Brisbendagi G-20 sammiti (2014)

**Brisbendagi G20 sammiti**- Katta 20ta davlatlar jamlanmasi sanalgan G20 15-16 noyabr kunlari Avstraliyaning Brisben shahrida 9-nchi sammitini oʻtqazgan.

## Mezbonlik

Global iqtisodiy oʻsish G20-ning  Brisbenda oʻtgan sammitida bosh mavzu boʻlgan. Delegatlar kelasi besh yilda oʻsish darajasini 2014-yilga nisbatan loaqal ikki foizga koʻtarish yoʻllarini muhokama qilishgan.Rasmiylarning aytishicha, bu bilan global daromad 2 trillion dollardan koʻpga oshishi va millionlab ish oʻrinlari yaratilishini taʼkidlab oʻtishgan. *New South Wales Business School* universiteti professori Richard Xolden nazarida global iqtisodiy rivojlanishning kaliti erkinroq savdodir.

Avstraliyadagi sammit mamlakatda shu sanagacha jahon rahbarlari ishtirokida oʻtkazilgan eng yirik anjuman boʻlgan. Brisben shahrida favqulodda xavfsizlik choralari koʻrilib, qatnov qattiq kuzatuv ostida boʻlgan. Faollar sammit paytida namoyishga chiqib, global qashshoqlik, iqlimdagi salbiy oʻzgarishlar, gomoseksual shaxslar huquqlari kabi muammolarni koʻtarish niyatida ekanliklarini aytib oʻtishgan.Avstraliyaning tub aholisi huquqlari uchun kurashuvchi guruhlar sammit oldidan Brisben boʻylab namoyishlar oʻtkazishgan.Internetda 15-16 noyabr kunlariga rejalangan sammit ishini toʻxtatishga daʼvatlar ham boʻlgan.

## Sammit ochilishi
Avstraliya Bosh vaziri Toni Ebbot Tinch okeani boʻyidagi Brisben shahrida G20 sammitini ochayotib, davlatlarni global iqtisodiyotni kengaytirishga undagan.Dunyoning eng qudratli 20 davlati asosiy eʼtiborni iqtisod, mintaqaviy mojarolar va iqlimdagi muammolarga qaratishi kerak, deya oʻz fikrini bildirgan Abbott.

Sammitda har bir davlat kelasi besh yilda oʻz iqtisodiyotini koʻtarish uchun qanday rejaga ekanini tushuntirib berishi kutilgan. Global ishlab chiqarish miqdorini 2 trillion dollarga yetkazish rejalangan.

## Sammit ishtirokchilari

Fayl:Ak cong 006.jpg| **[[Argentina]]**Axel Kicillof, Iqtisodiyot vaziri
Fayl:Tony Abbott - 2010.jpg| **[[Avstraliya]]**Tony Abbott, Bosh vazir
Fayl:Dilma Rousseff - foto oficial 2011-01-09.jpg| **[[Brazil]]**Dilma Rousseff, Prezident
Fayl:Stephen Harper by Remy Steinegger.jpg| **[[Kanada]]**Stephen Harper, Bosh vazir
Fayl:Xi Jinping 19-Sept. 2012-yil.jpg| **[[Xitoy Xalq Respublikasi]]**Xi Jinping, Rais
Fayl:François Hollande (Journées de Nantes 2012).jpg| **[[Fransiya]]**François Hollande, Prezident
Fayl:AM Juli 2010 - 3zu4.jpg| **[[Olmoniya]]**Angela Merkel, Kansler
Fayl:PM Modi 2015.jpg| **[[Hindiston]]**Narendra Modi, Bosh vazir
Fayl:Joko Widodo official.jpg| **[[Indoneziya]]**Joko Widodo, Prezident
Fayl:Matteo Renzi Portrait.png| **[[Italiya]]**Matteo Renzi, Bosh vazir
Fayl:Shinzo Abe cropped.JPG| **[[Yaponiya]]**Shinzō Abe, Bosh vazir
Fayl:Peña Nieto.jpg| **[[Meksika]]**Enrique Peña Nieto, Prezident
Fayl:Vladimir Putin - 2006.jpg| **[[Rossiya]]**Vladimir Putin, Prezident
Fayl:Prince Salman bin Abd al-Aziz Al Saud at the Pentagon April 2012.jpg| **[[Saudiya Arabistoni]]**Salman, Shaxzoda
Fayl:Jacob G. Zuma - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg| **[[Janubiy Afrika Respublikasi]]**Jacob Zuma, Prezident
Fayl:Park Geun-hye (8724400493) (cropped).jpg| **[[Janubiy Koreya]]**Park Geun-hye, Prezident
Fayl:Ahmet Davutoglu cropped.JPG| **[[Turkiya]]**Ahmad Dovudoʻgʻli, Bosh vazir
Fayl:Official-photo-cameron.png| **[[Birlashgan Qirollik]]**David Cameron, Bosh vazir
Fayl:President Barack Obama, 2012 portrait crop.jpg| **[[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]**Barack Obama, Prezident
Fayl:Herman Van Rompuy at the 37th G8 Summit in Deauville 030.jpg| **[[Yevropa Ittifoqi]]**Herman Van Rompuy, Rais
Fayl:Ioannes Claudius Juncker die 7 Martis 2014.jpg|  **[[Yevropa Ittifoqi]]**Jean-Claude Juncker, Rais


