open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xvarshi xalqi

**Xvarshi xalqi** – Dogʻistonda, bir nechta kichik aholi punktlarida yashovchi Shimoliy Kavkaz xalqi . Xvarshilar asli Tsumadin tumanining janubi-sharqiy qismidan boʻlib, bu yerda yettita Xvarshi aholi punkti joylashgan: Yuqori va Quyi Inxokvari qishlogʻi (iqqo), Kvantlada qishlogʻi, Santlada qishlogʻi (zoluho), Xvarshi qishlogʻi (aʼiqo), Xonox (xonox nomli).) va Xvayni qishlogʻi (ečel). Ular birlashgan xalq sifatida oʻzlariga etnonimga ega emaslar, aksincha, ular oʻzlarining yashash joylariga qarab oʻzlariga murojaat qilishadi. Shu tariqa ular oʻzlarini Inxokvari (ixizo), Kvantlada xalqi (kʼozozo), Santlada xalqi (zolozo), Xvarshi xalqi (aʼizo), Xonox xalqi (honozo) va Xovayni (ečezo) deb atashadi.

1944-yil avgust oyida Xvarshilar Vedeno va Rityalbga surgun qilindi, ammo 1957- yilga kelib ularning 30 foizi yana anʼanaviy aholi punktlariga qaytdi, qolganlari esa Qizilyurto va Xasavyurtov tumanlariga koʻchib ketishdi, yaʼni bugungi kunda Xvarshilar ham bor. Qizilyurtovskiyda Komsomolskoe va Qizilyurtda, Xasavyurtovskiyda Oktyabrskoe, Pervomayskoe va Mutsalaulda topilgan. Darhaqiqat, bugungi kunda 7000 ga yaqin xorshiylarning aksariyati anʼanaviy turar-joylardan tashqarida, qolgan 1500 nafari esa aholi punktlarida istiqomat qiladi.

Tsez tili boʻlgan Xvarshi tilida gaplashadilar. Ular anʼanalarga koʻra sunniy musulmonlar boʻlib, taxminan 16-asrda soʻfiy missionerlarining taʼsiri tufayli dinni qabul qilganlar. Ular qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanib kun kechiradilar.

## Manbalar
Sirius Black

**Sirius Black** – J. K. Rowlingning Harry Potter kitoblaridagi xayoliy qahramon. Sirius birinchi marta *[[Harry Potter va hikmatlar toshi|„Harry Potter va hikmatlar toshi“]]* kitobida Lord Voldemort James va Lily Potterni oʻldirgandan koʻp oʻtmay, Rubeus Hagridga uchar mototsikl sovgʻa qilgan sehrgar sifatida qisqacha eslab oʻtilgan. Uning obrazi *[[Harry Potter va Azkaban mahbusi|„Harry Potter va Azkaban mahbusi“]]* filmida yaqqol namoyon boʻlgan. Sirius kitoblardagi asosiy qahramon Harry Potterning choʻqintirgan otasi ekanligi ham maʼlum boʻlgan.

## Obraz tavsifi
U taniqli sof qonli sehrgarlar oilasi boʻlgan Black xonadonning soʻnggi vorisi. Uning ota-onasi Orion va Valburga Black amakivachchalar boʻlgan. Siriusning ukasi Regulus Arcturus Black va uchta qiz amakivachchalari bor edi: Bellatrix Lestrange, Andromeda Tonks (uning sevimli amakivachchasi va Nympadora Tonksning onasi) va Narcissa Malfoy (Drako Malfoyning onasi). Balck oilasining bolalariga yulduzlar va yulduz turkumlari nomini berish anʼanalariga koʻra, Sirius Black Sirius yulduzi sharafiga nomlangan. Siriusning yoshligi yaxshi oʻtmagan; u koʻpchilik qarindoshlarini, xususan, onasini yomon koʻrgan. U oʻz oilasining sof qonlilik elitizmini va qora sehrga boʻlgan hurmatini yoqtirmagan. Hogwartsda, boshqa oila aʼzolari kabi Slizeringa borgandan koʻra, Griffindorga borishni xoxlagan. Uydagi hayotidan farqli oʻlaroq, Sirius Hogwartsdagi hayotni afzal koʻrgan. U eng yaxshi doʻsti James Potterdan ajralmas edi. Sirius va Jeyms juda mashhur boʻlgan. Talabalarga uning achchiq hazil-mutoyibasi yoqar edi, oʻqituvchilar esa uning xatti-harakati uchun boʻlmasa-da, aql-zakovati uchun hurmat qilishgan. Jeyms va Severus Snape oʻrtasida oʻzaro janjallar paydo boʻlganda, Sirius Jeymsni qoʻllab-quvvatlagan. Sirius va Jeyms koʻpincha Snapeni qora sehrga boʻlgan qiziqishi uchun yoqtirishmagan. Ular, shuningdek , Piter Pettigrew va Remus Lyupin bilan yaqin doʻst boʻlishgan.
Kavkazdagi arablar

Arablar birinchi marta Kavkazda VIII asrda, Forsni arablar bosib olishi davrida oʻzini namoyon qilgan (yana q. Armanistonning musulmonlar tomonidan bosib olinishi va Gruziyadagi arablar hukmronligi ). X asrda Abbosiylar xalifaligining qisqarish jarayonidan so‘ng mintaqada arablar tomonidan boshqariladigan bir qancha knyazliklar, asosan Shirvon knyazligi (hozirgi Ozarbayjonning katta qismi va Dog‘istonning janubi-sharqiy qismi) Mazyadiylar sulolasi hukmronlik qilgan. Shirvon hukmdorlari ( Shirvonshohlar) Janubi-Sharqiy Kavkazning katta qismiga oʻz nazoratini yoyib, shu bilan birga arab dunyosidan tobora yakkalanib qolganligi sababli ular asta-sekin forslashuv jarayonini boshdan kechirayotgan edilar. Shirvonshohlarning arab shaxsiy ismlari o‘z o‘rnini fors ismlariga bo‘shatib berdi, hukmron sulola a’zolari qadimgi fors millatiga mansub (ehtimol, islomgacha bo‘lgan mahalliy zodagonlar bilan turmush qurishgan bo‘lishi mumkin )) deb da’vo qilishdi va fors tili asta-sekin saroy va shahar tiliga aylandi. aholi,  qishloq aholisi esa Kavkaz Albaniyasining mahalliy tillarida gaplashishda davom etgan. Biroq XVII asrga kelib  mahalliy turkiy idioma (keyinchalik hozirgi ozarbayjon tiliga aylanadi) millatlararo muloqot tili bilan bir qatorda kundalik hayot tiliga aylandi .

Oʻrta asrlarda arablarning koʻchishi davom etdi. Arablarning koʻchmanchi qabilalari mahalliy aholi tomonidan assimilyatsiya qilinayotgan hududga vaqti-vaqti bilan kirib kelgan. 1728-yilda Iogann-Gustav Gärber ismli rus - shved zobiti Mug'on (hozirgi Ozarbayjon) Kaspiy sohillari yaqinida qishki yaylovlarni ijaraga olgan sunniy arab ko'chmanchilari guruhini tasvirlab beradi  . Arab koʻchmanchilari Kavkazga XVI-XVII asrlarda kelgan boʻlsa kerak ..1888-yilda Rossiya imperiyasining Boku gubernatorligida haligacha noma'lum miqdordagi arablar yashar edi  .

## Til
Gärber o'z ma'ruzasida: Mug'onning arab ko'chmanchilari "turkiy-arab aralash tillarida" gaplashishini eslatib o'tdi. 1840 -yilda Abbosgulu Bakixonov Shirvonning ba'zi aholisi orasida "arab tilining o'zgartirilgan versiyasini" tasdiqladi . Arab tili yoki uning mahalliy xilma-xilligi Ozarbayjonda 19-asrning ikkinchi yarmigacha, Dogʻistonda esa 1930-yillargacha ( Tabasaran tumanidagi Darvagda ) saqlanib qolgan  shundan soʻng bu choʻntaklar aholisi oʻzini ozarbayjon, Ozarbayjon tilini ona tili sifatida qabul qilgan. 1897-yilgi Rossiya imperatorining aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Dog'istonning markaziy va janubiy hududlarida 912 arab tilida so'zlashuvchilar  va Ozarbayjon bor. Shunisi e'tiborga loyiqki, adabiy arab tili asrlar davomida Dog'istonda o'rganish tili sifatidagi rolini saqlab qoldi . 1920-yildan 1923- yilgacha Ozarbayjon tiliga (keyinroq Dog'istonning boshqa mahalliy tillariga) almashtirilgunga qadar mahalliy maktablarda asosiy ta'lim tili bo'lgan .

