„Oʻlik bosh“ guruhlari

**"Oʻlik bosh" boʻlinmalari** (; **SS-TV**) — fashistlar Germaniyasining konslagerlarini qoʻriqlash uchun mas’ul boʻlgan SS boʻlinmasi.

Boʻlinmalar Germaniyadagi Dachau va Buxenvald, nemislar tomonidan bosib olingan Polsha, Avstriyadagi Osvensim va Mauthauzen kabi lagerlarda va boshqa koʻplab konsentratsion va qirgʻin lagerlarida joylashgan edi.

SS-TV oʻz xodimlari va qoʻmondonlik tuzilmasi bilan SSning mustaqil boʻlimi boʻlgan. Tashkilot Imperator Xavfsizlik Bosh boshqarmasi va SS Bosh maʼmuriy va iqtisodiy boshqarmasi bilan birgalikda lagerlardagi mahbuslarni ommaviy qirgʻin qilish uchun javobgardir.

„Oʻlik bosh“ (bosh suyagi va suyaklari) tasvirini SS-TV xodimlari nafaqat qalpoqdagi kokarda, balki tugma teshigida ham kiyishgan.

## Tarixi
SS-TV-ning yaratilishi 1933-yil 26-iyunda, SS-Oberfyurer Teodor Eykening Reyxsfyurer-SS Heynrix Himmler tomonidan Dachaudagi birinchi fashistlar kontslageriga boshliq etib tayinlanganida boshlangan. 1934-yil may oyida Eikke SS konslagerlari inspektori va SS xavfsizlik qoʻriqchilari qoʻmondoni etib tayinlandi va 4-iyuldan keyin u rasman oʻz vazifalarini bajarishga kirishdi. 1938-yildan boshlab inspeksiyaning markaziy idorasi Oranienburgda joylashgan edi.

Ikkinchi Jahon urushi boshlanishi bilan SS-TV (SS qoʻshinlarining birinchi harbiy tuzilmalaridan biri) xodimlaridan „Oʻlik bosh“ SS diviziyasi tuzildi.

1940-yilda SS-TV SS-Obergruppenfürer Osvald Pohl qoʻl ostidagi SS Bosh maʼmuriyati tarkibiga kirdi.

Ikkinchi Jahon urushi boshida Vaffen-SSning birinchi jangovar boʻlinmalaridan biri SS-TV xodimlaridan iborat *Totenkopf* SS diviziyasi tashkil etildi. Tez orada u oʻzining shafqatsizligi va fanatizmi bilan mashhur boʻlib, 1940-yilda Fransiya qulashi paytida Le Paradi qirgʻini kabi urush jinoyatlarida qatnashgan . Barbarossa operatsiyasi boshlangandan soʻng Sharqiy frontda Polsha va Sovet tinch aholini qirgʻin qilish *SS-Einsatzgruppen*, mobil oʻlim otryadlari va ularning *Einsatzkommando* deb nomlangan kichik guruhlari tomonidan amalga oshirildi.

1944- va 1945-yillar orasida SS-TV boʻlinmalari ularni Holokost va u yerda sodir etilgan urush jinoyatlari bilan bogʻlashi mumkin boʻlgan har qanday dalil yoki dalillarni yoʻq qilish boʻyicha buyruqlar ola boshladilar. Koʻpgina lagerlar buzib tashlandi, tirik qolgan mahbuslar esa qatl qilindi yoki ularni Ittifoqchilarning hujumlaridan uzoqlashtirish uchun urushlariga borishga majbur boʻldilar. SS-TV, shuningdek, yuzlab siyosiy mahbuslarning ozod etilishiga yoʻl qoʻymaslik uchun qatl qilinishida ishtirok etdi. *1945-yil aprel oyida SS-Totenkopfverbändening* koʻplab aʼzolariular oʻz lavozimlarini tashlab ketishdi.

1945-yilda Germaniya magʻlubiyatga uchragach, boʻlinma tugatildi va uning koʻplab aʼzolari urushdan keyin xizmat paytida sodir etgan jinoyatlari uchun jinoiy javobgarlikka tortildi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

** McNab, Chris (2001). *The SS: 1923—1945*, Amber Books Ltd. ISBN 978-1-906626-49-5.
** Padfield, Peter (2001) [1990]. *Himmler: Reichsführer-SS*, Cassel & Co, London, ISBN 0-304-35839-8.
** Stein, George H. (1984). *The Waffen SS: Hitler’s Elite Guard at War, 1939—1945*. Cornell University Press, ISBN 0-8014-9275-0.
** Sydnor, Jr., Charles W. (1990). *Soldiers of Destruction: the SS Death’s Head Division, 1933—1945*. Princeton University Press, ISBN 0-691-00853-1.