open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amir Temur xiyoboni (maʼnolari)

**Amir Temur xiyoboni:**

* Amir Temur xiyoboni - Toshkent metropoliteni Chilonzor yoʻlining bekatlaridan biri.
* Amir Temur xiyoboni — Oʻzbekiston Respublikasi poytaxti Toshkent shahri markazidagi xiyobon.
Yazid ibn Abu Sufyon

**Yazid ibn Abu Sufyon** al-Umaviy al-Qurashiy, kunyasi Abu Xolid, sahobalarning mashxurlaridan. Payg'ambarimiz Muhammad (s.a.v) uni bani Kinona qabilasidan bo'lgan Bani Firas qabilasidan va Muhammad (s.a.v)ning amakilari edi va yaqin kishilaridan biri hisoblanadi. Xalifa Abu Bakr Siddiq tomonidan Shomni zabt etish uchun yuborilganlarga rahbarlardan biri qilib yuborganlar va u Yazid al-Xayr deb ataladi.

## Mavqeyi

* **U: Yazid ibn Abi Sufyon Saxr bin Harb bin Umayya bin Abd Shams bin Abd Manaf [[Quraysh|bin]] Qusay bin Kilob bin Murra bin Ka'b bin Luay bin G'olib bin Fahr bin Molik bin An-Nadr va u Quraysh ibn Kinana bin Xuzayma bindir. Mudraka ibn Ilyos ibn Mudar ibn Nizor ibn Ma'd ibn Adnon** xalifa Muoviya ibn Abu Sufyonning ukasi va uning singlisi mo'minlarning onasi Ummu Habiba binti Abu Sufyondir .
* **Uning onasi: Ummu al-Hakam Zaynab binti Navfal ibn Xalaf ibn Qavala ibn Jozima ibn Alqama ibn Firas ibn G‘anim ibn Sa’laba ibn Molik ibn Kinana ibn Xuzayma ibn Madraka ibn Ilyos ibn Mudar ibn Nizor ibn Ma’ad ibn Adnon, Al- Farasia al-Kinaniya.**

## Fazilatlari
U tilga olinganda aqli raso, so‘zgo‘y va mard ekanliklari madh etilar edi.

## Islomni qabul qilishi
U Makka fath kuni Islomni qabul qildi, yaxshi musulmonlardan bo'ldi va Muhammad (s.a.v) uni Kinona qabilasidan bo'lgan Banu Firos qabilasidan bo'lgan va ularning amakilari edi.

## Sa'y-harakatlari
U Haninaning guvohi bo‘lgan va rivoyat qilinishicha, Payg‘ambarimiz (s.a.v) unga Hanin o‘ljasidan yuz tuya va qirq unsiya kumush berilgan va u Abu Bakr Siddiq Rimliklarga bostirib kirishni topshirgan to‘rt shahzodadan biridir .

Ibrohim ibn Sa'd aytdilar: "Yazid ibn Abu Sufyon chorakda, Abu Ubayda chorakda, Amr ibn Al-Os chorakda va Sharhabil ibn Hasna chorakda, ya'ni Yarmuk kunida edi". O'sha paytda ular ustidan hukmdor yo'q edi va Abu Bakr Siddiq o'n ikkinchi yili hajni yopib qo'yganida, askar qo'mondonlaridan biri bo'lgan. Umar ibn Hattob davrida unga Falastin, so'ngra Muaz ibn Jabaltomonidan Damashq ustidan amr qilidi. Jabal vafot etdi va u hokim etib tayinlandi.

## Vafoti
Vabo davrida kasallikdan vafot etgan. Abu Ubayda ibn Al-Jarroh Al- Fihriy Al -Qurashiy, millat kotibi va Muoz bin Jabal al-Xazraji al-Ansoriy, ulamolar ustozi va mujohid amir Sharhabil bin Hasna, Bani Zahroning ittifoqchisi va Payg'ambar alayhissalomning amakivachchalari Al-Fadl ibn Abbos al-Hoshimiy al-Qurashiy va buyuk sahoba Al -Horis ibn Hishom ibn Mug'iyra al. -Maxzumi Al-Qurashiy, Suhayl bin Amr Al-Amri Al-Qurashiy va uning o'g'li Abu Jandal bin Suhayl

## Manbalar

### Qo'shimcha manbalar

* At-Tabaqat al-Kabir, Ibn Sa'd .
* Sahobalar ilmida o'rmon sher, Ibn al-Asir .
* Sahobalarni bilishga singish, Ibn Abd al-Barr .
* Sahobalarni ajratishda jarohat, Ibn Hajar al-Asqaloniy .
The Last of Us (teleserial)

***The Last of Us*** () – HBO telekanali uchun Craig Mazin va Neil Druckmann tomonidan yaratilgan AQSh dramatik teleseriali. Serial 2013-yilda Naughty Dog tomonidan ishlab chiqilgan shu nomdagi videooʻyinga asoslangan. Serialda post-apokaliptik AQSh boʻylab Ellie ismli qizni eson-omon belgilangan manzilga olib borish vazifasini olgan kontrabandachi Joel haqida hikoya qilinadi.

*The Last of Us* 2021-yil iyulidan 2022-yil iyunigacha Alberta shahrida suratga olingan. Bu serial HBOʻning video oʻyin asosida ishlangan birinchi seriali boʻlib, serialni ishlagan kompaniyalar qatorida Sony Pictures Television, PlayStation Productions, Naughty Dog, Mighty Mint va Word Games bor. Druckmann Mazinʼga birinchi mavsumning toʻqqizta qismi uchun ssenariy yozishda yordam bergan. Gustavo Santaolalla va David Fleming serialga bastakorlik qilishgan.

*The Last of Us* premyerasi 2023-yil 15-yanvarda boʻlib oʻtdi. Serial tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻldi; baʼzilar uni video oʻyinning eng yaxshi adaptatsiyasi deb atashdi. Serialning birinchi qismi chiqarilganda, birinchi kunda 4,7 million tomoshabin tomonidan tomosha qilindi. 2023-yil yanvar oyida serialning ikkinchi mavsumi ishlanayotgani eʼlon qilindi.

## Ikkinchi bob
HBO telekanalining The Last of Us serialining ikkinchi fasli 7 qismdan iborat boʻladi va uchinchi fasl „sezilarli darajada kattaroq“ boʻladi.

HBO telekanalining The Last of Us serialining ikkinchi mavsumini koʻrishimizgacha biroz vaqt oʻtadi, lekin ishlab chiqarish boshlanishi bilan yangi tafsilotlar paydo boʻlishda davom etadi. Yaqinda HBO keyingi mavsumda Joel va Elli ikki yangi obraz bilan qanday koʻrinishga ega boʻlishini maʼlum qilganidan soʻng, hammualliflar Kreyg Mazin va Nil Drukman Deadlineʼga bergan intervyusida shou kelajagi haqida batafsil maʼlumot berishdi.

Last of Us seriyasining ikkinchi qismi 2025-yilda chiqishi rejalashtirilgan. Jyul va Elli rolidagi Pedro Pascal va Bella Ramseydan tashqari, bu serialda Ebbi rolida Keytlin Dauer, Dinah rolida Isabella Merced, Jessi rolida Young Mazino va Ishoq rolida Jeffrey Wright ham boʻladi.

## Rollarda
### Asosiy rollar
* Pedro Pascal – Joel
* Bella Ramsey – Ellie, 14 yoshli qiz

## Qismlar
# „When You’re Lost in the Darkness“
# „Infected“
# „Long, Long Time“
# „Please Hold to My Hand“
# „Endure and Survive“
# „Kin“
# „Left Behind“
# „When We Are in Need“
# „Look for the Light“

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Pistali muzqaymoq

**Pistali muzqaymoq** - pista yong'og'i yoki xushbo'y moddalar qo'shib tayyorlangan muzqaymoq. Ko'pincha yashil rangda bo‘ladi. 

