open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yerevan tarixi muzeyi

**Yerevan tarix muzeyi** () — Armaniston poytaxti Yerevan shahrining markaziy qismida, shahar hokimiyati bilan bir xil binoda joylashgan tarixiy muzey. Muzey oʻz faoliyatini 1931-yilda boshlagan. Hozirda shaxar tarixiga oid 94 mingdan ortiq eksponatlar namoyish etilmoqda.

## Tarix
1931-yilda Yerevan oʻt oʻchirish stansiyasining ikkinchi qavatidagi ikkita xonada ochilgan muzey. Avvaliga, Yerevan shahar kengashining kommunal boʻlimiga qarashli boʻlganligi sababli **Kommunal muzey** () deb atalgan. 1936-yilda nomi Yerevan tarixi muzeyi deb oʻzgartirildi va Moviy masjidga koʻchirildi. Muzey masjid hududida 56 yil faoliyat yuritdi. 1994-yilda sobiq Sankt-Xripsime qizlar gimnaziyasiga, 1997-yilda inqilobchi va siyosatchi Stepan Shaumyan nomidagi Yerevan 1-oʻrta maktabiga koʻchirilgan. 2005-yilda muzey oʻzining hozirgi joyiga, Yerevan shahar kengashining yangi binosi chap qanotiga joylashtirildi.

## Esponatlar
Muzeyda qadim zamonlardan to hozirgi kunga qadar shahar va uning aholisi hayotini aks ettiruvchi 94 mingdan ortiq tarixiy buyumlar: arxeologik, etnografik, numizmatik, mehnat anjomlari, rasmlar, haykallar, arxitektura namunalari, xatlar, kitoblar, qurollar, fotosuratlar, texnik va maishiy buyumlar saqlanmoqda.

## Ilmiy kengash
Muzeyda ilmiy kengash tashkil etilgan boʻlib, uning aʼzolari oʻz davrining eng buyuk mutafakkirlari va sanʼatshunoslari hisoblanadi. Masalan: meʼmorlar Aleksandr Tamanyan, Toros Toromanyan, Nikolay Buniatyan, Mikael Mazmanyan, rassomlar Martiros Saryan, Gagik Gyurjyan, Taragros, olim Arakskulp, Stepan Lisitsyan, Yervand Shahaziz, Sergey Barxudaryan, Babken Arakelyan va boshqalar.

## Galereya

Fayl:Yerevan History Museum 16.jpg
Fayl:Yerevan History Museum 07.jpg
Fayl:Muzeo de historio de Erevano 02.jpg|alt=Klinopisnoy svidetelstvo o postroyke kreposti Erebuni (kopiya. 1968)|Erebuni qalʼasi qurilishiga oid mixxat yozuvlari (nusxasi. 1968)
Fayl:Yerevan History Museum 10.jpg
Fayl:Muzeo de historio de Erevano 13.jpg|alt=Odin iz mnogochislennix zalog muzeya. V dannom zale, naprimer, predstavlen maket goroda|Muzeyning koʻplab eksponatlaridan biri. Masalan bu xonada, shaharning kichraytirilgan modeli taqdim etilgan


## Manbalar
Umut koʻprigi

**Umut koʻprigi** (, ), avvaldan **Boraltan koʻprigi** nomi bilan tanilgan,  uzunlikdagi Ozarbayjon-Turkiya chegarasidan oqib oʻtuvchi Aras daryosini kesib oʻtuvchi arkali koʻprik. Hozirgi koʻprik 1991-yildan 1992-yilgacha boʻlgan davrda qurilgan va 1992-yil 25-mayda Dilucu bojxona nazorat punkti bilan birga rasmiy ravishda ochib berilgan.

Asl koʻprik tarixan 1945-yilda Sovet Ittifoqi va Turkiya oʻrtasidagi *Boraltan koʻprigi fojeasi* () deb nomlanuvchi voqea orqali tanilgan. Unga koʻra, Ikkinchi jahon urushi paytida Germaniya uchun jang qilganlikda ayblangan 195 nafar sovet askari Turkiya hukumati tomonidan Sovet Ittifoqiga qaytarilgan. Undan avvalroq, yaʼni 1944-yilda 146 nafar ozarbayjonlik Stalin taʼqibidan qochib Turkiyadagi Boraltan chegara postlaridan boshpana izlagan. SSSR va Turkiya oʻrtasidagi ziddiyat kuchayganligi sababli, taranglikning yanada kuchayishiga yoʻl qoʻymaslik uchun mahkum askarlar SSSR hukumatiga topshirilgan. Askarlar chegarani kesib oʻtganidan koʻp oʻtmay, ular vatanga xiyonatda ayblanib, qatl qilingan.

Turkiya Kars shahrini Igdir viloyati orqali Naxichevan bilan bogʻlash rejasining bir qismi sifatida ozmi-koʻpmi xuddi shu joyda temir yoʻl koʻprigi qurish niyatini bildirgan.  Armanistonni toʻliq aylanib oʻtuvchi Boku-Naxichevan temir yoʻlini taʼminlash uchun Boku-Tbilisi-Axalkalaki-Kars temir yoʻlini kengaytirish ham rejaga kiritilgan. Ammo Ikkinchi Qorabogʻ urushidan keyin Zangazur yoʻlagi temir yoʻlini (Horadiz-Agband-Ordubad) reabilitatsiya qilish ishlari yoʻlga qoʻyilgan va natijada Boku-Naxichevan temir yoʻl loyihasi amalga oshmay qolgan.

1990-yillarning boshlarida koʻprik Naxichevan hukumati boshdan kechirgan iqtisodiy qiyinchiliklarni, ayniqsa transport blokadasini bartaraf etishda beqiyos rol oʻynagan.

1992-yil 28-mayda Turkiyaning o‘sha paytdagi Bosh vaziri Sulaymon Demirel 60 nafar deputat va 40 dan ortiq nufuzli ommaviy axborot vositalari vakillari bilan Araz daryosi ustidagi “Umut ko‘prigi”ni ochish uchun Naxichevanga kelgani butun xalqning eʼtiborini tortgan.

## Manbalar

## Havolalar

* BIURmF Umut koʻprigi toʻrtburchakli taklif
Gʻolib (film)

**Gʻolib** (asl nomi „**Maharshi**“) — 2019-yilda rejissyor Vamshi Paidipally tomonidan suratga olingan telugu tilidagi Hindiston drama filmi.

## Syujeti

AQSHdagi muvaffaqiyatli bosh direktor K. Rishi Kumar Hindistondagi oʻrta sinf oilasidan Origin kompaniyasidagi yuksalishigacha boʻlgan yoʻlini eslaydi. Bu yoʻlda u shaxsiy va axloqiy qiyinchiliklarga duch keladi. Shu jumladan uning doʻsti Ravining uning kelajagi haqida qaygʻurib qilgan qurbonligi ham roʻy beradi. Hindistonga qaytib kelgach, Rishi buzuq tadbirkorga qarshi Ravining daʼvosini qoʻlga kiritadi va oxir-oqibat Hindistonda qolishni va qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanishni tanlaydi. U oʻz vatandoshlarida yordam berishdan baxt va halovat topadi.

## Rollarda

## Mukofotlar

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Alaotra mangora

**Alaotra-Mangoro** — sharqiy Madagaskardagi mintaqa. Shimolda Sofiya viloyati, shimoli-sharqda Analanjirofo va Betsiboka, sharqda Atsinanana, janubi-gʻarbda Vakinankaratra, gʻarbda Analamanga bilan chegaradosh. Viloyat poytaxti Ambatondrazaka boʻlib, 2018-yilda aholi soni 1 255 514 kishini tashkil etdi. Viloyatning maydoni .
## Maʼmuriy boʻlinmalar
Alaotra-Mangoro viloyati beshta tumanga boʻlingan, ular 82 ta kommunaga boʻlingan.

