open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thomas Mayne Reid

**Thomas Mayne Reid** () (4-aprel, 1818&nbsp;— 22-oktyabr, 1883) — irland-amerika yozuvchisi. Mayne Reid Robert Louis Stevensonning romanlariga oʻxshagan sarguzshat asarlar yozgan. Thomas Mayne Reidning koʻp asarlari, shu jumladan „Oq tanli sardor“ va „Kanizak“ romanlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Thomas Mayne Reidning laqabi „Kapitan Reid“ boʻlgan.

## Hayoti
Mayne Reid 1838-1840-yillarda AQShda yashab, jurnalistika bilan shugʻullangan. AQShning Meksika bilan urushi (1846-1848)da qatnashgan. 1848-yil inqiloblari taʼsirida Yevropaga kelib (1849), mojar xalqining milliy ozodlik uchun kurashida ishtirok etgan.

## Ijodi
Mayne Reidning "Erkin oʻqchilar" romanida (1850) meksikaliklarning bosqinchilarga qarshi olib borgan kurashi oʻz ifodasini topdi. Shundan keyin uning AQSh janubidagi qul savdosi dahshatlari haqida hikoya qiluvchi "Kvarteronka" (1856), hindularning mustamlakachilarga qarshi olib borgan kurashlarini aks ettiruvchi "Oq tanli sardor" (1855) va "Otseola, seminollar yoʻlboshchisi" (1858) romanlari maydonga keldi.

Mayne Reid romanlarida Osiyo, Afrika va Amerika mamlakatlaridagi oʻsimlik va hayvonlar olamining badiiy tasviri keng oʻrin egallaydi ("Janubiy Afrika chakalakzorlarida yoki bir dehqon va uning oilasi sarguzashtlari" trilogiyasi, 1856; "Oʻsimlik ishqibozlari", "Yosh ovchilar", 1859; "Qoyaga chiquvchilar", 1864; "Jirafa ovlovchilar", 1867).

Mayne Reidning 1870-1880-yillarda yaratgan "Ajal oʻqi" (1873), "Ofat belgisi" (1876), "Gʻoyib boʻlgan togʻ" (1883) singari romanlarida avantura adabiyotining taʼsiri katta. "Boshsiz chavandoz" (1866) romani nafaqat Mayne Reidning, balki jahon sarguzasht-avantura adabiyotining mumtoz namunasi sifatida eʼtirof etilgan va koʻplab tillarga tarjima qilingan. Mazkur asarda Texas aholisi maishiy va maʼnaviy hayotining realistik manzaralari oʻzining yorqin inʼikosini topgan.

Mayne Reid romanlarida tasvirlangan ijtimoiy va maʼnaviy masalalar, irodali va matonatli qahramonlar, qiziqarli va shiddatli sujet hanuzga qadar kitobxonlar ommasini maftun etib keladi.

## Manbalar
Fransiya prezidentlik saylovlari (2012)

**2012-yilgi [[Fransiya]] prezidentlik saylovi** 2012-yili 21-22-aprel (birinchi davra) va 5-6-may (ikkinchi davra) kunlari boʻlib oʻtdi. Unda joriy prezident Nicolas Sarkozy ikkinchi muhlat uchun nomzodini qoʻydi.

Birinchi davrada Nicolas Sarkozy va François Hollande eng koʻp ovoz yigʻib, ikkinchi davraga oʻtishdi. Hollande ikkinchi davrada 51.63% ovoz terib, saylovni yutdi.

## Manbalar
Eroziya

**Eroziya** (lotincha: yego8yu — yemirilish) — togʻ jinslari va tuproqning oqar suvlar taʼsirida yemirilish jarayoni. E. relyef hosil qiluvchi asosiy omillardan biridir. Yer yuzasidagi E. (notekis relyefning tekislanishi) va chiziqli E. (relyef boʻlaklarga boʻlinib, vodiy va jarliklarni hosil boʻlishi), yonlama E. (daryo sohillarining yuvilishi) va chuqurlikdagi E. (daryo oʻzanining chuqur oʻyilishi)lar farq qilinadi. Tuproqning eng yuqori qatlamlarida sodir boʻladigan E. tuproq eroziyasi deyiladi. 

**Eroziya** (lot. *erosio* — "yemirilish", "nurash") yer qobigʻini tashkil etadigan qoyalarning oqar suv, shamol va boshqa tashqi taʼsirlardan yemirilib, joyidan qoʻporilishi yoki bir yerdan boshqa bir yerga tashilishi hodisasidir.

Ziroatda foydalaniladigan maydonlarning 70 %'i xususiyatlarini yoʻqotib, dunyo miqyosida jami yer maydonining 30 %'i atrofida choʻllashishiga sabab boʻlgan. Jahonda eroziya tufayli choʻllashuv tahlikasi mavjud 110 oʻlka bordir. Birlashgan Millatlar Atrof-muhit Dasturi doirasida qilingan hisob-kitoblarga koʻra butunjahon boʻylab choʻllashuv va eroziyaning oldini olish uchun yiliga 42 milliard AQSh dollari sarflanishi kerak.

Tabiiy sharoitda sodir boʻlsa yoʻqoladigan samarali tuproqlar tabiiy almashinuv doirasida qayta tiklanadi. Eroziya bilimsizlik va antropogen sabablar orqali qayta tiklanmas darajalarga yetmoqda. Samarali tuproqlarning eroziya tufayli yoʻqolishi ziroat hajmi pasayishiga olib kelmoqda. Eroziyaning sodir boʻlishi tabiiy faktorlar bilan boʻlmoqda, ammo eroziyaning tovon etilmaz zararlarga sabab boʻlishi odamlarning bu faktorlarni tezlatishi tufaylidir.

Eroziya turlaridan biri boʻlgan suv eroziyasi eng katta taʼsirlisidir. Bu eroziya yomgʻir tomchilarining zaminni yemirishi yoki yerusti suv havzalarining paydo boʻlishi ortidan yuzaga keladi. Boshqa bir eroziya turi boʻlgan shamol eroziyasi esa shamol taʼsiridan yemirilish va koʻchish hodisasidir.

Eroziyaning samarali tuproqlarning yoʻqolishidan tashqari pari ustunlari(tosh qo'ziqorinlar) kabi tabiiy goʻzallik yaratib, turizm mintaqalarining paydo boʻlishiga ham yoʻl ochadi.

## Havolalar
* Tabiat moʻjizalari 
* Chaqiq choʻkindilar
* Oqar suvlarning geologik ishi
Palaxmon

**Palaxmon** yoki **[[katapulta]]** — uzoq masofaga uloqtiruvchi mexanik qurilma. Bunda toʻpni itarish uchun kimyoviy (portlovchi modda) emas, balki mexanik potensial energiya ishlatiladi. Palaxmonni Qadimgi Yunonistonda ixtiro qilishgan.

**Palaxmon** (fors, arab. — falloxun) — toshotar, sopqon. Qadimda va oʻrta asrlarda tosh yadrolarini dushman tomon irgʻitadigan maxsus urush quroli. Manjaniqnnt kichikturi. Palaxmon aksariyat mudofaa inshootlari, xususan, qalʼa devorlarini buzish maqsadida qoʻllangan. Oʻt sochish qurollari, jumladan, toʻpning qurollanishga kirib kelishi palaxmondan foydalanishga chek qoʻygan.

## Manbalar
Innana

**Innana** bir argʻimchoq turi boʻlib, tayanch nuqtasi oʻrtada boʻlgan uzun xarrakdan iboratdir.

## Mexanikasi
Mexanik nuqtai nazardan innana richag va tayanch nuqtasidir. Innana shuningdek ikki muvozanatdagi vaziyatli mexanik tizimga oddiy misoldir. Bir tomoni turgʻun, boshqa tomoni esa noturgʻun. Innanalarning joʻn tuzilishi sababli ularga oid masalalar maktab dasturida ishlatiladi.

## Manbalar
Hürrem Sultan

**Xurram Sulton** (, ), Yevropada taniqli Roksolána (Tugʻilganida qoʻyilgan ismi Anastasíya yoki Aleksándra Gavrílovna Lisóvskaya; yashash davrlari XVI asrlarda — 1558) — Usmoniylar Sultoni  Sulaymonning hasekilaridan biri va birinchi nikohli xotini. Sulton II Salimning onasidir. Xurram sultoning 8 ta farzandi boʻlgan.7 ta o'g'li 1 ta qizi.

