open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gʻaroyib doktor

„Gʻaroyib doktor“ (Ingliz. The Good Doctor) – rejissor Devid Shor tomonidan 2013-yilda xuddi shu nomdagi Janubiy koreya dramasi asosida suratga olingan Amerikaning tibbiyotga dramatik teleseriali. Serial premyerasi 2017-yil 25-sentabrda ABC telekanalida boʻlib oʻtdi.

2017-yil 3-oktyabrda ABC serialni toʻliq mavsum efirga uzatdi, oxirgi 18-epizod 2018-yil 26-martda namoyish etildi. Ikkinchi mavsum 2018-yil 24-sentyabrda efirga chiqdi. 2019-yil 5-fevralda ABC serialni uchinchi mavsum efirga uzata boshladi; birinchi epizod premyerasi 2019-yil 23-sentyabrda boʻlib oʻtdi. 2020-yil fevral oyida serial toʻrtinchi mavsum sahnalashtirildi. 2021-yil may oyida serial beshinchi mavsum ekran yuzini koʻrdi. Uning premyerasi 2021-yil 27-sentyabrda boʻlib oʻtdi. 2022-yil 30-martda kanal teleserialni oltinchi faslini namoyish etdi.

Rossiyada birinchi mavsumning premyerasi 2017-yil 26-sentyabrda Amediateka onlayn xizmatida va 2017-yil 29-sentabrda Amedia Premium telekanalida boʻlib oʻtdi.

## Mazmuni
Serial Shon Merfi (ingliz aktyori Freddi Xaymor) haqida hikoya qiladi – Shon autizm tashxisi qoʻyilgan yosh jarroh, baxtsiz bolaligini oʻtkazgan kichik shaharchani tashlab San–Xosega koʻchib oʻtadi va San-Xosedagi San-Bonaventure kasalxonasining nufuzli jarrohlik boʻlimiga ishga kiradi. U oʻzining tabiiy isteʼdodini bemorlarning hayotini saqlab qolish va hamkasblarining shubhalariga qarshi kurashish uchun ishlatadi; bunda unga ustozi va doʻsti Aaron Glassman (Richard Shiff) yordam beradi.

## Rollarda

## Serial yaratilishi

Serial 2017-yil 11-mayda buyurtma qilingan. Serialning omadli chiqishidan soʻng uning yangimavsumi suratga olindi. 2018-yilning may oyida ABC serial muvaffaqiyatidan soʻng ikkinchi mavsumga buyurtma berdi. 2019-yil 5-fevralda ABC serialni uchinchi mavsumini efirga uzatdi. 2020-yil fevral oyida serial toʻrtinchi mavsumi efirga chiqdi.

## Serialga munosabat
Rotten Tomatoes agregator veb-saytida Gʻaroyib doktor 43 ta sharh asosida oʻrtacha 5,65/10 ball bilan 63% yangi reyting oldi. Metacriticda serial tanqidchilarning 15 ta aralash va oʻrtacha sharhlariga asoslanib, 100 balldan 53 ballga ega.

## Manbalar
Visual Studio Code

**Visual Studio Code** (VS Code) — Windows, Linux va macOS uchun Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan kod muharriri. U veb va bulutli ilovalarni platformalararo ishlab chiqish uchun „yengil“ kod muharriri sanaladi. Kodni bosqichma-bosqich ishlab chiqish, Git vositalari, sintaksisni ajratib koʻrsatish, IntelliSense va refaktoring vositalarini oʻz ichiga oladi. Unda sozlash uchun keng imkoniyatlar mavjud: foydlanuvchi koʻrinishlari, klaviatura yorliqlari va konfiguratsiya fayllari. Dastur foydalanish uchun bepul, ochiq kodli dasturiy taʼminot sifatida ishlab chiqilgan, lekin tayyor yigʻilishlar xususiy litsenziya ostida tarqatiladi

Visual Studio Code Electron'ga asoslangan] va Visual Studio Online uchun ishlab chiqilgan Monako veb-muharriri orqali amalga oshiriladi.

## Tarixi
Visual Studio Code 2015-yil 29-aprelda Microsoft tomonidan Build konferensiyasida eʼlon qilindi va tez orada beta-talqinda chiqarildi.

2015-yil 18-noyabrda Visual Studio Code MIT litsenziyasi ostida chiqarildi va manba kodi GitHub'da chop etildi. Kengaytmalarni qoʻllab-quvvatlash eʼlon qilindi.

2016-yil 14-aprelda Visual Studio Code beta-sinovdan chiqdi.

## Imkoniyatlari
Visual Studio Code — bu kod muharriri hisoblanadi. U koʻp tilli foydalanuvchi interfeysiga ega va bir qator dasturlash tillari, sintaksisni ajratib koʻrsatish, *IntelliSense*, refaktoring, bosqichma-bosqich dasturni ishga tushirish, kod navigatsiyasi, Git-ni qoʻllab-quvvatlash va boshqalarni qoʻllab-quvvatlaydi. Visual Studio Codeʼning koʻp xususiyatlari GUI orqali mavjud emas, koʻpincha buyruqlar palitrasi yoki JSON fayllari (masalan, foydalanuvchi sozlamalari) orqali amalga oshiriladi.

2018-yildan beri Visual Studio Code uchun ochiq kodli *Python kengaytmasi* mavjud. U dasturchilarga kodni tahrirlash, bosqichma-bosqich dasturlash va dasturni sinovdan oʻtkazish uchun keng imkoniyatlarni taqdim etadi.

Visual Studio Codeʼda plaginlarni qoʻllab-quvvash imkoniyati Visual Studio Marketplace orqali mavjud. Bularga muharrir qoʻshimchalari, qoʻshimcha dasturlash tillarini qoʻllab-quvvatlash, statik kod analizatorlari kiradi.

2019-yil may oyidan boshlab VS Code asosidagi Visual Studio Online muharririning yopiq testi mavjud. U barcha kengaytmalar va IntelliCodeʼni qoʻllab-quvvatlaydi.

## Manbalar
Venoz rapana

**Rapana**, yoki **venoz rapana**  () - yirtqich oshqozon oyoqli mollyuskalar turi. Dastlab, bu tur Buyuk Pyotr ko'rfazida (Uzoq Sharq) va Yaponiya qirg'oqlarida yashagan, ammo 20-asrning birinchi yarmida rapana Qora dengizga, ba'zi ma'lumotlarga ko'ra, dengiz tubidan olib kelingan. Sovet torpedo katerlari 1947-yilda Yaponiya dengizidan olib kelgan. Dengizda tabiiy dushmanlar yo'qligi sababli, masalan, dengiz yulduzlari, mollyuskalar populyatsiyasi  ko'payadi va Qora dengiz faunasiga katta zarar etkazdi. Xususan, rapana savdo mollyuskalarni - midiya va istiridyelarni ko'p iste'mol qiladi. Keyinchalik, intensiv dengiz transporti tufayli, rapananing yashash joyi sezilarli darajada kengaydi va hozir butun O'rta yer dengizi va Shimoliy dengizni, shuningdek Chesapeake ko'rfazi va La Plata estuarini o'z ichiga oladi.

## Lavaboning tavsifi

*Rapana venosa* qobig'i sharsimon, qisqa va katta jingalak. Rangi kulrangdan qizil-jigarranggacha, spiral qovurg'alarda quyuq jigarrang chiziqlar bilan o'zgaradi. Ko'pgina namunalarning qobig'ida qora chiziqlar mavjud. Qobiqning ichki qismi yorqin to'q sariq rangga ega.

Uzoq Sharq rapanasining qobig'ining diametri 180 mm ga etishi mumkin. Qora dengiz - 120 mm.

## Hayot davri
2 yoshda (Qora dengiz Rapana) 5 yoshgacha (Uzoq Sharqiy Rapana) yetiladi.Mollyuskalarning urug'lanishi iyul oyining boshidan avgust oyining o'rtalariga qadar davom etadi va odatda 15-20 kun davom etadi. Debriyajda 100-500 dona pilla mavjud bo'lib, ular dukkakli shaklga ega, oq yoki och kulrang rangga ega, har bir pillada 200 dan 1000 tagacha tuxum mavjud. Bitta pillaning uzunligi 15 dan 42 mm gacha.

