open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nyu-Meksiko Junior kolleji

**Nyu-Meksiko Junior kolleji** (**NMJC**) Hobbs yaqinidagi Nyu-Meksiko shtatidagi Lea okrugidagi jamoat kolleji.

## Tarix va kampus
Dastlab Nyu-Meksiko Junior kolleji 1966-yilning kuzida oʻz faoliyatini boshlagan. Hozirgi kunda 3,375 kishi taʼlim oladi.

Kampus oʻz ichiga qiymati taxminan 37,3 million dollarlik 243 metr2 maydonni va 331,400 kvadrat futdan ortiq bino maydoniga ega.

## Tashkilot va boshqaruv
Lea okrugidagi hukumat NMJC kollejni soliq toʻlovi bilan qoʻllab-quvvatlaydi.

## Akademiklar
3000 ga yaqin talabalar NMJCda taʼlim oladilar, ularning taxminan 70% sirtqi boʻlim talabalari hisoblanadi. Talabalarning 47 % 25 yosh va undan kattalar boʻlib, kunduzgi taʼlim talabalarning yarmiga yaqini bitira oladi. Sirtqi boʻlim talabalarining atigi 34 % bitiradi. NMJC ochiq qabul siyosatiga ega.

NMJC fan dotsenti, amaliy fanlar dotsenti va sanʼat dotsenti kabi darajalarni sertifikati bilan taklif etadi. NMJC ning ikkita taʼlim yoʻnalishida har yili 640 dan ortiq oʻquv kurslari taklif etiladi:

(a) Sanʼat va Fanlar

(b) Biznes va Texnologiya.

NMJC shuningdek, koʻplab akademik sohalarda sertifikat dasturlarini taklif qiladi.

## Yengil atletika
NMJC maydonlarida NJCAA I divisionida, erkaklar beysbol, erkaklar va ayolar basketbol, erkaklar golf, ayolar va erkaklarning rodeo jamoalari bor edi. Ularning basketbol jamoasi 2005-yilda NJCAA World Seriesning birinchi musobaqasida gʻolib boʻldi. Ularning tumori momaqaldiroqqush hisoblanadi. Erkaklar va ayolarning basketbol jamoalarining oʻyinlari mahaliy 100.9 FM da efirga uzatiladi.

## Taniqli bitiruvchilar

* Kris Baucher, Toronto Raptors uchun NBA oʻyinchisi
* Avery Jonson, sobiq NBA futbolchisi va basketbol murabbiyi
* Nik Pivetta (1993-yilda tugʻilgan), Boston Red Sox uchun Beysbol Ligasining koʻzasi
* Tharon Drake (1992-yilda tugʻilgan), Paralimpiya suzuvchisi; 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida kumush medalni qoʻlga kiritdi
* Jeyson Siggers (1985-yilda tugʻilgan), Isroil Basketbol Premer-ligasida basketbolchi
* Armando Almanza (1972-yilda tugʻilgan), MLB koʻzasi, 2003-yilgi Jahon seriyasi chempioni, Florida Marlins
* Xose Flores (1971-yilda tugʻilgan), MLB hujumchisi Oklend A
* Mayk Vento (1979-yilda tugʻilgan), MLB hujumchisi Nyu-York Yankis
* Devid Karpenter (1988-yilda tugʻilgan), MLB koʻzasi Anaxaym Angels
* Brayan Flores (1985-yil), NJCAA yilning eng yaxshi futbolchisi (beysbol) 2005-yil
* Jenifer Jons, hamshira va Nyu-Meksiko Vakillar Palatasining aʼzosi

## Manbalar

## Tashqi havolalar

* Rasmiy veb-sayt
Naour (Marokash)

**Naur** () — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Beni Mellal viloyatida joylashgan qishloq va qishloq kommunasi hsioblanadi. 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko'ra kommunada 1093 xonadonda jami 6433 kishi istiqomat qilgan.

## Manbalar
Jizzax viloyat bolalar kutubxonasi

Jizzax viloyati Axborot–resurs markazi 1974-yil tashkil topgan boʻlib, dastavval **Jizzax viloyat bolalar kutubxonasi** deb nomlangan. 1994-yil Viloyat bolalar kutubxonasi Sh.Rashidov nomidagi Jizzax viloyat ilmiy universal kutubxonasiga birlashtirilgan va bu yerda faoliyatni davom ettirgan.

## Tarixi

Jizzax viloyat bolalar kutubxonasi viloyat madaniyat va sport ishlari boshqarmasiga qarashli Sh. Rashidov nomidagi viloyat universal kutubxonasidan viloyat hokimining 2004-yil 3-yanvardagi 1-sonli qaroriga asosan ajralib chiqqan. Oʻzbekiston Respublikasining  2006-yil 20-iyundagi PK 381-sonli „Respublika axolini axborot kutubxona bilan taʼminlashni tashkil etish tugʻrisida“gi qarori, viloyat hokimining 2006-yil 23-iyundagi 93-sonli qarori, Respublika Xalq taʼlimi vazirligining 2006-yil 27-iyundagi 166-sonli buyrugʻi hamda viloyat Xalq taʼlimi  boshqarmasining 2006-yil 11-iyuldagi A-PO/A-sonli buyrugʻi asosida  viloyat madaniyat va sport ishlari boshqarmasi tasarrufidagi Viloyat bolalar kutubxonasi asosida Viloyat Axborot–resurs markazi tashkil etildi. 2017-yil noyabr oyida Hurmatli Prezidentimiz tomonidan Jizzax shahrida Zulfiya va Hamid Olimjon hiyobonida barcha sharoitlarga ega 2 qavatli 684 kvadratli  bino barpo etildi.  Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti 2019-yil 4467-sonli qaroriga asosan 2022-yil 1-martdan Viloyat Bolalar kutubxonasiga aylantirildi.
Direktor: Yoldashev Anvar Qudratovich 2015-yil oktyabr oyidan boshlab boshqarib kelmoqdalar .

## Qisqacha maʼlumotlar

Kutubxona har jihatdan qulay va shinam. Kichkintoylardan tortib to kattalarning ham qiziqishiga javob beradigan kitob zahirasiga ega. Kutubxonaning asosiy vazifasi kitobni targʻibot qilishdan uni keng kitobxon ommasiga yetkazishdan iboratdir.

Kutubxona fondida 40300 mingdan ziyod adabiyotlar va 100 dan ortiq boshqa nashrlar mavjud. Bular: fanning barcha sohalari boʻyicha bolalar yoshini hisobga oluvchi badiiy adabiyotlar, ilmiy – ommabop nashrlar, ijtimoiy – siyosiy kitoblar, jurnallar, O‘zbekistonda va Rossiyada nashr qilingan bolalar hamda kattalar uchun gazeta va jurnallar, ensiklopediya – lugʻatlar, CD romlar, video – audio kassetalardir. Moddiy-texnik bazasi 48 dona kompyuter mavjud, 23 dona kompyuter internetga ulangan. Shuningdek, bolalar oʻqishi rahbarlari uchun ilmiy-uslubiy va bibliografik nashrlar ham oʻz oʻrnini topgan.

Jizzax viloyat bolalar kutubxonasi Jizzax shahar, Jizzaxlik mahallasi, H.Olimjon va Zulfiya bogʻida joylashgan. (oʻz binosiga ega).

