open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kafr Taxarim

**Kafr Taxarim** (, shuningdek, **Kafar Taxareem** yoki **Kfar Taxaram**) – Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Idlib shimolida joylashgan. Shimolda Harem, shimoli-gʻarbda Salqin, gʻarbda Abu Talha, janubda esa Armanaz bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Kafr Taxarim aholisi  kishini tashkil qilgan. Shaharcha oʻnta qishloqni oʻz ichiga olgan hamda  nafar aholi istiqomat qiladigan Kafr Taxarim *[[nohiya]]sining* maʼmuriy markazi ham hisoblanadi. Aholisi sunniylardan iborat.

## Tarixi
Halab mintaqasida 1919-yilda fransuzlarga qarshi suriya millatchiligiga yetakchilik qilgan Ibrohim Hananu Kafr Taxarimda tugʻilgan. Hananu Suriya Milliy Kongressida vakili boʻlgan shaharcha qoʻzgʻolon uchun tayanch nuqtasi vazifasini oʻtashi kerak edi. 1958-yilda Kafr Taxarim munitsipal kengashi hukumat tayinlagan munitsipal qoʻmita bilan almashtirildi.

Kafr Taxarim Suriyadagi Bashar Asad hukumatiga qarshi qoʻzgʻolon davrida hukumatga qarshi namoyishlar maydoni boʻlib, koʻp marta zoʻravonlik sodir etilgan. 2011-yil 1-avgustda Suriyaning Mahalliy muvofiqlashtirish qoʻmitalari muxolifat faollari xabar berishicha, shaharning 175 nafardan ortiq aholisi xavfsizlik kuchlari va hukumatparast militsiya tomonidan uyma-uy qidiruv paytida hibsga olingan. Ular omma oldida kaltaklangandan soʻng turli xavfsizlik boʻlimlarining qamoqxonalariga joʻnatilgan. 2012-yil 1-oktyabrdagi Suriya armiyasi bilan qurolli toʻnashuv davomida Kafr Taxarimda uch nafar isyonchi oʻldirilgani xabar qilingan.

2020-yil 26-oktyabr kuni Rossiya harbiy samolyotlari Kafr Taxarim yaqinida joylashgan Turkiya qoʻllovidagi Faylaq ash-Shom isyonchi guruhining oʻquv lagerini nishonga oldi. Zarba natijasida 78 nafar jangchi halok boʻldi, yana 100 nafardan ortigʻi yaralandi. Suriya inson huquqlari observatoriyasi rahbari zarbani oʻt ochishni toʻxtatish boshlanganidan keyingi eng ogʻir hujum deb atadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Millis (Suriya)

**Milles** () – Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Qishloq Idlibdan 18 km uzoqlikda, Halabdan 120 km gʻarbda va Idlib va Salqin oʻrtasida joylashgan. Millis Turkiya bilan chegarada hamda ikki togʻ oraligʻida joylashgan. Bulardan birinchisi Baresh, ikkinchisi esa Alalydir. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Milles aholisi  kishini tashkil qilgan. Qishloqda zaytun daraxtlari bilan qoplangan kichik tepalik mavjud.

## Manbalar
Aziz Murotov (futbolchi, 2007)

**Aziz Murotov** — tojikistonlik futbolchi. „Surxon“ klubi hujumchisi.

## Manbalar

## Havolalar
* Aziz Murotov Transfermarkt saytida
AFC Osiyo Chempionlar Ligasi Elitasi 2025/2026

**2025–2026-yilgi Osiyo Elita Chempionlar Ligasi** – Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (OFK) tomonidan uyushtirilgan, Osiyoning klublar oʻrtasidagi qirq toʻrtinchi futbol turniri boʻladi va Osiyo Elita Chempionlar Ligasi nomi ostida ikkinchisi boʻladi.

Final bosqichi Saudiya Arabistonida boʻlib oʻtadi. Turnir gʻolibi 2026-yilgi FIFA qitʼalararo kubogi va 2029-yilgi klublar oʻrtasidagi jahon chempionatiga yoʻllanma oladi. Bundan tashqari, gʻolib, agar ichki oʻyinlar orqali hali saralanmagan boʻlsa, 2026–2027-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasi Elitasining liga bosqichiga kiradi.

Davlatlarga 2023–2024-yilgi musobaqalar yakunlanganidan keyin eʼlon qilingan klub musobaqalari reytingiga koʻra oʻrinlar ajratilgan.

## Jamoalar
*Quyidagi jadvalda 2002-2003-yilgi mavsumdan beri oʻyinlar soni va soʻnggi oʻyinlar hisoblangan, oʻshanda musobaqa OChL deb nomlangan.*

## Musobaqa jadvali
Musobaqa jadvali quyidagicha

## Manbalar
Mixail Smirnov (futbolchi, 1990)

**Mixail Olegovich Smirnov** (; 1990-yil 3-iyunda tugʻilgan) – rossiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. Namanganning „Navbahor“ klubi bosh murabbiyi yordamchisi.

## Klublardagi faoliyati
Smirnov Rossiya Premyer-ligasidagi debyutini 2011-yilning 20-avgustida Amkar Perm klubi safida Rubinga qarshi oʻyinda oʻtkazgan.

Smirnov 2023-yil iyun oyida futbolchilik faoliyatini yakunlagan va Fakel Voronej murabbiylar shtabida ish boshlagan.

## Faoliyat statistikasi

## Yutuqlar
**Fakel**

* Birinchi divizion kumush medali sohibi: 2021/22

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Vladimir Golmak

**Vladimir Golmak** (; ; 1966-yil 11-oktyabrda tugʻilgan) – belaruslik futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. Hozirda Namanganning „Navbahor“ jamoasida yordamchi murabbiy.

## Murabbiylik faoliyati
2017-yilda Belshina Bobruiskda bosh murabbiy boʻlgan.

## Yutuqlari
**MPKC Mozyr**
* Belarus Premyer-ligasi gʻolibi: 1996
* Belarus kubogi sohibi: 1995–96

## Manbalar

## Havolalar
* Vladimir Golmak Teams.by saytida
* Vladimir Golmak Pressball.by saytida
* 
*
Bong Joon-ho

**Bong Joon-ho** (koreyscha: 봉준호, koreyscha talaffuzi: [poːŋdʑunɦo]; 1969-yil 14-sentabrda tugʻilgan) – janubiy koreyalik kinoijodkor. U uchta Akademiya mukofoti sohibi boʻlib, uning asarlari ijtimoiy va sinfiy mavzularga urgʻu berish, turli janrlarni aralashtirish, qora komediya va keskin syujet oʻzgarishlari bilan ajralib turadi.

## Manbalar
Odri Azuleni

**Odri Azuleni** (fransuzcha: *Audrey Azoulay)* – fransuz siyosiy va davlat arbobi. 2017-yil 15-noyabrdan UNESCO bosh direktori.

Fransiyaning madaniyat va kommunikatsiyalar vaziri (2016–2017).

## Manbalar
Ayo Sofiya ibodatxonasi (Iznik)

**Ayo Sofiya masjidi** (, ) – Turkiyaning Bursa viloyati Iznik tumanida (Nikcea) Vizantiya davridagi bazilika cherkovi sifatida qurilgan bino. Usmoniylar istilosidan keyin Orhan masjidiga (), 1935-yilda esa muzeyga aylantirilgan. Bugungi kunga kelib yana masjid sifatida faoliyat yuritmoqda. Mazkur bino Iznik shahrining markazida, qadimgi devor bilan oʻralgan hudud ichida joylashgan.

