Bangladesh — Kanada munosabatlari

**Bangladesh — Kanada munosabatlari** 1972-yilda oʻrnatilgan Bangladesh va Kanada oʻrtasidagi tashqi aloqalardir. Elchilik aloqalari Kanadaning Dakkadagi Oliy komissiyasi va Bangladesh Ottavadagi Oliy komissiyasi orqali taqdim etiladi. Mamlakatlar Millatlar Hamdoʻstligi va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzolardir. Bangladesh 2014-yil yanvar oyi holatiga koʻra Kanadaning rivojlanish rasmiy yordamidan har yili ~ 110 million dollar oladi. Taxminan 36 000 ga yaqin (2012) bangladeshliklar Kanadada, birinchi navbatda Toronto, Vankuver, Monreal, Kalgari, Edmonton va Ottava kabi shaharlarda yashaydi.

## Tarixi
Bangladesh va Kanada oʻrtasida tarixan soʻnggi ellik yil ichida mustahkamlangan doʻstona munosabatlar mavjud. Ikki davlat oʻrtasidagi siyosiy munosabatlar Bangladesh mustaqillikka erishgan davrga borib taqaladi. 1971-yilda Kanada hukumati, xalqi va ommaviy axborot vositalari Bangladeshning Mustaqillik urushini qoʻllab-quvvatlashini bildirdi. Kanada Bangladeshni mustaqillikka erishgandan keyin (1972-yil 14-fevral) tan olgan birinchi davlatlardan biri edi. Oxir-oqibat, Bangladesh oʻzining birinchi Oliy komissarini 1972-yil may oyida Kanadaga akkreditatsiya qildi va Kanada 1973-yil sentyabr oyida oʻzaro munosabat bildirdi. Oʻshandan beri ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar izchil rivojlanib bormoqda. Shuning uchun siyosiy munosabatlar Hamdoʻstlik va BMTning turli organlaridagi umumiy aloqalarga asoslangan qoʻllab-quvvatlovchi va hamkorlikdir.

Demokratiya, erkinlik, inson huquqlari va qonun ustuvorligi kabi umumiy qadriyatlarga asoslanib, ikki tomonlama munosabatlar savdo va sarmoya, mintaqaviy xavfsizlik, rivojlanish sohasidagi hamkorlik, immigratsiya va odamlar oʻrtasidagi aloqaga yoʻnaltirilgan. Kanada Bangladeshning asosiy rivojlanish hamkori sifatida, 1971-yilda mustaqillikka erishganidan beri qishloq, suv xoʻjaligi, boshlangʻich taʼlim va sogʻliqni saqlash sohasida boshqaruv va qishloqlarni rivojlantirishga bosqichma-bosqich oʻtishiga yordam berdi. Kanada Bangladeshning demokratiya va xotin-qizlarning imkoniyatlarini kengaytirish boʻyicha qatʼiy majburiyatini doimo qadrlab kelgan. Kanada hukumati, shuningdek, Kanada Xalqaro Taraqqiyot Agentligining (CIDA) turli loyihalari orqali Bangladeshda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish bilan shugʻullanadi.

## Mamlakatni taqqoslash

## Savdo-iqtisodiy hamkorlik
 
Qiyosiy iqtisodiy koʻrsatkichlar (2016):

Bangladeshning Kanada bilan eksport-import biznesi (2005—2015):

Kanada — Bangladesh Ikki tomonlama mahsulot savdosi (2011—2015):

2017-yilda Kanadaning Bangladesh bilan tovar savdosi:

2015-yilda Kanada-Bangladesh mahsulot savdosi:

Kanada va Bangladesh oʻrtasidagi savdo aloqalari 2003-yildan 2013-yilgacha keskin oʻsdi. Ikki tomonlama tovar ayirboshlash qiymati 2003-yildagi 478 million dollardan 2012-yilda qariyb 1,7 milliard dollarga yetdi. Bu davrda Kanada tovarlarining Bangladeshga eksporti toʻrt baravardan koʻproq oshdi va Bangladesh Hindistondan keyin Janubiy Osiyodan Kanada tovarlari importining ikkinchi yirik manbaiga aylandi. Kanada tovarlarining Bangladeshga eksporti 2012-yilda 525 million dollarni tashkil etgan, bu 2011-yildagi 552 million dollardan bir oz kamroq. Bangladeshdan import esa 2012-yilda 1,1 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2011-yildagiga teng.

Kanadaning Bangladeshga asosiy eksporti don mahsulotlari, sabzavot, temir va poʻlat, yogʻli oʻsimliklar, oʻgʻitlar, mashinalar va elektron uskunalarni oʻz ichiga oladi. Agro-oziq-ovqat mahsulotlari 2012-yilda Kanadadan Janubiy Osiyoga eksport qilinadigan yetakchi sektor boʻlib, Bangladesh Janubiy Osiyoda Hindistondan keyin ikkinchi yirik Kanada qishloq xoʻjaligi mahsulotlari xaridoriga aylandi. Kanada-Bangladesh munosabatlari Saskachevan provinsiyasi uchun ayniqsa muhimdir. Saskachevanning Bangladeshga eksporti (asosan bugʻdoy, oʻgʻit va dukkakli ekinlar) 2000-yillarda sakkiz baravardan koʻproq oʻsdi. 2003-yildagi 49 million dollardan 2015-yilda 412,5 million dollargacha yetdi. 2014-yilda Kanada tijorat korporatsiyasi va Bangladesh qishloq xoʻjaligini rivojlantirish korporatsiyasi oʻrtasida Bangladeshga kaliy eksporti boʻyicha 40 million dollarlik shartnoma imzolandi. Saskachevan bosh vaziri Bred Uoll: „Bu Canpotexga yangi imkoniyatlar va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishni koʻpaytirish va oziq-ovqat xavfsizligi maqsadlariga erishish uchun bizning kaliyga muhtoj boʻlgan mamlakatga kirish imkoniyatini beradi“ degan edi.

