Clariant AG

**Clariant AG -** Shveysariyaning transmilliy ixtisoslashgan kimyoviy moddalar ishlab chiqaruvchi kompaniyasi boʻlib, 1995-yilda Sandoz kompaniyasining spin-offi sifatida tashkil etilgan. Kompaniya toʻrtta biznes sohasiga yoʻnaltirilgan: kimyoviy parvarishlash moddalari (isteʼmol va sanoat); katalizatorlar; tabiiy resurslar (neft va togʻ-kon sanoati, foydali qazilmalar); va plastmassa va qoplamalar. Bosh qarorgohi Shveysariyaning Muttenz shahrida joylashgan. Ochiq aksiyadorlik kompaniyasi 53 mamlakatdagi 110 ta operatsion kompaniyani oʻz ichiga oladi. Asosiy ishlab chiqarish joylari Yevropa, Shimoliy Amerika, Janubiy Amerika, Xitoy va Hindistonda joylashgan. 2015-yilda davom etayotgan operatsiyalardan sotuvlar 5,8 milliard CHFni tashkil etdi.

Yevropa bozorlari savdoning uchdan bir qismini, Osiyo-Tinch okeani, Shimoliy Amerika va Lotin Amerikasi esa har birining beshdan bir qismini tashkil qiladi. 2015-yilda sof daromad 227 million CHF, EBITDA esa 853 million CHF edi. Kompaniyaning sotuvlari 6 milliard dollar atrofida. Bosh ofisi rasmiy ravishda Muttenz shahrida joylashgan, ammo markaziy funksiyalarning aksariyati Shveysariyaning Bazel yaqinidagi Pratteln shahridagi maxsus korporativ markazda joylashgan. Clariantning toʻrtta biznes sohasi quyidagilardir: Plastmassalar va qoplamalar (savdoning 42% atrofida), Kimyoviy parvarishlash (savdoning 25% atrofida), Tabiiy resurslar (savdoning 21% atrofida) va Katalizatorlar (savdoning 12% atrofida).

## Biznes tarixi
Kompaniya 1995-yilda Sandoz kimyoviy operatsiyalarining spin-off (IPO) sifatida ish boshlagan, keyinchalik u oʻzining farmasevtika biznesini Ciba-Geigy kompaniyasi bilan birlashtirib, Novartisni tashkil qilgan. (Ciba-Geigy shuningdek, keyinchalik BASF tomonidan sotib olingan Ciba Specialty Chemicals deb nomlangan kimyoviy operatsiyalarini ishlab chiqarishni davom ettirdi.) 1997-yilda Clariant Hoechstning maxsus kimyoviy biznesini sotib olishi bilan sezilarli darajada oʻsdi.

2000-yilda Clariant British Tar Products (BTP plc), 2006-yilda Clariant Ciba Masterbatches boʻlimini va 2011-yilda Clariant Germaniyaning Süd-Chemie ixtisoslashgan kimyo kompaniyasini sotib oldi. 2013-yilda Clariant oʻzining toʻqimachilik kimyoviy moddalari, emulsiyalari va qogʻozga ixtisoslashgan korxonalarini SK Capitalga ajratdi. 2014-yilda Clariant charm xizmatlarini Stahl Holdingsga va yuvish vositalari va oraliq mahsulotlar biznesini Xalqaro Kimyoviy Investorlar Guruhining Weylchem kompaniyasiga berdi. 2016-yilda Clariant rangli nou-xau boʻlgan matchmycolor LLC va Yaponiyaning Konica Minolta Inc texnologiya kompaniyasi bilan poliolefinli mahsulotlarni rang berishni oson va tezroq qilish uchun hamkorlik qildi.

2019-yilda Clariant Forbesning Amerikaning eng yaxshi ish beruvchilari roʻyxatida 126-oʻrinni egalladi. 2020-yilda Clariant Forbes roʻyxatida 684-oʻrinni egalladi.