Suriyaning Damashq shahridagi Bakdashda *[[:en:Booza|buza]]* deb nomlangan pista solingan muzqaymoq tayyorlanadi. Bu muzqaymoq turi butun arab dunyosida mashhur. Tripolidagi Al-Mina tumani arabcha muzqaymoqlari, jumladan pistali *“ashta”* si bilan mashhur.

Pistali muzqaymoq Brigham's Ireland Cream, Ben &amp;amp; Jerry's, Graeter's va boshqa yirik brendlar tomonidan ishlab chiqariladi.

## Galereya

Fayl:Antalya, Turkey February 2022 - Pistachio Dondurma Ice Cream.jpg|Antalya, Turkiya
Fayl:Pistachio & strawberry happiness.jpg|Pistali va qulupnayli muzqaymoq
Fayl:Kulfi.jpg|Kulfi
Fayl:Bakdash ice-cream shop in the old souk in Damascus.jpg|Suriyaning Damashq shahridagi Bakdash bozorida sotilayotgan pistali muzqaymoqlar


## Manbalar
Bashir az-Zayniy

**Bashir ibn Homid ibn Sulaymon ibn Yusuf ibn Sulaymon ibn Abdulloh al-Hoshimiy, al-Jaʼfariy, az-Zayniy, at-Tabriziy, ash-Shofiʼiy** (Najmuddin, Abunnuʼmon) — mufassir, muhaddis, sufiy, faqih. Ardabilda milodiy 1174-yil (hijriy 570-yil) tavallud topgan. Bashir az-Zayniy milodiy 1248-yil (hijriy 646-yil) safar oyida Makkada vafot etgan.
## Asarlari
* „Tafsir kabiyr“ (ko‘p jildli „Katta tafsir“)
* „Ahosinu-l-kalom va mahosinu-l-kirom“ („So‘zlarning eng yaxshilari va izzat-ikromning go‘zal namunalari“)
* „Arbaʼuna hadisan fi umuri-d-din“ („Diniy amallar xususidagi qirq hadis“)
## Manbalar
Noraztepa koʻchasi (Toshkent)

**Noraztepa koʻchasi** — Olmazor tumanining „Gulzor“ va „Paxta“ mahallalari hududida. Qorasaroy va Keles yoʻli koʻchalari oraligʻida.

2008-yil 6-mayda joyning tarixiy nomi sifatida Noraztepa nomi berilgan. Tarkibida 2 ta tor va 3 ta berk koʻcha bor.

Yoʻnalishida, asosan, shaxsiy turar joy binolari, Respublika dori-darmon zahiralarini saqlash ombori, 9-shina remont zavodi, 10-avtomobillarni taʼmirlash zavodi, dorixona, bozorcha, kichik korxonalar, savdo shoxobchalari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari bor.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Ktubba

**Ktubba** (koʻp. ktubbot)- yahudiylikda erkak bilan ayolning nikoh qurishga roziligini tasdiqlovchi hujjat. Mil. avv. 449 yilga oid Elifantina yahudiy jamoasiga tegishli boʻlgan, oromiy tilida yozilgan papirusda orasidan yozma nikoh shartnomasi topilgani Ktubbalar Ikkinchi Ibodatxona davrining ilk bosqichlarida tuzila boshlanganini koʻrsatadi. Ktubbaning deklarativ qismida nikoh qayd etilayotgan joy va sana, nikohlanayotganlarning va otalarining ismlari, er kishi tomonidan ayol kishiga nikohga chiqishlik toʻgʻrisidagi taklif hamda uni eʼzozlash, roʻzgʻorni tebratish, erlik vazifalarini bajarish, agar oila buzilish holatiga kelsa, tuzilayotgan ktubbada belgilangan miqdordagi pulni berish kabi mas’uliyatlar belgilab qoʻyiladi. Ktubbaning bu qismi ayolning roziligi bilan yakunlanadi. Talmudda er ayoliga toʻlashi lozim boʻlgan pulning eng kam miqdori etib turmush qurmagan bokira ayolga 200 zuz, beva yoki ajrashgan ayolga 100 zuz etib belgilangan (zuz Mishna davrida – 3,5 gramm kumushni tashkil etgan). Kumushni har bir davrdagi qiymati bilan, oʻsha joyning pulida toʻlanadi. Shuningdek ktubbada, erkak tomonidan asosiy puldan bir necha marta koʻp miqdordagi pul (tosefet ktubba) ham alohida qayd etib qoʻyiladi. Bularning barchasini bajarishni kafolatlab nikoh qurayotgan kishi oʻzi hamda merosxoʻrlari zimmasiga oladi. Xuppa ostida ovoz chiqarilib ktubba oʻqilgach, uni nikohlari tuzilganlarga taqdim etiladi. Ktubba yoʻqolib qolgan taqdirda er bet-dinning ishtirokida, asl ktubbada yozilgan barcha majburiyatlarni yozgan holda yangisi beriladi. Ortodoks jamoalarda qadimdan saqlanib kelayotgan oromiy tilidagi ktubbaning matni hozirgi kunga qadar qoʻllash majburiy hisoblanadi. Konservativ jamoalarda oromiy tildagi matn bilan bir qatorda, mahalliy tildagi tarjimasi ilova qilinadi. Reformist jamoalarda esa, ktubbaning oʻrniga Amerika reformistlar markaziy konferensiyasi ravvinlari tomonidan shakllantirilgan nikoh guvohnomasi taqdim etiladi. Ktubbaga naqshlar orqali bezak berish amaliyoti oʻrta asrning ilk davrlariga toʻgʻri keladi. Shunday ktubbalarning ilk nusxasi Misrdan topilgan boʻlib, 11-asrga borib taqaladi. Umuman olganda, 17- 18 asrlarga oid Italiya, Niderlandiya, Yaqin Sharq mamlakatlarida ktubbotlarga ishlangan ornamentlar mashhur hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Bahrom al-Margʻinoniy

**Bahrom ibn Hamza ibn al-Muborak al-Marg‘inoniy** (Abul Muzaffar), Saraxsda istiqomat qilgan. Bahrom al-Marg‘inoniy o‘sha yerda milodiy 1122-yil (hijriy 516-yil) vafot etgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muzli sut

**Muzli sut** yoki **muzlagan sut**, muzlatilgan sutdan bilan tayyorlangan shirinlik, ammo yogʻi oddiy muzqaymoqqa qaraganda kamroq.

Qoʻshma Shtatlarda muzli sut tarkibida 10 foizdan kam sut yogʻi bo‘lishi lozim. 1994 yilda Qoʻshma Shtatlar oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi qoidalariga kiritilgan oʻzgartirish Qoʻshma Shtatlarda muzli sutni „yogʻsiz muzqaymoq“, „kam yogʻli muzqaymoq“ yoki „yengil muzqaymoq“ deb belgilashga ruxsat berdi (uning yogʻ tarkibiga qarab).

## Manbalar
Burayda as-Siyfazanjiy

**Burayda ibn Muhammad ibn Burayda ibn Ahmad …. ibn al-Xasib al-Aslamiy, as-Siyfazanjiy (Abu Sahl)** (milodiy 1025-yil (hijriy 416-yil)da tug‘ilib, milodiy 1100-yil (hijriy 493-yil)da vafot etgan) Siyfazanjda mashhur solih va obidshayx bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar. Umrining oxirida taxminan yigirma yil ko‘zi ojiz bo‘lib qolgan.

## Manbalar
Bilol an-Namakboniy

**Bilol ibn Abdulloh an-Namakboniy** – marvlik past bo‘yli, ibn al-Muborak al-Marvaziyning suhbatlaridan bahramand kishi bo‘lgan, uning kitoblarini rivoyat qilib yurgan. Arab tilini bilgan. U ulamolardan hadis rivoyat qilgan, ulamolar ham undan rivoyat qilganlar. Bilol an-Namakboniy milodiy 816-yil (hijriy 200-yil)dan keyin vafot etgan.

