open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jmaylo qo‘zg‘oloni

**1625-yilgi Jmaylo qoʻzgʻoloni** — Oʻrta Dnepr mintaqasida Mark Jmaylo boshchiligidagi Rech Pospolitayaning siyosiy, iqtisodiy va diniy zulmiga qarshi kazak-dehqonlar qoʻzgʻoloni.

## Voqealarning borishi
1620-1621-yillardagi Polsha-Turkiya urushidan keyin dehqonlarning kazak otryadlarga ommaviy oʻtib ketishidan xavotirlangan Seym 1623-yilda Oʻrta Dnepr yerlarida joylashgan kazaklar qoʻshinlarini tarqatib yuborishga qaror qildi. Kazak armiyasi bu qarorga boʻysunishdan bosh tortdi va Polsha armiyasiga qurolli qarshilik koʻrsatishga tayyorligini namoyish qildi. Qoʻzgʻalon arafasida, mitropolit Job Boretskiy boshchiligidagi Kiyev ruhoniylari Kichik Rossiya yerlarini chor tobeligiga qabul qilish iltimosi bilan Moskvaga elchi yubordi. Elchilar orasida kazaklardan vakillar yoʻqligi, shuningdek, Rossiya davlatining qiyinchilik davridan keyin zaiflashgan pozitsiyasi tufayli soʻrov qondirilmadi.

Rech Pospolitaya hukumati 1625-yil sentabr oyida getman Stanislav Konetspolskiy boshchiligida janubiy Kiyev viloyatiga qoʻshin yubordi. 1-oktabr kuni hukumat qoʻshinlari Kanevga yetib keldi. Kazak garnizoni shaharni tark etdi va Moshna yaqinidagi Polsha otryadi bilan boʻlgan jangdan soʻng Cherkassiga chekindi.

Mahalliy kazaklar bilan birgalikda Kanev kazaklari Sibulnik daryosi boʻyiga chekindi. Shuningdek, u yerda boshqa kazak otryadlari ham toʻplandi. Tez orada bu yerga Mark Jmaylo boshchiligidagi kazaklar ham artilleriya bilan yetib keldi. Kazaklar bilan birlashgan Jmaylo qoʻzgʻolonchilar qoʻshinini boshqardi.

Asosiy jang 15-oktabr kuni boʻlib oʻtdi. Qoʻzgʻolonchilar dushmanga katta zarar yetkazdi, ammo kuchlar teng emasligi sabab ular Kurukov koʻliga chekinishga majbur boʻldi. Bu yerda esa kazaklarni magʻlub etishga urinishlar muvaffaqiyatsiz tugadi va Konetspolskiy muzokaralarni boshlashga majbur boʻldi. Muzokaralar davom etayotgan bir paytda 1625-yil 5-noyabrda kazak qoʻmondonlari orasidagi fitnachilar Jmayloni getman lavozimidan agʻdarib tashladi va Polsha hukumati bilan kazaklar uchun manfaatli boʻlmagan Kurukovskiy shartnomasini tuzdi.

## Manbalar

* *Gaidai L.* Іstoriya Ukraini v lichnostyax, terminax, nazvaniyax i ponyatiyax.- Lusk: Veja, 2000.
* Spravochnik po istorii Ukraini. Red. I. Podkovi i R. Shusta.- K.: Geneza, 1993. 
* Sovetskaya ensiklopediya istorii Ukraini. Kiyev, 1969, t. 2.

## Manbalar

## Havolalar

* Istoricheskie istochniki vo vosstaniyu Jmaylo na sayte Vostlit.info
Tay viskisi

**Tay viskisi** (Mekhong) — shakar qamishidan, guruch va shinnidan (oʻtlar va ziravorlardan retsept — maxsus piyoz, ziravorlar) tayyorlanadigan Tailandda ishlab chiqarilgan, aniq tarkibi oshkor etilmagan ichimlik. Oʻtkirligi — 35% alkogol. Yashirin tarkibi tufayli Mekong oʻziga xos taʼm va hidga ega.

## Tarixi
1941-yilda sotuvga chiqarilgach, u tezda Tailanddagi eng mashhur brendga aylandi. Biroq, asta-sekin Mekong boshqalarga — xorijiy viski brendlariga oʻz oʻrnini boʻshata boshladi. 80-yillarda Mekong rahbariyati ushbu brendni sotishni eʼlon qildi, ammo hech qanday natija chiqmadi.

2010-yilda Mekong ishlab chiqarish toʻxtatildi, ammo 2011-yildan boshlab ushbu brendning yangi egalari ishlab chiqarishni tikladilar. Va endi Mekong Tailandda yana talabga ega boʻlib, isteʼmol chegaralarini asta-sekin kengaytirmoqda.

## Nomi haqida
Viski Hindi-Xitoy yarim orolidagi eng katta daryo — Mekong sharafiga nomlangan, „Toʻqqiz ajdaho daryosi“ maʼnosini anglatadi; Xitoy, Laos, Tailand, Kambodja va Vyetnam orqali oqib oʻtadi (qisman Laosning Myanma va Tailand bilan chegarasini tashkil qiladi).

Tailandliklar bu ichimlikni Tailandning gʻururi deb bilishadi, ammo bugungi kungacha Mekong dunyoda taniqli brendga aylanmagan.

## Havolalar
* http://www.mekhong.com/
* http://www.interbevgroup.com/brands-spirits-mekhong.php 
* http://importfood.com/mekong_whiskey.html
## Manbalar
Cho‘qintirgan ota kokteyli

**Choʻqintirgan ota kokteyli** () — skotch va amarettodan tashkil topgan spirtli kokteyl. Bu „Choʻqintirgan ona“ kokteylining „yaqin qarindoshi“. Xalqaro barmenlar assotsiatsiyasining (IBA) „Zamonaviy klassik“ toifasidagi () rasmiy kokteyllaridan biri.

## Tarkibi

* Shotlandiya viskisi 35 ml;
* Amaretto 35 ml;
* Muz.

Old feshn bokali muz bilan toʻldiriladi, viski va bodom likyori quyiladi, undan keyin kokteyl ehtiyotkorlik bilan aralashtiriladi.

## Tarixi
Koʻpgina holatlardagidek, bu kokteylning ham aniq kelib chiqishi nomaʼlum. U xuddi shu nomdagi film chiqishidan biroz oldin mashhur boʻldi. Afsonaga koʻra, „Choʻqintirgan ota“ kino dostonida asosiy rollardan birini oʻynagan taniqli kino aktyori Marlon Brando bu kokteylni boshqalardan afzal koʻrgan. Bundan tashqari, ehtimol, bu kokteyl shunday nomlanishiga sabab, unga italyan amaretto likyori qoʻshilgani uchundir.

## Turli variantlari
Disaronno 1:2 amaretto va viski nisbatini tavsiya qiladi, yaʼni 25 ml amaretto va 50 ml viski.

## Manbalar


## Havolalar
* Сайт Международной ассоциации барменов 
* Коктейль Godfather на сайте IBA  
* Коктейль Godfather на сайте Барменской ассоциации
Dovil pishlog‘i

**Dovil** ()- Kalvados departamentida joylashgan xuddi shu nomdagi shahar atrofida tayyorlanadigan sigir sutidan tayyorlangan fransuz yarim yumshoq pishlogʻi.

Bu pishloq boshqa bir fransuz yumshoq pishlogʻi Pon-l’Evek ning yaqin qarindoshi boʻlib, undan shakli bilan farqlanadi.

## Tarixi
Dovil pishlogʻining retsepti pishloqchi Leshevalier tomonidan ishlab chiqilgan va hozirda Kalvados departamentidagi bir nechta pishloq ishlab chiqaruvchilar tomonidan tayyorlanadi.

## Tayyorlanishi
Pishloq Kalvados departamentidagi Dovil shahri yaqinida ishlab chiqariladi. Mazkur pishloqni tayyorlash uchun qisman yogʻsizlantirilgan sigir suti ishlatiladi. Pishloqning yetilishi 7 haftagacha davom etadi.

## Tavsifi
Pishloq boʻlaklari disk shaklida boʻlib, diametri 12 santimetr, balandligi 4 santimetr va ogʻirligi 225 grammni tashkil qiladi. Boʻlaklar yupqa nam qobiq bilan qoplangan boʻlib, ular yetilish vaqtiga qarab toʻq sariqdan jigarranggacha boʻlishi mumkin. Qobiq ostida bir oz yopishqoq va fil suyagi rangidagi pulpalar mavjud.

