open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sadri Saʼdiyev

**Sadri Saʼdiyev** (1937-yil 23-aprel Samarqand viloyati) – adabiyotshunos, filologiya fanlari doktori (1990), professor (1992), Samarqanddagi „Rudakiy gʻaznasi“ boshqarmasi raisi. 2006-yildan Tojikiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

## Hayoti
Sadri Saʼdiev 1937-yil 23-aprelda Samarqand viloyatida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston davlat universiteti (hozirgi Samarqand davlat universiteti) filologiya fakultetining tojik kafedrasida tahsil olgan. U Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston davlat universitetini 1962-yilda tugatgan. Tojikiston fanlar akademiyasi til va adabiyot, qoʻlyozmalar va sharqshunoslik ilmiy-tadqiqot instituti sharqshunoslik boʻlimi, fors-tojik adabiyoti boʻlimi katta laboranti (1962—1971). 1971-yilda Tojikiston Fanlar akademiyasining ijtimoiy fanlar boʻlimida „XII asrning mashhur satirik shoiri Suzaniy Samarqandiyning hayoti va ijodi“ mavzusida nomzodlik, 1990-yilda Rudakiy nomidagi Tojikiston davlat universitetida „XVII asrda tojik adabiyoti taraqqiyotining asosiy tendensiyalari“ mavzusida esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1985-yilda tugʻilib oʻsgan Samarqand shahriga qaytib keldi. Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universiteti sharq chet tili va adabiyoti kafedrasida mudir, dotsent, professor boʻlgan (1985—1999). 2000-yildan nafaqaga chiqqan.

## Ijodiy faoliyati
Sadri Saʼdiyev „Movarovonahr shoirlari poetikasi“, „XI asrning ikkinchi yarmi va XII asr boshlarida tojik adabiyoti (Gʻaznin adabiy doirasi)“, „XVII asr tojik adabiyoti“ kabi 6 ta ilmiy tezis va 8 ta alohida kitoblar muallifi. Tojikiston va Oʻzbekiston matbuot sahifalarida 400 dan ortiq ilmiy, ommaviy va publitsistik maqolalari chop etilgan. Toʻraqul Zehni bilan birgalikda „Yer yuzidagi polshalik soʻzlovchilar“ kitobini, Rasul Hodizoda va Usmon Karimov bilan birgalikda „Tojik adabiyoti (XVI-XIX asrlar va XX asr boshlari)“ darsligini yozgan. 1991-yildan Samarqanddagi „Rudakiy xazina“ idorasiga mudirlik etib, Samarqanddagi safdoshlarining tashabbusi va bevosita ishtiroki natijasida fors-tojik sheʼriyatining otasi, fors-tojik sheʼriyatining asoschisi Rudakiy haykali oʻrnatildi. Shuningdek, Samarqand tojiklari madaniyat markazi rahbari sifatida samarali faoliyat yuritib, bu qadimiy zaminda milliy madaniyatning tiklanishi, tojik tilini asrab-avaylash va rivojlantirish yoʻlida muttasil harakat qilib kelmoqda.

## Manbalar
Mahdumi Xorazm mahallasi

**Mahdumi Xorazm mahallasi** – Samarqand shahri hududida joylashgan qadimiy mahalla.

Mahdumi Xorazm mahallasi XV-XVI asrlarda tashkil topgan. Uning nomi shu mintaqada yashagan tasavvuf tariqatining buyuk namoyandasi, Ahmad Yassaviy taʼlimotining davomchisi boʻlgan Mahdumi Xorazm nomi bilan bogʻliq. Mahdumi Xorazm islom olamida salmoqli oʻrin egallaydi. Uning qarashlariga oid talaygina diniy va tarixiy manbalar mavjud. Abu Tohirxoja Samarqandiyning „Samariya“ asarida bu ulugʻ zotning xizmatlari Samarqandda yassaviya va naqshbandiya tariqatlarini rivojlantirishdagi roli bilan izohlanadi. Ushbu asarda keltirilishicha „Gʻori oshiqon“dagi soʻfiylik hujralari, muqaddas joylar va chillaxonada oʻtirishni istagan dindorlarga yaratilgan qulayliklar haqida soʻz boradi. Shuningdek, ushbu hududda Mavlono Darvish mozori ham mavjud boʻlib, Mavlono Darvishning Mahdumi Xorazm bilan ruhiy yaqinligi, mashhur „Hidoya“ asarining muallifi Burhoniddin Margʻinoniyning izdoshi ekanligi toʻgʻrisida dalillar keltirilgan. Xoja Ahror Valiy ham Mavlono Darvishning qabrini ziyorat qilishga ishtiyoqi baland boʻlgan. Mahdumi Xorazm mahallasi shimol tomondan Qozi Kalon, sharqiy tomondan Yahudiylar mahallasi bilan, janubdan Qozi Gʻafur va gʻarbdan Urmitan (shahar arigʻi oldida) mahallalari bilan chegaradosh. Mahallada, asosan, mix ishlab chiqaruvchi hunarmandlar va temirchilar yashaganlar. Mahdumi Xorazm mahallasi hududida Qozi Gʻafur madrasasi, masjid, hovuz, hujralar, savdo doʻkonlari, tahoratxona hamda karvonsaroylar mavjud. Mahallada Ulugʻbek madrasasining taniqli mudarrisi Mirjaloliddin, shoirlar Sipandiy, N.Pisandiy, naqqoshlar A.Latipov va Abduzohid va boshqa xalq ustalari istiqomat qilganlar.

## Yana qarang
* Nayman mahallasi
* Dobusiya mahallasi

## Manbalar
Dobusiya mahallasi

**Dabusqal’a mahallasi** – Samarqand viloyati Paxtachi tumani hududida joylashgan boʻlib, Samarqanddagi qadimiy guzarlarlardan biridir.
Dabusqal’a mahallasi 1997-yilda tashkil topgan.

„Dabusqal’a“ nomi tarixiy manbaalarda „Dabusiy“ shaklida uchratuah mumkin. Dabus—temir shahar maʼnosini bildiradi, shahar mustahkam bunyod etilganligi uchun shu nom bilan atalgan. Dabusiy qal’asi katta hududni oʻz ichiga olgan, rabot taxminan 70 gektarni, shahriston esa 22—23 gektarni tashkil etadi. Buyuk ipak yoʻlidagi koʻhna shahar Zarafshon daryosidan 30 metr yuqorida bunyod etilgan. Tabariyning fikricha, Dabusiyada 10 ming arab piyoda askari istiqomat qilgan. Bu dalil VIII asrdagi shahar haqidagi fikrni ancha kengaytiradi. Arablar fathiga qadar Dabusiy qal’asi Fay (Pan) saltanatining boshkenti boʻlgan. Tarixiy manbalardagi dalillarga qaraganda Dabusiy VI asrda Oʻrta Osiyodagi mustaqil shahardardan biri hisoblangan. Miyonqoldagi bu feodal hukumatning poytaxti Dabusiy qal’asi boʻlgan, sardorni dabusshoh deb nomlashganlar. Dabusiy qal’asi bir qancha asrlar viloyat markazi sifatida xizmat qilgan. Shaharda oltin, kumush, mis tangalar bosib chiqarilgan. Vaqt oʻtishi bilan qal’a vayrona holiga kelib, xarobaga aylangan. Qadim zamonda butun dunyoga mashhur boʻlgan shahardan faqatgina Imom Bahra ota maqbarasi saqlanib qolgan. Arxitektura jihatidan oʻziga xos tomonlari bilan faqrlanib turadigan maqbara binosi XVI asrning soʻnggida bunyod etilgan. Dabusiy shahrida bir necha masjidlar qad koʻtargan boʻlgan. Qadimda koʻplab ilimli kishilar shu hududdan yetishib chiqib, dunyoga dongʻi ketgan.
Dabusqal’a mahallasi shimoldan Xatirchi tumani, Sharqdan „Nayman mahallasi“, Gʻarbdan „Qaynarbuloq“, Janubdan „Jona“ mahalla fuqarolar yigʻinlari bilan chegaralangan.
Mahallada 5 ta koʻcha mavjud. Ular: Nurli zamin, Karvon, Xalqlar doʻstligi, Isteʼdod, Ahil koʻchalaridir.
Dobusiya mahallasi hududida 35-sonli umumtaʼlim maktab, 15- maktabgacha taʼlim tashkiloti, 5 ta savdo doʻkoni, 1 ta qabriston joylashgan.
Mahalla tashkil etilgan 1997-yilda raislikka T.Elmurodov saylangan. Elmurodov mahallani 2013-yilgacha bosjhqargan. 2013-yildan 2016-yilga qadar N.Sharipov, 2016-yildan buyon Sharipov Alisher Sadriddinovich MFY raisi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda.