Pilla ichidagi rapana embrionlarining rivojlanishi 2 haftadan 3 haftagacha davom etadi, shundan so'ng lichinkaga aylanadi.Lichinkaning kattaligi 1,7 mm. Embrion qobig'i yumshoq va silliqdir.

Birinchi yil tez o'sadi, keyin o'sish sekinlashadi. Yoshni operkulumdagi o'sish halqalaridan aniqlash mumkin. Ba'zilari 12 yoshga to'ladi.

U kichik ikki pallali mollyuskalar bilan oziqlanadi, ularning qobig'i radula yordamida burg'ulaydi yoki oyoqning mushak kuchi bilan ochiladi.

## Iqtisodiy ahamiyati
O'tgan yillarda rapananing asosiy qo'llanilishi uning qobig'idan suvenirlar tayyorlash edi. Hozirgi vaqtda mollyuska go'shti oziq-ovqat uchun ishlatiladi, shu sababli uni sanoat ishlab chiqarish amalga oshiriladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Natalya Moskovskaya - Dunyoning qobiqlari. Tarix, kollektsiya, san'at. - Moskva: Akvarium-Print, 2007—256 p. — ISBN 978-5-98435-602-2.
* Rudolf Burukovskiy - Chig'anoqlar nima haqida kuylaydi. - Kaliningrad: Kaliningrad kitob nashriyoti, 1977 - 112c.

## Havolalar

* DA. Ershov - Rapana
* Yu. I. Kantor - Rapananing biologik va tarixiy sirlari.; Tabiat №5, 2003-yil
* ''Rapana thomasiana'' Rossiyaning Qizil kitobiga kiritilgan
* Rapanani qayta ishlash va olish muammolari
* ko'rinish (Ingliz tili)
Taqim chuqurchasi

**Taqim chuqurchasi**  () - tizzaning orqa qismining ko'p qismi yoki uning ichki burmasi. Bu olmos shaklidagi chuqurlik  bo'lib, tizza bo'g'imi orqasida joylashgan va yog' to'qimalari bilan to'ldirilgan. Uning yuqori qismi yuqoridan va ichkaridan semimembranosus va semitendinosus mushaklarining paylari bilan, pastki qismi esa yuqoridan va tashqaridan femoris biceps paylari bilan, pastdan gastroknemius mushaklarining ichki va tashqi boshlari bilan chegaralangan. Popliteal chuqurning terisi nozik, harakatchan; teri osti qavatida kichik o'tkir vena va yuzaki nervlar o'tadi. O'z fastsiyasi qon tomirlari va nervlar uchun qin hosil qiladi. Yog 'to'qimasida tizza bo'g'imining kapsulasiga qo'shni bo'lgan tibial va umumiy peroneal nervlar, popliteal vena va popliteal arteriya mavjud. Limfa tomirlari va tugunlari popliteal tomirlar bo'ylab yotadi.Xususiy fassiya suyak boʻrtiqlariga birikib ketgan.
Fatsiya 

## Adabiyotlar

* Черкасов В. Г.; Кравчук С. Ю. Анатомия человека. — Винница : Нова Книга, 2014. — 584 с. — .
Krukenberg qoʻli

Operatsiyaning maqsadi tirsak va bilak suyaklaridan ikkita katta barmoq ya’ni "qisqich" yasashdir. Bilak va tirsak yuzalaridagi bukuvchi va yozuvchi muskullar ikkiga ajratiladi.Ortib qolgan mushaklar (barmoqlarni bukuvchi chuqur muskullar) kesib tashlanadi.Suyaklararo parda ham kesiladi.Bilak va tirsak sohalaridagi bukuvchi va yozuvchi mushaklar alohida-alohida bir-biri bilan suyaklar ustidan tiqilib ularni ustidan bilak sohasi terisi tiqiladi.
Agar sohaning terisi etmay kolsa B.V.Larin bόyicha ozod kόprok laxtagi olinib tiqiladi. Bilak hamda tirsak suyaklariga tiqilgan mushaklardan hosil bόlgan barmoqlarning harakati bilak suyagi uchun elkani tashqi domboĝi tirsak suyagi uchun elkani tashqi dόmboĝi tirsak suyagi uchun esa ichki dόmboĝidan boshlanadi.
Barmoqlarni yaqinlashtiruvchi harakati yumalok pronatorni qisqarishidan hosil bόladi.

## Manbalar
Notion

**Notion** — oʻqish va ish uchun foydali dasturlardan biri. Notionda qaydlar yozing, rejalar tuzing va shaxsiy hayotingizni tartibga soling. Xujjatlar, maʼlumotlar va topshiriqlar bilan ishlaydi. Loyihalarni boshqarish va eslatma yoki qaydlar olish uchun barcha imkoniyatlarni bir joyga jamlagan ish maydoni. Notion kompaniya xodimlari yoki oddiy foydalanuvchilar uchun mahsuldorlik, samaradorlikni oshirish, maqsadlar va topshiriqlarni muvofiqlashtirishga yordam berish uchun moʻljallangan dastur.
## Tarixi

Notion Labs Inc San Franciscoda joylashgan startap boʻlib,2013-yilda Ivan Zhao tomonidan yaratilgan. Oʻsha paytda taʼsischilar har qanday venchur kapitalistlari bilan uchrashishdan bosh tortdilar.

2018-yil mart oyida Notion 2.0 chiqarildi. U Product Hunt tomonidan ijobiy qabul qilindi va oyning eng yaxshi dasturi deb topildi. Oʻsha paytda kompaniyada 10 dan kam ishchi bor edi.

2018-yil iyun oyida rasmiy Android ilovasi chiqdi.

2019-yil sentabr oyida kompaniya 1 million foydalanuvchiga yetganini eʼlon qildi va 7 oydan kamroq vaqt oʻtgach, 2020-yil aprel oyida Notion ikki milliard dollarga baholandi.

Notion 2020-yil yanvar oyida Index Ventures va boshqa investorlardan 50 million dollar sarmoya oldi. 2021-yil 7-sentabrda Notion Haydarobodda joylashgan Automate.io startapini sotib oldi. Oʻsha yilning oktabr oyida Coatue Management va Sequoia Capital boshchiligidagi moliyalashtirishning yangi bosqichi Notion kompaniyasiga 275 million dollar yigʻishga yordam berdi. Sarmoya Notionni 10 milliard dollarga baholadi va kompaniyaning jami 20 million foydalanuvchisi bor edi.

2022-yilda Notion foydalanuvchilarga oʻz tajribalarini kengaytirish imkonini beruvchi rasmiy akkreditatsiya boʻlgan Notion Certified dasturini ishga tushirdi. Notion, shuningdek, xavfsizlik maʼlumotlarini oʻz mijozlari bilan faol ravishda baham koʻrishga vaʼda bergan texnologiya kompaniyalari koalitsiyasi — Security First Initiativega qoʻshildi.

## Dastur
Notion foydalanuvchilarga ish, oʻqish va shaxsiy hayotni boshqarish uchun deyarli barcha imkoniyatlar mavjud eslatma olish, fakt va maʼlumotlarni yozish shuningdek loyiha va vazifalarni tartiblash, fayllarni boshqarish, hujjatlarni saqlash, eslatmalarni oʻrnatish, kun tartibini saqlash va oʻz ishlarini tashkil etishga yordam beradi. Dasturda roʻyhatdan oʻtgandan keyin ish maydoniga ilovadan yoki veb brauzerdan kirish mumkin.

## Narx
Dastur toʻrt xil obuna turi bor:

 **1. Shaxsiy — Bepul**

Cheksiz sahifalar va bloklar, 5 mehmonlar bilan baham koʻrish, qurilmalar boʻylab sinxronlash, API
 **2. Shaxsiy Pro - $4 oyiga**
Cheksiz fayl yuklashlar, cheksiz mehmonlar, 30 kunlik tarix

 **3. Jamoa — $8 oyiga**

Cheksiz jamoasi aʼzolari, hamkorlikdagi ish maydoni, almashish huquqlari, admin vositalari

 **4. Korxona — shartnoma asosida**

SAML SSU, foydalanuvchi bilan taʼminlash (SCIM), Audit log, murakkab xavfsizlik va boshqaruv elementlari, cheksiz tarix.

