Novi Sad universiteti

**Novi Sad universiteti** — (; )— Serbiyaning Novi Sad shahridagi davlat universiteti. Milliy nufuzli Belgrad universiteti bilan bir qatorda Novi Sad universiteti Serbiya va Janubi-Sharqiy Yevropadagi eng muhim taʼlim va tadqiqot muassasalaridan biri va Voyvodinadagi eng yaxshi oliy taʼlim muassasasidir. Unda 42 489 nafar talaba tahsil oladi va 2018-19 oʻquv yilida 3219 nafar ilmiy xodim ish bilan taʼminlangan. U 4 ta universitet shaharlarida — Novi Sad, Sombor, Subotica va Zrenjaninda joylashgan 14 fakultet va uchta institutdan iborat. Institut ilmiy faoliyatning muhim darajasiga ega boʻlgan keng qamrovli tadqiqot universitetlari guruhiga kiradi.

## Tarix
Novi Sad universiteti Voyvodina shaharlarida asrlar bilan oʻlchanadigan eng ilgʻor ziyolilar avlodlari, shuningdek, alohida milliy ahamiyatga ega muassasalar tomonidan qurilgan maxsus muhitda kasta qilingan. Bugungi Voyvodina avtonom viloyatida va umuman Serbiyada oliy taʼlimning ildizlari taxminan 1740-yillarda Novi Sadda Kollegium Vissariono-Pawlovicsianum Petrovaradinense nomli seminariya tashkil etilishi bilan qoʻyilgan. Novi Sad universitetining eng koʻzga koʻringan ilgʻorlari qatorida Norma — 1778-yilda Somborda tashkil etilgan serb oʻqituvchilarini tayyorlash maktabi vaPreparandija oʻqituvchilar kolleji 1812-yilda Szentendreda tashkil etilgan.

IXX asrdan boshlab ilmiy fikrning rivojlanishida eng muhim rolni serb xalqining eng qadimgi madaniy va ilmiy muassasasi Matica Serpska egallaydi, 1826-yilda Peshtda asos solingan, uning oʻrni 1864-yilda Novi Sadga koʻchirilgan. Rivojlanish Bugungi Voyvodina hududidagi yuridik fanlar va taʼlimning rivojlanishiga, ayniqsa, 1920-yilda Subotica yuridik fakulteti tashkil etilgan.

Ilm-fan va taʼlim sohasidagi intilishlar, qarashlar, gʻoyalar va yutuqlarning buyuk sintezi 1960-yilda Milliy Assambleya Novi Sad universitetini tashkil etish toʻgʻrisidagi qonunni qabul qilganda sodir boʻldi, u ilgari tashkil etilgan fakultetlarni noyob akademik jamoaga Novi Sad shahrida birlashtirgan.
## Tashkilot

### Fakultetlar va institutlar
Novi Sad universitetining fakultetlari va institutlari Serbiya Respublikasi shimolidagi Voyvodina avtonom viloyatining toʻrtta tarixiy shahrida joylashgan. Universitet qarorgohi Novi Sadda joylashgan boʻlib, markaziy kampus Dunay daryosi boʻyida, Petrovaradin qal’asi yaqinida (XVIII asrda qurilgan) va eski shahar markazida joylashgan.

2018-19 oʻquv yili holatiga koʻra Novi Sadda jami toʻqqizta fakultet, Subotikada uchta va Sombor va Zrenjaninda bittadan fakultet joylashgan. Kragujevac universiteti fakultetlari 2018-19 oʻquv yilidagi joylashuvi, oʻqituvchilari va talabalar soni toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bilan:

## Tadqiqotlar
Novi Sad universiteti oʻz fakultetlarida va fanlararo va koʻp tarmoqli tadqiqotlar markazlarida olib boriladigan bakalavr, magistr, mutaxassis va doktorantura darajasida 400 ga yaqin akkreditatsiyadan oʻtgan oʻquv dasturlarini taklif etadi. Fakultetlar va markazlar bilan bir qatorda uchta ilmiy institut taʼlim taklifini uzluksiz modernizatsiya qilish jarayoni uchun mustahkam ilmiy bazani yaratishda muhim rol oʻynaydi.
Barcha taʼlim kursidagi talabalarning taxminan 56 % ayollardir. 2017-18 oʻquv yilida universitetni jami 6794 nafar talaba tamomlagan.
### Fan
Novi Sad universiteti yaxshi rivojlangan tadqiqot infratuzilmasi va innovatsiyalar uchun katta salohiyatga ega. Markaziy kutubxona hamda fakultet va institut kutubxonalari barcha tegishli ilmiy yoʻnalishlarni qamrab oluvchi va yirik elektron maʼlumotlar bazalariga kirish imkonini beruvchi koʻplab nashrlarni taklif etadi. Hamkorlik toʻgʻrisidagi maxsus kelishuv natijasida tadqiqotchilar, professor-oʻqituvchilar va talabalar 1826-yilda tashkil etilgan va uch milliondan ortiq nashrlarni taqdim etuvchi Matica Serb kutubxonasi eng qadimgi Serbiya ilmiy va madaniy muassasasidan foydalanish imkoniyatiga ega.

