Nazí Paikidze

**Nazí Paikidze**, yoki **Nazi Paikidze-Barnes** (, *Nazí Ṗaiḳiʒe,* ; 1993-yil 27-oktabrda tugʻilgan) — amerikalik shaxmatchi. U xalqaro shaxmat ustasi (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega boʻlib, FIDE tomonidan 2012—2010-yillarda mukofotlagan. Paikidze qizlar oʻrtasida ikki karra jahon chempioni va qizlar oʻrtasida toʻrt karra Yevropa chempioni boʻlgan va ayollar oʻrtasida ikki karra AQSh chempioni boʻlgan.

## Yoshligi
Paikidze Rossiyaning Irkutsk shahrida tugʻilgan. Uning otasi muhandis-mexanik, onasi esa biokimyogar edi. Otasi unga toʻrt yoshida shaxmat oʻynashni oʻrgatgan. Oʻsha yili uning ota-onasi Gruziyaning Tbilisi shahriga koʻchib oʻtdi va u yerda ikki fuqarolik bilan oʻsdi (Gruziya va Rossiya fuqoriligi bilan).

Tbilisida Paikidze shaxmat oʻquv dasturining bir qismi boʻlgan boshlangʻich maktabda oʻqigan. Uning shaxmat oʻqituvchisi uning isteʼdodini tan oldi va ota-onasiga shaxmat bilan qizi koʻproq shugʻulanishini maslahat berdi.

1999-yilda, 6 yoshida Paikidze oʻzining birinchi professional shaxmat murabbiyi bilan ishlay boshladi. Oradan uch yildan koʻproq vaqt oʻtgach, 2003-yilda, 9 yoshida, Paikidze oʻzining birinchi xalqaro turnirida — oʻn yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida, shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqdi. Oʻsha turnirdan soʻng, u FIDE shaxmat ustasi unvoniga sazovor boʻldi. Keyin uning oilasi 2006-yilda Moskvaga koʻchib oʻtdi.

Paikidzening akasi futbolchi edi.

2008-yilda 14 yoshida Paikidzega rossiyalik grossmeyster Vladimir Belov va boshqalar ustozlik qila boshladi. 2010-yilda u ayol grossmeyster, keyin esa xalqaro shaxmat ustasiga aylandi.

## Faoliyati
Paikidze shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati, shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionati va oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida turli yosh toifalarida oʻn ikki medal, jumladan, oltita oltin medalni qoʻlga kiritdi. U toʻrt marta shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqdi: Budva 2003-yil (10 yoshgacha boʻlgan qizlar toifasi), Gerceg Novi 2005-yil (U-12 qizlar toifasi), Shibenik 2007-yil (U-14) va Gerceg Novi 2008-yil (U-16 qizlar). U 2003-yilda Kallithea shahrida 10 yoshgacha boʻlgan qizlar toifasida bronza medalini oldi, Belfort 2005-yil (kumush U-12 qizlar), Batumi 2006-yil (bronza U-14 qizlar), Kemer 2007-yil (oltin U-14 qizlar), shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida medallar qoʻlga kiritdi. Vũng Tàu 2008-yil (oltin U-16 qizlar) va Antaliya 2009-yil (bronza U-16 qizlar) turnirlarda sovrindor boʻldi. Shuningdek, u 2008-yilda Gaziantep va 2011-yilda Madrasda oʻtkazilgan 20 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida ikkita bronza medalini qoʻlga kiritdi.

*2009-yil* 16 yoshida Paikidze 2455 ball bilan eng yuqori reytingga erishdi va FIDE reytingidagi eng yaxshi ayollar reytingida 35-oʻrinni egalladi.

