open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hot Springs (Janubiy Dakota)

**Hot Springs** () — Amerika Qoʻshma Shtatlarining Janubiy Dakota shitatida joylashgan shahar. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 3 395 kishini tashkil qilgan.

## Geografiyasi
Hot Springs shahri  koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni  tashkil qiladi.

## Demografiyasi
2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 4 129 kishi, 1 704 xonadon va 962 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1 417,3 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 88,06% oq tanli, 0,39% afro-amerikalik, 7,82% tubjoy amerikalik, 0,36% osiyolik, 0,05% Tinch okeani orollari, 0,19% boshqa irqlardan va 3,12% ikki yoki undan ortiq irqdan. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,91% ni tashkil etdi. Shaharda 1 704 ta uy xoʻjaliklari boʻlib, ulardan 23,5% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 42% er-xotinlar birga yashaydilar, 10.8% eri boʻlmagan ayollar, 43,5% esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 39,8 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 17,4 foizi 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashagan.

Shaharda aholi keng tarqalgan boʻlib, 24% 18 yoshgacha, 6,7% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 19,4% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 25,7% 45 yoshdan 64 yoshgacha va 24,2% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 45 yosh edi. Har 100 ayolga 113,3 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 106,7 erkak toʻgʻri keladi.

2000-yilga kelib, shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 27 079 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 35 786 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 28 750 dollarni, ayollarniki 18 333 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 618 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 8,1 foizi va aholining 14,8 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 20,9 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 12,4 foizi qashshoq hisoblanadi.

## Manbalar
Folkton (Janubiy Dakota)

**Folkton** () — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 826 kishini tashkil qilgan.

## Geografiyasi
Folkton shahri  (45,033209, −99,128067) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni  tashkil qiladi.

## Demografiyasi
2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 785 kishi, 369 ta xonadon va 208 ta oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 749,4 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 99,62% oq tanli va 0,38% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqning ispan yoki lotin aholisi 0,13% ni tashkil etadi.

Shaharda 369 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 21,1% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 48% er-xotinlar birga yashaydilar, 5,4% eri boʻlmagan ayollar, 43,6% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 42,5% jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 26% 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shaharda aholi keng tarqalgan boʻlib, 18,9% 18 yoshgacha, 4,2% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 19,1% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 22,3% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 35,5% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 51 yosh edi. Har 100 ayolga 83,4 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 80,5 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 29 853 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 37 750 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 27 344 dollarni, ayollarniki esa 16 538 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 19 504 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 2,4 foizi va aholining 5,6 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 3,3 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 8,5 foizi qashshoq hisoblanadi.

## Manbalar
Meditatsiya

Meditatsiyaning turli xil tasvirlari (yuqori chapdan soat yoʻnalishi boʻyicha): hindu Svami Vivekananda, buddist rohib Xsuan Xua, daoist Baduanjin Qigong, nasroniy Avliyo Frensis, zikrdagi musulmon soʻfiylar va ijtimoiy islohotchi Narayana Guru**Meditatsiya** – bu odam diqqat va ongni oʻrgatish, aqliy jihatdan aniq va hissiy jihatdan xotirjam va barqaror holatga erishish uchun ongni aniq bir narsaga, fikrga yoki faoliyatga qaratish kabi texnikadan foydalanadigan amaliyotdir   .

Meditatsiya koʻplab diniy anʼanalarda qoʻllanadi. Meditatsiya (*dhyana*) haqidagi eng qadimgi yozuvlar Upanishadlarda topilgan va meditatsiya hinduizm, jaynizm va buddizmning tafakkur repertuarida muhim rol oʻynaydi. 19-asrdan boshlab Osiyo meditatsiya usullari boshqa madaniyatlarga tarqaldi va ular biznes va sogʻliq kabi maʼnaviy boʻlmagan kontekstlarda ham qoʻllanildi.

Meditatsiya stress, tashvish, depressiya va ogʻriqni sezilarli darajada kamaytirishi mumkin va tinchlik, idrok etish, oʻz-oʻzini anglash va farovonlikni oshirishi mumkin  . Meditatsiyaning salomatlik (psixologik, nevrologik va yurak-qon tomir) va boshqa sohalarga taʼsirini yaxshiroq tushunish uchun tadqiqotlar davom etmoqda.

## Meditatsiya anʼanalari

### Kelib chiqishi
Meditatsiya tarixi u amalga oshirilgan diniy kontekst bilan chambarchas bogʻliq. Rossano meditatsiyaning koʻplab usullarining elementi boʻlgan diqqatni jamlash qobiliyatining paydo boʻlishi inson biologik evolyutsiyasining soʻnggi bosqichlariga hissa qoʻshgan boʻlishi mumkinligini aytdi.  Meditatsiya haqidagi eng qadimgi havolalar, shuningdek, proto-Samkhya Hindistonning Upanishadlarida uchraydi . Meditatsiyaga oid eng aniq havolalar oʻrtadagi Upanishadlar va *[[Mahabharata|Mahabharatada]]* (jumladan, *Bhagavad Gitada*) uchraydi .
Crveni Krst konslageri

**Crveni Krst** **konslageri** (; maʼnosi qizil xoch) — 1941-yildan 1944-yilgacha Serbiyaning Nis shahri yaqinida faoliyat yuritgan fashistlarning konslageri.

Lager Nis shahridagi „Crveni Krst“ temir yoʻl stansiyasi yaqinida, omborxona yaqinida joylashgan edi. Lager markaziy qamoqxona binosi, uchta qoʻshni bino, toʻrtta qoʻriqlash binosi va ikkita kuzatuv minorasidan iborat edi.

Dastlab 1941-yil oʻrtalarida tranzit lager sifatida rejalashtirilgan (), oʻsha yilning sentyabriga kelib, konslagerga aylantirilgan.

Lager mavjud boʻlgan yillarda u orqali 30 000 ga yaqin mahbuslar oʻtgan, ulardan 12 000 ga yaqini Buban shahrida qatl etilgan. Lager asirlari yahudiylar, siganlar, yugoslav kommunistlari, partizanlar va ularning oila aʼzolari edi. Mahbuslarning bir qismi Saimishte lageriga va Yevropadagi boshqa konslagerlarga koʻchirildi.

1942-yil 12-fevralda lager devorlarini kengaytirish ishlari paytida mahbuslar qochishga harakat qildi. 50 ga yaqin mahbus voqea joyida otib oʻldirilgan, yana yuz kishi ozodlikka qochib ketgan  .

1944-yilda Yugoslaviya partizanlari tomonidan ozod qilingan.

1942-yil 12-fevral, asirlar, xususan, Kozara jangida nemis armiyasi tomonidan qoʻlga olingan partizanlar qoʻzgʻolon koʻtarib, qurol olib, qochishga muvaffaq boʻlishdi. Bu qochish Miomir Stamenkovichning 1987-yilda suratga olingan *"Lager Niš"* filmida tasvirlangan.

1979-yilda lager alohida ahamiyatga ega boʻlgan madaniy yodgorlik deb eʼlon qilindi (). Davlat tomonidan himoyalangan. Hozirda lager o‘rnida muzey ochilgan. 1987-yilda Yugoslaviyada Kamp Nis filmi suratga olindi. Bubanida mahbuslar ommaviy qatl qilingan joyda memorial park ochilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Big Stone City (Janubiy Dakota)

**Big Stone City** () — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 412 kishini tashkil qilgan.

## Geografiyasi
Big Stone City shahri (45,294824, −96,462898) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni  tashkil qiladi.

