open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Larry Bird

**Larri Jo Bird** (1956-yil 7-dekabrda West Baden Springs, Indiana, AQSHda tugʻilgan) — amerikalik basketbolchi, butun professional faoliyatini NBA Boston Celtics jamoasida oʻtkazgan. Olimpiya chempioni (1992), 1977-yilgi Universiada chempioni, 3 karra NBA chempioni (1981, 1984, 1986), uch karra NBA mavsumining eng yaxshi oʻyinchisi (1984, 1985, 1986), 10 marta mavsumning ramziy jamoalariga kiritilgan (1980-88 — birinchi jamoa, 1990 — ikkinchi jamoa). Bird NBA tarixidagi eng yaxshi basketbolchilardan biri, shuningdek, faoliyati davomida gol urish, toʻpni qaytarish va assistentlik boʻyicha doimiy ravishda eng yaxshi 10 talikka kirgan koʻp qirrali oʻyinchidir. Larri Bird quyidagi mukofotlar kombinatsiyasining yagona egasidir: NBA yilning eng yaxshi oʻyinchisi, NBAning eng qimmat oʻyinchisi, NBA finallarining eng qimmat oʻyinchisi, NBAning yilning eng yaxshi murabbiyi va NBA yil menejeri. NBA tarixidagi 50 ta eng zoʻr oʻyinchilardan biri. Basketbol shon-sharaf zali aʼzosi.

Faoliyatini yakunlaganidan besh yil oʻtib, Bird Indiana Peysersni bosh murabbiy sifatida qabul qildi. U nafaqaga chiqishidan oldin jamoani uch mavsum boshqargan. 2003-yilda u „Peysers“ga Basketbol operatsiyalari prezidenti sifatida qaytdi, 2011/12-yilgi mavsumdan keyin sogʻligʻi sababli nafaqaga chiqdi, biroq bir yildan keyin yana oʻsha lavozimga qaytdi.

## Faoliyati
Larri Bird Indiana janubidagi 2000 ga yaqin aholisi boʻlgan Gʻarbiy Baden-Springs shahrida, Jorjiya (qizlik ismi Kerns) va Klod Jozef Bird oilasidada tugʻilgan, Larrining ota-onasi irlandiyalik boʻlgan. U oiladagi toʻrtinchi farzand edi, uning toʻrtta akasi (Mayk, Mark, Eddi va Feff) va singlisi (Linda) bor edi Larri juda zaif bola boʻlib tugʻilgan, yuzidagi nuqson — labi yoriq edi. Besh yoshida u operatsiyani boshdan kechirdi, bu unda chandiq qoldirdi (katta boʻlgach, moʻylovini oʻstirish orqali chandigʻini yashira boshladi). Bird bolaligida uning oilasiga pul kerak boʻlgan vaqtni shunday eslaydi: „Agar bizda toʻlanmagan bank hisobimiz boʻlsa va poyabzalimiz boʻlmasa, onam doim poyabzal sotib olardi. U bankka toʻlamasa ham bolalarini oyoq kiyimsiz qoʻymagan“.

Oʻsmirlik chogʻida oilada bolalarni taʼminlash uchun yetarli mablagʻ yoʻqligi sababli Larri buvisi bilan yashashga yuborilgan. Oiladagi qiyin vaziyatni Larrining otasi Jo Berdning alkogolizmi yanada kuchaytirdi, ehtimol u Koreya urushida qatnashganidan keyin olgan jarohatdan keyingi stressdan aziyat chekkandir. U 1975-yil 3-fevralda, Larri 18 yoshda toʻlganida ajrashish toʻgʻrisida ariza berib, oʻz joniga qasd qildi Shundan soʻng ofitsiant boʻlib ishlagan onasi bolalarni yolgʻiz oʻzi tarbiyalagan.

Larri maktabda basketbolga qiziqa boshladi, u har kuni maktabdan keyin mashq qildi. Hali maktab oʻquvchisi boʻlganida, Larri ketma-ket ikki marta (1974, 1975) Indiana shtatida eng yaxshi basketbolchi sifatida tan olingan Oʻzining bitiruv yilida Bird High Valley School jamoasida oʻynab, har bir oʻyinda oʻrtacha 31 ochko, 21 toʻpni olib qoʻyish va 9 assistentlik qildi, shundan soʻng u shtat jamoasiga kiritilgan.

## Manbalar
Wilton Chamberlain

**Wilton Norman (Wilt) Chamberlain** (1936-yil 21-avgust, Filadelfiya, Pensilvaniya — 1999-yil 12-oktabr, Bel Air, Kaliforniya) — amerikalik basketbol markaziy oʻyinchisi.

Chemberlen savatga tushirish, hisob toʻplash va chidamlilik boʻyicha koʻplab NBA rekordlariga ega. U NBA tarixida toʻpni olish boʻyicha birinchi oʻrinni egallab turibdi — 23924 ta. U NBA uchrashuvida bitta oʻyinda toʻplangan ochkolar soni boʻyicha rekord muallifi — 100 ochko. U mavsum davomida har bir oʻyinda oʻrtacha 40 va 50 ochkodan koʻproq toʻplagan. U, shuningdek, butun NBA faoliyati davomida har bir oʻyinda kamida 30 ochko va 20 marotaba toʻpni olib qoʻyish toʻplagan yagona oʻyinchidir. Garchi u pley-offda koʻp magʻlubiyatga uchragan boʻlsa-da, Chemberlen ikki karra NBA chempioni (1967, 1972), toʻrt karra NBA MVP (1960, 1966-68), NBA yilning eng yaxshi yangi oʻyinchisi boʻlgan muvaffaqiyatli karyerasini davom ettirdi. Bitta NBA Finalining MVP mukofotini olgan, 13 marta NBA All-Star oʻyinida qatnashgan va 10 marta Yulduzlar jamoasiga tanlangan (1960-62, 1964, 1966-68 — birinchi jamoa, 1963, 1965, 1972). — ikkinchi buyruq).

Chemberlen basketbol tarixidagi eng koʻzga koʻringan oʻyinchilardan biri hisoblanadi 1979-yildan beri Basketbol Shon-sharaf zali aʼzosi va 1996-yildan beri NBA tarixidagi 50 ta eng buyuk oʻyinchilar roʻyxati aʼzosi. 1980-yilda u NBAning 35 yilligi uchun ramziy jamoaga qoʻshildi.

U NBAda Golden State Warriors, Filadelfiya 76 va Los-Anjeles Leykers jamoalarida oʻynagan. U NBAga qoʻshilishdan oldin Kanzas universitetida va Garlem Globetrotters bilan oʻynagan. Chemberlenning boʻyi 7,1 fut (2,16 m) boʻlgan va karerasining boshida 250 funt (110&nbsp;kg)) ogʻirligda boʻlgan, keyin esa Leykers safida oʻynab, 275 va oxir-oqibat 300 funt (140&nbsp;kg) gacha vaznga ega boʻlgan.

## Manbalar
Germaniyada Ahmadiya

Ahmadiya Germaniyada ozchilikni tashkil etuvchi harakat boʻlib, 35 000-45 000ga yaqin tarafdorlarini tashkil etadi va 2013-yil holatiga koʻra 244 ta jamoada topilgan.

## Tarixi

Ahmadiylar Germaniyada tashkil etilgan eng qadimgi musulmon jamoalaridan biri boʻlib, 1923—1925-yillar oraligʻida Berlin-Vilmersdorfda birinchi markaziy masjid *Wilmersdorfer Moscheeni* qurdilar. Ahmadiya Anjuman Ishoat-i Islom tomonidan boshqariladigan ushbu masjid barcha musulmonlar uchun ochiq boʻlib, 1924—1940-yillar oraligʻida „*Moslemische Revue*“ (Muslim sharhi) gazetasi nashr etilgan. Masjidning birinchi imomi Mavlana Sadr-ud-Din Gyugo Markus bilan hamkorlikda Qur’onning nemis tiliga tarjimasini yozgan. Bu tarjima 1939-yilda nashr etilgan. Xalifa boshchiligidagi yirik Ahmadiya Musulmon Jamoati tomonidan tashkillashtirilgan tadbirlar Ikkinchi jahon urushidan keyingina boshlandi. Harakat Germaniyada 1980-yillardan boshlab janubiy osiyolik muhojirlarning kelishi va islomni qabul qilishi orqali tobora kuchayib bordi. Germaniyadagi Ahmadiylar jamoasi asosan pokistonlik muhojirlardan iborat boʻlib, ular tarkibida nisbatan kam sonli nemisni boʻlgan. Muhim Ahmadiy jamoalar Baden-Vyurtemberg, Quyi Saksoniya, Shimoliy Reyn-Vestfaliya, Gessen va Bremenda mavjud. Germaniyadagi Ahmadiy musulmon ayollar tomonidan loyihalashtirilgan va moliyalashtirilgan Berlindagi Xadicha masjidi 2008-yilda ochilgan.