2012-yil holatiga ko'ra Ozarbayjon va Dog'istondagi o'nlab qishloqlarning nomlari (masalan, Arabgadim, Arabojaghy, Arablar, Arab-Yengija, Chol Arab va boshqalar).) bir paytlar Arab aholisining izlari bor.

## Manbalar:
Bakirov

**Bakirov**

* Abbos Bakirov — aktyor va teatr rejissyori. Oʻzbekiston xalq artisti (1939)
* Ibrohim Bakirov — oʻzbek sovet kolxozi va davlat arbobi
* Nizomiddin Bakirov — oʻzbek geodezisti va davlat arbobi
* Obidjon Bakirov — rassom, pedagog. Aktyor va rejissor Abbos Bakirovning jiyani

## Yana qarang
* Bakirova
Gʻazna jangi (1151)

**Gʻazna jangi** 1151-yilda Oloviddin Husayn boshchiligidagi gʻuriylar qoʻshini bilan gʻaznaviylar sultoni Bahramshoh qoʻshini oʻrtasida boʻlib oʻtgan. Gʻuriylar hukmdori Bahromshohni magʻlub etib, shaharni egallab, 1149-yilda ukasi Qutbiddinning qatl qilingani uchun qasos sifatida uni vayron qilgan.

## Manbalar

## Maʼlumotnomalar

*
Jalolobod jangi

1842-yildagi **Jalolobod jangi** afgʻonlarning Kobuldan taxminan  sharqdagi Jaloloboddagi olis garnizonini qamal qilishi hisoblanadi. Ushbu qamal besh oy davom etdi va Britaniya qoʻshinlarining qarshi hujumi natijasida afgʻonlar magʻlubiyatga uchrab, Kobulga chekinishga majbur boʻldi.

## Jang
Jalolobod garnizoni oddiy bir yoʻl boʻylab joylashgan qal’adan iborat boʻlib, uni general ser Robert Sale boshchiligidagi taxminan 2,000 askar himoya qilardi. 1842-yil yanvarida Kobuldan chekinayotgan Britaniya qoʻshinlari qirgʻin qilinganidan keyin Jalolobod afgʻon qoʻshinlari tomonidan qurshovga olindi. Afgʻonlar Britaniya garnizoniga bir qator hujumlarni amalga oshirdi, ammo Britaniya qoʻshinlari bu hujumlarni muvaffaqiyatli qaytarishga erishdi. Hatto oziq-ovqat taqchil boʻlib qolganda, ular qamal qilayotgan kuchlardan 300 bosh qoʻyni qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻlishdi. Besh oylik qamal davom etgach, 7-aprel kuni Sale afgʻon qoʻshinlariga qarshi hujumni boshlab yubordi. Britaniyaliklar afgʻonlarning asosiy lagerini, barcha yuklar, oziq-ovqat zaxiralari, qurol-yarogʻlar va otlarni qoʻlga kiritdi. Afgʻonlar magʻlubiyatga uchrab, tartibsizlik bilan Kobulga chekinishga majbur boʻldi.

Jalolobod mudofaasi 13-piyoda polkini (keyinchalik Somerset yengil piyoda askarlari deb atalgan) qahramonlik timsoliga aylantirdi. Xabar qilinishicha, polk Britaniyaga qaytish uchun Hindiston boʻylab qaytib ketayotganda, har bir garnizon ular sharafiga oʻn marta oʻq uzgan. Qirolicha Viktoriya polkni yengil piyoda askariga aylantirib, qoʻshimchasi „Shahzoda Albert“ unvonini olib yurishni va shahar devorlari tasvirlangan „Jalolobod“ yozuvli nishon taqishni buyuradi. Somersetning markaziy shahri Tauntonda joylashgan harbiy kazarma Jalolobod jangidan soʻng „Jalolobod kazarmasi“ deb nomlangan va shu hudud hozirgacha „Jalolobod“ nomi bilan ataladi.

1834—1855-yillarda Londonda ishlagan landshaft rassomi V. L. Uolton General Salening Jalolobod mudofaasi uchun litografik plitalar yasagan (taxminan 1845).

## Jangovar tarkibi

Britaniya jangovar tarkibi quyidagicha:

**Britaniya armiyasi**

* 13-piyoda polki (1-Somersetshir, shahzoda Albertning yengil piyoda askarlari)

**Bengal prezidentlik armiyasi**

* 1-otli eskadron (Skinner oti)
* 35-chi Bengal mahalliy piyoda askari
* Shoh Shujoning sapyorlari
* Bengal dala artilleriyasining artilleriya qoʻshinlari

## Manbalar

## Havolalar
* Farlex tomonidan bepul lugʻat 
* www.britishbattles.com
Agrilinus

***Agrilinus*** – qoʻngʻizlar turkumi, Aphodiinae kenja oilasiga mansub. Ushbu urugʻning turlari Palearktikada uchraydi.

## Turlar
Ushbu 30 tur *Agrilinus* urugʻiga tegishli. Ushbu turlarning koʻpchiligi *Aphodius* urugʻidan koʻchirilgan.

* *[[Agrilinus ater]]* (De Geer, 1774)
* *[[Agrilinus bardus]]* (Balthasar, 1946)
* *[[Agrilinus bollowi]]* (Balthasar, 1941)
* *[[Agrilinus breviusculus]]* (Motschulsky, 1866)
* *[[Agrilinus constans]]* (Duftschmid, 1805)
* *[[Agrilinus convexus]]* (Erichson, 1848)
* *[[Agrilinus hasegawai]]* (Nomura & Nakane, 1951)
* *[[Agrilinus ibericus]]* (Harold, 1874)
* *[[Agrilinus ishidai]]* (Masumoto & Kiuchi, 1987)
* *[[Agrilinus lindbergi]]* (Petrovitz, 1959)
* *[[Agrilinus lungaiensis]]* (Petrovitz, 1962)
* *[[Agrilinus madara]]* (Nakane, 1960)
* *[[Agrilinus monicae]]* (Stebnicka, 1982)
* *[[Agrilinus monikae]]* Král, 2013
* *[[Agrilinus montisamator]]* (Balthasar, 1965)
* *[[Agrilinus nikolajevi]]* (Berlov, Kalinina & Nikolajev, 1989)
* *[[Agrilinus obliviosus]]* (Reitter, 1892)
* *[[Agrilinus pirinensis]]* (Balthasar, 1946)
* *[[Agrilinus pseudolungaiensis]]* Mencl & Rakovič, 2012
* *[[Agrilinus punctator]]* (Reitter, 1892)
* *[[Agrilinus ritsukoae]]* (Kawai, 2004)
* *[[Agrilinus shilenkovi]]* (Berlov, 1989)
* *[[Agrilinus shukronajevi]]* (Nikolajev, 1998)
* *[[Agrilinus spinulosus]]* (Schmidt, 1910)
* *[[Agrilinus striatus]]* (Schmidt, 1910)
* *[[Agrilinus surdus]]* (Boucomont, 1929)
* *[[Agrilinus tashigaonae]]* (Emberson & Stebnicka, 2001)
* *[[Agrilinus tenax]]* (Balthasar, 1932)
* *[[Agrilinus uniformis]]* (Waterhouse, 1875)
* *[[Agrilinus wassuensis]]* (Petrovitz, 1962)

## Manbalar
Abbosov

**Abbosov**

* Abdulixat Umarovich Abbosov – Sovet harbiy suv osti kemasi va harbiy qoʻmondoni
* Farid Abbosov — ozarbayjon shaxmatchisi, grossmeyster (2007)
* Farzali Abbosov – Sovet ozarbayjonlik uzumchi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1980)
* Mutallib Abbosov — teatr rassomi, Oʻzbkistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1967)
* Nodir Abbosov – Sovet Ozarbayjon partiyasi rahbari, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1976)
* Shuhrat Abbosov – oʻzbek aktori, rejissori va ssenariy yozuvchisi

## Yana qarang
* Abbos
* Abbosova
Abbosova

**Abbosova**

* Mehrinoz Abbosova – oʻzbek shoirasi
* Xuraman Abbosova – Sovet Ozarbayjon qishloq xoʻjaligi tashkilotchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1981)

## Yana qarang
* Abbosov
Holoparamekus

***Holoparamecus*** – Endomychidae oilasiga mansub chiroyli qoʻziqorin qoʻngʻizlari urugʻiga mansub. *Holoparamecus’da* taxminan 17 ta tur mavjud.