## Demografiyasi
2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 605 kishi, 254 ta xonadon va 166 ta oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 491,5 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 99,17% oq tanli, 0,50% tubjoy amerikaliklar va 0,33% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi.

Shaharda 254 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 29,9 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 59,8 foizi er-xotinlar birga yashaydi, 3,9 foizi eri boʻlmagan ayollar, 34,3 foizi oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 31,1% jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 14,6% 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shaharda aholi keng tarqalgan boʻlib, 22,8% 18 yoshgacha, 6% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 25,5% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 26,8% 45 yoshdan 64 yoshgacha va 19,0% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 42 yosh edi. Har 100 ayolga 97,1 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 97,9 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 31 250 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 39 583 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 22 875 dollarni, ayollarniki esa 17 417 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 19 297 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 7,4 foizi va aholining 11,2 foizi qashshoqlik chegarasida, shu jumladan 17,7 foiz 18 yoshgacha boʻlganlar va 16,5 foiz 65 yoshdan oshganlar edi.

## Manbalar
Milbank (Janubiy Dakota)

**Milbank** () — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardi. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 3 544 kishini tashkil qilgan.

## Geografiyasi
Milbank shahri  (45,218583, −96,633721) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni  tashkil qiladi, shundan  quruqlik va  suvdan iborat.

## Demografiyasi
2000-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 3 640 kishi, 1 533 xonadon va 964 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1367,4 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 98,93% oq tanli, 0,03% afro-amerikalik, 0,08% tubjoy amerikalik, 0,36% osiyolik, 0,14% boshqa irqlardan va 0,47% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 0,36% ni tashkil etadi.

Shaharda 1 533 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 30,6 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 52,4 foizi er-xotinlar, 7,5 foizi eri boʻlmagan ayollar, 37,1 foizi oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 35 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 19,9 foizi 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shaharda aholi tarqalgan boʻlib, 24,9% 18 yoshgacha, 6,1% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 23,5% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 21,2% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 24,3% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 42 yosh edi. Har 100 ayolga 85 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 81,4 erkak toʻgʻri keladi.

2000-yilga kelib, shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 28 194 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 40 117 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 31 486 dollarni, ayollarniki esa 20 890 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 17 446 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 6,8 foizi va aholining 10 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 9,4 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 9,6 foizi qashsho hisoblanadi.

## Ommaviy axborot vositalari

### AM radiosi

### FM radio

## Manbalar
Stutthof konslageri

**Stutthof konslageri** () - natsistlarning konslageri. 1939-yilda fashistlar Germaniyasi tomonidan bosib olingan Polsha hududida qishloq yaqinida yaratilgan. Shtutgof (hozirgi Shtutovo qishlogʻi), Danzig (Gdansk) sharqida. Urush yillarida ushbu lagerda 110 mingga yaqin asir bo‘lgan, ulardan 65 mingga yaqini halok boʻlgan. Tibbiy tajribalardan tashqari, lager inson tanasidan sovun ishlab chiqargani bilan mashhur. Hozirda bu hududlar davlat reestrida roʻyxatga olingan muzey hisoblanadi.

## Tarixi
Danzigdan (hozirgi Gdansk) 37 kilometr uzoqlikda joylashgan lager fashistlar Germaniyasining Polshaga hujumidan so‘ng darhol tinch aholi uchun qamoqxona sifatida tashkil etilgan. Ikki yil oʻtgach, 1941-yil 1-oktyabrda lager „maxsus lager“ maqomini oldi va Danzig Gestaposiga boʻysundi. 1942-yil 7-yanvardan Ikkinchi jahon urushi tugagunga qadar u „birinchi darajali kontslager“ maqomiga ega edi ().

## Yopilishi

1945-yil 25-yanvarda lager maʼmuriyati mahbuslarni evakuatsiya qilishni boshladi. Taxminan 11,600 kishi lagerni tark etib, gʻarbiy tomonga olib ketilgan. 1000-1500 kishidan iborat guruhlar boʻlib, har biriga 40 tadan qoʻriqchi tayinlangan. Guruhlar bir-biridan taxminan 7 kilometr masofada deyarli hech qanday oziq-ovqatsiz ayozda oʻn kun yurishgan.

31-yanvar kuni SS askarlari Boltiq dengizi sohillarida Palmniken (bugungi Yantarniy) shahri yaqinida 3 mingga yaqin yahudiy asirlarini otib tashladilar.

1945-yil 9-mayda 3-Belorussiya fronti 48-armiyasining askarlari Shtuttof konslageri hududiga kirishdi.

## Harbiy jinoiy sudlar
1946-yildan 1947-yilgacha Polshada uchta sud boʻlib oʻtdi. Koʻplab ayblanuvchilar oʻlimga hukm qilindi.

Lager komendanti Pol Verner Xoppe urushdan keyin soxta nom ostida yashiringan. 1946-yilda u hibsga olingan, ammo 1949-yilning kuzida Xoppe internirlash lageridan Shveytsariyaga qochib ketgan. 1952-yil dekabrda Germaniyaga qaytib keldi, u yerda 1953-yil aprel oyida hibsga olindi. 1957-yilda Bochum sudi Xoppeni 9 yilga ozodlikdan mahrum qildi. Shuningdek Otto Knott 3 yilu 3 oyga hukm qilindi. Xoppe 1960-yilda ozodlikka chiqdi va 1974-yil vafotigacha Bochumda yashadi.

1964-yilda lagerning uchta aʼzosi Tübingenda sudga tortildi. Otto Haupt 12 yilga, Bernard Lutdke 6 yilga, Karl Otto Knott esa to‘liq oqlandi.

*

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Trudi Birger „Zavtra ne nastupit nikogda“

* 
* 
*
Xon Sheng

**Xon Sheng** ( xitoycha 洪昇 , pinyin Hóng Sheng , 1645? — 1704) — oʻrta asr xitoy dramaturgi va shoiri.
Chjejiang provinsiyasi Xanchjou shahar hokimiyati (zamonaviy Xanchjou) Qiantang okrugida kambag'al zodagon oilasida tug'ilgan. Pekinda yozuvchi sifatida shuhrat qozongan; uning xizmat karerasi muvaffaqiyatli bo'lmadi. Xong Sheng uchta she'rlar to'plami va to'qqizta pyesa muallifi bo'lib, ulardan ikkitasi bizgacha yetib kelgan. Ulardan biri – “To‘rt maftunkor” to‘rtta bir pardali sevgi hikoyasidir.

Dramaturgning eng mashhur asari “Abadiy hayot saroyi” pyesasi (“chuanqi” – “ajoyiblar qissasi” janrida). U saroyda ko'rsatildi va imperatorning roziligini oldi. Biroq ko‘p o‘tmay (1689 yilda) spektakl taqiqlanadi, rejissyorlar va muallif qattiq jazolanadi. Taqiqlanish sabablari haqida turli taxminlar mavjud. Chet ellik An Lu-shanning Tan taxtini egallab olishi sahnasida imperator manjur bosqinchilariga ishorani ko'rgan bo'lishi mumkin.

