There are known knowns

„**There are known knowns**“ — bu AQSh Mudofaa vaziri Donald Ramsfeldning 2002-yil 12-fevralda AQSh Mudofaa vazirligi (DoD) brifingida terroristik guruhlarga ommaviy qirgʻin qurollarini yetkazib berish bilan Iroq hukumatini bogʻlovchi dalillar yoʻqligi haqidagi savolga bergan javobidan.

Ramsfeld shunday dedi:Ushbu bayonot koʻplab izohlarga sabab boʻldi. *Qaror kitobida* Mikael Krogerus buni „Ramsfeld matritsasi“ deb ataydi. Bayonotda, shuningdek, Errol Morris rejissyorligidagi 2013-yilda suratga olingan *"Nomaʼlum maʼlum"(The Unknown Known)* hujjatli filmi ham mavjud.

## Kelib chiqishi
Ramsfeldning bayonoti koʻplab maʼlum, maʼlum nomaʼlum va nomaʼlum nomaʼlum tushunchalarga koʻp shon-shuhrat va jamoatchilik eʼtiborini tortdi, ammo milliy xavfsizlik va razvedka mutaxassislari uzoq vaqtdan beri Johari oynasi deb ataladigan tahlil usulidan foydalanganlar. Nomaʼlum nomaʼlumlar gʻoyasi 1955-yilda ikki amerikalik psixolog Jozef Luft (1916-2014) va Xarrington Ingham (1916-1995) tomonidan Johari oynasini ishlab chiqishda yaratilgan. Ular buni odamlarga oʻzlari va boshqalar bilan boʻlgan munosabatlarini yaxshiroq tushunishga yordam berish uchun texnika sifatida ishlatishgan.

Bu atama NASA ichida ham keng tarqalgan edi. Ramsfeld oʻz xotiralarida NASA maʼmuri Uilyam Gremni keltirgan; u 1990-yillarning oxirida AQShga ballistik raketa tahdidini baholash komissiyasida birga ishlaganlarida u „iboraning bir variantini“ birinchi marta Gremdan eshitganini yozgan. Oʻsha paytda NASA Goddard kosmik parvozlar markazida maxsus olim sifatida ishlagan astrofizik Kirk Born 2013-yil aprel TED nutqida Milliy xavfsizlik boʻlimiga oʻtishni rejalashtirish boʻlimi xodimlari bilan suhbatda „nomaʼlum nomaʼlumlar“ iborasini ishlatganini taʼkidladi. Ofis Ramsfeldning soʻzlaridan bir necha kun oldin maʼlum qildi va bu muddat Ramsfeld va mudofaa vazirligidagi boshqa yuqori martabali amaldorlarga ham oʻtgan boʻlishi mumkin, deb taxmin qildi.

„Maʼlum nomaʼlumlar“ va „nomaʼlum nomaʼlumlar“ atamalari koʻpincha loyihalarni boshqarish va strategik rejalashtirish doiralarida qoʻllanadi.

Maʼlum boʻlgan nomaʼlumlar „siz biladigan xavflarni, masalan, bekor qilingan parvozlarni anglatadi.“

Nomaʼlum nomaʼlumlar — bu juda kutilmagan vaziyatlardan kelib chiqadigan xavflar, ular hisobga olinmaydi. Zamonaviy foydalanish asosan maʼlum boʻlgan eng qadimgi foydalanish bilan mos keladi. Misol uchun, bu atama 1979-yilda Britaniya Kolumbiyasi Qirollik Uran qazib olish boʻyicha tergov komissiyasiga berilgan dalillarda ishlatilgan:Bu atama, shuningdek, 1982-yilda *Nyu-Yorkerning* aerokosmik sanoatiga bagʻishlangan maqolasida ham paydo boʻlgan, unda 1950-yillarda de Havilland Comet samolyotlarining halokatiga sabab boʻlgan metall charchoq misoli keltirilgan.

