open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xitoydagi uch ukumdor besh imperator davri

oʻUch **[[Suverenitet|suveren]] va besh imperator** qadimgi Shimoliy Xitoyda mifologik hukmdorlarning ikki guruhi edi . Uch hukmdor, miloddan avvalgi 3162 yildan 2070 yilgacha bo'lgan davrda tayinlangan Besh imperatordan ancha oldin yashagan. Bugungi kunda ularni madaniyat qahramonlari deb hisoblash mumkin .

Ushbu mifologik figuralarning sanalari xayoliy bo'lishi mumkin, ammo ba'zi hisoblar va rekonstruksiyalarga ko'ra, ular Sya sulolasidan oldin bo'lgan .

## Tavsif
Uch hukmdor, xudo-shohlar yoki yarim xudolar  deb aytilgan, ular ilohiy qobiliyatlarini Xitoy xalqlarining hayotini yaxshilash uchun ishlatgan va ularga muhim ko'nikmalar va qimmatli bilimlarni hadya qilgan. Besh imperator buyuk axloqiy fazilatlarga ega bo'lgan va nihoyatda keksalik davrida yashab, buyuk Xitoy tinchligi davrida hukmronlik qilgan namunali ajdodlar donishmandlari sifatida tasvirlangan. Boshqa tomondan, uchta suverenga turli xil xitoy tarixiy matnlarida turli xil identifikatsiyalar berilgan.

Aytishlaricha, bu oliy podshohlar olovni birinchi marta qo'llashga yordam bergan, odamlarga yaxshi uylar qurish va fermer xo'jaligini o'rgatgan. Xuandining rafiqasi Leizu ipak madaniyatini ixtiro qilgan . Tibbiyotning kashfiyoti, taqvim va xitoy yozuvining ixtirosi ham 5 imperatorga tegishli. Ular davridan keyin Buyuk Yu Sya sulolasiga asos soldi . 

19-asrning oxirlarida ildizlarga ega bo'lgan zamonaviy nazariyaga ko'ra, Sariq imperator go'yoki Huaxia xalqining ajdodidir .  Sariq imperator maqbarasi Shensi provinsiyasida ajdodlar haqidagi afsonani xotirlash maqsadida tashkil etilgan .

Xitoyning imperator so'zi, *huángdì* ( yángdì ) shundan kelib chiqqan, chunki bu unvonning birinchi foydalanuvchisi Qin Shi Huang o'zining sobiq Chjou qirolligining barcha erlarini qayta birlashtirishini hatto uchta hukmdor va beshta imperatordan ham buyukroq deb hisoblagan.

## Klan
Tegishli tushuncha dunyoni yaratishda ishtirok etgan to'rt shi ( kínì ) haqidagi afsonada uchraydi . To'rtta a'zo - Youchao -shi ( mēngīn ), Suiren -shi ( yīngīnī ), Fuxi -shi ( kīngči ) va Shennong -shi ( kīngīngī ). Ba'zan ro'yxat yana bitta a'zoga qadar cho'ziladi, bu Nüwa -shi ( kìjín ) bo'lib, besh shi ( kíní ) qiladi .  Ushbu besh nomdan to'rttasi Uch Suverenning turli ro'yxatlarida uchraydi. Shi (mí) urug' yoki oila degan ma'noni anglatadi, shuning uchun tarixdan oldingi davrda ularning hech biri yagona shaxs emas.

Uch suveren Suiren -shi ( yīngīngī ), Youchao -shi ( mīngīngī ), Shennong -shi ( yīngīngī ) degan maqol bor. Suiren odamlarga osonlik bilan ko'chib o'tishlari uchun o'tinni burg'ulashni o'rgatdi. Youchao odamlarga g'orlarni tark etib, tekisliklarni kengaytirish uchun yog'ochdan uylar qurishni o'rgatdi. Odamlar soni ko'paygandan so'ng, Shennong odamlarning oziq-ovqat muammolarini hal qilish uchun mos o'tlarni topish uchun turli xil o'tlarni sinab ko'rdi. Shuningdek, qabilalar suverenlarning tegishli hissalarini qabila nomi sifatida ishlatgan.

## Adabiyotlar
Xaker, Charlz (1995). *Xitoyning imperatorlik o'tmishi: Xitoy tarixi va madaniyatiga kirish* . Stenford universiteti matbuoti. p.&nbsp;22. ISBN 9780804723534.
Saidobod qishloq okrugi

**Saidobod qishloq okrugi** () — Eronning Alborz viloyatining Savojbuloq okrugiga qarashli qishloq okrugi (*dehiston*). 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi (keyinchalik Golsar shahrini tashkil etish uchun birlashtirilgan Seyfobod-e Bozorg va Seyfobod-e Xaleseh qishloqlari bilan birga) 31,576 kishini tashkil etgan. Golsar shahrini tashkil etish uchun bitlashtirilgan qishloqlardan tashqari aholi soni (2006 yil holatiga) 20563 kishi, 5171 oiladan iborat boʻlgan. Qishloq okrugida 21 qishloq bor.

## Manbalar
Fesenjan

**Fesenjon** ( ; Tehron lahjasida *fesenjoon* deb ham ataladi) 

## Haqida
Fesenjan anor pastasi va maydalangan yongʻoq va zerdeçal, doljin, apelsin qobigʻi, kardamon va gul kurtaklari kabi ziravorlar bilan taʼmlanadi.  Anʼanaviy ravishda baqlajon va parranda goʻshti (oʻrdak yoki tovuq) bilan tayyorlanadi.   Fesenjan, shuningdek, maydalangan goʻsht yoki qoʻzichoq boʻlaklari yordamida ham tayyorlanishi mumkin.  Retseptga qarab, u shirin yoki nordon taʼmga ega boʻlishi mumkin. Fesenjan Eron oq yoki sariq guruch (*[[Palov|polo]]* yoki *chelo*) bilan xizmat qiladi.

Agar anor sousi juda nordon boʻlsa, uni shirin qilish uchun shakar va qovurilgan piyoz qoʻshilishi mumkin.  Baʼzan, oksidlanishni keltirib chiqarish va sousning rangini qoraytirish uchun issiq dazmol qoʻllanadi. 

Bu Yaldo kechasi bayramlarida kechki ovqat dasturxonining bir qismi boʻlgan taomdir. 

## Tarixi
Fesenjon haqidagi eng qadimgi maʼlumot Mirzo Ali-Akbar Xon Ashpazboshining 1881 yildagi *"Sofra-ye atʼema"* asarida boʻlib, unda taomning oʻn xil navlari sanab oʻtilgan: yongʻoq (bugungi kunda eng keng tarqalgan), bodom, baqlajon, loviya, behi ., kartoshka, sabzi, qovoq, baliq va yogurt.  Fesenjon tilga olingan birinchi lugʻat *[[Farhang-e Anandraj]]* boʻlib. 

## Madaniyat
Fesenjan koʻpincha maxsus holatlar uchun ajratilgan nozik taomdir.  Bu „boyning taomi“ deb hisoblanadi, bu forscha „oʻzini keklik va fesenjān bordek tutadi“ iborasida koʻz-koʻz qilish yoki dabdabali harakat qilish maʼnosini bildiradi. 

Eronning anʼanaviy garm va sard ovqatlar tizimida (yaʼni, mos ravishda „issiq“ va „sovuq“) fesenjon „issiq“ deb hisoblanadi, chunki u yongʻoqdan foydalanadi, bu ham „issiq“ taom hisoblanadi.  Bu issiqlikni muvozanatlash uchun baʼzan odamlar unga koriander („sovuq“ oʻsimlik) qoʻshadilar; tozalangan qovoq ham xuddi shu sababga koʻra, shuningdek, shakar oʻrnini bosuvchi sifatida qoʻshiladi.
Kabob barg

**Kabob-e Barg** (    , *Kabāb-e Barg* ; so'zma-so'z "Barg kabobi") forscha uslubda mangalda pishirilgan va marinadlangan qo'zichoq, tovuq yoki mol go'shtidan tayyorlanadigan kabob taomidir.  *Kabab-e Bargning* asosiy tarkibiy qismlari - piyoz va zaytun moyi bilan birga mol go'shti, qo'zichoq go'shti yoki kamroq tarqalgan tovuq ko'kragi.

Kabab Barg va Kubide kabobi ko'pincha Fors oshxonasi restoranlarida taqdim etiladigan eng mashhur taomlar qatoriga kiradi.