## Dastlabki yillar
Hürram Sulton tahminan 1502-yilda Ukrainada tugʻilgan.Tugʻilgandagi ismi Roksalana Aleksandra Anastasiya gavrionali lisovska.U tahminan 1520-yillarda oʻz yurtidan olib ketiladi va Istanbulga olib kelinadi.Aleksandra unchalik goʻzal boʻlmasada juda aqlli,xushchaqchaq,quvnoq ayol boʻlgan.Shu sababdan Sulton koʻngliga yoʻl topgan.Aleksandra Musulmon boʻladi.Sulton Sulaymon Aleksandraga Hurram ismini beradi.Shu tariqa  Hurram 1521-yilda Shahzoda Mehmetni tug'adi va Hurram Sulton unvonini oladi.

## Bolalari
Hurram Sulton Sulton Sulaymonga 7 ta oʻgʻil va 1 ta qiz farzand tugʻadi.Ammo 1 ta farzandi gʻoʻdakligida vafot etadi.Qolganlari ulgʻayib voyaga yetganidan soʻng vafot etadi.

### Farzandlari
#### Shahzoda Mehmet (1521-1543)
Mehmet Hurram Sultonning 1-farzandi.Sulton Sulaymon Shahzoda Mehmetni oʻzidan keyin Sulton boʻlishini hohlagan.Ammo Shahzoda Mehmet 1543-yilda 22 yoshida chechakdan vafot etgan.

#### Mehrimoh Sulton (1522-1578)
Mehrimoh Hurram Sulton va Sulton Sulaymonning eng sevimli qizidir.Unga ismni buvisi : Oysha Hafsa Sulton qoʻygan.Mehrimoh Damat Rustam Poshoga turmushga chiqqan va 2 oʻgʻil va 1 ta qiz farzand toʻgʻgan.

#### Shahzoda Abdulloh (1523-1526)
Abdulloh Hurram Sulton 3-farzandi.U haqida juda kam narsa ma'lum.Shahzoda Abdulloh gʻoʻdakligida kasallikdan vafot etgan.

#### Sulton Selim ll (1524-1574)

Selim Hurram Sultonning 4-farzandi va Sulaymondan keyingi Usmonli Sultoni.U jangovovor Sulton emas edi.Selim koʻpincha ichardi.Shuning uchun ham u halqning orasida Sarhush Selim nomi bilan tanilgan.

#### Shahzoda Boyazid (1525-1561)

Boyazid Hurram Sultonning 5-farzandi.U aqlli va jangovor edi.Ammo tarixda u va Mustafo faqat taxtni oʻylagani sotqinligi uchun otasi Sulton Sulaymon tomonidan qatl qilingan.

#### Shahzoda Jahongir (1531-1554)
Jahongir Hurram Sultonning 6-farzandi.U yoshligida yelkasi kasal boʻlib tugʻilgan.Shu sababdan u taxt uchun kurashmagan va taxtni oʻylamagan edi.U otasi va onasining sevimli 3-farzandidan biri edi.

#### Shahzoda Orhan (1532-1562)

Orhan Hurram Sulton va Sulton Sulaymonning 7-farzandi.U haqida juda kam narsa ma'lum.Shahzoda Orhan 1562-yilda qatl qilingan yoki kasallikdan vafot etgan.
#### Shahzoda Usmon (1533-1562)

Usmon Hurram Sulton va Sulton Sulaymon ehtimol oxirgi farzandi.Shahzoda Usmon 1562-yilda qatl qilingan yoki kasallikdan vafot etgan.

#### 

## Munosabatlar

## Haseki Sultonlik davri
1522-yildan toki õlimiga qadar hasike sulton bõlgan ammo volida sulton bõlaolmagan

## Manbalar

Hurram sulton jozibali va mehribon bolgan
Alla Pugachova

**Alla Pugachova** – taniqli rus qoʻshiqchisi. Sanʼatdagi faoliyatini 1965-yillardan boshlagan hamda 2010-yilda faoliyatini yakunlagan.

## Faoliyati
## Unvonlari

## Manbalar
Necati Şaşmaz

**Muhammed Nejati Shashmaz** (**:** 1971-yil 15-dekabrda tugʻilgan) — turkiyalik aktyor, mashhur „Kurtlar Vadisi“ („Qashqirlar makoni“) teleserialida Poʻlat Alemdar rolini oʻynaganligi va uning „Kurtlar Vadisi Irak“ filmi bilan ham mashhur.

Nejati Shashmaz Turkiyaning Elazigʻdagi Harput shahrida  asli zaza oilasida Abdülqodir Shashmazning toʻngʻich oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. U Turkiyada ham, Kanadada ham Turizm va mehmonxona boshqaruvi boʻyicha tahsil olgan. U olti yil davomida AQShda yashab, Turkiyaga ota-onasinikiga tashrif buyurgan.

Istanbulda Necati Shashmaz taniqli turk rejissyori Usmon Sınav bilan uchrashdi va unga Boʻrilar vodiysida bosh rolni taklif qildi. U serial va kinoda fantastik qahramon Po‘lat Alemdar rolini ijro etgan. Hozirda u „Kurtlar Vadisi: Pusu“ (Qashqirlar makoni: Pistirma) deb nomlangan asl serialning bosh rolida oʻynaydi.

U 2012-yilda Nagehan Kaşıkchi bilan oila qurdi, lekin 2019-yilda ajrashish uchun ariza berdi. Ularning ajrashishlari 2021-yilda yakunlandi.

## Filmografiyasi

## Shaxsiy hayoti
* Abdulqodir Shashmaz (Abdulkadir Şaşmaz) — otasi.
* Sohil Shashmaz (Sahil Şaşmaz) — onasi.
* Negexon Shashmaz (Nagehan Şaşmaz ajrashgan) — turmush oʻrtogʻi.
* Ali Nodir Shashmaz (Ali Nadir Şaşmaz) — oʻgli
* Zubayr Shashmaz (Hilmi :tr:Zübeyr Şaşmaz) 1982 — ukasi
* Raji Shashmaz (:en:Raci Şaşmaz) 1973 — ukasi

## Manbalar

## Havolalar

* Necati Shashmaz tarjimai holi (uzbek,turk va ingliz tillarida)
Qashqirlar makoni

**Qashqirlar makoni** 2003-yil 15-oktyabrda Show TVda „Bu bir mafiya seriali“ nomi ostida keng tarqalgan siyosiy turdagi turkcha teleserialdir. Serial dizi va pusu deb nomlangan boʻlimlardan iborat. Dizi 4 sezon va 97 qismni tashkil etadi. Dizi 2005-yil 29-dekabr sanasida 97-boʻlim bilan yakunlangan.

## Mavzu
Xorijiy davlatlarda Milliy Xavfsizlik Tashkiloti tarafidan yoʻlga qoʻyilgan bir qancha rejalarda muvaffaqiyat qozongan Ali Candan soʻnggi marotaba Kosovada ekanligida boshligʻi Aslan Akbey tomonidan Turkiyaga chaqirtiriladi va unga „Qashqirlar makoni operasiyasi“ vazifasi yuklatiladi. Bu topshiriqdan kutilgan maqsad mafiyalarning lideri boʻlgan Mehmet Karahanlı va u boshchilik qiladigan „Qashqirlar kengashi“ini yoʻq qilishdan iborat edi. 

## Syujeti
Ali Candan oʻziga yuklatilgan bu topshiriqni amalga oshirish uchun oila aʻzolari va barcha yaqinlari bilan vidolashadi. Soʻngra avto-halokatda vafot etgan deya eʻlon qilinib, plastik operasiyada yuzini oʻzgartirib qaytadi. Aliga Polat Alemdar ismi bilan shaxsini tasdiqlovchi hujjat beriladi. Polat Duran Emmining jiyani boʻlib keladi va mafiya ichiga kiradi. Oradan biroz muddat oʻtgach Suleyman Çakır Duran Emmining choyxonasiga keladi va Polat Alemdar bilan tanishadi. Choyxonadan chiqarkan, Duran Emmi va Çakır Şevko tomonidan yollangan qotillar tarafidan nishonga olinganligini sezib qolgan Polat ularning hayotini qutqaradi. Shu voqeadan keyin Polat va Çakır doʻst tutinadilar va bir qancha muvaffaqiyatli ishlarni birgalikda amalga oshiradilar. Polatning bu muvaffaqiyatlari Qashqirlar kengashining diqqatini tortadi. Polat boshida kengash uchun xizmat qiladi. Keyinchalik, yuksalib kengash boshligʻi lavozimiga koʻtariladi. 2005-yilda Qashqirlar kengashining aʻzolari birma-bir Polat tarafidan yoʻq qilinadi. Eng soʻngida Laz Ziyaning vafoti kengashga butunlay nuqta qoʻyadi.

