Oksana Shachko

**Oksana Vasilivna Shachko** (;) – ukrainalik feminist, faol. „Femen“ xalqaro ayollar harakatining asoschilaridan biri. Patriarxat, diktatura, din va jinsiy industriyaga qarshi norozilik mitinglarida yarim yalangʻoch kiyinib namoyishga chiqqanligi bilan ajralib turadigan huquq faoli.

2013-yilda Oksana Shachko Fransiyadan siyosiy boshpana olgan va Parijga joylashgan. Shachko suratlar chizgan va Fransiya poytaxtida oddiy hayot kechirgan. Parijdagi hayoti juda ogʻir kechgan, xavfsizlik, uy-joy va hujjatlarini yangilash bilan bogʻliq muammolarga duch kelgan. Bularning barchasi bir necha bor tushkunlikka tushishiga sabab boʻladi. Oksana Shachko 2018-yil 23-iyul kuni Parijdagi kvartirasida oʻz joniga qasd qilgan.

## Hayoti
Oksana Shachko 1987-yil 31-yanvarda Xmelnitskiyda tugʻilgan. Onasi Olga Vladimirovna Shachko Oksananing otasi bilan ajrashgan. Aleksey Shachko ismli ukasi boʻlgan.

Bolaligida rasm chizishga va 8 yoshidan pravoslav piktogrammalariga qiziqqan. Rassom doʻsti Apolonia Breuilining soʻzlariga koʻra: *Bolaligidan unga cherkovga borishga va ayollarga odatda ruxsat berilmagan joylarda rasm chizishga ruxsat berilgan.* 

12 yoshida Shachko inqiroz davrini boshdan kechirgan va hatto monastirga borib, Xudoning xizmatkori boʻlishni xohlashini aytgan. Biroq, onasi qizining istagini oldini olishga muvaffaq boʻlgan.

Oksana Shachko 15 yoshida ona shahrini tark etib, hayotini ikonka chizishga bagʻishlaydi. Bir muddat monastirda yashagan. Vaqt oʻtishi bilan dindan koʻngli qolgan va monastirni tark etgan.

Oksana Shachko oliy maʼlumotga ega boʻlgan. Taras Shevchenko nomidagi Kiyev milliy universitetida tahsil olgan.

### „Femen“

2008-yil aprel oyida Anna Gutsol va Oleksandra Shevchenko bilan birgalikda norasmiy „Femen“ tashkilotiga asos solgan. Faollar dastlab talaba qizlarning muammolariga norozilik bildirishgan. Ammo bir muncha vaqt oʻtgach, ular ukrainalik ayollarning jinsiy ekspluatatsiyasi va jinsiy turizmga qarshi norozilik namoyishlarini ham boshlaganlar. Dastlab ular tadbirlarga faqat ichki kiyimda qatnashib, eʼtiborni tortishga harakat qilishgan.

2009-yil avgust oyida Oksana Shachko Kiyevda norozilik belgisi sifatida birinchi marta koʻkragini ochgan. Oʻshandan beri „Femen“ faollari muntazam ravishda koʻylaklarsiz norozilik namoyishlarini oʻtkazib keladi.

Oksana Shachko Ukrainadan tashqari Belarus va Rossiyada boʻlib oʻtgan tadbirlarda ishtirok etgan.

2012-yil 4-martda Shachko Rossiyada boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlari paytida Moskvada hibsga olingan. Rossiya Bosh vaziri Vladimir Putin saylov uchastkasida ovoz berganidan soʻng yana ikki qiz bilan saylov uchastkasiga kirib, koʻkraklarini ochib, shiorlar bilan hayqirgan. Ular politsiya tomonidan hibsga olingan va Ukrainaga deportatsiya qilingan.

2012-yil iyun oyida Shachko Xreschatikdagi fan zonasida „Yevro-2012“ ga qarshi yarim yalangʻoch holda qatnashib, Shvetsiya terma jamoasi muxlislari pivosini stoldan oyoqlari bilan toʻkib tashlagan.

2013-yilda, „Femen“ faollariga qarshi bir necha hujumlardan soʻng, Shachko Fransiyadan siyosiy boshpana soʻragan. Parijda yashab, rasm chizgan. Apolonia Breuilining soʻzlariga koʻra, Parijdagi hayotni juda qiyin deb bilgan. Shachko ishonchsizlik, uy-joy va hujjatlarni yangilashda muammolarga duch kelgan.

2014-yildan boshlab „Femen“ dan uzoqlasha boshlagan va ilk ishtiyoqi sanʼatga eʼtibor qaratgan.

„Femen“ (2013) kitobini yozgan fransuz yozuvchisi Galia Ackerman bilan hamkorlik qilgan. 2014-yilda rejissyor Alen Margot Shachko „Je suis Femen“ hujjatli filmni suratga olgan.

Oksana Shachko bir nechta shaxsiy koʻrgazmalar tashkil etgan. Xususan, bir qator provokatsion „piktogrammalar“ yaratgan.

2016-yilda Mansart galereyasida „Ikonoklast“ („Ikonoklazma“) deb nomlangan asarlarning birinchi shaxsiy koʻrgazmasi boʻlib oʻtgan. Bular anʼanaviy tarzda chizilgan „piktogrammalar“ boʻlib, rassom diniy dogmaga qarshi kurashish uchun feministik, siyosiy yoki gumanistik ohanglar bilan transgressiv tafsilotlarni taqdim etgan. Shov-shuvli rasmlari orasida, masalan, „Burqa kiygan Maryam“, „Avtomat tutgan farishta“, „Kazinodagi „Muqaddas uchlik““ suratlari bor. Oksananing oʻzi tushuntirganidek, oʻz ishi orqali dinga qarshiligini bildirgan.

Oksana Shachko 2018-yil 23-iyul kuni Parijdagi kvartirasida oʻz joniga qasd qilgan. Oksana ingliz tilida oʻz joniga qasd qilish toʻgʻrisida eslatma qoldirgan. Xatda Parij bogemiyasiga: „*Hammangiz soxtasiz*“ deya murojaat qilgan. Bungacha ikki bora muvaffaqiyatsiz tarzda joniga qasd qilishga uringan.

## Manbalar

## Havolalar

* ''Oksana Shachkoning oʻlimi haqida eslatmalar'' (The Paris Review)
* ''Rassom va inqilobiy feminist Oksana Shachkoni xotirlash'' (Vulture)
* Femen
* Instagram hisobi
*