open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xon dorixonasi

**Xon dorixonasi yoki zindon** – Xorazm viloyati, Xiva shahridagi meʼmoriy yodgorlik. 1910—1912-yillarda qurilgan bino. Xiva shahridagi Mevaston mahalla fuqarolar yigʻinida joylashgan. Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi tasarufida.

## Tarixi
Xon dorixonasi Qoʻshdarvoza yonida, Xiva shahrining qoq markazida joylashgan boʻlib, mazkur tarixiy yodorlik aslida zindon boʻlgan. Baʼzi mutaxassislar fikriga koʻra, kasalxona yaqinida joylashgani va XX asr 60-yillarida dorixona sifatida foydalanilgani tufayli xon dorixonasi deb atalgan. Xiva shahrida kasalxona qurilganda dorixona qurish ham rejada boʻlgan, ammo uni qurish amalga oshmay qolgan.

XVIII asr oxiri va XIX asrni boshida dastlab zindon Koʻhna Ark ichkarisidagi darvozaning chap tomonida, zarbxonaga kiraverishning old tomonida joylashgan. Keyinchalik zindon Koʻhna Arkdagi darvozaning janubiy qismiga koʻchirilgan. Mazkur zindon aybdorlarni jazolash uchun vaqtinchalik qamoqxona vazifasini oʻtagan. Xorazm vohasida yer osti suvlarining sathi baland boʻlgani uchun yer ostida imoratlar qurishga imkon bermagan. Shu sababdan Xiva xonligining zindoni yer ostida emas, balki yer ustida joylashgan. Rossiya davlatining 1000 yillik va Romanovlar sulolasining 300 yillik yubileyiga bagʻishlab, rus podshosi Nikolay II Xiva xalqiga yangi yevropacha uslubda zindon sovgʻa qilgan, zindon keyinchalik Xiva dorixona boshqarmasining omborxonasi boʻlgan. Bugungi kunda ushbu binoda „Oltin Meros“ jamgʻarmasi va „Hunarmand“ uyushmasi joylashgan. Zindonning bosh fasadi gʻarbga yoʻnalgan boʻlib, ikkita kirish yoʻlagi mavjud. Zindon toʻgʻri burchakli 260x130x65 mm hajmdagi pishgan rus gʻishtidan Yevropa meʼmorchiligi uslubida barpo qilingan. Zindon noaniq shaklda qurilgan. Bu ehtimol, oʻsha paytdagi mavjud qurilish maydonining holatidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin. Zindonning ichkarisida hovli va hovli oʻrtasida quduq qazilgan, quduqdan yaqin yilllargacha foydalanib kelingan. Hovlining janubidan Xorazm meʼmorchiligiga xos boʻlgan baland ayvon qad koʻtargan. Hovlining tevarak atrofida perimetr boʻylab xonalar joylashtirilgan. Mazkur yodgorlik Xorazm va rus meʼmorchiligi uslublari uygʻunlashgan holda qurilgan binolardan biri hisoblanadi. Ichki xonalar baland tom yopmasi, yaʼni tekis yogʻoch (bolor) bilan yopilgan. Xonalarning kirish eshigi va derazalari Xon kasalxonasi va Pochta-telegraf binosi kabi bir xil shaklda ishlangan. Baʼzi xonalarning kirish eshiklari va deraza romlari vaqtlar oʻtishi bilan eskirib, almashtirilgan. Biroq deraza romlari tashqarisiga oʻrnatilgan temir panjaralar holatida saqlanib turibdi.

Zindonning trapetsiya shaklidagi oʻlchami 30,4 x 29,74 metr va 24,7x21,7 metr, asosiy fasaddagi kirish peshtoqining balandligi 4,30 metr, kichkina ayvonning balandligi 3,6 metrni tashkil qilgan. Hovliga qaralgan xonalar soni 15 tadan iborat. Xonalar tomi yogʻoch toʻsinlar bilan tekis yopilgan.
## Manbalar
Madyar Xudayberganov

**Madiyor Xudoyberganov** (1924-yil 28-dekabr, hozirgi Xorazm viloyati, Shovot tumani Yabla-Qangla qishlogʻi, Oʻzbekiston - 2016-yil 29-iyun, Oʻzbekiston) – Sovet oʻzbek faoli, Oʻzbekiston Kommunistik Partiyasi Xorazm viloyat qoʻmitasi 1-kotibi. SSSR Oliy Kengashining 8-11-chaqiriq deputati. Iqtisodiyot fanlari nomzodi.

## Tarjimayi holi
Xudoyberganov Madiyor 1924-yil 28-dekabrda Shovot tumani Yabla-Qangla qishlogʻida dunyoga kelgan. 1941-yildan boshlab Oʻzbekiston SSRda oʻqituvchilik qilgan. Shu  yildan boshlab  jamoat va siyosiy ishlarda faol ishtirok etishni boshlaydi. KPSS Markaziy Komiteti huzuridagi Oliy partiya maktabini tamomlagan. 

1945–1951-yillarda Oʻzbekiston SSRda oʻquv boʻlimi mudiri, maktab direktori, tuman xalq taʼlimi boʻlimi mudiri.

1951–1965-yillarda Xorazm viloyati Oʻzbekiston KP(b) Shovot okrug qoʻmitasi kotibi; Oʻzbekiston KP Xorazm viloyat qoʻmitasi boʻlim mudiri; Oʻzbekiston KP Xorazm viloyati Xiva okrug qoʻmitasining 1-kotibi.

Xorazm viloyati Urganch oʻqituvchilar institutini tamomlagan.

1965-yil apreldan 1968-yil fevraliga qadar Xorazm viloyat Mehnatkashlar deputatlari  Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi.

1968-yil fevraldan 1986-yil 13-yanvarga qadar  Oʻzbekiston KP Xorazm viloyat qoʻmitasining 1-kotibi.

1986-yildan nafaqaga chiqqan. 2016-yil 29-iyunda vafot etdi.

## Daraja
* kapitan
* podpolkovnik

## Mukofotlari
Madiyor Xudoyberganov 1965-, 1971-, 1978-, 1983-yillarda - jami to'rt marta   Lenin ordeni bilan mukofotlangan. 1973-yilda Oktyabr inqilobi ordeni, 1985-yilda Vatan urushi ordeni, 1959-yilda „Shavkatli mehnat uchun“ medali, 1976-yilda "Jasorati uchun" medali kabi mukofotlarni qo'lga kiritgan. O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi.

## Manbalar
Olimjon Qodiriy

**Olimjon Qodiriy** — 1898-yil 9-sentabrda Xiva xonligiga qarashli Gurlan tumanida tug‘ilgan. Uning ijtimoiy kelib chiqishi  haqida ma’lumotlar kam.  Olimjon  Qodiriy yoshligida ilk ta’limni Gurlandagi yangi usul maktablarida o'qigan.  “No‘g‘ay maktablari” deb nomlangan mazkur maktablar asosan tatar o‘qituvchilariga tegishli bo‘lib, rus tilini o‘rganish uchun qulay edi. Bu maktablarni bitirgan yoshlar asosan hur fikrli, taraqqiyparvar, jadidchilik g‘oyalariga moyil bo‘lib ulg‘ayishar edi.Olimjon Qodiriy 14 yoshida maktabni tamomlab, Gurlandagi “Zinger” kompaniyasiga farrosh bo‘lib ishga kiradi. U ko‘p o‘tmay o‘zining intilishi va tirishqoqligi evaziga nemis tilini o‘rganib, korxonadagi yetakchi chilangar (slesarlar)dan biriga aylanadi.

