open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sadriddin al-Sadr

**Sadriddin al-Sadr** (arabcha:صدر الدين الصدر)(tugʻilgan 1882-yil;vavot etgan 1953-yil 26-noyabr) Muso as-Sadr (1978-yilda Liviyada gʻoyib boʻlgan) va Rabob as-Sadrning otasi hisoblanadi. Shu bilan birga Buyuk Oyatulloh Sadr bin Solihning nabirasi boʻlgan.

U Sayyid Oyatulloh Ismoil as-Sadrning ikkinchi oʻgʻli edi (vafoti 1920-yil). Sadriddin hozirgi Iroq hududida asli livanlik boʻlgan oilada dunyoga kelgan va u erda ilgʻor diniy guruhga rahbarlik qilgan. Keyin u Xurosonga hijrat qildi va u yerda Oyatulloh Husayn al-Qummiyning qiziga uylangan.. Keyin Eronning Qum shahridagi shia ilm markaziga (*havzayi ilm*) joʻnab ketgan va u erda Oyatulloh boʻlgan. 1953-yil 26-noyabrda Eronda vafot etgan.

## Yana qarang

* Haydar as-Sadr
* Sayyid Muhammad Ali Husayniy Shahrestoniy
* Muhammad Boqir as-Sadr
* Muhammad Sodiq as-Sadr
* Muhammad Muhammad Sodiq as-Sadr
* Islomning shia musulmon olimlari roʻyxati
* Oyatullohlar roʻyxati
## Manbalar
Murtazo Sodiq Mazandaroniy

**Murtazo Sodiq Mazandaroniy** (forscha:مرتضی صدوقی مازندرانی) (1946-yil 22-iyulda tugʻilgan) – eronlik oʻn ikkilik shia ulamosi boʻlgan.

Mazandaroniy Eronning Qum shahrida joylashgan tahsil olish markazida Muhammad Ali Arakiy bilan birgalikda taʼlim olgan. Keyin esa Mashhad shahrida Husayn Vohid Xurosoniy qoʻl ostida tahsil olgan.

## Havolalar
Fors tilida tarjimai hol
Javad Gʻaravi Alyeri

**Mirzo Javad Gʻaraviy Alyeri Tabriziy** () (1935-2018-yillarda yashagan) eronlik oʻn ikki shia marjasidan biri boʻlgan edi. U Eronning Tabriz shahrida tugʻilgan. Tabriziy al-Xuiyning seminariyalarida tahsil olish uchun Najafga hijrat qilgan va u yerda taʼlim ola boslagan. U Eron islohotchilariga yaqin shaxs boʻlgan.

## Oʻlimi
Oyatulloh Gʻaravi Alyeri 2018-yil 6-sentabr kuni 83 yoshida bu olamni tark etgan.

## Manbalar
Maslama ibn Yahyo al-Bajaliy

Maslama ibn Yahyo

**Maslama ibn Yahyo al-Bajaliy** () xurosonlik arab generali va Abbosiylar xalifaligi noibi.

Maslama Jibril ibn Yahyo al-Bajaliyning ukasi edi. Jibril ehtimol Abbosiylar inqilobida ishtirok etgan. Shu sababli ham yangi tuzumning asosiy tayanchi boʻlgan *xurosoniyyaga* mansub boʻlgan. Maslama Suriyada Solih ibn Ali bilan birga vizantiyaliklarga qarshi kurashgan, shuningdek, 789-yilda xalifa Horun ar-Rashid davrida Misr noibi lavozimida xizmat qilgan.

## Adabiyotlar
*
Isʼhoq ibn Sulaymon al-Hoshimiy

**Abu Yaʼqub Isʼhoq ibn Sulaymon ibn Ali al-Hoshimiy** () 8—9-asrlarda yashagan Abbosiy shahzoda va tarixchi. Hayoti davomida bir qancha rasmiy lavozimlarda, jumladan Sind, Misr va Arminiya noibi kabi lavozimlarda ishlagan.

## Faoliyati
Isʼhoq hukmron Abbosiylar sulolasining tarmog‘ining a’zosi bo‘lib, Abbosiylarning dastlabki ikki xalifasi as-Saffoh () va al-Mansurning () amakivachchasi edi. Otasi Sulaymon ibn Ali hayotligida oilaning katta a’zosi bo‘lib, Abbosiylar inqilobidan keyingi dastlabki yillarda Basra noibi lavozimini egallagan. Isʼhoq, shuningdek, al-Mansurning qizi Aliyaga uylanish orqali hukmron oila bilan bevosita bogʻlangan.

Al-Mahdiy (), Horun ar-Rashid () va al-Amin () kabilar xalifaligi davrida xalifalikning bir nechta viloyatlari noibi lavozimlarida xizmat qilgan.776/7-yilda Mosul noibi etib tayinlangan boʻlsa, 786—787-yillarda Madina noibi boʻlgan. Ba’zi ma’lumotlarga ko‘ra, Isʼhoq 787/8 yoki 788/9-yilda Vizantiyaga qarshi yozgi bosqinni (*[[sa’ifa]]*) shaxsan boshqargan yoki Yazid ibn Anbasa al-Haroshiyni oʻz nomidan bosqin uyushtirish uchun yuborgan. 790/91-yilda Sind va Makron noibi boʻlgan.

Isʼhoq 793-yilda Misr noibi etib tayinlangan. Isʼhoq Misrda mahalliy chorakorlardan (*[[Mazaraʼa|muzariun]]*) olinadigan soliqlarni oshirishga harakat qildi. Bu esa Havf tumani aholisining isyon koʻtarishiga sabab boʻldi. Isʼhoq xalifadan yordam soʻragach, lashkarboshi Harsama ibn Ayon boshliq katta qoʻshin Misrga kelib, isyonchilarni boʻysundirdi. Qisqa vaqtdan soʻng, Isʼhoq noibligiga taxminan bir yil boʻlgach, Harsama foydasiga lavozimidan boʻshatilgan.

795-yilda Isʼhoq otasining lavozimiga, Basra noibligiga tayinlangan. Taxminan 809/10-yilda Homs noibi bo‘lgan, ammo bir qator tartibsizliklar uni shahardan Salamiyaga chekinishga majbur qilgach, lavozimidan ozod qilinib, o‘rniga Abdulloh ibn Said al-Haroshiy tayinlangan.

Taxminan 811/12-yilda al-Amin Isʼhoqni Arminiya noibi etib tayinladi. Xalifaning oʻgʻli al-Fadl esa oʻrinbosar lavozimida ishlay boshlaydi. Al-Amin va al-Ma’mun o‘rtasida fuqarolar urushi boshlanishi bilan, Isʼhoq viloyatda o‘z mavqeyini saqlab qolib, al-Ma’munning vakili Tohir ibn Muhammad as-Sanoniyga qarshi kurashishga qaror qildi. As-Sanoniy o‘z hukmdori nomidan Arminiya va Ozarbayjonni qo‘lga kiritish uchun yuborilgan edi. Bir nechta mahalliy zodagonlarning qo‘llab-quvvatlashiga erishgan Isʼhoq Bardaaga yo‘l oldi. Biroq, tez orada as-Sanoniy yuborgan Zuhayr ibn Sinan at-Tamimiy boshchiligidagi katta kuch Isʼhoqni kutib oldi. Kun boʻyi davom etgan jangdan soʻng, Isʼhoq va tarafdorlari magʻlubiyatga uchradi. Oʻgʻli Jaʼfar asir olinib, al-Maʼmun huzuriga yuborildi.

Al-Bagʻdodiyning maʼlum qilishicha, Isʼhoq Bagʻdodda vafot etgan. Biroq, vafot sanasiga aniqlik kiritilmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
*
Fahraj jome masjidi

**Fahraj jome masjidi** (shuningdek, **Imom Hasan masjidi**) – Eronning Yazd ustoni Fahraj shahrida joylashgan masjid.

Erondagi eng qadimiy masjidlardan birir hisoblanmish ushbu masjid shaharning markazida joylashgan. Masjid ilk islom asrlariga xos boʻlgan sodda meʼmoriy xususiyatlarni oʻzida aks ettiradi.

