open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
William Ewart Gladstone

**William Ewart Gladstone** (; 29.12.1809, Liverpul — 19.5.1898) — anliyalik davlat arbobi, 41-chi (1868—1874), 43-chi (1880—1885), 45-chi (1886) va 47-chi (1892—1894) Birlashgan Qirollik Bosh vaziri.

## Biografiyasi
* 1832-yilda Oksford universitetini tugatgan.
* Oʻqishni bitirib, Italiyaga safar qilgan. Angliyaga qaytgach, Henry Pelham-Clinton tavsiyasi bilan torilar partiyasidan parlament aʼzoligiga nomzod boʻldi.
* 1834-yilda gʻaznachilik kichik lordi etib tayinlandi.
* 1835-yilda koloniyalar vazirining yordamchisi.
* 1841-yilda Angliya savdo vazirining oʻrinbosari.
* 1843-yilda 33 yoshli Gladston mamlakat bosh vazirining kabineti aʼzosi boʻldi va savdo vaziri etib tayinlandi.
* 1845-yilda koloniyalar vaziri.
* 1847-yilda deputat etib saylandi.
* 1852-yilda moliya vaziri.
* 1868-yilda Birlashgan Qirollik Bosh vaziri etib saylandi va 1874-yilda lavozimidan ketib, muxolifatga oʻtdi.
* 1880-yildan 1885-yilgacha 2-marta Birlashgan Qirollik Bosh vaziri.
* 1886-yil 1-fevraldan 20-iyulgacha 3-marta Birlashgan Qirollik Bosh vaziri.
* 1892-yildan 1894-yilgacha 4-marta Birlashgan Qirollik Bosh vaziri.

## Asarlari
* „:en:Studies on Homer and Homeric Age“.
* „Homeric Synchronism“
* „Gleaning of Past Years“.

## Manbalar
Sotsialistik Mehnat Qahramoni

**Sotsialistik Mehnat Qahramoni** (rus. Герой Социалистического Труда) — iqtisodiy va madaniy qurilishda erishgan ulkan yutuqlari, davlat ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, xalq xo'jaligini rivojlantirish, ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirish, SSSRning kuch va shon-shuhratini mustahkamlashdagi hissasi uchun. Eng yuksak fuqarolik sharafli unvoni. Ushbu nom SSSR Oliy Kengashining 1938-yil 27-dekabrdagi qarori bilan tasdiqlangan. SSSRda bu sharafli unvonga 20,812 kishilar sazovor bo'ldi.

## Manbalar
Stephen Hawking

**Stephen William Hawking** (; 8-yanvar 1942 — 14-mart 2018) ingliz nazariyotchi fizigi, kosmologi, yozuvchi va Kembrij universiteti Nazariy kosmologiya markazi tadqiqot direktori boʻlgan. Ilmiy ishlari sirasiga Roger Penrose bilan birga kashf etgan gravitatsiya singularligi teoremalari hamda qora tuynuk nurlanishi (Hawking nurlanishi) hodisasining matematik asosi (prognozi) kiradi. Hawking birinchi boʻlib kosmologiyani umumiy nisbiylik nazariyasi va kvant mexanika bilan izohlovchi nazariya qurishni taklif etdi. U kvant mexanikaning koʻp olamlar talqini tarafdori edi.

Bundan tashqari, Hawking Qirollik sanʼat jamiyati va Rim papasi fanlar akademiyasi aʼzosi boʻlgan, Amerika Qoʻshma Shtatlari prezidenti tomonidan Ozodlik medali bilan taqdirlangan. 2002-yilda BBC oʻtkazgan „100 eng buyuk britaniyalik“ soʻrovida 25-oʻrin olgan. 1979—2009-yillar orasida ilmiy-ommabop kitoblar yozgan. Ayniqsa uning „A Brief History of Time“ kitobi bir necha bor bestseller boʻlgan.

Hawking kam uchrovchi motor neyron kasalligi bilan ogʻrigan (bu kasallik biqin amiotrofik sklerozi va Lou Gehrig kasalligi nomlari bilan ham maʼlum), shu sababli umrining oxirigacha falaj yashadi. Falajlik ortidan gapirish qobiliyatini yoʻqotgach, u faqatgina nutq sintezatori orqali aloqa qila olar edi. Hawking 2018-yil 14-martida 76 yoshda vafot etdi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Lyudmila Pavlichenko

**Lyudmila Mikhailovna Pavlichenko** (Rus. Людмила Михайловна Павличенко; Ukr. Людмила Михайлівна Павличенко) — Ikkinchi jahon urushi ayol sovet snayper paytida. 1941 yil iyuldan frontda. Urush paytida 309 nemis askarini o'ldirish tarixda eng muvaffaqiyatli ayol snayper sanaladi. 1943 yil 25 oktabrda Qahramon unvoni berilgan.

## Manbalar
Gladwyn Jebb

**Gladwyn Jebb** (; , 25-aprel 1900 – 24-oktyabr 1996) – Birlashgan Qirollik davlat arbobi. BMT bosh kotibi vazifasini bajaruvchi (1945-1946).

## Biografiyasi
Sandroyd maktabi va Eton kollejida oʻqigan. Tarix boʻyicha Oksford birinchi darajali imtiyozli diplomga ega. 1924-yilda Britaniya Diplomatik xizmatiga kirdi va Tehronda xizmat qildi. Garold Nikolson va Vita Sakvill-Vest bilan tanishdi. Keyinchalik Rimdagi elchixonada va Britaniya Tashqi ishlar vazirligida ishlagan, Diplomatik xizmat rahbarining shaxsiy kotibi boʻlgan.

1929-yilda Jebb Sinti Noblga uylandi. U qurol ishlab chiqaruvchi ser Andrew Noblening nabirasi edi. Er-xotinning uchta farzandi bor.

1939-1945-yillardagi urush davrida Jebb Tashqi ishlar vazirligini tark etib, 1940-yildan 1942-yilgacha boʻlgan maxsus operatsiyalar boʻlimining markaziy ijrochi direktori lavozimida ishlagan. Tashqi ishlar vazirligiga qaytib kelganida, Jebb Madagaskarga lavozimga tayinlanishini soʻradi, ammo bu ariza rad etildi. Gʻaznachilikka iqtisodiy taʼlim olish uchun yuborildi.

Ikkinchi jahon urushidan keyin Jebb 1945-yil avgustida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Tayyorlov komissiyasining Ijrochi kotibi boʻlib ishlagan. 1945-yilning oktyabridan 1946-yilning fevraligacha Bosh kotib vazifasini bajaruvchi boʻlgan.

Jebb BMT Xavfsizlik Kengashining doimiy aʼzo davlatidan kelgan yagona BMT Bosh kotibi boʻlib qolmoqda.

Londonga qaytib kelgan Jebb Tashqi ishlar vazirligining Birlashgan Millatlar Tashkiloti boʻyicha maslahatchisi (1946–1947) lavozimida ishlagan. Bryussel Shartnomasi Doimiy Komissiyasida Buyuk Britaniya nomidan elchi darajasida vakillik qilgan.

Jebb 1996-yil 24-oktyabrda 96 yoshida, Birlashgan Millatlar Tashkiloti tashkil topganining 51 yilligida vafot etdi. Suffolkdagi Bramfild qabristonida dafn etilgan.

## Manbalar
Seán Lester

**Seán Lester** (; 28-sentyabr 1888, Antrim, Birlashgan Qirollik – 13-iyun 1959, Goluey, Irlandiya) – diplomat. Millatlar ligasining bosh kotibi (31-avgust 1940 – 18-aprel 1946).

## Biografiyasi
Antrim okrugida yashagan protestant baqqol Robert Lester va uning sobiq rafiqasi Genrietta Richining oʻgʻli. Yoshligida Gal Ligasiga qoʻshilgan va Irlandiya millatchiligi uchun gʻalaba qozongan. Yoshligida Irlandiya Respublikachilar Birodarligiga qoʻshildi. North Down Herald va boshqa bir qator shimoliy gazetalarda jurnalist boʻlib ishlagan. 1919-yilga kelib, yangiliklar muharriri lavozimiga koʻtarildi.

Irlandiya mustaqillik urushidan soʻng, uning bir qator doʻstlari Irlandiya erkin davlatining yangi hukumatiga qoʻshildi.