Yozuvchi o‘zining tug‘ilib o‘sgan Chjeszyan provinsiyasiga qaytib keldi va u yerda tabiat qo‘ynida tanho hayot kechirdi. 1704 yilda u mast holda suvga tushib, cho'kib ketdi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* Qisqartirish. "Abadiy hayot saroyi" spektakli tarjimasi - kitobda: Sharq teatri. - M .: Kaput. lit., 1975. - (Jahon adabiyoti kutubxonasi).
* Riftin B. L. Dramaturgiya  // Jahon adabiyoti tarixi: 9 jildda / SSSR Fanlar akademiyasi; Jahon adabiyoti instituti. ular. A. M. Gorkiy. - T. 4. - M .: Nauka, 1987. - S. 499-504
Erkenek

**Erkenek** ( **Erkecel, Erkecey, Ernek, İrkenek, İrkeyel** ) - turk / turk folklorining qahramoni hisoblanadi. Erkenek odam  bosh barmog'idan kattta bolmagan hajmga ega qahramon. Uning sarguzashtlari asosan gigantlar bilan muomalaga kirishishni o'z ichiga oladi. Erkenek - an'anaviy xalq qahramoni. Ozarbayjon folklorida uning  *Cirt nomi* ham bor.  Anadoluda **Parmak Çocuk** (Bosh barmoqli bola) nomi bilan ham tanilgan.

## Ertaklar
Ertaklar qaldirg'ochlar davriga oid. Erkenekni sigir yoki dev yutib yuboradi, garchi kichkina bo'lsa ham, u kuchli bo'ladi va jangchi devlar va qaroqchilarni zabt etuvchidir. Uning sarguzashtlari bor, ular  g'alaba qozonish (tegirmonchi tomonidan), sichqonchaning tuzog'iga qamalib qolish va nihoyat o'rgimchakning zaharli nafasidan o'lishdan iborat. Erkenek boshqa o'g'il bolalar bilan o'yin o'ynarkan ularga yolg'on gapiradi va  ko'plab nayranglari tufayli bolalar u bilan muloqot qilmay qo'yadi.

Boshqa bir hikoyada, bechora farzandsiz dehqon er-xotin baland ovozda "qanchalik kichik bo'lsa ham " farzand tilaydi. Oradan yetti oy o‘tgach, xotinning “Erkenek” deb ataydigan “bosh barmog‘idan katta bo‘lmagan” farzandi dunyoga keladi va u “dono va chaqqon maxluq”ga aylanadi. Erkenek o'sib ulg'aygan sayin otasiga uy ishlarida yordam berishni kanda qilmaydi.

## Etimologiya
Moʻgʻul tilida **Erhi** yoki **Erki**  (Qadimgi moʻgʻulcha: **Erekey** ) va turkcha **Ernek** (eski turkcha: **Erŋek** )  Bosh barmoq maʼnosini bildiradi.

## Yana qarang

* Dumaloq
* Tom Thumb

## Manbalar

## Havolalar

* Azerbaydjanskaya skazka: Kak Djirtdan uvel detey ot strashnogo diva
Bekmir madrasasi

**Bekmir madrasasi** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri Darvozatutak mahallasida joylashgan, hozirgi kungacha saqlanib qolingan tarixiy-madaniy yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Bekmurodboy madrasasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Hozirda masjid Qarshi shahrining „Eski shahar“ qismidagi Odina bogʻida joylashgan.

## Nomlari
Mazkur meʼmoriy yodgorlik Bekmurodboy tomonidan bunyod qiligan boʻlib u mangʻit urugʻining qozoqlaridan boʻlgan. U shahar aholisi oʻrtasida Bekmir Qozoq nomi bilan mashhur edi. Shu sababdan Bek­murodboy qurdirgan Madrasa „Bekmir qozoq“ nomi bilan ham yuritilgan. Hozirgi kunda madrasa xalq orasida Bekmir madrasasi deb ataladi.

## Tarixi
Bekmir madrasasi 1911-yilda (hijriy 1329-yil) Qarshi qal’asnning bosh maydoni — Registonning shimol tomonida bunyod etilgan. Inqilobdan oldin ushbu madrasada xotin-qizlar tahsil olgan. Hatto, bir necha davrada uni „Ayollar akademiyasi“ deb atashgan.

## Meʼmorchiligi
Madrasa peshtoqi ostidagi marmar lavhada forsiy tilda madrasani qurdirgan kishi, uni qurgan meʼmorning ismi sharifi hamda qurilgan sanasi oʻyib yozilgan. Madrasa buxorocha uslubda koshinsiz, choʻzinchoq pishiq gʻishtlardan boʻyiga 24.0 metr, eniga 20.5 metr hajmda bunyod etilgan. Uning qurilishida chorgʻisht ishlatilmagan. Darvozaxonadan kirishda oʻng va chap tomonlarda darsxonalar joylashgan. Hovlisi ham katta bo‘lib, uning yuzasi 12,1 x 11,8 metrdan iborat. Atrofida tolibi ilmlarga atab qurilgan hujralar soni 23 tani tashkil etgan. Hujralar kirishda oʻng va chap tomonlarda joylashgan. Hujralar asosan bir xonadan iborat boʻlib, bezaksiz, eshik tanasida ganch panjaralar oʻrnatilgan boʻlib, ulardan yorugʻlik tushib turgan. Madrasaning peshtoqi uncha baland boʻlmagan. Peshtoqning ikki yoni tepasi naqshli gʻishtin qubbalar bilan bezatilgan. Binoning ikki yon burchagida minoralar boʻlib, ular anchayin katta bo‘lgan. Bekmir madrasasi asosan bir qavatli boʻlib, uning peshtoq tarafidagi ikkinchi qavatida ham hujralar joylashgan. Madrasa qurilishi rejasi Shermuhammad madrasasiga o‘xshash bo‘lgan. Madrasaning janubiy-sharqiy tomonidagi ikkinchi qavatda joylash­gan 2 ta hujra madrasaning meʼmoriy koʻrinishiga mos boʻlmagan boʻlib, ular ancha keyin qurilgan.

## Manbalar
Juliano Belletti

**Juliano Haus Belletti** (; 1976-yil 20-iyunda Braziliyada tugʻilgan) — braziliyalik professional futbolchi, himoyachi. Futbolchilik faoliyati davomida u "Barcelona", "Chelsea", "Villarreal", "San-Paulu" va "Atletiko Mineyro" kabi klublarda oʻynagan.

1999-yilda Atletiko Mineyro klubi bilan Braziliyaning Kumush toʻpi gʻolibi, „Placar“ jurnali tomonidan taqdirlangan. 2002-yilda Juliano Braziliya terma jamoasi bilan jahon chempioni. 2005/06-mavsumda „Barselona“ bilan UEFA Chempionlar Ligasi gʻolibi.

## Klub martaba

### Futbolchilik martabasining boshlanishi
Juliano Belletti oʻynagan birinchi klub Braziliyaning „Kruzeyro“ klubi boʻlib, u ikki yil oʻynagan. U klubdagi debyutini 1994-yilning noyabr oyida oʻtkazgan. Keyin u Braziliyaning boshqa klubi — "San-Paulu" ga oʻtgan va u 6 yil davomida 10 dan ortiq gol urgan. 1999-yilda Juliano markaziy yarim himoyachi sifatida oʻynagan va "Atletiko Mineiro" klubiga ijaraga berilgan. Juliano ushbu klubda oʻynab, Braziliyaning „Kumush toʻpini qoʻlga kiritgan. Villarrealga koʻchib oʻtgandan soʻng, Juliano Belletti terma jamoaga chaqiruv oldi va 2002-yilgi FIFA Jahon chempionatiga yoʻllanma oldi.

