Stiker

**Stiker** (inglizcha *sticker*) — bu yorliqning bir turi; bir tomonida vaqtincha yoki doimiy bosimga sezgir yopishtiruvchi bosilgan qogʻoz, plastmassa, vinil yoki boshqa material. Vaziyatga qarab bezatish yoki funksional maqsadlarda foydalanish mumkin. Stiker turli sirtlarga yopishtirish uchun moʻljallangan, xoh u yogʻoch, metall, shisha boʻlsa ham. Stiker axborot banneri, devor bezaklari va ichki bezatish elementi sifatida ishlatilishi mumkin, u avtomobillarni vizual sozlashda ham qoʻllanadi.

R. Stenton Averi 1935-yilda birinchi oʻzining yopishtiruvchi stikerini yaratgan.
## Foydalanish

Stikerlar obyektni soʻz yoki fikr bilan identifikatsiya qilishni talab qilinganda juda keng qoʻllanadi. Tovar stikerlari ushbu mahsulotlarni maʼlum bir kompaniyadan kelgan deb belgilash uchun mahsulotlarga biriktirilishi mumkin. Ular, shuningdek, mahsulotning oddiy tekshiruvda koʻrinmaydigan xususiyatlarini tasvirlash, bosib chiqarish xatosini yoki mahsulotdagi oʻzgarishlarni aniqlash uchun ham ishlatilishi mumkin, masalan, ishlab chiqarilgan mamlakat, mahsulot tarkibiy qismlarining oʻzgarishi, yaroqlilik muddati yoki mualliflik huquqi toʻgʻrisidagi bildirishnoma, bunday kichik oʻzgarish uchun oldindan mavjud boʻlgan qadoqni bekor qilmasdan stiker qoʻshiladi. Yorliq dispenser koʻpincha yopishqoq yorliqni astar yoki tayanch lentadan ajratishning qulay usuli sifatida ishlatiladi.

Avtomobil bamperlariga oʻrnatilgan magnit va doimiy bamper stikerlari deb ataladigan stikerlar koʻpincha shaxslar tomonidan siyosiy yoki mafkuraviy sabablarni qoʻllab-quvvatlashni namoyish qilish usuli sifatida ishlatiladi. Avtomobilni roʻyxatdan oʻtkazish va oxirgi xizmat koʻrsatish tafsilotlari koʻpchilik avtomobil old oynalarining ichki qismidagi stikerlarning ikkita misolidir. „Deraza stikeri“ atamasi odatda avtomobil oynasining ichki qismiga yopishtirilgan vinil teglar uchun ishlatiladi, aksincha, suvga chidamli stikerlar avtomobilning tashqi tomoniga yopishtiriladi, ammo har qanday narsaga yopishtirilishi mumkin.

Stikerlar skrapbuking sahifalarini bezash uchun ham ishlatiladi. Shu maqsadda sotiladigan stikerlar orasida akril, 3D, karton, epoksi, mato, toʻplanma, uchqunli, qogʻoz, pufak va pardoz mavjud. Skrapbukingning dastlabki kunlarida stikerlar asosan „2x6“ varoqlarda sotilgan boʻlsa, hozir „6x12“ va hatto „12x12“ oʻlchamdagi varoqlar juda keng tarqalgan.

Ular tez-tez reklama va siyosiy kompaniyalarning bir qismi sifatida tarqatiladi; masalan, AQSHdagi koʻplab saylov okruglarida ovoz bergan shaxsni koʻrsatuvchi stikerlar har bir saylovchiga ovoz berish joyidan chiqib ketayotganda, asosan boshqalarga ovoz berishni eslatish uchun beriladi. Kuzatuvchilar qoʻllarini chalishlari, shox chalishlari yoki yaxshi stikerni boshqa yoʻl bilan olqishlashlari mumkin.

16-asrda fransuz aristokratiyasi dogʻlarni yashirish uchun yuzlariga stikerlar taqib yurishgan.

Vaqtinchalik stikerlar bugungi kunda kimdirda maʼlum sogʻliq alomatlari yoʻqligini, emlanganligini yoki baʼzi bir xavfsizlik choralarini koʻrsatish uchun ishlatiladi.

Stikerlar partizan marketingining bir shakli sifatida ham qoʻllanadi, shuningdek, vizual va jismoniy vandalizmning keng tarqalgan shakli sifatida xizmat qiladi.
## Turlari

• Axborot — arzonligi tufayli koʻpincha reklama sifatida ishlatiladi. Siyosiy shiorlarni oʻz ichiga olishi yoki sanʼat obyekti boʻlishi mumkin.

• Kafolat — maxsus muhr yoki oʻz-oʻzini yoʻq qiladigan qogʻozda ruxsatsiz ochilishni nazorat qilish va paketning statik va harakatlanuvchi qismini ulash uchun qilingan. Kafolat stikerlarining asosiy xususiyati tozalanganda yoʻq boʻlib ketishidir.

• Identifikatsiya — tovarlarni raqamlangan va shtrixli shaxsiylashtirish bilan markalash uchun beriladi, bu sizga mahsulot, mahsulot xususiyatlari haqida elektron shaklda maʼlumot olish imkonini beradi.

• Inventarizatsiya — zaxiradagi  mahsulotlarni hisobga olish uchun ishlatiladi, raqamlangan yoki shtrixli shaxsiylashtirishni oʻz ichiga oladi. Ushbu turdagi stiker, shuningdek, saqlash vaqtida mahsulotlarni tasniflash imkonini beradi.

• Sana — yaroqlilik muddati yoki kafolat muddati  boʻlgan mahsulotlar uchun ishlatiladi. Ushbu stikerda seriya raqami va isteʼmolchi talab qiladigan boshqa maʼlumotlar mavjud.
## Yigʻish

Eng oddiy stikerlarda yangi boshlanuvchilar uchun qulay boʻlgan kolleksion buyumlar boʻlishi mumkin, ular yigʻish sevimli mashgʻulotlariga kirish eshigi boʻlib xizmat qiladi.

1970-yilda FIFA bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻygan Panini birinchi marta 1970-yilgi Jahon chempionati uchun *Jahon kubogi stiker albomi*ni ishlab chiqardi. Stikerlarni yigʻish va sotish uchun gʻayratni boshlash ayniqsa yosh avlod uchun oʻshandan beri stikerlarni yigʻish va sotish Jahon kubogi tajribasining bir qismiga aylandi. Buyuk Britaniyaning The Guardian gazetasi taʼkidlashicha, *Jahon chempionati* stikerlarining ikki nusxasini almashtirish anʼanasi 1970-1980-yillarda oʻyin maydonchasi boʻlgan.
## Manbalar