Nightwish

**Nightwish** — koʻproq ingliz tilida kuylovchi fin rock-guruhi. Guruh 1996-yili Kitee shahrida tashkil topgan. Nightwish ayol opera vokali va heavy metalning  ogʻir atmosferasi qoʻshilgan musiqani yaratishadi. Ularning yoʻnalishini power metal va simfonik metal deb atashadi. Guruhning 5 milliondan ziyod CD, DVD va online materiallari sotilgan.

Oʻz ona yurtlarida birinchi singldanoq muvaffaqiyatga erishganligiga qaramay, dunyo miqyosida mashhurlik ularga "*[[Century Child]]*" (2002) va "*[[Once]]*" (2004) albomlaridan soʻng keladi. Guruh "*Dark Passion Play*" nomli albomni 2007-yil 26-sentabrda taqdim etdi. Shu albomdan boʻlgan "*Eva*" singli 2007-yil 25-mayda chiqarilgan. Yana bir singl "*Amaranth*" 28-avgustda dunyo yuzini koʻrgan. 2005-yil oxirida guruhni tark etgan guruh vokalchisi Tarja Turunen oʻrnini 2007-yil mayida Anette Olzon egalladi. Guruhning yettinchi studiyaviy albomi *Imaginaerum* turli mamlakatlarda 2011-yil oxiri, 2012-yil boshida chiqarildi. 

Guruh nomi *Naytvish*, deb oʻqilib, u inglizcha *night* - "tun" va *wish* - "istak" soʻzlaridan olingan.

## Guruh tarixi
### ''Angels Fall First'' (1996—1997)
Nightwish guruhini tashkil qilish fikri Tuomas Holopainenning xayoliga doʻstlari bilan gulxan yoqib sayr qilishganidan keyin keldi. Guruh shundan oz vaqt oʻtib 1996-yilning iyulida tashkil topadi. Holopainen vokalchi sifatida oʻzining tanishi Tarja Turunenni chaqiradi. Uchinchi aʻzo boʻlib guruhga Erno "Emppu" Vuorinen qoʻshiladi.

Avvaliga ularning yoʻnalishi Tuomasning klavishalar, akustik gitara va Tarjaning opera vokali ustidan oʻtkazgan tajribalariga asoslangan edi. 1996-yilning oktabridan dekabrigacha uchchala musiqachi akustik demo albom yozishadi. Albom tarkibiga uch kompozitsiya - "Nightwish", "The Forever Moments" va "Etiäinen"lar kiradi, birinchisining nomi esa guruhning nomi sifatida tanlanadi.

1997-yilning boshida guruhga barabanchi Jukka Nevalainen qoʻshiladi, shuningdek, akustik gitara elektrogitaraga almashtiriladi. Aprelda guruh studiyaga borib yetti qoʻshiqni yozib tugatadi. Oʻsha qoʻshiqlardan uchtasini Tuomas Holopainen vokalda boʻlgan yagona albom - "Angels Fall First"da topish mumkin. "The Metal Observer" kabi koʻpgina manbalar bu albom keyingilaridan juda farq qilishini qayd etadi.

1997-yil 31-dekabrda guruh oʻzining ona shahrida konsert beradi. Navbatdagi qish mavsumida Nightwish faqat yetti martagina sahnaga chiqishadi, chunki Emppu va Jukka armiyada xizmat qilishadi, Tarja esa oʻqish bilan band boʻladi.

### ''Oceanborn / Wishmaster'' (1998—2000)
1998-yilning aprelida birinchi videoklip — „The Carpenter“ ustida ish boshlanadi va klip mayning boshlarida tayyor boʻladi. Shu yili Tuomasning eski doʻsti bas gitarachi Sami Vänskä guruh tarkibiga qoʻshiladi. Yoz davomida yangi albom uchun qoʻshiqlar tayyor boʻladi va guruh avgustning boshlarida studiyaga yoʻl oladi. Yozuv ishlari oktabr oxirlarida tugaydi. 13-noyabrda Nightwish Kiteeda konsert beradi. Va shu konsertda „Sacrament of Wilderness“ qoʻshigʻiga videoklip suratga olinadi. Xuddi shunday nomli singl 26-noyabrda chiqariladi. Keyin 7-dekabrda „Oceanborn“ yangi albomi chiqadi.

