open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muhammadali Tursunov (futbolchi)

**Muhammadali Tursunov** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Abdysh-Ata Kant“ klubi himoyachisi.

## Manbalar

## Havolalar

* Muhammadali Tursunov  Transfermarkt saytida
Tiba — Katrin

**Tiba — Katrin** () Suriyaning Idlib muhofazasidagi Idlib okrugining Al-Janudiya nohiyasida joylashgan qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Tiba — Katrin aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Tishreen parki

**Tishreen parki** Suriya poytaxti Damashqdagi eng katta park. Park Umaviylar maydoni va Tishreen saroyi yaqinida joylashgan.

2010-yil iyul oyida Bashar Asad prezident boʻlganining oʻn yilligi munosabati bilan bogʻda Suriya bayrogʻi oʻrnatildi.

Bogʻda har yili Damashq xalqaro gullar koʻrgazmasi oʻtkaziladi. Urushdan oldingi davrda bu koʻrgazmaga yiliga yuz minglab odamlar tashrif buyurardi.

## Manbalar
Dalgona

**Dalgona** ( yoki **ppopgi** {{lang-ko|뽑기) — Janubiy Koreya oshxonasiga tegishli shirinlik turi. Eritilgan shakar va isteʼmol sodasi orqali tayyorlanadi. 1960-yillardan Janubiy Koreyada ommalashgan koʻcha taomi va retro shirinlik sifatida isteʼmol qilinadi.
## Nomlanishi
„Dalgona“ soʻzi aslida glyukoza qoʻshib tayyorlangan qimmatroq shirinlikni, „ppopgi“ esa yulduz yoki doira shaklida tayyorlangan va tarkibida shakar boʻluvchi shirinlikni anglatgan. Ammo vaqt oʻtishi bilan „dalgona“ ppopgi bilan bir xil shirinlikni anglatish uchun ishlatila boshlangan. Shu bilan birga, Janubiy Koreyaning turli hududlarida shirinlik turlicha nomlanadi.
## Galereya

Dalgona 2.jpg|Dalgona oʻynayotgan bola
Dalgona popcorn.jpg|Dalgona taʼmli popkorn
Dalgona.jpg|Dalgonalar
Dalgona Coffee.jpg|Dalgona-kofe

## Manbalar
Yusuf Madaniy Tabriziy

**Buyuk [[Oyatulloh]] Sayyid Yusuf Madaniy Tabriziy** (1928-2013) (forscha ạlsyd ywsf mdny̰ tbry̰zy̰) – eronlik oʻn ikki shia marjasi.

U Eronning Qum shahridagi seminariyalarda Oyatulloh Sayyid Husayn Borujerdiy va Muhammad Husayn Tabatabaiy qoʻl ostida tahsil olgan. Koʻplab islomiy kitoblar muallifidir.

2013-yil 16-iyun kuni keksalik tufayli vafot etgan.

## Eslatmalar

## Tashqi havolalar
Fozil Malikiy

**Buyuk [[Oyatulloh]] Fodil al-Malikiy** (arab. fạḶl ạlmạy) (1953-yilda tugʻilgan) – iroqlik oʻn ikki shia marjasi.Iroqning Najaf shahridagi seminariyalarda Oyatulloh Abul-Qossim Xoiiy va Muhammad Boqir as-Sadr qoʻl ostida tahsil olgan.

## Eslatmalar

## Tashqi havolalar
Tongada Islom

**Tongada islom ozchilik dinidir** . Fiji musulmonlar ligasi maʼlumotlariga koʻra, 2002-yilda Tonga Qirolligida 70 kishi islom diniga eʼtiqod qilgan, bu mamlakat aholisining 0,1% dan kamrogʻini tashkil etadi. Tongadagi hukmron din xristianlikdir. Tonga aholisining 96% nasroniylikning turli oqimlariga eʼtiqod qiladi.

## Islomning kirib kelish tarixi
Islom Tonga qirolligida 1983-yili toʻganlik Fayoz Manu oʻz oilasi bilan Islomni qabul qilganida paydo boʻlgan. Fayoz Manu Tonga orollarida islomni ommalashtirishda muhim oʻrinni egallagan. Fayoz Tonga musulmonlar ligasini tashkil etib uning birinchi prezidenti boʻldi. Tashkilot faoliyati va jamoaviy ibodatlar Tonga qiroli tomonidan oʻz saroyida taqdim etilgan maxsus xonada amalga oshirilgan. 2004-yilda shayx imom Abdul Fodir Ananda birinchi Islom markazini tashkil etdi. Markaz qurilishi uchun yer oʻsha paytdagi Tonga musulmon jamiyati prezidenti hisoblangan Muhammad Abdul Razzoq tomonidan sovgʻa qilingan. Ushbu markazda ibodat uchun joy ajratilgan boʻlib, shayx Abdul Fodir bolalarga islomning asoslarini oʻrgatadigan maktab sifatida ham xizmat qilgan. 2008-yil iyul oyida Tonga musulmonlar ligasi nomi Tonga musulmon munosabatlariga oʻzgartirildi. Muhammad Abdul Razzoq tashkilot prezidenti boʻldi. Tashkilotning asosiy maqsadi Islom va Qur’on asoslarini oʻrgatish orqali mahalliy musulmonlarning bilim darajasini oshirish boʻlgan. 2010-yil Tonga qirolligida xorijiy homiylar yordamida birinchi masjid qurilgan. U Muhammad paygʻambarning birinchi xotini sharafiga „Masjidi Xadija“ deb nomlangan. Tonganing birinchi musulmon boʻlgan Fayoz Manuning oʻgʻli Ilyos Manu uning imomi boʻldi.

## Hozirgi holat
Islom mamlakatda nisbatan yaqinda paydo boʻlgan va unga atiga 100 ga yaqin kishi eʼtiqod qiladi, ulardan 70 ga yaqini tonganliklardir. Shuningdek Tongada fidjilar, bengallar, pokistonliklar, arablar va hindlar ham islom diniga eʼtoqod qiladi. Shayx Imom Abdul Fodir Tonga musulmon jamoasining maʼnaviy yetakchisidir. Tonga musulmon jamoasiga xorijdan moliyaviy yordam koʻrsatiladi.

## Manbalar
Afgʻoniston 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Afgʻoniston]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 6 nafar sportchilar bilan 4 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Afgʻoniston XOQ rasmiy sayti
Musa ibn Ulayy ibn Raboh al-Laxmiy

**Abu Abdulrahmon Musa ibn Ulayy ibn Raboh al-Laxmiy** () (-779/80) islomiy olim. 772 — 778-yillarda Abbosiylar xalifaligining Misrdagi noibi lavozimida ishlagan.

## Faoliyati

## Izohlar

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
*
Pier Paolo Pasolini

**Pier Paolo Pasolini** (; 5-mart 1922-yil, Bolonya, Italiya — 2-noyabr 1975-yil, Rim, Italiya) — italiyalik rejissyor, shoir va prozachi.

O‘zining siyosiy qarashlari bo‘yicha  marksist va kommunist boʻlgan, bu qarashlari uning adabiy va kinematografik asarlarida aks etgan, ularda Pasolini siyosat, din va mafkura mavzularida burjuaziyaga qarshi pozitsiyalardan fikr bildirib kelgan.

## Manbalar
Patrick Dorgu

**Patrick Dorgu** (; 2004-yil 26-oktyabrda tugʻilgan) – daniyalik futbolchi, Italiyaning „Lecce“ klubi va Daniya terma jamoasining chap qanot himoyachisi.

## Faoliyat statistikasi
### Klub

### Xalqaro

*Hisob va natijalar birinchi boʻlib Daniyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi*.

## Manbalar

## Havolalar
*
Mario Hermoso

**Mario Hermoso Canseco** (1995-yil 18-iyunda tugʻilgan) – ispaniyalik professional futbolchi, A Seriyaning „Roma“ klubida markaziy himoyachi yoki chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.

Futbolchi sifatida „Real Madrid“ yoshlar jamoalarida shakllangan. „Espanyol“ klubi tarkibida La Ligadagi debyutini oʻtkazgan va 2019-yilda „Atlético Madrid“ bilan shartnoma imzolagan. Atlético Madrid klubi tarkibida besh mavsumda jami 174 oʻyin oʻtkazgan va 2020-21-yilgi milliy chempionatda gʻolib chiqqan.

