Suceava okrugi

**Suceava okrugi** () – Ruminiya okrugi (*județ*)). Hududining katta qismi tarixiy Bukovina viloyatining janubiy qismida, qolgan qismi esa Gʻarbiy Moldaviyaning bir qismidadir.

Okrug markazi tarixiy Suceava shahri (; tarixan qadimgi nemis tilida *Sedschopff* nomi bilan ham tanilgan) oʻrta asrlarning oxirlarida Moldaviya knyazligining poytaxti boʻlgan, keyin esa Gabsburg/Avstriya imperiyasi va Avstriya-Vengriyaning asosiy, asosan nemis tilida soʻzlashuvchi savdo shahri boʻlgan. 1918-yilgacha kechki zamonaviy asr davomida Ruminiya Qirolligi bilan chegarasi boʻlgan.

Bukovina tarixiy-geografik mintaqasining bir qismi boʻlgan Suceava okrugi baʼzan „Sharqiy Yevropa Shveytsariyasi“ deb taʼriflanadi. Ziyoli jamoatchilik fikrida u „Sharqiy Yevropa Shveytsariyasi“ sifatida ham tanilgan.

## Demografiyasi
2011-yilda Suceava okrugida 634,810 aholi istiqomat qilgan, aholi zichligi 74/km² edi. Quyida har bir etnik guruhning nisbati koʻrsatilgan:

* Ruminlar – 96,14 %
* Roman loʻlilar- 1,92 %
* Ukrainlar (jumladan, hutsullar va rusinlar) – 0,92 %
* Lipovanlar – 0,27 %
* Nemislar (Bukovina, Zipser va Regat nemislari) – 0,11 %
* Gʻarbiy slavyanlar (yaʼni Polyaklar, slovaklar va chexlar), shuningdek, boshqa etnik guruhlar – 0,5 %

## Geografiyasi

Okrugning uchdan ikki qismi tarixiy Bukovina hududining janubiy qismida joylashgan boʻlsa, qolgan qismi Gʻarbiy Moldaviya hududlarini oʻz ichiga oladi.

Umumiy maydoni 8553 km² boʻlib, maydoni boʻyicha Banatdagi Timiș okrugidan keyingi ikkinchi oʻrinni egallaydi.

Okrugning gʻarbiy tomoni Sharqiy Karpat guruhidagi: Rodna, Rarau, Giumalau togʻlaridan va Bukovina tizmalaridan iborat.

Okrugning balandligi sharqqa qarab pasayib boradi, eng past balandligi esa Siret daryosi vodiysida joylashgan. Okrug hududidan Siret daryosi va uning irmoqlari: Moldova, Suceava va Bistrita daryolari kesib oʻtadi.

### Qoʻshni hududlar
Suceava okrugi quyidagi hududiy birliklar bilan chegaradosh:

* Shimolda Ukraina – Chernovtsi viloyati .
* Mureş , Hargita va janubda Neamț okruglari.
* Sharqda Botoşani va Iași okruglari.
* Gʻarbda Maramureş va Bistrita-Nasăud okruglari.

## Tarixiy okrugi
Ruminiya Qirolligida XX asr boshidan 1940-yillarning oxirigacha okrugning hajmi va aholisi kam boʻlgan. Zamonaviy Suceava okrugi tarixiy Bukovina provinsiyasidan boshqa yana kichik sobiq Ruminiya okruglarining qoʻshilishi natijasi tashkil etilgan boʻlib, ular asosan urushlararo davrda faoliyat koʻrsatgan (masalan Rădăuţi yoki Campulung okruglari).

Hozirgi Suceava okrugi ham Baia okrugining bir qismini oʻz ichiga oladi. Qirol Carol II davrida 1938-yilgi maʼmuriy islohotga koʻra, Ruminiya Qirolligidagi Bukovinani boʻlgan barcha okruglar Ținutul Suceava deb nomlangan kattaroq yerga birlashtirilgan. Keyinchalik, Ikkinchi Jahon urushi paytida, Suceava okrugi Ruminiyaning Bukovina gubernatorligi tarkibiga kiritilgan.

