open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tabuk viloyati

**Tabuk** ( *Minṭaqat Tabūk*) – Saudiya Arabistonining shimoli-gʻarbiy sohilida joylashgan boʻlib, Qizil dengiz orqali Misrga tutash viloyat. Maydoni – 146 072 &nbsp;km2, aholisi 910 030 kishi (2017). Markazi – Tabuk. Amir 1987-yildan Fahd bin Sulton. Soʻnggi yillarda Saudiya hukumatining provinsiyadagi futuristik Neom City loyihasi tufayli viloyat ommaviy axborot vositalarining eʼtiboriga tushdi.

## Tarixi

Tabuk viloyatining tarixi bundan 5 ming yil avval boshlangan. Mintaqa Madyan yerlari bilan belgilanadi. Mintaqani 1916/1918-yillardagi arab qoʻzgʻoloni paytida hujumlar markazi boʻlgan Hijoz temir yoʻli kesib oʻtadi.

## Aholisi

## Yirik shaharlari

* Tabuk
* Tayma
* Duba
* Al-Vajh
* Haql
* Umluj
* Al-Bad
* Neom (rejalashtirilgan)
* Amaala (rejalashtirilgan)

## Iqtisodiyot
Tabuk faol savdo markazi boʻlib, Makkaga oʻtadigan ziyoratchilarga xizmat qiladi. Moʻtadil iqlimi tufayli bir nechta sut va parrandachilik fermalari joylashgan. Viloyat asosan zambaklar, statislar va gladiola kabi gullarni Yevropaga eksport qiladi. Ilgari Damashqdan Madinaga Tabuk orqali tor temir yoʻl (1050 mm/3 fut 511⁄32 temir yoʻl) oʻtgan. Temir yoʻl qoldiqlarini Tabukda topish mumkin, bu yerda katta stansiya qurilgan. Shundan soʻng stansiya qayta tiklangan.

## Amirlar roʻyxati
1926-yildan beri viloyat hokimlari quyidagilardir:

* Muhammad ibn Abdulziz Al-Shahl 1926-yildan 1930-yilgacha
* Abdulloh bin Saad 1930-yildan 1931-yilgacha
* Abdulloh bin Saad bin Abdul Mohsen Al-Sudairiy 1931-yildan 1935-yilgacha
* Saud bin Hizlol bin Nosir Al-Saud 1936-yildan 1937-yilgacha
* Musaed Saud bin Abdulloh bin Abdulaziz Al-Saud 1938-yildan 1950-yilgacha
* Sulaymon bin Muhammad bin Sulton Al-Sulton 1950-yildan 1950-yilgacha
* Abdul Rahmon bin Muhammad 1950-yildan 1951-yilgacha
* Xolid bin Ahmad bin Muhammad Al-Sudairiy 1951-yildan 1955-yilgacha
* Musaad bin Ahmad bin Muhammad Al-Sudairiy 1955-yildan 1972-yilgacha
* Sulaymon bin Turkiy bin Sulaymon Al-Sudairiy 1972-yildan 1980-yilgacha
* Abdul Majid bin Abdulaziz Al-Saud 1980-yildan 1986-yilgacha
* Mamduh bin Abdulaziz Al Saud 1986-yildan 1987-yilgacha
* Fahd bin Sulton Al-Saud, 1987-yildan hozirgi kungacha

## Diqqatga sazovor joylari

* Tabuk qal’asi
* Qushlar bogʻi
* Shahzoda Fahad bin Sulton bogʻi
## Manbalar

## Havolalar
* The-Saudi.net, Tabuk saytida
* Tabukdagi Saudiya Arabistoni axborot resursi, rasmlar bilan
Honduras davlat madhiyasi

**„Honduras milliy madhiyasi“** () 1915-yilda prezidentning 42-farmoni bilan qabul qilingan. Qoʻshiq matni Augusto Constantino Coello tomonidan yozilgan, musiqasi esa Carlos Hartling tomonidan yozilgan.

## Tarixi
1821- va 1915-yillarda Ispaniyadan mustaqillikka erishgan vaqt oraligʻida Hondurasning rasmiy milliy madhiyasi yoʻq edi va „La Granadera“ (Romulo E. Duron tomonidan), „El Himno Marcial“, „Un Salva Hondureño“ (nomaʼlum) kabi turli norasmiy madhiyalardan foydalangan.

Madhiya 1915-yil 13-noyabrda Prezident Alberto de Jesús Membreño tomonidan 42-sonli farmoni bilan rasmiylashtirildi. 1916-yil 15-yanvardagi 4-529-sonli gazetada chop etilgan va 34-sonli farmon bilan tasdiqlangan. 

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* Honduras: ''Himno Nacional de Honduras'' — Audio of the national anthem of Honduras, with information and lyrics (archive link)
Najron viloyati

**Najron** ( *Najrān*) — Saudiya Arabistonining mintaqasi boʻlib, mamlakat janubida Yaman bilan chegarada joylashgan. Maydoni - 149,511 km². Markazi — Najron.

Najronda kuchli Yam qabilasi istiqomat qiladi, Mishaal bin Abdulloh 2009-yildan 2013-yil 22-dekabrigacha amirlik qilgan. Mishaal bin Saud viloyat amiri lavozimida ham ishlagan va 2008-yilda ishdan olingan. Bu harakat mintaqaning oʻziga xos xususiyatlari bilan chambarchas bogʻliq bo'lgan, chunki mintaqadagi aholining aksariyati sunniylar va shia ismoiliylardir. Viloyatda 400 ming ismoiliy istiqomat qiladi. Mintaqaning hozirgi amiri shahzoda Jiluviy bin Abdulaziz Al-Sauddir.
## Manbalar

## Havolalar
* Ajoyib Arabistonning Najron viloyati boʻylab sayohat: fotosuratlar va marshrutlar va sayohat sayti
Gvineya davlat madhiyasi

**"Liberté"** — Gvineya davlat madhiyasi. 1958-yilda mustaqillikka erishgandan soʻng qabul qilingan, u Fodéba Keïta tomonidan aranjirovka qilingan va Korofo Moussa tomonidan 19-asrda Fouta Djallon qiroli Alpha Yayo Diallo uchun yaratilgan Maninka maqtov qoʻshigʻining ohangiga asoslangan holda yaratilgan.

## Tarix

### Korofo Moussa musiqasi
Madhiya musiqasi 1800-yillarning oxirlarida Fouta Djallon, Alpha Yaya Diallo (yoki Alfa Yaya)dagi Labe qiroli uchun yaratilgan maqtov qoʻshigʻidan olingan. 

### Zamonaviy madhiya
1958-yilda mustaqillikka erishgach, Korofo Moussa qoʻshigʻi soʻzlari qayta ishlanib, rassom, xoreograf va siyosatchi Fodéba Keïta va Jean Cellier tomonidan fransuz tilidagi versiyasi yozilgan. 

## Manbalar

## Havolalar
* Guinea: ''Liberté'' — Audio of the national anthem of Guinea, with information and lyrics
Vengriya davlat madhiyasi

**"Milliy madhiya"** (vengriya talaffuzi: [ˈhɪmnʊs]; lit. „Himn“ yoki „Gimna“) — Vengriya milliy madhiyasi. Qoʻshiq matni 1823-yilda taniqli shoir Ferens Kölcsey tomonidan yozilgan va uning rasmiy musiqasi 1844-yilda romantik bastakor Ferenc Erkel tomonidan yaratilgan.

„Himnusz“ qoʻshigʻi soʻzlari Isten, áldd meg a magyart (tinglang (yordam · maʼlumot)) soʻzlari bilan boshlanadigan ibodat (inglizcha: „Xudo, vengerlarga baraka ber“) maʼnosini beradi.

## Sarlavha
Asl qoʻlyozmadagi sarlavha „Himnus“ — lotincha soʻz boʻlib, „madhiya qoʻshigʻi“ degan maʼnoni anglatadi va ingliz tilidan boshqa tillarda masalan, fransuz yoki nemis tilida ham „madhiya“ maʼnosida keng qoʻllanadi.

