open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enoteizm

**Enoteizm** yoki **genoteizm** — dinshunoslikda politeizm (koʻpxudolik) va monoteizm (yakkaxudolik) tushunchilari bilan bir qatorda, uncha mashhur boʻlmagan uchinchi kategoriya. Enoteizm — koʻpxudolikni inkor qilmaydi, biroq ulardan birini tanlab olishni taklif etadi. Unga koʻra tanlab olingan Xudo qolganlaridan ustun degan tushunchani inkor etadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Enneada

**Enneada** (yun. “to‘qqizlik”) - qadimgi Misrdagi bosh Xudolar to‘qqizligi. Enneada Xudolari Misrning birinchi podshoxlari hisoblanishgan. Ular: Atum, Shu, Tefnut, Geb, Nut, Osiris, Isida, Setx, Neftida.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ezoterizm konsepsiyasi

**Ezoterizm konsepsiyasi** – olamni, uning yaralishini noanʼanaviy, fan tomonidan tasdiqlanmagan usullar orqali anglashga qaratilgandir.
„Ezoterizm“ soʻzi yunon tilidan olingan boʻlib, „ichki“, „botiniy“ ilm, yoxud „ibodatxonaga kirishning xos yoʻli“ maʼnolarini anglatgan. Ilk bora qadimgi yunon faylasufi Pifagor maktabi vakillari mazkur soha bilan shugʻullanganlari qayd etiladi.
Ezoterizm borliq qonun-qoidalarini maʼnaviy psixologik bilishdir. Shuningdek, u, dunyo evolyusiyasining mohiyatini anglashdagi spesifik qarashlarning majmuidir. Bunga mistisizm konsepsiyalari, fen shuy, i-szin taʼlimoti, shuningdek, inson oʻzini anglashning tajriba va yoʻllari kiradi.
Mazkur yoʻnalish tarafdorlarining fikriga koʻra, ezoterik dunyoqarashga hamma ham qodir boʻlavermaydi. Bu darajaga faqatgina maʼlum pogʻonaga yetishgan va qobiliyatli (odatda ularni Yetishgan, Master, Ustoz deb atashadi) insonlargina erishishi mumkin.
Qadimgi davr ezoterizmining eng mashhur yoʻnalishi bu – germetizm edi. Qadimgi Bobil ezoterizmi tajribalari keyinchalik Gʻarb astrologiyasi uchun asos boʻlib xizmat qilgan.
Ezoterizmga aksar dinlarda mavjud boʻlgan sirli va qonun-qoidalar orqali ochib berilgan dixotomiya xosdir. Xristian yoʻnalishidagi baʼzi kishilar ezoterizm Injil va xristianlikka zid ekanini taʼkidlashadi. Bugungi kunda, mazkur yoʻnalish asosan Uzoq Sharq, Janubiy va Janubi sharqiy Osiyo milliy dinlariga xosdir.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ekzarx

**Ekzarx** (yun. boshlovchi, boshliq, rahbar) - dastlab qadimgi Yunonistonda xorning boshqaruvchisi. Keyinchalik rahbarlik tituli, jumladan, qadimgi Rimda Bosh kohin.Ilk Vizantiyada yirik provinsiyalarning bosh rahbari. Pravoslavlik va katoliklikda alohida cherkov okrugi boshlig‘ining tituli.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ema

**Ema** - sintoizm ibodatxonasidagi tilaklar doskasi bo‘lib, sintoistlar o‘nga o‘z niyatlarini (qilgan gunohlarini kechirilishini hamda tilaklarining amalga oshishini) ijobat bo‘lishini so‘rab xudo-kamiga maktub sifatida yozib qo‘yadilar. Ema - maktubni yozib bo‘lgandan so‘ng, sintoistlar uni ibodatxonada qoldiradilar. Bu orqali ular ibodatxonadagi kami - iloh maktubni o‘qib ularning qilgan tilaklari amalga oshiradi deb, ishonadilar. Ema - taxtachasining bir tarafida sintoizm diniy ramzi yoki hayvonlardan birining timsoli tushurilgan rasm chizilgan bo‘ladi. Ikkinchi tarafiga esa, sintoistlar o‘zlarining tilaklarini yozadilar. Emaning tepa qismida ilib qo‘yishga mo‘ljallangan teshikchasi bo‘ladi. Uni ibodatxonaning maxsus joyida ilib qo‘yadilar. Shuni aytib o‘tish kerak, sintoiylik ibodatxonasi - dzindzyada turli tilaklar yozilgan emalar sotiladi. Odatda, ushbu emalarda omad, boylik, farzand, baraka, sihat-salomatlik, oilaviy xotirjamlik, imtihonlardan ijobiy natijalar bilan o‘tib olish kabi tilaklar yozilgan bo‘ladi. Emalar savdosidan tushgan daromad ibodatxona ehtiyojlariga sarf qilinadi. Sintoistlar e’tiqodiga ko‘ra, tilaklar doskasida yozilgan tilak amalga oshsa, sintoist kamiga minnatdorchilik bildirish maqsadida ibodatxonaga qaytib keladi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Elohim

**Elohim** - ushbu so‘z matndan kelib chiqqan holda «Xudo» yoki «Xudolar» ma’nosini anglatadi. Tanaxning deyarli barcha kitoblarida uchraydi. Kabbala ta’limotida «Elohim» Tavrotda keltirilgan Yaratganning o‘n muqaddas ismlaridan biri, sifatida qaraladi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Eddalar

**Eddalar** - Skandinaviya xalqlari mifologiyasi va qahramonlik eposlarini o‘zida jamlagan X-XIII asrlarga oid bo‘lgan nazmiy va nasriy to‘plamlar. Ular 1625 va 1641 yillarda Islandiyada topilgan. Ularning afsonalari og‘zaki tarzda saglar orqali yetib kelgan. Eddada ilohlar davridan avval boshqa g‘ayritabiiy kuchlar yotunlar davri bo‘lgani haqidagi kosmogonik miflar mavjud. Germanlar Imira ismli bahaybat mavjudot tanasidan ilohlar yer va osmonni, yasen daraxtidan erkak va olxdan ayolni yaratganlar, deb e’tiqod qilganlar. Ma’budlar bir-biriga qarama-qarshi bo‘lgan 2 toifaga: agressiv aslar va yaratuvchi vanlarga bo‘lingan. Eddada g‘orlarning ruhlari trollar va yerosti dunyosi ruhlari gnomlar, bahaybat mavjudotlar (velikanlar) va yer ruhlari elflar haqidagi afsonalar o‘rin olgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Shulxan-arux

**Shulxan-arux** (ibr. «yozilgan dasturxon») - XVI asrda Iosif  Kar tomonidan tuzilgan Og‘zaki Tavrotda belgilangan ko‘rsatmalar majmui.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Shoyixet

**Shoyixet** - yahudiylikdagi ruhoniylikning boshlang‘ich darajalaridan biri bo‘lib, uni egallagan kishi qurbonlik yoki kundalik iste’mol uchun atalgan hayvonni so‘yish huquqiga ega bo‘ladi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Shi szin

**Shi szin** (Qo‘shiqlar kitobi) - xitoy adabiyotining qadimiy durdonalaridan biri. U qadimgi Xitoyning turli hududlaridagi urf-odatlari, tili va mafkurasi haqida xabar beruvchi muhim manba hisoblanadi. Shuningdek, Shi szin konfutsiylikning muqaddas manbasi “U Szin” (Besh klassika)ning tarkibiy qismiga kiritilgan.

* Miloddan avvalgi **XI–VI asrlar** oralig‘ida to‘plangan.
* Xitoy adabiyotidagi **eng qadimiy she’rlar majmuasi**.

* Unda **305 ta she’r** bor.