### Taklif qilinganlar

Fayl:Mohamed Ould Abdel Aziz August 2014 (cropped).jpg| **[[Mavritaniya]]**Mohamed Ould Abdel Aziz, Prezident 
Fayl:HE Thein Sein, President of the Republic of the Union of Myanmar (9292476975).jpg|***'<br />[[Thein Sein]], [[Myanma Prezidenti|Prezident]]
Fayl:John Key 2014 (cropped).jpg| '''[[Yangi Zelandiya]]'''<br />[[John Key]], [[Yangi Zelandiya Bosh vaziri|Bosh vazir]]
Fayl:Macky Sall.jpg|***'Macky Sall, Prezident
Fayl:Lee Hsien-Loong - World Economic Forum Annual Meeting 2012 cropped.jpg| **[[Singapur]]**Lee Hsien Loong, Bosh vazir 
| **[[Ispaniya]]**Mariano Rajoy, Bosh vazir 


## Sammit yakuni
Dunyo iqtisodiyotining salmoqli qismini tashkil etuvchi 20 davlat rahbarlari Avstraliyaning Brisben shahrida oʻtgan sammitda global yalpi ichki mahsulot hajmini 2015-2020-yilga qadar ikki trillion dollardan oshirishga qaratilgan rejani qabul qilgan. Shu maqsadda infratuzilmani kengaytirish uchun qoʻshimcha sarmoya kiritishga va erkin savdoni kuchaytirishga kelishilgan. Hujjatda iqlim oʻzgarishiga qarshi keskin chora koʻrish hamda Gʻarbiy Afrikada tarqalgan Ebola virusi bilan xalqaro miqyosda kurashish zarurati bitilgan.Katta Yigirmatalik mezboni, Bosh vazir Toni Ebbottning aytishicha, olingan majburiyatlar ijrosini davlatlar oʻzaro nazorat qilajagini bildirgan.

Dunyo iqtisodiyotining 85 fozi Katta Yigirmatalikka aʼzo mamlakatlar hissasiga toʻgʻri kelgan. Biroq soʻnggi paytda Xitoy, Yaponiya, Yevropa va AQShda iqtisodiy oʻsish sekinlashgan.

## [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]ning nufuzi
Sammit soʻnggida oʻtkazilgan matbuot anjumanida AQSh Prezidenti Barack Obamaning aytishicha, Osiyo-Tinch okeani mintaqasi boʻylab qilingan uning soʻnggi safarlaridan Amerikaning dadil yetakchiligi koʻzga yaqqol tashlangan.

## Rossiya va Putinga qarshi
Ukraina boʻhronidagi Moskvaning roli borasida gʻarb yetakchilari tanqidlari qarshisida qolgan Rossiya Prezidenti Vladimir Putin Avstraliyaning Brisben shahrida oʻtgan Katta yigirmatalik sammitini protokol boʻyicha belgilangan vaqtdan oldinroq tark etgan. Oʻzining bu qarorini Putin dushanba kuni ishga chiqish oldidan mizgʻib olish istagi bilan izohlagan.Katta yigirmatalik sammiti qatnashchilari 16-noyabr kuni tongda amaliy nonushtaga yigʻilgan vaqtda Putin boshqa joyda sammit yakuni boʻyicha matbuot anjumani oʻtkazgan.Kreml rahbari sammitni ertaroq tark etish qarorini dushanba kuni (buyerda 17-noyabr nazarda tutilmoqda) ishga chiqishdan oldin mizgʻib olish istagi bilan izohlagan.

Yevropa Ittifoqi va AQSh rahbarlari sammit ochilgan vaqtda Avstraliya Bosh vaziriga iliq kutib olgani uchun minnatdorchilik bildirar ekan orada, Ukraina sharqidagi boʻhronni muhokama etishda paydo boʻlgan muammolarda Rossiyani tanqid qilishgan.Yevropa Kengashi rahbari Herman Van Rompuy Yevropa Ittifoqi Ukrainada keng koʻlamli qurolli nizo qaytalanishining oldini olish uchun barcha diplomatik choralar, jumladan, Rossiyaga qarshi yangi jazo choralarini ishga solishga tayyorligini bildirgan.

Oʻz navbatida, Olmoniya Kansleri Angela Merkel ham Yevropa Ittifoqi Rossiyaga qarshi qoʻshimcha jazo choralari qoʻllash masalasini koʻrib chiqayotganini aytgan.

AQSh Prezidenti Barack Obama: 

Barack Obama taʻkidicha, Rossiya Ukrainadagi ayirmachilarga ogʻir qurollarni yetkazib bergan holda, xalqaro huquq meʻyorlari va Minsk bitimini buzishda ayblagan.
 

Britaniya bosh vaziri David Kemeron sammit davomida Rossiya rahbariga Ukraina ishiga aralashmaslik, aks holda, yangi sanksiyalar qoʻllanishi haqidagi fikrlarini ilgari surgan.Yaponiya Bosh vaziri Sindzo Abe va sammitga mezbonlik qilayotgan Avstraliya bosh vaziri Toni Ebbottlar ham Rossiyaning Qrimni bosib olganiga norozilik bildirishgan. Ular MH17 reysi boʻyicha uchgan Malaisia Airlines uchogʻining shu yil iyul oyida urib tushirganlar javobgarlikka tortilishi uchun astoydil harakat qilajaklarini bildirishan.
Katta yigirmalik sammiti borasidagi taassurotlari bilan oʻrtoqlashgan Putin esa yigʻinning konstruktiv muhitda oʻtganini taʼkidlagan.

## Manbalar