open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Harusindan

**Harusindan** gilitlarning 921-yilda qisqa muddat hukmronlik qilgan uchinchi qiroli boʻlgan. U 10-asrda gilitlarning birinchi qiroli Tirdozning oʻgʻli boʻlgan. Tirdoz vafot etgach, oʻrniga boshqa urugʻdan boʻlgan Lili ibn an-Nuʼmon ismli gilit kelgan. Harusindanning Ziyor ismli daylamiyga turmushga chiqqan singlisi ham boʻlgan. Ushbu singlisi Mardavij ismli oʻgʻil dunyoga keltirgan. Bu bola keyinchalik Ziyoriylar sulolasiga asos solgan.

Lili 921-yilda vafot etgach, gilitlar taxtiga Harusindan chiqqan. Gilitlar va daylamiylar guruhi qisqa vaqt ichida Aliylar hukmdori Abu Muhammad Hasan ibn Qosimni oʻldirishni rejalashtirishgan. Biroq, Abu Muhammad fitnadan xabar topib, Harusindanni oʻldirgach, oʻrniga qisqa vaqt ichida Faravand rahbari Xushkiya kelgan. Xushkiya ham qisqa muddat hukmronlik qilgan. Qirollik qisqa vaqt ichida Harusindanning oʻgʻli Siyahgilga oʻtgan. Harusindanning Shahravayh ismli yana bir oʻgʻli boʻlib, mazkur oʻgʻlining Ziyor ibn Shahravayh ismli oʻgʻli boʻlgan.

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Imom at-Termiziy jome masjidi

**Imom at-Termiziy jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi, Toshkent shahar, Olmazor tumanida joylashgan masjid. Ushbu masjid madaniy meros tarixiy yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan hamda davlat muhofazasiga olingan. Masjid 1876-yilda Ismoil suvoqchi tomonida bunyod etilgan. Ushbu masjid nomi avval *Taxtapul* deb yuritilgan. 1990-yillarda masjid nomi *Imom at-Termiziy jome masjidi* ga oʻzgartirilgan. Masjidni nomlanishi Hakim at-Termiziy() sharafiga shu nom bilan nomlangan.

## Meʼmorchiligi
Masjid joylashgan mahallaga kirish joyidan shimol tomonda joylashgan. Masjidning eski qismi joylashuvi kunbotar tomoniga toʻgʻri keladi. Imom at-Termiziy jome masjidi ikki qatorli (9.7 x 6.3) karkasdan bunyod etilgan. Pastki bostirma qismi ikkita ustunga tiralgan. Kunbotar tomondagi devorda ravoq qilingan. Masjidni sharq hamda shimol tomondan qoʻshustunli ayvon oʻrab turadi. Masjidning xonaqohi bir vaqtda umumiy 1800 nafar kishiga xizmat qilib, oʻz ichiga oshxona, kutubxona va yana bir qancha xonalarni oladi.

1989 – 2007-yillarda masjidga tegishli maydon exsonlar hisobidan kengaytirilgan. Eski ayvon oyna bilan oʻralgan hamda shimol tomonda yana bir xonaqoh qurilgan. Ikki qavatga ega yangi masjid hovlining shimoli-sharqiy qismida qurib bitkazilgan. Hozirda namoz oʻqish uchun ajratilgan xonaqohning maydoni 1200 m^2 maydonni egallaydi.

2017-yil 21-aprel sanasida Prezident Shavkat Mirziyoyev topshirigʻiga koʻra masjid qayta rekonstruksiya qilingan. 2018-yil 16-may sanasida masjid toʻliq foydalanishga topshirilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

## Havolalar
Tattimbet Qazangʻapuli

**Tattimbet Qazangʻapuli** (; 1815, Mirjiq qishlogʻi, hozirgi Qarqarali tumani, Qaragʻanda viloyati, Qozogʻiston – 1862, oʻsha yerda) – qozoq volosti hukmdori va diplomati, xalq bastakori-kuychi, dom-nashchi, dom-nashr asoschilaridan biri. Markaziy Qozogʻiston maktabining chertma () uslubida kuylar ijrosi.

## Biografiyasi
Argʻin qabilasining Qarakesek urugʻining Bektemir guruhidan.

## Manbalar
Lev Lepkiy

**Lev Silvestrovich Lepkiy** (**Levko Lepki** nomi bilan mashhur. *Lele, Orovets, Lyonyo, Shvung, Ziz* taxalluslari ostida ijod qilgan. 1888-yil 7-dekabr, Poruchin – 1971-yil 28-oktyabr, Trenton) —ukrainalik yozuvchi, jurnalist va shoir. Silvestrning oʻgʻli, Bogdan va Nikolay Lepkixning ukasi.

## Biografiyasi
Lev Lepkiy Berejan gimnaziyasida, keyin esa Lvov universitetida oʻqiyotganda ijtimoiy va madaniy hayot girdobiga shoʻngʻigan. Yoshlar teatr toʻgaraklarini tashkil qilgan. Galichinning qishloq va shaharlarida xor bilan chiqish qilgan. Krakov san’at akademiyasida oʻqiyotganda talabalarning havaskor teatr va qoʻshiq toʻgaraklari bilan Bukovina, Germaniya va Avstriyada chiqish qilgan.

Yozuvchi doʻstlari bilan birgalikda Berejanshina va Borislav atrofida cherkov tashkilotlarini tashkil qilgan. „Sokol“ jamiyatining atoqli arboblaridan biri. Keyinchalik „Plast“ tashkilotiga oʻtgan.

Lev Silvestrovich Avstriya-Vengriya armiyasida leytenant unvonida xizmat qilgan. Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan Ukraina oʻqchilar legionining birinchi tashkilotchilaridan biriga aylangan. Xususan, u Ukraina oʻqchilarining uchinchi kurenida xizmat qilgan, u yerda poruchik unvonida otliq qoʻshinlarga qoʻmondonlik qilgan, Kamenets yaqinidagi janglarda qatnashgan. Roman Kupchinskiy, Mixail Gayvoronskiy, Yuriy Shkrumelyak, Anton Lototskiy bilan birgalikda Levko Ukraina oʻqchilari tarixini aks ettiruvchi qoʻshiqlari va boshqa badiiy asarlarni yozgan. Bundan tashqari, bir qator yodgorliklar muallifi.

Urush tugagandan soʻng, Levko Lepki adabiyot va tahririyat bilan faol shugʻullangan. 1931-1939-yillarda Rogatin yaqinidagi Ukrainaning „Cherche“ kurortida direktor boʻlib ishlagan va uning hammuassislaridan biri boʻlgan.

1939-yilda, Ikkinchi Jahon urushi boshlanishi bilan Levko akasi Bogdan yashagan va ishlagan Krakovga, keyin esa AQShga ketgan. U yerda Ukraina jamiyatining ijtimoiy hayotiga aralashgan. Krasnaya Kalina nashriyotini tiklagan. Xotiralar, hikoyalar, sheʼrlar va yangi qoʻshiqlarni nashr etgan.

## Ijodi
U „Geyb vidno selo“, „Kolis divchino mila“ va boshqalar kabi mashhur qoʻshiqlari muallifi sifatida tanilgan. U akasi Bogdan Lepkiyning mashhur „Juravley“iga kuy yozgan.

Levko Lepkiyning nasriy va sheʼriy merosi „Lev Lepkiy. Tvori“ toʻplamida nashr etilgan.

## Xotirasi
Butun Ukraina adabiy mukofoti Lev va Bogdan Lepkix sharafiga nomlangan.

2018-yil 7-dekabrda Ukrainada unutilmas sana – Lev Lepkiy tavalludining 130 yilligi nishonlangan.

## Manbalar
Shotoʻra madrasasi

**Shotoʻra madrasasi** – Oʻzbekiston Republikasi, Fargʻona viloyati, Furqat tumanining Shotoʻra qishlogʻida qurilgan madrasa. Shotoʻra madrasasining qurilish vaqti 1902-yilda boshlanib to 1910-yilgacha qurib bitkazilgan. Ushbu madrasa Normuhammad Gʻoziboy oʻglining mablagʻi asosida qurilgan. Madrsaning loyihasini Nursuxlik boʻlgan **Muhammadalixon** (*Madixon*) chizib bergan. Madrasadagi yogʻoch oʻymakorliginining katta qismini usta Toʻraxon hamda usta Ibodat amalga oshirgan. Shu bilan birga, yogʻochlardagi ganch, naqshlarni Qoʻqondan boʻlgan hunarmand ustalar bajarishgan.