## Galereya

Fayl:Shabestan-Fahraj.jpg
Fayl:مسجدجامع_فهرج_یزد.JPG
Fayl:مسجد_جامع_فهرج_یزد2.JPG
Fayl:201312_iran_yazd_12_(12467697793).jpg


## Manbalar
Shaybah ibn Rabi'ah

**Shayba ibn Rabiʼa**
## Faoliyati
() Makkaning Quraysh qabilasidan boʻlgan Utba ibn Rabiʼaning ukasi. Shuningdek, u akasi Utba va jiyani Valid ibn Utba bilan birga taxminan milodiy 624 (hijriy 2) da Badr jangida yuborilgan Makka qoʻshini safida halok boʻlgan. Haqiqiy jang boshlanishidan oldin uchga qarshi uch oʻyinda u Ubayda ibn al-Horis tomonidan oʻldirilgan. Shayba ikki marta uylandi. Avval Abu Sufyon ibn Harbning singlisi Fara binti Harb ibn Umayyaga uylandi. Undan Osim, Zaynab va Ubaydulloh ismli farzandlari bor edi. Ikkinchidan, Banu Amir ibn Luay qabilasidan Ummu Sharak (Safiyya) binti Vaqdonga uylandi. Uning Ramla, Fotima va Oisha ismli farzandlari bor edi, ular oxir-oqibat musulmon boʻlishadi. Shayba Badrda vafotigacha butparast boʻlib qoldi.
## Manbalar
Hofiz Riyoz Husayn Najafiy

**Hofiz Sayid Riyoz Husayn Najafiy** – pokistonlik shia olimi. Hozirda Husayn Najafiy Pokistondagi eng yirik shia madrasasi Jamiya-tul-Muntazar Lahorning mudiri lavozimida faoliyat olib boradi.
## Manbalar
Muhammad Badsha Qodriy

**Said Muhammad Badshah Qodriy-ul-Chishi Yamani Raychuri** (1903-yil tugʻilgan (1324-hijriy) – 1978-yilda vafot etgan), Hindistondagi Chistiya tariqatidan aʼzolaridan biri hisoblangan soʻfiy avliyo boʻlib, **Badshah Qodriy** yoki **Badesha Qodriy kunyalar** bilan tanilgan, shiori umuminsoniy birodarlik va tinchlikni targʻib qilish boʻlgan.

Badshah Qodriyni izdoshlari Qodir Alloh nomi bilan ham bilishgan.

Badshah Qodriy Hindistonning Karnataka shtatida joylashgan Raychur shahrida Zulhijja oyining 10-kunida yaʼniy juma kuni Bakrid davrida, asli Yamandan kelgan Sayidlar oilasida tugʻilgan. Oilasining ajdodlarining kelib chiqishi Muhammadning birinchi nabirasi hisoblangan Hasan ibn Ali bilan boʻgʻlanadi.

Badshah Qodriy yoshligida Chishti tariqatining mashhur shayxi boʻlgan amakisi Shah Nabi Mohiuddeen Qodriyning shogirdi boʻldi. Keyinchalik u Shayx Karimulloh Shah Qodiriyning shogirdi boʻldi. Karimulloh vafot etishidan oldin, u Pirlik maqomini unga topshirdi, Qodiriya va Chishti anʼanalarining yetakchiligini Badshah Qodiriyga topshirdi.

Badshah Qodiriy Karnataka shtatining Gulbarga tumani Vadi shahri tashqarisida joylashgan Xalqatta Sharifda dafn etilgan. Uning ishini oʻgʻli va vorisi davom ettirdi (hozirda esa nabirasi Sayyid Abu Turab Shah Qodiriy davom ettirmoqda). Badesha Qodiriy uchun yillik bayram yoki urslar mavjud boʻlib, minglab uning izdoshlari Xalqatta Sharifga ziyorat qilish uchun keladilar. Urs avliyo vafotining yillik xotirasini anglatadi. „Urs“ soʻzi aslida ilohiylik bilan nikohni bildiradi.

## Izohlar
Yahyo al-Hoji

**Yahyo ibn Ali al-Hoji** olim boʻlib faoliyat olib borgan. Yamanning Dammaj shahridagi „Dor al-Hadis al-Xayriya“ madrasasini boshqargan shaxslardan biri hisoblanadi.

Shimoliy Yamandagi hukmron qabila boʻlgan Hajoor qabilasiga yetakchilik qilgan. 2020-yil 19-yanvarda Hutiylar va Hajoor oʻrtasida yangi toʻqnashuvlar sodir boʻldi. Ushbu ikki kuch oʻrtasidagi ilk toʻqnashuv 2014-yilda, fuqarolar urushi boshlanishidan oldin yuz bergan boʻlib, Hutiylar Saʼda viloyatini nazoratga olish uchun Hajoor qabilasi bilan jang qilgan. Yakunda Yahyo viloyatdan chiqarib yuborilgan va uning Damajdagi mashhur Salafiy diniy markazi bombardimon qilingan. Hutiy isyonchilari esa poytaxt Sanʼani egallab, hozirgi fuqarolar urushini boshlab yuborgan edi.

Terrorizmga Qarshi Kurash Markazi al-Hajuriyni salafizm ichidagi turli qarashlarning namunasi sifatida keltirgan boʻlib, u zoʻravonlikka qarshi chiqqan va 2006-yilda Yaman Prezidenti Ali Abdulla Solihning qayta saylanishini qoʻllab-quvvatlaganini taʼkidlagan.

*"Islam and Christian-Muslim Relations"* jurnalidagi maqolada al-Hajuri al-Albaniy, al-Usaymin va Ibn Boz bilan bir qatorda „zamonaviy Yaqin Sharq musulmon olimlari“ sifatida tilga olingan boʻlib, ular „NTS (neo-anʼanaviy Salafiy manhaj)“ ning taʼsirli targʻibotchilari sifatida tasvirlangan.

## Manbalar
Farumad jome masjidi

**Farumad jome masjidi** () — Eronning Semnan ustoni Shahrud shahristoni Farumad qishlogʻida joylashgan eng qadimiy binolardan biri. Mazkur masjid hijriy 7-asrga tegishli.

## Galereya

Fayl:مسجد_جامع_فریومد.jpg
Fayl:مسجد_جامع_فریومد_شاهرود.jpg

## Manbalar
Ahmad Sadri

**Ahmad Sadri** – Eronlik amerika sotsiologi, yozuvchi va tarjimon. U Jeyms P. Gorter islom dunyosi tadqiqotlari markazi professori va Leyk Forest kollejining sotsiologiya va antropologiya professori. Shuningdek, Mahmud Sadrining egizak ukasi va hamkori.

Ahmad Sadri (taxminan 1954) Eronda tugʻilgan. U Tehron universitetida sanʼat bakalavri va sotsiologiya boʻyicha sanʼat magistri hamda Nyu-Yorkdagi Ijtimoiy tadqiqotlar boʻyicha Yangi maktabda magistr va doktorlik darajasini oldi. Erondagi islohot harakatining faol aʼzosi.

2014-yil avgustida Sadri Eronda davlatga qarshi targʻibot va davlat dushmanlari bilan hamkorlik qilgani uchun hibsga olinib, tegishli ravishda bir va besh yillik qamoq jazosiga hukm qilingan. U Evin qamoqxonasidagi birinchi kechasi bir necha soatlik soʻroqlardan soʻng garov evaziga ozod qilindi, ammo pasporti qaytarilgunga qadar Eronda 40 kunga qamaldi. Bu vaqt ichida u Adliya vazirligi tomonidan soʻroqqa tutilgan. U AQShga qaytib keldi va dekabr oyida Leyk Forest kollejida oʻqituvchilik faoliyatini davom ettirdi.

Sadri 1998-yilda Leyk Forest kollejining Sotsiologiya va antropologiya boʻlimiga qoʻshilgan va 2007-yilda Jeyms P. Gorter nomidagi Islom dunyosi tadqiqotlari markazi professori darajasiga koʻtarilgan. U ilmiy jurnallar uchun ingliz, fors va arab tillarida maqolalar yozgan va Livanning " Daily Star " kabi mashhur matbuotida bosh maqolalar yozgan. Qoʻshma Shtatlarda u koʻp marta jamoat forumlarida va ommaviy axborot vositalarida paydo boʻlgan..U Eron Amerika Milliy Kengashining (NIAC) maslahat kengashi aʼzosi edi. U 01/07/2022 kuni NIACdan isteʼfoga chiqdi.

