Pol Riant

**Paul Edouard Didier Riant** (1836-yil 7-avgust, Parij — 1888-yil 17-dekabr, Massongexdagi Château La Vorpillière) — fransuz tarixchisi va ilmiy muharrir. U asosan Salib yurishlari tarixini o‘rganish bilan mashhur bo‘lgan.

U Salib yurishlari va Sharqdagi Lotin davlatlari tarixiga oid birlamchi manbalarni ilmiy tahrirlash sohasida juda faol ishlagan. Paul Edouard Didier Riant Société de l'Orient Latin jamiyatiga asos solgan va unga rahbarlik qilgan. Shuningdek, u ushbu jamiyatning rasmiy nashri — Revue de l'Orient latin jurnalini tashkil etgan. Mazkur jurnal 1911-yilgacha nashr etilib kelgan.
Tarixchi sifatida Riant Shimoliy Salib yurishlari, ayniqsa Skandinaviya hududidagi yurishlarni o‘rganishga muhim hissa qo‘shgan.

## Biografiya

Paul Riant Parij shahar kengashi a’zosi va Sena departamenti umumiy kengashi a’zosi bo‘lgan Didier-Nicolas Riant (1790–1864) hamda Joséphine Anne Françoise Fayard de Bourdeille (1809–1881) oilasida tug‘ilgan. Uning otasining birinchi nikohidan tug‘ilgan Charles va Théodore ismli ikki o‘gay akasi bo‘lgan.
Riant Parijning 15-okrugida joylashgan Vaugirard jezuit kollejida tahsil olgan. 1859-yilda u Daniya, Norvegiya, Shvetsiya va Finlyandiya davlatlariga ilmiy safar qilgan, 1862-yilda esa bu hududlarga ikkinchi bor borgan. 1865-yilda u Sorbonna universitetida falsafa doktori ilmiy darajasini olgan. Uning dissertatsiyasi “Salib yurishlari davrida skandinaviyaliklarning Muqaddas zaminga qilgan yurishlari va ziyoratlari” mavzusiga bag‘ishlangan edi.
1864-yil 8-martda ushbu ilmiy ishi yuqori baholanib, Rim papasi Piy IX tomonidan unga Rim grafi (comes Romanus) unvoni berilgan. Shundan so‘ng u o‘zini Graf Paul Riant deb atay boshlagan. Uning gerbi Fransiya qiroli Lui XII davrida xizmat qilgan Jak Riantga tegishli bo‘lgan tarixiy ramzlarga asoslangan.
1875-yilda Riant Société de l'Orient Latin (Sharqiy Lotin jamiyati)ni tashkil etgan. Bu jamiyat Salib yurishlariga oid hujjatlarni topish va nashr etish bilan shug‘ullangan.[5] Riant jamiyatda kotib-xazinachi bo‘lib ishlagan va uning faoliyatida muhim rol o‘ynagan. U deyarli to‘liq holda Archives de l'Orient Latin (1881 va 1884) hamda Revue de l'Orient Latin jurnalining 12 jildlik nashrini (1893–1911) moliyalashtirgan.
Riant boshqa tadqiqotchilarni ham qo‘llab-quvvatlagan. Jumladan, mashhur nemis tarixchisi Reinhold Röhricht bilan yaqin hamkorlik qilgan. Röhrichtning Bibliotheca geographica Palaestinae asari uchun Riant ko‘plab noyob hujjatlarni taqdim etgan. Ushbu asar 1890-yilda nashr etilganda Röhricht uni Riant xotirasiga bag‘ishlagan. Shuningdek, Riant nemis Salib yurishlari tarixchilari maktabi vakillari bilan faol aloqada bo‘lgan va Heinrich Hagenmeyerning Pierre l’Ermite haqidagi asarining 1883-yilgi fransuzcha tarjimasiga so‘zboshi yozgan.

1880-yilda Paul Riant Académie des Inscriptions et Belles-Lettres a’zoligiga qabul qilingan. U yerda u asosan Salib yurishlariga oid manbalarni ilmiy nashr etish masalalari bilan shug‘ullangan. 1868-yil 8-sentabrda u Antoinette Cornuau d’Offémont (1845–1910) bilan turmush qurgan. Ular to‘rt nafar farzandli bo‘lgan.
Sog‘lig‘i sababli Riant vaqtining katta qismini Shveysariyaning Massongex shahridagi Château de Vorpillière saroyida o‘tkazgan. 1882-yilda u bu joyni doimiy yashash manziliga aylantirgan va 1888-yilda shu yerda vafot etgan. U Saint Maurice bazilikasiga dafn etilgan.

U vafotidan bir kun o‘tib, o‘gay ukasi Théodore Riant uning o‘limi haqida Akademiyaga maktub orqali xabar bergan. Paul Riant butun hayoti davomida katta miqdorda kitob va hujjatlar to‘plagan bo‘lib, uning shaxsiy ilmiy kutubxonasi 40 mingdan ortiq jilddan iborat edi.

## Manbalar