## Manbalar

## Havolalar
* Jizzax viloyati Bolalar kutubxonasining youtubedagi sahifasi
* Jizzax viloyati Bolalar kutubxonasining Facebookdagi sahifasi
Kurmanbek Jandarbekov

**Kurmanbek Jandarbekov** (7-yanvar 1905-yil, Sirdaryo viloyati – 9-iyul 1953-yil Chimkent) – sovet opera xonandasi, rejissor, Qozogʻiston SSR xalq artisti. Ikkinchi darajali Stalin mukofoti laureati.
Qozoq milliy teatrining asoschisi.
## Biografiyasi
Kurmanbek Jandarbekov 1905-yil 7-yanvar kuni Rossiya Imperiyasi tarkibidagi Sirdaryo viloyatida tugʻilgan. 1925-yili Oʻzbekiston Milliy universitetini tamomlagan. Kurmanbek Jandarbekov 1925-yilda Qiziloʻrda drama teatri aktyori sifatida ish boshladi. 1928-1929-yillarda Herasimov nomidagi kinematografiya institutida tahsil olgan. Kurmanbek Jandarbekov 1934-yilda Abay nomidagi Qozoq davlat teatrida oʻz faoliyatini boshladi. 1944-yildan 1948-yilgacha Qozoq davlat teatri badiiy rahbari, 1953-yildan 1955-yilgacha rejissyor hamda 1956-yildan 1959-yilgacha bosh rejissor sifatida faoliyat yuritdi. 1949-yildan Olmaota davlat konservatoriyasining opera yoʻnalishida dars berishni boshlagan. 1961-yildan konservatoriya direktori lavozimiga tayinlangan. Kurmanbek Jandarbekov 1970-yilda professor darajasiga yetishgan.

## Sanʼati
Kurmanbek Jandarbekov qozoq milliy teatrining asoschilaridan biridir. Shuningdek, u bir qancha teatrlarda direktor hamda rejissor sifatida ishlab, qozoq teatriga oʻz hissasini qoʻshgan.

### Teatrdagi rollari
* Muxtor Avezovning „Qorakoʻz“ asari – *qoʻshiqchi Sarim
* Muxtor Avezovning „Enlik-Kebek“ asari – *Kebek
* Furmanovaning „Qoʻzgʻolon“ asari – *Furmanov

=== Kinodagi rollari ===
* [[1939-yil]] – Amangeldi – *Jakas
* 1952-yil – Jambul – *Qadirbay
* [[1956-yil]] – Biz Vatandanmiz – *Sadiq

## Mukofotlari
Kurmanbek Jandarbekov qozoq sanʼati va madaniyatini rivojlantirishdagi xizmatlari hamda adabiyot sohasini aholi orasida targʻib qilganligi uchun „Lenin ordeni“ bilan mukofotlangan. Tuleboevning „Birjan va Sara“ operasini namunali tashkil qilganligi uchun 2-darajali Stalin mukofoti bilan taqdirlangan.

## Oilasi
Birinchi turmush oʻrtogʻi Zura Otaboyeva – qozoq drama aktrisasi boʻlib, 1909—1974-yillar oraligʻida yashagan.

Ikkinchi turmush oʻrtogʻi Shara Jiyenqulova – Qozogʻiston SSR xalq artisti, raqqosa. 1912—1991-yillarda yashagan. Sharaning oʻgli Bulat Jandarbekov hisoblanadi. Bulat Jandarbekov „Chirakning jasorati“ dramasi muallifidir.

## Manbalar
Aleksandr Tixonov (tilshunos)

**Aleksandr Nikolayevich Tixonov** (1931-yil 20-noyabr, Potashevka – 2003-yil 16-mart, Moskva) – sovet va rus tilshunosi, leksikograf, rus derivatologiyasi sohasidagi mutaxassis. Tixonov rus tilida soʻz yasovchi qoʻshimchalar lugʻatlarini tuzish tamoyillarini ishlab chiqishga katta hissa qoʻshdi.

## Hayoti
Aleksandr Tixonov 1931-yil 20-noyabrda Boshqirdistonda tugʻilgan.

1947-yildan Tojikistonda rus tili oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

1955-yilda Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universitetining filologiya fakultetini imtiyozli diplom bilan tugatgan. 1956—1968-yillarda Samarqand davlat universitetining rus tilshunosligi kafedrasi oʻqituvchisi va dotsenti kabi lavozimlarda ishlagan. 1968-yilda Samarqand pedagogika instituti prorektori boʻlgan.

1974-yilda *"Soʻz yasalishi va soʻzlarning formal-semantik munosabatlari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.*

1978-yilda SSSR Fanlar akademiyasining Rus tili institutida rus tilini millatlararo muloqot vositasi sifatida oʻrganish sektori mudiri etib saylandi. Rus tili instituti va „Shimoliy Yevroosiyo tillari va madaniyatlari“ ilmiy-taʼlim markazida yetakchi ilmiy xodim boʻlib ishlagan.

2001-yil 1-martda uning tashabbusi bilan I.Yelets nomidagi Yelets davlat universitetida Oʻquv leksikografiyasi laboratoriyasi tashkil etildi.

Aleksandr Tixonov 2003-yil 16-martda vafot etgan. Vafotidan soʻng Moskvadagi Rakitki qabristoniga dafn etilgan (Kaluga shossesi boʻylab Moskva halqa yoʻlidan 10 km uzoqlikda).

## Asosiy ishlari

* Zamonaviy rus tili leksikasi
* Zamonaviy rus tilida soʻz yasash
* Morfemik imlo lugʻati

## Morfologik tahlilga yondashuv
Aleksandr Tixonovning morfologik tahlili boshqa mashhur rus tilshunoslarining morfologik tahlilidan farq qiladi. Xususan, T. F. Yefremova va A. I. Kuznetsova lugʻatida muqobil morfologik tahlil mavjud.

## Manbalar
Sezen Aksu

**Sezen Aksu** (  Sezen Aksu, haqiqiy ismi **Fatma Sezen Yildirim**  Fatma Sezen Yildirim; 1954 - yil 13 - iyul ) - turk pop qo'shiqchisi, prodyuseri va ko'plab qo'shiqlar muallifi, Turkiyada va chet elda tanilgan.

## Biografiya
Qo'shiqchi 1954 - yilda Denizlida tug'ilgan. O'qituvchi bo'lgan ota-onasi qizga Fatma Sezen ismini qo'yishadi. Sezen uch yoshidaligida oilasi Izmirga ko'chib o'tdi, uning  bolaligi va yoshligi shu yerda o'tdi.  Sezen Aksu faoliyatining boshida turkiyalik bo'lajak Eurovision g'olibi Sertab Erener bilan ishlagan.

Aksu yaqin do‘sti Azda Pekjan bilan birga 1970-yillarda turk- pop musiqasiga asos solgan. U o'sha payt bir vaqtning o'zida nafaqat Turkiyada balki, Bolqon va Gretsiyada ham mashhur edi. Aksu, shuningdek, Yevropa va Qo'shma Shtatlar bo'ylab gastrol safarlarida ham tanqidchilarning olqishiga sazovor bo'ldi.

Aksu faol siyosiy va fuqarolik pozitsiyasiga ega. U Turkiyada konstitutsiyaviy islohot, ozchilik huquqlari, ayollar huquqlari, atrof-muhitni muhofaza qilish va ta’lim islohotini qo‘llab-quvvatlaydi. U to'rt marta turmushga chiqdi va ajrashdi, lekin ikkinchi nikohidagi hozirda Kanadada yashovchi geologiya fanlari doktori Ali Engin Aksu familiyasini saqlab qoldi. Uning Pist'on guruhining bosh vokalisti taxallusi Mithat  ismli Sinan O'zerdan o'g'li bor.

## Diskografiya

* 1977 yil - *Allohga omonat qildik*
* 1978 yil - *Xizmat*
* 1980 - *Sevgilarimla*
* 1981 yil - *Yig'lamoq go'zaldir*
* 1982 yil - *Feruza*
* 1984 yil - *Sen yig'lama*
* 1986 yil - *Ket*
* 1988 yil - *Sezen Aksu'88*
* 1989 yil - *Sezen Aksu so'zlaydi*
* 1991 yil - *Tabassum qil*
* 1993 yil - Jinni *qizning turkusi*
* 1995 yil - *Yorug'lik Sharqdan chiqadi*
* 1996 yil - *Tush bog'chalari*
* 1997 yil - *To'y va janoza*
* 1998 yil - *Ismi menda yashirin*
* 2000 yil - *Dilivayron*
* 2002 yil – *Qo'shiq aytmoq kerak*
* 2003 yil - *Yoz tugamasdan*
* 2005 yil - *Bahona*
* 2005 yil - *Bahona remikslari* 
* 2005 yil - *Kordalon*
* 2008 yil — *Dengiz yulduzi*
* 2009 - *Tush bog'chalarida kezaman…*
* 2011 yil -*O'pdim*
* 2017 - *Biroz Pop Biroz Sezen*

## Eslatmalar
Pramada Charan Banerji

**Ser Pramada Charan Banerji**  (1848-yil 10-aprel - 1930-yil 22-mart) Ollohobod Oliy sudi Britaniya Raj davridagi bengal hindu huquqshunosi, shuningdek , Allohobod universiteti prorektori edi.