### Barselona
2004-yilning yozida Juliano Belletti Kataloniya klubiga oʻtgan. Butun mavsum davomida u himoyachi sifatida oʻynan.

2005/06-yilgi mavsumda u himoyachi sifatida koʻproq oʻyin oʻtkazdi. Uning 2006-yili Belletti UEFA Chempionlar ligasi finalida Londonning “Arsenal" klubiga (2:1) urgan goli kataloniyaliklarga Yevropaning eng kuchli jamoasi nomini keltirdi. Uchrashuvning ikkinchi bo‘limida Belletti zaxiradan maydonga tushgan.

### Futbolchilik martabasining tugashi
2011-yilning 15-iyunida Belletti „Ceara“ klubiga koʻchib oʻtdi va oʻn ikki kundan soʻng, 27-iyun kuni oʻzining Twitter sahifasida futbolchilik faoliyatini yakunlayotganini eʼlon qildi. Sababi doimiy jarohatlar edi.

2016-yil 21-dekabrda Juliano Belletti Coritiba klubining xalqaro aloqalar boʻyicha ijrochi direktori etib tayinlandi.

## Manbalar
Diego Costa

**Diego da Silva Costa** (; 1988-yil 7-oktyabrda Braziliyada tugʻilgan) – braziliyalik futbolchi, Angliyaning „Wolverhampton“ futbol klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Xalqaro faoliyati
2013-yilning 5-mart kuni Diego Costa bosh murabbiy Luiz Felipe Skolari tomonidan Braziliya terma jamoasiga Italiya va Rossiya bilan oʻsha oy oxirida boʻlib oʻtgan oʻrtoqlik oʻyinlari tarkibiga qoʻshilgan. 21-mart kuni Diego Costa birinchi oʻyinda debyut qilgan. Toʻrt kundan soʻng „Stamford Bridge“ stadionida u Rossiyaga qarshi oʻyinning soʻnggi 12 daqiqasida Kakaga almashtirilgan. 2013-yil iyul oyida u Ispaniya fuqaroligini olgan. Hozirda FIFA qoidalariga koʻra, bir nechta millati boʻlgan oʻyinchilarga, agar ular asli braziliyalik sifatida oʻzlarining birinchi mamlakatini faqat oʻrtoqlik oʻyinlarida himoya qilgan boʻlsalar, ikkinchi mamlakat vakili boʻlish imkonini beradi. 2013-yilning 29-oktyabr kuni hujumchi Braziliya futbol konfederatsiyasiga maktub yoʻllab, Ispaniya terma jamoasida oʻynash istagi borligini maʼlum qilgan. 2014-yil 28-fevralda ispaniyalik bosh murabbiy Vicente del Bosque Diego Costani Italiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyini uchun tarkibga kiritgan. U 5-mart kuni „Vicente Calderón“ stadionida toʻliq 90 daqiqa oʻynagan va ushbu oʻyin mezbonlarning gʻalabasi bilan yakunlangan. 2014-yilning 12-oktyabr kuni u Ispaniya terma jamoasi safidagi ilk golini Yevro-2016 saralash bosqichi doirasidagi Lyuksemburg terma jamoasiga qarshi oʻyinda kiritgan.

2016-yilning 5-sentyabrida Costa JCh-2018 saralash bosqichining ochilish oʻyinida Lixtenshteyn ustidan hisobida gʻalaba qozonib, deyarli ikki yil ichidagi ilk xalqaro gollarini raqib darvozasiga kiritgan. 2018-yilning may oyida u JCh-2018 uchun Ispaniya terma jamoasiga chaqirilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Profile at the Royal Spanish Football Federation website 
* 
* 
*
Seine-et-Marne

**Seine-et-Marne** () Fransiyaning Île-de-France mintaqasida joylashgan boʻlimdir. Sena va Marna daryolari nomi bilan atalgan, 5,915 kvadrat kilometr (2,284 kvadrat milya) maydonga ega mintaqaning eng katta departamenti. Taxminan sharqiy yarmini qoplaydi. 2019-yilda uning aholisi 1,421,197 kishini tashkil etdi. Uning prefekturasi Melun, garchi Meaux va Chelles ham koʻproq aholiga ega.

## Tarixi
Sena va Marna 1790-yil 4-martda Fransiya inqilobi davrida 1789-yil 22-dekabrdagi qonun bilan tashkil etilgan 83 ta boʻlimlardan biridir. U ilgari Il-de-Fransning sobiq provinsiyasiga tegishli edi.

## Geografiyasi

Sen va Marna Ile-de-Frans mintaqasining bir qismini tashkil qiladi. Viloyat yer maydonining 49% ni egallaydi. Gʻarbda Val-d’Uaz, Sen-Saint-Deni, Val-de-Marn, Esson bilan chegaradosh. Janubda Loiret va Yonne, sharqda Aube va Marne, shimolda esa Aisne va Oise bilan chegaradosh sanaladi. Unga boshqa xizmatlar qatorida RER A, RER B, RER D va RER E xizmat koʻrsatadi.

Melun — Seine-et-Marnening markazi. Fonteynblo, Meaux, Provins va Torsi uning shaharlaridir. Departament Parijning tashqi sharqiy chekka bir qismini oʻz ichiga oladi.

### Asosiy shaharlari

Aholi eng koʻp yashaydigan kommuna Meaux hisoblanadi. Melun shahri esa aholi soni boʻyicha uchinchi oʻrinda turadi. 2019-yil holatiga koʻra, 20 000 dan ortiq aholiga ega 17 ta kommuna mavjud. Aholisi eng koʻp boʻlgan 10 ta kommuna mavjud.

### Iqlimi
Seine-et-Marneda moʻtadil Atlantika iqlimi mavjud. Oʻrtacha yogʻingarchilik Fontenblo yogʻiniga asoslangan boʻlib, oʻrtacha  yogʻingarchilikni qayd etiladi.

## Galereya

Fayl:Fontainebleau Bilboquet.jpg|Fontainebleau o'rmonidagi Bilboquet toshi
Fayl:Fontainebleau - 40422357540.jpg|Fontenbleu saroyidagi taxt
Fayl:Tour-de-Saint-Thugal-à-Château-Landon-DSC 0149.jpg|Chateau-Landon
Fayl:Remparts de Provins format jpg DSC 0398.jpg|O'rta asrdagi Provins shahrining devorlari
Fayl:Vaux le Vicomte jardins.jpg|Vo-le-Vikomt bog'lari
Fayl:Commanderie Coulommiers.jpg|Templar ritsarlarining Coulommiersdagi qo'mondonligi