## Kitoblashtirish
„Qashqirlar makoni“ serialining mavzusini qamrab olgan bir qancha kitoblar nashr etilgan. Yusuf Solmaz tomonidan yozilgan  „Kurtlar Vadisi Çocukarı“ va kitobga muxbirlik qilgan Nazım Kürşad Tektaşning ham „Kurtlar Vadisi Unutulmaz Sözler - Diyaloglar“ kabi kitoblari shular jumlasidandir.

## Faktlar
* Abdülhey obrazida rol oʻynagan Kenan Çoban serialda hali ishtirok etmasdan avval, 2-qismda Ali Candanning janozasida limonat tarqatgan bir kishi boʻlgan.
* Sharon Stonening Polat Alemdarni oʻpgan sahnasi, 2009-yil Necati Şaşmaznıng Beyaz Showda bergan intervyusiga koʻra 24 marta takrorlangan ekan.
* 2015-yil 23-noyabrda serial suratga olinayotgan jarayonda Süha Tarık obrazini ijro etgan İsmail Aydın yurak huruji xastaligidan vafot etgan. Butun serial jamoasi aʻzolari marhumning janozasida ishtirok etishgan.

## Aktyorlar

### Qashqirlar kengashi

| Sharon Stone || Tahhalus DieD || 0-97
|}

## Havolalar

## Manbalar
Muhtasham yuz yil

***Muhtasham yuz yil*** (), Turkiyaning tarixiy televizion seriali. Serialda Sulaymon I va uning joriyasi Hurram Sulton hayoti haqida hikoya qilinadi.

## Mazmuni

## Seriyalar namoyishi

## Rollarda
### Podshoh xonadoni

### Xizmatchilar

### Xizmatchilar va joriyalar

### Saroyning boshqa amaldorlari

## Xalqaro namoyishlari

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* Star TVdagi sahifasi  	 	
* Show TVdagi sahifasi
Selma Ergech

**Selma Ergech** () — turk aktrisasi va modelchisi. 1978-yil 1-noyabrida Olmoniyaning Xamm shahrida tavallud topgan. Muhtasham asr serialida Hadicha Sulton rolini ijro etgan.

## Tarjimai holi
## Faoliyati
## Filmografiya

## Manbalar
Aroq

**Aroq** distillangan yuqori darajali alkogolli ichimlikdir. U suv va etanoldan iborat, shuningdek hid va taʼm beruvchi unsurlar ham qo'shiladi. 

**Araq** (arab. – ter, bugʻlanish) – spirtli ichimlik; tozalangan etil spir-ti (hajmi 40 – 50%)ning aktivlash-tirilgan koʻmir bilan ishlov berilgan suvli aralashmasi. Don, kartoshka va boshqa mahsulotlarni qayta ishlab olinadi. .

Anʼanaviy aroq 38% alkogolli boʻladi. Zamonaviy, ukrain, belarus, polyak, rus va litov andozalariga koʻra tayyorlangan aroq esa 40% alkogollidir. Yevropa Ittifoqida aroq uchun eng kam alkogol miqdori 37.5% qilib koʻrsatilgan. AQShda esa bu koʻrsatkich 40% dan kam emas.

Aroqni odatda shundayligicha ichiladi. Biroq u kokteyllar asosi qilib ham ishlatilishi mumkin, masalan Qonli Mary, Oq Rus kokteyli, Qora Rus kokteyli, martini va hokazo.

## Manbalar
Halit Ergenç

**Halit Ergenç** (; 1970-yil 30-aprelda tugʻilgan) turkiyalik aktyordir.
## Tarjimai holi
## Faoliyati
## Filmografiya
### Rollari
Sitora Farmonova

**Sitora Farmonova** (1984-yil 20-avgustda tugʻilgan) — oʻzbek film aktrisasi, qoʻshiqchisi va qiziqchisi. U bir necha oʻzbek kinokomediyasida, jumladan, „Xavfli burilish“ (2004), „Mening akam boʻydoq!“ (2011) hamda „Endi dadam boʻydoq?“ (2013) filmlarida oʻynagan rollari bilan oʻzbek kino olamida shuhrat qozondi. Farmonova yana rejissor Veit Helmerning „Baikonur“ (2011) filmida oʻynagan roli bilan taniqlidir. Farmonova olmon rejissori olgan filmda rol oʻynagan birinchi oʻzbek aktrisasidir.

Farmonova qoʻshiq ham kuylaydi. U „Bahor-kuz“, qoʻshigʻi bilan Oʻzbekistonda tanildi. Qoʻshiqqa muxlislar hamda tanqidchialr yuqori baho berdi.

2015-yildan beri Farmonova „Азия MIX“ Bishkek jamoasi tarkibida KVN festivalida ishtirok etib keladi. 2016-yilning iyulida aktrisa KVN oʻyinlarining birida „millatini kulgiga qoldirgani uchun“ tanqidga uchradi. Buning ortidan „Oʻzbeknavo“ Farmonovaning litsenziyasini toʻxtatdi.

## Hayoti
Sitora Farmonova 1984-yilning 20-avgustida Buxoro shahrida tugʻilgan. 13 yoshligida oilasi bilan Toshkentga koʻchib oʻtgan. Uning ukasi va singlisi bor. Farmonova Sanʼat institutini bitirgan.

## Ijodi
Sitora Farmonova oʻzbek, qozoq hamda qirgʻiz rejissorlarning bir qator filmida rol oʻynagan. U bir necha oʻzbek kinokomediyasida, jumladan, „Xavfli burilish“ (2004), „Mening akam boʻydoq!“ (2011) hamda „Endi dadam boʻydoq?“ (2013) filmlarida oʻynagan rollari bilan oʻzbek kino olamida shuhrat qozondi.

Farmonova Veit Helmerning 2011-yil olingan „Baikonur“ filmida oʻynagan roli bilan xalqaro shuhrat qozondi. Farmonova olmon rejissori olgan filmda rol oʻynagan birinchi oʻzbek aktrisasidir. Filmda Farmonova Nazira rolini oʻynagan. Nazira radio aloqlarni hamva fazogirlikni sevuvchi, oʻzini Gagarin deb atovchi bosh qahramon Iskandarni sevib qoladi.

Farmonova yana 2013-yil Qirgʻizistonda suratga olingan „Общага“ („Yotoqxona“) serialida ham rol oʻynagan. Serial yaxshi kutib olinda va aktrisa Qirgʻizistonda shuhrat qozondi.

Farmonova qoʻshiq ham kuylaydi. U Oʻzining oʻzbek qoʻshiqchisi Mirjamol bilan aytgan „Bahor-kuz“ dueti bilan Oʻzbekistonda tanildi. Muxlislar va tanqidchilar qoʻshiqni yuqori baholashdi. Qirgʻiz qoʻshiqchisi Mirbek Atabekov bilan aytgan „Эки журок/Ikki yurak“ ashulasi „Общага“ („Yotoqxona“) seriali soundtrackiga kiritildi.

2015-yildan beri Farmonova „Азия MIX“ Bishkek jamoasi tarkibida KVN festivalida ishtirok etib keladi. Jamoa turli mamlakat fuqarolari — tojikistonlik, oʻzbekistonlik, qozogʻistonlik hamda qirgʻizistonlik oʻyinchilardan tashkil topgan.

### 2016-yilgi mojaro
2016-yilning iyulida aktrisa KVN oʻyinlarining birida „millatini kulgiga qoldirgani uchun“ tanqidga uchradi. Buning ortidan „Oʻzbeknavo“ Farmonovaning litsenziyasini toʻxtatdi.

