open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nodar Akhalkatsi

**Nodar Axalkatsi** (; 1938-yil 2-yanvar – 1998-yil 24-yanvar) Gruziyalik professional futbol murabbiyi.

## Murabbiylik karerasi
Axalkatsi 1978-yilda Tbilisining „Dinamo“ klubini SSSR Oliy ligasida chempion boʻlgan vaqtida murabbiylik qilgan. Nodarning boshqaruvidagi jamoa tarkibida David Kipiani, Ramaz Shengeliya, Vitaliy Daraseliya, Tengiz Sulakvelidze va Aleksandr Chivadze kabilar bor edi, ularning barchasi doimiy sovet terma jamoasi safida edi. Jamoa oʻzining shafqatsiz futbol uslubi va hujumkor yondashuvi bilan mashhur boʻlgan.

Keyingi yili „Dinamo“ yevrokuboklarga ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritgan va birinchi davrada amaldagi chempion „Liverpul“ jamoasi ustidan 3:0 hisobida gʻalaba qozongan. Ammo keyingi oʻyinda Gʻarbiy Germaniyaning „Hamburg“ jamoasi ularni magʻlub etgan.

Ikki yil oʻtgach, Axalkatsi 1981-yilgi Kubok egalari kubogi finalida Dyusseldorfdagi Reynstadionda Sharqiy Germaniyaning „Karl Zeiss Yena“ magʻlub etib, „ Dinamo“ jamoasini gʻalabaga olib kelgan. Murabbiy sifatida oʻzining eng goʻzal daqiqalaridan zavqlangan. Dinamo 1979-yilgi Sovet Kubogini qoʻlga kiritib, finalda Moskvaning Dinamo klubini penaltilar seriyasida magʻlub etib, musobaqaga yoʻllanma olgan.

Axalkatsi 1982-yilda Ispaniyada boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Sovet Ittifoqi terma jamoasi murabbiyi Konstantin Beskovning murabbiylar shtabining aʼzosi boʻlib, Beskov va Kiyevning „Dinamo“ jamoasi murabbiyi Valeriy Lobanovskiy bilan uch kishilik texnik jamoani tuzgan.

## Pensiyaga chiqqandan keyin
1990-yillarning boshlarida Axalkatsi respublikalar SSSRdan mustaqillikka erishgandan keyin Gruziya futbol federatsiyasining shakllanishidagi ajralmas shaxslardan biri boʻlgan. U 1990-yildan 1998-yilgacha tashkilot prezidenti boʻlgan.

U 1998-yil 24-yanvarda MDH kubogida ishtirok etish uchun Moskvaga uchib ketmoqchi boʻlgan va Tbilisi aeroportiga ketayotganda yurak xurujidan vafot etgan. 2008-yilda futbolga qoʻshgan hissasi uchun Axalkatsi FIFA tomonidan berilgan eng yuqori mukofot – FIFAning futbol oldidagi buyuk xizmatlari uchun ordeni (vafotidan keyin) sohibi boʻlgan.

Uning oʻgʻli, kichik Nodar Axalkatsi 2005-yilning iyunidan 2009-yilning sentyabrigacha Gruziya futbol federatsiyasi prezidenti boʻlgan.

## Yutuqlar

### Murabbiy
**Dinamo Tbilisi**

* **Sovet oliy ligasi**
** **Gʻolib (1):** 1978-yil
** Ikkinchi oʻrin (1): 1977-yil
* **Sovet kubogi**
** **Gʻolib (2):** 1976, 1979
** Ikkinchi oʻrin (1): 1980-yil
* **UEFA kubogi egalari kubogi**
** **Gʻolib (1):** 1980–81

## Murabbiylik statistikasi
*Manba*

## Manbalar

## Havolalar

* Nodar Akhalkatsi Yevrokuboklardagi murabbiylik oʻyinlari
* Nodar Akhalkatsi Footballfacts saytida
* Nodar Akhalkatsi Transfermarkt saytida
Viktor Prokopenko

**Viktor Prokopenko** (; 24-oktyabr 1944-yil – 2007-yil 18-avgust) – ukrainalik futbolchi va murabbiy, Sharqiy Germaniya va Ukraina SSRda Sovet ishgʻol kuchlari tarkibida, shu jumladan Sovet Oliy Ligasi jamoalarida oʻynagan va keyinchalik futbolchi sifatida ishlagan. Rossiya va Ukrainada murabbiy.

## Faoliyati
Prokopenko Ukraina SSRning Jdanov shahrida tugʻilgan, hozirda bu shahar Ukrainaning Mariupol nomi bilan mashhur. 1975-yilda Ushinskiy nomidagi Odessa davlat pedagogika institutini, keyinroq Moskva oliy murabbiylar maktabini tamomlagan.

Prokopenko SSSR parchalanganidan keyin Ukraina terma jamoasining birinchi murabbiyi edi. U shuningdek, futbol boʻyicha mashhur kitob boʻlgan „*Moslashuvchanlik, kuch, chidamlilik“* kitobini ham yozgan*.*

Prokopenko 2006-yilgi Ukraina parlament saylovlarida Mintaqalar partiyasidan, saylov roʻyxatida 45-oʻrinda Ukraina parlamentiga saylangan.

### Vafoti
Prokopenko Odessada yurak xurujidan keyin vafot etgan. U 62 yoshda edi.

2012-yil 1-sentyabrda Odessaning „Chernomorets“ klubining oʻn ikki unutilmas yulduzi uchun jamoaning rasmiy stadionida shon-shuhrat zalida abadiylashtirildi, ulardan biri Viktor Prokopenkoga bagʻishlangan.

2010-yildan beri Viktor Prokopenko murabbiyligidagi klublar muxlislari oʻrtasida xotira turnirlar oʻtkazib kelinmoqda.

2021-yilda Mariupolda Viktor Prokopenko xotirasiga bagʻishlangan turnir boʻlib oʻtgan.

## Murabbiylik statistikasi

## Yutuqlar

### Chornomorets Odessa

* SSSR Federatsiyasi kubogi: 1990-yil
* Ukraina kubogi: 1992, 1993–1994

### Shaxtyor Donetsk

* Ukraina kubogi : 2000–2001

## Yana qarang

* Ukraina Oliy Radasining lavozimida vafot etgan deputatlari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* Viktor Prokopenko Dovidka saytida
* Viktor Prokopenko Murabbiylik natijalari
Germaniya 2024-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlarida

Germaniya 28-avgustdan 8-sentyabrgacha Fransiyaning Parij shahrida bo‘lib o‘tadigan 2024-yilgi Yozgi Paralimpiada o‘yinlarida ishtirok etishi rejalashtirilgan.
## Ishtirokchilari
O‘yindagi ishtirokchilar soni quyidagi jadvalda keltirilgan.

## Kamondan o‘q otish
Germaniya 2023-yilda Niderlandiyaning Rotterdam shahrida o‘tkazilgan Yevropa chempionatidagi natijasiga ko‘ra, o‘yinlarga bitta ayol kamonchini yubordi.

## Yengil atletika

Nemis yengil atletikasi sportchilari 2023-yilgi jahon chempionati, 2024-yilgi jahon chempionatidagi natijalariga ko‘ra yoki minimal kirish standartiga (MES) javob bergan taqdirda yuqori ko‘rsatkichlarni taqsimlash orqali quyidagi musobaqalar uchun kvota o‘rinlariga ega bo‘lishdi.

;Trek va yo‘l tadbirlari
;Erkaklar

;Ayollar

;Sport maydonlaridagi tadbirlar
;Erkaklar

;Ayol

## Badminton
Germaniya BWF parabadminton musobaqalarining Parij Paralimpiadasiga olib boruvchi reytingini e’lon qilishi natijasida uchta parabadminton o‘yinchisini quyidagi musobaqalarga saralab oldi.

## Boccia
Boris Nikolai va Anita Raguvaran musobaqaga yo‘llanma oldi.

## Velosport
Germaniya 2022-yilgi UCI Millat reytingi taqsimotida eng yuqori o‘rinni egallagan davlat sifatida ikkita para-velosipedchini (har bir jinsdan bittadan) musobaqaga kiritdi.

;Erkaklar yo‘lida

;Ayollar yo‘lida

;Erkaklar treklari

;Ayollar treklari

## Ot sporti
Germaniya 2022-yilda Daniyaning Xerning shahrida bo‘lib o‘tgan FEI jahon chempionatida eng yaxshi yetti mamlakatdan joy olib, Paralimpiada ot sporti musobaqasiga to‘rtta para-otliqdan iborat to‘liq tarkibni qabul qildi.