## Turlar
Ushbu 17 tur *Holoparamecus* urugʻiga tegishli:
 
* *[[Holoparamecus amabilis]]* Sasaji, 1991
* *[[Holoparamecus atomus]]* Ragusa, 1888
* *[[Holoparamecus beloni]]* Reitter, 1884
* *[[Holoparamecus bertouti]]* Aubé, 1861
* *[[Holoparamecus caularum]]* Aubé, 1843
* *[[Holoparamecus constrictus]]* Sharp, 1902
* *[[Holoparamecus depressus]]* Curtis, 1833
* *[[Holoparamecus floridanus]]* Fall, 1899
* *[[Holoparamecus gabrielae]]* Rücker, 2003
* *[[Holoparamecus insularis]]* Dajoz, 1972
* *[[Holoparamecus kunzei]]* Aubé, 1843
* *[[Holoparamecus niger]]* (Aubé, 1843)
* *[[Holoparamecus pacificus]]* LeConte, 1863
* *[[Holoparamecus pumilus]]* Sharp, 1902
* *[[Holoparamecus punctatulus]]* Reitter, 1908
* *[[Holoparamecus ragusae]]* Reitter, 1875
* *[[Holoparamecus singularis]]* Beck, 1917

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish
 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tashqi havolalar
 
*
Strachiini

**Strachiini** - Pentatominae kenja oilasidagi qalqon hasharotlar tribasi.

## Urug‘
*BioLib* quyidagilarni o'z ichiga oladi:

# *Afrania* Stål, 1865 yil
# *[[Afraniella]]* Shouteden, 1904 yil
# *Bagrada* Stål, 1862 yil
# *[[Capnoda|Kapnoda]]* Jakovlev, 1887 yil
# *[[Compsoprepes]]* Stål, 1867 yil
# *Eurydema* Laporte de Castelnau, 1833 yil
# *[[Grossiana]]* Ahmad va Xon, 1980 yil
# *[[Madates (bug)|Madates]]* Strand, 1910 yil
# *Murgantia* Stål, 1862 yil
# *[[Pylophora]]* Van Duzee, 1923 yil
# *[[Seansonius]]* Rider, 1998 yil
# *Stenozigum* Fiber, 1861 yil
# *[[Strachia]]* Han, 1831 yil
# *[[Trochiscocoris]]* Reuter, 1890 yil

## Manbalar
Dartri togʻlari

**Dartri togʻlari** () – Irlandiyaning shimoli-gʻarbidagi, Sligo va Leitrim okruglarining shimolidagi togʻ tizmasi. Ular Lough Melvin, Lough Gill va Lough MacNean oʻrtasida yotadi. Eng baland nuqtasi – Truskmore . Boshqa diqqatga sazovor togʻlar qatoriga  balandlikdagi Benbulbin kiradi (1726 ft), Benwiskin  va Tievebaun  .

Togʻlar Breifne qirolligining bir qismi boʻlgan Dartraighening eski *tuati* sharafiga nomlangan. Janubi-sharqda joylashgan Breifne togʻlariga juda yaqin.

Diapazon katta boʻlingan ohaktosh platosi hisoblanadi. Muzlik bu togʻ tizmasining oʻziga xos shakllarini oʻyib bergan. Bu qatorga Glenkar, Glenade va Gleniff vodiylari kiradi.

## Eng baland choʻqqilari

## Galereya

Fayl:Dartrys_from_Mullaghmore.jpg|alt=Dartry Mountains from Mullaghmore, peaks visible (from left): Truskmore, Benwiskin and Benbulbin| Mullagʻmordandagi Dartri togʻlari (chapdan): Truskmor, Benwiskin va Benbulbin choʻqqilari
Fayl:Front_view_of_Benbulbin_(2013).jpg|Benbulbin
Fayl:Benwiskin_-_geograph.org.uk_-_1150956.jpg|alt=Benwiskin|Benviskin
Fayl:Sruth_in_Aghaidh_an_Aird.jpg|alt=Sruth in Aghaidh an Aird, Ireland’s tallest waterfall| Aghaidh va Airddagi Sruth, Irlandiyadagi eng baland sharshara
Fayl:Gleniff_Horseshoe_Drive_-_geograph.org.uk_-_1149206.jpg|alt=Gleniff Valley|Gleniff vodiysi
Fayl:Gleniff_Horseshoe_Drive_-_Cliffs_of_Annacoona_-_geograph.org.uk_-_1165456.jpg|alt=Diarmuid and Grainneʼs cave, the highest cave in Ireland|Diarmuid va Grainne gʻori, Irlandiyadagi eng baland gʻor


## Manbalar
Inoyatullaxon

**Inoyatullaxon** (pushtuncha/dariycha: عنايت الله خان) (1888-yil 20-oktyabr – 1946-yil 12-avgust) 1929-yil yanvarda uch kunlik Afgʻoniston podshohi. Afgʻon amiri Habibullaxonning oʻgʻli. Inoyatullaning qisqa muddatli hukmronligi uning taxtdan ketishi bilan yakunlangan.

Xon pushtunlar oilasida tugʻilgan. Omonullaxon 1929-yil 14-yanvarda yarim tunda podshohlikni akasi Inoyatullaxonga topshirib, Kobuldan yashirincha Qandahorga qochishga harakat qiladi. Habibulloh Kalakoniy va uning izdoshlari Omonullaning Rolls-Royce mashinasini otda quvib ketishdi, ammo Omonulla qochishga muvaffaq boʻladi.

Podshoh ketishi bilan Kalakoniy podshoh Inoyatullaga yo taslim boʻlish yoki urushga tayyorgarlik koʻrish uchun xat yozadi. Inoyatullaning javobi shundaki, u hech qachon shoh boʻlishni istamagan va xohlamagan va 1929-yil 17-yanvarda Kalakoniy foydasiga taxtdan voz kechib, shoh deb eʼlon qilishga rozi boʻlgan. Inayatulloh Buyuk Britaniya Qirollik havo kuchlari tomonidan Kobuldan havo yoʻlida olib ketilgan va umrining qolgan qismini surgunda oʻtkazgan. 1929-yil avgust oyida, Afgʻon fuqarolar urushi (1928–1929) davrida Kobulda Kalakaoniylarga qarshi kuchlar orasida Inoyatulla nomi bilan zarb qilingan rupiyalar aylanib yurgani haqida mish-mishlar tarqaldi. Bu baʼzilarni Inaytulla afgʻon taxtiga daʼvogarlik qila boshlagan degan fikrga olib keldi. Biroq, bundan hech narsa chiqmadi va mish-mishlar tezda barham topdi. Inoyatulla Eronda qoldi va 1946-yilda Tehronda vafot etdi.

## Oilasi

Inoyatulla va turmush oʻrtogʻi Xariyaning (Mahmud Tarziyning qizi) Xalilulloh Siroj (1910-yilda tugʻilgan), Ruhulla Siroj (1911-yilda tugʻilgan, 1913-yilda vafot etgan), Mastura Siroj, Humayra Siroj, Hamidulla Inoyat Siroj (1923-yilda tugʻilgan), Ruqiya Siroj (1918-yilda tugʻilgan), Hamida Siroj (1920-yilda tugʻilgan), Xayrulla Inoyat Siroj (1921-yilda tugʻilgan), Ismatullo Inoyat Siroj (1922-yilda tugʻilgan), Latija Siroj (1923-yilda tugʻilgan), Anisa Siroj (1923-yilda tugʻilgan), Nafisa Siroj (1925-yilda tugʻilgan) ismli farzandlari boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Ferdi Tayfur

Ferdi Tayfur 1945-yil 15-noyabrda Adana shahrida tugʻilgan, musulmon qoʻshiqchi, aktyor , rejissyor, shoir, bastakor, yozuvchi va tadbirkor, Turkiyaning eng muvaffaqiyatli va mashhur kishilaridan biri. Uning musiqa va aktyorlik olamida oʻttizdan ortiq musiqa va kino albomlari mavjud boʻlsa-da, 1982-yilda Ferdifon Müzik musiqa kompaniyasini asos solgan. Qurilish sohasiga 2009-yilda ham kirib kelgan. Arabesk podshohi (turkcha: Arabesk’in Krali) Turkiya xalqi tomonidan unga berilgan umumiy unvon. Uni Freddi Baba deb ham atashadi. 2021-yilda „Sharkilar Bizi Söyler“ teledasturining mashhur soʻroviga koʻra, u turk musiqasining eng mashhur yuzi unvonini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, u turk musiqasining yaratuvchisi va kashshoflaridan biridir.

## Hayoti
Tayfur Adana shahrida tug'ilgan va otasi Cumali Bey unga o'zining sevimli ovoz ijrochisi Ferdi Tayfur ismini bergan. Otasi o'g'lining to'g'ri ta'lim olishini xohlardi, lekin u kazinodan chiqib ketayotganda o'ldirilganidan so'ng, Tayfur maktabni tashlab, kambag'al hayot kechirdi , uning o'limidan keyin onasi boshqa odamga turmushga chiqdi. U o‘qishni hohlaganini, lekin imkoni yo‘qligi sababli uddalay olmasligini ma’lum qildi. Bolaligida u o‘gay otasiga tegishli bo‘lgan konfet do‘konida shogird bo‘lib ishlagan va u yerda o‘qishni o‘rgangan. Keyinchalik fermer xo‘jaligida ishlab, oila daromadiga hissa qo‘shgan Tayfur o‘sha yillari to‘ylarda qo‘shiq kuylay boshlagan. Keyinchalik Adana radiosining musiqa tanlovida qatnashdi.

Tayfur 1968-yilda Seda Plak bilan shartnoma tuzib, ikkita yozuvni chiqardi, ammo yozuvlar yaxshi qabul qilinmadi. Keyin fermada ishlash uchun Adanaga qaytib ketdi. Bundan tashqari, u o'zining musiqiy karerasida ishlashni davom ettirdi. Uch yillik tanaffusdan so'ng u o'zining yangi rekordi - *"Huzurum Kalmadi"* ni chiqardi. 1973-yilda “Görsev Plak” yorlig‘i ostida *“Kir Çiçekleri”*ni chiqardi. 1974-yilda u yana bir rekord Bana Gerçekleri Söyleni chiqardi. 1975 yilda u Elenor Plak bilan yangi shartnoma imzoladi. *Bırak Şu Gurbeti* chiqqandan so'ng u o'zining *Çeşme* qo'shig'i bilan mashhur bo'ldi.

## Musiqiy karerasi
Tayfurning o'zi yozgan qo'shiqlaridan iborat birinchi albomi musiqiy karerasini boshlagan yillarda yaxshi sotildi, ammo moliyaviy qiyinchiliklar tufayli Elenor Plakning egasi Atilla Alpsakaryaga ikkita qo'shiq sotdi va natijada ularni Gulden Karaböcekga berdi. Tayfur o'z yozuvlarini nashr etishda davom etdi va oxir-oqibat *"Çeşme"* qo'shig'i bilan keng tanildi va 1977-yilda xuddi shu nomdagi filmda Necla Nazir bilan birga bosh rolni ijro etdi. O'sha paytda filmni 12 million kishi tomosha qilgan.

Albomlarni chiqarish bilan bir qatorda u ko'plab kontsertlar berdi. 1993-yilda Gulhane bog'idagi kontsertiga 200 000 kishi tashrif buyurdi.

## Kitoblari
* *Şekerci Çırağı*, novel, Kora Yayın, (2003)
* *Yağmur Durunca]]*, novel, Kora Yayın, (2008) 
* *Bir Zamanlar Ağaçtım*, novel, Kora Yayın, (2013)
* *Paraşütteki Çocuk*, novel, (2014)

## TV dasturlari
*1993-yil: *Yetiş Emmioğlu*, teleboshlovchi (Show TV)
*2009-yil: *Korolar Çarpışıyor*, tanlov ishtirokchisi (Show TV)
*2009-yil: *Boynu Bükük Şarkılar*, teleboshlovchi (7-kanal)

## Manbalar
Husayn Xotakiy

**Shoh Husayn Xotakiy** (pushtuncha / dariycha: شاه حسين هوتک), Mir Vays Xotakiyning oʻgʻli, xotakiylar sulolasining beshinchi va oxirgi hukmdori. Etnik pushtun (afgʻon), gilzoi qabilasidan. 1725-yilda akasi Mahmud Xotakiy vafotidan keyin taxtga chiqadi. U pushtun tilida ijod qilgan shoir ham boʻlgan. Amakivachchasi Ashraf Isfahondan turib Forsni boshqargan boʻlsa, Husayn Qandahordan hukmdorlik qilgan, biroq magʻlubiyatga uchragan.

1729-yilda Ashrafxonning oʻlimi Forsda (Eron) juda qisqa muddatli Xotakiy hukmronligining tugashini belgilab berdi, ammo Qandahor 1738-yilgacha Nodirshoh tomonidan zabt etilgunga qadar Husaynning nazorati ostida qoldi. Bu 1747-yilda soʻnggi Afgʻon imperiyasi barpo etilishidan oldin qisqa pauza boʻldi.

## Yana qarang
* Gilzoyi hokimligi
* Afgʻoniston tarixi
* Qandahor qamali

## Manbalar

## Havolalar

* An Outline Of The History Of Persia During The Last Two Centuries (A. D. 1722–1922)
* Hotak Rule
Matrang

**Alan Arkadyevich Xadzaragov** (1995-yil 20-aprel, Vladikavkaz, Rossiya), **Matrang** taxallusi bilan mashhur, rus musiqachisi, qoʻshiqchisi va repperi. 2017-yildan beri „Gazgolder“ ijodiy uyushmasi aʼzosi. „Oltin Gargoyl“ musiqa mukofoti gʻolibi.

## Hayoti
Alan 1995-yil 21-aprelda Vladikavkaz shahrida osetin oilasida tugʻilgan. Onasi oʻqituvchi, va togʻlarga ekskursiya qiladi, otasi esa ijod bilan shugʻullanadi.

Bolaligidan Alan rasm chizgan, teatrda oʻynagan va qoʻshiq kuylagan. 7 yoshida Olga Djanayeva rahbarligidagi „Arion“ respublika xorida solist boʻlgan.

Alan 2012-yilda oʻzining birinchi „Gadkiy mir“ trekini, keyin esa „Planeta luna“ debyut albomini chiqardi. Dastlab Don ShaL taxallusi ostida chiqish qilgan. Maktabni tugatgach, Alan sivilizatsiya institutiga (Vladikavkaz) dizayner-loyihachi sifatida oʻqishga kirdi. Biroq, yigit tez orada tanlagan kasbidan hafsalasi pir boʻldi. Kollejni tashlab, Alan 2016-yilda Moskvaga ketdi. Oʻshanda u Matrang taxallusini oldi, yaʼni ushbu taxallus vetnamcha oy degan maʼnoni anglatadi.

Rossiyadagi mashhurlik Alanga 2018-yilda, uning „Meduza“ qoʻshigʻi yilning asosiy rus tilidagi xitlaridan biriga aylanganda keldi. Qoʻshiq Muz-TV telekanalida „Runet qoʻshigʻi“ nominatsiyasi mukofotiga nomzod boʻlgan, ammo gʻolib chiqmagan. Ushbu qoʻshiq bilan 2019-yil 7-yanvarda „Live Fest URBAN“ (Rosa Xutor festivali dasturining bir qismi) da ishtirok etdi.

2018-yil yanvar oyida Matrang „Privet“ trekini chiqardi.

Uning ikki singlisi va ukasi bor.

2024-yil yanvar oyining oxirida qoʻshiqchi Shimoliy Osetiyada taʼqibga uchragani haqida xabar berdi – Yangi yil oldidan ikki nomaʼlum shaxs uni Vladikavkazdagi oʻrmonga olib borib kaltaklagan. Xonanda, shuningdek, hozir Tailandda pulsiz ekanligini, qoshlarini va peshonasidagi sochlarning bir qismini oldirganini, musiqiy faoliyatini davom ettirishdan bosh tortishini va endi chiqish qilishni xohlamasligini aytdi. 2024-yil 21-fevralda Rossiyaga qaytib kelgan Matrang oilasi tomonidan reabilitatsiya markaziga joylashtirildi. Xonandaning opasi bunday qarorga uning giyohvandligi sabab boʻlganini tushuntirdi.

