open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tijjani Reijnders

**Tijjani Martinus Jan Reijnders** (1998-yil 29-iyulda tugʻilgan) – niderlandiyalik professional futbolchi boʻlib, Angliya Premyer-ligasining „Manchester City“ klubi va Niderlandiya milliy terma jamoasida yarim himoyachi pozitsiyasida toʻp tepadi.

Reijnders Niderlandiyaning turli yoshlar jamoalarida oʻynaganidan soʻng, professional futbolchilik karyerasini oʻz tugʻilib oʻsgan shahrining jamoasi, PEC Zvolle klubida boshlagan. 2017-18-yilgi mavsumda u boshqa golland klubi AZ Alkmaar safiga oʻtgan. Soʻngra, 2019-20-yilgi mavsum yakunigacha RKC Vaalveyk klubiga ijaraga berilgan va keyinchalik AZ tarkibiga asosiy oʻyinchi sifatida qaytib kelgan. 2023-yil yozida u „Milan“ klubi bilan shartnoma imzolagan va 2024-25-yilgi Italiya Superkubogini qoʻlga kiritishga erishgan.

Reijnders 20 yoshdan oshganlar jamoasidan boshlab Niderlandiya milliy terma jamoasi aʼzosiga aylangan. U mamlakat katta terma jamoasi safida 2023-yil sentyabr oyida debyut oʻyinini oʻtkazgan.

## Yutuqlari
;Milan

* Italiya Superkubogi: 2024–25
* Italiya kubogi finalchisi: 2024–25

;Shaxsiy yutuqlar

* A Seriyaning mavsumning eng yaxshi jamoasi aʼzosi: 2024–25
* A Seriyaning eng yaxshi yarim himoyachisi: 2024–25

## Manbalar

## Havolalar

* Profile Manchester City F. C. website
* Profile Niderlandiya Qirollik futbol assotsiatsiyasi veb-sayti (niderland tilida)
*
Abdulkarim Farhoniy

**Abdulkarim Farhoniy** (forscha: عبدالکریم فرحانی) – eronlik prinsipist siyosatchi va Eron Konstitutsiyasi ekspertlar assambleyasining sobiq aʼzosi boʻlib, Xuziston viloyatidan vakil boʻlgan. U 1964-yil (1343HS) Ahvoz shahrida tugʻilgan. Uning Qum diniy seminariyasidagi taniqli ustozlari orasida Oyatulloh Bahjat va Oyatulloh Fazel Lankarani bor. Farhoniy arab adabiyoti, mantiq, fiqh va falsafa fanlari boʻyicha dars beradi.

## Manbalar
Hasan Maymandiy

**Hasan Maymandiy** () – eronlik zodagon boʻlib, Somoniy imperiyasining vassali boʻlgan Gʻaznaviylar hukmdori Sabuktegin (hukmronligi 977–997) davrida Bust (hozirgi Lashkargoh) hokimi lavozimida ishlagan. Nomaʼlum bir sanada Sabuktegin Hasanni xochga mixlatib oʻldirgan, biroq keyinchalik bu qilmishidan pushaymon boʻlgan. Hasanning Ahmad Maymandiy ismli oʻgʻli boʻlib, u keyinchalik Gʻaznaviylar davlatida yuqori lavozimlarni egallagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Abdellah Ouazane

**Abdellah Ouazane** (, ; 2009-yil 15-yanvarda tugʻilgan) – niderlandiyalik-marokashlik professional futbolchi boʻlib, „Real Madrid“ klubining yoshlar jamoasida markaziy yarim himoyachi sifatida toʻp tepadi. Niderlandiyada tugʻilgan boʻlsa-da, u Marokash oʻsmirlar milliy terma jamoasi safida oʻynaydi.

## Klubdagi faoliyati
Ouazanening otasi tavsiyasiga koʻra AVV Zeeburgia havaskorlar klubiga roʻyxatdan oʻtkazilgan, keyinchalik uni Ayaks skautlari payqab, klub akademiyasiga qabul qilishgan. Uning oʻyin uslubi ingliz yarim himoyachisi Jude Bellinghamga oʻxshatiladi.

## Xalqaro faoliyati
Niderlandiya va Marokash fuqaroligiga ega boʻlgan Ouazane Marokash va Gollandiyaning 15 yoshgacha boʻlgan terma jamoalariga chaqirilgan. Keyinchalik, oʻn olti yoshida u uzil-kesil sport tomonidan Marokashni tanlaganini maʼlum qilgan.

2025-yil mart oyida u Marokashning 2025-yilgi U-17 Afrika Millatlar Kubogi uchun terma jamoasi tarkibiga kiritilgan. Marokash ushbu turnirda gʻolib chiqqan. Ouazane turnirning eng yaxshi oʻyinchisi deb topilgan.

## Yutuqlari
Marokash U17

* U-17 Afrika Millatlar Kubogi: 2025

Yakka shaxs

* U-17 Afrika Millatlar Kubogining eng yaxshi futbolchisi: 2025

## Manbalar

## Havolalar
* Profile ZeroZero saytida
Hoji Muhammad Alixon

**Hoji Muhammad Alixon** () – Shirvon xonligining birinchi xoni (hokimi) boʻlib, 1761–1763-yillarda hukmronlik qilgan. Zand hukmdori Karimxon Zand () ruxsati bilan u Eski Shamaxiy aholisi tomonidan hokim etib tayinlangan. U 1763-yilgacha Shirvonni boshqargan, shu yili Quba hukmdori Fath Alixon bu yerda oʻz taʼsirini oshirib, oʻz hokimlarini (masalan, Ogʻa beg va Askar beg kabi oila aʼzolarini) tayinlagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Muflih at-Turkiy

**Muflih at-Turkiy** (; 872-yil 2-aprelda vafot etgan) – IX asr oʻrtalarida Abbosiylar xalifaligining turk harbiy zobiti. Samarradagi anarxiya voqealarida muhim rol oʻynagan va keyinchalik Iroq janubida sodir boʻlgan Zanjilar qoʻzgʻoloniga qarshi jangda halok boʻlgan.

## Faoliyati
Muflih at-Turkiy qoʻmondon Muso ibn Bugʻo al-Kabirning yaqin hamkori boʻlgan. Uning nomi ilk bor solnomachi at-Tabariy tomonidan 865–866-yillardagi fuqarolar urushi voqealarida tilgan olingan. Bu urushda Muflih Bagʻdod shahrini qamal qilgan qoʻshin tarkibida boʻlgan. Urushdan soʻng, 867-yilda Muso Jibal hokimi etib tayinlangan. Jibalda boʻlgan davrida Muhlif Musoning oʻrinbosari sifatida xizmat qilib, bir nechta harbiy yurishlarda ishtirok etgan. Hamadon va al-Karaj yaqinida Dulofiylar hukmdori Abdulaziz ibn Abu Dulafni magʻlub etgan hamda Qum aholisiga qarshi hujum qilgan.

869-yilda Muflih Zaydiy isyonchisi al-Hasan ibn Zayd tomonidan nazorat qilinadigan Tabariston viloyatiga kirib bordi. U yerda al-Hasanni magʻlub etib, Sari va Omul hududlarini egallashga muvaffaq boʻldi. Shundan soʻng, al-Hasan qochib ketgan Daylam mintaqasiga yoʻl oldi. Biroq safar chogʻida Muso tomonidan poytaxt Samarra shahriga chaqirib olindi. Shu sababli Muflih Tabaristonni tashlab ketdi va al-Hasan ushbu hududda yana qayta oʻz hukmronligini tikladi.

Samarraga qaytib kelgach, Muflih xalifa al-Muhtadiyning () qisqa hukmronligi davrida Musoning yaqin tarafdorlaridan biriga aylandi. U Musoning raqibi boʻlgan sarkarda Solih ibn Vosifning hokimiyatdan agʻdarilishida ishtirok etdi, shuningdek, xalifani taxtdan agʻdarish fitnasida ham qatnashgan deb gumon qilindi. 870-yilda Muso, Muflih va Bayakbak Yuqori Mesopotamiyaga joʻnab ketdi va u yerda xorijiylar yetakchisi Musavvirga qarshi jang qilib, uni qochishga majbur etdilar. Shu safar davomida Muso va Muflih al-Muhtadiy ularni lavozimdan olib tashlash, hibsga olish yoki oʻldirish rejasini tuzayotganini eshitib, yurishni tark etishdi va qoʻshinlari bilan birga Samarra tomon yoʻl olishdi. Yuzaga kelgan siyosiy inqiroz davomida al-Muhtadiy taxtdan agʻdarildi va oʻldirildi, Muso va Muflih esa poytaxtga qaytishga muvaffaq boʻldi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Muhammad ibn Abdulloh ibn Malik al-Xuzoiy

**Muhammad ibn Abdulloh ibn Molik al-Xuzoiy** () IX asrda Abbosiylar xalifaligining Yaman viloyati hokimi boʻlib xizmat qlgan.