## Manbalar
Dodhoh madrasasi

**Dodhoh madrasasi** — Qarshi madrasasi.
Madrasa Dodxoh guzari masjidi atrofida qurilgan hujralardan iborat boʻlgan. Ikkita hujjatda ushbu madrasa faoliyatiga oid maʼlumotlar saqlanib qolgan. Bittasida madrasaning vaqfsiz ekani aytilgan: *„Ojiz banda duogoʻyingiz qozi Abul Fazl sudur hazratimning boshiga sadqa boʻlsin. Qarshi viloyatidagi Dodxoh guzari masjidi hujralari vaqfsiz boʻlgani uchun mudarrisi yoʻq. Bu joydagi talabalar bekor qoldi. Shu sababdan mulla Elmurod ismli ilm tolibi unga mudarris boʻlishni istaydi va oliy marhamatingizdan umidvor boʻlib, janobi oliyni duo qilgay. Umid birla arz qilurmizki, mulla Elmurod taʼlim koʻrgan solih kishi va dars oʻtishga munosibdir. Hazratimning oʻzi koʻproq va yaxshiroq bilguvchidir. Faqiringiz“*. Ikkinchi hujjatda qozi mulla Mir Sirojiddin sudur oliy hukmdorga arz qiladi: *„Tasadduqingiz boʻlay, Abdullaxon madrasasi hujrasining bir tarafida yashovchi duogoʻyingiz mulla Hamdam vafot etdi. U Qarshidagi Dodxoh, guzari masjidi hujralarida dars berardi. oʻrni boʻsh qoldi“*. Hujjatda koʻrsatilishicha, shundan soʻng Abdullaxon madrasasidagi joy mulla Yusuf ismli talabaga beriladi. Dodxod masjidi hujralari uchun dam quyidagicha mudarris tayinlanadi: „Tasadduqingiz boʻlay. Mazkur masjid hujralarida marhum mulla Hamdam oʻrniga dars oʻtish uchun talabalar tahqiq va imtihon qilindi. Ularning orasida oʻqimishli, kambagʻal va xokisor mulla Abdujalil nomli ilm tolibi mazkur masjid hujralarida mulla Hamdam oʻrniga dars oʻtishdan umidvor boʻlib, janobi oliyni duo qilgaydir. Maoshi bir tilla“. Shu tariqa Dodxoh madrasasi mudarrisi maoshi bir tilla ekanligi maʼlum boʻldi. Mazkur oʻquv dargohi ham buzilib ketgan.

## Meʼmorchiligi
Dodhoh madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Tohir Raj Bxasin

**Tohir Raj Bxasin** (,  1987-yil 21-aprel) — hind aktyori, hind filmlarida suratga tushadi. Dehlida tugʻilgan, Melburn universitetida media boʻyicha magistr darajasiga ega. Bxasin ekrandagi debyutini *[[Qismat Love Paisa Dilli|Kismat Love Paisa Dilli]]* (2012) filmi bilan qildi va *[[Kai Po Che!]] (2013) va [[Bir-ikki (film 2014)|Bittadan ikkita]] (One by Two 2014)* filmida qisqacha chiqish qilgan.

Bxasin *[[Mardaani]]* (2014) filmi bilan rasmiy kino debyutini qildi, bu unga „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor“ nominatsiyasi uchun Filmfare mukofoti va salbiy roldagi eng yaxshi aktyor uchun ekran mukofotini taqdim etdi. Shuningdek, u *[[Kuch 2|Force 2]]* filmida antagonistni ijro etdi. Uning navbatdagi *[[Chxichhor|Chhichhore]]* (2019) filmi blokbaster xitiga aylandi. Keyin u *[[83 (film)|83]]* (2021) filmida Sunil Gavaskarni ijro etdi.

## Faoliyati
Tohir 2012-yilda Hindiston kino va televideniye instituti uchun to‘rtta qisqa metrajli filmda suratga tushgan va Samsung va Canon kamera kabi kompaniyalar uchun Hindiston televideniesi reklamalarida suratga tushganida professional rol ijro etishga qaror qilgan. Oʻsha yili u Sanjay Xanduri rejissyori *Kismat Love Paisa Dilli* komediya triller filmida kamo rolida koʻrilgan. Abhishek Kapurning *[[Kai Po Che]] (2013)* filmida etti soniyalik rolni ijro etgan, filmdagi kriketchi Ali rolini ijro etdi. Tohir Devika Bhagat rejissyorligidagi *[[Bir-ikki (film 2014)|Bir-ikkita]]* (2014) romantik komediyasida ham suratga tushdi.

2016-yilda Tohir Jon Abraham va Sonakshi Sinxaga qarama-qarshi boʻlgan *[[Kuch 2|Force 2]]* josuslik trillerida rol ijro etdi. Uning eʼtirof etilgan obrazi unga „Yulduzli ekran“ nominatsiyasida ikkinchi plandagi eng yaxshi aktyor nominatsiyasini qoʻlga kiritdi. Mardaani va Force 2- dagi ishi uchun Tohir 2017-yilda Forbes jurnalida 30-dan 30-gacha boʻlgan roʻyxatda joy oldi. Oʻsha yili u *The Times of India* roʻyxatida eng kerakli 50 kishi roʻyxatiga kiritilgan. Tohir 2018-yilgi Kann kinofestivalida qizil gilamdan Nandita Dasning 1940-yillardagi Bollivud yulduzi Shyam obrazini aks ettirgan *Manto* filmi uchun aktyorlar tarkibida o‘tdi. 2019-yilda u *[[Dangal (film)|Dangal]]* rejissyori Nitesh Tivarining *Chxichhor* badiiy filmida bosh rollardan birini tasvirlagan. Film Hindiston prokatida 200 milliondan ortiq daromad olib, blokbaster hitga aylandi va eng yaxshi film uchun nufuzli Milliy mukofot bilan taqdirlandi.

## Shaxsiy hayoti va ekrandan tashqari ishi
Intervyuda Bxasin maktab va kollej kunlarida munosabatlari boʻlganini tan oldi, lekin aktyorlik qilishga sodiq qolganidan keyin munosabatlarga vaqt topolmaydi. Bxasin toʻqqizinchi marta boʻlib oʻtgan „Ramp For Champs“ moda koʻrgazmasi uchun va Smile Foundation xayriya tashkilotiga yordam berdi. Tadbirdan olingan daromad qizlarni o‘qitishga sarflandi.

## Filmografiyasi

### Filmlari

### Veb-seriyasi

## Mukofotlari

## Manbalar

## Havolalar
*
Humus

**Humus** (*hummus, xomus, hommus;* ) – noʻxat pyuresidan tayyorlanadigan gazak boʻlib, uning tarkibi: kunjut pastasi, zaytun yog'i, sarimsoq, limon sharbati hamda qizil qalampirdan iborat.

Arab tilida “hummus” soʻzi yashil noʻxat oʻsimligi *degan maʼnoni* anglatadi. Oʻtmishda Yaqin Sharq mamlakatlarida keng tarqalgan, bugungi kunga kelib u butun dunyoga mashhur boʻldi. U mustaqil taom yoki sous sifatida isteʼmol qilinadi. Tarkibi va tayyorlash usuliga koʻra masabaha, meshasha taomlariga oʻxshaydi.

## Tarixi
Humusning tayyorlanish yoʻriqnomasi XIII-asrda arab oshxonasi kitoblarida paydo boʻlgan. Taom eng koʻp Yaqin Sharq mamlakatlarida Isroil, Suriya, Livan, Iordaniya, Turkiya, shuningdek Gretsiya va Kiprda keng tarqalgan. Sharqda anʼanaviy ravishda pita noni, boshqa mintaqalarda esa baʼzan makkajoʻxori chipslari, non bilan sovuq gazak yoki sous sifatida tortiq qilinadi.

XXI-asrning boshida xumus Amerika Qoʻshma Shtatlarida va boshqa rivojlangan mamlakatlarda vegetarianlar orasida mashhur boʻla boshladi.

