open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atreziya

**Atreziya** (yunoncha a – inkor qoʻshimchasi va tresis – teshik) – Biror tabiiy teshik, kanal (masalan, qiziloʻngach)ning tugʻma boʻlmasligi yoki shikastlanish, yalligʻlanish va boshqa sabablarga koʻra bitib qolishi. Baʼzan bolaning orqa chiqaruv teshigi yoki jinsiy qini ochilmay tugʻilishi.

Xoana tareziyasi- burun boʻshligʻini burun halqumga ochilish qismini toʻliq yoki qisman,bir tomonlama yoki ikki tomonlama berk boʻlishi. Agar ikki tomonlama toʻliq atreziya boʻlsa chaqaloq koʻp vaqt oʻtmay nobut boʻlish ehtimolligi yuqori. Agar zudlik bilan operatsiya oʻtkazilsa yashab ketishi mumkin (Mirzahamid Mirzalatipov)

## Manbalar
Atrofiya

**Atrofiya** (yunoncha "atropheo" – ozayapman) – toʻqimalar oziqlanishining buzilishi natijasida aʼzolarning kichrayib, hujayralar sifatining oʻzgarishi. Fiziologik va patologik atrofiya bir biridan farq qilinadi. Fiziologik atrofiya aʼzolar funksiyalarining toʻxtashi natijasida roʻy beradi. Organizm oʻsishdan toʻxtaganda, ayrisimon bez atrofiyalanib, yogʻ toʻqimasi koʻpayadi. Odam qarigan sari aʼzolar faoliyati susayishi natijasida bezlar va ichki aʼzolar hajmi kichrayadi, teri elastikligi yoʻqolib, ajin paydo boʻladi. Patologik Atrofiyaga turli kasalliklar (sil, oʻsmalar, zaharlanish va boshqalar) sabab boʻladi. Bunda aʼzolar hajmi kichrayadi. Atrofiya sabablari yoʻqotilsa, aʼzolar asli holiga qaytishi mumkin, jumladan singan suyak bitgandan soʻng atrofiyalangan muskullar tiklanib, harakat normallashadi. Atrofiyaning oldi olinmasa, hayot uchun xavf tugʻdirishi mumkin, masalan, koʻz nervi atrofiyasi koʻrlikka, muskullar astrofiyasi falajlikka, jinsiy bezlar atrofiyasi jinsiy qobiliyatning susayishi (farzand koʻra olmaslikka) sabab boʻladi.

## Tadqiqot

Sinovda o'tkazilgan bir dori moslamani yo'qotishning turini oldini olgan. Sut emuzuvchilarda o'tkazilgan sinovlar natijasida mushak atrofiyasida ishtirok etuvchi mushakda mavjud boʻlgan proteinning faoliyatini blokirovka qilganligini ko'rsatdi. Biroq, dori yurakga uzoq muddatli ta'sir qilishi odamlarda uning muntazam foydalanilishini taqiqlaydi va boshqa foydali dorilar kashf qilinmoqda.

## Manbalar
Atropin

**Atropin** (lotincha *Atropinum*) – ituzumdoshlar oilasiga mansub o`simliklar: belladonna (Atropa belladonna), mingdevona (Hyoscyamus niger), bangidevonaning ba'zi turlari (Datura stramonium) tarkibida mavjud bo`lgan o`simlik alkaloidi. 

Sinonimi - *Atropinum sulfuricum*.

## Fizik-kimyoviy xossalari
Hidsiz, oq rangli donador yoki kristallchalardan iborat bo`lgan kukun. Suv va spirtda oson eriydi. Eritmalari neytral xossaga ega. In'eksion eritmalariga, stabilizatsiyalash uchun, pH 3,0-4,5 bo`lgan xlorid kislota qo`shiladi. 30 daqida davomida +100oC temperaturada sterillanadi.

Atropin optik jihatdan harakatsiz: fiziologik faol levorotatoriya va fiziologik faol bo'lmagan dekstrorotatsion izomerlar aralashmasi. Leyvorotator izomeriga giotsiamin deyiladi va atropindan 2 baravar faolroq. O'simliklarda uchraydigan tabiiy alkaloid bu giotsiamin; alkaloidni kimyoviy izolatsiyasi bilan u asosan rasemik shaklga - atropinga aylanadi.

## Organizmga ta'siri
Atropinning asosiy farmakologik xususiyati uning m-xolinergik retseptorlarini blokirovka qilish qobiliyatidir; u shuningdek n-xolinergik retseptorlarga ta'sir qiladi (juda zaif bo'lsa ham). Shuning uchun atropin selektiv bo'lmagan m-xolinergik retseptorlari blokerlariga tegishli.

Atropin ta'sirida qorachiqlarning kuchli kengayishi kuzatiladi. Midriatik effekt parasempatik tolalar bilan innervatsiya qilingan  dumaloq mushaklar tolalarining bo'shashishiga bog'liq. Suyuqlikning kameralardan chiqishi buzilganligi sababli qorachiqlarning kengayishi bilan bir vaqtning o'zida ko'z ichki bosimining oshishi mumkin. Siliyer tanasining siliyer mushaklarini bo'shashishi akkomodiya falajiga olib keladi.

## Chiqarilish shakli

 1 ml liampula va shprits-tyubiklarda 0,1% li eritma ko`rinishida
kukun ko`rinishida
0,0005 grammli tabletkalar (0,5 mg)
ko`z uchun 1% li surtma va plastmassa penallar yoki shisha flakonlarda ko`z plyonkalari ko`rinishida (har bir plyonkada 1,6 mg atropin sulfati — *Membranulae ophthalmicae cum Atropini sulfatis* bo`lgan 30 dona plyonka)
atropin sulfatining 1% li ko`z tomchilari ko`rinishida, 5 ml li flakonda  
    
 

## Manbalar
Auksospora

**Auksospora** (yunoncha aixo – oʻstiraman va spora) – Diatom suv oʻtlarida qalqonsiz ikki vegetativ hujayraning oʻzaro qoʻshilishidan hosil boʻladigan diploid hujayra – spora. Auksospora zigotaning bir koʻrinishi; reduksion boʻlinadi va hosil boʻlgan gaploid hujayralar yangi qalqon paydo boʻlguncha toʻxtovsiz oʻsa beradi.

