Shoh Jahon masjidi

**Shoh Jahon masjidi** (, Sindhida, ), shuningdek, Thattadagi **Jamiya masjidi** sifatida ham tanilgan (, Sindhi), Pokistonning Sind provinsiyasidagi Thatta shahrining markaziy masjidi boʻlib xizmat qilgan 17-asr binosi. Masjid Janubiy Osiyodagi kafel ishlarining eng murakkab koʻrgazmasiga ega hisoblanadi va oʻzining geometrik gʻisht ishlari bilan ham ajralib turadi — Boburiylar davri masjidlari uchun odatiy boʻlmagan bezak elementi. U Boburiylar imperatori Shoh Jahon davrida qurilgan boʻlib, uni shaharga minnatdorchilik belgisi sifatida sovgʻa qilgan.

## Manzil
Masjid Sharqiy Thattada joylashgan — Sind poytaxti 16-17-asrlarda Sind poytaxti yaqin atrofdagi Haydarobodga koʻchirilishidan oldin. YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Makli nekropol yaqinida joylashgan.

## Masjidning qurilish sababi

Shoh Jahon otasiga qarshi isyon koʻtarganidan soʻng, otasi Jahongirdan Thattadan panoh soʻradi. Shoh Jahon Sindx xalqining mehmondoʻstligidan qoyil qolgan va minnatdorchilik sifatida ushbu masjidni sovgʻa qilgan. Masjidning qurilishi qisman 1637-yilda mintaqaga taʼsir qilgan.

Bu davrda Shoh Jahonning Oʻrta Osiyoga qilgan yurishlari masjidning meʼmoriy uslubiga taʼsir koʻrsatdi, chunki uning qoʻshinlari hozirgi Oʻzbekiston hududidagi Samarqand tomon bostirib borishi bilan boburiylarga temuriylar taʼsiri kiritilgan. Podshoh qurilish paytida mintaqada boʻlmagan va uni qurishda bevosita ishtirok etmagan boʻlsada, uning koʻplab plitkalar va gʻisht ishlari boburiylarning qirol xazinasi tomonidan moliyalashtirilganligini koʻrsatadi.

## Tarixi

Masjiddagi forscha yozuvlar uning 1644-1647-yillarda, Boburiylar podshohi Shoh Jahon hukmronligi davrida qurilganligini koʻrsatadi. Sharqiy qoʻshimcha 1659-yilda imperator Aurangzeb davrida yakunlandi.

Masjidning *mehrobi* dastlab Makka bilan notoʻgʻri tekislangan edi. Yaqin atrofdagi Xala shahrida dafn etilgan soʻfiy mutasavvif Maxdum Nuh masjidni rejalashtiruvchilar tomonidan uning hizasini tuzatish uchun murojaat qilgani aytiladi. Ommabop anʼanalarga koʻra, Maxdum Nuh oʻz ibodatining kuchi bilan bir kechada xatosini tuzatgan va shu bilan uning avliyo maqomini taʼminlagan.

## Arxitektura
Shoh Jahon masjidining meʼmoriy uslubi turkiy va forsiy uslublarning ochiq taʼsirida qurilgan. Masjid keng gʻisht ishlari va koʻk koshinlardan foydalanish bilan ajralib turadi, ularning ikkalasiga ham Oʻrta Osiyodagi temuriylar meʼmoriy uslublari bevosita taʼsir koʻrsatgan.

#### Gʻisht ishlari

Masjidda geometrik naqshlarda yotqizilgan keng gʻisht ishlari mavjud boʻlib, bu moʻgʻullar davri masjidlari uchun gʻayrioddiy bezak elementi va masjidda foydalanish uchun qabul qilingan temuriylar meʼmorchiligining elementi hisoblanadi. Masjidning gʻisht ishlariga sindhi xalq tili uslublari ham taʼsir koʻrsatgan, bu esa oʻz navbatida fors meʼmorchiligi taʼsirida boʻlgan.

### Ichki tartib

Masjidning tuzilishiga hozirgi Hindistonning Agra shahri yaqinidagi Kachpura shahridagi konservativ temuriylar uslubidagi Humoyun masjidi taʼsir qilgan boʻlishi mumkin. Masjid majmuasiga asosiy kirish yoʻli forscha uslubdagi *chorbog* ' yoki toʻrtburchak bogʻ orqali oʻtadi.

U toʻrtta ivonli sxemaga ega. Asosiy ibodatxona markaziy hovlining gʻarbiy tomonida joylashgan boʻlib, uning toʻrtta asosiy yoʻnalishining har birida eyvonlar yoki portallar mavjud. U 33 ta kamar bilan qoplangan yoʻlakli galereyalar bilan oʻralgan.

Masjid minoralari yoʻqligi bilan gʻayrioddiy. U jami 93 gumbazga ega boʻlib, Pokistondagi eng koʻp tuzilma hisoblanadi.
## Saqlab qolish
Qayta tiklash ishlari 1692-yilda imperator Aurangzeb, 1812-yilda Murod Alixon Talpur tomonidan amalga oshirilgan. Masjid 1993-yilda YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

## Galereya

Fayl:PK Thatta asv2020-02 img04 Shah Jahan Mosque.jpg|Masjidning mehrob
Fayl:The Other Portion of Beautiful Shah Jahan Mosque.jpg|Markaziy hovli atrofidagi arkadalar geometrik naqshlarda yotqizilgan g'ishtlardan iborat
Fayl:Shahjahan Mosque Thatta Sindh.JPG|Masjidning geometrik g'isht ishlarining yaqindan ko'rinishi.
Fayl:Intricate tile work on the ceiling - Shah Jahan Mosque.jpg|Ba'zi periferik gumbazlarda rangli plitkalar, shuningdek, g'isht mavjud
Fayl:Inside this architectural feat - Shah Jahan Mosque.jpg|Markaziy namozxonadan tashqaridagi arklar ko'k sindhi koshinlari bilan bezatilgan
Fayl:PK Thatta asv2020-02 img03 Shah Jahan Mosque.jpg|Ayrim ikkilamchi gumbazlar kafel ishlari bilan bezatilgan
Fayl:Shah jahan mosque -Thatta 7(asad aman).jpg|Bog'lardan ko'rinish
Fayl:Shahjahan Mosque.jpg|Masjid hovlisining ko'rinishi
Fayl:Shah Jahan Mosque Thatta Sindh Pakistan 8.jpg|Ustunli relyef burchagi
Fayl:Details in the Entrance portal in one of the iwans - Shah Jahan Mosque.jpg|Masjidning a*yvonlari* yoki kirish eshiklari ham koshinlar bilan bezatilgan.


## Manbalar

## Havolalar

* Shoh Jahon masjidi videosi, Thatta
* Sharq meʼmorchiligi — Shoh Jahon masjidi