;Shaxsiy

;Jamoaviy

## Judo
Ramona Brussig, Daniel-Rafael Goral, Nikolay Kornxaß, Tabea Myuller, Lennart Saß va Isabell Tal musobaqaga yo‘llanma oldi.

;Erkak

;Ayol

## Eshkak eshish
Nemis eshkakchilari Serbiyaning Belgrad shahrida 2023-yilda o‘tkazilgan eshkak eshish bo‘yicha jahon chempionatida quyidagi toifalarning har birida qayiqlarni musobaqaga qo‘yish huquqini qo‘lga kiritdilar.

Malakaviy rekord: **FA**=Final A (medal); **FB**=Final B (medalsiz); **R**=Qayta tiklash
## O‘tirgan holda voleybol

Germaniya erkaklar milliy voleybol terma jamoasi 2023-yilgi O‘tirgan holda voleybol bo‘yicha jahon chempionatida eng yuqori o‘rinni egallagan saralashdan tashqari jamoa sifatida ishtirok etish huquqini qo‘lga kiritdi.

## Suzish

Germaniya 2023-yilgi Para suzish bo‘yicha jahon chempionatida Paralimpiya toifasidagi sport turlari bo‘yicha kuchli ikki o‘rinni egallaganidan so‘ng oltita kvotani qo‘lga kiritdi.
;Erkak

;Ayol

## Nogironlar aravachasi tennisi
Katarina Krüger musobaqaga yo‘llanma oldi.

## Manbalar
Valentin Ivanov (futbolchi, 1934)

**Valentin Kozmich Ivanov** (; 19-noyabr 1934-yil – 8-noyabr 2011-yil) – rossiyalik futbolchi, yarim himoyachi. U 1962-yilgi jahon chempionatida toʻpurar boʻlgan va 1960-yilgi Yevropa Millatlar kubogi toʻpurari boʻlgan.

Ivanov SSSR terma jamoasi safida 59 marta maydonga tushib, 26 ta gol urgan. Valentin SSSR futbol terma jamoasining barcha vaqtlardagi eng koʻp gol urgan futbolchilaridan biri boʻlib, faqat Oleg Bloxin va Oleg Protasovdan keyingi oʻrinni egallagan. Rossiyaning eng zoʻr futbolchilaridan biri boʻlgan Ivanov oʻzining tezligi, dribling sifati va texnik qobiliyati bilan ajralib turgan.

1962-yilgi Jahon chempionatida Ivanovning toʻrtta goli bilan boshqa besh futbolchi bilan birgalikda turnirning eng yaxshi toʻpurari deb topilgan. 1958-yilgi Jahon chempionati turnirda ham ikkita gol muallifi boʻlgan. Valentin klubdagi faoliyatining koʻp qismini Moskvaning „Torpedo“ jamoasida oʻtkazgan va Sovet chempionatida 286 ta oʻyinda 124 ta gol urgan. Ivanovning bu natijasi bilan klubning barcha vaqtlardagi futbolchilari ichida 9-oʻrinni egallagan.

## Shaxsiy hayot va vafoti
Ivanov 1956 va 1960-yillarda gimnastika boʻyicha Olimpiada chempioni Lidiya Ivanova bila oila qurgan. Ularning oʻgʻli Valentin (1961-yilda tugʻilgan) ham sportchi boʻlib, nafaqadagi xalqaro futbol hakami.

Ivanov 2011-yil 8-noyabrda Alzheimer kasalligi bilan uzoq davom etgan kurashdan soʻng, 77 yoshga toʻlishidan biroz oldin vafot etgan.

## Faoliyat statistikasi
### Klub

### Terma jamoa

: *Gollar va natijalar birinchi navbatda Sovet Ittifoqining gollari roʻyxatini koʻrsatadi, hisob ustuni Ivanovning har bir golidan keyin naytijani koʻrsatadi.*

## Yutuqlar

**Torpedo Moskva**

* Sovet Oliy Ligasi: 1960, 1965
* Sovet Kubogi: 1960-yil

**Sovet Ittifoqi**

* UEFA futbol boʻyicha Yevropa chempionati: 1960-yil, ikkinchi oʻrin 1964-yil
* Olimpiada oltin medali: 1956

**Individual**

* Sovet Ittifoqining eng yaxshi 33 nafar futbolchisi (12): 1-son (1955, 1957-1964); 2-son (1953, 1956, 1965)
* UEFA Yevropa chempionatining „Oltin butsasi“: 1960-yil
* UEFA Yevropa chempionatining eng yaxshi jamoasi: 1960, 1964
* FIFA Jahon chempionatining eng yaxshi toʻpurari: 1962-yil
* UEFA yubiley soʻrovi (2004): № 45

## Manbalar

## Havolalar
Ruben (Yoqubning oʻgʻli)

**Ruben** (, Standard *Rəʾūven*, Tiberian *Rŭʾūḇēn*) Yoqubning ayoli Leaxning olti oʻgʻlining tongʻichi boʻlgan. Ibtido kitobiga koʻra u (Yoqubning katta oʻgʻli) Isroilning Ruben qabilasi asoschisi hisoblanadi.

## Bibliyadagi manbalarda
Ibtido kitobida Ruben haqida qisqacha maʼlumot yozilgan. U otasining kanizagi va oʻzining oʻgay onasi Bilxa bilan jinsiy aloqada boʻlgani haqida soʻz boradi. Oʻlim toʻshagida yotgan Yoqub Rubenga „Bundan keyin aslo ustun boʻlmaysan. Otangning yotogʻiga sen kirding, Toʻshagimga chiqib uni bulgʻading“, – degan. Rubenning bu xatti-harakati Yoqubni gʻazablantirgan edi.
## Rubenning oilasi
Ibtido 46:9 ga koʻra, Rubenning toʻrtta oʻgʻli boʻlgan: Xanoʻx, Palluv, Xazron va Karmi. Yoshua 15:6 ga koʻra, Ruben oʻgʻli Boxanning toshi Yahudo qabilasiga ajratilgan yerning chegarasi boʻylab nuqtani belgilab qoʻygan.
## Manbalar
Sven-Göran Eriksson

**Sven-Göran Eriksson** (; 1948 yil 5 fevral – 2024-yil 26-avgust) – shved futbolchisi va murabbiyi. Futbolchilik faoliyati davomida oʻng qanot himoyachisi sifatida oʻynaganidan soʻng, Eriksson 1977-yildan 2001-yilgacha klub murabbiyi katta muvaffaqiyatlarga erishgan va Shvetsiya, Portugaliya va Italiyaning turli liga klublari bilan 18 ta sovrinni qoʻlga kiritgan. Yevropa musobaqalarida u UEFA kubogi va Yevropa kubogi gʻoliblari kubogini qoʻlga kiritdi (oxirgi kubok bekor qilinishidan oldingi oxirgi mavsum) va Yevropa kubogi finaliga qadar jamoasini olib chiqgan.

Keyinchalik Eriksson Angliya, Meksika, Filippin va Kot-d’Ivuar terma jamoalarini, shuningdek, Angliyaning Manchester Siti va Lester Siti jamoalarini boshqargan. Eriksson oʻnta davlatda: Shvetsiya, Portugaliya, Italiya, Angliya, Meksika, Kot-d’Ivuar, Tailand, Birlashgan Arab Amirliklari, Xitoy va Filippin term jamoalarida murabbiylik qilgan.

## Shaxsiy hayot

Eriksson Enn-Kristin Pettersson bilan 1977-yil iyulidan 1994-yilda ajrashgunlarigacha turmush qurgan. Ularning ikki farzandi bor edi. 1998-yilning may oyida Eriksson italyan-amerikalik advokat Nensi Dell’Olio bilan tanishgan va ular olti oydan keyin yaqin munosabatlarni boshlaganlar. 2001-yilda ular birgalikda Londonga koʻchib oʻtishgan. 2002-yil boshida Eriksson ingliz-shved teleboshlovchisi Ulrika Jonsson bilan ishqiy munosabatda boʻlgan, lekin Sven keyinchalik Dell’Olio yoniga qaytgan. 2004-yil avgust oyida u Britaniya-Bangladesh kotibi Faria Alam bilan ishqiy munosabatda boʻlgan. Erikssonning „*Mening hikoyam*“ nomli avtobiografiyasi 2013-yil noyabrida chop etilgan.

