open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Migas

**Migas** ( ; Ispancha talaffuzi: [ˈmiɣas]) ispan oshxonasi taomining nomi boʻlib, Teks-Meks oshxonasining xuddi shu nomdagi taomidan sezilarli darajada farq qiladi. Oʻzbek tiliga tarjima qilingan *migas* „urvoqlar“ degan maʼnoni bildiradi.

## Ispan taomi- migas
Migas ― ispan oshxonasining anʻanaviy taomi. Ilgari nonushtada ortib qolgan non boʻlaklari yoki tortilla bilan isteʼmol qilingan migas endi Ispaniyadagi restoranlarda nonushta va tushlikda beriladigan birinchi taomga aylandi. Baʼzi tarixiy manbalarda taomning kelib chiqish ildizlarini Shimoliy Afrika kuskusiga bilan bogʻliq ekanligi qayd etilgan.

Ispaniyaning turli viloyatlarida Migas tarkibi turfaligi bilan farq qiladi. Extremadurada bu taom suvga botirib qoʻyilgan bir kun avvalgi non, sarimsoq, qalampir, zaytun moyi, shuningdek, ismaloq yoki bedani oʻz ichiga oladi; koʻpincha qovurilgan choʻchqa qovurgʻalari bilan tortiladi. Teruel, Aragonda, migas chorizo choʻchqa goʻshtidan kolbasa va bekonni oʻz ichiga oladi va koʻpincha uzum bilan beriladi.

La- *Manchada migas manchegas* ehtiyotkorlik bilan tayyorlashni talab qiladi, lekin asosan Aragon migasi bilan bir xil ingredientlarni oʻz ichiga oladi. Andalusiyada migaslar koʻpincha ertalab qushxonalarda isteʼmol qilinadi. Choʻchqa, qoʻy yoki echkni soʻyilgandan soʻng, qoladigan quyulib qolgan qon, jigar, buyraklar va boshqa ichak-chavoq mahsulotlari bilan birga pishiriladi. Migaslar koʻpincha ochiq gulhan yoki koʻmirda pishiriladi.

## Tex-mex oshxonasidagi migas

Teks-Meks oshxonasida- migas makkajoʻxori tortilla qalamchalari qoʻshilgan omletdan iborat anʼanaviy nonushta uchun taomdir.

Anʼanaviy ravishda xristianlarning roʻza paytida isteʼmol qilinadi, uning yogʻsiz versiyasi turli xil ziravorlar (masalan, salsa, *piko de gallo* souslari) qoʻshilgan makkajoʻxori tortillalari, tugʻralgan piyoz, chili qalampiri, yangi pomidor va pishloq bilan yogʻda qovurilgan omletdan iborat. Migas odatda qovurilgan loviya, shuningdek tacosning boshqa barcha ingredientlari solib oʻralgan makkajoʻxori yoki un tortillalari bilan dasturxonga tortiladi.

Oddiy ingredientlarga qoʻshilgan xushtaʼm chorizo bilan dasturxonga tortiladigan migasning yana bir varianti ham mavjud. Tortilla qalamchalari baʼzan tiniq boʻlgunga qadar qovuriladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Charles Sinclair. migas // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 373. — 632 p. — .

## Havolalar

* migas tex-mex retsepti <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small>
Sayyor syujetlarga misollar

### '''[[Sayyor syujetlar nazariyasi]]''' uchun ba'zi misollar:

#### Malika yosh bolasi bilan, yoki homilador holda o`z mamlakatidan daryoga sandiq/bochkada oqizib yuborilgan, undan tug`ilgan farzand esa kelajakda komil insonga aylanadi:

# "Rustamxon" dostoni:
#* **Syujet**: Bunda Xonning 3 ta xotini bo`ladi, ammo farzandlari bo`lmaydi. Kichkina xotinining homilador bo`lganligi sharafiga chet mamlakatga yurish boshlaydi. Bundan foydalangan kundoshlar ayyor kampirni yollab, xonning kichkina xotiniga nisbatan fitna qilishadi. Oqibatda safarda bo`lgan xon kenja xotinini dorga osishni buyuradi. Ammo Xonning farzandi - Rustamxon onasini qutqarib, tog`ga qochib ketishadi. Rustamxon ovchi bo`lib yetishadi, bir qizni ajdar changalidan qutqaradi. Yurishdan qaytgan xon haqiqatni aniqlagach kenja xotini va farzandidan kechirim so`rash uchun qalandar qiyofasida safarga otlanadi. Ularni topib yarashadi.
#* **O`xshashliklar:** malikaning qirollik oilasidan ekanligi, kamolotga erishgan farzand, otaning kechirim so`rab kelishi
#* **Farqlar:** fitna sodir bo`lganda farzandning ulg`ayganligi va onasini qutqarishi
# Anius haqidagi yunon afsonasi:
#* **Syujet:** Malika Reo va Xudo Apollonning farzandi. Qizining homiladorligini bilgan ota uni sandiqqa solib dengizga tashlaydi. Sandiq Delos oroliga kelib qoladi. Anius ulg`aygach otasidan folbinlik san'atini o`rganadi va Delos orolining hukmdoriga aylanadi.
#* **O`xshashliklar:** malikaning qirollik oilasidan ekanligi, sandiqqa tashlab yuborilganligi, kamolotga erishgan farzand, dengizga tashlanganda malikaning homilador ekanligi
#* **Farqlar:** Ota tomondan fitna sodir etilishi
# Budok haqidagi rivoyat:
#* **Syujet:** Brest qirolining naberasi. O`gay ona fitnasi sababli aldangan ota homilador qizi Azenorni bochkaga solib dengizga oqizib yuboradi.  Azenorning ko`zi bochkada yoriydi. 5 oylik bochkadagi sayohatdan so`ng Irlandiya sohillariga kelib qoladi. Chaqaloqqa Budok - "suvdan qutqarilgan" ismini qo`yishadi. U yerda Azenor monastirda ishlay boshlaydi. O`lim to`shagida yotgan o`gay ona barcha qilmishlariga iqror bo`ladi. Azenorning eri xotinini qutqarish uchun Irlandiyaga boradi. U yerda ular yarashadi.  Budok esa ulg`ayib avliyoga aylanadi.
#* **O`xshashliklar:** malikaning qirollik oilasidan ekanligi, dengizga oqizib yuborilganligi, kamolotga erishgan farzand, homilador holatda dengizga tashlab yuborilgan malika
#* **Farqlar:** Fitnaning o`gay ona tomondan sodir etilganligi, bochkaga solib dengizga oqizilishi

Shuningdek A. Pushkinning "Shoh Sulton haqidagi ertak"i ham shunday syujet asosiga qurilgan.
Omma

**Omma** — oddiy qilib tushuntirilganda, „olomon“, „omma“ va „avom“ soʻzlari insonlarning maʼlum jihatlardagi mushtaraklik (milliy, kasbga doir, jinsiy va hokazo) tufayli birlashishini anglatadi. Psixologik nuqtai nazarga koʻra, bu soʻzning ahamiyati baland. Barcha insonlarning gʻoya va hislari mushtaraklik kasb eta boshlagan nuqtada, insonning tafakkurga ega boʻlgan shaxsiyati yoʻqolib boradi. Tafakkur tarzi bir xil shaklga kirgan odamlar jamoasini tashkiliy omma deb atash mumkin.

## Ommaning xususiyati

Shaxsiy tafakkur tarzi yoʻqolib, hislar va gʻoyalar bir xil shaklga kirishi ommaning asosiy xususiyatlaridan biridir.

Ammo bu doim ham omma tarkibidagi shaxslarni bir vaqtning oʻzida bitta joyda boʻlishi kerakligini anglatmaydi.

Boshqa bir tomondan, butun boshli millat maʼlum taʼsirlar oqibatida ommaga aylanib qolishi mumkin.

