open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Veľký Šariš

**Veľký Šariš** () — Slovakiyaning sharqiy qismida joylashgan Presov yaqinidagi kichik shaharcha. Shahar Slovakiyadagi eng yirik pivo zavodi — Šariš pivo zavodi bilan tanilgan.

## Etimologiyasi
Ismning etimologiyasi noaniq hisoblanadi. Vengriya tarixchilari va tilshunoslari uning vengercha *sár* yoki *sáros* (loyqa) soʻzidan olinganligi haqidagi nazariyani ilgari surishadi. Slovak tarixchilari va tilshunoslari bu nom Vengriyagacha boʻlgan davrdan kelib chiqqan va slavyan yoki undan ham qadimga borib taqaladi, deb taxmin qilishadi.

## Geografiyasi
Veľký Šariš dengiz sathidan  balandda joylashgan va 25.73 km kvadrat (9.9 sq mi) maydonga ega. Shahar tepasida Sarish qal’asi xarobalari bor, ular soʻnggi yillarda rekonstruksiya qilingan va turli madaniy tadbirlar, masalan, musiqa festivallari, kino festivallari uchun joy boʻlib xizmat qiladi.

## Tarixi
Bu hudud oldingi davrlardan beri yashab kelgan. Qal’a etagida joylashgan tepalikdagi slavyan aholi punkti 9-10-asrlarga mansub, shahar hududidan boshqa aholi punktlari topilgan (9-10-asrlar, 10-11-asrlar, keyinchalik tashlab ketilgan 12-13-asrlar). Veľký Šariš haqida birinchi yozma eslatma 1217- yilga toʻgʻri keladi (*Sarus*). Bu shahar qirollik shahri hisoblanadi.

## Demografiyasi
2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 4018 nafar aholi istiqomat qilgan. Aholini 91,69% slovaklar, 6,07% loʻlilar, 0,60% ukrainlar va 0,55% chexlar tashkil qilar edi. Diniy tarkib 84,59% Rim katoliklari, 4,55% diniy mansubligi boʻlmagan odamlar, 4,31% yunon katoliklari va 2,56% lyuteranlar edi.

## Iqtisodiyoti
Shaharda Šariš pivo zavodi joylashgan. Pivo zavodi 1964-yilda qurilgan va 1997-yilda pivo zavodini sotib olgan SABMiller guruhining bir qismi sanaladi. Pivo zavodida 550 ga yaqin xodim ishlaydi.

## Qardosh shaharlar
Veľký Šariš qardoshlari:

*  Nyírtelek, Vengriya
*  Grybów, Polsha
*  Rakoshino, Ukraina

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
* Aholi soni 2011  (PDF)
Vyborna

**Vyborna** () — Shimoliy Slovakiyaning Presov viloyati, Kežmarok tumanida joylashgan qishloq va munisipalitet.

## Tarixi
Tarixiy yozuvlarda qishloq birinchi marta 1289-yilda tilga olingan. 1945-yilda u yerdan nemis aholi quvib chiqarildi.

## Geografiyasi
Munitsipalitet 706 metr balandlikda joylashgan va 10,544 km² maydonni egallaydi. 1070 kishiga yaqin aholi istiqomat qiladi.

## Havolalar

* http://vyborna.e-obce.sk 

## Manbalar
Shibirgʻon aerodromi

**Shibirgʻon aeroporti**  Afgʻonistonning shimoli-gʻarbiy qismidagi Joʻzjon viloyatida joylashgan. Aeroport daryoga tutashgan tekislikda, Shibirgʻondan 31 km shimoli-sharqda, Aqchadan 22 km gʻarbda va Andxoydan 74 km sharqda joylashgan.

## Imkoniyatlari
Aeroport 335 m dengiz sathidan balandlikda joylashgan. U ikkita parallel uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega: asfalt yuzasi 2621 m x 24 m ni tashkil qiladi.

Pastga egilgan uchish-qoʻnish yoʻlagi shagʻaldan iborat boʻlib, janubiy uchida kichik sement yostigʻi mavjud. Uchish-qo‘nish yo‘lagi biroz shikastlangan. Hech qanday qulayliklarga ega emas.

* Afgʻoniston aeroportlari roʻyxati

## Adabiyotlar


## Havolalar

* Accident history for OASG at Aviation Safety Network
* Airport record for Sheberghan Airfield  at Landings.com.
Hviezdoslavov

**Xviezdoslavov** — Slovakiyaning janubi-gʻarbiy qismidagi Trnava viloyati, Dunajska-Streda tumanida joylashgan qishloq va munisipalitet.

## Geografiyasi
Munitsipalitet 126 metr balandlikda joylashgan va 10,540 km² maydonni egallaydi. 337 nafarga yaqin aholi istiqomat qiladi.

## Tarixi
9-asrda Xviezdoslavov hududi Vengriya Qirolligi tarkibiga kirdi. Tarixiy yozuvlarda qishloq birinchi marta 1921-yilda tilga olingan. U oʻsha yili kolonizatsiya dasturining bir qismi sifatida tashkil etilgan, unga koʻra Slovakiya va Chexiya koloniyalari etnik vengerlar koʻp boʻlgan hududlarni rasmiy va xususiy mustamlaka qilish doirasida tashkil etilgan.

## Demografiyasi
2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 612 kishini tashkil qilgan. Ulardan 406 nafari (66%) slovaklar, 86 nafari (14%) venger va 120 nafari (14%) boshqa millatlar edi.

Rim katolikligi qishloqning asosiy dini boʻlib, uning tarafdorlari umumiy aholining 66,85 foizini tashkil qiladi, respondentlarning 19,29 foizi esa hech qanday konfessiyaga mansub emas.

## Yana qarang

* Slovakiyadagi munitsipalitetlar va shaharlar roʻyxati








## Genealogik manbalari
Genealogik tadqiqotlar uchun yozuvlar „Slovakiya, Bratislavadagi Statny Arxiv“ davlat arxivida mavjud.

## Havolalar

* Hviezdoslavovdagi tirik odamlarning '''familiyalari'''
Žikava

**Žikava** () — Slovakiyaning gʻarbiy-markaziy qismidagi Nitra viloyati, Zlaté Moravce tumanida joylashgan qishloq va munisipalitet. 2011-yilda 514 nafar aholi istiqomat qilgan.

## Tarixi
Tarixiy yozuvlarda qishloq birinchi marta 1075-yilda tilga olingan. Sikula yoki Sichoua, Sichoa (1209), Sitva (1293), Zikava (1773), Jikava (1808). Vengercha Zsikva (Fonetika: *Sykava*) kabi nomlar bilan tilga olingan.

Qishloq 1492-yilda Jon Bot de Bajnaga tegishli boʻlgan.

## Geografiyasi
Munitsipalitet 281 metr balandlikda joylashgan va 11,291 km² maydonni egallaydi. 514 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* http://www.e-obce.sk/obec/zikava/zikava.html
Xalqlar do‘stligi jurnali

## Xalqlar do‘stligi jurnali
**"Xalqlar do‘stligi"-** 1939-yilning mart oyidan SSSR da, keyinchalik esa Rossiyada chop etila boshlagan adabiy jurnal.

