open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qozogʻiston — Turkmaniston munosabatlari

**Qozogʻiston — Turkmaniston munosabatlari** — Qozogʻiston va Turkmaniston oʻrtasidagi diplomatik aloqalar. Diplomatik munosabatlar 1992-yil 27-avgustda oʻrnatildi. Qozogʻistonning Ashxobodda, Turkmanistonning Ostonada elchixonasi bor. Bu ikkala davlat ham EKO, YXHT, MDH va BMTning aʼzosi boʻlib, Turkiy Kengashda ham faol hamkorlik qilmoqdalar. 

Hozirgi vaqtda Turkmanistonning Qozogʻistondagi elchisi Maxtimuli Kyyasovich Akmyradov, Qozogʻistonning Turkmanistondagi elchisi Orman Karimovich Nurbayev. Turkmanboshi shahrida Qozogʻistonning konsulligi, Turkmanistonning konsulligi esa Aktau shahridagi faoliyat koʻrsatmoqda.
## Siyosiy munosabatlar
Ikki mamlakat oʻrtasidagi siyosiy muloqat doimo konstruktivdir, ikki tomonlama munosabatlar va xalqaro siyosatning asosiy masalalarida qarama-qarshiliklar mavjud emas. Turkmaniston global betaraflik printsipiga rioya qilgan holda yakka tartibdagi siyosat yuritmoqda, Qozogʻiston, aksincha, barcha xalqaro tashabbuslarda faol ishtirok etib, ochiq siyosat olib borishga harakat qilmoqda. Geosiyosiy jihatdan, Turkmanistonni Qozogʻiston Rossiya va Xitoy bilan har qanday toʻgʻridan-toʻgʻri aloqadan ajratib turadi. Mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlar tarixi davomida keskinliklar yuzaga kelmagan, mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlar esa passivlik bilan ajralib turadi. Turkmaniston va Qozogʻiston bir-biriga mutlaqo betaraf. Yuqori darajadagi muzokaralar muntazam ravishda olib boriladi. Umumiy mushtarak manfaatlar uchun tomonlar koʻtarilgan barcha masalalarni konstruktiv ravishda hal qiladilar. Turkiy sheriklik nuqtai nazaridan, Qozogʻiston va Turkmaniston geosiyosiy munosabatlarda, ayniqsa harbiy-siyosiy hamkorlik masalalarida sodiqdirlar.

2013-yil 10-11-may kunlari Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov Qozogʻistonga davlat tashrifi bilan bordi va u yerda Qozogʻiston Prezidenti Nursulton Nazarboev bilan uchrashdi va Shimoliy-Janub transmilliy temir yoʻlining (Qozogʻiston-Turkmaniston-Eron temir yoʻli) turkman-qozoq qismini ochilish marosimi boʻldi.
## Turkmanistonning Qozogʻistondagi elchixonasi
1999-yil 4-mayda Qozogʻistonda (Ostona) Turkmanistonning elchixonasi ochildi. Elchixona quyidagi manzilda joylashgan: Ostona, Otyrar, 8/1.

2016-yil fevral oyidan 2018-yil martigacha Turkmanistonning Qozogʻiston Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor elchisi lavozimi boʻsh qolgan.

2018-yil 24-mart kuni Turkmanistonning Qozogʻistondagi elchixonasiga Turkmanistonning Qozogʻistondagi Favqulodda va Muxtor elchisi Toili Komekov rahbarlik qildi.
### Elchilar
# Agaxanov, Xalnazar (1999 — 2000)
# Abalakov, Muhammad Xoʻjamuxammedovich (2000 — 2008)
# Qosimov, Qurbonmuhammed Gadjarovich (2008 — 2009)
# Akmurodov, Maxtumquli Kiyasovich (2010—2016)
# Komekov, Toili (2018 — hozirgi kun)

## Qozogʻistonning Turkmanistondagi elchixonasi
1999-yilda Qozogʻistonning Turkmanistondagi (Ashxobod) elchixonasi ochilgan. Elchixona quyidagi manzilda joylashgan: Ashxobod, Garashsizlik Shayoly, 11, 13, 15-sonlar.
### Elchilar

## Manbalar
Qirgʻiziston — Turkmaniston munosabatlari

**Qirgʻiziston — Turkmaniston munosabatlari** — Qirgʻiziston va Turkmaniston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar 1992-yil 9-oktabrda oʻrnatilgan. Shundan soʻng diplomatik aloqalar rivojlantirib borilmoqda. Har ikki davlat ham BMT aʼzosi, bundan tashqari Turkiy kengashda faol qatnashmoqdalar.
## Diplomatik munosabatlar
Qirgʻizistonning Ashxabodda, Turkmanistonning Bishkekda elchixonasi bor. Qirgʻiziston va Turkmaniston oʻrtasidagi aloqalarni mustahkamlash yuzasidan yuqorida qayd etilgan mamlakatlar prezidentlarining muntazam ravishda bir-birlariga tashriflari boʻlib turadi. Ushbu tashriflardan biri 2018-yil 23-avgustda boʻlib oʻtdi. Qirgʻiziston Prezidenti 2014-yil noyabr oyida Turkmanistonga, Turkmaniston Prezidenti esa 2015-yil avgustida Bishkekka tashrif buyurgan.
## Iqtisodiy munosabatlar
Qirgʻizistonning Turkmanistonga asosiy eksport mahsulotlari: elektr jihozlari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari va plastmassa buyumlar.

2016-yil statistikasiga koʻra, Qirgʻiziston-Turkmaniston ikkitomonlama biznes faoliyati bilan bogʻliq boʻlib, ularning umumiy qiymati 30 million dollar boʻlgan 21 ta loyihani oʻz ichiga oladi.

Qirgʻizistonda 30 ta qirgʻiz-turkman AJ roʻyxatdan oʻtdi, shu yildan boshlab jami kompaniyalarning 11 tasi ishlay boshladi.

2016-yilda Qirgʻiziston birinchi marta Turkmanistonga taxminan ming tonna loviya eksport qildi.

Qirgʻizistonning Ashxobod-Bishkek-Urumchi-Guanchjou reysini ochish toʻgʻrisidagi taklifi ikki mamlakat oʻrtasidagi iqtisodiy aloqalarni yanada rivojlantirishga xizmat qiladi.

## Turkmanistonning Qirgʻizistondagi elchixonasi
Qirgʻizistonda (Bishkek) Turkmaniston elchixonasi birinchi marta 1999-yil 4-mayda ochilgan, ammo ish boshlanmagan. Qirgʻizistonda Turkmaniston elchixonasini ochish toʻgʻrisidagi ikkinchi farmon 2014-yil 28-iyunda chiqarilgan. Ayni paytda elchixona Bishkek shahrida joylashgan.

2016-yil 5-fevraldan boshlab elchixonani Turkmanistonning Qirgʻizistondagi favqulodda va muxtor elchisi Shadurdi Meredov boshqarmoqda.
### Elchilar
# Niyozliyev, Botir (2014-2016)
# Meredov, Shadurdi (2016 - hozirgi kungacha)

## Qirgʻizistonning Turkmanistondagi elchixonasi
Qirgʻizistonning Turkmanistondagi (Ashxobod) elchixonasi 1994-yilda ochilgan. Ayni paytda Elchixona Ashxobod koʻchasi, koʻchada joylashgan. Garashislik, 17.

2014-yil avgust oyidan boshlab elchixonani Qirgʻiziston Respublikasining Turkmanistondagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Janish Rustenbekov boshqarib kelmoqda.
### Elchilar
# Chinar Chokubaev (1994-1998)
# Markil Ibraev (1998-2001)
# Zarilbek Akmatbekov (2001-2008)
# Borubek Ashirov (2008—2011)
# Bozorbay Mambetov (2011—2013)
# Nurlan Abduraxmanov (2013-2014) (vaqtinchalik)
# Rustenbekov Janish (2014 yildan hozirgi kungacha)

## Manbalar
Suyima Gʻaniyeva

**Suyima Gʻaniyeva** (1932-2018)—Sovet-oʻzbek adabiyotshunos olimi. Oʻzbekiston Qahramoni. „El-yurt hurmati“ ordeni (1999) va  „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni  (2008) bilan mukofotlangan. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati. 2015-yilda unga Oʻzbekiston Qahramoni unvoni berilgan.

