz ustalarining mehnati“ deb imzolaganlar.

## Izohlar

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar

* YouTube video, Adirna savdo palatasi
* Dick Osseman tomonidan olingan Adirne fotosuratlari. Masjidning bir nechta suratlarini oʻz ichiga oladi.
Badal (ism)

**Badal** ( — almashtiriladigan buyum; evaz) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar
* Badal Nurmuhamedov — oʻzbekistonlik aktyor va rejissyor.

## Yana qarang
* Badalov
* Badalova

## Manbalar
Bahodir (ism)

**Bahodir** ( — jasur, qoʻrqmas) — kelib chiqishi moʻgʻulcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar
### Adiblar, yozuvchi va shoirlar
* Bahodir Iso — oʻzbekistonlik shoir va jurnalist;

### Davlat, siyosat va jamoat arboblari
* Bahodir Abdurazzoqov — oʻzbek davlat arbobi;
* Bahodir Begalov — oʻzbek davlat arbobi;
* Bahodir Matlyubov — oʻzbek davlat arbobi;
* Bahodir Poʻlatov — oʻzbek davlat arbobi;
* Bahodir Qosimov — oʻzbek generali;
* Bahodir Qurbonov — oʻzbek harbiy va davlat arbobi, general-polkovnik;
* Bahodir Siddiqov — oʻzbek iqtisodchisi va davlat arbobi;
* Bahodir Tojiev — Xorazm viloyati fermerlari kengashining raisi, senator;
* Bahodir Toshmatov — oʻzbek harbiy qoʻmondoni va xavfsizlik xizmati xodimi;
* Bahodir Xoliqov — oʻzbek davlar arbobi;
* Bahodir Yusupov — oʻzbek davlat va siyosat arbobi;

### Fan arboblari, olimlar, professorlar
* Bahodir Ahmedov — shoir, nosir, tarjimon. Fizika-matematika fanlari nomzodi;
* Bahodir Karim — adabiyotshunos, filologiya fanlari doktori, professor;
* Bahodir Mirzayev — texnika fanlari doktori, professor;
* Bahodir Roziqov — oʻzbekistonlik oʻqituvchi;
* Bahodir Xoliqov — oʻzbekistonlik agronom olim, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori, professor;
* Bahodirjon Shermuhammadov — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor;

### Hukmdorlar
* Bahodir Shoh I — Boburiylar sulolasidan hukmdor;
* Bahodir Shoh II — Boburiylar sulolasidan hukmdor;

### Sanʼatkorlar
* Bahodir Jalolov — sovet va oʻzbek rassomi;
* Bahodir Niyozov — usta kulol, kulollar sulolasining vakili, Oʻzbekiston xalq ustasi;
* Bahodir Yoʻldoshev — oʻzbekistonlik aktyor va rejissyor;

### Sportchilar
* Bahodir Abduraimov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bahodir Boqiyev — rossiyalik va oʻzbek sambisti;
* Bahodir Davlatov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bahodir Halilov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bahodir Ibrohimov — oʻzbekistonlik sobiq futbolchisi va murabbiyi;
* Bahodir Jalolov — ogʻir vazn toifasida professional bokschi;
* Bahodir Mirsoatov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bahodir Mirzayev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bahodir Nasimov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bahodir Pardayev — oʻzbekistonlik sobiq professional futbolchi;
* Bahodir Qoʻchqorov — qirgʻizistonlik futbol hakami;
* Bahodir Qurbonov — oʻzbek yunon-rum kurashchisi;
* Bahodir Rahmonov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bahodir Sayyidkamolov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Bahodir Xasanov — sovet va oʻzbek sambochisi;
* Bahodirjon Sultonov — oʻzbekistonlik bokschi;

### Boshqalar
* Bahodir Ilyasov — temir yoʻlchi;

## Yana qarang
* Bahodirov
* Bahodirova

## Manbalar
7SABER

**7SABER** () – oʻzbek sport kiyimlari brendi. 2021-yilning 29-iyunida Toshkentda taqdim etilgan. Oʻsha vaqtda Oʻzbekiston triatlon federatsiyasi raisi boʻlgan Otabek Umarov va jamoat arbobi Oraz Abdurazakov tomonidan asos solingan.

Dastlab turli sport turlarini ifodalovchi grafik ramz sifatida yaratilgan, keyinchalik esa sport, kundalik kiyimlar va energetik ichimliklar ishlab chiqaruvchi shirkatga aylandi.

2025-yil avgust oyida Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi erkaklar milliy terma jamoasi 7Saber tomonidan taqdim etiladigan formalarga oʻtishini eʼlon qildi. Oʻzgarish Oʻzbekistonning ilk bor jahon chempionatiga yoʻllanma olganidan soʻng amalga oshirildi. Jamoaning 2019-yildan beri homiysi hisoblangan Jako shirkati bilan hamkorligi yakunlandi. Hozirgi vaqtda Oʻzbekistonning „Bunyodkor“, „OKMK“, „Qoʻqon 1912“ va „Lokomotiv“ futbol klublariga homiylik qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
*
Kafr Kila (Suriya)

**Kafr Kila** (, shuningdek, **Kafr Kile**) – Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Idlib shimolida joylashgan. Janubi-gʻarbda Kafr Taxarim, janubi-sharqda Qurqaniya, shimoli-sharqda Barisha, shimolda Qalb Loze, shimoli-gʻarbda Harem, gʻarbda esa Isqat va Salqin bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Kafr Kila aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi darziylardan iborat.

Kafr Kila aholisi boʻlgan darziylar asosan dehqonchilik bilan shugʻullanib, asosan zaytun va sariq zira yetishtiradi. Qishloqda bir Vizantiya davriga oid bir qancha xarobalar mavjud. Bu xarobalardan biri kirish qismiga maxsus bezakli peshtoq oʻrnatilgan naqshinkor bazilikadir.

Suriya fuqarolar urushi davrida Kafr Kila aholisi qochqinlarga boshpana bergan. 2014-yilda Idlib viloyatining aksariyat qismi (Idlib shahri va baʼzi kichik hududlar bundan mustasno) muxolifat nazoratida boʻlishiga qaramay, Ozod Suriya armiyasi (OSA) Kafr Kila yoki boshqa darziylar qishloqlariga kirmagan. Buning sababi, mazkur qishloqlar mojaroda betaraflikni saqlab qolgan holda qoʻshni hududlardan koʻchib kelgan koʻplab oilalarga boshpana bergani edi. Biroq, 2013-yil oxirlariga kelib, Salafiy jihodchi tashkilot hisoblangan Iroq va Shom islom davlati (ISHID) jangarilarining taʼsiri kuchayib, ular Ozod Suriya armiyasi (FSA) ustidan ustunlikka erisha boshladilar. Natijada, ISHID jangarilari hududdagi boshqa darziylar koʻpchilikni tashkil etgan qishloqlar qatori Kafr Kilani ham oʻz nazoratiga olishdi. Xabar qilinishicha, ular aholidan ibodatxonalarni masjidlarga aylantirib, moʻylovlarini qisqartirish orqali „musulmonligini eʼlon qilish“ni talab etishgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*