Jurnal rus tilida, har oyda bir martta 2000 nusxada chop etiladi.

Jurnalning asosiy redaktori Sergey Nadeyev
Mustafoqulbek

**Mustafoqulbek** — (?—1926) — Surxondaryo vohasidagi mashhur qoʻrboshilardan biri. Turkistondagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi.

## Tarjimayi holi
Mustafoqulbek Boysunning Padang qishlogʻida tavallud topgan. Kelib chiqishi xurosoni urugʻidan, ishtimoiy jihatdan ming qo‘yli boylardan chiqqan. Boysundagi mahalliy madrasa va Buxoroda joylashgan Miri Arab madrasasini tamomlagan. U oʻqimishli boʻlishi bilan birga mohir mergan va chavandoz, jasur va dovyurak boʻlgan. 

## Qoʻrboshilik faoliyati
1922—1925-yillarda Mustafoqulbek qoʻrboshining guruhi Surxondaryo va Qashqadaryo togʻlarida harakat qilib, qizil askarlarga qarshi boʻlgan janglarda Mustafoqulbek qoʻrboshining 8 yigiti oʻldirilgan. Sovet hukumati tomonidan koʻrilgan chora-tadbirlarga qaramasdan qoʻrboshilar oʻz kurashlarini davom ettirdilar. 1924-yil 15—23-dekabrda Mustafoqulbek qoʻrboshi va 350 kishilik yigiti bilan qizil armiyaning bir nechta otryadini qirib tashladi. Keyinchalik ular Boysun tomonga oʻtib ketishadi. Qizil armiya milliy istiqlolchilarga qarshi birorta chora koʻra olmadi. 1925-yil bahorda Mustafoqulbek qoʻngʻirot urugʻining ayrim shaxobchalaridan katta miqdorda guruh tashkil etadi. Mazkur davrda Mustafoqulbek Sherobod tumaning shimoliy qismlari, Boysun tumaning janubiy va janubi-gʻarbiy tomonlarida istiqlolchilik harakatini davom ettiradi. 1926-yil 14-yanvarda Mustafoqulbek va qizil armiya oʻrtasida Xoʻjamulkdan 30 chaqirim janubi-sharqiy uzoqlikda keskin janglar boʻlib oʻtgan. Dehqonlar Mustafoqulga boy va ruhoniylarning yordam berishini koʻrib, unga tan berganlar va uni qizil askarlardan himoya qiluvchi deb hisoblaganlar. Qator kurashlar natijasida 1926-yil 29-iyunda Boysun viloyatida Mustafoqulbek asirga olinadi va keyinchalik sovet hokimiyati tomonidan otib tashlanadi. U faoliyati davomida sovet rejimiga qarshi kurash olib bordi.

## Manbalar
Christian Ramos

**Christian Guillermo Martín Ramos Garagay** (; 1988-yil 4-noyabrda Peruning Lima shahrida tugʻilgan) — Perulik futbolchi, „César Vallejo“ futbol klubi va Peru terma jamoasi himoyachisi. 2018-yilgi jahon chempionati ishtirokchisi.

## Klublardagi faoliyati
Christian Ramos faoliyatini „Sporting Cristal“ futbol klubida boshlagan. 2007- yilda Peru premyer ligasida debyut qilgan. 2009-yil 15-fevralda „César Vallejo“ futbol klubiga qarshi oʻyinda u yangi jamoada debyut qilgan. 19-iyul kuni „Alianza Lima“ futbol klubiga qarshi bahsda Christian Ramos „Universidad“ futbol klubi safidagi ilk golini urgan. 2010-yilda „Christian Ramos“ futbol klubiga Peru chempionligini qoʻlga kiritishda yordam bergan.

2011-yil boshida Christian Ramos „Alianza Lima“ jamoasiga oʻtgan. 13- fevral kuni „Unión Comercio“ futbol klubiga qarshi oʻyinda u poytaxt klubi safida debyut qilgan. Oʻsha uchrashuvda Christian Ramos jamoasi safidagi ilk golini urgan. Yil oxirida u „Alianza Lima“ futbol klubini tark etgan va yana bir mavsumni oʻtkazgani „Universidad“ futbol klubiga qaytgan.

## Xalqaro faoliyati
2009-yil 19-noyabrda Gonduras terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida Christian Ramos Peru terma jamoasi safida debyut qilgan.

2011-yilda Christian Ramos Argentinada boʻlib oʻtgan Amerika kubogida ishtirok etgan. Turnirda u Kolumbiya, Venesuela va Chili terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan. Musobaqa yakunlariga ko‘ra, Christian Ramos bronza medalini qo‘lga kiritgan.

2014-yilning 7-avgustida Panama terma jamoasiga qarshi kechgan bahsda Christian Ramos terma jamoadagi ilk golini urgan.

2015-yilda Christian Ramos terma jamoa tarkibida ikkinchi marta Chilidagi Amerika kubogida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Turnirda u Paragvay va Chili terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan.

2016-yilning yozida Christian Ramos terma jamoa tarkibida AQShda boʻlib oʻtgan Amerika kubogida ishtirok etgan. Turnirda u Gaiti, Ekvador, Braziliya va Kolumbiya jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan.

2018-yilda Christian Ramos 2018-yil Rossiyada boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ishtirok etgan. Turnirda u Fransiya, Daniya va Avstraliya jamoalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushgan.

## Statistikasi

## Manbalar
Tangri Berdi Dodxoh

**Tangri Berdi Dodxoh** — (?—1926) — Qashqadaryo vohasidagi mashhur qoʻrboshilardan biri. Turkistondagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi.

## Qoʻrboshilik faoliyati
U 1922-yilda oʻz guruhini tuzib, rahbarlik qilgan edi. U 1924-yil oxirida urushga chek qoʻyish maqsadida sovet hukumati rahbarlari bilan muzokaralar boshladi va ularga keskin talablarni qoʻygan. Uning talablarini bajarishni istamagan hukumat unga qarshi kurashni kuchaytirgan. Tangri Berdi Dodxohni yoʻqotish uchun hukumat turli xil usullarni qoʻllagan. Hatto uning yigitlari orasiga oʻz odamlarini kiritib, ulardan ham oʻz manfaatlari yoʻlida foydalangan. Tangri Berdi Dodxohning maslahatchisi Musulmonqul Shahrisabz uyezdining Qalqa qishlogʻida sovet hokimiyati tomonidan qoʻlga olingan. Tangri Berdi Dodxohga xizmat qilgan Said Eshon (1925-yilning kuzida qamoqqa olingan) aholi orasida katta nufuzga ega boʻlgan. Qoʻrboshi eshonning xizmatidan unumli foydalangan va ular orqali sovet hokimiyati kiritayotgan siyosatning mohiyatini xalqqa ochib yordam bergan. Turkiston frontining 1925-yil 19-sentyabrdagi maʼlumotiga qaraganda, Shahrisabz rayonida mahalliy aholi qizil armiyaning koʻngillilar otryadiga xizmatga oʻtganligi uchun Tangri Berdi Dodxoh ikki eshon yordamida ularning masjidga kirishini taqiqlab qoʻygan. 1925-yilning ikkinchi yarmidan boshlab Tangri Berdi Dodxohga nisbatan kuchli iqtisodiy va harbiy xarakterdagi jazo choralarining qoʻllanishi natijasida u Qashqadaryo viloyatidagi qoʻngʻirot urugʻi yashaydigan joyga ketishga majbur boʻladi. Maʼlum muddatdan soʻng Tangri Berdi Dodxoh Gʻuzorga qaytib kelgan va 1925-yil 7-oktyabrda Abduqandi qishlogʻida yashay boshlaydi.
Qashqadaryo viloyatida olib borilayotgan qurolli harakatning faol qoʻrboshilari Tangri Berdi Dodxoh, Mavlonbek, Mulla Abduroziq kabilar hisoblangan. Turkiston fronti siyosiy boshqarmasining 1925-yil 10-oktyabrdagi maʼlumotiga koʻra, qoʻrboshilarning birlashgan otryadi (80 nafar yigitdan iborat) bilan qizil askarlar oʻrtasidagi toʻqnashuvda qoʻrboshilarning 7 yigiti oʻldirilgan va 6 yigiti yarador qilingan. Tangri Berdi Dodxoh 1926-yil 26-aprelda Kitob tumanida boʻlgan janglarning birida qoʻlga olinadi va keyinchalik sovet hokimiyati tomonidan otib tashlanadi.