* Ambatonzarzaka tumani — 20 ta kommuna
* Amparafaravola tumani — 21 ta kommuna
* Andilamena tumani — 8 ta kommuna
* Anosibe An'ala tumani — 11 ta kommuna
* Moramanga tumani — 22 ta kommuna
## Aholisi
Mintaqani asosan shimolda Sihanaka, janubda Bezanozano va Merina aholisi tashkil qiladi.
= Iqtisodiyot =
### Qishloq xoʻjaligi
120.000 ga ekin maydoniga ega, Madagaskarning asosiy ekin mahsulotini guruch tashkil qiladi.
Boshqa ekinlar manyak (175 ming tonna), kartoshka (49 ming tonna), makkajoʻxori (50 ming tonna) va shakarqamish (50 ming tonna) ekiladi.
Chorvachilik (Zebu) yiliga 265 mingga, baliq ovlash boʻyicha 2000-2500 tonnaga yetadi.
### Konchilik
Moramanga/Ampitambe yaqinida nikel koni bor: Ambatovy koni.
Kon ishlari Andilamena, Ambatondrazaka va Didyda safir joylarida olib boriladi va u yerdan yoqut qazib olinadi.
## Transport
### Milliy yoʻllar
* 2-milliy marshrut (Antananarivo — Moramanga — Toamasina).
* Milliy yoʻnalish 44 (Moramanga — Ambatondrazaka — Imerimandroso — Amboavory).
### Temir yoʻllar
* TCE (Tananarive-Côte Est) temir yoʻli — (Toamasina — Moramanga — Antananarivo).
* MLA (Moramanga-Lac Alaotra) temir yoʻli (Moramanga — Ambatondrazaka).
### Aeroportlar
* Ambatonzarzaka aeroporti
* Amparafaravola aeroporti
* Amboxiyanahari aeroporti
## Himoya qilinadigan hududlar
* Torotorofotsy Yangi qoʻriqlanadigan hudud
* Ankeniheny-Zahamena koridori qismi
* Alaotra ko'li
* Ko'proq
* Ambatofotsy yangi qo'riqlanadigan hudud
* Ampanganangongi-Behasina Yangi muhofaza qilinadigan hudud
* Ampotaka Ankorabe Yangi muhofaza qilinadigan hudud
* Analabe Betanatanana Yangi muhofaza qilinadigan hudud
* Analalava yangi qo'riqlanadigan hudud
* Mahialambo Yangi qoʻriqlanadigan hudud
* Mangabe-Ranomena-Saxasotra Yangi muhofaza qilinadigan hudud
* Ambohidray Yangi qoʻriqlanadigan hudud
* Zahamena milliy bog'i qismi
* Mantadia milliy bogʻi
* Analamazaotra milliy bogʻi
* Marotandrano qo'riqxonasi qismi
* Peyrieras sudraluvchilar qo'riqxonasi Marozevodagi kapalak fermasi va sudraluvchilar markazi
## Daryolar
* Ivondro daryosi
* Marimbona
* Gilos yashil
* Sahatandra
* Sandrangato
* River Village

## Maʼlumotnomalar
Nass (Islom)

***Nass*** () — arabcha soʻz boʻlib, turlicha, xususan „maʼlum, aniq qonuniy buyruq“, „ilohiy farmon“, „belgi“, yozilmagan qonundan farqli ravishda „yozma qonun“, taqiqlovchi yoki talab qiluvchi „kanonik matn“, „matnli dalil“ kabi tarjima qilinadi.

Shialikda (Oʻn ikkilik va Ismoiliylar) nass avvalgi masʼum imom tomonidan yangi masʼum imomni belgilash jarayonini anglatadi.

## Manbalar
Prekmurska gibanica

***Prekmurska gibanica*** (Prekmurje qatlamli pirojnoyesi) — sloven *gibanicasi* yoki qatlamli pishiriqning bir turi. Uning tarkibida koʻknori urugʻi, yongʻoq, olma, mayiz va kvark kabi mahsulotlar mavjud. Prekmurjeda mashhur boʻlgan bu yegulik Sloveniyaning milliy mahsulotiga aylanib ulgurgan. Noyob shirinlik bu mintaqadagi qishloq xoʻjaligining xilma-xill hayot tarzini oʻzida namoyon etadi. *Gibanica* nomi *guba* dialekt iborasidan kelib chiqqan va pishiriqdagi burmalarga ishora qiladi.

## Tarixi
Asrlar davomida *prekmurska gibanica* Prekmurje hududida bayramona taom va turli marosimlar uchun maxsus pishiriladigan shirinlik sifatida tayyorlanib kelingan. Retseptning aniq kelib chiqishi maʼlum emas. Ilk manbalar uning retsepti asrlar davomida rivojlanganligini koʻrsatadi. József Kossics tomonidan saqlanib qolingan eng qadimgi hujjat: *Croaten und Wenden in Ungern* kitobida (1828) yozilishicha, Sloveniyada toʻy hech qachon *gibanikasiz* (Prekmurje lahjasi: *gostüvanje*) oʻtkazilmasligi aytiladi. Taomning tayyorlanilishi quyidagicha amalga oshiriladi: „Xamir yupqa holatda yoyiladi, mayda toʻgʻralgan karam, sholgʻom yoki kvark aralashtirilib, yoyilgan xamir ustiga sepiladi. Uning usti boshqa bir yupqa qilib yoyilgan ikkinchi xamir qatlami bilan qoplanadi, soʻngra avvalgi jarayon qaytarilib, 10 yoki 11 ta qatlam hosil qilinadi. Natijada tort koʻrinishidagi pishiriq hosil boʻladi“.

Sloveniya *Prekmurska gibanica* taomiga egalik qilishi uchun 2006-yil Yevropa kunida, Yevropa Ittifoqiga Avstriyaning Café Europe nomli madaniy tashabbusidagi taklifiga binoan tanlangan. 2010-yil mart oyidan beri *prekmurska gibanica* Yevropa Ittifoqida anʼanaviy mutaxassislik kafolat taomi sifatida himoyalangan.

## Yana qarang

* *[[Međimurska gibanica]]*: oddiyroq retseptdan foydalangan holda, Xorvatiyaning qoʻshni mintaqasidan olingan, shunga oʻxshash, ammo kamroq tayyorlanilagan *gibanica* turi
* Sloveniya oshxonasi
## Manbalar

## Havolalar

* *Prekmurska gibanica* retsepti: http://www.food.com/recipe/slovenian-traditional-prekmurska-gibanica-412339
Uwe Bohm

**Uwe Bom** (Uwe Enkelmann; 1962-yil 23-yanvar — 2022-yil 8-aprel) Germaniyalik aktyor. U 1973-yildan 2020-yilgacha 100 dan ortiq film va telekoʻrsatuvlarda rol oʻynagan.

## Biografiyasi
Rejissor Hark Bohm 1973-yilda 11 yoshli Uve Enkelmanni *I can also build an Ark* filmiga taklif qilgan. 1976-yilda u Hark Bohmning *North Sea Is Dead Sea* dramasida bosh rolni oʻynadi. Direktor Enkelmanni asrab olishga va oʻzi bilan Myunxenga olib ketishga qaror qildi. Gʻarbiy Germaniyaning 61-Oskar mukofotlari taqdimotida premyera qilingan „Yasemin“ (1988) filmida bosh rolni oʻynadi. Shuningdek, aktyor 1990-yilda boʻlib oʻtgan 40-chi Berlin xalqaro kinofestivalidan joy olgan „Herzlich willkommen“ filmida ham rol oʻynagan.

Yoshligida u rassomga shogirdlikka tushdi, ammo keyinroq fikridan qaytib, aktyor boʻlishga qaror qildi. 1980—2000-yillar davomida mashhur rejissyor Peter Zadek bilan bir necha bor ishlagan. Bohm Germaniya televideniyesida ham faol ijod qilgan, ayniqsa yovuz rollari bilan tanilgan.

Bohm aktrisa Ninon Bohmga bilan oila qurgan va bir farzandi bor. Bohm 2022-yil aprel oyida 60 yoshida kutilmaganda yurak hurujidan vafot etdi.