## Tarixi
Ushbu joyda qurilgan birinchi cherkov IV asrda bunyod etilgan. Keyinchalik VI asr oʻrtalarida imperator Yustinian I homiyligida qayta qurilgan. 787-yilda ushbu cherkovda Ikkinchi Nicaea Kengashi oʻtkazilgan boʻlib, ushbu kengash Vizantiya tarixidagi birinchi *ikonoklazm* (tasvirlarga qarshi harakat) davrini rasman yakunlagan. XI asrda Yustinian davrida qurilgan cherkov zilzila natijasida vayron boʻlgan va uning oʻrnida taxminan 1065-yilda hozirgi bino qad koʻtargan.

Ayo Sofiya cherkovi 1331-yilda Nicaea Oʻrxon I boshchiligidagi Usmoniy turklari qoʻliga oʻtganidan keyin Oʻrxon masjidiga aylantirilgan. 1935-yilga qadar masjid sifatida faoliyat yuritgan, keyin esa Mustafa Kemal Atatürk tuzumi ostida muzey sifatida faoliyat yuritgan. 2011-yilning noyabr oyida yana masjidga aylantirilgan.

## Meʼmorchiligi

Hozirgi bazilika tuzilishi, asosan, 1065-yilda cherkov qayta qurilgan davrga tegishli. Usmoniylar davrida qayta taʼmirlanishidan oldin cherkovda ikkita uch qatorli, arkadali ustunlar mavjud boʻlib, ularning ustida beshta derazaga ega devor joylashgan. XIV asrda bino masjidga aylantirilgach, unga mehrob ham qoʻshib qurilgan. XVI asrda Sulaymon I hukmronligi davrida halokatli yongʻindan soʻng cherkov qayta tiklangan va unga qoʻshimcha ravishda minora qurilgan. Shuningdek, meʼmor Xoʻja Sinon masjid devorlarini bezash uchun maxsus bezak dizaynlarini loyihalash vazifasini olgan.

Bunday tarixiy cherkovning masjid sifatida qayta foydalanish uchun tiklanishi yoki qayta qurilishi oʻsha davrda ham, hozirda ham juda bahsli masala boʻlib kelgan. Ushbu ishlar 2007—2011-yillar oraligʻida amalga oshirilgan.

## Galereya

Fayl:Iznik_Hagia_Sophia_Mosque_8350.jpg|alt=Front of Hagia Sophia in İznik|Iznikdagi Ayo Sofiya ibodatxonasi oldi
Fayl:Iznik_Hagia_Sophia_Mosque_8061.jpg|alt=Exterior of Hagia Sophia in İznik|Iznikdagi Ayo Sofiya ibodatxonasining tashqi koʻrinishi
Fayl:Ayasofya_Orhan_Camii_8066.jpg|alt=Opus sectile floor in entrance of Hagia Sophia in İznik|Iznikdagi Ayo Sofiya ibodatxonasining kirish qismi
Fayl:Iznik_Hagia_Sophia_Mosque_8067.jpg|alt=Interior of Hagia Sophia in Iznik|Iznikdagi Ayo Sofiya ibodatxonasining ichki qismi
Fayl:Iznik_Hagia_Sophia_Mosque_8083.jpg|alt=Synthronon in choir area of Hagia Sophia in İznik|*Synthronon*
Fayl:Iznik_Hagia_Sophia_Mosque_8100.jpg|alt=View of secondary dome in Hagia Sophia in İznik|Iznikdagi Ayo Sofiya ibodatxonasidagi ikkinchi darajali gumbazning koʻrinishi
Fayl:Iznik_Hagia_Sophia_fresco_045.jpg|alt=Fresco in Hagia Sophia in İznik|Iznikdagi Ayo Sofiya ibodatxonasidagi *fresco*


## Yana qarang
* Ayo Sofiya ibodatxonasi, Istanbul.

## Manbalar
Qurqaniya

**Qurqaniya** (, shuningdek, *Qurqanya* yoki *Korkania*) Suriyadagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasining Harem okrugi tarkibiga kiradi. Qurqaniya tarkibida 13 ta aholi punkti mavjud boʻlgan hamda 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra,  nafar aholi istiqomat qilgan Qurqaniya nohiyasining maʼmuriy markazi hisoblanadi. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Qurqaniya aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Salva

**Salva** () Suriyadagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Qishloq Oʻlik shaharlar gʻarbida joylashgan. Shimolda Jalma, janubi-sharqda Darat Izza, janubi-sharqda Talaada, janubda ad-Dana, gʻarbda esa Atme va Qah bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Salva aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Yustinian II

**Yustinian II** (yunoncha: Ἰουστινιανός; 668/69 – 4-noyabr 711), Vizantiyadagi Herakl sulolasining soʻnggi imperatori. 685—695-yillarda va 705—711-yillarda hukmronlik qilgan. Yustinian II Rim imperatorining qudratini qayta tiklashga intilgan shuhratparast hukmdor edi. Biroq, u oʻz irodasiga qarshi boʻlgan har qanday qarshilikka shafqatsiz javob qaytargan. Binobarin, 695-yilda xalq qoʻzgʻolonida hokimiyatdan chetlatilgan. U taxtga faqat 705-yilda bolgar va slavyan qoʻshinlari yordami bilan qaytgan. Uning ikkinchi hukmronligi birinchisidan ham mustabidroq edi va 711-yilda qoʻzgʻolonchilar tomonidan oʻldirilgan.

## Oilasi
Birinchi xotini Eudokiya bilan Yustinian II ning bir nafar Anastasiya ismli qizi boʻlgan. Anastasiya Bolgariya hukmdori Tervel bilan nikohlangan. Ikkinchi xotini Teodoradan Tiberiy ismli oʻgʻil koʻrgan.
## Manbalar
Avdiko

**Avdiko** (), shuningdek **Aydiq**, Suriyadagi qishloq. Kobanîdan  janubda joylashgan. Qishloq Halab muhofazasining Ayn al-Arab okrugi tarkibiga kiradi.
## Suriya fuqarolar urushi
2014-yil 2-iyulda Kobane va uning atrofidagi qishloqlar Iroq va Shom islom davlati jangarilari hujumiga uchradi. 2014-yil 12-iyulda qishloqqa kimyoviy qurol hujumi uyushtirilishi natijasida Xalq mudofaasi boʻlinmalarining uch nafar kurd jangchisi halok boʻlgan. Halok boʻlgan 3 kishining tanasida kuyish va oq dogʻlar mavjud edi. Bu holat mutaxassislarni xardal gazi yoki boshqa pufakli zaharlovchi modda ishlatilgan, degan xulosaga kelishiga sabab boʻldi.
## Manbalar
Saint-Martin-de-Bernegoue

**** – Fransiyaning Yangi Akvitaniya mintaqasi Deux-Sèvres departamentida joylashgan kommuna.
## Yana qarang
*Deux-Sèvres departamenti kommunalari
## Manbalar
Bahor (ism)

**Bahor** ( — koʻklam fasli) — kelib chiqishi forscha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Bahora Xuramzod — olim, sanʼatshunos, fan doktori, dotsent;

* Bahori Iboodat — model.

## Manbalar
Baqo (ism)

**Baqo** ( — abadiylik, mangulik; davomlilik) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Baqo — Minorai Kalonning meʼmori;
* Baqo Sodiqov — sovet ssenariychisi va rejissori;
* Baqo Tojiyev — aktyor, rejissyor, Oʻzbekiston xalq artisti;
* Baqoxon Abdullaxoʻjayev — qozikalon, Samarqand viloyati Diniy nazorat bo‘limi rahbari.

## Yana qarang

* Baqoyev
* Baqoyeva

## Manbalar
Barot (ism)

**Barot** ( — oqlash; begunohlik; soddadillik) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Barot Boyqobilov — oʻzbekistonlik shoir;
* Barot Xoja Koʻkaltosh — Amir Temur beklaridan;
* Barot sulton — mangʻitlar sulolasidan, Buxoro xoni Muhammad Rahimning ukasi.

