Aleksey Leonov

**Aleksey Arxipovich Leonov** (1934-yil 30-may - 2019-yil 11-oktyabr) - Sovet va Rossiya kosmonavti, Harbiy havo kuchlari general -mayori, yozuvchi va rassom. 1965-yil 18-martda u " Vosxod 2 " missiyasi davomida 12 daqiqa 9 soniya davomida kapsuladan chiqib, koinotga sayohat qilgan birinchi odam bo'ldi.

1975-yil iyul oyida Leonov "Apollon-Soyuz" missiyasida " Soyuz" kapsulasiga qo'mondonlik qildi, u Amerikaning " Apollon" kapsulasi bilan ikki kun davomida kosmosda bo'ldi.

## Erta hayot va harbiy xizmat
Leonov 1934-yil 30-mayda G'arbiy Sibir o'lkasi, Rossiya SFSR Listvyanka shahrida tug'ilgan. Uning bobosi 1905-yilgi rus inqilobidagi harakati uchun Sibirga ko'chib o'tishga majbur boʻlgan. Uning otasi elektrchi va konchi edi.

1936-yilda otasi hibsga olinib, “xalq dushmani” deb e’lon qilinadi.

1957-yil 30-oktyabrda Leonov maktabni imtiyozli diplom bilan tugatdi va Kiyevdagi 69-havo armiyasining 10-muhandislik aviatsiyasi diviziyasi tarkibiga kiruvchi 113-parashyut aviatsiya polkiga qo'shildi. 1959-yil 13-dekabrda u Svetlana Pavlovna Dozenkoga uylandi. Ertasi kuni u Sharqiy Germaniyaga, 24-havo armiyasining 294-chi razvedka polkida yangi lavozimiga ko'chib o'tdi.

## Sovet kosmik dasturi
U 1960-yilda birinchi kosmonavtlarni tayyorlash guruhi tarkibiga kirish uchun tanlangan 20 nafar Sovet Harbiy-havo kuchlari uchuvchilaridan biri edi. Ko'pgina kosmonavtlar singari, Leonov Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasining a'zosi boʻlgan. Uning kosmosdagi yurishi dastlab Vosxod 1 missiyasida bo'lib o'tishi kerak edi, ammo bu bekor qilindi va bu tarixiy voqea Vosxod 2 parvozida sodir bo'ldi. U 1965-yil 18-martda 12 daqiqa 9 soniya davomida kemadan tashqarida boʻlgan
Fayl:FirstSpaceWalk.png|1965-yil mart, birinchi kosmik yurish
Fayl:Portrait of ASTP crews - restoration.jpg|alt=The five crew members of ASTP sitting around a miniature model of their spacecraft|Apollon-Soyuz ekipaji 1975-yil
Fayl:ASTP handshake - cropped.jpg|Leonov va Thomas P. Stafford o'rtasidagi tarixiy qo'l siqish
Fayl:Astronaut Donald K. Slayton and cosmonaut Aleksey A. Leonov in the Soyuz Orbital Module.jpg|Leonov (chapda) Deke Slayton bilan "Soyuz" kosmik kemasida


## Keyinchalik hayot va o'lim
 

Leonov mohir rassom bo'lib, nashr etilgan kitoblarida uning badiiy asarlari albomlari va do'sti Andrey Sokolov bilan hamkorlikda qilgan ishlari bor edi. Leonov rangli qalam va qog'ozlarni kosmosga olib chiqdi, u yerda kosmosdagi birinchi rassom sifatida, yerning eskizini chizdi.

Leonov Valentin Selivanov bilan birgalikda 1980-yilda *"Orion halqasi"* ilmiy-fantastik filmi uchun ssenariy yozgan.

2001-yilda u Moskvada joylashgan Alfa-Bank vitse-prezidenti va Boshqaruv birinchi o'rinbosarining maslahatchisi boʻlgan.