*2010-yil* Paikidze „Moskva Open“ning ayollar oʻrtasidagi ochiq musobaqasida gʻolib chiqdi, Moskva ayollar chempionati va Rossiya ayollar chempionati saralashida („Oliy liga“) gʻolib chiqdi va Rossiya chempionatining Superfinalida toʻrtinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili u 2008-yilgi Aeroflot Open, 2009-yilgi Gruziya ayollar chempionati va 2010-yilgi Moskva ochiq chempionatidagi natijalari uchun ayol grossmeyster (WGM) unvoniga sazovor boʻldi.

Paikidze 2011-yilda Portu-Karrasda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi 9-jamoa Yevropa chempionatida Gruziya nomidan qatnashib, jamoaviy bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2012-yilda Paikidze xalqaro usta (IM) unvoniga sazovor boʻldi.

*2013-yil* Paikidze Merilend shtatining Baltimor shahriga koʻchib oʻtgandan soʻng AQShda kichik miqdordagi xalqaro shaxmat musobaqalarida qatnashdi. Keyin u FIDE federatsiyasini AQSh federatsiyasiga oʻzgartirdi.

*2015-yil* Paikidze AQSh ayollar oʻrtasidagi shaxmat chempionatida debyut qildi va 7½/11 ball bilan ikkinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili u Nyu-Jersi shtatining Gallovey shahrida boʻlib oʻtgan Boardwalk Open turnirida gʻolib chiqdi va tay-brekda Sergey Kudrin va Igor Sorkinni ortda qoldirib, 4/5da hisobida oʻyini yakunlandi.

*2016-yil* 25-aprel kuni Paikidze 11 oʻyinda 8½ ochko toʻplagan holda ikkinchi marta ayollar oʻrtasidagi AQSh chempionatida gʻolib chiqdi.

Paikidze Eronning Tehron shahrida oʻtkaziladigan 2017-yilgi shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatini hijobli kiyim kodi tufayli turnirga boykot eʼlon qildi: „Men hijob kiymayman va ayollar zulmini qoʻllab-quvvatlamayman. Bu mening faoliyatimdagi eng muhim musobaqalardan birini oʻtkazib yuborishni anglatsa ham“. U oʻz pozitsiyasini AQSh shaxmat federatsiyasi, shuningdek, taniqli oʻyinchilar Nayjel Short va Garri Kasparovlardan qoʻllab-quvvatladi. Uning chempionlikni koʻchirish yoki hijob qonunlarini yumshatishni soʻrab qilgan murojatiga, onlayn petitsiyasiga 15 mingdan ortiq imzo yigʻilgan. Shundan keyin, AQSh Davlat departamenti shaxmatchilariga „AQSh fuqarolarini hibsga olish va hibsga olish xavfi“ mavjudligi haqida ogohlantirganligi va shuningdek, sayohatchilarni „sayohat xavfini juda ehtiyotkorlik bilan oʻylab koʻrishlari va keyinga qoldirishni oʻylab koʻrishlari kerakligi“ taʼkidlangan.

*2018-yil* aprel oyida Paikidze 2018-yilgi AQSH Ayollar chempionatida ikkinchi marta gʻolib boʻldi, u tezkor bahsda 1:1 hisobida boshlangan pley-off oʻyinida WIM Enni Vangni magʻlub etdi va Paikidze Armageddonda oq tosh bilan gʻalaba qozonib yakunlandi.

Paikidze 2021-yilgi ayollar oʻrtasidagi AQSh chempionatida 4,5/11 ball bilan 8-oʻrinni egalladi.

## Shaxsiy hayoti
Paikidze hozirda shaxmat boʻyicha professional oʻyinchi hisoblanadi. U amerikalik muhandis Greg Barnsga turmushga chiqdi va Las-Vegas, Nevada, AQSh hududida istiqomat qiladi. Paikidze Merilend universitetida tahsil olgan, Baltimor okrugi (UMBC), u shaxmat dasturida ham rekord darajada gʻalaba qozongan. Pan-Amerika kollejlararo jamoaviy shaxmat chempionati va Prezident kubogini qoʻlga kiritgan. U 2012-yilning kuzida UMBC jamoasiga qoʻshildi.

## Manbalar