Banerji 1848-yil 10-aprelda tug'ilgan. U Uttarpara shahrida yashagan va Kalkuttadagi Prezidentlik kolleji va Kalkutta universitetida o'qigan, u yerdan mos ravishda bakalavr va BL darajalarini olgan. U 1870-yilda Allohobodga koʻchib kelguniga qadar Bankipurdagi barda amaliyot oʻtkazdi.

Banerji Hindiston sud tizimiga birinchi marta 1872-yil yanvar oyida munsif sifatida kirib, Ollohobod, Benares va G'azipurda ishlagan. U 1880-yilda quyi sudya etib tayinlangan, dastlab Agra kichik sudlarida ishlagan, u yerda birinchi hind sudyasi, keyin esa Ollohobodda ishlagan. U 1893-yilda Lakxnau shahrida qo'shimcha fuqarolik sudyasi sifatida qisqa muddatga tayinlangan, o'sha yilning dekabr oyida Ollohobod Oliy sudida Shimoliy-G'arbiy viloyatlar uchun puisne sudyasi bo'lgan. U bu idorada 1923-yilning avgustigacha, 1924-yil martida ishdan ketishidan oldin uning oʻrniga Kanxaiya Lal keldi.

Banerji Ollohobod Oliy sudiga sudya etib tayinlangan ikkinchi hindistonlik edi, birinchisi Sayid Mahmud edi.  Mahmud surunkali kasalligi uning qobiliyatiga ta'sir qilgani va Banerji o'z o'rnini egallaganligi haqidagi ayblovlar oldida suddan nafaqaga chiqqan edi. Mahmud, Bosh sudya Jon Edj va boshqalar bilan birga u "[Ollohobod Oliy sudi] qonun hisobotlari sahifalarida sudyalar sifatida o'chmas iz qoldirdi".

1913-yilda tug‘ilgan kunida bakalavr unvoni bilan tayinlangan Banerji Ollohobod universitetining huquq fakulteti a’zosi bo‘lgan va 1917-1919-yillarda universitet prorektori bo‘lgan shu yili Universitet unga huquq fanlari doktori ilmiy darajasi berdi;  keyinchalik u P. C. Uning sharafiga Banerjee Hostelni ham tashkil qildi. 1921-yilda u davlat xizmati uchun Jorj V tomonidan birinchi darajali "Kaisar-i-Hind" medali bilan taqdirlangan.

Banerji 82 yoshida vafot etdi. Uning farzandlari orasida Lalit Mohan Banerji ham bor edi, u ham Ollohobod Oliy sudida sudya bo‘lib ishlagan.

## Ehtirom
Allohobod universiteti 1915-yilda uning sharafiga Sir Pramada Charan Banerji yotoqxonasini tashkil qildi.

## Manbalar
**Iqtiboslar**
Mihrimah Sultan masjidi (Edirnekapi)

**Mihr-î-Mah Sulton masjidi** Istanbulning Karagümrük tumanidagi Edirnekapi qismidagi  shahar devorlari yonida joylashgan masjiddir. Uning homiysi ( buyurtmachisi) Sulaymon podshohning qizi Mihrimah Sulton edi. U 1563-1566 - yillarda Memar Sinan tomonidan qurilgan.

Toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi masjid atrofida madrasalar, maktablar, qabr va hammomlar joylashgan. Balandligi 37 m boʻlgan gumbaz uchta peshtoqqa tayangan boʻlib, har tarafida ikkitadan ustun, uchta gumbaz va oʻng va chap tarafda  yana boʻlimlar mavjud. Mehrob va minbar toshdan yasalgan.

Masjidning katta hovli darvozasidan tik zinapoyalar bilan  ko‘tarilganda, o‘ng tomonida madrasalar, uning qarshisida 7 gumbazli, 8 ta marmar granit ustunli jamoat namoz yeri bor. Favvora ular orasida joylashgan bog'chada, minorasi o'ng tarafdadir. Hammom ko'chaning chetida joylashgan. 1999-yilgi zilzila oqibatida vayron boʻlgan masjidni taʼmirlash ishlari bugungi kunga kelib yakunlangan. Masjidni qurish uchun taxminan 3 yil vaqt ketgan. Yaqinda qurib bitkazilgan  restoran qurilishi 11 yil davom etdi.

## Tashqi havolalar

* Sinanga hurmat loyihasi veb-sayti, Sinan va uning asarlari haqida toʻliq maʼlumot. 26 Kasım 2020 tarihinde
Ouaouizeght

**Ouaouizeght —** Marokashning Beni Mellal-Khénifra, Azilal viloyatida joylashgan kichik shaharcha va qishloq kommunasi hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra vaqtida kommunada 2885 xonadonda jami 13940 kishi istiqomat qilgan.

## Manbalar
Zarema Katusheva

**Zarema Gafarovna Katusheva** (; ; (1954-yil 14-fevral, Samarqand, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) – ukrainalik siyosatchi, huquqshunos, Ukraina Kommunistik partiyasi aʼzosi, birinchi darajali davlat xodimi.

## Tarjimayi holi
Zarema Katusheva 1954-yil 14-fevralda Samarqandda tugʻilgan. Millati qrim tatar. 1976-yilda Samarqand davlat universitetining mexanika-matematika fakultetini tugatgan. Mutaxassisligi matematik. Shuningdek, 1993-yilda Simferopol shahridagi Kadrlarni boshqarish oliy maktabini buxgalteriya mutaxassisligi va 2007-yilda Xarkovdagi Milliy yuridik akademiyasini huquqshunos mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.1976−1984-yillarda matematika oʻqituvchisi, 1984−1885-yillarda „Samarqandgeologiya“ birlashmasining Jizzax viloyati Geolog qishlogʻidagi Jizzax geologiya razvedka ekspeditsiyasi ishchisi, iqtisodchi-moliyachi, 1987−1988-yillarda Jizzax viloyati, Marjonbuloq shahar ijroiya qoʻmitasi kotibi, 1988−1990-yillarda „Samarqandgeologiya“ birlashmasining Jizzax viloyati Geolog qishlogʻidagi Jizzax geologiya razvedka ekspeditsiyasida iqtisodchi-moliyachi, ishni ilmiy tashkil etish va ratsionalizatsiya boʻyicha muhandisi, 1990−1991-yillarda Samarqanddagi „Sharq“ kooperativining kadrlar boʻlimi boshligʻi, 1991−1996-yillarda Simferopoldagi „Lazzat“ kichik korxonasining bosh hisobchisi, 2000−2002-yillarda Qrim Oliy maʼmuriy sudi kotibiyatining tashkiliy mehnat boʻlimi maslahatchisi. 1990-yildan beri Ukraina davlati fuqarosi. 2002−2006 yillarda Ukraina Oliy Radasi deputati. Zarema Katusheva Ukraina Kommunistik partiyasidan saylangan. 2007−2009-yillarda Zarema Katusheva Ukraina mehnat va ijtimoiy siyosat vaziri oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Davlat xizmatchisining yosh chegarasiga yetganligi sababli ishdan boʻshatilgan. Shunigdek, boshlang‘ich partiya tashkiloti kotibi, shahar va tuman partiya qo‘mitalarida tashkiliy nazorat boʻlimi boshligʻi, Qrim tatarlari masalalari boʻyicha komissiya rahbari, Qizilqum va Jizzax geologiya tadqiqotlarida ishlagan. Ukraina muhandislik akademiyasi (IAU) akademik maslahatchisi. 1978-yildan KPSS, keyinchalik Ukraina Kommunistik partiyasi aʼzosi.