## Manbalar
Oral jinsiy aloqa

**Ogʻiz orqali jinsiy aloqa** – bir odamning ogʻiz (lablar, til yoki tishlar) yordamida boshqa odamning jinsiy aʼzolarini stimulyatsiya qilish bilan bogʻliq jinsiy faoliyatdir. **[[Kunnilingus]]** – ayol jinsiy aʼzosi (vulva)ga nisbatan bajariladigan ogʻiz orqali jinsiy stimulyatsiya. **[[Fellatio]]** – erkak jinsiy aʼzosi (penis)ga nisbatan bajariladigan ogʻiz orqali jinsiy stimulyatsiya. Anilingus – bu oral seksning yana bir turi boʻlib, orqa chiqaruv teshigini (anus) ogʻiz orqali stimulyatsiya qilishdir.

## Yana qarang

* Erotik nuqtalar
* Islomda jinsiy aloqa
* Anilingus
* Fellatio

## Manbalar

## External links

* Oral seks va OIV (CDC maʼlumotlari) (, 2016-yil 2-iyulda arxivlangan)
Halab qamali (637)

Vizantiya imperiyasining tayanchi, hal qiluvchi Yarmuk jangidan soʻng shimoliy Levantda qolgan oz sonli Vizantiya qal’alaridan biri boʻlgan **Halab qamali** hijriy 637-yilning avgust-oktyabr oylari orasida sodir boʻlgan.

## Tarixi
Yarmuk jangidagi hal qiluvchi gʻalabadan soʻng musulmon qoʻshinlari shimolga, Suriyaning ichkarisiga yurish qildi. Koʻplab yirik va kichik shaharlarni egallagandan soʻng Abu Ubayda ibn al-Jarroh va Xolid ibn Valid Qinnasarin shahrida uchrashib, Halabga yoʻl oldilar. U yerda Rim generali Joachim boshchiligidagi kuchli garnizon qal’ani himoya qilayotgan edi. Halab katta devor bilan oʻralgan shahar va undan tashqarida, tepalik ustida joylashgan, deyarli zabt etib boʻlmaydigan kichikroq qal’adan iborat boʻlib, keng xandaq bilan oʻrab olingan va chorak mildan biroz kattaroq hududni egallagan edi.

## Jang
Halabdagi Vizantiya qoʻmondoni Joachim qal’a tashqarisidagi ochiq joyda Xolid va Abu Ubayda qoʻmondonligi ostidagi musulmon qoʻshinini kutib oldi. Musulmonlarga qarshi kechgan jangda magʻlubiyatga uchragach, shoshgancha qal’a tomon chekindi. Joachim qamalni yorib oʻtish uchun koʻplab hujum uyushtirdi, biroq har safar muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Vizantiya imperatori Herakleios tomonidan Joachimga hech qanday yordam kuchlari yuborilmagan (imperator yordam yuborishga qodir ham emas edi). Natijada, taxminan 637-yilning oktyabr oyida rimliklar tinchlik shartlari asosida taslim boʻldi va garnizon askarlariga ketishga ruxsat berildi.

## Urush oqibati
Joachim 4000 nafar yunon askari bilan birgalikda islom dinini qabul qildi. Keyinchalik xalifalikka sodiq va mohir sarkarda sifatida oʻzini namoyon qildi hamda turli musulmon qoʻmondonlari qoʻl ostida jang olib bordi. Biroq Peter Crawfordning soʻzlariga koʻra, Joachimning 4000 askari bilan birga islomni qabul qilgani haqidagi maʼlumotlar shubhali. Abu Ubayda ibn al-Jarroh Molik al-Ashtar boshchiligidagi qoʻshinni Azaz shahrini egallash uchun yubordi. Musulmonlar Rim deb atagan mintaqa, hozirgi Janubiy Turkiyaning Tavr togʻlaridan sharqdagi hududini oʻz ichiga oladi. Molik al-Ashtar Joachimning yordami bilan Azazni qoʻlga olgan va mahalliy aholi bilan shartnoma imzolab, Halabga qaytib keldi. Azazning qoʻlga kiritilishi va dushmandan tozalanishi muhim ahamiyatga ega boʻlib, Rim qoʻshinlarining Halab shimolida qolmasligini taʼminlash kerak edi. Aks holda, ular musulmon qoʻshinlarining yon va orqa tomonlariga hujum qilish xavfini tugʻdirishi mumkin edi. Molik al-Ashtar qoʻshin safiga qaytishi bilan Abu Ubayda gʻarb tomon yurish qilib, Antioxiyani qoʻlga kiritish uchun harakat boshladi. Shahar 637-yil 30-oktyabrda boʻlib oʻtgan Temir koʻprik jangidan soʻng egallab olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* A. I. Akram, *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns*, Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) .
*
Al-Haqel

**Al-Haqel** (, shuningdek **Bujaq**) Suriya shimolidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Halab muhofazasi tarkibiga kiradi. Halabdan shimoli-sharqda, okrug markazi Ayn al-Arabdan esa janubda joylashgan.

## Geografiyasi
Qishloq Furot daryosining gʻarbiy qirgʻogʻida joylashgan boʻlib, shimolda Sarrin, shimoli-sharqda esa Ras al-Ayn Qibli bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda al-Habel aholisi  kishini tashkil qilgan.
## Manbalar
Barno (ism)

**Barno** ( — yosh yigit, oʻsmir) — kelib chiqishi forscha boʻlgan erkaklar va xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Barno Abdullayeva — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori, professor;
* Barno Qodirova — aktrisa, dublyaj ustasi;
* Barno Sattorova — pedagogika fanlari nomzodi;
* Barnoxon Mirzamova — oʻzbek siyosatchisi.

## Manbalar
Eski masjid (Kumanovo)

**Eski masjid** (; ; ) 1532-yilda qurilgan boʻlib, 1751 va 2008-yillarda qayta tiklangan. U Shimoliy Makedoniyaning Kumanovo shahrida joylashgan boʻlib, oʻsha davrda Shimoliy Makedoniya Usmonli imperiyasining bir qismi boʻlgan. Soʻnggi yillarda masjidning ichki va tashqi qismlarida rekonstruksiya ishlari amalga oshirilgan.

## Yana qarang

* Makedoniya musulmonlari
* Kumanovo muftiyligi
* Shimoliy Makedoniyada Islom
* Makedoniya Islom diniy hamjamiyati
## Manbalar
Vanzay

**** – Fransiyaning Yangi Akvitaniya mintaqasi Deux-Sèvres departamentida joylashgan kommuna.
## Yana qarang
*Deux-Sèvres departamenti kommunalari
## Manbalar
Yangi masjid (Bitola)

**Yeni masjidi** (, , ) Shimoliy Makedoniyaning Bitola shahrida joylashgan. U 1558-yilda Qozi Mahmud afandi tomonidan qurilgan. Masjid oʻzining ajoyib dekorativ bezaklari va stalaktitlari bilan mashhur. Yangi masjidda topilgan sirlangan bezak buyumlari mamlakatdagi yagona namunadir. Bugungi kunda ushbu masjidda sanʼat galereyasi ham ochilgan. *Yeni* soʻzi turkchada „yangi“ degan maʼnoni anglatadi.

## Tarixi
Mahalliy afsonalarga koʻra, masjid bir vaqtlar Avliyo Georgega bagʻishlab qurilgan cherkov oʻrnida qad rostlagan Bu 2004–2010-yillarda Gordana Filipovska Lazarovska boshchiligida olib borilgan arxeologik qazishma ishlarida ham tasdiqlangan. Masjid qurilgan poydevorda toʻrtta bazilika va eski masjidning poydevorini topilgan.