## Diskografiyasi

### Raqamli albomlari

### Musiqalari

* 2018 – „Meduza“
* 2018 – „OMO“
* 2018 – „Voda“
* 2018 – „Ot Luni do Marsa“
* 2018 – „Provoda“
* 2018 – „Zamikat“
* 2018 – „Bronza“
* 2019 – „So mnoy“
* 2019 – „Prosnis“
* 2019 – „Duren“
* 2019 – „Privet“ (Basta bilan)
* 2019 – „Privet“ (Straniza & Kseniya Minayeva bilan)
* 2019 – „Ostavaysya“
* 2019 – „Matrang“
* 2019 – „S samim soboy“
* 2019 – „Krug“
* 2020 – „Mama“
* 2020 – „Otchayanno zovyot“
* 2020 – „Velvetovie chasi“
* 2020 – „Molodost“
* 2020 – „Fas“
* 2020 – „Ment“
* 2020 – „Vzaperti“
* 2021 – „Ruki na ruke“
* 2021 – „Patriarxat“
* 2021 – „Zamanchivaya“
* 2021 – „Mimo vetra“ (Musya Totibadze bilan)
* 2023 – „Legato“

### Videografiyasi

* 2017 – „Kino“
* 2018 – „Meduza“
* 2018 – „Voda“
* 2019 – „Imya“
* 2019 – „Privet“ (Basta bilan)
* 2020 – „Molodost“
* 2021 – „Ruki na ruke“

## Mukofotlar va nominatsiyalari

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Jamiya Xayrul Madaris

**Jamiya Xayrul Madaris** () Pokistonning Multan shahrida joylashgan islom seminariyasi. Dastlab Jalandharda 1931-yil 9-martda tashkil etilgan seminariya 1947-yil 8-oktabrda hozirgi oʻzining Multan shahrida joylashgan joyiga koʻchirilgan.

## Tarixi
Xayrul Madaris dastlab Jalandharda 1931-yil 9-martda Xayr Muhammad Jalandhariy tomonidan Ashraf Ali Tahonaviy taklifi bilan tashkil etilgan. Tahonaviy Xayrul Madarisning birinchi homiysi boʻlgan va keyingi homiylar orasida Shabbir Ahmad Usmoniy va Shamsul Haq Afgʻoniy ham boʻlgan. 1947-yil 8-oktabrda Multan shahrida qayta tiklangan. Seminariyaning birinchi ijroiya kengashi tarkibiga Muhammad Shafi Usmoniy, Muhammad Idris Kandxlaviy, Zafar Ahmad Usmoniy va Shamsul Haq Afgʻoniy kirgan.

Jamiya islomiy taʼlim bilan bir qatorda oʻqishga qadar rasmiy taʼlim va kompyuter taʼlimini ham taklif qiladi. Uning filiallaridan biri boʻlgan Al-Xayr davlat maktabi Hifz-i Qur’ondan tashqari „O“ va A darajali taʼlimni taklif etadi. Seminariya 1970-yilda ayollar qanotini ochgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Jamiya Dorul Ulum Zahidan

**Jamiya** **Dorul Ulum Zahidan** () Erondagi Deobandi sunniy musulmonlarining eng katta va eng baland joyidir. Jamiyaga Mujohid Shayx Abdullohning oʻgʻli Abdulaziz asos solgan.

Jamiya oʻz taʼlim faoliyatini 1971-yilda Xayyom yoʻlidagi Dorul Ulumning yangi binosida 60 dan 80 tagacha talabalar va atigi 6 nafar oʻqituvchi bilan birinchi marta boshlagan.

## Taʼlim shakli
Jamiya oʻz taʼlim tizimini yetti bosqichga boʻlgan. Bu bosqichlar quyida har bir bosqich talab qiladigan yillar kurslar bilan birga beriladi:

* **Boshlangʻich bosqich:** ikki yil
* **Kichik bosqich:** ikki yil
* **Umumiy oʻrta bosqich:** ikki yil
* **Maxsus kurslar bosqichi:** ikki yil
* **Yuqori daraja (BA) bosqich:** toʻrt yil
* **Alameya (MA) Bosqich:** ikki yil
* **[[Fiqh]] (Islom fiqhi) boʻyicha mutaxassislik:** ikki yil

Har qanday davlat maktabining boshlangʻich attestatiga ega boʻlishdan tashqari umumiy oʻqish muddati, shu jumladan ikki yillik mutaxassislik, jami 16 yillik taʼlim dasturi mavjud.

## Departament va maʼmuriy boʻlinmalar
Jamiyatda quyidagi boʻlim mavjud:

„Dor-ul-iftoa“, "Islom fiqhi" ixtisosligi, „Tafsir va daʼvat“, „Dorulqadha va taxkim“, „Qizlar maktabi“, „Hefz-i Qurʼon“ boʻlimi, "Tajvid" boʻlimi, „Daʼvat“ va yoʻl-yoʻriq markazi, Talabalar bilan ishlash boʻlimi, Markaziy kutubxona, Tarjima va tadqiqot markazi, nashriyot, Ahlus-sunna Fiqh akademiyasi, Arab tili va islomshunoslik instituti, Balujiston islom mazhablari ittifoqi, SunniOnline sayti, Tibbiyot markazi, Islom institutlari idorasi va boshqalar.

Eronning Zahidan shahridagi Grand Makki masjidi, Seminariya yonida joylashgan Erondagi sunniylarning eng katta masjidi hisoblanadi.

## Nashrlari
Jamiya *[http://nedaye-islam.blogfa.com/ „Neday Islom“ jurnalini]* nashr etmoqda. „Jamiya“ nomli nashr ham koʻplab maqolalar chop etgan.

Dorul ulum Zahidan tomonidan Siddiqiy nashriyoti va uning Tarjima va tadqiqot markazi orqali oʻnlab islomiy kitoblar asosan fors va arab tillarida nashr etilgan.

## Yana qarang

* Erondagi Deobandiy harakati
* Deobandiy madrasalari roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

* http://www.sunni-news.net/en/default.aspx 
* https://web.archive.org/web/20110118014531/http://english.sunnionline.us/
* https://web.archive.org/web/20120404085633/http://yousufsultan.com/posts/darul-ulooms-worldwide-web-links-and-addresses/
* http://www.darululoom-deoband.com/
Jamiyya Ulum-ul-islomiya

**Jamiya Ulum-ul-islomiya** (, *Jāmi’ah 'Ulum-i Islāmīyah* / , *Jāmi’atul-'Ulūmul-Islāmīyah*) – Pokistonning Karachi shahridagi Banuri hududidagi islom universiteti. Universitet Dorul Ulum Deoband tomonidan boshlangan Dorul Ulum tizimining anʼanalarini davom ettirmoqda. 2007-yil holatiga koʻra, Jamiya va uning filiallarida turli boʻlimlarda oʻn ikki mingga yaqin talabalar, jumladan, oltmishdan ortiq mamlakatdan kelgan bir qator chet ellik talabalar ham bor.

## Bahslar

### Voizlarning oʻldirilishi
1997-yilning 2-noyabrida „Jamiyat-ul-ulum-ul-islomiya“ning ikki olimi Habibulla Muxtor (rektor) va Abdus Samiy ikki mototsiklchining mikroavtobusga portlovchi moslamani uloqtirishi oqibatida portlab halok boʻlgan. Yana bir rektor, Yusuf Ludhianviy 2000-yil 18-may kuni Karachida qurollangan shaxslar tomonidan otib oʻldirilgan. Madrasaning oʻsha paytdagi rahbari muftiy Nizomuddin Shamzay 2004-yil 30-may kuni Binori masjidi oldida qurollangan shaxslar tomonidan uning mashinasida pistirmaga oʻtkazishi oqibatida halok boʻlgan. 2004-yil 9-oktabrda boshqa bir olim Jamil Ahmad Xon mototsiklda ikki qurolli shaxs tomonidan oʻz mashinasiga oʻq otilishi oqibatida halok boʻlgan. 2012-yil 13-may kuni Aslam Shayxupuriy ikki mototsiklda boʻlgan qurolli shaxslar uning mashinasiga oʻq uzishi oqibatida halok boʻlgan. U 25 yil davomida maktabda faoliyat olib borgan.

## Taniqli bitiruvchilari

* Mavlono Abdulloh Gʻozi, Lal Masjidning birinchi imomi va Jamiya Faridiya asoschisi
* Masud Azhar, Jaysh-e-Muhammed (JeM) rahbari
* Asim Umar, Hindiston yarimorolidagi Al-Qoida (AQIS) rahbari
* Qori Saifulloh Axtar, Al-Qoida asoschisi va Harkat-ul-Jihod al-Islomiy (HuJI) yetakchisi boʻlgan
* Aʼzam Tariq, Sipah-e-Sahaba Pokiston (SSP) rahbari
* Fazlur Rahmon Xalil, Harkat-ul-Mujohidin (HuM) rahbari
* Avrangzeb Faruqiy, Ahle Sunnat Val-Jamoat (ASWJ) rahbari
* Abdulaziz Gʻozi, Lal Masjid (Qizil masjid) rahbari va Jamiya Faridiya kansleri
* Abdulmalik Rigi, Jundalla rahbari
* Tolibon (Afgʻoniston Islom Amirligi) asoschisi Mulla Umar u yerda oʻqimagan, ammo faxriy unvonga sazovor boʻlgan
* Abdusalam Chatgamiy Bangladeshlik islom olimi, pedagog, yozuvchi va tadqiqotchi edi. Tadqiqot ishlari uchun u Hindiston yarimorolining taniqli islom ulamolaridan biri hisoblangan.