### Oilasi
Otasi Berberov Gafarov (1911−1982), onasi Neriman Gafarova (1925−2002), qizi Oksana (1975-yilda tugʻilgan) shifokor, oʻgʻli Yevgeniy (1981-yilda tugʻilgan).

## Manbalar
Qo'shimcha arxitektura

**Qo'shimcha arxitektura —** bu daniyalik arxitektor Jørn Utzon tomonidan tabiatdagi o'sish naqshlari asosida me'moriy loyihalarni ishlab chiqishni tasvirlash uchun qo'llaniladigan yondashuv asosida yaratilgan ajoyib ediki, bir qarashda insonni o'ziga rom qiladigan san'at asarlaridan biri hisoblanadi.

Utzonning eng yaqin hamkasblaridan biri Mogens Prip-Buusning xabar berishicha, bu atama 1965-yilda Utzonning Sidney ofisida Buyuk Britaniya va Daniyadagi ijtimoiy tuzilmalar muhokamasidan so'ng, Utzon to'satdan o'rnidan turdi va devorga "Qo'shimcha arxitektura" deb yozganida bu g'oya paydo bo'lgan. U bu devorga yozilgan yozuvni chuqur o'ylab turib, mag'zini chaqdi. U ibtidoiy jamiyatlarda oila, qishloq va atrofdagi dunyo o‘rtasidagi o‘tishlar farqlar, munosabatlar va masofalarni ochib beruvchi ko‘zga ko‘rinarli aloqalarga ega bo‘lganidek, u o‘zining me’morchiligi ham xuddi shu tamoyilni aks ettirganini tushunganligini xis qilgan edi.

Utzon Xitoy ibodatxonalarida qo'shimcha yondashuvni kuzatib, ularning yog'och konstruktsiyalari asosan bir xil bo'lganligini bilib, faqat binoning kattaligi bilan farqlanadi degan fikrga keldi. 1970–yilda o'zining "Qo'shimcha arxitektura" manifestida u bizga o'rmon chetidagi kiyiklar guruhida yoki plyajdagi shag'allarda aks etgan hodisani qanday ko'rganligi haqida gapirib, uni binolarni qurishdan ko'ra erkinroq loyihalash kerakligiga ishontirishga harakat qildi va u buni uddaladi. Ilgari, 1948–yilda u xuddi shu fikrlarni "Arxitekturaning eng ichki mavjudoti" nomli inshosida shunday ifodalagan edi: "Tabiatdagi o'sish printsipida topilgan tabiiylikdan bir narsa me'morchilik asarlarida asosiy g'oya bo'lishi kerak" deb yozib ketgan edi.

Qo'shimcha yondashuvni qo'llashni Utzonning ko'plab ishlarida ko'rish mumkin. Jumladan Kingo uylari bilan boshlangan hovli uy-joy sxemalari, Sidney opera teatri plitkalari va uning Jiddadagi sport majmuasi uchun dizaynlarini ko'rishimiz mumkin edi. Utzonning 1945–yilda krematoriy uchun dastlabki tanlov loyihasi ham uning yondashuviga misol bo'la olishini isbotlab berdi. Binoning mustaqil devorlari vaqt o'tishi bilan kengaytirilishi mumkinligini ham ta'kidladi. Keyin har bir krematsiya uchun yangi g'isht qo'shilishini ham aytib o'tgan edi.

Utzon ishidagi qo'shimcha arxitektura yondashuviga misollarni uning qurilmagan Silkeborg muzeyi, Farum shahar markazi taklifi, Herning kengaytirish rejasi, shu jumladan "maktab shaharchasi" va arzon uy-joy uchun moslashuvchan Espansiva yondashuvida ham ko'rish mumkin. Bunga yana bir eng yaxshi misol — Saudiya Arabistonining Jidda shahrida cheklangan miqdordagi takrorlanuvchi elementlardan foydalanishga asoslangan yirik sport markazi uchun taklif etilgan loyihalardan biri bo'lib turibdi.

## Manbalar

__ICHIDAGILARMAJBURIY__
Abilay Alimbetov

**Abilay Alimbetov** (; 1921-yil 20-mart – 1973-yil 23-sentyabr) – sovet zobiti, polkovnik, Sovet Ittifoqi Qahramoni (30.10.1943).

Ulugʻ Vatan urushi yillarida 303-oʻqotar polki komandiri, 69-Qizil Sevsk miltiq diviziyasi, 18-oʻqotar korpus, 65-armiya, Markaziy frontning pulemyotchilar otryadi serjanti.

## Hayoti
1921-yil 20-martda Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Samarqand viloyati Chordara qishlogʻida tugʻilgan. Millati qozoq. Erta ota-onasiz qolib, Xumson qishlogʻidagi (hozirgi Oʻzbekistonning Boʻstonliq tumani) mehribonlik uyida tarbiyalangan va tahsil olgan. Urushdan oldin Xumson bolalar uyida oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

1942-yil yanvar oyida Qizil Armiya safiga chaqirilgan va shu yili Ulugʻ Vatan urushi frontlarida boʻlgan. 1944-yildan KPSS aʼzosi.

Serjant Alimbetov 1943-yil 15-oktyabrda Ukraina SSR (hozirgi Ukraina) Chernigov viloyati, Repkinskiy tumani, Radul shahar qishlogʻi hududida Dnepr daryosidan oʻtayotganda jasorat koʻrsatadi. Daryoning narigi tomoniga oʻtib, u oʻziga ishonib topshirilgan vazifani bajardi. Dneprning oʻng qirgʻogʻidagi jangda Alimbetov vzvod komandirini qutqardi. Uning qoʻl ostidagi vzvod dushmanning beshta qarshi hujumini qaytardi va qoʻlga kiritilgan chiziqni ushlab turdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining  oktyabrdagi farmoni bilanDnepr daryosini muvaffaqiyatli kesib oʻtishda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchunSerjant Alimbetov Abilay Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va „Oltin yulduz“ medali bilan taqdirlangan.

Sovet-yapon urushida qatnashgan.

Polkovnik Alimbetov Abilay Qozogʻiston SSRning Qizil-Oʻrda, Taldi-Qoʻrgʻon va Guryev viloyatlarida DOSAAF qoʻmitalarining raisi boʻlib ishlagan. 1973-yil 23-sentyabrda vafot etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* Герои Советского Союза — казахстанцы / под ред. Н. Зверева. — Алма-Ата: Казахстан, 1968. — Т. 1. — 475 с. — (в 2-х томах). — 25 600 экз.
* Навечно в сердце народном / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 3-е изд., доп. и испр. — Мн.: Белорусская советская энциклопедия, 1984. — 607 с. — 65 000 экз.
Nikolay Belov (muhandis)

**Nikolay Ivanovich Belov** ( 22.5.1912, Rossiya imperiyasi, Samarqand viloyati, Romanovka qishlogʻi — 1982.11.02, Moskva, SSSR) — raketalarni boshqarish tizimi sohasidagi sovet olimi, SSSR Artilleriya fanlari akademiyasi aʼzosi (19.12.1949), ikki marta Stalin mukofoti laureati (1943, 1946), RSFSRda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1975), texnika fanlari doktori (1946), professor (1950).

## Hayoti
Nikolay Belov 1930-yil may oyida Moskva energetika institutining radio fakulteti talabasi bo'lgan. 1930-yil iyun-noyabr oylarida Germaniyadagi Telefunken zavodida ishchi bo'lib ishladi. 1931-yil yanvar oyida Moskvaga qaytib, o'qishni davom ettirdi. 1934-yil dekabrdan SSSR Mudofaa Xalq Komissarligi Maxsus Texnik Byurosining texnik xodimi. 1937-yil noyabrdan laboratoriya mudirining o'rinbosari, 1938-yil maydan Moskvadagi 20-sonli ilmiy-tadqiqot instituti laboratoriyasining katta muhandisi boʻlib ishlagan. Shu bilan birga, 1936—1941-yillarda Moskva energetika instituti aspiranturasida sirtdan o‘qigan. 1941-yil oktyabrdan Barnauldagi institut laboratoriyasining katta muhandisi. 1943-yil iyuldan katta ilmiy xodim, 1945-yil dekabrdan Moskvadagi elektrotexnika sanoat xalq komissarligining 20-sonli ilmiy-tadqiqot instituti laboratoriya mudiri boʻldi. 1945-yil iyun-oktyabr oylarida Germaniyada nemis reaktiv texnikasini o'rganish uchun yuborildi. 20-sonli ilmiy-tadqiqot institutida ishlaganida u ikki marta Stalin mukofoti bilan taqdirlangan. Havo hujumida mudofaa zenit artilleriyasining maqsadli o'q otishini ta'minlash uchun SON-2 o'q-yo'riqchi stansiyasini yaratish ishlarida qatnashgan.

