open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gujtuk karrak

**Gujtuk karrak** () — qoqioʻtdoshlar oilasi, karrak turkumiga mansub ikki yillik, oʻt oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan endemik tur. Qashqadaryo viloyati Hisor tizmasining janubi—gʻarbiy qismlarida va Oyoqchi daryosi vodiysida uchraydi.
## Tavsifi
Boʻyi 1 metrgacha yetadigan ikki yillik oʻt oʻsimlik. Ildizi tizimi kuchli oʻq ildiz. Poyasi gʻuj- gʻuj tukli, yoʻl-yoʻl chiziqlar bilan qoplangan, rangi qizil. Barglari nisbatan yumshoq tikanli ustki tomoni mayin tuklar bilan, ostki qismi qalin, kulrang tuklar bilan qoplangan. Poyaning pastki ildizga yaqin qismida barglari bandsiz, poyani yarmi qoplab oʻrab turadi, patsimon boʻlaklarga boʻlingan chetlari notekis qirqilgan, tishli, oʻrta qismidagi barglari bandsiz, yumaloq, chetlari tikansimon tishli. Gullari savatchalarga shaklidagi toʻpgulda joylashgan. Savatchalari yumaloq, yirik, uzunligi, 4 sm, diametri 3-3,5 sm qalin tuklar bilan qoplangan. Oʻrama bargchalari qattiq, gultojibarglari pushti rangli. Gullari ikki jinsli, hashorotlar yordamida changlanadi. Urugʻi teskari tuxumsimon shaklda, yuzasi silliq, yaltiroq. May, iyun oylarida gullab, mevasi iyun-iyul oylarida pishadi. Urug‘i orqali koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Qashqadaryo viloyatida uchrovchi endemik tur. Hisor tizmasining janubi-gʻarbiy qismida va Oyoqchi daryosi vodiysida oʻsadi. Togʻlaring oʻrta qismidagi toshli yonbagʻirlarda oʻsadi. Bu tur faqat maʼlum bir sharoitlardagina oʻsishi populyatsiyaning kamayishiga sabab boʻlmoqda. Faqat yovvoyi holatda oʻsadi, madaniylashtirilmagsn. Hisor qoʻriqxonasi hududida muhofaza qilinadi.

## Manbalar
Mike Epps

**Michael Elliot** "**Mike**" **Epps** (talaffuzi: 1970-yili Indianapolisda tugʻilgan) Amerikalik aktyor, komediyachi, va musiqachidir.
Xabarovsk Noviy aeroporti

**Xabarovsk Noviy aeroporti** ()  – Rossiyaning Xabarovsk oʻlkasi Xabarovsk shahrining sharqiy qismida joylashgan aeroport. Xabarovsk Noviy aeroporti katta qarzlar tufayli hukumat tomonidan yopilgan Rossiyaning Dalavia aviakompaniyasining asosiy markazi edi. Vladivostok Air Dalavia rolini almashtirdi va Xabarovsk Vladivostok Airning ikkinchi darajali havo tuguni sifatida „yangilandi“. Vladivostok Air keyinchalik Avrora bilan birlashtirildi.

2015-yilda Xabarovsk Noviy xalqaro aeroporti 1 821 694 yoʻlovchini tashidi.

Kichik aerodrom Xabarovsk Noviyning gʻarbiy tomoniga tutashgan boʻlib, Xabarovsk MVL (, soʻzma-soʻz „Kichik aviakompaniyalar“) nomi bilan tanilgan. Charter va umumiy aviatsiya operatsiyalarini bajaradi va uchish-qoʻnish yoʻlagi uzunligi 960&nbsp;m (3150&nbsp;ft)ga teng.

## Tarixi

1931-yilga kelib, hududdagi gidroportlar havo qatnoviga ortib borayotgan talabni qondirish uchun yetarli boʻlmay qoldi va yangi aeroport qurish uchun joy topish zarurati paydo boʻldi. Hozirgi joyda birinchi aeroport 1938-yilda ochilgan. 1953-yilda 2500 × 80 m oʻlchamdagi sunʼiy qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi ishga tushirildi. 1954-yil 21-martda soatiga 400 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadigan terminal ishga tushirildi. 1964-yilda yangi, kattaroq terminal qurildi.

1970-yilda aeroportga xalqaro maqom berildi va Xabarovsk-Osaka (Yaponiya) birinchi charter xalqaro reysini amalga oshirdi. Samolyot bortida Expo-70 xalqaro koʻrgazmasi ishtirokchilari boʻlgan.

1991-yilda Alaska Airlines AQShdan parvozlarni boshladi va Xabarovsk va Alyaskaning Ankorij shahridagi Ted Stivens xalqaro aeroporti oʻrtasida yoʻlovchi reyslari uchun Boeing 727 samolyotlaridan foydalangan. Ushbu reyslar Rossiyaning Magadan shahriga toʻxtab oʻtgan.

### Yangi terminal qurish va yanada kengaytirish
2016-yilda qarovsiz qolgan eski terminal buzilib, uning oʻrnida yangi terminal qurilishi boshlandi. Yangi terminal yangi havo koʻprigi va eskalatorlar bilan jihozlanishi va yangisi ishga tushirilgandan soʻng qayta quriladigan sovet davrida qurilgan hozirgi terminal bilan birlashtirilishi rejalashtirilgan. Yangi terminal ichki reyslarga xizmat koʻrsatishi rejalashtirilgan.

Yangi terminal qurilishini 2019-yil oxirigacha yakunlash rejalashtirilgan.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Statistika

## Manbalar

## Havolalar
* Official website 
*
Mirziyod Mirsaidov

**Mirziyod Mirsaidovich Mirsaidov** (1948-yil 13-fevral, Yuqori Chirchiq tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (2017).
## Biografiyasi
Mirziyod Mirsaidov 1948-yil 13-fevral Yuqori Chirchiq tumani Kavordon qishlogʻida tugʻilgan. 1963-yilda Toshkent aviatsiya texnikumida „Samolyot va aviadvigatellar ekspluatatsiyasi“ yoʻnalishi boʻyicha oʻqishga kirib, uni 1966-yilda tamomlagan. 1971-yilda Toshkent politexnika institutini injener-mexanik ixtisosligi, 1986-yilda Toshkent davlat universitetinini matematika ixtisosligi boʻyicha tamomlagan. Oʻzining mehnat faoliyatini 1971-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutida muhandislik lavozimidan boshlab, 1976—1980-yillarda kichik, katta ilmiy xodim, 1980—1986-yillarda yetakchi ilmiy xodim, 1986—1990-yillarda bosh ilmiy xodim, laboratoriya mudiri, 1990—1991-yillarda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Madaniyat, fan va xalq taʼlimi qoʻmitasining Fan boʻyicha kichik qoʻmita raisi lavozimida ishlagan. 1991-yildan „Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti“ (TIQXMMI) Milliy tadqiqot universitetining „Mexanika va kompyuterli modellashtirish“ kafedrasining mudiri.
### Oilasi
Oilali, 3 nafar farzandi bor. Turmush oʻrtogʻi tibbiyot fanlari nomzodi Rasulova Tojixon.
## Ilmiy faoliyati
1973—1976-yillarda Moskva elektron mashinasozlik institutining aspiranturasida tahsil oldi. 1976-yilda „Deformatsiyalanuvchan qattiq jism mexanikasi“ ixtisosligi boʻyicha „Oʻqqa nisbatan simmetrik boʻlgan qovushqoq elastik qobiqlardagi chiziqsiz tebranishlarni baholash“ mavzusida fizika-matematika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish dissertatsiya ishini himoya qiladi. 1986-yilda SSSR Fanlar akademiyasi Sibir boʻlimida „Deformatsiyalanuvchan qattiq jism mexanikasi“ ixtisosligi boʻyicha „Tekis va fazoviy tizmlar dinamikasida energiyaning ichki dissipatsiya va toʻlqin koʻrinishida yutilishini hisobga olgan holda baholash“ mavzusida texnika fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun doktorlik dissertatsiyaini himoya qiladi. 1986-yilda shu ixtisoslik boʻyicha katta ilmiy xodim, 1991-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 400 dan ortiq ilmiy ishlar, 27 kitob, jumladan 7 ta monografiya, 20 ta darslik va oʻquv qoʻllanmalar, 40 tadan ortiq avtorlik guvohnomalarning muallifidir. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 29-dekabrdagi „Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolarini tasdiqlash toʻgʻrisida“gi PF-5293 sonli Farmoniga muvofiq Mirziyod Mirsaidov Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib tasdiqlandi.
## Mukofotlari
2021-yilda „Doʻstlik“ ordeni, 1992-yilda „Mustaqillik“ koʻkrak nishoni, 2011-yilda „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi“ esdalik nishoni bilan mukofotlangan.
## Manbalar

