open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fazliddin Yoqubjonov

**Fazliddin Yoqubjonov** (1945.18. 10, Samarqand) — dirijyor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1992). Toshkent konssrvatoriyasini xor dirijsrligi (1971) hamda opera-simfonik dirijyorligi (1976) ixtisosliklari boʻyicha tug-atgan. Samarqand oggera va balet (hozirgi musiqali drama) teatrida dirijyor (1974—79 va 1981), bosh dirijyor (19822002), Kiyev akademik oggera na balet geatrida dirijyor-stajyor (1979—81), Navoiy teatrida bosh dirijyor (2002-yildan). Repertuarilan "Tohir va Zuhra" (B. Brovnigg, T. Jalilov), "Farhol va Shirin" (V. Uspenskiy, G.Mushel), <’ Zafar" (H. Rahimov) kabi oʻzbek, shuningdek, mumtoz ("Sevilya sartaroshi", "Faust", "Payatslar", "Chio-chiosan") operalar oʻrin apgan.

Samarqand teatrida M.Yusupovning "Gulsanam" baleti, S.Yudakovning "Maysaraning ishi", R.Abdullayevning "Sadoqat", M.Ashrafiyning "Shoir qalbi", "Dilorom", S.Bobo-yevning "Hamza" va boshqa operalarini, Navoiy teatrida G.Mushelning "Samarqand afsonasi" baleti, V.Motsartning "Teatr direktori" operasini sahnalashtirgan.

## Manbalar
Laziz Zokirov

**Laziz Mamajonovich Zokirov** (1976.3.9, Jizzax tumani) — bokschi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi (1997), „Oʻzbekiston iftixori“ (1998). 91 kgdan koʻproq vaznda Oʻzbekiston chempioni (1997, 1998), Osiyo chempionati (1997, Kuala Lumpur) va Osiyo oʻyinlari (1998, Bangkok) bronza medali sovrindori, jahon kubogi gʻolibi (1998, Chong-Ging). Jizzax pedagogika institutini tugatgan (1996), Jizzax shahri bolalar va oʻsmirlar sport maktabida murabbiy (1995-2005), direktor (2005-yildan).

## Manbalar
Toʻlqin Ibrohimov

**Toʻlqin Yoʻlchiboyevich Ibrohimov** (1952-yil 4-iyun, Toshkent viloyati Chirchiq shahri) — ilgʻor transport xodimi, Oʻzbekiston Qahramoni (2005). Mehnat faoliyatini 1973-yilda Toshkent teplovoz deposida mashinist yordamchisi sifatida boshlagan. Toshkent teplovoz deposi teplovoz mashinisti yordamchisi (1973—1975), mashinisti (1977—1988), 1988-yildan „Oʻzbekiston temir yoʻllari“ kompaniyasining „Oʻzbekiston“ lokomotiv deposida 1-klass teplovoz mashinisti. Ibrohimov mehnat faoliyati davomida teplovozlarning joriy taʼmir davrini uzaytirish, yoqilgʻini tejash, harakat xavfsizligini taʼminlash, yuk tashish topshiriqlarini benuqson oshirib bajarishda muhim yutuqlarga erishgan.
Ivolga

**Ivolga** — hunlarga mansub shahar xarobasi (miloddan avvalgi 3—1-asrlar). UlanUdedan 16&nbsp;km janubi-gʻarbda joylashgan. Dastlab G. P.Sosnovskiy (1928), soʻngra V.P.Shilov va A.V.Davidova (1949—50), Buryatiya kompleks instituti eksneditsiyasi (rahbarn A.V.Davidova, 1955—62) tadqiq etgan. Umumiy maydoni 7,5 ga, atrofi qalin tuproq tepalar (4 ta tepa) va 3 ta xanlaq bilan oʻrab olingan. Shahar xarobasining butun hududi zich turar joy va xoʻjalik binolari b-p band. 52 ta yarim yertoʻla tipidagi turar joy ochilgan, ularning devori xom gishtdan terilgap va ichki tomondan tik qnlib yogʻoch xodalar bilan mustahkamlangap. Tomi 2 tomonga ni-shab qilib, sinch va shoxshabbalardan qurilgan, usti loʻmboz bilan yopilgan. Uylarning ichki tuzilishi bir xilla. Bipolarning oʻrgacha xopasi 4x6 m. Katta xopa (12x 14 m) hokimga tegishli boʻlsa ksrak. Uylar oraligʻida xoʻjalik bipolari joylashgap. Uylar va uning agrofidan don, gariq, arpa, bugʻdoy toʻldirilgan oʻralar toiilgan. Dshqoichilik qurollaridan omoch tishlari, belkurak uchlari, oʻroklar, suyakdan ishlapgan soʻqalar va tosh oʻgirlar, koʻplab hayvon suyaklari chiqqan. Bu topilmalar I. aholisi dshqopchilik va chorvachilik bilan manpul boʻlga-nilan dalolat beradi. I.daryo qirgʻo-gida joylashgapi uchun aholi baliqchilik bilan ham shugʻullangan. I. hunarmandchilik markazi boʻlgan; temir eri-tish, temir va jez buyumlar yasash, ishlab chiqarish. kulolchilik, charm-teri, toʻqimachilik taraqqiy etgan. I.miloddan avvalgi 2—1-asrgacha mavjud boʻlgan, soʻngra Hunlar davlati tanazzulga uchragan davrda qoʻshni qabilalar hujumi natijasida vayron boʻlgan.

I. hunlarga mansub har taraflama toʻliq oʻrganilgan yagona yodgorlik hisoblanadi.

## Adabiyot
* Drsvpyai Sibir (Puteioditsl po |shs-tavke), L., 1976.
Alisher Ikromov

**Alisher Karimovich Ikromov** (1962. 9.7, Toshkent) — kompozitor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2005). 1969-yil otasi uni V.A. Uspenskiy nomli maktabga qo'yadi. P.I.Chaykovskiy nomli Moskva konservatoriyasini tugatgan (1985). Oʻzteleradiokompaniyasining musiqali koʻrsatuvlar bosh tahririyatida muharrir va boʻlim mudiri (1985—1989), Estrada-simfonik orkestrida pianinochi-konsertmeyster (1990-95), dirijyor (1995), badiiy rahbar va bosh dirijyor (1996-yildai). "Sado" ansamblida musiqa rahbari (1989—90). Oʻzbekiston konservatoriyasi (2004-yildan) va Sanʼat instituti (2005-yildan)da pedagog. I. akademik va estrada yoʻnalishlarida ijod qilib "Buyuk Temur" operasi, "Umar Xaysm" moio-operasi, "Temuriy malikalar" tsle-baleti, 2 operetta, teatr spektakllari (40 dan ortiq) va kinofilmlar uchun musiqalar, simfonik va kamer musiqa asarlari (jumladan, vokal-turkumlari, fortepiano uchun 24 prelyudiya va boshqalar), shuningdek, 250 dan ortiq estrala qoʻshiqlari, estrada aranjirovkalarini yaratgan.
Interpretatsiya (dasturlash)

**Interpretatsiya** ( — vositachilik) — algoritmik tillarda yozilgan dasturlarni mashina tiliga tarjima qilish usuldarilan biri. Bu usulda dasturning ayrim qismlari (mas, buyruqlar) tarjima qilinishi bilanoq bajariladi va dasturning boshqa qismlari bilan ham shu jarayon takrorlanadi. Bu usulda dasturning tarjima qilinadigan va bajariladigan qismlari koʻp marotalab bajaridishi mumkin. Bu jarayonni bajaruvchi dastur interpre-gator dsb atalali. I. uyeulida inter-pretator — dastur algoritmning bajarilishi (masalaning yechilishi) davomida tezkor xotirada saqlanadi (I. usulinish kamchiligi), lekin algoritmning bajarilmaydigap buy-ruqlari (mas. tarmoqdapuvchi buyruqlarning bajarilmaydigan qismlari) tarjima qilinmaydi (I. usu-lining yutugi).

