Gretsiyadagi iroqliklar

**Gretsiyadagi iroqliklar** soni nomaʼlum, chunki vaqt oʻtishi bilan ularning soni sezilarli darajada oʻzgarib turadi. 2007-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Gretsiya 1400 iroqlik qochqinni qabul qildi. Gretsiya yordam bergani uchun Iroqqa insonparvarlik maqsadlarida bir million dollar taklif qildi, chunki ular hech qanday qochqinni qabul qilishni istamagan boʻlishi mumkin, chunki Turkiyadan Gretsiyaga kirishga urinayotgan iroqliklar albatta yuborilishi mumkinligi xabar qilingan edi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi Gretsiyaga oʻtishga tayyorgarlik koʻrayotgan 135 nafar iroqlik guruh Iroqqa qaytarib yuborilganini tasdiqladi. Gretsiya Yevropadagi eng qattiq migratsiya siyosatiga ega boʻlib, arizalarning atigi bir foizdan kamrogʻiga ruxsat beradi.

BMTning Qochqinlar boʻyicha oliy komissarligi Gretsiyada 820 nafar iroqlik qochqin yashayotganini daʼvo qilmoqda. Yana 1415 nafari boshpana soʻrab murojaat qilgan.

## Tarixi
2002-yilda Gretsiya qochqin maqomiga ega boʻlgan iroqliklar soni boʻyicha Yevropa Ittifoqiga aʼzo barcha davlatlar orasida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi, chunki soʻnggi besh yil davomida boshpana soʻrab murojaat qilganlarning eng katta guruhi iroqliklar edi. 1997-yildan 2001-yilgacha Gretsiya Yevropa Ittifoqi mamlakatlarida Iroq arizalari soni boʻyicha oltinchi oʻrinni egalladi va 2000-yildan 2002-yilgacha iroqliklar tomonidan topshirilgan arizalar ikki baravar koʻpaydi va 2002-yilda Gretsiyada barcha arizalarning 45 foizini tashkil etdi. Ularning soni 2300 nafar boshpana soʻragan kishini tashkil etdi.

2003-yilning birinchi yarmida deyarli bir xil tendensiya yuzaga keldi, bunda iroqliklar boshpana izlovchilarning 43 foizini tashkil etdi. Biroq, bu raqamlar Iroq aholisining aniq sonini aks ettirmaydi, chunki koʻplab iroqliklar Yevropaning boshqa joylaridan boshpana soʻrash huquqini saqlab qolish umidida Gretsiyadan boshpana soʻrab murojaat qilishni istamaydilar. Roʻyxatdan oʻtmagan iroqliklar soni roʻyxatdan oʻtganlar soni bilan bir xil boʻlishi aytilmoqda, agar koʻp boʻlmasa, ularda 5,000 dan 40,000 gacha oʻzgarib turadi.

2006-yilda 1415 nafar iroqlik boshpana izlovchi Gretsiyaga daʼvo qilgan va iroqliklarning Yevropaga borishi ortishi bilan mamlakat 2007-yilning birinchi yarmida oʻtgan yilga nisbatan koʻproq ariza qabul qilgan. Gretsiyaning Yevropa Ittifoqining chegaradosh davlati sifatidagi pozitsiyasi juda muhim. Biroq, Gretsiyaning mamlakatga kelayotgan migratsiya oqimlari orasida himoyaga muhtojlarni aniqlash qobiliyati va uning nisbatan kam rivojlangan boshpana tizimi haqida xavotirlar paydo boʻldi. Mamlakatning koʻchirilish inqirozining bir qismi sifatida qochib ketgan iroqliklarga munosabati, Gretsiyaning qochqinlarni himoya qilish qobiliyatini yaxshilash uchun hali koʻp ish qilish kerakligini koʻrsatadi.

