AFC Osiyo Elita Chempionlar Ligasi

**OFK Chempionlar Ligasi** (**) —** Osiyo Futbol Konfederatsiyasi tomonidan tashkil etiladigan va Osiyoning yuqori divizioni futbol klublari tomonidan oʻtkaziladigan har yili qitʼa klublari oʻrtasidagi futbol musobaqasi. Bu Osiyo futbolidagi eng nufuzli klub musobaqasi boʻlib, milliy liga chempionlari (va baʼzi davlatlar uchun bir yoki bir nechta ikkinchi oʻrinni egallagan) milliy assotsiatsiyalari oʻynaydi. Mamlakatning rivojlanishi va uning Chempionlar Ligasidagi vakolatxonasi AFC koeffitsientlari jadvali bilan belgilanadi. 2007-yildan beri esa Avstraliya klublari ham bu turnirda ishtirok etishni boshlagan.

1967—1971-yillarda turnir „**Osiyo klublar chempionati**“ deb nomlangan. 1972—1985-yillarda turnir oʻtkazilmagan. 1986—2002-yillarda turnir „Osiyo Chempionlar Kubogi“ deb nomlangan. 1967-yilda klublar oʻrtasidagi Osiyo chempioni turniri sifatida joriy etilgan musobaqa 2002-yilda klublar oʻrtasidagi Osiyo chempionati, Osiyo kubogi egalari kubogi va Osiyo Superkubogi oʻrtasidagi birlashuv natijasida rebrendingni oʻzgartirdi va hozirgi nomini oldi.

Musobaqaning guruh bosqichida jami 40 ta klub ishtirok etadi. Osiyoning eng kuchli milliy ligalari klublari avtomatik yoʻllanma oladi, quyi oʻrindagi davlatlar klublari saralash pley-off bosqichida qatnashish huquqiga ega, shuningdek, OFK kubogida qatnashish huquqiga ega. Osiyo chempionlar ligasi gʻolibi FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionatiga yoʻllanmani qoʻlga kiritadi.

Musobaqadagi eng muvaffaqiyatli klub jami toʻrtta unvonga ega „Al-Hilol“ boʻldi. Urava Red Diamonds 2022-yilgi finalda Al-Hilolni magʻlub etib, amaldagi chempion hisoblanadi.

## Tarixi

### 1967-1972: Osiyo klublar chempioni turniri
Musobaqa OFK davlatlari chempionlari uchun Osiyo chempioni klublar turniri sifatida boshlandi va turli formatlarda boʻlib oʻtdi, dastlabki turnir toʻgʻridan-toʻgʻri nokaut formatida va quyidagi uchta nashr guruh bosqichidan iborat boʻldi.

Musobaqaning dastlabki toʻrtta nashrida Isroil klublari ustunlik qilgan boʻlsa-da, bu qisman arab jamoalarining ularga qarshi oʻynashdan bosh tortgani bilan bogʻliq edi.

* 1970-yilda Livanning „Homenetmen“ jamoasi yarim finalda „Hapoel Tel-Aviv“ga qarshi oʻynashdan bosh tortgan boʻlsa, „Hapoel“ final yoʻllanmasini qoʻlga kiritgan
* 1971-yilda Iroqning „Aliyat Al-Shorta“ jamoasi Tel-Avivning „Makkabi“si bilan uch marta oʻynashdan bosh tortdi: dastlabki bosqichda (qayta tuzilgan), guruh bosqichida va finalda „Makkabi“ chempionlik sovrinini qoʻlga kiritdi. „Makkabi“ jamoasini taqdirlash marosimida „Aliyat Al-Shoʻrta“ futbolchilari maydon atrofida Falastin bayrogʻini hilpiratdilar, Iroq OAV esa Aliyat Al-Shoʻrtani turnir gʻolibi deb hisobladi, jamoa Bagʻdodda ochiq avtobus paradini oʻtkazdi.

