Lisa

***LALISA Manoban*** (1997-yil 27-martda tugʻilgan; *LISA* nomi bilan tanilgan) — Janubiy Koreyada istiqomat qiluvchi reper,  raqqosa va  model. Lisa „YG Entertainment“ tomonidan tashkil etilgan Janubiy Koreyaning „Blackpink“ qizlar guruhining aʼzosi. U 2025-yilda HBO telekanali “*The White Lotus*” teleserialida aktyorlik debyutini o‘tkazishni rejalashtirgan.

2021-yil sentabr oyida Lisa oʻzining “*LALISA*” debyut singl albomini chiqardi, bu esa uni Janubiy Koreyada oʻzining birinchi haftasida albomning 736,000 nusxasini sotgan birinchi ayol rassomga aylantirdi. Uning bosh singliga ishlangan klip yakkaxon ijrochi tomonidan YouTubeda dastlabki 24 soat ichida eng ko‘p ko‘rilgan klipga aylandi. "*LALISA*" ham, albomning ikkinchi virusli "Money" singli Billboard Global 200 reytingining kuchli o'ntaligiga kirdi, ikkinchisi esa AQSH Billboard Hot 100, Buyuk Britaniya Singles Chart va K-pop solisti ayolning eng uzun chartdagi qoʻshigʻi rekordini yangiladi. *Lalisa* va "Money" K-pop yakkaxon ijrochisining Spotifyda bir milliard oqimga erishgan birinchi albomi va qoʻshigʻi boʻldi. 2024-yilda Lisa o'zining "Lloud" nomli boshqaruv kompaniyasini yaratdi, *RCA Records* bilan shartnoma tuzdi va "Rockstar" bilan Billboard Global Excl. AQShda oʻzining birinchi raqamli singliga erishdi.

## Hayoti va faoliyati

### Yoshligi va faoliyatining boshlanishi
Lisa 1997-yil 27-martda Tailandning Buriram provinsiyasida Pranpriya Manobal ismi bilan tugʻilgan, keyinchalik folbinning maslahatiga koʻra maqtovga sazovor maʼnosini bildiruvchi „Lalisa“ ismiga qonuniy ravishda oʻz ismini oʻzgartirgan. Yagona farzand sifatida Lisa tai millatiga mansub onasi va shveytsar millatiga mansub oʻgay otasi qoʻlida tarbiyalangan.Lisaning biologik otasi kimligi ma'lum emas.. Lisaning onasining ismi Chitthip Brüschweiler. Uning oʻgay otasi — taniqli oshpaz Marco Brüschweiler, hozirda Tailandda faoliyat yuritadi. Lisa oʻrta taʼlimni I va II Praphamontree maktabida tamomlagan.

Lisa toʻrt yoshida raqs mashgʻulotlarini boshlaganidan soʻng, bolaligida muntazam ravishda raqs tanlovlarida qatnashgan, jumladan, „To be Number One“ va „Got7“ guruhi aʼzosi BamBam bilan birga „We Zaa Cool“ nomli oʻn bir kishilik raqs guruhiga qoʻshilgan. 2009-yil sentyabr oyida guruh 9 Channel kanalida efirga uzatiladigan „LG Entertainment“ kompaniyasi tomonidan oʻtkazilgan „Million Dream Sanan World“ tanlovida ishtirok etgan va „Maxsus jamoa“ mukofotini qoʻlga kiritgan. Lisa, 2009-yil boshida Axloqiy targʻibot markazi tomonidan oʻtkazilgan „Tailandning eng yaxshi 3 ta axloqi“ nominatsiyasida maktab vakili sifatida qoʻshiq kuylash tanlovida qatnashib, ikkinchi oʻrinni egallagan.

2010-yilda 13 yoshli Lisa Tailandda Janubiy Koreyaning „YG Entertainment“ leybliga qoʻshilish uchun tinglovdan oʻtgan. Lisa yoshligidan K-popga, yaʼni „Big Bang“ va „2NE1“ga qiziqish uygʻotgan va bir kun kelib ularning yoʻldan borishni xohlagan. 4000 ta ishtirokchi orasidan Lalisa malakali yagona shaxs boʻlgan. Lisa „1TYM“ guruhi aʼzosi boʻlgan hakam boʻlmish Danny Imni qoʻshiq kuylab hayratda qoldirgan, keyinchalik Danny Im Lisaning sahnadagi oʻziga boʻlgan ishonchini va sahnadan tashqaridagi munosabatini maqtagan.

