Alice Pike Barney

**Elis Pik Barni** (tugʻilgan paytidagi ismi **Elis Payk** ; 1857—1931-yillar) amerikalik rassom ayol. U Vashingtonda faol ishlagan va Vashingtonni sanʼat markaziga aylantirish uchun harakat qilgan. Uning ikki qizi yozuvchi va salon styuardessasi Natali Klifford Barni va yozuvchisi Laura Klifford Barni edi.

## Yoshlik

Barnining otasi Samuel Naftali Pike Magnolia viskisi ishlab chiqarish orqali boylik orttirgan , Ogayo shtatining Cincinnati shahrida sanʼat homiysi boʻlib, u yerda Pike opera uyini qurgan. Uning otasi nemis yahudiysi, onasi gollandiyalik nasroniy edi. Elis Pike Barnining onasi fransuz millatiga mansub edi. 1866-yilda oila Nyu-York shahriga koʻchib oʻtgandan soʻng, u Yigirma uchinchi koʻcha va Sakkizinchi avenyuda Grand Opera uyini qurdi. Barni toʻrt farzandning eng kichigi va otasining madaniy manfaatlarini toʻliq davom ettirgan yagona farzand edi; bolaligida u qoʻshiq aytish va pianino chalishda isteʼdod koʻrsatdi.

17 yoshida u tadqiqotchi Genri Morton Stenli bilan unashtirildi. Elisning onasi yosh farqi tufayli nikohni yaroqsiz deb hisobladi – bu paytda Elis 17, Genri esa 33 yoshda edi va onasi ular turmush qurishni kutishlarini talab qildi. Genri Afrikada uch yillik ekspeditsiyada boʻlganida (u Viktoriya koʻli boʻylab aylangan qayiqni *Elis xonim* deb atadi), Elis Ogayo shtati Deyton shahrida temir yoʻl vagonlari ishlab chiqaruvchi badavlat odamning oʻgʻli Albert Klifford Barniga turmushga chiqdi.

1882-yilda Barni va uning oilasi yozni Nyu-Yorkdagi Long Beach mehmonxonasida oʻtkazdilar, u yerda Oskar Uayld oʻzining Amerika maʼruza safarida nutq soʻzlayotgan edi. Uayld kunni Elis va uning qizi Natali bilan plyajda oʻtkazdi; ularning suhbati Elisning hayotini oʻzgartirib yubordi, erining rozi boʻlmaganiga qaramay, uni sanʼat bilan jiddiy shugʻullana boshladi.

## Yangi ayol
19-asrda taʼlim olish imkoniyatlari kengayib borgani sababli, rassom ayollar professional korxonalarning bir qismiga aylandilar, jumladan, oʻzlarining badiiy uyushmalarini tashkil qilishdi. Ayollar tomonidan yaratilgan sanʼat asari past deb hisoblangan va bu qarashni yengishga yordam berish uchun ayollar ayollar mehnatini targʻib qilishda „borgan sari ovozli va ishonchli“ boʻlib, oʻqimishli, zamonaviy va erkinroq " Yangi ayol " qiyofasining bir qismiga aylandi. Rassomlar „Yangi ayolni tasvirlashda muhim rol oʻynaganlar, ham ikonaning tasvirlarini chizish, ham oʻzlarining hayotlari orqali paydo boʻlgan turni misol qilish orqali“. 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida 11000 ta jurnal va doimiy nashrlar obunachilarining qariyb 88% ayollar edi.

