open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Al-Jamiatul Islomiya Azizul Ulum Babunagar

**Al-Jāmiʿah al-Islāmiyyah ʿAzīz al-ʿUlūm Bābūnagar** () **Babunagar madrasasi** () nomi bilan mashhur, Chittagongdagi mashhur Qavmi madrasalaridan biri. 1924-yilda tashkil etilgan, Fotikchharidagi Babunagar huduida joylashgan boʻlib, hozirda 3000 ga yaqin talaba taʼlim olmoqda.

## Taʼlim shakli
*Al-Jamiatul Islamiah Azizul Ulum Babunagar* Bangladeshdagi eng qadimgi madrasalardan biri boʻlib, talabalarga islomiy taʼlimni dastlabki bosqichdan eng yuqori darajagacha boʻlgan taʼlimni taklif qiladi. Shuningdek, u *Takmil (MA)* ni muvaffaqiyatli tamomlagan talabalarga turli fanlar boʻyicha *mutaxassislik (PhD darajasiga teng)* darajasigacha oʻqishlikni taklif qiladi.

## Taniqli bitiruvchilar

* Alloma Junayd Bobunagariy
* Abdus Salam Chatgami

## Mashhur fakultet
* Sulton Ahmad Nanupuri
## Manbalar

## Havolalar
* Dunyo boʻylab Dorul Ulums, Jamiyas va Qaumi madrasalari https://web.archive.org/web/20120404085633/http://yousufsultan.com/posts/darul-ulooms-worldwide-web-links-and-addresses/
Imamidin Tashov

**Imamidin Tashov** () (1983.08.2 Botken viloyati) Qirgʻizistonda yirik qurilish kompaniyalariga ega boʻlgan tadbirkor. U 2020-yil noyabr oyida Qirg‘iziston Respublikasi Prezidentligiga o‘z nomzodini ko‘rsatgan va bir foizdan ortiq ovoz olgan.

## Umrbayoni

2006-yilda Yusuf Bolasogʻun nomidagi Qirg‘iziston Milliy universitetini moliya va kredit-bank ishi mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.

* 2006 – 2007 – Hamburg, Syurix (Shveysariya),Kiyev (Ukraina), Istanbul (Turkiya) shaharlarida biznes sohasida ishlagan;
* 2009-yil - IMTASH MChJda ishlagan (Moskva);
* 2010 – 2011 — VIP Travel aviakompaniyasi bosh direktori;
* 2011 – 2012 - “KG Qurilish” qurilish kompaniyasi bosh direktori;
* 2013 – 2017 yillarda – “KG GROUP” qurilish kompaniyasi va jamoat fondi prezidenti;
* 2017 – 2020 – “KG GROUP” kompaniyasi koordinatori.
## Ayblovlar
Tashov Bishkek meriyasi mutasaddilari bilan kelishib, 280 o‘rinli bolalar bog‘chasi quriladigan joyga ko‘p qavatli uylar qurdirgan. Oqibatda shaharliklar bog‘chasiz qolgan. Natijada Tashov davlatga 52 million so‘m zarar yetkazgani aniqlan. 

“O” qurilish kompaniyasi asoschisi Tashov 2023-yilning 26-oktyabrida hibsga olindi. Keyinchalik u davlatga yetkazgan zararlarni toʻlab ozod qilindi. Keyinchalik Tashov videobayonot bilan chiqib, Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi xodimlarini 100 million som undirishda aybladi.

## Manbalar
Aminul Xaq Bhuyan

**Aminul Xaq Bhuyan** (1952-yil 19-noyabrda tugʻilgan) - Bangladeshlik akademik va 2022-yil aprelidan beri Bangladesh Islom Universitetining hozirgi prorektori lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda. U Shohjalal Fan va Texnologiya Universiteti va Bangladeshning Shariatpur shahridagi ZH Sikder Fan va Texnologiya Universitetining 9-prorektori hisoblanadi.

## Taʼlim va martaba
Bhuyan magistrlik darajasini va Ph. D. darajasini Dakka universitetida olgan. U Queensland universitetida MCN (jamoaviy nutritsiolog magistri) darajasini olgan.

Bhuyan Nutritsiologiya va oziq-ovqat fanlari institutida Dakka universiteti (sobiq professor va direktor) oʻqituvchisi lavozimida ishlagan.

## Manbalar
Choʻlpon sheʼrlarining roʻyxati

Quyidagi jadval orqali **Choʻlpon sheʼrlarining roʻyxati** bilan tanishib chiqishingiz mumkin.

## Jadval

## Manbalar
Ağoğlan darvozasi

**Ağoğlan darvozasi** (), shuningdek, **Muxtor darvozasi** () yoki **Shushikend darvozasi** () – Ozarbayjon Respublikasi Shusha shahri Shusha qal’asiga toʻrtta kiruvchi darvozalaridan biri.

Shusha shahri 1992-yil 8-mayda qoʻlga kiritilgach, qal’a va shahar 2020-yilning 8-noyabrigacha, yaʼni Ozarbayjon armiyasi 3 kunlik janglardan soʻng shaharni egallab olganidan keyin Togʻli Qorabogʻ respublikasi nazoratiga oʻtgan.

Xonlik davridagi oʻrta asr shaharsozlik anʼanalariga muvofiq Shusha qalʼasi devorlari toʻrtta darvozadan iborat: asosiy darvoza shimolga Ganjaga olib boradigan yoʻlga qaragan va shuning uchun Ganja darvozasi deb nomlangan. Gʻarbiy darvoza gʻarbiy hududlarga, jumladan, Eronning Iravan xonligiga qaragan va shuning uchun Iravan darvozasi deb atalgan. Qolgan ikkita darvoza atrofdagi togʻli qishloqlarga qarab qurilgan.

Panoh Alixon davrida qurilgan qalʼa darvozasidan chiquvchi yoʻl Shusha shahrini Shushikend va Muxtor qishloqlari bilan bogʻlagan holda Agʻoʻgʻlon qasrigacha choʻzilgan. XIX asrning barcha rus tilidagi manbalarida shaharning janubiy darvozasi *Agogʻlan darvozasi* nomi bilan qayd etilgan. XIX asrda qalʼaning pastki qismida, sharqiy darvoza yaqinida *Shusha qamoqxonasi* qurilgan. Qamoqxona qurilishida qal’a devorlari va mudofaa minoralarining bir qismi qamoqxona devori sifatida foydalanilgan.

Manbalarda tilga olingan bu eshikning yana bir nomi *Toʻpxona darvozasidir.*

## Manbalar
Tanvir Hasan

**Tanvir Hasan** – Bangladeshlik akademik va Bangladesh Mustaqil Universiteti prorektori.

## Yoshlik yillari
Hasan Mirzapur kadet kolleji va Avliyo Iosif nomidagi oliy oʻrta maktabda tahsil olgan. 1986-yilda Hasan Dakka universitetining moliya boʻyicha B.Com fakultetini tamomlagan. 1989-yilda Baylor universitetida MBA darajasini olgan. U Garvard universitetida menejmentni rivojlantirish dasturida oʻqigan. 1993-yilda Houston universitetida doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan.

## Faoliyati
Hasan Ruzvelt universitetida buxgalteriya hisobi va moliya professori lavozimida ishlagan. U universitetning Robin kampusida yashagan. U universitetda dotsent darajasiga koʻtarilgan. Hasan Inklyuziv Moliya va Rivojlanish Institutida mehmon boʻlgan.

2021-yil 23-fevralda Hasan Bangladesh mustaqil universiteti prorektori etib tayinlandi. Unga faoliay uchun toʻrt yillik muddat berildi. U vasiylik kengashi va Purbani guruhi raisi Abdul Xay Sarker homiyligida universitetning yangi fakultetlariga noutbuklar taqdim etgan. Hasan Tanvir universitetda King Sejong institutini joylashtirish boʻyicha shartnoma imzolagan.
## Manbalar
Axsadan bobo maqbarasi

**Axsadan bobo maqbarasi** () – XIV asrga oid maqbara boʻlib, Ozarbayjonning Barda shahrida joylashgan.

Maqbara Ahmad ibn Eyyub tomonidan qurilgan deb hisoblanadi. Ilgari maqbara silindrsimon „minorali“ maqbaralar guruhiga mansub edi. Hozirda binodan faqat yer osti qabristoni saqlanib qolgan. Shuningdek, maqbara Naxchivon meʼmorlik maktabining boshqa yodgorliklari orasidan ajralib turishi bilan ham eʼtiborga molikdir.

