open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chimboy

**Chimboy** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanidagi shahar (1974-yildan), tuman markazi. Amudaryo deltasida, Kegeyli kanalining har ikkala sohilida, Nukus temir yoʻl stansiyasidan 56&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. Aholi soni 39 571 kishini tashkil qiladi (2009).

Chimboy XVII asrda baliqchilar va chorvadorlar qalʼasi sifatida vujudga kelgan. 1976—1977-yillarda shahar hududida qoraqalpoq arxeologlari tomonidan oʻtkazilgan qazishma ishlari natijasida bu yerdan VII—VIII asrlarga oid ashyolar topilgan. Tarixiy manbalarda Chimboy dastlab Shoxtemir deb yuritilgan. Shoxtemir deb atalishining sababi, Shoxtemir degan kishi boʻlib, shu yerlarning podshohi boʻlgan. 1643-yilda bu qalʼa Xiva xonligining Orol dengizi sohilidagi hududlarining markazi boʻlgan. 1740-yilda Xivaga kelishda poruchik Gladishev Shoxtemirdan oʻtgan. 1741-yili geodezist Muravin tuzgan xaritada ham Shoxtemir koʻrsatilgan.

1890-yilda Chimboyda rus tuzem maktabi va tibbiy punkt ochilgan. XX asrning 1-choragida bu yerda 80 ta savdo doʻkoni boʻlgan. Chimboylik savdogarlar Orenburgdan matolar va boshqa mollarni olib kelishgan. 1907—1908-yillarda beda urugʻi va boshqa turli mahsulotlar Rossiya, AQSH, Germaniyaga eksport qilingan. 1913-yilda Chimboyda paxta tozalash, beda urugʻini tazolash zavodlari qurilgan. 1916-yili 29-iyulda Chimboy aholisi rus podshohligi hukumatining mahalliy aholini mardikorlikka olishga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan. 1919-yilda Chimboyda yangi maktablar ochilgan. 1920-yilda Amudaryo viloyati tuzilib, u ikki uyezdga (Shoʻraxon va Chimboy) boʻlingan. Oʻsha yili Chimboyda bolalar internati faoliyat koʻrsata boshlagan. Chimboyga 1927-yilda shaharcha maqomi berilgan. 1935-yili pedtexnikum va oʻqituvchilar tayyorlaydigan kurs ochildi. 1980-yili temir yoʻl oʻtkazildi.

Chimboyda paxta tozalash, yogʻmoy, keramika, asfalt, beton zavodlari, mahalliy sanoat korxonalari, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. Qoraqalpogʻiston qishloq xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti, umumiy taʼlim maktablari, pedtexnikum, kasb-hunar kolledji, kutubxonalar, klub muassasalari, madaniyat uylari, oʻquvchilar madaniyat saroyi mavjud. Kasalxona, tugʻruqxona va boshqa tibbiy muassasalar aholiga xizmat koʻrsatadi.

Chimboy shahri Nukus shahridan 56&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. 1959-yildagi hisob boʻyicha Chimboyda 16 ming, 1965-yilda esa 18 ming kishini tashkil etadi. 

Chimboydan taniqli shoir-yozuvchilar, madaniyat xodimlari, xudojnik va olimlar yetishib chiqqan. Ulardan Qasim awezov, Dauletbay Shamshetdinov, Shamurat Musaev, Abbaz Dabilov, Oʻmirbek laqqi, Qazi Maulik, Ibraim Yusupov, Bayniyaz Qayipnazarov, Yuldash Mamutov, Gulxan Sherazieva, Abdireyim Sultanov, Roman Sultanov, Seydqasim Baraqov, Qudaybergen Turdiqulov, Suluvxan Mambetova, Qauender Berdimuratov kabilar.
## Iqlimi

## Manbalar

## Havolalar
* Istoriya Chimbaya
Shumanay

**Shumanay** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Shumanay tumanidagi shahar, tuman markazi. Nukusdan 75&nbsp;km. Yaqin temir yoʻl stansiyasi —Qorabayli (22&nbsp;km). Aholisi 30,2 ming kishi (2014). Aholisi va xoʻjaliklari Shumanay kanalidan suv oladi. Mahalliy tarixchilarning maʼlumotlariga koʻra, Shumanay Amudaryo Kaspiy dengiziga quyilib turgan paytlarida va undan keyingi, Aybuyir (Jampiqqalʼa) etagi orqali Orol dengiziga quyilgan davrlarda bir qadar yirik aholi punkti boʻlgan. Amudaryo oʻzanini oʻzgartirgandan keyin Shumanay hududi choʻlga aylangan va bir asrga yaqin qalin changalzor boʻlib yotgan. 1940-yillarning boshidan Shumanay hududiga hozirgi Navoiy viloyatining Tomdi, Qoraqalpogʻistonning Xoʻjayli tumanlaridan yeri unumsiz boʻlib qolgan qishloqlar aholisi, qoʻychilik bilan shugʻullanuvchi chorvadorlar koʻchib kelishgan.

shahrida "Shumanay momigʻi" aksiyadorlik jamiyatiga qarashli paxta tozalash zavodi, gʻisht zavodi, xoʻjaliklararo koʻchma mexanizatsiyalashgan kolonna, qurilish-taʼmirlash boʻlinmasi, qishloq qurilishtaʼmirlash korxonasi bor. Avtokorxona, MTP, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari ishlab turibdi. Umumiytaʼlim, bolalar musiqa, sport maktablari, 3 kasb-hunar kolleji, bioekosan markazi, kasb-hunar oʻrganish markazi mavjud. Madaniyat saroyi, markaziy kutubxona va uning tarmoqlari, sport majmuasi va boshqalar sport inshootlari bor. Markaziy tuman kasalxonasi va uning boʻlimlari, poliklinika va boshqalar tibbiy muassasalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Tumanda 14 ta qishloq bor.

## Iqlimi
Hercules (film)

***Hercules*** 1997-yilda ekranlarga chiqarilgan animatsion film boʻlib, Walt Disney Pictures va Walt Disney Feature Animation studiyalari tomonidan ishlangan hamda Buena Vista Pictures Distribution tomonidan tarqatilgan. Film rejissori — John Musker va Ron Clements, produserlari — Alice Dewey, John Musker va Ron Clements, ssenariy mualliflari esa Ron Clements, John Musker, Donald McEnery, Bob Shaw va Irene Mecchidir. Filmda bosh qahramonlarga Tate Donovan, Danny DeVito, James Woods, Susan Egan, Rip Torn ovoz bergan.

Filmning ilk relizi 13-iyun 1997-yilda boʻlib oʻtgan. Film mablagʻi $85 millionni tashkil etib, kartina umumjahon boʻylab $$252 million daromad qilgan.

## Syujeti
Qadimgi Yunoniston afsonalarida Zevs va Gera hudolarining oʻgʻli bor edi uning ismi Hercules edi. Uning donyoga kelishidan barcha hursand boʻlsada uning ukasi Hades gʻazabda edi. Hades Olympni zabt etishi uchun unga Hercules toʻsqinlik qilishinining oldini olish uchun uni oʻgʻirlashga buyruq beradi hamda uni gumdom qilish uchun unga damlama ichirayotgan vaqtda ikki dehqon kelib qoladi hamda damlamaning soʻngi tomchisini ichishga yoʻl qoʻymaydi. Damlama ichgandan soʻng Hercules oʻlmaslikdan mahrum lekin oʻzining alplik kuchini saqlab qolgan edi.
Ikki dehqon Herculesni oʻgʻil qilib asrab oladi. Hercules juda ham kuchli ammo sodda boʻlib voyaga yetadi. Bir kuni unga ota-onasi uni yoshligida topib olgani hamda Zevsning oʻgʻli ekanligi haqidagi haqiqat aytadi. Shunda Hercules otasini yoniga borish uchun ibodat xonaga boradi hamda Zevsni chorlaydi shunda Zevs keladi hamda oʻgʻli bilan koʻrishadi. Hercules Zevsning yoniga borishni xohlashi haqida aytganda Zevs unga u yerga oddiy insonlar kira olmasligini aytadi va uni Philning yoniga qahramon boʻlish uchun yuboradi.

