open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chernobil AESdagi avariya oqibatlarini bartaraf etishda qatnashganlarni qadrlash kuni

**Chernobil AESdagi avariya oqibatlarini bartaraf etishda qatnashganlarni qadrlash kuni —** Ukrainada xotira sanasidir. Bayramning ikkinchi nomi - "Likvidator kuni". Har yili 14-dekabrda nishonlanadi. Bu ishlamaydigan kun hisoblanmaydi.

## Tarixi va nishonlanishi
1986-yil 26-aprelda Sovet Ittifoqida Ukraina SSR hududida joylashgan Chernobil AESda insoniyat tarixidagi eng yirik texnogen halokat ― Chernobil avariyasi sodir bo'ldi. Ko‘pchilik fidoiylar o‘z hayoti va sog‘lig‘ini qurbon qilib bo'lsa-da, avariya oqibatlari tarqalishini to'xtatishga harakat qilishdi. 1986-yil 30-noyabrda vayron qilingan energiya bloki ustida sarkofag qurilishi yakunlandi va ikki hafta o'tgach, 14-dekabrda KPSSning bosh gazetasi — "Pravda" va SSSRning boshqa markaziy nashrlari KPSS Markaziy qo'mitasi va Vazirlar Kengashining davlat komissiyasi tomonidan Chernobil AESning to'rtinchi energoblokining himoya inshootlari majmuasi foydalanishga topshirilganligi to'g'risida xabarnoma e'lon qildi. Aynan shu xabar e'lon qilingan sana edi, uni o'qib chiqqandan so'ng, mamlakat tinchgina nafas oldi va "Chernobil avariyasi oqibatlarini bartaraf etishda qatnashganlarni qadrlash kuni" bo'ldi.

Yigirma yil o'tgach, 2006-yil 10-noyabrda Ukraina Prezidenti Viktor Yushchenko Ukrainada ushbu unutilmas sanani belgilash to'g'risida № 945/2006 farmonni imzoladi. Xususan, farmonda shunday deyilgan edi: *“Ukrainada Chernobil AESdagi avariya oqibatlarini bartaraf etish ishtirokchilarini qadrlash kuni Chernobil AESning vayron qilingan to'rtinchi energiya bloki ustida sarkofag qurilishi tugagan kuni — 14-dekabr kuni nishonlanishi belgilansin*”.

Hisob-kitoblarga ko'ra, tabiiy ofatni bartaraf etishda kamida 90 ming kishi qatnashgan.

## Manbalar
Zen Tzu

**Zengzi** (xitoycha míngji, miloddan avvalgi 505 - miloddan avvalgi 436 yil). Qadimgi Xitoy faylasufi. Jiang Dian nomi bilan ham tanilgan Zeng Xi o'g'li. Konfutsiyning eng qobiliyatli va sevimli shogirdlaridan biri. Konfutsiy an'analarida u Konfutsiy va Men Kedan keyin muhimligi bo'yicha uchinchi o'rinni egalladi. “Filial taqvo” (xiao) tamoyilining muhimligini ta'kidlab, bu tamoyilni umuminsoniy fazilatlarning kafolati deb hisobladi. An'anaga ko'ra, Zengzi "Da xue" va "Siao jing" kabi konfutsiy yozuvlarini yaratgan. “Xanshu” kitobining bibliografik qismida o‘n sakkiz bobdan iborat “Zengzi” kompozitsiyasi qayd etilgan. Keyinchalik bu ish yo'qolgan. Luishi Chunqiu va Sima Qianning yozishicha, Vu Qi Zengzi shogirdi edi (Luishi Chunqiu, Ikkinchi kitob, to'rtinchi bob; Sima Qian Shi Ji, 65-bob). “Mengzi”da Zenzining yana bir shogirdi Zi-Syan (“Mengzi”. Uchinchi bob. Birinchi qism) deb ataladi.Yuntszya maktabining vakili, faylasuf Ye Shi (1150-1223) Zengzi Konfutsiy ta’limotini to‘g‘ri yetkazganiga shubha bildirgan. Tao ustida. Zengzi va uning qarashlari haqidagi maʼlumotlar Lun Yue, Mengzi, Chjuangzi, Xunzi, Huainanzi, Luishi Chunciu va boshqa qadimgi Xitoy yozuvlarida mavjud.

## Hayot va ta'limotlarning guvohliklari
"O'qituvchi dedi: - Shen, mening barcha Tao (ta'lim) bitta.
Zengzi javob berdi: -To'g'ri! O'qituvchi tashqariga chiqqanda o'quvchilar: - Bu nimani anglatadi? Zengzi javob berdi: "O'qituvchining Tao zhong (sodiqlik) va shu (saxiylik) dan iborat va tamom. kit.子曰：“參乎！吾道一以貫之。”曾子曰：“唯。”子出。門人問曰：“何謂也？”曾子曰：“夫子之道，忠恕而已矣。”

Zengzi aytdi: "Olijanob odam ven (madaniyat) orqali do'stlashadi; do'stlik orqali u renni (xayriyani) mukammal qiladi". Kit.曾子曰：“君子以文會友，以友輔仁。”

Zengzi shunday dedi: "Agar xonada o'tirgan odam sichqonchani qanday tutish haqida o'ylayotgan bo'lsa, o'sha paytda u qanday qilib men bilan birga qo'shiq aytishi mumkin?" 曾子曰：“是其庭可以搏鼠，惡能與我歌矣！”

Zengzi: "Olijanob er yo'lda ketsa, darhol uning tashqi ko'rinishidan otasi bor yoki yo'qligini bilib olasiz. Otasi va ustozi bo'lmagan odam butunlay boshqacha ko'rinadi" 曾子曰：“君子行於道路，其有父者可知也，其有師者可知也。夫無父而無師者，餘若夫何哉！”

## Manbalar
http://www.encyclopedia.com/article-1G2-3446800350/chinese-philosophy-overview.html

## Adabiyot
"Xitoy falsafasi. Entsiklopedik lug'at" - Moskva, "Fikr", 1994. S. 425. ISBN 5-244-00757-2
Xitoy falsafasi tarixi. M., 1989. S.369-370. ISBN 5-01-001036-4
Feng Yu-lan. Xitoy falsafasining qisqacha tarixi. SPb., 1998. - B.64; 206. ISBN 5-8071-0008-5
Perelomov L. S. Konfutsiy. Lun Yu. O'qish; qadimgi xitoy tilidan tarjima, sharh. Lun Yuning Chju Si sharhlari bilan faksimil matni". M. Nauka. 1998. Nom indeksi bo'yicha. ISBN 5-02-018024-6
Brayan V. Van Norden. Kongzi daosi // Osiyo falsafasi: Sharq falsafiy an'analari xalqaro jurnali, 1469-2961, 12-jild, 3-son, 2002, 157-171-betlar
Huquqiy marksizm

**huquqiy marksizm**
19-asr rahbarlar: P. B. Struve, M. I. Tugan-Baranovski. Mamlakatning eng tez sanoat rivojlanishi tarafdorlari chuqur siyosiy va iqtisodiy islohotlarni qoʻllab-quvvatladilar, sotsialistik inqilob va proletariat diktaturasi gʻoyalarini rad etdilar. Tsenzura sharoitida ular oʻz asarlarini qonuniy ravishda chop etishdi (shuning uchun ularning nomi).

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
Temur Gʻiyosov

**Temur Gʻiyosovich Gʻiyosovich** – sharqshunos olim, tarix fanlari doktori, professor. 1931-yil 28-iyunda Toshkentda tugʻilgan.
## Faoliyati
1948-yil ToshDU Sharq fakultetiga oʻqishga kirib, 1953-yili mazkur fakultetining tarix boʻlimini bitirib, xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasi qoshidagi aspiranturada oʻqiy boshladi. U 1958-yil Moskvada, SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida „Hindistonning Janubi-sharqiy Osiyo va Uzoq Sharqda keskinliklarini yumshatish uchun kurash“ mavzusida, 1973-yilda "Hindiston diplomatiyasining Yangi Sharq va Janubi-sharqiy Osiyoda agressiya va neokolonializmga qarshi kurashi(1947-1967) „ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqladi. Temur Gʻiyosov 1956-yildan shu kunga qadar xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi va dotsent, 1976-yildan professor lavozimida ishlab, yoshlarga Hindiston, Pokiston mamlakatlari tarixi, iqtisodiyoti va tashqi siyosati boʻyicha maʼruzalar oʻqib taʼlim-tarbiya berib kelmoqda. U 1991-yildan Toshkent davlat sharqshunoslik institutining xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasiga rahbarlik qilib kelmoqda. Temur Gʻiyosov hindshunoslarning Moskva va boshqa shaharlarda oʻtkazilgan xalqaro simpozium va seminarlarlarida qiziqarli maʼruzalari bilan ishtirok etgan. U 8 nafar fan nomzodi tayyorlab yetkazdi. Temur Gʻiyosov Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qoshidagi Oliy Attestatsiya komissiyasining tarix fanlari boʻyicha ekspert kengashining raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Doʻstlik hamjamiyati Oʻzbekiston—Hindiston pravleniyesining aʼzosi. Temur Gʻiyosov 120 dan ortiq ilmiy ishlarning, shu jumladan, uchta monografiya ning muallifi.