1934-yilda madrasa maydonidagi minora buzib tashlanadi. 1936–1937-yillarda madrasa masjidining xonaqohlari joylashgan binosidan xammom oʻrnida, ikkinchi jahon urushidan soʻng mineral oʻgʻit saqlanadigan omobor hovlisini esa paxta quritadigan joy sifatida foydalanilgan. 1970-yili madrasa kinoteatrga aylantiriladi. Keyinchalik madrasaning janubiy tomonida boshlangʻich maktab o'quvchilari uchun maktab quriladi.

## Meʼmorchiligi
Madrasa hozirgacha butun holatda yetib kelmagan, ammo ilk bor taklif etilgan toʻrtburchak holatdagi maqdarasa sxemasida uning shimol tomonga qaragan darvozaxonasi va 2 ta yon tomonida darsxonalar mavjud boʻlgan boʻlib, uning tepa qismi esa gumbaz bilan yopilgan holatda boʻlgan. Madrasa binosining gʻarbiy tomonida 4 ta ustunli va kayvon ayvonli namozxona, janubiy tomonida 2 ustunli namozxona mavjud bo'lgan. Shuningdek madrasaning shimol hamda janub tomonida 26 ta xujra, janubi-sharqiy qismida Qoʻqon jome masjididan 3-4 zina baland boʻlgan minora qurilgan, shimoli-sharq tomonda esa panjaralik xovuz boʻlgan. Xovuzning oʻlchamlari 5x5 m ni tashkil qilgan. 1917-yilga qadar Shotoʻra madrasasida talabalar oʻqitilgan.

Hozirgi paytga kelib, qarov yaxshi boʻlmagani tufayli ham madrasaning peshtoq qismidagi gumbaz, gʻarbiy tomonida joylashgan katta darsxonasi va shu bilan birga gumbazli xujrasi saqlanib qolgan.

## Yana qarang
*Oʻzbekiston madrasalari roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar

## Havolalar
G. Lelevich

**Labori Gilelevich Kalmanson** (adabiy taxalluslari **G. Lelevich** va **L. Mogilevskiy**; 1901-yil 17-sentyabr, Mogilev – 1937-yil 10-dekabr, Chelyabinsk) – rus sovet shoiri, adabiyotshunos tanqidchi va muharrir.

## Biografiyasi
Shoir Gillel Moiseyevich Kalmansonning oʻgʻli (1868-1937, taxallusi *Perekati-Pole*). Labori nomini Dreyfus sudida advokat boʻlgan Fernan Labori (1860-1917) sharafiga olgan. Mogilyovdagi maktabda oʻqigan (u yerda Lorik Kalmanson nomi bilan tanilgan), oʻquvchilar adabiy jurnalida nashr etilgan. U yozishni bolaligidan boshlagan, 1917-yilda L. Mogilevskiy taxallusi ostida Mogilyovning „Molot“ gazetasida saralangan sheʼrlar bilan debyut qilganida, adabiy faoliyat bilan jiddiy shugʻullana boshlagan. 1917-yilda otasi bilan Gomelga koʻchib oʻtgan, u yerdan Samaraga yuborilgan .

Labori „Oktyabr“ Proletar yozuvchilari guruhi (1922-yil dekabr) va Moskva Proletar yozuvchilar uyushmasi (MAPP) (1923-yil mart), shuningdek „Na postu“ jurnalining asoschilaridan biri. Butunrossiya Proletar yozuvchilar uyushmasi aʼzosi boʻlgan.

Kalmanson Saratovga surgun qilinganida viloyat sudining aʼzosi boʻlgan, 1927-yildan 1929-yilgacha Saratov universiteti pedagogika fakultetining rus adabiyoti tarixi kafedrasi dotsenti boʻlgan. „Saratovskie Izvestiya“ gazetasida bir qator adabiy-tanqidiy maqolalari chop etilgan.

Shoir „Nabat“ (1921), „V Smolnom“ (1925), „Golod“ (1921) sheʼriy toʻplamlari muallifi. U proletar sanʼatida novatorlik, adabiyotga „partiyaviy rahbarlik“ tarafdori boʻlgan.

### Oxirgi yillar
Labori Kalmanson 1929-yilda Trotskiy muxolifatida qatnashgani uchun partiyadan chiqarib yuborilgan va 3 yilga Solikamskga surgun qilingan. 1930-yilda muxolifatni tark etgan va surgundan muddatidan avval qaytarilgan.

Shoir Kirov oʻldirilganidan keyin, Stalin qatagʻonlari paytida, hibsga olinib 5 yilga ozodlikdan mahrum qilingan. 1937-yilda qayta sudlangan va 1937-yil 10-dekabrda Chelyabinskda qatl etilgan. Laborining oʻgʻli Varlen Laborevich Lelevich (1923-1941) 1939-yilda koʻchada hibsga olingan va Irkutsk viloyati NKVDning 1-sonli qamoqxonasida jazoni oʻtagan. Qayta sudlangan va 1941-yil 11-dekabrda qatl etilgan. Kalmansonning otasi oʻgʻlining taqdiriga sherik boʻlgan va 1937-yilda otib ketilgan.

Xotini – Sofya Veniaminovna Lelevich-Lukovskaya.

## Manbalar
Vasiliy Kazanskiy

**Vasiliy Ivanovich Kazanskiy** (30-may (11-iyun) 1896-yil – 7-iyul 1986-yil) – rus sovet yozuvchisi, shoir, tarjimon, it muallimi, SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi. Taxallusi – V. Zaozerskiy.

## Biografiyasi
Vasiliy Ivanovich 1896-yil 30-mayda (11 iyun) Moskvada o‘qituvchi oilasida tugʻilgan. 1914-yilda gimnaziyani tugatgan va Moskva universitetining tabiiy fanlar fakultetiga oʻqishga kirgan, ammo oʻqish Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan toʻxtatilgan. Koʻngilli askar sifatida frontdagi polk otliq artilleriya brigadasiga qabul qilingan va u yerda Fevral va Oktyabr inqiloblari paytida qoʻlga tushgan. 1918-yil qishida Moskvaga qaytib kelgan.

Boʻlajak yozuvchi taʼlimni Petrograd o‘rmon institutida davom ettirgan. Oʻqish paytida bir yildan ortiq vaqt davomida Valdaydagi o‘rmon quruvchi talabalar guruhi tarkibida oʻrmon qazish ishlari uchun safarbar qilingan. Vasiliy Kazanskiy boʻlajak oʻrmon xoʻjaligi mutaxassisi sifatida yaxshi amaliyot olib, 1920-yilning yozida institutga qaytarilgan. Institutni tugatgandan soʻng, 1922-yilda, Sovet Ittifoqining turli burchaklarida – G‘arbiy Sibir, Belorussiya va Shimolda oʻttiz yildan ortiq ishlagan. Oʻrmon qurilishi boʻyicha turli ekspeditsiyalarda qatnashgan.

Kazanskiyning birinchi maqolasi „Oxotnichi promisli Valdayskogo uezda Novgorodskoy oblasti“ 1923-yilda „Oxotniche delo“ jurnalining uchinchi sonida chop etilgan. Maqola muallifning talabalik yillarida sevib qolgan Tver va Novgorod o‘lkalariga bagʻishlangan.

Vasiliy 1957-yilda „Skvoz grozi“ sheʼriy romani nashr etilganidan keyin mashhurlikka erishgan. Roman ustida ishlash 1936-yilda boshlangan. Asar 1953-yilda SSSR Yozuvchilar uyushmasining sheʼriyat boʻlimiga „Starov“ nomi bilan taqdim etilgan.

Yozuvchi 1986-yil 7-iyulda Moskvada 90 yoshga toʻlganidan keyin bir oy oʻtib vafot etgan.

## Manbalar
Vyacheslav Leykin

**Vyacheslav Abramovich Leykin** (1937-yil 8-iyun, Leningrad, SSSR) – rus shoiri, yozuvchi va ssenariynavis. 1972-yildan 1991-yilgacha "Leninskiye iskri" gazetasida adabiy maslahatchi boʻlgan. Bundan tashqari, bolalar adabiy uyushmasini boshqargan. Birinchi she’rlar kitobi 1991-yilda nashr etilgan. Sankt-Peterburg Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1998).

