Watan Group

**Watan Group** (tarjimasi: *Vatan guruhi*) — Afgʻonistonda joylashgan, telekommunikatsiya, logistika va xavfsizlik xizmatlarini koʻrsatuvchi kompaniya. Kompaniya Popal aka-ukalariga tegishli boʻlib, ular Afgʻonistonning sobiq prezidenti Hamid Karzayning amakivachchalari ekanligi aytiladi. Ular Popalzai urugʻidan boʻlib, zamonaviy Afgʻoniston asoschisi hisoblanmish Ahmadshoh Durroniy va Afgʻonistonning bir qancha sobiq rahbarlari ham shu urugʻga mansubdir.

*[[New York Times]]* nashrining Gʻarb rasmiylariga tayanib xabar berishicha, kompaniyaning eng yirik aksiyadori Afgʻoniston prezidentining ukasi Qayum Karzay hisoblanadi, biroq u hisobot eʼlon qilinganidan keyin kompaniyada hech qanday moliyaviy manfaati yoʻqligini taʼkidlagan.

Watan Group Xitoy Milliy Neft Korporatsiyasi (CNPC) ning hamkori hisoblanadi. CNPC 2011-yil dekabr oyida Afgʻonistonda neft konlarini qidirish va oʻzlashtirish boʻyicha birinchi yirik shartnomani qoʻlga kiritgan edi. Uchta neft konida taxminan 87 million barrel neft borligi taxmin qilinadi.

Kompaniya veb-saytida yettita shoʻba korxonasi borligi koʻrsatilgan: AMP Trading, Ehsaan Construction, Navia Design, Sino-Afghan Steel, Watan Telecom, Watan Risk Management va Watan Oil & Gas. Watan Risk Management mijozlari qatoriga USAID tomonidan moliyalashtiriladigan *Delouite, Checchi, Jhpiego*, Nyu-York shtat universiteti (SUNY), Afgʻoniston Amerika universiteti (AUAF) hamda Britaniya va AQSh harbiylari homiyligidagi boshqa loyihalar kiradi.

## Watan Risk Management
Watan Risk Management (WRM) 2005-yilda Popal aka-ukalar va Maxsus qayiq xizmati (Special Boat Service) sobiq aʼzosi tomonidan tashkil etilgan boʻlib, „xususiy harbiy boʻlinma“ sifatida taʼriflanadi. 2007-yilda ularning Kalashnikov avtomatlari saqlanadigan ombori politsiya tomonidan musodara qilingan, garchi hujjatlari joyida boʻlsa-da, kompaniya bu reyd Ichki ishlar vazirligidagi raqobatchilar tomonidan biznesning bir qismini egallab olish uchun uyushtirilgan deb hisoblagan. Ularning biznesining asosiy qismi Qobul va Qandahor oʻrtasida Amerika armiyasi uchun yuk tashiydigan avtokarvonlarni qoʻriqlashdan iborat. 2009-yilda *[[The Nation]]* nashrida chop etilgan maqolada kompaniya karvonlarga hujum qilmasliklari uchun Tolibonga pul toʻlashda ayblangan. Afgʻon rasmiylaridan birining soʻzlariga koʻra, 360 million dollarlik shartnomaning qariyb 10 foizi karvonlarni himoya qilish uchun Tolibonga toʻlanishi mumkin. Ular barcha yuk tashish kompaniyalari foydalanadigan Qobul va Qandahor oʻrtasidagi avtomagistralni nazorat qiladi. Ular yoʻlni nazorat qilishining sababi mahalliy militsiya rahbari, qoʻmondon Ruhulloh bilan kelishuvga ega ekanligidir; u bir yuk mashinasining Qandahorgacha boʻlgan 300 kilometrlik masofani bosib oʻtishi uchun 1500 dollar haq olishi aytiladi.