2011-yilda Lisa stajyor sifatida rasmiy mashgʻulotlarni boshlash uchun Janubiy Koreyaga koʻchib oʻtgan va mashgʻulotlar besh yil davom etgan. Lisa 2011-yil 11-aprelda koreys boʻlmagan birinchi stajyor sifatida leyblga rasman qoʻshilgan. 2013-yil noyabr oyida u Taeyangning „Ringa Linga“ singli uchun olingan klipda „iKon“ va „Winner“ aʼzolari bilan birga fon raqqosi sifatida paydo boʻlgan. 2015-yil mart oyida Lisa „Nona9on“ koʻcha kiyimlari brendida, uning ortidan 2016-yilda Janubiy Koreyaning „Moonshot“ kosmetika brendida ilk modellik ishini boshlagan.

### 2016-yildan hozirgi kungacha: „Blackpink“ va yakkaxon loyihalar bilan debyuti

2016-yil avgust oyida Lisa Janubiy Koreyaning „Blackpink“ qizlar guruhining toʻrt aʼzosidan biri, agentlik ostida debyut qilgan birinchi koreys boʻlmagan aʼzo sifatida sahnada ilk marotaba ishtirok etgan. „Blackpink“ guruhining „Square One“ mini-albomidagi „Whistle“ va „Boombayah“ qoʻshiqlari bilan debyut qilgan. „Whistle“ debyutidan soʻng, qoʻshiq Janubiy Koreyaning barcha chartlarida birinchi pogʻonani egallab, „all-kill“ga erishgan. 2020-yil oktyabr oyi holatiga koʻra, guruh ikkita studiyaviy albom, „Blackpink in Your Area“ va „The Album“, uchta mini-albom — „Blackpink“, „Square Up“ va „Kill This Love“ va ikkitasi birda — „Square One“ va „Square Two“ni chiqargan.

Lisa „MBC“ telekanalida efirga uzatiluvchi harbiy estrada dasturi „*Real Man 300“* tomonidan 2018-yil 21-sentyabrdan boshlab Koreya Armiya Akademiyasi nashri doirasidagi shouning doimiy aʼzosi sifatida tanlangan. Shou uning debyutidan keyin teledasturdagi birinchi doimiy rolini belgilagan. Uning tashqi koʻrinishi unga „2018 MBC Entertainment Awards“ mukofotlar marosimida „Yil qahramoni“ nomli norasmiy mukofotni taqdim etgan.

Lisa 2018-yil 5-noyabrda raqs namoyishlari bilan bir qatorda sayohat va turmush tarzini koʻrsatib boruvchi oʻzining „Lilifilm Official“ nomli YouTube kanalini ochgan. 2019-yil iyul oyi holatiga koʻra, kanal 1,3 milliondan ortiq obunachi toʻplagan va YouTube Gold Play tugmasiga ega boʻlgan.

2020-yil mart oyida Lisa „iQIYI“ platformasida xitoylik qizlar guruhining „Youth With You“ omon qolish dasturining 2-mavsumi davomida raqs murabbiyi boʻlib xizmat qilgan.

2021-yil 19-aprelda „YG Entertainment“ direktori Janubiy Koreyaning „The Korea Herald“ nashriga Lisa oʻz guruhidagi uchinchi yakkaxon ijrochi sifatida debyut qilishini maʼlum qilgan. 12-iyul kuni „Star News“ uning klipi uchun suratga olish ishlari davom etayotganini maʼlum qilgan.

Lisaning debyut singl albomi „Lalisa“ va uning ayni nomdagi bosh singli 2021-yil 10-sentyabrda chiqarilgan. Chiqarilgandan soʻng, „Lalisa“ ning musiqiy klipi 24 soat ichida 73,6 million tomosha bilan Taylor Swiftning Brendon Urie ishtirokidagi 24 soat ichida 65,2 million marta koʻrilgan „I!“ rekordini yangilagan. Qoʻshiq AQShning Billboard Hot 100 roʻyxatida 84-pogʻonada va Billboard Global 200’da 2-pogʻonada debyut qilgan va Lisaning birinchi hitiga aylangan. Yagona albom chiqarilgan birinchi haftada Koreyada 736 221 nusxada sotilgan, bu barcha ayol sanʼatkorlar orasida birinchi haftadagi eng yuqori sotuvlar boʻyicha rekord oʻrnatgan va Lisa birinchi haftadagi sotuvlarda 500 000 nusxaga erishgan birinchi ayol solistga aylangan. Muvaffaqiyatidan soʻng, „Money“ treki albomning ikkinchi singli sifatida AQShning zamonaviy xit radiosiga yuborilgan va „Billboard Hot 100“ roʻyxatida 90-pogʻonani egallagan va „*Billboard* Global 200“ roʻyxatida oʻninchi pogʻonadan joy olgan.