## Manbalar
Formula 1 Powerboat World Championship

**Formula 1 Powerboat Jahon chempionati** (qisqartmasi **F1**) — Xalqaro Motonautique Ittifoqi (UIM) tomonidan tashkil etilgan motorli qayiqlar poygasi musobaqasi. Koʻpincha **F1H2O** deb ham nomlanadi. Bu dunyodagi eng yuqori toifadagi qayiq poygasi boʻlib, F1 tituliga sohib boʻlgani uchun Formula 1 avtopoygasiga oʻxshaydi. Har bir poyga suvning tanlangan qismida, odatda koʻl yoki daryoda oʻtkaziladi va taxminan 45 daqiqa davom etadi.

## Chempionlar
### Formula 1

### World Grand Prix

## Manbalar

## Havolalar

* F1 Powerboat Racing — official website
* ChampBoat Series
* World Powerboating Champions
Boris Bakanov

**Boris Aleksandrovich Bakanov** (1955-yil 2-noyabr) — sovet va oʻzbek futbolchisi, himoyachi, hujumchi, yarimhimoyachi.

## Tarjimayi holi
SSSR chempionatida ikkinchi ligada Shahrixonning „Shahrixonlik“ (1977), Toshkentning „Start“ (1978, 1981-1982, 1984), Jizzaxning „Buston“/"Zvezda" (1980-1981, 1982-983), Xalqobodning „Sohibkor“ (1985—1988), Andijonning „Spartak“ (1989—1990), Qizil-Oʻrdaning „Qaysar“ (1990) jamoalarida oʻynagan.

Oʻzbekiston chempionatida Andijonning „Navroʻz“ (1992), Toshkentning „Traktor“ (1993—1995) va Qozogʻiston chempionatida Chimkentning „SKIF-Arsenal“/"SKIF-Oʻrdabasi" (1992—1993) jamoalarida oʻynagan.

## Shaxsiy hayot
Akasi Konstantin 1979-yilda „Paxtakor“ tarkibida aviahalokatda vafot etgan.

## Havolalar

* Boris Bakanov Footballfacts saytida futbolchi profili
Hunky Dory

***Hunky Dory*** ingliz musiqachisi David Bowiening toʻrtinchi studiyaviy albomidir. 1971-yilning 17-dekabrida RCA Records studiyasi tomonidan chiqarilgan. 1970-yilgi *The Man Who Sold the World* albomi relizidan soʻng, Bowie musiqachilik faoliyatida tanaffus qildi. U yangi qoʻshiqlarini avvalgidek gitarada emas, balki pianinoda yozishga qaror qildi. AQShdagi kontsert turnesidan soʻng, Bowie gitarachi Mick Ronson, basist Trevor Bolder va barabanchi Mick Woodmanseydan iborat yangi jamoa tuzdi va 1971-yilning oʻrtalarida Londonda joylashgan Trident Studiosda albom yozish ishlarini boshladi. Rick Wakeman (Yes rok musiqa guruhining boʻlajak aʼzosi) ishda pianinochi oʻlaroq qatnashdi. Bowie albomni Ken Scott bilan birgalikda hozirladi. Scott bungacha uning ikki plastinkasiga ovoz rejissori boʻlgan.

*The Man Who Sold the World* albomi hard-rokining gitara ovozi bilan solishtirganda, Bowie *Hunky Dory* uchun koʻproq xushohang yoʻnalishlarni tanladi: pop-rok va art-pop.

## Trek-list
# „Changes“ — 3:37
# „Oh! You Pretty Things“ — 3:12
# „Eight Line Poem“ — 2:55
# „Life on Mars?“ — 3:53
# „Kooks“ — 2:53
# „Quicksand“ — 5:08
# „Fill Your Heart“ (Biff Rose, Paul Williams) — 3:07
# „Andy Warhol“ — 3:56
# „Song for Bob Dylan“ — 4:12
# „Queen Bitch“ — 3:18
# „The Bewlay Brothers“ — 5:22

## Manbalar
Aaron Wolf

**Aaron Wolf** (; tugʻ. 1996-yil 25-fevral, Tokio, Yaponiya) — yaponlik dzudochi, 100 kg gacha vazn toifasida, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. Yaponiya chempioni va sovrindori, Osiyo va Jahon chempioni, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni va kumush medali sovrindori.

## Faoliyati
1996-yil 25-fevralda Tokioda tugʻilgan. 2013-yilda u bronza medali sohibi boʻldi, keyingi yili esa oʻsmirlar oʻrtasidagi Yaponiya chempionatida gʻolib chiqdi. 2014-yilda Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2016-2019- yillarda Yaponiya chempionatlarining gʻolibi (2016-2017 — 100 kg gacha; 2019 — mutlaq toifa) va kumush medali sohibi (2017 — mutlaq toifa; 2019 — 100 kg gacha) boʻldi. Koʻplab nufuzli xalqaro turnirlar gʻolibi va sovrindori.

2017-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u 100 kg gacha vazn toifasida finalda gruziyalik dzudochi Varlam Lipartelianini magʻlub etib, gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida uchinchi oʻrin uchun kechgan bahsda ozarbayjonlik raqibi Elmar Gasimovni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilgi Aaron Wolf Yaponiyani Yozgi olimpiada oʻyinlarida himoya qilgan, bu oʻzining faoliyatidagi debyuti. Musobaqa natijalariga koʻra, u 100 kg gacha vazn toifasida final bahsida yaponiyalik koreyalik dzudochi Cho Gu-hamni magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. Yaponiya terma jamoasi bilan ham kumush medalni qo'lga kiritdi.

2022-yilda Bishkekda (Qirgʻiziston) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida u 100 kg gacha vazn toifasida finalda oʻzbeklik dzudochi Muhammadkarim Xurramovni magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

## Manbalar
Devisning Egri nazariyasi

**Devisning Egri nazariyasi** () ― amerikalik sotsiolog Jeyms Devis tomonidan 1962-yilda „Amerika sotsiologik sharhi“ jurnalidagi „Inqilob nazariyasi tomon“ maqolasida ilgari surilgan printsipdir. Bu tamoyilga koʻra, inqiloblar odamlarda umid uygʻotgan yuksalish davri keskin pasayish bilan almashgan vaziyatda sodir boʻladi. Devisning taʼkidlashicha, odamlarni norozilikka olib keladigan narsa umidsizlik va ehtiyoj emas, balki davlatdagi farovonlik davrida hayotga boʻlgan talablarning ortishidir."Inqiloblar ob’ektiv iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning uzoq davri qarama-qarshi holatning qisqa davriga olib kelganda sodir boʻlishi mumkin. Shunda odamlar sub’ektiv ravishda katta kuch bilan erishilgan pozitsiyalarni yoʻqotishdan qoʻrqishadi; aynan shu ularga inqilobiy kayfiyat beradi".Jeyms Devis inqiloblarni „koʻproq mashhurlik va xalq qoʻllab-quvvatlashiga ega boʻlgan bir hukmron guruhni boshqasiga almashtirishga olib keladigan kuchli fuqarolik tartibsizliklari“ deb taʼriflagan. Siyosiy barqarorlik va beqarorlik, Devisning fikricha, pirovardida jamiyatdagi kayfiyatga bogʻliq. Norozi kambagʻallar qoʻzgʻolon koʻtarishi mumkin boʻlganidek, qanoatlangan boylar ham inqilobga borishi mumkin. "Inqiloblarga oziq-ovqat, tenglik yoki erkinlik bilan taʼminlashning „tegishli“ yoki „notoʻgʻri“ shartlarini moddiy taʼminlash emas, balki mana shu norozilik kayfiyati sabab boʻladi".

Devisning tamoyili inqiloblar va ijtimoiy norozilik tadqiqotchilari orasida keng qabul qilindi va qoʻllab-quvvatlandi.

## Izdoshlari
Xuddi shunday fikrni A. de Tokvil „inqiloblar omma mutlaq maʼnoda yomonroq yashaganda emas, balki ularning ahvoli biroz yaxshilanganda, ammo umidlarning sezilarli darajada oshishiga olib kelganda yuzaga keladi“ degan.

