open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
STV

**STV** – 1991-yildan 2018-yilga qadar faoliyat yuritgan Oʻzbekistondagi ilk nodavlat telekanaldir. Bu telekanalga 1991-yilda Firdavs Abduholiqov tomonidan asos solingan.

Telekanal 2013-yilning oktabrida bir muncha vaqt nomaʼlum sabablarga koʻra efirga chiqmay qoldi.

2018-yilda esa ushbu telekanal *[[Sausage Party]]* nomli animatsion filmdagi pornografik sahnalarni hamda *[[Men afsonaman]]* filmidagi vahshiylik sahnalarni efirga uzatganligi sababli faoliyati toʻxtatildi.
## Manbalar

## Havolalar
*  
*
Firdavs Sharipov

**Firdavs Xolnazarovich Sharipov** (tugʻ. 7-sentyabr 1983-yil, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek mafkurachisi va siyosatchisi, IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati, Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi aʼzosi.

## Biografiya
Firdavs Sharipov 7-sentyabr 1983-yil Surxondaryo viloyatida tugʻilgan. 2000-2003-yillarda Surxondaryo viloyati Denov tumanidagi A.Hidoyatov nomidagi kolxozda hisobchi boʻlib ishlagan. 2007-yilda Termiz davlat universitetini Milliy istiqlol gʻoyasi, huquq va maʼnaviyat asoslari yoʻnalishini. 2007-2012-yillarda Termiz ijtimoiy-iqtisodiyot kasb-hunar kollejida dars bergan. 2012-yilda Fuqarolik jamiyati shakllanishini monitoring qilish mustaqil institutining Surxondaryo viloyati hududiy boshqarmasiga dastlab bosh mutaxassis, yetakchi mutaxassis, keyin guruh rahbari, soʻngra rahbar oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 2017-yilda Respublika „Maʼnaviyat va maʼrifat“ markazi Surxondaryo viloyati boʻlimi rahbari etib tayinlangan.

2020-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi saylandi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Mehnat va ijtimoiy masalalar qoʻmitasi tayinlandi.

2021-yilda boʻlib oʻtgan Prezident saylovida u Oʻzbekiston Prezidentligiga nomzod Maqsuda Vorisovaning ishonchli vakili boʻlgan.

## Manbalar
Chilla (film)

***Chilla*** — 2014-yilda katta ekranlarga chiqqan hamda Oʻzbekiston, Niderlandiya. Fransiya va Germaniya davlatlari bilan birgalikda suratga olingan filmdir. Kartina Petit Film (Fransiya), Rohfilm (Germaniya) va Volya Films (Niderlandiya) studiyalari mahsulotidir. Film rejissori Saodat Ismoilova, ssenariyni Ismoilova va Ulugʻbek Sodiqov yozishgan boʻlib, kartina bosh rollarni jonlantirgan aktyorlar sirasiga Rushana Sodiqova, Farida Olimova, Saodat Rahminova va Barohad Shukurova kirishadi. Film Markaziy Osiyoning chekka qishloqlaridan birida istiqomat qiluvchi toʻrt ayolning turmush tarzi haqida hikoya qiladi.

*Chilla* filmi ilk bor 2014-yil 7-yanvarda Berlin xalqaro film festivalida namoyish etildi. Shuningdek, ushbu kartinaning suratga olish ishlari Tojikistonda joylashgan qishloqlarda boʻlib oʻtgan.
## Rollarda
* Rushana Sodiqova — *Bibicha*
* Farida Olimova — *Sharifa*
* Saodat Rahminova — *Bibi Soadat*
* Barohad Shukurova — *Xamida*

## Mukofotlari
*Chilla* filmi jami 5 ta nominatsiyaga nomzod boʻlgan hamda 1 ta mukofotga (Golden Alhambra) loyiq topilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Rayhona Qodirova

**Rayhona Yusuf qizi Qodirova** (tugʻ. 10-noyabr 1993-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbek bokschisi, super yengil vaznda ishtirok etadi. Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yil Tokioda boʻlib oʻtadigan yozgi Olimpiya oʻyinlarida Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan.

## Faoliyati
2019-yilda Ulan-Ude shahrida (Rossiya) 60 kilogrammgacha vazn toifasida boks boʻyicha ayollar oʻrtasida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida u litvalik Anna Starovoitovani 5:0 hisobida magʻlub etib, birinchi davrada muvaffaqiyatli ishtirok etdi. Ammo keyingi bosqichda u mongolistonlik sportchi Monxorin Namuunga 1:4 hisobida magʻlub boʻldi.

2020-yilda Ammanda (Iordaniya) boʻlib oʻtgan Osiyo va Okeaniya Litsenziyali turnirida 60&nbsp;kg gacha vazn toifasida ochilish jangida Yangi Zelandiya Troy Garton. Biroq keyingi bosqichda u tailandlik Sudaporn Sisondiga magʻlub boʻldi va shu tariqa ushbu turnirdagi chiqishlarini yakunladi.

2021-yilda Dubayda (BAA) boʻlib oʻtgan boks boʻyicha Osiyo chempionatida 60 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida hindistonlik sportchi Simranjit Baat chorak final uchrashuvida 1:4 hisobida magʻlub boʻlib oʻta olmadi.

Rayhona Qodirova Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan XXXII Yozgi Olimpiada oʻyinlarida terma jamoaga kiritilgan. Birinchi jangda u Kongo sportchisi Naomi Yumba bilan uchrashdi va 5:0 hisobida ishonchli gʻalabaga erishdi. Chorak finalda u jahon chempioni braziliyalik Beatris Ferreyra bilan jang qildi, ammo 5:0 hisobida magʻlub boʻldi.

2021-yilda Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning farmoni bilan Olimpiya harakatini rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun „Kelajak bunyodkori“ medali bilan taqdirlangan.
## Unvon va mukofotlari
* „Kelajak bunyodkori“ medali

## Manbalar

## Havolalar

* Raykhona Kodirova at Olympedia
Microsoft Office 2021

**Microsoft Office 2021** — Microsoft Office 2019 dan keyingi Microsoft ofis toʻplamining versiyasi hisoblanadi. Chiqarish 2021-yil 5-oktabrda Windows 11 bilan birga boʻlib oʻtdi. Dastlab bu versiya Microsoft Office 2022 nomi bilan chiqarilishi rejalashtirilgan edi.

Uzoq muddatli (LTSC) qoʻllab-quvvatlashi Windows 10 LTSC bilan teng 7 yildan 5 yilgacha qisqartirildi.

2020-yil sentabr oyida Exchange jamoasi blogi Microsoft Officeʼning obuna boʻlmagan yangi versiyasi 2021-yilning ikkinchi yarmida Windows va Mac uchun chiqarilishini eʼlon qildi.

Microsoft Office rasmiy ravishda 2021-yil fevral oyida eʼlon qilindi. Biznes foydalanuvchilari uchun oldindan koʻrib chiqish versiyasi 2021-yil aprel oyida taqdim etildi. Office 2021 ikki versiyada chiqariladi: foydalanuvchilar va kichik biznes uchun hamda Office LTSC tashkilotlar uchun. Office Professional Plus, Office Standard va ayrim korporativ ilovalarining narxi 10% ga oshdi, isteʼmolchi va kichik biznes narxlari esa bir xil boʻlib qoldi. 2021-yilning ikkinchi yarmidani Word, Excel, PowerPoint va OneNoteʼning 32 va 64 bitli versiyalarini oʻz ichiga olgan Windows va macOS uchun ilovalar toʻplami yangilandi.

Office LTSC tarkibida Microsoft Teams oʻrnatilgan boʻladi, lekin u Microsoft Yuklash Markazidan yuklab olish mumkin boʻlgan Biznes uchun Skypeʼni oʻz ichiga olmagan.