1946-yil may oyida u M.S.Ryazanskiy bilan birgalikda NII-885ning (hozirgi "Rossiya kosmik asboblar muhandisligi ilmiy-tadqiqot instituti" Federal davlat unitar korxonasi) radioaloqa bo'limiga ko'chib o'tdi. 1946-yil iyun oyidan  Aloqa sanoati vazirligining 885-sonli ilmiy-tadqiqot instituti bo'lim boshlig'i lavozimida ishlagan.

1953-yil iyun oyidan Radiotexnika sanoati vazirligining 648-sonli ilmiy-tadqiqot institutid ilmaiy ishlar bo'yicha direktor o'rinbosari va bosh konstruktor lavozimida ishlagan.

Nikolay Belov Moskvada, Novodevichy qabristonida, o'zining katta singlisi, fuqarolar urushi qatnashchisi, Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan birinchi ayollardan biri E.I.Belovaning yoniga dafn etilgan (45-qator, joy 36).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* РГАСПИ. Ф. 17. Оп. 100. Д. 329310 (личное дело); учётная карточка члена КПСС № 06112899 (образца 1973 г.);
* Архив РАН. Ф. 524. Оп. 9. Д. 45. Л. 1-28 (личное дело).
How Do I Make You Love Me?

„**How Do I Make You Love Me?**“ (*tarjimasi: *'"Qanday Qilib Sizni Meni Sevishga Majbur Qilaman?"**') – kanadalik qoʻshiqchi The Weekndning *[[Dawn FM]]* (2022) nomli beshinchi studiyaviy albomidagi qoʻshigʻi. U The Weeknd, OPN, Max Martin, Swedish House Mafia, Oscar Holter va Matt Cohn tomonidan yozilgan. Qoʻshiqqa The Weeknd va Oneohtrix Point Never tomonidan prodyuserlik qilgan. U ijobiy sharhlar bilan kutib olindi va butun dunyo boʻylab turli chartlardan joy olib, Kanadada 16-oʻrinni, Buyuk Britaniyada 22-oʻrinni va AQShda 39-oʻrinni egalladi.

2022-yil 22-iyulda The Weeknd „How Do I Make You Love Me?“ nomli animatsion videoklipni chiqardi. Xuddi shu kuni u Sebastian Ingrosso va Salvatore Ganacci tomonidan yaratilgan remiksni ham taqdim etdi. The Weeknd qoʻshiqni After Hours til Dawn Tour davomida ijro etdi va uni 2023-yilgi *Live at SoFi Stadium* jonli albomiga kiritdi.

## Tarixi va targʻib
Qoʻshiq nomi birinchi marta 2022-yil 5-yanvarda, The Weeknd oʻzining *[[Dawn FM]]* albomining treklar roʻyxatini eʼlon qilganida maʼlum boʻlgan.

2022-yil 7-yanvarda *Dawn FM* chiqishi bilan bir qatorda Weeknd Amazon Music bilan jonli tadbir oʻtkazib, u kichik davrada DJ boʻlib xizmat qilgan va butun albomni, jumladan, „How Do I Make You Love Me?“ trekini eshittirgan. Jonli efirning turli kadrlari albom uchun lirik (qoʻshiq matnidan iborat) videolarga aylantirildi.

2022-yil 21-fevralda The Weeknd Amazon Prime Videoda premyerasi 26-fevralda boʻlib oʻtgan *The Dawn FM Experience* maxsus televizion musiqiy dasturini eʼlon qildi. Maxsus sondan *Dawn FM*dan tanlangan qoʻshiqlar, shu jumladan „How Do I Make You Love Me?“ kiritildi. The Weeknd tomonidan ijro etilgan qoʻshiqlardan tashkil topgan oʻn trekli jonli mini-albom faqat Amazon Musicda foydalanish uchun mavjud edi.

2021-yil 18-oktabrda The Weeknd boʻlajak yettinchi konsert safari *Dawn FM* treklarini ham oʻz ichiga olishini eʼlon qildi. „How Do I Make You Love Me?“ After Hours til Dawn Tour davomida ijro etilgan qoʻshiqlardan biriga aylandi va keyinchalik *Live at SoFi Stadium* (2023) albomiga ham kiritildi.

## Videoklip
„How Do I Make You Love Me?“ animatsion videoklipi 2022-yil 22-iyulda chiqarilgan. Rejissyor Jocelyn Charles tomonidan Cliqua ijodiy rahbarligida suratga olingan. Musiqiy video „Out of Time“ning vizual voqealarini davom ettiradi; niqobli Tesfaye kasalxonadan qochib, oʻzining yoshroq versiyasini qidiradi. Videoning oxirida „niqobli“ Abel „Out of Time“ videosida koʻrinish bergan HoYeon Jungning animatsion versiyasining eshigini taqillatadi. Uning yuzi butunlay deformatsiyalanadi, tana aʼzolari ajralib yerga tushadi. Tesfayening bolalik versiyasi koʻrsatiladi.

## Chartlar

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Vasiliy Levin

**Vasiliy Nikolayevich Levin** (1923-yil 21-fevral – 1998-yil 9-may) – sovet va ukrain kino aktyori, rejissyor va ssenariynavis. 1954-yildan KPSS aʼzosi. Ukraina SSR xizmat koʻrsatgan artist (1991-yil).

## Hayoti
Vasiliy Nikolayevich Levin 1923-yil 21-fevralda Samarqandda (hozirgi Oʻzbekiston) tugʻilgan.

Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi hisoblanadi. Moskva yengil sanoat texnologik institutida tahsil olgan (1943—1944). S. A. Gerasimov nomidagi Butunrossiya davlat kinematografiya instituti rejissyorlik boʻlimini tamomlagan (Grigoriy Kozintsev rahbarligida, 1950). "Mosfilm" kinostudiyasida rejissyor yordamchisi va ikkinchi rejissyor (1951-1955), Odessa kinostudiyasida rejissyor, Odessa kinostudiyasi qoshidagi kinoaktyorlar studiyasining badiiy rahbari (1967—1969) boʻlib ishlagan. Levin oʻzining „Xayr Amerika“ va „Sadko“ nomli birinchi asarlarini „Mosfilm“da ikkinchi rejissyor boʻlganida yaratgan. Uning rejissorligida 1964-yili „Stration qizi“, 1969-yili "Xavfli sayohat", 1981-yili „Labirintga uzoq yoʻl“, 1985-yili „Don Xuanning vasvasasi“ filmlari olingan.

Uning birinchi mustaqil ishi Nikolay Atarovning " Birinchi muhabbat ertagi " (1957) kitobi asosida yaratilgan ijtimoiy drama hisoblanadi. Vasiliy Levin ssenariylar yozgan va kichik rollarda oʻynagan. Uning eng mashhur aktyorlik ishi „Kapitan Nemo“ televizion filmidagi Vladislav Dvorjetskiy rolidir. Levin bir nechta kitoblarning muallifi, jumladan, „Qoʻgʻirchoqlar“ sheʼriy toʻplami va Rishelye gersogi haqidagi sheʼriy hikoya. Rejissorning yigirmaga yaqin rangtasvir va grafik koʻrgazmalari bor.

Vasiliy Nikolayevich Levin 1998-yil 9-mayda Ukrainaning Odessa shahrida vafot etdi.

