open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bagʻdod iyolati

**Bagʻdod iyolati** (, ) – Usmoniylar davlatining Iroqdagi iyolatlaridan biri, maʼmuriy markazi Bagʻdod shahri. 19-asrda uning hududi  boʻlgan.

## Tarixi
1508-yil safaviylar shohi Ismoil I Bagʻdod mintaqasini Oq qoʻyunlilardan tortib oldi. Safaviylar davrida davlat diniga qarshi boʻlgani uchun sunniylar, yahudiylar va nasroniylar taʼqib qilindi va oʻldirildi. Bundan tashqari, Shoh Ismoil hanafiylik mazhabi (usmoniylar shu mazhabga ergashgan) asoschisi Abu Hanifa qabrini yoʻq qilishga buyirdi.

1534-yilda Bagʻdodni Usmoniylar davlati qoʻlga kiritdi va 1535-yil ushbu hududda oʻz iyolatini tashkil qildi. 1623—1638-yillarda hudud yana Eron qoʻl ostiga oʻtdi. 1638-yilda Usmoniylar tomonidan yana qaytarib olindi va bu hudud 1639-yilda Zuhob sulhi bilan Usmoniylar qoʻlida qolishi belgilandi.

Bir paytlar Bagʻdod Oʻrta Sharqning eng yirik shahri boʻlgan. 18-asrning oxirida Bagʻdod nisbatan mustaqil mamluk hukumat ostida jonlanish davrini boshdan kechirdi. 1831-yilda Ali Rizo poshsho tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri Usmoniylar boshqaruvi tiklandi. 1851-1852 va 1861—1867-yillarda shahar Usmoniylar davlati bayrogʻi ostida Mehmed Namik posho tomonidan boshqarilgan. Nuttall ensiklopediyasiga koʻra, 1907-yil Bagʻdod aholisi 185 000 kishi boʻlgan.

## Maʼmuriy boʻlinmalari
17-asrda Shahrizor iyolati sanjaklari:
* Iyolatning 18 ta sanjagidan yettitasi ziyomat va timorlarga boʻlingan:
# Hilla sanjagi
# Zangobod sanjagi
# Javazar sanjagi
# Rumahia sanjagi
# Jangula sanjagi
# Qoratogʻ sanjagi
# [yettinchi sanjak nomi keltirilmagan]

* Qolgan oʻn bir sanjak ziyomat va timorlarga boʻlinmagan, ularda yer egaligi toʻliq yer egalari ixtiyorida boʻlgan:

# Terteng sanjagi
# Samvot sanjagi
# Bayot sanjagi
# Derna sanjagi
# Dehbalad sanjagi
# Evset sanjagi
# Kernideh sanjagi
# Demir kapu sanjagi
# Karanieh sanjagi
# Kilan sanjagi
# Al-sah sanjagi

1682—1702-yillardagi sanjaklar:

# Bagʻdod sanjagi
# Imadiya hukumati
# Hille sanjagi
# Cevâzir, Aşfatara, Qasri Ruhûr, Mehcer va Reventin sanjagi
# Derne va Dertenk sanjagi
# Qasri Shirin sanjagi
# Semavât sanjagi
# Zaho sanjagi
# Zangobod sanjagi
# Cêssan-Badra sanjagi
# Ane sanjagi
# Eriha sanjagi
# Qizil Ribat sanjagi
# Altun Kupri sanjagi
# Harir sanjagi (Shahron hukumati)
# Mir Ashirati Bajlan sanjagi

1727—1740-yillardagi sanjaklar:

# Bagʻdod sanjagi
# Imadiya hukumati
# Derne va Dertenk sanjagi
# Mandaljin sanjagi
# Cêssan Badra sanjagi
# Harir sanjagi (Shahron hukumati)
# Mendemi ashirati (Mendemi qabilasi) sanjagi

## Manbalar
Sergey Karpovich

**Sergey Karpovich** (; ; 1994-yil 29-martda tugʻilgan) belaruslik professional futbolchi, Navbahor va Belarus terma jamoasida himoyachi ampulasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
2024-yil 23-dekabrda Namanganning „Navbahor“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

### Terma jamoada
2020-yilning 23-fevral kuni Belarus terma jamoasi safida Oʻzbekiston milliy terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida (1:0) 90-daqiqada zaxiradan maydonga tushgan va debyut oʻyinini oʻtkazgan.

## Yutuqlar
**Dinamo (Minsk)**

* Belarus chempionatining kumush medali sovrindori (2): 2014, 2017-yillar
* Belarus chempionatining bronza medali sovrindori: 2016-yil

**Neman Grodno**

* Belarus kubogi gʻolibi: 2023/24

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* Sergey Karpovich  Dinamo Minsk veb-saytidagi profil
Messi (maʼnolari)

**[[Lionel Messi]]** (1987 yilda tugʻilgan) – argentinalik futbolchi.

**Messi** soʻzi quyidagi maʼnolarni ham anglatishi mumkin:

## Kishilar
* Messi Bouli (1992-yilda tugʻilgan), kamerunlik futbolchi
* Georges Messi (1980-yilda tugʻilgan), kamerunlik futbolchi
* Joaquín Messi (2002-yilda tugʻilgan), argentinalik futbolchi
* Rayane Messi (2007-yilda tugʻilgan), fransuz futbolchisi
* Stéphane Messi (1972-yilda tugʻilgan), fransuz stol tennischisi
* Messi (Braziliyalik futbolchi), Jamerson Michel da Costa (1985-yilda tugʻilgan), braziliyalik futbolchi

## Boshqa
* *[[Jaunde-Texte von Karl Atangana und Paul Messi]]*, Charlz Atangana va Pol Messining 1919-yilgi kitobi
* ''Messi'' (2014 film), Lionel Messi haqida hujjatli film
* ''Messi'' (2017 film), hind bengal tilidagi futbol haqidagi filmi
* Messi (puma), rus millatiga mansub er-xotin bilan yashovchi xonakilashtirilgan puma
* Messi (it)
* „Messi“, ingliz reperi Dappyning 2016-yilgi qoʻshigʻi
* *[[Messi and Maud]]*, *La Holandesa* sifatida ham tanilgan, 2017-yilgi Niderlandiya filmi

## Yana qarang
* Mesi (maʼnolari)
* Messe (maʼnolari)
* Messy (maʼnolari)
Aleksandar Prijović

**Aleksandar Prijović** (, ; 1990-yil 21-aprilda tugʻilgan) – serbiyalik professional futbolchi, soʻnggi bor 2023-yilgi mavsum Avstraliya A-ligasi ishtirokchisi „Westrn United“ jamoasi safida oʻynagan.Ampulasi boʻyicha hujumchi. Shveysariyada tugʻilgan Prijović, tavallud topgan mamlakatida ham, Serbiya yoshlar terma jamoasida ham oʻynagan 2017-yil Serbiya kattalar terma jamoasidan terma jamoada oʻynash taklifini olgan va ikki yil davomida Serbiya terma jamoasi tarkibida oʻynagan. Serbiya bilan birgalikda 2018-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan.

## Yutuqlar
**Sion**

* Shveysariya kubogi sohibi: 2010–11

**Legiya Varshava**

* Ekstraklasa chempioni: 2015–16
* Polsha kubogi sohibi: 2015–16

**PAOK**

* Gretsiya kubogi sohibi: 2016–17 , 2017–18

**Westrn United**

* A-Liga erkaklar chempionati gʻolibi: 2021–22

**Shaxsiy sovrinlar**

* Ekstraklasada oyning eng yaxshi futbolchisi: 2016-yil aprel
* Gretsiya Superligasi toʻpurari: 2017–18
* Gretsiya kubogi toʻpurari: 2017–18
* Jo Marston medali: 2022

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Marat Omarov

**Marat Talgat oʻgʻli Omarov** (; 1988-yil 20-sentyabr kuni, Semeyda tugʻilgan) – Qozogʻiston Respublikasi Raqobatni himoya qilish va rivojlantirish agentligi raisi va Qozogʻiston futbol federatsiyasi prezidenti.