Yangi Office Microsoft 365 uchun shu vaqtgacha ishlab chiqilgan va unda ishlayotgan baʼzi xususiyatlarni oladi. Yangi funksiyalarga qorongʻu mavzu va yaxshilangan foydalanish imkoniyati kiritildi. Excel dinamik massivlarni qoʻllab-quvvatlaydi va jadvallar orasidagi maʼlumotlarni xaritalash uchun *XLOOKUP* funksiyasiga egaligi ajralib turadi.

## Manbalar
Orzu Iso

**Orzu Iso** (; 14-oktabr 1976-yilda tugʻilgan) — tojikistonlik boshlovchi, tele va radio jurnalisti, qoʻshiqnavis. va blogger

## Biografiyasi
Orzu Iso 1976-yil 14-oktyabrda Koʻlob shahrida tugʻilgan va Qoʻrgʻontepa shahrida oʻsgan. U toʻrt yoshga toʻlganda, ota-onasi ajrashishdi. 2013-yilda Mirzo Tursunzoda nomidagi Tojikiston davlat sanʼat institutining jurnalistika fakultetini tamomlagan.

## Yaratilish
Orzu sheʼrni aruz tizimiga koʻra, erkin sheʼr shaklida tuzgan. U sheʼr yozishni taxminan 30 yil avval, hali Qoʻrgʻontepa shahridagi oʻrta maktabda oʻqib yurgan kezlarida boshlagan. Kambagʻal oiladan chiqqan yosh shoir bola sheʼriyatga boʻlgan muhabbat unga mashhurlik va pul olib kelishini, musiqa olamining yulduzlari bilan uchratishini hali tasavvur qilmagandi.

Orzu Iso sheʼrlariga yozilgan qoʻshiqlarni taniqli tojik va oʻzbek ijrochilari — Sadriddini Najmiddin, Shabnami Surayo, Mexrnigori Rustam, Baxoduri Gʻafurzod, Zulaykho Maxmadshoeva, Nigina Amonqulova, Yulduz Usmonova, Ozoda Nursaidovalar ijro etishmoqda.

## Asarlari
* Orzu Iso. Dar pardahoi atlasii nuri oftob (şeʼrho), — Dushanbe: „Ejod“, 2009. — 52 b. — ISBN 998-99947-39-83-7
* Orzu Iso. Taronai tanhoi (Majmū'ai ash’or), — Dushanbe: „Adib“, 2012. — 64 b. — ISBN 998-99947-2-2 53-2 
* Orzu Iso. On suyi jodho, — Dushanbe: „Er-graf“, 2015. — 220 b. — ISBN 998-99975-46-38-8 

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Fransiya mintaqalari

**Mintaqa** () — Fransiyadagi yuqori darajadagi maʼmuriy-hududiy birlik. Mintaqa — bu oʻziga xos madaniy yoki ijtimoiy oʻziga xoslikka ega boʻlgan muayyan hudud. Hududiy islohot kuchga kirgan kun (2016-yil 1-yanvar)dan boshlab, mamlakat 18 ta hududga boʻlingan, ulardan 13 tasi metropoliyada va 5 tasi dengizorti hududlarida. Islohotdan oldin Fransiya 27 ta mintaqadan iborat edi (metropoliyada 22 ta va dengizortida 5 ta). Oʻz navbatida, mintaqalar departamentlarga boʻlinadi.

## Ahamiyati
Fransiya unitar davlatdir; mintaqalar oʻz qonunlari va qoidalarini oʻrnata olmaydi. Mintaqalar davlat soliqlarining bir qismini hukumatdan oladi va turli ehtiyojlarga sarflanadigan katta byudjetlarga ega.

Vaqti-vaqti bilan mintaqalarga qonun chiqarishda mustaqullik berish masalasi koʻtariladi, ammo bu takliflar har doim qattiq tanqidga uchraydi. Shuningdek, boshqarmalar (Bosh kengashlar) kengashlarini tugatib, ularning funksiyalarini hududiy kengashlarga oʻtkazish, boshqarmalarni quyi boʻgʻin maʼmuriy birlik sifatida saqlab qolish taklif etilgan edi, biroq aniq chora-tadbirlar koʻrilmadi.

## 2014-yilgi hududiy islohot
2004-yil mart oyida Fransiya hukumati taʼlim sohasiga aloqador boʻlmagan xodimlarning ayrim toifalarini mintaqalarga oʻtkazish boʻyicha bahsli rejani taqdim etdi. Ushbu rejaning tanqidchilari mintaqalarda buning uchun yetarli moliyaviy resurslar yoʻqligi va bunday choralar mintaqaviy tengsizlikni yanada kuchaytirishiga ishora qildilar.

2014-yilning 2-iyunida Fransiya prezidenti Fransua Olland Fransiyaning mintaqaviy boʻlinmasini isloh qilish loyihasini taqdim etdi, bu loyihada ayrim hududlarni birlashtirish va ularning umumiy sonini 22 dan 13 tagacha qisqartirish (chet eldagi mulklardan tashqari). Islohotning maqsadi 5-10 yil ichida xarajatlarni qisqartirish va 10 milliard yevroni tejashdir.

2014-yilda Fransiya parlamenti (Fransiya Milliy Assambleyasi va Senat) qonunni imzoladi (2015-yil 16-yanvarda nashr etilgan) , bu fransuz hududlari sonini 22 dan 13 gacha qisqartirdi. Yangi hududiy boʻlinish 2016-yil 1-yanvardan kuchga kirdi  .

## Mintaqalar roʻyxati

Oʻzgarishsiz qolgan mintaqalar:

## Adabiyotlar
*
General shtatlar (Fransiya)

Fransiyadagi **General shtatlar** () — mamlakat mulkiy vakilligining 1302-1789-yillardagi eng yuqori maslahat muassasasi.

## Adabiyot
* 

## Havolalar
* Gosudarstvennie chini // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Temurbeklar maktabi

**Temurbeklar maktabi** — Oʻzbekistonda tashkil etilgan harbiy-akademik litseylar. Ushbu nom 2017—2019-yillarda Respublikadagi barcha harbiy litseylarga (akademik litseylarga) nisbatan qoʻllangan. 2019-yildan esa faqatgina yangi tashkil etila boshlagan harbiy-akademik litseylarga nisbatan qoʻllanilib kelinmoqda. Taʼlim muassasalarining nomi Amir Temur nomiga atab qoʻyilgan.

Dastlab, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2017-yildagi farmoniga asosan Respublikadagi barcha harbiy litseylarga „Temurbeklar maktabi“ deb nom berilgan. Keyinchalik, Prezidentning 2019-yildagi qaroriga asosan mudofaa, ichki ishlar va favqulodda vaziyatlar vazirliklari hamda Davlat xavfsizlik xizmati va Milliy gvardiya tarkibida shunday yangi akademik litseydan bittadan shakllantirila boshladi. Natijada, Mudofaa vazirligiga qarashli boʻlgan Samarqand va Urganchdagi „Temurbeklar maktabi“ning faoliyati tugatildi.

## Temurbeklar maktablarining roʻyxati

## Tarixi
Dastlab, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2017-yilda qabul qilgan *"Yoshlarga oid davlat siyosati samaradorligini oshirish va Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi faoliyatini qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisida"* farmoniga asosan Respublikadagi barcha harbiy litseylarga Amir Temurga atab „Temurbeklar maktabi“ deb nom berilgan. Keyinchalik, Prezidentning 2019-yilda *"Oʻsmirlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash hamda Oʻzbekiston Respublikasi Quqolli Kuchlari va davlat xizmati uchun kadrlar zahirasini tayyorlash tizimini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida"* imzolagan qaroriga muvofiq mudofaa, ichki ishlar va favqulodda vaziyatlar vazirliklari hamda Davlat xavfsizlik xizmati va Milliy gvardiya tarkibida shunday yangi akademik litseydan bittadan shakllantirila boshladi. Natijada, Mudofaa vazirligiga qarashli boʻlgan Samarqand va Urganchdagi „Temurbeklar maktabi“ning faoliyati tugatildi.