 1972-yilgi musoboqa OFK tomonidan bekor qilinishiga toʻgʻri kelganidan soʻng, ikki arab jamoasi Isroilning „Makkabi Netanya“ jamoasiga qarshi oʻynashdan bosh tortdi, OFK musobaqani 14 yilga toʻxtatdi va Isroil Futbol federatsiyasi AFC konfederatsiyadan 1974-yilda chiqarib yuborildi.

### 1985-2002: Klublar uchun Osiyo chempionati
Osiyoning klublar oʻrtasidagi asosiy turniri 1985-yilda klublar oʻrtasidagi **Osiyo chempionati** sifatida qaytdi  va 1990-yilda **[[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]]** har bir OFK mamlakati kubogi sohibi uchun **[[AFC Osiyo kubogi egalari kubogi|Osiyo Kubogi Gʻoliblari Kubogi]]**ni joriy qildi. 1995-yilgi mavsumda **[[AFC Osiyo Superkubogi|Osiyo Superkubogi]]** joriy etildi, unda klublar oʻrtasidagi Osiyo chempionati va **[[AFC Osiyo kubogi egalari kubogi|Osiyo kubogi egalari kubogi]]** gʻoliblari oʻzaro bahs olib borishdi.

### 2002-yildan hozirgacha: OChL

Yaponiyaning Kashima Antlers va Singapurning Warriors FC jamoalari 2009-yilgi mavsumda Jalan Besar stadionida guruh bosqichi oʻyinida. 2002—2003-yilgi mavsumda klublar oʻrtasidagi Osiyo chempionati, Osiyo Kubogi egalari kubogi va Osiyo Superkubogi birlashtirilib, Osiyo Chempionlar Ligasiga aylandi. Liga chempionlari va kubok gʻoliblari Sharqiy Osiyoning eng yaxshi sakkizta klubi va Gʻarbiy Osiyoning sakkizta eng yaxshi klubi guruh bosqichiga oʻtadigan saralash pley-offiga yoʻl olishadi. **AFC Chempionlar Ligasi** nomi ostida birinchi gʻolib „Al-Ayn“ boʻldi va Tailandning „BEC Tero Sasana“ klubini umumiy hisobda 2:1 hisobida magʻlub etdi. 2004-yilda 14 mamlakatdan 29 ta klub ishtirok etdi va turnir jadvali mart-noyabr oylariga oʻzgartirildi.

Guruh bosqichida 28 klub mintaqaviy asosda toʻrttadan yettita guruhga boʻlinib, yoʻl xarajatlarini kamaytirish maqsadida Sharqiy Osiyo va Gʻarbiy Osiyo klublarini ajratib turdi va guruhlar uy va mehmonda oʻynadi. Etti guruh gʻoliblari amaldagi chempionlar bilan birgalikda chorak finalga yoʻllanma oldi. Chorak final, yarim final va final oʻyinlari ikki oʻyindan iborat boʻlib, safardagi gollar, qoʻshimcha vaqtlar va penaltilar tay-brek sifatida oʻtkazildi.

### Kengaytirish
2005-yilgi mavsumda Suriya klublari musobaqaga qoʻshildi va shu tariqa ishtirokchi mamlakatlar sonini 15 taga koʻpaytirdi va ikki yildan soʻng, 2006-yilda OFKga oʻtgandan soʻng, Avstraliya klublari ham turnirga qoʻshildi. Biroq, koʻpchilik turnirga qiziqish pastligi sabablarning baʼzilari sifatida oʻsha paytdagi mukofot pulining pastligi va qimmat sayohat xarajatlarini koʻrsatdi. 2009-yilda Chempionlar ligasida islohotlar natijasida jamoalar 32 ta klubga kengaytirildi va toʻgʻridan-toʻgʻri Osiyoning kuchli oʻnta ligasiga kirish huquqiga ega edi. Har bir mamlakat 4 tagacha slotga ega boʻldi, lekin oʻsha mamlakat oliy divizionidagi jamoalar sonining uchdan bir qismidan koʻp boʻlmagan boʻlsa-da, ularning ligasining kuchi, professional liga tuzilishi, sotilishi, moliyaviy ahvoli va boshqalarga qarab pastga yaxlitlangan. OFK Pro-liga qoʻmitasi tomonidan belgilangan mezonlar. Ishtirokchi associaciyalarni baholash mezonlari va reytingi OFK tomonidan har ikki yilda bir marta qayta koʻrib chiqiladi.

