Harry Potter va Feniks jamiyati (film)

***Harry Potter va Feniks jamiyati*** () – J. K. Rowlingning ayni nomli romani asosida 2007-yilda tasvirga olingan fentezi janridagi film; ''Harry Potter'' filmlar seriyasining beshinchi qismi. Filmga David Yates rejissyorlik qilgan, ssenariyni esa Michael Goldenberg yozgan. Filmda bosh rollarni Daniel Radcliffe, Rupert Grint, Emma Watson, Helena Bonham Carter, Robbie Coltrane, Warwick Davis, Ralph Fiennes, Michael Gambon, Brendan Gleeson, Richard Griffiths, Jason Isaacs, Gary Oldman, Alan Rickman, Fiona Shaw, Maggie Smith, Imelda Staunton, David Thewlis, Emma Thompson va Julie Walters ijro etgan.

Film premyerasi 2007-yilning 11-iyulida AQShda, 2007-yilning 12-iyulida esa Birlashgan Qirollikda boʻlib oʻtgan. Film kinotanqidchilar tomonidan xush qarshilangan hamda koʻplab mukofotlarga, jumladan, BAFTAga nomzod etib koʻrsatilgan. Byudjeti £75–100 millionni ($150–200 million) tashkil etgan ushbu kinokartina umumjahon boʻylab prokatlarda $942 million ishlab topgan va 2007-yilning ikkinchi eng kassabop filmiga aylangan.

## Syujeti
Harry Potter yozgi taʼtilni Dursleylarnikida oʻtkazadi. Kunlarning birida Harry va Dudley dementorlar hujumiga uchraydi. Harry ularni Patronus afsuni yordamida oʻzidan nari ketkazadi. Sehrgarlik vazirligi Harryning afsun ishlatganidan xabar topadi va uni jazo tariqasida Hogwarts maktabidan chetlatadi (sababi voyaga yetmaganlarning afsun ishlatishi man etilgan). Mazkur jazo keyinchalik bekor qilinadi.

Albus Dumbledore asos solgan „Feniks jamiyati“ nomli sirli tashkilot Harryni Sehrgarlik vazirligi Lord Voldemortning qaytgani haqidagi mish-mishlar tarqalishini oldini olishga urinayotgani haqida boxabar qiladi. Tashkilot qarorgohida Harryning choʻqintirgan otasi Sirius Black unga Voldemort qandaydir buyum izlayotganini aytadi.

Sehrgarlik vaziri Cornelius Fudge Dolores Umbridgeni qora kuchlardan himoyalanish boʻyicha professor etib tayinlaydi. Umbridge himoyalanish boʻyicha afsunlarni oʻquvchilarga oʻrganishni man etishi u va Harry oʻrtasida ziddiyatga olib keladi. Umbridge maktab ustidan nazoratni qoʻlga ola boshlayotganda, Ron va Hermione Harryga oʻquvchilarga himoyalanish afsunlarini oʻrgatishni maqsad qilgan „Dumbledore otryadi“ maxfiy guruhini tuzishga koʻmaklashishadi. Umbridge „Slytherinlar“ fakulteti oʻquvchilaridan iborat „Inspeksiya drujinasi“ guruhini tuzib, guruh aʼzolariga boshqa oʻquvchilar ortidan aygʻoqchilik qilish vazifasini topshiradi.

Kechalarning birida Harry Arthur Weasleyning Vazirlik binosida hujumga uchrayotganini tush koʻradi. Dumbledore Voldemort Harry bilan mazkur aloqadan foydalanishi mumkinligidan choʻchib, Severus Snapedan Harryga uning ongini Voldemortning ehtimoliy taʼsiridan himoyalash maqsadida okklyumensiyani oʻrgatishni iltimos qiladi. Snapedan saboq olish chogʻida Harry otasi James maktab davrida Snapeni koʻp marotaba masxara qilganini aks ettiruvchi xotiralarni koʻradi. Harry va Voldemort oʻrtasidagi aloqa Harryni doʻstlaridan yiroqlashishiga sabab boʻladi. Bu orada „Ajal kasofatlari“ jamoasining oʻn nafar aʼzosi Azkaban qamoqxonasidan qochishga muvaffaq boʻladi. Hogwarts maktabida Umbridge va „Inspeksiya drujinasi“ „Dumbledore otryadi“ guruhini fosh etadi. Fudge Dumbledoreni ushbu guruhni tuzganlikda ayblab, uni qoʻlga olishni buyurganida, Dumbledore qochib ketadi. Umbridge esa maktabning yangi direktoriga aylanadi.