Tarixiy urushlararo Suceava okrugiga kelsak, bu maʼmuriy birlik mos ravishda Buyuk Ruminiyaning shimoliy qismida va Bukovina tarixiy viloyatining janubiy qismida joylashgan. Hududi butunlay hozirgi Suceava okrugi chegaralarida joylashgan boʻlib, hozirgi nomdosh okrugning markaziy-sharqiy qismini tashkil qiladi. Urushlararo davrda  egallagan va hududi boʻyicha Katta Ruminiyaning eng kichik okrugi boʻlgan.

Kommunizm davrida Suceava okrugi bir nuqtada tarqatib yuborildi (1950-yil 6-sentyabrdagi 5-sonli qonunga binoan Ruminiyaning boshqa barcha okruglari kabi), keyin Suceava viloyatiga aylantirildi va 1968-yildan boshlab yana okrug sifatida qayta tashkil etiladi.

Sharqda Dorohoi va Botoşani, shimolda Rădăuţi, gʻarbda Campulung va janubda Baia okrugilari bilan chegaradosh.

### Maʼmuriyati

1930-yildan boshlab okrug maʼmuriy jihatdan uchta tumanga (*plăși*) boʻlingan:

# Arbore, markazi – Arbore
# Dragomirna, markazi – Dragomirna
# Ilișeshti, markazi – Ilișești

1938-yilda okrug maʼmuriy jihatdan quyidagi tumanlarga aylantirildi:

# Arbore, markazi – Solka (15 qishloqni oʻz ichiga oladi)
# Bosancea, markazi – Bosancea (shu jumladan 36 qishloq)
# Ilișesti, markazi – Ilișești (shu jumladan 17 qishloq)

### Aholisi
1930-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 121,327 kishini tashkil etdi, ular etnik jihatdan ruminlar (79,5 %), nemislar (birinchi navbatda, bukovina nemislari, shuningdek, zipserlar) (8,2 %), yahudiylar (5,5 %), polyaklar (2,7 %), ukrainlar (1,7 %, shuningdek, boshqa etnik ozchiliklarni tashkil etagan.

Til boʻyicha okrug rumin (76,5 %), nemis (9,4 %), ukrain (5,5 %), yahudiy (4,3 %), polyak (2,5 %) va boshqa tillarga boʻlingan. Diniy nuqtai nazardan aholini sharqiy pravoslav (80,1 %), rim-katolik (8,4 %), yahudiy (5,5 %), yevangelist-lyuteran (3,3 %), yunon-katolik (1,4 %), shuningdek, boshqa kichiklar dinlar tashkil etgan.

#### Shahar aholisi
Okrugning shahar aholisi 19 850 kishidan iborat (Suceavada 17028 va Solkada 2822) boʻlib, etnik jihatdan ruminlar (61,5 %), yahudiylar (18,7 %), nemislar (13,9 %), polyaklar (2,6 %) va boshqa etniklar ozchiliklarni tashkil etgan.

Shahar aholisi ona tili sifatida rumin tili (60,4 %), undan keyin nemis (18,7 %), yahudiy (13,8 %), ukrain (3,2 %), polyak (2,2 %), shuningdek, boshqa kichik soʻzlashuv tillari ustunlik qilgan. Diniy nuqtai nazardan shahar aholisining 60,6 % sharqiy pravoslavlar, 18,8 % yahudiylar, 15,3 % rim katoliklari, 2,0 % yunon katoliklari, 1,7 % yevangelist lyuteran, 0,7 % baptistlar va boshqa konfessiyaviy ozchiliklardan iborat boʻlgan.