## Manbalar
Burayda as-Siyfazanjiy (Abu Ahmad)

**Abdurrahmon ibn Ahmad ibn ash-Shoh as-Siyfazanjiy** (milodiy 1092-yil (hijriy 485-yil)da vafot etgan) „faqih ash-Shoh“ nomi bilan tanilgan, solih va husni siyrat sohibi bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Bishr al-Hofiy

**Bishr ibn al-Horis ibn Abdurrahmon ibn Ato ibn Hilol ibn Mohon ibn Abdulloh al-Marvaziy** (Abu Nasr) — „Hofiy“ nomi bilan tanilgan. U zuhd va taqvo borasida o‘z davrining ahlidan o‘zib ketganlardan bo‘lgan. U o‘ta oqilligi, ko‘p fazilatlarga egaligi, husnutariqati, nafs balosiga berilishdan hazar qilishi, har narsaga qiziquvchanlik tabiati yo‘qligi, hadislarni ko‘p bilishi bilan boshqalardan yaqqol ajralib turgan. U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar. Bishr al-Hofiy milodiy 842-yil (hijriy 227-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Al-Valid as-Saraxsiy

**Al-Valid ibn Isom ibn al-Vazzohas-Saraxsiy** (milodiy 882-yil, hijriy 268-yil)da o‘ldirilgan . U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Dovud al-Xorazmiy

**Dovud ibn Rashid Abul Fazl al-Xorazmiy** (Abul Fazl) — asli Xorazmdan bo‘lgan, lekin Bag‘dodda yashagan. Undan Muslim ibn al-Hajjoj va boshqa ulamolar hadis rivoyat qilganlar. Dovud al-Xorazmiy milodiy 853-yil (hijriy 239-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Vosil al-Xanbuniy

**Vosil ibn Hamza ibn Ali ibn Nasr ibn as-Sufiy al-Xanbuniy (Abul Qosim)** (milodiy 1075-yil, hijriy 467-yilda vafot etgan) hadis izlab yo‘lga chiqqan sayyohlardan biri. Solih, ishonchli, baobro‘ odam bo‘lgan. Hadislarni yaxshi biladigan va ularning mohiyatini teran anglovchilardan bo‘lgan. Buxoro, Nasaf, Isfahon va boshqa shaharlarda hadis tinglagan. Bag‘dodga kelgan va bu yerda hadis aytgan. Ulamolar undan hadis eshitganlar. . U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Dovud al-Avdaniy

**Abu Sulaymon Dovud ibn Muhammad ibn Muso ibn Horun al-Avdaniy, al-Hanafiy** — faqih, ilm-fanning baʼzi sohalari bilan shug‘ullangan olim, asli Avdanadan, Buxoro qorilaridan bo‘lgan. Dovud al-Avdaniy taxminan milodiy 932-yil (hijriy 320-yil) vafot etgan.
## Asarlari
* „Zikru-s-solihiyn“, („Solihlar zikri“)
* „Fazoilu-l-Qurʼon“ („Qurʼoni karim fazilatlari“)
* „al-Javohir al-muzniya“ („Ado bo‘lgan gavharlar“)
* „Ihdosu-z-zamon“ („Zamonning o‘zgarishi“)
* „Ajroru-l-bahoim“ („Hayvonlarning tortishi“).

## Manbalar
Granita

**Granita** ( **granit**) (  ) shakar qo'shilgan mevali muzdan tayyorlangan Sitsiliya shirinligi. Sorbetga, o‘xshaydi lekin zichroq tuzilishga ega. Restoran tanqidchisi Jeffri Steingartenning ta'kidlashicha, desertning zichligi hududga qarab o'zgarib boradi.

Qo‘shilishi mumkin bo'lgan ingredientlar: limon yoki apelsin sharbati, pista, bodom, qahva, yalpiz, yasemin, shuningdek mavsumiy rezavorlar - qulupnay va tut. Sharob yoki aroq, brendi, likyor kabi kuchli alkogolli ichimliklar qo'shilishi mumkin.

Shokoladli granita Kataniya shahrining an'anaviy shirinligi hisoblanadi.
## Yana qarang
* Sherbet
## Manbalar
Voizi Balx

**Muhammad ibn Fazl ibn Abbos al-Balxiy Voiz (Abu Abdulloh)** (milodiy 929, hijriy 317-yil vafot etgan) — muhaddis, alloma,shayxulislom. Samarqand va uning atrofida yashagan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Leygun

**Leygun** – Xitoy mifologiyasiga koʻra, momaqaldiroq xudosi. Miflarda u ajdaho tana va inson boshi, qora rangli qanotlar, qush tirnoqlarga ega hamda qornida baraban chalayotgan koʻrinishda tasvirlangan. Qolaversa, u faqat shim kiygan, yelkasiga baraban va oʻng qoʻlida momaqaldiroqni yuzaga keltiradigan yogʻoch bolgʻasini koʻtargan holda boʻladi, deb ishonilgan. Miflarda u qoʻy va choʻchqalar bilan toʻldirilgan aravada sayohatga chiqishi, sayohat asnosida barabanini chalib momaqaldiroqni chaqirishi va yomgʻir yogʻib, insonlarning dehqonchilik va chorvachilik ishlariga qut-baraka kirishi haqida hikoya qilinadi. Shuning uchun u insoniyatga manfaat keltiruvchi yaxshilik xudosi sifatida eʼtiqod qilingan.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
## Havolalar
Tortoni pechenesi

**Pechene tortoni** tuxum va qaymoq bilan tayyorlangan muzqaymoq turi boʻlib, koʻpincha tugʻralgan gilos, bodom yoki maydalangan makaron bilan birga isteʼmol qilinadi. U XVIII asrda Parijda yashagan italyan kafesining egasi sharafiga nomlangan deb ishoniladi.

Taom 1899-yildan boshlab Qoʻshma Shtatlardagi restoran menyularida paydo boʻlgan.

## Manbalar
Lunvan

**Lunvan** – Xitoy mifologiyasida suv dunyosi hokimi, ajdarholar yetakchisi. Qadimgi rivoyatlarga koʻra, Lunvan uzunlik jihatidan (1 li – tahminan 0,5 km) qolgan ajdarholar orasida eng yirigi hisoblangan. Bir qator tadqiqotchilar, jumladan, fransuz olimi A.Maspero fikricha, Lunvan obrazi milodiy asrda buddizm matnlari taʼsirida vujudga kelgan. Chunki ushbu davrda „ilonlar shohi“ haqida hikoya qiluvchi „Nagaradja“ nomli buddizm sutrasi xitoy tiliga tarjima qilinib, undagi voqealar Lunvan afsonasi voqealariga oʻxshab ketadi. Qadimgi Xitoy „Lunvan kulti“ juda keng tarqalgan boʻlib, unga atab har bir shahar, qishloq, daryo, koʻl va quduq boʻyida ibodatxonalar barpo etilgan. Dengizchi, baliqchi, dehqon va miroblar Lunvan uchun muayyan ibodatlarni bajarishgan va ular hatto buloqlar ham yer osti orqali dengizga bogʻlanadi hamda ularning barchasi Lunvan nazorati qiladi, deb ishonishgan. Qurgʻoqchilik vaqtida Lunvan haykali ibodatxonadan tashqariga chiqarilib, quyosh nurlari ostiga qoʻyilgan boʻlsa, suv toshqini vaqtida uning haykali yuz qismini falokat va vayrongarchiliklar tarafga qaratib qoʻyilgan va bu ishlaridan u uyaladi, deb eʼtiqod qilingan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Malak

**Malak** – somiy tillarda elchi maʼnosini anglatadi. Tarjima qilinganda farishta maʼnosida qoʻllanadi, koʻpligi: maloika; farishta – nurdan yaratilgan mavjudot. Islom aqidasiga muvofiq, farishtalar muayyan vazifalar yuklatilgan Xudoning maxluqotlari. Jumladan: Jabroil (Jibriil, Ruhu-l-quds) – bosh farishta, u Parvardigor amrini, samoviy buyruqlarni Rasulga yetkazib turgan. Mikoil – koinotni boshqaruvchi, janglarda qoʻmondonlik qiladi. Azroil – jon olish faoliyati bilan shugʻullanadi. Isrofil – qiyomat kunidan ogoh qiladi, darak beruvchi surnayni chaladi, ruhlarni tarbiya qilish ham uning vazifasidir. Bundan tashqari, yana maxsus vazifalarni bajarib turuvchi koʻplab farishtalar mavjud.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Dovud al-Varkay

**Dovud ibn al-Hasan ibn al-Xizr al-Varkay (Abu Sulaymon)** (milodiy 918, hijriy 305-yil zulhijja oyining oxirgi kuni vafot etgan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar..

