open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edirne-Segedin shartnomasi

**Edirne-Segedin shartnomasi** — 1444-yilda Usmonlilar imperiyasi va Vengriya qirolligi oʻrtasida imzolangan tinchlik shartnomasi.

Papa Gabriele Condulmer John Hunyadi qoʻl ostidagi venger, serb, bosniyaliklar va Valaxiya quvvatlaridan tarkib topgan xristian birligini Murod II boshchiligidagi Usmonlilar imperiyasi qoʻshini ustiga yubordi. Birinchi tahminga koʻra, Karamanoğulları bekligining ham dastagini olgan ushbu xristian qoʻshinlari Niş jangida boʻlgani kabi birin-ketin gʻalabaga erishsa-da, Izladi Derbendde usmonlilar tomonidan magʻlubiyatga uchratildi. Yana boshqa tahminga koʻra, Usmonlilar Izladi Derbenddagi jangda magʻlub boʻlishdi. Ammo salibchilar Plovdiv tekisligiga tushdi, ogʻir qish sharoitlari, qirol Vladislav IIIning sabrsizligi, taʼminot yetishmasligi va Usmonlilarning qarshilik koʻrsatishi tufayli ular chekinishga majbur boʻldilar.

Boshqa bir fikrga koʻra, Usmonlilarning ogʻir yoʻqotishlari bilan birlikda oʻzlari ham katta talafot koʻrgan va Izladida tor-mor etilgan vengerlar qishki sharoitda chekinishga majbur boʻldilar, ammo kutilmagan bir voqea urushning borishini oʻzgartirdi. Dragomanda xristianlar qoʻshinini kuzatib borayotgan Usmonli qoʻshinlari pistirmaga tushib, magʻlubiyatga uchradi va sulton Murod IIning kuyovi, vazir Chandarli Halil poshoning ukasi Mahmud Bey asirga olindi. Bu voqea usmonlilarning ruhiy tushkunligiga sabab boʻldi va salibchilarning harbiy hujumini muvaffaqiyatli boʻlishga imkon berdi.

Shundan soʻng, Serbiya, Bosniya va Gersegovina, Albaniya va Rumeli kabi hududlarda kuchi zaiflashib qolgan Murod II yana bir salib yurishlaridan qoʻrqdi va vengerlar bilan shartnoma tuzishga harakat qildi va 1444-yil 12-iyunda tinchlik shartnomasini Edirneda imzolab, matnni Vengriya qiroliga joʻnatdi.

Vengriya qirolligi qiroli Władysław III ushbu shartnomani imzolashga rozi edi. Ammo papa va Vizantiya imperatori shartnomaga qarshi chiqdilar. Serb despoti va John Hunyadining talabiga binoan qirol Władysław III 1444-yil 12-iyulda Segedin shahrida shartnoma imzoladi. 
## Shartnomaning moddalari
Shartnomaning moddalari shulardan iboratdir:
# Bolgariyadagi Usmonlilar imperiyasi hokimiyati tan olindi.
# Serb despotliklari qaytadan qurildi va Usmonlilar imperiyasiga soliq toʻlaydigan boʻldi.
# Valaxiya bekligi Vengriya qirolligi hokimiyatida qolib, Usmonlilarga soliq toʻlaydigan booʻldi.
# Tuna daryosi tomonlar oʻrtasida chegara boʻldi.
# Shartnoma muddati 10 yil etib belgilandi.
## Shartnomadan soʻngra
Bu shartnomadan soʻng, sulton Murod II taxtdan voz kechdi va 12 yoshli oʻgʻli Mehmed II Fotih Usmonlilar imperiyasi taxtiga chiqdi. Ammo tinchlik muddati 6 oy ham davom etmadi. Salibchilar tahdidi ostida Murod II yana taxtga qaytishga majbur boʻldi. 1444-yil 10-oktabrda Usmonli imperiyasi va Vengriya oʻrtasida Varna jangi boʻlib oʻtdi va Usmonlilar toʻliq gʻalabaga erishdilar.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

* 
* 
* 
*
Xoytiylar

**Xoytiylar** ( <sup>?</sup>)&#x20;oyratlar etnik guruhi, oʻzlarini xoyd deb atashadi (moʻgʻ. „orqa“, „shimoliy“). Bu Jukovskaya taxminicha, XIII asr harbiy-maʼmuriy nomenklaturani aks ettiradi. 1990-yillar oxiridagi maʼlumotlarga koʻra, Xitoyda 15 ming, Moʻgʻulistonda 5 ming xoytiy yashab kelgan.

## Kelib chiqishi
XIII asrda oyratlarni tashkil qilgan gʻarbiy moʻgʻullar guruhi. Keyinchalik oyratlar tarkibiga choros, torgutlar va xoshutlar ham ham kirgan. XX asr Moʻgʻuliston xoytlari Moʻgʻuliston derbetlariga qarindosh boʻlib, ularning tarixi bir-biri bilan chambarchas bogʻliqdir. Jungʻor xonligi qulagandan soʻng, xoytlarning bir qismi derbetlar bilan birgalikda Volgaboʻyiga koʻchib oʻtadi (taxminan XVII — XVIII asrlarda). Bu yerda ular qalmiq xalqi tarkibiga kirgan. 1765-yilda xoytlarning qolgan guruhlari Tashqi Moʻgʻulistondagi derbetlar yaqiniga, hozirgi Xodd va Uvs aymogʻlari (viloyat) hududiga kelib joylashadi va xoytlar amalda ularga qoʻshilib ketgan va Jukovskayaning soʻzlariga koʻra, xalxa bilan faol ravishda birlashgan.

## Xoyt noʻyonlarining nasl-nasabi
Xoyt noʻyonlarining nasl-nasabi Yabugan Mergen (Yabaɣan yoki Yabuɣan Mergen) yoki Piyoda merganga borib taqaladi. U haqida koʻplab ogʻzaki va yozma rivoyatlar yetib kelgan. Ularda aytilishicha, u Chingizxondan uch avlod oldin yashagan. Xotini samoviy qiz boʻlgani ham taʼkidlanadi. Xitoylar uni ichki tartibsizliklarni bostirish uchun taklif qiladi, keyinchalik zaharlashadi.

Qalmoq dashtlarida Pallas yozib olgan maʼlumotlarga koʻra, xitoyliklar jasorati va jasurligi tufayli xoytlar boʻlinmalarini baatud (bahodirlar) deb nomlashgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Jukovskaya N. L. Xoyti // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. M.: Buyuk Rus Entsiklopediyasi, 1999, 599-bet.
* Hoyt S.K. Xoyt (Xoyid) etnonimi haqida  // Etnografik sharh. № 6, 2005. bet. 166.
* Hoyt S.K. Oyrat guruhlarining etnik tarixi. Elista, 2015. 199 b.
* Hoyt S.K. Oyrat guruhlari etnogenezi yoʻllarini oʻrganish uchun folklor maʼlumotlari // „Sharqshunoslik tarmogʻi: taʼlim, fan, madaniyat“ xalqaro ilmiy konferensiyasi, 2017-yil 7-10-dekabr: materiallar. Elista: Kalm nashriyoti. un-ta, 2017. p. 286-289.
* Li Chjiyuan. Xoyt xalqining kelib chiqishi haqida // „Sharqshunoslik tarmogʻi: taʼlim, fan, madaniyat“ xalqaro ilmiy konferensiyasi, 2017-yil 7-10-dekabr: materiallar. Elista : Kalm nashriyoti. un-ta, 2017. p. 436-445. (Moʻgʻul bichig tilida)
Xuroson turklari

**Xuroson turklari** (Xor-Turk. *kẖwrạsạn tẖrạlry̰*) — asosan, xuroson-turk tilida soʻzlashuvchi turkiy xalq. Fors tilidan ikkinchi til sifatida foydalanadi.  Ko‘pgina Xuroson turklari asosan Xuroson kurdlari bilan turmush qurganliklari tufayli kurdcha da ham gaplasha oladilar.

## Yashash hududlari
Xuroson turklarining anʼanaviy istiqomat joyi Xurosonning tarixiy-geografik mintaqasi boʻlmishEronning shimoli-sharqiy hududlari. Hozirda Eronning Xuroson-Rezaviy, Shimoliy Xuroson va Janubiy Xuroson ostanlari (viloyatlari)da yashab keladi. Xuroson turklari asosan Shimoliy Xuroson, Xuroson-Rezaviy va Guliston ostanlarida yashaydi.