Eski formatda sakkizta guruh gʻoliblari va sakkizta ikkinchi oʻrin sohibi 16-turga yoʻllanma oldi, bunda guruh gʻoliblari ikki oʻyin seriyasida ikkinchi oʻrin egalari bilan oʻynadi, mintaqaviy miqyosda, safarda urilgan gollar, qoʻshimcha vaqtlar va penaltilardan foydalanilgan holda oʻynadi. galstuk buzuvchilar sifatida. Mintaqaviy cheklov finalgacha davom etadi, garchi bir mamlakat klublari chorak finalda uch yoki undan ortiq vakil boʻlmasa, chorak finalda oʻzaro toʻqnash kela olmaydi. 2013-yildan buyon final ham uy va safarda ikki oʻyinli seriya sifatida oʻtkaziladi.

2021-yilda guruh bosqichi 32 tadan 40 ta jamoaga kengaytirildi, Gʻarbiy va Sharqiy mintaqalarda toʻrtta jamoadan iborat beshta guruh mavjud. Har bir mintaqadagi eng yaxshi oltita aʼzo assotsiatsiyalar uchun oʻrinlarni ajratish oʻzgarishsiz qoldi. 10 ta guruh gʻoliblari va har bir mintaqada eng yaxshi 3-oʻrin sohibi endi 16-tur uchun kombinatsiya jadvaliga koʻra saralanadi, oʻyinlar finalgacha mintaqaviy boʻyicha oʻtkaziladi.

2022-yilning 25-fevralida Osiyo Chempionlar Ligasi 2023-24-yilgi mavsumdan boshlab, yillar oraligʻida (kuzdan bahorgacha) taqvimga qaytishi eʼlon qilindi . Bu 2002-03-yildan beri birinchi marta Osiyoning asosiy klublar musobaqasi boʻladi. Bundan tashqari, oʻyinlar vaqtida xorijlik oʻyinchilar uchun (3 nafar xorijlik va 1 nafar osiyolik xorijlik) amaldagi „3+1“ qoidasi „5+1“ (5 nafar xorijlik futbolchi va 1 nafar osiyolik chet ellik) etib kengaytiriladi.

### Eron futbolida ayollar huquqlari
2021-yilga kelib, Eron tomonidagi muammolar ommaviy axborot vositalarining eʼtiborini tortdi. Xalqaro arab va ingliz tilidagi OAV Eron tomonlari stadionlarida ayollar huquqlari poymol etilayotgani haqida xabar berishdi. Buning ustiga, Eron hukumati tomonidan eronlik ayollarga taxminan 40 yil davomida futbol stadionlariga kirish taqiqlangan edi. 2019-yilda eronlik ayollarga birinchi marta stadionlarda futbol koʻrishga ruxsat berildi, ammo OChL oʻyinlari paytida emas.  Bundan oldin FIFA Eronga ayollarni OChL stadionlariga kiritish uchun bosim oʻtkazgan. Eron bunga rozi boʻldi, ammo 2018-yilgi finalni tomosha qilish uchun ayollar sonini cheklab qoʻydi. 2021-yilda OFK bu masalani oʻrganib chiqdi, chunki ular Eron klublari ishtirok etsa, ularga cheklovsiz tashrif buyurishga ruxsat berish umidida.