## Manbalar
Kobra effekti

**Kobra effekti** — maʼlum bir muammoni hal qilish uchun qabul qilingan yechim bu muammoni hal qilmasdan, koʻpincha uning aksi boʻlgan natijaga olib keladigan vaziyatni tavsiflash uchun ishlatiladigan idiomatik iboradir.
## Tarixi
„Kobra effekti“ atamasi Hindistondagi Britaniya mustamlakachiligi davrida paydo boʻlgan. Inglizlar kobralar juda koʻpayib ketganini aniqlaydilar. Zaharli ilonlardan qutulish uchun gubernator har bir oʻldirilgan ilon boshi uchun mukofot puli tayinlaydi. Dastlab, ularning yoʻq qilinishi natijasida ilonlar soni tezda kamayadi. Biroq, hindlar tezda bu vaziyatga moslashib, mukofotni puli olish uchun kobralarni koʻpaytirishni boshlaydilar. Oxir-oqibat, oʻldirilgan kobra uchun mukofat puli bekor qilinganda, hindlar ilonlarni yovvoyi tabiatga qoʻyib yuborishdi. Buning natijasida zaharli kobralar soni kamaymayish oʻrniga, avvalgisidan ancha koʻpayib ketadi.

Shunga oʻxshash vaziyat Xanoyda Fransiyaning Vetnamdagi mustamlakachilik davrida ham sodir boʻlgan. Mustamlaka hukumati har bir oʻldirilgan kalamush uchun mukofot toʻlagan holda kalamushlarni yoʻq qilish dasturini ishlab chiqadi. Natijada aholi pul topish maqsadida kalamushlarni koʻpaytirishni boshladi.

Mashhur nemis iqtisodchisi Horst Zibert kitobida iqtisod va siyosat sohasiga oid koʻplab misollar mavjud. Unda hukumatlar muayyan tartibga solish choralarini koʻrayotganda, bu shaxslarga qoʻllangan choralar oqibatini qanday qilib boshqarish mukinligini toʻliq hisobga olmaydilar. Muammoni toʻgʻri tahlil qilmasdan qabul qilingan va kerakli natija bera olmaydigan qarorlar „kobra effekti“ deb ataladi.

## Yana qarang
* Streisand samarasi
## Manbalar
Erkakning koʻzyoshlari

***Erkakning koʻzyoshlari*** () — Clint Eastwood rejissorlik va produserlik qilgan, 2021-yilgi neo-Western janridagi AQSh filmi. Nik Shenk va marhum N. Richard Nesh ssenariysi Neshning 1975-yilda yozilgan xuddi shu nomdagi romaniga asoslangan. Syujet Meksikadagi yosh bolani (Eduardo Minett) Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi otasi (Dwight Yoakam) bilan birlashtirish uchun yollangan sobiq rodeo yulduzi (Eastwood) haqida.

*Erkakning koʻzyoshlari* AQShda kinoteatrlarida Warner Bros. tomonidan 2021-yilning 17-sentabridan namoyish etila boshladi. Bir vaqtning oʻzida HBO Max striming xizmatida 31 kun mobaynida koʻrsatildi. U 33 million dollarlik ishlab chiqarish byudjyetiga nisbatan 12,8 million dollar toʻplab, kassada past natija koʻrsatdi va tanqidchilar tomonidan turlicha baholandi. Eastwood’ning ijrosi va filmning ohangi qarama-qarshi kutib olindi.
## Rollarda
* Clint Eastwood — Mike Milo
* Dwight Yoakam — Howard Polk
* Eduardo Minett — Rafael „Rafo“ Polk
* Natalia Traven — Marta
* Fernanda Urrejola — Leta
* Horacio Garcia Rojas — Aurelio

### Oʻzbekcha dublyaj
Film oʻzbek tiliga „Favvora“ film studiyasi tomonidan oʻgirilgan.

* Muhammadjon Xoʻjayev — Mike Milo
* Behzod Muhammadkarimov — Howard Polk
* Abdulhay Otaxoʻjayev — Rafael „Rafo“ Polk
* Dildora Bekjonova — Marta

Bundan tashqari, tarjimon — Firdavs Xoʻjayev, dublyaj va ovoz rejissori — Jamshid Tangliberdiyev, rejissor yordamchisi — Raʼno Suyunova, montaj ustasi — Hamidulla Latipov, texnik xodim — Muhammadali Rashidov, muharrir — Baxtiyor Karimov.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Oʻzbekistonda buddizm

**Oʻzbekistonda buddizm**. AQSh Davlat departamentining 2004-yildagi Xalqaro diniy erkinlik toʻgʻrisidagi hisobotiga koʻra, O'zbekiston aholisining taxminan 0,2 foizi buddizmga eʼtiqod qiladi va ularning aksariyati etnik koreyslardir .Rasman Oʻzbekistonda faqat bitta buddist diniy ibodatxonasi roʻyxatga olingan va u Toshkentda joylashgan.

„Jaeunsa“ („Mehr“) nomli buddist ibodatxonasi Toshkentning chekkasida joylashgan boʻlib, Oʻzbekistonda 1991-yildan beri faoliyat koʻrsatayotgan yagona buddistlar ibodatxonasi hisoblanadi.

## Tarix
Kushon imperiyasi hukmdorlari davrida buddizm keng miqyosda Baqtriya va Gandaraga kirib bordi.Pali tilida yozilgan afsonaga koʻra , Baqtriyadan ikki savdogar, Trapusa va Baxalika Budda bilan uchrashish uchun yoʻlga tushishgan va keyinchalik uning shogirdlari boʻlishgan. Keyinchalik ular Baqtriyaga qaytib, Budda sharafiga ibodatxonalar qurdilar.

Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi davrida, 1991-yilda mamlakat mustaqillikka erishgunga qadar mahalliy buddistlarning huquqlari poymol qilingan.

## Yana qarang
* Oʻzbekistonda din

## Manbalar
Oʻzbekistondagi ural kazaklari

**Oʻzbekistondagi ural kazaklari** — XIX asrda Turkiston oʻlkasidagi qoʻzgʻolonlar uchun surgun qilingan va qishloq aholisiga tushirilgan Ural kazaklarining avlodlaridir. Surgundagilarning birinchi partiyalari 1875-yilda Kazalinskdan avvaliga Perovsk portiga keyinchalik esa Petroaleksandrovsk (hozirgi Toʻrtkoʻl), Chimboy, Qoʻngʻirot, Nukusga joylashtirilgan. 1883-yilda kazaklar amnistiya qilindi, ammo baʼzilari oʻz vatanlariga qaytishni xohlamadilar va asosan Nukusda qolishdi.

1948-yilda Oʻzbekistondagi ural kazaklari Eski dindorlar jamiyati sifatida roʻyxatga olingan.

Orol dengizidagi ekologik ofat kazaklarning bir qismining Volgograd viloyatiga koʻchishiga olib keldi.

Turkiy kelib chiqishi va majoziy maʼnoda „kazak“ soʻzi „bepul odam“ degan maʼnoni anglatadi. Rossiyada, kazaklar davlatning chekkasida yashaydigan bepul odamlar deb nomlanadi.

Ural koʻchmanchilari asosan Oʻzbekistonda Amudaryo, ichki koʻllar va Orol dengizida baliq ovlash bilan shugʻullangan. Ular guruhlarga toʻplanib baliq ovlashgan, Ulkundaryoning ogʻziga muzliklar qurib, u yerda kelajakda foydalanish uchun baliq tuzlaganlar va shu jumladan baliq mahsulotlari boʻlgan: ikra, baliq, quritilgan baliq, baliq yogʻi, yelim va boshqalarni tayyorlaganlar.