## Kelib chiqishi
Xuroson chegaralari Ozarbayjondan koʻchgan aholi yordamida mustahkamlangan. Qoʻshni turkmanlardan farqli ravishda aksari Islomning shia mazhabida. Turkiy xalqlarning aksariyati esa sunniy islomga eʼtiqod qiladi.

### Turli qarashlar
Karl Geynrix Menges birinchi boʻlib ularning tilini izohlab, uni dastlab „turkmancha“, keyin esa „ozarbayjoncha“ning — Kuchan lahjasi deb taʼriflagan. Maykl Knuppelning fikricha, bu gap xato emas, chunki Xuroson turkiy tili turkman tilidan koʻra ozariy tiliga yaqinroq. Xuroson turklari ham istiqomat qiladigan Daragʻoz va Lotfobod viloyatlari ozarbayjon tilining Xurosondagi anklavidir hisoblanadi. XIX asr Eron tarixchisi Abdul Husayn Sepehr yozganidek, Eronning boshqa hududlarida boʻlgani kabi Xurosonda ham odamlar ozarbayjon va fors tillarida soʻzlashgan. Javad Heyatning fikricha, Xuroson turklari ozarbayjon tili lahjasida gaplashadi.

V. Ivanovning taʼkidlashicha, Xuroson turklari ozarbayjon qabilalari bilan qarindosh ekanliklarini daʼvo qiladi. Ivanov 1926-yilda Xuroson turkiy tilini ozarbayjon va turkman tillaridan farq qiladigan idioma sifatida baholash kerak, deb hisoblaydi. Tilning mustaqilligi keyinchalik aniqlangan.

XIX asr oxirida Xurosonda boʻlgan A.M. Zolotaryov turklar haqida shunday xotirlaydi:"Asli kelib chiqishi turk-tatar boʻlgan koʻplab qabilalar hamma joyda keng tarqalgan. Bir vaqtlar Forsga qarshi kurashgan xalqlarning qoldiqlari va Ozarbayjondan koʻchib kelgan koʻchmanchilarning bir qismi ham oʻtroqlashib, mintaqaning eng tinch va mehnatkash aholisini namoyon eta boshladi".

## Qabila boʻlinishi
Xuroson turklari bir necha qabilalarga boʻlingan, ularning eng kattasi va mashhuri Bayatlardir (bayatlar Yerevandan koʻchirilgan). Qoraxordu (asosan Esfarayen Shahristonida istiqomat qiladi), Imarli, Kuyanli, Pehlivanli, Boranli, Qilichanli qabilalari Bojnurd Shahristonida yashaydi. Goʻrganda asosan Timurtosh va Nardin qabilalari joylashgan. Gudarilar Sini qishlogʻida yashaydi. Afshar xuroson turklari Xuroson-Rezaviyning barcha hududida va Qoraylar, asosan, Torbat-e Haydariya shahristonida yashaydi. Afshar va qoraqoʻyunlu qabilalari Ozarbayjondan koʻchirilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Eronning Xuroson turklari
Abay koʻchasi (Toshkent)

**Abay koʻchasi** — Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida joylashgan koʻchalaridan biridir. Abay koʻchasi qozoq shoiri Abay Qoʻnonboyev ismi bilan boʻgliq boʻlib nomlangandir. Koʻcha Shayxontohur tumanida joylashgan. 

## Tarixi va nomi
Koʻchaning nomi qozoq yozma adabiyotining asoschisi, maʼrifatparvar shoiri Abay Qoʻnonboyev ismi bilan nomlangan. 

2011-yilda Navoiy koʻchasidan boshlanib va Abay koʻchasidan ham oʻtgan mashhur Navoiy bozori "Malikaga" koʻchdi. Bu yerda asosan zamonaviy texnika va telefonlar sotilib borilgan edi. Koʻchgan yerda biroz vaqt oʻtib yangi uylar qurildi va keyinchalik Tashkent City markazi barpo etildi.

Abay koʻchasining soʻngida Qozogʻiston elchixonasi va Abay Qoʻnanboyevga haykal joylashgan. Yangi elchixona va haykal yozning 2013-yilida, Qozogʻiston prezidenti Nursulton Nazarboyev tashrif buyurgan vaqtda ochilgan edi. Davlatlar oʻrtasida yangi elchixonalar qurilishi Qozogʻistonning poytaxti Ostonada 2010-yilda Islom Karimov va Nursulton Nazarboyev orasida kelishilib olingan edi.

18-oktabrning 2019-yilida Lacetti rusmli avtomobil haydovchisi yoʻl harakati politsiyasi inspektorini urib ketdi. Jarohat olgan xodim shifoxonaga yotqizildi.

## Tavsifi
Abay koʻchasi shimoldan Alisher Navoiy va Bobir Zokirov koʻchasining yakunidan boshlanib Zulfiyaxonim koʻchasigacha choʻziladi. Abay koʻchasidan Abdulla Qodiriy koʻchasi oʻtadi. 

## Mashhur binolar va inshootlar
Abay koʻchasi Toshkentning markaziy koʻchalarida joylashgani binoan bu yerda koʻplab bino va inshoatlar joylashgan.

### Juft tomondan
Turonbank banki
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirligi DUK Toshkent viloyat filiali

### Toq tomondan
48-sonli Oilaviy Poliklinika
Salvia restorani

## Manbalar
Kugikllar

**Kugikllar** (*kuvikli*, kuvichki, tsevnitsa, nayla*r, qamishlar* ,  , ) — rus va ukraincha *koʻp tanali nay* hisoblanadi. Kugikl naylari bir-biriga mahkamlanmaydi. Ular qamish poyasidan (Kursk kugikli), soyabon oʻsimliklaridan yoki buzina poʻstlogʻidan (bryansk va kaluj kugikli) tayyorlanadi

## Umumiy tavsifi
Rusda kugikllarning ommabopligi, garchi uncha katta boʻlmasa-da, zamonaviy Bryansk, Kursk, Kaluj, Smolensk Tver va va Belgorod viloyatlarida joylashgan sharqiy slavyan aholi punktining eng qadimiy hududlaridan birini qamrab olgan. „Kuvits“ nomi bilan (kuvitsi) Ukrainada (Chernigov viloyatida) taniqli boʻlgan.

Anʼanaga koʻra kugikllarni 3-4 nafar ijrochidan iborat boʻlgan ayollar ansamblda ijro etishgan: biri yoki ikkitasi kuy ijro etadi va bir vaqtning oʻzida oʻz ovozlari bilan naychalar tovushiga oʻxshash tovushlarni chiqaradi, qolgan ishtirokchilar ushbu ohanga mos sinxron ritmda chalishadi (zarba bilan). Quyidagicha oʻynaydilar: naychaning yuqori uchlarini ogʻizga olib kelib, uni (yoki boshini) u yoqdan-bu yoqqa siljitadilar va qisqa, ammo tez almashinadigan tovushlarni chiqarib, kesmalarning chetlariga puflaydilar.

Ruslar uchun oʻyin va uni taqiqlash vaqti qishloq xoʻjaligi taqvimi bilan belgilanadi; pichan oʻrish davrida uni doimo chalishgan.

## Tuzilishi
Kugikllar taxminan bir xil diametrda boʻlgan turli uzunlikdagi 2-5 ta naychalar toʻplami hisoblanadi (eng kattasi 16-18 sm ga yetishi mumkin). Naylar kugi (botqoq qamishi; kursk anʼanasi)ning yetuk quruq poyasidan yoki ichi boʻsh poyali boshqa soyabon oʻsimliklaridan tayyorlanadi. Ukrainada mazkur naylar buzina, kalina yoki leshinadan tayyorlaniladi. Uning yuqori ochiq uchlari bir xil darajada joylashgan, pastki qismi tananing tuguni bilan yopilgan. Asbobning naylari bir-biriga mahkamlanmagan, bu ularni kerakli sozlashga qarab oʻzgartirish imkonini beradi. Bitta ijrochining qoʻlidagi beshta nay toʻplami „juft“ deb ataladi. Har bir kugikl nayi oʻz nomiga ega (eng uzunidan boshlab): guden, podgudka, tretyaka (yoki oʻrta), chetvertaka, mizyutka. Kugikl qayerda foydalanilishiga qarab, uning nomlari farq qilishi mumkin.