### Asosiy mavzular

* **Oddiy xalq hayoti** – dehqonchilik, sevgi, turmush, mehnat.
* **Saroy hayoti** – hukmdorlarni madh etish, marosimlar.
* **Tabiat** – fasllar, hayvonlar, manzaralar.
* **Siyosiy va axloqiy o‘ylar** – jamiyat va boshqaruv haqida.

### Ahamiyati

* **Konfutsiy** uni ta’limda asosiy manba deb ko‘rgan.
* Xitoy adabiyoti va madaniyatiga chuqur ta’sir qilgan.
* Keyingi she’riyatda ham ritm, obraz va muvozanat tamoyillarini belgilab bergan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Sheol

**Sheol** (ibr. «ostki, quyi») - yahudiylik mifologiyasiga ko‘ra, o‘liklar dunyosi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Shvetambarlar

**Shvetambarlar** (oq kiyinganlar) - jayniylikdagi ikki asosiy yo‘nalishlardan biri. Ular digambarlar (havo kiyinganlar, yalang‘och yuradilar)dan farqli ravishda oddiy oq kiyim kiyib yuradilar. Shvetambarlar ayol kishini monaxlikka qabul qilish mumkin va u mokshaga erishishga qodir, deb hisoblaydilar. Ularning ta’kidlashicha, 19-tirtxankar malinatx ayol kishi bo‘lgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Sharruma

**Sharruma** (Sharma) - Qadimda Suriyaning shimoliy hududlarida yashagan xurritlar chaqmoq ilohi Tesebuning o‘g‘li.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Sharaf uyi (grano‘ dmani)

**Sharaf uyi (grano‘ dmani)** - zardushtiylikda jannat ma’nosida. Borliqning avval ruhlari yaratilgan makon. Bu yerda xudolar hamda taqvodorlarning ruhlari qurshovida Ahura Mazda turadi. Islomdagi almisoq tushunchasiga o‘xshash. Azalda ruhlar yaralgan manzil. Inson olamdan o‘tgach, uning ruhi Sharaf uyiga qaytar emish.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Shansin

**Shansin** (Oliy Poklik maktabi) - milodiy IV asrda Xitoyda yuzaga kelgan daochilikdagi yo‘nalish. Yana bir nomi Maoshan bo‘lib, u mazkur maktabning markazi joylashgan tog‘ning nomi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Shan-di

**Shan-di** - qadimgi Xitoy xalqining “samo imperatori”, Inlarning ajdodi, osmon ma’budi. Tyan-Chjou davrida osmon ilohi. Faqat imperatorlargina samo ilohiga qurbonlik keltirishi mumkin edi, oddiy xalq ikkinchi darajali ma’budlarga sig‘inish huquqiga ega edi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Shaytoniya

**Shaytoniya** - Shaytoniylar Muhammad ibn Ali ibn Noʻmonga yoki Ja’far ibn Ahvalga nisbat berilgan, u 160/777 y.v.e. Ular Alloh taolo hech bir narsani bo‘lishidan avval bilmaydi deb e’tiqod qiladi. Shaytoniya firqasi qarashlariga ko‘ra, Alloh taolo shaytonni yaratmagan. Kimki Shaytonning Alloh taolo tomonidan yaratilganiga ishonsa, u «Alloh taolo o‘z bandalarining gunoh ishlarni qilishlariga rozi», deb aytgan bo‘ladi. Bu esa Alloh taolo haqida noto‘g‘ri e’tiqoddir.Axdi sunna val-jamoa nazdida, Alloh, Uning sifatlari va fe’llaridan boshqa barcha narsa maxluq ya’ni yaratilgan. Agar «Shayton - maxluq emas», deyilsa unga rabboniyat (Alloh taoloning parvardigorlik sifati) mansub qilingan bo‘ladi. Bundan esa shayton Alloh kabi azaliy, abadiy, doimiy, degan ma’nolar kelib chiqadi. Ma’lumki, bu qarash - shirk. Shu sabab, shaytonning maxluq ekanligiga guvoxdik berilmaydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Samaradorlik

**Samaradorlik** — bu istalgan natijani olish qobiliyatidir. Agar biror narsa samarali deb topilsa, bu uning kutilgan yoki kutilmagan natijaga ega ekanligini yoki chuqur, yorqin taassurot qoldirishini anglatadi.

## Etimologiyasi
"Samarali" soʻzi lotincha „effectīvus“ soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, ijodiy yoki samarali degan maʼnolarni anglatadi. U eramizning 1300—1400-yillari orasida paydo boʻlgan.

## Foydalanish
Matematika va mantiqda *samarali*, samarali protsedura mezonlariga mos keladigan metallologik usullarni tavsiflash uchun ishlatiladi.

Guruh nazariyasida guruh elementi biror nuqtada *samarali* (yoki *sodiq*) harakat qiladi, agar bu nuqta harakat bilan belgilanmagan boʻlsa.

Fizikada samarali nazariya fenomenologik nazariyaga oʻxshab, nazariya asosiy (kuzatilmagan) jarayonlarni toʻgʻri modellashtirishi daʼvosisiz maʼlum (kuzatilgan) taʼsirlarni tushuntirishga moʻljallangan asosdir.

Issiqlik uzatishda, *samaradorlik*, NTU usulini qoʻllashda issiqlik uzatgich ishlashining oʻlchovidir.

Tibbiyotda samaradorlik davolashning amalda qanchalik yaxshi ishlashi bilan bogʻliq, ayniqsa pragmatik klinik sinovlarda koʻrsatilgandek, samaradorlikdan farqli oʻlaroq, tushuntirish klinik yoki tadqiqot laboratoriyasi tadqiqotlarida qanchalik yaxshi ishlashini oʻlchaydi.

Boshqaruvda samaradorlik *toʻgʻri ishlarni bajarish* bilan bogʻliq. Peter Drucker bizga "samaradorlikni *oʻrganish mumkin* va oʻrganish *kerak* " ekanligini eslatgan.

Inson va kompyuter oʻzaro taʼsirida samaradorlik „tizimdan foydalanish paytida foydalanuvchilarning vazifalarining aniqligi va toʻliqligi“ sifatida aniqlanadi.

Harbiy fanda **samaradorlik** — bu maqsadli tizimda, uning xatti-harakatida, qobiliyatida aktivlarida yakuniy holatga erishish, maqsadga erishish yoki samarani yaratish bilan bogʻliq boʻlgan oʻzgarishlarni baholash uchun ishlatiladigan mezon. **Jangovar samaradorlik** esa: „…harbiy qismning xulq-atvori, operativligi va rahbariyatiga asoslangan jangovar harakatlarga tayyorligi. Jang samaradorligi harbiy kuchlarning oʻz maqsadiga erishish qobiliyatini oʻlchaydi va umumiy harbiy samaradorlikning tarkibiy qismlaridan biridir“.

## Tegishli shartlar
*Effektiv* soʻzi baʼzan miqdoriy maʼnoda „juda samarali yoki unchalik samarali emas“ maʼnosida ishlatiladi. Biroq, na samaradorlik, na samarali yoʻnalish (ijobiy yoki salbiy) va berilgan taʼsirning standarti bilan taqqoslanishi haqida maʼlumot bermaydi. Boshqa tomondan, samaradorlik — istalgan effektga erishish darajasi; istalgan effektning istalgan miqdorini ishlab chiqarish qobiliyati yoki berilgan maqsadga erishishdagi muvaffaqiyat. Samaradorlik atamasidan farqli oʻlaroq, samaradorlikning asosiy yoʻnalishi istalgan samaraga erishish uchun sarflangan resurslar emas, balki yutuqdir.

## Manbalar
Isʼhoq ash-Shoshiy

** (Abu Yaʼqub) Isʼhoq ibn Ibrohim al-Xurosoniy ash-Shoshiy, al-Hanafiy** (hijriy 325-yil (milodiy 937-yil)da vafot etgan) — faqih bo‘lgan. Shosh vohasidan Misrga ko‘chib o‘tgan, u yerda baʼzi ishlarda qozilik qilgan.