## Biografiyasi

### Taʼlim
2010-yilda „Bolashak“ dasturi boʻyicha Britaniyaning York universitetini, 2011-yilda esa London iqtisodiyot va siyosatshunoslik maktabini (LSE) tamomlagan. „Ijtimoiy fanlar magistri“ mutaxassisligini olgan.

### Ish faoliyati
2012—2014-yillarda – Qozogʻiston Respublikasi Iqtisodiy rivojlanish va savdo vazirining maslahatchisi (keyinchalik – Iqtisodiyot va byudjetni rejalashtirish, xalq xoʻjaligi).

2014—2016-yillarda – Qozogʻiston Respublikasi Milliy iqtisodiyot vazirligi Tarif va institutsional siyosatni shakllantirish departamentida direktor oʻrinbosari.

2016—2017-yillarda – „Qozoqtelekom“ AK boshqaruvchi direktori.

2017—2019-yillarda – „Texnologik rivojlanish milliy agentligi“ AJ boshqaruvi raisi, oʻzgartirilgandan soʻng – „QazTech Ventures“ AJ („Bayterek“ NBH AJ tarkibiga kiritilgan) boshqaruvi raisi.

2019—2020-yillarda – „Bayterek“ xoldingining boshqaruvchi direktori – boshqaruv aʼzosi.

2020-yildan – Raqobatni himoya qilish va rivojlantirish agentligi raisi oʻrinbosari.

2022-yil 16-avgustda Qozogʻiston Respublikasi Raqobatni himoya qilish va rivojlantirish agentligi raisi etib tayinlangan.

2024-yil 20-dekabrdan Qozogʻiston futbol federatsiyasiga prezident sifatida saylangan.

## Manbalar
Ulugʻbek Mustafoyev

**Ulugʻbek Mavlonovich Mustafoyev** (1968-yil 14-avgust, Jizzax viloyati) — oʻzbek davlat arbobi, moliyachi. 2024-yil 19-dekabrdan Jizzax viloyati hokimi.

## Biografiyasi
1991-yilda Toshkent xalq xoʻjaligi institutini moliya va kredit mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

1992-yildan 2003-yilgacha „Sanoatqurilishbank“ Jizzax viloyat filialida mutaxassis, keyinchalik katta mutaxassis sifatida ishladi. 

2003-yildan 2010-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki valyuta operatsiyalari boshqarmasi katta iqtisodchisi, pul muomalasi boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan.

2010-yildan 2016-yilgacha Markaziy bank raisining birinchi oʻrinbosari bo'lgan. 

2016–2017-yillarda Jizzax viloyati hokimining birinchi oʻrinbosari boʻlgan. 

2017-yil iyunida „Oʻzbekenergo“ boshqaruvi raisi lavozimiga tayinlangan. 2019-yil martida mazkur tashkilot isloh qilinib, oʻrnida „Issiqlik elektr stansiyalari“, „Oʻzbekiston milliy elektr tarmoqlari“ hamda „Hududiy elektr tarmoqlari“ tashkil etilgan. 

2024-yil 19-dekabr kuni Jizzax viloyati hokimi etib tayinlandi.

## Manbalar
Cheikne Sylla

**Cheikne Sylla** ( 1994-yil 3-aprel kuni, Malida tugʻilgan) – malilik professional futbolchi, Gruziya Premyer-ligasida ishtirok etadigan „Iberia 1999“ jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
2019-yil 1-dekabrda u Gruziya birinchi ligasi ishtirokchisi „Marani Martvili“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan. U klub libosida 69 ta oʻyinda maydonga tushib, 44 ta gol urgan.

Gruziya 2023-yil 16-yanvarda Gruziya Premyer-ligasi turnirida ishtirok etadigan „Savortalo Tbilisi“ (keyinchalik „Iberia 1999“ nomiga oʻzgartirilgan) bilan shartnoma imzolagan. 2023-yilgi mavsumda liganing 28 oʻyinida 12 ta gol urgan va klub bilan Gruziya kubogini qoʻlga kiritgan. Cheikne klub bilan birgalikda 2024-yilgi mavsumda Gruziya chempionligini qoʻlga kiritgan. Mavsum davoomida u ligada 33 ta oʻyinda 14 ta gol urgan.

## Yutuqlar

; Iberia 1999

* Gruziya chempionati (1): 2024-yil
* Gruziya kubogi (1): 2023-yil

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Cheikne Sylla Transfermarkt saytida
Ruslan Xadarkevich

**Ruslan Khadarkevich** (; ; 1993-yil 18-iyunda tugʻilgan) belaruslik professional futbolchi, BATE Borisov va Belarus terma jamoasida himoyachi ampulasida oʻynaydi.

## Terma jamoadagi faoliyati
Ruslan ilk bor 2020-yilning noyabr oyida, UEFA Millatlar ligasi turniri doirasidagi oʻyinlari uchun Belarus milliy futbol jamoasiga chaqirilgan. Xadarkevich 2021-yilning 2-iyunida Ozarbayjonga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida debyut qilgan.

## Yutuqlar
**Shaxtyor Soligorsk**
* Belarus Premyer-ligasi chempioni: 2020, 2021
* Belarus Superkubogi sohibi: 2021

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Ibrohim ibn al-Husayn al-Hamidiy

**Ibrohim ibn al-Husayn ibn Abi’l-Su’ud al-Hamidiy** 1151-yildan 1162-yilda vafot etgunigacha Yamandagi ikkinchi Toyyibiy Ismoiliylarining *Daʼi al-Mutlaq* lavozimida targʻibotchi sifatida faoliyat yuritgan.

## Hayoti
Ibrohim Banu Hamdon tarkibidagi Hamidiy boʻlimining aʼzosi edi. 12-asr Yaman tarixchisi Umara al-Yamaniyning yozishicha, u 1132-yilda qirolicha Arva as-Sulayhiy tomonidan bosh *daʼiy* etib tayinlangan, ammo keyin uning oʻrniga Adan hukmdori Sabo ibn Abiʼl-Suud ibn Zuray tayinlangan. Bunga Ibrohim firqada hofiziylar bilan Toyyibiy mazhabini qoʻllab-quvvatlagani sabab boʻlgan boʻlishi mumkin. Toyyibiy manbalarda bu haqida hech narsa aytilmagan.

1138-yilda u birinchi toyibiy *Daʼi al-Mutlaq* tomonidan bosh yordamchi (*maʼdun*) etib tayinlangan va 1151-yilda vafotidan soʻng uning oʻrniga oʻtib, Toyyibiylar jamoasining boshligʻi boʻlgan. U Sanoda shahar hukmdori Hatim ibn Ahmad himoyasida yashagan, garchi u hofiziylik mazhabini qoʻllab-quvvatlagan boʻlsa-da, toyyibiy missionerlik faoliyatiga aralashmagan. U Ali ibn al-Husayn ibn al-Volidni (1159-yilda vafot etgan) va keyin oʻz oʻgʻli Hatimni *maʼzun* qilib tanlagan. U 1162 yil iyul oyida vafot etgach, uning oʻrniga Hatim oʻtirgan. Ibrohimning avlodlari 1209-yilgacha *Daʼi al-Mutlaq* lavozimida uzilishsiz faoliyat yuritib kelgan.

## Faoliyati
Toyyibiylar jamoasining rahbari sifatida u *Rasoil Ixvon as-Safoʼni* toyibiy adabiyotiga kiritgan va oʻz asarlarida Hamididdin al-Kirmoniyning taʼlimotini ham tilga oladi. Hosil boʻlgan sintez al-Kirmoniyning kosmologiyasini afsonaviy unsurlar bilan uygʻunlashtirib, oʻziga xos toyyibiy ezoterik ekzegetsiya (haqayiq) tizimining asosini tashkil etadi. Uning asosiy asari „*Kitob kanz al-valad“* („Bolalar xazinasi kitobi“) boʻlib, koʻplab boʻlajak toyyibi *haqoiq* mualliflari asarlariga asos sifatida xizmat qilgan.