## Yana qarang

* Timonya

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* Kuvichki // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
* Kuvichki // Muzikalniy slovar : v 3 t. / sost. X. Riman; dop. russkim otdelom pri sotrud. P. Veymarna i dr.; per. i vse dop. pod red. Yu. D. Engelya. — per. s 5-go nem. izd. — Moskva—Leypsig : izd. B. P. Yurgensona, 1904.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar

* Kuvits // *Cherkaskiy L.* *M.* Ukraina xalq musiqa asboblari )
Abdulla Avloniy koʻchasi (Toshkent)

**Abdulla Avloniy koʻchasi** – Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida joylashgan koʻchalaridan biridir. Abdulla Avloniy koʻchasi Abdulla Avloniy bilan boʻgliq boʻlib nomlangandir. Koʻcha Rakatboshi mahallasi va Belariq mahallasi oraligʻida Yakkasaroy tumanida joylashgan.

## Tarixi va nomi
Abdulla Avloniy XIX asr oxiri XX asr boshidagi oʻzbek milliy madaniyatining mashhur vakillaridan biri maʼrifatparvar shoir, dramaturg, jurnalist, olim, davlat va jamoat arbobidir. Avloniy yangi maktablar tizimiga asos soldi va Sharq va Gʻarb tillarini oʻqitishni taklif qildi, Turkiston maktablarida geografiya, kimyo, astronomiya va fizika fanlarini oʻqitish gʻoyasini ilgari surdi, oʻquvchilar oʻrtasida darslar, imtihonlar oʻrtasida oʻzgartirish kiritdi. bir sinfdan ikkinchi sinfga oʻtdi. Ocherklar, felyetonlar, dramatik asarlar yaratdi. Avloniy 1934-yilda 60 yoshida – 1937-yillardagi qatagʻonlar boshlanishidan avval, jadidchilik harakati vakillarining koʻpchiligi otib ketilganida vafot etdi. Oʻzbekistonda koʻplab koʻchalar Abdulla Avloniy nomi bilan ataladi. Toshkentdagi oʻqituvchilar malakasini oshirish institutiga uning nomi berildi.

## Tavsifi
Abdulla Avloniy koʻchasi sharqdan Bobur koʻchasidan boshlanib gʻarbda Sardoba koʻchasida yakunlanadi.

## Mashhur binolar va inshootlar
Koʻchadan jamoat transporti oʻtmaydi va koʻchada koʻplab bir, ikki va uch qavatli uylar joylashgan. Undan tashqari Abdulla Avloniy koʻchasida mehmonxonalar va elchixona joylashgan.
### Juft tomondan
Oʻzbekistondagi Pokiston elchixonasiLittle Kinderland nodavlat taʼlim muassasasi

### Toq tomondan
"Pamir Hotel" mehmonxonasi
„Moffah Grand Hotel“ mehmonxonasi

## Galereya
### Abdulla Avloniy koʻchalari

File:Abdulla Avloniy 001.jpg
File:Abdulla Avloniy 002.jpg
File:Abdulla Avloniy 004.jpg


## Manbalar
Zomin (futbol klubi)

**Zomin** – Jizzax viloyati Zomin tumani futbol klubi.

## Tarixi
Klub 1996-yilda tashkil etilgan. 2005—2011-yillarda Oʻzbekiston Ikkinchi liga oʻyinlarida ishtirok etgan, 2012-yilgi mavsumdan buyon Oʻzbekiston Birinchi ligasi (2018-yildan buyon Oʻzbekiston Pro-ligasi deb yuritiladi) da toʻp suradi.

Hozirda bu klub mamlakatdagi 3-darajadagi ahamiyatli futbol ligasi gʻolibi hisoblanadi. Klub 2021-yilgi mavsum yakunida 16 ta klub orasidan 1-oʻrinni egallagan. Biroq oradan ikki yil oʻtib, mamlakatning ikkinchi ligasi tarkibiga qaytgan.

### Mahalliy tarix

## Yutuqlari
* Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi final turniri gʻolibi (2011).

## Havolalar

* Klub futbolfacts.ru maʼlumotlar bazasida
* teams.by maʼlumotlar bazasida klub
Game Night

***Game Night*** — 2018-yilda katta ekranlarga chiqarilgan jangari komedik janrlardagi film. Rejissor — John Francis Daley va Jonathan Goldstein. Filmda bosh rollarni Jason Bateman, Rachel McAdams, Billy Magnussen, Sharon Horgan,, Lamorne Morris, Kylie Bunbury, Jesse Plemons, Michael C. Hall, Kyle Chandlerlar jonlantirgan. Film 2018-yil 23-fevralda kinoteatrlarga chiqarildi. Kinotanqidchilar va tomoshabinlar tomonidan xush qarshilandi.

## Syujeti
Max va Annie nafaqat er-xotin, balki gʻayratli geymerlardir. Ular bar viktorinasida toʻqnash kelib qolishib, sharada oʻyinini oʻynash chogʻida Max Anniening qoʻlini soʻrashi ortidan turmush qurishgan.

## Rollarda

* Jason Bateman — Max Davis, Anniening eri.
* Rachel McAdams — Annie Davis, Maxning rafiqasi.
* Billy Magnussen — Ryan Huddle, Max va Anniening doʻstlaridan biri.
* Sharon Horgan — Sarah Darcy, Ryanning hamkasbi va sevgani.
* Lamorne Morris — Kevin Sterling, Michellening eri.
* Kylie Bunbury — Michelle Sterling, Kevinning rafiqasi.
* Jesse Plemons — Gary Kingsbury, Max va Anniening qoʻshnisi.
* Chelsea Peretti — Glenda
* Danny Huston — Donald Anderton
* Michael C. Hall — The Bulgarian
* Kyle Chandler — Brooks Davis, Maxning ukasi.

## Tanqid
Rotten Tomatoes kinotanqid saytida *Game Night* haqida 257 maqola yigʻilib, ulardan 85 foizi filmni ijobiy baholaydi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Eetion

**Eetion** (Etion va  ) — qadimgi yunon mifologiyasida Misiya (yoki Kilikiya) dagi Fiva (Plaki) shahrining shohi. Andromaxaning otasi.

Troya urushida shaharni qoʻlga olish paytida Axill Eetionning yetti nafar oʻgʻlini va uning oʻzini ham oʻldirgan.

Gomerning „Iliada“ asarida xuddi shunday ismga ega boʻlgan boshqa bir hukmdor ham tilga olinadi.

## Manbalar
Kubiz chertib chalinadigan musiqa asbobi

**Kubiz** (, turk. *kobuz* ) — boshqird *[[Changqoʻbiz|vargana]]*sining nomi. U Boshqirdistonda yogʻoch plastinli *agas-kumiz* va metall *timer-kumiz* sifatida maʼlum.

Ijrochi asbobni lablari bilan ushlab, chap qoʻli bilan uni tishlariga yaqinlashtiradi. Til oʻng qoʻlning barmogʻi bilan chimchilanadi va tebranish paytida burdon tovushini chiqaradi va natijada artikulyatsiya oʻzgarishi bilan obertonlar chiqadi. Asbobning ovozi sokin, diapazoni bir oktava ichida boʻladi.

Kumizda raqs kuylari, tovushga oʻxshash kuylar ijro etiladi. Va unda yakkaxon va ansambl cholgʻusi sifatida foydalaniladi.

Kubaning eng mashhur ijrochilari quyidagilar: R.A.Markasevich, M.Davletboyev, I.Tuymakayev, I.Gimadiyev, R.Gʻafiyatov, B.Hidoyatov, D.Chernov, P.va V. Kujerov va boshqalar.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* *Lebedinskiy L. N.* Boshqird xalq qoʻshiqlari va kuylari. M., 1962; Ufa, 1989-yil.
* 
* *Rahimov R. G.* Boshqird kubiz (vargan). Folklor toʻplami. — Ufa: Naqsh, 1997. — 36 p.
* *Rahimov R.* *G.* Boshqird kubiz (maultrommel). Folklor toʻplami. — M.: TA-MUSICA, 2004.- 46 b.
* *Rahimov R. G.* Boshqird kubiz // Asbobsozlik masalalari. — Sankt-Peterburg, 1995. — 2-son. — S. 95-98.
* *Rahimov R. G.* Boshqird kubiz / R. G. Rahimov // Vatandosh. — 2005. — No 6. — S. 180-186.