## Manbalar
Mamzer

**Mamzer** (ayollarga nisbatan mamzeret ishlatiladi) – Galaxaga koʻra, yahudiylikda qarindoshlar oʻrtasidagi nikoh vositasida yoki noqonuniy tugʻilgan chaqaloq. Shuningdek, Galaxada bayon etilgan muayyan qoidalar asosida buzilmagan nikohdan keyingi ikkinchi nikoh tufayli tugʻilgan chaqaloq ham mamzer hisoblanadi. Musoning Besh kitobida mamzer atamasi faqat bir marta ishlatilgan: „Mamzer Parvardigorning jamoasiga kirmasin, uning oʻninchi avlodi ham Parvardigorning jamoasiga kirmasin“. Shunga binoan, Galaxada mamzer va uning avlodlari bilan qarindosh tutinish taʼqiqlangan. Baʼzi manbalarda esa mamzerning oʻninchi avlodidan keyingi farzandlari bilan boshqa yahudiylarning nikoh qurishiga ruxsat berilganligi aytiladi. Mamzer atamasining kelib chiqishi maʼlum emas. Septuagintada ushbu soʻz „suyuqoyoq ayolning farzandi“deb, paygʻambar Zxariya kitobida esa „begona qabila“ deb tarjima qilingan. Rashi uni „begona xalq“, Naxmanid esa „oʻzining birodarlariga begona, kelib chiqishi nomaʼlum“ kimsa sifatida izohlagan. Galaxaga koʻra, nikoh borasida mamzerlarning huquqlari cheklangan boʻlib, ular oʻzaro yoki prozelitlar bilangina nikoh qurishlari mumkinligi belgilab qoʻyilgan. Qolgan masalalarda esa ular boshqa yahudiylar bilan teng huquqli hisoblanadilar. Talmudda „shubhali mamzer“ – asufi („qabul qilingan“, yaʼni tashlandiq bola) va „shtuki“ („berkitilgan“, yaʼni turmush qurmagan ayoldan tugʻilgan farzand, odatda ayol uning otasining ismini aytishdan bosh tortadi yoki uning otasi kimligi nomaʼlum ekanligini iddao qiladi) tushunchalari ham mavjud. Biroq chaqaloq muayyan ehtiyoj (ochlik va urush kabi) sababli tashlab ketilganligi, yoki kimdir u hakda qaygʻurganligi (xatna qilingan, topish oson boʻlgan joyda qoldirilgan) maʼlum boʻlsa, u shubhali mamzer deb hisoblanmaydi. Shuningdek, agar turmush qurmagan ayol farzandining otasini maʼlum qilmasdan, uning mamzer emasligini aytsa shtuki ham shubhali mamzer hisoblanmaydi. Shubhali mamzer faqatgina prozelit ayol bilan turmush qurishi mumkin boʻladi. Baʼzi manbalarga koʻra mamzerlar Talmud muallimlari tomonidan oʻrnatilgan ajralish marosimlari hamda taloq xatining shakliga amalga qilmaganligi uchun ham shubhali deb hisoblanadilar. Yahudiylikdagi islohotchilik harakatida Galaxa tomonidan oʻrnatilgan ajralish marosimi majburiy emas deb tan olingan. Yahudiy xalq leksikasida „mamzer“ soʻzi odatda „ayyor, uddaburon inson“ maʼnosida qoʻllanadi. Mamzer maqomi masalasida Galaxaning mutaassib tarafdorlarining shafqatsiz yondashuvidan farqli ravishda, Aggad mamzer taqdiriga achinish bilan munosabat bildiradi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Javod al-Omuliy

**Javod al-Omuliy ash-Shiʼiy** (1886-yil (hijriy 1303-yil.da vafot etgan) „Minhoju-l-kirom“ („Izzat-ikrom ko‘rsatish dasturi“) nomli asari muallifi.

## Manbalar
Mamluk

**Mamluk** (arab. egalik qilinadigan kishi) – qul, sinonimi abd, tugʻma quldan farqli ravishda faqat qoʻlga kiritilgan qul. Qur’onda bir marta abd mamluk (16:75/77) shaklida uchraydi.
Mamluklar deb harbiy qoʻshinda xizmat qiluvchi qul-jangchilar atalgan. Ular koʻpincha yuqori harbiy lavozimlarni egallab, bu bilan hatto ozodlikka ham erishganlar. 9-asrdan gʻulom (oʻsmir, qul-jangchi) soʻzining sinonimi sifatida, lekin odatda oq tanli gʻulomlarga nisbatan qoʻllangan; 12-13-asrlarda Mamluk atamasi Suriya va Misrda gʻulom istilohini siqib chiqargan. Ayyubiylarda xizmat qilgan Mamluk amirlari 1250 yilda Misrda hokimiyatni qoʻlga oldilar va Misr mamluk sultonligiga asos soldilar. 1250-1382 yillarda hukmronlik qilgan sultonlar Mamluklarning Bahriy sulolasiga mansub; Burjiy Mamluklari (1382-1517) oʻzaro qon-qarindoshlik rishtalari bilan bogʻlanmaganlar, ular guruhbozlik asosida birlashganlar. Butun mana shu davr mobaynida qullardan chiqqan sultonlar oʻz qoʻshinlarini Mamluklar – turklar va kavkazliklardan toʻldirganlar. Usmoniylar tomonidan Misr bosib olingach (1517-yil), Mamluklar mamlakatning harbiy mulkdor yuqori tabaqasi sifatida saqlanib qolgan; Istanbuldan tayinlanadigan podsho mamlakatni mamluk amirlaridan tashkil topgan kengash yordamida boshqargan. 1805 va 1811-yillarda turk lashkarboshisi, asli albanlardan boʻlgan Muhammad Ali Qohirada mamluklarning barcha rahbarlarini qirib tashlagan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Mansux

**Mansux** (arab. oʻchirilgan) – hukmi oʻchgan hadis, oyat, hukm. „Nasx“ soʻzi lugʻatda „oʻzgartirish“, „bekor qilish“ degan maʼnolarni bildiradi. Istilohda esa bir shar’iy hukmning undan keyin kelgan shar’iy dalil bilan bekor qilinishiga aytiladi. Mansux esa, hukmi bekor qilingan hadis, oyat, hukmlardir.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Javod az-Zanjoniy

**Javod Ahmad az-Zanjoniy, al-Kozimiy** (1930-yil (hijriy 1349-yil) Kozimiyada keksa yoshida vafot etgan) — adib va shoir, riyozat, chet tillari, kalom, fiqh, usul va boshqa ilmlarni bilgan. Janozasini Najafga keltirib o‘qishgan.

## Asarlari
* „*al-Kalomat-tayyib*“ („Chiroyli kalom ilmi“);
* „*at-Tamhid fi-n-nahv*“ („Nahv ilmiga kirish“);
* „*ilmu-l-kalom*“ („Kalom ilmi“);
* „*Sanatani fi-l-asr*“(„Asirlikdagi ikki yil“);
* „*Amal fifununi-l-arabiya*“ („Arab ilmlariyozmasi“).

## Manbalar
Javod ibn Muharram

**Javod ibn Muharram Ali ibn Qosimat-Torumiy, az-Zanjoniy** (1847-yil (hijriy 1263-yil zulqaʼda oyi)da tug‘ilib, 1907-yil (hijriy 1325-yil shavvol oyi)da Zanjonda vafot etgan) usulchi faqih, mutakallim, nahvchi va sarfchi bo‘lgan.

