Danny Denzongpa

**Denni Denzongpa** (,  1948-yil 25-fevralda tugʻilgan) —hind aktyori, qoʻshiqchisi va rejissyori, asosan hind filmlarida faoliyat olib borgan. 1971-yildan beri u 190 dan ortiq filmlarda rol ijro etgan. 2003-yilda Denni Hindistonning toʻrtinchi eng yuqori fuqarolik sharafi – Padma Shri bilan taqdirlandi. Uning kino sohasidagi faoliayti 40 yildan ortiq davom etadi.
U shuningdek, baʼzi xalqaro filmlarda rol ijro etgan eng mashhuri „*[[Togʻlar aro yetti yil|Seven Years in Tibet (Tibetdagi yetti yil)]]“* filmida u Brad Pitt bilan birga rol ijro etgan. Uning eng mashhur salbiy rollari *[[Dhund (film, 1973)|Dhund]]*, *[[36 Ghante]]*, *[[Bandish (Hind filmi, 1980)|Bandish]]*, *[[Jeeo Aur Jeene Do]]*, *[[Dharm Aur Qanun|Dharm Aur]]* Qanoon va *[[Agnipat (film, 1990)|Agneepath]]* filmlarida boʻlsa, uning eng mashhur ijobiy rollari *[[Fakira (film)|Fakira]]*, *[[Chor Machaye Shor]]*, *[[Devata (film, 1978)|Devata]]*, *[[Kalicharan]]*, *[[Bulundi]]* va *[[Adhikar (film, 1986)|Adhikarda]]* boʻlgan. Uning *[[Phir Vahi Raat|Phir Waxi Raat]]* rejissyorlik tashabbusi hind kinosining eng yaxshi beshta dahshatli filmlari qatoriga kirdi.

## Hayoti va taʼlimi
Sikkimning Yuksom shahrida nepal tilida soʻzlashuvchi buddist oilada Tshering Phintso Denzongpa sifatida tugʻilgan u Nainitalning Birla Vidya Mandir shahrida taʼlim olgan va 1964-yilda Darjilingdagi Sent-Jozef kollejida kurslarini tamomlagan. Denzongpaning otga va ot minishga boʻlgan muhabbati yoshligidan boshlangan, chunki uning oilasi otchilik bilan shugʻullangan. U rassom, yozuvchi va haykaltarosh hamdir.

U Hindiston armiyasiga qoʻshilish niyatida edi. Gʻarbiy Bengaliyaning eng yaxshi kadet mukofotini qoʻlga kiritdi va Respublika kuni paradida qatnashdi. *[[The Times of India]]* gazetasiga bergan intervyusida u Pune shtatidagi Qurolli Kuchlar tibbiyot kollejiga oʻqishga kirganini, biroq Hindiston kino va televideniye institutiga (FTII, Pune) qoʻshilishni bekor qilganini aytdi. U oʻsha paytdagi sinfdoshi Jaya Bhadurining tavsiyasiga koʻra oʻz ismini oddiyroq tovushli „Denni (Danni)“ga oʻzgartirishga qaror qildi, chunki uning asl ismi Tshering Phintso Denzongpa baʼzilar uchun talaffuz qilish qiyin deb hisoblangan. Uning oʻgʻli Rinzing Denzongpa aktyorlik debyutini „*[[Squad (film 2021)|Squad]]*“ jangovar filmida qildi.

## Aktyorlik faoliyati
U 1971-yilda (1972-yilda chiqarilgan) BR Isharaning „*[[Zarorat|Zaroorat]]*“ filmi bilan boshlangan, bu uning debyut filmi edi. U Gulzarning „*[[Oddiy Apne|Mere Apne]]“ (1971)* filmida ijobiy rol ijro etdi. U birinchi marta BRChopraning „*Dhundh*“ (1973) filmida antagonist nogiron va umidsizlikka uchragan er rolini ijro etdi.
U ikkinchi bosh qahramon roli 70-yillarda *[[Chor Machaye Shor]]*, *[[36 Ghante]]*, *[[Fakira (film)|Fakira]]*, *[[Sangram]]* (1976), *[[Kalicharan]]*, *[[Kaala Sona]]* va *[[Devata (film, 1978)|Devata]]* kabi tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli filmlar boʻldi. „*Devata*“ filmidagi rolidan soʻng u yanada muhim rollarni ijro eta boshladi. U bir vaqtning oʻzida salbiy rollarda *[[Aashiq Xun Baharon Ka|Aashiq Hoon Baharon Ka]]*, *[[Paapi]]*, *[[Bandish (Hind filmi, 1980)|Bandish]]*, *[[Yonayotgan poyezd|The Burning Train (Yonayotgan poezd)]]* va *[[Chunoti]]* kabi katta byudjetli filmlarda ishtirok etgan.
1980-yillarning boshlarida u filmlardan voz kechishni oʻylagan edi. U intervyusida, nima uchun filmni suratga olishga qaror qilganligi haqidagi savolga shunday dedi:  Rejissyorlik debyuti muvaffaqiyatidan soʻng, 1981-yilda „Bulundi“ va „*[[Hum Se Badkar Kaun]]*“ kabi filmlarda yana qahramon rolini oʻynash uchun takliflar oldi va filmlar muvaffaqiyatli boʻldi. „*Bulundi*“ filmida ikki rol ijro etdi. Biroq, 1981—1983-yillar orasida keyingi filmlarning aksariyati muvaffaqiyatli boʻlmadi. U „Tu Laali Hai Saveriwali“ kabi mashhur qoʻshiqlarga ega boʻlgan yaqinda chiqarilgan *Abhi Toh Jee Ley* filmining muvaffaqiyatsizligidan hafsalasi pir boʻldi. Shunday qilib, Denni ikkinchi darajali rollarni qabul qila boshladi, koʻpincha haqiqiy yoshidan ancha kattaroq personajni oʻynadi. U „*[[Love Story]]“* (1981) filmida Kumar Gauravning qaynotasini va „*[[Bokser]]*“ (1984) filmida Mithun Chakrabortining otasini ijro etgan.