## Havolalar

* 
*
Kuika

**Kuika** () — brazilyancha zarbli musiqa asbobi boʻlib, u friktsion barabanlar guruhiga kiradi va asosan sambada koʻp qoʻllanadi. U yuqori registrning gʻijirlagan, oʻtkir tembriga ega

Uning nomi oʻzi uchun gapiradi: asbobning tembri kulrang toʻrt koʻzli opossumining chiyillashiga oʻxshaydi.

Uning diametri 6-10 dyuym boʻlib, silindrsimon metall (dastlab yogʻoch) qobiqqa ega. Uning bir tomoniga teri tortiladi, boshqa tomoni esa ochiq qoladi. Uning ichki markaziga va charm membranasiga perpendikulyar tarzda qamish tayoq biriktiriladi. Asbob koʻkrak qismiga kamar bilan yon tomoniga osiladi. Musiqachi ijro paytida uni bir qoʻlida ushlab turib, nam latta bilan tayoqni yuqoriga va pastga ishqalaydi, ikkinchi qoʻlining bosh barmogʻi bilan esa tashqi tomondagi charm qoplamaning tayoq biriktirilgan joyini bosib turadi. Ishqalanish harakatlari tovushni hosil qiladi, ohang esa membranadagi bosim darajasiga qarab oʻzgaradi.

Kuika samba musiqasining barcha yoʻnalishlarida muhim ritmik rolni oʻynaydi. Rio-de-Janeyrodagi karnavalida oʻyinchilarning kuikedan ritm boʻlimlarida ishtirok etgan guruhlarining ijrosi diqqatga sazovor boʻlgan. Bunday musiqachilar yoʻq boʻlgan paytda, braziliyalik qoʻshiqchilar kuika ovoziga taqlid qilishlari mumkin.

Kuika tovushlariga qoʻshimcha misollar.

Kuikeadagi oʻyinning video-lavhalari

Kuikada oʻynash misollarini quyidagi ijrochilar namunasida topish mumkin:

* „Me and Julio Down by the Schoolyard“ Pol Saymon (Tinglash)
* „To Claudia On Thursday“, The Millennium (Tinglash)
* *Mutations* albomidan *"Tropicalia"*, Beka (Tinglash)
* „Enid“, Barenaked Ladies (Tinglash)
* „Could You Be Loved“ Bob Marli (Tinglash)
* „The Warmth of Your Breath“ albomidan *Give a Monkey a Brain and Heʼll Swear Heʼs the Center of the Universe* albomidagi Fishbone (Tinglash)
* „Walkabout“ guruhi Red Hot Chili Peppers (Tinglash)
* „Capitan Bacardi“, Antonio Karlos Jobim (Tinglash)
* „Capoeira Do Brasil“, Serjio Mendes (Tinglash)
* „Deixa Eu Dizer“,  ) (Tinglash)

## Manbalar

## Yana qarang

* Perkussiya asboblari lugʻati
* Braziliya zarbli asboblari haqida maʼlumot
Connor McDavid

Konnor Endryu MakDavid (ing. Connor McDavid) 1997-yil 13-yanvarda tugʻilgan. Kanadalik markaziy hujumchi, Milliy xokkey ligasidagi (NHL) Edmonton Oilers klubi sardori

## Faoliyati
Torontolik fuqaroning ota-onasi uning uch yoshida yoshi haqida yolgʻon gapirishdi, chunki xokkey oʻynash uchun ishtirokchilar besh yoshda boʻlishi kerak edi. Olti yoshida u Aurorada toʻqqiz yoshli bolalarga qarshi oʻynaydi.

Koʻp muvaffaqiyatlarni boshdan kechirganidan soʻng, unga Kanada xokkeyi tomonidan „Ajoyib oʻyinchi“ maqomi berildi, bu esa unga bir yil ertaroq asosiy oʻsmirlar darajasida oʻynash imkonini berdi.

Tezkor va sermahsul markaziy hujumchi koʻpchilikning eʼtiborini tortdi va 2015-yilda 19 yoshida u NHL loyihasida Edmonton Oilers tomonidan birinchi boʻlib tanlandi. Klavikulaning sinishi tufayli oʻzining 37 oʻyinini oʻtkazib yuborgan boʻlsa-da, u 45 oʻyinda 48 ochko (16 gol, 32 golli uzatma) toʻpladi.

MakDavid 2016-17 yillarda oʻz oʻyinini yuqori bosqichga olib chiqdi va 100 ochko (30 gol va 70 golli uzatma) bilan ligada peshqadamlik qildi. Oʻshandan beri u liganing etakchi toʻpurari sifatida uch marta Art Ross Trophy, oʻz jamoasining eng yaxshi futbolchisi sifatida ikkita Hart Memorial sovrini va NHL oʻyinchilari assotsiatsiyasi tomonidan eng yaxshi oʻyinchi deb topilgani uchun uchta Ted Lindsi mukofotini qoʻlga kiritdi.U  Oilers tarixidagi pley-off seriyasida kamida 10 ta golli uzatmani amalga oshirgan to'rtinchi futbolchiga aylandi.

## Manbalar
Besh ko‘z

**Besh ko‘z** (, FVEY) — Avstraliya, Kanada, Yangi Zelandiya, Buyuk Britaniya va AQSh ni o‘z ichiga olgan razvedka alyansi. Bu davlatlar ko‘p tomonlama UKUSA kelishuvining, radioelektron razvedka sohasida qo‘shma hamkorlik to‘g‘risidagi shartnomaning ishtirokchilari hisoblanadi.

FVEYning yaratilishining kelib chiqishi Ikkinchi Jahon Urushining oxiriga borib taqaladi, o‘shanda Ittifoqchilar Atlantika Xartiyasini chiqargan bo‘lib, unda ularning urushdan keyingi dunyodagi maqsadlari bayon etilgan. "Sovuq urush" davrida ECHELON kuzatuv tizimi dastlab FVEY tomonidan Sovet Ittifoqi va Sharqiy Yevropa mamlakatlaridagi aloqa kanallarini kuzatish uchun ishlab chiqilgan va mo‘ljallangan, hozirda esa butun dunyo bo‘ylab shaxsiy aloqalarni kuzatish uchun foydalaniladi.

1990-yillarning oxirida ECHELONning mavjudligi jamoatchilikka maʼlum bo‘ldi, bu Yevropa parlamentida va kamroq darajada AQSh Kongressida jiddiy munozaralarga sabab bo‘ldi. „Terrorga qarshi urush“ jarayonida FVEY o‘zlarining kuzatuv imkoniyatlarini kengaytirib, Butunjahon Internetni kuzatishga katta eʼtibor qaratdi. Sobiq NSA pudratchisi Edvard Snouden Five Eyesni „o‘z mamlakatlarining maʼlum qonunlariga bo‘ysunmaydigan millatlararo razvedka tashkiloti“ deb taʼrifladi. 2013-yilda Snouden tomonidan eʼlon qilingan hujjatlarda alyans aʼzolari fuqarolarni kuzatish boʻyicha cheklovchi ichki qoidalarni chetlab oʻtish maqsadida bir-birining fuqarolari ustidan aygʻoqchilik qilib, toʻplangan maʼlumotlarni bir-birlari bilan almashgani aniqlangan.

Besh ko‘z usullari bo‘yicha davom etayotgan bahs-munozaralarga qaramay, aʼzolarning munosabatlari tarixdagi eng keng tarqalgan josuslik ittifoqlaridan biri bo‘lib qolmoqda.

Qayta ishlangan razvedka maʼlumotlari bir nechta manbalardan to‘planganligi sababli, maʼlumotlar almashinuvi radioelektron razvedka (SIGINT) bilan cheklanmaydi va unga ko‘pincha harbiy razvedka, shuningdek, insonlar tomonidan to‘plangan razvedka maʼlumotlari (HUMINT) va geofazoviy razvedka (GEOINT) kiradi.

## Manbalar
Liritsa

**Liritsa** (*lieritsa*, , qisqacha „lira“) — serb-xorvat kamonli musiqiy asbob, Dalmatiya, shuningdek, Bosniya va Gertsegovina janubida ommabop. Tipologik jihatdan bolgar gadulka, gagauz keushe, krit lirasi, serb va makedoncha kemene (chemene, chemane, , ), pontiy lirasi va gusle janubiy slavyanlarning koʻpchiligi orasida keng tarqalgan.