## Yana qarang
* Nayman mahallasi
* Mahdumi Xorazm mahallasi

## Manbalar
Xoʻjakarzon ota ziyoratgohi

**Xoʻjakarzon ota ziyoratgohi** – Samarqand viloyati Narpay tumani hududida joylashgan qadamjo.

Tarixshunos A. K. Bogaduxovning yozishicha, Korzanuroning jasadi uning nomi bilan ataladigan qabristonga dafn etilgan. Qadimgi manba va rivoyatlarda u inson baland boʻyli, jasur, dovyurak, harbiycha taʼlim va eʼtiqodga ega boʻlgan pahlavon kishi sifatida taʼriflanadi. Bu joyda joylashgan sagʻananing boʻyi 9 metrga tengligi ham Korzanuro uzun inson boʻlgani bildiradi.
XIX asrning oʻrtalarida qurilgan maqbaraning ilk shakli uch gumbazli va bir xonali boʻlgan. Bu turdagi uch gumbazli maqbaralar bunyod etilishi Doniyor paygʻambar va Xoja Abdudarun maqbaralarida foydalanilgan.
Binoning topilgan gʻisht devori maqbaraning ilk meʼmoriy ahvolini koʻrsatib beradi. Bundan tashqari, tadqiqotlar davomida tarixiy obidaning gʻarbiy qismida toʻrt ustunli chiroyli ayvoni ham boʻlganidan dalolat beradi.

„Boburnoma“ asarida va „Donishnoma“ gazetasining 1998-yil 27-fevraldagi tahririda Boburning piri Xoja Ahror Valiyning farzandi Xoja Yahyo oʻz farzandlari bilan haj ziyoratiga yoʻlga chiqqanda taxminan Kattaqoʻrgʻondan keyin, Shayboniyxon josuslari tarafidan oʻldirilgan. Shu hudud ayni damda Narpay tumanining „Xoʻjakarzon“ qishlogʻi hududiga mos keladi.

1860—1885-yillarda Amir Muzaffarxon hokimyatidan ayrilib, ruslarga mustamlaka boʻlib qolgan. Hozirgi Narpay tumani hududidagi qishloqlar ulkan boʻlishiga qaramasdan, dushman bilan kurashlar katta talafotsiz oʻtmasdi. Shunday paytda Xoʻja Qosim Korzanuroga oʻxshagan yigitlar kurashga chiqqan.

Rivoyat qilishlaricha, Qosim Korzanuro juda ham dovyurak boʻlishi bilan birga, tengsiz kuch-qudrat egasi ham edi. Xotini rus millatiga mansub boʻlgan. Janglarda dushman oʻqlari uning qalqonli kiyimiga tegib toʻkilgan, ammo badaniga shikast yetkazmagan. Keyinchalik rus qoʻmondonlari Xoja Qosimdagi bu xislat sirini rafiqasidan bilib olishga urinishgan. Elparvar botirning boshi joynamoz ustida sajdaga yetib turgan paytda xotini tomonidan pichoqlab oʻldiriladi. Negaki uni oʻldirishning bundan boshqa iloji boʻlmagan. Shu tarzda „Xoja Korzan“, yaʼni „Xotini pichogʻidan oʻldirilgan“ yoxud „pichoqlab oʻldirilgan Xoja“ talqinidagi nomlar bora-bora xalq orasida Xoʻjakarzon atamasining paydo boʻlishiga asos boʻlgan.

Hozirda „Xoʻjakarzon“ maqbarasi qabristonning janubiy-gʻarbiy tomonida joylashgan.

## Manbalar
Yakov Zundelovich

**Yakov Osipovich Zundelovich** (1893–1965) – taniqli sovet adabiyotshunosi, shoir va tarjimon, professor, filologiya fanlari doktori, Monpelye universitetini tamomlagan.

## Hayoti
Yakov Zundelovich 1893-yil avgustda Rossiya imperiyasining Smolensk viloyati Duxovshchina shahrida farmatsevt Osip Lvovich Zundelovich oilasida tugʻilgan. Yakov Zundelovich bolalik va oʻsmirlik yillarini Polshada, badavlat shifokor oilasida oʻtkazdi. 1910-yilda Lodz shahrida oʻrta maktabni tugatgach, chor hukumatining „buyuk shovinistik siyosati“ deb atalgan, milliy ozchilik vakillarining oliy maʼlumot olishiga toʻsqinlik qilganligi sababli chet elga ketishga majbur boʻldi. Shuningdek, 1910-yilda u Monpelye universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda filologiya fanlari boʻyicha tahsil oldi. Shu bilan birga, uning advokat boʻlishini istagan ota-onasining talabi bilan Zundelovich bir yil davomida yuridik fakultetida maʼruzalarda qatnashdi.

1914-yilda u Monpelyedan Lodzga qaytadi va shu vaqtda Birinchi jahon urushi boshlanadi. Rossiyadagi oktyabr inqilobidan keyin u SSSRga ketadi. Moskvaga kelib, u mamlakatni inqilobiy yangilashda ishtirok etadi. Dastlab u temir yoʻl xalq komissari temir yoʻl kengashining xodimi etib tayinlanadi, soʻngra Ichki xavfsizlik qoʻshinlari direksiyasida siyosiy ishchilar kurslarida oʻqituvchi boʻladi. Bu vaqtda u Vadim Podbelskiy, Aleksandr Shotman bilan uchrashdi, uning tavsiyasiga koʻra u protokolchi lavozimini oldi, shuningdek, Leninning doʻsti va ittifoqchisi Panteleimon Lepeshinskiy bilan uchrashdi.

Keyinchalik Maorif xalq komissarligida, Davlat qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasida, V.Bryusov nomidagi Oliy adabiyot va sanʼat institutida ishlagan. 1920—1930-yillarda shoir va tarjimon sifatida ham faoliyat yuritgan. Lepeshinskiy bilan uchrashuvlarning birida u Narkomprosning LITO studiyasi rahbari Vyacheslav Ivanov va Valeriy Bryusov bilan uchrashadi. Valeriy Bryusov Zundelovichni maʼlumotli, fransuz, nemis, polyak va boshqa tillarni yaxshi biladigan shoir-protokolist sifatida yoqtiradi va uni LITO studiyasida Gogol, Tyutchev, Pushkin va Lermontov asarlari boʻyicha maʼruzalar va individual kurslar oʻqishga taklif qiladi.

1937-yil 10 yilga hukm qilindi. 1956-yil sentyabr oyida u jinoyat dalili yoʻqligi sababli muddatidan oldin ozod qilindi. Baʼzilar manbalarda 1943 yoki 1944-yillarda kasallik tufayli erta ozod qilingan deb qayd etilgan. Ozodlikka chiqqandan soʻng, u Ivanovo pedagogika institutida ishlay boshladi. Shundan soʻng, Yakov Zundelovich rafiqasi bilan janubga, Samarqandga koʻchib oʻtdi va ijodini shu yerda davom ettirdi. 1953-yildan Zundelovich Samarqand davlat universitetining rus tili va umumiy adabiyoti kafedrasida mudirlik qiladi.

