open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Renée Erdős

**Rene Erdős** (1879–1956) – vengriyalik shoira va yozuvchi. Uning asarlari ayol jinsiyati mavzusini ilgari suruvchi ilk izlanishlar bilan ajralib turadi. Shuningdek, Vengriyada mustaqil ravishda yozuvchi sifatida kun koʻrgan birinchi ayol hisoblanadi.

## Yoshlik davri
Renée Erdős 1879-yilda dunyoga kelgan. Tugʻilgan paytidagi ismi Regina Erental. Ularning oilasi pravoslav yahudiylar boʻlib, oʻsha davrda Vengriya Qirolligiga tegishli, hozirgi kunda esa Slovakiya hududiga kiruvchi Veľké Kosihy atrofidagi  hududida istiqomat qilgan. Bolaligi Vengriyaning Győr shahrida oʻtgan.

1896- yilda 17 yoshida Erdős Győr shahridan Budapeshtga koʻchib oʻtib, drama maktabiga oʻqishga kirgan, biroq keyinchalik aktrisa boʻlish orzusidan voz kechgan. Keyinchalik jurnalist Marcell Kadosa bilan tanishgach, Kadosa uni yozuvchilik faoliyatini boshlashga undagan.

## Shaxsiy hayoti

Oʻzining adabiy sohadagi daromadi bilan Erdős  qishlogʻidan villa sotib olgan, bu qishloq hozirda Budapeshtning Rákosmente tumaniga kiradi.

Erdős bir necha marta romantik munosabatda boʻlgan. Shuningdek, yozuvchi Sándor Bródy bilan ham ishqiy munosabatda boʻlgan. Bródy bilan ajrashgach, 1905-yilda oʻz joniga qasd qilishga uringan. Shundan soʻng uning karyerasiga putur yetgan. Erdősga nevroz tashxisi qoʻyilgan, shundan soʻng oʻz obroʻsi, salomatligi va karyerasini tiklash maqsadida Vengriyani tark etishga majbur boʻlgan. Keyinchalik Italiyaga sayohat qilgan Erdős u yerda katoliklikni qabul qilgan.

Vengriyaga qaytgach, Erdős 1913-yilda sanʼatshunos Lajos Fülepga turmushga chiqdi. Juftlikning bir nafar farzandi boʻlgan, biroq ikkinchi farzandi tugʻilishidan sal oldin, yaʼni 1918-yilda ajrashishgan. 1926-yilda Erdős ikkinchi eri Artur Lőfler bilan oila qurdi. Oʻzidan oʻn yosh kichik boʻlgan Lőfler ilgari Erdősning kotibi sifatida ishlagan. Biroq ushbu nikoh ham oxir-oqibat ajralish bilan yakunlandi.

## Manbalar
Vilma Glücklich

**Vilma Glücklich** (1872–1927) – vengriyalik taʼlim islohotchisi, patsifist tarafdori va ayollar huquqlari faoli. 1896-yilda Budapesht Davlat Universitetining Falsafa fakulteti diplomini qoʻlga kiritgan Vengriyadagi birinchi ayolga aylangan. Shuningdek, ushbu universitetga oʻqishga qabul qilingan ilk ayol ham aynan Glücklich edi. Rosika Schwimmer bilan bir qatorda XIX asr oxiri va XX asr boshlaridagi Vengriya Ayollar Harakatining ikki yetakchi shaxslaridan biri sifatida tan olinadi. 1902-yilda Ayol Xodimlar Milliy Uyushmasi (*National Association of Female Employees*)ning prezidentlik qoʻmitasi aʼzoligiga saylangan. 1904-yilda Vengriya Feministlar Uyushmasi (*Feministák Egyesülete*)ga asos solgan, 1915-yilda esa Tinchlik va Erkinlik uchun Xalqaro Ayollar Ligasi (*Womenʼs International League for Peace and Freedom*)ning asos solinishiga ham hissa qoʻshgan. 1918-yilda Budapesht shahar boshqaruvi nazorat qoʻmitasi aʼzosi, 1924–1926-yillarda esa Tinchlik va Erkinlik uchun Xalqaro Ayollar Ligasi bosh kotibi sifatida faoliyat yuritgan.

Vilma Glücklich Budapesht va Vengriyada universitetga oʻqishga kirgan birinchi ayol hisoblanadi. Shuningdek, 1896-yilda universitetni muvaffaqiyatli tamomlagan birinchi ayol sifatida ham tarixga kirgan. Glücklich faoliyati davomida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1902-yildan boshlab kasaba uyushmalari faoliyatida qatnasha boshlagan va tez orada ayollar harakatiga ham faol ravishda qoʻshilgan. 1913-yilda Glücklich Rosika Schwimmer bilan birgalikda Budapeshtda Ayollar saylov huquqi boʻyicha Xalqaro Ittifoqning 7-kongressiga mezbonlik qilgan.

Birinchi jahon urushi paytida Glücklich patsifistik harakatlarda faol ishtirok etgan. 1918-yilda demokratik tuzumda faol boʻlgan ikki ayoldan biriga aylangan. Shu sababli ham keyinchalik ishidan mahrum qilingan va 1921-yilda surgun qilingan. Shundan soʻng Shveysariyaga emigratsiya qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* Helen Rappaport: *[https://books.google.com/books?id=rpuSzowmIkgC&dq=women%27s+movement+hungary&pg=PA258 Encyclopedia of Women Social Reformers – Volym 1 ]* 2001
* Katalin Fábián: *[https://books.google.com/books?id=o6go_57tRJsC&dq=Vilma+Gl%C3%BCcklich&pg=PA323 Contemporary Womenʼs Movements in Hungary: Globalization, Democracy, and …]* 2009
Vanessa Axente

**Vanessa Axente** (1995-yil 19-noyabrda tugʻilgan) – vengriyalik model.

## Yoshlik yillari
Vanessa Axente 1995-yil 19-noyabrda Vengriyaning Nagylengyel shahrida dunyoga kelgan. Opasi Benedetta ham model boʻlib, uni Budapeshtdagi model agentligiga borishga va modellik faoliyatini boshlashga koʻndirgan. Vanessa 14 yoshidan boshlab Vengriya, Singapur va Yaponiyada faol ishlagan, 16 yoshga toʻlgach esa Yevropa moda olamiga kirishga qaror qilgan.

## Karyerasi
Axente oʻz faoliyatini 2009-yilda *Attractive Models* agentligida boshlagan. Keyinchalik, 2011-yil noyabr oyida Parijning VIVA Model Management, 2012-yil yanvarida esa Nyu-Yorkning *DNK Model Management* agentligi bilan shartnoma tuzgan.

### 2012-yil
2012-yil fevral oyida Axente Milandagi Prada brendining 2012-yilgi kuz kolleksiyasi koʻrgazmasida eksklyuziv model sifatida podiumni ochib bergan va aynan ushbu namoyish karyerasining boshlanishi hisoblangan. Shuningdek, Parijda Dries van Noten, Givenchy, Christian Dior S. A., Nina Ricci, Louis Vuitton va Miu Miu kabi mashhur brendlar namoyishlarida ham ishtirok etgan. Oʻsha mavsumda Céline va Valentino koʻrgazmalarida ham podiumni aynan Axente ochib bergan.

Axente Prada reklama kampaniyasining 2012-yilgi kuzgi koʻrgazmasida mashhur modellar Magdalena Frackowiak, Iselin Steiro va Anne Vyalitsyna bilan birga suratga tushgan. Tez orada dunyoga mashhur fotograf Steven Meisel bilan eksklyuziv shartnoma asosida ishlay boshlagan. 2012-yil iyul oyida *Vogue Italia* jurnalining muqovasida, shuningdek, avgust oyi sonidagi maqola hamda dekabr soni muqovasida modelning Meisel tomonidan olingan surati bosilgan.

Shuningdek, *Vogue Italia* jurnalining 2013-yil mart soni muqovasida Steven Meisel tomonidan Axentening Gustav Swedberg bilan birga olingan surati bosilib chiqqan. Bundan tashqari, model ushbu jurnalning 2014-yil yanvar oyidagi nashrida ham koʻrinish bergan&#x5B; ** &#x5D;.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Meet the New Girl: Vanessa Axente New York Magazinedan
* Model Wall: Vanessa Axente Vogue.comdan
Jurʼat

**Jurʼat** ( — mardlik, jasorat) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Qozogʻistondagi greklar

**Qozogʻistondagi greklar** (, ) – mamlakatdagi milliy ozchiliklardan biridir. Ularning asosiy qismi asosan 1944-yildan 1950-yilgacha boʻlgan davrda Qrim, Kavkaz va Janubiy Rossiyadan deportatsiya qilingan pontiyalik yunonlar avlodlaridan iboratdir.