## Manbalar
Bulent Rauf

**Bulent Rauf** (1911-yil, Istanbulda tugʻilgan – 1987-yil, Chisholme House, Roberton, Shotlandiya chegaralarida vafot etgan) – turk-ingliz tarjimoni va yozuvchi. 1945-yildan 1960-yillarning boshigacha Misr qiroli Farukning singlisi malika Fayza bilan turmush qurgan va birgalikda hayot kechirgan.

Bulent Rauf hayotining koʻp yillarini islomiy „barcha mavjudotning yagona Mutlaq Birligi“ (tavhid) konsepsiyasini oʻrganishga bagʻishlagan. Britaniyalik mistik va yozuvchi Reshad Feild oʻzining mashhur „Oxirgi toʻsiq“ (The Last Barrier) kitobida uni „Hamid“ nomi bilan tasvirlab, uni oʻzining „ustoz“i deb bilgan. Biroq, Bulent Rauf islomiy nuqtai nazarni taʼkidlab, Muhammadni oxirgi paygʻambar deb bilgan va har bir inson oʻz hayoti tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri oʻrgatilishini, vositachisiz taʼlim olishini yaʼniy har bir insonning hayoti oʻzi uchun saboq va oʻrgatilgab taʼlim bu narsalarni olishda hech kimning faoliyati kerak emas deb taʼkidlagan. Raufning asosiy adabiy ishi Ibn Arabiyning „Fusus al-Hikam“ (Donolik bezaklari) asarining toʻliq ingliz tiliga tarjimasi boʻlib, u Ismoilga tegishli boʻlgan toʻrt jildlik kitob boʻlib Usmonli sharhini ham oʻz ichiga olgan va uni chiroyli tarzda bayon qilib bergan.

Bulent Rauf 1975-yilda Shotlandiyadagi Beshara Esoterik Taʼlim Maktabini tashkil etishda muhim oʻrin tutgan va tashkil etuvchilar orasida birinchilardan boʻlgan. 1975-yildan oʻlimigacha Chisholme va Turkiyada yashagan va vaqtining qolgan qismini Turkiya shahri bilan bogʻlagan va oʻsha davr mobaynida maktab maslahatchisi boʻlib faoliyat olib borib taʼlim oluvchilarga koʻp foydasi tekkan.

Bulent Rauf soʻfiy tasavvufchi Ibn Arabiy ijodini targʻib qilishga bagʻishlangan Muhyiddin Ibn Arabiy jamiyatining birinchi prezidenti boʻlib faoliyat olib borgan va uning asarlarini tarjima qilish va nashr etishni ragʻbatlantirgan shaxs hisoblanadi. Rauf 1987-yil vafotigacha jamiyatga rahbarlik qilgan.

2012-yilda suratga olingan „*In Search of Oil and Sand*“ hujjatli filmi Bulent Raufning Misr qirollik oilasi aʼzolari va ularning doʻstlari bilan birga „*Oil and Sand*“ nomli havaskor filmini yaratishi haqida hikoya qiladi. Ushbu film 1952-yilgi Misr inqilobidan bir necha hafta oldin suratga olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* *Addresses* 
* *Addresses II* 
* *Ismail Hakki Bursevi’s Translation of and Commentary on Fusus al-Hikam by Muhyiddin Ibn 'Arabi* Four volumes ( etc.)
* *The Kernel of the Kernel* 
* *The Last Sultans* 

## Havolalar

* Tarix
Odalar masjidi

**Odalar masjidi** () – Turkiyaning Istanbul shahridagi Usmoniylar masjidi. Dastlab Vizantiya imperiyasi davriga oid pravoslavlik cherkovi boʻlgan. 1475-yilda, Konstantinopol fathidan keyin (1453), dastlab katolik cherkoviga, keyinchalik 1640-yilda Usmoniylar tomonidan masjidga aylantirilgan. Masjid 1919-yilda yongʻin natijasida vayron boʻlgan va xarobaga aylangan. 2011-yil holatiga koʻra, binoning faqat ayrim devorlarigina saqlanib qolgan.

## Joylashuvi
Bino xarobalari Istanbulning Fotih tumani, Salmatomruk mahallasi, Edirne Kapidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, Kariye va Fethiye masjidi oʻrtasida joylashgan.

## Tarixi

1782-yilda hududga yanicharlar joylashtirilganidan soʻng, masjid *Odalar* nomini olgan. Bundan oldin yanicharlar Shahzoda masjidi yaqinidagi *Eski Odalar* (Eski kazarma)da istiqomat qilishar edi. Binoning holati asta-sekin yomonlashib, doimiy ravishda buzilib borgan. XIX asrning oʻrtalariga kelib, gumbaz qulab tushgan. 1919-yil 2-iyulda Salmatomruk yongʻini natijasida ham masjid katta zarar koʻrgan. Masjid joylashgan mahalla zamonaviy mezonlar asosida qayta qurilgan vaqtda ham bino qayta tiklanmagan va vayronaga aylangan.

Bino masjidga aylantirilganidan soʻng, unga qoʻshimcha ravishda mehrob, minbar va minora qurilgan. 1919-yilgi yongʻindan soʻng masjid vayron boʻlgan (bino tomi, keyinchalik 1820-yillarda minora qulab tushgan). 1934/1935-yillarda nemis arxeologi Paul Schatzmann tomonidan yaxshilab tekshirilib, oʻrganib chiqilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
Pir Hoji Ali Shoh Buxoriy

**Sayyid Hoji Ali Shoh Buxoriy** yoki **Bobo Hoji Ali** - Kubroviyya tariqatiga mansub, hoji, oʻzbekistonlik badavlat savdogar oilasida tugʻilgan. Uning Hoji Ali Dargohdagi ziyoratgohi Hindistonning eng yirik shahri Mumbayda joylashgan.

## Tarixi
Sayyid Hoji Ali Shoh Buxoriy badavlat savdogar edi. U Mir Sayyid Ali Hamadoniy bilan birga Samarqanddan kelgan. Hoji Ali Shoh Ali Hamadoniyning shogirdi boʻlgan. Dehli sultonligi Vorli oroliga hukmronlik qilgan davrda, Pir Sayyid Hoji Ali u yerga kelib oʻrnashgan. Koʻplab rivoyatlarga koʻra, Sayyid Hoji Ali Shoh Buxoriy Makkaga safar qilayotganda kasal boʻlib vafot etgan va uning iltimosiga binoan, izdoshlari uning jasadini dengizga tashlashgan. Ilgari hayotida Pir bir kambagʻal ayolga barmogʻini yerga tiqib, yogʻ olishiga yordam bergan ekan. Bu harakat keyinchalik uni shunchalik afsus-nadomatga soldiki, u yer yuziga boshqa zarar yetkazishni istamadi. Uning tobuti solingan quti Vorli yaqinidagi qirgʻoqqa qaytib kelgan. Bugun dengizdan 500 metr ichkarida, qoyalar orasida shu joyda kamtarona, ammo eʼtiborni tortadigan maqbara qad rostlagan. Avliyo Makkaga haj qilish uchun barcha boyliklaridan va moddiy mulklaridan voz kechgan. Soʻngra dunyo boʻylab sayohat qilib, hozirgi Mumbay shahrini tashkil etuvchi orollardan biriga joylashgan va.

Sayyid Hoji Alining farzandlari boʻlmagan, shuning uchun toʻgʻridan-toʻgʻri avlodlari yoʻq.

## Yana qarang

* Hoji Ali Dargoh
* Qavvali at Hoji Ali dargoh
## Manbalar
Firdavs jome masjidi

**Firdavs jome masjidi** () — Eronning Janubiy Xuroson ustoni Firdavs shahridagi masjid. Bu masjid Saljuqiylar sulolasi davrida, 11-asrda qurilgan, deb ishoniladi. Lekin baʼzi tadqiqotchilar uni 7-asrda qurilgan deb hisoblashadi.
## Manbalar
Qi Jingyi

**Qi Jingyi** (xitoycha: 祁靜) (1656-yilda tugʻilgan ;1719-yilda vafot etgan), Hiloliddin nomi bilan ham tanilgan, xitoylik soʻfiy ustozi boʻlgan. Xitoylik musulmonlar orasida Qodiriylik maktabining tarqalishida muhim rol oʻynagan. Qi Jingyi oʻz izdoshlari orasida Qi Daozu (xitoycha:) yaʼni, Buyuk Ustoz Qi nomi bilan tanilgan.

