open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malika Wanda

**Malika Wanda**-(VIII asrda Polshada mashhur boʻlgan) Krakusning afsonaviy asoschisi Krakusning qizi edi. Otasining oʻlimidan soʻng u polyaklarning malikasi boʻldi, lekin nemis shahzodasiga nikohlanmaslik uchun oʻzini oʻldirgan.

## Wanda afsonasini birinchi marta Kadubek aytdi
Wanda afsonasining birinchi yozma yozuvi polshalik yilnomachi Wincenty Kadububek tomonidan yozilgan. Hikoyaning ushbu versiyasida afsonaviy Polsha qiroli Krakusdan keyin Wanda Polshani boshqargan. Oldingi hukmdorning oʻlimidan foydalanmoqchi boʻlgan „Alamann zolimi“ uning yerlariga bostirib kirganda, Wanda oʻz qoʻshinlarini kutib olishga chiqargan . Uning goʻzalligini koʻrib, nemis qoʻshinlari jang qilishdan bosh tortishdi va ularning rahbari oʻz joniga qasd qildi. Hikoyaning oxirida Kadubek „Vandalus daryosiga uning nomi berilgan“ deb aytadi va shu sababli u boshqargan odamlar „Vandallar“ deb nomlanishgan. Ushbu versiyada Wanda turmush qurmagan va uzoq umr koʻrgan.
## Afsonaning keyingi variantlari

## Manbalar

## Havolalar

* ''Wanda'': A Tragic Opera in Five Acts
* The Legend of Wanda
Leszko I

**Przemysław**,taxtga oʻtirgandan keyin Leszko I nomini olgan. Afsonaviy Polshaning hukmdori, savdogar zargar va vengerlarni strategik magʻlubiyatga uchratgan askar edi. Uni Chronica seu originale regum va Poloniae (1190-1208) yepiskopi Vincenty Kadubek (1161-1223) tilga olgan. 18-asr tarixshunosligi uning 750-yillarda yoki 750 va 776-yillar oraligʻida yashagan deb hisoblaydi.

## Hikoya
## Manbalar

## Havolalar

* ''Wanda'': A Tragic Opera in Five Acts
* The Legend of Wanda
2020-yil fevral oyida vafot etganlar

Quyida 2020-yil fevral oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.

* Tugʻilganida ism, yoshi, mamlakati, fuqaroligi keyingi davlat (agar mavjud boʻlsa), oʻlim sababi (agar maʼlum boʻlsa) va maʼlumotnoma.
}}|class="toclimit-}"}}
| __TOC__
|}
## 1
## 2
## 3
## 4
## 5
## 6
## 7
## 8
## 9
## 10
## 11
## 12
## 13
## 14
## 15
## 16
## 17
## 18
## 19
## 20
## 21
## 22
## 23
## 24
## 25
## 26
## 27
## 28
## 29
## 30
## 31
## Manbalar
2020-yil aprel oyida vafot etganlar

Quyida 2020-yil aprel oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.

* Tugʻilganida ism, yoshi, mamlakati, fuqaroligi keyingi davlat (agar mavjud boʻlsa), oʻlim sababi (agar maʼlum boʻlsa) va maʼlumotnoma.
}}|class="toclimit-}"}}
| __TOC__
|}
## [[Yanvar]]
## [[Fevral]]
## [[Mart]]
## [[Aprel]]
## [[May]]
## [[Iyun]]
## [[Iyul]]
## [[Avgust]]
## [[Sentyabr]]
## [[Oktyabr]]
## [[Noyabr]]
## [[Dekabr]]

## Manbalar
Venchjou metropoliteni

**Venchjou metropoliteni**-Xitoyning Venchjou shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan zamonaviy, tezkor metro tizimidir. 2019-yil 23-noyabr kunidan boshlab aholiga xizmat qila boshlagan. Qurilgan birinchi linya 50 milliard xitoy yuaniga baholangan.
## Tarixi

## Bekatlar

## Kengaytirishlar

## Manbalar
Xavier Bichat

**Marie François Xavier Bichat** (*Mari Fransua Ksavye Bisha*; 14-noyabr 1771, Tuaret — 22-iyul 1802, Parij) — fransuz vrachi.

## Manbalar
2010-yil dekabr oyida vafot etganlar

Quyida 2010-yil dekabr oyida sezilarli darajada oʻlimlar roʻyxati keltirilgan.

* Tugʻilganida ism, yoshi, mamlakati, fuqaroligi keyingi davlat (agar mavjud boʻlsa), oʻlim sababi (agar maʼlum boʻlsa) va maʼlumotnoma.
## Dekabr
;1
*
*
*
*
;2
;3
;4
;5
;6
;7
;8
;9
;10
;11
;12
;13
;14
;15
;16
;17
;18
;19
;20
;21
;22
;23
;24
;25
;26
;27
;28
;29
;30
;31
Inson (Vohidov asari)

**„Inson“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2015-yil Toshkent shahrida „Oʻzbekiston“ nashriyot-matbaa ijodiy uyida chop etilgan. Toʻplamga shoir 1956—2006-yillar oʻrtasida yozgan sheʼrlar kiritilgan. Xususan, toʻplamdan Vohidovning „Kuy avjida uzilmasin tor“, „Oʻrtada begona yoʻq“, „Oʻzbegim“, „Hozirgi yoshlar“, „Oʻzbekiston“, „Tirik sayyoralar“, „Inson“, „Yaxshidir achchiq haqiqat“, „Qumursqalar jangi“ kabi taniqli sheʼrlari, „Ruhlar isyoni“ dostonidan parchalar hamda Matmusa obrazi haqidagi „Donishqishloq latifalari“ turkumidagi hazil sheʼrlar oʻrin olgan.

Toʻplamga Vohidov 1990-yillarda mustaqillik mavzuda yozgan bir necha sheʼr kiritilgan. Sovet davrida yozilgan „Oʻzbekiston“ sheʼridan esa Oktabr inqilobi, Oʻzbekiston SSRga asos solinishi, oʻzbekistonliklarning Ikkinchi jahon urushidagi ishtiroki hamda Mirzachoʻlni suv bilan taʼminlash maqsadida ochilgan kanallar haqidagi misralar senzura qilingan.
Uxan metropoliteni

**Uxan metropoliteni** — Xitoyning Uxan shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

## Manbalar

## Havolalar
Kastiliya va Leon qirolligi

**Kastiliya va Leon qirolligi** 1230-yilda Iberiya yarim orolida aniq birlik natijasida vujudga kelgan va bir necha oʻn yillar oʻtgach, oʻsha paytdagi Kastiliya qiroli Ferdinand III tomonidan Kastiliya va Leon qirollarining parlamentlari qabul qilingan va Ferdinand III ikki qirollikni birlashtirgan. Bu 1469-yilda Kastiliya va Aragonning qirollari shaxsiy birlashmasidan soʻng, katolik monarxlarining nikohi bilan Filipp V tomonidan Nueva Planta farmonlari eʼlon qilingunga qadar alohida davlat sifatida mavjud boʻlishni davom ettirdi.

## Manbalar

## Havolalar
Hyundai Assan Otomotiv

**Hyundai Assan Avtomobilsozlik kompaniyasi **Janubiy Koreyaning Hyundai Motor Company va Turkiyaning Kibar Xolding oʻrtasidagi qoʻshma korxona sifatida 1994-yil oxirida tashkil etilgan va Turkiyaning Istanbul shahridagi Kozyatagi hududida  joylashgan avtomobil kompaniyasi.  1997-yil sentyabr oyida Hyundai avtomobillari va tijorat avtomobillarini ishlab chiqaradigan Izmitda joylashgan ishlab chiqarish zavodi ochilgan. 

