open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hindiston — Tojikiston munosabatlari

**Hindiston — Tojikiston munosabatlari** — Hindiston va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Hindiston va Tojikiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar har ikki xalqning xavfsizlik va strategik masalalardagi hamkorligi tufayli ancha rivojlandi. Hindiston Tojikistonda oʻzining birinchi chet elda joylashgan Farxor harbiy bazasini tashkil etdi. Ayniy kasalxonasini qurishda Hindiston ham yordam berdi.
## Ikki tomonlama hamkorlik
Umumiy saʼy-harakatlariga qaramay, oʻzaro tovar ayirboshlash hajmi nisbatan past boʻlib, 2005-yilda 12,09 million AQSh dollarini tashkil etdi, Hindistonning Tojikistonga eksporti 6,2 million AQSh dollariga, importi esa 5,89 million AQSh dollariga baholandi. Iqtisodiy hamkorlik va savdo-sotiqni kengaytirish uchun Tojikiston va Hindiston savdo-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy hamkorlik boʻyicha hukumatlararo komissiya tuzdilar va gidroelektr energetikasi, transport, togʻ-kon sanoati, oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash, qurilish va turizm sohalarida investitsiyalar va savdoni ragʻbatlantirdilar. Shuningdek, Hindiston Varzob-1 gidroelektr stansiyasini taʼmirlash va modernizatsiya qilishni oʻz zimmasiga olishni taklif qildi. 2006-yilda Tojikiston Prezidenti Imomali Rahmon Hindistonga rasmiy tashrif buyurdi va savdo-sotiqni kengaytirish va terrorizmga qarshi kurash boʻyicha hamkorlikni kuchaytirishga qaratilgan harakatlar amalga oshirildi.
### Ikki tomonlama savdo

## Manbalar
Nodirjon Abduvaliev

**Nodirjon Abduvaliev Rahmatjonovich** (tugʻ. 6-yanvar 1987-yil, Toshkent viloyati, Boʻka tumani,Oʻzbekiston SSR, SSSR) - oʻzbek siyosatchisi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati.

## Boigrafiyasi
Nodirjon Abduvaliev  1987-yil 6-yanvarda Toshkent viloyatining Bo'ka tumanida tugʻilgan. 2009-yilda O'zbekiston davlat san'at institutini aktyorlik fakultetini tugatgan. U oʻz faoliyatini 2009-yilda "Taraqqiyot" telekanalining Andijon viloyati rejissorlik boʻlimi boshligʻi sifatida boshlagan.

2012—2014-yillarda. - Effect Media MChJ xodimi.

2014—2015-yillarda. - Toshkent viloyati, Boʻka tumani, "Chigʻatoy" Madaniyat va dam olish markazi direktori.

2015—2016-yillarda. - Toshkent viloyati Boʻka tumani aholisi madaniyati va boʻsh vaqtlarini oʻtkazish markazi direktori.

2016—2017-yillarda. - Boʻkin tumani madaniyat va sport ishlari boʻlimi boshligʻi.

2017—2019-yillarda - Boʻkin tumani madaniyat boʻlimi boshligʻi - Boʻkin tumani aholisi madaniyati va boʻsh vaqtlarini oʻtkazish markazining direktori.

2018-yilda u Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasida malaka oshirish kurslaridan oʻtdi.

2019-yildan 2020-yilgacha Toshkent viloyati madaniyat boshqarmasi boshligʻi lavozimida ishlagan.

2020-yildan buyon Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. U Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish qoʻmitasining aʼzosi.

## Manbalar
Erkin Zaxidov

**Zohidov Erkin Agzamovich** (tug'. 1955-yil 1-avgust, O'zbekiston SSR) - katta laboratoriya xodimi, muhandis, O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Termofizika bo'limining stajirovka tadqiqotchisi, O'zbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi.

## Biografiyasi
1972-1977 yillar - Toshkent davlat universiteti talabasi.

1977-1981 yillar - katta laboratoriya laboranti, muhandis, O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Termofizika bo'limining stajyor-tadqiqotchisi.

1981-1984 yillar - SSSR Fanlar akademiyasi Umumiy fizika instituti aspiranti.

1985-1995 yillar - O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Termofizika bo'limining katta ilmiy xodimi, etakchi ilmiy xodimi.

1995-1998 yillar - Ilmiy-texnikaviy hamkorlikni rivojlantirish bo'yicha O'zbekiston-Hindiston markazi direktori.

1998-2005 yillar - O'zbekiston Respublikasi Fan va texnologiyalar bo'yicha davlat qo'mitasi bo'limi boshlig'i.

2005-2006 yillar - O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Devonining etakchi maslahatchisi.

2006-2008 yillar - O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Fan va texnologiyalarni rivojlantirishni muvofiqlashtirish qo'mitasi Ijroiya apparati rahbari.

2008—2010 - O'zbekiston Respublikasi Prezidentining fan, ta'lim va sog'liqni saqlash masalalari bo'yicha maslahatchisi.

2010-2012 yillar - O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Termofizika bo'limi mudiri.

2012—2016 - Fanlar akademiyasining ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti direktori o'rinbosari.

## Manbalar
Asqar Mirzaxmetov

**Asqar Isabekovich Mirzaxmetov** (qozoqcha: *Асқар Исабекұлы Мырзахметов*; tugʻ. 1962-yil 1-oktyabr, Chimkent) — davlat arbobi.

## Biografiyasi
1962-yil 1-oktyabrda tugʻilgan. Olmaota zooveterinariya institutini tugatgan, Butunittifoq hayvonot naslchilik ilmiy tadqiqot institutining maqsadli aspiranturasi. Maʼlumoti — hayvonot bogʻi muhandisi, qishloq xoʻjaligi fanlari nomzodi.

Butunittifoq qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasining Sharqiy filialida ilmiy xodim boʻlib ishlagan.

1991-1995-yillarda „Qozogʻiston“ respublika qurilish birjasi "aksiyadorlik jamiyati vitse-prezidenti (prezidenti — Sauat Mynbayev, boshqa vitse-prezidentlari — Zeynulla Kakimjanov va Osiyo Syrgabekova), Markaziy Osiyo va Qozogʻiston birjalari assotsiatsiyasi kengashi raisi, „Elektron doʻkon“ kompaniyasi.

„Tasmo“ investitsiya firmasining bosh direktori (1995-1996);

„Agrolizing“ AJ Bosh direktori (1996-1999);

Qozogʻiston Respublikasi Bosh vazirining shtatdan tashqari maslahatchisi (1997-1999);

Qozogʻiston tadbirkorlari forumi kengashining raisi (03.1999—08.1999);

Qozogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vitse-vaziri (08.1999—06.2002);

1999-yildan 2002-yilgacha Asqar Mirzaxmetov direktorlar kengashini boshqargan, oziq-ovqat shartnomasi korporatsiyasi direktorlar kengashining aʼzosi boʻlgan.

2002-yil iyundan — Qozogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi birinchi oʻrinbosari.

Qozogʻiston Prezidentining 2005-yil 25-avgustdagi farmoni bilan qishloq xoʻjaligi vaziri etib tayinlandi.

2006-yil 26-aprelda Qozogʻiston Respublikasining Oʻzbekiston Respublikasidagi Favqulodda va muxtor elchisi etib tayinlangan, ushbu lavozimda 2007-yil 18-sentyabrgacha ishlagan.

2007-yil sentyabrdan 2009-yil martgacha — „Ontustik“ ijtimoiy-tadbirkorlik korporatsiyasi „Milliy kompaniya“ AJ rahbari (Chimkent, Janubiy Qozogʻiston viloyati).