### Ilmiy ishlari
# Hindistonning Janubi-sharqiy Osiyo va Uzoq Sharqda keskinlikni yumshatish uchun kurash. T., 1957.
# Hindistonning Jazoir muammosini tinchlik bilan hal qilish uchun kurashi. —ToshDU ilmiy ishla-ri, 229, Sharqshunoslik. T., 1964.
# Yaqin va Oʻrta Sharqda tinchlikni mustahkamlashda Hindistonning roli. T., 1970.
# Tinchlik va hamkorlik yoʻlidan—“Soviet Lend". Dehli, 1977, No 2.
# Bugungi Hindiston. T., „Oʻzbekiston“, 1981.
# Hindiston Respublikasining „ Afgʻon masalasidan“ pozitsiyasi ToshDU ilmiy ishla-ri, Sharqshunoslik. Osiyo va Afrika mamlakatlari tarixi. T., 1983.
# Qoʻshilmaslik harakati—xalqaro xavfsizlikning muhim omili. T., 1984.
# Hindiston Respublikasining asosiy tashqi siyosiy muammolari. —Ilmiy dokladlar toʻplami. T., „Fan“, 1988.
# Vatanni kashf etgan inson. J. Neru tugʻilganining 100 yilligiga. —" Fan va turmush " jurnali, 1989, 11-son.
# Hindistonning Hindixitoy xalqlari ozodligi va mustaqilligi uchun kurashi. T., 1991.
# Eron bilan Iroq mojarosini tinchlik bilan hal etishda Hindistonning roli. —OʻzR FA Sharqshunoslik instituti ilmiy ishlari toʻplami, „Janubiy Osiyo va zamonamiz“. T., „ Fan“, 1991.
### Adabiyotlar
# Malik ABDUSAMATOV. Oʻzbekiston sharqshunoslari. T.: Toshkent, 1996.
Otaku

**Otaku** ( yoki オタク)-biror narsani yaxshi ko'radigan yoki u bilan mashg'ul bo'ladigan odam. Yaponiyada odatda anime yoki manga muxlislariga nisbatan ishlatiladi. Yaponiyada bu  qisqartmasiga to'g'ri keladiアニオタ) ←  + .

## Atamaning tarixi
Yapon tilida bu so'z quyidagi etimologiyaga ega: ,+  nā , ; So'zma-so'z "sizning uyingiz" degan ma'noni anglatadi.

Ushbu so'z atama sifatida birinchi marta " esseychi Nakamori Akio tomonidan ishlatilgan. Turkum  1983-yil iyun va dekabr oylari davomida va bu nom Nakamori kuzatganidek, submadaniyat vakillari bir-birlarini tez-tez chaqiradigan so'z sifatida foydalangan.

Dastlab, bu so'z havaskor fotograflarlar orasida o'ziga o'xshaganlarga murojaat qilish uchun ishlatilgan, ya'ni fotografllar boshqa odamlarning nazarida sotsiofoblar, o'z qobig'iga o'ralgan odamlar, sevimli hobbylar fanatlari edilar va asta-sekin "Otaku" so'zi fanat, o'z qobig'iga o'ralgan odam kabi salbiy ma'noga ega bo'ldi. Odatda Otaku bu uyda yashaydigan, ishga bormaydigan, atigi 2-3 kishi bilan muloqot qiladigan odam.

Yapon nutqida, shuningdek, "pasokon otaku" ( shaxsiy kompyuter ishqibozlari bilan bog'liq), "o'yin otakusi" ( video o'yinlar o'ynash ishqibozi uchun) va idol haddan tashqari muxlisi kabi otaku iboralari mavjud. Bundan tashqari, bu so'z har qanday sevimli mashg'ulotlarni tasvirlash uchun ham ishlatilishi mumkin: musiqiy otaku, sport otaku va boshqalar.

## Manbalar

## Adabiyot

* Azuma H. Otaku: Japan’s Database Animals :  [англ.] / Translated by Jonathan E. Abel and Shion Kono. — University of Minnesota Press, 2009. — 176 p. — ISBN 978-0-8166-

## Havolalar

*
Raim Tyncherov

**Raim Tyncherov** (; 1908-yil, Tavrida gubernatorligi — 1973-yil, Toshkent) — sovet qrim-tatar shoiri, nosir, folklorshunos va tarjimon.

## Biografiyasi
1908-yilda Tavrid gubernatorligining Atirxon qishlogʻida tugʻilgan.

Erta otasiz qolib, onasiga oilasini boqishda yordam berishga majbur boʻlgan va oʻzi oʻqish bilan shugʻullangan.

1926-yilda „Yosh quvvat“ gazetasida Maksim Gorkiy va V.Mayakovskiyga taqlid janrida yozilgan „Muxalifetkyarlarga“ („Merosxoʻrlarga“) birinchi sheʼrini chop etgan.

Koʻp oʻtmay birinchi „Yosh ezgiler“ (Yosh taronalar) toʻplami, 1930-yilda esa „Yuksalish“ toʻplami nashr etilgan.

1930-yildan boshlab respublika davriy nashrlarida ishladi, xususan, tarjimon va adabiy muharrir lavozimlarida ishlagan. Gorkiy, Saltikov-Shedrin, Ostrovskiy asarlarini qrim-tatar tiliga tarjima qilgan. Kollektivlashtirish davrida u XX-asrning birinchi choragidagi sovet xalqining qarashlari va kayfiyatini aks ettiruvchi bir qator hikoya va romanlarni yaratgan: „Temirjon kart“ („Temir yurakli chol“, 1931-yil), „Shevketovlar“ („Shavkatovlar“, 1932-yil), „Eki dava“ („Ikki janjal“, 1934-yil). 1939-yildan — Qrim Sovet Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi aʼzosi hisoblanadi.

Keyinchalik, deportatsiya davrida u urush yillarida sodir boʻlgan voqealarni va Qrim-tatar xalqining deportatsiyasini batafsil tasvirlab bergan insholar yozgan.

1957-yilda u urushdan keyingi davrdagi birinchi qrim-tatar gazetasi „Lenin bayrogʻi“da ish boshladi, u yerda umrining soʻnggi kunlarigacha ishladi.

1959-yilda R.Tyncherov K.Jamanoqli va Y.Bolat bilan birgalikda qrim-tatar xalq ertaklari kitobini tuzib, Toshkentda nashr ettirdi, bu kitob urushdan keyingi davrda birinchi boʻlib, Rossiyaning eng nufuzli Qrim-tatar folklor nashrlaridan biri boʻlib qolmoqda.

Raim Tyncherov ogʻir kasallikdan keyin 1973-yilda Toshkentda vafot etgan.

## Bibliografiya

* Tyncherov R., Bolat Y. „Edebiyat dersligi: Orta mektepninʼ 8-dji ve 9-dji sinflari uchun“ (Adabiyot darsligi: Oʻrta maktabning 8- va 9-sinflari uchun). — Simferopol: Krymdevnashr, 1940-yil. — 209 bet.
* „Baar tanʼinda: povest ve ikyaeler“ (Hammasi: hikoya va juftliklar) — Toshkent: Adabiyot nashriyoti, 1964-yil. — 154 bet.
* „Cherik asir sonʼ: ikyaeler“ (Chorak asr oxirida: juftliklar) — Toshkent: Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1970-yil. — 192 bet.