## Havolalar
* Mirziyod Mirsaidov Goofle Scholar
Ishikari daryosi

— uzunligi boʻyicha Yaponiyada uchinchi va Xokkaydoda eng uzun boʻlgan 268 kilometrlik daryo . Daryo 14 330 kvadrat kilometr maydonni suv bilan taminlaydi  va bu jihatdan Yaponiyadagi ikkinchi eng oʻrinda turadi.

Ushbu daryo Daisetsuzan vulqon guruhidagi Ishikari togʻidan boshlanadi va Asahikava va Sapporo orqali oqib oʻtadi. Daryoning asosiy irmoqlariga Chubetsu, Uryu, Sorachi va Toyohira daryolari kiradi. 40 000 yil oldin Ishikari daryosi Tomakomai orqali Tinch okeaniga quyilgan. Shikotsu vulqonidan otilib chiqqan lava daryo yoʻlini toʻsib qoʻydi va daryo irmogʻi Ishikari koʻrfazi tomon burildi.

Daryo nomi Aynu tilidan kelib chiqqan boʻlib, „bir narsaning oʻzini aylantirmoq“ maʼnosini beradi Bundan koʻrinib turibdiki, daryo bir vaqtlar Ishikari tekisligida aylana boʻlib oqqan va Yaponiyadagi eng uzun daryo boʻlgan Shinano daryosi kabi uzun boʻlgan. Asrlar davomida amalga oshirilgan keng koʻlamli qurilish va dehqonchilik loyihalari Ishikari daryosini taxminan 100 kilometrga qisqartirdi, shuningdek, daryoning tekisligida koʻplab kichik koʻllar paydo boʻlishiga olib keldi va uning yoʻnalishini oʻzgartiradi.

Ishikari daryosi boʻyidagi landshaft va inson faoliyati, ayniqsa ijarachi dehqonlarning ogʻir hayoti 1929-yilda yapon yozuvchisi Takiji Kobayashi tomonidan nashr etilgan „The Absentee Landlord“ romanida tasvirlangan.

## Manbalar

## Tashqi havolalar

* Ishikari-gava — Britannica
Kushiro daryosi

— Yaponiyaning Xokkaydo hududidagi daryo. Uzunligi 154 kilometr. 2 510 kvadrat kilometr maydonni suv bilan taminlaydi. Kushiro daryosi Kussharo koʻlidan boshlanib, janubga Kushiro tekisligiorqali oqib oʻtadi. Daryoga Kuchoro daryosi (60,2 kilometr) va Setsuri daryosi (59,8 kilometr) qoʻshiladi, u Kushiro porti orqali Tinch okeaniga quyiladi. Daryoning quyi oqimi keng botqoqliklarni hosil qiladi. 

## Manbalar
Turklar migratsiyasi

**Turklar migratsiyasi** turkiy qabilalar va turkiy tillarning Yevrosiyo boʻylab 6—11-asrlarda tarqalishidir. 6-asrda Koʻkturklar hozirgi Mongoliya hududida Jujan xonligini agʻdarib tashladilar va har tomonlama kengayib, turkiy madaniyatni butun Yevrosiyo dashtlarida yoyishdi. Koʻkturk imperiyalari 8-asrda tugatilgan boʻlsa-da, ularning oʻrnida Uygʻur xoqonligi, Qoraxoniylar xonligi, xazarlar va kumanlar kabi koʻplab turkiy davlatlar shakllandi. Baʼzi turklar oxir-oqibat Qocho va Ganchjou uygʻurlari kabi oʻtroq jamiyatlarga aylandilar. Saljuqiylar sulolasi 11-asrdan Onadoʻliga joylashgach, turkiylar bu hududda doimiy oʻrnashib qoldilar. Aholisi soni koʻp boʻlgan zamonaviy turkiy davlatlar qatoriga Qirgʻiziston, Turkmaniston, Turkiya, Ozarbayjon, Oʻzbekiston va Qozogʻiston kiradi. Turkiy xalqlar Chuvashiston, Boshqirdiston, Tatariston, Qrim-tatarlar, Mongoliyadagi qozoqlar, Xitoydagi uygʻurlar, Erondagi ozarbayjonlar, Sibirda Saxa respublikasi kabi boshqa davlatlar tarkibida ham mavjud.

## Kelib chiqishi boʻyicha nazariyalar

### Xunn nazariyasi

## Tarixi

### Koʻkturk toʻlqini

#### Tele va turk

#### Bulgʻor

## Manbalar
Boqijon Muxamedsaidov

**Boqijon Karimovich Muxamedsaidov** (1941-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzodi, professor.
## Biografiyasi
Boqijon Muxamedsaidov 1941-yil Toshkentda tugʻilgan. 1965-yilda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining umumtexnika fanlari va mehnat taʼlimi fakultetini bitirgan. 1965—1969-yillarda shu institutning „Umumtexnika fanlar“ kafedrasida oʻqituvchi, keyinchalik katta oʻqituvchi, 1969—1970-yillarda Moskva davlat mashinashunoslik institutida stajyor-tadqiqotchi, 1971—1974-yillarda institutning aspiranti, 1974—1979-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining „Umumtexnika fanlari“ kafedrasida katta oʻqituvchi, 1976—1979-yillarda fakultet dekanining oʻquv ishlari boʻyicha muovini, 1979—1995-yillarda „Umumtexnika fanlari“ kafedrasiga mudiri, 1995—2002-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti „Texnika fanlari“ kafedrasi dotsenti, 2002—2011-yillarda shu kafedra mudiri lavozimida faoliyat olib borgan. 2011-yildan hozigi vaqtgacha „Professional taʼlim metodikasi“ kafedrasi professori lavozimida ishlab kelmoqda. I daraja „Mehnat faxriysi“ koʻkrak nishoni sohibi (2022).

## Ilmiy faoliyati
1 ta monografiya, 4 ta darslik, 6 ta elektron darslik muallifi.
## Manbalar
Mu daryosi (Xokkaydo)

Yaponiyaning Xokkaydo hududidagi daryo. Kamikava va Iburi subprefekturalarida joylashgan boʻlib, oroldagi 13 ta asosiy „1 — darajali“ daryolaridan biridir.