Xalifa al-Amin () hukmronligi davrida Yamanning amaldagi hokimi Hammod al-Barbariyning viloyat boshqaruvi yuzasidan shikoyatlar kelib tushgan. Yaman aholisini tinchlantirish maqsadida uning oʻrniga Muhammad ibn Abdulloh hokim etib tayinlangan. Yamanga kelgach, Muhammad viloyatning turli hududlarida faoliyat olib boruvchi sobiq hokim Hammodning vakillariga qarshi harakat qilib, ularning boyliklarini musodara qilgan, shu orqali mahalliy aholining ishonchi qozongan va ularni rozi qilgan. 811-yil oʻrtalariga qadar Muhammad Yaman hokimi sifatida xizmat qilgan, soʻngra uning oʻrniga Muhammad ibn Said al-Kinoniy tayinlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Muhammad ibn Abdulloh ibn Muhriz

**Muhammad ibn Abdulloh ibn Muhriz** () – IX asrda Abbosiylar xalifaligining Yaman viloyati hokimi.

Xalifa al-Maʼmunning () ''mavlosi'' boʻlgan Muhammad taxminan 823-yilda Yaman hokimi etib tayinlangan. Viloyatga kelganidan soʻng oʻgʻlini al-Janad shahri (hozirgi Yaman hududidagi qadimiy shahar)ga oʻzining oʻrinbosari sifatida yuborgan. Biroq oradan koʻp oʻtmay al-Janad aholisi uning oʻgʻliga qarshi bosh koʻtargan. Muhammad esa holat jiddiy ekanligini, Yamanni saqlab qolishning iloji yoʻqligini tushunib yetgach, Hijoz tomon yoʻl olgan. Yamanni esa mahalliy zodagon Abbod ibn al-Gʻamr ash-Shihobiy ixtiyoriga topshirgan. Abbod ibn al-Gʻamrdan keyin Yaman hokimi etib Isʼhoq ibn al-Abbos ibn Muhammad al-Hoshimiy tayinlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Muhammad ibn Nofiy

**Muhammad ibn Nofiy** () – IX asrda Abbosiylar xalifaligining Yaman viloyati hokimi.

Muhammad xalifa al-Maʼmun () tomonidan Sano shahriga hokim etib tayinlangan. Bu tayinlov yamanliklar bilan yarashish maqsadida amalga oshirilgan edi, chunki undan avvalgi hokim Is’hoq ibn al-Abbos ibn Muhammad al-Hoshimiy davrida ular orasida tartibsizlik yuzaga kelgan edi. Shunga qaramay, Muhammad tez orada markaziy togʻli hududlarda laqabi Ahmar al-Ayn („qizil koʻzli“) boʻlgan Ahmad ibn Muhammad al-Umariy ismli shaxs boshchiligidagi qoʻzgʻolonga duch keldi. Natijada, isyonchilar tomonidan viloyatdan quvib chiqarildi. Muhammad hokimlik qilgan davrda al-Javf viloyati alohida boshqarilib, u yerda Hamdoniy qabilasining sardori Molik ibn Luqmon al-Arhobiy hokimlik qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Abulhasan Ali ibn al-Ixshid

**Abulhasan Ali ibn al-Ixshid** () Abbosiylar xalifaligi nomidan Misr, Suriya va Hijozni boshqargan mustaqil Ixshidiylar sulolasining uchinchi hukmdori. 960—966-yillarda hukmronlik qilgan.

Abulhasan sulolasi asoschisi Muhammad ibn Tugʻj al-Ixshidning kichik oʻgʻli boʻlib, 961-yilda akasi Unujurning vafotidan keyin taxtga oʻtirgan. Hukmronligi davrida haqiqiy hokimiyat qobiliyatli qora tanli xoja Abulmisk Kafur qoʻlida boʻlgan. Hukmronligi davrining asosiy voqealari 963-yilda Nubiya bosqini, Gʻarbiy va Suriya sahrolarida badaviylarning notinchligi va hujumlari kuchayishi boʻldi. Suriya sahrosidagi vaziyat qarmatlar paydo boʻlishi bilan yanada murakkablashdi. 960/963-yilda Ixshidiylar flotining Vizantiya dengiz kuchlariga magʻlub boʻlishi, shuningdek, Nikephoros Phokas boshliq Viznatiya qoʻshinlarining Kilikiya va shimoliy Suriyaga hujumlari nasroniylikka qarshi gʻalayonlarni keltirib chiqargan.

Ali 966-yil yanvar oyida vafot etgach, Quddusda otasi va akasining yoniga, Maʼbad togʻidagi Qabilalar darvozasi yaqinida dafn etilgan. Alining oʻlimidan soʻng, Kafur uning voyaga yetmagan oʻgʻli Ahmadni chetga surib, oʻzi mustaqil hukmdor sifatida taxtga oʻtirdi. Kafur 968-yil vafotiga qadar hukmronlik qilgan, keyinchalik uning oʻrniga taxtga Ahmad oʻtirgan. Ixshidiylar davlati ichki tartibsizliklar va ketma-ket qurgʻoqchilik yillari tufayli zaiflashib bordi. Bu holat 969-yilda davlat hududlarini Fotimiylar xalifaligi zabt etishi uchun yoʻl ochib berdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Abulqosim Unujur ibn al-Ixshid

**Abulqosim Unujur ibn al-Ixshid** () – Ixshidiylar sulolasining ikkinchi hukmdori. Abbosiylar xalifaligi boshqaruvini rasman tan olgan boʻlsa-da, Misr, Suriya va Hijoz hududlarini amalda mustaqil boshqargan. Unujur 946—960-yillarda hukmronlik qilgan, biroq amalda hokimiyatning asosiy qismi qora tanli haram ogʻasi Abulmisk Kafur qoʻlida boʻlgan.

Unujur 960-yilda vafot etib, Quddusda joylashgan Maʼbad togʻidagi Qabilalar darvozasi yaqinida, otasining qabri yoniga dafn etilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Honor Magic 7 RSR

**Honor Magic 7 RSR** — Honor brendi va *PORSCHE Design* hamkorlikda ikkinchi avlod premium smartfon sifatida taqdim etilgan. Ushbu model “Magic 7 Pro” bazasida ishlab chiqilgan bo‘lib, Porsche uslubi va yuqori texnik xususiyatlar bilan ajralib turadi.
## Dizayn va ko‘rinishi
Hexagonal shakldagi kamera moduli va avtotema chiziqlar: Porsche Design estetikasiga to‘liq moslashgan.

• Rangi: Provence (purple) va **Agate Grey (kulrang)** .

• Najotli “NanoCrystal Shield” yuzasi bilan IP68/69 sertifikatiga ega, bu suv va changdan himoya qiladi.

Ushbu maxsus nashr birinchisi bo‘lib, bu ham *Porsche Design* hamkorligi bilan chiqarilayotgan uchinchi avlod smartfoni.
## Chiqarilgan vaqti va bozorlari
Xitoyda e’lon qilingan: 2024‑yil 23‑dekabr.

Yevropada boshlanish narxi €1 799 bilan 2025‑yil fevralda sotuvga chiqarildi.

## Texnik xususiyatlari

### Xususiyat
#### Tavsif

Chipset	Qualcomm Snapdragon 8 Elite (3 nm)  Ekran	6.8″ LTPO OLED, WQHD+ (1280×2800), 20:9, 453 ppi, 120 Hz, Dolby Vision RAM/Storage	16/24 GB LPDDR5X RAM.

#### Xotira
• 512 GB yoki 1 TB UFS saqlash.

#### Kamera
• Asosiy kamera	50 MP (Falcon), 50 MP ultrakeng, 200 MP periskop (3× optik, OIS, f/1.88 — eng tez periskop);  

• Selfi kamera	50 MP, 3D yuzni aniqlash Batareya	5850 mAh silison‑karbon batareya, 100 W kabel, 80 W simsiz zaryad Biometrik	Ultrasonik barmoq izi va 3D Face Unlock Ishlash tizimi	MagicOS 9.0 (Android 15 asosida).

#### Tarmoqlar
Aloqa	5G, Wi‑Fi 7, Bluetooth 5.4, eSIM, IR blaster, Tiantong va Beidou uyoshlar bilan aloqa Hosil	IP68/69 — chang va suv o'tkazmaydi.