### Kasallik va oʻlim
2024-yil yanvar oyida Eriksson unga oshqozon osti bezi saratoni tashxisi qoʻyilgani va „eng yaxshi holatda bir yil umri qolgani“ haqida eʼlon qilgan edi. 2024-yilning mart oyida u bir oʻyin uchun nafaqadan qaytdi va Liverpul afsonalarini Ayaks jamoasiga qarshi xayriya oʻyinida boshqarib borgan. Sven Sunne yaqinidagi Björkeforsdagi uyida 2024-yil 26-avgustda 76 yoshida kasallikdan vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Dina (Yoqubning qizi)

**Dina**  () Eski Ahd qahramoni, Yoqubning yagona qizi. Uni Tavrotda Kanʼon yoki Xiv urugʻi boshligʻi Xamoʻrning oʻgʻli Shakam zo'rlagani haqida epizodlar mavjud boʻlib, buning uchun akalari bu yurtning barcha erkaklarini va shahzodaning o'zini o'ldirishgani haqida yozilgan.

## Ibtidoda
Yoqub Lobonni yoniga borganidan keyingi oʻn uchinchi yilida uning qizi Leaxdan Dina tugʻildi va olti oʻgʻildan keyin uning so'nggi, ettinchi farzandi bo'ldi. Taxminan bir yil o'tgach, Yoqubning o'n birinchi o'g'li Yusuf Rohiladan tug'ildi va Yoqub oʻz yurtiga ketishga tayyor edi, lekin yana olti yil qoʻshilib, jami 20 yilni Lobon bilan o'tkazdi. Keyin Yoqub oilasi bilan Suxoʻt orqali Kanʻon yurtidagi Shakam shahriga  qaytib keldi. 
## Manbalar
Milliy Paralimpiya qoʻmitasi

**Milliy Paralimpiya qoʻmitasi** (NPC) butunjahon Paralimpiya harakatining milliy tarkibga kiradi. Xalqaro Paralimpiya qo‘mitasi (IPC) nazorati ostida oʻz ishtirokchilarining Paralimpiya oʻyinlarida ishtirokini tashkil qilish uchun javobgardir.

## Tashkilot maqsadi
Paralimpiya oʻyinlari – jismoniy imkoniyati cheklangan sportchilar qatnashadigan nufuzli xalqaro sport musobaqasidir. Bu musobaqalarda harakat qobiliyati cheklangan, [Amputatsiya|amputant]], koʻzi ojiz va bosh miya falaji boʻlgan sportchilar ishtirok etadi. Qishki va yozgi Paralimpiya oʻyinlari mavjud boʻlib, ular tegishli olimpiada oʻyinlari yakunlangandan soʻng shu shaharning oʻzida oʻtkaziladi.

2023-yil sentabr holatiga koʻra, IPCning toʻlaqonli aʼzolari boʻlgan 183 ta NPC mavjud. Faqat yaxshi holatdagi NPClar Paralimpiya oʻyinlariga sportchilar kiritishi mumkin. Mamlakatlar ichida baʼzi NPClar bir yoki bir nechta sport turlari uchun milliy boshqaruv organi boʻlib xizmat qiladi, boshqalari esa faqat Paralimpiya oʻyinlari uchun mas’ul boʻlgan IPC aʼzosi sifatida ishlaydi.

## Qit’alar bo‘yicha NPClar ro‘yxati
Beshta mintaqaviy tashkilot mavjud:

### Afrika

### Osiyo

### Yevropa

### Amerika

### Okeaniya

## Yana qarang
* Milliy Olimpiya qoʻmitasi

## Manbalar
Eduard Malofeyev

**Eduard Vasilyevich** Malofeyev (, ; 1942-yil 2-iyunda tugʻilgan) – sovet va belaruslik futbol murabbiyi va asli rossiyalik sobiq futbolchi.

Rossiya SFSRda tugʻilib oʻsganiga qaramay, Malofeyev Belorussiyada mashhur boʻlib, Minskning „Dinamo“ jamoasi uchun Sovet Oliy ligasida 100 dan ortiq gol urgan. Eduard murabbiyligida Minskning „Dinamo“ jamoasi yagona Sovet chempioni unvonini qoʻlga kiritgan va Belarus milliy futbol jamoasiga ustozlik qilgan.

## Hayot va martaba
Malofeyev „Avangard Kolomna“ (1960), „Spartak“ (1961—1962) va Minskning „Dinamo“ (1963—1972) klublarida oʻynagan. 1962-yilda „Spartak“ bilan Sovet Ittifoqi chempionligini qoʻlga kiritgan.

Malofeyev 1963—1968-yillarda SSSR terma jamoasi safida 40 marta maydonga tushgan va 6 ta gol urgan. Eduard UEFA Yevro-1964 va 1968, shuningdek, 1966-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan.

Malofeyev murabbiy sifatida Minskning „Dinamo“ klubini 1982-yilda SSSR Oliy ligasida chempionlikka olib chiqqan. 1984–1986-yillarda SSSR terma jamoasiga bosh murabbiy boʻlgan. Eduard boshchiligidagi terma jamoa 1986-yilgi jahon chempionatiga yoʻllanma olgan, ammo u jahon chempionati boshlanishidan biroz oldin Valeriy Lobanovskiy foydasiga ishdan boʻshatilgan. Shuningdek, u 2000—2003-yillarda Belarus milliy futbol jamoasini boshqargan.

2004—2007-yillarda Vladimir Romanov xoldingi bilan bogʻliq uchta klubda (Belarusning MTZ-RIPO Minsk, Litvaning FBK Kaunas va Scottish Hearts) turli murabbiylik va maʼmuriy lavozimlarda ishlagan.

Keyingi yillarda u Sankt-Peterburgning „Dinamo“ jamoasini (2009-yilda u Rossiya birinchi divizioniga koʻtarilgan), „Shaxtyor Soligorsk“ va „Pskov-747“ klublarini boshqargan.

## Terma jamoada gollar

## Manbalar

## Havolalar
* Profile at RussiaTeam
Malik qabri

**Malik qabri** Eronning Kirmonshoh viloyatidagi Sonqor shaharchasi markazidagi tepalikda joylashgan minoraga oʻxshash sakkiz burchakli, Hulokuiylar qabridir. Yuqori qismi gʻishtdan qurilgan. Yertoʻlasi yoʻnilgan toshdan qilingan.

## Havolalar

* Kirmonshoh CHHTO veb-sayti https://web.archive.org/web/20070927223848/http://www.kermanshahmiras.ir/la_site/Preview.asp?categoryid=11&code=5435
Ahmad ibn Tovus

**Ahmad ibn Tovus** () (673-yil vafot etgan) – tobeinlardan va hadis roviylaridan biri. „Tovus“ va „at-Tous“ nomi bilan ham tanilgan.
## Manbalar
Zarapetyan koʻchasi

„**Zarapetyan koʻchasi**“ – Navoiy shahrining markazida joylashgan koʻchalardan biri. Koʻcha Navoiy shahrining janubida, „Zarafshon“ mahallasida joylashgan boʻlib, sovet davri quruvchisi Zarap Zarapetyan sharafiga shunday nomlangan.
## Joylashuvi
„Zarapetyan koʻchasi“ „Oʻzbekiston“ hamda „Tolstoy“ koʻchasining kesishmasida joylashgan.
### Korxona va tashkilotlar
„Zarapetyan koʻchasi“da „Beeline“ kompaniyasining Navoiy filiali, Bulungʻur savdo ishlab chiqarish korxonasi, Muruntou savdo ishlab chiqarish korxonasi, Navoiy viloyati qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi bosh boshqarmasi, Qizilqum futbol klubi, Sogdiana sport majmuasi kabi korxona va tashkilot binolari joylashgan. 

## Tanqidlar
Koʻcha nomi eski sovet davridan qolgani va arman millatiga mansub shaxs sharafiga nomlangani sababli ham baʼzan tanqidlar markazida boʻlib turadi.

## Manbalar
Bob Kisan

**Bob Kisan** ( „Kisan darvozasi“ degan maʼnoni anglatadi) – Suriyaning poytaxti Damashqdagi yetti qadimiy shahar darvozalaridan biri. Hozir Eski shaharning janubi-sharqiy qismida joylashgan darvoza xalifa Muoviya I istilosi paytida mashhur boʻlgan qul xotirasiga shunday nomlangan. Devor Rim davrida qurilgan va Saturnga bagʻishlangan. Bob Kisan Avliyo Pavelning qochish yoʻli boʻlgan boʻlishi mumkin.