## Filmografiyasi
**North Sea Is Dead Sea* (1976)
**Moritz, Dear Moritz* (1978)
**The Heartbreakers* (1983)
**Yasemin* (1988)
**Herzlich willkommen* (1990)
**A Demon in My View* (1992)
**Paul und Clara – Liebe vergeht nie* (1999, television film)
**Cloned to Kill* (2000, television film)
**Heart* (2001)
**Unpleasant Encounter in the Moonlight* (2004, television film)
**Hunger for Life* (2004, television film)
**Vacation* (2007)
**The Lie* (2008, television film)
**Germany* 09 (2009)
**In the Shadows* (2010)
**Gold* (2013)
**A Blind Hero: The Love of Otto Weidt* (2014, television film)
**Sanctuary* (2015)
**Goodbye Berlin* (2016)

## Manbalar
Abecedarium (Trubar)

***Abecedarium*** (Abecedary) — *katexizm* asosida yozilgan *Catechismus in der windischenn Sprach* (qisqacha *Catechismus*) kitobidan oldinroq chop etilgan sloven tilidagi birinchi bosma kitob. U odamlarga alifboni oʻrganishga yordam beradigan sakkiz varoqli buklet hisoblanadi. Protestan islohotchisi Primož Trubar uni 1550-yilda schvabacher (gotik yozuvi) da chop ettirgan hamda 1555 va 1566-yillarda lotin yozuvida baʼzi tuzatishlar bilan qayta nashr ettirilgan. Uning takomillashtirilgan versiyasi 1566-yilda Sebastyan Krelj tomonidan chop etilgan. *Abecedarium* ham, *Catechismus* ham sloven tilining rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi.

## Tarixi
Bir necha oʻn yillar davomida *Catechismus* Tübingenda bosib chiqarilgan, deb taxmin qilingan boʻlsa-da, yangi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, u 1550-yilda Peter Frentz tomonidan Schwäbisch Hallda chop etilgan ekan.

1550-yilga qadar Primož Trubar o'zining *Catechismus* va *Abecedarium* asarlarini Nyurnberg va Shvabish zalida tsenzura tomonidan chiqarilgan rasmiy taqiq tufayli chop ettira olmaydi. Shu tufayli ham, olimlar bu ikkala kitobni ham Tübingendagi Ulrich Morxartning bosmaxonasida bosilgan degan xulosaga kelishgan.

## Zamonaviy nashr
*Abecedarium* 2008-yil oktyabr oyida birinchi marta zamonaviy sloven tilida nashr etilgan. Ushbu ilmiy nashr Primož Trubar davridagi sloven tilidagi yozuvlarni va ilmiy eslatmalar bilan boyitilgan zamonaviy sloven tiliga oʻgirilgan tarjima matnini oʻz ichiga oladi. Xuddi shunday, *Catechismus* 2009-yil oktyabr oyida nashr etilgan, yana bir „birinchi“ sloven kitobi hisoblanadi. *Catechismusning* „Pridiga o veri“ (Imon haqida vaʼz) qismining sloven, ingliz, nemis va esperanto tillaridagi tarjimalari ham mavjud.

## Yana qarang

* Abecedarium

## Manbalar

## Havolalar

* Trubar Forum veb-sayti ingliz va sloven tillarida — Trubarni zamonaviy sloven tiliga tarjima qilish!
Zayd ibn Umar

**Zayd ibn Umar** () — ikkinchi xalifa Umar ibn al-Xatob va uning rafiqasi Ummu Kulsum binti Alining oʻgʻli, Islom paygʻambari Muhammadning nabirasi.

## Biografiyasi

Zayd ibn Umar oʻz qabilasi Banu Adiyga tinchlik olib kelish yoʻlidagi saʼy-harakatlari natijasida oʻldirilgan. Zayd ibn Umardan hech qanday avlod qolmagan.

### Ota-onasining nikohi
Ali oʻz qizlarini ukasi Jaʼfar ibn Abu Tolibning oʻgʻillariga turmushga berishni xohlaydi, ammo boʻlajak xalifa Umar Alining qizi Ummu Kulsumning qoʻlini soʻraydi va Aliga qarata: „Yer yuzidagi hech bir kishi unga men kabi yaxshiroq munosabatda boʻlmaydi“ deb aytadi.

Ali Umarga qizi hali balogʻat yoshiga yetmaganini tushuntiradi, lekin shunday boʻlsa-da, Umar undan rozilik bildirishini soʻraydi. Soʻngra Ali qiziga yoʻl-yoʻl chopon beradi va unga shunday buyuradi: „Buni amirul moʻminga olib boring va otam, agar bu chopon sizga yoqsa, uni oʻzingiz bilan olib qoling, agar yoqmasa, uni qaytarib bering deb aytdi deng“. Ummu Kulsum ushbu xababrni Umarga yetkazgach, qaytib kelib otasiga: „U kishi choponning tugmalarini ham yechmas, mendan boshqa narsaga qaramas edi“, — deydi. Umar Ummu Kulsumga chopon unga yoqqanligini aytadi va bu xabardan keyin Ali Ummu Kulsumni Umarga turmushga berishga rozi boʻladi. Umar rafiqasi uchun 40 ming *dirham* mahr beradi, ularning nikohi milodiy 638-yilning noyabr yoki dekabr oylarida (hijriy 17-yilning Zulqaʼda oyi) boʻladi.

Umar va Ummu Kulsum Zayd va Ruqayya ismli ikki farzand koʻrishadi, qizi Ruqayya keyinchalik Saʼd ibn Abi Vaqqosning oʻgʻli Ibrohimga turmushga chiqadi va undan qiz farzandni dunyoga keltiradi.

## Yana qarang

* Sahoba

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Al-Maorif, Ibn Qutayba 77-bet, „Zikri Umar“ bobi
Vače Situla

**Vače Situla** (, shuningdek, ) 19-asrning ikkinchi yarmida Sloveniya markazidagi Vače shahridagi Hallstatt arxeologik manzilgohidan topilgan temir davriga oid bezakli bronza idish (situla). U bunday idishlar orasida eng yuqori sifatda saqlangan va mamlakatning eng qimmat arxeologik artefaktlari qatoriga kiradi. Miloddan avvalgi 5-asrga oid artefakt Sharqiy Hallstatt hududida topilgan shimoliy iliriyaliklarning eng qadimgi situla buyumlaridan biri hisoblanadi. Idishda hukmron tabaqaning oddiy hayotini aks ettiruvchi, shuningdek, oʻsha davrdagi dunyoning diniy tushunchasini tasvirlab beruvchi uchta qator relyef belgilari mavjud. Vače Situla Sloveniya milliy muzeyida saqlanadi.

## Izlanish
Vače Situla 1882-yil boshida dehqon Yanez Grilc tomonidan topilgan (ogʻzaki anʼanaviy yil hisobiga koʻra 17-yanvarda, lekin katta ehtimol bilan oʻsha yilning martida). Situla  chuqurlikdan qazib olingan. Oʻsha yili Carniola viloyat muzeyi () direktori Karel Dezmanga topilma haqida maʼlum qilishgan. Tarixiy artefakt muzey agenti tomonidan 18 florin va 20 kreuzerga sotib olingan. Keyinchalik muzey uning qiymatini taxminan 6000 floringa baholagan.

## Tuzilishi
Situlaning uzunligi  boʻlib, bronza qavati bilan birlashtirilgan uchta alohida bronza mixparchinlaridan tayyorlangan. Tutqich qalin torkli simdan yasalgan va uchlarida oʻrdak boshi shakli tasvirlangan. U toreutik texnikasi asnosida qilingan va muqaddas suvni saqlash uchun marosim idishi sifatida ishlatilgan boʻlishi mumkin. Idishning hajmi  ni tashkil etadi.

