Karib dengizi hamjamiyati

**Karib hamjamiyat**i (inglizcha: *Caribbean Community*, qisqartmasi *CARICOM* yoki *CC*) — bu Amerika, Karib havzasi va Atlantika okeani mintaqalarida joylashgan 15 ta a’zo davlat (14 ta mustaqil davlat va 1 ta bog‘liqlikdagi hudud) hamda 5 ta assotsiatsiyalashgan a’zodan iborat siyosiy va iqtisodiy ittifoq bo‘lgan hukumatlararo tashkilotdir. CARICOMning asosiy maqsadi — o‘z a’zolari o‘rtasida iqtisodiy integratsiya va hamkorlikni rag‘batlantirish, integratsiya samaralaridan barcha a’zolarning teng darajada foydalanishini ta’minlash va tashqi siyosatni muvofiqlashtirishdan iborat. Mazkur tashkilot 1973-yilda uning to‘rt nafar asoschi davlati tomonidan Chaguaramas shartnomasi imzolanishi orqali tashkil etilgan. Tashkilotning kotibiyati bosh qarorgohi Gayana davlatining Jorjtaun (Georgetown) shahrida joylashgan.

CARICOMga Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi tomonidan rasmiy kuzatuvchi maqomi berilgan.

## Tarixi
Karib hamjamiyati (CARICOM), dastlab Karib hamjamiyati va umumiy bozor nomi bilan tanilgan, 1973-yil 1-avgustda kuchga kirgan Chaguaramas shartnomasi asosida tashkil etilgan. Uning asoschi a’zolari Barbados, Yamayka, Gayana hamda Trinidad va Tobago davlatlari bo‘lgan.

CARICOM, 1965–1972-yillarda faoliyat yuritgan Karib dengizi erkin savdo uyushmasi (*Caribbean Free Trade Association* — CARIFTA)ning o‘rnini egalladi. Bu uyushma 1958-yil 3-yanvarda tashkil etilgan va 1962-yil 31-mayda tarqatib yuborilgan G‘arbiy Hindiston federatsiyasidan so‘ng Karib mintaqasidagi ingliz tilida so‘zlashuvchi davlatlar o‘rtasida iqtisodiy aloqalarni saqlab qolish maqsadida tuzilgan edi.

Chaguaramas shartnomasining qayta ko‘rib chiqilgan varianti 2001-yil 5-iyulda Bagama orollarining Nassau shahrida bo‘lib o‘tgan CARICOM hukumat rahbarlarining yigirma ikkinchi yig‘ilishida imzolandi. Ushbu yangi shartnoma Karib mintaqasida yagona bozor va iqtisodiyot — CARICOM Yagona bozor va iqtisodiyot (CARICOM Single Market and Economy — CSME)ni yaratishga yo‘l ochdi.

Gaitining CARICOMdagi a’zoligi 2004-yil 29-fevraldan 2006-yil iyun oyining boshigacha bo‘lgan davrda, mamlakatda sodir bo‘lgan davlat to‘ntarishi va prezident Jan-Bertran Aristidning hokimiyatdan chetlatilishi sababli amalda to‘xtatilgan edi. CARICOM bu borada bayonot berib, “CARICOM tarkibidagi hech bir demokratik yo‘l bilan saylangan hukumat o‘z rahbarini noqonuniy tarzda lavozimidan chetlatmasligi kerak,” deb e’lon qildi. Qolgan o‘n to‘rt nafar hukumat rahbari Aristidning Afrikadan Yamaykaga uchib kelib, hodisalar tafsilotlarini shaxsan ularga yetkazishini istadi. Bu holat Gaitining vaqtinchalik bosh vaziri Jerar Latortuni g‘azablantirdi va u mamlakatni CARICOMdan chiqish choralarini ko‘rishini bildirdi. Natijada, CARICOM Gaiti rasmiylarining tashkilot kengashlaridagi ishtirokini vaqtincha to‘xtatish bo‘yicha ovoz berdi.2006-yilda Rene Preval prezidentlik saylovlarida g‘alaba qozonganidan so‘ng, Gaiti vakillari tashkilotga qayta qabul qilindi. O‘sha yilning iyul oyida Preval shaxsan CARICOM Vazirlar Kengashi yig‘ilishida ochilish nutqini so‘zladi.

2013-yildan boshlab, CARICOM bloki va Dominikan Respublikasi CARIFORUM nomi ostida, 2008-yilda imzolangan Iqtisodiy hamkorlik to‘g‘risidagi bitim orqali Yevropa Ittifoqi bilan bog‘langan . Ushbu bitim Yevropa Ittifoqiga a’zo barcha davlatlar hamda CARIFORUM davlatlariga savdo va investitsiya bo‘yicha teng huquqlarni beradi. Shartnomaning 234-moddasiga ko‘ra, CARIFORUM va Yevropa Ittifoqi davlatlari o‘rtasidagi nizolar Yevropa sudlari tomonidan ko‘rib chiqiladi.

## Manbalar

## Havolalar

*  .
* Official Blog  CARICOM Today.
* Caricom Trade Support Programme: Government of Trinidad and Tobago.
* CARICOM Trade Support Programme Loan .
* Rapid Exchange System for Dangerous Non-food Consumer Goods (CARREX): Front end for Consumer Product Incident Reporting .