## Yana q.

* dasturlash

 
 «Interpretatsiya» 
(lotincha: interpretatio — vositachilik) — algoritmik tillarda yozilgan dasturlarni mashina tiliga tarjima qilish usullaridan  biri.Bu usulda dasturning ayrim qismlari ( buyruqlar) tarjima qilinishi bilanoq bajariladi va dasturning boshqa qismlari bilan ham shu jarayon takrorlanadi. Bu usulda dasturning tarjima qilinadigan va bajariladigan qismlari koʻp marotalab bajarilishi mumkin. Bu jarayonni bajaruvchi dastur interpretator  deb ataladi.Bu usul yordamida interpretator  dastur algoritmning bajarilishi (masalaning yechilishi) davomida tezkor xotirada saqlanadi. Interpretator usulining kamchiligi shundaki, algoritmning bajarilmaydigan buyruqlari  tarmoqda turuvchi buyruqlarning bajarilmaydigan qismlarini tarjima qilmaydi
Interfeys

**Interfeys** — texnik va programmalash vositalari majmui; hisoblash, boshqarish yoki oʻlchash tizimlari (EHM ning operativ va tashqi xotira qurilmasi)dagi turli funksional qurilmalarning oʻzaro taʼsirini taʼminlaydi. U uzatilayotgan axborotlarni kodlash va sinxronligiga nisbatan belgilangan qoida hamda kelishuvga muvofiq tayyor modullardan sistemani, qurilmalarning mexanik va elektr birikmalarini signal koʻrinishida (axborotlar va boshqa shaklida) toʻplashga imkon beradi.

Kompyuter ishlashi uchun apparatli ta’minotdan tashqari dasturiy ta’minot ham muhim ahamiyatga egadir. Kompyuter tizimini tashkil etuvchi bu ikki vositaning oʻzaro aloqasi *interfeys* deyiladi. Interfeys bir necha turga boʻlinadi, ya’ni: apparatli interfeys; dasturiy interfeys; apparatli-dasturiy interfeys. Apparatli interfeysni kompyuter qurilmalarini ishlab chiqaruvchilar ta’minlaydi. Dasturiy ta’minot bilan apparatli ta’minot oʻrtasidagi mutanosiblikni operatsion sistema boshqaradi. Kompyuterli tizim samarali ishlashi uchun apparatli va dasturiy ta’minotdan tashqari foydalanuvchi qatnashadi. Kompyuterda ishlashi jarayonida uning apparatli ta’minoti bilan ham, dasturiy ta’minoti bilan ham aloqada boʻladi. Insonning dastur bilan va dasturning inson bilan muloqatga kirishish usuli *foydalanuvchi interfeysi* deyiladi. Dasturlar xilma-xil boʻlgani uchun ularning interfeysi ham turlicha boʻladi. Foydalanuvchi interfeysini xususiyatlariga koʻra bir nechta turga ajratish mumkin. Dasturning ishlash muhitiga qarab, dastur nografik yoki grafik interfeysga ega boʻladi.

## Manbalar
 

## Havola
Qosimjon Yoqubov

**Qosimjon Yoqubov** (1945.10.9, bekobod tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2003). Samarqand Davlat Universitetini tugatgan (1972). 196.3 yildan Bekobod tumanidagi 11-maktabda tarix oʻqituvchisi.
Janubiy Kemachi neftgaz-kondensat koni

**Janubiy kemachi neftgaz-kondensat koni** - Buxoro viloyatidagi kon. Qorovulbozor temir yoʻl stansiyasidan 35&nbsp;km shimoli-sharqda. 1979-yilda ochilgan, 1993-yilda foydalanishga topshirilgan. Kon relyefi tekislikdan iborat boʻlib, shimoli-sharqdan janubi-gʻarb tomonga qiyalangan, yer yuzasi eol qumlari bilan qoplangan. 236–274 m balandlikda joylashgan.

Kon maydoni Chorjoʻy tektonik pogʻonasidagi Ispanlichandir koʻtarilmasining sharqiy qismidir. Strukturasi Kemachi-Zekri braxiantiklina-liningjan. qismida mujassamlashgan, 1970-yil seysmik razvedka ishlari natijasida aniklangan. Oʻlchami 25x 15&nbsp;km. Keyinchalik qazilgan parametrik quduq ham sanoat miqyosida neft va gaz borligini tasdiqladi. 1979—1983-yillarda qaeilgan jami 22 quduq yura, boʻr, paleogen va toʻrtlamchi davr jinslarini ochgan. Karbonat jinsli kollektorqatlamning umumiy qalinligi 336–407 m boʻlib, u gorizontlarga ajratilgan.

Sanoat miqyosidagi neft-gazlilik yuqori yura davrining karbonat yotqiziqlari bilan bogʻliq. 15-R gorizontdan (2186–2308 m chuqurlikda ochilgan) olingan gazning debiti 452—588 ming m’/sutka. Gaz-neft tutash yuza "—2061 m" satxda belgilangan. Uyum massivli, oʻlchami 11,5x4.1&nbsp;km, balandligi 130 m. Gʻovak-lilik koeffitsiyenti 0,16; gazga toʻyinganlik koeffitsiyenti 0,78. Gaz quruq, metan miqdori 78,96—92,23%, azot kam (5,28%), karbonat kislotali (3,16), kam oltingugurtli (0,03%). Qatlam gazida etan 44 g/m1, propan 15 g/m1, izobutan 3 g/m1, butan 4g/m\ geliy 0,003%’Neft uyumi 15-NR va 15-R gori-zontlari bilan bogʻliq boʻlib, 2309— 2347 m chuqurlikda ochilgan. Uyum mas-sivli, oʻlchami 11,5x3,9 km, balandligi 10,0 m. Suvneft tutash yuzasi "—2071 m" satxda belgilangan. Gʻovaklilik koef-fitsiyenti 0,15, neftga toʻyinganlik — 0,69. Neft zichligi 0,884 g/sm1. Neft bera olishlik koeffitsiyenti — 0,18. Neft oʻrtacha va ogʻir, oltingu-gurtli, smolali, parafinli, benzin fraksiyasi kam. Neft tarkibida (%da); oltingugurt — 1,98, asfaltenlar — 1,77, smola — 9,6, parafin —5,75, benzin fraksiyalari — 8,56.

Kondensatlar oʻrtacha va ogʻir, zichligi 0,774 g/sm1, oltingugurtli, 300° gacha 90—95% fraksiyalar qaynaydi. Ulardan 75% benzin fraksiyalariga toʻgʻri keladi. Benzin fraksiyalarning kerosin fraksiyalarga nisbatan ajralishi 2,5 marotaba koʻp. Kondensatlardagi metan uglevodorodlarining miq-dori 44,4—54,2%. Barqaror kondeneatning gazdagi miqdori 43 g/m1.

Yura davri yotqiziqlaridagi qatlam suvlari xlorid-kaltsiy tipli, metamorflashgan namakoblardan iborat. Suv zichligi 1,07—1,08 g/sm1, mine-rallashganligi 90—100 g/l. Suv tarkibida sanoat miqyosidagi yod (oʻrtacha 54,0&nbsp;mg/l) va brom (oʻrtacha 400,0&nbsp;mg/l) uchraydi. Shuningdek, sanoat miqyosida toʻplangan litiy, rubidiy, stronsiy va seziy elementlari mavjud. Janubiy kemachi neftgaz-kondensat koni koni neft va gaz zaxirasiga koʻra oʻrtacha yiriklikdagi konlar toifasiga kiradi.
Jabbor Isayev

**Jabbor Isayev** (1935.5.1, Sirdaryo tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2003). Samarqand Davlat Universitetini tugatgan (1957). 1957-yildan Sirdare tumanidagi 25-maktabda garix oʻqiguvchisi, 1965 — 2004-yillarda maktab direktori.
Quvondiq Iskandarov