## Manbalar
Qoʻgʻirchoq teatri

**Qoʻgʻirchoq teatri** - teatr sanʼa ti turi, chodir ichida yoki parda ortida yashiringan aktyor-qoʻgʻirchoqbozlar tomonidan harakatga keltirib koʻrsatiladigan qoʻgʻirchoqlar tomoshasi. Qoʻgʻirchoqlarning turi (toʻla, yassi, shartli yoki natural), boshqarish tizimi (ip bilan boshqariladigan, qoʻlga kiyiladigan, soyasi tushiriladigan, simli va mexanik) va katta-kichikligi (bir necha santimetrdan tortib odam boʻyidan ham yuqori qoʻgirchoqlar) bilan bogʻliq holda xilma-xil shakllari yuzaga kelgan.Milliy anʼanalar, shart-sharoit, dramaturgik va sahnaviy maqsadlar ham qoʻgʻirchoq teatri tomoshalarining shakli va mazmuniga taʼsir koʻrsatadi. Inson xarakteri, jamiyat hayotini yorqin va umumlashma tarzda aks ettirish, majoz, sahnaviy boʻrttirma qoʻgʻirchoq teatrida satirik hamda qahramonlik yoʻnalishlar qaror topishini taʼminlagan. Qoʻgʻirchoq teatri tabiatni ilohiylashtirish kabi marosimlarga borib taqaladi. Gerodot, Ksenofont, Aristotel, Goratsiy, Avreliy va boshqalarning maʼlumotlari boʻyicha 5—6-asrlardayoq qoʻgʻirchoq teatri paydo boʻlgan. Sharqda qoʻgʻirchoq teatrining barcha shakllari mavjud boʻlgan, biroq shundan soya teatri (Oʻzbekiston hududida "Fonus xayol" deb yuritilgan) keng tarqalgan. Indoneziyada 11—12-asrlarda simlar bilan boshqariladigan qoʻgirchoq tomoshalari boʻlgan. Sharqda hamon qoʻgʻirchoq teatrining anʼanaviy turlari va shakllari yashab keladi. Gʻarb mamlakatlarida esa 19-asrning oʻrtalaridan boshlab xalq qoʻgʻirchoq teatri inqirozga uchrab, uning oʻrnida yangi tipdagi, yozma drama asosida ish olib boruvchi havaskorlik va yarim profes-sional truppalar maydonga kela boshladi. 20-asr boshida Rossiyadagi xalq qoʻgʻirchoq teatri davr talablariga javob berolmay qoldi. Biroq uning anʼanalari, tajri-basi yangi shakldagi qoʻgʻirchoq teatrining yaratilishida muhim ahamiyat kasb etdi. 1924-yil Ye.S.Demmeni rahbarligidagi Leningrad qoʻgʻirchoq teatri, 1931-yilda S.V. Obraz-sov rahbarligidagi Markaziy qoʻgʻirchoq teatri tashkil qilindi.

Oʻzbekistonda qoʻgʻirchoq teatri oʻtmishda taraqqiy etgan boʻlib, uning "chodir xayol", "chodir jamol", "fonus xayol" turlari faoliyat koʻrsatib kelgan. Mustamlaka va sovet davrida ham xalq qoʻgʻirchoqbozlarining 40 ga yaqin toʻdasi (har toʻdada qoʻgʻirchoqboz, korfarmon, 2—3 sozanda boʻlgan) ish olib borgan. Yangi shakldagi qoʻgʻirchoq teatri havaskorligi 20-asrning boshlaridan boshlangan. 1939-yil Toshkentda Respublika qoʻgʻirchoq teatri, 1968-yil Andijonda "Lola" teatri tashkil topdi. Oʻzbekistonda 10 ta davlat tasarrufidagi va koʻplab havaskor qoʻgʻirchoq teatrlari faoliyat koʻrsatadi (2005).

## Adabiyot
* Gavrilov M.F., Kukolniy teatr Uzbekistana, T., 1928; Qodirov M., Xalq qoʻgʻirchoq teatri, T., 1972; Uzbekskiy traditsioniy teatr kukol, T., 1979; Smirnova N. I., Iskusstvo igrayushix kukol, M., 1983.

Muhsin Qodirov.

## Manbalar
Aureliyalar

**Aureliyalar** – Dengiz likopchalari (*Aurelia*) – sifomeduzalar sinfi diskomeduzalar turkumiga mansub meduzalar urugʻi. Tanasi soyabon shaklida, diametri 5–10 sm, baʼzan 40 sm gacha. Soyaboni atrofida juda koʻp kalta paypaslagichlari, ular asosida 8 ta statotsistlari joylashgan. Ogʻzi soyabonining ostki qismida, kvadrat shaklida. Ogʻiz atrofidan 4 ta ogʻiz boʻlaklari osilib turadi. Aureliyalarning shaffof tanasi orqali oshqozon devorida joylashgan 4 ta qizgʻish taqasimon jinsiy bezlari koʻrinib turadi. Aureliyalar soyaboni devori muskullarining qisqarishi tufayli sekin suzadi. U hayot siklida jinsiy meduza bosqichini jinssiz polip bosqichi bilan almashtirib turadi. 7 turi maʼlum. Qora, Boltiq, Barens, Oq dengizlarda Aureliyalar aurita keng tarqalgan, baʼzan suv yuzasida juda koʻp miqdorda paydo boʻladi. Uzoq Sharq dengizlarida bu tur bilan birga aureliyalar limbata uchraydi. Aureliyalar baliklarga oziq boʻladigan mayda plankton organizmlar va baliq chavoklari bilan oziqlanib, baliqchilikka ziyon keltiradi.

## Manbalar
Auskultatsiya

**Auskultatsiya** (lotincha auscultatio – eshitish) – Ichki aʼzolarda yuzaga keladigan tovushlarni eshitib, ular faoliyatini va holatini tekshirish usuli. Masalan, yurak urishini eshitib, uning sogʻ yoki kasalligini aniqlash. Auskultatsiyada badanning tegishli qismiga shifokor quloq tutadi (bevosita Auskultatsiya) yoki maxsus asboblar (stetoskop, fonendoskop yoki stetofonendoskop) qoʻyib eshitib koʻradi (bilvosita Auskultatsiya). Auskultatsiya tibbiyot amaliyotida yurak, oʻpka, qon tomir kasalliklarini, shuningdek qon bosimini aniqlashda muhim diagnostik ahamiyatga ega.

## Manbalar

## Ссылки

* Аускультация 
* Схема проведения аускультации
Autogemoterapiya

**Autogemoterapiya** – Bemorning venasidan olingan qonni muskul orasiga yoki teri ostiga yuborib, organizmning muhofaza quvvatini oshirish va almashinuv jarayonlarini yaxshilash; ayrim kasalliklarni davolash usuli; yiringli yalligʻlanish (furunkulyoz va hokazo) kasalliklarida qoʻllanadi.