## Reaksiya
Bu soʻzlar umuman Bush maʼmuriyati va xususan Ramsfeldga nisbatan masxara qilishga olib kelgan boʻlsa-da, bayonotni hurmat qiladiganlar ham bor. Himoyachilar orasida kanadalik sharhlovchi Mark Steyn ham bor, u buni „aslida juda murakkab masala“ deb atagan va avstraliyalik iqtisodchi va blogger Jon Quiggin, "Til qiynoqqa solinishi mumkin boʻlsa-da, toʻgʻri va muhim asosiy nuqta hamdir.

Psixoanalitik faylasuf Slavoy Jijekning aytishicha, bu uchta toifadan tashqari toʻrtinchisi, nomaʼlum maʼlum boʻlgan narsa borki, u bilganini tan olishni ataylab rad etadi: "Agar Ramsfeld Iroq bilan qarama-qarshilikdagi asosiy xavf „nomaʼlum nomaʼlumlar“ deb hisoblasa, yaʼni biz tabiatan hatto gumon qila olmaydigan Saddamning tahdidlari, keyin Abu Gʻrayb mojarosi koʻrsatadiki, asosiy xavflar „nomaʼlum maʼlumotlar“da — inkor etilgan eʼtiqodlar, farazlar va uyatsiz amaliyotlardir, garchi ular haqida bilmaganday qaramay va ular ijtimoiy qadriyatlarimiz fonini tashkil qiladi". Bunga biz harakat qilishimiz mumkin boʻlgan, lekin bilmagan yoki ifoda eta olmaydigan yashirin bilim tushunchasi bogʻliq.

Nemis sotsiologlari Daase va Kessler (2007) Ramsfeldning siyosiy amaliyotning kognitiv doirasi *biz bilgan, bilmagan va biz bilmaydigan narsalar* oʻrtasidagi munosabat bilan belgilanishi mumkinligini taʼkidlagan asosiy fikrga qoʻshiladilar, ammo Ramsfeld buni eʼtibordan chetda qoldirdi.

Voqea bir nechta kitoblarda xavfni baholashni muhokama qilish uchun ishlatilgan.

Ramsfeld oʻzining 2011-yilgi avtobiografiyasini „ *Maʼlum va nomaʼlum:* Memuar“ deb nomladi. Kitob boshidagi „Muallif eslatmasi“da u oʻz xotiralari nomining manbasini aniq tan oldi va oʻz bayonotining ahamiyatiga oid bir nechta misollarni, jumladan, Vikipediyadagi maqolani keltirdi. *"Nomaʼlum* " — Errol Morrisning 2013-yilda Ramsfeld haqidagi biografik hujjatli filmining nomi. Hujjatli filmda Ramsfild dastlab „nomaʼlum maʼlum narsalar“ ni „siz bilasiz deb oʻylagan narsalaringiz, maʼlum boʻlishicha, bilmaysiz“ deb taʼriflaydi va filmning oxirida u „siz biladigan, bilmaydigan narsalar“ deb taʼriflaydi".

Bundan tashqari, sharh Foot in Mouth mukofotiga sazovor boʻldi .

## Analitik fanlar
"Maʻlum nomaʻlumlar" atamasi analitik kimyo yondashuvlaridan, xususan, massa spektrometriyasidan foydalangan holda kimyoviy moddalarni aniqlashda qoʻllanadi. Koʻpgina hollarda, eksperimentda aniqlangan tergovchiga nomaʼlum narsa aslida kimyoviy adabiyotlarda, maʼlumot bazasida yoki Internet-resursda maʼlum. Ushbu turdagi birikmalar „maʼlum nomaʼlumlar“ deb ataladi. Bu atama dastlab Little va boshqalar tomonidan kiritilgan va oʻshandan beri adabiyotda umumiy yondashuv sifatida bir necha bor xabar bergan.
 

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*