## Rollarda
•Tate Donovan Herculesga ovoz berdi.
•Danny DeVito Philga ovoz bergan.
•James Woods Hadesga ovoz began.
•Susan Egan Megaraga ovoz berdi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Harville

**Harville** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Meuse departamenti Verdun tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
102 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,5 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 5,5&nbsp;km2. Dengiz sathidan 200 – 226 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Yangi-Ovul (Oʻzgan tumani)

**Yangi-Ovul** () – Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Oʻzgan tumaniga qarashli qishloq. Zarger ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi – 912 kishi.

## Manbalar
Qirgʻiziston (Oʻzgan tumani)

**Qirgʻiziston** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Oʻsh viloyati Oʻzgan tumaniga qarashli qishloq.   Iyri-Suv ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi - 3 034 kishi.

## Manbalar
Homestead

**Homestead** quyidagilardan birini anglatadi:

#### 
* Homestead (Florida), Florida shtatida joylashgan shahardir.
* Homestead (Pennsylvania), Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir.
* Homestead Base, Florida shtatida joylashgan shahardir.
Horsham

**Horsham**  — Angliyaning Gʻarbiy Sussex shahridagi Uold qirgʻogʻida, Arun daryosining yuqori oqimida joylashgan market shahar. Shahar Londondan  janubi-gʻarbda, Braytondan  shimoli-gʻarbda va Chichester okrugidan  shimoli-sharqda joylashgan. Yaqin atrofdagi shaharlar quyidagilar: shimoli-sharqda Krouli va janubi-sharqda Xeyvards Xit va Burgess Xillni oʻz ichiga oladi. Shahar Horsham tumanining maʼmuriy markazi.

## Boshqaruv
Horsham — Horsham tuman Kengashi hududidagi eng katta shahar. Mahalliy boshqaruvning ikkinchi, yuqori palatasi Chichesterda joylashgan Gʻarbiy Sussex okrugi kengashidir. U Sussexdagi qadimgi Norman maʼmuriy boʻlinmasida joylashgan.

Shahar 1983-yilda qayta tashkil etilgan Horsham parlament saylov okrugining markazi hamdir. Jeremi Quin 2015-yildan beri Horsham parlamentining konservativ aʼzosi boʻlib, 1997-yildan buyon oʻz oʻrnini egallagan.

## Geografiya

### Ob-havosi
Horsham Buyuk Britaniyada tarixdagi eng kuchli doʻl yogʻish darajasi boʻyicha rekord oʻrnatdi. 1958-yil 5-sentyabrda ogʻirligi 140 g boʻlgan doʻl yogʻdi (4,9&nbsp;gr). Uning oʻlchami tennis toʻpi bilan oʻxshash va zarba tezligi 100 m/s ga teng edi.

### Topografiya
Horsham dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U Low Wealddagi Weald markazida, High Wealdning gʻarbiy chekkasida, shimolda Shimoliy Daunlarning Surrey tepaliklari va janubda Sussex Downsda joylashgan.

## Madaniy maʼlumotnomalar
Horshamning birinchi tasvirlangan tarixi 1836-yilda Govard Dadli tomonidan 16 yoshida yozilgan. Unda Avliyo Mary cherkovi va boshqa binolarning tavsifi, shuningdek, toshbosma va yogʻochdan yasalgan shahar tasvirlari mavjud.

Ser Arthur Conan Doylening *"The Five Orange Pips"* qissasidagi oʻylab topilgan Openshou oilasi shu shaharda istiqomat qilgan tarzda hikoya qilinadi.

## Manbalar
Huétor Tájar

**Huétor Tájar** — Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan shahar. Granada provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 40&nbsp;km2. Aholisi — 9998 kishi (2010).
## Havolalar
* Rasmiy sayti
* Actualidad de Huetor 
* Microweb turística de Huétor Tájar realizada por el Patronato de Turismo de Granada
Haegen

**Haegen** — Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommuna. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
650 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,0 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 20,3&nbsp;km2. Dengiz sathidan 195 – 587 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Iden

**Iden** — 1904-yildan 1907-yilgacha ishlab chiqarilgan ingliz avtomobil. U oʻsha davrning eng shov-shuvli kashfiyoti hisoblandi. Ilk bora Daimler kompaniyasidan boʻlgan George Iden tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, bu kompaniya Koventrida joylashgan. Dastlabki Iden avtomobillari toʻrt silindrli, 10/17 va 25/35 ot kuchiga ega avtomobillar boʻlgan. Ularning har biri „Idens radial uzatmalar qutisi“ bilan birga ishlab chiqarilgan.

1906-yilda Iden avtomobilini ishlab chiqarishi tugatilgan. Keyinchalik, ularning Koventridagi zavodi Armstrong Siddeleyning bir qismi boʻlgan Deasy Motor Car Company kompaniyasi tomonidan sotib olingan.
## Adabiyotlar
*

*
Ilz

**Ilz** Germaniyaning Bavariya oʻrmonidan oqib oʻtuvchi daryo boʻlib, Dunayning chap irmogʻidir.

Ilz Schönberg (Niederbayern) Große Ohe va Kleine Ohe manba daryolarining qoʻshilishida hosil boʻlgan.

## Manbalar
Jones

**Jones** — ingliz tillarida topilgan familiya:
* Shirley Jones — amerikalik film aktrisasi va qoʻshiqchi
* Vaughan Jones — yangi zelandiyalik matematik
* Jennifer Jones — amerikalik film aktrisasi
* Tommy Lee Jones — amerikalik aktyor va rejissyor
* Steffi Jones — nemis-amerikalik futbol murabbiyi va Germaniya
* Catherine Zeta-Jones —   kanadalik professional xokkey himoyachisi.
* Toby Jones — ingliz aktyori
* Felicity Jones — ingliz aktrisasi
Coritiba Foot Ball Club

**Coritiba** (port. *Coritiba Foot Ball Club*) Braziliya, Curitibadagi sport klubidir, 1909-yilda tuzilgan. Ayniqsa professional futbol bilan shugʻullanuvchi qismi bilan mashhur. Ushbu klub 36 marotaba "Paranaense" chempionligiga, 1 marotaba "Brasileiro" chempionligiga erishgan.

## Stadioni
* **Nomi**: Major Antônio Couto Pereira
* **Stadion hajmi**: 40,310

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Tselinograd (tuman)

**Tselinograd tumani** — Akmola viloyatining janubi-sharqida joylashgan. 1936-yili tashkil topgan. Maydoni 7,4 ming km². Aholisi 61,278 kishi, oʻrtacha zichligi km²-ga 7,7 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tumanning maʼmuriy markazi — Akmoʻl qishlogʻi. Tuman hududi orqali Astana — Qarataldi (Qartali), Qaragʻandi — Petropavlovsk, Astana — Pavlodar temir yoʻli va Astana — Koʻkshetov avtomobil yoʻllari oʻtadi.

## Aholisi
Aholisi 61,2 ming kishi, oʻrtacha zichligi km²-ga 7,7 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman aholisining milliy tarkibini quyidagi jadvaldan koʻrishingiz mumkin:(1-yanvar 2010-yil)
* qozoqlar — 28 885 kishi (67,16 %)
* ruslar — 6 893 kishi (16,03 %)
* olmonlar — 1 756 kishi (4,08 %)
* ukrainlar — 1 651 kishi (3,84 %)
* beloruslar — 1 063 kishi (2,47 %)
* tatarlar — 766 kishi (1,78 %)
* polyaklar — 460 kishi (1,07 %)
* moldavanlar — 138 kishi (0,32 %)
* boshqirdlar — 136 kishi (0,32 %)
* koreyslar — 126 kishi (0,29 %)
* chechenlar — 116 kishi (0,27 %)
* udmurtlar — 102 kishi (0,24 %)
* boshqalari — 915 kishi (2,13 %)
* Umumiy — 43 007 kishi (100,00 %)

## Iqlimi
Iqlimi kontinental. Qishi sovuq va uzoq boʻladi, yozi issiq va sernam. Yanvar oyining oʻrtacha harorati −17 — 18&nbsp;°C, qorning oʻrtacha qalinligi 20 sm. Iyulniki 20&nbsp;°C. Yogʻingarchilikning yillik miqdori 250 — 300. mm.