Pishloq moʻtadil va muvozanatli yangi sogʻilgan sut va xamirturush hidi bilan qaymoqli taʼmga, shuningdek, fermani eslatuvchi kuchli hidga ega. Uni alohida ovqat sifatida ham isteʼmol qilish mumkin.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Sauer viski

**Sauer viski** () — viski asosidagi nordon kokteyl. Nomi kokteylning asosiy tarkibiy qismi boʻlgan viski likyoridan kelib chiqqan, *sauer* atamasi esa kislotali sitrus sharbati va shirinlashtiruvchi tarkibiy qismlariga ishora qiladi. *"Sauer* *Viski" kokteyli* — bu viski (koʻpincha burbon), limon sharbati va shakarni oʻz ichiga olgan aralash ichimlik boʻlib, shuningdek, oz miqdorda tuxum oqi ham qoʻshilishi mumkin. Tuxum oqi qoʻshilgan kokteyl varianti baʼzan *"Sauer Boston"* deb ataladi () va diniy qarashlardan holi va tovuq oqsiliga allergik reaktsiyaga duchor boʻlmaganlar uchun tayyorlanadi. Ingredientlar yaxshilab aralashtiriladi va stakanda tortiladi yoki muz ustiga quyiladi. Anʼanaviy garnir sifatida yarim apelsin yoki limon va maraskin gilosi xizmat qiladi. Xalqaro barmenlar uyushmasining (IBA) „Unutilmaslar“ toifasidagi () rasmiy kokteyllaridan biri.

## Tarixi
"Sauer Viski" kokteyli haqida eng qadimgi tarixiy eslatma 1870-yilda Viskonsindagi Waukesha Plain Dealer (AQSh) gazetasida chop etilgan.

## Tarkibi

„Sauer Viski“ aperitiv kokteyllari toifasiga kiradi. Tayyorlash usuli: sheik & strein (chayqating va torting). Anʼanaviy ravishda bezak sifatida gilos va apelsin boʻlagi bilan Old feshn bokalida tortiladi:

* Burbon viskisi — 45 ml (yoki 3 qismi);
* Limon sharbati — 30 ml (yoki 2 qismi);
* shakar siropi — 15 ml (yoki 1 qismi);
* Tuxum oqi yoki tuxum kukuni (taʼbga qarab).

Komponentlar muz bilan sheykerga solinadi, yaxshilab chayqatib aralashtiriladi va tilim apelsin va kokteyl gilos bilan bezatilgan muzli old feshn bokaliga quyiladi.

## Yana qarang
* Aperatif kokteyllar
* Nordon kokteyllar
## Manbalar


## Havolalar
* Сайт Международной ассоциации барменов 
* Коктейль Whiskey sour на сайте IBA
* Коктейль Whiskey sour на сайте Барменской ассоциации России
Por-Salyu

**Por-Salu** () — fransuzcha qaynatilmagan presslangan sigir sutidan tayyorlangan pishloq, bu Bretan viloyatining vatani hisoblanadi.

## Tarixi
Pishloq dastlab Vestfaliyada ishlab chiqarilgan. Napoleon Bonapart hukmronligining dastlabki yillarida Notr-Dam-du-Port-dyu-Salu abbatligidan (Antramm kommunasi) trappist rohiblar 1789-yilgi Fransiya inqilobi paytida taʼqiblardan qochish uchun Vestfaliyada surgunda panoh topishgan. Vestfaliyada rohiblar omon qolish uchun pishloq tayyorlashni oʻrgandilar. 1802-yilda umumiy amnistiya eʼlon qilinadi va 1815-yilda rohiblar Port Salut retseptini olib, Fransiyaga qaytib kelishdi. Vestfaliya retseptini takomillashtirib, rohiblar Mayenda (Loire vodiysi) abbeyda pishloq ishlab chiqarishni tashkil qilishadi.

1873-yilda abbey rahbari Parij pishloq yetkazib beruvchilaridan biriga ushbu pishloqni sotish uchun huquqlar beradi. Ikkinchi jahon urushidan sal oldin, takomillashtirilgan retsept yirik dehqon kooperativiga sotilgan va 1959-yilda abbey bu pishloqni ishlab chiqarish huquqini yirik pishloq zavodiga sotgan.

Endilikda pishloq sanoat miqyosida Fransiyaning shimoli-gʻarbiy qismidagi Antramm qishlogʻida (Mayenne departamenti) ishlab chiqariladi.

Por-Salu hali ham baʼzi monastirlar hududida qoʻlda tayyorlanadi. Bunday pishloqni ommaviy ishlab chiqarishdan ajratish oson.

## Tayyorlanishi
Pishloq pasterizatsiyalangan sigir sutidan tayyorlanadi. Kalye mayda toʻrtburchaklarga boʻlinadi va qolipga joylashtiriladi. Zardobni quritgandan soʻng, hosil boʻlgan pishloqlar chiqariladi va shoʻr suvga joylashtiriladi. Bir necha hafta ichida pishloqlar yertoʻlalarda pishib yetiladi; bu vaqt ichida qobiq hosil boʻladi.

Dimiqish — bir oy.

## Tavsif
Pishloq dumaloq shaklga ega. Pishloq boshining diametri taxminan 20-23 sm, balandligi — 4 sm, vazni — taxminan 2 kg.

Pishloq xamiri elastik, yarim qattiq, qizdirilmasdan presslangan, krem rangli. Tuzilishi yumshoq, pishloq nam apelsin qobigʻi bilan qoplangan (yuvilgan poʻstlogʻi, beta-karotin bilan boʻyalgan).

Yumshoq, nozik, biroz smetana taʼmli va engil mevali xushboʻyga ega.

Tuz miqdori taxminan 2% ni tashkil qiladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Масуи К., Ямада Т. Французские сыры : иллюстрированная энциклопедия = [French Cheeses] / Казуко Масуи, Томоко Ямада ; вступ. сл. Ж. Робюшон ; пер. с англ.: С. Сапронов ; фото Й. Маруяма. — СПб. : Изд. дом «Нева», 2003. — С. 173. — (A Dorling Kindersley Book). — ISBN 5-7654-2333-7.
## Havolalar
*
Qora dumli quyon

**Qora dumli quyon**, yoki **Kaliforniya quyoni**() - AQShning gʻarbiy qismida va Meksikada yashaydigan quyonlarning eng keng tarqalgan turi.

## Tavsifi
Qora dumli quyonning uzun quloqlari va kuchli orqa oyoqlari boʻlib, tana uzunligi 47 dan 63 sm gacha, vazni 1,5 dan 3&nbsp;kg gacha yetishi mumkin. Ayol quyonlar erkaklaridan biroz yirikroq boʻladi. Dumining uzunligi 5 dan 11 sm gacha, quloqlari 10 dan 13 sm gacha boʻladi. Bunday ajoyib rivojlangan quloqchalar quruq, issiq iqlimda tana haroratini tartibga solish uchun moslashgan: quloqlarining kengligi ortiqcha issiqlikni tezroq suvutishga imkon beradi, terlash sodir boʻlmaydi, bu esa oʻz holatida qimmatbaho namlikning yoʻqolishiga olib kelmaydi.

Tananing yuqori qismidagi moʻynasining rangi kulrang-jigarrang boʻlib, qorni oq rangga ega boʻladi. Quyonning orqa tomonida qora chiziq ungan va qora dumi bor.

## Tarqalishi
Qora dumli quyon AQShning gʻarbiy qismida va Meksikada eng keng tarqalgan quyon turidir. Dengiz sathidan 3700 m gacha balandlikdagi quruq landshaftlarda, yarim choʻllarda, kengliklarda  uchraydi.

## Hayot tarzi
Erta tongda va kechasi faol. Kunduzi u butalar soyasida yashirinadi. Ular yolgʻiz hayot kechiradilar, oʻzlarini yirtqichlardan himoya qiladilar, birinchi navbatda, ularning tabiy kamuflaji va   soatiga 50 dan 60&nbsp;km gacha boʻlgan yugurish tezligi qutqaradi. Bundan tashqari, quyonlar tik turgan joydan 6 metr balandgacha sakrashga qodir.

