open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valentin Gusyev

**Valentin Nikitovich Gusev** (1937-yil 24-yanvar, Bikovo qishlogʻi, Ramenskiy tumani, Moskva viloyati, SSSR – 2013-yil 12-aprel, Sankt-Peterburg, Rossiya) – sovet futbolchisi, hujumchi va murabbiy. SSSR sport ustasi (1962).

## Biografiyasi
Leningrad futboli tarbiyalanuvchisi. „Samolyet“, „Bolshevik“, „Iskra“ yoshlar jamoalarida oʻynagan.

1955—1956-yillarda Lisichanskning „Shaxtyor“ jamoasi safida Voroshilovgrad viloyati chempionatida oʻynagan. 1958-yilda Leningradning LTI klubida, 1959—1960-yillarda Luganskning „Trudovie rezervi“ tarkibida oʻynadi. 1961-yilda Leningradga qaytib, „Admiralteets“da va keyingi mavsumda "Zenit" da oʻynadi. 1963-yil iyun oyida Kishinyovning Moldova klubiga koʻchib oʻtdi, 1964—1965-yillarda Lvovning „Karpat“ jamoasida oʻynadi. Keyingi ikki mavsumni yana „Zenit“da oʻtkazdi, shundan soʻng u jamoadan chetlatildi. Oxirgi klubi —"Selstroy" Poltava (1968).

1961-yil SSSR kubogining yarim finalchisi.

Neft (mashinasozlik) texnikumini tugatgan (1959), Lugansk mashinasozlik institutida tahsil olgan (1959). P. F. Lesgaft nomidagi GOLIFK Lvov jismoniy tarbiya institutini Lvov jismoniy tarbiya institutini tamomlagan (1964—1970).

Astraxanning Leninogorets jamoasida katta murabbiy (1969-yil fevral – 1970-yil iyun), Leningradda K. E. Voroshilova nomidagi „Zvezda“ jamoasida murabbiy boʻlib ishlagan (1970-yil may – 1973-yil oktyabr). Leningrad Bolsheviklar zavodi jamoasi (1973-yil noyabr – 1975-yil dekabr), Leningrad Zenit sport maktabida murabbiy-oʻqituvchi, bosh oʻqituvchi (1976-yil yanvar – 1980-yil fevral), Buxoro klubida murabbiy (1980-yil fevral – 1980-yil noyabr), Leningraddagi „Smena“ sport maktabi (1980-yil dekabr – 1982-yil oktyabr), Leningrad „Spartak“ sport maktabi (1984-yil fevral – 1984-yil iyun), LOS DSO „Trud“ Leningrad (June) bolalar sport maktablarida bosh murabbiy (1984—1987).

## Manbalar


## Havolalar

* Valentin Gusev 70 yoshda!
* Futbol.lg.ua saytida
* zenit-history.ru saytidagi statistika
Mamadiyor Qahhorov

**Mamadiyor Qahhorovich Qahhorov** (1923-yilda tug‘ilgan) — geliotexnika sohasi olimi, qishloq xo‘jalik fanlari nomzodi.

## Ta’limi va mehnat faoliyati
Mamadiyor Qahhorov 1923-yil 9-mayda hozirgi Buxoro viloyati Olot tumanining Xalifa qishlog‘ida dehqon oilasida tug‘ilgan. Olot tumanidagi sobiq Kirov nomli o‘rta maktabni tugatgan. 1942—1945-yillarda Ikkinchi jahon urushida qatnashgan. 1949-yili Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)ning Fizika-matematika fakulteti fizika bo‘limini tugatib, o‘zi o‘qigan maktabda fizika o‘qituvchisi va ilmiy bo‘lim mudiri bo‘lib ishlagan. 1950—1952-yillarda shu maktab direktori bo‘lib faoliyat ko‘rsatgan. 1952—1956-yillarda Buxoro qishloq xo‘jalik texnikumida o‘qituvchilik qilgan.

Mamadiyor Qahhorov 1954-yildan boshlab 1998-yilgacha Buxoro davlat pedagogika instituti (1993-yildan Buxoro davlat universiteti) Fizika-matematika fakultetida va keyinchalik Umumiy texnika fanlari va mehnat fakultetida dotsent lavozimida ishlagan. Institutda ish faoliyatini assistentlikdan boshlab dotsentlik darajasigacha ko‘tarilgan. 1963-yilda Toshkent Irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash injenerlari instituti (hozirgi „Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti“ Milliy tadqiqot universiteti)ni sirtdan o‘qib tugatgan. 

## Ilmiy faoliyati
Mamadiyor Qahhorov 1973-yil qishloq xo‘jalik fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. Ilmiy ishining mavzusi — „Paxta urug‘i (chigit)ni ekish oldidan quyuqlashtirilgan quyosh nuri bilan impulsli nurlantirishning ahamiyati“. Bu usul paxta hosildorligini 4—5 sentner/gektarga oshirish va sifatini yaxshilash imkoniyatini beradi hamda Toshkent viloyatidagi jamoa xo‘jaliklarida professor G‘.Y.Umarov rahbarligida sinovdan o‘tkazilib, yaxshi natijalarga erishiladi.

Ilmiy ishi natijalari bo‘yicha „Geliotexnika“ jurnalida hamda Olmaota, Yerevan, Kishinyov, Kiyev va Toshkentda bo‘lgan bir necha xalqaro konferensiya materiallarida maqolalari chop qilingan. Uning ilmiy ishlariga professor Q.B.Boybo‘tayev rahbarlik qilgan. Ilmiy ishini muvaffaqiyatli davom ettirib, oxirigacha yetkazishida professor G‘.Y.Umarov rahbarlik qilib yaqindan ko‘maklashgan, g‘o‘za biologiyasi bo‘yicha esa professor A.A.Shaxov (Moskva biologiya institutida) rahbarlik qilgan. Shu bilan birga tajribalarni o‘tkazishda professor R.Avezov yaqindan yordam bergan.

## Manbalar
Mirdoʻstum chuhra oqosi masjidi

**Mirdoʻstum chuhra oqosi masjidi** — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Masjid Buxoro xoni shayboniy Abdullaxon II davrida harbiy sarkarda Mirdoʻstum Chuhra oqosi tomonidan 1585—1586-yillarda bunyod etilgan. Masjid unchalik katta boʻlmasada juda qulay arxitekturaviy yechimga ega. Masjid 1695—1696-yillardagi vaqf hujjatlarida Xonaqoyi labi hauzi Mir Doʻstim nomi bilan tilga olingan. Ushbu masjid ikki tomoni ayvon bilan oʻrab olingan. Masjid darvozaxonasi boʻlib, oʻziga xos yechimga ega. Darvozaxonaning besh qirrali toqi janubiy tomondagi devorda yasalgan va unchalik katta boʻlmagan peshtoq bilan ajralib turadi. Masjid fasadida sopol koshinli kitoba saqlanib qolgan. Masjid tavaqalarida „Tayyiba“ kalimasi keltirilgan. Masjid xonaqosiga olib kiruvchi ikkita qadimiy eshik saqlangan. Masjid shimoliy tomoni qarshisida madrasa hujralari va maktab binosi oraligʻida bir hovli ham mavjud. XX asr boshlarida masjid shimoliy tomonida bir madrasa qurilgan. Masjidda 2000-yilda kichik taʼmirlash ishlari olib borilgan. Masjid tashqi peshtoqida naqshinkor usulda kitobalar moviy fondda suls xatida yirik harflar bilan yozilgan. Soʻnggi taʼmirlash ishlarida kitoba matn parchalari chalkashtirib yuborilgan. Faqatgina bitikda qurdirgan podshohning nomi va duo soʻzlarini uchratish mumkin. Kitobada shunday yozilgan edi: „Buni Abdulaziz ibn Muhammad Obid toʻqqiz yuz toʻqson uchinchi (1585—1586) yilda yozdi“. Masjid darvozasi tabaqalarining oʻng va chap tomonlarida „Tayyiba“ kalimasi suls xatida keltirilgan. Masjid ayvoni devorlarida oq rang ganch ustiga qora siyoh bilan sheʼriy kitobalar saqlanib qolgan. Bu parchalarda Hofiz Sheroziy gʻazali keltirilgan. Qolgan kichik sheʼrlarning koʻp qismi oʻchib ketgan va muallifi nomaʼlum. Masjid ayvonidagi mehrobda Hofiz Sheroziy gʻazalidan ikki misra keltirilgan. Mazkur masjid 2023-yildan boshlab taʼmirlanmoqda.
## Manbalar

## Adabiyotlar
### Ilmiy adabiyotlar
* 
*
Tahqiqoti arki Buxoro

**„Tahqiqoti arki Buxoro“** („Buxoro arki haqida tadqiqot“) — oʻzbek tarixchisi Sayid Muhammad Nosir ibn Muzaffarning tarixiy asari; Oʻzbekistonning eng qadimiy arxeologik yodgorliklaridan biri boʻlgan Buxoro arkiga bagʻishlangan XX asrdagi birinchi qadimiy asar.
Risola 1921-yilda fors tilida yozilgan boʻlib, bugungi kungacha bitta qoʻlyozma nusxada saqlanib qolgan. Asarning toʻliq nomi „*Tahqiqoti arki Buxoro va salotin va umaroyi u*“ („Buxoro arki, uning sultonlari va amirlari haqida tadqiqot“).