## Manbalar
Autbriding

**Autbriding** (ing. out – tashqari va breed – urchitish) – bir-biriga irsiy jihatdan yaqin (qarindosh) boʻlmagan organizmlarni chatishtirish. Chorvachilikda Autbridingdan maqsad baʼzi bir qondosh hayvonlarda uchraydigan nuqsonlar (hayvon tana tuzilishi, mahsuldorlik koʻrsatkichlari, rezistentlikning pasayishi va hokazo lar)ni yoʻqotishda qoʻllanadi. Autbriding avvaldan rejalashtirilgan, yaxshilanishi zarur boʻlgan belgilarni inobatga olgan holda bajariladi. Har xil ekologik zonalardagi bir zotga mansub, lekin qarindosh boʻlmagan hayvonlarni urchitish ularning hayotchanligini oshirishda yaxshi samara beradi. Oʻzbekistonda Autbriding naslchilik boshqarmalari va inspeksiyalari rahbarligida naslli mollar va ularning urugʻidan foydalanish yoki xoʻjaliklarda nasldor erkak hayvonlarni almashtirish orqali amalga oshiriladi. Autbriding faqat sof holda urchitiladigan hayvonlarni koʻpaytirishda qoʻllanadi.

## Manbalar
Autoantigenlar

**Autoantigenlar** – Organizm oʻz hujayra va toʻqimalarining shu organizmga qisman yot boʻlib qolgan tarkibiy qismlari; zarar yetkazadigan har xil omillar va infeksion agentlar, shuningdek immunologik tolerantlikning izdan chiqishi sabab boʻladi.

## Manbalar
Qizil gʻor

**Qizil gʻor** - Togʻli Qrimdagi gʻorlar  sistemasi. Simferopol shahridan 23&nbsp;km  janubi-gʻarbda.  Dunyodagi ohaktoshli yirik karst gʻorlaridan biri.

**Qizil gʻor** — Togʻli Qrimdagi gʻorlar sistemasi. Simferopol shahri dan 23&nbsp;km jan.gʻarbda. Dunyodagi ohaktoshli yirik karst gʻorlaridan biri. Qizil gʻor dagi oʻrganib chiqilgan yoʻlaklar va zallarning umumiy uz. 13,1&nbsp;km. Gʻorlar sistemasi 6 qavatdan iborat. Pastki qavatida sifonli yer osti (qizil gʻor) daryosi, yer osti koʻllar bor. Q gʻ. ning galereya va zallari ohaktosh hosilalar bilan bezalgan.

Qizil gʻordagi oʻrganib chiqilgan yoʻlaklar va zallarning  umumiy  uzunligi 13,1&nbsp;km.  Gʻorlar sistemasi 6 qavatdan  iborat.  Pastki qavatida sifonli yer osti (qizil gʻor) daryosi, yer osti koʻllar bor. Qizil gʻor ning galereya va zallari ohaktosh hosilalar bilan bezalgan.

## Rasmlar

Tasvir:Kyzyl-Koba entrance.jpg|Gʻor ogʻzi
Tasvir:Kyzyl-Koba.jpg|Qizilkobinqka daryosi gʻorda
Tasvir:Kyzyl-Koba corridor.jpg|Ekskursion marshrut.
Tasvir:Kyzyl-Koba-master.jpg|Gʻor sohibi


## Adabiyolar
Autoinfeksiya

**Autoinfeksiya** (auto… va infeksiya) – organizmdagi mavjud mikroorganizmlar taʼsirida kasallik paydo boʻlishi. Odam organizmida oddiy sharoitda kasallik qoʻzgʻatmaydigan va shartli patogen mikroblar deb ataladigan turli mikroorganizmlar uchraydi. Qulay sharoitda (organizmning himoya kuchlari kamayganda) ana shu mikroorganizmlar jonlanib, kasallik paydo qiladi. Antibiotiklarni bemavrid va betartib qoʻllash oqibatida ham Autoinfeksiya rivojlanishi kuzatiladi. Autoinfeksiyani odamning terisi va shilliq qavatlarida yashaydigan stafilokokk, ichak tayoqchasi va turli zamburugʻlar qoʻzgʻatadi.

## Yana qarang

* Infeksiya

## Manbalar
Autointoksikatsiya

**Autointoksikatsiya** (auto…, lotincha in – ichga va yunoncha toxicon – zahar) – Normal hayot faoliyatida, shuningdek organizmning oʻzida ishlab chiqariladigan zaharli moddalar bilan oʻz-oʻzini zaharlashi. Autointoksikatsiyaga asosan moddalar almashinuvi jarayonida yoki toʻqimalar yemirilishida vujudga kelgan zaharli moddalar sabab boʻladi. Ichakda hosil boʻlgan zaharli moddalarning qonga shimilishi oqibatida ichak Autointoksikatsiyasi kelib chiqadi.

## Manbalar
Autoinvaziya

**Autoinvaziya** (auto… va lotincha invasio – hujum) – Odam yoki hayvonlardagi gijja kasalligining oʻziga qayta yuqishi. Masalan, bolalarning hojatdan keyin barmoqlarini yuvmasdan ogʻziga solishi natijasida gijja tuxumlari meʼda-ichak yoʻliga kirib, rivojlanishi. Koʻpincha ostritsalar shu yoʻl bilan yuqadi.

## Manbalar

## Havolalar
* http://referat.arxiv.uz
Ab

**nubuvvat** 

— arabcha ota, padar soʻzining izofaga kiishmagan, noaniq va bosh kelishikdagi shakli. Uning izofaga kirishgan, aniq va bosh kelishikdagi shakli — Abu.

* nubuvvat– arablar, shuningdek islom olamidagi boshqa xalqlar kunyalari tarkibiga kiruvchi soʻz.
* Ab – Qadimgi turkiy tilidagi koʻmakchilardan biri. Yozuvda ikkinchi harf „b“ yozilsa ham, talaffuzda „p“ aytiladi; „ap ezgu“ („juda yaxshi“), „ap aq“ („oppoq“).

## Yana qarang
* Abu

## Manbalar
Autopsiya

**Autopsiya** ( va  – „kesib koʻrish“) – kasallikning kelib chiqish sabablarini bilish maqsadida murdani yorib, aʼzolar, toʻqimalar holatini, ulardagi oʻzgarishlarni aniqlash mumkin. Baʼzan kasallangan aʼzo yoki toʻqimadan zarracha olib mikroskop vositasida ham aniqlash mumkin.

## Manbalar
Axill payi

**Axill payi** (yoki **Axill tovoni**) – Boldirning uch boshli muskulli payi, yoʻgʻon boʻlib, tovon suyagiga yopishgan boʻladi. Boldirni bukishga, gavdani tik tutishga yordam beradi. Pay tovondagi eng nozik va zaif joy boʻlgani uchun unga urilganda odam tik tura olmay qoladi. Shu sababli nomi „Axilles tovoni“ iborasi (qarang Axill) bilan bogʻliq boʻlsa kerak.