## Iqtisodiyoti
Okrugda asosiy sanoat/iqtisodiy tarmoqlar quyidagilardan iborat:

* Yogʻoch – Ruminiyadagi eng katta yogʻoch massasini ishlab chiqarish;
* Ovqatlanish va pishirish;
* Mexanik komponentlar;
* Qurilish materiallari;
* Konchilik;
* Toʻqimachilik va teri.

Suceava Ruminiyada aholiga eng koʻp savdo maskanlari toʻgʻri keladigan shaharlar orasida birinchi oʻrinni egallaydi. Yuqorida aytib oʻtilgan iqtisodiy sohalar bilan bogʻliq boʻlgan mashhur supermarketlar zanjirlari: Metro, Carrefour, Auchan, Selgros, Kaufland va Lidl (Ruminiyadagi eng yirik supermarketlar tarmogʻi) kabilar mavjud.

2022-yil iyun oyida Milliy liberal partiyaning (PNL) sobiq prezidenti vazifasini bajaruvchi/muvaqqat prezidenti Georghe Flutur tomonidan PNRR/ Yevropa Ittifoqining keyingi avlod rejasidan Suceava okrugi uchun 1 milliard yevroga teng loyihalar borligi xabar qilindi.

## Turizmi

2017-yilda Suceava Ruminiyada turistlarni jalb etish boʻyicha Braşov va Konstansa okruglaridan keyin 3-oʻrinni egalladi. Bundan tashqari, bir yil oʻtgach, 2018-yilda Suceava okrugi Yevropa Komissiyasi (EC) tomonidan „Yevropaning mukammallik hududi“ deb topilgan.
 

Okrugning asosiy turistik diqqatga sazovor joylari:

* Oʻrta asr istehkomlari bilan Suceava shahri;
* Shimoliy Moldaviyadagi boʻyalgan cherkovlar va ularning monastirlari:
** Voronet monastiri;
** Putna monastiri;
** Moldova monastiri;
** Sucevita monastiri;
** Rădăuţi shahridan Bogdana monastiri;
** Hazil monastiri;
** Arbore monastiri;
** Probota monastiri;
** Dragomirna monastiri;
* Oʻrta asrlardagi Cacica tuz koni ();
* Avstriya davrida, Moldovita kommunasi va okrugning boshqa qishloq joylarida qurilgan Mocăniță tor oʻlchovli bugʻ poyezdlar tarmogʻi;
* Vatra Dornei kurorti;
* Rădăuţi, Fălticeni, Câmpulung Moldovenesc, Gura Humorului va Siret shaharlari va shaharlari.

## Siyosiy va mahalliy boshqaruvi

### 1992-1996-yillar
Okrug kengashining prezidenti etib Konstantin Sofroni (FSN) saylangan. 1992-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 45 maslahatchidan iborat boʻlgan:

### 1996-2000-yillar
Okrug kengashining prezidenti etib Gavril Marza (PDSR) saylandi. 1996-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 45 maslahatchidan iborat edi:

### 2000-2004-yillar
Okrug kengashining prezidenti etib Gavril Marza (PDSR) saylandi. 2000-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 45 maslahatchidan iborat edi:

### 2004-2008-yillar
Okrug kengashining prezidenti etib Gavril Marza (PSD) saylandi. 2004-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 37 maslahatchidan iborat edi:

### 2008-2012-yillar
Okrug kengashining prezidenti etib Georghe Flutur (PDL) saylandi. 2008-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan iborat edi:

### 2012-2016-yillar
Okrug kengashining prezidenti etib Cătălin Nechifor (PSD/USL) saylandi. 2012-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan iborat edi:

### 2016-2020-yillar
Okrug kengashining prezidenti etib Georghe Flutur (PNL) saylandi. 2016-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrug kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 37 maslahatchidan iborat edi:

### 2020-2024-yillar

Okrug kengashining saylangan prezidenti – Georghe Flutur (PNL). 2020-yilgi mahalliy saylovlarda yangilangan Suceava okrug kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 okrug maslahatchisidan iborat:

## Maʼmuriy boʻlinmalari

Suceava okrugida 5 ta munitsipalitet, 11 ta shahar va 98 ta kommuna mavjud.

