Estoniya — AQSh munosabatlari

Estoniya va AQSH oʻrtasidagi munosabatlar Estoniya 1991-yilda mustaqillikka erishganidan beri doimiy va mustahkam boʻlib kelmoqda. AQSH va Estoniya ittifoqchi va hamkorlardir.

Ikkala davlat ham Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti, NATO va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzo.

## Tarixi

AQSH Estoniya Respublikasini 1922-yil 28-iyulda tan olgan. Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi birinchi Estoniya diplomatik vakolatxonasi oʻsha yili AQShning Rigadagi komissari Evan Yang vazir darajasida uchta Boltiqboʻyi davlatidagi Amerika vakili deb eʼlon qilinganida ochilgan. 1930-yil 30-iyunda Tallinda elchixona ochildi, Garri E. Karlson muvaqqat ishlar vakili sifatida ish boshladi. 1940-yil avgustdagi Sovet istilosidan keyin Amerika elchixonasi 1940-yil sentyabrda yopildi. Biroq, AQSh hukumati Estoniyadagi Sovet hokimiyatining qonuniyligini hech qachon (1940—1991) tan olmagan va Estoniyaning AQShdagi diplomatik vakolatxonasini Estoniya Respublikasining qonuniy vakili sifatida tan olishda davom etgan. Estoniya Respublikasining huquqiy davomiyligini tan olish Estoniya-AQSh munosabatlarining asosi boʻlgan.

1991-yil 2-sentabrda AQSh prezidenti Jorj Bush Estoniya mustaqilligini tiklashni tan oldi. 1991-yil 4-sentabrda AQSh Tallindagi elchixonasini qayta ochdi. Shundan soʻng ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar jadal rivojlandi. 2006-yilning noyabrida Prezident Jorj Bush Estoniyaga tashrif buyurgan birinchi amaldagi AQSh prezidenti boʻldi. Tashrif chogʻida Bush maʼmuriyatning AQSh Kongressi bilan hamkorlikda AQSh vizasidan voz kechish dasturiga oʻzgartirishlar kiritish, xavfsizlikni oshirish hamda Estoniya kabi mamlakatlardan qonuniy tashrif buyuruvchilar va ishbilarmonlarning kirishini osonlashtirish niyatida ekanligini maʼlum qildi.

Prezident Barak Obama Jeffri D. Levinni Estoniyaga elchi etib tayinladi va Levin 2012-yil 29-martda Senat tomonidan tasdiqlandi. Elchi Levin 2012-yil 17-sentabr kuni Estoniya Prezidenti Toomas Xendrik Ilvesga ishonch yorliqlarini topshirdi. Mis Marina Kaljurand 2011-yil sentabrida 2007-yil sentabr oyidan beri Estoniyaning AQShdagi elchisi lavozimida ishlab kelayotgan janob Vaino Reynart oʻrnini egalladi. Estoniyaning AQShda Nyu-Yorkdagi bosh konsulligi Sten Shvede tomonidan boshqariladi; va 10 ta faxriy konsul: Los-Anjelesdagi Jaak Treyman, Chikagodagi Erik Harkna va Siim Soot, Sietldagi Pol Aarne Raidna, Linkolndagi Larri Rut, Charlstondagi Garri Huge, San-Diegodagi Maykl Kori Chan, Atlantadagi Aadu Allpere va Feniksda Stiv Chukri konsulliklari mavjud.

### Estoniyadagi AQShning asosiy rasmiylari

* Elchi/Muvaqqat ishlar vakili — Brayan Roraff
* ODC rahbari: Robert Padgett
* Mudofaa attashesi: Povilas Strazdas
* Dengiz Attashesi: CDR Albert Geis
* Yuridik attashe yordamchisi: Maykl Kolessar
* Boshqaruv xodimi: Tereza Rotunno
* Siyosiy/iqtisodiy boshliq: Jon Spykerman
* Jamoatchilik bilan aloqalar boʻlimi xodimi: Ed Dann
* Mintaqaviy xavfsizlik xodimi: Umar Fakus
* Konsul: Karlo Boem

### Estoniyaning AQShdagi asosiy rasmiylari — elchixona

* Elchi — Janob Jonatan Vseviov
* Missiya rahbari oʻrinbosari — Sven Yurgenson
* Bosh konsul — Kairi Kunka

### Doimiy diplomatik vakolatxonalar

* Estoniyaning Vashingtonda elchixonasi va Nyu-York va San-Fransiskoda bosh konsulliklari bor.
* AQShning Tallin shahrida elchixonasi bor.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Granquist, Mark A. „Estoniyalik amerikaliklar“. *Tomas Riggs tomonidan tahrirlangan Koʻp madaniyatli Amerikaning Geyl entsiklopediyasida, (3-nashr, 2-jild, Geyl, 2014), 97-106-betlar.* *[https://link.gale.com/apps/doc/CX3273300070/GPS?u=wikipedia&sid=GPS&xid=9d7efee7 Onlayn]*
* Kulu, H. va Tammaru, T. „Sharq va Gʻarbdan etnik qaytish migratsiyasi: 1990-yillarda Estoniya ishi“, *Yevropa-Osiyo tadqiqotlari* (2000) 52#2: 349�69.
* 
* Tannberg, Kersti va Tonu Parming. *Madaniy hayotning aspektlari: Amerikada estoniyaliklarni oʻrganish manbalari* (Nyu-York: Amerikadagi Estoniya taʼlim jamiyati, 1979).
* Stefan Ternstrom, Enn Orlov va Oskar Handlindagi „Estoniyaliklar“, tahririyatlar. *Garvard Amerika etnik guruhlari entsiklopediyasi* (1980) 
* Tammaru, Tiit, Kaja Kumer-Haukanõmm va Kristi Anniste. „Eston diasporasining shakllanishi va rivojlanishi“. *Etnik va migratsiya tadqiqotlari jurnali* 36.7 (2010): 1157-1174. onlayn

## Havolalar

* Estoniya tarixi — AQSh munosabatlari