Hermoso 2018-yilda Ispaniya terma jamoasi safida ilk bor maydonga tushgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Jesús Fortea

**Jesús Fortea Tejedo** (2007-yil 26-martda tugʻilgan) – ispaniyalik futbolchi, „Real Madrid C“ jamoasida oʻng qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Fortea Ispaniyaning yoshlar terma jamoasida oʻynagan.

## Shaxsiy hayoti
Fortea – Jesús Fortea Sr. va Isabel Tejedolarning oʻgʻli.

## Manbalar

## Havolalar
* Profile Real Madrid CF saytida
Muhammad ibn al-Qosim (vazir)

**Muhammad ibn al-Qosim** (arabcha: محمد بن القاسم) – Abbosiy xalifaligining amaldori boʻlib, 933-yil iyul–oktyabr oraligʻida xalifa al-Qohir () ga qisqa muddat davomida vazirlik qilgan. U nasroniy oiladan chiqqan, Umaviylar davridan beri xalifalikda xizmat qilgan. Shuningdek, uning akasi, otasi, bobosi ham xalifalik davrida vazirlik lavozimida faoliyat olib borgan.

## Adabiyotlar

* 
*
Estádio Municipal de Braga

**Municipal Stadium of Braga** () – Portugaliyaning Braga shahrida joylashgan va hozirda Sporting Clube de Braga jamoasining uy maydoni hsiblanadi. Stadionning barcha sektorlari toʻliq oʻrindiq bilan jihozlangan. Stadion 30 286 tomoshabinni sigʻdira oladi, bu koʻrsatkich boʻyicha Portugaliyadagi yettinchi eng katta futbol stadion hisoblanadi. Stadionni portugaliyalik meʼmor Eduardo Souto de Moura loyihalagan boʻlib, qisman shu loyiha uchun Pritsker arxitektura mukofotiga sazovor boʻlgan.

A Pedreira (Karer) taxallusi berilgan bu stadion, janubiy tomondan tepalik yoniga qurilganligi sababli shunday nomlanadi. Stadion 2003-yilda UEFA Yevro-2004 musobaqasi uchun qurilgan edi.

## Tarixi
Stadion qurish loyihasi 2000-yilda arxitektor Eduardo Souto Moura tomonidan ishlab chiqilgan. 5-iyunda Braga munitsipal kengashi tomonidan 2004-yilgi Yevropa chempionatlari uchun yangi stadion qurish dasturi boshlangan. 2002-2003-yillarda stadion qurilgan. Katta toshlalrni koʻchirish jarayoni yakuniy 108,1 million yevrolik xarajatga katta hissa qoʻshgan, Yevro-2004 uchun qurilgan oʻnta yangi stadion ichida Estádio da Luz (sigʻimi: 64,642) va Estádio do Dragão (sigʻimi: 50,033) dan keyin uchinchi eng qimmat stadion. „Sporting Braga“ va „Selta Vigo“ oʻrtasidagi futbol oʻyini 2003-yil 30-dekabrda stadionning ochilish marosimini oʻtkazgan.

## Arxitekturasi

Stadion Monte-do-Kastro togʻining shimoliy yonbagʻrida, Dume sport majmuasida, shahar chekkasidagi alohida hududda joylashgan. Stadion Monte-do-Kastro tosh konida yaqinida qurilgan. Maydonning ikki tomonida tomoshabinlar uchun tribuna qurilgan, darvozalardan birining orqa tomoni esa tosh konining qoya devorlaridan oʻyib yasalgan. Qarshi tomondagi darvoza orqasida shahar manzarasi koʻzga tashlanadi. Har bir tribuna soyabonsimon tom bilan qoplangan va oʻnlab poʻlat arqonlar bilan bir-biriga bogʻlangan. Bu dizayn qadimgi Janubiy Amerika inkalarining koʻpriklaridan ilhom olingan holda yaratilgan. Tribunalar orasida harakatlanish maydon ostidagi 5000 kvadrat metrlik (54000 kvadrat futlik) maydon orqali amalga oshiriladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Braga stadioni dizayn sahifasi WorldStadiums.com saytida (suratlar bilan)
* afaconsult: Muhandislik dizayn firmasi
* Stadion qoʻllanmasi maqolasi
Polsha futbol assotsiatsiyasi

**Polsha futbol assotsiatsiyasi** ( **PZPN**) – Polshada futbolning boshqaruv organi. Assotsiatsiyasi Polsha futbol ligalarini (), Polsha kubogini va Polsha milliy futbol jamoasi oʻyinlarini tashkil etadi. Tashkilot Polsha poytaxti Varshavada joylashgan.

## Tarix
Toʻliq mustaqil federatsiya sifatida 1919-yil 20-dekabrda parchalangan Avstriya futbol ittifoqining bir qismi boʻlgan avtonom Polsha futbol ittifoqini (PFU) oʻz ichiga olgan holda tashkil etilgan. PFU 1911-yil 25-iyunda Avstriya-Vengriyaning Lvov shahrida tashkil etilgan.

1939-yil sentyabr oyida Vermaxt Polshaga bostirib kirganda, barcha Polsha institutlari va uyushmalari, shu jumladan PZPN ham tarqatib yuborilgan. Nemis bosqinchilari polyaklarga futbol oʻyinlarini uyushtirishni taqiqladilar.

2008-yil sentyabr oyida Polsha futbol assotsiatsiyasi rahbariyati Polsha Olimpiya qoʻmitasi tomonidan „oʻz nizomlarini uzluksiz va ochiqchasiga buzganligi“ uchun faoliyati toʻxtatilgan. Bir yil oldin Polsha sport vazirligi ham Polsha futbol assotsiatsiyasida korrupsiyaga qarshi kurashishga harakat qilgan, ammo FIFA tomonidan toʻxtatib qoʻyish bilan tahdid qilingan. Hukumat aralashuvining har qanday shaklini FIFA tomonidan taqiqlanadi. 2008-yil 30-oktyabrda Grzegorz Lato Polsha futbol assotsiatsiyasi prezidenti boʻldi. 2012-yil 26-oktyabrda Zbigniew Boniek 118 delegatning 61 ovozini qoʻlga kiritib, prezident etib saylangan.

2019-yilda Polsha milliy futbol jamoasida oʻynagan va Holokost paytida Varshava gettosida oʻldirilgan Józef Klotz Assotsiatsiya tomonidan taqdirlangan. 2021-yil 28-avgustda Cezary Kulesza prezident etib saylangan.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
* Polsha FIFA saytida
Abodir Umar ar-Rizo

Shayx **Abodir Umar ar-Rizo** (arabcha: الفقيه الرضا أبادر موسى) – **Abodir** yoki **Badir** nomi bilan ham tanilgan. Hararning afsonaviy asoschisi va zamonaviy Sharqiy Efiopiyaning homiy avliyosi edi.

## Tarixi
Abodir 13-asrda Hararning nashr etilmagan tarixi boʻlgan Fath Madinat al-Harorning asosiy shaxsidir. Rivoyatlarga koʻra, u boshqa bir qancha din peshvolari bilan 612(milodiy 1216)-yili hozirgi Saudiya Arabistonining Hijoz mintaqasidan Harorga sayohat qilgan. Shayx Umar Ar-Rizo keyinchalik mahalliy harorlik ayolga uylandi va shahardagi Jomiy masjidini qurdi.

## Joylar

* Abodir stadioni, Harar shahridagi taklif qilingan stadion
* Abodir masjidi, Addis-Abebadagi eng katta masjid, Efiopiya

## Maʼlumotnoma
Maykl Belaynesh, Stanisłav Chojnaki, Richard Pankhurst. „*Efiopiya biografiyasi lugʻati: Zagve sulolasining dastlabki davrlaridan to oxirigacha“ Milodiy 1270-yil*, (Efiopiya tadqiqotlari instituti, Addis-Abeba universiteti: 1975)

## Manbalar
Müftü masjidi

**Müftü masjidi** () – Turkiyaning Mersin shahridagi tarixiy masjid.

Masjid Efrenk daryosining sharqiy qismida joylashgan, ushbu daryo masjidga ishora qilib Muftü daryosi deb ham ataladi. Masjid 1884-yilda Müftü Emin tomonidan topshirilgan. Müftü (Muftiy) islom olimi boʻlib, shariat va fiqh boʻyicha sharh va talqin beruvchi huquqshunosdir. Muftiy fatvo berish huquqiga ega hisoblanadi. Dastlab masjidning shimoli-sharqida madrasa ham boʻlgan. Keyinchalik asosiy binoning gʻarbiy tomonida Qur’on kursi binosi qurilgan.