## Asari
* „*Kitobu usuli-l-fiqh*“ („Usulal-fiqh kitobi“, ushbu asar „Usulu-sh-Shoshiy“ („Shoshiy usuli“) nomi bilan ham atalgan).

## Manbalar
Isʼhoq as-Surmoro

** (Abu Safvon) Isʼhoq ibn Ahmad ibn Isʼhoq as-Surmoro as-Sullamiy** (hijriy 276-yil (milodiy 889-yil)da vafot etgan) hadisda ishonchli roviy bo‘lgan. U yoshlik davrida otasi (Abu Isʼhoq) bilan Iroqqa safar qilgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Power and Water in Central Asia

„**Power and Water in Central Asia**“ () — Italiyadagi Bergamo universiteti professori Filippo Menga qalamiga mansub kitob. Kitobda Markaziy Osiyoda Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan 2015-yilgacha boʻlgan vaqt davomida Sirdaryo va Amudaryo suvlaridan foydalanish borasida kelib chiqqan kelishmovchiliklar haqida soʻz boradi. Xususan, asarda Tojikistonda va Qirgʻizistonda mos ravishda Rogʻun hamda Qambarota-2 GESlarini qurish urinishlari, bu urinishlarga qarshi Oʻzbekiston va qisman Qozogʻiston olib borgan siyosat gidrogegemoniya nuqtai nazaridan koʻrib chiqiladi. Kitob 2017-yil „Routledge“ nashriyotida ingliz tilida bosilib chiqqan.

Edward Lemon 2018-yilga yozgan taqrizida „Power and Water in Central Asia“ kitobida Markaziy Osiyodagi suv boʻyicha tortishuvlarning oʻsha paytgacha eʼlon qilingan eng mukammal tahlili berilganini yozgan. Ammo muallif manbalarini qanday toʻplagani haqida koʻproq maʼlumot berganida, shuningdek, qudrat masalalarini muhokama qilganda hukumatni molitik kuch oʻlaroq emas, balki „gidrokratiya“ni tashkil qiluvchi vazirliklar va idoralardan iborat murakkab tizim oʻlaroq koʻrib chiqqanida, yanada yaxshi boʻlgan boʻlardi, deya xulosa qilgan. Isroildagi Axva akademik kolleji professori Irena Vladimirski esa Menga qudrat va dominatsiya nazariyasi bilan bir qatorda Markaziy Osiyo mamlakatlari suv resurslaridan dominatsiya va raqobat vositalari oʻlaroq foydalanayotganini ikki muayyan misol yordamida koʻrib chiqqanini yangicha yondashuv oʻlaroq olqishlagan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Power and Water in Central Asia“ Routledge nashriyoti saytida 
* Asardan parcha
Jay Asher

**Jay Asher** amerikalik yozuvchi boʻlib u 1975-yil, 30-sentyabrda Kaliforniyaning Arcadia shahrida tugʻilgan. U amerikaning eng mashhur yozuvchilaridan biri hisoblanadi. Asher „Oʻn uchta sabab“ deb nomlangan kitobini yozishi orqali koʻp kitobxonlarning hurmatini qozona oldi. 2007-yilda Ashler yozgan Oʻn uchsabab kitobi eng koʻp sotilgan kitoblar roʻyxatidan joy oldi.

## Karyerasi
Jay Asherning bir qancha kitoblari nashr etildi:

* **Oʻn uch sabab** — 2007-yilda Nyu-York Timesning eng koʻp sotilgan yoshlar va kattalar uchun moʻljallangan fantastik roman hisoblanadi.

* **Bizning kelajak** — Kerolin Makler bilan hamkorlikda yozilgan kitob hisoblanadi. Bu kitobda ikki oʻsmir Josh va Emmaning yaqin doʻstligi haqida soʻz boradi ammo baʼzi bir sabablarga koʻra ualrning doʻstligiga nuqta qoʻyiladi.
Bu kitoblardan tashqari Jay Asher bir nechta rasmli kitoblar va oʻrta maktab oʻquvchilar uchun moʻljallangan kitoblari chop etilgan.

Oʻn uchsabab romani bir nechta mukofotlarni qoʻlga kiritgan boʻlib va „Teen Book Review“dan besh yulduz oldi. Bundan tashqari Ellen Hopkins, Sherman Alexie, Chris Crutcher, nomonidan yuqori baholandi. Jay Asherning „Oʻn uchsabab“ romani Selena Gomes ishtirokidagi filmni suratga olish uchun koʻrib chiqilgan. 2017-yil 31-martda Netflix romanga asosida sur’atga olingan serialni teletomoshabinlarga taqdim etdi. Selena Gomez ijrochi prodyuser sifatida xizmat qildi. Bu serial oʻrta maktab oʻquvchisi Kley Jensen Dylan Minnette va uning sinfdoshi Xanna Beykerning Ketrin Lengford oʻz joniga qasd qilishining sabablari haqida soʻz boradi. Oʻlimidan oldin Xanna bir quti kassetali lentalarni qoldiradi, u lentalarda Xanna nima uchun oʻz joniga qast qilishga qaror qilganligi toʻgʻrisida va uning oʻlimiga sabab boʻlgan odamlar haqida batafsil maʼlumot beradi.

## Manbalar
Le Portier

**Le Portier** **Portier Cove** yoki **Mareterra** kabi nomlar bilan ham ataladi. Bu 2025-yilda bitkazilishi kutilayotgan,
Monako knyazligidagi Monte Carlo anʼanaviy *kvartalining*ining bir qismini tashkil qiladigan aholi punktidir. Bu oʻn birinchi zamonaviy maʼmuriy Monégasque okrugi boʻladi.
## Tarixi
2000-yillarning boshida boshlangan va 2014-yilga rejalashtirilgan loyiha 2009-yilda knyaz Albert II qarori bilan milliy moliyaviy holat tufayli toʻxtatilgan edi, biroq keyinchalik yangi mablagʻlar toʻplanib, 2011-yilda loyiha qaytadan ishga tushirildi. Yangi aholi punktidan tashqari maʼmuriy binolar, muzeylar va teatr qurilishi ham rejalashtirilgan.
## Manbalar
Isʼhoq as-Somoniy

** (Abu Yaʼqub) Isʼhoq ibn Ahmad as-Somoniy** (hijriy 295-yil (milodiy 908-yil)da vafot etgan) ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Anthony Wayne Van Leer

**Anthony Wayne Van Leer** (3 mart, 1783 — 9-iyul, 1863) amerikalik temirchi va Dickson (Tennessee) dagi Cumberland Furnace (temir qizitish fabrikasi)ning egasi boʻlgan. U obroʻli Van Leer oilasining aʼzosi, Amerika inqilobiy urushi davomida Kontinental armiya kapitani boʻlgan Samuel Van Leer ning oʻgʻli va General Anthony Wayne ning jiyani boʻlgan. Vanleer, Tennessee shahri uning nomi bilan atalgan.
## Hayoti
Van Leer 1783-yil, 6-aprelda Chester da dunyoga kelgan.
U 1816-yil, 12-iyunda Rebecca Brady bilan turmush quradi va 7 farzandli boʻladi ammo ulardan faqat 2ta qizigina tirik qoladi.

1825-yilda Van Leer Tenessadagi temirchilik biznesiga pul tikishni boshlaydi va Cumberland Furnace ni hamkorlari bilan birgalikda „markaziy Tenessaning temir ustasi“ nomi bilan mashhur boʻlgan Montgomery Bell dan sotib oladi. Van Leer Tenessaning eng boy temir ustalaridan biriga aylanadi. U 1840-yilgacha oʻz biznesi bilan 114 ta erksiz ishchilarni ish bilan taʼminlaydi. Ishchilar qullik maʼqomiga ega boʻlishlariga qaramasdan erkak ishchilar 12$, ayol ischilar 5$ oylik maoshi bilan taʼminlangan.