## Frizlari
Situla uchta gorizontal parallel qatorlar bilan bezatilgan, ularda jangchilar, marosim janglari va hayvonlarning kichik figuralari relyef, boʻrtma tasvir yordamida tasvirlangan. Yuqorida otda va ikkita aravadagi, hamda piyoda jangchilarning tantanali yurishi tasvirlangan. Idish oʻrtasidagi tasvirlar asosiy voqeani koʻrsatib beradi: dastlab gʻallani qurbon qilish marosimi, keyin toʻrtta munosib vakilning oʻz taxtlarida oʻtirgan va har biri turli odamlardan sovgʻalar olgan bayram holati koʻrsatib berilgan. Shundan soʻng, kubok (uzun qirrali dubulgʻa shaklidagi qozon) uchun kurash marosimi tasvirlangan. Pastki qismda ketma-ket sakkizta hayvon tasviri bor: birinchisi hayvonning oyogʻini yutib yuborgan boʻri dumli sher, undan keyin uchta doʻst va toʻrtta echki. Yuqoridagi ikki qator epopeyaga oʻxshash davomiylikni hosil qilgan. Idishning relyeflari etrusk sanʼatining taʼsirini oʻzida namoyon etgan.

## Taʼsiri
Ushbu situladan olingan kichik tasvirlar Sloveniya pasportida fon grafikasi sifatida ishlatiladi va mahalliy Vače arxeologik harakatining asosi hisoblangan bronza nusxasida besh marta kattalashtirilgan holda koʻrsatilgan. Arxeologik harakat davomida boshqa muhim yodgorliklar — Ronkar jarliklaridagi Reber, Nad Lazom va Drage hududlaridan topilgan temir davri qabristonlari (), hamda Spodnja Krona va Zgornja Krona hududlaridagi qadimiy terassali turar-joy maskanlari aniqlangan.

## Galereya

Fayl:Vaska_situla-kopija.JPG|alt=The Vače Situla, Slovenia|Vače Situla, Sloveniya
Fayl:Reprodukcija_Vaske_situle.JPG|alt=Replica of the Vače situla|Vače Situlaning nusxasi


## Yana qarang

* Este madaniyati

## Manbalar

## Havolalar

*
Piz Cengalo

**Piz Cengalo** ([tʃ'ɛŋɡalɔ]) (3,369 m) — Alplar taxtalasidagi Bregaglia togʻ, Graubünden va Italiya Shveysariya kanton chegarasida joylashgan. D. W. Freshfield va C.Comyns Tucker tomonidan birinchi marta togʻga chiqish yoʻlboshchisi F. F. Devouassoud bilan 1866-yil 25-iyul kuni sodir boʻldi. „Cengalo“ nomi „tschingel“ degan maʼnoni anglatadi.

2011-yil 28-dekabr kuni taxminan 1,5 million kub metr tosh summit hududidan ajralib, togʻning Shveysariya tomonida katta yer siljishiga sabab boʻldi. Soglio va Bondo eshitilishi mumkin edi. Shu hududda yana koʻp toshlar tushib qolishi kutilayotganligi sababli, baʼzi koʻchalar va togʻlarga chiqish yoʻllari yopilgan. 2017-yil 23-avgust kuni togʻda yana bir yer siljishi yuz berdi, bu 2011-yilgiga qaraganda taxminan uch baravar katta deb taxmin qilinadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Piz Cengalo SummitPostda
* Hikrdagi Pizzo Cengalo
* Piz Cengalo shahridan 360° panorama
Marcel Adams

**Marcel Adams** (1920-yil 2-avgust — 2020-yil 11-avgust) — kanadalik koʻchmas mulk investori, milliarder.

## Ish faoliyati
Marcel Abramovich (keyinchalik Adams) 1920-yilda Ruminiyaning yahudiy oilalaridan birida tavallud topgan. Otasi koʻnchi boʻlgan. Ikkinchi jahon urushi yillarida fashistlarning mehnat lagerlarida ishlashga majbur boʻlgan (1941—1944). Avval Turkiyada, keyin esa Falastinda Isroil mustaqilligi uchun kurashgan. 1951-yilda Kanadaga koʻchib kelgan va Quebec shahridagi koʻnchilik zavodida ishlagan. 1955-yilda binolar barpo qilishni boshlagan va birinchi qurilishdayoq 70% foyda koʻrgan. Shundan keyin koʻchmas mulkka sarmoya kirita boshlagan. 1958-yilda Iberville Developments kompaniyasiga asos solgan va 1959-yilda oʻzining birinchi savdo markazini ochgan. Adams nafaqaga chiqqandan keyin, oʻgʻli Sylvan Adams kompaniyani 25 yil davomida boshqargan. Meros uning oʻgʻli Joshga oʻtgan. 2017-yil holatiga koʻra, Iberville sakkiz million kvadrat futdan iborat yuzdan ortiq mulkga egalik qiladi va boshqaradi.

## Shaxsiy hayoti
Marcel Adams 1953-yilda Annie Adamsga uylangan. Toʻrtta farzandi boʻlgan: Julian, Sylvan, Linda va Leora. Oʻgʻli Julian — biokimyogar. Linda — advokat, Leora esa hamshira. Annie 1997-yil noyabr oyida olamdan oʻtgan. Marcel 2020-yil 11-avgustda avgustda vafot etgan.

## Manbalar
Zonguldak

**Zonguldak** — Turkiyaning Qora dengiz mintaqasida joylashgan shahri. Zonguldak viloyati va Zonguldak tumanining markazi. Aholisi 101,749 kishini tashkil qiladi (2022). Shahar 1849-yilda Ereğlidagi koʻmir konlari uchun port shahri sifatida tashkil etilgan va haligacha koʻmir savdosi shaharning asosiy iqtisodiy faoliyati boʻlib kelmoqda. Hozirgi shahar hokimi CHP vakili Tahsin Erdem.

## Manbalar
Talapov Baxriddin Alijanovich

**Talapov Baxriddin Alijanovich** (1958-yil 11-may, Chust tumani, Namangan viloyati) — falsafa fanlar doktori (2023), professor (2023). Namangan davlat universiteti Yuridik fakulteti dekani.
## Biografiyasi
1958-yil 11-mayda Namangan viloyati, Chust tumanida tavallud topgan. 1976-1981 yillarda Toshkent davlat universiteti talabasi, 1985-1987 yillarda Toshkent davlat universiteti aspiranti, 1991-1994 yillarda Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti doktoranti bosqichini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini 1981-1982-yillarda Namangan davlat pedagogika instituti oʻqituvchisi sifatida boshlagan.

1987-1991 yil. — Namangan davlat pedagogika instituti katta oʻqituvchisi.

1994-2003 yil. — Namangan davlat universiteti tarix fakulteti dekani, huquqshunoslik kafedrasi mudiri, huquqshunoslik fakulteti dekani

2003-2008 yil — Namangan shahri huquqshunoslik kolleji direktori

2008-2010 yil — Namangan davlat universiteti tarix fakulteti dekani

2010-2010 yil. — Namangan davlat universiteti maʼnaviy — ahloqiy tarbiya ishlari boʻyicha prorektori vazifasini bajaruvchi

2010-2011 yil. — Namangan davlat universiteti oʻquv ishlari prorektori vazifasini  bajaruvchi

2011-2012 yil. — Namangan davlat universiteti maʼnaviy — ahloqiy tarbiya ishlari boʻyicha prorektori vazifasini bajaruvchi

2012-2013 yil. — Namangan davlat universiteti milliy gʻoya, maʼnaviyat va xuquq asoslari kafedrasi mudiri

2013-2014 yil. — Namangan davlat universiteti  Ijtimoiy-iqtisodiy fakul’teti dekani

2014-2018 yil. — Namangan davlat universiteti  milliy gʻoya, maʼnaviyat  asoslari va xuquq taʼlimi kafedrasi mudiri

2018-2020 yil. — Namangan davlat universiteti  milliy gʻoya, maʼnaviyat  asoslari va xuquq taʼlimi kafedrasi dotsenti

2020-yildan. — hozirgi vaqtgacha.  - Namangan davlat universiteti  Yuridik fakulteti dekani lavozimida samarali faoliyat olib bormoqda..

