open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dyu Cher Xo

**Dyu Cher Xo** (1906-yil 13-fevral, Yivon okrugi, Janubiy Hamgyong viloyati, Koreya — 1989-yil 24-avgust, Yessentuki, Stavropol oʻlkasi) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

1906-yilda Koreyaning Janubiy Hamgyong provinsiyasidagi aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tugʻilgan. 1918-yilda Koreyada boshlangʻich maktabni tugatgan. 1922-yilda u ota-onasi bilan Shimoliy Manchuriyaga koʻchib oʻtdi, u yerdan 1923-yilda Rossiyaning Uzoq Sharqiga koʻchib oʻtdi. U Suchan tumanida yashagan, u yerda qishloq xoʻjaligi sohasida ishlagan (1924—1929).

1929-yilda Qizil Armiya safiga chaqirildi. Nikolsk-Ussuriyskdagi 76-chi Kareliya otishma polkida xizmat qilgan . KPSS (b) aʼzosi. Xizmatdan soʻng u Koreya partiya maktabida oʻqidi va uni 1933-yilda tugatdi. 1934-yildan Posyetov MTS siyosiy boʻlimining partiya boʻlimi mudiri boʻldi. Keyinchalik u KPSS (b) Posyetovskiy tuman qoʻmitasining targʻibot boʻlimida ishlagan (1934—1937).

1937-yilda Toshkent viloyatiga surgun qilingan. Quyi Chirchiq tumani, Toʻytepa qishlogʻidagi 12-son oʻrta maktabda oʻqituvchi boʻlib ishlagan (1937—1939). 1941-yilda Toshkent pedagogika institutini tamomlagan. Rais oʻrinbosari, partiya tashkilotchisi, Quyi Chirchiq viloyatidagi Pushkin nomidagi kolxoz maktabida oʻqituvchi (1941—1946) boʻlib ishlagan. Keyinchalik Quyi Chirchiq viloyatidagi „Trudovik“ kolxozida (1946—1948), Toshkent viloyatidagi „Avangard“ kolxozida (1948—1950), Dimitrov nomidagi kolxozda rahbar boʻlib ishlagan.

1952-yilda Dyu Cher Xo jamoasi 5 gektar maydonda 123,1 sentnerdan yashil kanip poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi Farmoni bilan „1950-yilda kolxozlar tomonidan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini majburiy yetkazib berish va shartnoma tuzish, sugʻoriladigan yerlarda yashil kanop poyasidan yuqori hosil olganlik, shuningdek, natura shaklida toʻlov amalga oshirishni joriy qilganligi, 1951-yil bahorgi ekish uchun barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlaganligi uchun“ Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi.

U keyinchalik Quyi Chirchiq tumanidagi „Polar Star“ kolxozida paxtachilik brigadasida hisobchi boʻlib ishladi (1952—1953). 1953-yilda Shimoliy Osetiyaning Kardjin qishlogʻiga koʻchib oʻtdi va u yerda „III Internasional“, Lenin nomidagi, Stalin nomidagi mahalliy kolxozlarda sholichi va hisobchi boʻlib ishladi (1953—1958). 1959—1961-yillarda oddiy kolxozchi, Stavropol oʻlkasidagi Lenin nomidagi kolxozda sabzavotchilik brigadasi rahbari boʻldi.

1962-yildan Yessentuki shahrida yashab, 1989-yilda vafot etgan. Dyu Cher Xo Markaziy shahar qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Toshkent bolalar temir yoʻli

**Toshkent bolalar temir yoʻli** Oʻzbekistonning Toshkent shahridagi dam olish bogʻi. Oʻzbekiston Milliy bogʻida joylashgan.

## Tarix
Bolalar temir yoʻlini qurish gʻoyasi 1936-yil 3-avgustda paydo boʻldi va tez orada Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi qurilishni boshlash toʻgʻrisida qaror qabul qildi. 1940-yil 1-mayga kelib qurilishning birinchi qismi yakunlandi. Bu markaziy parkdagi Komsomolskoye koʻli qirgʻogʻida uzunligi 1070 metr boʻlgan S shaklidagi yoʻl edi. Yoʻlda ikkita bekat bor – Solnechnaya va Zaozernaya. Poyezdlarni haydash uchun Amerikaning ALCO kompaniyasining parvozi keltirildi va Toshkent lokomotiv deposida kapital taʼmirlandi. Foydalanish uchun inqilobdan oldingi „Kolomna zavodi“ning uchta yoʻlovchi vagonlari ham taʼmirlandi.

1955-yilda yoʻlning ikkinchi bosqichi, yangi Komsomolskaya stansiyasi va daryo boʻylab koʻprik qurildi. Shundan keyin yoʻlning uzunligi 1700 metrga yetdi.

1957-yilda Toshkent bolalar temir yoʻlining yagona parovozi foydalanishdan chiqarildi. 1964-yilda yoʻlga TU2-114 teplovozi qoʻyildi.

1960-yilda yoʻlning vagon parki ham yangilandi. Inqilobdan oldingi yoʻlovchi vagonlari oʻrniga bolalar yoʻliga Polshada qurilgan uchta yangi yoʻlovchi vagonlari berildi. Ushbu vagonlar Rossiya temir yoʻllarida 1983–1984-yillarga qadar xizmat qilgan.

1988-yilda Toshkent bolalar temir yoʻliga ikkita yangi TU7A-3045 va TU7A-3048 teplovozlari berildi.

1989-yilda Toshkentda temir yoʻl texnikasi muzeyi ochildi. Muzeyga tashrif buyuruvchilar uchun uning boʻylab poyezd qatnovi yoʻlga qoʻyildi. Bu yoʻnalish Toshkent bolalar temir yoʻlining bir boʻlimiga aylandi. Unda harakatni tashkil qilish uchun TU2-064 teplovozi bolalar yoʻlidan muzeyga oʻtkazildi. Bir muncha vaqt muzeydagi yoʻl shoxobchasiga bolalar xizmat koʻrsatgan boʻlsa, tez orada unga faqat kattalar xizmat koʻrsata boshladi.

SSSR parchalanganidan soʻng „Komsomolskaya“ stansiyasi buyuk oʻzbek shoiri va mutafakkiri Alisher Navoiy sharafiga „Navoiy“ bekati deb oʻzgartirildi, hozir esa bogʻ uning nomi bilan ataladi. 2003-yilning yozida esa „Solnechnaya“ stansiyasi „Yoshlik“ deb oʻzgartirildi. Toshkent temir yoʻl transporti muzeyida TU2-064 teplovozi Toshkent bolalar temir yoʻlidan yangi temir yoʻlga oʻtkazildi. TU2-114 teplovozi biroz vaqt oʻtgach olib tashlandi.

2017-yil sentyabr oyining boshida bolalar temir yoʻlining yopilishi eʼlon qilindi. 18-sentyabr kuni butunlay yopildi va demontaj qilindi.

## Manbalar
Toshkent praporshchiklar maktabi

**Toshkent piyoda praporshchiklarni tayyorlash maktabi** yoki **Toshkent praporshchiklar maktabi** – Toshkentda joylashgan Imperator Rossiyasi qurolli kuchlarining harbiy taʼlim muassasasi.

## Tarixi
Toshkent piyoda praporshchiklar tayyorlash maktabi 1915-yil 2-noyabrda „okrug qoʻshinlari qismlarida ofitserlar yetishmasligi, shuningdek, harbiy harakatlar teatrida joylashgan harbiy qismlardagi qoʻshinlarga oʻrinbosar ofitserlarni yuborish maqsadida“ tashkil etilgan. Maktabda urush davrida ofitserlar lavozimiga koʻtariladigan quyi darajadagi mansabdorlar, Turkiston harbiy okrugi qismlari va Birinchi jahon urushi frontlarida harbiy harakatlar olib borayotgan qismlarning ofitserlar korpusini toʻldirish uchun praporshchiklar tayyorlangan.