## Qabri
Ibrohimning dafn qilingan joyi uzoq vaqt davomida nomaʼlum boʻlgan. Uning qabri Yamanning Sana chekkasida joylashgan Gʻail Bani Hamidda ekanligi Muhammad Burhoniddin tomonidan 1961-yilda Yamanga qilgan safari chogʻida aniqlangan. Uning maqbarasi 2007-yilda qurilgan&#x5B; ** &#x5D;.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Usmon ibn Muhammad ibn Abu Sufyon

**Usmon ibn Muhammad ibn Abu Sufyon** () – Umaviylar sulolasining aʼzosi, 682-yilda xalifa Yazid I () davrida Madina hokimi boʻlib xizmat qilgan. Ikkinchi fitna davrida, 682-yilda shahar aholisi tomonidan quvib chiqarilgan.

## Hayoti

Usmon ibn Muhammad Banu Umayya qabilasidan boʻlib, Abu Sufyon ibn Harbning nabirasi, xalifa Yazid I ning amakivachchasi edi. Yazid I 682-yilda Usmonni boshqa bir amakivachchasi Volid ibn Utba ibn Abu Sufyonning oʻrniga Madinaga hokim etib tayinlagan. IX asr tarixchisi Tabariy tomonidan qayd etilgan maʼlumotlarga koʻra, Usmonning ushbu lavozimni egallashi Makkadagi Umaviylarga qarshi shaxs, xalifalikka daʼvogar Abdulloh ibn az-Zubayrning hiylasi natijasida yuzaga kelgan. Abdulloh Volid ibn Utbani Madina hokimi lavozimiga noloyiq deb maktub yoʻllab, uning oʻrniga boshqa bir kishining tayinlanishini taklif qilgan. Bunga javoban xalifa Usmonni viloyat hokimi deb eʼlon qilgan. Tarixchi Julis Wellhausenning soʻzlariga koʻra, Usmon oʻsha vaqtda „yosh, tajribasiz va takabbur“ kishi boʻlgan.

Yazidga nisbatan Madinada ortib borayotgan qarshilikni yengillashtirish maqsadida Usmon Madina shahrining taniqli kishilaridan iborat elchilarni Yazidning Damashqdagi saroyiga yubordi. U xalifaning moliyaviy ragʻbatlar bilan qoʻllab-quvvatlashiga umid bildirar edi. Shundan soʻng, Madina shahri aholisi elchilar guruhi aʼzosi Abdulloh ibn Hanzala boshchiligida Yazidga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarib, Usmonga hujum qildi. Banu Umayya va ularning *mavoliylari* (arab boʻlmagan mijozlari) hamda Qurayshning 1000 ga yaqin tarafdorlari ham hujumga uchradilar va u yerdan qochib, Marvon ibn al-Hakamdan najot topdilar. Tabariyning soʻzlariga koʻra, „yosh, hech qanday hukm chiqarish qobiliyatiga ega boʻlmagan“ Usmon bu inqiroz davomida Marvon tomonidan hokimiyatdan chetlashtirilgan. Umaviylar oxir-oqibat xalifalikning siyosiy markazi boʻlgan Suriyaga koʻchib oʻtishgan. Madinadagi qisqa hukmronlik davridan keyin Usmonning hayoti bilan bogʻliq maʼlumotlar juda kam. Qizlaridan biri Atika keyinchalik Umaviylar xalifasi al-Volid II ga () turmushga chiqqanligi aytiladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
*
Ahmad ibn Muborak

**Ahmad ibn Muborak** () 1229-yildan to 1230-yildagi vafotigacha Yamandagi yettinchi Toyyibiy  vazifasini bajargan.

## Hayoti
Ahmad Muborakning oʻgʻli, beshinchi Daʼi al-Mutlaqning ukasi edi. U oʻz lavozimiga tayinlangach, Yaman va Hindistonning turli joylariga elchilarni yuboradi. Sana uning boshqaruv joyi boʻlib qoladi va u Yamandagi turli hukmdorlar bilan samimiy munosabatlarni saqlashga harakat qiladi.

Vafotidan keyin uning oʻrniga Ali ibn Muhammadning oʻgʻli Husayn oʻtiradi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Nauru 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Nauru]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 1 nafar sportchilar bilan 1 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Nauru XOQ rasmiy sayti
Ali ibn al-Husayn (Ibn al-Valid)

**Ali ibn al-Husayn ibn Ali ibn Muhammad ibn al-Valid** () 1268-yildan 1284-yilda vafot etgunigacha Yamandagi toʻqqizinchi toyyibiy *Daʼi al-Mutlaq* vazifasini bajargan.

## Hayoti
Ali sakkizinchi al-Husayn ibn Alining oʻgʻli va bosh yordamchisi boʻlgan. Shuningdek, u  *al-Mutlaq* lavozimida 13-16-asr boshlarida doimiy tarzda hukmronlik qilgan Banu al-Volid al-Anf oilasining aʼzosi edi.

Zaydiy Imom va Hamdoniylar oʻrtasidagi shiddatli janglar tufayli Ali Sanadagi asl joyidan Hamdoniylarning Arus qal’asiga koʻchib oʻtadi. U Hamdoniylar tomonidan Sana hududlari qaytarib olingandan keyingina qaytib keldi va shu yerda vafot etadi. Uning oʻrniga Ali ibn al-Husayn ibn Ali ibn Hanzala oʻtiradi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Yahyo ibn al-Hakam

**Yahyo ibn al-Hakam ibn Abu al-Os** () (700-yildan oldin vafot etgan) xalifa Abdulmalik () hukmronligi davrida Umaviylar davlat arbobi bo'lgan. Tuya jangida xalifa Aliga () qarshi kurashgan. Keyinchalik, Damashqqa koʻchib oʻtgan va u yerda Umaviy xalifalar Muoviya I () va Yazid I ning () saroyida xizmat qilgan. Abdulmalik tomonidan Falastin hokimi etib tayinlangan, 692-yilda Damashqni Quddus bilan bogʻlovchi yoʻlning bir qismini qurdirgani uchun bir qancha yozuvlarda nomi keltirilgan. 694/695-yillarda bir yil davomida Madina hokimi boʻlib xizmat qilgan, soʻngra Suriyaning shimoliy chegarasi boʻylab Vizantiya imperiyasiga qarshi bir qator yurishlarga rahbarlik qilgan.

## Hayoti
Yahyo al-Hakam ibn Abu al-Osning oʻgʻli, xalifa Marvon I ning kenja ukasi edi (). Onasi Gʻatafan qabilasining Banu Murra urugʻidan boʻlgan. Marvon, akasi Abdurahmon va Qurayshning boshqa yuqori martabali rahbarlari bilan birga xalifa Aliga () qarshi 656-yilda Tuya jangida qatnashgan. Urushda Ali gʻalaba qozongan, Yahyo jarohat olib, Basrada Banu Tamim qabilasining bir aʼzosi bilan birga omon qolgan. Qabila aʼzosi uni uzoqdagi amakivachchasi, Suriya hokimi Muoviya ibn Abu Sufyonning Damashqdagi qarorgohiga kuzatib qoʻygan. Yahyo xalifa Muoviya (661–680) va uning oʻgʻli, vorisi Yazid I () davrida Damashqa istiqomat qilgan. 680-yilda Karbalo jangida Alining oʻgʻli, Islom paygʻambari Muhammadning nabirasi Husayn ibn Alining Yazid qoʻshini tomonidan oʻldirilganini ochiq qoralanadi.

685–694-yillar orasida Yahyoning jiyani, xalifa Abdulmalik ibn Marvon () uni Falastin hokimi etib tayinlagan. Xalifa Abdulmalik nomidan Golan tepaliklaridagi Fiq dovoni orqali oʻtadigan yoʻl qurilishiga rahbarlik qilgani qayd etilgan yozuvlar topilgan. Yozuv 692-yilning may yoki iyun oylariga toʻgʻri keladi, bu yoʻl poydevori haqidagi eng qadimgi islomiy yozuvlardan biri hisoblanadi.

694/695-yillarda Yahyo Madinaga hokim etib tayinlangan. Keyingi yili esa Damashqqa chaqirilgan, bu davrda Malatya va al-Massisaning yaqinida vizantiyaliklarga qarshi yurishlarni boshqargan. 697/698-yillarda Marj ash-Shahmdagi Vizantiya qal’asiga qarshi yurishga rahbarlik qilgan. Yahyo ibn al-Hakam 700-yildan oldin vafot etgan. Qabri Golan tepaliklaridagi Katzrin shahridan topilgan.

