KitKat

**KitKat** (oʻzbekcha. Kit Kat) – Nestle kompaniyasi tomonidan AQShdan tashqarida va Hershey’s kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan shokolad barlari seriyasi. Hozirda butun dunyo boʻylab shokolad barlarini ishlab chiqaradi.

## Tarixi
KitKat brendi Rowntree shokolad kompaniyasi tomonidan yaratilgan. 1935-yili sentyabr oyida Buyuk Britaniyaning York shahridagi Rowntreeʼs fabrikasida birinchi marta Rowntreeʼs Chocolate Crisp (ingl. crisp-qarsillamoq). Dastlab, u tushlik qutisi uchun bitta oʻlchamdagi barga birlashtirilgan toʻrtta qarsillamoq shokolad baridan iborat edi. Keyinchalik 1936-yili 15-mayda Rowntree „klassik“ versiyasini chiqardi, u toʻrtta shokolad barlaridan iborat boʻlgan va bir yildan soʻng mahsulot KitKat Chocolate Crisp degan yangi nom oldi. Birinchi shokolad barlarida XVIII asr boshida liberallar shu nomdagi klub majlislariga yigʻilgan London tavernasining egasi Christopher Cat (qisqartmasi Kit Kat) tasvirlangan edi.

1989-yilda Nestle Rowntree-ni sotib oldi va yangi egasi darhol sotib olingan brendni bozorda faol ravishda targʻib qila boshladi. Nestle 1990-yillarda KitKat-ni Sharqiy Yevropa va Osiyodagi yangi bozorlarda ommalashtirish bilan shugʻullangan. Va tez orada brend dunyodagi Mars brendidan keyin ikkinchi eng mashhur brendga aylandi. Ammo Buyuk Britaniyada, KitKat brendining vatani boʻlgan Nestle xavfli siyosiy marketingidan foydalanmadi, yangi hududlardan farqli oʻlaroq, barlar eng noodatiy taʼmga ega boʻlishi mumkin edi: yeryongʻoq taʼmidan yashil choy taʼmigacha.

Ammo 1999-yilda KitKat-ga oʻzgartirish kiritishga qaror qilindi. Nestle yangi katta KitKat Chunky-ni chiqardi. Uning mashhurligi kutilganidan ham yuqori boʻlib chiqdi, shuning uchun fabrikalar doʻkonlarning buyurtmalarini zoʻrgʻa bajarishga muvaffaq boʻlishdi. Keyinchalik, yangilik maqomini yoʻqotganligi sababli, Chunky KitKat sotuvi kamaydi, shu bilan birga, yangilikka oʻtgan „klassik“ KitKat xaridorlarining bir qismi ham KitKat mahsulotlarini sotib olishni toʻxtatishdi. Yangi Double Cream loyihasi xarajatlarni oqlamadi. Nestle KitKat-da pulni tejashga qaror qildi: reklama xarajatlarini cheklab qoʻydi va hatto bardagi shokolad miqdorini kamaytirdi, bu esa xaridorlarning talabini kamaytirmadi. Moliyaviy muammolarni hal qilish uchun Nestle rahbariyati konfet barlarining assortimentini keskin oshirishga qaror qildi. Shveysariya moliyaviy va sanoat kompaniyalari guruhi strategik fikrdan kelib chiqdi: xaridorlarga yoqadigan mahsulotning koʻproq navlarini ishlab chiqarish xaridorlarga notanish yangi brendlarni reklama qilishni boshlashdan koʻra arzonroqdir.

2003-yilda Kitkatning yangi turlarini ishlab chiqilishi boshlandi. Bir yil oʻtgach, qandolat mahsulotlari bozorida KitKat-dan turli xil shokolad mahsulotlari mavjud edi. Yozda qulupnay va qaymoq, marakuya, mango va oʻrmon mevalari bilan xushboʻy barlar chiqarildi. Qishki bayramlarda „Rojdestvo pudingi“ va „maskarpone pishloqi va sharobli Tiramisu“ sotildi. Ogʻirlikni kuzatadigan odamlar uchun maxsus kam uglevodli KitKat ham chiqarildi.

Britaniya bozorida va boshqa mamlakatlarda yuqori talabga ega boʻlgan Kitkatning bir nechta turlari paydo boʻldi, masalan, Germaniya aholisi orasida mashhur boʻlgan limon-yogurt shokolad bari. Ushbu marketing harakati ishlab chiqaruvchi kompaniya uchun unchalik qimmat emas edi: faqat retseptlarni oʻzgartirish, yangi ingrediyentlarni sotib olish va yangi qadoqlarni ishlab chiqarish kerak edi.

Oʻsha paytda yangi ishlab chiqilgan barlar brend savdosining taxminan 5% tashkil qilgan. Ammo 2005-yili boshida „barlar juda shirin va umuman gʻalati taʼmga ega“ degan fikrlar paydo boʻla boshladi. Xaridorlar ikkinchi marta ekzotik taʼmli shokolad barlarni sotib olishni xohlamadilar va yangi KitKat qoldiqlari Buyuk Britaniyadagi omborlarda qolib ketdi. Doʻkonlar barlarni 90% gacha katta chegirmalar bilan sotishni boshladilar, koʻpincha Nestle dan yoʻqotishlarni qoplashni talab qilishdi, chunki agar barlar bunday arzon narxlarda ham sotilmagan boʻlsa, ular shunchaki tashlab yuborilgan edi. Raqobatchi Mars, Twix va Snickers kompaniyalari agentlari, doʻkon egalarining soʻzlariga koʻra, KitKat-ni asosiy javonlardan chegirmali mahsulotlar uchun joylarga koʻchirishga ishontirishgan.