*The Nation* va boshqa nashrlarda, jumladan *[[The Guardian]]*da eʼlon qilingan maqolaga javoban, guruh raisi Ahmad Rateb Popal hisobotning toʻgʻriligini rad etib xat yozdi. U Hamid Karzayga qarindoshligi sababli hech qanday biznes loyiha olmaganliklarini va karvonlarga hujum qilinishini oldini olish uchun hech kimga pul toʻlamasliklarini (aslida har oy oʻrtacha 50 nafar qoʻriqchi halok boʻlishini) taʼkidladi. Shuningdek, u kompaniyalarning muvaffaqiyati raqobatchilarning hasadiga sabab boʻlganini va ular *The Nation* muxbiriga notoʻgʻri maʼlumotlar berganini aytdi. Sobiq afgʻon kommunist generali va parlament aʼzosi Nur ul-Haq Ulumi *[[CBC News]]*ga bergan intervyusida xavfsizlik kompaniyasi isyonchilarga pora bermasdan faoliyat yuritishi dargumonligini aytib, agar kompaniyalar pul toʻlamasa, „karvonlar yoqib yuboriladi va tamom“, deb taʼkidlagan. Tolibon boʻyicha ekspert Michael Semple ham WRM magistral yoʻllarda xavfsiz harakatlanish uchun pul toʻlashi ehtimoli yuqori ekanligini aytgan.

WRM Qandahor yaqinidagi Dahla toʻgʻonini qurishda ishtirok etayotgan kanadaliklarni himoya qilish uchun yollangan edi. *[[The Toronto Star]]* nashrining 2010-yil fevralidagi xabariga koʻra, WRM xodimlari va Kanada xavfsizlik mulozimlari oʻrtasida ziddiyat yuzaga kelgan, bu esa Afgʻoniston xavfsizlik kuchlari ustidan nazoratni amalga oshirayotgan kanadaliklarning mamlakatni tark etishiga sabab boʻlgan.

2010-yil may oyida kompaniya qoʻriqchisi tinch aholi vakilini otib oʻldirganidan soʻng, WRMga Qobul va Qandahor oʻrtasidagi magistrallardan birida faoliyat yuritish taqiqlandi. Afgʻoniston Ichki ishlar vazirligi kompaniyaga halok boʻlgan shaxsning oilasiga tovon puli toʻlash majburiyatini yukladi. Taqiq 14-maydan kuchga kirdi, biroq magistralda 1000 ta yuk mashinasi toʻplanib qolganidan soʻng, ikki hafta ichida bekor qilindi.

2010-yil dekabr oyida AQSh armiyasi mulozimlari Watan Risk Management kompaniyasini AQSh hukumatining barcha loyihalaridan chetlashtirishni taklif qilishdi. Popallar va Ruhulloh bu qarorga alohida eʼtiroz bildirishdi. Armiya Vatanni butunlay chetlatmaslikka qaror qildi va oʻrniga maʼmuriy kelishuv imzoladi. Unga koʻra, kompaniya kelgusi uch yil davomida AQSh soliq toʻlovchilari hisobidan moliyalashtiriladigan karvon xavfsizligi boʻyicha shartnomalar uchun tenderlarda qatnashmasligi belgilandi. Biroq, avgust oyi boshida imzolangan kelishuv shartlariga koʻra, bu taqiq Popallarga tegishli boʻlgan boshqa kompaniyalarga (neft, gaz, poʻlat, qurilish va telekommunikatsiya) taʼsir qilmadi. Bundan tashqari, 2011-yil yozida armiya rasmiylari kutilmaganda chetlashtirish jarayonini toʻxtatdilar va Watan Risk Management hamda qoʻmondon Ruhulloh bilan kelishuvga erishdilar.

## Watan Telecom
Watan Telecom — Saudiya Arabistonining Al Houbi Telecom va Shimoliy Amerikaning ikki kompaniyasi, Cellular One hamda GlobeCom konsorsiumidir. 2005-yilda u Afgʻonistonda mobil aloqa xizmatlarini koʻrsatish uchun 30 million dollarga litsenziya sotib oldi. Litsenziya 2020-yilgacha amal qiladi va u yana oʻn yilga uzaytirilishi mumkin.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayt