Kaznet

**Kaznet** (, ) – Qozogʻistonning yuqori darajali domen nomlaridan foydalangan holda Internetga kirishni shuningdek, Qozogʻiston hududida elektron resurslarni joylashtirishni taʼminlaydigan axborot texnologiyalari va infratuzilmalari toʻplami.

## Tarixi
* 1994 yil 19 sentyabrda RelcomSL LLP (Semipalatinsk) milliy yuqori darajadagi **[[.kz]]** domenini rasman roʻyxatdan oʻtkazdi;
* 1997-yilda Qozogʻiston veb-sayti 1997-yilda Business Website xalqaro tanlovida birinchi xalqaro mukofotni oldi. Endi mavjud boʻlmagan loyiha gʻoliblardan biri boʻldi;
* 1998-yil iyun oyida Internetda qozoq tilidagi birinchi veb-sayt paydo boʻldi – MN-AS RK fizika-texnika instituti;
* 1998-yil sentabr oyidan boshlab Qozogʻistonda Internet tarmogʻi orqali uzluksiz radio eshittirish yoʻlga qoʻyilgan – RealAudio texnologiyasidan foydalangan holda GCT Almatytelecom serveri orqali Olmaota shahar radioeshittirish markazidan dasturlarni eshittirish;
* 1999-yilda IANA xalqaro tashkiloti Qozogʻiston tarmoq axborot markazini .kz yuqori darajadagi domen nomini saqlash boʻyicha menejer etib tayinladi. 2017-yil oxirida ommaviy axborot vositalarida yangi KazNIC maʼlumotlar markazi qurilishi tugallangani haqida xabar berildi ;
* 2004-yil – Qozogʻiston Respublikasi Axborot va kommunikatsiyalar agentligi (AIS) boshqaruvi ostidagi .kz domen nomlari reestrini *de-yure* oʻtkazish;
* 2005-yil 1-oktyabrdan boshlab ikkita tashkilot .kz domenini boshqaradi va tartibga soladi: *de-fakto* – domenning texnik tomoni uchun mas’ul boʻlgan Qozogʻiston tarmoq axborot markazi (KazNIC) va *de-yure* – Qozogʻiston. Milliy domenni rivojlantirishning roʻyxatga olish qoidalari va mafkurasini ishlab chiqish uchun mas’ul boʻlgan IT-kompaniyalar assotsiatsiyasi ;
* 2008-yil 17-aprelda "KazContent" OAJ Internet tarmogʻining Qozogʻiston segmentini shakllantirish va rivojlantirish, shu jumladan tarmoq axborot resurslarini rivojlantirish, axborot-kommunikatsiya infratuzilmasini tashkil etish, investitsiyalar va innovatsiyalarni ragʻbatlantirish sohasidagi davlat vazifalarini amalga oshirish uchun tashkil etilgan. ushbu sohadagi faoliyat;
* 2010-yil 12-martda Qozogʻiston Respublikasi Axborotlashtirish va kommunikatsiyalar agentligi, shuningdek, Madaniyat va axborot vazirligi, Aloqa va axborotlashtirish vazirligi qayta tashkil etilishi natijasida Aloqa va axborotlashtirish vazirligi tashkil etildi. Boshqa narsalar qatorida Internet uzatildi;
* 2012-yil 12-yanvarda „Qozogʻiston Respublikasining intellektual mulkini himoya qilish toʻgʻrisida“gi qonunga oʻzgartishlar qabul qilindi, unga koʻra, litsenziyasiz kontentni Internet tarmogʻida saqlash, ulashish va tarqatish uchun foydalanuvchilar va veb-sayt egalariga jarimalar nazarda tutilgan;
* 2012-yil . Yangi domen zonasi joriy etildi **.KAZ**, milliy alifbo belgilaridan foydalangan holda. Mutaxassislarning fikricha, vaqt kerak, va 2014-2015- yillar. domen zonasi mashhurligi bilan solishtirish mumkin. KZ. Ayni paytda, bu sodir boʻlmadi. 2016-yil aprel oyining natijalariga koʻra, zonada. KAZ faqat 1096 domen nomini roʻyxatdan oʻtkazgan. Zonada. KZ – 124 ming domen nomlari .
* 2016-yil . 22 yilligiga, yaʼni 2016-yil 19-sentyabrga kelib, Kaznetning sigʻimi 125 411 domenni (.KZ+.KAZ) tashkil etdi. Bu 2015-yilga nisbatan 2 foizga koʻpdir. Aholi jon boshiga domen nomlarining zichligi boʻyicha Kaznet global koʻrsatkichlardan sezilarli darajada (14 marta) orqada qolmoqda – har 100 qozogʻistonlik uchun atigi 0,5 sayt .
* 2022-yil Qozogʻiston va Ozarbayjon oʻrtasida Kaspiy dengizi orqali oʻtadigan va Xitoyni Yevropa bilan bogʻlaydigan muqobil tranzit internet kabelini yotqizish boʻyicha kelishuv tuzildi. Loyihaviy maʼlumotlarni uzatish quvvati kamida 4-6 Tbit/s boʻladi.

## Kaznet oʻlchamlari
Qozogʻiston Respublikasi Statistika agentligi, shuningdek, boshqa monitoring kompaniyalari Qozogʻistondagi Internet auditoriyasi boʻyicha muntazam ravishda tadqiqot olib boradi. Qozogʻistonda individual internet foydalanuvchilari soni XXI asrning dastlabki yillarida kuchli oʻsishni koʻrsatdi. "Kazcontent" OAJ maʼlumotlariga koʻra, 2007-yilda Internet-auditoriya Qozogʻiston Respublikasi aholisining 12,3 foizini va shahar aholisining 26,4 foizini tashkil etdi; 2010-yil oxirida bu koʻrsatkichlar mos ravishda 25,7% va 44,1% edi.

## Manbalar