open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shokoladdagi salo

**Shokoladdagi salo ―** oddiy yoki dudlangan choʻchqa yogʻi, shokolad va sariyogʻdan tayyorlanadigan konfet shaklidagi shokoladli desert. Aniq seziluvchi shoʻr-shirin taʼmga ega. Bundan tashqari, unga turli xil ziravorlar qoʻshish ham mumkin. Odatda, yegulik sharob yoki likyor bilan birga tortiq etiladi.

## Tarqalishi
Shirinlik Ukraina oshxonasiga xos yegulik hisoblanadi. Uning qachon paydo boʻlgani haqida aniq maʼlumotlar yoʻq, ammo 21-asrning boshlarida mashhurlikka erishgan va tez orada Ukrainada ommaviy madaniyat elementiga aylangan. „Shokoladdagi salo“ shirinligi chakana savdoda kamdan-kam uchraydi. U bilan bir xil nomga ega boʻlgan shokolad batonchalarida choʻchqa yogʻi oʻrniga qaymoq va murabbo ishlatiladi. Choʻchqa yogʻi va shokoladdan tayyorlanuvchi asl shirinliklar Ukrainada va xorijda, xususan Lvov, Kiev, Samara shaharlarida Ukraina milliy oshxonasi muassasalarida tayyorlanadi. Ukrainaga kelgan sayyohlar orasida „Shokoladdagi salo“ga boʻlgan talab katta. „Shokoladdagi salo“ shirinligi Fransiyada oʻtkazilgan Ukraina kunlarida ham taqdim etilgan. Shirinliklar, shuningdek, Lvov shahrida joylashgan dunyodagi yagona salo muzeyida koʻrgazmaga qoʻyilgan.

## Tayyorlanishi
Shirinlikni tayyorlash uchun klassik retseptda qora shokolad, oddiy yoki dudlangan choʻchqa yogʻi va sariyogʻdan foydalaniladi. Shuningdek, baʼzida yegulikka yoqimli hid va taʼm berish uchun ziravorlar: zanjabil, kardamon, chili qalampiri, qora murch, muskat yongʻogʻi qoʻshiladi.

Salo ingichka toʻrtburchak shaklida kesiladi. Shokolad sariyogʻ va ziravorlar bilan aralashtiriladi. Hosil boʻlgan aralashma qoliplarning yarmigacha solinadi, ustidan salo joylashtirilib, qolip aralashma bilan toʻldiriladi. Qoliplar muzlatgichga joylashtiriladi. 2-24 soatdan keyin shirinlik tayyor boʻladi.

## Oʻxshash taomlar

* Shokoladdagi bekon (AQSh) — qovurilgan bekonni shokolad qatlami bilan qoplab tayyorlanadigan yegulik.

## Yana qarang

* Shokoladdagi bekon
* Salo
* Shokolad
* Frityurdagi Mars batonchasi
* Snikersli salat

## Manbalar


## Havolalar
* Видео приготовления десерта «Сало в шоколаде» на телеканале Украина.
* Рецепт приготовления десерта.
Stefaniya torti

**"Stefaniya"** (, ) — Avstriya va Vengriya torti. Bir necha qavatdan iborat va shokoladli glazur bilan qoplangan yongʻoqli tort retsepti 1888-yilda Oskar Pishinger tomonidan oʻylab topilgan va shirinlikka Avstriya-Vengriya valiahd shahzodasi Rudolfning ayoli, Belgiya malikasi Stefaniya sharafiga nom berilgan. „Dobosh“, „Esterxazi“ tortlari va „Jerbo“ pirojniysi bilan bir qatorda „Stefaniya“ torti ham Budapesht qandolatchilikning faxri hisoblanadi.

„Stefaniya“ torti uchun biskvit xamiridan maydalangan bodom qoʻshib, kamida uchta korj pishiriladi. Korjlarga bugʻda eritilgan shokolad va yogʻli krem surtib, ustma-ust taxlanadi. Tort shokoladli glazur bilan bezatiladi va ustidan kakao sepiladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

*
Makaronli salat

**Makaronli salat** (,  — bir yoki bir necha turdagi makarondan tayyorlangan, deyarli har doim sovuq holatda boʻladigan, qayla sifatida sirka, yogʻ yoki mayonez qoʻshilgan salat. Uni dasturxonga gazak, garnir yoki asosiy taom sifatida tortish mumkin. Makaronli salat Italiyada Primo piatto — tanovul boshlanishi bilanoq isteʼmol qilinishi mumkin boʻlgan birinchi taom hisoblanadi. Shuningdek, uydan tashqarida, aperitif bilan birga, piknikda, ishda yoki maktabda eʼlon qilingan tanaffus vaqtida isteʼmol qilinishi mumkin. Makaronli salat bahorgi va yozgi yegulik hisoblanadi, ammo uni butun yil davomida tayyorlash mumkin.

## Tarkibiy masalliqlar
Tarkibiy masalliqlar mintaqa, restoran, mahsulotlar yetiladigan mavsum va oshpazning fikriga koʻra oʻzgarishi mumkin. Salat mayonez va baʼzi sabzavotlar bilan aralashtirilgan sovuq makaron holatida oʻta oddiy yoki sirka va turli xildagi yangi, konservalangan, pishirilgan masalliqlar bilan aralashtirilgan bir necha turdagi pasta (makaron mahsulotlari) dan murakkab usulda tayyorlanishi mumkin. Ditalini kabi qoʻshimcha makaron turlaridan foydalansa ham boʻladi. Salat uchun ishlatiladigan masalliqlar orasida sabzavotlar, dukkaklilar, pishloqlar, yongʻoqlar, koʻkatlar, ziravorlar, goʻsht, parranda goʻshti va dengiz mahsulotlari ham uchraydi. Shimoliy Amerikaning salat-barlarida makaronli salatni tayyorlash uchun brokkoli, sabzi, makkajoʻxori, bodring, zaytun, piyoz, loviya, noʻxat, parmezan yoki feta pishlogʻidan foydalanishadi.

## Tayyorlanishi
Salat uchun tanlab olingan makaron turli oʻlchamda boʻlishi mumkin, odatda oshpazlar uning kalta turlarini afzal koʻrishadi. Makaronni pishirib olgandan keyin qayla bilan aralashtirish va stolga tortishdan oldin suvda chayib olish tavsiya etiladi. Buning sababi kraxmaldan xalos boʻlish va makaronlarning bir-biriga yopishib qolmasligini taʼminlashdir. Yana bir muqobil variant — makaronga yogʻ (masalan, zaytun moyi) solib qorishtirishdir, buni pishirish jarayonidan keyin yoki makaron qaynatiladigan suvga yogʻ qoʻshish orqali amalga oshirish mumkin. Makaron yuzasidagi yogʻ qatlami tufayli bir-biriga yopishib qolmasligi uchun uni soviguniga qadar alohida yoyib chiqsa ham boʻladi. Vetchina va kolbasa mahsulotlari, pishloqning koʻplab turlari makaron bilan yaxshiroq aralashishi uchun mayda toʻrtburchak shaklida toʻgʻraladi.

## Galereya

Fayl:Pastasalad.JPG|Qisqichbaqalar, tovuq va sabzavotlar bilan makaron salatasi.
Fayl:Pasta salad with lobster, butter beans and chives.jpg|Omar bilan makaron salatasi.
Fayl:Pasta salad (2).jpg|Fusilli makaronga asoslangan zaytunli makaron salatasi.
Fayl:Macaroni salad.jpg|Makaron salatasi Virjiniya shtatining Dayton shahrida xizmat qiladi.
Fayl:Pasta salad.jpg|Makaron salatasi Nyu-Orlean, Luiziana.


## Manbalar
Tekila bum

**Tekila bum** — tekila asosida tayyorlanadigan eng mashhur kokteyllardan biri. Ichimlikning oʻziga xos jihati — uning koʻpikli holatda taqdim etilishidir.

Ichimlikning oʻtkirlik darajasi taxminan 14 °.