## Manbalar

## Adabiyot

* Raim TINCHEROV (1908-1973) tavalludiga 105 yil, yozuvchi // inf. 09.05.2016 yil uchun Ismoil Gasprinskiy nomidagi Qrim-tatar kutubxonasi veb-saytida
* „Panova Zenure Seiranovna“ Raim Tyncherov — yozuvchi va psixolog pdf -fayl // QRIM ILMIY AXBOROTASI, № 1 (24) 2020 yil (kr. tat. )
* Abduramon Y. Ajdji derslernin tatli meyvalari // Yangy dunya. — 1999 yil — yanvar. 23. (kr. tat. )
* Murod R. Dogma istidat saibi // Qrim. — 1998. — avgust. 29. (kr. tat. )
* Nagaev S. Teach the son of bitirdi, ammallyk yapty … Sonra ise kenish bilgili ve yuksek medenietli yazydzhi oldy : [Kyrymtatar yazidzhi G. Tyncherovnyn ijadi akkunda] // Kyrym. — 2007. — avgust. 1. — B. 7. : fotosurat. (cr. tat. )
Yerjan Qazixanov

**Yerjan Xozeuli Qazixanov** (1964-yil 21-avgust, Olmaota) — davlat xizmatchisi, tarixchi-sharqshunos, tarix fanlari nomzodi, Favqulodda va Muxtor elchi.

## Biografiyasi
Leningrad Davlat universitetining Sharq fakultetin tamomlagan (1987). Kasbi: Tarixchi-sharqshunos. SSSR Tashqi ishlar vazirligining Diplomatik akademiyasi. Hindiston xalqaro munosabatlar instituti.

* 1987-1989yillarda Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilgan .
* 1989-1992-yillarda . Qozogʻiston SSR Tashqi ishlar vazirligi protokol-siyosiy boshqarmasi ikkinchi kotibi, birinchi kotibi.
* 1992-1995-yillarda Qozogʻiston Respublikasi Davlat protokoli boshqarmasi boshligʻi, boshliq oʻrinbosari;
* 1995-2000-yillarda Qozogʻiston Respublikasining Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi Doimiy vakolatxonasining birinchi kotibi va maslahatchisi boʻlgan.
* 2000-2003-yillarda Qozogʻiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Koʻp tomonlama hamkorlik departamenti direktori boʻlgan.
* 2003-2007-yillarda Qozogʻiston Respublikasining Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi Doimiy vakili, shuningdek, Qozogʻiston Respublikasining Kuba Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi lavozimlarida ishlagan.
* 2007-2008-yillarda Qozogʻiston Respublikasi tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari.
* 2008-yil fevraldan dekabrgacha Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining yordamchisi.
* 2009-2011-yillarda Qozogʻiston Respublikasining Avstriya Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor elchisi, Qozogʻiston Respublikasining Vena shahridagi xalqaro tashkilotlardagi doimiy vakili.
* 2011-yilning fevralidan apreligacha — Qozogʻiston Respublikasi tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari.
* 2011-yil 11-apreldan 2014-yil 17-sentabrgacha Qozogʻiston Respublikasi Tashqi ishlar vaziri.
* 2014-yil 17-sentabrdan 2017-yil fevraligacha Qozogʻistonning Buyuk Britaniyadagi Favqulodda va Muxtor elchisi.
* 2017-yilning fevral oyidan buyon Qozogʻiston Respublikasining Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Favqulodda va Muxtor Elchisi lavozimida ishlab kelmoqda.

## Mukofotlar

* „Buyuk xizmatlari uchun“ medali (2005)
* „Qozogʻiston Respublikasi Mustaqilligiga 10 yil“ (2001)
* „Qozogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga 10 yil“ (2005)
* „Qozogʻiston Respublikasi parlamentiga 10 yil“ (2006)
* „Ostonaning 10 yilligi“ yubiley medallari bilan taqdirlangan (2008).
* „Hurmat“ ordeni.

## Oila

* Xotini: **Qazixanova Danara Mixaylovna**
* Bolalari: qizi — **Aygerim**, oʻgʻli — **Tayir**

## Manbalar
Kuchli (jangovar kema)

***Kuchli*** Kaiserliche Dengizda : **SMS ''Goeben***, 1914-1930: ***[[Salim I Yovuz|Yovuz(kuchli) Sulton Selim]]***, 1930-1936: ***Yovuz Selim***, 1936-1954: ***Yovuz***, [[NATO]] vimponi: *'B70** ) [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli Imperiyasining]] [[Birinchi jahon urushi|Birinchi Jahon urushida]] muhim ahamiyatga ega boʻlgan rolli harbiy kema .

SMS ''Goeben'' 1911 yilda [[Gamburg|Hamburgda]] kemasozlik zavodlarida qurilgan ikkita ''Moltke'' sinfidagi kemalardan biri va Germaniya Imperatori dengiz floti uchun SMS ''Moltke'' singlisi bilan oldingi avlod nemis jangovar kreyser SMS Von der Tannga o'xshash dizaynga ega edi; ammo, uning hajmi kattaroq boʻlgan hamda katta zirh himoya qilgan va ikki asosiy qurol bilan qo'shimcha minora bor edi. ''Gyoben'' va ''Moltke'' o'zlarining britaniyalik raqibi ''Indefatigable'' sinfidagi jangovar kreyserlari bilan solishtirganda sezilarli darajada kattaroq va zirhliroq edi. 

1912- yilda ''SMS Goeben'' yengil kreyser SMS ''Breslau'' bilan birgalikda Mittelmeer bo'linmasini tuzdi va [[Bolqon urushlari]] paytida O'rta yer dengizida patrullik qildi. 1914-yil 28-iyulda [[Birinchi jahon urushi]] boshlanishi bilan ''Goeben'' va ''Breslau'' Britaniya Oʻrta Yer dengizi floti taʼqibidan qochib, [[Istanbul|Istanbulga]] yetib kelishdi. 1914 yil 16 -avgustda Usmonli dengiz flotiga ikkita kema berildi. ''SMS Goeben'' Usmonli xizmatiga kirgan Kuchli ***Sulton Selim*** yoki qisqacha ***Yavuz*** ismini oldi. 1936 -yilda uning nomi rasman **TCG *Yavuz**' ("Turkiya Respublikasi kemasi *Yavuz* ") deb o'zgartirildi. 1938 yilda u [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafo Kamol Otaturkning]] jasadini [[Istanbul|Istanbuldan]] Izmitga ko'chirdi. *Yavuz* 1950-yilda xizmatdan chiqarilgunga qadar Turk dengiz flotining flagmani sifatida xizmat qildi.

*TCG Yavuz* 1973-1976 yillarda Germaniya hukumati Turkiyaning kemani qaytarib olish taklifini rad etganidan keyin demontaj qilingan. Nemis imperatorligi dengiz floti tomonidan qismlarga ajratilgan oxirgi kema bo'lgan *Yavuz'', shuningdek, barcha jangovar kreyserlar va drednotlarning eng uzoq xizmat qilgan kemasidir. 

## Izohlar
 

## Manbalar
Al-Betra

**Al-Betra**' () Iordaniya, Maan gubernatorligidagi tumanlardan biri . Maan shahridan taxminan  gʻarbda.

## Manbalar
Frantsiyaning Marokash protektorati

**Fransuz Marokashi** (  ạlmgẖrb ‎ *Protektorat français du Maroc* — Shimoliy Afrikadagi fransuz protektorati . U 1912- yildan, Fes shartnomasi bilan Marokash ustidan protektorat rasman oʻrnatilgan  dan boshlab, Marokash mustaqillikka erishgunga qadar (1956-yil 2-mart) mavjud boʻlgan. Fransiya Marokashi Ispaniya protektoratiga aylangan mamlakatning shimoliy va janubiy hududlarining kichik qismini o'z ichiga oladi.

## Tarixi

Mavqelarining zaifligiga qaramay, Alauiylar sulolasi 18—19-asrlarda Marokash mustaqilligini saqlab qolishga muvaffaq boʻldi. Shu bilan birga mintaqadagi boshqa davlatlar (avval yoki keyinroq) turk, fransuz yoki inglizlar hukmronligi ostida bo'lgan. Biroq, 19-asrning oxirida Marokashning zaifligi va beqarorligi Yevropaning sarmoyalarni himoya qilish, iqtisodiy imtiyozlarni talab qilish va Yevropa aralashuvi uchun zarur shartlarga aylandi. 20-asrning birinchi yillari diplomatik manevrlarning cho'qqisi bo'ldi, ular orqali Yevropa davlatlari, xususan, Fransiya Shimoliy Afrikada o'z manfaatlarini ta'minlashga intildi  .