Uzoq yillar Toshkent davlat sharqshunoslik institutining „Mumtoz filologiya“ kafedrasi professori. Adabiyot sohasida, ayniqsa Navoiyshunoslikda uzoq yillar samarali faoliyat olib borgan.

Toshkent shahrida ishchilar oilasida tugʻilgan. Oʻrta Osiyo davlat universitetining sharqshunoslik fakultetini tugatgan (1952) va Leningrad davlat universitetining aspiranturasini (1953-1956) tugatgan. 1956-yilda u Alisher Navoiy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1956-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida kichik ilmiy xodim. Keyinchalik — Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Til va adabiyot institutining ilmiy kotibi, mudiri. Departamentining Toshkent Davlat konservatoriyasi , Toshkent davlat sharqshunoslik institutining professori.

U Alisher Navoiyning uzoq yillar davomida fanga nomaʼlum boʻlgan „Munojot“ asarini topdi va nashr etdi.

Oʻzbek mumtoz adabiyoti va uning jahon madaniyatidagi oʻrni toʻgʻrisida fundamental tadqiqotlar muallifi. 14 ta monografiya, 350 dan ortiq ilmiy va nazariy maqolalar, 20 dan ortiq oʻquv qoʻllanmalar muallifi.

Kitoblari:
* „Alisher Navoiy hayoti va ijodi“,
* „Alisher Navoiy ijodidagi insonparvarlik gʻoyalari“,
* „Navoiy gʻazallarida zodagonlik motivlari“,
* „Navoiyning vasiyati“,
* „Navoiyning avtografi“.

## Manbalar

## Havolalar
Turkmaniston — Birlashgan Arab Amirliklari munosabatlari

**Turkmaniston — Birlashgan Arab Amirliklari munosabatlari** — yaqin va iliq munosabatlarga ega boʻlgan Turkmaniston va BAA oʻrtasidagi diplomatik aloqalar. Davlatlararo hamkorlikning huquqiy asosi 28 hujjatdan iboratdir. Ikkala mamlakat ham BMT va IKTning toʻlaqonli aʼzosi hisoblanadi. Hozirda Orazmyrat Gurbannazarov Turkmanistonning Birlashgan Arab Amirliklaridagi elchisi hisoblanadi. Birlashgan Arab Amirliklarining Turkmanistondagi elchisi Hasan Abdulloh Al-Adab Al Zarunidir.
## Tarixi
Turkmaniston SSSRdan mustaqillikka erishgandan soʻng koʻp davlatlar bilan diplomatik aloqalarni oʻrnata boshladi, shu jumladan Birlashgan Arab Amirliklari bilan ham. Turkmaniston Birlashgan Arab Amirliklari bilan 1995-yil 10-oktabrda diplomatik aloqalarni oʻrnatdi.

Birlashgan Arab Amirliklaridagi Turkmanistonning elchixonasi 2001-yil 16-yanvarda Abu-Dabi shahrida ochilgan.

Birlashgan Arab Amirliklarining Turkmanistondagi elchixonasi 2002-yil 20-avgustda Ashxobod shahrida ochilgan.

Soʻnggi 10 yil ichida yuqori darajadagi davlat tashriflarining almashinuvi oʻzaro manfaatli munosabatlar, doʻstlik va oʻzaro tushunish uchun zamin yaratdi. Turkmanistonning amaldagi prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov Birlashgan Arab Amirliklariga uch marta tashrif buyurgan: 2007-yil avgustda, 2010-yil fevralda va 2013-yil dekabrda.

BAA prezidenti Xalifa Ibn Zayd An-Nahayon turkman xalqiga xayr-ehson qilib, Maryam aeroporti va Ashxobod yetimlar saroyi qurilishini moliyalashtirdi.

2013-yil 16-fevral kuni Birlashgan Arab Amirliklari Prezidenti shayx Xalifa bin Zoid Ol Nahayonning Ashxobodga tashrifi amalga oshirildi.

## Manbalar

## Havolalar
* Birlashgan Arab Amirliklaridagi Turkmaniston elchixonasi
Imperatorning sarguzashtlari

***Imperatorning sarguzashtlari*** (Inglizcha: *The Emperor's New Groove*) — 2000-yilda Walt Disney Feature Animation studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan va Walt Disney Pictures tomonidan tarqatilgan animatsion filmi. Film Disneyning 40chi animatsion badiiy filmi hisoblanadi.

Film Rotten Tomatoes saytida 85% ijobiy baholangan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Lessi va daydi it

***Lessi va daydi it*** (*Lady and the Tramp*) 15chi toʻliq metrajli Disney animatsion filmidir. 1955-yilda ekranlarga chiqarilgan. Walt Disney Productions tomonidan ishlangan va Buena Vista Film Distribution tomonidan tarqatilgan.

Film Rotten Tomatoes saytida 93% ijobiy baholangan.

Film sikveli — *[[Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure]]* 2001-yilda chiqarilgan.

## Ovoz berganlar
* Barbara Luddy — Lessi
* Larry Roberts — daydi it
* Bill Thompson — Jock
* Bill Baucom — Trusty
* Verna Felton — Sarah
* George Givot — Tony
* Peggy Lee — Darling
* Stan Freberg — qunduz
* Alan Reed — Boris
* Thurl Ravenscroft — Al
* Dallas McKennon — Toughy

## Musiqasi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Musiqali fantaziya

***Musiqali fantaziya*** (*Make Mine Music*) 8chi toʻliq metrajli Disney animatsion filmidir. 1946-yilda ekranlarga chiqarilgan. Walt Disney Productions tomonidan ishlangan va RKO Radio Pictures tomonidan tarqatilgan.

## Ovoz berganlar

## Musiqasi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Suv parisi (film)

***Suv parisi*** (**) 28chi toʻliq metrajli Disney animatsion filmidir. 1989-yilda ekranlarga chiqarilgan. Walt Disney Feature Animations tomonidan ishlangan va Walt Disney Pictures tomonidan tarqatilgan. Filmda bosh qahramonlarga Jodi Benson, Christopher Daniel Barnes, Pat Carroll, Samuel E. Wright, Jason Marin, Kenneth Mars va Buddy Hackett ovoz bergan.

Film Rotten Tomatoes saytida 93% ijobiy baholangan.

## Syujeti

Atlantika saltanati malikasi boʻlgan Ariel ismli 16 yoshli suv parisi insoniyat dunyosi bilan juda qiziqadi. U Eric ismli odam-shahzodaga bir koʻrishda oshiq boʻlib ham qoladi. Dengizda sodir boʻlgan toʻfon tufayli Eric boshchiligidagi kema suvga gʻarq boʻlganda, Ariel uni qutqarib, qirgʻoqqa olib borib qoʻyadi. Soʻngra, Ariel Ericning dunyosiga qoʻshilish yoʻlini izlaydi. Odamga aylanish orzusida Ariel Ursula ismli dengiz yalmogʻizining yoniga boradi. Biroq, Ursula unga shart qoʻyadi. Shartga koʻra, Ariel Ursulaga ovozini berishi kerak boʻladi. Shunda Ursula uni uch kun muddatga odamga aylantiradi. Agar Ariel shu uch kun ichida shahzodadan chin muhabbat boʻsasini olsa, bir umrga odamga aylanadi. Aksi boʻlsa, shu zahoti suv parisiga aylanib, bir umr Ursulaga xizmat qiladi. Ariel shartga rozi boʻladi.