## Oziqlanishi
Oziqlanish oʻtlar va oʻsimliklarning yashil qismlaridan iborat, shuningdek, daraxtlar va kaktuslarning shoxlari va qobigʻidan iborat. Oʻsimlik ozuqasiga ehtiyoji juda katta boʻlgani sababli toʻxtovsiz ovqatlanishadi. Suvga boʻlgan ehtiyojini ovqatidan olgani sababli, suvga boʻlgan ehtiyoji kichik.

## Ko'payishi
Urgʻochisi 41-47 kunlik homiladorlikdan keyin yiliga uch-toʻrt marta birdan oltitagacha, koʻpincha 3-4ta dan tugʻadi. Kichkintoylar toʻliq shakllangan holda tugʻiladi va tugʻilishning birinchi kunlaridanoq oʻtni yula oladi. Ayol yosh avlodga taxminan 3 dan 4 kungacha gʻamxoʻrlik qiladi, keyin esa bolalarni tark etadi.

Asirlikda quyonlarning umr koʻrish davomiyligi 5 yildan 6 yilgacha yetib borishi mumkin, ammo tabiatda ular kasalliklar, yirtqichlar va boshqa sabablarga koʻra ancha oldin oʻlishadi.

## Adabiyotlar
* Troy L. Eng yaxshi: Lepus californicus. Sutemizuvchilar turlari. 530, 1996, S. 1-10 http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-530-01-0001.pdf

## Manbalar
Imeretiya pishlog‘i

**Imeretiya pishlogʻi** (, kveli imeruli,  — chkinti kveli) — Imeretiya mintaqasida tayyorlangan tuzlangan gruzin pishlogʻi. Suluguni pishlogʻi bilan bir qatorda, Imeretiya pishlogʻi ham Gruziyada eng keng tarqalgan pishloq turi hisoblanadi. Bu ikki tur mamlakatda ishlab chiqariladigan pishloqning 80 % ni tashkil qiladi.

## Qiziq faktlar

* Imeretiya pishlogʻ — suluguni pishlogʻini ishlab chiqarish uchun xom ashyo hisoblanadi.

## Yana qarang

* Adigey pishlogʻi — Shimoliy Kavkazda toza tuzlangan pishloq.

## Manbalar
Kaybot

Kaybot (, *Caillebote d’Aunis*) — fransuz tuzsiz barra pishlogʻi, Puatye, Puatu-Sharent, Bretan, Vande shaharlarida fermerlar texnologiyalari asosida tayyorlanadi. Dessert sifatida isteʼmol qilinadi. 

Kaybot mustahkamlik jihatidan tvorogni yodga soladi, ammo uni ishlab chiqarishda shirdon ishlatiladi. Koʻpincha sigir suti ishlatiladi, ammo mintaqaga qarab, echki yoki qoʻy sutidan ham foydalanish mumkin. Asosan yozda tayyorlanadi.

Kaybot uchun mos vinolar: *Pineau des Charentes*, *Konyak*.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

* Kaibot pishlogʻini tayyorlash Arxiv nusxasi  )
Poshehon pishloqi

**Poshehon pishloqi** — bu rus qattiq shirdon pishloqidir. Yogʻ miqdori 45%. Massa yumshoq, plastik, bir tekkis. Kesmada oqdan och sariq ranggacha, kichik yumaloq yoki oval koʻzlar koʻrinadi. Toza oʻrtacha pishloq taʼmi, bir oz ziravor hidli va nordon. Pasterizatsiya hidi bilan.

## Tayyorlanishi
Pishloq pasterizatsiyalangan va yogʻi normallashtirilgan sigir sutidan bakterial achitqi kulturalari va shirdon qoʻshilgan holda tayyorlanadi. Ikkinchi isitishning past harorati. Pishib yetish muddati 30 kun, lekin ayrim ishlab chiqaruvchilar uchun u 45 kungacha yetadi. 3,5-7 kg ogʻirlikdagi yumaloq boshlar shaklida ishlab chiqariladi.

## Tarixi
Nomi pishloq ishlab chiqarilgan Poshexonskiy pishloq zavodi sharafiga berilgan. Retsept P. A. Avdienko tomonidan Timiryazev akademiyasining sut boʻlimi boshligʻi (1929-yildan 1942-yilgacha) R. E. Gerlaxning faol ishtirokida ishlab chiqilgan. Keyinchalik rusumni „Poshexonskiy“ deb nomlangan yangi pishloq ishlab chiqarish texnologiyasi Avdienko vafotidan keyin Uglichdagi Butunrossiya sariyogʻ va pishloq ishlab chiqarish ilmiy-tadqiqot institutida uning ishlanmalari asosida tasdiqlangan. Ishlab chiqarish boshlanishi — 1960-yillar. Poshexonskiy zavodi vayronadan keyin tiklanmadi. Poshexonskiy pishloqi Rossiya va Belorussiyaning boshqa korxonalarida ham ishlab chiqariladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* *Малушко, В. Ф., Николаев, А. М.*. Технология сыра. (Библиотека молодого рабочего). Пищепромиздат. 1960.
* *Михеев, Г.* Сырная сторона // Семья. — № 12/688 от 03.14.2001.
* *Ленский, Г. М.*. История Пошехонского сыродельного завода
Kankuayot

**Kankuayot** (baʼzi dialektlarda — **kankoyot**), ( yoki ) suyuq fransuz pishlogʻi boʻlib, asosan Franshe-Konte, shuningdek Lotaringiya va Lyuksemburgda ham ishlab chiqariladi. U yerda u *Kachkéis* deb ham ataladi. Fransh-Kontening anʼanaviy taomlarida pishloq juda keng tarqalgan va yil davomida isteʼmol qilinadi.

## Tarixi
Bu pishloqning kelib chiqishi haqida aniq maʼlumotlar yoʻq. Baʼzi manbalarga koʻra, uning yoshi bir necha ming yillar boʻlishi mumkin. Boshqa manbalar uning oʻrta asrlarda yoki XVI asrda paydo boʻlganini koʻrsatadi. Bu nom XIX asrdan beri tasdiqlangan va "*caillot* " (*caillotte*) soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „laxta“ degan maʼnoni anglatadi.

## Tayyorlanishi
Kankuayot metton pishlogʻidan tayyorlanadi. Metton donalari oz miqdordagi suv yoki sut bilan aralashtiriladi, yogʻ va tuz qoʻshiladi va past olovda isitiladi. Mazkur pishloq nonga surtilib sovuq yoki issiq isteʼmol qilinadi. Yoki boʻlmasa, sabzavot yoki goʻsht bilan taqdim etiladi. Lyuksemburgda *Kachkéis* xantal bilan birga ochiq sendvichga surtiladi.

Kankuayot eritilgan holda, 200 grammlik paketlarda sotuvga chiqariladi. Yaqinda uning sharob, zira va boshqa qoʻshimchalar bilan tayyorlangan tijorat versiyalari paydo boʻldi. Shuningdek, baʼzan sarimsoq ham qoʻshiladi.

Eritilgan mettondan suv qoʻshilgan holda tayyorlangan kankuayot deyarli yogʻsiz boʻlib, kaloriyasi juda past va koʻp miqdorda kalsiyga ega. Tijoriy versiyalari yogʻli va kaloriyaga boydir. Chunki ularga pishloqni yumshoqroq va shirin qilish uchun sariyogʻ, shuningdek, pishloqning saqlash muddatini uzaytirish uchun konservantlar ham qoʻshiladi. Bundan tashqari, eritilgan mettondan tayyorlangan kankuayot va sotuvda mavjud boʻlgan kankuyot tuzilishi jihatidan farq qiladi. Eritilgan metton juda yopishqoq.

## Yana qarang

* Metton

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Masui K., Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva“, 2003. — S. 67. — (A Dorling Kindersley Book). — .
* 
* 
* Jean-Marie Garnier, *La Haute-Saône culinaire*
* Evan Jones, *The World of Cheese*

## Havolalar

* 
* Fromagerie Poitrey 
* Istoriya kankuayota 
* La cancoillotte facile „Kak prigotovit kankuayot“ (s foto)
2010-yilgi Vladikavkaz terakti

**[[Vladikavkaz|Vladikavkazdagi]] terakt** 2010-yil 9-sentabr kuni Moskva vaqti bilan soat 11:20 da sodir boʻlgan.

Vladikavkaz markaziy bozori yaqinida oʻrnatilgan bombani Nazran shahridan boʻlgan 24 yoshli xudkush-terrorchi Magomed Latirov ishga tushirgan. U savdo maydoni yonidan Volga-3102 rusumli yengil avtomashinada oʻtib ketayotgan boʻlgan. Trotil ekvivalentida quvvati 40 kg gacha boʻlgan portlovchi qurilma armatura va murvat boʻlaklari koʻrinishidagi zarar yetkazuvchi elementlar bilan toʻldirilgan boʻlgan. Birozdan keyin savdo maydoniga kiraverishda yana bir portlovchi qurilma aniqlangan. Portlash natijasida jami 18 kishi halok boʻldigan. Shundan 14 kishi voqea joyida, yana toʻrt kishi kasalxonada vafot etgan. 202 kishi turli darajada tan jarohati olgan.