## Germaniyadagi cherkov maqomi bilan tan olish
Tarixiy jihatdan, *Landeskirchen* konsepsiyasi tufayli Germaniyadagi cherkovlarning tashkiliy tuzilishi har doim davlat boshqaruvi bilan yaqin aloqada boʻlgan. Prussiya taʼlim tizimining merosi sifatida Germaniyadagi turli konfessiyalar (shu jumladan, yahudiy va dunyoviy organlar) Germaniyada boshlangʻich va oʻrta taʼlimga hissa qoʻshgan va hozir ham shunday qilmoqda. Bu Ahmadiya jamoatiga (2013) *Körperschaft des öffentlichen Rechts* maqomiga ega boʻlgan birinchi islom jamoati sifatida eʼtirof etilishiga imkon yaratdi. Ahmadiya Hessian davlat maktablarida diniy taʼlim berish imkoniyatiga ega boʻlish uchun maqom soʻragan, ammo hozirda faqat oʻz qabristonlarini saqlashga va aʼzolarining mablagʻlarini Germaniya davlatining cherkov soliq tizimida yigʻishga ruxsat berilgan. Bu tarixiy voqea sifatida baholandi va Germaniyaning *Die Welt* gazetasi sobiq prezident Kristian Vulfning mashhur nutqidan iqtibos keltirgan holda *Islom hozir Germaniyaning bir qismi* deb nomlandi.

## Taniqli nemis Ahmadiylari
Taniqli nemis Ahmadiy musulmonlari orasida:

* Abdulloh Vagishauzer — Germaniya Ahmadiya Musulmon Jamiyati amiri (prezidenti).
* Hadayatulloh Xübsh — nemis yozuvchisi va jurnalisti
* Xola Maryam Xübsh — nemis yozuvchisi va jurnalisti, Hadayatullohning qizi.

## Yana qarang

* Germaniyada Islom
* Buyuk Britaniyadagi Ahmadiya
* Mamlakat boʻyicha Ahmadiya

## Manbalar
Liberiyada Ahmadiya ta'limoti

**[[Ahmadiya]]** — Liberiyadagi islomiy diniy harakat. 1956-yilda, Ikkinchi xalifalik davrida asos solingan bu harakat bugungi kunda mamlakat musulmon aholisining taxminan 10 foizini tashkil qiladi. Taxminan bu Liberiyadagi 85 000 Ahmadiy musulmonga toʻgʻri keladi.

## Tarixi
Liberiyadagi Ahmadiya missionerligi haqidagi eng qadimgi maʼlumotlar 1950-yillarga toʻgʻri keladi, oʻsha paytda Syerra-Leoneda joylashgan missioner Muftiy Muhammad Sodiq 1952-yil bahorida Liberiyaga tashrif buyurgan. Mamlakatda bir oy muddat qolib, Sodiq Liberiya Prezidenti Uilyam Tubman bilan uchrashdi va Qur’onning ingliz tiliga tarjimasi hamda boshqa islomiy adabiyotlarni taqdim etdi. Biroq Ahmadiya harakati rasman dastlab toʻrt marta missioner yuborilganidan keyin Muhammad Ishoq Soʻfiy tomonidan tashkil etilgan. Xalifa Mirzo Bashiriddin Mahmud Ahmadning koʻrsatmasiga koʻra, Soʻfiy 1956-yil 6-yanvarda poytaxt Monroviyaga yetib keldi. Bir yil oʻtgach, 1957-yil 12-iyunda Soʻfiy prezident Tubman bilan uning prezidentlik saroyida ham uchrashdi.

## Xalifalar sayohatlari
Hukmronligining dastlabki davrida Gʻarbiy Afrika boʻylab safari doirasida Ahmadiya Musulmon Jamiyatining uchinchi xalifasi Mirzo Nosir Ahmad Liberiyaga tashrif buyurdi. Prezident Tubman tomonidan taklif qilingan xalifa 1970-yil 29-aprelda ikki kunlik tashrif bilan mamlakat poytaxti Monroviya tashqarisidagi Roberts xalqaro aeroportiga keldi. Prezidentning maxsus vakili, polkovnik Anri R. Gobson va bir qator gubernatorlar hamrohligida xalifa prezidentning Ijroiya saroyiga bordi va prezident bilan shaxsiy auditoriyada suhbatlashdi. Keyinchalik, Ahmadiya missiyasi xalifani hozir faoliyat koʻrsatmayotgan Ducor mehmonxonasida kechki ovqatga taklif qildi. Ertasi kuni u prezident tomonidan uning sharafiga taklif qilingan Ijroiya saroyida kechki ovqatga qaytib keldi va prezident uni „*islomdagi eng buyuk liderlardan biri*“ deb taʼrifiladi. 1970-yil 1-mayda xalifa mamlakatni tark etdi.

Toʻrtinchi xalifa Mirzo Tohir Ahmad ham 1988-yilning 31-yanvaridan 2-fevraliga qadar Liberiyada boʻldi.

## Yana qarang

* Liberiyada islom

## Manbalar
Mabel

**Mabel Alabama-Pearl McVey** (; 1996-yil 19-fevralda tugʻilgan) — britaniyalik-shvetsiyalik qoʻshiqchi va qoʻshiqnavis; angliyalik prodyuser Cameron McVey hamda shvetsiyalik qoʻshiqchi Neneh Cherryning qizi. 2017-yilda chiqarilgan „Finders Keepers“ qoʻshigʻi ortidan shuhrat qozongan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Joseph White

**Joseph Henry «Jo Jo» White** (1946-yil 16-noyabr, Sent-Luis, Missuri, AQSh - 2018-yil 16-yanvar, Boston, Massachusets, AQSh) — amerikalik professional basketbolchi. Boston Seltiks, Golden State Warriors va Kanzas Siti Kings tarkibida Milliy Basketbol Assotsiatsiyasida oʻyinga tushgan.

## Biografiyasi
Uayt Missuri shtatining Sent-Luis shahrida tugʻilgan. Uning otasi ruhoniy boʻlgan. Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, u Kanzas universiteti basketbol jamoasida oʻynadi va u yerda NCAA turnirida Oʻrta Gʻarb mintaqaviy finaliga chiqdi, uning jamoasi El Pasodagi Texas universitetiga yutqazdi. Universitetdan soʻng u 1968-yilda Mexiko shahrida boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida AQSh milliy basketbol jamoasi tarkibida boʻlgan, u yerda uning jamoasi 9 ta gʻalaba qozongan va hech qachon magʻlub boʻlmagan. Finalda AQSh terma jamoasi Yugoslaviyani 65:50 hisobida magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. 1967-yilda Uayt AQSh jamoasi tarkibida Vinnipegdagi Panamerika o'yinlari chempioni bo'ldi.

Uayt 1969-yilgi NBA loyihasida 9-oʻrinni egalladi, oʻsha paytda Boston Seltiks 13 yil ichida 11-chempionligini qoʻlga kiritgan edi. Biroq, Uayt jamoa joylashgan joyga yetib bormasdanoq, oʻyinchi murabbiy Bill Rassell faoliyatini yakunlashini eʼlon qildi. Klub qayta qurishni boshladi va Uayt Deyv Kouens va Jon Xavlicek bilan birga yangilangan jamoaning asosiy oʻyinchilaridan biriga aylandi. Uayt ketma-ket 5 mavsumda barcha 82 ta oʻyinni oʻtkazgan birinchi basketbolchilardan biri boʻldi.