1916-yil Xiva xonligining bir necha bekliklarini qamragan milliy zulmga qarshi xalq qo‘zg‘alonida Olimjon Qodiriy ham “Yosh xivaliklar” vakili sifatida
ishtirok etadi. Shundan so‘ng butun xonlik hududida taraqqiyparvarlarga qarshi ta’qib kuchaytirildi va natijada Olimjon Gurlandan chiqib ketishga majbur
bo‘ladi. U 1918–1919-yillarda Petroaleksandrovskdagi 3-harbiy garnizonga oddiy askar sifatida xizmatga kiradi. Rus tilini mukammal bilganligi tufayli
garnizon harbiy sudining vakili etib saylanadi. Xiva xonligi qulagach esa, Olimjon Qodiriy iqtidorli yoshlardan biri sifatida tanlanib, Markaziy
Rossiyaga o‘qishga yuboriladi. U 1920–1922-yillarda Moskvadagi Sverdlov nomli Sharq mehnatkashlari Kommunistik universitetida ta’lim oladi.

1922 yil BXSR hukumati rahbari Fayzulla Xo‘jaev Turkiston va Buxorodan Germaniyada o‘qitish uchun talabalar yubora boshlaydi. Xorazm Xalq Respublikasining Moskvadagi muxtor vakilligiga Toshkentdan kelgan xabarga ko‘ra, BXSR hukumati Xorazm Respublikasidan ham horijda o‘qitish uchun 2 ta vakil ajratishini
so‘ragan. Shulardan biri  Olimjon Qodiriy edi. U 1922 yilning
oktabr oyi so‘ngida Germaniyaning Berlin shahriga yetib boradi. Olimjon Idrisiy Turkiston talabalarini dastlab tezkor til o‘rgatish kurslariga topshiradi.
Xorijiy ta’lim olish uchun tanlangan o‘quvchilar yoshi va bilim darajasiga ko‘ra bir necha guruhga taqsimlab, ularni iqtidorlariga qarab Germaniyadagi o‘quv
muassasalariga joylashtiradi. 

1927-yilning  so‘nggida Farg‘ona vodiysiga kelib ishga  joylashadi.

1937-yilning 8-sentabrida Olimjon Qodiriy O‘zSSR JKning 62, 67 moddalari bilan ayblanib, otib tashlanadi
## Manbalar
Abdulaziz Abdumalikov

**Abdumalikov Abdulaziz Abduvaxobovich** (11-sentyabr, 1945-yil, Toshkent, OʻzSSR – 10-oktyabr, 2020-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) – oʻzbek fizigi, professor, fan doktori, Xalqaro oʻqituvchilar taʼlimi akademiyasi muxbir aʼzosi.

## Hayoti
Abdulaziz Abdumalikov 1945-yil 11-sentyabr kuni Toshkent shahrida tugʻilgan. 1969-yilda esa Oʻzbekiston Milliy universtitetini tamomlagan. 1993-yildan fizika-matematika fanlari doktori, Xalqaro oʻqituvchilar taʼlimi akademiyasi muxbir aʼzosi. Oʻzbekiston Milliy universtitetida 48 yil davomida fizika professori lavozimida ishlagan. Abdulaziz Abdumalikov 2020-yil 10-oktyabrda oʻzi tugʻilib oʻsgan shahri Toshkentda vafot etgan.

## Ilmiy ishlari
**1964-yil**

*Issledovaniye spektrov konversionnix elektronov izotopov erbiya i golmiya s ksek*. A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, K. Ya. Gromov i dr.

**1965-yil**

*Noviye danniye o raspade.* A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, S. B. Buribayev i dr.

*Spektri konversionnix elektronov izotopov.* A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, K. Ya. Gromov, N. A. Lebedev

**1966-yil**

kniga *Issledovaniye svoystv neytronodefitsitnix izotopov itterbiya, tuliya, i seriya.*

**1967-yil**

*O raspade.* A. Abdumalikov, I. Adam, Ya. Vrzal i dr.

**1969-yil**

*Vozbujdenniye sostoyaniya deformirovannix yader s 93, 95 i 97 neytronami.* A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, K. Ya. Gromov i dr.

**1977-yil**

kandidatskaya dissertatsiya na temu *Teoriya nekotorix nelineynix opticheskix effektov v kondensirovannix sredax.*

kniga *Teoreticheskiye issledovaniya nekotorix nelineynix opticheskix yavleniy v rezonansnix usloviyax*

**1981-yil**

*Issledovaniye vozbujdennix sostoyaniy nechetno-nechetnix yader s massovim chislom* A. A. Abdumalikov, A. Jumamuratov, T. A. Islamov i dr.

**1982-yil**

kniga *Solitoni v deformirovannoy anizatropnoy ferromagnitnoy sepochke*

*Pozitsionno-chuvstvitelniy detektor na osnove MKP i ispolzovaniye yego v beta-spektrografe.* A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, Yu. S. Blinnikov i dr.

**2003-yil**

uchebnoye posobiye *Statistik fizika, termodinamika va kinetika*

## Manbalar
Iyshan qal’a majmuasi

**Iyshan qalʼa majmuasi** (yoki *Iyshan kala kompleksi*) — Qoraqalpogʻiston Respublikasining Kegeyli tumanidagi tarixiy va arxitektura yodgorligi. Tarixiy obyekt XVIII—XIX hamda XX asrlarga oid boʻlib, bugungi kunda „Juzim bogʻ“ ovul fuqarolar yigʻini hududida joylashgan.

Iyshan qalʼa majmuasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishli hisoblanadi. Shuningdek, Iyshan qalʼa majmuasi boshqa 98 ta tarixiy manzillar bilan bir qatorda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashining Qoraqalpogʻistonning diqqatga sazovor joylari roʻyxatiga ham kiritilgan.

## Tarixi
Iyshan qalʼa majmuasi XVIII—XIX hamda XX asrlarga tegishli boʻlib, u mahalliy aholi orasida shuhrat qozongan ziyoratgoh hisoblanadi. Iyshan qalʼaning qurilish tarixi XVIII—XIX asrda yashab oʻtgan Imom Eshon nomi bilan bogʻliq. Imom Eshon 1806—1825-yillarda Xiva xonligini boshqargan Muhammmad Rahimxon davrida Xiva xonligida diniy ishlar boʻyicha xon maslahatchisi lavozimigacha koʻtarilgan ulugʻ shaxs boʻlgan. Iyshan qalʼani Imom Eshonning katta oʻgʻli Atagʻulla bunyod qildirgan. Oʻz davrida Iyshan qalʼaga qish faslini oʻtkazish maqsadida kelgan oilalar soni 40 (qirq) mingtadan ortib ketganligi aytiladi. Qalʼa qurilishi boshlangan vaqtda qishloq nomi „Kenjeli“ (oilaning eng kichik farzandi bilan bogʻliq) deb atalgan. Keyinchalik bu hudud nomi Imom Eshon nomi bilan bogʻlanib (Iyshan — qoraqalpoq tilida) „Iyshan qalʼa“ deb atala boshlangan.

## Yana qarang
* Sulton Uvays bobo maqbarasi
* Shibliy ota maqbarasi
* Toqmaq ota maqbarasi
* Murat shayx maqbarasi
* Tugʻon Turk maqbarasi
* Kechirmas bobo maqbarasi

## Manbalar
Bol hovuz

**Bol hovuz** – Xorazm viloyati, Xiva shahridagi meʼmoriy yodgorlik. XIX asrda barpo etilgan hovuz. Hozirda Xiva shahridagi Yangi turmush mahalla fuqarolar yigʻini, Qodir Yoqubov koʻchasida joylashgan. Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi tasarufida.

## Tarixi
Bol hovuz Xiva shahrini aholisini ichimlik suvi bilan taʼminlash maqsadida XVIII—XIX asrda qurilgan. Tarixiy manbalarda XX asr boshlarida Xiva shahrida oʻn toʻrtta hovuzlar boʻlgani qayd etilgan. Bugungu kunda ulardan yettitasi saqlanib qolingan. Bol hovuz Ichan qalʼaning shimoliy darvozasi boʻlgan Bogʻcha darvozasi yonida, Dishan qalʼaning janubida barpo etilgan. Maʼlumotllarga koʻra, mazkur hovuz Muhammad Aminxon hukmronligi davrida qurilgan. Xiva shahridagi barcha hovuzlar singari mazkur hovuzga ham Amudaryodan Polvonyop kanali orqali suv olib kelingan. Hovuz atrofiga qayragʻoch, tut daraxti va gujumlar ekilgan. Ular Bol hovuzning salqin iqlimini taʼminlab turishgan. Hovuzga suv bir tarafdan kirib, boshqa tarafdan chiqib turgan. Shuning uchun hovuzning suvi doimo toza ichishga yaroqli boʻlgan. Hovuzda barcha odamlar oʻzining idishi bilan suv olishi taqiqlangan, ushbu ish bilan maxsus tayinlangan odam shugʻullangan. Shuningdek, bu odam suvning tozaligiga ham javobgar boʻlgan.