## Oqimi
Mu daryosi Hidaka togʻlaridagi Karifuri togʻining etaklarida koʻtariladi.  Tinch okeaniga yetguncha Mukava boʻylab janub va gʻarbga oqib oʻtadi.

## Toʻgʻonlari

## Irmoqlari
Shimukappu (yuqori oqim):

* Horoka Tomamu daryosi
* Soshubetsu daryosi
* Pankeshuru daryosi
* Shimu daryosi

Mukava (pastki oqim):

* Ososukenai daryosi
* Tosano daryosi
* Horosaru daryosi
* Hobetsu daryosi
* Rubeshibe daryosi
* Kinausu daryosi
* Inaeppusava daryosi
* Nivan daryosi
* Yunosava daryosi
* Chin daryosi

## Manbalar
Mo‘ydinjon Mo‘minov

**Moʻydinjon Moʻminovich Moʻminov** (1951-yil 14-iyun, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, fizika-matematika fanlari nomzodi, kimyo fanlari doktori, professor, Turon fanlari akademiyasi akademigi.

## Biografiyasi
Moʻydinjon Moʻminov 1951-yil 14-iyun Andijon viloyatida tavallud topgan. 1967-yilda Andijon davlat pedagogika institutiga qabul qilingan. 1971-yilda fizika-matematika fakultetini tugatib, matematika oʻqituvchisi mutaxassisligini olgan. 1972-yilning noyabr oyidan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Astronomiya instituti stajyor-tadqiqotchisi sifatida ishini davom ettirdi va 1976-yilga kelib Rossiya Fanlar akademiyasi Bosh astronomik observatoriyasi (Pulkovo-Sankt-Peterburg) aspiranturasiga qabul qilindi. 1980—1983-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Astronomiya instituti ilmiy xodimi, 1986-yildan Andijon davlat universitetida dostent, „Informatika“ kafedrasi mudiri sifatida ishni davom ettirdi. 1997-yilga kelib Toshket davlat universitetiga doktoranturaga qabul qilingan. 2002-yildan boshlab Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi „Andijon-Namangan“ ilmiy markazi direktori sifatida faoliyat boshlaydi. 2013—2020-yillarda Andijon shahari „Innovatsion texnologiyalarni joriy etish markazi“ direktori boʻlib ishlagan. Hozirda  Andijon  davlat universiteti  professori.
## Ilmiy faoliyati
1983-yilda „Perseydagi qoʻshaloq tarqoq yulduz toʻdalarining astrometrik va astrofizik xususiyatlarini tadqiq qilish“ mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi. Uning tadqiqot natijasida 5055 ta yulduzning astrometrik va astrofizik xarakteristikalarini jamlagan yulduzlar jadavli xalqaro astronomik jamiyat tamonidan Strasburg (Fransiya) yulduzlar fondiga qabul qilindi. 2008-yili uning tashabbusi bilan Bogʻishamol balandligida vodiyda yagona astronomik observatoriya tashkil etildi. Amarant oʻsimligining oʻnlab xorijiy navlarini Oʻzbekiston sharoitida introduktsiya qilib va yangi 4 ta navnini yaratib, ularga mahalliy „Oʻzbekiston“, „Andijon“, „Marxamat“, „Ulugʻnor“ nomlarini bergan. Uning rahbarligida Amarantdan „Biomoʻjiza“, „Biochoy“, „Biodarmon“, "Steviamar „kabi qator biologik faol moddalar yaratish jarayoni yoʻlga qoʻyilgan. 160 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.
## Manbalar
Rumoi daryosi

— Yaponiyaning Xokkaydo hududidagi daryo. Rumoi uzunligi 44 km.ni tashkil qiladi. Ushbu daryoning boshlanish nuqtasi Hidaka togʻ tizmasidagi Poroshiri togʻida(731 metr) va Xokkaydo gʻarbidagi Rumoi subprefekturasi boʻylab oqib oʻtadi va Yapon dengiziga quyiladi. 

## Manbalar
Elmira Nazirova

**Elmira Shodmonovna Nazirova** (1982-yil 10-noyabr, Kasbi tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik olima, texnika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Elmira Nazirova 1982-yil 10-noyabr Kasbi tumani Pandiron qishlogʻida ziyolilar oilasida tavallud topgan. Otasi Nazirov Shodmonqul Abdiroziqovich (1953—2014) Toshkent axborot texnologiyalari universiteti „Informatika va kompyuter grafikasi“ kafedrasi mudiri boʻlgan. Onasi Eshonqulova Malika Qayumovna (1957). 1999—2003-yillarda Toshkent davlat universitetining kompyuter texnologiyalari fakultetida oʻqigan. 2003—2005-yillarda Toshkent axborot texnologiyalari universitetida tahsil olgan. 2005—2009-yillarda mazkur universitetning „Oliy matematika“ kafedrasi aspirantiranti. 2010-yilda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti „Axborot texnologiyalari“ fakulteti „Informatika va kompyuter grafikasi“ kafedrasi assistenti, 2011-yil mazkur fakultetning „Axborot texnologiyalari“ kafedrasi assistenti, 2013-yilda „Axborot texnologiyalari“ kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2014-yilda „Axborot texnologiyalari“ kafedrasi dotsenti lavozimida faoliyat yuritadi. 2015-yilda „Multimedia texnologiyalari“ kafedrasi mudiri vazifasini bajaruvchi, 2015-yildan hozirgi kunga qadar „Multimedia texnologiyalari“ kafedrasi mudiri lavozimida faoliyat koʻrsatib kelmoqda.
### Oilasi
Oilali, 2 nafar farzandi bor.
## Ilmiy faoliyati
2012-yil 12-mayda „Neft-gaz konlari koʻrsatkichlarini aniqlovchi avtomatlashtirilgan tizimning matematik va dasturiy taʼminoti“ nomli nomzodlik dissertatsiyasini himoya qiladi. 2017-yil 27-dekabrda „Hisoblash mashinalari, majmualari va kompyuter tarmoqlarining matematik va dasturiy taʼminoti“ ixtisosligi boʻyicha dotsent ilmiy unvoni berilgan. 2019-yilda „Suyuqlik va gazlarning filtrlanish jarayonini tadqiq qilish uchun matematik modellar, sonli usullar va dasturlar majmui“ mavzusida doktorlik (DSc) dissertatsiya ishini himoya qilgan.
## Manbalar
Begali Niyazaliyev

**Begali Irisaliyevich Niyazaliyev** (1958-yil, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Begali Niyazaliyev 1958-yilda tugʻilgan. Millati oʻzbek, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (23.12.2016), professor (13.12.2019). 1980-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutini tamomlagan. 1980—1990-yillarda Butunittifoq paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti kichik ilmiy xodimi, 1990—1994-yillarda Oʻzbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti oʻgʻitlar boʻlimi katta ilmiy xodimi, 1994—1997-yillarda Yalpi tahlillar laboratoriyasi mudiri, 1997—1998-yillarda Yangi va istiqbolli gʻoʻza navlari agrotexnikasi boʻlimi mudiri, 1998—2002-yillarda oʻgʻitlar boʻlimi mudiri, 2002—2006 va 2012—2014-yillarda Oʻzbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot institutining ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, 2015-yili katta ilmiy xodim izlanuvchi, 2017—2021-yillarda Mineral, mahalliy, noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash texnologiyalarini ishlab chiqish va ommaviy tahlillar laboratoriyasi katta ilmiy xodimi, loyiha rahbari. 2022-yildan Agrokimyo va yalpi tahlillar laboratoriyasi mudiri. Katta ilmiy xodim (1994).
## Ilmiy faoliyati
1989-yilda „Paxtachilikda yangi mulchalash usulining samaradorligi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, 2016-yilda „Paxtachilikda organik va organo-mineral oʻgʻitlarni qoʻllash texnologiyasini takomillashtirish“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 230 ta ilmiy ish, jumladan, 90 ta ilmiy maqolalar muallifi. Ilmiy izlanishlari organik va organo-mineral oʻgʻitlarni mineral oʻgʻitlar bilan paxtachilikda qoʻllash samaradorligi boʻyicha izlanishlar oʻz ichiga oladi. Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 25 yilligi koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.
## Manbalar
Komiljon Nasriddinov