Risolaning tarjimasini O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti katta ilmiy xodimi Sanjar G‘ulomov rus tiliga oʻgirgan. Shu institutning katta ilmiy xodimi G‘ulom Karimov esa o‘zbek tiliga tarjima qilgan.
Qoʻlyozma qora siyohda 11 satrdan iborat 42 varaqqa Qoʻqon qogʻozining oddiy qoʻlyozmalarda nastaliq uslubida yozilgan. Asarning nomi, sarlavha yoki sarlavhalarning bosh so‘zlari, shuningdek *, al-qissa* (hikoya), *shi’r* (bayt) kabi kirish so‘zlari qizil siyoh bilan yozilgan. Muqova turkiy uslubda toshbosma nashrlarni bogʻlash usulida naqshinkor toʻq yashil rangli charmdan qilingan.
Bu asarning o‘ziga xosligi shundaki, muallif unda o‘sha davrdagi arab qo‘lyozma matniga xos bo‘lmagan tinish belgilaridan foydalanishga harakat qilgan. U gaplarning oxirida *nuqta* tinish belgisidan foydalangan. Baʼzida kishilarning ismlarini sanab oʻtishda ham *vergul* oʻrniga nuqta qoʻyilgan.

## Tarixi

Sayyid Muhammad Nosir Buxoro Xalq Respublikasi tashkil topganidan keyin respublika hukumati tomonidan tuzilgan „Tarix jamiyati“ („Anjuman-i tarix“)ga aʼzo bo‘ldi. Sayyid Muhammad Nosir bu jamiyat 7 kishidan iborat bo‘lganligini, lekin aʼzolarini sanab o‘tayotganda negadir o‘zi bilan birgalikda 6 kishining nomini tilga olib oʻtgan.

Bu jamiyatning vazifalaridan biri Buxoro arki tarixiga doir tadqiqotlar olib borish boʻlgan. „Tahqiqoti arki Buxoro“ning kirish qismidan maʼlum bo‘ladiki, „mulohaza va muhokamadan so‘ng“ ark haqida alohida risola yozish Sayyid Muhammad Nosirga topshirilgan.
Risola 1921—1922-yillarda, tugaganidan keyin koʻp oʻtmay qayta yozilgan. Hozirda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanayotgan asar qo‘lyozmasi bir nusxada saqlanib, o‘z vaqtida Fitrat rahbarligida Buxoro markaziy kutubxonasiga topshirilgan.
Qo‘lyozma birinchi marta V. V. Bartold tomonidan „1925-yil yozida Turkiston kutubxonalari va muzeylaridagi darslar“ asarida tilga olingan va bu boʻyicha ilmiy maqola yozilgan.

## Asarning mazmuni
Risolada arkning qurilishi va uning vayron bo‘lishi, keyinchalik turli siyosiy voqealar va turli davrlarda qayta tiklanishi haqida hikoya qilinadi; Ashtarxoniylar va Mangʻitlar sulolasidan boʻlgan Buxoro hukmdorlari, ular davrida ark va unga tutash hududlarda imoratlar qurilganligi haqida maʼlumot berilgan.

## Manbalar
Sarrafon masjidi

**Sarrafon masjidi** (Mulla Oriziy masjidi, Tahti Toqi Sarrafon masjidi) — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Mazkur masjid Buxoro xonligida hukronlik qilgan shayboniylar sulolasi hukmronligi davrida 1515—1516-yillarda bunyod etilgan. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Sarrafon masjidi 20-yil oʻtib, Toqi Sarrafon qurilganidan soʻng shu nom bilan atalib kelingan. Masjidda oxirgi marta XIX asr oxiri yoki 1905-yilda taʼmirlash ishlari olib borilgan. Qadimiy masjid murakkab arxitekturaviy yechimga ega. Masjidning baland supa ustida bunyod etilgan ikkiyoqlama ayvoni mavjud boʻlgan. Soʻngi marta olib borilgan taʼmirlash ishlarida masjidning gʻarbiy devorida „qirma“ usulida moviy rangdagi fonda oq ranglar bilan harflar yozilgan. XX asrning 70-yillariga qadar Sarrafon masjidi choyxona va kutubxona sifatida faoliyat koʻrsatgan. Bugungi kunda ham masjid choyxona sifatida foydalanilmoqda. Masjidning kirish tomonidagi peshtogʻidagi kitobada koʻk fonda oq harflar bilan nastaʼliq xatida baxshida va hadis yozib qoʻyilgan. Kitobada Alloh va hukmdorning ismlari tilla rangda yozilgan boʻlib, 1980-yillarda qisman taʼmirlash ishlari olib borilgan. Bugungi kunga kelib bitikka shikast yetkanligi sabab uni toʻliq oʻqishning imkoni yoʻq. Darvozasi tepasidagi yozuvda „Bu qurilish Ubaydulloh Bahodirxon hukmronlik qilgan davrda 1534—1535-yillarda tugallangan“ deb maʼlumot keltirilgan. Ushbu bitikni mashhur buxorolik husni xat sohibi Muhammad Darvish Qoʻnoq yozgan. Sarrafon masjidi ustunlari birida ustaning nomi nastaqil xatida bitilgan. Mazkur matn XIX asr oxiri XX asr boshlarida yozilgan. Ustunda „Usta Fayzullohning ishi“ deb koʻrsatilgan. Masjidning sharqiy tomonidagi devorida ganchdan yasalgan toʻrtburchak kitobalar boʻlib, nastaʼliq xatida toʻrt misra sheʼr keltirilgan. Bitik moviy fonda oq harflar bilan nastaʼliq xatida bitilgan. Masjidning gʻarbiy devori mehrobi tepasida ganchdan yasalgan shams kitobada Qur’oni Karimning „Ixlos“ surasi suls xatida keltirilgan. Mazkur shams kitobaning oʻng tomonida „Jin“ surasi 18 oyati, chap tomonida „Niso“ surasi 103-oyati suls xatida ganchdan qilib toʻrtburchak shaklda yozilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
### Ilmiy adabiyotlar
* 
*
Abulabbos Baxtiyor

**Abulabbos Baxtiyor** (IX asr oxiri — X asr birinchi yarmi) — Somoniylar sulolasi davrida ijod qilgan xonanda, sozanda va musiqashunos olim.

## Tarjimayi holi
Abulabbos Baxtiyor Buxoroda tug‘ilgan. Uning tug‘ilgan va vafot etgan yili noma’lum. U IX asr oxiri va X asr boshlanish davrining yirik xonandasi, sozandasi va musiqashunosi hisoblanadi, juda yoshligidan arab va yunon tillariga rag‘bat bildirib, uni mukammal egallab oladi.

Abulabbos Baxtiyor Barbat (ud) sozining mohir ijrochisi sifatida Somoniylar davrida katta shuhrat qozonadi. U Buxoroda musiqa maktabini ochib, o‘zi musiqa nazariyasi va amaliyoti ilmidan yoshlarga saboq beradi. Abulabbos Baxtiyor maktab o‘quvchilari uchun musiqa nazariyasi fanidan qator darsliklar yaratadi. Shuningdek, yunon olimlari Ptolemey va Yevklidlarning „Ritmika“, „Musiqa qonunlari“ kabi yirik asarlarini tarjima qilib maktab dasturiga kiritadi. Uning bu asarlaridan keyinchalik Abu Ali Ibn Sino va Abu Nasr Forobiylar o‘z risolalarini yozishda foydalanadilar.