## Biografiyasi

### Dastlabki yillar (1937-1959)
Vyacheslav Leykin 1937-yil 8-iyunda Leningradda tugʻilgan. Otasi – Abram Mixaylovich Leykin, Pulkovo rasadxonasining ilmiy kotibi, 1940-yilda oilani tark etgan; onasi – Sara Mironovna Ledvich, Egorovanomidagi vagon qurish zavodining muhandis-iqtisodchisi.

Boʻlajak yozuvchi 406-sonli oʻrta maktabni tugatib, 1954-yilda Gersen nomidagi pedagogika institutining matematika fakultetiga oʻqishga kirgan, ammo u yerda atigi uch yil oʻqigan. Oʻqishni tashlab Vorkuta yaqinida ishlaydigan aerogeodeziya ekspeditsiyasida ishchi boʻlib ishga kirgan. 1958-yil kuzida institutning 3-kursida tiklanib, boʻlajak rafiqasi Tamara Moiseyeva oʻqigan guruhga kirgan. Biroq, yozuvchi yana oʻqishni tugatmagan. Leykin endi institutni butunlay tashlagan va „hayot bilan tajriba qila boshlagan“.

### Shoir-geolog (1960–1971)
Leykin geolog-shoirlardan biri boʻlgach Leningradning jonli norasmiy adabiy hayoti bilan tanishgan, uning yorqin namoyandalari – Iosif Brodskiy, Gleb Gorbovskiy, Aleksandr Gorodnitskiy, Yevgeniy Klyachkin va boshqalar bilan doʻstlashgan.

### 1980-1990-yillardagi hayoti va ijodi
Leykin Abramovich 1980-yillarning boshida Yuriy Maminning „Alter Ego“ (1980), „Ochered“ (1981) kurs filmlari va „Jelayu Vam“ (1982) bitiruv filmi uchun ssenariylar yozgan.

1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida „Bakenbardi“ (1990), „Imitator“ (1991) va „Okno v Parij“ (1993) filmlari uchun ssenariylar yozgan.

*"Leykinning birinchi kitobi [[1991-yil]]da nashr etilgan"*.

Yozuvchining asarlari 90-yillarda „Neva“, „Iskorka“, „Koster“, „Balamut“, „Tsarskoe selo“  va boshqa jurnallarda nashr etila boshlangan.

V. A. Leykin 1996-yilda shoir Andrey Krijanovskiy xotirasiga bagʻishlangan „Recitative“ sheʼriy almanaxi (1996) nashrining bosh muharriri boʻlgan.

Shoir nafaqaga chiqqandan soʻng qoʻriqchi boʻlib ishlagan. Xususan, Pushkin shahridagi Aleksandrovskiy bogʻining eng oʻziga xos diqqatga sazovor joylaridan biri – Pensioner otxonalari va ular qoshidagi mavjud ot qabristonini qoʻriqlagan. Bu „Stixax ob oxrannoy deyatelnosti“ („Men oʻlgan otlarni qoʻriqlayman…“) (1999) da oʻz aksini topgan.

## Manbalar
Guli Ergasheva

**Ergasheva Guli Ismoil qizi** (1980-yil, 11-dekabr; Namangan viloyati, Uchqoʻrgʻon tumani) – filologiya fanlari doktori (professor), „Shuhrat“ medali sohibasi.

## Tarjimai holi
Guli Ergasheva 1980-yil 11-dekabrda Namangan viloyatining Uchqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan.

2000-yilda Andijon davlat universitetining bakalavr bosqichini, 2002-yilda esa Oʻzbekiston Milliy universitetining magistratura bosqichini tamomlagan.

2018-yilda „Turli tizimdagi tillarda genderga oid terminologiyaning shakllanishida lingvistik va ekstralingvistik omillar“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

## Faoliyati
* 2002—2005-yillarda Oʻzbekiston Milliy universiteti aspiranti;
* 2006—2015-yillarda Oʻzbekiston Milliy universiteti Ingliz tilshunosligi va tarjima nazariyasi kafedrasi oʻqituvchisi;
* 2015—2018-yillarda O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti doktoranti;
* 2019—2020-yillarda Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti ingliz tili nazariy fanlar kafedrasi dotsenti;
* 2021—2022-yillarda Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti ingliz tilini oʻqitish metodikasi va taʼlim texnologiyalari kafedrasi professori;
* 2021—2023-yillarda Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti Ingliz filologiyasi fakulteti Ilmiy ishlar va innovatsiyalar boʻyicha dekan muovini;
* 2023—2025-yillarda Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti Ingliz filologiyasi fakulteti dekani.
* 2025-yildan Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti Ingliz tili birinchi fakulteti dekani.
## Mukofotlari
* „Yil ayoli“ milliy tanlovi gʻolibasi (2022-yil);
* O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 27-sentyabrdagi farmoniga asosan Ergasheva Guli Ismoil qizi „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan.

## Yana qarang
* Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti
## Manbalar
Akmezra (Kovancılar)

**Akmezra** – Turkiyadagi Elazığ viloyatining Kovancılar tumaniga qarashli qishloq. 2021-yilda qishloq aholisi 35 kishini tashkil etgan. Qishloqda kurdlar istiqomat qiladi.

## Manbalar
Xiaomi Auto

**Xiaomi Auto (小米汽车**; rasman **Xiaomi Automobile Co Ltd)** – bu Xitoyning Pekin shahrida joylashgan elektr avtomobillari ishlab chiqaruvchisi boʻlib, Xitoyning Xiaomi isteʼmol elektronikasi kompaniyasining shoʻba korxonasi hisoblanadi.

Xiaomi Auto 2021-yilda Lei Jun tomonidan tashkil etilgan boʻlib, asosan elektr avtomobillari ishlab chiqish va ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi.

## Tarixi

2021-yil 30-martda Xiaomi bosh direktori Lei Jun kompaniyaning aqlli elektr avtomobillariga bagʻishlangan shoʻba korxonasini tashkil etishini eʼlon qildi. Ushbu tashabbusga dastlab 10 milliard Xitoy yuani miqdoridagi investitsiya kiritilishi, keyingi 10 yil ichida jami 10 milliard AQSh dollari sarmoya kiritilishi kutilmoqda. Shu bilan birga, kompaniya bosh direktori Lei Jun yangi elektr avtomobil biznesining ham bosh direktori sifatida tayinlandi.

2021-yil 1-sentabrda Xiaomi Automobile Co., Ltd. rasmiy ravishda tashkil etildi. 27-noyabrda Pekin shahri hukumatining Xiaomi bilan hamkorlik toʻgʻrisidagi kelishuvi eʼlon qilinib, kompaniya Pekin Iqtisodiy-texnologik rivojlanish zonasida zavod qurishni rejalashtirdi. Zavod ikki bosqichda 300,000 dona avtomobil ishlab chiqarish quvvatiga ega boʻladi, har bir bosqichda 150,000 ta avtomobil ishlab chiqariladi. Birinchi avtomobil 2024-yilda ishlab chiqariladi.

2022-yil mart oyida Xiaomi Group 2021-yilgi yillik hisobotida avtomobil ishlab chiqarish boʻyicha rejalardan oʻzib ketilganini eʼlon qildi. 2023-yil dekabr holatiga koʻra, kompaniyaning avtomobil biznesi boʻyicha ilmiy-tadqiqot jamoasi 1,000 kishidan oshgan va 2024-yilning birinchi yarmida ommaviy ishlab chiqarish boshlanishi kutilmoqda.

2023-yil 28-dekabrda Xiaomi oʻzining birinchi elektr avtomobili – SU7 ni taqdim etdi. Ushbu avtomobil 2024-yil 28-martda Pekinda rasmiy ravishda bozorga chiqarilib, shu kundan boshlab buyurtmalar olina boshlandi.

2024-yil iyul oyida Xiaomi Auto Xitoy hukumati tomonidan mustaqil avtomobil ishlab chiqarish huquqini qoʻlga kiritdi, kompaniya avval BAIC Motor sertifikatlaridan foydalanayotgan edi.