Leonov 2019-yil 11-oktabrda uzoq davom etgan xastalikdan soʻng Moskvada vafot etdi. Uning dafn marosimi 15-oktyabr kuni bo'lib o'tdi. U 85 yoshda bo'lib, Vosxod dasturidagi beshta kosmonavtning so'nggi tirik a'zosi edi.

* Sibir yovvoyi tabiati, ya'ni ayiqlar va bo'rilar haqida qayg'urgan Aleksey Leonov, qo'ngandan keyin olib ketishni kutayotganda, 1986-yildan 2007-yilgacha kosmonavt ekspeditsiyalari tomonidan muntazam ravishda olib ketilgan TP-82 kosmonavt omon qolish to'pponchasiga ilhom berdi.
* Oyning narigi tomonidagi Mare Moscoviense (*Moskva dengizi*) yaqinidagi Leonov krateri 1970-yilda Leonov nomi bilan atalgan
* 9533 Alekseyleonov, birinchi marta 1981-yilda kuzatilgan asteroid uning sharafiga nomlangan.
* 1982-yilda Artur C. Klarkning " *2010: Odyssey Two* " kitobida Sovet kosmik kemasi *Aleksey Leonov* kosmonavt sharafiga nomlangan. Kitob Leonov va Andrey Saxarovga bag'ishlangan.
* Leonov Rusti Shvaykart bilan birgalikda 1985-yilda Koinot tadqiqotchilari uyushmasini tashkil qildi. A'zolik Yerni aylanib chiqqan barcha odamlar uchun ochiq.
* 2017-yil *"Pionerlar asri"* filmi (Russian) Leonovning Vosxod 2 missiyasi haqidagi hikoyasiga asoslanadi. Leonovni Yevgeniy Mironov tasvirlagan. U filmning texnik maslahatchisi edi; rejissyor Gagarin ishtirokidagi barcha sahnalarni kesib tashladi - taxminan 40 daqiqalik film - shuning uchun Leonov diqqat markazida bo'lishi mumkin edi.
* Public Service Broadcasting kompaniyasining 2015 yilgi " *The Race for Space* " albomidagi "EVA" qo'shig'i Leonovning kosmosda avtomashinadan tashqari faoliyat bilan shug'ullangan birinchi odam boʻlganiga ishora qiladi.
* 2019-yilgi muqobil tarix teleserialida, *Butun insoniyat uchun*, Leonov Oyda yurgan birinchi odam sifatida tasvirlangan.
* *Leonov*, BlackWealdning 2020 yilgi albomi Voshod 2 missiyasining qorong'u muhit talqinidir.

* Ikki karra Sovet Ittifoqi Qahramoni (1965-yil 23-mart va 1975-yil 22-iyul)
* Ikkita Lenin ordeni (1965-yil 23-mart va 1975-yil 22-iyul)
* SSSR uchuvchi-kosmonavti (1965)
* SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1965)
* Qizil yulduz ordeni (1961)
* SSSR Qurolli Kuchlarida Vatanga xizmat qilganlik uchun ordeni, 3-darajali (1975)
* "1941-1945 yillardagi Ulug 'Vatan urushidagi g'alabaning yigirma yilligi" yubiley medali
* "SSSR Qurolli Kuchlariga 40 yil" yubiley medali
* "SSSR Qurolli Kuchlariga 50 yil" yubiley medali
* "SSSR Qurolli Kuchlariga 60 yil" yubiley medali
* "SSSR Qurolli Kuchlariga 70 yil" yubiley medali
* "SSSR Qurolli Kuchlari faxriysi" medali
* 1, 2 va 3-darajali "Buyuk xizmatlari uchun" medallari
* Lenin komsomol mukofoti (1980)
* SSSR Davlat mukofoti (1981)
* 4-darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni (2000-yil 2-mart)
* Do'stlik ordeni (2011-yil 12-aprel)
* 3-darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni (2014-yil 22may)
* 1-darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni (2019-yil 29-may)

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Manbalar