## Yana qarang

* Bayyinat
* Dorul Ulum Xoqoniya
* Jamiya Binariya
## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
Inʼamiya madrasasi

**Madrasa Inʼamiyya -** Janubiy Afrikaning Durban shahrida joylashgan oliy islomiy taʼlim institutidir. Madrasada AQSh, Kanada, Belgiya, Hindiston, Shri-Lanka, Pokiston, Malayziya, Filippin, Mozambik, Malavi, Zambiya va Avstraliyadan kelgan bir qator talabalar tahsil olmoqda.

## Taʼlim tizimi
Muassasa quyidagi kurslarda oʻqishlikni taklif etadi:

* **Hifzul Qur’on (Qur’on yodlash):** 3 yildan iborat. (talabalarning imkoniyatlariga qarab yil oʻzgaradi.)
* **Iʼdaadiyah:** Aalim kursiga kirish bosqichi.
* **Imom / Xatib oʻqitish:** 1-3 yildan iborat. Bu insonni imomlikka tayyorlash va jamiyatning asosiy islomiy talablarini bajarish, masalan, namoz, juma, nikoh va hokazolarni bajarishdir.
* **Qiroat Hafs:** (normal oʻqish), **Qiroat Sabʼa:** (7 dialekt) va **Ashara:** (10 lahja).
* **Aalim kursi:** 6 yildan iborat. Bu BA (Hons) ga teng.
* **Muftiy kursi:** Kamida 2 yildan iborat.
* **Hadis ilmi ixtisosligi:** 1 yildan iborat.

## Aalim kursining oʻquv rejasi
*Aalim kursi* mavzularining qisqacha sharhi quyida keltirilgan:

* **Birinchi yil:** Asosan arab tilini oʻrganish.
* **Ikkinchi yil:** Arab, Fiqh, Usul-i fiqh va Tarjuma-i Qur’onni oʻrganishni davom etadi.
* **Uchinchi yil:** „Usuli fiqh“, „Tarjuma-i Qurʼon“, „Tarix“
* **Toʻrtinchi yil:** Fiqh, Usuli fiqh, Tafsir
* **Beshinchi yil:** Hadis, Usuli hadis, Fiqh
* **Oltinchi yil:** Sihoh-e-Sitta, barcha sahih kitoblar

## Nashrlari
Madrasa *Islom tadqiqotlari akademiyasi*, Madrasa Inʼamiya qoʻli ostida koʻplab kitob va maqolalar nashr etgan. Bularga quyidagilar kiradi:

* Mavlono Ibrohim Muhammadning *Arab morfologiyasi xazinasidan*
* *Yoshlar duch kelgan halokatli muammo,* Mavlono Abdulloh Ismoil
* *Oilaviy munosabatlar odob-axloq qoidalari*

## Yana qarang

* Janubiy Afrikadagi Deobandi harakati
* Deobandi madrasalari roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

* Madrasa Inʼamiya veb-sayti
* Islomiy savol javob
* Dar al-Mahmud
Dalyan masjidi

**Dalyan masjidi** () – Xitoyning Lyaonin provinsiyasi Dalian shahri Xigang tumanidagi masjid. 96 Pekin Jieda joylashgan. Qurilish 1922-yilda boshlangan va 1925-yilda yakunlangan. 2005-yil holatiga koʻra, masjid Dalyan shahridagi oʻnta masjiddan biri edi.

## Transporti
Masjidga Dalyan metropolitenining Xianglujiao stansiyasidan janubi-sharq tomon piyoda borish mumkin.

## Yana qarang

* Xitoydagi masjidlar roʻyxati
* Xitoyda Islom

## Manbalar
Majma-ul-ulum al-islomiya

**Majma-ul-Ulum al-Islomiya (MUI)** – Jamiyat-ur-Rashid va Jamiya Binoriya tomonidan birgalikda tashkil etilgan taʼlim kengashidir. 2021-yil 10-mayda tashkil etilgan. Kengash rasmiy ravishda Federal Taʼlim va Kasbiy Taʼlim Vazirligi hamda Pokiston Oliy Taʼlim Komissiyasi tomonidan rasman tasdiqlangan.

## Taniqli taʼlim kengashi
Ushbu taʼlim muassasasi yoki taʼlim kengashi Pokiston Hukumati Federal Taʼlim va Kasbiy Taʼlim Vazirligi, shuningdek Pokiston Oliy Taʼlim Komissiyasi, Pokistondagi oliy taʼlim organlari tomonidan rasman tan olingan.

## Kampuslari
*Majma-ul-Ulum Al-Islomiya* oʻzining *Jamiya tur Rashid Lahor kampusida* viloyat boʻlimiga ega.

Pokistonning ikkita yirik „Jamiyalar“ (universitetlari) Jamiyat-ur-Rashid va Jamiya Binoriya birgalikda odamlarga taʼlim berish va arab tili va islomshunoslik boʻyicha ilmiy darajalar berish uchun ushbu taʼlim kengashini tashkil etishgan.

## Kengash aʼzolari

* Muftiy Abdul Rahim (Prezident)

* Muftiy Abu Luboba Shoh Mansur (katta vitse-prezident)
* Mavlono Noʻmon Naim (vitse-prezident)
* Hazrati Mavlono Muftiy Muhammad (Nozimi Ala)
* Mavlono Farhan Naim (taʼlim direktori)
* Mavlono Gʻulom Qosim (imtihonchi)
* Muftiy Rashid Ahmad Xurshid (boʻlim direktori)
* Mavlono Altaf-ur-Rahman (trening direktori)
* Mavlono Ehson Vaqar (moliya direktori)
* Muftiy Ahmad Afnan (oʻquv dasturi va tarjimon)
* Doktor Mavlono Ayaz Ahmad Shoh (Nozim jamoatchilik bilan aloqalar)
* Mavlono Abdulmunim Faiz (moderator)
## Manbalar

## Havolalar

*  – Official website
Sirkon (raketa)

**3M22** „**Sirkon**“ – „Mashinostroyeniya“ ISB tomonidan ishlab chiqilgan kemaga qarshi gipertovushli raketa. 2023-yil 4-yanvarda foydalanishga topshirilgan.

Ushbu raketa P-700 Granit ogʻir kemaga qarshi raketa oʻrnini bosishi rejalashtirilgan. Taxminlarga koʻra, raketa tashuvchilar 1144 loyihasi boʻlmish TARKR va 949A Antey loyihasi boʻlgan APL yadro suv osti kemalari boʻladi.

## Tavsifi
Ushbu raketaning asosiy jihati uning boshqa Rossiya kemalarga qarshi raketalari bilan solishtirganda, shunjngdek, boshqa mamlakatlarning kemaga qarshi raketalariga nisbatan ancha yuqori ( gacha) parvoz tezligiga egaligidir (20 fevral kuni xabar qilinganidek, 2019-yilda Rossiya Prezidenti V. V. Putinning Federal Majlisga murojaatida, Rossiyaning eng yangi gipertovushli raketasi „Sirkon“ „1000 km dan ortiq masofada taxminan 9 Max“ tezlikka erisha oladi. „Sirkon“ ham dengiz, ham quruqlik nishonlarini yoʻq qilishi mumkin, shuningdek, yangi raketadan „Kalibr“ raketa tizimlari uchun ishlab chiqarilgan yoki qurilayotgan kemalar va suv osti kemalarida foydalanish koʻzda tutilganligi haqida xabar berilgan).

Raketa 30-40 km balandlikda uchadi. Bu balandlikda havo qarshiligi past hamda bunday parvoz balandligi raketaning uchish masofasi va tezligini sezilarli darajada oshirish imkonini beradi. Sirkondan fregatlardan tortib samolyot tashuvchilarigacha boʻlgan turli toifadagi dushmanning yer usti kemalari, shuningdek, quruqlikdagi harbiy nishonlarga zarba berish mumkin. Sirkonning tezlik xususiyatlari (taxminan 11 025 km/soat) uni tutib olishni qiyinlashtiradi. THAAD, Xets-2 va Xets-3, SM-3, SM-6, GBI, PAAMS va SAMP/T(tezligi 4,5 M boʻlgan Aster 30 raketasi bilan) kabi zamonaviy raketaga qarshi mudofaa tizimlari yuqori tezlikda uchadigan nishonlarni ushlab olishi mumkin, ammo Sirkonning manevrchanlik qobiliyatini hisobga olgan holda, bu hodisaning ehtimoli uncha yuqori emas.Raketaning birinchi sinovi 2020-yil yanvarida oʻtkazilgan. Barents dengizidan „Admiral Gorshkov“ fregatidan 500 km dan ortiq uzoqlikdagi masofadagi harbiy poligonda joylashgan nishonga qarshi zarba berilgan. Parvozning muvaffaqiyatli omalga oshganini tasdiqlovchi hech qanday video yoki fotosurat taqdim etilmagan.