**Komiljon Raxmatovich Nasriddinov** (1961-yil 1-yanvar, Qorakoʻl tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Komiljon Nasriddinov 1961-yil 1-yanvar Qorakoʻl tumanidagi Jigʻachi qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Otasi Nasriddinov Raxmat, onasi Shukurova Ochilgul tumandagi Buxoro kolxozida dehqon boʻlib ishlashgan. 1968—1978-yillarda shu qishloqdagi Gʻafur Gʻulom nomidagi 49-sonli oʻrta maktabda tahsil olgan. 1978—1983-yillarda Toshkent politexnika instituti injener-fizika fakultetida oʻqigan. Oʻz mehnat faoliyatini 1983-yili Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Elektronika institutida stajyor-tadqiqotchilikdan boshlagan. 1984—2000-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti Nazariy fizika laboratoriyasi katta laboranti, kichik ilmiy xodimi, ilmiy xodimi, katta ilmiy xodimi va yetakchi ilmiy xodimi, 2000—2003-yillarda Oʻzbekiston Milliy universiteti Yadro fizikasi kafedrasi mudiri, 2003—2010-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti Fizika va astronomiya oʻqitish metodikasi kafedrasi professori, 2010—2014-yillarda Toshkent viloyati davlat pedagogika instituti va 2014—2015-yillarda Buxoro davlat universiteti ilmiy ishlar boʻyicha prorektori, 2015—2020-yillar Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti Fizika va astronomiya oʻqitish metodikasi kafedrasi professori lavozimida faoliyat yuritgan. 2020-yildan Chirchiq davlat pedagogika universiteti Fizika kafedrasi professori lavozimida faoliyat olib bormoqda.
### Oilasi
Oilali, 3 nafar farzandi bor.
## Ilmiy faoliyati
1987—1990-yillarda Yadro Tadqiqotlari birlashgan instituti (Rossiya Federasiyasi, Dubna shahri) Nazariy Fizika Laboratoriyasida stajyor-tadqiqotchi va aspiranti. 1991-yilda „Слабые распады лептона и бариона в рамках феноменологических хиральных лагранжианов“ mavzusidagi nomzodlik dissertatsiyasini, 1999-yilda esa „Слабые распады очарованных частиц и лептона в хиральной модели“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasini Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida himoya qilgan. 100 dan ortiq ilmiy maqolalar hamda oʻquv qoʻllanmalar muallifidir. Oʻzbek tilidan tashqari rus, ingliz va tojik tillarida erkin soʻzlasha oladi.
## Manbalar
Mirkozimjon Nishonov

**Mirkozimjon Fozilovich Nishonov** (1954-yil 7-mart, Izboskan tumani, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzodi, professor.  
## Biografiyasi
Mirkozimjon Nishonov 1954-yil 7-mart Izboskan tumanida tugʻilgan. 1971—1976-yillarda Fargʻona davlat pedagogika instituti tabiiyot-geografiya fakultetini „Kimyo-biologiya“ mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1977-yil 1-dekabrdan Fargʻona davlat pedagogika instituti „Kimyo“ kafedrasi oʻqituvchisi, 1979—1982- yillarda Toshkent politexnika instituti kimyo-texnologiya fakulteti „Anorganik moddalar texnologiyasi“ kafedrasi aspiranti, 1986-yildan dotsent vazifasini bajaruvchi, 1988-yilda kimyo kafedrasi dotsenti, 2005-yildan Fargʻona davlat universiteti kimyo kafedrasi mudiri, dotsent, professor lavozimida ishlab kelmoqda.
### Oilasi
Oilali, 4 nafar farzandi bor.
## Ilmiy faoliyati
1983-yilning 24-iyunida „Nitrat kislota ishlab chiqarishi chiqindi gazlarini azot oksidlaridan past foizli palladiyli katalizatorlarda katalitik tozalash“ mavzusida „Noorganik moddalar texnologiyasi“ mutaxassisligi boʻyicha texnika fanlari nomzodi ilmiy darajasi uchun dissertatsiyani yoqladi. 2019-yil 30-dekabrda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan „Noorganik moddalar va ular asosidagi materiallar texnologiyasi“ ixtisosligi boʻyicha professor ilmiy unvoni berildi. 7, 8, 9-sinflar kimyo darsliklari va oliy oʻquv yurtlari talabalari uchun yaratilgan „Kimyo oʻqitish metodikasi“ darsligining mualliflaridan biridir. 150 dan ortiq ilmiy, ilmiy-metodik maqolalar, 10 dan ortiq darslik va qoʻllanmalar, 2 ta monografiya muallifi.
## Manbalar

## Havolalar
* Mirkozimjon Nishonov Google Scholar
Qisqamoʻy koʻkbosh

**Qisqamoʻy koʻkbosh** (Echinops brevipenicillatus) — murakkabguldoshlar oilasi, exinops turkumiga mansub oʻt oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati, Bobotogʻ tizmasida oʻsadi.
## Tasnifi
Balandligi 30—60 sm ga yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Poyasi tik, barglar va tikanlar bilan qoplangan, yuqori qismi shoxlangan, yuzasi oqish qalin tuklar bilan qoplangan. Barglari charmsimon, ustki tomoni yashil, siyrak bezchali, siyrak tuklar bilan qoplangan. Barglari navbatma-navbat joylashgan, ikki jinsli. Bargining ostki qismi qalin tukli. Poyadagi barglari yuqoriga qarab kichrayib boradi, bandsiz. Poyaning pastki qismida joylashgan barglar kichik oʻsimtali, choʻziq nashtarsimon shaklda. Gullari savatcha toʻpgulda joylashgan. Savatchalari yumaloq shaklda, diametri 5 sm. Oʻrama bargchalari 16—19 ta, yuzasi silliq. Gultojibarglari oqish rangda, chuqur kesilgan, naychasi bezchali. Urugʻlari qalin tuklar bilan qoplangan. Oʻsimlik iyun—iyul oylarida gullab, mevasi iyul—avgustda yetiladi. Mevasi silindrsimon shaklda, uzunlogi 6-8 mm, tepasi chashka ko‘rinishida, tarkibida zaharli alkaloid exinopsin mavjud. Oʻsimlik urugʻidagi alkaloid miqdori 1,5-2% ga yetadi, poya va barglarda — ancha kam miqdorda mavjud. Urugʻi orqali koʻpayadi.
## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan. Surxondaryo viloyati Bobotogʻ tizmasida tarqalgan. Togʻlarning pastki qismidagi va togʻ etaklaridagi ochiq ola jinsli tuproqlarda oʻsadi. Ochilib qolgan ola jinsli tuproqlardagina oʻsgani sababli tabiatda soni kamayib ketgan.