Fuqarolar urushi davomida uning oilasining Ittifoq bilan yaqin aloqalari boʻlgan. Van Leerning temir qizdirish biznes faoliyati urushning qolgan qismi uchun 1862-yilda toʻxtatiladi. Ittifoq armiyasining dushmanga qoʻl keladigan binolar, yuqori haroratdagi isitish tizimiga ega boʻlgan korxonalarni yoʻq qilib yuborishlariga qaramasdan Cumberland Furnace buzib tashlanmadi. Uning uyi esa Ittifoq armiyasi tomonidan shtab kvartirasi sifatida ishlatilgan.

Van Leer 1863-yil, 9-iyulda Nashville shahrida olamdan oʻtdi va Cumberland Furnacening egalik huquqi uning nabiralari boʻlgan Vanleer Kirkman va Mary Florencega oʻtdi. Uning nabirasi Mary turmush oʻrtogʻi bilan birgalikda akasining korxonadagi ulushini sotib oladi. Maryning turmush oʻrtogʻi Ittifoq armiyasining kapitani lavozimida ishlagan. Korxona nabiralari boshqaruviga oʻtishiga qaramay barcha erksiz ishchilarga doimgidek miqdorda maosh toʻlanishi saqlanib qolgan.
## Merosi
Vanleer, Tennessee shahri uning sharafiga nomlangan. Van Leer farzandlarining xonasining loyihasini yaratish uchun oʻz davrining mashhur arxitektori William Stricklandni ishga yollagan.

## Havolalar
* A Cultural Resource Survey of Tennesseeʼs Western Highland Rim Iron Industry, 1790s-1930s
## Manbalar
Isʼhoq al-Xuttaliy

** (Abul Qosim) Isʼhoq Ibrohim ibn Muhammad al-Bag‘dodiy al-Xuttaliy** (hijriy 203-yil (milodiy 818-yil)da tug‘ilib, 283-yil (milodiy 896-yil)da vafot etgan) — muhaddis bo‘lgan.

## Asari
* „*ad-Diboj*“ („Debocha“).

## Manbalar
Larvotto

**Larvotto** (; **Larvotto/Bas Moulins** sifatida ham tanilgan;) — Monako knyazligining eng sharqiy qismi. Larvotto Monte Karlo kvartalining bir qismidir. Uning taxminiy maydoni 21 gektar (210,000 kv. metr) va O'rta yer dengiziga chiqish imkoniyati mavjud. 

2008-yilda uning aholisi 5,443 kishidan iborat bo'lib, u Monakodagi eng aholi ko'p punktiga aylandi.
Isʼhoq ar-Rohuviy

** (Abu Yaʼqub) Isʼhoq ibn Ibrohim ibn Maxlad ibn Ibrohim ibn Abdulloh… ibn Tamim al-Hanzaliy al-Marvaziy ar-Rohuviy** (hijriy 161-yil (milodiy 778-yil)da tug‘ilib, 238-yil (milodiy 853-yil)da vafot etgan) Marv ahliga mansub mashhur imom bo‘lgan. Nishopurda yashagan. Uning so‘z va fikrlariga odamlar ergashgan. U ulamolardan rivoyat qilgan va undan boshqalar rivoyat qilganlar.

## Manbalar
La Rousse

**La Rousse** (), shuningdek, ilgari **La Russe-Saint Roman** nomi bilan ham tanilgan (2013-yilgacha), Monako knyazligidagi eng shimoliy palatadir. La Rousse Monte Karloning anʼanaviy kvartaliga kiritilgan. 2018-yildan beri u Fransiya bilan chegara yaqinida joylashgan politsiya boʻlimi.

## Manbalar
Isʼhoq az-Zanjoniy

**Isʼhoq ibn Hasan az-Zanjoniy**, so‘ngra **at-Tuqodiy, ar-Rumiy, al-Hanafiy** (hijriy 1100-yil (milodiy 1689-yil)da vafot etgan) — bir qancha ilmlar bo‘yicha olim bo‘lgan.

## Asarlari
* „*Hoshiya ala risolati-l-istirlobli ibni-l-Mordiniy*“ (Ibn al-Mordiniyning „Usturlab“ risolasiga hoshiya-izoh");
* „*Siroju-l-qulub fisharhi ziyoi-l-qulub fi-t-tasavvuf*“ („Tasavvufda qalblar ziyosi sharhida qalblar nuri“);
* „*Manzumatu-l-aqoid*“ („Aqoid manzumasi“);
* „*Nizomu tartibi-l-ulum*“ („Ilmlar nizomi“).

## Manbalar
Mockingbird

„**Mockingbird“** — amerikalik reper Eminemning „*Encore“* (2004) beshinchi musiqiy albomidagi qoʻshigʻi. 2005-yil aprel oyida albomning beshinchi singli sifatida chiqarilgan. ''Billboard'' Hot 100 roʻyxatida oʻn birinchi, Buyuk Britaniyada esa toʻrtinchi oʻrinni egallagan. U „Eng yaxshi yakkaxon rep ijrosi“ uchun Grammy nominatsiyasini oldi. „Mockingbird“ keyinchalik Eminemning *[[Parda qo'ng'irog'i: Xitlar|Curtain Call: The Hits]]* (2005) eng yaxshi xitlari albomiga kiritilgan.

## Mukofotlar va nominatsiyalar

## Trek roʻyxati

; **UK CD1**, **raqamli yuklab olish**, **German 3" CD singl**

; **UK CD2**

; **Raqamli EP**

; **German CD singli**

## Manbalar
Avannaata (Grenlandiya)

**Avannaata** () 2018-yil 1-yanvarda sobiq Qaasuitsup munitsipalitetining asosiy qismidan tuzilgan |Grenlandiya munitsipaliteti tarkibidagi kommuna. Maydonni 522,700 km² va 10,726 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Geografiyasi
Janubda Avannaata Qekertalik munitsipaliteti bilan yonma-yon joylashgan. Janubi-sharqda u Sermersooq munitsipaliteti bilan chegaradosh, biroq bu chegara shimoldan janubga (45° Gʻarbiy meridian) Grenlandiya muz qoplamining markazi orqali oʻtadi. Shu sababli transport harakati yoʻq. Sharq va shimoli-sharqda Shimoli-sharqiy Grenlandiya milliy bog'i bilan chegaradosh.
## Manbalar
Simge Selçuk

**Simge Selçuk**— turk aktrisasi..
## Hayoti va Karyerasi
Simge Selçuk-1975-yil 27-yanvarda Anqarada tugʻilgan. U Bilkent universitetining musiqa va ijrochilik fakultetini tamomlagan. U 1993-yilda „Ferxunde Hanımlar“ serialidagi roli bilan televizion debyutini qilgan. Mashhurlik unga 2004-yilda Aliye serialidagi Leyla roli bilan kelgan. U karyerasini turli teleseriallarda, jumladan, „Kalbimdeki Deniz“, „Avrupa Avrupa“ va „Acemi Cadi“ rollar bilan davom ettirgan. 2021-yilda u „Kardeşlerim“ serialida bosh rolga tayinlangan.
## Manbalar
Kanʼon dini

**Kanʼon dini** — Qadimgi dunyo davrida Sharqiy Oʻrta yer dengizining gʻarbiy somiy (aslida amoriy) qabilalari va xalqlarining (finikiyaliklar) eʼtiqodlari va ular bilan bogʻliq diniy amaliyoti. Kanʼon atamasi Bibliyadan kelib chiqqan va Isroil qabilalari paydo boʻlishidan oldin Isroil hududini bildirgan, ammo Kanʼon dini nafaqat Isroildan oldingi ibodatlarni, balki Sharqiy Oʻrta yer dengizida yahudiylikka parallel ravishda mavjud boʻlganlarni ham oʻz ichiga oladi.