2009-yil 4-martda Janubiy Qozogʻiston viloyati akimi etib tayinlandi.

2015-yil 8-avgustda Janubiy Qozogʻiston viloyati hokimi lavozimidan ozod qilindi va „Nur Otan“ partiyasi raisining birinchi oʻrinbosari etib tayinlandi.

2016-yil 6-mayda Qozogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vaziri etib tayinlandi.

2016-yil 14-iyunda Bosh vazirning oʻrinbosari etib tayinlandi va qishloq xoʻjaligi vaziri lavozimini saqlab, er islohotlari boʻyicha komissiyani boshqardi. 2017-yil 15-dekabrda Qishloq xoʻjaligi vaziri va Bosh vazir oʻrinbosari lavozimidan ozod etildi.

2018-yil 10-yanvarda Jambul viloyati akimi.

2020-yil 10-fevralda Jambul viloyati akim lavozimidan ozod etildi.

## Mukofotlar

* Parasat ordeni (2018)
* „Kurmet“ ordeni (2010)
* Doʻstlik ordeni (2013-yil 10-sentyabr, Rossiya) — *Rossiya Federatsiyasi bilan doʻstlik va hamkorlikni mustahkamlashga, ilmiy va madaniy aloqalarni rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun*
* „Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligining 20 yilligi“ medali (2011)
* Qozogʻiston Respublikasining adabiyot va sanʼat sohasidagi davlat mukofoti (2014)

## Manbalar
Marks Jumaniyozov

**Marks Jumaniyozovich Jumaniyozov** (1938-yil 18-avgust, Xorazm viloyati, Yangibozor tumani, Oyoqdo'rmon qishlogʻi, Oʻzbekiston SSR — 2012 yil 27-dekabr, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbek davlat arbobi, Xorazm viloyatining birinchi hokimi, Qishloq va suv xo'jaligi vaziri. 1994-yilda "Shuhrat" medali bilan mukofotlangan.

2008-yilda Marks Jumaniyozovning "Esimda qolgan onlar" nomli kitobi ommaga taqdim etilgan. Mazkur kitobda butun hayoti davomida o'z xalqiga xizmat qilgan va o'z elining mehriga, hurmatiga sazovor bo'lgan fidoiy va mehnatkash inson Marks Jumaniyozov sevimli kasbi muhandislik, qishloq xo'jaligi mutaxassisligi haqida jo'shib, faxrlanib yozgan. Marks Jumaniyozov nafaqat qishloq xo'jaligi xodimi bo'lib qolmasdan hayotida juda ko'p sohalarga qiziqib, ularning vakillari bilan uchrashib, do'stlashib bahslashib turgan. Risolada turli soha vakillari haqida qiziqarli ma`lumotlar berilgan.

Ayniqsa, Xorazm vohasining san`atga shaydo eli va bu elning qadimiy betakror musiqasi, qator elga taniqli san`atkorlari Hojixon Boltayev, Komiljon Otaniyozov, Otajon Hudoyshukurov kabilar haqida ham chuqur va qiziqarli ma`lumotlar berilgan. 

Marks Jumaniyozov o‘zining mehnatsevarligi va rahbarlik qobiliyati bilan Xorazm tarixida yorqin iz qoldirgan. Uning ishi nafaqat hududda, balki butun O‘zbekiston agrar sohasida sezilarli ta’sir ko‘rsatgan. 

## Biografiyasi
Marks Jumaniyozov 1938-yil 18-avgustda Yangibozor tumani, Oyoqdo'rmon qishlogʻida (hozirgi Xorazm viloyatining Yangibozor tumani) tugʻilgan, keyin Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutini tugatgandan soʻng mexanik-muhandis sifatida oʻqigan. „Xorazmsovxozvdstroy“ trestini boshqargan va sholi etishtirish uchun qumli erlarni oʻzlashtirishga katta hissa qoʻshgan. 1975-1990 yillarda Xonqa, Urganch va Yangibozor tumanlarida rahbarlik lavozimlarida ishlagan. 1990-yil apreldan Xorazm viloyati „Selxoznabremont“ uyushmasining raisi boʻlib ishlagan.

1992-yil 27-yanvarda Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimovning farmoni bilan Xorazm viloyatining birinchi hokimi etib tayinlandi. 1996-yilgacha hokim lavozimida ishlagan.

1997-yil noyabrga qadar Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi vaziri, soʻngra Davlat karantin xizmati boshligʻi sifatida ishlagan.

2012-yil 27-dekabrda Toshkentda vafot etgan.

## Manbalar
Komiljon Ernazarov

**Komiljon Ernazarov Yo'ldoshalievich** (tug'. 1984-yil 20-fevral, Sirdaryo viloyati, Sirdaryo tumani) - o'zbek siyosatchisi. O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati.

## Biografiyasi
Komiljon Ernazarov 1984-yil 20-fevralda Sirdaryo viloyati Sirdaryo viloyatida tug'ilgan. 2004-yilda Toshkent moliya institutini sug'urtalovchi mutaxassisligi bo'yicha, 2010-yilda O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasini tamomlagan. Mehnat faoliyatini 2005-yilda Sirdaryo viloyati moliya boshqarmasining etakchi mutaxassisi sifatida boshlagan.

2005-2007-yillarda - etakchi iqtisodchi, ijtimoiy sohani moliyalashtirish va aholini ijtimoiy himoya qilish bo'limi boshlig'i, byudjet inspektsiyasi boshlig'i.

2008-2010-yillarda - Guliston shahar G'aznachiligi bo'limi boshlig'i.

2010-2012-yillarda - Moliya bo'limi boshlig'ining o'rinbosari - Xalq ta'limi muassasalarini moliyalashtirish bo'limi boshlig'i.

2012—2013-yillarda - Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish boshqarmasi boshlig'i.

2013-2014-yillarda - Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qo'mitasining Sirdaryo viloyati boshqarmasi boshlig'i.

2014-2015-yillarda - Sirdaryo viloyati iqtisodiyotining bosh boshqarmasi boshlig'i.

2018-2020-yillarda - O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Fuqarolarning sog'lig'ini muhofaza qilish qo'mitasi a'zosi.

2020-yildan buyon Byudjet va iqtisodiy islohotlar qo'mitasi a'zosi.

## Manbalar
Islom Xushvaktov

**Islom Xushvaktov** (tugʻ. 1967-yil, 27-fevral, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) —Oʻzbek siyosatchisi, hayvonot bogʻi muhandisi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston Ekologik partiyasining aʼzosi. Oʻzbekiston Ekologik partiyasining tashkiliy, partiya va kadrlar masalalari boʻyicha raisining oʻrinbosari. Qishloq xoʻjaligi fanlari doktori.

## Biografiyasi
Islom Xushvaktov 1967-yil 27-fevralda Qashqadaryo viloyatida tugʻilgan. Toshkent agrar universitetini chorvachilik mutaxassisligi boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻlgan. 2015-yildan buyon Islom Nortashovich — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining deputati.

## Manbalar 1-3
Navro‘zbek Yusupov

**Yusupov Navroʻzbek** (tugʻ. 1982-yil, 13-yanvar, Izboskan tumani, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — Oʻzbek siyosatchisi, filolog. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston Ekologik partiyasining aʼzosi. Oʻzbekiston Ekologik partiyasi Andijon viloyat Kengashi raisi.