## Tayyorlanishi
Go'sht chiziqlar bilan kesiladi va zaytun moyi, piyoz, sarimsoq, za'faron, tuz va qora murch bilan tuzlanadi. Keyin u shish va panjara qilinadi. Pomidorlar alohida grilda pishiriladi va ko'pincha yon tomonda guruch yoki non bilan, ba'zan esa sumalak bilan pishiriladi.

Eron restoranlarida bitta Kabab Barg va bitta Kabab Koobidehning kombinatsiyasi odatda " *soltānī"* deb ataladi, ya'ni "sulton tarzidagi taom" degan ma'noni anglatadi. Bitta Barg, biri Kubide va bir Jujeh *shah äbbāsī* bo'lib, "shoh uslubidagi (ovqat)" degan ma'noni anglatadi.

*
Otto Libman

#### '''Otto Libman (1840-1914 yy.)'''

## Tarjimai holi
ilk bor „Kantga qaytish!“ shiorini o‘rtaga tashlagan faylasuf hisoblanadi.

## Taʼlimoti
Uning fikricha, Kantning ta'limotini tiklash uning tarafdorlari fikrini qayta tiklash orqaligina mumkindir. Ana shu fikrni Libman o‘zining «Kant va epigonlar» asarida rivojlantirdi (1865). Libman fikricha, Kant ta’limotining o'ziga xos tomom shundan iboratki, uning asosini «ong» tushunchasi tashkil etadi. Kant o‘zining bilish sohasidagi tadqiqotlarini alohida individning yoki insoniyatning ongini tahlil qilishga qaratmagan, balki mavhum «ong» kategoriyasi ustida ishlagan. Demak, Libman fikricha, «ong» kategoriyasi dunyoni tushunishning birinchi sharti bo'lib, har qanday fan obyektining mohiyati yotadi. Ana shu ong dunyosi o‘zining ichki - «immanent» shakllari orqali boshqariladi. Ya'ni kaleydoskop o‘zining maydonidagi buyumlami o‘zida qanday aks ettirsa, ong ham butun borliqni o‘z ichki qonuniyatlari orqali aks ettiradi.

## Adabiyotlar

Gʻarb falsafasi tarixi. Toshkent 2018
Ruslan Gataullin

**Ruslan Aksanovich Gataullin** (1979-yil 1-dekabrda tug‘ilgan) — uzunlikka sakrash bo‘yicha ishtirok etgan sovet va rus yengil atletikachisi. 2007-yil Rossiya chempioni. Yopiq inshootlarda uch karra Rossiya chempioni (2003, 2006, 2009) . 2003-yilgi Jahon harbiy o‘yinlari chempioni .

## Biografiyasi
Ruslan Aksanovich Gataullin 1979-yil 1-dekabrda Toshkent shahrida dunyoga keladi. Ukasi — Rodion Gataullin tayanch sakrash bo‘yicha yengil atletikachisi.  

U 1997-yildan — 2001-yilgacha tayanch sakrash bo‘yicha shug‘ullanib keladi. U Aleksandr Kirillovich Okovit qo‘l ostida yengil atletikaning shu yo‘nalishi bo‘yicha mashg‘ulot o‘tkazib keladi. Ruslanning ushbu yo‘nalishdagi eng yaxshi natijasi 1999-yilgi yopiq inshootlardagi Rossiya chempionatida 7-o‘rinni egallashi bo‘ladi. So‘ng, qo‘yi ko‘rsatkichlari tufayli, Ruslan uzunlikka sakrash bo‘yicha yana o‘zini sinab ko‘radi va 2001—2011-yilgacha ushbu yo‘nalishda . U Sankt-Peterburg va Tataristonni himoya qiladi. Ruslan Gataullin bir muncha vaqt Nina Alekseyevna Kapustina qo‘lida shug‘ullanadi.

## Asosiy natijalar

### Xalqaro

### Milliy

## Manbalar

## Havolalar

* Ruslan Gataullin - IAAF veb-saytidagi profil
Anor sho'rva

**Anor shoʻrvasi** ( *ash e anar* ; Azerbaijani,  ; Mozandarani : ạspạsẖ ạnạr ạw, *aspāsh enār oo* ;  *shorbat rumman*) — anor sharbati va urugʻlari, sariq noʻxat, yalpiz barglari, ziravorlar va boshqa masalliqlardan tayyorlanadigan Eron taomidir. U „qalin shoʻrva“ uchun eroncha atama boʻlgan ash deb hisoblanadi.
## Manbalar
Chahorbogʻ shahristoni

**Chahorbogʻ shahristoni** () – Eronning Alburz ustonidagi shahriston. Maʼmuriy markazi – Chahorbogʻ. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholisi 14 380 xonadonda yashovchi 48 828 kishidan iborat.

## Tarixi
2010-yil Alburz ustonini tashkil qilish maqsadida Savojbuloq shahristoni Tehron ustonidan ajratildi.

2020-yil Chahorbogʻ baxshi Chahorbogʻ shahristonini tashkil qilish maqsadida Savojbuloqdan ajratildi va Markaziy baxsh deb qayta nomlandi. Yangi shahriston ikkita baxshdan iborat boʻlib, tumanlar oʻz navbatida ikkitadan dehistonga boʻlingan. Chahorbogʻ shahriston maʼmuriy markazi va oʻsha vaqtdagi yagona shahri boʻlgan.

## Maʼmuriy boʻlinmalar

## Manbalar
Wang Xuehan

**Wang Xuehan** (xitoycha: 王雪涵; talaffuzi: *Van Xuehan;* 1998-yil 1-iyunda tugʻilgan) — Xitoy vakili sifatida juftlikda musobaqalarida qatnashuvchi figurali uchuvchi. Sherigi Wang Lei bilan birga uch marta Gran-pri musobaqalarida bronza medali sovrindori (2014 Trophee Eric Bompard, 2014 Cup of China va 2016 NHK Trophy) va 2016-yil Xitoy milliy chempioni boʻlgan.

## Shaxsiy hayoti
Wang 1998-yil 1-iyunda Pekinda tugʻilgan. Onasi ingliz tilidan dars beradi.

## Faoliyati

### Wang bilan
Wang konkida uchishni 2005-yilda savdo markazidagi maydonchada boshlagan. U Wang Lei bilan 2012-yilda boshlab juftlik hosil qilgan. Bu juftlik 2013-yilgi Xitoy chempionatida ishtirok etib, bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Gran-prida debyut qilgan Wang juftligi 2013 Cup of China musobaqasida toʻrtinchi oʻrinni egallagan. Juftlik 2014-yilgi Xitoy chempionatida musobaqalashib, toʻrtinchi oʻrindan joy olgan

Wang juftligi keyingi mavsumda Gran-prining ikkala musobaqasida (2014 Cup of China va 2014 Trophee Eric Bompard) bronza medaliga sazovor boʻlgan. JUftlik 2015-yilgi Xitoy chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan.

Juftlik 2015 2016-yilgi mavsumda 2015 Skate America musobaqasida beshinchi va 2015 Cup of China turnirida toʻrtinchi oʻrinni egallagan. Ular birinchi Xalqaro konkida uchish ittifoqining Bostonda boʻlib oʻtadigan 2016-yilgi Jahon chempionatida ishtirok etish uchun tanlangan. Chempionatda qatnashgan bu juftlik qisqa dasturda 15, erkin dastur boʻyicha 14-oʻrinni egallab, umumiy natija bilan jamoalar orasida 15-oʻrindan joy olgan.

2020-yil sentabr oyida Wang Xuehan va Wang Lei juftlik hamkorligi tugatilgani eʼlon qilindi.

## Dasturlari
(Wang Lei bilan)

## Natijalari
*GP: Gran-pri*

### Wang bilan

## Manbalar
Mutran, Xalil Abdo

**Xalil Mutran** (1872-yil 1-iyun, Baalbek, Usmonli imperiyasi — 1949-yil 1 iyul, Qohira, Misr Qirolligi) — arab shoiri, jurnalist, yozuvchi, tarjimon boʻlgan.

## Biografiya
Zodagon amaldor oilasida tugʻilgan.

Bayrutdagi katolik maktabida tahsil olgan.

1890-1892-yillarda Parijda yashagan.

1892-yilda Misrda yashashni boshladi va u yerda 1900-yildan mustaqil „Al-Majalla al-Misriyya“ jurnali va „Al-Javoib al-Misriyya“ gazetasini nashr ettirgan.