## Panteon
Kanʼon dinining asosiy samoviy xudosi Baʼl edi. U tugʻilish xudosi Hadad bilan tanilgan. Baʼl odatda buqa shoxli odam sifatida tasvirlangan. Unga dengiz xudosi Yam qarshilik koʻrsatdi. Baʼlning yana bir raqibi er osti oʻlim xudosi Mot edi. El esa qadimgi qudratli xudo hisoblangan.

Mashhur Kanʼon xudosi Moloch edi, lekin u alohida xudo yoki faqat oliy xudo Baʼlning shafqatsiz namoyon boʻlganligi aniq emas. Yunonlar Baʼlni Zevs bilan, Melqartni esa Moloch bilan, Gerkules (Zevsning oʻgʻli) bilan solishtirgan. El bilan Kronos (Zevsning otasi) solishtirilardi.

## Ibodat
Kanʼon dinining xususiyatlaridan biri Moloch yoki Melqartga bagʻishlangan inson qurbonligi edi. Bu amaliyot Bibliyada tasvirlangan (Arslon. 18:21). Bunday qurbonlik izlari 1966-1967-yillarda Amman hududidan topilgan. Isroilliklar orasida Kanʼon qurbonliklarining takrorlanishi Muqaddas Kitobda tilga olingan Tofet edi.

## Manbalar
Fadik Sevin Atasoy

**Fadik Sevin Atasoy**— turkiyalik aktrisasi, ssenariy muallifi, rejissyori va yozuvchisi.

## Bolalik davri va taʼlimi
Fadik Sevin Atasoy 1975-yil 1-oktabrda Anqarada tugʻilgan. Uning otasi Sönmez Atasoy Erzinjonlik aktyor, onasi Emel Goksu asli gruzin. Onasining ikkinchi turmushidan uning kichik oʻgay ukasi, Eren Keleş bor. Fadik nomini u tugʻilganda otasi sahnalashtirgan „Fadik qiz“ spektakli sharafiga olgan.

1998-yilda Bilkent universiteti musiqa va sahna sanʼati maktabini tamomlagan. Shu universitetda magistraturani ham stipendiya bilan tamomlagan. Keyinchalik u davlat teatrlarida 6 yil ishlagan.

U 2000-yilda Antaliya davlat teatrida doimiy aktrisa boʻlib ishlagan.

## Karyerasi
U toʻrt yoshida Izmir davlat teatrida qoʻyilgan „Teneke“ spektaklida ishtirok etgan va bu roli bilan u oʻsha teatr tomonidan uyushtirilgan Selchuk teatr festivalida eng yaxshi aktyor mukofotini olgan. Radioda „Çocuklarla Başbasha“ deb nomlangan bolalar dasturi bilan chiqgan. Uning ekrandagi ilk chiqishi 1982-yilda efirga uzatila boshlangan „Ahmetʼin Günlüğü“ bolalar dasturidagi Meral roli bilan sodir boʻldi. „Bizim Evin Halleri“ teleserialida ilk bor Ryuya roli bilan suratga tushgan. Keyingi yillarda u „Serseri Aşıklar“, „Sev Kardeşim“, „Ah Be Istanbul“ „Ayrilik“, „Ah Kalbim“, „Son Bahar“, kabi filmlardagi rollarni ijro etish orqali televideniye karerasini davom ettirgan.

## Manbalar
Su Burcu Yazgı Coşkun

**Su Burcu Yazgı Coşkun**—Turk televideniyesi aktrisasi.
## Hayoti va Karyerasi
Su Burcu Yazgı Coşkun—2005-yil 15-aprelda Istanbulda tugʻilgan. U 2012-yilda aktyorlik faoliyatidagi ilk qadamini qoʻygan. U koʻplab teleseriallarda rol ijro etgan. Hozirda u „Mening birodarlarim“ serialida Asiye Eren rolini o‘ynamoqda. 2022-yil 4-dekabr kuni „Oltin kapalak“ mukofotini topshirish marosimida „Yulduzlar porlashi“ va Onur Seyit Yaran bilan „Eng yaxshi serial juftligi“ nominatsiyasida sovrinlarni qo‘lga kiritgan.
= Manbalar =
Les Moneghetti

**Les Monegetti** — Monako knyazligidagi markazning shimolidagi okrug. Monaghetti La Condamine tarkibiga kiritilgan.
Aqbastau (Jambul viloyati)

**Aqbastau** (, 199?-yilgacha — Yasnaya Polyana) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi ovul. Qorasoz qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314253200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 625 kishini (324 erkak va 301 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 657 kishi (337 erkak va 320 ayol) yashagan.
## Manbalar
Aqtasti (Jualiy tumani)

**Aqtasti** (, 1992-yilgacha — **Nekrasovka**) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Qoʻshkaratin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314254200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 293 kishini (146 erkak va 147 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 305 kishi (151 erkak va 154 ayol) yashagan.
## Manbalar
Aqtoʻbe (Jualiy tumani)

**Aqtoʻbe** (, 1992-yilgacha — **Novopokrovka**) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualin tumanidagi ovul. Qizilariq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314257200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 626 kishini (319 erkak va 307 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 839 kishi (396 erkak va 443 ayol) yashagan.
## Manbalar
Aqtogʻan (Jualiy tumani)

**Aqtogʻan** (, 2011-yilgacha — Maryanovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati Jualiy tumanidagi qishloq. Aqtoʻbe qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314235500.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 90 kishini (46 erkak va 44 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 97 kishi (48 erkak va 49 ayol) yashagan.
## Manbalar
Yalçın Ayhan

**Yalchin Ayxan** (1982-yil 1-may, Istanbul) – turkiyalik sobiq futbolchi.

## Manbalar

## Havolalar
* Guardian Stats Centre 
* 
* 
*
Alatau (Jambul viloyati)

**Alatau** (, 1992-yilgacha — Andreevka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Qizilariq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314257300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 335 kishini (170 erkak va 165 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 391 kishi (204 erkak va 187 ayol) yashagan.
## Manbalar
Abdiqadir

**Abdiqadir** (, 2007-yilgacha — Leninskiy Put) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati Jualiy tumanidagi qishloq. Bilikoʻl okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314237600.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 252 kishini (133 erkak va 119 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 313 kishi (151 erkak va 162 ayol) yashagan.
## Manbalar
Iqbol Masih

**Iqbol Masih** (; 1983 &#x2013; 1995-yil 16-aprel) Pokistondagi bolalar mehnatiga qarshi kurash olib borgan pokistonlik nasroniy bolalar ishchisi va faoli edi.

U 1995-yil 16-aprelda oʻldirilgan. 2022-yil 23-martda u Pokiston hukumati tomonidan vafotidan keyin „Sitora-e-Shujoat“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Oilaviy kelib chiqishi va majburiy mehnat
Amerikalik professor C. Christine Fair Pokistondagi bojxona ishchilari ortidagi fondni tushuntirar ekan, „Ayniqsa Panjob va Sinddagi koʻp sonli nasroniylar gʻisht oʻchoqlari va gilamdoʻzlik kabi ishlarda bogʻlangan mehnat yoki qullik tuzogʻiga tushib qolgan. Baʼzi hududlardagi gʻisht oʻchogʻi ishchilarining qariyb 80% mutlaq miqdorda toʻlangan oila qarzlarini toʻlash uchun ishlayotgan, ammo savodsiz va oʻz sharoitlarida hech narsa qilishga ojiz boʻlgan nasroniylardir. Pokistonlik mehnatkashlarning ogʻir ahvoli qisqa vaqt ichida 12 yoshli nasroniy Iqbol Masih bilan xalqaro eʼtiborga tushdi“.