**Iskandarov Quvondiq** (1930-yil 10-sentyabr, Hazorasp tumani — 2004-yil 20-iyul) — Oʻzbekiston xalq hofizi (1998). Hojixon Boltayev maktabi davomchisi. Ashulachilik sirlarini dastlab Ozod Jabborovdan, keyinchalik ustozona yoʻllarini Hojixon va Nurmuhammad Boltayevlardan oʻrgangan. Oʻzbek davlat filarmoniyasi („Xorazm“, „Lazgi“ ansambllari)da yakkaxon xonanda (1958—1985). Toshkent musiqa kolleji va Oʻzbekiston konservatoriyasida pedagog (1999-yildan). Repertuaridan Xorazm („Feruz 1,2“ savtlari bilan. „Segoh“, „Dugoh“, „Orazibon“, „Katta Suvora“, „Chapandozi Suvora“ va boshqalar), FargonaToshkent („Tanavor 1“, „Girya 1.2“, „Tamanno“ va boshqalar) mumtoz yoʻllari, kuyini oʻzi bastalagan asarlar („Suhbatlashaylik“, „Uchralim“. „Uzoqdasan“, „Ikkimiz“, „Qaylasan“, „Indamas Suvora“ va boshqalar), shuningdek, turkman va ozarbayjon xalq qoʻshiqlari oʻrin olgan. Iskandarov soʻlim, yoqimli, barcha registrlarda jarangdor va jozibali ovoz sohibi. U oʻzbek mumtoz ashulachilik anʼanalariga tayanib oʻziga xos ijro yoʻlini yaratgan. Uslubi shijoat va joʻshqinligi bilan ajralib turadi. I. F. Davletov, M.Dadaboyeva, R.Qurbonov, A.Dadayev, Oʻ.Ollaberganov, G.Gʻoibova, Sh. Matyoqubov kabi xonandalarga ustozlik qilgan. Osiyo davlatlarida gastrolda boʻlgan. Ijrolari gramplastinka va Oʻzbekiston radiosi fonotekasiga yozilgan.
Dilbar Ismoilova

**Dilbar Obidovna Ismoilova** (1938-yil 11-avgust, Toshkent) – Oʻzbekiston xalq artisti (2003). Zaynab Sadriyevaning qizi. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1961). 1958—1987-yillar Hamza teatrida, 1987-yildan Oʻzbek davlat drama teatrida aktrisa. „Xolisxon“ (Hamza) spektaklidagi Zuhra uning sahnada yaratgan ilk obrazidir. Oʻz ijodi davomida lirik, dramatik xarakterdagi turli obrazlar yaratgan: Qamarabonu (B.Avazov, „Furqat“), Kamola (R. Tagor, „Gang daryosining qizi“), Guli (Uygʻun, I. Sulton, „Alisher Navoiy“), Nuri (Oybek, „Qutlugʻ qon“), Margarita (A. Dyuma, „Ajal minorasi“), Oyimjahon (K. Yashin, „Buxoro“), Lutfi (Said Ahmad, „Kelinlar qoʻzgʻoloni“), Anvara, Risolat (Oʻlmas Umarbekov, „Qiyomat qarz“, „Shoshma, quyosh“), Uvaysiy (Turob Toʻla, „Nodirabegim“), Xonzoda (Hamza, „Boy ila xizmatchi“), Bayla (Pirimqul Qodirov, „Yulduzli tunlar“), Mastura satang (Hamza, „Paranji sirlari“), Gonerilya (Uilyam Shekspir, „Qirol Lir“) va boshqa obrazlarni jonlantirgan dublyaj sanʼati ustalaridan. U „Ganga va Jamna“, „Hur qizlar“, „Anna Karenina“, „Morena Klara“, „Muhabbat qahvasi“, „Gvadalaupe“ va boshqa filmlarda bir necha qahramonga ovoz bergan. „Doʻstlik“ ordeni bilan mukofotlangan (1998).

## Manbalar
Ittifoq

**Ittifoq** – Namangan viloyatidagi shaharcha (1989-yildan). Namangan shahrining shimoli-gʻarbida. Yaqin temir yoʻl stansiyasi va viloyat markazi (Namangan shahri)lan 25&nbsp;km. Aholisi 3,5 ming kishi (2004). Namangan parrandachilik fabrikasi qurilishi munosabati bilan 1973-1976-yillarda ishchi-xizmatchilar shaharchasi sifatida bunyod etilgan. Ittifoqda Namangan parrandachilik fabrikasi asosiy sanoat korxonasi hisoblanadi. Shuningdek, umumiy taʼlim maktabi, bozorcha, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, kutubxona, dorixona, tibbiy punkt faoliyat koʻrsatadi.
Eyvind Johnson

**Jonson Eyvind** (1900.29.7 – Boden shahri yaqinida – 1976.25.8) – shved yozuvchisi. Dastlabki novellalar toʻplami – „Toʻrt ajnabiy“ (1924). „Xotiralar“ (1928) romanida Prust Ia Freyd yoʻlidan borgan. „Yulduzning qulashi“ (1929) romani Shvetsiya adabiyotida birinchi boʻlib Jonson. Joysning „fikrlar oqimi“ uslubida yozilgan. „Pamlet bilan xayrlashuv“ (1930). „Bobinak“ (1932), „Tongdagi yomgʻir“ (1933) romanlari bor. 1934—37 yillarda yozilgan 4 ta avtobiografik roman boʻlib, „Uluf haqida roman“ asari oʻsmirlarga bagishlangan boʻlib, Shnetsiya adabiyotining mumtoz asari hisoblanadi. „Krilon“ roman-trilogiyasi (1941—43), „Qirgʻoq toʻlqini“ (1946) romanlari ham Y.ni mashhur qilgan. „Metagyuntustida bulutlar“ (1957) romanidan soʻng Shvetsiya akademiyasigʻa aʼzo etib saylangan. „Porloq zotning kunlari“ (1960) va „Qamalganlar haqida roman“ (1973) asarlariga qadar vahshiylarini hozirgi zamonda oʻzini madaniy hisoblaydigan kishilar bilan qiyoslab oʻtgan. Nobel mukofoti laureati (1974)boʻlgan.

## Manbalar
A. P. J. Abdul Kalam

**Apul Pakir Jaynulobiddin Abdul Kalam** (1931.15.10, Rameshvaram) — Hindiston davlat arbobi. Madras texnologiya institutini tugatgan (1957). 1958-yildan Hindiston mudofaa vazirligiga qarashli ilmiy tadqiqot tashkilotida katta ilmiy yordamchi, 1962-yildan Hindiston Kosmik tadqiqotlar qoʻmitasida turli lavozimlarda ishladi. 1982-yildan Hindiston mudofaa sanoatining Haydaroboddagi tadqiqotlar tashkiloti direktori, 1998-yildan Texnologik axborot, bapyurat va baholashlar boʻyicha kengash raisi, Hindiston hukumatining yadro masalalari boʻyicha bosh ilmiy maslahatchisi. 2002-yil 25-iyuldan Hindiston Respublikasi prezidenti. Kalam kosmik tadqiqotlar, yadro va raketa dasturlari boʻyicha olim va mutaxassis. Hindiston Milliy Fanlar akademiyasi va Aerokosmos jamiyati aʼzosi. Mudofaa sanoati buyurtmasi boʻyicha bajarilgan besh asosiy loyiha muallifi.

## Manbalar
Hamid Karzay

**Karzay Homed** (1957, Qandahor shahri yaqinidagʻi Karz qishlogi) — Afgʻoniston davlat arbobi. Qobuldagi „Habibiya“ bilim yurti (1976), Hindistonning Simda shahridagi Ximachal Pradesh universiteti (1982)ni tugatgan. SSSRning Afgʻonistondagi qoʻshinlariga qarshi urushda ishtirok etgan. 1982-yildan Afgʻonistonni ozod etish milliy fronti tezkor boshqarmasi boshligʻi, 1985-yildan axborot departamenti raisi, siyosiy departament boshligʻi oʻrinbosari, 1989-yildan Peshovarda joylashgan S. Mujaddadiy rahbarligidagi Afgʻoniston muvaqqat hukumatida tashqi aloqalar departamenti bosh direktori, 1992 yildan B.Rabboniy boshchiligidagi muvaqqat hukumatda tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari. 1994-yil „Tolibon“ harakatiga qoʻshilgan, ammo 1995-yil oxiriga kelib, bu harakat mohiyatini anglab yetgach, uni tark etgan. 1997 yil Pokistonning Kvetta shahrida Afgʻonistonda Loya jirgʻani oʻtkazishga yordam koʻrsatish boʻyicha boʻlinma taʼsis etgan. 1999-yil Loya jirgʻani tashkil etish boʻyicha Zohir Shoh boshchiligidagi Rim guruhi ijroiya qoʻmitasi aʼzosi. 2001-yil dekabrda Bonn shahrida boʻlib oʻtgan Afgʻoniston muvaqqat hukumatini taʼsis etishga bagʻishlangan konferensiyada muvaqqat hukumat raisi etib saylangan. 2002-yil maydan Afgʻoniston Oʻtish Islom Davlati raisi, 2004-yil oktyabrdan 2014-yilgacha Afgoniston Islom Respublikasi prezidenti.