## Diskografiyasi
### Kliplari

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

*
Barter

**Barter** (ing. barter — tovar ayirboshlash), muoʼvaza — valyutasiz (pul vositalari ishtirokisiz) bevosita tovar ayirboshlash; muayyan tovar (tovarlar) miqdorining qiymati boʻyicha muqobil boʻlgan boshqa tovar miqdoriga almashtirish shartnomasi. Koʻproq rivojlanmagan tovar munosabatlari, oʻtish davri uchun xos boʻlgan kelishuv. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrdagi erkin konvertirlanadigan (almashtiriladigan) valyuta kursi barqaror boʻlmagan, valyuta zaxiralari chegaralangan sharoitda jahonning koʻpgina mamlakatlarida qoʻllandi va u xalqaro savdo hamda boshqa iqtisodiy munosabatlarda keng tarqaldi. Barterning bevosita ayirboshlash, kompensatsiyali kelishuvlar, kliring kabi shakllari mavjud. Tashqi savdoda Barter bitimi koʻproq qoʻllanadi. 90-yillar boshidan mamlakat ichkarisida ham korxonalar oʻrtasida ancha keng tarqaldi. Barter bitimiga binoan kelishgan tomonlar oʻz tovarlarini maʼlum narxda baholaydilar. Bu narx ayirboshlashning teng boʻlishini, tovarlarni yetkazib berish bilan bogʻliq boʻlgan barcha sarf-harajatlarni oʻz ichiga oladi. Bir tomon ikkinchisiga qarzdor boʻlib qolsa, u oʻz qarzini valyuta bilan emas, balki tovarlar bilan uzadi. Tovar qiymatlarining tengligi jahon bozori narxlari orqali taʼminlanadi. Barter bitimlari ikki tomonlama yoki koʻp tomonlama boʻlishi mumkin.

## Manbalar
Aliye

***Aliya*** — Turkiya teleseriali.

## Mazmuni
Aliye — turmush qurgan va ikki farzandi bor. Katta uyda, eri va qaynonasi bilan yashaydi. Turmushida izlagan baxtini topa olmay, Aliye eri Sinan yosh qiz bilan uni aldaganini tasodifan bilib qoladi. Ikki farzandi bilan uydan chiqib ketgan Aliye Istanbulda yashaydigan va stomatolog Feyyaz amakiga qochishga harakat qiladi. Bekatda uni topib olgan Sinan bolalaridan birini olib ketadi. Istanbulda yangi hayot izlayotgan Aliye ham Sinanning boshqa bolasini qutqarishga shoshilmaydi.

## Rollarda

## Manbalar
Ajriqbosh

**Ajriqbosh** (Phleum pratense) yem-xashak va agrotexnika jihatdan juda katta ahamiyatga ega boʻlgan bu oʻsimliklar moʻtadil nam iqlimli mintaqalarda, masalan Gʻarbiy Yevropa AQSh, Kanadada yem-xashak sifatida, shuningdek pichan oʻrib oladigan oʻtloqlar yaratishda, oʻt-dalali almashlab ekishda, bedaga aralashtirib ekishda keng koʻlamda qoʻllanadi. Namni koʻp talab qiladi. Ekilgach 3-4 yildan soʻng gektaridan 70 sentnergacha pichan, 3,5 dan 10 centnergacha urugʻ beradi. Ajriqboshining bir necha turi mavjud.

## Manbalar
Volida Sulton

**Volida Sulton** - (والده سلطان - Sultonning onasi. Usmoniylar imperiyasidagi Sultonlarning ayollarining rasmiy unvoni.

## Adabiyotlar
Kung Fu Panda 2

***Kung Fu Panda 2*** 2011-yilda ekranlarga chiqarilgan kompyuter-animatsion filmdir. DreamWorks Animation studiyasi mahsuloti. Paramount Pictures kompaniyasi tomonidan tarqatilgan. ''Kung Fu Panda'' franshizasining ikkinchi filmi. Filmga Jennifer Yuh Nelson rejissyorlik qilgan. Filmda bosh qahramonlarga Jack Black, Angelina Jolie, Dustin Hoffman, Seth Rogen, Lucy Liu, David Cross, James Hong, Jackie Chan, Gary Oldman, Michelle Yeoh, Danny McBride, Dennis Haysbert, Jean-Claude Van Damme va Victor Garber ovoz bergan.

Filmning sikveli — ''Kung Fu Panda 3'' 2016-yilda chiqarildi.

## Ovoz berganlar
* Jack Black — Po
** Liam Knight — Poning chaqaloqligi
* Angelina Jolie — Yoʻlbasroy
* Gary Oldman — Lord Shen
* Michelle Yeoh — Soothsayer
* Seth Rogen — usta Mantis
* Lucy Liu — usta Viper
* David Cross — usta Crane
* Jackie Chan — usta Monkey
* James Hong — Mr. Ping
* Dustin Hoffman — usta Shifu
* Dennis Haysbert — usta Storming Ox
* Jean-Claude Van Damme — usta Croc
* Victor Garber — usta Thundering Rhino
* Danny McBride — Wolf Boss
* Fred Tatasciore — Li Shan
* Lauren Tom — Market Sheep
* Conrad Vernon — Boar

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Kirsten Dunst

**Kirsten Caroline Dunst** (; 30-aprel, 1982) amerikalik aktrisa, xonanda va modeldir. U 1989-yili Woody Allen'ning *[[New York Stories|New York Hikoyalari]]* antologiyasida debutlik qildi. 12 yoshida Dunst *[[Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles|Vampir bilan intervyu]]* (1994) filmida Claudia ismli vampirni oʻynab, eʼtibor qozondi, bu ijrosi uchun Oltin Globus mukofotiga nomzod etib koʻrsatildi. Oʻsha yili u shuningdek *[[Little Women|Kichik Ayollar]]* filmida oʻynadi.

Dunst keng xalqaro shuhratga *[[Oʻrgimchak-odam]]* trilogiyasidagi (2002-07) Mary Jane Watson rolidan soʻng erishdi. Shundan keyin u *[[Wimbledon (film)|Wimbledon]]* (2004) romantik komediyasida, *[[Eternal Sunshine of the Spotless Mind|Begʻubor Ongning Abadiy Charaqlashi]]* (2004) romantik ilmiy-taxayyulotida va Cameron Crowe'ning *[[Elizabethtown (film)|Elizabethtown]]* (2005) tragikomediyasida ijro etdi. U Sofia Coppola'ning *[[Marie Antoinette (film, 2006)|Marie Antoinette]]* (2006) filmida bosh rolni oʻynadi va *[[How to Lose Friends & Alienate People|Doʻstlarni Qanday Yoʻqotish & Qanday Odamovi Boʻlish]]* (2008) komediyasida qatnashdi. U 2011-yili Lars von Trier'ning *[[Melancholia (film, 2011)|Melanxoliya]]* filmidagi roli uchun Cannes Film Festivalida Eng Yaxshi Aktrisa mukofotini oldi.

2001-yili Dunst *[[Get Over It (film)|Unut Buni]]* filmida ilk bor qoʻshiq aytdi. U shuningdek *[[The Cat's Meow|Mushuk Miyovi]]* (2001) filmi uchun ham jazz ashulasini kuyladi.
Il-de-Frans

**Il-de-Frans** (fransuzchada: Île-de-France, [il də fʁɑ̃s]; oʻzbekchada "Fransiya oroli mazmunini berib, Frank qabilalarining „Liddle Franke“ – kichik Fransiya soʻzidan kelib chiqqan) – Fransiyaning regionlaridan biri boʻlib Sena, Marna va Uaza daryolari oraligʻida Parij pasttekisligida joylashgan. Il-de-Frans, markazida Parij shahri, bir qancha sanoat, hizmat koʻrsatish sohalari toʻplangan va aholisining soni, zichligi bilan Fransiyaning yuragi hisoblanadi.

## Manbalar
Ravshan Jeenbekov

**Ravshan Jeenbekov** 19-sentyabr 1970-yil Qirg'iziston Respublikasining Talas viloyati, Manas tumaniga qarashli Orol ovulida tavallud topgan.