Hozirgi masjid binosi 1558–1559-yillarda Sulton Sulaymon I davrida qozi Mehmed afandi buyrugʻi bilan qurilgan. Binoning arxitekturasi Bitolaning asosiy masjidi Is’hoq Chalabiy masjidiga oʻxshab ketadi.

## Yana qarang

* Mustafo posho masjidi
## Manbalar
Joma

**Joma** ( – *Homa*) – ispan sport kiyimlari va poyabzallar ishlab chiqaruvchisi. Bosh ofisi Ispaniyaning Toledo provinsiyasidagi Portillo de Toledo shahrida joylashgan. Kompaniyaning nomi taʼsischisining oʻgʻli Jose Manueldan kelib chiqqan boʻlib, u hozirda kompaniya prezidentidir.

## Tarixi
Kompaniya 1965-yilda yilda Fructuoso Lopez tomonidan tashkil etilgan. Dastlab oddiy poyafzal ishlab chiqarishga ixtisoslashgan kompaniya xodimlari atigi 8 kishidan iborat edi. 1968-yilda brend sport va dam olish poyabzali segmentiga eʼtibor qaratishga qaror qildi. 1980-yilda kompaniya birinchi marta Myunxendagi ISPO (Xalqaro sport kiyimlari va anjomlari koʻrgazmasi)da taqdimot qildi. U paytda zavodida 70 dan ortiq kishi ishlagan. 50 yillik faoliyati davomida Joma xalqaro darajadagi kompaniyaga aylandi. Hozirda futbol, basketbol, qoʻl toʻpi, voleybol va yengil atletikaga ixtisoslashgan. U koʻplab mamlakatlar Olimpiya qoʻmitalari rasmiy homiysi hisoblanadi. Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Olimpiadada brend Ispaniya, Portugaliya, Meksika, Bolgariya va boshqa Olimpiya qoʻmitalari homiysi boʻldi.

## Manbalar
Atay Jumashev

**Atay Turarovich Jumashev** (; 1998-yil 15-sentyabrda, Bishkekda tugʻilgan) – qirgʻizistonlik futbolchi, „Abdish-Ata“ klubi va Qirgʻiziston terma jamoasi yarim himoyachisi.

## Klub faoliyati
Atay oʻz faoliyatini 2017-yilda „Abdish-Ata“ klubida boshlagan. 2018-yilgi mavsumda Qoʻchqorota shahrining „Neftchi“ jamoasida ijara asosida oʻynagan.

2019-yil mart oyida Belarusning oliy divizioniga qaytgan „Energetik-BGU“ klubi bilan shartnoma imzolagan. Belarus chempionatidagi debyutini 2019-yil 31-martda „Slutsk“ jamoasiga qarshi oʻyinda (0:0) oʻtkazgan. „Energetiklar“ safida bir yil oʻynagach, Jumashev vataniga qaytib, „Kaganat“ klubi tarkibiga qoʻshilgan.

2021-yilgi mavsum boshlanishi oldidan Atay Jumashev „Abdish-Ata“ jamoasiga oʻtgan. Jamoa bilan birga 2021-yilgi Ala-Too kubogini qoʻlga kiritgan va turnirning eng yaxshi oʻyinchisi deb topilgan. 2021-yil yakuniga koʻra, Jumashev Qirgʻiziston chempionatining kumush medali sovrindori boʻlgan va turnirning eng yaxshi toʻpurarlari roʻyxatida uchinchi oʻrinni egallagan. U 2022-yilgi Qirgʻiziston kubogi finalida Qoʻchqorotaning „Neftchi“ jamoasiga qarshi oʻyinda yagona golni urib, oʻsha uchrashuvning eng yaxshi futbolchisi deb tan olingan.

## Milliy terma jamoadagi faoliyati
Qirgʻizistonning 16 va 17 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar terma jamoalarida toʻp surgan. 2013-yilgi Sarsenbek Keljanov xotirasiga bagʻishlangan musobaqada, 2014-yilgi Qozogʻiston prezidenti kubogi hamda 2014-yilgi Kaspiy kubogida ishtirok etgan. 2018-yilda Indoneziyada oʻtkazilgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida Qirgʻizistonning 21 yoshgacha boʻlgan yoshlar terma jamoasi safida ikkita oʻyinda maydonga tushgan.

2018-yilda Qirgʻiziston milliy terma jamoasiga chaqiruv olgan. Biroq, uning tarkibidagi debyuti 2021-yil 2-sentyabrda Falastin bilan oʻtkazilgan oʻrtoqlik uchrashuvida (1:0) roʻy bergan.

## Yutuqlar

* Qirgʻiziston chempionatining kumush medali sovrindori (2): 2017, 2021
* Qirgʻiziston kubogi sohibi: 2022

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* Atay Jumashev Transfermarkt saytida
Marj Rahit jangi

**Marj Rahit jangi** () – 634-yilning aprel oyida Vizantiya imperiyasining Gʻassoniy arab ittifoqchilari hamda Xolid ibn Valid qoʻmondonligi ostidagi Roshidun qoʻshini oʻrtasida kechgan kichik toʻqnashuv. Huvorin jangidan keyin erta tongda Xolid ibn Valid 9000 kishilik qoʻshinini Damashq tomon boshlab borgan.

## Jang
Jang 634-yil 24-aprel Pasxa yakshanbasida boʻlib oʻtgan.

Xolid yaqinda yurish qilgan hududlardan koʻplab qochoqlar Marj ar-Rahit shahriga toʻplangan edi. Bu qochoqlar Fisih bayramini nishonlayotgan olomon bilan aralashib ketdi. Gʻassoniylar Xolidning Suriyaga kirib kelishi ular uchun katta xavf tugʻdirishini yaxshi anglardilar va shu sababli dovon pastidagi Tadmur hududidan keluvchi yoʻlga kuchli jangchilarni joylashtirdilar. Biroq bu kuchlar Xolidning otliq qoʻshini tomonidan tezda tor-mor etildi. Musulmon qoʻshinlari harakat qilgan sari Gʻassoniylarning qarshiligi davom etdi, ammo asosiy musulmon armiyasi shaharga yetib kelib, talonchilik harakatlarini boshlagach, ularga boʻlgan bu qarshilik toʻxtadi. Xolidning qoʻshinlari katta miqdorda oʻlja va asirlarni qoʻlga kiritgach, shahardan chiqib, oʻz qarrgohlariga qaytib ketishdi.

## Natija
Ertasi kuni ertalab Xolid otliq qoʻshinlarining bir qismini Gʻutaga bosqin uyushtirish uchun Damashq tomon joʻnatdi. Shuningdek, u Abu Ubaydaning huzuriga maxsus elchi yuborib, Busroda uchrashish boʻyicha koʻrsatma berdi. Soʻng Xolid asosiy qoʻshin bilan Damashqni chetlab oʻtib, Busro tomon yoʻl oldi. Damashqqa yuborilgan otliq qoʻshin shaharga yaqinlashib, qoʻshimcha oʻlja va asirlarni qoʻlga kiritdi va hali yurish davom etayotgan paytda Xolidning asosiy qoʻshiniga qayta qoʻshildi. Shu tariqa, Xolidning Suriyaga kirishi bilan bogʻliq kichik harbiy yurishlari yakuniga yetdi. Shundan keyin u Busro shahrini zabt etish uchun yoʻl oldi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Akram, A. I. *[https://web.archive.org/web/20041210000537/http://www.swordofallah.com/html/bookhome.htm The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaign]*, Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) .
*
Sarmada

**Sarmada** () – Suriyaning Idlib muhofazasi Harem okrugi tarkibidagi shaharcha. Shaharcha Suriyaning eng shimoli-gʻarbiy qismida, Turkiya bilan chegarada joylashgan. 722-yilda Antioxiya patriarxi Elias Sarmadadagi cherkovni muqaddas deb eʼlon qilgan. Shuningdek, 1119-yil 28-iyunda Antioxiya knyazligi va Artukli bekligi oʻrtasidagi Sarmada jangi ayni shaharchada sodir boʻlgan.