## Tarixi
Liritsaning prototipi sifatida, ehtimol, Vizantiyaning lirasi sababchi boʻlib, koʻplab Yevropa kamonli cholgʻu asboblarining ajdodi hisoblanadi. Также некоторые музыковеды отмечают сильную схожесть с критской лирой. Shuningdek, baʼzi musiqashunoslar Krit lirasi bilan kuchli oʻxshashlikni qayd etishgan XI-XII asrlarda Yevropa manbalarida kamon cholgʻu asboblari haqida gap ketganda *fidel (fiddl)* va *lira* nomlari bir-birining oʻrnida ishlatiladi.

Keyingi asrlarda Yevropada shakli jihatidan farq qiluvchi ikki turdagi kamon cholgʻu asboblari yaratilgan. Toʻrtburchak turi, *lira da brachcho* nomi bilan mashhur boʻlgan; ikkinchisi, yelka va tizzalari orasiga tutilib chalinadi, uning nomi —  lira da gamba. Uygʻonish davrida gambalar zodagonlar orasida mashhur hisoblangan nafis asbob boʻlgan. Ammo, oxir-oqibat, ular l*ira da brachcho* ning balandroq (dastlab kam aristokratcha) oilasiga yoʻl berishdi.

Bugungi kunda liritsadan anʼanaviy motivlar va xalq musiqasini ijro etishda qoʻllanadi. Masalan, lindjo juft raqsi (), Xorvatiya qirgʻoqlari boʻylab va Adriat dengizining yaqin orollarida keng tarqalgan boʻlib, liritsa musiqasi ostida ijro etiladi, raqqosalar ijro davomida musiqachi atrofida harakatlanishadi. Shuning ortidan asbob „Adriat lirasi“ laqabini oladi.

XX asrning oxirida liritsa musiqachi  Mate Bulich tufayli ommalashgan, u xorvat xalq musiqasiga asoslangan pop musiqasini taqdim etgan. 2014-yilda Xorvatiya pochtasi liritsa aks etgan 3,10 kun markasini chiqargan.

## Tuzilishi va ijro
Nok shaklidagi uch torli yogʻochdan yasalgan cholgʻu asbobi. Tovushi kamon chalish orqali chiqadi (anʼanaviy nomi). Musiqachi asbobni chap tizzasiga qoʻyib, oʻtirgan holda chaladi. Shu bilan birga, ijrochi oʻng oyogʻi bilan raqqosalar uchun toʻgʻri ritmni uradi. Baʼzan ijrochi (lirichar yoki lierichar, ) unga joʻr boʻlib kuylaydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

* 
* 
*
Friends of Snakes Society

***Friends of Snakes Society*** — ilonlarni himoya qilish va ular bilan bogʻliq taʼlim olish bilan shugʻullanadigan hind notijorat tashkiloti. U 1995-yilda Andxra-Pradesh shtatida Leyt Rajkumar Kanuri tomonidan asos solingan (). Andxra-Pradesh oʻrmon departamenti yordami bilan *Friends of Snakes Society* guruhi oʻgʻrincha ovchilik bilan kurashadi va odamlar uylariga kirgan ilonlarni qutqaradi. Bundan tashqari, ilonlar bilan bogʻliq baʼzi afsonalarni buzadigan maʼlumot dasturlari mavjud.

## Maqsadlar
Ilonlar doʻstlari jamiyatining asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat:

# Ilonlarni saqlash va himoya qilish.
# Odamlarning ilonlar haqida xabardorligini oshirish, ular haqidagi afsona va notoʻgʻri tushunchalarni yoʻq qilish. Ilon chaqishi, samarali davolash usullari va ulardan himoyalanish haqida maʼlumot berish.
# Hindiston ilonlarini tadqiq qilish va oʻrganish.
# Oʻgʻrincha ovchilik va ilon terisi savdosini toʻxtatish.

## Manbalar
Agach qoʻmuz

**Agach qoʻmuz** (,  yoki ) — qoʻmiqlarning tirnab chalinadigan cholgʻu asbobi boʻlib, koʻproq ashulachilarga joʻrnavoz sifatida qoʻllanadi. Takomillashtirilgan turlaridan esa xalq cholgʻulari orkestrida foydalaniladi. Agach qoʻmiq tilidan rus tiliga tarjima qilinganda daraxt degan maʼnoni anglatadi.

## Tavsifi
Olimlar qirgʻiz komuzining nomiga oʻxshashligini payqashgan, ammo kumuz Kavkazning boshqa musiqiy cholgʻu asboblari bilan bogʻliqligini taʼkidlashgan. Yozilishiga koʻra, xomus turi ham mavjud. Kumiqlar orasida Agach-kumuz, boshqa turklar singari, eng qadimgi musiqa asbobi hisoblanadi. Uning pastki qismida uchburchakli tor yogʻochdan yasalgan dugba shaklidagi tanasi va tekis yogʻoch ovozli taxtasiga ega, 5-7 ta qirrali kichik boʻyni va biroz egilgan boshi bor. Agach-kumuzning umumiy uzunligi 90-100 sm. Torlari metall, tomir yoki ipakdan. 1930-yillarda Agach-kumuz K.Mamedov tomonidan takomillashtirilgan. Agach-kumuz 14-18 lada bilan jihozlangan, xromatik tovush qatori 2 oktavaga ega, tovush chiqarish uchun charm plektr ishlatiladi. U koʻpincha yongʻoq yoki tut daraxtidan tayyorlanadi. Yongʻoqdan yasalgan Agach-kumuz lipadan yasalgan turidan balandroq oʻynaydi. Odatda u uch torli boʻlib, baʼzida ikki torli turi ham mavjud boʻladi. Agach-kumuzdagi kuy burdonli ikki ovozli boʻlib eshitiladi. Kumiqlar orasida agach-kumuzni yakka hamda joʻr cholgʻu sifatida ishlatiladi. Qoida tariqasida, u erkak yakkaxon va ansambl qoʻshigʻiga hamrohlik qiladi. Kamdan-kam hollarda ayollar kuylaydi. Hozirgi davrga kelib, kumiqlar orasida agach-kumuzni ijro etish sanʼati kamayib bormoqda.

## Taniqli ijrochilar

* Irchi Qozoq
* Magomedov, Dadav
## Manbalar

## Adabiyotlar

* Kumiq xalqining musiqiy cholgʻu asbobi haqida baʼzi maʼlumotlar
Lur

**Lur** (shved., dat va ingl *lur,* qad.skand. *luur*) — aerofonlar guruhiga mansub boʻlgan qadimiy cholgʻu, nay yoki trombonning oʻtmishdoshi. U Skandinaviyada (hozirgi Daniya, Shvetsiya, Norvegiya hududida, Germaniyaning shimoliy hududlarida) bronza davrining oxirida (mil. av. XII—VI asrlar oraligʻida) tarqalgan.

U bronzadan tayyorlanadi. Otsimon tanasi lotincha S harfi shaklida egilgan. Lurning uzunligi bir yarim metrdan ikki metrgacha boʻladi. Mundshtuk trombonga oʻxshaydi. Tarelka shaklidagi tekis yumaloq qismi geometrik bezaklar bilan bezatilgan. Lurda faqatgina tabiiy tovush qatoridagi tovushlar chiqadi. Omon qolgan qoyatosh rasmlari va topilmalariga koʻra (qurbonlik qurbongohlari yonida) lur madaniyat va marosim asbobi sifatida qoʻllangan. Lurning ovozi valtorna yoki trombonni eslatadi.

Mavjud asboblardan (jami 50 dan ortiq, shu jumladan parchalar) 6 ta namunasi yaxshi saqlanib qolgan, ular XVIII asr oxirida Daniyaning Brudevalt qishlogʻi yaqinidagi botqoqlikdan topilgan. Ushbu lurlardan beshtasi Kopengagendagi Daniya milliy muzeyida saqlanadi. Oltinchisi 1845-yilda Nikolay I ga taqdim etilgan; hozirda Sankt-Peterburgdagi Ermitajning davlat kollektsiyasida taqdim etilgan.

Natijada, oʻrta asrlarda bu soʻz yogʻoch yoki qayin poʻstlogʻidan yasalgan va norvegiyalik choʻponlar tomonidan ishlatilgan trembit kabi tekis va uzun shox deb atalgan. Lur, Xeymdall ijro etgan Katta Eddeda eslab oʻtilgan.