Muqaddas Kitobga koʻra, Pavel Damashqqa joylashadi (*Havoriylar 9:1–9*). Damashqda uch yil turgach, u nomaʼlum muddatga Nabateyalar saltanatiga (uni „Arabiston“ deb atagan) yashash uchun joʻnab ketadi, keyin yana Damashqqa qaytib keladi, bu vaqtga kelib Damashq Nabateyalar hukmronligi ostida edi. Yana uch yildan soʻng (*Gal. 1:17;20*), uning taʼlimotiga qarshi chiqqan yahudiylarning qarshiliklaridan soʻng, u tunda yashirincha shaharni tark etishga majbur boʻladi (Havoriylar *9:23;25; 2 Kor. 11:32ff*). U devordagi derazadan savatga tushadi va masihiy shogirdlarining yordami bilan tunda Quddus tomon qochib ketadi. Pavel Muqaddas Kitobda bir oʻlimdan deraza orqali qochib qutulgani aytiladi (*2 Kor. 11,32-33*).
## Manbalar
Bob Sharqiy

**Bob Sharqiy** (; „Sharqiy darvoza“), shuningdek, **Quyosh darvozasi** sifatida ham tanilgan, Damashqning yettita qadimiy shahar darvozalaridan biri. Uning zamonaviy nomi shaharning sharqiy tomonida joylashganligidan kelib chiqqan. Darvoza, shuningdek, uni oʻrab turgan xristian kvartaliga ham oʻz nomini bergan. Darvoza 1960-yillarda rekonstruksiya qilingan.

Bob Sharqiy hozirgi kungacha saqlanib qolgan yagona Rim darvozasi boʻlishidan tashqari, oʻzining asl koʻrinishini uch tomonlama oʻtish joyi sifatida saqlab qolgan, karvonlar va gʻildiraklar harakati uchun katta markaziy oʻtish yoʻli va piyodalar uchun unga yonma-yon joylashgan ikkita kichikroq yoʻlaklar hozir ham mavjud.

## Tarixi
Damashq Rashidun davrida musulmonlar tomonidan bosib olingan. Xolid ibn Valid qoʻshini Damashqni egallaganidan soʻng 634-yil 18-sentyabrda shu darvozadan kirgan.

12-asrda Nuraddin Zangi hukmronligi davrida darvoza qisman toʻsib qoʻyilgan, faqat markaziy teshik kirish vazifasini bajargan. Darvoza tepasiga minora ham qoʻshilgan.
## Manbalar
Bob al-Ahmar

**Bob al-Ahmar** () *Qizil darvoza* degan maʼnoni anglatadi, Suriyaning Halab qadimiy shahrining toʻqqizta tarixiy darvozalaridan biri boʻlgan. Bu nom al-Hamr qishlogʻi nomidan () olingan. Darvoza qadimgi Halabning sharqiy chekkasidagi qishloqqa olib borgan.

## Tarixi
Darvoza 13-asrning birinchi yarmida, Halab amiri Ayyubiylardan boʻlgan al-Aziz Muhammad davrida eski Halabning sharqiy qismida qurilgan. U 16-asr boshlarida Mamluklar sultoni Al-Ashraf Qansuh al-Gavriy hukmronligi davrida taʼmirlangan. Darvoza 1830-yillarda Misrlik Ibrohim Posho tomonidan 1831-1833-yillar oraligʻida Usmonlilarga qarshi Suriyadagi yurishi chogʻida butunlay vayron qilingan. 1834-yilda darvoza toshlari Halab qal’asida Ibrohim posho harbiy kazarmasini (hozirgi Halab qal’asi muzeyi) qurish uchun ishlatilgan.

Darvoza Usmonlilarning Suriya ustidan hukmronligi davrida butunlay vayron boʻlgan.
## Manbalar
13-umumiy oʻrta taʼlim maktabi

„**13-umumiy oʻrta taʼlim maktabi**“ (avvalgi nomi: *Школа Влада Леванова №13*, ) – Navoiy shahrida joylashgan va oʻrta taʼlim berishga moʻljallangan taʼlim muassasi.

## Tarixi
„13-umumiy oʻrta taʼlim maktabi“ binosi 1964-yilda qurib bitkazilgan. Maktab binosi joylashgan koʻchaning avvalgi nomi „Matvienko“ boʻlib, dastlab u „“ nomi ostida faoliyat yuritilgan. Keyinchalik koʻcha nomi Spitamenga, maktab nomi esa „13-umumiy oʻrta taʼlim maktabi“ga oʻzgartirilgan.

2015-yilda maktab binosi dastur asosida qayta taʼmirlangan.

## Taʼlim dasturi
Oʻquvchilar birinchi sinfga bolaning individual rivojlanishiga qarab asosan 7 yoshdan qabul qilinadi.

## Dars oʻtish tili
13-umumiy oʻrta taʼlim maktabida darslar asosan oʻzbek va rus tillarida olib boriladi. Shu bilan birga, xorijiy til sifatida ingliz tili ham oʻrgatiladi.

## Manbalar
Abu Zurʼa ar-Roziy

**Abu Zurʼa Ubaydulloh ibn Abdulkarim ibn Yazid ibn Faruh** (أبو زرعة الرازي, 815/816 yoki 809/810, Ray, Eron – 878, Ray) – musulmon olimi, muhaddis. Ar-Roziy boshqa mashhur muhaddis Abu Hotim ar-Roziyning (Muhammad ibn Idris) qarindoshi edi.
## Manbalar
Abu Said al-Janadiy

**Abu Said Al-Mufaddal ibn Muhammad ibn Ibrohim al-Janadiy** (, 920-yilda vafot etgan) – makkalik islom olimi va muhaddis.

## Ishlari

* *Faḍāʼil Makka* (), *Makka fazilatlar*
* *Faḍāʼil al-Madina* (), *Madina fazilatlari*: kichik risola.

## Manbalar
Ahmad ibn Abu Bakir az-Zuhriy

**Abu Musʼab Ahmad ibn Abu Bakr al-Qosim ibn al-Horis az-Zuhriy** (), (767-yil — 856-yil) — islom ulamosi va qozisi. Molik ibn Anasning shogirdi boʻlgan.

Az-Zuhriy Madinada tugʻilib oʻsgan. Shu yerda  („Fiqhga oid epitom“) nomli asarini hamda Molik ibn Anasning  risolasini yozgan. Hijriy 210-yili (825/826) yili Qusam ibn Jaʼfar tomonidan qozilikdan bekor qilingan. Oʻzining fatvolarida hadis rivoyatlariga ham,  ahl al-raʼyga ham tayangan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Bob al-Salam

**Bob al-Salam** () (*Tinchlik darvozasi*) – Suriyaning Damashq shahridagi yetti qadimiy shahar darvozalaridan biri. Rim davrida u „**Oy darvozasi**“ nomi bilan ham tanilgan.
## Manbalar

## Havolalar
* Qadimgi Damashq darvozalari
Abu Nasr Ahmad ibn Muhammad al-Buxoriy

**Abu Nasr Ahmad ibn Muhammad al-Buxoriy** – islom olimi, yozuvchi. Taxminan hijriy 475-yillari (milodiy 1082—1083) Balxda fors tilidagi yozilgan „*Toj al-qissas*“ asari bilan tanilgan. Bu Odam Atodan boshlab va Muhammadgacha boʻlgan paygʻambarlar hayotining keng qamrovli, islomiy bayoni edi. „*Toj al-qissas*“ asariga Qurʼonning „Yusuf“ surasining sharhi boʻlgan „*Anis al-muriddin va-rauhod al-muhibbin*“ *asari* ham kiritilgan.
## Manbalar
1968-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari

**1968-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari** () – uchinchi Paralimpiada oʻyinlari. Xalqaro Stoke Mandeville oʻyinlari federasiyasi (ISMGF) rahbarligida tashkil etilgan boʻlib, ular oʻsha paytda **17-Xalqaro Stoke Mandeville oʻyinlari** sifatida tanilgan. Oʻyinlar dastlab 1968-yil Mexiko shahridagi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bilan bir vaqtda oʻtkazilishi rejalashtirilgan, ammo 1966-yilda Meksika hukumati moliyaviy qiyinchiliklar tufayli bunga qarshi boʻladi. Isroil hukumati oʻyinlarni Tel-Avivda oʻtkazishni taklif qiladi, bu taklif qabul qilinadi.