## Tarixi
XX asrning 40-yillarigacha Qozogʻistonda kichik yunon diasporasi mavjud edi – masalan, 1926-yilda Qozogʻistonda atigi 157 nafar yunon yashagan. 1944-yil 2-iyunda Stalin tomonidan imzolangan 5984-sonli qarorga binoan, Qrimdan taxminan 39 ming nafar yunon, arman va bolgarliklar deportatsiya qilinishi belgilangan edi. Qarorga koʻra, ularning 7000 nafari Qozogʻistonning Guryev viloyatiga, 10 000 nafari Sverdlovsk viloyatiga, 10 000 nafari Molotov viloyatiga, 6000 nafari Kemerovo viloyatiga va 6000 nafari Boshqird ASSRiga koʻchirilgan. 1949-yil iyun, 1950-yil fevral va iyul oylarida esa yunonlar Gruziya SSR, Armaniston SSR hamda Shimoliy Kavkazdan ham deportatsiya qilindi. Umumiy hisobda taxminan 60 000 kishi deportatsiya qilingan.

## Hozirgi holat
SSSRning 1989-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Qozogʻistonda 46 746 grek yashagan, ammo SSSR parchalanishidan soʻng, Qozogʻistondan greklarning migratsiyasi oshgan. 1999-yilga kelib, Qozogʻistonda 12 703 etnik grek yashagan. Hozirgi kunda Qozogʻistonda 17 grek jamoasi mavjud boʻlib, ularda 8 819 (2014-yil maʼlumotlariga koʻra) kishi yashaydi. Qirgʻizistondagi greklar bilan birgalikda ular Qozogʻiston va Qirgʻiziston Grek Jamoalari Federatsiyasini tuzgan – „FILIA“. Federatsiya gazeta chiqaradi, folklor tadbirlarini tashkil etadi va yunon tilini va madaniyatini oʻrganishda yordam beradi. Hozirgi kunda Qozogʻistonda 6 ta yunon tili oʻqituvchisi faoliyat yuritmoqda, ular chet eldagi yunonliklar Bosh kotibiyati tomonidan moliyalashtirilmoqda. Gretsiyadan 2 nafar oʻqituvchi jalb qilingan, ular ham yunon tilini oʻrgatishmoqda.

## Soni

## Yana qarang
* Yunonlar diasporasi
* Gretsiya — Qozogʻiston munosabatlari

## Manbalar

## Havolalar
Eszter Pécsi

**Eszter Pecsi** (1898-yil 8-martda tugʻilgan – 1975-yil 4-mayda vafot etgan) – vengriyalik birinchi meʼmor ayol va qurilish muhandisi. Vengriya, Avstriya va Amerikada bir qator muhim, ramziy binolarni loyihalashtirgan.

## Yoshlik yillari va taʼlimi
Eszter Pecsi 1898-yil 8-martda Kecskemét shahrida tugʻilgan. Tavallud paytidagi ismi Eszter Pollák boʻlgan. Otasi Mór Pollák un savdosi bilan shugʻullangan, onasining ismi Sarolta Szántó (qizlik familiyasi Schäfer) edi. Pecsi oilada yetti farzandning biri boʻlgan, oilaning moddiy ahvoli esa ogʻir edi. 1900-yilda oila aʼzolari familiyalarini Pécsiga oʻzgartirgan. Pécsining ikki opasi Vilma va Margit shifokor, uchinchi opasi Berta oʻqituvchi boʻlgan. Akasi Illés esa 1913-yilda muhandislik boʻyicha tahsilini tamomlagan.

Pécsi 1915–1919-yillarda Berlinning Sharlottenburg shahridagi Berlin texnika universitetida tahsil olgan. 1918-yilda Vengriya hukumati ayollarga universitetda oʻqish huquqini beruvchi qonunlarni qabul qilgan, shu sababli Pécsi 1919-yilda tahsilini yakunlash maqsadida Vengriyaga qaytgan va Budapesht Texnologiya va Iqtisodiyot Universiteti (*Királyi József Műegyetem*)ga oʻqishga kirgan. 1920-yil 8-martda, yaʼni 22 yoshga toʻlgan kuni Pécsi arxitektorlik diplomini olgan va shu tariqa Vengriyada ushbu mutaxassislik boʻyicha oʻqishni tamomlagan birinchi ayolga aylangan. Pécsi ushbu universitetda tahsil olgan dastlabki toʻrt ayoldan biri boʻlgan, u bilan birgalikda Marianne Sternberg-Várnay, mexanik muhandis Villma Máhrer va Irma Simonyi-Hajós ham tahsil olgan edi.

## Dastlabki faoliyati
Oʻqishni tamomlagandan soʻng Pecsi Budapeshtdagi Guth va Gergely arxitektura muhandislik idoralarida oʻn yil davomida ishlagan. Bir necha yildan soʻng kompaniyada katta loyihachi lavozimiga koʻtarilgan.

Bu davrda Eszter Pécsi Margitszigetdagi Alfréd Hajós suzish havzasi uchun artikulyatsiyalangan temirbeton arkalarni loyihalash bilan shugʻullangan. Bu esa oʻz davrida inqilobiy loyiha hisoblangan, bunga sabab uning Vengriyada qurilgan ilk yopiq suzish havzasi, shuningdek, Yevropada ham eng yirik loyiha ekanligi edi. Havza beshta temirbeton toʻsin bilan yopilgan boʻlib, ularning har biri 31 metr oraliqni qamrab olgan, ichki balandligi esa 14 metrni tashkil etgan.

## Manbalar
Price on My Head

**„Price on My Head“** – kanadalik repper Navning qoʻshigʻi boʻlib, unda kanadalik xonanda The Weeknd vokali ham ishtirok etadi. Qoʻshiq 2019-yil 26-martda Navning ikkinchi studiyaviy albomi *Bad Habits*dan ikkinchi singl sifatida XO Records va Republic Records orqali chiqarilgan. Bu qoʻshiq Nav va The Weekndning 2017-yilgi Navning oʻz nomi bilan chiqqan miksteypidagi „Some Way“ qoʻshigʻidan keyingi ikkinchi hamkorligidir. Qoʻshiqqa kanadalik 88Glam hip-hop duetidan Derek Wise va AlexOnWeed prodyuserlik qilgan.

## Matni
Qoʻshiqda insonning „shon-shuhrati va boyligi“ uchun hasad qilinishi haqida soʻzlar mavjud.

## Musiqiy klip
Qoʻshiq uchun Kid. Studio surat olgan videoklip 2019-yil 26-martda chiqarildi. Video Torontoda, Nav va The Weekndning tugʻilgan shahrida suratga olingan boʻlib, „dahshatli“ va „keskin“ deb taʼriflangan.

## Chartlar

## Sertifikatsiya

## Manbalar
Khatia Dekanoidze

**Khatia Dekanoidze** (gruzincha: ხატია დეკანოიძე, ; 1977-yil 20-yanvarda tugʻilgan) – gruziyalik siyosatchi. 2012-yilda Taʼlim va Fan vaziri boʻlib xizmat qilgan. 2020-yildan beri Gruziya parlamentining aʼzosi. Shuningdek, 2015–2016-yillarda Ukraina Milliy politsiya boshligʻi sifatida faoliyat yuritgan.

Dekanoidze karyerasini 2003-yilgi Atirgullar inqilobi soʻngida boshlagan. Dastlab Ichki ishlar vazirligi va diplomatik lavozimlarda faoliyat koʻrsatgan, soʻngra huquqni muhofaza qilish idoralarida kadrlarni tanlash va islohotlarni nazorat qilish uchun Politsiya akademiyasining rahbari etib tayinlangan. 2012-yilda Milliy Imtihon Markazi rahbari va Saakashvili prezidentligi davridagi Taʼlim va Fan vaziri boʻlib xizmat qilgan. 2012-yilgi parlament saylovlarida UNM (*United National Movement – Birlashgan Milliy Harakat*)ning magʻlubiyatidan keyin muxolifatga qoʻshilgan va 2015-yilda Ukrainaga koʻchib oʻtib, Petro Poroshenko prezidentligi davrida Milliy politsiya boshligʻi etib tayinlangan.