## Ovoz berganlar
* Jodi Benson — Ariel:
: 16 yoshli suv parisi. Bundan tashqari, Atlantika malikasi.
* Christopher Daniel Barnes — shahzoda Eric
* Pat Carroll — Ursula
* Kenneth Mars — qirol Triton
* Samuel E. Wright — Sebastian
* Jason Marin — Flounder
* Buddy Hackett — Scuttle
* Paddi Edwards — Flotsam va Jetsam
* Ben Wright — ser Grimsby
* Edie McClurg — Carlotta
* Will Ryan — Harold
* René Auberjonois — oshpaz Louis

## Musiqasi

## Relizlari

* AQSh:
** 1989-yil 15-noyabr (Nyu-York va Los-Anjelesda jahon premyerasi)
** 1989-yil 17-noyabr (umumdavlat)
* Kanada: 1989-yil 17-noyabr
* Argentina: 1989-yil 7-dekabr
* Peru: 1989-yil 14-dekabr
* Braziliya: 1989-yil 15-dekabr
* Avstraliya: 1990-yil 20-iyun
* Buyuk Britaniya: 1990-yil 12-oktyabr
* Italiya: 1990-yil 9-noyabr
* Daniya: 1990-yil 16-noyabr

* Fransiya: 1990-yil 28-noyabr
* Germaniya: 1990-yil 29-noyabr
* Norvegiya: 1990-yil 29-noyabr
* Shvetsiya: 1990-yil 30-noyabr
* Finlandiya: 1990-yil 30-noyabr
* Ispaniya: 1990-yil 5-dekabr
* Niderlandiya: 1990-yil 21-dekabr
* Yaponiya: 1991-yil 20-iyul
* Janubiy Koreya: 1991-yil 20-iyul
* Hong Kong: 1991-yil 10-avgust
* Tailand: 1991-yil 14-avgust

## Yana qarang
* *[[The Little Mermaid II: Return to the Sea]]* (2000)
* *[[The Little Mermaid: Ariel's Beginning]]* (2008)
* *[[The Little Mermaid (film, 2023)|The Little Mermaid]]* (2023)

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Afrika som baligʻi

**Afrika som baligʻi** – baliq turining nomi Clarius boʻlib, 8-9 yil umr koʻrishi mumkin. Ushbu baliq turi qolgan baliq turlaridan farqli ravishda suvdagi kislorod bilan birgalikda havodan ham nafas oladi. Jagʻ qismi oʻziga nisbatan ancha katta boʻlib, oltita paypaslagichi bor, ozuqa deyarli tanlamaydi, 500 dan ortiq xil mahsulot bilan ozuqalanishi mumkin. Ushbu baliq turi suvsizlikka juda chidamli boʻlib, 45 soatgacha suvsiz yashashi mumkin. Faol boʻladigan harorati 20-30 gradus oraligʻi.
J. R. R. Tolkien

**John Ronald Reuel Tolkien** (1892-yil 3-yanvarda tugʻilgan) – ingliz yozuvchisi, shoir, filolog va akademik. Zamonaviy fantaziya adabiyotining otasi. Hobbit, Uzuklar hukmdori, Silmarillion kabi asarlar muallifi. 1972-yil 28-martda qirolicha Elizabeth II tomonidan Britaniya Imperiyasi ordeni (CBE) qoʻmondoni etib tayinlangan.

Koʻplab yozuvchilar Tolkien oldin xomxayol asarlarini nashr qilganidan kulishgan boʻlsada, uning asarlari keyinchalik buyuk muvaffaqiyat qozondi jumladan ** va *[[Uzuklar hukmdori|Uzuklar Hukmdori]].* Bu Tolkienni zamonaviy fantaziya adabiyotining „otasi“ sifatida mashhur qilishiga sabab boʻldi. 2008 yilda *[[Time (jurnal)|The Times]]* jurnali uni „1945 yildan beri 50 ta eng buyuk ingliz yozuvchisi“ roʻyxatida oltinchi oʻringa qoʻydi. *[[Forbes]]* esa 2009-yilda uni eng daromadli „oʻlik mashhurlar“ roʻyxatida 5-oʻringa joylashtirdi.

Tolkien *[[Hobbit]]* va ''Uzuklar hukmdori''ga asoslab oʻnlab asarlar yaratdi. Uning asarlari jamlanib oʻziga xos hayoliy, tarixiy davrni tashkil etadi. Bu davr *Oʻrta Yer davri* deb ataladi. Bu davrdan qadimiy qirolliklar va shavkatli qirollar, turli millatlar va afsonaviy mavjudotlar, asar uchun yartilgan yozuv va tillar, oʻz nomiga ega mashhur qilichlar va boshqa koʻplab hayoliy narsalar oʻrin olgan. Tolkien yaratga hayoliy olam ayniqsa Piter Jacksonning *[[Hobbit]]* va *[[Uzuklar hukmdori]]*ga asoslangan oltita filmdan keyin dunyo xalqlari hayotidan muhim oʻrin oldi.

## Biografiyasi
John Ronald Reuel Tolkien 1892-yil 3-yanvarda Bloemfontein , Orange Free State (hozirgi Janubiy Afrika)da tugʻilgan.

Exeter kolleji va Oksfordda tahsil olgan. 1916-yilda Fusiliers’da leytenant sifatida xizmat qilgan.

Turmush oʻrtogʻi Edith Bratt(1916 −1971).

Bolalari:Jon Frensis (1917-2003), Maykl Xilari (1920-1984), Kristofer Jon (1924-2020), Priskilla Anne (1929-)
.

## Manbalar

## Havolalar
Zolushka (film)

***Cindrella*** (Sinhala) — 2016-yilda Shri-Lankalik romantik film hisoblanib, rejissyor Inoka Sathyangani va Sthree Shakthi Productions tomonidan ishlab chiqarilgan. Unda Upeksha Svarnamali va sobiq Shri-Lankalik ODI kriketchisi Akalanka Ganegama, Pubudu Chathuranga va Jayani Senanayake bilan birga bosh rollarda oʻynashgan. Musiqa Navaratne Gamage tomonidan yaratilgan. Bu Sinhala kinoteatridagi 1243-Shri Lanka filmi. Filmda 7 ta musiqa rejissyori ishtirokidagi 17 ta qoʻshiq mavjud.

## Syujeti
Chandula va uning ikki dugonasi hashamatli mehmonxonada dam olishni rejalashtirgan. Tashrif kuni ular mehmonxonada goʻzal qizni (Isanka) koʻrib qolishadi va Chandula unga nisbatan his-tuygʻularini his qila boshlaydi. Chandulaning doʻstlari buni qabul qilishmaydi, lekin ular unga oʻz xohishlariga koʻra ruxsat berishadi va u Isanka bilan tanishishga harakat qilip koʻradi va bayramdan zavqlanishda davom etadi. Isanka va Chandula bir-biriga yaqinlashadi va ularning munosabatlari bir hafta ichida chindan ham mustahkamlanadi. Biroq, negadir Isanka Chandulaga oʻzining haqiqiy qiyofasini ochmaydi va etti kundan keyin gʻoyib boʻladi, unga singan yurakdan boshqa hech narsa qoldirmaydi.

## Cast

* Isanka rolida Upeksha Svarnamali
* Akalanka Ganegama
* Pubudu Chathuranga
* Jayani Senanayake
* Chandrasoma Binduhewa
* Saman Hemaratne
* Indrachapa Liyanage

## Soundtrack

## Manbalar

## Havolalar

* ඉනෝකා සත්‍යාංගනී ගේ සින්ඩ්‍රෙල්ලා
101 ta dalmatin

***101 ta dalmatin*** () 17chi toʻliq metrajli Disney animatsion filmidir. 25-yanvar 1961-yilda ekranlarga chiqarilgan. Walt Disney Productions tomonidan ishlangan va Buena Vista Film Distribution tomonidan tarqatilgan. Filmga Hamilton Luske, Clyde Geronimi va Wolfgang Reitherman rejissorlik qilgan. Filmda bosh qahramonlarga Rod Taylor, Cate Bauer, Betty Lou Gerson, Ben Wright, Lisa Davis va Martha Wentworth ovoz bergan.

Film sikveli, *[[101 Dalmatians II: Patch's London Adventure]]*, 2003-yilda chiqarilgan. 