Marokashdagi fransuz "faoliyati" 19-asr oxirida boshlangan. 1904-yilda Fransiya hukumati Marokash ustidan protektorat o'rnatishga urinib ko'rdi, shuningdek, ikkita ikki tomonlama maxfiy bitimni imzoladi: Angliya (1904 yil 8 aprel) va Ispaniya (1904 yil 7 oktyabr). Bu ikki davlatning unga yordam berishini kafolatladi. Fransiya va Ispaniya sultonlik hududini yashirincha bo'lishdi, Ispaniya mamlakatning uzoq shimoli va janubidagi hududlarni oldi.

### Tanjer inqirozi
Tanjer inqirozi buyuk kuchlar imperatorlik raqobati tufayli yuzaga keldi. Bu Germaniya va boshqa tomondan Fransiyani qo'llab-quvvatlagan Angliya o'rtasida vujudga kelgan inqirozdir. Germaniya zudlik bilan yangi kelishuvni, shu jumladan 1905-yil 31-martda Vilgelm II ning Tanjyerga muvaffaqiyatsiz tashrifini bloklash uchun diplomatik choralar ko'rdi. Kaiser Vilgelm, agar davlat Fransiya yoki Angliya bilan urushga kirsa, Marokashda qo'llab-quvvatlashga harakat qiladi. Bu Marokashdagi fratsuz ta'siriga provokatsion chaqiriq edi.

## Shuningdek

* Maxzen

## Eslatmalar

## Adabiyot

* 
*
Yu Zho

**Yu Ruo** (xitoycha líng), yoki Yu-tszu (miloddan avvalgi 518-458) - qadimgi xitoy faylasuf

## Biografiya

Lu qirolligida tug'ilgan. Konfutsiy shogirdi. Lun Yueda tilga olingan talabalar orasida faqat Yu Ruo va Tseng Tzuning ismlariga hurmatli "tzu" (o'qituvchi) qo'shilgan. Bu Konfutsiyning ularga nisbatan alohida munosabatini bildiradi.
Bir muncha vaqt Yu Ruo Konfutsiy shogirdlari tomonidan uning davomchisi deb hisoblangan. Sima Qianning yozishicha, Yu Ruo Konfutsiydan 43 yosh kichik edi (Shi chi, 67-bob). Ammo boshqa manbalarda raqamlar mavjud: 13, 33, 36. Sima Tsyan ham Yu Ruoning Konfutsiyga oʻxshaganini taʼkidlagan (Shi chi, 67-bob).
Yu Ruoning so'zlariga ko'ra, olijanob odam (jun-tszu) o'z harakatlarini ildizga qaratadi. Agar ildiz qo'yilgan bo'lsa, unda Tao tug'iladi. Insoniyatning (jen) ildizi sifatida Yu Ruo "filial taqvo va birodarlik sevgisi" tamoyillariga ishongan (Lun Yu.1, 2).
Lu podsholigi hukmdori bilan suhbatda Yu Ruo “xalq farovon bo‘lsa, hukmdorga yetadi, agar xalq yetmasa, hukmdor ham farovon bo‘la olmaydi” degan pozitsiyasini bildirgan. Shu munosabat bilan Yu Ruo hukmdorga Chjou soliq tizimini joriy qilishni taklif qiladi (Lun Yu. XII, 9). Bu tizimga (xitoycha chíche) koʻra hosilning oʻndan bir qismi gʻaznaga toʻlanishi kerak edi. Marosimdan foydalanganda, Yu-tszi so'zlariga ko'ra, eng qimmatli narsa uyg'unlikdir (xitoycha xixi he), buning natijasida qadimgi hukmdorlarning yo'li (Tao) go'zal edi. Bu mutafakkir uchun xulq-atvor qoidalaridagi asosiy tamoyildir.

## Hayot va ta'limotlarning guvohliklari

Yu Ruo shunday dedi: “Odamlar faqat osmon va yer yuzasi orasidagi bo‘shliqda yashaydimi? Qilin barcha to'rt oyoqli yuguruvchi hayvonlarga taalluqli bo'lgani kabi, olov qushi - feniks tukli uchuvchi qushlarni, Tayshan tog'i - adirlar va tepaliklarni, daryolar va dengizlarni - yo'ldagi ko'lmaklarni anglatadi - shuning uchun donishmandlar odamlarga nisbatan. bir hil toifa. Ularning barchasi o'zlarining bir xilligidan kelib chiqadi va o'z shaxslarining to'planishidan ajralib turadi. Ammo odamlar tug'ilgandan beri Kung Tzudan ham ulug'vor donishmand bo'lmagan! (“Mengzi”, 3-bob, birinchi qism: 有若曰：‘豈惟民哉？麒麟之於走獸，鳳凰之於飛鳥，太山之於丘垤，河海之於行潦，類也。聖人之於民，亦類也。出於其類，拔乎其萃，自生民以來，未有盛於孔子也。)

Yu-tzu uxlashni yoqtirmasdi va shuning uchun kaftini yoqib yubordi. 有子惡臥而焠掌

## Adabiyot
Китайская философия. Энциклопедический словарь. М., 1984. С. 514.

История китайской философии. М., 1989. По именному указателю.

Переломов Л.С. Конфуций: Лунь юй. Исследование, перевод с китайского, комментарии. М., 2000. По именному указателю.
Internalizm

## Internalizm
ijtimoiy sharoitlar fanning rivojlanish jarayoniga taʼsir koʻrsatishini, albatta, inkor etmaydi, lekin bu taʼsirni ahamiyatga molik emas deb hisoblaydi.
1977-yil Turkiya Respublikasi Senati Prezidentligiga saylov

**1977-yil Turkiya Respublikasi Senati Raisligi saylovi** — 1977-yil 16-iyunda Turkiya Buyuk Millat Majlisining ikki quyi palatasidan biri boʻlgan Respublika Senati Prezidentini aniqlash uchun 3 tur saylov oʻtkazildi. 3-turda Sirri Atalay 107 ovoz bilan Respublika Senati raisi etib saylandi.

## Saylov shakli
Respublika Milliy Majlisi va Senati raislari aʼzolar umumiy sonining uchdan ikki qismidan iborat ko‘pchilik ovozi va yashirin ovoz berish yo‘li bilan ikki yil muddatga saylanadi. Assambleyadagi siyosiy partiya guruhlari Assambleya Raisligiga nomzodlar ko‘rsata olmaydi. 

## Tanlov

## Manbalar
Abulfattoh az-Zubiy

**Abulfattoh ibn Muhammad Badr ad-Din az-Zubi al-Jiloniy** musulmon huquqshunos va yozuvchisi . U Tripoli shahrida (Shimoliy Livan ) tug‘ilgan va shu yerda vafot etgan. 

## Uning hayoti
Abdulfattoh Az-Zubiy hijriy 1259 - / milodiy 1840 - yil Tripolida tavallud topgan hamda shu yerda tahsil olgan, u yerda o‘z zamoninig buyuk allomalaridan fiqh va adabiyot ilmlarini oʼzlashtirgan. U ulg‘aygach esa, Tripolidagi As-Suvayka mavzesida joylashgan Az-Zubiyyaning Zaviyiyasini egalladi. U Buyuk Mansuriy masjidida notiqlik, muallimlik, shuningdek, imomlik lavozimlarini ham egallagan. Keyinchalik Usmonlilar imperiyasi uni Tripoli shahridagi hurmatli odamlarga vakil etib tayinladi  va uning ilmi, taqvosi va ajoyib ta'sirliligini inobatga olib oylik maosh ajratdi. Ovozi baland, aqli tez boʼlgan. Uning keltiradigan dalillari ishonarli edi, shuningdek, u nasabnoma xususida keng koʼlamli bilimga ega edi. U “Tripoli oilalarining nasl-nasabi” (arabcha nomi: Ansab A’lat Tarablus) deb atalgan qo‘lyozmasini yozib qoldirgan, uning Buyuk Mansuriy masjidida va uning zaviyasida o‘qigan masjid xutbalari  "Tripoli oilalari nasl-nasabi” nomli toshbosma va’z kitobida mujassam boʼlgan  (arabcha nomi: Al-Moava’et al-Hamidiyya)  . Uning davrida o'yin-kulgi, qimor va boshqalar keng tarqalgan bo'lib, yoshlar zikr kengashlariga e'tibor qaratmay, ularga borishni istardilar. Natijada Shayx Az-Zubiy ular bilan uchrashishga qaror qildi va Tripoli ahlini ulardan qochishga undadi. Ularni Allohga ibodat qilish uchun diniy burchakda o'tkazgan zikr yigʻinlarga borishga undadi. Shuningdek, u so'fiylik da'vogarlariga qarshi kurash olib bordi, ular o'zlarining riyokorlik va zalolatlarini yashirish uchun so'fiy nomini shior qilib oldilar. Avliyoning qadr-qimmatini inkor qila boshlaganlarning g‘oyalarini kamsitib, odamlarni bu dunyoda zohid bo‘lishga, oxirat uchun mehnat qilishga da’vat etdi. U shayx Muhammad al-Jisr at-Tarabulsiyning qadr-qimmatiga chuqur e’tiqodini namoyon etgan “Qadr-qimmatlar qadri” (arabcha nomi: Karamat al-Karamat) otasining qadr-qimmati va uning yaxshi fazilatlarini yig'uvchi she’rini yozdi va Shayx Husayn al-Jisrga hayratini yozib qoldirdi. Shu bilan birga, bu uning odati bo'lib, odamlarga va'z qilish, yo'l-yo'riq va nasihat qilish, Allohga itoat qilishga undab, yomon ishlar va yomonliklardan qaytarish, ularga dunyo va oxiratda najot yo'lini ko'rsatish, 1935 - yil / 1354 - hijriy yilda vafot etguniga qadar davomiy boʼldi . 