Jamoa bilan birgalikda Uayt 1974 va 1976-yillarda ikkita chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan, 1976-yilda esa finalning eng qimmat oʻyinchisi deb topilgan.

1979-yilda Uayt "Golden State Warriors"ga almashtirildi, keyinroq Kanzas Siti Kingsga oʻtdi va 1981-yilda basketboldagi faoliyatini yakunladi. 1982-yil 9-aprelda Boston Garden tomi ostida uning 10 raqami yozilgan bayroq koʻtarildi.

2018-yil 16-yanvarda vafot etdi.

## Manbalar
Alexandra Dowling

**Alexandra Dowling** (Aleksandra Douling) - ingliz aktrisasi, Alexandr Dumasning *[[Uch mushketyor|"Uch mushketyor"]]* asari qahramonlari asosida  BBC Oneda yaratilgan *[[Mushketyorlar|"Mushketyorlar"]]* tarixiy dramasidagi Qirolicha Anne roli bilan mashhur. U, shuningdek, HBO telekanalining "Taxtlar o'yini" serialidagi  mehmon sifatida o'ynagan roli - Roslin Frey bilan tanilgan.

## Yoshlik
2012-yilda Dowling Oksford drama maktabini professional aktyorlik diplomi bilan tamomlagan.

## Karyera
2012-yilda Dowling televizion debyutini Kara ismli druid qiz sifatida BBCning *[[Afsungar|Merlin]]* fantastik drama seriyasining oxirgi fasli o'n birinchi qismi bo'lgan "The Drawing of the Dark" ("Qorong'ulik chizmasi")da qildi. U, shuningdek, Feed Me va Crystal Fighters guruhining "Love Is All I Got" musiqiy klipida suratga tushgan.

Dowling mehmoni HBO telekanalining "Game of Thrones" (“*[[Taxtlar oʻyini|Taxtlar oʻyini]]*”) fantastik teleserialining uchinchi mavsumining toʻqqizinchi epizodi “The Rains of Castamere”da Roslin Frey rolini ijro etgan. Shuningdek, ITV telekanalining ''Agatha Christie's Poirot'' (Agata Kristining shu nomdagi romani asosida) serialining o'n uchinchi qismi "Elephants Can Remember"da rol o'ynagan. Ushbu epizod 2013-yil 9-iyun kuni efirga uzatilgan bo'lib, unda Zoe Wanamaker, Vanessa Kirbi va Devid Suchet kabilar ham rol ijro etgan.

Dowling, shuningdek, James Cosmo ham ishtirok etgan *"Hammer of the Gods*" epik jangovar filmida Agnes - ayol bosh rolini o'ynadi. Film rejissori Farren Blackburn va 2013-yil 5-iyulda chiqarilgan. Film o'layotgan Viking qiroli haqida hikoya qiladi: u o'g'lini o'zining katta akasini qidirishga jo'natadi, bu urug'ning yaqinlashib kelayotgan dushman qo'shinini mag'lub etishdagi yagona umid edi.

U BBC One telekanalida Alexandr Dumasning 17-asr boshidagi fransuz siyosiy intrigalari haqidagi *[[Uch mushketyor|“Uch mushketyor]]* ” romani asosida yaratilgan  *[[Mushketyorlar|“Mushketyorlar]]* ” serialidagi Qirolicha Anne roli bilan tanilgan.

Dowling 2015-yil 5-fevralda Londonning Jermyn Street teatrida ochilgan va 2015-yil 28-fevralda nihoyasiga yetgan St. John Emile Clavering Hankinning “*The Last of the De Mullins* ” asarini Joshua Stamp-Simonning sahnaga moslashmasida Berthani tasvirlagan.

## Filmografiya

## Havolalar

## Havolalar

*
Arnold Auerbach

**Arnold Jacob „Red“ Auerbach** (1917-yil 20-sentabr, Brooklyn, New York — 2006-yil 28-oktabr, Vashington) — amerikalik basketbol murabbiyi, NBA Boston Celtics klubining uzoq yillik murabbiyi(1950—1966).

Auerbach zamonaviy basketbolning ustozi boʻlib, u basketbolni qayta koʻrib chiqdi, oʻyinga jamoaviy ustunlik va qattiq himoyani olib keldi, yakka jasorat va yuqori koʻrsatkichlar oʻrniga, tezkor tanaffusni kuchli hujum quroli sifatida kiritdi U basketbol shon-shuhrat zaliga kiritilgan koʻplab sportchilarni tarbiyalagan. Bundan tashqari, Auerbach NBAda irqchilikni yoʻq qilishda muhim rol oʻynadi. U 1950-yilda afro-amerikalik (Chak Kuper)ni NBAga jalb qilgan birinchi murabbiy va 1964-yilda esa qora tanlilardan beshtasini maydonga tushirgan birinchi murabbiy sifatida tarixga kirdi. Oʻzining populistik qarashlari bilan tanilgan, gʻalabaga ishonch hosil qilganda, tamaki chekkani bilan mashhur boʻlgan, bu odat Bostonda boʻlgan paytida koʻpchilik uchun „gʻalaba ramzi“ga aylangan.

Auerbach eng katta muvaffaqiyatiga Boston Seltiks murabbiyi sifatida erishdi. U Bob Kosi va Bill Rassell kabi sportchilar yordamida NBA tarixidagi eng yaxshi jamoalardan birini qurdi. Red 1966-yilda murabbiylik faoliyatini yakunladi. Uning faoliyatidagi gʻalaba foizi 0,662 ni tashkil etdi. Uning 1037 ta gʻalabasi (pley-off gʻalabalari bilan birga) keyinchalik murabbiy Leonard Wilkens tomonidan zabt etildi. Bosh murabbiylikdan ketganidan keyin Red bir necha yilni jamoaning bosh menejeri (1970-1984), keyin esa Boston Seltiks prezidenti (1970-1997, 2001-2006) lavozimlarida oʻtkazdi.

## Professional faoliyati
Red bolaligini Nyu-Yorkda, Bruklinda oʻtkazdi. Talabalik yillari Jorj Vashington universitetida oʻtdi, u jamoasida uch mavsum oʻynadi: u eng sermahsul oʻyinchi edi va himoyadagi eng yaxshilardan biri hisoblanardi. 1941-yilda taʼlim yoʻnalishi boʻyicha magistr darajasini oldi. 1942—43-yilgi mavsumda Amerika Basketbol Ligasining Xarrisburg senatorlari uchun bitta oʻyin oʻynagan. U dengiz flotida uch yil xizmat qildi va Norfolk dengiz bazasida jamoaga murabbiylik qildi.

Red professional NBA faoliyatining dastlabki uch yilini Washington Wizardsda oʻtkazdi. 1950-yilda Boston Celtics xoʻjayini Uolter Braun Redni bosh murabbiy etib tayinladi. Auerbach raqobatbardosh jamoani puxtalik bilan tashkil qildi. 1956-yil 29-aprelda „Celtiks“ katta kelishuvga erishdi, bu kelishuvga koʻra, Ed Makoli va Kliff Xeygan 1956-yilgi loyihada Bill Rassellni tanlash uchun birinchi bosqich tanlovi evaziga Bostonni tark etishdi. Jamoada markaziy oʻyinchining paydo boʻlishi Bostonning chempionlik davrining boshlanishi edi. Red jamoasi toʻqqiz marta chempionlikni qoʻlga kiritdi, shundan sakkiztasi uzluksiz boʻldi (1957, 1959-66). 1965-yilda Red NBAning eng yaxshi murabbiyi unvoniga sazovor boʻldi, keyinchalik bu unvon uning nomi bilan atala boshlandi.