## Oilasi va avlodlari
Yahyo Madina voliyi boʻlgan davrda Muhammad paygʻambarning yetakchi sahobalaridan biri Abdurahmon ibn Avfning qizi Ummu al-Qosim al-Sugʻro bilan nikohda boʻlgan. Yahyoning oʻgʻli Yusuf xalifa Abdulmalik hukmronligining oxirlarida Mosul hokimi boʻlib xizmat qilgan, uning oʻgʻli al-Hurr va nabirasi Yahyo ibn al-Hurr 727–732 va 732-yillarda viloyatda xizmat qilgan. Yahyoning qizlaridan biri Amina xalifa Abdulmalikning oʻgʻli, boʻlajak xalifa Hishomga turmushga chiqqan. Keyinchalik, yana bir qizi Ummu Hakim xuddi onasi Zaynab binti Abdurahmon kabi oʻzining goʻzalligi va sharobga boʻlgan muhabbati bilan mashhur boʻlgan va Hishomga turmushga chiqqan. Ummu Hakim xalifadan besh nafar, jumladan, Sulaymon, Maslama, Yazid al-Afqom, Muoviya ismli oʻgʻil koʻrgan. Ummu Hakimning oʻgʻli Abdurahmon I 756-yilda Kordova amirligiga asos solgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Hasan al-Qahir

**Al-Qohir ibn al-Muhtadī bi-Quvvat Alloh** (arabcha: القاهر بن المهتدي بقوة الله) yoki **Hasan al-Qohir** shia nizoriy ismoiliylarining 22-imomi boʻlgan. U Alamut qal’asi atrofidagi Nizoriy Ismoiliy davlatida yashagan degan taxminlar mavjud. Tashqi dunyoishlarida uni dastlab Kiya Buzurg-Ummid, keyinchalik esa Muhammad ibn Buzurg-Ummid vakillik qilgan holda qoʻllab turgan deya taxmin qilinadi.

Al-Qahir haqida Nizoriy ismoiliylarning anʼanaviy taʼlimotida yozilganidan boshqa maʼlumotlar mavjud emas. U 23-imom Hasan Ala Zikrihiy-Salomning otasi boʻlgan va rivoyatlarga koʻra, 1164-yilda oʻz izdoshlariga oʻzini „Muhammad al-Muhtadiy“ning oʻgʻli sifatida tanitgan. Biroq, al-Qohir va uning ikki oʻtmishdoshining mavjudligi haqidagi maʼlumotlar noaniqdir. Buning sababi, bir tomondan, bu insonlarning yashirin tarzda hayot kechirganliklarida boʻlsa, ikkinchi tomondan, oʻrta asrlarda ismoiliylarning oʻsha davrdagi tarixiy asarlari yoʻq qilinganidir. Nizoriylardan keyingi imomlarning eng qadimgi shajaranomalari XV-XVI asrlarga tegishlidir. Ota Malik Juvayniy singari sunniy solnomachilar bu hikoyani yolgʻon deb hisoblaydilar. Uning taʼkidlashicha, Hasan II aslida Muhammad ibn Buzurg-Umidning biologik oʻgʻli boʻlib, shu sababli soxta imom edi. U va uning izdoshlari oʻzlarining ismoiliylik yoʻnalishidagi huquqlarini saqlab qolish maqsadida Nizordan (1095-yilda vafot etgan) kelib chiqqanliklari toʻgʻrisidagi hikoyani oʻylab topganlar.

## Manbalar
Usmon ibn Hayyon al-Murriy

**Usmon ibn Hayyon al-Murriy** () VIII asrda viloyat hokimi va Umaviylar xalifaligining harbiy qoʻmondoni boʻlgan. 712 yoki 713–715-yillarda Madina hokimi boʻlib xizmat qilgan.

## Faoliyati
Banu Murra qabilasidan boʻlgan Usmon ibn Hayyon xalifa Volid ibn Abdulmalik () hukmronligi davrida Madina hokimi etib tayinlangan. Ushbu lavozimga Iroqning qudratli hokimi al-Hajjoj ibn Yusuf tomonidan tavsiya etilgan. Usmon ibn Hayyon viloyat boshqaruvi davrida shaharda Umaviylarga qarshi guruhlarni bostirish uchun keskin choralar koʻrgan, ularga qarshi fitna uyushtirishda gumon qilingan bir qancha shaxslarni jazolagan. Usmon, ayniqsa, Madinadagi siyosiy norozilikning asosiy sababchisi sifatida tanilgan iroqlik muhojirlar guruhiga qarshi harakat qilgan. Ularni zoʻrlik bilan Hajjoj ibn Yusufning huzuriga qaytarib yuborgan, shuningdek, ularga boshpana bergan madinaliklarning uylarini buzib tashlash bilan tahdid qilgan. Bir necha madinalik fuqarolarning iltimosiga binoan, korrupsiyaga chek qoʻyish maqsadida qoʻshiqchilar va zinokorlarni shahardan haydab chiqarish toʻgʻrisida koʻrsatma bergan, ammo bir mahalliy taniqli kishining aralashuvidan soʻng fikrini oʻzgartirgan va buyruqni bekor qilgan.

Usmon ibn Hayyonning hokimlik muddati 715-yilga qadar davom etgan, taxtga oʻtirgan navbatdagi xalifa Sulaymon ibn Abdulmalik oʻzidan oldingi hukmdor tomonidan siyosiy boshqaruvga tayinlangan kishilarni birma-bir lavozimidan olib tashlash harakatlarini boshlagan va Usmon ham uning nishoniga aylangan. Oʻsha yilning iyun oyida xalifa Usmonni lavozimidan boʻshatib, uning oʻrniga Madinaning bosh ''qozisi'' Abu Bakr ibn Muhammad ibn Amr ibn Hazmni tayinlagan va qoʻshimcha ravishda uni qamchilash uchun koʻrsatma ham bergan. Xalifaning bu harakati Usmonda chuqur nafrat uygʻotgan, Yazid ibn Abdulmalik 720-yilda xalifa etib tayinlanganidan soʻng, oʻzining kaltaklanishi bilan bogʻliq holatlar yuzasidan tergov oʻtkazilishini iltimos qilgan. Natijada, Abu Bakrning oʻzi madinalik yangi hokim Abdurahmon ibn al-Dahhokdan *hudud* jazosini olgan. Usmon va Abu Bakr oʻrtasidagi janjal 721/722-yillarga qadar davom etgan, oʻsha yili hokim Abdurahmon ularga oʻzaro yarashib olishni buyurgan.

Keyinchalik, Usmon Avosim harbiy qoʻmondoni boʻlib xizmat qilgan va Vizantiyaga qarshi 722 va 723-yozgi yurishlarga rahbarlik qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Kvant tebranishlari

Kvant tebranishlari, fizikada zarrachalar va maydonlarning kvant mexanikasiga asoslangan tebranishlarini tushuntiradigan tushuncha bo‘lib, ular energiyaning diskret (ya’ni, uzluksiz emas) taqsimlanishini va zarrachalarning harakati va o‘zaro ta’sirlarini o‘rganadi.

Kvant tebranishlari - kvant zarralarining tebranishlari bo'lib, ular Heisenberg printsipi tufayli doimo harakatda boʻladi. Kvant tebranishlari kvant mexanikasi tomonidan fononlar deb ataladigan alohida zarralar sifatida tasvirlangan.

Kvant fizikasidagi tebranish hamma narsa cheksiz energiya ekanligini anglatadi. Biroq, biz uni ishlatish va yo'naltirish oʻzimizga bogʻliqligini anglamagunimizcha, bu energiya beqaror boʻladi.

## Tarixi
Kvant tebranishlari nazariyasi 20-asrning boshida, Max Planckning qora jismlar nurlanishi bo‘yicha tadqiqotlari orqali boshlangan. Planckning energiya kvantlashuvi haqidagi g‘oyasi kvant mexanikaning asosini yaratdi.