Bu albom birinchisidan ijro etish texnikasi va lirikasi bilan keskin farq qilardi. Albom yozuv ishlarida Finntroll guruhidan boʻlgan Tapio Wilska ishtirok etadi. Uning vokali „Devil and the Deep Dark Ocean“ va „The Pharaoh Sails to Orion“ kompozitsiyalarida jarang sochadi. „Walking In The Air“ qoʻshigʻi Howard Blake yozgan „The Snowman“ multfilmi saundtrekining kaveridir. Shu albomdan boshlab Nightwish albomlarining muqovalari rassomi boʻlib Markus Mayer faoliyat yuritadi.

Tanqidchilar „Oceanborn“ning muvaffaqiyatiga hayron qolishadi. U Finlandiya albomlarining rasmiy chartida beshinchi oʻringacha koʻtariladi, „Sacrament of Wilderness“ singli esa singllar chartida bir necha hafta mobaynida birinchi raqam ostida ushlanib turadi. 1999-yilning qishida Nightwish koʻp konsertlar berishadi, butun mamlakat boʻylab 3 oy davomida gastrolda boʻladilar. Bahorda „Oceanborn“ Finlandiyadan tashqarida chiqariladi. Mayda guruh yana faoliyatini qayta boshlaydi va deyarli barcha yirik rock-festivallarda chiqib, mamlakat boʻylab ikki yarim oy gastrol safarida boʻladi. Shu paytning oʻzida Olmoniyadagi quyosh botishiga bagʻishlangan „Sleeping Sun“ singli yoziladi. Avgust oyida singl Olmoniyada ham chiqadi, shuningdek, singl tarkibiga „Walking in the Air“, „Swanheart“ va „Angels Fall First“ qoʻshiqlari kiradi. Oʻsha paytning oʻzida „Oceanborn“ albomi va „Sacrament of Wilderness“ singli „Oltin disk“ statusiga ega boʻlgani maʼlum boʻladi. Hamda shu paytda Nightwish Yevropa boʻylab olmon guruhi — Rage bilan turga chiqishi tasdiqlanadi.

„Wishmaster“ yangi albomi mayda chiqariladi, Kiteedan boshlab esa yangi albomni qoʻllab-quvvatlash maqsadida yangi tur boshlanadi. „Wishmaster“ albomlar chartida birinchi oʻrinni egallaydi va shu pogʻonada uch hafta ushlanib turadi. Shu uch hafta uchun u „Oltin disk“ unvoni sohibiga aylanadi. „Wishmaster“ muxlislar va tanqidchilar tomonidan tan olinadi, 2000-yil uchun „Rock Hard“ jurnalining 6-sonida oy albomi deb ataladi.

„Wishmaster“ shuningdek olmon milliy chartlarida 21-oʻrin va fransuz chartlarida 66-oʻrin bilan debutlaydi. „Wishmaster“ning dunyoviy turi Kiteedan boshlanadi, soʻng avvaliga Finlandiyaning yirik festivallarida davom etadi, keyin esa 2000-yilning iyulida Janubiy Amerikada ham davom etadi. Braziliya, Chili, Argentina, Panama va Meksika boʻylab uch haftalik tur guruhning eng katta tajribalaridan biri boʻlib chiqadi. Shuningdek, guruh Sinergy va Eternal Tears of Sorrow'larning Yevropa turida ishtirok etadi. Noyabrda Nightwish Kanadada ikki konsert beradi.

### ''Over the Hills and Far Away / Century Child'' (2001—2003)
Nightwish 2000-yil 29-dekabrda Tampereda boʻlib oʻtgan konsertidan olingan videoni DVD va VHSga yozishadi. Yozuvda Sonata Arctica guruhidan boʻlgan Tony Kakko va Tapio Wilska ishtirok etishadi. Material 2001-yil aprelida Finlandiyada chiqadi, yoz davomida esa butun dunyoda ham chiqadi. DVD "From Wishes To Enternity" nomi ostida chiqadi. Taqdimot oxirida Nightwish "Wishmaster" uchun platinaviy va "Deep Silent Complete" uchun oltin disklar bilan taqdirlanadi.