## Ilmiy faoliyati
2023-yilda „Oʻzbekistonda milliy demokratik taraqqiyotning falsafiy — huquqiy masalalari“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan.

## Mukofotlari
* 2021-yil Xalqaro Amir Temur hayriya jamoat fondi esdalik nishoni

## Manbalar
Çağhan Kızıl

**Çağhan Kızıl** (1981-yil 14-oktabr) turk va nemis neyrologi va genetigi. Taub instituti neyrologiya fanlari dotsenti hamda Columbia University Vagelos College of Physicians and Surgeons kolleji qoshidagi Columbia University Irving Medical Center markazida miya qarishi bilan bogʻliq tadqiqotlar olib borgan.

## Faoliyati
Uning faoliyati genetika, neyrologiya, hujayra biologiyasi, neyroimmunologiya, biotexnologiya va dori vositalarini ishlab chiqishni oʻz ichiga olgan fanlararo tadqiqotlardan iborat. Uning jamoasi, asosan, kattalar miyasining neyrodegenerativ kasalliklarga bardosh berishi va qayta tiklanishida zebrafishdan foydalanishga eʼtibor qaratgan. Avvalo kattalar zebrafish miyasining Altsgeymer modelini yaratib, va bu modeldagi ildiz hujayra plastisiyasini bir hujayrali sekvensiyaga asoslangan tadqiqotini oʻtkazish orqali miya regenerativ nerv ildiz hujayralarining plastisiyasini qoʻzgʻatish va zebrafish miyasida Altsgeymer kasalligi bilan bogʻliq inson genlarining funktsiyalarini aniqlashga yordam beruvchi molekulyar dasturlarni oʻrganishni maqsad qilgan. Shuningdek, u dori industriyasiga hissa qoʻshgan in vitro platformasi boʻlmish, 3D inson miyasi modellari kabi sutemizuvchilar miyasida qiyosiy tadqiqotlarda ishlatiladigan vositalarni ishlab chiqqan.

Çağhan Kızıl Helmholtz assotsiatsiyasi tarkibidagi Nemis neyrodegenerativ kasalliklar markazida Helmgolts tadqiqot guruhini boshqargan. Soʻngra 2013-yilda *Helmholtz Young investigator* mukofotini olganidan soʻng oʻz laboratoriyasini ochgan. 2014 yilda Turkiya Oliy Taʼlim Kengashida dotsentlik dissertatsiyasini yoqladi. 2019-yil Helmgolts uyushmasi doirasida DZNE Drezdenda guruh rahbari sifatida ham faoliyat olib borgan. U neyrologik kasalliklar uchun 3D yuqori oʻtkazuvchanlikdagi dori skrining platformasiga ixtisoslashgan Neuron-D GmbH neyrodegenerativ kasalliklar markaziga asos solgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Google Scholarda Çağhan Kızıl tomonidan yozilgan maqolalar
Franhti gʻori

**Franchti gʻori** () — Argolik koʻrfazidagi Kiladha koʻrfaziga qaragan arxeologik joy, Gretsiya janubi-sharqidagi Argolisdagi Kiladha qishlogʻi qarshisida.

Odamlar gʻorga birinchi marta yuqori paleolit davrida joylasha boshlagan, u miloddan avvalgi 38 000 va ehtimol undan oldin paydo boʻlgan. Inson guruhlari mezolit va neolit davrlarida mavsumiy ravishda gʻorda yashashni yoki undan foydalanishni davom ettirdilar, vaqti-vaqti bilan qisqa muddatlarda gʻorni tashlab ketishdi. Miloddan avvalgi 3000 (soʻnggi neolit) atrofida oxirgi marta yashagan Franchti taxminan 35 000 yil davomida boshpana sifatida ishlatilgan va janubi-sharqiy Evropadagi eng keng qamrovli oʻrganilgan tosh davri saytlaridan biri hisoblanadi. 

## Qazish tarixi
Indiana universitetining klassik arxeologiya va klassik tadqiqotlar professori T. V. Yakobsen 1967 yilda Franchti gʻorida qazish ishlarini boshlagan. Qazishmalarni boshlaganda, Jeykobsen va tadqiqotchi hamkasbi M. H. Jeymson yaqin atrofdagi yerdan foydalanish masalalari hal etilishini kutishgan holda, bu hududda qisqa vaqt qolishni rejalashtirishgan. Biroq, tez orada Franchti gʻori ular kutganidan ham muhimroq ekanligi maʼlum boʻldi. Jeykobsen tomonidan boshqariladigan qazish ishlari 1976 yilda tugaydigan deyarli oʻn yil davom etadi. Oʻshandan beri koʻplab olimlar keng qamrovli topilmalarni oʻrganib chiqdilar. 

Oʻz tarixining koʻp qismida Franchti  edi. Dengiz sathining atrofida koʻtarilishi tufayli u qirgʻoq chizigʻidan bugungi kunga qaraganda ancha uzoqroq edi. Shunday qilib, uning aholisi sohil boʻyi tekisligiga duch kelishdi, ular oʻzlarining joylashishi paytida asta-sekin suv ostida qoldi. 

Yuqori paleolit davrida Franchti gʻori mavsumiy ravishda kichik guruh (yoki guruhlar), ehtimol 25-30 kishi tomonidan ishgʻol qilingan, ular asosan yovvoyi eshaklar va qizil kiyiklarni ovlagan va chaqmoq tosh pichoqlar va qirgʻichlardan iborat tosh asboblar toʻplamini olib yurgan. Oxirgi muzlik maksimalidan (LBM) soʻng, vaqti-vaqti bilan tanaffuslar boʻlsa-da, turar-joy sifatida foydalanish sezilarli darajada oshdi. Değirmenlik orolidan olib kelingan obsidian Franchtida miloddan avvalgi 13000-yillarda paydo boʻla boshlaydi va Gretsiyadagi anatomik jihatdan zamonaviy odamlar tomonidan dengizchilik va navigatsiya mahoratining eng dastlabki dalili hisoblanadi. Bundan tashqari , Homo erectus yoki Homo heidelbergensis kabi qadimgi dengizchilar Kritga kamida 130 000 yil oldin etib kelgan boʻlishi mumkinligini koʻrsatadigan dalillar mavjud.

G'orda Gretsiyadagi qishloq xo'jaligining eng qadimgi dalillari ham mavjud. Miloddan avvalgi 7000 yillarga oid xonakilashtirilgan oʻsimlik va hayvonlar qoldiqlari mezolit davrida ovlangan va yigʻilgan odatiy yovvoyi oʻsimlik va hayvon turlari qatoriga kiritilgan; Bu shuni ko'rsatadiki, Franchti aholisi yo dehqonchilikni boshlagan yoki Yaqin Sharqdan yangi kelgan neolit ​​odamlari bilan urug'lik va go'sht savdosini boshlagan. Qishloq xo'jaligi Gretsiyada mahalliy darajada rivojlanganmi yoki Gretsiyaga mustamlakachilar tomonidan olib kelinganmi, degan bahs-munozaralar mavjud.

## Manbalar
Tomorr milliy bogʻi

**Tomorr milliy bogʻi** (), Albaniyaning janubida, Tomorr massivining oʻrta va baland qismlarida joylashgan boʻlib, 2012-yil holatiga koʻra  — hududni qamrab olgan milliy bogʻ . 2019-yilda u kon qazish maydonlarini qamrab olgan holda kengaytirildi. Milliy bogʻning koʻp qismi Berat viloyati chegaralarida joylashgan va atigi  Elbasan viloyatida joylashgan. Park 1956-yilda tashkil etilgan boʻlib, milliy miqyosda togʻlarning biologik xilma-xilligi va ekotizim yaxlitligini saqlash uchun eng muhim qoʻriqlanadigan hududlardan biri sifatida tan olingan. Park Plantlife tomonidan xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan muhim oʻsimliklar hududi sifatida tan olingan.

Tomorr — ohaktosh va karstdan tashkil topgan antiklinal . Togʻ sharqda Berat yaqinidagi Osum va Tomorrica daryolari vodiylari orasidan koʻtariladi va Albaniya janubidagi eng baland tabiiy nuqtalardan biridir.