## Uning asarlari
Shayx Abdulfattoh az-Zubiy bir nechta sheʼriy asarlar qoldirgan boʻlib, ularning koʼpi diniy - maʼrifiy sheʼrlar, shuningdek, Naqshbandiya va Qodiriy shayxlarining nolasi va maqtoviga bagʻishlangan. 

* (Arabcha nomi: Urjoza Al-Adaab al-Murdeya fi At-Tariqa An-Naqshbandiya Al-Xaledeyya, hijriy 1305 yil). 
* (Arabcha nomi: Al-Ijoz fi Madh Sayyidina Al-Baz
* Alloh nomlari bilan asar. Literary Press, Bayrut, 1315 hijriy. 
* Adnaniy Payg'ambar ismlaridagi asar.
* (arabcha nomi: Al-Mavoid al-Hamideya).
* Muborak guruh
* Tripoli oilalarining nasabnomasi (qo'lyozmada)

## Adabiyotlar
Metodologik muammolar

## Metodologik muammolar
Metodologik muammolar- asosan tadqiqotni rejalashtirish bilan bogʻliq: ularni yechish yoʻli bilan ayrim kelishuvlar tuziladi, muammoni yechish, kuzatish va eksperimentlar oʻtkazish tartibi aniqlanadi, moʻljallanayotgan konseptual proseduralar belgilanadi.
Obyektivlik

## Obyektivlik
Obyektivlik -subyektni inkor etish yoki hech boʻlmasa unga eʼtiborsizlikni nazarda tutadi. Ilmiy munozara obyektivlik daʼvo qilar ekan, individual fikrlashga daxldorlik aniq-ravshan koʻrinib turgan barcha fikrlar va mulohazalarni chetga chiqarib tashlaydi.

## Manbalar
Sho`l-e zard

**Shoʻl-e Zard** (شله زرد) — Eronning milliy shirinligi hisoblanib, tarkibida zaʼfaron borligi sababli sariq rangga ega va unga bodom va pista boʻlaklari ham qoʻshiladi.. Shoʻl-e zard, ayniqsa, Ramazon oyida roʻza ochish uchun pishiriladigan taomdir. Odamlar bu shirinlikni koʻpincha jele bilan oʻxshatishadi

Ushbu shirinlikning tarkibiga guruch, shakar, zaʼfaron, gul suvi, kardamon, pista yongʻogʻi yoki bodom, yogʻ yoki sariyogʻ qoʻshiladi.

Shoʻl-e zardning vatani Erondir.

Kirmon shahrida bu taom Ibrohimxoniy nomi bilan ham mashhur, chunki uni birinchi marta Kirmon hukmdori Ibrohimxon Zohir al- Davla xalqqa taqdim etgan. Ibrohimxonning birinchi harakati xalqning ovqatlanish holatini yaxshilash bo‘lib, bu borada shoʻl-e zardni tayyorlab, xalq o‘rtasida tarqatadi.

## Shoʻl-e zardning eng muhim xususiyatlari
Shoʻl-e zard tarkibida A, C, D, B vitaminlari, B1, B2, B6, oqsil, uglevodlar, antioksidantlar, kalsiy, temir, selen, magniy, kaliy va fosfor mavjud. Bu shirinlik oshqozon va yurakni mustahkamlaydi va revmatik ogʻriqlarni yengillashtiradi; Shuningdek u antibiotik xususiyatlariga ega va infektsiyani yoʻq qiladi. Bu shirinlik tetiklantiruvchi va tushkunlikka tushgan odamlarda uni yengib oʻtishga yordam beradi. Shoʻle-zard yurak va miya xurujlarini oldini oladi, ovqat hazm qilish sistemasining buzilishi, meteorizm, koʻngil aynishi, diareyaning oldini oladi. Xotirani mustahkamlashda samarali rol oʻynaydi, shuningdek teri va soch salomatligi uchun foydalidir.

## Manbalar

qazahayesonnati — yemazandarani
Barbari (non)

**Barbari** ( *nân-e barbari*) — Eron nonlarining bir turi. U yassi shaklga ega. Eron va Ozarbayjonda juda mashhur.Ali Akbar Dehhodaning soʻzlariga koʻra, bu nonni forslar xazarlardan qarzga olishgan. Qoidasi boʻyicha, non uzunligi 70-80 sm va kengligi 25-30 sm. Non tekis oval shaklga ega va barcha turdagi yassi nonlarning eng qalini hisoblanadi. Barbarining orasi gʻovakli va ustki qismi tillarang tusga ega. Ustiga kunjut sepiladi.

## Havolalar

*
Alaviylar ordeni

**Alaviylar ordeni** ( *al-wisām al-ʿalawī*) - Marokash Qirolligidagi ritsarlik ordeni.

## Tarix
Bu orden 1913-yil 11-yanvarda Sulton Yusuf tomonidan davlat hokimiyatiga sadoqatni taqdirlash maqsadida taʼsis etilgan, ammo 1913-yil 15-mayda orden Fransiya mustamlakachi mukofotlaridan biriga aylandi.

Ko'pgina hollarda bo'lgani kabi , fransuz mustamlakachi mukofotlari uchun ham Faxriy legion ordeni namuna sifatida olingan.

Ikkinchi Jahon urushi paytida, turli darajadagi Alaviy taxtining ko'plab ordenlari ittifoqchi kuchlarning bir qismi bo'lgan AQSh armiyasi xodimlariga, mash'ala operatsiyasi ishtirokchilariga berildi.

1912-yildan 1956-yilgacha Marokash Fransiya protektorati ostida bo'lganligini hisobga olsak, ko'plab fransuzlar Alaviylar ordeni bilan taqdirlanishdi.

## Darajalar
Alaviy ordeni besh darajaga ega:

* Grand Ribbon Cavalier
* Katta ofitser
* Komandir
* Ofitser
* Kavaler

## Tavsif
Orden ko‘krak nishoni - oq emaldan yasalgan besh qirrali oltin yulduz, qizil hoshiyali, markazida dumaloq medalyon, uchlarida oltin sharchalar bor. Yulduzning nurlari orasida yashil emalning ikkita palma novdalari mavjud. Oltin hoshiyali qizil emalli medalyonda arabcha tilla bilan ikki qatordan iborat: “Janob Yusuf” yozuvi bor.

Ko'krak nishonining orqa tomoni old tomoniga o'xshaydi, ammo qizil hoshiyali markaziy oltin medalyonda qizil soyabon - sherif qadr-qimmati nishoni tasvirlangan.

Nishon lentaga ikki palma novdasidan iborat gulchambar ko'rinishidagi o'tish rishtasi yordamida biriktirilgan.

Orden yulduzi kumushrang besh qirrali, orden nishoni tasviri tushirilgan.

1913-yildan 1956-yilgacha bo'lgan davrda buyurtma lentasi - apelsin.

1956-yildan beri buyurtma lentasi o'zgarib, chetidan oq chiziqlar bilan to'q sariq rangga aylandi.