Maktabda oʻqish muddati 3 oyni tashkil qilgan. Kursga 200 ga yaqin yunkerlar qabul qilingan. Maktabning birinchi bitiruvi 1916-yil 2-fevralda boʻlib oʻtgan. 1916-yil 15-mayda Toshkent maktabi 4 oylik oʻquv kursiga aylantirilgan va oliy oʻquv yurtlaridan safarbarlikka chaqirilgan tarbiyalanuvchilar bilan taʼminlangan. Keyinchalik, maktab 3 oylik oʻqish kursiga qaytarilgan. Oʻz faoliyati davomida maktab kamida 8 marta bitiruvchilar tayyorlagan va kamida 1800 kishi ofitser unvoniga ega boʻlgan.

Maktab qal’a artilleriya rotasining 564-sonli kazarmasi hududida joylashgan boʻlib, u bir tomondan Toshkent qal’asiga tutashgan, ikkinchi tomondan esa Mahram shoh koʻchasiga va Chernayev bogʻiga qaragan, yaʼni deyarli shahar markazida joylashgan. Kazarmaning asosiy kirish eshigi qarshisida tramvay bekati joylashgan bo'lib, bu maktab o'qituvchilari va o'qituvchilariga qulaylik yaratgan. Yunkerlar kazarmalari binoning ikkinchi qavatida boʻlgan, birinchi qavati esa tayyorlov rotasi uchun ajratilgan.

Podpolkovnik Sergey Vladimirovich Savitskiy Toshkent praporshchiklar maktabiga rahbar etib tayinlangan, bunga qadar u Toshkent kadet korpusi ofitser-tarbiyachisi boʻlib faoliyat yuritgan. Ushbu tayinlov uchun 1915-yil 22-sentyabrda Petrograddan Bosh shtab infanteriya generali A.F. Zabelin nomidan telegramma keladi.

Toshkent harbiy bilim yurti yunkerlari va Toshkent kadet korpusi kadetlari bilan bir qatorda 1917-yil oktyabr oyida Toshkentdagi praporshchilar maktabining yunkerlari bolsheviklar va soʻl eserchilar koalitsiyasining ishchilar, dehqonlar va askarlar deputatlari sovetlari tomonidan hokimiyatni qurolli egallab olish davrida Toshkentda Muvaqqat hukumatni himoya qilish uchun janglarda qatnashganlar.

Toshkent praporshchilar maktabi 1917-yil noyabr oyining boshlarigacha mavjud boʻlib, sovet hokimiyati qarori bilan tarqatib yuborilgan.

## Yana qarang
* Toshkent harbiy bilim yurti
* Toshkent kadet korpusi

## Manbalar
Tashkent Open

**Tashkent Open by Zeromax** – Oʻzbekistonning Toshkent shahrida ayollar oʻrtasida tennis boʻyicha oʻtkazilgan turnir hisoblanadi. 1999-yildan beri oʻtkazib kelinayotgan ushbu WTA Tour doirasidagi Xalqaro turnir ochiq qattiq qoplamali kortlarda oʻtkaziladi

2014-yildan beri tadbir kuzning boshida, Wuhan Open bilan bir haftada oʻtkazilishi rejalashtirilgan. 2019-yilda turnir oxirgi marta oʻtkazildi va 2020-yilda turnir WTA Lyon Open bilan almashtirildi.

## Oʻtkazilgan finallar

### Ayollar yakkalik bahslari

### Ayollar juftlik bahslari

## Manbalar


## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt 
* WTA turniri profili
Bilyalov Bilyal

**Bilyal Shevketovich Bilyalov** (1962-yil 30-dekabr Toshkent) – sovet va ukraina aktyori, rejissyor, ssenariynavis. Qrim-tatar akademik musiqa va drama teatri direktori (1998-2018). Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist (2006).

## Biografiya

1962-yil 30-dekabr kuni Toshkent shahrida qrim-tatar oilasida tugʻilgan. Toshkent davlat teatr va rassomlik institutini (1984) va Moskvadagi Rossiya sanʼat tarixi institutini (1992) tugatgan.

1982–1984-yillarda drama toʻgaragi rahbari boʻlib ishlagan. 1986–1987-yillarda Maksim Gorkiy nomidagi Fargʻona drama teatri, 1987–1989-yillarda "Oʻzbekfilm" kinostudiyasi qoshidagi teatrida faoliyat yuritgan.

1989‐yildan Qrim-tatar musiqa va drama teatrida ishlaydi. Bilyalov dastlab aktyor va rejissyor sifatida faoliyat yuritgan. 1991-yildan – bosh rejissyor, 1994-yildan – badiiy rahbar, 1998-yildan – rejissyor boʻlib ishlagan. Bilyalov ishtirokida Nikolay Gogol, Lesya Ukrainka, Anton Chexov va Aleksandr Pushkinning pyesalari birinchi marta qrim-tatar tilida sahnalashtirilgan.

2018-yilning yozida Qrim-tatar akademik musiqa va drama teatri direktori lavozimidan ozod etildi. Bilyalov isteʼfoga chiqqanidan keyin teatr aktyorlarining bir qismi norozilik sifatida KAMDTni tark etib, mustaqil „Oltin beshik“ teatriga asos soldilar.

Faol sifatida u Kiyevdagi apelsin inqilobi voqealarida qatnashgan. Qrim teatr arboblari uyushmasi raisi, Xalqaro teatr instituti (YUNESKO) Qrim markazi prezidenti, „Qrim kemasi“ xalqaro teatr festivali asoschisi va bosh direktori boʻlgan. 2010-yilgacha u Ukraina prezidenti huzuridagi madaniyat va maʼnaviyat boʻyicha milliy kengash aʼzosi boʻlgan. Taras Shevchenko nomidagi Milliy mukofot qoʻmitasi aʼzosi edi. „Muloqot“ gazetasining asoschilaridan biri.

U bir qator kontsert dasturlarini, shu jumladan qrim-tatar xalqi deportatsiyasining 50 yilligiga bagʻishlangan kechani, 1995-yilda „Qrim tatarlarining Yaltada madaniyati kunlarini“ tashkil etishda ishtirok etdi. Qrim Ark festivali tashkilotchilaridan biri. „Guzel Qrim“ („Muhtasham Qrim“, 2001) spektakli muallifi.

## Mukofotlar va unvonlar

* Ukrainada xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (2001)
* Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist (2006)
* Ukraina Prezidentining minnatdorchiligi (2001, 2005)
* Panas Saksaganskiy mukofoti (2014)

## Shaxsiy hayot
Oʻgʻli – Shavkat Bilyalov bastakor.

## Manbalar
Stanislav Shteyn

**Stanislav Fedorovich Shteyn** *(fon Stein, Fon Stein)* (1855—1921) – otorinolaringolog, tibbiyot fanlari doktori, professor, Devichyedagi otorinolaringologiya klinikasi direktori. Otorinolaringologiya muammolari bilan shugʻullanuvchi olimlar, klinisyenler va oʻqituvchilar maktabining asoschisi.

## Hayoti

Stanislav Shteyn 1855-yilda Kamenets-Podolsk viloyati, Kukulya qishlogʻida agronom oilasida tugʻilgan. Moskva davlat universitetining tibbiyot fakultetini tugatgandan soʻng (1881), u ikki yil anatomiya va embriologiya kafedrasida ishladi. U yerda gistolog A.I.Babuxin va fiziolog F. P. Sheremetevskiy rahbarligida ilmiy ish bilan shugʻullanadi.

1884-yilda u Gʻarbda otorinolaringologiya shakllanishining asoschisi Adam Politzer bilan Vena shahrida tahsil oldi.

1884-yildan 1891-yilgacha gistologiya kafedrasi dissektor assistenti lavozimida ishlagan va shu bilan birga otorinolaringolog sifatida faoliyat yuritgan.

1890-yilda u „Ichki quloqning anatomiyasi va fiziologiyasi boʻyicha adabiyotlar sharhi“ monografiyasini nashr etdi.

Ikki yildan soʻng Vena shahrida nemis tilida nashr etilgan „Quloq labirintining alohida qismlari, funksiyalari haqidagi taʼlimot“ (1892) mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. Shteynning doktorlik dissertatsiyasiga asoslangan monografiya I.M.Sechenov tomonidan yuqori baholandi.