## Manbalar
Imlil

**Imlil** – Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Azilal viloyatida joylashgan kichik shaharcha va qishloq kommunasi hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra kommunada 1753 xonadonda jami 9796 kishi istiqomat qilgan.

## Manbalar
Isseksi

**Isseksi** — Marokashning Beni Mellal-Khénifra, Azilal viloyatida joylashgan kichik shaharcha va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko'ra kommunada 310 xonadonda jami 2000 kishi yashagan.

## Manbalar
Choʻgirma

**Choʻgirma** (*[[xorazm shevasi]]da:* **Choʻrma**) – Xorazm erkaklarining  an’anaviy bosh kiyimi. Yumaloq shakl berib tikiladigan katta moʻyna telpak. Toʻgalak, sherozi va silkma nomli 3 ta turi mavjud. Xorazm va Qoraqalpogʻistonda rasm boʻlgan. Cho‘girma, soʻzi xorazm tiliga mansub boʻlib, oʻzbek adabiy tilida ekvivalenti mavjud emas.

## Sanʼatda
Xorazmlik musiqachi va hofizlar choʻgirma an’anaviy bosh kiyimini koʻplab yirik tadbirlarda kiygan holda oʻz sanʼatlarini namoyish etishadi. Erkaklar lazgi raqsini ijro etishda ham asosan choʻgirma kiyishadi.

Xorazm raqslari ichida choʻgirmadoʻzlarga atalgan „Choʻgirma tikish“ nomli oʻxshatma raqs bor boʻlib, unda choʻgirma tikish jarayoni namoyish etiladi. „Choʻgirma tikish“ oʻxshatma raqsi „Gul ifori“ deb nomlanuvchi hazilomus raqsning „Taqlid ifori“ janriga kiradi. Uni milliy anʼanaviy mazharabozlik teatri artistlari — masxarabozlar ijro etishadi. Bunda artistlar bayram va sayllarda choʻgirma tikuvchilarining choʻgirmadoʻzlikka doir ishlarini kulgili bir tarzda raqsga tushib koʻrsatib berishadi. „Choʻgirma tikish“ raqsi Xorazmda mashhur boʻlgan „Bir aktyor teatri“ nomerlaridan biridir.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
*
Zamira Nishanova

**Zamira Taskarayevna Nishanova** (1961-yil 14-dekabr, Zangiota tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, psixologiya fanlari doktori, professor
## Biografiyasi
Zamira Nishanova 1961-yil 14-dekabr Zangiota tumani Nazarbek qishlogʻida xizmatchi oilasida tugʻilgan. 1978—1984-yillarda Toshkent davlat universiteti falsafa-iqtisod fakulteti psixologiya boʻlimini tugatgan. 1990—1991-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti „Umumiy psixologiya“ kafedrasi qoshida tashkil etilgan „Maktabda psixologik xizmatni tashkil etish“ ilmiy laboratoriyada kichik ilmiy xodim, 1991—1993-yillarda aspirant, 1993—2000-yillarda „Umumiy psixologiya“ kafedrasi oʻqituvchisi, 1999—2002-yillarda Nizomiy nomidagiToshkent davlat pedagogika universiteti doktoranti, 2003—2005-yillarda „Psixologiya“ kafedrasi, 2008—2010-yillarda „Umumiy psixologiya“ kafedrasi mudiri vazifasini bajaruvchi lavozimida faoliyat yuritgan. 2008-yildan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti professori.

## Ilmiy faoliyati
1993-yilda „Yuqori sinf oʻquvchilarining aqliy faoliyat usullari va yoʻllarini egallash“ mavzusida pnomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.  2005-yilda „Mustaqil ijodiy fikrlashning psixologik asoslari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasni yoqlab, psixologiya fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. 2000-yilda dotsent, 2008-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. Yigirmadan ortiq monografiya, oʻquv qoʻllanma va darsliklar muallifi. 2016-yilda Xalqaro psixologlar asosisyasiyasi tomonidan Zamira Nishanovaga akademik unvoni berilgan.
## Manbalar
Kasba Tadla

**Kasba Tadla** (      ; Berber : **ⴰⵢⵜ ⵎⵍⵍⴰⵍ** ) — Marokash, Beni-Mellal -Khenifra, Beni-Mellal viloyatida joylashgan shaharcha hisoblanadi. 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko'ra, uning aholisi 200 898 kishini tashkil qiladi. Kasba Tadlada qayd etilgan eng yuqori harorat  ni tashkil etdi (2021-yil 23-iyul).

## Tarixi
Tadla - Amazigh nomi bug'doy guldastasini anglatadi. Shahar XI asr boshlarida Ifrenidlar tomonidan bosib olingan. 1068-yilgacha shahar Murobitlar sulolasi qo'liga o'tdi.

## Manbalar

*
Abdinazar Nurmanov

**Abdinazar Tashbayevich Nurmanov** (1962-yil 20-yanvar, Forish tumani, Jizzax viloyati, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Abdinazar Nurmanov 1962-yil 20-yanvarda Forish tumani Gʻoʻrob qishlogʻida tugʻilgan. 1984-yilda Kursk davlat pedagogika institutini rus tili va adabiyoti mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Mehnat faoliyatini 1984-yildan Forish tumanidagi 75-oʻrta maktabda rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi lavozimidan boshlagan. 1987-yildan boshlab Jizzax davlat pedagogika institutida Rus tili va adabiyotini oʻqitish metodikasi kafedrasi oʻqituvchisi, 1989-yilda stajyor-tadqiqotchi, 1990—1993-yillarda Moskva pedagogika davlat universiteti Rus tilini oʻqitish metodikasi kafedrasi aspiranti, 1993—2005-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti Rus tili va uni oʻqitish metodikasi kafedrasi katta oʻqituvchisi, dotsenti, ilmiy ishlar boʻyicha dekan oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 2005—2007-yillarda Mintaqaviy tillar markazi direktori, Jizzax davlat pedagogika instituti tayyorlov boʻlimi boshligʻi, 2007—2008-yillar Oʻzbek filologiyasi fakulteti, 2009—2013-yillar Xorijiy tillar fakulteti dekani lavozimida ishlagan. 2014—2017-yillar Toshkent davlat pedagogika universiteti katta ilmiy xodimi, Rus tili va metodika kafedrasi dotsenti, Taʼlim sifatini nazorat qilish boʻlimi boshligʻi, Magistratura boʻlimi boshligʻi lavozimida faoliyat olib borgan. 2020-yildan Jizzax davlat pedagogika instituti Rus tili va uni oʻqitish metodikasi kafedrasi mudiri lavozimida ishlab kelmoqda.
### Oilasi
Oilali, 4 nafar farzandi bor.
## Ilmiy faoliyati
1993-yilda Moskva davlat pedagogika universitetida „Funksionalniy podxod k izucheniyu glagolov dvijeniya russkogo yazika v natsionalnoy (uzbekskoy) shkole“ mavzusida rus tilini oʻqitish metodikasi ixtisosligi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. 2017-yilda Toshkent davlat pedagogika universitetida „Pedagogicheskie vozmojnosti podgotovki studentov k texnologii i texnike effektivnogo obщeniya (na primere vneauditornix zanyatiy)“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 150 dan ortiq ilmiy-uslubiy maqolalar, 2 ta darslik, 5 ta monografiya, 6 ta uslubiy qoʻllanma, 5 ta oʻquv qoʻllanma muallifi.
## Manbalar
Chori Normurodov