## Filmografiyasi

* 1969 – *[[rus tili|ruscha]]:* Opasnie gastroli 
* 1975 – *[[rus tili|ruscha]]:* Kapitan Nemo 
* 1981 – *[[rus tili|ruscha]]:* Dolgiy put v labirinte 

## Manbalar
Global isish kuchi

**Global isish kuchi** ( **GIK** ) bu issiqxona gazlari tomonidan  atmosferaga qo'shilgan infraqizil termal nurlanishni ma'lum vaqt oralig'ida qancha qismi o'zlashtirishining o'lchov birligidir, bu birlik biror bir gazni bir xil og'irlikdagi karbonat angidrid tomonidan so'rilgan issiqlikka nisbatan xisoblab topiladi.  GIK karbonat angidrid  uchun 1 ga teng. Boshqa gazlar uchun bu birlik, ma'lum bir gaz infraqizil termal nurlanishni qanchalik kuchli yutishiga, gazning atmosferani qanchalik tez tark etishiga va hisobga olinadigan vaqtga bog'liq bo'ladi. **Karbonat angidrid ekvivalenti** ( CO  e yoki CO  ekvivalenti yoki CO  -e) GIK dan hisob topiladi.  Shunday qilib, u turli gazlarning iqlim ta'sirini o'lchash uchun umumiy shkala bo'lib hizmat qiladi.

Metanning GIK (20+ yil vaqt uchun hisoblangan) 81,2  ni tashkil qiladi, ya'ni, masalan, bir tonna metan sizib chiqishi 81,2 tonna karbonat angidridni chiqarishga teng. Xuddi shunday bir tonna azot oksidi, masalan,odatda go'ng yoki sholi dalalaridadan ajralib chiqadi, 273 tonna karbonat angidridga teng. Shuning uchun metan atmosferamizni karbinat angidriddan ko'ra 81.2 marta ko'proq isitadi, azot oksidi esa 273 marta ko'roq iqlim o'zgarishlariga sabab bo'ladi.

## Global isish kuchini hisoblash
GIK quyidagi omillarga bog'liq:

* ma'lum bir gaz tomonidan infraqizil nurlanishning yutilishi
* ma'lum bir belgilangan vaqt (integratsiya davri)
* gazning atmosferada qolish vaqti

Yuqori GIK katta infraqizil yutilish va uzoq atmosferada qolish vaqti bilan bog'liq. GWP ning yutilish to'lqin uzunligiga bog'liqligi ancha murakkab. Agar gaz ma'lum bir to'lqin uzunligida radiatsiyani samarali o'zlashtirsa ham, atmosfera shu to'lqin uzunligida eng ko'p nurlanishni usiz ham o'zlashtirsa, bu GIKga unchalik ham ta'sir qilmasligi mumkin. Agar gaz atmosfera yutmaydigan to'lqin uzunliklaridagi nurni yutsa, eng katta ta'sirga ega bo'ladi. GIK ning to'lqin uzunligiga bog'liqligi empirik tarzda topilgan va grafik sifatida nashr etilgan.

: \mathit{GIK} \left(x\right) = \frac{a_x}{a_r} \frac{\int_0^{\mathit{TH}} [x](t)\, dt} {\int_0^{\mathit{TH}} [r](t)\, dt}

## Manbalar
Valentina Lebedinskaya

**Valentina Aleksandrovna Lebedinskaya (''ballod'')** – balandlikka sakrash sport turi boʻyicha sovet va oʻzbek yengil atletikachisi. 1971-yildan Respublika oʻsmirlar oliy sport mahorati maktabida yengil atletika boʻyicha murabbiy boʻlib ishlagan.

## Biografiyasi
Valentina Lebedinskaya 1937-yil 1-iyunda Samarqandda tugʻilgan.

## Faoliyati
U Vnuchkova Mariya Mixaylovna bilan yengil atletika boʻyicha mashgʻulotlarni boshlagan, keyin Bariyshev Viktor Illarionovich bilan shugʻullangan. Valentina yengil atletikaning balandlikka sakrash sport turi boʻyicha Oʻzbekistondagi birinchi sport ustasi hisoblanadi. Valentina 1956-yilda SSSR xalqlarining birinchi Spartakiadasida balandlikka sakrash bahslarida 168 sm natija bilan chempion boʻldi. Spartakiada davomida u oʻzining individual „yon toʻlqin“ uslubidan foydalandi. Ushbu musoboqadan soʻng Melburnda boʻlib oʻtadigan 1956-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun terma jamoa tarkibiga kiritildi. Valentina 1956-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 1,60 m natija bilan oʻn birinchi oʻrin boʻldi. U 1957-yilda Parij Butunjahon Universiadasida sovrindor boʻldi (ikkinchi oʻrin – 160 sm). Turin Butunjahon Universiadasida kumush medalni qoʻga kiritdi (173 sm, 1959-yil). Oʻzbekistonning koʻp karra chempioni va rekordchisi hisoblanadi. Valentinaning shaxsiy rekordi 174 sm smni tashkil etadi. Ushbu natijani 1961-yilda koʻrsatgan.

1959-yilgi SSSR xalqlari Spartakiadasida 171 sm balandlikka sakradi va kumush medalni qoʻlga kiritdi. Ushbu natija orqali 1960-yilda Rimda boʻlib oʻtadigan Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma oldi. 1960-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 1,58 m natija bilan oʻn beshinchi oʻrinni egalladi.

Uning shogirdlari orasida Osiyo oʻyinlari sovrindorlari, koʻp karra Osiyo chempionlari Anastasiya Juravleva (Kirbyateva) va Nadiya Dusanovalar bor.

Valentina Aleksandrovna 2014-yil 23-mart kuni Toshkentda vafot etdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Valentina Lebedinskaya Arxivnaya kopiya
* Valentina Lebedinskaya
Dorivor momaqaymoq

**Dorivor momaqaymoq** yoki **dala qoqi oʻti** () – momaqaymoq jinsining keng tarqalgan turi.

## Keng tarqalishi va ekologiyasi
Momaqaymoq – oʻrmon-dasht zonasida keng tarqalgan oʻsimliklardan biri. Rossiyaning Yevropa qismida, Ukraina, Belorussiya, Kavkaz, Moldova,Uzoq Sharq, Saxalin, Kamchatka, Markaziy Osiyo, Sibirning, dalalarida, bogʻlarida, oromgohlarida, ochiq joylarida, yoʻllar yaqinida oʻsadi.

## Tavsifi
Momaqaymoq uzunligi 60 sm gacha boʻlgan koʻp yillik oʻsimlik boʻlib, qalinligi taxminan 2 sm, yoyilgan ildizpoyaga ega, yuqori qismida kalta koʻp boshli ildizpoyaga ajralgan. Momaqaymoq barglari uzun, kesilgan yoki butun, nayzasimon yoki choʻzinchoq nayzasimon, tishli, uzunligi 10-25 sm, kengligi  1,5-5 sm boʻladi. 

Mevasi kulrang-jigarrang tutamli urugʻ boʻlib, oq shoxlanmagan tuklardan tashkil topgan. Urugʻlari juda nozik va shamol boʻlsa osongina tarqalib ketadi.Oʻsimlikning barcha qismlarida achchiq taʼmli qalin oq sutli sharbat bor. Momaqaymoq urugʻlari bahor faslining birinchi haftasida unib chiqadi. Birinchi davrida unib chiqqan oʻsimlik ildizi va barglarini hosil qiladi. Gullash va meva berish ikkinchi davrida boshlanadi. Momaqaymoq may–iyun oylarida gullaydi, baʼzida kuzgi gullash ham kuzatiladi va may oyining oxiridan iyulgacha meva beradi.

## Qoʻllanilishi

Tabobatda momaqaymoqning ildizidan, bargidan, sharbatidan dorivor o'simlik sifatida foydalanadi. Barglar, sharbatlar iyun oyida –  erta bahorda yoki kech kuzda barglarning soʻlishi bosqichida yigʻib olinadi, quritgichlarda 40-50 ° S haroratda quritiladi. Momaqaymoq – gʻozlar va shimol bugʻulari, Yevropa loslari uchun yaxshi ozuqa.