2001-yil martida Nightwish Gary Moore'ning klassik kompozitsiyasi - "Over the Hills and Far Away" qoʻshigʻiga kaver, ikki yangi qoʻshiq hamda "Angels Fall First" albomidan boʻlgan "Astral Romance" qoʻshigʻini yozish uchun studiyada yigʻiladilar. Finlandiyada u 2001-yil iyunda dunyo yuzini koʻradi.

"Over the Hills and Far Away"ning olmon versiyasi (Drakkar) toʻrt chiqarilmagan qoʻshiqqa qoʻshimcha sifatida yana oltita jonli trekni oʻz ichiga oladi. Shundan oz oʻtmay, guruhni bas-gitarachi Sami Vänskä tark etadi va uning oʻrniga Sinergy komandasini tark etib, Marko Hietala keladi. Yangi bas-gitarachi nafaqat oʻzining musiqiy asbobida chaladi, balki xirillagan erkak ovozi bilan kuylaydi ham.

2002-yili guruh "Century Child" albomini va "Ever Drea", "Bless the Child" singllarini chiqaradi. Avvalgi albomdan farq qiluvchi asosiy belgisi koʻp qoʻshiqlarning yozilishida fin orkestri ishtirok etganidir. Bu uni klassik musiqaga yaqinlashtiradi. "Bless The Child" nomli birinchi klipidan soʻng ikkinchi klip - "End of All Hope" suratga olinadi. Unda "Kohtalon Kirja" ("Taqdir Kitobi") fin filmidan kadrlar ishlatilgan.

2003-yilda Nightwish oʻzining ikkinchi DVDsi - "End of Innocence"ni chiqaradi. Shuningdek, 2003-yil yozida Tarja turmushga chiqadi. Shundan soʻng guruh tarqalib ketishi mumkinligi haqida mish-mishlar paydo boʻladi. Ammo bunga qaramay, guruh sahnaga chiqishni davom etadi va keyingi yili yangi albom yozadi.

Sentabrda tur miqyosida guruh Rossiyaga tashrif buyuradi. Nightwish ikkita konsert beradi, biri Sankt-Peterburgda, "Yubileyniy" Sport Saroyining kichik arenasida, ikkinchisi Moskvada, Gorbunov DKsida.

### ''Once'' (2004—2005)
"Once" deb atalgan yangi albom 2004-yil 7-iyunda, shu albomdan boʻlgan „Nemo“ singlidan soʻng chiqadi. Albomning 11 qoʻshigʻidan 9 tasining yozilishida orkestr ishtirok etadi. „Century Child“dan farqli ravishda „Once“ning yozuvida fin orkestri emas, balki Londonning session orkestri ishtirok etadi. Bu orkestr „Uzuklar hukmdori“ filmi uchun saundtrek ijro etgan. Shuningdek, bu toʻliq fin tilida boʻlgan qoʻshiq — „Kuolema Tekee Taiteilijan“ kiritilgan ikkinchi albomdir. „Creek Mary’s Blood“ taronasining yaratilishida Lakota qabilasining hindusi John „Two Hawks“ qatnashadi. U oʻz ona tilida kuylaydi va nayda kuy chaladi.

Quyidagi singllar chiqariladi: „Wish I Had an Angel“ („Alone in the Dark“ filmiga saundtrek), „Kuolema Tekee Taiteilijan“ va „The Siren“. Yangi albom tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olinadi.

Albomning muvaffaqiyati guruhga „Once“ dunyoviy turiga otlanishga imkon beradi, shu jumladan hali hech ham borilmagan mamlakatlarda ham. Ular Helsinkida oʻtkazilgan 2005-yil Atletika boʻyicha Jahon Chempionati ochilish marosimida „Nemo“ qoʻshigʻi bilan qatnashishadi.

2005-yil sentabrida chiqqan „Highest Hopes“ termasi guruhning butun diskografiyasidan yigʻilgan qoʻshiqlardan iborat. U shuningdek, Pink Floydning taronasi „High Hopes“ga yaratilgan kaverni ichiga oladi. Shuningdek, „Oceanborn“ albomidan boʻlgan „Sleeping Sun“ qoʻshigʻiga rimeyk yaratiladi. Bu rimeyk singlga aylanadi va oʻrta asrlardagi jangdan iborat klip suratga olinadi.