## Vafoti
Yakov Zundelovich 1965-yil dekabr oyida Leningrad yaqinidagi Sestroretsk shahrida vafot etdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Самаркандская школа
Qoʻsh hovuz mahallasi

**Qoʻsh hovuz mahallasi** – Samarqand viloyati, Samarqand shahrida joylashgan mahalla.

Qoʻsh hovuz mahallasi XV asrda tashkil topgan. Samarqand shahrining shimoliy gʻarbiy hududida paydo boʻlgan. Mahalla sharqdan Soʻfi Roziq va Maddohi, shimol tomondan Xoʻjajon Xoʻja, janub tomondan Tagi Shoʻr hamda gʻarbdan Koʻk masjid va Yusufboy mahallalari bilan chegaradosh boʻlgan.
Mahalla ichida madrasa, maktab, ikkita masjid, hammom, uchta qabriston, karvonsaroy, savdo doʻkonlari, ikkita hovuz, attorlik bozori va boshqa tarixiy inshotlar bunyod etilgan. Hovuzning birida suv loyqadan tozalanib, ikkinchi hovuzga quyilgach, uni isteʼmol qilish mumkin.

Mahallada mashhur tarjimon Mirzo Qoʻqandboy, shoir Saidahmad Vasli, naqqosh Mahmud, meʼmor Abduqodir Boqiyev va shoir Fikri yashab ijod etganlar.
Mahalla ichida yahudiy millatiga mansub mahalliy puldorlardan birining homiyligi ostida yahudiy xotin-qizlarining sinagogasi qurilgan edi. Keyingi paytlarda sinagoga tugatilib, uning binosida kozi ojizlar klubi ochilgan.
Qoʻsh hovuz mahallasi hududida kompozitor, Oʻzbekiston xalq artisti, professor Doni Zokirov, akademiklar Minhoj Gʻulomov va Islom Zohidov, professorlar Boboqul va Mardonqul Rustamovlar yetishib chiqqan.

Mahalla hududida yirik masjid joylashgan boʻlib, u shu nom bilan ataladi. Samarqand shahar „Qoʻsh hovuz“ jome masjidi taxminan 1897-1903 yillarda Axmadjon xoji bobo tomonidan oʻzining shaxsiy mablagʻi hisobidan qayta quriladi. Binoga puxta xom gʻishtlar ishlatilgan, vassajuft va ustumlardan iborat.

Masjid Samarqand gavhari „Registon“ maydonining shundoq orqasida, Qoʻshhovuz koʻchasi № 68 uyda joylashgan.
Hozirda masjidda Razzoqov Jahongir Muhammadiyevich imom xatiblik qilib kelmoqda.

## Yana qarang
* Nayman mahallasi
* Dobusiya mahallasi

## Manbalar
Koʻk ota ziyoratgohi

**Koʻk ota ziyoratgohi** – Samarqand viloyati Narpay tumanida joylashgan qadamjo.

Koʻk ota nomiga erishgan Hazrat Abu Qusam shayx ibn Said Ahmad an-Nasafiydir. Imom sartaxtining vorisi boʻlmish ushbu avliyoni Narpay ahli hurmat ehtirom ila „Koʻk ota“ yoki „Avliyo ota“ deb ulugʻlaydi.

Said Ahmad Nasafiy taxminan 1419—1420-yillarda Koson tumanida tugʻilgan. Hazrat Abu Said Ahmad Nasafiyning otasi Abu Qusam obroʻ-eʼtibori baland, eng zukko va bilimdon shayxlardan sanalgan. Ayrim diniy ulamolar Abu Qusam shayxni Bahovuddin Naqshbandiyning piri deb bilishadi.
Hazrat Qusam shayx oʻsha imomlar safidan oʻrin egallagan. Said Ahmad Nasafiy yoshligidan ilmga chanqoqligidan dastlab otasining tarbiyasini olgan Soʻng kosonlik din peshvosi mohir bilimdonlariga shogird tushib, Qur’on, Hadis, Fiqh, Tavhid va boshqa koʻplab islomiy ilmlarni chuqur egallagan. U 1455-yili Narpay tumanining hozirgi Koʻk ota qishlogʻiga (qadimgi Totkent mavzesi) koʻchib oʻtgan. Hozirgi Koʻk ota jomeʼ masjididagi kitoblarning birida „Saud mavze Koʻk ato alayhir rohima“, deb yozilgan bitik bor, Bu yerda Saud atamasidan maʼno, yaʼni, Arablar mavzesi deyiladi.

Hozirgi Koʻk ota qabristonida Hazrat Qusam shayxning bir necha avlod vakillarining qabrlari bor. Koʻk ota xoʻjalar qabristoni Koʻk ota jomeʼ masjidining orqasida joylashgan. Mazkur qabristonda oʻnlab ulugʻ xoʻjalarning, moʻtabar qorilarning va qozilarning qabrlari bor. Bundan tashqari, oʻzbek xalqining otashin shoiri Buxoralik Sadriddin Ayniyning maktabdosh doʻsti Turdixoʻjaning „XVIII asrda yashab oʻtgan shoir“, bir necha islom taʼlimotiga doir asarlar muallifi Barot Hokisorning ham qabri Koʻk ota qabristonida joylashgan. Koʻk ota qabristonining umumiy maydoni oʻn sakkiz gektarni tashkil etadi. Koʻk-ota jomeʼ masjidining yonida soʻlim bogʻlar bor. Azon uchun baland minora va masjid oldida hovuz bor. Hovuz yonida barvasta chinorlar boʻlib, ularning ostiga soʻrilar oʻrnatilgan.
         
Koʻk otaning maqbarasi qoʻshkulohlik gumbazsimon turda bunyod etilgan. Bir-biriga tutash maqbaraning birida (shimoliy qismida) Said Ahmad Otanurning qabri joylashgan. Ushbu maqbaraning balandligi yerdan tomigacha 3 metr. Eniga esa 5 m 35 smdan iborat. Maqbaraning gʻishtlari shu yerda maxsus xumdonlarda pishirib, tayyorlangan. Koʻk ota jomeʼ masjidi va Said Ahmad otaning maqbarasi qabristonda mavjud boʻlgan yer osti xonaqohlari bir davrda barpo etilgan. Bunday yer osti qabrlari dastlab 10 tadan ziyod boʻlgan. Hozirda 3 tasi saqlanib qolgan. Bu yer osti qabrlarining ustki koʻrinishi 1936—1940-yillar atrofida shoʻro hukumati tomonidan koʻmib yuborilgan.
        
## Manbalar
Artyom Nikitenko

**Artyom Viktorovich Nikitenko** (, 30.5.1983, Ashxobod, Turkmaniston) — turkmanistonlik futbolchi. Oʻzbekistonning „AGMK“, „Andijon“, „Buxoro“, „Shoʻrtan“, Turkmanistonning „Niso“, „Osudalyk“ klublarida yarim himoyachi sifatida oʻynagan. 
## Manbalar
Sheroz qalʼa

**Sheroz qalʼa** – Samarqand viloyati Bulungʻur tumanida joylashgan qal’a. Amir Temur tomonidan barpo etilgan.

Qal’ada soʻnggi yillarda arxeolog olimlar tomonidan qazishma ishlari olib borilyapti. Bu tarixiy hududdan „Buyuk ipak yoʻli“ ham oʻtgan. Xoʻja Hofiz Merosiy XV asrning ikkinchi yarmi, XVI asrning birinchi yarmida yashab, ijtimoiy-diniy va madaniy, badiy sohalarda ham faoliyat koʻrsatgan mashhur shoir, xattot, diniy davlat arbobi boʻlib, „Qur’oni karim“ni 7 xil qiroatda oʻqiy olgan dunyodagi 7 allomalardan biri sanalgan.

Ibn Arabshohning „Amir Temur tarixi“ kitobida ushbu qal’a barpo etilishi bilan bogʻliq quyidagi fikrlarni keltiriladi:

Sheroz qalʼa 1397-yil mart oyidan 1398-yil aprelgacha boʻlgan davrda bunyod etilgan. Uzoq davrdan buyon inshoot „Xoʻja Hofiz Merosiy“ deb atalib kelinayotgan ushbu qadamjo – Sheroz qal’asining tarixi keyingi vaqtlarda keng va atroflicha tahlil qilinmoqda.

Mirzo Ulugʻbekning „Toʻrt ulus tarixi“ asarida Sheroz qal’asi – Samarqandning sharq tarafida, undan 4 farsah (32 km.) uzoqlikda joylashgan Buzmojan qishlogʻi oʻrnida Amir Temur tomonidan bino qilinganligi aytiladi.