### 2021-yildan
2021-yildan boshlab ishtirokchi jamoalar soni 32 ta jamoadan 40 tagacha kengaytirildi. OFK tomonidan 2019-yilda har ikki yilda bir marta oʻtkaziladigan liga bahosiga koʻra, yoʻllanmalar Sharqiy Osiyodagi 16 ta jamoaga va Gʻarbiy Osiyodagi 16 ta jamoaga yuqori baholangan. Finalda ishtirok etuvchi mamlakatlar soni har biri kamida 6 tadan 10 tagacha sezilarli darajada oshdi. Chempionlar ligasi finalida Sharqiy Osiyo va Gʻarbiy Osiyoning har bir final bosqichidan 16 ta toʻgʻridan-toʻgʻri jamoasi va pley-off bosqichidan 4 ta jamoa ishtirok etadi.Dastlabki bosqich avvalgi 3-turdan 2-bosqichga qisqartiriladi va dastlabki bosqich orqali Gʻarbiy Osiyo va Sharqiy Osiyoda 4 ta jamoa guruh bosqichiga yoʻl oladi. Ayni paytda turnir formatiga ham oʻzgartirishlar kiritildi. Final uchun guruh bosqichi har bir guruhdan 4tadan jami 10ta guruhga kengaytirilib, Gʻarbiy Osiyoda 5ta, Sharqda 5ta guruhga oʻzgartiriladi. Osiyo. 10 ta guruhdan 40 ta jamoa 1/8 finalga chiqish uchun kurash olib boradi, bunda har bir guruhdan birinchi oʻrinni egallagan barcha jamoalar va Gʻarbiy Osiyo guruhidan eng yaxshi 3 ta jamoa va ikkinchi oʻrinni egallagan Sharqiy Osiyo guruhidan eng yaxshi 3 ta jamoa ishtirok etadi. har bir guruhdan 1/8 finalga chiqqan jamoalar.

### Islohot
2022-yil 23-dekabrda OFK musobaqalar tuzilmasi belgilangan formatdan o‘zgarishi eʼlon qilindi. Yangi rejalarga koʻra, Osiyo futbolining eng yaxshi klublar musobaqasi faqat Sharqiy va Gʻarbiy mintaqalarga boʻlingan 24 ta jamoadan iborat boʻlib, har bir jamoa oʻz mintaqasidan sakkizta boshqa jamoa bilan oʻynaydi (toʻrtta jamoa uyda va toʻrtta jamoa). Har bir mintaqa boʻyicha eng yaxshi sakkizta jamoa pley-off bosqichiga yoʻl oladi, bunda faqat 1/8 final ikki oʻyindan iborat boʻladi va chorak finaldan boshlab oʻyinlar neytral maydonda oʻtkaziladi. Hozircha bu format qachon kuchga kirishi yoki OFK Chempionlar ligasi taxallusiga ega boʻlishi nomaʼlum.

## Formati

2009-mavsumida ishtirokchilarning formati va tarkibi sezilarli oʻzgarishlarga duch kelgan. Jamoalar Chempionlar Ligasida ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan mamlakatlar sonini kamaytirishda ishtirok etadigan jamoalarning umumiy soni ortgan.

Guruh bosqichida 4 ta jamoa 8 ta guruhga (4 ta Gʻarbiy va Sharqiy Osiyo uchun) boʻlinib 32 ta klub ishtirok etadi; guruhdagi 2 ta eng yaxshi jamoa keyingi bosqichga chiqadi.