## Tarkibi
Klassik tekila bum tarkibi jihatidan eng oddiy kokteyllardan biri hisoblanadi. U atigi ikkita asosiy mahsulot — tekila va limonad — koʻpincha Sprite, baʼzida 7UP yoki Schweppes tonikdan tayyorlanadi. Yevropada zanjabil pivosi yoki oddiy pivo qoʻshilgan tekila bumga buyurtma berishingiz mumkin. Tekila va gazlangan ichimlikning standart nisbati — ikkiga birni tashkil qiladi.

Kokteyl tekila slammer liniyasining (unda tekila koʻpiklanadigan sharob bilan aralashtiriladi) davomi degan nuqtai nazar ham mavjud.

## Tayyorlanishi va taqdim etilishi
Tarkibiy mahsulotlar toʻgʻridan-toʻgʻri roks stakanida aralashtiriladi (eski moda). Bir porsiyaning standart hajmi 150 ml (kamroq 90-100 ml) ga teng.

Shundan keyin oʻta muhim bosqich boshlanadi: kaft bilan yopilgan stakan (gigiena qoidalariga binoan salfetka orqali) bar peshtaxtasi yoki stol yuzasiga pastki tomoni bilan uriladi; odatda bitta zarba yetarli boʻladi, ammo baʼzida ularning soni uchtaga yetishi mumkin. Koʻpikli ichimlik buyurtmachiga taqdim etiladi va darhol: deyarli koʻpik holatida, bir koʻtarishda yoki bir necha marta tez-tez qultumlab ichish tavsiya etiladi.

Ayrim barlarda kokteylni taqdim etishning ekstremal usuli qoʻllanadi: mijozning boshiga dubulgʻa kiydiriladi, unga stakanning pastki qismi bilan uriladi.

## Effekt
Kokteylni tayyorlashda gazlangan ichimlikdan foydalanish va uni koʻpikli koʻrinishda taqdim etish alkogolning qonga juda tez va samarali singishiga sabab boʻladi, natijada mastlik yuzaga keladi.

## Manbalar
Antigona Peleyning rafiqasi

**Antigona** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni.

Ftiya shohi Evritionning qizi, Fesaliyada shoh tomonidan Peleyga turmushga berilgan, Peley bir vaqtning oʻzida qirollikning uchdan bir qismini ham qoʻlga kiritgan. Kalidoniya ovi paytida Peley Evritionni tasodifan oʻldirib qoʻyadi va Fesaliyadan qochib ketishga majbur boʻladi. Peleyni qotillik lanʼatidan Iolk shohi Akast poklaydi. Akastning rafiqasi Astidamiya Peleyga oshiq boʻladi va Peley tomonidan rad etilgandan keyin uni zoʻrlashda ayblaydi (var. — Peley Akastning qizi Steropa bilan turmush qurmoqchi deb yolgʻon gapiradi) va Antigona tushkunlikdan oʻzini osib oʻldiradi. Keyinchalik, Peley Iolkni zabt etish va Akastning xotinini shafqatsizlarcha qatl qilish orqali undan oʻch oladi.

Ferekid tomonidan tilga olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* *Lübker F.* Klassik qadimiylarning haqiqiy lugʻati. M., 2001. 3 jildda T. 1. S. 114.
Naʼmatakli shoʻrva

**Naʼmatakli shoʻrva, nyuponsoppa** (shved. nyponsoppa — naʼmatak mevalaridan tayyorlanadigan anʼanaviy shved taomi. Ichimlik sifatida yoki quruq sut, qaymoq yoki vanilli muzqaymoq, bodomli pechenye, yorma bilan birga desert sifatida dasturxonga tortiladi. Agar shoʻrva toʻlaqonli ovqat sifatida beriladigan boʻlsa, uning mevasi kamroq va suvi koʻproq boʻladi. Baʼzida shoʻrvani shved kulchasi bilan isteʼmol qilishadi. Tarkibidagi polivitaminlar miqdori koʻpligi hisobiga shamollashni davolovchi vosita sifatida ham ishlatiladi.

## Tavsif
Naʼmatak mahsulotlari milliy oshxonalarning aksariyatidan oʻrin olgan. Shved taomlari uchun oʻsimlikning eng yaxshisi — *Rosa rugosa* (ajinli naʼmatak) navining yirik mevalari hisoblanadi, ammo taomlar uchun *[[Itburun|Rosa kanina]]* (it naʼmatagi) va *Rosa dumalis* (oʻrmon naʼmatagi) navlarining kichikroq mevalari ham ishlatiladi. Taom tayyorlash uchun zarur boʻlgan mevalar oʻsimlik butasidagi yaproqlar toʻkilganidan keyin keyin pishib yetiladi. Mevalar birinchi ayozdan keyin, toʻliq pishib yetilgan va qizargan vaqtda yigʻib olinadi, keyin esa quritiladi.

Nyuponsoppa odatda quritilgan naʼmatak mevalari, suv, kartoshka uni (quyuqlashtiruvchi sifatida) va shakar bilan bilan tayyorlanadi. Mevalar bir kechaga suvga solib qoʻyiladi va urugʻlari olib tashlanadi. Yumshoq boʻlguncha qaynatiladi, soʻngra mikser yordamida pyure holatiga keltiriladi. Hosil boʻlgan aralashma gʻalvirdan oʻtkaziladi va kartoshka uni yordamida quyuqlashtiriladi. Asosiy retsept tarkibida sut yoki qaymoq mavjud emas, ammo nisbatan quyuqroq massa hosil qilish uchun ulardan foydalanish mumkin. Shoʻrvani likopcha, kosa yoki stakanda ham issiq, ham sovuq holda isteʼmol qilish mumkin.

Naʼmatak shoʻrvasi tarkibida multivitaminlar koʻp boʻlganligi sababli shamollashga qarshi vosita sifatida isteʼmol qilinadi . Shvetsiya doʻkonlarida naʼmatak shoʻrvasi tayyor holatda ham, suv bilan aralashtirilib isteʼmol qilinadigan kukun koʻrinishidagi yarim tayyor mahsulot sifatida ham sotiladi.

Arman oshxonasida aynan shunga oʻxshash boʻlgan masramatsun () taomi mavjud.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar
Yumshoq puding

**Yumshoq puding** ( — shirin taʼmga ega boʻlmagan ingliz taomi boʻlib, charvi yogʻiga qorilgan xamir ichiga, keyin esa dokaga oʻrab pishiriluvchi goʻsht qiymasi va piyozdan iborat.

Taom 19-asrda Oldemda, sobiq sanoat yoʻldosh shaharchasi, ilgari Angliyaning paxta sanoati markazi boʻlgan „tegirmon shahar“ — (mill town) — Lankashirda oʻylab topilgan. Aytishlariga qaraganda, yumshoq puding tegirmon ishchilarining qornini oddiy, ammo yuqori kaloriya ega boʻlgan, oz miqdorda goʻsht solib pishiriluvchi taom bilan toʻydirish maqsadida oʻylab topilgan. Yumshoq puding pishirish usuli maxsus sopol idishlar va polietilen paketlardan oldin paydo boʻlgan, shuning uchun ham taomni tayyorlashda Oldemda keng tarqalgan paxta yoki muslin matolaridan foydalanilgan. Bu inqilobiy yangilik edi, chunki ilgari bu turdagi pudingni tayyorlash uchun hayvon ichaklari (oshqozoni) kerak boʻlgan, bu esa uni tansiq va maxsus taomga aylantirgan, biroq pazandachilikka arzon matolar kirib kelishi bilan nordon va shirin pudinglar inglizlarning kundalik yeguligiga aylanib qoldi. Mahalliy oshpazlarning taʼkidlashicha, yumshoq puding — birinchi marta puding tayyorlayotgan insonlar uchun ayni muddao, chunki bu retseptda „biror narsaning oʻxshamay qolishi ehtimoli juda kam“.

