Afg'on zumradlari

**Afg'on zumradlari** ( *ular Panjshir darasining zumradlari hamdir* ) Panjshir darasining yuqori oqimidagi *konlarda, Pavot hududida, Piryax, Mabain, Zaradhak, Xench, Omarz, Safechir, Dashterivat* qishloqlarida qazib olinadi. Panjshir daryosi sohilida - Pishg'or posyolkasidan sharq va sharqdan 10-13 kilometr janubda, har birida 20 dan 40 tagacha minalar to'plangan. Panjshir - Darxinjgacha bo'lgan ikkilamchi darada zumradning sezilarli konlari ham mavjud. Panjshirdagi zumrad sanoati markazi Xench qishlogʻi boʻlib, unda 110 ta kon bor, ularda deyarli bir yarim ming kishi ishlaydi  

## Tarixi
Zumrad konlari 1970-yillarda Panjshirda topilgan. Mutaxassislar ularni eng yuqori sifatli Kolumbiya zumradlari bilan bir qatorga qo'yishdi. - Afg'oniston urushi yillarida (1979-1989) Panjshir darasida zumradlarni o'zlashtirish yirik dala qo'mondoni Ahmadshoh Masud nazorati ostida edi.Ekstraksiyadan so‘ng zumrad qayta ishlash uchun Pokistonga jo‘natildi va u yerdan xalqaro bozorlarga tarqatildi.– Belgilangan davrda zumraddan tushgan mablag‘ yiliga o‘rtacha 10 million dollarni tashkil etdi.Toshli tuproqlarda qazib olish ishlarini yapon burgʻulash qurilmalari tomonidan ishlarni boshqarishda nemis kon-marketyderlarini jalb qilgan holda amalga oshirildi. 

## Afg'on zumradlarining xususiyatlari
Afg'on zumradlari sifati, tiniqligi va rangini hisobga olsak, dunyodagi eng yaxshilaridandir. Ular boshqa toshlar uchun g'ayrioddiy bo'lib, indigodan tortib to zumraddan yashil ranggacha bo'lgan turli xil qutbli (dikroizm) nurni o'zlashtirish qobiliyatiga ega.– Beril guruhlari “M. G. Bauer - A. E. Fersman . Kamchiliklari bo'lmagan, kattaligi katta va 5 karatdan ortiq og'irlikdagi ideal rangga ega bo'lgan ba'zi namunalar olmosdan ham ko'proq qadrlanadi.  - Afg'on kristallarining kimyoviy tuzilishi, fizik xossalari Kolumbiya zumradlari bilan bir xil. - Afg'on zumradlarining shakli past ketish darajasiga ega, chunki kesish va kesish paytida toshning kamroq massasi yo'qoladi. — Afg‘on zumradining ranglari juda tiniq. Uzaygan, kesilmagan zumraddan yasalgan "qalamlar" ko'pincha qimmatbaho soatlarni bezash uchun kichik bo'laklarga bo'linadi. В коллекции израильского ювелирного дома «Inbar Fine Jewellery», продемонстрированной на ювелирной выставке «jewellery Couture» в 2018 году, ведущий ювелир марки Одед Бурштейн заявил, что пересмотрел традиции своего стиля, стремясь подчеркнуть изысканность афганских изумрудов.
— По мнению ювелира Одеда Бурштейна, афганские изумруды — альтернатива, не уступающая изумрудам из Колумбии и Замбии, они в равной степени конкурируют по красоте, и даже качественнее, поскольку кристалл афганского изумруда чище и плотнее и излучает больше яркого блеска, обладает уникальным оттенком и твёрдостью в огранке, по причине природной твёрдости самого кристалла. Одед Бурштейн сообщил, что связан с афганскими изумрудными копями деловыми отношениями.
«Только заполучив афганский изумруд, можно по достоинству оценить его красоту, насыщенный блеск, прочность и уникальный зелёный оттенок. А то, что зелёных бериллов из Афганистана на рынке драгоценных камней очень мало, делает их ещё более желанными»

## Adabiyotlar

* 

## Xorijiy adabiyotlar

* "Shaytonning tojidan Muqaddas Kosagacha: Mifdagi zumradlar, sehr. . »
* "Berilliy: Mineralogiya, Petrologiya va geokimyo" 1-bet. 578
* Afg'onistonning 25 jildlik qisqacha tarixi Hamid Vahid Alikuzay
* "Afg'oniston: mukammal muvaffaqiyatsizlik: koalitsiya tomonidan halokatga uchragan urush ..." Jon L. Kuk
* Afg'oniston Sovuq urushdan terrorga qarshi urush orqali Barnett R. Rubin
* Jahon holati 2002 c. 150 Worldwatch instituti
* "Chronique de la recherche minière" 541-son c. 111
* Geoxilma-xillik: abiotik tabiatni qadrlash va asrash
* PANJSHIR vodiysining zumradlari AFG'ONISTON QIMVARLARI VA GEMOLOGIYASI 1991 yil bahori Gari Bowersox, Lourens V Sni, Eugene E. Foord va Robert R. Seal I1 tomonidan

## Havolalar

* ''Ilyos Daudi'' "Afg'onistondagi buyuk o'yin" tarixiy hujjatli film, monografiya. Boblar: “Besh arslon darasi, Panjshir va Panjshirlar” b. 129-138 // “Panjsher. harbiy harakatlar" p. 127-129 /// “Harbiy tartibning shakllanishi p. 114-115"
* ''Ilyos Daudi'' . "Besh sherlar vodiysida" - "Mustaqil harbiy sharh" NVO "Nezavisimaya gazeta" 16.06.2022
* "Yashil chiroq: 2016 yilgi zargarlik to'plamlaridagi zumradlar" RBC Business Newspaper portali
* "Inbar Fine Jewellery" zargarlik uyi: noyob afg'on zumradlari bilan yangi kolleksiya" 07.06.2018
* "Buyuk toshlar ensiklopediyasi" "Afg'on zumradlari" c. 88
* "Qimmatbaho toshlar. Gems Guide" c. 88
* "Ahmadshoh zumradlari", Sobkorr Kobulda M. Rostarchuk
* "Butun Osiyo: gazeta nashri"
* "Panjshir sherlarini ziyorat qilish" 
* "Masud o'g'li Ahmad" gazetasi "Komsomolskaya pravda"
* Qazmang. Afg'oniston er osti boyliklari abadiy urush sababi sifatida
* BBC RUSSIAN BUGUN
* BBC RUSSIAN BUGUN "Afg'oniston nima bilan yashaydi?"   Архивная копия 
* "Qochqin" Vinsent Kilpastor
* "Sovet ofitserining eslatmalari: davrlar bo'yida" 393-bet O. Krivopalov
* “Xavfsizlik va mintaqaviy hamkorlik: xalqaro konferensiya materiallari”
* "Afg'oniston: urush va tinchlik muammolari", 3-jild A. Davydovich Davydov, Sharqshunoslik instituti (Rossiya Fanlar akademiyasi)
* Foto: Afg‘onistondan 30 grammdan ortiq og‘irlikdagi zumrad xom ashyosi
* "Afg'on zumradlari Afrika olmoslaridan ko'ra foydaliroq" 30.12.2010 

## Shuningdek...

* Zumrad
* Panjshir darasi
* Panjshir fronti
* Ahmad Shoh Masud