## Manbalar
Hulkar Abdullayeva

**Hulkar Abdullayeva** (1983-yil 1-yun, Urganch, Xorazm viloyati, OʻzSSR, SSSR) – taniqli oʻzbek ashulachisi. Xorazm qoʻshiqlarining kuychisi. „Nihol“ mukofoti sovrindori (2006).

## Hayoti
Hulkar Abdullayeva 1983-yil 1-yunda Xorazmning Urganch shahrida tugʻilgan. 1990–1998-yillarda Urganchning Mirzo Ulugʻbek nomidagi 19-sonli maktabida oʻqigan. Onasi uni kelajakda raqqosa boʻlishini istab, 1993-yili 10 yoshida Oʻzbekiston xalq artisti Gavhar Matyoqubova boshchiligidagi „Meros“ ansambliga bergan. U ansambl qizlari bilan qator konsertlarda Xorazm raqslarini ijro etagan. 1998–2001-yillarda bank kollejida oʻqishini davom ettirgan. Bu davrda u ansambldagi mashgʻulotlarini ham toʻxtatib qoʻymagan. 2000-yilda kollej oʻquvchilari oʻrtasida boʻlib oʻtgan koʻrik–tanlovda raqs yoʻnalishi boʻyicha ishtirok etib, laureat boʻlgan. Bundan tashqari u Oʻzbekistonda oʻtkazilgan koʻplab koʻrik-tanlovlarda oʻzining qoʻshiqlari va raqslari bilan ishtirok etgan.

Xonanda 2006-yilda Oʻzbekiston davlat konservatoriyasiga oʻqishga kirgan va shu yili „Nihol“ mukofoti sovrindoriga aylangan. Uning sanʼatdagi faoliyatida Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Rahmatjon Qurbonov, Oʻzbekiston xalq artistlari Kommuna Ismoilova, Gavhar Matyoqubova va Zamira Suyunovalar ustozlik qilishgan.

2016-yilda isroillik Shani Avraham ismli qoʻshiqchi uning „Lazgi“ deb nomlangan qoʻshigʻini aytgan va shu qoʻshiqning klipidagidek Hulkar Abdullayevaga oʻxshab raqsga tushgan.

### Shaxsiy hayoti
Hulkar Abdullayevaning 2 qizi va 1 ta oʻgʻli bor.

## Qoʻshiqlari

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Aliya hukumat madrasasi

**Aliya** **hukumat** **madrasasi** (, ) – Bangladesh, Dakka, Bakshibazar shahrida joylashgan hukumat madrasasi. Madrasa tashkil topganidan beri islomiy taʼlim hamda konservativ, uslubiy, zamonaviy va ilgʻor mafkuralarni yetkazish va tarqatishda muhim rol oʻynab kelmoqda.

## Tarixi
Aliya madrasasi 1780-yilda Britaniya hukumati tomonidan tashkil etilgan va Bengaliya Madrasa taʼlim kengashini tuzgan. Madrasa taʼlimi shundan soʻng rasmiy ravishda faoliyat boshlagan. Binobarin, madrasa taʼlimi isloh qilindi. Ushbu ulush deklaratsiyasini amalga oshirish uchun E-Bangla Moula Box nomli qoʻmita tuzildi. Bu qoʻmita madrasa talabalari uchun universitetda oʻz taʼlim sharoitlarini tashkil etish boʻyicha maslahat beradi. 1947-yilda Pokiston mustaqillikka erishgach, madrasa taʼlimini rivojlantirish uchun koʻplab komissiyalar tuzildi. Ular orasida 1949-yilda „Gʻarbiy Bengal taʼlim tizimini qayta qurish qoʻmitasi“ va 1963-1964-yillarda Arab universiteti nomini alohida taʼkidlash mumkin.

2005-yil 4-aprelda Islomi Chhatra Shibir va millatchi Jatiyatabadi Chhatra Dal faollari oʻgʻirlangan telefon orqali Jatiyatobodi Chhatra Dal madrasada „ustunlik“ oʻrnatish uchun Shibirga qarshi emasliklarini malum qilgan.

2011-yilning 14-aprelida madrasa talabalari Dakka taʼlim boshqarmasi xodimlari bilan mashina va riksha oʻrtasidagi yoʻl-transport hodisasi vaqtida toʻqnash kelishgan. Madrasaning 10 nafar talabasi yaralangan, 5 nafari Bangladesh politsiyasi tomonidan hibsga olingan.

## Mashhur xodimlar

* Abdurahim
* Ayub Ali
* Amimul Ehson Barkati
* Ubaydul Haq
* Abdurrahmon Qoshgʻariy
* Din Muhammad Xon
* Zafar Ahmad Usmoniy

## Taniqli bitiruvchilar

* Xandaker Abdulloh Jahongir, Islom universitetining sobiq professori, Bangladesh
* Muhiuddin Xon, Qur’on tarjimoni
* Muhammad Qudrat-i-Xuda, Ilmiy va sanoat tadqiqotlari kengashi asoschisi
* Motiur Rahmon Nizomiy, Bangladeshdagi „Jamoat-e-Islomi“ ning sobiq rahbari
* Saifur Rahmon Nizomiy, Ekushey Padak oluvchi
* Abdul Qayum, ingliz olimi
* Habibur Rahmon, siyosatchi
* AKM Yusuf, hadis olimi va siyosatchi
* Kamaluddin Zafri, Bangladesh Islom universiteti asoschisi
* Abubakir Muhammad Zakariya, Islom universiteti professori, Bangladesh

## Yana qarang

* Qavmi
* Bangladeshda taʼlim
* Al-Haiatul Ulya Lil-Jamiatil Qavmia Bangladesh
* Bangladesh qavmiy madrasasi taʼlim kengashi
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Bob as-Salom

**Bob as-Salom** () – Saudiya Arabistonining Makka shahri Al-Masjid al-Harom darvozalardan biri. Arab tilidagi ushbu ibora oʻzbek tiliga soʻzma-soʻz tarjima qilinganda „Tinchlik darvozasi“ degan maʼnoni anglatadi. Masjidlarga ilk bor tashrif buyurganlar Makka masjidiga shu darvoza orqali kirishlari anʼanaga aylangan. Darvoza Safo va Marva tepaliklari oraligʻida joylashgan.

Al-Masjid an-Nabaviyda ham xuddi shu nomdagi *as-Salom* darvozasi mavjud.

## Manbalar


## Adabiyotlar
*
Bangladesh islom universiteti

**Bangladesh islom universiteti** Bangladeshning Dakka shahridagi Gopibag shahrida joylashgan xususiy universitetdir.

## Tarixi
Bangladesh islom universiteti 2006-yilda taniqli islom olimi Sayid Kamaluddin Zafrining iltimosiga binoan Bosh vazir Xolida Ziyo begim tomonidan ochilgan. Sayyid Kamoliddin Zafri keyinchalik universitetning boshqaruv organiga aʼzo boʻldi.

## Yana qarang

* Islom taʼlim muassasalari roʻyxati

## Manbalar
Anvarulloh Choudhuriy

**Anvarulloh Choudhuriy** – Bangladeshlik akademik. U Dakka universitetining 24-prorektori lavozimida ishlagan. U Bangladeshning Bahrayndagi elchisi boʻlgan.

## Taʼlimi va faoliyati
Choudhuriy Dakka universitetida sotsiologiya boʻyicha magistrlik darajasini va Dehli iqtisodiyot maktabidan Ph. D. darajasini olgan.

Choudhuriy Universitet grantlari komissiyasining aʼzosi, Minnesota shtati universitetining tashrif buyurgan professori, Sasseks universitetining tashrif buyurgan xodimi va ijtimoiy fanlar fakulteti dekani hisoblanadi. U Dakka universitetining antropologiya boʻlimi asoschisi hamdir.

Choudhuriy 2008-yil fevral oyida Bangladesh Yashil universiteti va 2014-yil aprel oyida Bangladesh Islom universiteti prorektori etib tayinlangan.

### Munozara
2002-yil 1-avgustda Choudhuriy proktor Nazrul Islom bilan birga 23-iyul kuni erkak politsiyachilar tomonidan Shamsunnahar ayollar zaliga qilingan hujumdan soʻng Dakka universiteti prorektori lavozimidan isteʼfoga chiqdi. Talaba qizlar universitet yotoqxonalarida siyosiy faollarning noqonuniy turishiga norozilik bildirishgan. Choudhuriy oʻsha paytda politsiya hujumiga qarshi choralar koʻrmagani uchun tanqidga uchragan.

