Abadiyat darvozasida

***Qaygʻudagi chol (Abadiyat darvozasida) -*** Vincent van Gogh tomonidan 1890-yilda Saint-Rémy provinsiyasida ilk litografiya asosida chizilgan moy boʻyoqli rasm. Rasm may oyi boshida, rassom oʻlimidan ikki oy oldin sogʻligʻining ogʻirlashishidan tuzalib ketayotgan paytda yakunlangan (aslida rassom oʻz joniga suiqasd qilgan deb hisoblanadi) .

1970-yilgi raisonné katalogida ushbu asarga ***Toliqqan: Abadiylik darvozasida*** nomi berilgan.

## Litografiya
Litografiya Van Goghning 1882-yilda nafaqaxoʻr va urush faxriysi Adrianus Jakobus Zuyderlandning Gaagadagi mahalliy xayriya uyida bir necha marta chizishga urinishlaridan biri boʻlgan „Toliqqan“ qalam rasmiga asoslangan boʻlib, bir yil avval oʻzi chizgan rasm va akvarel tasvirining qayta ishlangan shakli edi. Van Goghni ushbu kartina uchun Hubert von Herkomerning Qirollik akademiyasida *"Soʻnggi yigʻin" kartinasi* sifatida mashhur boʻlgan, urush faxriysining halok boʻlganini aks ettirgan juda mashhur bosma asari „*Chelsi kasalxonasidagi yakshanba kuni*“ asari ilhomlantirgan. Ushbu kartinani Van Gogh 1875-yilda Angliyada boʻlgan vaqtida koʻrgan. Van Gogh oʻzining ushbu asari haqida shunday yozgan:

Van Goghning toshbosmaga birinchi urinishi moy boʻyoqli tasvirdan ikki kundan keyin sodir boʻldi. U shunday yozgan:

Keyinchalik, oʻzining diniy his-tuygʻularini kamdan-kam ifodalashda, u ushbu toshbosma va Zuyderland tomonidan qoʻyilgan boshqa ikkita rasm, mos ravishda Muqaddas Kitobni oʻqiyotgan va inoyat aytgan cholning rasmlari haqida yozgan:

Litografiyaning yettita koʻrinishlari maʼlum boʻlib, ulardan biriga *"Abadiyat darvozasida"* izohi berilgan.

2021-yilda Gollandiyada 1910-yildan beri shaxsiy kolleksiyadagi rasm Van Gogh muzeyi tomonidan „Toliqqan“ kartinasining qalam chizmasining dastlabki tadqiqoti sifatida tasdiqlandi va namoyish etildi. Van Gogh muzeyi ilgari bir muncha vaqt davomida ushbu tadqiqot mavjudligidan xabardor edi.

### Sharh
Amerikalik ilohiyotshunos Kathleen Powers Erickson 1998-yilda *Abadiyat darvozasida (At Eternity’s Gate)* haqida yozar ekan:

## Yaratilish tarixi

Vincent Van Gogh hayotining soʻnggi ikki yilida qandaydir ruhiy kasallikdan aziyat chekdi. Arlesdagi kasalxonasida 1888-yil 24-dekabrda Van Gogh olib borilganda qoʻyilgan rasmiy tashxis „umumiy delirium bilan oʻtkir maniya“ edi. Kasalxonaning yosh stajyori doktor Feliks Rey ham Van Goghning tashxisida *ruhiy* epilepsiya sifatida tavsiflangan „tutqanoqning bir turi“ ni taklif qildi.

Bugungi kunda Van Gogh kasalligining zamonaviy tashxisi boʻyicha kelishuv mavjud emas. Bu boʻyicha epilepsiya va maniakal-depressiv psixoz takliflari mavjud boʻlib, haddan tashqari absinthe (spirtli ichimlik turi) ichish, chekish va venerologik kasalliklar bilan kuchayishi mumkinligi haqida taxminlar bor. Kasallik alomatlari xilma-xil boʻlgan, lekin eng ogʻir koʻrinishlarida ular sarosimaga tushish va boʻyash, chizish va xat yozishni unutish kabi ongni yoʻqotish holatlarini oʻz ichiga olgan. Aynan shunday xuruj uni birinchi marta Arlesdagi kasalxonaga yotqizishga sabab boʻlgan va keyinroq qaytarilgandan soʻng, 1889-yil may oyida u oʻzini Saint-Rémydagi boshpanaga topshirdi va u yerda 1890-yil mayigacha qoldi.