## Ommaning tafakkurga taʼsiri

Ommaning fikrlash tarzini aniqlik bilan tushuntirib berish mushkul, chunki uning ayrim jihatlari nafaqat millatga qarab balki ommaning tabiatiga qarab ham farqlanishi mumkin. Shaxslarning hayot tarzi, yashash manzili va xarakteri qanday boʻlmasin, ularning ommaga birlashishi ular yolgʻiz va alohida boʻlganda tuyadigan hislari, oʻylaydigan fikrlari va harakatlaridan umuman farqli oʻy his va harakatlarni amalga oshirishiga olib keladi. Baʼzi bir gʻoya va hislar faqat ommaviy koʻrinishdagina mavjud boʻlib, harakat maqomiga oʻta oladi.Ommada umumiy xususiyatlarning ustunlik qilishi omma tafakkur qobilyati nima uchun baland boʻlmasligini izohlaydi.

## Omma va shaxs

Deylik, har biri turli sohalarda boʻlgan, turfa xil odamlar toʻplanib ommaga doir qaror chiqardi. Shu holatda, qaror chiqargan insonlarning barchasi oʻz sohasida yetakchi mutahassislar boʻlishiga qaramay, ularning qarorni bir toʻda ahmoq tomonidan chiqarilgan qarorga nisbatan ustun koʻrib boʻlmaydi. Agar ommani tashkil etgan shaxslarning barchasida mavjud turli xususiyatlar qoʻshilsa, umuman yangi hislatlar vujudga keladi.

Shaxs ommadan ajralib turishga harakat qilsagina, u alohida yuksak darajada rivojlanishi mumkin. Ommadan ajralib turadigan mashhur shaxslar, olimlar, tadbikorlar, shifokorlar va boshqa kasb egalari doimo oʻz fikrlariga, dunyoqarashlariga ega boʻladilar. Shuningdek ularning rivojlanishida ommadan ajralib turadigan teran ish bilan shugʻulanish malakasi alohida oʻrin tutadi.

Masalan, „Microsoft“ kompaniyasi bosh ijrochi direktori Bill Geyts yiliga ikki marta „Tafakkur haftaligi“ga vaqt ajratar, hafta davomida oʻzini hamma narsadan ajratib qoʻyar, vaqtini oʻqish va katta gʻoyalar haqida fikrlash bilan oʻtkazardi.Uning va boshqa taniqli shaxslarning ommadan ajralib turishining sababi aynan ularning ommadan farqli boʻlgan xususiyatlaridir.

## Havolalar

* Omma va olomon psixologiyasi
* Omma psixologiyasi Youtube kanali
* Omma - Vikilug'at

## Manbalar
IP-manzil

**Internet Protokol manzili:***(IP manzili)* - aloqa uchun Internet Protokolidan foydalanadigan kompyuter tarmog'iga ulangan qurilmaga tayinlangan 192.0.2.1 kabi raqamli yorliqdir.[1][2] IP-manzillar ikkita asosiy funktsiyani bajaradi: tarmoq interfeysini identifikatsiyalash va manzilni aniqlash.

Internet Protocol-ning 4-versiyasi (IPv4) IP-manzilni 32-bitli raqam sifatida belgilaydi.[2] Biroq, Internetning o'sishi va mavjud IPv4 manzillarining tugashi sababli, 1998 yilda IP manzili uchun 128 bitdan foydalanadigan IP (IPv6) ning yangi versiyasi standartlashtirildi.[3][4][5] IPv6 ni joriy qilish 2000-yillarning o'rtalaridan beri davom etmoqda.

IP manzillar IPv4 da 192.0.2.1 va IPv6 da 2001:db8:0:1234:0:567:8:1 kabi inson o'qiy oladigan yozuvlarda yoziladi va ko'rsatiladi. Manzilning marshrutlash prefiksi o'lchami CIDR yozuvida manzilga muhim bitlar sonini qo'shish orqali belgilanadi, masalan, **192.0.2.1/24**, bu tarixan qo'llanilgan **255.255.255.0** pastki tarmoq niqobiga ekvivalentdir.

IP-manzillar maydoni global miqyosda Internet tayinlangan raqamlar organi (IANA) va beshta mintaqaviy Internet registrlari (RIR) tomonidan boshqariladi, masalan, Internet-provayderlar (ISP) va boshqa maqsadlarda mahalliy Internet registrlariga tayinlash uchun ularning belgilangan hududlarida mas'uldir. foydalanuvchilar. IPv4 manzillari IANA tomonidan RIRlarga har biri taxminan 16,8 million manzildan iborat bloklarda tarqatilgan, ammo 2011 yildan beri IANA darajasida tugaydi. RIRlardan faqat bittasi hali ham Afrikada mahalliy topshiriqlar uchun ta'minotga ega.[6] Ba'zi IPv4 manzillari xususiy tarmoqlar uchun ajratilgan va global miqyosda yagona emas.

Tarmoq ma'murlari tarmoqqa ulangan har bir qurilmaga IP-manzil tayinlaydi. Bunday topshiriqlar tarmoq amaliyotlari va dasturiy ta'minot xususiyatlariga qarab statik (qattiq yoki doimiy) yoki dinamik asosda bo'lishi mumkin. Ba'zi yurisdiktsiyalar IP manzillarini shaxsiy ma'lumotlar deb hisoblashadi.
Qarmatlar davlati

**Qarmatlar davlati (h. 281-470 / m. 894-1078).** Suriya, Iroq, Bahrayn, Yaman va Xurosondagi badaviylar, dehqonlar va hunarmandlar harakati. Qarmatlar aqidasi shialarning ismoiliylik oqimiga mos edi. Ular oʻzlarining rahbarlari dyeb Ali va Fotimadan boʻlgan ismoliylar rahnamolarni eʼtirof etishardi. Harakat rahbarining nomi hech qachon aytilmagan va buzgʻunchilardan birortasi oʻzining rahbari kim ekanini bilmay jon bergan. Ular qoʻzgʻolon koʻtarish va odamlar ongini zaharlash uchun barcha yerlarga „doiy“larini (daʼvatchilar) yuborishgan.

           **Qarmatlar davlati hukmdorlari:**

       

**470 (m. 1078) yili Qarmatlar davlati poytaxti Ahso shahrini Banu Murra** **arablari bosib oldi.**

           Qarmatlarning birinchi isyoni 890-yili Iroqdagi Vasitda boʻlib oʻtdi. Isyon rahbari Hamdon Qarmat edi. Ular qoʻlga kiritgan mulkning 1/5 qismini xazinaga olishardi. Qolgani birodarlik uyushmasi aʼzolari orasida taqsimlangan.

           894-yili Bahraynda qarmatlarning yirik qoʻzgʻoloni boʻlib oʻtdi. 899-yili ular Ahso shahrini egallashdi. U shahar kyeyinchalik Bahraynda bir yarim asr faoliyat koʻrsatgan qarmatlar davlatining poytaxtiga aylandi.

           900-yilda qarmat doiysi Zikravayh Suriya sahrolarida yashovchi badaviylarni isyon qilishga chaqirdi. Isyon butun Suriya va Quyi Iroqni qamrab oldi. Qarmatlar 901-yili Damashqni qamal qilishdi. Bu tartibsizliklar 906-yili abbosiylar tomonidan bostirildi. Lyekin qaramatlar X asr davomida Suriya va Falastinda abbosiylarga qarshi kurashni davom ettirishdi.

           902-yildan boshlab X asrning 40-yillarigacha Xuroson va Movarounnahrda qarmatlar qoʻzgʻoloni boʻlib oʻtdi, jumladan 907-yili Hirotda.

           Qarmatlar 930 yilda haj mavsumida Makkaga hujum qilib, 30 mingga yaqin kishini oʻldirishdi va qurbonlik uchun olib borilayotgan chorvalarni talashdi. Kaʼbani vayron qilib qora toshni Bahraynga olib kyetishgan. Ular qora toshni 20 yildan soʻng Fotimiy hukmdor Mansurning (946-953) talabidan soʻng Makkaga kyeltirib byerishgan.  