## Tarmoq va foydalanish

Dynamo kuchli sun’iy intellekt va foto-video imkoniyatlari: MagicOS va *Falcon Camera AI* bilan koʻplab mukammal surat va video tahrir funksiyalari.

• Wi‑Fi 7 va Bluetooth kodeklar qatori: AptX HD, Adaptive kabi yuqori darajali audio imkoniyatlari.

• IR blaster yordamida qator masofadan boshqarish amaliyotlari mavjud.

## Baholash va tanqidi

### Tahlillar

24 GB RAM va 1 TB saqlash Yevropaning eng qimmat smartfonlariga nisbatan ham ustun.
Ayrim ekspertlar 100‑lik narxni biroz yuqori deb hisoblashadi, ammo dizayn va texnik jihatlarga yuqori baho berishadi. Ogʻirligi - 223 g.

## Manbalar

## Havolalar
1. Honor rasmiy global sayti (rasmiy texnik tavsiflar):
https://www.hihonor.com/global/phones/honor-magic7-rsr/spec .

2. Huawei Central (Honor Magic 7 RSR haqida maqola):
https://www.huaweicentral.com/honor-magic7-rsr-porsche-design-launched .

3. Kimovil (GSMArena ma’lumotlar bazasiga asoslangan):
https://www.kimovil.com/en/where-to-buy-honor-magic7-rsr .

4. DeviceSpecifications.com (alternativ ogʻirlik — 223 g):
https://www.devicespecifications.com/en/model/3a4e6 .
Boboyi Laqlaqagiy

**Hazrat Boboyi Laqlaqagiy** (asl ismlari: **Hazrat Xoja Niyoz Xorazmiy**) — XI–XII asrlarda yashab o‘tgan yirik mutasavvif, valiy, xojagon tariqati yo‘lboshchilaridan biri. U kishining nomi xalq orasida "Hazrat Bobo" sifatida mashhur.

## Hayoti
Hazrat Boboyi Laqlaqagiy XI asrning 70-yillarida tug‘ilgan. Manbalarga ko‘ra, u Hazrat Abduholiq G‘ijduvoniyning ustozlaridan biri bo‘lgan. Yosh Abduholiq G‘ijduvoniy G‘ijduvondan Rometanga kelib, Hazratning huzurida taʼlim olgan. Bu safarlarda u "Puli Laqlaqa" (tebranadigan ko‘prik)dan o‘tardi, ushbu ko‘prik Hazrat tomonidan qurdirilgan edi.

## Laqlaqa nomi
"Boboyi Laqlaqagiy" laqabi, Hazrat yashagan hudud — qadimiy "Laqlaqa"dan olingan. Bu joy hozirgi Buxoro viloyatining Rometan tumani hududida joylashgan.

## Faoliyati
Hazrat Boboyi Laqlaqagiy tasavvuf ilmini keng yoygan, muridlar tarbiyasi bilan shug‘ullangan. U o‘z mehnati bilan kun kechirgan, dehqonchilik qilgan. Baʼzi manbalarda unga nisbatan "Boboi tabarkobon" (bolta bilan uruvchi bobo) degan nom ham ishlatilgan.

## Maqbarasi
Hazratning qabri Rometan tumanining janubi-g‘arbiy qismida, qadimiy Zarafshon daryosi bo‘yida joylashgan. Bu hudud "Hazrat Bobo qabristoni" nomi bilan mashhur.

1990-yillarda maqbara qisman obod etilgan bo‘lsa-da, to‘liq restavratsiya ishlari 2015–2016 yillarda amalga oshirildi. Viloyat restavratori To‘xti aka Obidjonov boshchiligidagi jamoa maqbarani qayta tikladi. Qabr ustiga Nurata ustasi Toir aka Rahimov tomonidan yasalgan G‘ozg‘on marmaridan yodgorlik toshi o‘rnatildi. Qabr ochilganida suyaklarning yaxshi saqlangani Allohning karomati sifatida baholandi.

## Me’moriy xususiyatlari
Maqbara 8x8 metr o‘lchamdagi kub shaklida, ikki qavatli gumbazli uslubda barpo etilgan. Bu shakl O‘rta Osiyo meʼmorchiligi anʼanalariga mos bo‘lib, Ismoil Somoniy maqbarasi singari barqaror va uzoq umr ko‘radigan tuzilishga ega.

## Merosi
Hazrat Boboyi Laqlaqagiy xojagonlik tariqati asoschilaridan bo‘lib, o‘zidan keyingi tasavvuf yo‘nalishlariga katta ta’sir ko‘rsatgan. Uning hayoti va faoliyati O‘zbekistonda milliy-maʼnaviy meros sifatida e’zozlanadi.

## Manbalar
* Sadriddin Salim Buxoriy. *Xojagon tariqati haqida*.
* H. To‘rayev. *Tasavvuf va tarixiy shaxslar*.
* “Buxoro tarixi” – M. Narshahiy, 944 yil.
* 2015–2016 yillardagi restavratsiya hisobotlari va mahalliy tadqiqotchilar maʼlumotlari.
Chibirdon ota

**Chibirdon ota — Shoh Abdurahmon Vali maqbarasi kompleksi** — Oʻrta Osiyo meʼmorchiligining noyob namunalaridan biri hisoblanadi. Ushbu majmua ikki asosiy maqbaradan — Shoh Abdurahmon Vali va **Chibirdon ota** maqbaralaridan iborat boʻlib, har ikkisi oʻz davrining yodgorlik meʼmoriy uslublarini oʻzida mujassam etgan.

## Shoh Abdurahmon Vali maqbarasi
Shoh Abdurahmon Vali maqbarasi baland qum tepaligi ustida barpo qilingan boʻlib, ikki qismdan iborat: yer ostidagi goʻrxona va uning ustki qismida qurilgan yagona gumbazli ziyoratgoh.

Sakkiz burchakli maqbara XI asr boshlarida qurilgan. Uning meʼmoriy xususiyatlari quyidagilardan iborat:

* Somoniylar davriga xos kvadrat pishiq gʻishtlar ishlatilgan.
* Peshtoq sal balandroq va ogʻirroq qilib qurilgan.
* Har tomoni 2,65 metrli sakkiz tomonli kompozitsiyaga ega.
* Gumbaz diametri 6,4 metr boʻlib, markazidagi 1,4 metrlik tuynuk yoritishga xizmat qilgan.
* Ichki qism uchta panjara (tobodoni) orqali yoritilgan.
* Panjaralar terrakotadan ishlangan.
* Devorining pastki tashqi tomoni 2 metr balandlikda kvadrat gʻishtlardan 9 qator qilib tashqariga qaratib terilgan — bu uslub IX–X asrlarga xos.

## Chibirdon ota maqbarasi
Chibirdon ota (yoki **Shirburdon ota**) maqbarasi Sohibqiron Amir Temur davrida, XIV–XV asrlarda qurilgan. Ushbu yodgorlik chorvadorlar piri, avliyo Shirburdon ota sharafiga bagʻishlangan.

Majmua quyidagi qismlardan iborat:

* Xonaqoh
* Chillaxona
* Goʻrxona

### Meʼmoriy xususiyatlari
* Peshtoq qismi sharq tomonda joylashgan sakkiz burchakli maqbaraga qaratilgan.
* Peshtoq tepasida 5 ta qavoqcha va ikki burchagida minorasimon guldastalar mavjud.
* Xonaqoh — diametri 10 metr keladigan sferik gumbaz bilan yopilgan.
* Goʻrxona va chillaxona — diametri 4 metrli past gumbazlar bilan yopilgan.
* Dastlab 4 ta eshik boʻlgan. Shimoliy va janubiy eshiklar simmetrik, gʻarbda esa ikkita bir xil oʻlchamli eshiklar joylashgan.
* Poydevor tarkibi: qum → loy → kvadrat gʻisht → qamish → gʻisht.

### Qazilma topilmalari
* 1428–1429-yillarda Buxoroda zarb qilingan tangalar topilgan.
* Meʼmoriy jihatdan Sayfiddin Boharziy maqbarasiga oʻxshash, ammo peshtoqi pastroq boʻlgani XIV asr II yarmida qurilganidan darak beradi.

## Tadqiqotlar va muhofaza
* Majmua 1951-yilda taniqli qadimshunos olim Yahyo Gʻulomov boshchiligidagi ekspeditsiya tomonidan aniqlangan.