## Manbalar
Жээнбеков Равшан Бабырбекович
Qizil Terror

**Qizil Terror** Sovet Rossiyasida ommaviy hibslar kampaniyasi va bolsheviklar tarafidan bajarilgan jazolardir.

Sovet tarixshunosligida Qizil Terrorni 2-sentabr 1918-yilda Yakov Sverdlov tarafidan rasman eʼlon etilgani va 1918-yilning oktabrida boshlangani koʻrsatiladi. Bunga qaramay, Sergey Melgunovdan boshlab bir qancha tarixchilar bu davrni butun Rossiya Fuqarolar Urushi (1918-1922) paytida sodir boʻlganini qayd etadilar. Ommaviy repressiyalar davrida adolatli muhokama boʻlmay yashirin ravishda politsiya - Cheka tarafidan bolshevik qidiruv boshqarmasi (GRU) bilan birga  tatbiq etilgan. 

## Manbalar
Josh Duhamel

**Josh Duhamel** (1972-yil, 14-noyabr) — amerikalik aktyor.

## Filmografiyasi
* 2004	*[[The Picture of Dorian Gray]]* - Dorian Gray
* 2004	*[[Win a Date with Tad Hamilton!]]* - Tad Hamilton	
* 2006	*[[Turistas]]* - Alex	
* 2007	*[[Transformers]]* - Capt. William Lennox	
* 2009	*[[Transformers: Revenge of the Fallen]]* - Maj. William Lennox	
* 2010	*[[The Romantics]]* - Tom	
* 2010	*[[When in Rome]]* - Nick Beamon	
* 2010	*[[Ramona and Beezus]]* - Hobart	
* 2010	*[[Life as We Know It]]* - Eric Messer	
* 2011	*[[Transformers: Dark of the Moon]]* - Lt. Col. William Lennox	
* 2011	*[[New Year's Eve]]* - Sam Ricker
* 2012	*[[Fire with Fire]]* - Jeremy Coleman
Izotermik jarayon

**Izotermik jarayon** (yun. ἴσος (*izos*) - "barobar" va θέρμη (*termon*) - "issiq") deb oʻzgarmas haroratda tizim holatining oʻzgarishiga aytiladi. Bu jarayonda harorat sobit qoladi: Δ*T* = 0. Havoning asta-sekin siqilishini yoki meshdan gazni soʻrib chiqarganda nasos porsheni ostida gazning kengayishini taxminiy oʻlaroq izotermik jarayon, deb hisoblash mumkin. Izotermik jarayonni oʻtkazish uchun odatda tizimga termostat oʻrnatiladi. Bunda jarayonning kechishi yanada tezlashadi. Tizim harorati esa termostat haroratidan farq etmaydi. Izotermik jarayon shunday jarayonki, gaz vazni, molyar gaz va harorat є — konstanta hisoblanadi.

**Izotermik jarayon** (izo... va yun. therme — issiqlik) — oʻzgarmas temperaturada fizik sistemada roʻy beradigan fizik yoki kimyoviy jarayon. Mas, oʻzgarmas bosimda suyuqlikning qaynashi, kattik, jismning erishi va b. Qaytar va kaytmas I. j.lar bor. I. j.da ideal gaz bosimi bilan hajmi oʻzaro teskari proporsional holda oʻzgaradi. I. j. issiqlik mashinalarida ham roʻy beradi. Uning grafigi izoterma deyiladi. I. j. tarkibiy qism sifatida Karno siklitʼ kiradi.

## Manbalar
Narniya

**Narniya** - britaniyalik yozuvchi C. S. Lyuisning yettita "Narniya yilnomalari" fantaziya romanlari turkumida yaratilgan fantastik dunyo . Pauline Baynes tomonidan tasvirlangan va dastlab 1950-1956 yillarda nashr etilgan "Narniya yilnomalari" radio, televidenie, sahna, kino va video o'yinlar uchun moslashtirilgan. 

Muallif: C. S. Lyuis

ref name="IMDb">"
Akustik gitara

**Akustik gitara** — gitaraning bir turi. Akustik gitaralarda ovoz torlarning tebranishidan chiqadi. Chiqqan ovozni asbobning qorni balandlatadi. Baʼzi zamonaviy akustik gitaralarda ovoz oluvchilar boʻladi. Bu ovoz oluvchilar mikrofon vazifasini bajaradi. Ayrim akustik gitaralarda ovoz balandligini boshqaruvchi moslamalar va ekvalayzerlar boʻladi. Akustik gitara musiqaning juda koʻp turlarida muhim rol oʻynaydi. Masalan folklor, rok, blues va boshqa janrlarda akustik gitaradan keng qoʻllanadi.

## Turlari
Akustik gitaraning juda koʻp turi mavjud. Toriga qarab klassik gitara yoki neylon-torli gitara va metal-torli gitara qilib ikkiga boʻlish mumkin. Bundan tashqari torlarning soni ham turlicha boʻlishi mukim. Standart akustik gitarada 6 sim boʻladi. Ammo rus gitarasi 7 torli boʻladi.

## Yana qarang
* Bas gitara
* Elektrogitara
* Gitara

## Havolalar
* http://fingerstyleguitarists.com/ 
* http://re-minor.ru
Malika Ipek Yalova

**Malika Ipek Yalova** (Melike İpek Yalova) - Turkiyalik aktrisa Muhtasham asr serialida Qirolicha Izabella I rolini ijro etgan.

## Havolalar

melike ipek yalova biyografi kaç yaşında kimdir
Anvar Jabborov

**Jabborov Anvar Jumaniyozovich** (1956-2012) — Oʻzbekiston madaniyat vaziri (2009-2012). Oʻzbekiston xalq shoiri Jumaniyoz Jabborovning oʻgʻli.
## Biografiya
* 2003-2008 — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi madaniyat, fan, taʼlim departamenti mudiri.
* 2008-2009 — Madaniyat vazirining birinchi oʻrinbosari.
* 2009-2012 — Madaniyat vaziri.
* 2012-yilning 8-may kuni nomaʼlum shaxslar ish joyidan olib chiqib ketgan va pichoqlashib oʻldirishgan. 

## Manbalar
Call of Duty: Black Ops II

**Call of Duty: Black Ops II** — First Person shooter janridagi kompyuter oʻyini. Oldingi Seriasi Call of Duty: Black Ops. 2010-yilning 9-noyabr kuni sotuvga chiqarilgan.

'''

## O'yin bosh qahramonlari

Devid Meyson, Alex Meyson, Frank Vuds, Farid, Salazar va Rafael Menendaz.
Momo Havvo

**Momo Havvo** (arabchada: حواء‎) - Ibroniy Injilidagi Ibtido kitobidagi qahramon. Ibrohim dinlaridagi asl hikoyaga ko'ra, Momo Havvo birinchi ayoldir, ammo yahudiylikdagi ba'zi tortishuvlar Lilitga ham bu maqomni berdi. Momo Havvo Odam Atoning xotini sifatida ham tanilgan.

### Islom dinida Havvo
Momo Havvo Qurʼonda ismi boʻyicha zikr etilmagan, ammo u Odam Atoning turmush oʻrtogʻi sifatida koʻrsatib oʻtilgan va islomiy odat boʻyicha حواء (Hawwāʾ) deya nomlanadi. Odam Atoning turmush oʻrtogʻi haqida 2-suraning 30-39, 7-suraning 11-25, 15-suraning 26-42, 17-suraning 61-65, 18-suraning 50-51, 20-suraning 110-124 va 38-suraning 71-85-oyatlarida aytib oʻtilgan.

Islom rivoyatlarida uning Odam Atoning qovurg‘asidan yaratilishi, u eriga sharob berib, uni harom mevadan yeyishga ko‘ndirgani, Iblisning jannatga kirgan to‘rt oyoqli ilon yordamida uni yo‘ldan ozdirgani haqida hikoya qilinadi. . Havva jannatdan haydalgach, Arabistonga, Jiddaga yetib keldi. Arofat yaqinida Odam alayhissalom bilan uchrashgach, u bilan birga hajga bordi.