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* Hungary: ''Himnusz'' — Audio of the national anthem of Hungary, with information and lyrics (archive link)
* National and historical symbols of Hungary  has a page about the anthem, featuring a vocal sound file.
* Sheet Music is available at the Hungarian Electronic Library website.
* Hungarian Anthem on Music Keyboard 2.4
Fototerapiya(art-terapiya)

**Fototerapiya** -Art-terapiya usullaridan biridir.
Ushbu atama fotosuratni terapevtik va korreksion maqsadda qoʻllash, uni psixologik muammolarni hal qilish uchun ishlatish, shuningdek shaxsni rivojlantirish va uygʻunlashtirish bilan bogʻliq psixotexnika toʻplamini anglatadi. Fototerapiya Art-terapiyaning nisbatan yangi turi boʻlib, uni qoʻllash 1970-yillarda AQSh va Kanadada boshlangan.

Fototerapiya tayyor fotosuratlar bilan ishlashni ham, asl mualliflik rasmlarini yaratishni ham oʻz ichiga olishi mumkin. Shunday qilib, fototerapiyaning asosiy mazmuni mijozning fotografik tasvirlarni yaratishi yoki idrok etishi boʻlib, ularni muhokama qilish va turli xil ijodiy faoliyat turlari bilan toʻldiriladi. Bu hikoyalar yozish, qoʻshimcha vizual texnika va usullardan foydalanish (rasm chizish, kolleksiya qilish, fonga tayyor rasmlarni oʻrnatish, fotosuratlardan raqamlar yasash va ular bilan keyingi oʻyin, sahna koʻrinishi va kostyumlar va boʻyanish bilan ishlash, harakat va raqs, badiiy tavsiflar va boshqalar) boʻlishi mumkin.

## Fototerapiya usullari

* Kamera yordamida mijoz tomonidan topilgan yoki yaratilgan fotosuratlar, jurnallarda, Internetda, postkartalarda va hokazolarda odamlarning rasmlari toʻplami;
* Mijozning boshqa odamlar tomonidan olingan fotosuratlari, bu yerda mijoz maxsus suratga tushadi yoki oʻz-oʻzidan olingan rasmlar;
* Avtoportretlar-mijoz tom maʼnoda yoki metafora bilan suratga olish jarayonini toʻliq nazorat qilganda, mijoz tomonidan olingan har qanday fotosuratlar;
* Oilaviy albomlar va boshqa biografik fotosuratlar toʻplamlari — mijozning oilaviy fotosuratlari yoki albomlarda saqlanadigan yoki hikoyalarda erkin tashkil etilgan oilaviy rasmlar — muzlatgichlarning devorlari yoki eshiklaridagi fotosuratlar, hamyonlarda yoki ish stoli foto ramkalarida, kompyuterda yoki oilaviy saytlarda. Ushbu fotosuratlarning barchasi shaxsiy hayotiy hikoyani va mijozning oʻtmishini hujjatlashtirish uchun yigʻiladi va individual suratlardan farqli oʻlaroq, bunday albomlar oʻz hayotlarini davom ettiradi;
* Tasvirning maʼnosi asosan tomoshabin tomonidan idrok jarayonida shakllantirilgan fenomenologik haqiqatdan kelib chiqadigan „foto proektsiyalar“ texnikasi. Biror kishi tomonidan qabul qilingan har qanday fotosurat uning ichki haqiqat xaritasidan chiqadigan reaktsiyalarni keltirib chiqaradi va odamlar koʻrgan narsalariga qanday ahamiyat berishini aniqlaydi. Shu sababli, ushbu uslub maʼlum bir fotosurat turi bilan bogʻliq emas, balki fotosurat va tomoshabin (yoki muallif) oʻrtasidagi unchalik aniq boʻlmagan chegaraga qaratilgan boʻlib, unda har bir kishi koʻrgan narsalariga oʻziga xos munosabatni shakllantiradi.

## Manbalar
42 Dugg

**Dion Marquise Hayes** (1995-yil 25-noyabrda tugʻilgan) — professional ravishda **42 Dugg** nomi bilan tanilgan amerikalik reper. U Interscope Records bilan birgalikda Lil Baby va Yo Gottining leybli „4 Pockets Full“ (4PF) va „Collective Music Group“ (CMG) bilan hamkorlik shartnomasini imzolangan. U Lil Baby bilan hamkorligi „Grace“ va „We Paid“ qoʻshiqlari bilan mashhur boʻlib, ikkinchisi Billboard Hot 100 roʻyxatida uning birinchi Top 10 taligiga kirdi. Uning ikkinchi mixteypi „Young & Turnt 2“ olqishlarga sazovor boʻldi va Billboard 200da debyutini belgiladi. Uning toʻrtinchi miksteypi „Free Dem Boyz“ 2021-yilda chiqdi va Billboard 200 roʻyxatida 8-oʻrinni egalladi.

## Yoshligi

**Hayes** 1995-yil 25-noyabrda tug‘ilgan va Michigan shtatining Detroit shahrining Uittier avenyu va Ueybern ko‘chasi yaqinida o‘sgan. Dugg nomidagi „42“ raqami Hustle Boys deb nomlanuvchi mahalliy „Crips LC“ toʻplamiga tegishlidir. U 15 yoshida avtomashinani oʻgʻirlagani uchun hibsga olindi va 4 yilga qamoq jazosiga hukm qilindi, keyinchalik, qamoqdagi mahbus bilan janjal uning qamoq muddatini jami 6 yilga uzaytirdi. U ikki marta bir oyni karserda o‘tkazdi. Shu vaqtlarda u lirik mavzuga qoʻl urdi va 22 yoshida ozod qilindi. U 2017-yilda reper Lil Baby bilan tanishgan. U Yo Gotti va Jeezyni tinglab katta boʻlgan.

## Faoliyati

Hayes birinchi boʻlib „The Streets“ va „STFU“ treklari orqali ommani qiziqishini uygʻotdi. Lil Baby bilan singl yaratganidan soʻng, u Interscope Records bilan birgalikda Lil Babyʼs 4 Pockets Full (4PF) va Yo Gotti 's Collective Music Group (CMG) bilan shartnoma imzoladi. 42 Dugg 2020-yil fevral oyida Lil Babyning „Grace“ trekida ishtirok etdi va *Billboard Hot 100* roʻyxatida 48-oʻrinni egallaganida butun mamlakat eʼtiborini tortdi. U, shuningdek, 2020-yilning may oyida Lil Babyning „We Paid“ trekida ishtirok etdi va Billboard Hot 100 roʻyxatida 10-oʻrinni egalladi. Bu uning „Young & Turnt 2“ miksteypining sotuvini oshirib, Billboard 200 roʻyxatida 58-oʻrinni va Billboardning Mustaqil albomlar chartida oltinchi oʻrinni egalladi. Hayes Marshmello, Lil Keed, Meek Mill, Blac Youngsta, Big Sean, TI, Kaash Peige, Tory Lanezva Latto kabi boshqa reperlar uchun qoʻshiqlarda birga kuylab, muvaffaqiyatga erishdi.

## Musiqiy uslubi

42 Dugg odatda oʻz musiqasida xira vokal sabab auto-tune uslubidan foydalanadi. Uning hushtagi 2020-yilgi „Young and Turnt Vol 2“ miksteypidagi deyarli har bir qoʻshiqni boshlaydigan oʻziga xos ovozi sifatida qayd etilgan.

## Diskografiya

### Mixteyplar

## Manbalar
Tom McMillen

**Charlz Tomas „Tom“ McMillen** (; tugʻ. 1952-yil 26-may, Elmayra, Shimang, Nyu-York, AQSh) – Milliy Basketbol Assotsiatsiyasi (NBA)dagi amerikalik professional basketbolchi (1986-yilgacha), siyosatchi, „Demokratik partiya“ kongressmeni (shtat vakili) Merylend shtatining 4-kongress okrugi (1987-yil 3-yanvardan 1993-yil 3-yanvargacha).

2011-yil 22-martda Charlz yangi tashkil etilgan Prezident jamgʻarmasining Sport, jismoniy tarbiya va sogʻlom ovqatlanish masalalari boʻyicha direktorlar kengashi raisi etib tayinlandi.

U „Knight Foundation“ kollegial atletika komissiyasida ishlagan va u yerda taʼlim muassasalarida sport tadbirlari sohasidagi qonunbuzarliklar bilan shugʻullangan.