Bol hovuz toʻrtburchak shaklda boʻlgan boʻlib, umumiy oʻlchami 43x45x44x36 metr, chuqurligi esa 1,6 metrni tashkil qilgan. Mazkur hovuzning suvi shirin va totli boʻlishi tufayli aholini uni shunday nomlashgan. Bol hovuzning yonida „Muzkoʻmar“ sardobasi qurilgan. Sardobada hovuzning totli suvi va muz saqlangan. Qish faslida hovuzning suvi muzlashi sababli maxsus tarzda boʻlak-boʻlak qilib, hovuzdan muz boʻlaklarini olinib, yoz fasligacha saqlash uchun „Muzxona“ga olib borib qoʻyilgan. Hovuzdan olingan muz boʻlaklari muzxonadagi yerga 10 metr chuqurlikda saqlangan hamda bu muz boʻlaklarida xonlar, amaldorlar, shuningdek, oddiy aholi ham foydalangan. Bugungi kunga kelib, hovuzda suvning kirish-chiqish yoʻllari yopilib ketganligi tufayli hovuzda suv mavjud emas.

## Manbalar
Asxat Sayfullin

**Asxat Xabibullinovich Sayfullin** (1960-yil 3-iyul, Yangiobod, Oʻzbekiston SSR) — sovet va rus jazzmeni, kontrabaschi va bas-gitarachi. U 1982-yilda Tomskda jazz ijrochisi sifatida debyut qilgan. Shuningdek, muvaffaqiyatli jazz prodyuseri, turli festivallarni tashkilotchisi (Tomskda xalqaro „Jazz-marafon“ (2003), Novosibirskda „Sib Jazz Fest“ (2011), Krasnodardagi „GGJ“ (2012)) hisoblanadi. Asxat Sayfullin Richir Cole, Nicole Genri, Vitaliy Imereli, Julia Nickson, Melton Mustafo, Roy Young, Ron Holloway, Billie Evans, Bobbie Martinez, Stive Turre va Rosario Giulia kabi koʻplab xorijiy musiqachilarni Rossiyaga olib kelgan.

## Hayoti
Asxat Sayfullin 1960-yil 3-iyulda Xabibulla Xaliullovich Sayfullin va Xadicha Mingullovna Sayfullina oilasida tugʻilgan. Asxatning Flyura Xabibullovna Sayfullina (Mingajeva) va Minxayat Xabibullinovna Sayfullina (Slizkaya) degan ikkita singlisi ham bor. Bolaligidan Asxatning jazzga boʻlgan qiziqishiga Anatoliy Krollning Yangioboddagi „Sovremennik“ orkestri va Viktor Dvoskinning „Allegro“ ansamblidagi ijrolari sabab boʻlgan.

U 1982-yilda Tomskda saksofonchi Valentin Rusakov bilan duet qilgan va yangi jazz ijrochisi sifatida mashhur boʻlgan. Novosibirsk (1983) va Moskva (1984) festivallarida qatnashgan. Bundan tashqari, 1982-yildan 1992-yilgacha u Camerata musiqiy ansamblida musiqachi boʻlgan.

1985-yilda pianinochi Yevgeniy Mironov va barabanchi Andrey Biryukov bilan trio tashkil qilgan va bir vaqtning oʻzida „Qor bolalari“ ansamblida Sergey Belichenko bilan ham hamkorlik qilgan.

1988-yilda Sverdlovsk konservatoriyasini kontrabaschi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1997-yilda Yevgeniy Mironov, skripkachi Viktor Korolev va Novosibirsklik barabanchi Vladimir Kirpichevni oʻz ichiga olgan „Issiq Sibir“ deb nomlangan jazz kvartetini yigʻdi. Kvartet Amerika Qoʻshma Shtatlarida muvaffaqiyatli gastrollarda boʻldi, keyinchalik ansambl bilan karnaychi Gennadiy Kalinin, saksofonchilar Vladimir Panfilov va Igor Parashchuk, vibrafonchi Igor Uvarov, pianinochi Georgiy Fefelov, barabanchi Sergey Kushilkinlar ham hamkorlik qildi.

Sayfullin nafaqat Tomsk, balki Rossiyaning boshqa shaharlari musiqachilari bilan turli xil kompozitsiyalarda Novosibirsk (1983-1991), Abakan (1963), Toshkent va Moskva (1984), Xabarovsk (1988-1990) festivallarida ham qatnashgan. Yekaterinburg (1988-1994), Samara (1992), Krasnoyarskda (2003), koʻplab Yevropa mamlakatlarida va AQShda gastrollarda boʻlgan.

1996-yildan 2000-yilgacha u Tomsk jazz klubining raisi hamda Sibir mintaqasida jazz tadbirlari tashkilotchisi boʻlgan. 2000-yildan beri Sayfullin „Ars Nova“ fondining badiiy rahbari va prodyuseri sifatida faoliyat olib bormoqda.

## Manbalar
Bekbosinov Sansizbay

**Bekbosinov Sansizbay Abdullayevich** (; 1939-yil 22-may, Toshkent viloyati, Qibray tumani – 1993-yil 22-aprel) – sovet davlat arbobi, xalq deputatlari viloyat kengashi deputati.

## Hayoti
Bekbosinov Sansizbay Abdullayevich 1939-yil 22-mayda Toshkent viloyati, Qibray tumanida tugʻilgan.

Chimkent politexnika bilim yurtini, Olmaota xalq xoʻjaligi institutini va Olmotadagi Oliy partiya maktabini tamomlagan.

Bekbosinov Sansizbay mehnat faoliyatini 1957-yilda geologiya boʻlimida namuna oluvchi sifatida boshlagan, soʻngra Kentau shahridagi Achisoy konida komsomol qoʻmitasi kotibi boʻlib ishlagan. Keyinchalik Chimkent qoʻrgʻoshin zavodi eritish sexida elektromontyor boʻlib ishlagan. Chimkent qoʻrgʻoshin zavodidagi faoliyatidan soʻng Qozogʻiston komsomolining Chimkent shahar qoʻmitasining kotibi etib saylangan.

1970-yildan 1977-yilgacha Chimkent shahar partiya qoʻmitasida targʻibot va tashviqot boʻlimi mudiri boʻlgan.

1977–1980-yillarda Qozogʻiston Kommunistik partiyasi viloyat qoʻmitasining sanoat va transport boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari hamda tashkiliy-partiya ishlari boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan.

Bekbosinov Sansizbay Abdullayevich 1981–1985-yillarda xalq deputatlari Tyulkubas tuman kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi boʻlgan. Keyin esa viloyat partiya qoʻmitasining sanoat va transport boʻlimi mudiri boʻlib ishlagan. 1988–1992-yillarda Kentau shahar partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, xalq deputatlari Kentau shahar Kengashi raisi, xalq deputatlari viloyat Kengashi raisining birinchi oʻrinbosari boʻlgan. Keyinchalik viloyat ijroiya qoʻmitasi raisi etib saylangan.

1992-yil fevral oyidan umrining oxirigacha viloyat hokimining birinchi oʻrinbosari boʻlgan.

Bekbosinov Sansizbay Abdullayevich 1993-yilning 22-aprelida Qozogʻiston Respublikasining Chimkent shahrida vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Бекбосынов
Berdishev Abdumauvlen

**Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich** (1958-yil 7-aprel, Toshkent viloyati, Orjonikidze tumani) – sovet, oʻzbek, qozoq matematigi, fizika-matematika fanlari doktori, professor, Sirdaryo universiteti rektori (2002—2008).