1994-yilda u Bostonda inson huquqlari boʻyicha Reebok mukofotini oldi va uni qabul qilish nutqida u shunday dedi: „Men Pokistonda majburiy mehnat va bolalar mehnati tufayli azob chekayotgan millionlab bolalardan biriman, ammo saʼy-harakatlar tufayli men baxtliman. Bogʻlangan mehnatni ozod qilish fronti, men ozodlikka chiqaman, men bugun sizning oldingizda turibman. Ozodlikdan soʻng men BLLF maktabiga qoʻshildim va hozir oʻsha maktabda oʻqiyman. Biz qul bolalar uchun Ehsan Ulloh Xon va BLLF Avraam Linkoln Amerika qullari uchun qilgan ishni xuddi shunday qilishgan. Bugun sen ozodsan, men ham ozodman“.

## Manbalar
Bayterek (Jualiy tumani)

**Bayterek** (, 2007-yil — **Oktyabr**) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Aqtoʻbe qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314235100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1945 kishini (956 erkak va 989 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1484 kishi (742 erkak va 742 ayol) yashagan.
## Manbalar
Baqali (Jambul viloyati)

**Baqali** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi ovul. Koʻkbastau qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314247200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 676 kishini (338 erkak va 338 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 505 kishi (245 erkak va 260 ayol) yashagan.
## Manbalar
Ahmet Saraçoğlu

**Ahmet Yelan Saraçoğlu**— Turk teatr, kino va serial aktyori.
## Hayoti
Ahmet Yelan Saraçoğlu Mujdat Gezen sanʼat markazida tahsil olgan. 1995-yilda kamera qarshisiga chiqgan va Sadri Alishik madaniyat markazida ishlagandan soʻng film va seriallarda ishtirok etgan. 2005-yilda bir guruh sanʼatkorlar bilan Istanbul qirollik teatriga asos solgan. U hali ham oʻz ishini davom ettirmoqda. „Vatanim sensin“ serialida Ismet İnönü rolini o‘ynagan.
## Manbalar
Bauyirjan Momishuli (qishloq)

**Bauyirjan Momishuli** (, 1992-yilgacha — Burnoe) — Qozogʻiston Respublikasi Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. B. Momishuli qishloq okrugining maʼmuriy markazi va u yerdagi yagona aholi punkti. KATO kodi — 314230100.
Qishloq Tarazdan 60 km janubi-gʻarbda, Tyan-Shan, Qoratov va Qirgʻiz tizmalari oʻrtasidagi Jualiy platosida, dengiz sathidan 1000 m balandlikda joylashgan. Qishloqdan Teris daryosi (Asa daryosining irmogʻi) oqib oʻtadi.
Qishloqda Chimkent —Taraz yoʻnalishidagi **Burnoe** temir yoʻl stantsiyasi mavjud. Shuningdek, pivo zavodi, matbaa, tegirmon, qishloq xoʻjaligi mashinalarini taʼmirlash ustaxonalari, yogʻ va novvoyxonalar, jun yigirish va toʻqimachilik fabrikalari, don yigʻish punktlari bor. Qishloqdan Olmaota — Toshkent avtomobil yoʻli oʻtadi.
Qishloq oʻzining zamonaviy nomini Panfilov qahramoni — Bauyrjan Momishuli sharafiga olgan. 1995-yilda qishloqda B. Momishuli yodgorligi va muzeyi ochilgan.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 11687 kishini (5587 erkak va 6100 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 12 491 kishi (6 068 erkak va 6 423 ayol) yashagan.
2019-yil boshida qishloq aholisi 11513 kishi (5848 erkak va 5665 ayol) boʻlgan.
## Manbalar
Amansay (Jambul viloyati)

**Amansay** (, 199?-yilgacha — Kalinino) — Qozogʻiston Respublikasi Jambul viloyati Jualiy tumanidagi qishloq. Shaqpaq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314255300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 175 kishini (86 erkak va 89 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 158 kishi (75 erkak va 83 ayol) yashagan.
## Manbalar
AQShda Islom

Islom Amerika Qoʻshma Shtatlarida nasroniylik va iudaizmdan keyin uchinchi yirik dindir. 2017-yilda o‘tkazilgan tadqiqotga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlarda 3,45 million musulmon istiqomat qiladi, bu AQSh umumiy aholisining taxminan 1,1 foizini tashkil qiladi. 2017-yilda asosan janubiy va oʻrta gʻarbda joylashgan 20 ta shtat islomni xristian boʻlmagan eng yirik din deb eʼlon qildi. 2020-yilda AQShning dinlarni ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra, mamlakatda 4,45 million musulmon bo‘lib, bu aholining 1,3 foizini tashkil qiladi.

Afrikadan mustamlakachi Amerikaga olib kelingan qullarning taxminan 10-20 foizi musulmon boʻlib kelgan boʻlsa, islom plantatsiyalarda bostirildi. XVIII — XIX-asrlarda deyarli barcha qul boʻlgan musulmonlar nasroniylikni qabul qilganlar. XIX asr oxirigacha Shimoliy Amerikadagi hujjatlashtirilgan qul boʻlmagan musulmonlarning katta qismi savdogarlar, sayohatchilar va dengizchilar edi.

## Manbalar
Darbaza (Jambul viloyati)

**Darbaza** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumaniga qarashli qishloq. Bilikoʻl okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314237200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 213 kishini (113 erkak va 100 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 174 kishi (89 erkak va 85 ayol) yashagan.
## Manbalar
Diqan (qishloq)

**Diqan** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Oqsoy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314233200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 780 kishini (391 erkak va 389 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 841 kishi (442 erkak va 399 ayol) yashagan.
## Manbalar
Ertay

**Ertay** (, 2008-yilgacha — Kenes) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Boralday qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314239300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 681 kishini (354 erkak va 327 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 723 kishi (354 erkak va 369 ayol) yashagan.
## Manbalar
Choriqulboy koʻprigi

### Koʻprik qurulishi
Bu koʻprik 1911-1914 yillarda Choriqulbot Pirnafasboy oʻgʻli tomonidan Buxoro viloyati Romitan tumanida, Zarafshon daryosi ustida qurilgan. Choriqulboy dastlab oʻz mablagʻlaridan madrasa qurdirmoqchi boʻladi lekin, oʻsha davrdagi shariy hayat Choriqulboyning manblagʻlariga ozgina sudxoʻrlik qoʻshilgan degan vaj bilan ruxsat berishmaydi undan koʻra xalqqa foydasi tegadigan boshqa narsa qurishni maslahat berishadi. Manbalarga qaraganda koʻprik qurulishida Rossiya,Chexiya va Germaniyadan mutaxasisilar jalb etilgan. Unda asosan mahalliy ustalar ishlagan. Choriqulboy oʻta saxiy inson boʻlgan. Ustalarga yuqori haq toʻlagan. Koʻprik uzunligi salkam 100metr, eni esa 7.5 metr boʻlgan. Koʻprik qurulishida obi gʻisht va ganchdan foydalanilgan. Koʻprik qurulishida ishlatiladigan gʻishtlar Qorovulbozor va Gʻozgʻondan keltirilgan.
### Koʻprik taqdiri
Koʻprik xalqqa 60 yil davomida xizmat qilgan. Sobiq sovet davrida tumanda klub qurish maqsadida koʻprik toshlaridan olmoqchi boʻlishadi. Oʻsha davrda hayot boʻlgan Choriqulboy koʻprikni buzmasliklari uchun oʻz hisobidan klub qurib beradi. Mustaqillikdan soʻng 2014-yilda koʻprik qurilganligining 100 yilligi yubileyi munosabati bilan qayta taʼmirlanadi va davlat muhovazasiga olinadi. Lekin ushbu tarixiy inshootga ayrim shaxslar tomonidan „sevishganlar doskasi“ga aylantirilgan. Tarixiy ahamiyatga ega fors tilida yozilgan ustun qarovsiz qoldirilgan. Bu tarixiy merosimizni asrash uni kelajak avlodga yetkazishimiz kerak.