### ''End of an Era'' (2005—2006)
"End of an Era" yangi konsert DVDsining yozuvidan soʻng guruh qatnashchilari faoliyatini Tarja Turunensiz davom ettirishga qaror qiladilar va unga bu haqda ochiq xat orqali xabar beradilar. Xatda ular Tarjaga, uning eri Marcelo Cabuli va tijorat qiziqishlari Nightwishdan uzoqlashtirib yuborganligi uni guruh hayotida ishtirok etishni istamaslikda va muxlislarga nisbatan mensimaslikda ayblashadi. Tuomas Holopaynen xatni dunyo boʻylab tur muvaffaqiyatli tugaganida, 2005-yil 21-oktabr Helsinki Hartwall Areenadagi yakuniy konsertdan soʻng beradi. Ochiq xat keyinchalik guruhning rasmiy saytida omma diqqatiga tortiladi.

Tarja kutilmagan voqeaga tayyor boʻlmaydi va shokka tushadi. U bu xat haqida oldindan bilmagan edi va bu juda shafqatsiz boʻlganini aytadi. Tarja muxlislariga javob xatini yozadi va oʻzining saytiga qoʻyadi. Shuningdek u koʻpchilik telekanallar, jurnal va gazetalarga bu voqeaga boʻlgan munosabati haqida intervular beradi.

### "''Dark Passion Play''" (2007—2009)
Guruhning "*[[Dark Passion Play]]*" deb nomlangan oltinchi studiyaviy albomi 2006- va 2007-yillarda dovul, gitara, bas gitara va demo klavishlar va Abbey Road Studios’da yozilgan orkestr musiqasi bilan tayyorlandi. Keyinroq bularga sintezator va vokallar qoʻshildi.

Nightwish 2006-17-martidan eʼtiboran guruhdagi boʻsh vokalist joyi bilan qiziqqanlarning ovozlarini tinglab koʻrdi. 2007-yil 24-may kuni ularning internet-sayti sobiq Alyson Avenue vokalisti, 35 yoshli shved Anette Olzonning yangi vokalist boʻlishi haqida xabar berdi.

25-may kuni "*Eva*" nomli xayriya singli internetga chiqarildi. Oradan uch oy oʻtib, 22-avgustda Finlandiyada ikkinchi singl, "*Amaranth*" chiqarildi. Bu singl ikki kun ichida oltin disk darajasiga erishdi.

“Eva” va “Amaranth” ortidan “Erämaan Viimeinen” va “Bye Bye Beautiful” singllari omma eʼtiboriga havola etildi. Beshinchi singl, “The Islander”, 2008-yilning 21-mayida chiqarildi.

2008-yil 3-martidada Metal Storm Mukofotlarida Nightwish bir ovoz farqi bilan “Eng Yaxshi Power Metal Albomi” mukofotini qoʻldan boy berdi (uni “*Ghost Opera*” albomi bilan Kamelot oldi). Biroq bu marosimda Nightwish “Eng Katta Surpriz” mukofotiga loyiq koʻrildi.

Guruh 2009-yil mart oyida "*[[Made In Hong Kong (And In Various Other Places)]]*" nomli mini-albom nashr ettirdi. Bu mini-albomda Dark Passion Play 2007—2008 jahon turnesi asnosida yozilgan sakkiz jonli ijro, "Bye Bye Beautiful" singlining b-tarafi, "Cadence Of Her Last Breath" nomli ashula va "Back In The Day… Is Now" nomli 37 daqiqalik hujjatli film mavjud.

## Musiqa
### Taʼsir
Nightwish matnlari va musiqasining muallifi Tuomas aytadiki u ilhomni mutlaq har xil musiqiy yoʻnalishlardan oladi: heavy metal, klassika, folklor va filmlarga saundtreklardan. Guruhning koʻpgina kompozitsiyalarida folk-unsurlar mavjud. Ularning musiqasiga, ayniqsa „Oceanborn“ va „Wishmaster“ albomlarida Stratovarius kabi power-metal kollektivlarning ijodi taʼsir qilgan. „Century Child“ va „Once“ albomlarida musiqachilar simfonik orkestr bilan birgalikda ijod qilib, klassik musiqaning jarangi va metalni umumlashtirmoqchi boʻladilar. Bunday tajribalar koʻpchilik mashhur guruhlarga xos, jumladan Deep Purple, Rage, Metallica hamda Nightwishga taʼsirini oʻtkazgan shved simfo-metal guruhi Therionga. Filmlardan musiqani taʼsiriga misol qilib, „Century Child“ albomidan „Beauty of the Beast“ va „Once“ albomidan „Ghost Love Score“ kompozitsiyalarini olsa boʻladi. Nightwish qoʻshiqlarining lirikasiga fentezi uslubidagi kitob va filmlar taʼsir koʻrsatgan.