Universitet 250 ga yaqin laboratoriyalarni oʻz ichiga oladi. Ixtirochilikni kuchaytirishda Novi Sad universitetining texnologik parki alohida ahamiyatga ega. Texnik fanlar fakulteti koʻmagida 140 ga yaqin startap va spin-off kompaniyalari asosan IT sohasida tashkil etilgan boʻlib,
ularda Novi Sad universitetini bitirgan yosh muhandislar ish bilan taʼminlangan. Ushbu kompaniyalarning baʼzilari yirik xalqaro korporatsiyalar uchun loyihalarni amalga oshiradilar va Novi Sadning xalqaro miqyosda *Dasturiy taʼminot vodiysi* sifatida tan olinishiga hissa qoʻshdilar. Loyiha guruhlari va Novi Sad universitetining taniqli tadqiqotchilari eng yaxshi texnik yangiliklar uchun koʻplab xalqaro va milliy mukofotlarga sazovor boʻlishdi. Novi Sad universitetida bir nechta akkreditatsiyadan oʻtgan mukammallik markazlari mavjud. Texnika fanlari fakulteti tarkibida tashkil etilgan BioSense instituti Yevropa Ittifoqi tomonidan biotexnologiyalar sohasida eng katta salohiyatga ega boʻlgan Yevropadagi oʻttizta tadqiqot institutlaridan biri sifatida eʼlon qilingan loyihasi Horizon 2020 dasturi doirasida 2016-yilda Yevropada eng yaxshi reytingga ega.

Novi Sad universiteti talabalari bir qator sohalarda ajoyib natijalarga erishmoqda. Huquq fakulteti jamoalari oʻnlab yillar davomida Yevropaning eng yaxshilari qatorida boʻlib kelgan. Leyden universiteti tomonidan Gaagadagi Xalqaro sudda tashkil etilgan bahsli sud tanlovida birinchi oʻrinni egallagan. Ular 2016-yilda global miqyosda xuddi shunday muvaffaqiyatga erishdilar. Mashhur Yugoslaviya robototexnika maktabi anʼanalarini davom ettirayotgan Texnik fanlar fakulteti talabalari ham Yevropaning eng yaxshilari qatoridan joy oldi. Ular 2016-yilda Parijda EUROBOT tomonidan tashkil etilgan tanlovda ikkinchi va uchinchi oʻrinlarni egallagan.

Badiiy akademiyasi hamda Sport va jismoniy tarbiya fakulteti talabalari milliy va xalqaro musobaqalarda koʻplab sovrinlarni qoʻlga kiritadilar.
### Art
Novi Sad sanʼat akademiyasi Novi Sad universiteti fakultetlaridan biri sifatida 1974-yilda tashkil etilgan. Bugungi kunda Badiiy akademiya musiqa boʻlimi, tasviriy sanʼat va dramatik sanʼat boʻlimi tomonidan amalga oshiriladigan bakalavr, magistratura va doktorantura darajasida akkreditatsiya qilingan dasturlarni taklif etadi.

Akademiya oʻzining taʼlim va ilmiy faoliyati bilan bir qatorda koʻplab madaniyat, sanʼat va ilmiy muassasalar bilan xalqaro hamkorlikni rivojlantirish bilan mashhur. Akademiyaning kuchi Erasmus+, Creative Europe va Horizon 2020 kabi turli dasturlar orqali xalqaro loyihalarni ishlab chiqish qobiliyatiga asoslanadi.

Novi Sad universitetining Akademik madaniyat va sanʼat jamiyati „Sonja Marinkovich“ mamlakat va xorijdagi festivallarda muvaffaqiyatli chiqishlari bilan mashhur. Uning akkordeon orkestri 2013-yilda Insbrukda (Avstriya) boʻlib oʻtgan Jahon musiqa tanlovida 1-oʻrinni qoʻlga kiritdi va Yevropadagi eng yaxshilaridan biri hisoblanadi.
### Talabalarga ixtisoslashtirilgan xizmatlar
Novi Sad universiteti talabalari sogʻliqni saqlash, turar joy va oziq-ovqat bilan taʼminlaydigan maxsus xizmatlarga ega. Tibbiy xizmatlar ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam, maslahat va laboratoriya diagnostikasi boʻlimlarini oʻz ichiga olgan *Talabalar sogʻligʻini saqlash instituti*
tomonidan taqdim etiladi. Turar joy va oziq-ovqat *Talabalar markazi* tomonidan taʼminlanadi. Koʻrsatilayotgan xizmatlar darajasi rivojlangan Yevropa mamlakatlarida qabul qilingan standartlarga mos keladi.

## Taniqli bitiruvchilar
* Shoir va romanchilar Dragomir Dujmov, Mixaylo Kazich va Jovan Zivlak,
* Amerikalik slavyan Ueyls Braun,
* Bolgar tilshunosi Lyubomir Miletich,
* Xorvat-amerikalik yozuvchi Iosip Novakovich,
* Serb-kanadalik matematik va kompyuter olimi Ivan Stojmenovich.
* Serbiyaning Isroildagi elchisi Mile Isakov,
* Serbiyadagi vengriya siyosatchilari Attila Yuxash va Ishtvan Pastor.
Eng mashhur musiqachilar orasida:
* pianinochilar Rita Kinka, Mladen Cholić va Ratimir Martinovich,
* fleytachi Sanya Stiyachich,
* bastakor Mitar Subotich,
## Manbalar