## Obidalari

### Sarmada kolonnasi
Shaharcha milodiy II asrga tegishli Alexandrasning Rim uslubidagi maqbarasi bilan mashhur. Maqbara toʻgʻri toʻrtburchak shaklda boʻlib, oʻn uchta silindrsimon toshdan tashkil topgan ikkita ustuni mavjud. Ustunlar oʻninchi silindrda gorizontal qism bilan birlashtirilgan boʻlib, uning tepasida qoʻshimcha kapitel joylashgan.

### Avliyo Daniel va Hisn ad-Dair monastiri
*Avliyo Daniel monastiri* (shuningdek, *Breij*, *Braij* yoki *al-Breij* nomi bilan ham mashhur) shahardan 2 km gʻarbda, katta yoʻldan taxminan 400 metr balandlikda joylashgan. Monastir Oʻlik shaharlarning soʻnggi monastik davri, yaʼni milodiy VI asrga oid deb belgilangan.

1121-yilda Quddus hukmdori Bolduin II Sarmada yaqinidagi *Hisn ad-Dair* nomli monastirni Gaellik Alanga bergan. Ushbu monastir mustahkamlangan qal’a deya tavsiflangan. Shuningdek, hududda uchta kuzatuv minorasi boʻlgan qal’a haqida ham maʼlumotlar bor.

### Rim ibodatxonasi
Baqirha yoʻnalishidagi yoʻl boʻylab 4 km uzoqlikda Zevsga bagʻishlangan Rim ibodatxonasi joylashgan. Epigrafik dalillar asosida bu inshoot taxminan milodiy 169-yilga toʻgʻri kelishi aniqlangan. Ibodatxona ulkan darvoza va selladan tashkil topgan boʻlib, bir paytlar toʻrt ustunli boʻlgan inshootning saqlanib qolgan yagona ustuni ham mavjud.

## Manbalar

## Havolalar
* Column of Sarmada on 3Darchaeology.blogspot.co.uk
* Photo of the Column of Sarmada on Flickr
* Sarmada on Wikimapia
* Images of alleged clandestine excavations being carried out at an archaeological site in Sarmada on the Facebook page of Le patrimoine archéologique syrien en danger
Talada (Suriya)

**Talada** (, shuningdek **Tell Ada**) – Suriyadagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Janubi-sharqda Turmanin, janubi-gʻarbda ad-Dana, shimoli-sharqda esa Darat Izza bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Talada aholisi  kishini tashkil qilgan.

Talada hududida Vizantiya davriga mansub hamda oʻrta asrlarda mashhur boʻlgan yirik monastir mavjud. Milodiy 400-yilda Avliyo Simeon Stylites oʻzining zohidlik faoliyatini shu yerda boshlagan. Talada 630-yillarda Suriyani musulmonlar bosib olganidan keyin nisbatan muhim nasroniylar manzilgohi boʻlib qolgan. Xarobalar orasidan 941-yilga oid suryoniy yozuvi topilgan. Taladani 1104-yilda Tankred boshchiligidagi salibchilar bosib olgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Loziqiya qamali

**Loziqiya qamali** () – Roshidun xalifaligining 636-yilda, Levantning musulmonlar tomonidan bosib olinishi paytida sodir boʻlgan yurishi. Vizantiya imperiyasining port shahri Loziqiya qamali islom paygʻambari Muhammadning ikki sahobasi Abu Ubayda ibn al-Jarroh va Uboda ibn as-Somit tomonidan olib borilgan.

## Tarixi
636-yilda Tartus shahri boʻysundirilgach, Uboda ibn as-Somitga qoʻmondon Abu Ubayda tomonidan darhol Jabla va Loziqiya tomon yurish olib borish buyurildi.

## Qamal
Qamal paytida Uboda mahalliy garnizonning qattiq qarshiligiga duch keldi. U shahar darvozasi nihoyatda katta boʻlib, uni faqat koʻpchilik bilangina ochish mumkinligini koʻrdi. Shundan soʻng Uboda qoʻshiniga shahardan uzoqroqda qarorgoh qurishni buyurdi. Ular otliqlarni yashirish uchun chuqur xandaq qazishdi. Uboda va uning qoʻshini kunduzi Hims tomon qaytayotgandek koʻrinish berdi, biroq oʻsha kechada qaytib kelib, xandaq ichiga yashirinishdi.

Uboda va uning qoʻshini ortiga qaytib ketganiga ishongan shahar aholisi darvozasini ochib, chorva mollarini tashqariga haydab chiqardi. Shu vaqtda Uboda zudlik bilan butun lashkariga hujum qilishni buyurdi. Kutilmaganda boshlangan hujumdan hayratga tushgan Vizantiya qoʻshinlari darvozani yopishga ulgura olmadi. Uboda shahar devoriga chiqib, takbir aytdi va askarlar shaharga bostirib kirdilar. Dahshatga tushgan Vizantiya himoya kuchlari shaharni himoyasiz qoldirib, al-Yusayid tomon qochib ketdi.

## Natija
Qochayotgan Vizantiya askarlari va mahalliy fuqarolar Ubodaga taslim boʻldi, xiroj yer soligʻini toʻlash sharti bilan Uboda aholiga oʻz uylariga qaytishga ruxsat berdi.

Uboda Loziqiyani deyarli vayrongarchiliklarsiz oʻz holicha saqlab qoldi, shaharda yangi masjidlar qurilishiga boshchilik qildi. Xalifalik qonunlarini joriy etish maqsadida shaharda qolib faoliyat olib bordi. Uboda Loziqiyada Jome al-Bozor masjidini qurdirdi. Shuningdek, shaharning yunon-rumcha nomi Laodiceani *al-Loziqiya* deb oʻzgartirdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Eski masjid (Ufa)

**Eski masjid** shuningdek, **Tukayev masjidi** sifatida ham tanilgan, Rossiyaning Ufa shahrida joylashgan masjid.

## Tarixi
Orenburg musulmonlari maʼnaviyat assambleyasining ikkinchi muftiysi Gabdesallam Gabdraximov (1765-1840) tashabbusi bilan masjid qurilish 1827-yilda boshlangan.

Ufa shahridagi birinchi muntazam faoliyat yurituvchi masjid 1830-yilda Frolovskaya koʻchasida (keyinchalik Tukayev koʻchasi deb oʻzgartirilgan) qurilgan.

1887-yilda masjid yonida madrasa ochilgan.

1920-yilgacha bino Rossiyadagi asosiy masjid boʻlgan.

Ushbu masjid 1960-yildan 1992-yilgacha shahardagi yagona faol masjid boʻlgan.

Mahalliy imom Cihangir Abizgildin 1937-yilda NKVD tomonidan hibsga olingan va qatl etilgan.

## Yana qarang

* Rossiyada islom
* Rossiyadagi masjidlar roʻyxati
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Talamar

**Talamar** (, shuningdek, **Tell Amar**) – Suriya shimolidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibida. Idlibdan shimoli-gʻarbda, Suriya – Turkiya chegarasidan esa sharqda joylashgan. Gʻarbda Azmarin, janubda Darkush, shimolda nohiya maʼmuriy markazi Salqin, sharqda esa Armanaz bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Talamar aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Sacagawea

**Sacagawea** (talaffuzi:   yoki  ;, shuningdek **Sakakawea** yoki **Sacajawea**; 1788-yil may – 1812-yil 20-dekabr) – lemhi shoshone hindularidan biri boʻlib, Lewis va Clark ekspeditsiyasiga tarjimon va yoʻlboshchi sifatida yordam bergan. Sacagawea ekspeditsiya bilan Shimoliy Dakotadan Tinch okeanigacha minglab mil yoʻl bosib, tubjoy amerikaliklar bilan madaniy aloqalarni oʻrnatishga yordam berdi.