## Manbalar
Aqoʻzek (Aqsu tumani)

**Aqoʻzek** () — Qozogʻistonning Almati viloyati Aqsu tumanidagi chorraha. Matay qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 193269200.

## Aholisi
1999-yilda tugun aholisi 59 kishidan (32 erkak va 27 ayol) iborat edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, kesishmada 40 kishi (17 erkak va 23 ayol) istiqomat qilgan.

## Manbalar
Harriet Chalmers Adams

**Harriet Chalmers Adams** (187- yil 22-oktyabr — 1937-yil 17-iyul) amerikalik tadqiqotchi, yozuvchi va fotograf edi. U XX asr boshlarida Janubiy Amerika, Osiyo va Janubiy Tinch okeani boʻylab sayohat qilgan. Shu bilan bir qatorda *National Geographic* jurnalida oʻz sayohatlari haqidagi maʼlumotlarni eʼlon qilib borgan. U sayohatlari haqida tez-tez maʼruzalar oʻqigan va nutqlarini rangli slaydlar va filmlar bilan tasvirlab bergan.

## Hayoti va sayohatlari
Harriet Chalmers Adams Kaliforniyaning Stokton shahrida Alexander Chalmers va Frances Wilkens oilasida tugʻilgan. 1899-yilning 5-oktyabrida Franklin Pirs Adamsga uylangan.

1900-yilda Adams eri bilan Janubiy Amerika boʻylab oʻzining birinchi yirik ekspeditsiyasiga uch yillik sayohatga chiqdi. Bu vaqt davomida ular har bir mamlakatga tashrif buyurishdi va And togʻlarini otda bosib oʻtishdi. *[[The New York Times|"Nyu-York Times" gazetasining]]* yozishicha, u „Oqsuyakxonnimlar uchun moʻljallanmagan yigirma chegaraga yetgan“.

Keyingi safarida u Amerika qitʼasiga Kristofer Kolumbning ilk kashfiyotlari tomon izlanib bordi va Gaitini otda kesib oʻtdi.

### Urush muxbiri
Adams Birinchi jahon urushi paytida Harper’s jurnalining Yevropadagi muxbiri boʻlib ishlagan. U xandaqlarga borish uchun ruxsat berilgan yagona jurnalist ayol edi.

1935-yilda u va uning eri Boliviyaning sharqiy qismidan biri boʻlgan Janubiy Amerikaga ikkinchi marta safar qilgan. U bu paytda National Geographic Jamiyati uchun yigirma bitta maqola yozgan. Gazetada uning fotosuratlari, jumladan „And togʻlaridagi baʼzi ajoyib joylar“ (1908-yil sentyabr), „Kaleydoskopik La Paz: bulutlar shahri“ (1909-yil fevral) va „Daryo bilan oʻralgan Paragvay“ (1933-yil aprel) rasmlari chop etilgan. Shuningdek, u Trinidad, Surinam, Boliviya, Peru va Buenos-Ayres va Valparaiso oʻrtasidagi trans-And temir yoʻli haqida maqolalar yozgan.

1925-yilda Adams Geograf ayollar jamiyatini tashkil etishga yordam beradi. Umuman olganda, Adams yuz ming kilometrdan koʻproq masofani bosib oʻtganligi bilan yuzlab tomoshabinlarni oʻziga jalb qilgan edi. „Nyu-York Times“ gazetasi „Harriet Chalmers Adams — Amerikaning eng buyuk ayol tadqiqotchisi. Maʼruzachi sifatida hech kim, erkak yoki ayol, auditoriyani undan koʻra koʻproq magnitli ushlab turolmaydi“deb yozadi.

U 1937-yil 17-iyul kuni 61 yoshida Fransiyaning Nitssa shahrida vafot etdi. *[[The Washington Post]]* gazetasidagi nekroloqda uni „yirtqich bosh ovchilarning ishonchli odami“ deb atashan. Chunki u dunyoning chekka burchaklarida kezishni hech qachon toʻxtatmagan. Adams Kaliforniyaning Oklend shahridagi Chimes cherkovida dafn etilgan.

U sarguzashtchi sifatida ayollar haqida shunday yozgan:

## Yana qarang

* 

## Havolalar

* Rio rasmlari, koʻpchiligi Garriet Chalmers Adams tomonidan olingan 
* National Geographic Jamiyati - Harriet Chalmers Adamsning uchta fotosurati
* Harriet Chalmers Adams

## Manbalar
1920-yilgi Indianapolis 500

1920-yil 31-may, dushanba kuni Indianapolisda **8-Xalqaro 500-milli Indianapolis 500 poygasi** boʻlib oʻtdi.

## Saralash
1920-yilgi Indianapolis 500ning saralash poygasida toʻrt aylanish vaqti () asosiy aylanib chiqish davrasi sifatida belgilandi. 

## Natijalar

## Manbalar
Branco van den Boomen

**Branco van den Boomen** (1995-yil 21-iyulda tugʻilgan) — gollandiyalik professional futbolchi, Liga 1 klubi Tuluza yarim himoyachisi.

## Klublardagi faoliyati

### Ayaks
Eyndxovenda tugʻilgan van den Bumen futbolchilik faoliyatini Oerledagi RKVVO yoshlar klubi safida boshlagan, 2004-yilda esa Villem II / RKC Waalwijk jamoasi safiga koʻchib oʻtgan. Keyin u mashhur Ayaks Yoshlar Akademiyasiga qoʻshildi va oʻzining birinchi professional shartnomasini 2011-yilning 4-martida, „Ayaks“ klubi bilan (3 yilga) imzoladi.