Mazkur puding tarkibi va tayyorlanish usuli boʻyicha steyk va mol buyragidan tayyorlanadigan pudingga oʻxshab ketadi, unda tarkibiy masalliqlar xamirga oʻraladi va plita ustidagi bugʻ idishida sekinlik bilan pishiriladi. Yumshoq pudingni Lankashirdagi anʼanaviy va mahalliy goʻsht doʻkonlaridan sotib olish mumkin.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Majumdar, Simon (2010). Eating for Britain. John Murrey. ISBN 978-1-84854-226-6.
Antiy

**Antiy** ( , ) — Rim mifologiyasi qahramoni, baʼzi versiyalarga koʻra, Rimga asos solinishi haqidagi afsonaning asosiy ishtirokchisi.

## Afsona
Antiy sehrgar Kirka (lotincha talqinda — Sirse) va oqpadar Odisseyning uchta oʻgʻlidan biri edi. Uning ukalari Rom va Ardey boʻlib, ularning har biri Rimdagi yirik shaharlarga (Rim va Ardeyga) asos solishgan. Ushbu afsona Rim asoschilari boʻlmish Romul va Rem haqidagi afsonaga juda oʻxshab ketadi. Qadimgi manbalarga koʻra, Tirren dengizi sohilida, Rimdan 70 km janubda joylashgan Antiy (yoki Antium) shahriga aynan Antiy tomonidan asos solingan. Shahar oʻz nomini ham mana shundan olgan. Ayni vaqtda shahar Antsio deb ataladi.

Antiyga asos solinishi haqidagi afsona yunon tarixchisi Ksenagorning asarlari orqali bizgacha yetib kelgan. Ksenagorning qachon yashab oʻtgani nomaʼlum. Aftidan, u oʻz asarini Antiy shahri allaqachon Rim bilan tenglashib olgan va bitta darajada turgan vaqtda yozgan.

## Antiyning haqiqiy hikoyasi
Darhaqiqat, Antiy dastlabda Latsiy hududida hayot kechirgan qadimgi xalq — volskilar poytaxti boʻlgan. Antium anchagina mustahkam va himoyalangan shahar edi. Miloddan avvalgi V asrda Volko-Rim urushlari boʻlib oʻtgani maʼlum. Miloddan avvalgi 468-yilda.volski xalqi magʻlubiyatga uchragan, shundan soʻng rimliklar Antiumga shaharni Rimga moslashtirish uchun kolonistlarni yuborgan. Rim imperiyasi davrida shahar Rim patrisiylari uchun hashamatli villalar quriladigan maydonga aylangan, bu yerda Asklepiy va Fortuna ibodatxonalari ham qurilgan.

Zamonamiz olimlarining fikricha, qadimgi solnomalarda Antiyning Rim bilan tenglashtirishi oʻsha davrlarda, Rim va Ardey bilan bir qatorda Antiumning ham aka-ukalar tomonidan asos solingan uchta shahardan biri boʻlgani bilan bogʻliq.

## Manbalar


## Havolalar

* *Uilyam Smit* (tahrir.). Yunon va Rim tarjimai holi va mifologiyasi lugʻati. Turli yozuvchilar tomonidan. Enn Arbor, Michigan: Michigan universiteti kutubxonasi, 2005-yil.
Apsirt

**Apsirt** ( , yoki Absirt) — qadimgi yunon mifologiyasida — Eet va Idia (yoki Eet va Asterodeya, Sofoklda Eet va Neera) ning oʻgli, Medeyaning qondosh ukasi.

Mashhur va keng tarqalgan afsonaga koʻra, yosh Apsirt argonavtlar bilan birga dengiz sayohatiga otlangan. Medeya Apsirtni oʻldirgan va uning jasadini mayda boʻlaklarga boʻlib, Yasonni taʼqib qilgan otasining yoʻli boʻylab dengizga sochib chiqqan. Shu tariqa argonavtlarning Kolxidadan qochishlarini osonlashtirdi. Sofoklning „Kolxiya ayollari“ fojiasida Apsirt Eeta saroyida oʻldirilgani aytiladi.

Ovidiyning soʻzlariga koʻra, Eet Apsirt dafn qilingan joy Toma ekanligini aytgan.

Boshqa bir hikoyaga koʻra, Apsirt katta yoshli jangchi boʻlib, u argonavtlarni qoʻshin bilan birgalikda taʼqib qilgan va Afina orolida ularga yetib olgan, orolda Yason tomonidan oʻldirilgan. Apsirt bilan birga kelgan kolxlar oʻsha yerda qolib, Absor shahriga asos solishgan.

* Sm. Sitseron. Maʼbudlarning tabiati toʻgʻrisida III 67 („Medeya“dan iqtibos, Aksiya?).

## Manbalar
Laxsh tumani

**Laxsh tumani** () - Tojikistondagi respublikaga boʻysunuvchi tumanlarning biridir. Maʼmuriy markazi — Vaxdat shaharchasi.

1931-yilning 10-martida Tojikiston SSRning tarkibida Jirgʻatol tumani tashkil etilgan. 1939-1955 yillarda Garm tumani tarkibiga kirgan. Tojikiston Respublikasi Hukumatining  2016-yilning 2-fevralidagi 29-sonli qarori va Tojikiston Respublikasining Milliy Majlisining 2016-yilning 3-martidagi 204-sonli qarori bilan Jirgatol tumani Laxsh tumani deb qayta nomlangan. .

## Geografiyasi
Laxsh tumani Rasht vodiysida joylashgan. Shimolida Qirg'izistonning Botken viloyati, G'arbda - Rasht tumani, janubda - Tojikobod va Sangvor tumanlari bilan, sharqda - Qirg'izistondagi O'sh viloyatining Chon-Oloy tumani va Tojikistondagi TBMVning Murgab tumani bilan chegaradosh.

## Aholisi
Aholi soni 2016-yilning 1-yanvar holatiga koʻra 61300 kishinin tashkil qiladi, shu jumladan Vahdat shahrida  — 9,8% yoki 6000 kishi.

Laxsh tumani hududi aholisining salmoqli qismini tashkil qilgan tojik millati vakillari bilan aralashgan qirgʻiz xalqining anʼanaviy yashash joyi boʻlib hisoblanadi.

Tojikiston Respublikasining Murgʻob qirgʻizlaridan farqli oʻlaroq, laxsh qirgʻizlarining turmush darajasi anʼanaviy ravishda yuqori boʻlib hisoblanadi.  Bu hududda tojik-qirg‘iz aralash nikohlarining ko‘plig sabab   mahalliy qirg‘izlarning qayrilman maqomida Qirg‘izistonga  ko‘chib o‘tishga unchalik moyilmasligidan dalolalat beradi.

## Hududiy boʻlinishi
Laxsh tumani tarkibiga 1 shahar tipidagi () Vahdat qishlogʻi va 8 qishloq jamoati kiradi ():

## Manbalar
Arab (mifologiya)

**Arab** yoki **Arabiy** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Arab xalqining eponimi.

Antik davr adabiyotida arab xalqlari eponimining kelib chiqishiga oid bir-biridan farq qiluvchi ikki xil variant mavjud. Gesiodning "Ayollar katalogi " va Strabonning "Geografiya " asariga koʻra, u maʼbud Germes va Froniyaning oʻgʻli, Misr shohi Belning qizi boʻlgan. Strabon Arabning asarlari saqlanib qolmagan Gesiod va Stesixor tomonidan tilga olinganiga asoslanib, Arabiston ular hayotligidayoq (miloddan avvalgi VIII-VII asrlar) mana shu nom bilan atalgan degan xulosaga kelgan. Kassiopiyaning otasi, Perseyning rafiqasi Andromedaning onasi

Katta Pliniyning soʻzlariga koʻra, Arab — Apollon va Bobilning oʻgʻli boʻlib, tibbiyot ixtirochisi sifatida unga nisbat beriladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 

* 
* 
* Rosher V. G. Arabios // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : [nem.] / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1884—1890. — Bd. I. — Kol. 469.
Araxna

**Araxna** yoki **Araxneya** (  „oʻrgimchak“) qadimgi yunon mifologiyasida — Lidiyadagi Kolofon shahridan boʻlgan boʻyoqchi Idmonning qizi, mohir toʻquvchi. Uni Gipepa shahridan boʻlgan meoniyalik, Idmon va Gipepaning qizi yoki Bobil shahrida yashagan ayol deb atashadi.