## Manbalar
Oʻzbekistonda Navroʻz

**Navroʻz** Oʻzbekistonda keng nishonlanadi. Bu kun bahorgi tengkunlik kuni boʻlib, Shimoliy yarim sharda bahorning boshlanishini belgilaydi. Ushbu bayram hozirgi Oʻzbekiston hududiga toʻgʻri keladigan hududda kamida ikki ming yildan beri nishonlanadi.

Oʻzbekiston Sovet Ittifoqi tarkibida boʻlgan davrda Navroʻz bayramini nishonlash odatda norasmiy boʻlgan va baʼzida taqiqlangan edi. Hozirda Oʻzbekistonda Navroʻz rasmiy bayram boʻlib, har yili 21-mart kuni nishonlanadi. Shunga qaramay, bayram tantanalari bir necha kunga choʻziladi.

## Tarixi
Navro‘z Markaziy Osiyoning koʻplab hududlarida keng nishonlangan bo‘lib, marosim amaliyoti o‘ziga xos xususiyatlardan iborat. Bayram masjidlarda o‘qiladigan duolar, musulmon avliyolarining mozorlarini (qabrlarini) va muqaddas buloqlarni ziyorat qilish orqali amalga oshirilgan. Buxoro amirligida Navro‘zni keng ko‘lamda rasmiy nishonlash Muzaffar bin Nasrulloh tomonidan boshlangan bo‘lib, u siyosiy qonuniylik inqirozi davrida Mang‘itlar sulolasi nufuzini mustahkamlashga intilgan.

## Navroʻz odatlari
Bayramga tayyorgarlik koʻrishda odamlar oʻz uylarini va mahallalarini tartibga soladilar, yangi kiyimlar sotib oladilar. Navroʻzdan oldin, bayram paytida va undan keyin bayramning asosiy taomi boʻlmish sumalak tayyorlash odat tusiga kirgan. Sumalak toʻliq unib chiqqan bugʻdoydan tayyorlangan shirin xamir boʻlib, katta qozonda pishiriladi. Sumalak tayyorlash uchun doʻstlar, qarindoshlar va qoʻshnilar – odatda ayollar – qozon atrofida yigʻilishadi, hamma navbatma-navbat aralashtiriladi. Tayyor boʻlgach, sumalak qoʻni-qoʻshni, qarindosh-urugʻ, doʻstlar orasida tarqatiladi. Navroʻz bayramida odamlar qarindosh-urugʻ, doʻstlarni ziyorat qilib, bolalarga sovgʻa-salomlar ulashadi.

Navroʻz bayrami Oʻzbekistonda koʻpincha eng mashhur bayram sifatida tilga olinadi. 21-mart kuni butun mamlakat boʻylab, xususan, Toshkent shahrida bayramona konsertlar tashkil etiladi. Mart oyi davomida kitob yarmarkalari, konsertlar, oʻyinlar, maxsus televidinya va radio dasturlari davom etadi. Qayd etilishicha, 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, hukumat vakillari Navroʻzni asosiy umumxalq bayrami sifatida targʻib etib, tantanalarning mazmuni va shaklini qattiq nazorat ostigaga olgan.

## Navro‘z bayramiga xos taomlar
Navro‘z bayramida O‘zbekistonda quyidagi an’anaviy taomlar tayyorlanadi

* **Sumalak** — bug‘doy unidan tayyorlanadigan shirin taom bo‘lib, uzoq vaqt davomida past olovda pishiriladi. U bayramning eng ramziy taomlaridan biri hisoblanadi.
* **Halim** — bug‘doy, go‘sht va boshqa tarkibiy qismlardan tayyorlanadigan mazali va to‘yimli taom.
* **Kok somsa** — ko‘katlar va go‘sht bilan to‘ldirilgan xamir taomi, Navro‘z dasturxoni uchun odatiy hisoblanadi.
* **Norin** — mayda kesilgan go‘sht va un bilan tayyorlanadigan an’anaviy taom, ba’zan sovuq holda iste’mol qilinadi.

Bu taomlar bayram dasturxoni va Navro‘zning madaniy an’analarini aks ettiradi.

## Galereya

## Manbalar
Raʼno Kubayeva

**Raʼno Jalilovna Kubayeva** (25-noyabr 1961-yilda tugʻilgan) — oʻzbek film aktrisasi, rejissori, ssenaristi va produseri.

## Biografiyasi
Raʼno Kubayeva 1961-yil 25-noyabrda Oʻzbekistonning Toshkent shahrida tugʻilgan. 1983-yilda Boris Chirkov ustaxonasi VGIK aktyorlik fakultetini tamomlagan.

Raʼno Kubayeva talabalik yillaridayoq filmda debyut qilgan. Uning ilk yirik asarlaridan biri taniqli sharq olimi va tabibi Ibn Sino hayoti haqida hikoya qiluvchi rejissor Elyor Ishmuhamedov tomonidan suratga olingan *"Dahoning yoshligi"* tarixiy-biografik filmidagi Ayna ismli qiz roli boʻldi.

Oʻqishni tamomlagandan soʻng, Kubaeva filmlarda, asosan, „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasi mahsuloti boʻlgan filmlarda faol rol oʻynadi. Ishlari orasida: *"Bolalik vokzalidan kelgan poyezd"* bolalar filmidagi militsiya bolalar xonasi inspektori Dilbar Sobirovna, *"Muhabbat burji"* ertakidagi Zebo, *"Klinika"* ijtimoiy dramasida Olimning rafiqasi, kitob sotuvchisi. *"Qoʻriqlangan tepalik"* jangovar filmi.

### Shahsiy hayoti
Raʼno Kubaeva sinfdoshi — aktyor Bahrom Matchonovga turmushga chiqdi.

Ularning qizi Ravshana Kurkova aktyorlik sulolasini davom ettirdi.

## Jamoat pozitsiyasi
2014-yil mart oyida u Ukrainani qoʻllab-quvvatlash uchun „Biz siz bilanmiz!“ „KinoSoyuz“ xatini imzolagan.

## Ijodi
### Kino karyerasi
Raʼno Kubaeva ilk bor 1994-yilda „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasida suratga olingan „Yosh“ dramasini taqdim etib, rejissor va ssenariy muallifi sifatida ishtirok etdi. Debut muvaffaqiyatli boʻldi — 1995-yilda film Minskdagi ayollar kinofestivalida rejissyorlik uchun birinchi mukofot va oʻzbek kinematograflarining „Griffin“ professional mukofotiga sazovor boʻldi.

1999-yilda Raʼno Kubaevaning akasi rejissyor Rauf Kubaev uning ssenariysi asosida turli nufuzli kinofestivallarda sovrinli oʻrinlarni qoʻlga kiritgan „Oq raqs“ nomli filmni suratga oldi. Ushbu lentada Raʼno Kubaeva rollardan birini ijro etgan.

2004-yilda esa Raʼno Jalilovna oʻzining „Ajoyib vodiy“ komediyasini sahnalashtirdi, unda bosh rollarni taniqli aktyorlar Nadejda Rumyantseva va Mixail Kozakov ijro etishgan.

1998-yildan Raʼno Kubaeva SADR (Moskva) kinokompaniyasining badiiy rahbariga aylandi .

