Laleli masjidi

Laleli Mosque

**Laleli masjidi** (Turkcha: Laleli Camii, yoki Lola masjidi) — XVIII asrga oid Usmonli imperatorlik masjidi boʻlib, Turkiyaning Fatih viloyati Laleli shahrida joylashgan.

## Tarixi
Laleli masjidi 1760—1763-yillarda Sulton Mustafo III tomonidan qurilgan boʻlib, imperator meʼmori Mehmet Tahir Agʻa tomonidan Usmonli barokko uslubida loyihalashtirilgan.

Majmua 1783-yilda tugaganidan koʻp oʻtmay yongʻin natijasida vayron boʻlgan va darhol qayta qurilgan. 1911-yilda sodir boʻlgan yongʻin madrasani vayron qilgan, keyingi yoʻl qurilishi esa masjidning boshqa koʻplab yordamchi inshootlarini vayron qilgan.

## Tashqi koʻrinish
Masjid baland ayvonda gumbazli doʻkonlar majmuasi ustida qurilgan boʻlib, ularning ijara haqi masjid majmuasini moliyaviy qoʻllab-quvvatlashga moʻljallangan edi. Masjidning oʻzi ostida katta zal joylashgan boʻlib, markazda favvora joylashgan sakkizta ulkan ustunlar bilan mustahkamlangan.

Masjid shimoli-gʻarbiy-janubiy-sharqiy oʻqi boʻylab yoʻnaltirilgan boʻlib, shimoli-gʻarbiy tomonda namozxonadan ikki baravar katta boʻlgan toʻrtburchaklar hovliga ega. Bu hovlida oʻn sakkiz gumbazli koʻrfazli uzluksiz arkada va markazida tahorat favvorasi bor. Masjidning oʻzi gʻisht va gʻishtli asosga ega boʻlib, gʻisht ustki inshooti va gumbazni qoʻllab-quvvatlovchi sakkiz qirrali barabanga ega. Ayvonning ikki uchida hovlining kirish eshigi yonida joylashgan ikkita minora bor.

## Ichki koʻrinishi
Laleli masjidi toʻrtburchak ichida yozilgan sakkizburchak boʻlib, gʻarbiy uchida galereyasi joylashgan. Devorlari qizil, koʻk, sariq va jigarrang rangdagi rang-barang marmarlardan foydalanilgan, keyinchalik yarim qimmatbaho oniks va jasperlar yordamida opus sektilidagi medalyonlar bilan bezatilgan. Mehrab va minbar ham qimmatbaho marmarlar bilan bezatilgan. Ichki makon yaxshi yoritilgan, oq va vitraylar kombinatsiyasida koʻp sonli derazalar mavjud.

Gumbazning diametri 12,50 metr (41,0 fut) va balandligi 24,50 metr (80,4 fut) sakkiz qirrali sakkiz qirrali baraban boʻlib, burchak kamarlarida yarim gumbazlar va mehrob va markaziy koʻrfaz ustidagi ariqlarni birlashtiruvchi kattaroq yarim gumbazlar mavjud. narteksdan.

## Kompleks
Laleli masjidi kulliyasining aksariyat inshootlari yillar davomida yoʻq boʻlib ketgan, ammo Ordu koʻchasiga qaragan sakkiz burchakli gumbazli turba saqlanib qolgan boʻlib, unda Mustafa III, uning rafiqasi Mihrisah Sulton, oʻgʻli Selim III va qizlari Hibetulloh, Fatma Sulton va Mihrimah Sultonning qabrlari joylashgan. Ichkari iznik koshinlari bilan bezatilgan va yuqori devorlarni xattotlik chizigʻi oʻrab olgan.

Majmua vaqfiga shahar boʻylab masjid va uning kulliyasini taʼmirlash uchun daromad keltiruvchi bir qancha binolar ham kiritilgan. Diqqatga sazovor joylar orasida ikkita karvonsaroy bor edi: yaqin atrofdagi Tosh Xon (ilgari Chukurcheshme xoni nomi bilan mashhur) va Katta bozor shimolidagi savdo tumanida joylashgan kattaroq Buyuk Yeni Han.

Tayyare kvartiralari 1922-yilda masjid yonida 1911-yilda yonib ketgan Koska madrasasi zaminida qurilgan boʻlib, masjid majmuasiga tegishli. Binolar besh yulduzli mehmonxonaga aylantirildi.

## Galereya

LaleliMosqueView.jpg|Umumiy ko'rinish
Fayl:Laleli_Camii_13-1-2016.JPG|Umumiy ko'rinish
Istanbul asv2020-02 img07 Laleli Mosque.jpg|Ichki ko'rinish
İstanbul 4988.jpg|Ritual favvora (shadirvan)
Laleli Mosque 1149.jpg|Laleli masjidi atrofdagi platformadan hovliga zinapoyaga chiqadi
Laleli Mosque 1151.jpg|Laleli masjidining tahorat favvorasi bilan hovli ko'rinishi
Laleli Mosque 6598.jpg|Ordu ko'chasidan Laleli masjidi
Laleli Mosque 6584.jpg|Laleli masjidi qabri Sulton Mustafo III va oʻgʻli Salim III
Fayl:Istanbul_asv2020-02_img06_Laleli_Mosque.jpg|Umumiy ko'rinish


## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* Goodwin, Godfrey. 1997 (reprint of 1971). *A History of Ottoman Architecture*. Thames and Hudson: London, 388-391.