## Hayoti
Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich 1958-yil 7-aprelda Toshkent viloyati Qibray tumani Oq Oltin qishlogʻida oʻqituvchi oilasida tugʻilgan.

U 1975-yilda 20-sonli oʻrta maktabni oltin medal bilan tamomlagan (keyinchalik ushbu maktabga Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich nomi berilgan). 1980-yilda Toshkent davlat universitetining matematika fakultetini imtiyozli diplom bilan tamomlagan. U 1980—2000-yillarda M.Auzeva nomidagi Matematika institutida ishlagan. V.I.Romanovskiy nomidagi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Matematika instituti aspiranti, kichik, katta va yetakchi ilmiy xodim, doktorant sifatida faoliyat yurtigan.

2000—2008-yillarda Sirdaryo universitetida (Janubiy Qozogʻiston viloyati) umumiy matematika va fizika kafedrasi mudiri (2000—2002), univeresitet prorektori, rektor (2002—2008) lavozimlarida ishlagan.

Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich 2008-yil sentyabrdan Abay nomidagi Qozoq milliy pedagogika universiteti matematik analiz, algebra va geometriya kafedrasi professori boʻlib ishlab kelmoqda.

## Ilmiy faoliyati
Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich 1985-yilda nomzodlik, 2000-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2006-yilda professorlik unvonini olgan.

Qozogʻiston Respublikasi va Oʻzbekiston Respublikasida fan doktori ilmiy darajasini berish boʻyicha bir qator dissertatsiya kengashlari aʼzosi hisoblanadi.

Berdishev Abdumauvlen faoliyati davomida 3 nafar fan nomzodi tayyorlagan. Shuningdek, 85 ta ilmiy maqolalar muallifi hisoblanadi.

## Mukofotlari
Berdishev Abdumauvlen 1990-yilda Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining fan va texnika sohasidagi mukofoti sohibi boʻlgan. Shuningdek, Qozogʻiston Respublikasi Taʼlim va fan vazirligining „Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan taʼlim xodimi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangna.

## Manbalar

## Havolalar
* Бердышев, Абдумаувлен Сулейманович
Sergey Vcherashnev

**Sergey Vcherashnev Georgiyevich** (1959-yil 11-aprel, Rostov viloyati, RSFSR – 1980-yil 1-dekabr, Parvon, Afgʻoniston Respublikasi) – 177-motooʻq polki tankining oddiy, mexanik-haydovchisi (Salang dovoni, Parvon viloyati). Afgʻon urushidagi (1979–1989) koʻrsatgan jasorati uchun Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoniga sazovor boʻlgan. Qizil Bayroq ordeni Nevelsk 108-motooʻqchi diviziyasining qahramonlik koʻrsatgan jangchilaridan biri.

## Hayoti
Vcherashnev 1959-yil 11-aprelda Rostov viloyati, Belokalitvinskiy tumani Gornyatskiy qishlogʻida tavallud topgan. Sholoxovskiy qishlogʻidagi 8-sonli oʻrta maktabda oʻqigan. Shaxti kon texnikumida tahsil olgan, keyinchalik Sholoxovskiy-Vostochniy konida ishlagan.

## Sovet Armiyasidagi xizmati
Sergey 1979-yil 5-mayda Belokalitvinskiy RVK tomonidan armiyaga chaqirilgan. 1979-yil noyabrdan Afgʻonistonda xizmat faoliyati olib borgan. Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistondagi cheklangan kontingentiga qarashli Qizil bayroq Turkiston okrugi 40-armiyasiga qarashli 108-Qizil bayroq Nevelsk motooʻqchilar diviziyasining 177-motooʻqchi polkida tank haydovchisi boʻlib xizmat qilgan.

## Xotirasi
Sergey Vcherashnev qoʻmondonlik jangovar topshiriqni bajarayotib, 1980-yil 1-dekabrda qahramonlarcha halok boʻldi.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1994-yil 7-apreldagi „*Afgʻoniston Respublikasida harbiy burchni bajarish jarayonida koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun“ farmoni bilan* unga Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni berilgan (vafotidan keyin).

Ushbu Farmon bilan oʻz safdoshlarini qutqarish chogʻida halok boʻlgan Vcherashnev Sergey Georgiyevichga nisbatan tarixiy adolat tiklandi.

Sergey Vcherashnev Belokalitvinskiy tumani Sholoxovskiy qishlogʻida dafn etilgan.

Qahramon nomi Sholoxovskiy qishlogʻidagi sakkizinchi shahar oʻrta maktabiga va Belaya Kalitva shahridagi koʻchalardan biriga berilgan.

## Mukofotlari
Sergey Vcherashnev vafotidan soʻng Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (Oltin yulduz medali), Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlandi.

## Manbalar
Abduraxim Abidov

**Abidov Abduraxim Abidovich** (1929-yil 15-oktabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR – 2010-yil 21-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston) – sovet va oʻzbek olimi, immunolog, SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasi akademigi, Oʻzbekiston Respublikasi fanlari akademiyasi akademigi, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan doktori.

## Hayoti
Abidov Abduraxim 1929-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan.

1953-yilda Toshkent tibbiyot akademiyasini tamomlagan. Soʻngra Toshkent shahridagi tez tibbiy yordam koʻrsatish markazi boʻlimida umumiy amaliyot shifokori, bosh shifokor boʻlib ishlagan. 1955-yildan SSSR Sogʻliqni saqlash vazirligining '''Toshkent''' vaksina va zardoblar '''ilmiy''' '''tadqiqot''' institutida ilmiy xodim, keyinroq shu institut direktori lavozimlarida ishlagan. Shu bilan bir qatorda 1972-yildan Toshkent fanlar akademiyasida mikrobiologiya kafedrasi mudiri. 1965-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 1967-yildan esa professor unvonini olgan.

## Ilmiy faoliyati
'''Toshkent''' vaksina va zardoblar '''ilmiy''' '''tadqiqot''' instituti Abidov Abduraxim Abidovich rahbarligida ich terlama va paratifga qarshi kimyoviy sorbsiyalangan vaksinalar olish usullari hamda qoqsholga qarshi dozalangan va oson singib ketadigan zardoblar olish usuli ishlab chiqilib, keyinchalik ishlab chiqarishga joriy etilgan. Ilonlarga qarshi mono va koʻp valentli zardoblar yaratish boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlari olib borilgan, xususan, kobra, efa kabi ilon zaharlariga qarshi bir valentli zardoblar, shuningdek qoraqurtlarga qarshi zardoblar yaratilgan. U vaboga qarshi innovatsion vaksina yaratishga beqiyos hissa qoʻshgan.

Akademik Abduraxim Abidovning 160 dan ortiq ilmiy ishlari, jumladan, 3 ta monografiya, shuningdek, mikrobiologiya, epidemiologiya, virusologiya, infeksiologiya va parazitologiya sohalarida 300 dan ortiq maqolalari chop etilgan. U atipik dizenteriya bakteriyalarining hosil boʻlish mexanizmlarini oʻrgangan va ularni aniqlash usullarini taklif qilgan.

Abduraxim Abidov boshqa mamlakatlardagi hamkasblari bilan yaqindan hamkorlik qilgan, shuning uchun u Suriya Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan oʻzaro tajriba almashib turgan, shuningdek, Hindiston bilan mikrobiologiya sohasida hamkorlikni rivojlantirishga koʻmaklashgan. Abduraxim Abidov '''Toshkent''' vaksina va zardoblar '''ilmiy''' '''tadqiqot''' institutiga rahbarlik qilgan yillarda Oʻzbekiston dunyoning 24 ga yaqin davlatiga vaksina va zardob eksport qiladigan yetakchi davlatlardan biri boʻlgan.

Abidov Abduraxim Abidovich SSSR mikrobiologlar, epidemiologlar, virusologlar va parazitologlar jamiyati boshqaruvining aʼzosi hamda Qozogʻiston SSR mikrobiologlar, epidemiologlar, gigienistlar va yuqumli kasalliklar birlashgan jamiyatining faxriy aʼzosi boʻlgan.