### Davlat muhofazasi hujjatlari
* 1978-yil 30-noyabr — OʻzSSR Xalq deputatlari Buxoro viloyati ijroqo‘mning 122 p 716-sonli qarori bilan davlat muhofazasiga olingan.
* 2008-yil 30-oktabr — Buxoro viloyati hokimining 204-sonli qaroriga binoan madaniy meros obyektlari ro‘yxatiga kiritilgan.
* 2019-yil 4-oktabr — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 846-sonli qaroriga asosan milliy roʻyxatga kiritilgan.

## Manbalar
* Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori
* Buxoro viloyati hokimining 2008-yil 30-oktabrdagi 204-sonli qarori
* OʻzSSR Xalq deputatlari Buxoro viloyati ijroqo‘mning 1978-yil 30-noyabrdagi qarori
* Gʻulomov, Yahyo. *Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari*. — Toshkent, 1955.
Tino Livramento

**Valentino Francisco Livramento** (2002-yil 12-noyabrda tugʻilgan) – angliyalik futbolchi. Tino Premyer-ligadagi Newcastle United klubi hamda Angliya milliy terma jamoasida himoyachi pozitsyasida toʻp tepadi.

## Yutuqlari
**Nyukasl Yunayted**

* Angliya liga kubogi gʻolibi: 2024–25

**Shaxsiy yutuqlar**

* Chelsi akademiyasining mavsumning eng yaxshi futbolchisi: 2020–21

## Manbalar

## Havolalar
Abdulaziz Malazoda

**Abdulaziz Malazoda** (1917-1987) – Eronlik sunniy olim, faqih va siyosatchi boʻlib, mintaqada sunniy eʼtiqod va taʼlimotlarni targʻib qilishdagi saʼy-harakatlari, shuningdek, islom ilmlari va fiqh sohasidagi hissasi bilan tanilgan. U bir qator diniy muassasalar, jumladan Jamiah Darul Ulum Zohidonni tashkil etib, boshqargan, bu yerda koʻplab islom olimlari va talabalarini tayyorlagan. U, shuningdek, Konstitutsiyani yakuniy koʻrib chiqish assambleyasi aʼzosi hamda Musulmonlar Ittifoqi partiyasi asoschisi va rahbari sifatida siyosat va ijtimoiy ishlarda faol ishtirok etgan. Eron sunniylarining huquqlari himoyachisi boʻlib, dinlararo totuvlik va tushunishni rivojlantirishda muhim rol oʻynagan Bundan tashqari, u islom huquqi, ilohiyot va tasavvufga oid bir qator kitoblar muallifi hamda shoir boʻlgan.

## Hayoti
Abdulaziz Malazoda 1917-yilda Siston va Balujiston viloyatining Sarboz tumanidagi Depkor qishlogʻida tugʻilib, 1987-yilda vafot etgan.

## Yana qarang
* Eronda Deobandiy harakati
* Deobandiy olimlari roʻyxati

## Manbalar
Qodir Bux Bedil

**Faqir Qadir Bux Bedil** (&#x200E;Qodir Bux Bedil; 1814 – 1873; **Bedil** taxallusi bilan mashhur) – tasavvuf shoiri va olim. Shoh Abdulatif Bhittai va Sachal Sarmastdan soʻng, sind sheʼriyati osmonida porlagan va ular bilan tenglasha oladigan ikki yulduz – ota va oʻgʻil Bedil va Bekas boʻldi. Ular Saraiki sind va fors tillarida sheʼrlar yozgan.
## Manbalar
Ibn Durustavayh

**Abu Muhammad Abdulloh ibn Jaʼfar (ibn Muhammad) ibn Durustavayh ibn al-Marzubon al-Forisiy al-Fasaviy an-Nahviy**, shuningdek **Ibn Durustavayh** nomi bilan tanilgan (872 – 958-yil) – fors grammatikasi olimi, leksikografi va Qurʼon va hadis ilmi tadqiqotchisi boʻlgan. U Forsdagi Fasa shahrida Jaʼfar ibn Durustavayh (vafoti taxminan 896-yil) oilasida tugʻilib, Bagʻdodda vafot etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Muhammad Hodi G‘azanfariy Xonsoriy

**[[Oyatulloh]] Sayyid Muhammad Hodi Gʻazonfari Xonsoriy** (forscha: السيد محمد هادي غضنفري خوانساري) (1957-yilda tugʻilgan) – eronlik usuliy shia marjasi hisoblanadi.

U Eronning Qum shahridagi diniy seminariyalarida Buyuk Oyatulloh Muhammad Rizo Golpaygoniy va Muhammad Ali Arokiy qoʻl ostida tahsil olgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Oyatulloh Gʻazonfari Xonsoriy prezidentlikka nomzod
* Shaxsiy veb-sayti 
* Hazrati Mahdiy mavjud, ammo moʻljal emas!
* Xonsor
Lal Shahboz Qalandar ziyoratgohi

**Lal Shahboz Qalandar ziyoratgohi** (; لال شهباز قلندر جي مزار) – 13-asr musulmon va soʻfiy avliyosi Lal Shahboz Qalandarga bagʻishlangan ziyoratgoh va maqbara. Ziyoratgoh Pokistonning Sind viloyatidagi Sehvan Sharif shahrida joylashgan. Ziyoratgoh Pokistondagi eng taniqli ziyoratgohlardan biri boʻlib, har yili millionga yaqin sayyohlar bu joyni ziyorat qilishadi
## Manbalar
Abultayyib Ahmad ibn Ali al-Mazoraiy

**Abultayyib Ahmad ibn Ali al-Mazoraiy** (915-yilda vafot etgan) moliyaviy amaldorlar guruhining byurokrat al-Mazoraiy sulolasiga mansub boʻlib, Tuluniylar sulolasining soʻnggi oʻn yilliklarida Misr moliyaviy ishlar boshqaruvchisi lavozimida xizmat qilgan.

## Hayoti
Ahmad Ali ibn Ahmad al-Mazoraiyning oʻgʻli, sulola asoschisi Abubakr Ahmadning nabirasi boʻlgan. Misr va Suriyaning mustaqil hukmdori Ahmad ibn Tulun Abubakrni moliyaviy nazoratchi etib tayinlagan. Abubakr esa, oʻz navbatida, oʻgʻli Alini Misrdagi vakili, boshqa oʻgʻli al-Husaynni esa Suriyadagi vakili etib tayinlagan. Abubakr 884-yilda vafot etgach, Ali 896-yilda qatl qilingunga qadar Tuluniylar sulolasi vaziri lavozimini egallagan. Ahmad otasining oʻrniga Misr moliya boshqaruvchisi lavozimiga oʻtirdi. Amakisi al-Husayn esa Suriyada xuddi shu vazifani bajarib, 904/5-yilda Tuluniylar sulolasi barham topgunga qadar shu lavozimda qoldi. Ahmadning ukasi Muhammad 896—904-yillarda otasining oʻrniga vazir lavozimida xizmat qildi. 904/5-yilda Abbosiylar Tuluniylar mulklari ustidan toʻgʻridan-toʻgʻri nazoratni qayta tiklagach, Misrda Ahmadning oʻrniga amakisi al-Husayn tayinlandi. Ahmad 915-yilda vafot etdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Abu al-Abbos Qassob Amoliy

**Abu al-Abbos Ahmad ibn Muhammad ibn Abdulkarim Qassob Amoliy** (), shuningdek, *Abu al-Abbos Qassob Amoliy* nomi bilan ham tanilgan – 11-asrda yashagan eronlik soʻfiy avliyosi. Tabaristondan boʻlgan, Javon qabilasiga mansub boʻlib, otasi qassob boʻlgan. Qassob Amoliy Amolda xonaqoh va maktabga ega edi. U Abu al-Hasan Xaroqoniy va Abu Said Abulxayr kabi taniqli soʻfiylarning ustozi boʻlgan. Shihobiddin Yahyo Suhravardiy uni tarixdagi eng muhim olimlardan biri deb hisoblagan. Attor Nishopuriy oʻzining „Tazkirat ul-avliyo“ asarida Qassob Amoliy haqida gapirib, u nafsning nuqsonlarini koʻrishda moʻjiza koʻrsatgan, shuningdek, intizom, vazminlik va ixlos timsoli boʻlganini taʼkidlagan. „Nafahot ul-uns“da qayd etilishicha, u avval Bagʻdodga borib Abu Bakr Shibliy bilan uchrashgan, keyin Makka, Madina va Baytul-Maqdisga safar qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Tarjimai holi (kitob)
* „Mirsod ul-ibod“ asarida Xusravoniy hikmat
* Abu al Abbos Qassob Amoliyning maqomi
Rohal Faqir