Bogʻ Pindus togʻlari, aralash oʻrmonlar, Palearktika Oʻrta yer dengizi oʻrmonlarining quruqlik ekoregioni, oʻrmonzorlar va butazorlar biomasida joylashgan. Uning xilma-xil geologiyasi va topografiyasi oʻsimlik va hayvonot dunyosining noyob xilma-xilligiga olib keldi. Tomorri milliy bogʻining oʻrmonlari turli xil bargli va ignabargli daraxtlar va turli xil gullardan iborat. Parkni tashkil etuvchi oʻrmonlarda Yevropa olxasi, Bosniya qaragʻayi, turk findiq, linaria, katta sariq gentian, kuzgi krokus, yunon oq tog 'kuli, Yevropa ökse oʻti, Avliyo Ioann wort va boshqa koʻplab turlari mavjud . Milliy bogʻda boʻri , tulki, yovvoyi choʻchqa, elik, yovvoyi echki, quyon, burgut, boyoʻgʻli, qirgʻiy kabi koʻplab yirik sut emizuvchilar turlari mavjud. Kichik sutemizuvchilarga oʻrmon sichqonchasi va daraxt sichqonchasi kiradi.

Milliy bogʻning diqqatga sazovor joylari orasida Osum kanyoni, Osum daryosi va xristianlar va bektoshilar tomonidan muqaddas hisoblangan Tomorr massivi kiradi.

## Shuningdek qarang

* Tomorr
* Albaniya geografiyasi

## Manbalar

## Bibliografiya

*
Gandugali Kumara Rama

**Gandugali Kumara Rama** Kumara Rama hayotiga asoslangan 2006 yilda Kannada tilidagi biografik film (milodiy 1290&nbsp;— milodiy 1320), Vijayanagara imperiyasi tashkil etilishidan oldin jangchi shahzoda hisoblangan. Filmda rejissyor H. R. Bhargava va prodyuser Anita Pattabhiram boʻlgan,film Su Rudramurti Shastri tomonidan yozilgan roman asosida suratga olingan. Filmda asosiy rollarda Shiva Rajkumar Rambha, Laya va Anita Hassanandanilar bosh rollarni ijro etgan. Filmni suratga olish jarayonida Shivrajkumarning otasi va mashhur aktyor Rajkumar vafot etdi.

## Afsona
Karnatakadagi Kampilini Maharaja Devaraya boshqargan va u Devagiri, Kakatiyalar va Hoysalalarning Yadavalar yoki Seunaslariga muvaffaqiyatli qarshilik koʻrsatgan. Uning oʻgʻli Yuvaraja Ramanata, xalq orasida Kumara Rama (1290-1320) nomi bilan mashhur boʼlgan.Buyuk qahramon oʻgay onasining fitnalari tufayli surgun qilingan. U Karnatakaning har bir qismida, shuningdek Andxra Pradesh ning ayrim chegaradosh tumanlarida hanuzgacha eslanadi. Koʻpgina kastalar, ayniqsa agrar jamoalar Maharaja Devarayani oʻzlarining oilaviy xudosi deb bilishgan va har yili Karnataka va uning atrofida yarmarkalar va festivallar uyushtirishadi. U Kampili qirollari mahalliy Bedarlar, Ramoshi nomi bilan tanilgan Kshatriya Bedar qabilasining Valmiki Nayaka nasliga mansub boʻlib Buyuk Vijayanagara imperiyasi asoschilari Harixara I va Bukka Raya I shahzoda Kumara Ramaning jiyanlari edi. Bu ikki aka-ukaning onasi shahzoda Kumara Ramaning katta singlisi Maravve Nayakiti edi.
## Manbalar
Yâkutiye madrasasi

**Yâkutiye madrasasi** () Turkiyaning Erzurum shahrida qurilgan, 14-asrga oid tarixiy madrasa. Madrasa 1310-yilda Hulokuiylarning mahalliy hokimi Xoja Yoqut buyrugʻi bilan qurilgan va uning nomi bilan atalgan.

## Tuzilishi
U toʻrtburchak shakldagi bino boʻlib, ichki hovlisining atrofi talabalar uchun moʻljallangan xonalar bilan oʻralgan. Uning tosh oʻymakorligi bilan bezatilgan monumental peshtoqi va geometrik bezakli bitta minorasi bor. Bugungi kunda binodan etnografiya, turk va islom sanʼatiga bagʻishlangan muzey sifatida foydalaniladi.

## Dizayni
Yâkutiye madrasasi masjidida *[[Muqarnas|muqarna]]* dizayni bilan bezatilgan gumbaz va 1310-yilda qurilgan va oxir-oqibat arman *[[Zhamatun (Armaniston)|gavit]]* narteksi gumbazidan olingan markaziy okulusga ega.
## Manbalar
Kütahya arxeologiya muzeyi

**Kütahya arxeologiya muzeyi** — Turkiyaning Kütahya shahridagi muzey.

Muzey Germinyaniylar hukmdori Umur tomonidan 1314-yilda foydalanishga topshirilgan tarixiy madrasa (Islom maktabi) binosi boʻlgan *Vacidiye madrasasi* binosida joylashgan. U Kütahya Ulu masjidi („Katta masjid“) yonida barpo etilgan. 1965-yilda inshoot muzey sifatida faoliyat yurita boshlagan. Qayta tiklash davridan keyin 1999-yil 5-martda qayta ochilgan.

Qurilish materiallari kesma tosh boʻlib, peshtoqi saljuqiylar uslubida bunyod etilgan. Madrasada toʻqqizta xona bor. Eksponatlar paleolit, eneolit, bronza, xet, frig, ellin, rim, vizantiya, saljuqiylar va usmonlilar davrlariga tegishli. Eng qadimiy buyumlar boʻyalgan sopol idishlaridir.

Muzeydagi qiziqarli narsalardan biri Amazonkalar sarkofagidir, bu noyob namuna hisoblanadi.
## Manbalar

## Havolalar

* Virtual sayohat
Katib al-Vilayat masjidi

**Katib al-Vilayat masjidi** () — Gʻazo shahridagi Eski shaharning Zaytun kvartalidagi joylashgan kichik tarixiy masjid edi. Masjid 1432-yilda Burji Mamluklar tomonidan qurilgan. Masjidning gʻarbiy qismiga qoʻshimchalar 1584-yilda Damashq viloyati (Damashq viloyati) ning Usmonli kotibi Ahmad Bey tomonidan topshirilgan. Damashq viloyatining arabcha transliteratsiyasi *Viloyat Dimashq* edi, shuning uchun masjid *Katib al-Vilayat* („viloyat kotibi“) nomini olgan.

Masjid 2023-yil 19-oktyabrda Isroil havo kuchlarining yaqin atrofdagi Avliyo Porfiriy cherkoviga bergan zarbasi natijasida zarar koʻrgan.

## Arxitekturasi
Masjidning asosiy qismi uning namozxonasi boʻlib, toʻrtburchak shaklda.

### Minorasi
Masjidning sharqiy devori ustida qad rostlagan minorasi Avliyo Porfiriy cherkovining qoʻngʻiroq minorasiga tutash edi. Falastinlik tarixchi Aref al-Arefning aytishicha, mahalliy afsonalar binoning bunday joylashishini Rashidun xalifasi Umar ibn al-Xattobning musulmonlar qoʻmondoni Amr ibn al-Osga fath qilingan mamlakatlardagi har bir cherkov yonida masjid qurish haqidagi buyrugʻi bilan bogʻlaydi.

1432-yilda minora keyinchalik 1453-yilda sulton boʻlgan burji *[[Mamluklar|mamluki]]* Sayf ad-Din Inal tomonidan tiklangan.