## Manbalar
Audrey Tcheuméo

**Audrey Tcheuméo** (; tugʻ. 1990-yil 20-aprel, Bondy, Seine-Saint-Denis, Il-de-Frans, Fransiya) — fransiyalik dzudochi, 78&nbsp;kg gacha vazn toifasida, Fransiya terma jamoasi aʼzosi. Yozgi olimpiada oʻyinlarida kumush va bronza medali sovrindori (2012, 2016), Jahon chempioni (2011), dzyudo boʻyicha besh karra Yevropa chempioni (2011, 2016, 2017).

## Faoliyati
2011-yilda Parijda (Fransiya) boʻlib oʻtgan dzyudo bo'yicha Jahon chempionatida u finalda yaponiyalik sportchi Akari Ogatani magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. O'sha yili dzyudo bo'yicha Yevropa (Istanbul) chempioni boʻldi.

2012-yilda Londonda (Birlashgan Qirollik) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u chorak finalda 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni xitoylik dzyudochi Yang Xiulini magʻlub etdi, ammo yarim finalda britaniyalik dzyudochi Gemma Gibbonsga (natijada kumush medalni qoʻlga kiritgan) yutqazdi, vengriyalik Abigél Joó uchinchi oʻrin uchun kurash olib bordi va 78&nbsp;kg gacha vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2014-yilda Montpellierda (Fransiya) boʻlib oʻtgan dzyudo bo'yicha Yevropa chempionatida u finalda niderlandiyalik sportchi Marhinde Verkerkni magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2016-yil avgust oyida Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u yarim finalda braziliyalik dzyudochi Mayra Aguiarni magʻlub etdi, ammo finalda Amerika Qoʻshma Shtatlari sportchi Kayla Harrisonga yutqazdi va yakunda 78&nbsp;kg gacha vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi. O'sha yili Qozonda (Rossiya) dzyudo bo'yicha Yevropa chempioni. Keyingi yilda, Varshavada (Polsha) yana dzyudo bo'yicha Yevropa chempioni.

2018-yilda Tel-Avivda (Isroil) boʻlib oʻtgan dzyudo bo'yicha Yevropa chempionatida u 78&nbsp;kg gacha vazn toifasida fransiyalik sportchi turnirning kumush medalini qoʻlga kiritdi. U finalda uchun kurashda fransiyalik dzyudochi Madeleine Malongani yutqazib qoʻydi.

## Medal natijalari

### Yozgi Olimpiada oʻyinlari

### Dzyudo boʻyicha Yevropa chempionati

## Manbalar
Kevin McHale

**Kevin Edward McHale** (1957-yil 19-dekabrda Minnesota shtatining Hibbing shahrida tugʻilgan) — kelib chiqishi xorvat-irlandiyalik boʻlgan amerikalik professional basketbolchi, Milliy Basketbol Assotsiatsiyasining Boston Seltiks jamoasida oʻn uch mavsum oʻynagan va murabbiylik qilgan. Sportchilik faoliyatini yakunlagandan soʻng McHale „Minnesota Timberwolves“ning bosh menejeri, keyinroq esa klub bosh murabbiyi boʻlib ishladi. 2009-yil iyun oyida u oʻz lavozimidan boʻshatildi va NBA TV va Turner Sports telekanallarida tahlilchi boʻlib ishladi. 2011-yildan 2015-yil noyabrigacha „Houston Rockets“ jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan. NBA tarixidagi 50 ta eng zoʻr oʻyinchilardan biri. Basketbol shon-sharaf zali aʼzosi.

## Faoliyati
Kevin Edward McHale Minnesota shtatining Xibing shahrida Pol Ostin McHale va Jozefin Patrisiya Starcevich oilasida tugʻilgan Xibing oʻrta maktabida Kevin eng yaxshi basketbolchilardan biri boʻlib, „Janob Minnesota basketboli“ (1976) faxriy unvonini oldi va oʻz jamoasini shtat chempionatida ikkinchi oʻringa olib chiqdi. Keyinchalik u maktab shon-shuhrat zaliga kiritilgan (1997)

### [[Minnesota universiteti]]
Xibing oʻrta maktabini tugatgandan soʻng, Kevin Minnesota universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda 4 yillik oʻqishni (1976-1980) tamomladi. Universitetning Minnesota Golden Gophers jamoasida forvard sifatida oʻynagan Kevin talabalik faoliyati davomida oʻrtacha 15,2 ochko va 8,5 toʻpni egallash toʻplagan. U 1979 va 1980-yillarda ikki marta All-Big Tenning barcha vaqtlardagi talabalar jamoasiga kiritilgan va hali ham universitet tarixida ochkolar boʻyicha (1,704) beshinchi va toʻpni egallash boʻyicha (950) ikkinchi oʻrinni egallab turibdi. 1995-yilda Minnesota universitetining 100 yilligini nishonlash paytida u ushbu universitet tarixidagi eng yaxshi oʻyinchi sifatida tan olingan

## Manbalar
Norvegiyada Ahmadiya ta'limoti

Ahmadiya — Norvegiyadagi diniy jamoa boʻlib, Londondagi xalifaning ruhiy rahbarligi ostida boshqariladi. Hamjamiyat tarixida 1920-yillarda ikki norvegiyalik ayol dinini qabul qilganligi qayd etilgan. Biroq, faqat 1957-yilda, ikkinchi xalifalik davrida, oʻsha paytda Shvetsiyada missioner boʻlgan Kamol Yusuf mamlakatda birinchi Ahmadiya missiyasini tashkil etish uchun Osloga koʻchib oʻtdi. Bugungi kunda bir qator masjidlar, jumladan, Skandinaviyadagi eng katta masjid — Baytun Nasr masjidi mavjud boʻlib, ular mamlakatdagi 1700 ga yaqin Ahmadiyni ifodalaydi.

## Tarix

### Tashkil etish
Ahmadiya jamoati 1920-yillarda ikki norvegiyalik ayol dinini qabul qilganini qayd etadi. Biroq, deyarli 40 yil oʻtgach, 1958-yilda, Ikkinchi Xalifalik davrida, oʻsha paytda Shvetsiyada missioner boʻlgan Kamol Yusuf mamlakatda birinchi Ahmadiya missiyasini tashkil etish uchun Osloga koʻchib oʻtdi. Bu harakat Islom diniga qiziqib qolgan uch kishi Yusufning oʻzlari bilan bogʻlangani natijasida sodir boʻldi. Ular dinga kirgandan keyin Norvegiyaning Ahmadiya jamiyati tashkil topdi. Biroq, Hamjamiyat mamlakatda birinchi marta 1974-yilda, pokistonlik Ahmadiylarning Norvegiyaga koʻproq koʻchib kelishidan keyin rasman roʻyxatga olingan.

### Cheklovlar
Dastlabki diniy qabul qilganlar orasida Truls Bølstad ham bor edi, u keyinchalik bir necha yillar davomida Norvegiyadagi Ahmadiya harakatining milliy rahbari boʻldi.

1980-yilda hamjamiyat Oslodagi Frogner turar-joy okrugida villa sotib oldi va u hamjamiyatning birinchi masjidiga aylandi. Besh yil oʻtib, 1985-yilda Milliy-demokratik partiyaning 19 yoshli neonatsist aʼzosi masjid ichiga bomba oʻrnatdi va kamida bir Ahmadiy musulmon ayolni yaraladi. Hujum Ramazon oyida sodir boʻlgan.

## E'tirof
2011-yilda Ahmadiya xalifasi Mirzo Masrur Ahmad Norvegiyada birinchi maqsadli qurilgan Ahmadiy masjidini ochdi. Ochilish marosimida 120 dan ortiq ahmadiy boʻlmagan mehmonlar, jumladan Mudofaa vaziri Grete Faremo va ikki marta sobiq Bosh vazir Kjell Magne Bondevik ishtirok etdi.

## Demografiyasi
Bugungi kunda Norvegiyada 1700 ga yaqin Ahmadiy musulmonlar bor, ularning aksariyati Pokistondan kelgan muhojirlardan iborat. Ahmadiylar asosan Sharqiy Norvegiyada istiqomat qilishadi.

