BMD-4

**BMD-4** (БМД-4 ) — bu havo-desant qoʻshinlari askarlarini tashish, uning harakatchanligini, qurollanishini va jang maydonida xavfsizligini oshirish uchun moʻljallangan rus jangovar kuzatuvli amfibiya mashinasi.

Jangovar transport vositasi parashyut, parashyut-reaktiv yoki qoʻnish usuli bilan havo avia-desant tashish usuli bilan tashiladi. Qurol-yarogʻ majmuasi Tula davlat unitar korxonasi  "Asboblar konstruktorlik byurosi" tomonidan ishlab chiqilgan. BMD-4 BMD-3 ("Baxcha") bazasida yaratilgan, ammo jangovar quvvatda undan 2,5 baravar yuqori. 2016-yil 28-aprelda Rossiya Havo-desant kuchlari tomonidan mutlaqo yangi havo-desant jangovar vositasi **BMD-4M**, **4-modeldagi** modernizatsiyalashtirilgan havo-desant jangovar mashinasi rasman qabul qilindi.

## Tarixi
Eksperimental BMD-4 Rossiya Qurolli Kuchlari tomonidan 2004 yil 31-dekabrda qabul qilingan. 2005-yil avgust oyida ushbu transport vositalarining birinchi partiyasi 137-gvardiya havo-desant polki joylashgan joyga etib keldi. Hammasi boʻlib 60 ta tank sinov uchun chiqarildi, ammo jangovar mashina katta seriyada ishlab chiqarilmadi.

2008-yil 21-mart kuni uning zamonaviy versiyasi desant mashinasi, Kurganmashzavod poligonida BMD-4m test rejimida namoyish etildi. Oʻzgartirishning sababi Volgograd traktor zavodining bankrotligi edi.

Qabul qilingan "2015-yilgacha davlat qurollanish dasturi" ga muvofiq, Rossiya Qurolli Kuchlari 2000 tagacha modernizatsiya qilingan 4-rusumli havo-desant jangovar texnikasini olishlari kerak edi. Ammo 2010 yil aprel oyida boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida Rossiya Qurolli Kuchlarining qurollanish boʻlimi boshligʻi - Rossiya Mudofaa vazirining birinchi oʻrinbosari V. A. Popovkin BMD-4, sinov uchun qabul qilib olingan partiyadan tashqari, Havo-desant kuchlari tomonidan qabul qilinmaganligini aytdi. Mudofaa vazirligi ularning keyingi xaridlarini rad etadi.

2010-yil mart oyi holatiga koʻra, transport vositasini qoʻndirish uchun hech qanday vosita yoʻq edi va loyiha zavod sinovlari bosqichida muzlatilgan.

Shunga qaramay yangi avlod BMD-4M havo-desant jangovar transport vositasi ishlab chiqildi hamda Mudofaa vazirligi va Havo-havo kuchlari tomonidan tasdiqlandi. Uni 2015-yilda “Qoʻrgʻonmashzavod” kompaniyasi taklif qildi. Bu havo-desant kuchlari uchun mutlaqo yangi texnika edi.

Dastlabki ishlab chiqarishdan oldingi 17 ta BMD-4M Ryazan Oliy havo-desant qoʻmondonlik maktabi va uning oʻquv markaziga (Gʻalaba paradi-2015 ishtirokchilari), keyin 2016 yil aprel va sentabr oylarida ikkita BMD-4M batalon toʻplami (62 ta)  137-gvardiya havo-desant polkining 106-gvardiya havo-desant diviziyasiga oʻtkazildi. Keyin, 2017-yil boshida Omskdagi Havo-havo kuchlarining 242-oʻquv markazi BMD-4M toʻplamini (10 dona) oldi. 2017 yil aprel oyining oʻrtalarida Ulyanovskdagi 31-alohida gvardiya havo hujumi brigadasi tomonidan bitta BMD-4M batalon toʻplamini (31 dona) qabul qilib oldi va 2017-yil 1-avgustda yana bir batalon toʻplamini (31 ta mashina) oldi. 2018 -yil 6-fevralda 31 ta jangovar texnika Cheryoxadagi 104-gvardiya havo hujumi polkiga yetkazib berildi. 2019-yil 19-yanvar kuni “Qoʻrgʻon mashinasozlik zavodi” aksiyadorlik jamiyati qoʻshinlarga 62 ta BMD-4M (ikkita batalon komplekt) ni joʻnatdi.