## Manbalar
Tom Kremer

**Thomas Kremer** (1930-yil 26-may — 2017-yil 24-iyun) Kubik Rubikni sotish huquqini qoʻlga kiritgan oʻyin ixtirochisi va sotuvchisi boʻlgan.

Tom Kremer oʻyinlar dizayneri, tadbirkor va nashriyotchi boʻlib, Kubik Rubikni kashf qilish va ommalashtirish bilan mashhur hisoblangan. Oktojenist sifatida u yoʻqolgan insho sanʼatini qayta tiklash maqsadida Notting Hill Editions nashriyotiga asos solgan.

## Biografiyasi
Kremer 1930-yilda Transilvaniyada (Szekelyföld) tugʻilgan, armiya zobiti Bundy Kremer va Lilly (Heller) Kremerning oʻgʻli. Oʻsmirlik davrida u Bergen-Belsen kontslagerida qamoqqa olingan, 1945-yil aprel oyida ozod qilingan. Ozod qilinganidan keyin u Isroilga sayohat qilib, 1948-yilda qoʻlga kiritilgan yangi mamlakat mustaqilligi uchun kurashga qoʻshilgan.

Kremer Angliyada yashab, 1960-yillarda Germaniyadagi koʻrgazmaga tashrif buyurgan va 1979-yilda birinchi marta Kubik Rubikni koʻrganida oʻyinlar dizayni bilan shugʻullangan. Uning oʻgʻli Devid shunday deb eslaydi: „Kubik Nyurnberg oʻyinchoqlar yarmarkasida katta sensatsiya emas edi: bu ulkan tadbirda suvning orqa qismidagi kichik bir narsa edi.“ Kremer dizaynni Ideal Toy kompaniyasiga litsenziyaladi. 1983-yilga kelib 300 millionga yaqin murakkab 3D jumboqni sotgan. Kubning butun dunyo boʻylab muvaffaqiyati keldi, dedi u, chunki u „sizni soddaligi bilan chaqiradi. Siz buni yengishingiz mumkin, ammo u juda katta yashirin murakkablikka ega.“ Ammo sotuvlar keskin kamayib ketti, uning oʻgʻli bu haqida: „Hammada shunday boʻlgan. Kub dunyodagi eng katta modadan nolga oʻtdi: omborlarda minglab kublar toʻplangan edi.“ Keyinchalik Kremer litsenziyani qayta qoʻlga kiritib, uni boshqotirmalarning yangi avlodlari bilan tanishtirishga imkon berdi.

Kremer Winning Moves Games asoschisi va keyinchalik boshqaruv kengashi raisi, asoschisi Fil Orbanes esa prezident lavozimida ishlagan. Aynan Winning Moves-da xizmat qilayotganda Kremer 2000-yilda Kubik Rubikni qayta sotib olishga muvaffaq boʻldi. Kremer Alison Emily Kremer Robert Balfurning qiziga uylangan.

## Manbalar
Nemesis

## Tarixi
Disk 2012-yil 24-noyabrda Stratovarius veb-saytida eʼlon qilingan. 5-dekabr kuni guruh albom treklari roʻyxatini eʼlon qildi va „Unbreakable“ qoʻshigʻining parchasini earMUSIC ning YouTube kanaliga joylashtirdi. Ushbu qoʻshiq 2013-yil 25-yanvarda singl sifatida chiqarilgan. Relizda sarlavhali trekka qoʻshimcha ravishda guruhning oldingi albomlaridan toʻrtta remaster qilingan trek mavjud.

*Nemesis* Stratovarius qoʻshiqlari birinchi marta 2013-yil 9-10-fevral kunlari Radio Rock Cruise doirasida ijro etilgan. Albomni qoʻllab-quvvatlash gastrollari 2013-yil bahorida boshlangan.

## Qoʻshiqlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* ''Nemesis'' Darklyrics saytida
Sergey Strashnenko

**Sergey Vasilyevich Strashnenko** (; 1953-yil 8-sentyabr, Sumi) — darvozabon sifatida oʻynagan sovet va ukrainalik futbolchi. SSSR sport ustasi. Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, murabbiy boʻlib ishladi.

## Futbolchilik faoliyati
Sumi shahri futbolining tarbiyalanuvchisi. Birinchi murabbiy — K. Zinovyev. Faoliyatini 1970-yilda mahalliy „Spartak“ da boshlagan. Keyin u Odessada biroz vaqt oʻtkazdi „Chernomorets“, lekin Odessadagi jarohatlari tufayli u oʻynay olmadi va shundan soʻng Sumiga qaytdi. SSSR chempionatining ikkinchi ligasida mahalliy „Frunzenets“ jamoasida oʻynab, SSSR yoshlar terma jamoasiga chaqirilgan. „Frunzenets“ bilan toʻrt mavsumdan soʻng, 1976-yilda u Ivano-Frankivsk „Spartak“ iga oʻtdi, u birinchi ligada oʻynagan, ammo u uchun birorta ham oʻyin oʻtkazmagan. Keyingi yili u „Hoverla Ujgorod“da futbolchiga aylandi. Keyin u Lvov Karpatiga koʻchib oʻtdi va u yerda 1979-yilgacha ijro etdi

1979-yilning avgustida Toshkent jamoasining deyarli barchasi aviahalokatda halok boʻlgach, "Paxtakor" ga koʻchib oʻtgan futbolchilardan biri boʻldi. U SSSR chempionati oliy ligasida 1979-yil 28-sentabrda Odessaning „Chernomorets“ jamoasiga qarshi o‘yinda debyut qilgan. Oʻzbek klubidagi ikki mavsumdan soʻng u Dnepropetrovskning „Dnepr“ jamoasiga oʻtdi, ammo keyin u uchun birorta ham oʻyin oʻtkazmay, oʻsha paytda „Transkarpatiya“ deb atalgan Ujgorod klubiga qaytdi. Ujgorod jamoasi tarkibida olti yil davomida 100 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan. 1988-yilda u Aleksandr Ishchenkoning taklifini qabul qildi va Jitomirning „Spartak“ klubi futbolchisiga aylandi. „Spartak“ tarkibida (1989-yilda „Polissya“ nomi oʻzgartirildi) uch yil oʻynadi. 1990-yilda u jamoa bilan birgalikda Ukraina SSR kubogini qoʻlga kiritdi. Shundan soʻng u oʻz ona shahri Sumiga qaytib, mahalliy Avtomobist oʻyinchisiga aylandi. Klubda 2 yil ishlagandan soʻng, 1992-yilda Mixail Fomenko tavsiyasi bilan futbolchilik faoliyatini yakunladi. Biroq, 1996-yilda u Sumining „Agrotexservis“ jamoasi uchun Ukraina chempionatining ikkinchi ligasida yana 5 ta oʻyin oʻtkazdi.

### Murabbiylik faoliyati
Nutqlar oxirida u murabbiy boʻldi. 1993—1994-yillarda Sumining „SBTS“ jamoasiga murabbiylik qilgan. Keyin Zvezda Kirovograd, Vorskla Poltava va Sumining Spartak shaharlarida murabbiy-seleksioner boʻlib ishladi. 1998-yilda Aleksandr Dovbiy isteʼfoga chiqarilgach, u „Zvezda“ bosh murabbiyi lavozimida ishlagan. U 2005 va 2006-yillarda „Spartak“ bosh murabbiyi sifatida ham ishlagan. Keyin u Sumi SDUSHOR „Change“ da murabbiy boʻlib ishlagan (2012-yildan — „Bars“ futbol markazi). Oʻquvchilardan biri — Aleksandr Bandura.

AS Makarenko nomidagi Sumi davlat pedagogika universitetini tamomlagan. 1998-yildan beri Sumi viloyatining Peschanoe qishlogʻida faxriy jamoalar oʻrtasida „Sergey Strashnenko kubogi“ oʻynab kelinmoqda.