## Mahsulotlar

* Xiaomi SU7 (2024–hozirgacha), sedan, BEV
* Xiaomi MX11, SUV

*

## Manbalar
Georgiy Kaytukov

**Kaytukov Georgiy Xaritonovich** (1911-yil 11-noyabr, Terek viloyati, Rossiya imperiyasi – 2002-yil 6-yanvar, Rossiya Federatsiyasi) – sovet osetin va rus shoiri. Shimoliy Osetiya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi xalq shoiri.

## Biografiyasi
Georgiy Kaytukov 1911-yil 11-noyabrda Shimoliy Osetiyaning Xod qishlogʻida tugʻilgan. 1929-yilda pedagogika texnikumini, 1932-yilda Gorsk pedagogika institutini, 1936-yilda Moskva tarix, falsafa va adabiyot instituti (MIFLI) aspiranturasini tamomlagan. Aspirant sifatida Sharq mehnatkashlari kommunistik universitetida va M. V. Lomonosov nomidagi Avtomatik mexanika institutida falsafadan dars bergan. 1936-yildan 1941-yilgacha Shimoliy Osetiya pedagogika va qishloq xoʻjaligi institutida falsafa o‘qituvchisi boʻlgan.

Shoir 1941-yildan Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan. Alohida aloqa bataloni komissari, 18-desant armiyasining siyosiy boʻlimi lektori boʻlib xizmat qilgan. 1943-yil sentyabr oyida Novorossiyskga hujum paytida yaralangan. Davolanganidan soʻng nogiron boʻlib qolgan.

Urushdan keyingi yillarda – Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Shimoliy Osetiya viloyat qoʻmitasining tashviqot va tatqiqot boʻlimi boshligʻi boʻlgan. Shimoliy Osetiya institutida falsafadan dars bergan.

Georgiy Xaritonovich 1955-yildan boshlab Vladikavkazda joylashgan Vatutina koʻchasidagi 23-uyda yashagan. 2002-yil 6-yanvarda vafot etgan. U Vladikavkazdagi Shon-sharaf xiyoboniga dafn etilgan.

### Ijodi
Shoir 1927-yilda oʻzining ilk sheʼriy asarlarini mahalliy davriy matbuotda eʼlon qilgan. Georgiyning „K borbe“ nomli birinchi sheʼriy toʻplami 1931-yilda nashr etilgan. 1948-yilda harbiy mavzudagi she’rlardan iborat „V dni voyni“ toʻplami ommaga taqdim etilgan. Bolalar uchun bir nechta sheʼriy toʻplamlar yaratgan.

1967-yilda „Prodoljenie jizni“ toʻplami uchun K. Xetagurov mukofoti bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Porfiriy Kazanskiy

**Porfiriy Alekseyevich Kazanskiy** (1885-yil 20-fevral (4-mart), Tomsk viloyati, Kerevskoye qishlogʻi – 1938-yil 16-sentyabr) – rus sovet shoiri, jurnalist, yozuvchi, oʻqituvchi, Barnaul shahar dumasi raisi (1918). „Oltoy hayoti“ gazetasining muharriri (Barnaul, 1913).

## Biografiyasi
Porfiriy Alekseyevich Kazanskiy 1885-yilda Tomskiy tumani Bogorodsk volostining Karevskoye qishlogʻida qamoqxona idorasi amaldori oilasida tugʻilgan. Tomskdagi gimnaziyani tugatgan (1903), Tomsk texnologiya institutiga oʻqishga kirgan, 1907-yilda hukumatga qarshi faoliyati uchun oʻqishdan haydalgan. 1911-yilda Tomsk universitetining yuridik fakultetini tamomlagan.

Porfiriy 1917-yil aprel va avgust oylarida Barnaul shahar dumasi deputati etib saylangan. U Oktyabr voqealarini bolsheviklar tomonidan hokimiyatni tortib olish sifatida baholagan. Taʼsis majlisining tarqalishiga qarshi chiqqan, shuningdek, Kolchak diktaturasini ham maʼqullamagan.

Kazanskiy 1917-yilda G.Pushkarev bilan birgalikda koʻplab yozuvchilarni birlashtirgan va 1920-yilgacha Barnaulda mavjud boʻlgan „Aguliprok“ adabiy birlashmasini tuzgan.

Yozuvchi 1918-yil iyul oyida, Sovet hokimiyati qulagandan soʻng, guberniya gubernatorligiga aʼzo etib saylangan. Xalq taʼlimi boʻlimi boshligʻi, dekabr oyidan – boshqarma raisining oʻrinbosari boʻlgan. Porfiriy boshqaruv aʼzosi, Rossiya geografiya jamiyatining Oltoy boʻlimi raisi, keyinchalik Oltoy oʻlkasining mustaqil madaniy-maʼrifiy ittifoqiga aylantirilgan Oltoy kooperativlari madaniy-maʼrifiy boʻlimi boshqaruvi aʼzosi boʻlgan.

Porfiriy Alekseyevic menshevik sifatida ishdan boʻshatilgan va qamoqqa olingan. „Krasniy Altay“ gazetasida tavba-tazarru arizasi eʼlon qilinganidan keyin ozod qilingan. Shundan soʻng 22-maktabda geografiya fanidan dars bera boshlagan.

1931-yilda yana hibsga olingan va dalil yoʻqligi uchun ozod qilingan. 1932-yilda oilasi bilan Tyumensevo qishlogʻiga koʻchib oʻtgan va u yerda mahalliy maktabda adabiyot va geografiyadan dars bergan. Adabiy toʻgaraklarni boshqargan.

## Ijodi
A.Ershov, A.Jilyakov, S.Isakov bilan birgalikda Sibir yozuvchilarining Sibir haqidagi asarlarini oʻz ichiga olgan "Biblioteka „Sibirskiy rassvet“ kitoblar turkumini nashr etish tashabbuskor guruhi aʼzosi boʻlgan . 1918-yilda "Biblioteka „Sibirskiy rassvet“ turkumida „Rodnomu krayu“ sheʼrlar toʻplami nashr etilgan. Kitobning tiraji 30 000 nusxani tashkil etgan va bu „oʻsha vaqt uchun ulkan raqam boʻlgan“.

## Manbalar
Natali

**Natalya Anatolevna Rudina** (Minyayeva; 1974-yil 31-mart, Dzerjinsk, Nijniy novgorod viloyati), **Natali** taxallusi bilan mashhur, sovet va rus estrada qoʻshiqchisi, bastakor, qoʻshiq muallifi, aktrisa, teleboshlovchi.

## Hayoti
Natali 1974-yil 31-martda Dzerjinskiy shahrida tugʻilgan. Otasi Anatoliy Nikolayevich Minyayev zavodda bosh energetik oʻrinbosari, onasi Lyudmila Pavlovna esa „Dzerjinskiy organik shisha“ kimyoviy kombinatining ishchisi, „Monomer“ sexining laboranti edi.

1980-yilda 37-sonli oʻrta maktabning birinchi sinfiga oʻqishga kirdi. Musiqa maktabini fortepiano boʻyicha tamomlagan.

1990-yilda Dzerjinskda shaharning 60 yilligiga bagʻishlangan filmni suratga olayotgan Lenfilm kinostudiyasi kinematograflari tomonidan eʼtiborga olindi va unda bosh rolga tasdiqlandi. Oʻsha yili „Shokoladniy bar“ maktab vokal-cholgʻu ansamblining solisti boʻladi. Oʻsha yilning may oyida ansambl tarkibida shahar rok festivalida ishtirok etdi. Oʻsha yozda „Pop-Galactica“ havaskor yoshlar guruhiga qoʻshildi. U bilan birga mahalliy ovoz yozish studiyasida bir qator qoʻshiqlar, shu jumladan oʻzining inshosini yozdi va maktabni tugatgunga qadar ikkita albom chiqardi: „Superboy“ va „Yulduzli yomgʻir.“ „Pop-Galaktika“ repertuaridagi kompozitsiyalarning bir qismi nemis qoʻshiqchisi C. C. Catchning „Gryozi vo sne“, „Superboy“ i „V ray ili v ad“ kabi kaver versiyalaridir.

Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, 1991-yilda Minyayeva Dzerjinsk pedagogika maktabiga oʻqishga kirdi va bir yil oldin mahalliy ovoz yozish studiyasida birinchi qoʻshiqlarni yozish tashabbuskorlaridan biri boʻlgan Aleksandr Rudinga turmushga chiqdi. Pedagogika fakultetini tugatgandan soʻng, Dzerjinskdagi 22-sonli oʻrta maktabning boshlangʻich sinf oʻqituvchisi boʻlib ishladi, hamkasblari, oʻquvchilari va ularning ota-onalari bilan qoʻshiq yozish va kuylashni davom ettirdi.