           Qarmatlar davlati poytaxti Ahsoni ziyorat qilgan ismoiliy Nosir Xusrav X asrdan byeri mavjud boʻlgan Bahrayndagi qarmatlar jamiyatini quyidagicha tasvirlaydi: „Bahraynning asosiy aholisi ozod dyehqonlar va hunarmandlardan iborat. Ulardan birortasi hyech qanday soliq toʻlamaydi. Davlat boshida 6 nafar boshliq va ularning 6 ta yordamchisi turadi. Davlat 30 ming zanjiy va habash qullarga ega. Ularni dala va bogʻlarda ishlatishadi. Bu quldorlikni yana yoyishga oʻxshaydi. Muhtoj dyehqonlar va hunarmandlarga umumiy xazinadan qarzlar byeriladi. Qoʻshin 20 ming kishidan iborat. Bahrayn qarmatlarining masjidlari yoʻq, ular umuman namoz oʻqishmaydi, roʻza tutishmaydi, oʻzlari bilan birga yashayotgan boshqa dindagilarga nisbatan yaxshi muomilada boʻlishadi.“

## Adabiyotlar
***"Sharqning mashhur sulolalari" (Sh. Vohidov, A.Qodirov, Akademnashr, 2013-yil)***
PUBG: Battlegrounds

**PUBG: Battlegrounds** (*PlayerUnknownʼs Battlegrounds* yoki oddiygina *PUBG* nomi bilan tanilgan) — Krafton shoʻba korxonasi va PUBG Studios tomonidan ishlab chiqilgan onlayn multiplayer jangovar oʻyin. Oʻyin Brendan Grin (**PlayerUnknown**) tomonidan 2000-yilda premyera qilingan „Battle Royale“ filmidan ilhomlangan holda yaratilgan.Oʻyinda yuzga yaqin oʻyinchi orolga parashyutda tushishadi va oʻzlarini oʻldirishdan qochib, boshqalarni oʻldirish uchun qurol va jihozlarni olib ketishadi. Oʻyin xaritasining mavjud xavfsiz hududi vaqt oʻtishi bilan oʻlchami kichrayib, omon qolgan oʻyinchilarni toʻqnashuvlarga majburlash uchun torroq joylarga yoʻnaltiradi. Omon qolgan oxirgi oʻyinchi (yoki jamoa) raundda gʻalaba qozonadi. PUBG: Battlegrounds 2017-yilning mart oyida birinchi marta Microsoft Windows foydalanuvchilariga beta talqinda taqdim etilgan. Oʻyinning toʻliq talqini 2017-yil dekabr oyida eʼlon qilingan.

PUBG Mobile[a] (xitoycha: hé Píng Jīng Yīng; pinyin: Hé Píng Jīng Yīng) — bu Tencent Games boʻlimi LightSpeed ​​& Quantum Studio tomonidan ishlab chiqilgan bepul jangovar royali videooʻyini.  Bu PUBG: Battlegrounds mobil oʻyiniga moslashtirilgan.  Dastlab u Android va iOS uchun 2018-yil 19-martda chiqarilgan.

## Oʻyin jarayoni
Oʻyinda 100 tagacha oʻyinchi jang qiladi, bunda ayrim xaritalarda kattaligiga qarab odam soni kamayishi mumkin. Oʻyinchilar omon qolgan soʻnggi boʻlish uchun oʻzaro kurashadilar. Oʻyinchilar oʻyinga qanday kirishni tanlashlari mumkin: yakka holda, juftlikda, trioda yoki toʻrt kishilik jamoada. Har qanday holatda ham, oxirgi tirik qolgan kishi yoki jamoa oʻyinda gʻalaba qozonadi.   Har bir oʻyin barcha oʻyinchilarning samolyotdan 1 x 1 2 x 2, 4 x 4, 6 x 6 yoki 8 x 8 km xarita boʻylab parashyutdan sakrashi bilan boshlanadi. Samolyotning xarita boʻylab parvoz yoʻli oʻyin boshida tasodifiy tanlanadi, bu oʻyinchilardan parashyutdan sakrash uchun eng yaxshi vaqtni tezda aniqlashni talab qiladi. Oʻyinchilar raundni hech qanday jihozlarsiz boshlashadi, oʻyin jarayoniga deyarli taʼsir qilmaydigan moslashtirilgan kiyimlar bundan mustasno. Oʻyinchilar qoʻngandan soʻng, ular turli binolar, inshootlar va boshqa inshootlarda qurol, transport vositalari, kiyim-kechak, zirh, taktik jihozlar, tibbiy buyumlar va boshqa narsalarni qidirishlari mumkin.  Qoʻngandan keyin bir muncha vaqt oʻtgach, har bir necha daqiqada xaritaning oʻynash mumkin boʻlgan maydoni tasodifiy joyda qisqara boshlaydi, xavfsiz zonadan tashqaridagi har qanday oʻyinchi shikastlana boshlaydi, bu oxir-oqibat ularning oʻlimiga va ular uchun oʻyinning tugashiga olib keladi qachonki ular oʻz vaqtida xavfsiz zonaga etib borishga ulgurmasalar; oʻyinda oʻyinchi hududning chegarasini vaqt oʻtishi bilan torayib borayotgan moviyrang devor sifatida koʻradi.

## Manbalar
Hisor tumani

**Hisor tumani ** () — Tojikistondagi respublikaga boʻysunuvchi tumanlarning biridir.  Dushanbe shahridan 26 km gʻarbda joylashgan Maʼmuriy markazi -  Hisor shahri. 1932-yilning 29-yanvarda tashkil topgan. 1939-1951 yillarda Stalinobod viloyati tarkibida boʻlgan.
 
## Geografiyasi

Hisor tumani Hisor vodiysida joylashgan. Shimolida Sugʻd viloyatining Ayniy tumani, gʻarbida Shahrinav tumani, janubda Rudakiy tumani, sharqda Varzob tumani bilan tutashgan. Hisorning shimolidan janubiga Xonaqa daryosi () kesib oʻtadi.

## Tarixi

1959-yilning 26-noyabrida tugatilgan Shahrinov tumani hududining bir qismi Hisor viloyatiga qoʻshib olindi..
Tojikiston Respublikasi hukumatining qarori bilan 2016-yilning 2-fevralidagi Tojikiston Respublikasining Oliy Majlisi 
Milliy Kengashining 2016-yil 3-martdagi 204-sonli qarori bilan Hisor shahri butun Hisor tumani bilan birga Hisor shahri maqomi bilan taqdirlangan.

## Aholisi
2016-yil 1-yanvar holati  boʻyich aholi soni  280,6 ming kishini tashkil qildi. Shahar aholisi —Hisor (27,4 ming) va Sharora (12,9 ming)  – 14,5 foizini yoki 40,3  ming kishini tashkil qiladi..

## Manbalar
Vahdat tumani

**Vahdat tumani** () — Tojikistondagi respublikaga boʻysunuvchi tumanlarning biridir. Dushanbe shahridan 21 km sharqda joylashgan Maʼmuriy markazi - Vahdat shahri..

1927-yilning 17-sentyabrda Yangibozor tumani sifatida tashkil topgan, 1936-yil aprelda Orjonikidzeobod tumani deb oʻzgartirilgan. Tojikiston SSR Oliy Kengashining 1991-yil 25-dekabrdagi 476-sonli qarori bilan Kofarnixon tumani deb oʻzgartirilgan.

Tojikiston Oliy Majlisining 2003-yil 7-apreldagi 389-sonli qarori bilan Vahdat tumani deb nomlandi.

## Aholisi
2016-yil 1-yanvar holati boʻyich aholi soni 317,1 ming kishini tashkil qildi. Shahar aholisi – Vahdat shahrida (42,5 ming) va Numon Roziq qishlogʻida (11,6 ming) – 17,4 foiz yoki 53,8 ming kishini tashkil qiladi..