Masjidning qurilish rejasi kvadrat shaklda boʻlib, toshdan qurilgan, tomi esa yogʻochdan yasalgan. Hovliga olib boradigan asosiy portal sharqiy qismda joylashgan, shimol tarafda 2 ta yordamchi eshik bor. Shimoldashodirvon, shimoli-gʻarbiy tarafda esa minora joylashgan. Binoning sharq tomonidagi qabristonda Muftü Emin, uning xotini va oʻgʻliga tegishli uchta qabr mavjud.

Ushbu madrasa hozirda mavjud emas, asl binoning bir qismi yoʻqolib ketgan. Masjid va Qur’on kursi binosi 2007-yilda Vaqflar Bosh boshqarmasi tomonidan restavratsiya qilingan. Hozirda Qur’on kursi binosi muftiy idorasi sifatida foydalanilmoqda.

## Manbalar
Jamil ibn Maʼmar

**Jamil ibn Abdulloh ibn Maʼmar al-Uzriy** (; milodiy 701-yil; shuningdek, **Jamil Buthayna** nomi bilan tanilgan) – arab shoiri. Pok sevgi haqidagi sheʼriy anʼanalari bilan mashhur boʻlgan Banu Uzra qabilasiga mansub boʻlgan.

## Yana qarang

* Kusayyir

## Manbalar
Muiniddin Chishtiy

**Xoja Muiniddin Muhammad Husayniy Hasan Sanjariy Ajmiriy Chishtiy** (Xuroson shahri, 1142-yil — 1236-yil Hindiston) – chishtiya tariqati murshidi.

Muiniddin Muhammad Chishtiy oʻn besh yoshida otasidan yetim qolgan. Keyin Samarqand, Nishopur, Bagʻdod kabi shaharlarni kezib ikki yil Samarqandda oʻqigan. Buxoro shahrida Mavlono Husomiddin qoʻlida tahsil olgan. Nishopurda chishtiya tariqati murshidi Usmon Horuniyga murid tushgan. Sayohatlari davomida koʻplab olimlar bilan suhbat qilgan. Abduqodir Gʻiloniy, Shihobiddin Umar as-Suhravardiy, Yusuf Hamadoniy, Najmiddin Kubro, Ahvaduddin Kirmoniy, Abu Said Tabriziy va Nosiriddin Astrabadiylar bilan koʻrishgan. Keyin Hindistonga koʻchib oʻtib oʻsha yerda murshidlik qilgan. Muiniddin Muhammad Chishtiyni „oftobi mulki Hind“ yaʼni „Hind diyorining oftobi“ deya sharaflashadi.
## Manbalar
Böcekli masjidi

**Böcekli masjidi** yoki **Tuccarbaşı Böcekli masjidi** – Turkiyaning Istanbul shahri, Kadıköy tumani, Sahrayıcedit mahallasining Tuccarbaşı maydonidagi masjid.

## Tavsifi
Masjid 1913-yilda Fatma Zehra ismli ipak qurti chorvadori tomonidan qurdirilgan.

Masjid kesma toshdan qurilgan boʻlib, markaziy qismi ustida gumbazsimon yogʻoch shift va bitta minora mavjud. Ichki qismi turli rangdagi gul, oʻsimlik va geometrik naqshlar bilan bezatilgan.

Masjid bogʻida Fatma Zehraning qabri joylashgan.

Böcekli masjidi favvorasi Hamidiye suv tizimining chiqish joyidir. XX asr boshlarida masjidning gʻarbiy qismida (hozirgi Sinon koʻchasi, Bayar shoh koʻchasi boʻylab) choʻyan favvora oʻrnatilgan.

Masjid 1982 va 2015–2019-yillarda restavratsiya qilingan.

## Manbalar
Kolumbiyada islom

**Kolumbiyada islom** ozchilik dini hisoblanadi, kolumbiyaliklarning asosiy qismi nasroniylikka (Rim katolikligiga) eʼtiqod qilishadi. Pyu tadqiqot markazi tomonidan 2018-yilda oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, Kolumbiyadagi musulmon aholi soni umumiy 50,4 million aholi orasida taxminan 85 000-100 000 kishini tashkil etadi. Biroq, rasmiy maʼlumotlarga koʻra, Kolumbiya musulmon jamoasi atigi 10 000 kishidan yoki butun Kolumbiya aholisining 0,02 foizidan iborat. Kolumbiyalik musulmonlarning aksariyatini arab dunyosidan kelgan muhojirlar tashkil qiladi, shuningdek, ular orasida oz sonli mahalliy dinga eʼtiqod qiluvchilar ham bor.
## Yana qarang
* Lotin amerikasi musulmonlari

## Manbalar
Dominikada islom

Dominika aholisining koʻpchiligi nasroniylardan iborat boʻlib, musulmonlar ozchilikni tashkil etadi. Dominika konstitutsiyasining dunyoviy xususiyati tufayli musulmonlar mamlakatda erkin ravishda oʻz diniga daʼvat qilish va ibodat joylarini qurish huquqiga ega&#x5B;**&#x5D;.

Dominikadagi musulmonlikni qabul qilganlar koʻpincha boshqa mamlakatlarga koʻchib ketishi natijasida, mahalliy musulmon jamoasi soni kamayib bormoqda.
## Manbalar

## Havolalar

* Dominika musulmon jamiyati
Alsancak Hocazade masjidi

**Alsancak Hocazade masjidi** () – Turkiyaning Izmir shahridagi masjid.

Bino Alsancak tumanida Şair Eşref va Ali Çetinkaya xiyobonlari chorrahasida joylashgan. Usmoniylar meʼmorchiligi asosida klassik uslubidagi masjid 1948–1950-yillar oraligʻida Hocazade Ahmet Ragıp Üzümcü jamgʻarmasi saʼy-harakatlari bilan barpo etilgan. Bino, asosan, oq rangda boʻlib, gumbazlari hamda minoralarining ikki qavatli ayvonlari koʻk rangga boʻyalgan. 2002-yilda Izmir munitsipaliteti va Tarixiy yodgorliklar boʻyicha Oliy kengash tomonidan masjidda restavratsiya ishlari olib borilgan.

## Manbalar
Jaʼfar ibn Sulaymon ibn Ali

**Jaʼfar ibn Sulaymon ibn Ali al-Hoshimiy** () – abbosiylarning ilk shahzodasi. Abbosiylar xalifaligida muvaqqat noib boʻlib ishlagan.

## Faoliyati
Al-Hoshimiy Sulaymon ibn Alining oʻgʻli boʻlgan. Jaʼfar Abbosiylarning dastlabki ikki xalifasi as-Saffoh (750—754-yillar hukmronlik qilgan) va al-Mansur (754—775-yillar hukmronlik qilgan) ning amakivachchasi edi.

Otasi Sulaymon 759-yil oktabr oyida 59 yoshida Basrada vafot etgan va oʻrniga bir qancha oʻgʻillari, jumladan, Muhammad va Jaʼfar qolgan.

Birinchi amakivachchasi al-Mansur uni 763-yilda Madinaga hokim etib tayinlagan. 766/77-yilda lavozimidan ozod etilgan. 780-yilda al-Mahdiy tomonidan qayta tayinlangan va 783-yilda lavozimidan yana ozod qilingan.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
Palauda islom

'''Palauda''' **[[islom]]** ozchilik eʼtiqod qiladigan dinidir.

## Demografiya

2018-yil holatiga koʻra, Palauda taxminan 500 musulmon yashagan. Ularning aksariyati Bangladeshdan Palauga ish topish uchun kelgan ishchi muxojirlardir.