1920-yilda Elizabet Rut Tyrrellga uylandi, undan uchta qizi bor edi.

1923-yilda Irlandiya tashqi ishlar departamentiga ishga kirdi. 1929-yilda Jenevaga Irlandiyaning Millatlar Ligasidagi doimiy vakili sifatida yuborilgan. 1930-yilda Irlandiyaning Millatlar Ligasi Kengashiga (yoki ijroiya organiga) saylandi. Lester Kengash yigʻilishlarida tez-tez Irlandiya vakili boʻlib, Tashqi ishlar vaziri lavozimida qatnashgan. Liga ishiga, xususan, Janubiy Amerikadagi ikkita urushga yechim topishga urinishlarida tobora koʻproq ishtirok eta boshladi.

Peru va Kolumbiya oʻrtasida Amazon daryosining havzasi ustida kelishmovchilik yuzaga kelganida, Lester kelishuv qoʻmitasiga raislik qildi. Boliviya va Paragvay Gran Chako uchun urush boshlaganida, unchalik muvaffaqiyatli boʻlmagan qoʻmitaga raislik qilgan.

1933-yilda Lester Liga  yuborildi va 1934-yildan 1937-yilgacha Millatlar Ligasi Oliy komissari sifatida Dansigga (hozirgi Gdansk, Polsha) yuborildi. Danzig shahri fashistlar Germaniyasi va xalqaro hamjamiyat oʻrtasida Polsha koridori muammosining Uchinchi Reyx bilan munosabatlari boʻyicha paydo boʻlgan xalqaro inqiroz markazi boʻldi. Lester bir necha bor Germaniya hukumatiga yahudiylarni taʼqib qilish va kamsitishlariga qarshi norozilik bildirdi va Ligani Yevropa uchun yaqinlashib kelayotgan falokat haqida ogohlantirdi. Nemis reyxining vakillari va Danzigdagi fashistlar partiyasi vakillari uni boykot qildi.

1937-yilda Jenevaga qaytib, Millatlar Ligasi Bosh kotibining oʻrinbosari boʻldi. 1940-yilda organning Bosh kotibi boʻldi. U paytda 100 nafar xodim, shu jumladan qoʻriqchilar va farroshlar ishlar edi.

Lester butun urush davomida Jenevada qoldi va Liganing texnik-gumanitar dasturlarini bajardi. 1946-yilda Liganing yopilishini nazorat qildi va Liganing vazifalarini yangi tashkil etilgan Birlashgan Millatlar Tashkilotiga topshirdi.

The Times gazetasi oʻzining nekrologida Lesterni „xalqaro miqyosda yarashtiruvchi va qochqinlarning jasur doʻsti“ deb taʼriflagan.

Uning nabirasi Syuzan Denham 2011-yildan 2017-yilgacha Irlandiya Oliy sudi raisi boʻlgan.

2010-yil avgust oyida Gdansk meriyasidagi xona, Lesterning turar joyi boʻlgan bino, shahar meri Pavel Adamovich tomonidan Shon Lester xonasi deb oʻzgartirildi.

## Manbalar
Joseph Louis Anne Avenol

**Joseph Louis Anne Avenol** (; 9.6.1879, Mell, Fransiya – 2.9.1952, Vo, Shveysariya) – kelib chiqishi fransiyalik diplomat. Millatlar ligasi bosh kotibi (3-iyul 1933 – 31-avgust 1940).

## Hayoti
Avenol 1922-yilda Fransiya Gʻaznachilik departamentidan Millatlar Ligasiga moliyaviy ishlarni boshqarish uchun yuborilgan. 1933-yilda Erik Drummond isteʼfoga chiqqan va Joseph bosh kotib etib saylandi. Versal shartnomasida keyingi bosh kotib fransuz boʻlishi haqida kelishuv boʻlgan. Avenol Ligadan Germaniya va Italiyani tinchlantirish siyosatida Fransiya Tashqi ishlar vazirligining kengaytmasi sifatida foydalanganlikda ayblangan.

Avenol Yaponiya Ligani tark etganidan koʻp oʻtmay oʻz lavozimini egalladi. Koʻp oʻtmay, Germaniya ham chiqib ketdi va Argentina toʻliq aʼzolikni tikladi. U ushbu mamlakatlarni Ligaga qaytarish uchun harakat qildi. 1935-yilda Italiya Efiopiyaga bostirib kirganida, Avenolning asosiy tashvishi Efiopiyani himoya qilish emas, balki italiyaliklarni tashkilotda saqlab qolish" edi. 1939-yilda Finlyandiya Sovet Ittifoqini Ligadan chiqarib yuborishi uchun shikoyat berishga undadi.

Bu orada Liga xodimlarining koʻp qismini, shu jumladan, barcha britaniyalik xodimlarni ishdan boʻshatgan edi. 1939-yil 1-sentyabrda Ikkinchi jahon urushi boshlanganda, Avenol Jenevani va Millatlar Ligasini butunlay tark etishga qaror qildi. 1952-yilda 73 yoshida Shveysariyaning Duilye shahridagi uyida vafot etdi.

1921-yilda Britaniya imperiyasi ordenining faxriy ritsari mukofotiga sazovor boʻldi.

## Manbalar
Yangiqishloq QFY

**Yangiqishloq** Andijon viloyati Izboskan tumani oʻramiga kiradi. Andijonning Baliqchi tumani bilan chegaradosh. Shuningdek, qishloq yerlari tumanning Loʻgʻimbek QFY, Toʻrtkoʻl QFY, Yakkatut QFY bilan tutashib ketgan. Qishloqda 12587 nafar aholi boʻlib, 3313 xonadonga birlashgan. 6ta mahalla fuqarolar yigʻini faoliyat olib bormoqda. Elatan, Gudur, Qipchoqovul, Qurama, Qoraqalpoq, Urganji, Boymahalla, Qumariq aholi istiqomatgohlari mavjud boʻlib, ularda qipchoq, sort, urganji, qoraqalpoq, qurama, arab va boshqa etnik guruhlarga mansub odamlar yashaydi.

## Manbalar
PandaSoft

**PandaSoft** — asosiy faoliyat turi axborot texnologiyalari sohasidagi taʼlim boʻlgan kompaniya hisoblanadi.

## Tavsifi

## Manbalar
Bidzina Ivanishvili

**Bidzina (Boris) Grigoryevich Ivanishvili** (, 18-fevral 1956-yil, Chorvila) — Gruziya davlat arbobi, siyosatchi, tadbirkor, milliarder. 25-oktyabr 2012-yildan 20-noyabr 2013-yilgacha bosh vazir boʻlgan. Forbes jurnaliga koʻra, dunyo boylari ichida 153-oʻrinda turadi.

## Biografiyasi
18-fevral 1956-yilda Chiatura shahri yaqinindagi Chorvila qishlog’ida tug’ilgan. 

1980-yilda Tbilisi davlat universitetini muhandis iqtisodchi sohasi bilan tugatgan.

1986-yilda Moskvadagi mehnat ilmiy tadqiqoti.ni aspiranturasini tugatgan. Iqtisod fanlari nomzodi.

1980-yildan ishlab chiqarish bilan shug’ullangan.

1988-1990 — Tijorat axboroti markazida (Moskva) ishlagan.

1990-yildan «Rossiya kredit banki»ning prezidenti

1995-yildan — «Infintrade» direktori.

1997-yilda «Metalloinvest» kompaniyasiga asos soldi.

2000-yilda OAJ «Stoylenskiy TKK» vitse-prezidenti.

2002-yilda «:ru:Доктор Столетов» dorixonalar tizimiga asos soldi.

2003-2006-yillar — «Impeksbank» direktorlar kengashi a’zosi.

2004-yildagi «atirgul inqilobi»dan keyin Gruziyaga qaytgan. Kon-metallurgiya korxonalarini Alisher Usmonovga sotgan. Barcha shirkatlarini «Unikor» korporatsiyasiga birlashtirgan.
## Siyosiy faoliyati
1996-yilda Rossiyadagi prezidentlik saylovida Aleksandr Lebed nomzodini qo’llagan.

2004-yilda Mixail Saakashvili hukumatini qo’llash uchun 1 milliard dollar sarflagan

2012-yildan muxolif partiya yetakchisi. Muxolifat tuzgan paytida Gruziya fuqaroligidan mahrum qilindi. 2012-yil 11-iyunda “saylovchilarni sotib olgani uchun” Tbilisi sudi Ivanishvilini 45 million dollar jarimaga tortdi.