#### Filmografiyasi
* 1982 — dahoning yoshligi — *Ayna*
* 1983 — Kichik unning sarguzashtlari — *Oʻgay ona*
* 1985 — Sevgi yulduz turkumi — *Zebo*
* 1986 — Bolalik stantsiyasidan poyezd — *Dilbar Sobirovna, militsiya bolalar xonasi inspektori*
* 1987 — Klinika — *Alimning rafiqasi*
* 1988 — Qoʻriqlanadigan tepalik- *kitob sotuvchisi*
* 1991 — Kammy — Rena
* 1998 — Tugʻilgan kuningiz bilan!
* 1999 — Oq raqs
* 2003 — Sevgi bilan, Lilya
* 2017 — Sevgi haqida. Faqat kattalar — *Olyaning onasi*

### Rejissor
* 1994-yil — ?
* 2004 — Ajoyib vodiy
* 2005 — xususiy detektiv
* 2007 — UGRO. Oddiy yigitlar
* 2009 — Haqiqiy choʻchqalar
* 2013 — Men sizni hech qachon unutmayman

### Ssenariy muallifi
* 1994 — ?
* 1999 — Oq raqs
* 2004 — Ajoyib vodiy

### Produser
* 1999 — Oq raqs

## Manbalar

## Havolalar
*
Ruxshona Matkarimova

**Matkarimova Ruxshona Toyir qizi** (1994-yil 21-martda tugʻilgan) — oʻzbek qoʻshiqchisi, aktrisasi va teleboshlovchisi.
## Biografiyasi
Ruxshona 1994-yil 21-martda Toshkent shahrida tugʻilgan. 2010-yilda Ruxshona Akfa media kompaniyasining musiqiy loyihasida ishtirok etgan. 2007—2010-yillarda Respublika estrada sirk kollejida tahsil olgan. 2019-yildan hozirgacha — Jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti talabasi. 2014-yilda Ruxshona kinorejissor Sanjar Matkarimovga turmushga chiqdi. 2015-yilda Ruxshonaning Habiba ismli qizi bor. Keyingi yili 2016-yilda uning oʻgʻli Shukurbek dunyoga keldi. Xonanda turmush oʻrtogʻi Sanjar Matkarimov bilan 2021-yilning kuzida rasman ajrashdi.

## Faoliyati
### Qoʻshiqchilik karyerasi
Ruxshona xonandalik faoliyatini 2010-yilda boshlagan. Ruxshonaning birinchi qoʻshigʻi „Yuragim“ Oʻzbekistonda xit boʻldi va u estradada mashhur boʻldi. 2011-yilda Yuragim muvaffaqiyatidan soʻng Ruxshona oʻzining birinchi *"Azizim"* albomini chiqardi. Albom yilning eng koʻp sotilgan albomlaridan biriga aylandi. 2011-yilda u mashhur qoʻshiqchi Avraam Russo bilan duet kuyladi.

Ruxshonaning ikkinchi albomi *"Joni-joni"* 2013-yilda chiqdi. *"Vatan"* albomining birinchi singli radiokanallarda chiqdi va muxlislar tomonidan olqishlandi. *"Shekilli"*, *"Yana yana"*, *"Rumbaka"*, *"Unutma meni"* kabi qoʻshiqlari ham xitga aylandi. Ruxshonaning 60 dan ortiq original qoʻshiqlari va 25 dan ortiq kliplari bor.

### Aktrisa sifatida karyerasi
Ruxshona bir qancha oʻzbek filmlarida suratga tushgan. U bosh rolni ijro etgan *"Shomurod va Durdona"* filmi prokatda yaxshi natija koʻrsatdi va Ruxshona bu roli uchun ijobiy baholarga sazovor boʻldi. U 2011-yilda suratga olingan oʻzbek filmida *"Enagalar"* filmida ham suratga tushgan. *"Zamonaviy oʻyinchilar"* filmining saundtrekini Ruxshonaning oʻzi ijro etgan. Ruxshona oʻzbeklar orasida mashhur boʻlgan *"Kutilmagan qoʻngʻiroq"* filmida oʻynagan.

## Diskografiyasi
### Studiya albomlari

* *Azizim* (2011)
* *Joni-joni* (2013)

## Filmografiya
Bu Ruxshona rolini ijro etgan filmlarning xronologik roʻyxati.

## Manbalar

## Havolalar
*
Jaloliddin Masharipov

**Jaloliddin Qadomboy o‘g‘li Masharipov** (1993-yil 1-sentyabr, Xorazm Urganch) – oʻzbek futbolchisi, „Esteghlal F.C.“ klubi va Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi yarim himoyachisi.

## Futbolchilik faoliyati
Jaloliddin Masharipov 1993-yil 1-sentyabr kuni Urganch shahrida tugʻilgan. Jaloliddin Masharipov  2013-yilgacha „Paxtakor“ jamoasida toʻp surgan. 2013-yilda Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi tarkibida 4 ta oʻyinda ishtirok etgan. 2017-yilda Toshkentning „Lokomotiv“ klubida boʻlgan. 2021-yilda Jaloliddin Masharipov „Al-Nasr“ jamoasiga kelib qoʻshilgan.

### Paxtakordagi faoliyati
Masharipov „Paxtakor“ tarkibida Superliganing 141 ta uchrashuvida qatnashib, 24 ta gol urgan. Osiyo chempionlar ligasida 29 ta oʻyinda – 4 ta, mamlakat kuboklarida 30 ta oʻyinda ishtirok etib, 5 ta gol urgan.

### Lokomativdagi faoliyati
Jaloliddin Masharipov „Lokomativ“ tarkibida 2017-yil koʻrsatkichlari boʻyicha „Lokomativ“ning 6 ta uchrashuvida qatnashib, 1 ta gol urgan va 2018-yili „Lokomativ“ tarkibini tark etgan.

### Al-Nasrdagi faoliyati
2021-yilda Jaloliddin Masharipovni „Al-Nasr“ sotib olgan. Shu yili Jaloliddin Masharipov bir mavsum ichida 2 ta golli uzatmani amalga oshirgan. 2023-yil 17-avgustda Masharipov „Al Nasr“ jamoasi bilan oʻzaro kelishuvga koʻra shartnomani bekor qildi.

2023-yil 27-sentybarda Gretasiyaning „Panserraikos F.C.“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. 2024-yil 31-yanvarda Panserraikos Masharipovning jamoani tark etishini va shartnoma oʻzaro kelishuvga koʻra bekor qilingani eʼlon qildi.

2024-yil 4-fevralda Eronning „Esteghlal“ jamoasi bilan bir yarim yillik sharnoma imzolagani eʼlon qildi.

## Oʻzbekiston terma jamoasidagi faoliyati
2016-yilda ilk bor Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi (U-23) safiga Jaloliddin Masharipov chaqirilgan. Uning birinchi oʻyini Koreya (u-23) terma jamoasiga qarshi boʻlgan. Unda Oʻzbekiston terma jamoasi Koreyaga 2:1 hisobida imkoniyatni boy bergan. Uning terma jamoadagi birinchi yirik turniri 2019-yilda boʻlib oʻtgan futbol boʻyicha Osiyo chempionati boʻlgan. Osiyo chempionatida Masharipov 3 ta oʻyinda maydonga tushib, 1 ta gol urgan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub



### Xalqaro

*14-iyun, 2022-yil holatiga koʻra*

### Xalqaro gollar

## Yutuqlari

; Lokomotiv Toshkent

* Oʻzbekiston chempioni: 2017

; Paxtakor

* Oʻzbekiston chempioni (2): 2014, 2015, 2019, 2020
* Oʻzbekiston kubogi sohibi: 2019, 2020
* Oʻzbekiston kubogi finalchisi: 2018

; Individual

* Yilning eng yaxshi futbolchisi (Oʻzbekiston): 2020
## Mukofotlari
2025-yil 6-iyunda Oʻzbekiston iftixori faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Jaloliddin Masharipov transfermarkt
*
Hotel California

„**Hotel California**“ („Kaliforniya mehmonxonasi“) Amerikada tuzilgan Eagles rok guruhi ijro etgan qoʻshiqdir. Guruhning ayni nomli albomiga kiritilgan. 1977-yilning fevralida singl oʻlaroq chiqarilgan. Qoʻshiq matni Don Felder, Don Henley va Glenn Frey tomonidan yozilgan.