Werner Heisenberg va Erwin Schrödinger kvant mexanikaning rivojlanishida muhim hissa qo‘shgan. Heisenberg noaniqlik printsipini taklif qilgan bo‘lsa, Schrödinger kvant to‘lqinlarning matematik ifodasini yaratdi, bu esa kvant tebranishlarini tushuntirishga imkon berdi.

1960-yillarda kvant maydon nazariyasi (KMN) rivojlandi. Bu nazariya kvant tebranishlarini maydonlar va zarrachalar orqali ifodalashga imkon beradi. Fotonlarning kvantlashuvi va boshqa maydonlar bilan ta’siri o‘rganildi.

## Fononlar
Kvant mexanikasi tomonidan tasvirlangan tebranishning alohida zarralari bo'lgan fononlar ham issiqlik bilan bogʻliq. Misol uchun, bir-biriga bogʻlangan atomlarning tartibli panjaralaridan hosil boʻlgan kristal bir uchida qizdirilganda, kvant mexanikasi issiqlik kristal orqali fononlar yoki molekulalar orasidagi bogʻlanishlarning individual tebranishlari shaklida oʻtishini tahmin qiladi.

## Nazariyaning asosiy tushunchalari
Kvant garmonik tebranish modeli - bu eng sodda kvant tizimi bo‘lib, zarrachaning potensial energiya maydonida tebranishini ifodalaydi. Garmonik tebranishlar tizimning minimal va maksimal energiya darajalariga asoslanadi.

## Manbalar
Bit City

**Bit City** — NimbleBit kompaniyasi tomonidan 2017-yilning 13-martida iOS va Android qurilmalari uchun chiqarilgan shahar qurilishi simulyatsiyasi janridagi mobil oʻyin. Ushbu oʻyin foydalanuvchilarga oʻz shaharlarini qurish va rivojlantirish imkonini beruvchi qiziqarli va sodda oʻyin mexanikasini taklif etadi.

## Oʻyin haqida umumiy maʼlumot
Syujetga ko'ra **Bit City** kichik bir qishloq tashkil qilishdan boshlanadi. Oʻyinchilar turli binolarni qurish, transport tizimini rivojlantirish va iqtisodiyotni yuksaltirish orqali oʻz qishloqlarini kattalashtirib, global megapolisga aylantiradilar. Oʻyinning asosiy maqsadi — strategik qarorlar qabul qilib, shaharni barqaror ravishda rivojlantirishdir.

## Asosiy syujet
* **Binolar qurilishi:** Shahar ichida turli tijorat, turar-joy va davlat binolarini qurish.
* **Transport tizimi:** Jamoat transporti va yoʻllarni takomillashtirish.
* **Yangi hududlar ochish:** Shaharni kengaytirish uchun unumsiz yerlarni o‘zlashtirish.

Oʻyin dizayni sodda boʻlsa-da, iqtisodiy strategiyani talab qiluvchi oʻyin syujeti bilan ajralib turadi.    Bit City oʻyini NimbleBit kompaniyasining boshqa mashhur oʻyinlari, jumladan, *[[Tiny Tower]]* va *[[Pocket Planes]]* oʻyinlari muvaffaqiyatidan soʻng ishlab chiqilgan. Ushbu oʻyin shahar qurilishi janrida ijodkorlik va boshqaruvga asoslangan mexanikasi bilan tezda mashhurlikka erishadi.

## Tanqid va baholar
Oʻyin oʻyinchilar va tanqidchilar tomonidan ijobiy baholangan. Oʻyinchilar uning qiziqarli va tushunarli boʻlgan mexanikasini, shuningdek, ijodkorlik imkoniyatlarini yuqori baholashgan. Biroq, baʼzi tanqidchilar uzoq muddat oʻynash jarayonida o'yinchilarning qiziqish darajasi pasayganini aytishgan.

## Bit City oʻyinining oʻziga xos jihatlari

* **Minimalistik grafika:** Oʻyin sodda va rang-barang grafik ko'rinishga ega boʻlib, har qanday yoshdagi oʻyinchilar uchun mos keladi.
* **Har xil darajalar:** Turli murakkablikka ega boʻlgan darajalar oʻyinchilarning qiziqishini saqlab turadi.

## Manbalar

## Shuningdek, qarang

* Tiny Tower
* SimCity

## Tashqi havolalar

* NimbleBit rasmiy sayti
* Bit City Google Play sahifasi
## Turkumlar
Dank ordeni

**„Dank“ ordeni** ( – Shuhrat) – Qirgʻiziston Respublikasining davlat mukofoti. 1996-yil 16-aprelda „Qirgʻiziston Respublikasining davlat mukofotlarini taʼsis etish toʻgʻrisida“gi qonun bilan taʼsis etilgan. Orden fuqarolarga davlat xizmati, ishlab chiqarish, ilmiy-texnikaviy, ijodiy, ijtimoiy va xayriya faoliyatidagi muhim yutuqlari uchun beriladi.
## Taqdim etilishi
Orden ilk marta 1996-yil 4-fevral kuni topshirilgan. Ilk ordenni Sotsialistik mehnat qahramoni Jumaqodir Moʻydunov qabul qilib olgan. 2024-yil holatiga koʻra 1397 kishi „Dank“ ordeni bilan taqdirlangan.
## Manbalar
Avaz Maksumov

**Avaz Parxatovich Maksumov** — oʻzbekistonlik futbol funksioneri. 

## Biografiyasi
Avaz Maksumov Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti bitiruvchisi. 2018-yildan buyon Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi bosh kotibi sifatida faoliyat yuritadi.

## Mukofotlari
2025-yil 6-iyunda Shuhrat medali bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Jhonatan

**Jhonatan Luiz da Siqueira** (1991-yil 8-mayda tugʻilgan) – braziliyalik professional futbolchi, Oʻzbekiston Superligasining Paxtakor klubida darvozabon ampulasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
2025-yil 14-yanvarda Toshkentning „Paxtakor“ klubi bilan shartnoma imzolagan.

## Yutuqlar
### Klub
* Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 2025

**Shaxsiy sovrinlar**
* Primera Ligada oyning eng yaxshi darvozaboni: 2019-yil, yanvar

## Manbalar

## Havolalar
*
Koinotdagi eng yorqin jismlar roʻyxati

Bu osmondagi eng yorqin tabiiy obyektlar ro‘yxati. Bu ro‘yxat obyektlarni Yerdan ko‘rinadigan kattaligiga qarab tartiblaydi. Bu ro‘yxat oddiy ko‘z bilan ko‘rish uchun mo‘ljallangan; barcha obyektlar vizual kattaliklari bo‘yicha ro‘yxatga olingan va ajratib bo‘lmaydigan darajada bir-biriga juda yaqin bo‘lgan obyektlar esa birgalikda ro‘yxatga olingan. Obyektlar o‘z nomlari yoki eng ko‘p ishlatiladigan yulduz belgilari bilan ro‘yxatga olinadi. Bu ro‘yxatga kometalar, sun’iy obyektlar yoki o‘ta yangi yulduzlar kabi o‘tkinchi obyektlar kiritilmagan.

## Roʻyxat

## Qoʻshimcha

* Ko‘rinma yulduz kattaligi
* Bayer belgilanishi
* Yerdan tashqaridagi osmon
* Tarixdagi eng yorqin yulduzlar
* Yorqin yulduzlar ro‘yxati
* Eng yaqin yorqin yulduzlar ro‘yxati
* Eng yaqin yulduzlar va jigarrang karliklar ro‘yxati

## Izohlar

## Manbalar
Higor Gabriel

**Higor Gabriel Fernandes Alves** (1999-yil 28-aprelda tugʻilgan) – braziliyalik professional futbolchi, „Yelimay“ jamoasi safida himoyachi ampulasida oʻynaydi.

## Klub faoliyati
### Rio Branco EC

Higor 2017-yil 23-iyul kuni „Rio Branco SP“ jamoasi safida Copa Paulista musobaqasidagi ilk oʻyinini oʻtkazgan. Oʻzining debyut oʻyinida Osasco Audax jamoasiga qarshi bellashuvning 90+3 daqiqasida gol urgan.