Harry xayolida Voldemort Siriusni azoblayotgani bilan bogʻliq tasvirlarni koʻradi. Harry, Ron va Hermione „Feniks jamiyati“ tashkiloti aʼzolarini Harry koʻrgan tasvirlardan boxabar etish maqsadida Umbridgening xonasi tomon shoshilishadi. Umbridge ularni qoʻlga oladi va Harryni ogʻir jazolamoqchi boʻlganida, Hermione taqiqlangan oʻrmonda Dumbledorening „sirli quroli“ mavjudligini aytadi. Hermione va Harry Umbridgeni Hagridning bahaybat ukasi Grawp yashayotgan joyga olib borishadi. U yerda ular kentavrlarga toʻqnash kelishadi. Kentavrlar Umbridgeni oʻgʻirlab ketishadi. Harry, Hermione, Ron, Luna, Neville va Ginny Siriusni qutqarish uchun festrallarda Sehrgarlik vazirligi tomon uchishadi.

Oltovlon Sirlar boʻlimiga yetib kelishadi va Voldemort axtarayotgan buyum – Harryning ismi tushirilgan bashorat toshini topishadi. Bu paytda „Ajal kasofatlari“ ularga pistirmadan hujum uyushtiradi. Lucius Harryga Siriusning azoblanayotgani bilan bogʻliq tasvirlar uni shu yerga keltirish uchun tuzilgan puxta reja ekanligini ochiqlaydi. Harry Luciusga bashorat toshini topshirishdan bosh tortadi va natijada „Dumbledore otryadi“ va „Ajal kasofatlari“ oʻrtasida jang yuzaga keladi. „Ajal kasofatlari“ oʻquvchilardan iborat guruhdan ustun keladi va Harryni bashorat toshini topshirishga majburlashadi. Harry Luciusga bashorat toshini berayotganda, Sirius, Remus Lupin, Nymphadora Tonks, Kingsley Shacklebolt va Mad-Eye Moodydan iborat jamoa yetib keladi. Ular „Ajal kasofatlari“ga hujum qilishganida, Lucius bashorat toshini yerga uloqtirib, uni yoʻq qiladi. Sirius Lucius bilan kurashayotganda, Bellatrix Siriusni oʻldiradi.

Voldemort paydo boʻlib, Harryni oʻldirishiga bir baxya qolganda, Dumbledore yetib keladi. Voldemort va Dumbledore oʻrtasida shiddatli jang sodir boʻladi. Ikkovining kuchi deyarli teng kelganida, Voldemort Harryning vujudiga kirib oladi. Harryning doʻstlari va oilasiga boʻlgan muhabbati Voldemortni vujudidan siqib chiqarib yuboradi. Vazirlik rasmiylari Voldemort gʻoyib boʻlishidan avval yetib kelishadi; Fudge Voldemort qaytganini tan oladi va isnod bilan isteʼfoga chiqadi. Umbridge ishidan ozod etiladi va Dumbledore Hogwartsga maktab direktori oʻlaroq qaytadi. Dumbledore Harryga Voldemort ularning aloqasidan foydalanishi mumkinligidan xavotirlanib oʻzini undan uzoqroq tutganini tushuntiradi. Siriusning oʻlimi ortidan gʻam-gʻussa chekar ekan, Harry bashorat zamiridagi tub maʼnoni anglashga urinadi: „Ikkinchisi tirik boʻlsa, boshqa biri yashay olmaydi“.