Van den Bumen 2013-14-yilgi mavsumni Nike A-Juniors Erediviziyasida 19 yoshgacha boʻlgan Ajax A1 jamoasi safida oʻynagan. U, shuningdek, UEFA Yoshlar ligasida uchta oʻyinda qatnashib, "Milan U19" klubiga qarshi bahsda gol urgan va bu unga Gollandiyadagi professional futbolning 2-bosqichi boʻlgan Eerste Divizionida ishtirok etuvchi klubning zaxira tarkibi Yong Ayaks bilan yoʻllanmani olishiga sabab boʻldi. U 2013-yilning 11-noyabrida, De Graafshap jamoasiga qarshi o‘yinda „Yong Ayaks“ safida debyut qilgan va 63-daqiqada Vang Chengkuayning o‘rniga zaxiradan maydonga tushgan. Uchrashuv „Yong Ayaks“ning 2:1 hisobidagi mag‘lubiyati bilan yakunlangan. Van den Bumen oʻzining birinchi professional golini SC Telstar jamoasiga qarshi safardagi oʻyinda kiritdi. 2014-yilning yanvarida, van den Bumen rasman Yong Ayaks tarkibiga koʻtarilgani va klubning yoshlar safiga qaytmasligini eʼlon qildi.

### Eyndxoven FK
2014-yil 19-iyun kuni, van den Bumen FC Eyndxoven klubi bilan erkin agent sifatida tugʻilgan shahriga qaytib, klub bilan uch yillik shartnoma imzolagani maʼlum boʻldi. U oʻzining yangi klubidagi ilk uchrashuvini 2014-yilning 15-avgustida „Emmen“ jamoasiga qarshi oʻz uyida 3:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda maydonda harakat qilgan.

### Tuluza
2020-yil 7-avgustda, van den Bumen o‘z faoliyatida birinchi marta Niderlandiyani tark etdi va 2019-20-yilgi Liga 1 mavsumida 20-o‘rinni egallab, Liga 2 ga tushib ketgan Fransiyaning „Tuluza“ klubi safiga borib qo‘shildi. Tuluza De Graafshap jamoasi bilan 350 000 yevroga narx evaziga kelishib oldi. Van Den Bumen Rob Rensenbrinkdan keyin Tuluzaga qoʻshilgan ikkinchi gollandiyalik futbolchi boʻldi. 

2020-21-yilgi mavsumda van den Bumen Tuluza yarim himoyasining asosiy oʻyinchilaridan biriga aylandi, shuningdek, Stijn Spierings va Brext Dejaegere beshta gol urdi va yettita golli uzatmani amalga oshirdi. 

2021-22-yilgi mavsumda, van den Bumen oʻz statistikasini sezilarli darajada yaxshiladi, 12 gol urdi va 21 golga assistentlik qildi. 

## Faoliyatidagi statistikasi

## Yutuqlari
**Tuluza**

* Liga 2 : 2021-22

Shaxsiy

* UNFP Ligue 2 yilning eng yaxshi jamoasi : 2021-22

## Izohlar


## Manbalar

## Havolalar

* OnsOranjeda Gollandiya statistikasi
*
Asadullabek

**Asadullabek** — (1897—1925) — Sharqiy Buxorodagi yirik qoʻrboshilardan biri. Buxorodagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi.

## Tarjimayi holi
Asadullabek 1897-yilda Koʻktoshdan 12 km uzoqlikda boʻlgan Rangontogʻ yoʻnalishidagi Toshmachit qishlogʻida tavallud topgan. Uning otasi Mulla Xidir Toʻqsabo yirik yer egasi va katta miqdordagi chorvaning egasi boʻlgan. Asadullabek otasining mahalliy madrasasida taʼlim olgan. Sovet tarixchilaridan F.Ilyutkonning yozishicha, 1913-yilda Asadullabekning otasi Mulla Xidir Toʻqsaboning aylanma kapitali 3 mln rublni tashkil etgan. Ushbu sarmoya oʻsha davr uchun juda katta miqdor hisoblangan.

## Qoʻrboshilik faoliyati
1921-yilda Asadullabek qoʻzgʻolonchilar safiga qoʻshiladi va Dushanbeni qizil askarlardan ozod qilishda faol ishtirok etadi. U otasidan qolgan mablagʻlar hisobiga qurol-yarogʻlar sotib oladi. Regar, Hisor, Yurchi, Boysun va Denov atroflaridagi janglarda qizil askarlarga qarshi kurashlar olib borib, aholi oʻrtasida katta nufuzga ega boʻladi. Asadullabek Bosh qoʻmondon Ibrohimbekning asosiy oʻrinbosarlaridan biriga aylanadi. Shu sababli Ibrohimbek undan Surxon vohasida mahalliy qoʻrboshilar oʻrtasida vujudga kelgan kelishmovchiliklarni bartaraf eshida undan unumli foylanadi. 1925-yil kuzida Sultonobod yaqinidagi Zordoʻngda boʻlib oʻtgan jangda halok boʻladi. Asadullabekning qabri Zordoʻngda boʻlib, ayni paytda Sultonobod qishlogʻiga tegishli zigohatgohga aylantirilgan. Uning avlodlari bugungi kunda Sultonobod va Koʻktoshda istiqomat qilib kelishmoqda. Sovet hukumati tomonidan koʻrilgan chora-tadbirlarga qaramasdan qoʻrboshilar oʻz kurashlarini davom ettirdilar. Uning bir qator hamrohlari keyingi yillarda Buxoroda qizil askarlarga qarshi kurashlar olib borishdi. U faoliyati davomida sovet rejimiga qarshi kurash olib bordi.

## Manbalar
Chernobil tavallosi

**"Chernobil tavallosi" (Kelajak solnomasi)-** asari Belorussiya jurnalisti va yozuvchisi Svetlana Aleksiyevich tomonidan 1986-2005-yillar oralig'ida yozilgan asar. Chernobil tavallosi asari birinchi martta 1997-yilda Xalqlar do‘stligi jurnalida rus tilida chop etilgan.

## Asar haqida
Asarda 1986-yil 26-aprelda Chernobil AES da sodir bo'lgan tarixdagi eng katta texnogen falokat hamda uning oqibatida insoniyat boshidan o'tkazgan misli ko'rinmas azob-uqubatlar aks ettirilgan.

Chernobil tavallaosi "Asaxiy books" doirasida 2022-yil o‘zbek tiliga tarjima qilindi va chop etildi.

Tarjimon: Karim Bahriyev.

## Tarixi
Adiba asarni yozish jarayonida falokatning ko'plab guvohlari: shifokorlar, muallimlar, olimlar, harbiylar, vafot etgan o‘t o‘chiruvchilarining yaqin qarindoshlari hamda Chernobil yaqinida yashagan aholi bilan suhbatlashgan, ularning hikoyalari asosida ushbu asar yuzaga kelgan.

## Mukofoti
Uzoq muddatda yozilgan roman butun dunyo o'quvchilari tomonidan iliq qarshi olingan. Buning isboti o'laroq 2015-yilda Chernobil tavallosi "ko'p ovozli ijodi-davrimizning azob-uqubati va jasoratiga qo'ygan yodgorligi uchun" degan ta'rif bilan adabiyot bo'yicha Nobel mukofotini qo'lga kiritgan.