## Afsona
Oʻzining mahoratidan gʻururlangan Araxna toʻquvchilikda hunarmandchilik homiysi hisoblanmish Afinadan ham oʻzib ketganini eʼlon qiladi. Araxna maʼbudani musobaqaga chaqirishga qaror qilganida, Afina unga yana bir bor oʻylab koʻrish imkoniyatini beradi. Afina keksa ayol niqobi ostida hunarmandning oldiga kelib, uni notoʻgʻi qarordan qaytara boshlaydi, ammo Araxna oʻz fikrida turib oladi. Musobaqa boʻlib oʻtadi: Afina Poseydon ustidan gʻalaba qozongan sahnani toʻqib bitiradi. Araxna Zevsning sarguzashtlari aks etgan sahnani tasvirlaydi. Afina raqibining mahoratiga tan beradi, lekin aks ettirilgan sahnaning oʻylab topilganidan gʻazablanadi (unda maʼbudlarga hurmatsizlik aks etgandi) va Araxnaning yaratgan asarni yoʻq qiladi. Afina uni yirtib tashlaydi va Araxnaning peshonasiga qora qayindan yasalgan moki bilan uradi. Baxtsiz Araxna sharmandalikka chiday olmaydi; u arqondan sirtmoq yasab, oʻzini osib qoʻyadi. Afina Araxnani sirtmoqdan xalos qiladi va unga qarata deydi:"Yasha, ey isyonkor. Lekin, sen abadiy osilib turasan va mato toʻqiysan, bu naslingga ham berilgan jazodir.Afina Araxnaga sehrli giyoh sharbatini sepadi va uning tanasi kichrayib ketadi, qalin sochlari toʻkilib tushadi va oʻzi oʻrgimchakka aylanadi. Oʻrgimchak Araxna oʻsha vaqtlardan beri toʻriga osilib olgancha, uni toʻqishni davom ettirib keladi.

Boshqa bir versiyaga koʻra, Araxna akasi Falang bilan ishqiy aloqasi uchun oʻrgimchakka, akasi esa biyga aylangan. Yana bir versiyada Araxnaning oʻgʻli urchuqni ixtiro qilgani aytiladi.

## Taʼsiri

*  Araxna haqidagi afsona Ovidiyning „Metamorfozalar“ asarida bayon etilgan.
* Boʻgimoyoqlilarning bir sinfi *[[Oʻrgimchaksimonlar|Arachnida]]* deb ataladi, oʻrgimchak nomining bir nechta roman tillaridagi nomlanishi Araxnadan kelib chiqqan.
* Dante Aligyeri „Ilohiy komediya“ning birinchi qismida Araxnani doʻzaxga (Canto XVII) joylashtirgan.
* 1895-yilda kashf etilgan asteroid - „(407) Araxna“ Araxna sharafiga nomlangan.
* Shveysariyalik yozuvchisi Ieremiy Gothelfning "Qora oʻrgimchak „ novellasi qisman Ovidiyning “Metamorfozalar" asariga asoslangan.

### Ommaviy madaniyatdagi tasviri

* Nopoklik qiyofasidagi Araxna "Gʻayritabiiy " teleserialida koʻrinish bergan.
* Araxna „Meros“ teleserialining birinchi mavsumida antagonist sifatida paydo boʻladi.
* „Soul Eater“ animesining bir nechta epizodlari Araxnaga bagʻishlangan.
* Aleksandr Volkov „Sariq tuman“ kitobida sehrgarga „Araxna“ deb ism bergan.

## Yana qarang

* Oʻrgimchaklarning madaniyatlardagi tasvirlari
* Marsiy

## Manbalar
Antif

**Antif** ( ) — yunon mifologiyasi qahramoni, Troya shohi Priamning oʻgʻli. Gomerning „Iliada“ asari qahramonlardan biri.

## Mifologiyada
Gomer va Psevdo-Apollodorga koʻra, Antif troyan shohi Priam va uning rafiqasi Gekubaning oʻgʻli boʻlgan. Psevdo-Apollodorga koʻraPsevdo-Gigin uni boshqa priamidlar qatorida onasining kim ekanligini koʻrsatmasdan tilga olgan. Ioann Setsning yozishicha, Antif benikoh tugʻilgan, ammo ushbu muallif shahzodani uning oʻgay ukasi Is bilan adashtirib yuborgan.

Antif Troyada axeylar bilan boʻlgan janglarda ishtirok etgan. Gomerning yozishicha, Axill shahzodani Is bilan birga asir olgan, ammo keyinchalik uni toʻlov evaziga qoʻyib yuborgan. „Iliada“ ning toʻrtinchi qoʻshigʻida hikoya qilinuvchi janglardan birida Antif Ayaks Telamonidni nayza bilan shikastlashga harakat qilgan, ammo imkoniyatni boy bergan va Odisseyning doʻsti Levkani jarohatlagan. U voqea joyida halok boʻlgan. Odissey buning uchun qasos olishga qaror qilgan, ammo Antif oʻlimdan qochib qutulishni uddalagan. „Iliada“ning oʻn birinchi qoʻshigʻida Antif jangchilar orasida yana — bu safar ukasi Is boshqargan aravada koʻrinish beradi. Miken shohi Agamemnon ularning ikkalasini ham oʻldiradi, Antifning boshiga qilich bilan urib jarohatlaydi. Gomerning soʻzlariga koʻra, halok boʻlganlardan zirhlarni yechib olayotgan Agamemnon Axill ularni qanday qilib qoʻllari bogʻlangan holda yetaklab ketganini yodga oladi.

Kritlik Diktis Antifning kemalar qarshisidagi jangda halok boʻlganini yozgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar

# 
# 
# 
# Schirmer A. Antiphos 2 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1886. — Bd. I, 1. — Kol. 385.
# Wagner. Antiphos 2 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1894. — Bd. I, 2. — Kol. 2530.
Biblida

**Biblida** yoki **Biblis** (  yoki ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni.

Milet va Kianey (yoki Idofeya, Eydofeya) ning qizi. Kuyovlikka koʻplab nomzodlarni rad etgan. Akasi Kavnga boʻlgan muhabbati tufayli oʻz joniga qasd qilgan, Kariyada tosh eman ostidan oqib chiqadigan jilgʻaga aylangan. Parfeniyning yozishicha, u eman daraxtiga soch tasmasini bogʻlab, oʻzini osgan. Antonin Liberalning soʻzlariga koʻra, oʻzini qoyadan tashlamoqchi boʻlgan, ammo nimfalar uni ushlab qolishgan va gamadriadga aylantirishgan, uning chashmasi „Biblidaning koʻz yoshlari“ deb ataladi. Biblida chashmasi Milet viloyatida boʻlgan.

Afsonalarga koʻra, u Melosga asos solgan [nomaʼlum atama].

1879-yilda kashf etilgan asteroid (199) Biblidasharafiga nomlangan.

## Yana qarang

* Biblida gumbazi

## Manbalar
Atrey

**Atrey** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasida Miken shohi, Pelops va Gippodamiyaning oʻgʻli, Fiestaning ukasi, Aeropaning eri, Agamemnon va Menelayning otasi. Iliada va „Odissey“da eslab oʻtilgan (II 105 va boshqalar.) (XI 387, XIII 424).

## Tarjimai holi
Xrisipp oʻldirilganidan keyin otasidan qochib ketgan. Miken shohi Stefel uni Mideya hukmdori deb eʼlon qilgan.