### Fluminense

Higor 2021-yil 7-mart kuni „Portuguesa RJ“ klubiga qarshi Fluminense jamoasi safida ligadagi ilk oʻyinini oʻtkazgan.

### Sabah

2022-yil 4-fevral kuni Ozarbayjonning „Sabah“ klubi Gabrielni oʻz safiga qoʻshib olganini maʼlum qilgan. U 2022-yil 19-mart kuni „Sabail“ jamoasiga qarshi oʻyin bilan ligadagi debyutini oʻtkazgan.

2023-yil 23-sentyabrda Gabriel „Sabah“ jamoasi bilan oʻzaro kelishuvga koʻra shartnomasi bekor qilgan.

### Dinamo Minsk

2022-yil 21-iyulda Gabriel yil oxirigacha ijara shartlari asosida Minskning „Dinamo“ jamoasiga oʻtgan. Gabriel 2022-yil 27-avgustda Belshina jamoasiga qarshi oʻynab, klub safida ilk bor maydonga tushgan.

### Lviv

2023-yil 4-fevralda Gabriel 2023-yilning iyun oyigacha „Lviv“ jamoasiga ijara asosida oʻtgan. U 2023-yilning 6-mart kuni „Minay“ klubiga qarshi oʻyin bilan ligadagi debyutini amalga oshirdi.

### Hibernians

2024-yil 31-yanvarda „Hibernians“ klubi Gabriel bilan shartnoma tuzganini maʼlum qilgan. U klubdagi debyutini 2024-yilning 10-fevralida Florianaga qarshi oʻtkazgan.

## Faoliyat statistikasi
.


## Manbalar

## Havolalar
*
Guilherme Guedes

**Guilherme Alecsander Machado Guedes** (1999-yil 18-mayda tugʻilgan) – **Guilherme Guedes** nomi bilan tanilgan, braziliyalik professional futbolchi. Chap qanot himoyachisi ampulasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Guilherme 2025-yil boshida Oʻzbekiston Superligasida ishtirok etadigan Namangan shahrining „Navbahor“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan. Uning oxirgi jamoasi Braziliyaning América-RN jamoasi boʻlib, unda ijara asosida top tepgan. Ijara huquqi Braziliyaning Grêmio jamoasida boʻlgan.

## Faoliyat statistikasi
### Klub
.

;Eslatma

## Yutuqlar
**Grêmio**
* Campeonato Gaúcho gʻolibi (Gaushu ligasi): 2020, 2021, 2022
* Recopa Gaúcha gʻolibi: 2021

## Manbalar

## Havolalar
*
Muhammad ibn al-Ashʼas al-Kindiy

**Abu al-Qosim Muhammad ibn al-Ash’as ibn Qays al-Kindiy** () (686-yilda vafot etgan) otasi al-Ash’as ibn Qaysdan keyin Kufadagi Kinda qabilasiga rahbarlik qilgan. Iroqdagi Umaviylar noibi Ubaydulloh ibn Ziyodning qoʻl ostida Tabariston hokimi, keyinroq Umaviylarga qarshi xalifa Abdulloh ibn az-Zubayr davrida Mosul hokimi boʻlib xizmat qilgan. 686-yilda Harura jangida Kufadagi Aliylar tarafdorlari rahbari Muxtor as-Saqafiyga qarshi Iroq hokimi va Mus’ab ibn az-Zubayr tarafida turib jang qilgan va oʻsha jangda halok boʻlgan.

## Hayoti
Muhammad ibn al-Ashʼas Kufadagi Kinda qabilasi boshligʻi al-Ash’as ibn Qaysning oʻgʻli boʻlgan. 661-yilda otasining vafotidan keyin uning oʻrniga ushbu qabilaga rahbarlik qilgan. Onasining ismi – Ummu Farvo. Muhammad Kufaning taniqli janubiy arab zodagonlaridan biri Said ibn Qays al-Hamdaniyning qizi Ummu Amrga uylangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
*
Tarixdagi eng yorqin yulduzlar

Aynan qaysi yulduzlar oʻtmishda yoki kelajakdagi maʼlum bir davrda eng yorqin boʻlganini aniqlash juda murakkab, chunki bu koʻplab yulduzlarning aniq 3D harakatlari va bosib oʻtgan masofalarini talab qiladi. Ushbu maʼlumotlar faqat 1997-yilda *[[Hipparcos]]* suniy yoʻldoshi maʼlumotlari chiqarilishi bilan mavjud boʻla boshladi. Jocelyn Tomkin bu maʼlumotlardan foydalangan holda Yerning tungi osmonidagi eng yorqin yulduzlar roʻyxatini tuzdi. Bu roʻyxat esa oʻtmish va kelajakdagi 5 million yil ichidagi har bir davrni qamrab oladi.  Hipparcos ma'lumotlarini qayta tahlil qilish va yangi *[[Gaia (spacecraft)|Gaia]]* suniy yoʻldoshi maʼlumotlari roʻyxatdagi baʼzi kamchiliklar va oʻzgartirishlarni koʻrsatdi. Masalan, roʻyxatda Gliese 710 yulduzi oʻrin olmaydi, chunki u taxminan 1.35 million yildan keyin quyoshga yetib borib, −2.7 kattalikda boʻlishi kutilmoqda, bu Gaia suniy yoʻldoshi tomonidan tasdiqlangan.

## Manbalar
Eng yaqin yorqin yulduzlar ro‘yxati

Quyidagi yaqin yorqin yulduzlar ro‘yxati — eng yaqin yulduz bo‘lgan Quyoshdan 15 parsek (48.9 yorug‘lik yili) masofada joylashgan va mutlaq kattaligi +8.5 yoki undan yorqin bo‘lgan yulduzlar jadvali bo‘lib,bu taxminan qizil mitti yulduzdan yorqinroq yulduzlar ro‘yxati bilan taqqoslanadi. To‘g‘ri ko‘tarilish va og‘ish koordinatalari J2000 davri uchun berilgan. Masofa o‘lchovlari Hipparcos katalogi va boshqa astrometrik ma’lumotlarga asoslanadi. Spektroskopik qo‘sholoq yulduz holatida, ularning birlashtirilgan spektral turi va mutlaq kattaligi kursiv bilan ko‘rsatiladi.

## 10 parsek ichidagi yulduzlar
Ushbu yulduzlar Quyoshdan 32.6 yorug‘lik yili masofada joylashgan deb tahmin qilinmoqda.

## 10 va 13 parsek orasidagi yulduzlar
Ushbu yulduzlar Quyoshdan 32.7 dan 42.4 yorug'lik yiligacha masofada joylashgan deb taxmin qilinmoqda.

## 13 va 15 parsek orasidagi yulduzlar

Ushbu yulduzlar Quyoshdan 42.5 dan 48.9 yorug'lik yiligacha masofada joylashgan deb taxmin qilinmoqda. 48.9 yorug'lik yili qiymati 66.7 millisekundlik parallaksga teng

## Shuningdek qarang
* Astronomik obyektlar ro‘yxati
* Yulduzlararo sayohat
* Yulduzlar ro‘yxati
** Eng yaqin yulduzlar va jigarrang mittilar ro‘yxati
** 20-25 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 25-30 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 30-35 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 35–40 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 40–45 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 40–45 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 50–55 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 55–60 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 60–65 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 65–70 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 70–75 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
** 75–80 yorugʻlik yili masofadagi yulduz tizimlari roʻyxati
* Yaqin yulduzlarning maʻlumotlar bazasi
* Yerdan tashqaridagi razvedkani qidirish (SETI)
* Yulduz parallaksi

## Iqtiboslar

*
*
*
*
*
*
* *Izoh:* VizieR katalogiga qarang: V/130.
* *Izoh:* VizieR katalogiga qarang: "Quyoshdan 16 parsek masofadagi yulduzlar namunasi."
* *Izoh:* VizieR katalogiga qarang J/A+A/367/521.
*
*
* *Izoh:* VizieR katalogiga qarang J/ApJS/168/297.
* *Izoh:* VizieR katalogiga qarang J/ApJS/159/141 .
* *Izoh:* VizieR katalogiga qarang I/311.
Palau 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Palau]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 3 nafar sportchilar bilan 2 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Palau XOQ rasmiy sayti
Ali ibn Hanzala

**Ali ibn Hanzala ibn Abi Salim al-Mahfuziy al-Vadiiy al-Hamdoniy** (arabcha: علي بن حنظلة بن أبي سالم المحفوظي الوادعي الهمداني, oʻqilishi: ʿAlī ibn Ḥanẓala ibn Abī Sālim al-Maḥfūẓī al-Vādiʿī al-Hamdānī) 1215-yildan to 1229-yilda vafot etguniga qadar Yamanda oltinchi Toyyibiy Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat yuritgan.

