World Book Encyclopedia

„**World Book Encyclopedia**“ (; ) — AQSHda chop etiladigan universal ensiklopediya. Ensiklopediya nashriyotiga koʻra, „World Book Encyclopedia“ „jahondagi eng bozori chaqqon bosma ensiklopediyadir“. Ensiklopediyada ilmning asosiy sohalari muntazam tartibda yoritilgan. Xususan, ilm, texnika va tibbiyot sohalari boʻyicha maqolalar ayniqsa chuqur yozilgan. „World Book Encyclopedia“da maqolalar soddaroq ingliz tilida yozilgan. Bunga qaramasdan, mavzular juda chuqur yoritilgan. „Oilaviy“ ensiklopediya oʻlaroq sotiladigan ensiklopediya 15 yoshdan yuqori oʻquvchilarga moʻljallangan.

Ensiklopediya nashriyoti Illinois shtatidagi Chicago shahrida joylashgan. Birinchi nashri 1917-yil chop etilgan va 8 jilddan iborat boʻlgan. Oʻsha paytdan beri har yili yangi nashr chiqarilib kelinmoqda. Faqat 1920-, 1924- va 1932-yillardagina yangi nashr chiqarilmagan. 1929-yilgi (13 jild), 1947-yilgi (19 jild), 1960-yilgi (20 jild) va 1988-yilgi (yangi font va sahifa dizayni hamda 10 000 ga yaqin muharrir oʻzgartirishlari) nashrlarda katta oʻzgartirishlar kiritilgan.

1917-yilgi nashrni Hanson-Roach-Fowler Company () chop etgan. Ikki yil ichida ensiklopediya W.F. Quarrie & Company () mulkiga aylangan. 1945-yil „World Book Encyclopedia“ Field Enterprises () qoʻliga oʻtgan. 1978-yil Berkshire Hathaway () xolding kompaniyasining boʻlimi Scott Fetzer () „World Book Encyclopedia“ni sotib olgan.

## Tarixi
„Dunyo kitobi ensiklopediyasi“ning birinchi nashri 1917-yil chop etilgan. 1917-yilgi nashrni Hanson-Roach-Fowler Company () chop etgan. Ikki yil ichida World Book Encyclopedia W.F. Quarrie & Company () mulkiga aylangan. 1945-yil „World Book Encyclopedia“ Field Enterprises () qoʻliga oʻtgan. 1978-yil Berkshire Hathaway () xolding kompaniyasining boʻlimi Scott Fetzer () „World Book Encyclopedia“ni sotib olgan.

Hozirgi kunda „World Book Encyclopedia“ elektron koʻrinishda Microsoft Windows va Applening Mac OS Xi uchun ham chiqariladi. 1998-yili ensiklopediyaning kitob va CD-ROM nashrlaridan tashqari „World Book Online Reference Center“ () deb nomlanuvchi onlayn nashri ishga tushgan.

## Jildlar
Ensiklopediyaning birinchi nashri 8 jildli boʻlgan va 1917-yil nashr qilingan. 1918-yil jildlar soni 10 ga yetgan. 1918-yil davomli tahrir qilish metodi kirgizilgan. 1925-yildan boshlab har yili yangi nashr chiqarila boshlangan. 1929-yilgi nashri 13 jildda boʻlgan. 1933-yilgi nashrida boʻlsa jildlar soni 19 ga yetgan. 1960-yilgi nashr 20 jildli qilib chop etilgan. 1971-yildan beri „Dunyo kitobi“ 22 jildda chiqarilib kelyapti.

Yillar davomida „World Book Encyclopedia“ning dizayni oʻzgacha boʻlib kelmoqda. Boshqa ensiklopediyalardan farqli oʻlaroq, „World Book Encyclopedia“ alifbo harflariga moslashtirilib har xil qalinlikdagi jildlarda chop etiladi. Koʻp jildlar faqat bitta harf boʻyicha mavzularni qamraydi. Juda koʻp maqolaga ega harflar („C“ va „S“) ikki jildga boʻlingan. Yonma-yon joylashgan va ozroq maqolaga ega harflar („J“—„K“, „N“—„O“, „Q“—„R“, „U“—„V“ va „W“—„Z“) bir jildda berilgan. Ensiklopediya muharrirlari muhim maqolalarni koʻpincha alohida sahifada ajratib berishgan.

## Qamrovi

22 jildli „World Book Encyclopedia“da har qanaqa mavzu boʻyicha maʼlumot berilgan. Jugʻrofiya va biologiya boʻyicha maqolalar juda keng yoritilgan. Biznes, psixologiya, davlat, energiya, ekologiya va kriminologiya boʻyicha maqolalarga keng yondashilgan. AQSH haqidagi maqolalar ayniqsa juda ham keng koʻlamli qilib yozilgan. Maqolalarda matn bilan birga koʻplab rasm, jadval, diagrammalar berilgan. Masalan, AQSH haqidagi maqolalarda *shtat qushi* va *shtat daraxti* kabi mavzular yoritilgan maʼlumot qutilari berilgan. AQSH prezidentlari haqidagi maqolalarda oʻsha prezident ishlagan paytda boʻlib oʻtgan muhim tarixiy voqealar boʻyicha vaqt shkalalari berilgan.

„World Book Encyclopedia“ oʻzini sotuvdagi eng zamonaviy ensiklopediya deb ataydi. Maqolalarining 33 foizi har yili tahrirlanadi. Ensiklopediyada vizual materiallar juda koʻp berilgan. Dizaynning uchdan birini koʻrish uchun materiallar egallaydi. Shulardan 80 foizi yuqori sifatli rangli tasvirlardir. Ensiklopediyada bir maqoladan ikkinchisiga yoʻnaltirish keng qoʻllangan. Kitobda 150 000 dan oshiq soʻz kiritilgan katta analitik indeks ham berilgan.