## Manbalar
Abu (kunya)

**Abu** ( - ota soʻzining izofa holatidagi shakli) - arablar va boshqa musulmon xalqlarda koʻpchilik kunyalarning tarkibiy qismi.

Mas., Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy va b. „Abu“ bilan kelgan ism shaxsning otasi ekanligini, „ibn“ bilan kelgan ism esa shaxsning oʻgʻli ekanligini bildiradi. „Abu“ soʻzi turdosh ot maʼnosida ham ishlatiladi. Bunda u kunya boʻlmaydi. Mas., "Abunnazzora — „koʻzoynak otasi“ (yaʼni koʻzoynak taqib yuradigan kishi). Baʼzan „Abu“ soʻzi hayvonlar va jonsiz narsalarga nisbatan ham qoʻllanadi. Mas., „Abu riyoh“ — „shamol otasi“ (yaʼni qaysi tomondan shamol esayotganligini koʻrsatuvchi temir parrak) (flyuger); „Abulyaqzon“ — xoʻroz. Koʻpgina adabiy soʻz va atamalar qatori „Abu“ soʻzi ham oʻzbek adabiy tilida 9—10 asrlardan boshlab turkiy soʻz va atamalar bilan yonma-yon, goh ularning oʻrnida qoʻllanila boshlangan. Mas., Alisher Navoiy quyidagi sheʼriy baytida „bobo“ soʻzi oʻrnida arabcha „jadd“ va „ota“ soʻzi oʻrnida „ab“ soʻzini qoʻllagan:

:**Degach abjad, boshigʻa uyrulurlar —*
:*Qamar birla quyosh, yaʼni jadu ab.''

## Adabiyotlar
*
Achcha

**Achcha** — Qashqadaryo viloyatidan Qarshi shahridan 85&nbsp;km gʻarbda oqib oʻtuvchi kanal. 80-yillarda kollektor-zovur suvlarining pastqamlikda toʻplanishidan hosil boʻlgan. Uzunligi 5,5&nbsp;km, eng keng joyi 1,7&nbsp;km, oʻrtacha chuqurligi 0,6 m, eng chuqur joyi 4,1 m. Maydoni 8&nbsp;km². Achcha qish qattiq kelganda muzlaydi.

## Manbalar
Adon (Loiret)

**Adon** — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loiret departamenti Montargis tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
178 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,5 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 23,6&nbsp;km2. Dengiz sathidan 148 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Ilgizar Axmetov

**Ilgizar Zalyalovich Axmetov** (1929.1.1, Tatariston Respublikasi Kukmora tumani Oluyaz qishlogʻi) – biolog, Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (1999), biologiya fanlari doktori (1985), professor (1990). Oʻzbekiston davlat universitetini bitirgan (1956). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Qishloq xoʻjaligi (1956–58), Oʻzbekiston chorvachilik (1958–67), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Zoologiya va parazitologiya ilmiy tadqiqot institutlarida ilmiy xodim (1956–87), Guliston davlat universiteti umumiy biologiya kafedrasi mudiri (1987–99), 1999-yildan kafedra professor Oldin qoramollar fiziologiyasi va biokimyoviy xususiyatlarini oʻrganish asosida ular mahsuldorligini oshirish, keyinchalik Oʻrta Osiyo yovvoyi kemiruvchi hayvonlarining ekologik, fiziologik, morfologik xususiyatlari ustida tadqiqot ishlari olib borgan.

## Manbalar
Axtalash

**Axtalash** — Bichish — urgʻochi va erkak hayvonlarning jinsiy bezlarini olib tashlash, ularni bepusht qilish yoki jinsiy faoliyatini toʻxtatish maqsadlarida erkak hayvonlarning urugʻ tizimchasini uzish. Hayvonlar xoʻjalik hamda davolash maqsadlarida axtalanadi. Axtalangan hayvon yuvosh boʻlib qoladi, tez semiradi, goʻshti sifati yaxshilanadi, qoʻylar koʻp jun beradi. Axtalash operatsiyasi ochiq usulda — moyak xaltachasini batamom yorib, yopiq usulda — xaltachani toʻliq yormasdan turib moyaklarni olish, qonsiz usulda — moyaklarni qoldirib, urugʻ yoʻlini uzish va qonli usulda — xaltachani butunlay kesib tashlash yoʻllari bilan oʻtkaziladi. Odatda, aygʻirlar 2 — 3 yoshda, buqachalar 3 — 6 oyligida, tuyalar 2,5 — 3 yoshda, qoʻchqorlar 2 — 4 oyligida axtalanadi. Choʻchqa, Quyon, Tovuq, Sigir, Biyalar ham axtalanadi. Erkak hayvonlarni Axtalash orxiektomiya, urgʻochilarini Axtalash ovariektomiya deyiladi.

## Manbalar
Andonville

**Andonville** — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loiret departamenti Pithiviers tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
217 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,5 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 11,7&nbsp;km2. Dengiz sathidan 140 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Beaugency

**Beaugency** — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loiret departamenti Orléans tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
7106 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 430,7 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 16,5&nbsp;km2. Dengiz sathidan 98 m balandlikda joylashgan. 


Beaugency-132-Strasse-2008-gje.jpg|Beaugency
Beaugency-134-Rathaus-2008-gje.jpg|Mairie de Beaugency
Beaugency-126-Tour de César-2008-gje.jpg|Tour de César
Beaugency-114-Notre-Dame-2008-gje.jpg|Notre-Dame de Beaugency
Beaugency-122-Notre-Dame innen-2008-gje.jpg|Notre-Dame de Beaugency
Beaugency-112-Tour Saint-Firmin-2008-gje.jpg|Tour Saint-Firmin


## Manbalar
Bougy-lez-Neuville

**Bougy-lez-Neuville** — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loiret departamenti Orléans tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
174 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,6 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 16,4&nbsp;km2. Dengiz sathidan 116 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Gien

**Gien** — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loiret departamenti Montargis tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
15332 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 226,1 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni – 67,8&nbsp;km2.


Gien-110-Loire-Stadt-2008-gje.jpg|Gien
Château de Gien-116-Bruecke-2008-gje.jpg|Château de Gien
Château de Gien-142-Jagdmuseum-Knopfsammlung-2008-gje.jpg|Hunting museum
Château de Gien-134-Jagdmuseum-Geweihe-2008-gje.jpg|Hunting museum
Gien-118-Platanenallee-2008-gje.jpg|Avenue des platanes


## Manbalar
Orléans

**Orléans** — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loiret departamenti Orléans tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
113.126 nafar aholi istiqomat qiladi (2006). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 4113,7 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 27,5&nbsp;km2. 