Bir rivoyatga ko‘ra, Havva Odam alayhissalomning yoniga, boshqasiga ko‘ra Jidda shahrida, Havva onamiz (Mukbarat umna Havva) qabri deb atalgan joyda dafn etilgan. 1975 yilda Saudiya Arabistoni rasmiylarining buyrug'i bilan qabr joyi betonlashtirildi, chunki Haj mavsumi tugagandan so'ng, ziyoratchilar islom an'analarini buzgan holda Havva qabrida ibodat qilishdi.
Oʻzbek milliy kiyimlari

**Oʻzbek milliy kiyimi** — Oʻzbek xalqining milliy oʻziga xos xususiyatlarini aks ettiruvchi qadimgi davrlarda yaratilgan va hozirgi kunlarda foydalaniladigan, madaniyati va tarixi bilan uzviy bogʻliq boʻlgan kiyimlar. Har bir mintaqa uchun oʻziga xos farq va xususiyatlar mavjud.

## Erkaklar kiyimi
### Doppi

### Bosh kiyimi doʻppi

### Poyabzal
poyabzal

### Fotogalareya

## Ayollar libosi
### Bosh kiyimi
### Poyabzal
### Fotogalareya

## Manbalar
* Oʻzbek milliy kiyimlari
Leipzig

**Leypsig** — Germaniyadagi shahar, Saksoniya yerida. Playse daryosining Vayse-Elster daryosiga quyilish yerida joylashgan. Mamlakatning muhim sanoat, savdo, ilmiy va madaniy markazlaridan. Transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Aholisi 490 ming kishi (1999). Shahar qoʻlyozmalarda ilk bor 1015-yilda tilga olingan. L. oʻrnida qadimda slavyanlarningLipsk qishlogʻi boʻlgan. 12-asrdan shahar huquqini olgan. Oʻrta asrlarda Saksoniyaning eng yirik shaharlaridan biri edi. Shahar atrofida koʻp tarixiy janglar boʻlib oʻtgan. Ikkinchi jahon urushi davrida shahar katta talofot koʻrgan. Yetakchi sanoat tarmogʻi — mashinasozlik. Metallurgiya va kon uskunalari, yuk ortish va transport vositalari zavodi, qishloq xoʻjaligi va toʻqimachilik mashinasozligi, stanoksozlik, oziq-ovqat va poligrafiya sanoati uchun uskunalar ishlab chiqaruvchi korxonalar bor. Plastmassa, rezina buyumlar, lok-boʻyoq ishlab chiqariladi. Gilam toʻqiladi. L. poligrafiya va moʻyna sanoati bilan ham mashhur. Qadimdan nashriyotchilik ishlarining yirik markazi. Har yili xalqaro savdo yarmarkalari, qisqa metrajli va hujjatli filmlar kinofestivallari, moʻyna auksionlari oʻtkaziladi. Universitet (1409), musiqa, teatr, adabiyot, kitob grafikasi va sanʼati, jismoniy tarbiya, pedagogika va boshqa oliy oʻquv yurtlari, kutubxonalar, tasviriy sanʼat, shahar tarixi, etnografiya, badiiy hunarmandchilik, kitob va shrift muzeylari, opera va drama teatrlari bor. Meʼmoriy yodgorliklaridan cherkovlar (13—16-asrlar), eski ratusha (16-asr), universitet binosi, opera teatri binosi, Yarmarkalar uyi, "Shtadt Leypsig" mehmonxonasi va boshqa mavjud.

**Leipzig** Germaniyaning Saksoniya yerida joylashgan shahar. Ushbu shahar Maydoni — 297,60&nbsp;km2. Aholisi — 522 883 kishi (2010).


Fayl:Loessnig Nibelungenring 6.jpg
Fayl:Loessnig Nibelungenring 46.jpg
Fayl:Loessnig Lobstaedter Str 11.jpg
Fayl:Loessnig Lobstaedter Str 16.jpg
Fayl:Loessnig EToller Str 18.jpg
Fayl:Loessnig Rembrandtstr 29.jpg
Fayl:Loessnig Roethische 2.jpg
Fayl:Loessnig Zehmischstr 11.jpg


## Geografiyasi
### Hududi
Leipzigning hududi  kmdir. Dengiz sathidan oʻrtacha  m balandlikda joylashgan.

## Demografiyasi

## Manbalar
Tim Berners-Lee

**Ser Timothy John "Tim" Berners-Lee** (8-iyun 1955-yilda tugʻilgan) — Ingliz kompyuter olimi, Massachusets texnologiya institutida professor boʻlib, internetning ixtirochisi hisoblanadi.

## Manbalar
All Time Low

**All Time Low** amerikalik pop-punk guruhdir. 2003-yili Baltimore shahrida tuzilgan. Guruh bosh vokalchi va gitarachi Alex Gaskarth, bosh gitarachi va back-vokalchi Jack Barakat, basschi Zachary Merrick va dovulchi Rian Dawson'dan iborat. Guruh nomi New Found Glory'ning "Head on Collision" qoʻshigʻidan olingan boʻlib, "Doimo Past," deb oʻgiriladi.

## Diskografiyasi
**[[The Party Scene]]* (2005)
**[[So Wrong, It's Right]]* (2007)
**[[Nothing Personal (album)|Nothing Personal]]* (2009)
**[[Dirty Work (All Time Low album)|Dirty Work]]* (2011)
**[[Don't Panic]]* (2012)
**[[Future Hearts]]* (2015)
**[[Last Young Renegade]]* (2017)
**[[Wake Up, Sunshine]]* (2020)

## Manbalar

## Havolalar
*Rasmiy veb-sayti
Usmoniylar imperiyasining hududiy boʻlinishi

## 1609-yildagi viloyatlar

## Havolalar
* 1500-yildagi Yevropaning xaritasi, Usmoniylar imperiyasining hududiy boʻlinishi
* Turkiya tarixi 
*
*
Azob

**Azob** (boshqa nomlari: **uqubat**, **aziyat**, **qiynalish**) deb biror zarar yetganda yoki zarar yetishi ehtimoli paydo boʻlganda vujudga keladigan jismoniy holat va/yoki ruhiy yoqimsiz hissiyotlar majmuiga aytiladi. Azob salbiy affektdir.

**Azob** (arab. – qiynoq) – shariatda gunoh uchun belgilangan jazo. Gunoh uchun qozi tomonidan belgilanadigan jazo ham, narigi dunyoda beriladigan jazo ham azob deb atalgan. 

Azob turli darajada taʼsir etishi, kuchsiz yoki kuchli boʻlishi mumkin. Bu intensivlikka davomiylik va tez-tezlik faktorlari taʼsir qiladi. Azob ongli mavjudotlar hayotlarida turlicha namoyon boʻladi: uni atrofdagilar payqamasligi yoki aksincha, u dramatik sodir boʻlishi mumkin. Inson faoliyatining koʻp sohalari azobni yengish (psixologik yordam, tibbiyot, yupatish) yoki ishlatishga (qiynash, jazolash) qaratilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Azob al-Qabr

Azob al-Qabr (sinonimi azob al-barzox; „qabr jazosi“) — sinov, qabrdagi jazo, inson
o‘lgan zahoti bo‘ladigan kichik sud. Shunga ko‘ra, qabr jannat yoki do‘zaxga kirishdan
oldingi o‘tloq (yaylov)dir va unda dastlabki sud sodir etilib, bandaning qilgan amallariga
yarasha dastlabki hukm belgilanadi. Ikki farishta — Munkar va Nakir bandaning islomga
bo‘lgan munosabati haqida savol-javob qiladilar. Mo‘minlarni to qiyomat kuniga qadar
qabrda tinch-osoyishta, orom olib yotishi uchun qoldiradilar. Gunohkorlarni og‘ir yuk
(bosim) bilan qiynaydilar, dinsizlarni farishtalar bundan tashqari yana ALLOH taoloning
xohishiga qarab, baʼzan qiyomatgacha betinim suratda uradilar.Barro ibn Ozib roziyallohu anhu Nabiy sollallohu alayhi va sallamdan rivoyat qiladi: “يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ oyati qabr azobi haqida nozil bo‘lgan. Unga: “Robbing kim” – deyiladi, u: “Robbim ALLOH, Payg‘amba­rim Muhammad sollallohu alayhi va sallam”, – deydi. O‘shanday deyishi U zot Azza va Jallaning:

(ALLOH imon keltirganlarni dunyo hayotida ham, oxiratda ham ustuvor So‘z (Imon kalimasi) bilan sobitqadam qilur) (so‘zining isbotidir) Imom Muslim rivoyati
MythBusters

***MythBusters*** (ingl. *myth* - „asotir“, *busting* - „buzish“, „yoʻqqa chiqarish“; oʻzbekchada ***AsotirBuzarlar***) Discovery kanali uchun avstraliyalik Beyond Television Productions ishlab chiqargan hujjatli teleserialdir. Koʻrsatuv mezbonlari, maxsus effektlar mutaxassislari Adam Savage va Jamie Hyneman, ilmiy metodlarni qoʻllab mish-mish, asotir, kinosahna, internet videolarni fosh etishadi.