Va shu paytning oʻzida Nightwish boshqa guruhlarga ham taʼsir qiladi. Epica guruhining vokalchisi Simone Simons qoʻshiq aytishni „Oceanborn“ albomini eshitganidan soʻng boshlaganini aytadi, After Foreverdan boʻlgan Sander Gommans Nightwish ularning yaratayotgan musiqasiga taʼsir qilishini aytdi. Visions of Atlantisning sobiq vokalchisi Nightwish ularni birinchi albom yozishligiga ilhom berganini aytadi.

### Musiqiy yoʻnalish
Nightwish musiqiy yoʻnalishining aniq nomi muhokama qilinadi. Taxminan u simfo-metal, power metal va gotik metallarning chegarasida joylashgan.

Nightwish uslubining farqli xususiyati bu vokalchining kuchli operaviy ovozi va ogʻir gitara rifflarining qoʻshilishidir. Shuningdek, kompozitsiyalarda Amorphis kabi guruhlarga xos folklor unsurlari ishlatiladi. Bularning hammasi pompez klavishaviy musiqa bilan toʻldiriladi.

Bir necha uslublarning qoʻshilishi tufayli guruh ijodini qaysi janrga kiritish haqida koʻp fikrlar mavjud. Obroʻli The Metal Crypt portali uni power-metal yoki Rhapsody of Fire tomonidan yaratilgan „simfo-power-metal“ deb aniqlaydi. EOL Audio esa ularning stilini „operaviy metal“ deb aniqlaydi.

Bastakorning oʻzi va sheʼrlar muallifi Tuomas Holopainen bir marta ularning musiqasini „ayol vokalli melodik heavy metal“ deb atagan:

## Guruh ishtirokchilari

ImageSize = width:900 height:350
PlotArea = left:100 bottom:100 top:0 right:10
Alignbars = justify
DateFormat  = mm/dd/yyyy
Period = from:12/31/1995 till:01/31/2013
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy
Legend = orientation:vertical position:bottom columns:1
ScaleMajor = increment:1 start:1996
ScaleMinor = increment:1 start:1996

Colors =
 id:vocals      value:red        legend:Bosh_vokal
 id:misc/vocals value:magenta    legend:Sessiya_(Bosh vokal)
 id:guitars     value:blue       legend:Gitara
 id:bass        value:green      legend:Bas
 id:bass/vocals value:teal       legend:Bas/Vocal
 id:keyboard    value:orange     legend:Klavishalar/Sintezator
 id:drums       value:yellow     legend:Barabanlar/Zarbli_asboblar
 id:flute/pipes value:purple     legend:Sessiya_(Puflab_chalinadigan_asboblar)
 
LineData =
  at:11/01/1997 color:black layer:back
  at:12/07/1998 color:black layer:back
  at:05/19/2000 color:black layer:back
  at:05/24/2002 color:black layer:back
  at:06/07/2004 color:black layer:back
  at:09/26/2007 color:black layer:back
  at:11/30/2011 color:black layer:back
BarData =
  bar:Tarja    text:"Tarja Turunen"
  bar:Anette   text:"Anette Olzon"
  bar:Floor    text:"Floor Jansen"
  bar:Emppu    text:"Emppu Vuorinen"
  bar:Sami     text:"Sami Vänskä"
  bar:Marco    text:"Marco Hietala"
  bar:Tuomas   text:"Tuomas Holopainen"
  bar:Jukka    text:"Jukka Nevalainen"
  bar:Troy     text:"Troy Donockley"
  