## Manbalar
1. https://ru.wikipedia.org/?curid=6039838&oldid=120465547

2. https://ru.wikipedia.org/?curid=6039838&oldid=120465547

3.  https://ru.wikipedia.org/?curid=6039838&oldid=120465547

4. https://ru.wikipedia.org/?curid=6039838&oldid=120465547
Abduqayum parvonachi

**Abduqayum Parvonachi Ulayev** (Abduqayum Parvonachi) — (1897—1925) — Sharqiy Buxoroda qizil askarlarga qarshi kurash olib borgan yirik qoʻrboshi. Buxoro amiri amaldori. Ibrohimbekning qayniotasi va maslahatchisi.

## Qoʻrboshilik faoliyati
Abduqayum Parvonachi 1856-yilda Buxoro amirligi Baljuvon bekligidagi Kangurt tumani Toʻrtkoʻl qishlogʻida tavallud topgan. U keyinchalik Kangurt tumani Dangʻara qishlogʻida yashagan. Dehqonchilik bilan shugʻullangan. Abduqayum oʻz hududida oqsoqol boʻlib, aholi oʻrtasida katta nufuzga ega boʻlgan. Tarixchi va falasuf olim Nasriddin Nazarov soʻzlariga koʻra, Abduqayum amirlik qoʻshini va saroyida xizmat qiladi. Sadoqatli xizmati uchun u parvonachi mansabini egallagan. Buxoro amirligida parvonachi amirning tayanchi hisoblanib, oliy lavozimlardan biri boʻlgan. Amir qabulxonasida parvonachi uchun maxsus oʻrindiq mavjud boʻlgan. Parvonachi baʼzida harbiy yurishlarida ishtirok etgan va maʼlum qismga qoʻmondonlik qilgan. 1920-yil sentyabrda qizil armiya tomonidan amirlik tuzumi agʻdarilgach, Sharqiy Buxoroda qizil askarlarga qarshu janglar olib borishgan. Abduqayum parvonachi tomonidan tashkil etilgan guruh Sharqiy Buxoroda muvaffaqiyatli janglar olib borgan. Parvonachi guruhida uning kuyovi Ibrohimbek ham boʻlib, u qizil armiyaga qarshi kurashda oʻzining jasurligi bilan ajralib turgan. 1921-yil boshlarida Dangʻara yaqinidagi Qoratogʻda qizil askarlarga qarshi kurashda Abduqayum Parvonachi jiddiy jarohat olgan va keyinchalik Ibrohimbekni qoʻshinga boshchilik qilishga tayinlagan. Abduqayum Parvonachi uzoq yillar Ibrohimbekka maslahatchi sifatida faoliyat yuritgan. 1926-yilda u Afgʻoniston tomonga oʻtib ketgan. 1926—1931-yillar Avgʻoniston hududida Ibrohimbek bilan birgalikda boʻlgan. 1931-yil 30-martda Ibrohimbek bilan birgalikda u ham Tojikiston SSRga qaytgan. 1931-yil 10-avgustda sovet hukumati tomonidan 76 yoshida otib tashlangan.

## Manbalar
Niderlandiyada turizm

**Niderlandiyada turizm** mamlakat iqtisodiyotining nisbatan kichik sektori boʻlib, yalpi ichki mahsulotga 5,4% va bandlikka 9,6% hissa qoʻshadi. 2017-yilda Niderlandiyaga 17 million xorijiy sayyoh tashrif buyurgan (5 milliondan ko‘prog‘i Germaniyadan kelgan) va u dunyoda eng ko‘p tashrif buyuriladigan 20-mamlakatga aylangan. Jahon Iqtisodiy Forumi tomonidan 2017-yilgi Sayohat va turizm raqobatbardoshligi hisobotida mamlakat 136 davlat orasida 17-oʻrinni egalladi.

## Mamlakatlar boʻyicha tashriflar

### Yevropa ichida
Niderlandiyada sayyohlik davrida tunab qoladigan mehmonlarning koʻpchiligi quyidagi millat vakillari boʻlib, sayyohlarning aksariyati Yevropaning oʻzidan keladi.

### Boshqa qitʼalar
2017-yilda Qoʻshma Shtatlar (1 414 000 sayyoh, 2016-yilda tashrif buyurgan 1 182 000 amerikalikdan 20% oʻsish), Xitoy (364 000 sayyoh, 2016-yildagi 297 000 dan 22% oʻsish) va Kanada (180 610%; 16% oʻsish 2016-yildagi 155 000 kanadalik sayyohlardan) Niderlandiyaga kelayotgan xalqaro sayyohlarning Yevropadan tashqari asosiy vatanlari hisoblanadi. 2017-yilda Niderlandiyaga tashrif buyurgan xorijiy sayyohlarning umumiy soni 17 million 924 ming kishini tashkil etgan, bu 2016-yilda mamlakatga tashrif buyurgan 15 million 829 ming xorijiy sayyohdan 13 foizga koʻpdir.

Gollandiyadagi turistik uyushmalar *Vereniging voor Vreemdelingenverkeer* (VVV) deb ataladi. Baʼzi VVVlar koʻngillilar tomonidan boshqarilib, xayr-ehsonlar hisobidan moliyalashtirilgani uchun ular har doim ham faoliyat koʻrsatmaydi.

## Iqtisod
2018 yilda Gollandiyada mahalliy va xorijiy barcha sayyohlar 87,5 milliard yevro sarfladi. 2018-yilda sektorning qo‘shilgan qiymati 30,4 milliard yevroni yoki umumiy ko‘rsatkichning 4,4 foizini tashkil etdi. Sektor ichida mehmondoʻstlik sektori eng muhimi boʻlib, 2018-yilda qoʻshilgan qiymatga 40% hissa qoʻshdi. Turizm sohasida ish oʻrinlari soni 791 000 tani tashkil etdi. Sohada koʻp odamlar yarim kunlik ish bilan faol.

## Shaharlar
Gollandiyaning asosiy sayyohlik diqqatga sazovor joyi, shubhasiz, poytaxt Amsterdam boʻlib, uni „shimolning Venetsiyasi“ deb atashadi, chunki Amsterdam tarixiy markazda koʻplab kanallar bilan kesib oʻtganligi va koʻplab kichik orollarda joylashganligi sababli (taxminan 200) shunday nom olgan. Boshqa narsalar bilan bir qatorda (masalan, muzeylari) Amsterdam, De Wallenning qizil chiroqli tumani yoki uning qahvaxonalari kabi „maxsus“ diqqatga sazovor joylar bilan mashhur. Boshqa shaharlar orasida sayyohlik nuqtai nazaridan eng diqqatga sazovorlari Gaaga (hukumat qarorgohi va qirollik qarorgohi), Delft, Rotterdam, Utrext, Haarlem va Nijmegen. Kichikroq shaharlar orasida Volendam va Marken ham bor.

## Manbalar

## Havolalar

* Milliy turizm boshqarmasi
* 
* nbtc.nl  — Gollandiyani milliy va xalqaro miqyosda targʻib qilish uchun mas’ul tashkilot
Zubné

**Zubné** — Slovakiyaning shimoli-sharqidagi Presov viloyati, Humenne tumanida joylashgan qishloq va munisipalitet.

## Tarixi
Tarixiy yozuvlarda qishloq birinchi marta 1557-yilda tilga olingan.

## Geografiyasi
Munitsipalitet 212 dan 540 metr balandlikda joylashgan va 1998 km kvadrat maydonni egallaydi. 356 nafarga yaqin aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar

*
* https://web.archive.org/web/20071217080336/http://www.statistics.sk/mosmis/eng/run.html
Simit turk noni

**Simit** — Izmirda kunjut bilan qoplangan yumaloq shakldagi nonga berilgan umumiy nomdir. U Yaqin Sharq va Bolqonda, jumladan Turkiyada keng isteʼmol qilinadi.