Norvegiyada kamida ikkita Ahmadiy masjidi bor. Osloning gʻarbiy qismidagi Frogner shahrida joylashgan Nor masjidi 2011-yilda Oslo sharqidagi Furusetdagi Baytul Nasr masjidi qurilishigacha Jamiyatning milliy shtab-kvartirasi boʻlib xizmat qilgan. Bu masjid butun Skandinaviyadagi eng katta masjid boʻlib, 4500 dan ortiq kishini sigʻdira oladi.

Norvegiyaning bir qancha shahar va qishloqlarida, jumladan, Norvegiyaning eng janubiy shahri Kristiansand va mamlakatning eng shimoliy shahri Honningsvagda masjidlar qurish rejalashtirilgan. Agar qurilsa, Ahmadiy masjidi dunyodagi eng shimoliy masjidga aylanadi.

## Yana qarang

* Norvegiyada islom

## Manbalar

## Havolalar

* Norvegiya Ahmadiya Musulmonlar Jamiyatining rasmiy sayti
Rossiya Federatsiyasining harbiy uchuvchisi

**"Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan harbiy uchuvchi"** faxriy unvoni () Rossiya Federatsiyasining davlat mukofoti boʻlib, oʻz tarixini Sovet davridan boshlagan. U 1965-yil 26-yanvarda Oliy Kengash Prezidiumining № 3230-VI sonli farmoni bilan „SSSRda xizmat koʻrsatgan harbiy uchuvchi“ () faxriy unvoni sifatida taʼsis etilgan. 1991-yilda Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin unvon Rossiya Federatsiyasining 1992-yil 20-martdagi 2555-1-sonli qonuni bilan saqlanib qoldi va „Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan harbiy uchuvchisi“ deb oʻzgartirildi.

## Mukofot toʻgʻrisidagi nizom
"Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan harbiy uchuvchisi" faxriy unvoni 1-darajali malakali harbiy uchuvchilar yoki 1-darajali harbiy uchuvchi-instruktorlarga, harbiy uchuvchilar, harbiy idoralar, harbiy maktablar, harbiy tashkilotlar va boshqa harbiy yoki federal hokimiyat organlari aʼzolariga beriladi. Aviatsiya texnologiyasini rivojlantirishdagi ajoyib yutuqlari, parvoz xodimlarini oʻqitish va tayyorlashdagi yuqori koʻrsatkichlari va harbiy aviatsiyada uzoq muddatli muammosiz parvoz operatsiyalari uchun beriladi.

Rossiya Federatsiyasi Prezidenti Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligining tavsiyalari asosida mukofotni topshiradi.

„Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan harbiy uchuvchisi“ koʻkrak nishoni koʻkrak qafasining oʻng tomonida, boshqa ordenlar mavjud boʻlganda, ularning ustida taqiladi.

## Mukofot tavsifi
"Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan harbiy uchuvchisi" faxriy unvoni – kengligi 27 mm va balandligi 23 mm boʻlgan kumush va nikel koʻpburchak, qirralari koʻtarilgan. Old tomonning yuqori qismida chap tomonda uch qatorli relyefli „XIZMAT KoʻRSATGAN HARBIY UCHUVCHI“ () soʻzlari yozilgan. Markazda diagonal boʻylab oʻng tomonga koʻtarilayotgan reaktiv samolyotning burni va dumi chetlaridan bir oz chiqib turuvchi zarhal zarb bilan qoplangan tombac tasviri, pastki qismida „ROSSIYA“ () yozuvi joylashgan.

Belgilar standart ruscha kvadratchaga osma halqa orqali kumush bilan qoplangan halqa bilan mahkamlangan. Nishon oq, koʻk va qizil rangli ipak moir lenta bilan qoplangan.

## Taniqli oluvchilar (qisman roʻyxat)

* General-mayor Timur Avtandilovich Apakidze
* General-polkovnik Aleksandr Nikolaevich Zelin
* Polkovnik Igor Valentinovich Tkachenko
* Aviatsiya marshali Yevgeniy Ivanovich Shaposhnikov
* General-polkovnik Nikolay Timofeyevich Antoshkin

## Manbalar
Ahmet Priştina

**Ahmet Piriştina** (1952-yil 8-aprel, Buja, Izmir — 2004-yil 15-iyun, Izmir), turk siyosatchisi. U 1999-2004-yillarda Izmir shahar hokimiyati meri lavozimida ishlagan.

## Birinchi yillar

1952-yil 8-aprelda Izmirning Buca shahrida tugʻilgan. II. U Ikkinchi jahon urushidan keyin Kosovodan koʻchib kelgan alban oilasining oʻgʻli edi. Boshlangʻich taʼlimni Buca shahrida tamomlagan Piriştina oʻrta maktabni Izmir Saint Joseph shahrida, litsey maktabni esa Izmir Otaturk oʻrta maktabi va Turkay kollejida tamomlagan. 1976-yilda rafiqasi Mine Piriştinaga uylandi. Bu nikohdan bir oʻgʻil va bir qiz dunyoga keldi.

Uning oʻgʻli Levent Piriştina 2014-yilgi mahalliy saylovlarda Buca shahar hokimi etib saylangan.

### Erta siyosiy martaba

1992-yildan buyon Egey mintaqasi sanoat palatasi raisi oʻrinbosari lavozimida ham ishlagan. Prishtinaning siyosat bilan birinchi aloqasi 1991-yilda DSPdan parlamentga nomzod boʻlishi edi. Biroq u deputatlikka saylanmadi. 1994-yilgi mahalliy saylovlarda Izmir shahar hokimligi kengashi aʼzosi boʻldi. Prishtina bu vazifani DSP guruhi vakili sifatida ham davom ettirdi. 1995-yilda Izmir deputati boʻldi. U KIT yordamchi kengashi (komissiyasi)ning doimiy aʼzosi etib saylandi. Turkiya Buyuk Millat Majlisi Bosh Assambleyasi zalini taʼmirlash boʻyicha qoʻmita raisi va Ugʻur Mumjuning oʻldirilishi bilan bogʻliq tergov qoʻmitasining aʼzosi boʻlgan.

## Izmir shahar hokimiyati

Ahmet Piriştinaning siyosiy sarguzashtlari 1999-yilda mahalliy saylovlarda DSP dan Izmir shahar hokimligiga saylanishi bilan yangi davrga kirdi. Bu davrda oʻzidan oldin xizmat qilgan va Izmirni yanada zamonaviy mavqega olib borgan katta shahar hokimligi merlari tomonidan boshlangan Izmir Katta Kanal loyihasi, Izmir Kordonboyu loyihasi va Izmir metrosi kabi loyihalar uning hukmronligi davrida yakunlandi yoki ishlar tezlashtirildi. Prishtina shahar hokimiyatining Fan boʻlimi infratuzilmasidan foydalangan holda, u Izmirdagi koʻplab boshlangʻich va oʻrta maktablarni kapital taʼmirlashni taʼminladi va Boshlangʻich maktablarda Metropolitan Belediyesi Eşrefpasha kasalxonasining imkoniyatlari bilan tibbiy koʻrikdan oʻtkazdi. U shahar byudjetidan ajratilgan mablagʻlar hisobidan ijtimoiy taʼminotisiz kam taʼminlangan talabalarning davolanishi, jumladan jarrohlik xarajatlarini qoplagan.

Ahmet Piriştina 2004-yil 28-martda „Oʻzgarish davom etadi“ shiori bilan kirgan mahalliy saylovlarda 2003-yilda qoʻshilgan CHP nomzodi sifatida ikkinchi marta 45 % ovoz bilan gʻalaba qozondi. U 2004-yil 15-iyunda toʻsatdan yurak xurujidan vafot etdi. Izmirliklar ishtirok etgan Konak maydonidagi marosimdan soʻng, Aşağı Narlıdere qabristoniga dafn qilindi. CHP aʼzosi boʻlgan Bornova shahar hokimi Aziz Kocaogʻlu Izmir shahar hokimiyati hokimi etib saylandi.

## Manbalar
Tosh sakratish

**Tosh sakratish** () deganda suv ustida yapaloq toshni sakratish tushuniladi. Tosh suvga gʻarq boʻlgunga qadar qancha koʻp suv ustida sakrasa, tosh sakratish shuncha muvaffaqiyatli boʻlgan boʻladi. Tosh sakratish Yaponiyada *Mizu Kiri* („suvni kesish“, deb oʻgirish mumkin), deb atalib, u boʻyicha musobaqalar ham oʻtkaziladi.