## Manbalar

* 1386 yil 1 Ramazondagi 199-66-sonli farmon (1966 yil 14 dekabr)    Архивная копия
* Alaviy ordeni   Архивная копия
Haydar Hamidov

**Haydar Qurbonovich Hamidov** — Sovet harbiy, davlat va siyosiy arbobi, gvardiya polkovnigi.

## Biografiyasi
1905-yili Zarkent qishlogʻida tugʻilgan, xizmatchilardan, oʻzbek.

1918-1925-yillarda — charm ustaxonasida ishchi, temirchi.

1925-yildan — Qizil Armiyada xizmat qilgan. 1929-yilda Lenin nomidagi Oʻrta Osiyo harbiy bilim yurtini tamomlagan. 1929-yildan KPSS(b) aʼzosi boʻlgan.

1933-yildan — Alohida Oloy-Gulchi chegara komendanturasi Qiziljar chegara posti boshligʻi, chegara posti komandirining oʻrinbosari, Bosmachilikka qarshi kurash qatnashchisi, polk komandirining oʻrinbosari, Budyonniy nomidagi qoʻmondonlik tarkibi kursining tinglovchisi, polk shtab boshligʻi boʻlgan.

Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, boshida u 120-alohida razvedka bataloni (35-oʻq diviziyasi) tarkibida Ostrog shahri yaqinidagi jangovar harakatlarda xizmat qilgan. Yaralangan. Samarqandga shakllantirilayotgan 83-otliq diviziyasi shtab boshligʻining yordamchisi sifatida yuborilib, u bilan Tula viloyatidagi jangovar harakatlarda qatnashgan. M. V. Frunze nomidagi Harbiy akademiyaning tezlashtirilgan kurslariga yuborilgan.

147-oʻqchi diviziyasining Aleksandr Nevskiy nomidagi 15-ordenli miltiq polki komandiri, u bilan Brusilov yaqinidagi mudofaa janglarida, diviziyaning Vinnitsa viloyatiga olib chiqilishida qatnashgan:

Polkni millati oʻzbek polkovnik Hamidov Haydar Qurbonovich boshqargan. Askarlar mehr bilan uni Haydar aka deyishar ediPragada urushni tugatdi, soʻnggi janglardan biri Vlasovitlar bilan toʻqnashuv boʻlib, unda polk yuzga yaqin odamni yoʻqotgan..

Urushdan keyin — Toshkent qishloq xoʻjaligi instituti harbiy kafedrasi mudiri, Toshkent viloyatida maʼmuriy lavozimlarda ishlagan.

1980-yil 17-sentyabrda Toshkent shahrida vafot etgan.

**Xotiralar:**

* Birodar askarlar: [Stanislavskiy diviziyasining 147-oʻqchi diviziyasining 15-oʻqchi polki haqida] / H. K. Hamidov; [N.Maxnoning adabiy yozuvlari]. — Toshkent: Oʻzbekiston, 1981-yil. — 125 bet.

## Manbalar

## Havolalar
* Xamidov Haydar Qurbonovich // O‘zbek Ensiklopediya kengashi. Yild 14. — Toshkent, 1980 yil.
* 
* Burnashov G. V. Kalush uchun janglarda // 1944 yil. Zarnitsy gʻalabali salom: insholar, xotiralar, hujjatlar. — Lvov: Kamenyar, 1979 yil. — S. 272-286 .
Tom Paton (xokkey)

**Tomas Laird Paton** (1855-yil 30-sentabr &#x2013; 1909-yil 10-fevral) NHLdan oldingi sport .vaqtidai Kanadalik xokkeychi edi. Monreal xokkey klubi (Monreal HC) (Monreal xavaskor atletika tashkilotiga aloqador) darvozaboni sifatida o'ynagan va 1893-yilda birinchi Stenli kubogi g'olibi bo'lgan jamoa a'zosi bo'ldi 

## O'yin karerasi
Paton uyushgan xokkeyda  darvozabon edi. Uning xokkey karerasi 1885-yilda AHAC tashkil etilishidan oldingi Monreal karnavallarida kuzatilishi mumkin  U Monreal xokkey klubining asoschisi edi. Uning karerasi ustunlik bilan ajralib. turadi. Har mavsum davomida 1888 va 1893-yillar oralig'ida Monreal HC uchun o'ynagan, uning jamoasi AHAC chempionligini qo'lga kiritgan. 

*Ultimate Hockey* ma'lumotnomasi mualliflari Patonning 1890, 1891 va 1893- yillardagi o'yini NHL bugungi kunda eng yaxshi maqsad uchun ovoz uchun topshiradigan Vezina kubogiga ekvivalentini qo'lga kiritishga loyiq deb hisoblashadi.  U ko'plab tarixiy matnlarida 1890 va 1891-yillarda mag'lub bo'lmagan deb hisoblangan 

1892-yilgi AHACning mavsumida Paton va Monreal HC mavsumning birinchi o'yinida Ottava HC ga chempionlikga erisha olisha olmadi. Ammo mavsumning so'nggi baxsida Paton va Monreal HC Ottava HCni 1:0 hisobida mag'lub etib, chempionlikni qaytarib olishdi. 1893-yilgi AHAC mavsumida Monreal HC mavsum seriyasida g'alaba qozonadi va Stenli kubogining birinchi g'olibiga aylanadi. Paton mavsumdan so'ng o'yinni tark etadi va u hozirgi chempion sifatida Stenli kubogi xokkey musobaqasini tark etgan birinchi darvozabonga aylandi.

Patonning 1885-yildagi Monreal karnavali chempionligi medali 2009-yilgi kim oshdi savdosida 14 000 dollardan (SAPR) ko'proqqa sotilgan. 

### Muntazam mavsum

Qalin raqamlar turnir yetakchisini bildiradi.

Eslatmalar:

:* 1888,89,90,91 va 93-yillardagi g'alabalar bo'yicha yetakchi liga (qalin harflar liga yetakchisini bildiradi).
:* Statistikaga mavsumiy bo'lmagan turnirlar kirmaydi.
:* Burlington qishki karnaval seriyasining birinchi o'yinida Richard F. Smit qo'shimcha vaqtga qadar noma'lum sonli daqiqalarda gol urdi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Umar Torrixos Errera ordeni

**Umar Torrixos Errera ordeni** Panamaning davlat ordeni hisoblanadi.

## Tarixi
Bu tartib 1982-yil 14-dekabrdagi 23-sonli qonunga muvofiq tashkil etilgan va Panama davlat arbobi va harbiy rahbari, brigada generali, Panama Milliy gvardiyasi oliy qo‘mondoni, 1968-1981 -yillarda Panamaning amalda rahbari Omar Torrixos Errera nomi bilan atalgan . .

Orden Panama Prezidenti nomidan harbiy va fuqarolik xizmatlari uchun beriladi.

Hozirgi vaqtda buyurtma berish 1995-yil 13-0iyuldagi 336-sonli Farmon bilan tartibga solinadi, unga 2006-yil 11-yanvarda o'zgartirishlar kiritilgan.

Orden vafotidan keyin berilishi mumkin.

## Darajalar
Buyurtma ikkita bo'limdan iborat: fuqarolik va harbiy.

Fuqarolik bo'linmasida to'rtta sinf mavjud:

Harbiy qismda uchta toifa mavjud:

## Tavsif
Ordenning nishoni - qizil emalli mevalar bilan yashil emallangan zaytun gulchambariga o'rnatilgan oq sirlangan oltin qirrali xoch. Xoch markazida Omar Torrixos Erreraning ko'krak qafasidagi relyefli portreti bo'lgan oq emalli medalyon bo'lib, uning aylanasi bo'ylab: “ORDEN OMAR TORRIJOS H. ".

Buyurtma yulduzi kumushrang, o'n ikki qirrali, sayqallangan kengayuvchi uchli nurlardan hosil bo'lib, ular orasida yarmiga o'xshash ikkita mat, yarim ko'rinadigan nurlar mavjud. Yulduzning markazida orden nishonining tasviri joylashgan.

Buyurtma lentasi ipak moire ko'k rangda bo'lib, qirralari bo'ylab keng oq chiziqlar mavjud.

## Manbalar

* World of Awards   da Архивная копия
Karajaog'lan

Oshiq adabiyotining eng muhim shoirlaridan biridir.  Uning hayoti haqida aniq ma'lumot yo'q, lekin u XVII asrda Chukurova - Toroslarda tug'ilgan va mintaqadagi turkman qabilalari orasida yashaganligi taxmin qilinadi. 