## Hayoti
Banu Hamdan qabilasiga mansub Ali ibn Hanzala uchinchi Daʼi al-Mutlaq Hotim ibn Ibrohim (1162-1199) davrida ham Toyyibiy daʼvatida faol ishtirok etgan. Beshinchi Daʼi al-Mutlaq Ali ibn Muhammad ibn al-Valid (1209-1215) davrida uning bosh oʻrinbosari (maʼzun) sifatida faoliyat olib borgan va 1215-yilda Ali ibn Muhammad vafot etgach, uning oʻrnini egallagan. Daʼi al-Mutlaq (soʻzma-soʻz „mutlaq/cheklanmagan targʻibotchi“) unvoni ularning yashirin imomning noiblari sifatida Toyyibiy jamoasining amaliy rahbarlari ekanligini anglatgan.

Ali, koʻplab oʻtmishdoshlari va oʻzidan keyin bu lavozimni egallagan vorislari singari, Sanani boshqargan Hamdoniylar sulolasi va ularning Ayyubiy hukmdorlari bilan yaxshi munosabatlarni saqlab kelgan. Bu unga ham Sanada, ham Hotimiy Hamdoniylarning asosiy qoʻrgʻoni Zu Marmar qal’asida istiqomat qilish imkonini bergan. Shuningdek, u Gʻarbiy Hindistondagi rivojlanayotgan Ismoiliy jamoasiga koʻmaklashish uchun yosh missionerlarni yuborgan. Shu bilan bir vaqtda, Ali oʻz hududlarida taʼsir doirasini kengaytirishga intilayotgan raqobatchi Hofiziy va Zaydiy imomlarining harakatlariga qarshi kurashgan.

Uning maʼzunlarining har ikkisi ham oʻzidan avvalgi daʼi Ali ibn Muhammadning qarindoshi edi. Biri Alining jiyani Ahmad ibn Muborak va ikkinchisi Alining oʻgʻli al-Husayn. Ular ikkalasi ham 1229-yil 8-fevralda Ali ibn Hanzala vafot etganidan soʻng Daʼi al-Mutlaq lavozimiga daʼvogarlik qilishgan.

## Ishlari
Ali ibn Hanzala kuchli bilimga ega boʻlib, astrologiya va tabiiy fanlarga qiziqqanAli ibn Hanzala was very well educated, with a particular interest in astrology and natural sciences.  He wrote two theological works on Tayyibi esoteric doctrine (*ḥaqāʾiq*):. U Toyyibiylarning ezoterik taʼlimoti (haqāʾiq) haqida ikkita ilohiyot ilmiga oid asar yozgan:

* *Simṭ al-haqaʾiq* („Haqiqat ziyofati“) asari 663 baytdan iborat sheʼr sifatida yozilgan, *[[tavhid]]*, kosmologiya va esxatologiyaga oid toyyibiy tushunchalariga bagʻishlangan. U 1953-yilda Damashqda Abbos al-Azzaviy tomonidan *Français de Damas institutida* tahrirlangan va nashr etilgan.
* toʻrt bobga boʻlingan *Risolat hayyoʻul-ulum va-misboʻul-ul’um* („Aql nuri va ilm nuri haqida risola“) tavhid, kosmologiya va esxatologiya hamda boshqa ilohiy ilmlarga bagʻishlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Al-Husayn ibn Ali (ibn al-Valid)

**Al-Husayn ibn Ali ibn Muhammad ibn Jaʼfar ibn Ibrohim ibn al-Valid al-Anf al-Qurashiy** (arabcha: الحسين بن علي بن محمد القرشي) 1230-yildan to 1268-yilda vafot etgunga qadar Yamanda sakkizinchi Toyyibiy Ismoiliy Daʼi al-Mutlaq lavozimida xizmat qilgan.

## Hayoti
U beshinchi Daʼi al-Mutlaq lavozimida faoliyat yuritgan Ali ibn Muhammad ibn al-Validning farzandi boʻlib, 13-asrdan 16-asr boshlarigacha Daʼi al-Mutlaq lavozimini deyarli uzluksiz egallab kelgan Banu al-Valid al-Anf oilasiga mansub edi. Daʼi al-Mutlaq („mutlaq/cheklanmagan daʼvatchi“) lavozimi gʻoyib boʻlgan imom, yaʼni Abu al-Qosim at-Toyyibning oʻrinbosarlari sifatida Toyyibiy jamoasining oliy hokimiyat vakili hisoblangan.

Otasiga oʻxshab, al-Husayn ham Sanadagi Rasuliylar sulolasi bilan yaqin munosabatda boʻlgan va ularning bir necha aʼzolarini, shuningdek Zu Marmardagi Hamdoniylar sulolasining Banu Hatim qabilasini ham toyyibiylikka kiritgan. Al-Husayn Toyyibiy daʼvatining bosh qarorgohini qisqa muddatga Zu Marmarga koʻchirgan, soʻngra yana Sanaga qaytgan.

U, shuningdek, Toyyibiy ezoterik taʼlimoti (haqoiq) boʻyicha bir qancha risolalar muallifi ham edi. Ularning orasida ayniqsa, Toyyibiy kosmogoniya va esxatologiya tushunchalarini yoritib bergan „al-Mabdaʼ va-l-maʼod“ nomli asari alohida ahamiyatga ega.

Uning oʻrnini otasining bosh yordamchisi boʻlib kelgan oʻgʻli Ali egallagan.

## Ishlari
XVIII asrdagi ismoiliy adabiyoti toʻplamida, Hindistondagi Bohralar tomonidan saqlanayotgan Toyyibiy ezoterik ilohiyoti (ḥaqāʾiq) boʻyicha bir nechta asarlar unga tegishli ekanligi qayd etilgan. Ularning aksariyati nashr etilmagan boʻlib, Londondagi Ismoiliyshunoslik instituti tomonidan XIX yoki XX asrga oid nusxalari saqlanmoqda.

Uning „Risolat al-mabdaʼ va-l-maʼod“ („Kelib chiqish va qaytish haqida risola“) asari kosmologiya va esxatologiya boʻyicha Toyyibiy taʼlimotining qisqa, ammo loʻnda bayoni boʻlib, Henry Corbin tomonidan „Ismoiliya uchligida“ (Tehron va Parij, 1961) nomi ostida tahrirlangan va nashr etilgan. U, shuningdek, „Risolat Vahida“ asarini ham yozgan. Uning yana bir asari „Risolat al-izoh va-l-bayon“ („Tushuntirish va bayon qilish risolasi“)ning bir bobi Odam Atoning jannatdan badargʻa qilinishi haqidagi hikoyani „koinot aql-zakovati“ning isyoni va qulashi majozi sifatida talqin qiladi. Bu bob Bernard Lewis tomonidan „Odamning qulashining ismoiliy talqini“ nomi ostida „Sharq va Afrika tadqiqotlari maktabi axborotnomasi“ning 9-jildida (1938, 691-704-betlar) tilga olingan va Daniel De Smet tomonidan „L’arbre de la connaissance du bien et du mal. Transformation d’un thème biblique dans l’ismaélisme ṭayyibite“ nomli maqolasida tahlil qilingan. Bu maqola „Arab tili va islom tadqiqotlari. Yevropa arabshunos va islamshunoslari ittifoqining 19-kongressi materiallari, Galle 1998“ toʻplamida (Leuven, 2002, 513-521-betlar) chop etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Yahyo ibn Yahyo al-Gʻassoniy

**Yahyo ibn Yahyo ibn Qays al-Gʻassoniy** () (750–684) xalifa Umar II () hukmronligi davrida umaviylarining Mosuldagi hokimi boʻlib xizmat qilgan.