### Xalq tabobatida qoʻllanishi
Momaqaymoq gepatit, xolesistit, xolelitiyoz, sariq kasal, gastrit, kolit, sistitni davolashda, ishtahani va ovqat hazm qilishni yaxshilashda, ich qotishi, meteorizm kasalliklarining oldini olishda foydalaniladi.

Arterioskleroz, teri kasalliklari, vitamin C tanqisligi va anemiyani davolash uchun yangi barglaridan sharbat tavsiya etiladi. Ildizlari bilan birga oʻsimlikdan jigar va oʻt pufagining turli kasalliklari, oʻsmalar, tomchilar, siydik tosh kasalligi va bavosir uchun ishlatiladi. Bundan tashqari oʻsimlikdan vitamin yetishmasligi uchun, turli xil teri kasalliklari: toshmalar, oqmalar uchun ham qoʻllanadi.

*Xitoy* xalq tabobatida momaqaymoqning barcha qismlari antipiretik, diaforetik, tonik sifatida, shuningdek, ilon chaqishi, emizikli onalarda laktatsiyani kuchaytirish, limfa tugunlarining yalligʻlanishi va boshqa teri kasalliklari uchun ishlatiladi.

## Pardozdagi xususiyatlari
Momaqaymoq xalq kosmetikasida ham keng tarqalgan: uning yangi barglaridan iborat niqob terini oziqlantiradi, namlaydi va yoshartiradi, sepkil va dogʻlarni kamaytirishga yordam beradi.

## Manbalar
Oq tut

**Oq tut** () – shifobaxsh daraxt. Tut daraxti jinsiga mansub tur. Bu oʻsimlikning yana bir nomlari tut, tyutina.

## Tavsifi

Balandligi – 15–18 m gacha boʻlgan keng bargli daraxt. Magistral va yirik shoxlari kulrang-jigarrang qobiq bilan qoplangan. Barglari – keng tuxumsimon, uzunligi 5–15 sm. Ular ikki turdagi kurtaklar ustida joylashgan: choʻzilgan vegetativ va qisqartirilgan mevali. Gullari bir jinsli boʻlib, toʻpgullarda toʻplanadi. Aprel-may oylarida gullaydi, mevalari may-iyun oylarida pishadi. Mevasining uzunligi 4 sm, silindrsimon, oq yoki rangli pushti yoki qizil rangli donachalardan iborat. Taʼmi ayrimlari achchiq, ayrimlari shirin boʻladi. Odatda meva yangi uzilgan paytida isteʼmol qilinadi.

## Keng tarqalishi va ekologiyasi

Oq tut Xitoyning sharqiy mintaqalaridan keladi. Tut Xitoydan Oʻrta Osiyo, Afgʻoniston, Shimoliy Hindiston, Pokiston, Eron va Kavkazortiga yoyildi. Taxminan VI asrda Gruziyada paydo boʻlgan, Yevropada XII asrdan beri maʼlum, Amerikada – XVI asrdan, XVII asrda Moskvada yetishtirilgan, ammo iqlim bu uchun juda sovuqlik qildi va tut yetishtirish Quyi Volga va Shimoliy Kavkazga koʻchirildi.

Hindiston, Afgʻoniston va Erondan Ispaniya va Portugaliyaga keng tarqalgan. U XX asrning oʻrtalarida SSSRning Yevropa qismining janubida qurgʻoqchilikka qarshi kurash va oʻrmon boshpanalarini yaratish boʻyicha agrooʻrmonchilik ishlarini amalga oshirish bilan bogʻliq holda keng tarqaldi. Yovvoyi oʻsimlik sifatida Primoryeda (Xasan tumanida, Razdolnaya, Partizanskaya, Kievka, Arsenyevka va boshqa daryolar vodiylari boʻylab) keng tarqalgan. Tut novdasi tez oʻsadi. Issiqlikka, qurgʻoqchilikka, tuproqqa chidamli, lekin unumdor chuqur qumli va qumloq tuproqlarni, ayniqsa ohakni afzal koʻradi. Urugʻlari vegetativ yoʻl bilan koʻpaytiriladi. Yumaloq kurtak hosil qiladi.

## Maʼnosi va qoʻllanishi

### Tibbiyotda qoʻllanishi
Poyasi va ildizlari suvli qaynatma shaklida yoʻtal, bronxit, bronxial astma, ekspektoran, siydik haydovchi, shuningdek epilepsiya va gipertenziya uchun ishlatiladi. Yangi barglarning sharbati tish ogʻrigʻining oldini oladi. Yangi uzilgan mevalar oshqozon va oʻn ikki barmoqli ichak yarasi uchun ishlatiladi. Tut mevasidan tayyorlangan sirop (doshab) yurak-qon tomir kasalliklarida, kamqonlikda , tugʻruqdan keyingi davrda, bachadondan qon ketishda, eshakyem va skarlatina kassalliklarida gemostatik vosita sifatida ishlatiladi.

### Qishloq xoʻjaligida qoʻllanishi
Qishloq xoʻjaligida tutning barglaridan ipak qurtiga ozuqa sifatida foydalanadi.

### Yogʻochni qayta ishlash sanoatida qoʻllanishi
Tut daraxtidan uy hunarmandchiligi, musiqa asboblari va idish-tovoqlar yasashda ishlatiladi. 2011-yildan beri Rossiyada tut daraxtini kesish taqiqlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Rabotnov T. A. Kormovie rasteniya senokosov i pastbiщ SSSR : v 3 t. / pod red. I. V. Larina. – M. ; L. : Selxozgiz, 1951. – T. 2 : Dvudolnie (Xlorantovie – Bobovie). – S. 63—64. – 948 s. – 10 000 ekz.
*
Konstantin Yerofeyev

**Konstantin Ivanovich Yerofeyev** (1969-yil 7-oktyabr, Leninobod, Tojikiston SSR, SSSR) – Tojikistonlik nafaqadagi futbolchi, yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynagan. Tojikiston terma jamoasining sobiq futbolchisi.

## Klub faoliyati
Konstantin faoliyatini „Xoʻjand“ jamoasi tarkibida boshlab 1994-yilgacha Tojikiston klubi safida toʻp surgan. 1994-yilda Kogonning „Lokomotiv“ jamoasida oʻynagan va Tojikiston terma jamoasiga chaqirilgan. 1995-yil mavsum avvalida dastlab „Zarafshon“ jamoasi tarkibida boshladi va ikkinchi davra avvalida Qozogʻistonning „Bulat“ klublarida toʻp surgan. 1998-yilda u yana „Xoʻjand“ safida oʻynadi va 1999-yilda „Volochanin-Ratmir“ ga koʻchib oʻtdi va u yerda yetti mavsum oʻtkazdi va ikki yuzdan ortiq oʻyinda qatnashib, yigirma uchta gol urdi. 2006-yildan keyin u professional faoliyatini yakunladi. 2010-yilda Yerofeev futbolga qaytdi va bir mavsumni „Real-Tver“ havaskorlar klubida oʻtkazdi. 2011-yilda u „Volochanin-Ratmir“ klubiga oʻyinchi murabbiyi lavozimiga taklif qilindi.

## Terma jamoadagi faoliyati
Yerofeyev Tojikiston terma jamoasi safida toʻrtta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan. Uning debyuti 1994-yil 11-aprelda Qozogʻiston terma jamoasiga qarshi oʻyinda boʻlib oʻtdi. U terma jamoadagi yagona golini 1994-yil 15-aprelda Qirgʻiziston terma jamoasiga qarshi oʻyinda kiritdi.