## Asarlari
* „*Hoshiya ala-l-qavoniyn*“ („Qonunlar hoshiyasi“, ikki jildli);
* „*Muntaxabu-l-ulum fi-s-sarf van-nahv*“ („Tanlangan sarf va nahv ilmlari“);
* „*Rabiʼu-l-mujtahidiyn*“ („Mujtahidlar bahori“);
* „*Takmilu-l-imon fi isboti vujudi sohibi-z-zamon*“ („Sohibi zamon isboti haqida imonning mukammalligi“);
* „*al-Usul al-jaʼfariya fi usuli-ddin*“ („Usul Ad-dindagi jaʼfariya usuli“).

## Manbalar
Pistacia mexicana

***Pistacia mexicana***, shuningdek, **Meksika pistasi**, **Amerika pistasi** yoki **yovvoyi pista** Gvatemala, Meksika va Amerika Qoʻshma Shtatlarida (Texas) o‘suvchi Pistadoshlar oilasiga mansub oʻsimlik turi Yashash joyini yoʻqotish tahdidi ostida.

Echkilar oʻsimlikning barglarini isteʼmol qilishiga qaramay, bu tur oziq-ovqat manbai sifatida ahamiyatsiz, chunki urug‘lari mayda va ichi koʻpincha boʻsh.

## Manbalar
Javod al-Malikiy

**Javod ibn Shafiʼ al-Malikiy, at-Tabriziy** (1925-yil (hijriy 1343-yil)da vafot etgan) — faqih va soʻfiy bo‘lgan. U Najafda ilm va fazl ahliga mansub bo‘lgan bir jamoadan saboq olgan. Qumni vatan tutingan va Qurbon hayiti kuni vafot etguniga qadar shu yerda istiqomat qilgan.

## Asarlari
* „*Asroru-s-salot*“ („Namoz sirlari“);
* „*as-Siyar va-s-suluk*“ („Tasavvufdagi suluklar va ulardagi shayxlarning siyratlari“).

## Manbalar
Ridolfia

***Ridolfia segetum***, **soxta arpabodiyon**, **makkajoʻxori maydanozi** yoki **soxta zira** deb ataladigan, Oʻrta yer dengizi mintaqasida o‘suvchi bir yillik begona oʻt. Uning balandligi ga yetadi. Poyasi tik, chiziqsimon va shoxlangan. Tuksiz barglari bir nechta nozik bo‘laklarga bo‘lingab. Gullari sargʻish, kichik soyabon shaklidagi to‘pgullarda joylashgan.

Urugʻlari va barglarida efir moyi mavjud shu sababli oʻsimlik kuchli hidga ega. Oʻsimlikni xom holatdada isteʼmol qilish yoki sabzavotlarni tuzlashda ishlatish mumkin.

*Ridolfia segetum* dorivor maqsadlarda ham qoʻllanadi. Oʻrta yer dengizida ayollarning hayz davrlarini tartibga solish va emizikli onalarda sut miqdorini oshirish uchun dori sifatida ishlatiladi.

## Manbalar
Baqlajonli murabbo

**Baqlajon murabbosi** (, ) - Ozarbayjon va turk oshxonalarida tayyorlanuvchi murabbo turi. Turkiyada, ayniqsa, Antaliyada, Igdir va Kag'izmanda juda mashhur. Ig'dir viloyati gubernatorligi "*patlican recheli* " nomi uchun geografik ko'rsatma olish uchun harakat qilmoqda.

## Manbalar
Adi Granth

**Adi Granth** (“Boshlang‘ich kitob) - sikxiylikning muqaddas manbai bo‘lib, beshinchi guru Arjun (1581-1606) tomonidan tuzilgan. Unga avval dastlabki besh guruning, keyinchalik esa boshqa gurularning madhiyalari kirgan. Jumladan, Kabirning, Namdevning, Farididdin Ganjishakarning (XV asr) madhiyalari bilan bir qatorda bir necha bxakti va sufiylik harakati namoyandalarining ham madhiyalari kirgan. U panjob tilida yozilgan bo‘lib, hozirgi kunda Amritsar shahridagi sikxlarning bosh ibodatxonasi hisoblanmish “Oltin Haram”da saqlanadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Aditi

**Aditi** - qadimgi hind diniy e’tiqodlariga ko‘ra, ma’budlarning onasi. Vedalarga ko‘ra, Vishnuning xotini. Ammo keyingi davr miflarida u Vishnuning onasi sifatida tilga olinadi. Aditining o‘g‘illari yilning 12 oyini boshqarib turuvchi ilohlardir. Ular - Ansha, Aryaman, Bxaga, Vivasvat, Daksha, Dxatar, Mitra, Indra, Savitar, Surya, Varuna va Yama.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ahmad al-Kosiy (faqih)

**Ahmad ibn ash-Shayx ibn Hamavayh ibn Zuhayr al-Kosiy** (954-yili Koson qishlog‘ida vafot etgan) — shofiʼiy faqih bo‘lgan. U munozaralarda ishtirok etadigan Imom ash-Shofiʼiyning yirik asʼhoblaridan biri darajasiga yetguncha fiqh ilmini o‘rgangan. U, shuningdek, shoir va olim bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. Uning fiqh ilmiga oid ko‘pgina asarlari bor, ana shulardan birini muallif „Tavoniyu-l-hujaj“ („Dalillarning ustunligi“) deb atagan.

## Manbalar
Adji

**Adji** - To‘rt tomoni teng bo‘lgan salb bo‘lib, tangrichilik dinining ramzi hisoblanadi. U barcha narsa asliga qaytishining ifodasi bo‘lgan. Qadimgi turkiylar uni peshonalariga qizil rangda chizib yurganlar.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Adibudda

**Adibudda** (sanskr. adi-buddha “Dastlabki Budda”)- maxayana buddizmi va vajrayanada barcha buddalar va boddxisatvalar timsoli va ularning uygʻunligi hisoblanadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Adonay

**Adonay** - ( ibr. «Xudo”) - «adon»  (xo‘jayin) so‘zidan olingan. Yahudiylikda ibodat vaqtida zikr qilinadigan Xudoning  ismlaridan biri.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Baal kria

**Baal kria**- Tavrotni o‘quvchi kishi.Nazariy jihatdan Tavrotni jamoaning har bir vakili (erkaklar 13yoshdan) navbatma-navbat o‘qishlari lozim. Biroq, uni o‘qish muayyan ko‘nikma, mahorat va, albatta ivrit tilini bilishni talab qiladi. Shuning uchun, o‘qishga taklif qilingan kishi hamdu-sano bilan (o‘qishning boshi va oxirida) cheklanadi, uning o‘rniga Tavrotni “baal kria” o‘qib qo‘yadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Adonis (Abyuus)

**Adonis** (qad. yun. Abyuus «mening hojam») - qadimgi yunon afsonalarida Kinirning o‘z qizi Smirnadan ko‘rgan o‘g‘li. Adonis ko‘rkamligi bilan mashhur bo‘lgan. Shu sababli Afrodita ilohasi ham unga oshiq bo‘lgan. Afsonalarda u qo‘ychuvon va quyon ovchilari homiysi, deb hisoblangan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Oybek koʻchasi (Toshkent)

**Oybek koʻchasi** – Mirobod tumanining „Oybek“ va „Salor“ mahallalari hududidagi Kichik halqa yoʻli va Afrosiyob, Shahrisabz koʻchalari kesishmasi oraligʻida. Uzunligi 1,5 km atrofida.

XIX asrning 2-yarmida tashkil topgan. Yoʻnalishida chor Rossiyasining oʻqchi bataloni joylashgani bois, dastlab Oʻqchi (Strelkoviy) koʻchasi deb yuritilgan. 1961-yil 4-avgustda kosmonavt-uchuvchi German Titov, 1977-yil 6-sentabrda Kosmonavtlar koʻchasi nomi berilgan. 1990-yil 28-iyundan taniqli oʻzbek yozuvchisi Oybek nomi bilan yuritiladi. 1966-yilgi Toshkent zilzilasidan soʻng koʻcha yoʻnalishida koʻp qavatli turar joy va maʼmuriy binolar qurilgan.