* Munitsipalitetlari:
** Campulung Moldovenesc
** Fălticeni
** Rădăuţi
** Suceava – markaz; shahar aholisi: 124 161 kishi (2018-yil holatiga koʻra)
** Vatra Dornei
## Galereya

Fayl:Piatra Fântânele 1.jpg|Tihuta dovoni - Bukovinani qoʻshni gʻarbiy Transilvaniya bilan bogʻlaydi
Fayl:Prislop pass08.jpg|Prislop dovoni
Fayl:Bukovina.JPG|Ciumarna (Palma) dovoni
Fayl:Pietrosu Bistriței - panoramio.jpg|Pietrosul Bistriţei choʻqqisi, Bistriţa togʻlari (1791 m)
Fayl:Conacul Andreica - panoramio.jpg|Qishloq yoʻlidagi anʼanaviy Ruminiya mehmonxonasi
Fayl:Bucovina1.cristibur.jpg|Qishloqlardagi tuman qoplagan tepaliklar
Fayl:Forest in Bukovina's Hearth (Ciocanesti, Romania).jpg|Ciocăneshti yaqinidagi oʻrmonli Karpat togʻlarining bir qismi
Fayl:Aprilie - panoramio (1).jpg|Crucea kommunasi
Fayl:Biserica Alba din Baia9.jpg|Baiadagi Ruminiya pravoslav oq cherkovi (Baja, Stadt Molde, yoki Moldenmarkt)
Fayl:Catedrala Catolică din Baia3.jpg|XV asr. Transilvaniya sakslari tomonidan Baiada qurilgan  Rim-katolik sobori xarobalari(Baja, Stadt Molde, yoki Moldenmarkt)
Fayl:Rumunia, Kaczyka, kościół rzymskokatolicki DSCF7626.jpg|Cacica (Nowy Sołoniec)qishlogʻi 
Fayl:Biserica Preasfanta Inima a lui Isus din Poiana Micului.jpg|Poyana Mikuli (Pojana Mikuli)
Fayl:RO SV Iacobeni (46).JPG|Iacobeni shahar zali (Jakobeny)
Fayl:Biserica romano-catolica din Prisaca Dornei1.jpg|Prisaca Dornei (Eisenau)
Fayl:RO SV Valea Putnei (4).JPG|Valea Putnei (Waleputna)
Fayl:Straja.JPG|Straja (Strasza)
Fayl:Romania Putna Biserica Coborârea Duhului Sfânt din Putna.jpg|Gura Putneidagi Rim-katolik cherkovi (Karlsberg)
Fayl:Adam si Eva - panoramio.jpg|Adam si Eva yaqinidagi togʻli landshaft.
Fayl:Mocanita Hutulca - Moldovita - panoramio.jpg|Mocăniță tor-izli temir yoʻl bugʻ poyezdi 
Fayl:Dumbraveni - Suceva (557456324).jpg|Dumrbraveni
Fayl:Defense walls.jpg|:en:Mitocu Dragomirnei (Mitoka Dragomirna)
Fayl:Humor monastery5.jpg|Manastirea, Humorului, (Humora Kloster)
Fayl:Manastirea putna1.jpg|Putna monastiri
Fayl:Weidelandschaft bei Moldovita.JPG|Moldovita (Russ Moldawitza)
Fayl:Karpatenlandschaft bei Slatioara.JPG|Stulpicani YuNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan 
Fayl:RO SV Panaci meadow.jpg|Panacidagi oʻtloqlar
Fayl:Biserica romano-catolica din Falticeni14.jpg|Falticeni shahri markazi  (Foltischeni)
Fayl:Gara Veresti1.jpg|Veresti
Fayl:Conacul Sturdza din Salcea.jpg|Salceadagi Sturdza monastiri
 

## Manbalar