2015-yil avgust oyida Dakka universitetining Antropologiya boʻlimida *"Professor DR Anwarulloh Chowdhury Trust Fund"* nomli 600 000 Taka qiymatidagi maqsadli jamgʻarma tashkil etildi. Talabalarning noroziliklari ortidan maqsadli fond bir oy ichida bekor qilindi.

2018-yil fevral oyida Choudhuriy antropologiya kafedrasiga yarim kunlik oʻqituvchi lavozimida ishladi. Ammo u bir hafta ichida xizmatdan ozod qilindi.

## Manbalar
Tarnob jangi (1448)

**Tarnob jangi** 1448-yilda boʻlib oʻtadi.

1448-yil bahorida Alouddavla Mirzo oʻgʻlining sunnat toʻyiga tayyorgarlik koʻrayotgan edi. U Mirzo Ulugʻbekning 90 ming kishilik qoʻshin bilan Amudaryodan oʻtayotgani toʻgʻrisida xabar topgach, Hirotning barcha fuqarolariga soliqlardan umumiy yengillik berilishini eʼlon qiladi. Alouddavla shosha-pisha Sanjob dovonidan Tarnobga qarab yoʻl oladi. Ikki qoʻshin Tarnobda toʻqnash keladi va qisqa muddatli jangdan keyin Ulugʻbek akasi Abulqosim Bobur Mirzo himoyasida Mashhadga, soʻngra Qoʻchonga qochib ketgan jiyani Alouddavla Mirzoni uzil-kesil magʻlub etadi. Ulugʻbek oʻz gʻalabasini davom ettirib, Hirotni, soʻngra Mashhadni egallaydi. Gavharshod begim va koʻplab tarxonlar Ulugʻbek kelishidan oldin Hirotni tark etib ulguradi.

## Bibliografiya
### Umumiy manbalar

### Boshqa manbalar
* W. Weberhard (1959), *Journal of Oriental Studies,* University of Hong Kong
Yevroosiyo banki

**Yevroosiyo banki AJ** – 2024-yilda Oʻzbekistonda faoliyatini boshlagan aksiyadorlik jamiyati. Bank Qozogʻistonning „Yevroosiyo banki“ning shoʻba tashkiloti hisoblanadi.

## Tarixi
2021-yil Qozogʻistonning „Yevroosiyo banki“i rahbari Valentin Morozov oʻz intervyusida qoʻshni respublika bank bozorining jozibadorligini taʼkidlab, bu yerda faoliyat boshlash haqida maʼlum qiladi. 

Qozogʻiston Moliya bozorini tartibga solish va rivojlantirish agentligi 2022-yil 12-dekabrda chiqargan № 116 sonli qarori asosida „Yevroosiyo banki“ga Oʻzbekistonda aynan shu nom bilan faoliyat koʻrsatishga ruxsat beriladi.

2023-yil may oyida regulyator Qozogʻiston Yevroosiyo bankiga Oʻzbekistonda shoʻba korxonasini ochish uchun dastlabki ruxsatnoma berdi. Shundan soʻng Markaziy bank raisining birinchi oʻrinbosari Nodirbek Saydullaev shoʻba korxona yil oxirigacha ish boshlashini kutayotganini maʼlum qiladi.

2024-yil 12-yanvar kuni Markaziy bank tomonidan „Yevroosiyo banki“ga litsenziya beriladi.

### Yevroosiyo banki

Yevrosiyo banki 1994-yilda yopiq aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etilgan boʻlib, aksiyadorlik jamiyatlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirishlar munosabati bilan 2003-yilda aksiyadorlik jamiyati (OAJ) sifatida qayta roʻyxatdan oʻtgan. Ushbu bank oʻz navbatida “Yevrosiyo moliya kompaniyasi” AJ bank va sugʻurta xolding kompaniyasining shoʻʼba kompaniyasi boʻlib, bank aktsiyalarining 100 foizi ushbu shirkatga tegishli. “Yevrosiyo moliya kompaniyasi” AJning yakuniy benefitsiarlari Ibragimovlar oilasi (33,3 foiz), Aleksandr Mashkevich (33,3 %) va asli oʻzbekistonlik tadbirkor Fattoh Shodiyev hisoblanadi.

Bankning bosh ofisi Qozogʻistonning Olmaota shahrida joylashgan. 2023-yil 1-noyabr holatiga bank Qozogʻistonda 19 ta hududiy filialga ega.

## Yana qarang

* Qozogʻiston Xalq banki

## Manbalar
Moʻlton qamali (1398)

**Moʻlton qamali** 1398-yilda yuz beradi, qamalga Amir Temur va nabirasi Pirmuhammad Mirzo boshchilik qiladi. Olti oylik qamal Temur gʻalabasi bilan yakunlanadi.

## Umumiy tavsifi
1398-yilda Amir Temurning Hindiston yurishlari boshlanadi, unga Pirmuhammad Mirzo hamrohlik qiladi. Yurish Dehli sultonligidagi tartibsizliklar va fuqarolik urushini tugatish maqsadida amalga oshiriladi. Amir Temurning maqsadi poytaxt Dehlini ishgʻol etish edi, yoʻlda boshqa shaharlar ham egallanadi.

## Qamal
1398-yilning boshida Amir Temurning nabirasi Pirmuhammad Mirzo Hindistonga yoʻl oladi. Ular kirgan shaharlardan dastlabkisi Moʻlton edi. Pirmuhammad Mirzo Moʻltonni qamal qiladi, qamal olti oy davom etadi va Temurning gʻalabasi bilan yakunlanadi, shahar butunlay vayron boʻladi va aholisi qirib yuboriladi.

## Manbalar
Diri Bobo maqbarasi

**Diri Bobo maqbarasi** () – Shayx Diri Bobo maqbarasi Ozarbayjonning Gobustan tumani Gobustan shahrida joylashgan.

## Tavsifi
Maqbara haqida bir qancha maʼlumotlar K. de Bryuin va A. Oleariyning kundaliklarida, shuningdek, B. Dorn asarida keltirilgan. Bino ikki qavatli qilib qurilgan.

Bokudan Shamaxigacha boʻlgan yoʻlda qadimiy qabriston roʻparasida joylashgan XV asrga oid noyob yodgorlik – ikki qavatli „Diri Bobo“ maqbara-masjidi mavjud. Uzoq vaqt davomida mahalliy aholi bu yerda Diri Bobo ismli muqaddas shaxs dafn etilgani haqidagi afsonaga ishonib kelishgan. Ushbu yodgorlik bilan bogʻliq koʻplab afsonalar va mistik voqealar mavjud. Shuning uchun maqbara XVII asrdan beri koʻplab ziyoratchilarni oʻziga jalb qilib keladi. Maqbaraning yuqori qismi sakkiz burchakli gumbaz bilan qoplangan. Tashrif buyuruvchi mehmonlar zalga kirishlaridan oldin oyoq kiyimlarini yechadigan kichik koridor mavjud. Zinapoyalardan oʻtib, kirish eshigi mavjud boʻlib, bu zinapoyalar qabristonning ikkinchi omboriga olib boradi. Maydoni 15 kvadrat metr boʻlgan zal sharsimon gumbaz bilan qoplangan. Devorga Shirvonshohlar hukmdori – Ibrohim I Darbandiy dafn etilganini bildiruvchi yozuv ishlangan.

Maqbara binosi Shirvon meʼmorchilik maktabining durdona asarlaridan biri boʻlib, qadimiy ustalar sanʼatining goʻzal ijod namunasi hisoblanadi.

Diri Bobo yodgorligi hukumat tomonidan himoyalangan.

## Manbalar
Abdel-Bari Xayrullin

**Abdel-Bari Xabiyevich Xayrullin** (1955-yil 1-fevralda tugʻilgan) – rus islom yetakchisi. Orenburg markaziy sobori masjidi imom-xatibi, Orenburg viloyati musulmonlari diniy boshqarmasi muftiysi (1994–2015).

## Biografiyasi
1955-yil 1-fevralda Boshqird Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Burayevskiy tumani tarkibiga kiruvchi Kuzbayevo qishlogʻida tugʻilgan. Tatar-rus oʻrta maktabini tamomlagan, soʻngra Ufa aviatsiya institutining texnologiya fakultetiga oʻqishga kirgan. Oradan bir yil oʻtib, diniy taʼlim oʻqiy boshladi.