Orakul Miken aholisiga Pelops avlodini shoh etib saylashlarini bashorat qilgan, ular Atrey va Fiestani chaqirishgan. Aeropa yordamida oltin qoʻzichoqni qoʻlga kiritgan Fiesta hukmronlik boʻlib olgan. Keyinchalik, Gelios sharqni gʻarbga aylantirib, hukmdorlikning adolatsizligini koʻrsatib berganida, Atrey Fiestani quvib solgan. Bunga qarshi Fiesta uning xotini Aeropani yoʻldan urgan, Atrey akasining oʻgʻillarini oʻldirgan va ularning goʻshtidan qovurilgan taom pishirishni buyurgan, taomni stolga tortib, Fiestani mehmonga taklif qilgan va Gelios aynan oʻsha paytda yoʻlini oʻzgartirgan. Fiesta Atreyning butun naslini laʼnatlagan.

Fukididning yozishicha, Evrisfey yurishga otlangan vaqtda hokimiyatini Atreyga ishonib topshirgan. Maʼlumotlarga koʻra, Atrey birinchi boʻlib quyosh tutilishini kashf etgan, akasi unga hasad qilib, shaharni tark etishga qaror qilgan. Atrey akasi bilan donolik boʻyicha raqobatlashib, osmonning harakatiga qarama-qarshi ravishda quyosh harakatini kashf etgan. Gerodorning yozishicha, qo‘zichoq tasviri tushirilgan oltin kosa hokimiyat ramzi bo‘lgan.

Keyinchalik Egisf Atreyni oʻldirgan. Atreyning qabri Mikenda joylashgan.

Atreyning avlodlari Atridlar deb atalgan.

## Tarixiy prototip
Tadqiqotchilar Atreyni Xet mixxat yozuvlarida tilga olingan Axxiyava shohi Attarissiya shaxsiga bogʻlaydilar.

Xett manbalarida Attarissiya XIII asrda Xett podshohlariga kuch jihatidan teng raqobatchi, Axxiyava (baʼzi talqinlarga koʻra, Miken davlati) davlatining miloddan avvalgi 13-asrdagi hukmdori raqibi sifatida tilga olinadi. 20-asrda topilgan ushbu maʼlumotlar mashhur yunon shohi haqidagi tasavvuri boyitishga yordam beradi.

## Atreyda badiiy adabiyotda
Atrey — Sofoklning "Atrey yoki mikenliklar " tragediyasi (fr.140 Radt), Diogen va Aksiyaning „Atrey“ , Senekaning „Fiesta“ tragediyalari qahramoni. Likofron va Aksiya „Pelopida“ tragediyalarini yozgan. Atrey ismi qadimgi yunon poemalari — Gomerning „Iliada“ va „Odisseya“sida ham tilga olingan.

Dyuna olamida Atrey Atreydeslar uyining ilk ajdodi hisoblanadi.

## Atrey media madaniyatida
Atrey *[[God of War|"]][[:ru:God_of_War_(игра,_2018)|God of War]]*" kompyuter oʻyinida Kratosning oʻgʻli hisoblanadi, u halok boʻlgan ittifoqchi Kratosning shunday sharafiga nomlangan. „Tuganmas hikoya“ filmining bosh qahramoni ham uning ismi bilan atalgan.

## Shajarasi

## Manbalar
Antikleya

**Antikleya** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, Avtolikning qizi, Laertning xotini va Odisseyning onasi. Oʻgʻlining Troyadan qaytishini koʻra olmasdan vafot etgan. Uning soyasi Gomerning „Odisseya“ asaridagi qahramonga aylangan.

## Mifologiyada
Antikleya Parnas togʻida hayot kechirgan taniqli va makkor oʻgʻri Germesning oʻgʻli Avtolikning qizi edi. Manbalarda uning onasi Pereyning qizi Neeru yoki Amfiteya boʻlgan deb aytiladi, uning singlisi Polimeda esa Yasonning onasidir. Antikleya yoshligida juda koʻp ovga chiqqan va maʼbuda Artemidaning doimiy hamrohi boʻlgan (Kallimax bu haqda oʻzining madhiyalaridan birida yozib qoldirgan). Otasi uni Itakashohi Laertga turmushga bergan, ammo toʻydan oldin Antikleya Korinf qahramoni Sizif bilan uchrashgan. Korinf Avtolikning qoramol oʻgʻirlaganini fosh etgan va uni jazolash maqsadida Antikleyani zoʻrlagan (boshqa versiyalarga koʻra, hammasi qiz va uning otasi roziligi bilan sodir boʻlgan). Turmushga chiqqan Antikleya oʻgʻil koʻrgan — uning farzandi Alalkomena shahri yaqinida, Boeotiyadagi Itakaga olib boradigan yoʻlda yoki erining podsholigida, Neriton togʻi yaqinida, yomgʻir ostida dunyoga kelgan. Bolaga *Odissey* ismi berilgan va baʼzi qadimgi mualliflar uning haqiqiy otasi Laert emas, balki Sizif boʻlganini taʼkidlaydilar. Shunday qilib, Antikleya orqali yunon mifologiyasining uchta mashhur hiylagari - Sizif, Odissey va Avtolik oʻrtasida aloqa oʻrnatilgan.

Keyinchalik Antikleya Ktimena ismli qiz tuqqan, u qoʻshni Zam orolida yashovchi zodagonlardan biriga turmushga chiqqan (ehtimol Evrilohga). Qirolicha oʻgʻlini troyan yurishiga kuzatgan, lekin uning qaytishini kuta olmagan: iztirob va sogʻinchdan vafot etgan. Gomerga sharh yozgan muallifning soʻzlariga koʻra, Odisseyning dushmani Navpliy Antikleyaga uning oʻgʻli Troya yaqinida vafot etganini aytgan, ona esa qaygʻudan oʻzini osib qoʻygan.

## Antikleya xotirasi
Antikleya ismi Gomerning „Odisseya“ sheʼrida eslab oʻtilgan. Qahramon oʻzining kelajagini Tiresiyadan bilish uchun narigi dunyoga borganda uyda tirik holda qolgan onasining soyasini uchratib qoladi; Odissey yigʻlab yuboradi, ammo soyani qurbonlik qonidan nari haydashni uddalaydi. Keyinchalik u onasi bilan gaplashadi, onasi Penelopa unga sodiqligini, uni Itakada keksa otasi va ulgaʼyib qolgan oʻgʻli kutayotganini aytadi. Evripidning „Avtolik“ deb nomlangan satirik dramasi boʻlgani ham maʼlum (uning matni saqlanib qolmagan) . Rassom Polignot Antikleyaning Aidada boʻlgan holatini eramizning II asrida Delfada saqlangan suratda tasvirlagan.

1907-yilda Avgust Kopff tomonidan kashf etilgan asteroid Antikleya sharafiga (651) Antikleya nomini olgan.

## Manbalar


## Manbalar va adabiyotlar

### Manbalar

#  
# 
# 
# 

### Adabiyotlar

# 
# Escher-Bürkli J. Antikleia 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1894. — Bd. I, 2. — Kol. 2425.
# Schirmer A. Antikleia 1 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1886. — Bd. I, 1. — Kol. 374.
# Stoll H. Ktimene // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1894. — Bd. II, 1. — Kol. 1580.
Ifimedeya

**Ifimedeya** (Iphimedia, Ifimeda, ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Dastlabda piloslik maʼbuda **i-pe-me-de-ja** boʻlgan.

Triopning qizi, Aloeyning xotini (yoki Poseydonning qizi). U Poseydonni sevib qolgan, qoʻllari bilan dengiz suvini olib, koʻkragiga quygan. Poseydondan Ot va Efialt (Aloadlar) ismli ikki oʻgʻil tuqqan. Yoki Poseydon Enipey qiyofasini olgan va unga egalik qilgan.

U Frakiya qaroqchilari tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va Naksosga olib borilgan, Frakiya yetakchilaridan biriga erga berilgan. Keyinchalik oʻgʻillari tomonidan ozod qilingan. U Milasdagi kariyaliklar tomonidan sharaflanadi. Delfidagi Polignot suratida Aidada tasvirlangan.

