Anne Redpath

**Anne Redpath** OBE ARA (1895—1965) shotlandiyalik rassom boʻlib, uning yorqin uy natyurmortlari uning eng mashhur asarlaridan biridir.

## Hayoti

Redpatning otasi Shotlandiya chegarasida tvid dizayneri boʻlgan. U oʻzida rang va ranglardan foydalanishi borasidagi qobiliyatni  koʻrdi. „Men otam oʻzining tvidida qilganini kul rang uygʻunligida qizil yoki sariq dogʻ bilan qilaman.“ Redpatlar  Anna olti yoshligida Galashielsdan Xovikka koʻchib oʻtdi. Xovik oʻrta maktabidan soʻng u 1913-yilda Edinburg sanʼat kollejiga oʻqishga kirdi. Aspirantura 1919-yilda Bryugge, Parij, Florensiya va Sienaga tashrif buyurib, qitʼada sayohat qilish imkonini beruvchi stipendiyani olib keldi.

Keyingi yili, 1920-yilda u meʼmor Jeyms Michiga turmushga chiqdi va ular Pas-de-Kaleda yashash uchun ketishdi, u yerda uning birinchi ikki oʻgʻli tugʻildi; ularning eng kattasi rassom va haykaltarosh Alastair Michie. 1924-yilda ular Fransiyaning janubiga koʻchib oʻtishdi va 1928-yilda uchinchi oʻgʻillar Devid Michi  dunyoga keldi.

1934-yilda u Xovikka qaytib  keldi. Redpat tez orada Edinburgda koʻrgazmaga chiqdi va 1944-yildan 1947-yilgacha Shotlandiya rassomlari ayollar jamiyatining prezidenti boʻldi. Shotlandiya Qirollik akademiyasi uni 1947-yilda assotsiativ sifatida qabul qildi va 1952-yilda u birinchi ayol rassom akademik boʻldi (haykaltarosh Fillis Bone 1944-yilda saylangan birinchi ayol akademik edi). 1955-yilda u „Rassom“ va „Edinburg sanʼat kolleji boshqaruv kengashi aʼzosi“ sifatidagi faoliyati uchun OBE unvoniga sazovor boʻldi. 

Farzandlari ulgʻaygani va Edinburgdagi badiiy toʻgaraklarda faol ishtirok etishi sababli u 1940-yillarning oxirida shaharga koʻchib oʻtdi. 1950-yillar va 1960-yillarning boshlarida u Yevropa boʻylab sayohat qildi, Ispaniya, Kanar orollari, Korsika, Brittani, Venetsiya va boshqa joylarda rasm chizdi.

Edinburg, London koʻchasi, 7-uyda u yashagan, uyda esdalik lavhasi bor.

## Rasmlar

Redpat oʻzining natyurmortlari bilan mashhur boʻlib, unda tanish uy-roʻzgʻor buyumlari – stul, chashka – “ikki oʻlchovli” dizayn qilingan. U naqshga naqsh qoʻshish uchun toʻqimachilikdan foydalanilgan  dasturxon, dogʻli sharflar tasvirlangan *Qizil poyabzal* nomi bilan ham tanilgan *hind gilami* ushbu rasmlar guruhining yaxshi namunasidir. Matissning taʼsiri bu qalin, tekis yuzali ichki tartiblarda aniq sezilib turadi. Tanqidchilar anʼanaviy nuqtayi nazardan emas, balki dizaynga mos ravishda egilgan stollarda  chet elga birinchi safarida hayratda qoldirgan oʻrta asrlardagi Siena rasmlari taʼsiri sezilib turadi. Bu vaqtda u birinchi marta katolik tasvirining boyligini kashf etdi (Shotland protestanti sifatida tarbiyalangan yosh ayolga notanish), bu mavzu keyingi ishilarda  keng oʻrganilgan.