Shimoliy Osetiya rahbari Taymuraz Mamsurovning farmoni bilan 2010-yil 10-sentabr respublikada motam kuni deb eʼlon qilindi.

Portlash fakti boʻyicha Rossiya Federatsiyasi Jinoyat kodeksining 205 (terrorchilik harakati), 105- modda 2-qismi(ikki va undan ortiq odam oʻldirish) va 222- (noqonuniy qurol savdosi) moddalari bilan jinoiy ish qoʻzgʻatilgan. Bosh prokuror Yuriy Chayka tergovni shaxsiy nazoratiga olgan.

2014 yil 9-aprelda Shimoliy Kavkaz okrugi harbiy sudi terakt tashkilotchisi Iso Xashagulgovni umrbod ozodlikdan mahrum qilish jazosiga hukm qildi. Shuningdek, teraktning yana 4 nafar tashkilotchisi 14 yildan 24 yilgacha ozodlikdan mahrum qilindi.

## Vladikavkaz bozoridagi oldingi terkatlar

* 2008-yil 6-noyabr — oʻn bir kishi halok boʻlgan, qirq bir kishi yaralangan;
* 2002-yil 28-aprel — sakkiz kishi halok boʻlgan, qirqdan ortiq kishi yaralangan;
* 2000-yil 9-iyul — olti kishi halok boʻlgan, oʻn sakkiz kishi yaralangan;
* 1999-yil 19-mart — ellik ikki kishi halok boʻlgan, ikki yuzga yaqin kishi yaralangan

## Manbalar
Jbeyna

**Jbeyna** (malt. Ġbejna, *pl. h.* malt. ġbejniet) — echki yoki qoʻy suti, tuz va shirdondan tayyorlangan Malta pishlogʻining milliy turi. Gozo oroli Malta Respublikasining pishloq yetishtiruvchi hududi hisoblanadi. Pishloqning „Ġbejna“ nomi Yevropa Ittifoqida himoyalangan mintaqaviy nomdir.

## Tayyorlanishi
Pishloq pasterizatsiya qilingan va qilinmagan qoʻy yoki echki sutidan tayyorlanadi. Pishloq avvallari maxsus qamishdan yasalgan qoliplarda tayyorlangan boʻlsa, hozirda plastik idishlarda tayyorlanadi va yelvizakda quritiladi. Jbeynaning uchta asosiy turi mavjud: yangi (malt. ġbejniet friski), quritilgan (malt. ġbejniet moxxi) va qalampirli (malt. ġbejniet tal-bżar). Yangi pishloq zardobda saqlanadi hamda taʼmi va tuzilishi jihatidan italyan mozzarellasiga juda oʻxshaydi. Quritilgan pishloq muskat yongʻogʻi hidi bilan achchiq taʼmga ega. Tuzlangan qora qalampirli pishloq odatda zaytun moyi yoki maxsus marinad ichida saqlanadi va pishloq qancha uzoq tursa, uning taʼmi achchiqroq va oʻtkirroq boʻladi.

## Malta oshxonasida
Jbeyna pishlogʻi qaylalar tayyorlashda taʼm beruvchi vosita sifatida ishlatiladi. U Malta milliy taomlarining biri — „beva shoʻrva“ (malt. soppa tal-armla) tarkibida ham bor va undan Malta noni *hobz biz-zeit* (malt. ħobż biż-żejt) ichiga solinadi. Ushbu pishloq koʻpincha spagetti bilan birga tortiladi va pitsa tayyorlashda ishlatiladi.

## Adabiyotlar

* Berlitz: Malta Pocket Guide. Berlitz. ISBN 9781780047805
* Malta i maltiysi. O chem molchat putevoditeli. Baskina A. ISBN 9785386065065

## Havolalar

* Anʼanaviy Malta pishloqi
Ras

**Ras** (masri jbnẗ rwmy̰ *Gebna Rūmi*) — Misrning asosiy pishloq navlaridan biri, Misrdagi eng mashhur qattiq pishloq. Oʻtkir hidga ega, turli darajadagi shoʻr taʼmga ega (dimiqish vaqtiga qarab).

Bu yunon pishloqidan keladi Kefalotiri. Manchego, Idiazabal yoki Pecorino Romano kabi bir oilaga tegishli. U tabiiy sigir sutidan yoki sigir va xoʻkiz aralashmasidan tayyorlanadi. Xamirturush ishlatilmaydi. Qora murch qoʻshilishi mumkin. Tayyor mahsulot 10 kg ogʻirlikdagi disk shaklida yoki vakuumli qadoqlarda qadoqlangan boʻlaklarda ishlab chiqariladi. Qovurilganda u yumshaydi va ozgina yogʻ chiqaradi, lekin shaklini saqlab qoladi. Oziqlanish qiymati — 100 g uchun 353 kkal, yogʻ miqdori — 28%.

3-4 oydan keyin kesish uchun mos keladi. Taxminan 3-yildan keyin u oʻrtacha yetuklik darajasiga yetadi, 8-12 yildan keyin u „eski“ hisoblanadi. Yoshi bilan oʻtkirroq va toʻkiluvchan boʻladi.

Tajriba sifatida 70 dan 75 gacha koʻtarildi&nbsp;°C pasterizatsiya haroratida yogʻi 4% dan 2% gacha kamaytirilgan sutdan maqbul sifatli pishloq ishlab chiqarildi. Yogʻsizlangan sut ultrafiltrati qoʻshilishi protein tarkibini oshirib, yogʻ va namlik miqdorini kamaytirib, pishloqni qattiqroq qiladi.

Propolis mogʻor qoʻziqorinlari Aspergillus (*Aspergillus ochraceus*) oʻsishini va pishloq pishishi paytida okratoksin biosintezini inhibe qilish uchun ishlatiladi.

## Manbalar




## Adabiyotlar
* 
* 
*
Karfilli pishlog‘i

Karfilli (ingliz *Caerphilly*, shuningdek *Caerphilly*) Buyuk Britaniyada pasterizatsiyalangan sigir sutidan tayyorlanadigan yarim qattiq ingliz pishlogʻidir.

## Tarixi
Karfilli pishlogʻi 1830-yilda Uelsning Kayrfilli shahrida paydo boʻlgan. Pishloq retsepti mahalliy konchilar uchun maxsus ishlab chiqilgan boʻlib, boshqa mashhur pishloq turlari — Lankashir, Cheshir va Uensleydeylga oʻxshatib yaratilgan. Karfilli pishlogʻi toʻyimli boʻlib, konchilar uchun kundalik taom sifatida xizmat qilgan. XX asrda pishloqning asosiy qismi Angliyada ishlab chiqarila boshlandi. 1940-yillarda ishlab chiqarishda pasayish kuzatildi, keyinchalik u Uiltshir va Somerset grafliklarida qayta jonlandi. Urushdan keyin fabrikalarda ishlab chiqarilgan Karfilli pishlogʻining retsepti urushdan oldingi retseptlardan farq qildi. Bu pishloqning pishishi uchun kamroq vaqt kerak boʻldi va qishloq xoʻjaligida ishlab chiqarilgan pishloqlarga qaraganda zichroq tuzilishga ega edi. Hozirda Uelsdagi kichik bir shaharchada XIX asrdagi retseptlar boʻyicha pishloq tayyorlaydigan bitta ishlab chiqaruvchi bor. Bu pishloq qaymoqli taʼmi va yumshoq tuzilishi bilan ajralib turadi.