## Tarjimai holi va siyosatdagi faoliyati
Hamid Karzay 1957-yil dekabr oyining 24-sanasida Afg‘oniston janubidagi Qandahor shahrida joylashgan Karz tumanida tugʻilgan. Uning otasi Abdul Ahad Karzay 1960-yillarda Afgʻoniston parlamenti spikeri oʻrinbosari lavozimida faoliayat olib borgan. Karzayning bobosi Xayr Muhammad Xon 1919 yil Uchinchi Angliya-Afgʻon urushida qatnashgan va Senat raisi oʻrinbosari boʻlgan. Karzay oilasi monarxistlar boʻlishgan va Afgʻonistonning soʻnggi qiroli Muhammad Zohirshohning tarafdorlaridan boʻlishgan. Uning amakisi Habibulla Karzay esa BMTdagi Afgʻoniston vakili boʻlib ishlagan va 1960-yillar boshida qirol Zohirga, AQSh prezidenti John Kennedy bilan maxsus uchrashuv oʻtkazish uchun hamrohlik qilgani aytiladi.

Hamid Karzay Qandahordagi Mahmud Hotaki boshlangʻich maktabini hamda Kobuldagi Sayid Jamoliddin Afgʻoniy maktablarida tahsil olgan. 1976-yilda Kobuldagi Habibiya oʻrta maktabini tamomlagan. Oʻqishni tugatgandan soʻng 1976-yilda almashuv dasturi orqali Hindistonga joʻnab ketgan va Himachal Pradesh universitetida xalqaro munosabatlar va siyosatshunoslik boʻyicha magistraturada oʻqigan. 1983-yilda shu yoʻnalish boʻyicha diplomni qoʻlga kiritgan. Karzay keyin Pokistonga koʻchib oʻtadi soʻngra 1980-yilda Sovet tizmini qoʻllab-quvvatlagan afgʻon Muhammad Najibulloh hukmronligiga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan antikommunistik afgʻon isyonchilari uchun mablagʻ yigʻuvchi boʻlib ishlagan.

1999-yilning iyul oyida Karzayning otasi Abdul Ahad Karzay erta tongda Quettadagi masjiddan uyiga paytayotgan paytida otib oʻldirilgan. Maʼlumotlarga koʻra, suiqasdni Tolibon amalga oshirgan. Bu voqeadan keyin Karzay qabila xoni lavozimini egalladi va Ahmadshoh Masud boshchiligidagi Tolibonga qarshi Shimoliy ittifoq bilan yaqindan hamkorlik qilishga qaror qildi.

## Manbalar
Abdugʻani Karimov

**Abdugʻani Nabiyevich Karimov** (1954.24.4, Toshkent) — naqqosh, Oʻzbekiston xalq ustasi (2005). Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini (1973) va Toshkent pedagogika institutini (1979) tugatgan. Oʻrta maktabda oʻqituvchi (1979—83), "Rassom" kombinatida bezakchi rassom (1984—92), "Us go" birlashmasida naq-qoshlik brigadasi boshligi (1992—94). "Turkiston" konsert zali (1994), temuriylar tarixi davlat muzsyi (1996), Oliy Majlis binosi (1997), Oqsaroy (1999), Hindistondagi Oʻzbekiston elchixonasi (2000), Oʻzbekiston milliy teatri (2001), Toshkentdagi "Shahidlar xotirasi" muzeyi va boshqa yirik inshootlarning badiiy bezagini ishlashda ishtirok etgan.

## Manbalar
Toʻlqinjon Karimov

**Toʻlqinjon Soliyevich Karimov** (1944, Bagʻdod tumani) – Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Fargʻona pedagogika institutini tugatgan (1970). 1970-yildan Sirdaryo viloyatining Sardoba tumanidagi 5-maktabda matematika oʻqituvchisi, maktab direktori oʻrinbosari, oʻquv boʻlimi mudiri, 1973-yildan Fargʻona viloyati Bagʻdod tumanidagi 22-maktabda (1987—89 yillar 41-maktabda) matematika oʻqituvchisi. „Matematika-matikadan choraklik testlar“ risolasi muallifi. „Doʻstlik“ ordeni bilan mukofotlangan (1995).
Horst Köhler

**Keler Xorst** (1943.22.2, Polshaning Skirbignov shahri) — Germaniya davlat arbobi. Tyubingen universitetida iqtisodiy fanlarni oʻrgangan. 1969-yildan Amaliy iqtisodiy tadqiqotlar institutida ilmiy assistent, 1976-yildan GFR iqtisodiyot va moliya federal vazirligida ishlagan. Xristian-demokratik ittifoqaʼzosi (1981-yildan). 1981-yildan Shlezvig-Golshtayp federal yeri bosh vaziri yordamchisi, 1982-yildan federal moliya vazirligida turli lavozimlarda, 1990-yildan feleral moliya vazirligining stats-kotibi, 1993-yildan Germapiya jamgʻarma kassa va banklari prezidenti, 1998-yildan Yevropa rekon-struksiya va taraqqiyot banki preziden-ti, 2000-yildan Xalqaro valyuta fon-dining boshqaruvchi-direktori. 2004-yil 23 maydan Germaniya Fsderativ Respublikasi prezidsnti.

## Manbalar
Kimyogarlar

**Kimyogarlar** — Samarqand viloyatidagi shaharcha (1952-yildan). Samarqand shahar hokimiyatiga boʻysunadi. Transport yoʻli stansiyasi (Superfosfat). Samarqand shahrigacha 12&nbsp;km. Aholisi 15 ming kishidan ziyod (2005). Kimyogarlar shaharchasida kimyo, keramzit, asfalt zavodlari, sanoat bugʻilash korxonasi, tamaki fermentatsiyalash hamda sabzavot mahsulotlarini yetishtirishga ixtisoslashgan "Samarqand—Aleks" Oʻzbekiston — Rossiya qoʻshma korxonasi mavjud. Shuningdek, gemir-beton konstruksiyalari ishlab chiqarish korxonasi, gaz taʼminoti avtokorxonasi, avtomobil taʼmirlash ustaxonalari faoliyat koʻrsatadi. Savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, bozor bor. 2 ta umumiy taʼlim, internat maktabi, bolalar musiqa maktabi, Bogʻishamol kasb-hunar maktabi, respublika harbiy litseyi mavjud. Kutubxona, "Kimyogarlar saroyi", madaniyat uyi, stadion, sport zali bor. Kasalxona poliklinikalardan tashkil topgan shahar tibbiyot birlashmasi, viloyat ruhiy kasalliklar markazi aholiga xizmat koʻrsatadi.
Kingstaun

**Kingstaun** - shahar, Sent Vinsent va Grenadina poytaxti. Sent Vinsent vulkan o.ning janubi-sharqida, dengiz boʻyida joylashgan. Aholisi 19,2 ming kishi (2001). Mamlakatningasosiy dengiz porti. Aeroportbor. K. porti orqali chetga banan, arrorut (kraxmal uni), shakar xom ashyosi, kopra va boshqa tovarlar chiqariladi. Oziq-ovqat, sovun ishlab chiqaruvchi korxonalar bor. Turistlar koʻp boradi.
Klip

**Klip** (frans. – dumaloq, rolik) – texnogen sanʼatning badiiy (audiovizual) shakllaridan biri. Unda kino va musiqaning ifoda vositalari, shuningdek, axborot texnologiyalari mujassam boʻladi. Klip 20-asrning 80-yillari (Oʻzbekistonda 90-yillar)da rivoj topib, hozirda oʻz taʼsirchanligi, ommaviyligi tufayli jahon tomosha industriyasida muhim oʻrin tutadi. klipning asosiy 3 turi mavjud: musiqali, ijtimoiy mavzudagi va reklama kliplari. Musiqali klipda tasviriy qatlam, obrazlar tizimi, syujet rivoji va montaj, ritm kabi unsurlar vositasida maʼlum musiqa asari badiiy talqin etiladi. Dastlab musiqali kliplarda tasviriy qatlam qoʻshiqqa nisbatan illyustratsiya vazifasini oʻtagan, koʻp hollarda xonandaning oʻzi klip qahramoni sifatida gavdalangan („Shahzod“, „Bayram“ guruhlarining kliplari vab.). Keyinchalik kliplarda mashhur („Oʻtgan kunlar“ kabi) kinofilmlardan iqtibos olish (masalan, „Nola“ va boshqa guruhlar kliplari), kompyuter grafikasi, virtual animatsiyaning maxsus effektlaridan foydalanish keng qoʻllangan. Kliplarni yaratish sohasida B.Yoʻldoshev, U.Hamroyev, F.Dav-lstshin, S.Abdullayev, J.Fayziyev, R.Sagʻdiyev va boshqa rejissyor hamda klipmaykerlar tanilgan; „2aggmp 8T8“, „A1ex“, „Bayram“, „Beshyogʻoch“ kabi maxsus studiya va prodyuser markazlari faoliyat koʻrsatmoqda. Klip madaniyatining ommaviylashuvi televileniyeda ularni tarqatuvchi maxsus kanallarni vujudga keltirdi („MTU“. „MuzTV“. „Mimk ox“, Toshkentda „TV Markaz“ va 30-kanallar va boshqalar).
Sergey Krushevskiy