Mustaqillik yillari koʻchada tubdan qayta qurish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish ishlari amalga oshirildi. Koʻcha eniga kengaytirilib, yangi texnologiyalar yordamida qayta taʼmirlandi. Zamonaviy bino va inshootlar barpo etildi. Yoʻnalishida Toshkent farmatsevtika instituti, Toshkent davlat sharqshunoslik universitetining fakulteti, „Savdogarbank“, „Aloqabank“, „Oʻzbegim“ supermarketi, „Drujba“, „Shoh“ restoranlari, "Mingoʻrik", "Oybek" metro bektalari, koʻp qavatli turar joy binolari, firma va kompaniya ofislari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan. Salor kanali oqib oʻtadi. Nukus va Fidokor (Anton Chexov) koʻchasilari bilan kesishadi. Sayyid Baraka koʻchasi bilan tutash. Yaqinida Qozogʻiston, Turkmaniston hamda Koreya Respublikasining Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonalari, Belgiya Qirolligining Toshkentdagi konsulxonasi, Uspenskiy sobori, Mirobod dehqon bozori, „Grand Mir“ mehmonxonasi, xususiy shifoxona, maktab va bogʻchalar joylashgan.

## Galereya
### Oybek koʻchalari

File:Oybek koʻchasi 002.jpg
File:Oybek koʻchasi 003.jpg

## Yana qarang

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Adoratsiya

**Adoratsiya** - Katolik cherkovida Yevxaristiya (non va sharob totish) marosimi natijasida muqaddaslashtirilgan ilohiy in’omlarni ulug‘lash marosimi hisoblanadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Baqi’

**Baqi’**-To‘liq nomi “Baqi’u-l-G‘arqad”, Madinaning
eng qadimgi qabristoni. Unda juda ko‘p axdu-l-bayt, sahoba
va ummu-l-mo‘mininlar dafn etilgan bo‘lib, Madinaga
keluvchilar uchun ziyorat manbai hisoblanadi.
Baqi’ni ziyorat qilish haj va umrani bajaruvchilar uchun
ham sunnatdir.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Nukus koʻchasi (Toshkent)

**Nukus koʻchasi** — Mirobod va Yakkasaroy tumanlarini bogʻlab turuvchi Toshkentning markaziy koʻchalaridan biri. Istiqbol, Fargʻona yoʻli va Abdulla Qodiriy koʻchalari chorrahasi hamda Bobur koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 3 km atrofida. Amir Temur shohkoʻchasi, Oybek, Taras Shevchenko, Avliyoota va Kichik Beshyogʻoch koʻchalari bilan kesishadi. Mirobod va Glinka koʻchalari bilan tutashgan.

## Tarixi
XIX asrning 2-yarmida Toshkentning Yangi shahar qismi oʻzlashtirilishi munosabati bilan tashkil topgan. 1970-yilning 1-yarmida koʻchaning Yakkasaroy tuman qismi qurilgan. Maʼlum muddat Novo-Poltoratskiy nomi bilan yuritilgan. Nukus shaharning 60-yilligi munosabati bilan 1992-yil 25-dekabrda koʻchaga Nukus nomi berilgan. Mustaqillik yillari Nukus koʻchasida keng qamrovli rekonstruksiya, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish ishlari olib borildi. Koʻcha eniga kengaytirilib, ikki tomonlama 3 qatordan avtotransport vositalari harakati yoʻlga qoʻyildi.

## Binolar
Yoʻnalishida Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi Markaziy Kengashi, „Asakabank“, „Aviabank“, „Zaminbank“, Rossiya Federatsiyasining Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonasi, Mirobod tuman hokimligi, Mirobod dehqon bozori, Yogʻ-moy va oziq-ovqat sanoati uyushmasi, 254- va 255- ATSlar, „Biznes texnolog“ firmasi, Sloveniya Respublikasining Toshkentdagi konsulxonasi, Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasi, xususiy firmalar, servis xizmat koʻrsatish maskanlari va boshqa joylashgan.

Yaqinida „Toshkent“ vokzali, Tojikiston va Isroilning Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonalari, xorijiy firma va kompaniya vakolatxonalari, shahar yoʻl harakati xavfsizligi nazorati boshqarmasi, „Toshkent“ metro bekati joylashgan.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Baal

**Baal** (Vaal) - finikiyaliklarning hukmdor, xaos va tartibsizlikka qarshi turuvchi harbiy ilohi, u doim navqiron va dovyurak sifatlarga ega ma’bud sifatida tanilgan. U Baal-zebul va shimoliy hududlarda Baal-Safon (“shimol” yahudiy tilida “safon”) kabi nomlar bilan atalgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
ADRA (Adventist Development and Relief Agency)

**ADRA** - (Adventist Development and Relief Agency - Adventistlarning beg‘araz yordam va taraqqiyot agentligi)- 1956 yilda missionerlik harakatlarini rivojlantirish maqsadida tuzilgan. Agentlik o‘zining 125 mintaqaviy bo‘limlari orqali dunyoning turli nuqtalarida bepul tibbiy va ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish bilan shug‘ullanadi. Ushbu agentlikning MDH bo‘yicha mintaqaviy markazi 1992-yili Moskva shahrida ochilgan bo‘lsa, 1998-yildan Qozog'istonda uning vakolatxonasi ish olib bormoqda.
Agentlik tomonidan 2006-yilda Tojikistonda bepul tikish-bichish kurslari ochilib, 2008-yilning oktyabrida kurs bitiruvchilari va boshqa uy bekalariga bepul tikuv mashinalari tarqatilgan. 2008-yilda ushbu agentlik Qirg'izistonga virusli geppatitga qarshi 9,6 million AQSH dollari qiymatiga teng vaksinalar yetkazib bergan. Janubiy Osetiyada ham mazkur agentlik bir necha xayriya tadbirlarini amalga oshirgan. Shunisi alohida e’tiborga molikki, agentlik Markaziy Osiyodagi barcha xayriya tadbirlarini AQSH hukumati nomidan amalga oshirib kelmoqda.
Agentlik tomonidan olib borilayotgan harakatlarda ba’zan ochiqdan-ochiq, aksariyat hollarda zimdan xristianlikning targ‘ib qilinishi uning yordamlari aslo beg‘araz emasligini ko‘rsatadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Azi

**Azi** - zardushtiylikda ochko‘zlik, suq devi. Nashrlarda oz, oziy shaklida ham yozishadi. Axriman yovuzliklaridan biri. To‘ymaslik, qanoatsizlik ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Zardushtiylikning koinot, kosmologik yaralish masalalariga bag‘ishlangan “Bundaxishn” kitobida “Hech qachon to‘ymaydigan, qanoatsiz devdirki, uning ko‘zlari dashtu biyobondek bo‘m- cheku chegarasiz” deb ta’riflangan. Asqar Mahkam o‘zbekcha “ochko‘z” so‘zini shu so‘z bilan bog‘liq izohlash haqida tahmin bildirgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Baytu-l-mol

**Baytu-l-mol** (arab. “mol-mulk uyi”) - musulmon
mamlakatlarida davlatga tegishli molning muhofaza
qilinishini ta’minlaydigan, davlat xazinasini tashkil
etadigan hamda moliyaviy ishlarni tartibga soladigan
huquqiy maqomga ega bo‘lgan moliyaviy-idoraviy tashkilot
hisoblangan. Baytu-l-molni dastlab xalifa Umar ibn al-Xattob (ra) ta’sis qilgan. Undagi boyliklar asosan xiroj, jizya, zakot,
hums kabi soliklardan to‘plangan. Baytu-l-mol davlatning har qanday
moliyaviy ishlarini, xususan, kirim-chiqim, maoshlar kabi
masalalarni tartibga soladigan mustaqil tashkilot bo‘lgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Baal-Shem-Tov, Besht