## Manbalar


## Adabiyotlar

*
Filakning oʻgli Ifikl

**Ifikl** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Filak va Periklimena (Klimena) ning oʻgʻli („Qaytish“ dostoniga koʻra, Kefal va Klimenaning oʻgʻli), Diomedeyaning eri, Podark va Protesilayning otasi. Filak shohi. „Iliada“da (XXIII 636) tilga olingan.

Ifikl oyoqlarining gʻayrioddiy tezligi bilan ajralib turgan, shoirlar aytganidek, u bugʻdoy boshoqlari ustidan yugurib oʻtishi mumkin edi. Avliyo Melampodyordamida bepushtlikdan davolangan, buning uchun unga sigir podasini bergan. Argonavt. Gomer ham, Gesiod ham, Ferekid ham uning argonavt ekanligi haqida yozmagan.

Sofoklning „Ifikl“ tragediyasi qahramoni (asarning bir qator jumlasi ham bizgacha yetib kelmagan, shu boisdan pyesa boshqa Ifikl haqida boʻlishi ham mumkin).

Keyinchalik uning naslidan boʻlgan adashlari ham yashab oʻtishgan:

* **Ifikl** (Katta Filakning oʻgʻli). Evstafiyning yozishicha, kichik Ifiklning bobosi, kichik Filakning otasi.

## Manbalar
Yer bugʻusi

**Yer bugʻusi** yoki **mamont** — qirilib ketgan jonivor, Komi mifologiyasining muhim bir qismi. Ularning qoldiqlarini koʻpincha Yevropaning shimoli va Rossiya hududidan topishadi. Sibir va Uzoq Sharq xalqlari orasida keng tarqalgan mifologik mamont obrazining koʻrinishlaridan biri.

## Panteondagi oʻrni
Komi xalqlarining tasavvurlariga koʻra, *Yer bugʻulari* dunyo yaratilayotgan davrda yashagan. Mamont daryolar va jilgʻalarning yaratuvchisi hisoblangan. U shunchalik ogʻir boʻlganki, bunday yukni Yer koʻtara olmagan. U yurgan joylarda daryolar va soylar paydo boʻlgan. Oxir-oqibatda, butun dunyo boʻylab toshqin yuzaga kelgan.

Gidrologik obyektlarni yaratish mavzusida mamont bilan bir qatorda maʼbudlar — En va Omel ham tilga olinadi: En oqar suvlarni, Omel esa turgʻun suvlar (botqoqlar)ni yaratgan.

Rus pravoslavligi taʼsiri ostida Komi xalqlari Nuh kemasi haqida bilib olishgan. Mamont kema yordamida qutulishga harakat qilgan, ammo unga sigʻmay qolgan. Yer bugʻusi suzishga uringan, lekin qushlar uning „shoxlari“ (dandon tishlari) ustiga qoʻnib olishgan va jonivor choʻkib ketgan. Mamontlarning yoʻq boʻlib ketishi mana shu fojiali holat bilan bogʻlanadi.

Cho‘kib ketgan mamont yer ostida yashashni boshlagan. Komi-ziryanlar daryo vodiylari ham mamontlar tomonidan yaratilgan deb ishonishgan — vodiylar uning yer ostida yuradigan yoʻllari ekanligini taxmin qilishgan . Komi konchilari „yer osti iblisi“ haqida gapirib, tuproq tagida uning ulkan tosh qoldiqlari mavjud ekanligini aytib yurishgan.

## Hunarmandchilikka taʼsiri
Komi va shimolning boshqa xalqlari koʻpincha daryolar, koʻllar va togʻ tizmalaridagi choʻkindilardan mamont suyaklarini topganlar. Ular suyaklardan dastalar, naylar, haykalchalar yasashgan. Komi dostonlarida mamont suyaklaridan yasalgan chanalar haqida ham hikoya qilingan.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
* Мифология коми. Мамонт
Yinks

**Yinks** yoki **Iinga** (, soʻzma-soʻz tarjima qilganda „boʻyni aylanuvchi'“) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Afsonaning turli xil variantlarida Pan va Exo yoki Peytoning qizi.

U Zevs uchun ichimlik tayyorlagan, shundan soʻng Zevs Ioga boʻlgan ehtiros oʻtida yona boshlagan. Geraqasos olish maqsadida Yinksni kichkina qushga aylantirib qoʻygan () va sirli marosimlarda doimiy ravishda ishtirok etishga mahkum qilgan.

Antik davrda ushbu qushdan sehr-jodu marosimlarida foydalanilgan. Uni aylanayotgan gʻildirakka bogʻlab qoʻyishgan. Gʻildirakning aylanishi ham, qush boʻynining burilishi ham yoʻqotilgan muhabbatni qaytarishi kerak boʻlgan. Boshqa turdagi aylanadigan sehrli buyumlar va sevgi uygʻotadigan damlamalarga ham mana shunday nom berilgan. Qushchadan sehr-jodu maqsadlarida foydalanish Feokrit tomonidan tasvirlab berilgan. Pindar qasidalarida Afrodita Yasonga Medeyani oʻziga rom qilib olishi uchun gʻildirakka boylangan qushcha bergan.

Yinks ramzi boʻlgan qush bugungi kunga qadar saqlanib qolgan bir nechta qadimiy guldonlar yuzasida tasvirlangan. Odatda uni ayol kishi qoʻlida ushlab turadi, bu uning yoʻqotilgan sevgisini qaytarish istagini ifodalaydi.

Antonin Liberal tomonidan hikoya qilingan boshqa bir afsonaga koʻra, Yinks Pierning toʻqqizta qizidan biri boʻlgan. Qizlar xor jamoasini tuzib, muzalar bilan bellashishga qaror qilishadi. Magʻlubiyatga uchragan qizlar ilohlarga qarshi chiqishga jur’at etganlari uchun muzalar tomonidan qushlarga aylantiriladi. Yinks ham qushga aylanib qoladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Antonin Liberal. Metamorfozi // Vestnik drevney istorii / Perevod s drevnegrecheskogo, vstupitelnaya statya i kommentarii V.N. Yarxo. — 1997. — № 3—4.
* Pindar. Pifiyskie pesni // Odi; Fragmenti / Pindar; Vakxilid; izd. podg. M. L. Gasparov.. — M. : Nauka, 1980. — 503 s. — (Literaturnie pamyatniki). — 50 000 ekz.
* 

*
Threshold Entertainment

**Threshold Entertainment** — intellektual mulkni boshqarish va kino ishlab chiqarish bilan shugʻullanadigan xususiy kompaniya va ishlab chiqarish markazi. Gollivudda joylashgan. Larri Kasanov kompaniyaning bosh ijrochi direktori (sobiq) tadbirkor va kinorejissor Jeyms Kemeron bilan hamkorlikda tashkil etgan Lightstorm Entertainment kompaniyasining prezidenti.

Kompaniya intellektual mulkning xilma-xil turlarini, jumladan badiiy filmlar, telekoʻrsatuvlar, sahna asarlari, multfilmlar, videooʻyinlar va veb-saytlarni ishlab chiqadi, boshqarad va nashr etish bilan shugʻullanadi. Threshold oʻz mahsulotlarini chiqargan eng mashhur brendlar orasida, jumladan Mortal Kombat, Mr. Clean, M&M’s, Twinkie the Kid, The Sunday Comics va boshqa koʻplab brendlar. Ularning nufuzli loyihalaridan biri, shuningdek, namoyish etilmagan „Foodfight!“ animatsion filmini ham oʻz ichiga oladi.

## Studiya filmlar

### Tematik filmlar
Adolat ligasi: Oʻzga sayyoraliklar bosqinining 3D (film).

### TV seriallar

### Filmlar

* 1995-yil — Mortal Kombat (film);
* 2000-yil — Mortal Kombat: Jang sanʼati federatsiyasi (video).