## Adabiyotlar

* 
* 
* *Broholm HC, Larsen WP, Skjerne G.* Bronza davrining jozibasi. Kopengagen, 1949-yil
* *Behn F.* Musikleben im Altertum va fruhen Mittelalter. Shtutgart, 1954-yil.

## Havolalar

* Brudevaltlik Lura (dat. http://da.wikipedia.org/wiki/Lurerne_fra_Brudev%C3%A6lte)
* Bronza lurs https://web.archive.org/web/20110927093305/http://abel.hive.no/trompet/lur/bronze/brudevaelte.html)
* Rangli qoya rasmlari va Lursning fotosuratlari (Galledagi Saksoniya-Anhalt arxeologik muzeyi) 
* Lura ovoz namunasi (mp3)
Harbiy bilimlar fidoyilari jamiyati

**Harbiy bilimlar fidoyilari** **jamiyati** — 1898-yilda Sankt-Peterburgda harbiy tarixchi A.Z.Myshlaevskiy boshchiligidagi bir guruh ofitserlar tashabbusi bilan tashkil etilgan harbiy-ilmiy jamiyat. Jamiyatning maqsadi harbiy bilimlarni targʻib qilish, harbiy nazariya va tarix masalalarini ishlab chiqish edi.

## Tarixi
Harbiy ilmiy jamiyatni yaratish gʻoyasi 1896-yil dekabr oyida general-mayor E.M.Bibikov boshchiligidagi Sankt-Peterburg garnizoni ofitserlari orasida paydo boʻldi. Ustav loyihasi Sankt-Peterburg harbiy okrugi bosh qoʻmondoni, Buyuk Knyaz Vladimir Aleksandrovich tomonidan maʼqullangan. Uning iltimosiga koʻra, 1898-yil 25-iyunda ustav Imperator tomonidan tasdiqlandi. Buyuk Knyaz Vladimir Aleksandrovich jamiyatning faxriy prezidenti etib saylandi.

Gvardiya, armiya, flotda harbiy xizmatdagi ofitserlar va harbiy shifokorlari jamiyatning toʻliq aʼzolari boʻlishlari mumkin edi; Korrespondent aʼzolar (raqobatchi aʼzolar) — Armiya va flotning ofitserlar majlisiga kirish huquqiga ega boʻlgan va jamiyat faoliyatiga qiziquvchi barcha shaxslar. Saylov jamiyatning uch nafar toʻliq yoki faxriy aʼzolarining yozma taklifiga binoan jamiyat kengashi tomonidan oʻtkazilgan. Jamiyat aʼzolari jami 40 ming kishidan iborat edi.

Jamiyatning birinchi yigʻilishi (kengash aʼzolarini saylash, dastur va smetalarni tasdiqlash) 1898-yil 20-dekabrda boʻlib oʻtdi. Birinchi xabarni (1711-yildagi Prut yurishi haqida) 1899-yil 2-yanvarda polkovnik A. Z. Myshlaevskiy taqdim etgan.

Jamiyat mavjud boʻlgan 15-yil ichida 330 ta yigʻilish oʻtkazildi, ularda 70 mingga yaqin kishi qatnashdi. Maʼruzalarda asosan harbiy sanʼat va hozirgi urushlar (Ispan-Amerika, Angliya-Bur, Xitoyda bokschilar qoʻzgʻoloni, rus-yapon, italyan-turk, Bolqon) bilan bogʻliq masalalar koʻrib chiqildi. Harbiy texnika taraqqiyoti bilan bogʻliq masalalar ham yoritilgan.

Turli shaxslar tomonidan ehson qilingan kitoblardan 10 ming jildga yaqin kutubxona tuzildi. Jamiyatda chet tili kurslari oʻtkazilgan.

Jamiyatning Riga, Vilno, Minsk, Suvalki, Chuguev, Xabarovsk, Tiflis, Libav, Samarqand, Ashxobod va Varshavada boʻlimlari ochildi. Sankt-Peterburgda jamiyat Ofitserlar majlisi (Litey prospekt, 20, hozirgi ofitserlar uyi) binolarida joylashgan edi.

Jamiyat Sankt-Peterburgda „Harbiy bilimlar fidoyilari jamiyatining xabarnomasi“ (1899 — 1914, 273 soni) va „Harbiy bilimlar fidoyilari jamiyati“ (1906 — 1913, 31 soni) jurnallarini nashr etdi, Shuningdek, 68 ta kitob 56 ming tirajda chop etgan.

Jamiyat 1914-yilda Birinchi jahon urushi boshlanishi munosabati bilan oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

## Jamiyat rahbarlari (yillar)
**raislar**

* General-mayor E.M.Bibikov (1899-1900)
* General-adyutant Baron Meyendorf (1902-yildan)

**Rais o[[Ixetuan qoʻzgʻoloni|ʻ]]rinbosarlari**

* Polkovnik Evdokimov (1899-1907)
* Piyodalar generali A.P.Skogarevskiy (1908-1911)
* Piyodalar generali N.P.Mixnevich (1912-yildan)

**Kotiblar**

* E. F. Novitskiy (1899-1904)
* N. N. Golovin (1905-07)
* A. A. Baltiyskiy (1908-yildan)

## Manbalar
Laboratoria

**Laboratoria** — Lotin Amerikasi notijorat tashkiloti boʻlib, kam taʼminlangan yosh ayollarni raqamli sektorda ish topishda yordam berish uchun dasturchi va veb-ishlab chiqish boʻyicha mutaxassislar sifatida tayyorlashga bagʻishlangan. 2014-yilda Peruning Lima shahrida tashkil etilgan boʻlib, hozirda Lima, Arekipa, Santyago, Mexiko, Gvadalaxara va San-Pauluda dasturlari mavjud.

## Tarixi
Laboratoria Mariana Costa Checa germaniyalik Marin va Rodulfo Prieto tomonidan 2014-yilda Black Girls Code va Girls Who Code kabi tashabbuslardan ilhomlangan holda tashkil etilgan. U 2015-yil oxiriga kelib 130 nafar bitiruvchi va 300 nafar yangi nomzodni tashkil etgan 15 nafar ayol uchun zich tayyorlash dasturidan boshlandi. Talabalar HTML5, CSS3 va JavaScript kabi eng koʻp qoʻllaniladigan dasturlash tillari va raqamli platformalarda olti oylik intensiv kursdan oʻtadilar.

Tashkilotni moliyalashtirish manbalariga Google, Telefónica va Peruning Fan, texnologiya va texnologik innovatsiyalar boʻyicha milliy kengashi xayriyalari kiradi. Bundan tashqari, dasturchilar sifatida ishga qabul qilingan dastur bitiruvchilari oʻqishning dastlabki ikki yilida ish haqining maʼlum foizini toʻlaydilar.

Laboratoria 2017-yil iyun oyida Chili va Meksikada kichik oʻquv dasturlarini boshladi. San-Paulu filiali 2018-yil fevral oyida ochilgan.

2020-yil holatiga koʻra, 1000 dan ortiq ayol dasturni tamomlagan.

## Mukofot va eʼtirof
Laboratoria 2014-yilda Coonan ijtimoiy tadbirkorlik mukofoti sovrindori boʻlgan.

2015-yilda ispan nashri *MIT Technology Review* Mariana Kosta Chekani loyihadagi ishtiroki uchun 35 yoshgacha boʻlgan Peru innovatorlari roʻyxatiga kiritdi.

2016-yilning fevral oyida Laboratoria Amerikalararo taraqqiyot banki bilan loyihani kelgusi uch yil davomida kengaytirish va ayollarning taʼlim va ish joyidagi Lotin Amerikasi raqamli sektoriga integratsiyalashuvini yaxshilash boʻyicha shartnoma imzoladi, unga 900 000 dollardan ortiq hissa qoʻshgan. AQSH dollari Multilateral Investment Fund. Oʻsha yilning aprel oyida tashkilot texnologiya sektoridagi inklyuziv ish uchun Google for Education tomonidan RISE mukofotini oldi.

2018-yilda Laboratoria UpLink tashabbusi bilan tashkil etilgan Jahon Iqtisodiy Forumida ishtirok etishga taklif qilindi.