## Hayoti
Navroʻzbek Yusupov 1982-yil 13-yanvarda Andijon viloyatida tugʻilgan. 2003-yilda Oʻzbekiston davlat jahon tillari universitetini filologiya yoʻnalishi boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻlgan holda tugatgan. Xuddi shu yili 21-sonli oʻrta maktabda oʻqituvchi sifatida ish boshladi, 2004—2006-yillarda 25-sonli oʻrta maktabda metodika boʻyicha mutaxassis boʻlib ishladi. Keyin kafedrada metodist sifatida ish boshladi. Izboskan tumani xalq taʼlimi. 2007—2015-yillarda Andijon fuqarolik jamiyati shakllanishini monitoring qilish mustaqil instituti rahbarining oʻrinbosari boʻlib ishlagan. 2018-yildan beri Navroʻzbek Muqimjonovich Oʻzbekiston Ekologik harakati Andijon viloyati hududiy boshqarmasi boshligʻi. Va 2019-yildan boshlab Oʻzbekiston Ekologik partiyasi Andijon viloyat Kengashining raisi etib tayinlandi.

2011-yilda „Oʻzbekiston mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni bilan, 2017-yilda esa „Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga 25 yil“ esdalik nishoni bilan taqdirlandi.

## Manbalar
Ilhom Abdullayev

**Abdullaev Ilhom Zairovich** (tugʻ. 1965-yil 18-may, Turkmaniston Respublikasi) – matematik, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston „Milliy tiklanish“ demokratik partiyasi aʼzosi.

## Biografiyasi
Abdullaev Ilhom 1965-yil 18-mayda Turkmaniston Respublikasida tugʻilgan. 1985-yilda Turkmaniston davlat pedagogika institutini tugatgan. U oʻzbek, ingliz va rus tillarida gaplashadi. Bitirgandan soʻng, u oʻz ixtisosligi boʻyicha ishladi – matematika oʻqituvchisi. Birozdan keyin u fizika-matematika fanlari nomzodi va siyosiy fanlar doktori unvonlarini oldi. 2010-yilda u Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati etib saylandi. Oʻzbekiston Milliy tiklanish demokratik partiyasi fraksiyasiga aʼzo boʻldi. Innovatsion rivojlanish, axborot siyosati va axborot texnologiyalari qoʻmitasining aʼzosi.

## Mukofotlar
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining oʻninchi sessiyasi doirasida senat raisi Tanzila Norboyeva „Matbuot va axborotni rivojlantirishdagi xizmatlari uchun“ mukofotini topshirdi.

## Manbalar
Eron — Tojikiston munosabatlari

**Eron — Tojikiston munosabatlari** — Eron va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Sovet Ittifoqi qulaganidan beri, ikki mamlakat yaqin va mustahkam aloqada boʻlib kelmoqdalar va buning asosiy sababi ikki davlat ham forsiyzabon davlatlar qatoriga kiradi va Eronning sobiq prezidenti Mahmud Ahmadinajod „Ikki tanada bir ruh“ deb taʼkidlagan edi. 
## Tojikiston mustaqilligi
Eron Dushanbeda elchixona tashkil qilgan birinchi davlat boʻlgan edi. Shuningdek, 1991-yilda yangi mustaqil boʻlgan Tojikistonni birinchilardan boʻlib tan oldi. Eron diplomatik yordam koʻrsatdi va Tojikiston ichida yangi masjidlar qurdi. Tojikistonda fors madaniyati va fors tilining tiklanishi tufayli Eron konferensiyalar, ommaviy axborot vositalari va film festivallari orqali madaniy almashinuvni ragʻbatlantirishga yordam berdi. Tojikistonda Eron televideniya dasturlari, jurnallari va kitoblari tobora keng tarqaldi. 

Biroq, millatlarning koʻpgina oʻxshash jihatlariga qaramay, juda katta farqlar ham mavjud edi. Tojikistonda kommunizmdan keyingi davlat dunyoviy, Eron esa islomiy davlat edi. Bundan tashqari, Eron asosan shia mazhabi, Tojikiston esa sunniy mashabidadir. Tojikistondagi Islomiy tiklanish harakatining yetakchi arboblari Eron ular uchun Islomni qoʻllab-quvvatlaydigan har qanday Islom hukumati uchun namuna boʻlmasligini taʼkidladilar.
## Tojikiston fuqarolar urushi
Tojikistonda fuqarolar urushi paytida Eron ikki guruh oʻrtasida vositachilik qilishni taklif qildi, ammo bu harakatlar hech qanday muzokaralarga olib kelmadi. 1995-yilda Tojikiston Tehronda elchixonasini ochdi. Oʻshandan beri aloqalar mustahkamlanib bordi, chunki ikki mamlakat energetika sohasida hamkorlik qilmoqda va har ikki davlat rasmiylari mustahkam aloqalarni qoʻllab-quvvatlaydilar.
## Savdo
2011-yil holatiga koʻra Tojikistonga investitsiya kiritish boʻyicha Eron Xitoydan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.

## Manbalar
Alisher Mardiyev

**Alisher Mardievich Mardiyev** (tugʻ. Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oʻqituvchisi. 1995-1998 yillarda Samarqand viloyati hokimi.

## Biografiyasi
1993-1995-yillarda Alisher Mardievich Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziri . 1995-yilda Samarqand viloyati hokimi lavozimiga saylangan. 1998-yil noyabrda farmon bilan  Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov Alisher Mardievich Samarqand viloyati hokimi vazifasidan ozod qilindi.

## Manbalar
Sherzod Raxmonov

**Sherzod Raxmonov** (1993-yil, 25-iyul, Buxoro, Oʻzbekiston Respublikasi) — Oʻzbek siyosatchisi, kimyogar biolog. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Mudofaa va xavfsizlik qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi aʼzosi. „Yoshlar-kelajagimiz“ jamgʻarmasi filiali rahbari.

## Biografiyasi
Sherzod Tolibovich 1993-yil 25-iyulda Buxoroda tugʻilgan. 2016-yilda Buxoro universitetini biologiya va kimyo mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 2009-yilda „Shuxrat-Mashservice“ cheklangan kompaniyasining kompyuter operatori sifatida ish boshladi. 2011-yildan 2017-yilgacha „Shuxrat-Mashservice“ cheklangan imkoniyatlar kompaniyasining ijrochi direktori, soʻngra rahbari boʻlgan. 2017-yilda ushbu lavozimga Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi huzuridagi Oʻzbekiston yosh fermerlari kengashining Buxoro viloyati hududiy boshqarmasi boshligʻi tayinlandi. 2018-yildan beri „Yoshlar-kelajagimiz“ jamgʻarmasi filialining rahbari va mintaqaviy koordinatori.

## Mukofotlar
2018-yilda „Mard Uglon“ davlat mukofotiga sazovor boʻldi.

## Manbalar
Oybarchin Abdullayeva

**Oybarchin Abdullaeva** (tugʻ. 1984-yil 28-iyul, Oltinsoy tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) —Oʻzbek siyosatchisi, oʻqituvchi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Mudofaa va xavfsizlik qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi aʼzosi. Oltinsoy viloyat maktabgacha taʼlim boshqarmasi boshligʻi.

## Hayoti
2007-yilda Oybarchin Bekmuratova Termiz davlat universitetini oliy maʼlumotli oʻqituvchi sifatida tamomlagan. 2003-yilda Oltinsoy tumanidagi 7-sonli oʻrta maktabda dars berishni boshladi. 2006-yildan 2011-yilgacha Oltoy tumanidagi 25-sonli oʻrta maktabda, soʻngra transport kasb-hunar kollejida ishlagan. Keyinchalik, 2014—2016-yillarda tuman 12-sonli maktabgacha taʼlim muassasasi mudiri lavozimida ishlagan.