## Ovoz berganlar
* Rod Taylor — Pongo 
* Betty Lou Gerson — Cruella de Vil
* Ben Wrigh — Roger Radcliffe 
* Lisa Davis — Anita Radcliffe 
* Frederick Worlock — Horace Baddun 
* J. Pat OʻMalley — Jasper Baddun 
* Martha Wentworth — Nanny 
* Thurl Ravenscroft — kapitan
* David Frankham — serjant Tibbs 
* Mimi Gibson — Lucky 
* Barbara Beaird — Rolly 
* Mickey Maga — Patch
* Sandra Abbott — Penny.
* Tudor Owen — Old Towser 
* George Pelling — Danny 
* Junius Matthews — Scottie 
* Queenie Leonard — Princess
* Marjorie Bennett — Duchess
* Barbara Luddy — Rover
* Rickie Sorensen — Spotty
* Tom Conway — Collie
* Ramsay Hill — Labrador Retriever
* Paul Wexler — mexanik
* Basil Ruysdael — haydovchi
* Paul Frees — Dirty Dawson 
* Lucille Bliss — TV Commercial Singer 
## Musiqasi

## Tanqidi
Film Rotten Tomatoes saytida 98% ijobiy baholangan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Xakaton

**Xakaton** (ing. hack — xaker; marathon — marafon) — dasturchilar biror loyiha ustida ishlashi ko'zda tutilgan tadbir ma’nosini anglatadi. Turli dasturiy taʼminotlar sohasi mutaxassislari (dasturchilar, dizaynerlar, menejerlar) bir-birlarini xabardor qilib, qaysidir muammo ustida ish yuritish maqsadida tashkil etiladigan tadbirdan iborat. Bugungi kunda jahon dasturchilari, dasturiy mahsulotlar ishlab chiquvchi kompaniya hamda ta'lim muassasalari xakaton tashkil etishadi va bu xakerlik maʼnosiga mansub deb hisoblanmaydi, bu shunchaki dasturlashtirish sohasidagi musobaqa hisoblanadi. Xakatonlar bir kundan olti kungacha davom etishi mumkin.
## Tarixi
Ushbu atama 1999-yilda paydo bo‘lgan. Uni bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan holda OpenBSD va Sun Microsystems dasturchilari qo‘llay boshlaganlar.
OpenBSD ishlanmalarini tayyorlovchi dasturchilar ilk bor 1999-yil 4-iyunda Kalgari (Kanada)da kriptografiyaga bag‘ishlangan tadbirda mazkur atamadan uchrashuvlarni belgilashda foydalandilar. Tadbirga dasturlar yozish uchun 10 nafar dasturchi qatnashdi va ular AQSH kriptografik DT sohasida o‘rnatilgan cheklangan jiddiy eksportlar nazoratidan o‘tdilar.
1999-yil 15-19 iyun kunlari o‘tkazilgan Sun kompaniyasi Java One konferensiyasi davrida „the ppHackathon]]“ nomidan foydalandilar; Palm’ning boshqa foydalanuvchilari bilan aloqa qilishlariga mo‘ljallab, AK port sifatida xizmat qiluvchi, John Gage yangi Palm V uchun Java dasturlar tilida dastur yozishni taklif qildi.
2000-yillarning o‘rtalaridan boshlab, xakatonlar yanada keng tarqalib, kompaniyalar va investorlar tomonidan yangi dasturlar texnologiyasi yoki investitsiyalar sohasida ishlanmalarni jadal yaratish usuli sifatida qarala boshladi. Ayrim taniqli kompaniyalar xakatonlar asosida tashkil etilgan, masalan, GroupMe muhim tadbir hisoblangan TechCrunch Disrupt 2010 konferensiyasi xakatoni asosida tashkil etiligan; 2011-yilda Skype kompaniyasi tomonidan $85 million sotib olingan.

## Manbalar
Yaponiya — Turkmaniston munosabatlari

**Yaponiya — Turkmaniston munosabatlari**-Turkmaniston va Yaponiya davlatlari oʻrtasidagi sherikchilik, diplomatik aloqalardir. Turkmaniston va Yaponiya oʻrtasida diplomatik aloqalar 1992-yil 22-aprelda oʻrnatildi.
## Turkmanistonning Yaponiyadagi elchixonasi
2013-yil may oyida Turkmanistonning Yaponiyadagi (Tokio) elchixonasi ochildi. Elchixona Tokio, Shibuya-ku, Higashi 2-6-14 da joylashgan.

Elchixona rasman ochilgandan buyon yaʼni 2013-yil 21-oktabrdan boshlab elchixonani Turkmanistonning Yaponiyadagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Qurbanmamed Ilyasov boshqarib kelmoqda.
### Elchilar
# Qurbanmamed Ilyasov (2013-hozir)

## Yaponiyaning Turkmanistondagi elchixonasi
Yaponiya Turkmaniston mustaqilligini ancha erta tan olganiga qaramay, uning elchixonasi nisbatan kech ochilgan. Yaponiyaning Turkmanistondagi elchixonasi (Ashxobod) 2005-yil yanvar oyida ochilgan. Elchixona Ashxobod koʻchasi, mustaqillikning 10 yilligi, 60 „Paytagt“ savdo markazi (9-10-qavat)da joylashgan.

2016-yil sentabr oyidan boshlab elchixonani Yaponiyaning Turkmanistondagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Takaxiko Katsumata boshqarmoqda.
### Elchilar
# Yasuo Saito (2006-2009) Moskvada istiqomat qilgan
# Masaharu Kono (2009—2011) Moskvada istiqomat qilgan
# Tikahito Xarada (2011—2015) Moskvada istiqomat qilgan
# Toyohisa Kozuki (2016) Moskvada istiqomat qilgan
# Takahiko Katsumata (2016 — hozirgi kungacha)

### Muvaqqat vakillar
# Horiguchi Mitsuru
# Yasushige Okimoto (2013—2015)

## Manbalar
Pokiston — Turkmaniston munosabatlari

**Pokiston — Turkmaniston munosabatlari**-Pokiston va Turkmaniston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik munosabatlar.
## Tarixi
1991-yilda Pokiston Turkmaniston mustaqilligini tan oldi, 1992-yil 10-mayda ikki davlat oʻrtasida rasmiy diplomatik aloqalar oʻrnatildi. EKO doirasidagi hamkorlikka qoʻshimcha ravishda, 1991-yil oxirida Turkmaniston Pokiston bilan hamkorlik toʻgʻrisida bitim imzoladi va undan 1992-yilda 10 million AQSh dollari miqdorida qarz berish toʻgʻrisida vaʼda oldi. 1995-yilda ikkala mamlakat ham Turkmanistondan Afgʻoniston orqali Pokistonga gaz quvurini qurish toʻgʻrisida memorandum imzoladilar. Quvur qurilishini boshlash uchun texnik-iqtisodiy asoslash uchun argentinalik Bridas yollangan.

1994-yil oktabr oyida Pokiston Bosh vaziri Benazir Bhutto Turkmanistonga birinchi marta davlat tashrifi bilan bordi. 1997-yil oktabr oyida Pokiston Bosh vaziri Navaz Sharif Ashxobodga tashrif buyurdi.

2010-yil avgust oyida Turkmaniston Pokistonga 40 tonna gumanitar yordam yubordi.

Turkmanistonning Pokiston Islom Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi — Otajan Movlamov, ushbu lavozimga 2012-yil 27-iyunda tayinlangan.

2017-yil may oyida Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov va Pokiston Bosh vaziri Navaz Sharif uchrashuv oʻtkazib, ular diplomatik aloqalar oʻrnatilganining 25 yilligini nishonlashdi va shuningdek Turkmanistondan Pokistonga gaz quvuri qurilishi yaqin orada yakunlanishiga umid qilishdi.

