Arik Kiv

**Kiv Arik (Arnold) Yefimovich** (1935-yil 28-iyul Odessada tugʻilgan) – sovet va ukrain fizigi. Fizika-matematika fanlari doktori (1978), professor (1982).

## Hayoti
U 1935-yil 28-iyulda Odessa shahrida tugʻilgan 1959-yilda Odessa davlat universitetini tamomlab, 1960—1972-yillarda Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasida (Toshkent shahri) ishlagan (Yadro fizikasi va elektronika instituti ilmiy xodimi, ayni paytda fizika-matematika fanlari boʻlimi ilmiy kotibi). 1962—1970-yillarda Atom energiyasidan tinch maqsadlarda foydalanish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengashning ilmiy kotibi, Toshkent politexnika instituti oʻqituvchisi boʻlgan.
1972—1983-yillarda Krivoy Rog pedagogika institutida fizika kafedrasi mudiri, 1983-yildan Janubiy Ukraina pedagogika universitetida (Odessa): nazariy fizika kafedrasi mudiri va 2006-yildan fizik-matematik modellashtirish kafedrasi mudiri lavozimlarida faoliyat olib borgan.

## Ilmiy faoliyati
Qattiq jismlar boʻyicha mutaxassis. Kaliy sulfidida radiatsiya taʼsiri muammosini oʻrgangan. Yarimoʻtkazgichlarda pol osti nurlanish effektlari va radiatsiya bilan stimulyatsiya qilingan diffuziya nazariyasini ishlab chiqqan. Elektron asbob-uskunalar va qurilmalar materiallarining strukturaviy shikastlanishiga kam energiyali nurlanish taʼsirini isbotlagan. Materiallarning tabiiy qarish mexanizmlarini aniqlab, materiallar va asboblarning foydalanish resursini aniqlash vositalarini ishlab chiqadi.

70 ta ilmiy maqolalar muallifi. Praga va Riga universitetlari ilmiy kengashi aʼzosi. Soros professori.

### Ilmiy ishlari

1. Yarimoʻtkazgichlarda nuqsonlarning hosil boʻlishi va migratsiyasi mexanizmlari / M., 1981-yil.

2. Qattiq jismli elektronikada radiatsiya usullari / M., 1990-yil.

3. Qattiq sirtlarni yoʻq qilish mexanizmlari induktsiyalangan elektron qoʻzgʻalishlar // Qattiq jismlardagi elektron va atom jarayonlarini kompyuter modellashtirish. Boston; London; Dordrext, 1997-yil.

4. NROM xotira tranzistorlarida HT Vt siljishining tabiati // Elektron qurilmalarda IEEE tranzaktsiyalari. 2006-yil. jild. 53.

5. Teskari yoʻnaltirilgan metall oksidi / kremniy tuzilmalarining nurlanish natijasida kelib chiqqan pulsatsiyalari // Ilova. fizika. Xatlar. 2007-yil. jild. 91 (birgalikda yozilgan).

6. Prognoz qilingan tuzilishga ega boʻlgan nanozarrachalarning ion nurlari natijasida hosil boʻlishi. Ekologik xavfsizlik uchun nanoqurilmalar va nanomateriallar. Berlin, 2011-yil (birgalikda yozilgan).

## Mukofotlari

* Fan va texnika sohasidagi Ukraina SSR Davlat mukofoti (1983-yil 13-dekabr);
* SSSR Davlat mukofoti (1988);
* Ilmiy tadqiqotlardagi yutuqlari uchun Ukraina Milliy Fanlar Akademiyasi Prezidentining diplomi (2010);
* Ukraina SSR xalq taʼlimi aʼlochisi;
* Ukrainada xizmat koʻrsatgan taʼlim xodimi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Kiv, Arik Yefimovich // Yensiklopedіya suchasnoї Ukraїni : [ukr.] : u 30 t. / NAN Ukraїni, Naukove tovaristvo іm. Shevchenka, Institut ensiklopedicheskix issledovaniy NAN Ukraini. – K., 2001—…. – .
*  Kiv Arik Yefimovich // Ensiklopediya Krivorojya : [ukr.] : u 2 t. / Sost. V. F. Buxtiyarov. – Krivoy Rog : Yavva, 2005. – T. 1. A—K. – S. 551. – 704 s. – 2600 ekz. –  (t. 1. A—K).
* Kіv Arіk Yuximovich [doktor fіziko-matematichnix nauk, profesor, zavіduvach kafedri fіziki KDPІ 1972—1984 rr.] // Profesori Krivorіzkogo pedagogіchnogo / uporyad.: V. A. Fіnіcheva, O. A. Dіkunova; redkol.: Ya. V. Shramko (golova), O. A. Ostroushko, V. P. Lisechko, І. V. Shelevitskiy, L. V. Burman, G. M. Vіnyar, M. V. Vardanyan (lіt. red.). – Kriviy Rіg, 2015. – S. 86—87.
* Kіv Arіk Yuximovich // Viщa pedagogіchna osvіta і nauka Ukraїni: іstorіya, sogodennya ta perspektivi rozvitku. Dnіpropetrovska oblast / NAPN Ukraїni; Іn-t viщoї osvіti; redkol.: Ya. V. Shramko [ta іn.]. – K., 2011. – S. 111.
* Kіv Arnold Yuximovich // Vchenі vuzіv Odesi: bіobіblіografіchniy dovіdnik. Vip. 2. Prirodnichі nauki. 1946—2017. Ch. 4. Fіziki. Astronomi / ONNB; uporyad. A. V. Іvanchenko; nauk. kerіvnik G. S. Dragan; red. І. S. Shelestovich. – Odesa, 2018. – 256 s. – S. 72—74.

## Havolalar

* Kiv Arnold Yuximovich. Arxivnaya kopiya