2016-yilda Gruziyaga qaytgan Khatia Dekanoidze 2020-yilda parlamentga saylangan va 2021-yil may oyida siyosiy inqiroz ketidan eʼlon qilingan boykotdan soʻng parlamentga qoʻshilgan. 2021-yil may oyidan 2023-yil fevralgacha Birlashgan Milliy Harakat (UNM) fraksiyasining raisi boʻlib xizmat qilgan. 2023-yil 24-martda esa oʻz partiyasi bilan yuzaga kelgan mojaro sabab ushbu partiyadan chiqqan.

## Shaxsiy hayoti
Khatia Dekanoidze 1977-yil 20-yanvarda Tbilisida (oʻsha paytda Gruziya Sovet Sotsialistik Respublikasi poytaxti boʻlgan) tugʻilgan. Xalqaro munosabatlar va diplomatiya boʻyicha tahsil olgan hamda 1999-yilda Tbilisi Davlat Universitetining bakalavr diplomiga ega boʻlgan. Shu bilan birga Vena shahridagi Markaziy Yevropa Universiteti va AQShda joylashgan RAND korporatsiyasida ham taʼlim olgan.

Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasidagi nutqi davomida Khatia Dekanoidze shunday degan edi:

## Manbalar
Susanna Karpenko

**Susanna Yevgeniivna Karpenko** (; 1978-yil 28-yanvar, Kiyev, Ukraina SSR, SSSR) – ukrainalik bastakor va qoʻshiqchi. Hozirda Ivan Franko nomidagi Milliy akademik drama teatrining bosh xormeysteri va *Bojichi* folklor ansamblining hamraisi. Ijrochilik faoliyatidan tashqari, Veryovka Ukraina xalq xorining xor studiyasida anʼanaviy qoʻshiqchilikdan dars beradi va *Rayhorodok* bolalar folklor ansambliga rahbarlik qiladi.

## Hayoti
Susanna Karpenko 1978-yil 28-yanvarda Kiyev shahrida tugʻilgan. Karpenko bolaligining katta qismini onasi Valentina Vitaliyevna Karpenko tugʻilgan Baxmach tumanining Krasylivka qishlogʻida oʻtkazgan. Bu yerda uning bobosi va buvisi yashagan va ularning uyi bugungi kungacha saqlanib qolgan. Uning ota-onasi Susanna kichkinaligidayoq ajrashishgan va Susanna oʻn yoshidan oʻn toʻrt yoshigacha bobosi va buvisi bilan yashagan. Aynan shu davrda, Krasylivka maktabida oʻqiyotganda musiqaga boʻlgan muhabbatini kashf etgan. Oʻzi pianino chala boshladi, hatto musiqiy notalarni oʻqishni ham oʻrgangan.

Keyinchalik Karpenko musiqiy taʼlimni olgan va Kiyev Milliy madaniyat va sanʼat universitetining musiqa sanʼati fakultetini folklor boʻyicha tamomlagan.

## Faoliyati
Oʻqishni tugatgach, Karpenko *Barvinok* xalq raqs ansambli va 2-sonli bolalar sanʼat maktabida vokal oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Shuningdek, Veryovka Ukraina xalq xorida xalq qoʻshiqchiligidan dars bergan va Ivan Gonchar muzeyida nomoddiy madaniy meros boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan.

2000-yildan beri Ukraina milliy musiqa akademiyasi va Kiyev milliy madaniyat va sanʼat universitetining folklor yoʻnalishi bitiruvchilari – Ukraina anʼanaviy sanʼatining professional musiqachilari va tadqiqotchilarini birlashtirgan *Bojichi* folklor ansamblining rahbari va ijrochisi. 2012-yilda *Golos Kraini* (*Mamlakat ovozi*) televizion dasturida ishtirok etgan. 2020-yildan Ivan Franko nomidagi Milliy akademik drama teatrining bosh xormeysteri lavozimida ishlab kelmoqda.

## Shaxsiy hayoti
Karpenko musiqa konferensiyasida turmush oʻrtogʻi Ilya Fetisov bilan tanishgan. Turmush oʻrtogʻi ham musiqachi va ularning anʼanaviy musiqaga boʻlgan umumiy ishtiyoqi ularni ham shaxsiy, ham kasbiy jihatdan birlashtirgan. Er-xotin Kiyevda, Ilyaning ota-onasi yordamida qurilgan ikki xonali kamtarona kvartirada yashaydilar. Ularning uyi musiqa va oilaviy hayotga toʻla. Serafina ismli qizi bor.

## Mukofotlari
* Kiyev pektoral teatri mukofoti (2014)
* Shevchenko nomidagi Milliy mukofot (2024)

## Manbalar
Tetyana Ovsiychuk

**Tetyana Ovsiychuk** (; 1995-yil 27-iyun) – ukrainalik postanovkachi rassom.

## Hayoti
Ovsiiyhuk 1995-yil 27-iyunda Rovno viloyati Ostrox shahrida tugʻilgan.

2022-yilda Milliy tasviriy sanʼat va arxitektura akademiyasini (Ukrainada xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi Andriy Oleksandrovich-Dochyovskiy va Sergiy Masloboishchikov studiyasi) tamomlagan. Rassom hozirda Kievda yashaydi. „Konotop jodugari“ spektakli uchun qilgan dekoratsiya ishlari oʻz navbatida uning magistrlik dissertatsiyasi ishi ham boʻlgan. Spektakldagi kelin-kuyov liboslarini buvasi va buvisining kelin-kuyovlik libosida tushgan fotosurati orqali yaratgan.

2021-yildan Ivan Franko nomidagi Milliy akademik drama teatrida postanovkachi rassom.

Spektakllar uchun quyidagi ishlarni amalga oshirgan: X. Kvitka-Osnovianenkoning „Konotop jodugari“ (2023, dekoratsiya va kostyumlar dizayneri); I. Karpenko-Kariyning „Isteʼdodsiz“ (2021, postanovkachi rassom); A. Kamyuning „Kaligula“,  B. Brextning „Toʻxtatilishi mumkin boʻlgan Arturo Uining faoliyati“ (ikkalasi 2022), F. Shillerning „Mariya Styuart“ (2024, liboslar dizayneri).
## Mukofotlari
Taras Shevchenko nomidagi Ukraina Milliy mukofoti (2024-yil 5-mart) — Ivan Franko nomidagi Milliy akademik drama teatrida Grigoriy Kvitka-Osnovianenko romani asosida „Konotop jodugari“ spektakli uchun.

## Manbalar
LinkedIn

**LinkedIn** () – kasbiy munosabatlarini oʻrnatish uchun yoʻnaltirilgan ijtimoiy tarmoq sayti. 2023-yil noyabr holatiga koʻra, LinkedIn tarmogʻida 1 milliard roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchi bor. 200 ta mamlakatda 150 dan ziyod sektorni ifodalaydi.

Sayt 25 ta tilda mavjud.

2016-yil iyun oyida sayt Microsoft tomonidan 26,2 milliard dollarga sotib olindi. 2016-yil 17-noyabrdan boshlab Rossiya Federatsiyasi hududida bloklangan.

## Manbalar
Marjan Aqjigit

**Marjan Aqjigit** (2000-yil 29-iyun tugʻilgan) — qozogʻistonlik fristaylchi. 2018-yilgi Qishki Olimpiada o‘yinlari ishtirokchisi.

## Hayoti va faoliyati
Marjan Aqjigit 2000-yil 29-iyun tugʻilgan. 2018-yil 24-fevralda bo‘lib o‘tgan fristayl chang‘i bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionatida Marjan Aqjigit ayollar o‘rtasidagi aerials yo‘nalishida 9-o‘rinni egallagan. Bu musobaqada 17 nafar sportchi ishtirok etgan. 2018-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarining birinchi saralash bosqichida 79,17 ball bilan 14-oʻrinni egalladi.