## Etimologiyasi

Qadimda Istanbulga kelayotgan yoki Istanbuldan sharqqa ketayotgan karvonlarning turar joyi sifatida tanilgan Izmitda yoʻlovchilar uchun tayyorlangan simitni fastfudning birinchi namunalaridan biri sifatida koʻrish mumkin. Bu aylana shaklidagi taomning nomi simit bo‘lib qolgan, chunki karvonlarda yurgan odamlar yo‘lda uchragan odamlarga simitlarni „Simiti“dan sotib olganliklarini aytishgan.

Odatda yolgʻiz isteʼmol qilinadigan simitni nonushtada pishloq, choy yoki murabbo bilan isteʼmol qilish mumkin. Bugungi kunda simitni zamonaviy novvoyxonalar va non sotadigan doʻkonlarda, shuningdek, ko‘cha-ko‘yda savdogarlar aravachada tayyorlab sotishlari mumkin.

## Kelib chiqishi

**Smit** — Saljuqiylar oshxonasida yengil taom sifatida isteʼmol qilingan. Simit tilga olingan eng qadimiy arxiv manbalarida simit Istanbulda 1525-yildan beri isteʼmol qilingani yoziladi. 17-asr sayohatchisi Evliya Chalabiy 1630-yillarda Istanbulda simit sotadigan 70 ta korxona borligini yozgan. Simit yaratuvchilarni Jan Brindesining 19-asr boshlariga oid Istanbuldagi kundalik hayot tasvirlangan rasmlarida koʻrish mumkin. Tarixda simit va uning turlari butun Usmonlilar imperiyasida mashhur taomga aylangan.

## Kerakli mahsulotlar

1. un — 300 gramm;

2. xamirturush — 15 gramm;

3. shakar — 1 osh qoshiq;

4. o‘simlik yog‘i — 2 osh qoshiq;

5. tuz — 2 gramm;

6. asal — 1 osh qoshiq;

7. suv — xamir uchun 130 ml​, sirop uchun 200 ml.

## Tayyorlanish jarayoni

1. Xamirturush, shakar, tuz, iliq suv va unni aralashtirib, xamir tayyorlanadi.

2. Xamirni dumaloq shaklga keltirib, usti yog‘lanadi.

3. Xamirni yog‘ ichiga singdirib, elastik bo‘lgunicha mushtlanadi.

4. Ustini sochiq bilan yopib, 30-40 daqiqa tindiring.

5. So‘ngra xamirni olib, to‘rt bo‘lakka bo‘linadi (kichikroq qilishni istasangiz, 6 bo‘lakka bo‘lishingiz mumkin) va yana 20 daqiqa kutiladi.

6. Xamirni uzunchoq qilib o‘rama shaklga keltirib, ikki tomonini birlashtiriladi.

7. Sirop uchun iliq suvga asal aralashtiriladi va nonni aralashmaga botiriladi.

8. Simitning ikki tomonini ham kunjut bilan qoplanadi.

9. Gaz listiga pishiriq uchun mo‘ljallangan qog‘oz solinadi va simitlar terib chiqiladi.
180 darajali qizigan duxovkaga 30-35 daqiqaga qo‘yiladi.

## Havolalar

* (Turkcha simit tayyorlash Daryo.uz)

* (Eskishehir simiti)
Yuvacık (Bitlis)

**Yuvajik** — Turkiyaning Bitlis viloyati hududida joylashgan Bitlis tumaniga qarashli qishloqdir.

## Manbalar
Bitlis

**Bitlis** ( **; ; ) — Turkiya janubi-sharqidagi shahar va Bitlis viloyatining markazi hisoblanadi. Shahar yer sathidan 1545 metr balandlikda joylashgan, Van koʻlidan 15-km uzoqlikda, Dajlaning irmogʻi boʻlgan Bitlis daryosining tik qirrali vodiysida. Mahalliy iqtisodiyot asosan qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga, jumladan meva, don va tamakiga asoslangan. Sanoat ancha cheklangan boʻlib, asosan teriga ishlov berish, tamaki mahsulotlari ishlab chiqarish, shuningdek, ipak mato toʻqish va materiallarni boʻyash bilan shugʻullanishadi. Bitlis boshqa shahar markazlari bilan markaziy yoʻl orqali bogʻlangan, jumladan Van koʻlidagi Tatvan, 25&nbsp;km shimoli-sharqda va Mush (Mush) shaharlari 100&nbsp;km shimoli-gʻarbda va Diyarbakir, 200&nbsp;km gʻarbda joylashgan. Bitlisning iqlimi qattiq boʻlishi koʻproq kuzatiladi, qishi uzoq va kuchli qor yogʻadi. Yoz fasli issiq, koʻpincha nam. 2019-yil mart oyidagi mahalliy saylovlardan beri Bitlis shahar hokimi Nesrulloh Tanglay hisoblanadi.

## Tarixi

### Qadimgi va oʻrta asrlarda

### Amirlik


Fayl:Bêdlis.jpg|Bedlis zamonaviy ko'rinishi
Fayl:Bitlis 3766 10092012.jpg|Bitlis qal'asi (Bitlis Kalesi)
Fayl:Bitlis 3827 10092012.jpg|Ulu Cami matnli yozuvi
Fayl:Bitlis Şerefiye Mosque 3735 Panorama.jpg|Bitlis Sherefiye masjidi
Fayl:Bitlis Ihasiye Serafhan Medresesi 1453.jpg|Ihasiye Sharafhan Medresesi turbalarning ko'rinishi
Fayl:Bitlis view.jpg|Bitlis tumani ko'rinishi


## Demografiyasi
Encyclopædia Britannica 11th Edition 1911-yildagi maʼlumotlarga koʻra, shaharda 35 mingdan oshiq kishi boʻlib, 12 ming armanlar, qolganlari kurdlar hisoblangan.

## Iqlimi
Bitlis quruq-yoz nam kontinental iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi: *Dsa* yoki Trewartha iqlim tasnifi: *Dca*). Bitlis issiq, quruq yoz va sovuq, juda qorli qishli tabiatga ega.

## Taniqli shaxslari

* Bad ibn Doʻstak (vaf. 991), kurd qabila boshligʻi
* Arakel Paghishetsi (1380-1454) arman musiqachisi, gimnolog
* Ovannes Pagishetsi (1678-1741) Konstantinopolning 49-chi arman patriarxi
* Vardan Paghishetsi (???-1705) arman xronografi
* Vardan Pagishetsi (16-asr) arman oʻrta asr yorituvchisi

### Qardosh shaharlar — qardosh shaharlar
Bitlis bilan egizak:

## Manbalar
Yumurtatepe (Bitlis)

**Yumurtatepe** — Turkiyaning Bitlis viloyati hududida joylashgan Bitlis tumaniga qarashli qishloqdir. Rasmiy ravishda Papshen, Babshen, Papshin yoki Papshén deb ham nomlanadi.