**Baal-Shem-Tov, Besht** - (ibr. «Yaratganning sirli
nomini biluvchi Solih inson») - Isroil ben Elizar
1698 yil 27 avgustda Okope (Ukraina)da tavallud topgan.
Yahudiylikdagi hasidiylik harakatining asoschisi. Besht
kambag‘al oilada dunyoga kelgan. Hasidiylar ta’limotiga
ko‘ra, uning otasi Elizarning oldiga yo‘lovchi ko‘rinishida
paygambar Ilya kelib, o‘g‘il ko‘rishi haqida bashorat beradi.
Elizar vafoti oldidan o‘g‘liga nasihat qilib: “Faqatgina
Yaratgandan qo‘rqishga, boshqa hech kimdan qo‘rqmaslik”ni
aytadi. 1710 yilda xederni tamomlagach, melamed (ustoz)ga
shogirdlikka tushadi. Isroil 1716 yilda uylanadi, biroq,
ko‘p o‘tmasdan ajrashadi va Sharqiy Galitsiyadagi yahudiy
manzillariga sayohatlar uyushtiradi. Yazlovsda xederada
melamed lavozimiga ega bo‘ladi. Isroil bir vaqtning
o‘zida turli hudud va qishloqlarda shoyxet vazifasini ham
bajargan.
U 1727 yilda ikkinchi bor rabbi Efraimning qiziga
uylanadi. 1734 yilga kelib Baal Shem Tov mashhur bo‘lib,
sadik (taqvodor, pokdomon kishi) va donishmand sifatida
tanila boshlandi. U o‘z ta’limotini ommaviy va’zlar orqali
emas, balki, o‘z shogirdlariga yetkazish orqali bo‘lganini ko‘rish mumkin. 1740 yilda u faoliyatining asosiy qismi
kechgan Medjibojga ko‘chib o‘tadi. Sekin asta, Medjiboj
hasidiylikning markaziga aylanib bordi. Isroil 1760
yil 22 mayda Medjiboj (Ukraina)da vafot etgan. U o‘limi
oldidan bir eshikdan chiqib, ikkinchisiga kirayotganini
ta’kidlagan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ahunavand “goh”

**Ahunavand “goh”**-Zardusht ijodiga mansub da’vat qo‘shiqlar (gohlar)ning birinchi, eng e’tiborli yetti bobdan iborat qismi. Yasna naski tarkibiga 28-34 boblar sifatida kiritilgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ahror

**Ahror** (arab. - «hur» so‘zining ko‘pligi) - islomda «hur»,«ozod» ma’nolarini anglatuvchi tushuncha. Tasavvufda uch xil asirlikdan xalos topgan kishiga «hur» unvoni beriladi. Birinchisi - hayvoniy va shahvoniy his-tuyg‘ularni yengib, ularning asirligidan qutulish. Bu martaba nomi - «hurriyati omma». Bu xususiyat hammada ham bo‘lishi mumkin. Ikkinchisi - ortiqcha orzu-havaslardan voz kechish. Bu - «hurriyati xossa» atalib, u tasavvuf ahlining ko‘pchiligida topilishi mumkin. Uchinchisi - barcha dunyoviy taqlid, an’ana va mashg‘ulliklardan dilni pok tutish. Bu - «hurriyatu xossatil-xossa» deb atalib, u tasavvuf ahlining ayrimlarigagina nasib etadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ahlu-s-Suffa

**Ahlu-s-Suffa** (arab. - suffa ahli) - ilk islom davrida Muhammad (s.a.v.)ning Madinai Munavvaradagi masjidlari supalarida yashagan bechorahol sahobalar. Ularning uy-joyi, mol-dunyosi va ahli-oilasi bo‘lmagan. Ahlu-s-Suffa doimo Allohga tavakkul qilib yashardi. Yeyish, ichish va kiyinishlari musulmonlardan tushadigan sadaqalar evaziga bo‘lardi. O'zlari ham islomni tarqatish yo‘lida targ‘ibot ishlarini olib borardilar. Ular ilm olish, Payg'ambar (s.a.v.) dan hadis eshitishga zo'r berganlardir.
Bu kambag‘allar va bechorahollar, rivoyat qilinishicha, keyinchalik so‘fiy aqidada taqvodorlik, xudojo‘ylik, zohidlik, tarkidunyochilik timsollariga aylandilar. Muhammad (s.a.v.) ham Ahlu-s-Suffa bilan uzoq suhbatlar qurishni xush ko‘rganlar, ularning tashvishlaridan ogoh bo‘lib turishni odat qilganlar. “Sufiy”, “Tasavvuf” so‘zlarining kelib chiqishini ba’zan Ahlu-s-Suffa nomi bilan bog‘laydilar.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Aqliy dalil

**Aqliy dalil**-Aqida va usulul fiqh ilmida biror shar’iy masalada mujtahidning aqlini ishga solib, bilimi va tafakkuri darajasida ijtihod qilishiga aqliy dalil deyiladi. Aqliy dalillarga qiyos, masolihul mursala, istihson, istishob kabi shariat manbalarini kiritish mumkin.Aqliy dalil naqliy dalil bilan chambarchas bog‘liqdir.Naqliy dalilga suyanilmagan ijtihod qabul qilinmaydi. Chunki, aqlning o‘zi bilan shar’iy hukm chiqarib bo‘lmaydi. Shuningdek, shar’iy dalildan hukm chiqarish aql yuritish, tafakkur va chuqur o‘rganishga muhtoj. Ya’ni, aqlsiz naqliy dalillarni tushunib bo‘lmaydi va ulardan biro nhukm chiqarib ham bo‘lmaydi.
Aqliy dalillar asosan kalom, mantiq, falsafa, jadal, munozara, tabiiy fanlar kabi ilmlarda keng qo‘llanilgan. Ahli sunna val-jamoadagi moʻtadil aqidaviy mazhablar bo‘lgan moturidiy va ash’ariylik, faqatgina aqlga tayanuvchilar bilan faqat naql va uning zohiriga e’tibor beruvchila ro‘rtasidagi moʻtadil ta’limot bo‘lib, ularda naql aqldan ustun qo‘yilgan hamda aql - bu naqlni tushunishdagi bir vosita, deb qaralgan. E’tiqodiy masalalarni bayon etishda aql va naqldan birgalikda foydalanganlar. Kalom ilmidagi eng yirik firqalardan biri moʻtaziliylar esa aqlni naqldan ustun qo‘yganlar.
Aqliy dalil bilan naqliy dalilning birgalikda istifoda etilishiga misol: Qur’oni karimda: “Ko‘zlar Uni idrok etmas. Ko‘zlarni U idrok etar. U Latif (daqiq narsalarni biluvchi) va Xabir (xabardor)dir” (An’om,103), deyilgan.
Moʻtaziliylar ushbu oyatni dalil qilib, insonlar Allohni hech qachon ko‘rmaydi, deydilar. “Ahli sunna” (moturidiya va ash’ariya) e’tiqodiga ko‘ra, bu oyat Allohni ko‘rib bo‘lmaslik uchun dalil bo‘la olmaydi. Zero, bu yerda Allohni ko‘rish emas, barcha jihatdan Uni idrok va ihota etish mumkin emas, deyilmoqsa. Zotan, ko‘rish - bu, ko‘riluvchi to‘g‘risida har tomonlama ma’lumot hosil qilish degani emas. Allohning jamolini ko‘rish joizligiga doir oyat va hadislar ko‘p. Faqat Allohni ko‘rish bu dunyoda emas, oxiratdajannat ahliga nasib etgay. Allohni oxiratda ko‘rish joizligi haqida yana “Yunus” surasining 26-oyati, “Qiyomat” surasining 22,23-oyatlarida zikr etilgan. Hadisda: “Yaqinda Rabbingizni o‘n to‘rt kunlik oyni ko'rgandek ko‘rasizlar. O'shanda sizlarda mutlaqo shak-shubha qolmagay”, deyilgan. Buyuk mujtahid olim va hanbaliy mazhabining asoschisi Imom Ahmad ibn Hanbal ham tushlarida Alloh taoloni bir necha bor ko‘rganlari manbalarda keltirilgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Baytlahm