## Manbalar
Aleksandr Gulyayev

**Aleksandr Lazarevich Gulyayev** (1845 – 1906) – rus harbiy yozuvchisi, Rossiya imperiyasining Oʻrta Osiyoga yurishlarida ishtirok etgan.

1845-yil 21-noyabrda tugʻilgan. Ural kazak armiyasi zodagonlaridan. U Orenburg Neplyuevskiy kadet korpusini tamomlagan. Ural harbiy maktabida dars bergan va Ural oʻquv yuzligida xizmat qilgan. 1867-yildan Turkiston harbiy okrugida xizmat qilgan, 1868–1869-yillarda Sirdaryo viloyati qoʻshinlari qoʻmondoni, 1868-yildan Turkiston harbiy okrugidagi 4-Ural yuzligi qoʻmondoni, yuzboshi. Aleksandr Gulyayev 1868-yilda Buxoro armiyasiga qarshi bir qancha janglarda, jumladan, Samarqand va Zirabuloq yonidagi janglarda, Choʻponota tepaliklari boʻlgan jangda qatnashgan. 4-darajali avliyo Anna ordeni, „Jasorat uchun“ yozuvli ordeni bilan taqdirlangan. Kapitan unvoniga koʻtarilgan. 1870-yilda Ural kazak armiyasi hududiga qaytib kelgan. 1871-yilda Guryev qishlogʻining boshligʻi boʻlgan. 1873-yilda 1-Ural yuzligiga qoʻmondonlik qilgan. General Veryovkinning otryadi tarkibida Xiva ekspeditsiyasida qatnashgan. Xiva bosib olingach, Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlangan. 1874–1878 yillarda u Ural oʻquv yuzligiga, 1879-yilda karantin tufayli qoʻshinlarning gʻarbiy chegarasida joylashgan kazak polkiga qoʻmondonlik qilgan. Oʻsha yili u podpolkovnik unvoniga koʻtarilgan. 1879-yil oxiridan boshlab yana Turkiston harbiy okrugida xizmat qiladi. 1880-yilda birlashgan Orenburg-Ural kazak diviziyasining qoʻmondoni boʻlib, 1880–1881-yillarda general Skobelevning Ahal-Tekin ekspeditsiyasida qatnashgan. U „Goʻktepani qoʻlga kiritgani uchun“ kumush medali bilan taqdirlangan. 1881-yil dekabrdan polkovnik unvoni bilan 1882-yilda Eronning 3-darajali Arslon va Quyosh ordeni bilan taqdirlangan. 1882–1887-yillarda 2-Ural kazak polkining komandiri, 1887–1888-yillarda 3-Ural kazak polkining komandiri. 1889–1893-yillarda Guryev okrugi boshligʻi, 1894–1898-yillarda Ural harbiy xoʻjalik boshqarmasi maslahatchisi boʻlgan. 1898-yilda u kasallik tufayli xizmatdan boʻshatilgan holda general-mayor unvoniga koʻtarildi.

U Uralskda yashagan. Mariya ismli qizi bor edi. Aleksandr Lazarevich 1906-yil 1-yanvarda Uralskda vafot etdi.

## Manbalar
Aleksey Dennett

**Aleksey Romanovich Dennett** (1836 - 1917-yildan keyin) - Rossiya imperator armiyasining general-leytenanti. Buxoro amirligiga qarshi kurashgan. Samarqand qamalida ishtirok etgan. 

## Biografiyasi
Aleksey Dennet Tambov gimnaziyasining ingliz tili va adabiyoti o'qituvchisi Roman Dennet oilasida (1817-? ) 1836-yilning 9(21-yanvarida) tug'ilgan.  Dennetlar Sasseks grafligidagi zodagonlar oilasidan chiqqan; XVIII asrning oxirida Robert va Elizabet Dennet Sankt-Peterburgga kelishgan, u yerda Elizabet Dennet pomeshchik yer egasi, knyaz Aleksandr Fedorovich Shcherbatovga o'qituvchilik qiladi. Aleksey Dennetdan tashqari Elizabet Dennetning tula guberniyasidagi pomeshchikdan qizi ham bor edi. 

Aleksey Dennet 2-Moskva kadet korpusida tarbiyalangan; Shuningdek, u Moskva universiteti va Nikolayev akademiyasida tahsil olgan (1862-yil).

Harbiy xizmatni 1858-yilda, leytenant unvoni bilan boshlagan; 1861-yil 14-aprelda u shtab-kapitan, 1866-yil 2-iyulda bosh shtab kapitani etib tayinlangan. Bu vaqtda Aleksey DennetTurkiston viloyati harbiy gubernatori qo'shini tarkibida 1868-yilda Samarqand qamali va Iskandarko'l ekspeditsiyalarida qatnashgan. 1877-1878-yillardagi rus-tukr urushida ham qatnashgan. 

1880-yilning 20-martidan boshlab Dennet Kavkaz harbiy okrugi shtab-kvartirasida xizmat qilgan; 15 dekabrdan - Erzurum (Turkiya)dagi Bosh konsul.  1882-yil 30-avgustda unga general-mayor unvoni berildi.

1893-yilda nafaqaga chiqqan va general-leytenant unvoni olgan.

1895-yilda Dennet Moskva viloyati zodagonlarining nasabnomasiga kiritilgan. 

## Manbalar
Dmitriy Romanovskiy

**Dmitriy Ilyich Romanovskiy** (1825 – 1881) – rus harbiy boshligʻi, general-leytenant. Rossiya imperiyasining Turkiston ekspansiyasining koʻzga koʻringan vakili.

## Biografiyasi
1825-yil 25-fevralda tugʻilgan, Tver viloyati zodagonlaridan boʻlgan.

1839-yildan u Nikolayev muhandislik maktabida oʻqigan, shundan soʻng Romanovskiy praporshiklikka koʻtarilgan (1842-yil 8-avgust). Nikolayev muhandislik akademiyasida tahsil olgan. 1844-yilda Romanovskiy (leytenant unvoniga koʻtarilgandan soʻng) Sankt-Peterburg poruchiklari safiga qabul qilingan. Bu yerda uzoq qolmaydi va tez orada Kiyev muhandislik guruhiga, soʻngra Gruziya muhandislik okrugiga (1846-yil 31-avgust) oʻtkaziladi.

Romanovskiy Kavkaz togʻlilariga qarshi kurashda (1847–1853), keyin turklar bilan boʻlgan Qrim urushida (1853–1856) qatnashgan.

1865-yilda Ural kazak armiyasining atamani (1865-yil maydan avgustgacha), keyinroq Turkiston viloyatining harbiy gubernatori (1866-yil martidan 1867-yilga qadar) etib tayinlandi. Bir nechta muvaffaqiyatli harbiy operatsiyalarni oʻtkazdi: u Chernyayevga taslim boʻlmagan Xoʻjand, Jizzax, Xau, Oʻratepa, Yangi-Qoʻrgʻonni bosib olgan. Romanovskiy Chernyayevning harakatlari natijasida Buxoro amiri tomonidan garovga olingan astronom K. V. Struve, Bosh shtab ofitseri, topograf va kon muhandisidan iborat elchixona aʼzolarini ozod qilgan. Turkistondan chaqirib olingan Chernyayev Turkiston viloyati rahbari lavozimiga asosiy daʼvogar sifatida unga qarshi kurash boshlaganidan soʻng u Markaziy Osiyoni tark etdi. 1866-yilda u „Buxoro amirining asosiy armiyasi magʻlubiyatga uchragan 8-maydagi Erjar traktida   koʻrsatilgan aʼlo boshqaruvi uchun mukofot sifatida“ 3-darajali Avliyo Georgiy ordeni bilan taqdirlangan.

Romanovskiy Kavkaz harbiy okrugi shtab boshligʻi (1867–1871), Bosh shtab qoshidagi harbiy ilmiy qoʻmita aʼzosi boʻlgan.