ACNielsen hisob-kitoblariga koʻra, 2005-yilda KitKat-dan barcha mahsulotlarning umumiy savdosi 16,8% tushib, 260 million funtga tushdi. Va 2005-yilning kuz oyida Nestle rahbarlari oʻzlarini oqlamagan menejerlarni ishdan boʻshatishdi va yangilarini yollashdi va ularga KitKat brendini saqlab qolishni buyurdilar.

Birinchidan, ular yangi taʼmlardan norozilik sabablarini aniqlash uchun ishonch telefonini tashkil qilishdi. Koʻplab xaridorlar qoʻngʻiroq qilishdi va turli xil yangilar orasida „klassik“ barni topa olmasliklaridan shikoyat qilishdi. Bir necha hafta ichida ekzotik yangiliklar doʻkonlardan gʻoyib boʻldi. Kam talabga ega boʻlgan karamel va Tiramisu ham sotilgan. Yangi reja quyidagi, shuningdek, unutilgan reklama shiorini oʻz ichiga olgan:" tanaffus qiling, KitKat yeying " va KitKat-ning katta qadoqlari bozorga chiqarilishi kerak edi.

2007-yil noyabr oyida Yaponiyada virtual qoʻshiqchi Miku Hatsune sharafiga cheklangan miqdordagi ochiq koʻk KitKat barlari chiqarildi.

## Xususiyatlari
KitKat barlari sutli shokoladni oʻz ichiga oladi va seriyaning oʻziga xos xususiyati – qarsillama vafli.

* Yaroqlilik muddati: ishlab chiqarilgan kundan boshlab taxminan 9 oy.
* Nisbiy namlik 75% dan koʻp boʻlmagan haroratda +15 °C dan +21 °C gacha boʻlgan haroratda saqlash kerak.

### Tarkibi
Shakar, toʻliq sut kukuni, kakao moyi, bug'doy uni, kakao kukuni, palma yogʻi, emulsifikatorlar (soya lesitini, e476), ozuqaviy xamirturush, pishirish kukuni (natriy bikarbonat), unni yaxshilaydigan vosita (kaltsiy sulfat), tuz, kraxmal, xushboʻylantiruvchi moddalar (vanilin).

## Assortimenti
Dunyo boʻylab Kitkatning 160 ga yaqin turi mavjud.

## Qoʻshimcha faktlar

* 1997-yilda Ginnesning rekordlar kitobi 1995-yilda 13,2 milliard KitKat toʻplami sotilganligini va dunyo boʻylab har soniyada 418 bar isteʼmol qilinganini aytdi.
* Besh daqiqada ishlab chiqarilgan KitKat barlari bir-birining ustiga qoʻyilganda Eiffel minorasining balandligini (321 metr) tenglashtirish uchun yetarli.
* Ikkinchi Jahon urushidan soʻng KitKat Chocolate Crisp („What active people need“ reklama shiori bilan – „faol odamga kerak boʻlgan narsa“) oʻz nomidan Chocolate Crisp-ning soʻnggi ikki soʻzini yoʻqotdi va shunchaki KitKat deb nomlandi.
* 1945-yildan 1947-yilgacha KitKat oʻzgartirildi: keyin anʼanaviy qizil va oq qadoqlash koʻk rangga almashtirildi. Buning sababi shokolad ishlab chiqarish uchun sut taʼminoti bilan bogʻliq muammolar boʻlib, mahsulot formulasini oʻzgartirishga olib keldi. 1947-yilda yetkazib berish yoʻlga qoʻyildi, kompaniya avvalgi formulaga qaytdi va qadoqlash rangini tikladi.
* KitKat-ning koʻplab ekzotik taʼmlari mahalliy imtiyozlar va lazzatlarga qarab dunyoning turli mamlakatlarida mavjud. Masalan, Yaponiyada koʻk choy yoki Buyuk Britaniya va Kanadada yeryongʻoq yogʻi.
* KitKat tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar York (Buyuk Britaniya), Toronto (Kanada), Gamburg (Germaniya), Ponde (Hindiston), Chembong (Malayziya), Tyantszin (Xitoy), Kasumigaura (Yaponiya), Kampbellfild (Avstraliya), Ist-London (Janubiy Afrika), Jersi (AQSh) va Perm (Rossiya).
* 2008-yili 21-aprelda Nestle kompaniyasining Yaponiya boʻlinmasi va KitKat brendi, Yaponiyada „kitto katsu“ ifodasi bilan uygʻunlashib, omad tilaklari bilan bogʻliq boʻlib, pochta orqali yuborilishi mumkin boʻlgan qutilarda sotilishni boshladi. Loyiha KitKat Mail (KitKat pochtasi) deb nomlanadi. KitKat Mail qadogʻida toʻgʻridan-toʻgʻri siz qisqa xabar, qabul qiluvchi va joʻnatuvchining manzilini yozishingiz va omad tilaklarini pochta qutisiga tushirishingiz mumkin (mamlakat boʻylab pochta joʻnatmalari narxi allaqachon mahsulot narxiga kiritilgan).
* Shuningdek, „Kitto katsu“ ifodasi bilan uygʻunlik tufayli Yaponiya talabalari orasida imtihon oldidan hech boʻlmaganda bardan bir parcha tishlash kerak, degan fikr bor, chunki ularning fikriga koʻra bu omad keltiradi.
* Google KitKat deb mobil qurilmalar uchun operatsion tizimining versiyalaridan birini nomladi – Android 4.4.

## Manbalar

## Havolalar

* Nestle saytidagi KitKat haqida
* KitKat haqida qiziqarli maʼlumotlar
* KitKat savdo belgisi tarixi
* KitKat kompaniyasining muvaffaqiyat tarixi