1890-yil 22-fevralda Van Gogh kasalligining eng ogʻir xurujini boshdan kechirdi, epizodni Jan Hulsker uning hayotidagi eng uzun va qaygʻulisi deb aytgan, bu xuruj aprel oyining oxirigacha toʻqqiz hafta davom etgan. Shu vaqt ichida u akasi Teoga faqat bir marta, 189-yil mart oyida yozishga muvaffaq boʻlgan, soʻngra qisqacha aytganda, u butunlay aqldan ozgan (*totalement abruti*) insonga aylangan va yoza olmagan. U aprel oyining oxirigacha Teoga qayta yozmadi, ammo bu xat uning oʻsha vaqtdagi qaygʻusi va tushkunligiga qaramay, ozgina boʻlsa ham rasm chizish va boʻyash imkoniyatiga ega boʻlganligini aniq koʻrsatib turgan:

Aynan shu chizmalar va rasmlarda Hulsker boshqa paytlarda uning boshqa ishlarida kamdan-kam uchraydigan aqldan ozganligining aniq belgilarini koʻradi.

Q*aygʻudagi chol ('abadiylik darvozasidaʼ)* uning aprel xatida keltirilgan rasmlardan biri ekanligi aniq emas. Hulskerning taʼkidlashicha, Van Gogh uchun uning litografiyasini xotiradan shu qadar sodiqlik bilan koʻchirgani ajoyib boʻlar edi. Shunga qaramay, rasm aniq oʻtmishga qaytishdir va 1970-yilgi raisonné katalogi ham, Hulsker ham rasmni 1890-yil may oyida Sent-Remida taqdim etilgan deb hisoblaydilar.

## Qoʻshimcha tasvirlar


Fayl:Hubert_von_Herkomer_1871_-_Sunday_at_the_Chelsea_Hospital_(The_Graphic).jpg|Hubert von Herkomer – *Chelsi Kasalxonasidagi Yakshanba* (1871), *Soʻnggi yigʻin* deb ham ataladi.
Fayl:Vincent_van_Gogh_-_Prayer_Before_the_Meal_F1002.jpg|*Ovqatlanishdan oldin ibodat*, qalam, qora boʻr, siyoh, oq rang bilan boʻyalgan, 1882-yil dekabr, Shaxsiy toʻplam, Shveysariya (F 1002, JH 281).
Fayl:Vincent_van_Gogh_-_Peasant_Sitting_by_the_Fireplace_(F863).jpg|*Kamin yonida oʻtirgan dehqon („Toliqqan“*, (F863, JH34), akvarel, 1881, P. va N. de Boer fondi, Amsterdam
Fayl:Vincent_van_Gogh_-_Worn_Out_(F997).jpg|*Toliqqan* (F997, JH267), akvarel qogʻozida qalam bilan ishlangan, 1882, Van Gogh Muzeyi
Fayl:Sorrowful_old_man.jpg|*Qaygʻudagi chol* (F998, JH269) qalam, qora litografik qalam, yuvish, oq rangsiz akvarel, akvarel qogʻozida, 1882, Kröller-Müller muzeyi
Fayl:Vincent_van_Gogh_-_Mourning_WomanSeated_on_a_Basket_(F1060).jpg|*Savatda oʻtirgan motam tutayotgan ayol* (F1060, JH326), qora litografik qalam, kulrang rang, oq va kulrang akvarel boʻyoqlari, kvadrat izlari, akvarel qogʻozida, 1883, Kröller-Müller Muzeyi
Fayl:Vincent_van_Gogh_-_Weeping_Woman_(F1069).jpg|Yigʻlayotgan ayol (F1069, JH325), qora va oq boʻr, boʻyoq choʻtkasida, choʻtka va qora va kulrang boʻyoq va grafit izlari, choʻtka ustida va fil suyagidan toʻqilgan qogʻozga jigarrang siyoh chizilgan., 1883, Chicago sanʼat instituti.


## Yana qarang

* Sariq uy

## Manbalar

## Havolalar
*