## Yana qarang
* Raqamli onalar
* Django qizlari
* Texnologiyadagi qizlar
* Piksellar
* R-xonimlar

## Manbalar

## Havolalar
*
KXDR pravoslav qo‘mitasi

**KXDR pravoslav qoʻmitasi** () — KXDRdagi nohukumat tashkilot boʻlib, Shimoliy Koreyaning pravoslav nasroniy jamoati.

## Tarixi
2002-yilda KXDR Davlat mudofaa qoʻmitasi raisi Kim Chen Ir Rossiyada boʻlganida Pxenyanda pravoslav cherkovi qurish istagini bildirgan edi. 2003-yil fevral oyida KXDR dindorlar jamiyati kengashi raisi Jang Chje On boshchiligidagi delegatsiya Moskvaga tashrif buyurdi. KXDR dindorlar jamiyati tarkibida Georgiy Xo Ir Zin raisligida pravoslav qoʻmitasi tuzildi. 2003-yil aprel oyida Rus pravoslav cherkovi KXDRdan toʻrt nafar talabani — Shimoliy Koreyada keyingi vaʼzxonlik xizmatiga nomzodlarni Moskva diniy seminariyasiga oʻqishga qabul qildi. 2003-yil 24-iyunda tashqi cherkov aloqalari boʻlimi raisining birinchi oʻrinbosari, Kaluga va Borovsk arxiyepiskopi Kliment (Kapalin) Pxenyandagi Hayot beruvchi Uchlik sharafiga cherkovning birinchi toshini muqaddaslashtirdi.

Yaqin vaqtgacha qoʻmitaning asosiy faoliyati mamlakatda pravoslav cherkovi qurish va koreys ruhoniylarini tayyorlashdan iborat edi.

Qoʻmita rahbariyati (koreyslardan iborat) barcha Shimoliy Koreya pravoslav xristianlari omofori ostida boʻlgan RPCh bilan maslahatlashish uchun Rossiyaga tashrif buyurdi.

2005-yilda Moskva va Butun Rossiya Patriarxi Aleksiy II ning duosi bilan Cherkovning tashqi aloqalar boʻlimi raisining oʻrinbosari, yepiskop Yegoryevsk Mark (Golovkov) Moskvada Moskva diniy seminariyasi talabalari Teodor Kim va Ioann Rani diakon xirotoniyasini bajardi.

2006-yil iyun oyida Moskva va Butun Rossiya Patriarxi Aleksiy II KXDR pravoslav qoʻmitasi raisi Georgiy Xo Ir Zindan KXDR poytaxtida qurilayotgan ibodatxona jamoasini rus Pravoslav cherkovi bagʻriga qabul qilish toʻgʻrisidagi murojaatini oldi. Rus Pravoslav Cherkovining Muqaddas Sinodi 2006-yil 17-19-iyul kunlari boʻlib oʻtgan yigʻilishda Pxenyanda Moskva va Butun Rossiya Patriarxining kanonik yuritishi ostida „Hayot beruvchi Uchlik“ cherkovining pravoslav cherkovini tashkil etishga qaror qildi.

2011-yil 24-sentabrda Moskva Patriarxi Kirill KXDR pravoslav qoʻmitasi raisi Georgiy Xo Ir Zinni 50 yoshga toʻlishi bilan rasman tabrikladi.

2015-yil 12-oktabrdan 16-oktabrgacha Ussuriy yepiskopi Innokentiy boshchiligidagi Primorskiy mitropolisidan cherkov delegatsiyasining KXDRga tashrifi Xudo onasining shafoati bayramiga toʻgʻri keldi. Safar KXDR pravoslav qoʻmitasi taklifiga binoan va Moskva Patriarxiyasining xorijdagi muassasalar boʻyicha idorasi bilan kelishilgan holda boʻlib oʻtdi.

## Shimoliy Koreyadagi diniy vaziyat
KXDR — de-fakto ateist davlat. Xristianlarga zulm qilish faktlari mavjud.

Biroq, baʼzida bu amaliyotdan istisnolar mavjud. Xususan, Kim Chen Irning oʻzi Pxenyanda pravoslav cherkovi qurilishini qoʻllab-quvvatlagan.

Mamlakatda, shuningdek, KXDR pravoslav qoʻmitasini tashkil etish va Pxenyanda pravoslav cherkovi qurilishiga hissa qoʻshgan KXDR dindorlar jamiyati (rais — Chan Chje On) ham mavjud.

## Raislari

* Georgiy Xo Ir Zin
* Vitaliy Kim Chi Song
* Viktor Yu Yon Nyong

## Manbalar


## Havolalar
* Делегация Православного комитета КНДР посетила Русскую Православную Церковь
Tibiya asbob

**Tibiya** () — shamolli musiqiy cholgʻu asbobi, Rimdagi qadimgi yunon aulosasining oʻxshash boʻlgan.

Rim tibiyasining paydo boʻlish vaqti va kelib chiqish tarixi haqida aniq maʼlumotlar mavjud emas. Mil.av. I asrda Mark Terents Varron uni etrusk madaniyati bilan bogʻlagan, bu esa keyinchalik arxeologik tadqiqotlar bilan tasdiqlangan. Xuddi shu tuzilmadagi asboblar Qadimgi Yunoniston va Yaqin Sharqda ham ommabop boʻlgan.

„Tibiya“ nomi ( — „boldir suyagi“) shuni koʻrsatadiki, arxaik bosqichda hayvon suyaklaridan asbobni yasovchi material boʻlib xizmat qiladi (garchi teskari etimologiya ham mavjud: asbob nomini suyakka oʻxshash shaklda nomlangan). Keyinchalik ular qamish, fil suyagi, yogʻoch, bronzadan ham yasalgan. Tibiyaning nafaqat shakli, balki tovush diapazoni va registrida ham farq qiluvchi koʻplab turlari mavjud. Shu oʻrinda qoʻsh tibiya ham ommabop boʻlib: ular uzunligi va diametri boʻyicha teng boʻlmagan ikkita naychadan iborat boʻlib, bu bir vaqtning oʻzida turli balandlikdagi tovushlarni chiqargan. Bunda, qoida tariqasida, naychalarning birida ohangdor chiziq chalingan, ikkinchisida esa uzluksiz akkompanement yaratilgan. Bundan tashqari, ikkita „yetakchi“ naychali tibiya ham boʻlgan boʻlishi mumkin; bu esa polifoniyani kashf etilishiga sababchi boʻlgan deb aytish mumkin.

Etrusklarning keyinchalik rimliklarning kundalik hayotida tibiya muhim ahamiyat kasb etgan. Shu tarzda, etrusklarda u marosim va toʻy marosimlarida, shuningdek, qullarni mushtlashish va qatl etilishda qoʻllangan. Rimliklarda tibiya joʻrligida toʻy, ziyofat va zafar qoʻshiqlarini kuylangan; diniy va motam marosimlarida ham hamroh boʻlgan. Shuningdek, Tsitseron oʻzining „Qonunlar toʻgʻrisida“ risolasida dafn qilish harajatlarini cheklaydigan va oʻndan ortiq tibe-musiqachilarini yoʻllashga ruxsat beruvchi qonunga ishora qiladi. Natijada, dafn qilish qonuni joriy etilgunga qadar, oʻndan ortiq ijrochilarni tashkil etgan tibe-ansambli marosimda xizmat qilgan. Shunindek, teatrlashtirilgan tomoshalarda ham ijro etishgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar

*
SlayerS komandasi

**SlayerS komandasi** — 2010-yilda tashkil etilgan sobiq koreyalik *StarCraft II* kibersport jamoasi. Ikki karra Global StarCraft II Jamoalar Ligasi chempioni. 2012-yilda jamoa ichidagi nizolar va kibersport federatsiyasi oʻrtasidagi adovat tufayli jamoa tarqatib yuborilgan.

## Tarixi

Jamoa Lim „BoxeR“ Yo Xvan va uning boʻlajak rafiqasi Kim „Jessica“ Ga Yon tomonidan 2010-yil oxirida asos solingan; Jessica jamoa boshqaruvchisiga aylandi. Dastlab BoxeR ikki oʻyinchi atrofida jamoa qurishni rejalashtirgan — Moon „MMA“ Son Von va Pak „DongRaeGu“ Su Xo; ammo, DongRaeGu oʻz eʼtiborini oʻqishga qaratmoqchi boʻlgani uchun jamoaga qoʻshilishdan bosh tortdi. Jamoa tezda Intelda asosiy homiyni qoʻlga kiritdi.

2011-yilda jamoa Global StarCraft II Team League (GSTL) ning mart va may mavsumlarida gʻolib chiqdi.