1892-yilda Moskva universitetining tibbiyot fakultetida yordamchi professor sifatida „Quloq kasalliklari haqida oʻqitish“ fakultativ kursini oʻqitishni boshladi.

1896-yilda u oʻz tashabbusi bilan yirik sanoatchi Yuliya Ivanovna Bazanovaning bevasi hisobidan tashkil etilgan Devichyedagi quloq, burun va tomoq kasalliklari klinikasining birinchi direktori boʻldi. Klinikia maxsus loyiha asosida qurilgan va oʻsha davrning barcha ilmiy yangiliklari bilan jihozlangan edi. U 1914-yilgacha klinikaga rahbarlik qilgan.

Shteynning „Vertigo“ (1910) ilmiy asari oʻzining fundamental tadqiqotlari natijalarini va labirintologiyaning turli jihatlari boʻyicha yozilgan.

1914-yilda Toshkentga koʻchib oʻtdi. 1918-yildan Toshkentdagi Xalq universitetining otorinolaringologiya kafedrasini boshqargan.

Ichki quloqni oʻrganish va vestibulyar apparatni oʻrganish usullari boʻyicha 140 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi hisoblanadi. Shteyn bir nechta yangi asboblar va maxsus qurilmalarning loyihalarini ishlab chiqdi. Vestibulyar analizator funksiyasini oʻrganish uchun u taklif qilgan original qurilmalar zamonaviy asbob-uskunalar va jihozlarning prototipiga aylandi. S. F. Shteynning bir qator asarlari quloq, burun va tomoq kasalliklarini jarrohlik yoʻli bilan davolash usullarini ishlab chiqishga bagʻishlangan.

Otorinolaringologlarning Birinchi Butunrossiya Kongressida (1908) u birinchi faxriy rais etib saylandi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Armen Ayriyev

**Armen Tevanovich Ayriyev** (**Ayriyan**, 1910-yil 20-sentyabr – 1966-yil 13-fevral, Toshkent) – sovet ofitseri, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi (503-hujum aviatsiya polkining eskadron komandiri, Janubiy fronti), Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944), mayor.

## Hayoti
Armen Ayriyev 1910-yil 20-sentyabda Tug (Tuk, Tox) qishlogʻida (hozirgi Ozarbayjonning Xoʻjavend viloyati) arman dehqonlari oilasida tugʻilgan. U umrining koʻp qismini Oʻzbekistonda oʻtkazdi. U yerda Ishchilar fakultetining 2-kursini tamomlagandan soʻng Samarqandda „Dehqonin“ zavodida mexanik boʻlib ishladi.

Ayriyan 1931-yilda Qizil Armiya safiga qabul qilindi, bir yil oʻtib 1932-yilda KPSS (b) aʼzosi boʻldi. Qizil Armiya saflarida u kichik aviatsiya mutaxassislari maktabini va Engels harbiy aviatsiya maktabini tugatdi.

Ulugʻ Vatan urushining birinchi kunlaridan boshlab u frontda boʻlib, 503-shturmchi aviatsiya polkining eskadron komandiri lavozimini egallagan (206-hujum aviatsiyasi diviziyasi, 7-hujum aviatsiya korpusi, 8-havo armiyasi, Janubiy front). 1943-yil oktyabr oyiga kelib, kapitan Ayriyev dushman aerodromlari, oʻtish joylari, ishchi kuchi va texnikasi konsentratsiyasiga hujum qilish uchun bir yuz beshta jangovar topshiriqni bajardi. Shu bilan birga, unga ishonib topshirilgan eskadron uch yuz yigirma toʻrtta muvaffaqiyatli jangovar topshiriqlarni bajardi, buning natijasida u dushmanga katta zarar yetkazdi. Armen Ayriyev boshchilligidagi eskadron, ayniqsa, Taganrog dushman guruhini magʻlub etish va Donbassni ozod qilish paytida ajralib turdi.

Urushdan keyin Armen Ayriyev SSSR Harbiy havo kuchlarida xizmat qilishni davom ettirdi. 1947-yilda u Harbiy-havo kuchlari ofitserlarini takomillashtirish kursini tamomlagan. 1951-yildan mayor A.T.Ayriyev zahiraga olindi. Umrining oxirida Toshkentda yashagan, Toshkent shahar ijroiya qoʻmitasida ishlagan.

1966-yil 13-fevralda Toshkentda vafot etgan, Botkin qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari
* „Oltin yulduz“ medali
* Lenin ordeni
* Ikkita Qizil Bayroq ordeni (1941, 1942)
* Aleksandr Nevskiy ordeni
* Qizil yulduz ordeni
* "Stalingrad mudofaasi uchun" medali

## Adabiyotlar
* Амирханян М. Д. Армяне — Герои Советского Союза. Ер., 2005. — 202 с.: ISBN 99930-4-342-7
* Петросянц X.С. Крылатое племя. Ереван, 1980
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб., 2005. : ISBN 5-9676-0034-5

## Manbalar

## Havolalar
* Авиаторы Второй мировой
Ivan Kablukov

**Ivan Alekseyevich Kablukov** (21-avgust 1857-yil, Moskva, Moskva okrugi, Troitskiy uyezd, Prussi qishlogʻi, Rossiya imperiyasi – 1942-yil 5-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – rus va sovet fizik kimyogari.

SSSR Fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi (1932). Ivan bir vaqtning oʻzida va mustaqil ravishda V. A. Kistyakovskiy bilan ionlarning kontseptsiyasini taklif qilgan va eritmalarning fizik va kimyoviy nazariyalarini birlashtirishga asos solgan. Rossiyada fizik kimyogarlar maktabining asoschisi. Mehnat Qahramoni.

## Biografiyasi
Ivan Alekseyevich 21-avgust 1857-yil Moskvada Moskva viloyati , Troitsk uyezdining Prussi qishlogʻida (hozirgi Mitishinskiy tumani, Moskva viloyati) stomatologlar oilasida tavallud topgan.

Kablukov 1876-yilda 2-Moskva klassik gimnaziyasini tamomlagan. Moskva universitetining fizika-matematika fakultetining tabiiy fanlar boʻlimi talabasi boʻlgan (1876–1880) va uni nomzodlik darajasi bilan tugatgan. Ivan talabalik yillarida V. A. Maklakovning ustozi boʻlgan. Professor V. V. Markovnikovning tavsiyasiga koʻra, Kablukov kimyo kafedrasiga professorlikka tayyorlash uchun qoldirildi. 1881–1882-yillarda Sankt-Peterburg universitetida kimyo professori A. M. Butlerovning kimyoviy laboratoriyasi xodim boʻlib ishlagan, keyin esa Moskva universitetida V. V. Markovnikov bilan ishini davom ettirgan.

Kablukov 1889-yilda professor S. Arrenius rahbarligida Leypsig universitetida professor V. Ostvald laboratoriyasida ishlagan.

Ivan 1897–1906-yillarda Moskva muhandislik maktabida dars bergan. U yerda noorganik va analitik kimyo, shuningdek, qurilish materiallari texnologiyasi va temir metallurgiya boʻyicha amaliy mashgʻulotlar olib borgan.

1918-yil kuzida oktyabr inqilobidan soʻng uning akasi Nikolay Alekseyevich hibsga olingan. Ammo tez orada Ivan Alekseyevichning qoʻllab-quvvatlashi tufayli ozodlikka chiqqan.

1941-yil sentyabr oyida Ulugʻ Vatan urushi boshlanganidan keyin boʻlim xodimlarining bir qismi Chakino (Tambov viloyati) va Samarqandga evakuatsiya qilingan. Kablukov 1942-yil 5-mayda evakuatsiya paytida Toshkentda vafot etgan.

## Oilasi
Ivan Alekseyevichning otasi Aleksey Fedorovich Kablukov (1814–1882) – Moskva viloyati Vitenevo qishlogʻidagi Saltikov-Shedrin mulkining boshqaruvchisi, stomatolog boʻlgan.

Onasi – Kablukova Yekaterina Stepanovna.