## Ijtimoiy soha
Tumanda 1 bolabogʻcha, 26 ta oʻrta, 14 ta toʻliqsiz, 10 ta boshlangʻich maktab, kasbiy-texnik maktab, 1 oliy oʻquv yurtining filiali, 1 musiqa, 1 sport maktabi, 62 ta klub, 68 ta kutubxona, 15 ta oilaviy-shikorlik shifoxona, 31 feldsher-akusherlik punkt bor.

## Katta qishloqlari
* Malinovka qishlogʻi
* Qabanbay qishlogʻi
* Ilinka qishlogʻi
* Novotimofeevka qishlogʻi
* Jangʻizqudiq qishlogʻi
* Oʻrazaq qishlogʻi

## Manbalar

## Havolalar
* Informatsiya o rayone na sayte oblasti
Bufer davlat

**Bufer davlat** deb oʻzaro ziddiyatda boʻlgan davlatlar orasida joylashgan boshqa, alohida davlatga aytiladi. Bufer davlatlarga XX asr boshidagi Afgʻoniston (Rossiya va Buyuk Britaniya imperiyalari orasida), Sovuq urush paytidagi Finlandiya (SSRI va NATO orasida) kiradi.

## Manbalar
Jomboy tumani

**Jomboy** — Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyatidagi tuman va tuman markazi nomi. Toponimning jom yoki yom „bekat, istehkom“ soʻzi bilan aloqasi yoʻq. Y.Koychibayevning aytishicha, Jomboy nomli toponim Qozogʻistonning Guryev oblastida ham boʻlib, etnik nom asosida vujudga kelgan. Jomboy qozoqlarning bir urugʻi nomi.

* Markazi — Jomboy shahri
* Tashkil topgan vaqti — 1970-yil 7-dekabr.
* Umumiy maydoni — 0,55 ming km2.
* Shahar tipidagi aholi punktlari (shaharchalar) soni — 5 ta.
* Mahalla fuqarolari yigʻinlari soni — 38 ta, shundan shahar mahallalari soni — 6 ta
* Qishloq aholi punktlari — 134 ta.

2022-yil 1-sentabr holati 180,4 ming kishi, shundan erkaklar  — 91,0 ming nafar, ayollar — 89,4 ming nafar.

* Samarqand shahrigacha boʻlgan masofa — 13&nbsp;km.
* Chegaradosh viloyatlar — Jizzax, tumanlar — Bulungʻur, Toyloq, Samarqand, Oqdaryo, Payariq.
* Tuman hokimi — Xurshid Nazarov   (2025-yildan).
* Rasmiy sahifasi - jomboy.uz
* Rasmiy telegram sahifasi @Jomboy

## Qishloq fuqarolar yigʻinlari

1502-yilda Shayboniyxon Buxorodan Samarqandga qaytishida Zarafshon daryosining Jomboydan oʻtuvchi qismida 7 ravoqdan iborat koʻprik qurdirgan. Zamonlar oʻtishi bilan ravoqlar buzilib, 19-asrning 40-yillarida 3 ta ravoq butun qolgan. Hozir koʻprikning birgina ravogʻi saqlangan. 1899-yil Jomboy orqali temir yoʻl oʻtkazilgan. 1911-yilda Mahmudxoʻja Behbudiy tashabussi bilan yangi usulda maktab ochilgan.

* Dehqonobod
* Eski Jomboy
* Juriyat
* Sherqoʻrgʻon
* Qangʻli
* Qoramoʻyin
* Qoʻngʻirot
* Holvoyi

## Mahalla fuqarolar yigʻinlari
* Alisher Navoiy mahallasi
* Ahmadjon Qurbonov mahallasi
* Beshbola mahallasi
* Gʻazira mahallasi
* Zarafshon mahallasi
* Guliston mahallasi
* Dehqonobod mahallasi
* Juriyat mahallasi
* Qangʻli mahallasi
* Kattaqishloq mahallasi
* Qoramoʻyin mahallasi
* Koʻkgumbaz mahallasi
* Qoʻlbosti mahallasi
* Qoʻngʻirot mahallasi
* Qoʻrgʻonsalomon mahallasi
* Quduqli mahallasi
* Nayman mahallasi
* Naymantepa mahallasi
* Nogahon mahallasi
* Noʻsh mahallasi
* Olmazor mahallasi
* Polvonariq mahallasi
* Samarqand mahallasi
* Sarichashma mahallasi
* Sarqipchoq mahallasi
* Saroy mahallasi
* Soʻxmon mahallasi
* Toshkent mahallasi
* Tut mahallasi
* Toʻqqizboy mahallasi
* Toldirazzoq mahallasi
* Xitoypoyon mahallasi
* Holvoyi mahallasi
* Shirinkent mahallasi
* Shodlik mahallasi
* Sherqoʻrgʻon mahallasi
* Eski Jomboy mahallasi (Jamoatchilik asosida)
* Nazar mahallasi

## Manbalar
Sharq ovul okrugi

**Sharq ovul okrugi**  (, avvalgi nomi ) Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Qorasuv tumaniga qarashli, ovul okrug tarkibiga  6 qishloq kiradi.

Markazi - Sharq qishlogʻi

## Aholisi

Aholisi - 38 807 kishi.

## Qishloqlari
*Sharq qishlogʻi 
*Toshloq qishlogʻi 
*Imom-Ota qishlogʻi 
*Madaniyat qishlogʻi  
*Toʻp-Terak qishlogʻi  
*Furqat qishlogʻi

## Manbalar
Klaus

**Klaus**:

## Kishilar
* Klaus von Klitzing — nemis fizigi.
* Klaus Roth — ingliz matematigi.
* Klaus Iohannis — Ruminiya prezidenti.
* Václav Klaus — Chexiya davlat arbobi.

## Shaharlar
* Klaus (Vorarlberg) — Avstriyadagi kommuna.
* Klaus an der Pyhrnbahn — Avstriyadagi kommuna.

## Kino
* „Klaus“ — multfilm.

## Personajlar
* Santa Klaus
Arshali

**Arshali** — Akmola viloyati Arshali tumanining markazi (1935-yildan buyon), Astana shahrining janubi-sharqida 70&nbsp;km masofada, Yesil daryosining Arnasay toʻgʻoniga quyadigan joyida joylashgan qishloq. Aholisi 6,5 ming kishi (2012).

## Tarixi
Poydevori 1890-yili qurilgan. 1922-yilgacha Borisovka, keyinchalik Vishnevka qishlogʻi deb nomlandi. 1998-yilda esa tarixiy nomi — Arshali qaytarilib berildi.

## Sanoati
Arshalida temir-beton, shpal, qurilish materiallari kombinati, moy zavodlari, bosmaxona va boshqalar faoliyat yuritmoqda.

## Ijtimoiy soha
Qishloqda 2 oʻrta, 2 boshlangʻich, musiqa, sport maktablari, madaniyat uyi, oʻquvchilar va yoshoʻspirinlar badiiy uylari, 2 kutubxona, kinoteatr, klub, tuman kasalxonasi, shifoxona, dorixona va boshqalar aholiga xizmat qilmoqda. Arshali hududi orqali Almati — Yekaterinburg temir yoʻl va avtomobil yoʻli oʻtadi. Eng yaqin temir yoʻl stansiyasi — Vishnevka (3&nbsp;km).

## Manbalar
Otbosar

**Otbosar** — (qoz. Атбасар) shahar, Akmola viloyatidagi Otbosar tumanining maʼmuriy markazi (1928). Astana shahridan shimoli-gʻarbga tomon 232&nbsp;km masofada, Jabay daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan. Shahar aholisining soni 1897-yil 3 ming, 1997-yil 35,3 ming, 2006-yil 29,1 ming 2012-yil 29 909 kishini tashkil qildi.

## Tarixi
Poydevori 1846-yili qurilgan. 19-asrning 40 — 50 yillarida oʻzi bilan nomdosh okrugning, 1869-yildan Akmola viloyati Sarisu vezining markazi. Oktyabr revolyutsiyasigacha bunda yiliga Otbosar (Petrov) yarmarkasi oʻtkazilib turdi. 1928-yil tuman markaziga aylandi. Akmola — Qartali temir yoʻlining barpo etilishi (1940) shaharning undan ham rivojlanishiga yaxshi sharoit yaratib berdi.