Abulabbos Baxtiyor o‘z hayoti davrida ko‘p shogirdlar tayyorlaydi. Ulug‘ shoir va sozanda Abu Abdulloh Rudakiy uning eng mohir shogirdlaridan biri bo‘lgan. Abulabbos Baxtiyor tomonidan yaratilgan musiqaga doir darsliklar, shuningdek, qo‘llanmalar bizgacha yetib kelmaganligi bois mazkur kitob yoki risolalar nomlari bugungi kunda ma’lum emas. Eng muhimi, Abulabbos Baxtiyor tomonidan IX asrdayoq Buxoroda musiqa maktabi ochilib, unda musiqaga oid turli darslik va qo‘llanmalar yaratilganidir. Bu esa Sharqda IX asrdayoq o‘ziga xos nota belgisi mavjud ekanligidan dalolat beradi.

## Manbalar
Koʻlob bekligi

**Koʻlob bekligi**( ) — Buxoro xonligi tarkibidagi maʼmuriy birligidagi Koʻlob shahri boʻlgan.
## Tarixi
XV-asr oxirida Xuttal Hisorga qaram viloyatlardan biri boʻlgan. 1497—1498 yillarda Xusravshoh bek Hisorda hokimiyatni qoʻlga kiritgach, Xuttalyonni ukasi Veli-bekka bergan.

XVI-asrdan qadimiy Xuttalyon viloyati nomi hisoblanadi.16-asrda oʻzbek Shayboniylar sulolasi hukmronligi davrida poytaxti Xulbugʻdan Koʻlobga oʻzgartirilishi munosabati bilan viloyatning Xuttal nomi Koʻlob nomi bilan almashtirilgan. Ammo ashtarxoniylar hukmronligi davrida ham Mahmud ibn Velining „Bahr al-asror“ asarida (1634-yil oktyabrda boshlangan) viloyat Xuttalyon, „Ubaydulla-noma“da esa Koʻlob nomi allaqachon tilga olingan. ashtarxoniylar tarixi Ubaydullaxon II (1702—1711) — xon hayotida boshlangan.

Ahmedovning yozishicha, „Koʻlob“ viloyatining yangi nomi oʻzbek mangʻitlar sulolasi davrida paydo boʻlgan.
### Shayboniylar sulolasi davrida (1501-1599)
1504—1505 yillarda Xuttal yangi oʻzbek Shayboniylar sulolasining asoschisi Shayboniyxon tomonidan asirga olingan va mahalliy hokim Veli-bek tomonidan oʻldirilgan.

1511—1512-yillarda Hisordagi oʻzbek qoʻshinlari Bobur bilan boʻlgan shiddatli jangdan soʻng yuzma-yuz magʻlubiyatga uchragan. Bu muvaffaqiyat Boburga nafaqat Hisor, balki Koʻlob, Qunduz va Badaxshonni ham vaqtinchalik egallashini taʼminlagan[8].
1545-yilda Boburning vorisi Humoyun Ko‘lob viloyatini ukasi Kamronga topshirgan. Ammo oradan bir yil o‘tib Kamron Ko‘lobni tark etib, Humoyunga qarshi sharmandali kurashini davom ettirgan.

1585-yilda Koʻlob Buxoro xoni — Abdullaxon II (1583-1598) tomonidan yana Shayboniylar mulkiga qoʻshib olingan.

## Geografiyasi
Koʻlob bekdomi Amudaryoning oʻng qirgʻogʻida, Koʻlobdaryo yoki Oqsuv (Bartangning yuqori oqimidagi daryo) havzasida, Amudaryoning kichik oʻng irmogʻi, toʻlqinsimon yuzada joylashgan. Koʻlob bekstvosining shimoliy va shimoli-gʻarbdagi chegarasi Baldjuan bekstvosi bilan, gʻarbda — Qoʻrgʻontyubinsk bekstvosi bilan, janub va janubi-sharqda Pyadj daryosi boʻyida — Afgʻoniston, shimoli-sharqda — Darvaz bekstvosi bilan aloqada boʻlgan. Bekstvoning umumiy maydoni 4750 kvadrat metrni verst (54 ming km²)ni tashkil etgan.

## Manbalar
Vadim Chemirtan

**Vadim Chemirtan** (; 1987-yil 21-iyul; Tiraspol, Moldaviya SSR, SSSR) — moldaviyalik futbolchi, hujumchi. Moldova terma jamoasi futbolchisi. O'zbekistonning AGMK, Bunyodkor va Buxoro futbol klublarida oʻynagan.

## Faoliyati
Tiraspoldagi „Sherif“ akademiyasining tarbiyalanuvchisi. 2005-yilda Tiraspol FK tarkibida o'ynay boshladi. 2005—06-yilgi mavsumda Tiraspol bilan chempionatning bronza medali sovrindori bo'ldi. Keyinchalik Moldovaning bir nechta klublarida faoliyat yuritdi. Ulardan eng mashhurlari „Iskra-Stal“, „Nistru“, „Dinamo-Avto“ va „Dacia“ klublaridir. 2016-yilning yozida Tan Kuang Nin futbol klubi tarkibida ikki oy harakat qildi.

2016-yilning qolgan qismida O‘zbekistonning „Buxoro“ klubida o‘ynagan. Chemirtan buxoroliklar safida 80-raqamda harakat qilgan. 2016-yilda 11 ta oʻyin oʻtkazgan va raqiblar darvozasiga 8 ta toʻp kiritgan. Yanvar oyida  O'zbekistonning yana bir klubi — „Bunyodkor“ bilan shartnoma imzoladi. 2018-yilni AGMKda boshladi, mavsum o'rtasida „Buxoro“ga qaytdi. Biroq, O'zbekiston chempionatida debyut mavsumidagi natijalarini takrorlay olmagan Chemirtan 2019-yilning qishida Oʻzbekistonni tark etdi. 1987-yilda tug'ilgan futbolchi ayni paytda o'z yurtida Tiraspolning „Dinamo-Avto“ jamoasi sharafini himoya qilyapti.

Moldova yoshlar va oʻsmirlar terma jamoalarida o'ynagan. Moldova milliy terma jamoasiga 2016-yilning bahorida jalb etila boshlagan. Terma jamoadagi debyut uchrashuvini 24-mart kuni Maltaga qarshi o‘yinda oʻtkazgan. To‘rt kundan keyin esa Andorraga qarshi o‘yinda ham terma jamoasi tarkibida harakat qilgan. Hozirgacha u o'z mamlakati terma jamoasi safida ikkita o'yin o'tkazgan.

## Yutuqlari

* 2015—2016-yilgi mavsumda „Dacia“ tarkibida Moldova chempionatining kumush medali sohibi
* 2005—2006-yilgi mavsumda Moldova chempionatining bronza medali sohibi

## Manbalar
Bosiyaniy

**Bosiyaniy** — Smolensk viloyati Monastirshchin tumanidagi qishloq . Novomikaylovskiy qishloq aholi punkti tarkibiga kiradi. Aholisi – 22 nafar ( 2007 y.).

Viloyatning g'arbiy qismida, Monastirshchinadan 19&nbsp;km g'arbda, А141 Oryol - Vitebsk avtomagistralidan 57&nbsp;km g'arbda, Kubrot daryosi bo'yida joylashgan. Engelgardtovskaya temir yo'l stantsiyasi qishloqdan 59&nbsp;km sharqda Smolensk - Roslavl liniyasida joylashgan .

## Tarix
Ulug 'Vatan urushi davrida qishloq 1941-yil iyul oyida fashistlar qo'shinlari tomonidan bosib olingan va 1943-yil sentyabrda ozod qilingan.

## Eslatmalar
Abdurahmonov, Qalbay

**Qalbay Abdurahmonov (Abdirahmonov)** ( 1934 -yil) - Sovet chorvachisi Oʻzbekiston SSR  Buxoro Xalq Sovet Respublikasining (hozirgi Oʻzbekiston Navoiy viloyati, Tomdi tumani), Tomdi sovxozining katta cho'poni. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1966).