## Qiyosiy tavsif

## Manbalar
Frenzy

**Frenzy** - FreeBSD operatsion tizimi asosida yaratilgan Live-CD. Kompyuter tarmoqlarini sozlash, tekshirish va analiz qilish, kompyuter qurilmalarini tekshirish va boshqa turli vazifalar uchun moslashgan.
Frenzy ikki xil variantda ishlab chiqiladi:
* Frenzy standart – tizim maʼmurlari uchun moslashgan. ISO obrazining hajmi – 200 megabayt. Distributiv tarkibiga 500 dan ortiq ilovalar kiradi.
* Frenzy extended – maʼmurlar va yanada kengroq qoʻllana oladigan foydalanuvchilar uchun moslangan. Frenzy standart ilovalaridan tashqari bir qancha ilovalarga ega. ISO obrazining hajmi – 250 megabayt. Distributiv tarkibiga 600 dan ortiq ilovalar kiradi.
Shuningdek grafik interfeysga ega boʻlmagan lite versiyasi ham bor. 
Bazaviy operatsion tizimi FreeBSD 8.3-STABLE.
Frenzy tarkibiga kiruvchi dasturlar:
*   C va NASM kompilyatorlari, Perl va Python interpretatorlari
*   Fayl menedjerlari, arxivatorlar
*	Matn muharrirlari, fayllarni koʻrish vositalari va konvertorlar
*	Veb brauzerlar, elektron pochta dasturlari va yangiliklar dasturlari, ICQ, IRC, Jabber dasturlar
*	Tarmoq utilitalari (LAN, modem, Bluetooth, dial-up, VPN, Wireless)
*	Trafik monitoring uchun utilitalar
*	Proksi va redirektlar
*	Masofaviy boshqaruv (telnet, ssh, RDP, VNC)
*	Samba server va dasturlari
*	MySQL va PostgreSQL dasturlari
*	DNS, LDAP, SNMP, DHCP, ICMP, ARP, IP paketlari bilan ishlash utilitalari
*	Osttarmoqlar bilan ishlash qoʻshimchalari
*	Portlar va servislar skanerlari, tarmoq skanerlari
*	Xavfsizlik skanerlari, snifferlar, buzib kirishni aniqlash utilitlari
*	Clamav antivirusi, rutkitlarni aniqlash utilitlari
*	Maxfiy soʻzlar va kriptografiya bilan ishlash utilitlari
*	Kompyuterning qurilmalari haqida maʼlumot olish va uni sozlash dasturlari
*	Qattiq disk va uning boʻlimlari bilan ishlash utilitlari
*	Turli fayl tizimlari bilan ishlash dasturlari
*	Fayllarni qayta tiklash utilitlari
*	Kompyuter va tarmoqning tezligini baholash va test qilish dasturlari
*	Fayl utilitlari, loglar bilan ishlash utilitlari
*	Xotira va protsessorni boshqarish utilitlari
*	CD yozish utilitlari
*	Grafik fayllarni koʻrish utility (GQview), skrinshotlar olish utilitlari
*	MP3/ogg pleyerlari
Extended versiyasiyasiga quyidagilar kiradi:
*	xnc fayl menedjeri
*	SciTE matn muharriri
*	Metasploit, spike-proxy, unicornscan, yersinia
*	Lisq, SIM, Psi
*	X-Chat
*	DjVu, CHM, PDF koʻrish dasturlari
*	QEMU va Dosbox emulyatorlari
*	XMMS audiopleyeri
*	MPlayer videopleyeri
Tizim tarkibiga Frenzy boʻyicha hujjatlar, shuningdek, FreeBSD rasmiy hujjatlari – FreeBSD Handbook va FAQ kiradi.
Koronaviruslar

**Koronaviruslar** ( Coronaviridae) — bu viruslar oilasi, 2020 yil may holatiga sut emizuvchilarni, shu jumladan odamlarni, qushlarni va amfibiyalarni yuqtiradigan ikkita subfilali   ichiga ikkita RNK oʻz ichiga olgan viruslar kiradi. Nomi virusning tuzilishi bilan bogʻliq boʻlib, umurtqa shaklidagi jarayonlari quyosh tojiga oʻxshaydi. Odamlarga taʼsir qiluvchi 7 ta maʼlum boʻlgan koronaviruslar mavjud 
* HCoV-229E — *[[Alfakoronavirus]]* birinchi marta 1960 yillarning oʻrtalarida aniqlangan;
* HCoV-NL63 — *Alfakoronavirus*, 2004 yilda Gollandiyada patogen aniqlandi;
*  — *[[Betakoronavirus|Betakorotavirus]]* A, 1967 yilda aniqlangan patogen;
*  — *Betakoronavirus* A, 2005 yilda Gonkongda topilgan patogen;
* SARS-CoV — birinchi holati 2002 yilda roʻyxatga olingan ogʻir oʻtkir respirator sindromning qoʻzgʻatuvchisi boʻlgan *Betakoronavirus* B;
* Mersin-Cov — *Betacoronavirus* C, qoʻzgʻatuvchisi agenti Yaqin Sharq nafas sindromi, qaysi avj 2015 yilda sodir boʻlgan;
* SARS-CoV-2 — *Betacoronavirus* B 2019 yilning ikkinchi yarmida aniqlanib, pnevmoniya pandemiyasining yangi turiga , COVID-19 sabab boʻldi .

## Epidemiologiya
Koronaviruslar sutemizuvchilar (odamlar, yarasalar, mushuklar, itlar, choʻchqalar, qoramollar) va qushlarda kasalliklarga sabab boʻladi. Koronavirus infektsiyasining manbalari kasal odam, hayvonlar boʻlishi mumkin. Mumkin boʻlgan yuqish mexanizmlari: havodan, havodan, najas-ogʻiz orqali, kontakt. Kasallik qishda va erta bahorda kuchayadi. Kasalxonaga yotqizilgan bemorlarning oʻtkir respiratorli virusli infektsiyalari tarkibida koronavirus infektsiyasi oʻrtacha 12 % ni tashkil qiladi. Qisqa kasallikdan keyin immunitet, qoida tariqasida, qayta yuqtirishdan himoya qilmaydi. Koronaviruslarning keng tarqalgani 80 % odamlarda aniqlangan antijismlar bilan tasdiqlanadi.
Odam koronavirusi birinchi marta 1965 yilda oʻtkir rinitda nazofarenkadan D. Tirrel tomonidan oʻtkir respiratorli virusli infektsiyalari boʻlgan bemorlardan, keyinchalik 1975 yilda E. Kaul va S. Klark koronavirusni enterokolitli bolalardagi ichak harakatlaridan ajratib olishgan. Keyinchalik, koronaviruslar 2002-2003 yillarda Xitoyda SARS yoki ogʻir oʻtkir respirator sindrom (SARS) tarqalishi aniqlanmaguncha tadqiqotchilar eʼtiborini jalb qilmadi. Kasallikka SARS-CoV virusi sabab boʻlgan. Natijada kasallik boshqa mamlakatlarga tarqaldi, jami 8773 kishi kasal boʻlib, 775 kishi vafot etdi (oʻlim darajasi 9,6 %).MERS-CoV virusi Yaqin Sharqdagi nafas olish sindromining (MERS) qoʻzgʻatuvchisi boʻlib, birinchi holatlari 2012 yilda qayd etilgan  . 2015 yilda Janubiy Koreyada Yaqin Sharqdagi nafas olish sindromi avj oldi, shunda 183 kishi kasal boʻlib, 33 kishi vafot etdi.2019 yil dekabr oyida Xitoyda yangi aniqlangan SARS-CoV-2 virusi tufayli pnevmoniya tarqalishi boshlandi. Koʻp oʻtmay, u boshqa mamlakatlarga tarqaldi.

## Manbalar
Oʻzbek xonliklari

**Oʻzbek xonliklari** — Turonda yoki Turkistonda (Movarounnahr, Xorazm, Farg'ona, Xuroson), hozirgi Oʻzbekiston, Tojikiston, Turkmaniston, Qirgʻiziston, Janubiy Qozogʻiston, Janubiy va Sharqiy Turkiston hududlari chegarasida mavjud boʻlgan davlatlar. Oʻzbek sulolalaridan boʻlgan hukmdorlar tomonidan boshqarilgan. XVI asrning boshlarida Movarounnahr va Xorazmni Temuriylardan soʻng boshqargan Shayboniylarning ikki tarmogʻi boʻlmish Movarounnahr va Xorazm Shayboniylari tomonidan asos solingan.

## Sharh
### Buxoro xonligi (1500—1920)

### Xiva xonligi (1511—1920)

### Balx xonligi (1526—1850)

### Badaxshon xonligi (1658—1873)

### Qoʻqon xonligi (1709—1876)

### Amudaryoning so'l tomonidagi Oʻzbek xonliklari (1747—1895)
 (Qunduz xonligi va boshqalar)

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Ахмедов Б. А. История Балха (XVI—первая половина XVIII в.) / Ганковский Ю. В. — Т. : ФАН, 1982. — 295 с.
* Бартольд В. В. Общие работы по истории Средней Азии // Сочинения : в 9 т. / Гафуров Б. Г. — М. : Восточная литература, 1963. — Т. 2, кн. 1. — 1024 с.
* Васильев А. Д. Знамя и мечь от падишаха. Политические и культурные контакты ханств Центральной Азии и Османской империи (середина XVI — начало XX вв.). — М. : Пробел-2000, 2014. — 356 p. — .
* Коргун В. Г. История Афганистана. XX век. — М. : Крафт+, 2004. — 529 с.
* Массон В. М. История Афганистана : в 2 т. / Ромодин В. А ; Ахрамович Р. Т., Ганковский О. В., Лившиц В. А. — М. : Наука, 1965. — Т. 2.
* Тревер К. В. История народов Узбекистана. От образования государства Шейбанидов до Октябрьской Революции. : в 2 т. / Якубовский А. Ю., Воронец М.Э. — Т. : АН УзССР, 1947. — Т. 2. — 514 с.