Charlz „Chegaradan tashqari“ kitobining muallifi boʻlib, unda u sportning axloqqa nosogʻlom taʼsiriga tanqidiy nuqtai nazardan qaragan.

## Basketbol
Siyosatga kirishdan oldin, Mcmillen har bir darajadagi basketbol yulduzi edi. U maktabda musobaqalarda qatnasha boshladi. Lefti Drisell Merilend universitetidagi dastlabki murabbiylik faoliyati davomida eng yaxshi murabbiy boʻlgan. Drisell oʻzining raqibi, yana bir mashhur murabbiy, Shimoliy Karolina universiteti basketbol murabbiyi Din Smitdan oldinda edi, u ham Tomni oʻz safida boʻlishni xohlagan. Mcmillen 1972-yilda Munchendagi XX Yozgi Olimpiya oʻyinlarida bahsli SSSR terma jamoasi finalida magʻlub boʻlgan AQSh Olimpiya terma jamoasi aʼzosi edi.

McMillen Merilend universitetida kimyo boʻyicha bakalavr darajasini oldi. 1974-yilda universitetni tugatgandan soʻng, u Buffalo Braves tomonidan 1974 -yilgi Milliy Basketbol Assotsiatsiyasi (NBA) loyihasining birinchi bosqichida va Virginia Skvayrlar tomonidan 1974-yilda ABA loyihasining birinchi bosqichida tuzilgan Tom Buffalo Braves bilan shartnoma imzolashga qaror qildi, lekin oʻzining debyut mavsumini Italiyada Sinudin Bolonya bilan oʻtkazdi. Tom McMillen oʻn bir yil davomida NBAda oʻynadi, shu vaqt ichida u toʻrtta klubda oʻynashga muvaffaq boʻldi: Braves, Nyu-York Niks, Atlanta Hawks va Vashington Bullets. 1986-yilda u siyosiy faoliyat bilan shugʻullanish uchun sportni tark etdi.

## Kongress
Tom Mcmillen 1987-yil 3-yanvardan 1993-yil 3-yanvargacha vakillik qilgan Merilend shtatining 4-kongress okrugidan „Demokratik partiya“dan AQSh Kongressiga deputat etib saylangan. 1992-yilda 4-okrug Adliya boshqarmasi tomonidan asosan qora tanli tuman sifatida belgilangan. Makmillenning Kroftondagi uyi shtatning sharqiy qirgʻoqlarini qamrab olgan 1-kongress okrugiga biriktirilgan va respublikachi kongressmen Ueyn Gilchrest vakili edi. McMillen Baltimor va Vashington yaqinidagi urbanizatsiyalashgan hududlarda juda yaxshi ishlagan boʻlsa-da, bu ovozlar Sharqiy Shor hududlarida ustunlikka ega boʻlgan Gilchrestni magʻlub etish uchun yetarli emas edi. Makmillen 1993-yil yanvar oyida Kongressni tark etdi.

## Shaxsiy hayot

* Xotini – Judit Niemer, reanimatolog.

## Manbalar
Arthur Schawlow

**Arthur Leonard Schawlow** (; 1921 - yil 5-may, Nyu-York, AQSh —  1999 - yil 28-aprel, Kaliforniya, AQSh) —  amerikalik fizik, fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori (1981).

## Hayoti
Arthur Schawlow 1921-yilda Vernon togʻida tugʻilgan, Sashi Leonard Schawlow va Helen Meysonning (1890—1972) oʻgʻli. Otasi Rigadan (oʻsha paytda Livoniya viloyati, 1916) yahudiy muhojir, onasi kanadalik protestant. Uning Rozmari ismli opasi bor edi (1919—2004).

1924-yilda oila Torontodagi onasining ota-onasinikiga koʻchib oʻtdi.  Arthur Toronto universitetini tugatgan (1942). Avvalo 1949—1951-yillarda Bell laboratoriyasida ishlagan. Soʻngra, 1951—1961-yillarda esa Kolumbiya universitetida oʻz faoliyatini boshlagan. 1961—1991-yillarda u Stenford universiteti professori. 1951-yilda Arthur Schawlow hamkasbi Charlz Taunesning singlisi Aureliya Taunesga uylandi.

Ishlar mikrotoʻlqinli va optik spektroskopiya, kvant elektronika, lazer spektroskopiyasi bilan bogʻliq. 1958-yilda Taunson bilan birga lazer bilan ishlash printsipini va Aleksandr Proxorov va  Dikdan mustaqil ravishda Fabry-Perot interferometrini infraqizil va yorugʻlik diapazonlarida lazerlarda rezonator sifatida ishlatish gʻoyasini taklif qildi. 1959-yilda u lazerning ishchi moddasi sifatida sunʼiy yoqut kristalidan foydalanish gʻoyasini ilgari surdi. Soʻng,  lazer kristallari ustida ishladi va lazer spektroskopiyasining boshlanishini belgiladi (1960—1961).

1970-yillardan boshlab yuqori aniqlikdagi chiziqli boʻlmagan lazer spektroskopiyasi boʻyicha asosiy tadqiqotlar. 1974-yilda Nicolaas Blombergendan mustaqil ravishda u birinchi boʻlib tor ikki fotonli rezonanslarni eksperimental ravishda kuzatdi, bu esa ikki fotonli Dopplersiz spektroskopiyaning rivojlanishiga olib keldi. 1975-yilda u zarrachalarni ultra past haroratgacha radiatsion sovutish imkoniyatini koʻrib chiqdi. Arthur Schawlow ultra yuqori aniqlikdagi lazer spektroskopiyasining bir qator usullarini taklif qildi, xususan, Doppler ichidagi ikki fotonli optogalvanik spektroskopiya (1979), polarizatsiya-intermodulyatsiya usuli (1981) va boshqalar.

## Mukofotlar va eʼtirof

* 1962-yil - Styuart Ballantyne medali 
* 1964-yil - Morris Libman mukofoti
* 1970-yil - Rixtmyer xotira mukofoti
* 1976-yil - Frederik Ayves medali
* 1977-yil - Markoni mukofoti
* 1981-yil - fizika boʻyicha Nobel mukofoti Nikolas Blombergen bilan birgalikda „lazer spektroskopiyasini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun“
* 1991-yil - AQSh milliy fan medali.

AQSH Milliy Fanlar Akademiyasi aʼzosi (1970). Amerika fizika jamiyati prezidenti (1981), Amerika optik jamiyati prezidenti (1975). Amerika fizika jamiyatining lazer fizikasi boʻyicha Arthur Schawlow mukofoti va Amerika lazer institutining Arthur Schawlow mukofoti uning sharafiga nomlangan.

## Manbalar
WikiOromgoh

*Loyiha sahfasini koʻrish uchun , ,  va  sahifalariga oʻting*

**WikiOromgoh** – Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi tomonidan „WikiStipendiya“ marafoni doirasida oʻtkazilgan tadbir boʻlib, u bir hafta davomida Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanidagi Yoshlar ishlari agentligiga qarashli oromgohda oʻtkazilgan. 
## Eʼlon qilinishi
2022-yil 19-iyul kuni Oʻzbekiston yoshlar ishlari agentligi direktori Alisher Sadullayev oʻzining telegram ijtimoiy tarmogʻidagi kanalida «WikiStipendiya» marafoni doirasida oʻtkaziladigan Wikioromgoh loyihasi haqida eʼlon qiladi va quyidagicha xabar qoldiradi: 

## Saralash
Yuqorida keltirilgan shartlarni bajargan foydalanuvchilar saralab olindi va guruhlarga boʻlindi.

## Tashkilotchilar

Ushbu loyihani amalga oshirishda Oʻzbekiston Yoshlar
ishlari agentligi
bosh tashkilotchi vazifasini bajardi. Shuningdek, unga hamkorlikda AOKA, RYIK va Oʻzbek tilida soʻzlashuvchi vikimediachilar foydalanuvchi guruhi koʻmaklashishdi.

## Oromgoh haqida

Yoshlar oromgohi Toshkent shahridan 110 km uzoqlikda Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Oromgoh togʻ yonbagʻrida joylashgan boʻlib, maydoni 10 gektardan oshiq. Oromgohda 10 dan oshiq yotoqxona, oshxona, yozgi basseyn, amfiteatr, basketbol, futbol maydonlari, trenajyor zallari mavjud.

