Google Chrome Experiments

**Google Chrome Experiments** – bu veb-brauzerga asoslangan tajribalar, interaktiv dasturlar va badiiy loyihalarning onlayn koʻrgazma zalidir. 2009-yil 1-martda ishga tushirilgan Google Chrome Experiments – rasmiy Google veb-sayti boʻlib, u dastlab JavaScript chegaralarini hamda Google Chrome brauzerining unumdorligi va imkoniyatlarini sinab koʻrish uchun moʻljallangan edi. Loyiha davom etar ekan, u JavaScript, HTML5, WebGL, Canvas, SVG, CSS va boshqalar kabi eng soʻnggi ochiq manbali veb- texnologiyalarni namoyish qilish va sinab koʻrish rolini oʻz zimmasiga oldi. Chrome tajribalaridagi barcha loyihalar foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan va ochiq manba texnologiyalari yordamida yaratilgan. 2015-yil 24-fevral holatiga koʻra, veb-saytda 1000 ta turli xil Chrome loyihalari joylashtirilgan.

## Tarixi
Google Chrome Experiments 2009-yilning mart oyida 19 ta tajriba bilan ishga tushirilgan. Uning paydo boʻlishining asosiy sababi JavaScript va Googleʼning V8 JavaScript dvigatelining qobiliyatlarini namoyish qilish va sinab koʻrish edi. Vaqt oʻtishi bilan u HTML5, Scalable Vector Graphics (SVG), WebGL, Web Audio va Canvas element kabi boshqa ochiq manbali veb-ga asoslangan texnologiyalarni ham namoyish qila boshladi. Loyihaning asosiy eʼtibori ochiq manba texnologiyasiga qaratilgan va shuning uchun Adobe Flash kabi xususiy dasturiy taʼminot mavjud emas. Veb-sayt taniqli eksperimentlar soni bilan birga tobora ommalashib bormoqda. Tajribalar soni 2009-yil avgustida 50 taga, 2010-yil iyulida 100 taga  va 2012-yil sentyabrida 500 taga koʻpaydi. 2013-yil avgust holatiga koʻra, veb-saytdagi tajribalar soni 600 dan ortiq edi.

Saytda taqdim etilgan dastlabki loyihalar asosan vizualizatsiya, interaktiv oʻyinchoqlar va oddiy onlayn oʻyinlar edi. Eng birinchi hissa qoʻshuvchilar (Google rasmiy blogiga koʻra) Casey Reas, Ricardo Cabello (Mr.doob), Rayan Alexander, Joshua T. Nimoy va Karsten Shmidt (Toxi) kabi rassomlar va dasturchilar tomonidan yaratilgan. Yaratilgan va ishga tushirilganidan beri Chrome Experiments oʻz saytida faqat foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan loyihalarni namoyish etdi. Google jamoalari tomonidan taqdim etilgan loyihalar bundan mustasno. Biroq bu taqdimotlar avval Chrome Experiments jamoasi tomonidan tuziladi va keyin sharhlar uchun saytga joylashtiriladi. Shuni ham taʼkidlash kerakki, foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan loyihalar Google saytida joylashtirilmaydi. Google Chrome Experiments faqat ishlab chiquvchining veb-saytiga tasdiqlangan havolani joylashtiradi.

## Amaldagi asosiy texnologiyalar
Google Chrome Experiments dastlab JavaScript-ning qulayligini namoyish qilish uchun boshlangan edi. Ammo vaqt oʻtishi bilan u WebGl, HTML5, SVG va Canvas element kabi boshqa ochiq manbali veb-texnologiyalarning imkoniyatlarini namoyish qilish uchun platformaga aylandi.

### JavaScript
JavaScript – bu asosan dinamik veb-sayt sahifalarini va veb-brauzerlar uchun kengaytirilgan foydalanuvchi interfeyslarini yaratish uchun ishlatiladigan skript tilidir. C, Java, Self va Scheme kabi dasturlash tillaridan yuqori darajada taʼsirlangan JavaScript ob’ektga yoʻnaltirilgan, funktsional va imperativ dasturlash uslublarini qoʻllab-quvvatlaydi. Uning nomi *Java* tiliga ega boʻlsa ham, Java tilidan butunlay boshqacha tildir.

### HTML5

HTML giper matnni belgilash tili yoki veb-sahifalarni koʻrsatish uchun eng koʻp ishlatiladigan belgilash tili va internetning oʻzi uchun asosiy tildir. HTML5 – bu HTML standartlarining 5-chi tahriridir. Bu brauzerning oʻzida audio va video elementlarni oʻynashni, Scalable vektor grafikalaridan foydalanishni osonlashtiradi va JavaScript yoki CSS3 dasturchilari yordamida hatto animatsiyalarni loyihalashi mumkin.

Barcha Google Chrome experiments brauzerga asoslangan, shuning uchun hammasi HTML bilan bogʻliq. HTML5ga xos yangi Canvas element tufayli saytdagi deyarli barcha boʻyoq va dizayn vositalari, baʼzi oʻyinlar HTML5 va Canvas 2-D elementidan foydalanadi.

### HTML5 audio
Veb-audio yoki HTML5 audio – bu yuqori darajadagi JavaScript API boʻlib, u hech qanday qoʻshimcha plaginlarsiz brauzerning oʻzida audio kontentni qayta ishlash va tinglash uchun ishlatiladi. Google Chrome Experiment saytidagi barcha tajribalar interaktiv va jozibali boʻlishi uchun yaratilgan. Shuning uchun Web-audio ushbu loyihalarning koʻpchiligining ajralmas qismi hisoblanadi.

## Mobil versiya
2012-yil 7-fevralda Google mobil qurilmalar uchun Chromening birinchi beta-versiyasini ishga tushirdi va 2012-yil 27-iyunda Google Google Chrome Experiment veb-saytiga faqat mobil ilovalarga bagʻishlangan yangi boʻlimni qoʻshdi.

## Manbalar