Ochilish marosimi Quddusdagi Givat Ram kampusidagi Ibroniy universiteti stadionida boʻlib oʻtgan. Oʻyinlar Tel-Aviv tumanidagi Ramat Gan shahrida, Isroil nogironlar sport markazida boʻlishi rejalashtirilgan. Tel-Aviv savdo markazida yopilish marosimi boʻlib oʻtgan. Shunday qilib, bu oʻyinlar Paralimpiada tarixida Olimpiya oʻyinlari bilan bir vaqtda va joyda oʻtkazilmagan birinchi oʻyin boʻlgan.

## Sport

Dasturga birinchi marta maysazor bauli oʻyini kiritilgan. Nogironlar aravachasida basketbol oʻyinlarida ayollar jamoasi ishtirok etgan, shuningdek, yengil atletika boʻyicha erkaklar oʻrtasida 100 m masofaga nogironlar aravachasida yugurish poygasi ham dasturga qoʻshilgan.

* Kamondan otish
* Dart kamondan otish
* Yengil atletika
* Maysazor bauli
* Snuker
* Suzish
* Stol tennisi
* Ogʻir atletika
* Nogironlar aravachasida basketbol
* Nogironlar aravachasida qilichbozlik

## Medallar jadvali
Oltin medallar soni boʻyicha yuqori koʻrsatkichni qayd etgan eng yaxshi oʻnta MOQ quyida keltirilgan. Mezbon davlat Isroil alohida belgilangan.

## Ishtirokchi davlatlar
Tel-Aviv Paralimpiadasida yigirma sakkiz davlat delegatsiya ishtirok etgan.Kanada, Daniya, Efiopiya, Hindiston, Yamayka, Yangi Zelandiya, Janubiy Koreya va Ispaniya birinchi marta yozgi Paralimpiada oʻyinlarida qatnashgan.

Toʻrt yil oldin Paralimpiada oʻyinlarida debyut qilgan Janubiy Afrika Tel-Aviv oʻyinlariga delegatsiya yuborib, Paralimpiada oʻyinlarida qatnashishni davom ettirgan. Oʻsha paytda u aparteid siyosati tufayli Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etish huquqidan mosuvo boʻlgan edi, ammo 1980-yilda Arnemdagi yozgi Paralimpiada oʻyinlarigacha Paralimpiada oʻyinlarida ham qatnashish huquqi cheklangan.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Manbalar

## Havolalar
Spitamen koʻchasi

„**Spitamen koʻchasi**“ (avvalgi nomi: *Matvienko*) — Navoiy shahri markazida joylashgan koʻchalardan biri. Koʻchaning avvalgi nomi Matvienko boʻlgan. 
## Joylashuvi
„Spitamen koʻchasi“ „Oʻzbekiston“ hamda „Tolstoy“ koʻchasining kesishmasida joylashgan. 
### Korxona va tashkilotlar
„Spitamen koʻchasi“da 13-umumiy oʻrta taʼlim maktabi, Navoiy davlat pedagogika instituti qoshidagi Akademik litsey, Navoiy shahar FHDY arxivi, Navoiy viloyat adliya boshqarmasi kabi tashkilotlar joylashgan. 

## Manbalar
Sayriddin Gʻafforov

**Sayriddin Gʻafforov** (29-avgust 1990-yil, Sariosiyo tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR – 25-avgust 2024-yil, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik futbolchi, yarim himoyachi pozistiyasida oʻynagan. Faoliyati davomida asosan Oʻzbekiston va Tojikiston klublarida oʻynagan.

## Vafoti
Futbolchilik davrida ortirgan jarohati sababli Tojikiston va Oʻzbekistonda bir necha bor jarrohlik amaliyotini oʻtkazgan. Jarohatning ogʻirlashishi natijasida tana aʼzolarining boshqa qismlari, dastlab ikki qoʻli keyinchalik esa oyoqlari oʻz kuchini yoʻqotgan. Shifokorlar unda Amyotrofik lateral skleroz kasallik borligini aniqlashgan. Sayriddin keyinchalik gapirish qobilyatini ham yoʻqtgan. Sayriddin Gʻafforov 2024-yil 25-avgustda vafot etgan.

## Yutuqlar

* Tojikiston Oliy ligasi chempioni: 2013
* Tojikiston Superkubogi sohibi: 2013

## Manbalar

## Havolalar

* Sayriddin Gʻafforov Playmakerstats saytida futbolchi profili
* Sayriddin Gʻafforov Footballfactsru saytida
* Sayriddin Gʻafforov Transfermarkt saytida
* Sayriddin Gʻafforov Soccerway saytida
* Sayriddin Gʻafforov FootballDatabase.eu saytida
* Sayriddin Gʻafforov Fastscore saytida
Abulbarakot Qodiriy

**Abulbarakot Qodiriy** (toʻliq ismi: **Abulbarakot Qodiriy ibn Muhammad Nasrulloh**; XVI asrda yashagan) – Akbarshoh davrida bitilgan „Kachkoʻli Sultoniy“ asari muallifi, mashhur hind tarixchisi Abulfazl Allomiyning akasi.

Abulbarakot Qodiriy ijtimoiy fanlarga oid fikrlarini ifodalovchi „Kachkoʻli Sultoniy“ nomli kachkoʻl tuzib, ularni maxsus boblarga ajratib chiqqan. Ushbu asar qoʻlyozma holida keng tarqalgan.

## Manbalar


## Havolalar
Tomoshabinlarsiz oʻyin (sport)

**Sportda tomoshabinlarsiz oʻyin** – koʻplab sport turlarida oʻyinlarni ifodalash uchun qoʻllaniladigan atama. Bunda tomoshabinlarga oʻyinni stadionda tomosha qilishga ruxsat berilmaydi. Buning sabablari sifatida jamoani qoidabuzarligi uchun jazolash, stadion xavfsizligi bilan bogʻliq muammolar, tomshabinlar salomatligi bilan bogʻliq cheklovlar yoki muxlislar oʻrtasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan turli tartibsizliklarni oldini olish choralarini keltirish mumkin.

Professional sport musobaqalarida tomoshabinlarsiz oʻyinlar kam uchraydi. COVID-19 pandemiyasi tufayli dunyo boʻylab koʻplab sport musobaqalari tomoshabinlarsiz oʻtgan.

## Manbalar
GS1 mamlakat kodlari roʻyxati

**GS1 mamlakat kodlari roʻyxati** – bu GS1 tomonidan boshqariladigan mamlakat kodlari roʻyxati boʻlib, ular shtrix-kodlarda mahsulotning kelib chiqish mamlakatini aniqlash uchun ishlatiladi. Bu kodlarni maqsadli bozor mamlakat kodlari bilan adashtirmaslik kerak https://gs1.se/en/guides/documentation/code-lists/t3783-target-market-country-code/.

Manba: GS1 Company Prefix

**Eslatma:** GS1 aʼzosi boʻlgan kompaniyalar mahsulotlarni dunyoning istalgan joyida ishlab chiqarishi va oʻz tanlovlariga koʻra GS1 tashkilotidan prefikslarni litsenziyalashi mumkin. GS1 prefikslari berilgan mahsulotning kelib chiqqan mamlakatini aniqlamaydi.
Yuqorida keltirilmagan GS1 prefikslari GS1 Bosh Ofisi tomonidan GS1 Aʼzosi boʻlmagan mamlakatlarda taqsimlash va GS1 tizimi doirasida kelajakda foydalanish uchun ajratilgan. Bular:
* 140–199
* 381, 382, 384, 386 & 388
* 390–399
* 441–449
* 472 & 473
* 510–519
* 522–527
* 532, 534 & 536–538
* 550–559
* 561–568
* 580–589
* 591–593 & 595–598
* 602 & 605–606
* 610, 612, 614 & 623
* 632–639
* 650–679
* 682–689
* 710–728
* 747–749
* 751–753 & 756–758
* 772, 774 & 776
* 781–783, 785, 787 & 788
* 791–799
* 851–857
* 861–864 & 866
* 882, 886, 887 & 889
* 891, 892, 894, 895, 897 & 898
* 920–929
* 953, 954, 956, 957 & 959
* 970–976
* 984–989

## Manbalar

## Havolalar
* List of Assigned GS1 Prefixes
* Snopes article regarding barcodes
Yengil atletika 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – erkaklar oʻrtasida 400 metrga yugurish

2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida erkaklar oʻrtasidagi 400 metrga yugurish musobaqasi 2024-yil 4-7-avgust kunlari Fransiyaning Parij shahridagi Stade de France stadionida toʻrt bosqichda boʻlib oʻtdi. Bu yozgi olimpiada oʻyinlarida erkaklar oʻrtasida 400 metrga yugurish musobaqasi 30-marta oʻtkazildi. Jami 48 nafar sportchi kirish standarti yoki reytingi boʻyicha musobaqaga yoʻllanma oldi.