2022-yilda Clariant oʻzining Pigments biznesini Heubach Group va SK Capital Partners konsorsiumiga sotdi. Clariant yangi xolding kompaniyasining 20% ulushini saqlab qolish uchun qayta sarmoya kiritdi.

### Tenglarning birlashuvi: HuntsmanClariant
2017-yilning may oyida Clariant va Huntsman korporatsiyasi ixtisoslashgan kimyoviy ishlab chiqarish bo‘yicha jahon yetakchisi bo‘lgan HuntsmanClariant kompaniyasini teng huquqli birlashtirib olishlarini e’lon qilishdi – kelishuv qiymati 20 milliard dollar. Clariant aksiyadorlari yangi korxonaning 52%, Huntsman aksiyadorlari esa qolgan 48% aksiyalarga egalik qiladilar.

2017-yil oktyabr oyida Clariant va Huntsman korporatsiyasi oʻrtasidagi qoʻshilish Shveysariya qonunchiligida talab qilinadigan uchdan ikki qismi aksiyadorlarning roziligini olish mumkin emasligi xavotirlari tufayli toʻxtatildi.

2018-yil 25-yanvarda Corvex Management LP va 40 North investitsiya guruhi oʻrtasidagi hamkorlik boʻlgan White Tale Holdings oʻzining uzoq muddatli egasi ekanligi haqidagi oldingi daʼvolariga qaramay, oʻz ulushlarining 25 foizini SABICga sotdi. Ushbu yangilik tufayli aksiyalar 11 foizga tushib ketdi va kompaniyaning bozor qiymatidan taxminan 1 milliard Shveysariya frankini (1 milliard dollar) yoʻqotdi.

### Tadqiqot va ishlanma
2015-yil oxiriga kelib, Clariant’ning 17 000 ga yaqin xodimlaridan 1100 ga yaqini asosan kompaniyaning 8 ta global ilmiy-tadqiqot markazlarida va 50 dan ortiq texnik qo‘llash markazlarida ilmiy-tadqiqot ishlari bilan shug‘ullangan. 2015 yilda kompaniya ilmiy-tadqiqot ishlariga 204 million CHF yoki sotishning 3,5 foizini sarfladi.

### Barqarorlik
Clariant 2013-yildan beri Dow Jones Barqarorlik indeksiga (DJSI) kiritilgan. Clariant, shuningdek, DJSI Europe va FTSE4Good indeksining tarkibiy qismidir.

### Buxgalteriya tekshiruvi
2022-yil 14-fevralda Clariant o‘zining 2021-yilgi yillik hisobotini e’lon qilishni kechiktirdi va kompaniya ichki ma’lumot tarqatuvchilar tomonidan xodimlarning moliyaviy maqsadlarga erishish uchun hisoblarni manipulyatsiya qilgani haqidagi da’volarini tekshirayotganini aytib, aksiyadorlarning yillik umumiy yig‘ilishini kechiktirdi.

## Clariant Active Ingredients
2017-yil yanvar oyida Clariant kosmetika sanoati uchun faol moddalarga bagʻishlangan yangi biznes boʻlimini ochdi. Tuluzada, Oncopole janubidagi Bioparc hududida joylashgan ushbu yangi blok Clariantning ikki strategik hamkori BioSpectrum va Beraca bilan tabiiy manbalardan olingan mahsulotlar portfelini kengaytirishga qaratilgan.

Yangi obyekt mahsulot sinovlari va teri biologiyasini oʻrganish uchun laboratoriyalar va maxsus ilmiy-tadqiqot va marketing guruhlarini oʻz ichiga oladi. 2017-yil oxirida Clariant Active Ingredients 17 nafar xodimdan iborat edi.

## Mukofotlar
2020 yilda Clariant “Eng yaxshi mahsulot” va “Eng yaxshi barqaror jarayon” nominatsiyalari boʻyicha Henkel yopishtiruvchi texnologiyalar barqarorligi mukofoti va Clariant ICIS innovatsion mukofotiga sazovor boʻldi.

## Manbalar