XX asr boshlarida Milliy Amerika ayollari saylov huquqi assotsiatsiyasi Sacagaweani ayollar qadr-qimmati va mustaqilligi ramzi sifatida qabul qildi, uning xotirasiga bir nechta haykallar va lavhalar oʻrnatdi.

## Hayotining ilk davri
Sacagawea haqida ishonchli tarixiy maʼlumotlar juda kam. U taxminan 1788-yilda hozirgi Aydaxo shtatining Salmon shahri yaqinidagi Agaidika (Lemhi Shoshone) qabilasida tugʻilgan. Bu hozirgi Aydaho-Montana chegarasidagi hududga toʻgʻri keladi.

1800-yilda, Sacagawea taxminan 12 yoshda boʻlganida, u va boshqa bir nechta bolalar Hidatsa qabilasi tomonidan asirga olingan. Bu hujum natijasida bir nechta Shoshone qabilasi aʼzolari – toʻrt erkak, toʻrt ayol va bir nechta oʻgʻil bola halok boʻlgan. Sacagawea hozirgi Shimoliy Dakota shtatining Washburn shahri yaqinidagi Hidatsa qishlogʻida asirlikda saqlangan.

## Lewis va Clark ekspeditsiyasi

1804-yilda Discovery jamoasi Mandan qishlogʻiga yetib bordi. U yerda kapitanlar Meriwether Lewis va William Clark (1804—1805-yillarda) qishlash uchun Fort Mandanni qurdilar. Ular bahor faslida ]]Missuri daryosi]] boʻylab boʻladigan ekspeditsiyaga tarjimonlik qiladigan yoki yoʻl koʻrsatishi mumkin boʻlgan bir nechta qabilalar bilan suhbatlashdilar. Missuri daryosining yuqori oqimida yashovchi qabilalar bilan muloqot qilish zarurligini bilgan holda, ular bir nechta mahalliy tillarni bilishini taʼkidlagan Toussaint Charbonneau va uning shoshon tilida soʻzlashuvchi xotinlaridan birini yollashga qaror qildilar. Oʻsha paytda Sacagawea birinchi farzandiga homilador edi.

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish uchun
* Powers, Thomas, „Getting Sacagawea Right“ (review of *Our Story of Eagle Woman: Sacagawea: They Got It Wrong*, by the Sacagawea Project Board of the Mandan, Hidatsa, and Arikara Nation, Paragon Agency, 2021, 342 pp.), *[[The New York Review of Books]]*, vol. LXX, no. 10 (8 June 2023), pp.&nbsp;39–42.

## Havolalar

* „Profile: Sacagawea“, National Park Service
* ''Museum of Human Beings'' , a book by Colin Sargent
* Sacagawea – A Pioneer Interpreter at teck-translations.com
* . Yale Collection of Western Americana, Beinecke Rare Book and Manuscript Library.
Jome masjid (Blackburn)

**Jome masjid**, shuningdek, **Islom madaniyat markazi jome masjidi** sifatida ham tanilgan, Angliyaning Blackburn shahridagi Lambert koʻchasida joylashgan masjid.

Masjid binosi 1962-yilda ikkita terassali uy koʻrinishida tashkil etilgan va keyinchalik bir necha marotaba kengaytirilgan. Bu Blackburnning rasmiy markaziy masjidi sifatida tan olingan Lancashiredagi birinchi masjid hsoblanadi.

## Yana qarang

* Angliyada Islom tarixi
* Angliyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

*
Umar masjidi (Leicester)

**Umar masjidi**, shuningdek, **Masjidi Umar** (arabcha: مسجد عمر) nomi bilan ham tanilgan, Buyuk Britaniyaning Angliya hududida, Leicester shahridagi Evington Drive 5-7 manzilida joylashgan masjiddir.

Dastlab masjid hududidagi ikki turar-joy binosi boʻlgan inshootlar 1999-yilda buzib tashlangan. Masjid 2000-yil oxirida qurib bitkazilgan va ikkinchi xalifa Umar sharafiga nomlangan.
## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Madina masjidi (Sheffield)

**Madina masjidi**, shuningdek, **Wolseley Road masjidi** sifatida ham tanilgan, Angliyaning Janubiy Yorkshire shtatidagi Sheffild shahrida maqsadli ravishda qurilgan birinchi masjiddir.

## Tavsifi
Baʼzi moliyaviy muammolarga duch kelgani sababli, loyiha 2006-yil oktabr oyida yakunlangan. Masjiddan foydalanuvchi namozxonlardan yangi masjid va 19 xonadan iborat Islom markazi, ikkita katta zal, kutubxona hamda kunlik markaz qurilishi uchun bir necha million funt yigʻishgan. Loyihaning umumiy qiymati taxminan 5 million funt sterlingga baholangan. Masjid Sheffild shahridagi Glover Roadda qurilgan. U Nether Edge va Sharrow hududlaridagi musulmon jamoasiga ham xizmat qilishi uchun moʻljallangan. Masjidning oʻzida 2 300 nafar erkak va ayol namozxonlarni sigʻdira oladi.

„Muslims in Britain“ tashkiloti ushbu masjidni „Soʻfiy – Bareilvi“ toifasiga kiritgan.

2008-yilda **BBC** markazda sinf xonalari va keksalar uchun moʻljalangan kunduzgi parvarish markazi mavjudligi haqida xabar bergan.

## Manbalar
Shuyux Tahtani

**Shuyux Tahtani** (; ) Suriyaning Halab muhofazasi shimoli-sharqida joylashgan arablar shaharchasi.

Shaharcha Furot daryosining sharqiy qirgʻogʻida, Shuyux tekisligidagi botqoqliklarda joylashgan. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, shaharchada  nafar aholi istiqomat qilgan. Shaharcha Shuyux Tahtani nohiyasining maʼmuriy markazi hisoblanadi. Shuyux Favqoniy nomli kattaroq egizak shaharni Jarabulus va Furot daryosining gʻarbiy sohilidagi Manbij shahri bilan bogʻlaydigan yoʻl koʻprigi taxminan 5 kilometr (3,1 mil) shimolda joylashgan.
## Manbalar
Salimova

**Salimova**

* Manzura Salimova – O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Fan, taʼlim va sogʻliqni saqlash masalalari qoʻmitasida doimiy asosda ishlovchi senator
* Nurgyul Salimova – asli turk boʻlgan bolgariyalik shaxmatchi
* Ravilya Salimova — sovet basketbolchisi, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1964)
* Sharifa Salimova — Oʻzbekistonlik ijodkor
* Suluv Salimova — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995).

## Yana qarang
* Salimov
Mirlan Murzayev

**Mirlan Abdraimovich Murzayev** (; ; 1990-yil 29-martda tugʻilgan) – qirgʻizistonlik professional futbolchi, Qirgʻiziston Premyer-ligasining „FC Bars Issiq-Koʻl“ klubi va Qirgʻiziston milliy terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Career statistics

: *Hisob va natijalar birinchi boʻlib Qirgʻizistonning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, hisob ustuni Murzayevning har bir golidan keyin hisobni koʻrsatadi.*

## Mukofotlar
**Dordoi Bishkek**

* Qirgʻiziston chempionati: 2007, 2008, 2009
* OFK Prezidenti kubogi: 2007

### Shaxsiy yutuqlar

* OFK Prezidenti kubogining eng koʻp gol urgan oʻyinchisi: 2012, 2013
* OFK Prezidenti kubogining eng qimmatli oʻyinchisi: 2010

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Al-Krum (Azaz)

**Al-Krum** (), rasman **Yazibagʻ** () Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasining shimolida joylashgan qishloq. Qishloq Barsa togʻining shimoliy tomonida, Azazdan  shimolda, Halab shahridan  shimolda, Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan deyarli  janubda joylashgan.

Qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Azaz nohiyasi tarkibiga kiradi. Chegaradosh qishloqlardan Barsa togʻining qarama-qarshi tomonida,  janubda Maarin,  janubi-sharqda esa as-Salameh joylashgan.
## Demografiyasi
2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Al-Krum aholisi 252 kishini tashkil qilgan.

Qishloqda turkman, arab va kurdlar aralash yashaydi. 19-asr oxirida nemis sayyohi Martin Hartmann Yazibagʻni Usmoniylar imperiyasining Azaz-i Turkman nohiyasida joylashgan turk va kurd aholisi aralash yashaydigan qishloq deya ta’riflagan.
## Manbalar
Bahvartah

**Bahvartah** (, shuningdek *Bhorta* yoki *Bahirta*) Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhfoazasi shimolida joylashgan qishloq. Mazkur qishloq Queiq tekisligida, Savran va ar-Rai oʻrtasida, Halab shahridan taxminan  shimoli-sharqda, Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan esa  janubda joylashgan. Qishloq aholisi turkmanlardan iborat.

Qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Axtarin nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  shimoli-gʻarbda Shuvayrin,  janubi-sharqda esa Ziadiya joylashgan. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Bahvartah aholisi 754 kishini tashkil qilgan.
## Manbalar
Gʻamra jangi

**Gʻamra jangi** () Xolid ibn al-Volid va Buzaxa jangidan omon qolgan Vizantiya qoʻshinlari oʻrtasida Buzaxadan 20 mil uzoqlikda sodir boʻlgan.

## Adabiyotlar

* A. I. Akram, *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns*, Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) .
Naqra jangi

**Naqra jangi** 633-yil oktabr oyida Ridda urushlari paytida isyonchilar qoʻshinlari va Xolid ibn al-Volid qoʻshini oʻrtasida boʻlib oʻtgan.

Tulayha Buzaxa jangida magʻlubiyatga uchragach, Amr ibn Abduluzzo (Abu Shajara) boshchiligidagi Banu Sulaym qabilasi Xolid ibn Valid boshchiligidagi qoʻshinga qarshi kurashni davom ettirdi.

Xolid ibn Valid va Abu Shajara qoʻshinlari Naqrada qoʻshin tuzdilar. Banu Sulaym qabilasi qattiq qarshilik koʻrsatdi. Biroq jang davom etar ekan, musulmon qoʻshinlari asta-sekin ustunlikni oʻz qoʻllariga oldilar. Natijada, qoʻzgʻolonchi kuchlar musulmon qoʻshini tomonidan tor-mor etildi.

Qoʻzgʻolonchilarning koʻpchiligi qirgʻin qilinib, baʼzilari qochib ketgan boʻlsa-da, ularning yetakchisi Abu Shajara asirga olindi.

## Adabiyotlar
* A. I. Akram, *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns*, Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) .
Ihsim

**Ihsim** (, shuningdek, *Ehsem*) – Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasining Ariha okrugi tarkibiga kiradi. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Ihsim aholisi  kishini tashkil qilgan. Shaharcha 19 ta aholi punkti hamda 2004-yil maʼlumotlariga koʻra,  nafar aholini oʻz ichiga olgan Ihsim nohiyasining markazi ham hisoblanadi. Gʻarbda Iblin, janubda al-Bara, sharqda ad-Dana, shimolda esa Marayan bilan chegaradosh.

## Manbalar
Juzif

**Juzif** () – Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibidagi Ariha okrugining Ihsim nohiyasi tarkibiga kiradi. Shaharcha Jabal zaviya togʻining shimoli-gʻarbiy qismida, al-Gʻab tekisligining esa sharqida joylashgan. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Juzif aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Qoriyeva

**Qoriyeva**

* Bernora Qoriyeva — balerina, baletmeyster
* Mahsuma Qoriyeva — ilk oʻzbek ak-trisalaridan.

## Yana qarang
* Qoriyev
Sultoniya jome masjidi (Brierfield)

**Sultoniya jome masjidi** – Angliyaning Lancashire grafligidagi Brierfield shahrida joylashgan masjid. U Lancashire grafligidagi eng katta masjid hisoblanadi&#x5B;**'&#x5D;</sup>.

== Tarixi ==

Masjid 2013-yilda mahalliy musulmon jamoasining Masjid Aʼzoligi doirasida qurilgan boʻlib, uning umumiy qurilish narxi 2 million funt sterlingni tashkil qilgan. Masjid koʻplab anʼanaviy islomiy masjidlar va Lancashiredagi baʼzi boshqa masjidlar kabi [[gumbaz]] va [[Minora|minoraga]] ega. Masjidning balandligi, sigʻimi va gʻishtdan qurilganligi tufayli u Lancashiredagi eng katta masjid deya tariflanadi<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact">&#x5B;**'&#x5D;. 2021-yil holatiga koʻra, u Pendle hududida maqsadli ravishda qurilgan eng yangi masjid hisoblanadi.

Asosiy namoz zaliga taxminan 2000 kishi sigʻadi&#x5B;**&#x5D;.

## Yana qarang

* Buyuk Britaniyada Islom
* Islom maktablari va filiallari
* Buyuk Britaniyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

* Facebook sahifasi
Al-Qaryatayn jangi

**Al-Qaryatayn jangi** () – Vizantiya imperiyasining ittifoqchilari boʻlgan nasroniy Gʻasoniy arablar va Roshidun xalifaligi armiyasi oʻrtasida boʻlib oʻtgan kichik jang. Xolid ibn al-Valid Suriyada Tadmur shahrini zabt etgandan keyin sodir boʻlgan. Uning qoʻshini al-Qaryatayn tomon yurish qilgan, biroq mahalliy aholi musulmon qoʻshiniga qarshilik koʻrsatgan. Natijada, ular jangga kirishib, magʻlubiyatga uchragan va shahar talon-taroj qilingan. Bu voqea al-Quraytaynning musulmon qoʻshinlari tomonidan zabt etilishiga olib kelgan.

## Adabiyotlar
* A. I. Akram, *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns*, Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) .

## Havolalar

* Al-Akram, ''Allohning qilichi: Xolid bin al-Valid, uning hayoti va yurishlari'' Lahor, 1969-yil
Qoriyev

**Qoriyev**

* Maqsud Qoriyev — yozuvchi va jurnalist.
* Rahim Qoriyev — teatr arbobi
* Hikmat Qoriyev — sovet iqtisod, davlat va siyosiy arbobi

## Yana qarang
* Qoriyeva
Mustafin

**Mustafin**

* Gʻabiden Mustafin — Qozogʻiston xalq yozuvchisi (1984)
* Georgiy Mustafin — sovet va oʻzbek teatr aktyori va postonovkachi-rejissyori, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1979-yil)

## Yana qarang
* Mustafina
Bayanoun

**Bayanoun** () Suriya shimolidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Halab muhofazasining Azaz okrugi tarkibiga kiradi. Shimolda Az-Zahraa va Mayer, janubda esa Hreitan bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Bayanoun aholisi  kishini tashkil qilgan.
## Manbalar
Halit Efendi masjidi

**Halit Efendi masjidi** (; ; ) 1415-yilda Shimoliy Makedoniya hududi Usmonli imperiyasining bir qismi boʻlgan davrda qurilgan. U 1936, 1969, 1987-yillarda va oxirgi marotaba 1994-yilda rekonstruksiya qilingan.

