open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stroganovcha jigar

**Stroganofcha jigar** — rus oshxonasi taomi boʻlib, mol goʻshti, buzoq yoki kamdan-kam choʻchqa yoki qoʻzichoq jigaridan tayyorlanadi. XIX asrda „smetanadagi jigar“ eski rus taomining bir turi sifatida paydo boʻldi. Bu taom oʻz nomini u befstroganovga oʻxshashligidan olgan va pishirish texnologiyasi nuqtai nazaridan uni takrorlaydi: befstroganov kabi, undagi asosiy mahsulotlar kichik uzunchoq yoki qalamcha shaklida toʻgʻraladi, doimiy qoʻshimcha ingredient piyoz, qaylaning asosi esa smetana hisoblanadi.

Rossiyada, oldin Sovet Ittifoqida boʻlgani kabi, stroganovcha jigar nafaqat uy oshxonasining, balki umumiy ovqatlanishning ham mashhur taomi hisoblanadi. Koʻpincha taʼlim muassasalari va maktabgacha taʼlim muassasalari, shifoxonalar, bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlaridagi oshxonalarda tortiladi. Ovqat GOST 31987-2012 meʼyorlariga amal qiladi, u faqat mol jigaridan foydalanishni belgilaydi. Ushbu meʼyorlarga muvofiq, taomning 100 gramm mahsulotdagi energiya qiymati — 174,52, oqsil miqdori — 3,67, yogʻ — 9,82, uglevodlar — 7,35 gramm.

Belarusda, ayrim oziq-ovqat sanoati korxonalari konservalangan yarim tayyor mahsulot[6] shaklidagi stroganovcha jigar ishlab chiqaradi.

Pazandachilik nuqtai nazaridan stroganovcha jigar murakkab taom emas. Tuz va qora murch sepilib, uzunchoq boʻlaklarga boʻlingan jigar oddiy sariyogʻda (DSt boʻyicha) yoki eritilgan sariyogʻda qovuriladi, yogʻda qovurilgan, smetana, tomat pastasi qoʻshiladi va qaynoq holatga keltiriladi. Baʼzi retseptlarda taomga mayda toʻgʻralgan qoʻziqorinlar, xususan, shampinyonlar va koʻkatlar qoʻshish zarur.

Stroganovcha jigar odatda asosiy taom sifatida tortiladi — bu holda unga petrushka yoki ukrop sepiladi, garnir sifatida esa u odatda grechka, qaynatilgan kartoshka yoki kartoshka pyuresi, kamroq — qaynatilgan sabzavotlar bilan tortiladi. Baʼzan bu taom issiq gazak sifatida boʻlishi mumkin va bu holda garnirsiz tortiladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Kinonovella

**Kinonovella** – kinohikoya. Kinoshunozlikning oʻziga xos termini, XX asrning 20-yillarida bu termin 8-10 sahifadan iborat boʻlib kinossenariyning dastlabki mazmunini ifodalangan. Kinonovella ishtrok etuvchi aktyorar soni kam boʻlishi va voqealar davomiyligi qisqalidi bilan katta kino asarlaridan ajralib turadi. Hozirgi kunda katta kino asarlarining kinoepizodlariga nisbatan kinonovella termini qoʻllanmoqda.

## Asosiy yoʻnalishlari
*Dramatik situatsiyalar
*Ishtrok etuvchi obrazlarning qisqacha tavsifi
*Ijtimoiy 
*Tarbiyaviy

## Oxshash maqolalar
* Kinoshunoslik
* Kinoroman
* Kinohikoya

## Manbalar
ZiyoNet ta'lim portali
Tohir Miraliyev

**Tohir (Mirtohir) Miraliyev** (2019-yil 5-dekabr, Toshkent, Oʻzbekiston) — sovet va oʻzbek kino aktyori, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1996) .

## Hayoti
Tohir Miraliyev 2019-yil 5-dekabrda vafot etgan.

## Filmografiyasi

## Mukofotlari

* Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1996-yil).

## Manbalar
Messier 10

**M 10 sharsimon toʻplam** (**Messier 10** yoki **NGC 6254** nomi bilan ham tanilgan) Ophiuchus yulduz turkumidagi globulyar toʻplamdir.

## Kash etish tarixi
1764-yilda Charlz Messier tomonidan kashf etilgan.

## Qiziqarli xususiyatlar
Toʻplamning koʻrinadigan diametri taxminan 20' ni tashkil qiladi, bu Yerga 14 masofani hisobga olgan holda 83 yorugʻlik yilining diametriga toʻgʻri keladi 300 yorugʻlik yili. Toʻplamda faqat 4 ta oʻzgaruvchan yulduz topilgan.

## Kuzatishlar

Ilontashuvchi markazidagi bu yorqin sharsimon toʻplamni Rossiyaning markaziy qismida qisqa yoz tunlarida kuzatish mumkin. Siz hatto durbina bilan ham koʻrishingiz mumkin. Oʻrta diafragma teleskopida (127-180 mm) M 10 yulduzlarga qaratiladi va uning yadrosi haloga nisbatan siljiganga oʻxshaydi — kometa boshlari odatda shunday koʻrinadi. Kattaroq teshiklarda (350 mm dan) yadroning ikki tomonlamaligini va yadrodan tarqalayotgan bir juft yulduz novdalarini koʻrish mumkin.

## Messiye katalogidagi osmon qo‘shnilari

* M 12 — (gʻarbda) kamroq konsentratsiyalangan, unchalik yorqin emas;
* M 14 — (uzoqroq sharq yoʻnalishuda) bizdan uzoqda joylashgan juda konsentrlangan va zich globular toʻplam;
* M 107 — (janubga) xira va kamroq koʻrinadigan.

## "Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
… M 57 → M 12 → **M 10** → M 107 → M 80 …

## Manbalar

## Havolalar
* Messier 10, SEDS Messier pages
* Informatsiya na angliyskom i fransuzskom
* Informatsiya
* VizieR
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* [Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 6254](http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/basic_connect?qsearch=%22NGC+6254 %22&version=1)
* Messier 10, SEDS Messier pages
Jigarrang sous

**Jigarrang sous** () — fransuz oshxonasidagi asosiy, klassik souslardan biri. Uning juda koʻp turlari mavjud. Fransuz klassik oshxonasida jigarrang sous odatda goʻshtli shoʻrvaning qaynatilishidan hosil qilinadi, baʼzan quyiltirish uchun unga roux qoʻshiladi. Jigarrang sousga misollar espanol, demiglas va boshqa turlarini misol qilish mumkin.

## Skandinaviya
*Daniya oshxonasida* jigarrang sous (brun sovs) juda keng tarqalgan sous boʻlib, goʻshtli souslar turiga kiradi. (bugungi kunda koʻpincha bulyon kublaridan tayyorlangan shoʻrvalar bilan almashtiriladi). Roux bilan quyultiriladi, baʼzan karamellangan shakar bilan rang beriladi (brun kulør yoki madkulør). Variatsiyalariga qoʻziqorin sousi, piyozli sous va jigarrang oʻtlli sousi kiradi.

*Norvegiya* versiyasida (brun saus) Daniya jigarrang sousi bilan bir xil tarzda, odatda bugʻdoy unidan tayyorlanadi. Qayla avval sariyogʻni tovada qizdirishdan boshlanadi. Soʻngra bugʻdoy uni qoʻshib, yanada toʻq rangga kirishi kutiladi. Baʼzida ozuqa boʻyoqlari (sukkerkulør, soʻzma-soʻz " rang beruvchi shakar "), soya sousi va Brunust pishlogʻi qoʻshiladi. Sousning taʼmi unda pishgan goʻshtga qarab turli xil taʼmga ega boʻlishi mumkin, chunki odatda goʻshtni dasturxonga tortishdan oldin sousda bir muncha vaqt pishiriladi.