## Adabiyotlar
* Селле П. J-кривая Дэвиса. Когда происходят революции? // Теория и методы в современной политической науке: Первая попытка теоретического синтеза /Под ред. С. У. Ларсена. — М.: РОССПЭН, 2009. — С. 371—387.
* Шульц Э. Э. Технологии бунта. (Технологии управления радикальными формами социального протеста в политическом контексте). — М.: Подольская фабрика офсетной печати, 2014. — 512 с.
## Yana qarang
* J-curve
* Goldstoun, Jek
* Norozilik
* Politicheskaya reaksiya
* Tokvil, Aleksis
## Manbalar
Krushevo Respublikasi

**Krushevo Respublikasi** () — Bolqondagi birinchi respublikalardan biri. U Ilinden qoʻzgʻoloni paytida tashkil topgan va 10 kun — 1903-yil yil 3-avgustdan 13-avgustgacha davom etgan.

## Tarixi
Qoʻzgʻolon paytida Nikola Karev boshchiligidagi 750 isyonchi kazarma, pochta va munitsipalitetga hujum qildi va turk qoʻshinlarini Krushevo shahridan haydab chiqarishga muvaffaq boʻldi. Shaharda zudlik bilan oʻzini-oʻzi boshqarish tuzildi va 60 aʼzodan iborat Respublika kengashi chaqirildi — shahardagi har bir etnik-diniy jamoadan 20 kishi (makedoniyalik bolgarlar — ekzarxistlar; slavyan, alban va arumin zabon Konstantinopol patriarxati pravoslavlari va aruminlar). Respublika Muvaqqat Inqilobiy Hukumatining rahbari etnik ozchiliklarning millatchiligini rad etgan va Bolqon Federatsiyasi gʻoyasini qoʻllab-quvvatlagan sotsial-demokrat — tesnyak Nikola Karev edi. Hukumat tarkibiga 6 kishi (har bir jamoadan 2 kishi) kirdi, ular qonun va tartibni saqlashga, oziq-ovqat, dori-darmon yetkazib berish va moliyaviy muomalani yoʻlga qoʻyishga chaqirildi.

Krushevo respublikasi hukumati tomonidan chiqarilgan eng mashhur hujjat Krushevo manifestidir. 6-avgust kuni yozilgan Manifestda Makedoniyaning butun aholisi (jumladan, albanlar va turklar) etnik va diniy tafovutlarni chetlab oʻtishga, Sulton Abdul-Hamid II va hokimiyat tepasida turganlar zulmiga qarshi kurash bayrogʻi ostida turishga chaqirdi.

Biroq, 13-avgustda Usmonli hukumati uni bostirish uchun favqulodda harbiy choralar koʻrdi. Qoʻzgʻolonchilar shaharni Bitoladan kelayotgan Usmonli qoʻshinlaridan himoya qilishga harakat qilishdi, ammo butun otryad va ularning yetakchisi halok boʻldi. Shiddatli janglardan soʻng Usmonlilar isyonchilarni va mahalliy aholini shafqatsizlarcha oʻldirib, Krushevo respublikasini yoʻq qilishga muvaffaq boʻlishdi. Artilleriyadan oʻqqa tutilishi natijasida shaharning bir qismi yongʻin natijasida vayron boʻldi. Shahar turk qoʻshinlari va bashibuzuklar tomonidan talon-toroj qilingandan soʻng, Usmonli hukumati Krushevo aholisi oʻrtasida, aslida bolgarlar aholini oʻldirib, shaharni talon-toroj qilganliklari haqida maʼlumot tarqatdi.

## Xotirasi

„Ilinden qoʻzgʻoloni muzeyi“ 1953-yilda Krushevo respublikasining 50-yilligi munosabati bilan tashkil etilgan. U Respublika eʼlon qilingan Tomalevskiylar oilasining boʻsh uyida joylashgan. 1974-yilda Krushevo yaqinidagi tepalikda inqilobchilarning jasorati xotirasiga bagʻishlangan ulkan yodgorlik oʻrnatildi. Bu hududda Mechkin tosh deb nomlangan yana bir yodgorlik mavjud.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Милева Лазова: Потсетување на заборавениот прв претседател на Крушевската република
* Анита Димова: Никола Карев — претседател на Крушевската република
## Havolalar
* Силянов, Христо. Освободительные борбы Македонии, т. I, София 1933, гл. VI.1
* Томалевски, Георги. 13 дней Крушевской республики
So‘l terrorizm

**Soʻl terrorizm** — bu soʻl radikal (koʻpincha soʻl-marksistik) tashkilotlar tomonidan qoʻllaniladigan terrorizm. Zamonaviy chap qanot terrorizmining boshlangʻich nuqtasi 1968-yil may oyi — Parijdagi talabalar inqilobi, Yangi Soʻl harakatning choʻqqisi, birinchi samolyot olib qochish deb hisoblanishi kerak. Biroq, soʻl qanot terrorizmining ildizlari tarixga — XIX asrda anarxistlardan va xalq irodasidan chiqqan „xalq qasoskorlari“ tomonidan amalga oshirilgan qadimgi zulm va siyosiy qotilliklarga chuqur kirib boradi. Ular va zamonaviy soʻl terrorchilar oʻrtasida rus sotsialistik- inqilobchilari boʻlgan. Urushdan keyingi hayotda soʻl qanot terrorizmining yangi shakllarining shakllanishiga marksizmning bolshevizm (leninizm), trotskizm va maoizm kabi radikal versiyalari katta taʼsir koʻrsatdi.

Bugungi soʻl terrorchilar, oʻzlaridan oldingilar singari, oʻz zoʻravonliklarini inqilobiy deb taʼriflaydilar. Ular zamonaviy jamiyat imperializm bosqichida ekanligi haqidagi lenincha tezisdan kelib chiqadi, bunda bir toʻda monopoliyalar (kapitalistlardan iborat moliyaviy oligarxiya) keng aholi massasini qul qilib, talon-toroj qiladi. Agar Gʻarb mamlakatlarida aholi taʼminlangan boʻlsa, bu uchinchi dunyoning „proletar“ mamlakatlarini talon-toroj qilish evazigadir. Oxirgi lahzada milliy ozodlik va hatto millatchilik harakatining radikal vakillariga soʻl terrorizm taʼsir qildi. Soʻl terrorizm amaliyotining muhim qismini talon-toroj qilish (ekspropriatsiya) egallagan, bu orqali inqilobchilar qoʻshimcha qiymatga (ortiqcha narsalarga) ega boʻlishgan.

## Adabiyotlar
* *Гусев К. В.* Рыцари террора. М.: Луч, 1992. ISBN 5-7005-0087-6
## Havolalar
* Александр Тарасов. «Расистские предрассудки под маской либерализма» (1, 2 , 3)
* Николай Троицкий «Народная воля» и её «красный террор»
* Александр Тарасов Из новейшей истории полицейской провокации в России. Статья первая: «Дело Соколова»
* Александр Тарасов Из новейшей истории полицейской провокации в России. Статья вторая: «Краснодарское дело»
* Александр Тарасов Необходимость Робеспьера
* Л. Троцкий Их мораль и наша
Zemgale boʻlinish shartnomasi

**Zemgale boʻlinish shartnomasi —**1254-yil aprel oyida tuzilgan va lotin matni bilan pergament shaklida saqlangan, Oʻrta asr Latviyaning eng muhim tarixiy hujjatlaridan biridir.

## Shartnomaning ahamiyati
Shartnomaga koʻra, Riga arxiyepiskopi, uning sobori boʻlimi va Livoniya ordeni Zemgale hududidagi qalʻa yerlarini vaqtincha oʻzaro boʻlishdi. Bu olti yerning har biri 1259-yilda Zemgale qoʻzgʻolonida Semigaliyaliklar tomonidan quvib chiqarilgan Fogts tomonidan boshqarilgan.

## Shartnomaning asosi
1251-yil 3-fevralda, Livon ordenining Zemgale va Samogitiyani zabt etishga boʻlgan muvaffaqiyatsiz urinishlaridan soʻng, Papa Innokent IV ning kuriyasi Zemgale episkopini tugatishga va uning yerlarini Riga episkopligiga qoʻshib olishga qaror qildi. Keyinchalik, shuningdek, uchta Livoniya feodallari oʻrtasida boʻlinish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi: Riga arxiyepiskopi, sobor boʻlimi va shahzoda Viestarts boʻysundirish bilan tahdid qilgan ilgari suvga choʻmgan Upmala tartibi.

