Jean Paul Gaultier

**Jean Paul Gaultier** (1952-yil 24-iyunda tugʻilgan)- fransuz yuqori kutyuri va pret-a-porter modelyeri.

U moda sanoatining „enfant terrible“ deb taʼriflanadi va korsetlar, marinierlar va tunuka bankalar kabi naqshli noanʼanaviy dizaynlari bilan mashhur. Gaultier 1982-yilda oʻzining shu nomdagi moda yorligʻiga asos solgan va 1993-yilda atirlar liniyasi bilan kengaytirilgan. U 2003-yildan 2010-yilgacha Fransiyaning Hermes hashamatli uyi uchun ijodiy direktor boʻlgan va 2020-yil yanvar oyida Parij moda haftaligida 50 yillik yubiley yuqori kutyure shousidan soʻng nafaqaga chiqqan.

Kostyum dizayneri sifatida Gaultier 1990-yilgi Blond Ambition World filmi uchun Madonnaning konusli siynabandini va „Yoʻqolgan bolalar shahri“ (1995), „Beshinchi element“ (1997), „Yomon taʼlim“ (2004) va „Men yashaydigan teri“ (2011) filmlari uchun kostyumlarni yaratdi.

## Yoshligi
Gaultier Parij chekkasida oʻsgan. Onasi klerk, otasi esa buxgalter edi. Uni moda olami bilan tanishtirgan buvisi Mari Garrabe edi.

U dizayner sifatida hech qanday rasmiy taʼlim olmagan. Buning oʻrniga, yoshligidanoq mashhur moda uslubchilarga oʻz eskizlarini yubora boshlagan. Per Kardin uning isteʼdodidan hayratlanib, uni 1970-yilda oʻziga yordamchi sifatida ishga olgan. Keyinchalik, 1971-yilda Jak Esterel bilan hamkorlik qilgan va shu yilning oxirida Jan Patou bilan ishlagan. Soʻngra, yana Kardin qoʻl ostida ishlab, 1974-yilgacha bir yil davomida Manilada Per Kardin butigini boshqargan. Gaultierning yoshligiga qaramay, Kardin uni mahalliy idorani boshqarish uchun Manilaga yubordi. Imelda Markos uning mijozlaridan biri edi. U „taʼtil yoʻq“ roʻyxatiga kirdi va ketish uchun oʻzini oilaviy favqulodda vaziyatga duch kelgandek koʻrsatishga majbur boʻldi. U hech qachon qaytmagan.

## Karyerasi
**Modadagi faoliyati**

Gaultierning birinchi shaxsiy kolleksiyasi 1976-yilda chiqarilgan. Garchi oʻsha paytda koʻpchilik uning dizaynlarini dekadent deb topgan boʻlsa-da, moda muharrirlari, xususan, Elleʼdan Melka Tréanton, Claude Brouet va frantsuz Marie Clairedan Catherine Lardeur uning ijodi va tikuvchilik mahorati bilan hayratda qolishdi va keyinchalik oʻz faoliyatini boshladi. 1980-yilda u plastik chiqindi xaltalaridan ayollar koʻylaklarini loyihalashtirdi. Gaultier 1982-yilda oʻzining shu nomdagi moda yorligʻiga asos solgan. Uning 1983-yilgi „Boy Toy“ toʻplami erkaklar uchun marinierni qayta ishga tushirdi. Uning kiyimlari 1984-yilda Nyu-Yorkdagi Bergdorf Gudmanda sotuvga chiqarilgan va allaqachon Dawn Mello va Polly Allen Mellen tomonidan maqtovga sazovor boʻlgan. „Gaultiered“ atamasi dizayner tomonidan qayta talqin qilingan klassik qismlarni tasvirlash uchun yaratilgan. 1984-yil kuzgi London va Parij koʻrgazmalari davomida Jan Pol Goltye erkaklar uchun yubkalar (aslida kiltlar) kolleksiyasini taqdim etdi. Bu erkaklar modasidagi inqilobiy yangilik boʻlib, biroz bahs-munozaralarga sabab boʻldi. 1984-yilda u, shuningdek, konussimon koʻkrakbandli ramziy ayollar korsetini ham namoyish qildi. Bundan tashqari, Goltye Wolford Hosiery kompaniyasi bilan yaqin hamkorlikda faoliyat yuritgan.