**Sergey Aleksandrovich Krushevskiy** (1976.19.5, Toshkent) — velopoygachi, xalqaro miqesdagi sport ustasi (2002), "Oʻzbekiston is|)tixori" (2003). Oʻzbekiston (2002—2003) va Osiyo oʻyinlari (2002, Pusan) chempioni. bir qancha xalqaro musobaqalar gʻolibi. Toshksntdagi Respublika olimpiya zaxiralari bilim yurtini tugatgan (1995), Markaziy harbiy sport klubi harbiy xizmatchisi (1995-yildan).
Kursor

**Kursor** ( — „yuguraman“) — displey ekranida pozitsiyani (ish nuqtasini) koʻrsatuvchi koʻchib yuradigan yorugʻ belgi (chiziqcha, toʻgʻri toʻrtburchak yoki strelka); shu belgi orqali keyingi operatsiya bajariladi yoki erkanda navbatdagi belgi (simvol) ning chiq
Koʻkel qabristoni

**Koʻkel qabristoni** - hunlarga oid arxeologik yodgorlik (miloddan avvalgi 1-milodiy 2-asrlar). Tuva Respublikasi (RF)dagi Xemchik daryosi havzasida, Ishkin-Arazi togi yon bagʻrida joylashgan. L.P.Potapov (1959—66) tad-qiq etgan. 500 ga yaqin qabr tekshi-rilgan. Dafn inshootlari turlicha qurgʻon-qabristonlar shayu1ida boʻlgan. Mozorqoʻrgʻonning tagida baʼzan 100 dan ziyod qabr joylashgan, shuningdek toshdan bunyod etilgan qoʻrgʻonlar, oddiy qabrlar va boshqa topilgan. Dafn marosimlarida ham oʻzgarishlar yuz bergan: oʻtmish davriga xos boʻlgan yogʻoch devorli qabrlar oʻrniga endilikda yogʻoch tobutlar paydo boʻlgan, mayyitlar bukchaytirib emas, chalqan-cha, boshi, asosan. shim.gʻarbga qilib yotqizilgan. Dafi maroyeimlarining gurlichaligi aholining etnik tarkibi murakkab boʻlganini koʻrsatadi. Bunga qabrlardan topilgan odam shaklidagi sgʻoch \ay-kalchalar—sanamlar misol boʻladi. Bularturli jismoniy qiyofaga — ham yevropeoid, ham mongoloid, baʼzan aralash irqqa mai-sub boʻlishgap. Koʻkel qabristonidan juda koʻp qurol-aslaha, manshiy va bezak buyumlari ham toggilgan.
Koʻp tillilik

**Koʻp tillilik**, polilingvizm (yunoncha: roP — koʻp va lot. Ppyopa — Til) — muayyan ijtimoiy birlik (eng avvalo davlat) doirasida bir necha tilning qoʻllanishi; yakka shaxs (kigpilar guru\i)ning bir paytning oʻzida bir necha tildan foydalanishi. Bupda foydalanilayotgan tnllarning har biri aniq kommunikativ vaziyatga qarab tanlab olinadi. Har ikkala holat bir-biriga bogʻliq boʻladi (aloqa-ara-shuv ehtiyojlari koʻp tilli uyushma vakillariping muayyan qismida Koʻp tillilikni keltirib chiqaradi), lekin udarning oʻzaro bogʻliqligi qatʼiy emas: jamiyatda bir tillilikning ustunligi uning malum vakillari koʻp tilli boʻlishini inkor etmaydi va, aksin-cha, davlatning Koʻp tillilikgi muayyan til jamoalari doirasida bir tilda soʻzla-shuvchi koʻpchilik aholi bilan muvofiqlashtirilipgi mumkin (mas, Shvey-sariyada). Shu sababli "individual" Koʻp tillilik bilan "milliy" Koʻp tillilikni farqlash zarur boʻladi. Yanada katta miqyoslarda Koʻp tillilik koʻp millatli davlatlar (Hindiston, Rossiya, AQSH, Nigeriya va boshqalar) uchun xos xususiyatdir.

Koʻp tillilik sharoitida oʻzaro aloqa qilish shakllari (tillar, lahjalar. shevalar, ijtimoiy va professional jargonlar kabi) funksional jihatdan iyerarxiya (pogʻona)ni tashkil etadi, mas: 1) guruhlararo aloqaning chegaralangan vositalari ("xonaki" tillar); 2) turmushdagi guruhtararo aloqa-aralashuvning muayyan joyga xos vositalari (Osiyo va Afrikadagi koʻp qabilali qishloq jamoalaridagi "bozor" tili); 3) maʼmuriy (yoki milliy) viloyat tili; 4) kup millatli mintaqa tili; 5) umumdavlat tili ("davlatdagg ustun" yoki xalqaro til boʻlipgi ham mumkin). Agar dastlabki ikki bosqich tillari asosan norasmiy ogʻzaki aloqa uchun xizmat qilsa, keyigggi bosqichdagilari uchun, mazkur vazi-falardan tashqari, yana ommaviy va rasmiy (koʻpincha yozma) aloqa xizmatlari ham qoʻshilib, ular taʼlim, axborot vositalari, adabiyot, madaniyag, fap tillariga aylanali.

Koʻp tillilik aksar hollarda ikki tillshshk (bi-lingvizm) shaklida amalgʻa oshadi. Uch yeki updan ortiqtilni ommaviy ravishda egallash (bilish) nisbatan kam uch-rayli. Koʻp tillilik (bilingvizm) uchup amalda qoʻllanuvchi tillarning funksional maqomi va ularning (genetik yoki tipo-logik) yaqinlik darajasi muhim ahamiyatga ega. Koʻp tillilik negizida tillarning oʻzaro taʼsirlashuvi va yaqinlashuvi roʻy bs-radi, tillar ittifoqi hosil boʻladi.

A/).: Nopos i dshchnistiks. ish. 6. Yazmkoiyu kontakti, M.. 1972: 111 iye y iar A.D.Soi-rsmennaya sotsioligʻiiistika. Teoriya, probls-mm, metodm. M., 1976.

Oʻroq Lifisov.
Kharoshthi

**Kharoshthi** — qad. hind yozuvlaridan biri (miloddan avvalgi 5-asr — mil. 5-asr); baqtriya, hind-baqtriya, igim.-gʻarbiy hind, kobul yozuvi deb ham nomlanadi. K.da bitilgan eng qad. yodgorlik — qoyaga oʻyib szilgan Ashoka farmoyishi miloddan avvalgi 251-yilga mansub boʻlib, 1836 yilda Shahbozgarhi (Pokiston)dan tonilgan. keyipgi davrlarga mansub yodgorliklar, qoʻlezmalar Hindistonning shim.garbi, Pokistoi shim.idan va ularga qoʻshni hududlar (Afgʻoniston, Sintszyan, Oʻrta Osiyo)dan topilgan. K. — boʻgʻinli (sillabik) yozuv, asosiy belgilari undogilarni ifodalaydi, ulardan keyigg keladigan unlilar ("a" dan tashqari) esa asosiy belgilargging osti yoki ustiga qoʻyiladigan qoʻshimcha belgilar b-gg ifodalanadi. K. oʻngdan chapga qarab, keyingi davr yodgorliklarida esa chapdan oʻngga qarab oʻqilgan. K. oromiy yozu-yemdan kelib chiqqan va unga qal. hggnd yozuvi brahmi kagga taʼsir koʻrsatgan.
Laylakqoʻndi masjidi

**Laylakqoʻndi masjidi** yoki **Oxunguzar 1 masjidi** – Toshkent shahar Olmazor tumanidagi masjid. 18-asrda qurilgan ushbu meʼmoriy yodgorlik Toshkentning Eski shahar mavzesida, Zarqaynar koʻchasi 2/2-uy manzilida joylashgan. Qoʻqon xoni Norboʻtabiy farmoniga koʻra 1775-yilda toshkentlik ustalar tomonidan qurilgan. Bozorga yaqin boʻlganligi uchun faqat masjid emas, karvonsaroy sifatida ham xizmat qilgan. Masjid poydevori Mirzo Ulugʻbek davridagi qurilish uslubida pishiq gʻishtdan 1,5—1,75 m qalinlikda tiklangan. Devorlarining qalinligi 1.0 m ni, tashqi devorlar balandligi 5,X m ni tashkil qiladi. Taʼmirlash-tiklash ishlari jarayonida oʻtkazilgan qazishlar natijasila 17—19-asrlarga oid sopol buyumlar – naqshlar bilan bezalgan kosa, lagan parchalari, uzunligi 36,5 sm, ichki diametri oʻlchamlari 12,5 va 15 sm boʻlgan suv oʻtkazish quvuri topildi.