Orleans-Kathedrale-01-gje.jpg|
Orleans-Kathedrale-11-gje.jpg|
Orleans-Kathedrale-12-gje.jpg|
Orléans-110-Strasse-2008-gje.jpg|
Orléans-116-Fachwerkhaus-2008-gje.jpg|


## Manbalar
Villereau (Loiret)

**Villereau** — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loiret departamenti Orléans tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
381 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 42,3 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni – 9,0&nbsp;km2.

## Manbalar
Vimory

**Vimory** — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loiret departamenti Montargis tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1081 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,9 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 26,4&nbsp;km2. 

## Manbalar
Achenheim

**Achenheim** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
2183 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 363,8 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 6,0&nbsp;km2. Dengiz sathidan 143 – 191 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Adamswiller

**Adamswiller** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
398 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 117,1 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 3,4&nbsp;km2. Dengiz sathidan 234 – 303 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Aerostatika

**Aerostatika** – Aeromexanikaiint gazlar (ayniqsa, havo)ning muvozanat shartlarini va ularga botirilgan qattiq jismlarga taʼsirini oʻrganuvchi boʻlimi. Gidrostatikaniig baʼzi qonunlari Aerostatika uchun ham umumiydir. Suyuqliklardan farqli ravishda gazlar oʻzoʻzidan cheksiz kengayish va tashqi bosim ostida siqilish xususiyatiga ega. Yer sirtidan yuqorilashgan sari havo zichligi kamaya boradi. Yer sirtida havo zichligi eng koʻp boʻladi. Havo va gaz zichligi koʻtarish kuchiga taʼsir qiladi. Temperatura pasayganda va bosim koʻtarilganda zichlik ortadi va, aksincha, Yer sirtidan yuqorilashgan sari atmosferaning fizik xususiyatlari oʻzgara boradi: havo zichligi kamayadi, temperatura, namlik oʻzgaradi va hokazo Havo bosimi dengiz sathidan boshlab hisoblanadigan balandlikdan yuqori koʻtarilgan sari (havo temperaturasi balandlik boʻyicha oʻzgarmasa) koʻrsatkichli (Eksponensial) muayyan qonun boʻyicha oʻzgaradi. Bu qonun quyidagi formula bilan ifodalanadi:
Bu barometrik formula deb yuritiladi. Bunda – havoning h = 0 dagi solishtirma ogʻirligi; />0- bosimning h = 0 dagi qiymati, r 0 esa h balandikdagi bosim. Atmosfera temperaturasining balandlik boʻyicha oʻzgarishi tufayli Barometrik formulax tuzatmalar kiritish zarur.
## Manbalar
Andlau

**Andlau** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Sélestat-Erstein tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1788 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 75,4 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 23,7&nbsp;km2. Dengiz sathidan 205 – 795 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Bischholtz

**Bischholtz**, Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
266 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 110,8 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 2,4&nbsp;km2. Dengiz sathidan 182 – 242 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Dahlenheim

**Dahlenheim** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Molsheim tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
619 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 114,6 nafar kishini tashkil etadi.

## Geografiyasi
Maydoni — 5,4&nbsp;km2. Dengiz sathidan 170 – 291 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Aerosuratga olish

Aerosuratga olish — Aerosyomka — Yer sirtining biror qismi tasvirini uchish apparatlari (Samolyot, Aerostat, Havo shari, Yer sunʻiy yoʻldoshi, Raketa va boshqalar) ga oʻrnatilgan maxsus suratga olish va qayd qilish qurilmalari yordamida suratga olish va qayd qilish. Aerofotosuratga olish va fotoelektron xillarga boʻlinadi. Aerofotosuratga olish eng keng tarqalgan boʻlib, undan xoʻjalik hamda ilmiy maqsadlarda keng foydalaniladi. Bu usul odatdagi fotoapparatdan suratga olish jarayonining toʻla avtomatlashtirilgani, kadrlarni katta bichimda olishi, ancha tez suratga olishi bilan farq qiladi. Fotoelektron Aerosuratga olish elektron apparatura yordamida obyekt chiqaradigan yoki qaytaradigan koʻrinmas elektromagnit nurlarni qayd qilishga; qabul qilingan nurni elektron optik oʻzgartirgich bilan koʻrinadigan tasvirga aylantirishga; obyektning koʻrinadigan tasvirini oʻzgartirgich ekranda hosil qilishga va shu tasvirni ekrandan fotoplyonkaga suratga olishga asoslangan. Infraqizil va radiolokasion Aerosuratga olish katta ahamiyat kasb etadi. Aerosuratga olish topografik xaritalar tuzishda, geologik qidiruvlarda, qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligida, harbiy ishda, muhandislik-qidiruv ishlarida qoʻllanadi.
## Manbalar

## Havolalar
* http://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/entwicklungsgebiete/en/biesdorf.shtml
Drusenheim

**Drusenheim** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Haguenau tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
4921 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 311,5 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 15,8&nbsp;km2. Dengiz sathidan 119 – 128 m balandlikda joylashgan. 

## Fotogalereya

Drusenheim-02-Schule-St Matthaeus-gje.jpg
Drusenheim-St Matthaeus-16-gje.jpg
Drusenheim-St Matthaeus-12-gje.jpg
Drusenheim-Rheinufer-02-gje.jpg
Drusenheim-Rheinufer-08-Au Relais du Rhin-gje.jpg
Faehre Drusus zwischen Greffern und Drusenheim-10-gje.jpg


## Manbalar
Ebersmunster

**Ebersmunster** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Sélestat-Erstein tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
435 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 58,8 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 7,4&nbsp;km2. Dengiz sathidan 160 – 168 m balandlikda joylashgan. 


Ebersmunster-34-Fachwerkhaus-gje.jpg
Ebersmunster-14-Torbogen-gje.jpg
Ebersmunster-St Mauritius-16-West-gje.jpg
Ebersmunster-St Mauritius-32-Hochaltar-gje.jpg
Ebersmunster-St Mauritius-48-zur Empore-Orgel-gje.jpg
Ebersmunster-St Mauritius-34-Chorgestuehl rechts-gje.jpg
Ebersmunster-St Mauritius-66-Deckenfresco-gje.jpg
Ebersmunster-St Mauritius-76-Seitenaltaere links-gje.jpg


## Manbalar
Eckbolsheim

**Eckbolsheim** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
5937 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1120,2 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 5,3&nbsp;km2. Dengiz sathidan 139 – 154 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Erckartswiller

**Erckartswiller** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
238 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,9 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 10,4&nbsp;km2. Dengiz sathidan 217 – 392 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Lembach (Bas-Rhin)

**Lembach** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Wissembourg tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1689 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,5 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 48,9&nbsp;km2. Dengiz sathidan 177 – 551 m balandlikda joylashgan. 