1935-1949 yillarda milliy drama truppasiga bosh boʻlgan. Yevropa romantizmi taʼsirini boshdan kechirib, arab mumtoz sheʼriyatini oʻrganib, insonning ichki dunyosini tasvirlashga eʼtibor qaratgan.

Hissiy kechinmalar, muhabbat, fidoyilik va tabiat mavzulariga bag‘ishlangan sheʼriy ijodning eng yaxshi namunalaridan biri „Xalil devoni“ kitobida (4 jildda, 1932-1934 yillar) jamlangan.

Nasriy asarlardan eng mashhuri umuminsoniy tarix taqdimoti bilan bogʻliq bo‘lgan „Kunlar ko‘zgusi“dir.

Rasin, Kornel, Shekspir, Gyugo va boshqa yozuvchilarning asarlarini arab tiliga tarjima qilgan.

## Manbalar

## Adabiyot

* *Saade NH* Mutran, héritier du romantisme français va pionnier de la poésie Arabe Contemporaine. — Lill, 1979 yil.
* *Chalache Y.* Le romanticisme dans la vie et la poésie de H. Mutran. — Lill, 2002 yil.

## Havolalar

* *Basharov D.* *LEKIN.* MUTRAN, Xalil Abdo // Qisqacha adabiy ensiklopediya.
Toshxoʻja Ashurxoʻjayev

**Toshxoʻja Ashurxoʻjayev** — siyosat va jamoat arbobi, Turkistondagi milliy rahbar xodimlardan biri. Turkiston muxtoriyati Milliy Majlisi aʼzosi.

## Oilasi
Xoʻjandda oʻzbek dehqoni oilasida tugʻilgan. Turmush oʻrtogʻi Turgʻunbibi Boychaboyeva. Uning hayoti va faoliyati toʻgʻrisida juda oz maʼlumotlar saqlanib qolgan.

## Siyosiy faoliyati
Toshxoʻja Ashurxoʻjayev 1917-yilda tashkil qilingan musulmon ishchilarining „Ittifoq“ tashkilotida faol qatnashgan. 1917-yil noyabrda Qoʻqonda oʻtkazilgan Butunturkiston musulmonlari favqulodda IV qurultoyida u Turkiston Milliy Majlisi aʼzoligiga saylandi. 1918-yil fevralida Turkiston muxtoriyati hukumati agʻdarilgach, 1918-yil bahoridan boshlab sovet hokimiyati idoralarida turli lavozimlarda ish boshladi. Bu paytda bolsheviklar partiyasining aʼzosi boʻlgan.

1918-yil 20-aprel – 1-mayda Toshkentda boʻlgan Turkiston ishchi, soldat, krestyan, musulmon va dehqon deputatlarining V oʻlka syezdida Toshxoʻja Ashurxoʻjayev Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Milliy ishlar xalq komissari (Narkom Turknats) hamda Sa’dullaxoʻja Tursunxoʻjayev Sogʻliqni saqlash xalq komissari lavozimiga saylandi. Ashurxoʻjayev va Tursunxoʻjayev tub mahalliy xalqlar vakillaridan dastlabki komissarlar sifatida Turkistondagi sovet hukumati tarkibiga kiritilgan milliy rahbar xodimlar – milliy kommunistlar edi.

## Vafoti
1918-yil kuzida Fargʻona vodiysiga xizmat safariga yuborilgan Ashurxoʻjayev bilan aloqalar uzilib qoladi. 1918-yili noyabrda halok boʻlgan, degan fikr oʻsha davr manbalarida uchraydi. 1919-yil 10-yanvarda xotini Turgʻunbibi Boychaboyevaning arizasiga koʻra, boquvchisini yoʻqotganlik uchun unga nafaqa tayinlangan.

## Yana qarang
Turkiston muxtoriyati
Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi

## Manbalar
Sosis Bandari

***Sosis Bandari*** ( forscha : sosis bandari  tarjimasi: Port kolbasa degan ma'noni anglatadi) - bu Eronning tez tayyorlanadigan taomlari yoki ko'cha taomlari bo'lib, odatda Erondagi sendvich do'konlarida pastki yoki ovqat shaklida beriladi. Unda kolbasa, piyoz, tomat pastasi, maydalangan qalampir va boshqa ziravorlar mavjud. Fors tilining Dehxoda lug'atida uni Xuziston viloyatida keng tarqalgan juda issiq va achchiq kolbasa taomi sifatida belgilaydi.

## Etimologiyasi
"Bandar" so'zi port, "bandari" *portdan* degan ma'noni anglatadi. Eronda ko'plab portlar mavjud bo'lsa-da, bu so'z odatda janubiy Eron port shaharlari va Fors ko'rfazining shaharchalariga nisbatan ishlatiladi. Sosis Bandari *portdan kolbasa* yoki port uslubidagi kolbasa degan ma'noni anglatadi.  Bu eron oshxonasidagi achhiq taom hisoblanadi.

## Tarkibi
Asosiy ingredientlarga kesilgan kolbasa, to'g'ralgan piyoz, tomat pastasi va maydalangan chilli kiradi. Ixtiyoriy  tarkib orasida ziravor, tug'ralgan yashil qalampir, o`tkir ziravorlar va ohak sharbati ishlatilsa bo`ladi .  Odatda bu taom uchun ishlatiladigan kolbasalar Polsha  kolbasasi tamidaqa dudlangan kolbasa va hotdogga o'xshaydi.

## Xizmat qilish va ishlatish
Port kolbasa issiq qalin go'sht  bo'lib, odatda suv osti yoki baget ( ya'ni uzun cho'paksimon usti qarsildoq ichi yumshoq bo'lgan non) sendvichlari uchun  ishlatiladi. Ovqat sifatida foydalanilganda, u odatda suv osti yoki baget noni, kosher arpabodiyonlari va tog'ralgan pomidor bilan ishlatiladi Erondagi o'rta va quyi toifadagi fastfudlar, ko'cha stendlari yoki sendvich do'konlarining menyusida odatda port kolbasa (sosis bandari) nomlari  mavjud.

## Mashhurlik
Port kolbasa Erondagi o'rta maktab va kollej o'quvchilari orasida juda mashhur , chunki u odatda juda arzon hisoblanadi. Arzon va past sifatli mahsuotlardan tayyorlanganligi bilan mashhur bo'lsa-da, ta'mi va mashhurligi maktab va kollejdan keyingi odamlarni qiziqtiradi. Bu eronlik muhojirlar orasida nostalgik taom hisoblanadi va uni Erondan tashqaridagi ba'zi fors restoranlarida ham topish mumkin.

## Yana qarang

* Kolbasa idishlari ro'yxati

## Manbalar

## Havolalar

* Vegetarian port kolbasa retsepti, (Fors tilida).
* Port kolbasa retsepti, (Fors tilida).
* Port kolbasa va kartoshka retsepti, (Fors tilida).
* Eron portidagi kolbasa retsepti (Fors tilida).
Ahmet Akay (siyosatchi)

**Ahmet Akay** (1959-yil,Shanliurfa) — asli arab boʻlgan turk oʻqituvchisi va siyosatchisi. Shanliurfaning Akçakale tumanida 15 yil hokimlik qilgan. Ayni paytda AKPning 27-davlet deputati .

## hayot
Anqara universiteti taʼlim fanlari institutini tamomlagan.U 12 yil dars berdi.1994-yilgi mahalliy saylovlarda Ana Vatan partiyasidan Akchakale munitsipalitetiga nomzod boʻlgan va saylovda 36 foiz ovoz bilan gʻalaba qozongan.U 1999 yilgi mahalliy saylovlarga yana ANAP nomzodi sifatida kirdi va oʻz vazifasini davom ettirdi.2004-yilgi mahalliy saylovlarda u Adolat va taraqqiyot partiyasi nomzodi bilan bir lavozimga intilgan va 53 foiz ovoz olgan.

2018-yil Shanliurfada boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda AKP nomzodi sifatida qatnashgan va parlament deputati etib saylangan.

## haqida munozaralar
Uning o‘g‘li Hasan Akay 2021-yil noyabr oyida Akchakale bojxona boshqarmasi xodimiga pora berayotgan vaqtida qo‘lga olindi.Keyinchalik maʼlum boʻlishicha, 2022-yil aprel oyida otasi oʻziga daxlsizlik huquqini beruvchi deputatlik avtomashinasi kartasini 48 ming dollarga boshqa birovga bergan.