## Biografiya
Qalbay Abdurahmonov 1934-yilda Oʻzbekiston SSR Buxoro Xalq Sovet Respublikasining (hozirgi Oʻzbekiston Navoiy viloyati hududida), chorvador oilasida tugʻilgan. Millati - oʻzbek. Oʻrta taʼlimni toʻliq tugatmagan. Sovet armiyasi safida uch yil xizmat qilgan.

U bolalik chogʻlaridanoq choʻponlikka qiziqqan va hayvonlarni parvarish qilishda kattalarga doimo yordam bergan. Sovet Armiyasi saflarida muddatli harbiy xizmatni o‘tagandan soʻng vataniga qaytgan. Shundan keyin 1950-yillarning o‘rtalaridan boshlab mahalliy „Tomdi“ sovxozida cho‘pon bo‘lib oʻz ish faoliyatini boshlagan. Malakali choʻpon sifatida nafaqat oʻtlash joyi va vaqtini, hayvonlarga gʻamxoʻrlik qilish qoidalarini ham yaxshi bilgan. Boqiladigan hayvonlar orasida kasalliklar va boshqa muammoli vaziyat paydo boʻlganda birinchi yordam koʻrsata olgan. o‘simliklari siyrak yaylovlarda, og‘ir yarim cho‘l sharoitida qorako‘l zotli qo‘ylarni boqgan.

Oʻzining ziyrakligi, tirishqoqligi va bilimi bilan qisqa fursatda cho‘ponlik hunarini mukammal egallab oladi va tez orada bir necha ming boshdan iborat suruvga katta cho‘pon etib tayinlanadi. 1959-1965 yillikda uning suruvi Buxoro viloyati chorvadorlari orasida yosh hayvonlar nasli, pashsha yetkazib berish va jun qirqish bo‘yicha eng yaxshi ko‘rsatkichlarga ega bo‘ladi va chorvachilikni rivojlantirish, qorakoʻl qoʻy zotini yetishtirish va koʻpaytirishga oʻz xissasini qoʻshadi.

Uning bu samarali mehnatini SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1966 yil 22 martdagi farmoni bilan chorvachilikni rivojlantirish, goʻsht, sut, tuxum, jun, qorakoʻl qoʻy zotini yetishtirish va tayyorlashni koʻpaytirishda erishilgan muvaffaqiyatlar uchun, Abdurahmonov Qalbay - Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlashadi.

O‘zi tug‘ilib o‘sgan Buxoro Xalq Sovet Respublikasining (hozirgi Oʻzbekiston Navoiy viloyati, Tomdi tumani) (1982) — „Tomdi“ sovxozida nafaqaga chiqqunga qadar cho‘ponlik qiladi.

1966- yillarda u oʻzining yaxshi fazilatlari va mehnati uchun bir qator orden va medallar yaʼni Lenin ordeni va " Oʻroq va Bolgʻa " oltin medali, Mehnat Qizil Bayroq ordenlari va medallar bilan taqdirlangan.

Qalbay Abdurahmonov 1971-yildan KPSS XXIV qurultoyi delegati boʻlgan.

## Manbalar

* 
* Geroi Sotsialisticheskogo Truda Uzbekistana.
Mirzo Abdukarim Tanburiy

**Mirzo Abdukarim Tanburiy** (1866, Vobkent — 1924, Buxoro) — XIX asr oxiri va XX asr boshida Buxoroda yashab ijod etgan mashhur tanburchi hofiz va san’atkor. 

## Ijodi
Mirzo Abdukarim Tanburiy hozirgi Buxoro viloyatining Vobkent tumanida tug‘ilib, yoshligi o‘sha yerda o‘tadi. Boshlang‘ich savodini Vobkentda chiqarib, so‘ngra o‘z ilmini chuqurlashtirish maqsadida Buxoroga ko‘chib keladi. Mirzo Abdukarim Tanburiy (Vobkandiy) tanbur chalishni Otajalol va Otag‘iyos darajasida o‘rganib, maqomxonlikda ham ustozlar qatoridan munosib joy oladi. Shashmaqomning „Savt“ va „Talqin“larini ijro etishda Buxoro hofizlari orasida obro‘ orttirgan xonanda cholg‘u asboblarini ta’mirlash va yangilarini yasashda ham Buxoro va uning tashqarisida mashhur usta sifatida tanilgan. U, xususan, tanbur sozini juda nafis va chiroyli qilib yasagan.

## Shogirdlari
.Iste’dodli tanburchi va hofiz Mirzo Abdukarim Tanburiy shogird tayyorlash borasida ham ancha xizmat qildi. Quyidagi nomlari qayd etilgan hofiz va sozandalar uning iste’dodli shogirdlari hisoblanadi:

* *Ma’rufjon Toshpo‘latov* — Buxoro shashmaqomi mushkilot yo‘llarining bilimdoni, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan o‘qituvchi. Bir necha yillar Buxoro amiri Olimxon saroyida musiqachi sozanda sifatida faoliyat yuritgan. „Tilla noxun sozanda“ taxallusi bilan tanilgan. U nafaqat tanbur, balki sato, g‘ijjak, doira va boshqa cholg‘ularni ham yuksak mahorat bilan ijro etgan.
* *Shohnazar Sohibov* — o‘zbek va tojik hofizi, mashhur tanburchi, O‘zbekiston va Tojikistonda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobi. U Buxoro ijrochilik an’alarini davom ettirib, mumtoz ashula va maqomlarni mahorat bilan kuylagan.

## Manbalar
Sarbaz

**Sarbaz (sarvaz)** („boshini xavf ostiga qoʻyish“; oddiy askar;) — eron, shuningdek, muntazam qoʻshinlarning buxorolik piyoda askari hisoblangan.

Bu atama Markaziy Osiyoning boshqa davlat va xalqlari orasida ham qoʻllangan.

## Tarixi
Abbos Mirzo tomonidan olib borilgan harbiy islohotlar natijasida birinchi marta Fors imperiyasida muntazam piyodalar Sarbaz deb atala boshlangan. Muntazam fors qoʻshinlarini Yevropa modeli boʻyicha tashkil etish dastlab 1807-yilda general Gardan boshchiligida Tehronga kelgan fransuz harbiy instruktorlari tomonidan amalga oshirilgan. Biroq, Eron tez orada fransuzlar bilan shartnomani buzdi va 1809-yildan boshlab ingliz instruktorlari allaqachon Fors armiyasini qayta tashkil etishda qatnashdilar.
1837-yilda harbiy islohot natijasida Buxoro amirligiga amir Nasrullo (1827—1860) boshchiligida muntazam piyodalar korpusi — Sarbaz kiritilgan. Buxoro lashkarining Sarbazi umrbod xizmat qilgan. Ular asosan nayza, kamon va chaqmoqlar bilan qurollangan, qizil kiyim kiygan edilar. Nasrulloh davrida ikki mingdan ortiq sarboz bor boʻlgan. Keyinchalik ularning soni olti mingga yetkazilgan.
Sarbazning birinchi harbiy instruktori Tabrizlik Abdusamatxon boʻlgan, keyinchalik bu vazifani asirga olingan rus askarlari yoki dezertirlari bajargan.

Buxoroda bu atama 1920-yilda, sovet hokimiyati oʻrnatilgandan soʻng qoʻllanishdan chiqdi.

Tojikiston, Oʻzbekiston va Qozogʻistonda „askar“ maʼnosida qoʻllanadi.

## Manbalar
Mahathir Mohamad

**Mahathir Mohamad** — Malayziya Bosh vaziri.

## Xorijiy davlatlarga tashriflari
Mahathir Xorijiy davlatlarga ko'plab tashriflar qilgan. U Malayziya bosh vaziri sifatida xizmat qilgan paytda, bir qancha xorijiy davlatlarga tashriflar qilgan va ularga aloqalarini rivojlantirishga qaratilgan. Uning tashriflari asosan xorijiy mamlakatlarga hamkorlikni rivojlantirish, iqtisodiy va siyosiy aloqalarni kengaytirish va xalqaro do'stonlik munosabatlarini kuchaytirish maqsadini o'z ichiga olgan.
### Xitoy
Mahathir Xitoyga bir nechta safar qilgan, Malayziya va Xitoy orasidagi iqtisodiy va savdo aloqalarini kuchaytirgan. U Malayziyaning "Bir yo'l, Bir poyga" inisiativasi bo'yicha Xitoy bilan hamkorlikni oshirishga harakat qilgan va ikki mamlakat o'rtasidagi investitsiyalar hamkorligini oshirgan.
### AQSH
 
Mahathir bir nechta safar AQShga tashrif buyurdi, Malayziya va AQSh orasidagi iqtisodiy va siyosiy aloqalarini rivojlantirishni maqsad qilgan. U AQSh hukumati va tadbirkorlik ahamiyatli shaxslari bilan uchrashuvlar olib borib, ikki mamlakat o'rtasidagi savdo va investitsiyalar hamkorligini oshirgan.