## Diskografiyasi

### Albomlari

### Singllari

## Manbalar
Motorola C139

**Motorola C139** – Motorola tomonidan ishlab chiqarilgan uyali telefon. Telefon odamlarga telefonda asosiy kerak boʻladigan ehtiyojlarga ega boʻlgan  va funksiyalari u darajada koʻp emas edi. PC Magazine jurnali tomonida eng arzon GSM telefon deb eʼtirof etilgan. Motorola C139 OsmocomBB dasturiy taminotida ishlagan.

### Boshqa xususiyatlari

## Dizayndagi nuqsonlari

Ushbu telefon LCD ekranini faqat orqa tomondagi yorugʻligi yoqilgan holda oʻqilishi uchun moʻljallangan.l.

## Manbalar

## Tashqi havolalar

* Motorola C139 qoʻllab-quvvatlash sahifasi
* Motorola C139 qoʻllanma
Yuta (qoʻshiqchi)

**Yuta** (haqiqiy ismi – **Anna Vladimirovna Osipova**, (Syomin); 1979-yil 20-iyun, Sverdlovsk, SSSR) – rossiyalik qoʻshiqchi, tele va radio boshlovchisi, musiqachi, qoʻshiqlari muallifi va ijrochisi, bastakor; Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan artist (2023), Chechen Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2006). „Yuta“ guruhining asoschisi, gʻoyaviyshunosi, badiiy rahbari va vokalchisi. Yuta 2012-yil iyun oyida yakkaxon karyerasini boshlaganini eʼlon qildi. „Zolotoy grammofon“ (2015) va „Shanson goda“ mukofotlari sovrindori.

1985-yilda boʻlajak qoʻshiqchi oilasi bilan qadrdon Sverdlovskdan (hozirgi Yekaterinburg) Moskvaga koʻchib oʻtdi. 2000-yilda Yuta xuddi shu nomdagi guruhni yaratdi va bir yildan soʻng chiqarilgan birinchi studiyaviy albomi ustida ishlay boshladi. 2001-yildan beri qoʻshiqchi oʻn bitta studiya albomi va yettita toʻplam chiqardi. Yuta kino, serial va spektakllar uchun 40 dan ortiq bastakorlik ishlarini yaratgan. „Jili-bili“ va „Xmel i solod“ qoʻshiqlari „Nashe radio“ning 500 ta eng yaxshi qoʻshiqlari roʻyxatiga kiritilgan.

## Hayoti
Yuta 1979-yil 20-iyunda Sverdlovskda jaz musiqachisi va akademik qoʻshiqchi oilasida tugʻilgan. Bolaligidan suzish, badiiy gimnastika va nay chalishni yaxshi koʻrgan. Fortepiano chalishga qaror qilib, musiqa maʼlumotiga ega boʻlmagan boʻlajak qoʻshiqchi Gnesin musiqa maktabiga oʻqishga kirdi. Uchinchi kursdan boshlab Yuta Tatyana Nikolayevna Markovichdan jaz vokalini parallel ravishda oʻrgangan, shuningdek, Yuriy Saulskiy va Yuriy Chugunov hamrohligida kompozitsiya va aranjirovka bilan shugʻullangan. Sverdlovskning „Aprelskiy marsh“ guruhining sobiq aʼzosi Aleksandr Semyonov bilan tanishuv qoʻshiqchinini oʻz guruhini yaratishga undadi. Ijrochi oʻzi matn va musiqa yozadi, shuningdek, saund-prodyuser va aranjirovkachi sifatida ishlaydi.

## Diskografiyasi

## Manbalar
Vitaliy Kalashnikov (shoir)

**Vitaliy Anatolyevich Kalashnikov** (1958-yil 18-noyabr, Xadijensk shahri – 2012-yil 11-yanvar, Dubna shahri) – rus shoiri, nosir, tarjimon, " Zaozernaya maktabi " sheʼriy guruhining asoschilaridan biri.

## Biografiyasi
Vitaliy Anatolyevich 1958-yil 18-noyabrda Krasnodar viloyati, Apsheronskiy tumani, Xadijensk shahrida tugʻilgan.

Rostov universitetining falsafa fakultetini tamomlagan.

Shoir bir muddat Rostov-Don va Azovda (Tanais arxeologik qoʻriqxonasida) yashagan, u yerda „Zaozernaya maktabi“ sheʼriyat guruhining asoschilaridan biri boʻlgan (Gennadiy Jukov, Vitaliy Kalashnikov, Igor Bondarevskiy, Vladimir Ershov, Aleksandr Brunko). Boʻlajak shoirning 1989-yilda „Stixotvoreniya“ nomli ilk she’riy to‘plami nashr etilgan. Toʻplamni koʻrib chiqqan A. Marchenko, guruhning eʼlon qilingan tamoyillariga eng yaqin boʻlgan aʼzosi Kalashnikov ekanligini taʼkidlagan.

Kalashnikov zargarlik keramikasi bilan shugʻullangan. Moskvaga koʻchib oʻtgandan keyin Vitaliy oʻz zargarlik ustaxonasiga ega boʻlgan. Yevropaning koʻplab mamlakatlari, xususan, Yaponiya, Amerika, Fransiyada aynan oʻsha ustaxonada yaratilgan asarlar koʻrgazmalari oʻtkazilgan.

Vitaliy Kalashnikov Grushinskiy festivali madhiyasining hammuallifi (A. Kozlovskiy bilan birga).

Shoir umrining soʻnggi yillarida Moskvada yashagan. 2012-yil 11-yanvar kuni Dubna shahrida 6-yanvardan 7-yanvarga oʻtar kechasi sodir boʻlgan koʻcha hujumi natijasida hushiga kelmay vafot etgan. Vitaley Anatolyevich Nedvigovka fermasi (Tanais) qabristoniga dafn qilingan. Shoirning qotili 2012-yilning avgust oyida sud qaroriga binoan 10 yilga ozodlikdan mahrum etilgan.

Anatolyevichning pyesalari asosida bir nechta filmlar suratga olingan. Jumladan yozuvchining asari asosida 2016-yilda aktyor va rejissyor I. Karpov („Pod derevom“ teatri) „Sni Tanaisa“ nomli yakkaxon spektaklni sahnalashtirgan.

## Manbalar
Gennadiy Kalinkin

**Gennadiy Gavrilovich Kalinkin** (1934-yil 6-avgust, Kabakovsk, Sverdlovsk viloyati, RSFSR, SSSR – 2020-yil 5-sentabr, Voljsk, Mariy El, Rossiya) – sovet va rus shoiri, jurnalist, muharrir, oʻqituvchi, Jurnalistlar uyushmasi, SSSR va Rossiya Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi. Voljskdagi (Mariy El) „Zelyonaya lampa“ adabiy birlashmasini yaratish tashabbuskori va rahbari (1996-yildan). Mariy El Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1992). Voljsk (Mariy El) faxriy fuqarosi (2002). 1974-yildan KPSS aʼzosi.

## Biografiyasi
Gennadiy 1934-yil 6-avgustda Sverdlovsk viloyati  Serov shahrida ishchi oilasida tugʻilgan.

Kalinkin 1935-yilda ota-onasi bilan Tatar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Zelenodolsk shahriga koʻchib oʻtgan va 1953-yilda u yerdagi 1-sonli oʻrta maktabni tugatgan. 1958-yilda Qozon davlat universitetining tarix-filologiya fakultetini tamomlagan.

Universitetni tugatgach Mariy Respublikasiga kelgan va u yerda 1958-1962-yillarda "Voljskaya pravda" gazetasi tahririyatida adabiy xodim boʻlib ishlagan. 1969-yildan – radioeshittirish muharriri, adabiy hamkor, „Mariskiy bumajnik“ (Mariy qogʻoz fabrikasi) gazetasi muharriri.

Sovet armiyasi saflarida zahiradagi kapitan boʻlib xizmat qilgan.

## Adabiy faoliyati
Gennadiy Gavrilovich 1970-yillardan boshlab Mariy Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Yozuvchilar uyushmasi tomonidan muntazam ravishda oʻtkazib kelinadigan yosh yozuvchilarning „Adabiy kuz“ seminarlari va uchrashuvlarida bir necha bor qatnashgan.