Abidov Abduraxim 2010-yilning 21-iyul kuni Toshkent shahrida vafot etgan.

## Manbalar
Anarbek Orman

**Orman Anarbek Ongaruli** (; 1952-yil 25-avgust, Toshkent viloyati) – qozoq siyosatchisi.

## Biografiyasi
Anarbek Orman 1952-yil 25-avgustda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatining Piskent tumanida tugʻilgan. 1974-yilda Toshkent politexnika institutini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini 1970-yilda Piskent tumanidagi umumtaʼlim maktabida xodim sifatida boshlagan. Ikki yildan soʻng u tadbirkorlik bilan shugʻullanib, Chimkentdagi „Vodokanal“ kommunal korxonasida ishlagan. 1981—1986-yillarda Orman Chimkent shahar hokimiyatida ishlagan, keyin yana „Vodokanal“ korxonasidagi eski ishiga qaytgan. 1992—1994-yillarda Chimkent shahar hokimligi boshligʻining birinchi oʻrinbosari boʻlgan, keyingi ikki yil ichida yana „Vodokanal“ korxonasida ishlagan. 1995-yil 16-oktyabrda Chimkent shahri hokimi etib tayinlangan. U bu lavozimda taxminan ikki yil ishlagan. Anarbek Orman oʻsha paytda „Vodnyje Ressursy“ davlat kompaniyasining rahbari va bir vaqtning oʻzida Janubiy Qozogʻiston hokimi (gubernator) oʻrinbosari boʻlgan. 1999-yil oktyabr oyidan 2006-yilgacha yana „Vodokanal“ korxonasida ishlagan. 2006-yil 27-sentyabrda Orman ikkinchi marta Chimkent shahri hokimi etib tayinlangan. Keyin u „Vodnyje Ressursy“ kompaniyasining marketing boʻlimiga rahbarlik qilgan. 2009-yilning oktyabridan 2012-yilning fevraligacha Qozogʻiston Qishloq xoʻjaligi vazirligida Suv xoʻjaligi qoʻmitasini raisi boʻlgan, soʻngra „Vodokanal“ korxonasi bosh direktori boʻlgan. 2012-yil iyun oyidan buyon Anarbek Orman Turkiston viloyati „Ak shoʻl“ demokratik partiyasining mintaqaviy raisi boʻlib ishlaydi.

## Oilasi
Anarbek Orman Urmanova Gulnar Abubakirovna bilan turmush qurgan va ularning Salima, Zaure, Rosa ismli qizlari, Murat ismli oʻgʻli hamda Aliya ismli nabirasi bor.

## Mukofotlari
* 2001-yil – „Kurmet“ ordeni
* 2008-yil – „Chimkent shahri faxriy fuqarosi“ faxriy unvoni
* 2011-yil – „Parasat“ ordeni
* 2016-yil – Ikkinchi darajali „Doʻstlik“ ordeni
* 2022-yil – Birinchi darajali „Baris“ ordeni – Qozogʻiston Respublikasi oldidagi ulkan yutuqlari va alohida xizmatlari uchun.
„Milliy xavfsizlikni taʼminlashga qoʻshgan hissasi uchun“, „Qozogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga 10 yil“ (2005), „Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligiga 25 yil“ (2016) va shu kabi yana boshqa medallar bilan ham taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* Anarbek Ongaruli na ofitsialnom sayte Turkestanskogo oblastnogo maslixata
Vasiliy Abramov

**Vasiliy Semyonovich Abramov** (1872-yil, Borskoye qishlogʻi, Samara guberniyasi, Rossiya Imperiyasi – 1937-yil 5-oktyabr, Toshkent, O'zbekiston SSR) – Sotsialistik inqilobiy partiyasining aʼzosi, Ikkinchi Davlat Dumasi deputati (1907-yil), Butunrossiya Taʼsis majlisi delegati (1918-yil).

## Hayoti
Vasiliy Abramov Buzuluksiy tumani (Samara viloyati) Borskoye qishlogʻida dehqon Semyon Abramov oilasida tugʻilgan. Vasiliy baʼzi manbalarda boshlangʻich, baʼzilarida esa oʻrta taʼlim sifatida koʻriladigan 4 yillik davlat maktabini tugatgan. U temirchi ustaga shogird boʻlib tushgan va mexanik boʻlib ishlagan.

1907-yil 7-fevralda Abramov Samara viloyati saylovchilarining umumiy tarkibidan Rossiya Imperiyasining Ikkinchi Davlat Dumasiga deputat etib saylangan. Xuddi shu yili u sotsialistik inqilobchi [1] sifatida chor Rossiyasining maxfiy politsiyasi nazorati ostida boʻlgan.

Dumada partiyasiz Vasiliy Abramov Sotsialistik inqilobiy partiyaga qoʻshilgan va hatto partiyadagi Duma guruhining aʼzosi boʻlgan.

1918-yil yozida Abramov Samaradagi Butunrossiya Taʼsis Assambleyasi aʼzolari qoʻmitasining „Boʻlim rahbarlari kengashi“ aʼzosi boʻlgan, va u yerda Mixail Vedenyapin bilan birgalikda davlat mulki boʻlimini boshqargan.Vasiliy Semyonovich Abramov 1918-yilda vafot etgan degan soxta maʼlumotlar tarqalib ketgan. Aslida, fuqarolar urushi tugaganidan keyin ham Abramov tirik boʻlgan va Sovet Ittifoqiga qarshi faoliyatda ayblanib, koʻp marta hibsga olingan. 1922-yil 26-aprelda Omsk shahrida yashovchi ishchilar va dehqonlarning huquqlarini suisteʼmol qilganligi sifatida hibsga olingan va NKVD hay’ati tomonidan Turuxansk viloyatiga ikki yillik surgunga hukm qilingan (1922-yil 16 may). 1925-yil 15-mayda surgunni oʻtab boʻlgach, Abramov maxsus yigʻilishda Moskva va Leningrad viloyatlaridan tashqari SSSRning butun hududida yashashga ruxsat berilgan. Ammo 1925-yil 12 sentyabr kuni Vasiliy Semyonovich yana hibsga olingan va Samara viloyat sudi tomonidan majburiy mehnat lagerlarida 7 yilga jazoni ijro etishga hukm qilingan (1926-yil 2-yanvar). Ammo, u muddatini toʻliq oʻtamagan va ozod qilingan.

1935 yilda Abramov Voronejda yashagan va u yerda Mahorsovxoztrestda iqtisodchi boʻlib ishlagan. 1935-yil 30-aprelda NKVDning Voronej viloyati boʻyicha boshqarmasi tomonidan hibsga olinib, oʻsha yilning 29-iyulida SSSR NKVDning navbatdan tashqari yigʻilishida 3 yil muddatga Toshkentga surgun qilingan.

U Toshkentda 1937-yil 5-noyabrda oʻlimga hukm qilingan. Hukm shu kuni ijro etilgan.

## Manbalar
Firsov Sergey

**Firsov Sergey Aleksandrovich** (1971-yil 11-sentyabr, Angren shahri, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR – 1995-yil 7-fevral, Grozniy, Rossiya) – rossiyalik dengiz zobiti, Birinchi Chechen urushi qatnashchisi. Katta leytenant (1994). Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1995-yil 5-mart, vafotidan keyin).

## Hayoti
Firsov Sergey Aleksandrovich 1971-yil 11-sentyabrda Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Angren shahrida tugʻilgan. 1988-yilda Sverdlovsk Suvorov harbiy bilim yurtini tamomlagan, shundan soʻng SSSR Qurolli Kuchlari safiga chaqirilgan. Xuddi shu yili u 1991-yilda tarqatib yuborilgan Ulyanovsk oliy tank qoʻmondonlik bilim yurtiga oʻqishga kirgan hamda u yerdan Toshkent oliy tank qoʻmondonlik bilim yurtiga yuborilib, uni 1992-yilda tugatgan. Kollejni tugatgandan soʻng, Tinch okean flotiga yuborilgan va u yerda Tinch okean flotining 40-chi Lenin ordeni va Suvorov qirgʻoq mudofaasi diviziyasining 141-gvardiya tank polkida Tinch okean floti qirgʻoq kuchlarining Sergo Orjonikidze tarkibidagi tank vzvodiga qoʻmondonlik qilgan. 1994-yil iyun oyida u „katta leytenant“ unvoni bilan tank polkining razvedka kompaniyasi komandiri lavozimiga tayinlandi .