## Shartnoma matni
1254-yil aprel oyida Riga episkopi Albert II Tsyurber, sobor bobining provosti Herman va Livoniya ordeni ustasi vitse-kotibi Landmeister Eberxard papaning Zemgaleni (episkoplik) xayr-ehson qilish va boʻlinish toʻgʻrisidagi qaroriga binoan, ular Zemgaleni uch qismga boʻlish baxtiga ega, xususan:

# Yepiskobga Silene va Žagare, Dobene va Spaarnene sobori boʻlimiga va Tervete va Dobele ordeniga egalik qiladi.
# Har bir yer egasi ushr, homiylik va boshqa huquqlar va doimiy daromadlar bilan oʻz ulushini oladi, faqat arxiyepiskop va arxdeakon uchun himoyalangan huquqlar bundan mustasno.
# Uch tomonning hech biri ikkinchi tomonning mol-mulkini sotib olish yoki sudga daʼvo qilish orqali zarar etkazishga haqli emas.

## Matnda tilga olingan toponimlar

* *Estoniya* — Estoniya;
* *Livoniya* — Livoniya;
* *Prutia* — Prussiya;
* *Semigaliya* — Zemgale;
* *Sillene et Sagera* — Silene va Zagare;
* *Dubene et Spannene* — Daubene va Spannene;
* *Tervethene et Dubelene* — Tervethene va Dobelene.

## Havolalar

* Zemgales dalīšanas līguma latīniskais oriģināls Herdera institūta mājas lapa

## Manbalar
IBA boks boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati (2022)

**IBA boks boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati** — 2022-yilning 8-20-may kunlarida Turkiyaning Istanbul shahrida boʻlib oʻtgan boks boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati. 

Medal olgan gʻoliblar pul mukofotlari bilan taqdirlandilar; oltin medal sohiblari 100 000 dollar, kumush medal sohiblari 50 000 dollar va bronza medallari uchun 25 000 dollar oldilar. Umumiy mukofot jamgʻarmasi 2,4 million dollarni tashkil etdi.

Dastur 10tadan 12ta vazn toifasida oʻtdi. Jazoir, Kosovo, Litva, Mozambik, Ispaniya va Oʻzbekiston ayollari oʻrtasidagi boks boʻyicha jahon chempionatida ilk medallarini qoʻlga kiritdi.

## Oʻzgarishlar
Sport arbitraj sudi Rossiyani barcha xalqaro musobaqalardan chetlatganligi sababli 2022-yilning dekabr oyidan Rossiyalik ayol bokschilar oʻz davlatini rasman vakillik qila olmaydi. Shuning uchun ular oʻzlarining sport federatsiyasi boʻlmish Rossiya boks federatsiyasini vakillik qilib, musobaqada "neytral" tarzda ishtirok etishi mumkin boʻldi. Xuddi shu narsa Tailand, Indoneziya va Shimoliy Koreya uchun ham amal qilindi, ularning milliy antidoping agentliklari 2021-yil oktabr oyida Butunjahon antidoping agentligi tomonidan mos emas deb eʼlon qilingan edi.

## Sovrinlar
Medal sohiblari AIBAning bosh sovrinlari bilan 2,4 million AQSh dollari miqdoridagi sovrin bilan taqdirlanadi. Birinchi oʻrin uchun mukofot 100 000 dollar, kumush medal sohiblari 50 000 dollar va har bir vazn toifasida ikkita bronza medali sohibiga 25 000 dollar beriladi.

## Jadval
*Mahalliy vaqtda (UTC+3), Toshkent vaqti bilan 2 soat farq*.

## Medal natijalari
### Medal jadvali

### Medal tadbirlari

## Ishtirokchi mamlakatlar
Chempionatda dunyoning 72 davlatidan 310 nafar sportchi va IBA *Fair Chance Team* ishtirok etdi:

#  (4)
#  (5)
#  (4)
#  (10)
#  (1)
#  (2)
#  (4)
#  (6)
#  (1)
#  (4)
#  (1)
#  (1)
#  (1)
#  (7)
#  (4)
#  (4)
#  (5)
#  (3)
#  (2)
#  (4)
# Fair Chance Team (2)
#  (2)
#  (5)
#  (7)
#  (2)
#  (1)
#  (1)
#  (4)
#  (12)
#  (9)
#  (8)
#  (8)
#  (12)
#  (10)
#  (1)
#  (1)
#  (1)
#  (1)
#  (3)
#  (1)
#  (3)
#  (9)
#  (6)
#  (2)
#  (4)
#  (1)
#  (1)
#  (1)
#  (1)
#  (8)
#  (5)
#  (5)
#  (1)
#  (2)
#  (6)
#  (1)
#  (1)
#  (1)
#  (8)
#  (10)
#  (5)
#  (2)
#  (4)
#  (6)
#  (1)
#  (2)
#  (12) (Mezbon)
#  (12)
#  (8)
#  (10)
#  (5)
#  (1)
#  (2)

* Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi tufayli Belarus va Rossiyalik bokschilarga musobaqada ishtirok etish ruxsat berilmadi.

## Eslatmalar

 
 

 

## Manbalar

## Havolalar
*IBA rasmiy sayti
*Natijalar kitobi
Atom energiyasi boʻyicha Yevropa hamjamiyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi shartnoma

**Atom energiyasi boʻyicha Yevropa hamjamiyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi shartnoma ―** U 1957-yil 25-martda Yevropa Iqtisodiy hamjamiyatini taʼsis etish toʻgʻrisidagi shartnoma (YeIH Shartnomasi) bilan bir vaqtda imzolangan.

**Atom energiyasi boʻyicha Yevropa hamjamiyatining shartnomasi,** u asos solgan tashkilotning pastroq maqomi tufayli kamroq ma**ʻ**lum. EEC Yevropa Ittifoqining bir qismiga aylandi va 1957-yildan beri oʻzgarmadi, garchi u Yevropa Ittifoqi institutlari tomonidan boshqariladi. U oʻzining mustaqil institutlari bilan yaratilgan, ammo 1967-yilgi Birlashish shartnomasi Evratom va Yevropa hamjamiyatini (ECSC) birlashtirgan.

Yevropa jamoatchiligining soʻnggi paytlarda atom energiyasidan noroziligi sababli, **Atom energiyasi boʻyicha Yevropa Ittifoqi shartnomasiga** juda kam oʻzgartirishlar kiritildi. Bu baʼzilarning, ayniqsa, demokratik nazorat sohasida juda eskirgan, deb aytishiga olib keldi. Atom energiyasi boʻyicha Yevropa hamjamiyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi shartnoma, Lissabon shartnomasida oʻzgartirilgan boʻlsa-da, yadro energiyasini shartnomaga kiritish, degan xavotirlar tufayli, avvalgi barcha shartnomalarni birlashtirishga intilgan Yevropa Konstitutsiyasini oʻrnatish toʻgʻrisidagi shartnomaga kiritilmagan. unga koʻpchilikni dushman qiling. Biroq, bu Yevropa Ittifoqining mavjud shartnomalaridan biridir.

