Astromundus dasturi

**Astromundus** Astronomiya va Astrofizika bo'yicha 2 yillik Erasmus Mundus magistrlik kursi hisoblanadi. U Yevropaning to‘rt xil davlatining 5 ta hamkor universitetlari tomonidan tashkil qilingan. Hamkor universitetlar Avstriyaning Insbruk universiteti, Padova universiteti va Italiyaning Rim Tor Vergata universiteti, Germaniyaning Göttingen universiteti va Serbiyaning Belgrad universiteti  . Bolgariya ushbu konsorsiumning uchinchi davlat hamkori edi.

Ushbu magistratura kursining asosiy maqsadi butun dunyo bo'ylab talabalarga Astrofizika bo'yicha eng so'nggi ma'lumotlar bilan tanishish va ta'minlash bo'lib, bu ularning kelajakdagi ilmiy faoliyatida foydali bo'ladi. Bundan tashqari, boshqa barcha Erasmus Mundus dasturlariga xos bo'lganidek, u ham turli mamlakatlar o'rtasida madaniy almashinuvni rag'batlantiradi. AstroMundusning ilk birinchi forumi 2010 yil 22-sentyabrda Insbrukda rasman boshlandi. *Insbrukning* tarixiy diqqatga sazovor joyi Klaudiasaalda kutib olish marosimi bo'lib o'tdi.  AstroMundus dasturi 2020-yil yanvar oyida 8-forumi tugashi bilan yakunlandi. 

## Qiziqarli mavzular
Astromundus tomonidan taklif qilinadigan kurslar asosan shu mavzularga bag'ishlangan. Ular zamonaviy astronomiya, astrofizika va kosmologiyaning deyarli barcha sohalarini qamrab oladi.

* Galaktik astrofizika ( Quyosh va Quyosh tizimi, Somon yoʻli, yulduzlar evolyutsiyasi, yulduzlararo muhit )
* Planetologiya va astrobiologiya (shu jumladan quyosh tizimidagi sayyoralar )
* Ekstragalaktik astrofizika ( galaktikalar, galaktika evolyutsiyasi, galaktika klasterlari, klaster ichidagi muhit, yulduz shakllanishi )
* Faol galaktik yadrolar (shu jumladan, akkretsiya nazariyasi, relyativistik reaktivlar, modellashtirish)
* Kosmologiya (shu jumladan kuzatuv kosmologiyasi, galaktikalarni oʻrganish, tortishish linzalari, juda yaqin koinot )
* Zarrachalar kosmologiyasi
* Astropartikullar fizikasi
* Gravitatsion toʻlqinlar
* Yerdan va kosmosdan kuzatuv astrofizikasi (shu jumladan radio, rentgen, optik )
* Hisoblash astrofizikasi ( N-tana simulyatsiyasi, magnit-gidrodinamik simulyatsiya, CERN bilan yuqori energiya fizikasi ) 

## Grantlar
Barcha Erasmus Mundus dasturlari singari, Astromundus ham Yevropa Komissiyasi tomonidan moliyalashtiriladi. Tanlangan talabalarga ikkita toifadagi stipendiyalar beriladi: yevropalik boʻlmagan talabalar uchun *A* toifasida va yevropalik talabalar uchun *B toifasida* . Birinchi forumda "A" toifali stipendiyalarga sazovor bo'lgan talabalar Bangladesh, Misr, Efiopiya, Hindiston, Meksika, Pokiston, Tayvan, Turkiya va AQShdan kelgan. Yevropalik talabalar Bosniya va Gertsegovina, Bolgariya, Italiya, Shimoliy Makedoniya va Ispaniyadan kelgan.