1-oktabr 2012-yildagi Gruziya parlament saylovlarida Ivanishvili partiyasi g’alaba qozondi, uning o’zi Bosh vazir lavozimini egalladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayt
* Биография Бидзины Иванишвили на английском языке 
* Самый загадочный российский миллиардер Борис Иванишвили нарушил обет молчания
* Дворец миллиардера Бидзины Иванишвили на горе Мтацминда в Старом Тбилиси, drugoi.livejournal.com, 07.07.2011.
* ''Прилетит Монте-Кристо в голубом вертолете…'', «Russian Bazaar», № 6 (616), 07.02.2008.
* В. Иванидзе: Грузинский мечтатель. — Радио Свобода, 28-oktyabr 2013
Xiuaz Dospanova

**Xiuaz Dospanova** — (15-may 1922 ‒ 20-may 2008) Ikkinchi jahon urushi davridagi yagona qozoq ayol uchuvchi, Qozogʻiston qahramoni (2004). Qozogʻistonda Dospanova sharafiga pochta markalari chiqarilgan, haykal va esdaliklar oʻrnatilgan.

Dospanova urush yillarida Jukovskiy nomidagi Moskva Havo kuchlari akademiyasiga olinmagan, chunki oʻsha paytda akademiyaga faqat erkaklar qabul qilingan. Shu sabab u 1941-yil tibbiy insitutga kirgan. 1942-yilga kelib Marina Raskova yetakchiligdagi uchuvchi ayollar polkiga qoʻshilgan.

Dospanova umumiy hisobda 300 soat parvoz qilgan. Toʻrt marotaba jiddiy jarohat olgan va jang maydoniga qaytgan. U jangda qahramonlik koʻrsatgan. U Qizil Yulduz ordeni, Vatan urushi ordeni bilan mukofotlangan va qahramonliklari uchun koʻplab medallar bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
Matteo Renzi

**Matteo Renzi** (; 11-yanvar 1975-yil, Florensiya) — Italiya davlat va siyosat arbobi, Italiya demokratik partiyasi yetakchisi (15-dekabr 2013-yildan). Italiya bosh vaziri (2014-2016).

## Hayoti
* 11-yanvar 1975-yilda Florensiyada tug’ilgan. 
* Florensiya universitetining yuridik fakultetini tugatgan. 
* 1999-yilda nomzodlik ishini himoya qildi..
* 1996-yilda xalq partiyasi a’zoligiga qabul qilindi.
* 22-sentabr 2001-yilda Demokratiya – ozodlik partiyasi a’zosi. 7-iyun 2003-yilda 90 % ovoz bilan partiyaning Florensiya bo’limi yetakchisi bo’di.
* 13-iyun 2004-yilda Florensiya gubernatori etib saylandi..
* 9-iyun 2009-yilda Florensiya meri etib saylandi.
* 15-dekabr 2013-yilda, demokratik partiya milliy kotibi – yetakchisi etib saylandi.
* 2014-2016 yillarda Bosh vazir (Ministrlar soveti raisi).

## Manbalar
Natalia Oreiro

**Natalia Oreiro** — qoʻshiqchi. 
## Diskografiya
* Natalia Oreiro (1998)
* Tu veneno (2000)
* Turmalina (2002)
* Gilda, no me arrepiento de este amor (2015)
Paolo Gentiloni

**Paolo Jentiloni Silvieri** (; 22.11.1954}}, Rim) — Yevropa Ittifoqining iqtisodiyot boʻyicha komissari (2018-yildan), Italiya Ministrlar Soveti Raisi (2016-2018), Tashqi ishlar vaziri (2014—2016), aloqa vaziri (2006—2008).

## Biografiyasi
Rim universitetini jurnalist sohasi bo’yicha tugatgan. 11 yil jurnalist sifatida Fronte popolare («Xalq fronti»), Pace e guerra («Tinchlik va urush») jurnallarida ishlagan. 

1984-yilda «La nuova ecologia» harakatiga qo’shilgan.

1993-yildan 2000-yilgacha Rim shahar merining matbuot kotibi.

2002-yildan demokratik partiya a’zosi.

2001-yilda parlament deputatligiga saylandi.

17-may 2006 - 6-may 2008 – Italiya aloqa vaziri. 

31-oktyabr 2014-yilda Italiya tashqi ishlar vaziri etib tayinlandi.

12-dekabr 2016-yildan 1-iyun 2018-yilgacha Bosh vazir.

2018-yildan Yevropa Ittifoqining iqtisodiyot boʻyicha komissari.
## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
*
Park Geun-hye

**Pak Kin Xe** (, 2-fevral 1952-yil, Tegu) – Koreya Respublikasining 11-prezidenti (2013—2016). Mamlakat tarixidagi birinchi ayol prezident.

## Biografiyasi
1952-yil 2-fevralda Teguda tugʻilgan. 1974-yilda Songang universitetini tugatgan. 1981-yilda diniy seminariyada oʻqigan va nasroniylikni oʻrgangan. 1998-yilda parlament deputatligiga saylandi. 2004-2006-yillarda „Buyuk davlat partiyasi“ni boshqargan. 2007-yilgi prezidentlik saylovlarida magʻlubiyatga uchradi. 2011-yilda „Buyuk davlat partiyasi“ nomi „Yangi marralar partiyasi“ deb oʻzgratirildi. 2012-yildagi parlament saylovida partiya gʻolib boʻldi. 2012-yil 19-dekabrdagi prezidentlik saylovida 51,55% ovoz bilan gʻalaba qozondi. 

## Noroziliklar va qamoq jazosi
2016-yil oktyabrda prezident davlat boshqaruviga aloqador oʻta muhim masalalarni davlat organlari va mansabdorlar bilan emas, balki yaqin doʻstlari, jumladan folbinlar, shomonlar va aqidaparastlarning gapiga kirib hal qilayotgani maʼlum boʻlgan. Shunday shubxali shaxslardan biri – uning dugonasi Choi Soon-sil boʻlib, uning komyuteridan davlatning iqtisodiy-siyosiy faoliyatiga aloqador maxfiy hujjatlar topilgan. Park Geun-hye va uning yaqin doʻstlari ommaviy noroziliklarning asosiy sababchisiga aylandi. 29-noyabr 2016-yilda deputatlar uni daxlsizlik huquqidan mahrum qilib, javobgarlikka tortishni taklif qilishdi. 9-dekabr 2016-yil parlament qarori bilan impichment eʼlon qilindi va 30-mart 2017-yilda hibsga olingan. 23-may kuni sud majlisida Park oʻziga qoʻyilgan 14 ayblovning hammasini rad etdi. Yakuniy sud qarori bilan Park 170 million dollar jarimaga tortildi va 6 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Keyinchalik, ishni qayta koʻrib chiqish jarayonida muddat 25 yilga va jarima miqdori 20 milliard vongacha oshirildi. 2021-yil yanvarida mamlakat Oliy sudi 2020-yil yozida ishni koʻrib chiqish chogʻida chiqarilgan 20 yillik qamoq jazosini oʻz kuchida qoldirdi. 2021-yil dekabrida Janubiy Koreya prezidenti Moon Jae-in uni afv etdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Park Geunhye addresses „U. S.-Korea Relations in a Changing World“
* Park Geunhyeʼs speech at the JFK Jr. Forum 
* „Star Rises for Daughter of South Korea“.
* Prokuratura vidvinula obvinenie eks-prezidentu Yujnoy Korei
* Bivshego prezidenta Yujnoy Korei ofitsialno obvinili v korrupsii
Alain Berset

**Alain Berset** (; 9-aprel 1972-yil, Fribur, Shveysariya) – shveysariyalik siyosatchi, 2012-yildan 2023-yilgacha Shveysariya Federal Kengashi aʼzosi boʻlgan. Sotsial-demokratik partiya (SP/PS) aʼzosi boʻlib, Federal Ichki ishlar vazirligni boshqargan. Berset 2018-yilda Shveysariya Konfederatsiyasi prezidenti lavozimida ishlagan.