Ikkinchi saralash bosqichida 70,20 ball toʻplab 12-oʻringa joylashdi va final bosqichiga yoʻl ola olmadi. 2019-yil fevral oyida AQShning Yuta shtatida o‘tkazilgan fristayl chang‘i va snoubord bo‘yicha jahon chempionatida Marjan Aqjigit ayollar o‘rtasidagi aerials musobaqasida ishtirok etishi kerak edi. Biroq, u musobaqada qatnashmagan.

## Manbalar
Liza Nakashidze-Bolkvadze

**Elisabed „Liza“ Nakashidze-Bolkvadze** (gruzincha: ელისაბედ [ლიზა] ნაკაშიძე-ბოლქვაძე; 1885-yil avgustda tugʻilgan – 1938-yil 22-fevralda vafot etgan) – Gruziyaning Sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi, siyosatchi. 1919-yildan 1921-yilga qadar Gruziya Taʼsis majlisi aʼzosi. 1921-yilda Sovet Ittifoqi Gruziyani egallagan, biroq Elizabed ushbu yangi tuzumga qarshi boʻlganligi sababli muntazam ravishda taʼqib etilgan va Sibirga surgun qilingan va 1937-yilda oʻsha yerda qatl etilgan.

## Biografiyasi
Liza Nakashidze 1885-yilda Rossiya imperiyasi nazorati ostidagi Gruziyaning Guria mintaqasida zodagon oilada dunyoga kelgan. Keyinchalik Bolkvadze familiyali kishiga turmushga chiqqan va 1904-yilda Sotsial-demokratik partiyasiga qoʻshilgan. Shuningdek, „Guriya Respublikasi“ nomli mahalliy inqilobiy harakatda ham faol ishtirok etgan. 1905-yilgi Rossiya inqilobi davrida Guria ayollarining Sotsial-demokratik guruhiga rahbarlik qilgan. Sotsial-demokratik partiya ichidagi boʻlinishda esa bolsheviklarga qarshi chiqib, mensheviklar tomonini olgan. Nakashidze imperiya politsiyasi tomonidan hibsga olinib, surgun qilingan. 1917-yilgi Fevral inqilobi natijasida Rossiya monarxiyasi agʻdarilganidan soʻng esa yana faol siyosiy hayotga qaytgan. 1917-yil mart oyida Guriyaning Ayollar jamiyati raisi etib saylangan va 1919-yilda mustaqil Gruziya Taʼsis majlisi aʼzoligiga Sotsial-demokratik partiya vakili sifatida saylangan. Shunday qilib, Nakashidze Gruziya tarixida ilk bor umumiy va teng saylov huquqi asosida demokratik tarzda shakllantirilgan parlament, 130 nafar aʼzodan iborat Taʼsis majlisiga saylangan besh nafar ayol deputatdan biri boʻlgan. Taʼsis majlisida Nakashidze mehnat qoʻmitasi aʼzosi boʻlib ishlagan va 1921-yilgi konstitutsiyani ishlab chiqishda ishtirok etgan.

1921-yilda Gruziya Respublikasi bolsheviklar bosqinidan soʻng qulagach, Nakashidze-Bolkvadze sovet tuzumiga qarshi yerosti harakatida ishtirok etgani sababli hibsga olingan. 1923–1925-yillarda esa Uralga surgun qilingan. 1926-yilda qisqa muddatli amnistiyadan soʻng Tbilisidagi yangi hukumatning ichki savdo agentligida ishlagan, biroq tez orada yana bir necha bor hibsga olinib, surgun qilinishda davom etgan. Oxir-oqibat, 1938-yil fevral oyida Minusinsk shahrida surgunda boʻlgan vaqtida NKVD uchliklari sud hay’ati tomonidan shoshilinch sud qilingan va Yevropadagi gruzin siyosiy muhojirlari bilan aloqada boʻlganlikda va aksilinqilobiy tashkilotni boshqarganlikda ayblangan. Shu yili Nakashidze-Bolkvadze oʻlim jazosiga hukm qilinib, otib oʻldirilgan. Keyinchalik vafotidan soʻng, yaʼni 1956-yilda oqlangan.

## Manbalar
Vera Kobalia

**Vera Kobaliya** (gruzincha: ვერა ქობალია; 1981-yil 24-avgustda tugʻilgan) – gruziyalik siyosatchi. 2010-yil 2-iyuldan 2012-yil 25-oktyabrga qadar Gruziya Vazirlar Mahkamasida Iqtisodiyot va barqaror rivojlanish vaziri lavozimida faoliyat yuritgan.

## Yoshlik yillari
Kobalia 1981-yil 24-avgustda Gruziyaning Abxaziya mintaqasidagi Suxumi shahrida tugʻilgan. 1996-yilda uning oilasi Gruziya–Abxaziya mojarosi keltirib chiqargan beqarorlik sababli Kanadaga koʻchib ketgan. Dastlab King George oʻrta maktabida oʻqigan, soʻngra Britaniya Kolumbiyasining Bernaby shahridagi Britaniya Kolumbiyasi Texnologiya institutida tahsil olgan. 2004-yilda esa Biznes boshqaruvi hamda axborot texnologiyalari yoʻnalishi boʻyicha diplom olgan.

## Siyosiy faoliyati
Kobalia 2009-yil oxirigacha Kanadada istiqomat qilgan va Vancouverda otasi tomonidan 2001-yilda asos solingan *European Breads Bakery* kompaniyasida ishlagan. Shundan soʻng, Gruziyaga qaytib kelgan. 2010-yil fevral oyida Kobalia „Adolat uchun koalitsiya“ tashkilotiga asos solgan. Ushbu tashkilot Gruziya hududidagi majburan koʻchirilgan shaxslarning huquqlarini himoya qilish hamda gruziyalik IDPlar (majburan koʻchirilgan shaxslar) muammolari haqida jahon hamjamiyatining xabardorligini oshirishga qaratilgan.

2010-yil iyun oyida Kobalia Gruziya Prezidenti Mixail Saakashvili tomonidan Iqtisodiyot va barqaror rivojlanish vaziri lavozimiga tayinlangan, uning nomzodi 2010-yil 2-iyulda Gruziya Parlamenti tomonidan tasdiqlangan. Kobalia oʻz faoliyatida qishloq xoʻjaligi va turizmning eng ustuvor ikki soha sifatida belgilaganini aytgan hamda vazirlikdagi institut­sional korrupsiyani yoʻqotish maqsadida boshqaruvni „tanish-bilishchilikka yoʻl yoʻq“ shiori ostida qayta tashkil etishga vaʼda bergan.

Jahon Iqtisodiy Forumi 2012-yilda Gruziyaning Iqtisodiyot va barqaror rivojlanish vaziri Vera Kobaliani „Yilning yosh global yetakchisi“ sifatida eʼtirof etgan. Vera Kobalia ushbu mukofotni qoʻlga kiritgan yagona gruzin siyosatchisi hisoblanadi.

## Manbalar
Anna Sologashvili

**Anna „Ola“ Sologashvili** (gruzincha: ანნა [ოლა] სოლოღაშვილი; 1882-yilda tugʻilgan – 1937-yilda vafot etgan) – Gruziya Sotsial-demokratik partiyasiga mansub siyosatchi. 1919-yildan 1921-yilga qadar Gruziya Taʼsis majlisi aʼzosi sifatida faoliyat yuritgan. 1921-yilda Sovet Ittifoqi Gruziyani bosib olganidan keyin yerosti muxolifat harakatlarida ishtirok etgan va keyinchalik oʻqituvchilik bilan shugʻullangan. 1937-yilda davlatga xiyonat aybi bilan sud qilinib, qatl etilgan.