Shoʻrolar davrida Laylakqoʻndi masjididan jamgʻarma kassa va omborxona sifatida foydalanilgan. Old tomonini toʻsib turish maqsadida xoʻjalik mollari doʻkoni qurilgan. 2005-yilning iyun-sentyabr oylarida masjid binosi qayta tiklandi. Taʼmirlash ishlariga Samarqand va Toshkentning mashhur ustalari jalb qilindi. Masjid binosi yoniga X ustunli oʻymakor yogʻoch ayvon qurildi. Atrofi obodonlashtirildi. Masjid binosi yangi qurilgan Oʻzbek liboslari galereyasi va Bolsyur ijodiyoti uyi binolari bilan uygunlashib, Eski joʻvaga oʻzgacha husn berdi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Le grand plaza

"LE GRAND PLAZA" (frans. —- "Katta Plaza") — 4 yulduzli mehmonxona; Toshkent shahrida joylashgan. "Bahri investingo" kom-paniyasi tomonidan zamonaviy meʼ-moriy uslubda (temir-beton sinchli) qurilgan (1995, bosh meʼmori R.Toʻxtaganov). Mehmonxona "Tata projekte limited" (1995-yildan), "Le Meridian" (1996-yildan), 2001-yildan "Bumi Toshkent" deb atalgan. 2005-yildan hozirgi nom-da. Mehmonxona tashqi koʻrinishi pogʻonasimon piramida shaklida; 14 qavatli, 190 xonasi bor. Shundan 13 gasi 1 xonali lyuks, 5 tasi 2 xonali lyuks, 3 tasi 3 xonali lyuks, 1 ta pre-zident apartamentli xonalari mavjud. Bosh vestibyuli va qavatlarida dam oladigan joy (xoll)lar, 2 ta restoran, I ta banket zali (400 oʻrinli) va 2 ta konferensiya zali (400 oʻrinli), Biz-nes markazi, sogʻlomlashtirish maj-muasi, maʼmurlar xonalari, doʻkon va ofislar, kechki klub, qahvaxona mavjud.
Tatyana Levina

**Tatyana Borisovna Levina** (1965.4.9, Andijon) — baydarkachi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi (1985), „Oʻzbekiston iftixori“ (2003). Baydarkaning yakkalik, juftlik va toʻrttalik musobaqalarida Oʻzbekiston chempioni (1981, 1983-1986, 1992, 1993, 1995—1999), spartakiada chempioni (1983, 1986, Moskva), Osiyo chempioni (1997, Sokchxo), Osiyo oʻyinlari kumush (1994, Xirosima) va bronza (1998, Bangkok) medallari sovrindori, jahon kubogi gʻolibi (2003, Zagreb). Levina Andijon pedagogika institutini tugatgan (1989), „Burevestnik“ sport jamiyati yoʻriqchisi (1983—1988), Oʻzbekiston kasaba uyushmalari federatsiyasi jismoniy tarbiya sport jamiyatida murabbiy-oʻqituvchi (1988—1993), Markaziy harbiy sport klubida harbiy xizmatchi (1993—2004).
Trần Đức Lương

**Liong Chan Dik** (1937.5.5, Vyetnam, Kuang Ngay provinsiyasi) — Vyetnam Sotsialistik Respublikasi (VSR) davlat arbobi. Xanoy geologiya qidiruv institutini (1969), SSSR xalq xoʻjaligi akademiyasini (1981) tugatgan. 1955 yildan geologiya qidiruv partiyalarida texnik, Vyetnam geologlari kasaba uyushmasi ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, Vyetnam geologlari kasaba uyushmasi raisi oʻrinbosari, 1970 yildan Geologiya xaritalari boshqarmasida boshliq oʻrinbosari va partiya qoʻmitasi doimiy aʼzosi, 1976 yildan Nguyen Ay Kuok nomidagi Oliy partiya maktabi ting-lovchisi, 1977 yildan Geologiya xaritalari birlashmasi boshligʻi oʻrinbosari, boshligʻi, 1979 yildan Geologiya bosh boshqarmasi bosh direktori, partiya qoʻmi-tasi kotibi, 1987 yildan Vyetnam Vazirlar kengashi raisi oʻrinbosari, Milliy majlis deputati, VSRningʻ Oʻzaro Iqtisodiy Yordam Kengashidagi doimiy vakili, 1992 yildan VSR bosh vaziri oʻrinbosari, 1996 yil Vyet-nam KP MK Siyosiy byurosi aʼzosi. 1997 yil 24 sentabrdan VSR prezidenti. Vyetnam KP 5 —9-sʼyezdlarida MK aʼzosi.

## Manbalar
Liro-epik janrlar

**Liro-epik janrlar** - voqelik ni badiiy mujassamlashtirishda ham lirik, ham epik tasvir vositalari foydalanilgan sheʼriy asarlar. Bu jumladagi asarlarga xos asosiy xususiyat syujetlilik bilan lirik his-tuygʻu va kechinmalarning oʻzaro uy-gʻunlashishidir. Liro-epik sheriyatning sheʼriy roman, doston, lirik qissa, ballada, sheʼriy ertak, qasida, masal singari janrlarida yaratilgan asarlar, nasriy asarlar singari, syujet oqimiga ega boʻlsa-da, ulardan lirik his-tuygʻu va kechinmalar tasviriga katta oʻrin ajra-tilganligi bilan farqlanadi. Abdulla Kodiriyning "Oʻtgan kunlar" yoki Oybekning "Qutlugʻ qon" ro-manlarida ham qahramonlarning ruhiy kechinmalari va tabiat manzaralari tasviriga alohida eʼtibor berilgan. Hatto "Kut-lugʻ qon"dagi ikkinchi darajali qahramonlardan biri Yormatning Salim-boyvachchani oʻldirgandan keyingi ichki monologida uning oʻsha kezlardagi oʻta dardchil va iztirobli kechin-malari’ yozuvchi tomonidan katta maho-rat bilan tasvir etilgan. Ammo Yormatning yarali koʻnglidan otilib chiqqan bu soʻzlar yozuvchining lirik kechinmalari emas, balki Yormatning oʻz faryo-diyu tavba-tazarrusidir. "Oʻtgap kunlar" va "Kutlug qon" romanlaridagi tabiat tasvirida esa, mualliflarping tabiat manzaralaridan olgan taassurotlari, yaʼni his-tuygʻulari oʻz ifo-dasini topgan. Ammo nasriy tilda ifodalangai bu manzaralar tasviri ham (xuddi Yermat monologidek) sheʼriyat hodisasi emas.

L.-e.j.da kechinma va his-hayajom tasviri voqea va hodisalar tasviri bilan omuxta holda keladi. L.-e.j.ping paydo boʻlish tarixi xalq ogzaki ijodiga borib taqaladi. Oʻzbsk xalq dostonlarining avloddap avlodga oʻtib. bizga qadar yetib kelgan namunalarida nasriy matnlar bilan sheʼriy matnlar oʻzaro uygun holda kelgan. Baxshilar syu-jeg tasvirida asosan pasriy gildan foydalangan boʻlsalar. qahramonlarning gurli xatti-harakatlariga munosabat (mamnunlik, kinoya, iztirob kabi) bildirishda shsʼriy nutqqa murojaat etganlar. Bunday holat oʻzbek yozma adabistining ilk namupalaridan biri — "Ki(-’asi Rabgʻuziy" la ham koʻzga tashlapadi, bu ham folklor taʼsiri sifatida izohlanadi. Keyii-chalik adabiy tur va janrlarning sin-kretik holatdan ajralib chiqishi patijasida L.-e.j. paydo boʻlgan.