## Manbalar
Yukarıyolak (Bitlis)

**Yukarıyolak** — Turkiyaning Bitlis viloyati hududida joylashgan Bitlis tumaniga qarashli qishloqdir.

## Manbalar
1924-yilgi Indianapolis 500

1924-yil 30-may, juma kuni **Indianapolis 500-mill 12-Xalqaro avtopoygasi** boʻlib oʻtdi.

## Natijalar

## Manbalar
Iymon kitobi

**Iymon kitobi** – Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlarining qalamiga mansub, islom dinini anglashga qaratilgan, eng yaxshi kitoblardan biridir.

## Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlari haqida
Shayx Muxammad Sodiq Muxammad Yusuf hazratlari 1952-yil 15-aprelda Andijon viloyatining Asaka tumanida tugʻilgan. 18 yoshlarida Buxorodagi Mir arab madrasasiga oʻqishga kiradi va keyinchalik Toshkent islom institutida tahsil oladi. 1975-yil oʻqishni tamomlab Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi xalqaro aloqalar boʻlimi xodimi va Toshkent islom instituti oʻqituvchisi boʻlgan. 1986—1989-yillarda Toshkent islom instituti rektori. 1989—1993-yillarda Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, Oliy Sovet deputati. 1993—2001-yillarda Liviyadagi Islom universiteti oʻqituvchisi. 2001—2015-yillarda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi ulamolar kengashi aʼzosi. 2015-yil 10-mart kuni yurak infarktidan vafot etdi.

## Kitob haqida
Ushbu kitob 1991-yil ilk bor nashrdan chiqqan bo'lib, kitobxonlar tomonidan qizg'in kutib olingan. Bunga sabab o'sha davrda yurtimizda  islom diniga qarshi harakatlar ta'sirida ko'plab insonlarning islom haqida to'g'ri tushunchaga ega bo'lmagani va islom haqida bilim olishga bo'lgan ishtiyoqdir. Iymon kitobiga hozirgi kunda ham ko'plab taklif va ehtiyoj bo'lganligi sababli 2021-yil yana  qayta nashrdan chiqarildi.

Ushbu kitobda  islom diniga qarshi otilgan bo'xtonlarga diniy, ilmiy va dunyoviy tomondan go'zal javoblar, Yagona Allohga e'tiqod qilishga oid g'arb olimlarining fikrlari,  islomdagi ayollar va erkaklar teng huquqliligi to'grisidagi ma'lumotlar, farishtalarga, qiyomat kuniga va payg'ambarlarga iymon keltirish  va boshqa ko'plab masalalar haqida ma'lumotlar keltirilib o'tilgan.

## Manbalar

https://hilolnashr.uz/iymon
Yolcular (Bitlis)

**Yolcular** — Turkiyaning Bitlis viloyati hududia joylashgan Bitlis tumaniga qarashli qishloqdir.

## Manbalar
1925-yilgi Indianapolis 500

1925 yil 30-may, shanba kuni **Indianapolis 500-mill 13-Xalqaro avtopoygasi** boʻlib oʻtdi.

## Saralash
Saralash bahslarida toʻrt davrli (10 milya) poygalar boʻlib oʻtdi. 

## Natijalar

## Manbalar
1921-yilgi Indianapolis 500

1921-yil 30-may, dushanba kuni **Indianapolis 500-mill 8-Xalqaro avtopoygasi** boʻlib oʻtdi.

## Saralash
Indianapolis 500ning navbatdagi mavsumida saralash vaqt sinovlari besh kunga, 25-29-mayga rejalashtirilgan edi. 

## Natijalar

## Manbalar
Niderlandiyada korrupsiya

**Niderlandiya** Yevropa Ittifoqidagi eng kam korrupsiyaga uchragan davlatlardan biri hisoblanadi. Transparency International korrupsiyani idrok etish indeksining 2017-yilgi nashrida Niderlandiya dunyo boʻylab eng kam korrupsiyaga uchragan 8-o‘rinni egalladi.

## Hajmi
Transparency International Netherlands tomonidan chop etilgan 2012-yildagi Milliy yaxlitlik tizimini baholash hisobotiga ko‘ra, mamlakatda kuchli ustunlar — mustaqil sud tizimi, korrupsiyaga qarshi samarali mexanizmlar va ishonch - bularning barchasi o‘zaro birlashib, korrupsiya deb hisoblanmaydigan jamiyatni yaratadi. Hukumat mamlakatda korrupsiyani past darajada ushlab turish uchun katta saʼy-harakatlarni amalga oshirmoqda, ammo baʼzi sohalarda cheklovlar mavjud. Davlat sektori korrupsiyaga uchragan deb hisoblanmaydi va sektor ichidagi shaffoflik davlat xizmatchilarining odob-axloq qoidalari bilan taʼminlanadi, bunda 2012-yildagi Milliy yaxlitlik tizimini baholashga koʻra, ularning sektorlaridagi halollikka alohida eʼtibor beriladi.

### Biznes
Jahon Iqtisodiy Forumining 2013-2014-yillardagi Global raqobatbardoshlik hisobotida soʻralgan rahbarlar korrupsiyani biznes yuritish uchun muammo deb bilishmaydi. Niderlandiya korporativ ijtimoiy mas’uliyat (KSS) sohasida jahonda yetakchi hisoblanadi va Niderlandiyada faoliyat yuritayotgan aksariyat kompaniyalar poraxoʻrlikni aniqlash va oldini olish uchun axloq kodeksi hamda ichki mexanizmlarni oʻrnatgan.

Eurobarometer 2012 maʼlumotlariga koʻra, biznes va siyosat oʻrtasidagi aloqalar korrupsiyaning eng koʻp keltiriladigan sababidir va soʻrov o‘tkazilgan fuqarolarning deyarli uchdan bir qismi bu fikrga qoʻshiladi. Buni 2012-yilgi Milliy Integrity System Assessment tasdiqlaydi, unda biznes va davlat organlari o‘rtasidagi til biriktirish ayniqsa davlat xaridlari sohasida keng tarqalgani qayd etilgan. Ushbu sektor qonunbuzarliklarga sezgir va hisobot hukumatga davlat xaridlarini tartibga solish va nazoratni kuchaytirishni tavsiya qiladi.

Transparency International tashkilotining 2016-yilgi korrupsiyani idrok etish indeksida mamlakat 176 davlat orasida 8-o‘rinni egalladi.

## Manbalar


## Havolalar

* Korrupsiyaga qarshi biznes portalidan Niderlandiyaning korrupsiya profili .
Qoʻshma tarjima

**birga tarjima** — bu zamonaviy tarjima texnologiyasi doirasida yaratilgan texnika boʻlib, unda bir nechta ishtirokchilar bir vaqtning oʻzida bir hujjat ustida koʻpincha birga ishlash uchun vositalari yoqilgan kompyuter interfeyslaridan foydalangan holda birga ishlashi mumkin.

Kraudsorsing tarjima bilan adashtirmaslik kerak.