**Chori Begaliyevich Normurodov** (1953-yil 4-yanvar, Jarqoʻrgʻon tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Chori Normurodov 1953-yil 4-yanvarda Jarqoʻrgʻon tumanida ishchi oilasida tugʻilgan. 1971—1976-yillar Samarqand davlat universiteti amaliy matematika fakultetitda oʻqigan. 1976—1977-yillarda Samarqand davlat universiteti amaliy matematika fakulteti matematik mantiq va dasturlash kafedrasida oʻqituvchi, 1977—1979-yillarda Novosibirsk davlat universiteti stajyor-tadqiqotchisi, 1979—1981-yillarda Novosibirsk davlat universiteti ilmiy tadqiqot sektori ilmiy xodimi, 1981—1984-yillarda Rossiya Fanlar akademiyasi Sibir boʻlimi Nazariy va amaliy mexanika instituti aspiranti, 1984—1992-yillarda Samarqand davlat universitetida dastlab oʻqituvchi, soʻngra dotsenti vazifasida faoliyat yuritgan. 1992—1994-yillarda Termiz davlat universiteti fizika-matematika fakulteti dekani oʻrinbosari, 1994—2005-yillarda Termiz davlat universiteti hisoblash matematikasi va informatika kafedrasi mudiri, 2005—2008-yillarda Termiz davlat universiteti amaliy matematika va informatika kafedrasi mudiri, 2008—2013-yillar Termiz davlat universiteti ilmiy ishlar va axborot texnologiyalari boʻyicha prorektori, 2013—2015-yillarda Termiz davlat universiteti amaliy matematika va informatika kafedrasi dotsenti, 2015-yildan Termiz davlat universiteti amaliy matematika va informatika kafedrasi mudiri lavozimida faoliyat yuritmoqda.
## Ilmiy faoliyati
Chori Normurodov 1987-yilda Rossiya Fanlar akademiyasining akademigi Nikolay Nikolayevich Yanenko ilmiy rahbarligida Rossiya Fanlar akademiyasi Sibir boʻlimida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2008-yilda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Matematika va informatsion texnologiyalar institutida akademik Faradey Basirovich Abutaliyev ilmiy rahbarligi doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1991-yilda „Hisoblash matematikasi“ boʻyicha dotsent, 2021-yilda „Matematik modellashtirish. Sonli usullar va dasturlar majmui“ yoʻnalishida professor ilmiy unvoni berilgan. Hisoblash matematikasi, sonli usullar, matematik modellashtirish, algoritmlash va dasturlashga oid 250 dan ortiq ilmiy, ilmiy-ommabop ishlar muallifi. Olim rahbarligida 1 ta darslik, 4 ta monografiya, 5 ta oʻquv qoʻllanmalar va 20 tadan ortiq oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlangan. „Mustaqillikning 30 yilligi“ koʻkrak nishoni sohibi.
## Manbalar
Shahlo Nurullayeva

**Shahlo Oʻktamovna Nurullayeva** (1973-yil 4-noyabr, Qarshi, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Shahlo Nurullayeva 1973-yil 14-noyabrda Qarshi shahrida ziyoli oilasida tugʻilgan. 1990—1994-yillarda Qarshi davlat universitetining pedagogika va boshlangʻich taʼlim metodikasi fakultetida oʻqigan. Mehnat faoliyatini 1994-yilda Qarshi shahridagi 39-umumiy oʻrta taʼlim maktabida boshlangʻich sinf oʻqituvchisi vazifasidan boshlagan. 2000-yildan Qarshi davlat universitetining aspiranturasida tahsil olib, 2002—2005-yillarda Boshlangʻich taʼlim kafedrasida assistent-oʻqituvchi, 2005—2009-yillarda katta oʻqituvchi, 2009—2014-yillarda Boshlangʻich taʼlim kafedrasi mudiri lavozimida faoliyat yuritgan. 2014—2021-yillarda universitetning Pedagogika fakulteti dekani, 2021-yildan boshlangʻich taʼlim kafedrasi dotsenti, 2022-yildan kafedra professori vazifasida ishlab kelmoqda.
## Ilmiy faoliyati
2007-yilda Toshkent davlat pedagogika universitetida T.Gʻafforova rahbarligida taʼlim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (oʻzbek tili) ixtisosligi boʻyicha „Boshlangʻich sinf ona tili darslarida oʻquvchilarni mustaqil fikrlashga oʻrgatish metodikasi“ mavzusidagi dissertatsiyasini himoya qilibm pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasini oladi. 2012-yilda dotsent ilmiy unvoni beriladi. 2021-yilda Qarshi davlat universitetida R.Shodiyev ilmiy maslahatchiligida „Boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilari pedagogik tayyorgarligini modellashtirish“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini oladi. Shahlo Nurullayeva T.Gʻafforova bilan hammualliflikda tayyorlagan „Oʻqish kitobi“ 2-sinf uchun darsligi respublika umumiy oʻrta taʼlim maktablarida darslik sifatida 2012-yildan 2021-yilga qadar qoʻllanilib kelindi. Shahlo Nurullayev tomonidan 3 ta darslik, 2 ta oʻquv qoʻllanma, 2 ta monografiya, 5 ta uslubiy qoʻllanma nashr ettirilgan. 100 dan ortiq ilmiy maqola va tezislar muallifi. 2016-yil „Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.
## Manbalar
AFC Osiyo Chempionlar Ligasi guruh bosqichi 2023/2024

—
**2023-2024-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasi guruh bosqichi** 2023-yil sentyabridan 2023-yil dekabrigacha Sharqiy va Gʻarbiy mintaqa hududlarida oʻtkazilgan.

2023-2024-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasining 1/8 final bosqichidagi 16 ta jamoa oʻrinni aniqlash uchun guruh bosqichida jami 40 ta jamoa kurash olib bordi.

## Qur’a
Guruh bosqichiga qurʻa tashlash marosimi 2023-yilning 24-avgust kuni Malayziyaning Kuala-Lumpur shahridagi AFC qarorgohida boʻlib oʻtgan. 40 ta jamoa toʻrttadan oʻnta guruhga boʻlinadi: Gʻarbiy mintaqada (A-E guruhlari) va Sharqiy mintaqada (F-J guruhlari) beshta guruhga boʻlinadi. Har bir mintaqa uchun jamoalar toʻrtta savatga joylashtiriladi va guruhlar oʻrtasidagi texnik muvozanatni hisobga olgan holda reytingi va assotsiatsiyasi ichidagi natijalari asosida har bir guruh ichidagi tegishli oʻrinlarga ajratilgan.

## Format
Guruh bosqichida har bir jamoa guruh bosqichida uy va safar oʻyinlarida, ikki davrali tizimda oʻtkaziladi. Har bir guruh gʻoliblari va har bir hududdan uchta eng yaxshi ikkinchi oʻrin sohibi pley-off bosqichining 1/8 finaliga yoʻl oldi.