## Tavsif
XXI asrda karfilli pishlogʻi 7 kun davomida yetilgandan keyin yeyish mumkin, deb ishoniladi. Yangi pishloq sinuvchanligi bilan ajralib turadi, qobigʻi sargʻish tussiz rangda boʻladi va eti zich boʻladi. Yangi pishloq nordon va shoʻr taʼmga ega. Karfilli pishlogʻi 3 oydan 12 oygacha yetiltirilgan boʻlsa, uning qobigʻi mogʻor bilan qoplanadi, zichroq, qattiqroq boʻladi va jigarrang tusga kiradi. Karfilli yaxshi eriydi. Pishloq boʻlagining vazni 700 grammdan ikki kilogrammgacha. Ushbu turdagi pishloq koʻpincha ale pivosi, yangi Burgundiya vinosi bilan beriladi.

## Manbalar
Karre de l’Est

**Karre de l’Est** ( — Lotaringiyada ishlab chiqariladigan yumshoq fransuz pishlogʻi. Pishloqning nomi shaklidan olingan boʻlib — *Carré* „kvadrat“ va tarqalish maydoni — *Est* „sharq“ boʻlib, asosan sharqiy mintaqalarda ishlab chiqariladi: Marna, Yuqori-Marna, Meuse, Yonna, Vozj.

Pishloq boʻlagi mayda, toʻrtburchak shaklda boʻlib, ogʻirligi 330 grammni tashkil qiladi. Pulpa yopishqoq, ogʻizda eriydi. Qobiq qizil rangda, nam va yopishqoq, baʼzan oq mogʻor bilan qoplangan .

Pishloq pasterizatsiyalangan sigir sutidan Kamambert pishlogʻiga oʻxshab tayyorlanadi, lekin u qattiqroq va quyuqroq. Pishloq 5 hafta davomida tayyor boʻladi. Eng yaxshi pishloqlar maydan avgustgacha ishlab chiqariladi, lekin umuman olganda, ishlab chiqarish jarayoni martdan oktabrgacha davom etadi.

Pishloq bozorda 1939-yilda paydo boʻlgan.

Yogʻ miqdori — 40-45 %.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Masui K., Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva“, 2003. — S. 75. — (A Dorling Kindersley Book). — .
* 

## Havolalar

*
Kaseri

**Kaseri** (gr , Tur  — pasterizatsiyalanmagan qoʻy sutidan (baʼzan ozgina echki suti qoʻshilgan) tayyorlanadigan pishloq. Oʻrtacha qattiq, och sariq rangda, Turkiya va Gretsiyada tayyorlanadi.

Pishloq yumshoq, teksturali, tomirli, maydalanmaydi va provolone yoki Myunster kabi pishloqlarning filata pastasi oilasiga tegishli. Yangi, pasterizatsiyalanmagan sutdan tayyorlanganligi sababli, pishloqning taʼmi va tuzilishi maromida boʻladi. Keyin pishloq kamida toʻrt oy davomida tayyor boʻladi, bu taʼmni yaxshilash uchun zarurdir. Baʼzi bosqichlarda pishloq Parmezan yoki Asiagoni esga soladi, lekin u qadar qaymoqli emas. Kaseri sendvich, saganaki va asosan kaseropita pirogining asosiy komponenti sifatida ishlatiladi.

Gretsiyada ishlab chiqarilgan kaseri pishlogʻining nomi Yevropa Ittifoqida kelib chiqish belgilari bilan himoyalangan.

## Manbalar

* *Babiniotis, Georges* (2005). Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας(Yangi yunoncha leksika). Nonros. p. 1412. ISBN 960-86190-1-7.

## Manbalar
Rebuxito

**Rebuxito** () — Andalusiya spirtli kokteyli. Aperitiv, yaʼni ishtahaochar. Ispaniya yarmarkalarida mashhur. Rebuxito quruq oq xeres brendi, manzanilla va limonli soda (masalan, sprite yoki tonik) bilan aralashtiriladi. Muz kublari va yalpiz barglari bilan dasturxonga tortiladi.

## Adabiyotlar

* Ruth Addicott: ''Rebujito: cocktails that are just what the doctor ordered''
* Camper English: ''Sherry Reconsidered''
* Lisa Jewell: ''Want the recipe for the perfect drink?''

## Havolalar

* Qanday qilib ajoyib rebuxito tayyorlash mumkin <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на испанском языке">)</small>
Rits kokteyli

**"Rits Saytkar** *[[Английский язык|"]]* i*<span lang="en" style="font-style:italic;">ng. Ritz Sidecar) ―</span>* Ginnesning rekordlar kitobiga koʻra, dunyodagi eng qimmat kokteyl hisoblanadi.

## Tavsifi
Klassik kokteyl Fransiya Parijidagi Rits elita mehmonxonasining Xeminguey barida ixtiro qilingan. Oʻtgan asrning boshida mehmonxona asoschisi janob Rits xodimlarga faqat klassik qonunlarga rioya qilishni buyurdi. Ularga asoslanib, mehmonxona barmenlari Cointreau likyori, yangi siqilgan limon sharbati va Ritz Reserve nomli 180-yillik eksklyuziv konyakni aralashtiradilar. Mehmonxona bosh bufetchisi Kolin Fild taʼkidlaydi: „Ritz Sidecarʻga buyurtma berganingizda, endi dunyoda yoʻq narsani tatib koʻrasiz“. Buning sababi shundaki, markali konyak tarkibida 1860-yillarda filloksera sababli qirilib ketgan eng noyob fransuz uzum navlari boʻlgan. Baʼzilarning fikricha, fillokseraga chidamli ildizpoyalarga payvand qilingan zamonaviy navlardan sivati past vino tayyorlanadi. Bu noyob konyakning bir nechta shishasi saqlanib qolgan.

Ushbu kokteyl dunyodagi eng qimmat kokteyl sifatida Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan. Ushbu kokteylning bir porsiyasi 515 dollar turadi (Rits mehmonxonasidagi Xeminguey barida). Soʻnggi oʻn yil ichida bu kokteyl yuz martadan kamroq buyurtma qilingan.

## Tayyorlanishi

### Ingrediyentlar

* Ritz Fine Shampagne 1865 Konyak;
* Kuantro;
* Limon sharbati.

*Bundan tashqari: limon, shakar.* *Tayyorlashda sizga maydalangan muz va sheyker kerak boʻladi.*

### Retsept
Saydkarning aniq retsepti yoʻq, kokteyl 1:1:1, 2:1:1, 5:3:2 nisbatlarda aralashtirilishi mumkin.

### Tayyorlanish texnikasi

# Kokteyl stakanining chetini limon sharbati bilan namlang va shirin halqa hosil qilish uchun shakarga tekkizing.
# Yarim muz bilan toʻldirilgan sheykerda Ritz Fine Champagne 1865 konyagi, Triple Sec, limon sharbatini teng nisbatda aralashtiring.
# Paydo boʻlgan aralashmani oldindan tayyorlangan stakanga quying va bir tilim limon bilan bezang.

### Dasturxonga tortish
Kokteyl muzsiz, sovuq holda tortiladi. Kokteyl qadahga quyiladi.

## Yana qarang

* Sidecar (kokteyl)
* Kokteyllar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Hôtel Ritz Paris
* Dunyodagi eng qimmat kokteyllar roʻyxati tuzildi
Kashkaval

**Kashkaval** — sigir va qoʻy sutidan tayyorlanadigan sariq pishloq. Kashkavalning sirti teshiklarsiz va dogʻlarsiz silliq, teksturasi yarim qattiq. Somon rangli, yogʻliligi 25-32 %ni tashkil qiladi. Mazkur pishloqni tayyorlash uchun 6 oydan ortiq vaqt talab etiladi. Kashkaval qoʻshimchalarsiz yangi, tabiiy sutdan, mikroorganizmlar qatʼiy belgilangan nisbatda boʻlgan maxsus tanlangan bakterial starterdan ishlab chiqariladi. Bu koʻp jihatdan pishloqning pishishiga, uning oʻziga xos taʼmi va xushboʻyligiga bogʻliq.

## Etimologiya
Kashkaval nomi italyancha Caciocavallo (cacio (pishloq) va cavallo (ot) soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, dastlab biya sutidan tayyorlangan.