1985-yilga kelib, uning kompaniyasi butun dunyo boʻylab 50 million dollarlik sotuvga erishdi. 1985-yilda „Umidsiz ravishda Syuzanni qidirmoqda“ filmining premyerasi uchun Madonna Gaultierdan sotib olgan erkaklar osma qalpoqli yubka kiygan. Tayyor kiyimlar kolleksiyasidan tashqari, 1988-yilda Gaultier oʻz brendini Junior Gaultier yorligʻini oʻz ichiga olgan holda kengaytirdi, bu arzonroq narxdagi mahsulotlar qatori edi. Junior Gaultier libosi Jeff Banks tomonidan yilning eng yaxshi libosi sifatida tanlandi. 1988-yilda u „How to do that“ musiqiy videosini ham yozdi. 1980-yillarning oxirida u fransuz akkordeonchisi Yvette Horner uchun yangi koʻrinish ixtiro qildi va bu uning karerasini qayta boshladi. 1989-yilda u shahzoda uchun kostyum tikayotgan edi, qoʻshiqchi xafa boʻlib ketib, Gaultier unga „fuck you“ deganini oʻyladi, bu yerda ogʻir fransuzcha aksentli kuryer „faux cul“ (notoʻgʻri pastki) degan edi. 1990-yilda u Madonna kiyimlarini oʻzining Blond Ambition World Tour uchun loyihalashtirdi.

1980-yillarning oxirida Gaultier baʼzi shaxsiy yoʻqotishlarga duch keldi va 1990-yilda uning sevgilisi va biznes sherigi Frensis Menuge OITS bilan bogʻliq sabablarga koʻra vafot etdi. Xuddi shu paytda u shoumenligini pasaytirishga qaror qildi va koʻproq intim tadbirlarni rejalashtirishni boshladi.

Gaultier 1993-yilda „Classique“ nomli atirlar liniyasini ishga tushirdi. 1994-yilda „Junior Gaultier“ yorligʻi oʻrnini „JPG by Gaultier“ egalladi. Bu uniseks kolleksiyasi dizaynerning jinslar orasidagi chegaralar noaniqligiga oid gʻoyasini aks ettirardi. 1992-yilda asosan jinsi matolaridan tayyorlangan va koʻcha uslubida oddiy dizayn qilingan kiyimlardan iborat „Gaultier Jeanʼs“ liniyasi paydo boʻldi. Keyinchalik, 2004-yildan 2008-yilgacha bu liniya „Jeanʼs Paul Gaultier“ nomi bilan ishlab chiqarildi. Junior Gaultier nomi 2009-yilda 2011-yilda Baby Line bilan tugallanadigan bolalar kiyimini ishga tushirish uchun qayta ishlatilgan.

1998-yilda Jean Paul Gaultier kompaniyasi 12,9 million yevro (13,2 million dollar) sotdi. 1999-yilda Hermes 150 million frankka (23 million dollar) Gaultier yorligʻining 35 foizini sotib oldi. Ushbu kelishuvdan oldin Jan Pol Gaultier oʻz kompaniyasining 93 foiziga egalik qilgan. 2002-yilda Gaultier yorligʻi oʻzining birinchi toʻliq mustaqil doʻkonini ochdi. Keyinchalik, 2003-yildan 2010-yilgacha Gaultier Hermesning ijodiy direktori boʻlib, u yerda oʻrnini egalladi. Keyinchalik Hermes Jean Paul Gaultierdagi ulushini 45 foizga oshirdi. 2008-yilga kelib, butun dunyo boʻylab 40 ta Jean Paul Gaultier doʻkoni ochildi.