## Biografiyasi
Anna Sologashvili 1882-yilda oʻsha paytda Rossiya imperiyasi nazorati ostida boʻlgan Gruziyaning Gori yaqinidagi Mejvriskhevi qishlogʻida zodagon oilada tugʻilgan. Xarkov universitetini tarix yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan. 1903-yilda Sologashvili Sotsial-demokratik partiyaga qoʻshilib, qishloq joylarda marksistik adabiyotlarni targʻib qilishda faol ishtirok etgan. Partiya ichidagi boʻlinishda Sologashvili bolsheviklarga qarshi chiqib, mensheviklar tomonini olgan. 1912-yilda inqilobiy faoliyati uchun hibsga olingan, biroq keyinchalik oqlangan. 1917-yilda boʻlib oʻtgan Fevral inqilobi Rossiya monarxiyasini agʻdarib tashlagach, Sologashvili Gruziya Milliy Kengashiga aʼzo boʻlib kirgan va 1918-yil may oyida Gruziya mustaqilligini qoʻllab-quvvatlab ovoz bergan. Soʻngra Tbilisi shahar kengashiga deputat etib saylangan. 1919-yilda boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida Sologashvili Sotsial-demokratik partiya nomzodi sifatida ishtirok etgan va aynan shu partiyaning saylov roʻyxati orqali parlamentga saylangan. Shu tariqa u Gruziya tarixida ilk bor umumiy va teng saylov huquqi asosida demokratik tarzda shakllantirilgan parlament, 130 nafar aʼzodan iborat Taʼsis majlisiga saylangan besh nafar ayol deputatdan biri boʻlgan. Majlisda Sologashvili kutubxona, nafaqa va saylov boʻyicha komissiyalar aʼzosi boʻlib ishlagan hamda bir necha qonun loyihalarining mualliflaridan biri boʻlgan.

1921-yilda Gruziya Respublikasi bolsheviklar tomonidan bosib olingach, Anna Sologashvili yangi sovet tuzumiga qarshi yerosti siyosiy qarshilik harakatlarida ishtirok eta boshladi. U Gruziya Sotsial-demokratik partiyasining Ayollar qoʻmitasi aʼzosi boʻlib, ushbu qoʻmita siyosiy mahbuslar va ularning oilalariga yordam koʻrsatish bilan shugʻullangan. 1922-yilda qoʻmita koʻp partiyali yerosti tashkilotiga aylantirilib, „Gruziya Siyosiy Qizil Xochi“ deb nomlangan. 1924-yilda sodir boʻlgan muvaffaqiyatsiz antisovet qoʻzgʻolonidan soʻng, Sologashvili siyosatdan butunlay chetga chiqqan va yangi tashkil etilgan Janubiy Osetiya Avtonom viloyatida oʻqituvchi sifatida ishlagan. Stalin davridagi „Katta tozalash“ (katta repressiya) avjiga chiqqan paytda Sologashvili „antisovet targʻiboti“, „shovinizm“ va chet elda muhojirlikda yashayotgan siyosatchi Noe Ramishvili bilan aloqadorlikda ayblanib, NKVD uchliklari hay’ati tomonidan shoshilinch tarzda sud qilingan va oʻsha yili otib oʻldirilgan.

## Manbalar
Kabir (ism)

**Kabir** ( — katta, buyuk) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Kabir — hind shoiri;
* Kabir Bedi — hind aktyori;
* Kabir Komilov — huquqshunos. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

## Familiyalar

* Kabirov
* Kabirova

## Manbalar
Eleonora Ter-Parsegova-Maxviladze

**Eleonora „Lola“ Ter-Parsegova-Maxviladze** (gruzincha: ელეონორა [ლოლა] ტერ-ფარსეგოვა-მახვილაძე; 1875-yil 18-avgustda tugʻilgan – taxminan 1930-yillarda vafot etgan) – gruzin-arman millatiga mansub siyosatchi. Sotsial-demokratik partiya aʼzosi, 1919-yildan 1921-yilga qadar Gruziya Taʼsis majlisining aʼzosi boʻlib xizmat qilgan. 1921-yilda Sovet Ittifoqi Gruziyani bosib olganidan soʻng yerosti (yashirin) muxolifat harakatida ishtirok etgan va keyinchalik oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

## Biografiyasi
Eleonora Ter-Parsegova 1875-yil 18-avgustda oʻsha vaqtda Rossiya imperiyasi tarkibida boʻlgan Tbilisi shahrida dunyoga kelgan. Ulgʻaygach, gruzin shifokori Vladimir Maxviladze bilan turmush qurgan. 1902-yilda Sotsial-demokratik partiyaga aʼzo boʻlgan. 1905-yilda eri bilan birga Suxumiga koʻchib oʻtgan. U yerda oʻqituvchi boʻlib ishlagan hamda inqilobiy harakatlarga faol qoʻshilgan. Oktyabr manifestidan koʻp oʻtmay, Ter-Parsegova aʼzo boʻlgan Rossiya Sotsial-demokratik ishchilar partiyasining Batumi qoʻmitasi Suxumi boʻlimi shahar boshqaruvini oʻz qoʻliga olgan va qisqa muddat imperiya maʼmuriyatining oʻrnini egallagan. Eleonora oʻsha vaqtda koʻpincha namoyishlarning old qatorlarida yurishi bilan mashhur boʻlgan. U oʻz oʻquvchilari orasida inqilobiy gʻoyalarni targʻib qilgan va ularga „La Marseillaise“ (Fransiya milliy madhiyasi)ni oʻrgatgan, shuningdek, ushbu qoʻshiq soʻzlariga Rossiya imperatori Nikolay II haqida iqtiboslar ham kiritgan. Inqilob muvaffaqiyatsizlikka uchragach, Eleonora 1908-yilda qamoqqa olingan va 1917-yilda Rossiyada imperiyasi agʻdarilib ketgunga qadar yana ikki marta hibsga olingan.

Gruziya mustaqil davlatga aylangach, 1919-yilda Eleonora Ter-Parsegova-Maxviladze Sotsial-demokratik partiya roʻyxati boʻyicha Taʼsis majlisiga saylangan. Shu tariqa u Gruziya tarixidagi birinchi demokratik tarzda saylangan, 130 nafar aʼzodan iborat parlamentga kirgan besh nafar ayoldan biriga aylangan. Majlisda Eleonora mehnat va sogʻliqni saqlash masalalari boʻyicha komissiya aʼzosi sifatida faoliyat yuritgan. 1921-yilda Gruziya respublikasi bolsheviklar bosqinidan keyin qulagach, Ter-Parsegova-Maxviladze yangi sovet tuzumiga qarshi yerosti siyosiy qarshilik harakatiga qoʻshilgan. Eleonora Gruziya Sotsial-demokratik partiyasi huzuridagi Ayollar qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan hamda siyosiy mahbuslar va ularning oilalariga yordam koʻrsatgan. 1922-yilda ushbu qoʻmita koʻp partiyali yerosti tashkiloti – *Gruziya Siyosiy Qizil Xochiga* aylantirilgan. 1926-yilga kelib, Ter-Parsegova hibsga olinib, Gruziyadan surgun qilingan. 1930-yillarda esa Eleonora vataniga qaytib kelgan. Eleonora Ter-Parsegova-Maxviladzening qachon vafot etgani nomaʼlum.

## Manbalar
Dmytro Zajciw

**Dmytro Zajciw** (; 1897-yil 17-fevral – 1976-yil dekabr) — ukrainalik va braziliyalik entomolog boʻlib, koʻplab qoʻngʻizlarni kashf etganligi va noyob kolleksiyasi bilan mashhur boʻlgan. Olim Ukrainaning Velikomixaylivka shahrida tugʻilib, Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida vafot etgan. Zajciw „Two new genera and species of neotropical Longhorn beetles (Coleoptera Cerambycidae)“ (1957) hamda „Contribution to the study of Longhorn beetles of Rio de Janeiro (Coleoptera Cerambycidae*)*“ (1958) nomli asarlarni yozgan. Shuningdek, Zajciw qoʻngʻizlarning Adesmoides va Pseudogrammopsis, Beraba angusticollis va Mionochroma subaurosum kabi koʻplab turlarni birinchi boʻlib tavsiflagan olim sifatida tanilgan.

## Hayoti
Zajciw 1897-yil 17-fevralda hozirgi Ukraina hududidagi Dnepropetrovsk viloyatiga qarashli Velikomixaylivka shahrida tugʻilgan. 1926—1929-yillarda Xarkov xalq taʼlimi institutida aspiranturani oʻtagan. Oʻqish davomida 1928-yilda Xarkov ilmiy jamiyatining tabiiy tarix boʻlimi kotibi lavozimida ishlagan. Oʻqishni tugatgach, 1930—1941-yillarda V. Dokuchayev nomidagi Xarkov milliy agrar universitetining Entomologiya va zoologiya kafedrasida dotsent sifatida faoliyat yuritgan. Bu davrda olim Sovet ittifoqi, ayniqsa oʻz vatani hududidagi qoʻngʻizlar faunasini tadqiq etgan. Ikkinchi jahon urushidan soʻng Gʻarbga koʻchib ketgan, undan keyin esa Braziliyaga koʻchib oʻtgan.