## Hayoti
Uning hayoti va ijodi haqida aniq ma'lumotlar yo'q. Aksariyat tadqiqotchilar uni 17-asrda yashagan deb taʼkidlashadi.  Ba'zi she'rlari va rivoyatlarga asoslanib, Karajao'g'lanning 1606 yoki 1636 yilda tug'ilganligi taxmin qilinadi. 

Uning qayerda yashagani haqida turli mish mishlar mavjud. Ba’zilar uni Kozon tog‘i yonidagi Varsak ( Farsak ) qishlog‘ida tug‘ilgan, deyishadi. Ikkinchi da'voga ko'ra, Karacao'g'lanning vatani Varsakning vatani Fekening Go'kcha qishlog'idir.  Gaziantepdagi Barak turkmanlari ham, Kilisning Musabeyl tumanida yashovchi Chavushlu turkmanlari ham uni o‘z qabilalaridan biri deb biladilar. Hatto,  Vasiliy Radlof tomonidan nashr etilgan afsonaga ko'ra, u Belgraddan va uning asl ismi Simail.  Uning Chukurova-Toroslarda tugʻilganligi va sheʼrlarda qoʻllangan joy nomlari, urf-odat va odatlari, ibora va soʻzlarga, soʻzlarning kiyinishiga qarab, mintaqadagi turkman qabilalari orasida yashaganligi tushuniladi. 

Uning haqiqiy ismi nima ekanligi haqida fikrlar bor.Shunga ko'ra, uning ismi Hasan, Ismoil, Halil yoki Mehmetdir. 

Oqshehirli Xoja Hamdi Afandining 1875 yildagi sayohat xotiralariga ko'ra, Karajao'g'lan yetim bo'lib o'sgan.  Otasi kabi umrbod armiyaga chaqirilishidan qo'rqib yoki o'sha paytda Chukurovada hukmdor bo'lgan Kozano'g'ullari bilan janjallashib qolgani uchun yoshligida chet elga ketgan. Ikki singlisini o‘zi bilan olib ketgani, Bursaga, hatto Istanbulga ham ketgani haqida she’rlari bor. Umrining katta qismini Chukurova, Marash va Gaziantep mintaqalarida o'tkazganligi taxmin qilinadi. 

O'lim joyi va sanasi, shuningdek, uning tug'ilgan joyi aniq ma'lum emas. Uning she’rlaridan juda uzoq umr ko‘rgani tushuniladi.  Ayrim she’r va manbalarga asoslanib, 1679 yoki 1689 yillarda vafot etgani aytiladi. Uning qabrining joyi ham, tug‘ilgan joyi ham noma'lum. Boshdere, Sorgun, Mut, Jezel, Duzichi, Tarsus, Zemzem togʻi, Xodu platosi shoirning qabri topilgani aytilgan joylardandir. 

Karajao'g'lanning she'rlari sevgi va tabiatga asoslangan. Ayriliq, muhojirlik, vatan sog‘inchi va o‘lim uning eng ko‘p to‘xtovsiz mavzularidir. Tuyg'ular, tajribalar, fikrlar; samimiy, realistik va o‘ziga xos she’riy tuzilishda hikoya qiladi. Karajao'g'lan turk oshiq adabiyotiga mutlaqo yangi ifoda usulini olib keldi. U ko'pincha tabiatning metaforalaridan foydalanadi. U juda sodda va toza turkchadan foydalanadi. U o‘zidan keyingi ko‘plab shoirlarga chuqur ta’sir ko‘rsatgan. Bu ijobiy ta’sirlar bugungi turk she’riyatiga ham taalluqlidir. Nuzhet Ergun ilk bor she’rlarini jamlagan va nashr etgan. Uning ko'plab she'rlari yaratilgan.

* MEB 100 turk yozuvchilari

## Manba
Bendir

***Bendir*** (   , ko‘plik *banadir*, ) Shimoliy Afrika va Janubi-G'arbiy Osiyoning yog'och ramkali barabanidir . 

Bendir cholg'u asbobi Shimoliy Afrika davlatlari boʻylab, shuningdek, so'fiylar bayramlari an'anaviy marosimlarida ishlatiladigan cholgʻu asbobi hisoblanib Qadimgi Misr va Mesopotamiyada ham keng tarqalgan.B*endir* so‘zi turk tilida "katta qo'l romli baraban” degan ma'nolarini anglatadi.

## Qurilish va o'yin

Bandir ko'pincha boshi bo'ylab cho'zilgan tuzoqqa (odatda ichakdan qilingan) ega bo'lib, baraban barmoqlar yoki kaft bilan uriladi asbobga shovqinli ovoz beradi. Baraban vertikal holatda chalinadi.Asosiy bo'lmagan qo'lning bosh barmog'ini ramkadagi teshikdan o'tkazib, barabanni ushlab turadi.

Shunga o'xshash barabanlari orasida Misrning smolasi va Irlandiyaning bodhrani bor. Bendirdan farqli o'laroq, tor ramkaning orqa tomonida tuzoqqa ega emas yani kaltak bilan o'ynalmaydi. bodxran esa kaltak bilan o'ynaladi.

## Yana  qarang

* Daf
* Riq
* Mazhar
* Davul
* Uzun baraban

## Manbalar


## Havolalar

* Bendir, Eckermann Drums Avstriya
Gʻarbiy Szin

= GʻARBIY SZIN SAKKIZ KNYAZLIKLARNING OʻZARO NIZOLARI (291-306 YILLAR) =
265-yilda Sima Yan imperator Veydini taxtdan tushishga majbur qildi va oʻzi imperator boʻldi, bu imperator Szinudining oʻzi edi. U oʻz davlatini Szin deb atadi. Tarixda sulola Gʻarbiy Szin deb atalgan. Uning poytaxti Loyan edi. Harbiy Szin U davlatini yoʻq qilib, mamlakatni yana birlashtirdi. Gʻarbiy Szinning dastlabki davrida hokimiyat qator siyosiy chora-tadbirlarni amalga oshirib, dehqonlarni yerga ishlov berish, ipak qurti yetishtirish, qoʻriq yerni oʻzlashtirish va ishlab chiqarishni oshirishni taqdirladi. Ikki yildan ortiq vaqt mobaynida aholi soni 1,3 milliondan ortiq kishiga oʻsdi. Qisqa vaqt ichida yuksalish kuzatildi.

Sima urugi hukmronligini mustahkamlash maqsadida imperator Szinudi, yaʼni Sima Yan yer taqsimlanishining qadimgi tizimini tikladi. Sima urugʻining 27 nafari knyaz boʻldi. Biroq, tezda Sima urugʻi ichida nizo boshlandi. Chjao Vanlun, Chu Vanvey va boshqa oltita knyazlar hokimiyat uchun janjallashdilar. Ular oʻrtasidagi oʻzaro urush oʻn olti yil davom etdi va bu urushni „sakkizta knyazlarning ichki nizolari“ deb atashadi. Ular oʻz kuchlarini mustahkamlash uchun turli xalqlarni unga jalb qildilar va buning natijasida xunn, syanbe va szi qoʻshinlari Marakaziy tekislikka kirib keldi. Shimoliy hududlarda misli koʻrilmagan tartibsizlik kuzatildi.

304-yilda xunnlar boshligʻi Lyu Chjou katta qoʻshin toʻplab, sekin-asta Pinyajou yerlarining katta qismini nazorat ostiga ola boshladi. 308-yilda Lyu Chjou Pinyanda (hozirgi Shansidagi Linfenda) taxtga oʻtirdi va qoʻshinlarni Aoyanni bosib olish uchun joʻnatdi. Tez orada xunn qoʻshinlari Chanʼanni qoʻlga ki ritdilar, imperator Szinmindini asir oldilar. Gʻarbiy Szin sulolasi 40 yildan kam vaqt hukmronlik qildi.
Jeyms L. Xaffman

## Jeyms L. Xaffman
Jeyms L. Xaffman (1941 yil 17 oktyabrda tugʻilgan) — amerikalik tarixchi.
Xaffman Indiana Uesliyan universitetida sanʼat bakalavr darajasini oldi va Michigan universitetida aspiranturani tamomlashdan oldin Shimoli-gʻarbiy universitetda jurnalistikani oʻqidi , Osiyo tadqiqotlari boʻyicha magistrlik va tarix fanlari doktori darajasini oldi. Xaffman Nebraska-Linkoln universiteti , Indiana Uesliyan universiteti , Uilyams kolleji va Dartmut kollejlarida dars berishdan oldin jurnalist sifatida ishlagan . U Vittenberg universiteti fakultetiga qoʻshildi, u yerda X. Orth Hirt tarix professori nomini oldi va 2007 yil may oyida nafaqaga chiqqunga qadar oʻttiz yil davomida dars berdi .2017-yil mart oyida Osiyo tadqiqotlari assotsiatsiyasi Huffmanni „Buyuk xizmatlari uchun“ mukofoti bilan taqdirladi.
Yoqut qoʻzgʻoloni

**Yoqut qoʻzgʻoloni** () – 1921-yil sentabrdan 1923-yil 26-iyungacha boʻlgan Rossiya fuqarolar urushi davrida Yoqutistonda bolsheviklarga qarshi boshlangan qoʻzgʻolon. Vaqt oʻtishi bilan mojarolar markazi Rossiya Uzoq Sharqidagi Ayano-Mayskiy tumanida boʻldi.