**Soʻfiy Rohal Faqir** (1734 – 1804; صوفي روحل فقير) – avliyo shoir va tasavvufchi, sofistik falsafa namoyandasi. Kasta jihatidan Zangeja, dini sunniy Qodiriy musulmon va amaliyoti soʻfiy boʻlgan Rohal Faqir Sindda qayta tugʻilgan ulugʻ avliyo shoir Kabir deb hisoblangan. Rohal mashhur Kandri Sharif qabilalari shoirlari va taqvodor insonlarning ajdodi edi. U tasavvufning yuksak choʻqqisiga mashhur shahid, soʻfiy donishmand Shoh Inoyatning duolari bilan erishgan. Sheʼriyatida u manmanlik va nafratdan voz kechib, muhabbat yoʻliga ergashish haqidagi daʼvatini ifodalaydi. Soʻfi Rohal birinchi boʻlib vedantik gʻoyalarni musulmon tasavvuf tushunchalari bilan uygʻunlashtirdi. Hozirda uning ziyoratgohi Sukkur viloyatining Rohri tumanidagi Kandri Sharifda joylashgan.
## Manbalar
Ache Sulton Qojar

**Ache Sulton Qojar** – Qojar qabilasiga mansub turkman harbiy qoʻmondoni boʻlib, 1514–1517-yillarda Safaviylar hukmronligi davrida Shanliurfa (shuningdek, *Orfah*, *Orufah* yoki *Orufah-ye Diyarbekr* nomlari bilan ham tanilgan) hokimi lavozimida ishlagan.

Urfa hokimi etib tayinlanganda, Ache Sultonga **Qodurmish Xon** faxriy unvoni berilgan, chunki u Ismoil Ining raqibi Oq qoʻyunli Morad Mirzoni oʻldirgan edi.

Ache Sulton Qojar, Ismoil I davrida mavqega ega boʻlgan Qojar qabilasining ikkita taniqli vakillaridan biri (ikkinchisi Piri Beg Qojar) hisoblanadi. Biroq, Ache Sulton ham, Piri Beg ham safaviylar maʼmuriyatida yuqori lavozimlarni egallagan amirlardan boʻlmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Ali Ogʻa-Muhammadiy

**Alimuhammad Ogʻa-Muhammadiy** – Eron Islom Respublikasining sobiq iqtisodiy ishlar boʻyicha vitse-prezident oʻrinbosari. Hozirda u Maslahat tashkiloti aʼzosi hisoblanadi.

U 2011-yilda Eron hukumati „halol“ (Islom qonunlariga mos) internet versiyasi ustida ishlayotgani haqidagi bayonoti bilan tanilgan: „Eron yaqin orada Islom tamoyillariga mos internet yaratadi, bu dunyo bilan aloqa va savdo munosabatlarini yaxshilaydi“. Biroq, bunday tarmoqning amalga oshirilishi mumkinligi haqida baʼzi shubhalar ham bildirilgan.

## Yana qarang
* Eronda internet senzurasi

## Manbalar
Shoh Abdulkarim Bulri

**Shoh Abdulkarim Bulri** (1536 – 1623) (: شاه عبدالڪريم بلڙي; **Shoh Karim** nomi bilan mashhur) — Pokistonning Sind shahridan boʻlgan ilk sindxi soʻfiy shoiri. Shoh Abdulkarim Bulri mashhur shoir Shoh Abdulatif Bhittaining katta bobosi edi.
## Manbalar
Allahverdi Xon

**Allohverdi Xon** (; vafoti 1662-yil) – Safaviylar davlatining arman millatiga mansub harbiy qoʻmondoni. Xusrav Xonning oʻgʻli boʻlib, Imomverdi Beg ismli ukasi bor edi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Abdullohshoh Gʻoziy

**Abdullohshoh Gʻoziy** () (taxminan 720-yil – 773-yil) – avliyo va soʻfiy. Uning ziyoratgohi Pokistonning Sind viloyatidagi Karachi shahrida joylashgan.
## Manbalar
Aminiddin Balyoniy

**Aminiddin Balyoniy** (vafoti 1345-yil) – Fors mintaqasining Kozerun shahrida yashagan soʻfiy avliyo va shoir.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Diyor Toʻlanboyev

**Diyor Toʻlanboyev** () – oʻzbekistonlik futbolchi. Oʻzbekiston Superligasining „Nasaf“ klubida himoyachi sifatida toʻp suradi.

## Manbalar

## Havolalar
* Diyor Toʻlanboyev OʻzPFL saytida
Marvand

**Mayvand** – Afgʻonistondagi tarixiy shahar. Soʻfiy avliyo Shahboz Qalandar bu yerda 1177-yilda tugʻilgan.
## Manbalar
Abu al-Abbos al-Lavkariy

**Abul Abbos al-Lavkariy** – eronlik faylasuf, Ibn Sino falsafiy maktabining vakili boʻlib, Islom falsafasi zanjirida muhim oʻrin egallagan.

## Hayoti

Abul Abbos Fazl ibn Muhammad al-Lavkariy (Lugariy) 10-asr va 11-asrda yashagan faylasuf boʻlgan.

Xayyom, Alxaziniy, Sanoyiy va Gʻazzoliy uning zamondoshlari edi. U Bahmanyorning shogirdi boʻlgan va shu orqali Ibn Sino hikmatidan bahramand boʻlgan. Tugʻilgan sanasi nomaʼlum, lekin Ibn Sinoning Al-Taʼliqot asari uchun tuzilgan mundarijasida uni 1109-yilda tugatgani qayd etilgan. Lavkariy sheʼriyat bilan ham shugʻullangan, uning fors va arab tillarida yozgan sheʼrlari mavjud.

## Asarlari

* „Hikmat sirlari“ (Asror ul-hikmat)
* „Haqiqatni haqiqat vositasida bayon etish“ (Bayon ul-haq bi-dimon us-sidq)
* Sheʼrlar toʻplami (Devon)

## Vafoti
U 12-asr boshlarida Marv shahrida (hozirgi Turkmaniston) vafot etgan.

## Manbalar
Anafas

**Anafas** () – miloddan avvalgi 522-yilda hokimiyatni zoʻravonlik bilan qoʻlga olgan Bardiyani oʻldirgan yetti fors zodagolaridan biri boʻlgan fors zodagoni. U Katta Kirning bobosi Kambizning singlisi Atossaning avlodi hisoblangan. Kappadokiya hukmdorlari oʻzlarining nasl-nasabini Anafasga bogʻlashgan, u soliqdan ozod qilingan Kappadokiya hokimiyatini olgan. Anafasdan keyin uning oʻgʻli (shu nom bilan), undan keyin esa Datames hukmronlik qilgan.

## Manbalar
Ali-Muhammad Arab

**Ali-Muhammad Arab** () – 1979-yilda 73 oʻrinli Konstitutsiyaviy ekspertlar assambleyasiga saylangan eronlik ishchi.

## Manbalar

## Havolalar
* Tarjimai hol
Asror at-Tavhid

***Asror at-tavhid fi maqomat ash-shayx Abusaid*** (, , „Yagona Alloh sirlari“) – taniqli soʻfiy avliyo Abu Said Abulxayr haqida 12-asrda yozilgan fors tilidagi asardir.

Asar muallifi Abu Said Abulxayrning nabirasi Muhammad ibn Munavvar deb hisoblanadi va u avliyoning vafotidan 130 yil oʻtib yozilgan. Bu asar nafaqat soʻfiylik adabiyotining, balki 12-asr fors nasrining eng yaxshi namunalaridan biri hisoblanadi.

Asarning bir nusxasi Rossiya kutubxonasida saqlanayotgan tarqoq qoʻlyozma varaqlardan topilgan boʻlib, uni 1899-yilda Valentin Jukovskiy kashf etgan. Jukovskiy asarning 2 xil nusxasini topib, birinchi nusxani nashr etgan va ikkinchi nusxadagi farqlarni chet qaydlar sifatida qoʻshgan.