Chempionlar Ligasidagi mamlakatlarning vakolatini aniqlash uchun milliy ligalarning yangi reytingi tuzilgan, bu sport natijalari bilan bogʻliq boʻlmagan bir qator mezonlardan iborat boʻlib, masalan: milliy liga chempionatlarini tashkil etish darajasi, matchlarda ishtirok etish, oʻyinlarni tashkil etish darajasi, ommaviy axborot vositalarining ichki musobaqalarini yoritish darajasi, stadionlarning rivojlanish darajasi va boshqalar hisobga olinadi.
### Saralash bosqichi
Musobaqaning 2021-yilgi sonidan boshlab, **Osiyo Chempionlar Ligasi** 40 ta jamoadan iborat ikki davrali guruh bosqichi bilan boshlandi, undan oldin musobaqaga toʻgʻridan-toʻgʻri kirish huquqini olmagan jamoalar uchun saralash oʻyinlari oʻtkaziladi. Turnirda alohida oʻtish uchun jamoalar sharqiy va gʻarbiy zonalarga boʻlingan.

Har bir assotsiatsiyaning **OFK Chempionlar ligasi**da ishtirok etadigan jamoalar soni har yili OFK musobaqalar qoʻmitasi tomonidan belgilanadigan mezonlar asosida aniqlanadi. **[[UEFA]] koeffitsienti**ning oʻzgartirilgan versiyasi boʻlgan mezonlar assotsiatsiya oladigan oʻrindiqlarning aniq sonini aniqlash uchun bozor va stadion kabi narsalarni oʻlchaydi. Assotsiatsiyaning mezonlar boʻyicha aniqlangan reytingi qanchalik baland boʻlsa, Chempionlar Ligasida assotsiatsiyani shunchalik koʻp jamoalar vakillik qiladilar va assotsiatsiya jamoalari shunchalik kamroq saralash bosqichlarida qatnashishi kerak.

### Turnir
Turnir oʻnta guruhga boʻlingan 40 ta jamoadan iborat guruh bosqichidan boshlanadi. Ushbu bosqich uchun qura tashlash paytida urugʻlanish qoʻllanadi, bir mamlakat jamoalari birgalikda guruhlarga ajratilmaydi. Guruh bosqichi ikki zonaga boʻlingan; birinchi zona besh Sharqiy Osiyo guruhi va boshqa zona besh Gʻarbiy Osiyo guruhlari. Har bir jamoa oʻz guruhida boshqalar bilan uyda va safarda davra tizimida uchrashadi. Gʻolib jamoa va har bir guruhdan ikkinchi oʻrinni egallagan jamoa keyingi bosqichga oʻtadi.

Ushbu bosqichda bir guruhdan gʻolib chiqqan jamoa guruh bosqichining oʻz zonasidan boshqa guruhdan ikkinchi oʻrinni olgan jamoaga qarshi oʻynaydi. Turnirda mehmonda gol urish qoidasi qoʻllanadi: agar ikki oʻyinning umumiy hisobi 180 daqiqadan soʻng teng boʻlsa, raqib stadionida koʻproq gol urgan jamoa oldinga chiqadi. Agar klublar hali ham teng boʻlsa, qoʻshimcha vaqt oʻynaydi, bu yerda safarda gol urish qoidasi endi qoʻllanilmaydi. Agar qoʻshimcha vaqtdan keyin ham durang boʻlsa, durang penaltilar seriyasida hal qilinadi. Sharqiy va gʻarbiy zonalar finalgacha davom etadi.

Guruh bosqichi va 16-tur oʻyinlari yilning birinchi yarmida (fevral-may) oʻtkaziladi, keyingi bosqich esa yilning ikkinchi yarmida (avgust-noyabr) oʻtkaziladi. Pley-off bahslari ikki oyoqli, shu jumladan final oʻyinida oʻtkaziladi.

### Ajratish
Osiyo Chempionlar Ligasining guruh bosqichiga faqatgina 19 ta OFK davlati termalari yoʻl olgan. Aʼzo mamlakatlar boʻyicha jamoalarning taqsimlanishi quyida keltirilgan; yulduzchalar guruh bosqichidan oldin kamida bitta jamoa saralash bosqichidan chiqib ketgan holatlarni bildiradi. 32 ta OFK mamlakati saralash bosqichida ishtirok etgan va hech qachon guruh bosqichiga chiqmagan davlatlar koʻrsatilmagan.