## Hayoti
Qi Jingyi izdoshlarining soʻzlariga koʻra, 16 yoshli Qi Jingyi 1672-yilda Xining shahrida hurmatli usta Afaq Xoja bilan uchrashgan va undan oʻz ustozi boʻlishini soʻragan. Afaq Xoja bunga javoban shunday degan: „Men sizning ustozingiz emasman. Mening qadimiy taʼlimotim sizga oʻtmaydi. Sizning ustozingiz allaqachon Sharq dengizini kesib oʻtib, Sharq yurtiga yetib kelgan. Shuning uchun siz tezda uyingizga qaytishingiz kerak, shunda siz oʻz yurtingizda mashhur ustoz boʻlasiz“.

Keyinchalik Qi 1674-yilda paygʻambar Muhammadning Xitoyga kirib kelgan 29-avlodi, Xoja Sayyid Abdulloh qoʻlida tahsil olgan.

## Vafoti
Linxia shahridagi Qi Jingyining qabri „Buyuk qabr“ yoki Da Gongbei deb ataluvchi ziyoratgoh majmuasining markaziga aylangan boʻlib, u Xitoyda Qodiriya tariqatining asosiy markazi boʻlib qolmoqda.
## Manbalar
Toklu Dede masjidi

**Toklu Dede masjidi** () Turkiyaning Istanbul shahridagi Usmoniylar masjidi boʻlgan. Bino dastlab Vizantiya sharqiy pravoslav cherkovi edi. 1929-yilda deyarli butunlay vayron qilingan.

## Joylashuvi
Bino Istanbulning Fotih tumani, Ayvansaroy mahallasida joylashgan edi.

## Tarixi
1453-yilda Konstantinopol Usmoniylar qoʻliga oʻtgach, XV asr oxiri – XVI asr boshlari oraligʻida cherkov sulton Mehmed II Fotihning sobiq askari Toklu Ibrohim Dede tomonidan kichik masjidga aylantirilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 

* 

* 

## Havolalar

* Vizantiya 1200 – Toklu Dede
Uqba ibn Amr

**Uqba ibn Amr al-Ansoriy** shuningdek, uning *[[Abu (kunya)|kunyasi]]* **Abu Mas’ud** al-Ansoriy paygʻambar Muhammadning sahobasi edi..
## Faoliyati
U koʻzga koʻringan hadis roviylaridan biri boʻlib, sunniy musulmonlar orasida eng koʻzga koʻringan hadis manbasi hisoblangan "Sahihi Buxoriy" da keltirilgan. Uqba ibn Amr al-Ansoriy 102 yoki undan ortiq hadis rivoyat qilgan.

Uqba Madinalik boʻlib, Aqaba bay’atida hozir boʻlgan va paygʻambar Muhammadni jonlari evaziga himoya qilishga vaʼda berganlar orasida edi. Uqba paygʻambar Muhammad bilan barcha janglarda qatnashgan va qahramonlarcha jang qilgani aytiladi.

Uqba Usmonga qarshi Kufan qoʻzgʻoloniga qarshi chiqdi (), Rashidun xalifaligining uchinchi xalifasi. Usmondan keyingi xalifa Ali () Uqbani Kufa hokimi etib tayinladi. Shundan soʻng Uqba qizi Ummu Bashirni Alining oʻgʻli Hasanga uylantirdi.

## Manbalar
Al-Muttalib ibn Abd Manaf

**Muttalib ibn Abdumanaf**
## Faoliyati
Paygʻambar Muhammadning sahobiyi Ubayda ibn al-Horisning bobosi edi. U ham Imom Shofiyning ajdodlari edi.

Muttalib Hoshim ibn Abdumanafning (Muhammadning katta bobosi) ukasi edi. U akasi Hoshimning oʻrniga oʻtdi va jiyani Shayba ibn Hoshimga gʻamxoʻrlik qildi; u jiyani bilan Makkaga qaytib kelganida, odamlar uni yangi quli deb oʻylashdi, shuning uchun Shayba „Abdulmuttalib“ (Muttalibning xizmatkori) nomi bilan mashhur boʻldi, chunki oʻsha paytda qullik juda keng tarqalgan va avj olgan edi. Muttalib vafot etgach, uning oʻrniga oʻgʻillari va jiyani Abdulmuttalib oʻtirdi.
## Manbalar
Fathobod jome masjidi

**Fathobod jome masjidi** — Eronning Janubiy Xuroson ustoni Firdavs shahristonida joylashgan masjid.
## Manbalar
Fehmi Naji

**Fehmi Naji al-Imom** () (1928-yilning 28-sentyabrida tugʻilgan va 2016-yilda vafot etgan) 2007-yil iyunidan 2011-yil sentyabrigacha Avstraliya bosh muftiysi boʻlib faoliyat olib borgan. Livanda tugʻilgan va yoshlik yillarini ham shu yerda oʻtkazgan, 1951-yilda Avstraliyaga kelgan va shu yerda yashay boshlagan. 2007-yil 10-iyunda Toj al-Din Hiloliyning oʻrniga muftiy boʻlib saylangan, ammo 2011-yil yanvariga kelib, Hiloli Naji endi ish faoliyatini toʻxtatganini va shunchaki rasmiyatchilik yuzasidan faoliyat yuritayotganini eʼlon qildi. Naji 2011-yil 18-sentyabrda Ibrohim Abu Muhammadga muftiylik lavozimi oʻtdi.

Naji Usama bin Lodinning 11-sentyabr hujumlari uchun javobgarligiga shubha bilan qaray boshlagan. Melburndagi Preston masjidining bosh imomi va Viktoriya imomlar kengashi kotibi boʻlib faoliyat olib borgan.

Naji al-Imom 2016-yil 24-sentyabrda dunyoni tark etgan.

## Xizmatlari
Naji 2005-yildan 2006-yilgacha Howard hukumati tomonidan tashkil etilgan *Muslim Community Reference Group* maslahat kengashining aʼzosi sifatida xizmat olib borgan.

## Manbalar
Gonobod jome masjidi

**Gonobod jome masjidi** () — Eronning Gonobod shahristoni Gonobod shahrida joylashgan masjid. Anushteginiylar sulolasi davriga tegishli.
## Manbalar
Pai Tzu-li

**Pai Tzu-li** 36-diviziyaning (Milliy inqilobiy armiya) xitoylik musulmon general boʻlgan, Pai generallar Ma Chjunging va Ma Xushan qoʻl ostida xizmat qilgan. U Ma Chjungingning kotibi boʻlib faoliyat olib borgan va u payt yoshi taxminan 40 yoshda boʻlgan. Tzu-li oʻshanda vaqtda general Ma Xushanning shtab boshligʻi boʻlib faoliyat olib borgan va uni 1937-yilda Qashgʻarga hujum qilishga koʻndirgan.

1937-yil 1-sentyabrda Pai Tungan 1-brigadasi boshchiligida kargilik shahridan yoʻlga chiqib ketgan. 7-sentyabr kuni Pai Ma Ju-lung va Ma Hushan bilan birga oʻz odamlarini tashlab, togʻlar boʻylab Hindistonga qochib ketgan.

Pai yoʻlda Ma Xushan tomonidan otib yuborilgan deb aytilgan va Hindistonga yetib bormasidan oldin vafot etgan.

## Manbalari
Sayyid Ali Asgʻar Dastgʻayb

Oyatulloh **Sayyid Ali Asgʻar Dastgʻayb** () (1945-yilda tugʻilgan) – eronlik oʻn ikki shia marjasi. Sayyid Ali Eron Ekspertlar Assambleyasining sobiq aʼzosi boʻlgan. Vasiyat masalalarida Ruhulloh Xumayniyga maslahat berganlar insonlardan biri boʻlgan.