1977-yilda Buxoro Miri Arab madrasasiga oʻqishga kirgan. 1982-yilda madrasani tamomlab, Ufa sobori masjidi imom-xatibi boʻlgan. 1986-yilda Toshkent universitetiga oʻqishga kirib, 1990-yilda universitetni tamomlagan.

1999-yilda Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Rossiya Davlat boshqaruvi akademiyasini va Orenburg davlat universitetini sirtdan tamomlagan.

2005-yildan Orenburg viloyati Ichki ishlar boshqarmasi Jamoatchilik kengashi aʼzosi. 2006-yilda Orenburg viloyati Jamoatchilik palatasi aʼzosi boʻlib, Milliy va etno-konfessiyaviy munosabatlar qoʻmitasining aʼzosi boʻlgan.

2015-yil mart oyida Orenburg viloyati imomlar majlisi boʻlib oʻtdi. Majlisda Orenburg VMDB (Viloyat musulmonlar diniy boshqarmasi) ni tashkil topganidan beri boshqarib kelgan muftiy Abdel-Bari Xabiyevich Xayrullinning oilaviy sabablarga koʻra isteʼfoga chiqishi maʼlum boʻldi.

## Manbalar

## Havolalar

* Biografiya Rossiya musulmonlari diniy boshqarmasi veb-saytida 
* „Orenburg viloyati“ veb-saytidagi tarjimai holi
Jean-Paul Agon

**Jean-Paul Agon** (Bulon-Billancourt, 1956 yil 6 iyul) – fransuz tadbirkori. U L'Oréal xalqaro kosmetika kompaniyasining prezidenti va sobiq bosh direktori. Kompaniyaning 65 yosh chegarasi tufayli uni 2021-yil 1-maydan boshlab direktorlar kengashi raisi sifatida Nikolas Hieronimus bosh direktor lavozimiga almashtirdi. U 1978 yilda HEC Paris ni tamomlagan. 2022 yil 7 aprelda u Jan-Pol Vermes oʻrniga maktab direktorlar kengashi prezidenti etib tayinlandi.

## Manbalar
Ganja darvozasi

**Ganja darvozasi** (, ) – Ozarbayjonning Shusha shahri Shusha qalʼasining asosiy uchta darvozalaridan biri boʻlib, qalʼaning shimoliy tomonida joylashgan. Qolgan ikkita darvoza Iravan darvozasi va Ağoğlan darvozasi hisoblanadi.

## Tavsifi

Xonlik davridagi oʻrta asr shaharsozlik anʼanalariga muvofiq Shusha qalʼasi devorlari toʻrtta darvozadan iborat boʻlgan. Asosiy darvoza shimolga, Ozarbayjonning Ganja shahriga olib boradigan yoʻlga qaragan va shuning uchun ham Ganja darvozasi deb nomlangan. Gʻarbiy darvoza gʻarbiy hududlarga, shu jumladan, Eron Irivan xonligiga qaragan va shuning uchun Irivan darvozasi deb nomlangan. Qolgan ikkita darvoza atrofdagi togʻli qishloqlarga qarata qurilgan. Shushaning ichki qal’asi Ganja darvozasi yaqinidagi choʻqqida joylashgan edi. Ganja darvozasi meʼmoriy ahamiyatga ega boʻlib, XVIII asr Shusha davlat tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxonasining boshqa muhim 279 atributlari qatorida tez-tez tilga olinadi.
## Tarixi
Qal’a va shahar Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati tarkibiga kirgan. 1992-yil 8-may kuni Shusha jangidan soʻng, 2020-yil 8-noyabrgacha Ozarbayjon Qurolli Kuchlari 3 kunlik jangida shahar qaytarib olinganidan keyin oʻz-oʻzini respublika deb eʼlon qilgan Togʻli Qorabogʻ respublikasi nazoratiga oʻtgan.

## Manbalar
Guluston maqbarasi

**Guluston maqbarasi** (), shuningdek, **Dasht** **maqbarasi** va joyning asl nomidan keyin **Vardut maqbarasi** sifatida ham tanilgan, Ozarbayjonning Naxichivan viloyatidagi oʻrta asrlarga oid qabr yodgorligidir. Vardut posyolkasi 1605-yilda yaqin atrofdagi Julfa aholisi kabi arman aholisi Isfahonga kuch bilan surgun qilinganda vayron qilingan.

Naxichevan maqbaralari ICOMOS Ozarbayjon qoʻmitasi prezidenti – Yodgorliklar va obidalar boʻyicha xalqaro kengashi tomonidan 1998-yilda UNESCOning Jahon merosi obyektlari roʻyxatiga nomzod qilingan.

## Arxitekturasi
Maqbara XII—XIII asrlarda qurilgan. Guluston „jannat bogʻi“ degan maʼnoni bildiradi, chunki maqbara Araz daryosidan uncha uzoq boʻlmagan yam-yashil chuqurlikda joylashgan va bu joy atirgul bogʻi deb ataladi.

Maqbara qizil qumtoshdan qurilgan. Konstruktsiya 12 qirrali boʻlib, boy va murakkab, ammo juda nozik geometrik bezaklar bilan ishlov berilgan.

Maqbaraning barcha tomonlari naqsh va yozuvlar bilan bezatilgan. Uning yuqori qismi har xil naqshli toʻrlar bilan bezatilgan. Shimoliy qismida maqbaraga olib boruvchi teshik mavjud boʻlib, u maqbaraning yer osti qismiga olib boradi. Maqbaraning ichki qismida hech qanday bezak mavjud emas.
## Manbalar
Bayot qalʼasi

Misol
**Bayot qalʼasi** () – Ozarbayjonning Tartar tumanidagi Kəbirli qishlogʻida joylashgan qal’a.

## Tarixi
Eron hukmdori Nodirshoh vafotidan keyin (hukmronlik yillariː 1736–1747) hozirgi Ozarbayjon Respublikasini tashkil etuvchi hududda bir qancha xonliklar tashkil topgan. Shular orasida eng birinchilardan boʻlib tashkil etilgan xonlik Panoh Alixon asos solgan Qorabogʻ xonligi edi. 1748-yilda Panoh Alixon Kəbirli viloyatida Bayat qal’asini qurdirgan. Qal’a turkiy bayot urugʻi nomi bilan atalgan. Bino barcha strategik mudofaa tuzilmalarini oʻz ichiga olgan, masalan, devor urushi xandaqlari, bozor, hammom va masjidga ega boʻlgan. Yodgorlik pishgan gʻishtdan qurilgan. Qal’aning qurilish ishlari yakuniga yetgach, Panoh Alixon oʻzining butun saroyini aynan ushbu qal’aga koʻchirgan.

Xolnik poytaxti 1752-yilda Qorabogʻ pasttekisligida yangi qurilgan Shohbulogʻ qal’asiga koʻchirilgan. Keyinchalik, Panoh Alixon poytaxtni tashqi tahdidlardan, xususan, Eron hujumidan himoya qilish maqsadida oxirgi manzil – Shusha shahriga koʻchirgan.

## Hozirgi holati
Bay’at qal’asi Ozarbayjonning eng eʼtiborga sazovor tarixiy va madaniy yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Ushbu qal’a ikki asrdan koʻproq vaqt davomida qisman saqlanib qolingan yodgorliklardan biridir.

## Yana qarang

* Shusha
* Shusha davlat tarixiy-arxitektura qoʻriqxonasi

## Manbalar
Rinat Rayev

**Rinat Afrayemovich Rayev** (1966-yil 26-iyun, Safakulevskiy tumani, Koʻrgan viloyati) – rossiyalik din va jamoat arbobi, Rossiya musulmonlari markaziy diniy boshqarmasining Chelyabinsk va Koʻrgʻon viloyatlari musulmonlari viloyat diniy boshqarmasi raisi, Ural federal okrugi bosh muftiysi.

## Biografiyasi
Rinat Afrayemovich Rayev 1966-yil 26-iyunda Koʻrgan viloyati Safakulevskiy tumani, Karasevskiy qishloq okrugi Karasevo qishlogʻida tugʻilgan.