1995-yil yanvar oyida Firsov Tinch okean flotining 165-dengiz polkining birlashgan polk-taktik guruhi tarkibida Birinchi Chechen urushi boʻlayotgan Chechenistonga yuborilgan. U polkning razvedka kompaniyasi komandirining oʻrinbosari boʻlgan va Grozniyga hujumda qatnashgan. 1995-yil 7-fevralda Firsov qoʻmondonligi ostidagi skautlar shahar avtovokzalida jangarilar joylashgan joyni aniqlagan. Toʻrt soatlik teng boʻlmagan jangda, toʻrtta skautni yuzdan ortiq jangari oʻrab olgan. Ularning qoʻmondoni bir necha bor dengiz piyodalariga taslim boʻlishni taklif qilgan, ammo ular jangarilarga qarata oʻq uzishni davom ettirgan. Jang paytida barcha skautlar (katta leytenant Firsov, serjant Yuriy Zubarev, dengizchilar Vadim Vyjimov va Andrey Soshelin) halok boʻlgan. Koʻp oʻtmay, Firsovning tanasida 72 ta oʻq jarohati aniqlangan. Sergey Aleksandrovich Firsov Moskva viloyati Serebryanye Prudi qishlogʻida dafn qilingan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1995-yil 3-maydagi 434-sonli farmoni bilan katta leytenant Sergey Aleksandrovich Firsov harbiy burchini bajarishda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun vafotidan keyin Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

## Mukofotlari
* Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1995)

## Manbalar

## Havolalar
* ''Семёнов Д.'' Мы чтим морпехов из разведки. // «Красная Звезда». — 2020, 19 февраля.
Aleksey Avdeev

**Aleksey Yurevich Avdeev** (1967-yil 17-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – Rossiya armiyasining general-leytenanti (2016-yil). 2019-yildan Janubiy harbiy okrug qoʻmondoni oʻrinbosari.

Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushini qoʻllab-quvvatlagani uchun u Yevropa Ittifoqining barcha mamlakatlari, xususan Buyuk Britaniya, Shveysariya, Avstraliya, Yaponiya, Ukraina, Yangi Zelandiya tomonidan shaxsiy xalqaro sanksiyalar ostida.

## Hayoti
1967-yil 17-mayda Toshkent shahrida tugʻilgan.

1984-yilda Sverdlovsk Suvorov nomidagi harbiy bilim yurtini tamomlagan. 1988-yilda esa Lenin nomidagi harbiy bilim yurtini (hozirgi Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti) tamomlagan. Harbiy bilim yurtlarini tugatgach, 1988-1996 yillarda Shimoliy Kavkaz harbiy okruglarida turli qoʻmondonlik lavozimlarida xizmat qilgan.

1999-yilda Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari akademiyasini tamomlagan.

2008-yilda Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari Bosh shtabining Harbiy akademiyasini tamomlagan. Rossiya Qurolli Kuchlari Bosh shtabining Harbiy akademiyasini tamomlagandan soʻng u motorli miltiq diviziyasi (Sibir harbiy okrugi) qoʻmondoni lavozimiga tayinlangan.

2010-yil oʻrtalarida u safarbarlik boʻlimi boshligʻi – Sibir harbiy okrugi shtab boshligʻining safarbarlik ishlari boʻyicha oʻrinbosari (hozirgi Novosibirsk) lavozimiga tayinlangan. 2011-yil 9-yanvarda Rossiya Prezidentining farmoni bilan u 41-qoʻshma qurolli armiya qoʻmondoni oʻrinbosari lavozimiga tayinlangan.

## Xalqaro sanksiyalar
Rossiya-Ukraina urushi paytida Ukrainaning hududiy yaxlitligi va mustaqilligi buzilganligi sababli u turli mamlakatlarning shaxsiy xalqaro sanksiyalari ostida. 2022-yil 28-fevraldan boshlab u Yevropa Ittifoqining barcha davlatlarining Rossiyaga qarshi qaratilgan sanksiyalar roʻyxatiga kiritilgan. 2022-yil 4-martdan boshlab u Shveysariyaning Rossiyaga qarshi qaratilgan sanksiyalar roʻyxatiga kiritilgan. 2022-yil 15-martdan esa u Buyuk Britaniyaning Rossiyaga qarshi qaratilgan sanksiyalar roʻyxatiga kiritilgan. 2022-yil 25-martdan boshlab u Avstraliyaning Rossiyaga qarshi qaratilgan sanksiyalar roʻyxatiga kiritilgan. 2022-yil 12-apreldan Yaponiyaning Rossiyaga qarshi qaratilgan sanksiyalar roʻyxatiga kiritilgan.

Ukraina Prezidenti Vladimir Zelenskiyning 2022-yil 19-oktabrdagi farmoni bilan u Ukrainaning Rossiyaga qarshi qaratilgan sanksiyalar roʻyxatiga kiritilgan. 2022-yil 22-noyabrdan boshlab u Yangi Zelandiyaning Rossiyaga qarshi qaratilgan sanksiyalar roʻyxatiga kiritilgan.

## Mukofotlari
3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni

4-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni

Jukov ordeni

"Harbiy xizmat uchun" ordeni

Doʻstlik ordeni

Suvorov medali

Buyuk xizmati uchun Davlat mukofoti

Rossiya Federatsiyasining boshqa davlat mukofotlari

## Manbalar
Ilyas Daudi

**Ilyos Dilshatovich Daudi** (tat. *Ilyas Dilshat uly Daudi*, 2002-yilgacha Safin) 1967-yil 29-yanvar Aznakayevo, Aznakayevo tumani, Tatar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, RSFSR, SSSR) – rus jamoat arbobi, publitsist, Afgʻoniston urushi qatnashchisi, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni.

## Tarjimai holi
Daudi Ilyas Dilshatovich 1967-yil 29-yanvarda Tatar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Aznakayevo shahrida tavallud topgan. Yoshligida boks bilan shugʻullangan va „SSSR sport ustaligiga nomzod“ darajasiga yetgan.

1984-yilda I. M. Gubkin nomidagi Rossiya davlat neft va gaz universitetiga oʻqishga kirgan.

## Afgʻonistonda xizmati
Daudi 1985-yil 1-aprelda harbiy komissar nomiga yozma arizasi asosida muddatli harbiy xizmatga chaqirilib, Afgʻoniston Demokratik Respublikasiga xizmatga joʻnatilgan. Sherobod shahridagi TurkVO harbiy oʻquv boʻlimida oʻqigan va „harbiy razvedkachi“ harbiy hisob ixtisosligi boʻyicha roʻyxatga olingan. Oʻsha yilning 1-avgustidan Afgʻoniston Respublikasidagi Sovet qoʻshinlari cheklangan kontingenti 149-gvardiya motooʻqchi polkining razvedka rotasida xizmat qilishni davom ettirdi.

U Afgʻonistondagi xizmatini katta razvedkachi, soʻngra razvedka kompaniyasining *kuzatuv* otryadi komandiri sifatida boshlagan. Birlashgan qurolli operatsiyalar, razvedka, qidiruv va pistirma operatsiyalari ishtirokchisi boʻlgan. KPSS aʼzosi, gvardiya katta serjanti hamda vzvod komandirining oʻrinbosari boʻlib faoliyat yuritgan.

Afgʻoniston Respublikasida harbiy burchini bajarishda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun Daudi Ilyos Dilshatovich 2009-yil 27-dekabrda Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Ilyas 1986-yil avgustdagi janglarning birida ogʻir yaralangan. 40-armiyaning Shindand, Kobul va Toshkentdagi (TurkVO) gospitallarida davolangan. Oʻsha yilning noyabr oyida SSSR Qurolli Kuchlari safidan boʻshatilgan.