## Manbalar

## Havolalar

* https://eulaw.edu.ru/spisok-dokumentov-po-pravu-eropejskogo-soyuza/uchreditelnye-dokumenty/dogovor-ob-uchrezhdenii-evropejskogo-soobshhestva-po-atomnoj-energii/ 
* https://docs.cntd.ru/document/901771693
Inqilobiy vaziyat

**Inqilobiy vaziyat** — bu birinchi marta V. I. Lenin tomonidan „Inqilobiy proletariatning mayovkasi“ (1913) ishida shakllantirilgan tushunchadir: "Inqilob uchun quyi sinflarning avvalgidek yashashni xohlamasliklari yetarli emas. Bundan tashqari, yuqoridagilar ham avvalgidek xoʻjayinlik qila olmasligi va boshqara olmasligini talab qiladi. Keyinchalik, xuddi shu ibora „Ikkinchi Internatsionalning parchalanishi“ (1915) ishida deyarli soʻzma-soʻz uchraydi: "Inqilob boshlanishi uchun odatda „quyi tabaqalar istamaydi“ deyish yetarli emas, lekin bu shuningdek, „yuqoridagilar eskicha yashay olmaydi“ni talab qiladi" va "Kommunizmdagi „soʻlchilik“ bolalar kasalligi" (1920) ishida: "Faqat „pastki tabaqalar“ eskisini xohlamasalar va qachonki „yuqoridagilar“ eskicha yoʻl tutolmaydigan vaziyatdagina inqilob gʻalaba qozonadi". Oxirgi ikki ishida V. I. Lenin inqilobiy vaziyatning uchinchi majburiy belgisini aniq ifodalaydi: „Ikkinchi Internatsionalning parchalanishi“ ishida — „… inqilob hech qanday inqilobiy vaziyatdan kelib chiqmaydi, lekin faqat … yuqorida sanab oʻtilgan ob’ektiv oʻzgarishlarga subyektiv narsa qoʻshilganda, yaʼni: inqilobiy sinfning qobiliyati inqilobiy ommaviy harakatlarga qoʻshiladi …“; va "Kommunizmdagi „soʻlchilik“ bolalik kasalligi"da: „inqilob uchun, birinchi navbatda, ishchilarning koʻpchiligi… inqilob zarurligini toʻliq anglashini va uning uchun oʻlimga tayyor boʻlishi kerak; ikkinchidan, hukmron sinflar hatto eng qoloq ommani ham siyosatga jalb qiladigan hukumat inqirozini boshdan kechirishi kerak“.

Shunday qilib, V. I. Lenin inqilob arafasida jamiyatda rivojlanayotgan inqirozli vaziyatni tavsiflovchi uchta asosiy ob’ektiv va sub’ektiv xususiyatni shakllantirdi va ajratib koʻrsatdi:

# Yuqoridagilar eski usulda hukmronlik qila olmaydi — hukmron sinfning oʻz hukmronligini oʻzgarishsiz saqlab qolishi mumkin emasligi.
# Quyi tabaqalar eskicha yashashni istamaydilar — mazlum sinflarning odatdagidan yuqori ehtiyojlari va musibatlarining keskin kuchayishi, ularning hayotini yaxshi tomonga oʻzgartirish istagi.
# Omma faolligining sezilarli oʻsishi inqirozning butun vaziyati *va „yuqoridagilarning“ oʻzlari tomonidan* mustaqil tarixiy namoyishni jalb qildi.

Inqilobiy vaziyatni inqilobga aylantiradigan sub’ektiv shart — bu inqilobiy sinflarning eski hukumatni buzish uchun yetarlicha kuchli ommaviy harakatlar qilish qobiliyatidir. V. I. Lenin taʼkidlashicha, inqilobiy nazariya bilan qurollangan, ommani boshqaradigan va inqilobni gʻalabali yakuniga olib keladigan ishchilar partiyasining mavjudligi sub’ektiv asosdir.

## Adabiyotlar
* Ленин В. И. Маёвка революционного пролетариата // ПСС. — Т. 23. — Стр. 300, 
* Ленин В. И. Крах II Интернационала // ПСС. — Т. 26. — Стр. 218 (первое издание — )
* Ленин В. И. Детская болезнь «левизны» в коммунизме // ПСС. — Т. 41. — Стр. 69-70.
Amazon hamkorlik shartnomasi

**Amazoniya hamkorligi toʻgʻrisidagi bitim** () — 1978-yil 3-iyulda Braziliyada (Braziliya poytaxti) imzolangan. Shartnoma Amazoniyaning 8 ta davlati (Boliviya, Braziliya, Kolumbiya, Ekvador, Gayana, Peru, Surinam va Venesuela) tomonidan imzolangan.

Ushbu shartnoma huquqiy hujjat boʻlib, uning mazmuni Amazon daryosi havzasining uygʻun va kompleks rivojlanishiga koʻmaklashish, shuningdek, ishtirokchi mamlakatlar xalqlarining turmush darajasini yaxshilash, Amazon mintaqasida iqtisodiy integratsiyani taʼminlash, oʻzaro manfaatlar almashinuvini taʼminlashga qaratilgan. Atrof-muhitni muhofaza qilgan holda mintaqaviy rivojlanish va iqtisodiy oʻsish sohasidagi tajriba almashish uchun. Shunday qilib, kelishuv ishtirokchi-davlatlar oʻrtasida ilmiy-texnikaviy tadqiqotlar, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, transport va kommunikatsiya infratuzilmasini yaratish, qoʻshni davlatlar oʻrtasidagi savdo-sotiqni rivojlantirish va madaniy qadriyatlarni asrab-avaylash boʻyicha hamkorlikni nazarda tutadi.

1995-yilda Lima shahrida (Peru poytaxti) ishtirokchi davlatlarning tashqi ishlar vazirlari uchrashdi va Amazonning tabiiy merosini barqaror rivojlanish tamoyillari asosida taʼminlash uchun xalqaro tashkilot — Amazon paktini tuzishga kelishib oldilar. 1998-yil 14-dekabrda Karakas shartnomasi protokoliga oʻzgartirish imzolandi, natijada Amazon pakti xalqaro tashkiloti tuzildi.

## Havolalar

* Texto do Tratado de Cooperação Amazonica (port. )
* TCA yoki OTCA uchun Protocolo de Emenda matni (port. )
Finlandiya ishchilar inqilobi

**Finlandiya ishchilarining inqilobi ―** 1918-yil 28-yanvarda bahoridagi inqilob bilan Finlandiyaning poytaxti (Xelsinki) va katta hududlarida mehnatkash xalq hokimiyatni qoʻlga kiritdi.

Finlandiya xalq vakillari kengashi 1918-yil 28-yanvarda tuzilgan va shu kuni ertalab boshlangan qoʻzgʻolonga boshchilik qilgan. Xalq delegatsiyasining tuzilganligi haqida 29-yanvarda „Työmies“ („Ishchilar“) jurnalida *[[:fi:Työmies|chop etilgan bayonotda eʼlon]]* qilingan, unda xalq deputatlari nomi ham koʻrsatilgan va Qizil hukumatning asosiy dasturiy maqsadlari qisqacha bayon qilingan. Finlandiya Xalq vakillari Kengashi oʻzining birinchi kunida Xelsinkida (hozirgi Hukumat saroyi) Senat ishini boshladi.

"Bugun biz Finlandiya xalqiga xalq nafratiga sazovor boʻlgan Senat agʻdarilganidan soʻng, uning faoliyatini nazorat qilish uchun Finlandiya xalq vakillari kengashi va Finlandiya Oliy ishchilar kengashi tayinlanishini taklif qilishga qaror qildik.

„Finlandiya burjua hukumati ochiqdan-ochiq reaksion toʻntarish yoʻliga oʻtdi. Endi Finlandiya ishchilar sinfi, oʻz navbatida, ijtimoiy taraqqiyotga xizmat qilish uchun inqilob qilish huquqidan foydalanishi kerak“.

Qizil maʼmuriyat 28-yanvarda birinchi poytaxtdagi barcha „aksil-inqilobiy gazetalari“ ni, keyingi kunlarda esa boshqa shaharlardagini yopdi. 2-fevral kuni Finlandiya xalq deputatlari kengashi „aksilinqilobiy“ matbuot hozircha „toʻxtatilgan“ligini tasdiqladi. Shundan soʻng faqat sotsial-demokratik partiya va xristian ishchilar harakatining gazetalarini chiqarishga ruxsat berildi.

Fuqarolar urushi boshida Finlandiya xalq vakillari kengashi hokimiyat tepasiga kelib, burjua Senati va Svinxuvud parlamentini agʻdarib tashladi, shundan soʻng uning oʻzi qonunlar va qoidalarni qabul qildi. Xalq vakillari Kengashidan tashqari parlamentga rahbarlik qiluvchi Finlandiya Mehnatkashlar Oliy Kengashi ham bor edi.

Ishchilar Oliy Kengashi, masalan, oʻlim jazosini bekor qilish va dehqonlar, topparlar va togʻchilarni yer egalaridan mustaqil deb eʼlon qilish toʻgʻrisida qarorlar qabul qildi.