1983-yilda Mansurov nomidagi oʻrta maktabni tugatib, Trinity veterinariya texnikumiga oʻqishga kirgan

1984-yilda SSSR Qurolli Kuchlari safiga chaqirilib, 1986-yilgacha SSSR KGB chegara qoʻshinlarida xizmat qilgan.

1988-yilda Troitsk zooveterinariya kollejining veterinariya fakultetini tamomlagan.

1993-yilda Trinity veterinariya institutini veterinariya mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

1993–1995-yillarda ikki yillik madrasada tahsil olgan. Oʻqishni tugatgandan soʻng unga „Imom-xatib“ kvalifikatsiyasi berildi.

Rinat Afrayemovich oʻz faoliyatini 1995-yilda Rossiya Markaziy musulmonlar diniy boshqarmasi Oliy muftiysi ishlarini boshqarishda mas’ul kotib sifatida boshlagan.

1996–2000-yillarda Rossiya Markaziy maʼnaviyat taʼlim muassasasi qoshidagi Rizaiddin ibn Fahriddin nomidagi Islom institutida „Ilohiyotshunoslik“ ixtisosligi boʻyicha tahsil olgan. Bir vaqtda vaqtda Islom instituti oʻquv boʻlimi mudiri ham boʻlgan.

2003-yildan – Rossiya Markaziy maʼnaviyat taʼlim muassasasi qoshidagi Rossiya islom universiteti rektori.

2005-yil 29-dekabrda Chelyabinsk viloyati RDUM musulmonlari qurultoyida Rossiya Markaziy musulmonlar diniy boshqarmasi raisi, Oliy muftiy shayx ul-islom Talgat Tojuddin Rinat Rayevni Chelyabinsk viloyati musulmonlari viloyat diniy boshqarmasi raisi lavozimga tayinladi.

2006-yilning aprel oyidan boshlab muftiylik tomonidan Chelyabinsk va Koʻrgan viloyatlari musulmonlari diniy boshqarmasining rasmiy organi boʻlgan „Hilol“ gazetasi chop etib kelinmoqda .

2006-yil martidan 2007-yil noyabrigacha Ural federal okrugi bosh muftiysi boʻlgan.

2008-yildan – Ural viloyati bosh muftiysi.

2007-yil noyabr oyidan boshlab Markaziy musulmonlar diniy boshqarmasining taʼlim va tarbiya masalalari boʻyicha oliy muftiy oʻrinbosari.

2008-yil 11-noyabrda Chelyabinskdagi OMDSning 220 yilligini nishonlashda Rayevning Markaziy maʼnaviyat boshqarmasidan Ural federal okrugi bosh muftiysi lavozimiga qayta tayinlanganligi eʼlon qilindi.

2017-yil 6-fevral kuni soat 18:20da Chelyabinsk – Novosibirsk trassasining 14-km.da avtohalokatga uchradi. Toyota Corolla avtomobili qarama-qarshi yoʻnalishga chiqib ketib, muftiy boshqaruvidagi Škoda Octavia bilan toʻqnashib ketgan. Zarbadan keyin Škoda xuddi shu yoʻnalishda harakatlanayotgan Volkswagen Polo bilan toʻqnashib ketdi. Toyota haydovchisi voqea joyida vafot etgan. Qolgan yoʻlovchilar kasalxonaga yotqizilgan. Rayevda jiddiy jarohat olmagan.

Rayev Chelyabinsk viloyati Jamoatchilik palatasi, Chelyabinsk viloyati Qonunchilik assambleyasi Jamoatchilik kengashi va Chelyabinsk viloyati Markaziy ichki ishlar boshqarmasi Jamoatchilik kengashi aʼzosi.

## Oilasi
Rinat Afrayemovich uylangan va uch farzandi bor.

## Manbalar
Hush

**Hush** () arab dunyosidagi ba'zi an'anaviy turar-joy majmualaridagi hovli bo'lib, uy-joy strukturasining markazini ifodalaydi.

## Manbalar
Imomzoda maqbarasi (Shemaxa)

**Imomzoda maqbarasi** () – Shemaxa shahrining markaziy qismidagi Imomli koʻchasida joylashgan maqbara. Bino Ozarbayjon Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan mamlakatning tarixiy-madaniy yodgorligi sifatida roʻyxatga olingan.

## Tarixi
Abbasgulu Bakixonov 1841-yilda oʻzining mashhur „Gulistani-Iram“ asarida shunday eslatib oʻtadi: *"Qishloq xarobalari va Shemaxa, Ganja va Barda shaharlaridagi uch martabali imomzodalar, shuningdek, Bulbule qishlogʻidagi imomzodalar koʻp jihatdan shuni koʻrsatadiki, bu yurt azaldan diniy oqsoqollar vatani boʻlgan"*.

Maqbara toʻrtinchi imom Zeynalabdinning oʻgʻillaridan biri – Alloma Sayyid Muhammad Solih al-Madirris qabri ustiga qurilgan. Shuningdek, bu yerda uzoq vaqt oxun boʻlib ishlagan Said Mirmehdi ogʻa Saidali oʻgʻli 1911-yili shu yerga dafn etilgan. Masjid 1370-yilda qurilgan boʻlib, 1910–1917-yillarda Zivarbey Ahmadbayov loyihasi asosida rekonstruksiya qilingan. 1991-yilda Oxund hoji Elshan Rustamov rahbarligida qayta bino qayta tiklangan. Bu yerga bir vaqtning oʻzida 400 kishi tashrif buyurishi mumkin.

## Manbalar
Titanlar hujumi

Post-apokaliptik dunyoda insoniyat qoldiqlari ularni ulkan gumanoid Titanlardan himoya qiladigan devorlar ortida yashaydi, *Titanlar hujumi filmida* bosh qahramon Eren Yeager, doʻstlari Mikasa Akerman va Armin Arlert bilan birga davom etadi. Zirhli titan shahar devorini buzib oʻtganda, titanlar shaharni vayron qiladilar va Erenning onasini yeyishadi. Qasos olishga qasamyod qilgan Eren, Titanlarga qarshi kurashadigan elita Survey Corps guruhiga qoʻshiladi. Unda Erenning Survey Corps bilan sayohati, ular titanlarga qarshi jang qilishlari va ularning kelib chiqishi va tarixini oʻrganishlari haqida hikoya qiladi.

2013-yilda debyut qilganidan beri, *Titanlar hujumi* universal tanqidiy olqishlarga sazovor boʻldi, koʻplab maqtovlarga sazovor boʻldi va barcha davrlarning eng buyuk anime seriyalaridan biri hisoblanadi. Tanqidchilar va tomoshabinlar shouni hikoya qilish, animatsiya, harakatlar ketma-ketligi, personajlar, ovozli aktyorlik (asl va dublyaj), saundtrek va qorongʻu mavzular uchun yuqori baholadilar. Anime oʻzining keng tarqalgan jozibasi va ulkan global mashhurligi bilan ajralib turadi, bu animeni yangi avlodga tanishtirishda muhim omil sifatida tilga olinadi.
Xayr Vahdat (futbol klubi)

**Xayr Vahdat FK** – Tojikistonning Vahdat shahridagi futbol klubi boʻlib, 2010-yildan buyon Tojikiston oliy divizioni boʻlgan Tojikiston Oliy Ligasida ishtirok etib kelmoqda.

## Tarix
„Xayr“ futbol klubi 2004-yilda „Vahdat“ nomi bilan tashkil etilgan. 2006-yilda „Javoni“ nomi bilan chiqish qilgan, keyin esa yana „Vahdat“ nomi qayta olgan.

2008-yil mavsumining oʻrtalarida jamoa egasi, tadbirkor Qutbiddin Xairov sharafiga yangi „Xayr“ nomini oldi. 2004—2009-yillarda klub Tojikiston birinchi ligasida oʻynagan. Dastlabki mavsumlarida jamoa turnirning oʻrtaniyiba jamoalaridan biri boʻlgan. 2008-yilda u toʻrtinchi, 2009-yilda esa ikkinchi oʻrinni egallagan.

2010-yilgi mavsumda klub Tojikiston futbol federatsiyasiga milliy oliy ligada ishtirok etish uchun ariza topshirgan. Federatsiya arizani qabul qildi va „Xayr Vahdat“ Oliy ligada start oldi. Debyut mavsumida jamoa shov-shuvli tarzida toʻrtinchi oʻrinni egallagan (9 taklub orasida).