A toifali stipendiyaga ega boʻlgan talabalar magistraturada o'qishning butun 24 oylik davrida oyiga 1000 yevro oladi. Bundan tashqari qo'shimcha 4000 yevro har o'quv yili boshida beriladi. Shunday qilib, jami A toifasidagi stipendiya oʻqish va sug'urta to'lovlarini hisobga olmaganda 32,000 yevroni tashkil qiladi. Talabalar birorta hamkor universitetlarda o'qish uchun toʻlovlarni toʻlashlari shart emas, shuningdek, ular ikki yil davomida amal qiladigan xalqaro sog'liqni saqlash va sayohat sug'urtasini oladilar. oʻqish va sug'urta to'lovlarini hisobga olgan holda, ushbu maxsus stipendiya ikki yil ichida deyarli 48,000 yevroni tashkil qiladi. Boshqa tomondan, yevropalik talabalarga ega boʻlgan B toifali stipendiya butun davr davomida oyiga 500 yevro oladi. Odatda ular sayohat pulini olmaydilar, ammo Belgrad universitetida 3 oydan ortiq vaqt oʻtkazsa, 3000 yevro miqdorida nafaqa olish mumkin. Aksincha, agar A toifasidagi stipendiyaga ega bo'lgan talaba Belgradda 3 oydan ortiq vaqt o'tkazsa, bu g'ayrioddiy edi, unga uch oydan ortiq oylar uchun to'lov berilmagan. Bu tizim, ayniqsa, yevropalik talabalarni uchinchi mamlakatlarga, uchinchi davlat talabalarini esa G‘arbiy Yevropa universitetlariga borishga undash uchun ishlab chiqilgan.

Olimlar uchun Astromundusda stipendiyalar mavjud. Bular qisqa muddatli stipendiyalar boʻlib, ko'pi bilan uch oylik ta'lim yoki tadqiqot uchun beriladi 

## Hamkor universitetlar

### Insbruk universiteti
Innsbruk universiteti ushbu dasturni muvofiqlashtiruvchi universitet hisoblanadi. Boʻlajak talabalar o'zlarining arizalarini u yerga yuborishlari kerak. Dasturning birinchi semestri ham ushbu universitetda o'tkazildi. Shunday qilib, barcha talabalar bu yerga odatda qishda boshlanadigan birinchi semestr uchun kelishadi. Insbruk fizika, matematika va astrofizikaning turli yo'nalishlari bo'yicha kirish kurslarini taklif qiladi, shunda turli xil kelib chiqishi talabalar teng standartga ega bo'lishlari va keyingi semestrlarga tayyor bo'lishlari mumkin.

Insbruk universiteti tomonidan taqdim etiladigan kurslar: Astrofiziklar uchun ilg'or matematik usullar, astrofiziklar uchun fizika tushunchalari, galaktika astrofizikasi tushunchalari, ekstragalaktik astrofizika tushunchalari, radioastronomiyaga kirish, galaktika guruhlari, asosiy astrofizika va astrofizika tushunchalari. va boshqalar. Ushbu dastlabki to'rtta kurslar orasida majburiydir. Majburiy kurslarning har biri oltita kreditdan iborat. Hammasi boʻlib talaba Astromundusning bir semestrida 30 ta kreditni oʻqishni o'z ichiga olishi kerak.

### Padova universiteti
Padova universiteti Italiyadagi eng qadimgi universitetlardan biri edi. U Astromundusning toʻrt semestrining ikkitasini (ikkinchi va yakuniy) o'tkazadi.

### Rim Tor Vergata universiteti
Tor Vergata Rim universiteti Rimning ikkinchi davlat universiteti boʻlib, Astromundusning soʻnggi uch semestriga mezbonlik qiladi. Talaba bu yerda 3 semestr oʻtkazishi mumkin, ammo institutni oʻzgartirishga undadi.