## Hayoti
Yahyo ibn Yahyo 684-yilda tugʻilgan. Otasi Yahyo ibn Qays ibn Horisa ibn Amr (vafoti: 684) Umaviylar xalifasi Marvon I ning () xavfsizligini taʼminlashga mas’ul shurta boshligʻi boʻlgan. Ularning oilasi nasroniylikni qabul qilgan gʻassoniylar qabilasi aʼzolari edi. Musulmonlar Suriyani zabt etishi bilan Jabala ibn al-Ayham boshchiligidagi koʻplab gʻassoniylar Vizantiya qoʻshinlari bilan birgalikda mintaqadan qochib ketdi, ammo ularning katta qismi Suriyaning harbiy, siyosiy va ilmiy sohalarida faoliyat yurituvchi yuqori qatlam vakilarining bir qismi boʻlib qoldi. Ular, shuningdek, Muoviya ibn Abu Sufyon (640–680) hukmronligi davrida Islomni qabul qilgan. Yahyo ibn Yahyoning oilasi damashqlik tarixchi Ibn Asokir (vafoti: 1176) tomonidan faxriy xonadonlardan biri sifatida qayd etilgan.

Xalifa Umar II Yahyoni Mosul va unga qarashli tumanlarga hokim etib tayinlagan. Ushbu lavozimda u 720-yil, yaʼni xalifaning vafotiga qadar xizmat qilgan. Shundan soʻng Yahyo Damashqqa qaytib kelgan va u yerda hayotini ilm-fanga bagʻishlagan, xususan, hadis rivoji, islom huquqi, arab tili va notiqlik bilan shugʻullangan. Tarixchilar Ibn Asokir, Abu Zur’a (vafoti: 878) va Ibn Hajar al-Asqaloniy (vafoti: 1449) Yahyoni *sayyidi ahli Dimashq* (Damashq ustozi) deb atagan. Shuningdek, xalifa Hishom () Damashq qozisi (bosh islom qozisi) lavozimiga tayinlash uchun uning nomzodini ham koʻrib chiqqan, lekin ushbu lavozimga Yazid ibn Abu Molikni tayinlagan.

Manbalarda uning vafot sanasi turlicha qayd etilgan, ularga koʻra, Yahyo 749–750, 750–751 yoki 752–753-yillarda vafot etgan.

## Avlodlari
Yahyo ibn Yahyo gʻassoniylar oilasining taniqli vakili boʻlgan. Shuningdek, ushbu oilaning yana bir qancha aʼzolarining nomlari ham hadis rivoyat qiluvchilar qatorida qayd etilgan. Amakisi Sulaymon ibn Qays paygʻambar Muhammadning hadislarini uning sahobalari, jumladan, Abu Dardodan (vafoti: 652) rivoyat qilgan. Yahyoning oʻgʻli Hishom, nabiralari Volid, Ibrohim, evaralari Maʼn (vafoti: 835), Ahmad, chevaralari Horisa va ularning avlodlari ham Quddusda hammom quruvchilar, shuningdek, yuqori martabaga ega damashqlik olimlar boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Bekzod Mamatkulov

**Bekzod Akmalovich Mamatqulov** () – oʻzbekistonlik tadbirkor va jamoat arbobi. BMB Holding kompaniyasi asoschisi, kuzatuv kengashi raisi.

## Biografiyasi
1981-yil 4-sentyabr kuni Jizzax viloyatida tugʻilgan. 2003-yilda Toshkent yuridik universitetini tugatgan. Davlat idoralarida rahbarlik lavozimlarda faoliyat yuritgan. 2016-yilda BMB Trade Group investitsion shirkatiga asos solgan. Keyinchalik shirkatning nomi BMB Holding deb oʻzgartirilgan.

2021-yilda oʻz shirkati homiyligida „BMB“ futzal klubini taʼsis etgan va 2024-yil 25-dekabrgacha klub prezidenti boʻlgan. Shu kuni prezidentlikni Aziz Mamatkulovga topshirgan. 

2021-yilda futzal boʻyicha yoshlar oʻrtasida oʻtkazib kelinayotgan BMB kubogi musobaqasiga asos solgan.

2024-yil 25-dekabr kuni Oʻzbekiston futzal federatsiyasiga prezident etib saylandi.

2026-yildan hozirgacha Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi ijroiya qoʻmitasining aʼzosi.
## Mukofotlari
2022-yil 19-avgustda „Faol tadbirkor“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

2023-yil 18-avgustda Oʻzbekistonda tadbirkorlar kuni munosabati bilan, Prezident farmoniga muvofiq, Doʻstlik ordeni berilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Bekzod Mamatkulov Facebook sahifasi
*
Aqtaudagi samolyot halokati

2024-yil 25-dekabr tongida Azerbaijan Airlines aviakompaniyasiga tegishli boʻlgan, Bokudan Grozniyga ketayotgan samolyot Aqtau shahri yaqinida halokatga uchragan. Samolyot bortida 67 kishi boʻlgan. Yoʻlovchilarning 37 nafari Ozarbayjon, 16 nafari Rossiya, 6 nafari Qozogʻiston va 3 nafari Qirgʻiziston fuqarolari. Umumiy hisobda 38 nafar shaxs, jumladan, ikki uchuvchi nobud boʻldi, 29 yoʻlovchi omon qoldi.

Embraer 190 rusumli samolyot 11 yil oldin foydalanishga topshirilgan. Halokatga samolyotning boshqaruv tizimi ishdan chiqqanligi yoki parvoz vaqtida qush bilan yuzaga kelgan toʻqnashuv sabab boʻlganligi tahmin qilinmoqda.

## Samolyot
2013-yilda ishlab chiqarilgan samolyot Embraer E190AR rusumli boʻlib, 4K-AZ65 raqami bilan roʻyxatga olingan va seriya raqami 19000630. U soʻnggi texnik nazoratdan 2024-yil 18-oktyabrda oʻtgan. Samalyot ikki dona General Electric CF34-10E6 dvigateli bilan jihozlangan boʻlib, Ozarbayjonning milliy aviakompaniyasi sanalgan „Azerbaijan Airlines“ga tegishli boʻlgan. Shuningdek, samalyot Ozarbayjonning rasmiy tashuvchi vositasi sifatida xizmat qilib kelgan.

## Halokati
Samolyot Boku xalqaro aeroportidan Grozniy aeroporti tomon amalga oshiriladigan parvoz uchun Ozarbayjon vaqti bilan soat 7:55 (UTC+04:00) da havoga koʻtarilgan. Flightradar24 parvozlarni kuzatish xizmati maʼlumotlariga koʻra, nomaʼlum sabablar bilan samolyot Grozniy yaqinlarida uchayotgan vaqtda GPS signalining buzilishi roʻy bergan. Grozniydagi quyuq tuman oqibatida samolyot Dogʻistonning Mahachqalʼa shahrida joylashgan Uytosh aeroportiga yoʻnaltirilgan. Samolyot taxminan 9,144 metr (30 000 fut) balandlikda mahalliy vaqt bilan soat 8:40 (UTC bilan 04:40) da radar ekranidan gʻoyib boʻlgan va taxminan soat 10:07 (UTC bilan 06:07) da Qozogʻiston qirgʻoqlari yaqinida yana qayta koʻrinish bergan.

## Halokat sabablari
### Rus havo mudofaasining ishi
Barcha versiyalar orasida eng mashuri bu rus Pansir-S1 kompleksning hujumi haqidagi versiya.

### Boshqa versiyalar
Samolyot halokatiga kislorod ballonining portlashi yoki qushlar bilan toʻqnashuv sabab boʻlgan versiyalar mavjud.

## Manbalar
John Igbarumah

**John Junior Igbarumah** (1992-yil 13-fevralda tugʻilgan) – nigeriyalik professional futbolchi, Oʻzbekiston Superligasining „Soʻgʻdiyona“ jamoasi aʼzosi. Hujumchi, qanot hujumchisi ampulalarida oʻynaydi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* John Igbarumah Transfermarkt saytida