*Shvetsiya* (brunsås) va *Finlandiyada* (ruskeakastike) frikadel taomi odatda espanol sousi bilan bir xil tarzda tayyorlanadigan, och jigarrangdagi sous bilan dasturxonga tortiladi, qora va xushboʻy murch, soya sousi, qoraqat jelesi, olma, piyoz, xantal, tomat pyuresi kabi lazzatli ingredientlar qoʻshiladi. Doʻkonlarda tayyor yoki quritilgan holda uchratish mumkin.

## Manbalar
Yovvoyi o‘rdak to‘plami

**Yovvoyi oʻrdak toʻplami** (**) M 11**, **Messier 11** yoki **NGC 6705** nomi bilan ham tanilgan yovvoyi oʻrdak oʻplami bizdan 6000 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan Qalqonsimon yulduz turkumidagi ochiq yulduz toʻplamidir.

## Kash etish tarixi
Toʻplam 1681-yilda nemis astronomi Gotfrid Kirch tomonidan kashf etilgan. Uning teleskopida u tumanli dogʻga oʻxshardi va faqat 1733-yilda ingliz ruhoniysi va astronomi Uilyam Derem undagi alohida yulduzlarni tekshirdi. Charlz Messier esa uni 1764-yilda oʻz katalogiga kiritgan.

## Qiziqarli xususiyatlar
Yovvoyi oʻrdak toʻplami maʼlum boʻlgan eng zich va eng ixcham toʻplamlardan biridir; 2900 ga yaqin yulduzni oʻz ichiga oladi. Toʻplamning yoshi 220 million yil deb baholanadi. Uning diametri deyarli 20 yorugʻlik yili.

## Kuzatishlar

Bu toʻplam Qalqonning eng yorqin obyekt, Burgut va Ilon oʻrtasidagi kichik yozgi yulduz turkumidir. Butun yulduz turkumi Glaktika yoʻli yulduzlarining bitta katta buluti boʻlib, qorongʻu chang yenglari bilan chegaralangan. Yaxshi tiniq va yoritilmagan osmon ostida siz M 11 ni tumanli „yulduzcha“ koʻrinishida shunchaki koʻz bilan ham topishga harakat qilishingiz mumkin — l Eagledan a Shieldgacha. Toʻplam durbin orqali aniq koʻrinadi. Ammo toʻplamning shimoli-gʻarbiy chekkasida kichik diafragma (100-127 mm) teleskop orqali qanotlari yoyilgan oʻrdakning qorongʻi tasviri koʻrinadi, bu obyektga oʻz nomini berdi. Ushbu toʻplamning markaziy qismida yulduzlar muntazam toʻrtburchaklar tartibda joylashgan. Toʻplamda juda koʻp yulduzlar bor va u tarqalgandan koʻra sharsimonga koʻproq oʻxshaydi.

## Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari

* M 26 — (janubda) yulduzlarga unchalik boy boʻlmagan ochiq toʻplam;
* M 16 — (janubiy-gʻarbda, Ilon ichida) oʻxshash shakldagi ochiq toʻplami, shuning uchun u past yorqin tumanlikka botgan „burgut“ deb ataladi;
* M 17 — (janub ichkarisida, Oʻqotar) yorqin Omega tumanligi, uni baʼzan „Oʻrdak“ yoki „Oqqush“ deb ham atashadi.

## "Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi

… M 62 → M 19 → **M 11** → M 39 → M 26 …
## Havolalar
* Messier 11, SEDS Messier pages
* Informatsiya na angliyskom i fransuzskom
* Informatsiya
* VizieR
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* [Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 6705](http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/basic_connect?qsearch=%22NGC+6705 %22&version=1)
* Messier 11, SEDS Messier pages
* Zvezdnoe skoplenie „Dikie Gusi“
Messier 12

**M 12 sharsimon toʻplam** (shuningdek, **M 12** yoki **NGC 6218** nomi bilan ham tanilgan) Ilontashuvchi yulduz turkumidagi sharsimon toʻplam.

## Kashf etish tarixi
U 1764-yil 30-mayda Charlz Messier tomonidan kashf etilgan.

## Qiziqarli xususiyatlar
M 10 dan 3 ° uzoqlikda, M 12 16000 masofada joylashgan&nbsp;Yerdan yorugʻlik yili uzoqlikda va diametri 75 yorugʻlik yili. Eng yorqin yulduzlar M 12 koʻrinadigan kattaligiga ega 12 m Sharsimon toʻplam uchun M 12 yulduzlarining kontsentratsiyasi past hisoblanadi, shuning uchun bir vaqtlar M 12 zich ochiq yulduz turkumi hisoblangan. Unda 13 nafar oʻzgaruvchan yulduzlar topilgan.

## Kuzatishlar

Ushbu toʻplam yozgi Ilontashuvchi yulduz turkumi markazining gʻarbiy tomonida joylashgan. Durbina yordamida uni xaritadan topish oson. Ammo qoʻshni sharsimon toʻplam M 10 bilan batafsil kuzatish va taqqoslash uchun 150 mm yoki undan ortiq diafragmali bilan teleskopdan foydalanish yaxshiroqdir. M 12 koʻproq „boʻshashgan“ toʻplam boʻlib, tarqalgan koʻrinishga ega. Toʻplamjuda yorqin fon yulduzlari bilan oʻralgan.

## Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari

* M 10 — eng yaqin qoʻshni — sharsimon toʻplam 7 daraja janubi-sharqda:
* M 107 — (janubga) kamroq konsentrlangan sharsimon toʻplam;
* M 14 — (sharqda) ikki baravar uzoqroq va shunga mos ravishda kamroq yorqin sharsimon toʻplam;
* M 5 — (uzoq gʻarbda, Serpenlarda) shimoliy osmondagi eng yorqin sharsimon toʻplamlardan biri.

## "Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
… M 5 → M 57 → **M 12** → M 10 → M 107 …
## Yana qarang
* Messiye obʼektlari ro'yxati
* Yangi umumiy katalog
## Manbalar

## Havolalar
* Messier 12, SEDS Messier pages
* The Case of the Stolen Stars
Pivo sho‘rva

**Pivo shoʻrva** — shoʻrva turi boʻlib, unda suyuq asos pivo hisoblanadi. Pivo asosidagi toʻyimli va mazali taom qadimgi misrliklarga maʼlum boʻlgan, qadimgi rimliklarda esa pivo shoʻrva lotincha cervisia cocta deb nomlangan. Pivo shoʻrva oʻrta asr Monastir yilnomalarida zikr qilingan, uning retseptlari esa qadimiy oshpazlik kitoblarida mavjud.

Pivo va uning asosidagi shoʻrva anʼanaviy tarzda Shimoliy va Markaziy Yevropa, Boltiq hududi (Skandinaviya, Germaniya, Polsha, Belgiya, Niderlandiya) va boshqa mamlakatlarning milliy taomlariga kiritilgan. Bunday shoʻrvalar uchun, odatda, xom tuxum (yoki alohida oqsil yoki sarigʻi), sut mahsulotlari (qaymoq, sut, smetana), shakar, ziravorlar (qalampirmunchoq, dolchin, zanjabil, kashnich va boshqalar) ishlatiladi. Pivo shoʻrvalariga, odatda, qora nondan tayyorlangan qovurilgan non yoki quritilgan non tortiladi. Pivo shoʻrvalarining koʻp turlari mavjud — eng oddiy, nonlidan (yogʻli smetana yoki koʻpirtirilgan xom tuxum sarigʻi bilan polyakcha „faramushka“ (), maydalangan non chekkasi bilan chex „gramatkasi“ () yoki sariyogʻ bilan un asosidagi Berlin „bir-sup“) tarkibida koʻp ingredientlar, jumladan, bekon, qoʻziqorin, piyoz, kartoshka, sabzi, garni dastasi (*Roularius shoʻrva*) mavjud boʻlgan murakkablarigacha.