2021-yil oktyabr oyida Lisa qoʻshiq tizerini qoʻyib unda DJ Snake, Ozuna va Megan Thee Stallion bilan hamkorligini tasdiqladi. Hamkorlik *Billboard* Global 200 roʻyxatida 19-oʻrinda va AQShning Bubbling Under Hot 100 chartida ikkinchi oʻrinda debyut qildi va uning Latin Airplay chartidagi birinchi qoʻshigʻiga aylandi.

## Shaxsiy hayoti
Lisa koʻp tillarni biladi; u yapon va xitoy tillari bilan birga tay, ingliz va koreys tillarida yaxshi soʻzlasha oladi.

### Elchi va brend yuzi sifatida

Janubiy Koreyaning „Moonshot“ kosmetika brendi uchun model sifatidagi faoliyati orqali u 2018-yil 21-martda Xitoyda brend elchisiga aylangan.

Lisa 2019-yil 25-iyulda Tailandda sotuvga chiqarilgan „Moonshot“ yangi kolleksiyaning brend elchisi va taqdimotchisi boʻlib, kolleksiya Manoban imzosini oʻz ichiga olgan. 2019-yil 28-martda Lisa Tailanddagi eng yirik GSM uyali aloqa operatori „AIS Thailand“ uchun oʻzining birinchi yakkaxon maʼqullash shartnomasini imzolagan. Lisa „AIS“ uchun eng koʻp maosh oluvchi brend taqdimotchisiga aylangan. Bundan tashqari, uning reklama kampaniyasi Tailanddagi eng yuqori reytingli reklama boʻlgan. Lisa 2019-yil 11-may kuni Tailandda Samsung Galaxy S10 brendining taqdimotchisi boʻlgan. Uning brend uchun birinchi reklama materiali 14-may kuni chiqarilgan.

2020-yil yanvar oyida Lisa „Adidas“ning SS20 mavsumdagi „*My Shelter“* kiyim-kechak assortimenti, sport kiyimlari brendi uchun tasdiqlangan model sifatida „Winner 's Mino“ kompaniyasiga qoʻshildi. Lisa Xitoyda yangi mashhurlikka erishdi va „iQIYI“ ning „Youth With You 2“ koʻrsatuvida raqs murabbiyi sifatida chiqishi orqali 13-may kuni „Downy“ kompaniyasining Xitoydagi yangi brend vakili ekanligi maʼlum boʻldi. Tez orada u Xitoyning eng yirik sut kompaniyalaridan biri, „Mengniu Dairy“ kompaniyasining Xitoy yogurt brendi „Zhengouli“ uchun yangi brend vakili boʻldi. 27-iyun kuni „Tencent Games“ Lisani „Supercell“ kompaniyasining „Brawl Stars“ mobil videooʻyini uchun Xitoydagi eng yangi vakili sifatida eʼlon qildi. 2020-yil oktyabr oyida Lauderga tegishli „MAC“ Lisani oʻzining eng yangi global brend elchisi etib tayinladi. Lisa ularning mashhur kolleksiyalari va asosiy kampaniyalarining yuziga, shuningdek, innovatsion loyihalarning ilhomlantiruvchisiga aylandi. Katta vitse-prezident va global ijodiy direktor Drew Elliott : „Har doim oʻziga ishongan va hech qachon xavf-xatarlardan qochmaydigan Lisa bizning individuallik va oʻzimizni ifoda etishni nishonlash majburiyatini oʻzida aks ettiradi“ deydi.

2021-yil 22-fevralda Lisa Vivo S9 smartfonining indossori sifatida eʼlon qilindi. U, 2020-yilda Vivo S7 smartfonini tasdiqlovchisi boʻlgan.

### Moda va fotografiya

Lisa 2019-yil yanvar oyida fransuz hashamatli brendi „Celine“ning badiiy, ijodiy va imidj direktori Hedi Slimanning ilhomlantiruvchisiga aylandi. 2020-yil sentyabr oyida Lisa ularning global elchisi sifatida eʼlon qilindi. Lisa 2020-yil iyun oyida brendning „Essentials“ kampaniyasida ishtirok etgan, kreativ direktor Xedi Sliman tomonidan suratga olingan va „Celine“ liboslari va aksessuarlarida keng suratga olingan. Brend oʻz bayonotida, „Biz Celineni global elchi sifatida taqdim etadigan Lisa bilan davom etgan hamkorlikni eʼlon qilishdan mamnunmiz“ dedi.

Xuddi shu yili, noyabr oyida Lisa „Penshoppe Family“ ga eng yangi elchi sifatida qoʻshilganini eʼlon qildi. Bundan tashqari, 2020-yil 24-iyulda Lisa rasman Italiyaning hashamatli brendi "Bulgari" vakili boʻlgan eng yangi brend elchisi sifatida tanlandi. Bulgari elchisi sifatida u „Serpenti“ va „Bzero One“ toʻplamlari uchun raqamli kampaniyalarda ishtirok etdi.