2017-yildan buyon Oybarchin Abdullaeva Surxondaryo viloyati Oltinsoy viloyat maktabgacha taʼlim boshqarmasi boshligʻi.

## Manbalar
Mavlon Rahmonov

**Mavlon Rahimovich Rahmonov** (tugʻ. Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek davlat arbobi. 18-mart 1994-yilda Buxoro viloyatining hokimi etib saylandi.

## Biografiyasi
1990-yilda parlament saylovlarida Mavlon Rahimovich Buxoro viloyati Sverdlovsk tumanining XII chaqiriq deputati Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashiga saylangan. 1994-yil 18-martda oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning buyrugʻi bilan Mavlon Raxmonovich Buxoro viloyati hokimi etib tayinlandi. 1996-yil 14-dekabrgacha Buxoro viloyati hokimi boʻlgan.

## Manbalar
Masharif Yusupov

**Masharif Yusupovich Yusupov** (tugʻ. Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oʻqituvchisi. 1996-yilda Andijon viloyatining hokimi etib tayinlangan.

## Biografiyasi
Masharif Yusupovich 1990-yilda XII chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi deputati boʻlgan. Qishloq va suv xoʻjaligi vaziri birinchi oʻrinbosari. 1996-yilda Andijon viloyati hokimining birinchi o'rinbosari lavozimida mehnat qilgan.
2010-yilda Andijon viloyati hokimligining axborot-tahlil guruhi bosh mutaxassisi lavozimida faoliyat yuritayotgan boʻlgan.

## Mukofotlari
Masharif Yusupov 1996-yilda Doʻstlik ordeni bilan, 2010-yilda Fidokorona xizmatlari uchun ordeni bilan mukofotlangan.
## Manbalar
Malayziya — Tojikiston munosabatlari

**Malayziya — Tojikiston munosabatlari** — Malayziya va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Malayziyaning Oʻzbekiston poytaxti Toshkentdagi elchixonasi Tojikiston uchun ham xizmat qiladi. Tojikistonning Selangor shahrida elchixonasi mavjud. Ikki mamlakat ham iliq diplomatik aloqalarni oʻrnatgan va taraqqiyot yoʻlida konstruktiv saʼy-harakatlarni amalga oshirishga tayyor.

## Tarix
Ikki mamlakat oʻrtasidagi diplomatik aloqalar 1992-yil 11-martdan boshlab yoʻlga qoʻyilgan. 2014-yilda Tojikiston Prezidenti Imomali Rahmon rafiqasi bilan birgalikda Yang di-Pertuan Agong Tuanku Abdul Halim Muadzam Shohning taklifiga binoan Malayziyaga tashrif buyurgan.
## Iqtisodiy munosabatlar
Ikki mamlakat oʻrtasidagi savdo aloqalari 2013-yilda jami 5,5 milliard dollarni tashkil etdi va Malayziyaning bir qator firmalari Tojikistonda biznes imkoniyatlarini oʻrganishga intilmoqda. Malayziya Bosh vaziri Najib Razak Imomali bilan uchrashuvi chogʻida taʼkidlaganidek, ikkala mamlakat ham siyosiy, iqtisodiy, sarmoyaviy, savdo-sotiq, ilmiy-texnikaviy va madaniy hamkorlikni kengaytirish boʻyicha kelishib oldilar. Bundan tashqari, Malayziya Olimpiya Kengashi bilan ikki tomonlama maslahatlashuv, oliy taʼlim, sayyohlik, jismoniy tarbiya va sport sohalarida va iqtisodiy, texnik va ilmiy hamkorlik qilish toʻgʻrisidagi oʻzaro anglashuv memorandumi imzolandi. 
## Taʼlimdagi aloqalar
Malayziya universitetlari va taʼlim muassasalarida oʻqish bilan shugʻullanadigan va malaka oshiradigan 200 dan ortiq tojikistonliklar mavjud. Tojikiston Taʼlim va fan vazirligi Malayziyaning Limkokving ijodiy texnologiyalar universiteti bilan Tojikistonda LUCT filialini tashkil etish toʻgʻrisida memorandum imzoladi.

## Manbalar
Muhiddin Esonov

**Muhiddin Turdiyevich Esonov** (tugʻ. Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbekistonlik davlat arbobi. 2011—2016-yillarda Buxoro viloyatining hokimi lavozimida ishlagan.

## Biografiyasi

Muhiddin  Turdiyevich Buxoro viloyatining Vobkent tumani hokimi boʻlgan. 2011-yil 27-dekabrda Islom Karimovning buyrugʻi bilan Buxoro viloyati hokimi etib tayinlangan. 

2016-yilda Buxoro viloyati hokimi lavozimidan ozod qilingan. Viloyat hokimligidan ishdan olingach, bir muddat Buxoro tumani hokimi vazifasini bajargan. 2019-yilda boshqa ishga o'tishi munisabati bilan Buxoro tumani hokimi vazifasidan ozod qilingan. 2019-yildan 2020-yilga qadar Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi boshlig‘i sifatida ishlagan. 
2020-yil 29-fevralda Kogon tumani hokimi vazifasiga tayinlanadi. 2024-yil 13-mart kuni sogʻligi yomonlashgani sababli lavozimidan ozod etilgan.

## Manbalar
Temir Xidirov

**Temir Poʻlatovich Xidirov** (tugʻ. 1945-yil, Gungon qishlogʻi, Qarshi tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR — 2022-yil 14-iyul) – davlat arbobi, Qashqadaryo viloyatining birinchi hokimi.

## Biografiyasi
Temir Poʻlatovich 1945-yil 14-noyabrda Qashqadaryo viloyati Qarshi tumanining Gungon qishlogʻida tugʻilgan. 1968-yilda Toshkent irrigatsiya va melioratsiya institutini tamomlagan va shu yili Qashqadaryo viloyati sugʻorish tizimlari boshqarmasi muhandisi, Melioratsiya va suv xoʻjaligi vazirligining suv xoʻjaligi birlashgan boshqarmasi bosh muhandisi boʻlgan. Shuningdek, Yakkabogʻ PMK boshligʻi va Qashqadaryo viloyati „Eskiangkadarkanalstroy“ tresti PMK boshligʻi boʻlgan.

1973-yildan 1991-yilgacha Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasining aʼzosi boʻlgan. 1976-yildan boshlab Oʻzbekiston Kompartiyasi Qashqadaryo viloyat qoʻmitasi sektor mudiri lavozimida ishlagan. 1980-yilda Toshkent Oliy partiya maktabini ham tamomlagan. 1983-yilda Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Markaziy qoʻmitasida instruktor boʻlib ishlagan. 1984-yildan buyon Qashqadaryo viloyat qoʻmitasi boʻlim mudiri va Qashqadaryo viloyati Qarshi tuman qoʻmitasining birinchi kotibi. 1988-yildan Oʻzbekiston Kompartiyasi Qashqadaryo viloyat qoʻmitasi kotibi va 1990-yildan Qashqadaryo viloyat ijroiya qoʻmitasi raisi. 1991-yil may oyidan Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Qashqadaryo viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi boʻldi.

1992-yil 27-yanvarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning buyrugʻi bilan Temir Xidirov Qashqadaryo viloyati hokimi lavozimiga tayinlangan. 1995-yilgacha Qashqadaryo viloyati hokimi boʻlgan.