**Baytlahm**-Falastindagi qadimgi shahar, hozir
bu Virleyet deb ataladi. Rivoyatlarga ko‘ra, Iso payg‘ambar
(Isus) tug‘ilgan joy. Islom aqidasiga ko‘ra, Me’rojga yo‘l
olgan Rasululloh (s.a.v.) ushbu dargohni Jabroil (a.s.) bilan
ziyorat qilgan. Ular ikki rakatdan namoz o‘qib, safarni
davom ettirganlar.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ajal (o‘lim)

**Ajal** () – Qur’oni Karimda ajal oʻlim-qazo, qiyomat, belgilangan muddat, muayyan vaqt, ajrashgan ayol iddasining tugashi maʼnolarida 21 suraning 31 joyida keladi. 1) Ajal oʻlim vaqtini bildirish maʼnosida: „Ajallari kelgan vaqtida biror soat kechga ham, ilgariga ham sura olmaydilar“ (Aʼrof, 34), yaʼni har bir tirik mavjudot umrining belgilangan muddati – ajali bor. Ajal muqarrar vaqtda keladi, uni na biror soat kechga va na biror soat oldinga surib boʻlmaydi. 2) Belgilangan muddat maʼnosida. Masalan, Qasos surasining 29-oyatida Muso (a.s.) belgilangan muddatni oʻtashlari Ajal bilan ifodalangan:
„Bas, qachonki, Muso (kelishilgan) muddatni oʻtab, oilasi bilan (Misr tomon) yoʻlga tushgach, Tur (togʻi) tarafidan bir olovni koʻrib qoldi“. 3) Muayyan vaqt maʼnosida: „Biz (sizlarni) muayyan muddatgacha bachadonlarda qoldirib, soʻngra chaqaloq holingizda (dunyoga) chiqarurmiz“ (Haj,5), „Ey, imon keltirganlar! Bir-biringizdan biror muddatga qarz olib, qarz bersangiz, uni yozib qoʻyingiz“ (Baqara, 282). 4) Ayol iddasining tugashi: „Bas, qachonki, (taloq qilingan ayollar idda) muddatiga yetsalar, bas, ularni yaxshilik bilan olib qolingiz yoki yaxshilik bilan (mahrlarini berib) ajrashingiz!“ (Taloq, 2). 5) Qiyomat kuni maʼnosida: „Belgilangan ajal (qiyomat boʻlish vaqti) ham Uning huzuridadir“ (Anʼom, 2).
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Mirzatay

**Mirzatay** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumaniga qarashli qishloq. Mirzatay qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 313646100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1471 kishini (728 erkak va 743 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1917 kishi (956 erkak va 961 ayol) yashagan.
## Manbalar
Traktor (stadion, Toshkent)

„**Traktor“ stadioni** (Rus:**Stadión „Tráktor“**) — 2008-yilda Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida, Mirzo Ulugʻbek tumanidagi futbol stadioni buzib tashlangan. U 1970-yilda qurilgan va ochilgan. 6 ming 400 tomoshabinga moʻljallangan. 2007-yilda tarqatib yuborilgan „Traktor“ futbol klubi oʻz uy uchrashuvlarini stadionda oʻtkazdi. „Lokomotiv“ ham o‘zining bir qancha o‘yinlarini stadionda o‘tkazdi.

## Tarix
Stadion Toshkentning „Traktor“ klubining uy maydoni edi. Klub tugatilgandan soʻng, Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasi ham uy uchrashuvlarini oʻtkazdi. 2009-yil iyul oyida „Lokomotiv“ uchun yangi arena, „Lokomotiv“ stadionini qurish uchun stadion rekonstruksiya qilish uchun yopilishi eʼlon qilindi. 2012-yil bahorida rekonstruksiya ishlari yakunlandi.

2008-yilda stadion yopilib, buzib tashlangan, keyinchalik uning o‘rnida 2009-yilda „Lokomotiv“ stadioni qurilishi boshlanib, 2012-yilda qurib bitkazilgan.

## Havolalar

* Footballfacts.ru saytidagi stadion
* „Lokomotiv“ stadioni o‘zbek futbolining 100 yilligiga chinakam tuhfa bo‘ldi
Saribaraq

**Saribaraq** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Temirbek qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313649200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 576 kishini (290 erkak va 286 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 581 kishi (293 erkak va 288 ayol) yashagan.
## Manbalar
Sarikemer

**Sarikemer** (, 1992-yilgacha — Mixaylovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumani markazi. Sarikemer qishloq okrugining ham maʼmuriy markazi hisoblanadi. KATO kodi — 313630100.
Qishloq Taraz shahri markazidan 15 km shimoli-sharqda, Talas vodiysida joylashgan.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 15563 kishini (7470 erkak va 8093 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 24,314 kishi (11,967 erkak va 12,347 ayol) yashagan.
2019-yil boshida qishloq aholisi 31 461 kishi (16 022 erkak va 15 439 ayol) boʻlgan.
## Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar
* Goncharov Vasiliy Alekseevich (1914) — Sotsialistik Mehnat Qahramoni.
* Dutbaev Nartay Nurtaevich (1956) — Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisi.
## Manbalar
Madimar

**Madimar** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi ovul. Yintimaq qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman maʼmuriy markazi Sarikemer qishlogʻidan taxminan 15 km shimol-shimoli-gʻarbda (SHKW) joylashgan. KATO kodi — 313663100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2087 kishini (1062 erkak va 1025 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 2015 kishi (1039 erkak va 976 ayol) yashagan.
## Manbalar
Sesamum schinzianum

***Sesamum schinzianum*** - Pedaliaceae oilasiga mansub gulli o'simlik turi.

Vatani Angola va Namibiya. U dastlab Schinz tomonidan Ascherson ma'lumotlariga asoslanib tasvirlangan.

## Manbalar
Senkibay

**Senkibay** (, 199?-yilgacha — Enbek) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Jalgʻiztoʻbin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313639800.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 658 kishini (339 erkak va 319 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 698 kishi (342 erkak va 356 ayol) yashagan.
## Manbalar
Saidahmad Rahimov

**Saidahmad Boʻriyevich Rahimov** — oʻzbek iqtisodchisi, davlat arbobi. 2005—2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar milliy banki boshqaruvi raisi.

## Biografiyasi
### Maʼlumoti
Toshkent qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan. Iqtisod fanlari nomzodi.
### Mehnat faoliyati
1989—1993-yillarda Toshkent xalq xoʻjaligi instituti assistenti, katta oʻqituvchisi.

1993—1995 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Valyuta-iqtisod bosh boshqarmasi tahlil boʻlimi boshligʻi, pul-kredit siyosati boshqarmasi tahlil markazi boshligʻi, kreditni tartibga solish boshqarmasi boshligʻi.

1995-1997 — „Oʻzuyjoyjamgʻarmabank“ aksiyadorlik jamiyati bosh direktorining oʻrinbosari.

1997-2000 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi raisining oʻrinbosari.

2000-2002 — "Asaka" davlat aksiyadorlik tijorat banki boshqaruvi raisi.

2002-2003 — Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi raisi.

2003-2004 — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ijtimoiy-iqtisodiy siyosat masalalari boʻyicha Davlat maslahatchisi.

2004-2005 — Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vaziri.

2005-yildan 2017-yilgacha — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar milliy banki boshqaruvi raisi hamda bank homiyligidagi "NBU-Osiyo" futbol klubi Prezidenti.

2015-yildan — Shanxay hamkorlik tashkiloti Banklararo birlashmasi kengashi raisi.

## Oilasi
Oilali, uch nafar farzandi bor.

## Manbalar
Fittonia gigantea

***Fittonia gigantea*** - Acanthaceae oilasiga mansub gulli o'simlik turi, vatani Janubiy Amerika tropik o'rmonlari, asosan Peru. 

## Xususiyatlari

Ko'p yillik o'simlik balandligi 60-80 santimetrga yetadi. *Fittonia gigantea* doim yashil oʻsimlik. Barglari oddiy qarama-qarshi joylashgan. Gullari oq rangda, mevasi ko‘sak.

## Manbalar