## Hududiy boʻlinishi

Vahdat tumani tarkibiga Vahdat shahri (Boʻston, Qipchoq, Rohati, Yakkatol qishloqlari bilan tutashgan), shahar tipidagi Numon Roziq va 10 ta qishloq jamoalari kiradi.

## Manbalar
Temurnoma

„**Temurnoma**“ – Mullo Salohiddin Toshkandiy qalamiga mansub asar.

Ushbu asar milodiy 1908-yil (hijriy 1327-yil)da nashr etilgan. Asar Amir Temurning butun hayotini ifodalagan. Amir Temurning bolaligidan tortib, Markaziy Osiyoni moʻgʻullar zulmidan ozod qilishi, Dashti qipchoq, rus yerlari, Ural sari qilingan yurishlar, Eron, Turkiya, Shom va Iroq, Hindistonga qoʻshin tortishlar, Boyazid Yildirim bilan boʻlgan janglar, ular bilan bogʻliq sarguzashtlari qiziqarli tarzda hikoya qilingan. „Temurnoma“ ilmiy yoinki tarixiy asar emas. „Temurnoma“ – eng avvalo badiiy asar. Badiiy asar boʻlganda ham bir necha tildagi manbalar asosida bitilgan. Shu bois asarni tarjima deb atash faqat bir taraflama boʻlib qoladi. Shu bilan birga asardagi voqea-hodisalarni dalillashda tarixiy manbalarga murojaat etilgan oʻrinlar koʻp. Bu hol asarda toʻliq aksini topgan. Ana shularga asoslanib „Temurnoma“ni bir nechta tarixiy-badiiy asarlarni umumlashtirgan yangi asar deyish mumkin. Amir Temur shaxsini yoʻltoʻsar, qaroqchi deguvchi olimlar ham topiladi va bunday kitoblar ham talaygina. Salohiddin Toshkandiyning „Temurnoma“ asari esa aynan ularning daʼvolarini inkor etish uchun yozilgandek. Vaxolanki kitob „oktyabr“ inqilobidan roppa-rosa toʻqqiz yil oldin nashr etilgan. „Temurnoma“ koʻp jihatdan ayniqsa, qamrovi eʼtibori bilan „Boburnoma“ga, „Qissas-ul-anbiyo“ga ancha yaqin turadi.

## Adabiyotlar

* „Temurnoma“ ning 1990-yildagi nashri.
CTR

**CTR** – inglizcha soʻz qisqartmasi hisoblanadi va u turli sohalarda turlicha ishlatilinadi. Ushbu soʻz qisqartmasi qaysi sohada qanday avzifani bajarishini pastda sohalar kesimida koʻrib tanishib chiqamiz.

**Muhandislik, fan va texnologiyada**
* Hisoblagich rejimi (CTR rejimi), blokli shifrlar uchun kriptografik ish rejimi.
* X-nurli kristallni kesish tayoqchasi, kristall yuzalarning xususiyatlarini oʻlchash usuli.
* Opto-izolyator qurilmasida joriy uzatish nisbati.
* **Content Threat Removal** – kontent tahdidlarini yenguvchi kiberxavfsizlik texnologiyasi.
**Ommaviy axborot vositalari va sanʼatda**
* *Zamonaviy teatr sharhi*, Britaniyaning sahna sanʼatining akademik jurnali.
* *Crash Team Racing*, Sony PlayStation uchun Naughty Dog videooʻyini 1999-yil.
* *Crash Team Racing Nitro-Fueled*, uning 2019-yilgi remeyki.
**Tibbiyot sanoatida**
* Kardiyak resinxronizatsiya terapiyasi.
* Kardio-koʻkrak nisbati, yurak hajmining oʻlchovi.
* Karpal tunnelni boʻshatish, karpal tunnel sindromini davolash uchun jarrohlik.
* Klinik tadkikotlar reestri, dori vositalari kabi salomatlik aralashuvi haqidagi tadqiqotlar uchun rasmiy katalog.
**Transportda**
* "Cattle Creek " aeroporti, Avstraliya (**IATA kodi** CTR)
* Nazorat qilinadigan transport hududi, odatda aeroportlar atrofidagi boshqariladigan havo hududi
* Carlton Trail Railway, Saskachevan, AQSh qisqa muddatli temir yoʻl
* Chester temir yoʻl stantsiyasi (vokzal kodi), Angliya
**Avtomobil modellari**
* Honda Civic Type R, Honda tomonidan ishlab chiqarilgan avtomobil
* Ruf CTR, Germaniyaning Ruf Automobile kompaniyasining avtomobili
**Boshqa yoʻnalishlarda**
* Raqamli marketingda CTR reklamaning samaradorligini hisoblash uslubi yoxud reklamaga foydalanuvchilarning qiziqishi qay darajada ekanligini hisoblash formulasi.
* Ot sportida musobaqa yoʻlida sayr qilish.
Java dasturlash tili tarixi

**[[Java]]** dasturlash tili 1991-yilda James Gosling, Patrick Naughton, Chris Warth, Ed Frank va Mike Sheridanlar tomonidan Sun Microsystems kompaniyasida yaratilgan. Tilning birinchi versiyasini yaratish uchun 18 oy vaqt ketgan. Bu til boshida „Oak“ (eman) deb nomlangan edi, lekin keyinchalik 1995-yilda „Java“ ga oʻzgartiligan. „Oak“ ning 1992-yilning kuz oylaridagi birinchi tadbiq etilishi va 1995-yilning bahorida „Java“ ning ommaga eʼlon qilinishidagi vaqt oraligʻida koʻplab odamlar bu tilning dizayni va evolyutsiyasiga oʻz hissalarini qoʻshishgan. Bil Joy, Arthur van Hoff, Jonathan Payne, Frakn Yellin va Tim Lindhom javaning asl prototipiga asosiy hissa qoʻshuvchilar hisoblanadi.

## Nega „Oak“ deb nomlangan

Aslida „Oak“ bu daraxtning nomi hisoblanadi. **Nimaga Oak?** Chunki Oak kuch va qudrat ramzi hisoblangan va bir nechta AQSH, Fransiya, Germaniya, Ruminiya kabi mamlakatklarning milliy daraxti sifatida tanlangan. Lekin, bu nom Oak Technologies deb nomlanuvchi kompaniyaning savdo belgisi ekanligi aniqlangandan soʻng, tilning nomi „Java“ ga oʻzgartirilgan.

## Nega „Java“ nomini tanlashgan?
Barcha jamoa aʼzolaridan yangi nom tanlash uchun fikrlari toʻplangan. Bir qancha nomlar taklif qilingan, jumladan, „dynamic“, „revolutionary“, „Silk“, „jolt“, „DNA“ va shu kabilar. Ular texnologiyaning mohiyatini aks ettiruvchi inqilobiy, dinamik, jonli, ajoyib, oʻziga xos va talaffuzi oson va aytishi qiziqarli boʻlgan nom tanlashni xohlashgan. Jeyms Goslingning soʻzlariga koʻra, „Java Silk bilan birga eng yaxshi tanlovlardan biri edi“. Java juda noyob boʻlgani sababli, jamoa aʼzolarining aksariyati boshqa nomlardan koʻra Javani afzal koʻrdi.
Java — Indoneziyadagi orol, u yerda birinchi kofe ishlab chiqarilgan (Java kofesi deb ataladi). Bu espresso loviyasining bir turi. Java nomini Jeyms Gosling oʻz ofisida bir chashka qahva ichayotganda tanlagan. Payqaganingizdek, java bu shunchaki nom, hech qanday qisqartma soʻz emas. 1995-yilda Time jurnali Javani 1995-yilning eng yaxshi oʻnta mahsulotidan biri deb atadi.