Serial San Franciscoda suratga olinadi, biroq baʼzi jarayon unsurlari Artarmon, Avstraliyada amalga oshiriladi. Reja va kichik tajribalar San Franciscodagi Hyneman ustaxonalarida; keng fazo yoki maxsus imorat talab etadigan tajribalar esa shahardan tashqarida bajariladi.

Ikkinchi mavsum davomida Savage va Hyneman jamoasining quruvchilaridan boshqa ikkinchi jamoa tashkil etilib, ular hozirda asosiy ikkovlondan alohida ustaxonada tajribalar oʻtkazishadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Discovery.com Mythbusters sahifasi
Momaqaldiroq

**Momaqaldiroq** yashin tufayli gumburlab chiqadigan tovushdir. Yashin tabiati va tinglovchidan uzoqligiga qarab, momaqaldiroq keskin, qattiq yoki uzoq, kuchsiz eshitilishi mumkin. Yashin bosim va haroratni keskin koʻtarib, chaqmoq ichi va atrofidagi havoni tez kengaytiradi. Oʻz navbatida havoning bu kengayishi tovush shok-toʻlqinini yaratadi va momaqaldiroq gumburlaydi. Yashingacha masofa tinglovchi tomonidan chaqmoq chaqishi va momaqaldiroq eshitilishi vaqtlari orasidagi intervalga asoslanib hisoblanishi mumkin.

**Momaqaldiroq** — qisqa vaqt davom etadigan, chaqmoq chaqib, elektr razryadi — yashin bilan kuzatiladigan atmosfera hodisasi; yashin yoʻli boʻylab havoning tezda isib kengayishidan hosil boʻladigan portlash toʻlqini. M. vaqtida bulutlar orasida yoki bulut bilan Yer orasida yashin paydo boʻlib, qattiq gumburlagan tovush chikddi. Tovush yashin yoʻlining har xil nuqgalaridan kuzatuvchiga bir vaqtda kelmaydi, balki bulut bilan Yer sirtida bir necha marta qaytib, har xil vaqtda kelgani uchun gumburlash davomli boʻladi. M., odatda, 15–20&nbsp;km gacha eshitiladi. M. yomgʻirli bulutlarda hamda namlikka toʻyingan, harakatchan havo massasida vujudga keladi. Yomgʻirli bulutlarning balandligi 7–15&nbsp;km, yuqori qismi temperaturasi 15° —20° dan oshmaydi. Ular suv tomchilari va muz kristallaridan iborat. M.li bulutlarning hajmi bir necha yuz km1 dan ming km³ gacha boʻlib, undagi suv va muz zarralarining massasi 106 — 107 t, potensial energiyasi 1013—10’4 J, yaʼni megaton quvvatli termoyadro bombasining energiyasiga teng. M.dagi elektr zaryadi 10—100 Kl, orasidagi masofa 1–2&nbsp;km dan 10&nbsp;km gacha, elektr razryadlari vaqtida elektr toki kuchi 10—100 A gacha yetadi. Sayyoramizda bir vaqtda 1800 tagacha M. kuzatilishi mumkin. M shim. ken-gliklarda juda kam buladi, lekin yoz oylarida Markaziy Arktikada ham kuzatiladi. Oʻrta kengliklarda yilning 10— 15 kuni M. bilan oʻtadi. M. yezda quruqpikda, qishda okeanlar ustida koʻp boʻladi. M. subtropik yerlarda juda kam boʻlib, ek-vatorda havo harorati yuqori, namligi katta boʻlgan paytlarda kuchli oʻtadi.

## Havolalar
* Momaqaldiroq haqida 

## Manbalar
Oli Imron surasi

**Oli Imron surasi** (, nomining maʼnosi — **) — Qurʼonning -surasi. Madiniy suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

## Asosiy mavzusi
Ushbu surada Madina shahridagi musulmon jamoatning hijratning ikkinchi yilida boʻlib oʻtgan Badr jangi bilan uchinchi yilidagi Uhud jangi mobaynidagi va undan keyingi davrdagi hayotidan jonli lavhalar tasvirlanadi hamda bu voqealarga munosabat bildirilib, hukmlar bayon qilinadi.

"Oli Imron"da dinning asoslaridan boʻlgan ikki narsa batafsil yoritiladi: birinchisi —aqida va Allohning birligiga aloqador dalil-u hujjatlar; ikkinchisi — shariat qonunlari va, xususan, Alloh yoʻlidagi kurash — jihodga taalluqli amr-u farmonlar.

Agar "Baqara" surasida ahli kitoblarning yahudiy qavmi va ularning kirdikorlari haqida soʻz ketgan boʻlsa, "Oli Imron"da ahli kitoblardan boʻlgan nasroniylar toʻgʻrisida soʻz boradi va ularning Iso alayhissalomni Xudo deb eʼtiqod qilishlari xato ekanligi ochiq-ravshan dalillar orqali batafsil yoritiladi. Shuningdek, ularning ichida Qurʼon va Muhammad alayhissalomning paygʻambarliklarini inkor qiluvchilar ham borligi aytilib, bunday munkirlarga aniq hujjatlar bilan javob qilinadi.

Bulardan tashqari, ushbu surada shariatning yana boshqa koʻpdan koʻp ahkomlariga asos boʻlgan oyatlar ham bor. Bu surada Maryamning otasi boʻlmish Imron va uning ahli oilasi haqidagi qissa zikr qilingani uchun "Oli imron" — "Imronning xonadoni" deb nomlangan.

## Islomdan boshqa dinlar haqida
Kimda kim Islomdan oʻzga din istasa, bas, (uning "dini" Alloh huzurida) hargiz qabul qilinmaydi va u oxiratda ziyon koʻrguvchilardandir. (85)

## Adabiyotlar
## Manbalar
Niso surasi

**Niso surasi** (, nomining maʼnosi — **) — Qurʼonning -surasi. Madiniy suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan. Bu sura uzun suralardan biri hisoblanadi. U musulmonlarning ichki va tashqi ish faoliyatlariga doir shariat ahkomlari bilan toʻla bir suradir. Unda ayol, uy, oila, davlat, jamiyatga aloqador boʻlgan muhim masalalarga javob beriladi hamda birovlarning qaramogʻidagi yetim-yesirlar va ularning haq-huquqlari toʻgʻrisida soʻz boradi. Bu surada, shuningdek, meros hukmlari ham batafsil bayon qilingan.

Bulardan tashqari, er-xotin oʻrtasidagi aloqalar — ularning bir-birlari oldidagi huquq va burchlari hamda er oilada boshliq ekani va bu huquqdan u qanday foydalanishi lozimligi haqida yoʻl-yoʻriqlar beriladi. Soʻngra oila doirasidan jamiyat miqyosiga chiqib, jamiyat mustahkam boʻlishi uchun kishilar oʻrtasida birdamlik va mehr-shafqat, xolislik va bagʻrikenglik barqaror boʻlishi zarurligi oʻziga xos uslubda uqtiriladi. Bu surada boshqa suralarga nisbatan ayollarga oid shariat hukmlari koʻp va batafsil bayon etilganligi sababli unga "Niso" nomi berilgan.

## Manbalar

* Niso surasi 
* Niso surasi (YouTube)
Avogadro doimiysi

Kimyo va fizikada **Avogadro doimiysi** (ramzlari: ***L***, **''N''<sub>A</sub>**) zarrachalar (odatda atom yoki molekulalar) soni *N* ning modda miqdori *n* (mol) ga nisbati *N*A = *N*/*n* deb aniqlanadi. Yaʼni, u modda molyar massasining oʻsha modda massasiga proporsiyasi faktoridir. Avogadro doimiysi 1&nbsp;mol moddadagi zarrachalar sonini koʻrsatib,  ga tengdir.