U Nyu-Yorkdagi Metropolitan sanʼat muzeyining Kostyum institutida 2003-2004-yillarda oʻtkazilgan „Jasur yurak: koʻylak kiygan erkaklar“ nomli koʻrgazmaga homiylik qildi, unda Gaultierdan tashqari Dries van Noten, Vivienne Westwood va Rudi Gernreichning dizaynlari namoyish etildi. „Yubkani erkaklar modasiga yangilik kiritish vositasi, axloqiy va ijtimoiy kodlarni buzish vositasi va ideal erkaklikni qayta belgilash vositasi sifatida oʻzlashtirgan dizaynerlar va shaxslar“dir. Shuningdek, u 2008-yilda Fransiyaning Roche Bobois mebel brendi va Evian shishasi uchun baʼzi mebellarni loyihalashtirgan. Gaultierning 2009-yil bahorgi kutyuri qoʻshiqchi Klaus Nomi vizual uslubi taʼsirida boʻlgan va u oʻzining uchish-qoʻnish shousida Nomi „Cold Song“ yozuvidan foydalangan.

2011-yilda Monreal Tasviriy sanʼat muzeyi Maison Jean Paul Gaultier bilan hamkorlikda „Jan Pol Gaultierning moda dunyosi: Trotuardan podiumgacha“ retrospektiv koʻrgazmasini tashkil etdi. Ushbu koʻrgazma Stokgolmdagi Shvetsiya arxitektura va dizayn markazi (Arkitektur-och dizayn markazi, ArkDes), Nyu-Yorkdagi Bruklin muzeyi, Londondagi Barbican markazi, Melburndagi Viktoriya milliy galereyasi va Parijdagi Grand Palaisdagi joylar bilan gastrol safarida. 2015-yilning aprelidan avgustigacha boʻlib oʻtgan Parijdagi koʻrgazma Grand Palaisdagi Jean Paul Gaultier nomli hujjatli filmning mavzusi boʻlib, u faqat Eurochannel telekanalida namoyish etildi. 2012-yilda u Kalidagi (Kolumbiya) Cali ExpoShow koʻrgazmasida ishtirok etib, oʻzining keng koʻlamli parfyumeriya va barcha klassik kiyimlar kolleksiyasini namoyish etdi.

2014-yilgacha u uchta kolleksiya uchun dizayn yaratdi: erkaklar va ayollar uchun oʻzining kutyure va tayyor kiyim liniyalari. 2015-yil bahor/yoz koʻrgazmasida u yuqori modaga eʼtibor qaratish uchun tayyor kiyim yorliqlarini yopayotganini eʼlon qildi. 2016-yilda u Fridrixshtadt-Palast Berlindagi THE ONE Grand Show revyu uchun 500 dan ortiq liboslarni loyihalashtirdi.

2018-yilda u Parijdagi Folies Bergere teatrida boʻlib oʻtgan „Fashion Freak Show“ nomli oʻz hayotiga asoslangan kabare shousini sahnalashtirdi. 2019-yilda Gaultier Nyu-Yorkdagi Supreme koʻcha kiyim brendi bilan hamkorlik qildi.

U 2020-yil 17-yanvarda oʻzining navbatdagi Parijdagi yuqori moda namoyishi uning oxirgisi boʻlishini va uchish-qoʻnish yoʻlagidan ketayotganini eʼlon qildi.

## Musiqa va televideniya

1988-yilda Goltye Fontana Records kompaniyasi orqali „How To Do That“ nomli raqsga moʻljallangan singl chiqardi. Bundan keyin Mercury Recordsda ilk bor „singl nomi“dagi remiks albomlaridan biri – „Aow Tou Dou Zat“ paydo boʻldi. Albomga Norman Kuk, J. J. Jeczalik, Jorj Shilling, Mark Sonders, Latin Rascals, Devid Dorrell, Tim Atkins, Karl Atkins va Kurtis Mantronik tomonidan yaratilgan mikslar kiritilgan. Album Toni Mansfild bilan hamkorlikda yozilgan va ishlab chiqarilgan boʻlib, uning videosi Jean-Baptiste Mondino tomonidan suratga olingan. Albomda akkordeonchi Yvette Horner bilan hamkorlik ham bor edi.