2012-yilda jamoa Evil Geniuses bilan hamkorlik shartnomasi tuzdi, unga koʻra ular SlayerS jamoalar uyida birgalikda mashq qilishdi va GSTL ikkinchi mavsumida chiqish uchun birlashdilar. Birlashgan jamoa ushbu turnirning finaliga chiqishga muvaffaq boʻldi, unda ular FXOpen eSports jamoasiga magʻlub boʻlishdi. 1-sentabr kuni jamoalar hamkorlikni yakunlaganini eʼlon qilishdi.

2012-yil may oyida SlayerS murabbiyi, ilgari Moon „MMA“ Son Vonning Global StarCraft II ligasi chempionatida katta rol oʻynagan, Woongjin Stars oʻtib ketgan. 2012-yil avgust oyida BoxeR SK Telecom T1 jamoasiga murabbiy sifatida oʻtkazildi. 2012-yil oktabr oyida Jessica noyabrdagi GSTL jamoaning oxirgisi boʻlishini eʼlon qildi. Jamoa tarqalib ketdi va Jessika jamoaning tashkil topganidan beri davom etayotgan nizolar va StarTale murabbiyi boshchiligidagi eSport federatsiyasi (eSF) bilan janjalni tilga oldi, bu esa SlayerS jamoasi oʻyinchilarining taʼqib qilinishiga olib kelunchi sabablar edi. Shunday qilib, Kim „GanZi“ Dun Yu Incredible Miracle (IM) dan SlayerS ga oʻtganida, oldingi jamoa aʼzolari kibersportchini IMga nisbatan sotqinlik va tuhmatda ayblay boshladilar va hatto StarCraft 2 Konfederatsiyasi tomonidan (e-Sport Federationnng avvalgisi) ushbu oʻyinchini taqiqlashga harakat qilishdi. SlayerS va eSF oʻrtasidagi yana bir mojaro Koreyaning kibersport boʻyicha chet el turnirlariga boykot eʼlon qilish paytida yuzaga keldi, bunda SlayerS ishtirok etishni istamadi.

Jamoa parchalanganidan soʻng, baʼzi oʻyinchilar yangi, jumladan, xorijiy jamoalarni qidira boshladilar; Shunday qilib, Moon „MMA“ Son Von Evil Geniuses va Axiom Gaming bilan muzokaralar olib bordi. Uch oʻyinchi — Kim „Puzzle“ San Yun, Chxve „CoCa“ Yon-Xvan va Xvan „Min“ Doh Xyon — *StarCraft II* sport kareralarini tugatishga qaror qilishdi va *League of Legends* intizomiga oʻtishdi.

## Tarkibi
Quyidagi oʻyinchilar SlayerS bayrogʻi ostida chiqish qilishgan:

* Lim „BoxeR“ Yo Xvan;
* Yun „TaeJa“ Yong Suh;
* Munn „MMA“ Son Von;
* Kim „GanZi“ Dun Yu;
* Kim „Puzzle“ San Yun;
* Kim „Ryung“ Don Von;
* Yan „Alicia“ Jun-sik.

## Yutuqlari

* 2011-yil Global StarCraft II Team League mart (1-oʻrin);
* 2011-yil Global StarCraft II Team League (1-oʻrin);
* 2012-yil Global StarCraft II Team League 2-mavsum (2-oʻrin).

## Manbalar
SUUG

**SUUG** (**Sovet UNIX User’s Group**) — UNIX operatsion tizimi foydalanuvchilarining sovet uyushmasi.

## Tarixi va faoliyati
1989-yilda UNIX operatsion tizimidan foydalanuvchilar Sovet Ittifoqi tuzildi. SSSR parchalanganidan soʻng, assotsiatsiya nomining qisqartmasini oʻzgartirmaslik toʻgʻrisida qaror qabul qilindi va uni yangi — UNIX foydalanuvchi guruhlari jamiyati (UNIX OS foydalanuvchi guruhlari hamjamiyati) deb dekodlanishi taklif qilindi. Dastlab SUUG tarkibiga „Demos“, Xalqaro ilmiy-texnik axborot markazi, Kibernetika muammolari instituti (keyinchalik tizimli dasturlash instituti) va Informatika muammolari instituti kiritilgan. Keyinchalik assotsiatsiyaga Relcom va boshqa tashkilotlar qoʻshildi.

SUUGni yaratishda ikkita maqsad koʻzlangan:

* Rus UNIX dasturchilari uchun aloqa va axborot almashish imkoniyatlarini taqdim etish;
* Yevropa UNIX hamjamiyatiga kirish.

SUUG tashkil etilgunga qadar Yevropa UNIX foydalanuvchilari assotsiatsiyasi — EUUG (Yevropa UNIX User’s Group) mavjud boʻlib, u SUUG shakllanishi bilan deyarli bir vaqtda Yevropa ochiq tizimlar forumi (EurOpen) nomini oldi. SUUG tashkilotchilari EuroOpen qoidalariga rioya qilishni, xususan, OS UNIX foydalanuvchilarining boshqa Yevropa uyushmalariga xos boʻlgan tadbirlarga oʻxshash faoliyatni amalga oshirishni xohlashdi.

Vladas Leonas SUUG kengashining birinchi raisi boʻldi, boshqaruv kengashida Dmitriy Burkov, Valeriy Bardin, Oleg Tabarovskiy, Igor Chechik, Vadim Maslov, Pyotr Brusilovskiy, Aleksandr Fridman bor edi.

Vladas Leonas chet elga ketganidan soʻng, kengashni Pavel Xristov boshqargan. Bir muncha vaqt Sergey Kuznetsov Kengash raisi boʻlgan.

Assotsiatsiya SUUG konferentsiyalariga mezbonlik qiladi, shuningdek, 1993-yilda nashr etilgan Ochiq tizimlar jurnalini yaratdi.
## Runet
1990-yil avgust oyida SSSRda yaratilgan Relcom tarmogʻi Yevropa EUNet tarmogʻining bir qismi boʻldi va .su domeni paydo boʻldi, 1990-yil 19-sentabrda uni dastlab boshqargan SUUG nomidan Relcom va Demos roʻyxatga olingan.

## Manbalar


## Havolalar
* 25 номеров. Вчера, сегодня, завтра
Teorba

**Teorba** (, ,  ,) — torli tortib chalinadigan musiqiy cholgʻu asbobi boʻlib, lyutaning bas turiga oʻxshaydi. Italiyada shunga oʻxshash asbobni „kitarron“ deb ham atashgan (, tom maʼnoda „katta kifara“).

Teorba va kitarron taxminan bir vaqtning oʻzida, XVI asrning oxirida, opera boshqa orkest va ansambl janrlarida erta barokko uchun bas cholgʻu asboblariga boʻlgan ehtiyoj tufayli paydo boʻlgan. Shu sababli, boʻyin lyutnaning tanasi uzaytirilgan, burdon bass torlari tortilgan. Shu tarzda, asbobda ikkita qoziq mexanizmi va ikkita rezonans qutisi yaratilgan. Odatda teorba 14 ta torga ega boʻlib, erta barokkoning baʼzi asarlarida 19 qatorli teorba ham qoʻllangan.

Basso kontinuo ijrosida, teorbo qismi odatda kichik organ qismini takrorlaydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
OpenPOWER

**OpenPOWER** — bu IBM ishlanmalarining POWER arxitekturalari oilasiga asoslangan mahsulotlardan foydalanadigan kompaniyalarni oʻz ichiga olgan fond. „OpenPOWER“ Konsorsiumi 2013-yil avgust oyida tashkil etilgan. IBM protsessor tasniflari, proshivka va dasturiy taʼminot manba kodlari kabi Power serverlarida qoʻllaniladigan texnologiyalarni ochadi va hamkorlar bilan hamkorlikda ishlab chiqish modelidan foydalanadi.

Fondning maqsadi ekotizimni va kelajakdagi maʼlumotlar markazlari va bulutli xizmatlar uchun ixtisoslashtirilgan serverlar, tarmoq qurilmalari va saqlash tizimlarini yaratish qobiliyatini kengaytirishdir.

2019-yil 20-avgustda IBM OpenPOWER fondi The Linux Foundation tarkibiga kirishini eʼlon qildi.

## Manbalar


## Havolalar
* Страница фонда OpenPOWER
* Проект open-power на GitHub 
* IBM переносит акцент на серверы OpenPower PC Week/RE № 17 (872) 14 октября 2014
* Samsung Electronics вошла в консорциум OpenPOWER Foundation