## Tadbirlar
### YIAdagi uchrashuv

### Ochilish marosimi
### Mahorat darslari
Oʻzbek tilidagi vikipediya administratorlari Nodir Atayev, Mirzoulugʻbek Karimov, Aziz Sharipov, Jamshid Nurqulov, Umar Rahimov, Nikolay Artemovlar guruhlarga boʻlingan holda vikipediyaning yangi foydalanuvchilariga mahorat darslari oʻtib berishdi.

### Zakovat
### WikiMehmonlar
Ushbu loyiha doirasida oromgohga taniqli ijodkorlar, blogerlar, ishbilarmonlar tashrif buyurib, oromgoh ishtirokchilari bilan bilan uchrashuvlar tashkil qilindi. Ular quyidagilar:
* Ulugʻbek Ismatov – Loyihalar boshqaruvi markazi rahbari;
* Saida Rashidova – yozuvchi, Oʻzbek tili maktabi asoschisi;
* Shuhrat Daryo – xonanda, "Nihol" mukofoti sovrindori;
* Iroda Karimova – "Puma" shirkati xodimi (Zoom orqali);
* Shahnoza Soatova – Bloger, Adliya vazirining davlat tili va maʼnaviyat masalalari boʻyicha maslahatchisi.

### Erishilgan natijalar

Ushbu loyiha doirasida Oʻzbekistonning turli burchagidan oromgohga kelgan 150 nafar foydalanuvchi qatnashdi. Ular Oʻzbekcha Vikipediyaga 2-avgust soat 00:00 dan 6-avgust 18:00 ga qadar jami 8726 ta yangi maqola yozib kiritishdi. Shulardan 7509 tasi, yaʼni 87,3 foizi oromgoh ishtirokchilari tomonidan yozildi va oʻzbekcha Vikipediya barcha tillardagi Vikipediyalar orasida gruzin va norveg tillaridan oʻtib, 57-pogʻonadan 55-pogʻonaga koʻtarildi.

### Yopilish marosimi
Yopilish marosimi oromgoh hududidagi amfiteatrda boʻlib oʻtdi. Unda guruhlar oʻz chiqishlari bilan qatnashishdi.
### Gʻoliblarni taqdirlash
Yopilish marosimining soʻnggi qismida taqdirlash marosimi ham boʻlib oʻtdi. Unda har bir guruhdan eng koʻp maqola yozgan ishtirokchilarga sovgʻa sifatida notbuklar topshirildi.

## Galereya
## Manbalar
Islandiya davlat madhiyasi

**Lofsöngur** (islandcha talaffuzi: ​[ˈlɔvˌsœiŋkʏr̥], lit. „Himn“), shuningdek, „**Ó Guð vors lands**“ nomi bilan ham tanilgan (talaffuzi [ouː ˈkvʏð ˈvɔr̥] of Our „Land“; English:ˈOlan"), Islandiyaning davlat madhiyasi. Musiqani Sveinbjörn Sveinbjörnsson bastalagan boʻlsa, soʻzlarga Matthías Jochumsson mualliflik qilgan. 1944-yilda mamlakat Daniya bilan shaxsiy ittifoqni tugatish va respublika boʻlish uchun ovoz berganida, davlat madhiyasi sifatida qabul qilingan.

Madhiya qoʻshigʻi aytish juda qiyinligi bilan mashhur va uning kuchli diniy mavzusi zamonaviy Islandiyada tortishuvlarga sabab boʻlgan.

## Tarix

19-asrning oxirlarida Islandiyada musiqa rivojlanib, gullab-yashnadi. 

## Matn
Islandiya milliy madhiyasi uch baytdan iborat boʻlsa-da, faqat birinchisi muntazam kuylanadi.

## Manbalar

## Havolalar
Al-Qassim viloyati

**Al-Qassim viloyati** (), **Qassim viloyati** shakli ham qoʻllanadi va rasmiy ravishda **Al-Qassim viloyati amirligi** Saudiya Arabistonining 13 viloyatidan biri. Mamlakatning markazida Arabiston yarim orolining geografik markaziga yaqin hududda joylashgan boʻlib, aholisi 1,370,727 kishi va maydoni 58,046&nbsp;km² ni tashkil etadi. Mamlakatning qishloq xoʻjaligi aktivlari uchun „oziq-ovqat savati“ ekanligi maʼlum.

Al-Qassim Saudiya Arabistonida mahalliy qashshoqlik chegarasidan pastda yashaydigan aholining eng past ulushiga ega. Mamlakatda Jizandan keyin yettinchi va aholi zichligi boʻyicha beshinchi mintaqadir. 400 dan ortiq shahar, qishloq va badaviy aholi punktlari mavjud boʻlib, ulardan oʻntasi muhofaza oʻlaroq tan olingan. Markazi Burayda shahri boʻlib, unda mintaqa umumiy aholisining taxminan 60% istiqomat qiladi. Viloyat amiri 1992-yildan 2015-yil 29-yanvarigacha shahzoda Faysal bin Bandar boʻlib, uning oʻrniga shahzoda Faysal bin Mishaal kelgan.
## Manbalar

## Havolalar
Falkenstein qal’asi (Niederfalkenstein)

**Niederfalkenstein qal’asi**- Avstriyaning Karintiya shahridagi Obervellach yaqinidagi oʻrta asr qal’asi. Bu yirik Falkenshteyn istehkom majmuasining bir qismidir; Oberfalkenshteynning asosiy qal’asi bugungi kunda xaroba boʻlsa, asosiy bino qismi saqlanib qolgan.

## Manzil

Bino Obervellachdan sharqdagi Möll vodiysiga qaragan Xohe Tauern togʻ tizmasining janubi-gʻarbiy yon bagʻirlarida toshli tuynukda qurilgan. Niderfalkenshteyn dengiz sathidan 843 metr yuqorida joylashgan.

Qal’a yonidagi vodiydan 1909-yilda ochilgan Tauern temir yoʻl liniyasi dastlab 67 metr yuqorilikda uzun tunneldan oʻtgan. 1971-yildan 1973-yilgacha amalga oshirilgan ikki izli kengaytirish jarayonida temir yoʻl tunneli keng ark koʻprigi bilan almashtirildi, hozirgi Falkenshteyn koʻprigi Ober va Niderfalkenshteyn oʻrtasidan oʻtadi, uzunligi 396 metr boʻlib, Avstriyadagi eng uzun koʻpriklardan biri.

Oberfalkenshteyn xarobalari *Bergfrid* qoʻrgʻonini oʻz ichiga oladi, uning atrofidagi xandaklar va Romanesk saroylarining poydevori saqlangan. Muqaddas suvda choʻqintiruvchi Johnga bagʻishlangan ibodatxona birinchi marta 1246-yilda tilga olingan. 1772-yilda esa barokko uslubida sezilarli darajada kengaytirilgan va hozirgacha foydalanilmoqda.

## Tarix

Qal’a birinchi marta 1164-yilgi hujjatda *Valchensteyn* qal’asi sifatida tilga olingan. Bu nom proto-german lahjasida *valhazdan* (chet ellik, notanish; romantizm / kelt tilida soʻzlashuvchi) aholi punkti maʼnosida olingan boʻlishi mumkin. Bu esa Rimning sobiq Teurnia shahrining vorislariga tegishli boʻlib, ular olis vodiyga koʻchib kelgan. Migratsiya davrida Sharqiy Alp togʻlarining 600 ga yaqin slavyan aholisi kelib oʻrnashgan.

Falkenshteynlar sulolasi taxminan 1300-yilda yoʻq boʻlib ketdi, koʻp oʻtmay Goriziya graflari tomonidan bir nechta mahalliy zodagonlarga qoʻshilgan ikkita qal’a, „Yuqori“ va „Quyi“ Falkenshteyn tilga olingan. 1394-yil 24-iyunda graf Genrix VI yuqori qal’ani Avstriyaning Gabsburg gersogi Albert III ga garovga berdi. Nihoyat, u Albertning jiyani imperator Frederik III tomonidan 1460-yilda (Goriziya grafi Ioann II ni Selje graflari merosi uchun mojaroda magʻlub etganidan keyin) egallab olingan. Pastki qal’ani 1462-yilda sotgan karintiyalik ritsar Andreas fon Graben vaqtincha ushlab turdi.