## Oʻqish uchun
*Coleman, Jerry. *The Secrets of Stone Skipping*, Stone Age Sports Publications, January 1996 
*Lorenz, Ralph. *Spinning Flight: Dynamics of Frisbees, Boomerangs, Samaras and Skipping Stones*, Copernicus, New York, September 2006
Arif Sağ

**Arif Sağ** (1945-yilda tugʻilgan, Aşkale, Erzurum) — turk xalq musiqa sanʼatkori, baglama virtuozi, akademik va sobiq deputat.

1945-yilda Erzurumning Aşkale tumanidagi Dalli qishlogʻida tugʻilgan. Yoshligidan saz chalishni boshlagan Arif Sağ Istanbulga kelib Aksaray musiqa jamiyatida Nida Tüfekchining shogirdi boʻldi. Qisqa vaqt ichida oʻzining musiqiy infratuzilmasini oʻrnatishga muvaffaq boʻldi. 1960-70-yillar Arif Sağ uchun musiqaga intilish yillari edi. Arif Sağ bu davr musiqasiga mos ijtimoiy harakatlarning jihatlariga emas, balki bozor va rasmiy muassasalardagi musiqa amaliyotlariga koʻproq eʼtibor qaratdi. 50-yillarning oxirida TRT Istanbul radiosida baglama sanʼatkori sifatida boshlaganida bozordagi faoliyatini davom ettirdi. Bu davrda u Orxan Gencebay bilan doʻstlashdi.

U oʻzining bagʻlamasi bilan turli sanʼatkorlarga hamroh boʻlishdan tashqari, bu davrda koʻplab sanʼatkorlarga uning kompozitsiyalarini oʻqib berdi. Biroq, u oʻynaydigan va oʻqiydigan oʻz yozuvlari ham bor. Yaratilgan musiqa bugungi terminologiya bilan bir xil arabesk-fantaziyadir. Oʻz kompozitsiyalarida mahalliy naqshlardan (joylardagi parchalar) tez-tez foydalangan. Bu uning xalq musiqasidan uzoqlasha olmaganidan yana bir dalolatdir.

1976-yilda Istanbul Texnika Universiteti Turk Musiqasi Davlat Konservatoriyasida oʻqituvchi boʻlib ishlay boshlagan Sağ 1982-yilda bu lavozimni tark etib, shaxsiy taʼlimga eʼtibor qaratdi.

Koʻplab rassomlarga kasseta ishlarida yordam berdi. Bu xususiyatidan tashqari, u rassom sifatida 10 dan ortiq lentalarda ham ishtirok etgan. Musa Erogʻlu va Muhlis Akarsu bilan boshlangan, keyinchalik Yavuz Top ishtirokida kengaygan Muhabbet nomli albom asarlari turk xalq musiqasining 1980-yildan keyin keng ommaga yoyilishiga katta hissa qoʻshdi.

1987-1991-yillarda Anqara deputati boʻlgan va deputatlik lavozimini egallagan birinchi rassomdir.

1993-yil 2-iyulda Sivas qirgʻinidan omon qoldi.

1996-yilda Germaniya Prezidentining koʻmagi bilan Kyoln Filarmoniya orkestrida konsert berdi va baglama va Anadolu musiqasini Gʻarbga tanitishda katta rol oʻynadi. 2000-yilda u mashhur ispan flamenko gitarachisi Tomatito bilan Yevropaning 12 ta shahrida konsert berdi.

Erdal Erzinjon bilan Baglama usuli deb nomlangan ikki jildlik kitob muallifi.

## Manbalar
Gvineya-Bisauda Ahmadiya ta'limoti

**[[Ahmadiya]]** Gvineya-Bisaudagi islomiy jamoa boʻlib, Londondagi xalifaning boshchiligida harakatni amalga oshiradi. Birinchi marta mamlakatda 1995-yilda, Toʻrtinchi xalifalik davrida, tashkil etilgan Hamjamiyat mamlakat musulmon aholisining taxminan 2 foizini tashkil qiladi, bu taxminan 13 000 kishiga toʻgʻri keladi.

## Tarixi

Gvineya-Bisaudagi Ahmadiya musulmonlari jamiyati ilk bor 1995-yilda tashkil etilgan. Biroq, u tashkil topganidan beri jamiyat osongina faoliyat olib borayotgani yoʻq. Tashkil etilishidan 6 yil oʻtgach, 2001-yil 20-avgustda Gvineya-Bisauning oʻsha paytdagi prezidenti Kumba Iala Ahmadiy masjidlari va missiya uylarini yopishni buyurdi va chet ellik pokistonlik Ahmadiy musulmon missionerlarini mamlakatni „48 soat“ ichida tark etishga chaqirdi. Mamlakatdagi 500 nafar musulmon yetakchilari bilan boʻlib oʻtgan uchrashuvda prezident Ahmadiy musulmonlarni mamlakat siyosatiga aralashishda hamda musulmon aholi oʻrtasida tushunmovchilik va beqarorlik yaratishda aybladi. Qarorga javoban Sori Djalo prezidentning diniy ishlar boʻyicha maslahatchisi lavozimidan ketdi.
## Prezident qarorini bekor qilgan sud ishi
Prezidentning qaroriga javoban Jamiyat mamlakatdagi toʻqqizta mintaqaviy suddan biri boʻlgan Bissau viloyat sudiga shikoyat qildi. Sud prezident tomonidan qabul qilingan qaror diniy erkinlikni kafolatlovchi va diniy guruhlarni sudning oldindan ruxsatisiz tarqatib yuborishni taqiqlovchi mamlakat konstitutsiyasini buzgan deb topdi. Natijada, qaror haqiqiy emas va konstitutsiyaga zid deb topildi. Shunga qaramay, Jamiyat hali ham taqiqlangan edi.
## Bilvosita taʼsirlar
2005-yil yanvar oyida Ahmadiya Musulmon Jamiyatiga diniy faoliyatini qayta boshlashga ruxsat berildi, faqat ikki oydan soʻng, mart oyida yana bir marta taqiqlandi. Bu qarorga Gabu shahrida Ahmadiylar va Ahmadiy boʻlmagan musulmonlar oʻrtasida kelib chiqqan mojaro sabab boʻlgan va natijada toʻrt nafar Ahmadiy musulmon yaralangan. Bir yil oʻtib, 2006-yilda Jamiyat hukumatning diniy faoliyatini taqiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga yana bir bor shikoyat qildi. Hukumat yana bir bor Jamiyatga oʻz eʼtiqodini ochiqdan-ochiq amal qilish huquqini berdi. 2006-yildan beri Ahmadiy musulmonlarga nisbatan hukumat yoki boshqa yoʻl bilan hech qanday kamsitishlar haqida xabarlar olinmagan.

## Yana qarang

* Gvineya-Bisaudagi islom

## Manbalar
Orhan Kemal

**Mehmet Raşit Öğütçü** yoki **Orhan Kemal** (15.09.1914, Adana, Usmonlilar imperiyasi — 2.6.1970, Sofiya, Bolgariya Xalq Respublikasi) — yorqin realist turk romanchisi va dramaturgi.

Turk adabiyotining buyuk ustalari qatorida nomi tilga olingan adib roman, hikoya, drama, she’r kabi turli uslublarda koʻplab asarlar yaratgan boʻlsa-da, asosan romanchilik jihati bilan mashhur. O'zining birinchi hikoyalar kitobi "Non jangi" (1949) va "Kichik odamning eslatmalari" nomi ostida nashr etilgan avtobiografik romanlari bilan keng shuhrat qozondi. Uning adabiy hayoti 1960-yillarda avjiga chiqdi. O'z asarlarida Adanadagi er va fabrika ishchilari dunyosini, Istanbuldagi qashshoqlar va fabrika muhitini aks ettirdi. Murtazo, Xonimin Çiftligi va 72-uy uning durdona asarlaridir. U "Adanaspor"da futbol o'ynagan. Hujumchi Rashid nomi bilan tanilgan.