### Birlashgan Qirollik
Mahathir bir nechta safar Birlashgan Qirollikka tashrif buyurdi, Malayziya va Qirollik orasidagi hamkorlik munosabatlarini kuchaytirgan. U Qirollik hukumati va tadbirkorlik ahamiyatli shaxslari bilan savdo, ta'lim va madaniyat sohalarida hamkorlik imkoniyatlari haqida muzokaralar olib boribdi.
### Yaponiya
Mahathir bir nechta safar Yaponiyaga tashrif buyurdi, Malayziya va Yaponiya orasidagi iqtisodiy va texnologik hamkorlikni kuchaytirgan. U ikki mamlakat o'rtasidagi savdo, investitsiyalar va ilm-fan almashinuvini oshirgan va Yaponiyadagi kompaniyalarni Malayziyada investitsiya qilishga tortdi.

### Koreya
Mahathir Koreyaga bir nechta safar tashrif buyurdi, Malayziya va Koreya orasidagi savdo va investitsiyalar hamkorligini kuchaytirgan. U Koreya rahbarlari bilan ikki tomonlama aloqalar va mintaqaviy hamkorlik mavzularida muzokaralar olib boribdi.

## Manbalar
Iso Maxdum

**Hoji Mir Iso Maxdum muftiy bin Domullo Niyoz Muhammad muftiy Balxiy** (1826/27—1887/88) — Buxoroning iste’dodli shoiri, olimi va musiqashunosi. U tarixchi, olim va ma’rifatparvar Ahmad Donishning do‘sti va hamsuhbati bo‘lgan. Yozuvchi va shoir Sadriddin Ayniy o‘z „Esdaliklar“da va „Namunayi adabiyoti tojik“ asarida Iso Maxdum hayoti va faoliyatiga oid ma’lumotlarni bayon etgan. 

## Tarjimayi holi
Iso Maxdum Buxoro madrasalarida tahsil ko‘rib riyoziyot, ilmi nujum va adabiyotni chuqur o‘rganadi. Musiqada ham katta iste’dodi bo‘lib, Sadriddin Ayniyning ta’kidlashicha, Shashmaqomning mushkilot qismlarini tanburda ancha mohirlik bilan chalar edi. Iso Maxdum milliy musiqa tariximizda birinchilardan bo‘lib Shashmaqomni notaga olishga harakat qildi. 

Sadriddin Ayniy o‘zining esdaliklarida bayon etishicha, Iso Maxdum G‘ijduvon qozisi Abduvohid Sadr Sarir tomonidan tashkil etilgan xos yig‘inlarda faol ishtirok etgan. Bu xos yig‘inlarning bir qismida musiqa chalinib, Iso Maxdum qo‘shiq ijro etgan..

Iso Maxdum mang‘itlar sulolasi hukmdori Amir Muzaffar zamonida (1860—1885) bir muddat Chorjo‘yda rais lavozimida ishlaydi. So‘ngra Buxoro shahriga qaytib, ilm bilan shug‘ullanadi, kambag‘al bolalar uchun maktab ochib, tekinga mudarrislik qiladi. Keyinchalik Amir Muzaffar uni avval Kalobod, so‘ngra Xoja Davlat madrasalariga mudarris etib tayinlaydi. 

## Ijodi
Uning bayoz va tazkiralar orqali bizgacha 70 g‘azal, 9 muxammas, 2 ruboiy, 3 qit’a, shuningdek, nasriy hikoyalari meros bo‘lib qolgan. Iso Maxdumning musiqiy merosi bizgacha to‘liq yetib kelmagan.

## Manbalar
Baxodir Sobirov

**Bahodir Sobirov Boypoʻlotovich** (1963-yil 17-aprel, Navbahor tumani, Navoiy viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor

## Biografiyasi

Bahodir Sobirov 1963-yil 17-aprel Navoiy viloyati Navbahor tumanida tugʻilgan. 1985-yilda Toshkent davlat universitetini tamomlagan. 1985—1992-yillarda Navoiy shahar 2-hunar-texnika bilim yurti ishlab chiqarish ustasi, o‘quv ishlari bo‘yicha  direktor o‘rinbosari, tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari, 1992—1995-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti Navoiy bo‘limida ximiya va ximiya texnologiya kafedrasi laboranti, katta laboranti, assistent, katta o‘qituvchi, ximiya-texnologiya fakultetida dekan o‘rinbosari, 1995—1998-yillarda Navoiy davlat konchilik instituti qoshidagi ixtisoslashgan texnika kolleji direktori, 1998—2000-yillarda Navoiy davlat konchilik instituti tadbirkorlik va iqtisod masalalari bo‘yicha prorektori, 2000—2010-yillarda Navoiy viloyati o‘rta maxsus, kasb-hunar taʼlimi boshqarmasi boshligʻi, 2010—2013-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi „Fan va taraqqiyot“ davlat unitar korxonasi katta ilmiy xodim izlanuvchisi, 2013—2013-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi „Fan va taraqqiyot“ davlat unitar korxonasi raisi o‘rinbosari, 2013—2018-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus taʼlim vazirligi, o‘rta maxsus kasb-hunar taʼlimi markazining Idoraviy metrologik nazorat xizmati rahbari, 2018—2019-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus taʼlim vazirligi, Kasb-hunar taʼlimi markazi kasb-hunar kollejlari faoliyatini o‘quv-metodik muvofiqlashtirish boshqarmasi boshligʻi, 2019-yilda Kasb-hunar taʼlimi tizimini inovatsion rivojlantirish, pedagog kadrlar malakasini oshirish hamda ularni qayta tayyorlash instituti rahbari vazifasini bajaruvchi, 2019—2020-yillarda Pedagog innovatsiyalar, kasb-hunar taʼlimi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish instituti rektori lavozimida ishlagan. 2020-yildan Navoiy davlat pedagogika instituti rabhari. Oliy majlis qonunchilik palatasining Inson huquqlari bo‘yicha vakili qoshidagi insonning erkinliklariga rioya etilishi va konstitutsiyaviy huquqlari boʻyicha komissiya aʼzosi. „Elektron taʼlim“ va „Navoiy davlat pedagogika instituti ilmiy-uslubiy axborotnomasi“ jurnallarida bosh muharriri.

### Ilmiy faoliyati
Bahodir Sobirovning 4 ta hammualliflikda darslik, o‘quv hamda uslubiy qo‘llanmalari chop qilingan. „Polimerlar kimyo“, „Kimyo tarixi“, „Organik kimyo“ singari darslik hamda o‘quv qo‘llanmalari nashr qilingan.

## Manbalar
Boruxi Kalxot

**Boruxi Kalxot** (1845, Buxoro – 1891, Samarqand) – Shashmaqomning Buxoro ijrochilik maktabi vakillaridan biri.

## Tarjimayi holi
Boruxi Kalxot 1845-yili Buxoro shahrida boʻyoqchi kosib oilasida tugʻildi. U musiqa mashgʻulotini juda yoshligidan boshlagan. Bu xonandada ajoyib xotira, bir marta eshtishdayoq eslab qolish, har qanday sharoitda ham bilgan maqomlarni bekam-u koʻst, boshqalarga mohirona yetkazish xususiyatlari kuchli boʻlgan. Uning taniqli xonanda boʻlib yetishuvida u tugʻilib oʻsgan Buxorodagi mavjud sanʼat muhiti, ayniqsa, Shashmaqom ijrochiligi va maqomchilar: Otajalol, Otagʻiyos, Sharofxon, Tursunxoʻja, Qori Karomat, Hojixon, Qurboncha, Levicha singari bir qator atoqli ijrochilarning hissasi katta boʻlgan.