## Manbalar
Raxmet Jolayev

**Raxmet Jangaziyevich Jolayev** (; 1910-yil 7-noyabr, Rossiya imperiyasi, Toʻrgʻay viloyati, Shalkar tumanida tugʻilgan, (hozirgi Qozogʻistonning Aqtoʻbe viloyati) – 1979-yil 6-yanvar, SSSR Qozogʻiston SSR, Olmaota shahrida vafot etgan) – Sovet olimi, texnika fanlari doktori (1962-yil), professor (1964-yil). Qozogʻiston Fanlar akademiyasi aʼzosi (1962-yil) va Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan gidrotexnik (1961-yil).

## Hayoti
Raxmet Jolayev 1935-yilda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash institutini tamomlagan.

Oʻrta Osiyo rejalashtirish instituti va Oʻrta Osiyo qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash instituti, Olmaota va Chimkentdagi oliy oʻquv yurtlarida ilmiy va oʻqituvchilik faoliyati bilan shugʻullangan (1932—1945-yillar oraligʻida).

Raxmet Jolayev 1945-1962-yillarda Energetika instituti laboratoriya mudiri va direktor oʻrinbosari, 1962—1973-yillarda Jambil irrigatsiya-qurilish instituti rektori, 1973—1979-yillarda – Qozog'iston davlat suv xoʻjaligi loyiha-tadqiqot instituti (Kazgiprovodxoz) ilmiy maslahatchisi lavozimlarida faoliyat olib borgan.

## Ilmiy faoliyati
Ilmiy ishlari gidrotexnika va suv xoʻjaligi muammolariga hamda Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Turkmaniston mamlakatlaring togʻdagi daryolarida samarali suv olish inshootlarini qurishga asoslangan.

Baʼzi ishlari:

Sugʻorish va daryo tizimlarining gidroenergetika resurslarini hisobga olish metodikasi. – A., 1950-yil.

Pastki panjarali galereya bilan yaxshilangan suv olish turi. – A., 1961.

Sholi sugʻorish tizimida suv taqsimotini avtomatlashtirish. – Jambil, 1978-yil.

## Eʼtirof va mukofotlari
Jambil viloyati Taraz shahar mas’ullarining 2010-yil 23-dekabrdagi 36-17-son qarori va Taraz shahar hokimligining 2010-yil 23-dekabrdagi 1089-son qarori bilan Taraz shahrining yangi koʻchalaridan biri Jolayev sharafiga nomlangan. Raxmet Jolayev Oktyabr inqilobi (Oktabr toʻntarishi, Oktyabr revolyutsiyasi) ordeni va SSSR davlat mukofoti „Hurmat Belgisi“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Mixail Kondratyev

**Mixail Nikolayevich Kondratyev** (1879-yil, Rostov-Donu – 1943-yil, Toshkent) – rus meʼmori, Sankt-Peterburg, Rostov-Don, Taganrogdagi bir qator turar-joy binolari muallifi. Rus modern va konstruktivizm ustalaridan biri. Zodagon.

## Biografiyasi
Mixail Nikolayevich 1879-yilda Rostov-Don shahrida davlat maslahatchisi Nikolay Kondratyev oilasida tavallud topgan. Kondratyevlar Rostovning markazida, hozirgi Universitetskiy tor koʻchasi va Pushkinskaya koʻchasi hududida yashagan. Mixail bu yerda gimnaziyada oʻqigan, u rasm chizish boʻyicha yagona aʼlochi talaba edi. Petrovskiy nomidagi maktabda Pyotr Vrangel bilan bir sinfda oʻqigan.

Mixail imperator Nikolay I qurilish muhandislari institutida tahsil olgan.

Mixail Kondratiyev institutni tugatgandan soʻng, Sankt-Peterburgda yettita bino uchun loyihalarni amalga oshirgan, ulardan ikkitasi hozirda buzib tashlangan.

Kondratyev Rostovga qaytib, qurilish muhandisligi bilan shugʻullanagan. „Priazovskiy kray“ gazetasi uni 1913-yilda „shahar meʼmori“ deb atagan. 1927-yilda Kondratiyev Donskaya qurilish munitsipal idorasida texnik ishlab chiqarish boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan.

Kondratyev loyihasi boʻyicha 1929-yilda Taganrogda SSSRda birinchi „Krugliy dom“ deb nomlangan turar-joy binosi, qurilgan. Dumaloq uy hozir ham saqlanib qolgan.

Kondratyevning murosasiz tabiati kasbiy masalalarda muammolar tugʻdirdi. Shu sababli Landvorets qurilishidan chetlashtirildi. Uning doʻsti, meʼmor Leonid Eberg „Noviy bit“ qurilishini tugatdi. Kondratiyevning hibsga olinishiga yangi tizimning vazifalarini tushunmasligi va oʻzlashtirishda ayblash sabab boʻldi.

Mixailning Qizil Bogʻ shahridagi maktab loyihasi va „Kooperativnaya smichka stroiteley“ koʻp qavatli turar-joy binosi loyihasi amalga oshmay qolgan.

Rostov-Don fashistlar tomonidan bosib olingandan soʻng, Mixail Kondratyev Toshkentga evakuatsiya qilingan. U Toshkentda vafot etgan va shu yerga dafn etilgan.

## Manbalar
Georgiy Zelma

**Georgiy Anatolyevich Zelma** (haqiqiy sharifi *Zelmanovich*; 1906 – 1984) – sovet fotografi va fotomuxbir. 1920–1930 - yillarda „Izvestiya“, „Ogonyok“, „Krasnaya zvezda“ nashrlarida va Ulugʻ Vatan urushi jang maydonlarida harbiy fotomuxbir boʻlib ishlagan. Georgiy Zelma 60 yildan ortiq fotografiya bilan shugʻullangan.

## Biografiya
1906-yil 8-avgustda Toshkentda shifokor (keyinchalik tibbiyot fanlari doktori), teri va tanosil kasalliklari boʻyicha mutaxassis Anatoliy Samoylovich Zelmanovich (1881-1956) va Ester Iosifovna Zelmanovich oilasida tugʻilgan. Otasi 1932–1939-yillarda Oʻzbekiston dermatovenerologiya ilmiy-tadqiqot institutida jinsiy yoʻl bilan yuqadigan kasalliklar ilmiy boʻlimiga rahbarlik qilgan, Toshkent tibbiyot instituti teri-tanosil kasalliklari kafedrasida dotsent lavozimida ishlagan.

1921-yilda Moskvaga koʻchib oʻtdi. Faoliyatini eski Kodak 9x12 kamerasi bilan boshladi. Oʻzining birinchi ish tajribasini Proletkino studiyasida va „Teatr“ jurnalida oldi. Russfoto agentligida ishlagan u yerda avvaliga shogird sifatida kirgan va tez orada mustaqil ish boshlagan.

1924—1927-yillarda Zelma oʻz vatani Oʻzbekiston, Afgʻoniston, Eron va Oʻrta Osiyoda fotomuxbiri boʻlib ishlagan. Uning ishlari „Pravda Vostoka“da chop etilgan. 1927-yilda G. A. Zelma Qizil Armiya safiga qoʻshildi va Moskvada xizmat qildi. 1929-yilda demobilizatsiyadan keyin qisqa muddatga Toshkentga qaytib keldi.

Moskvaga qaytgach, Zelmaning surati „Sovet foto“ jurnalida nashr etildi. 1930-yillarda Donbass konlari, fabrikalariga, Tula viloyatidagi kolxozlarida xizmat safarlarida boʻldi va Qora dengiz sohilidagi Qizil Armiya mashgʻulotlarida qatnashdi. U R. L. Karmen bilan birgalikda „Sovet Ittifoqi osmondan“ va „Sovet Sotsialistik Respublikasining 10 yilligi“ loyihalarida ishlagan, ular „SSSR on Construction“ jurnalida nashr etilgan.

Ulugʻ Vatan urushi yillarida, uchinchi darajali kvartal ustasi, "Izvestiya" gazetasining muxbiri sifatida, Odessa mudofaasi paytida, Moldova va Ukrainada frontda ishlagan. Qora dengiz floti kemalarida suratga olingan. Uning eng mashhur fotosuratlari 1942–1943-yillardagi Stalingrad jangi paytida olingan. Shahar uchun janglar yilnomasini yaratdi. Butunittifoq kommunistik partiyasi (bolsheviklar) aʼzosi.