## Yana qarang

* Avliyolar tarixi
* Fors adabiyoti

## Manbalar
Shoh Inoyat Shohid

**Shoh Inoyatulloh** (شاه عنایت اللہ;  1655 – 1718), xalq orasida **soʻfiy Shoh Inoyat Shahid**, **Shoh Shahid** yoki **Joklik Shoh Inoyat** nomi bilan tanilgan) – 17-asr sindxi soʻfiy avliyosi va joklik inqilobchi. Sindning birinchi sotsialistik va qishloq xoʻjaligi islohotchisi boʻlgan.
## Manbalar
Mivah Shoh

**Mivah Shoh** () – 19-asrda yashagan soʻfiy avliyo.

19-asrda soʻfiy Mivah Shoh Britaniya Hindistonining Karachi shahrida ingliz mustamlakachiligiga qarshi kurashgan. U qamoqqa tashlangan va keyinchalik inglizlar tomonidan surgun qilingan. Afsonaga koʻra, Meva Shoh surgunga olib ketilayotgan kemaga chiqib, Arab dengizi toʻlqinlari uzra duosini oʻqigan va soʻng ulkan bir baliqqa minib, u orqali Karachi qirgʻoqlariga qaytib kelgan.
## Manbalar
Maxdum Bilaval

**Maxdum Bilaval Bin Jam Hassan Samo** (مخدوم بلاول بن جام حسن سمو) (shuningdek, **Maxdum Bilol** yoki **Biloli Maxdum**; milodiy 1451 / hijriy 856-yilda Sindda tugʻilgan) – islom fiqhi, ilohiyotshunos, soʻfiy va shoir. Shayx Dost Ali Sistoniyning shogirdi edi. Dost Ali Mir Sayyid Ali Hamadoniyning bevosita shogirdi edi.

## Manbalar
Yusuf ibn Asbot

**Yusuf ibn Asbot** (; hijriy 195-yil/milodiy 811-yilda vafot etgan) — zohidligi bilan mashhur boʻlgan muhaddis.

## Manbalar

## Havolalar
Sayyid Gʻulom Hussaynshoh Buxoriy

**Sayid Gʻulom Husaynshoh Buxoriy** (سيّد غلام حسين شاهه بخاري) – sindlik islom olimi. Naqshbandiya tariqatiga mansub. Husaynobod dargohini boshqargan.
## Manbalar
Xoʻja Abdugʻaffor Naqshbandiy

**[[Xo'ja|Xoʻja]] Abdug‘affor Fazaliy [[Naqshbandiya|Naqshbandiy]]** (خواجه عبدالغفار نقشبندي) taxallusi Pir Misa (1880 — 1964) — sind naqshbandiy soʻfiysi.
## Manbalar
Xoʻja Muhammad Zamon

**Xoʻja Muhammad Zamon** (1713 – 1775) () – sindlik soʻfiy avliyo va shoir. Otasi Shayx Abdullatif Siddiqiy birinchi roshidun xalifasi Abu Bakrning avlodidan boʻlgan. Ularning ota-bobolari Abbosiylar davrida Sindga koʻchib kelishgan.

## Manbalar
Muhammad ibn Abdavayh ibn Jabala

**Muhammad ibn Abdavayh ibn Jabala al-Anbariy** () – IX asrda yashagan Abbosiylar xalifaligi amaldori. Barqa va Hims hokimi boʻlib xizmat qilgan.

## Faoliyati
Muhammad al-Maʼmun xalifaligi davrida () Misrda lashkarboshi va hokim sifatida xizmat qilgan Abdavayh ibn Jabalaning oʻgʻli edi. Muhammad ham otasiga oʻxshab harbiy va boshqaruv faoliyatini tanladi va xalifa al-Vosiq () hukmronligi davrida Shimoliy Afrikadagi Barqa viloyati hokimi sifatida xizmat qildi. Bu viloyatni boshqarish davrida u bir guruh berberlar va arab qabilalari qoʻzgʻoloniga duch keldi. Bu isyon xalifa al-Vosiq tomonidan armiya qoʻmondoni Roja ibn Ayyub al-Hidariyni mintaqani tinchlantirish uchun joʻnatgunga qadar davom etgan. Keyinchalik Roja isyonni bostrishga muvaffaq boʻlgan.

854-yilda Muhammad Hims viloyati hokimi etib tayinlandi, chunki avvalgi hokim Abu al-Mugʻis Muso ibn Ibrohim shahar aholisi tomonidan quvilgan edi. Oradan bir yil oʻtib, Muhammad Himsda yirik qoʻzgʻolonga duch keldi, ammo Damashq va Ramladan kelgan qoʻshimcha kuchlar yordamida isyonni bostirishga muvaffaq boʻldi. Ushbu qoʻzgʻolon oqibatida xalifa al-Mutavakkil Muhammadga shahar aholisi ustidan qattiq jazolar joriy etishni buyurdi, bir qancha mahalliy yetakchilar qatl etildi va shaharning nasroniylardan iborat aholisi toʻliq quvgʻin qilindi. Isyonni bostirishdagi qatʼiyati va sadoqati uchun al-Mutavakkil Muhammadni 50,000 dirham, qimmatbaho sovgʻalar hamda sharaf liboslari bilan mukofotlagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
*
Nozik (ism)

**Nozik** ( — ingichka, yengil; yumshoq, muloyim; moʻrt, boʻsh; nafis) — kelib chiqishi forscha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Nur (ism)

**Nur** ( — yorugʻlik, yogʻdu) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Nurbek Sarsenbayev — qoraqalpoq millatiga mansub oʻzbekistonlik futbolchi.

## Manbalar
Nusrat

**Nusrat** ( — yordam; gʻalaba) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar va xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Nusrat Abdullayev — patofiziolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), tibbiyot fanlari doktori (1967), professor (1970);
* Nusrat Fotih Ali Xon — pokistonlik musiqachi, birinchi navbatda Qavvali qo'shiqchisi;
* Nusrat Hikmatov — davlat va jamoat arbobi. Navoiy viloyati Qiziltepa tumani partiya qoʻmitasi birinchi kotibi;
* Nusrat Inoqov — oʻzbekistonlik xonanda;
* Nusrat Parpiyev — sovet va oʻzbek kimyogari, Oʻzbekiston Milliy universiteti professori, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi;
* Nusrat Rahmat — yozuvchi va jurnalist.

## Familiyalar

* Nusratov
* Nusratova

## Manbalar
Muhammad ibn al-Bays

**Muhammad ibn al-Bays ibn Halbas** () (taxminan IX asr boshlari), **Ibn Bays** nomi bilan ham tanilgan, Abbosiylar xalifaligi davrida Marandning arab hokimi.

Arablar tomonidan Fors viloyati fath etilgach, Muhammad ibn al-Baysning bobosi Halbas yollanma askar sifatida Marandni egallab olgan. Muhammad ibn al-Bays Marandda qal’alar qurgan, 815-yilda Tabriz va Urmiya koʻli yaqinidagi Shahi shahrini ham egallagan. U dastlab Bobak boshchiligidagi Xurramiylar harakati bilan yaxshi munosabatda boʻlgan, biroq keyinchalik Xurramiylarga qarshi xalifa tomoniga oʻtib, Bobak qoʻmondonlaridan birini qoʻlga olgan. Biroq Muhammad ibn al-Baysning Abbosiylar bilan aloqalari uzoq davom etmadi va u xalifa Mutavakkil davrida hibsga olindi. Tarixchi Ibn Hurdodbeh Marandni Muhammad ibn al-Baysning mulki deya maʼlumot bergan. Tarixchi at-Tabariy Marandga yuborilgan harbiy yurishni tasvirlarkan, Marand devorlar bilan oʻralgan hudud boʻlib, bogʻlari bir farsah (taxminan 6 km) atrofda edi, deya ma'lumot bergan. Shahar tashqarisidagi oʻrmonlar esa Marandga qoʻshimcha himoya vazifasini bajargan. 849–850-yillar atrofida Ibn Bays Abbosiylar kuchlari tomonidan qoʻlga olingan. Mutavakkil huzuriga olib kelinganida xalifa uni qatl etishni buyurgan, biroq Ibn al-Bays arab tilida sheʼr oʻqib bergan va Mutavakkil uning isteʼdodidan hayratga tushgan. Shundan soʻng, uni qatl etish buyrugʻi bekor qilinib, hibsda saqlangan va Ibn Bays qamoqdalik vaqtida vafot etgan.

## Manbalar
Muhammad ibn al-Qosim (Sohib at-Taliqon)

**Muhammad ibn al-Qosim** (), shuningdek, **Sohib at-Taliqan**, Afgʻonistonning shimoli-sharqida joylashgan Taliqonda Abbosiylar xalifaligiga qarshi Zaydiylar qoʻzgʻoloniga boshchilik qilgan Aliylardan biri.

Toʻliq ismi Muhammad ibn al-Qosim ibn Ali ibn Umar al-Ashraf ibn Ali Zayn al-Obidin ibn al-Husayn ibn Ali ibn Abi Tolib boʻlgan.