2011-yilgi mavsumda „Xayr“ beshinchi oʻrinni egalladi, 2012-yilda esa yana toʻrtinchi oʻrinni egallab, oʻsha davrdagi eng yaxshi natijasini takrorladi.

2013-yilgi mavsumda Xayr Erondan bir qancha tajribali mahalliy futbolchilarni sotib oldi va jamoa Tojikiston chempionatining bronza medali sovrindoriga aylandi.

2014-yil oxirida „Xayr“ Tojikiston vitse-chempioni unvonini qoʻlga kiritdi. Keyingi ikki mavsumda klub beshinchi oʻrinni egalladi.

Sharif Nazarov 2016-yilning 17-martida klub boshqaruvchisi etib tayinlangan.

### Ichki tarix

## AFC musobaqalaridagi ishtiroki
Klub 2014-yilgi mavsumda Tojikiston chempionatining kumush medallarini qoʻlga kiritgach, ilk bor 2015-yilgi AFC kubogida ishtirok etish imkoniyatini qoʻlga kiritdi. Saralash turnirida AFC kubogi guruh bosqichiga yoʻllanmani qoʻlga kiritish uchun „Xayr“ saralash turnirining ikkinchi bosqichiga yetib keldi va oʻz ishtirokini yakunlagan.

*  Tokhirjon Muminov (2010–2012)
*  Yusuf Abdulloev (2012–2013)
*  Rustam Xoʻjayev (2013–2014)
*  Pyotr Kachura (2014)
*  Tohirjon Moʻminov (2014–)

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Team profile Varzish sport (archived)
Qozon hodisasi

**Qozon hodisasi** – 1970–1980-yillarda Qozon shahrida va Tatar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining bir qator shaharlarida kichik yoshdagi va voyaga yetmagan shaxslardan tashkil topgan ko‘plab to‘dalarning umumiy nomi. Qozon chekkasidagi ishchilar yashaydigan tumanlardan kelgan oʻsmirlar oʻzlari yashaydigan tumanlar yoki koʻchalar nomlariga mos keladigan nomlarni olgan yoshlar toʻdalariga birlashdilar. Toʻdalar shahardagi hudud uchun kurasha boshladilar, armatura va metall sharlar yordamida ommaviy janglar uyushtirdilar. Ushbu janglar koʻpincha oʻlim bilan yakunlandi. Qozonning deyarli barcha tumanlarida toʻdalar tashkil topdi: bu guruhlar oʻrtasidagi toʻqnashuvlarga guvoh boʻlgan maktab oʻquvchilari oʻz tengdoshlari oʻrtasida oʻz taʼsirini kuchaytirish uchun ularga taqlid qilishga ishtiyoqmand boʻlib, toʻqnashuvlarni oddiy hol deb qabul qilishdi. „Qozon hodisasi“ning paydo boʻlishining zaruriy shartlaridan biri Tyap-Lyap toʻdasining faoliyati hisoblanadi.

Qozon yoshlar toʻdalari boshqa shaharlardagi gopnik guruhlardan maʼlum bir iyerarxiya mavjudligi, harakatlarining koʻlami va toʻqnashuvlar oqibatlari bilan ajralib turardi. Ular koʻpincha ommaviy janjallarda munosabatlarni tartibga solishdi va boshqa jinoyatlarni sodir etishdi. Koʻcha toʻdalarining aksariyati SSSR parchalanishi va tub ijtimoiy-siyosiy oʻzgarishlar bilan oʻz faoliyatini toʻxtatdi, ularning baʼzilari Qozonda uyushgan jinoiy guruhlar sifatida tanildi. Bunday Qozon guruhlari orasida „Boriskovo“, „Gryaz“, „Jilka“, „Kinoplyonka“, „Kaluga“, „Pervaki“, „Hadi Taktash“ va boshqalar keng tarqalgan. Yoshlar toʻdalarining koʻpligi tufayli Qozon oʻsmirlar jinoyati timsoliga aylandi, SSSRning jinoiy poytaxtlaridan biri sifatida shuhrat qozondi va koʻplab „asfalt uchun urushlar“ boʻlgan vaqt „asfalt davri“ deb nomlandi.

„Qozon hodisasi“ haqida maʼlumotlar jurnalist Robert Garayevning „Slovo patsana. Kriminalniy Tatarstan 1970–2010-x“ (2020) kitobida tasvirlangan. 2023-yilda „Slovo patsana. Krov na asfalte“ seriali chiqdi, uning syujeti ushbu hodisa bilan bogʻliq voqealarga asoslangan.

## Manbalar
Muhammad Alauddin

**Muhammad Alauddin** – Bangladeshlik kimyogar va universitet professori. U 2009-yil martidan 2012-yil dekabrigacha Bangladesh Islom universitetining 10-prorektori lavozimida ishlagan. U Buyuk Britaniyadagi Qirollik Kimyo Jamiyatining umrbod aʼzosi (MRSC) hisoblanadi.

## Faoliyati
Alauddin Rajshahi universitetida kimyo boʻyicha bakalavr va magistr, Kanadaning Saskachewan universitetida esa PhD darajasini olgan. U Bangladesh Islom universitetida Amaliy kimyo va kimyoviy muhandislik (ACCE) kafedrasi professori lavozimida ishlagan. U 1995-yilda ushbu kafedraning asoschisi va 1998-yilda Biotexnologiya va genetik muhandislik kafedrasiga asos solgan. Soʻnggi boʻlimda bir yildan ortiq rais boʻlib ishlagan.

### Prorektorlik
2009-yil 9-martda Alauddin Bangladeshdagi Islom universiteti prorektori etib tayinlandi. U yerda MA Wazed Miah ilmiy binosi, Shayx Hasina zali va Markaziy Shahid Minorda ishlagan. Oʻsha paytda universitetning siyosiy ahvoli ogʻir edi. Islom universiteti oʻqituvchilari uyushmasi (IUTA) Alauddin va prorektor Kamoliddinni korrupsiya va qarindoshchilikda aybladi. Natijada, u va Pro VC Kamoliddin Bangladesh Islom universitetining maʼmuriy javobgarligidan chetlatildi.

## Tadqiqot

* Natriy dodesil sulfatning suv va suvli mitselyar tizimlarida ikkilamchi butanol va uchinchi darajali butanolning hajmli xususiyatlari – *B boʻlimi: Kimyo va biologiya fanlari**.*

## Manbalar
Sharif Valizoda

**Sharif Afandi Haji-Veysal ogʻlu Valizade** (; 1894-yil, Xonkandi, Yelizavetpol guberniyasi – 1966-yil) – Kavkaz musulmonlari idorasi VIII muftiysi.

## Biografiyasi
1881-yilda Geokchay uyezdi (hozirgi Goychay tumani) Marti qishlogʻida Gadji-Veysal oilasida tugʻilgan.

Goychay masjidining imom-xatibi boʻlgan.

Kavkaz (Zaqafqaziya) musulmonlarining V qurultoyida (1960) Zaqafqaziya musulmonlari diniy boshqarmasi raisining oʻrinbosari – muftiy etib saylangan.

Sharif afandi yaxshi diniy bilim va fasohatga ega boʻlib, zamonaviylashtirish tarafdori edi. „Agar biz eskirgan diniy talablarni yangilamasak, dinimiz yoʻqoladi va dindorlar bizdan yuz oʻgiradilar“, degan.

Ateistik tashviqotga qarshilik koʻrsatishni targʻib qilgan. U ateizmni „masjid gumbaziga urilib, yon tomonga tushadigan“ yongʻoqqa qiyoslagan.

Bir muddat Ozarbayjon Milliy Fanlar Akademiyasi Qoʻlyozmalar institutida kichik ilmiy xodim boʻlib ishlagan. Nizomiy Ganjaviy sheʼrlarini tarjima qilish bilan shugʻullangan.

1966-yilda vafot etgan. Uning vafotidan soʻng, diniy idora muftiylik lavozimi ikki yil davomida boʻsh qoldi.

## Yana qarang

* Kavkaz musulmonlari idorasi
* Mirza Husayn Gaibov

## Manbalar
Bangladesh Islom tadqiqot markazi

**Bangladesh Islom tadqiqot markazi**, xalq orasida *Bashundhara Islom tadqiqot markazi* nomi bilan tanilgan, oliy islomiy tadqiqot muassasasi boʻlib, Dakkaning Bashundhara hududida joylashgan.Faqihul Millat muftiysi Abdurrahmon muassasaning asoschisi boʻlgan.