## Java dasturlash tili relizlari
JDK 1.0 1996-yil 23-yanvarda chiqarildi. Javaning birinchi versiyasidan soʻng tilga koʻplab qoʻshimcha funktsiyalar qoʻshildi. Endi Java Windows ilovalari, veb-ilovalar, korporativ ilovalar, mobil ilovalar, kartalar va hokazolarda qoʻllanilmoqda. Har bir yangi versiya Javaga yangi xususiyatlarni qoʻshadi. Hozirgacha koʻplab java versiyalari chiqarilgan. Javaning hozirgi barqaror versiyasi — Java SE 17.
Hozirda, 2022-yil 21-may holatiga koʻra, Java 8, 11 and 17 javaning barqaroq versiyalari, yaʼni doimiy ravishda qoʻllab quvvatlanadigan versiyalar sifatida qaraladi. Javaning asosiy relizlari, ularni chiqarilgan vaqti bilan keltirilgan:

## Manbalar

## Havolalar
* Java dasturlash tiliga oid qoʻshimcha ingliz tilidagi manba 
* Java dasturlash tilini ishlab chiqadigan kompaniya rasmiy sayti
CTR (internet)

**CTR** ( — tiqillatib kirish tezligi) — Internet-marketingdagi koʻrsatkich. CTR banner yoki reklamani bosish sonining foiz sifatida oʻlchanadigan taassurotlar soniga nisbati sifatida aniqlanadi  . Texnika va internet rivojlanishi eskicha uslubdagi marketing reklamalariga qo‘shimcha shaklda yangicha internetdagi reklamalarning ham yaralishiga sababchi bo‘ldi. Yangi reklama uslublari paydo bo‘lishi esa o‘z-o‘zidan reklama samaradorligini hisoblash formulalari shakllanishiga olib keldi. CTR ham xuddi shu formulalardan biri hisoblanadi.

**CTR ni hisoblash formulasi:**
:  \text{CTR} = {\text{Bosishlar soni} \over \text{Taassurotlar soni}} \times 100 (\%)

* Masalan: reklama **10 marta** koʻrsatilgan va **2 marta** reklamaga qiziqish bildirilib reklamani bosish orqali maʼlum yoʻnaltirilgan havolaga oʻtilgan. Shunda uning CTR ko‘rsatgichi **20%** ni tashkil qiladi.

CTR qisqartmasi **„si-ti-ar“** deb talaffuz qilinadi. CTR har qanday reklama kompaniyasi samaradorligining muhim koʻrsatkichidir. CTR indikatori internetdagi har qanday gipermatn havolasiga qoʻllanishi mumkin. Eng yuqori CTR ko‘rsatgichi qidiruv tizimlarida kontekstli reklamada bo‘lishi mumkin, bunda reklama beruvchilarning reklamalari foydalanuvchi qidiruv soʻrovlariga qarab koʻrsatiladi.

Reklamaning CTR (bosish tezligi) ga quyidagi omillar muhim taʼsir koʻrsatadi:
* Bannerlarga joylashtirilgan rasmlar va matnlar.
* Hajm, katta reklamalar koʻproq eʼtiborni tortadi.
* Yorqinlik va kontrast.
* Media (ovoz, video) yoki animatsiyadan foydalanish.
* Interaktivlik.
* Reklama maydonidagi joylashuv o‘rni.

**CTR** koʻpincha reklama birligi yoki reklama maydoni sifatining oʻlchovi hisoblanadi. Shu bilan birga esda saqlash lozimki, rasmli reklama uchun CTR qiymati uni koʻradigan foydalanuvchilar sonidan *(taassurotlar soni)* va ular unga beradigan eʼtibordan ancha kam ahamiyatga ega. Umuman olganda CTR qanchalik yuqori bo‘lsa marketing kompaniyasi davomida reklamalar orqali odamlar eʼtiborini jalb qilish shunchalik samarali bo‘ladi. Shuningdek CTR reklamangiz, kontentingiz va veb-sahifalaringiz qidiruvchilar uchun qanchalik mos ekanligini koʻrsatishdan tashqari, CTR ham organik va pulli qidiruvda qidiruv tizimlari boʻyicha reytingga taʼsir qiladi. CTR orqali Google reyting algoritmi sizning reklamangiz yoki veb-sahifangiz qidiruv sahifasida qayerda koʻrinishini aniqlaydi. Bu sizning veb-saytingizni qidiruv natijalarida qancha odam koʻrishi va saytingizga shu maʼlumotni olish uchun kirishiga taʼsir qiladi.

## Manbalar
Xo'ja Chorchinor

**Xoʻja Chorchinor** — bu ziyoratgoh Urgut shahri markazidan uch kilometr masofada joylashgan. Ziyoratgohdagi chinorlarning yoshi 1000-yildan oshgan, degan taxminlar bor. Kirish darvozasidan boshlangan markaziy yoʻlakning ikki tomonidan yuqoriga qarab chinorlar tizmasi qad rostlab borgan. Chap qatordagi chinorlar ichida ikkinchi chinor oʻzining kengligi bilan kishilar diqqatini tortadi. Rivoyatlarga koʻra, chinor oʻtmishda chillaxona xizmatini oʻtagan. Shoʻrolarning dastlabki hukmronlik davrida bir muddat bolsheviklarning majlis oʻtkazadigan joyi, keyinchalik esa maktab vazifasini bajargan. Boshqa bir rivoyatga koʻra, arab qoʻmondonlaridan biri Hoja Abu Tolib boʻlib, buloq atrofida toʻrt dona chinor ektiradi. U vafot etgach (866-867 yillar), shu chinorlar yaqinida dafn etiladi. Bu joyning yana bir nomi **"Xoʻja Chorchinor"** deb atalishining tarixi shu voqea bilan bogʻliq.

**Chorchinor** majmuasi ichida 1914-yilda Shayx Muhiddinxon tomonidan qurilgan masjid bor. Masjiddan dastlab madrasa sifatida foydalanilgan. Bino Abduqodir (1868-1934-yillar) ismli usta tomonidan qurilgan. 1927-yilgacha mazkur madrasada nafaqat Urgut, balki shu yaqin hududlardan kelgan tolibi-ilmlarga saboq berilgan.

Majmuaning ichki qismida bir nechta tarixiy shaxslarning qabrlari bor. Ulardan biri mashhur eshon Valixon Ismoilxoʻja oʻgʻli (1842-1915-yillar) boʻlib, Mir Arab madrasasida mudarrislik qilgan. U kishining oʻgʻillari Shayx Muhiddinxon (1875-1931-yillar) ham Urgutda yashab, Buxoro madrasalarida mudarrislik qilgan. Shayx Qutbiddinxon Muhiddinxon oʻgʻli (1906-1983-yillar) mashhur sharqshunos olim boʻlgan.

Majmuaning tashqari qismida eski qabriston boʻlib, Hoja Abu Tolib shu yerga dafn qilingan.
Agile

Ingliz tilidagi AGILE (Ejail) atamasi bir qancha maʼnolarni anglatadi:

1. Agile – harakatchan, chaqqon.

● a strong and agile athlete – kuchli va chaqqon atletikachi;

2. Agile – tezkor, hozirjavob.

● an agile mind/brain – hozirjavob miya;

3. Agile – loyhani boshqarish yoʻlini taʼriflashda ishlatiladi (biznesda).

● Agile methods replace high-level design with frequent redesign – Agile usullar yuqori darajadagi dizaynni tez-tez qayta loyihalash bilan almashtiradi;

4. Agile – ishning oʻrni va vaqtida ishlash kerakligini taʼriflashda ishlatiladi (biznesda).

● Agile working is all about creating a flexible and productive environment – Agile ishlash – bu moslashuvchan va samarali muhit yaratishdir.

## Loyihalar boshqaruvi

* Agile dasturiy taʼminotni ishlab chiqish, dasturiy taʼminot ishlab chiqish usuli
* Agile konstruksiya, iterativ va inkremental qurilish usuli
* Agile oʻrganish, oʻquv jarayonlariga qoʻshimcha va *iterativ usullarni* qoʻllash
* Agile ishlab chiqarish, mijozlar ehtiyojlari va bozor oʻzgarishlariga tezda javob bera oladigan tashkilot.