## Konstruksiyasi
Mashinaning konstruksiyasi BMD ichidagi ekipaj bilan samolyotdan parashyutda tushish imkonini beradi.

BMD-4M ning podveskasi, BMD-1 / -2 / -3 da boʻlgani kabi, gidropnevmatik boʻlib, bu mashinani 40 sm ga koʻtarish / tushirish imkonini beradi.

## Qurollanish
BMD-4M oʻt otishni boshqarish tizimi ikki tekislikda barqarorlashtirilgan va issiqlik tasviri va masofani aniqlash kanallariga ega boʻlgan yuqori aniqlikdagi oʻq otish moslamasini oʻz ichiga oladi, bu esa harakatda aniq oʻq otish imkonini beradi.

Asosiy qurollarning tarkibi (jangovar toʻplam):

* 100&nbsp;mm toʻpi / ishga tushirgich 2A70 (34 ta fugas sharchali  snaryad)
* 30&nbsp;mm avtomatik toʻp 2A72 (500 ta oʻq)
* 7,62&nbsp;mm PKTM pulemyoti (2000 ta oʻq)
* ATGM 9M117M3 "Arkan" (toʻrtta ATGM)
* 81&nbsp;mm 902V yoki "Bulutli" tutunli granatalarni otish uchun oltita ishga tushirish moslamasi

## Modefikatsiyalar

* **BMD-4MK** - komandir versiyasi, qoʻshimcha radiostansiya va maxsus jihozlangan joylari mavjud.
* **BMD-4M** - BMP-3 bilan uzelli birlashtirilgan variant

## Mashinalar asosida

* **" Ptitselov "** - " Sosna " havo mudofaa tizimining jangovar kallakli zenit-raketa; 2022-yilga kelib qoʻshinlar havo-desant (Havo-desant kuchlari uchun) kompleksini oladilar va Ptitselovning quruqlikdagi versiyasini (lekin allaqachon BMP-3 shassisida).
* **2S42** - 120&nbsp;mm kalibrli qurolli oʻziyurar artilleriya moslamasi.
* **2C37** - 152&nbsp;mm kalibrli qurolli oʻziyurar artilleriya moslamasi.
* **2S25** - 125&nbsp;mm kalibrli oʻziyurar tankga qarshi.
* **9P162M** (**Kornet-D**) - 9M133 raketalari bilan oʻziyurar tankga qarshi raketa tizimi.
* **BTR-MDM** - zirhli transport vositasi.

## Operatorlar

*  — 341 БМД-4М по состоянию на июль 2021 года. Осталась только 1 музейная БМД-4, как учебный экспонат в РВВДКУ.

## Reytinglar

 

 

## Narxi
2019-yil uchun bitta BMD-4M narxi 102 703 310,08 rublni tashkil etdi.

## Tasvirlar

Fayl:BMD-4 (1).jpg|
Fayl:BMD-4 (2).jpg|
Fayl:BMD-4 (3).jpg|
Fayl:BMD-4 (5).jpg|
Fayl:BMD-4 (6).jpg|

Army2016demo-012.jpg|
Army2016demo-013.jpg|
Army2016demo-014.jpg|
Army2016demo-015.jpg|
Army2016demo-016.jpg|


## Havolalar
 

## Adabiyotlar

* 
* Кирси П. Десанту — новое оружие // Армейский сборник: Научно-методический журнал МО РФ. — М.: Редакционно-издательский центр МО РФ, 2017. — № 04. — С. 71. — ISSN 1560-036X.

## Havolalar

* Mudofaa sanoati ultimatumi: Rossiya armiyasi allaqachon xorijiy firmalardan qurol sotib olishga majbur. // Nezavisimaya gazeta, 04.09.2010
* BMD-4 // NTV (video)