## Manbalar
Inna Korjikova

**Inna Ivanovna Korjikova** (tugʻ. 13-aprel 1968-yil, Navoiy viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — o'zbek siyosatchisi. 2020-yilda IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga saylangan.

## Biografiyasi
Inna Korjikova 1968-yil 13-aprelda Navoiy shahrida tugʻilgan. 1993-yilda Toshkent davlat pedagogika universitetini boshlangʻich sinf oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan.

1986-1988-yillarda „Navoiyazot“ ishlab chiqarish birlashmasining 3-sonli bolalar bogʻchasi oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1988-1990-yillarda Navoiy shahar xalq taʼlimi boʻlimining 15-maktabida boshlangʻich sinf oʻqituvchisi. 1990-1992-yillarda „Navoiyazot“ ishlab chiqarish birlashmasidagi 11-bolalar bogʻchasida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Keyinchalik, 1992-yildan 1999-yilgacha Qurilish kasaba uyushma qoʻmitasining kutubxonachisi boʻlib ishlagan. 1999-yildan 2019-yilgacha Farhod nomidagi madaniyat saroyida kutubxonachi, shuningdek maʼnaviyat va maʼrifat masalalari boʻyicha instruktor-metodist boʻlib ishlagan. 2016-2019-yillarda rus madaniyat markazi Navoiy filiali boshqaruvi raisi boʻlib ishlagan. 2012-yildan 2019-yilgacha „Nima? Qaerda? Qachon?“ Navoiy klubini boshqargan.

2020-yilda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati, Oʻzbekiston „Adolat“ sotsial-demokratik partiyasi fraksiyasi aʼzosi, shuningdek, fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi aʼzosi etib saylangan.

## Manbalar
Kaxraman Sariev

**Kaxramon Ramatulayevich Sariyev** (1980-yil Qoraqalpogʻiston Respublikasi Toʻrtkoʻl shahrida tugʻilgan) – Qoraqalpogʻiston davlat arbobi, 2016-yil 14-oktabrdan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining vakili.

## Biografiyasi
Qahramon Sariyev 1980-yilda tugʻilgan. 2002-yilda Toshkent davlat sharqshunoslik institutini tugatgan.

Qahramon Sariyev Qoraqalpogʻiston iqtisodiyot vaziri boʻlib ishlagan. 2016-yil 14-oktabrda Qahraman Sariyev 2006-yildan buyon ushbu lavozimni egallab kelgan Baxadir Yangibayev oʻrniga Qoraqalpogʻiston Vazirlar Kengashining rahbari etib tayinlandi.

2020-yilda „Sanoat korxonalari faoliyatini iqtisodiy va statistik tahlil qilish (Qoraqalpogʻiston Respublikasi misolida)“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

## Manbalar
Ubaydulla Yamanqulov

**Ubaydulla Yaxshiboevich Yamanqulov** (tugʻ. 1963-yilda, Jizzax viloyati, Gʻallaorol tumani, Lalmikor shaharchasida Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oʻqituvchisi. 14-sentyabr 2001-yilda Jizzax viloyatining hokimi etib saylandi.

## Hayoti
Ubaydulla Yaxshiboevich 1963-yilda Jizzax viloyatida tugʻilgan. 1977-yildan 1980-yilgacha Toshkent shahridagi fizika-matematika maktabida oʻqigan. 1985-yildaBauman nomidagi Moskva davlat texnika universitetini tugatgan.

2001-yil 14-sentyabrda Oʻzbekiston Prezidenti  Islom Karimov Ubaydulla Yaxshiboevichni Jizzax viloyati hokimi etib tayinladi. Ushbu lavozimda 2007-yil 14-fevralgacha ishlagan.

## Manbalar
Pokiston — Tojikiston munosabatlari

**Pokiston — Tojikiston munosabatlari** — Pokiston va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar.

Ikki mamlakatni Afgʻonistonning 16 km hududi ajratib turadi. Vaxon yoʻlagi — Afgʻonistonning shimoli-sharqidagi tor hudud boʻlib, Xitoygacha choʻzilib, Tojikistonni Pokistondan ajratib turadi. Pokistonning Tojikistondagi elchisi Tariq Iqbal Soomrodir. Tojikistonning Pokistondagi elchisi Jononov Sherali Saydamirovichdir.
## Qiyosiy tavsif

## Tarix
SSSR davlati qulagandan keyin Tojikiston va Pokiston oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatilgan. Savdo va hamkorlik ikki mamlakat oʻrtasida barqaror ravishda rivojlanib bordi va ikki tomonlama savdoni qanday yaxshilash boʻyicha bir qancha sammitlar boʻlib oʻtdi. 2008-yil mart oyida Tojikiston elchisi Said Saidbaig oʻz mamlakati Pokiston va Eronga arzon elektr energiyasini eksport qilish imkoniyatiga ega boʻlishini eʼlon qildi.

2019-yilda Pokiston tojik pasporti egalari uchun viza olish imkoniyatlarini eʼlon qildi.

## Manbalar
Turkmaniston — Tojikiston munosabatlari

**Turkmaniston — Tojikiston munosabatlari** — Turkmaniston va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Sovet Ittifoqi tarkibida boʻlgan har ikki mamlakat mustaqillikni qoʻlga kiritgandan keyin 1993-yil 27-yanvar kuni oʻzaro diplomatik aloqalarni oʻrnatganlar. Ikki davlat oʻrtasida hamkorlik siyosiy, savdo-iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy, madaniy va boshqa sohalarda rivojlanib bormoqda. Ikki davlat oʻrtasida turli sohalarda 60 dan ortiq davlatlararo va hukumatlararo hujjatlar imzolangan.
## Tarix
Mamlakatlar oʻrtasida diplomatik aloqalar 1993-yil 27-yanvarda Turkmaniston va Tojikiston Respublikasi oʻrtasida diplomatik aloqalarni oʻrnatish toʻgʻrisidagi Protokol imzolanishi bilan oʻrnatilgan.

1995-yil iyul oyida Tojikiston Prezidenti Imomali Rahmon amaliy tashrif bilan Ashxabodga keldi. 1999-yil aprel oyida Imomali Rahmon Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining uchrashuvida ishtirok etish uchun Turkmanistonga ish tashrifini amalga oshirgan.

2007-yil oktabr oyida Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov rasmiy tashrif bilan Tojikistonga kelgan. 2007-yil dekabrda Tojikiston Prezidenti Imomali Rahmon javob tashrifi bilan Turkmanistonga kelgan.

2009-yilda Tojikiston Prezidenti Imomali Rahmonning Turkmanistonga ishc tashrifi boʻlib oʻtgan.

2014-yil 5-6-may kunlari Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhammedov rasmiy tashrif bilan Tojikiston Respublikasida boʻldi.
## Savdo-iqtisodiy hamkorlik
Ikki mamlakat oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 2013-yil oxirida 119,3 million dollarni tashkil etdi.

Tojikiston Turkmanistondan neft mahsulotlari, tozalangan paxta yogʻi, sement sotib oladi.

Turkmaniston Tojikistondan isteʼmol tovarlari, alyuminiy va alyuminiy mahsulotlari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini import qiladi.

## Manbalar
Maqsuda Vorisova

**Maqsuda Azizovna Varisova** (tugʻ. 1961-yil 20-yanvar, Toshkent viloyati Zangiota tumani, OʻzSSR) — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi raisining oʼrinbosari.

