Yaponiya daryolari

2019-yildagi rasmiy maʼlumotlarga koʻra, **[[Yaponiya]]da** 21 147 ta daryo mavjud.

Mamlakat hududining 3,5%ga yaqini suv bilan qoplangan. Yapon daryolari qisqa va tik (oʻrtacha qiyaligi — 0,44%). Yaponiyadagi eng kalta daryo — Butsubutsugava (Vakayama) — uzunligi atigi 13,5 m, eng uzuni — Xonsyu orolida oqadigan Shinano — 367&nbsp;km. Shuningdek, Yaponiya daryolari drenaj havzasining kichik maydoni bilan ajralib turadi.

Daryolar ham yomgʻir, ham qor bilan toʻlib turadi. Yogʻingarchilikning koʻp qismi yomgʻirli mavsumda (iyun-iyul), tayfun mavsumida (sentyabr-oktyabr), qishda esa qor shaklida (Yaponiya shimolida) tushadi. Moʻl-koʻl yogʻingarchilik, daryolarning kalta hamda uzunligi va baland qiyaligi koʻplab toshqinlarga olib keladi. Maksimal suv oqimining minimal nisbati odatda 200-400 ni tashkil qiladi.

Anʼanaga koʻra, mahalliy aholi sholi yetishtirish uchun qulay, daryolar boʻyidagi unumdor allyuvial tekisliklarda toʻplangan. Yaponiya hududining qariyb 10% ni egallagan suv toshqiniga moyil tekisliklarda mamlakat aholisining qariyb yarmi va davlat mulkining 3/4 qismi toʻplangan. Daryolardan kelib chiqadigan foyda va xavflar Yaponiya jamiyatida ularga nisbatan noaniq munosabatni shakllantirgan.

Yaponiya daryolarida toshqinni nazorat qilish boʻyicha birinchi ishlar milodiy 3-asrga toʻgʻri keladi. Oʻshanda Yodo daryosi boʻylab toʻgʻonlar qurilganda. Oʻshandan beri dehqonlarning oʻzlari ham, mahalliy hokimiyat organlari ham suv toshqinidan himoya qilishga qaratilgan koʻplab choralarni koʻrganlar. Edo davrida amalga oshirilgan eng yirik muhandislik loyihasi Tone daryosini sharqqa burish boʻlgan. 60 yil davom etgan ish bugungi kunda Tokio joylashgan Kanto tekisligining bir qismini joylashtirish imkonini bergan, shuningdek, atrofdagi yerlarning unumdorligini keskin oshirgan. Toshqinga qarshi olib borilgan ishlar natijasida Yaponiyadagi koʻplab daryolarning kanallari oʻziga xos koʻrinishga ega boʻlgan: kanalda choʻkindi moddalarning toʻplanishi tufayli toshqin xavfi ortgan, bu esa odamlarni uning qirgʻoqlari boʻylab tobora balandroq toʻgʻonlarni qurishga majbur qilgan. Natijada daryo atrofdagi quruqlikdan bir necha metr balandlikda oqa boshlagan — shunga oʻxshash daryolar yaponlar uni  deb atashgan.

19-asrning oʻrtalarida Meiji restavratsiyasidan soʻng, markazlashtirilgan loyihalarning asosiy maqsadi navigatsiyani taʼminlash boʻlgan. Meydzi davrining oʻrtalarida bir qator halokatli suv toshqinlari qonunchilarni bu sohada davlat nazorati zarurligini anglab yetishga va temir yoʻl transportining rivojlantirishga undagan.

1896-yilda qabul qilingan daryolar qonuni daryolar ustidan zamonaviy davlat nazorati asoslarini yaratishga asos boʻlgan. 1964-yilda eski daryo qonuni yangisi bilan almashtirilgan(1965-yil 1-apreldan kuchga kirgan), keyinchalik u kengaytirilgan va toʻldirilgan; jumladan, atrof-muhitni asrash daryo ishining asosiy maqsadlaridan biriga aylangan. Ko‘rilgan choralarga qaramay, suv toshqini hali ham jiddiy muammo bo‘lib qolgan. 1986-yildan 1995-yilgacha boʻlgan 10 yil ichida Yaponiya munitsipalitetlarining 90%ga yaqini suv toshqinlari yoki koʻchkilardan zarar koʻrgan. Yana bir muammo suv taʼminotida uzilishlarga olib keladigan qurgʻoqchilikning kuchayishi boʻlgan. 1980-yillardan boshlab tozalangan oqava suvlar daryolarga qaytarila boshlangan.

## A darajali daryo tizimlari roʻyxati

.
* 
* 
** 
** 
** 
*** 
*** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### B darajali daryolar

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Hokkaydo daryolari

## Honshu
#### [[Tōhoku]]
* Iwaki River (岩木川) — Aomori
* Takase River (高瀬川) — Aomori
* Mabechi River (馬淵川) — Iwate, Aomori
* Kitakami River (北上川) — Iwate, Miyagi
* Naruse River (鳴瀬川) — Miyagi
* Natori River (名取川) — Miyagi
* Abukuma River (阿武隈川) — Miyagi, Fukushima
* Yoneshiro River (米代川) — Akita, Iwate
* Omono River (雄物川) — Akita
* Koyoshi River (子吉川) — Akita
* Mogami River (最上川) — Yamagata
* Aka River (赤川) — Yamagata
* Oirase River (奥入瀬川)
* Aikawa River (Miyagi, Japan)