Pivo shoʻrva anʼanaviy ertalabki taom sifatida oddiy odamlarning ham, qirollarning ham menyusida mavjud boʻlgan. Biolog va fanni ommalashtiruvchi Tor Xansonning soʻzlariga koʻra, shoʻrva tarkibidagi ingredientlar barcha yoshdagi odamlarni uglevodlar va kaloriyalar bilan taʼminlagan. Xonimlar pivo shoʻrvani „terining oqligi va xumorlik uchun“ isteʼmol qilganlar. Taomda ishlatiladigan pivo yengil boʻlishiga qaramay, u odamlarga „yengil mastlik“ holatini bergan: „Aslida, pivo shoʻrva uzoq pivo kunining boshlanishi boʻlib xizmat qilgan“. U Yevropada tarixchilar tomonidan „Buyuk hushyor torttiruvchi“ deb atalgan qahva tarqalishidan oldin mashhur boʻlgan. Prussiyaning tejamkor qiroli Fridrix II quyidagi gapi maʼlum: "Bugungi kunda har bir dehqon va oddiy odam koʻp pul ketadigan qahva ichishga oʻrganib qolgani dahshatli. Qirol hazratlari yoshligida pivo shoʻrvada oʻsgan. Bizning dehqonlarimizning otalari faqat pivoni bilishgan va bu aynan bizning iqlimimizga mos keladigan ichimlik!. Ushbu taomni toʻy marosimlarida tortish anʼanasi boʻlgan; retseptga har bir mehmon uchun bir litr pivo hisobida mast qiluvchi ichimlikning yengil navlari kirgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* Erhard Gorys. Berliner Biersuppe // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 58. — 599 S. — .
*
Navarcha gulmohi (forel)

**[[Navarre qirolligi|Navarcha uslubda pishirilgan gulmohi]]** (**Trucha a-la Navarra**, ) Navar oshxonasining klassik baliqli taomidi. Uning turli-tuman tayyorlanish usullari mavjud boʻlib, butun Ispaniyada mashhur. Asosiy retsept bu serrano jamon somonchalari bilan toʻldirilib, tovada qovurilgan gulmohi baligʻidan tayyorlangan taomdir. Choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadigan bekonning mayda boʻlakchalari bilan toʻldirilgan yoki jamonning butun boʻlaklariga oʻralgan va tishchoʻplar bilan mahkamlangan Navarracha gulmohi reseptlari ham mavjud.

Benediktin Emerik Piko Avliyo Jakov yoʻlida pishirilgan gulmohi baligʻini XII asrdayoq Kaliksta kodeksida olqishlagan. Ernest Xeminguey Encierroda vafot etgan doʻstini eslarkan, Navarracha gulmohi taomi haqida yozadi.

## Manbalar

## Havolalar

* ABC Sevilla retsepti )
Rigo Yanchi

**Rigo Yanci** () ― anʼanaviy venger shokoladli tort, shokoladli krem va marmeladli pechene. U mashhur venger loʻli skripkachisi Rigó Jancsi (1858—1927) sharafiga nomlangan boʻlib, Avstriya-Vengriya va Italiyada tezda shuhrat qozongan.

## Tarixi

Klara Uord, malika de Karaman-Chime, Detroyt millionerining qizi va Yanci 1896-yilda Rigaud Yanchi Parij restoranida skripka chalayotgan paytda tanishdilar, u yerda Klara eri Belgiya shahzodasi Jozef bilan birga ovqatlanayotgan edi. Bir qator maxfiy uchrashuvlardan soʻng, Uord va Rigaud 1896-yil dekabrda qochib ketishdi. 1896—1898-yillar orasida gazetalar skripkachining Belgiya malikasi bilan toʻyi haqida koʻp yozdilar.

Manbalar tortnig kelib chiqishiga koʻpgina bahslashadilar. Baʼzilar Rigaud uni qandolatchi doʻsti bilan Klarani ajablantirish uchun yaratgan deb daʼvo qiladi. Sevishganlar koʻpincha Budapeshtda hali ham Blaha Lujza tér maydonida joylashgan Nemzeti Szálló mehmonxonasida turar edilar. Aynan oʻsha yerda Rigaud oʻzining qandolatchilik asarini ixtiro qilgan deb ishoniladi.

Boshqalar esa Rigo Janci bu qandolatni Parij kafelaridan birida Klaraga olib kelganini va qandolatchi keyinchalik uni Rigo Yanci deb nomlaganini daʼvo qiladi. 1897-yil 19-yanvarda Uord shahzoda Jozef bilan ajrashadi va er-xotin ehtimol Vengriyada turmush qurishdi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, ular tez orada Misrga koʻchib oʻtishgan, u yerda Klara Rigo Yansiga oʻqish va yozishni oʻrgatgan. Farovonlik uzoq davom etmadi, Rigaud uni aldadi. Ular ajrashishdi, Uord tez orada italiyalik Peppino Rikkardoga turmushga chiqdi, xabarlarga koʻra, u poezdda tanishgan ofitsiant.

## Tort
Tort ikki qatlamli shokoladli biskvitdan iborat. Shokoladli biskvit koʻpirtirilgan tuxum oqi, eritilgan shokolad, sariyogʻ, shakar, un hamda tuxum sarigʻidan tayyorlanadi. Shokoadli biskvit Ikki qatlamini oʻrtasida qalin shokoladli krem va yupqa qatlamli oʻrik murabbosi yoki djem surtilgan. Oq krem bilan ham retseptlar mavjud. Magʻzi bir oz qora rom yoki vanilni oʻz ichiga olishi mumkin. Tort qora shokoladli glazur bilan qoplangan. Marxamat qilishdan oldin u sovutiladi va mayda boʻlaklarga boʻlinadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Frankfurt toji

**"Frankfurt toji"** (shuningdek, **"Frankfurt gulchambari"**,  — yogʻli krem bilan 4-5 marta qatlangan, grilyaj, yaʼni yongʻoqli konfet bilan bezatilgan halqasimon shakldagi Germaniya qaymoqli torti. Tort noni umatilib ketadigan, Vena yoki biskvit xamiridan oʻrtada teshik hosil qiladigan shaklda pishiriladi. Idish diametri 26-28 sm.ni tashkil etadi. Tort, odatda 12-18 porsiyaga taqsimlanadi. 100 g Frankfurt tojining kaloriyasi 316 kilokaloriyadir.

„Frankfurt toji“ning yumaloq shakli, gilosli kokteyl va uni bezashda yongʻoqli konfetning koʻp ishlatilishi Mayn daryosi boʻyidagi Frankfurt shahrida taxtga chiqqan Rim imperiyasi hukmdorlarining yoqutlar bilan bezatilgan oltin tojlarining ramziy timsolini yodga solishi kerak. Tort 1735-yilda ilk marotaba tayyorlangan, ammo eng qadimgi saqlanib qolgan resept XX asr boshlariga toʻgʻri keladi. Tortning ustki va yon tomonlari ham yogʻli krem bilan bezatiladi. Konfet tayyorlashda bodom, oʻrmon yongʻogi yoki yunon yongʻogʻi foydalaniladi. Tort nonlarini qatlashda murabbo yoki jeledan foydalanish mumkin.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Erhard Gorys. Frankfurter Kranz // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 158. — 599 S. — .
* Charles Sinclair. Frankfurter Kranz // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 228—229. — 632 p. — .

## Havolalar

* Retsept
* Brigitte.de: retsept )
Aziza (ism)

**Aziza** ( *azizakh*) — arab tilidan olingan qizlar ismi. Kelib chiqishi arabcha erkaklar ismi Azizdan olingan maʼnosi „buyuk; qimmat; mustahkamlovchi“. D.G.Zaynullin ismni arabchadan „qudratli; qimmat; muqaddas, muqaddas, samoviy“ deb rus tiliga tarjima qilgan.

Islom diniga eʼtiqod qiluvchi xalqlar orasida keng tarqalgan bu ism, xususan, lazgin, qorachay-bolkar, qumik, lak tillarida koʻp uchraydi. Shuningdek, qizlar ismi ham Baraba-Turash tatarlari orasida mashhur.