1504-yilda Frederikning oʻgʻli va vorisi imperator Maksimilian I yana qal’ani Zalsburg arxiyepiskopi Matteus Lang fon Velenburgning qaynisi, Apolloniyaning turmush oʻrtogʻi graf Julian Lodronga ijaraga berdi. U 1510-yilda Lodron vafotidan keyin qal’a Apolloniyaning ikkinchi eri Kristof Frankopan tomonidan sotib olingan.

Keyinchalik, qal’ani bir necha zodagonlar egallab olishdi, ular orasida Gabriel fon Salamanka-Ortenburg va Khevenhüller sulolasining avlodlari ham bor edi, binolar bugungi kungacha ancha eskirgan. 1825-yilda avstriyalik alpinist Jozef Kiselak bu yerga tashrif buyurganida, qal’ani asosan vayrona holatda koʻrgan.

1905-yilda qayta tiklangan Unterfalkenshteyn saroyi 1969-yilda oʻgʻirlikdan soʻng yonib ketgan va qayta tiklanishi kerak edi. Bugungi kunga qadar qal’a xususiy mulkdir, ammo yozda qal’aga tashrif buyurib, tomosha qilish mumkin.

## Manbalar
Soulfly

**Soulfly** () —  AQShda tuzilgan heavy metal musiqa guruhi. Guruhga 1997-yil Max Cavalera tomonidan California shtatining Los Angeles shahrida asos solingan. Hozirgi tarkibi Max Cavalera, Zyon Cavalera va Mike Leondan iborat. Guruh shu kungacha oʻn ikkita studiyaviy albom, bitta mini-albom, yigirma uchta singl, bitta video-albom va oʻn ikkita videoklip chiqargan. Soulflyning ilk albomi boʻlmish *[[Soulfly (albom)|Soulfly]]* 1998-yilning 21-aprelida chiqarilgan. Albom Amerika ovoz yozish sanoati assotsiatsiyasi () tomonidan „oltin“ sertifikati bilan taqdirlangan. Guruhning eng oxirgi chiqargan albomi *Totem* boʻlib, ushbu albom 2022-yilning 5-avgustida eʼlon qilingan. Guruh qoʻshiqlari matnlari avvalboshda siyosiy va diniy mavzularga oid mazmunda boʻlgan boʻlsa, keyinchalik urush, zoʻravonlik, qullik, nafrat va qahrga oid mavzularni ham qamrab olgan.
## Diskografiyasi
* *[[Soulfly (albom)|Soulfly]]* (1998)
* *[[Primitive]]* (2000)
* *[[3 (albom)|3]]* (2002)
* *[[Prophecy]]* (2004)
* *[[Dark Ages]]* (2005)
* *[[Conquer]]* (2008)
* *[[Omen]]* (2010)
* *[[Enslaved]]* (2012)
* *[[Savages]]* (2013)
* *[[Archangel]]* (2015)
* *[[Ritual]]* (2018)
* *[[Totem]]* (2022)

## Manbalar

## Havolalar

*
Indoneziya davat madhiyasi

„**Indonesia Raya**“ („Buyuk Indoneziya“) — Indoneziyaning davlat madhiyasi. 1945-yil 17-avgustda Indoneziya mustaqilligi eʼlon qilinganidan beri davlat madhiyasi boʻlib kelgan. Qoʻshiq 1928-yil 28-oktabrda Bataviyada boʻlib oʻtgan Indoneziya yoshlari kongressida uning bastakori Wage Rudolf Supratman tomonidan taqdim etilgan. 

Gollandiyalik bastakor Jozef Cleber 1950-yilda filarmonik orkestr uchun kuyning aranjirovkasini yaratgan. Bu aranjirovka keng tarqalgan.

## Huquqiy asos
Indoneziya Respublikasi Konstitutsiyasining XV bobi, 36B moddasida nazarda tutilganidek, „Indonesia Raya“ Indoneziyaning davlat madhiyasidir Bundan tashqari, 1958-yilgi Davlat gazetasining № 1-soniga muvofiq. 44, Buyuk Indoneziyaning faqat birinchi bandi milliy madhiya vazifasini bajaradi.

## Matn
„Indonesia Raya“ madhiyasining boshqa tillarga rasmiy tarjimasi yoʻq. 1953-yil 28-oktyabrda, madhiyaning 25 yilligi munosabati bilan Harian Umum har kuni qoʻshiqning ingliz, nemis va golland tillariga tarjimalarini nashr etdi. Axborot vazirligi tomonidan chiqarilgan byulletenda bu tarjimalardan foydalanilgan. Biroq hozirda tarjimalar nashr etilmaydi.

## Manbalar

## Havolalar
* Official version of the National anthem of Indonesia
* Download National Anthem of Indonesia 2017 Rendition by GBN National Youth Orchestra & Choir, .mp3 or .wav 
* Download Partiture / Musical Notation Sheet of INDONESIA RAYA 2017 Rendition, .pdf 
* Streaming audio, lyrics and information for and about 'Indonesia Rayaʼ
* Music Video — An Amazing HD Version of Indonesian National Anthem, hosted on YouTube
* Indonesia Raya 1945 — A World War II era reel that shows the full length song, also hosted on YouTube
* Indonesia Raya during the Commemoration of the Anniversary of the Indonesian Armed Forces
* Indonesia Buyers Data
Iroq davlat madhiyasi

„**Mawṭinī**“ (arab. mwṭny, lit. „Mening Vatanim“) — Iroqning milliy madhiyasi, 2004-yilda qabul qilingan.

Madhiya ilgari 1930-yillarning oxiridan Falastin arablari qoʻzgʻolonidan 1996-yilgacha, mamlakat rasmiy davlat madhiyasini qabul qilgan vaqtgacha Falastinning norasmiy madhiyasi sifatida xizmat qilgan. 

## Tarix

Madhiya falastinlik shoir ʾIbrāhīm Ṭūqān tomonidan yozilgan mashhur sheʼrdir. 1934-yil va livanlik bastakor Muḥammid Flayfil tomonidan bastalangan. U Falastinning de-fakto milliy madhiyasi boʻlib xizmat qilgan va 1996-yilda rasman „Fidā'ī“ bilan almashtirilgan.

2003-yilda Iroqning Baʼs rejimi agʻdarilganidan soʻng, 1950-yillarning oxiri va 1960-yillarning boshlarida Iroq milliy madhiyasi sifatida ishlatilgan eski „Mawtini“ qaytarib tiklandi va vaqtinchalik milliy madhiya bilan almashtirildi.

## Matn

## Manbalar
Tarinkot jangi

**Tarinkot jangi** 2001-yilda Afgʻonistondagi urush paytida boʻlib oʻtgan. Bu urush Afgʻonistonning janubida joylashgan Tarinkot shahrida boʻlib oʻtgan. 2001-yil 14-noyabrda ODA 574 va Hamid Karzay 4 MH-60K vertolyotlari orqali oz sonli partizanlar bilan Uruzgan viloyatiga kiritildi Karzay kuchlarining yaqinlashishiga javoban Tarinkot shahri aholisi isyon koʻtarib, oʻzlarining Tolibon maʼmurlarini quvib chiqarishdi. Karzay shahar oqsoqollari bilan uchrashish uchun Tarinkotga bordi. U yerdaligida, Tolibon Tarinkotni qaytarib olish uchun 500 kishilik qoʻshinni toʻpladi. Karzayning kichik kuchlari va AQSh armiyasining ODA 574 maxsus kuchlari va ularning AQSh havo kuchlarining jangovar nazoratchisi, texnik serjant Aleks Yoshimoto boshchiligidagi Amerika kontingenti ularning oldinga siljishini toʻsish uchun shahar oldiga joylashtirildi. Yoshimoto tomonidan boshqariladigan havo kuchlari yordamiga tayangan holda, Amerika/Afgʻon kuchlari Tolibon harakatini toʻxtatib, ularni shahardan haydab chiqarishga muvaffaq boʻldi. Tarinkot jangida 300 dan ortiq askar qurbon boʻldi. ularning Shimoliy Alyans va AQSh ittifoqidagi tomondan 20 kishi, Tolibon tomonda esa 300 dan ortiq jangari halok boʻldi.