#### [[Kantō]]
* Kuji-gawa (久慈川) — Fukushima, Ibaraki
* Naka-gawa (那珂川) — Tochigi, Ibaraki
* Tone-gawa (利根川) — largest drainage area, and second longest of
** Edo-gawa (江戸川)
* Arakawa (荒川) — Saitama, Tokyo
** Sumida-gawa (隅田川)
** Kanda-gawa (神田川)
* Tama-gawa (多摩川) — Yamanashi, Tokyo, Kanagawa
* Tsurumi-gawa (鶴見川) — Tokyo, Kanagawa
* Sagami-gawa (相模川) — Yamanashi, Kanagawa
* Fuji-kawa (富士川) — Nagano, Yamanashi, Shizuoka

#### [[Hokuriku]]
* Ara River (荒川) — Yamagata, Niigata
* Agano River (阿賀野川) — Fukushima, Gunma, Niigata
* Shinano River (信濃川) — Nagano, Gunma, Niigata
* Seki River (関川) — Nagano, Niigata
* Hime River (姫川) — Nagano, Niigata
* Kurobe River (黒部川) — Toyama
* Jōganji River (常願寺川) — Toyama
* Jinzū River (神通川) — Gifu, Toyama
* Shō River (庄川) — Gifu, Toyama
* Oyabe River (小矢部川) — Ishikawa, Toyama
* Tedori River (手取川) — Ishikawa
* Kakehashi River (梯川) — Ishikawa

#### [[Chūbu region|Chūbu]]
* Agano-gawa (阿賀野川) — Niigata, Fukushima, Gunma
* Shinano-gawa (信濃川) or Chikuma-gawa (千曲川) — longest of Japan
* Seki-kawa (関川) — Nagano, Niigata
* Hime-kawa (姫川) — Nagano, Niigata
* Kurobe-gawa (黒部川) — Toyama
* Jōganji-gawa (常願寺川) — Toyama
* Jinzū-gawa (神通川) — Gifu, Toyama
* Shō-gawa (庄川) — Gifu, Toyama
* Oyabe-gawa (小矢部川) — Toyama, Ishikawa
* Tedori-gawa (手取川) — Ishikawa
* Kuzuryū-gawa (九頭竜川) — Gifu, Fukui
* Fuji-kawa (富士川) — Nagano, Yamanashi, Shizuoka
* Abe-kawa (安倍川) — Shizuoka
* Ōi-gawa (大井川) — Shizuoka
* Sakawa River (酒匂川) — Shizuoka, Kanagawa
* Tenryū-gawa (天竜川) — Nagano, Aichi, Shizuoka
* Toyo-gawa (豊川) — Aichi
* Yahagi-gawa (矢作川) — Nagano, Gifu, Aichi
* Shōnai-gawa (庄内川) — Gifu, Aichi
* Kiso-gawa (木曽川) — Nagano, Gifu, Aichi, Mie
* Nagara-gawa (長良川) — Gifu, Aichi, Mie
* Ibi-gawa (揖斐川) -Gifu, Mie
* Kushida-gawa (櫛田川) — Mie
* Miya-gawa (宮川) — Mie
* Kano-gawa (狩野川) — Shizuoka
* Abe-kawa (安倍川) — Shizuoka
* Ōi-gawa (大井川) — Shizuoka
* Kiku-gawa (菊川) — Shizuoka
* Tenryū-gawa (天竜川) — Nagano, Aichi, Shizuoka
* Toyo-gawa (豊川) — Aichi
* Yahagi-gawa (矢作川) — Nagano, Gifu, Aichi
* Shōnai-gawa (庄内川) — Gifu, Aichi
* Kiso-gawa (木曽川) — Nagano, Gifu, Shiga, Aichi, Mie
* Suzuka-gawa (鈴鹿川) — Mie
* Kumozu-gawa (雲出川) — Mie
* Kushida-gawa (櫛田川) — Mie
* Miya-gawa (宮川) — Mie

#### [[Kansai]]
* Kuzuryu-gawa (九頭竜川) — Fukui
* Kita-gawa (北川) — Shiga, Fukui
* Yura-gawa (由良川) — Hyogo, Kyoto
* Yodo-gawa (淀川), Seta-gawa (瀬田川) or Uji-gawa (宇治川)
** Yasu-gawa (野洲川)
** Katsura-gawa (桂川), Hozu-gawa (保津川) or Ōi-gawa (大堰川)
** Kamo-gawa (鴨川)
** Kizu-gawa (木津川)
** Dōton-bori (道頓堀)
* Yamato-gawa (大和川) — Nara, Osaka
* Maruyama-gawa (円山川) — Hyogo
* Kako-gawa (加古川) — Hyogo
* Ibo-gawa (揖保川) — Hyogo
* Ki-no-kawa (紀ノ川, 紀の川) — Nara, Wakayama
* Yamato-gawa (大和川) — Nara, Osaka
* Kumano-gawa (熊野川) or Shingu-gawa (新宮川) — Nara, Mie, Wakayama
#### Chūgoku

* Sendai River (千代川) — Tottori
* Tenjin River (天神川) — Tottori
* Hino River (日野川) — Tottori
* Hii River (斐伊川) — Shimane, Tottori
* Gō-no-kawa, or Gō-gawa (江の川, 江川) — [Hiroshima
* [Takatsu River (高津川) — Shimane
* Yoshii River (吉井川) — Okayama
* Asahi River (旭川) — Okayama
* Takahashi River (高梁川) — Hiroshima, Okayama
* Ashida River (芦田川) — Okayama, Hiroshima
* Ōta-gawa (太田川) — Hiroshima
* Oze River (小瀬川) — Hiroshima, Yamaguchi
* Saba River (佐波川) — Yamaguchi
## Manbalar