1881-yil 16-mayda Qozonda kasalxonada vafot etdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Biografiya veb-saytidagi maʼlumotlar. RU
* 19-asr qahramonlari – Romanovskiy Dmitriy Ilich

## Adabiyotlar

* Romanovskiy, Dmitriy Ilich // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). – SPb., 1890—1907.
* B. T. Romanovskiy, Dmitriy Ilich // Russkiy biograficheskiy slovar : v 25 tomax. – SPb.—M., 1896—1918.
* *Gluщenko, Ye. A.* Rossiya v Sredney Azii. Zavoevaniya i preobrazovaniya. – M.: ZAO Izdatelstvo Tsentrpoligraf, 2010. – 575 s. – (Rossiya zabitaya i neizvestnaya. Zolotaya kolleksiya). ISBN 978-5-227-02167-0
Qasr al-Bahiliy qamali

**Qasr al-Bahiliy qamali** – Turkash xoqonligi qoʻshinlari tomonidan Samarqand yaqinidagi Qasr al-Bahiliyni qamal qilish. Milodiy 721 yoki 720-yillarda sodir boʻlgan. Turgashlarning asosiy qoʻshiniga 100 kishilik kichik arab garnizoni qarshilik koʻrsatdi. Umaviylarning Xuroson noibi tomonidan yuborilgan arab boʻlinmalari va al-Musayyab ar-Riyohiy qoʻmondonligi ostidagi mahalliy Eron ittifoqchilari qamalni olib tashlash, garnizon va tinch aholini xavfsiz joyga olib chiqishga muvaffaq boʻlishdi.

## Tarixi
VII asr oʻrtalarida arablar Fors va Xurosonni bosib olganidan soʻng xalifa al-Volid I davrida (705–715) Umaviylar sarkardasi Qutayba ibn Muslim tomonidan Movarounnahr bosib olingan. 719-yilda mahalliy hukmdorlar xalifalikka qarshi xitoylar va ularning turgʻoz vassallaridan harbiy yordam soʻraydi.

Vaziyat arab hokimi Abdurrahmon ibn Nuaymning layoqatsizligi tufayli yanada keskinlashdi. Uning vorisi Said, 720-yilda bu lavozimni egallagan va unchalik yaxshi tajribaga ega emas edi. U viloyatni boshqarishda na tajribaga ega edi, na hududni yaxshi bilar edi. Urushlarga qarshi boʻlganligi uchun u „Xuhnjaina“ laqabini olgan. Keyinchalik Said qobiliyatli Shu’ab ibn Zuhayr an-Naxshaliyni Samarqandga noib qilib tayinlagan. Biroq mahalliy aholi oʻrtasidagi tartibsizliklardan soʻng u ishdan boʻshatilib, oʻrniga Usmon ibn Abdulloh ibn Mutarrif ibn ash-Shihir tayinlandi. Shotlandiya sharqshunosi Hamilton Gibbning fikricha, bu isyonchilarni tinchlantirish uchun qilingan behuda urinishlardan biri edi.

Arab maʼmuriyatining zaifligi va shahzodalarning murojaatlari turgʻoshlar hukmdori xoqon Sulukning arablarga qarshi hujum uyushtirishiga sabab boʻldi. Bagʻtarxon boshchiligida turgʻashlar Qasr al-Bahiliy ("Bahiliy qal’asi ") qal’asini oʻrab olishga muvaffaq boʻldilar, uning garnizoni, arab tarixchisi at-Tabariyning yozishicha, oilalari bilan bor-yoʻgʻi yuz nafar askardan iborat edi. Samarqanddan qoʻshimcha kuchlar oʻz vaqtida yetib kelmasligidan qoʻrqib, Qasr al-Bahiliy garnizoni Bogʻa Tarxonga 40 ming kumush dirham toʻlash evaziga sulh, shuningdek, oʻlpon toʻlangunga qadar 17 kishini garovga olish taklif qiladi.

720 yoki 721-yillarda Samarqanddagi garnizon boshligʻi ibn ash-Shixir turgʻoshlar hujumidan xabar topgach, Xurosonning arab aholi punktlaridan 4 ming kishilik koʻngillilar otryadini toʻplaydi, ammo at-Tabariyning yozishicha, qoʻmondon tayinlangan ar-Riyohiy ularni Turgʻash xoqoniga qarshi chiqishlari va shahid boʻlib halok boʻlishlari haqida ogohlantirgan, koʻngillilardan atigi 1300 kishi qolgan. Keyinchalik, ar-Riyohiy yoʻlning yarmini bosib oʻtib, oʻz soʻzlarini takrorlaydi, shuning uchun u bilan atigi 700 ga yaqin eng qatʼiy jangchilar qoldi. Arablar turgʻash qoʻshinini chalgʻitib Qasr al-Bahiliy qal’asidagi garnizonni qutqarishga muvaffaq boʻladi.

## Manbalar
Qoraqalpoq avtonom viloyati

**Qoraqalpogʻiston avtonom viloyati** 1925—1929-yillarda RSFSR tarkibidagi Qozoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining maʼmuriy-hududiy birligi boʻlgan. 1930—1932-yillarda esa bevosita RSFSRga toʻgʻridan-toʻgʻri boʻysungan avtonom viloyatga aylangan. Qoraqalpoq avtonom okrugining maʼmuriy markazi va eng yirik hududi Toʻrtkoʻl shahri boʻlgan. Ikkinchi yirik hududi Nukus shahri boʻlgan. 1926-yilgi Butunittifoq aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Qoraqalpoq avtonom viloyat aholisi 304 ming kishini tashkil etgan.

## Tarixi
Qoraqalpoq avtonom viloyati tashkil etilishidan avval Xorazm Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi qoshida qozoq-qoraqalpoq boʻlimi tashkil etilgan. Qoraqalpoq va qozoq xalqlarining umumiy muammolarini hal etish maqsadida 1920-yilda Xorazm Respublikasi Sovetlarining 1-syezdi qarori bilan qozoq-qoraqalpoq boʻlimi tashkil etilgan. 1923-yil oktyabrda Xorazm Respublikasi Sovetlarining 3-syezdida Qozoq-Qoraqalpoq avtonom okrugini tashkil etish va Xoʻjayli shahrini uning markaziga aylantirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan. 1924-yil may oyida Respublika Sovetlarining 4-syezdida Qoraqalpoq muxtoriyatini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan.
{|class="standard sortable" .

Qoraqalpoq muxtor okrugi 1925-yil 16-fevralda Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasining Amudaryo viloyati hududidan, shuningdek , Xorazm Sotsialistik Sovet Ittifoqining sobiq Qirgʻiz-Qoraqalpoq muxtor viloyatining bir qismlari qoʻshilgan holda tashkil etilgan.

Rasmiy muxtor maqomini olishdan oldin u Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi va Xorazm SSR hududlarining faqat bir qismini egallagan. 1929-yilda tugatilgan Adayevskiy okrugi hududining bir qismi avtonom Qoraqalpoq viloyat tarkibiga kiritilgan. Dastlab u Qirgʻiziston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibiga kirgan (1925-yil martdan u Kazaklar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi deb atalgan), 1930-yilda esa RSFSRga bevosita boʻysuna boshlagan.

1932-yil 20-martda Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasiga aylantirilgan. 1936-yil 5-dekabrda Oʻzbekiston SSR tarkibiga oʻtkazilgan.

## Aholisi
1926-yilgi Butunittifoq aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Qoraqalpoq avtonom okrugi aholisining etnik tarkibi quyidagicha:.

## Manbalar
Lev Barashkov

**Lev Pavlovich Barashkov** (1931-yil 4-dekabr Moskva – 23-fevral 2011-yil Moskva) – sovet teatr va kino aktyori, estrada xonandasi. RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist(1970). Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist.

## Biografiyasi

1931-yil 4-dekabrda Moskvada harbiy uchuvchi Pavel Nikolayevich (1905—1965) va samolyotlarni taʼmirlash ustaxonasi ishchisi Anastasiya Yakovleyevna (1906—2004) Barashkov oilasida tugʻilgan. Barashkovning bolalik yillari otasining harbiy qismi joylashgan Moskva yaqinidagi Lyubertsi shahrida oʻtgan. U otasiga oʻxshab uchuvchi boʻlishni va osmonda dushmanlarga qarshi kurashishni orzu qilgan. Ulugʻ Vatan urushi paytida bola uydan qochib ketgan va oʻzini yetim deb atab, polkga xizmatga kirishga harakat qilgan. Ammo Podolsk yaqinidagi qishloqda otasining hamkasbi uni tanib qolgan va uyiga qaytarib yuborgan.