## Demobilizatsiyadan keyin
1987-yilda universitetda oʻqishni davom ettirdi. 1991-yilda I. M. Gubkin nomidagi Rossiya davlat neft va gaz universitetini tamomlagan.

## Oilasi
Oilasida olti farzandni – bir oʻgʻil va besh qizni tarbiyalaydi. Oʻgʻli Dauddin 2017-2018-yillarda razvedka-snayper lavozimida harbiy havo kuchlarining 45-gvardiya maxsus brigadasida xizmat oʻtagan.

## Manbalar
Yevgeniy Korchits

**Yevgeniy Vitoldovich Korchits** (; 1880–1950) B elarus sovet olimi, BSSR fanlar Akademiyasi aʼzosi, BSSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

## Tarjimai holi

Yevgeniy Korchits 1880-yil 29-martda Toshkentda tavallud topgan. 1904-yilda Peterburg universitetini, 1910-yilda esa Moskva universitetini tamomlagan, shundan soʻng viloyat shifokori boʻlib ishlagan. So'ngra Harbiy gospitallarda jarroh boʻlib, birinchi jahon va fuqarolar urushlarida qatnashgan.

Korchits 1922-yildan Petrograd tibbiyot institutida dars bergan. 1926-yilda Belarus SSRga koʻchib oʻtib, dastlab Belarus davlat universitetining tibbiyot fakultetida, soʻngra Minsk davlat tibbiyot institutida dars bergan. U kafedra mudiri lavozimida ham ishlagan. Korchits 1927-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi va 1929-yilda professor lavozimiga tasdiqlandi. 1936-yildan 1947-yilgacha Belarus SSR jarrohlar ilmiy jamiyatiga rahbarlik qildi. 1939-yilda Korchitsga xizmat koʻrsatgan fan arbobi unvoni berildi.

Korchits Ulugʻ Vatan urushi boshida Toshkentga evakuatsiyaga yuborildi hamda Toshkent shifokorlarni takomillashtirish institutining jarrohlik kafedrasining mudiri boʻldi. Minsk ozod etilganidan soʻng Minsk davlat tibbiyot institutida ishlashga qaytdi. U yerda gospital jarrohlik kafedrasining mudiri, Belarus SSR fanlar Akademiyasi nazariy va klinik tibbiyot institutining katta ilmiy xodimi boʻldi. Korchits 1947-yilda Belarus SSR fanlar Akademiyasining aʼzosi boʻldi.

Korchits Belarus tarixida birinchi marta inson yuragida operatsiya oʻtkazdi. Respublika onkologiya xizmatining asoschilaridan biri boʻlib, unda birinchi onkologiya dispanseri va noqonuniy stansiya tashkil etdi. Jarrohlik sohasida koʻplab ilmiy ishlar muallifi boʻlgan

U ikki marta Mehnat Qizil bayroq ordeni va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Ilya Korobkov

**Ilya Vitaliyevich Korobkov** (1970-yil) – video rassom, fotograf, prodyuser. Moskvada yashaydi va ishlaydi.

## Hayoti
Ilya Korobkov 1970-yil 10-fevralda Toshkent shahrida tavallud topgan. 1987-yilda Moskvaga koʻchib oʻtib, Moskva energetika institutiga oʻqishga kirdi. 2004-yilda Energetika fizikasi fakultetini fizik-muhandis mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

2003-yildan beri fotografiyaga qiziqib, Aleksandr Lapin rahbarligida tahsil olgan. Vitalyevich shaxsiy ijodini hujjatli fotografiyadan boshlagan. Korobkov Bratislavada (Slovakiya, 2003-yil) Portfolio Review yosh mualliflar sharhida qayd etilgan. Uning birinchi shaxsiy koʻrgazmasi 2004-yilda Sankt-Peterburgdagi PHOTOimage galereyasida boʻlib oʻtdi. Ilya 2007-yilda A. Rodchenko nomidagi Moskva Fotografiya va Multimedia maktabiga oʻqishga kirgan va u yerda Vladimir Kupriyanov va Kirill Preobrajenskiy (2007-09) bilan birga oʻqidi. Korobkov 2007-yilda Preobrajenskiy bilan birgalikda VIDIOT video sanʼatkorlari guruhiga asos soldi va shu nomdagi davriy mustaqil videojurnalning prodyuseri boʻldi (2008-yildan 2014-yilgacha). U guruh tomonidan yaratilgan „Put Samodelkina“ (2009) filmida rol oʻynagan va shu bilan birga mustaqil ravishda hujjatli va qisqa metrajli filmlar suratga olgan.

Korobkov 2014-yilda „Dialogi o preobrazovanii“ asari uchun Kandinskiy mukofotiga („Yil loyihasi“) nomzod boʻldi.

Shuningdek, u tadbirlar uchun media-dizayn sohasidagi Kinotavr festivalining ochilish va yopilish marosimlarini (Sochi, 2011–12), Kandinskiy mukofoti gʻoliblarini taqdirlash marosimini (2012–14) va The Art Newspaper (2014) mukofoti loyihalashda ishtirok etadi.

## Manbalar
Maylen Konstantinovskiy

**Maylen Aronovich Konstantinovskiy** (1926yil 1-may, Toshkent – 2002-yil 19-iyul, Moskva) – rus bolalar yozuvchisi va dramaturgi.

## Biografiyasi
Maylen Toshkent shahrida harbiy va shifokor oilasida tavallud topgan.

1949-yilda Admiral S. O. Makarov (LVIMU) nomidagi Leningrad oliy dengiz muhandislik maktabini tugatgan, radiotexnika muhandisi. U ilmiy-tadqiqot institutida va tadqiqot kemalarida ishlagan. Bundan tashqari SSSR Fanlar akademiyasida Akustika institutining „Sergey Vavilov“ va „Pyotr Lebedev“ kemalarida sayohat qilgan.

Konstantinovskiy 1950-yildan jurnalist sifatida oʻz ijodini boshlagan („Straj Baltiki“ Qizil Bayroqli Boltiq floti gazetasi) va 1962-yildan „Znaniye – sila“ va „Nauka i jizn“ jurnallarida qaydnomalar yozgan. 1963-yildan bolalar uchun ilmiy-ommabop kitoblar yozishni boshladi.

Aronovich 1960 va 1970-yillarda katta muvaffaqiyat bilan ishlagan bionika fani haqida KOAPP (Tabiatning mualliflik huquqini himoya qilish qoʻmitasi) bolalar radio dasturlarining mashhur seriyasini yaratdi. KOAPP ssenariysi jonli, oson va hayratlanarli zukkolik bilan bolalarni fan va texnologiyani qiziqtiradigan murakkab va qiziqarli tabiat hodisalari bilan tanishtirdi. Dasturning asosiy qahramonlari hayvonlar (sperma kiti, maymun, gepard, boyqush, kotib qush va boshqalar) va odamlar edi. Maylen Konstantinovskiy yosh radio tinglovchilaridan juda koʻp xat oldi, baʼzida ularga javob berish uchun „tunlarini Leninkada oʻtkazishga majbur boʻldi. Keyin xatlarga javob beruvchi biologlarni olib kelishdi“. 1984–1990-yillarda „Ekran“ ijodiy uyushmasi Konstantinovskiy asarlari asosida (maktabgacha tarbiyachilar uchun moslashtirilgan soddalashtirilgan versiyada) 18 ta qoʻgʻirchoq multfilmlari seriyasini ishlab chiqardi.

Aronovich 1998-yilda KOAPP tomonidan bir qator radio spektakllar uchun Rossiya Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. 2000–2001-yillarda ORT kanalidagi KOAPP televizion versiyasining ssenariy muallifi boʻlib, unda taniqli rassomlar hayvonlar rollarini ijro etishgan. Multfilmning 16 ta seriyasi dunyo yuzini koʻrdi. KOAPP 2001-yilda TEFI televizion mukofotini topshirish marosimida „Bolalar uchun dastur“ nominatsiyasida eng yaxshi deb topildi. Maylen Konstantinovskiy vafotidan keyin dastur faoliyati toʻxtatildi.