Lisa 2021-yil 16-fevralda „ANDAM“ fransuz moda mukofoti uchun mehmon hakamlar hay’ati tarkibiga qoʻshildi.

Lisa „YG Entertainment“ orqali „0327“ nomli cheklangan nashrdagi fotokitobini chiqardi. Fotokitob 2020-yilda uning tugʻilgan kunida chiqarilgan. Ikkinchi jild 2021-yil 27-martda chiqdi.

Lisa 2021-yil 13-noyabrda Amerikaning „MAC Cosmetics“ goʻzallik brendi bilan „MAC x L“ nomli oʻzining shaxsiy kolleksiyasini chiqarishi maʼlum boʻldi. Uning kollektsiyasida kukunli rumyanalar, koʻz uchun qalam, koʻzoynak palitrasi va yuz upasi mavjud.

### Xayriya
2019-yil 17-sentyabr kuni musson tufayli kelib chiqqan kuchli yomgʻir Tailandning 32 provinsiyasida suv toshqiniga sabab boʻlganidan soʻng, Lisaning qarindoshi va tailandlik goʻzallik bloggeri Koi Onusa Lisa evakuatsiya qilinganlarga yordam berish uchun tailandlik aktyor Bin Bunlueritning fondiga 100 000 dollar xayriya qilganini maʼlum qildi.

Lisa 2021-yil sentyabr oyida Koreya Xalqaro madaniy almashinuv jamgʻarmasi „YG Entertainment“ kompaniyasi bilan hamkorlikda Buriram viloyatidagi ijtimoiy dasturga qoʻshilish istagini bildirdi va tez orada xayriya yigʻishda yordam berish uchun onlayn akkaunt ochdi. Jamgʻarma va „YG Entertainment“ oʻrtasidagi hamkorlik Buriramdagi „Non Suwan Phitthayakhom“ maktabida 160 kvadrat metrlik madaniy majmua qurish, shu jumladan maktabni kompyuterlar, proyektorlar va boshqa multimedia uskunalari bilan taʼminlash va K-pop raqs akademiyasi tashkil etishni maqsad qilgan.

## Taʼsiri

Lisa koʻpincha Janubiy Koreya musiqa sanoatida musiqa bilan bir sohada ishlaydigan boshqa shaxslarga taʼsir koʻrsatgan. Intervyular orqali, „Nature“ qizlar guruhining sobiq aʼzosi Gaga va „Hot Issue“ qizlar guruhi aʼzosi Mayna Lisani oʻzlarining ideali sifatida eʼlon qilishgan.

Lisa 2019-yil aprel oyida Instagram’da eng koʻp kuzatuvchi K-pop kumiriga aylangan, oʻsha paytda unda 17,4 million obunachi bor edi. 2021-yil aprel oyi holatiga koʻra, u 50 million izdoshlarini toʻplagan birinchi va yagona K-pop kumiriga aylangan.Lisa Instagram obunachilari 2024-yil holatiga ko'ra 100.78 mln ga yetdi va u bunday obunachilari ko'p birinchi K-pop ayol qo'shiqchisiga aylandi.

Lisa Tailandning „Harper’s Bazaar“ jurnalining 2019-yil may soni uchun oʻzining birinchi yakkaxon jurnal muqovasini taqdim etar ekan, „Harper’s Bazaar“ distribyutori MEI 120 000 bosma nusxalar sotilganligini xabar qilgan. Maʼlum qilinishicha, odatda, oʻrtacha 30 000 nusxa, taniqli shaxslarda esa oʻrtacha 60 000 nusxada chop etiladi. Biroq Lisa ishtirokidagi jurnal 120 ming nusxada sotilganiga qaramay, xalq talabi hamon qondirilmagan.

Lisaning Parijdagi moda haftaligida Fransiyaning Parij shahrida boʻlib oʻtgan 2020-yil bahor-yoz erkaklar kolleksiyasi uchun „Celine“ moda koʻrgazmasida qatnashganidan soʻng, Lyst 2019-yilning 28-iyunida ijtimoiy tarmoqlarga Lisa reklama qilgan sumkaning rasmini joylagandan keyin, keng jamoatchilik orasida koʻpchilikning eʼtiborini tortgan va „Celine“ „Triomphe“ sumkasi uchun global qidiruvlar 66 foizga oshganini xabar qilgan. Lisa 2023-yilda "Theblacklabel"ning yakkaxon qoʻshiqchisi Taeyang bilan "Shoong" nomli singlini duet kuylashdi..

### Yakkaxon albomlari

## Videografiyasi

### Musiqiy kliplar

## Filmografiyasi

### Telekoʻrsatuvlar

### Jahon rekordlari

## Manbalar