45 yoshida u 1934 yilda Marsel Pilet-Golazdan beri eng yosh ofis egasi edi. 2008–2009-yillarda Davlatlar Kengashining prezidenti boʻlib ishlagan. Berset fransuz, nemis, romansh, italyan va ingliz tillarida bemalol gapiradi.

2023-yil 31-dekabrda oʻz lavozimini tark etdi va uning oʻrnini Federal Kengashdagi Beat Yans egalladi.

## Biografiyasi
Berset 1972-yil 9-aprelda Fribourg shahrida, Fribourg savdo-sanoat maktabi oʻqituvchisi Mishel Berset va kitob sotuvchisi Solanj Bersetning oilasida ikki farzandning kattasi. Siyosiy oilada oʻsgan. Uning onasi tomonidan bobosi Fransua Anjeloz Friburgda Sotsial-demokratik partiyaning birinchi munitsipal raislaridan biri edi.

Berset Neyshatel universitetida siyosatshunoslik va iqtisod boʻyicha tahsil olgan. 1996-yilda siyosatshunoslik boʻyicha magistrlik darajasini olgan. 2005-yilda iqtisod fanlari nomzodi darajasini olgan.

Berset Muriel Zeender Bersetga uylangan va uch farzandning otasi. Oila Fribourg yaqinidagi Belfaux qishlogʻida yashaydi.

Berset 1996-yildan 2000-yilgacha Neyshatel universitetining mintaqaviy iqtisodiyot institutida assistent oʻqituvchi va ilmiy xodim boʻlib ishlagan. 2000-yilda Fribourg kantoni Taʼsis majlisi aʼzosi va 2004-yilgacha uning sotsial-demokratik parlament guruhi prezidenti boʻldi. 2001-yildan 2003-yilgacha Belfaux kommunal parlamentida ham ishlagan. 2002-yilda Neuchatel kantonining Iqtisodiy ishlar boʻlimining strategik maslahatchisi boʻldi.

2003-yilda Fribourg kantonidan Shveysariya Davlatlar Kengashiga saylangan, Sotsial-demokratik partiyaning aʼzosi, Davlatlar Kengashining eng yosh aʼzosi, 2005-yil dekabr oyida partiya parlament guruhining vitse-prezidenti boʻlgan. Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti (YXHT) parlament assambleyasi aʼzosi boʻlgan. 2007–2008-yillarda Davlatlar kengashi vitse-prezidenti etib saylandi. 2008–2009 yillarda organ prezidenti lavozimida ishlagan.

2011-yil 14-dekabrda Shveysariya Federal Kengashiga, yetti aʼzodan iborat Shveysariya federal hukumatiga 245dan 126 ovoz bilan saylandi. Mishlin Kalmi-Reyning oʻrniga rasman ilgari surilgan Sotsial-demokratik partiyaning ikki nomzodidan biri edi. Berset Federal Ichki ishlar departamenti rahbari, Didier Burkhalter Federal Tashqi ishlar departamenti rahbari boʻldi.

2017-yilning 1-yanvarida Berset Prezident Doris Leuthard huzuridagi Federal Kengash vitse-prezidenti boʻldi. 2018-yil 1-yanvarda uning oʻrnini egalladi. 2018-yil 31-dekabrda prezidentlik lavozimini tark etdi. Uning oʻrniga Ueli Maurer keldi.

## Manbalar

## Havolalar
* Biografiya
* Shaxsiy sayti
Hwang Kyo-ahn

**Hwang Kyo-ahn** (; ; 15.4.1957, Seul) – Janubiy Koreyaning 44-bosh vaziri. 2016-yil 9-dekabrdan 2017-yil 10-maygacha mamlakatning muvaqqat Prezidenti.

## Biografiyasi
Xvan 1957-yil 15-aprelda tugʻilgan. 1976-yilda Kyunggi oʻrta maktabini tamomlagan. 1981-yilda Sungkyunkvan universitetining huquq kollejini tamomlagan va oʻsha yili 23-milliy advokatlik imtihonini topshirgan. Kamdan-kam uchraydigan kasallik bilan kasallanganligini daʼvo qilib, barcha koreys erkaklari oʻtashi kerak boʻlgan majburiy harbiy xizmatdan qochishga muvaffaq boʻldi.

2006-yilda Sungkyunkvan universiteti qoshidagi Oliy huquq fakultetini tugatgan.

1982-yil dekabr oyida Chunchxon tumani prokuraturasida prokuror lavozimida ish boshladi. Oliy prokuratura va Seul tuman prokuraturasida jamoat xavfsizligi inspektori boʻlib ishlagan. Jamoat xavfsizligi va milliy xavfsizlik qonunlarini tatbiq etish tizimida 30 yil prokuror boʻlib ishladi.

2011-yilda Pusan Oliy prokuraturasining bosh inspektori lavozimida ishlagan, 2011-yil sentyabridan 2013-yil yanvarigacha Tinch okeani yuridik firmasida advokat boʻlib ishlagan.

2013-yildan 2015-yilgacha prezident Pak Kin Xe davrida Adliya vaziri lavozimida ishlagan. 2013-yilda Janubiy Koreyadagi qoʻporuvchilik fitnasi boʻyicha tergovda yetakchi boʻlgan. 2015-yilning 18-iyunida Janubiy Koreya Bosh vaziri lavozimiga kirishgan.

Xvang milliy xavfsizlik qonuni boʻyicha „Jamoat xavfsizligini tekshirish boʻyicha darslik“ deb nomlangan kitob yozgan.

2016-yil 9-dekabrda prezident Parkka impichment eʼlon qilish boʻyicha ovoz berishdan soʻng, Xvang prezident vazifasini bajaruvchi boʻldi. 2017-yil 10-mart kuni Janubiy Koreya Konstitutsiyaviy sudi prezident Pak Kin Xega impichment eʼlon qilish haqidagi qarorni oʻz kuchida qoldirdi va uni lavozimidan chetlatdi. Xvang Janubiy Koreya prezidenti vazifasini may oyi boshidagi yangi saylovlarga qadar davom ettirdi. Prezidentlik vakolatlarini oʻz zimmasiga olgan Xvang „chuqur mas’uliyat“ni his qilganini aytdi.

2021-yil 10-mart kuni Xvan Kyo An Facebookdagi postida 2022-yilgi Janubiy Koreya prezidentligi saylovida oʻz nomzodini qoʻyishini eʼlon qildi. „Xalq kuchi“ partiyasidan nomzod sifatida roʻyxatdan oʻtgan. 8-oktyabr kuni Xvang PPP nomzodlar roʻyxatidan chiqarib tashlandi va 2022-yilgi prezidentlikka nomzodini amalda yakunladi. Magʻlubiyatdan keyin Xvang fitna nazariyasi bilan shugʻullanib, praymerizlarni soxtalikda aybladi.

Xvang dindor protestant va baptistlar cherkoviga boradi. Koreya Baptistlar Konvensiyasining aʼzosi. Xvan tungi seminariyada qatnashgan va cherkov voizlik qilgan.

## Manbalar
Reuven Rivlin

**Reuven Rivlin** (; 9-sentyabr 1939, Quddus, Falastin) – isroillik siyosatchi va huquqshunos, 2014—2021-yillarda Isroilning oʻninchi prezidenti. "Likud" partiyasining aʼzosi. Rivlin 2001-yildan 2003-yilgacha Aloqa vaziri boʻlgan va keyinchalik 2003-yildan 2006-yilgacha va 2009-yildan 2013-yilgacha Knesset spikeri lavozimlarida ishlagan. 2014-yil 10-iyunda Isroil prezidenti etib saylandi. Uning vakolati 2021-yil 7-iyulda tugadi.

## Biografiyasi
Joseph Joel Rivlin (1889—1971) va Rachel Rivlin (1904—2005) oilasida tugʻilgan. Zahiradagi harbiy xizmatni oʻtagan. Quddus universitetini tugatgan. 1978-yilda Quddus munitsipalitetiga saylangan. 1981-yildan 1986-yilgacha „El-Al“ aviakompaniyasida ishlagan. 1986-yilda Quddusdagi „Herut“ harakati raisi. 1988-yilda Quddus meriyasi saylovida magʻlub boʻldi. 1988-1993-yillarda „Likud“ harakati raisi. 1996-yildan Knesset deputati. 16-chaqiriqda Knesset spikeri etib saylandi. 2007-yildagi prezidentlik saylovlarida magʻlub boʻldi. 2009-yilda 18-chaqiriq Knesset raisi etib saylandi. 2014-yil 10-iyunda Isroil Prezidenti etib saylandi. 24-iyulda vazifasiga kirishdi.