Gaultier Evrovidenie ishqibozi sifatida tanilgan va 1991-yildan beri u Fransiyaning bir nechta ishtirokchilarini kiyintirgan. 2006-yilgi Evrovidenie qoʻshiq tanlovi uchun u yunon ishtirokchisi Anna Vissini kiyintirdi va u yerda homesoilda chiqish qildi. U France Televisions telekanalida Julien Lepers bilan 2008-yilgi musobaqa finaliga izoh berdi. U Ozarbayjonning Boku shahrida boʻlib oʻtgan 2012-yilgi nashrning grand-finalda Fransiya vakili sifatida Anggun kiygan kiyimni loyihalashtirdi. 2013-yilgi Evrovidenie qoʻshiq tanlovida u boshlovchi Petra Medega libos kiygizdi.

1993-yildan boshlab u Antoine de Caunes bilan Channel 4 Yevrotrash dasturini olib bordi. Gaultier shouni 1997-yilgacha olib bordi. 2022-yilda u Iris Mittenaere bilan Drag Race France telekanalida mehmon hakami sifatida ishtirok etdi.

## Mahsulotlar
 

Jean Paul Gaultier atirlari Puig tomonidan 2016-yil 1-yanvardan beri litsenziyalangan va ilgari Shiseido shoʻba korxonasi Beauté Prestige International tomonidan 1991-yildan 2015-yil 31-dekabrgacha litsenziyalangan. BPI litsenziyasi dastlab 2016-yil 30-iyungacha muzokaralar olib borilgan; ammo Puig litsenziyani 79,2 million dollarga sotib oldi va litsenziyani muddatidan oldin toʻxtatish uchun 22,6 million dollar toʻladi. Ushbu xarid bilan Puig endi Jean Paul Gaultier brendining moda va parfyumeriya boʻlimlarini nazorat qiladi. 1993-yilda ayollar uchun sharqona floral Classique va 1995-yilda erkaklar uchun sharqona fougere Le Male brend tomonidan „Jean Paul Gaultierning barcha qadriyatlarini ifodalovchi“ „bayroq“ mahsulotlari sifatida taʼriflangan. Le Male 2012-yilda Yevropa Ittifoqida eng koʻp sotilgan erkaklar parfyumeri boʻlgan va Avstraliya va AQShda kuchli bozor pozitsiyasiga ega.

2020-yil may oyi holatiga koʻra, Classique, Le Male va Scandal liniyalari ishlab chiqarilmoqda.

## Uslubi
Jean Paul Gaultierning 1981-yildan beri oʻziga xos hurmatsiz uslubi uni fransuz modasining enfant terrible sifatida tanilishiga olib keldi. Gaultierning keyingi toʻplamlarining aksariyati koʻcha liboslariga asoslangan boʻlib, ommabop madaniyatga eʼtibor qaratilgan, boshqalari, xususan, uning yuqori moda toʻplamlari juda rasmiy, ammo shu bilan birga gʻayrioddiy va oʻynoqi. Jan Pol Gottierning taʼkidlashicha, u chaqaloqlar televideniyesi madaniyatidan va koʻcha madaniyatidan ilhomlangan, bu yerda jasorat baʼzan yangi tendensiyalarni qoʻzgʻatadi. Uning asosiy ilhomlari fransuz ommaviy madaniyati, turlar va jinslarning aralashuvi, jinsiy fetishizm va futuristik dizaynlardir.

Uning yuqori moda chizigʻining paydo boʻlishi 1997-yilda unga katta muvaffaqiyat keltirdi. Ushbu toʻplam orqali u oʻz estetikasining koʻlami va koʻlamini erkin ifodalay oldi, tubdan farq qiluvchi madaniyatlardan, Hindiston imperiyasidan Hasid yahudiyligigacha ilhom oldi.