## Umumiy tavsifi
Oq armiya generallaridan biri Anatoliy Pepelyaev Xarbindagi yillar davomida turli ishlarda, jumladan duradgorlik va taksi haydovchisi boʻlib ishlashga majbur boʻlgan. Shunga qaramay, u Sibirni bolsheviklardan qaytarib olish niyatida edi.

## Qoʻzgʻolon
Qoʻzgʻolon paytida, 1922-yil 27-aprelda Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi tarkibida poytaxti Yakutsk boʻlgan Yoqut ASSR tashkil etildi.

1922-yil 31-avgustda general Pepelyaev va uning 553 kishidan iborat koʻngilli „drujina“ jamoasi Rossiya fuqarolar urushining soʻnggi yirik operatsiyasini boshladi. Ular Oxota dengizi tomon yoʻl oldi, portga tushdi va togʻli gʻarbiy mintaqaga taʼsir oʻtkazishni maqsad qildi. Sentyabr oyida Pepelyaev Oxota daryosidan oʻtib Sibirga, Yakutskka tomon yoʻnaldi. Uning qoʻshinlari Yoqutistonda toʻplangan, ammo Ivan Strodning bolsheviklari tomonidan asirga olindi. Ular son jihatdan kuchsizroq boʻlgani uchun magʻlub boʻldi.

Amga muhim aholi punktini tark etgach, Pepelyaev Saxalinga oʻtish umidida Tinch okeani tomon hujum qildi. 1923-yil 24-aprelda Stavropol va Indigirka kemalari Vladivostokdan Ayan tomon suzib ketdi. Kemalar bortida Stepan Vostretsov boshchiligidagi Qizil armiya boʻlinmalari ham bor edi. Ushbu hujum 1—2-may kunlari Oxotsk yaqinida magʻlubiyat bilan yakunlandi. 1923-yil 6-iyunda Oxotsk va qirgʻoq boʻyidagi Ayan shaharlari 1923-yil 16-iyunda Oq armiyaning magʻlubiyatiga uchragach, general Pepelyayev 103 ofitser va 230 askar bilan bolsheviklar qoʻliga taslim boʻldi. Bu Rossiya fuqarolar urushining oxirgi qamali edi.

## Manbalar
Xitoy anʼanaviy musiqasi

**Xitoy anʼanaviy musiqasi** Xitoyda avlodlar uchun meros qilib qoldirilgan boʻlib qolgan turli xil musiqa janrlarini oʻz ichiga oladi. Jumladan, bu atama Qing sulolasi davrida yoki undan oldin paydo boʻlgan musiqa janrlariga ishora qiladi deb taxmin qilinadi. Tashqi koʻrinishiga koʻra, janrlarni cholgʻu ansambl, cholgʻu yakkaxon, teatr, shuochang, raqs musiqasi va qoʻshiqlarga ajratishimiz mumkin. Hozirda u tadqiqot va taʼlim sohasida asosiy eʼtibor qaratilayotgan tasnifga allaqachon aylangan, garchi baʼzi janrlar ijroning turli shakllarini oʻz ichiga olsada ular bitta toifaga kirmaydi. Janrlarni madaniy mazmuni yoki maqsadiga koʻra ushbu turlarga boʻlishimiz mumkin: savodli musiqa, xalq musiqasi, diniy musiqa va saroy musiqasiga ham ajratish mumkin.

## Instrumental ansambli

* Nanguan musiqa
* Zhihua ibodatxonasi musiqasi
* Teochew torli musiqa
* Jiangnan sizhu

## Instrumental yakkaxon

* Guqin
* Pipa

## Teatr

* Kunqu
* Pekin operasi

## Raqs musiqasi

* Maqom

## Manbalar
Bursa shahar hokimiyati

**Bursa shahar hokimiyati** Bursa viloyatining munitsipalitet ishlarini amalga oshiradigan davlat muassasasidir. Hozirgi shahar meri Alinur Aktash 2019- yil 8- apreldan beri oʻz lavozimida. 

## tarix
Usmonlilar imperiyasi davrida shahar boshqaruvini tartibga solish boʻyicha qabul qilingan birinchi qonunlardan biri *Kanunname-i İhtisab-i Bursa,* ya'ni Bursa shahar hokimiyati qonuni edi. Bu davrda qozilar qozilik bilan bir qatorda maʼmuriy boshliq ham boʻlgan. Keyingi jarayonlarda Bursada kadilar bilan birga muhtesip deb ataladigan ma'murlar tayinlandi. Bu hukmdorlar shaharni boshqarish uchun mas'ul edilar, ammo ularning vazifalari va vakolatlari faqat shahar tartibi bilan chegaralangan. Subaşı shahar xavfsizligi uchun mas'ul edi. Subaşılar ham bugungi munitsipalitetning ba'zi vazifalarini bajardi, masalan, buzilgan yoʻlaklarni ta'mirlash. Xodimlarning idora boshlig'idagi vazifasi 1839- yil Tanzimat davri bilan tugadi. Bu davrda gubernatorlar tayinlana boshladi. 1867- yilda shahar qonunining yaratilishi bilan 3 ta munitsipalitetni oʻz ichiga olgan Bursa munitsipaliteti tashkil etildi. 

Iller Bankning 2018- yildagi ma'lumotlariga koʻra, 1 milliard 73 million lira qarzi bilan Turkiyaning eng qarzdor munitsipaliteti boʻldi. 

## Mahalliy saylovlar

## Iqtisodiyot

## Manba
Maradbek Hamrayev

**Maradbek Karimovich Hamrayev** (shuningdek *Murod Hamrayev*; 1936-yil, Olma-Ota — 1983-yil, Toshkent) — uygʻur adabiyotshunosi va yozuvchisi. SSSR Pedagogika fanlari akademiyasining muxbir aʼzosi (1978-yil).

Toshkentdagi Oʻrta Osiyo davlat universitetini tamomlagan, soʻngra Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi Adabiyot va sanʼat instituti aspiranturasida tahsil olgan. 1961-yilda „Uygʻur klassik va zamonaviy sheʼriyatida qofiya“ nomli nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1964-yilda „Turkiy versifikatsiya asoslari“ nomli doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan (monografiya sifatida nashr etilgan). Birinchi uygʻur — fan doktori boʻlgan. Oʻsha yili XV-XIX-asrlar uygʻur sheʼriyatining Hamrayev tomonidan tayyorlangan „Asrlar sadosi“ antologiyasi nashr etiladi (Olma-Ota: Kazgoslitizdat). 1967-yili „Uygʻur xalqi madaniyatining yuksalishi“ kitobini, 1969-yili „Asrlar osha oʻlmas soʻz“ nomli maqolalar toʻplamini nashr ettiradi. 1970-yilda Lenin komsomol mukofoti sovrindori boʻlgan. Uygʻur xalq ogʻzaki ijodini toʻplash va nashr etish ustida ishlagan, uni rus va oʻzbek tillariga tarjima qilgan. U uygʻur sheʼriyati (xususan, Lutfulla Mutallip, Bilol Nozim) tarjimalari bilan ham shugʻullangan.

1977-yildan umrining oxirigacha Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Pedagogika fanlari ilmiy-tadqiqot institutiga rahbarlik qilgan. Uygʻur milliy maktablari uchun uygʻur adabiyotidan darslik muallifi. Oʻlimidan soʻng „Hayot olovi: turkiy tilli xalqlarning sheʼrlari tuzilishi tizimi haqida“ (1988-yil) kitobi nashr etilgan.

Olma-Ota va Toshkentdagi maktablar Hamrayev nomi bilan atalgan.

## Manbalar