*Phir Vahi Raat*, *Jeeo Aur Jeene Do* va *Dharm Aur* Qanun filmlari muvaffaqiyatidan soʻng, unga hind filmlarida salbiy obrazni oʻynash takliflari tez-tez tusha boshladi. Keyin u 1984-yildan beri koʻp marta yovuz qahramon rolini. 1984-yildan 1990-yilgacha Denni asosan Rajesh Khanna, Dharmendra, Jeetendra, Mithun Chakraborti, Vinod Khanna, Anil Kapur va Sunny Deol kabi oʻsha davrning barcha etakchi aktyorlariga qarshi asosiy salbiy qahramon sifatida tasvirlangan. U intervyuda; 
Uning eng koʻp olqishlangan salbiy qahramonlari ijro etgan filmlari *[[Bandish (Hind filmi, 1980)|Bandishda]]* (1980) Kapil Kumar, *[[Phir Vahi Raat|Phir Wahi Raat]]* „Ashok“, *[[Dharm Aur Qanun|Dharm Aur Qanoon]]* (1984), SP „Kader“, *Kanun Kya Karega* (1984), „Raghuvir Singx“, *[[Andar Baahar|Andar rollarida]]*. *[[Andar Baahar|Baahar]]* (1984), „Shera“ rolida, Oonche *[[Oonche Log (film, 1985)|Log]]* (1985), „Takur Maan Singx“ rolida, *[[Aandhi Toofan|AandhiToofan]]* (1986), „Balbir“ *[[Bhagvan Dada|Bhagwaan Dada]]* (1986), „Gangvaa“ rolida, *Agnepat* (1990), „Kancha Cheena“, *Xum* (1991), „Baxtavar“, *Ghatak: Lethal*, „Kaatya“, *Krantiveer* (1994), „Chatur Singx“, *Pukar*, (2000) „Abhrush“ va hindistonlik, „Shankar“ sifatida. Singhaniya". U *Sanam Bewafa*, Paap Ki Duniya, Gurudev va 1942: Sevgi hikoyasi filmlarida Pranga qarshi maydonga tushgan. Uning urdu tilini bilishi Savan Kumarning „*Sanam Bewafa*“ va Mukul Anandning „*Khuda Gavah*“ kabi filmlarda yordam berdi.

Bir vaqtlar, u tobora koʻproq salbiy bosh rollarni oʻynaganida, Rajkumar Santoshi uni „China Gate“ filmida ijobiy rolga aylantirgan. 2000-yillarning boshlarida Denzongpa *[[Aśoka (film)|Asoka]]* va 16 dekabr kabi filmlarda paydo boʻldi. U ijro etgan antiqahramon rollarining baʼzilari orasida vijdonsiz siyosatchi, buzuq politsiyachi, xoin va ziqna uy egasi bor edi. U shuningdek, baʼzi xalqaro filmlarda rol ijro etgan eng mashhuri *Tibetdagi yetti yil boʻlib*, u yerda paydo boʻlgan. U „*Lahu Ke Do Rang*“, „*Bulundi*“, „*Bokschi*“, „*Humse Badkar Kaun*“, „*Khuda Gawah*“, „*16 dekabr*“ va „*China Gate*“ filmlarida ijobiy rollarni ijro etgan.
2003-yil boshida Denzongpa filmlarda tanaffus qilishga qaror qildi, chunki u salbiy xarakterga ega boʻlsa ham, turli xil, ammo kuchli rollarni ijro etishni xohladi. U 2003-yildan 2009-yilgacha atigi 10 ta filmda suratga tushgan.
Keyin u *Enthiran* filmidagi roli bilan salbiy qahramon roli qaytib keldi. U *Enthiran* bilan Tamil filmlarida debyut qildi, bosh rollarda Rajinikanth va Aishvarya Rai ishtirok etdi. Denzongpa „Chitti“ ni (Rajinikanth oʻynagan) yovuz robotga aylantirgan taniqli olim Bohraning antagonist rolini ijro etdi. Keyin u *[[Jai Xo (film)|Jai Ho]]*(2014)filmida Salmon Xon va *[[Koʻhinur olmosi izidan|Bang Bang]]* (2014)filmida Hritik Roshan bilan birgalikda katta byudjetli filmlarda yovuz qahramonlarni oʻynashni boshladi.
U yaqinda Akshay Kumar ishtirokidagi 2015-yilgi hit *Baby* filmida koordinator, „Feroz Xon“ rolini oʻynadi. U „Feroz Xon“ rolini „*Naam Shabana*“ prekvelida takrorladi.