Aziza ismining qisqartirilgan shakli zaza.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
LightSail-2

**LightSail-2** (oldingi nomi LightSail-1) 2019-yil 25-iyun kuni ishga tushirilgan quyosh yelkani loyihasidir. Falcon Heavy raketa-tashuvchisida uchirilgan. Planetar jamiyat tomonidan ishlab chiqilgan (astronomiya, sayyoraviy fanlar, kosmik tadqiqotlar va ilm-fanni ommalashtirish sohasidagi loyihalar bilan shugʻullanadigan Amerika notijorat tashkiloti). 2009-yilda eʼlon qilingan kosmik kemaning koʻndalang kesimi 32 kvadrat metr boʻlib, uni boshqarish va diagnostika qilish uchun uskunalar bilan jihozlanadi.

2015-yil 20-may kuni LightSail-1 (LightSail-A) deb nomlangan kichikroq prototipi sinov tariqasida uchirildi, u 2015-yil 7-iyun kuni quyosh yelkanini yozdi va 14-iyun kuni sinov parvozini muvaffaqiyatli yakunladi.

## Tarixi

2005-yilda Planetar jamiyat oʻzining birinchi quyosh yelkani *Kosmos-1* ni orbitaga yuborishga harakat qildi, ammo Volna raketa-tashuvchisi dvigatelining birinchi pogʻonasi oʻz-oʻzidan ishlamay qoldi, buning natijasida raketa orbitaga chiqish uchun zarur boʻlgan tezlikka erisha olmay, okeanga qulab tushdi. Boshqa bir NanoSail-D loyihasi 2008-yil avgust oyida Falcon 1 raketa-tashuvchisi nosozligi tufayli orbitaga chiqa olmadi. (uning nusxasi NanoSail-D2 2011-yil boshida yelkanni yozishga muvaffaq boʻldi.)

2009-yil noyabr oyida Jamiyat Vashingtonda LightSail-2 ni qurib, ishga tushirish rejalarini eʼlon qildi. LightSail-2 ning taxminiy qiymati 1,8 million dollarni tashkil etdi, bu aʼzolik badallari va xususiy manbalar hisobidan yigʻilgan. Kosmik kema prototipi (LightSail-1) San-Luis-Obispoda Stellar Exploration Inc tomonidan qurilgan.

## Havolalar
.doc

**.doc** yoki **.DOC** () — bu belgili yoki belgisiz matnni ifodalovchi fayllar uchun ishlatiladigan fayl nomi kengaytmasi.

## Umumiy maʼlumot
".doc" kengaytmasi koʻpincha formatlanmagan matnni oʻz ichiga olgan matnli fayllarni belgilash uchun ishlatilgan, keyinchalik belgilash bilan ikkilik formatlar uchun ishlatilgan.

== Microsoft ==
1990-yillarda Microsoft oʻzining "Microsoft Word" matn prosessori uchun bir qator xususiy fayl formatlari uchun „.doc“ kengaytmasidan foydalanishni boshladi. Microsoft kompaniyasining ofis mahsulotlari bozoridagi monopoliyasi natijasida „doc“ soʻzi Microsoft Word dasturining fayl formatini bildiradigan boʻldi. „.doc“ kengaytmasining boshqa maʼnolari IBM PC platformasida foydalanishdan toʻxtadi.

Ikkilik „doc“ fayllari txt, RTF va boshqa formatlardagi fayllarga qaraganda koʻproq maʼlumotni (masalan, matn formatlash, shakllar, skriptlar haqida koʻproq maʼlumot) oʻz ichiga oladi, lekin uchinchi tomon matn prosessorlari bilan kamroq mos keladi. Microsoft Wordning turli versiyalari tomonidan yaratilgan. doc fayllari har doim ham bir-biriga mos kelmaydi.

2007-yilda Microsoft. docx kengaytmali yangi hujjat formatidan foydalanadigan „Microsoft Word 2007“ni chiqardi.

2008-yilda Microsoft „hujjat“ formatining spesifikatsiyasini taqdim etdi, ammo undan faqat notijorat maqsadlarda bepul foydalanish mumkin. Keyinchalik bu format bahsli MOSP ga kiritilgan.

## Tanqid

* Microsoft formatidagi doc fayllarida *viruslar* boʻlishi mumkin. Bu. EXE fayllariga qaraganda tez-tez kuzatiladi.

## Yana qarang
* .docx
* .rtf
* .txt
## Manbalar

## Havolalar
* Microsoft опубликовала спецификации на бинарные форматы «doc», «xls» и «ppt».
Qisqichbaqali kotlet

**Qisqichbaqali kotlet** ( ― qisqichbaqa goʻshti,qotgan non boʻlaklari, mayonez, xantal (odatda tayyorlanadigan xantal, lekin baʼzan xantal kukuni), tuxum va ziravorlar kabi boshqa ingredientlardan tayyorlanadi. Kotletni  dimlashadi, duxovkada pishirishadi, gril yoki frityurda qovurishadi. Mazkur taom Amerika Qoʻshma Shtatlarida, Chesapeake koʻrfazi atrofidagi hududda, xususan, Merilend va Virjiniya shtatlarida keng isteʼmol qilinadi.

"Qisqichbaqali kotlet" atamasi dastlab 1939-yilda Crosby Gagening Nyu-Yorkdagi Butunjahon yarmarkasining oshxona kitobi"da, " Baltimor qisqichbaqali kotleti" sifatida keltirilgan va shuningdek, 1891-yilda nashr etilgan Tomas J. Murrayning "Qovurma taomlar kulinariyasi" kitobida ham uchratish mumkin.

Qisqichbaqali kotletlari, AQShda ayniqsa, Oʻrta Atlantika va Janubiy Atlantika shtatlari qirgʻoqlarida, qisqichbaqa sanoati rivojlangan yerlarda mashhurdir. Ularni shuningdek,  Yangi Angliyada, Meksika koʻrfazi sohilida, Tinch okeanining shimoli-gʻarbiy qismida va Shimoliy Kaliforniya qirgʻoqlarida tez-tez uchratish mumkin. Koʻpgina restoranlar va baliq bozorlari  qisqichbaqli kotletlarini  "Merilend qisqichbaqali kotleti" yoki "Merilendcha qisqichbaqali kotlet" deb reklama qiladilar.

Qisqichbaqaning har qanday turidan olingan goʻshtdan foydalanish mumkin boʻlsa-da,  Chesapeake koʻrfazida yashaydigan  koʻk yoki moviy rang Qisqichbaqa eng yaxshi taʼm beruvchi va  eng koʻp foydalaniladigani hisoblanadi. Tinch okeanining shimoli-gʻarbi va shimoliy Kaliforniyasidagi restoranlarda  Dungeness qisqichbaqasini maʼqul koʻrishadi.

Odatda Osiyodan import qilinuvchi arzonroq variant koʻk suzuvchi qisqichbaqadan foydalanish ham keng yoʻlga qoʻyilgan. Xorijdagi mahsulot koʻpincha AQShda qoʻllanishi mumkin boʻlmagan usullar va amaliyotlar yordamida qoʻlga kiritiladi. Chunki Aqshda Qisqichbaqa sanoati barqarorlikni taʼminlash maqsadida qattiq nazorat qilinadi.

## Turlari

Kotletlar qiyma goʻshtdan tayyorlanadi, buning uchun qisqichbaqa goʻshti eziladi, soʻngra unga boshqa ingredientlar qoʻshiladi.

Kotlet ichiga qoʻshimcha mahsulotlar solinmasdan ham qisqichbaqaning yirik  goʻsht boʻlaklaridan tayyorlanadi. Soʻng laganda yoki sendvich ichida beriladi.

Baʼzi mamlakatlarda qisqichbaqa goʻshti oʻrnini bosuvchi sifatida Qisqichbaqa tayoqchalaridan foydalanishadi.