## Yana qarang

* Palauda din
## Manbalar
Paragvayda islom

Paragvay asosan xristian mamlakati boʻlib, u yerda islom diniga eʼtiqod qiluvchilar juda ozchilikni tashkil etadi. Paragvaydagi islom dini haqida berilgan soʻnggi maʼlumotlarga koʻra, musulmonlar soni 1000 nafarga ham yetmaydi va bu mamlakat aholisining atigi 0,02 foizini tashkil qiladi. Musulmonlarning aksariyati Suriya va Livandan kelgan muhojirlarning avlodlaridir. Paragvaydagi asosiy islomiy tashkilot Faozi Muhammad Umariy rahbarlik qilayotgan *Centro Benéfico Cultural Islámico [[Asunsion|Asunción]]* hisoblanadi. Muslim jamoasi asosan poytaxt Asunsion va uning atrofida istiqomat qiladi.

## Yana qarang

* Lotin amerikasi musulmonlari
## Manbalar
Sent Kitts va Nevisda islom

Sent Kitts va Nevis aholisining koʻpchiligi nasroniylikka eʼtiqod qiluvchi mamlakat boʻlib, yerda islom dini keng tarqalmagan. Mamlakatning dunyoviy konstitutsiyasi tufayli, musulmonlar bu yerda oʻz dinini targʻib qilish va ibodat joylarini qurish erkinligiga ega.

Pyu tadqiqot markazining 2009-yilgi hisobotiga koʻra, musulmonlar Sent-Kits va Nevis aholisining taxminan 0,1 foizini tashkil qiladi. Orollarda ikkita islomiy markaz/masjid va bir nechta islomiy tashkilotlar mavjud. Musulmon talabalar tashkilotlari Windsor universitetining tibbiyot maktabi kabi mahalliy universitetlarda faoliyat yuritadi.

## Manbalar
Abdulloh ibn Xolid ibn Ali al-Xalifa

**Abdulloh ibn Xolid ibn Ali al-Xalifa -** (1922-yilda Muharrakda tug‘ilgan, 2018-yil 5-iyunda vafot etgan) bahraynlik yozuvchi, tarixchi, shoir va siyosatchi bo‘lib, mamlakat Islom ishlari bo‘yicha Oliy Kengashini boshqargan.

1954-yilda Bahrayndagi birinchi jamoat kutubxonasini tashkil etgan. 1971-yildan beri Bahrayn Vazirlar Mahkamasida bir nechta lavozimlarda ishlagan. 1975 yilgacha qishloq xo'jaligi va kommunal vazirlik vazifasini bajargan. U keyinchalik Adliya va islom ishlari vaziri bo'lgan.  2002-yil noyabrdan 2005-yilgacha Bosh vazir o'rinbosarlaridan  biri bo'lgan.
## Manbalar
Sent-Vinsent va Grenadin orollarida islom

Sent-Vinsent va Grenadin orollari asosan nasroniylar davlati boʻlib, islom diniga eʼtiqod qiluvchilar ozchilikni tashkil qiladi. Mamlakat konstitutsiyasi dunyoviy xususiyatga ega boʻlganligi sababli, musulmonlar mamlakatda diniy targʻibot qilish va oʻz ibodatxonalari qurishlari mumkin.

Amerika Qoʻshma Shtatlari Davlat Departamenti maʼlumotlariga koʻra, islom Sent-Vinsent va Grenadin orollaridagi ozchilik dini boʻlib, orol davlatida 2000 musulmon (jami aholining taxminan 1,5%) istiqomat qiladi.
## Manbalar
Ekvatorial Gvineyada islom

Ekvatorial Gvineya aholisining koʻpchiligi nasroniylardan iborat boʻlgan mamlakat boʻlib, islom diniga kamchilik eʼtiqod qiladi. Mamlakat konstitutsiyasining dunyoviy xarakteri tufayli musulmonlar bu yerda oʻz dinlarini targʻib qilish va ibodat joylarini qurish erkinligiga ega.

2021-yilda „Aid to the Church in Need“ tashkilotining diniy erkinlik haqidagi hisobotida aholining 4,1 foizi musulmonlar ekanligi taxmin qilingan. Ekvatorial Gvineyaning rasmiy matbuot agentligi tomonidan 2015-yilda eʼlon qilingan oldingi maʼlumotlarga koʻra, aholining 3,5 foizi musulmonlar edi. AQSh Davlat departamentining 2006-yildagi Xalqaro diniy erkinlik hisobotida esa islom dini vakillarining soni aholining 1 foizidan kamroq ekanligini aniqlagan.
## Manbalar
Lesotoda islom

Lesoto asosan xristian mamlakati boʻlib, islom diniga eʼtiqod qiluvchilar ozchilikni tashkil etadi. Lesoto konstitutsiyasining dunyoviy xususiyati tufayli musulmonlar mamlakatda oʻz dinini targʻib qilish va ibodat joylarini qurish erkinligiga ega. Lesotodagi musulmon aholisi butun mamlakat boʻylab 4000 dan ortiq kishini tashkil etadi. Ularning aksariyati Janubiy Osiyo (Hindiston, Pokiston, Bangladesh va Shri-Lanka) mamlakatlaridan kelgan. Janubiy Osiyolik musulmonlar, koʻproq tanilgan va jamoa sifatida, biznes va savdo qilish uchun mamlakatga kelib oʻrnashgan. Maseru shahrida odamlar juma namozini Jackpot Bozoridagi Jamaat xona, Avtobus bekati Jamaat xonasi, Pioneer savdo markazi Jamaat xonasi, Sekamaneng Islom markazi Jamaat xonasi, Ha-Hoohlo Jamaat xonasidagi Usmon masjidi va Thabongda oʻqiydilar. Musulmonlarning aksariyati sunniylardir. Ahmadiya musulmon jamoasi mamlakatda 350 aʼzosi borligini taʼkidlaydi, shia musulmonlar esa taxminan 1500 kishini tashkil etadi.
## Manbalar
Izzat posho masjidi

**Izzat posho masjidi** () – Turkiyaning Eloziq shahrida joylashgan masjid.

Bino Eloziq shahrining Gazi posho xiyobonida joylashgan. Masjid komissari Usmoniylar imperiyasi davrida shahar hokimi boʻlgan Hoji Ahmet Izzat posho boʻlgan. Bino 1866-yilda qurib bitkazilgan boʻlib, dastlab turar-joy inshooti boʻlgan. 1967-yilda masjidni yangilash uchun tashkil etilgan Izvak fondi tomonidan buzib tashlangan. 1972-yilda masjid qayta qurilib, foydalanishga topshirilgan. Masjid gumbazining diametri , balandligi  boʻlgan ikkita minoralari bor. Masjidning birinchi qavatida binoni moddiy jihatdan taʼminlab turish uchun qurilgan 115 ta bozor ham mavjud.

## Yana qarang
* Turkiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Bagama orollarida islom

Bagama orollari asosan xristian mamlakat boʻlib, unda musulmonlar ozchilikni tashkil etadi. Mamlakatning konstitutsiyasi dunyoviy xarakterga ega boʻlganligi sababli, musulmonlar bu yerda oʻz dinlarini targʻib qilish va ibodat joylarini qurish erkinligiga ega. Islom diniga eʼtiqod qiluvchilar Bagama aholisining 1 foizidan kamrogʻini tashkil etadi.

## Tarixi
Mamlakatdagi dastlabki musulmon aholi vakillari Shimoliy Afrikadan qul sifatida olib kelingan edi. 1970-yillarda bir necha bahamamlik talaba chet elda taʼlim olish jarayonida Islomni qabul qildi va diniy amaliyotlarni davom ettirish uchun vataniga qaytib keldi.

## Masjidlar
Mamlakatda Nassau shahrida joylashgan Jameʼ Ahlus ahli Sunna Bagama masjidi hududdagi yagona masjiddir.

## Yana qarang

* Bagama orollarida din
## Manbalar
Kazasker masjidi

**Kazasker masjidi** () – Turkiyaning Istanbul shahri Kadıköy tumani 19-Mayis mahallasidagi masjid. 1902-yilda Kasidecizade Sulaymon Sırrı afandi tomonidan qurilgan.

## Tavsifi
Masjidning minbari yogʻochdan qurilgan, koshinli mehrob va bitta minoradan iborat. Masjid hovlisida Sulaymon Sirri afandi, uning oʻgʻli Ahmet Talat Kasidecioğlu va boshqalarning qabrlari joylashgan kichik qabriston mavjud.