Maylen Aronovich Konstantinovskiy Moskvadagi Novodevichye qabristoniga dafn etilgan. 

## Manbalar
Pavel Korovichenko

**Pavel Aleksandrovich Korovichenko** (1874–1917) – doimiy ishonchli vakil, harbiy yurist, sotsialist, A. F. Kerenskiyning safdoshi, oddiy-podpolkovnik.

Korovichenko Kiyev kadet korpusini va Aleksandr harbiy-yuridik akademiyasini tamomlagan. Rus-yapon urushida qatnashgan. 

1907-yildan Peterburgda ishonchli va oddiy vakil boʻlgan. Birinchi jahon urushi davrida davlat qoʻshinlariga harbiy xizmatga chaqirilgan. A. F. Kerenskiy ham aʼzo boʻlgan VVNRning „loji Gurevicha“ aʼzosi boʻlgan.

1917-yil 21-martdan maygacha A. F. Kerenskiyning shaxsiy koʻrsatmasiga binoan qirol oilasi hibsga olingan Aleksandr saroyida komendant lavozimida ishlagan.

1917-yil iyul oyida P. A. Korovichenko polkovnik unvoni bilan qoʻshinlar qoʻmondoni etib tayinlangan va 1917-yil sentyabrgacha bu lavozimda ishlagan.

Korovichenko sentyabr oyining oxirida Turkiston oʻlkasi boshqaruv qoʻmitasining oldingi raisi V. P. Nalivkin hukmronligi davrida yuz bergan Turkiston oʻlkasidagi sentyabr hokimiyat inqirozidan keyin tartibni tiklash uchun Kerenskiy tomonidan Toshkentga yuborildi. U yerda Turkiston harbiy okrugi qoʻshinlari qoʻmondoni etib tayinlandi (1917-yil oktyabr – noyabr).

Aynan Korovichenko hukmronligi davrida Toshkentdagi hokimiyat bolsheviklar tomonidan qurolli ravishda bosib olingan. Bu esa 1917-yil oktyabr–noyabr oylarida Petrogradda bolsheviklar va ularning ittifoqchilari tomonidan hokimiyatni qoʻlga kiritishning natijasi boʻlgan.

Pavel yangi hokimiyat vakillari tomonidan hibsga olinib, Toshkent qal’asidagi garnizon qamoqxonasiga joylashtirilgan. U mahbuslarni oʻz ichiga olgan qamoqxona kameralariga miltiq bilan oʻq uzgan askarlar tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri qamoqxona kamerasida otib oʻldirilgan.

Boshqa maʼlumotlarga koʻra, general Korovichenko 1917-yilda oʻldirilmagan. U Shimoliy Kavkazga, ehtimol Bokuga qochib ketgan. Bolsheviklar Ozarbayjonda gʻalaba qozonganidan soʻng, 1920-yilda Ganjaga koʻchib oʻtib, u yerda sovetlarga qarshi isyonni qoʻllab-quvvatlagan bo'lishi mumkin.

## Manbalar
Boris Konunov

**Boris Aleksandrovich Konunov** (1947-yil 24-may, Toshkent) – Moldova sovet kinorejissyori va ssenariy muallifi. Moldovada xizmat koʻrsatgan sanʼatkor (2000).

## Hayoti
Boris Konunov 1947-yil 24-mayda Toshkent shahrida tavallud topgan. Moldaviyalik ssenariynavis, muharrir va tarjimon Aleksandr Filippovich Konunovning oʻgʻli (1912, Kishinyov – 1992). Onasi – kimyo fanlari doktori (1976), professor Silya Borisovna Konunova (1920–2010), shaxmat boʻyicha qizlar oʻrtasida SSSR chempioni (1938) va Ukraina SSR chempionati gʻolibasi (1949). Silya Konunova Kishinyov politexnika instituti noorganik kimyo kafedrasining asoschisi va birinchi mudiri (1964–1975) hamda „Sirkoniy va gafniyning organik ligandlar bilan koordinatsion birikmalari“ (Kishinyov: Shtiintsa, 1975) monografiyasi muallifi. Opasi oʻqituvchi Irina Aleksandrovna Konunova.

Boris oʻz faoliyatini rejissyor yordamchisi, soʻngra „Moldova-Film“ kinostudiyasida ikkinchi rejissyor sifatida boshlagan. Ikkinchi rejissyor sifatida „Dmitriy Kantemir“ filmini suratga olishda ishtirok etgan.1969-yildan „Moldova-Film“ kinostudiyasida rejissyor lavozimida faoliyat yurita boshlagan.

1972-yilda VGIKning kinoshunoslik fakultetini sirtqi boʻlimini tamomlagan.

Boris Aleksandrovich drama, melodrama, komediya janrlarida filmlar suratga olgan. Uning filmlarida Nikolay Karachentsov, Tatyana Dogileva, Liya Axedjakova, Natalya Sayko va bolgar kinosi yulduzi Stefan Danailov kabi taniqli aktyorlar rol oʻynagan.

## Oilasi
Rafiqasi Anna, kinooperator.

Qizi – Yelena Borisovna Konunova, musiqashunos.

Nabirasi – Aleksandra Konunova (, 1988), skripkachi, Joseph Joachim xalqaro skripka tanlovi (birinchi mukofot) va P. I. Chaykovskiy nomidagi Joseph Joachim skripkachilar tanlovi laureati.

## Jamoatdagi oʻrni
2014-yil mart oyida Ukrainani qoʻllab-quvvatlash uchun „KinoSoyuz“ „Mi s vami!“ maktubiga imzo chekdi.

## Manbalar
Konov Sergey

**Konov Sergey Pavlovich** (1948-yil 28-fevral, Toshkent) – sovet suzuvchisi, rossiyalik murabbiy. 1968-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, 1970-yilgi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori.

## Hayoti
Konov Sergey Pavlovich 1948-yil 28-fevralda Toshkentda tugʻilgan.

U „Toshkent mehnat“, „SKA“, „Zenit“ jamoalari safida suzish musobaqalarida qatnashgan. Konov Sergey Pavlovich A.Shvartsman qoʻl ostida shugʻullanib yurgan.

1968-yilda u Mexiko shahrida boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida SSSR terma jamoasi safida ishtirok etgan. 100 metr masofaga batterflyay usulida chorak finalda 1 daqiqa 0,8 soniya natija koʻrsatgan. Final bahslarida yarim finalga 3-oʻrinda chiqqan kanadalik Ron Jacks bilan 3-chi oʻrin uchun kurashda yutqazib qoʻygan va 4-oʻrin bilan kifoyalangan. 200 metr masofaga batterflyay usulida suzishda esa 2,13,1 soniyalik natija qayd etgan va yarim finalda 4-oʻrinni egallagan. Finalga eng past natija bilan chiqqan shvetsiyalik sportchi Peter Feyl Konov Sergey Pavlovichdan 1,2 soniya oldinroq natija qayd etgan.

Konov Sergey Pavlovich 1970-yilda u Barselonada boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha Yevropa chempionatida 4x100 metrga aralash estafetada bronza medalini qoʻlga kiritgan. oʻsha vaqtda SSSR terma jamoasida Viktor Krasko, Nikolay Pankin, Vladimir Nemshilov va Leonid Ilyichev ham bor boʻlgan. Konov esa final bahsida ishtirok etmagan.

Konov Sergey Pavlovich 1975-yilda suzishda faoliyatini toʻxtatgan. U fan va pedagogik faoliyat bilan shugʻullanib fan nomzodi, dotsent, Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti suzish kafedrasi mudiri boʻlgan.

2001-yil yanvar oyidan 2008-yil avgust oyigacha Aleksey Karpov bilan birgalikda suzish boʻyicha Rossiya yoshlar terma jamoasiga murabbiylik qilgan.

Konov Sergey Pavlovich hozirgi vaqtda Kanadaning Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasida yashaydi.

## Manbalar