## Musobaqa mukofot puli

202-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasi uchun mukofot puli:

Turnirning umumiy mukofot puli 2008-yildagi 3 million dollardan 2009-yilda 12 million dollarga koʻtarildi. 2016-yilda biroz oʻsish kuzatildi, mukofot jamgʻarmasi 1,5 million dollardan 3 million dollarga koʻtarildi. Pley-offdan finalgacha boʻlgan davrda har bir bosqichda mukofot pullari yigʻiladi va 2018-yildan boshlab gʻoliblik uchun mukofot puli 3 million dollardan 4 million dollarga koʻtarildi.

* Mehmondagi oʻyinlar uchun yordam: 40 000 dollar

; Guruh bosqichi

* Gʻalaba: 50 000 dollar
* Oʻyin: 10 000 dollar
* Magʻlubiyatda: $0
* Mehmonda oʻyin yordamchisi: $60 000 x 3

; 16-tur

* Ishtirok etish: $100,000
* Mehmonda oʻyin yordamchisi: 60 000 dollar

; Chorak final

* Ishtirok etish: $150 000
* Mehmonda oʻyin yordamchisi: 60 000 dollar

; Yarim finnal

* Ishtirok etish: $250,000
* Mehmonda oʻyin yordamchisi: 60 000 dollar

; Final

* Gʻolib mukofoti: 4 million dollar
* Ikkinchi oʻrin uchun mukofot: 2 million dollar
* Mehmondagi oʻyin uchun: 120 000 dollar

## Marketing

### Homiylik
FIFA Jahon kubogi singari, Osiyo Chempionlar Ligasi ham, odatda milliy oliy ligalarda topiladigan yagona asosiy homiydan farqli oʻlaroq, bir guruh transmilliy korporatsiyalar tomonidan homiylik qilinadi.

*Turnirning hozirgi asosiy homiylari:*
* Neom
* Konami
* Molten

## Videooʻyin
OFK Chempionlar Ligasi videooʻyinining amaldagi litsenziyasi egasi **[[Pro Evolution Soccer 2013|Pro Evolution Soccer]]** seriyali Konami kompaniyasi hisoblanadi. Litsenziyaga raqobatchi jamoalar ham kiradi.

## Yozuvlar va statistika

### Klubning umumiy chiqishlari

1 1974-yilda Isroil FA siyosiy bosim tufayli OFKdan chiqarib yuborildi va 1994-yilda UEFAning toʻliq aʼzosi boʻldi. Natijada Isroil klublari endi OFK turnirlarida emas, balki UEFAdagi hamkasblarida qatnashadilar.

2 Endi mavjud boʻlmagan jamoalar.

### Millatlar boʻyicha umumiy chiqishlar

### Mintaqalar boʻyicha chiqishlar

Eslatma: 1967, 1969 va 1971-yilgi nashrlarning gʻoliblari boʻlgan Isroil klublari kiritilmagan.

## Mukofotlar

### Eng qimmat futbolchi

### Eng yaxshi toʻpurarlar

### Fair Play mukofoti sovrindorlari

## Ishtirok etadigan oʻzbek klublari
* Paxtakor
* Namangan
* AGMK
* Nasaf

## Yana qarang

* Osiyo futbol musobaqalari ro'yxati
* Oʻzbekiston futbol klublari Osiyo kuboklarida
* Osiyo Chempionlar ligasi
* OFK kubogi
* Futbol boʻyicha Osiyo kubogi egalari kubogi
* AFC Osiyo Superkubogi
* OFK prezidenti kubogi

## Manbalar

## Havolalar
* OFK Professional Ligasi loyihasi
* Chempionlar ligasi turnir mezonlarini kuchaytirildi
* OFK musobaqalari 2015