Oʻquvchilar „World Book Encyclopedia“dan boshqa umumiy mavzudagi ensiklopediyalar kabi doklad yozishda keng foydalanishadi. Har bir maqola soʻnggida oʻsha maqola boʻyicha savollar va izlanish uchun qoʻshimcha maʼlumot manbalari keltirilgan. AQSHdagi aksar maktab kutubxonalarida „World Book Encyclopedia“ bor. AQSH davlati rivojlanayotgan mamlakatlardagi maktablarga ensiklopediyaning nusxalarini hadya qilgan. Masalan, Qirgʻizistondagi ber necha maktabga „World Book Encyclopedia“ AQSH davlati tomonidan sovgʻa qilingan.

## Alternativ nashrlar

1961-yil „World Book Encyclopedia“ning koʻzi ojizlar uchun Braille shriftidagi nashri chiqarilgan. Bu nashr 145 jildli va 40 000 ga yaqin sahifali boʻlgan. Kompaniya bu nashrni tayyorlashda ketgan xarajatlarni qoplay olmasligini bilsa ham xayriya sifatida chiqaravergan. Bu nashrning barcha toʻplamlari koʻr odamlar tashkilotlariga hadya qilingan. 1964-yil kompaniya ensiklopediyaning katta harflar bilan yozilgan nashrini ham chop etgan.

1980-yil „World Book Encyclopedia“ audioyozuv qilib chiqarilgan birinchi ensiklopediya boʻldi. Bu nashr kassetalarda chiqarilgan va bu kassetalar uchun maxsus pleyer tayyorlangan.

Ensiklopediyaning Macintosh va Windows komputerlari uchun boʻlgan elektron nusxasi 1990-yil chiqqan. Ammo oʻsha paytda mavjud boʻlgan ikkinchi CD-ROM ensiklopediya boʻlmish „Akademik Amerika ensiklopediyasi“ () kabi muvaffaqiyatga erishmagan.

1992-yil Shimoliy Amerikadan tashqarida yashovchi ingliz tilida soʻzlashuvchilarga moʻljallangan xalqaro nashr ham chiqarilgan.

1998-yildan beri 22 tomli, 13 800 betli ensiklopediyaning kitob va CD-ROM nashrlaridan tashqari „World Book Online Reference Center“ () deb nomlanuvchi onlayn nashri ham ishlab kelyapti. Onlayn nashrda bosma nashrda berilgan barcha maqolalar bilan birga bir necha ming qoʻshimcha maqola berilgan. Yana onlayn versiyada „World Book Encyclopedia“ 1992-yildan beri chiqarib kelgan har bir yilnoma ham berilgan.

## Raqamli multimedia ensiklopediyasi

„World Book Encyclopedia“ elektron koʻrinishda Microsoft Windows va Applening Mac OS Xi uchun ham chiqariladi. Elektron nashrlarda 22 jildli ensiklopediyadagi barcha matn berilgan. Bundan tashqari, elektron versiyada rasmlar, videolar, uch oʻlchamli manzaralar va ovozlar ham bor. Maqolalarda toʻliq matn, multimedia fayllar, maqola rejasi, izlanish uchun yordam va kerakli maʼlumotga ishoratlar berilgan. Obuna boʻlganlar onlayn yangilanishlar va muntazam ravishda har oy haqida qisqacha maʼlumot olishlari mumkin.

Apple yangi komputerlarda OS X operatsion sistemasi oʻrnatilganda „World Book Encyclopedia“ning nusxasini qoʻshib sotgan. Bu nashr Mac uchun moslashtirilgan boʻlgan. Masalan, osonroq interfeys, Bonjour programmasi orqali savol-javob () oʻyini, muharrirlar maʼqullagan veb kameralar toʻplami, Notepad, soʻzlashish funksiyalari, „Bugungi kun tarixda“ (), „Mediya oynasi“ () va „Tarixchi“ () funksiyalari boʻlgan. Hozirda bu funksiyalar ensiklopediyaning Windows uchun moʻljallangan nusxalarida ham bor. 2007-yildan beri ensiklopediyaning Windows va Mac elektron versiyalarini Software MacKiev
() kompaniyasi tayyorlab kelmoqda.

## Boshqa aloqadir bosma loyihalar
„World Book Encyclopedia“ning boshqa mahsulotlari quyidagilardir:
* „The World Book Dictionary“ () — lugʻat; birinchi nashri 1963-yil chiqqan;
* „The World Book Cyclo-Teacher“ () — bolalar uchun mustaqil oʻrganish qoʻllanmasi; 1960-yillarda chiqarilgan;
* „The World Book Student Discovery Encyclopedia“ () — yosh oʻquvchilar uchun ensiklopediya; 1999-yildan beri chiqadi;
* „Childcraft“ () — bolalar uchun rasmli toʻplam; 1930-yillarda chiqa boshlagan;
* „World Book’s Animals of the World“ () — hayvonlar haqida toʻplam;
* „Our Living World of Nature“ () — kitoblar seriyasi, 1967-yil chiqqan.

## Manbalar

## Havolalar

* „World Book Encyclopedia“ning vebsayti
* „World Book Encyclopedia“ onlayn
* World Book kompaniyasi haqida maʼlumot
* „World Book Encyclopedia“ning turli nashrlari haqida maʼlumot 
* „World Book Encyclopedia“ning elektron versiyasi Software MacKiev’s saytida