Lembach-Mairie-02-gje.jpg
Lembach-Mairie-12-Kriegerdenkmal-gje.jpg
Lembach-12-Cheval blanc-gje.jpg
Lembach-protestantische Kirche-08-gje.jpg
Lembach-protestantische Kirche-16-Friedhof-gje.jpg
Lembach-St Jakobus-02-gje.jpg
Lembach-St Jakobus-36-zur Empore-gje.jpg
Lembach-St Jakobus-Kreuzweg-07-Jesus faellt zum zweiten Mal unter dem Kreuz-gje.jpg


## Manbalar
Monswiller

**Monswiller** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1800 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 383,0 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni – 4,7&nbsp;km2. Dengiz sathidan 173 – 227 m balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Niederlauterbach

**Niederlauterbach** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Wissembourg tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
919 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 82,8 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 11,1&nbsp;km2. Dengiz sathidan 122 – 191 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Ottwiller

**Ottwiller** ()  — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
220 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,1 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 5,1&nbsp;km2. Dengiz sathidan 285 – 372 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Wissembourg

**Wissembourg** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Wissembourg tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
8170 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 169,2 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 48,3&nbsp;km2. Dengiz sathidan 133 – 527 m balandlikda joylashgan. 


Fayl:Wissembourg-02-2005-gje.jpg
Fayl:Wissembourg-22-Maison du sel-2010-gje.jpg
Fayl:Wissembourg-24-Maison du sel-2010-gje.jpg
Fayl:Wissembourg-Quai Anselmann-10-Fachwerkhaus-2009-gje.jpg
Fayl:Wissembourg-Saints-Pierre-et-Paul-20-2013-gje.jpg
Fayl:Wissembourg-Saints-Pierre-et-Paul-72-Seitenaltar-2013-gje.jpg
Fayl:Wissembourg-Saint-Jean-04-Saints-Pierre-et-Paul-2008-gje.jpg
Fayl:Hotel de Ville - Wissemboug 17 17 33 669000.jpeg


## Manbalar
Texnologiya

**Texnologiya** ( – *hunar*, *usta* va „logos“ – *fan*, *taʼlim*) – ilmiy-praktika asosida xom-ashyoni tayyor mahsulotga aylantirishning usullari. 

Texnologiya - ilmiy bilimlarni inson hayotida amaliy maqsadlar yo'lida yo inson muhitini o'zgaritish va manipulyatisiya qilish maqsadida qoʻllanishi. U shuningdek, nazariy bilimlarni amaliy maqsadlarga erishish uchun ( ayniqsa, bunda jarayon qaytalanishi alohida ahamiyatga ega) qoʻllanishi sifatida ta'riflanadi. 

Texnologiya (yunoncha: *techne* – sanʼat, mohirlik, uquv) – sanoat, qurilish, transport, qishloq xoʻjaligi va boshqa sohalarda mahsulotlar olish, ularga ishlov berish va ularni qayta ishlash usullari tartibga solingan tizim; shu usullarni ishlab chiqish, joriy qilish va takomillashtirish bilan shugʻullanadigan fan. Har bir sohaning oʻziga xos texnologiyasi boʻladi: kon ishlari texnologiyasi, mashinasozlik texnologiyasi, qurilish texnologiyasi, qishloq xoʻjaligi va boshqalar.

Masalan, qurilish ishlari texnologiyasi bir qancha operatsiyalar yigʻindisidan tashkil topgan: yer ishlari (yerni tekislash, kotlovan va transheyalar kazish); poydevor yotqizish; devor tiklash (gʻisht terish, panel oʻrnatish); antiseysmik belbogʻlar va temirbeton ustunlar ishlash; qavatlararo va tom yopmalarini montaj qilish, tom yopish; elektr, gaz va suv tarmoqlarini oʻtkazish; pardoz ishlari va hokazo. Har qaysi operatsiyani oʻziga xos bajarish usullari bor. Mas., pardozlashda avval devor tekislanadi (mayaklar oʻrnatiladi), qora suvoq, keyin toza suvoq qilinadi, soʻngra oqlanadi (boʻyoq beriladi) yoki gulqogʻoz (oboy) yopishtiriladi.

Amalda texnologik jarayonlar qanchalik puxta ishlangan, tavsiya etilayotgan usullar chuqur tajriba va ilmiy yondashuvga asoslangan boʻlsa, tayyorlanadigan mahsulot (avtomobil, bino yoki inshoot va 6.) shunchalik sifatli boʻladi. Texnologiyaning fan sifatidagi roli va vazifasi mahsulot tayyorlashning eng zamonaviy va samarali usullarini yaratishdan iboratexnologiya Fan va texnika rivojlanib borgan sari texnologiya ham yangilanib va oʻzgartirib turiladi. Har qaysi sohada texnologiyani ishlab chiqish uchun texnologik hujjatlarni ishlab chiqish, tipaviy texnologik jarayonlar, standartlashtirilgan jihozlar va uskunalardan foydalanishning yagona tartibi boʻlishi lozim.

Texnologiya mahsulot ishlab chiqarish uchun sanoat protseslarda foydalanuvchi materialning, xom-ashyonining yoki ayrim mahsulotning bichimini, oʻlchamini, hususiyatini, kuyini oʻzgartirish shartlaridan iboratexnologiya. 

Umumiy sanoat protsesning boʻlagi boʻlib hisoblanuvchi ishlab chiqarish, tashiish, saqlamoq, nazorat qilish haqidagi ish-harakatlar ham *texnologiya* deb ataladi. Jamiyatning oʻzgarishiga bogʻliq ishlab chiqarishning, hizmatning, oʻqitishning, v.b. turli sohalarga *[[innovatsiya texnologiyasi]]* tushunchasi kirilmoqda. Hozirgi vaqtda texnologiya: 
* oldingi qatordagi texnologiya;
* qoldiqsiz texnologiya;
* ishlab chiqarish va qayta ishlash texnologiyasi;
* xalqaro standartga mos texnologiya boʻlib boʻlinadi. 
Neft, gaz, qishloq  xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va boshqa texnologiyalar ishlab chiqarish talablariga mos ravishda ishga oshirilmoqda.