## Shaxsiy hayoti
Zajciwning 1898-yilda tugʻilgan Zaytseva Tetyana Varfolomayevna ismli singlisi bor boʻlgan, singlisi lingvistik stilistika, xususan, ukrain tili boʻyicha tadqiqotlar olib borgan.

## Manbalar
Alpomish (choʻqqi)

**Alpomish** – Hisor togʻ tizmasidagi choʻqqi, Oʻzbekistonning eng baland nuqtasi. Mutlaq balandligi – 4668 metr. Sovet olimlari "Hazrati Sulton" choʻqqisining balandligini oʻrganish bilan cheklanib, mamlakatning eng baland nuqtasi deya eʼtirof etishgan, biroq „Alpomish“ choʻqqisini oʻrganishmagan. Choʻqqi „Hazrati Sulton“dan 6 km janubda joylashgan. Choʻqqiga koʻtarilish murakkabligi jihatidan „4A“ toifa guruhiga kiradi.

## Oʻrganilishi

1981-yilda sovet olimlaridan tarkib topgan ekspeditsiya aʼzolari Hisor togʻ tizmasidagi choʻqqilarni oʻrganib chiqishga kirishadi. Ekspeditsiya xulosasiga koʻra, topografik xarita ishlab chiqilib, choʻqqilar xaritaga kiritiladi. Xaritada „Alpomish“ ham koʻrsatilishiga qaramasdan, oʻrganilishi qolib ketadi. 2023-yilda Massachusetts texnologiya instituti tadqiqotchisi Eric Gilbertson choʻqqi ustida tadqiqot olib borgan. Avgust oyidagi tadqiqotida, choʻqqining balandlik miqdorini GPS qurilmalari orqali oʻlchab, „Hazrati Sulton“dan 25 m +/-8 nisbatda balandligini aniqlab, „Alpomish“ Oʻzbekistonning eng baland choʻqqisi deya xulosa qilgan. 2024-yilning 24-iyul kuni bir guruh mahalliy alpinistlar choʻqqiga koʻtarilgan hamda bu choʻqqiga „Yangi Oʻzbekiston“ nomi berilishini taklif etgan.

## Manbalar
Chahar Suk va Hoj Muhammad Husayn masjidi

**Chahar Suq va Hoj Muhammad Husayn masjidi** (; ), Eronning Yazd viloyatidagi Ardakan shahri markazida, Ardakan seminariyasi roʻparasida joylashgan shialar masjididir.

Masjid 1834-yilda Qojarlar davrida qurib bitkazilgan va 1975-yil 20-yanvarda Eron Milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan. U Eron Madaniy merosi, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladi.

## Yana qarang

* Eranda shiʼa islomi
* Erondagi masjidlar roʻyxati

## Izohlar


## Manbalar

## Havolalar
Darvazeh no masjidi

**Darvozeh No masjidi** () Eronning Isfahon viloyatidagi Isfahon shahrida joylashgan shialar masjididir.

Masjid Qojarlar davrida qurib bitkazilgan va 1997-yil 2-avgustda Eron Milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan. U Eron Madaniy merosi, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladi.

## Yana qarang

* Eron masjidlari roʻyxati
* Isfahon viloyatidagi tarixiy inshootlar roʻyxati

## Manbalar
Hajar Xatun masjidi

**Hojar Xotun masjidi** (, ) – Eronning gʻarbiy qismidagi Kurdiston ustonining Sanandaj shahrida joylashgan sunniy masjid va ziyoratgohdir.

Ziyoratgohda Ali ar-Rizoning singlisi – Hojar Xotunning qabri joylashgan.

Masjid Eron Madaniy merosi, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladigan Eron Milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan.

## Galereya

ورودی قدیمی مسجد هاجرخاتون.jpg


## Yana qarang

* Eranda islom
* Erondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Hoji Ali ogʻa masjidi

**Hoji Ali ogʻa masjidi** (; ) Eronning Kirmon ustonidagi Kirmon shahrida joylashgan shialar masjididir. Masjid 1870-yil Qojarlar davrida qurib bitkazilgan.

Masjid 1966-yil 21-martda Eron Milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan va Eron Madaniy merosi, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladi.

## Galereya

Haj Agha Ali Mosque.jpg
Haj agha Ali Mosque, Kerman مسجد حاج آقا علی - panoramio.jpg
مسجد حاج آقا علی.jpg


## Yana qarang

* Eranda Islom
* Erondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

*
Hoji Shahbozxon masjidi

**Hoji Shahbozxon masjidi** (; ), shuningdek **Hoji Shahboz Xon masjidi** nomi bilan ham tanilgan, Eronning Kirmonshoh ustonidagi Kirmonshoh shahri Ojagh chorrahasida joylashgan masjiddir.

## Tavsifi
Masjid kuchli poydevorga ega boʻlib, namozxona va hovli atrofidagi xonalardan iborat. Masjid xonalari diniy seminariyalar talabalari uchun dars berish joyi sifatida foydalanilgan.

Masjid mintaqada sodir boʻlgan zilzilalar natijasida jiddiy zarar koʻrgan.

Masjid 2003-yil 23-sentyabrda Eron Milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan va Eron Madaniy merosi, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladi.

## Yana qarang

* Eronda Islom
* Eron masjidlari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Aleksandr Arxipenko

**Aleksandr Porfirevich Arxipenko** (; 1887-yil 30-may, Kiyev – 1964-yil 25-fevral, Nyu-York, AQSH) – ukrainalik va amerikalik haykaltarosh va rassom. Haykaltaroshlikda kubizmning eng yirik vakillaridan biri.

## Hayoti va ijodi

Otasi Porfiriy Antonovich Arxipenko Kiyev universitetida mexanik boʻlib ishlagan. Valkerning real maktabida ikki sinf oʻqigach, Aleksandr 1902-yilda Kiyev sanʼat maktabiga oʻtgan va 1905-yil noyabr oyida 1905—1907-yillardagi inqilobning boshlanishi tufayli oʻquvchilar bilan namoyishda qatnashgani uchun oʻqishdan chetlashtirilgan. 1906-yilda Aleksandr Bogomazov bilan birgalikda Kiyevda oʻz asarlarining birinchi koʻrgazmasini tashkil qilgan. Oʻsha yili Moskvaga koʻchib oʻtgan va u yerda Moskva rassomlik, haykaltaroshlik va meʼmorchilik maktabida oʻqishni davom ettirgan.

1908-yilda Parijga koʻchib oʻtgan. 1908—1914-yillarda „Ari uyasi“ (fr. La Ruche) xalqaro rassomlar koloniyasida yashagan, 1910-yilda asarlari Société des Artistes Indépendantsda A. Ekster, Malevich, Pikasso, Brak, Deren va boshqalar bilan birgalikda namoyish etilgan.

1921-yilda Berlinda oʻz maktab-studiyasini ochgan. Arxipenkoning asarlari kubizmga yaqin, ungacha rassom-kubistlar rangtasvirda sinab koʻrgan usullarni Arxipenko haykaltaroshlikka oʻtkazgan. Arxipenko haykaltaroshlikda „salbiy makon“ deb ataladigan usuldan faol foydalangan.

1923-yilda AQShga koʻchib oʻtgan, 1929-yilda Amerika fuqaroligini olgan. 1934-yilda Chikagodagi koʻrgazmada Ukraina pavilyonini bezattirgan. 1936-yilda Nyu-Yorkda boʻlib oʻtgan „Kubizm va mavhum sanʼat“ koʻrgazmasida, shuningdek, Yevropa va AQShdagi koʻplab koʻrgazmalarda ishtirok etgan. 1962-yilda Amerika sanʼat va adabiyot akademiyasining aʼzosi etib saylangan. 1937-yildan Yangi Bauxausda dars bergan. Vudlon qabristoniga dafn etilgan.

## Eʼtirof etilishi
Arxipenkoning toʻrtta haykaltaroshlik asari, shu jumladan „Oilaviy hayot“ va uning beshta rasmi 1913-yilda Nyu-Yorkda boʻlib oʻtgan Arsenal koʻrgazmasida namoyish etilgan. 1912-yilda Arxipenko Germaniyaning Hagen shahridagi Karl Ernst Ostxaus muzeyida oʻzining birinchi shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazgan. Bugungi kunda Arxipenko asarlari Yevropa, AQSH, Isroilning koʻplab yirik muzeylarida namoyish etilmoqda. Uning oʻn ikkita rasmi Ermitajda saqlanadi.