Urushdan keyin „Ogonyok“ jurnalida, 1962-yildan esa „Novosti“ agentligida ishlagan.

1984-yilda vafot etgan. Kuli solingan urna Donskoye qabristonidagi kolumbariyga koʻmilgan.

## Oila
Oʻgʻli – Temerlan (Timur) Georgievich Zelma (1941-yil 25-noyabrda tugʻilgan), sovet va rus operatori, prodyuser. U „Mosfilm“da, keyin SSSR Markaziy televideniyesida ishlagan. 30 dan ortiq filmlar va televizion filmlar, teleseriallarni suratga olgan .

## Asarlar kolleksiyalarda

* Zamonaviy sanʼat muzeyi, Nyu-York

## Manbalar
Aleksandr Kolenkovskiy

**Aleksandr Konstantinovich Kolenkovskiy** (1880-yil 4-sentabr – 1942-yil 23-may) – rus va sovet harbiy rahnamosi, sovet harbiy tarixchisi, general-leytenant (1940), professor (1938), harbiy fanlar doktori (1941).

## Biografiya
Aleksandr Konstantinovich 1880-yil 4-sentabrda Xersonskaya viloyatining Nikolayev shahrida ofitser oilasida tavallud topgan. Uyda taʼlim olgan.

Kolenkovskiy 1897-yil 30-sentyabrda Odessa piyoda askarlari maktabiga oʻqishga kirgan, 1900-yilda uni tugatgan. Vilenskiy 52-piyoda polkida leytenant unvonini olgan, keyin 218-Borisoglebskiy piyodalar polkida xizmat qilgan. Aleksandr rus-yapon urushi qatnashchisi boʻlib, rotaga qoʻmondonlik qilgan va polk adʻyutanti boʻlgan. 1912-yilda Nikolayev harbiy akademiyasini tamomlagan va 1913-yildan 14-piyoda polkida rota komandiri lavozimida xizmat qilgan.

Aleksandr 1918-yil aprel oyida ixtiyoriy ravishda Qizil armiya safiga qoʻshilgan va Nevelsk okrugi harbiy qoʻmondoni shtab boshligʻi etib tayinlangan. Kolenkovskiy 5-Vitebskaya miltiq diviziyasi boshligʻi, 1918-yil 28-sentyabrdan 1919-yil 3-aprelgacha Sharqiy front shtab boshligʻi va 1919-yil 29-apreldan Volga harbiy okrugining harbiy boshligʻi boʻlib xizmat qilgan. 1921-yil 3-martdan Bosh qoʻmondon, 1921-yil 9-martdan 1924-yilgacha Qizil Armiya shtab-kvartirasining Operatsion boshqarmasi boshligʻi lavozimida faoliyat olib borgan.

Kolenkovskiy 1924-yildan Frunze nomidagi Harbiy akademiyada dars bergan va harbiy tarix kafedrasi mudiri boʻlgan. Bundan tashqari, harbiy tarix va operativ sanʼat boʻyicha ilmiy ishlar muallifidir. 1940-yildan KPSSga aʼzo boʻlgan.

Aleksandr Konstantinovich Ulugʻ Vatan urushini oʻrganib chiqqan va 1942-yilda „Rostovskaya operatsiya Krasnoy Armii“ maqolasini yozgan. Maqolada hujumkor jangovar operatsiyalarni tashkil etish boʻyicha muhim xulosalar qilgan.

Aleksandr Konstantinovich Kolenkovskiy 1942-yilda Toshkent shahrida vafot etgan.

### Mukofotlari
1939-yil 2-mayda Qizil yulduz ordeni va 1938-yil 22-fevralda „Ishchi-Dehqon Qizil Armiyasining XX yilligi yubiley“ medali bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Stepan Ilyin

**Stepan Petrovich Ilyin** (1915-yil 2-avgust –1993-yil 2-noyabr) – Sovet Armiyasi katta serjanti, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

## Biografiyasi
Stepan Ilyin 1915-yil 2-avgustda Akmolinskaya viloyati Krivoozyornoye qishlogʻida tavallud topgan. U maktabning yetti sinfini tamomlagan. 1942-yil yanvar oyida Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. Oʻsha yilning aprel oyidan boshlab Ulugʻ Vatan urushi frontida qatnashgan. Katta serjant Stepan Ilyin 1943-yil oktyabr oyiga kelib Markaziy frontning 69-piyoda diviziyasining 99-muhandislik batalyonining bir qismiga qoʻmondonlik qilgan. 

Ilyin 1943-yil 15-oktyabrda otryadi bilan Belorussiya SSRning Gomel viloyati, Loyevskiy tumani, Loyev qishlogʻi yaqinida Dneprni kesib oʻtgan va uning gʻarbiy qirgʻogʻidagi janglarda faol ishtirok etgan. Urushda nemislarning bir nechta qarshi hujumlarini qaytargan va Dneprda uchta miltiq vzvodiga boshchilik qilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 30-oktabrdagi farmoni bilan „Nemis bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani, koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun“ katta serjant unvoni bilan taqdirlangan. Stepan Ilyin Lenin ordeni, „Zolotaya Zvezda“ medali va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Ilyin 1946-yilda demobilizatsiya qilindi. 1960-yilda meliorativ texnikumni tamomlagan, soʻngra muhandis-gidravlik boʻlib ishlagan. Stepan Toshkentda istiqomat qilgan.

1993-yil 2-noyabrda Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida vafot etgan va Toshkent harbiy qabristonidagi Qahramonlar xiyoboniga dafn etilgan.

Shuningdek, Stepan 1-darajali Vatan urushi ordeni sohibi boʻlgan. Bundan tashqari „Za otvagu“ medali va boshqa bir qator medallar bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Mixail Sharigin

**Mixail Mixaylovich Sharigin** (1852-yil 19-noyabr, Sankt-Peterburg – 1906-yil 6-sentyabr, Toshkent) – davlat maslahatchisi, Tbilisi tuman sudi raisi, Tbilisi va Toshkent sud palatasi prokurori.

## Hayoti

1852-yilda tugʻilgan, Imperator huquq maktabining maxsus kursini tamomlab, Adliya vazirligi xizmatiga kirdi. Xizmati asosan chekka joylarda, avval Orenburgda, keyin Ufada, keyin Turkistonda boʻldi. U yerdan Tbilisiga koʻchirilib, sud palatasi prokurori yordamchisi, soʻngra Tbilisi tuman sudi raisi lavozimlarida ishlagan.

1903-yilda Sharigin Toshkent sud palatasining mas’ul prokurori lavozimiga tayinlanadi va oilasi bilan Toshkentga koʻchib ketadi. 1904-yildan boshlab butun Rossiyada boʻlgani kabi Turkistonda ham mitinglar, ish tashlashlar va namoyishlar boshlandi. Sharigin oʻz paytida inqilobga qarshi kurashganlardan biri edi. U davlat jinoyatlari boʻyicha sudlovlarni qoʻllab-quvvatladi.

Biroq Shariginni qoʻl ostidagilari yetarlicha qoʻllab-quvvatlamagani uchun terrorchilik harakatlari avj oldi, buning natijasida Toshkentda bir qator siyosiy qotilliklar sodir boʻldi.

Sharigin koʻplab tahdidlarga duch kelgan boʻlsada, uning xavfsizligi uchun hech qanday chora koʻrilmadi. Shariginning oʻldirilishida Orenburg Neplyuevskiy kadet korpusidan haydalgan 18 yoshli Badritskiy aybdor boʻlib chiqdi. Toshkentdagi mitinglardan birida u qoʻzgʻolon koʻtarishga va taniqli hukumat amaldorlarini kaltaklashga chaqirgan, buning uchun hibsga olingan, sud palatasi tomonidan sudlangan va 8 oylik qamoq jazosiga hukm qilingan.