## Umumiy tasavvur
Kompaniya 1990-yilda mamlakatda Hyundai brendi paydo boʻlgandan keyin, Izmitda yangi ishlab chiqarish quvvatini ochish maqsadida, Janubiy Koreya ishlab chiqaruvchisi va Turkiyaning Kibar Xoldingi oʻrtasidagi 50%-50% qoʻshma korxona sifatida 1994-yil oxirida tashkil etilgan. Zavodning poydevorini yotqizish marosimi 1995-yil 25-sentyabrda boʻlib oʻtdi. 1997-iyul oyida qurilish yakunladi va ishlab chiqarish boshlandi va rasmiy ochilish marosimi 1997-yil 20-sentyabrda boʻlib oʻtdi.

Zavod 233 ming m2 umumiy maydonining 108 ming m2 maydonini oʻz ichiga oladi va 210 ming dona yillik ishlab chiqarish quvvatiga ega( zavod quvvati 2013-yil 609 mln AQSh dollari hisobiga dastlabki 125 ming donadan 210 minga oshirilgan) va kompaniya Turkiyada beshinchi yirik avtomobil ishlab chiqaruvchi hisoblanadi. Birinchi bosqichda jami investitsiyalar 180 mln AQSh dollarini tashkil etdi. Birinchi ishlab chiqarilgan ikkita model Hyundai Accent va Grace edi, Starex 2002-yilda, Matrix 2007-yilda va i20-2010-yilda liniyaga qoʻshildi. 2014-yil 15-iyulda kompaniyasi oʻzining millioninchi avtomobilini chiqardi. 

Hyundai mobis, Assan hanil va Assan posco stainless mill kabi Koreya avtomobil qismlari kompaniyalari Hyundai Assan Turkey zavodi yonida zavodga ega.

## Ishlab chiqarish joriy modellari

* Hyundai i20 (2010–hozirgacha, Hindistondan CKD to'plamlari)
* Hyundai i10 (2013–hozirgacha)

## Ishlab chiqarilgan sobiq modellar

* Hyundai Accent (1997-2012)
* Hyundai Grace (1997-2006)
* Hyundai Starex (2002-2007)
* Hyundai Matrix (2007-2010)

## Maʼlumotnomalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
2000-yil aprel oyida vafot etganlar

Quyida 2000-yil aprel oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.

* Tugʻilganida ism, yoshi, mamlakati, fuqaroligi keyingi davlat (agar mavjud boʻlsa), oʻlim sababi (agar maʼlum boʻlsa) va maʼlumotnoma.
}}|class="toclimit-}"}}
| __TOC__
|}
## 1
## 2
## 3
## 4
## 5
## 6
## 7
## 8
## 9
## 10
## 11
## 12
## 13
## 14
## 15
## 16
## 17
## 18
## 19
## 20
## 21
## 22
## 23
## 24
## 25
## 26
## 27
## 28
## 29
## 30
## Manbalar
Aragon toji

**Aragon toji** (aragoncha:Corona d’Aragón; kataloncha:Corona d’Aragó; ispancha:Corona de Aragón)-Aragon qirolligi va Barselona grafligining birlashmasidan hosil boʻlgan va 1162-yildan 1716-yilgacha mavjud boʻlgan Ispaniya hududidagi oʻrta asr davlati.
## Kelib chiqishi

## Tojning kengayishi

## Kastiliya bilan ittifoq

## Parchalanish

## Poytaxti

## Manbalar

## Havolalar
Hiroyuki Shirai

**Hiroyuki Shirai** (; 17-iyun 1974-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.

## Terma jamoadagi faoliyati
1996-yilgi yozgi olimpiada musobaqasi ishtirokchisi hisoblanadi.

## Manbalar
Yohei Kajiyama

**Yohei Kajiyama** (; 24-sentyabr 1985-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.

## Terma jamoadagi faoliyati
2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.

## Manbalar
Kensaku Omori

**Kensaku Omori** (; 21-noyabr 1975-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.

## Terma jamoadagi faoliyati
1995-yilgi Jahon yoshlari chempionati musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.
Transfer sahifasidagi ma`lumot

## Manbalar
Yutaro Abe

**Yutaro Abe** (; 5-oktyabr 1984-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.

## Terma jamoadagi faoliyati
2003-yilgi yoshlar boʻyicha jahon chempionati musobaqasi ishtirokchisi hisoblanadi.

## Manbalar
Fransis Marrosh

**Fransis bin Fathulloh bin Nasrulloh Marrosh** (; 29-iyun 1836, Halab — 1874, Halab) — suriyalik mutafakkir-olim. Uning eng mashhur asarlari: „Gʻobat ul-haqq“ (1865), „Rihlatu Boris“ (1867), „Mashhad ul-ahvol“  (1870), „Durr us-sadaf fi gʻaroib is-sudaf“ (1872), „Mirʼot ul-hasnoʼ“ (1872).

## Manbalar
Masaaki Yanagishita

**Masaaki Yanagishita** (; 1-yanvar 1960-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.

## Terma jamoadagi faoliyati
1979-yilgi yoshlar boʻyicha jahon chempionati musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.

## Manbalar
Ovul

**Ovul** &mdash; kiсhik qishloq, asosan chorvachilik bilan shugʻillanadigan koʻchmanchi xalq, qabila yoxud katta bir oila joylashgan alohida joy.

## Etimologiyasi
*Ovul* soʻzi turk tili dialektida (avul), qrim-tatar va qaraim tillarida, qoʻmiq tili dialektlarida (awul) , qorachoy-bolqor, uygʻur, lobnor ,qozoq (awil), noʻgʻoy, qoraqalpoq va oʻzbek tillaida (awıl), tatar, boshqird, qirgʻiz (ayil, ajil), oltoy (ail) tillarida keng qoʻllangan. Ushbu soʻz qishloq, 1) odamlar istiqomat qiluvchi kichik joy, bir nechta hatto birgina kibitkadan tashkil topgan va boshqa yirik qishloq, shaharcha va shaharlardan anchayin uzoqda joylashgan turar joy; 2) oʻtovlar, chodir va shu kabi tez qurish inshootlari qurilgan koʻchmanchi xalq egallagan yer; 3) qabila va koʻchmanchi xalq, olomon maʼnolarida ishlatilgan. Arab va turkiy tillar sohiblari koʻchish jarayonida a:ẘmak va a:vår yaʼni yigʻilish, toʻplanish, aylanib yigʻlish, tevarak atrofga aylana boʻlib joylashish, atrofdan quyilib bir joyga kelish maʼnolariga ega feʼllaridan kelib chiqqanligi taxmin qilingan. Undan tashqari turk (ayil, evil) va mongol (ail, ayil) tillarida esa oila, uy, turargoh, koʻcha, oʻz uyi taraf, qoʻshni taraf, qishloq va qoʻylar boqiladigan uycha ham nazarda tutilgan. 

## Manbalar
Maya sivilizatsiyasi

**Maya sivilizatsiyasi**-Maya xalqlari tomonidan ishlab chiqilgan mezoamerikalik sivilizatsiya boʻlib, oʻzining logoslablivik ssenariysi — Kolumbgacha boʻlgan Amerikadagi eng rivojlangan yozuv tizimi, shuningdek badiiy, arxitektura, matematik, taqvim va astronomik tizimlari bilan mashhur edi. Mayya sivilizatsiyasi Meksikaning janubi-sharqidan, Gvatemala va Belizdan, Gonduras va Salvadorning gʻarbiy qismlarini qamrab olgan hududda rivojlandi. Ushbu mintaqa Yukatan yarimorolini qamrab oluvchi shimoliy pasttekisliklardan va Meksikaning Chiapas shtatidan Gvatemalaning janubidan va El Salvadordan hamda Tinch okeanining janubiy pasttekisliklaridan iborat boʻlgan Serra Madraning baland togʻlaridan iborat. „Mayya“ atamasi zamonaviy jamoaviy atama boʻlib, bu mintaqa xalqlarini anglatadi, ammo bu atama tub aholining oʻzlari tomonidan ishlatilmadi, chunki alohida populyatsiyalar orasida hech qachon umumiy oʻziga xoslik yoki siyosiy birlik boʻlmagan.
## Masoamerika
## Geografiyasi
## Tarixi
### Preklassik davr (mil. avv. 2000-yil — 250-yil)
### Klassik davr (250-900-yillar)
### Postklassik davr (950-1539-yillar)
### Ispaniya istilosi (1511-1697-yillar)
### Mayya madaniyatining qatʼiyatliligi
### Mayya tsivilizatsiyasini oʻrganish
## Siyosat
## Jamiyat
## Manbalar

## Havolalar
Tunisda COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Tunisda ilk bor 2020-yil 2-mart kunida tarqaldi.

## Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

## Vaqt jadvali
## Manbalar

## Havolalar
Oʻqib tushunish

**Oʻqish va tushunish** — bu matnni qayta ishlash, uning maʼnosini tushunish va oʻqiyotgan shaxs oldindan bilgan narsalar bilan bogʻlab anglay olish qobiliyatidir. Soʻzlarning lugʻaviy maʼnosini bilish, soʻzlarning kontekstual maʼnosini bilish, matn mazmuniy bloklarining oʻzaro bogʻlanishini anglash, matn tarkibidagi parchalar asosida xulosa chiqarish, matndagi asosiy fikrini aniqlash, berilgan savollarga matn asosida javob bera olish, matnda ishlatilgan badiiy sanʼatlar yoki soʻz birikmalarini tanib, ajratib olish va ohangini aniqlash, vaziyatning kayfiyatini (tasdiq, inkor, soʻroq qilish, buyruq berish), muallifning maqsadi, niyati va nuqtai nazarini aniqlash va muallif toʻgʻrisida xulosalar chiqarish qobiliyatlari oʻqilgan matnni samarali tushunish uchun zarur boʻlgan koʻnikma va malakalar hisoblanadi. (diskurs-semantika).

Matnni oʻqib tushunish qobiliyatiga oʻquvchining yuqoridagi koʻnikmalari hamda maʼlumotni qayta ishlash qobiliyati taʼsir koʻrsatadi. Agar oʻquvchi soʻzning maʼnosini bilmasa, u matnni qayta ishlash uchun juda koʻp vaqt sarflaydi, chunki u matndagi tushunilmagan soʻzlarni individual tarzda anglashga urinadi, bu esa tushunishga ham halal beradi. Oʻqib tushunish malakasini rivojlantirish uchun koʻplab mashqlar mavjud, ular orasida soʻz boyligini oshirish, matnni tanqidiy tahlil qilish, maydalab oʻqish.

## Manbalar
Oʻzbekiston 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

}
O'zbekiston 2004-yilda Gretsiyaning Afina shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida qatnashgan. 70 sportchi sportning 13 turi boʻyicha ishtirok etishdi.
## Medalchilar
}|| Erkin kurash || Erkin kurash erkaklar 96 kg || 
|-
|  ||  || Boks || Yengil vazn || 
|-
|  ||  || Boks || Yengil vazn || 
|}

## Atletika
## Boks
## Kanoye
## Velosport
## Qilichbozlik
## Gimnastika
## Judo
## Oʻq otish
## Suzish
## Tennis
## Ogʻir atletika
## Kurash

## Manbalar

## Havolalar
Sergey va Yuliya Skripalning zaharlanishi

4-mart 2018-yilda Buyuk Britaniya va Kimyoviy qurollarni taqiqlash tashkiloti (KQTT) manbalariga koʻra, sobiq Rossiya harbiy ofitseri va Buyuk Britaniya razvedka xizmatining qoʻshaloq vakili Sergei Skripal va uning qizi Yulia Skripal Angliyaning Salisbury shahrida Novichok zaharli moddasi bilan zaharlangan. Uch haftadan soʻng ogʻir ahvolda boʻlgan Yulia hushiga kelib, gapira boshladi. U 9-aprel 2018-yilda ishdan boʻshatilgan. Hujumdan bir oy oʻtib, hushiga kelganga qadar Sergei ham ogʻir ahvolda edi. U 18-may 2018-yilda kasalxonadan chiqarildi. Sergei Skripalning rezidensiyasida zaharli moddaning qoldiqlari aniq koʻringanidan keyin ham intensiv davolanishga yotqizilgan. 22-martga kelib, u kasalxonadan chiqib ketish uchun yetarlicha sogʻaydi.

## Manbalar
Osiyoda COVID-19 pandemiyasi

2019-20 koronavirus pandemiyasi Osiyoda, Xubeyda (Xitoy) boshlandi va qitʼada keng tarqaldi. 2020-yil 22-mart holatiga koʻra, Osiyoda, Tojikiston, Turkmaniston va Shimoliy Koreyadan tashqari har bir mamlakatda kamida bitta COVID-19 holati qayd etilgan.

Hozirgi kunda Osiyoda qayd etilgan holatlarning eng koʻp soni Xitoy, Turkiya va Eronda qayd etilmoqda.Hindistonda tezlik bilan oʻsib bormoqda.

Janubi-Sharqiy Osiyoning bir qator davlatlari 27-fevraldan 1-martgacha Kuala-Lumpurdagi masjidda boʻlib oʻtgan „Tabligʻi jamoat“ tadbiridan soʻng kasallanish holatlari koʻpayishi kuzatildi.

Hindiston va Pokistonda sodir boʻlgan shunga oʻxshash voqealar ushbu mamlakatda kasallanish holatlarning koʻpayishiga sabab boʻldi.
## Tasdiqlangan holatlar
### Afgʻoniston

2020-yil 23-fevralda Hirotning yaqinda Qumdan qaytgan uchta fuqaroda COVID-19 virusi borligi gumon qilindi. Qon namunalari keyingi tekshiruv uchun Kobulga yuborilgan. Keyinchalik Afgʻoniston Eron bilan chegarasini yopdi.

24-fevral kuni Afgʻonistonda SARS-CoV-2 Hirotdan boʻlgan uch kishidan birida birinchi COVID-19 holati tasdiqlandi. 7-mart kuni Hirot viloyatida uchta yangi holat tasdiqlandi. 10-mart kuni Hirot viloyatidan tashqarida birinchi kasallanish holati Samangan viloyatida aniqlandi, jami kasallanganlar beshtaga yetdi
.

### Armaniston

### Bahrayn

### Bangladesh

### Birlashgan Arab Amirliklari

### Butan

### Bruney

### Eron

### Falastin

### Filippin

### Gankong

### Gurjiston

### Hindiston

### Indoneziya

### Iordaniya

### Isroil

### Iroq

### Janubiy Koreya

### Kambodja

### Kipr

### Kuvayt

### Laos

### Livan

### Makao

### Malayziya

### Maldiv orollari

### Moʻgʻuliston

### Myanma

### Nepal

### Ozarbayjon

### Pokiston

### Qatar

### Qirgʻiziston

### Qozogʻiston

### Rossiya

### Saudiya Arabistoni

### Singapur

### Suriya

### Tailand

### Tayvan

### Turkiya

### Ummon

### Vyetnam

### Xitoy

### Yaman

### Yaponiya

### Oʻzbekiston

### Sharqiy Timor

### Shri Lanka

## Manbalar

## Havolalar
Oʻzbekiston 1996-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

}


O'zbekiston Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ilk bor mustaqil davlat sifatida 1996-yilda AQShning Atlanta shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiyada oʻyinlarida qatnashdi. Ilgari oʻzbekistonlik sportchilar 1992-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Birlashgan jamoa uchun kurash olib borishgan. 71 sportchi, 63 erkak va 8 ayol sportning 12 turi boʻyicha 70 ta musobaqada ishtirok etishdi.
Ushbu Olimpiya oʻyinlarida −86 kilogramm vazn toifasida ishtirok etgan mashhur dzyudochi Armen Bagdasarov yozgi Olimpiya oʻyinlari tarixida Oʻzbekistonning ilk medalini taqdim qilgani bilan ahamiyatli.

Shuningdek, bokschi Karim Toʻlaganov −75 kilogramm vazn toifasida bronza medaliga sazovor boʻlgan. Shu tariqa mustaqil Oʻzbekiston uchun ilk yozgi Olimpiya oʻyinlari 1 ta kumush va 1 ta bronza medallari bilan yakunlangan.