Final bahslari Olimpiya tarixidagi eng tezkor 400 metrlik poyga boʻldi: sakkiz nafar ishtirokchidan beshtasi 43,87 soniyadan kam vaqtda finish chizigʻidan oʻtdi, shulardan besh natija eng tezkor 15 ta olimpiada rekordlari qatoriga kirdi.

Gʻalaba qozongan sportchi bilan farq 0,04 soniyani tashkil etdi, bu toʻliq avtomatik vaqt joriy etilganidan beri Olimpiada oʻyinlarida erkaklar oʻrtasidagi 400 metrga yugurish boʻyicha eng qisqa farq hisoblanadi.

## Umumiy maʼlumot
Shohsupaga Steven Gardiner, Anthony Zambrano va Kirani Jameslar koʻtarildi. James 2012-yilgi Olimpiya chempioni boʻlgan. Zambrano mavsum davomida yaxshi natija qayd etmagan. Jahon rekordi sohibi Wayde van Niekerk 2017-yilda jiddiy jarohat olganidan keyin olimpiadada ishtirok etdi, ammo faqat 200 metrga yugurish poygalarida ishtirok etdi.

## Tarixi
Erkaklar oʻrtasida 400 metrga yugurish musobaqasi 1896-yildan beri Olimpiya yengil atletika dasturida mavjud. Amaldagi Olimpiya chempioni Bagama orollaridan Steven Gardiner.

## Saralash
Erkaklar oʻrtasida 400 metrga yugurish boʻyicha saralash 2023-yil 1-iyuldan 2024-yil 30-iyungacha boʻlib oʻtdi. 48 nafar sportchi 45,00 soniya yoki undan tezroq yugurish standartini bajardi.

## Natijalar

### Guruhlar
Guruh musobaqalari 4-avgust kuni soat 19:05 (UTC+2) dan boshlab oʻtkazilishi rejalashtirilgan.
Saralash qoidasi: Har bir guruhda (Q) birinchi 3 nafari yarim finalga chiqadi, qolgan barchasi qayta saralash bosqichiga oʻtadi (DNS, DNF, DQ bundan mustasno).

#### Guruh 1

#### Guruh 2

#### Guruh 3

#### Guruh 4

#### Guruh 5

#### Guruh 6

### Qayta saralash
Qayta saralash bosqichi 5-avgust kuni ertalab soat 11:20 (UTC+2) dan boshlab oʻtkazilishi rejalashtirilgan.
Saralash qoidasi: Har bir qayta saralash guruhida birinchi (Q) va keyingi 2 eng tez (q) natija yarim finalga chiqadi.

#### Guruh 1

#### Guruh 2

#### Guruh 3

#### Guruh 4

### Yarim final
Yarim final 6-avgust kuni kechqurun soat 19:35 (UTC+2) da boshlanishi rejalashtirilgan.
Saralash qoidasi: har bir guruhda birinchi 2 (Q) va keyingi 2 eng tez (q) natija finalga chiqadi.

#### Yarim final 1

#### Yarim final 2

#### Yarim final 3

### Final
Final 7-avgust kuni kechqurun soat 21:20 (UTC+2) dan boshlanishi rejalashtirilgan.

## Manbalar
Dorothy Abbott

**Dorothy Abbott** (1920-yil 16-dekabr – 1968-yil 15-dekabr) – amerikalik aktrisa.

## Faoliyati
Missuri shtatining Kanzas shahrida tugʻilgan Abbott filmlarga kirib kelishidan oldin tajriba orttirish maqsadida *Little* teatri spektakllarida rol ijro etgan.

Dorothy 1940—1960-yillar oraligʻida koʻplab filmlarda ikkinchi darajali rollarda suratga tushgan. Las Vegas shahridagi *Flamingo* nomli kazinoli mehmonxonada ishlagan va u yerda „oltin qoʻlli qiz“ nomi bilan tanilgan. U, shuningdek, „The Ford Television Theatre“ va „Leave It to Beaver“ teleseriallarida ikkinchi darajali rollarni, „Dragnet“ teleserialida esa serjant Jo Fridayning sevgilisi, Ann Baker rolini ijro etgan. Aktrisa sifatida ish topa olmagan paytlarida, Abbott modellik hamda koʻchmas mulk savdosi bilan shugʻullangan.

## Oʻlimi
Politsiyachi Rudi Diaz bilan boʻlgan turmushining tugaganidan tushkunlikka tushgan Abbott 1968-yil 15-dekabrda, 48 yoshga toʻlishidan bir kun oldin Los-Anjelesda oʻz joniga qasd qilgan. Abbott Kaliforniya shtatining Uitter shahridagi *Rose Hills Memorial* bogʻida dafn etilgan.

## Filmografiyasi

= Manbalar =

## Havolalar

* 
*
Abu Huzayfa ibn Bishr Quroshiy

**Abu Huzayfa ibn Bishr Quroshiy** (; milodiy 821-yilda (hijroy 206-yil) vafot etgan) – *Mubtadaʾ al-dunyā va-qiṣaṣ al-anbiyāʾ* () muallifi. Uzoq vaqt davomida yoʻqolgan deb hisoblangan, nusxasi 1990-yillarning boshlarida Bodleian kutubxonasida aniqlangan. Parcha boʻlsa-da, qoʻlyozma ikki yuzdan ortiq varaqlarni oʻz ichiga oladi.
## Manbalar
Abu Bakr ibn Muhammad ibn Amr ibn Hazm

**Abu Bakr ibn Muhammad ibn Amr ibn Hazm** () (milodiy 737-yilda (hijriy 120-yilda) vafot etgan) – 8-asrda Madinada yashagan sunniy islom olimi.

Umar II ning amri bilan hadislar jamlagan kishilardan biri. 

## Manbalar
Ibn Ashir

**Ibn Ashir** (milodiy 1582 — 1631) (hijriy 990 — 1042) **Imom Ibn Ashir** yoki **Ibn Ashir** nomi bilan tanilgan marokashlik faqih, islom olimi. Marokashning Fez shahridan. Molikiy mazhabi fiqhini oʻrgangan.
## Manbalar
Bob al-Nasr (Halab)

**Bob an-Nasr** () *Gʻalaba darvozasi* degan maʼnoni anglatadi, Suriyaning Halab qadimiy shahrining toʻqqizta tarixiy darvozalaridan biridir.

U 1212-yilda az-Zohir Gʻozi tomonidan qayta qurilgan va nomini oʻzgartirgan. U oʻsha davrda shaharning eng muhim shimoliy darvozasiga aylangan.

Tuzilish Usmonlilar davrida qisman oʻzgartirilgan va uning roli 20-asr oʻrtalarida fransuz shaharsozligidan ilhomlangan.

Darvoza Suriyadagi fuqarolar urushi paytida „oʻrtacha“ zarar koʻrgan va 2018-yilda mahalliy qoʻmita tomonidan tiklangan.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* Bob al-Nasr shahardan tashqari devor konteksti va tavsifi
* Bob an-Nasr, devor bilan oʻralgan shaharning shimoliy darvozasi: Yunon dafn yozuvi chizilgan yozuvi
* Halabni qayta tiklash: Suriyadagi fuqarolar urushidan tashqari hayot
* Tadbir fotosuratlarini qayta ochish
* UNESCOning Bob al-Nasrga yetkazilgan zarar toʻgʻrisidagi hisoboti
Doniyor Saliyev

**Doniyor Saliyev** – uzunlikka sakrash boʻyicha oʻzbekistonlik koʻzi ojiz paralimpiya sportchisi. T12 toifasidagi musobaqalarda qatnashib keladi. Yozgi Paralimpiada oʻyinlarining ikki karra bronza medali sovrindori. Paraatletika boʻyicha Jahon chempionatida T12 uzunlikka sakrash boʻyicha erkaklar oʻrtasidagi musobaqalarda ikki karra oltin medal sohibi.