## Shaxsiy hayoti
1971-yildan 2019-yilda vafotigacha Nechama Rivlin bilan turmush qurgan va ularning toʻrt farzandi bor. Rivlin 1960-yillarning oxiridan beri vegetarian boʻlib kelgan. Rivlin yetti yoshidan beri „Beitar Jerusalem“ futbol klubiga muxlislik qilgan. Arab tilini yaxshi biladi.

## Fikrlari
Rivlin bir vaqtlar Isroilga arman genotsidini tan olish uchun kampaniya olib borgan. 2012-yilda u shunday degan edi: „Birinchi jahon urushi yillarida bir milliondan ortiq oʻgʻlini yoʻqotgan arman xalqi boshiga tushgan fojiani eslatish bizning maʼnaviy burchimiz va buni siyosiy masalaga aylantirmasligimiz kerak. Men bu masalaning nozikligini bilaman. Ammo ochiq aytaylik: Bu bugungi Turkiyani yoki hozirgi Turkiya hukumatini ayblash emas“.

## Manbalar

## Havolalar
* Kak izrailskie pravie vidyat resheniya izrailsko-palestinskogo konflikta
Rumen Radev

**Rumen Georgiev Radev** (; 18-iyun 1963-yil) – Bolgariya harbiy va siyosiy arbobi, 2017-yil 22-yanvardan mamlakatning 5-prezidenti.

## Biografiyasi
1963-yil 18-iyunda Dimitrovgradda tugʻilgan.

1987-yilda harbiy havo kuchlari universitetini tugatgan.

1992-yilda AQShdagi „Maxwell“ harbiy maktabini tugatgan.

1994—1996-yillarda Rakovskiy nomli mudofaa kollejini tugatgan.

Harbiy fanlar doktori. Ingliz, nemis, rus tillarini biladi. 1-darajali uchuvchi.

1987—1998 – Ravnetsdagi 15-qiruvchi samolyotlar aviatsiya polkida kichik pilotdan eskadrilya komandirgacha xizmatda.

1998—1999 – Ravnetsdagi 5-aviabaza komandiri oʻrinbosari.

1999—2000 – Graf Igantievodagi 3-aviabaza shtabi komandiri.

2000-yilda – NATO harbiy kurslari tinglovchisi.

2000—2005 – Graf Igantievodagi 3-aviabaza shtabi boshligʻi.

2005—2009 – Graf Igantievodagi harbiy aviabazalar shtabi komandiri.

2009—2014 – Bolgariya harbiy havo kuchlari qoʻmondoni oʻrinbosari.

2014—2016 – Bolgariya harbiy havo kuchlari qoʻmondoni.

Bolgariya sotsialistik partiyasi aʼzosi. 2016-yilgi prezidentlik saylovlarida mamlakat prezidentligiga saylandi.

2017-yil 22-yanvarda qasamyodga keltirildi.

2021-yilgi prezident saylovida Radev ikkinchi muddatga saylandi.

## Manbalar
Oleksandr Zaxarchenko

**Oleksandr Volodimirovich Zaxarchenko** (, 26-iyun 1976 – 31-avgust 2018-yil)) – tan olinmagan Donetsk Xalq Respublikasi raisi (2014-2018). General-mayor.

## Biografiyasi
Donetsk yuridik institutini bitirgan.

2006-yilda Donetskdagi „Kontinent“ savdo uyi raisi.

2013-yilda „Oplot“ jamoat tashkiloti raisi.

2014-yil martda boshlangan ommaviy norozilik namoyishlarida Donetsk maʼmuriyatini egallab olgan qurolli guruhga rahbarlik qilgan

2014-yil mayda Donetsk harbiy komendanti etib tayinlandi. Shuningdek, Donetsk ichki ishlar vazirining oʻrinbosari boʻldi.

2014-yil 7-avgustda Donetsk ministrlar soveti raisi etib saylandi.

2014-yil 3-noyabrda boʻlgan umumxalq saylovlarida 75% ovoz bilan DXR raisi etib saylandi. Yevropa Ittifoqi, AQSh, Ukraina hukumatlari va BMT Bosh kotibi Pan Gi Mun saylovlarning noqonuniy boʻlganini tan oldilar.

2018-yil 31-avgustdagi isyonda halok boʻlgan

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Marie Louise Coleiro Preca

**Mari Luiz Koleyro Preka** (, 7-dekabr 1958) – maltalik siyosatchi, 2014-yildan 2019-yilgacha Malta prezidenti lavozimida ishlagan. 2019-yildan beri „Eurochild“ prezidenti.

## Biografiyasi
Qormi shahrida tugʻilgan Koleyro Preka Malta universitetida tahsil olgan.

2008-yildan 2013-yilgacha Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasidagi Malta delegatsiyasi tarkibida ishlagan

1998-yildan 2014-yilgacha Malta Vakillar palatasi aʼzosi (deputat) boʻlgan 2013-yildan 2014-yilgacha Bosh vazir Jozef Maskat davrida Oila va ijtimoiy birdamlik vaziri lavozimida ishlagan.

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sanoat Rivojlanish Tashkiloti (UNIDO) yaxshi niyat elchisi, UNIDOning Afrika uchun uchinchi sanoat rivojlanish oʻn yilligi chempioni (IDDAIII) va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Jahon Turizm Tashkiloti (UNWTO) maxsus elchisi.

Ayollar Siyosiy Liderlar Global Forumining Maslahat Kengashi aʼzosi va #Girl2Leader kampaniyasini boshqaradi. Blockchain xayriya fondi (BCF) Katta maslahat kengashining raisi.

## Manbalar
Ishq savdosi

**„Ishq savdosi“**, toʻliq nomi **„Saylanma. Birinchi jild. Ishq savdosi“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. Yana uch kitob — „Sheʼr dunyosi“, „Umrim daryosi“ hamda „Koʻngil nidosi“ asarlaridan iborat „Saylanma“ toʻrt jildli sheʼriy toʻplamining birinchi jildi. 2000-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyot matbaa-konserni bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga „oʻsmirlik, yoshlik asarlari, yaʼni muallif 1950-, 1960- hamda 1970-yillarda yozgan sheʼrlar, jumladan, „Oltin devor“ pyesasi kiritilgan. Asar boshida Ibrohim Gʻafurov yozgan soʻzboshi keltirilgan.

## Yana qarang
* „Sheʼr dunyosi“
* „Umrim daryosi“
* „Koʻngil nidosi“

## Havolalar
* „Ishq savdosi“ Ziyouz saytida
János Áder

**Janos Ader** (; ; 9-may 1959-yil, Chorna) – Vengriyalik siyosatchi, 2012-yildan 2022-yilgacha Vengriya prezidenti lavozimida ishlagan. „Fidesz“ partiyasining oʻng qanotda uzoq yillik siyosatchisi.

## Biografiyasi
Janos Ader Dyor-Moson-Sopron okrugidagi kichik Chorna shahrida Rim-katolik oilasida tugʻilgan. Doʻkon sotuvchisi Janos Ader (1932–1980) va buxgalter Teresia Saboning (1936-yilda tugʻilgan) oʻgʻli. Ader ona shahrida ulgʻaygan va boshlangʻich taʼlimni shu yerda tugatgan. 1978-yildan boshlab Budapeshtdagi Eötvös Lorand universitetining huquq va siyosiy fanlar fakultetida besh yil huquq fakultetida tahsil oldi. 1986—1990 yillarda Vengriya Fanlar akademiyasi Sotsiologik tadqiqot institutida ilmiy xodim boʻlgan.

1989-yilda Vengriyada kommunizm tugashi davrida Vengriya siyosiy harakatlarida qatnashdi. 1990—2009-yillarda Vengriya Milliy Assambleyasining aʼzosi boʻlgan va 1998—2002 yillarda uning spikeri boʻlgan. 2002—2003-yillarda „Fidesz“ga vaqtincha raislik qilgan. 2002—2006-yillarda Fides parlament guruhi rahbari boʻlib ishlagan.