## Texnik xususiyatlari
Taxminiy ishlash koʻrsatkichlari:

* Uchish masofasi: maʼlumotlar turli manbalarda turlicha boʻlib – taxminan 450 km, 600 km, 1000 kmdan ortiq ;
* uzunligi: 8-9,5 m (3S14 uchirish moslamasi va undan uchirilgan raketalarning oʻlchamlari asosida (raketa uchirish uchun 3S14 uchirish moslamasini oʻzgartirish talablariga javob bermaydi))    ;
* tezlik: 8 M gacha  ;
* Jangovor kallak bilan birgalikdagi ogʻirligi: 300-400 kg.

## Yana qarang

* Gipersonik qurollar
* X-90
* 9-A-7660 „Xanjar“
* 3M55 „Oniks“

## Manbalar
Jamiya Islomiya Ishatul Ulum

**Jamiya Islomiya Ishatul Ulum** – Hindistonning Maxarashtra shtatining Nandurbar tumanidagi Akkalkuva shahrida joylashgan Deobandi islom maktabi. U 1979-yilda Gʻulom Muhammad Vastanvi tomonidan tashkil etilgan boʻlib, dastlab bitta kulbada bor-yoʻgʻi olti talaba bilan faoliyat boshlagan va 2014-yilga kelib, uning soni Hindiston boʻylab ikki million talabagacha oʻsgan.

Tibbiyot kolleji va Nur kasalxonasi 2013-yilda MBBS kursini boshlash uchun shtat hukumatidan va Hindiston Tibbiyot kengashidan, Nyu-Dehlidan yakuniy ruxsatnoma olgan va 100 nafar talaba kursga yozilgan. MBBS kollejidan tashqari Jamiyada 300 oʻrinli shifoxona ham mavjud boʻlib, unda turli xil jarrohlik operatsiyalari, tekshiruvlar, muolajalar, dori-darmonlar, turli patologiyalar, biokimyo, mikrobiologiya tekshiruvlari, rentgenografiya, sonografiya bepul amalga oshiriladi. Har kuni 600 ga yaqin OPD va 230 IPD bemorlari davolanadi. Barcha boʻlimlarda shifokorlar kuniga 30 ga yaqin operatsiyani oʻtkazadilar.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* Darul Ulum Deoband, Vastanvi va Modi izohlari . *Bugun Hindiston .*
* Vastanvi Rsga eʼtibor qaratadi. 100 kr kolleji . *[[The Times of India|Hindiston vaqtlari]]* .
* Ruhoniy . 2011-03-21. *[[The New York Times|NY Times]]* .
* Modi Dilli eshik hai uchun: Maulana Gʻulom Muhammad Vastanvi deydi . 2013/10/11. *wn.com* .
* Nima uchun Akkalkuva, uning shogirdlari Bade Hazratiga ildiz otishmoqda . *Financial Express* .
* Yangiliklar . 31.01.2011. *Tribune India* .
* Vastanvi hech qachon Modini maqtamagan, u oʻsha mintaqadan boʻlmagani uchun ketishi kerak edi . *Indian Express* .
Jamiya Qosim ul-Ulum

**Jamiya Qosim ul-Ulum Moʻlton** () Pokistonning Moʻlton shahridagi Deobandi diniy taʼlim markazi. Seminariya 1946-yilda muftiy Mahmud tomonidan tashkil etilgan.

1946-yil oktyabr oyida Husayn Ahmad Madaniy rasmiy inauguratsiya va maxsus ibodat uchun Moʻltonga tashrif buyurgan.

Asad Mahmud Jamiyaning hozirgi kansleri.

## Taniqli bitiruvchilari

* Abdulmajid Ludhianviy
* Allah Vasaya
* Mavlono Abdulloh Gʻozi
* Muhammad Muso Ruhani Boziy
* Nur Muhammad
## Manbalar
Vuxi masjidi

**Vuxi masjidi** () – Xitoyning Jiangsu viloyati Usi shahri Liangsi tumanidagi masjid.

## Tarixi
Masjid dastlab 1921-yilda qurilgan. 1999-yilda masjid rekonstruksiya qilinib, binoning hozirgi shakliga keltirilgan.

## Arxitekturasi
Masjid arab arxitektura uslubida qurilgan. 2182 m2 maydonni egallaydi.

## Transporti
Masjidga Vuxi metropolitenining Nanchan ibodatxonasi stansiyasidan gʻarb tomon piyoda borish mumkin.

## Yana qarang

* Xitoyda Islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Shanxiang masjidi

**Shanxiang masjidi** () – Xitoyning Jiangsu viloyati Zhenjiang shahri Runzhou tumanidagi masjid.

## Tarixi
Masjid 1662-yilda qurilgan va keyinchalik bir necha marta rekonstruksiya qilingan. 1903-yilda masjidda islom maktabi tashkil etilgan. Ikkinchi jahon urushi paytida masjid yapon bosqinidan qochqinlar lageri vazifasini bajargan. Ayni paytda masjidda imomlar tayyorlash, forumlar, mehmonlarni qabul qilish kabi turli tadbirlar muntazam oʻtkazib kelinmoqda.

## Arxitekturasi
Masjid 2000 m2 maydonga ega boʻlib, anʼanaviy Xitoy meʼmorchiligi uslubida qurilgan.

## Yana qarang

* Xitoyda Islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Dorul Ulum (Bolton)

**Darul Ulum** – Buyuk Manchester, Buyuk Britaniyaning Bolton shahridagi xususiy islomiy oʻrta maktab.

## Tarixi
Institut 1993-yilda tashkil etilgan va dastlab Bolton shahrining shimoliy qismidagi Bromley Krossda joylashgan. 2006-yilda institutning oʻsishi va oʻquvchilar joylariga boʻlgan talab tufayli institut Bromley Cross binolarini shahar markaziga yaqinroq kattaroq kampus uchun sotishga qaror qilgan. Mahalliy kengash tomonidan yangi uylar qurish uchun bino va unga tutash yer sotib olish taklifi kiritilgan. Keyinchalik, institut ular hozirda joylashgan sobiq monastirga koʻchirilgan. 2008-yilda sobiq jamoat uyi sotib olinib, institutning ikkinchi kampusiga aylantirilgan.

## Taʼlim tizimi
Dorul Ulum diniy va dunyoviy taʼlim qoidalarini oʻz ichiga oluvchi yuqori standartlarga ega islom ulamolarini yetishtirishga harakat qiladi.

### Diniy taʼlim
Islom taʼlimi ikki kursga boʻlingan: Islom ilohiyoti kursi va hifz (Qur’on yodlash) kursi. Islom ilohiyotshunosligi kursi islom dinining teologik asoslarini oʻrganishni istaganlar uchundir. Oʻquv dasturi Dorul Ulum Deoband tashkil etilganidan beri amalda boʻlgan Dars-i Nizomiy taʼlim formatiga asoslangan boʻlib, u Hanafiy mazhabidan kelib chiqqan. Talabalarga tafsir, hadis, arab tili, grammatika va sintaksis, islom fiqhi, mantiq va tafakkur, notiqlik kabi fanlar boʻyicha koʻplab kitoblardan darslar oʻqitiladi. Kurs 7 bosqichdan iborat. Hifz kursi Qur’oni Karimni yod olishni xohlovchilar uchundir. Bu kurs davomiyligi talabalarning Qur’oni Karimni qancha vaqt ichida yod olishlariga bogʻliq. Ularga shaxsiy oʻqituvchisi tomonidan yoʻl-yoʻriq va yordam beriladi.

### Dunyoviy taʼlim
Maktab 11–16 yoshdagi bolalarga oʻrta maktab oʻquvchilari uchun dars oʻtiladi, bu ularga 10 va 11 yoshga toʻlganlarida GCSEda qatnashish imkonini beradi. Maktab GCSE darajasida oʻqishni tanlash uchun koʻplab fanlarni taklif etadi, jumladan, cheklanmagan holatdagi, matematika, ingliz tili, fan, tarix, geografiya, dinshunoslik, AKT, zamonaviy chet tillari va fuqarolik. GCSE lardan tashqari, maktab oʻquvchilarga A-Level va BTEC kurslarini ham toʻldirishga imkon beriladi.