## Manbalar
Urugvayda islom

Urugvay aholisining koʻpchiligi nasroniy boʻlib, islom din ozchilikni tashkil etadi. Urugvay konstitutsiyasining dunyoviy tabiati tufayli, musulmonlar mamlakatda oʻz dinini targʻib qilish va ibodat joylarini qurish erkinligiga ega.

Statistikasiga koʻra, mamlakat musulmon aholisi 1000 kishini tashkil etib, bu umumiy aholining 0,02 foiziga toʻgʻri keladi.

Braziliya chegarasi yaqinidagi Chuy viloyatida, shuningdek Rivera, Artigas va Montevideo shaharlarida musulmonlarning asosiy qismi istiqomat qiladi.

## Islom markazlari
Montevideoda uchta islomiy markaz mavjud:

# Musalloh al-Hozimiy
# Misr madaniy islom markazi
# Urugvay islom markazi

## Yana qarang

* Lotin Amerikasi musulmonlari
## Manbalar
Abdurahim ibn Jaʼfar ibn Sulaymon al-Hoshimiy

**Abdurahim ibn Jaʼfar ibn Sulaymon al-Hoshimiy** (); taxminan 844-yilda vafot etgan) – IX asr abbosiylar davridagi persona va Yaman noibi.

## Faoliyati
Jaʼfar ibn Sulaymon ibn Ali al-Hoshimiyning oʻgʻli Abdurahim Abbosiylar sulolasining kichik aʼzosi boʻlib, as-Saffoh (hukmronligi 750—754) va al-Mansur xalifalarining ikkinchi jiyani edi (754–775). Xalifa al-Muʼtasim (hukmronligi 833–842-yillar) tomonidan Yamanga noib etib tayinlangan va 836-yil boshlariga yaqin Sanoga kelgan. Noiblik davrida u oldingi hokim Abbod ibn al-Gʻamr ash-Shihabiy va uning oʻgʻlini asirga olgan hamda oʻziga qarshi yuborilgan qoʻshinni magʻlub etgan isyonchi Yufir ibn Abdurahmon al-Hivoliy bilan kurashishga majbur boʻldi. Abdurahim 839-yilda lavozimidan ozod etildi, oʻrniga Jaʼfar ibn Dinor al-Hayyot keldi.

Abdurahim keyinchalik xalifa Vosiq davrida (842—847) hibsga olingan va boyligini topshirishga majbur boʻlgan. Qamoqda taxminan 844-yilda vafot etgan.

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Iyas ibn Muoviya al-Muzaniy

**Iyas ibn Muoviya al-Muzaniy** () (toʻliq ismi Abu Vasila Iyas ibn Muoviya ibn Qurra) — tobein, qozi. Basrada 8-asrda yashagan. 739 yoki 740-yilda 76 yoshida vafot etgan.
## Manbalar
Salepçioğlu masjidi

**Salepçioğlu masjidi** () – Turkiyaning Izmir shahridagi masjid, shahar markazidagi Kemeraltı tumanida joylashgan. 1905-yilda qurilgan bino homiysi Salepçizade Xoja Ahmad afandi sharafiga nomlangan.

## Meʼmorchiligi
Masjidning tashqi devorlari yashil marmar va tosh bilan qoplangan. Asosiy gumbazdan tashqari, kirish eshigiga qaragan 3 ta kichikroq gumbazi mavjud. Namoz oʻqish zali toʻrtburchak maydonga ega boʻlib, ustki qismi gumbaz bilan qoplangan. Gumbaz ichi oʻymakorlik naqshlari bilan bezatilgan. Asosiy ranglar sifatida qizil, yashil va jigarrang ranglardan foydalanilgan. Oq va kulrang marmardan yasalgan dumaloq mehrob chuqurcha shaklida ishlangan, yuqori qismi geometrik naqshlar bilan bezatilgan. Masjidning ichki qismi pastki va yuqori qatorlardagi ikki qator derazalar bilan yoritiladi.

Masjidning minorasi binoga bevosita ulanmagan boʻlib, shimoli-sharqiy tomonda tosh poydevor ustida qurilgan. Tanasi dumaloq, bitta balkonga ega. Minora juda nozik va hashamatli koʻrinishga ega boʻlib, 1927 hamda 1974-yillarda taʼmirlangan.

## Galereya

Fayl:Salepçioğlu_Camii_domes.jpg|alt=Domes of the Mosque|Masjid gumbazlari
Fayl:TR_Izmir_asv2020-02_img57_Salepçioğlu_Mosque.jpg|alt=Interior of the mosque|Masjidning ichki qismi
Fayl:TR_Izmir_asv2020-02_img58_Salepçioğlu_Mosque.jpg|alt=Dome interior|Gumbazning ichki qismi


## Manbalar

## Havolalar
*
Ismoil ibn Iso ibn Muso al-Hoshimiy

**Ismoil ibn Iso ibn Muso al-Hoshimiy** () —Abbosiylar davridagi persona va Misr noibi.

Iso ibn Musoning oʻgʻli ikkinchi amakivachchasi Horun ar-Rashid () tomonidna 798-yilda Misrga noib etib tayinlangan. Bir necha oy davom etgan noiblikdan soʻng ishdan boʻshatildi, oʻrniga al-Lays ibn al-Fadl tayinlandi.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
Ibrohim ibn Salm al-Bahiliy

**Ibrohim ibn Salm al-Bahiliy** – Abbosiylar xalifaligining arab noibi.

Ibrohim Bahila qabilasining nufuzli oilasidan. Otasi Salm ibn Qutayba Basra noibi sifatida Umaviylar va Abbosiylar davrida xizmat qilgan. Bobosi esa taniqli sarkarda Qutayba ibn Muslim boʻlgan. Bir qancha aka-ukalari va amakilari ham yuqori lavozimlarda ishlagan.

Ibrohim, ukasi Said kabi, xalifa al-Hodiyning () yaqin doʻsti boʻlib, u Ibrohimni Yaman noibi etib tayinlagan. Darhaqiqat, at-Tabariy keltirib oʻtgan rivoyatga koʻra, Ibrohim al-Hodiy davrida saroyda eng yuqori martabaga ega boʻlgan va oʻlimidan soʻng oʻz ukasi Said oʻrinbosar boʻlgan.

## Adabiyotlar

* 
* 

## Manbalar
Ayollar futboli

**Ayollar futboli** – koʻproq ayollar futboli yoki ayollar sokkeri sifatida tanilgan, ayollar oʻynaydigan assotsiatsiya futbolining jamoaviy sport turidir. Bu oʻyin koʻplab mamlakatlardagi ayollar oʻrtasida professional darajada oʻynaladi va xalqaro miqyosda 187 terma jamoa ishtirok etadi. Oʻyin qonunlari deb nomlanuvchi bir xil qoidalar ayollar va erkaklar futbolida qoʻllaniladi.

Ayollar oʻrtasidagi ushbu oʻyin ancha vaqtdan beri mavjud boʻlsa-da, 1970-yillarga qadar asosan xayriya oʻyinlari va jismoniy mashqlar bilan bogʻliq edi. Shu yillargacha futbol faqat erkaklar sporti deb hisoblangan. Ayollar futboli rivojlana boshlashi bilan milliy va xalqaro darajadagi yirik musobaqalar paydo boʻlgan. Baʼzi mamlakatlarda ayollar futboli ayollar uchun eng nufuzli jamoaviy oʻyinlardan biriga aylandi. Bu sport turi shuningdek, professional ligalarga ega boʻlgan kam sonli ayollar sport turlaridan biridir.

Ayollar futbolining tan olinishi uchun kurash oson kechmagan. Bu sport turi oʻzining ilk yuksalishini 1920-yillarda Buyuk Britaniyada boshdan kechirgan. Oʻsha paytda baʼzi oʻyinlarga 50 000 dan ortiq tomoshabin tashrif buyurardi. Biroq, 1921-yil 5-dekabrda Angliya futbol assotsiatsiyasi unga aʼzo boʻlgan klublar foydalanaydigan barcha maydonlarda ayollar futbolini taqiqlash toʻgʻrisida qaror qabul qilgan. Bu taqiq faqatgina 1971-yil iyul oyida bekor qilingan.