Odatda  garnirga kartoshka frisi, kartoshka, karamli yoki makaron salat bilan birga dasturxonda uzatiladi. Restoranlarda ushbu taom limon boʻlagi va shoʻr krekerlar bilan, baʼzan esa remulad, tartar sousi, xantal, kokteyl sousi, ketchup yoki vuster sousi kabi boshqa souslar bilan beriladi. Qisqichbaqali kotletlar kichik pechene hajmidan gamburgergacha boʻlgan oʻlchamlarga ega boʻladi.

## Manbalar
Hermes (fazo kemasi)

**Germes** — Yevropa kosmik agentligi tomonidan ishlab chiqilgan qayta foydalanish mumkin boʻlgan kosmik kema loyihasi.

## Tavsifi
"Germes" dasturi YKA tomonidan 1986-yil oʻrtalarida Gʻarbiy Yevropa mamlakatlari uchun umumiy dastur sifatida tasdiqlangan. Loyiha 1978 -yilda Fransiya hukumati tomonidan tasdiqlangan boʻlsa-da, ishlab chiqish 1987-yilning noyabrida boshlangan. Loyihada birinchi kema 1995—1997-yillarda, keyin esa har yili taxminan ikkitadan boshqariladigan kosmik kema uchirilishi nazarda tutilgan edi. „Germes“ ni ishga tushirish uchun Kuru kosmodromidan uchiriladigan „Arian-5“ raketa tashuvchisini yaratish rejalashtirilgan va „Germes“ gorizontal holatda odatiy uchish-qoʻnish yoʻlagiga qoʻnishi kerak edi. Ular har biri 15-20 yil ishlaydigan ikkita qayta foydalanish mumkin boʻlgan „Germes“ kemasini yasashni oʻylashdi. „Germes“ qanotlari kengligi 10 metr, vazni 20 tonna va uzunligi 18 metr boʻlishi kerak edi. Kabina germetik va hajmi 26 m³, foydali yuk xonasi esa 35 m³ boʻlishi kerak edi. Avvaliga 4,5 tonna ogʻirlikdagi foydali yukni olib chiqish rejalashtirilgan edi, ammo 1987-yil bahorida u 3 tonnagacha qisqartirildi. Germesni orbitaga olib chiqadigan, kosmosda manyovr qiladigan va orbitadan chiqadigan dvigatel bilan jihozlash rejalashtirildi. Dasturning qiymati 5,3 milliard dollarga baholangan. „Germes“ yordamida 1 kilogramm foydali yukni koinotga uchirish narxi 3000 dollarga baholangan.
Biroq, siyosiy vaziyatning oʻzgarishi va moliyalashtirishdagi qiyinchiliklar 1993-yilda loyihaning yopilishiga olib keldi. Birorta ham bunday kema yasalmadi.

Star Systems kompaniyasining xususiy kosmonavtika muvaffaqiyatidan ilhomlangan bir guruh mutaxassislari kraudfanding orqali pul yigʻib loyihani tiklashga qaror qilishdi. Dvigatelning soʻnggi sinovlari 2012-yilda boʻlib oʻtdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Vozdushno-kosmicheskiy samolet (VKS) „Germes“
Pissaladière

**Pissaladyer** (, Nitsa dialekti pissaladina, , Liguriycha piscialandrea) – Liguriyadan (xususan, Genuyadan) kelib chiqqan, xamirturushli xamir asosidagi ochiq pirog. U koʻpincha pitsa bilan taqqoslanadi, hatto Genuya pitsasi deb ham ataladi. Bu taom butun geografik va etnik-madaniy Liguriyada, yaʼni Magra va Var daryolari orasida keng tarqalgan. Shuningdek, Nitsa kabi janubi-sharqiy Fransiyaga xos. Nitsa grafligi Fransiyaga qoʻshilganidan soʻng, Nitsa oshxonasi fransuz oshxonasiga qoʻshildi, shuning uchun endi koʻplab Liguriya taomlari fransuzcha „leybl“ bilan taʼminlangan.

## Etimologiya
Bu soʻzning etimologiyasi lotincha piscis „baliq“ soʻzidan olingan boʻlib, u oʻz navbatida, anchousli qayla yoki pasta nomi boʻlgan pissalat soʻzidan olingan (via peis salat, qadimgi liguriya tillarida va Niçardda, Nitssa dialektida „tuzlangan baliq“). Boshqa versiyaga koʻra, Pissalandrea soʻzi italyancha Pizza allʼAndrea yoki Pizza dʼAndrea soʻzlaridan kelib chiqqan. Pirog birinchi marta taxminan XV asrning oxirida tayyorlangan, u oʻsha paytda Genuya Respublikasining yetakchi siyosatchisi boʻlgan Admiral Andrea Doria sharafiga „d’Andrea pitsasi“ deb nomlangan.

## Tayyorlash
Pissaladyer uchun xamirturushli xamir (fokachcha kabi) odatda klassik Margarita pitsasiga qaraganda qalinroq boʻladi, anʼanaviy nachinka esa odatda karamelizatsiyalangan, zaytun moyida dimlangan piyoz, qora zaytun va anchousdan tashkil topgan (baʼzan anchousli pasta yoki sousning bir turi boʻlgan pissalat (pissalat yoki pissala) bilan tayyorlanadi). Piyoz qora murch, toshchoʻp, baʼzan pomidor bilan dimlanadi. Anchouslar yogʻda konservalangan holda ishlatiladi, ular yuviladi, uzunasiga kesiladi va piyoz qatlami ustiga qoʻyilib, toʻr naqshi hosil qilinadi. Anchouslarning tanalari orasiga zaytunlar joylashtiriladi.

## Manbalar
Fricassée

**Frikase** ( — „har xil narsa“, — „qovurish, dimlash“) — oq qaylada dimlab pishirilgan oq goʻshtli ragu, qovurma. Fransuz oshxonasi taomi. Odatda, buzoq, tovuq yoki quyon kabi yosh hayvonning suyakli mayin goʻshtidan tayyorlanadi. Shuningdek, kaptar goʻshti, qoʻzichoq va choʻchqa goʻshtidan ham tayyorlanadigan frikasse namunalari mavjud. Fricassee koʻpincha qaynatilgan guruch bilan birga dasturxonga tortiladi. Fransuz oshxonasida **frikasega** oʻxshash blanket () taomi ham bor. Uning eng ommabopi buzoq goʻshtidan tayyorlanadi.

E. I. Moloxovets kitobida toʻsh yoki buzoq qoʻl qismi goʻshtidan tayyorlanib guruch bilan beriluvchi hamda buzoq goʻshti qiymasi va qisqichbaqa magʻzi bilan toʻldirilgan frikassee resepti ham uchraydi. P. P. Aleksandrova-Ignatyeva qaynatilgan xoʻroz toji bilan birga joʻja goʻshtidan dumaloq idishda tayyorlangan frikasseeni tavsiya qilgan.

Klassik frikase uchun goʻsht mayda boʻlaklarga boʻlinadi, sariyogʻda ozgina qovurilgach, ustiga un bilan sepiladi va goʻsht yoki tovuq shoʻrvasida dimlanadi. Ovqatda hosil boʻlgan suyuqlik qaymoq va tuxum sarigʻi bilan aralashtirilib, limon sharbati va murch bilan ziravorlanadi. Taomga, shuningdek, qoʻziqorin, yashil noʻxat, qushqoʻnmas va kovul ham qoʻshiladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Belovinskiy L. V. Frikase // Illyustrirovanniy ensiklopedicheskiy istoriko-bitovoy slovar russkogo naroda. XVIII — nachalo XIX v. / pod red. N. Yeryominoy. — M.: Eksmo, 2007. — S. 720. — 784 s. — 5000 ekz. — .
* Glinkina L. A. Frikase // Illyustrirovanniy slovar zabitix i trudnix slov russkogo yazika: ok. 7000 edinits: bolee 500 il. / L. A. Glinkina; xudoj. M. M. Saltikov. — M.: Mir ensiklopediy Avanta+, 2008. — S. 333. — 432 s. — .
* 
* 
* Ratushniy A. S. Frikase // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 405. — 440 s. — 300 ekz. — .
* Frikase // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 382. — 540 s. — .
* Erhard Gorys. Frikassee // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 160. — 599 S. — .
* Charles Sinclair. fricassee // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 231. — 632 p. — .
Messier 14

**M 14 sharsimon toʻplami** (shuningdek, **M 14** yoki **NGC 6402** nomi bilan ham tanilgan) Ophiuchus yulduz turkumidagi sharsimon toʻplami.