## Medalchilar

## Atletika
## Boks
## Kanoye
## Velosport
## Qilichbozlik
## Gimnastika
### Badiiy gimnastika
### Sport gimnastikasi
### Tramplin

## Dzudo
## Merganlik
## Suzish
## Tennis
## Ogʻir atletika
## Kurash
## Manbalar
Oʻzbekiston 2000-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

}



Ushbu Olimpiadada O'zbekiston  delegatsiyasi oʻzining eng koʻp sonli atletlari bilan qatnashgan Oʻyinlardan biri sifatida tarixda qolgan. Sidneyda  70 nafar sportchi 52 erkak va 18 ayol sportning 12 turi boʻyicha ishtirok etgan. Yana bir ahamiyatli tomoni Muhammadqodir Abdullayevning gʻalabasi sharafiga Oʻzbekiston ilk bor yozgi Olimpiya oʻyinlaridagi oltin medaliga sazovor boʻlgan. Shuningdek, 2000-yilgi Olimpiya oʻyinlarida Artur Taymazov (erkin kurash, −130 kg) kumush, bokschi Sergey Mixaylov (-81 kg) va Rustam Saidov (+91 kg) bronza medallariga sazovor boʻlishgan. Bu bilan Oʻzbekiston umumjamoa hisobida 199 mamlakat orasida 43-oʻrinni egallagan.
## Medalchilar

## Atletika
## Boks
## Kanoye
## Velosport
## Qilichbozlik
## Gimnastika
## Judo
## Oʻq otish
## Suzish
## Tennis
## Ogʻir atletika
## Kurash
## Manbalar

## Havolalar
Xitoyda COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Xitoy virus tarqalishining asosiy oʻchogʻidir. Xitoyda virus 2019-yil 1-dekabrda aniqlangan.

## Korona-pasport

Xitoyda xalqaro sayohatlar uchun «korona-pasportlar» joriy etildi. Mamlakat rasmiy ravishda xalqaro sayohatlar uchun elektron salomatlik sertifikati dasturini ishga tushirdi. Sertifikat nuklein kislotasi va IgG antitanasiga olingan test natijalarini hamda koronavirusga qarshi emlanganlik toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni oʻz ichiga oladi. Xorijdagi har qanday muassasa QR-kod orqali undagi ma’lumotni

## Statistika

## Vaqt jadvali
## Manbalar

## Havolalar
2000-yil iyun oyida vafot etganlar

Quyida 2000-yil iyun oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.

* Tugʻilganida ism, yoshi, mamlakati, fuqaroligi keyingi davlat (agar mavjud boʻlsa), oʻlim sababi (agar maʼlum boʻlsa) va maʼlumotnoma.
}}|class="toclimit-}"}}
| __TOC__
|}
## 1
## 2
## 3
## 4
## 5
## 6
## 7
## 8
## 9
## 10
## 11
## 12
## 13
## 14
## 15
## 16
## 17
## 18
## 19
## 20
## 21
## 22
## 23
## 24
## 25
## 26
## 27
## 28
## 29
## 30
## Manbalar
Guamda COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Guamda ilk bor 2020-yil 15-mart kunida tarqaldi.

## Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

## Vaqt jadvali
## Manbalar

## Havolalar
Yillar boʻyicha vafotlar roʻyxati

Bu roʻyxat mashhur va dunyo hamjamiyatida oʻz oʻrniga ega boʻlgan insonlarning vafotlari roʻyxatidir.
}}|class="toclimit-}"}}
| __TOC__
|}
## 2021

## 2020

## 2019

## 2018

## 2017

## 2016

## 2015

## 2014

## 2013

## 2012

## 2011

## 2010

## 2009

## 2008

## 2007

## 2006

## 2005

## 2004

## 2003

## 2002

## 2001

## 2000

## 1999

## 1998
Aksel sakrash

**Aksel sakrash** — figurali konki uchishda bir oyoqdan ikkinchisiga oʻtish paytidagi 1,5 aylanali sakrash.

## Manbalar
Imo.im

**Imo.im** — tezkor xabar almashish (Instant Messaging, IM) va VoIP-qoʻngʻiroqlar uchun veb-xizmat. Roʻyxatdan oʻtish paytida siz oʻz Imo.im ichki hisob qaydnomangizni roʻyxatdan oʻtkazishingiz kerak. Imo.imdan foydalangan holda xabar almashish uchun qoʻshimcha dasturlarni oʻrnatishingiz shart emas, shunchaki brauzeringizdan kirishingiz kerak va barcha xabarlar serverda saqlanadi, bu sizga dunyoning istalgan joyidan, istalgan kompyuterdan foydalanishga imkon beradi.

Ilova Kaliforniyadan kelgan guruh tomonidan yaratilgan, guruh kompyutershunoslik ustasi Ralf Xarik, shuningdek, Googletting sobiq direktori Georges Xarikdan iborat.

Qoʻshimcha funksiyalar orasida VoIP-qoʻngʻiroqlari, shuningdek, Internetda aloqa oʻrnatishda maxsus veb-ilovalarning mavjudligi ajralib turadi.

Sayt HTML5 texnologiyasi, Adobe Flash va Pidgin dasturini ishlab chiquvchilari tomonidan yaratilgan ochiq manbali libpurple kutubxonasidan foydalanadi. Xavfsizlikni taʼminlash uchun brauzer orqali serverga barcha mijoz ulanishlari HTTPS shifrlangan protokoli orqali amalga oshiriladi.

Shuningdek, kompaniya ishlab chiqaruvchilari mobil qurilmalarda foydalanish uchun quyidagilarga mobil versiyani yaratdilar: iPhone / iPad, Android, BlackBerry, Nokia (Symbian) Windows Phone. Ilovaning juda mashhurligi va katta avlodning kompyuter yordamida bir-biri bilan aloqa oʻrnatishi zarurligi sababli, kompyuter uchun versiya chiqarildi.

Foydalanish uchun litsenziya tijorat maqsadlarisiz cheklangan va berilmaydigan, faqat shaxsiy foydalanish uchun beriladi. Baʼzi xususiyatlar toʻlovni talab qiladi. Baʼzi xususiyatlarni sotib olganingizda, taxtada bir martalik toʻlov boʻlishi mumkin.
## Havolalar
* Rasmiy sayti
Peru protektorati

**San-Martin protektorati**, shuningdek, **Peru protektorati** va **erkin boʻlimlar rejimi** deb atalad, protektorat va vaqtinchalik hukumat River Pleyt askari Xose de San Martin tomonidan [Peruni ozod qilish ekspeditsiyasi] tomonidan [Virreinato del Peru mustaqil hududi ustidan amalga oshirilgan. ] Limaning Plaza merida mustaqillik e'lon qilinganidan keyin.

Xose de San Martin rasman [1821 yil [3 avgustdagi farmon bilan "erkin departamentlar"ning siyosiy va harbiy qoʻmondonligini va "Peru ozodligi himoyachisi" unvonini oldi. ]]. urushning turg'unligi va Guayaquil intervyusidan soʻng, u oʻz lavozimidan iste'foga chiqdi, juma kuni 20 sentyabr 1822. Peru Taʼsis Kongressi 1821-yil 27-dekabrda chaqirilgan va unga Oliy boshqaruv kengashi.