Qoʻshiq guruh repertuaridagi eng taniqli taronalardan biridir. 1998-yilda uning uzun gitara kodasi *Guitarist* jurnali mushtariylari tomonidan tarixdagi eng yaxshi gitara solosi deb topilgan. Shuningdek, qoʻshiq ''Billboard'' Hot 100 chartida birinchi pogʻonagacha koʻtarilgan. Bundan tashqari, bir nechta xalqaro chartlarda yuqori oʻntalik safidan oʻrin egallagan.

2021-yil holatiga koʻra, „Hotel California“ qoʻshigʻi 2 204 marta ijro etilgan. Qoʻshiqni oʻnlab guruh, jumladan, „Bolalar“ oʻzbek pop-rock guruhi kaver qilgan.

## Soʻzlari
Qoʻshiqning birinchi strofasida kelgan „colitas“ soʻzi („warm smell of colitas, rising up through the air“) marixuanaga shama ekanligi taʼkidlangan.

## Jamoa
* Don Felder — akustik gitara, elektrogitara, bek-vokal
* Don Henley — vokal, dovullar, perkussiya
* Glenn Frey — akustik gitara, bek-vokal
* Joe Walsh — elektrogitara, bek-vokal
* Randy Meisner — bas, bek-vokal

## Chartlar

### Haftalik

### Yillik

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Classic Tracks: The Eagles 'Hotel Californiaʼ
Boʻston (Qiziltepa tumani)

**Boʻston (Xoja Boʻston)** — Oʻzbekistondagi qadimiy qishloqlardan biri. Navoiy viloyati, Qiziltepa tumanida joylashgan.

## Tarixi
### Boʻstontepa
**Boʻstontepa** — arxeologiya yodgorligi. Boʻston qishlogʻi markazida joylashgan. Arxeolog olimlar tomonidan bu yodgorlik Soʻgʻdiyonaning birinchi shaharlaridan hisoblanadi. Qalʼaning quyi tomonidagi qabristonni podsholik qabristoni boʻlgan degan taxmin bor. Qabristonda Xoja Bisman Boyazidning ramziy qabri bor. Bu ziyoratgohda 1925-yilgacha mahobatli masjid boʻlib, SSSR davrida u buzib tashlangan. 1990-yilda jamoatchilik kuchi bilan ziyoratgohda maqbara qurilgan. Qabriston ustidagi quduq suvi shifobaxsh ekanligi toʻgʻrisida rivoyatlar bor. Hozirda tepalik Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga *„Xoʻja Boʻstontepa“* nomi ostida kiritilgan — davlat himoyasiga olingan.

### Buxoro amirligi davrida
Buxoro amirligi davrida Boʻston qishlogʻi Komi Abu Muslim tumani (Vangʻozi tumani deb ham aytilgan) tarkibiga kirgan.

### Tumanlar markazi
BXSR davrida, 1920-yil 22—30-sentabrda Xoja Boʻston tumani (Vangʻozi tumani deb ham aytilgan) tashkil etilganidan soʻng Boʻston qishlogʻi tuman markazi etib belgilanadi. 1924-yil noyabr oxirida Boʻston tumani tugatiladi. Keyinchalik SSSR tarkibida Oʻzbekiston SSR tashkil etiladi. 1925-yildan boshlab qishloq Buxoro viloyati tarkibiga kirgan.

SSSR davrida, 1935-yil 9-fevralda markazi Qiziltepa stansiyasi qilib belgilangan Qiziltepa tumani tashkil etilgan. Keyinchalik tuman markazi Boʻston qishligʻiga koʻchirilgan. Qishloq 1962-yilga qadar tuman markazi vazifasini bajargan. Qiziltepa tumani 1962-yili Gʻijduvon tumaniga qoʻshilgan.

### SSSR davrida
1962-yilda Boʻston qishlogida pionerlar uyi ochilgan. Hozirda bu maskan tuman yoshlar ijodiyoti markazi sifatida yoshlarga xizmat qilyapti.

## Mashhur kishilari
* Xoja Bisman Boyazid
* Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy
* Sherbek toʻqsabo
* Botir polvon
* Gʻaybulla qoʻrboshi
* Toshpoʻlat Hamid
* Alik Avezov
* Yusuf Salomov
* Shirin Azizova
* Oydin Hojiyeva
* Sanobar Allayeva
* Boboqul Nizomov
* Hojibegim Xudoyorova

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Boyazid Bastomiy ziyoratgohi

**Boyazid Bastomiy ziyoratgohi** — ziyoratgoh, diqqatga sazovor joy. Oʻzbekistonning Navoiy viloyati, Qiziltepa tumani, Boʻston qishlogʻi, Boʻstontepada joylashgan. Boyazid Bastomiyning (801—875) qadamjoyi. Qadamjoyda Boyazid Bastomiy masjidi va uning ramziy qabri bor. Boyazid Bastomiyning asl qabri oʻzining vatanida, Eronning Bastom shahrida boʻlib, uning ustiga katta maqbara qurilgan.

Boyazid Bastomiy ziyoratgohidagi masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat himoyasiga olingan.

Ziyoratgoh va Boyazid Bastomiyga atab Sadriddin Salim Buxoriyning *„Hazrat Boyazid Bastomiy yoki Navoiy viloyati ziyoratgohlari“* kitobi yozilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Yoshlari kuni

**Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar kuni** – Oʻzbekistonning milliy bayrami boʻlib, har yili 30-iyun – Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi tashkil topgan kun sifatida nishonlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2017-yil 30-iyun kuni boʻlib oʻtgan „Kamolot“ yoshlar ijtimoiy harakatining IV qurultoyida ilk bor „Yoshlar kuni“ni nishonlash toʻgʻrisida eʼlon qilgan, shu kunning oʻzida yangi tashkilot – Oʻzbekiston yoshlar ittifoqini yangi maqsad va vazifalar bilan tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan edi.

Qonunchilik palatasi tomonidan 2017-yil 14-avgustda qabul qilingan va 2017-yil 24-avgustda Senat tomonidan tasdiqlangan „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar kunini belgilash toʻgʻrisida“gi qonun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2017-yil 25-avgustda imzolangan.

Davlatning turli sohalarda yuksak natija va yutuqlarga erishayotgan yoshlarni ragʻbatlantirib borish maqsadida „Kelajak bunyodkori“ medali hamda har jabhada faol va jonkuyar yosh yigitlar uchun davlat rahbari Shavkat Miromonovich Mirziyoyev tomonidan „Mard oʻgʻlon“ davlat mukofoti taʼsis etildi.

## Manbalar
Oʻzbekistondagi tojiklar

**Oʻzbekistondagi tojiklar** — hozirda Oʻzbekistondagi ikkinchi yirik etnik hamjamiyatlardan biri boʻlib hisoblanadi. Tojiklar eroniy xalqlardan biri hisoblanadi. Ularning aksariyati sunniy musulmonlar va hukumatning 2021-yilning 1-yanvardagi hisob-kitoblariga koʻra, etnik tojiklar jami  1.7 mln kishigacha (aholining 4.8% foizini) tashkil qilmoqda. Shu bilan birga, tojik tili ularning ona tili hisoblanadi. Koʻpchilik tojiklar uchun oʻzbek hamda rus tillari ham asosiy muloqot tili hisoblanadi. Oʻzbekistondagi boshqa millatlardan farqli oʻlaroq, tojiklar mintaqaning tub aholisi hisoblanadi. Tojiklar qadimdan Oʻzbekistonning sharqiy hududlarida yashab kelishgan.