1970-yillarda ayollar futboli boʻyicha xalqaro turnirlar juda mashhur edi va eng qadimgi qitʼa chempionati, hozirda ham oʻtkazilayotgan AFC ayollar oʻrtasidagi Osiyo kubogi tashkil etilgan. Biroq, 1986-yilgacha (Ellen Wille) FIFA Kongressida ayol kishi nutq soʻzlamagan. Ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati birinchi marta 1991-yilda Xitoyda boʻlib oʻtgan va shundan beri koʻplab mamlakatlarda yirik televizion tadbirga aylangan.

## Yana qarang

* Ayollar futboli geografiyasi
* Ayollar futboli boʻyicha xalqaro musobaqalar
* Ayollar futbol klublari roʻyxati
* Ayollar futbolida futbolchilar roʻyxati
* Ayollar sporti
* Title IX
* *Sheʼs the Man*
* *Alex & Me*
* *Mustangs FC*
* *Gracie (film)*
* *[[Beckhamdan qolishma]]*
* *Mujskaya jenskaya igra* (film)

## Esltamalar

## Adabiyotlar
* 
* 

## Manbalar

## Havolalar

* FIFA: Womenʼs Football
* Womenʼs Football History
* Womenʼs Soccer United: Home of Worldwide Womenʼs Football
* femaleSOCCER.net: Womenʼs football community portal
Markaziy Afrika Respublikasida islom

Islom **[[Markaziy Afrika Respublikasi]]** aholisining taxminan 8,9 foizini (750 000 kishi) tashkil qiladi va bu mamlakatda xristianlikdan (90 foiz) keyin ikkinchi yirik uyushgan dindir. Musulmonlarning katta qismi sunniylikning Molikiy mazhabiga amalqiladi. Markaziy Afrika musulmonlarining aksariyati shimoli-sharqda, aksar aholosi musulmonlarni tashkil qiladigan Chad va Sudan bilan chegarada yashaydi. &#x5B; ** &#x5D;

## Tarix
Islom Markaziy Afrika Respublikasiga XVII asrda Sahroi Kabir va Nil daryosi doiralarida qullik yoʻllarining kengayishi natijasida kirib kelgan. Islom dini mintaqada 1870-yillardan boshlab tarqala boshladi. Musulmon savdogarlarining mavjudligi, yaqin atrofdagi Sudan va Chaddagi sultonliklarning iqtisodiy kengayishi va mahalliy aholining musulmonlar bilan madaniy yaqinligi islomning ommalashuviga sabab boʻlgan. Islomning ommalashuvi Fransiya mustamlakachilik davrida ham davom etdi, ammo mintaqada diniy muassasalarning yetishmasligi tufayli muvaffaqiyatsizlikga uchradi. 
Fayl:Sultan_and_his_wives_at_Bangassou,_1906.png|alt=The sultan of Bangassou and his wives in 1906.|Bangassu sultoni va uning xotinlari 1906-yil.
Fayl:CAR_mosque_VOA.jpg|alt=A destroyed mosque in Boali in 2014.|2014-yilda Boali shahrida vayron qilingan masjid.
Fayl:Muslims_in_Boda,_Central_African_Republic,_September_2014.jpg|alt=Muslims in Boda, September 2014|Boda musulmonlari, 2014-yil sentabr


## Manabalar
Reşadiye masjidi

**Reşadiye masjidi** () – Turkiyaning Eskishehir shahridagi masjid.

Masjid Odunpazari ilchesining Arifiye mahallasida joylashgan. Masjidning shimoli-gʻarbiy tomonidagi koʻcha ham Reşadiye deb nomlangan. 1916-yilda Usmoniylar sultoni Mehmet V () tomonidan qurilgan boʻlib, *Reşat* nomi bilan ham tanilgan. 1979-yilda avvalgi nomi saqlangan holda qayta qurilgan. Masjid meʼmori Cevat Ulger qurilish yakuniga yetmasidanoq vafot etgan, shu sababli bino uning vafotidan keyin qurib bitkazilgan. Ikki minorali ushbu masjid Istanbulning Eminönü tumanidagi tarixiy Yangi masjid (Yeni Cami) uslubida loyihalashtirilgan.

## Manbalar
Ismoil ibn Solih ibn Ali al-Hoshimiy

**Ismoil ibn Solih** **al-Hoshimiy** () – Abbosiylarning Misr va Halabning 8-asr noibi.

Abbosiylar oilasining aʼzosi hisoblanmish al-Hoshimiy Solih ibn Alining oʻgʻli hamda Abbosiylarning dastlabki ikki Abbosiy xalifa as-Saffoh () va al-Mansurning () amakivachchasi edi.. Horun ar-Rashid davrida () 797-yilda Misr noibi etib tayinlangan. Bir yildan bir oz kamroq davom etgan boshqaruvdan soʻng, ishdan boʻshatildi.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
2024-yil kinoda

Ushbu maqola 2024-yilda kino sanoatida yuz bergan voqealar, jumladan, eng kassabop filmlar, kinofestivallar, shu yili vafot etgan eʼtiborga molik kino arboblari haqida umumiy maʼlumot beradi.

## Eng kassabop filmlar
: 

## Havolalar
* 2024-yilda ekranlarga chiqarilgan filmlar roʻyxati IMDbda
* 2024-yilning eng kassabop filmlari roʻyxati Box Office Mojoda
Luka Uskoković

**Luka Uskoković** (1996-yil 10-aprelda tugʻilgan) – chernogoriyalik futbolchi, Chernogoriyaning „Mladost DG“ klubida himoyachi ampulasida oʻynaydi.

## Faoliyati
Uskoković oʻz faoliyatini Budućnost Podgorica jamoasida boshlagan. 2014-yilda u Sloveniyaning Maribor klubi bilan shartnoma imzolagan. Maribor klubi tarkibida 2021-yilning yozida, shartnomasi tugagunga qadar barcha musobaqalarda 28 ta oʻyinda maydonga tushib, bitta gol urgan. Bir necha oy davomida yangi klub topa olmaganidan soʻng, u 2021-yilning noyabrida Maribor bilan yana shartnoma imzolagan.

## Eslatmalar

## Manbalar

## Havolalar
* Luka Uskoković NZS 
*
Stade Francis-Le Blé

**Stade Francis-Le Blé** – Fransiyaning Brest shahridagi koʻp maqsadli stadion. Hozirda asosan futbol oʻyinlari uchun foydalanialadi va Stade Brestois 29 klubining uy stadioni hisoblanadi. Stadion 15220 tomoshabinga moʻljallangan. Stadion 1982-yilda vafot etgan Brest shahrining sobiq meri Frensis Le Ble sharafiga nomlangan.

Stadion UEFA tomonidan 2-toifa stadioni sifatida tasniflangan, bu esa klub uchun UEFA Chempionlar Ligasi oʻyinlarini oʻtkazishga imkon bermaydi.

## Eslatmalar

## Manbalar

## Havolalar
* Stade Brestois 29 klubi veb-sayti
Maltepe masjidi

**Maltepe masjidi** () – Turkiyaning Anqara shahridagi masjid. Kocatepe masjidi bilan bir qatorda Anqaradagi eng mashhur masjidlardan biri.

## Joylashuvi

Masjid Anqaraning Maltepe mahallasida joylashgan. Gʻarbiy tomonda joylashgan Anıtkabirgacha taxminan 900 metr (3,000 fut), sharqda Sıhhiye maydonigacha boʻlgan masofa taxminan 600 metr (2,000 fut)ni tashkil qiladi.

## Tarixi
Masjid qurilishi meʼmor Recai Akçay tomonidan rejalashtirilgan. Anqara munitsipaliteti tomonidan muqaddas hudud deb eʼlon qilingan. Poydevor qoʻyish marosimi 1954-yilda oʻtkazilgan, qurilish ishlari 1959-yilda yakunlangan.

## Masjid binosi
Binoning umumiy maydoni hovli bilan birga ni tashkil qiladi. Masjidning qurilish rejasi kvadrat shaklda boʻlib, har bir tomoni . Bino pol bilan isitiladi. Yon devorlarining pastki i keramika bilan qoplangan. Masjidda bitta yashil gumbaz boʻlib, balandligi ni tashkil qiladi. Har biri bittadan şerefe (balkon)ga ega boʻlgan minoralarning balandligi ni tashkil qiladi.