Kimyoviy miqdorning avvalgi taʼriflarida **Avogadro soni** atamasi ishlatilardi. Xalqaro Birliklar Tizimi asosiy birliklari toʻplamini qayta koʻrib chiqish natijasida kimyoviy miqdor konseptini yangidan belgilashga zarurat tugʻildi. Avogadro soni Perrin tomonidan bir gramm-mol vodoroddagi molekulalar soni qilib tayinlangan edi. U keyinroq 12 g uglerod-12 izotopidagi atomlar soni qilib belgilandi.

## Manbalar

## Havolalar
*Avogadro doimiysining 1996-yilgi taʼrifi 
*Avogadro soni
Fazoviy moki

**Fazoviy moki** (ingl. *Space Shuttle*) ilk bora 1981-yilda NASA tomonidan ishlatila boshlangan fazo sayohati vositasidir. Maqsadi fazoga yuboriladigan transportni takroran ishlatib, harajatni kamaytirish edi. Zero AQSh Fazoviy Mokilari 120 dan ortiq parvozni amalga oshirdi. Lekin keyinroq qilingan hisoblar mokilar ekspluatatsiyasi eski tipdagi raketalardan qimmatroq tushishini koʻrsatdi. Buning sababi fazoviy mokilar ishlatilganidan keyin uzoq va serharajat xizmatlarga ehtiyoj sezishi edi.

## Havolalar
*The Space Shuttle Era: 1981–2011; interactive multimedia on the space shuttle orbiters
Baqara surasi

**Baqara surasi** (, *Sigir*) Qurʼonning 2-surasi bo‘lib, sura 286 oyatdan iborat. Bu surada Muso alayhissalom qavmi orasida nomaʼlum shaxs tomonidan bir kishi oʻldirilganda Alloh taolo bir sigir soʻyib, uning bir boʻlagi bilan oʻlikni ursinlar, deb buyuradi. Shu buyruqni bajarishganda murda tirilib, oʻz qotili kimligini aytib beradi. Shu sababli sura "Sigir" nomi bilan atalgan. Bu Qurʼondagi eng yirik sura boʻlib, unda eʼtiqod (Islom mafkurasi), ibodat, muomala, axloq, nikoh, taloq va idda kabi masalalar bayoni bilan bir qatorda Muso alayhissalom, Firʼavn va Isroil avlodi oʻrtasidagi mojarolar oʻz aksini topgan.

## Manbalar
Fotiha surasi

**Fotiha surasi** (, nomining maʼnosi — **') — [[Qurʼon]]ning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan. Qurʼon nusxalarida [[Makka|Makkada]] nozil qilingan, deb kelinayotgan boʻlsa-da, [[tafsir]] va [[Hadis|hadislarda]] u [[Madina (shahar)|Madinada]] ham takroran nozil qilingan, deyiladi. Shuning uchun ham bu suraning nomlaridan biri — „Sabʼul-masoniy“, yaʼni „ikki bor nozil qilingan yetti oyat“ demakdir.


Suraning 10 ga yaqin nomlari boʻlib, ulardan eng mashhuri „Fotiha“, yaʼni „ochuvchi“ — suralarning joylashishi boʻyicha avvalida qoʻyilgani uchun unga shu nom berilgan. „Al-Hamdu“ soʻzi bilan boshlangani uchun bu nom bilan ham ataladi. [[Islom]] dini mafkurasi va ahkomlarini muxtasar shaklda oʻzida mujassam etgani uchun „Ummul-Qurʼon“, yaʼni „Qurʼonning onasi“ nomi berilgan. Mazkur 7 oyatni sharhlab, baʼzi mufassirlar bir necha jildlik asar yozib qoldirganlar.

„Bismillohir Rahmonir Rahiym“ oyati „Fotiha“ surasining tarkibiga kiradimi yoki u keyin qoʻshib qoʻyilganmi?" degan masalada [[Mujtahid|mujtahidlarning]] baʼzilari uni shu suradan, deb sanaganlar. Boshqalar esa [[Qurʼon|Qurʼondagi]] 113 ta sura boshlanishidagi hamma „Bismilloh“lar ham suralarining tarkibiy qismidan emas, balki ularni bir-biridan ajratib turuvchi — fosila sifatida joylashtirilgan, deganlar. „Bismilloh“ oyati faqat bir joyda — [[Naml surasi|Naml surasining]] 30-oyatida kelgan, deb taʼkidlaydilar.

Abu Hanifa ([[Imomi Aʼzam|Imom Aʼzam]]) ham shu fikrda boʻlganlar. Shuning uchun [[Hanafiylik|hanafiy]] mazhabiga mansub [[xattot]] va [[Noshirlik|noshirlar]] tomonidan koʻchirilgan va chop etilgan [[Qurʼon]] nusxalarida, xususan, [[Turkiya]] va [[Pokiston|Pokistonda]] nashr etilgan nusxalarda „Fotiha“ surasining boshida kelgan „Bismilloh“ga raqam qoʻyilmaydi. Arab dunyosida chiqadigan [[Qurʼon|Qurʼonlarda]] esa unga birinchi raqam, „Fotiha“ surasining birinchi oyatiga esa 2 raqamini qoʻyadilar.

== Fotiha surasining nomlari ==
* **Fotihatul kitob** — ''Qurʼonni ochuvchi.''
* **Ummul Qurʼon** — ''Qurʼonning onasi.''
* **Sabʼul Masoniy** — ''yetti takrorlanuvchi oyat yoki yetti oyatdan iborat ikki marta nozil qilingan sura.''
* **Suratul solat** — ''Namoz surasi.''
* **Suratul hamd** — ''hamd surasi.''
* **Al-Qurʼonul aziym** — ''Ulugʻ Qurʼon''
* **Shifo**
* **Ruqya** — ''dam olish''
* **Asos** — ''Asl manba''
* **Kanz*' — *xazina''

## Manbalar

## Havolalar
* Fotiha surasining nomlari
* Fotiha surasi
* Fotiha surasi haqida
Moida surasi

**Moida surasi** (, nomining maʼnosi — **) — Qurʼonning -surasi. Madiniy suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

## Asosiy maʼnosi
Qurʼonning eng soʻnggi suralaridan sanaluvchi bu sura Madinada nozil qilingan boʻlib, 120 oyatdan iboratdir. Unda shariat ahkomlari batafsil bayon etilishi bilan birga eʼtiqod mavzusi va ahli kitob haqida ham soʻz yuritiladi. Ushbu surada kishilar oʻrtasidagi aqd (bitim, kelishuv) muomalalari; goʻshti halol boʻlgan hayvonlarni soʻyish masalalari; ov haqidagi hukmlar; haj va umra kabi ibodatlar uchun shart boʻlgan ihrom bayoni; ahli kitoblardan boʻlgan ayollarga uylanish joizligi xususidagi hukmlar; tahorat; oʻgʻrilik, zoʻravonlik va buzgʻunchilik jinoyatlarining jazolari; ichkilik va qimor toʻgʻrisidagi soʻnggi - qatʼiy hukm va shariati islomiyaning yana boshqa koʻpdan koʻp hukm va qonunlari haqida mufassal maʼlumot beriladi.

Bundan tashqari, bu surada bizlarga pand-nasihat va ibrat boʻladigan qissalar hikoya qilinadi. Shunday qissalardan biri Bani Isroilning oʻz paygʻambarlari Muso alayhissalom bilan boʻlgan mojarolari boʻlib, unda yahudiylar iymonsiz va qoʻrqoqliklari sababli paygʻambar soʻziga kirmay, oqibatda qirq yillab choʻl-u sahrolarda sarson-sargardon boʻlib yurganlari aytiladi.

Yana bir qissada esa Odamning ikki farzandi — Qobil va Hobil oʻrtasida boʻlib oʻtgan mujodala — Qobil oʻz birodari Hobilni nohaq oʻldirgani toʻgʻrisida xabar berilib, bu qissa orqali yaxshilik bilan yomonlik oʻrtasidagi doimiy kurash tasvirlanadi. Bu fojia yer yuzidagi nohaq qon toʻkilish fojialarining birinchisi edi.

Yana Iso paygʻambarga berilgan moʻjizalardan biri — osmondan moida (dasturxon) tushgani voqeasi ham borki, suraning "Moida" deb atalishining boisi shudir.

## Manbalar

Moida surasi  — Oʻzbek tilida