### Boshqa ijodga qoʻshgan hissasi

* 1998-yil — Oʻtgan yozda nima qilganingizni hali ham bilaman (film);
* 1998-yil — fakultet (film);
* 1999-yil — Dogma (film);
* 2000-yil — Katta fantastikachi Edvard Fudvapper (film);
* 2000-yil — Mortal Kombat: Jang sanʼati federatsiyasi (video);
* 2000-yil — Qoʻrqinchli film (film);
* 2001-yil Jey va Silent Bob Strike Back (film);
* 2004-yil — Oʻrgimchak odam 2 (film);
* 2004-yil — Yulduzli sana (film).

## Manbalar


## Havolalar
* Официальный веб-сайт
* Threshold Entertainment на сайте Internet Movie Database
Iarbant

**Iarbant** (Yarba yoki Giarb,  , , Hiarbas) — qadimgi yunon va lotin mifologiyasi qahramoni. Uning ismi Iapon (Solindagi Katonning yozishicha) boʻlishi ham mumkin.

Liviyaliklarning fikriga koʻra, birinchi odam, Zevsning oʻgʻli. Amon va nimfaning oʻgʻli, Garamantida mamlakatida tugʻilgan. Didona bilan sulh tuzgan Liviya hukmdori. Didonaning vafotidan keyin uning podsholigini egallab olgan (boshqa versiyaga koʻra, qasamyodi tufayli bu ishni amalga oshira olmagan).

Pompey Trogning maʼlum qilishicha, Maksitanlar shohi. Timey, Yustin va boshqalarga koʻra, Iarbant (yoki Yarb) — Liviyadagi maziklar qabilasining shohi boʻlib, Didonaga shahar qurish uchun yer bergan, keyin esa uning qoʻli va qalbiga ega chiqqan. Vaqti kelib, fuqarolarining bosimiga uchragan Didona oʻz istagiga qarshi chiqib, Yarb bilan turmush qurishga rozilik bergan, marhum niqobi ostida oʻzini gulxanga tashlagan. Evstafiyning aytishicha, shundan keyin gʻazablangan shoh Birsani vayron qilgan, yangi shaharni esa Liviya nomi bilan atagan (keyinchalik ushbu shahar nomi Karfagen deb oʻzgartirilgan).

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Yarb // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Issa

**Issa** () — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Lesbos oroli shohi Makareyning qizi.

U Germes-Kadmadan paygʻambar Prilisni dunyoga keltirgan. Ovidiyning soʻzlariga koʻra, malikani choʻpon qiyofasiga kirgan Apollon yoʻldan ozdirmoqchi boʻlgan.

Qadimgi yunonlarning tasavvurlariga koʻra, Lesbos avvaliga shoh Makareyning qizi sharafiga Issa deb atalgan, keyinchalik uning nomi Lapifning oʻgʻli sharafiga Lesbos deb oʻzgartirilgan. Sitsiliyalik Diodorning soʻzlariga koʻra, Lesbos Makarey bu yerga kelishidan ancha avval Issa deb nomlangan. Shuningdek, Lesbosdagi Antissa shahrining nomi ham ushbu mifologik qahramon ismi bilan bogʻlanadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* Höfer. Issa // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : [nem.] / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1890—1894. — Bd. II. — Kol. 552.
*
Leptorofa

**Leptorofa** (lot. Leptoropha talonophora) — yoʻq boʻlib ketgan toʻrt oyoqlilar turi, perm davrida yashagan (279,5-268,0 mln. yil avval), Leptorofalar turkumidagi yagona.

Umumiy nom ikki ildizdan hosil boʻladi: dr.dr.lépōs — „kichik, tozalangan“ va ῥophōŉ — „soʻrish“.

## Tavsif
Katta hayvon, bosh suyagining uzunligi 12 sm.  Bosh suyagi qisqa parabolik. Seysmosensor tizimining kanall izlari mavjud. Tishlari koʻp, barg shaklidagi tishsimon tojlari bor, tanglay tishlari keng tasmalarda joylashgan. Tuzli va toza suv havzalarida yashovchi suv hayvonlari. Ular suv oʻtlari bilan oziqlanganlar

Leptorofa Kirov viloyatining Shixovo-Chirki qishlogʻida (Yuqori Qozon ostonasida) topilgan. Biarmika (Biarmica tchudinovi) ning yaqin turi 1987-yilda M.F. Ivaxnenko tomonidan Perm viloyatidagi Ufa qavatining oldingi qatlamlaridan tasvirlangan.

## Sistematika
Dastlab, jins kotilozavrlar tartibining Rhipaeosauridae oilasiga kiritilgan, keyinchalik ular prokolofonomorflar tartibiga oʻtgan, yaʼni Leptorofa ibtidoiy sudraluvchilar sifatida qabul qilingan. 1987-yilda bu jins Seimuriamorflar turkumidan Leptorophidae oilasiga, keyinchalik parareptillarning birlashgan guruhiga kiritilgan, keyinchalik darajasi Seimuriamorflardan Kotlassiidae oilasining Leptorophinae kenja oilasiga qisqartirilgan. Jinsning xuddi shunday pozitsiyasi 2003-yilda seymuriamorfning soʻnggi sharhida aytilgan. 1972-yildan beri Seymuriamorflarning oʻzlari sudraluvchilar boʻlmagan reptiliomorflar sinfiga kiritilgan.

2003-yilgi sharhda Leptorofa novojilovi jinsining ikkinchi turi Leptorofa talonophora bilan sinonimlashtirilgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Буланов В. В. Трофические адаптации сеймуриаморф (Parareptilia) и положение группы в структуре водных сообществ конца палеозоя // Эволюция биосферы и биоразнообразия: К 70-летию А. Ю. Розанова. — М. : Товарищество научных изданий КМК, 2006. — С. 394—415. — 600 с. — ISBN 5-87317-299-4.
* Ивахненко М. Ф. Тетраподы Восточно-Европейского плакката — позднепалеозойского территориально-природного комплекса. — Пермь, 2001. — С. 44—45. — 200 с. — (Труды Палеонтологического института РАН ; т. 283). — ISBN 5-88345-064-4.
* *Ивахненко М. Ф.* Эволюция позднепалеозойских тетрапод как эволюция их биоморф.
## Havolalar
* Neotetrapoda.
Iam

**Iam** ( ) — qadimgi yunon asotirlarida elidalik afsonaviy avliyolar — iamidlar sulolasining ajdodi. Iam — Evadna va Apollonning oʻgʻli boʻlgan, onasi uni tashlab ketgan, Iamni goʻdakligida ikkita kulrang koʻzli ilon asal bilan oziqlantirgan, keyin esa otasidan avliyolik tuhfasini olgunga qadar uzoq vaqt davomida chakalakzorlarda yashirinib yurgan.

Pindarning „Oltinchi Olimpiada“ qasidasida Apollon oʻz oʻgʻli Iamga „avliyolik tuhfasining qoʻshaloq xazinasi“ni bergani haqidagi qaydlar mavjud.

* **Iamidlar.** Elidalik Iamid sulolasidan boʻlgan avliyo Tisamen Spartaga koʻchib oʻtgan (miloddan avvalgi 5-asrning birinchi yarmi). Iamidlarning qabri Spartada joylashgan. Avliyo Frasibul (Eneyning oʻgʻli), Agis IV ning zamondoshi ham xuddi shu oiladan boʻlgan (miloddan avvalgi 3-asr oʻrtalari). Sulola vakillari Olimpiyadagi Zevs mehrobi olovi yonida fol ochish, qurbonlik qilingan hayvonlarning yonib turgan terisiga qarab bashorat qilish bilan shugʻullanishgan. Shuningdek Gerodotning „Tarix“ V 44; IX 33; Sitseron. „Bashorat haqida“ I 91 asarlarini ham qarang.

## Manbalar
Mek

**Mek** — Indoneziyaning Papua (sobiq *Irian Jaya*) provinsiyasining sharqiy qismida yashovchi papua qabilasi. Bu qabila Yangi Gvineyaning markaziy qismidagi eng koʻp sonli qabila boʻlib, soni taxminan 40 000 kishiga atrofida ekani aytiladi.

