Qizil Xoch bilan imperator portretlari (Fabergé tuxumi)

**Qizil Xoch bilan imperator portretlari** tuxumi (yoki **Imperial Qizil Xoch Pasxa** tuxumi) 1915-yilda rus zargari Peter Carl Fabergé nazorati ostida Henrik Vigström (1862 &#x2013; 1923) tomonidan zargarlik buyumlari bilan qoplangan va sirlangan Pasxa tuxumi hisoblanadi. Rossiya podshosi Nikolay II **Imperial Qizil Xoch Pasxa** tuxumini 1915-yili onasi Maria Feodorovnaga **Pasxa kuni** sovgʻasi sifatida bergan.

## Dizayni
**Imperial Qizil Xoch Pasxa** tuxumi kumushdan yasalgan boʻlib, qobigʻi oltin bilan oʻralgan bir qator gorizontal chiziqlar bilan qoplangan. Bandlarning har biri turli xil giloch naqshiga ega va oq emal bilan qoplangan. Emaldan yasalgan ikkita qizil xoch tuxumning har ikki tomonida joylashgan. Birida „1914“, ikkinchisida „1915“ sanasi yozilgan. Tuxumning tashqi tomonida shunday soʻzlar yozilgan: „Doʻstlari uchun oʻz jonini fido qilish uchun bundan buyukroq sevgi yoʻq“. Tuxumning  yuqori qismida qirolicha Maria Feodorovnaning monogrammasi koʻrsatilgan.

## Oʻziga xos xususiyati
**Imperial Qizil Xoch Pasxa** tuxumining oʻziga xosligi har biri Qizil Xoch formasini kiygan Romanovlar uyidagi ayollarning beshta oval miniatyura portretlaridan iborat yigʻiladigan ekrandir. Miniatyuralar, ehtimol, Vasily Ivanovich Zuiev (Fabergé ustaxonasida1903-1918 yillarda faoliyat yuritgan) tomonidan chizilgan. Miniatyuralarda Rossiya Buyuk Gertsogi Olga Alexandrovna, Nikolay II ning singlisi, Rossiya Buyuk Gertsogi Olga Nikolaevna, uning toʻngʻich qizi Alexandra Feodorovna, podshohning ikkinchi qizi, Rossiya Buyuk Gertsogi Tatiana Nikolaevna va podshohning birinchi amakivachchasi Buyuk Gertsog Maria Pavlovna kabilarning portret rasmlari tasvirlangan.

Har bir portret fil suyagidan yasalgan  marvaridli  oltin ekranda joylashgan boʻlib, u tuxum ichiga sigʻishi uchun buklanadi. Tuxumning ichki qismi oʻralgan ramkani mahkamlash uchun baxmal bilan qoplangan. Har bir portretning orqa tomonida oʻtiruvchining oltin monogrammasi joylashtirilgan.

## Tarixi
Nikolay II ning onasi Maria Feodorovna 1877-yilgi Rossiya-Turkiya urushi paytida Qizil Xoch jamiyatida xizmat qilgan va keyinchalik 1894-yildan vafotigacha Qizil Xoch jamiyatining prezidenti boʻlgan. 1915-yil Pasxa bayramida podshoh unga **''Imperial Qizil Xoch** tuxumini* sovgʻa qilganida, Maria Feodorovna hali ham Xalqaro Qizil Xoch jamiyatining Rossiya boʻlimi boshligʻi boʻlib xizmat qilardi.

1914-yilda [[Birinchi jahon urushi]] boshlanganda Alexandra va uning katta qizlari Olga va Tatiana stajyor hamshiralar sifatida qabul qilindi va imperator saroylari vaqtincha kasalxonalarga aylantirildi. Rus inqilobi davrida Romanovlar sulolasi qulagandan soʻng, Dowager imperatori Qizil Armiyadan qochib qutulgan bir necha yaqin oila aʼzolaridan biri edi. 1919-yil aprel oyida u *Imperator Qizil Xoch Pasxa tuxumini* qoldirib, oʻzining tugʻilgan uyi Daniyaga qochib ketdi.

1930-yilda *'Imperial Qizil Xoch Pasxa** tuxumi toʻqqizta imperator tuxumi bilan birga Antikvariat tomonidan [[New York (shahar)|New York shahridagi]] Armand Hammer galereyasiga sotilgan. Bu 1933-yilda John Lee Prattning rafiqasi Lillian Thomas Pratt tomonidan sotib olingan beshta Imperial Fabergé tuxumidan birinchisi edi. Lillian Thomas Prattning Fabergé kolleksiyasi 1947-yilda vafotidan soʻng Virginia shtatining Richmond shahridagi Virginia tasviriy sanʼat muzeyiga topshirildi **Imperial Qizil Xoch Pasxa** tuxumi hozirda Yevropa dekorativ sanʼati kolleksiyasining bir qismi sifatida namoyish qilinmoqda.

== Yana qarang ==
* [[Tuxumni bezash]], [[:en:Egg decorating|en]]

== Manbalar ==

== Havolalar ==
* [http://www.wintraecken.nl/mieks/faberge/eggs/1915-Red-Cross-Portraits-Egg.htm Wintraecken.nl saytidan „**Qizil Xoch bilan imperator portretlari**“ tuxumi haqida batafsil maqola]
* [http://www.vmfa.museum/Collections/Fabergé/Imperial_Egg__47_20_36.aspx Virjiniya tasviriy sanʼat muzeyida „**Qizil Xoch bilan imperator portretlari'''“ tuxumi]