## Sanoati
Ulugʻ Vatan urushi vaqtida shaharga chetdan koʻplab aholi va bir nechta korxonalar koʻchirilib keldi. Otbosarda batamom mexanikalashtirilgan, yangi texnika bilan jihozlangan Qozogʻistondagi eng yirik elevatorlarning biri ishga tushurildi. Hozirgi kunda avtomobil, qishloq xoʻjaligi texnikasini taʼmirlash, qurilish materiallarini ishlab chiqaruvchi, v.b. korxonalar faoliyat yuritmoqda. Shaharda qishloq xoʻjaligini mexanikalantiruvchi va elektrlandiruvchi mutaxasislar toyyorlaydigan kolledj, oʻrta va asosiy, musiqa maktablari bor .

## Manbalar

## Havolalar
* Узкоколейная железная дорога Атбасар — Шантобе на «Сайте о железной дороге» Сергея Болашенко
* Атбасарский интернет-портал
Bullock County

**Bullock County** — AQSh kauntilaridan biridir. Alabama shtati tarkibiga kiradi. Maydoni — 1619&nbsp;km2. 11714 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Markazi – Union Springs.

## Manbalar
Shoʻrtandi (tuman)

**Shoʻrtandi tumani** — Akmola viloyatining markaziy qismida joylashgan. 1939-yili tashkil topgan. Maydoni 4,7 ming km². Aholisi 29,260 kishi, oʻrtacha zichligi km²-ga 6,2 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tumanning maʼmuriy markazi — Shoʻrtandi qishlogʻi. Tuman hududi orqali respublika ahamiyatiga ega Astana — Koʻkshetov avtomobil yoʻli oʻtadi.

## Aholisi
Aholisi 29,2 ming kishi, oʻrtacha zichligi km²-ga 6,2 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman aholisining milliy tarkibini quyidagi jadvaldan koʻrishingiz mumkin:(1-yanvar 2010-yil)
* ruslar — 10 716 kishi (35,65 %)
* qozoqlar — 10 406 kishi (34,62 %)
* ukrainlar — 2 356 kishi (7,84 %)
* olmonlar — 1 962 kishi (6,53 %)
* polyaklar — 1 679 kishi (5,59 %)
* beloruslar — 1 223 kishi (4,07 %)
* tatarlar — 531 kishi (1,77 %)
* ingushlar — 151 kishi (0,50 %)
* moldavanlar — 134 kishi (0,45 %)
* armanlar — 100 kishi (0,34 %)
* boshqalari — 804 kishi (2,67 %)
* Umumiy — 30 062 kishi (100,00 %)

## Iqlimi
Iqlimi keskin kontinental. Qishi sovuq, yozi issiq va sernam. Yanvar oyining oʻrtacha harorati—23&nbsp;°C, qorning oʻrtacha qalinligi 20 sm. Iyulniki 29&nbsp;°C. Yogʻingarchilikning yillik miqdori 300 — 350. mm.

## Ijtimoiy soha
Tumanda 3 ta bolabogʻcha, 4 ta boshlangʻich, 11 ta asosiy, 16 ta oʻrta maktab, 1 kasbiy-texnik maktab, 31 ta kutubxona, tuman markaziy kasalxonasi, 6 ta oilaviy-shifokorlik ambulatoriya, 24 ta feldsher-akusherlik punkt bor. Shoʻrtandi qishlogʻida madaniyat va hordiq hiyobonlari bor.

## Katta qishloqlari
* Shoʻrtandi qishlogʻi
* Joʻlimbet qishlogʻi
* Damsa qishlogʻi
* Yelizavetinka qishlogʻi
* Novokubanka qishlogʻi
* Stepnoe qishlogʻi

= Manbalar =

## Manbalar

## Havolalar
* Informatsiya o rayone na sayte oblasti
Shoʻrtandi

**Shoʻrtandi** (qoz. Шортанды, شورتاندى) — Oqmoʻla viloyati Shoʻrtandi tumanining markazi (1939-yildan buyon), qishloq, temir yoʻl stansiyasi. Vioyat markazi sanalmish Koʻkchatov shahrining janubi-sharqida 225 km masofada, Damsa daryosining yoqasida joylashgan. Aholisi 6 ming kishi (2012). 

## Tarixi
Poydevori 1929-yili Koʻkchatov — Oqmoʻla temir yoʻlining barpo etilishiga bogʻliq stansiya sifatida qurildi. 

## Sanoati
Shoʻrtandida „Arman“ mebel sanoati jamiyati, „Kristall“ MChJ, „Shoʻrtandi elevatori“, „Moʻl-Doʻstiq“, „Qunarliliq“ AJ-lari, „Avtomobilist“ MChJ-i, „Shoʻrtandi munaybazasi“ AJ, tuman avtomabil korxonasi, bosmaxona, v.b. faoliyat yuritmoqda. 

## Ijtimoiy soha
Maktabgacha boʻlgan 5 ta bolalar mahkamasi, 2 ta oʻrta maktab, madaniyat uyi, 3 ta kutubxona, kinoteatr, stadion, kasalxona, feldsher-akusherlik punkt, kafe, savdo markazi bor. Shoʻrtandidan jaqnubi-gʻarbga tomon 5 km masofada I.Baraev nomli Qozoq sholi xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti joylashgan. Qishloq hududi orqali Astana — Petropavlovsk avtomobil va temir yoʻllari oʻtadi.

## Manbalar
Xitoypoyon mahallasi

Jomboy tumanidagi mahalladir.
## Tarixi
Xitoypoyon nomining kelib chiqishi Oʻzbek urugʻlari bilan aloqador.
## Aholisi
* Aholisi- 3100ta                                    
* Xoʻjaliklar soni- 536ta       
Aholining asosiy qismini fermerlar va dehqon xo'jaliklari va chet elda ishlovchilardir.
La Frontera

**La Frontera** quyidagilardan birini anglatadi: 

*La Frontera (El Hierro) — Ispaniyaning Kanar orollari, Santa Cruz de Tenerife provinsiyasi mintaqasida joylashgan munitsipalitetdir.
*La Frontera (Cuenca) —  Ispaniyaning Castilla-La Mancha, Cuenca provinsiyasi mintaqasida joylashgan munitsipalitetdir.
Akmoʻl

**Akmoʻl** **(Malinovka)** (1954-yilgacha № 26 nuqta) — Tselinograd tumanidagi qishloq, tuman markazi. Astana shahridan janubi-gʻarbga tomon 35&nbsp;km masofada Yalangʻoch koʻlining yoqasida joylashgan. Aholisi 5,7 ming kishi (2012).

## Tarixi
Poydevori 1932-yili qurilgan. 1937 — 54 yillarda bu yerda Karlag tarmogʻining ALJIR (Vatan sotqinlarining ayollarining Akmola lageri) lageri joylashgan.

## Ijtimoiy soha
Qishloqda bolabogʻcha, oʻrta va musiqa maktabi, madaniyat uyi, kutubxona, kasalxona, dorixonna, savdo markazi, mehmonxonalar v.b bor. Akmoʻl hududi orqali Astana — Qoʻrgʻaljin avtomabil yoʻli oʻtadi. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Astana shahri (35&nbsp;km).

## Manbalar

## Havolalar
* '''Sayt Tselinogradskogo rayona''' 
* '''Sayt Muzeyno-memorialniy kompleksa „ALJIR“'''
La Zarza

**La Zarza** quyidagilardan birini anglatadi:

*La Zarza (Badajoz), Ispaniyaning Estremadura mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Badajoz provinsiyasi tarkibiga kiradi.
*La Zarza (Valladolid), Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Valladolid provinsiyasi tarkibiga kiradi.
*La Zarza de Pumareda, Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. 
*Santa Cruz de la Zarza, Ispaniyaning Castilla-La Mancha mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Toledo provinsiyasi tarkibiga kiradi.
Makinsk

**Makinsk** (qoz. Макинск, ماكينسك) — Qozogʻistondagi shahar (1945-yilgacha Makinka ishchilar kenti), Bulandi tumanining maʼmuriy markazi (1957). Astana shahridan shimolga tomon 180&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 17,8 ming kishi (2008).