2022-yil fevral oyida BirGün muxbiri Ismoil Ari deputat Akayning advokati “sotilishi taqiqlangan uzun nomli qurol bilan videosiga yetib kelganini”,-aytganida, Akay Ariga “Agar sizga yetib olsam, sizni vayron qilaman,”- deb tahdid qilgan.

7-iyun 2022-yilda nomaʼlum shaxslar uning Akchakale shahridagi ikki qavatli uyiga uzun o‘qli quroldan o‘t ochgan.

## Shaxsiy hayot
Akay oilali, 8 nafar farzandi bor. U hubeti qabilasining rahbari. Arab tilida gapiradi.

## Manba
Iroq qo'zg'oloni qurbonlari (2011 yildan hozirgi kungacha)

**Iroq qo'zg'olonlarining qurbonlari (2011 yildan hozirgi kungacha)** 2011 yil 18 dekabrda Iroq urushi yakunida AQSh qo'shinlari Iroqdan olib chiqib ketilganidan so'ng Iroq hukumati va hukumatga qarshi kuchlar o'rtasida janglar davom etar ekan, Iroqdagi o'lim va jarohatlarga ishora qiladi. qoʻzgʻolon (2011–2013) va keyinchalik Iroqdagi urush (2014–2017) va undan keyingi Iroq qoʻzgʻoloni (2017–2017)gacha koʻtarildi.Mustaqil Buyuk Britaniya/AQSh guruhi, Iroq jasadlarini hisoblash loyihasi ( IBC) 2003-yilda Iroqqa bostirib kirilganidan buyon zo'ravonlik natijasida iroqlik tinch aholining o'limini, shu jumladan AQSh boshchiligidagi koalitsiya va Iroq hukumat kuchlari hamda harbiylashtirilgan yoki harbiylashtirilgan yoki boshqalarning jinoiy hujumlari.  U 2003-yil martidan 2017-yil iyunigacha boʻlgan umumiy mojaroda kamida 175.792 dan 196.572 gacha tinch aholi oʻlimini koʻrsatadi.IBC maʼlumotlariga koʻra, 2014-yilda oʻldirilgan 17 049 nafar tinch aholidan (bu raqam keyinchalik qayta koʻrib chiqilgan) 4325 nafari IShID tomonidan, 1748 nafari Iroq harbiy havo hujumlari natijasida va 118 nafari AQSh koalitsiyasining havo hujumlari natijasida halok boʻlgan. Yana 10 858 tinch aholi noma'lum shaxslar tomonidan o'ldirilgani xabar qilingan.  2015 yilda o'ldirilgan 16 115 nafar tinch aholidan 8 347 nafari qatl (asirlarni o'ldirish) va 1 295 nafari havo hujumlari natijasida o'ldirilgan; 8818 nafar tinch aholi oʻlimiga IShID, 1492 nafari esa Iroq hukumat kuchlari sabab boʻlgan.
Ilya Zubov

**Ilya Igorevich Zubov ()** () (1987-yil 14-fevralda tug‘ilgan) — rossiyalik professional xokkeychi. Ilya Zubov hozirda ICE xokkey ligasining (ICEHL) „Orli Znojmo“ xokkey jamoasida faoliyat olib bormoqda.

## Oʻyin faoliyati
Ilya Zubov avvalroq Rossiya Superligasida (RSL) „Salavat Yulaev Ufa“, „Spartak Moscow“ va „Atlant Moscow Oblast“ kabi professional xokkey jamoalarida oʻynagan. Ilya Zubov „Ottawa Senators“ xokkey klubi safiga 2005-yilgi NHL kirish loyihasida 98-oʻrindagi tanlov asosida qabul qilindi.

Ilya Zubov 2007—2008-yilgi mavsum oldidan agar u 2007—2008-yilgi mavsumda asosiy jamoaga kira olmasa, „Ottawa Senators“ klubining Binghamtondagi AHL filialiga yuborilishini qabul qilishini aytdi.  Bu kutilgan edi va „Ottawa Senators“ klubi bosh direktori Bryan Myurreyning „Shimoliy Amerika xokkeyi“ni oʻrganishni talab qilgani uchun Ilya Zubov 2007-yil 1-oktyabrda klubning AHL filiali „Binghampton Senators“ klubi safiga yuborildi.

2009—2010-yilgi mavsumda Zubov yana „Ottawa Senators“ klubining oʻquv-mashgʻulot yigʻinidan soʻng, yana „Binghamton Senators“ klubi safiga yuborildi. 2009-yil 30-sentyabrda Ilya Zubov lavozimini pasaytirganidan hafsalasi pir bo‘lib, boshqa klubga oʻtishni talab qiladi. 7-oktyabr kuni Ilya Zubov „Binghamton Senators“ klubini tark etdi va „Ottawa Senators“ klubi tomonidan Rossiya jamoasi bilan shartnoma imzolashga ruxsat berildi. Lekin Ilya Zubovning NHL huquqlari „Ottawa Senators“ klubida saqlanib qoldi. 21-oktyabr kuni Ilya Zubov sobiq jamoasi „Salavat Yulaev Ufa“ xokkey klubiga mavsum uchun ijaraga berilishi malum boʻldi.

2009-yilda Ilya Zubov „CSKA Moscow“ xokkey klubi bilan shartnoma imzoladi. Ilya Zubov 2013-yil dekabrida „Admiral Vladivostok“ klubiga o‘tgunga qadar „CSKA Moscow“ klubi tarkibida to‘rt yarim mavsum o‘ynadi. 2014-yil 1-iyulda Ilya Zubov NHL erkin agentiga aylandi. Shundan soʻng, Ilya Zubov faoliyatini Kontinental xokkey ligasida (KHL) davom ettirishni maʼqul koʻrdi.

## Faoliyat statistikasi

### Muntazam mavsum va pley-off oʻyinlari

### Xalqaro

## Manbalar
Tekin Bingol

**Tekin Bingoʻl** (1955-yil 1-avgustda tugʻilgan; Bitlis, Turkiya ) — turk siyosatchisi.2015-yilning 7-iyunidan buyon Anqaraning ikkinchi mintaqaviy deputati. Bungacha u 2007-2011-yillarda parlament deputati bo‘lib ishlagan.

## Erta hayot va martaba
Tekin Bingo'l 1955-yil 1-avgustda Bitlisda Cahit va Muteber juftining farzandi bo'lib tug'ilgan. Hacettepe universiteti tibbiyot fakultetini tamomlagan. Bitlis qishloq xizmatlarida muassasa shifokori va mustaqil shifokor bo'lib ishlagan.U siyosatga kirishdan oldin xususiy sektorda kompaniya menejeri bo‘lib ham ishlagan.Ingliz tilini o'rta darajada biladigan Bingol uyli va 3 farzandi bor.

## Siyosiy martaba
Bingo'l birinchi marta 2007-yilda Turkiyada bo'lib o'tgan umumiy saylovlarda Jumhuriyat Xalq partiyasi (CHP) Anqara ikkinchi tuman deputati sifatida parlamentga kirdi.Kemal Kilichdarog'lu Respublika Xalq partiyasining navbatdagi qurultoyida rais etib saylanganidan so'ng CHP kotib o'rinbosari etib tayinlandi.U 2011-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida parlamentga kira olmadi, lekin 2014-yil 8-mayda CHP Tashkilotlari boʻyicha rais oʻrinbosari etib tayinlandi.2015-yil iyun oyida Turkiyada o'tkazilgan umumiy saylovlarda hech bir partiya yakka o'zi hokimiyatda bo'lish uchun kerakli o'rinlarni to'play olmagan CHP Anqara parlamentga ikkinchi deputat sifatida kirdi.

### Saylov hukumati taklifi
2015-yil avgust oyida Adolat va taraqqiyot partiyasi (AK Partiya) raisi Ahmet Davuto'g'li tomonidan vazirlik taklifi yuborilgan CHPning besh siyosatchisidan biri Tekin Bingo'l edi.Boshqa besh CHP tarafdori kabi Bingo'l ham Davutog'luning vazirlik taklifini rad etdi.2015-yil noyabr oyida Turkiyada bo'lib o'tgan umumiy saylovlarda parlamentga qayta kirdi.

## Manba
Chahardange dehistoni

**Chahardange dehistoni** () — Eronning Alborz viloyati Chahorbogʻ shahristoni Markaziy baxshidagi dehiston. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 38 598 nafar, 9 638 oiladan iborat boʻlgan. Qishloq okrugida 15 ta qishloq bor.