## Tarqalishi

Bolgariyada kashkaval „Vitosha“ nomi bilan sigir sutidan tayyorlanadi. U pishiriqlar va pitsa tayyorlashda ishlatiladi. Ruminiyada kashkaval sigir yoki qoʻy sutidan tayyorlanadi. Mazkur pishloqni mamaliga bilan birga dasturxonga tortish mumkin. Qovurilgan non boʻlaklarida qovurilgan kashkaval ham mashhur taom hisoblanadi. Serbiyada kashkaval anʼanaviy ravishda qoʻy sutidan tayyorlanadi. Bu koʻrinishda u himoyalangan "Pirotskiy " brendi ostida ishlab chiqariladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Kashkaval  Arxivnaya kopiya
Ko‘r de Shevr

**Koʻr de Shevr** ( — echki sutidan tayyorlangan yumshoq fransuz pishlogʻi.

## Ishlab chiqarish
Koʻr de Shevr Puatu-Sharante mintaqasida yanvar-sentabr oylarida mahalliy zotli echkilardan olinadigan xom echki sutidan ishlab chiqariladi. Pishloq 8 kundan 5 haftagacha yetiladi.

## Tavsifi
Fransuzchadan oʻzbek tiliga tarjima qilganda Koʻr de Shevr „echki yuragi“ degan maʼnoni anglatadi. Pishloqning nomi yurak shaklida boʻlganligi uchun ham shunday nom olgan. Pishloq boʻlagining ogʻirligi 150 g ga yaqin boʻlib, kashtan yoki chinor bargiga oʻraladi. Pulpaning rangi pishish davriga bogʻliq. Yangi pishloq och oq rangda, pishgani esa moviy rangda boʻladi. Pulpada kichik mogʻor parchalari mavjud.

Koʻr de Shevr bir oz nordon nozik taʼmga ega. Pishloq mahalliy *La Reine des Reinettes* olmalari bilan tortiladi. Ochiq oq sharoblar yoki Puatu qizil vinolari bilan ajoyib juftlik hosil qiladi.

## Manbalar
Boyarskiy

**Boyarskiy** — grenadin, aroq va bir necha tomchi tabasko sousidan iborat bo‘lgan kokteyl. Stakanlarda tortiladi, stakanning pastki qismiga grenadin qatlami quyiladi, uning ustiga kokteyl qoshiqchasida yoki pichoq tig‘ida aroq qatlami qo‘yiladi, shundan so‘ng achchiq sous qo‘shiladi.

Rossiyada, ayniqsa, Sankt-Peterburg va Novosibirskda mashhur. Kokteylning nomi aktyor M.S.Boyarskiy bilan bog‘liq. Kokteyl baʼzan shaharning asosiy kokteyli deb ataladi.

Norasmiy maʼlumotlarga ko‘ra, kokteyl 2004-yilda ixtiro qilingan.

## Manbalar
Rossiya-Qoʻqon urushi

**Rossiya-Qoʻqon urushi** — bir tomondan Rossiyaga qarshi, ikkinchi tomondan Qoʻqon xonligi va Buxoro amirligi oʻrtasida Oʻrta Osiyoga taʼsir oʻtkazish uchun mojarolar zanjiridir.

U Rossiyaning gʻalabasi, Yettisuv va Sirdaryo sohillaridagi ulkan hududlarni qoʻshib olishi bilan yakunlandi. Qoʻqon xonligi va u bilan ittifoqdosh boʻlgan Buxoro amirligi kuchsizlanib, Rossiyaning protektoratiga aylantirildi.

## Urushgacha boʻlgan davr
Rossiya davlatining Oʻrta Osiyo davlatlari bilan birinchi aloqalari XVI asrga toʻgʻri keladi: 1589-yilda Buxoro xoni Moskva bilan doʻstlikka intiladi, u bilan savdo aloqalarini oʻrnatmoqchi boʻladi. 17-18-asrlarda Rossiya Sibir kengliklarini oʻzlashtirish bilan band edi va faqat uning Osiyo chegaralarida, qirgʻiz dashtlari yoʻnalishi boʻyicha faqat mudofaa faoliyatini olib bordi.
## Birinchi toʻqnashuvlar
19-asrda Markaziy Osiyo Britaniya va Rossiya imperiyalari oʻrtasidagi geosiyosiy raqobat maydonlaridan biriga aylanib, tarixga “Buyuk oʻyin” nomi bilan kirgan. Turkistonga oʻzlarining janubiy chegaralarini himoya qilish, Yaqin Sharq va Oʻrta Osiyoda siyosiy taʼsir oʻrnatish uchun asos yaratish maqsadida rus safidagi batalyonlar yuborildi. 1850-yilda Qoʻqon xonligi hududiga shunday ikkita rus otryadi kirib keldi. Kapitan Karl Gutkovskiy boshchiligidagi bitta otryad (50 ta piyoda askar va 175 ta sibir kazaklari) 4-aprelda Kapalskaya qishlogʻidan Ili daryosiga Qoʻqon qal’asi Tauchubek yoʻnalishi boʻyicha harakatlana boshladi va u 19-aprelda yetib keldi. Biroq dashtlik yoʻlboshchilarning xiyonati tufayli otryad Oqqulla boshchiligidagi Qoʻqonning yuqori qoʻshinlari tomonidan hujumga uchradi va chekinishga majbur boʻldi. Belgilangan vazifani bajara olmagan ruslar ushbu ekspeditsiyada bir kishi halok boʻldi va toʻqqiz kishi yaralandi. Mayor Engmanning yana bir otryadi Raim istehkomidan chiqib, jangda Qashqoʻrgʻon qal'asini egallab, Qoʻqon olomonini tarqatib yubordi.

1851-yilda polkovnik Ivan Karbashevning otryadi ittifoqchi qozoqlar koʻmagida yana Ili daryosidan oʻtib, Tauchubek qal’asiga yaqinlashdi. Qoʻqon garnizoni jangga kirmay, Bishkekka chekindi. Tauchubekning kimsasiz qal’asi butunlay vayron boʻldi. Toʻychubek istehkomining qoʻlga olinishi Qoʻqonning Yettisuvdagi taʼsirini susaytirdi va 25-iyulda Xitoy bilan foydali Koʻlja shartnomasini imzolanishiga xizmat qildi.

## Oqmachit uchun jang

## Manbalar
Porto-flip

**Porto-flip** () — port vinosi va brendiga asoslangan alkogolli kokteyl, flipning zamonaviy turlaridan biri. Uzun ichimlik (long drink) sifatida tasniflanadi. Bu Xalqaro Barmenlar Assotsiatsiyasining (XBA) rasmiy kokteyllari safiga kiritilgan yagona flip. XBA tasnifiga koʻra, „Unutilmas“ guruhiga mansubdir ().

XBA tomonidan tasdiqlangan meʼyorlarga koʻra, porto-flip porsiyasini tayyorlash uchun 45 ml qizil portveyn, 15 ml brendi va 10 ml tuxum sarigʻi ishlatiladi.

Portveyn, konyak va tuxum sarigʻi koʻp muz solingan sheykerda aralashtiriladi. Hosil boʻlgan aralashma silqitiladi. Olingan ichimlikning asosiy qismi pushti rangning biror tusida va bir xil quyuqlikda boʻlib, yuzasida yorqin yupqa koʻpiklar paydo boʻladi.

Kokteyl anʼanaviy ravishda kokteyl bokalida tortiladi, uning yuzasiga qirilgan muskat yongʻogʻi sepiladi. Ichimlikning kuchi, odatda, taxminan, 20-22 daraja. Porto-flip, odatda, ovqat hazm qilish vositasi sifatida isteʼmol qilinadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Sayt Mejdunarodnoy assotsiatsii barmenov 
* Kokteyl Porto Flip na sayte IBA )
* Kokteyl Porto Flip na sayte Barmenskoy assotsiatsii Rossii
Kefalotiri

**Kefalotiri** (gr ) — echki yoki qoʻy sutidan tayyorlanadigan qattiq shoʻr pishloq boʻlib, Gretsiya va Kiprda ishlab chiqariladi. Sut miqdoriga qarab pishloq rangi sariqdan oqqacha oʻzgarib turishi mumkin.

## Taʼm sifatlari
Pishloqning kelib chiqishi Vizantiya imperiyasi davriga toʻgʻri keladi. Pishloqning taʼmi biroz Gryuyerni eslatadi, ammo kefalotiri qattiqroq va shoʻrroq. Kefalotiri zaytun moyini qovurishda saganaki taomini tayyorlashda va spagetti, goʻsht yoki sabzavotlarga qoʻshimcha sifatida ham ishlatiladi. Pishloqning yetilish muddati — 3 oydan koʻp vaqt oladi. Bir yil yoki undan ortiq vaqt davomida pishgan kefalotiri quruqroq va taʼmga boy boʻladi.Shuningdek, Uzo alkogolli ichimlik bilan meze (gazak) sifatida ishlatilishi mumkin.