## Havolalar
* Uzbek khanate
* Bukhara. Historiography of the Khanate, 1500-1920
Balx xonligi

**Balx xonligi** — Buxoro xonligining eng katta administrativ birligi (1526—1702 yillar), 1590-yildan boshlab Buxoro xonining merosxoʻri (kichik xon) tomonidan boshqarilgan; keyinchalik — Janubiy Turkistonda mavjud boʻlgan (1702—1850 yillar) va soʻngra Afgʻon amirligi oʻz hududiga qoʻshib olgan oʻzbek xonligi.

## Adabiyotlar
* Abduraimov M. A. Ocherki agrarnix otnosheniy v Buxarskom xanstve v XVI — pervoy polovine XIX veka : v 2 t.. — Tashkent : Iz-vo „Fan“, 1966. — T. 1. — 360 s.
* Axmedov B. A. Istoriya Balxa (XVI—pervaya polovina XVIII v.) / Gankovskiy Yu. V.. — Tashkent : „FAN“ Uzbekskoy SSR, 1982. — 295 s.
* Axmedov B. A. Istoriko-geograficheskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv. (Pismennie pamyatniki).. — Tashkent : „FAN“ Uzbekskoy SSR, 1985. — 264 s.
* Babur Zaxiriddin Muxammad. Babur-name / Per. Sale M. A.. — Tashkent : Glavnaya redaksiya ensiklopediy, 1993. — 464 p.
* Bartold V. V. Otchyot o komandirovke v Turkestan // Sochineniya : v 9 t.. — Moskva : „Nauka“, glavnaya redaksiya Vostochnoy literaturi, 1973. — T. 8. — 725 s.
* Gankovskiy Yu. V. Istoriya Afganistana s drevneyshix vremyon do nashix dney. — Moskva : Misl, 1982. — 368 s.
* Gafurov B. G. Tadjiki. Drevneyshaya, drevnyaya i srednevekovaya istoriya. — Dushanbe : Irfon, 1989. — 371 s.
* Ivanov P. P. Ocherki po istorii Sredney Azii (XVI-seredina XIX v.).. — Moskva : Izd-vo vostochnoy lit-ri, 1958. — S. 143. — 245 s.
* Iskandarov B. I. Vostochnaya Buxara i Pamir v period prisoedineniya Sredney Azii k Rossii. — Dushanbe : Tadjikskoe gos. iz-vo, 1960. — 214 s.
* Korgun V. G. Istoriya Afganistana. XX vek. — Moskva : „Kraft+“, 2004. — 529 s.
* Kumi Kazi Axmad. Traktat o kalligrafax i xudojnikax. — Moskva : RAN, 2016. — 485 s.
* Lugovoy O. M. Praviteli Vostoka. — Odessa : SPD „A. S. Fridman“, 2007. — T. 4. — 234 s.
* Masson V. M. Istoriya Afganistana : v 2 t. / Romodin V. A. ; Axramovich R. T., Gankovskiy O. V., Livshits V. A.. — Moskva : „Nauka“, 1965. — T. 2.
* Mir Muxammed Amin-i Buxari. Ubaydalla-name / Per. Semenova A. A.. — Tashkent : Iz-vo AN UzSSR, 1956. — 309 s.
* Munshi Muxammed Yusuf. Mukim-xanskaya istoriya / per. Semyonova A. A.. — Tashkent : AN UzSSR, 1956. — 304 s.
* Saidboboev Z. Istoricheskaya i ekonomicheskaya geografiya gosudarstv Sheybanidov, Ashtarxanidov i Xorezma (XVI — pervaya polovina XVIII vv.) // Istoricheskaya geografiya / Murtazaev R. X. — Chulpan. — Tashkent, 2011. — 224 s.
* Sistani Malik Shax Xusayn. Xronika voskresheniya sarey. — Moskva : Vostochnaya literatura, 2000. — 611 s.
* Trever K. V. Istoriya narodov Uzbekistana. Ot obrazovaniya gosudarstva Sheybanidov do oktabrskoy Revolyutsii. : v 2 t. / Yakubovskiy A. Yu., Vorones M. E.. — Tashkent : AN UzSSR, 1947. — T. 2. — 514 s.
* Xashimbekov X. Uzbeki Severnogo Afganistana. — Moskva : RAN, Institut Vostokovedeniya, 1994. — 56 s.
* Shoxumorov A. Razdelenie Badaxshana i sudbi ismailizma / Yemelyanova N. M.. — Moskva-Dushanbe : IV RAN, 2008. — 126 p.
* Burton Audrey. The Bukharans. A dynastic, diplomatic and commercial history 1550—1702 : [angl.]. — Curzon, 1997. — 664 p.
Badaxshon xonligi

**Badaxshon xonligi (Badaxshon amirligi)** — Janubiy Turkistonda mavjud boʻlgan (1658—1873 yillar) va soʻngra Afgʻon amirligi oʻz hududiga qoʻshib olgan oʻzbek xonligi. O'zbek sulolasidan boʻlgan Yoriylar tomonidan boshqarilgan. Birinchi hukmdori Yorbekxon, soʻnggisi — Jahondorshox boʻlgan. Buxoro xonligidan ajralib chiqqan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Ахмедов Б. А. История Балха (XVI—первая половина XVIII в.) / Ганковский Ю. В.. — Ташкент : «ФАН» Узбекской ССР, 1982. — 295 с.
* Бартольд В. В. Общие работы по истории Средней Азии // Сочинения : в 9 т. / Гафуров Б. Г.. — Москва : Из-во Восточной литературы, 1963. — Т. 2, кн. 1. — 1024 с.
* Бартольд В. В. Работы по исторической географии // Сочинения : в 9 т. / Беленицкий А. М.. — Москва : Из-во «Наука» Главная редакция Восточной литературы, 1965. — Т. 3. — 713 с.
* Шохуморов А. Разделение Бадахшана и судьбы исмаилизма / Емельянова Н. М.. — Москва-Душанбе : ИВ РАН, 2008. — 126 p.

## Havolalar
* Поездка полковника Гродекова в Афганистан в 1878 году (1/4)
* Русско-английское соглашение о нейтральной зоне в Средней Азии. Переговоры между Россией и Великобританией о «буферном» поясе в Средней Азии между их владениями. 1873 г.
Sultonposhsha Rahimova

**Rahimova Sultonposhsha** (1929.8.5, Xiva — 1996.5.9, Urganch) — aktrisa, xonanda. Oʻzbekiston xalq artisti (1955). 1943—74 yillar Xorazm teatrida ishlagan. Layli ("Layli va Majnun"), Nurxon ("Nurxon"), Zuhra ("Tohir va Zuhra"), Nodira ("Nodira"), Oyxon ("Maysaraning ishi"), Sanam ("Aziz va Sanam"), Shohsanam, Oylarbegim ("Oshiq Gʻarib va Shohsanam") kabi rollarini musiqali dramalarda jozibali ovozi, kuchli dramatik kechinmalari bilan mohirona ijro etgan. Shuningdek, dramalarda Guli ("Alisher Navoiy"), Luiza ("Makr va muhabbat"), Larisa ("Sepsiz qiz"), Jamila ("Boy ila xizmatchi"), Xolisxon ("Xolisxon") kabi obrazlar yaratgan.

## Manbalar
Bir million o‘zbek dasturchilari

**Bir million oʻzbek dasturchilari** — Oʻzbekistonda bir million mahalliy dasturchini tayyorlash boʻyicha loyiha boʻlib, loyihada toʻrtta yoʻnalish boʻyicha bepul onlayn kurslar tashkil etilgan.
Olnlayn kurslar Birlashgan Arab Amirliklari hukumati, Oʻzbekiston Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Toshkent shahridagi Inha universiteti va IT-Park qoshidagi IT-akademiya koʻmagida tashkil etilgan.

Barcha xohlovchilar unda Full-Stack Development, Android dasturlash, Front-End Development va Maʼlumotlar tahlilchisi yoʻnalishlari boʻyicha taʼlim olishlari mumkin.

Dastur ommaviy ochiq onlayn kurslarni oʻtkazadigan taʼlim platformasi hisoblanadi va oʻzbek tilida amalga oshiriladi.