Jazoni oʻtab boʻlgandan soʻng, 1906-yil 6-sentyabrda kunduzi soat 11 da Badritskiy sud palatasi prokurorining qabulxonasiga kelib, unga ariza bermoqchi ekanligini aytdi. Qabulxonada palata prokuroridan tashqari faqat bitta kuryer bor edi. Ishxonaga kirib, Badritskiy eshik oldida Sharigin oʻtirgan stolga bordi va revolverni olib beshta oʻq uzdi, shundan soʻng u oynani sindirib, koʻchaga sakrab chiqdi va yugura boshladi, lekin palataning kuryeri va ikki askar tomonidan ushlandi.

Sharigin voqea joyida vafot etdi. Qotillikdan bir necha kun oldin Shariginning rafiqasi Rossiyaning Yevropa qismiga joʻnab ketgan edi va erining oʻlimi haqida gazetalardan xabar topdi. Badritskiy harbiy sud tomonidan sudlangan va dastlab osishga hukm qilingan, ammo jazo 20 yillik ogʻir mehnatga almashtirilgan.

## Adabiyotlar
* Революция 1905—1907 гг. в Узбекистане: документы и материалы. «Узбекистан», 1984
* Политические процессы в Туркестане: 1905—1917
* Всероссийская политическая стачка в октябре 1905 года, Том 2
* Революционное движение в России весной и летом 1905 года, Том 2, Часть 1
* Железнодорожники Казахстана в первой русской революции (1905—1907 гг.)
* Геннадий Головков. Бунт по-русски: палачи и жертвы. ДетективПресс, 2005
* А. А. Иванов, А. Д. Степанов. Черная сотня: историческая энциклопедия. Институт русской цивилизации, 2008
* Олег Анатольевич Платонов. Святая Русь: большая энциклопедия русского народа; русская литература
* Бондаренко И. И., Климов Д. В. Жертвы политического террора в России (1901—1912) / Терроризм в России в начале XX в. (Исторический вестник. — Т. 2 [149]. — Декабрь 2012). — С. 190—215.

## Manbalar
Vera Komissarjevskaya

**Vera Fedorovna Komissarjevskaya** (27-oktyabr 1864-yil – 10-fevral 1910-yil) – XX asr boshidagi rus aktrisasi, rus va sovet teatr va kino aktrisasining N. F. Skarskayaning katta singlisi (1868–1958).

## Biografiyasi
Vera Fedorovna Komissarjevskaya (1930-yillarning oxirigacha familiyasi Kommissarjevskaya deb yozilgan) 1864-yil 27-oktyabr Sankt-Peterburgda rus opera artisti va musiqa oʻqituvchisi F. P. Komissarjevskiy oilasida tavallud topgan.

Vera Komissarjevskaya 1891-yilda Sankt-Peterburgda birinchi marta sahnada flot ekipajining dengiz assambleyasida Zina rolini (P. P. Gnedichning „Goryashiye pisma“ spektakli) ijro etgan. Uning sahnadagi debyutidan oldin Aleksandrinskiy teatrining taniqli aktyori V. N. Davydov bilan mashgʻulotlar oʻtkazgan. Keyin Komissarjevskaya K. S. Stanislavskiy boshchiligidagi Sanʼat va adabiyot jamiyati (Moskva) spektakllarida qatnasha boshlagan.

Komissarjevskaya 1894–1896-yillarda Vilnyusda K. N. Nezlobin korxonasida ishlagan va oʻsha paytda 60 ga yaqin rollarni oʻynagan. Aktrisa Rozi (G. Zudermanning „Boy babochek“), Larisa (A. N. Ostrovskiyning "Bespridannitsaʼ), Luiza (Schiller „Kovarstvo i lyubov“), Sofiya (A. S. Griboedovning „Gore ot uma“), Klerchen (Zuderman „Gibel Sodoma“) va boshqa rollarni ijro etgan.

### Aleksandrinskiy teatri
Vera Fyodorovna 1896-yilda Aleksandrinskiy teatri sahnasida chiqish qildi. Uning birinchi ajoyib muvaffaqiyati „Bespridannitsa“ filmidagi Larisa rolidan keyin boshlandi. Undan soʻng Chexovning „Chayka“ asaridagi Nina Zarechnaya, Sudermanning „Ogni Ivanovoy nochi“ spektaklidagi Marikka, „Faust“dagi Margarita va boshqalar rollarini ijro etdi.

### Umrining soʻnggi yillari

Vera Fedorovnaning yangi orzusi teatr maktabini yaratish edi. Undan oldin gastrol safariga chiqdi va bu gastrol uning hayotida oxirgisi boʻldi.

Komissarjevskaya 1910-yil 10-fevralda Toshkentda gastrol paytida chechakdan vafot etdi.

U 20-fevral kuni Aleksandr Nevskiy lavrasining Nikolskoye qabristoniga dafn qilindi.

## Manbalar
Aleksandr Kirsanov

**Aleksandr Trofimovich Kirsanov** (1880–1941) – rus va sovet agroximik, tuproqshunos, oʻsimlikshunos.

## Biografiyasi
Aleksandr Kirsanov 15-avgust 1880-yilda Saratov viloyati, Xvalinskiy tumani, Staroye Chirkovo qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. 1896-yilda Volsk oʻqituvchilar seminariyasiga oʻqishga kirgan. Seminariyani tugatgach, 4 yil qishloq maktabida dars bergan. 1903-yilda Yangi Aleksandriya qishloq xoʻjaligi institutiga oʻqishga kirgan, ammo ikki yildan soʻng talabalar gʻalayonlarida qatnashgani uchun oʻqishdan haydalgan. Kirsanov Berlinga oʻqishga borgan va 1907-yilda u yerdagi Oliy qishloq xoʻjaligi maktabini tugatgan. 1908-yilda ilmiy agronom unvonini oldi va Yangi Aleksandriya institutida diplom himoya qildi. Kirsanov institutda tajriba xoʻjaligi boshligʻining yordamchisi boʻlib ishlagan. Keyin Sankt-Peterburgga koʻchib oʻtdi va u yerda uch yil davomida Kamennoostrovskiy oliy qishloq xoʻjaligi kurslarida eksperimental biznes va qishloq xoʻjaligi amaliyoti boʻlimida faoliyat olib bordi. 1913-yilda Minskka koʻchib oʻtdi. Aleksandr mamlakatda birinchi boʻlib Minsk botqoq stansiyasining tashkilotchilaridan biri boʻldi. U 1925-yilgacha bu stansiyaga rahbarlik qilgan. 1918–1922-yillarda Ivanovo-Voznesenskiy politexnika institutining professori boʻlgan. 1922–1925-yillarda Belarus davlat qishloq va oʻrmon xoʻjaligi institutining birinchi rektori lavozimida ishlagan.

Kirsanov ikki yil davomida chet elda xizmat safarida boʻldi, keyin Leningradga koʻchib oʻtdi. U yerda 1927–1931-yillarda eksperimental ishlar boʻlimi boshligʻi va ikki yil davomida Leningrad qishloq xoʻjaligi instituti rektori boʻldi. 1931-yildan umrining oxirigacha V. V. Dokuchayev nomidagi Tuproq instituti laboratoriyasini boshqargan. 1941-yil 30-oktyabrda Toshkentda vafot etgan.

Aleksandr Trofimovich Kirsanov 87 ta ilmiy maqola chop etgan. Uning nashrlarining asosiy mavzulari: botqoqlarni yetishtirish, ohaklash, oʻgʻitlar taʼsirini aniqlash usullari, oʻsimliklarning oʻsish omillari taʼsirini tahlil qilish, „profil unumdorligi“.

## Manbalar
Ilya Kaprov

**Ilya Vasilyevich Kaprov** (1898-yil 20-iyun, Saratov viloyati, Volskiy tumani Vyazovka qishlogʻi – 1967-yil 30-iyul, Toshkent) – sovet qoʻmondoni, rossiyada fuqarolar va Ulugʻ Vatan urushlari qatnashchisi. Toshkent piyodalar bilim yurti boshligʻi (1944-yil 13-avgust – 1945-yil may).