Shoirning sheʼrlari jamoaviy toʻplamlarda, shu jumladan Moskvada, markaziy jurnallarda („Priroda i chelovek“, „Moskva“), „Drujba“ almanaxi va „Mariyskaya pravda“ gazetasining deyarli barcha sonlarida nashr etilgan. 1981-yilda „Otkrovennost“ nomli birinchi sheʼrlar kitobini nashr ettirgan .

Kalinkin 200 dan ortiq maqola va insholar muallifi. Oʻzining baʼzi gazeta-jurnallardagi maqolalariga G. Kanin taxallusi bilan imzo chekkan.

## Manbalar
Ivan Shishkin (futbolchi, 1983)

**Ivan Vladimirovich Shishkin** (ukrainalik *Ivan Volodimirovich Shishkin*; 1983-yil 16-sentabr , Magdeburg) – ukrainalik futbolchi, himoyachi; futbol murabbiyi. U futbolchilik faoliyatining katta qismini Sevastopol klubi tarkibida oʻtkazgan. Futbol boʻyicha sport ustasi

## Futbolchilik faoliyati
1983-yil 16-sentyabrda Magdeburg shahrida tugʻilgan. Ivan tugʻilgandan toʻrt yil oʻtgach, ota-onasi Sevastopolga koʻchib oʻtgan. Olti yoshida Ivan futbol oʻynashni boshlagan, shu bilan birga boks bilan hamshugʻullangan. Ivan SKS stadionida Eduard Onoprienko qoʻl ostida futbol sir-asoslarini oʻrgangan. Keyinchalik esa „Chayka“ stadionida Evgeniy Repenkov bilan birga mashgʻulot oʻtkazgan.

1990-yillarning oxirida u Sevastopolning Chernomorets yoshlar jamoasida shahar chempionatida oʻynagan va yakunda turnir gʻolibi boʻlgan. 1999-yil 30-oktyabrda 16 yoshida Ukraina Ikkinchi ligasida janubiy Ukrainaning „Olympia FC AES“ jamoasiga (2:1) qarshi oʻyinda professional futboldagi debyutini oʻtkazgan. 1999-yilda u Kiyevda boʻlib oʻtgan Ukraina Qurolli Kuchlari chempionatida ham oʻynagan.

2003-yilda Qrim chempionatida „Alvita“ jamoasida bir muddat oʻynagan. Shishkin „Sevastopol“ jamoasida toʻqqiz mavsum oʻynagan. Jamoa bilan birgalikda u Ukrainaning Ikkinchi va Birinchi ligalari gʻolibi boʻlgan., 2006/07-yilgi Ukraina kubogining 1/4 finaliga qadar yetib borgan. Bundan tashqari, Shishkin Ukraina Ikkinchi ligasining „Sevastopol-2“ farm klubida ham oʻynagan. 2008-yilgi mavsum qishgi transfer oynasi vaqtida Shishkin Oʻzbekistonning „Nasaf“ klubining mavsum oldi yigʻinida ishtirok etgan, ammo oxir-oqibat Ukrainaga qaytib kelgan.

Qrim Rossiya tomonidan anneksiya qilinganidan keyin u Rossiya fuqaroligini qabul qilgan. 2015/16-yilgi mavsumda SKCHF uchun Qrim Premyer-ligasining birinchi mavsumida oʻynagan. Turnirning birinchi davrasida oʻynagach, Shishkin futbolchilik faoliyatini yakunlashga qaror qilgan.

## Murabbiylik karerasi
2010-yilda V. I. Vernadskiy nomidagi Taurida milliy universitetini jismoniy tarbiya mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan soʻng, 2016-yildan buyon SKCHF klub tizimida ishlagan. Seleksiya boʻlimida ishlab, Sergey Shimanskiyga yordam bergan. Keyinchalik Sevastopol yoshlar jamoasini boshqarib, bolalar murabbiyi boʻlgan. 2020-yil dekabr oyida u „B“ toifali murabbiylik litsenziyasini olgan.

## Statistika

## Yutuqlar
; Sevastopol

* Ukraina birinchi ligasi gʻolibi: 2009/10
* Ukraina Ikkinchi ligasi gʻolibi: 2006/07
* Ukraina Ikkinchi ligasining bronza medali sovrindori: 2005/06

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Profile at Crimean Football Union
Varvara (qoʻshiqchi)

**Varvara** (haqiqiy ismi **Alyona Vladimirovna Susova** (Tutanova; 1973-yil 30-iyul, Balashixa, Moskva viloyati) – rossiyalik estrada xonandasi, teleboshlovchi, Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist (2010).

Xonandaning musiqiy uslubi klassik musiqa elementlariga ega muqobil etno-popdir. U „Pesnya goda“ festivali va „Zvukovaya dorojka“ mukofoti ishtirokchisi va laureati. „Blije“ albomi uchun „Serebryaniy disk“ sovrindori boʻlgan. 2004-yilda „Gryozi“ qoʻshigʻi bilan Eurovision doirasida oʻtkazilgan OGAE qoʻshiq tanlovida ishtirok etdi va birinchi oʻrinni egalladi. 2009-yilda „Novaya volna“ tanlovida mehmon sifatida ishtirok etdi.

Konsert dasturlari doirasida Varvara Rossiyadan tashqari Yevropa va Osiyo mamlakatlarida ham chiqish qildi, shu jumladan Buyuk Britaniya, Germaniya va Shimoliy Koreyada konsertlar berdi.

## Bolaligi
Alyona Vladimirovna Tutanova 1973-yil 30-iyulda Balashixda muhandislar oilasida tugʻilgan. Bolaligidan sahnada boʻlishni orzu qilgan, besh yoshidan musiqa bilan shugʻullangan. Maktab yillarida qoʻshiqchi sport bilan shugʻullangan va basketbol toʻgaragi, drama toʻgaragi va raqs ansambliga borgan. Musiqa maktabini akkordeon sinfida tamomlagan. Parallel ravishda pianino va gitara chalishni oʻrgangan. Oʻsmirlik yillarida unga Madonna, Depeche Mode va Sting musiqasi katta taʼsir koʻrsatdi.

## Shaxsiy hayoti
Eri – tadbirkor Mixail Valeryevich Susov.

Ular toʻrt farzandning ota-onasi: Yaroslav (1991-yilda tugʻilgan) (Varvaraning birinchi nikohidan oʻgʻli), Vasiliy va Sergey (Mixailning birinchi nikohidan oʻgʻillari) hamda juftlikning qizi Varvara. Varvara onasi bilan birga Kreml saroyi sahnasida „Meri Poppins, do svidanya“ filmidan „Lev i bradobrey“ qoʻshigʻini ijro etgan.

## Manbalar
Zara (qoʻshiqchi)

**Zara** (toʻliq ismi – **Zarifa** **Pashayevna Mgoyan**; 1983-yil 26-iyul, Leningrad, RSFSR, SSSR) – rus estrada xonandasi, aktrisa, jamoat arbobi; Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist (2016). „YUNESKO tinchlik artisti“ (2016).

## Hayoti
Zara Gyumrida (Armaniston) kurd-yezid oilasida tugʻilgan. Otasi – Mgoyan Pasha Binbashievich, fizika-matematika fanlari nomzodi, mashinasozlik sohasida ishlaydi. Onasi – Nadiya Jamalovna Mgoyan, uy bekasi. Zaraning Roman Mgoyan ismli ukasi ham bor.

Leningrad viloyati, Kirov tumani, Otradnoye shahridagi 2-oʻrta maktabda oʻqigan. 2000-yilda Sankt-Peterburgdagi 56-sonli gimnaziyani kumush medal bilan tamomlagan.

Umumiy oʻrta maktabda oʻqish bilan bir vaqtda Zara bolalar musiqa maktabini fortepiano sinfida imtiyozli diplom bilan tamomlagan[1].