## Rollarda

* Daniel Radcliffe Harry Potter rolida:
: 15 yoshli britaniyalik sehrgar.
* Rupert Grint Ron Weasley rolida:
: Harryning Hogwarts maktabidagi eng yaqin doʻsti.
* Emma Watson Hermione Granger rolida:
: Harryning Hogwarts maktabidagi eng yaqin doʻsti.
* Helena Bonham Carter Bellatrix Lestrange rolida:
: „Ajal kasofatlari“ aʼzosi va Sirius Blackning jiyani.
* Robbie Coltrane Rubeus Hagrid rolida:
: oʻrmonchi, Hogwarts maktabida sehrli mavjudotlar parvarishi fanidan oʻqituvchi va „Feniks jamiyati“ aʼzosi.
* Ralph Fiennes Lord Voldemort rolida:
: sehrgarlar dunyosini zabt etishni maqsad qilgan qora kuchlar sehrgari va „Ajal kasofatlari“ yoʻlboshchisi.
* Michael Gambon Albus Dumbledore rolida:
: Hogwarts sehrgarlar maktabi direktori va „Feniks jamiyati“ aʼzosi.
* Brendan Gleeson Mad-Eye Moody rolida:
: „Feniks jamiyati“ aʼzosi.
* Richard Griffiths Vernon Dursley rolida:
: Harryning pochchasi.
* Jason Isaacs Lucius Malfoy rolida:
: „Ajal kasofatlari“ aʼzosi.
* Gary Oldman Sirius Black rolida:
: Harryning choʻqintirgan otasi va „Feniks jamiyati“ aʼzosi.
* Alan Rickman Severus Snape rolida:
: Hogwarts maktabida oʻqituvchi hamda „Slytherin“ fakulteti rahbari.
* Fiona Shaw Petunia Dursley rolida:
: Harryning xolasi.
* Maggie Smith Minerva McGonagall rolida:
: Hogwarts maktabida oʻqituvchi va „Feniks jamiyati“ aʼzosi.
* Imelda Staunton Dolores Umbridge rolida:
: Hogwarts maktabida qora kuchlardan himoyalanish boʻyicha yangi oʻqituvchi.
* David Thewlis Remus Lupin rolida:
: Harryning qora kuchlardan himoyalanish boʻyicha sobiq oʻqituvchisi va „Feniks jamiyati“ aʼzosi.
* Emma Thompson Sybill Trelawney rolida:
: Hogwarts maktabida oʻqituvchi.
* Julie Walters Molly Weasley rolida:
: Weasleylar oilasi matriarxi va „Feniks jamiyati“ aʼzosi.

## Ishlab chiqarish
Filmga rejissyorlik qilish taklifi avvalboshda Mike Newell (*[[Harry Potter and the Goblet of Fire (film)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]* filmi rejissyori), Jean-Pierre Jeunet, Guillermo del Toro, Matthew Vaughn va Mira Nair kabi kinorejissyorlarga berilgan, biroq ularning hech biri taklifni qabul qilishmagan. Keyinchalik, ayni taklif britaniyalik rejissyor David Yatesga berilganda, u taklifni qabul qilgan. Yatesning fikriga koʻra, studiyaga uning *[[State of Play]]*, *[[Sex Traffic]]*, *[[The Girl in the Café]]* kabi teleloyihalardagi ishi manzur kelgan. Shu sababdan ham uni oʻtkir syujetli, hissiyotlarga boy filmga rejissyorlik qilishga munosib koʻrgan. Prodyuser David Heymanga koʻra, *Feniks jamiyati* siyosiy mavzudagi film boʻlib, vakolatlarini suiisteʼmol qilayotgan rahbariyatdan norozi boʻlgan oʻspirinlar isyoni haqida hikoya qiladi. Emma Watson filmning siyosiy va ijtimoiy jihatlari haqida shunday fikr bildirgan: „Film qandaydir darajada 7-iyuldan keyingi hayot, insonlarning qoʻrqqanida oʻzlarini qanday tutishlari, qanday qilib haqiqatning inkor etilishi hamda jamiyatimiz duch keladigan hamma narsalar haqida hikoya qiladi“.

*Potter* haqidagi birinchi toʻrt film ssenariysini yozgan Steve Kloves boshqa loyihalar bilan band boʻlgani tufayli *Feniks jamiyati* loyihasida ishtirok etmagan. Shu sababli bu vazifa Michael Goldenbergga yuklatilgan. Kloves keyinchalik *Feniks jamiyati*dan keyin ishlangan *Potter* haqidagi filmlarning barchasida ssenariy muallifi oʻlaroq ishtirok etgan.

Filmda Mark Day montaj ustasi, Sławomir Idziak operator, Jany Temime esa liboslar boʻyicha rassom sifatida ishtirok etgan. Ilgari David Yates bilan bir necha loyihalarda birga ishlagan xoreograf Paul Harris filmda tayoqchalar bilan boʻlgan jang sahnalarini sahnalashtirishda muhim oʻrin tutgan.