### Taybreykerlar
Jamoalar ochkolar boʻyicha (gʻalaba uchun 3 ochko, durang uchun 1 ochko, magʻlubiyat uchun 0 ochko) ajratildi. Agar ochkolar boʻyicha durang boʻlsa, taybreyklar quyidagi tartibda qoʻllandi (reglament 8.3-modda):

# Teng jamoalar oʻrtasidagi oʻzaro oʻyinlarda ochkolar;
# Teng jamoalar oʻrtasidagi toʻplar farqi;
# Teng jamoalar oʻrtasidagi oʻzaro oʻyinlarda urilgan gollar;
# Agar ikkitadan ortiq jamoalar tenglashgan boʻlsa va yuqoridagi barcha oʻzaro mezonlarni qoʻllaganidan soʻng, jamoalar kichik toʻplami hali ham teng boʻlib qolgan boʻlsa, yuqoridagi barcha oʻzaro mezonlar faqat shu jamoalar toʻplamiga qayta qoʻllangan;
# Guruhdagi barcha oʻyinlarda toʻplar farqi;
# Guruhdagi barcha oʻyinlarda kiritilgan gollar;
# Guruhning soʻnggi turida oʻzaro oʻynaydigan ikkita jamoa teng kelsa, penaltilar seriyasi;
# Intizomiy ball (sariq kartochka = 1 ochko, ikkita sariq kartochka natijasida qizil kartochka = 3 ochko, toʻgʻridan-toʻgʻri qizil kartochka = 3 ochko, sariq kartochkadan keyin toʻgʻridan-toʻgʻri qizil kartochka = 4 ball);
# Assotsiatsiya reytingi.

## Jadval
Guruh bosqichi taqvimi quyidagicha edi.

## Guruhlar
Batafsil taqvim 2023-yil 24-avgust kuni qur'a tashlash marosimidan so‘ng e’lon qilingan.

### A guruhi

----

----

----

----

----

### B guruhi

----

----

----

----

----

### C guruhi

----

----

----

----

----

### D guruhi

 
----

----

----

----

----

### E guruhi

----

----

----

----

----

### F guruhi

----

----

----

----

----

### G guruhi

----

----

----

----

----

### H guruhi

----

----

----

----

----

### I guruhi

----

----

----

----

----

### J guruhi

----

----

----

----

----

## Ikkinchi oʻrinni egallagan jamoalar reytingi
 
### Gʻarbiy mintaqa

### Sharqiy mintaqa

## Yana qarang

* 2023/2024-yilgi OFK kubogi

## Eslatmalar

## Manbalar

## Havolalar

*
Talisca

**Anderson Souza Konseysao** (1994-yil 1-fevralda tugʻilgan), **Anderson Talisca** yoki oddiygina **Talisca** nomi bilan tanilgan, braziliyalik professional futbolchi, Saudiya Arabistoni Pro-ligasining Al Nassr jamoasi tarkibida hujumkor yarim himoyachi va hujumchi pozitsiyasida oʻynaydi.

## Oʻyin uslubi
Talisca tashqi koʻrinish tarafidan kot-dʼIvuarlik yarim himoyachi Yaya Turega oʻxshashligi uchun nisbatan „Yaya Talisca“ laqabini olgan, lekin oʻz oʻyin uslubini vatandoshi Neymarga qiyoslaydi. U shuningdek oʻyin uslub jihatdan braziliyalik Rivaldo bilan solishtiriladi.

## Faoliyat statistikasi

## Yutuqlar
**Baiya**

* Kampeonato Baiano: 2014

**Benfika**

* Primera Liga gʻolibi: 2014-15, 2015-16
* Taça da Liga gʻolibi: 2014-15, 2015-16
* Supertaça Candido de Oliveyra gʻolibi: 2014

**Beshiktosh**

* Superliga gʻolibi: 2016-2017

**Guanchjou Evergrand**

* Xitoy Superligasi gʻolibi: 2019

**Al Nasr**

* Arab klublari chempionlar kubogi gʻolibi: 2023

**Braziliya U20**

* Tulon turniri: 2013

**Individual**

* SJPF oyning eng yaxshi futbolchisi: 2014-yil avgust/sentyabr
* Taça da Liganing eng yaxshi toʻpurari: 2015-16 (birgalikda)
* UEFA Chempionlar Ligasi eng yaxshi jamoa aʼzosi: 2017

## Eslatmalar

 
 

 

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Saru daryosi

— Yaponiyaning Xokkaydo hududidagi daryo.

Saru daryosi Hidaka togʻlaridan boshlanib, Tinch okeaniga quyiladi. Anʼanaviy Aynu eʼtiqodlarida ushbu daryo muqaddas daryo hisoblanadi. 

Saru daryosi boʻyida, Nibutani qishlogʻida Nibutani toʻgʻoni joylashgan. Xokkaydo taraqqiyot kengashi tomonidan ikkinchi toʻgʻon, Biratori toʻgʻoni qurilishi ham rejalashtirilgan.  Aynu anʼanalari va zamonaviy turar-joylar natijasida Saru daryosi boʻyidagi hududlar „muhim madaniy landshaft“ sifatida belgilangan. 

## Shuningdek qarang

* Yaponiyaning madaniy landshaftlari

## Manbalar
Tanjer Ibn Battuta aeroporti

**Tanjer Ibn Battuta aeroporti**     (, )  — Marokashdagi Tanjer-Tetuan-Al-Huseyma mintaqasining markazi boʻlgan Tanjer shahriga xizmat koʻrsatadigan xalqaro aeroport. Tanjerda tugʻilgan marokashlik sayyoh Ibn Battuta (1304–1368) sharafiga nomlangan. Aeroport ilgari Tanjer-Buxalef aeroporti sifatida tanilgan. 2017-yilda aeroport 1,070,247 dan ortiq yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatgan.

## Imkoniyatlari

2008-yilda aeroportning yangi terminali binosi ochildi, chunki Tanjer tez sur’atlar bilan oʻsib, modernizatsiya qilindi.

 lik samolyot toʻxtash joyi toʻrttagacha Boeing 737 va bitta Boeing 747 ni sigʻdira oladi. Kichik samolyotlar uchun ikkita maxsus boʻlim ajratilgan. Aerovokzal  va yiliga 1,250,000 yoʻlovchini tashish uchun moʻljallangan. Yuk terminali —  yopiq maydondan iborat.

Aeroportda ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi bor, lekin faqat uzunroq uchish-qoʻnish yoʻlagi faol foydalanilmoqda va 07/25 yopiq. 3500 metr uzunlikdagi uchish-qoʻnish yoʻlagi 10/28 ochiq va Boeing 747 va Airbus A380-800 oʻlchamigacha boʻlgan barcha samolyotlarni qabul qila oladi.

Aeroport ILS maqomiga *(Loc — Glide — DME)* ega va quyidagi radionavigatsiya vositalarini taklif etadi: VOR — DME — NDB. PAPI yoritgichi 10/28 uchish-qoʻnish yoʻlagi uchun har ikki tomondan yaqinlashish uchun mavjud.

Tanjer-Ibn Battuta Marokashdagi oltita aeroportdan biri boʻlib, u yerda ONDA oʻzining maxsus VIP xizmatini Salon Convives de Marque taklif qiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

### Yoʻlovchi
Tanjer aeroportida quyidagi aviakompaniyalar muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi:Bu reys Nador orqali amalga oshiriladi. Biroq, ushbu tashuvchi yoʻlovchilarni faqat Tanjer va Nador oʻrtasida tashish huquqiga ega emas.Ushbu reys tanlangan kunlarda Fes orqali amalga oshiriladi. Biroq, bu tashuvchi yoʻlovchilarni faqat Tanjer va Fes orasida tashish huquqiga ega emas.

### Yuk

## Statistika

## Kirish
Tanjer-Ibn Battutaga maxsus taksi toʻxtash joyi xizmat koʻrsatadi. Grand Taxis terminal oldidagi chekkada kuniga 24 soat ishlaydi. Ushbu taksilarning narxi Marokash hukumati tomonidan belgilanadi. Aeroportga toʻgʻridan-toʻgʻri xizmat koʻrsatadigan avtobus yoʻnalishlari mavjud emas. Kichik mahalliy taksilar yoʻlovchilarni tushirishi mumkin, ammo terminalga olib ketish taqiqlanadi.