20-asrning 60-yillarida oʻzbsk adabiyotida yaigi ijodiy yuksalish pallasi boshlanishi bilan oʻzbek adabiyotiga shsch,riy roman, sheʼriy qissa sipgari yangi janrlar kirib keldi; dostop janrining lirik lostop, dramatik doston, portret-doston singari yangi koʻrinishlari kashs|1 etildi; ballada janrining tabiatida esa xalq ogzaki ijodiga xos xususiyatlar ustuvorlik qila boshladi. Oʻzbek sheʼriyatidagi mazkur yangilanish jarayoni L.-e.j. tabiatida ham oʻz aksini topdi. Ayniqsa, lirik dostonning shu davr adabis-tida katta mavqe kasb etishi Liro-epik janrlarj.ning yangi taraqqiyot bosqichiga erishganidan darak berdi. Oʻ)bek sheʼriyatidagi xuddi shu jarasnnit gaʼsiri sifatida nasrda ham lirik qissalar maydonga kela boshladi.

Naim Karimov.
Lojuvard yoʻli

**Lojuvard yoʻli** - Oʻrta Osiyoning Qad. Sharq mamlakatlari bilan siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalarida muhim oʻrin tutgan qad. tranzit aloqasavdo yoʻli. Turli ramziy nomlar (Oltin yoʻli, Ipak yoʻli, kumush yoʻli, Nefrit yoʻli va boshqalar) bilan ataluvchi aloqa-savdo yoʻllari ichida davriy jihatdan eng qad.si hisoblanadi. Buyuk ipak ioʻli shakllanishidan 3 ming yilcha oldinroq mavjud boʻlgan.

Tarixiy-geologik tadqiqotlarning dalolat berishicha, lojuvardning qad. Sharq dunyosidagi eng mashhur konlari Pomir toglarida, Togʻli Badax-shonda joylashgan. Oʻrta Osiyoning ene-olit va jez davrigl mansub makonlaridan — Janubiy Turkmanistondagi Ol-tindepa, Zarafshop darssining yuqori va quyi oqimlaridagi Sarazm va zamonbobo makonlaridan lojuvarddan yasalgan turli buyumlarning topilishi Lojuvard yoʻli ning maqalliy yoʻnalishlari haqida dalolat beradi.
Majuro

**Majuro** — Marshall Orollari Rsspublikasining poytaxti. Orollar gu-ruhining jap.-sharqidagi shu nomli orolda joylashgan. Axrlisi 23,7 ming kishi (1999). M. porti orqali chetga kokos moyi, kopra. baliq mahsulotlari, hunarmandchilik buyumlari hamda fosfat chiqariladi.
Mansab

**Mansab** — daryolarning boshqa daryo, koʻl (suv ombori), lengizga quyilish joyi. M.ning oddiy (oʻzanning tarmoqlarga ajralmagap), delta, estuariy, limanli, togʻ daryolari uchun xos osma turlari farq qilinadi. Agar dare suvi dengiz, koʻl yoki boshqa daryogacha yetib bormasa, u holda bsrk M. deyiladi. Katga darelarning M. relyefi uchun mansaboldi marzalari xos. M. gidrologik rejimida oqim tezligi murakkab oʻzgaruvchan boʻlib, suv qalqishiga, toʻlin-suv davrida suv sarfining koʻpayishi va boshqalarga bogʻliq (yana q. Manba).
Markaziy mehmonxona

"MARKAZIY MEHMONXONA" - Oʻzbekistondagi 5 yulduzli mehmonxonalardan biri; Toshkent shahrining Amir Tsmur va Navoiy shohkoʻchalari chorra-xasida joylashgan. 1999-yilda "Toshkent — Sheraton" nomi bilan ochilgan, 2004-yildan hozirgi nomla. 16 qavatli, 251 oʻrin-li, qirrasimon oq-kulrang bstonli koʻrinishda. 172 ta I oʻrinli, 50 ta 2 oʻrinli, 18 ta yarim lyuks, 7 ta lyuks, 1 ta prezident apartamentli, 3 ta nogironlar uchun xonalar mavjud. mehmonxona vestibyuli oyna bilan qoplangan, qiya metall fermalari bilan yopilgan. Ioʻlak va zal shoyi matoga kattalashtirib ishlangan Uzoq Sharq va Oʻrta Osiyo miniatyuralari bilan bezalgan. Binoning 1-qavat xonalari vestibyuldan naqshlangan ravoqlar orqali ochilgan. Vestibyulning 2 tomoniga manza-rali rasmlar chizilgan. Shinam vestibyuldan tepaga koʻtarilgan lift shahar manzarasini ochib beradi. Liftlar oldidagi maydonchadan 2 tomonga koridorlar kstgan. Shuningdek, mehmonxonada favvoralar, ochiq va spiq suzish havzalari, sauna, tennis korti, kafe-bar va restoran bor.
Karmana (maʼnolari)

**Karmana**:

* Karmana — Navoiy viloyatidagi shahar.
* Karmana (maskan) — aholi yashaydigan qadimgi maskanlardan biri.
Svetozar Marović

**Marovich Svetozar** (1955.31.3, Kotor) — Serbiya va Chernogoriya davlat arbobi. Podgoritsa universitetini tugatgan. 1990-yilgacha Chernogoriya sopialistik yoshlar ittifoqi raisi boʻlib ishlagan, Chernogoriya kommunistlar ittifoqi MK prezidiumi tarkibida boʻlgan; Chernogoriya mustaqilligini yoqlab chiqqan Chernogoriya sotsialistlarining demokratik partiyasi asoschilaridan biri. 1990 yil Chernogoriya parlamentiga saylangan. 1994 — 2001 yillarda uch marta Chernogoriya parlamenti spikeri etib saylangan. 1999 — 2003 yillarda Chernogoriya parlamentida tashqi siyosat va xalqaro munosabatlar qoʻmitasi raisi, 2003-yil 7-martdan Serbiya va Chernogoriya prezidenti.

## Manbalar
Roger Martin du Gard

**Roger Martin du Gard** (1881.23.3, Nyoyi-syur-Sen — 1958.23.8, Bellem) — fransuz yozuvchisi, dramaturg. Dastlabki asari — "Shakllanish"da oʻz tarixi — yozuvchilikka intilib, arzigulik bir nima yozolmagan odam tarixi tasvirlangan. Keyingi "Jan Barua" (1913) romani Martin du Gardga shuhrat keltirgan. Asar oʻsha vaqtlar uchun yangi boʻlgan dialog va tarixiy hujjatlarni chogʻishtirish usulida yozilgan. Eng yirik asari — "Tibo oilasi" (1922—40. 8 j.li) oʻzining tafsilotlari, bosh personajlarining rangbarangligi bilan ajralib turadi. Asar oilaviy solnoma (oila tarixi) tarzida boshlanib, ksy-in 20-asr boshlaridagi Fransiya hayotining keng haqqoniy manzarasi tasvirlangan siyosiy romanga aylanib ketgan. Martin du Gard bu asari bilan oilaviy sol-noma janrini boshlab bergan ("Kulrang daftar", 1922; "Axloq tuzatish koloniyasi", 1922; "Tush payti", 1923; "Shifokorlar kuni", 1928; "Singilcham". 1928; "Otamning oʻlimi", 1929; "1914-yil yozi", 1936; "Xotima", 1940). Martin du Gard 1940-yildan ksyin "Polkovnik Momora" epo-peyasi ustida ishlagai, lekin asar yakunlanmay qolgan. Nobel mukofoti laureati (1937).

## Manbalar
Ortiqboy Irisbekov

**Ortiqboy Irisbekov** (1948.20.1, Gulisgon tumani) — Oʻzbekiston Respubdikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Toshkent Davlat Universiteti tugatgan (1971). 1971-yildan Sirdaryo pedagogika institutida, 1977-yildan Mirzaobod tumanidagi II-, Guliston tumanidagi 24-maktabda, 1996-yildan Guliyeton tumanidagi "Umidli yoshlar" ixtisoslashgan internat maktabda ona tili va adabiyot oʻqituvchisi.