Buxoro amiri Muzaffar bilan uchrashuvidan keyin u saroydagi bir qator hofiz va sozandalar bilan yaqindan tanishadi. Bu uning xonandalik sanʼatining yanada rivojlanishi, repertuarining boy va mazmundor boʻlishiga yoʻl ochadi. Hofiz keyinchalik Samarqandga koʻchib boradi. U Samarqandning sharqiy qismida joylashgan Mahallayi Sharq (yoki Yahudiyon)da istiqomad qilgan. Yangi muhit, xonanda-sozandalar, maqom ijrochiligining samarqandcha uslublarini oʻzlashtira boshlaydi. Hofiz Samarqandda Buxoro Shashmaqomi ijrochilik yoʻllarini puxta egallagan, uni maromida ijro etadigan yetuk sanʼatkor boʻlib kelganligi tufayli tez orada shuhrat qozona boshlaydi.

Dastlabki xonandalik qadamini Buxoroda turli marosimlar, toʻy qoʻshiqlari va shundan keyin Shashmaqom bilan boshlagan hofiz hayotining soʻnggi yillarigacha mana shu xalq musiqa merosini ijro etish bilan mashgʻul boʻladi.

## Vafoti
Hofiz Boruxi Kalxot koʻp yashamadi, u 1891-yilda 46 yoshida vafot etdi. Ammo shu qisqa umri davomida xalq musiqasi ulkan xazinasining bir talay qismini oʻrgandi, ijro etdi va muhlislarga yetkazdi.

## Manbalar
Hamid Olimjon: Hayoti va ijodi

„**Hamid Olimjon: Hayoti va ijodi**“ () — oʻzbek shoiri Hamid Olimjon hayotiga bagʻishlangan koʻrgazma kitob. Bolalar kutubxonalari uchun material oʻlaroq yozilgan. Qoʻllanmani U. Salohiddinov hamda X. Sulaymonovalar tuzgan. Asarning ikkinchi nashri 1979-yil Toshkent shahrida „Oʻqituvchi“ nashriyotida chop etilgan. Adadi — 15&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar
Namoz Hotamov

**Namoz Hotamov** — olim, tarixchi, tarix fanlari doktori (1991), professor. Tojikiston taʼlimi aʼlochisi (2003).

## Tarjimayi holi
Namoz Hotamov 1946-yil 1-sentyabrda Buxoro viloyati, [, Shoboti qishlog‘ida tug‘ilgan. Otasi — Bosar Hotamov ikkita katta urushda qatnashgan dehqonlardan biri hisoblangan: Sovet Ittifoqining Finlandiya bilan urushi; va Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Onasi — Idimo Abdulloeva. [1962-yilda tojik tilida faoliyat yurituvchi oʻrta maktabni tamomlagan. 1967-yilda Tojikiston Davlat universitetining tarix fakultetini tugatgan. 1971-yilda Tojikiston Davlat universitetining Sovet Ittifoqi tarixi kafedrasiga oʻqituvchi boʻlib ishga taklif qilingan. 1971—1980-yillarda kafedrada assistent, katta o‘qituvchi va dotsent lavozimlarida ishlagan. 1980-yildan Ahmad Donish nomidagi Tarix, arxeologiya va etnologiya institutida katta ilmiy xodim sifatida ishlagan. Tojikiston Respublikasi Fanlar Akademiyasida tahsilni davom ettirib, 1995-yilgacha akademiyaning tarix bo‘limi katta ilmiy xodimi va mudiri lavozimlarida ishlagan. 1991-yildan professor, keyinchalik 2001—2013-yillarda Tojikiston Tadbirkorlik va servis institutida kafedra mudiri lavozimlarida ishlagan va hozirda oʻqituvchilik faoliyatini davom ettirmoqda. Namoz Hotamov Ahmad Donish nomidagi Tarix, arxeologiya va etnologiya institutida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilish kengashi aʼzosi. Shuningdek, Tojikiston Taʼlim vazirligi huzuridagi Milliy taʼlim kengashi aʼzosi va Rossiya Federatsiyasi VAC eksperti.

## Ilmiy faoliyati
1974-yilda nomzodlik, 1991-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 250 dan ortiq maqolalar, shu jumladan 3 ta darslik, 9 ta monografiya va „Tarixi xalqi tojik“ kitobining 4, 5, 6 boblari (ruscha Istoriya tadjikskogo naroda, 6 jild. Dushanbe, 1998—2011) muallifi. Ahmad Donish nomidagi Tarix, arxeologiya va etnologiya ilmiy-tadqiqot instituti oʻqituvchisi. U Tojikiston Fanlar akademiyasining bitiruvchisi hisoblanadi. Namoz Hotamov rahbarligida shogirdlari bir doktorlik, uch nafar nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilishgan. Tojikistondagi universitet, respublika va xalqaro anjuman va simpoziumlarda maʼruza qilgan.
## Manbalar

## Havolalar

* Tadbirkorlik va servis instituti sayti  Boygonӣ shudaast 25 2012 yil aprel yil
Farhod Toʻrayev

**Farhod Toʻrayev Rustamovich**(1974-yil 14-iyunda) — oʻzbekistonlik dzyudochi. Osiyo oʻyinlari shuningdek  jahon chempioni, 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

## Faoliyati
Farhod Toʻrayev 1974-yilda Buxoro viloyatida tavallud topgan. Farhod Toʻrayev yarim oʻrta 78—81 kg vazn toifasida ishtirok etib kelgan. Qitʼa chempionatlarining kumush (1997) va bronza (1999) medali sohibi. 2002-yil Pusanda boʻlib oʻtgan yozgi Osiyo oʻyinlarining bronza medali sovrindori. 1999-yilgi jahon chempionatining kumush medali sovrindori boʻlgan.

2000-yilda Sidneyda bo‘lib o‘tgan yozgi Olimpiada o‘yinlarida Farhod Toʻrayev birinchi bahsda urugvaylik Alvaro Paseyroga magʻlub boʻlgan. Farhod Toʻrayev yarim oʻrta vazn (78—81 kg gacha) vazn toifasida Osiya va jahon chempionatida qatnashib kelgam. Qitʼa chempionatlarining kumush (1997-yil) va bronza (1999-yil) medali sohibi. 2002-yil Pusanda boʻlib oʻtgan yozgi Osiyo oʻyinlarining bronza medali sovrindori boʻlgan. 1999-yilgi jahon chempionatining kumush medali bilan taqdirlangan.
## Manbalar
Ulugʻbek Ibragimov

**Ulugʻbek Ibragimov**(1975-yil 26-mart) – yengil vazn toifasidagi oʻzbek bokschisi. Ulugʻbek Ibragimov 1990-yillar oʻrtalarida boks boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi safida toʻp surgan, xalqaro turnirlar gʻolibi va sovrindori, Atlantadagi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

## Biografiyasi
Ulugʻbek Ibragimov 1975-yil Navoiy viloyatida tavallud topgan. Ulugʻbek Ibragimga Valeriy Dmitrievich Ovcharenko murabbiy boʻlgan.

1995-yilda Oʻzbekiston terma jamoasining asosiy tarkibiga qoʻshilgan, Toshkentda boʻlib oʻtgan Osiyo chempionati va Berlindagi jahon chempionatida ishtirok etgan – har ikki holatda ham yengil vazn toifasida chorak finalgacha yetib borgan.
1996-yilda Ulugʻbek Ibragimov Sebu shahridagi mer kubogini qoʻlga kiritgan. Ulugʻbek Ibragimov Tailanddan boʻlib oʻtgan Olimpiya chempionatida Somluk Kamsingni magʻlub etgan. Ushbu gʻalaba evaziga Atlantadagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqini qoʻlga kiritgan – 57 kg vazn toifasida Ulugʻbek Ibragimov turnir jadvalidagi birinchi raqibidan muvaffaqiyatli oʻtgan, ikkinchi jangida 1/8 finalda 4:8 hisobida Falk Xyustedan magʻlub boʻlgan va shu tariqa medallar uchun kurashni tark etgan.