## Kelib chiqishi
Humusning kelib chiqishi Isroildagi yahudiylar va arablar oʻrtasidagi tortishuv nuqtasidir. Isroillik yahudiylar koʻpincha bu taomini oʻzlashtirishadi va "milliylashtirishadi", baʼzida humusni "Isroil milliy taomi" deb atashadi. Tarixchi Dafna Xirshning taʼkidlashicha, baʼzi Falastin taomlari, jumladan, humus, Sharqiy Yevropadan kelgan yahudiy koʻchmanchilari tomonidan Yaqin Sharqda joylashish harakatlarining bir qismi sifatida qabul qilingan. Falastin-Isroil mojarosi, Isroil va qoʻshni arab davlatlari oʻrtasidagi urushlar va yahudiylarning musulmon mamlakatlardan koʻchirilishi isroillik yahudiylar orasida humus taomi mashhurligining oshishiga va uning falastinliklardan kelib chiqishini inkor etishiga olib keldi. Shunga qaramay, soʻnggi yillarda Isroil va boshqa mamlakatlarda humusni maqomini koʻtarish jarayoni sodir boʻldi.

## Tarkibi va xususiyatlari
Humus qaynatilgan noʻxatdan tayyorlanadi, ular qoʻlda yoki zaytun yog'i, limon sharbati va kunjut xamiri qoʻshilishi bilan blender yordamida bir xil holga keltiriladi. Taʼbga koʻra ziravorlar (xususan, sarimsoq, tuz,  piyoz, maydalangan zira, zaʼatar, chili) qoʻshish mumkin.

Humusga qoʻshilgan mahsulotga qarab, u turli xil lazzatlarga ega boʻlishi mumkin. Humusga mashhur qoʻshimchalar orasida qovurilgan qizil qalampir, sarimsoq, qovurilgan piyoz, qovurilgan pomidor, qaragʻay yongʻoqlari, qovoq pyuresi, oq pishloq, dudlangan paprika, kakao.

Humus oʻsimlik oqsili, xun tolasi, toʻyinmagan yogʻlar va temirga boy taom hisoblanadi. Humus retseptlari turlicha boʻlgani uchun, birinchi navbatda, noʻxat va suvning nisbatlariga qarab, uning ozuqaviy qiymati ham oʻzgaradi. Humus 100 gramm uchun taxminan 170 kaloriyani oʻz ichiga oladi va xun tolasi, B6 vitamini va boshqa minerallar manbai hisoblanadi.

## Manbalar



*
Zellenbau konslageri

**Zellenbau**, **Cellenbau**, **Prominentenbau**, shuningdek, **kazarma** yoki **bunker Cellenbau** — lager va Gestapo qamoqxonasi, Zaksenxauzen konslagerida joylashgan. 1937-yilda qurilgan. Ushbu qamoqxonada Reyxning eng xavfli va muhim mahbuslari hisoblangan odamlar — taniqli siyosatchilar, davlat arboblari, shuningdek, Adolf Gitlerning shaxsiy dushmanlari deb eʼlon qilingan odamlar bor edi. Mahbuslar orasida OUN-B dirijyori Stepan Bandera ham bo‘lgan.

## Tavsif
Zellenbau lagerning eng nozik hududi edi. Bu alohida bino bo‘lgan. Lagerning qolgan qismidan ajratilgan toʻrtta burchagida projektorlar va statsionar pulemyotlar oʻrnatilgan qorovul minoralari bor edi. Mahbuslar doimiy nazorat ostida bo‘lgan. Mahbuslar har birining maydoni bir necha kvadrat metr boʻlgan kichik bir kishilik kameralarda yashashgan. Har bir hujraning derazasi bor edi, u yogʻoch qalqon bilan yopilgan.

Qamoqxona konslagerning boshqa sharoitlariga nisbatan eng yaxshi qamoq sharoitlari bilan ajralib turardi. Mahbuslarning aksariyati Qizil Xochdan yoki oʻz oilalaridan yordam oldi.

Mahbuslarning „dahshati“ dan biri blok komendanti, SS Gauptsharfürer Kurt Ekkarius (Ikarius) edi, uning fikricha, rejimni har qanday buzganlik uchun mahbusni shafqatsizlarcha qiynoqqa solishi yoki oʻldirishi mumkin edi.

Ukrainalik tarixchi Olesya Isayukning fikricha, Zellenbauning ichki qamoqxonasi tarixi 1945-yilda tugamadi. Zaksenxauzen Sovet qoʻshinlari tomonidan bosib olingan, shundan beri u sovetlarning konslageriga aylandi va Zellenbau Sovet ichki maxsus qamoqxonasiga aylandi.
Hammasi boʻlib, O.Isayukning hisob-kitoblariga koʻra, 200 ga yaqin kishi qamoqqa tashlangan. Ulardan: 71 nemis, 14 polyak, 8 ukrain, 7 fransuz, 5 nafardan ingliz, norveg, rus, bitta arab — Shimoliy Afrikadagi fashistlarning yordamchi politsiyasi askari.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Ivan Gavrish. Taʼemnitsya v’yaznya No 72192. Bandera Zaksenxauzenda // Tarix. — Lvov, 2016. — 2-son (jonli). — S. 1, 3-5.
* STEPAN BANDERA en prisiones alemanes y campos de concentración, Mykola Posivnych tomonidan. (isp.)
Abaxan

**Abaxan** ( xakas : *Agban* ; turkcha : *Abahan* ; Ozarbayjon : *Abaxan* yoki ạbạkạn ; o'zbek : *Abakan* ; qirg'iz, mo'g'ul : *Abakan* ; rus : *Abakán*, usmonli : Ảbạḭạn, tatar : Ảbạḭạn : ạbạkạn . U asosan **Aba Xon**, **Abakan** yoki **Abaxan** nomi bilan ham tanilgan va xakas va Abakan xalqlarining ajdodi hisoblanadi.

Abaxan haqidagi afsonalariga ko'ra u xakas jangchisi bo'lgan, uning ismi " **Ayiqning qoni** " degan ma'noni anglatadi. U Abakan daryosiga sakrab tushad va shu tariqa daryo va Abakan shahriga uning nomi beriladi

## Xususiyatlari
Turkiy afsonalarga ko'ra, u Altingo'lda (Oltin ko'l) yashaydi va yomg'ir yog'diruvchi kuchga ega bo'ladi  Bundan tashqari, u Oltoy Respublikasining erlarini himoya qiladi.  Jangchi Aba Xon ("Ayiq podshosi") qadimgi davrlarda Abakan daryosi bo'yida yashagan. Oti bilan Abakan daryosi suviga cho‘kib ketadi. Ilgari Abakan xalqlarining totemlari ayiqlar edi. Xakas xalqiga ko'ra, ayiq muqaddas hayvondir. Abakan daryosining qarama-qarshi qirg'og'idan jangchi Aboxon ot bilan boshqa tarafga otiladi. Kichik-Abakan va Katta-Abakan daryolari urgʻu bergan joylarda ursinsimon jinslarni koʻrish mumkin. 

## Etimologiya
Bu so'z "Ayiq shohi" yoki ayiqning qoni degan ma'noni anglatadi. Turk tilida *Abi* (katta aka) va *Aba/Apa* (ota, bobo) birikkan ma’nolardir. Qadimgi moʻgʻulcha *Aba* va qadimgi turkiy “Ab” soʻzlari ovchilik bilan bogʻliq ma'lum bir maʼnoga ega.  *Abakan* so‘zi Onado‘li turkchasida saxovatli, hurmatli yoki obro‘li kabi  ma’nolarini bildiradi.