### Kasting
Radcliffe Harry roliga qaytishini eʼlon qilganidan keyin 2005-yilning mayida *Feniks jamiyati* filmi uchun kasting jarayoni boshlangan. *[[Harry Potter and the Goblet of Fire (film)|Goblet of Fire]]* filmi chiqarilishi ortidan OAVda yuzaga kelgan ajiotaj fonida Grint, Watson, Lewis, Wright, Leung va Fiennes kabi aktyorlar avvalgi *Potter* haqidagi filmlarda gavdalantirgan rollariga qaytishlarini eʼlon qilishgan.

Filmdagi yangi personajlarni qaysi aktyorlar jonlantirishini aniqlab olish maqsadidagi kasting eʼlonlari butun 2006-yil davomida berilib borilgan. Evanna Lynch kastingda ishtirok etgan 15 mingdan ziyod qizlar orasidan Luna Lovegood rolini ijro etish uchun tanlan olingan. Saoirse Ronan ham ushbu rol uchun muhtamal nomzod boʻlgan, ammo studiya uni Lovegood roli uchun juda yosh deb hisoblagan.

OAVda Elizabeth Hurley Bellatrix Lestrange rolini ijro etishi haqida koʻplab mish-mishlar tarqalgan, ammo Warner Bros. studiyasi mish-mishlarga javoban Hurley mazkur rolni ijro etmasligini eʼlon qilgan. 2005-yilning avgustida ushbu rolga Helen McCrory nomzod ekanligi toʻgʻrisida mish-mishlar tarqala boshlagan. 2006-yil 2-fevralda McCrory haqiqatan ham Bellatrix rolini oʻynashi eʼlon qilingan. Biroq, 2006-yilning aprelida u uch oylik homiladorligini aytib, filmda rol oʻynamaslikka qaror qilgan. Bu qarorga kelishiga filmda boʻladigan jang sahnalarini ijro eta olmasligini sabab oʻlaroq koʻrsatgan. 2006-yilning 25-mayida Helena Bonham Carter Bellatrix rolini ijro etishi maʼlum boʻlgan. McCrory keyinchalik *[[Harry Potter and the Half-Blood Prince (film)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]]* filmida Narcissa Malfoy personajini jonlantirgan.

Ayrim personajlarning qoʻshilishi yoki olib tashlanishi muxlislarda film prokatlarga chiqarilishidan atigi oʻn kun oʻtib chiqarilgan *Harry Potter* turkum romanlarining oxirgisi boʻlmish *[[Harry Potter and the Deathly Hallows]]* romanidagi personajlar ahamiyati, oʻrni haqida taxminlarni keltirib chiqargan. 2006-yilning aprelida Jim McManus Albus Dumbledorening ukasi Aberforth va „Hogʼs Head“ qovoqxonasi barmeni rollarini oʻynashini maʼlum qilgan. Oradan bir hafta oʻtgach, Warner Bros. Aberforth „juda kichik rol“ ekanligini ochiqlagach, muxlislarda yakuniy romandagi ushbu personajning oʻrni haqidagi taxminlar yoʻqolgan. 2006-yilning oktyabrida MTV *[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (film)|Chamber of Secrets]]* filmida koʻrinish bergan Dobby personaji *Feniks jamiyati* filmida boʻlmasligini eʼlon qilgan. MTV, shuningdek, yakuniy roman chiqarilishidan bir oy muqaddam Blacklar oilasining elfi – Kreacher personajiga bagʻishlangan sahna filmdan olib tashlanganini xabar qilgan. Rowling film prodyuserlarini ushbu personajni filmga qoʻshishga undab, shunday degan: „Oʻrningizda boʻlganimda, uni filmdan olib tashlamagan boʻlardim. Olib tashlashingiz mumkin, ammo yettinchi filmni ham ishlamoqchi boʻlganingizda, yechilmas tugunlarga oʻralib qolasiz“. Buning ortidan personaj ishtirokidagi sahna filmga qoʻshilgan.