## Miqdoriy tarkibi
Oʻzbekistonda istiqomat qilayotgan tojiklarning miqdoriy ulushi 2021 yil malumotiga koʻra 1 mln 700 ming kishi:
* Surxondaryo viloyatida — 12,5% (234 ming);
* Samarqand viloyatida — 8,8% (232 ming);
* Namangan viloyatida — 8,9% (169 ming);
* Fargʻona viloyatida – 5,7% (154 ming);
* Qashqadaryo viloyatida — 5,8% (126 ming);
* Toshkent viloyatida — 4,9% (113 ming);
* Buxoro viloyatida — 3,6% (51 ming);
* Andijon viloyatida — 1,7% (37 ming);
* Jizzax viloyatida — 2,4% (24 ming);
* Toshkent shahri - 1,0% (22 ming).

## Tili
Oʻzbekistonda tojik tilida taʼlim berishga, shuningdek, unda gazeta va jurnallar chiqarishga ruxsat berilgan. Shu bois Oʻzbekistondagi tojiklar tilda muammo va tushunmovchiliklar sezmay, erkin va xotirjam yashash imkoniyatiga egalar. Ular hech qanday qiyinchiliksiz maktabga borish imkoniyatiga egalar, chunki maktabda dars oʻz ona tilida olib boriladi. Keyingi taʼlim litsey, kollej, shuningdek, universitetning ayrim boʻlimlarida tojik tilida davom ettirish imkoniyatiga egalar.

## Taniqli shaxslar
* Jalol Ikromiy — tojik adibi, Tojikiston xalq yozuvchisi.
*  Sadriddin Ayniy.

## Manbalar

## Havolalar
Oʻzbekistondagi tojiklar

Miqdoriy tarkibi 

Tili

Taniqli shaxslar
Psefologiya

**Psefologiya** (, yunonlar ovoz berishda ishlatgan „tosh“) — statistik tahlil usullaridan foydalangan holda saylovlar haqidagi fan. Buning uchun exit poll natijalari, oʻtgan yillardagi statistik maʼlumotlar, saylov kampaniyalarining moliyaviy xarajatlari va boshqalar turli xil maʼlumotlardan foydalaniladi.

Bu atama 1952-yilda Ronald McCallum tomonidan kiritilgan.

## Manbalar
Temur Shirinov

**Shirinov Temur Shirinovich** (Uchma qishlogʻi, Forish tumani, Samarqand viloyati, OʻzSSR) — tarix fanlari doktori, professor, tarixchi, arxeolog.

## Biografiyasi
Temur Shirinov 1950-yilda Jizzax viloyatining Forish tumanidagi Uchma qishlogʻida tugʻilgan. Termiz davlat pedagogika institutini tamomlagan . Maʼlumoti — oʻrta maktab tarix va geografiya oʻqituvchisi. 1993–2004-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Arxeologiya instituti direktori boʻlgan. 2001-yilda Markaziy saylov komissiyasi aʼzosi etib saylangan. 2004-yildan 2011-yil fevralgacha Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universiteti rektori. 2009-yilda Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi unvoniga sazovor boʻlgan.
U 2011-yilning 4-iyulida Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vaziri lavozimida ishlab, ushbu lavozimda Avazjon Marahimov oʻrniga kelgan. 2013-yilning 8-fevralda Davlat rahbarining farmoniga koʻra, „Temir Shirinov boshqa ishga oʻtganligi munosabati bilan egallab turgan lavozimidan ozod etildi“. 2013-2016-yillarda Toshkent davlat pediatriya tibbiyot instituti „Oʻzbekiston tarixi, maʼnaviyat, sotsiologiya va madaniyat asoslari“ kafedrasi mudiri lavozimida ishlagan. 2017-yildan — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Oʻzbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti Islom Karimov nomidagi ilmiy-maʼrifiy yodgorlik majmuasi rahbari.

## Oilasi
Ikki farzandi va nabiralari bor .

## Bibliografiya
* *Shirinov T.* Sharq gavhari (Samarqandning 2750-yilligiga), „Pravda Vostoka“, 2006-yil 4 oktyabr
* *Shirinov T.* Samarqand — Sharqning Rim shahri 
* *Shirinov T.* Oʻrta Osiyo Mesopotamiyaning bronza davrining ishlab chiqarish qurollari va qurollari: eksperimental-traceologik tadqiqot maʼlumotlariga koʻra. — Oʻzbekiston SSR : „Muxlis“, 1986. — S. 133.

## Manbalar

## Havolalar
* CenterAsia: ''Hayot — bu jasorat.''  ''"Faoliyat" T.''  ''Shirinov Samarqand davlat universiteti rektori etib tayinlandi'' 
* Temur Shirinov intervyu bergan surat
SSSRni saqlab qolish boʻyicha referendum (1991)

**Sovet Ittifoqini saqlab qolish boʻyicha referendum** 1991-yil 17-martda Sovet Ittifoqi va uning tarkibida boʻlgan respublikalar boʻylab oʻtkazilgan referendumdir.

## Natijalar

### Qatnashgan respublikalar

### Qatnashmagan respublikalar

## Manbalar
Natalya Asanova

**Natalya Vladimirovna Asanova** (tugʻ. 29-noyabr 1989-yil, Andijon, Oʻzbekiston) — toʻsiqlar bilan qisqa masofalarga ixtisoslashgan oʻzbek sportchisi, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi. 2006-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2012-yilgi Yozgi Olimpiada va 2016-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, yengil atletika boʻyicha Osiyo chempionati sovrindori.

## Martaba
Natalya Asanova 2000-yilda murabbiy Vyacheslav Yakubovich rahbarligida yengil atletika bilan shugʻullangan.

2006-yildan boshlab u xalqaro maydonda muvaffaqiyatli ishtirok eta boshladi. Makaoda oʻtkazilgan yengil atletika boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida 100 metrga toʻsiqlar bilan yugurishda 14,24 soniya natija koʻrsatib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2009-yilda Guanchjouda (Xitoy) boʻlib oʻtgan yengil atletika boʻyicha Osiyo chempionatida 400 metrga toʻsiqlar bilan yugurish boʻyicha 59,37 soniya natija koʻrsatib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2010-yilda Guanchjouda (Xitoy) boʻlib oʻtgan yozgi Osiyo oʻyinlarida 400 metr masofaga toʻsiqlar osha yugurishda u 57,25 soniya natija koʻrsatib, atigi oltinchi oʻrinni egallagan edi.

2011-yilda Kobe (Yaponiya) shahrida boʻlib oʻtgan yengil atletika boʻyicha Osiyo chempionatida toʻsiqlar osha 400 metr masofaga 59,72 soniya natija koʻrsatib, bor-yoʻgʻi sakkizinchi boʻldi. Kuala Lumpurda boʻlib oʻtgan Malayziya chempionatida u toʻsiqlar osha 400 metr masofaga 58,73 soniya natija koʻrsatib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2012-yilda Londonda (Birlashgan Qirollik) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 400 metr masofaga toʻsiqlar osha yugurish boʻyicha yarim finalda 58,05 soniya natija qayd etib, yettinchi oʻrinni egalladi va oldinga bormadi  .

2014-yilda Incheon shahrida (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 400 metr masofaga toʻsiqlar osha yugurishda 60,42 soniya natija qayd etib, atigi sakkizinchi oʻrinni egallagan edi. Oʻsha yili Guanchjou (Xitoy) shahrida oʻtkazilgan yengil atletika boʻyicha yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida 400 metr masofaga 56,96 soniya natija bilan oltinchi oʻrinni egalladi.

2016-yilda Dushanbe shahrida boʻlib oʻtgan Tojikiston chempionatida u 400 metrga toʻsiqlar bilan yugurishda 56,19 soniya natija koʻrsatib, Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpiada oʻyinlariga. XXXI yozgi Olimpiada oʻyinlarida u saralash bosqichida 400 metrga toʻsiqlar osha yugurib, 1:02,37 daqiqa natija bilan yugurdi va musobaqani tark etdi.

2018-yilda u sport karerasini yakunladi.