Xose de San Martin Himoyachi unvonini olganida, Peru harbiy va maʼmuriy jihatdan ikki hududga boʻlindi: shimol va Lima, [mustaqillik] qoʻlida edi. ]; va markaz, janub va [Peru qirollik armiyasi|realistlar qoʻlida boʻlgan Kuzko.
Amerika Qoʻshma Shtatlarining Kubadagi harbiy hukumati

**AQShning Kubadagi harbiy hukumati** — Ispaniya-Amerika urushidan soʻng, 1898-yilda Ispaniya Kubani Amerika Qoʻshma Shtatlariga berganida Kubada vaqtinchalik tashkil etilgan harbiy hukumat.
## Xronologiya

## Havolalar
*
Parmachak

**Parmachak** (caesius) — ituzumdoshlar oilasiga mansub oʻtsimon oʻsimliklar, chala butalar va butalar, baʼzan past boʻyli daraxtlar (tropiklarda) turkumi. Oʻzbekistonda begona oʻt hisoblanadigan guli oqish, mevasi qora-jigarrang. Poyasi sershox, tik usadi, boʻyi 50 sm dan 120 sm gacha. Barglari silindrsimon. Mevasi — koʻsakcha, dumaloq rezavor. Iyun-iyulda gullab mevalaydi. Bir oʻsimlik 40 mingtagacha urugʻ beradi. Urugʻlari qattiq qobiqli, Oʻzbekistonda namchil daraxtzorlarda, bog'larda, to'qayzorlar, ekinzor dalalarda begona oʻt sifatida koʻp uchraydi. Parmachakning dorivorlik xususiyati kuchli. Xalq tabobatida asosan nafas yoʻllari va qon-tomir xastaliklarini davolashda mevasi va bargidan foydalaniladi.
Julie Andrews

**Julie Elizabeth Andrews** (1-oktyabr 1935-yilda tugʻilgan) — ingliz aktrisasi, qoʻshiqchisi, raqqosa va yozuvchisi. U „Oskar“, „Oltin globus“, Ekran aktyorlari gildiyasi, Emmy, Grammy mukofotlari sohibi hisoblanadi.

## Manbalar
Oʻn uchta koloniyalar

**Oʻn uchta koloniyalar**- Shimoliy Amerikaning sharqiy qirgʻogʻida joylashgan, XVII-XVIII asrlarda asos solingan, 1776-yilda Mustaqillik deklaratsiyasini imzolagan va Britaniya hukmronligini tan olmasligini rasman eʼlon qilgan Britaniya koloniyalari guruhi.
## Koloniyalarning paydo boʻlishi
1606-yilda Angliyada ikkita savdo kompaniyasi — London („Janubiy“) va Plimut („Shimoliy“ yoki keyinchalik „Yangi Angliya kompaniyasi“) tuzildi. Ular Shimoliy Amerikani mustamlaka qilishni oʻz oldiga maqsad qilib qoʻygan va buning uchun yetarli mablagʻga ega edi. Jeyms I Shimoliy Amerikaning 34° dengizdan 45° shimoliy kenglikdagi dengizgacha boʻlgan barcha yerlarini ularning ixtiyoriga berdi. Kompaniyalarga nasroniylikni va bundan tashqari, Episkop cherkovi taʼlimotini tarqatish vazifasi yuklatilgan. Kompaniyalar Angliya qiroliga ishlab chiqarishning beshdan bir qismini berib, konlarni oʻzlashtirish huquqiga ega boʻldi. London kompaniyasi Virjiniyani mustamlaka qilishni boshladi. Plimut kompaniyasi — tez orada Nyu-England nomini olgan shimoliy hududlar bosib oldi. 1607-yil boshida London kompaniyasi tomonidan jihozlangan 105 kolonistli uchta kichik kema Jeymstaun posyolkasiga asos soldi. Bu Virjiniya mustamlakasi boshlanishi edi. Koʻchmanchilar dastlab Virjiniyaga faqat oltin yoki hech boʻlmaganda oson pulga topish ilinjida kelishgan. Ularga 1618-yildan boshlab Virjiniyaga surgun qilina boshlagan jinoyatchilar qoʻshildi. Ayni paytda Virjiniyada oltin yoʻq edi. Shunda koʻchmanchilar boshqa narsa qilishlari kerak edi va ular tamaki biznes bilan shugʻullana boshladilar. Hindistonliklarni majburiy mehnatga majburlashga urinish yaxshi natija bermadi. 1620-yilda gollandlar Jeymstaunga qora tanlilarni sotish uchun olib kelishdi. Keyingi yillarda negr qullarining soni Virjiniyadagi oq tanli aholidan oshib ketdi. Yaxshiroq yerlarga intilishda mustamlakachilar oʻz mulklarini tobora gʻarbga kengaytirib, mahalliy aholini qirib tashladilar. Kompaniya faqat oʻzining pullari haqida qaygʻurib, mustamlakachilarning hayotiga aralashmadi. Kompaniyaular bilan savdo qilish, ulardan tamaki sotib olish, ularga qurol-yarogʻ, asbob-uskunalar va umuman kerak boʻlgan hamma narsani sotish boʻyicha oʻzining monopol huquqini himoya qildi (darvoqe, koloniyadagi ayollar sonining kamligi sababli — jamoat ayollari, 100- Ayol boshiga 150 funt tamaki toʻlangan). Ingliz hukumati koloniyaning ichki ishlariga koʻproq eʼtibor qaratdi. Inglizlar koloniyani boshqarish uchun ularning gubernatorini tayinladi. 1619-yilda gubernator Jeymstaunda Virjiniyaning oʻsha paytgacha mavjud boʻlgan 7 (boshqa maʼlumotlarga koʻra — 11) aholi punktidan birinchi Diet (ingliz Bosh Assambleyasi) ni chaqirdi va bu Diet juda liberal konstitutsiyani ishlab chiqdi.

## Manbalar

## Havolalar
Wuxi metropoliteni

**Wuxi metropoliteni** — Xitoyning Wuxi shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

## Operatsion liniyalari
chiziq 1

chiziq 2

chiziq 3-1

chiziq 4-1

chiziq S1

## Qurilish va kelajakni rejalashtirish

### qurilish ishlari olib borilmoqda
chiziq 4-2

chiziq 5-1

chiziq 6-1

chiziq S2

### rejalashtirish
chiziq 5-2

chiziq 6-2

chiziq 4-3

chiziq 3Shimoliy kengaytma

chiziq 3Janubiy kengaytma

chiziq 3filial liniyasi

chiziq 2sharqiy kengaytma

chiziq 7

chiziq 8

## Manbalar

## Havolalar
Xiamen metropoliteni

**Xiamen metropoliteni** — Xitoyning Xiamen shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

## Manbalar

## Havolalar
Xuchjou metropoliteni

**Xuchjou metropoliteni** — Xitoyning Xuchjou shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

## Manbalar

## Havolalar
Adana metropoliteni

**Adana metropoliteni** — Turkiyaning Adana shahridagi yengil temir yo'l tizimi.  Qurilish 1996-yilda boshlangan.  Bugungi kunga qadar 13,5 kilometrlik uchastkada 13 ta bekat ochildi.  Liniyaning katta qismi estakadalar bo‘ylab o‘tadi.

## Manbalar

## Havolalar
Ankara metropoliteni

**Anqara metropoliteni** (, Ankaray) — Turkiyaning Anqara shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

## Tarixi

Anqara metropoliteni tarixi 1996-yil 30-avgustda, yaʼni «Аnkaray» («А1» liniyasi) ochilganida boshlanadi. Ushbu liniya rasmiy ravishda yengil temir yo'l jamoat transporti () sifatida tasniflanadi. 1997-yil 29-dekabrda Anqara metrosining birinchi liniyasi — M1  liniyasi ochildi. 2014-yil 12-fevralda M2 liniyasi, 2014-yil 13-martda M3 liniyasi, 2017-yil 5-yanvarda M4 liniyasi ochildi. 2019-yil fevraligacha  Anqara metrosida umumiy uzunligi 64,36 km boʻlgan 5 ta liniya va 52 stantsiya mavjud edi va M1, M2 va M3 liniyalari bir liniyaga birlashtirildi.

## Liniyalar
* A1 liniyasi — uzunligi 8,53 km, 11 ta bekat;
* M1 liniyasi — uzunligi 46,51 km, 36 ta bekat;
* M4 liniyasi — uzunligi 9,22 km, 9 ta bekat.

Liniyalarda, asosan H6 Hawker-Siddeley va Alstom Metropolis vagonlaridan foydalaniladi.