## Kash etish tarixi
1764-yilda Charlz Messier tomonidan kashf etilgan.

## Qiziqarli xususiyatlar
30300 masofada joylashgan yorugʻlik yili boʻlgan M 14 bir necha yuz ming yulduzni oʻz ichiga oladi. M 14 ning umumiy yorqinligi quyoshdan 400 ming marta kattaroqdir, bu esa −9,12 m mutlaq kattalikka toʻgʻri keladi. M 14 100 yorugʻlik yilini oʻz ichiga oladi.

Toʻplamda 70 ga yaqin oʻzgaruvchan yulduzlar maʼlum boʻlib, ularning koʻpchiligi sharsimon toʻplamga xos boʻlgan *Virgo W* sinfiga tegishli. Toʻplam yangi 1938-yilda paydo boʻlgan, garchi u 1964-yilgacha oʻsha davrning fotoplastinkalari oʻrganilganda koʻrilmagan edi. Yangi toʻplamning eng yorqin „normal“ yulduzidan besh baravar yorqinroq boʻlgan +9,2 magnitudada choʻqqisiga chiqdi.

## Kuzatishlar

Ushbu sharsimon toʻplam yozgi Ophiuchus yulduz turkumining bir qismida joylashgan boʻlib, u diqqatga sazovor joylarga ega emas va ob’ektni yaxshi durbina yoki teleskop topuvchi bilan ham topish oson ish emas. M 14 n va s ni bogʻlaydigan Ophiuchi oʻrtasidan janubda joylashgan. Durbina yordamida toʻplam deyarli koʻrinmaydi. Toʻplam periferiya boʻylab yulduzlarga faqat 200 mm yoki undan ortiq diafragma bilan teleskopda oʻrnatiladi.

M 14 dan taxminan 3° janubi-gʻarbda (4,5 m yulduz yaqinida) NGC 6366 sharsimon toʻplam juda zaif joylashgan.

## Messiye katalogidagi osmon qo‘shnilari

* M 10 va M 12 — (gʻarbda — Ophiuchus markaziga yaqinroq) bir juft juda yorqin va turli xil toʻplamlar;
* M 9 — (Ophiuchusning janubiy chekkasida) kamroq joyga jamlangan va unchalik boy emas;
* M 11 — (sharqda, Qalqonda) yozgi osmonning eng chiroyli ochiq toʻplamidan biri.

## "Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
… M 4 → M 29 → **M 14** → M 9 → M 71 …
## Yana qarang
* Messyer ob’ektlari roʻyxati
* Yangi umumiy katalog
## Manbalar

## Havolalar
* SEDS Messier pages on M 14
Aruna

**Aruna** (sanskriptchadan: अरुण, IAST: aruṇa, tom maʼnoda „qizgʻishroq“ maʼnosida) — hind mifologiyasida maʼbuda Ushasdan vazifasini meros qilib olgan tong xudosi.

Aruna sharqda joylashgan quyosh xudosi Suryaning aravachasi yoki oddiygina „quyoshning xabarchisi“ hisoblangan. Uni bu joyga Brahmaning oʻzi dunyoni chidab boʻlmas issiqlikdan himoya qilish uchun yuborgan edi. U akasi Garuda bilan birga Adityalar qatoriga kirdi. Eng muhimi, qahramon doston va puranlardan tanilgan. Arunaning onasi sifatida Vinata, Kadru va Danu berilgan edi (puranalarda). Otasi oʻzgarmagan — rishi Kashyapa edi.

Arunaning oʻzi tugʻilishi bilan bogʻliq ikki afsona mavjud. Ulardan birinchisiga koʻra, Arunaning onasi Vinata faqat Valaxilya donishmandlarining zohidlik harakatlaridan va u ikki oʻgʻil tugʻishini aytgan eri Kashyapaning duosidan soʻng homilador boʻlishga muvaffaq boʻldi. Shunday qilib, „rivojlanmagan tana“ bilan Aruna va uning kichik ukasi Garuda tugʻildi. Ikkinchi afsona aynan personajning rivojlanmaganligi sababini tushuntiradi. Kashyapa Kadru va Vinataga uylanib, ularning gʻayratidan juda xursand boʻlib, buning uchun xotinlarini mukofotlaydi. Kadruning mukofoti 1000 ta Naga oʻgʻillari, Vinataga esa faqat ikkita, lekin Kadru avlodlaridan ancha kuchli va kuchliroq oʻgʻil edi. Shunday qilib, vaqt oʻtdi va Kadru mingta tuxum, Vinata esa ikkita tugʻdi. 500-yil oʻtgach, Kadruning tuxumidan mingta naga oʻgʻli chiqdi, Vinata esa hali ham farzandsiz edi. Bundan xafa boʻlib, u oʻzi tuxumlaridan birini ochdi va shu bilan Aruna nomi bilan mashhur boʻlgan oʻgʻlining toʻliq rivojlanishiga toʻsqinlik qildi. U gʻazablanib, onasini qullik uchun laʼnatladi va u keyinchalik Kadruga qul boʻldi.

Arunaning oʻzi va uning rafiqasi Shvenining ikkita oʻgʻli bor edi — Sampati va Jatayu.

## Manbalar
Anaxibia

**Anaksibiya** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Bir qator qadimiy manbalarga koʻra, Anaxibiya Plisfenning qizi, Agamemnon va Menelayning singlisi edi. Ota tomonidan u Atreyning nabirasi edi. Turli manbalarda Anaksibiyaning onasi Aeropa, Kleolla va Erifila deb ataladi. Fokida qiroli Strofiyning xotini va Piladning onasi.

Nemis tarixchisi Konrad Vernik bir qancha qadimiy manbalardan olingan maʼlumotlarni solishtirdi. Yevstafiy Solunskiy „Iliada“ izohlarida Nestorning rafiqasi Agamemnonning singlisi ekanligini yozgan. Psevdo-Apollodor „*Nestor Kratiyeyning qizi Anaksibiyaga uylangan*“ deb koʻrsatdi. Kratiyey boshqa joyda qayd etilmaganligini hisobga olsak, ehtimol gap ohangdosh boʻlgan *Atrid*, yaʼni Atreyning oʻgʻli haqida boradi. Shunday qilib, qadimgi yunon afsonalarida Anaksibiyaning birinchi eri Nestor, ikkinchisi esa Fokida qiroli Strofiy boʻlishi mumkin.

Agamemnon oʻlimidan soʻng uning oʻgʻli Orestni Anaksibiya va Strofiy asrab oldi va oʻz farzandi Pilades bilan birga oʻstirdi.

Bir qator manbalarda Orestni asrab olgan Agamemnonning singlisi, Strofiyning xotini Astioha va Kidragora deb ataladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* Wernicke K.[de]. Anaxibia 3 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : [nem.] / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1884—1890. — Bd. I. — Kol. 335—336.
* Wernicke K.[de]. Anaxibia 3 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft : [nem.] / Georg Wissowa. — Stuttgart : J. B. Metzler’sche Verlagsbuchhandlung, 1894. — Bd. I, Zweite Hälfte (I, 2). — Kol. 2081—2082.
Madridcha ichak-chavoq

**Madridcha ichak-chavoq** () Madrid oshxonasiga xos boʻlgan issiq va yuqori kaloriyali taomi boʻlib, ayniqsa qishda koʻp tayyorlanishi bilan mashhur. Mayda boʻlaklarga kesilgan mol (buzoqniki boʻlsa yanada yaxshi) yoki qoʻy ichak-chavoqlari chorizo, morcilla va jamon boʻlaklari bilan dimlangan taomdir. U oʻziga xos oʻtkir taʼmga ega. Ayrimlar, taomning shu jihati chet elliklarga maʼqul kelmasligi mumkinligini aytishadi.