## Faoliyati
2010-yilda Xitoyning Guanchjou shahrida boʻlib oʻtgan Para-Osiyo oʻyinlarida Saliyev uzunlikka sakrash boʻyicha erkaklar oʻrtasidagi musobaqada bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2012-yili Buyuk Britaniyaning London shahrida boʻlib oʻtgan va 2016-yili Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida boʻlib oʻtgan yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan. 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida uzunlikka sakrash boʻyicha erkaklar oʻrtasida bronza medalini va 4×100 metrga T11–13 tiofasidagi estafeta bahslarida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Saliyev 2016-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlarining ochilish marosimida bayroqdor ham boʻlgan.

2017-yili Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida oʻtkazilgan Islom birdamlik oʻyinlarida T12 – uzunlikka sakrash boʻyicha erkaklar oʻrtasidagi musobaqada oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida para-atletika boʻyicha oʻtkazilgan jahon chempionatida T12 – uzunlikka sakrash boʻyicha erkaklar oʻrtasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2020-yilda Yaponiyaning Tokio shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Oʻzbekiston sharafini himoya qildi. T12 – uzunlikka sakrash bahslarida qatnashdi.
## Mukofotlari
* „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi“ faxriy unvoni (2024-yil)

## Manbalar

## Havolalar
Аvlod qishlogʼi

**Avlod qishlogʻi** () – Avlod qishlogʼi tuman markazining shimolida joylashgan. Asosan, forsiyzabon Chigʼatoy tojiklari yashashadi. Chorvachilik, asalarichilik, dehqonchilik, bogʼdorchilik bilan shugʼullaniladi. Arxeolog olimlarning aniqlashlaricha XI-XII asrlar bilan davrlangan Avlod qishlogʼi yaqinida qalʼa va tepa topilgan. Ushbu joydan temir toshqol (shlak)va sopol buyumlarning topilishi qishloqni 800-900 yil atrofida shakllangan, deyish imkonini beradi.

## Avlod buloqlari

# Sari chashma
# Chashmai Murod
# Chashmai Oxun
# Chashmai Qoʼziboy
# Chashmai Osiy
# Chashmai Osiyo
# Chashmai Arra.

## Avlod hududidagi manzillari
Chinorak, Chorraha, Tavluq, Juni-junak, Toba, Zamini pishti toba, Koʼksoy, Dara, Shirindara, Sangi Sulton, Tolzor, Yakarcha, kabi qishloqlar joylashgan.
## Manbalar
Abdülhamid II masjidi

**Abdulhamid II masjidi** – Jibuti shahridagi masjid. U Jibutidagi eng katta masjiddir.

## Tarixi
Masjid qurish gʻoyasi 2015-yilda Jibuti prezidenti Ismoil Umar Guelleh va Turkiya prezidenti Recep Tayyip Erdoʻgʻonning uchrashuvida muhokama qilingan. Masjid 2019-yilda qurib bitkazilgan boʻlib, u Turkiyaning Diyanet fondi tomonidan moliyalashtirilgan. Usmoniylar sultoni Abdulhamid II sharafiga shunday nomlangan. Usmoniy uslubida qurilgan bino 6000 kishiga moʻljallangan.

## Arxitekturasi
Masjid qayta ishlangan yerlarda qurilgan. Masjid 2019-yilda ochilgan. Inauguratsiyada Bosh vazir Abdulqodir Komil Muhammad ishtirok etgan. Masjid Usmoniy arxitekturasi uslubida qurilgan. Unda har birining balandligi 46 metr boʻlgan ikkita minorasi va 27 metrli markaziy gumbazi bor.
## Manbalar
Adayga masjidi

**Adayga masjidi** shuningdek **Av Musse masjidi** yoki **Hoji Musse masjidi** sifatida ham tanilgan Mogadishoning tarixiy Hamar Veyne tumanidagi kichik masjiddir.

## Tavsifi
Masjid Hamar Veynning kichik qadimiy xiyobonlarida joylashgan va atrofi uylar bilan oʻralgan. Mariya Rosario La Lomia mazkur masjidni 13-asrda qurilgan Jamaa Xamar Veynedagi Adalga minorasiga oʻxshashligi tufayli shunday nomlangan boʻlishi mumkinligi haqidagi farazni ilgari surgan.

Masjid yaqinda qayta rekonstruksiya qilingan. U oʻzining ayrim tarixiy xususiyatlarini yoʻqotgan.
## Manbalar
Xoʼjamayxona ota ziyoratgohi

**Xoʻja Mayxona ota ziyoratgohi** – Xoʼjamayxona katta darada joylashgan boʼlib, suvi Machaydaryoga borib quyiladi. Xoʼjamayxonani birinchi bor koʼrgan kishi beixtiyor chuqur hayolga botadi. Asrlar osha ana shu suvning bir maromda oqishi kishini ajablantiradi. Xoʼjamayxonani minglab qariyalar, sarkardalar, din peshvolari, shayx va hojilar kelib, ziyorat qilib ketgan. Tarixiy manbalarda yozilishicha, Sohibqiron Amir Temur ham ushbu ziyoratgohga kelib, ziyorat qilgan. Xoʼjamayxonaga Boysundan borishda chap tomonda Hazrati Baxovuddin Balogardon chillaga oʼtirgan joylari, oʼng tomonida esa Hazrati Mil Kulol chillaga oʼtirgan joylari belgisi bor. Xoʼjamayxona mozorining atrofi qalin daraxtlar bilan oʼralgan. Suv zovning tubidan chiqib, aylanib 3 ta togʼ zinasi orqali daryoga qoʼshiladi. 

## Manbalar
Abdulloh ibn Salom masjidi

**Abdulloh bin Salim masjidi** () – Jazoirning Oran shahridagi masjid. Ilgari **Oranning Buyuk ibodatxonasi** () deb nomlangan. Afrikadagi eng katta sinagoga ega boʻlgan joy. *Israélite* ziyoratgohi nomi bilan ham tanilgan, u avvalgi Joffre bulvarida, hozirgi Maata Muhammad Al-Habib bulvarida joylashgan.

## Tarixi
Uning qurilishi 1879-yilda Simon Kanoui tashabbusi bilan boshlangan va 38 yil davomida qurib bitkazilgan. Jazoir 1962-yilda mustaqillikka erishgach, 1870-yilgi Cremieux Farmonidan beri Fransiya fuqarolari hisoblangan deyarli barcha jazoirlik yahudiylar Pied-Nuar koʻchmanchilari bilan birga Fransiyaga chiqarib yuborilgan. 1975-yilda sinagoga masjidga aylantirilgan va 7-asrda Madinalik yahudiy va Islomni qabul qilgan Muhammadning hamrohi Abdulloh ibn Salom sharafiga nomlangan.

## Arxitekturasi
Masjidning qurilish uslubi Neo-Mudéjar va Moorish Revival taʼsirini koʻrsatadi.

## Yana qarang

* Jazoirdagi yahudiylarning tarixi
* Djamaa Ben farès
* Noislomiy ibodatxonalarni masjidga aylantirish
## Manbalar

## Havolalar

* Oran Yahudiy Jamiyati | Bayt Xatfutsotdagi yahudiy xalqi muzeyi
Yoʻrgʻalash

**Yoʻrgʻalash** — ot yoki boshqa to'rt oyoqli hayvonlarda yurishning bir turi, oyoqlarini bir tomonlama qayta joylashtirishdan iborat maxsus harakat.

## Yoʻrgʻalashning xususiyatlari
Otning meyordagi harakati bu qadamlash va yoʻrtish, bu harakatlarni bajarganda ot oyoqlarini diagonal bo'yicha ketma-ket joylashtiradi - avval o'ng orqa va chap old, so'ngra chap orqa va o'ng old va hokazo. Yoʻrgʻalash —  bu "noto'g'ri" harakatdir. Bu ot oyoqlarini diagonal ravishda emas, balki bir tomonlama joylashtiradi: birinchi navbatda o'ng orqa va o'ng old, keyin chap orqa va chap old. Shu bilan birga, ot yugurayotganda u yoqdan bu yoqqa chayqaladi.

Yoʻrgʻalash tabiiy, tug'ma bo'lishi mumkin, lekin ko'pincha u sun'iy ravishda rivojlanadi. Tabiiy yoʻrgʻalash otni charchatmaydi.

Yo'rgalsh shuningdek jirafalar, fillar, tuyalar va bazi quvushshoxlilarga (saygʻoq, gnu) ham xosdir. Jirfalar yo'rgalash paytida, oyoqlari uzun bo'lgani uchun, old va orqa oyoqlari bir-biri bilan to'qnashadi. 