## Manbalar

## Havolalar
Xarkov metropoliteni

**Xarkov metropoliteni** — Ukrainaning Xarkov shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

## Manbalar

## Havolalar

## Yana qarang

* Metropoliten
* Metropolitenlar roʻyxati
Kiyev metropoliteni

**Kiyev metrosi** — Kiyevning yuqori tezlikka ega yer osti transport tizimi. Metropolitenning uchta liniyasi mavjud bo'lib, ularning ishlash uzunligi 69 648 km ni tashkil etadi. U shahar markazida uchta yer osti yoʻnalishi boʻlgan 52 ta stansiyaga ega. Barcha liniyalar 825 V doimiy kuchlanish bilan elektrlashtiriladi. Ularda uzunligi 100 m ga yaqin 5 vagonli elektr poyezdlari harakatlanadi. Metro har kuni 05:30 dan 23:00 gacha yo'lovchilar uchun ochiq bo'ladi.

1960-yil 6-noyabrda ochilgandan so'ng, Kiyev metropoliteni Yevropada 14-chi va SSSRda Moskva va Leningraddan keyin 3-o'rinni egallagan.

Tizim 1990-yilda Ichki ishlar vazirligiga boʻysunuvchi korxonaning huquqiy vorisi sifatida tashkil etilgan KMDAga boʻysunuvchi Kiyev metropoliteni munitsipal korxonasi tomonidan boshqariladi. Korxonada 8000 ga yaqin ishchi ishlaydi , uning tarkibiga maʼmuriyat, 13 ta xizmat tizimi, xususan, elektr deposi (Tch-1 „Darnitsa“, Tch-2 „Obolon“ va Tch-3 „Xarkivske“), vagon taʼmirlash zavodi (VRZ) va boshqa kichik boʻlimlar kiradi.

Sovet davrida metro Vladimir Lenin sharafiga qurilgan. Mustaqillik davrida Leninga bogʻliq belgilar yoʻqotilgan, 1990-yillarda demontaj qilingan. 1981-yilda Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

Qurilishning birinchi bosqichida qurilgan toʻrtta bekat („Vokzalna“, „Universitet“, „Xreshatik“, „Arsenalna“) meʼmoriy yodgorlik sifatida tan olingan. Mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan yana uchta stansiya („Dnepr“, „Libidska“, „Zoloti vorota“ ) esa „yangi ochilgan madaniy meros obyekti“ maqomiga ega.

1991-yilda „Zoloti vorota“ stansiyasining mualliflari arxitektura boʻyicha Ukraina Davlat mukofotiga sazovor boʻlishgan.

Kiyev metrosining barcha stansiyalari Vodafone, Kiyev yulduzi va lifecell uyali aloqa operatorlarining 4G qamroviga ega.
## Yana qarang

* Metropoliten
* Metropolitenlar roʻyxati
## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar
Staten oroli temir yoʻli

**Staten oroli temir yo'li** — AQSHning New York City shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

## Manbalar

## Havolalar
Qohira metropoliteni

**Qohira metropoliteni**  - Misrning poytaxti Qohira shahrida faoliyat yuritadigan tezkor metro tizimi bo‘lib, u Yaqin Sharq va Afrika hududidagi birinchi va eng yirik metro tizimidir. 

## Tarixi:
Qohira metrosi qurilishi 1980-yillarda boshlangan bo‘lib, birinchi liniya 1987-yilda foydalanishga topshirilgan. Bu loyiha shaharning aholi zichligi va transport muammolarini hal qilish uchun amalga oshirilgan. Tizim qurilishida Fransiya va boshqa davlatlarning muhandislari ishtirok etgan. Hozirda tizimda uchta asosiy liniya mavjud, yana qo‘shimcha liniyalar qurilishi rejalashtirilgan.

## Ma’lumot:
Metro tizimi kuniga o‘rtacha 3 milliondan ortiq yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatadi. Tizim jami 65 kilometrdan ortiq uzunlikdagi liniyalarni o‘z ichiga oladi va Qohiraning markaziy qismlari bilan bir qatorda, atrofidagi shaharlarni ham qamrab oladi. Vagonlar zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan va xavfsizlik choralari yuqori darajada ta’minlangan.  

## Ta’siri:
Qohira metropoliteni shaharning tirbandlik muammolarini sezilarli darajada kamaytirdi va yo‘lovchilarga tez, qulay va arzon transport imkonini berdi. Bundan tashqari, u havoni ifloslantirish darajasini kamaytirishga yordam beradi, chunki ko‘plab odamlar shaxsiy transport vositalaridan foydalanish o‘rniga metropoldan foydalanishni afzal ko‘rmoqda. Metro tizimi Qohiraning iqtisodiy va ijtimoiy hayotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatib, uning infratuzilmasini rivojlantirishda muhim rol o‘ynamoqda.

## Manbalar

## Havolalar
Turkiy sulolalar va davlatlar roʻyxati

Quyidagi jadvalda kelib chiqishi turkiylardan boʻlgan xalqlar asos solgan davlatlar roʻyxati keltirilgan. Bugungi kunda dunyo xaritasida 6 ta mustaqil turkiy davlatlar mavjud.

## Kamida bitta davlat mustaqilligini tan olgan turkiy davlatlar

### Bugungi mustaqil davlatlar

### Qisman tan olingan davlat
Faqat Turkiya tomonidan mustaqilligi tan olingan.

### Rossiyaning federal sub’ektlari (respublikalari)

### Avtonom hududlar

## Tarixiy turkiy birlashmalar, sulolalar va davlatlar
### Qabila birlashmalari

### Royal klanlar
* Ashina (Turk xoqonligi, Gʻarbiy turk xoqonligi, Sharqiy Turk xoqonligi, Xazarlar, Nushibi)
* Ashide (Empress clan of Ikkinchi Turkiy Xoqonlik)
* Yaglakar (Uygʻur xoqonligi, Ganzhou Uyghur Kingdom)
* Ädiz (Uygʻur hoqonligi)
* Dulo (Volga-Kama Bulgʻoriyasi)
* Bulanid (Xazar xoqonligi)
* Osman (Usmonlilar imperiyasi)
* Bahri (Mamluklar davlati)
* Sarkar (Shirvon Xonligi)
* Javanshir (Qorabogʻ xonligi)
* Terteridlar (Ikkinchi Bolgariya Imperiyasi)
### Turkiy sulolalar va davlatlar

### Yevropa

### Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika

### Magʻrib hududi

### Hindiston hududi

## Xitoylashgan turkiy sulolalar
The Shatuo Turks founded several sinicized dynasties in northern China during the Five Dynasties and Ten Kingdoms period. The official language of these dynasties was Chinese and they used Chinese titles and names.

## Turk-fors davlatlari

Turk-fors urf-odati boʻyicha tashkil etilgan davlatlar. Koʻplab Turk-Fors davlatlari hozirgi Sharqiy Turkiya, Eron, Iroq, Turkmaniston va Oʻzbekistonda tashkil etilgan.

## Turk-moʻgʻul davlatlari

## Vassal xonliklar
The following list is only of vassal khanates of Turkic origin, which were ruled by of another descent peoples.