Ader 2009 yilgi Yevropa parlamenti saylovlarida deputat etib saylangan. 2012-yilning yanvaridan mayigacha Yevropa parlamentining atrof-muhit, aholi salomatligi va oziq-ovqat xavfsizligi boʻyicha qoʻmitasi raisi oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Ader oʻzidan oldingi Pal Shmitt plagiat mojarosi tufayli isteʼfoga chiqqanidan keyin Vengriya prezidenti boʻldi. Árpád Gönczdan beri qayta saylangan va ikki muddatni bajarishga qodir boʻlgan birinchi davlat rahbari edi. Uchinchi muddatga saylanish huquqiga ega emasligi uchun uning oʻrniga Fidesz siyosatchisi Katalin Novak keldi.

## Manbalar

## Havolalar
* Biografiya
* Biografiya
Captain America: Civil War

**Captain America: Civil War** (; ayrim oʻzbekcha manbalarda „**Birinchi qasoskor: Qarshilik**“ oʻlaroq maʼlum) — 2016-yilda chiqarilgan superqahramonlik filmi; Marvel kinematografiya koinoti (MKK) mediafranshizasidagi oʻn uchinchi film; Captain America: The First Avenger (2011) va Captain America: The Winter Soldier (2014) filmlarining davomi. Marvel Comics komikslaridagi ayni nomli personajga asoslangan. Marvel Studios tomonidan ishlangan, Walt Disney Studios Motion Pictures tomonidan esa tarqatilgan. Filmga Anthony va Joe Russolar rejissyorlik qilgan. Ssenariyni Christopher Markus va Stephen McFeely yozgan. Bosh rollarni Chris Evans (Steve Rogers / Kapitan Amerika rolida), Robert Downey Jr., Scarlett Johansson, Sebastian Stan, Anthony Mackie, Don Cheadle, Jeremy Renner, Chadwick Boseman, Paul Bettany, Elizabeth Olsen, Paul Rudd, Emily VanCamp, Marisa Tomei, Tom Holland, Frank Grillo, Martin Freeman, William Hurt va Daniel Brühl ijro etgan.

„Captain America: Civil War“ premyerasi 2016-yilning 12-aprelida Los-Anjeles shahrida boʻlib oʻtgan. Prokatlarda umumjahon boʻylab $1,1milliard mablagʻ toʻplab, 2016-yilning eng kassabop filmiga aylangan. 

## Rollarda
* Chris Evans — Steve Rogers (Kapitan Amerika)
* Robert Downey Jr. — Tony Stark (Temir odam):
* Scarlett Johansson — Natasha Romanoff (Qora beva)
* Sebastian Stan — Bucky Barnes (Winter Soldier)
* Anthony Mackie — Sam Wilson (Falcon)
* Don Cheadle — James „Rhodey“ Rhodes (War Machine):
* Jeremy Renner — Clint Barton (Lochinkoʻz)
* Chadwick Boseman — TʼChalla (Qora pantera)
* Paul Bettany — Vision
* Elizabeth Olsen — Wanda Maximoff (Scarlet Witch)
* Paul Rudd — Scott Lang (Chumoli-odam)
* Emily VanCamp — Sharon Carter
* Tom Holland — Peter Parker (Oʻrgimchak-odam)
* Frank Grillo — Brock Rumlow (Crossbones)
* William Hurt — general Ross
* Daniel Brühl — Helmut Zemo
* Martin Freeman — Everett Ross

## Musiqasi
Filmdagi barcha musiqa Henry Jackman tomonidan yaratilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Erna Solberg

**Erna Solberg** (, 24-fevral 1961-yil, Bergen) – Norvegiya davlat va siyosat arbobi. 2004-yildan Norvegiya Konservativ partiyasi rahbari. 2013-yil 16-oktyabrdan 2021-yil 14-oktyabrgacha Norvegiya Bosh vaziri.

## Biografiyasi
Erna Solberg 1961-yilda Bergen shahrida tugʻilgan. Maktabda oʻqiyotganda disleksiya tufayli bir qator qiyinchiliklarni boshdan kechirdi. Maktabda orkestrda oʻynadi va pianino darslarini oldi. Maktabni tugatgandan soʻng Bergen universitetiga oʻqishga kirdi va 1986-yilda sotsiologiya va siyosatshunoslik fakultetini tamomladi.

Yoshligidan Konservativ partiyaga aʼzo boʻldi va tez orada birinchi navbatda yoshlar qanoti, soʻngra partiyaning oʻzi rahbariyatiga kirdi. 1989-yildan Stortingning (Norvegiya parlamenti) doimiy aʼzosi.

2001 yilda u Kjell Magne Bunnevik hukumatida kommunal xizmatlar vaziri boʻldi. Hukumatda ishlagan. Oʻzini irodali va maqsadli siyosatchi sifatida koʻrsatdi va 2004-yil 9-mayda Konservativ partiyani boshqardi.

2013-yil sentabrida Norvegiyada boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida toʻrtta oʻng partiyalar ittifoqi koʻpchilikni qoʻlga kiritdi. Norvegiya Bosh vaziri Jens Stoltenberg isteʼfoga chiqishini eʼlon qildi. 16-oktyabrda bu lavozimni Erna Solberg egalladi.

2021-yilda isteʼfoga chiqdi.

Erna Solberg 1996-yilda Sindre Finnes bilan turmush qurgan. Ularning bir oʻgʻil va qizi bor.

## Manbalar
Captain America: The Winter Soldier

„**Captain America: The Winter Soldier**“ () — 2014-yilda chiqarilgan superqahramonlik filmi; „Marvel kinematografiya koinoti“ (MKK) mediafranshizasidagi toʻqqizinchi film; „Captain America: The First Avenger“ (2011) filmining davomi. Marvel Comics komikslaridagi ayni nomli personajga asoslangan. Marvel Studios tomonidan ishlangan, Walt Disney Studios Motion Pictures tomonidan esa tarqatilgan. Filmga Anthony va Joe Russolar rejissyorlik qilgan. Ssenariyni Christopher Markus va Stephen McFeely yozgan. Bosh rollarni Chris Evans (Steve Rogers / Kapitan Amerika rolida), Scarlett Johansson, Sebastian Stan, Anthony Mackie, Cobie Smulders, Frank Grillo, Emily VanCamp, Hayley Atwell, Toby Jones, Jenny Agutter, Robert Redford va Samuel L. Jackson ijro etgan.

„Captain America: The Winter Soldier“ premyerasi 2014-yilning 13-martida Los-Anjeles shahrida boʻlib oʻtgan. Prokatlarda umumjahon boʻylab $714 million mablagʻ toʻplab, 2014-yilning yettinchi eng kassabop filmiga aylangan. Filmning davomi — „Captain America: Civil War“ 2016-yil chiqarilgan.

## Rollarda

* Chris Evans — Steve Rogers / Kapitan Amerika
* Scarlett Johansson — Natasha Romanoff / Qora beva
* Sebastian Stan — James Buchanan „Bucky“ Barnes / Winter Soldier
* Anthony Mackie — Sam Wilson / Falcon
* Cobie Smulders — Maria Hill
* Frank Grillo — Brock Rumlow
* Emily VanCamp — Sharon Carter / Agent 13
* Hayley Atwell — Peggy Carter
* Robert Redford — Alexander Pierce
* Samuel L. Jackson — Nick Fury

## Musiqasi
### Treklist

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Digitiser

**Digitiser** (Raqamlashtirish) — tayyor tasvirlarni raqamli shaklga oʻtkazishga moʻljallangan qurilma. Digitayzer soʻzi inglizcha digitizing (raqamlashtirish) va tablet (panshet) soʻzlarini birlashtirish orqali kelib chiqqan. Grafik planshet(digitayzer)dan, kompyuterga chizma va rasmlarni kiritish uchun foydalaniladi. Grafika planshetlari qoʻl bilan yaratilgan axborotni bevosita kompyuterga kiritish uchun moʻljallangan qurilma. Bosim yoki qalam yaqinligiga sezuvchan boʻlgan tekis planshetlardan iborat, uning tarkibiga maxsus sichqoncha ham qoʻshilishi mumkin.