## Boʻlimlari
Hozirgi vaqtda Bangladesh Islom tadqiqot markazi islomshunoslikning quyidagi yoʻnalishlari boʻyicha islom taʼlimini taklif etadi:

* Fatvo boʻlimi (dorul ifto)
* Oliy islom huquqi va fiqh kafedrasi
* Davra-i-hadis boʻlimi
## Manbalar

## Havolalar

* Muftiy Yusuf Sulton
Lalbagʻ madrasasi

**Al-Jami’ah al-Qurʼoniyah al-'Arabiyah Lālbagh** () – **Lalbagʻ madrasasi** () nomi bilan mashhur, Bangladeshning Dakka shahridagi oliy islomiy fanlarni oʻrganadigan Qavmiy madrasasidir. U bolalar bogʻchasidan to aspiranturagacha boʻlgan yettita taʼlim boʻlimiga ega.

## Tarixi
Bu institutga Zafar Ahmad Usmoniy, Shamsul Haq Faridpuriy, Din Muhammad Xon va Hofizzi Huzur boshchiligidagi bir guruh islom ulamolari tomonidan asos solingan. Ular bu seminariyani hijriy 1370 (milodiy 1950)-yil shavvoldagi tarixiy Lalbagʻ qal’asi atrofida tashkil etishni rejalashtirgan edilar. Hofiz Huzur juda koʻp qiyinchilik va muammolar ichida Qurʼon yod olish (hifz) darsini boshlagan birinchi shaxsdir. Biroq oʻsha shaxslarning saʼy-harakati tufayli madrasa bugungi kunda xalqaro miqyosda mashhur boʻlib ketgan. Jomiy Lalbagʻ bu hududdagi 70 ga yaqin madrasalar faoliyatini nazorat qiladi va ular oʻquv holatini yaxshilashlariga koʻmaklashadi.

## Kutubxona va nashrlar

* Universitet kutubxonasida arab, bengal, urdu, fors va ingliz tillarida islom tarixi, islom falsafasi, turli darajadagi darsliklar, jurnallar, gazetalar va boshqa qoʻlyozmalarning katta fondi mavjud. Ushbu kutubxonadagi kitoblarning taxminiy soni 22 000 ga yaqin.
* Fatvo-e-Jomiya: Madrasaning jamiyat masalalari boʻyicha mas’uliyatiga ega. Unda jami *"Fatvo-i-Jomia"* nomli kitob holida nashr etilgan masalalar boʻyicha toʻgʻri maslahat va huquqiy fikrlar berilgan. Hozirda 12 jild nashr etilgan.

## Imkoniyatlar
Barcha talabalar madrasaning asosiy qismidir. Jomiy barcha talabalarga bepul taʼlim beradi. Ularga darsliklar ham beriladi. Imtihonda aʼlo natijaga erishgan talabalar taqdirlanadi. Bundan tashqari, Jomiy yetimlarni, kambagʻal va yordamga muhtoj talabalarni ovqat va turar joy bilan taʼminlaydi. 

## Bitiruvchilar

* Abu Tohir Misbah
## Manbalar

## Havolalar

* Jamiya Rahmaniya Arabiston Dakka
Xlamidamonada

**Xlamidomonada** – yashil suv oʻtlari turkumi, 150 ga yaqin turdagi bir hujayrali flagellatlardan iborat boʻlib, turgʻun suvda va namda uchraydi. tuproqda, chuchuk suvda, dengiz suvida va hatto qorda „qor yosunlari“ sifatida. *Chlamydomonas* molekulyar biologiya uchun namuna organizm sifatida ishlatiladi, ayniqsa flagellar harakatchanligi va xloroplast dinamikasi, biogenez va genetika tadqiqotlari. *Chlamydomonasning* koʻplab ajoyib xususiyatlaridan biri shundaki, u yorugʻlik bilan bevosita faollashtirilgan ion kanallarini (kanalrodopsinlar) oʻz ichiga oladi. *Chlamydomonasning* baʼzi tartibga solish tizimlari Gymnospermlarda ularning homologlariga qaraganda murakkabroq, evolyutsiya bilan bogʻliq tartibga soluvchi oqsillar kattaroq va qoʻshimcha domenlarni oʻz ichiga oladi.

Molekulyar filogeniya tadqiqotlari shuni koʻrsatdiki, morfologik maʼlumotlardan foydalangan holda aniqlangan anʼanaviy *Chlamydomonas* jinsi Volvocales ichida polifiletik edi. Keyinchalik koʻplab turlar qayta tasniflandi (masalan, *Oogamochlamys, Lobochlamys*) va boshqa koʻplab „*Chlamydomonas*“ sl avlodlari hali ham qayta tasniflanishi kerak.

## Manbalar
Jamiya Shariyyah Malibagʻ

**Jamiya Shariyah Malibagʻ** (, arabcha: الجامعة الشرعية ماليباغ), *Jamiya Shariya madrasasi* sifatida ham tanilgan. Bangladeshning Dakka shahrida tashkil etilgan qavmiy jamoat taʼlim maskanlaridan biri.

## Tarixi
1956-yilda bu masjidni barpo etish uchun bir musalli Golam Guz oʻz yerini hadya qilgan. Keyinchalik ular kichik *maktab* tashkil etishgan va *maktab* nomini „Furqoniya maktabi“ deb nomlashgan. Bu *maktab* kundan-kunga „Tahfizul Qur’on“, keyinchalik „Kitob“ fakultetiga aylanib, 1982-yilda mahalliy xalq koʻmagi va ulamolarning tinimsiz mehnati bilan *"Dauro Hadis"* (madrasa taʼlim tizimining eng oliy sertifikat kursi) yoʻlga qoʻyilgan. Ushbu Madrasa talabalari boshidanoq hay’at imtihonlarida yuqori oʻrin olgan holda yaxshi natijalarga erishmoqda. Kengash imtihoniga koʻra, bu madrasa Bangladeshdagi eng yaxshi madrasalardan biri hisoblanadi.

## Boʻlimlari

* Ifto (Islom huquqi) kafedrasi
* Ustalar / Daura Hadis
* Daraja
* Oliy oʻrta
* Ikkinchi darajali
* Boshlangʻich daraja
* Tahfizul Qur’on
* Maktab
** Ochiq maktab
** Uy maktabi

## Taniqli odamlari

* Qozi Mu’tasim Billah (1933–2013), uzoq yillik direktor
## Manbalar

## Havolalar

*
Nikola Karčev

**Nikola „Mitko“ Karčev** (; 1981-yil 31-mart) – makedoniyalik futbol murabbiyi va sobiq xalqaro himoyachi. U Borec kompaniyasining menejeri.

## Klub faoliyati
Karčev oʻz faoliyatini Serbiyaning "Partizan" yoshlar jamoasida boshlagan va Makedoniyaga qaytib, FK Borec, FK Pelister va FK Rabotnički jamoalari tarkibida ham oʻynagan. U 2007/2008-yilgi mavsumda Albaniyaning KF Elbasani jamoasiga oʻtdi va jamoaning eng yaxshi futbolchilaridan biriga aylandi.

2010-yilda Karchev Shanxay Sharqiy Osiyo jamoasiga oʻtdi va jamoaning mudofa chizigʻining ajralmas aʼzosiga aylandi.

2011-yilning yozida u Serbiyaga qaytib, Superliga vakili FK Metalac GM bilan shartnoma imzolagan.

## Terma jamoadagi faoliyat
U Makedoniya terma jamoasidagi debyutini 2005-yilda Eronda oʻtkazilgan turnirda oʻtkazgan va u yerda jamoa har ikkala oʻyinda ham maydonga tushgan. Uning uchinchi va soʻnggi oʻyini 2010-yil dekabr oyida Xitoyga qarshi oʻrtoqlik oʻyini edi.

## Murabbiylik faoliyati
2016-yildan boshlab u Makedoniya ikkinchi divizionida ishtirok etadigan „Teteks“ jamoasining murabbiylar shtabida ishlagan. 2016-yilning aprel oyida klub bosh murabbiyi Gorazd Mixaylov isteʼfoga chiqarilgach, u mavsum oxirigacha murabbiy vazifasini bajaruvchi etib tayinlangan. 2022-yil Toshkentning „Paxtakor“ klubida bosh murabbiy Slavche Vojneskining murabbiylar shtabida ishlagan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Nikolay Lapa

**Nikolay Petrovich Lapa** (; 1972-yil 4-dekabr, Novoukrainka, Kirovograd viloyati) – sovet va ukrainalik futbolchi, himoyachi va yarim himoyachi lavozimlarida oʻynagan. Faoliyatining oxirida u murabbiy boʻldi.