## Manbalar
Davron Toshev

**Davron Toshev**- Buxorolik miniatyurachi rassom. „Hunarmand“ uyushmasi aʼzosi (2000), „Markaziy Osiyo hunarmandlari“ festivali qatnashchisi (2001-2003), "Shuhrat" medali sohibi (2005), Oʻzbekiston Badiiy ijodkorlar uyushmasi aʼzosi (2006).

## Tarjimai holi
1970-yil 5-yanvarda Boxoro viloyatida tugʻilgan. 5-hunar-texnika bilim yurtini tugatgan (1985-1989), Buxoro davlat universiteti badiiy grafika boʻlimi (2004-2007) Toshkent shahridagi „Sanoi nafis“ ijodiy guruhi ustalari shogirdi (1992-1994), Kogon shahridagi „Meʼmor“ kichik korxonasi bosh rassomi (1994-1997), Buxoro shahar ixtisoslahtirilgan sanʼat maktabi oʻqituvchisi (1997- 2010), "Hunarmand uyushmasi aʼzosi (2000), „Markaziy Osiyo hunarmandlari“ festivali qatnashchisi Qozogʻston (2001-2003), „Oʻzbekiston miniatyurasi“ koʻrgazmasi qatnashchisi Fransiya (2005), Oʻzbekiston Badiiy ijodkorlar uyushmasi aʼzosi (2006), „Aquarelles“ koʻrgazmasi qatnashchisi Fransiya (2011), „Usta davron“ (BUXORO IPAK QOGOZ, OOO) miniatyura va tabiiy Buxoro qogʻozi ishlab chiqish maktabi asoschisi (2018).

## Ijodi
200 dan ortiq ijod namunalari mavjud. Buxoro miniatyura maktabi rivojiga alohida hissasini qoʻshgan, nafaqat Oʻzbekiston, xorijda ham hamkasblari va miniatyura sanʼati muxlislariga yaxshi tanish. Musavvir Sharq miniatyura sanʼatining ham badiiy, ham poetik usullarini mahorat bilan uygʻunlashtirgan.

„Marché d’Art de Noël“ koʻrgazmasi qatnashchisi Fransiya (2006), shahsiy koʻrgazma, Bryussel shahri (Belgiya-2006), shahsiy koʻrgazma, Lion shahri (Fransiya-2007), shahsiy koʻrgazma, Grenoble shahri (Fransiya-2008), shahsiy koʻrgazma, (Fransiya-2009), shahsiy koʻrgazma, Kamoliddin Behzod nomidagi memorial-bogʻ muzeyi (Toshkent-2012).

Rassom Buxoro miniatyura dunyosiga shu qadar chuqur kirib borganki, uning asarlari personajlar mukammalligi, chiziqlarning nozikligi bilan ajralib turadi. Davron Toshev zamonaviy oʻzbek miniatyura sanʼatida birinchi yoʻnalishga mansubdir. Hozirgi kunda rassomning 100 dan ziyod shogirtlari mavjud.

## Mukofot va unvonlari

* 1997-yil Buxoro davlat universiteti bakalavr bitiruvchisi

* 2005-yil "Shuhrat" medali sohibi

## Suratlar mavzusi

* „Bahrom qora qasrda“

* „Sevishganlar bogʻi“

* „Oshiq musavvir“
* „Shohona ov“
* „Shoh va choʻpon“
* „Bogʻda bazm“
* „Bazm“
* „Hamsa“
* „Shohnoma“
* „Darvesh“

* „Karvon“

## Manbalar

* ustadavron.uz saytidan.
* https://madeinuzbekistan.ru/ saytidan

 Turkum: Buxoroda tugʻilgan| 1970- yil tugʻilgan| 5-yanvarda tugʻilgan| rassmom| miniatyurist
Usmon Qoʻchqor

**Usmon Qoʻchqor**(1953-yil 15-iyul – 21-sentyabr 2017-yil) – shoir va tarjimon. 1970—1975-yillarda Toshkent davlat universitetini oliy maʼlumotga ega boʻlgan holda tamomlagan.

## Biografiyasi
Usmon Qoʻchqor Buxoro viloyati Shofirkon tumanida tavallud topgan. Ilk faoliyatini 1975—1977-yillarda Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida boshlagan. 1977—1979-yillarda Buxoro viloyati Shofirkon tumanida ona tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlgan. 1979—1986-yillarda „Oʻzbekiston“ nashriyotida muharrir boʻlib ishlagan.

Usmon Qoʻchqor „Chamangul“ (1996-yil) nomli bolalar uchun yozilgan sheʼriy guldastasi Respublika Davlat matbuot qoʻmitasining mukofotiga sazovor boʻlgan. Usmon Qoʻchqor „Shuhrat medali“ va „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi“ unvoni bilan taqdirlangan.

### Sheʼriy toʻplamlari
„Ogʻif karvon“, „Uyqudagi minora“ va „Akssiz sadolar“.

## Vafoti
Usmon Qoʻchqor 2017-yil Toshkent shahrida vafot etgan.

## Manbalar
Shuxov minorasi

**Shuxov minorasi** — Buxoroning markazidagi Registon shahar maydonida, Buxoro arki roʻparasida  qurilgan metall giperboloid konstruksiya. 1927—1929-yillarda sovet muhandisi, ixtirochisi va olimi Vladimir Shuxov loyihasi boʻyicha barpo etilgan. V.Shuxov loyihalari asosida elektr uzatish liniyalari, mayoqlar va boshqa shunga o‘xshash qurilishlarni o‘z ichiga olgan 200 yuzdan ortiq inshootlar qurilgan. Buxoroda metall minora qurish V.Shuxovning Oʻzbekistondagi mashhur loyihalaridan biridir.

Obyekt uzoq vaqt davomida Buxoroning suv taʼminoti minorasi sifatida xizmat qilgan. 1975-yilda shaharda yong‘in sodir bo‘lish oqibatida minoraning ustki qismining yogʻoch gʻilofi yonib, suv idishi shikastlangan, shundan soʻng minora oʻzining dastlabki funksiyasini yoʻqotgan, foydalanishni toʻxtatgan. 1990-yillarda mahalliy tadbirkor tomonidan minoraga lift qo‘shilgan va uning tepasi restoranga aylantirilgan, lift buzilib qolgandan keyin yopilgan. 2018-yilda fransuz sarmoyalari yordamida yana foydalanishga topshirildi. 2019-yil 24-martda yangi nom — Bukhara tower bilan qayta ochildi.

Hozirda u oynali lift, durbinli pullik kuzatuv maydonchasi (yuqorida), kichik fransuz restoranlari (ikkinchi qavatda va pastda), kichik muzeyga ega turistik maʼlumot markazi (pastki qismida) joylashgan. Minora Buxoro shahridagi diqqatga sazovor turizm obyekti sanaladi.

Qurilish loyihasiga koʻra metall chiziqlar poydevorning ushlab turuvchi halqasidan yerga tushadi va minoraning o‘zi bir-biriga yopishtirilgan alohida bloklar tarmog‘iga o‘xshaydi. Tuzilishning barqarorligi va yengilligi shamolga qarshi turishga imkon beradi.

Inshoot 45 yildan ko‘proq vaqt mobaynida aholiga xizmat qildi va keyinchalik madaniy meros ob’ekti sifatida ro‘yxatga olindi,  „Oʻzbekiston moddiy madaniy merosi koʻchmas mulk obʼyektlari milliy roʻyxati“ga kiritilgan.

## Manbalar
Buxoroning savdo gumbazlari

**Buxoroning savdo gumbazlari** — Buxoroning oʻrta asr meʼmoriy yodgorliklari (Oʻzbekiston); Buxoroda oʻzbek Shayboniylar sulolasi vakillari tomonidan barpo  etilgan. XVI asrning oltita yirik savdo inshootidan toʻrttasi saqlanib qolgan.

Markaziy Osiyo va Sharq mamlakatlaridagi boshqa  shaharda bunday monumental me’moriy inshootlar mavjud emas.

## Nomi
Oʻrta Osiyo shaharlarini barpo etishning oʻziga xos xususiyati savdo markazlarining asosiy koʻchalarning chorrahalariga joylashtirilishi va ularning shu yerda qurilgan gumbazsimon bino-yoʻlak bilan bezatilgani boʻlib, ular orqali koʻchalar oʻtadi. Shaharda ko'plab savdo doʻkonlari joylashgan. Buxoroda asosiy beshta yoʻlak boʻlgan, bu esa Buxoro savdosining koʻlami va bu shahar bozorlari obodonlashganidan dalolat beradi. Buxorodagi bunday binolarni belgilash uchun “ *tok* ” atamasi Samarqand va Shahrisabzda “ *chorsu* ” (chorraha) ishlatilgan.