## Adabiyotlar

## Havolalar

* Mitolojik Irmaklar
Yvelines

**Yvelines** () Fransiyaning shimolidagi Île-de-France mintaqasida joylashgan boʻlimdir. 2019-yilda uning aholisi 1,448,207 kishini tashkil etdi. Uning markazi Versal boʻlib, unda Versal saroyi joylashgan. 1682-yildan 1789-yilgacha Fransiya qirolining asosiy qarorgohi, 1979-yildan beri UNESCOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Yvelines katta shaharlari — Sen-Jermen-en-Laye, Mantes-la-Joli va Rambouillet.

## Tarixi
Yvelines 1964-yil 10-yanvarda qabul qilingan qonun va *decret d’application* (qonunni qanday qoʻllash kerakligini koʻrsatuvchi farmon)asosan 1968-yil 1-yanvarda sobiq Seine-et-Oise departamentining gʻarbiy qismidan tashkil topgan. U Seine-et-Oise rasmiy hududini meros qilib oldi, chunki u oʻz hududining eng katta qismini egallagan. Bunga qoʻshimcha ravishda, u Seine-et-Oise shaharlari va Versalni qabul qilib oldi.

Yvelines oʻz nomini Rambouillet yonidagi Yveline oʻrmonidan oladi.

U 1969-yilda Essonne qoʻshni departamentidan Châteaufort va Toussus-le-Noble kommunalarini qoʻshib oldi.

Hudud 1871-1879 yillarda Uchinchi Respublikaning dastlabki yillarida Fransiya poytaxti boʻlgan. Oʻshandan beri konstitutsiyaviy oʻzgarishlarni kiritish yoki Prezidentning rasmiy deklaratsiyasini tinglash uchun kongress majlisi shu yerda oʻtkaziladi.

## Geografiyasi
Yvelines shimolda Val-d’Oise, sharqda Hauts-de-Seine, janubi-sharqda Esson, janubi-gʻarbda Evre departamentlari bilan chegaradosh.

Departamentning sharqiy qismi, shuningdek, Sena daryosi boʻyidagi shimoliy qismi Parij metropoliyasining bir qismidir. Ammo boʻlimning qolgan qismi qishloq boʻlib, uning katta qismi Rambuye oʻrmoni bilan qoplangan.

### Asosiy shaharlari

Versal (markaz va eng koʻp aholi yashaydigan kommuna) va Mantes-la-Joli, Rambuye va Sent-Jermen-an-Laye shaharlaridan tashqari, Conflans-Sainte-Honorine, Puissy, Les Mureaux, Houilles , Sartrousir kabi shaharlar kiradi. 2019-yil holatiga koʻra, 20 000 dan ortiq aholiga ega 21 ta kommuna mavjud. Aholisi eng koʻp boʻlgan 10 ta kommuna ham bor.


Fayl:Versailles chateau.jpg|Versal saroyi 
Fayl:The Grand Trianon Castle in Summer.JPG|Katta Trianon
Fayl:Le hameau de la Reine (Versailles) (8040177482).jpg|Hameau de la Reine
Fayl:Venus of Brassempouy.jpg|Saint-Germain-en-Laye to'plamidan 
Fayl:Jumeauville lavoir01.jpg|Jumeauville Lavoir


## Siyosati
Departament kengashining rahbari Per Bédier hisoblanadi.

## Manbalar
Yalbuz

**Yalbuz** yoki **Albuz**, sifatdosh sifatida **Taz-Dag** ( *Tas-Tav, Taz-Tog, Daz-Dağ, Taskildag* yoki *Tazkil Togʻ* degan maʼnoni bildiradi; kal togʻ degan maʼnoni anglatadi) bu turkiy mifologiyadagi sirli va afsonaviy togʻdir.

Bu turkiy, shuningdek, Oltoy xalq mifologiyasining sehrgarlik bilan bog'liq tushunchasi hisoblanadi. Afsonalarga ko'ra, qarg'alar, qora burgutlar, jodugarlar va boshqa g'ayritabiiy mavjudotlar vaqti-vaqti bilan "taqir tog'larda" to'planishadi. Yalbuz haqidagi eslatmalar turli tarixiy va adabiy manbalarda, masalan, Oltoy rivoyatlarida uchraydi. Kontseptsiyaning aniq kelib chiqishi va faktik dalillari aniq emas.

## Adabiyotlar

* Türk Söylence Sözlüğü (Turkcha mifologik lug'at), Deniz Karakurt, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
* Turk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi

## Havolalar

* TURK MİTOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ (TU); Pinar Karaja - "Taskil"
Rixsiyeva Nasiba

**Rixsiyeva Nasiba Rixsiyevna** — (1932 — 2002) Toshkent shahrida tugʻilgan. SAGU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1957-yil bitiruvchisi. Sharqshunos-tarixchi-eronshunos, tarix fanlari nomzodi, dotsent.
1957 — 1961 Oʻzbek adadabiyoti nashrning Sharq xalqlari adabiyoti boʻlimida kichik muharrir; 1961-yildan OʻzFA SHIda aspirant va 1992-yilgacha ToshDU sharq fakulteti oʻqituvchisi, katta oʻqituvchi, 1981 — 1992-yil nafaqagacha dotsent.

## Asosiy ilmiy ishlari
Nomzodlik dissertatsiyasi mavzusi: „Voprosi russko-iranskix otnosheniy v materialax Sentralnogo Gosudarstvennogo Arxiva Uzbekistana (vtoraya polovina XIX — nachalo — XX v)“. — T., 1975.
## Adabiyotlari
1. Otrajeniye sobitiy Iranskoy revolyutsii 1905-1911 g i materialax SGA UzSSR // Materialno nauchnoy konferensii professorsko-prepodavatelskogo soveta TashGU. — Toshkent, 1956.
2. K istorii soveteskiy respublikiy Tursii otnosheniy. — M.: Gospolitizdat, 1958. — 84 b.
3. Nizkiy formi kapitalizma v promishlennosti Tursii: (na primere tekstiln. proizvodstva) // Tures. sb. — M., 1958. — B. 87
4. Osobennosti razvitiya kapitalizma v Tursii: 1923-1960 g. / 1962. −354 B. — Shu nashr: turk tilida.
5. Klassik borba v Tursii: (Burjuaziya i proletariat). — M.: GRVL, 1966. −167 B. — Shu nashr: turk tili
## Manbalar
Carlos Marchena

**Carlos Marchena López** (; 1979-yil 31-iyulda Sevilyada tugʻilgan) — ispaniyalik futbolchi. Ispaniya terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

1997-yilda „Sevilla“ futbol klubi bitiruvchisi Carlos Marchena „Valencia“ futbol klubi safida ilk debyutini qilgan. 2010-yilgi mavsum oraligʻida Carlos Marchena klubda 9 mavsum oʻtkazgandan soʻng „Valencia“ futbol klubini tark etgan. Futbolchining yangi klubi „Villarreal“ futbol klubi boʻlgan. Carlos Marchena yangi klubi bilan 3 mavsumga shartnoma imzolagan. Shu bilan bir qatorda, 2001-yilda Carlos Marchena „Valencia“ futbol klubi bilan shartnoma imzolab, Ispaniya chempionatiga qaytdi.

## Xalqaro faoliyati
1999-yilda Carlos Marchena Ispaniya yoshlar terma jamoasiga taklif qilingan va oʻsha yili uning tarkibida jahon chempioni boʻlgan. 2000-yilda Olimpiya terma jamoasi tarkibida himoyachi Sidney Olimpiadasida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2002-yildan beri Carlos Marchena asosiy terma jamoaning futbolchisi boʻlib, uning tarkibida 2004—2010-yillardagi barcha yirik turnirlarda ishtirok etgan. Carlos Marchena futbol bo‘yicha jahon chempioni va Yevropa chempioni hisoblanadi.