Madridcha ichak-chovoq Ispaniya poytaxtining koʻplab bar va restoranlarida ikkinchi taom sifatida chuqur sirlangan sopol idishlarda yoki alkogolli ichimliklarga gazak, yaʼni tapas sifatida beriladi. Bir kun pishirilgan taom eng mazalisi hisoblanadi. Taomni oq nonni sousga botirib isteʼmol qilinadi. Taom bilan qizil va oq sharob qoʻshib beriladi. Ispaniyaning boshqa hududlarida ham shunga oʻxshash ichak-chavoqdan taomlar tayyorlanadi: Asturiyada taomga mahalliy morsilla, Kataloniyada — noʻhat qoʻshiladi. Madrid oshxonalartidagi yana bir mashhur turi bu — Madrid kosidosi.

Taomning kelib chiqishi haqida aniq maʼlumot yoʻq esa-da, 1599-yilgaga tegishli boʻlgan reseptlar saqlanib qolgan. Mateo Alemanning „Guzman de Alfarache“ romanida ichak-chavoqdan pishirilgan taom yodga olingan. Taom resepti 1607-yilda oshpaz Domingo Ernandes de Maceras tomonidan „mol ichak-chavogʻidan tayyorlangan taom“ nomi bilan pishirilgan. Madridcha ichak-chavoq tarixi qovoqxonalarda boshlangan va ularni eng nufuzli restoranlarga aylanishiga sabab boʻlgan. XIX asrda u Madriddagi nufuzli fransuz restorani Lardida ham pishirilgan.

Ichak-chavoqlarni Madridcha usulda pishirish uchun masalliqlar past olovda shirin qalampir (paprika), tomat sousi, sarimsoq piyoz va rizavorlar: chinnigul urugʻi, dafna yaprogʻi, muskat yongʻogʻi, zira, rozmarin bilan birga uzoq dimlanadi. Ichak-chavoqdagi liqildoq modda (jelatin) sousga ajralishi va barcha masalliqlarga teng yoyilishi kerak. Madridcha ichak-chavoq masalliqlarining unchalik ham qimmat emasligi tufayli ancha arzon taom hisoblanadi. Ammo pishirish vaqti uzoq boʻlganligi sababli Madridcha ichak-chavoqni uyda tayyorlash mushkullik tugʻdiradi. Supermarketlar xaridorlarga tayyor Madridcha ichak-chavoqlarni taklif qiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Retsept
Acestes

**Akest** (Atsest, boshqa imloda Egest va qadimgi Ἄκέστης, Αἴγεστος) — qadimgi mifologiyadagi personaj. „Qoniga koʻra troyan“, Sitsiliyadan.

Virgiliyning soʻzlariga koʻra, u daryo xudosi Krimis va troyanalik Akestaning oʻgʻli boʻlgan. Eneyni mehmon qilgan. Kamondan oʻq otishda musobaqa qilishgan. Akesta shahri (yoki Egesta, Segesta, , , ) uning nomi bilan atalgan.

Dionisiy Galikarnasskiyning hikoyasiga koʻra, Egestaning bobosi Laomedont tomonidan qatl qilingan, uning qizi esa Sitsiliyaga olib ketilgan va troyan yigitidan oʻgʻli Egestni tuqqan. Priam davrida u Troya shahriga qaytib, keyin uchta kemada yana Elim bilan Sitsiliyaga qochib ketgan. Uchta shahar: Egesta (yoki Segesta), Erik, Entella shaharlariga asos solgan. Filoktet Sitsiliyaga Egest boshchiligidagi oʻz hamrohlarini yubordi, ular Eriks hududida Egestani (yoki Segestani) mustahkamlashdi.

## Manbalar
1Password

**1Password** — bu AgileBits Inc tomonidan ishlab chiqilgan macOS, Windows, Linux, iOS, ChromeOS, Android uchun buyruq qatori parol boshqaruvchisi. PBKDF2 standarti yordamida qulflangan asosiy parol bilan himoyalangan virtual xotirada turli xil parollar, bank kartasi maʼlumotlari, dasturiy taʼminot litsenziyalari va boshqa maxfiy maʼlumotlarni saqlash imkoniyatini beradi. Maʼlumotlar AES 256 GCM algoritmi bilan shifrlangan.

## Parollar bazasini sinxronizatorlashtirish
1Password parol bazasini qurilmada mahalliy sifatida saqlashi va hech qachon uzoq serverlar bilan sinxronlashtirilmasligi mumkin.

Turli qurilmalardagi ilovalar orasidagi maʼlumotlar ham sinxronlashtirilishi mumkin:

* 1Password oʻz buluti;
* Apple iCloud;
* Mahalliy Wi-Fi tarmogʻi;
* Dropbox.

## Manbalar

## Yana qarang
* Parol menejeri
## Adabiyotlar
* 
## Havolalar
* 
* 
* Обзор пяти популярных менеджеров паролей
Friendster

**Friendster** — Jonathan Abrams tomonidan 2002-yilda tashkil etilgan dunyodagi birinchi ijtimoiy tarmoqlardan biri.

## Tarix
Friendster oʻz faoliyatini tanishuv sayti sifatida boshlagan. U Jonatan Abrams tomonidan 2002-yilda Match.com saytiga raqobatchi sifatida ishlab chiqilgan. Boshqa tanishuv saytlari faqat ikkita nomaʼlum odamga toʻgʻri kelgan boʻlsa-da,  Friendster doʻstlar bilan uchrashishga yordam berdi, bu esa doʻstlar eng yaxshi juftlik boʻlishiga asoslangan. Birinchi 3 oyda sayt 3 million foydalanuvchini roʻyxatdan oʻtkazdi, bu sayt mashhurligiga taʼsir qildi.Tanishuv saytlarida topilishi mumkin boʻlgan narsalar bilan bogʻliq boʻlgan foydalanuvchi interfeysi muvaffaqiyatga hissa qoʻshgan koʻrinadi. Sayt odamlarni bogʻlaydigan aloqalarni koʻrsatdi.

Ishga tushirilgandan bir yil oʻtgach, Friendster uch milliondan ortiq roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilarga va katta investitsiyalarga ega edi. Garchi xizmat koʻplab texnik qiyinchiliklarni boshdan kechirgan boʻlsa-da, shubhali boshqaruv qarorlari va Shimoliy Amerikada qiziqishning pasayishiga qaramay, Osiyoda, masalan Filippinda Osiyoda mashhur boʻlib qoldi.

Friendster 2012-yilda 115 million foydalanuvchiga ega edi. Vaqt oʻtishi bilan sayt koʻplab raqobatchilarga duch keldi: MySpace, LinkedIn va Facebook, shuning uchun saytning mashhurligi va foydasi pasayib ketdi. 2015-yil 14-iyunda xizmat rasman „toʻxtatildi“.

## Manbalar


## Havolalar
* Friendster  Arxivnaya kopiya-da arxivlangan
* Twitterdagi doʻst
* LinkedIn-dagi Friendster
* Facebookdagi doʻst
Moskovskaya kofeynya na payah

**Moskovskaya kofeynya na payah** ()— kompaniya 1997-yilda tashkil etilgan. Dastlab kompaniyaning ishlab chiqarish bazasida qovurilgan qahva zavodi mavjud edi. Kompaniya qovurilgan va maydalangan qahva ishlab chiqardi va eriydigan qahvani import qilib, oʻz rusumi ostida sotar edi. 2004-yilda Moskva yaqinidagi Tuchkovo qishlogʻida sublimatsiyalangan, granullangan va kukunli qahva ishlab chiqarish zavodi ishga tushirildi.