## Karyerasi
1995-yilda, oʻn ikki yoshida, Zara Leningrad viloyatining Otradnoye shahrida musiqachi va bastakor Oleg Kvasha bilan uchrashdi. U bilan 1996-yilda qoʻshiqchiga birinchi shuhrat keltirgan „Bey-bay-bay“, „Serdse Djuletti“, „Imenno segodnya, imenno seychas…“ va „Kolibelnaya“ qoʻshiqlarini yozdi[1]. 1997-yilda Zara „Serdse Djuletti“ qoʻshigʻi bilan „Utrennyaya zvezda“ (Moskva) televizion tanlovining finalchisi boʻldi va „Pust smeyutsya deti“ xalqaro festivalining Gran-prisini qoʻlga kiritdi (Qohira va Port-Said, Misr). 1998-yilda qoʻshiqchi „Nadejdi Sibiri“ tanlovining (Omsk), „Den rojdeniya“ yangi bolalar qoʻshigʻi ijrochilari tanlovining ochiq tanlovi va „Shlyager goda“ xalqaro televizion tanlovining (ikkalasi ham Sankt-Peterburgda) gʻolibi boʻldi.

Ikki yil ketma-ket „Nadejdi Yevropi“ tanlovida (Sochi) Zara birinchi darajali Laureat diplomi va Gran-pri sovrindori boʻldi. 1999-yilda Sochida boʻlib oʻtgan „Golosa-1999“ festivalida u tomoshabinlar eʼtirofi mukofotiga sazovor boʻldi.

Zara 2022-yil kuzida Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishini qoʻllab-quvvatlovchi rossiyalik estrada yulduzlari qatorida „Vstanem“ qoʻshigʻi va targʻibot videosini yozishda ishtirok etdi.

## Manbalar
Nodira Nodirjanova

**Nodira Nodirjanova** (1990-yil 11-sentyabrda tugʻilgan) – o‘zbekistonlik shaxmatchi, xalqaro shaxmat ustasi (2017). 2017-yilgi shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Oʻzbekiston chempionati gʻolibi. 2024-yilgi 45-shaxmat olimpiadasida ayollar oʻrtasida yakkalik hisobda kumush medali sohibasi.

## Biografiyasi
Nodira Nodirjanova 2007-yilda 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida 10-oʻrinni egallagan. U shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Oʻzbekiston chempionati finallarida muntazam tarzda ishtirok etib kelmoqda. Nodirjonovaning ushbu turnirlardagi eng yaxshi natijalari 2017-yilda 1-oʻrin, 2018-yilda esa 3-oʻrin boʻlgan.

## Manbalar
Hayvonlarda miopiya

Ba'zi hayvonlar qisqa ko'rlikdan aziyat chekadi va ko'rish qobiliyati yomon bo'ladi. Uy hayvonlarida miopiya, astigmatizm bilan yoki astigmatizmsiz, tez-tez uchraydi.

## Mushuklarda
Kam yorug‘likda ov qilishga moslashgan mushuklarning ko‘zlari nisbatan juda katta. Ularning ko‘zlarining kattaligi yaqin va uzoq masofani fokuslashni shu qadar qiyinlashtiradiki, mushaklar atrof-muhitga moslashgan holda rivojlanadi. Tashqarida yashovchi mushuklar ko‘pincha uzoqni yaxshi ko‘radi, ichki mushuklar esa qisqa ko‘rish qobiliyatiga ega, ammo miopiya emas. Mushuklar o‘zlaridan bir futdan yaqinroq masofadagi narsalarga e’tibor bera olmaydi.

## Itlarda
Miopiya tabiiy ravishda uchraydigan hayvon turlaridan biri bu uy iti. Itlarda miopiyaning tarqalishi zotga bog'liq bo'lsa-da, taxminan 8% dan 15% gacha **[[Labrador retriever]]** zotidagi itlarda miopiya mavjudligi haqida xabar berilgan.

## Karkidonlarda
Karkidonlarning ko‘rish qobiliyati yetarlicha yaxshi bo‘lmasligi mumkin, ammo ular odatda o‘zining a'lo darajadagi eshitish va hid bilish qobiliyatiga tayanib omon qoladi. Biroq, ba'zi hisobotlarga ko‘ra, karkidonlar bir ko‘zi bilan diqqat bilan qaraganda yaxshiroq ko‘rishi mumkin, ayniqsa yurishda, pozitsiya olishda va jang qilishda.

## Tadqiqot ishlari
Miopiya, astigmatizm bilan yoki astigmatizmsiz, otlar orasida eng keng tarqalgan ko‘z holatidir. Bir nechta turdagi o‘chirish miopiyasi daraxt shrewlari, makakalar, mushuklar va sichqonlarda qayd etilgan bo‘lib, bu hayvonlarda miopiya modeli asosida aniqlangan. 240 ta itda retinoskopiya yordamida o‘tkazilgan dastlabki laboratoriya tadqiqotlari turga qarab turlicha refraksiya xatolariga ega miopik muammolarni aniqladi. Germaniya cho‘ponlari, Rottvaylerlar va Miniatyura otlari bilan bog‘liq hollarda refraktsiya xatolari miopiyani ko‘rsatdi. Qari itlarda kristall linzaning yadro skelerozisi kuzatildi.

Yangi tug‘ilgan makaka maymunlarida olib borilgan tajribalar, bir yil davomida ko‘z qovoqlarini jarrohlik yo‘li bilan birlashtirish natijasida ko‘zning yomonlashishini ko‘rsatdi, chunki ko‘z o‘sish va rivojlanish imkoniyatiga ega bo‘lmagan. Biroq, maymunlarni shunga o‘xshash muddat davomida qorong‘ida saqlash miopiyaga olib kelmaydi. 1996 yilda Moris va Mushin qarg‘alar ustida tajribalar o‘tkazdilar, ularning tana haroratlarini va intraokulyar bosimlarini (IOP) oshirdilar va yoshroq qarg‘alar miopiya rivojlanishiga moyil bo‘lishini, katta qarg‘alar esa bo‘lmasligini qayd etishdi. Ba'zi tajribalar ko'rsatganidek, ba'zi hayvonlarda miopiyani yaxshilash uchun ruxni o'z ichiga olgan ko'z tomchilari orqali superoksid dismutaza (SOD) faolligini oshirish mumkin.

**[[Rhesus maymuni]]**ning ko‘rish amplitudasining kamayishi hayotining ikkinchi o‘n yilligida sezilarli darajada ko‘rinadi; ammo bu holat normal faoliyatga to‘sqinlik qilmaydi. Katta yoshdagi *rhesus maymunlari* ko‘rish amplitudasining kamayishiga moslashishda qiyinchiliklarga duch keladilar, yaqin masofadagi ob’ektlarga, hatto qo‘l uzatish masofasidagi yerdagi ob’ektlarga diqqatni jamlashda qiyinchilikka uchraydilar.

## Manbalar
Rashid Malikov

**Rashid Malikov** – oʻzbek aktyori, rejissyori, ssenariynavisi, „Oʻzbekkino“ badiiy kengashi va Rossiya Kinematograflar gildiyasi aʼzosi. U „Chinor ostidagi duel“ va „Kelinlar qoʻzgʻoloni“ filmlarida aktyorlik, „Tog‘a“, „Sabot“ va „Tutqunlik“ filmlarida esa rejissyorlik qilgan.
## Hayoti
Rashid Malikov 1958-yil 3-iyulda Moskva shahrida shifokorlar oilasida tavallud topgan. Malikovning otasi stomatolog, onasi shifokor boʻlgan. U dastlab, shifokor boʻlishni orzu qilgan va 1975-yil Toshkent tibbiyot institutiga oʻqishga kirgan, 1980-yilda uni tamomlagan. Ammo, u hech qachon tibbiyot sohasida ishlamagan. 1981-1986-yillari Malikov Butunrossiya davlat kinematografiya institutining rejissyorlik fakultetida tahsil olgan. 1985-yil „Kelinlar qoʻzgʻoloni“ va „Suyunchi“ filmlarida kichik epizodlarni ijro etgan. 1986-yil kinematografiya institutini tugatib, Oʻzbekistonga qaytib kelgan. Uning aktyorlik faoliyati 1979-yilda „Chinor ostidagi duel“ filmidagi „Nortoy“ bosh rolini ijro etishdan boshlangan. 1993-yilda Rashid Malikov AQShda Film in USA dasturi doirasida malaka oshirgan.

## Ijodi
1987-yilda Rashid Malikov oʻzi ssenariylashtirgan „Klinika“ badiiy filmiga rejissyorlik qilgan.

2013-yilda Malikov Timofey Tribuntsev, Svetlana Ivanova va Ilya Lyubimov qatnashgan „Jenskiy den“ romantik komediya filmiga rejissyorlik qilgan.