  
PlotData=
  width:10 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4)
  bar:Tarja   from:01/01/1996 till:10/21/2005 color:vocals
  bar:Anette  from:01/01/2007 till:10/01/2012 color:vocals
  bar:Floor   from:10/01/2012 till:end        color:misc/vocals
  bar:Emppu   from:01/01/1996 till:end        color:guitars
  bar:Sami    from:01/01/1998 till:01/01/2001 color:bass
  bar:Marco   from:01/01/2002 till:end        color:bass/vocals
  bar:Jukka   from:01/01/1997 till:end        color:drums
  bar:Tuomas  from:01/01/1996 till:end        color:keyboard
  bar:Troy    from:01/01/2007 till:end        color:flute/pipes
  width:2.5 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4)
  bar:Emppu   from:01/01/1996 till:12/31/1997 color:bass



## Diskografiya

### Guruh albomlari
* Angels Fall First (1997, Spinefarm)
* Oceanborn (1998, Spinefarm)
* Wishmaster (2000, Spinefarm)
* Century Child (2002, Spinefarm)
* Once (2004, Nuclear Blast)
* Dark Passion Play (2007, Nuclear Blast, Spinefarm, Roadrunner Records)
* Imaginaerum (2011,Sony Music)
* Endless Forms Most Beautiful (2015, Nuclear Blast)
* Human. :II: Nature. (2020, Nuclear Blast)

### Singllar va mini-albomlar
* "The Carpenter" (1997)
* "Sacrament of Wilderness" (1998)
* "Walking in the Air" (1999)
* "Sleeping Sun (Four Ballads of the Eclipse)" (1999)
* "Deep Silent Complete" (2000)
* "Over the Hills and Far Away" (EP, 2001)
* "Ever Dream" (2002)
* "Bless the Child" (2002)
* "Nemo" (2004)
* "Wish I Had an Angel" (2004)
* "Kuolema tekee taiteilijan" (2004)
* "The Siren" (2005)
* "Sleeping Sun" (2005)
* "Eva(qo'shiq)" (2007)
* "Amaranth" (2007)

### Termalar
* "Wishmastour 2000" (2000)
* "Tales from the Elvenpath" (2004)
* "Bestwishes" (2005)
* "Highest Hopes" (2005)

### DVD
* "From Wishes to Eternity" (2001)
* "End of Innocence" (2003)
* "End of an Era" (2006)

### Videokliplar
* Carpenter (qo'shiq) (1998)
* Sleeping Sun (1998)
* Sacrament Of Wilderness (1998)
* Over the Hills and Far Away (2001)
* Bless the Child (2002)
* End of All Hope (2002)
* Nemo (2004)
* Wish I Had an Angel (2005)
* Sleeping Sun (2005)
* While Your Lips Are Still Red (2007)
* Amaranth (2007)
* Imaginaerum (2011)

### Kaverlar
#### Faqat jonli ijro etilganlar
* "Crazy Train" Ozzy Osbourne
* "Wild Child" W.A.S.P.
* "Don’t Talk to Strangers" Dio

#### Albomlar tarkibida
* "Where Were You Last Night" Ankie Bagger ("Wish I Had an Angel" singlida)
* "High Hopes" Pink Floyd ("Highest Hopes" terma albomida)
* "Phantom of the Opera" Andrew Lloyd Webber ("Century Child" albomida)
* "Symphony of Destruction" Megadeth ("The Siren" singlida)
* "Over the Hills and Far Away" Gary Moore ("Over the Hills and Far Away" EPsida)
* "Walking in the Air" Hozard Bleyk ("Oceanborn" albomida)
* "Crimson Tide" Hans Zimmer ("From Wishes to Eternity" konsert albomida)
* "Deep Blue Sea" Trevor Rabin ("From Wishes to Eternity" konsert albomida)

## Manbalar

## Havolalar
* Guruhning rasmiy sayti
* Tarja Turunenning rasmiy sayti 
* Drakkar portalida guruhning sahifasi
* Roadrunner Records portalida guruhning sahifasi
* Spinefarm Records portalida guruhning sahifasi 
* Nightwish Last.fmda
* Nightwish Discogsda 
* Nightwish Encyclopaedia Metallumda
* Nightwish MusicalDB portalida 
* Jon "Two-Hawks"ning rasmiy sayti