## Yana qarang
* Finlandiya xalq deputatlari kengashi
* Finlandiya Sotsialistik Ishchilar Respublikasi
## Manbalar


## Adabiyotlar
* Финский сборник постановлений Совета народных уполномоченных Финляндии 1918 г. https://histdoc.net/historia/1917-18/kv10.html
* Декларация Совета народных уполномоченных Финляндии https://fi.wikisource.org/wiki/Suomen_Kansanvaltuuskunnan_Julistus
* Osmo Jussila, Seppo Hentilä ja Jukka Nevakivi: Политическая история Финляндии 1809—2006 гг. Хельсинки: WSOY, 2006. .
* Kuusinen, Otto Wille; Sirola, Yrjö; Manner, Kullervo; Rovio, Kustaa; Komu, Johan Alfred; Lepola, Kalle; Vasten, A; Kiiskinen, Aura; Vilmi, Otto: Финская рабочая революция 1918 года : оценки и самокритика. Книга, 1928 год.
Rarotonga shartnomasi

**Rarotonga shartnomasi** — Janubiy Tinch okeani yadrosiz zonasi toʻgʻrisidagi shartnomaning umumiy nomi boʻlib, unga koʻra har bir tomon *" hech qanday shaklda hech qanday yadroviy portlovchi qurilmani ishlab chiqarmaslik yoki sotib olmaslik, Tinch okeanining janubiy qismidagi yadrosiz zona ichida yoki undan tashqarida hech qanday shaklda hech qanday yadroviy portlovchi qurilmaga egalik qilmslik yoki nazorat qilmaslik."" majburiyatini oladi.*

Shartnoma Kuk orollarining poytaxti joylashgan Rarotonga orolida 1985-yil 6-avgustda quyidagi Janubiy Tinch okeani shtatlari tomonidan imzolangan: Avstraliya, Vanuatu, Gʻarbiy Samoa (hozirgi Samoa), Kiribati, Nauru, Niue, Yangi Zelandiya, Kuk orollari, Papua — Yangi Gvineya, Solomon orollari, Tonga, Tuvalu va Fiji. 1991-yil dekabrda ular ham shartnomani ratifikatsiya qilishdi.

Shartnoma 3 ta bayonnomadan iborat:

# 1-bayonnomada hududlari Tinch okeanining janubiy yadrosiz zonasida joylashgan imzolagan davlatlar *har qanday yadroviy qurilmalarni ishlab chiqarish, joylashtirish va sinovdan oʻtkazish bilan bogʻliq boʻlsa, „3, 5 va 6-moddalarda koʻrsatilgan* harakatlardan voz kechishga majbur qiladi, *bu hududlar ichida“*.
# Protokol 2 imzolagan davlatlarni shartnoma ishtirokchilariga qarshi hech qanday yadroviy qurilmadan foydalanmaslik yoki foydalanish bilan tahdid qilmaslik majburiyatini oladi.
# Protokol 3 tomonlarni Tinch okeani janubidagi yadrosiz zonada hech qanday joyda yadroviy sinovlar oʻtkazmaslik majburiyatini oladi.

1996-yil 25-martda Fiji poytaxti Suvada AQSh, Fransiya va Buyuk Britaniya shartnomani imzoladilar. Biroq, u ancha keyinroq ratifikatsiya qilingan (masalan, 1996-yil 10-sentabrda Fransiya va 1997-yil 19-sentabrda Buyuk Britaniya) va Qʻshma Shtatlar hali buni amalga oshirmagan. Xitoy 1987-yilda 2 va 3 protokollarini imzoladi va ratifikatsiya qildi.

SSSR 1986-yil 15-dekabrda 2 va 3 protokollarini imzoladi va 1988-yil 21-aprelda ratifikatsiya qilindi.

### Qoʻllash doirasi

* 115 meridian gʻarbiy uzunlik
* 115 meridian sharqiy uzunlik
* Ekvator
* 60-parallel janubiy kenglik

## Havolalar

* Bitimning rus tilidagi matni va SSSR Hukumatining 1986-yil 15-dekabrdagi 2 va 3-sonli protokollarni imzolashdagi bayonoti.
* Shartnomani imzolagan va ratifikatsiya qilgan davlatlar roʻyxati
Rossiya va DXR va LXR oʻrtasidagi doʻstlik, hamkorlik va oʻzaro yordam toʻgʻrisidagi shartnoma

**Rossiya va Donetsk Xalq Respublikasi oʻrtasidagi** d**oʻstlik, hamkorlik va oʻzaro yordam toʻgʻrisidagi shartnoma va Rossiya va Lugansk Xalq Respublikasi oʻrtasidagi Doʻstlik, hamkorlik va oʻzaro yordam** — toʻgʻrisidagi shartnoma Rossiya Federatsiyasi bilan oʻzini oʻzi eʼlon qilgan Donetsk Xalq Respublikasi va Lugansk oʻrtasidagi kelishuvlardir. Xalq Respublikasi, 2022-yil 21-fevralda imzolangan va 2022-yil 25-fevralda kuchga kirgan. Ular 2022-yil 24-fevralda boshlangan Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi uchun asos boʻldi. Ular 10-yil muddatga tuzilgan boʻlib, ular tashqi siyosat sohasida hamkorlik qilish, tinchlikni mustahkamlash, barqarorlik va xavfsizlikni oshirish, shuningdek, suverenitet va hududiy yaxlitlikni himoya qilishda oʻzaro hamkorlikni nazarda tutadi.

## Tarix

File:Признание народных республик Донбасса для нас вопрос принципа!.webm
File:Народный Совет ДНР ратифицировал Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимопомощи с Россией.webm
 2022-yil 21-fevralda Rossiya prezidenti Vladimir Putin, Donetsk va Lugansk xalq respublikalarining mustaqilligini tan oldi. Tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari Andrey Rudenko Rossiya prezidentining Davlat Dumasidagi respublikalar bilan shartnomalar tuzish masalalari boʻyicha rasmiy vakili etib tayinlandi.

2022-yil 22-fevralda shartnomalar Rossiya va ikkala respublika tomonidan bir ovozdan ratifikatsiya qilindi. 25-fevral kuni Rossiya Tashqi ishlar vazirligida Rossiya va respublikalar oʻrtasida ratifikatsiya yorliqlarini almashish marosimi boʻlib oʻtdi.

## Mazmuni
Shartnomalar qoidalariga koʻra, tomonlar oʻzaro munosabatlarni „davlat suvereniteti va hududiy yaxlitligini oʻzaro hurmat qilish, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda kuch ishlatmaslik yoki kuch ishlatish bilan tahdid qilmaslik, shu jumladan, iqtisodiy va boshqa bosim usullarini qoʻllash asosida qurishadi“. Bundan tashqari, hujjatlarda tomonlar tashqi siyosat sohasida yaqindan hamkorlik qilishlari belgilab qoʻyilgan. Tomonlar „qoʻshma mudofaa, tinchlik va oʻzaro xavfsizlikni taʼminlash maqsadida“ maslahatlashuvlar oʻtkaziladi. „Ushbu maslahatlashuvlar davomida bir Ahdlashuvchi tomon boshqa Ahdlashuvchi tomonga yuzaga kelgan tahdidni bartaraf etishga yordam koʻrsatish zarurati, turlari va miqdori aniqlanadi“,— deyiladi kelishuvlar matnida.

## Izohlar


## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Konstantin Bakanov

**Konstantin Aleksandrovich Bakanov** (1954-yil 25-may, Toshkent – 1979-yil 11-avgust, Dneprodzerjinsk) – sovet va oʻzbek sobiq futbolchisi, hujumchi, yarimhimoyachi pozitsiyalarida oʻynagan.

## Faoliyati
Toshkentda futbol toʻgaragida futbol oʻynay boshlagan. 1966-yilgi Toshkent zilzilasidan keyin uni Moskvaga yuborishdi va YFM (Yoshlar futbol maktabi)da ikki yil tahsil oldi. Birinchi murabbiyi Akmal Azizxoʻjayev hisoblanadi. Moskvaning „Dinamo“ futbol maktabiga borishdan bosh tortgan va 1971-yilda "Paxtakor"ning dubliga erishgan. 1972-yilda u birinchi ligada ikkita oʻyin oʻtkazgan, ammo jiddiy jarohat olgan va 1973—1975-yillarda oliy ligada oʻynamagan. 1976—1977-yillarda birinchi ligada 72 ta oʻyinda 17 ta gol urgan. 1978—1979-yillarda Oliy ligada 42 ta oʻyin oʻtkazib, 7 ta gol urgan. AMSK (Armiya markaziy sport klubi) tomonidan taklif qilingan.