## Manbalar
Oleg Normatov

**Oleg Aleksandrovich Normatov** (tugʻ. 4-sentyabr 1981-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbek sportchisi, qisqa masofalarga toʻsiqlar osha yugurish boʻyicha mutaxassis, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi, Markaziy Osiyo oʻyinlari sovrindori.

## Martaba
2002-yildan boshlab u xalqaro maydonda chiqish qila boshladi. Xitoyda yengil atletika boʻyicha yopiq inshootlarda oʻtkazilgan xalqaro musobaqada 60 metr masofaga toʻsiqlar osha yugurishda 8,34 soniya natija bilan oltinchi oʻrinni egalladi.

2003-yilda Dushanbe shahrida (Tojikiston) boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo oʻyinlarida sekundiga 110 metr masofaga 14,55 soniya natija bilan kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2004-yilda Bishkekda (Qirgʻiziston) Olimpiada chempioni — Tatyana Kolpakova sovrinlari uchun oʻtkazilgan xalqaro musobaqada 110 metrga s/b masofada birinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili Olmaota shahrida (Qozogʻiston) oʻtkazilgan „Gusman Kosanov xotirasi“ xalqaro tanlovida xuddi shu masofada uchinchi oʻrinni egalladi. Tehronda (Eron) oʻtkazilgan yengil atletika boʻyicha yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida u sekundiga 60 metr masofaga yugurishda saralashdan oʻta olmadi.

2005-yilda yengil atletika boʻyicha yopiq inshootlarda oʻtkazilgan Oʻzbekiston chempionatida 60&nbsp;m/s masofaga yugurishda finalda 8,29 s natija bilan birinchi oʻrinni egalladi. Oleg Oʻzbekiston chempionati, Qozogʻiston chempionati va „Gusman Kosanov xotirasi“ xalqaro musobaqasida 110 metr s/s masofaga yugurish boʻyicha birinchi oʻrinlarni egalladi. 2006-yilda u Olimpiya chempioni — Tatyana Kolpakova sovrinlari uchun xalqaro musobaqada va „Gusman Kosanov xotirasi“ xalqaro tanlovida birinchi boʻldi.

2007-yilda Olimpiya chempioni — Tatyana Kolpakova sovrinlari uchun oʻtkazilgan xalqaro musobaqada hamda „Gusman Kosanov xotirasi“ xalqaro tanlovida, shuningdek, Oʻzbekiston chempionatida yana birinchi oʻrinlarni egalladi. Oʻsha yili u Hindistonda boʻlib oʻtgan Yozgi Jahon urushi oʻyinlarida ishtirok etadi, ammo u muvaffaqiyatsiz ishtirok etdi va yarim finalda 14,21 soniya natija koʻrsatdi, bu turnir finaliga chiqish uchun etarli boʻlmadi.

2008-yili Oʻzbekiston kubogida 110 metr s/s masofaga 14,09 s natija bilan birinchi oʻrinni egallagan. Oʻsha yili Osiyo Gran-prisining ikki bosqichida uchinchi oʻrinni egalladi. Pekinda (Xitoy) boʻlib oʻtgan XXIX yozgi Olimpiya oʻyinlarida 110 m s/b masofaga saralashda u jahon rekordchisi kubalik sprinter Dayron Robles bilan birga oltinchi poygada yugurdi va 14,00 soniya natija koʻrsatdi. Biroq, bu turnirning final qismiga chiqish uchun etarli boʻlmadi va Oleg Olimpiadadagi chiqishlarini yakunladi.

2009-yilda u yana Oʻzbekiston chempionatida va Olimpiya chempioni — Tatyana Kolpakova sovrinlari uchun oʻtkazilgan xalqaro musobaqada birinchi oʻrinlarni egalladi, ammo natija avvalgi yillarga qaraganda ancha past va sport faoliyatini yakunlashga qaror qildi.

2021-yildan Oʻzbekiston Yengil atletika federatsiyasida Toshkent shahar hokimligi katta murabbiyi va mas’ul kotibi lavozimlarida ishlaydi.

## Manbalar
Feruz Sayidov

|}

**Feruz Beshimovich Sayidov** (1987-yil 7-oktyabr, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik para-dzyudochi, 73&nbsp;kg gacha vazn toifasida. 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori va 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari chempioni, Para-Osiyo oʻyinlari chempioni va medali sovrindori, Osiyo chempionati gʻolibi va sovrindori.

## Faoliyati
2014-yilda Inchxonda (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan Yozgi Paraosiyo oʻyinlarida 73&nbsp;kg vazn toifasida u finalda eronlik dzyudochi Mohammad Ali Shananini magʻlub etib, oʻyinlarning oltin medalini qoʻlga kiritdi. Koloradoda (AQSh) dzyudo boʻyicha koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida oʻtkazilgan jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida 73&nbsp;kg gacha vazn toifasida u kubalik Gerardo Rodriges Reyes. Oʻsha yili Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Feruzni Jasorat medali bilan taqdirlagan.

2017-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Islom birdamligi oʻyinlarida parasportchilar oʻrtasida 73&nbsp;kg vazn toifasida finalda ozarbayjonlik Ramil Gasimovga yutqazib, shu tariqa oʻyinlarning kumush medalini qoʻlga kiritdi. Poytaxtimizda dzyudo boʻyicha koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida oʻtkazilgan Osiyo chempionatida 73&nbsp;kg vazn toifasida finalda Davurxon Karomatovni magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2018-yili Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Paraosiyo oʻyinlarida 73&nbsp;kg vazn toifasida finalda koreyalik dzyudochi Seungjun Yangga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Lissabonda (Portugaliya) dzyudo boʻyicha koʻzi ojizlar va nogironlar oʻrtasida oʻtkazilgan jahon chempionatida u oʻz vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yili Atirauda (Qozogʻiston) dzyudo boʻyicha koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida oʻtkazilgan Osiyo chempionatida 73&nbsp;kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokio (Yaponiya) Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida 73&nbsp;kg vazn toifasida u magʻlub Temirzhan Dauletani (Qozogʻiston) final va shunday boʻldi Olimpiada chempioni. Oʻsha yili Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Feruzga Oʻzbekiston iftixori faxriy unvonini berdi.

## Manbalar
Oʻzbekiston mustaqilligi boʻyicha referendum (1991)

Oʻzbekiston Respublikasida 1991-yil 29-dekabrda prezidentlik saylovlari bilan bir qatorda, **[[mustaqillik]] [[referendum]]i** ham boʻlib oʻtdi,

Mart oyida SSSRda oʻtkazilgan kengqamrovli referendumda Oʻzbekiston SSR saylovchilarining 95 foizi Sovet Ittifoqini saqlab qolish uchun ovoz bergan.

Biroq, avgustdagi davlat toʻntarishiga urinish ortidan mustaqillikka erishishga qaror qilindi. Keyinchalik, shu yilning 31-avgustida mustaqillik eʼlon qilindi hamda Sovet Ittifoqi 1991-yil 26-dekabrda referendumdan uch kun avval oʻz faoliyatini toʻxtatdi.
## Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligi toʻgʻrisidagi referendum
1991-yil 18-noyabrda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 8-sessiyasida „Oʻzbekiston Respublikasining davlat mustaqilligi toʻgʻrisida referendum oʻtkazish toʻgʻrisida“gi qaror qabul qilingan. Referendum oʻtkazish vaqti 1991-yil 29-dekabr kuni boʻlishi haqidagi qarori qabul qilingan.

## Saylov
Birinchi marta 1991-yil 29-dekabrda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi va Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini qoʻlga kiritish masalasi boʻyicha referendum boʻlib oʻtgan. Saylov natijalariga koʻra, Islom Karimov Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti etib saylangan, referendum natijalariga koʻra, aholining mutlaq koʻpchiligi Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini maʼqullagan.

## Natija

## Yana qara

* Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni

## Manbalar