## Joylashuvi
Mek xalqi Yangi Gvineya orolining markaziy qismidagi Papua viloyatining sharqiy qismidagi baland togʻlarda keng tarqalgan. Ular gʻarbdan yali va dani xalqlari bilan chegaradosh boʻlib, meklardan sharqdagi yerlarda ok qabilasi vakillari yashaydi. Indoneziya va Papua-Yangi Gvineya chegarasi mek va oklarni ajratib turadi.

1972-yilda meklar ilk marotaba Eypo hududiga koʻchib oʻtishgan, 1974-yilda Indoneziya hukumati ular bilan aloqa oʻrnatgan. Mek yerlarida samolyotlar uchish-qoʻnish yoʻlaklari barpo etilgan. 1976-yilda boshqa qabilalar bilan adovat poyoniga yetdi. Meklar tosh davri xalqlarining anʼanaviy turmush tarzini tark etib, turmush tarzining madaniy shakliga oʻtgan.

## Maishiy turmushi
Meklar oʻtroq dehqonlardir. Ular taxminan 300 yillardan buyon shirin kartoshka yetishtirish bilan shugʻullanib keladi. Bundan tashqari, yams, taro, banan va shakarqamish ham yetishtirishadi

## Dini
Mek xalqining anʼanaviy dini ajdodlarga sigʻinish marosimiga asoslangan. 1981-yilda har uchinchi mek nasroniylikni qabul qilgan

## Tili
Mek tilida 40 000 ga yaqin kishi soʻzlashadi. U uchta shevaga boʻlinadi.

## Manbalar
Chjuan (cholgʻu asbobi)

**Chjuan** (xitoycha: pinyin, ruan) — anʼanaviy xitoy chertib chalinadigan cholgʻu asbobi. Xalq musiqasi va xitoy teatri orkestrlarida foydalaniladigan torli musiqa asbobi; pipa cholgʻu asbobidan kelib chiqqan.

## Tarixi

Xan sulolasi davrida paydo boʻlgan dumaloq shakldagi rezonator qutili, 4 torli va 24 pardali pipa keyinchalik Xan sulolasi pipasi (yoki Chin sulolasi pipasi) deb atalgan. Bambukzorlarning yetti donishmandidan biri boʻlgan mashhur musiqachi Juan Siyan ushbu cholgʻuda ajoyib ohanglarni ijro etganligi sababli, ushbu pipani ) uning sharafiga chjuan yoki juansyan deb atay boshlashgan.

Zamonaviy chjuanga shaklan mos keladigan pipa chalish aks etgan ilk qadimgi tasviri 260-yilga tegishli kichik sopol idishda topilgan.

Viyetnam va Kambojaning dumaloq lyutlari chjuan dan kelib chiqqan.

## Tavsifi
Juan korpusi yumaloq shaklga ega boʻlib, old va orqa devorlari boʻrtmali. Uzun grifga qoziqcha biriktirilgan, boʻyni va yuqori qismida 24 ta xromatik parda joylashadi.

Zamonaviy chjuan uch oʻlchamda ishlab chiqiladi: katta dazhuan (), Oʻrta Chjunchjuan (Ch  va kichik siaochjuan (). Amalda katta va oʻrta chjuanlar koʻproq qoʻllanadi

Uni chalish vaqtida chjuan vertikal ravishda chap sonda turiladi, torlari tomoshabinga qaratiladi va tirnoq yoki toshbaqa chigʻanogʻi yordamida chalinadi.

Yueqin Chjuanning boshqa bir turi hisoblanadi.
## Manbalar
Makroniylar

**Makraniylar** (, ) — balujalar tarkibidagi etnik guruh, Pokistonning Makran sohilida (Sind viloyati) va Karachida ixchamgina tarzda yashaydi. Kelib chiqishi qisman Sharqiy Afrikaga borib taqaladi. Eronning tub aholisi — balujalarning arab qul savdogarlari tomonidan XIX asrgacha bir necha asrlar davomida Sharqiy Afrikadan olib kelingan qullar bilan aralashishi natijasida vujudga kelgan. Makraniylar baluji tilining makran lahjasida soʻzlashadi, unda afrikacha soʻzlar mavjud. Pokistonda Makran lahjasida soʻzlashuvchilar soni 82 000 ga yaqin va Gujarotda (Hindiston) 28 000 ga yaqin. Jami 110 000 ga yaqin kishi (2020-yil holatiga koʻra) makraniylkardir.

## Tavsifi
Makraniylar janubiy Pokiston va Hindistonning janubi-gʻarbiy qismida yashovchi, shuningdek, kelib chiqishi sharqiy afrikaliklarga borib taqaluvchi siddi etnik guruhiga qondosh hisoblanadi. Makraniylarning asosiy mashgʻulotlari baliqchilik, dehqonchilik (xurmo, kokos, banan, don ekinlari yetishtirish) bilan shugʻullanadi, Karachi portida port ishchilari sifatida ishlaydi. Makraniylarning urf-odatlari balujilarnikiga oʻxshaydi, lekin ular ham baʼzi afrikacha musiqiy odatlarni saqlab qolgan
## Irsiyati
2017-yilda oʻtkazilgan genetik tadqiqotlar makraniylarda (Sahroi Kabirdan janubdagi Afrikaning negroid aholisi) afrikaliklar irsiy (genetik) hissasi mavjudligini koʻrsatdi: taxminan 12 % (± 7 %) Y-xromosomali gaplogruplar uchun va 40 % (± 9 mtDNK uchun %).

DNK ketma-ketligining afrikacha namunasi tufayli makraniylar bezgakka qarshi chidamlidir

## Manbalar
Teymuri

**Teymuri** (oʻz nomi: Teymuri, Timuri) — Afgʻoniston (120 ming kishi) va Eron (170 ming kishi) chegara hududlarida yashovchi xalq. Charaymakov guruhining bir qismidir.

## Tilga mansublik
Ular fors (fors) va dari (Rahimov 1999:819) tillarining dialektlarida gapirishadi.

## Diniy mansublik
Teymuri sunniy musulmonlar, Eronda esa teymurining koʻpchiligi shia musulmonlari (Rahimov 1999:819).

## Teymurining kelib chiqishi
Teymuri kelib chiqishining ikkita versiyasi mavjud. Teymour XIII asrning moʻgʻul bosqinchiligidan keyin oʻz etnik hududiga joylashdi. Boshqa bir fikrga koʻra, teymuriylar Oʻrta Osiyodan boʻlib, oʻz nomlarini XIV-asr oxirida ularni bosib olgan Temur nomidan olgan.

Charaymakov va Teymuri etnogenezida moʻgʻul, turkiy va Eron xalqlari ishtirok etdi.Bir qator tadqiqotchilarning fikricha, moʻgʻullardan boʻlgan choraymak qabilalariga Jemshid, Teymen, Teymuri kiradi. Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, jemshid, taymeni, firuzkuhi, teymuri dialektlariga xos boʻlgan kuchli turkiy-moʻgʻul superstratining mavjudligi.

## Asosiy faoliyat
Afgʻonistondagi teymuriylar xoʻjalikning oʻtroq va yarim koʻchmanchi turini boshqargan; Asosiy mashgʻuloti dehqonchilik, qoʻychilik ikkinchi darajali rol oʻynaydi. Eronning Teymurilari asosan chorvachilik bilan shugʻullanadi (Rahimov 1999:819).

## Aholi punktlari va turar-joylar
Teymuri qora kabuslar bilan qoplangan chodirlarda yashaydi. Ushbu chodirlar afgʻon (Yahontov 1973:303) ga oʻxshaydi.

## Adabiyotlar
* Маретин Ю. В. Народы мира. Этнографические очерки: Народы Юго-Восточной Азии / Под ред. А. А. Губера. Издательство Академии наук СССР — М.: 1966. — С. 502—511.
* Рахимов Р. Р. Теймури // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. — С. 819.
* Яхонтов С. Е. О классификации языков Юго-Восточной Азии // Страны и Народы Востока. — 1973. — Вып. XV. — С. 303.
## Manbalar