## Qoʻshiqchilik faoliyati
U hind musiqasining mardlari Kishore Kumar, Lata Mangeshkar, Mohammed Rafi va Asha Bhosle bilan birga kuylagan mohir qoʻshiqchi. Unga birinchi marta 1972-yilda S.D Burman tomonidan „*Yeh Guliston Hamara*“ filmida qoʻshiq aytish imkoniyati berilgan. Denzongpa Lata Mangeshkar bilan duet kuyladi.
Denni SD Burman nashrida shunday dedi: Bu suhbat haqda Ranjan Das Gupta 2012-yil 8-yanvarda „Hindu“da aytib oʻtgan.
U Nepal qoʻshiqlarini chiqargan va Nepal filmlari uchun kuylagan. Uning 1970-yillarda yozilgan, ammo hali ham mashhur ikkita eng mashhur qoʻshigʻi – „Chiso Chiso Hawama“ („Salqin havoda“) va „Manko kura lai bandhi narakha“. . . („Yurak soʻzini bogʻlamang“).
U Kaala Sonada Asha Bhosle bilan „Suno Suno Kasam Se“ duetini kuyladi va 1978-yilgi filmda Mohammed Rafi, Asha Bhosle bilan „Mujhe Doston Tum Gale Lagaa Lo“ va Kishore Kumar bilan „Botal Khaali Hone To Do“ duet qoʻshigʻini kuyladi. *Naya Daur* – bularning barchasi RD Burman tomonidan yaratilgan.
„Hiun vanda chiso, Aago vanda taato. . .“ („Qordan sovuqroq, olovdan issiqroq. . .“), „Naachana hoi maichyan hau nachana“, („Dance o lovely girl“), „Jhimkai deu pareli manma bajchha mitho murali. . .“, ("Iltimos, koʻzingizni yuming va yurakdagi nay sadolari), „Raatko rani phulay jhain sanjhama“, „Pani Xai Paryo Jhyaure“ va boshqalar uning bir nechta hit raqamlaridandir. U qoʻshiqchi sifatida 1975—1990-yillarda, ayniqsa Nepalda va Hindistonning Darjeeling, Sikkim va Assam kabi qismlarida mashhurlikka erishdi.
U 1976-yilda Asha Bhosle bilan „Aage aage topai ko gola pachhi pachhi machinegun barara“ duetini kuylagan. Ushbu qoʻshiqni Denni Rajesh Xannaga koʻrsatdi, unga qoʻshiq juda yoqdi. Keyin Rajesh Xanna RD Burmandan Denni tomonidan kuylangan Nepal xalq qoʻshigʻining ohangidan ilhomlanib, 1981-yildagi Phir Vohi Raat filmidagi „Sang Mere Nikle The Sajan“ qoʻshigʻini yaratishni soʻradi – „Aage“ Aage Topaiko Gola". RD Burman baytlarning intermediyalari va kuylarini oʻzgartirdi, lekin boshida ohangni saqlab qoldi.
Denzongpa Nepalning *Saino* filmida yozgan va rol oʻynagan. Uni jiyani Ugyen Chhopel boshqargan. U oʻzining bosh qoʻshigʻini va Udit Narayanning rafiqasi Dipa Narayan bilan duet kuylagan. Keyinchalik, bu film hind tilida Bandhu (1992) sifatida Chopel tomonidan yaratilgan va Denzongpa tomonidan Doordarshan uchun hind teleseriali *Ajnabi* sifatida moslashtirilgan.

## Filmografiyasi

## Mukofotlari va nominatsiyalari ==; Fuqarolik mukofoti

* 2003-yil – **Padma Shri** – Hindiston hukumati tomonidan Hindistonning toʻrtinchi eng yuqori fuqarolik mukofoti.; Film mukofotlari

## Manbalar