Abarkuh

**Abarkuh** (, shuningdek, Abarkūh va **Abar Kuh** sifatida **romanizatsiya qilingan**; **Abargʻu**, **Abarkū**, **Abar Qū** va **Abarqūh** nomi bilan ham tanilgan) — Yazd viloyatining Abarkuh okrugidagi shahar va uning markaz. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 27,524 kishi, 5,880 oiladan iborat boʻlgan.

Abarkuh dengiz sadhidan 1510 metr (4954 fut) balandlikda joylashgan. Qadimgi sarv daraxti Sarvi Abarqu shu yerda joylashgan.

Abarkuhda Qajarlar sulolasi davridan qolgan 4 ta muz uylar bor. Muz uylari yil davomida muz va oziq-ovqat saqlash uchun ishlatiladigan qadimiy binolar boʻlib, odatda muzlatgich ixtiro qilinishidan oldin ishlatilgan.

## Nomi
1340-yilda Hamdalloh Mustavfi tomonidan tilga olingan Abarquh ismining xalq etimologiyasi *bar kūh* soʻzidan boʻlib, „togʻda“ degan maʼnoni bildiradi. Mustavfining aytishicha, uning asl joyi tepalikda boʻlgan, lekin keyinchalik tekislikka koʻchirilgan.

## Tarixi
Milodiy X asrda bu hudud Sheroz, Isfaxon va Yazd yoʻllari tutashadigan joy edi. Bu davrda yozuvchi Ibn Havqal Abarkuh Rudan nohiyasining poytaxti boʻlganini, avvallari Kerman viloyati tarkibiga kirganligini, lekin u yozayotgan paytda Istaxr tumaniga qarashli Forsning bir qismiga aylanganini qayd etgan. Ibn Havqal va uning zamondoshi al-Maqdisiyning rivoyatlarida Abarkuh qal’a bilan mustahkamlangan obod va gavjum shahar sifatida tasvirlangan. Tor koʻchalarning chalkashligi ixcham, oʻz-oʻzidan paydo boʻlgan tarmoqni tashkil etdi. Uylar xuddi Yazddagi kabi quyoshda quritib qurilgan. X asrda Abarkuhda katta jome masjidi mavjud. Atrofdagi hudud daraxtsiz va qurgʻoqchil boʻlgani sababli, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishmaydi. Shuning uchun Abarkuh boshqa joydan koʻp miqdorda oziq-ovqat import qiladi. U paxta matolarini eksport qiladi. Ibn Havqal tilga olgan diqqatga sazovor narsa bu „kul tepalik“ (ehtimol vulqon qoldigʻi) Namrud Ibrohimni yoqib oʻldirishga uringan olov qoldiqlari.

XI asrda Abarkuhni Kakuyidlar sulolasi boshqargan. Hijriy 435-yil (milodiy 1043-44) arafasida Buyidlar hukmdori Abu Kalijar Abarquhni kakuyid Abu Mansur Faramarzdan tortib oldi. 1051-yilda esa Abarquh yana Abu Mansur Faramarz qoʻliga oʻtadi. Oʻsha yili saljuqiylar hukmdori Tugʻril Bey Faramarzning poytaxti Isfahonni bosib oldi va tovon sifatida unga Abarkuh va Yazd shaharlarini berdi. Taxminan bu davrda Abarkuhning yana bir koʻzga koʻringan sulolasi Tabaristondagi Eshkavardan boʻlgan Firuzoniylar edi. Bugungi kunda Abarquhda saqlanib qolgan eng qadimgi inshoot Gonbadi Ali 448-hijriy (milodiy 1056-57) yilda Amididdin Shams ad-Davla Abu Ali Hazorasp Firuzoniy ismli sulola vakili uchun qurilgan. Yana bir yodgorlik saljuqiylar davridagi Pir Hamza Sabzpush qabridir.

## Galereya

Fayl:Panorama Icehouse Abarqu Iran.jpg|Abarkuh muzxonasi
Fayl:Jameh Mosque of Abarkuh 02.jpg|Abarkuh Jome masjidi
Fayl:Gonbad-e Ali 03.jpg|Gonbadi Ali
Fayl:Cypress of Abarqu - Full view with two school girls in front of it.JPG|Sarv daraxti
Fayl:خانه صولت ابرکوه (1).JPG
Fayl:مناره ابرکوه.JPG|Abarkuh ibodat minorasi
Fayl:خانه سید علی آقا ابرکوه (1).JPG|Sayid Ali Ogʻaning uyi
Fayl:خانه سید علی آقا ابرکوه (2).JPG|Seyid Ali Ogʻaning uyi
Fayl:خانه صولت ابرکوه (3).JPG
Fayl:خانه صولت ابرکوه (2).JPG
Fayl:ماکت بادگیر دو طبقه ابرکوه.JPG|Ikki qavatli old oyna
Fayl:یخچال خشتی ابرکوه (2).JPG|Abarkuh muzlatgichi
Fayl:یخچال خشتی ابرکوه (1).JPG|Abarkuh muzlatgichi


## Manbalar