## Tarixi
Poydevori 1914-yili qurilgan, 1945-yili shahar mavqei berildi. 1942-yili Tambov viloyati Michurinsk shahridagi porshenli uzuk ishlab chiqarish zavodining koʻchib kelishi bilan Makinsk shahrining sanoati rivojlana boshladi. Keyinchalik metall ishlash zavodi, qurilish va yigʻuvchi materiallar kombinati, duradgorlik zavodi, elevator, non zavodi ishga tushirildi.

## OAV
* *Казахстан-Кокшетау* telekanali
* Tuman ommaviy-siyosiy gazetasi *Вести Буланды*

## Ijtimoiy soha
Shaharda *Stepgeologiya*, *Porshenkomplekt*, *Bulandi kareri*, *Makinsk elevatori*, *Progress*, *Agrotexservis*, *Makinsk neftbazasi* aksionerlik jamoati, 5 ta umumiy bilim beruvchi maktab, musiqa, sport maktablari, 3 ta kasalxona, shifoxona, dorixona, sanitar-epidemiologiyalik stansiyasi, 2 ta madaniyat uyi, 3 ta klub, 2 ta kinoteatr, 6 ta kutubxona, bosmaxona, 3 avtokarxona, avtomatli telefon stansiyasi bor. Shahar hududi orqali Astana — Koʻkchatov avtomobil yoʻli, Stepnogorsk — Otbosar temir yoʻli oʻtadi .

## Manbalar
Fritrederlik siyosati

**Fritrederlik siyosati** (inglizcha: free trader - erkin savdo) - proteksionizm siyosatining aksi hisoblanadi, tashqi savdoni erkinlashtirishga qaratilgan. Bu siyosat xalqaro savdo hajmlarini oʻsishiga olib keluvchi turli tarif va kvotalarni qisqartirish, milliy iqtisodiyotning ochiqligini yanada kuchaytirishga xizmat qiladi.

## Havolalar
* *Савельев Н.Н.* Река времени: История глобализации мирового развития (Краснодар: Пересвет, 2002. — 260 с.: ил.)
* *Ведута Е.Н.* Стратегия и экономическая политика государства.  — М.: Академический проспект, 2004. — 456 с.
* *Ведута Е.Н.* Государственные экономические стратегии  / Рос. эк. акад. М., 1998. 440 с.
* История экономических учений / Под ред. В. Автономова, О. Ананьина, Н. Макашевой. — М.: ИНФРА-М, 2010. — 784 с.
* *Сутырин С.Ф.* История экономических учений / С. Ф. Сутырин, М. В. Шишкин, Г. В. Борисов. — М.: Эксмо, 2010. — 368 с.
* *Холопов А.В.* История экономических учений — М.: Эксмо, 2009. — 464 с.
* *Холопов А.В.* История экономических учений — М.: Эксмо, 2009. — 464 с.
* *Бастиа Ф.* Кобден и Лига. Движение за свободу торговли в Англии / Пер. с франц. Ю. А. Школенко. — Челябинск: Социум, 2003. — 732 с. — .
Tannarx

Tannarx — bu mahsulotni ishlab chiqarish uchun sarflangan xarajatlarning puldagi ifodasidir. Bu oʻrinda mahsulot tannarxini uning qiymatidan farqlash lozim. Maʼlumki, mahsulot qiymati oʻz ichiga sarflangan ishlab chiqarish vositalari qiymati  hamda yangidan yaratilgan qiymatni toʻliq oladi. Oʻz navbatida yangidan yaratilgan qiymat ish haqi  va yalpi foydaga  ajraladi.

**Tannarx**, mahsulot tannarxi — korxonaning mahsulot ishlab chiqarish va uni sotish hamda ishlar bajarish yoki xizmatlar koʻrsatish uchun qilgan jami joriy xarajatlarining pul shaklidagi ifodasi. Tovar ishlab chiqarishda tannarxning muxim elementlari — chetdan olinadigan xom ashyo asosiy materiallar, elektr energiya resurelari chiqimlari; asosiy va kushimcha ish haqi; ijtimoiy sugʻurta ajratmalari; amortizatsiya ajratmalari va boshqa sarfxarajatlar tushuniladi. Tannarxga yuqorida sanab oʻtilgan bevosita ishlab chiqarish jarayonlari bilan bogʻliq xarajatlardan tashqari noishlab chiqarish chiqimlari: idishlarga, mahsulotlarni oʻrash, joylash va joʻnatishga qaratilgan xarajatlar; mahsulotni sotish bilan bogʻliq chiqimlar; ilmiy tadqiqot va tajribakonstruktorlik ishlari, reklama va boshqa ishlar uchun sarflanadigan xarajatlar ham kiradi. Narxlar uzgarmagan hollarda mahsulot tannarxini kamaytirishga erishish korxona uchun qoʻshimcha foyda manbaiga aylanadi. Qoʻshimcha foyda esa mahsulotni sotishdan olingan tushumdan korxonaning mahsulotni ishlab chiqarish va sotish uchun sarflagan xarajatlari summasi ayirmasiga tengdir.

## Yana qarang
*Narx

## Havolalar
* Себестоимость продукции и структура затрат на производство
* Анализ себестоимости продукции
* Как раcсчитывать себестоимость продукции
Proteksionizm siyosati

Proteksionizm siyosati — ichki bozorni turli xil iqtisodiy cheklovlar yordamida tashqi bozordan himoyalash siyosati.
Proteksionizm siyosati olib borilganda, erkin savdo yoʻlida juda koʻp toʻsiqlar mavjud boʻladi.
Ularning asosiylari quyidagilar:
# Boj toʻlovlari. Boj toʻlovlari import tovarlarga aksiz soliqlari hisoblanadi, u daromad olish maqsadida yoki himoya uchun kiritilishi mumkin;
# Import kvotalari. Import kvotalari yordamida maʼlum bir vaqt oraligʻida import qilinishi mumkin boʻlgan tovarlarning maksimal hajmi oʻrnatiladi;
# Tarifsiz toʻsiqlar. Taʼrifsiz toʻsiqlar deyilganda litsenziyalash tizimi, mahsulot sifatiga standartlar qoʻyish yoki oddiy maʼmuriy taqiqlashlar tushuniladi;
# Eksportni ixtiyoriy cheklash. Eksportni ixtiyoriy cheklash savdo toʻsiqlarining nisbatan yangi shakli hisoblanadi. Bu holda chet el firmalari oʻzlarining maʼlum mamlakatga eksportini ixtiyoriy ravishda cheklaydi.

## Havolalar
* У. Столпер, П. Самуэльсон — «Протекционизм и реальная заработная плата» 
* Владимир Попов — «Китай: Технология экономического чуда» 
* Политика экономического протекционизма: плюсы и минусы
* Аргументы «за» и «против» протекционизма на примере Таможенного союза Беларуси, Казахстана и России
Xalqaro savdo

**Xalqaro savdo** bu turli davlat-milliy xoʻjaliklari oʻrtasidagi tovar va xizmatlarning ayirboshlash jarayonidir. Xalqaro savdo qadimdan mavjud boʻlsada, faqat XIX asrga kelib, yaʼni deyarli barcha rivojlangan mamlakatlar xalqaro savdo aloqalarida ishtirok eta boshlashi bilan jahon bozori shakliga kirdi.

Xalqaro savdo tashqi savdo aylanmasi, eksport va import, savdo balansi kabi koʻrsatkichlar bilan tavsiflanadi.

## Havolalar
* Информация о М.т. 
* Государственный рубрикатор научно-технической информации (ГРНТИ) (по состоянию на 2001 год): 72 ВНЕШНЯЯ ТОРГОВЛЯ
* Benefits of International Trade by Elmer G. Wiens
* http://www.incoterms.tk/ 
* http://www.iccwbo.org/incoterms/id3040/index.html
* http://www.tamognia.ru/incoterms/c/cip/
Staraya Pokrovka

**Staraya Pokrovka** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Oʻsh viloyati Oʻzgan tumaniga qarashli qishloq.   Qizil-Oktabr ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi - 1 479 kishi.