## Sobiq Muvaqqat hukumatlar va respublikalar

### Sovet respublikalari

### Avtanom Sovet respublikalari

### Sovet Ittifoqining avtonom viloyatlari

## Yana qarang

## Manbalar

## Qoʻshimcha maʼlumot
* Finkel, Caroline, „Osmanʼs Dream, History of the Ottoman Empire 1300-1923“, 2005, John Murray 
* Findley, C.V., *The Turks in World History*, 2005, Oxford University Press. 
* Forbes Manz, B., *The Rise and Rule of Tamerlane*, 2002, Cambridge University Press. 
* Hupchick, D.P., *The Balkans: From Constantinople to Communism*, 2002, Palgrave Macmillan. 
* Lewis, Bernard. „Istanbul and the Civilization of the Ottoman Empire“, 1963, University of Oklahoma Press. .
* Saunders, J.J., *The History of the Mongol Conquests*, 2001, Routledge & Kegan Ltd. 
* Thackston, W.M., *The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor*, 2002, Modern Library. 
* Vásáry, I., *Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365*, 2005, Cambridge University Press. 
*
Fayzi Shohismoil

**Fayzi Shohismoil** (10-noyabr 1938-yilda tugʻilgan) — shoir, jurnalist va tarjimon. Bolaligi Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Mitan (hozirgi Ishtixon) tumanida oʻtdi. Soʻngra Toshkent viloyati Yangiyoʻl tumanida oʻsib ulgʻaydi. Harbiy xizmatda boʻldi. Toshkent universitetining jurnalistika fakultetini bitirdi. Respublika markaziy gazetalarida adabiy xodim, boʻlim mudiri, masʼul kotib, muxarrir oʻrinbosari, Oʻzbekiston teleradio kompaniyasida chet ellarga eshtirishlar radiostansiyasida boʻlim mudiri, bosh muharrir, direktor oʻrinbosari, „Jahon adabiyoti“ jurnalida masʼul kotib boʻlib xizmat qildi. Koʻplab sheʼrlari respublika, viloyat, tuman, gazetalarida chop etildi. Bolalar shoiri, xalqaro sharhlovchi, tarjimon sifatida tanildi. „Adashboy“, „Irmoqlar“, „Choʻqqi bilan suxbat“, „Bizning olam“, „Yigʻloqi bulut“, „Bahor qoʻshiqlari“ sheriy toʻplamlari bosib chiqdi. Bolalar va kattalar uchun oʻnlab qoʻshiqlar muallifi, „Mehnat shuhrati“ ordeni sohibidir.

## Kitoblari
* „Adashboy“ she`rlar toʻplami 1973-yil.
* „Irmoqlar“ she`rlar toʻplami 1978-yil.
* „Yoshlik bayozi 80“ she`rlar toʻplami 1980-yil.
* „Mening uchqur toychogʻim“ she`rlar va ertaklar toʻplami 1985-yil.
* „Qoʻshiqlar toʻplami“ maktab yoshidagi bolalar uchun qoʻshiqlar toʻplami 1983-yil.
* „Bizning olam“ bolalar uchun she`rlar toʻplami 1988-yil.
* „Yigʻloqi bulut“ bolalar uchun she`rlar toʻplami 1991-yil.
* „Guldasta“ bolalar uchun she`rlar toʻplami 2010-yil.
* „Buvim ertak aytganda“ bolalar uchun she`rlar toʻplami 2020-yil.

## Manbalar
Lill metropoliteni

**Lill metropoliteni** — Fransiyaning Lill shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

## Manbalar

## Havolalar
Nevkat

**Nevkat** yoki **Navekat**-qadimgi Buyuk Ipak yoʻli shahri boʻlib, VI-XII asrlarda gullab-yashnagan. U zamonaviy Krasnaya Rechka qishlogʻida, Chuy daryosi vodiysida, hozirgi Qirg'izistonda, Bishkekdan 30 km sharqda joylashgan. Bu viloyatning eng muhim savdo markazlaridan biri edi.
## Manbalar

## Yana qarang
* Bolasogʻun
* Oqbeshim
Fuqaro aviatsiyasi milliy maktabi

**École nationale de l'aviation civile** (**ENAC**) universitet boʻlib, Fransiyaning Toulouse shtatida joylashgan. Bu Fransiya va Evropaning asosiy aviatsiya universitetidir.

1949-yil 28-avgustda tashkil etilgan uning vazifasi fuqarolik aviatsiyasining rahbarlari va asosiy o'yinchilariga dastlabki tayyorgarlik va rivojlanishni ta'minlashdan iborat. Bu *Conférence des Grandes Ecoles* a'zosi, Tuluza universiteti, Aerokosmik Vodiyning raqobatbardoshlik klasterining a'zosi, aeronavtika maktablari guruhining a'zosi.

2025-yil iyun oyida maktab ISAE-SUPAERO bilan hamkorlikda Toulouse School of Aviation and Aerospace Engineering ni tashkil etdi.

## Manbalar
Neapol metropoliteni

**Neapol metropoliteni** — Italiyaning Neapol shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

## Manbalar

## Havolalar
Parij ilgʻor fanlar politexnika instituti

**Institut polytechnique des sciences avancées** (**IPSA**) — xususiy universitet boʻlib, Fransiyaning Parij shtatida joylashgan. Bu aerokosmik sohada ixtisoslashgan davlat tomonidan tan olingan oliy oʻquv yurti. IPSAga 1961-yilda Parijda Michel Cazin, Maurice Pradier va Paul Lefort tomonidan asos solingan va 1999-yilda IONIS Group tomonidan sotib olingan.

## Manbalar

## Havolalar
* IPSA
Pet Fed India

**Pet Fed India** — Hindistonda oʻtkazilgan eng yirik uy hayvonlari festivali, uning asosiy nashrlari har yili New Delhi, Mumbay va Bengaluruda oʻtkaziladi. Birinchi nashr 2014-yil 1-noyabr kuni Dehli shahridagi Dilli Haat INA koʻrgazmasida tashkil etildi.

Bu barcha shaharlarda 60 000 dan ortiq mehmon va 9 000 dan ortiq uy hayvonlarining pasayishining doimiy guvohi boʻldi. Pet Fed India shuningdek Limca rekordlar kitobidagi „eng katta it karnavali“ unvoniga ega.

## Pet Fed 2014

### Delhi Pet Fed 2014
Birinchi bor uy hayvonlari Mydea Ventures Private Limited tomonidan 2014-yil 1-noyabrda Dilli Haat (Hindiston), Dehli va Hindistonda uy hayvonlari va uy hayvonlarini sevuvchilar uchun toʻliq kunlik festival boʻlib oʻtdi.

Unda bir nechta hindistonlik uy hayvonlarini parvarish qilish boʻyicha brendlar, shu jumladan, cheklanmagan Chustix, Dogspot.in, PetSetGo, Heads up up, Pets Empire va boshqa koʻplab odamlar kabi hayvonlar uchun xizmat qiladigan nodavlat notijorat tashkilotlari namoyish etilgan.

Festival bir kun davom etdi va bir nechta oʻyinlar, interfaol mashgʻulotlar, it murabbiylarining mahorat darslari, modalar namoyishi va boshqalarni oʻz ichiga oldi.  Tadbirda 5000 ga yaqin kishi ishtirok etdi.  Ushbu nashr aniq boʻlmagan voqea sifatida oʻtkazildi va hamma uchun ochiq boʻldi.

Anʼanaviy ravishda itlarning namoyishlari bilan bayramda bir nechta uy hayvonlari ota-onalari oʻz itlari bilan ishtirok etishdi va ular uchun tashkil etilgan turli tadbirlar va oʻyinlardan zavqlanishdi.

Anjuman, shuningdek, Uyushma Vazirlar Mahkamasining Faxriy ayollar va bolalar rivojlanishi boʻyicha vaziri va hayvonlar huquqini himoya qiluvchi Maneka Gangdining ishtiroki bilan maʼqullandi.

## Manbalar
Versal universiteti

**Université de Versailles-Saint-Quentin-en-Yvelines** (**UVSQ**) universitet boʻlib, Fransiyaning Versailles shtatida joylashgan.

U 19000 ga yaqin talabalarni qabul qiladi, 744 ma'muriy-texnik xodimlar bilan ishlaydi va 1110 o'qituvchi-tadqiqotchi, tadqiqotchi va o'qituvchilarni birlashtiradi. 285 vaqtinchalik o'qituvchilar (kasalxona xodimlaridan tashqari) har yili taqdim etilgan ta'limni tugatmoqdalar.

