Merki tumani

**Merki tumani** () — Qozogʻiston Respublikasining janubida joylashgan Jambul viloyati tarkibidagi maʼmuriy birlik.
Tumanning maʼmuriy markazi — Merke qishlogʻi.
Tumanning maydoni 7,1 ming km².
2013-yil 29-iyundan — 2016-yil iyul oyigacha — tuman hokimi Ko‘pbo‘sinov Baxtiyar Beysembaevich.
2016-yil 30-iyundan 2021-yil martgacha tuman hokimi — Umirbekov Meyirxon Azatovich.
2021-yil 2-martdan — 2022-yil 5-maygacha — tuman hokimi Nursipatov Ruslan Maratovich.
2022-yil 16-maydan — tuman hokimi Baubekov Joʻrabek Nurmergenovich.
## Geografiyasi
Merki tumani Qirgʻiz tizmasining etaklarida joylashgan. Sharqda tuman Qirgʻiziston bilan chegaradosh. Viloyat hududining shimoliy qismi Moʻyinqum qumlariga tutashgan yomgʻirli, yarim choʻl zonasi hisoblanadi.
Tumanning maydoni 7620 kvadrat kilometrni tashkil etadi. Iqlimi keskin kontinental, yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 40—50 mm, baʼzan 70—100 mm gacha yetadi. Katta daryolari — Aspara va Merki. Tuman hududidan sugʻorish uchun foydalaniladigan Bolshoy Chuy kanali oʻtadi.
Tuman hududidan Qirgʻiziston temir yoʻlining Lugovoe-Bishkek tarmogʻi, Olmaota, Bishkek, Toshkent (Taraz, Chimkent shaharlari) shaharlarini bogʻlovchi avtomobil yoʻli oʻtadi.
## Demografiyasi
Tuman aholisi 84760 kishini tashkil qiladi (2019).
Aholi dinamikasi:

Viloyatda 30 dan ortiq millat vakillari: qozoqlar, ruslar, ukrainlar, ozarbayjonlar, mesxeti turklari, oʻzbeklar, qirgʻizlar va boshqalar yashaydi.

## Tarixi
Hudud 1933-yil 27-dekabrda tashkil topgan, lekin bu joylarda odamlar ancha oldin yashagan. Bu yerda miloddan avvalgi X—VIII asrlarga oid Jigimbay istehkomi joylashgan. Merki haqida birinchi marta IX-X asrlarda arab geograflari oʻz asarlarida quyidagicha tilga olishgan: „Mirki oʻrtacha kattalikdagi shahar boʻlib, mustahkam himoyalangan qalʼasi bor“. Shahar nomi forscha „markaz“ degan maʼnoni anglatuvchi „mirki“ soʻzidan olingan.
## Aholisi
Milliy tarkibi (2019-yil boshida).
* Qozoqlar — 61 007 kishi (71.98%)
* Ruslar — 6227 kishi (7.35%)
* Turklar — 9 177 kishi (10.83%)
* Ozarbayjonlar — 2617 kishi (3.09%)
* o‘zbeklar — 1949 kishi (2.30%)
* qirgʻizlar — 1249 kishi (1.47%)
* ukrainaliklar — 349 kishi (0,41%)
* boshqalar — 2185 kishi (2.58%)
* jami — 84 760 kishi (100.00%)
## Maʼmuriy birligi
2019-yil boshidagi holatga koʻra, tuman 14 ta qishloq okrugini oʻz ichiga oladi.
### Merki qishloq okrugi
# Merki qishlogʻi
# Merki kurorti
### Akermen qishloq okrugi
# Akermen qishlogʻi (Merki, markaziy sovxozi)
# Oltinariq qishlog‘i (1-ferma)
# Oqko‘z-Qaynar qishlog‘i (3-ferma)
### Oqtoʻgʻon qishloq okrugi
# Aqtogʻan (bolsheviklar)
# Qozoqdikan qishlogʻi
### Jambil qishloq okrugi
# Jambil qishlogʻi
# Plodovoyagodnoe qishlogʻi
# Taldibuloq (Jambil nomli kolxoz)
# Turlibay botir ovuli (Qizil shafaq)
### Janatoʻgʻon qishloq okrugi
# Kostogʻan qishlogʻi
# Qizilsay qishlogʻi
# Minkazan ovuli (Voroshilov)
### Kenes qishloq okrugi
# Kenes qishlogʻi
# Jaugash qishlogʻi
# Qayindisay qishlogʻi
# Kentay qishlog‘i (2-sonli ferma Merkenskiy)
### Andas Botir qishloq okrugi
# Andas Batir qishlogʻi (Novoskresenovka)
# Orolqishloq qishlog‘i
# Granitogorsk qishlogʻi
# Qarpiq qishlog‘i (Qizilqishloq)
# Choldavar stansiyasidagi aholi punkti
### Oytal qishloq okrugi
# Oytal aholi punkti
# Mahanda qishlogʻi
# Merki stantsiyasidagi qishloq
### T. Risqulov qishloq okrugi
# T. Risqulova (Janova)
# Xalqaro qishloq
### Sarimoldaev qishloq okrugi
# Sarimoldaeva qishlogʻi (Kuzminka)
# Ekpendi qishlogʻi
# Oytal qishlogʻi
### Surat qishloq okrugi
# Surat qishlogʻi (Kirov nomidagi)
# Aqqaynar qishlogʻi
# Teskentogʻan ovuli (Qizil-Tu)
### Tatti qishloq okrugi
# Tatti qishlogʻi
# Aqjoʻl (Leninjoʻli) qishlogʻi
# Belariq qishlogʻi
# Qorasuv qishlogʻi
# Tasotkel razyezdi
# Tatti stansiyasi yaqinidagi qishloq
# Chemen razyezdi
### Aqaral qishloq okrugi
# Aqaral qishlogʻi (Krasnooktyabrskoe)
# Sipatay qishlogʻi
### Aspara qishloq okrugi
* Aspara qishlogʻi
## Iqtisodiyoti
Tuman aholisi asosan qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi. Bu yerda 1435 ta jamoa xoʻjaligi roʻyxatga olingan, 16 masʼuliyati cheklangan shirkat va ishlab chiqarish kooperativlari faoliyat koʻrsatadi.
## Diqqatga sazovor joylari
* Merki ziyoratgohi — Dengiz sathidan 3000 m balandlikda joylashgan, 250 km² maydonni egallaydi. Bu yerda qabristonlar, tosh panjaralar va tosh haykallar (70 stela) mavjud.
## Manbalar

## Havolalar
* Merken tumanining norasmiy sayti