## Manbalar
Martin Sheen

**Martin Sheen** (; asl ismi: **Ramón Antonio Gerardo Estévez**; 3-avgust, 1940) amerikalik aktyor va siyosiy aktivistdir. *[[Badlands]]* (1973) va *[[Apocalypse Now]]* (1979) filmlarida suratga tushib, eʼtibor qozongan. Shuningdek, *[[Wall Street (film)|Wall Street]]* (1987), *[[Gettysburg (film)|Gettysburg]]* (1993), *[[The Departed]]* (2006), *[[The Amazing Spider-Man (film)|The Amazing Spider-Man]]* (2012) filmlarida hamda *[[Mass Effect]]* videooʻyin trilogiyasida qatnashgan.

Farzandlari ham kino bilan shugʻullanishadi, ayniqsa oʻgʻli Charlie Sheen katta dovruq qozongan.

## Havolalar
* Martin Sheenning IMDb profili
274301 Vikipediya

2008-yilning 25-avgust kuni ukrainalik astronomlar tomonidan kashf etilgan 274301 sonli asteroid „Vikipediya“ sharafiga nomlandi. Bu haqdagi qayd „Kichik sayyoralar sirkulyari“ ga 27-yanvar kuni kiritilgan (467-sahifa).

274301 sonli asteroid Ukrainaning Jitomir viloyatida joylashgan Andrushev astronomik observatoriyasida kashf etilgan edi. Fazoviy jism Quyosh atrofida taxminan 2,3 astronomik birlik masofada (taxminan 344 million kilometr) aylanadi, bitta toʻliq aylanib chiqishi uchun esa 3,68 yil kerak boʻladi.

Asteroidga nom berilgani toʻgʻrisidagi qaydnomada „Vikipediya“ ochiq onlayn-ensiklopediya ekanligi, undagi maʼlumotlar jamoaviy tarzda butun dunyodagi mualliflar tomonidan toʻldirib borilishi yozilgan.

Asteroidni „Vikipediya“ sharafiga nomlash taklifi „Vikimedia Ukraina“ jamoat tashkiloti boshqaruvi aʼzosi Andrey Maxukidan chiqqan. Vikipediya asteroidining nimadan tashkil topgani tugal aniq emas, biroq, taxminlarga koʻra bu metall va toshlardan tarkib topgan asteroiddir.

## Manbalar


## Havolalar
* „Kichik sayyoralar sirkulyari“
Saroy ovul okrugi

**Saroy  ovul okrugi**  (, avvalgi nomi ) Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Qorasuv tumaniga qarashli, ovul okrug tarkibiga 6 qishloq kiradi.

Markazi - Kirov qishlogʻi

## Aholisi

Aholisi - 18 583 kishi.

## Qishloqlari
*Kirov qishlogʻi 
*Erkin qishlogʻi 
*Prisavay qishlogʻi 
*Qoʻnurat qishlogʻi  
*Telman qishlogʻi  
*Miyali qishlogʻi

## Manbalar
Imom al-Buxoriy masjidi

**Imom al-Buxoriy masjidi** – Qorasuv shahar markazida joylashgan jomʼe masjid.

## Imomlari
Masjidning boshchisi, yaʼni masjid rahbari – Alouddin Mansur, bosh imom hatibi – Ibrohimjon domla.

## Asos solinishi
Imom al-Buxoriy jom’e masjidi 1998-yili shayx Alouddin Mansur tashabbusi bilan bunyod etilgan. Masjidga oldingi holatida 1200 namozxon sigʻgan. 2006-yili masjid qayta taʼmirlangan va masjid oldiga ikki qavatli 4 ta katta xonadan iborat honaqohlar qurilgan hamda yangi 14 kishiga moʻljallangan tahoratxona va masjidning oʻng tarafiga 40 metrlik yangi minora barpo etilgan.

## Joylashishi
Qirgʻiziston respublikasi Oʻsh viloyati Qorasuv shahrida joylashgan 
Minoraning ahamyati shundaki, u Qirgʻiziston hududi boʻyicha eng baland minora boʻlib hisoblanadi. Markaziy Osiyo boʻyicha ikkinchi oʻrinni egallaydi, birinchi oʻrinni esa Toshkent shahridagi markaziy masjid minorasi egallaydi. Uning balandligi 60 metrni tashkil etadi.

## Qayta qurilishi
Masjid 2006-yili qayta taʼmirlangandan keyin, masjid umumiy 4000 kishini oʻz bagʻriga sigʻdiradigan boʻldi. Ayrim holatlarda, masalan, iyd-ul fitr hayiti kunlari masjidga 6000 ga yaqin kishi keladi va ular ilojsizlikdan masjid tashqarisida namoz oʻqishadi.

## Maʼlumotlari
* 1990-yili asos solingan.
* 4000 kishini oʻz bagʻriga sigʻdira oladi.
* 14 kishilik yangi hojatxona.
* 40 metrlik bitta minora.
* 3 ta katta masjidga kirish eshigi.
* 22 ta umumiy eshiklar joylashgan.
* Ikkinchi qavatga chiqish uchun moʻljallangan 4 ta yangi zinapoyalar.

## Foto suratlari

Tasvir:Boshki eshik.jpeg|Juma masjidi
Tasvir:Boshki honaqo.jpeg|Boshki honaqoh
Tasvir:Minara.jpeg|Minora 40 metr
Tasvir:Hojat hona.jpeg|Hojatxona
Jeremy Irons

**Jeremy John Irons** (19-sentyabr 1948-yilda tugʻilgan) — britaniyalik aktyor, komediyachi va musiqachi. Eng yaxshi aktyor uchun „Oscar“ mukofoti va boshqa qator nufuzli mukofotlarning sohibi.

## Filmografiyasi

## Mukofot va nominatsiyalari

## Manbalar

## Havolalar

*
Alec Baldwin

**Alexander Rae „Alec“ Baldwin III** (; 1958-yil 3-aprelda tugʻilgan) — amerikalik aktyor, produser, komediyachi, yozuvchi, siyosiy faol va musiqachi. Uch karra Oltin globus va uch karra Emmy mukofotlari sohibi. Oscar, BAFTA va Tony mukofotlari nomzodi. Shuningdek oʻn bir marotaba Oltin Globus va oʻn toʻqqiz marotaba Emmy mukofotlariga nomzod boʻlgan sanoqli aktyorlardan biri. Siyosiy maydondagi faolligi bilan ham yaxshi tanilgan.

Baldwin The Hunt for Red October (1990), Aviator (2004), To Rome with Love (2012), Blue Jasmine (2013), BlacKkKlansman (2018), Murtadlar (2006), Madagaskar 2 (2008), Uddalab boʻlmas topshiriq 5 (2015), Uddalab boʻlmas topshiriq - Natija(2018) kabi koʻplab filmlarda suratga tushgan.

## Yoshligi
Alexander Rae Baldwin III 1958-yil 3-aprelda AQShning Nyu York shtatidagi Amityville shahrida tugʻilgan. Uning uchta ukasi bor: Daniel (1960-yilda tugʻilgan), William (1963-yilda tugʻilgan) va Stephen (1966-yilda tugʻilgan), ular ham aktyor boʻlishgan. Shuningdek, uning ikkita singlisi bor, Elizabeth „Beth“ Baldwin Keuchler (1955 yilda tugʻilgan) va Jane Ann Baldwin Sasso (1965 yilda tugʻilgan). U katolik sifatida tarbiyalangan. Uning tomirlarida irland, fransuz va ingliz qonlari oqadi.

Alec Vashingtondagi George Washington universitetini siyosatshunoslik, Nyu-York universiteti drama sinfi, Nyu-Yorkdagi Li Strasberg institutini tamomlagan.

## Filmografiyasi

## Mukofot va Nominatsiyalar
### Film mukofotlari

### Televezion mukotlar

### Teatr

## Manbalar

## Havolalar
Marie Curie

**Mariya Salomeya Skolovskaya-Kyuri** (fransuzcha: Marie Curie, polyakcha: Maria Skłodowska-Curie) (1867-yil 7-noyabr, Varshava – 1934-yil 4-iyul, Sansbbvelmo, Parij yaqinidagi So shahrida dafn etilgan) – fransuz va polyak fizigi va kimyogari. Radioaktivlik haqidagi taʼlimot asoschilaridan biri. U Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan birinchi ayol, Nobel mukofotini ikki marta qoʻlga kiritgan tarixdagi birinchi olima(1903-yil fizika boʻyicha P. Kyuri va A. Bekkerel bilan hamkorlikda; 1911-yil kimyo boʻyicha) va ikki ilmiy sohada Nobel mukofotini qoʻlga kiritgan yagona inson. Uning turmush oʻrtogʻi Pyer Kyuri ushbu mukofot sovrindori boʻlgan va bu orqali bunday natijalaga erishgan tarixdagi birinchi oilaga aylanishgan. Kyurilar oilasi jami hisobda beshta Nobel mukofotiga sazovor boʻlishgan. U 1906-yilda Parij universitetida professor unvonini olgan birinchi ayol boʻlgan. Parij tibbiyot akademiyasi aʼzosi (1922-yildan).