Korogodskiy Kaliningrad viloyat drama teatrining bosh direktori etib tayinlanganidan soʻng, u bir yil davomida professional ravishda sahnada chiqishlar qilgan.

1956-yilda u GITISga oʻqishga kirgan.

Uning repertuarida „Beloe solnse pustini“ filmidagi qoʻshiq, Vladimir Visotskiy, Yuriy Vizbor va boshqa sovet bastakorlarining asarlari mavjud boʻlgan.

1960-yillarning oʻrtalarida Lev teatrni tark etgan va Igor Granovning „Moviy gitaralar“ ansamblining solisti boʻlib ishga kirgan. 1966-yildan 1976-yilgacha „Mosconcert“ da ansambl bilan ishlagan.

Institutni tugatgach , Lev Moskva drama teatriga ishga taklif qilingan.

Barashkovning ovozi yoqimli, tembrga boy kichik bariton hisoblangan. Biroq, Barashkov vokalni professional ravishda oʻrganmagan, u kantilenasiz kuylagan va ovoz diapazoni kichik boʻlgan.

1985-yilda Lev Barashkov Yuriy Vizbor asarlari asosida „Napolnim muzikoy serdsa“ konsert dasturini tayyorlagan.

1990-yillarning oxirida Lev oʻtgan yillardagi qoʻshiqlardan iborat bir nechta musiqiy dasturlarni yaratgan.

1959-yildan 1974-yilgacha u filmlarda beshta rol oʻynagan, „Tishina“ („Na bezimyannoy visote“) va „Neulovimie mstiteli“ (Shayton haqida qoʻshiq) filmlariga qoʻshiqlar yozgan.

2001-yilda Lev Barashkov va Vladimir Troshin „Dva royalya“ dasturida Zaur Tutov va Oleg Uxnalyev juftligi bilan raqobatlashgan.

U aktrisa va balerina Lyudmila Barashkova (Butenina) bilan oila qurgan. Ularning Anastasiya ismli qizi boʻlgan.

2011-yil 23-fevralda vafot etgan. U Vagankovskoye qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Tamara Sorokina

**Tamara Afanasyevna Sorokina** (1931-yil 19-may, Klintsi – 2021-yil 2-yanvar, Moskva) – sovet xonanadasi RSFSR xalq artisti (1973). Qoraqalpogʻiston ASSRda xizmat koʻrsatgan artist (1974).

## Biografiyasi
Tamara Afanasyevna Sorokina 1931-yil 19-mayda RSFSRning Gʻarbiy viloyatidagi Klintsi shahrida (hozirgi Bryansk viloyati) Trinity fabrikasi ishchilari oilasida dunyoga kelgan. Urush paytida u onasi va akasi bilan Barnaulga evakuatsiya qilingan. Barnaulda Tamara kasalxonalarda konsert bergan, yaradorlar oldida qoʻshiq aytgan.

1952-yilda u Leningrad konservatoriyasi qoshidagi musiqa maktabini muvaffaqiyatli tamomlagan (oʻqituvchisi Yekaterina Pavlovna Andreyeva), keyin E. V. Shumskayadan tahsil olgan. 1952-1954 yillarda Kirov Leningrad opera va balet teatrining solisti sifatida faoliyat yuritgan.

1954—1982-yillarda u SSSR Katta teatrida chiqishlar qilgan. Deyarli 30 yil davomida Katta Teatr sahnasida u 39 ta rol ijro etgan. Chet elda (Hindiston, Polsha, Yaponiya, Avstraliya, Italiya, Filippin, Kanada, Fransiya, Sharqiy Germaniya, Vengriya) gastrollarda boʻlgan. Tamara GITISda talabalarga dars berish bilan ham shugʻullangan.

Tamara Afanasyevna 2021-yil 2-yanvarda Moskvada 90 yoshida vafot etdi.

## Oilasi

* Turmush oʻrtogʻi – balet raqqosi, xoreograf Yagudin Shamil Xayrulovich (1932—2005), RSFSR xalq artisti.
* Oʻgʻli – dirijyor va pianinochi Pavel Shamilyevich Sorokin (1963-yilda tugʻilgan), Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist, Kovent Garden Qirollik teatri dirijyori.

## Mukofotlari

* Varshavadagi V Butunjahon yoshlar va talabalar festivalida vokal tanlovida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan (1955).
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1968-yil). – RSFSR xalq artisti (1973-yil).
* Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1974-yil).
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1976-yil) – *Sovet musiqa va xoreografiya sanʼatini rivojlantirishdagi xizmatlari uchun va SSSR Davlat akademik katta teatrining 200 yilligi munosabati bilan*.

## Manbalar
Sergey Azimov

**Sergey Jumabayevich Azimov** ()(1954-yil 30-iyun, Nukus) – sovet va qozoq kinorejissyori, SSSR Kinematograflar uyushmasi aʼzosi (1982), Qozogʻiston Lenin komsomol mukofoti laureati (1990), Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi(1996).

## Biografiyasi
1954-yil 30-iyunda Qoraqalpogʻiston SSSR Nukus shahrida dunyoga kelgan. Kelib chiqishi boʻyicha Sergey Azimov Kichik Juzning qozoq xoni Abulxayrning avlodi hisoblanadi. 1970-yildan viloyat gazetasining adabiy xodimi, „Qozoqtelefilm“ kinostudiyasida assistent, direktor yordamchisi boʻlib faoliyat yuritgan. 1973-yilda Butunittifoq davlat kinematografiya institutining rejissyorlik boʻlimiga oʻqishga kirgan. 1978-yilda VGIKning rejissyorlik fakultetini muvaffaqiyatli tamomlagan.

Azimov „Interval“ (1982), „Ring“ (1983), „Joktau“, „Oʻlik dengiz yilnomasi“ (1989—1990) kabi hujjatli filmlar muallifi, ular Butunittifoq va xalqaro kinofestivallarning mukofotlariga sazovor boʻlgan. B.Qairbekov, R.Alpiyev bilan hamkorlikda „Rovesnik respubliki“ filmi ssenariysi muallifi hisoblanadi (1999). 1993-yildan 1996-yilgacha Azimov mustaqil prodyuser va rejissyor boʻlib faoliyat yuritgan. 1996—1997-yillarda Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining matbuot xizmati sektori mudiri boʻlgan. 1997—2001-yillarda „Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti teleradiokompaniyasi“ Olmaota shahridagi filiali bosh direktorining oʻrinbosari, ijrochi direktori lavozimlarida ishlagan. Azimov B.Kairbekov bilan birgalikda Qozogʻiston Milliy Badiiy Akademiyasida hujjatli film rejissyorligi fakultetining ilk bitiruvchilari boʻlishgan . 2001—2002-yillarda „Xabar“ agentligi YoAJ TPO-I bosh ishlab chiqaruvchisi boʻlgan. 2002-yil may oyidan 2007-yil noyabrigacha „Qozoqfilm“ milliy kompaniyasi davlat korxonasi bosh direktori boʻlib faoliyat yuritgan.

Sergey Azimov „Filmi vstrechayutsya v Alma Ate“ (1986), „Zapavednoe Mesto“ (1989) kabi mashhur hujjatli filmlar muallifi hisoblanadi. „Neizvestnie stranitsi jizni Izbrannogo“ (1997), „Ya nazivayu Abaya Otsom“ (1997), „Festival. Itogi i nadejdi“ (1998), „istoriya odnoy lyubvi“ (2001), „Nichego nevozmojnogo net“ (2001) kabi juda koʻplab filmlarga ham Sergey Azimov rejissyorlik qilgan.