## Oila
Oʻgʻli Sergey Strashnenko ham professional futbolchi boʻlib, darvozabon sifatida oʻynagan va faoliyatini yakunlaganida murabbiy boʻlgan.

## Yutuqlar

* Ukraina SSR kubogi sohibi (1): 1990-yil

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Mansur Saidov

**Mansur Saidov** - Sobiq futbolchi va hozirda murabbiy. Yarim himoyachi pozitsiyasida to'p surgan. Oʻzbekiston U-20 terma jamoasi bilan birgalikda BAA 2003 jahon chempionatida ishtirokchisidir.

## Futbolchilik faoliyati

### Neftchi
Mansur Fargʻona futboli maktabi tarbiyalanuvchisi. Faoliyatini dastlabki davrida Qoʻshtepa futbol maktabida keyinchalik „Neftchi“ futbol maktabida davom ettirdi. 2000-yildan rasman „Neftchi“ futbolchisi sifatida faoliyatini boshladi. 2001-yilgi Oʻzbekiston Superligasida soʻnggi erishilgan chempionlik tarkibida Saidovning ham hissasi bor edi. „Nefchi“ klubi safida 2013-yilgacha toʻp surgan xolda keyinchalik mahalliy birinchilikda bir nehca jamoa bilan sovrindorlar safidan joy oldi va jamoaning muhim oʻyinchilaridan biriga aylandi. 2008-yilgi mavsumda Akmal Xolmatov jamoani tark etishi bilan klubning asosiy pleymekeriga aylandi va jamoaning muhim gollar aynan uning pasi bilan boshlanar edi.

### Bunyodkor
2013-yilgi mavsum soʻnggida "Neftchi" klubi bilan 13 yillik oʻzaro hamkorlikdan soʻng, Toshkentning „Bunyodkor“ klubi safiga oʻtdi. Qaldirgʻochlar safida yanggi mavsumga tayyorgarlik olib borganlekin jamoa safidan oʻrin olmadi va masum boshida Namanganning „Navbahor“ jamoasiga.

### Navbahor
Mavsum startida milliy birinchilik boshlanishidan avval Namanganning „Navbahor“ jamoasiga oʻtdi. 2015-yilgi mavsum avvalida oʻzining sobiq jamoasi "Neftchi klubi safiga qaytdi. 2017-yilgi mavsumda yarim mavsum „Navbahor“ jamoasi safida oʻynaganidan soʻng yana Fargʻonaga „Neftchi“ klubi safiga qaytdi. Keyinchalik birinchi liga jamoalarida toʻp surdi.

### Milliy terma jamoa
Yoshlar toifasida bir necha jamoalarda toʻp surgan. 2003-yilda tarixda ilk bor Oʻzbekiston U-20 terma jamoasi bilan U-20 Jahon chempionatida ishtirok etgan. Kattalar safidagi debyutini 2007-yil Rauf Ineleyev qoʻl ostida oʻtkazgan. Milliy terma jamoa safida jami 4 ta uchrashuv oʻtkazgan

## Murabbiylik faoliyati
Mansur faoliyatini yakunlaganidan soʻng 2022-yilda „Neftchi“ klubi U-19 jamoasi murabbiy etib tayinlandi.

## Yutuqlar

* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2001 (1)
* Oʻzbekiston Superligasi Ikkinchi oʻrin: 2000, 2002, 2003, 2004, 2006,
* Oʻzbekiston Superligasi Uchinchi oʻrin: 2008
* Oʻzbekiston Kubogi finalchisi: 2001, 2002, 2005

## Manbalar

## Havolalar

* Mansur Saidov — transfermarkt.world
Artūras Fomenka

**Arturas Fomenka** (1977-yil 14-fevralda tugʻilgan) – litvalik professional futbolchi. U oxirgi marta Oʻzbekiston Ligasi „Shoʻrtan Gʻuzor“ klubida oʻynagan.

## Futbolchilik faoliyati
U 2000-yilgi UEFA Intertoto kubogida „Rostselmash“ Rostov-na-Donu uchun ikkita oʻyin oʻtkazdi. 2008—2013-yillarda Oʻzbekiston ligasining bir qancha jamoalarida toʻp surgan. 2012-yilda Toshkentning „Lokomotiv“ klubi safida 11ta oʻyinda maydonga tushib, 6ta gol urgan. Fomenka 2013-yilda Gʻuzorning „Shoʻrtan“ jamoasida oʻynagan.

„Olimpiya“ oʻsmirlar sport maktabi tarbiyalanuvchisi Panevezys. Birinchi klub – mahalliy „Ekranas“ (1994—1996). 1996—1999-yillarda Kareda SHiaulyai jamoasida oʻynagan. 1999-yil yanvar oyida u Moskvaning „Spartak“ klubida koʻrayotgan edi, ammo klublar narx borasida kelisha olishmadi. 1999-yil oxirida Fomenko „Flora Tallin“ bilan shartnoma imzoladi va 2000-yil yanvar oyida yana „Spartak“ bilan yigʻinga yoʻl oldi u yerda toʻrtta oʻyinda bitta gol urdi. Ikki oy oʻtgach, Fomenko Rostov Rostselmash bilan shartnoma imzoladi. U jamoada uch mavsum oʻynadi, 2001-yil 9-oktyabrda u „Torpedo“ qarshi „xet-trik“ga erishdi. 2003-yilda u birinchi divizionda „Volgar-Gazprom“ Astraxan klubi tarkibida oʻynagan.

2004-yilda Qozogʻistonning „Aktobe-Lento“ klubiga oʻtdi. 2004-yil iyul oyida Qozogʻiston kubogi 1/4 oʻyinida u jiddiy jarohat oldi. 2005-yilda „Qayrat-Olmaota KTZ“ ga oʻtdi, 2006-yilda Litvaning „Suduva“ jamoasida bitta oʻyin oʻtkazdi, 2007-yilda yana Qozogʻistonda „Qaysar“ jamoasida oʻynadi. 2008—2013-yillar oraligʻida Oʻzbekiston jamolari tarkibida oʻynagan.

1996, 1999-2003-yillarda Litva terma jamoasi safida 23 ta oʻyin oʻtkazib, 7 ta gol urgan.

## Yutuqlar

* Litva A Liga chempioni (2): 1997, 1998
* Litvalik A Liga ikkinchi oʻrinchisi: 1999
* Litvalik A Liga 3-oʻrin: 1994
* Qozogʻiston Premer-ligasi 3-oʻrin: 2005
* Oʻzbekiston Oliy ligasi 3-oʻrin: 2012

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Joseph: King of Dreams

***Joseph: King of Dreams*** 2000-yilda ekranlarga chiqarilgan animatsion filmdir. DreamWorks Animation studiyasi tomonidan ishlangan hamda DreamWorks Home Entertainment tomonidan tarqatilgan. Film rejissorlari — Robert Ramirez va Rob LaDuca, produseri — Ken Tsumura, ssenariy mualliflari esa Eugenia Bostwick-Singer, Raymond Singer, Joe Stillman va Marshall Goldbergdir. Filmda bosh qahramonlarga Ben Affleck, Mark Hamill, Richard Herd, Maureen McGovern, Jodi Benson, Judith Light, James Eckhouse va Richard McGonagle ovoz bergan.

Film 7-noyabr 2000-yilda chiqarildi.

## Ovoz berganlar

## Musiqasi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Zangibobo (Temurmalik)

**Zangibobo (Temurmalik)** () — Tojikiston Respublikasining Temurmalik tumani, Bahmanroʻd shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 23 km, tuman markaziga 25 km.

## Aholisi
Aholisi — 169 kishi.

## Manbalar
Qiblay (Temurmalik)

**Qiblay (Temurmalik)** () — Tojikiston Respublikasining Temurmalik tumani, Bahmanroʻd shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 10 km, tuman markaziga 3 km.

## Aholisi
Aholisi — 415 kishi.

## Manbalar