Bu yerda koʻproq maxsus kurslar taklif etiladi. Masalan, ekstragalaktik astrofizika 1, nisbiylik va kosmologiya, yulduzlar astrofizikasi, eksperimental quyosh fizikasi, ekstragalaktik astrofizika 2 ( kuzatish kosmologiyasi va galaktika klasterlari ), koinot fizikasi, planetologiya, astrobiologiya, radiatsiyaviy gravitatsiya fizikasi va boshqalar. Amerika Qoʻshma Shtatlaridan kelgan sayyorashunos olim va fizik Jonatan Lunin hozirda bu yerda Planetologiya boʻyicha ma'ruzalar oʻqiydigan mehmon professor sifatida ishlamoqda.

### Gettingen universiteti
Oxirgi ikki semestrda talabalar Goettingen universitetiga borishlari mumkin. 2010-yilda Jahon universitetlarining Akademik reytingida Germaniyada 4-oʻrin, Yevropada 30-oʻrin va dunyoda 93-oʻrinni egalladi. Hozircha talabalar uchun magistrlik dissertatsiyasini bajarish ustuvor vazifa bo'lib tuyuladi. Bu yerda taklif etiladigan kurslar asosan yulduz tuzilishi va evolyutsiyasi, yulduz atmosferasi, yulduz atmosferasini modellashtirish, faol galaktik yadrolar, astrofizikadagi raqamli tajribalar, kosmologik tuzilmaning shakllanishi, inflyatsiya nazariyasi, geliseysmologiya, Quyosh fizikasi boʻyicha. Shuningdek, ular iplar nazariyasi va o'ta massiv qora tuynuklarga oid ba'zi seminar kurslarini taklif qilishadi, ularni kredit olish mumkin.

### Belgrad universiteti
Belgrad universiteti Serbiya poytaxti Belgradda joylashgan edi. Talabalar oxirgi ikki semestrda u erga borishlari mumkin. Astromundus talabalari tomonidan yozilgan eng yaxshi magistrlik dissertatsiyalari Belgrad Astronomiya Observatoriyasi va Belgrad Astronomiya Kafedrasi tomonidan nashr etilgan *Serbiya Astronomik Jurnalida* nashr etish uchun ko'rib chiqiladi.

## Imtihon va baholarni oʻzgartirish sxemasi
Talaba odatda ikki yil ichida ikkitadan ortiq universitetga borishi kerak. Shunday qilib, u turli muhitlarga, turli imtihon va baholash tizimlariga duch keladi. Innsbrukdagi kabi, Avstriya tizimiga ko'ra, imtihonlar odatda yozma shaklda bo'lib, baholar 1 dan 5 gacha bo'lgan shkala bo'yicha beriladi, 1 a'lo va 5 yetarli emas. Baholar butun son bo'lishi kerak. Italiyada imtihonlar odatda og'zaki (odatda 40 daqiqadan bir soatgacha, ba'zan undan ham uzoqroq) bo'lib, baholar 0 dan 30 gacha, 17 ball muvaffaqiyatsiz, 30 esa eng yuqori ball hisoblanadi. Shuningdek, ular juda yaxshi chiqishlari uchun berilgan 30 LODE (yoki 30+) degan bahoga ega. Germaniyada imtihonlar yana og'zaki (15 dan 30 minutgacha davom etadi) va baholash tizimi Avstriyadagiga oʻxshash edi. Faqat bu yerda farq shundaki, baholar butun son boʻlishi shart emas, talabalar ko'pincha 1,3, 1+, 2,7 va hokazo baholarni olishadi. Serbiya tizimi juda boshqacha edi, ularning baholari 1 dan 100 gacha, oʻtish balli 50 ga teng.

Bu qoʻshma magistrlik dasturi bo'lgani va nihoyat konsortsium tomonidan bitta sertifikat taqdim etilishi kerakligi sababli, barcha turli darajalar Avstriya tizimiga aylantiriladi , Insbruk universiteti muvofiqlashtiruvchi universitetdir. Bahoni o'zgartirish sxemasi quyida keltirilgan:

## Manbaalar


## Havolalar

* Astromundus rasmiy veb-sayti