## Mukofotlari

* 1996-yil – Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi
* 2006 yil – "Kurmet" ordeni
* 2014 yil – Parasat ordeni

## Manbalar
Amandik Batalov

**Amandik Gabbasovich Batalov** ()(1952-yil 22-noyabr, Nukus) – qozoq siyosatchisi, 2014—2021-yillarda Olmaota viloyatining hokimi lavozimida faoliyat yuritgan.

## Biografiyasi
1952-yil 22-noyabrda Nukus (hozirgi Oʻzbekiston) shahrida tugʻilgan. Argʻin qabilasining Qanjigʻali urugʻiga mansub. 1975-yilda Jambul irrigatsiya va melioratsiya qurilish institutining „muhandislik va gidrotexnika“ fakultetini muvaffaqiyatli tamomlagan.

1981—1985-yillar – „Olmaataotdelstroy“ trestining SMU-37 katta ish boshqaruvchisi, bosh muhandisi va boshligʻi lavozmilarida faoliyat yuritgan.

1985—1987-yillar – KPSS Leninskiy tuman qoʻmitasi instruktori, qurilish va sanoat materiallarini ishlab chiqarish zavodi ishchilarining kasaba uyushmasi viloyat qoʻmitasi kotibi, KPSS Olmaota shahar qoʻmitasining qurilish va shahar xizmatlari boʻlimi instruktori lavozmilarida ishlagan.

1987—1989-yillar – Qurilish va sanoat qurilish materiallari xodimlari kasaba uyushmasi viloyat qoʻmitasi raisi boʻlib faoliyat yuritgan.

1989—1991-yillar – Qozogʻiston SSR Vazirlar Kengashi boshqarmasi qurilish va qurilish materiallari sanoati boʻlimining yetakchi mutaxassisi va bosh mutaxassisi lavozimlarida faoliyat yuritgan.

1991—1992-yillarda – Qozogʻiston SSR Prezidenti devonining qurilish, qurilish materiallari sanoati boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan.

1992-yil – Qurilish sanoati va texnologiyalari konserni vitse-prezidenti lavozimida ishlagan.

1992—1994-yillar – Olmaota shahri Kalininskiy tuman hokimi oʻrinbosari boʻlgan.

1994—1995-yillar – Leninskiy tumani maʼmuriyati boshligʻi boʻlgan.

1995—2001-yillar – Olmaota shahrining Jetisu tumani hokimi lavozmida faoliyat yuritgan.

2001-yil iyun – 2008-yil aprel oylarida, Olmaota viloyati hokimining oʻrinbosari boʻlgan.

2008-yil apreldan 2014-yil avgust oyiga qadar Olmaota viloyati hokimining birinchi oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

2014-yil avgustdan 2021-yil noyabr oyigacha Olmaota viloyati hokimi vazifasini bajargan.

2016-yilda u „Nur Otan“ partiyasidan Qozogʻiston parlamenti Majlisi deputatligiga nomzod sifatida koʻrsatilgan.

Shuningdek, 2001-yildan buyon Olmaota va Olmaota viloyati voleybol federatsiyasi prezidenti lavozimida ishlab kelmoqda. Voleybol boʻyicha sport ustasi. 2008-yil iyun oyidan – „Jetisu“ Ijtimoiy tadbirkorlik korporatsiyasi Milliy kompaniyasi direktorlar kengashi aʼzosi, 2014-yil dekabr oyidan – „SPK Jetisu“ NK OAJ direktorlar kengashi raisi.

## Manbalar
Konsta

**Konsta** (asl ismi: *Abdullayev Sharifjon Shokir oʻgʻli;* 1992-yil 9-sentyabr, Sirdaryo, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik reper. Jamiyatdagi ayrim muammolarga bagʻishlangan musiqalari bilan omma orasida tanilgan.

## Hayoti
1992-yil 9-sentyabrda Guliston shahrida tugʻilgan. Kollejni tugatgach, oilasi bilan birga maʼlum vaqt Guliston shahridagi bozorda ishlab yurgan. Abdullayev 2012-yili Rossiyaga mehnat muhojiri sifatida ketgan.

## Ijodi
Abdullayev ilk bor 2011-yildan boshlab qoʻshiq yozishni boshlagan. Moskvada ishlab yurgan vaqtlarda Sentr, Guf va Ptaha kabi reperlarga qarashli studiyada ishlovchi xorazmlik yigit orqali oʻz qoʻshiqlarini yozdirgan.

2012—2013-yillarda „Koʻchalar guvoh“ qoʻshigʻi orqali oʻz shahrida tanilgan. „Gulim“ taronasi ortidan ancha mashhurlikka erishgan. Bloger Timur Alixonov bilan birga kuylagan „Boy“ treki esa ijodida keskin burilish yasagan. „Ertasi yoʻq“, „Oʻzbegim“, „Utopiya“, „Chumoli“, „Odamlar ucha olar“, „Biz yoʻq joyda“, „Odamlar nima deydi“ kabi jamiyatdagi muammolarga qaratilgan qoʻshiqlar kuylagan. 2022-yil 31-mart kuni Zarafshon konsert zalida birinchi konsertini bergan.
Ijodida asosan oʻzbek mehnat muhojirining hayoti va muammolariga eʼtibor qaratib keladi.

2023-yil 18-aprel kuni Konsta ijrosidagi „Oʻzbekistonlik“ filmi uchun kuylangan saundtrek klipi YouTube platformasiga joylangan. Klip bir kun ichida 100 000 marta tomosha qilingan. Konsta tomonidan kuylangan „Havo“ nomli qoʻshiq hamda klipda Toshkent shahri ob-havosining buzilishi, shuningdek, ekologik inqiroz bilan bogʻliq jarayonlar ochib berilgan. Konsta 2023-yil 9-sentyabr kuni „Kulrang“ albomidagi „Jonga tegdi“ qoʻshigʻiga olinga klipini eʼlon qildi. Bu qoʻshigʻi orqali Konsta bir xil qolipga tushib qolgan televideniye va sanʼat haqida kuylagan.

## Albomlari

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayt
* Konsta Spotify saytida
Azatbek Omurbekov

**Azatbek Asanbekovich Omurbekov** (1983-yil 17-sentyabr, Nukus, Qoraqalpogʻiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – rus harbiy qoʻmondoni, gvardiya polkovnigi. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni(2022).
U Buchadagi qirgʻinni sodir etganlikda gumon qilinayotgan 64-gvardiya motooʻqotar brigadasiga rahbarlik qilgan. Qirgʻinlarda ishtirok etganlikda gumon qilingan.
Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida Buchadagi qirgʻinda ishtirok etgani uchun u Yevropa Ittifoqining barcha mamlakatlari, Buyuk Britaniya va boshqa bir qator davlatlar tomonidan xalqaro sanksiyalarga uchragan.
## Biografiyasi
1983-yil 17-sentyabrda O‘zbekiston SSR Qoraqalpog‘iston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi, Nukus shahrida tugʻilgan. 2000-yilda Novosibirsk viloyati Kupino shahridagi 2-sonli litseyni tamomlagan. Litseydan soʻngra Chelyabinsk tank bilim yuritini tamomlagan.
2021-yil noyabr oyida u Rus pravoslav cherkovining eʼtiboriga tushgan.

Omurbekov keng jamoatchilikka Ukraina fuqarolik jurnalistikasi InformNapalm veb-sayti ofitserning iziga tushib, uning koʻp maʼlumotlarini eʼlon qilganidan soʻng maʼlum boʻlgan. InformNapalm xabariga koʻra, Omurbekov 40 yoshli podpolkovnik boʻlib, Bucha uchun janglarda rus qoʻshinlariga qoʻmondonlik qilgan. Omurbekovning bir qancha hamkasblari uning buyruqlarini tasdiqlashganref name="автоссылка1" />.

Internet nashrlaridan birining tergoviga koʻra, Azatbek Omurbekov jang qilishni istamagan askarlarni jangga kirishga majburlagan, ularni qatl qilish bilan qoʻrqitgan, shuningdek, brigadasining mavjud boʻlmagan muvaffaqiyatlari haqida qoʻmondonlikka yolgʻon maʼlumotlarni yetkazgan.