Buxorodagi Chorsu nomi shaharning asosiy savdo markazi — Toki Sarrofon tomonidan yuritilgan; bu markaz biri sharqdan, biri Qarshi darvozasidan, ikkinchisi gʻarbdan, Qorakoʻldan oʻtgan eng muhim koʻchalar tutashadigan chorraha vazifasini bajargan.

Buxoro bozorlarida maxsus savdo ob'ektlari — timlar ham bo'lgan. Ular orasida asosiy o'rinni Abdullaxon timi egallaydi.

## Tarixi
Shayboniylar sulolasi davridan boshlab Buxoroda shaharning savdo hayoti bilan bog‘liq binolar qurilgan. XVI asrdagi savdo binolari alohida qiziqish uyg'otadi.

Savdo gumbazlari Buxoro Shahristonining Labihovuz maydonidan to Registon maydonigacha boʻlgan asosiy savdo yoʻli boʻylab gavjum koʻchalar chorrahalarida joylashgan. Shaharda 4 ta yirik savdo binolari saqlanib qolgan.

Bizgacha saqlanib qolgan 3 ta asosiy rasta — Toki Sarrofon, Toki Telpakfurushon, Toki Zargaron koʻchalari bilan tutashgan. Ular  asosiy savdo markazlari vazifasini bajargan. Bugungi kungacha saqlanib qolgan bu uchta rastadan tashqari, Buxoroda yana 2 ta rasta bor, ular ham gumbazli: Toki Tirgaron va Toki Allofi. Rasta yo'li bu ikki dovondan faqat bir yo‘nalishda o‘tgan – bu yerda chorraha yo‘q edi.

## Saqlanib qolgan savdo markazlari

### [[Toqi Sarrofon|Toki Sarrofon]]

### [[Toqi Telpakfurushon]]

### [[Abdullaxon timi]]

### [[Toqi Zargaron|Toki Zargaron]]

## Saqlanmagan savdo markazlari ko'rinishi

### Toki Tirgaron
Toki Tirgaron Buxoro Kremlining janubiy devoridagi  Registon  Ark bilan birlashgan. U dizayni jihatidan Toki Zargaronga oʻxshardi va Buxoro savdo gumbazlarining eng kattasi bo'lgan.

### Toki Allofi
Toki Allofi Registonning shimoli-g'arbiy qismiga qo'shilib ketgan. U Anorfurushon va Ordfurushon deb ham atalgan va dizayn jihatidan Toki Sarrofonga o'xshab qurilgan edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Бухара // Архитектурная эпиграфика Узбекистана / Абдухаликов Ф. Ф. — Т. : UZBEKISTAN TODAY, 2016. — 556 с.
Al-Jabbor katta masjidi

**Al-Jabbor katta masjidi** () — Indoneziyaning Gʻarbiy Yava shtatidagi Bandung shahrida joylashgan masjid. Uning atrofida suv ombori joylashganligi sababli, masjid baʼzan Al Jabbor suzuvchi masjidi deb ham ataladi. Masjid Summarecon Bandungga tutashgan va Bandung sharqidagi Gedebage tumanida joylashgan.

Al-Jabbor, arabchada buyuk maʼnosini bildiradi va Allohning 99 ismlaridan biridir. „Aljabar“ indonezcha algebra soʻzi boʻlib, musulmon tomonidan asos solingan. Shuningdek, „Jabar“ Gʻarbiy Yava provinsiyasining qisqartmasi () va taxallusi hamdir.

## Tarixi

### Qurilishdan avval
Ilgari Gedebage hududi Muras Geger Xanjuang deb nomlangan botqoq edi. Bu botqoqliklar Qadimgi Bandung koʻli qoldiqlaridir. XIX asr oxirida bu botqoqliklar qurib, sholizorlarga aylana boshladi. Staatsspoorwegen (SS) davlat temir yoʻl kompaniyasi bu botqoqlarning oʻrtasida Bandung va Cicalengkani bogʻlaydigan temir yoʻl qurdi. 2006-yilda Bandung shahri boʻlinganidan keyin Gedebage kichik tumanga aylandi. Ushbu kengayish hududni jonlantirdi, chunki odamlar u yerda yangi uy-joylar qurishni boshladilar.

### Qurilishi
Masjid qurilishi 2017-yil 29-dekabrda boshlangan. Sobiq gubernator Ahmad Heryavan va sobiq vitse-gubernator Deddy Mizwar poydevor qo‘yish marosimida qatnashdi va masjid qurilishini rasman boshlash uchun ramziy toshni qo‘ydi. COVID-19 pandemiyasi tufayli qurilish 2020-yilda toʻxtatildi va bir yarim yildan soʻng 2021-yil 24-avgustda qayta tiklandi. 5 yillik qurilishdan so‘ng masjid 2022-yil 30-dekabrda gubernator Ridwan Kamil tomonidan rasman ochildi.

## Texnik xususiyatlari
Masjidning umumiy maydoni 21,799.20 kvadrat metrni tashkil qiladi. Uning yerosti qavati 11,238.20 kvadrat metr, birinchi qavati 8,329 kvadrat metr, mezonin esa 2,232 kvadrat metr maydonni egallaydi. Undan tashqari, koʻl va suv havzalariga ajratilgan maydon 6,930 gektarni, avtoturargohlar, maydonlar va yashilliklarga ajratilgan maydonlar esa 11,163 gektarni tashkil etadi.

Namoz xonalari birinchi qavatda 9822 kishiga, oʻrta qavatda 3188 kishiga, zallarda 3627 kishiga va hovlida 16363 kishiga moʻljallangan. Hammasi boʻlib 33 000 kishini sigʻdira oladi.

Masjidning har bir burchagida bittadan balandligi 99 metr boʻlgan toʻrtta minora mavjud. 6136 boʻlak shisha fasad va gumbazni tashkil etuvchi baliq tangachalarini eslatadi. Masjidga 27 ta kirish eshigi mavjud boʻlib, ular Gʻarbiy Yavaning 27 shahri yoki viloyatlarini ifodalaydi. Ushbu kirishlarning har birida har bir shahar yoki viloyatga xos boʻlgan batik naqshlari mavjud. Masjid pollariga turkcha gilamlar toʻshalgan.

Masjid suv toshqini xavfi bor Gedebage tumanida joylashganini hisobga olingan va inshoot 6,9 gektarlik suv ombori bilan o‘ralgan bo‘lib, u toshqin paytida suvni o‘ziga yigʻa oladi. Masjidda islom diniga bag‘ishlangan bog‘ va muzey mavjud.

## Galereya



## Manbalar
Mirsad Ramić

**Mirsad Ramić** (1992-yil 6-dekabrda, Bosniya va Gersegovinada tugʻilgan) — bosniyalik professional futbolchi, Bosniya Premer-ligasi klubi „Igman Konjich“ jamoasida markaziy hujumchi pozitsiyasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Ramić „Jeljezničar“ jamoasi bilan katta muvaffaqiyatga erishdi, 2011/12-yilgi mavsumda Premer-liga va kubokni qoʻlga kiritdi. 2016-17 yilgi mavsumda Bosniya va Gersegovina Birinchi ligasida Ramich „GOŠK Gabela“ jamoasi bilan ligada gʻolib chiqdi va Bosniya Premer-ligasiga koʻtarildi. 2019-yilning may oyida u klub Birinchi ligaga tushib ketganidan keyin „GOŠK“ klubini tark etdi.

2019-yilning 31-mayida, „GOŠK“ jamoasi bilan shartnomasi yakunlanganidan bir necha kundan soʻng, Ramich „Tuzla Siti“ bilan uch yillik shartnoma imzoladi.

## Yutuqlar
**Željezničar**

* Bosniya Premer-ligasi : 2011-12
* Bosniya kubogi : 2011-12

**GOŠK Gabela**

* FBH Birinchi ligasi : 2016-17

## Manbalar

## Havolalar

* Mirsad Ramich Sofascoreda