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish uchun

* 
*
Jamiya al-Kavsar

**Jamiya al-Kavsar** (; )— Angliyaning Lancashire shtati, Lancaster shahridagi sobiq Qirollik Albert boshpanasida joylashgan mustaqil akademik qizlar muassasasi boʻlib, 11 yoshdan oshgan qizlarga musulmon anʼanalariga mos ravishda taʼlim beradi. Jamiya al-Kavsar 1996-yilda 60 ta oʻquvchi bilan ish faoliyatini boshlagan va hozirda 450 tagacha talabaga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega. Jamiya al-Kavsar 1996-yilda Qirollik Albert kasalxonasining tarixiy binosiga joylashgan va uni oʻziga moslashtirishda jamiyatning turli qatlam vakillarining maʼnaviy va moliyaviy yordamiga tayangan.

## Tarixi
Tashkil etilganidan beri maktab Britaniya va Yevropa Ittifoqi oʻquvchilarini qabul qilib kelmoqda. Maktabda turar joy va noturar joyga ega xodimlar ishlaydi. Ular oʻquvchlargaquyidagilarni taklif qiladi: anʼanaviy olti yillik Alimiyya kursi, Sanatayn, GCSEs, A-Levels va boshqa kasb-hunar kurslari deb nomlanuvchi Alimiyya kursining ikki yillik qisqartirilgan versiyasi. Oʻquv dasturi bilan bir qatorda, oʻquvchilar mahalliy va xalqaro xayriya tashkilotlari uchun mablagʻ yigʻish, tashrif buyurgan maʼruzachilarni qabul qilish va mahalliy loyihalarda qatnashish kabi bir qator oʻqishdan tashqari faoliyatlar bilan ham shugʻullanishlari mumkin.

Jamiya al-Kavsar, shuningdek, Preston shahrida Dorul Ulum Preston nomi bilan tanilgan oʻgʻil bolalar uchun moʻljallangan maktab-internatiga ham ega. Shuningdek, internatda Abror Akademiyasi deb nomlanuvchi kunduzgi va kechki taʼlim oʻquvchilari uchun yaqin atrofdagi oʻquv hududi ham faoliyat olib boradi.

## Yana qarang

* Royal Albert kasalxonasi, asosiy binoning oldingi foydalanish holati.
## Manbalar
Nusaybalar oilasi

**Nusayba urugʻi** (; *Nusayba* va *Nusaybe*) — Quddusdagi eng qadimgi musulmon sulolasi. Nusaybalar oilasi uzoq tarixga ega boʻlib, ularning eng birinchi ota-bobolari VII asrda Quddusni zabt etgan kundan boshlab Muqaddas Yer va Levantning nasroniy xalqi bilan chambarchas bogʻlanib ketgan.

Anʼanaga koʻra, Nusaybalar oilasi oʻz ismini Islom paygʻambari Muhammadning Nusayba binti Ka'b sahobiy ayolidan olgan. U Madinadagi siyosiy boshqaruvni Muhammadga topshirgan ansoriylar aʼzolaridan biri edi. Nusayba jangda Muhammad bilan birga jang olib borgan va Islomda yetakchilik rolini oʻz zimmasiga olgan dastlabki ayollardan boʻlgan.

## Oila daraxti
Nusaybalar oilasining ajdodlari miloddan avvalgi 300-yillarda Ptolemeylar davrida Quddusga kelgan, milodiy 637-yilda Islom dini kirib kelishi bilan Nusayba urugʻi Falastinga joylashgan. Ular El-Issa oilasi va al-Gʻusaynlar oilasi kabi Levantning koʻplab taniqli nasroniy va musulmon oilalari bilan turmush qurgan va ular bilan aralashib ketgan. Muhammadning ikki sahobasi Abdulloh ibn Nusayba va Muoz ibn Jabal, shuningdek, Muhammadning boshqa koʻplab sahobalari va amakilari, Xazraj qabilasining Banu Najjor urugʻidan boʻlgan Salma avlodi, otasi Hoshimning rafiqasi, Hoshimiylar oilasining ota-bobolari va uning mashhur rahbari, Muhammadning bobosi Abdulmuttalibning onasi asl musulmon Nusayba urugʻiga mansub kishilar hisoblanadi. Nusaybalar oilasi Madinaning Xazraj qabilasidan boʻlib, Islomda Muhammad Makkadan surgun qilingan vaqtida uni qoʻllab-quvvatlagan va himoya qilgan Ansorlar nomi bilan tanilgan.

## Taniqli vakillari
Oilaning taniqli aʼzolariga quyidagilar kiradi:

* Anvar Nusayba — Iordaniyaning sobiq vaziri va Buyuk Britaniyada faoliyat yurituvchi diplomat.
* Bashar Ahmad Nusayba (1967) Buyuk Britaniyaning The Open University professori.
* Gʻanem Nusayba — qurilish muhandisi, Cornerstone Global Associatesning strategiya va boshqaruv boʻyicha maslahat kengashi asoschisi.
* Hazem Nusayba — Iordaniya tashqi ishlar vaziri.
* Lana Zaki Nusayba — Birlashgan Arab Amirliklarining Birlashgan Millatlar Tahkiloti doimiy vakili hamda BMT Ayollar tashkiloti prezidenti.
* Nihod Nusayba — harbiy ofitser va Fath partiyasi aʼzosi.
* Sari Nusayba — falsafa professori va Quddusdagi Al-Quds universiteti prezidenti.
* Zaki Nusayba — Birlashgan Arab Amirliklari vaziri.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Fischbach, Maykl R. „Nuseibeh oilasi“. Filipp Mattar tomonidan tahrirlangan *Falastin entsiklopediyasida* . Nyu-York: Fayl haqidagi faktlar, 2000 yil.
* Xeller, Mark va Nusseibeh, Sari. *Karnay yoʻq, baraban yoʻq: Isroil-Falastin mojarosini ikki davlat hal qilish* . Nyu-York: Xill va Vang, 1991 yil.
* Muslih, Muhammad Y. *Falastin millatchiligining kelib chiqishi* . Nyu-York: Kolumbiya universiteti nashriyoti, 1988 yil.
Rifnik tepaligi

**Rifnik tepaligi** () sharqiy Sloveniyada joylashgan ochiq osmon ostidagi arxeologik muzeyga ega tepalikdir. U Šentjur shaharchasining yuqori qismida joylashgan tepalik boʻlib, bugungi kunda mashhur ekskursiya maskaniga aylangan, chunki bu yerda arxeologik park faoliyat yuritadi.

Arxeologik park bronza davrining oxiridagi Hallstatt uyining rekonstruksiyasidan iborat. Uning shimoliy va sharqiy yon bagʻirlaridan temir davriga oid qoʻrgʻonlar ham topilgan. Voglayna daryosining xudosi Aqvonga bagʻishlangan ibodatxona soʻnggi Rim davrida qurilgan boʻlib, uning poydevorida keyinchalik ilk xristian cherkovi bunyod etilgan. Tepalikning gʻarbiy chekkasida esa yana bir cherkov joylashgan boʻlib, u yerda Arianizm mashqlari bajarilgan.

Tepalik konussimon shaklga ega. Shimol va sharqiy tomondan unga chiqish imkoni mavjud emas, janubiy terassali yonbagʻir orqali esa kirish birmuncha osonroq. Tepadan Šentjur atrofining goʻzal manzarasi va soʻnggi antik shaharcha qoldiqlarini kuzatish mumkin.

## Arxeologik park
Doimiy koʻrgazma yuz yildan ortiq vaqt davom etgan arxeologik tadqiqotlarga asoslangan va ikki qismga ajratilgan. Birinchi qismda eramizdan avvalgi 4-asr oxiridan rimliklar kelishigacha boʻlgan davrga oid qazilmalar hamda bronza davri va temir davri moddiy madaniyatiga aloqador topilmalar boʻlib, ikkinchi qismda rimliklar kelganidan to eramizgacha boʻlgan davrda yangilangan slavyanlar (1—6-asrlar) hayotiga oid eksponatlar koʻrsatilgan.