## Oila, bolalik va o'smirlik

Uning otasi Kemali Bey Turkiya Birinchi Buyuk Millat Majlisining Kastamonu deputati edi.

1914-yil 15-sentabrda Adananing Jayhan tumanida tugʻilgan. Uning otasi huquqshunos Abdülqodir Kamali Bey, Chanoqqal'a frontida Dardanosda artilleriya leytenanti bo'lgan, onasi esa Adanadan Azime Hanim bo'lib, o'rta maktabni bitirgan va o'z tug'ilgan shahrida ikki yil boshlang'ich maktab o'qituvchisi bo'lib ishlagan. 

Bolaligining ilk yillari Adanada o'tdi. Birinchi jahon urushidan keyin Fransiyaning Adana ishgʻolidan soʻng oilasi bilan Nigʻdega, keyin esa Koniyaga koʻchib oʻtdi. Konyada boʻlgan vaqtlarida Kuva-yi Milliye harakatiga qarshi Delibosh qoʻzgʻoloniga guvoh boʻldi. Kuvay-i Milliye kuchlariga qo'shilgan otasi; Qoʻzgʻolon bostirilgach, Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Kastamonu deputati sifatida kirdi. Oila Anqaraga ko'chib o'tdi va 1923-yilda Adanaga qaytib keldi. Jayhonda dehqonchilik bilan shugʻullana boshlagan otasi “Toksöz” gazetasini chiqaradi. Takrir-i Sukun qonunidan so'ng, Toksöz ko'plab gazetalar bilan birga yopildi va Abdülqodir Kamali Bey 11 oy qamoqqa tashlandi. 1930-yilda Adanada Xalq Jumhuriyati partiyasini tuzgan Abdulqodir Bey “Ahali” gazetasini nashr ettirdi. Otasining faol siyosiy hayotiga qaramay, Oʻrxon Kamol bu yillarda siyosatga qiziqmasdi. Erkin Respublikachilar partiyasi tarqatib yuborilgach, Abdülqodir Bey partiyasini yopdi va Suriyaga qochib ketdi. 1931-yilda butun oila Bayrutga joylashdi.

Oʻrxon Kamol Suriyaga otasining oldiga borgach, oʻrta ta’limni oʻz ixtiyori bilan tashlab, Bayrutda idish yuvuvchi va bosmaxona ishchisi boʻlib ishlagan. Bir yil o'tgach, u yolg'iz Turkiyaga qaytib, buvisi bilan joylashdi; Adanadagi paxta tozalash zavodlarida ishchi va xizmatchi boʻlib ishlagan. Uning bu yillardagi jamgʻarmalari kelajakda “Baba Evi” va “Avare yillari” romanlariga hayot baxsh etdi. 1937-yilda paxta tozalash zavodida (Milliy to'qimachilik) ishchi Nuriyega turmushga chiqdi. Bir yil o'tgach, uning birinchi farzandi Yulduz tug'ildi.

## Manbalar
Polshada Ahmadiya ta'limoti

**[[Ahmadiya|Ahmadiya musulmonlar jamoasi]]** (polyakcha: *Stowarzyszenie Muzułmańskie Ahmadiya*) — xalifa Mirzo Masrur Ahmadning ruhiy rahbarligi ostidagi Polshadagi islomiy boʻlim. U 1990-yil 3-dekabrda Polshada roʻyxatga olingan va oʻshandan beri Polsha Respublikasi hududida diniy birlashma maqomiga ega. 1991-yilda Hamjamiyat Varshavaning Włochy shahrida yer uchastkasi bilan alohida uy sotib oldi. Uy Missiya uyi va masjid binolariga aylantirildi. Jamiyat Polshada 100 ga yaqin aʼzoga ega.

## Tarixi
Hamjamiyat tarixi urushlararo davrga borib taqaladi. 1937-yilda birinchi missioner Ayyaz Xon Vengriya fuqaroligidagi ikki hamkasbi bilan Varshavaga keldi. U Butunjahon Ahmadiya Musulmon Jamiyati Rahbari Mirzo Bashiruddin Mahmud Ahmadning bevosita qoʻmondonligi ostida boʻlgan. Missionerning Polshaga yuborilishiga 1937-yilda Polsha bosh muftiysi, Musulmonlar diniy ittifoqi rahbari doktor Yakub Shinkevichning Hindistonning Qodiyan shahridagi Ahmadiya musulmon olamining markaziy qarorgohiga shaxsiy tashrifi sabab boʻlgan. Tashrifdan maqsad Ikkinchi xalifani Varshavada masjid qurishga qiziqtirish va bu maqsadda mablagʻ yigʻish edi. Ikkinchi xalifa Varshavadagi masjid qurilishiga maʼlum mablagʻ ajratdi va Vengriyada ikki yil ishlab kelgan Ayyozxonni Polshaga yubordi.
## Sovut tuzunida davri
Ikkinchi jahon urushining boshlanishi bu maqsadga erishishni imkonsiz qildi. Harbiy harakatlar missioner Ayyaz Xonni Varshavani tark etishga va Polshadan evakuatsiya qilinishga majbur qildi. U harbiylar, hukumat amaldorlari, elchilar va boshqalar bilan Budapeshtga bordi. U Vengriya poytaxtida missionerlik faoliyatini davom ettirdi.
## Polsha Respublikasi davri
Uyushma faoliyatini qayta tiklash Polshada 1990-yilda kommunizm qulagandan keyingina mumkin boʻldi. Bu yil Varshavaga yana bir missioner Hamid Karim Mahmud keldi, u Polsha Respublikasida uyushma faoliyatini qonuniylashtirish boʻyicha unda oldingi davlat toʻxtatgan faoliyatini tiklashga harakat qildi. Ahmadiya musulmon jamoasi 1990-yilda musulmon diniy ittifoqi maqomiga ega boʻlgan. U oʻz faoliyatini keyingi 16 yil davomida, 2006-yilgacha davom ettirdi.

2007-yilda Ahmadiya Musulmon Jamoatining ruhiy rahbari Mirzo Masrur Ahmad Germaniya fuqarosi Munir Munavar Ahmadni tayinlash orqali Polshadagi missionerni oʻzgartirishga qaror qildi. Munir Munavar Ahmad hozirgacha missionerlik va uyushma imomi.

## Yana qarang

* Polshada Islom

## Manbalar
**Iqtiboslar**
Suriyada Ahmadiya ta'limoti

**[[Ahmadiya]]** — Londondagi xalifaning ruhiy rahbarligi ostida Suriyadagi islomiy diniy harakat.

## Tarixi
Suriyadagi harakat tarixi 1920-yillarda, Jamiyatning ikkinchi xalifasi Mirzo Bashiriddin Mahmud Ahmad Yevropa va Yaqin Sharq boʻylab safari doirasida Damashqqa tashrif buyurgan paytdan boshlanadi. Falastindan u Damashqqa poyezdda yoʻl olgan va u yerda jamoatchilik eʼtiborini tortgan, shuningdek, baʼzi muxolifatlarga ham sabab boʻlgan. U Jamiyat asoschisi Mirzo Gʻulom Ahmadning Damashqdan kelgan yetakchi olimlar va boshqa ziyolilar bilan daʼvolarini muhokama qilgan.