## Manbalar
Direk Jayanama

**Direk** **Jayanama** 1905-yil 18-yanvar Tailandning Phitsanulok shahrida tug'ilgan. 1967-yil 1-may oyida vafot etgan.U Tailand diplomati va siyosatchisi.

U 1932-yildagi Siam inqilobining fuqarolik  vakillaridan  biri bo'lib, mamlakatning boshqaruv shaklini mutlaqdan konstitutsiyaviy monarxiyaga o'zgartirdi. U Pridi Banomyong bilan yaqin munosabatda boʻlgan va Feldmarshal Plaek Phibunsongxram hukumatida u tashqi ishlar vaziri bo'lib ishlagan. Lekin  Phibunsongkhram Yaponiya bilan Tailandni Ikkinchi Jahon urushiga olib kelganida u iste'foga chiqqan. Direk Tailandning to'liq suvereniteti bo'lishi uchun hamda Yaponiya bilan hamkorlikka qarshi kurashgan Pridi va  Erkin Tailand Harakati *(Seri Thai)* a'zosi bo'ldi. Urush tugagach  u bir qancha qisqa muddatli kabinetlarda: Adliya, Moliya, Tashqi ishlar vaziri va Bosh vazir o‘rinbosari lavozimlarida ishlagan. 1949-yildan 1952-yilgacha u Thammasat universitetining siyosiy fanlar fakultetining birinchi dekani boʻlgan.

## Mashhurlik
1938-yildan 1947-yilgacha Direk konstitutsiyaviy boshqaruvning dastlabki yillarida Tailand hukumatida muhim lavozimlarda ishlagan. Ikkinchi jahon urushida  u Yaponiyadagi elchi bo'lish uchun tashqi ishlar vaziri lavozimini egallagan.U yana muhim lavozimlarda, ya'ni   bosh vazir o‘rinbosari, tashqi ishlar vaziri (bir necha marta), adliya vaziri, moliya vaziri lavozimlarida ham ishlagan. Shuningdek, u Tailandning Avliyo Jeyms sudida ( Angliya ), Germaniya va Finlandiyadagi elchisi bo'lib faoliyat ko'rsatgan. 

1947-yilda u Londonda elchisi  bo'lib saylandi, biroq bir necha oy o'tgach, Phibunite to'ntarishi natijasida iste'foga chiqdi. 

## Ittifoqchilar kuchi bilan muzokarachi
Direk 1940-yildagi Franko-Tailand mojarosi haqidagi  hisoboti qoniqarli darajada boʻlgan; Hisobotida 1941-yilda Yaponiyaning bosib olinishi; 1942–1943 yillarda Yaponiya bilan nozik munosabatlar; urushdan keyingi  moliyaviy ishlar;  Tailandni Ittifoqchi kuchlar bilan reabilitatsiya qilish, shu jumladan Birlashgan Millatlar Tashkilotiga a'zo bo'lish bo'yicha muzokaralar kabi mavzularni yoritib bergan. 

## Thammasat universiteti
1949-yilda Direk Thammasat universitetining siyosiy fanlar fakultetiga asos solindi.  Univarsitetda siyosat va davlat boshqaruvi, davlat boshqaruvi va xalqaro munosabatlar boʻyicha uchta yoʻnalishlarning bakalavriat va magistratura bosqichlarida taʼlim beriiladi. Tailand provinsiyalarining ko‘plab gubernatorlari, hokimlari, yetakchilari va jamiyatning faol shaxslari  fakultetining  bitiruvchilari  boʻlgan. Keyinchalik esa u Thammasat universitetida huquqdan dars berilgan, shunungdek diplomatiya va tashqi ishlar bo'yicha matnlar yozgan. 

## Oilasi
Direkning ukasi Pairot Jayanama sobiq tashqi ishlarning  doimiy kotib boʻlgan va Am Jayanama o'sha paytda havo kuchlari generali edi.

Direk aristokratik Nopawongse qirollik avlodining  a'zosi Khunying ML Pui bilan turmush qurgan. Ularning   4 o'g'il farzandlari boʻlgan. Bir o'g'li Vattana Jayanama Tailand Bankining tashkil etilishi bosqichida muhim shaxsi edi.

## Manbalar
Nan-e Noxodchi

**Nan-e noxodchi** (    ), shuningdek, **Shirini nokhodchi** (    deb ham ataladi. ), - Eronning Qazvin shahridagi nohutdan tayyorlangan pechenye.  Ular an'anaviy ravishda no'xat unidan tayyorlanadi va kardamon bilan ta'mlanadi va pista bilan bezatilgan. Ular turli shakllarda keladi.

## Etimologiya
Nan-e Noxodchi fors tilida "no'xatli non" degan ma'noni anglatadi. Shirini Noxodchi forschadan tarjima qilinganda “no‘xat pishiriq” degan ma’noni anglatadi.

## Shakl
Ba'zilar ular an'anaviy tarzda yonca shaklida kesilganini aytadilar, boshqalari esa an'anaviy shakl o'yilgan naqshli findiqdan keyin modellashtirilganligini aytadilar. Ular endi kvadratlar, yuraklar va olmoslardan yasalgan. 

## Yetti shirinlik
Afsonaga ko'ra, shoh Jamshid shakarni forslarning yangi yili - Navro'zda topib olgan. Shuning uchun Haft-sinda Navro'zni yetti shirin taom bilan nishonlash odat bor. Etti shirinliklar quyidagilardir:

* *Noghl*, atirgul suvi bilan ta'mlangan shakar bilan qoplangan bodom
* *Fors [[Baklava|paxlavasi]]*, pista bodomli pishiriq
* *nan-e berenji*, guruch pishiriqlari
* *Nan-e badami*, bodom pishiriqlari
* *Nan-e noxodchi*, no'xat pishiriqlari
* *Sohan asali*, asal bodomlari
* *Nan-e gerdui*, yong'oq pishiriqlari
Imru al-Qays ibn Amr

**Imru' al-Qays ibn Amr** () ikkinchi Laxmid podshosi edi. Uning onasi Kaʼb al-Azdiyning singlisi Mariya binti Amr boʻlgan. Uning diniy yaqinligi haqida munozaralar bor: Teodor Nöldeke Imru' al-Qays ibn 'Amr nasroniy emasligini taʼkidlagan boʻlsa,  Irfon Shahid nasroniylikka mansub boʻlishi mumkinligini taʼkidlab, Imru’al Qaysning nasroniyligi „pravoslav“ boʻlishi mumkinligini va manixey tipiga" mansubligini aytib oʻtgan. Bundan tashqari, Shahid Imru' al Qays ibn Amrning dafn marosimida nasroniy shakllari va belgilari yoʻqligini taʼkidlaydi.  At-Tabariy „U Iroq, Hijoz va Mesopotamiyadagi barcha arablar yurtida forslar uchun hukmronlik qilgan“ deb taʼkidlaydi. Imru' al-Qays oʻzining epitafiy yozuvida: „ Tojga ega boʻlgan barcha arablarning shohi“ deb ataladi, xuddi shu unvon (barcha arablar podshosi) Xatra podshohlariga berilgan unvon edi. Xuddi shu bitikda Imru’ ul-Qaysning Najrongacha yetib borganligi va uni shoh Shammar Yahri’shdan qamal qilgani aytiladi. Baʼzi olimlar

Janubiy Arab tilidagi baʼzi bitiklardagi „Imru’ al-Qays ibn Amr“ni shu bilan aniqlaganlar. Oʻsha yozuvlarda uning ismi Himyor shohi Shammar Yahrish bilan birga tilga olinadi.

Epitafiya, Namara yozuvi boʻlib, arab tilining eng qadimgi namunalaridan biridir.