Tepalikning yuqorisida joylashgan yonbagʻirda qal’a minorasi xarobalari joylashgan boʻlib, uning yonida Rifnik qal’asi qoldiqlarini uchratish mumkin. Qal’a haqidagi maʼlumotlar ilk marta 1163-yilda tilga olingan. 17-asrning oʻrtalarida qal’a binosi qarovsiz holga kelib qolgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Pirkmajer, D. (1994): *Rifnik.* *Arheološko najdišče.* *Vodnik* . Celje.

## Havolalar

* Rifnik arxeologik bogʻi, Celje mintaqaviy muzeyi veb-sayti
Sayyid al-Hoshim masjidi

**Sayyid al-Hoshim masjidi** (; ) — Gʻazodagi eng katta va eng qadimiy masjidlardan biri. Eski shaharning ad-Darraj kvartalida joylashgan. Gʻazoda savdo safari chogʻida vafot etgan Muhammadning buyuk bobosi Hoshim ibn Abdulmanaf qabri masjid gumbazi ostida joylashganligiga ishoniladi.

Masjidda madrasa boʻlgan va 19-asr va 20-asrning baʼzilarida diniy taʼlim markazi boʻlgan. Masjid Hoshim nomi bilan atalgan. Sayid al-Hoshim masjidiga Misr, Arabiston va Marokashdan kelgan savdogarlar tez-tez tashrif buyurishardi.

Mavjud masjid 1850-yilda Usmonlilar sultoni Abdulmajid I ning buyrugʻiga binoan qurilgan. Masjid qurilishida foydalanilgan eski materiallarning bir qismi Napoleon Bonapart qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan masjidlar va boshqa binolardan olingan. Asl Usmonli minorasi 1903-yilda qayta qurilgan va ayni davrda shimoliy va gʻarbiy yoʻlaklar ham qurilgan. Hoshim maqbarasi masjidning shimoli-gʻarbiy burchagida joylashgan. Masjid 2023-yil oktyabr oyida Isroil-Hamas urushi paytida Isroil havo hujumi natijasida vayron boʻlgan.

## Yana qarang

* Falastin davlatidagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Toʻpurar darvozabonlar roʻyxati

**Darvozabonlar tomonidan urilgan gollar** futbolda kamdan-kam uchraydigan hodisa. Darvozabonlar oʻz darvozasini himoya qilish uchun oʻyinning koʻp qismini oʻz jamoasining jarima maydonchasida, oʻzlari himoya qilayotgan darvoza atrofida toʻp bilan muomala qilishlari mumkin boʻlgan belgilangan maydonda oʻtkazadilar. Darvozabonning bu hududdan uzoqroqqa oʻtishi va hujumga qoʻshilishi juda gʻayrioddiy holat, chunki bu darvozabon uni himoya qilish uchun qaytib kelguniga qadar himoyani uzoq masofaga urinishlar uchun himoyasiz qoldiradi.

Eng koʻp gol urgan darvozabonlar penalti yoki jarima zarbalarini tepadiganlardir. Darvozabonlar gol uradigan boshqa holatlarga, jamoaga gʻalaba qozonish yoki magʻlubiyatning oldini olish uchun juda zarur boʻlgan gol kerak boʻlganda, darvozabon hujumga qoʻshiladigan toʻplamlarni oʻz ichiga oladi, yoki darvoza toʻplari yoki boshqa yoʻl bilan maydon uzunligi boʻylab qarama-qarshi darvozaga oʻtib ketadigan muntazam boʻshliqlar. Bunday holatlar odatda juda kam uchraydi va ular sodir boʻlganda, ular kutilgan natija emas, balki tasodif yoki omadning zarbasi hisoblanadi.

## Rekordlar
Darvozabonlar tomonidan eng koʻp gol urish boʻyicha rekord 129 gol bilan braziliyalik Rojerio Seniga tegishli. U oʻzining 100-golini 2011-yilning 4 avgustida San-Pauluga qarshi oʻyinda (3:0) kiritdi.

Paragvaylik Xose Luis Chilavert eng koʻp gol urgan ikkinchi (67) bilan bir qatorda xalqaro oʻyinlarda eng koʻp gol urgan (8), xet-trik qayd etgan ikkinchi darvozabon va 2000-yilda oʻyin paytida. Vélez Sarsfild bilan, u va argentinalik darvozabon Roberto Bonano River Pleyt bilan bir xil Copa Mercosur oʻyinida gol urishdi.

2013-yil 2-noyabr kuni „Stok Siti“ jamoasi darvozaboni Asmir Begovich gol urgan, bu futbol tarixidagi professional darvozabonlar uchun eng tezkor gol hisoblanadi (13 soniya).

1985-yil 27-aprelda SV Darmshtadt 98 darvozaboni Vilgelm Huxhorn Fortuna Kyolnga qarshi oʻyinda futbol tarixidagi eng uzun gol (103 metr / 112,6 yard) boʻyicha rekordni yangiladi. Biroq, Ginnesning rekordlar kitobiga rasman kiritilgan eng uzun gol Nyuport okrugidan Tom King tomonidan 2021-yil 19-yanvar kuni Cheltenxem Taunga qarshi oʻyinda urilgan. Maqsad  uzoq.

## Roʻyxat
Quyidagi roʻyxat professional milliy yoki xalqaro musobaqalarda gol urgan darvozabonlarni oʻz ichiga oladi. Quyidagi jadvalda darvozabonlarning oʻrtoqlik oʻyinlaridagi gollari kiritilmagan.

**Qalin ismlar** 2023-24 yilgi mavsumda posbonlarning faolligini bildiradi.

## Yana qarang

* Eng koʻp xalqaro gol urgan ayol futbolchilar roʻyxati (davlatlar kesimida)
* Xalqaro maydonda 100 dan ortiq gol urgan ayol futbolchilar roʻyxati
* Eng koʻp xalqaro gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati (davlatlar kesimida)
* Xalqaro maydonda 50 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar ro‘yxati
* Darvozada oʻynagan autfield assotsiatsiyasi futbolchilari roʻyxati
* Rasmiy o‘yinlarda 500 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar ro‘yxati
* Premyer-ligada gol urgan darvozabonlar roʻyxati

## Manbalar
Rogério Ceni kiritgan barcha gollar roʻyxati

Rogério Ceni — Braziliyalik pensiyaga chiqqan futbolchi. U 22 yil (1993—2015-yillar) davomida San-Paulo uchun darvozabon sifatida oʻynagan va 1237 ta oʻyin oʻtkazgan. Bundan tashqari, u 131 golni (IFFHS reytingiga koʻra 129 ta) qoʻlga kiritganidan soʻng, u futbol tarixida eng koʻp gollarni qoʻlga kiritish uchun professional darvozabon sifatida Guiness rekordlari tomonidan tan olingan.

## Barcha gollar roʻyxati
Quyidagi roʻyxat Rogério Ceni tomonidan qoʻlga kiritilgan 131 gol bilan:

### Xayrli oʻyin
2015-yil 11-dekabr kuni Rogério Ceniga xayrlashish sifatida San-Pauloning (1992-93, 2005) jahon chempionlari jamoalari oʻrtasida bayram oʻyini oʻtkazildi. U bir golni qoʻlga kiritdi, shuningdek, 20 daqiqa davomida darvozadan boshqa pozitsiyada oʻynadi.

## Umumiy
Quyidagilar Rogério Ceni faoliyati haqida asosiy statistik maʼlumotlarni beradi.

### Qisqa maʼlumot

; Penaltilardan urilgan gollar
: 69
; Jarima zarbasidan urilgan gollar
: 61
; Burchak toʻpidan urilgan gollar
: 1
; Rogério gol urgan oʻyinlarda jamoasini natijasi
: 92 gʻalaba, 23 durang va 9 magʻlubiyat

### Jamoalar boʻyicha urilgan gollar

### Stadion boʻyicha urilgan gollar

### Musoboqalar boʻyicha gollar

### Yillar boʻyicha gollar

## Havolalar

* Rogério Ceni barcha gollari (Globo Esporte)
* Rogério Ceni  Futbol yoʻlida
*  ()

## Yana qarang

* Toʻpurar darvozabonlar roʻyxati

## Manbalar