## Manbalar
Galina Matviyevskaya

**Galina Panlovna Matviyevskaya** (1930.13.7, Dnepropetrovsk — 2025.30.1, Orenburg) — matematik olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), fizika-matematika fanlari doktori (1968).

## Hayoti
Galina Matviyevskaya 1930-yil 13-iyulda Dnepropetrovskda tugʻilgan. Leningrad universitetini tugatgan (1954). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Romanovskiy nomidagi Matematika institutida katta ilmiy xodim (1959-yildan). Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1974). 2001-yildan Orenburg pedagogika universitetida kafedra mudiri

Ilmiy ishlari asosan Yaqin va Oʻrta Sharqdagi oʻrta asr fanlari tarixiga bagʻishlangan. Matviyevskaya oʻz asarlarida Yaqin va Oʻrta Sharq, jumladan, Oʻrta Osiyo olimlarining Yevropada matematikaning rivojlanishi va hozirgi zamon matematikasining vujudga kelishidagi rolini aniqlab bergan.

2025-yil 30-yanvar kuni 94 yoshida Rossiyaning Orenburg shahrida vafot etdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* K istorii matsmatiki Srslnsy Azii IX—XV vskov, T., 1962;
* Uchsiiye o chisle na sredisvekovom Blijmsm i Srsdnem Vostoks, T., 1967;
* Razvitis ucheiiya o chisle v Yevrops do XVII v„ T„ 1971.

## Havolalar
Rufat Gʻulomovich Mahkamov

**Mahkamov Rufat Gʻulomovich** (1930.16.10, Toshkent – 2018.26.07) — mashinasozlik sohasidagi olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1982), texnika fanlari doktori (1978). professor (1979). Bauman nomidagi Mosk-va oliy texnika bilim yurtini tugatgan (1954). Mashinasozlik texnologiyasi ilmiy tadqiqot institutida kichik ilmiy xodim (1954—56), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining texnika fanlari boʻlimi ilmiy kotibi (1960-61), Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat institutida katta oʻqituvchi, dotsent, dekan, kafedra mudiri, professor (1962-yildan).
 Ilmiy faoliyati - tola sifatini oshirish maqsadida paxta tozalash mashinalari ish organlari sifatini tekshirish va ularning parametrlarini optimallashtirishga bagʻishlangan.

## Manbalar
* Osnov! protsessa vzaimodeystviya poverxiostey tvsrdix tel s voloknistoy massoy, Toshkent.-1979.

 Povmsheniye texnologicheskoy nadyojnosti xlopkoochistiteln1x mashin, ra~ botayushix v udarnom rejime. Toshkent.-1999.
Qobul Maqsetov

**Maqsetov Qobul** (1929.16.1, Qoʻngʻirot tumani — 2002.17.2, nukus) — qoraqalpoq (|yulklorshunosi. Oʻzbekistonda (1979) va Qoraqalpogʻistopda (1973) xizmat koʻrsatgan fai arbobi, filologiya fanlari doktori (1966), professor (1968). Xoʻjayli psd. bilim yur-tini (1949) va Qoraqalpoq pedagogika institutini (1953) tugatgap. Avval maktabda oʻqituvchi (1949 — 53), keyinchalik mazkur intda qoraqalpoqadabiyoti kas|)yedrasida katta oʻqituvchi, mudir (1953—1957). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qoraqalpo-giston (|)ilialining Tarix, til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi, boʻlim mudiri (1959—1962), direktori (1963—1992). Ilmiy asarlari qoraqalpoq folkloriga, qoraqalpoq qahramonlik eggosiga bagʻishdangan. Uning qoraqalpoq tilidagi "Qoraqalpoq qahramonlik eposi „Qirq qiz“ (Nukus, 1962), „Qoraqalpoq qahramonlik dostonlari poetikasi“ (T., 1965), „Qoraqalpoq folklori estetikasi“ (Nukus, 1971), „Qoraqalpoq eposi. Qurbonboy Toji-boyev repertuaridagi dostonlarning badiiy xususiyatlariga doir“ (rus tili-da, 1976) asarlari qoraqalpoq folk-lorshunosligi rivojida muhim rol oʻynadi. „Folklor va adabiyot“ ("Nu-kus, 1975) maqolalar toʻplami hozirgi qora-qalpoq adabiyoti muammolariga bagishlangan. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1976).
Leonid Meysel

**Leonid Genrixovich Meysel** (1908. 28.9, Lepingrad — ?) — rejissyor, Oʻzbskistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1968). 1928-50 va 1954—64 yillar Novosibirsk, Gorkiy, Leningrad, Rostov, Krasnoyarsk, Chelyabinsk va boshqa teatrlarda ishlagan. 1950—52 yillar Muqimiy teatrida, 1952—54 yillar Yosh tomoshabinlar teatrida, 1964 — 71 yillar Samarqand opera va balet teatrida bosh rejissyor "Momaqaldiroq" (A.Ostrovskiy), "Pigmalion" (B.Shou), "Figaroning uylanishi" (V.Motsart) va boshqa spektakllarni, "Dilorom", "Shoir qalbi" (M.Ashrafiy), "Maysaraning ishi" (S.Yudakov), "Chio-chio-san" (J.Puchchini), "Trubadur" (J.Verdi) kabi operalarni sahnalashtirgan.
Frédéric Mistral

**Frédéric Mistral** (1830. 8.9 — Meyan - 1914.25.3) - provansal shoiri. Eks-an-Provais shahrida huquqshunoslik fakultetini tugatgan (1851). 1854-yilda pansionatdagi oʻqituvchisi J.Rumanil va bir pechta doʻstlari bilan uyushib, provansal tilining 12—13-asrlardagi yuksak mavqeini tiklashga intilgan. Bu uyushma aʼzolari "Felibrlar" ("Ilhom parisining shogir-di") deb atalgan. M.ning "Mireyo" dos-toni (1859) fsdibrlar harakatiga qat-tiq turtki boʻlgan. Doston markazida sevgilisiga yetolmay halok boʻlgan qiz turgan boʻlsa-da, asar Provans viloya-tining tabiatini, xalqining xarakterini aks ettirgan, unda folklorga boy provansal tilining barcha goʻzalliklaridan mahorat bilan foydalanilgan. "Oltin orollar" (1876), "Zaytun terimi" (1912) sheʼriy toʻplamlarida ham folklor ohanglari yorqin aks etgan. M.ning ulkan asari — "Felibrij xazinasi" provansalcha-fransuzcha lu-gʻati 1880—86 yillarda bir necha jildda bosilgan. Lugʻat oʻziga xos ensiklopediya boʻlgan. Nobel mukofoti laureati (1904).

## Manbalar
Modulyatsiya (musiqa)

**Modulyatsiya** (musiqada) - 1) Oʻrta asr Yevropa musiqa nazariyasida uygʻunlik, tartib; badiiy-ilmiy hodisa sifatida baholangan musiqaning mahsulidir; 2) klassitsizm davridan boshlab major-minor tizimida tonalliknn oʻzgartirish. Turli tonalliklarda umumiy ton va akkordlar mavjudligiga asoslanadi.
Theodor Mommsen

**Theodor Mommsen** (1817.30.11, Garding — 1903.1.1 1, Sharlottenburg) — nemis tarixchisi, Peterburg Fanlar akademiyasining xorijiy faxriy aʼzosi (1893). Leypsig (1848-yildan), Syurix (1852-yildan), Breslau (Vrots-lav) (1854-yildan), Berlin (1858 — 1903) universitetlari professor 1848—49 yillardagi inqilob davrida nemis burjua-ziyasining soʻl qanotida boʻlib, Shlez-vigni Prussiyaga qoʻshilishi tarafdori boʻlgan, ShlszvigGolsh-teyn muvaqqat hukumatining nashriy organiga muharrirlik qilgan. Pro-gresschilar partiyasidan prus landtagi va Germaniya reyxstagiga deputat qilib saylangan (1863—66 va 1873— 79 yillarda landtag deputati, 1881—84 yillarda reyxstag deputati). Qad. Rim va Rim huquqiga oid 1500 dan ziyod tarixiy asarlar muallifi. Asosiy asari "Rim tarixi"da, asosan, Rimning miloddan avvalgi 46 yilgacha boʻlgan harbiy-siyosiy tarixini yoritgan va Rim provinsiyalari tarixini bayon qilgan. Nobel mukofoti laureati (1902).

## Manbalar