## Manbalar
Reshteh xoshkar

**Reshteh khoshkar** (    ) Eronning Gilon viloyatida, ayniqsa Ramazon uchun an'anaviy pechene hisoblanadi. U guruch unidan tayyorlanadi va shakar, maydalangan yong'oq yoki findiq, kardamon, doljin, zanjabil va ziravorlar bilan to'ldiriladi, issiq yog'da yoki yog'da qovuriladi .  Guruch unidan, bug'doy unidan, shakardan, bodomdan, yong'oqdan va doljindan tayyorlanadi, asta-sekin yog'da qovuriladi. Guruch unining xamiri bir nechta teshiklari bo'lgan kichik idishga quyiladi, shunda guruch xamiri favvora sifatida undan chiqib ketadi. Keyin bu idish guruch xamiri bilan issiq skovorodkada naqsh qilish uchun ishlatiladi. Issiq skovorodka guruch xamirini mustahkamlaydi va guruch xamiridan yupqa naqshli varaq hosil qiladi. Pishiriqning o'rtasiga maydalangan yong'oq, shakar va ba'zan boshqa ingredientlar qo'yiladi va mahkam o'raladi. Keyin bu yog'da qovuriladi va tatib ko'riladi.
Safaviylar arxitekturasi

Eronda Eronning boshqa davrlardagi binolariga nisbatan Safaviylar davridagi binolarning koʻpi saqlanib qolgan; Biroq, Safaviylar meʼmorchiligi Saljuqiylar, Ilxonliklar va Temuriylar meʼmorchiligi bilan solishtirilganda nomaʼlumligicha qolmoqda. Bir qancha omillar bu nomutanosiblikni aniqlashga yordam beradi. Bu omillardan biri arzimasdek tuyulgan tarafkashlik va xurofot omilidir. Safaviylar davrining goʻzal binolari doimiy ravishda hayratga solgan, shu sababli ular shunchaki turistik diqqatga sazovor joylar sifatida tasniflangan va shuning uchun ularning baʼzilari tadqiqotda jiddiy baholanmagan va tavsiflanmagan. Boshqa tomondan, Safaviylar meʼmorchiligiga oid hujjatlarning yetarli emasligini ham taʼkidlash mumkin: yaʼni bu sohada maqolalar, dizaynlar va ilmiy risolalarning nisbatan kamligi, umuman, shoshilinch izlanishlarga olib keldi. Yana bir muhim omil Isfahondagi bir necha muhim binolarning himoya va foydalanish imkoniyatining yoʻqligi boʻlib, bu ularni Ardabil, Mahan, Kermon va Mashhadning erishib boʻlmaydigan ishlari bilan solishtirganda adolatsiz ravishda nomaʼlum boʻlib qolishiga olib keldi. Bu davrdagi ijodiy va boy asarlarga qarama-qarshi eʼtiborsizlikning maʼnosi shundaki, Safaviy atamasi meʼmorchilik sohasida qo‘llanishi jihatidan unchalik to‘g‘ri emas.

Safaviylar binolari uslubini, ularning miqdori va xilma-xilligini hisobga olgan holda, 3ta asosiy yoʻnalishga eʼtibor bergan holda oʻrganish va baholash yaxshiroqdir:

# Isfahonning 17-asr binolari,
# 
# katta maqbaralar,
# 
# 17-asr diniy meʼmorchiligi.

Bu davrning eng yaxshi arxitekturasi fazoviy qadriyatlarning izchil kontseptsiyasiga ega boʻlgan meʼmorchilikdir. Ushbu kontseptsiya umumiy landshaftda oʻzining eng ajoyib tomonini namoyish etadi, bu yerda har bir bino oʻziga qoʻshni boʻlgan binolarni toʻldiradi. Bu tushuncha Chahorbogʻ landshaft arxitekturasida keng miqyosida ifodalangan, yaʼni ular barpo etilgan va shaharga koʻrk berish uchun ataylab yaratilgan. Safaviy arxitekturasi ehtiyotkordir. Safaviylar davri gumbazlari, temuriylar va Ilxoniylar davridan avvalroq boʻlmagan naqsh turlariga amal qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*http://www.iranian-architects.eu/ 
*http://caoi.ir/index.php/en/ 
*https://iranicaonline.org/articles/construction-materials-and-techniques-in-persian-architecture
Osiyo havo yoʻllari

**Osiyo Havo Yo'llari** (ilgari **Seoul Airlines**) — Janubiy Koreyaning 21 mamlakatdagi 14 ta ichki va 90 ta xalqaro yoʻnalishlarga parvozlarni amalga oshiruvchi aviakompaniyasi, Star Alliance global yoʻlovchi tashish aviatsiya alyansining aʼzosi.

Aviakompaniyaning shtab-kvartirasi va xalqaro tashuvining asosiy tranzit markazi Seul Inchxon xalqaro aeroportida, ichki markaz esa Seul Kimpho xalqaro aeroportida joylashgan.

*Osiyo Havo Yo'llari* Skytrax dan besh yulduzli reyting olgan dunyodagi oʻnta aviakompaniyadan biri.

## Tarix
Osiyo Havo Yo'llari 1988-yil 17-fevralda tashkil etilgan va 1988-yil dekabr oyida Busanga parvozlar bilan ish boshlagan. U Kumho Asiana Group tomonidan Janubiy Koreya hukumatining ikkinchi milliy aviakompaniyani yaratish harakatining bir qismi sifatida tashkil etilgan va dastlab Seoul Air International deb nomlangan. Janubiy Koreya hukumati aviakompaniyaga xorijiy egaliklarini 20 foizdan 50 foizga oshirishga ruxsat bergan. Aviakompaniya xususiy investorlarga (30,53%), Kumho Industrial (29,51%), Kumho Petrochemical (15,05%), xorijiy investorlarga (11,9%), Koreya taraqqiyot bankiga (7,18%) tegishli. 2007-yil mart oyi holatiga koʻra.

2016-yilda arzon narxlardagi Air Seoul aviakompaniyasi paydo boʻldi.

Osiyo Havo Yo'llari aviakompaniyasi 2019-yil dekabr oyida egasini almashtirdi. Osiyo Havo Yo'llari bilan birgalikda uning korxonalari, arzon Air Busan va Air Seoul aviakompaniyalari, shuningdek, boshqa bir qancha xolding kompaniyalari ham sotilgan. Xaridor Koreyaning HDC Hyundai Development va Mirae Asset Daewoo kompaniyalari konsorsiumi bo‘lib, ular Kumho Asiana Group bilan savdo shartnomasini tuzgan. Bitim 2,5 trillion von yoki taxminan 2,2 milliard dollarga baholandi. Ushbu summa evaziga konsorsium Asiana kompaniyasining 33,5% ulushini, shuningdek, Asiana xoldingining yangi aksiyalari va oltita shoʻba korxonasiga boʻlgan huquqlarni oldi. Aviakompaniya zarar koʻrdi va kreditlarni toʻlashga majbur boʻldi. 2019-yil oxirida Osiyo Havo Yo'llarining turli moliya institutlari oldidagi qarzlari qariyb uch trillion vonni yoki qariyb 2,6 milliard dollarni tashkil qildi.

Aviakompaniya quyidagi kompaniyalar bilan kodshering shartnomalariga ega (2008-yil noyabr holatiga koʻra):
* Air Busan
* Air Astana
* Air Canada (yulduzcha)
* Air China (yulduzli)
* Air New Zealand (yulduzcha)
* All Nippon Airways (yulduzli)
* China Eastern Airlines
* China Southern Airlines (SkyTeam)
* EgyptAir (yulduzcha)
* LOT Polsha Airlines (yulduzli)
* Qantas
* Qatar Airways
* Shanxay havo yoʻllari (yulduzli)
* Shenzhen aviakompaniyasi
* Singapore Airlines (yulduzli)
* Janubiy Afrika havo yoʻllari (yulduzli)
* Thai Airways International (yulduzli)
* Turk Havo Yoʻllari (Yulduzli)
* United Airlines (Yulduzli)
* US Airways (yulduzcha)
* S7 Airlines


## Aviakompaniya floti
2021-yil avgust oyida Osiyo Havo Yo'llari floti o‘rtacha yoshi 11,9 yil bo‘lgan 83 ta samolyotdan iborat edi:

### Ilgari foydalanilgan samolyot
Aviakompaniya ilgari quyidagi samolyot turlarini ishlatgan:

## Manbalar
Taftan

**Taftan** taftoni **(forscha: taftun** **) yoki** () – Eron, Hindiston va Pokiston oshxonalaridan xamirturushli unli non. U sut, qatiq va tuxumdan tayyorlanadi va loydan yasalgan tandirda pishiriladi. U koʻpincha zaʼfaron va oz miqdorda kardamon (oʻtsimon oʻsimlik) kukuni bilan taʼmlanadi va lola urugʻlari kabilar bilan bezatiladi.