Onlayn kurslar 2012-yilda Stanford universiteti informatika dasturining kengayishi natijasida tashkil etilgan „Udacity“ taʼlim platformasi koʻmagida tashkillashtirilmoqda.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Shokir Dolimov

**Shokir Zokirovich Dolimov** —isteʼfodagi Podpolkovnik, tarjimon. J. K. Rowling qalamiga mansub yetti qismli Harry Potter romanlar turkumini va J. R. R. Tolkien qalamiga mansub , „Uzuklar hukumdori“ kabi asarlarni oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Dolimov Harry Potter va hikmatlar toshi asarining ilk tarjimalarini 2011-yildan oʻz blogida eʼlon qilib bordi. Shundan soʻng qolgan kitoblar ham oʻzbek tiliga tarjima qilindi va nashr etildi. U bir qancha ijtimoiy, siyosiy va diniy asarlarni ham rus tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Shokir Dolimov mudofaa va xavfsizlikka oid meʼyoriy huquqiy hujjatlarning davlat tiliga tarjima qilgani uchun harbiy mukofotlar va „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan.

## Tarjimalari
* Harry Potter va Falasafa toshi

* Harry Potter va maxfiy hujra

* Harry Potter va Azkaban mahbusi

* Harry Potter va Alanga kubogi

* Harry Potter va tilsim shahzodasi

* Harry Potter Ajal Tuhfasi

* 
*
* Uzuklar hukmdori

* Harbiy atamalarning qisqacha izohli lug'ati

* Islom ummatining 100 buyuk shaxsi 

## Manbalar
Tafakkur oʻyinlari

***Tafakkur oʻyinlari*** () – 2001-yilda ishlangan Amerika biografik drama filmi. Film mashhur matematik John Forbes Nash Jr hayotiga bagʻishlangan. Rejissor Ron Howard filmni Sylvia Nazarning *[[A Beautiful Mind]]* romani asosida suratga olgan.

Filmda bosh rollarni Russel Crowe, Ed Harris, Jennifer Connelly, Paul Bettany, Adam Goldberg va Christopher Plummer ijro etgan. Film 2001-yil 21-dekabrda Amerika Qoʻshma Shtatlari kinoteatrlarida taqdim etildi. Dunyo boʻylab $313 milliondan ortiq daromad qildi va „Eng yaxshi film“, „Eng yaxshi rejissor“, „Eng yaxshi moslashtirilgan ssenariy“ va „Eng yaxshi ikkinchi darajali aktrisa“ nominatsiyalari uchun toʻrtta Oscar mukofotiga sazovor boʻldi. Shuningdek, film „Eng yaxshi aktyor“, „Eng yaxshi film montaji“, „Eng yaxshi pardoz“ va „Eng yaxshi original musiqa“ nominatsiyalari uchun nomzod boʻlgan.

Film tanqidchilar tomonidan yaxshi qabul qilindi, lekin Nash hayotining baʼzi jihatlari, ayniqsa oilasi va nikohsiz tugʻilgan oʻgʻli haqida notoʻgʻri tasvirlar uchun tanqid qilindi. Biroq, film ijodkorlarining taʼkidlashicha, bu film Nash hayotini aks ettirish uchun moʻljallanmagan edi.

## Rollar
* Russell Crowe John Nash rolida
* Jennifer Connelly Alicia Nash rolida
* Ed Harris William Parcher rolida
* Christopher Plummer doktor Rosen rolida
* Paul Bettany Charles Herman rolida
* Adam Goldberg Richard Sol rolida
* Josh Lucas Martin Hansen rolida
* Anthony Rapp Bender rolida
* Jason Gray-Stanford Ainsley Neilson rolida
* Judd Hirsch Helinger rolida
* Austin Pendleton Thomas King rolida
* Vivien Cardone Marcee Herman rolida

## Manbalar

## Havolalar
*
Christian Nodal

**Kristian Xesus Gonsales Nodal** (b. Kaborka, Sonora, 1999 yil 11 yanvar) — meksikalik qoʻshiqchi va qoʻshiq yozuvchisi. Uning birinchi singli „Adiós amor“ 2016 yilda „Fonovisa“ yozuvi ostida yozilgan boʻlib, YouTube-da 910 milliondan ortiq tomoshani olgan va u Meksika va AQShdagi turli ommaviy axborot vositalarida shuhrat qozongan.
Berdibek

**Muhammad Berdibek** — Oltin Oʻrdaning sakkizinchi xoni (1357-1359). Jonibekning oʻgʻli va vorisi.

Diniga koʻra — musulmon (musulmon ismi Muhammad edi). Jonibek boshchiligida 1356-yilda Ozarbayjon zabt etilishda qatnashdi. Davlatni tugatgandan soʻng, u Tabrizda otasi tomonidan boshqariladi, lekin Jonibekning kasalligi toʻgʻrisida maʼlumot olganidan soʻng, u hokimiyat uchun kurashda Oʻrda tomon qaytadi.

U hokimiyatga 1357-yil yozida yoki kuzida kelgan. Fors va tatar manbalariga koʻra, Berdibekning otasi — Jonibek Forsga ketganidan keyin jiddiy kasallikdan vafot etgan.

Vazifaga kirishdan keyin darhol Berdibek, uning haqiqiy yoki potentsial raqiblari boʻlishi mumkin boʻlgan Batu Xan urugʻining barcha vakillarini yoʻq qilishga buyurdi. Hammasi boʻlib uning 12 qarindoshi, shu jumladan 8 oylik chaqaloq oʻldirildi (arab muallifi Muin ad-Din Natanzining soʻzlariga koʻra, yangi xon uni yerga urib oʻldirgan).

Berdibek rus metropoliteni Aleksiga rus cherkovining baxtsizliklar va rekvizitlardan ozod qilinganligini tasdiqlovchi yorliq (minnatdorchilik xati) berdi. 1358-yilda u Venetsiya elchilari Giovanni Quirini va Francesco Boniga yorliqni berdi, bu Venetsiyadan kelgan savdogarlarning Azov va Provato (Dvuyakornaya koʻrfazi) da yashash va savdo qilish huquqini tasdiqladi va bu savdogarlarga Qrimning Kalitra yoki Kaliera (Koktebel) va Soldayey (Sudak)da savdo-sotiq qilish huquqini tasdiqladi.

Arab yozuvchisi Ibn Xaldunning soʻzlariga koʻra, eng yuqori maʼmuriy lavozimlardan biri boʻlgan Beklarbek Berdibek sudida Mamay tomonidan ishgʻol qilingan.

U yozning oxiriga yoki 1359-yil kuzining boshiga qadar, yangi(Kulpu) hokimiyatga keltirgan toʻntarishda oʻldirilgangacha davlatni boshqargan. Berdibek bilan birga uning eng yaqin safdoshi Tuglu-bay (rus tilida uni Tovlub deb atashgan) oʻldirilgan, bu uning hokimiyatga kelishida asosiy rol oʻynagan inson edi.

Berdibekning oʻlimi Oʻrdada uzoq vaqt davom etgan tartibsizliklarning boshlanishini koʻrsatdi, uni rus yilnomachilari „ulkan gʻalayon“ deb atashdi. Dionisyning „Metropoliten Aleksi hayot bilan“ ustaxonasi ikonasi Berdibekning oʻlimidan 2 yil oldin, 1357-yilda Oʻrda shahriga kelgan Metropolitan Aleksi bilan uchrashganda qilingan edi.
## Sanʼatda
Berdibek D.M. Balashovning „Vaqt shamoli“ tarixiy romanidagi qahramonlardan biridir.

Berdibekning hokimiyatga kelishi „Oʻrda“ filmida tasvirlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* https://web.archive.org/web/20120518233256/http://info.charm.ru/library/1983-Grigoriev.htm
* Григорьев А. П., Григорьев В. П. Ярлык Бердибека венецианским купцам Азова
* Хан Бердибек и митрополит Алексий
Taydula

**Taydulla** — Oltin Oʻrda xoni Oʻzbekxonning xotini, Tinibek, Jonibeklarning onasi. Shuningdek Xorazm hukmdori Tugʻluq Temur oʻgʻliga ham turmushga chiqqan.
## Birinchi eri
Simeon xronikasida aytilishicha, Taydula 1323-yilda rafiqasi Bayalun vafotidan soʻng, Oʻzbekxonning katta xotiniga aylangan. R. Yu. Pochekaevning soʻzlariga koʻra, Bayalun xondan Konstantinopolga otasi imperator Andronik II tomon qochgan.