## Tarixi
Sayyid Ali 1945-yilning dekabr oyida Eronning Sheroz shahrida tugʻilgan. Ali Asgʻar Ali Akbar Dastgʻaybning oʻgʻli boʻlgan va uning bobolari Oyatulloh Hidoyatulloh Sheroziy boʻlib unung nabirasi boʻlgan. Dastlab Shohpur Sheroz seminariyasini tamomlagan va oʻz ilmlarini yanada oshirish va diploini oliy maʼlumotli boʻlishi uchun Qum seminariyasiga ketgan va oʻsha yerda tahsil ola boshlagan. Qumda Oyatulloh Mirza Hoshim Amoliy va Oyatulloh Golpayeganiyning seminarlarida tahsil olgan.

## Faoliyati
2013-yilda Asgʻar Ali Xomanaiy tomonidan tayinlanib Sherozdagi Shoh Cherag va Muhammad ibn Muso ibn Jaʼfar ziyoratgohining vasiysi boʻlib faoliyat olib borgan.

## Manbalar
Laal posho masjidi

**Laal posho masjidi** (; shuningdek, *Lael posho* yoki *Lala ogʻa* deb ham qoʻllaniladi – Turkiyaning Mersin viloyati, Mut tumanida joylashgan oʻrta asrlarga oid masjid.

## Tarixi
Laal posho Onadoʻlidagi Karamanoğulları bekligining yuqori martabali amaldori edi. Yoshligida Alâeddin Ali Beyning xizmatchisi boʻlgan. Alâeddin Ali Bey uni oʻqitib, Karamanoğulları bekligining turli shaharlariga, jumladan, Nigʻde va Mut hududlariga hokim etib tayinlagan. Laal posho masjidi taxminan 1444-yilda karamanlik Ibrohim Beyning buyrugʻi bilan Laal Posho tomonidan qurdirilgan. 1471-yildan keyin Karaman davlatining barcha hududlari Usmoniylar qoʻmondoni Gedik Ahmed posho tomonidan bosib olingan. Urush paytida Karamoniylar tomonidan qurilgan koʻplab binolar vayron qilingan, ammo Laal posho masjidi saqlanib qolgan. Masjid bitiklaridan maʼlum boʻlishicha, oʻtgan davrda binoda ikki marta katta hajmdagi taʼmirlash ishlari olib borilgan. Butunlay vayronaga aylangan masjid minorasi bundan 50 yil avval qayta tiklangan.

## Meʼmorchiligi
Masjid shahar markazida, qadimiy qasr va karvonsaroy orasida joylashgan. Ushbu ikkala inshoot ham masjid bilan tengdosh binolar hisoblanadi. Masjidning rejasi kvadrat shaklda boʻlib, bu narsa keyinchalik Usmoniylar meʼmorchiligining mashhur uslubiga aylangan. Masjidning ustki qismi yirik gumbaz bilan qoplangan boʻlib, tekis yuzali toshlardan qurilgan. Masjid hovlisida ikkita kichik konussimon maqbara joylashgan, ulardan biri asl maqbara masjid qurilgan vaqtda bunyod etilgan, ikkinchisi esa Usmoniylar tomonidan keyinchalik qurilgan. XVII asr turk sayyohi Avliyo Chalabiyning yozishicha, birinchi maqbarada Laal poshoning qabr joylashgan.

## Manbalar
Sajjod ar-Radaviy

**Sajjod ar-Radaviy** (arabcha: سجاد الرضوي) (1919-yil 26-martda tugʻilgan – 1970-yilda vafot etgan) – asli pokiston-iraqlik shia marjasi va notiq.

## Hayoti
Ar-Radaviy Sayid Muhammad-Mahdi bin Husayn bin Ali bin Ahmad bin Javad bin Muhammad al-Radaviy Lakxnauda tugʻilgan va koʻp oʻtmay oilasi bilan Karbaloga koʻchib ketgan.

Ar-Radaviy diniy taʼlimni yoshligidan boshlagan va oʻzining ilgʻor ilmlarini Shayx Ali Akbar an-Naʼiyiy, Mirzo Mahdiy Sheroziy, Shayx Muhammad Ali Sibavayh va boshqalardan oʻrgangan.

U diniy vaʼzlarni aytishni yaxshi koʻrardi va oxir-oqibat Karbaloning yetakchi notiqlaridan biriga aylandi. Ar-Radaviy Eron, Pokiston va Hindiston kabi turli Osiyo mamlakatlariga tez-tez sayohat qila boshladi. Shuningdek, Afrikaga sayohat qildi, u yerda vaʼz oʻqidi va Al-Azhar, Mogadisho va Adandagi Islom ekumenik munozaralarida qatnashdi. Biroq ar-Radaviy astma va yurak xastaligi bilan kasallangan, bu esa uning tez-tez maʼruza qilish va vaʼz oʻqishiga qiyinchilik tugʻdirgan.

## Asarlari

* *Nuzhat an-Natirin*
* *Al-Aʼmaal val-Ad’iya val-ziyrat*
* *Hay’at Sayyid al-Battoʻ Abu Tolib (Alayhi as-salom)*. Abu Tolib hayoti haqida

## Vafoti
Ar-Radaviy oxir-oqibat kasallikdan vafot etdi va 1970-yil 26-mart payshanba kuni Karbaloda vafot etdi va Imom Husayn ziyoratgohiga dafn qilindi.

U 2008-yilda Quvaytda minbarda vaʼz oʻqiyotganda vafot etgan. Al-Radaviyning 3 farzandi bor boʻlib, oʻgʻli Abbos ulamo va notiq edi. Yana bir oʻgʻli Husayn esa marhum Oyatullohning qizi Sayyid Muhammad-Kozim al-Mudarrisiyga uylangan. Qizi marhum olim va notiq Sayyid Mustafo al-Fayziyning Tuma oilasidan boʻlgan yigitga turmushfa chiqgan edi.
## Manbalar

## Yana qarang

* Husayniya
* Mirzo Mahdiy Sheroziy
Biloli Habeşi masjidi

**Biloli Habeşi** **masjidi** – Turkiyaning Mersin viloyati, Tarsus tumanidagi tarixiy kichik masjid.

Masjid Mersin viloyatining Tarsus ilchesidagi (tuman) Tarsus Katta masjidi va Avliyo Paul cherkovi oʻrtasida joylashgan.

## Tarixi
Usmoniylarga tegishli hujjatlarga koʻra, 1519-yilda Bilol ibn Raboh (milodiy 580–640-yillarda yashagan, *Bilol ibn Habashiy*, *Bilol ibn Riyo* va *ibn Raboh* nomlari bilan ham mashhur boʻlgan) nomidagi vaqf tashkil etilgan. U islom paygʻambari Muhammadning eng ishonchli va sodiq *[[Sahoba|sahobalaridan]]* biri boʻlgan. Rivoyatlarga koʻra, Bilol ibn Raboh xalifa Umar () davrida fath qilingan hududlarni ziyorat qilish chogʻida Tarsusga kelib, bugungi kunda masjid joylashgan hududda azon aytgan. Turk tilidagi *mesjit* soʻzi kichik masjid degan maʼnoni anglatadi. Ushbu bino XVI asrda qurilgan.

Masjid kvadrat shaklda qurilgan boʻlib, ustki qismi bitta katta gumbaz bilan qoplangan.

## Manbalar
Yekaterina Geynish

**Yekaterina Pavlovna Geynish** (2006-yil 18-martda tugʻilgan) – rossiyalik konkida uchuvchi, hozirda Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. Hamkori Dmitriy Chigiryov bilan birga 2025-yilgi Qishki Osiyo oʻyinlari chempioni, 2024-yilgi Skate Canada International musobaqasi kumush medali va 2024-yilgi John Nicks xalqaro musobaqasining juftliklar turniri bronza medali sovrindori boʻlgan.