* Barbari noni
* Lavash – xamirturushsiz yassi non
* Pita
* Samun
* Sangak – Eronda topilgan xamirturushli yassi non
* Shirmal – taftaga oʻxshash, koʻpincha meva va murabba qoʻshiladi.
## Manbalar
1946 yil Turkiyada umumiy saylovlar

**1946 Turkiya umumiy saylovlari** 1946-yil 21-iyulda  8-devlet deputatlarini aniqlash uchun oʻtkazilgan umumiy saylovlardir. 5-iyun kuni “Parlament saylovi to‘g‘risida”gi qonunga o‘zgartirishlar kiritilib, respublika tarixida birinchi marta bir bosqichli saylovlar o‘tkazildi.

Respublika Xalq partiyasi 397, Demokratlar partiyasi 61 va Mustaqillar 7 ta deputatni qolgan.

Turkiya Respublikasining birinchi ko'p partiyali umumiy saylovi bo'lgan bu saylov, sud nazorati bundan mustasno, ochiq ovoz berish, yashirin sanash va ro'yxat tizimi asosida o'tkazildi. (ochiq ovoz berish - yashirin tasnif).Bu qonunbuzarliklar tufayli "soyali saylov" deb ham atalgan.Bu umumiy saylov bilan Turkiya Buyuk Millat Majlisining 8-davlet deputatlari saylandi.

Saylovda birinchi marta nomzodlar asosida yashirin ovoz berish tizimi qo‘llanildi.Bu tizim bilan har bir viloyatda ham saylov okrugi mavjud.Har 40 ming fuqaroga bitta deputat saylangan boʻlsa, qaysidir viloyat aholisi 40 mingdan kam boʻlsa, unga deputat tayinlangan.Aholisi 40 mingdan ortiq bo‘lgan viloyatlar bo‘yicha deputatlar soni quyidagicha belgilandi:

* Aholisi 55 ming kishigacha boʻlgan viloyatlar: 1 deputat
* 55.001-95.000 orasida aholi: 2 deputat
* 95.001-135.000 orasida aholi: 3 deputat
* Aholisi 135.001-175.000: 4 deputat 

## Natijalar

## Manba
Mustafo Komil

**Mustafo Komil** (1874-1908,  &#x200E; — Misr milliy ozodlik harakati faoli, jurnalist va notiq boʻlgan.

## Biografiya
Harbiy muhandis oilasida tavallud topgan, 1893-yilda Qohiradagi yuridik fakultetni bitirgan va 1894-yilda Tuluza universitetining huquqshunoslik fakultetini tamomlagan. Misrga qaytib kelib, u ingliz mustamlakachi rejimining muxoliflari guruhini tuzgan, 1900-yilda „Al-Liva“ (Banner) gazetasiga asos solgan. U o‘z maqola va chiqishlarida Misrni inglizlar bosqinidan ozod qilish, konstitutsiyani joriy etish va parlament tashkil etishni talab qilgan. Misr Xedivesi bilan birga Abbos II Usmonli imperiyasi tarkibida Misr avtonomiyasiga erishgan. U Misrdagi eng hurmatga sazovor oʻqituvchilardan biri boʻlib, oʻgʻil bolalar uchun maktab yaratgan, u yerda nasroniylar, musulmonlar va yahudiy talabalar birga oʻqigan.

1906-yil iyun oyida ng u inglizlarga qarshi tashviqotni kuchaytirdi, 1907-yil dekabrda Vatan partiyasini tuzgan va uning birinchi raisi boʻlgan.

Hozirgi arab adabiy tili rivojiga katta hissa qoʻshgan insonlardan biri boʻlgan.

1949-1953 yillarda Qohirada shahrida Mustafo Komil maqbarasi qurilgan, u hozirda ziyoratchilar uchun ochiq hisoblanadi.

*

## Havolalar

* Komil, Mustafo. " Encyclopædia Britannica. 2005 yil. Encyclopædia Britannica Online. 5 oktyabr 2005 yil.
* Artur Goldshmidt Jr. (2000). *Zamonaviy Misrning biografik lugʻati* . Boulder: Lin Rienner. pp. 101-103.
* 
* Ziad Fahmi, „Frankofonlik Misr millatchilari, Britaniyaga qarshi nutq va Yevropa jamoatchilik fikri, 1885-1910: Mustafo Komil va Yaʼqub Sannu' ishi“ 2016 yil  Arxivnaya kopiya
* Fritz Steppat: *Millatchilik va Islom bei Mustafo Komil.* *Ein Beitrag zur Ideengeschichte der ägyptischen Nationalbewegung.* ichida: davriy *Die Welt des Islams.* *Islom olami.* Brill, Leiden, 1956 (alohida chop etilgan) bet. 242-341 )
Iogan Fixte

**<big>logan Fixte (1762-1814 yy.)</big>**

## <small><u>Tarjimai holi</u></small>
Nemis falsafasining ko‘zga ko‘ringan vakillaridan biri. Fixte hunarmand to‘quvchi oilasida dunyoga kelgan. U bolalik va o‘smirlik yillarini kambag‘allikda o‘tkazdi. Tasodifiy bir hol uning o‘rta maktabni tugatib, universitetga kirib o‘qi- shiga sabab bo‘ldi. Mahalliy zamindor qishloqdan kelgan bu bolaning xotirasiga qoyil qoladi, ruhoniy o‘qigan duoning so‘zlarini hech yanglishmay, to‘la takrorlashidan hayratlanib, uni homiylikka oladi va o‘qishini davom ettirish uchun moddiy yordam berib turadi. Fixte avval Iena umversitetida, keyinchalik Leypsig universitetining ilohiyot fakultetlarida taʼlim oladi. Fixte ilohiyot fakultetida o‘qib yurgan chogʻlarida falsafa, adabiyot va huquqshunoslik fanlarini ham sevib o‘rgana boshladi. Biroq zamindorning vafoti Fixtening universitetni tugatishi uchun ancha qiyinchilik tug‘dirdi. Hatto bitiruv imtihonlarini topshirishga ham pul topa olmadi. Keyinchalik uni pastorlik lavozimiga tayinlashmoqchi boʻlganlarida, u bu lavozimdan voz kechadi. Sababi universitetda o‘qib yurgan chog‘larida u hurfikrlikka mubtalo boʻlgan edi. U bir necha yillar davomida uyda dars berish bilan tirikchiligini o‘tkaza boshladi. Fransiyada inqilob boshlangandan keyin u uana o‘z vataniga qaytadi. 1791-yili Fixte Keninsberg shahriga kelib, Kant bilan suhbatlashish baxtiga muyassar boʻladi. Oldiniga Kant uni sovuqqina kutib oladi. Bu hol Fixteni Kantning maʼruzalaridan soviy boshlashiga olib keladi va uning maʼruzalarini uyqu keltiradigan maʼruzalar deb biladi. Kant Fixtening „Har qanday bashoratning tanqidiy tajribasi“ nomli risolasini o‘qigach, unga boʻlgan munosabati ijobiy tomonga o‘zgara boshlaydi.
Fixtening bu asari Kantning ilohiyot to‘g‘risidagi fikri bilan hamohang bo‘lganligi uchun Kant uning keyingi asarini chop etishga yordam beradi. Fixte shundan so‘ng tez orada nemis ziyolilari o‘rtasida shuhrat va obro‘ga ega bo‘la boshlaydi. Fixte o‘z falsafiy qarashlarida ijtimoiy ongni o‘zgartirish, ijtimoiy ong orqali ijtimoiy borliqni o‘zgartirish masalasini ilgari suradi.

## Asarlari
„Har qanday bashoratning tanqidiy tajribasi“, „Fanlarni o‘rganish asoslari“, "Olimning mas’uliyati haqida muhokamalar, „Tabiiy huquq asoslari“ va boshq.