2010-yilning may oyida Carlos Marchena terma jamoa safida ketma-ket magʻlubiyatsiz oʻtkazgan oʻyinlari soni boʻyicha afsonaviy braziliyalik Garrinchaning rekordini yangilagan. Garrinchaning 49 ta oʻyindan iborat rekordi 1966-yildan beri saqlanib qolgan edi. Carlos Marchena ispanlar va Saudiya Arabistoni terma jamoasi oʻrtasidagi oʻrtoqlik oʻyinida ishtirok etib ketma-ket qog urib, „dubl“ qayd etgan.

## Statistika

## Manbalar

## Havolalar

*
*CiberChe stats and bio 
*
*
Chaqar madrasasi

**Chaqar madrasasi** — Qarshi madrasasi. Chaqar guzarida, Buxoro amiri Amir Haydar XIX asrda masjid yonida ilm toliblari uchun hujralar ham bunyod ettiradi. Buni uning ikkinchi madrasasi desak, mubolagʻa bulmaydi. Ushbu masjidni koʻrganimda uning faqat ayvoni va qishki xonasi saqlanib qolgan edi. Hujralar esa shoʻrolar davrida buzib yuborilgan. Bu yerda hujralar boʻlganini endi faqat quyidagi hujjatlar orqali bilish mumkin: *„Sohibim, janobi oliy hukmdorimizning aziz va muborak boshiga bu ojiz bandaning joni sadqa boʻlsin. Chaqar masjidi hujralari mudarrisi va Xoja guzari masjidi imom xatibi mulla Muxtor xoja vafot etdi. Uning mudarrislik va imom xatiblik oʻrni boʻsh qoldi. Mazkur marhumdan taʼlim olgan mulla bu duoguy gʻulomingiz huzuriga keldi va oliy hukmdorimiz haqqiga duo qildi. Bu duoguy gʻulomingiz uning ilmini aniqlash maqsadida „Hidoya“yi sharifning birinchi „Iymon“ kitobidan topshiriq berdim. Mulla Juma yigirma satr qoidaga muvofiq, xatosiz oʻqidi va toʻgʻri tarjima qilib berdi va oliy hukmdorimiz haqqiga duo qildi. Tasadduqingiz boʻlay, mazkur mulla suhbatdan muvaffaqiyatli oʻtdi. U bechora hol solih, odamdir. Oliy hukmdorimizning xusravona marhamati ila Chaqar masjidi hujralarida mazkur marhumning oʻrniga talabalarga dars oʻtishga munosib koʻrib, fahmi ojiz bu kamtarin banda sizni duo qilgay“* Xoja masjidi hujralariga oid maʼlumotlarda mazkur Muxtor xoja marhum mulla Xojaning oʻrniga imom xatib etib tayinlangan. Xoja masjidi imom xatibi yiliga oʻn ikki mann gʻalla haq olgan. Bu oʻringa mulla Qosim ismli mudarris tayinlangan.

## Manbalar
Orek

**Orek** ( turkcha : *Örek*, ozarbayjon : *Örek*, tatar : *Örek* yoki *Öräk*, boshqird : *Örek* ) — turkiy xalq ogʻzaki ijodida jodugarlik kabi tasavvuf yoʻllari bilan hayotga qaytarilgan jonlantirilgan jasad hisoblanadi

Örek g'oyasi ba'zi turkiy madaniyatlarda mavjud. Ba'zi hududlarda o'lik odamni oq rangda kiyingan qiz Örekga aylantirishi mumkin, deb ishoniladi. Öreklar xalq rivoyatlari va afsonalarida muntazam uchraydigan o'lmagan mavjudotlardir. Ular, odatda, inson go'shtiga ochlik hissi bilan jonlangan, aqlsiz jasadlar sifatida tasvirlangan.

*Örek* yoki *Öräk* tatar va boshqird tillarida "jon" yoki "arvoh" degan ma'nolarni anglatadi.

## Adabiyotlar

## Havolalar

*  Tatar Mitolojisinde Varlıklar, Çulpan Zaripova (Öräk, Hortlak)

## Yana qarang

* Orek (mif)
Xudoydodi madrasasi

**Xudoydodi madrasasi** — Qarshi madrasasi.
Madrasa shahar qoʻrgʻoni tashqarisidagi Xudoydodi mavzesida joylashgan boʻlgan. Masjid atrofiga qurilgan hujralardan iborat boʻlgan. Bitta hujjatda uning faoliyatiga doir ayrim maʼlumotlar saqlanib qolgan. Nasaf qozisi Mir Maslahiddin sudur oliy hukmdorga arznomasida shunday deydi: *„Bandaparvar sohibim, janobi oliy hazrat sayyidim va sultonim, muborak boshingizga jonim ming bora sadqa boʻlsin. Pok va mukarram zotli oliy hukmdorimga jonim nisoru fido boʻlsin. Xudoydodi mavzesi masjidi hujralari mudarrisi mulla Abdumoʻmin xoja oliy hazrat sayyid sohibimning xusravona marhamati va mehribonligi ila oliy madrasalardan birida dars oʻtish uchun sarafroz etildi. Ushbu duogoʻyingiz mulla Abdumoʻmin xojaning mazkur mavzeda oʻtayotgan dars oʻrni boʻsh qoldi. Hujralarda taʼlim olayotgan talabalarning vaqti bekor oʻtmoqda. Mulla Muhammad Amin nomli taʼlim olishni tugallagan kishi bu dugoʻyingiz huzuriga kelib, janobi oliy hazrat sayyidimni duo qildi va niyatini bayon etdi. Duogoʻy gʻulomingiz uning ilmini aniqlash va imtihon qilish maqsadida ushbu viloyatning besh olti nafar olimlarini toʻpladim. Avvalo, oliy hukmdorimizni beadad duo qildik. Mulla Muhammad Aminga „Hidoya“yi sharifning „Salot“ kitobi- dagi „Imomat“ bobidan oʻqishga yigirma qator berdik. U nahv hamda sarf qonun qoidalariga amal qilgan holda oʻqidi va dars oʻtishni uddalaydi. Bu fahmi ojiz gʻulomingiz va boshqa duogoʻylaringiz uni mazkur mulla Abdumoʻmin xojaning oʻrniga dars oʻtishga munosib deb biladi“*. Arznomadan maʼlum boʻlishicha, Xudoydodi madrasasi yaʼni, hujralari vaqfsiz edi. Shu sabadan mudarrislarning maoshi koʻrsatilmagan.

## Manbalar
Kalampelyo

**Kalampelyo** odatda karam yoki oy karam va guruchdan tayyorlanadigan an‘anaviy Eron taomlaridan biri hisoblanadi. Shiraz karamini tayyorlashda ular xushbo‘y sabzavotlar, pırasa , mayonoz, yashil sarimsoq va bir nechta rayhan barglaridan foydalanadilar.

## Sheroziy Kalempeloyning pishirish usuli
Ushbu taomni tayyorlash uchun to‘g‘ralgan karam yoki oy karam zerdeçal bilan qovuriladi, yumshatiladi va bir oz  suv bilan ta‘mlanadi va quritilgan guruch va xushbo‘y sabzavotlar bilan qatlamlanadi. Odatda, bu guruch orasiga chumchuq boshi qo‘shiladi.

Tehron karami aromatik sabzavotlarsiz pishiriladi.

## Manbalar