## Tarixi
Zamonaviylarga oʻxshagan birinchi grafika planshetlari 1964 yilda „grafik konverteri“ (ingliz Graphic Converter) nomi bilan taqdim etildi. Ular qalam bilan qoʻlga kiritilgan zaif magnitli impulslar ketma-ketligini yaratadigan ingichka simlarning bir panjarasini oʻz ichiga olgan boʻlib, u qalamning joriy holatini aniqlashga imkon berdi. Isteʼmol bozori uchun dastlabki planshetlarga „KoalaPad“ deb nom berilgan. Dastlab bu planshetlar Apple II kompyuteri uchun yaratilgan boʻlsa-da, „Koala“ boshqa shaxsiy kompyuterlarga ham tarqaldi. Keyinchalik boshqa kompaniyalar oʻz modellarini ishlab chiqarishni boshladilar. Odatda, koʻpgina shaxsiy kompyuterlarda klaviatura va sichqoncha kiritish qurilmalari sifatida ishlatiladi. Bunday interfeysning nomutanosibligi tufayli, kompyuter sichqonchasi yordamida biror narsa yozishni yoki chizishning iloji yoʻq edi. Grafik maʼlumotlarni qalam yoki ruchka orqali kompyuter xotirasiga kiritish gʻoyasini birinchi boʻlib, Yaponiyaliklar oʻylab topishdi. Shubhasiz, bu holat tufayli birinchi kabeli planshetlar Yaponiyada paydo boʻlgan. 1984 yilda Yaponiyaning WACOM kompaniyasi tomonidan asos solingan simsiz ruchka bilan birinchi grafik planshet sotuvga chiqarildi. 1987 yilda WACOM muhandislari batareyasiz ishlaydigan, bosimga sezgir simsiz qalam ishlab chiqardi. Kiritish qurilmasi sifatida simsiz qalamni qoʻllash WACOM kompaniyasining asosiy gʻoyasi va yoʻnalishi boʻldi. Tashqi tomondan, qalam oddiy ruchkaga oʻxshaydi, u batareyani yoki magnitlarni oʻz ichiga olmagan, shuning uchun yengil, ruchkani oson va qulay ishlatish mumkin.

## Tavsifi
Digitayzer - tasvir chizish uchun moʻljallangan maxsus sensorli paneldan va qalamdan tashkil topgan. Qalam planshet ekranida harakatlantirilib tasvir hosil qilinadi. Kiritilgan tasvir esa xotiraga raqamli koʻrinishdagi maʼlumot sifatida yoziladi yaʼni tasvir raqamli maʼlumotga oʻzgaradi. Tasvirni yaratish shartlari realga yaqinlashtirilgan boʻlib, maxsus pero orqali maxsus yuzaga rasm chizishning oʻzi kifoya. Ishning natijalari monitor ekranida takror ishlab chiqiladi va kerak boʻlganda qogʻozga chop etish mumkin. Zamonaviy digitayzerlarda qalamni qanday kuch bilan ishlatsangiz, chizmadagi chiziqlar qalinligi shunga qarab oʻzgaradi. Odatda, digitayzerlardan ijodkor insonlar, dizaynerlar va meʼmorlar foydalanadilar.

## Manbalar
Chuck McCann

**Charles Jonathan Thomas** "**Chuck**" **McCann** —  1934-yil Brooklynda tugʻilgan. Amerikalik aktyor, komediyachi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Dalia Grybauskaitė

**Dalia Gribauskaite** ( ; 1-mart 1956-yil, Vilnyus) – Litva davlat arbobi. 2009-yil 12-iyuldan 2019-yil 12-iyulgacha mamlakat prezidenti.

## Biografiyasi
1975—1976-yillarda Litva filarmoniyasida ishlagan.

1976—1983-yillarda Sankt-Peterburg davlat universitetida oʻqigan.

1983-yildan KPSS aʼzosi.

1983-yildan 1990-yilgacha Vilnyus partiya maktabida ishlagan.

Jamiyatshunoslik fanlari doktori.

1990—1991-yillarda Litva fanlar akademiyasi kichik ilmiy xodimi.

1991-yilda Vashingtonga borgan va Jorjtaun universitetida oʻqigan.

1991—1993-yillarda Litva tashqi ishlar vazirligi boʻlim boshligʻi.

1996—1999-yillarda – Litvaning AQShdagi elchixonasi maslahatchisi.

1999—2000-yillarda – Litva moliya vazirining oʻrinbosari.

2000—2001-yillarda – Litva tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

2001—2004-yillarda – Litva moliya vaziri.

2004—2009-yillarda – Taʼlim va madaniyat boʻyicha Yevropa komissari.

2009-yilgi prezidentlik saylovida 69,05% ovoz bilan gʻalaba qozondi.

2009-yil 12-iyulda prezidentlik vazifasiga kirishdi.

2014-yilda ikkinchi marta Litva prezidenti etib saylandi.

2014-yil 12-iyulda prezidentlik vazifasiga kirishdi.

2019-yil 12-iyulda isteʼfoga chiqdi.

## Mukofotlari
Litvaning transatlantik munosabatlarini rivojlantirishga qoʻshgan shaxsiy hissasi va Litva Respublikasining NATOga taklif qilinishi munosabati bilan yodgorlik belgisi (2003).

Litva Buyuk Gersogi Gediminas ordeni qoʻmondoni (2003)

Zanjirli Buyuk Vitautas ordeni (2009)

Zanjirli "Uch yulduz" ordeni Buyuk xochi (2011)

Muqaddas Olav ordeni Buyuk xochi (2011)

Muqaddas Karl ordenining buyuk ofitseri (2012)

Finlyandiyaning Oq atirgul ordeni ritsari (2013)

Respublika ordeni (2015)

„Ijtimoiy va siyosiy faoliyat sohasidagi xalqaro mukofot“ nominatsiyasida „Yil odami“ mukofoti (2015).

Favqulodda xizmatlari uchun ordeni (2016).

Ozodlik ordeni (2018)

Oq burgut ordeni (2019).

## Manbalar

## Havolalar
* Dalya Gribauskayte // DELFI.lt, 17-may 2009.
* Yevrokomissar Dalya Gribauskayte  // 8-oktyabr 2012.
* Dalia Grybauskaitė
* Dalia Grybauskaitė 
* Po dannim „Gallup“, Dalya Gribauskayte voshla v troyku samix populyarnix politicheskix liderov Yevrosoyuza (22-yanvar 2012)
* Dalya Gribauskayte, prezident Litvi v peredache „48 minut“ radiostansii „Exo Moskvi“, 20-may 2009.
Jeff Bezos

**Jeffrey Preston Bezos** (; 1964-yil 12-yanvarda tugʻilgan) amerikalik ishbilarmon, mediamagnat, kompyuter muhandisi va investordir. Bezos 1994-yilda hozirda jahonning eng yirik internet-kompaniyalaridan biri boʻlmish Amazonga asos solgan va bugungi kunda uning ijrochi raisidir. 2022-yilning oktyabri holatiga koʻra, Bezos $139 milliardlik boyligi bilan dunyodagi uchinchi eng badavlat inson hisoblanadi.

Bezos AQShning Albukerke shahrida tugʻilgan. Bolaligi Hyuston va Mayami shaharlarida oʻtgan. 1986-yilda Princeton universitetini tugatgan. 1994-yilning oxirlarida Amazon kompaniyasiga asos solgan. Kompaniya avvalboshda onlayn kitob doʻkoni sifatida ish boshlagan. Hozirgi kunda esa jahondagi eng yirik onlayn savdolar bilan shugʻullanuvchi kompaniyaga aylangan. Bezos 2000-yilda Blue Origin nomli aerokosmik kompaniyaga asos solgan. 2013-yilda AQShdagi nufuzli gazetalardan biri sanalgan *[[The Washington Post]]*ni $250 million evaziga sotib olgan. 2021-yilning sentyabrida Mail.ru asoschisi Yuriy Milner bilan birgalikda Altos Labs nomli biotexnologik kompaniyaga asos solgan.

2021-yilda Bezos „Amazon“ kompaniyasi ishchilari birlashishi va kasaba uyushmasi tuzishiga qarshi ekanini bildirdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Jeff Bezos TED saytida
Sergio Mattarella

**Sergio Mattarella** (, [ˈsɛrdʒo mattaˈrɛlla]; 23-iyul 1941-yil, Palermo) – Italiya davlat arbobi, 2015-yil 3-fevraldan mamlakat prezidenti.