Kanadaning Bangladeshdan asosiy importi trikotaj kiyimlar, toʻquv kiyimlari, turli toʻqimachilik buyumlari, bosh kiyimlar, baliq va dengiz mahsulotlari va poyabzallarni oʻz ichiga oladi. Kanada Bangladesh kiyim-kechaklari uchun eksportbop joy boʻlib, Kanadaning Bangladeshdan import qilinadigan tovarlarining asosiy qismini tikuvchilik va toʻqimachilik mahsulotlari tashkil qiladi. Bangladesh 2003-yildan beri bojsiz bozorga kirish huquqiga ega. Oʻrganish uchun potensial savdo imkoniyatlari Kanadaga tayyor kiyim-kechak, chinni, jut va sifatli jut mahsulotlari, sopol idishlar va oshxona anjomlari importini kengaytirishni oʻz ichiga oladi. 2012-yilda Kanadaning Bangladeshdan import qilinadigan tovarlarning taxminan 96 foizi tikuvchilik va toʻqimachilik mahsulotlari hissasiga toʻgʻri kelgan.

Bangladesh Kanadaga asosan kiyim-kechak mahsulotlari (2012-yilga kelib 1,1 milliard dollar), muzlatilgan baliq, plastmassa buyumlar, bosh kiyimlar, poyabzal, keramika mahsulotlari, oʻyinchoqlar, sport anjomlari va mebellarini eksport qiladi. 2007-yilda Bangladeshning Kanadaga eksporti 506 million dollarni tashkil etdi, bu koʻrsatkich 2008-yilda 611 million dollarga, 2009-yilda 706 million dollarga, 2010-yilda 813 million dollarga, 2011-yilda 1.078 milliard dollarga va 2014-yilda 1.1 milliard dollarga koʻtarilgan. Kanada oltinchi yirik eksport yoʻnalishi sifatida qayd etilgan. Shunday qilib, kelgusi yillarda Kanadaga eksportning barqarorligi masalasi Bangladesh uchun muhim ahamiyatga ega.

Bangladesh Kanadadan asosan qizil yasmiq, don, oziq-ovqat yogʻi, yogʻli urugʻlar, turli xil mevali mahsulotlar, oʻgʻit, mexanik asboblar, yogʻoch xamiri, qogʻoz / karton, parchalar va optik, tibbiy, ilmiy va texnik asboblarni import qiladi. Bundan tashqari, Bangladeshdan Kanadaga savdoning potensial sohalari kemasozlik, farmatsevtika, charm va charm buyumlar va IT sohalaridir.

Bangladesh-Kanada oʻzaro savdo hajmi 2016-yilda 2 milliard AQSH dollarini tashkil etdi va 2020-yilga kelib bu koʻrsatkichni 5 milliard dollarga yetkazishni maqsad qilgan. Kanada Oliy komissari Laramee Kanadaning yangi Bosh vaziri Jastin Tryudo Bangladesh bilan, ayniqsa atrof-muhit va iqlim oʻzgarishi masalalarida hamkorlik qilishni xohlayotganini eʼlon qildi. Laramee shuningdek, Kanadaning Bangladesh bilan gender tengligi va sogʻliqni saqlash sohasida hamkorlik qilishdan manfaatdorligini bildirdi. Shuningdek, Kanada kompaniyalari uchun oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, IT va telekommunikatsiyalar, qayta tiklanadigan energiya, muhandislik, avtomobilsozlik, kemasozlik, xizmatlar va mehmondoʻstlik sohalariga sarmoya kiritish imkoniyatlari mavjud.

## Madaniyat
 
Kanadada Bangladesh madaniyati va anʼanalari Bangladeshlik oʻtmishdagi muhojirlar va muhojirlarning avlodlari tomonidan oʻrganiladi. 

## Taʼlim
Yuzlab Bangladeshlik talabalar har yili Kanada universitetlari va kollejlarida oʻqish uchun Kanadaga koʻchib kelishadi. 

## Mudofaa sohasida hamkorlik
Kanada Bangladesh harbiylariga 90 018 dollarlik elektron uskunalar eksport qildi. Harbiy tayyorgarlik va hamkorlik dasturi (MTCP) butun Osiyo-Tinch okeani mintaqasida, jumladan Bangladeshda bir qator oʻquv dasturlarini amalga oshiradi.

## Manbalar


## Havolalar

* Bangladeshdagi Kanada Oliy komissiyasi
* Kanadadagi Bangladesh Oliy komissiyasi
* Tashqi ishlar, savdo va taraqqiyot Kanada