## Manbalar
Kocatepe masjidi

**Kocatepe masjidi** () – Turkiyaning Anqara shahridagi eng katta masjid. 1967-yildan 1987-yilgacha Kızılaydagi Kocatepe kvartalida qurilgan boʻlib, kattaligi va markazda joylashganligi sabab Anqaraning deyarli har qanday nuqtasidan koʻzga koʻrinadigan yodgorlikka aylangan.

## Tarixi
Kocatepe masjidini qurish gʻoyasi 1940-yillarga borib taqaladi. 1944-yil 8-dekabrda Turkiya Din ishlari boʻyicha vitse-prezident Ahmet Hamdi Akseki yetmish ikki taʼsischi aʼzosi bilan birgalikda „Anqaraning Yenişehir shahrida masjid qurish jamiyati“ nomi bilan mashhur jamiyat tuzgan. 1947-yilda ushbu jamiyat arxitektorlardan oʻz loyihalarini taqdim qilishlari eʼlon qilgan, ammo ularga taqdim etilgan loyihalarning hech biri jamiyat tomonidan qabul qilinmagan. 1956-yilda oʻsha davrning Bosh vaziri, marhum Adnan Menderesning saʼy-harakatlari bilan Anqarada masjid qurish loyihasi uchun alohida yer ajratilgan va 1957-yilda yana bir bor masjid loyihasi uchun soʻrov tashkil qilingan. Bu safar jami 36 takliflar jamiyat tomonidan baholangan va ular orasida Vedat Dalokay va Nejat Tekelioğlu tomonidan ishlab chiqilgan qoʻshma loyiha amalga oshirish uchun tasdiqlangan.

## Meʼmorchiligi

Qabul qilingan loyiha innovatsion va zamonaviy dizaynga ega edi. Masjid qurilishi boshlangan, biroq uning zamonaviy koʻrinishi konservativlar tomonidan qattiq tanqidga uchragan, shundan soʻng faqatgina poydevor qoʻyilgan qurilish toʻxtatilgan. Vedat Dalokay keyinchalik 1969-yilda Pokistonning Islomobod shahrida joylashgan Faysal masjidi loyihasi boʻyicha xalqaro tanlovda gʻolib chiqib, Kocatepe masjidining oʻzgartirilgan versiyasini barpo etgan. 24 000 namozxonni oʻzida sigʻdira oladigan ushbu masjid dunyodagi eng yirik masjidlardan biri boʻlib, koʻpchilik tomonidan zamonaviy islom meʼmorchiligining ilgʻor namunalari qatoriga kiritilgan.

1967-yilda masjid loyihasi uchun oʻtkazilgan uchinchi tanlovdan soʻng, Hüsrev Tayla va M. Fatin Uluengin tomonidan ishlangan yanada konservativ dizayn tanlab olingan. Ushbu loyiha asosida boshlangan bino qurilishi 1987-yilda qurib bitkazilgan. Masjid Usmoniylar meʼmorchiligining neo-klassik uslubida qurilgan boʻlib, uning dizaynini yaratishda Edirnedagi Salimiya masjidi, shuningdek, Istanbuldagi Shahzoda va Sulton Ahmet masjidlaridan ilhomlanilgan. Ushbu meʼmorchilik namunalari ham oʻz navbatida Ayo Sofiya ibodatxonasining Vizantiya meʼmorchiligidan taʼsirlanib yaratilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Kocatepe masjidining suratlari 
* Kocatepe masjidiga 3D panoramali sayohat
* Vedat Dalokayning Kocatepe masjidi uchun qurilmagan masjid dizaynining namunaviy suratlari
* Vedat Dalokayning Kocatepe masjidi uchun qurilmagan masjid dizaynining animatsiyasi
* Masjidning oʻlchamlarini ushbu masjidning akustik tadqiqotining 11-bandida topish mumkin.
El Salvadorda shialik

Salvadorda kichik shia jamiyati bor. Mamlakatda shia jamoasi tomonidan boshqariladigan *Fotima Az-Zahro* nomli islom kutubxonasi faoliyat olib boradi. Kutubxona Markaziy Amerikadagi birinchi islomiy jurnal *Revista Biblioteca Islámica* ni nashr etish bilan shugʻullanadi.

## Yana qarang

* Kanadada shia islomi
## Manbalar
Qanbar

**Qanbar** () – imom Alining hamrohi. U Alining xizmatkori va yaqin hamrohi boʻlgan. Qanbar Hajjoj ibn Yusuf tomonidan oʻldirilgan.

## Manbalar
Lixtenshteynda islom

## Demografiyasi

2000 -yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2009- yilda mamlakatda taxminan 2000 musulmon yashagan (umumiy aholining taxminan 4,8 foizi).2010 yilgi aholini roʻyxatga olishda aholining 5,4% (1960 kishi) musulmonlar edi; 2015 -yilgi aholini roʻyxatga olishda bu raqam 5,9% ga koʻtarildi.

2020- yilda aholining 6,27 foizi musulmonlar edi. Pew Research Center maʼlumotlariga koʻra, bu raqam 2030 -yilgacha doimiy boʻlib qoladi.

Lixtenshteyndagi musulmonlarning katta qismi sunniylar va asosan Turkiya, Kosovo, Bosniya va Gersegovina va Shimoliy Makedoniyadan.Aholini roʻyxatga olish hisobotlarida musulmon aholisining qancha qismi Lixtenshteyn fuqaroligiga ega ekanligi koʻrsatilmagan.

## Koʻrib chiqish

2001-yildan beri hukumat musulmon jamiyatiga bitta imom uchun yashash ruxsatnomasini, shuningdek, Ramazon oyida qoʻshimcha imom uchun bitta qisqa muddatli yashash ruxsatini berdi.

2006-yilda hukumat musulmon jamiyatiga 20 000 AQSH dollari (25 000 Shveytsariya franki) hissa qoʻshgan.

## Manbalar
Ali al-Ihqaqiy

**Mirzo Ali Muso al-Ihqaqiy** () (1887-yil 14-oktabr – 1967-yil 5-yanvar) Quvaytlik oʻn ikki shia marjasi va Shayxiy mazhabining Ihqaqiy boʻlimining rahbari. Al-Ihqaqiy oilasi Eron Ozarbayjonining Osku shahridan kelib chiqqan, ammo al-Ihqaqiy 1950-yillarda Quvaytda shayxiylar jamoasining diniy ishlarini boshqarish bilan shugʻullangan. U Quvaytda tashkil etilgan birinchi shayxiy marja edi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

*
Kongo Respublikasida islom

Kongo Respublikasi asosan nasroniylar davlati boʻlib, islom dinidagi nsonlar ozchilikni tashkil etadi. Mamlakat konstitutsiyasi dunyoviy xususiyatga ega boʻlganligi sababli, musulmonlar mamlakatda diniy targʻibot qilish va masjidlar qurishda erkin.

Islom dini Kongo Respublikasiga 19-asr oʻrtalarida Shimoliy Afrika orqali kirib keldi. Mamlakatdagi musulmonlar jamoasi aholining 14 foizini tashkil qiladi. 2005-yilda Brazzavilda yangi katta masjid qurildi. Shahar markazlarida ishchilarning baʼzilari Gʻarbiy Afrika va Livandan, baʼzilari esa Shimoliy Afrikadan kelgan muhojirlardan iborat edi. Gʻarbiy Afrika immigrantlari asosan Mali, Benin, Togo, Mavritaniya va Senegaldan kelgan. Livanliklar asosan sunniy musulmonlar edi. Shuningdek, koʻp musulmonlar Chad shahrida istiqomat qilardi.

Yillar davomida bir qancha mahalliy kongoliklar ham islomni qabul qilishgan. Ular oʻzlarining islomiy uyushmalarini tashkil qildi. Ouenzening Brazzavil mahallasidagi Qirol Faysal masjidida oʻz faoliyatini olib bormoqdalar.

Musulmonlarning muqaddas kunlari hurmat qilinadi, ammo milliy bayram sifatida qabul qishmaydi. Ish beruvchilar milliy kalendarga bayram kunlarini dam olish kuni sifatida kiritmagan, ammo nishonlashni istagan musulmonlarga ruxsat berishadi.