Tolibonning Tarinkotdagi magʻlubiyati Karzay uchun muhim gʻalaba boʻldi, u gʻalabadan foydalanib, oʻzining yangi tashkil topgan partizan guruhiga koʻproq odamlarni jalb qildi. Uning kuchi kattalashib, 800 ga yaqin kishiga yetadi. 30-noyabr kuni ular Tarinkotni tark etib, Qandahor tomon yurishni boshladilar.

Erik Blehm tomonidan yozilgan „*The Only Thing Worth Dying For (*Oʻlishga ''arziydigan yagona narsa“'') asarida Erik Blehm tomonidan AQSh armiyasining maxsus kuchlari boʻlinmasi boʻlgan Alpha 574 operativ otryadining tajribalari haqida hikoya qilingan.

## Manbalar
Otasuv (Boydali biy qishloq okrugi)

**Otasuv** – Qozogʻiston Respublikasi, Ulitov viloyati, Yangiorqa tumani, Boydali biy qishloq okrugining maʼmuriy markazi.

## Geografik joylashuvi
Tuman markazi Yangiorqa qishlogʻidan 17 km uzoqlikda, janubi-gʻarbiy qismida joylashgan.

## Aholisi
1999-yil aholisi 1037 kishini (605 nafari erkaklar va 432 nafari ayollar) tashkil qilgan boʻlsa, 2009-yil 887 kishini (461 nafari erkaklar va 426 nafari ayollar) tashkil qildi.

## Manbalar
Irlandiya davlat madhiyasi

**„Amhrán na bhFiann“** (irlandcha talaffuzi: [ˈəuɾˠaːn̪ˠ n̪ˠə ˈvʲiən̪ˠ], tarjimasi „Askar qoʻshigʻi“ deb ataladi) – Irlandiyaning milliy madhiyasidir. Musiqa Peadar Kearney va Patrick Heeney tomonidan yozilgan, Kearneyning asl inglizcha soʻzlari va irland tilidagi tarjimasi, hozir odatda eshitiladigan versiya, Liam Ó Rinn tomonidan yaratilgan. 

Irlandiya Prezidenti rasmiy uchrashuvga kelganida ijro etiladigan Prezident salomi milliy madhiyaning birinchi toʻrtta chizigʻidan soʻng oxirgi beshtasidan iborat.

## Tarix

### Kelib chiqishi
„Amhrán na bhFiann“ matni Patrick Heeney tomonidan yaratilgan. 

## Matn
Qoʻshiq soʻzlari irlandiyalik isyonchilarning qoʻshigʻi boʻlib, u barcha irlandiyaliklarni (ham „Gaels“ va „Pale odamlari“) inglizlarning gegemonligiga barham berish uchun kurashda qatnashishga chaqiradi.

## Manbalar
Sayyd Alma Kalay jangi

**Sayyd Alma Kalay jangi** Amerika Qoʻshma Shtatlarining Afgʻonistonga bostirib kirishi paytida (2001-yilning 4-dekabr kuni) Afgʻonistonning Sayyd Alma Kalay shahrining Argʻandab daryosi yaqinida boʻlib oʻtgan jangdir. Tolibon Qoʻshma Shtatlar va uning afgʻon ittifoqchilari tomonidan magʻlub boʻlib, Qandahorning qulashi uchun zamin yaratdi. Sayyd Alma Kalay jangida Tolibon jangarilari va Afgʻoniston Islom davlati hamda AQShning ittifoqchi qoʻshinlari birga ishtirok etdi.

## Jang
2001-yil 3-dekabrda Shavali-Kovt janglardan so‘ng, afg‘onlar Tolibon nazorati ostidagi Sayyd Alma Kalay shahriga qaragan tizma cho‘qqisiga chiqqanlarida, toliblar tomonidan pulemyotdan nishonga olishdi va o‘q uzishdi. Afgʻonlar chekinishni boshladilar, shuning uchun kuchli yongʻinga duchor boʻlishiga qaramay, kapitan Jeyson Amerin va uning odamlari oldinga chiqib, dushmanga qarata oʻq uzdilar. Havo jangovar boshqaruvchisi Alan Yoshida tog‘ tog‘ yuqorisida joylashdi va havo hujumlarini boshqarib, Tolibonning uchta pozitsiyasini yo‘q qildi. Jang 4-dekabrda yana davom etdi va Amerin jamoasi nihoyat Tolibonni quvib chiqarib, shahar va koʻprikni nazoratga oldi, Hamid Karzayning odamlari esa tizmani ushlab nazorat qilib turishdi. Jang yengillashgani sababli, armiyaning Uchinchi batalon shtab-kvartirasi rahbarlari vertolyotda Amerina va uning odamlariga dam berish uchun javob berdilar. Bir necha hafta ichida birinchi marta ular Amerikadagi uyidan parvarish paketlari va xatlarni olishdi. Shundan keyin Tolibon Qandahor viloyatida ularni rasman taslim qilishni rejalashtirgan. Chunki Qandahor Tolibon harakati paydo boʻlgan va uning kuch bazasi joylashgan hudud boʻlgan, shuning uchun ittifoq tomonidan Qandahorni qoʻlga kiritish qiyin boʻladi deb taxmin qilingan.

## Manbalar
Sk8er Boi

„**Sk8er Boi**“ („Skater Boy“ soʻzlarining oʻzgartirib yozilgani; ) — kanadalik xonanda Avril Lavigne ijro etgan qoʻshiq. 2002-yilda Lavignening „Let Go“ nomli studiyaviy albomining ikkinchi taronasi oʻlaroq chiqarilgan. Qoʻshiqni Lavigne hamda „The Matrix“ jamoasi (Scott Spock, Lauren Christy va Graham Edwards) yozgan. Tarona pank rok, pop-pank, pauer pop hamda alternativ pop janrlarini oʻzida jamlagan. Qoʻshiq matnida muallifning roker yigiti hamda yigit maktabda tanigan qiz haqida hikoya qilinadi. Muallif maktabda skeytchi boʻlgan yigiti rok yulduzi boʻlib yetishgani, uni mensimagan qiz esa hozirgi kunda uyda oʻtiradigan yolgʻiz ona ekanligi haqida kuylaydi.

Qoʻshiq tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olingan va xonandaga katta shuhrat olib kelgan. Shuningdek, qoʻshiq 2003-yilda „Eng yaxshi ayol rok ijrosi“ nominatsiyasida „Grammy“ mukofotiga nomzod oʻlaroq koʻrsatilgan. „Sk8er Boi“ Avstraliya, Yangi Zelandiya, Buyuk Britaniya hamda AQSh kabi oʻndan oshiq mamlakat xit-paradlaridan eng yuqori oʻntalikka kirgan. Qoʻshiq Lavignening „Billboard Hot 100“ xit-paradida eng yuqori oʻntalikka kirgan ikkinchi singlidir. „Spin“ musiqa jurnali qoʻshiqni XXI asrning beshinchi eng yaxshi pop-pank qoʻshigʻi deb topgan. 2022-yilning avgust oyi holatiga koʻra, qoʻshiq AQShda 3 milliondan oshiq nusxada sotilgan.

Qoʻshiq uchun Francis Lawrence rejissyorligida klip suratga olingan. Unda Lavigne shahar koʻchasida, avtomobil ustida atrofida toʻplangan olomonga konsert berayotgani aks etgan. BT TV britan telekanali „Sk8er Boi“ qoʻshigʻi klipini oʻn yillikning eng yaxshi kliplaridan biri deb topgan. Lavigne ushbu qoʻshiqni barcha konsertida ijro etib keladi.

## Relizi

## Manbalar

## Havolalar
*
Olaqanot

**Olaqanot**, yoki **oq ko'zli o'rdak**  ( ) — o‘rdaklar oilasiga mansub qush. Olaqanot o‘z nomini ko‘zlarning rangi uchun olgan – kamalak ko‘zining shilliq pardasi sarg‘ish-oq tusda (uzoqdan oqish ko‘rinadi).