U oʻsha vaqtlar Rossiya imperiyasi tarkibida boʻlgan Polshaning Varshava shahrida tugʻilgan. U dastlab Varshavadagi *Flying University*ni tamomlagan. 1891-yilda 24 yoshida u opasi Bronisława bilan Parijga oʻqishga boradi, u yerni tamomlagach ilmiy ishini boshlaydi. 1895-yilda u fransuz fizigi Pyer Kyuri bilan turmushga chiqdi va u bilan birga 1903-yilgi Nobel mukofotini qoʻlga kiritadi. 1906-yilda turmush oʻrtogʻi Pierre Parijda baxtsiz hodisa oqibatida vafot etdi. Marie 1911-yilda radioaktiv izotoplarni izolyatsiya qilish uchun oʻzi ixtiro qilgan usullar yordamida poloniy va radiy elementlarini kashf etganligi uchun Kimyo boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻldi. 1920-yilda Parijda Curie Institute in Paris va 1932-yilda Varshavada Kyuri Institute in Warsawlarga asos soladi.

Turmushga chiqqach u Pierre bilan Industrial fizika va kimyo maktabidagi uning laboratoriyasida ishlagan. 1897-yildan P. Kyuri bilan birga A. K. Bekkerel ochgan (1896) uran tuzlarining nurlanishi ustida tadkiqotlar olib borgan va bu hodisaga „radioaktivlik“ deb nom bergan. P. Kyuri bilan birga poloniy va radiyni ochgan (1898). U radiyning metall namunasini olgan (1910; fransuz kimyogari A. Debyern bilan hamkorlikda) va uning xossasini oʻrgangan. Radioaktivlikning oʻlchash usullarini ishlab chiqqan.

## Oilasi
Mariya Skodovskaya 1867-yil 7-noyabrda Rossiya Imperiyasiga qarashli Polshaning Varshava shahrida dunyoga klegan. U taniqli oʻqituvchilar Bronislawa, Boguska va Vladislav Sklodovskiyning beshinchi va eng yoshi kichik farzandi. Maria (laqabi Mania)ning katta aka-ukalari Zofia (1862-yil), Yozef (1863-yil), Bronislava (1865-yil) va Gelena (1866-yil) edi.

## Manbalar
Araymantov

**Araymantov** — (qoz. Ерейментау, ەرەيمەنتاۋ) Oqmoʻla viloyatidagi shahar , Araymantov tumanining maʼmuriy markazi (1955-yildan buyon), temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 11,724 kishi (2010). Poydevori 1948-yili Oqmoʻla (hozirgi Astana) — Pavlodar (1953) va Araymantov — Aysari (1965) temir yoʻllarini barpo etish maqsadida qurilgan. 1951-yil qishloqqa, 1965-yili shaharga aylanib, tez rivojlana boshladi.

## Ijtimoiy soha
Shaharda temir-beton buyumlari, ohaktosh zavodlari, temir yoʻl va avtomabil mahkamalari, bosmaxona, 4 ta oʻrta va 2 ta asosiy maktab va musiqa, sport maktablari, temiryoʻlchilarnng madaniyat saroyi, bolalar madaniyat uyi, madaniyat-sport majmuasi, kinoteatr, tuman aloqa tarmogʻi, shifoxona, 2 kasalxona, dorixona, san.-epidemiol. st. bor. Araymantov orqali respublika ahamiyatiga ega Astana — Pavlodar avtomobil yoʻli oʻtadi.

## Geografiyasi
Viloyat markazi sanalmish Koʻkshetov shahridan janubi-sharqqa tomon 440&nbsp;km, Araymantov togʻining shimoli-gʻarb tarafida joylashgan. Araymantov — Sariarqaning shimolidagi togʻli-oʻrmonli hudud. Oqmoʻla va Qaragʻandi viloyatlarining chegarasida joylashgan. Absolyut balandligi 901 m (Aqdіn togʻi).

### Iqlimi
Iqlimi keskin kontinental. Qihsi sovuq, qorning oʻrtacha qalinligi (20 sm). Yanvar oyining oʻrtacha harorati −17&nbsp;°C, iyulda 20&nbsp;°C. Yogʻingarchilikning yillik miqdori 280 – 330&nbsp;mm.

## Manbalar
Koʻk-Suv (Oloy tumani)

**Koʻk-Suv** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Oʻsh viloyati Oloy tumaniga qarashli qishloq.   Sariq-Tosh ovuli tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi - 180 kishi.

## Manbalar
John Paul II

**Ioann Pavel II** (Joannes Paulus) (1920.18.5, Krakov sh. yaqinidagi Vadovitse degan joy) — Rim papasi, Rim katolik cherkovi va Vatikan davlati boshligʻi. Fuqaro nomi — Karol Voytila. Temir yoʻl xizmatchisi oilasida tugilgan. 1938 yilda gimnaziyani tugatib, Krakovdagi Yagellon unti falsafa fakultetiga oʻqishga kirdi. 1946 yilda ruhoniy rut-basini qabul qildi. 1948 yil Rimdagi "Angelikum" Dominikan universitetining falsafa fakultetini tugatdi va Polshaga kaytib turli diniy lavozimlarda ishladi, diniy seminariya va universitetda dars berdi. 1964 yildan Krakov sh. arxiyepiskopi. 1967 yil iyundan kardinal. 1978 yil 16 oktyabrda Rim papasi etib saylandi va Ioann Pavel II nomini oldi. Koʻpgina adabiy, falsafiy va diniy kitoblar muallifi.

## Manbalar

## Havolalar
Sariq-Tosh (Oloy tumani)

**Sariq-Tosh** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Oʻsh viloyatiga qarashli qishloq.   Oloy tumani tumanining markazi

## Aholisi

Aholisi - 1 427 kishi.

## Manbalar
Gʻozgʻon

**Gʻozgʻon** — Oʻzbekistonning Navoiy viloyatidagi shahar (2020-yildan). Marmarga ishlov berish korxonalari keng tarqalgan. Milliy hunarmandchilik turlaridan sangtaroshlik, yaʼni, toshga bezak berish rivojlangan. Gʻozgʻonda butun Oʻzbekistonga tanilgan sangtaroshlarning bir nechta avlodlari istiqomat qiladi. Jumladan, Abdulahadxon daxmasi, Mirzachorbogʻ qarorgohi, Sitorai Mohi xossa kabi tarixiy obidalar meʼmori sangtarosh Abdurahim Gʻozgʻoniy ham ayni shu shahardan.

Gʻozgʻonga shaharcha maqomi 1975-yilda berilgan. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Navoiy (76&nbsp;km). Nurota shahridan 17&nbsp;km gʻarbda. Aholisi 5,9 ming kishi (2004). Gʻozgʻonda qadimdan yuqori sifatli marmar qazib olinadi. Gʻozgʻon marmari maʼmuriy binolar va madaniy obidalarni bezashda ishlatiladi. "Gʻozgʻonmarmar" korxonasi, maktablar, kasalxona va boshqa tibbiy muassasalar bor.

## Iqtisodiyoti
Bu yerda ishlab chiqarishnin eng asosiy turi marmar sanoati hisoblanadi. Gʻozgʻonning marmari Fransiyada oʻtkazilgan xalqaro ko'rgazmada yuqori baholangan. Korxonada ishlab chiqarilgan marmar plitalari Toshkent, Mos-kva, Sankt-Peterburg, Kiyev va boshqa shaharlar metropoliteni, koʻplab meʼmorlik inshootlari qurilishida ishlatilgan. „Gʻozgʻonmarmar“ AJda ishlab chiqarilgan marmar mahsulotlari ichki bozorda sotiladi, shuningdek, Rossiya, Afgʻoniston va Qozogʻistonga eksport qilinadi. Korxonada ishlab chiqarilgan marmar plitalari Toshkent, Moskva, Sankt-Peterburg, Kiyev va boshqa shaharlar metropoliteni, koʻplab meʼmorlik inshootlari qurilishida ishlatilgan.