## Yana qarang

* Anari
* Xallumi
* Ras
* Kipr oshxonasi

## Manbalar
Buravchik

**Buravchik**, baʼzan **Gimlet** yoki **Jimlet** () — bu laym sharbati qoʻshilgan jinga asoslangan kokteyl. Baʼzida jin aroq bilan almashtiriladi.

## Tarkibi
Klassik „buravchik“ tarkibiga quyidagilar kiradi:

* Jin — 3 qism;
* Laym sharbati — 1 qism;
* Shakar (agar sharbat shirin boʻlmasa).

Kokteyl muz bilan shakerda chayqatiladi va laym yoki limon boʻlagi bilan bezatilgan stakanda tortiladi.

## Etimologiya
Ismning eng oddiy kelib chiqishi buravchikka — yogʻochda, shu jumladan alkogolli bochkalarda ham, teshik ochish uchun ishlatiladigan kesish asbobi; Kokteyl goʻyo „kirish“ taʼsiriga ega, goʻyo „buravchik“ ichuvchining xotirasini tom maʼnoda teshib qoʻyadi, keyin ertalab katta boʻshliqlar paydo boʻladi. Boshqa bir nazariyaga koʻra, „buravchik“ Britaniya Qirollik dengiz flotida xizmat qilgan harbiy jarroh Tomas Gimlett () sharafiga nomlangan, u bu ichimlikni matroslarga zangilaning oldini olish sifatida tavsiya qilgan, chunki laym sharbatida koʻp miqdorda S vitamini mavjud.

## Adabiyotda

Terri Lennoks, Reymond Chandlerning „Uzoq vidolashish“ romanining qahramoni unga tortilgan „buravchik“ haqida shunday deydi:

 – Bu yerda bu kokteylni aralashtira olishmaydi, – deydi u. –Shunchaki jinni olib, limon sharbati, shakar va bitter qoʻshiladi. Haqiqiy «buravchik» – yarmi jin va yarmi laym sharbati, boshqa hech narsa qoʻshilmaydi. Martini unga bas kelolmaydi.



## Manbalar


## Havolalar
* Заметка о «буравчике» в газете Нью-Йорк Таймс.
Ras-Dashen togʻi

**Ras-Dashen**  ( amh. ራስ ደጀን) — Efiopiya va butun Efiopiya togʻ tizimidagi eng baland togʻ, Efiopiya togʻlarining shimolida, Gondar shahri yaqinida joylashgan. Balandligi — 4533 m. Simen milliy bogʻining bir qismidir.

## Balandligi
Koʻpgina xaritalarda, shu jumladan SSSR Geodeziya va kartografiya bosh boshqarmasining xaritalarida togʻning balandligi 4620 metrni tashkil qiladi. 2005-yilda balandlik zamonaviy oʻlchov asboblari yordamida oʻlchanib: 4533 m deb oʻrnatilgan (Efiopiya xaritalash boshqarmasi nashri, 2005).

## Birinchi koʻtarilish
Togʻ choʻqqisiga birinchi boʻlib chiqgan yevropaliklar fransuz ofitserlari Ferret va Galinyerlar boʻlgan (1841-yil). Mahalliy aholi tomonidan ilgari koʻtarilish haqida hech qanday dalil yoʻq. Choqqing iqlimi va sharoitlari odam uchun qulay deb aytiladi.

## Manbalar

* 
* Peakware.com 
* Summitpost.org 
* Elevation misquotes 

## Havolalar
Bandoneon

**Bandoneon** () * garmonlar* oilasiga mansub cholgʻu asbobi. 1840-yilda Kreffeld shahrida yashovchi Geynrix Band tomonidan nemis kontserti asosida ishlab chiqilgan . Dastlab undan Germaniyadagi cherkovlarda muqaddas musiqa ijrosi uchun foydalanilgan. XIX-asr oxirida ushbu cholgʻu Urugvay va Argentinaga olib kelindi va tango orkestrlari tarkibiga kirdi. Argentina tangosi bandoneon musiqa cholgʻusi oʻziga xos jarangdor tovushi sababli juda koʻp muxlislarni oʻziga torta oldi.

Taniqli bandoneonchi va bastakor — Astor Piazzolla.
BandoneonApart1.jpg|
BandoneonApart2.jpg|
BandoneonApart3.jpg|
BandoneonApart4.jpg|
BandoneonApart5.jpg|


## Turlari
Odatda bandoneon bisonor asbobidir (bosilganda va tortib olinganda bir xil tugmachada turli xil notalar eshitiladi). Mono — yoki unisonor qamishli bandoneonlar kamroq uchraydi: „nafas olish va chiqarish“ paytida bir xil tovushlar beradi. Unisonor tizimlari Ernest Kusserov va Charlz Peguri tomonidan ishlab chiqilgan. Ikkala turi ham taxminan 1925-yilda amalga kiritilgan.

## Ishlab chiqaruvchilar roʻyxati

* Argentina de Luthiers uyushmasi
* Baldoni akkordeonlari (AQSh)
* Bandoneón AZ — Anxel va Gabriel Zullo (Argentina)
* Bandoneones AA Alfred Arnold (Germaniya)
* Bandoneones FF — Xuan Pablo Fredes (Gambier, La Plata, Argentina)
* Bandoneones Baltazar Estol (Argentina)
* Bandoneones Toscano (Mendosa, Argentina), Visente Toscano, bandoneonelarni ishlab chiqarish va restoranlar.
* Bandonion & Concertinafabrik Klingenthal (Germaniya)
* Mario Bianko (Urugvay)
* Castagnari (Italiya)
* Danielson Industria de Acordeões va Bandoneões (Braziliya)
* D. & J. Trupin SARL (Fransiya)
* Enrike Fasuolo (Argentina)
* Oskar Fisher (Argentina)
* Giustozzi (Italiya)
* Handzuginstrumente Carlsfeld (Eibenstock, Germaniya)
* Klaus Gutjahr (Germaniya)
* Garri Geuns Bandoneons (Belgiya)
* Uve Xartenxauer (Klingental, Germaniya)
* Rikardo Matteo (Urugvay)
* Luis Alfredo Mariani muzeyi (La Reja, Moreno, Argentina)
* Pigini Fratelli & C. snc (Italiya)
* Bosh vazir Bandoneonbau Piter Spende (Germaniya)
* Stagi akkordeonlari va bandoneonlar (Italiya)
* Tangobrujo Venta & Restauraciones — Daniel Barrientos (Argentina)
* Viktoriya akkordeon kompaniyasi (Italiya)

## Shuningdek: qarang

* 

## Adabiyotlar
Keyshl Blu

**Keyshl Blu** (inglizcha *Cashel Blue)* — Irlandiyaning Janubiy Tipperari shahrida ishlab chiqarilgan moviy dogʻli pishloq. U britaniyaning friz zotli sigir sutidan tayyorlanadi (inglizcha. *Frisonas Britanicas*). Sut foydalanishdan oldin pasterizatsiyalanadi.

## Tarixi
Pishloqni ishlab chiqarish Grab oilasi tomonidan 1984-yilda boshlangan. (*Grubb*). Pishloq oʻz nomini Tipperari vodiysi yaqinida joylashgan Keyshl qoyasidan olgan. Pishloqning yangi retseptini yaratuvchilari Daniya Moviy (Danish Blue) pishlogʻiga oʻxshash mahsulot tayyorlamoqchi boʻlishgan. Ammo, kutilmaganda butunlay boshqacha Keyshl Blu pishlogʻi tayyorlandi. Xuddi shu oila hozirda 200 akr hududda joylashgan fermasida pishloq tayyorlash bilan shugʻullanadi.

## Tavsif
Pishloq nozik taʼmga va yoqimli qaymoqli shaklga ega. Pishib yetilish jarayoni 9 dan 35 haftagacha davom etadi. Pishloq blokining ogʻirligi bir yarim kilogrammni tashkil qiladi. Pishloq yumshoq, nozik tuzilishga va mayda koʻk tomirlarga ega. Mogʻorlagan chiziqlari tufayli Keyshl Blu pishlogʻi koʻk rangga ega boʻlib, mogʻor mavjudligi uning taʼmida seziladi. Pishloq shirin rezavorlar, nok boʻlaklari, viski yoki quruq oq sharob bilan uygʻunlik kashf qiladi.