## Umumiy tavsif

Oq ko‘zchali olaqanot - 0,4 dan 0,65 kg gacha bo‘lgan o‘rtacha kattalikdagi o‘rdak. Voyaga etgan qushlarning rangi bir xil jigarrang. Juftlashayotgan paytda erkagining qorni va iyagi oqrangda, yon tomonlari jigarrang-malla tusda, tanasining yuqori tomoni, shuningdek, bo‘yning tagi jigarrang. Qanotining orasi oqrangda. Urg‘ochisi rangpar, ko‘zining kamalagi jigarrang. 

## Tarqalishi
Amudaryo, Sirdaryo, Zarafshon daryolari havzalari (uyalash, ko‘chish, qishlash). O‘zbekistondan tashqarida: Sharqiy Yevropa janubi, Sibir janubi, Xitoy (Sinszyan), Mo‘g‘uliston (uyalash); janubi Gʻarbiy Yevropa, Shimoliy Afrika, Eron, Pokiston, Hindiston (qishlash).

## Hayot tarzi
Oq ko‘zchali o‘rdaklar suv o‘simliklari g‘uj bo‘lib o‘sgan tekislikdagi yirik suv havzalarida yashaydilar. Ular juft yoki kichik guruhlarda yashaydilar. Ular yaxshi va tez uchishadi, suvdan boshqa qora qushlarga qaraganda osonroq uchishadi. Ular suv o‘simliklari, shuningdek, mollyuskalar, suv hasharotlari va mayda baliqlar bilan oziqlanadi. Ular ko‘pincha kechasi ovqatlanadilar. Kamdan-kam hollarda qirg‘oqqa chiqishadi.

Bahorgi uchib o‘tishi – fevral-martda; qirg‘oq bo‘yidagi qamishzorlarda yerga in quradi; may-iyun oyida 6-12 ta tuxum qo‘yadi va 24-25 kun bosib yotadi. Poloponlari avgust-sentyabr oylarida ucha boshlaydi. Kuzgi uchib o‘tishi – sentyabr-oktyabrda, qishlashi – noyabrdan fevralgacha. Suv o‘simliklari va suvda yashovchi umurtqasizlar bilan oziqlanadi.

## Soni
1960-yillarda Amudaryo va Sirdaryo havzalarida uchrashi odatiy edi. 2000 yilgacha 3-4 ming donasi uyalagan, 7 mingga yaqini qishlagan. Hozirgi vaqtda 500 tachasi in quradi va qishlaydi. Sudochye ko‘lida 2000-2001 yillarda bir nechtasigina uyalagan. Ko‘chish davrida 204 tagacha kuzatilgan. Ayni paytda kollektorlar hududida 40 ga yaqini uyalasa, kuzgi ko‘chish mavsumida 200 ga yaqini kuzatiladi. Moshanko‘l va Xo‘jako‘lda 40 tagacha uyalaydi, 2000 tagacha uchib o‘tadi. Uchib o‘tishda Shegeko‘l va Makpalko‘lda 9-28 ta qush, Oqsog‘a artezian qudug‘i ko‘lobida 3 ta qush kuzatilgan. Arnasoy ko‘lida 1998-2006 yillarda – odatiy uyalovchi tur. Uyalash tugagandan so‘ng 40-60 tadan galalar hosil qiladi. Tuzkon ko‘lida 300 tagacha qush. Buxoro viloyatida 1998-2015 yillarda To‘dako‘l suv ombori, Hadicha, Yettiko‘l, Dengizko‘l, Zikri ko‘llarida 1-2 juftdan uyalagan. Iyun oyida Dengizko‘lda 19 ta qushdan iborat gala qayd qilingan. Uyalovchi populyasiya tobora kamayib bormoqda. Uchib o‘tishda 6-8 ta qushdan iborat galalar uchraydi. 2000 yilda janubiy suv havzalarida va Sirdaryoning o‘rta oqimida 900 dan ziyod qush qishlagan, 2003-2005 yillarda –100 taga yaqin, hozirgi vaqtda bu ko‘rsatkich 50 dan oshmaydi.

## Ko‘paytirish
Evropadagi parvarishxonalari va hayvonot bog‘larida ko‘paytiriladi.

## Manbalar
Yarim oy shamoli operatsiyasi

**"Hilol shamoli" operatsiyasi** 2001-yil oktabr va noyabr oylarida Afgʻoniston ustidan Amerika va Britaniya havo harakatining kod nomi edi. Bombardimon kampaniyasiga Britaniya maxsus kuchlari havo hujumlarini nishonga olish toʻgʻrisida maʼlumot berish uchun quruqlikda yordam bergan. Kampaniya Tolibonni sezilarli darajada zaiflashtirdi va Shimoliy Alyansning noyabr oyida Afgʻonistonning Tolibon nazorati ostidagi hududlarini tezda bosib olgan hujumlariga yoʻl ochdi.

## Hujum zarbalari
Dastlabki zarbalar Missuri shtatidagi Whiteman havo kuchlari bazasidan 509-bomba qanotining ikkita B-2 bombardimonchi samolyoti bilan 7-oktabrga o‘tar kechasi hujumga oʻtiladi, so‘ngra 8-oktabrdan 9-oktabrga o‘tar kechasi ham yana ikkitasi havoga ko‘tarildi. Ushbu bombardimonchilar 60 va 349 -chi Mobillik qanotlarining KC-10 va KC-135 tankerlari hamda Oʻn sakkizinchi havo kuchlari tomonidan muvofiqlashtirilgan. Afgʻonistondagi moʻljallarga erishish uchun 30 soat uchish kerak boʻldi, asl ekipajlar jami 44 soat 20 daqiqa, samolyot esa jami 70 soat parvoz qildi. Operatsiya tarixdagi eng uzun jangovar portlashi boʻlib qolmoqda.

Dastlabki nishonlarga qo‘mondonlik va boshqaruv organlari, Tolibon havo mudofaasi, Tolibon havo kuchlari, Kobul, Hirot, Qandahor, Zaranj va Mozori Sharif aeroportlari nishonga olingan. Tolibonning 50 ga yaqin MiG-21 va Su-22 samolyotlarini havoga olib chiqishga qodir 40 nafar uchuvchisi borligi taxmin qilingan edi.

Hujum boshlash kechasidagi B-2 zarbasidan keyin Andersen havo kuchlari bazasidan 28-bomba qanotining oʻnta B-52 va besh yoki sakkizta B1B samolyotlari JDAM va Mk 82 bombalar bilan zarba berdi. USS Karl Vinsonning 11 tasi GBU-16 va 12 samolyotlari bilan zarba berishda qatnashadi, shuningdek, Tolibon jangarilari (kam ehtimol bilan) yuqori himoyani taʼminlash uchun AIM-54C, AIM-7M va AIM-9L bilan qurollangan boʻlishi mumkin edi. Yordam VAW-117 dan E2C tomonidan ham taqdim etildi. Birinchi kechada havo ekipajlarining baʼzilari AAA va MANPAD SAM yongʻinlar bilan toʻqnash kelgani haqida xabar bergan boʻlsa-da, Tolibon samolyotlari va ularning havo kuchlari birinchi kechada deyarli yoʻq qilingan.

## Manbalar

## Havolalar

* BBC taqdim etgan havo hujumlari xaritasi
Vilnyus Gediminas texnika universiteti

**Vilnyus Gediminas texnika universiteti (qisqartmasi: ''VILNIUS TECH'') ** – Litvaning Vilnyus shahrida joylashgan davlat universitetidir. Antanas Gustaitis aviatsiya instituti, arxitektura, biznes boshqaruvi, qurilish muhandisligi, ijodiy sanoat, elektronika, atrof-muhit muhandisligi, fundamental fanlar, mexanika, transport muhandisligi kabi 10 ta fakultet mavjud. Ilmiy tadqiqot va eksperimental ishlanmalar 13 institut, 3 tadqiqot markazi va 23 tadqiqot laboratoriyasi tomonidan amalga oshiriladi. VILNIUS TECH dunyodagi eng yaxshi universitetlar qatoriga kiradi. QS World University Rankings boʻyicha fanlar boʻyicha Litvada arxitektura / qurilgan muhit (QS Top 101-150), Biznes va menejment (QS Top 201-250) va Iqtisodiyot va Ekonometrik fanlari boʻyicha eng yuqori ball QS Top 301-350).