## Biografiyasi
Varisova Maksuda Azizovna 1961-yil 20-yanvarda Toshkent shahridа tug‘ilgаn. Millаti – o‘zbek. Mа’lumoti – oliy. 1984-yildа Toshkent davlat tibbiyot institutini tаmomlаgаn. Iхtisosligi – shifokor.

Mehnаt fаoliyatini 1984-yildа Toshkent davlat meditsina instituti klinikasi internatura sifatida boshlagan. 1987–1989-yillаrdа Toshkent shahri Uchtepa tumanidagi 6- sonli poliklinika shifokor-terapevti, 1989-2018-yillarda Toshkent viloyati Zangiota tumani "Nazarbek" qishloq vrachlik punkti shifokor-terapevti, mudirasi, 2018-yilda Zangiota tumani tibbiyot birlashmasining 19-qishloq oilaviy poliklinikasi mudiri, 2018-2020- yillarda O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi Markaziy Kengashi Deputatlik birlashmalarining ishini muvofiqlashtirish va Jamoatchilik qabulxonalari bilan ishlash masalalari bo‘yicha rais o‘rinbosari lavozimlarida fаoliyat olib borgаn. 2020-yildаn buyon O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi Markaziy Kengashi Deputatlik birlashmalarining ishini muvofiqlashtirish va Jamoatchilik qabulxonalari bilan ishlash masalalari bo‘yicha rais o‘rinbosari (jamoatchilik asosida) lavozimida ishlаydi. vrachlik punktida umumiy amaliyot shifokori boʻlib ishlagan.

2021-yilda Maqsuda Vorisovaning nomzodi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentligiga ilgari surilgan.

## Mukofotlar
2018-yilda 1-darajali "Sogʻlom avlod uchun" ordeni bilan taqdirlandi.

## Manbalar
Qozogʻiston — Tojikiston munosabatlari

**Qozogʻiston — Tojikiston munosabatlari** — Qozogʻiston va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Qozogʻiston va Tojikiston oʻrtasidagi oʻzaro diplomatik aloqalar 1993-yil 7-yanvarda oʻrnatilgan. 

## Qiyosiy tavsif

## Tarix
Tojikiston elchixonasi Nur-Sulton shahrida 1993-yil iyun oyidan beri faoliyat yuritib kelmoqda. Qozogʻistonning Dushanbedagi diplomatik vakolatxonasi 1998-yil aprel oyida ochilgan va 2001-yil yanvar oyida u elchixona maqomini olgan. Tojikiston rahbari Imomali Rahmon 1993-yilda Qozogʻiston poytaxtiga rasmiy tashrif bilan kelgan. Ushbu tashrif davomida Tojikiston Respublikasi va Qozogʻiston Respublikasi oʻrtasidagi munosabatlar asoslari toʻgʻrisida bitim imzolangan. Tojikiston rahbarining Qozogʻistonga keyingi tashriflari 1995 va 2008-yillarda boʻlib oʻtdi. Qozogʻiston Prezidenti Nursulton Nazarboyevning Tojikistonga rasmiy tashriflari 2000-yil iyun va 2007-yil sentyabr oylarida amalga oshirilgan. 

1995-yilda Savdo-iqtisodiy hamkorlik boʻyicha hukumatlararo komissiya tashkil etildi. Komissiyaning 1998, 2001, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011-yillarda Qozogʻiston va Tojikiston poytaxtlarida boʻlib oʻtgan yigʻilishlari ikki mamlakat munosabatlarida muhim rol oʻynaydi.

Bugungi kunda Qozogʻistonning Tojikistondagi Favqulodda va Muxtor elchisi Agybay Dynkenovich Smagulovdir. 2014-yil holatiga koʻra Tojikistonning Qozogʻistondagi Favqulodda va Muxtor elchisi Alizoda Nazirmaddir.
## Manbalar
Ozarbayjon — Tojikiston munosabatlari

**Ozarbayjon — Tojikiston munosabatlari** — Ozarbayjon va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Ozarbayjon va Tojikiston oʻrtasidagi oʻzaro diplomatik aloqalar 1992-yil 29-mayda oʻrnatilgan. 

## Qiyosiy tavsif

## Tarix
Dushanbedagi Ozarbayjon elchixonasi 2007-yil 22-sentabrda ochilgan. Tojikistonning Bokudagi elchixonasi 2008-yil 23-martda ishga tushirilgan.

Ozarbayjon rahbari Ilhom Aliyev 2007-yil mart oyida rasmiy tashrif bilan Tojikiston poytaxti Dushanbeda boʻldi. Oʻsha yilning (2007) avgust oyida Tojikiston Respublikasi Prezidenti rasmiy tashrif bilan Bokuga bordi. Ushbu tashriflar davomida koʻplab kelishuvlar va shartnomalar imzolangan.
## Iqtisodiy hamkorlik
2010-yilda mamlakatlar oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 9,5 million AQSh dollarini tashkil etgan. Iqtisodiy hamkorlikning asosiy yoʻnalishlari agrosanoat majmuasi, rangli metallurgiya, yengil sanoat, transport va boshqalardir. Savdo aylanmasi hajmining muhim qismini Tojikiston alyuminiy zavodi mahsulotlari tashkil etadi. 
## Manbalar
Mirzamurod Ikromov

**Ikromov Berdimurodovich Mirzamurod** (tugʻ. 1949-yil, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oʻqituvchisi. 9-dekabr 1993-yilda Toshkent viloyatining hokimi etib saylandi.

## Biografiyasi
Ikromov Toshkent agrar universiteti va Toshkent oliy partiya maktabini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini 1966-yilda shahar Olmaliqdagi „Oʻzelektromontaz“ trestining elektrchisi sifatida boshlagan, keyin Uchxoz klubi rahbari va Oʻrta Chirchiq tumanida agronom boʻlib ishlagan. Keyinchalik, olti yil davomida Butunittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuzida ishladi. 1981-yildan buyon etakchi partiya lavozimlarida ishlagan: Oʻrta Chirchiq tumani Xalq nazorati qoʻmitasi raisi, Bukinskiy tuman ijroiya qoʻmitasi raisi, xalq deputatlari Oʻrta Chirchiq tumani Kengashining raisi.

1992-yil fevraldan Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumani hokimi, xalq deputatlari Toshkent viloyat Kengashi deputati. 1993-yil 9-dekabrda Oʻzbekiston Prezidentining farmoni bilan Islom Karimov Toshkent viloyati hokimi etib tayinlandi.

## Manbalar
Belarus — Tojikiston munosabatlari

**Belarus – Tojikiston munosabatlari** – Belarus va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Belarus va Tojikiston oʻrtasidagi oʻzaro diplomatik aloqalar 1996-yil 5-sentyabrda oʻrnatilgan.

## Qiyosiy tavsif

## Tarix
1997-yil fevral oyida Minskda Tojikiston elchixonasi ochildi. Dushanbedagi Belorus elchixonasi 2011-yilda foydalanishga topshirilgan.

Belarus Respublikasi Prezidenti Aleksandr Lukashenko 2000-yil aprel va 2011-yil oktabr oylarida Tojikistonga tashrif buyurgan. Tojikiston rahbari Imomali Rahmonning Belorusga javob tashriflari 2001-yil iyul va 2014-yil may oylarida boʻlib oʻtgan.

1996-yildan 2013-yilgacha ikki davlat oʻrtasida 70 dan ortiq bitim va shartnomalar tuzildi. Ayni paytda 49 ta ikki tomonlama hujjatlar amal qilmoqda.