## Biografiyasi
Geynish 2006-yil 18-martda Moskvada tugʻilgan. Bolaligida musiqa maktabida oʻqigan.

Geynish figurali uchish bilan 2010-yilda shugʻullana boshlagan. Yakkalik konkida uchuvchi sifatida Moskvadagi „Megasport“ saroyida mashq qilgan. Geynish 2019-yilda juft konkida uchishga oʻtishga qaror qildi. Shundan soʻng Nina Mozer va Vladislav Jovnirskiy qoʻl ostida mashq qilish uchun Moskvadagi „Vorobyovy Gori“ konkida uchish maktabida mashq qilishni boshladi. Uning birinchi sherigi Andrey Sachkov boʻlib, 2021-yilgacha Geynish bilan birgalikda konkida uchgan. Bu juftlik 2019-yilgi IceLab musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Ilya Mironov bilan birga 2021-yilgi Budapesht kubogi oʻsmirlar oʻrtasidagi musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2022-yilgi Rossiya chempionatida oʻn birinchi va 2022-yilgi Rossiya oʻsmirlar chempionatida beshinchi oʻrinni egalladi. Ularning hamkorligi 2021-22-yilgi figurali uchish mavsumidan keyin tugatildi.

2021-22 yilgi figurali uchish mavsumi yakunlanganidan keyin Geynish Dmitriy Chigiryov bilan birga ishtirok eta boshladi. Geynish va Chigiryov 2022-yilgi kattalar oʻrtasidagi Rossiya kubogi Gran-prisining ikkinchi va beshinchi bosqichlarida qatnashishdi, ikkala musobaqada ham beshinchi oʻrinni egallashdi.

2024-yilning may oyida bu juftlik Oʻzbekiston nomidan qatnashishni rejalashtirgani maʼlum boʻldi va bu rejalari muvaffaqiyatli boʻldi.

Geynish va Chigiryov 2024-yilgi John Nicks xalqaro juftlik musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2024–25-yilgi Gran-pri musobaqalarida qatnashish uchun tanlangan bu juftlik 2024-yilgi Skate Canada International musobaqasida qatnashib, qisqa dasturida toʻrtinchi oʻrinni, konkida erkin uchish dasturida ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritdi. Bu natija bilan Geynish va Chigiryov kattalar oʻrtasidagi Gran-pri medalini qoʻlga kiritgan Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan birinchi juftlik boʻldi. Bir hafta oʻtgach, juftlik 2024-yilgi Grand-Prix de France musobaqasida qatnashdi. Qisqa dasturda beshinchi va konkida erkin uchish dasturida yettinchi oʻrinni egallab, umumiy hisobda oltinchi oʻringa tushib ketdi.

## Dasturlar

### Dmitriy Chigiryov bilan juftlik

### Ilya Mironov bilan juftlik

### Andrey Sachkov bilan juftlik

### Shaxsiy natijalari

### 2024—25-yillardagi natijalari

## Manbalar
Fotih masjidi (Tirilye)

**Fotih masjidi** () – Turkiyaning Bursa viloyati, Tirilye (Zeytinbağı) mahallasida joylashgan masjid. Dastlab Vizantiya imperiyasi cherkovi sifatida qurilgan, keyinchalik XVI asrda musulmonlar uchun diniy inshootga aylantirilgan. 1920–1922-yillar orasida yana yunon pravoslav cherkovi sifatida xizmat qilib, 1923-yilda qayta masjidga aylantirilgan.

## Tarixi
Asl inshoot 720 va 730-yillar orasida qurilgan boʻlishi mumkin.

Usmoniylar Onadoʻlini bosib olganidan soʻng, Vizantiya cherkovi masjidga aylantirilgan va *Fotih Camii* („Fatih masjidi“) deb qayta nomlangan. Keyinchalik 1920-yilning yoz oylarida Bursa yunon qoʻshinlari tomonidan qisqa muddat bosib olingan va masjid qisqa vaqt ichida pravoslav cherkovi sifatida qayta tiklangan. 1923-yilga kelib esa bino yana masjidga aylantirilgan.

## Tavsifi
Ushbu inshoot mintaqadagi eng qadimgi Vizantiya imperiyasi binosi hisoblanadi. Masjidga ayvon orqali kirish mumkin, asosiy kirish eshigi yogʻoch tom bilan qoplangan. Ushbu ayvon toʻrtta ustunga tayangan holda qurilgan, bosh qismi bezakli metall bilan qoplangan. Markaziy gumbazning balandligi 19 metr (62 ft), kengligi taxminan 4,5 metr (14,75 ft). Garchi cherkov taxminan VIII asrda qurilgan boʻlsa-da, VI asrga oid haykaltaroshlik elementlarini oʻz ichiga olgan, shuningdek, ulardan baʼzilari keyinchalik qayta oʻyib ishlangan boʻlishi ham mumkin. Baʼzi olimlar cherkov devorlari rasmlar va ikonalar bilan bezatilgan deb taxmin qilganlar, biroq bu tasvirlar bizgacha yetib kelmagan.

Bino jome masjidga aylantirilgandan soʻng baland koshinli mehrob oʻrnatilgan. Bundan tashqari, masjid hududida qoʻshimcha ravishda minora ham qoʻshilgan, biroq bu minora 1855-yilda sodir boʻlgan zilzila oqibatida qattiq shikastlangan va keyinchalik qayta qurilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Brubaker, Leslie and John Haldon. *Byzantium in the Iconoclast Era (ca. 680-850): The Sources – An Annotated Survey.* Aldershot: Ashgate, 2011
* Buchwald, Hans Herbert. *Form, Style, and Meaning in Byzantine Church Architecture.* Ann Arbor: University of Michigan Press, 1999
* Cormack, Robin. *Byzantine Art.* Oxford: Oxford University Press, 2018
* Hayden, Robert, Hande Sözer, Tuğba Tanyeri-Erdemir, and Aylan Erdemir. „The Byzantine Mosque at Trilye: A Processual Analysis of Dominance, Sharing, Transformation and Tolerance.“ *History and Anthropology* , vol. 22, no. 1 (2011): 1-17
* Hasluck, F. W. „Bythinica.“ *Annual of the British School at Athens,* vol. 13 (1906/7): 285-308
* Mango, Cyril and Ihor Ševčenko. „Some Churches and Monasteries on the South Shore of the Sea of Marmara.“ *Dumbarton Oaks Papers,* vol. 18 (1973): 235-77
* Marinis, Vasileios. *Architecture and Ritual in the Churches of Constantinople: Ninth to Fifteenth Centuries.* Cambridge: Cambridge University Press, 2014
* Ousterhout, Robert. *Eastern Medieval Architecture: The Building Tradition of Byzantium and Neighbouring Lands.* Oxford: Oxford University Press, 2019
* Ousterhout, Robert. *Master Builders of Byzantium.* Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2008

## Havolalar
* Tirilyedagi Fotih masjidi, ''Vizantiya merosi''
Goʻrgon jome masjidi

**Goʻrgon jome masjidi** — Eronning Guliston ustoni Gorgan shahridagi monumentlardan biri. Masjid Nalbandan bozori yonida joylashgan. Saljuqiylar sulolasi davrida qurilgan.  Sharsimon minorasida Kufiy yozuvlari mavjud.

## Galerayasi

Fayl:Jameh_Mosque_of_Gorgan_13970530_12.jpg|alt=The entrance to the mosque|Masjidning kirish tarafi
Fayl:Jameh_Mosque_of_Gorgan_13970530_17.jpg|alt=The mosque square|Masjid maydoni
Fayl:Jameh_Mosque_of_Gorgan_13970530_02.jpg|alt=Exiting the mosque|Masjidning chiqish tarafi
Fayl:Jameh_Mosque_of_Gorgan_13970530_06.jpg|alt=The mosque tower|Masjid minorasi
Fayl:Jameh_Mosque_of_Gorgan_13970530_29.jpg
Fayl:Jameh_Mosque_of_Gorgan_13970530_14.jpg


## Manbalar
Muzayraa

**Muzayraa** (, **Mzeraʼa** yoki **Mazirah**) Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibiga kiradi. Latakiya sharqida joylashgan. Gʻarbda Difa va Hanadi, shimoli-gʻarbda al-Jandiriya, shimolda al-Haffa va Ayn al-Tineh, shimoli-sharqda Slinfa, sharqda Shatha, janubda esa Qardaha bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Muzayraa aholisi  kishini tashkil qilgan. Shaharcha Muzayraa *[[nohiya]]sining* maʼmuriy markazi va toʻrtinchi yirik aholi punkti hisoblanadi. 2004-yilda ushbu nohiya tarkibidagi jami 27 ta aholi punktida  kishi istiqomat qilgan. Aholisi asosan xristianlardan iborat.