Filmning yakuniy versiyasida boshqa bir necha kichik rollar ishtirokidagi sahnalar olib tashlangan. *Goblet of Fire* filmi premyerasida prodyuser David Heyman muxlislarga Hogwarts maktabi sobiq professori Gilderoy Lockhart (*[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (film)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]* filmida Kenneth Branagh tomonidan jonlantirilgan) personaji *Feniks jamiyati* filmida ishtirok etishiga shama qilgan. Biroq, *Feniks jamiyati* filmining yakuniy versiyasida Lockhart personaji bilan aloqador sahna olib tashlangan. Tiana Benjamin Gryffindor Quidditch jamoasi kapitani Angelina Johnson roliga qaytishi kutilgan, ammo *[[EastEnders]]* teleserialida rol ijro etayotgani sababli mazkur rolni ijro etmagan. Natijada personaj filmdan butkul olib tashlangan. Keyinchalik, Benjamin ''Order of the Phoenix'' videooʻyinida Johnson personajiga ovoz bergan.

Futbolchi Theo Walcottning oilasi filmda kameo rollarda koʻrinish bergan. Ularning filmda koʻrinish berishi Theoning xolasining eri David Yates tomonidan maʼqullangan. Avvalboshda Theoning oʻzi ham filmda koʻrinish berishi kutilgan, biroq Arsenal futbol klubidagi majburiyatlari tufayli bu amalga oshmagan.

### Suratga olish

*Feniks jamiyati* filmi suratga olish jarayonlari 2006-yilning 27-yanvarida boshlangan. Asosiy suratga olish ishlari 2006-yilning 7-fevralidan 2006-yilning noyabriga qadar davom etgan. Suratga olish jarayonlarida Radcliffe va Watsonning maktab imtihonlari tufayli ikki oylik tanaffus boʻlgan. Film byudjeti £75–100 million (AQSh$150–200 million) ni tashkil etgan. Bungacha ishlangan *Potter* haqidagi filmlar orasida eng katta byudjedga egasi *Goblet of Fire* boʻlib, ushbu kinokartina byudjeti £75 millionni tashkil qilgan. Film ijodkorlari filmni Birlashgan Qirollik tashqarida suratga olish haqida jiddiy oʻylab koʻrishgan boʻlsa-da, filmning koʻplab sahnalari Watford borosidagi Leavesden kinostudiyasida tasvirga tushirilgan.

Angliyadagi Temza daryosi „Feniks jamiyati“ aʼzolarining Grimmauld saroyi tomon, „Dumbledore otryadi“ aʼzolarining esa Sehrgarlik vazirligi tomon parvoz etishiga aloqador sahnalarni tasvirga olishda ishlatilgan. Mazkur tasvirlarda London koʻzi, Kaneri-Uorf, Big Ben, Buckingham saroyi va HMS ''Belfast'' singari oriyentirlarni ham koʻrish mumkin. 9¾ platformasiga bagʻishlangan sahna oldingi filmlardagi kabi Kings Cross vokzalida suratga tushirilgan. Harry va Arthur Weasley Vazirlikka kirishda foydalangan qizil telefon budkasi bilan bogʻliq sahna Scotland Yardda suratga olingan. Suratga olish jamoasi Arthur Weasley va Harry ishtirokidagi sud majlisiga bagʻishlangan sahnani tasvirga olish uchun 2006-yilning 22-oktyabrida Westminster metro stansiyasini maʼlum muddatga yopishgan. Boshqa sahnalar Oxford shahri ichida va yaqinida suratga olingan.

Hogwarts Expressning viadukdan oʻtish sahnasi oldingi filmlardagi kabi Glenfinnan qishlogʻida olingan. Osmonda kechadigan sahnalar Glen-Kou, Klesheyg-Galli va Glen-Etiv daralarida suratga olingan. Sababi suratga olish chogʻida mazkur daralar Shotlandiyadagi oz sonli qorsiz joylardan biri boʻlgan.

Rejissyor David Yatesning soʻzlariga koʻra, *Feniks jamiyati* filmi davomiyligi dastavval uch soatni tashkil etgan. Film reja qilinganidan 45 daqiqa uzoq davom etgani tufayli baʼzi materiallar yakuniy montaj jarayonlarida olib tashlangan. Shu sababli filmning koʻplab joylarda tasvirga olingan sahnalari filmning yakuniy versiyasiga kiritilmagan. Virginia Water qishlogʻida suratga olingan professor McGonagallning sogʻayish sahnasi, Burnham Beechesda suratga olingan Hagridning sehrli mavjudotlar parvarishi darsida oʻquvchilarga festrallarni koʻrsatish sahnasi yakuniy versiyaga kiritilmagan sahnalarga misoldir.