## Harbiy

* AIM-95 Agile, havo raketasi;
* HMS *Agile*, hech qachon ishlab chiqarilmagan *Amphion* klassi suv osti kemasi;
* AGILE loyihasi, 1960-yillarning ARPA dasturi;
* USS *Agile*, ikkita mina qoʻriqlash kemasi.

## Boshqa foydalanish

* AGILE (sunʼiy yoʻldosh) (*Astro-rivelatore Gamma va Immagini LEggero*), Italiya kosmik agentligining astronomik sunʼiy yoʻldoshi;
* Agile (ot) (1902-yilda tugʻilgan), amerikalik zotli poyga oti, 1905-yil Kentukki Derbisi gʻolibi;
* Agile (produser) (1975-yilda tugʻilgan), kanadalik xip-xop musiqa produseri;
* Agile, *Mega Man X2* videooʻyinidagi X-Hunters aʼzosi;
* Chevrolet Agile, kichik ixcham avtomobil;
* Uollis WA-116 Agile, 1960-yillarda Britaniya avtogirosi (kemaning bir turi), Jeyms Bond filmida ishlatilgan " *Siz faqat ikki marta yashaysiz* ";
* *Agile* (turlar guruhi), *Pison* genidagi ari turlari majmuasi;
* AGILE (Heterojen ekspertlar jamoalarining innovatsion hamkorligi uchun 3-avlod samolyotlari MDO) H2020 Yevropa moliyalashtirilgan loyiha edi.

## Manbalar
Islomxoʻja (film)

***Islomxoʻja*** — oʻzbek badiiy dramasi. Film Xorazm bosh vaziri Islomxoʻja hayoti va faoliyatini yoritish maqsadida suratga olingan. Rejissori va senariy muallifi Jahongir Ahmedov Oʻzbekino agentligi Moskva bilan birinchi qoʻshma

Filmning bosh rollarida Ulugʻbek Qodirov, Alisher Uzoqov, Asal Shodiyeva, Matyoqub Matchonov, Husan Jumayev, Arslonov Hoshim va Azamat Ahrorov suratga tushishgan.

## Syujeti
Xorazm bosh vaziri Islomxoʻja hayoti va faoliyati haqida hikoya qiluvchi filmda uning sirli oʻlimi tafsilotlarini oʻrganishga kirishgan tadqiqotchi-tarixchi, mavjud hujjatlar asosida haqiqiy aybdorlarni ochishga harakat qiladi.

## Yaratilish
2017-yil sentabr oyida Toshkent shahrida „Islomxoʻja“ filmi ustida ish boshlanishidan avval „Islomxoʻja“ mavzusida ilmiy-amaliy konferensiya boʻlib oʻtdi. „Filmlardagi hayot va badiiy tana“ mavzusidagi oʻzbek filmida gʻoyaviy talqin va senariy muhokama qilindi

Filmni suratga olish „Ezgu Film“ kinokompaniyasiga yuklangan. Filmda oʻzbek va rossiyalik mashhur aktyorlar suratga tushgan.

„Ezgu film“ kino saytida oʻsha davr muhiti qayta tiklandi. Rossiyadan kelgan ijodiy guruh bilan hamkorlikda 5 gektar maydonda shahar va jang maydoni manzaralari barpo etildi. 3500 kvadrat metr maydonni egallagan 5,5 metr balandlikdagi Xorazmshohning ikki qavatli saroyida 1500 ishchi mehnat qildi.

## Rollarda
* Ulugʻbek Qodirov — Islomxoʻja
* Alisher Uzoqov — Asfandiyor
* Asal Shodiyeva — Aziza poshshobieka
* Husan Jumayev — tarixchi
* Hoshim Arslonov — tarixchi
* Matyoqub Matchonov — Matvafo
* Oleg Galaxov — Aleksandr Likoshin
* Muhammadali Abduqunduzov — Feruzxon
* Azamat Axrorov — Bobojon
* Akmal Mirzaev — Omongaldi
* Elbek Fayziev — Shaxnazarboy
* Asadillo Nabiev — Sharif
* Boir Xolmirzaev — Xusayinbek
* Maʼruf Otajonov — Yasavulboshi

## Ijodiy jamoa
„Islomxoʻja“ filmi musiqasi Doniyor Aʼzamov tomonidan yozilgan. Ovoz muhandisi Anvar Fayzullaev. Ovoz dizayni Donyor Agzamov. CineLab Dolby Digital 5.1 tovozlarni qayta ishlagan.

## Mukofotlar va nominatsiyalar
* „Oltin humo“ milliy kinofestivalining „Eng yaxshi rassom“ nominatsiyasi gʻolibi (2019) (Akmal Saidov)
* „Oltin humo“ milliy kinofestivalining „Eng yaxshi vizajist“ nominatsiyasi gʻolibi (2019) (Valentina Abduqunduzova)

## Manbalar
Shayx Qutbiddinxon Muhiddinxon o‘g‘li

**Qutbiy — Qutbiddin Muhiddinov — Eshoni Shayx** hazratlari 1906-yil Urgut shahrida Muhiddinxon Valixon oʻgʻli xonadonida dunyoga kelib, 1983-yilda vafot etgan.

U kishining tarjimai holi juda murakkab. Oʻtgan yuz yillikda Oʻrta Osiyo xalqlari qancha ogʻir kunlarni boshdan kechirgan boʻlsa, hazrat ham bulardan benasib qolmagan. Lekin mashaqqatlarga qaramay, arab, fors tillari, tib, mantiq, tafsir va adabiyotshunoslik fanlarini mukammal egallab, olim va shoir boʻlib yetishadi. Xoja Ahrori Vali sulolasiga mansub bu inson bobosi Eshoni Valixon anʼanalarini ochiq boʻlmasa-da xufiyona davom ettirdi.

Eshoni Valixon olamdan oʻtgach, uning ishlarini oʻgʻli Muhiddinxon davom ettiradi. Sovet tuzumi balo-qazoday yopirilib, ilmu maʼrifatga jaholat qalqonini qoʻydi. Buxoroda madrasalar yopildi. Muhiddinxon Buxoro ilmu maʼrifatini Urgutda davom ettiradi. Chorchinor madrasasi qoshida 300 oʻrinli yotoqxona qurib beradi. Madrasa besh yil faoliyat koʻrsatadi. Unda taʼlim-tarbiya ishlari shu qadar mukammal yoʻlga qoʻyilgan ediki, „Buxoroi sharif Urgutga koʻchdi“, degan ovoza tarqaladi.

Xoja Muhiddinxon rahmdil, saxiy va notiq kishi boʻlgan. Ota-bobosidan qolgan boyliklaridan madrasa ahlini, chor-nochorlarni yedirib-ichirib, kiyintirgan. Biroq, mol-mulklari tortib olinib, unga yomon koʻz bilan qaray boshlashdi. Shundan soʻng u Arabistonga borib, 1931-yilda Madina shahrida vafot etadi. Qabri hazrati Usmondan toʻrt qabr narida.

Otasi Muhiddinxon izidan borgan Qutbiddinxon 1917-1920-yillarda Buxoroda Aspas mahdumdan taʼlim oladi. Urgutda Naqshbandiya sulukining yangi oʻchogʻini barpo etgan Eshoni Valixonda Xoja Ahrori Vali singari gʻayb ilmidan xabardorlik, „uvaysiy“lik mujassam edi. Bu xislatga Eshoni Shayx Qutbiddinxon hazratlari ham ega boʻlgan.

Qutbiddinxon hazratlari 1961-yildan boshlab OʻzFA Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim boʻlib ishladi.