1979-yil 11-avgustda Dneprodzerjinsk osmonida samolyot halokatida „Paxtakor“ klubining boshqa aʼzolari bilan birga vafot etgan.

Ukasi Boris ham futbolchi boʻlgan. Oʻgʻli Sergey (1978-yilda tugʻilgan) 1996—2009-yillarda Oʻzbekiston chempionatida oʻynagan.

## Manbalar

## Havolalar

* Konstantin Bakanov Transfermarkt saytida futbolchi profili
* Konstantin Bakanov Footballfacts saytida futbolchi profili
Kalanchoe daigremontiana

**Kalanchoe daigremontiana** (shuningdek, *Daigremont*,  yoki *Bryophyllum daigremontianum*) — oʻtsimon sukkulent oʻsimlik, Kalanxoe turkumiga Semizakdoshlar oilasiga mansub tur.

## Tavsifi
Toʻgʻri, odatda shoxlanmagan poyasi 100 sm gacha balandlikda va yirik goʻshtli barglari boʻlgan oʻsimlik. Barglarning uzunligi 12-15 sm ga yetadi va qirralari boʻylab tishchalari bor. Tishchalari oraligʻida mitti parxishlangan oʻsimliklar — ajratuvchi kurtakchalari hosil boʻladi. Tuproq yuzasiga tushib, namlik mavjud boʻlganda, ular darhol ildiz otadi.

Yevropada oʻsimlik 1925-yildan beri yetishtiriladi.

## Parvarishlash
Kalanxoe qishda 10-16°C haroratda saqlanadi, lekin agar tuproq quruq boʻlsa va oʻsimlik qotib qolsa, u hatto yengil sovuqqa ham bardosh bera oladi. Barcha sukkulentlar singari, bu oʻsimlik juda chidamli. Tuproq butunlay quruq boʻlsa ham, Kalanxoe havodan namlik bilan oziqlanib, qiyinchiliksiz oʻsishda davom etadi.

Xonaki oʻsimlik sifatida oʻsimlik har yili bahorda 2:2:1 nisbatda bargli, serildiz tuproq va qumdan tashkil topgan tuproq aralashmasiga oʻtkaziladi. Tuproq juda ozuqali boʻlmasligi muhimdir. Barglarga suv purkatish shart emas, aksincha past haroratlarda bu oʻsimlik uchun xavfli boʻlishi ham mumkin. Kalanxoe uchun toza havo maʼqul — xonani shamollatib turish muhim, lekin yelvizakda qolib ketmasligi kerak. Issiq mavsumda oʻrtacha sugʻoriladi. Qishda, suv haroratga qarab — u qanchalik past boʻlsa, sugʻorish kamroq boʻladi.

Qalamchalar, ajratuvchi kurtaklari va urugʻlar bilan koʻpaytiriladi.

## Dorivor xususiyatlari
Anʼanaviy tibbiyotga koʻra, Kalanchoe daigremontiana (bu oʻsimlikning sharbati) uzoq vaqtdan beri kundalik hayotda koʻplab kasalliklarni davolashda ishlatilgan, shuningdek, gemostatik, yaralarni davolash va yalligʻlanishga qarshi xususiyatlarga ega. Kimyoviy tarkibi glikozidlar, flavonoidlar va lipidlarni oʻz ichiga oladi — oxirgisi har xil turdagi saraton hujayralariga qarshi sitotoksik faollikka ega triterpenoidlar va bufadienolidlardan iborat. Nano-kapsullangan va boshqa shakllarda Kalanxoe suv- etanol ekstraktlaridan foydalangan holda saratonga qarshi terapiyada ishlatilgan ilmiy tadqiqotlar natijalari koʻkrak bezi saratonida ijobiy selektiv sitotoksik taʼsir koʻrsatdi.

## Manbalar


## Havolalar
*
Qayta sugʻurta shartnomasi

**1887-yildagi qayta sugʻurta shartnomasi ()** — Rossiya va Germaniya oʻrtasida Berlinda 6-imzolangan maxfiy shartnomaning umumiy ( va  diplomatik doiralarida) nomi. kansler Bismark va Rossiya elchisi P. LEKIN. Shuvalov, oʻsha oyda ikkala tomon tomonidan ratifikatsiya qilingan.

„Uch imperator ittifoqi“ ning qulashi sharoitida (1885-1886-yillardagi Serbiya-Bolgariya harbiy mojarosidan keyin) Germaniya Rossiya-Fransiya yaqinlashuvidan qochishga urinib, Rossiya bilan ikki tomonlama shartnoma tuzishga kirishdi. Avstriya va Italiya bilan ittifoq tuzish orqali Fransiyaga qarshi yangi urush uchun „sugʻurtalangan“ Germaniya Rossiya bilan kelishuv asosida „xavfsiz oʻynashga“ qaror qildi. 1887-yil yanvar oyida Berlinda muzokaralar Pyotr Shuvalov tomonidan uning akasi Pavel Shuvalov bilan dastlab Germaniya tashqi ishlar vazirligining davlat kotibi Otto fon Bismarkning toʻngʻich oʻgʻli Gerbert Bismark bilan boshlandi. Pyotr Shuvalov Germaniyaga Fransiyaga nisbatan toʻliq harakat erkinligini taklif qildi —Germaniyaning Rossiyaga Bosfor va Dardanel boʻgʻozlarini egallashiga toʻsqinlik qilmasligi va Bolgariya ustidan nazoratni tiklashi evaziga; Kansler Otto fon Bismark Shuvalovning takliflaridan hayratda qoldi.

Berlin va Sankt-Peterburg oʻrtasidagi munosabatlar sovuqlashgandan soʻng 1887-yil may oyida Pavel Shuvalov va Otto fon Bismark oʻrtasidagi muzokaralar qayta boshlandi va maxfiy shartnoma imzolanishi bilan yakunlandi. Uning shartlariga koʻra, ikkala tomon ham ulardan birining uchinchi buyuk davlat bilan urushida betaraf qolishlari kerak edi, Germaniya Fransiyaga yoki Rossiya Avstriya-Vengriyaga hujum qilgan hollar bundan mustasno.

Shartnomaga maxsus protokol ilova qilingan boʻlib, unga koʻra, agar Rossiya imperatori oʻz imperiyasining kalitini saqlab qolish uchun „Qora dengizga kirishni himoya qilishni oʻz zimmasiga olish“ zarur deb topsa, Germaniya Rossiyaga diplomatik yordam koʻrsatish majburiyatini oladi. " Germaniya, shuningdek, imperator Aleksandr III uchun shaxsiy obroʻ va gʻurur masalasi boʻlgan Battenberg knyazining Bolgariya taxtiga tiklanishiga hech qachon rozilik bermaslikka vaʼda berdi.

1890-yilda qayta sugʻurta shartnomasi muddati tugadi. Baron Golshteyn tashabbusi bilan general Leo fon Kaprivi boshchiligidagi yangi Germaniya hukumati, uni yangilashdan bosh tortdi.

## Yana qarang

* Bismarkning ittifoqlar tizimi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* *Ayrapetov O. R. Rossiya imperiyasining Birinchi jahon urushidagi ishtiroki (1914-1917): Kitob 4 seriyali*

# *Ayrapetov O. R.* Rossiya imperiyasining Birinchi jahon urushidagi ishtiroki (1914-1917). 1914-yil. Boshlash. — .
# *Ayrapetov O. R.* Rossiya imperiyasining Birinchi jahon urushidagi ishtiroki (1914-1917). 1915-yil. Apogey. — ISBN 978-5-9950-0420-2.
# *Ayrapetov O. R.* Rossiya imperiyasining Birinchi jahon urushidagi ishtiroki (1914-1917). 1916-yil. Haddan tashqari kuchlanish. — ISBN 978-5-9950-0479-0.
# *Ayrapetov O. R.* Rossiya imperiyasining Birinchi jahon urushidagi ishtiroki (1914-1917). 1917-yil. Chirish. — ISBN 978-5-9950-0480-6.