## Xotira
2016-yilda Kiyevdagi koʻchaga Arxipenko nomi berilgan.

2017-yilda Ukraina Milliy banki rassomga bagʻishlangan 2 grivnalik esdalik tangasini muomalaga kiritgan. Tanganing orqa tomonida uning portreti tasvirlangan.

## Manbalar
Yuriy Kovalenko

**Yuriy Oleksandrovich Kovalenko** (; 1966-yil 22-mart – 2023-yil 14-mart) – ukrainalik olim, arxeolog, oʻlkashunos, oʻqituvchi, musiqachi va Ukraina Qurolli Kuchlarining shtab serjanti.

## Hayoti
Kovalenko Sumi viloyatining Gluxiv tumani, Nekrasove qishlogʻida tugʻilgan. Dastlab elektr mutaxassisligini olgan, keyin Aleksandr Dovjenko nomidagi Gluxiv milliy pedagogika universitetida oʻqigan, u yerda maktabgacha taʼlim pedagogikasi va psixologiyasi boʻyicha tahsil olgan. Undan keyin esa Taras Shevchenko nomidagi Kiyev Milliy universitetining tarix fakultetida tahsil olgan. Sovet armiyasida xizmat qilgandan soʻng (xususan, Polsha hududida Sovet armiyasida ikki yil xizmat qilgan), 1987-yilda Kovalenko Kiyevdagi tarixiy joy Podilda ishlaydigan arxeologik ekspeditsiyaga qoʻshildi. 1988-yildan boshlab qidiruv faoliyati bilan shugʻullanadi. 1992—1999-yillarda Ukraina Qurolli Kuchlari safida xizmat qilgan. 1999-yildan „Gluxiv“ milliy qoʻriqxonasi ilmiy-tadqiqot boʻlimi boshligʻi lavozimida ishlagan. Olim va amaliyotchi arxeolog 2005-yildan beri Baturinning arxeologik ekspeditsiyalarida qatnashgan. Kovalenko Gluxivning oʻtmishini faol oʻrganib, keng koʻlamli arxeologik qazishmalarni tashkil etgan. 2014-yilda Ukraina sharqida urush boshlanishi bilan Kovalenko harbiy arxeolog sifatida „Qora lola“ gumanitar missiyasida ishtirok etgan.

2020-yil dekabr oyidan beri Yuriy Kovalenko Ukraina Qurolli Kuchlari safida boʻlib, 58-motorlashtirilgan brigada tarkibida Avdiyivka uchun janglarda qatnashgan.

2021-yil may oyida harbiy xizmatda boʻlganida „Oʻrta asrlar va ilk zamonaviy davrning Gluxiv davri tarixiy topografiyasi“ mavzusida PhD dissertatsiyasini himoya qilgan. Yuriy Kovalenko 70 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

2022-yil 24-fevralda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishining dastlabki soatlarida Kovalenko Gluxiv uchun janglarda qatnashgan. Keyin 2022-yil fevral-mart oylarida Kovalenko Brovari yoʻnalishi va Chernigov viloyatidagi harbiy harakatlarda qatnashgan. Chernigov viloyati ozod etilgach, bir muddat kasalxonada davolangan. Shu bilan birga, Kovalenko koʻngillilik bilan shugʻullangan: oʻz brigadasi uchun mashinalar sotib olish boʻyicha muzokaralar olib borgan, oʻzi mashina haydagan. Keyin armiyada ishlagan, lekin tez orada yana frontga qaytgan, avval janubga, keyinchalik sharqqa, u yerda urushning eng qizgʻin nuqtalarida jang qilgan. Snayper boʻlib faoliyat yuritgan.

Kovalenko 2023-yil 14-mart kuni Lugansk viloyati, Severodonetsk tumanidagi Kuzmine aholi punkti yaqinidagi shiddatli janglarda halok boʻlgan.

## Manbalar
Shayx Fayz masjidi

**Shayx Fayz masjidi** – Eronning Razaviy Xuroson ustonidagi Mashhad shahrida joylashgan qadimiy sunniy masjid boʻlgan. 1993-yilda buzib tashlanishidan oldin u asosiy shialar diniy maskanlaridan biri hisoblangan.

## Yana qarang

* Eronda Islom
* Erondagi masjidlar roʻyxati
* Eronda din erkinligi holati

## Manbalar

## Havolalar
*
Abul-Fido masjidi

**Abul-Fido masjidi** () – Suriyaning Hamo shahrida, Oront daryosi boʻyida joylashgan Ayyubiylar davriga oid masjid. Masjid 1326-yilda Abul-Fido tomonidan qurdirilgan.

## Yana qarang
* Suriyada Islom

## Manbalar

## Havolalar
Oltunbo‘g‘a masjidi

**Oltunboʻgʻa masjidi** () – Suriyaning Halab shahridagi eng qadimiy masjidlardan biri. Shaharning qadimiy qismida, Halab qalʼasi sharqida joylashgan. Masjid „Sahat al-Milx“ () yoki „Tuz maydoni masjidi“ nomi bilan ham mashhur boʻlib, katta tuz ombori yonida qurilgan.

## Tarixi
Masjid 1318-yilda Halabning cherkas hukmdori amir Alavuddin Oltin Boʻgʻa an-Nosiriy tomonidan Mamluklar sultoni An-Nosir Muhammad davrida qurilgan. U Halabdagi eng qadimiy masjidlardan biri – „Al-Midon al-Asvad“ masjidi oʻrniga qurilgan. Masjid gumbazi anʼanaviy islom muqarnaslari bilan bezatilgan ichki dekoratsiyasi bilan mashhur.

Zamonaviy davrda masjid 1921-yilda qisman taʼmirlangan.

## Manbalar
Al-Atassi masjidi

**Al-Atasiy masjidi** () – Suriyaning Hims shahridagi masjid.

Masjid qal’a qoldiqlari joylashgan tepalik etagidagi sobiq qabriston hududida qurilgan jamoat bogʻida joylashgan. Masjid Suriya Prezidenti Hoshim al-Atasiy nomi bilan atalgan, u Himsning taniqli yer egalari va siyosiy faol oilasi Al-Atasiy oilasidan chiqqan boʻlib, uch marotaba prezident boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
*  Al-Atasiy masjidi
Mahmandar masjidi

**Mahmandar masjidi** () – Suriyaning Halab shahridagi eng qadimiy masjidlardan biri. Shaharning qadimiy qismida, Halab qalʼasining shimolida joylashgan.

## Tarixi
Masjid 1303-yilda Halab shahrining yuqori martabali amaldorlaridan biri al-Hasan bin Balaban (shuningdek, mahmandar oʻgʻli sifatida ham tanilgan) tomonidan qurilgan. *Mahmandar* soʻzi forscha *mehmon* (mehmon) va *dar* (amaldor) soʻzlaridan olingan. Masjid dastlab Mamluk, keyinroq esa Moʻgʻul uslubida qurilgan. 1822-yilgi zilzila natijasida masjid jiddiy zarar koʻrgan.

Masjid 1946-yilda butunlay qayta tiklangan.

## Manbalar
Qays–Yaman kurashi

**Qays–Yaman kurashi** – Qays–Mudar va Yaman qabilaviy guruhlari oʻrtasidagi raqobat. Ushbu kurash tarixi, asosan, VII–VIII asrlarda Umaviylar xalifaligi davridagi harbiy kuchlar va boshqaruv tizimida namoyon boʻlgan boʻlsa-da, Usmoniylar (1517–1918) hukmronligi davrida ham arablar orasida turli darajada davom etgan. Qays–Yaman raqobatida odamlar oʻz qabilaviy kelib chiqishiga koʻra ikki guruhga boʻlingan, ular Janubiy Arabiston ajdodlari – Qahtoniylar (Yaman) va Shimoliy Arabiston ajdodlari – Adnoniylar (Qays–Mudar) tarzida ikki guruhga boʻlingan.