## Sanʼatni oʻrganish

1887-yilda u ikki qizi bilan yaqinroq boʻlish uchun Parijga yoʻl oldi va ular feminist oʻqituvchi Mari Suvestr tomonidan tashkil etilgan *Les Ruches* fransuz maktab-internatida oʻqishardi. U yerda u Karlus-Dyuran bilan rasm chizishni oʻrgandi. U 1896-yilda Parijga qaytib keldi – qizi Laurani bolalikdagi jarohatidan qolgan oyoq ogʻrigʻini davolash uchun fransuz kasalxonasiga olib keldi va Karolus-Dyuran bilan oʻqishni davom ettirdi, shuningdek ispan rassomi Klaudio Kasteluchodan saboq oldi. 1898-yilda Jeyms Abbott MakNeill Whistler Karmen akademiyasini ochganda, u birinchi talabalardan biri edi. Tez orada Whistler sanʼatdan dars berishga qiziqishni yoʻqotdi va maktab yopildi, lekin bu makta Elisga juda yaxshi taʼsir koʻrsatdi.

1899-yilda u Viktor Gyugo prospektidagi ijaraga olgan uyida salon ochdi; Muntazam mehmonlar orasida Symbolist rassomlar Lucien Levy-Dhurmer, Jon White Alexander va Edmond Aman-Jean bor edi va uning sanʼati ramziy taʼsir koʻrsata boshladi.

Natali fransuz sheʼriyatining " *Quelques Portraits-Sonnets de Femmes* " (*Ayollarning baʼzi portretlari-sonnetlari*) kitobini yozganida, Barni rasmlarni taqdim etishdan mamnun edi. U kitobning ayollarga bagʻishlangan sevgi sheʼrlarining mazmun-mohiyatini tushunmagan va unga namuna boʻlgan toʻrt ayoldan uchtasi qizining mahbubasi ekanini bilmas edi. „ Sappho Vashingtonda kuylaydi“ sarlavhali gazeta sharhida kitob mavzusidan ogohlantirgan Albert Parijga shoshildi va u yerda nashriyotning qolgan zaxiralari va bosma plastinkalarni sotib oldi va yoʻq qildi va Barni va Natali oʻzi bilan birga yozgi oilaning yozgi uyiga qaytishlarini talab qildi. Bar Harbor, Meyn. Doʻstlari unga " *Vashington Mirror* " dan parchalarni joʻnatishganda, uning kayfiyati yomonlashdi.

Vashington oʻzining birinchi ijtimoiy registrini nashr etmoqchi boʻlib, ijtimoiy jihatdan tabaqalanib borardi va Barnining viski sotuvchining qizi va yahudiy muhojirning nabirasi sifatidagi kelib chiqishi uni jamiyat sahifalarida gʻiybat gaplar mavzusiga aylantirdi. Gʻiybat Barnilarning ijtimoiy mavqeiga doimiy taʼsir koʻrsatmaydi, lekin Albert buni falokat deb hisobladi. Uning ichkilikbozligi, qon bosimi doimiy koʻtarilishi ikki oydan keyin yurak xurujiga uchrash8ga sabab boʻldi. Uning salomatligi yomonlashda davom etdi va u 1902-yilda vafot etdi.

Barni yirik galereyalarda, jumladan, Korkoran sanʼat galereyasida yakkaxon shoularini oʻtkazdi. Keyingi yillarda u mexanik qurilmalarni ixtiro qildi va patentladi, bir nechta spektakl va operalar yozdi va ijro etdi Vashingtonda sanʼatni targʻib qilish uchun ishladi, Kolumbiya okrugida uning koʻplab rasmlari hozirda Smitson Amerika sanʼat muzeyi kollektsiyasida saqlanadi.

Taxminan 1900-yillarda u bahayi dinini qabul qilgan.

1911-yilda, 53 yoshida Barni Shveysariyadagi elchi Roland J Xemmikning oʻgʻli 23 yoshli Kristian Xemmikga turmushga chiqdi. Barni Kristianning singlisi Ketrin Mari Jonsonning rasmini chizgan edi. Ularning nikohi butun dunyo matbuotining eʼtiborini tortdi. Ular 1920-yilga kelib ajrashishdi.

## Yana qarang

* Milliy Silvan teatri
* Alice Pike Barney studiya uyi

## Manbalar