## Tarixi
VILNIUS TECH 1956-yil 1-sentyabrda Kaunas politexnika institutining (hozirgi Kaunas texnologiya universiteti) Vilnyus kechki boʻlimi sifatida tashkil etilgan. Jeronimas Kudaba birinchi dekan sifatida faoliyat yuritgan. Aleksandras Chiras fakultet dekani etib tayinlandi. 1962-yilda birinchi bitiruvchilari oʻqishni yakunladilar. 1964-yilda Qurilish iqtisodiyoti fakulteti, 1968-yilda shahar qurilish fakulteti qoʻshildi. 1969-yilda Kaunas politexnika institutidan boʻlinma ajralib chiqdi va Vilnyus qurilish instituti (*Vilniaus inžinerinis statybos institutas*) aylandi va Chiras birinchi rektor etib tayinlandi. 1971-yilda arxitektura fakulteti qoʻshildi, 1987-yilda shahar xoʻjaligi fakulteti tashkil etildi.

## Kampusi

VGTU kampusi Vilnyus boʻylab joylashgan boʻlib, asosiy binolar Saulėtekis mahallasida joylashgan boʻlib, Vilnyus universitetining koʻplab fakultetlari, shuningdek, Mykolas Romeris universiteti va Yevropa gumanitar universitetlari yaqinida joylashgan. Universitetning kelajakdagi rejalari Saulėtekis kampusini kengaytirishni oʻz ichiga oladi.

## Akademiklari
Litva aviatsiya institut 1993-yilda tashkil etilgan. Samolyotlarni boshqarish boʻyicha integratsiyalashgan (besh yillik) dastur toʻliq ingliz tilida taqdim etiladi.

## Bitiruvchilari
Vilnius Civil Engineering Institute (VISI), VILNIUS TECH Litvada koʻplab yuqori malakali bitiruvchilarni kashf qildi. Misol uchun, bir nechta hozirgi siyosatchilar VISI bitiruvchilari hisoblanadi. Litvaning 12-bosh vaziri Algirdas Butkevičius iqtisod muhandisligi dasturini yakunlagan. Litvaning sobiq prezidenti va ikki karra bosh vazir lavozimida ishlagan Rolandas Paksas ham VISIni tamomlagan. Seymning sobiq spikeri Viktoras Muntianas, Yevropa parlamenti aʼzosi Valdemar Tomashevski va sobiq Bosh vazir va Litva Davlatini qayta tiklash toʻgʻrisidagi aktni imzolagan Gediminas Vagnorius ham VISI bitiruvchilari hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Vilnyus Gediminas Texnika Universiteti Bosh sahifasi
* VGTUda oʻquv dasturlari
Qoravoy

**Qoravoy**  ( ) — ibislar oilasiga mansub keng tarqalgan qush.

## Umumiy xarakteristika
Qoravoy — o‘rtacha o‘lchamdagi qush sanaladi. Tana uzunligi 48-66 sm (o‘rtacha taxminan 56 sm), qanotlari qoqqanida 88-105 sm, qanot uzunligi 25-30 sm, tumshug‘i uzunligi 9-11 sm. Tana vazni 485 dan 970 g gacha o‘zgarishi mumkin. Katta qushlar to‘qrangga ega - bronza va yashil, metall va  jigarrang uyqash bo‘lib ketgan. Kichik qoravoylar jigarrang bo‘lib, bosh va bo‘yniga oq chiziqlar tortilgan bo‘ladi u voyaga yetgan sari yo‘qolib boradi.

## Tarqalishi
Qoravoy Yevroosiyo, Afrika, Avstraliya, Shimoliy Amerikada keng tarqalgan. Rossiya janubida - Kuban, Don, Terek va Volga daryolarining deltalarida uchraydiyu Ular qishni Afrika va janubiy Osiyoda o‘tkazadilar, ayrimlari qishlash uchun Kuban deltasida ham qolishadi.

Amudaryoning quyi qismi, Zarafshon (uyalash), Amudaryo va Sirdaryo vohalaridagi suv havzalari (uchib o‘tish).

## Yashash joyi
Qoravoylarning yashash joylari - chuchuk va ozgina sho‘rlangan suv havzalari, keng botqoqliklar, tekislikdagi qamishzorli sayoz suv havzalarida. Ular gala bo‘lib, ba’zan 100 tagacha borishadi, tubi loyqa, qamish bilan qoplangan sayoz suvlarda, ba’zan sholi dalalarida, nam botqoqlarda oziqlanadi. Ular tunni daraxtlarda o‘tkazishadi.
Fayl:Каравайка Гродно2.jpg


## Soni
1960-yillarda Janubiy Orolbo‘yida uchrashi odatiy edi, hozirda ko‘plab yashash joylarida yo‘q bo‘lib ketgan. Amudaryo deltasida 700–800 jufti, Zarafshon daryosining quyi oqimida taxminan 100 jufti uyalaydi; bir necha yuztasi uchib o‘tadi. Turning dunyodagi populyasiyasi qisqarib bormoqda.

## Ko‘paytirish
Qoravoy boshqa qushlar – qoshiq qushlar, saqoqushlar, turnalar bilan zich koloniyalarda quyuq chakalakzorlarda uyaladi. 3-6 ta to‘q yashil-ko‘k rangli tuxumlardan iborat uyalashni ikkala sherik tomonidan amalga oshiriladi. Uch hafta o‘tgach, jo‘jalar tuxumdan chiqadi. Ikkala ota-ona ham jo‘jalarini tashlandiq ozuqalar bilan boqishadi, bu jo‘jalar to‘g‘ridan-to‘g‘ri ota-onalarning qizilo‘ngachidan oziqlanishadi. Ko‘pincha, tuxum qo‘yishda extiyotsizlik qilinsa, ya’ni tuxumi yaroqsiz bo‘lib qolsa, qoravoylar qayta tuxum qo‘yishadi. Shundan keyin, voyaga yetgan va polaponlar uchishga tayyor bo‘lib, katta suruv hosil qiladi va uyalash joyiga ko‘chib o‘tadi.

## Muhofaza etish
Rossiya, Qozog‘iston va O‘zbekiston Qizil kitoblariga kiritilgan tur. 

## Muhovaza choralari
Ovlash man etilgan. Sudochye, Qoraqir, Dengizko‘l va Arnasoy buyurtmaxonalarida muhofaza qilinadi. Bonn konvensiyasining II Ilovasiga kiritilgan.

## Manbalar

## Adabiyot

* Rossiya Federatsiyasining Qizil kitobi (hayvonlar). M.: AST, 2001 yil.
* *Beychek V., Shtyasny K.* Qushlar. Tasvirlangan ensiklopediya. Moskva: Labirint-press, 2004 yil.
Nambi Narayanan

**S. Nambi Narayanan** (1941-yil 12-dekabr) hind aerokosmik muhandisi, Hindiston kosmik tadqiqotlar tashkiloti (ISRO) uchun ishlagan va Vikas raketa dvigatelini ishlab chiqish orqali Hindiston kosmik dasturiga katta hissa qoʻshgan. 

## Manbalar


## Havolalar

* Soxta ISRO Spy ishining eng tafsilotlari.
* Milliy manfaat: ISRO josuslik ishi testi — Sekar Gupta
* Hindistonning kriogen dasturi qanday buzildi
Tano-Janubiy

**Tano-Janubiy** () Ganadagi neft va gaz koni boʻlib, Gvineya koʻrfazi suvlarida joylashgan. 1978-yilda ochilgan. Tano Janubi Shallow Water Tano litsenziya blokiga tegishli (Shallow Water Tano).

Neft yotqizish boʻr konlari bilan bogʻliq. Dastlabki neft zaxiralari 20 million tonnani tashkil qiladi.

Sayoz-Water-Tano Amerikaning Tullow Oil neft kompaniyasi (31,5 %) tomonidan boshqariladi. Loyihaning boshqa ishtirokchilari InterOil Exploration and Production (31,75 %), Al Thani Gana (22 %), Saber Oil &amp;amp; Gas (4,5 %) va davlatga tegishli Ghana National Petroleum Corp. (10 %).

## Havolalar

*