2024-yil 14-dekabrda Suriya Arab armiyasining sobiq aʼzolari Suriya oʻtish davri hukumati]ga aloqador boʻlgan Shom korpusi aʼzolariga Muzayraa hududida hujum uyushtirgan. Ushbu hodisa [Asad rejimi qulaganidan keyingi birinchi shu turdagi toʻqnashuv hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Umm al-Tuyour (Latakiya muhofazasi)

**Umm al-Tuyour** () Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibiga kiradi. Latakiya shimolidagi Oʻrta yer dengizi sohilida joylashgan. Janubda ash-Shamiya va Burj Islom, shimolda Ras al-Basit va al-Badrusiya bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Umm al-Tuyour aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi tarkibida turkmanlar ustuvor.

## Manbalar
Gugan jome masjidi

**Gugan jome masjidi** () — Eronning Azarshahr shahristoni Gugan shahrida joylashgan masjid. Qojarlar sulolasiga davriga tegishli.

## Manbalar
Ayn Shiqaq

**Ayn ash-Shiqaq** (, shuningdek **Ain al-Shiqaq**) Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasining Jableh okrugi tarkibiga kiradi. Latakiya janubida joylashgan. Janubi-sharqda Zama, janubda al-Qassabin, janubi-gʻarbda Siyano, gʻarbda Jableh, shimoli-sharqda Qardaha, sharqda esa al-Budi va Harf al-Musaytira bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Ayn ash-Shiqaq aholisi  kishini tashkil qilgan. Shaharcha Ayn ash-Shiqaq *[[nohiya]]sining* maʼmuriy markazi hisoblanadi. 2004-yilda ushbu nohiya tarkibidagi jami 15 ta aholi punktida  kishi istiqomat qilgan. Aholisi, asosan, alaviylardan iborat. Suriyalik shoir Nadim Muhammad (1907—1994) Ayn ash-Shiqaqda tugʻilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Hamadon jome masjidi

**Hamadoni jome masjidi** () — Eronning Hamadon ustoni Hamadon shahrida joylashgan masjid. Qojarlar sulolasi davrida qurilgan.
## Manbalar
Ta’uma

**Taʼuma** () Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasining al-Haffa okrugi tarkibiga kiradi. Latakiyaning shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Taʼuma aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Zanqufa

**Zanqufa** (, shuningdek *Zanqoufe*) Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan al-Haffa okrugi tarkibiga kiradi. Latakiyaning shimoli-sharqida, al-Haffa shahrining janubiy qismida joylashgan. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Zanqufa aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi, asosan, sunniylardan iborat.

1919—1920-yillardagi Fransiya hukmronligiga qarshi qoʻzgʻolon davrida isyonchilar yetakchisi Izziddin al-Qassam Zanqufa qishlogʻidan partizanlik harakatlari va tayyorgarlik mashgʻulotlari oʻtkazish uchun baza sifatida foydalangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Boyazid II masjidi

**Boyazid II masjidi** () – Turkiyaning Amasya tumanidagi XV asrga oid tarixiy masjid. 1486-yilda Usmoniylar sultoni Boyazid II buyrugʻiga asosan bunyod etilgan shahardagi eng katta *külliye* (majmua).

## Bino
Masjid namozxonasining usti ikkita, ayvon esa beshta gumbaz bilan qoplangan, ikkita minoraga ega, ularining har biri balkonli qilib qurilgan. Masjid madrasa (islom maktabi), favvora, Imaret (xayriya oshxonasi) va kutubxonadan iborat kattaroq majmua (*külliye*) tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Çapanoğlu masjidi

**Çapanoğlu masjidi** () – Turkiyaning Yozgat shahridagi masjid.

Yevropa meʼmoriy uslublari taʼsirida bunyod etilgan masjid ikki qismdan iborat boʻlib, Çapanoğlular oilasi aʼzolari tomonidan qurilgan. Birinchi qismi 1779-yilda Çapanoğlu Mustafo Ahmad posho, ikkinchi qismi esa 1794/1795-yilda uning ukasi Sulaymon tomonidan qurdirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Çapanoğlu masjidi
Pertev posho masjidi

**Pertev Mehmet posho masjidi** (), shuningdek, **Yeni Cuma masjidi** () – Turkiyaning Kocaeli viloyati, Izmit shahrida joylashgan masjid.

## Tarixi
Masjid saroy meʼmori Xoʻja Sinon tomonidan loyihalashtirilgan va XVI asrda Usmoniylar meʼmorchiligi asosida qurilgan. Bino sulton Sulaymon I va Salim II davrida Usmoniylar vaziri Pertev Mehmed posho uchun bunyod etilgan. Qurilish ishlari 1579-yilda yakuniga yetgan.

Masjid madrasa, hammom, karvonsaroy, favvora va boshlangʻich maktabni oʻz ichiga olgan kattaroq *külliye* (majmua)ning bir qismi hisoblanadi. Gumbazi 1 ta, 24 ta derazadan iborat. Masjid minorasi 1999-yilgi Izmitda sodir boʻlgan zilzila oqibatida vayron boʻlgan.

## Yana qarang

* Turkiyada islom
* Turkiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Pertev Mehmed posho Külliyesi , Archnet
Voqid ibn Abdulloh

**Voqid ibn Abdulloh** Muhammad davrida Naxla bosqinida qatnashgan Muhammadning hamrohi edi. U Islom nomidan birovni oʻldirgan birinchi odam edi. Naxla bosqinida Qurayshlar yegulik tayyorlash bilan band boʻlganlarida, musulmonlar hujumga oʻtishdi. Boʻlib oʻtgan qisqa jangda Voqid ibn Abdulloh Quraysh karvoni boshligʻi Amr ibn Hadramiyni unga oʻq otib oʻldirdi. Musulmonlar ikki Quraysh qabilasi vakilini asirga oldilar. Navfal ibn Abdulloh qochishga muvaffaq boʻldi. Musulmonlar Usmon ibn Abdulloh va Hakam ibn Kaysonni asir qilib oldilar. Abdulloh ibn Jahsh oʻljalar va ikki mahbus bilan Madinaga qaytdi. Musulmonlar oʻljaning beshdan bir qismini Muhammadga berishni rejalashtirdilar.

## Yana qarang

* Muhammadning yurishlari roʻyxati
## Manbalar
Yahyo ibn Muhammad as-Sirojiy

**Yahyo ibn Muhammad as-Sirojiy** (vafoti 1296) – 1261–1262-yillarda Yamanda Zaydiylar davlatining imom-xatibi.

Bu vaqtda Yamanning koʻp qismi sunniy musulmon boʻlgan va pasttekislikda joylashgan Rasuliylar sulolasi nazorati ostida edi. Togʻning shimoliy qismlaridagi Zaydiy sulolasi vakillari oʻz pozitsiyalarini saqlab qolishga harakat qilishdi. Ulardan biri oʻn ikkinchi imom Hasan ibn Alining 16-avlodi Yahyo ibn Muhammad as-Sirojiy edi (vaf. 669). Yahyo 1261-yilda daʼvat (imomlikka daʼvat) qildi. Hadur va uning atrofidagi tumanlar aholisining aksariyati uni tan oldi. Biroq, Rasuliylar hushyor turib qolishdi va qoʻrqinchli amir Alamiddin Sinjar ash-Shaʼbiyni kuch bilan „uning ustiga mushukdek otilgan“ holda joʻnatishdi. Zaydiylar bosqinga dosh berolmadilar va Yahyoning izdoshlari uzoq joylarga tarqalib ketishdi. Keyin Alamiddin Sanoga qaytib keldi. Imom Yahyo Banu Fahim diyoriga sayohat qildi, ammo mahalliy aholi uni hibsga olib, Alamiddinga topshirdilar. Amir 1262-yil oktabrda uning koʻzini koʻr qilib qoʻydi. Uning imomlik hukmronligi baʼzan 1271-yilgacha sanaladi, ammo keyingi yillarda uning faoliyati haqida hech qanday maʼlumot yoʻq. Uning vafoti 1296-yilda qayd etilgan
## Manbalar
Könül Xasıyeva

