Muhammad Yunus Navondish

**Muhammad Yunus Navondish** (Oʻzbek/) 2010‑yil yanvarda Afgʻoniston prezidenti Hamid Karzay tomonidan tayinlanganidan soʻng Kobul shahar hokimi boʻlgan. Uning hokimligi davrida u koʻchalarda, bogʻlarda, yashil hududlarda, daromad yigʻish, atrof‑muhitni nazorat qilish va qattiq chiqindilarni boshqarish boʻyicha keng koʻlamli shahar islohotlarini boshladi.

Uning islohotlarida yordam beruvchi tashkilotlar: USAIDning „Kobul shahar tashabbusi“ loyihasi, Jahon banki, Yapon hukumati JICA, Osiyo Taraqqiyot Banki va boshqa xalqaro donorlar boʻlib, ular shahar xizmatlarini yaxshilash, infratuzilmani rivojlantirish va daromadni oshirishga koʻmaklashgan.

Navondish shuningdek Kobul Politexnika Universiteti va Kobul Universiteti akademik kengashlarining aʼzosi hisoblanadi. U ikki nodavlat tashkilotga aʼzo: Afgʻoniston Muhandislari va Arxitektorlar Uyushmasi va Afgʻon‑Amerika Muhandislari Uyushmasi. Hozirgi vaqtda u Afgʻon Arxitektorlar va Muhandislar Jamiyati prezidenti sifatida faoliyat yuritadi.

## Erta yillari
Muhammad Yunus Navondish Afgʻonistonda neft, gaz va energetika sohalarida 30 yillik tajribaga ega. U 1979–1981 yillarda Afgʻoniston gaz rafineriyasi boshqarmasi boshligʻi, 1984–1988 yillarda Tashqi ishlar vazirligi maslahatchisi, 1989–1992 yillarda neft injiniri va 1992–1994 yillarda Balkh Universitetida muhandislik professori boʻlib ishlagan. 1998–2001 yillarda Taliban hukmronligi davrida u Afgʻonistondan tashqarida yashagan.

2001–2005 yillarda u Suv va Energetika vaziri oʻrinbosari boʻlgan. 2005 yildan esa u energetika sohasidagi yangi qurilish va tiklash loyihalarini boshqargan.

U Afgʻonistonga quvvat yetkazuvchi eng katta loyiha, Shimoliy Uzatish Tizimini loyihalagan. Shuningdek, u USAID, Yevropa Ittifoqi, Jahon banki va Hindiston, Eron, Turkmaniston, Tojikiston hamda Janubiy Koreya hukumatlari bilan 500 million dollardan ortiq loyiha muvofiqlashtirish ishlarini olib borgan.

## Shaxsiy hayoti va taʼlimi
Muhammad Yunus Navondish Kobul Politexnika Universitetidan neft muhandisligi boʻyicha bakalavr, Ukrainada esa gaz ishlab chiqarish va taqsimlash boʻyicha magistr darajasini olgan. U turmush qurgan va 6 farzandi bor.

## Yutuqlari va mukofotlari
U 2011‑yilda AQSh shahar hokimlari konferensiyasiga maxsus mehmon sifatida taklif qilingan. Kobul fuqarolari tomonidan unga „Ommaviy ishtirok uchun oltin medal“ berilgan birinchi shaxs hisoblanadi. The Christian Science Monitor Muhammad Yunus Navondishni „Kobul shahrining amaliy hokimi: baʼzilari uni zamonaviy Afgʻon siyosatchisi modeli deb koʻradi“ deb taʼriflagan. U „Kobul quruvchisi“ laqabi bilan ham tanilgan.

2012‑yilda u Graduate Institute of International and Development Studies tomonidan dunyodagi 16 ta eng yaxshi hokimlar qatoriga kiritilgan va u 16 mamlakat hokimlari orasida eng yaxshi 5 hokimga kirgan.

### Hokim sifatidagi yutuqlari
U quyosh energiyasi bilan ishlovchi koʻcha chiroqlari va bogʻlardan tortib, yoʻllar va koʻpriklargacha barpo qilgan, barqaror shahar rivojlanishini taʼminlagan.

U ilgari boshqarib boʻlmaydigan, portlab ketgan shaharda yoʻl teshiklarini kamaytirgan.

Kam soliqlar bilan u shahardagi yuzlab yordam tashkilotlariga shunday deydi: „Menga 10 yil ishlaydigan narsani qurib bering“.

## Manbalar

## Havolalar

* https://blogs.worldbank.org/category/tags/mayor‑nawandish — Jahon banki blogidagi maqolalar
* https://www.ecocity‑2013.com/en/mohammad‑yunus‑nawandish/ — Ekoshahar konferensiyasi profili
* https://www.youtube.com/channel/UCH4Z4aGwlWiLw1sZzN3nIkQ — Muhammad Yunus Navondish rasmiy YouTube kanali
* https://www.linkedin.com/in/m‑yunus‑navondish — LinkedIn profili
* https://www.foreignaffairs.com/world/meet‑mayors‑changing‑world — „Meet Mayors Changing the World“ maqolasi