2017-yilda suratga olingan „Sabot“ badiiy filmiga Malikov rejissyorlik qilgan. Film 2018-yil Rossiya xalqaro kinofestivalida taqdim etilgan va moskvalik tomoshabinlarning olqishiga sazovor boʻlgan.

2018-yilda Muhlisa Azizova tomonidan suratga olingan, Rashid Malikov, Abduhamil Sodiqov va Bob Underwoodlar jangari, drama va triller janrlardagi Scorpion filmining ssenariynavislari hisoblanadi.

2021-yilda suratga olingan, drama janriga oid Tutqunlik badiiy filmiga Rashid Malikov bosh rejissyorlik qilgan.

## Filmografiyasi
### Rejissor

### Aktyor

## Mukofotlari
Rashid Malikov 1986-yil „Pravila xoroshego tona“ qisqa metrajli filmi uchun Moskva yosh kinematograflar festivali mukofotini, 1988-yil „Klinika“ filmi uchun Lenin Komsomoli mukofotini, 1991-yil „Tungi blyuz“ filimi uchun Ashxobod xalqaro kinofestivalining bosh mukofotini, 2014-yil „Togʻa“ nomli filmi uchun Rossiyadagi „V krugu semi“ xalqaro kinofestivalining bosh mukofotini, 2018-yil „Sabot“ filmi uchun Rossiya kinematografchilari ittifoqining kinoshunoslar va kinotanqidchilar gildiyasi sovrinini, Kinoklublar federatsiyasi diplomini qoʻlga kiritgan. Malikov 2019-yil „Sabot“ filmida rejissyorligi uchun „Eng yaxshi rejissorlik ishi“ nominatsiyasi gʻolibi boʻlgan. 2022-yil avgust oyida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni asosida Rashid Malikov „Do‘stlik“ ordeni bilan mukofotlangan.

Rashid Malikovning kinoteatrlarning kelajagi haqida Gazeta.uz muxbiriga bergan intervyusidan:

Mening shaxsiy bashoratim shuki, vaqti kelib kinoteatrlar ommaviy ravishda yopiladi va filmlar Netflix kabi striming platformalariga oʻtadi.

## Shaxsiy hayoti
Rashid Malikov ikki farzandning otasi. Ularning biri qiz, biri oʻgʻil.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 

## Havolalar
* Rashid Malikov IMDbda
* Malikov oʻynagan, rejissorlik qilgan va ssenariy yozgan filmlar roʻyxati
Quduq egalari

**Asʼhobur Rass** – ( — «Rass qavmi», «Quduq egalari») —  Qur’onda halok boʻlgan Od va Samud qavmlari qatorida zikr qilingan qavmdir.
## Tarixi
Qur’onning baʼzi tafsirchilarining fikriga koʻra, ar-Rass atamasi shunchaki odamlar yashagan joyning nomi. Boshqalar esa bu qandaydir suv manbai (quduq) deyishgan. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf oz’ining „Tafsiri Hilol“ kitobida „Quduq“ soʻzi oyatda „rass“ iborasi bilan ifodalangan boʻlib, ichi mahkamlanmagan, nurab turgan quduqqa aytiladi degan. Rivoyatlarda kelishicha, oʻsha qavm quduq atrofida oʻtirganlarida, u qulab, hammalari ichiga tushib halok boʻlgan. Ayrim tafsirchilar, bu Solih paygʻambarni qavmi, desa, ayrimlari Shuaybni qavmi ekanligini yozishadi. Ibn Jarir Tabariy boʻlsa, ular Uxdud egalaridir, deganlar. Uxdud haqida Buruj surasida bayon qilingan. Shayx Allouddin Mansur oyatdagi Quduq qavmini Shuayb paygʻambarni yolgʻonchi qilganlari sababli quduqqa qulab halok boʻlganlar degan.

Islom rivoyatlariga koʻra, Ashob ar-rass ilgari halok boʻlgan Samud qavmining avlodlari boʻlib, Yamandagi quduq yonida yashagan va ulkan boʻlgan Anqo qushining hujumlaridan azob chekkan. Hanzala ibn Safvon ismli payg‘ambar bo'lib u Xudodan odamlarni qutqarishini so‘radi va qushlar g‘oyib bo‘ldi. Hanzala ahli o‘z payg‘ambarlarining nasihatlariga quloq solmadilar, hatto uni quduqqa ham tashladilar. Alloh taolo odamlarning gunohlari uchun jazo sifatida ularni halok qildi. "Quduq egalari" Yamanda, Ozarbayjonda yoki Antakyada yashashi mumkin degan taxminlar mavjud.

## Qur’onda

## Manbalar
Xurram Tangirov

**Tangirov Xurram Ergashevich** (1980-yil, 16-oktyabr; Jizzax viloyati, Forish tumani) – pedagogika fanlari boʻyicha falsafa doktori (dotsent), „Shuhrat“ medali sohibi.

## Tarjimai holi
Xurram Tangirov 1980-yil 16-oktyabrda Jizzax viloyatining Forish tumanida tugʻilgan.

2004-yilda Jizzax davlat pedagogika institutining bakalavr, 2007-yilda magistratura bosqichini tamomlagan.

2022-yilda pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori darajasini olish uchun „Interaktiv elektron axborot-taʼlim muhitida umumtaʼlim fanlarini o‘qitishni individuallashtirish metodikasi“ mavzusida dissertatsiya himoya qilgan.

## Faoliyati
* 1997—1999-yillarda Jizzax Industrial Texnikumi talabasi (Buxgalterlik hisobi);
* 1999—2000-yillarda Forish tumani „Sharq“ MChJ kinobirlashmasida bosh hisobchi;
* 2000—2004-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti matematika-informatika yoʻnalishi talabasi (bakalavr);
* 2004—2006-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti „Taʼlim tizimini axborotlashtirish va multimedia“ ilmiy-uslubiy markazida muhandis-dasturchi;
* 2006—2009-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti „Axborot texnologiyalari markazi“da tarmoq boshqaruvchisi;
* 2005—2007-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti magistranti;
* 2007—2018-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti „Informatika va axborot texnologiyalari“ (keyin „Informatika oʻqitish metodikasi“) kafedrasi oʻqituvchisi;
* 2018—2022-yillarda. Jizzax davlat pedagogika instituti „Informatika va uni oʻqitish metodikasi“ kafedrasi katta oʻqituvchisi;
* 2022—2023-yillarda Jizzax davlat pedagogika universiteti „Informatika va raqamli taʼlim texnologiyalari“ kafedrasi katta oʻqituvchisi;
* 2023-yil 24-martdan Jizzax davlat pedagogika universiteti „Informatika va raqamli taʼlim texnologiyalari“ kafedrasi dotsenti vazifasini bajaruvchi.

### Ilmiy faoliyati
Respublika va xalqaro darajadagi ilmi-uslubiy jurnallarda 140 ga yaqin ilmiy-uslubiy ishlari eʼlon qilingan. 10 ta o‘quv, o‘quv-uslubiy va uslubiy qo‘llanmalar, 4 ta metodik-tavsiyanomalar hammoliflik asosida chop etilgan. Tadqiqot ishi doirasida 2 ta monografiya chop etgan.

## Mukofotlari
* O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 27-sentyabrdagi farmoniga asosan Tangirov Xurram Ergashevich „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan.

## Yana qarang
* Jizzax davlat pedagogika universiteti

## Manbalar
Haris Tarin

**Xaris Tarin** (1978-yilda tugʻilgan) – afgʻon-amerikalik musulmon yetakchi.

Tarin sobiq diplomatning oʻgʻli, Tarin toʻrt yoshda boʻlganida oilasi bilan Afgʻonistondan qochib ketgan. Los-Anjelesda oʻsgan va Kaliforniya shtati universitetida bakalavr darajasini olgan.

Haris avvalroq Musulmon Jamoatchilik bilan aloqalar kengashining Vashingtondagi vakolatxonasi direktori boʻlgan. Hozirda u Amerika Qoʻshma Shtatlari Ichki Xavfsizlik Departamentining Fuqarolik huquqlari va fuqarolik erkinliklari boʻyicha boshqarmasida yetakchi siyosiy maslahatchi lavozimida faoliyat yuritmoqda
## Manbalar