## Missionerlik
Yaqin Sharqqa safari ortidan xalifa Sayyid Zaynul-Obidin Valiulloh Shah va Jaloliddin Shamsni Damashqqa xizmatga yuborish uchun tayinladi. Mirzo Gʻulom Ahmadning hamrohlari boʻlgan ikki missioner 1925-yilda Suriyaga kelgan. Ular Yaqin Sharqqa joʻnatilgan birinchi missionerlardan edi. Quddusga missiya uchun kelgan Maulvi Abu’l-Ato Jalandhariy bilan birga uch missioner oʻz vaqtlarini Yaqin Sharqning yirik shaharlarida, jumladan, Hayfa, Bayrut va Qohirada Ahmadiy taʼlimotini tarqatishda oʻtkazdilar. Shahning oʻzi Ahmadiya harakatining oʻsha paytdagi xalqaro shtab-kvartirasi boʻlgan Qodiyonga qaytishdan oldin bir muddat Damashqdagi „Sultoniya kolleji“da maʼruza qiluvchi boʻlishga muvaffaq boʻldi. Qaytib kelgach, Shams xalifaning koʻrsatmasi bilan Damashqda yolgʻiz qoldi. Shamsning urinishlariga qarshilik Shah qaytganidan soʻng koʻp oʻtmay paydo boʻla boshladi. Mahalliy doʻkonlarda unga xizmat koʻrsatish rad etilgan boʻlsa, mahalliy gazetalar uning saʼy-harakatlarini masxara qiluvchi satirik karikaturalarni nashr qilish orqali oʻz noroziliklarini bildirishdi. 1927-yilga kelib u Damashqda mahalliy aholi tomonidan pichoqlangan.
## Cheklovlar
Hukmron Fransiya hukumati jamoat tartibini saqlash uchun uning Suriyani tark etishini xohlashdi. Biroq xalifaning koʻrsatmalariga amal qilgan holda, Shams Suriyada qolishda davom etdi, fransuz hukumati esa 1928-yilning yanvarida Shamsni oʻzlari chiqarib yuborishga qaror qildi.

Shamsning ketishi bilan Ahmadiyaning Suriyadagi bir necha oʻn yillik missionerlik harakatlari tugadi.
## Demografiyasi
Suriya aholisining 90 % arablar (suriyaliklar); ulardan tashqari kurd, arman, turkman, turk, cherkas, falastinliklar ham yashaydi. Rasmiy til — arab tili. Aholining aksariyati sunniy musulmonlar, shuningdek shialar, alaviylar, xristianlar, maroniylar ham bor. Shahar aholisi 52,4 %. Yirik shaharlari: Damashq, Halab, Hims, Loziqiya. Lekin biron rasmiy manbalda mamlakatdagi Ahmadiylar soni maʼlum qilinmagan. Faqat baʼzi maʼlumotlargina Suriyada Ahmadiylik faoliyati mavjudligini koʻrsatadi.

## Yana qarang

* Mamlakat boʻyicha islom

## Manbalar
Marokashda Ahmadiya ta'limoti

**[[Ahmadiya]]** harakati Marokashdagi kichik, ammo oʻsib borayotgan diniy guruh boʻlib, 2013-yilda bor-yoʻgʻi besh yuzga yaqin tarafdoriga ega boʻlgani xabar qiliandi.

## Tarixi
Ahmadiya 1990-yillar boshida Marokashda rasman tashkil topgan. Bu islomiy guruh tarafdorlari soni yillar davomida, lekin juda sekin ortib bormoqda. 2013-yilda Marokashda 500 ga yaqin Ahmadiylar boʻlgan. Ammo bu raqam ancha koʻp boʻlishi mumkin, chunki baʼzi Ahmadiylar oʻzlarini taʼqiblardan himoya qilish uchun harakatga sodiqliklarini oshkora aytmaslikni afzal koʻrishadi.

## Tashkilotlar
Marokashlik Ahmadiylarning oʻz eʼtiqodlarini amalda qoʻllashi yoki oʻrgatishi uchun rasmiy joyi yoʻq. Lekin, soʻnggi vaqtlarda, ayniqsa, Sale, Kasablanka, Meknes va Tanjer shaharlarida koʻpayib borayotgan maktablar Ahmadiylarga tegishli ekanligi xabar qilinmoqda.
## Siyosiy hayotga ta'siri
Marokash — konstitutsiyali monarxiya. Amaldagi konstitutsiyasi 1972-yilda qabul qilingan, unga 1992 va 1996-yil referendumlarda qabul qilingan oʻzgartirishlar kiritilgan. Davlat boshligʻi — qirol (1999-yildan Muhammad VI). U bosh vazir va vazirlarni tayinlaydi hamda lavozimidan boʻshatadi, Vazirlar Kengashida raislik qiladi, parlamentni tarqatib yuborishi mumkin. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni qirol va ikki palatali parlament (Vakillar palatasi va Maslahatchilar palatasi), ijroiya xokimi-yatni hukumat amalga oshiradi. Garchi Ahmadiya harakati mamlakatda siyosiy kuch sifatida chiqmagan bo`lsa ham mamlakat sotsial va siyosiy hayotiga insonlar shuuri orqali ta'sir ko`rsatadi.

## Yana qarang

* Marokashdagi Islom
* Marokashdagi din
* Jazoirdagi Ahmadiya
* Misrdagi Ahmadiya

## Manbalar
ELMAN

**ELMAN** (asl ism — **Elman Elman oʻgʻli Zeynalov** (); 1993 — yil 18-noyabr, Sumgait, Ozarbayjon) — ozarbayjonlik rus qoʻshiqchisi va musiqachisi, RAAVA Music leyblining produseri.

## Biografiya

### Yoshlik davri
Elman Zeynalov 1993-yil 18-noyabrda Sumgaitda (Ozarbayjon) tugʻilgan. Uning otasi Elman tugʻilishidan oldin fojiali ravishda vafot etdi. Uni onasi va oʻgay otasi tarbiyalagan. Elman hali bolaligida oilasi Shaxtiga koʻchib oʻtdi, u yerda uning bolaligi va yoshligi oʻtdi. Elman oddiy maktabda oʻqigan, dzyudo bilan shugʻullangan. Maktabni tugatgach, u Rostov davlat aloqa universitetiga oʻqishga kirdi va 17 yoshida ota-onasidan koʻchib oʻtdi. Bu vaqtda u musiqani oʻrganishni boshladi, lekin professional musiqiy taʼlim olmadi.

### Musiqiy faoliyati
2017-yilda u „Adrenalin“ qoʻshigʻini chiqardi va Warner Music Russia bilan shartnoma imzoladi. Oʻsha yili u Muz-TV kanalidagi " Yangi yulduzlar fabrikasi " da ishtirok etdi va u yerda 4-oʻrinni egalladi. Xonandaning produseri Viktor Drobish edi, ammo bir muncha vaqt oʻtgach, shartnoma bekor qilindi. Vaqti-vaqti bilan u Instagram-da joylashtirgan mashhur qoʻshiqlarning muqova versiyalarini yozib oldi. 2018-yilning kuzida u RAAVA Music yorligʻini yaratdi, u oʻsha paytda uchta qoʻshiqchilardan iborat edi — Andro, JONY va oʻzi, shuningdek, ovoz muhandisi.

### Shaxsiy hayot
2019-yil 6-dekabrda u Margarita Tsoy bilan turmush qurdi. 2020-yilda juftlikning Mariel ismli qizi dunyoga keldi.

## Diskografiya

### Studiya albomi

### Qoʻshiqlari

### Boshqa musiqachilarning albomlarida ishtirok etish

### Video kliplar

## Manbalar
Frisbee

**Frisbee** (; boshqa nomlari *flying disc* („uchar disk“) yoki shunchaki *disc* („disk“)) odatda diametri 20—25 sm (8—10 dyuym) boʻladigan yengil plastik diskdir. Uchar disk oʻyinlarida ishlatiladi. Frisbeeni uloqtirganda, koʻtarish kuchi hosil boʻladi, bu esa uni uzoq masofalarga yuqori aniqlik bilan uloqtirish imkonini beradi.

*Frisbee* atamasi koʻp hollarda barcha uchar disklarni anglatsa-da, u roʻyxatdan oʻtgan tovar belgisi boʻlib, unga Wham-O nomli oʻyinchoq ishlab chiqaruvchi shirkati egalik qiladi.

## Manbalar
Robin Hood

**Robin Hood** () afsonaviy qahramondir. Dastlab ingliz folklorida paydo boʻlgan, keyinchalik yozma adabiyotlarda yaratilgan. Afsonaga qaraganda, u mohir kamonboz va qilichbozdir. Anʼanaviy ravishda Robin Hood yashil rangli kiyimda tasvirlanadi. Afsonalarda uning boylardan olib (oʻmarib), kambagʻallarga tarqatgani aytiladi.

## Manbalar