Ish jarayonida Navoiy asarlarini oʻrganish bilan shugʻullandi. 1971-yilda Mirzo Muhammad Mahdixonning Alisher Navoiy asarlari tiliga bagʻishlab yozgan "Sangloh" asari ustida ishlab, 65 yoshida nomzodlik dissertatsiyasini yoqladi. Unda Navoiyning 12 ta nazmiy, 9 ta nasriy asari grammatikasi chuqur ilmiy tahlil qilingan. Domla toʻrt jildlik "Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lugʻati"ning asosiy mualliflaridan biri boʻldi (Cahifa oxirida mazkur lugʻatning 1 jildi bilan tanishing). "Xamsa" dostonlari lugʻatlarini toʻliq sharhlab chiqdi. "Xazoyin ul-maoniy", "Lison ut-tayr", "Majolis un-nafois" asarlari lugʻatini tuzib, izohladi. Qutbiddinxon domlani akademik shoir Gʻafur Gʻulom „pirim“, „hazratim“ deb eʼzozlardi.

Bu farishtasifat inson shunchalar yoqimli, halim soʻzlar ediki, tinglab toʻymas edingiz. Uning yuksak insoniy xislatlari asarlariga shunday singdirilganki, odamlarni ezgulikka, maʼrifatga, dunyoda yaxshi nom qoldirishga chorlaydi.

## Manbalar

„Zarafshon“ gazetasi veb-sahifasi
WebCite

**WebCite** bu talab boʻyicha arxiv sayti boʻlib, u blogger yoki olim undan iqtibos keltirgan paytda mavjud boʻlgan internet mazmunini suratga olish orqali internetdagi ilmiy va taʼlim uchun muhim materiallarni raqamli saqlash uchun moʻljallangan. Saqlash xizmati asl veb-sahifalar qayta koʻrib chiqilayotgan, oʻchirilgan yoki boshqa sabablarga koʻra yoʻqolgan boʻlsa ham, havola chirishi deb ataladigan taʼsir koʻrsatilgan manbalar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan daʼvolarni tekshirish imkonini beradi.

2019-yil 9-17-iyul oraligʻida WebCite yangi arxiv soʻrovlarini qabul qilishni toʻxtatdi. Keyingi uzilishda, 2021-yil 29-oktyabr holatiga koʻra, avval arxivlangan barcha kontentlar endi mavjud emas, faqat bosh sahifa ishlaydi.

## Manbalar
Sayyid Qosim ibn Abduljabbor Andijoniy

**Sayyid Qosim Andijoniy** (), islom olimi va yozuvchi 1885-yilda Andijonda tugʻilgan.

## Biografiya
Sayyid Qosim Ibn Abduljabbor Andijoniy Andijon yaqinidagi Boʻtaqora qishlogʻida (hozirgi Andijon viloyatining Andijon tumaniga qarashli) tugʻilgan. Qishloqdagi maktabni tamomlab, Andijon shahridagi “Jome” madrasasida tahsilni davom ettirdi. Unga madrasada mashhur mudarris Mulla Xoliqberdi Oxun, Yunus Oxunlar dars bergan. Keyinchalik otasi uni taʼlimni davom ettirish uchun Xoʻjand, Toshkent va Buxorodagi madrasalarga yuboradi.

26 yoshida madrasalardagi taʼlimini yakunlab, 1911-yildan boshlab Hindistondagi “Dorul Ulum Deoband” da besh yil oʻqishni davom ettiradi. 1916-yili Andijondagi qishlogʻiga qaytib kelib, qishloq ahliga dars beradi. Bir muncha vaqt oʻtgach, kommunistik tuzumning zulmi tufayli u oʻz mamlakatini tark etishga majbur boʻladi. Soʻng Afgʻoniston, Hindiston va keyinchalik Hijozga boradi. Makkada hadis, tafsir va Fiqhdan dars bergan. U talabalarga, jumladan Masjid al-Haram imomi Abduzzohir Abus Samhga ham dars bergan.

Bundan tashqari, Madinadagi “Dorul Ulumish Shariat”, “Dorul Aytamil Qariyba”da dars bergan. Hijriy 1356-yilda (taxminan 1937-yil) Masjid al-Nabaviga mudarris etib tayinlandi. Ayrim darslarini oʻzbek tilida ham olib borgan.

U arab tilida 380 betlik “al-Misboh fiy usulil hadis”, “al-Aqidatul xolisa” va “al-Iqtisad fiy masailil itiqod” kabi bir qancha kitoblar yozgan. U Qurʼonga "Fathur Rahmon fiy tafsiril Qurʼon" deb oʻzbekcha tafsir yozgan. Bundan tashqari, u oʻzbek tilida 530 betlik “Sharhul aqiydatul halisa”, “Islom yoʻli”, “Lozim vazifalar”, “Muhammad ibn Qosim”, “Muhtasarul jamiʼil usul fiy ahodisir Rosul” nomli kitoblarini yozgan.

U hijriy 1393-yilning 19-muharramida (1973-yil 23-fevral, juma) vafot etdi va Saudiya Arabistonining Madina shahridagi Al-Baqi qabristoniga dafn qilindi.

## Kitoblari

* al-Misboh fiy usulil hadis
* al-Aqidatul xolisa
* al-Iqtisad fiy masailil itiqod
* Fathur Rahmon fiy tafsiril Qur'on
* Sharhul aqiydatul halisa
* Islom yoʻli
* Lozim vazifalar
* Muhammad ibn Qosim
* Muhtasarul jamiʼil usul fiy ahodisir Rosul

## Manbalar
Shahrinav tumani

**Shaxrinav tumani** () — Tojikistondagi respublikaga boʻysunuvchi tumanlarning biridir. Dushanbe shahridan 38 km gʻarbda joylashgan Maʼmuriy markazi — Shahrinav qishlogʻi.

## Tarixi

1927-yilda Tojikiston ASSR tarkibida Qoratogʻ tumani nomi bilan tashkil topgan. 1929-yilda Shahrinav tumani nomiga oʻzgartirilgan.

1929-1930-yillarda Tojikiston SSRning Hisor okrugi tarkibiga kirdi, 1930-yilda okruglar boʻlinganidan keyin respublika boʻysuna boshladi. 1939-1951-yillarda Stalinobod viloyati tarkibiga kirdi.
Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining 1959-yil 26-noyabrdagi qarori bilan uning hududini Hisor tumani va Hisor shahriga oʻtkazilishi bilan tugatildi. 1992-yil 3-yanvarda tuman qayta tashkil etildi.

Tuman tarkibiga A. Xasanov (1924-yilda Katta-Buynikingir deb atalgan, 1955-yildan Buynikingir deb oʻzgartirilgan, 1966-yil 15-noyabrda Tojikiston SSR Oliy Majlisi qarori bilan hozirgi nomi tasdiqlangan) okrugi tarkibiga kiradi..
## Geografiyasi
Shahrinav tumani Hisor vodiysida joylashgan. Shimolda Sugʻd viloyatining Ayniy tumani, gʻarbda Tursunzoda tumani, janubda Rudakiy tumani, sharqda Hisor tumani bilan tutashgan. Shimol va janubda Oʻzbekistonning Surxondaryo viloyati bilan chegaradosh.
## Aholisi
2016-yil 1-yanvar holati boʻyich aholi soni 111,5 ming kishini tashkil qildi. 111,5 ming kishi. Shahar aholisi — Oktabr qishlogʻida — 6,4 % yoki 7100 kishini tashkil qiladi..

## Manbalar
Toshkentda Il-14 halokati

1958 -yil 23-dekabr seshanba kuni Toshkent aeroportida **Il-14 samolyoti halokatga uchrashi oqibatida** 21 kishi halok boʻldi.

## Samolyot
Il-14 (boshqa maʼlumotlarga koʻra — Il-14M) seria raqami 61663 (dastlab- L1663, zavod — 6342007, seriya raqami — 20-07) 1956-yilda Toshkent aviatsiya zavodi tomonidan chiqarilgan va Fuqaro havo floti bosh boshqarmasiga topshirilgan, uni Fuqaro havo floti Oʻzbekiston hududiy boshqarmasining 160-havo transporti otryadiga joʻnatilgan. Samolyot halokat paytida umumiy hisobda 3295 soat parvoz qilgan.