Gaultier oʻz koʻrgazmalari uchun keksa erkaklar va semiz ayollar, teshilgan va ogʻir tatuirovka qilingan modellar kabi noanʼanaviy modellardan foydalanganligi va shoularda anʼanaviy gender rollarini oʻynaganligi bilan hayratga soldi. Bu unga ham tanqid, ham katta mashhurlikka sazovor boʻldi. „Buvi kulrang“ soch rangi tendentsiyasi Gaultierga tegishli boʻlib, uning 2011-yil kuz, qish shousida kulrang asalari uyalarida modellar namoyish etilgan. 2015-yil bahorida uning Parij moda haftaligidagi podium shousida yana kumush sochli modellar, shuningdek, boshqa moda dizaynerlari Chanel va Gareth Pughning shoulari namoyish etildi. Tez orada bu tendensiya mashhurlar va keng jamoatchilik orasida tarqaldi.

## Mashhur dizaynlar

* Madonna: Gaultier toʻqsoninchi yillarda oʻzining 1990-yilgi Blond Ambition World Tour va 2006-yilgi Confessions Tour uchun kiyim javonidan boshlab, haykaltaroshlik liboslarini ishlab chiqardi.
* Bjoʻrk: Islandiyalik rassom 1994-yilda unga modellik qilgan va bu safar Robert Altmanning " Prêt à Porter " filmida paydo boʻlgan.
* Marilyn Manson: Gaultier baʼzi liboslar va liboslarni, shu jumladan The Golden Age of Grotesque albomi uchun loyihalashtirgan.
* Mylène Farmer: 2008-yil bahorida u 2009-yilda gastrol safari uchun moda dizayneri boʻlish uchun shartnoma imzoladi.
* Kerry Washington: 2007-yilgi Kann kinofestivalida kiyiladigan libos.
* Marion Cotillard: U 2008-yilda 80-Oskar mukofotlarida kiygan oq va kumush suv parisi koʻylagini loyihalashtirdi (La Vie en Rose filmidagi ijrosi uchun Oskar mukofotini olgan).
* Lady Gaga: 2009-yilda VMAning qizil gilami.
* Rihanna: 2011-yilda Grammy qizil gilami, 2013-yilda American Music Awards marosimida kiygan kutyure libosi.
* Beyonse: 2011-yilda "Run The World (Girls) " klipida.
* Nicki Minaj.
* Kylie Minogue: U KylieX2008 xalqaro gastroli uchun kostyumlarni loyihalashtirdi.
* Leslie Cheung: Gaultier 2000-yilda oʻzining soʻnggi kontsert safari uchun sakkizta kostyum ishlab chiqdi.
* Nik Thakkar: Gaultier 2013-yilda rassom va faol bilan birinchi raqamli ishni yaratdi.
* Tupac Shakur: Gaultier tomonidan „All Eyez on Me“ (1996) filmining muqova rasmi uchun ishlab chiqilgan charm kamzul kiygan.
* Kim Kardashian: 2015-yilda Grammy qizil gilami.
* Katy Perry: 2017-yil boshida Vanity Fair kechasi.
* Solange Knowles: 2017-yil Nyu-York shahridagi „Yilning eng yaxshi ayollari“ mukofotlari.