## Tarixi
Kompaniya 1997-yilda tashkil etilgan. Dastlab kompaniyaning ishlab chiqarish bazasida qovurilgan qahva zavodi mavjud edi. Kompaniya qovurilgan va maydalangan qahva ishlab chiqardi va eriydigan qahvani import qilib, oʻz rusumi ostida sotar edi. 2004-yilda Moskva yaqinidagi Tuchkovo qishlogʻida sublimatsiyalangan, granullangan va kukunli qahva ishlab chiqarish zavodi ishga tushirildi.

## Faoliyat
2004-yildan beri kompaniya toʻliq sikl asosida ishlamoqda.

## Manbalar

## Havolalar
* Официальный сайт ЗАО «Московская кофейня на паяхъ»
Sfiha

**Sfiha** yoki **sviha** () — qiyma goʻsht, koʻpincha, qoʻy goʻshti bilan pishirilgan, piyoz, pomidor, kedr yongʻogʻi va ziravorlar qoʻshilgan chalpaklardan iborat taom. Manakish va lahmajun bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan Shom anʼanaviy taomi.

Sfiha Braziliyada **esfiha** yoki **esfirra** nomi bilan mashhur boʻlib, u yerga Suriya va Livanlik muhojirlar tomonidan olib kelinganidan keyin ommalashdi.

## Tarixi
Chalpaklar Shom va Hosildor yarim oy mintaqasida tarixdan oldingi davrlardan beri mavjud. Ular tosh, metall plitalar, tabun pechlari yoki tandir kabi issiq yuzalarda pishirilgan. Oʻrta asrlarda arab dunyosida gʻishtli pechning rivojlanishi bilan ustiga yoki ichiga masalliq solib yopib pishiriladigan turli-tuman non turlari, jumladan, sfiha ham paydo boʻldi. Bu nonlar Usmonli imperiyasi boʻylab tarqaldi.

Braziliyada esfiha XX-asrning oxirida mashhurlikka erishdi va shundan beri eng mashhur tezpishar taomlardan biriga aylandi.

## Asosiy ingrediyentlari
Har bir oilaning goʻshtga nima qoʻshish boʻyicha oʻz taʼbi bor. Livanda asosiy ingrediyentlar quyidagilardir: goʻsht, piyoz, pomidor, kedr yongʻogʻi, tuz, qalampir va dolchin, totim yoki anor shinnisi kabi taʼm bergichlar. Baalbek viloyati, ayniqsa, sfihasi bilan mashhur. Suriya, Falastin va Iordaniyada sfiha xuddi shunday oʻtlar va ziravorlardan tashqari qiyma yoki qoʻy goʻshtidan pomidor, piyoz va boshqa ingrediyentlar qoʻshib tayyorlanadi.

Braziliyadagi Esfiha pechda pishiriladi va diametri taxminan 4 duym boʻlgan goʻshtli non koʻrinishida yoki uchburchak xamirga oʻralgan shaklda boʻlishi mumkin. Ular pishloq, tvorog, qoʻy-mol goʻshti yoki sabzavotlarni oʻz ichiga olgan turli qoʻshimchalarga ega boʻlishi mumkin.

## Yana qarang

* Obinon
* Lahmajun
* Shanga
* Manakish
* Taboon bread

## Manbalar
Ijtimoiy xatchoʻplar

**Ijtimoiy xatchoʻplar** ― Internet foydalanuvchilar veb-resurslarning xatchoʻplarini (manzillarini) almashish, yaratish, qidirish va boshqarishi mumkin boʻlgan veb-xizmatdir. Ijtimoiy xatchoʻplar resurslari brauzerda xatchoʻplar gʻoyasining bir turi boʻlib, u foydalanuvchini keyinchalik tashrif buyurmoqchi boʻlgan sahifalarga havolalarni saqlab qolishga xizmat qiladi. Bunday xatchoʻplardan farqli oʻlaroq, ijtimoiy xatchoʻplar mijozning mashinasidagi qattiq diskida emas, balki internetdagi serverda saqlanadi va foydalanuvchi internetga ulangan har qanday kompyuterdan oʻz xatchoʻplariga kirishlari mumkin.

Bu veb-2.0 texnologiyasining yana bir mohiyatidir va ijtimoiy xatchoʻplarning mashhurligi oshib bormoqda. IIjtimoiy xatchoʻplar veb-kataloglar bilan taqqoslanishi mumkin, ammo ulardan farqli oʻlaroq, ijtimoiy xatchoʻplarda saytlarning manzillari va alohida Internet sahifalari foydalanuvchilar tomonidan qoʻshiladi va tasniflanadi.

Xatchoʻplardan tashqari, saytlardagi barcha tirnoq va matnlarni saqlash va tashkil qilish imkonini beruvchi xizmatlar ham mavjud. Bundan tashqari, koʻplab xizmatlar saytlardan sahifalar nusxalarini saqlashga imkon beradi.

* xatchoʻplarni saqlash masalasini hal qilish, masalan, operatsion tizimni qayta oʻrnatish yoki brauzerni oʻzgartirish;
* turli brauzerlarda xatchoʻplarni sinxronlashtirish masalasini hal qilish;
* Internetga ulangan har qanday kompyuterdan xatchoʻplaringizga kirish;
* boshqa foydalanuvchilar tomonidan tanlangan xatchoʻplarga kirish imkoniyati;
* toifalar, papkalar yoki teglar yordamida xatchoʻplarni tartibga solish;
* manfaatlarga koʻra guruhlarga (klublarga) birlashish;
* doʻstlaringiz va tanishlaringiz bilan sevimli saytlaringizga yoki alohida veb-sahifalarga havolalarni almashish imkoniyati.

Ijtimoiy xatchoʻplar saytlarni targʻib qilish va trafikni olish uchun ham ishlatiladi. Sizning saytingizga rus tilida soʻzlashadigan va ingliz tilida soʻzlashadigan xatchoʻplar xizmatlari uchun havolalar qoʻshadigan maxsus xizmatlar mavjud.

## Yana qarang
* Bulutli saqlash
## Havolalar
* 
* Где хранить интернет-закладки, чтобы они всегда были под рукой // lifetweak.ru, 14.08.2008
AddThis

**AddThis** ijtimoiy tarmoqlarda keng foydalaniladigan havola almashish xizmati. 2006-yilda ishga tushirilgan, 2016-yilda Oracle korporatsiyasi tomonidan sotib olingan. 2016-yildan boshlab oyiga 1,9 milliard noyob tashrif buyuruvchilarni boshqaradi va taxminan 15 million veb-saytga xizmat qiladi.

## Tarix
Loyiha boʻyicha ishlar 2006-yil mart oyida boshlangan, shu bilan birga avvalgi egasidan addthis.com domen nomi sotib olingan. 2008-yilda, xizmatga ega boʻlgan kompaniya „Clearspring“ kompaniyasi tomonidan sotib olingan, kompaniyaning rejalariga koʻra, barcha kontent almashinuv mahsulotlari Addthis savdo belgisi ostida rebrendingdan oʻtishi kerak edi. 2012-yilda Clearspring kompaniyasi oʻz nomini AddThis ga oʻzgartirdi; shu bilan birga, xizmat foydalanuvchilari uchta yangi vidjetni oldi: „Follow“, „Trending Content“ va „Welcome Tool“.

2016-yil yanvar oyida, servis egasi va uning barcha aktivlari Oracle korporatsiyasi tomonidan oʻzlashtiriladi, bitim miqdori  200$ milliondan ortiq boʻlmagan darajada baholanadi.

## Tanqid
AddThis va shunga oʻxshash tugma aggregatorlari veb-sayt egalarini oʻziga jalb qiladi, ularga turli tarmoqlarning mashhurligi haqida analitik hisobotlarni taqdim etadi va koʻplab tugmachalarni integratsiyalashni osonlashtiradi. Biroq, AddThis, kontekstli reklama xizmatlarini keyingi sotish maqsadida cookies-fayllar va supercookies-dan foydalanib, foydalanuvchilar tashrif buyurgan veb-saytlar haqida maʼlumot toʻplaydi va birlashtiradi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
*