## Biografiya
Kirovograd viloyatida tugʻilgan, Xarkov sport maktab-internatida oʻqigan. 18 yoshida u SSSR chempionatining ikkinchi ligasida Kirovogradning „Zvezda“ tarkibida professional debyut qildi. U 1994-yilgacha „Zvezda“ safida toʻp surgan, SSSR va Ukraina chempionatlarida jamoa safida 120 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan. 1994-yilda Zvezdaning farm klubi boʻlgan, Znamenkaning havaskor „Lokomotiv“ jamoasida ham Ukraina kubogida 2 ta oʻyin oʻtkazgan. 1994-yil oktyabr oyida u „Lvov“ futbolchisiga aylandi va noyabrda Ukraina birinchi ligasida oʻynagan „Nefteximik Kremenchug“ klubiga oʻtdi. 1995/1996-yilgi chempionatning qishki mavsumdan tashqari mavsumida u Lvovga qaytib keldi va u yerda yana bir yarim yil oʻynadi.

1997-yilda Nikolay oliy liga klubi, Ternopil Niva jamoasi bilan shartnoma imzolagan. Nikolay elit diviziondagi debyutini 1997-yil 23-avgustda oʻtkazdi. „Niva“ klubi tarkibida atigi 4 mavsum davomida u oliy ligada 50 dan ortiq oʻyin oʻtkazdi. 2001-yilda u PFLning Rossiya ikkinchi divizionida oʻynagan Xabarovskning „SKA-Energiya“ jamoasiga oʻtgan. Oʻzining debyut mavsumida jamoa tarkibida u „Sharq“ guruhi gʻolibiga aylandi va yuqori ligagag koʻtarilish huquqini oldi. Keyinchalik Xabarovsk jamoasida 3 yil birinchi divizionda oʻynagan.

2005-yilda u jiddiy moliyaviy muammolarga duch kelgan va bir yil avval oliy ligadan ikkinchi ligaga tushib ketgan sobiq klubi, „Zvezda“ jamoasiga qaytdi. U Kirovograd jamoasida 2006-yilning yozida jamoa tarqatib yuborilgunga qadar oʻynadi. Aynan oʻshanda u professional darajadagi soʻnggi mavsumini oʻtkazdi. Keyinchalik havaskorlar musobaqalarida „Zvezda“ safida oʻynashni davom ettirdi.

### Murabbiylik faoliyati
Hali „Zvezda“ jamoasida oʻynab yurgan davrida, 2006-yil jamoaning futbolchi-murabbiyi boʻlgan. 2009—2010-yillarda Dneprodzerjinsk stalida darvozabonlar murabbiyi boʻlib ishlagan. 2011-yilda sobiq jamoadoshi Samir Hasanov bilan birga Oʻzbekistonga yoʻl oldi va Muborakning "Mashal" klubi akademiyasida ishlagan. 2017-yilda u „Zvezda“ yoshlar jamoasiga murabbiy etib tayinlandi.

## Yutuqlar

* Ukraina chempionati ikkinchi ligasining bronza medali sovrindori: 1993/94
* Rossiya PFL ikkinchi divizionining „Sharq“ zonasi gʻolibi: 2001

## Eslatmalar

## Havolalar

* 
*
Samir Hasanov

**Samir Hasanov** (; 1967-yil 9-sentyabr, Kirovohrad) – sobiq sovet va ukrainalik futbolchi va ukrainalik futbol menejeri.

## Futbolchilik faoliyati
Ozar millatiga mansub Kirovograd futboli maktabi tarbiyalanuvchisi. Birinchi murabbiy Viktor Tretyakov. Bokuning „Neftchi“ jamoasining oʻrinbosarlari va Ozarbayjon SSR yoshlar terma jamoasida oʻynagan

## Murabbiylik faoliyati
Futbolchilik faoliyati yakunida „Zvezda“ jamoasi bosh murabbiyi Yuriy Koval yordamchisi etib tayinlangan. Kirovograd jamoasida bir yil oʻtkazgandan soʻng, 2004-yilda Koval bilan birga „Zarya Lugansk“ klubiga (ular rahbarligida birinchi ligadan oliy ligaga oʻtgan), keyin esa 2 yildan soʻng „Niva Ternopil“ jamoasiga oʻtgan. 2007-yilda u „Niva“ bosh murabbiyi vazifasini bajaruvchi boʻlib ishlagan. U bir yilni Ternopilda oʻtkazdi, shundan soʻng u Aleksandriya PFK va Dneprodzerjinsk Stalida murabbiy boʻlib ishladi. 2011-yilda sobiq jamoadoshi Nikolay Lapa bilan birga Muborakning „Mash’al“ klubi bolalar va oʻsmirlar akademiyasida murabbiy boʻlib ishlagan, keyingi yili esa Qashqadaryoning boshqa bir jamoasi, „Nasaf“ (Qarshi) klubida murabbiy boʻlgan. 2012-yilning yozida u „Zvezda“ jamoasiga qaytib, bosh murabbiy yordamchisi lavozimiga qaytdi. 2013-yilda, Ilya Bliznyuk isteʼfoga chiqarilganidan soʻng, mavsum oxirigacha Kirovograd klubida bosh murabbiy boʻlib ishladi. Keyinchalik „Zvezda“ning yangi murabbiyi Nikolay Fedorenko,  keyinroq esa Anatoliy Buznikning murabbiylar shtabida ishlashni davom ettirgan. 2014-yilning oktabrida Buznik ketganidan soʻng jamoaga bosh murabbiy etib tayinlangan, lekin uning qoʻl ostida bor-yoʻgʻi 3 ta oʻyin oʻtkazilgan va Hasanov isteʼfoga chiqqan. 2014-yil dekabridan 2016-yil avgustigacha Zvezda jamoasida sport direktori boʻlib ishlagan. 2016-yil dekabr oyida u Ternopil Niva sport direktori etib tayinlandi. 2018-yilda u „Zvezda“ klubiga qaytib, Andrey Gorban  shtabidagi murabbiy lavozimiga qaytdi va u yerda asosiy jamoa tarqalguncha ishladi. 2019-yil bahorida u Kirovograd viloyati chempionatiga, keyinroq havaskorlar oʻrtasidagi Ukraina chempionatiga kirgan „Zvezda“ bosh murabbiyi etib tayinlandi.

## Yutuqlar

* Ukraina chempionatining birinchi ligasi gʻolibi : 2002/03
* Ukraina chempionati ikkinchi ligasining bronza medali sovrindori : 1993/94

## Manbalar

## Havolalar

*
Mizanur Rahmon Sayid

**Mizanur Rahmon Sayid** () Bangladeshlik islom olimi. U Bangladesh Islom Jamgʻarmasi tomonidan Fatvo tarjimoni sifatida tanlangan besh olimdan biri hisoblanadi.

## Taʼlimi
Rahmon oʻrta maʼlumot uchun Al-Jamiah al-Islomiyah Patiya va Al-Jamiatul Ahliya Darul Ulum Moinul Islomga oʻtishdan oldin, Feni tumanidagi Fulgazi shahridagi Al-Jamiah al-Ashrafiyada oʻqigan. Keyin u oliy taʼlim olish uchun Darul Ulum Karachida tahsil olgan. U yerda „Davra-i-Hadis“ fanini oʻrganib, Islom huquqi va fiqh boʻyicha ixtisoslashgan kursni tamomlagan. Rahmon Riyoddagi Imom Muhammad ibn Saud islom universitetida arab adabiyoti boʻyicha diplom olgan.

## Faoliyati
Sayid Feni Farukiya Islomiya madrasasining asoschisidir. U bir necha yil Bangladesh Islom tadqiqot markazining taʼlim boʻyicha kotibi boʻlib ishlagan. 2012-yil 26-yanvarda u Shayx Zakariyya islom tadqiqot markazini tashkil etgan, u yerda bosh muftiy hisoblanadi. U, shuningdek, Al-Madrasatul Arabiya Baytussalam, Uttara, Dakka shayxul hadisi sifatida xizmat qiladi.
## Manbalar

## Havolalar

* Muftiy Yusuf Sulton 
* Muftiy Said Ahmad