## Kelib chiqishi
Qays–Yaman qarama-qarshiligining ildizlari anʼanaviy ravishda arab qabilalarining shimoliy yoki janubiy Arabistondan kelib chiqqanligiga bogʻliq. Qays qabilalari shimoliy Arabistondan, Yaman esa janubiy Arabistondan kelib chiqqan deb hisoblangan. Nasab nuqtayi nazaridan shimoliy hududdan kelib chiqqan arablar anʼanaviy ravishda Ibrohim paygʻambarning oʻgʻli Ismoilning avlodidan, janubiy huddan kelib chiqqan arablar esa boshqa bir ajdod, yaʼni Qahton avlodidan deb hisoblangan. Tarixiy arab manbalarida janubiy hududdan kelib chiqqan arablar baʼzida „Qahtoniya“ (yaʼni Qahton avlodlari) deb atalgan, lekin koʻpincha ularni „ahl al-Yaman“ (yaʼni Yaman xalqi) yoki „al-Yamaniya“ (yamanliklar) deb atashgan. Shimoliy hududdan kelib chiqqan arablar kamdan-kam hollarda „Ismoilning avlodlari“ (Ismoiliylar) deb atalgan, chunki bu atama barcha arablarni ifodalagan. Aniqrogʻi, shimolliklar, odatda, Ismoildan kelib chiqqan Adnan nomi bilan bogʻlangan va ular „Adnoniylar“ deb nomlangan. Keyinchalik ushbu atamalar Adnonning avlodi boʻlgan Nizor (Nizoriyya), uning oʻgʻli Mudar (Mudariya) va undan kelib chiqqan Qays (Qaysiya) nomlari bilan bogʻlangan. Ammo shimoliy hududdan kelib chiqqan arablarning barchasi ham „Mudar“ yoki „Qays“ deb atalmagan. Masalan, Nizorning yana bir avlodi boʻlgan Rabi‘a qabilasi (Sharqiy Arabistonda yashagan) baʼzida Qays/Mudar bilan, baʼzida Yaman bilan ittifoq tuzgan. Tarixiy manbalarda keltirilgan Qays–Yaman qarama-qarshiligida ular koʻpincha uchinchi taraf sifatida tilga olinadi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Umaviylar davridagi Qays va Yaman siyosiy partiyalar edimi?
Pavlo Kazarin

**Pavlo Volodimirovich Kazarin** (; 1983-yil 3-dekabr, Simferopol) —ukrainalik bilingual jurnalist, publitsist va filolog-adabiyotshunos.

## Hayoti
Otasi Volodimir Kazarin (1952-yilda tugʻilgan) rus adabiyoti oʻqituvchisi, rafiqasi bilan Rossiyaning Vladivostok shahridan Ukrainaning Simferopol shahriga koʻchib oʻtgan. Onasi biokimyogar.

2005-yilda Vernadskiy nomidagi Tavriya milliy universitetini tamomlagan. 2004-yildan buyon ommaviy axborot vositalarida faoliyat yuritib kelmoqda. „Crimea“ DTRKda ishlagan. 2012-yildan 2014-yilgacha Moskvada yashab, u yerda mehnat qilgan. „Slon.ru“, „Radio Svoboda“, „Novaya gazeta“ nashriyotlari hamda Karnegi Moskva markazi bilan hamkorlik qilgan.

2014-yil mart oyi oxirida Qrim anneksiya qilinganidan keyin Simferopolda Rossiya Federatsiyasi fuqarosi sifatida pasport oldigan 2021-yil yanvar oyida Rossiya Kazaringa Rossiya fuqaroligidan voz kechishga ruxsat bergan.

Kazarin UA: First, 24 Chanel, ICTV kanallarida koʻplab shoularning boshlovchisi boʻlgan. Shuningdek, Radio NV va Ozodlik radiosida bir nechta loyihalarni olib borgan.

2021-yilda u „Sharqiy Yevropaning yovvoyi gʻarbi“ („Wild West of Eastern Europe“, 2021) nomli kitobini nashr qilgan, ingliz tilidagi tarjimasi 2025-yilda nashr qilingan.

Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi bilan Kazarin Ukraina Qurolli Kuchlarining hududiy mudofaa kuchlariga qoʻshilgan va hozirda sharqiy frontda rus qoʻshinlariga qarshi jang qilmoqda. 2023-yil mart oyida Baxmut jangida qatnashgan.

## Manbalar
Abdulloh al-Battol

**Abdulloh al-Battol** (; 740-yilda vafot etgan) – VIII boshlarida Arab–Vizantiya urushlarida qatnashgan musulmon arab qoʻmondoni. Umaviylar xalifaligi tomonidan Vizantiya imperiyasiga qarshi boshlangan bir necha harbiy yurishlarda ishtirok etgan. Uning hayotiga oid tarixiy maʼlumotlar juda kam.

## Biografiyasi
Abdulloh al-Battolning kelib chiqishi yoki yoshlik yillari haqida maʼlumotlar mavjud emas. Keyinchalik berilgan maʼlumotlarga koʻra, uning Antioxiya yoki Damashqdan kelib chiqqanligi, shuningdek, Umaviylar sulolasining mavlosi boʻlganligi aytiladi. *Abu Muhammad*, *Abu Yahyo* yoki *Abu al-Husayn* kabi kunyalari boʻlgan va aynan shu nomlar bilan tanilgan. Abdullohga *al-Antaqiy* nisbasining berilgani uning arab qabilasiga mansub emasligini koʻrsatadi. Shundan kelib chiqib Abdulloh ismini ham islomni qabul qilganidan keyin olgan boʻlishi mumkin.

## Manbalar
Abdulloh ibn Qays

**Abdulloh ibn Qays** () – 670-yillarda Vizantiya imperiyasiga qarshi kurashgan Umaviylar harbiy qoʻmondoni. Taxminan 672/673 yillarda Kilikiya va Likiyaga bosqin uyushtirgan. Tarixchi Tabariyning maʼlumotlariga koʻra, 674/675-yillarda Umaviylar dengiz qoʻshinining bosh admirali boʻlgan va general Fadala ibn Ubayd bilan birgalikda Krit oroliga hujum uyushtirgan.

## Adabiyotlar

*
Al-Asbogʻ ibn Zuʼala

**Al-Asbogʻ ibn Zuʼala al-Kalbiy** () – Umaviylar sarkardasi, Palmiradagi Banu Kalb qabilasi yetakchisi. Uchinchi fitnada (744–750) muhim rol oʻynagan, undan keyin 750–751-yillarda Abbosiylarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan umaviy shahzoda Abu Muhammad as-Sufyoniy yetakchiligidagi isyonda bosh yetakchilardan biri boʻlgan.

## Dastlabki faoliyati
Al-Asbogʻ Palmiradagi Banu Kalb qabilasiga mansub boʻlgan, shu sababli Qays–Yaman kurashida Yaman harbiy guruhi tarafdori boʻlgan. 737-yilda xalifalikning sharqiy viloyati Xurosonda, Umaviy lashkarboshi Asad ibn Abdulloh al-Qasriy qoʻmondonligi ostida xizmat qilgan. Soʻngra 739 yoki 740-yillarda Iroqdagi Kufa shahriga yuborilgan.

## Manbalar
Gʻolib ibn Abdulloh al-Laysiy

**Gʻolib ibn Abdulloh al-Laysiy** (), shuningdek, **Gʻolib ibn Fadala al-Laysiy** nomi bilan ham tanilgan (), sahoba va sarkarda. Payg‘ambar Muhammad hayotlik chogʻida bir necha marotaba butparast badaviy qabilalarga qarshi harbiy yurishlarga boshchilik qilgan. Keyinchalik 634–636-yillarda Iroqning fath etilishida ishtirok etgan, shuningdek, 668–671-yillar oraligʻida qisqa muddat davomida Xurosonda qoʻmondonlik qilgan.

## Ajdodi
Gʻolib ibn Abdulloh arablarning Kalb urugʻidan boʻlgan. Ushbu urugʻ Banu Lays qabilasiga, Banu Lays esa oʻz navbatida Banu Bakr ibn Abd Manot qabilasiga tegishli hisoblanadi. Banu Bakr qabilasi Kinona qabilalar guruhining bir boʻlagi hisoblanadi.

Gʻolib ibn Abdulloh al-Laysiy paygʻambar Muhammadning qoʻl ostida bir qancha harbiy yurishlarda ishtirok etgan.

## Manbalar