Ibn al-Qosim hijriy 219-yilda (milodiy 834) al-Mutasim davrida hozirgi Afgʻonistonning shimoli-sharqiy qismida joylashgan Taliqonda qoʻzgʻolon koʻtargan. Ammo xalifa al-Mu’tasim uni magʻlub etib, hibsga olgan va Bagʻdodga olib ketib, oʻz saroyida ushlab turgan.

Oradan koʻp oʻtmay, Muhammad qochishga muvaffaq boʻlgan. Shundan keyin u haqida hech qanday maʼlumotlar mavjud emas. Baʼzilar uni oʻlgan yoki qochib ketgan deb hisoblasa, baʼzi shialik mazhabiga eʼtiqod qiluvchilar uning tirikligiga, qaytib kelishiga va Mahdiy ekaniga ishongan.

## Yana qarang

* Odam Soʻfiy

## Havolalar

* „Maqotil at-Tolibiyyin“, Abu al-Faraj al-Isfahoniy, s. 577
Muhammad ibn Bugʻa

**Abu Nasr Muhammad ibn Bugʻa** () – IX asrda Abbosiylar xalifaligida xizmat qilgan harbiy xizmatchi.

Abu Nasr Muhammad Bugʻa al-Kabirning oʻgʻli boʻlib, turkiy qullaridan boʻlgan askar (gʻulom) va mashhur harbiy sarkarda edi. Uning nomi ilk bor 865–866-yillardagi fuqarolar urushi doirasuda tilga olinadi, oʻshanda u xalifa Mu’tazz nomidan al-Anbar shahrini egallab, uni himoya qilgan. Keyinchalik 869-yilda al-Mu’tazzni taxtdan agʻdarishda yetakchi rol oʻynagan, bu paytda u Solih ibn Vosif va Bayakbak bilan birga xalifani hibsga olgan guruhni boshqargan. Oʻsha yili uning ukasi Muso ibn Bugʻa Samarraga kelgach, Muhammad uning tomoniga oʻtgan va keyinchalik uning guruhidagi yetakchi qoʻmondonlardan biriga aylangan.

870-yil iyun oyida xalifa al-Muhtadiy va turk rahbariyati oʻrtasidagi munosabatlarning yomonlashgan davrda Muhammad va uning ukasiga qarshi Samarra aholisi orasida fitnalar uyushtirildi. Muhammad va Muso davlat daromadlarini oʻzlashtirishda ayblandi, shundan soʻng Muhammad qoʻlga olinib, qamoqqa tashlandi va koʻp oʻtmay qatl etildi. Natijada Samarra garnizonidagi qoʻshinlar shu oyning oxirida al-Muhtadiyni taxtdan agʻdarishga qaror qildi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Charlie Munger

**Charles Thomas Munger** (1924-yil 1-yanvar — 2023-yil 28-noyabr) — amerikalik tadbirkor, sarmoyador va huquqshunos.

## Manbalar

## Havolalar
Ayubshoh Buxoriy

**Ayubshoh Buxoriy** – Pokistonning Sind viloyati Karachi shahri soʻfiylaridan biri Ayubshoh Buxoriyning soʻfiylar ziyoratgohi ham Gulshan-i-Maymarda joylashgan.
## Manbalar
Muhammad Amin al-Astrabodiy

**Muhammad Amin Astrobodiy** (, vafoti 1623/1624 yoki 1626/1627) – Eron ilohiyotchisi va 12-imom shia yoʻnalishidagi anʼanaviy konservativ (Ahbariy) oqimining asoschisi yoki tarafdori boʻlib, ular oʻz ilohiyotini hadislar asosida qurib, fatvolarni rad etadilar. U Astrobodda (hozirgi Goʻrgon) tugʻilgan.

Astrobodiy oʻzini yoʻqolib ketgan islomiy anʼana – *sunnat*ning tiriltiruvchisi deb bilgan. Unga bir qator olimlar ergashgan boʻlib, ular oʻzlarini Ahbariylar deb atashgan. Bu olimlar hadis manbalariga asoslangan qonun-qoidalar tizimiga qaytishni talab qilishgan, chunki ular Imomlarning soʻzlari va harakatlari hadislarda aniq koʻrinib turishini, lekin asrlar davomida berilgan ortiqcha sharhlar tufayli hadisning asl mohiyatini buzilgan deb hisoblashgan.

## Asarlari
* *Favoid al-Madaniya fi ar-Radd ala man qol bi-l-ijtihod va-t-taqlid fi-l-ahkom al-ilohiya* ()
* *Hoshiya ala Sharh al-Madorik* ()
* *Sharh at-Tahzib* ()
* *Sharh al-Istibsor* ()
* *Unmuzaj al-Ulum* ()

## Yana qarang
* Usuliylar, Astrabodiy qarshi chiqqan 12-imom shia maktabi ichidagi oqim

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Abisaab, Rula J. (2015) "Shi`i Jurisprudence, Sunnism and the Traditionist Thought (akhbārī) of Muhammad Amin Astarabadi (d. 1036/1626-7), IJMES 47: 5-23.
* Newman, Andrew J. (1992) „The Nature of the Akhbari/Usuli Dispute in Late Safawid Iran, Part 2: The Conflict Reassessed“ *Bulletin of the School of Oriental and African Studies University of London* 55(2): pp.&nbsp;250–261
* Gleave, Robert (2004) „Akhbariyya“ *Encyclopedia of Islam and the Muslim World* (ed. Richard C. Martin) Vol. 1, Macmillan Reference USA, New York, 
* Gleave, Robert (2007) *Scripturalist Islam: the history and doctrines of the Akhbari Shi’i school* Brill Academic, Leiden,
Vohididdin ar-Roziy

**Vohididdin ar-Roziy** (forscha: اوحدالدین رازی) 13-asrda yashagan fors shifokori, faylasuf-soʻfiy va shoir boʻlgan. Uning tugʻilgan va vafot etgan sanalari aniq maʼlum emas. Mashhur olim Tusiy Nosiriddinning zamondoshi boʻlgan Vohiddin, vazir Shamsuddin Juvayniy homiyligida faoliyat yuritgan. Roziy „Hakimnoma“ yoki „Ijtimoi ullamo“ nomli fors tilidagi falsafiy-tasavvufiy risolasini Juvayniyga bagʻishlab yozgan.

## Manbalar
Shoh Abdulatif Bhittay ziyoratgohi

**[[Shah Abdul Latif Bhittai|Shoh Abdul Latif Bhittai]] ziyoratgohi** () – 18-asrga oid soʻfiy ziyoratgohi. Pokistonning Sind viloyatidagi Bhitshoh shahrida joylashgan. Ziyoratgoh Sinddagi eng mashhurlaridan biri hisoblanadi va uning har yili oʻtkaziladigan *[[Urs (tasavvuf)|urs]]* tadbirlarida 500 000 ga yaqin tashrif insonlarni jalb qiladi.
## Manbalar
Susan Ozodiy

**Susan Ozodiy** (forscha: سوسن آزادی; tugʻilgan 1954-yil) – eronlik yozuvchi va dizayner.

1987-yilda Susan Ozodiy va Angela Ferrante tomonidan yozilgan „Out of Iran“ (Eronni tark etdim) xotira kitobi Time Warner kompaniyasining Little, Brown and Company nashriyoti tomonidan nashr etilgan. Kitobda muallifning 1979-yilgi Islom inqilobi davridagi tajribalari, qisqa muddat qamoqqa olinishi va oxir-oqibat mamlakatdan qochib ketishi haqida hikoya qilinadi.

U „Ozodiy“ taxallusidan Eronda qolgan oilasini taʼqiblardan himoya qilish maqsadida foydalangan. U oʻzini Qojarlar sulolasining chevarasi deb daʼvo qilgan.

Hozirda Ozodiy Kanadada yashab, zargarlik buyumlari yasab sotish bilan shugʻullanadi.

## Asarlari
* *Vlucht Uit Iran*, 1987 (Angela Ferrante bilan hamkorlikda) 
*  (Persian and English Edition)
* *IRANMADHUN SUTAKA*, 1991 
* 
* 
* *Die letzte Jagd. / Flucht aus Iran. / Sturz ins Leere.*, 1993 (Ryudiger Neberg va Jo Simpson bilan hamkorlikda)
* *IRANMADHUN SUTAKA*, 2009 

## Manbalar

## Havolalar
* Susan Ozodiyning WorldCat profili
* Ozodiyning nashr etilgan asarlari roʻyxati
* Susan Ozodiy. Avstraliya Milliy kutubxonasi
Badriddin Tabriziy

**Badriddin Tabriziy** (faoliyat yillari: 1250–1275; forscha: بدرالدین تبریزی) – oʻrta asr Anatoliyasida yashagan fors meʼmori va olimi. U Konyadagi Rumiy maqbarasini loyihalaganligi bilan mashhur.