## Manbalar
Sangtarosh

**Sangtarosh** — toshga turli xil naqsh va bezaklar beruvchi, yozuvlarni o'yib yozuvchi usta. Bu so'z fors-tojik tilidan olingan bo'lib, "sang"-"tosh", "tarosh"-"ishlov beruvchi", "sayqal beruvchi" degan ma'nolarni anglatadi.
Oktyabr (Oloy tumani)

**Oktabr** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Oʻsh viloyati Oloy tumaniga qarashli qishloq.   Budalik ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi - 928 kishi.

## Manbalar
Qora-Buloq (Oloy tumani)

**Qora-Buloq** () – Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Oloy tumaniga qarashli qishloq. Gulcha ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi - 290 kishi.

## Manbalar
Soʻzoq (tuman)

**Soʻzaq tumani** — Janubiy Qozogʻiston viloyatining shimoliy hududida joylashgan. Maydori 41,0-ming km2 (viloyat hududining 35,0 %). Aholisi 57,5 ming kishi. Tumanning maʼmuriy markazi — Shoʻlaqoʻrgʻan qishlogʻi.

Tuman 1928-yili yanvar oyida tashkil topdi. Tuman hududining aksar qismini toshli, qumli, choʻlu-biyobonlar tashkil qiladi. Soʻzaq tumaning eng baland joyi — Bessaz (2176 m).

## Aholisi
Tuman aholisi 2013-yilgi maʼlumot boʻyicha 57,544 kishini tashkil qildi, aholisining oʻrtacha zichligi 1 2 1,4 kishidan toʻgʻri keladi. Aholisining 90 % dan ortigʻini — qozoqlar tashkil qiladi, qolgani — oʻzbeklar, ruslar va boshqa millat vakillari.

## Iqlimi
Iqlimi keskin kontinental. Qishi shimoliy qismida sovuq, janubiy qismida iliq. Yozi issiq v qurgʻoq. Yanvar oyining yillik oʻrtacha harorati −7-12&nbsp;°C, iyulniki 24-27&nbsp;°C. Yogʻingarchilikning yillik miqdori 150–250&nbsp;mm.

## Katta qishloqalri
* Shoʻlaqqoʻrgʻan
* Soʻzaq
* Terіskey
* Taukent
* Qizemshek
* Shaqiriq
* Qaraqur
* Qumkent

## Manbalar
Qazigʻurt (tuman)

**Qazigʻurt tumani** — Janubiy Qozogʻiston viloyatining janubi-sharqida joylashgan hudud. Maydoni 4,1-ming km2. Aholisi 107,253 (2013). Tuman markazi — Qazigʻurt qishlogʻi.

## Aholisi
Tuman aholisi koʻp millatli, tuman aholisining asosiy qismini qozoqlar tashkil qiladi, shuningdek tumanda oʻzbeklar, tatarlar  va boshqa millat vakillari ham istiqomat qilishadi. Aholisi 107,253 kishi, oʻrtacha zichligi 1-km 2 26,1 kishidan toʻgʻri keladi. Aholisining koʻpchiligi togʻ yon bagʻirlarida, daryo yoqalarida, avtomabil yoʻllari yoqasida joylashgan.

## Katta qishloqlari
* Qazigʻurt
* Qaqpaq
* Qarjan
* Shrapxana
* Rabat
* Turbat
* Qizilqiya
* Sharbulaq

## Tarixi
Qazigʻurt togʻi nomi bilan ataladigan tuman 1928-yili tashkil topdi. Markazi Turbat, Sharapxana, keyinchalik Lenin (hozirgi Qazigʻurt) qishloqlari boʻlgan.

## Tumanning iqtisodi
Qishloq xoʻjaligiga yaroqli yeri 3940 ming gektar, tumanda 2,935 agrosanoat faoliyat yuritmoqda.

## Manbalar
Tulkibosh (tuman)

**Tulkibosh tumani** — Janubiy Qozogʻiston viloyatida joylashgan. Maydoni 2,3 ming km2. Aholisi 107,528 kishi (2013). Tuman markazi — Turar Risqulov qishlogʻi.

## Aholisi
Tuman aholisi 2013-yilgi statistika boʻyicha 107,528 kishini tashkil qildi. Aholi zichligi 1&nbsp;km2ga 46,7 kishidan toʻgʻri keladi. Tuamn aholisi koʻp millatli hisoblanadi.

## Taʼlim
Tumanda 57 ta maktab bor boʻlsa, uning 42 oʻrta, 5 asosiy va 10 boshlangʻich maktab.

## Tarixi
Tulkibosh tumani Sirdaryo okrugiga qarashli, Chimkent uezi, Maylikent boʻlisining hududida, markazi Tulkibosh stansiyasi boʻlib, 1928-yil 17-yanvarda tashkil topganini avxiv hujjatlar tasdiqlaydi. 1930-yili 17-dekabrdagi Qozogʻiston Markaziy Boshqarish Qoʻmitasining farmoniga binoan, shu yilning 23-iyulida Tulkibosh tumani Juali tumanining tarkibiga kirdi. 5-yil Jambul viloyatining tarkibida boʻlib, 1935-yili 9-yanvarda Janubiy Qozogʻiston viloyatining tarkibiga qaytadan, markazi Vannovka qishlogʻi boʻlib qoʻshildi. 1963—1966 yillari Sayram tumaning tarkibida boʻldi. 1928-yildan mustaqillik olgunga qadar tumanni 19-ta kishi boshqargan. Mustaqillikdan hozirgi kungacha tumanni 8 hokim boshqargan.

## Manbalar
Toʻlebiy (tuman)

**Toʻlebiy tumani** — Janubiy Qozogʻiston viloyatining janubi-sharqida joylashgan. Maydoni 3,1 ming km2 (viloyatning 2,6 %). 1932-yili tashkil topgan, 1991-yilgacha Lenger tumani deb nomlanib keldi. Aholisi 132,856 kishi (2013). Tumanning maʼmuriy markazi — Lenger shahri.

## Aholisi
Tuman aholisi 2013-yilgi maʼlumot boʻyicha 132,856 kishini tashkil qildi. Aholisining oʻrtacha zichligi 1&nbsp;km²-ga 42,1 kishidan toʻgʻri keladi. Tuman aholisi koʻp millatli hisoblanadi, aholisining asosiy qismini qozoqlar — 69,7 % tashkil qiladi, shuningdek oʻzbeklar — 13,8 %, ruslar — 6,4 %, turklar — 3,0 %, ozarbayjonlar — 2,1 %, boshqalari-5 %.

### Milliy tarkibi
2022-yil 1-yanvar oyidagi statistikaga koʻra tuman aholisi 120 598 kishi tashkil qildi. Tuman aholisining milliy tarkibi quyidagicha:

* Qozoqlar – 83 804 kishi (69,49%)
* Oʻzbeklar – 20 014 kishi (16,59%)
* Ruslar – 6 697 kishi (5,55%)
* Turklar – 4 846 kishi (4,01%)
* Ozarbayjonlar – 1 796 kishi (1,45%)
* Kurdlar – 1 512 kishi (1,25%)
* Boshqalar – 1 929 kishi (1,6%)

## Katta qishloqlari
* Lenger shahri
* Pervomaevka qishlogʻi
* Koʻksayek qishlogʻi
* Sultanrabat qishlogʻi
* Qamshaq qishlogʻi
* Toʻgʻis qishlogʻi
* Aqjar qishlogʻi
* Zertas togʻi qishlogʻi

## Iqlimi
Iqlimi keskin kontinental, qishi iliq, yozi issiq va qurgʻoq. Yanvar oyining yillik oʻrtacha harorati −3-9&nbsp;°C, iyulda 24°-26&nbsp;°C. Yogʻingarchilikning yillik miqdori gʻarbiy qismida 450&nbsp;mm, sharqiy qismida 650&nbsp;mm.

## Manbalar