## Iqtisodiy hamkorlik

## Manbalar
Ummat Mirzaqulov

**Ummat Mamatqulovich Mirzaqulov** (tugʻ. 1943-yil, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oʻqituvchisi. 12-yanvar 2000-yilda Toshkent viloyatining hokimi etib saylandi.

## Biografiyasi
Ummat Mirzaqulov 1943-yilda  tugʻilgan. 2000-yil 12-yanvarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov farmoni bilan Ummat Mamatqulovich Toshkent viloyati hokimi etib tayinlandi. Shu bilan birga, 2000-yilda Toshkent viloyatining 170-Oqqoʻrgʻon tumanidan Oliy Majlis 2-chaqiriq deputati boʻldi.

## Mukofotlar
"El-yurt hurmati" ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Gruziya — Tojikiston munosabatlari

**Gruziya — Tojikiston munosabatlari** — Gruziya va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Gruziya va Tojikiston oʻrtasidagi oʻzaro diplomatik aloqalar 1994-yil 4-avgustda oʻrnatilgan. 

## Qiyosiy tavsif

## Tarix
Iqtisodiyotdan tortib madaniyat va ilm-fangacha boʻlgan bir qator hamkorlik yoʻnalishlari har ikki tomon uchun ham foydali hisoblanadi. 

2003-yil may oyida Oʻzbekiston poytaxti Toshkentda Tojikiston rahbari Imomali Rahmon Gruziyaning ikkinchi prezidenti Eduard Shevardnadze bilan uchrashdi. Uchrashuv davomida davlat rahbarlari turli sohalarda hamkorlikni rivojlantirish istagini bildirdilar. Oʻzaro munosabatlarning huquqiy asoslari bir nechta hujjatlarga, xususan, 1994-yil 4-avgustda imzolangan Diplomatik aloqalarni oʻrnatish toʻgʻrisidagi protokol va ikkita idoralararo kelishuvlardan iborat. 
## Iqtisodiy hamkorlik

## Manbalar
Gʻulomqodir Hasanov

**Gʻulomqodir Botiraliyevich Hasanov** (tugʻ. 1954-yil, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oʻqituvchi. 13-oktyabr 1993-yil Sirdaryo viloyatining hokimi etib tayinlangan,Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi I chaqiriq deputati.

## Biografiyasi
Gʻulomqodir Hasanov 1993-yil 13-oktyabrda Oʻzbekiston Prezidenti  Islom Karimovning farmoni bilan Sirdaryo viloyati hokimi etib tayinlangan, bundan oldin Oʻzbekiston Kengashi raisi sifatida ishlagan.

1996-yilga qadar Sirdaryo viloyati hokimi boʻlib xizmat qilgan.

1995-yilda 1-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputati, Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi aʼzosi etib saylandi.

## Manbalar
Ispaniya — Tojikiston munosabatlari

**Ispaniya — Tojikiston munosabatlari** — Ispaniya va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Tojikiston Shveysariyaning Jeneva shahridagi elchixonasidan Ispaniyaga akkreditatsiyadan oʻtgan. Ispaniya Tojikistonga Qozogʻistonning Nur-Sultondagi elchixonasidan akkreditatsiyadan oʻtgan.
## Diplomatik aloqalar
Ikki tomonlama munosabatlar yaxshi rivojlanmagan. Qirol Xuan Karlos I va Prezident Rahmon 2005-yil kuzida Nyu-York shahrida ikki tomonlama uchrashuv oʻtkazganlar.

## Iqtisodiy aloqalar
Ikkala mamlakat oʻrtasidagi institutsional aloqalar deyarli oʻrnatilmagan. Ispaniyada Tojikiston bilan imzolangan Iqtisodiy hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimlar, moliyaviy protokol yoki ikki tomonlama soliq solish toʻgʻrisidagi bitim mavjud emas. 

Tojikiston mustaqillikka erishganidan buyon har ikki tomonda ham toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar qayd etilmagan. Oʻtmishda qarz mablagʻlarini almashtirish boʻyicha bitimlar ham boʻlmagan.

## Manbalar
Alisher Isroilov

**Alisher Xujamovich Isroilov** (tugʻ. Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oʻqituvchisi va davlat arbobi. 2000-yildan 2002-yil 28-noyabrgacha Sirdaryo viloyatining hokimi lavozimida ishlagan.

## Biografiyasi
Alisher Xujamovich 2000-yildan 2002-yil 28-noyabrgacha Sirdaryo viloyati hokimi lavozimida ishlagan. 2016-yil 17-sentyabrdan Jizzax viloyati Zafarobod tumani hokimi sifatida ish boshlagan..

## Manbalar
Gretsiya — Tojikiston munosabatlari

**Gretsiya – Tojikiston munosabatlari** – Gretsiya va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar.
## Tarix
### Dastlabki davrlar
Gretsiya va Tojikiston oʻrtasidagi birinchi aloqa miloddan avvalgi 329-yilda Buyuk Aleksandrning hozirgi Tojikiston hududiga kirib kelganida sodir boʻlgan. Aleksandr ushbu hududlarga kelib, Aleksandr Esxata shahriga asos solgan. Aleksandr vafotidan deyarli yuz yil oʻtib, Tojikistonda Yunon-Baqtriya davlati va Hind-Yunon davlati ushbu hududga kelib joylashgan yunonlar avlodlari tomonidan tashkil etilgan.
### Zamonaviy davr
1991-yil sentyabrda Tojikiston mustaqil davlatlarga aylandi. 1992-yil 30-sentyabrda Gretsiya va Tojikiston oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatildi. 2009-yil 1-dekabrda Afinada Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti vazirlarining 17-kengashida Tojikiston tashqi ishlar vaziri Hamroxon Zarifiy Gretsiya tashqi ishlar vaziri Jorj Papandreu bilan uchrashdi. Fikr almashish jarayonida asosiy eʼtibor ikki tomonlama tojik-yunon munosabatlarining, xususan, savdo-iqtisodiy sohadagi masalalariga hamda oʻzaro manfaatli boʻlgan boshqa mintaqaviy masalalarga qaratildi.
## Manbalar
Latviya — Tojikiston munosabatlari

**Latviya — Tojikiston munosabatlari** — Latviya va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Latviya va Tojikiston oʻrtasidagi oʻzaro diplomatik aloqalar 1994-yil 11-mayda oʻrnatilgan. 

## Qiyosiy tavsif

## Tarix
Sammit uchrashuvlari davlatlar oʻrtasidagi munosabatlarni mustahkamlashda muhim rol oʻynaydi. Tojikiston rahbari Imomali Rahmon 2009-yil fevral oyida Latviyaga davlat tashrifi bilan borgan. Muzokaralar natijasida beshta hamkorlik hujjatlari imzolandi. Latviya Prezidenti Valdis Zatlersning Tojikiston Respublikasiga javob tashrifi oʻsha yilning iyul oyida amalga oshirildi. Bu Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlat rahbarining Tojikistonga birinchi tashrifi edi. Imomali Rahmonning taklifiga binoan Latviya Prezidenti Andris Berzinsh 2014-yil iyun oyida Tojikiston Respublikasiga tashrif buyurdi. 

Tojikiston Respublikasining Latviya Respublikasidagi Favqulodda va muxtor elchisi Kozidavlat Koimdodovning qarorgohi Minskda joylashgan, Latviyaning Tojikistondagi Favqulodda va muxtor elchisi Edgars Bondars esa Toshkentda istiqomat qiladi.