2006-yilning oʻzida Gretsiya jamoat tartibini saqlash vazirligi (MPO) 8157 nafar iroqlikni noqonuniy kirib kelganlar sifatida hibsga oldi. Gretsiya rasmiylariga rasmiy daʼvo qoʻyish imkoniyatiga ega boʻlgan iroqlik boshpana izlovchilarga kelsak, ularning aksariyati birinchi navbatda ularning daʼvolari rad etilganini koʻrdi, chunki 2006-yilda qabul qilish darajasi 0 foizni tashkil etgan. Yunoniston qonunlariga koʻra, rad etilgan boshpana izlovchilar apellyatsiya berish huquqiga ega, ammo oʻziga xos harakat bilan Gretsiya hukumati 2003-yildan beri mamlakatga kirgan iroqliklarning barcha murojaatlari boʻyicha qaror qabul qilishni toʻxtatib qoʻyishga qaror qildi. Shuning uchun Gretsiyaga yetib borgan iroqliklarning aksariyati shimol yoki gʻarbga sayohat qilib, boshqa joylardan boshpana soʻrashni tanladi.

## Demografiyasi
Gretsiyada Iroq aholisining 68 foizida erkaklar ustunlik qiladi, ayollar esa aholining atigi 32 foizini tashkil qiladi. Iroq jamoatchiligining 70 foizini yigirma va oʻttiz yoshlardagi yoshlar tashkil qiladi, atigi 10 foizi 50 yoshdan oshgan. Yunonistondagi iroqliklarning koʻp qismini yolgʻiz yigitlar tashkil qiladi. Biroq, 65 % turmush qurgan aholining katta qismi bor, ularning aksariyati oʻz xotinlari va bolalarini ortda qoldirib, biron bir rasmiy xizmatni tugatgandan soʻng ularni olib kelish niyatida boʻlgan. Bu nikohlarning aksariyati aralash boʻlib, sunniy, shia, ossuriya, arman, kurd va turkmanlar oʻrtasida teng ravishda boʻladi. Bevalar va ajrashganlar kichik foizni tashkil qiladi.

### Etnik va diniy tarkibi
Gretsiyadagi Iroq aholisi juda xilma-xildir, bu Iroqning xilma-xilligini aks ettiradi. Iroq aholisida kurdlar hukmronlik qiladi, ular jami 50 foizni tashkil etadi, undan keyin taxminan chorakda deb hisoblangan nasroniylar, 15 foiz bilan turkmanlarniki, keyin esa teng miqdordagi arablar turadi.

Kurdlar orasida sunniy musulmonlar koʻpchilikni tashkil qiladi va shia Feyli ozchilikdir. Turkmanlar ham sunniy musulmonlar, turkiy lahjada gaplashadilar va Gretsiyadagi iroqliklarning kichik qismini tashkil qiladi.

Yunonistonga kelgan iroqlik arablar Iroqning markaziy va janubiy qismlaridan kelgan musulmonlar, asosan sunniylar, ozchilik shia va boshqalar. Sunniy arablar Iroq umumiy aholisining 17 foizini tashkil qiladi, bu turkman hamkasblaridan koʻp boʻlmasa, deyarli tengdir. Ossuriyaliklar Gretsiyadagi iroqliklar orasida nomutanosib ravishda katta vakillikka ega, bu birinchi navbatda Gretsiyada iroqlik nasroniylar osongina joylashishi mumkin boʻlgan nasroniy jamiyatiga ega boʻlishi mumkin. Gretsiya aholisining chorak qismini tashkil etuvchi iroqlik nasroniylar 1990-yillarning boshidan Gretsiyaga kelgan Yaqin Sharqdan kelgan nasroniylarning aksariyat qismini tashkil qiladi.

Yunonistonga kelgan muhojirlarning aksariyati Iroq shimolidagi Kirkuk shahridan kelgan, bu taxminan 45 foizni tashkil etadi, qolgan 30 foizi poytaxt Bagʻdoddan, 20 foizi esa Mosuldan kelgan.

## Taʼlim
Iroqliklar orasida taʼlim darajasi odatda juda yuqori, chunki ular yaxshi maʼlumotga ega va ularning koʻpchiligi universitet darajasiga ega. Garchi koʻpchilik oliy maʼlumotga ega boʻlgan boʻlsa-da, iroqlik qochqin va boshpana izlovchining oʻrtacha yoshi nisbatan past, bunda koʻpchilik hali tanlagan kasbi boʻyicha ishlash imkoniyatiga ega emas va shuning uchun ularning nazariy bilimlari rivojlanmaganligicha qolmoqda.

## Manbalar