### Tojikiston terma jamoasi uchun oʻyinlar

**Jami: 4 ta oʻyin oʻtkazib 1 ta gol muallifiga aylangan. 1 gʻalaba, 1 durang, 2 magʻlubiyat.**

## Yutuqlar

* Tojikiston kubogi sohibi (1): 1998

## Manbalar

## Havolalar

* Konstantin Yerofeyev Footballfacts.ru saytidagi profil
*
Oleg Taran

**Oleg Anatoliyevich Taran** (; 1960-yil 11-yanvarda tugʻilgan) – ukrainalik murabbiy va sobiq futbolchi. U kuchli zarbaga ega boʻlgan, tez va aniq driblingga qodir boʻlgan sermahsul hujumchi edi. 1983-yilda u Ukrainada yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi.

## Futbolchilik faoliyati
Oleg faoliyatini SSSRning eng kuchli jamoalaridan biri Ukraina SSRning „Dinamo“ Kiyev jamoasida boshlagan. Faoliyatida asosan Ukraina jamoalarida toʻp surgan. 1982-yil Moskvaning „SSKA“, 1990-yil Marokashning „Casablanka“ va Oʻzbekistonning „Doʻstlik“ jamoalarida toʻp surgan

## Yutuqlar

### Oʻyinchi
**Dnepr Dnepropetrovsk**

* SSSR Oliy Ligasi : 1983, 1988; ikkinchi oʻrin kumush 1987; ikkinchi bronza 1984, 1985

**Vaydad Kasablanka**

* Marokash ligasi : 1990

**Individual**

* Ukrainada yilning eng yaxshi futbolchisi : 1983

### Murabbiy
**Krivbas Krivoy Rog**

* Ukraina Premer-ligasi ikkinchi bronzasi: 1998–1999, 1999–2000
* Ukraina kubogi sohibi: 1999–2000

## Havolalar

* Oleg Taran Footballfakts saytida
* Oleg Taran UkrSoccerHistory.com saytida
* Oleg Taran odessa futboli tarixida
* Oleg Taran legioner.kulichki.com saytida
* Oleg Taran Transfermarkt saytida
Sergey Kuznetsov (futbolchi)

**Sergey Vladimirovich Kuznetsov** (12-fevral 1985-yil, Leningrad, RSFSR) – rossiyalik futbolchi, hujumchi pozitsiyasida oʻynagan.

## Biografiya
Sergey Peterburg futboli tarbiyalanuvchisi. Bir necha yil davomida u Rossiya ikkinchi divizionda „Svetogorets“ va „Petrotrest“ jamoalarida oʻynagan. 2005-yilda u Petrotrest bilan birinchi divizionda 13 ta oʻyin oʻtkazgan. Keyinchalik Oʻzbekiston oliy ligasida „Buxoro“ va „Mashal“ klublarida toʻp surgan, sakkizta oʻyin oʻtkazib, ikkita gol urgan. 2008-yilda u professional faoliyatini yakunladi.

## Havolalar
* Sergey Kuznetsov footballfacts saytida futbolchi profili
* Sergey Kuznetsov sportbox saytida futbolchi profili
Bahrom Nazarov

**Bahrom Baxtiyorovich Nazarov** (1984-yil 4-iyun Qoʻrgʻontepa tumani, Andijon viloyati, OʻzSSRda tugʻilgan,) – Oʻzbek milliy estrada qoʻshiqchisi va bir qancha qoʻshiqlar muallifi va musiqa prodyuseri.

## Biografiyasi
Bahrom Nazarov 1984-yil 4-iyun kuni Andijon viloyatining Qoʻrgʻontepa tumanida tugʻilgan. Otasi madaniyat xodimi, onasi kutubxonachi, asli Qozogʻiston SSRdan. 8-sonli gimnaziyada chet tillari sinfida oʻqigan. 2002-yili oʻrta maktabni bitirdi va Toshkent temir yoʻl muhandislari institutiga oʻqishga kirdi. 20 yoshida Oʻzbekiston xalq artisti Ozodbek Nazarbekovning shogirdi boʻldi. Katta sahnada birinchi marta oʻzining ustozi konsertida „Isming nima andijonlik qiz“ qoʻshigʻin ijro etdi. 2007-yilda „Bulbul“ qoʻshigʻini chiqardi. Bahrom Nazarov ustozi Ozodbek Nazarbekov ijrosidagi „Rayhon senga uylanaman“, „Layli sendan hafa ana“ kabi xitlar muallifi. 2014-yilda Bahrom „Ayrildim“ kompozitsiyasini ijro etdi. Qoʻshiq shu qadar muvaffaqiyatli chiqdiki, Nazarovning oʻzi ham buni kutmagan edi. Oʻzbekistonda har yili oʻtkaziladigan ijodiy marosimda hakamlar hay’ati bir ovozdan uni „Yil qoʻshigʻi – 2014“ („Yil qoʻshigʻi – 2014“) deb tan oldi.

## Ijodi
Bir necha hafta davomida „Pari pari“, „Yana kun sayin“, „Kechikish“ kabi qoʻshiqlar radiostansiyalarning xit-paradlarida birinchi oʻrinni egalladi. 2015-yilda „Istiqlol“ saroyida „Shukrona“ deb nomlangan ilk yakkaxon konsert dasturi boʻlib oʻtdi. 2017-yil boshida xonandaning „Baxt uchun“ albomi chiqdi, noyabr oyi oʻrtalarida esa navbatdagi yakkaxon chiqishlari boʻlib oʻtdi. Bahrom kechagi dasturini yil oxirida chiqqan yangi albomi sharafiga „Intizor“ deb atadi. Bu yerda mashhur tojik va turk qoʻshiqlari ham yangradi.

2018-yilda „Yuraksiz“ qoʻshigʻi Nazarbekov shogirdining ijodiy tarjimai holida paydo boʻlib. Keyinchalik Bahrom Yulduz Turdiyeva bilan duetda ishlab, „Mavrigi“ nomli yangi musiqiy asarini yozdi. Nazarovning hamkasbi bilan chiqishi Sevimli TV YouTube kanalida paydo boʻldi va 1 milliondan ortiq koʻrildi (2023-yil iyun oyi boshida).

2022-yil dekabr oyi oxirida „Yil qoʻshigʻi-2014“ mukofoti gʻolibi Rossiyaning 2 ta shahrida – Moskva va Sankt-Peterburgda sahnaga chiqdi.

## Shaxsiy hayoti
2010-yilda Bahrom Nazarov hamkasbi xonanda Sayyora Nazarovaga uylandi. Ayni paytda Toshkentda istiqomat qiladi va ikki farzandi bor, katta oʻgli – Ozodbek, qizi – Zehina.

## Diskografiyasi

* 2014 – „Andijonlik qiz“ 
* 2015 – „Shukrona“ 
* 2016 – „Baxt uchun“
* 2017 – „Intizor“ 
* 2019 – „Yuraksiz“ 
* 2022 – „Uzr goʻzal“ 

## Ijodiy safarlari

* 2018 – Moskva, Dubay
* 2019 – Janubiy Koreya, Isroil
* 2020 – Moskva, Turkiya, Qozogʻiston
* 2021 – Moskva, Tojikiston
* 2022 – Germaniya, Fransiya, Shvetsariya
* 2023 – Qirgʻiziston, Qozogʻiston, Tojikiston, Fransiya

## Mukofotlari

* Oltin rekord (2001)
* Eng yaxshi qoʻshiqchi (2003)
* Eng yaxshi hamkorlik uchun (2006)
* Doʻstlik ordeni (2011)
* Shuhrat medali (2022)

## Manbalar

## Havolalar
* Instagram rasmiy sahifasi
* Telegram rasmiy sahifasi
* YouTube rasmiy sahifasi
Yuriy Galkin (futbolchi)

**Yuriy Valentinovich Galkin** (22-mart 1960-yil, Kuybishev, SSSR) – sovet va rus futbolchisi, yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynagan.

## Futbolchilik faoliyati
Qozogʻiston va Oʻzbekiston oliy ligalari klublarida oʻynagan, milliy chempionatlarda 450 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan.

Bir necha bor „Krilya Sovetov“ faxriylar jamoasida oʻynagan.

## Yutuqlar

; Futbol bo‘yicha O‘zbekiston SSR chempionati

* 1988-yil gʻolibi

## Manbalar

## Havolalar

* Yuriy Galkin