Moskva mudofaasi paytida 316-piyoda diviziyasining 1075-piyoda polkiga (keyinchalik 8-gvardiya diviziyasi) qoʻmondonlik qilgan. U Dubosekovo viloyatida (Volokolamskiy viloyati) polkning mudofaasiga rahbarlik qilgan.

## Biografiyasi
Ilya Vasilyevich 1898-yil 20-iyunda Saratov viloyati hozirgi Volskiy tumani Vyazovka qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. 1921-yilda qishloq maktabini tamomlagan.

1917-yil iyundan Volskiy tumani harbiy qoʻmondonligi idorasida oddiy askar boʻlib xizmat qilgan.

1918-yil oktyabr oyidan Qizil Armiya safiga qoʻshilgan. 1920-yilda V. I. Lenin nomidagi Toshkent piyoda qoʻshinlari qoʻmondonlik kursini tamomlagan.

Rossiya fuqarolar urushi yillarida 1931-yilda Oʻrta Osiyoda Qoraqum choʻli qumloqlarida bosmachilarga qarshi janglarda qatnashgan. Z. S. Shextmanning (1941-yilda 1077-piyoda polkining komandiri) soʻzlariga koʻra, Ilya boʻlajak general-mayor, 316-piyoda diviziyasi komandiri I. V. Panfilov bilan birga jang qilgan. 1929-yildan VKP(b) aʼzosi boʻlgan.

1931-yil oktyabrdan 1933-yil noyabrgacha Oʻrta Osiyo harbiy okrugi RO shtab-kvartirasi ixtiyorida, 5-alohida radio razvedka diviziyasi komandiri boʻlib xizmat qilgan. 1938-yil maydan 1939-yil iyulgacha harbiy iqtisodiy kurslar oʻqituvchisi, keyinchalik 1939-yil iyuldan Oʻrta Osiyo harbiy okrugi harbiy-siyosiy bilim yurti katta oʻqituvchisi lavozimlarida faoliyat olib borgan.

Ilya Vasilyevich 1942-yil 6-dekabrdan 1944-yil 7-aprelgacha 155-piyoda diviziyasida qoʻmondon boʻlgan. Polkovnik I. V. Kaprov qoʻmondonligidagi 27-armiya qoʻshinlari diviziyasi Choʻl va Voronej frontlarida koʻplab operatsiyalarda, jumladan Kursk jangida, Vorskla daryosini kesib oʻtishda va Ohtirka shaharni ozod qilishda qatnashgan.

Ikki oy oʻtgach, Kiyev strategik hujum operatsiyasida qatnashgani uchun gvardiya polkovniki I. V. Kaprov II darajali Kutuzov ordeni bilan taqdirlangan.

1944-yil aprel oyida Proskurovsko-Chernovtskaya operatsiyasida qatnashgan.

Ilya Vasilyevich 1967-yilda Toshkentda vafot etgan va Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlar
Kaprov Lenin ordeni, uch bora Qizil Bayroq ordeni, II darajali Kutuzov ordeni va Aleksandr Nevskiy ordeni bilan taqdirlangan.

Bundan tashqari, „Moskva mudofaasi uchun“ medali, „1941-1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali hamda „Ishchi-Dehqon Qizil Armiyasining XX yilligi“ yubiley medali sohibi boʻlgan.

## Oilasi
Rafiqasi – Irina Petrovna Kaprova.

## Manbalar
Namozgoh masjidi (Toshkent)

**Namozgoh masjidi** — Toshkent shahri Olmazor tumani,  Zarqaynar  ko‘chasida joylashgan Hazrati Imom majmuasi tarkibiga kiruvchi masjid. Hayit  bayramlarida namoz oʻqish uchun qurilgan masjidlardan biri. Qaffol Shoshiy maqbarasidan 40 m uzoqda joylashgan. 
## Tarixi
Qurilgan vaqti haqida aniq tarixiy ma'lumotlar ma'lum emas. O‘rganishlar davomida masjid Qo‘qon xonligi davrida XIX asrda qurilgani ma'lum bo'ldi. Sovet devrida masjiddan yotoqxona, kutubxona sifatida foydalanilgan. Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti 1969-yil tashkil etilgan. Oʻzbekiston musulmonlari idorasi tasarrufiga kiradi. Oʻzbekiston Sovet Ittifoqi Vazirlar Kengashi huzuridagi Din ishlari boʻyicha kengashning Toshkentda oliy darajadagi madrasa ochish toʻgʻrisidagi qarori bilan qayta tiklangan. Madrasa uchun „Namozgoh“ masjidining binosi berilgan. 2007-yilda masjid qayta ta'mirlangan.

## Arxitekturasi
Masjid tarhi cho‘ziq to'g'ri to'rtburchak shaklida tuzilgan. Devorlari pishgan g‘ishtdan ko‘tarilgan, yuzasiga ganchli o‘ymakorlik namunalari va naqshlar bilan bezak betilgan. Masjidning maydoni 56x15 m. 

## Manbalar
Viktor Kuznetsov

**Viktor Petrovich Kuznetsov** (1924-yil 24-noyabr, Xabarovsk – 1987-yil 10-dekabr, Toshkent) – Qizil Armiyasi brigadiri, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

## Biografiyasi
Viktor Kuznetsov 1924-yil 24-noyabrda Xabarovskda tavallud topgan. Maktabni tugatgach, fotograf boʻlib ishladi. Kuznetsov 1942-yil avgust oyida Qizil Armiyasi safiga chaqirildi. 1943-yil may oyidan Ulugʻ Vatan urushi frontida xizmat qildi. katta serjant Viktor Kuznetsov 1945-yil yanvarga kelib, 1-Belorussiya fronti 301-oʻqotar diviziyasining 9-rota qismiga qoʻmondonlik qildi. U Polshani ozod qilishda qahramonlarcha ishtirok etdi.

1945-yil 14-yanvarda Magnushevdan 12 kilometr gʻarbda joylashgan Viboruv qishlogʻi hududida Kuznetsovning rotasi birinchi boʻlib Pilika daryosini kesib oʻtdi va dushmanning ikkita pulemyotini yoʻq qildi. Daryoning gʻarbiy qirgʻogʻidagi janglar paytida dushmanning oʻnlab askarlari va zobitlarini shaxsan yoʻq qildi. Kuznetsov 1945-yil 15-yanvarda dushmanning yana ikkita oʻq otish nuqtasini yoʻq qildi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 27-fevraldagi farmoni bilan katta serjant Viktor Kuznetsov „Hujumkor janglarda va Pilitsa daryosidan oʻtishda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun“ Oʻzbekiston Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi. Sovet Ittifoqi, Lenin ordeni va Zolotaya Zvezda medali sohibi boʻlgan.

Urush tugagandan soʻng, Kuznetsov serjant mayor unvoni bilan demobilizatsiya qilindi. Toshkentda yashagan, kinooperator boʻlib ishlagan. 1987-yilda vafot etgan va Toshkent harbiy qabristoni Qahramonlar xiyoboniga dafn etilgan.

Shuningdek, u 1-darajali Vatan urushi ordeni, 3-darajali Shuhrat ordeni va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Anatoliy Krasnov

**Anatoliy Andreyevich Krasnov** (1906-yil 18-iyun, Penza, Rossiya imperiyasi – 19-avgust 1967-yil, Toshkent, SSSR) – sovet harbiy qoʻmondoni, general-mayor (1942). Sovet Ittifoqi Qahramoni (1940).

## Biografiyasi
Anatoliy Andreyevich 1906-yil 18-iyunda Penza shahrida temiryoʻlchi oilasida tavallud topgan. 1918-yilda Penza boshlangʻich maktabini, 1925-yilda Ruzayevskiy qishloq xoʻjaligi maktabini tamomlagan va 1928-yilda Chembarskiy tumani Zavivalovka qishlogʻida ishlagan. Penza qishloq xoʻjaligi texnikumini tugatgan.