U va uning bir guruh zamondoshlari baʼzan Edinburg maktabi  vakillari deb ataladi. Ular Shotlandiya koloristlarining „merosxoʻrlari“ sifatida koʻrilishi mumkin: Redpatning " *Orange kafedrasi* „, masalan, koloristlar anʼanalarini namoyon etadi.

Fransiyada ishlagan yillari (1920—1933) Redpatning surati oilaviy majburiyatlari bilan cheklangan edi, lekin u 1921 - va 1928-yillardagi koʻrgazmalar uchun yetarlicha asarlar yaratdi. Shuningdek, u mebellarni yorqin gul va qush naqshlari bilan bezatgan. (Qarang: *Boʻyalgan sandiq bilan natyurmort*) Keyinchalik gullarning koʻplab rasmlari  vazalarda yoki yovvoyi tabiat qoʻynida tasvirlandi. (*The Poppy Field*) Redpath Matisse va Bonnard kabi rasomlardan  qattiq taʼsirlangan.

1934-yilda Shotlandiyaga qaytib kelgach, u Xovik atrofidagi qishloqlarning eskizini chizishni boshladi va oʻzining koʻp ishlarida aks ettirganidan  koʻra koʻproq jim koʻrinishda landshaftlarni chizdi: Masalan *, Ayozli tong, Trow Mill* (1936). 1940-yillarning boshlarida *The Indian Rug* u yuqorida tavsiflangan erkinroq, individual yondashuvni ishlab chiqayotganini koʻrsatdi. Ushbu uslubni ifodalovchi boshqa asarlar *“Mantelpiece"* va *"Stol bilan* natyurmort" ni oʻz ichiga oladi.

Uning 1943- *yilgi* avtoportreti Rut Borchard tomonidan soʻralgan boʻlib, u zamonaviy britaniyalik rassomlarning 100 ta avtoportretlari toʻplamini yaratdi. Redpath 1964-yilda Borchardga rasmni yubordi va bu sanani 1943-yil deb belgilashga eʼtibor berdi, chunki u odamlar oʻzini 20 yosh yoshroq qilib chizgan deb oʻylashlarini xohlamadi. 1951-yilda Redpat bilan Ispaniyaga sayohat qilgan bir doʻsti uning tashqi qiyofasini shunday tasvirlab berdi: „Anna qirolicha Viktoriyaga oʻxshardi; qora sochlari oʻrtasidan toʻgʻri taralgan, lekin u rangli kiyingan!“

Baʼzi keyingi asarlarida diniy taʼsirlar, ayniqsa *Avliyo Jan-Trebul ibodatxonasi* (1954) va *Venetsiya qurbongohidagi qurbongohlarning* rasmlari aks ettirilgan. Bular uning yetuk ijod namunalri boʻlib, 1940-yillardagi asarlardan ham koʻra  koʻproq sharhlovchilar tomonidan yuqori baholanadi.

## Koʻrgazmalar
Portlend galereyasi 2008-yil iyul oyida Redpath asarlarining katta koʻrgazmasini oʻtkazdi.

## Eslatmalar

## Qoʻshimcha oʻqish

* Bourne, Patrik *Anne Redpath 1895-1965: uning hayoti va ijodi* (Edinburg: Portlend galereyasi bilan hamkorlikda Bourne Fine Art, 1989)
* Bryus, Jorj *Ann Redpat* (1974)
* Koʻrgazma katalogi, Milliy zamonaviy sanʼat galereyasi, Edinburg (1975)
* Long, Filipp *Anne Redpat, 1895-1965* (Shotlandiya milliy galereyasi, 1996)
* Jons, Rut *Enn Redpat* *Oksford Milliy Biografiya lugʻatida*

## Havolalar

* 107 artworks by or after Anne Redpath at the Art UK site
* Profile on Royal Academy of Arts Collections
* Altar in Pigna
* National Galleries of Scotland 
* Portland Gallery
* Tate Gallery 
* Redpath paintings for sale at Portland Gallery
* ''The Indian Rug''