## Adabiyotlar

Gʻarb falsafasi tarixi. Toshkent 2018
Étienne Gilson

**Étienne Henri Gilson** (1884.13.6. Parij, fransuz diniy faylasufi, neotomizm okimining yetakchi namoyandasi. J. aqp 6-n eʼtiqodning uygunlashuviga, fal. bilan dinning uzviy boglanishiga erishish zarurligi haqidagi Foma Akvinskiy taʼlimotini kayta tiklashni oʻz tadki- kotining asosiy vazifasi deb bilgan. U Mariten singari ilohiy borlikni ekzistentsial izoxlashni tavsiya etgan. Bunday izohlanishda iloxiy borlik tabiat va jamiyat dunyosidagi barcha xilma-xil narsa- lar paydo bulishiga olib keladigan sof mavjudlik akti sifatida namoyon buladi. Bilish naz-yasida J. moddiy va ruhiy shakllardan tashkil topgan narsa- larning individual substantsiyalaridir, ularni xissiy boskichda bila oladi, deb xisoblaydigan bevosita mu’tadil realizmga rioya kiladi. Borlikni intuitiv bilishga tayanadigan muxokamada narsa- ning mavjudligini kayd etish bilan bir paytda uning moxiyati xam ochiladi. J.ning bu umumdunyokarash yunalishi uning tarixiy-fal-iy tahlil kontseptsi- yasining shakllanishida muxim axamiyatga ega boʻlgan. J.ning fikriga kura, turli davrda fay.lar borlik- ni uziga xos talkin etadilar. Shu maʼnoda, tarixchi Oʻzining borlik sari yulida xech kachon toʻxtatmaydi- gan abadiy fal. bilan ish olib boradi. Shu nuqtai nazardan fal-iy adashuvlar dunyo va inson haqidagi nisbiy, notulik tasavvurlarni mutlaqlashtirilish natijasi sifatida namoyon buladi. J.ning karap la- riga kura, antik fal dayok Platon, Arastu va neopla- tonchilar borlikni bilish soxasida juda koʻp ishlar- ni amalga oshirganlar. Bu bilimni patristika namo- yandalari va urta asrlar mutafakkirlari tomonidan xristianlik bilan birlashtirilishini J. fal. bilan iloxiyotchilikning birligi strategiyasini belgilab bergan samarali kadam deb baholadi. J. urta asrlar tafakkurining chukkisini Foma Akvinskiy tali- motida kuradi. Uygonish va Yangi davr Fal sining keyingi holatini u salbiy okibatlarga hamda fal- iy-teologik donishmandlik bilan fan orasidagi mu- rosaning buzilishiga olib kelgan jarayon deb qara- gan. Uning fikriga kura, Dekart va Kant asarlarida yuzaga chikkan fanga stsiyentistik topinish (sajda kilish) pozitivizm anʼanasida rivojlantirildi xamda bu holning karama-karshi kutbi boʻlgan anti- stsiyentizm ham vujudga keldi. Bular orasidagi ku- rash, J.ning uldirishicha, 20-a. Gʻarb fal.siningumumiy manzarasidagi eng muxim xususiyat boʻlib, u fakat tomizm taʼsirining kayta tiklanishi tufay- li barham topishi mumkin. J. hozirgi davr madaniyati- ning kelajagini diniy-axlokiy kadriyatlar tasi- rining qayta tiklanishi bilan boglik, deb bilgan.

## Adabiyotlar

Falsafa qomusiy lugʻat; „OʻZBEKISTON FAYLASUFLARI MILLIY JAMIYaTI NAShRIYoTI“
„ShARQ“ NAShRIYoT-MATBAA AKSIYaDORLIK KOMPANIYaSI BOSh TAHRIRIYaTI
TOShKENT — 2004
Barish Friend

**Barish Yarkadaş** (1974-yil 2-avgust) - turk jurnalisti, siyosatchisi va yozuvchisi. 2015-yil iyun va 2015-yil noyabr oylarida Turkiyada boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda Respublika Xalq partiyasidan Istanbul deputati etib saylangan.

## hayot
U 1974-yil 2-avgustda Karsning Susuz shahrida Zülfiye va Rasim Yarkadoshlarning oʻgʻli boʻlib tugʻilgan.Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Karsda tugatgan.1988-yilda oilasi bilan Istanbulning Uskudar tumaniga joylashdi.O‘rta taʼlimni Sultonahmet matbaa kasb-hunar litseyida tamomlagan. Anadolu universiteti davlat boshqaruvi va Marmara universitetining matbaa bo‘limida tahsil olgan.

Universitet yillarida jurnalistikaga professional qadam qo‘ydi.“Yeni Doğu”, “Güneş”, “Yeni Istanbul”, “Xalq kuchi”, “Radyo Yenigün” va “KMP Anadolu TV”da ishlagan.U TV 8 ni tashkil etish jarayonida ishtirok etgan. Ikki mingga yaqin aʼzosi boʻlgan Zamonaviy Jurnalistlar Uyushmasi Istanbul boʻlimi raisligini egallagan va ikki marta prezidentlikka saylangan.U koʻplab teleradiokompaniyalarda, ayniqsa Star va Hurriyat gazetalarida ishlagan, M1 TV, Dem TV, Kent TV, Cem TV, Kent Radyo, Yön Radyo va Box Radioda koʻrsatuvlar qilgan.2006-yilda Gerçek Gündem nomli veb-saytga asos solgan.2011-yilda Xalq TVda ish boshlagan.

U 2015-yil 7-iyun va 1-noyabrda boʻlib oʻtgan Turkiya umumiy saylovlarida 25 va 26 muddat Istanbul deputati sifatida parlamentga kirdi. U 2018 yilgi saylovlarda oʻz partiyasi tomonidan koʻrsatilmagan.

## Shaxsiy hayot
Harbiy xizmatni Vanda tugatgan.Turkiya Jurnalistlar uyushmasi aʼzosi.Zamonaviy jurnalistlar assotsiatsiyasi va Iqtisodiyot jurnalistlari assotsiatsiyasining mukofotlariga sazovor boʻlgan.

## uning kitoblari

* 
* 
* Adalet

## Manba
Gelen Ariold

**Gelen (Gehle) Ariold** (1904.29.01, Leypsig 1976.1, Gamburg) -nemis faylasufi, falsafiy an- tropologiya asoschilaridan biri. Asosiy asarlari- dan biri „Inson, uning tabiati va dunyodagi mav- qei“ (1944) da nemis fal-iy antropologiyasi uchun muhim fal-iy-biologik konsepsiyani ifodalagan. Hayotiy jarayonlar moddiy sabablarga emas, balki ilohiy kuchlarga bogʻliq, deb hisoblovchi vitalizm, ongsizlikning ahamiyati ustunlik qilishi haqida- gi boshlangich tezis va Nitsshening inson haqidagi „hali aniqlanmagan hayvonot“ qoidasi asosida G.ni xayvonot dunyosiga xos xususiyatlar insonning ta- biatiga ham xos boʻlgan biologik asos uchun xizmat qiladi, degan xulosaga olib keladi. G. nuqtai naza- riga koʻra, inson „biologik takomillashmagan“ mav- judotdir, chunki u hayvoniy-biologik tuzilmalar kabi tabiiy mayl (instinkt) bilan „mustahkamlan- magan va nihoyasiga yetkazilmagan“, shuning uchun ham, sof tabiiy mavjud boʻlishlikdan olib bo- rishlikdan mahrumdir. Inson oʻzi uchun imkoniyat va qobiliyatlarini tatbiq etishda, oʻz usullarini topib borishda tabiat tomonidan uning dunyoni ochi- shi va uni tabiatda faoliyat koʻrsatib borishini belgilab qoʻygan. Tarix, jamiyat va uning in-tlari, G.ning fikriga koʻra, faqat insonning biologik kamchiliklarini toʻldiruvchi va uning yarim instinkt intilishlarini amalga oshiruvchi eng maqbul shakllari sifatida talqin qilinadi. G.ning insonga biologik yondashuvi uning mohiyatini irratsional buzib talqin qilishga olib keldi, inson ongi va ijtimoiy mohiyatini haqiqiy, chin maʼnoda tushu- nishga imkon bermadi.

## Adabiyotlar

Falsafa qomusiy lugʻati; „OʻZBEKISTON FAYLASUFLARI MILLIY JAMIYaTI NAShRIYoTI“
„ShARQ“ NAShRIYoT-MATBAA AKSIYaDORLIK KOMPANIYaSI BOSh TAHRIRIYaTI
TOShKENT — 2004
Arab Bayoni

**Arab Bayon** – Bayon (Bobitlar) ahli Bob tomonidan eʼzozlangan kitob (Allohning darvozasi).

Arab bayoni qiroat va yozishning boshlanishi – 1844-yil 23-may. Yozuvni Yazdlik Aka Sayyid Husayn yozgan, u lgan Sin xati – **ﺱ**. Arabcha bayan fransuz tiliga tarjima qilingan.

## Manbalar

*

## Havolalar

* Arab tili. asl matn
* Arab Bayan – fransuz tiliga tarjima
* Arab Bayan – ingliz tiliga tarjima