Ukraina Prezidenti Volodimir Zelenskiy 2022-yil 4-aprel kuni Buchaga tashrif buyurgan. Keyin u rus qoʻshinlari sodir etgani aytilayotgan harbiy jinoyatlar haqida gapirgan. Taxminlarga koʻra, Omurbekov qoʻmondonligidagi qoʻshinlar qurolsiz tinch aholini oʻldirgan, ayollar va bolalarni zoʻrlagan. Rus qoʻshinlari shaharni tark etgach, u yerda ommaviy qabrlar topilgan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2022-yildagi yopiq farmoni bilan „Harbiy burchni bajarishda koʻrsatgan jasorat va qahramonligi uchun“ unga Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni berilgan.

## Manbalar
Dabusqal’a mahallasi

**Dabusqal’a mahallasi** – Samarqand viloyati Paxtachi tumani hududida joylashgan boʻlib, Samarqanddagi qadimiy guzarlarlardan biridir.
Dabusqal’a mahallasi 1997-yilda tashkil topgan.

„Dabusqal’a“ nomi tarixiy manbaalarda „Dabusiy“ shaklida uchratuah mumkin. Dabus—temir shahar maʼnosini bildiradi, shahar mustahkam bunyod etilganligi uchun shu nom bilan atalgan. Dabusiy qal’asi katta hududni oʻz ichiga olgan, rabot taxminan 70 gektarni, shahriston esa 22—23 gektarni tashkil etadi. Buyuk ipak yoʻlidagi koʻhna shahar Zarafshon daryosidan 30 metr yuqorida bunyod etilgan. Tabariyning fikricha, Dabusiyada 10 ming arab piyoda askari istiqomat qilgan. Bu dalil VIII asrdagi shahar haqidagi fikrni ancha kengaytiradi. Arablar fathiga qadar Dabusiy qal’asi Fay (Pan) saltanatining boshkenti boʻlgan. Tarixiy manbalardagi dalillarga qaraganda Dabusiy VI asrda Oʻrta Osiyodagi mustaqil shahardardan biri hisoblangan. Miyonqoldagi bu feodal hukumatning poytaxti Dabusiy qal’asi boʻlgan, sardorni dabusshoh deb nomlashganlar. Dabusiy qal’asi bir qancha asrlar viloyat markazi sifatida xizmat qilgan. Shaharda oltin, kumush, mis tangalar bosib chiqarilgan. Vaqt oʻtishi bilan qal’a vayrona holiga kelib, xarobaga aylangan. Qadim zamonda butun dunyoga mashhur boʻlgan shahardan faqatgina Imom Bahra ota maqbarasi saqlanib qolgan. Arxitektura jihatidan oʻziga xos tomonlari bilan faqrlanib turadigan maqbara binosi XVI asrning soʻnggida bunyod etilgan. Dabusiy shahrida bir necha masjidlar qad koʻtargan boʻlgan. Qadimda koʻplab ilimli kishilar shu hududdan yetishib chiqib, dunyoga dongʻi ketgan.
Dabusqal’a mahallasi shimoldan Xatirchi tumani, Sharqdan „Nayman mahallasi“, Gʻarbdan „Qaynarbuloq“, Janubdan „Jona“ mahalla fuqarolar yigʻinlari bilan chegaralangan.
Mahallada 5 ta koʻcha mavjud. Ular: Nurli zamin, Karvon, Xalqlar doʻstligi, Isteʼdod, Ahil koʻchalaridir.
Dobusiya mahallasi hududida 35-sonli umumtaʼlim maktab, 15- maktabgacha taʼlim tashkiloti, 5 ta savdo doʻkoni, 1 ta qabriston joylashgan.
Mahalla tashkil etilgan 1997-yilda raislikka T.Elmurodov saylangan. Elmurodov mahallani 2013-yilgacha bosjhqargan. 2013-yildan 2016-yilga qadar N.Sharipov, 2016-yildan buyon Sharipov Alisher Sadriddinovich MFY raisi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda.

## Yana qarang
* Nayman mahallasi
* Mahdumi Xorazm mahallasi

## Manbalar
Toʻlegen Aybergenov

**Toʻlegen Aybergenov** (1937-yil 8-mart, Qoʻngʻirot tumani, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR – 1967-yil 29-avgust, Nukus, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR) – qozoq yozuvchisi, shoir, olim, tarixchi, oʻqituvchi.

## Biografiyasi
Toʻlegen Aybergenov 1937-yil 8-martda Oʻzbekiston SSR Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (hozirgi Qoraqalpogʻiston Respublikasi) Qoʻngʻirot tumanida kolxozchi oilasida tugʻilgan. Jetiru qabilasining Tabin urugʻidan. Oʻrta maktabni tugatgach, Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining tarix-filologiya fakultetiga oʻqishga kirib, uni 1959-yilda tugatgan. Institutda oʻqishni tamomlab, ona qishlogʻiga qaytib keladi, oʻrta maktabda rus tili va tarixi oʻqituvchisi boʻlib ishlay boshlaydi. 1962—1965-yillarda Toʻlegen Aybergenov hozirgi Janubiy Qozogʻiston viloyatining Sariagʻash tumanidagi ishchi yoshlar maktabida (kechki maktab) direktor boʻlib ishlagan. Qozoq yozuvchilari delegatsiyasi tarkibida Nukusga kelgan Toʻlegen Aybergenov 1967-yil 29-avgustda shu shaharda vafot etgan. Toʻlegen Aybergenov Nukusda dafn etilgan. Toʻlegen Aybergenovni soʻnggi manzilga kuzatish uchun doʻsti Muqagʻali Maqatayev ham uchib kelgan.

## Xotira
Janubiy Qozogʻiston viloyati Temirlanovka qishlogʻining markaziy koʻchalaridan biriga shoir nomi berilgan. Janubiy Qozogʻiston viloyati markazi Chimkent shahrida, shuningdek, Sariagʻash shaharidagi koʻchalar uning nomi bilan ataladi. Janubiy Qozogʻiston viloyatining tuman va shaharlaridagi bir qancha maktablar shoir nomi bilan ataladi. Ostona shahridagi 16-sonli umumtaʼlim maktabiga 2001-yilda hokimlik qarori bilan shoir nomi berilgan. 2007-yil 23-dekabrda mazkur taʼlim muassasasi rahbariyati tashabbusi bilan Toʻlegen Aybergenov hayoti va faoliyatiga bagʻishlangan memorial muzey ochildi. Shoir hayoti va ijodiga bagʻishlangan „Aybergenov olami“ hujjatli film, sheʼr va qoʻshiqlariga videokliplar suratga olingan.

## Ijodi

Toʻlegen Aybergenov sheʼrlari ilk bor 1957-yilda bosma nashrlarda chiqqan. Birinchi kitobi „Arman Sapari“ („Orzular yoʻli“) 1963-yilda nashr etilgan. Undan keyin 1965-yilda ikkinchi kitobi „Oʻmirge sayoxat“ („Hayotga sayohat“) chiqqan. Shoirning uchinchi kitobi „Qumdagʻi munaralar“ („Qumdagi minoralar“) vafotidan bir yil oʻtib, 1968-yilda nashr etilgan. Tanlangan asarlari 1987-yilda „Mir sozvezdiya“ nomi bilan rus tilida nashr etilgan. Ushbu asari uchun Toʻlegen Aybergenov vafotidan soʻng, 1974-yilda adabiyot, sanʼat va meʼmorchilik sohasidagi Qozogʻiston Lenin komsomolining mukofoti bilan taqdirlangan.

Toʻlegen Aybergenov umri davomida bor-yoʻgʻi ikkita sheʼriy toʻplamini nashr etishga muvaffaq boʻlgan, biroq shoirning bu yorqin, oʻziga xos ijodi Qozogʻiston zamonaviy sheʼriyatida mustahkam oʻrin egallaydi. Aybergenov mashhur qozoq bastakori Shamshi Qaldayaqov bilan doʻst boʻlgan. 1965-yilda Toʻlegen Aybergenov va Shamshi Qaldayaqov Atirau (Guryev) shahriga borishganda „Aq erke – Akjayk“ qoʻshigʻini yaratishgan.

## Manbalar