Ibn-Battutaning soʻzlariga koʻra, Oʻzbekxon unga bergan imtiyoz uning fiziologik oʻziga xosligi bilan bogʻliq edi: „Sulton uni oʻziga xos bir xususiyati uchun sevadi, yaʼni har kecha uni bokira qizga oʻxshab topardi“.

Oʻzbekxonning katta oʻgʻli va vorisi Temur 1330-yilda otasi tirikligida vafot etdi. Taydula bolalari meros olish uchun kurashdilar. Taydula Tinibekning toʻngʻich oʻgʻli otasining iltifotiga sazovor boʻlgan, unga mas’ul lavozimlar berilgan, ulardan biri Xorazm hokimi edi. Ammo u bu lavozimda otasiga maʼqul kelmadi va 1339-1340-yillarda Oltin Oʻrda tangalari Oʻzbekxon va Jonibek ismlari bilan zarb qilingan va diplomatik xatlarda Oʻzbekxon, Taydula va Jonibek tabriknomalarida qayd etilgan.
## Oʻzbekxonning oʻlimidan keyin
1341-yilda Oʻzbekxon vafot etganda, poytaxtdagi hokimiyat eng kichik oʻgʻlini qoʻllab-quvvatlagan Janibek va Taydula qoʻlida edi. Shunga qaramay, Oʻrda tepasi qonunlarni buzmadi va Xorazmda boʻlganlar Tinibekni xon sifatida eʼlon qildi. Ammo Tinibek Sarayga kelishidan oldin ham, Jonibek va Taydula boshqa raqib — Oʻzbekxonning boshqa xotinidan oʻgʻli Xizrbekni oʻldirishga muvaffaq boʻlishdi. Xizrbekning oʻldirilishi Tinibekning Jonibekni jazolash istagiga sabab boʻldi, ammo onasining yordami bilan u yetarli miqdordagi tarafdorlarini toʻpladi. Ichki kurashlar natijasida Tinibek vafot etdi va 1342-yildan boshlab Jonibek xon boʻldi. Shu bilan birga, Taydula kichkina oʻgʻlidan sovgʻalar sifatida katta daromad manbalarini oldi, xususan, u Tula shahriga, Bask tomonidan boshqariladigan va Azovdagi savdo toʻlovlarining bir qismiga ega boʻldi.

## Manbalar
Mirzo Kenjabek

**Shayx Mirzo Kenjabek** - Shoir, tarjimon,Yozuvchi,Islom Olimi, Naqshbandiya tariqati Shayxi

## Biografiyasi
1956-yil 20 fevralda Surxondaryo viloyat, Uzun

## Ijodi
Birinchi mahallasida lami “Adashgan maktublarim” 1982-yilda bosildi. Shundan keyin shoirning “Quyoshga qaragan uy” (1983), “Munojot” (1986), “Sharq tili” (1988), “Bahorim yellari” (1991) kabi sheʼriy kitoblari, qator publitsistik maqolalari nashr etildi. Shoirning ozodlik gʻoyasi balqib turgan “Dildoshlik”, “Til erki – el erki”, “Xalq nomidan yolgʻon soʻzlamang”, “Yuragimda oyoq izi bor”, “Fitna sanʼati” kabi publitsistik maqolalari oʻz vaqtida yozilganligi bilan qadrlidir. Mirzo Kenjabekning yana “Saylanma” sheʼriy kitobi, “Qafasdagi ozodlik” (Yozuvchi Shuhratning hibsdagi hayotiga bagʻishlangan), “Dunyoning murshidi” (2004), “Eʼtirof” (2005) asarlari ham muxlislarga munosib tuhfa boʻldi. Mirzo Kenjabek tarjimon sifatida Hofiz Sheroziy, Shayx Saʼdiy Sheroziy, Nikolas Gilen, Gevorg Emin, Yakub Kolas, Loiq Sheraliy, Oʻljas Sulaymon kabi shoirlarning turkum sheʼrlarini ona tilimizga oʻgirdi. Jahon adabiyotining nodir namunalaridan Farididdin Attorning “Tazkirat ul-avliyo” asarini avval usmonli turk tilidan tabdil etib nashr qilgach (1997), soʻngra fors tilidan oʻzbekchaga qayta oʻgirib, eʼlon qildi. Mumtoz arab shoiri va olimi Usmon Oʻshiyning sahih aqoid mavzuidagi “Omoliy” manzumasini arab tilidan tarjima qildi (1999). Shuningdek, naqshbandiya tariqati namoyondalari Mahmud Asʼad Joʻshonning “Haqiqiy sevgi” (1998), Muhammad Zohid Qoʻtqu ibn Ibrohim al-Bursaviyning “Ahli sunnat val-jamoat” (1999) kitoblarini, Qutbiddin Iznikiyning “Murshidi mutaahhilin” (“Yosh kelin-kuyovlarga maslahatnoma”, 1999), ulugʻ vatandoshimiz Abu Iso Muhammad at-Termiziyning “Sunani Termiziy” (“Al-jomiʼ as-sahih”) asarlarini mahorat bilan ona tilimizga oʻgirdi. Bu maʼrifiy izlanishlar natijasida uning “Termiz tazkirasi” asari maydonga keldi (2001). Istiqlol yillarida shoirning “Vatan, koʻzlardasen, qaroqlardasen”, “Oʻzingda nur boʻlsa, nurni koʻrgaysan” kabi turkum sheʼrlari, bir qancha maʼrifiy maqolalari eʼlon qilindi. Pushkinning “Yevgeniy Onegin” sheʼriy romani, Maxtumqulining “Saylanma” kitobi (2004), J. Oldrijning “Gʻaroyib moʻgʻil oti” qissasi (2004), Zayniddin Vosifiyning “Toshkent taʼrifida masnaviy” (2009) asarlari tarjimasi ham Mirzo Kenjabek qalamiga mansubdir.

## Manbalar
Koʻkturklar

**Koʻkturklar** (koʻkturkcha: 𐱅𐰇𐰼𐰰:𐰜𐰇𐰛) — oʻrta asrlarda Oʻrta Osiyoda yashagan koʻchmanchi xalqlar birlashmasi.
## Maʼlumot
Bumin xoqon boshchiligidagi koʻkturklar Koʻkturk davlatini barpo etdilar, bu koʻchmanchi davlatlarning biri, kelajakning jugʻrofiy joylashuvi, madaniyati va hukmron eʼtiqodlarini shakllantiradi .
Koʻkturklar turk madaniyati va adabiyoti tarixida birinchi marta tashkil qilgan siyosiy tuzilmani nomlash va birinchi turk yozuv yodgorliklarini yaratish nuqtai nazaridan juda muhim ahamiyatga ega.
Koʻkturklar hozirgi zamonda koʻplab turkiy shaxslar yoki tashkilotlarning asosiy yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. Ularning hukmronligi davrida barcha turkiy qabilalar bir davlatda birlashgan deb ishoniladi

## Manbalar

## Adabiyotlar
*Christian, David. *A history of Russia, Central Asia and Mongolia, Vol. 1: Inner Eurasia from prehistory to the Mongol Empire*. Blackwell, 1998.
* 
* 
* 
* 
*Great Soviet Encyclopaedia, 3rd ed. Article "Turkic Khaganate" (online ).
*René Grousset|Grousset, René. *The Empire of the Steppes*. Rutgers University Press, 1970. .
*
*
*Wink, André. *Al-Hind: The Making of the Indo-Islamic World*. Brill Academic Publishers, 2002. .
*
*
Ian Holm

**Sir Ian Holm Katbert** (1931-yil 12-sentyabrda tugʻilgan) – ingliz aktyori. Britaniya imperiyasi ordeni sohibi. BAFTA, Tony va Laurens Olivye mukofotlari laureati. Oscar mukofoti nomzodi.

Holm ''Uzuklar Hukumdor''i (2001-2003) va  (2012-2014) da keksa Bilbo Baggins, ''Aviator'' (2004)da Professor Fitz kabi rollarni bilan tanilgan. U teatrda ''Romeo va Julyetta''da (1967) Romeo, "''Qirol Lir'' (1997) da Lir kabi rollarni ijro etgan. 1998-yilda qirolicha Yelizaveta II tomonidan *[[Britaniya imperiyasi ordeni]]* bilan taqdirlanib ritsarlik unvoni berilgan.
## Manbalar

## Havolalar

*