Yo'rgalsh ot minishda juda qadirlanadi, chunki yo'rgalsh juda tez va chavandoz uchun qulay: ot bir oyog'idan ikkinchisiga o'tadi va deyrli tebranmaydi. Ayniqsa, tekis sirtlarda - dasht yoki choʻllarda uzoq masofalarga yo'rgalsh qulay. Egarlangan ot yo'rgalab soatiga 10 km, kuniga 120 km gacha yo'l bosadi. Biroq,  yo'rgalab faqat to'g'ri yugurishi mumkin va burilishlar bajarish qiyin.

## Genetik tadqiqotlar
Yo'rg'alsh DMRT3 genidagi mutatsiya bilan bog'liq (DMRT3_Ser301STOP - kodon 301da muddatidan oldin to'xtashga olib keladi). Ushbu mutatsiya "gait keeper" ("yurish himoyachisi") deb ataladi.

Yo'rg'alshga qodir otlar dastlab Islandiya va Angliyada 850-900 yillarda paydo bo'lgan va keyinchalik odamlar tomonidan Yevropaga, keyinchalik esa butun Yevroosiyo, Yangi dunyo va janubiy Afrikaga tarqalib ketgan - sifatli yo'llar yo'qligi va uzoq masofalarga sayohat qilishi, chavandoz egarda sekinroq charchashi kabi sabablar, yo'rg'alshga qodir otlarga talab oshib borishi va ularning keng tarqalishiga olib kelgan.
Emma Aicher

**Emma Aicher** (2003-yil 13-noyabrda tugʻilgan) – kelib chiqishi nemis boʻlgan Shvetsiya togʻ changʻisi sportchisi. Shuningdek, u Shvetsiya fuqaroligiga ham ega. Alp togʻlari boʻyicha Jahon kubogida Emma Aicher barcha yoʻnalishlarda qatnashgan.

Uning yutuqlari orasida Olimpiada oʻyinlarining kumush medali va jahon chempionatining bronza medali ham bor.

## Faoliyati
Shvetsiyalik ona va nemis otaning qizi boʻlmish Aicher Sundsvallda oʻsgan va u yerda changʻi uchishni boshlagan. Keyinchalik, mahalliy *Slalomklubbga* qoʻshilgan. Emma Aicher ota-onasi bilan Engelbergga (Shveysariya) koʻchib oʻtishgan va keyinroq Sundsvallga yana qaytib kelgan.

2019-yil mart oyida Emma Aicher Shvetsiya vakili sifatida FIS Children Cup musobaqasining U16 Slalom musobaqasida gʻolib boʻlgan. Oʻsha yili u oʻzining birinchi *FIS* poygalarida ishtirok etgan. 2020-yilda u „Alp togʻlarida yaxshi mashq qilish imkoniyatlari“ mavjudligi uchun Germaniya changʻi assotsiatsiyasiga qoʻshilgan. 2020-yil dekabr oyida Yevropa kubogida ilk marotaba ishtirok etgan, 2021-yil yanvarida slalom boʻyicha ilk marotaba shohsupaga koʻtarilgan.

Uch hafta oʻtgach, Emma Aicher Germaniya sharafini Jahon chempionatida himoya qilgan va u yerda umumjamoa hisobida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Oʻsha yilning noyabr oyida oʻn sakkizinchi tugʻilgan kunida u Avstriyaning Lech/ Zürs shahrida parallel gigant slalomda Jahon kubogida ilk bor ishtirok etgan.

## Jahon chempionatidagi natijalari

### Mavsum jadvali

: 

### Eng yaxshi oʻnta natijalari

* 0 podium, 1 ta eng yaxshi oʻntalik

## Jahon chempionati natijalari

## Olimpiada oʻyinlaridagi natijalari

## Manbalar

## Havolalar
Gabriele Berghofer

**Gabriele Berghofer** (1963-yil 26-iyunda tugʻilgan) – avstriyalik togʻ changʻisi va yengil atletka bilan shugʻullanuvchi paralimpiya sportchisi. U Avstriya sharafini qishki va yozgi Paralimpiada oʻyinlarida togʻ changʻisi, shimoliy changʻi va yengil atletika yoʻnalishlarida himoya qilgan. U jami yettita medalni qoʻlga kiritgan, jumladan: bitta oltin, uchta kumush va uchta bronza.

## Faoliyati
Gabriele Berghofer 1980-yilgi yozgi Paralimpiada oʻyinlarida qatnashgan. U pentatlonning B toifasida 4105 ball bilan toʻrtinchi oʻrinni egallagan.

Gabriele Berghofer 1984-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlarida ham ishtirok etgan. Berghofer 2014 ochko bilan pentatlonda oltin medalni va yadro uloqtirishda 7,35 m lik natija bilan bronza (9,14 m lik natija bilan Janet Rouli kumush va 8,51 m lik natija bilan bilan Michelle Messagedan bronza) medalini qoʻlga kiritgan.

1984-yilgi Qishki Paralimpiadaa oʻyinlarida Berghofer B2 gigant slalomda 3:09,74 lik vaqt natijasi bilan uchinchi oʻrinni egallagan (1-oʻrinda Vivienne Martin poygani 3: 02,85 va 2-oʻrinda Connie Conley 3: 09,45).

1988-yilda Insbrukda boʻlib oʻtgan Qishki Paralimpiadaa oʻyinlarida Gabriele Berghofer B2 gigant slalom boʻyicha kumush medalni (2:04,13 lik vaqt natijasi bilan) va B2 toifasidagi pastga tushish poygasida 0:54,28 (vatandoshlari Elisabeth Dos-Kellner 0: 53,24 Edith Hoelzl 0: 54,10) lik vaqt koʻrsatkichi bilan bronza medalini qoʻlga kiritgan.

1998-yilgi Qishki Paralimpiada oʻyinlarida Berghofer, paralimpiya shimoliy changʻi sportida qatnashgan va bu yoʻnalishda ikkita kumush medalini qoʻlga kiritgan, jumladan: 7,5 km lik B2-3 toifasidagi poygada (1-oʻrinda Miyuki Kobayashi va 3-oʻrinda Syuzan Wohlmacher) va 3x2,5&nbsp;km ga ayollar ochiq estafetasida hamrohlari Renata Hoenisch va Elisabeth Maxwald bilan birga muvaffaqiyatga erishgan.
## Manbalar
Sabine Stiefbold

**Sabine Stiefbold** – nemis paralimpiyada sportchisi, 1980-yilgi Qishki Paralimpiada oʻyinlarida va 1984-yilgi Qishki Paralimpiada oʻyinlarida togʻ changʻisi boʻyicha Gʻarbiy Germaniya sharafini himoya qilgan. U jami beshta medal, jumladan bitta oltin, ikkita kumush va ikkita bronza medalni qoʻlga kiritdi.

## Faoliyati
1980-yilgi Qishki Paralimpiada oʻyinlarida Shtifbold 3B gigant slalomda 3: 15,88 lik vaqt natijasi bilan 3-oʻrinni egallagan (poygani 2: 52,86 natija bilan 1-oʻrinni egallagan Brigitte Madlener va 2-oʻrinni 3: 12,47 natija bilan Sabin Barisch ilgariroq yakunlagan) va maxsus slalomda 3: 13.47 lik vaqt natijasi bilan toʻrtinchi oʻrinni band qilgan.

1984-yilda Insbrukda boʻlib oʻtgan Qishki Paralimpiada oʻyinlarida u jami toʻrtta medalni qoʻlga kiritgan: slalomda LW5/7 oltin (1: 33,78 natija bilan), ikkita kumush (gigant slalom poygalarida 1: 48,22 va alp togʻlari poygasida 2: 48,72) va togʻdan tushish yoʻnalishi W5 / 7 toifasida 1: 36,27 natija bilan bronza medaliga (avstriyalik sportchi Brigitte Madlener 1: 24,92 natija bilan oltin va Sabine Barisch 1:27.65 koʻrsatkich bilan kumush) sazovor boʻlgan.
## Manbalar
Sammi Hanratty

**Samantha Lynn Hanratty** (1995 yil 20 sentyabrda tug'ilgan) — amerikalik aktrisa. *[[Yellowjackets]]* filmidagi Tumanli Kuigli roli bilan tanilgan. 

## Filmografiyasi

### Film

### Televideniye

## Manbalar

## Havolalar
*