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar

* 1953-yil 13-oktyabrda bir yoʻlovchi Kasablankaga ichki reysda halok boʻldi. Tanjerdan dastlabki koʻtarilish paytida samolyot nomaʼlum muammolarga duch keldi va plyajga favqulodda qoʻndi. Samolyot tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlandi. 
* 1973-yil 23-dekabrda Royal Air Maroc kompaniyasiga ijaraga olingan Sud Aviation Caravelle samolyoti uchuvchi *28-* qoʻnish yoʻlagiga yaqinlashayotganda Sharqqa juda uzoqqa burilgach, aeroport yaqinida qulab tushdi. Qorongʻi va yomgʻirli sharoitda samolyot xavfli relefdan oshib oʻtib, togʻlarga quladi. Bortdagi 106 kishining barchasi halok boʻldi.
* 1988-yil 23-noyabrda Gibraltar Airways aviakompaniyasining Vickers Viscount G-BBVH samolyoti qoʻnish halokatida iqtisodiy tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlandi.

## Manbalar

## Havolalar
* ONDA veb-saytidagi Tanger sahifasi
Chandrayaan-3

**Chandrayaan-3** (, ) ISRO tomonidan Chandrayaan dasturi doirasida ishlab chiqilgan uchinchi va eng soʻnggi, muvaffaqiyatli hind oyni tadqiq qilish missiyasidir. U *[[Chandrayaan-2#Vikram qoʻnuvchisi|Vikram]]* nomli qoʻnuvchi va Chandrayaan-2ga oʻxshash *[[Pragyan (rover)|Pragyan]]* nomli roverdan iborat. Harakatlantiruvchi moduli orbital kabi ishlaydi. Qoʻzgʻalish moduli kosmik kema 153 × 163 km yaqinlikda Oy orbitasiga yetgunga qadar qoʻnuvchi va rover konfiguratsiyasini olib yuradi.

## Yana qarang

## Manbalar
Futbol boʻyicha 1968-yilgi SSSR kubogi finali

**1967/1968-yilgi futbol boʻyicha SSSR kubogi finali** 1968-yil 8-noyabrda boʻlib oʻtgan. Moskvaning „Torpedo“ jamoasi Toshkentning „Paxtakor“ jamoasini 1:0 hisobida magʻlub etgan va SSSR kubogi sohibiga aylangan.

## Finalga yoʻl

## Final uchrashuvining borishi
Moskvaning „Torpedo“ jamoasi va Toshkentning „Paxtakor“ jamoalari SSSR kuboklari tarixida ilk bor yakuniy final oʻyinida toʻqnash kelishdi. Qolaversa, jamoalar bungacha ushbu turnirning birorta bosqichida oʻzaro toʻqnash kelishmagan edi.

Oʻyin 8 daraja sovuq havoda oʻtkazilgan. Uchrashuv boshidanoq „Torpedo“ futbolchilari maydonda hududiy ustunlikni qoʻlga kiritishgan boʻlsa, toshkentliklar esa Gennadiy Krasnitskiyning kuchli zarbalari va Birodar Abduraimovning tezkor harakatlariga umid qilib, asosiy eʼtiborni himoyaga qaratishgan. Hattoki Torpedo jamoasi himoyachi, faxriy va jamoa sardori Viktor Shustikov ham oʻyin davomida jamoasining hujumlariga qoʻshildi, ammo soʻnggi bosqichda futbolchilarga aniqlik yetishmagan yoki „Paxtakor“ darvozaboni Nikolay Lyubartsev oʻz individual harakatlari bilan darvozasi daxlsizligini saqlab qolgan. Birinchi boʻlimda Paxtakor jamoasi futbolchilari raqib jamoaga aytarli xavf tugʻdira olishmagan.

52-daqiqada „Torpedo“ hisobni ochdi. „Paxtakor“ning uch nafar himoyachisi Mixail Gershkovich pas uzatgan Eduard Streltsov tomon yugurdi. Biroq Streltsov himoyachilarsiz yolgʻiz turgan Yuriy Savchenkoga toʻpni tovoni bilan uzatishga muvaffaq boʻldi va Yuriy toʻpni „Paxtakor“ darvozasiga yoʻllagan. Urilgan goldan keyin „Torpedo“ futbolchilari hujumda davom etishdi, toshkentlik futbolchilar javob golini urishga harakat qilishdi, ammo hisob oʻzgarmadi. 89-daqiqada „Torpedo“ jamoasi asosiy darvozabon oʻrniga Mixail Skokovni maydongga tushirdi va u qolgan vaqt davomida „Paxtakor“ jamoasi futbolchilarining bir necha zarbalarini qaytarishga muvaffaq boʻldi. Oʻyin soʻnggida Krasnitskiyning kuchli zarbasidan soʻng darvozabon darvozaning uzoq burchagidan toʻpni egallab olishga muvaffaq boʻldi. Final yakunida hakam hushtagi yangraganda Moskvaning „Torpedo“ jamoasi toʻrtinchi marta futbol boʻyicha SSSR kubogi sohibiga boʻlgan.

## Final

## Manbalar

## Havolalar

* Dinamo saytida oʻyin hisoboti
Dagʻalbargli yurineya

**Dagʻalbargli yurineya** (Jurinea asperifolia) — murakkabguldoshlar oilasi, yurineya turkumiga kiruvchi ko‘p yillik, gulli o‘simlik turi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Qashqadaryo viloyati hududida uchraydi.
## Tavsifi
Balandligi 80 sm ga yetuvchi ko‘p yillik o‘t o‘simlik, kuchli ildiz tizimiga ega. Poyasi bir nechta tik, oddiy, yupqa, qirrali, bezchasimon tuklar bilan qoplangan. Barglari yashil, ustki tomoni biroz bujmaygan g‘adir—budir, pastki qismi ingichka tuklar bilan qoplangan. Ildizoldi va poyaning pastki qismidagi barglari bandli, lirasimon. Poyaning o‘rta qismidagi barglari bandsiz, poya yuqorisida joylashgan barglar biroz kichikroq, butun va qalami shaklda. Gullari quvur shaklida, ikki jinsli, to‘pgulda joylashgan. To‘pguli savatcha shaklida. Savatchasi yakka joylashgan, ko‘p gulli, diametri 5-6 sm. Sirtqi va o'rtadagi o‘rama barglari nashtarsimon, ustki tomonidagilari to‘q yashil rangda. Gultojibarglari qirmizi-pushti rangda, tashqi tomoni bezchali. Unib chiqqanining 5—6—yilidan boshlab gullab urug‘ bera boshlaydi. Iyun-iyul oylarida gullab, mevasi iyul-avgust oylarida yetilib pishadi. Urug‘i teskari piramidasimon shaklda. Urug‘i va vegetativ yo‘l bilan ko'payadi. 
## Tarqalishi va o‘sish sharoiti
Tabiatda kam uchrovchi endemik tur hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan. Qashqadaryo viloyati, Hisor tizmasining g‘arbiy qismida tarqalgan. Tog'ning o‘rta qismidagi ohaktoshli, toshli surilmalarda, karbonatlar parchalanishidan hosil bo‘lgan tuproqlarda  o‘sadi. Hisor davlat qoʻriqxonasi hududida muhofaza ostiga olingan.

## Manbalar