## Manbalar
Vegrevil tuxumi

**Vegrevil tuxumi** ( ,) — Kanadaning Vegrevil shahrida joylashgan ulkan Ukraina Pasxa tuxumi shaklidagi haykal. Mazkur yodgorlik 1975-yilda shahar Savdo-sanoat palatasi tomonidan Kanada qirollik otliq politsiyasining 100 yilligi munosabati bilan ochilgan.

Pol Maksum Sembalyukning ijod mahsuli boʻlmish mazkur asar alyuminiy ramka ustida bajarilgan, teng qirrali uchburchaklar va yulduz shaklidagi olti burchaklar koʻrinishidagi ikki oʻlchovli anodlangan alyuminiy plitalarning murakkab majmuasidan qurilgan. Tuxumning uzunligi 31 fut (9 m) va balandligi uch yarim fut, ogʻirligi 2,5 tonna (5512 funt). Bu dunyodagi ikkinchi yirik Pasxa tuxumi. Eng kattasi 2000-yilda Kolomiyada qurilgan.

Haykal Kanadaning Alberta provinsiyasida joylashgan Vegrevil shahri maʼmuriyati tomonidan buyurtma qilingan boʻlib, u yerda hozirgi Ukraina hududidan koʻchib borgan koʻplab muhojirlar yashaydi. Haykal qurilishiga mablagʻ olish uchun shahar federal hukumatdan grant soʻrab murojaat qiladi. Yakunda haykal 1975-yilda Kanada qirollik otliq politsiyasining yubileyiga bagʻishlanishi sharti bilan biroz mablagʻ olishga muvaffaq boʻlindi.

Tuxum Yellowhead shossesi boʻylab asosiy turistik obidalaridan biri boʻlib, u yerga har yili minglab sayyohlar tashrif buyuradi. U Albertaning shimolidagi 16 A shossesida Elk parkida joylashgan.

## Manbalar
Ermitajdagi Aresning boshi

Ermitajdagi **Aresning** (**Mars**) boshi byusti eramizning II asrida nomaʼlum Rim ustasi tomonidan yasalgan boʻlib, miloddan avvalgi 420-yillarda yasalgan yunoncha asl Alkamen byustining nusxasidir.

Antik asl nusxaning balandligi 57 sm. Restavratsiya davomida yoʻqolgan gavda va burunning bir qismi qoʻshilgan, dubulgʻa tepasining qismlari, sfinksning oʻng orqa oyogʻi va tumshugʻining bir qismi tiklangan. Haykalning sirtini kuchli qayta ishlangan va tozalangan.

Aresning boshi miloddan avvalgi 420-yillarda Alkamen tomonidan yasalgan yunon urush xudosi haykalining Rim nusxasi hisoblanadi. Tadqiqotchilarning fikricha, Ares Borgeze eng aniq nusxa hisoblanadi. Ermitaj nusxasi eramizning II asrida nomaʼlum Rim ustasi tomonidan yasalgan. Unda Antoninlar davri sanʼatiga xos boʻlgan bir qator xususiyatlarni uchratish mumkin: kattalashgan yuz, ifodali qoshlar va yuqori koʻz qovoqlari, ogʻir qarash, toʻliq yonoqli oval yuz, maʼyus tasvir .

Mazkur sanʼat asarini 1771-yilda Rimda I. I. Shuvalov sotib olgan. U Sankt-Peterburgga olib ketilgan va u yerda Italiya koʻchasidagi saroyda saqlangan. Keyin haykal Tsarskoye Selo kolleksiyasiga oʻtkazildi va u yerda Grotto pavilyoniga oʻrnatildi. 1850-yilda Ermitaj kollektsiyasiga topshirildi .

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

*
Utsullar

**Utsullar** (xit. masalan. pinyin , pinyin *Huíhuī Zu*; asl nomi — *utsat*; shuningdek, utset, xueylar, xaynancha tyamlar; Xaynan xitoylari tomonidan *Xuan-nan* yoki *Hui-tok* deb ataladi) — Xaynan provinsiyasida, orolning janubiy qirgʻogʻi yaqinidagi Sanya shahrining Yanglan tumani chekkasidagi Xueysin va Xueyxuey qishloqlarida yashaydilar. Utsullar XXR hukumati tomonidan milliy ozchilik deb hisoblanmaydi va diniy sabablarga koʻra Xueyszu tarkibiga kiradi. Xitoyliklar tomonidan assimilyatsiya qilinadi.

## Tili
Utsullar cham tillar guruhi tarkibiga kiruvchi tsat (xaynan xuey) tilida muloqot qilishadi ,1999-yil holatiga koʻra ushbu tilda 3800 nafar odam yoki utsullarning 76 % soʻzlashadi. Janubiy Min yoki Kanton tili ikkinchi til sifatida ishlatilsa, maktablarda putunxua tilidan ham foydalanishadi.

## Kelib chiqishi va tarixi
Utsullar Vyetnam bosqinidan qochgan, hozirgi Janubiy Vyetnam hududidagi Champa davlatida yashagan tyamlarning avlodlaridir. Utsullar Xaynanga taxminan 6-9 asr oldin koʻchib kelishgan deb taxmin qilinadi.

Bir qator tadqiqotchilar 1980-yillarning boshida Utsul jamiyatida maʼlum oʻzgarishlar roʻy bergani, buning natijasida ayollarning ijtimoiy erkinligi va iqtisodiy mustaqilligi sezilarli darajada oshganini qayd etadilar.

1990-yillar oxirida utsullar va xitoyliklar oʻrtasidagi yuzaga kelgan etnik mojaro qurolli toʻqnashuvga aylanib ketgan. Natijada 500 nafar utsul hibsga olindi.

## Anʼanaviy turmush tarzi
Utsullarning asosiy mashgʻulotlari — baliqchilik va qishloq xoʻjaligi hisoblanadi.

## Dini
Islom dinining sunniy mazhabiga eʼtiqod qilishadi, shu bilan birgashialarga xos baʼzi xususiyatlar ham koʻzga tashlanadi. Utsullarning oʻzlari har doim musulmon boʻlganlariga ishonishadi, ammo tadqiqotlar utsullarning ajdodlari Champa davlatining tarkibida Islom dinini qabul qilganlarini koʻrsatadi (Brink 1997: p.).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

* Tsatskiy yazik v Ethnologue. Languages of the World.
The Fire Fighters

***The Fire Fighters*** („Oʻt oʻchiruvchilar“) — Mickey Mouse haqidagi oʻn toʻqqizinchi qisqa hajmli animatsion film. Oq-qora, komediya janridagi film. Premyerasi 1930-yil 25-iyunda AQShda boʻlib oʻtgan. Multfilm Columbia Pictures bilan shartnoma asosida yaratilgan. Tanqidchilar multfilmning komediya geglarini Chaplinning „Oʻt oʻchiruvchi“ filmiga qiyoslaganlar va ovozli kinoning dastlabki davri uchun qiziqarli musiqiy hamrohlikni qayd etganlar.

## Syujeti
Oʻt oʻchiruvchilar guruhi, yaqin atrofdagi qishloqda yongʻin boshlangani haqidagi signal olinmaguncha, tinch uxlashardi. Brigada boshligʻi Mikki boshchiligidagi qutqaruvchilar tezda formalarini kiyib, voqea joyiga yaʼni yonayotgan koʻp qavatli bino yoniga yetib borishadi. Binoda yashovchi aholi zudlik bilan yonayotgan binoni tark etayotgandi. Oʻt oʻchiruvchilar yetib kelgach, suv yoʻqligi maʼlum boʻlgan va oʻzlari suv omboridan suv tashishgan. Koʻp oʻtmay, yonayotgan uyda faqat Minni qolgan, u derazadan tashqariga chiqib, qichqirgan. Mikki uni qutqarish uchun qoʻshni uyning yongʻin zinapoyasiga chiqib, Minni yoniga sim orqali yetib borib uni qutqargan. Minni minnatdorchilik sifatida Mikkini oʻpadi.

## Ovoz berganlar
* Mickey Mouse — Walt Disney
* Minnie Mouse
## Manbalar