Boku poyga trassasi

**Boku poyga trassasi** (, ) – Ozarbayjonning Boku shahrida, Boku bulvari yaqinida qurilgan avtomobil poygasi uchun moʻljallangan koʻcha trassasi. Trassaning bir aylanasi uzunligi 6,003 km (3,730 mil) ni tashkil qiladi va Formula 1 dagi uzunligi boʻyicha toʻrtinchi trassa hisoblanadi (Spa-Francorchamps trassasi, Jidda koʻcha trassasi va Las-Vegas Strip trassasidan keyin). Ushbu trassada oʻtkazilgan ilk Formula 1 poygasi 2016-yilgi Yevropa Gran-prisi va unga tegishli qoʻllab-quvvatlovchi tadbirlar boʻlgan. Oradan bir yil oʻtib, yaʼni 2017-yilda, trassada ilk bor Ozarbayjon Gran-prisi boʻlib oʻtdi. Tadbirni Boku trassasi ekspluatatsiya kompaniyasi () tashkil etadi.

## Tarixi

### Rejalashtirilishi
2013-yil dekabr oyida Formula 1 ning bosh va ijrochi direktori Bernie Ecclestone Boku trassasida poygalarga 2016-yilda mezbonlik qilishi mumkinligini aytdi. Keyinroq u Koreya Gran-prisi tashkilotchilari shartnomani buzgani sababli poyga 2015-yilda oʻtkazilishi mumkinligini maʼlum qildi. Biroq 2014-yil iyul oyida musobaqaning Boku trassasida ilk marotaba oʻtkazilishi 2016-yilgacha kechiktirilishi rasman eʼlon qilindi.

### Dizayn

 uzunlikdagi, soat miliga teskari yoʻnalishda harakatlanadigan trassa loyihasi poyga trassalari arxitektori Hermann Tilke tomonidan ishlab chiqilgan. Trassa Ozodlik maydoni yaqinidan boshlanib, Hukumat uyi atrofida aylanadi, soʻngra  uzunlikdagi toʻgʻri yoʻl boʻylab gʻarbga qarab Shirvonshohlar saroyi va Qiz qal’asi tomon yoʻnaladi. Bu yerda  kenglikdagi tor va yuqoriga qarab koʻtariluvchi qismni kesib oʻtiladi, soʻng Eski shahar atrofida aylanib,  uzunlikdagi Neftchilar prospekti boʻylab start chizigʻiga qaytiladi. Mazkur trassa dunyodagi eng tezkor () va hozirgi Formula-1 taqvimi boʻyicha uzunligi jihatidan (Belgiyadagi Spa-Francorchamps trassasidan keyin) ikkinchi eng katta trassa boʻlishi rejalashtirilgan. Trassaning shahardagi bogʻ hududidan oʻtadigan tor yoʻnalishi 1970-yillarda Ispaniya Gran-prisini qabul qilgan Montjuïc trassasini eslatadi.

2016-yilgi Yevropa Gran-prisi doirasida oʻtkazilgan GP2 poygasida 22 nafar haydovchidan 12 nafari marraga yetib bora olmadi. 2016-yilgi Yevropa Gran-prisi saralash bosqichida Valtteri Bottas Formula 1 tarixidagi eng yuqori tezlik boʻyicha norasmiy rekordni oʻrnatdi – Williams jamoasi haydovchining  tezlikka chiqqanini tasdiqlovchi maʼlumotlarga ega ekanini maʼlum qildi. Bu koʻrsatkich 2005-yilda McLaren haydovchisi Juan Pablo Montoya tomonidan Monzadagi Autodromo Nazionale trassasida sinov paytida qayd etilgan avvalgi  rekordini ortda qoldirdi.

Pirelli 2016-yilgi Gran-pri uchun boʻlib oʻtgan erkin mashgʻulotlarda ishlatilgan orqa gʻildiraklarning 90 foizi yerga toʻliq oʻrnatilmagan bordyurlarni ushlab turuvchi boltlar tomonidan kesilib ketganini aniqladi. Jenson Button va Nico Rosberg esa yuqori tezlikda shina yorilishi yoki texnik nosozlik kabi hodisalar yuz bergan holatlarda xavfsizlik nuqtayi nazaridan qochish (toʻqnashuv oldini olish) hududlarining yetarli miqdorda emasligidan xavotir bildirdi. Valtteri Bottas erkin mashgʻulotlarning uchinchi sessiyasini oʻtkazib yuborishga majbur boʻldi, sababi yoʻl chetidagi drenaj qopqogʻi boʻshab qolib, uning Williams FW38 mashinasiga jiddiy shikast yetkazdi. Xuddi shunday holat 2019-yilgi Ozarbayjon Gran-prisining birinchi mashgʻulotida ham yuz berdi – George Russell boʻsh turgan drenaj qopqogʻiga urildi va natijada sessiya bekor qilindi. Koʻplab haydovchilar ushbu trassani uzun toʻgʻri yoʻnalishlar, sekin texnik burilishlar va devorlarga yaqinligi sababli xatoga yoʻl qoʻyish imkoniyati yoʻqligi kabi omillar sabab murakkabligi uchun maqtashdi. 2021-yilda Rosberg tezlik  ga yetadigan asosiy toʻgʻri yoʻnalish yaqinida joylashgan pit-leyn kirish joyini tanqid qilib, uni „butun mavsumdagi eng xavfli joylardan biri“ deb atadi. Formula 1 direktori Michael Masi esa Rosbergning fikriga qoʻshilmadi va mazkur trassa „FIA reglamentlarida belgilangan barcha xavfsizlik talablariga javob beradi“, deb taʼkidladi.

2022-yil oktyabr oyida Arif Rahimov soʻnggi yetti yil davomida egallab kelgan Baku City Circuit ijrochi direktorligi lavozimidan ozod etildi. Uning oʻrniga Maqsud Farzullayev vaqtincha ijrochi direktor etib tayinlandi.

## Musobaqalar

### Hozir

* Sentabr: Formula 1, Ozarbayjon Gran-prisi; FIA Formula 2, Formula 2 Boku bosqichi

### Avval

* Formula 1
** Yevropa Gran-prisi (2016)
* GP2

## Tezkor aylana rekordlari
2023-yil aprel holatiga koʻra, Boku poyga trassasidagi rasmiy poygalarda eng tez aylana rekordlari quyidagilardan iborat:

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy vebsayt