## Manbalar
Tagolsheim

**Tagolsheim** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Altkirch tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
637 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 199,1 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 3,2&nbsp;km2. Dengiz sathidan 262 – 367 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Thann

**Thann** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Thann tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
8033 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 642,6 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 12,5&nbsp;km2. Dengiz sathidan 328 – 922 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Uffholtz

**Uffholtz** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Thann tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1493 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 124,4 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 12,0&nbsp;km2. Dengiz sathidan 267 – 1120 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Chavannes-sur-l'Étang

**Chavannes-sur-l'Étang** Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Altkirch tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
436 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 72,7 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 6,0&nbsp;km2. Dengiz sathidan 345 – 373 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Folgensbourg

**Folgensbourg** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Mulhouse tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
633 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 93,1 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 6,8&nbsp;km2. Dengiz sathidan 365 – 499 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Guémar

**Guémar** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Ribeauvillé tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1314 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 72,2 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni – 18,2&nbsp;km2. Dengiz sathidan 172 – 193 m balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Jungholtz

**Jungholtz** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Guebwiller tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
889 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 222,3 nafar kishi to'g'ri keladi.

## Geografiyasi
Maydoni — 4,0&nbsp;km2. Dengiz sathidan 297 – 881 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Munster (Haut-Rhin)

**Munster** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Colmar tumani tarkibiga kiradi. U Fecht daryosi vodiysida, Vosges tog'larida, Kolmardan 15 km g'arbda, D417 yo'lida Col de la Schlucht va Épinal yo'lida joylashgan. Shahar aholisi fransuz tilida munstériens nomi bilan tanilgan. Bu joyga o'z nomini bergan 7-asrdagi abbey yoki monastir joylashgan joy, u pishloqi (Myunster pishloqi) bilan mashhur. Yaqin atrofdagi Gunsbax qishlog'ida Albert Shvaytser 19-asr oxirida o'sib ulg'aygan, mintaqa Elzas-Lotringen (Elzas-Lotaringiya) nomi bilan tanilgan va 1871 yildan 1918 yilgacha Germaniya imperiyasining bir qismi bo'lgan. Qishloqda xalqaro Albert Shvaytser assotsiatsiyasi AISL (Association Internationale Schweitzer Lambaréné).

## Aholisi
5108 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 594,0 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 8,6&nbsp;km2. Dengiz sathidan 341 – 794 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Reiningue

**Reiningue -** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Mulhouse tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1630 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 88,1 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 18,5&nbsp;km2. Dengiz sathidan 255 – 297 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Richwiller

**Richwiller** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Mulhouse tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
3351 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 609,3 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 5,5&nbsp;km2. Dengiz sathidan 239 – 259 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Rimbach-près-Guebwiller

**Rimbach-près-Guebwiller** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Guebwiller tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
244 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 50,8 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 4,8&nbsp;km2. Dengiz sathidan 357 – 1242 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Rimbach-près-Masevaux

**Rimbach-près-Masevaux** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Haut-Rhin departamenti Thann tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
506 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 29,9 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 16,9&nbsp;km2. Dengiz sathidan 514 – 1250 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Ablon

**Ablon** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Calvados departamenti Lisieux tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1047 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 86,5 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 12,1&nbsp;km2. 

## Manbalar
Acqueville (Calvados)

**Acqueville** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
161 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,4 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 6,6&nbsp;km2. 

## Manbalar
Aignerville

**Aignerville** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Calvados departamenti Bayeux tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
130 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 29,5 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 4,4&nbsp;km2. 

## Manbalar
Banville

**Banville** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Calvados departamenti Bayeux tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
585 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi —1kv km ga 124,5 nafar kishi to'g'ri keladi.

## Geografiyasi
Maydoni — 4,7&nbsp;km2. 

## Manbalar
Cesny-aux-Vignes

**Cesny-aux-Vignes** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Cormelles-le-Royal

**Cormelles-le-Royal** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
Bu yer 4 599 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1314,0 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 3,5&nbsp;km2. 

## Manbalar
Neuilly-la-Forêt

**Neuilly-la-Forêt** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunasi. Calvados departamenti Bayeux tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
444 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 21,2 nafar kishi toʻgʻri keladi.

## Geografiyasi
Maydoni – 20,9&nbsp;km2.

## Manbalar
Victot-Pontfol

**Victot-Pontfol** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Calvados departamenti Lisieux tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
126 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 11,5 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni – 11,0&nbsp;km2.

## Manbalar
Qadimgi fors yozuvi

**Qadimgi fors yozuvi** — mixxat turlaridan biri; mixsimon (ponasimon) belgilardan iborat, bir qancha ideogrammalar qoʻshilgan boʻgʻinli yozuv. Eronda miloddan avvalgi VI-IV asrlarda — Doro I davridan to Artakserks III davrigacha axomaniylarning bitiklarida qoʻllangan. Shaklan ugarit, bobil mixxatlariga oʻxshasa ham, kelib chiqishi jihatidan bevosita ular bilan bogʻliq emas.

Qadimgi fors yozuvining kelib chiqishi haqida 2 xil nuqtai nazar mavjud; 1) Doro I ning oʻzi yozib qoldirgan maʼlumotga koʻra, Qadimgi fors yozuviyo. uzoq taraqqiyot natijasi emas, avval boshdanoq mukammal va yaxlit bir yozuv boʻlgan; ushbu yozuvni shohning oʻzi, ehtimol, uning olimmirzolaridan biri kashf etgan. Bunda yozuv ixtirochisi bobil yozuvini ham, gʻarbiy som boʻgʻinli yozuvini ham bilganligi taxmin qilinadi; 2) nemis olimi I.Gelbning fikriga koʻra, qadimgi fors yozuvi bobil mixxatidan boʻgʻinli yozuvgacha uzoq rivojlanish yoʻlini oʻtish natijasida paydo boʻlgan. Nemis olimi I.Fridrix esa mazkur nuqtai nazarlarga yakun yasab, qadimgi fors yozuvi 2 xil yozuv tizimi (bobil mixxati va gʻarbiy som boʻgʻinli yozuvi)ning nomukammal qoʻshilishidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, deb hisoblaydi.
## Manbalar

## Adabiyot
* Fridrix I., Istoriya pisma, per. s nem., M., 1978.
Baubigny (Manche)

**Baubigny** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Manche departamenti Cherbourg-Octeville tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
166 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,9 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 6,4&nbsp;km2. 

## Manbalar
Bion (Manche)

**Bion** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Manche departamenti Avranches tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
380 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 30,4 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 12,5&nbsp;km2. 

## Manbalar
Biville

**Biville** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Manche departamenti Cherbourg-Octeville tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
477 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 54,8 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni – 8,7&nbsp;km2.

## Manbalar
Boisroger

**Boisroger** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Manche departamenti Coutances tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
153 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 28,3 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 5,4&nbsp;km2. 