## Biografiyasi
1941-yilda Bernardo Mattarella (1905—1971) oilasida tugʻilgan. 1964-yilda Rim universitetini tugatgan. 1965-yildan Palermo universitetida oʻqituchilik qilgan. 1967-yildan advokat boʻlib ishlagan. 1980-yilda Xristian-demokratlar ittifoqiga kirdi. 1992-1994 yillarda Il Popolo gazetasi bosh muharriri. 1983-1992-yillarda Deputatlar palatasi aʼzosi. 2006-yil 29-iyundan 2008-yil 28-aprelgacha mandat komissiyasi raisi. 1987-yil 28-iyuldan 1989-yil 22-iyulgacha Parlament bilan aloqalar vaziri. 1989-yil 22-iyuldan – 1990-yil 27-iyulgacha Taʼlim vaziri. 21-oktyabr 1998-yil – 22-dekabr 1999-yil – Ministrlar Soveti Raisining oʻrinbosari. Yugoslaviyaning bombardimon qilinishini yoqlagan. 22-dekabr 1999-yildan 11-iyun 2001-yilgacha – Mudofaa vaziri. 5-oktyabr 2011-yilda Konstitutsiyaviy sud aʼzosi etib saylandi. 2-fevral 2015-yilda faxriy sudya unvonini oldi. 31-yanvar 2015-yilda Italiya parlamenti tomonidan Italiya Prezidenti etib saylandi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*
Kersti Kaljulaid

**Kersti Kalyulayd** (; 30-dekabr 1969-yil, Tartu, Estoniya, SSSR) – estoniyalik siyosatchi, 2016-2021-yillarda Estoniyaning beshinchi prezidenti boʻlgan va mamlakat 1918-yilda mustaqillikni eʼlon qilganidan beri birinchi va yagona ayol davlat rahbari. U saylangan paytda 46 yoshda boʻlgan va bu bilan eng yosh prezident ham hisoblanadi.

Yevropa Auditorlar sudida Estoniya vakili boʻlib ishlagan Kaljulaid 2016-yilgi Estoniya prezidentligi saylovi poygasiga avvalgi beshta muvaffaqiyatsiz urinishdan soʻng oltinchi turda kirdi. 2016-yil 30-sentyabrda koʻpchilik parlament partiyalari tomonidan prezidentlikka qoʻshma nomzod va oltinchi turga yagona rasmiy nomzod sifatida koʻrsatilgan. Kaljulaid 2016-yil 3-oktyabrda 81 ovoz va 17 betaraf ovoz bilan prezidentlikka saylangan edi.

## Biografiyasi
1987-yilda Tallindagi 44-oʻrta maktabni tamomlagan. Oʻqish paytida ornitologiya boʻyicha ixtisoslashgan Talabalar ilmiy uyushmasining aʼzosi edi. 1992-yilda Tartu universitetini biolog mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Estoniya talaba qizlar birlashmasi aʼzosi boʻlgan. 2001-yilda Tartu universitetini biznes menejmenti boʻyicha diplomi bilan tamomlagan. Uning dissertatsiyasi „Davlat asos solgan fondlarni boshqarish tizimini takomillashtirish“ deb nomlangan.

1996-yildan 1997-yilgacha davlatga tegishli Eesti Telefon telekom kompaniyasida savdo menejeri va 1997-yildan 1998-yilgacha Hoiupanga Investeeringute AS kompaniyasida loyiha menejeri boʻlgan. 1999-yilgacha Hansabankning Hansabank Markets investitsiya banki boʻlimida ishlagan. 1999-yildan 2002-yilgacha Kaljulayd Estoniya Bosh vaziri Mart Laarning iqtisodiy maslahatchisi boʻlib ishlagan. 2002-yildan 2004 yilgacha Eesti Energia davlat energetika kompaniyasining shoʻba korxonasi Iru Power Plant direktori boʻlgan. Estoniyada elektr stansiyasini boshqargan birinchi ayol edi.

2004-yilda, Estoniya Yevropa Ittifoqiga qoʻshilgach, Kalyulayd mamlakatning Yevropa auditorlik sudidagi vakili etib tayinlandi. 2011-yildan buyon Kaljulaid Tartu universiteti boshqaruvi raisi hisoblanadi.

2004-yildan 2016-yilgacha Yevropa hisob palatasi aʼzosi. 2016-yildan rivojlanishni monitoring qilish kengashi raisi. 2016-yil 27-sentyabr kuni prezidentlikka nomzod boʻldi. 3-oktyabrda prezident etib saylandi. 10-oktyabrda president sifatida qasamyod qildi. Forbes jurnalining Dunyoning eng qudratli ayollari roʻyxatida 78-oʻrinni egallagan.

2021-yilda Kaljulaid Jahon bankining Jahon taraqqiyoti hisoboti uchun maslahat kengashida ishlagan. 2022-yildan boshlab Keyt J. Krach bilan birgalikda Atlantika kengashi va Purdue universiteti qoshidagi Krach Texnik diplomatiya instituti tomonidan birgalikda tashkil etilgan texnologik avtoritarizmdan ozodlikni himoya qilish boʻyicha Global Texnik xavfsizlik komissiyasiga hamraislik qilmoqda.

## Manbalar

## Havolalar
* Ofitsialniy sayt Prezidenta Estonskoy Respubliki 
* Biografiya Kersti Kalyulayd
* SMI opublikovali foto Kersti Kalyulayd tridsatiletney davnosti
* 
*
Marcelo Rebelo de Sousa

**Marcelo Nuno Duarte Rebelo de Sousa** (, 12-dekabr 1948-yil, Lissabon) – portugaliyalik siyosatchi va olim. 2016-yil 9-martdan Portugaliya prezidenti.

## Biografiyasi
Marcelo Rebelo de Sousa Lissabonda tugʻilgan. Baltasar Rebelo de Sousa (1921–2001) va uning rafiqasi Mariya das Neves Fernandes Duartening (1921–2003) toʻngʻich oʻgʻli. Onasi tomondan yahudiy kelib chiqishini daʼvo qilgan. Uning ismi Marcello Caetano sharafiga berilgan.

Marselo Rebelo de Sousa konstitutsiyaviy huquq va maʼmuriy huquq mutaxassisi va publitsist boʻlib, Lissabon universitetida huquqdan dars bergan. Doktorlik darajasiga ega.

Marselo Rebelo de Sousa oʻz faoliyatini „Estado Novo“ partiyasida yurist sifatida boshlagan, keyinroq jurnalist boʻlgan. Xalq demokratik partiyasiga aʼzo boʻlib, Respublika Majlisiga deputat boʻldi. Bu vaqt ichida 1976 yilda Portugaliya konstitutsiyasi loyihasini ishlab chiqishda qatnashdi. Bosh vazir Fransisko Pinto Balsemao davrida parlament ishlari vaziri lavozimiga koʻtarildi. Pinto Balsemãoga tegishli „Expresso“ gazetasining asoschisi, direktori va maʼmuri boʻlgan. „Sedes“ gazetasining asoschisi. 1983 va 1987-yillar oraligʻida „Semanario“ gazetasi bilan ishlagan. TSF radioeshittirishida siyosiy tahlilchi va ekspert boʻlgan.

1989-yilda u Lissabon merligiga nomzodini qoʻydi, ammo Jorge Sampaioga yutqazdi. Kaskay shahar assambleyasi prezidenti (1979–1982) va Seloriko de Basto shahar assambleyasi prezidenti (1997–2009) boʻldi.

2016-yil 24-yanvarda Marcelo Rebelo de Sousa ovoz berishning birinchi bosqichida Portugaliya prezidenti etib saylandi. Saylov kampaniyasi davomida siyosiy boʻlinishlarni va Portugaliyaning 2011-14 yillardagi qutqaruv dasturidagi qiyinchiliklarni tuzatishga vaʼda berdi. Oʻzidan oldingi prezident Silvadan farqli oʻlaroq, hech qachon oliy davlat lavozimini egallamagan.

2021-yil yanvar oyida 60,7% ovoz bilan qayta prezident etib saylandi.

## Mukofotlari
 Minora va qilich harbiy ordenining katta yoqasi (2021)

 Avliyo James Qilich ordeni qoʻmondoni (1994)

 Shahzoda Henry ordenining Buyuk xochi (2005)

## Manbalar