## Yana qarang

* Eng qadimgi masjidlar roʻyxati
* Makedoniya musulmonlari
* Kumanovo muftiyligi
* Shimoliy Makedoniyadagi Islom
* Makedoniya Islom diniy hamjamiyati
## Manbalar

## Havolalar

* Kumanovo hududidagi masjidlar galereyasi, shu jumladan Halit Afandi masjidi
Hamam masjidi

**Hamam masjidi** Kosovoning Peja shahridagi madaniy meros obyekti hisoblanadi.

Taxminan 1587-yilda qurilgan masjid Haxi Bey *[[Hammom|hammomi]]* va shahardagi eng qadimgi alban tili maktabi yaqinida joylashgan. Bulla Zade Hasan nomi bilan ham tanilgan masjid 1890-yilda va Birinchi jahon urushi davrida yongʻinlar natijasida vayron boʻlgan, ammo urushdan besh yil oʻtib qayta qurilgan. Masjid hovlisida turli davrga tegishli qabrlar mavjud. Ayvonning oʻng tomonida *[[shodirvon]]* (tahorat favvorasi) boʻlgan. Ichkarida namozxonalar, *[[Dikka|muazzin mahfili]]* (azon uchun balkon), *[[minbar]]* (imom minbari) va minoraga kirish eshigi bor. Minora toshdan oʻyib ishlangan boʻlib, har birida arka boʻlgan 12 burchak koʻrinishida barpo etilgan. Binoning umumiy maydoni  ni tashkil etadi. Ayvon yaqinda qoʻshilgan va bino toʻliq taʼmirlangan, oxirgi taʼmirlash ishlari 2001-yilda amalga oshirilgan boʻlib, 1999-yilda sodir etilgan Kosovo urushi paytida yonib ketgani sababli amalga oshirilgan.
## Manbalar
Baragʻida

**Baragʻida** () Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Azaz va ar-Rai orasidagi yoʻl boʻyida, Halab shahridan deyarli  shimolda, Turkiyaning Kilis viloyati bilan chegaradan esa  janubda joylashgan. Qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Halab muhofazasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  gʻarbda Kafr Gʻan (),  sharqda Dudiyan,  janubda esa Savran joylashgan.
## Demografiyasi
2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Baragʻida aholisi 995 kishini tashkil qilgan. Qishloqda turkmanlar istiqomat qiladi. 19-asrda yashagan sayyoh Martin Hartmann Baragʻida 10 ta xonadondan iborat turkiy qishloq ekani hamda Usmoniylarning Azaz-i turkman nohiyasi tarkibiga kirgani haqida maʼlumot bergan.
## Manbalar
Duvaybiq

**Duvaybiq** ( yoki ; ), shuningdek **Duniq** (), Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Halab shahridan deyarli  shimolda joylashgan. Maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Savran nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  gʻarbda Ihtaimlat,  janubda Dabiq,  janubi-sharqda Turkman Bareh joylashgan.
## Demografiyasi
2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Duvaybiq aholisi  kishini tashkil qilgan. Qishloq aholisi turkmanlardan iborat. Sayyoh Martin Hartmann Duvaybiq 19-asrda turkiy qishloq boʻlganini qayd etgan.
## Manbalar
Timokratiya

**Timokratiya** (, ot  „qiymat, obroʻ“ +  „hokimyat, kuch“) – davlat boshqaruvi shakli boʻlib, unda davlat hokimiyati yuqori mulkiy senzga ega boʻlgan imtiyozga ega ozchilik qoʻlida boʻladi. Oligarxiyaning bir shaklidir.
## Tarixi

„Timokratiya“ atamasi Platon („Davlat“ VIII, 545), Aristotel („Nikomax axloqi“ VIII, XII) asarlarida uchraydi. Shuningdek, Ksenofont asarlarida ham eslatib oʻtilgan.

Suqrot gʻoyalarini bayon qilgan Platon fikricha, timokratiya – odatda harbiylar sinfiga mansub boʻlgan shuhratparastlar hokimiyati – oligarxiya, demokratiya va tiraniya kabi boshqaruvning salbiy shakllaridan biridir. Platon fikricha, hukmron sinf boylik orttirishi bilan timokratiya oligarxiyaga oʻtish jarayoniga ega boʻladi. Platonning aytishicha, timokratiya aristokratiyadan keyin, yangi avlod dunyoga kelganda paydo boʻladi. Shuningdek, Platon ularning manfaatlari davlat manfaatlaridan ustun turishini taʼkidlagan.

Aristotelning fikricha, timokratiya hokimiyatning ijobiy shakli boʻlib, u salbiy shaklga – demokratiyaga oʻtish moyil. Buning sababi, davlat tuzilishining bu ikki turi umumiy chegaraga ega: timokratiya ham koʻpchilik hokimiyatini istaydi va unda bir toifaga mansub kishilarning barchasi teng hisoblanadi.

Miloddan avvalgi  asrda Afinada Solon islohotlari natijasida, Rimda esa Serviy Tulliyga tegishli islohotlardan keyin oʻrnatilgan davlat tuzumi timokratiyaga misol boʻla oladi.
## Yana qarang
* Stratokratiya
* Boshqaruv shakllari, siyosiy rejimlar va tizimlar
## Manbalar
Imom Ali masjidi (Kopengagen)

**Imom Ali masjidi** (; ; ), – shia masjidi boʻlib, Daniyaning Kopengagen shahrining Nordvest tumanida joylashgan. Bu Daniyadagi eng katta va yagona shia masjidi hisoblanadi.

Masjid qurilishi 2009-yilda boshlangan. U 2015-yilda qurib bitkazilgan va oʻz faoliyatini boshlagan. Maydoni  boʻlgan masjid neo-eron arxitektura uslubida qurilgan boʻlib, ikkita li minoralar va markaziy, feruza gumbazga ega. Masjid 1500 nafar namozxonga moʻljallab barpo etilgan.

## Yana qarang

* Daniyada islom
* Daniyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

*
Marayan

**Marayan** (, shuningdek, *Miryan*) Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasining Ariha okrugi tarkibiga kiradi. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Marayan aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi sunniylardan iborat. Janubda Ihsim va Iblin, sharqda Sarja, shimolda esa ar-Rami va Ariha bilan chegaradosh.

1960-yillarda Marayan kichik qishloq boʻlgan. Qishloqda masjid va buloq mavjud boʻlgan. Qishloq yaqinidan 1960-yillarda Vizantiya davriga oid yer osti turar-joylari vazifasini bajargan gʻorlarning xarobalari joylashgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Balanjar jangi

**Balanjar jangi** Xazar–Arab urushlari davomida sodir boʻlgan. Muhammad ibn Jarir at-Tabariyning soʻzlariga koʻra, 722 yoki 723-yillarda Umaviy qoʻshinlari al-Jarroh ibn Abdulloh boshchiligida Kavkaz togʻlarini kesib oʻtib, Balanjarga hujum qilgan. Balanjar aholisi oʻz shahrini himoya qilish uchun 3000 ta aravani bir-biriga bogʻlab, baland hududdagi asosiy qal’a atrofida aylana hosil qilgan, ammo bu urinish natijasiz boʻlib, ular magʻlubiyatga uchragan. Arablar shahar aholisining katta qismini qirgʻin qilgan, omon qolganlar esa boshqa shaharlarga, jumladan, Samandarga qochib ketgan. Gʻalabaga erishgan arab qoʻshini yirik oʻljani qoʻlga kiritib, askarlarga katta miqdorda mukofot puli tarqatilgan. Ushbu jangdan soʻng, arablar Samandarni ham bosib olib, musulmonlar yana Kavkazortida hukmron kuchga aylangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*