Jin (Alovuddin)

**Jin** – *[[Aladdin (Disney filmi)|Aladdin]]* (1992) filmida paydo boʻlgan va keyinchalik franshizaning boshqa asarlarida ham, shuningdek, boshqa Disney mahsulotlarida ham asosiy obrazlardan biri sifatida namoyon boʻladigan badiiy personajdir. Unga birinchi filmda Robin Williams ovoz bergan boʻlib, personajning koʻplab xatti-harakatlari aynan Williamsning oʻziga xos uslubidan ilhomlangan. Williams va Disney oʻrtasidagi shartnoma mojarosidan soʻng, toʻgʻridan-toʻgʻri video uchun yaratilgan *[[The Return of Jafar]]* filmida hamda televizion serialda Jinga Dan Castellaneta ovoz bergan. Williams esa franshizaning yakuniy filmi *[[Aladdin and the King of Thieves]]* hamda personajning oʻziga oid taʼlimiy mini-seriali *Great Minds Think for Themselves* uchun yana ushbu rolga qaytgan.

Dan Castellaneta keyinchalik *[[Disney's Aladdin in Nasira's Revenge]]* oʻyinida ham, shuningdek, Kingdom Hearts va *[[Kingdom Hearts II]]* oʻyinlarida (va franshizaning boshqa oʻyinlarida arxiv audio yozuvlari orqali) Jinga ovoz bergan. 2008-yildagi *[[Disney Think Fast]]* va 2011-yildagi ** oʻyinlarida bu rolni Jim Meskimen oʻynagan va shundan buyon personajga ovoz berishni davom ettirib kelmoqda. 2019-yilda ishlangan, asl 1992-yilgi filmning jonli aktyorlar ishtirokidagi moslashmasida Jin rolini Will Smith ijro etgan.

## Ishtiroki
Birinchi filmda voqealar rivojini tezlashtirishdan tashqari, Jin uning barcha koʻrinishlarida syujetdagi taranglikni yumshatuvchi hazil-mutoyiba manbai vazifasini ham bajaradi. U shaklini oʻzgartirish qobiliyatiga ega boʻlib, bu turli va xilma-xil vizual hazillarni yaratish imkonini beradi. Biroq u hech kimni oʻldira olmaydi, hech kimni majburan sevdirib qoʻya olmaydi, oʻliklarni toʻliq tiriltira olmaydi yoki qoʻshimcha tilaklar bera olmaydi. Jinning gʻayritabiiy imkoniyatlari unga „toʻrtinchi devor“ni buzish, haqiqiy dunyo odamlari va ommabop madaniyat unsurlarini oʻz koinotining chegaralaridan butunlay tashqarida boʻlsa ham parodiya qilish imkonini beradi. Masalan, *[[Aladdin (Disney filmi)|Aladdin]]* filmi ishlab chiqilish jarayonida Robin Williams istalgan payt oʻz xohishiga koʻra turli parodiyalarni improvizatsiya qilgan, animator Eric Goldberg esa ulardan filmga mos tushadiganlarini tanlab olgan. Shunday misollardan biri Pinocchioning burni uzunlashishini taqlid qilish boʻlib, bunda Jinning boshi Pinocchioning boshiga aylanadi. Bastakor Alan Menken va lirik matn muallifi Howard Ashman Jin obrazini dastlab „Fats Waller yoki Cab Callowayga oʻxshash, Harlemning zamonaviy jazz qoʻshiqchisi“ sifatida tasavvur qilishgan. Shuning uchun Menken avvaliga Williams zarur darajadagi vokal qobiliyatini namoyish qila olmasligidan xavotirlangan, biroq keyin Los-Anjelesdagi uyida Williamsning „Friend Like Me“ va „Prince Ali“ qoʻshiqlarini ijro etayotganini koʻrib fikrini oʻzgartirgan.

## Film

### Aladdin (1992)
Aladdin filmida Jin birinchi bor sehrli chiroqdan ozod etilgan holda paydo boʻladi; aynan shu epizod „chiroq ichidagi jin“ yoki „shisha ichidagi jin“ iboralarining mazmunini namoyon qiladi va film nomidagi qahramon tomonidan Moʻjizalar gʻori qulaganida tilga olinadi. U uchta tilakni bajo qilishga qodir ekanini tushuntirgach (ammo oʻldirish, majburiy sevdirish, oʻliklarni butunlay tiriltirish yoki qoʻshimcha tilaklar berish kabi ishlarni qila olmasligini aytadi), Alovuddin Jinning oʻzi va Abuni gʻordan chiqarishi uchun bir tilak sarflashini talab qilishini bilgan holda, uni aldab, hech qanday tilak ishlatmasdan gʻordan chiqishga majbur qiladi. Uzoqdagi bir vohada Jin Alovuddinning gʻordan chiqish uchun birinchi tilagini ishlatmaganini bilib hayratga tushadi va hoʻrsingancha bu tilakni sarflanmagan deb qabul qiladi. Alovuddin undan „oʻzi nimani tilagan boʻlardi?“ deb soʻraganida, Jin oʻzining yagona orzusi ozod boʻlish ekanini tan oladi, chunki jinlar doimo oʻz xoʻjayinining buyruqlariga boʻysunishi shart; bu holda uning xoʻjayini Alovuddindir. Alovuddin uchinchi tilagini uni ozod qilishga vaʼda qilgach, Jin Alovuddinning birinchi haqiqiy tilagini bajo qiladi: uni shahzodaga aylantirib, rasmiy ravishda malika Jasminening qoʻlini soʻrash imkonini yaratadi.

## Manbalar