## Manbalari
Kurtuluş masjidi

**Kurtuluş masjidi** (), ilgari **Avliyo Maryam sobori** yoki **Muqaddas Xudoning Onasi cherkovi** nomlari bilan atalgan, Turkiyaning Gaziantep shahri, Şahinbey munitsipalitetidagi Tepebaşı tumanida joylashgan masjid. Dastlab arman apostol cherkovi sifatida qurilgan, arman genotsididan keyin otxonaga, keyinroq qamoqxonaga aylantirilgan. Cherkov loyihasi sulton Abdulhamid II ga xizmat koʻrsatgan usmoniy-arman meʼmori Sarkis Balyan tomonidan ishlab chiqilgan. Bino 1892–1893-yillarda toshtarosh usta Sarkis Taşchiyan tomonidan qurilgan.

## Tarixi

1915-yilda Gaziantep armanlarining deyarli barchasi genotsid paytida Suriya choʻliga surgun qilingan. Cherkov 1915-yil 22-avgustda muhrlab yopib qoʻyilgan. Uning jihozlari katta otxonaga koʻchirilgan, keyinchalik kim oshdi savdosida sotilgan. Uch yildan ortiq vaqt davomida sobor hukumat tomonidan harbiy maqsadlarda foydalanilgan. Keyinchalik, 1920-yillarning boshlarida qamoqxonaga aylantirilib, 1970-yillargacha qamoqxona sifatida foydalanilgan.

Bino 1986-yilda masjidga aylantirilgan. Qoʻngʻiroq minorasining yuqori yarmi buzilib, qolgan qismi bitta balkonli minoraga aylantirilgan. 

Taʼmirlash ishlaridan soʻng masjid 2017-yil 17-iyun kuni qayta ochilgan.

2023-yilda Turkiya—Suriya zilzilasi paytida masjidning gumbazi va minoralari qulab tushgan.

## Manbalar
Murat al-Uqul

**Murat al-Uqul** (arabcha: مرآة العقول, maʼnosi: Aqllar koʻzgusi) (toʻliq nomi: Merʾāt al-ʿoqul fi šarḥ aḵbār āl al-rasul: Šarḥ ketāb al-Kāfi leʼl-Kolayni) shia hadis kitoblarining toʻrttasidan biri boʻlgan Al-Kafiyning sharhi hisoblanadi. Unda shia olimi Muhammad-Baqir Majlisiy (vafoti 1110/1698) tomonidan hadislar darajalari va sharhlari keltirilgan. Asl nusxasi 25 jilddan iborat boʻlib, arab tilida yozilgan. Ushbu kitobdagi hadislar sharhi oʻn ikki imom shia jamoasi orasidagi eng muhim sharhlardan biri sifatida qaraladi.
## Manbalar
Alouddin Sobir Kaliyariy

Xoja Sultonul Orifin Sayyid **Alouddin Ali Ahmad Sobir** (1196–1291) (**Sobir Kaliyariy,** urdu:صابر کلیری) – 13-asrning hind sunniy musulmon voizi va soʻfiy avliyosi edi. U Bobo Faridning jiyani va davomchisi, Abdulqodir Gʻiloniyning nabirasi, Chishti ordenining Sobiriya boʻlimi asoschisi edi.

## Biografiyasi
Sobir Kaliyariy Abdulqodir Gʻiloniyning nabirasi edi. Uning otasi Sayyid Abdusalom Abdurahim Jiloniy – Abdulvahob Jiloniyning oʻgʻli, Abdulqodir Jiloniyning toʻngʻich oʻgʻli edi. Uning onasi Jamila, bobo Fariduddin Ganjshakarning opasi va ikkinchi Roshidun xalifa Umar al-Foruqning bevosita avlodi edi.

Sobir Kaliyariy hijriy 592-yil (mil. 1196-yil) rabi’ul-avval oyining 13-kunida tugʻilgan. 1204-yilda otasi vafotidan keyin onasi uni Pakpattanga, Bobo Faridning oldiga olib keldi.

Bobo Farid unga oziq-ovqat tarqatish vazifasini topshirdi (*Langar – muhtojlarga oziq-ovqat topshiradigan muassasa*). U bu burchni xursandchilik bilan qabul qildi va ular orasida ibodat bilan mashgʻul boʻldi. U oʻz vazifalarini yaxshi bajardi va Bobo Farid Ganjshakarning nutqida ham qatnashdi. Tez-tez va doimiy roʻza tutish, barglar va yovvoyi taomlarni isteʼmol qilish uni zaiflashtirib qoʻydi.

Onasi yana qaytib kelib, uni koʻrgach, ukasiga (Bobo Farid) uning zaifligidan shikoyat qiladi. Bobo Farid uni chaqirib, sababini soʻradi. Sobir: „Menga ovqat tarqatishni buyurdingiz, undan yeyishni emas“, deb javob berdi. Baba Farid uni quchoqlab, xursand boʻlib: „U sobir (sabrli, chidamli)“, dedi. Oʻsha kundan boshlab u „Sobir“ nomi bilan mashhur boʻldi.

## Dargoh

Uning orom topgan joyi (*[[Dargah|Dargoh]]*) Ganga kanalidan tashqaridagi Haridvar tumanida, Rurkidan 7 km uzoqlikdagi Piron Kaliyar Sharifda joylashgan va unga metalldan qurilgan yoʻl orqali borish mumkin. Qabr Dehli Sultonligi hukmdori Ibrohim Loʻdiy tomonidan qurilgan.

Har yili hijriy taqvimning rabi’ul-avval oyida ziyoratgohda 15 kunlik „Urs“ tantanalari oʻtkaziladi va Dargoh dini, tabaqasi va eʼtiqodidan qatʼiy nazar, katta miqdorda milliy integratsiya ramziga aylangan.

## Yana qarang

* Chishti ordeni
* Nizomuddin Avliyo
* Kaliyari Sharif
* Piron Kaliyar majlisi saylov okrugi

## Maʼlumotnomalar

* Book: *Tadhkira Anwar-i-Sabiri – An account of Sabir’s Enlightenment]* by Dar-ul-Ehsan Publications and Sabir’ul Baqa Networks
* *Mashaikh-e-Chist*, by Maulana Muhammad Zakariyya, Translated by Mujlisul Ulama of South Africa, 1998
* *Islam in India*, by Vidyajyoti Institute of Religious Studies Islamic Section. Vikas Pub. House, 1985. ISBN&nbsp;. *page 61*.
* *Encyclopaedia of Sufism*, Ed. Masood Ali Khan & S. Ram. New Delhi, Anmol, 2003, Vol 1–12. ISBN&nbsp;. (Vol 5.)
* Rose, H. A., Ibbetson, D., Maclagan, E. D.*A glossary of the tribes and castes of the Punjab and North-West Frontier Province. Vol. 3, L.-Z with Appendices A.-L*, Asian Educational Services, 1990. ISBN&nbsp;

## Manbalar
Ibn Abu Isʼhoq

**Abdulloh ibn Abu Isʼhoq al-Hadramiy** () (717-yilda tugʻilgan) – yamanlik arab. Arab tili grammatikasi bilan shugʻullangan. Badaviylarning til qoʻllanishiga tayanib, meʼyoriy grammatikani tuzgan. Shuningdek, arab tilida lingvistik analogiyadan foydalangan ilk shaxs tan olinadi.

Ibn Abu Ishoqning ikki shogirdi Horun ibn Muso va Abu Amr ibn al-Alo edi. Shogirdi al-Saqafiy koʻproq meʼyoriy qarashlarni, al-Ala esa koʻproq tavsifiy yondashuvni qoʻllagan. Ularning tafovutlari arab tili grammatikasining Kufa va Basra maktablariga boʻlinishiga asos boʻlgan deb taxmin qilinadi. Ibn Abu Is’hoq oddiy nutq tahlilidan koʻra grammatika qoidalarini yaxshiroq bilgani aytiladi.

Abu Is’hoqning ishi keyingi grammatikachilar uchun katta taʼsir koʻrsatgan. Buning isboti sifatida Sibavayh oʻzining arab grammatikasiga oid asosiy asarida uni yetti marta obroʻli manba sifatida keltirgan.

## Manbalar