**Könül Xasıyeva** (17-mart 1968-yil, Shaki) — Ozarbayjon mugʻom ijrochisi, xonanda, Ozarbayjon xalq artisti.
## Hayoti
Könül Xasıyeva 1968-yilning 17-martida Shaki shahrida tugʻilgan. 1975-yilda boshlangʻich maktabga qabul qilingan. 1981-yilda Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasining oʻsha vaqtdagi rahbari Haydar Aliyev tashabbusi bilan tashkillashtirilgan „Gənclərin ümumrespublika baxış“ („Yoshlar umumrespublika koʻrigi“) musobaqasi gʻolibi boʻldi. 1981—1991-yillarda Ozarbayjon davlat konservatoriyasida Arif Babayevdan tahsil olgan.
## Faoliyati
Könül Xasıyeva turli madaniy hamda davlat tadbirlari bilan Turkiya, Germaniya, Fransiya, Shveysariya, Italiya, Eron, Rossiya kabi davlatlarda, shuningdek Ozarbayjonning turli hududlarida chiqishlar qilgan hamda konsertlar bergan.
## Mukofotlari
# „Azərbaycan Bayrağı“ oliy diplomi;
# „Ustad Sənətkar“ media mukofoti;
# „Qızıl Qələm“ media mukofoti;
# „Ozarbayjon Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist“ unvoni;
# Ozarbayjon xalq artisti unvoni – 2014;
# Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining shaxsiy stipendiyasi stipendiati.

## Manbalar
Uqba bin al-Horis

**Uqba ibn al-Horis —** paygʻambar Muhammadning sahobasi, lekin mushrik boʻlganida unga dushman boʻlgan. Musulmon olimi Safiur Rahmon Muborakpuriyning soʻzlariga koʻra, qurayshliklar Uqba ibn al-Horis mushrik boʻlganida ar-Rojiy gʻazotida Xubayb ibn Adiyni xochga osishni buyuradi.

Xubayb ibn Adiyning Uqba ibn al-Horis tomonidan oʻldirilgani „Sahih al-Buxoriy“da quyidagicha zikr qilingan:

Xubaybni oʻldirgan kishi Abu Sarua (yaʼni Uqba bin Horis) edi. Sahih al-Buxoriy 5:59:413.

## Manbalar
Shamsiddin al-Voiziy

**Buyuk [[Oyatulloh]] Shamsiddin al-Voiziy** (شمس الدين الواعظي) (1936-yilda tugʻilgan) iroqlik isna ashariya shialarining marjasi.

Iroqning Najaf shahridagi seminariyalarda Oyatulloh Abul-Qossim Xoiiy va Muhsin al-Hakim qoʻl ostida tahsil olgan.

## Manbalar
Suriya milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)

**20 yoshgacha boʻlgan Suriya terma jamoasi** () – Bu Suriyaning milliy yoshlar futbol terma jamoasi boʻlib, Suriya futbol assotsiatsiyasi tomonidan boshqariladi. Yoshlar terma jamoasi Suriya milliy futbol terma jamoasi uchun aosiy futbolchi yetishtirib beruvchi jamoa sifatida qaraladi.

## Musobaqalardagi natijalar

### FIFA U-20 Jahon chempionati

### AFC U-20 Osiyo kubogi

## Oʻzaro oyinlardagi natijalar
Quyidagi jadvalda Suriyaning 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi jahon chempionatidagi oʻzaro oʻyinlari koʻrsatilgan.

## Joriy tarkib
2023-yil 25-fevral kuni boʻlib oʻtadigan Osiyo kubogi 2023 uchun yakuniy tarkibga quyidagi 23 nafar futbolchi kiritildi.

Bosh murabbiy:  Mark Wotte

## Yutuqlar
* **[[FIFA U-20 Jahon chempionati]]**
: Oltinchi oʻrin: 1991
* **[[AFC U-20 Osiyo Kubogi]]**
: **Gʻolib (1):** 1994
: ikkinchi oʻrin (1): 1988
: Uchinchi oʻrin (1): 1990
: Toʻrtinchi oʻrin (1): 2004
* **Mandiri U20 Challenge Series**
**  **Chempion (1):** 2025

## Yana qarang
* Suriya milliy futbol terma jamoasi
* Suriya milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)
* Suriya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)
* Suriya futbol assotsiatsiyasin
* Suriyada futbol

## Manbalar
Dmitriy Chigiryov

**Dmitriy Yevgenyevich Chigiryov** (2001-yil 1-aprelda tugʻilgan) – rossiyalik konkida uchuvchi, hozirda Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. Hozirgi konkida uchish boʻyicha hamkori Yekaterina Geynish bilan birga 2025-yilgi Qishki Osiyo oʻyinlari chempioni, 2024-yilgi Skate Canada International musobaqasi kumush medali va 2024-yilgi John Nicks xalqaro juftlik musobaqasining bronza medali sovrindori.

## Biografiyasi
Chigiryov 2001-yil 1-aprelda Rossiyaning Saransk shahrida tugʻilgan. 2023-yildan 2024-yilgacha ikki karra jahon chempioni Yevgeniya Medvedeva bilan yaqin munosabatda boʻlgan.

Chigiryov 2008-yilda figurali uchish bilan shugʻullana boshlagan. Dastlab Saranskdagi figurali uchish akademiyasida 2016-yilgacha yakkalik konkida uchuvchi sifatida mashq qilgan. Keyinroq juftlikka oʻtishga qaror qilgan. Juftlik konkida uchuvchi sifatidagi dastlabki ikki yili davomida Nadejda Labazina va Lina Dreyer bilan hamkorlik qildi. Keyinchalik Moskvaga koʻchib oʻtdi va Artur Dmitriyev qoʻl ostida UOR 4 Moskva Gomelskiy akademiyasida mashgʻulot oʻtkazdi. Yekaterina Belova bilan birlgalikda musobaqalarda qatnasha boshladi. Bu juftlik 2019-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida toʻqqizinchi, 2020-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida oʻninchi va 2020-yilgi Rossiya chempionatida oʻn ikkinchi oʻrinni egallagan holda uch mavsum birga kurash olib borishdi. 2020-2021-yilgi figurali uchish mavsumidan keyin ajraldi. Chigiryov Nina Mozer va Vladislav Jovnirskiy qoʻl ostida mashq qilish uchun Moskvadagi „Vorobyovy Gori“ konkida uchish maktabiga oʻtishga qaror qildi.

2022-yil aprel oyida Mozer va Jovnirskiy Chigiryovni Anastasiya Kostyuk bilan juftlashtirdi. Bu juftlik 2022-yilgi Budapest Trophy musobaqasida oʻsmirlar oʻrtasida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Ularning hamkorligi tez orada tugatildi.

2021-2022-yilgi figurali uchish mavsumidan keyin Chigiryov Yekaterina Geynish bilan birga mashq qila boshladi. Geynish va Chigiryov 2022-yilgi kattalar oʻrtasidagi Rossiya kubogi Gran-prisining 2 va 5 bosqichlarida qatnashishdi. Ikkala musobaqada ham beshinchi oʻrinni egallashdi.

2023-yilning may oyida juftlik Oʻzbekiston nomidan musobaqalarga qatnashish qarorini eʼlon qilishdi.

Geynish va Chigiryov 2024-yilgi John Nicks xalqaro juftlik musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2024–2025-yilgi Gran-pri musobaqalarida qatnashish uchun tanlangan bu juftlik 2024-yilgi Skate Canada International musobaqasida qatnashib, qisqa dasturida toʻrtinchi oʻrinni, konkida erkin uchish dasturida ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritdi. Bu natija bilan Geynish va Chigiryov kattalar oʻrtasidagi Gran-pri medalini qoʻlga kiritgan Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan birinchi juftlik boʻldi. Bir hafta oʻtgach, juftlik 2024-yilgi Grand-Prix de France musobaqasida qatnashdi. Qisqa dasturda beshinchi va konkida erkin uchish dasturida yettinchi oʻrinni egallab, umumiy hisobda oltinchi oʻringa tushib ketdi.

## Dasturlar

### Yekaterina Geynish bilan juftlik

## Manbalar