Krasnov 1928-yil sentyabr oyida Penza shahar harbiy komissarlik tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan. U Volga harbiy okrugining 102-piyoda polkida xizmat qilgan va u yerda vzvod komandiri dasturi boʻyicha bir yillik qoʻmondonlik kursini tamomlagan. Anatoliy 1929-yil sentyabr oyida zaxiraga oʻtkazilgan. 1929-yildan 1936-yilgacha Oʻrta Volga boʻyi va Orenburg viloyatining Buguruslan tumanida agronom, keyin katta agronom boʻlib faoliyat olib borgan.

Anatoliy Andreyevich 1936-yil mart oyida Orenburg viloyati Buguruslan tuman harbiy komissarligi tomonidan yana Qizil Armiya safiga chaqirilgan. Leningrad harbiy okrugining 210-piyoda polkida xizmat qilish uchun yuborilgan va u yerda vzvod komandiri, 1937-yil may oyidan esa batalyon shtab boshligʻi boʻlib xizmat qilgan. Anatoliy 1938-yil avgustdan katta bataloni ad’yutanti boʻlgan. 1939-yilda „Vistrel“ piyoda qoʻshinlari qoʻmondonlari uchun Oliy miltiq va taktik takomillashtirish kurslarini sirtqi taʼlimda tamomlagan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1940-yil 21-martdagi farmoni bilan leytenant Anatoliy Andreyevich Krasnov Finlandiya  oq gvardiyachilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi va koʻrsatgan jasorati uchun Lenin ordeni, „Oltin yulduz“ medali va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Finlandiya  bilan sulh imzolangandan soʻng, u 70-piyoda diviziyasida xizmat qilishni davom ettirdi va 1940-yil avgust oyida ushbu diviziyaning 68-piyoda polkiga batalyon komandiri sifatida oʻtkazildi. Anatoliy 1941-yil yanvar oyida ushbu polk komandirining oʻrinbosari boʻldi. 1940-yilda Butunittifoq Kommunistik partiyasi (bolsheviklar) safiga qoʻshildi.

## Urushdan keyingi karyerasi
Ulugʻ Vatan urushidan soʻng, Krasnov 1946-yil sentyabrgacha 172-diviziyaga qoʻmondonlik qildi. SSSR Qurolli Kuchlari qisqarishi munosabati bilan 1946-yil sentyabrdan 188-piyoda diviziyasi qoʻmondoni oʻrinbosari etib tayinlandi va 1946-yil iyundan esa Odessa harbiy okrugidagi 48-piyoda diviziyasiga qoʻmondonlik qildi. Krasnov 1953-yilda M. V. Frunze nomidagi harbiy akademiyada miltiq boʻlinmasi komandirlari uchun malaka oshirish kurslarini tamomladi.

1955-yildan Qirgʻiziston Kompartiyasi MK aʼzosi boʻldi.

Anatoliy Andreyevich Krasnov 1967-yil 19-avgustda vafot etdi. Toshkentda Kommustik qabristonga dafn etilgan.

## Manbalar
Faysal Al-Husayniy xalqaro stadioni

**Faysal Al-Husayniy xalqaro stadioni** () – Al-Ramdagi Dahiat al’Barid koʻchasidagi futbol stadioni. Bu Falastin milliy futbol jamoasining uy stadionlaridan biri. U 2001-yilda vafot etgan falastinlik siyosatchi Faysal Husayniy sharafiga nomlangan. Stadion 12500 tomoshabinga moʻljallangan.

## Falastin xalqaro oʻyinlari
2008-yil 26-oktabrda jamoa FIFA aʼzoligining 10 yillik faoliyati davomida ilk bor Iordaniya bilan oʻynadi. Unda FIFA prezidenti Sepp Blatter va Falastin bosh vaziri Salam Fayyad ishtirok etdi. 2009-yil 29-oktabrda Falastin milliy ayollar terma jamoasi stadiondagi muhlislar oldida Iordaniya terma jamoasiga qarshi birinchi uy xalqaro oʻyinini oʻtkazdi.

2011-yil 9-mart kuni Falastin „Iordan daryosining Gʻarbiy sohilida oʻz uyida oʻzining ilk rasmiy oʻyinini oʻtkazdi“. Bu Tailandga qarshi 2012-yilgi Olimpiya oʻyinlari saralashining ikkinchi oʻyini edi. Tailand Bangkokdagi birinchi oʻyinda 1:0 hisobida gʻalaba qozongan edi. Stadiondagi ikkinchi oʻyinda Falastin 43-daqiqada Abdelhamid Abuhabib tomonidan kiritilgan gol bilan 1:0 hisobida gʻalaba qozondi. Umumiy hisobda durang natija penaltilar seriyasiga olib keldi va Tailand 6:5 hisobida gʻalaba qozondi. Uchrashuvda bosh vazir Fayyod ishtirok etdi va u buni „tarixiy kun“ deb taʼrifladi.

2011-yil 3-iyul kuni stadionda „Falastin hududlarida oʻz uyida oʻtkaziladigan birinchi jahon chempionati oʻyini“ boʻlib oʻtdi. Oʻyin 2014-yilgi FIFA Jahon chempionati uchun Osiyo Futbol Konfederatsiyasi saralash bosqichining birinchi bosqichida Afgʻonistonga qarshi ikki oʻyindan iborat boʻlgan javob uchrashuvi boʻldi. Oʻyinda durang qayd etildi va bu Falastinga umumiy hisobda ikkinchi bosqichga chiqish imkonini berdi. Afgʻoniston yoʻq qilindi.

## Manbalar

## Havolalar

* Falastinliklar futbol tarixini yaratadilar
* Falastin birinchi oʻyinini oʻz maydonida oʻtkazadi
Teymur Charyev

**Teymur Alikovich Charyev** (; 26-noyabr 2000-yil, Marv) – turkman futbolchisi, „Abdysh-Ata“ klubi va Turkmaniston terma jamoasi yarim himoyachisi.

## Faoliyati
2019-yilda futbolchi ilk professional jamoasi, Turkmanistonning „Energetik“ klubida oʻynay boshladi. 2023-yilning mart oyida u Qirgʻizistonning „Abdysh-Ata“ klubi tarkibiga oʻtdi. U klubdagi debyutini 2023-yilning 2-aprelida Talent klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazdi. 2023-yilning 8-aprel kuni boʻlib oʻtgan navbatdagi oʻyinda "Oʻsh Davlat Universiteti – „Aldier“ klubiga qarshi oʻyinda debyut golini kiritdi. Klub bilan birgalikda u Qirgʻiziston kubogining kumush medali sohibiga aylandi. Abdish Ata jamoasida 2023-yil 16-sentyabr kuni finalda Jalolobod klubiga gol urdi ammo yakibnda magʻlub boʻldi. 2023-yilning sentyabr oyida u klub bilan AFC Kubogi oʻyinlariga bordi. Turnirning ilk oʻyini 2023-yil 21-sentabr kuni Turkmanistonning „Oltin Asir“ klubiga qarshi oʻtkazilgan. Klub bilan birga futbolchi 2023-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi chempioniga aylandi.

## Terma jamoa
2022-yilning may oyida futbolchi Turkmaniston U23 yoshlar terma jamoasiga yoshlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida ishtirok etish uchun chaqiruv oldi. U milliy terma jamoadagi debyutini 2022-yilning 1-iyunida Oʻzbekistonga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. U terma jamoadagi debyut golini 2022-yil 4-iyun kuni Eron terma jamoasiga qarshi oʻtkazgan navbatdagi oʻyinida kiritdi. Terma jamoa bilan birgalikda u guruhda ikkinchi oʻrinni egalladi va pley-off bosqichiga chiqdi, u yerda 2022-yil 11-iyunda Avstraliya terma jamoasiga magʻlub boʻldi.

2023-yil iyun oyida futbolchi Turkmaniston terma jamoasiga CAFA Millatlar Kubogi 2023 ishtirok etish uchun chaqiruv oldi. U milliy terma jamoadagi debyutini 2023-yilning 11-iyun kuni Tojikiston terma jamoasiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. U terma jamoadagi debyut golini 2023-yilning 12-sentabr kuni Bahrayn terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida kiritdi.

## Yutuqlar
**Abdish-Ata**

* Qirgʻiziston chempioni: 2023

## Manbalar