Aniq fanlar, gumanitar va ijtimoiy fanlar, yuridik va siyosiy fanlar, muhandislik, texnologiya va tibbiyot fanlari o'qitiladi. Shuningdek, u iqtisodiyot, etika, atrof-muhit va barqaror rivojlanish o'rtasidagi o'zaro munosabatlarni o'rgatishda faol.
Ahmad Didot

**Ahmed Hoosen Deedat** (; ) (1-iyul 1918-yil — 8-avgust 2005-yil)- Janubiy Afrika Respublikasining yozuvchisi va hind millatiga mansub ommaviy notiq edi. U eng yaxshi musulmon missioner sifatida tanilgan, u yevangelist xristianlar bilan dinlararo ommaviy munozaralar, shuningdek Islom, nasroniylik va Injil haqida video-maʼruzalar oʻtkazgan. Didot xalqaro islom missionerlik tashkiloti (IPCI) ni taʼsis etdi va Islom va Nasroniylik haqida bir qancha risolalar yozdi. U ellik yillik missionerlik faoliyati uchun 1987-yilda Qirol Faysal xalqaro mukofotiga sazovor boʻlgan. U Ingliz tilida yozgan va maʼruzalar qilgan.

## Manbalar
Pelekanon jangi

**Pelekanon jangi** — 1329-yil 10-11-iyun kunlari Vizantiya imperatori Andronikos IIl boshchiligidagi yunonlar bilan Usmonli beyi Oʻrxon I boshchiligidagi Usmonli qoʻshini oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang. Vizantiya qoʻshini turklar tomonidan magʻlubiyat etilgan va shundan soʻng Vizantiya Onadoʻlidan turklarni haydab chiqarishga boshqa urinishmagan.

## Manbalar

## Havolalar
* Bartusis, Marc C. *The Late Byzantine Army: Arms and Society, 1204–1453*, University of Pennsylvania Press, 1997.
* Treadgold, W. *A History of the Byzantine State and Society*. Stanford University Press, 1997.
Xabar.uz

**Xabar.uz** — Oʻzbekistondagi axborot-tahliliy yangiliklar sayti boʻlib, AOKA huzurida roʻyxatdan oʻtgan. 2017-yil 20-dekabrda test rejimida ish faoliyatini boshlagan. Shu yilning 27-dekabridan beri ijtimoiy-siyosiy, madaniy, iqtisodiy, huquqiy sohalarini yoritib boradi. Saytga „Shuhrat“ medali sohibi Abdugʻani Abdurahmonov muharrirlik qiladi.

## Sayt haqida
Sayt 2017-yilning 27-dekabrida elektron OAV sifatida 1210-Guvohnoma raqami bilan ro‘yxatidan o‘tkazilgan. Internet sayt sahifalarining kunlik ko‘rilishi soni 100 mingdan oshgan. Xabar.uz turli ijtimoiy tarmoqlarda jami 100 mingdan ziyod obunachiga ega.

Saytining ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalari bilan birgalikdagi jami har kunlik auditoriyasi 300 ming kishidan ziyod. Bir oy davomida saytga o‘rtacha 3 million kishi tashrif buyuradi

## Birgalikdagi loyihalar
"Xabar" gazetasi sayt bilan yondosh loyiha sanaladi. „Xabar“ gazetasining birinchi soni 1992-yil 21-mart kuni Oʻzbekiston Aloqa vazirligi nashri sifatida chop etilgan. Gazeta O‘zbekiston Respublikasi Aloqa vazirligining 1991-yil 25-dekabrdagi 172-sonli buyrug‘i asosida tashkil qilingan. 2001-yil 1-iyundan gazeta tahririyatning o‘z kompyuter bazasida terilib, sahifalana boshlangan. 2002-yil iyun oyida gazeta o‘z elektron pochtasiga ega bo‘lgan. 2003-yilning 27-iyunidan gazeta 8 sahifada chop qilina boshlagan. 2005-yil 4-martdan gazeta rangli chiqa boshlagan. 2006-yil 6-yanvardan gazeta 16 sahifada, o‘zbek va rus tillarida, 1 va 16 sahifalar rangli tarzda chop etiladi.

## Manbalar


## Havolalar

* Rasmiy sayt
* Rasmiy Telegram sahifasi
* Rasmiy Facebook sahifasi
* Rasmiy Instagram sahifasi
* Rasmiy YouTube sahifasi
* Rasmiy Twitter sahifasi
Amudaryo kichik kurakburuni

**Amudaryo kichik kurakburuni** yoki **toshbakra** (*Pseudossaphirhynchus hermanni*) bakralar oilasiga (Asipenseridae) mansub butunlay yoʻq boʻlib ketish arafasida turgan, Amudaryoning noyob endemik turi. Turkmaniston va Oʻzbekistonda uchraydi. Asosan daryoning nisbatan sayoz, osti qumli va loyqa suvlarida uchraydi. Tabiatan nihoyatda kamyob, soʻnggi marta 1996-yilda Amudaryoning oʻrta oqimidan tutilgani qayd etilgan.

## Tashqi tuzilishi
Amudaryo katta kurakburuni ham bakralar, ham *[[Soxta kurakburunlar|Pseudoscaphirhynchus]]* urugʻi vakillari ichida eng kichigi hisoblanadi. Uzunligi 27,5 sm gacha, ogʻirligi 50 g gacha yetadi. Tumshugʻi kalta, kuraksimon, uchi Amudaryo katta kurakburunikiga nisbatan yumaloq. Tumshugʻida, koʻzlari oraligʻida va ensa qismida tikanlari yoʻq. Ogʻzi boshining pastki qismida joylashgan, keng, moʻylovlari silliq. Koʻzlari mayda. Choʻgirlari soni orqa tomonida 10-13 ta, yon tomonida 30-38 ta, qorin tomonida 6-10 ta atrofida boʻladi. Orqa suzgichidagi shu’lalar soni 27-33 ta, anal suzgichida esa 15-21 ta boʻladi. Jabra qilchalari soni 10-14 taga yetadi. Amudaryo kichik kurakburunining ikkita: och tusli, uzun tumshuqli formasi va toʻq rangli, kalta tumshuqli formasi uchraydi.

## Biologiyasi
Amudaryo oʻzanida yashovchi potamodrom baliq. Koʻllarga kirmaydi. Amudaryo kichik kurakburunining oziqlanishiga doir maʼlumot kam. Ularning asosan suvda yashaydigan hasharot va ularning lichinkalari, qisman esa boshqa baliq tuxumlari va suv oʻsimliklari bilan oziqlanishi maʼlum. Voyaga yetgan Amudaryo kichik kurakburunining koʻpayishi haqida deyarli maʼlumotlar mavjud emas.

## Populyatsiyasi
Amudaryo kichik kurakburuni tabiatan kamyob baliq boʻlib, har doim ularning soni kam boʻlgan. Dastlab kashf etilgan yillari kam sonda boʻlsa-da, Amudaryoning yuqori, oʻrta va quyi uchragan. Hozirga kelib esa uning soni sezilarli ravishda kamayib ketgan, Turkmaniston va Oʻzbekistonda uchraydi, Tojikistonda uchrashi nomaʼlum. Uning soni kamayib ketishiga Amudaryo oʻzanida qurilayotganda dambalar, brakanerlik, suvning ifloslanishi, paxta yetishtirish tufayli turli pestidsid va minerallar bilan toʻyingan tashlama suvlarning Amudaryoga quyilishi sabab boʻlmoqda. Soʻnggi marta Amudaryo kichik kurakburuni 1996-yilda Amudaryoning oʻrta oqimida tutilgani qayd etilgan.

## Muhofaza qilish
Amudaryo katta kurakburuni Turkmaniston, Oʻzbekiston Qizil kitoblariga kiritilgan. Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi (TMXI) qizil roʻyxatiga „Butunlay yoʻq boʻlib ketish arafasidagi turlar“ (CR) maqomi ostida kiritilgan. Bugungi kunda ushbu baliqni ovlash mutlaqo taqiqlangan. Qizilqum, Surxon qoʻriqxonalari hududida muhofazaga olingan. SITES ning II ilovasiga kiritilgan.

## Manbalar