### Vizual effektlar
Film uchun hammasi boʻlib 1&nbsp;400 dan ortiq vizual effektli kadr tayyorlangan. Ularning 950 tasi Double Negative studiyasi tomonidan yaratilgan. Studiya vizual effektli kadrlar tayyorlashni 2006-yilning sentyabridan boshlagan. Jarayon qariyb olti oy davom etgan.

Filmdagi yangi personaj – Grawp Image Metrics kompaniyasi tomonidan yaratilgan „Soul Capturing“ nomli yangi texnologiya yordamida jonlantirilgan. Personaj harakatlarini modellashtirishda aktyor Tony Maudsleyning harakatlari va mimikasi ishlatilgan.

## Musiqasi

*Feniks jamiyati* filmiga Nicholas Hooper bastakorlik qilgan. Bundan oldingi filmlarga John Williams (birinchi uch filmga) va Patrick Doyle (toʻrtinchi filmga) bastakorlik qilishgan. Film uchun Hooper tomonidan yaratilgan saundtrekga „Hedwigs Theme“ asosida ishlangan variatsiyalar ham kiritilgan. „Hedwigs Theme“ *Harry Potter* filmlar seriyasining tematik musiqasi boʻlib, Williams tomonidan yaratilgan va undan *Potter* haqidagi filmlarning barchasida ishlatilgan. 2007-yilning mart-aprel oylarida Hooper va London kamerniy orkestri Abbey Road Studios studiyasida salkam ikki soat davom etadigan musiqani yozib olgan.

Film musiqasi qolgan filmlar bilan solishtirilganda anchayin maʼyus ruhda ekanligi bilan ajralib turadi. Saundtrek 2007-yilning 10-iyulida, filmning relizi arafasida Warner Bros. Records leybli tomonidan eʼlon qilingan. Hooper „World Soundtrack Discovery“ mukofotiga nomzod etib koʻrsatilgan.

Filmda The Ordinary Boys guruhi ijro etgan „Boys Will Be Boys“ qoʻshigʻi ishlatilgan. Tarona filmning Gryffindor zaliga aloqador sahnasida (31:35) yangraydi. Rupert Grintga koʻra, David Yates ushbu qoʻshiqdan zalda „erkin“ atmosfera yaratish uchun foydalangan.

## Film va kitob orasidagi tafovutlar
*Harry Potter and the Order of the Phoenix* romani 766 betdan iborat boʻlib, *Harry Potter* turkum romanlari ichidagi eng koʻp betlisi hisoblanadi. Biroq, *Feniks jamiyati* filmi *Potter* haqidagi filmlar orasida davomiyligi boʻyicha eng qisqalaridan biridir (138 daqiqa). Film ssenariysini yozgan Michael Goldenbergning aytishicha, uning vazifasi romanda boʻladigan butun voqealarni film uchun imkon qadar umumiy mazmunni saqlab qolgan holda qisqartirish boʻlgan. Goldenberg qoʻshimcha qilishicha, Rowling unga, prodyuserlarga va Yatesga shunchaki yaxshi film koʻrishni istashini, shunday film yaratishimiz uchun esa kitob voqealarini istagancha oʻzgartirishimiz mumkinligini aytgan.

Kitob voqealarida Ronning Quidditch jamoasi uchun saʼy-harakatlari davomida shaxs sifatida oʻsishini koʻrish mumkin. Biroq, bunday voqea filmning rejadagi davomiyligini taʼminlash uchun film ssenariysiga kiritilmagan. Bu esa personajini Quidditchga aloqador sahnalarda koʻrishni intiqlik bilan kutgan Rupert Grintning hafsalasini pir qilgan. Goldenbergning soʻzlariga koʻra, tomoshabin filmni tomosha qilish davomida Ronning personaj oʻlaroq oʻsishini kuzatishi mumkin, garchi kitobdagidek batafsil boʻlmasa-da.

Kitobga koʻra, Harry otasining Snapeni masxara qilishi, onasi otasini yonini olganda esa Snape uni haqoratlashi haqidagi xotiralarni koʻradi. Film voqealarida esa Harryning onasi Lily Potter umuman ishtirok etmaydi.