## Iqtisodiy hamkorlik
Iqtisodiy, sanoat va ilmiy-texnikaviy hamkorlik boʻyicha Latviya-Tojikiston qoʻshma qoʻmitasi tashkil etilgan boʻlib, uning birinchi yigʻilishi 2013-yil noyabr oyida Riga shahrida boʻlib oʻtgan.

1998-yilda Latviyada Tojikiston savdo vakolatxonasi ochildi.

2013-yilda ikki mamlakat tashqi savdo aylanmasi 35,23 million AQSh dollarini tashkil etdi. 2014-yilning birinchi choragida tovar aylanmasi 7,882 million dollarni tashkil etgan.

## Manbalar
Qirgʻizistondagi ruslar

**Qirgʻizistondagi ruslar** — Qirgʻiziston Respublikasining hududida yashaydigan etnik millat.
## Qirgʻizistondagi rus aholisi soni va ulushining dinamikasi

Maʼlumotlar roʻyxatga olishning rasmiy maʼlumotlariga asoslanadi. 1999-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha Rossiya Federatsiyasida ishlash uchun vaqtincha ketgan ruslar umumiy aholi soniga kiritilmagan.
* 1959 623,6 ming (30,2 %)
* 1970 855,9 ming (29,2 %)
* 1979 911,7 ming (25,9 %)
* 1989 916,6 ming (21,5 %)
* 1999 603,2 ming (12,5 %)				
* 2009 419,6 ming (7,8 %)
Oxirgi roʻyxatga olishdan keyingi joriy roʻyxatga olish maʼlumotlari:
* 2011 394,7 ming (7,2 %)
* 2015 364,5 ming (6,2 %)

## Manbalar
Ikromxon Najmiddinov

**Ikromxon Hoshimxonovich Najmiddinov** (tugʻ. 1951-yilda, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oʻqituvchisi va davlat arbobi, 17-sentyabr 2004-yilda Namangan viloyatining hokimi etib tayinlangan.

## Biografiyasi
Ikromxon Xoshimxonovich 1951-yilda Yangiqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan. 1977-yilda Toshkent xalq xoʻjaligi institutini tugatgan. Qidiruv boʻyicha buxgalter-iqtisodchi.

O‘zbekiston Respublikasi Faxriylarni ijtimoiy quvvatlash „Nuroniy“ jamoatchiligi Namangan viloyati bo‘limi Kengashi raisi.

2004-yil 17-sentyabrdan 2009-yilgacha Namangan viloyati hokimi.

2016-yili O‘zbekiston Prezidentligiga nomzod Shavkat Mirziyoyevning ishonchli vakili bo‘lgan.

2017-yilda Prezident farmoniga asosan „El-yurt hurmati“ ordeni bilan taqdirlangan.

Ikromxon Najmiddinov 2021-yilda 70 yoshga toʻlishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmoniga asosan „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Ukraina — Tojikiston munosabatlari

**Ukraina — Tojikiston munosabatlari** — Ukraina va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Ukraina va Tojikiston oʻrtasidagi oʻzaro diplomatik aloqalar 1992-yil 24-aprelda oʻrnatilgan. 
## Tarix
Tojikistonning Kiyevdagi elchixonasi 2010-yilning dekabrida ish boshlagan. Dushanbedagi Ukrainaning elchixonasi 2012-yil oktabridan beri faoliyat yuritmoqda. 

Ikki tomonlama munosabatlar Tojikiston Respublikasi va Ukraina oʻrtasida 2001-yil 6-iyuldagi Tojikiston rahbari Imomali Rahmonning Ukrainaga rasmiy tashrifi chogʻida imzolangan Doʻstlik va hamkorlik toʻgʻrisidagi shartnomaga asoslanadi. Ukraina Prezidentlari Leonid Kuchma, Viktor Yushchenko va Viktor Yanukovich tegishli ravishda 2003-yil aprelda, 2008-yil martda va 2011-yil sentabrda Tojikistonga tashrif buyurishgan. Imomali Rahmon Ukrainaga 2008-yil dekabr, 2011-yil dekabr, 2012-yil iyulda rasmiy tashrif bilan borgan.

Mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlarning huquqiy asoslari turli sohalardagi hamkorlikning koʻplab masalalarini qamrab oluvchi 80 ta hujjat, bitim, shartnomalardan iborat.

Ukraina bilan hamkorlik qilish Tojikiston Respublikasi tashqi siyosatining asosiy yoʻnalishlaridan biridir. Ukraina Tojikiston uchun iqtisodiy va harbiy-texnik sohalarda yordamini taklif qilmoqda.

2012-yilda Viktor Nikityuk Ukrainaning Tojikiston Respublikasidagi Favqulodda va muxtor elchisi etib tayinlangan. Fayzullo Xolboboev — Tojikiston Respublikasining Ukrainadagi Favqulodda va muxtor elchisi.

## Iqtisodiy hamkorlik
Ukraina va Tojikiston oʻrtasidagi munosabatlarni mustahkamlashning muhim elementi 2002-yilda tashkil etilgan Iqtisodiy hamkorlik boʻyicha qoʻshma tojik-ukrain hukumatlararo komissiyasi hisoblanadi. 

Ukraina Tojikistonga oziq-ovqat mahsulotlari, shakar, dorilar, alyumina oksidi, sement, koʻmir, maishiy texnika yetkazib beradi. Tojikiston Ukrainaga paxta tolasi, meva-sabzavot, quritilgan mevalarni eksport qiladi. 2014-yilda mamlakatlar oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 45 million AQSh dollarini tashkil etgan.

## Manbalar
Toʻlqin Jabborov

**Toʻlqin Otaxonovich Jabborov** (1950-yil, Uchqoʻrgʻon, Namangan viloyati Oʻzbekiston SSR, SSSR — 2023-yil 4-oktyabr ) – oʻzbek oʻqituvchisi va davlat arbobi, 1997-yil fevraldan 2004-yil 17-sentyabrgacha Namangan viloyatining hokimi lavozimida ishlagan.

## Biografiyasi
Toʻlqin Jabborov 1950-yil Namangan viloyati Uchqoʻrgʻon tumanida tavallud topgan.

Toʻlqin Otaxonovich 2001-yil iyuldan Oʻzbekiston ayollar futbol assotsiatsiyasi raisi.

Namangan viloyati Toʻraqoʻrgʻon tumanidan Oliy Majlis 2-chaqiriq deputati (1999-2004).

1997-yil fevraldan 2004-yil 17-sentyabrgacha Namangan viloyati hokimi boʻlib, „topshirilgan ariza boʻyicha“ lavozimidan ozod etilgan.

## Vafoti
Toʻlqin Jabborov 2023-yil 4-oktyabrda ogʻir xastalikdan vafot etgan.

## Manbalar
Qirgʻizistonda turizm

Qirgʻizistonning togʻlari va koʻllari jozibali sayyohlik joyi boʻlishiga qaramay, turizm sohasi juda sekin oʻsmoqda va buning asosiy sababi ushbu sohaga kam darajada sarmoya kiritilishidir. 2000-yillarning boshlarida har yili oʻrtacha sobiq Sovet Ittifoqi mamlakatlaridan 450 mingga yaqin sayyoh tashrif buyurgan.

Issiqkoʻl va Tyan-Shan togʻlari nisbatan mashhur sayyohlik maskanlari hisoblanadi.
## Tashrif buyuruvchilar statistikasi
Qirgʻizistonga tashrif buyuruvchilarning aksariyati quyidagi mamlakatlardan:

## Manbalar