Ehtimol, boshqa eronlik hunarmandlar va olimlar singari, Badriddin Tabriziy ham XIII asr oʻrtalarida yuz bergan moʻgʻullar bosqinidan qochib, xavfsiz joy qidirib Anatoliyaga kelgan boʻlishi mumkin. Zamonaviy manba boʻlmish Shamsuddin Ahmad Afloqiyning „Manoqib al-orefin“ asarida Badriddin Tabriziyning „astrologiya, matematika, geometriya, sehr-jodu, alkimyo, falsafa va sitrus mevalar yetishtirish“ kabi koʻplab fanlardan xabardor ekanligi qayd etilgan. Rumiyning shogirdi boʻlgan Afloqiy, Badriddinni „ikkinchi Sokrat va yunon Aflotuni“ deb maqtagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Muhammad ibn Ahmad ibn Abu Duʼod

**Muhammad ibn Ahmad ibn Abu Du'od** () (854-yilda vafot etgan) – IX asrning oʻrtalarida bosh qozilik lavozimini vaqtincha bajargan shaxs. Ahmad ibn Abu Du’odning moʻtaziliy qarashlari tarafdori boʻlgan, 848-yilda Abbosiylar xalifaligida bosh qozi vazifasini bajargan, biroq yuqori darajada taʼsir kuchiga ega boʻlmagan va xalifa al-Mutavakkilning qoʻgʻirchogʻi hisoblangan.

## Oilasi
Muhammad ibn Ahmad IX asr oʻrtalarida qozi sifatida xizmat qilgan Ahmad ibn Abu Du’adning oʻgʻli edi. Moʻtazila oqimi tarafdori boʻlgan Ahmad ibn Abu Du’od 833-yilda Abbosiylar xalifaligida bosh qozi lavozimiga tayinlangan va xalifa al-Mu‘tasim hamda al-Vosiq davrida katta taʼsir kuchiga ega boʻlgan. Bosh qozi boʻlgan davrida Moʻtazila oqimini davlatning rasmiy mafkurasi sifatida saqlab qolishga intilgan va davlat amaldorlari hamda olimlar orasida Moʻtazila taʼlimotlarga rioya qilinishini taʼminlash maqsadida mihna jarayonini faol ilgari surgan.

Xalifa al-Mutavakkil hukmronligi (847–861) al-Mu’tasim va al-Vosiq siyosatidan jiddiy chekinishni anglatdi. Yangi xalifa oʻzidan oldingi ikki hukmdorning hokimiyatida muhim rol oʻynagan amaldorlarni yoʻq qilishga qatʼiy bel bogʻladi va hukmronligining dastlabki yillarida Ibn az-Zayyat hamda hojib Itax kabi koʻpchilik amaldorlarni oʻldirish yoki hokimiyatdan chetlatishga muvaffaq boʻldi. Al-Mutavakkil, shuningdek, avvalgi xalifalarning diniy siyosatidan ham chekinishga, Qur’on yaratilgan yoki yaratilmaganligi toʻgʻrisidagi tortishuvlarga barham berishga qaror qildi. U anʼanaviylik tarafdori boʻlmasa-da, bosqichma-bosqich Moʻtazila mazhabidan voz kechdi va mihna jarayonini toʻxtatdi, natijada, 833-yildan beri amal qilib kelgan aqidaviy tuzumga va Qur’on borasidagi bahslarga yakun yasaldi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Gul Muhammad Xatri

**Gul Muhammad Xatri** (1919 – 1979) – Pokistonning Karachi shahrida yashagan taniqli rassom,va yozuvchi. Tasavvuf sheʼriyatining (ayniqsa, Shoh Abdulatif Bhitai sheʼriyati) portretlar, landshaft sanʼati va xattotlik rasmlari koʻrinishida badiiy asarlar yaratgan. Shuningdek, tijorat sanʼati sohasida ham faoliyat yuritgan boʻlib, plakat dizayni, shisha boʻyash, eʼlon taxtasi, toʻqimachilik naqshlari, teatr dekoratsiyalari, kino afishalari, koshin naqshlari yaratish hamda sindhi, urdu, hind, gujarati va ingliz tillarida xattotlik bilan shugʻullangan.
## Manbalar
Ahmad Rizo Baharlu

**Ahmad Rizo Baharlu** (; tugʻilgan joyi Darab, Eron) – Voice of America radiosining fors tilidagi dasturlarining sobiq boshlovchisi. U hozirda Voice of America tarkibidan ketgan yoki nafaqaga chiqqan. Asli Eronlik boʻlib, Eronning Fors viloyati Darab shahrida tugʻilgan.

U Tehrondagi Eron Milliy universitetida Iqtisod boʻyicha tahsil olgan va keyinchalik Amerika universitetida oʻqishini davom ettirgan.

## Manbalar
Bhitshoh muzeyi

**Bhitshoh muzeyi** – Pokistoning Sind viloyati Matiari tumanidagi muzey. Sindxi tasavvufchisi Shoh Abdulatif Bhittai sheʼriyatining turli qirralari tasvirlangan. Muzey Bhit Shah madaniyat markazining turdosh tashkiloti sifatida tashkil etilgan. Yaqin atrofdagi Bhittai ziyoratgohiga keladigan odamlar bu muzeyga ham tez-tez tashrif buyurishadi.

1996-yil 10-iyulda prezident Faruq Ahmad Ligʻoriy tomonidan avliyoning 252-ursi arafasida ochilgan.
## Manbalar
Muhammad Zohir Baloch

**Muhammad Zohir Baloch** () – Jundalloh guruhining sobiq rahbari. Zohir Baloch 2010-yil fevralidan 2011-yilgacha ushbu guruhga rahbarlik qilgan. Eron Islom Respublikasi Axborot Agentligi maʼlumotlariga koʻra, u 2010-yil 16-iyulda Zohidon va Chabahor shaharlarida sodir etilgan portlashlar asosiy gumonlanuvchisi hisoblanadi. Eron adliya organlari tomonidan qidiruvga olingan.

## Manbalar
Sindda tasavvuf

**Sind tasavvuf** anʼanasi tasavvuf makoni sifatida tanilgan Sinddagi tasavvuf yoʻnalishini oʻz ichiga oladi. Sind u yerda yashab, tinchlik va birodarlikni targʻib qilgan koʻplab avliyolar va soʻfiylar bilan mashhurdir. Mashhur afsonaga koʻra, ularning 125 mingi Tatta yaqinidagi Makli tepaligida dafn etilgan. Tarix davomida Sindda yaratilgan soʻfiy adabiyoti keng rivojlangan.
## Manbalar
Behafarid

**Bahafarid** (Oʻrta forscha: *Veh-ofrid*, , shuningdek *Bihafarid* deb ham yoziladi) – 8-asrda yashagan fors zardushtiylik bidʼatchisi boʻlib, Zardushtiylik va Islom elementlarini oʻz ichiga olgan dehqonlar qoʻzgʻolonini boshlagan. U Zardushtga ishongan va barcha zardushtiylik anʼanalarini qoʻllab-quvvatlagan. Unga ergashganlar quyoshga qarab kunduzi yetti marta namoz oʻqigan, mastlovchi moddalar taqiqlangan, sochlarini kesishmagan va faqat qari boʻrilarni qurbonlik qilishga ruxsat berilgan. Uning qoʻzgʻoloni Abbosiylar sarkardasi Abu Muslim tomonidan bostirilgan va Bahafarid osib oʻldirilgan. Biroq uning izdoshilari u yana qaytib kelishiga ishonishgan. Baʼzi izdoshlari keyinchalik Ustaz Sis harakatiga qoʻshilishgan.

## Yana qarang
* Ustaz Sis
* Ishoq at-Turk
* Sunpad
* Muqanna

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Muhammad Azim Barxiya

**Imom Hassan Uxra Muhammad Azim Barxiya** (1898 – 1979-yil 27-yanvar) ()**,** **Qalandar Baba Avliyio** ham deyiladi (urducha: ) – Azimiya soʻfiylik tariqati asoschisi va maʼnaviy ustozi. Tassavuf olimi boʻlgan u abdallardan deb hisoblanib, odatda oʻzining „**Abdāl Haqq**“ (urdu. ) faxriy nomi bilan tanilangan.
## Manbalar