## Galereya

Fayl:J_P_G_på_ArtDes_2013_6.jpg|alt=Madonnaʼs trademark corset with cone bra from the exhibition at the ArkDes, 2013|ArkDes, koʻrgazmasidagi konusli siynabandli Madonnaning savdo belgisi korseti, 2013-yil
Fayl:Jean-Paul_Gaultier_expo_bustier.jpg|alt=Gaultier’s notoriety increased in the 1980s with several cone-breasted designs, similar to one worn on tour by Madonna.|1980-yillarda Gaultierning mashhurligi Madonna tomonidan gastrolda kiyilganga oʻxshash bir nechta konusli koʻkrakli dizaynlar bilan oshdi.
Fayl:Jean-Paul_Gaultier_bustier_Montreal_expo_2011.jpg|alt=A bustier-style dress made of grass that is woven to resemble feathers|Oʻtdan tikilgan, patlarga oʻxshatib toʻqilgan bustier uslubidagi koʻylak
Fayl:Jean-Paul_Gaultier_white_lace_mask.jpg|alt=An iconoclastic white lace design combining a halo and mask similar to fetish bondage-wear|Ikonoklastik oq toʻr dizayni, fetish qullik kiyimiga oʻxshash halo va niqobni birlashtiradi
Fayl:Mythical_creations_jEAN_PAUL_Gaultier0.jpg|alt=Jean Paul Gaultier freak show|Jean Paul Gaultierning gʻalati shousi
Fayl:Jean-Paul_Gaultier_fashion_freak_show_2019.jpg|alt=Designed by Jean Paul Gaultier for the fashion freak show 2019|2019-yilgi moda gʻaroyiblari shousi uchun Jean Paul Gaultier tomonidan ishlab chiqilgan
Fayl:Chest_of_drawers_made_from_old_suitcases,_Jean_Paul_Gaultier_2013.jpg|alt=Chest of drawers made from old suitcases made by Jean Paul Gaultier. From the exhibition „The Fashion World of Jean Paul Gaultier: From the Sidewalk to the Catwalk“, at the Swedish Centre for Architecture and Design in Stockholm 2013.|Jan Pol Goltye tomonidan ishlab chiqarilgan eski chamadondan tayyorlangan tortma qutisi. Stokgolmdagi Shvetsiya arxitektura va dizayn markazida 2013-yilda boʻlib oʻtgan „Jan Pol Gottiening moda olami: trotuardan podiumgacha“ koʻrgazmasidan.
Fayl:Jean-Paul_Gaultier_inside_out_Montreal_2011.jpg|alt=Designs resembling the human muscle and circulatory systems worn by Mylène Farmer (left) and torsolette, or „merry widow“ undergarments (right)|Mylène Farmer (chapda) kiygan inson mushaklari va qon aylanish tizimlariga oʻxshash dizaynlar va torsolette yoki „quvnoq beva“ ichki kiyimlari (oʻngda)
Fayl:Gaultier_the_fashion_freak_show_2019.jpg|alt=Gaultier the fashion freak show|Gaultier moda gʻaroyiblari shousi
Fayl:Gaultier_the_fashion_freak_show.jpg|alt=JeanʼPaul Gaultier (the fashion freak show)|JeanʼPaul Gaultier (moda gʻalati shousi)


## Filmografiya

2012-yilda Gaultier 2012-yilgi Kann kinofestivalida asosiy tanlov uchun hakamlar hay’ati aʼzosi boʻlgan. Birinchi marta moda dizayneri festivalda hakamlar hay’atiga chaqirilgan.

2024-yilda u oʻzining birinchi badiiy animatsion filmining ishlab chiqarilishi va yaqinda ishga tushirilishini eʼlon qildi.

## Aktyor

## Kiyimlar dizaynerlari

## Shaxsiy hayoti
Goltye doim modaga qiziqib kelgan. Maktabda u sinfdoshlari bilan kelishmovchiliklarga duch keldi; u mos kelmasa-da, ular baribir ular uchun rasm chizishini xohlashdi. Jinsiyligidan xavotirga tushgan u baʼzi mashhur moda dizaynerlari ham gey yoki biseksual ekanligini bilgach, tasalli topdi, chunki u moda sohasida oʻzi ishlashni xohladi. U sherigi Frensis Menuge bilan uchrashdi, u unga oʻrnashib olish va shoularni boshlashda yordam berdi. Gaultier va Menuge OITS haqida uning paydo boʻlishi paytida bilib olishdi va ikkalasi ham sinovdan oʻtishdi. Menuge OIV musbat edi va Gaultier ham, Menugening ota-onasi ham unga OITSdan vafot etguniga qadar gʻamxoʻrlik qilishdi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Jean-Paul Gaultierning barcha rasmlari – Madame Figaro 
* Jean Paul Gaultier koʻrgazmasi