## Baxtsiz hodisa
Samolyot „Mineral Suvlar“dan Toshkentga 466-reysni amalga oshirgan va uning (PIC) ekipaj komandiri , ikkinchi uchuvchi ,navigator (ru: shturmana), bort muhandisi , radio operatori,  va styuard lardan iborat 160-parvoz otryad tomonidan boshqarilgan. 22-dekabr kuni Moskva vaqti bilan soat 21:15 da Il-14 samolyoti Ashxobod aeroportidan havoga koʻtarilib, u yerda yoʻnalish boʻyicha 3000 metr balandlikka koʻtarildi. Samolyot bortida 15 nafar yoʻlovchi boʻlgan. Ekipaj tomonidan eʼlon qilingan ob-havo prognoziga koʻra Toshkent shahrida 300-600 metr balandlikda doimiy nimbostratus bulutlari, 100-200 metr balandlikda alohida bulutlar, qor yogʻishi va tuman tushishi, koʻrish 2000-4000 metr baʼzan esa 1000-2000 metr boʻlishi kutilgan.

Ekipaj Toshkent aeroporti zonasiga kirganida dispetcher ularga standart bosim ostida 1800 metr, keyin esa aerodrom bosimi ostida 800 metr balandlikka tushishni buyurdi. Dispetcher shuningdek, haqiqiy ob-havoni ham maʼlum qilgan edi: qor yogʻishi, koʻrish 1000 metrga yaqin. Bu aerodromning meteorologik minimumidan past edi (bulutlarning pastki chetining balandligi 150 metr va gorizontal koʻrinish 2000 metr), ammo boshqaruvchi yaʼni dispetcher ekipajga muqobil aerodromga borishni buyurmagan. Samolyot 800 metr balandlikda LMB ga kirganida, parvoz direktori (PD) ob-havo sharoiti meteorologik minimumdan past boʻlishiga qaramay, ekipajga qonishni belgilangan sxema boʻyicha bajarishni buyurdi. RSP-4 tizimi yordamida va PD rahbarligida uchuvchilar sxema va maʼlumotlar boʻyicha parvoz qilishdi va 550 metr balandlikda toʻsiq belgisi uchib oʻtdi, shundan soʻng PD ularga shassini boʻshatishni va qoʻnishni buyurdi. Samolyot BPRM ustidan uchib oʻtganida, komandir: *"Men uchish-qoʻnish yoʻlagini koʻryapman, qoʻnishni soʻrayman" deb* xabar berdi va buning uchun u qoʻnishga ruxsat oldi.

Ammo samolyot uchish- qoʻnish yoʻlagining boshida, 10-15 metr balandlikda yaqinlashganda, komandir aylanib oʻtish haqida xabar berdi.

Shundan soʻng, aloqa uzildi. 23-dekabr kuni mahalliy vaqt bilan 03:10 da (Moskva vaqti bilan 00:10) 100-150 metr balandlikda va uchish-qoʻnish yoʻlagi boshidan 2645 metr uzoqlikda joylashgan IL-14 ikkinchi aylanaga ketayotganida toʻsatdan keskin burildi. oʻng va 60 ° burchak ostida ishlaydigan dvigatellar bilan uchish-qoʻnish yoʻlagidan 220 metr oʻngda qor bilan qoplangan maydonga qulab tushdi. Bortdagi barcha 6 ekipaj aʼzosi va 15 yoʻlovchi halok boʻldi.

Translated by FarhodYusupov
Gadjimet Safaraliyev

**Gadjimet Kerimovich Safaraliyev** 1950-yil 26-iyunda Maxachqal'a shahrida ishchi oilasida tug'ilgan.

## Manbalar
Afro-Amerikancha din

**Afro-Amerikancha din** afrikalik tub aholi tomonidan yaratilgan maʼnaviy oqim boʻlib, mintaqa aholisi quldorlik davrida Amerikaga koʻchib oʻtishgan paytda rivojlanib boshlagan. Hozirgi kunda kelib chiqishi afrikalik boʻlgan amerikaliklar madaniyatida ushbu diniy anʼanalarning belgi-asoratlari seziladi.

## Afro-Amerikancha maʼnaviyat

Maʼnaviyatning ushbu turi afro-amerikaliklar shaxsiyati shakllanishida muhim rol oʻynagan va ular hayotining turli xil jabhalariga singib ketgan. Afro-amerikancha maʼnaviyat mintaqa tub aholisining diniy anʼanalari va qadriyatlari sababli yuzaga kelgan. Bunga koʻra, odamlar ilohiy mavjudot boʻlib tugʻiladilar va shu sababli, din va maʼnaviyat bir-birini aniqlab keluvchi butun bir qism vazifasini bajaradi. Afrika dini va maʼnaviyati mintaqa madaniyati, taʼlim-tizimi, ijtimoiy hayoti, siyosati va iqtisodiyotiga ham yetarlicha taʼsir koʻrsatgan. Umuman olganda, Afrika maʼnaviyati juda umumiy xarakterga ega hisoblanadi. Jon Mbiti taʼkidlaganidek, "Mening borligim sababi bu mening yaqinlarim. Ularning borligi sababi esa men* (1969: 108).* Ushbu iqtibosda inson oʻz-oʻzini anglab yetishi boshqalar oldida koʻndalang turgan burch, mas’uliyat va imtiyozlardan kelib chiqadi, degan fikr aks ettirilgan.

### Eʼtiqod masalasi

Afrika maʼnaviyati oq tanli hisoblangan yevropalik quldorlardan aziyat chekkan qora tanlilarga, zulmni boshdan kechirganiga qaramay, birdamlikka erishishga va oʻzlarini qayta tiklash uchun oʻzlarida kuch topishga yordam berishga qaratilgan. Bundan tashqari, afrikaliklar maʼnaviyati quldorlik davrida mintaqaning madaniy oʻziga xosligini yoʻq qilishga urinishlarini toʻxtatishga harakat qilib kelgan. Qabilaviy yashirin uchrashuvlarda musiqa va raqs orqali ilohiy kuch topishga harakat qilishgan; muqaddas ibodatlar qoʻshiqlar, nogʻora chalish va turli afsonalar xirgoyi qilish orqali amalga oshirilgan. Maʼnaviyat va dinning tub maʼnodagi afrikancha tushunchalari oʻzaro bogʻliq ravishda zamonaviy afro-amerikancha madaniyatda oʻz aksini topgan. 

Misol sifatida ushbu fikrni keltirishimiz mumkin: afro-amerikaliklar tomonidan saqlanib qolgan asosiy ruhiy holatga aloqador tushunchalardan biri odamlar diniy olamda yashagani uchun uning butun hayoti chuqurlashgan diniy tarzda boʻladi degan gʻoyadir. Bu gʻoya insonning oʻtmishi, hozirgi kuni va kelajagida boʻlayotgan voqealar sababi sifati tabiat va Yaratuvchi bogʻliqligiga iymon keltirish kerakligini anglatadi. Diniy qarashlarning ushbu turi afro-amerikaliklar xalqining merosi hisoblanadi hamda ushbu meros hozirga qadar ushbu millat madaniyatida saqlanib qolgan. Afro-amerikancha ibodat oʻz ichiga qoʻshiq kuylash va raqsga tushish kabi ifodalanuvchi ogʻzaki va jismoniy harakatlarni oladi.

Musiqa va maʼnaviyat tushunchalari afro-amerikaliklar madaniyatida bir-biriga juda yaqin tushunchalar sifatida ifodalanadi. Qoʻshtirnoq ichidagi „maʼnaviy elementlar“i yillar davomida saqlanib kelgan va rivojlangan madaniyatning yangicha naqshlarni ochib beradi. Ushbu elementlar sirasiga blyuz, rap va jazz kabi musiqa koʻrinishida paydo boʻladigan metafora, ramziylik va tasvirlardan foydalanish kiradi.

## Manbalar