Filmda St Mungo's kasalxonasidagi sahna ham olib tashlangan. Mazkur sahnada Harry va doʻstlari Neville Longbottom bilan toʻqnash kelib, Bellatrix Lestrange Nevillening ota-onasini azoblagini bilib olishadi. Ushbu sahnaning filmdan olib tashlanishiga sabab uning yangi dekoratsiya talab etgani boʻlgan.

Kreacher personaji filmga Rowlingning soʻrovi bilangina qoʻshilgan. Mazkur personaj kitobda filmga qaraganda ancha muhim oʻrin tutgan. Kitobda Kreacherning „Feniks jamiyati“ aʼzolari uloqtirib yuborgan Blacklar oilasiga tegishli artefaktlarni saqlab qolishini kuzatish mumkin. Kreacher saqlab qolgan artefaktlardan biri medalon boʻlib, yettinchi kitob voqealarida juda muhim ahamiyat kasb etgan.

Film, shuningdek, Rita Skeeter (*Goblet of Fire* filmida Miranda Richardson tarafidan jonlantirilgan) personaji bilan bogʻliq sahnalarni ham oʻz ichiga olmagan. Kitob voqealarida Hermione Harryni qoʻllab-quvvatlovchi maqola yozishi uchun Ritaga doʻq-poʻpisa qiladi.

## Relizi

### Marketing
Filmning ilk treyleri 2006-yilning 17-noyabrida eʼlon qilingan. Ayni shu sanada Warner Bros. studiyasining *[[Happy Feet]]* nomli animatsion filmi prokatlarga chiqarilgan. Filmning xalqaro treyleri 2007-yilning 22-aprelida soat 14:00 UTC da eʼlon qilingan. 2007-yilning 4-mayida filmning AQSh uchun moʻljallangan treyleri ommaga taqdim etilgan. Ayni shu sanada *[[Spider-Man 3]]* filmi AQShda kinoprokatlarga chiqarilgan.

Filmning Internetda eʼlon qilingan ikki posteri OAVda koʻplab bahs-munozaralarga sabab boʻlgan. Ushbu ikki poster deyarli bir xil boʻlib, bir-biridan Emma Watson tomonidan gavdalantirilgan Hermione personajining koʻkragi konturi choʻziqligi bilan farqlangan.

EA UK shirkati tomonidan filmdan ilhomlanib yaratilgan ''Harry Potter and the Order of the Phoenix'' videooʻyini 2007-yilning 25-iyunida chiqarilgan. Ayni shu sanada EA Mobile tomonidan tayyorlangan *Harry Potter: Mastering Magic* mobil oʻyini ham eʼlon qilingan. 2007-yilning 1-iyunida Lego shirkati *Harry Potter and the Order of the Phoenix* jamlanmasini chiqargan.

## Reaksiya

### Kassa
*Feniks jamiyati* filmi prokatlarga chiqarilganidan besh kun oʻtib $333 million ishlab topgan. Film AQSh va Kanadada kassada $292,4 million ishlab topgan va Shimoliy Amerikada 2007-yilning beshinchi eng kassabop filmiga aylangan. Birlashgan Qirollikdagi prokatlarda £49,2 million ($101,4 million) ishlab topgan. Umumjahon boʻylab esa prokatlarda $942 million ishlab topgan va 2007-yilning ikkinchi eng kassabop filmiga aylangan (birinchilikni $960 million bilan *[[Pirates of the Caribbean: At World's End]]* filmi olgan).

### Tanqid
Rotten Tomatoes kinotanqid saytida film haqida 256 ta maqola yigʻilib, ulardan 78 foizi filmni ijobiy baholagan. Sayt konsensusi shunday: „*Harry Potter* haqidagi eng uzun kitobni olib, uni *Harry Potter* haqidagi eng qisqa filmga aylantirish oson vazifa emas, ammo rejissyor David Yates buni uddalab, oxirida qiziqarli syujetga boy *Feniks jamiyati* filmini yaratdi“. Metacritic saytida esa 37 ta maqola yigʻilib, 71/100 reyting bilan baholangan.

## Yutuqlari

## Manbalar

## Havolalar
*  (inglizcha)
* 
* 
*