## Manbalar
Aerotadqiqot usullari

**Aerotadqiqot usullari** — Yer yuzi, Landshaftlar, yer osti, Dunyo okeani va atmosferani Yerning sunʼiy yoʻldoshlari, Samolyot va boshqa uchuvchi apparatlar yordamida oʻrganish usullari.
## Manbalar
Genco Gülan

**Genco Gülan** (; 1969-yilning 13-yanvarida t. Istanbul shahrida) Turk rassomi. U 21 asrni boshlaridagi eng mashhur rassom. U nafaqat rassom, adib, balki skulptor va yozuvchi. U Turkiyaning Istanbul shahrida tavallud topgan va Frankfurt, New York shaharlarida yashagan. Gulan ikkita mashhur yonallishda qiziqishi boʻlgan, ular ku’tura, klassicizm va yangi tehnologiyalar. U ranglarga qiziqgan boʻlib ideyalarga boy boʻlgan. Uning ijodi konceptual sanʼat, pop-art va yangi medialarning qorishmasidir. Oʻzizning ishlarida u simbolizm ishlatgan holda ijtimoiy habarlarni chiroyli qilib yetkazib bergan. U Mimar Sinan Akademiyasi va Bigazici Universitetida shu kun qadar dars berib kelmoqda.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* The Sunday Times.
* Banff Centre , Banff, Canada
* Java Museum , Cologne
Afeliy

**Afeliy** (apo… va yunoncha helios — Quyosh) — Quyosh atrofida aylanuvchi sayyora, kometa yoki biror kosmik jism orbitasining Quyoshdan eng uzoq nuqtasi. Afeliyda Quyoshdan Yergacha boʻlgan masofa 152 mln. km (iyul boshlarida).

## Manbalar

## Havolalar
* http://referat.arxiv.uz
Anxel

**Anxel sharsharasi** — dunyodagi eng baland sharshara. Sharshara Venesuelaning sharqidagi Churun daryosiga oqib boradi. Anxel sharsharasining umumiy balandligi 979 metrdir. Uzilmasdan pastga tushib boradigan qismining uzunligi boʻlsa 807 metrdir.

## Nomlanishi
Anxel sharsharasi Amerikalik uchuvchi Jimmy Angel nomi bilan ataladi. Angel sharsharanining ustidan 1935-yil uchib oʻtdi va uni koʻrgan birinchi oq tanli odam boʻldi. Angel bu hududda oltin izlayotgan boʻlgan.

Sharshara ispancha „Salto Ángel“ deb ataladi. Oʻzbekchada „Anxel“ deb nomlash rus tilidan kirib kelgan. Venesuelada mahalliy aholi boʻlmish pemonlar sharsharani „Kerepakupai Vená“ („eng chuqur yerning sharsharasi“) deb atashadi. Shu sabab sharsharaning nomi Kerepakupai Vená boʻlishi kerak deb hisoblovchilar koʻp.

## Joylashgan hududi
Sharshara *La Gran Sabana* deb nomlanuvchi togʻli hududdagi baland qoyadan pastga tushadi. Bu huhudda koʻplagan ulkan va rang-barang qum bilan qoplangan *mesa*lar (usti tekis qirlar) bor. Mesalarning koʻpini oʻtloqlar va tropik oʻrmonlar oʻrab turadi. Baʼzi mesalar 760 metrdan baland. Hududdda baland qoyalar juda ham koʻp. Anxel sharsharasi Auyan-Tepui togʻida joylashgan. Bu togʻ dengiz sathidan 2560 metr balandda joylashgan.

## Turizm
Anxel sharsharasi juda koʻp sayyohlarni jalb qiladi. Ammo uning oldiga borish murakkab, sababi sharshara aholi yashaydigan yerlardan olisdagi junglida joylashgan. Bugungi kunda kichik samolotlar sayyohlarni Anxel sharsharasi ustida va atrofidagi hududda aylantiradi. Sharsharaga yana daryoda suv koʻp boʻlgan mavsumda (iyun-dekabr) *curiara* deb nomlanuvchi qayiqlarda mahalliy gidlar bilan suzib borish mumkin.

## Manbalar

## Havolalar

* Anxel sharsharasining rasmiy sayti
Ariel

**Ariel** — Uran sayyorasining yoʻldoshi, diametri 600 km ga yaqin. Sayyoradan uzoqligi 191800 km. Arielning orbita tekisligi Uran orbita tekisligiga deyarli tik, uning atrofini 2,5 sutkada bir marta aylanib chiqadi.

## Manbalar

## Havolalar
* http://referat.arxiv.uz
Fermanville

**Fermanville** — Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommuna. Manche departamenti Cherbourg-Octeville tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1408 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 121,4 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 11,6&nbsp;km2. 

## Manbalar
Arktur

**Arktur** — Hoʻkizboqar yulduz turkumining eng ravshan va bizga eng yaqin yulduzi, O kattaliqda (Arktur). Osmonning Shimoliy yarim sharidagi 3 ta eng ravshan yulduzlardan biri. Arkturning yerdan uzoqligi 25 yorugʻlik yiliga teng. Oʻzbekistonda qish, bahor va yozda koʻrish mumkin.

## Manbalar

## Havolalar
* (Arxiv.uz/ Maʼlumotlar ombori)
Amnistiya

Amnistiya – sudlanganlarning bir qismini qonun asosida toʻla yoki qisman ozodlikka chiqarish.

**Amnistiya** (yun. amnestia – kechirish, gunohidan oʻtish; amnistiya) – oliy davlat hokimiyati organining xususiy akti, ayrim shaxslarni jinoiy jazodan ozod qilish, jinoyat ishini bekor etish yoki jazoni yengillatish toʻgʻrisidagi qarori. Amnistiya jinoyat va boshqa huquqbuzarlikni sodir etgan shaxslarni jazodan toʻla yoki qisman ozod etish, tayinlangan jazo turini yengilrogʻi bilan almashtirish toʻgʻrisida insonparvarlikni namoyish qiluvchi farmoyishdir. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Amnistiya toʻgʻrisidagi hujjatlarni qabul qilish va Oʻzbekiston Respublikasi sudlari tomonidan hukm qilingan fuqarolarni afv etish vakolatiga ega. Amnistiya xalq oʻrtasida „umumiy afv“ deb ham yuritiladi. Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligi eʼlon qilinganidan beri Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Amnistiya toʻgʻrisidagi 11 ta farmoni eʼlon qilingan (2001-yil 1-yanvargacha). Bu farmonlar xalqaro huquq normalarida, Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va boshqa qonunlarida nazarda tutilgan insonparvarlik tamoyillariga izchillik bilan amal qilishning yuksak namunasidir. Amnistiyaga asosan, jazodan ozod qilingan shaxslar takroran jinoyat qilishdan oʻzlarini tiyishlari lozim, chunki takroran sodir qilgan jinoyati uchun hukm etilgan shaxslarga nisbatan keyinchalik qabul qilingan Amnistiya qoʻllanilmaydi va bu holat unday shaxsni jazodan ozod etishga monelik qiladi.
## Manbalar