## Ofsted tekshiruvi
Institut koʻplab uzluksiz Ofsted tekshiruvlarini oʻtkazib boradi va hozirda u „yetarli emas“ deb topilgan. Ilgari u „Yaxshilashni talab qiladi“ reytingiga ega edi.

## Yana qarang

* Dorul Ulum (Bury)
* Dorul Ulum al-Madaniya
* Dorul Ulum (London)
* Dorul Ulum Zakariyya
* Jamiyatul ilm val huda
* Madinatul Ulum al-Islomiya
* Mazohirul Ulum Saharanpur
## Manbalar
Jizhaoying masjidi

**Jizhaoying masjidi** () – Xitoyning Syuanvu provinsiyasi Nankin shahri Xuanvu tumanidagi masjid.

## Tarixi
Masjid namozxonasi 1912-yilda qayta qurilgan. 1987-yilda Nankindagi shahar islom uyushmasi tomonidan toʻplangan mablagʻ evaziga masjid taʼmirdan chiqarildi.

## Arxitekturasi
Masjidning hozirgi binosi arxitektor Ma Syaodun tomonidan loyihalashtirilgan. Masjid majmuasi 815,1 m2 maydonni egallaydi. Jami 4 qavatdan iborat boʻlib, qorovulxona, oshxona, majlislar zali, hojatxona, asosiy namozxona, hammom, tahoratxona, qabulxona, imom xonasi, majlislar xonasi va masjid xodimlari xonalaridan iborat.

## Transporti
Masjidga Nankin metropolitenining Zhujianglu stansiyasidan shimoli-sharq tomon piyoda borish mumkin.

## Yana qarang

* Xitoyda Islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Jamiya Faruqiya

**Jamiya Faruqiya** Pokistondagi islom diniy seminariyasi boʻlib, ikkita boʻlimga ega, biri Karachidagi Shoh Faysal koloniyasida, ikkinchisi esa Hub Chovkida joylashgan.

1967-yilda Dorul Ulum Deobandning bitiruvchisi Salimulloh Xon tomonidan tashkil etilgan seminariyada 2300 dan ortiq talaba tahsil olgan.

## Tarixi
Jamiya Faruqiya 1967-yilda Salimulloh Xon tomonidan tashkil etilgan. Seminariya ikkita filialga ega, biri Shoh Faysal koloniyasida, ikkinchisi Hub Chovkida joylashgan. Seminariyani 2017-yil 15-yanvarda vafot etgunga qadar Salimulloh Xon boshqargan. Uning oʻrniga oʻgʻli Muhammad Odilxon oʻtirgan.

Seminariyada yigirma yil dars bergan Nizomuddin Shamzay 2004-yil 30-mayda oʻldirilgan.

## Jurnallari
*Al-Faruq* – Jamiya tomonidan toʻrt tilda: urdu, arab, sindhi va ingliz tillarida chop etiladigan oylik jurnal.

## Bitiruvchilari
Taniqli bitiruvchilarga quyidagilar kiradi:

* Nizomuddin Shamzay
* Muhammad Odilxon
* Qori Husayn
## Manbalar
Rangin koʻzyoshlar

„**Rangin koʻzyoshlar**“ () – shoir hamda tarjimon Xosiyat Rustamga tegishli sheʼriy toʻplam. Sheʼriy toʻplam har yili „Yevrosiyo ijodiy gildiyasi“ tomonidan oʻtkaziladigan „Hertfordshire Press Awards“ marosimida „Tanqidchilar tanlovi“ nominatsiyasi boʻyicha gʻolib deb topilgan.

## Chop etilishi
Sheʼriy toʻplam 2020-yil 15-iyul kuni „Hertfordshire Press“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Kitobga soʻzboshini alban shoiri Gjekë Marinaj yozib bergan. Sheʼrlarni Aʼzam Obidov, Muhayo Qurbonova, Maftuna Raimqulova va Gulruh Islomaliyeva ingliz tiliga tarjima qilgan. Kitob muharriri mashhur ingliz yozuvchisi John Farndondir.

## Mukofotlari
Sheʼriy toʻplam 2020-yil Madrid shahrida 9-bor oʻtkazilgan „Open Central Asia Book Forum-2020“ tanlovining „Tanqidchilar tanlovi“ nominatsiyasida gʻolib deb topilgan. 
## Manbalar
Qamoq madrasasi

**Qamoqxona madrasasi** – Pokistonning Karachi shahridagi diniy seminariya boʻlib, u giyohvandlar, voyaga yetmagan jinoyatchilarni reabilitatsiya qilish va haq evaziga diniy taʼlim berish uchun diniy markaz sifatida foydalanilgan.

Bu seminariya oʻquvchilarni zanjirband qilish, kaltaklash va qiynoq kamerasidagi kabi ovqatdan mahrum qilish singari shafqatsiz munosabatda boʻlishi tufayli mashhur boʻlgan. Aftidan, ota-onalar oʻz farzandlarini giyohvandlikdan yoki bolalar sodir etgan jinoyatlardan xalos qilish uchun „Qamoq madrasasi“ga oʻqishlari uchun oʻz ixtiyorlari bilan pul toʻlashgan.

## Tanqid
BBC Urdu xizmati kotibi Hasan Kazmiy oʻsmirlar bilan uchrashganida, mahbuslar oziq-ovqat va kiyim-kechaksiz butun soat davomida oʻqishga majbur boʻlganliklaridan shikoyat qilishgan. Boshqa bir shikoyatchi bola, Tolibon janglariga tayyorgarlik koʻrish uchun seminariyaga tashrif buyurganini aytgan.

Pokiston politsiyasi fikriga koʻra, ular seminariya boshligʻini seminariya yertoʻlasida talabalarni qiynoqqa solgan va haqorat qilgani uchun hibsga olishgan. 20 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlardan kamida 18 nafari qutqarib qolingan.

Ayrim tanqidchilar Pokistondagi feodallar tomonidan boshqariladigan xususiy qamoqxonalarda va mahbuslar qochib ketishining oldini olish uchun zanjirband qilingan giyohvandlarni reabilitatsiya qilish markazlarida ham keng tarqalgan diniy markazda mahbuslarning hibsga olinishining mantiqiy asosini shubha ostiga oladilar.

Ayrim maʼlumotlarga koʻra, 18 yoshgacha boʻlgan deyarli 50 nafar talaba jinsiy zoʻravonlik uchun seminariya podvalida zanjirband qilingan. Pokiston ichki ishlar vaziri Rehmon Malikning soʻzlariga koʻra, u politsiyadan seminariyaning terrorchilarni tayyorlashda „Tehrik-e-Tolibon“ kabi terrorchilik tashkilotlari bilan aloqasi bor-yoʻqligini tekshirishni soʻragan.

CNN filiali GEO News xabariga koʻra, talabalar kaltaklangan va ularning tanasiga elektr simlari bilan zarba berilgan. Politsiya maʼlumotlariga koʻra, baʼzi ota-onalar oʻz farzandlariga nisbatan qoʻpol munosabatda boʻlishni bilmagan holda oʻquvchilarni diniy taʼlim tizimiga yozdirgan.
## Manbalar

## Havolalar

* Madrasada 50 dan ortiq bola zanjirband qilingan holda topilgan
* Politsiya Karachi madrasasi zindonidan 50 nafar bolani qutqardi
Mazohir Ulum Jadid

**Mazohir Ulum Jadid** – Hindistonning Saharanpur shahridagi islom seminariyasi boʻlib, u 1983-yilda Mazohir Ulumdan mustaqil va alohida seminariya sifatida ajralib chiqqan. U *Mazohir-e-Ulum* nomli oylik jurnalni nashr etadi. 2022-yil mart oyidan boshlab Muhammad Aaqil Saharanpuriy seminariya rektori va hadis fanlari boʻyicha katta professori hisoblanadi.

## Tarixi

Seminariya Abdulazizni 1986-yildan 1991-yilgacha ishlagan birinchi rektor etib tayinlangan. Salmon Mazohiriy 1996-yildan 2020-yil 20-iyuligacha maʼmuriyatda ishlagan.

U 1988-yilda „Amin-e-Aam“ (Bosh kotib) lavozimini qabul qilib, Muhammad Talha Kandxlaviyni 1993-yilgacha bu lavozimda ishlagan birinchi Bosh kotib etib tayinlangan.

## Bitiruvchilar va oʻqituvchilar

* Abdurrahmon ibn Yusuf Mangera
* Muhammad Yunus Jaunpuriy, seminariyaning sobiq hadis professori.
* Salmon Mazohiriy, sobiq rektor
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*