## Taʼrif
birga tarjima qilish koʻpincha kraudsorsing bilan adashtiriladi, shu jumladan ushbu sohadagi ishchilar ham adashtirishadi.

birga tarjima qilishning xususiyatlari: turli vazifalarga ega boʻlgan bir nechta ishtirokchilar, hamma uchun umumiy resurslar bilan birga ish joyida bir vaqtning oʻzida ishlash. Bu texnikani amalga oshirish bulutli hisoblash tufayli imkon yaratildi. Bunday tarjimaning maqsadi menejerning vazifalari vaqtini va sonini kamaytirishdir.

Tarjimada kraudsorsing bu „ochiq so‘rov“ orqali bir guruh odamlar orasida tarjima ishlarini taqsimlash amaliyotidir. Bunday tarjimaning maqsadi vazifani taqsimlash bosqichini soddalashtirish, tarjima narxini kamaytirish va baʼzan uni bepul olishdir.

Misol: Kraudsorsing hujjatni tarjima qilish uchun oʻnta tasodifiy odam olishi mumkin, ularning har biri kattaroq hujjatning faqat bir qismini oladi. Ishning oʻzi birga emas, chunki u bir vaqtning oʻzida sodir boʻlmaydi va tarjimonlar oʻzaro aloqaga qilmaydilar. Biroq, bu oʻnta tarjimon hamkorlikda tarjima qilish uchun texnologiyadan foydalanganda, ular bir vaqtning oʻzida ishlaydi, bir-biri bilan va boshqa loyiha ishtirokchilari muloqot qilishadi, bunda tarjima kraudsorsing bosqichidan foydalangan holda hamkorlikka aylanadi.

## Bulutli hisoblashga boʻlgan munosabat
Bulutli hisoblash tarjima sanoatiga inqilob olib kirdi va birgagi tarjimaning asosiga aylandi. Ilgari kompyuterlarda oʻrnatilgan avtomatlashtirilgan tarjima tizimlarida ishlagan menejerlar, tarjimonlar, tahrirchilar endi bir vaqtning oʻzida maʼlum tizimga kirishlari, real vaqt rejimida resurslarni almashishlari, loyihalar ustida birga ishlashlari va ish makoni vositalari yordamida muloqot qilishlari mumkin.

Anʼanaviy tarjima jarayoni bosqichma-bosqich (tarjimondan tahrirchigacha, keyin, ehtimol, tasdiqlash uchun mutaxassisga) bo‘lib, bu jarayonni menejer nazorat qilgan. Umumiy resurslar ishtirokchilarga bir vaqtning oʻzida bir xil bulut makonida ishlashga imkon berdi, bu esa kamroq vaqt talab qiladi va natijada sifatni oshirdi.

Baʼzi boshqaruv tizimlari bitta umumiy faylni maʼlum miqdordagi tarjima vazifalariga boʻlishlari mumkin, keyinchalik ular tarjimonlar oʻrtasida taqsimlanadi.

## Manbalar

## Havolalar
Richard Sainct

**Richard Sainct —** (1970-yil 14-aprelda tugʻilgan — 2004-yil 29-sentyabrda vafot etgan) fransuz ralli reyd mototsikl haydovchisi boʻlib, 1999-yil, 2000-yil va 2003-yillarda Parij-Dakar rallisida uchta gʻalabasi bilan mashhur hisoblanadi.

## Biografiyasi
Uning boshqa muhim yutuqlari orasida 1998-yil va 1999-yillarda Tunis rallisida ikki marta gʻalaba qozongani; 1997-yil, 1998-yil, 2001-yil va 2002-yillarda Marokash poygalarida va 2002-yilda Fir’avnlar poygansida, 2002-yilda FIA Rally Raid Jahon kuboglarida g‘olib boʻlgan.

## Vafoti
U 2004-yil 29-sentyabrda Misrdagi Pharaons rallining toʻrtinchi bosqichida halok boʻlgan. Sainct yiqilib, italiyalik jamoadoshi Fabritsio Meoni tomonidan yordam olgan, u oʻrnidan turishga va uning natijalari hisobga olinishiga yordam bergan. Unga yordam bergan Toskana uchun Sankt biroz sarosimaga tushib qolgandek tuyulgan, lekin poygani davom ettirish qarorida turib olgan. U hech qanday muammosiz poygani davom ettirgan va 211 kmdan keyin tibbiy yordam koʻrsatilgan.

270 kilometrlik masofadan keyin Sanct ikkinchi yiqilish qurboni boʻlgan va yerdan topilgan va u allaqachon hayotdan koʻz yumgan. Qutqaruvchi vertolyot bortdagi shifokor yurak urishini aniqlay olmagan. Ehtimol, birinchi halokatda Sanct ichki jarohatlar haqida xabar bermagan. Shundan soʻng Tashkilotchilar KTM barcha motosikllarini poygadan olib tashlashga qaror qilgan, ammo poyga direktori, belgiyalik sobiq haydovchi Jeki Ickx poygani davom ettirishga qaror qilgan.

## Dakar rallisi
Sainct ralli reyd ishtirokida 15 bosqichda gʻalaba qozongan, toʻliq natijalar *Dakar tarixiy manbalar kitobidan olingan*.

## Manbalar
Freddy Kottulinskiy

**Winfried Philippe Adalbert Karl Graf Kottulinsky Freiherr von Kottulin (Freddy Kottulinsky** — nomi bilan mashhur; 1932-yil 20-iyulda tavallud topgan &#x2013; 2010-yil 4-mayda vafot etgan) 1980-yilda Parij—Dakar rallisida gʻolib chiqqan nemis-shved poyga va ralli haydovchisi hisoblanadi. Feddy Germaniyaning Myunxen shahrida tugʻilgan.

## Biografiya

Uning nabirasi Mikaela Axlin-Kottulinskiy ham Audi Sport TT Cup musobaqasida poygachi sifatida ishtirok etgan. 1980-yilda u Gerd Löffelman bilan birgalikda Audi tomonidan tayyorlangan 4WD VW Iltis mashinasida Parij-Dakar rallisida gʻolib boʻlgan. Jan Ragnottini qoʻllab-quvvatlashi kerak boʻlgan uchta mashinadan birini birinchi marta haydashni soʻrashganda, choʻlda na tajribasi va na ishtiyoqi boʻlgan Kottulinskiy yuqori maosh soʻrab, bilvosita rad etgan. Poyga boshlanishidan sal oldin jamoa uni baribir ishtirok etishga koʻndirgan va Kottulinskiy poygaga kam vaqt tayyorgarlik bilan kirgan. Uning chodiri ham, uxlash uchun sumkasi ham boʻlmagan, ammo mashinani qo‘llab-quvvatlashni kutmasdan ishlashi uchun yetarlicha ehtiyot qismlar mavjud boʻlgan. O‘shanda Kottulinskiy mexaniklarni ham brigadaning xizmat mashinalarini tez va xavfsiz haydashga o‘rgatgan. Bu Audi Fahrsicherheitstraining (haydash xavfsizligi darslari) ga aylangan desa ham boʻladi, Kottulinskiy nafaqaga chiqqunga qadar 25 yil faoliyatini poygalarga bagʻishalgan.

Kottulinskiy bir necha yil davomida Tyuringendagi Gorkvitsda yashab, mahalliy Shleyser Dreyk poyga musqasini targʻib qilgan. 70 yoshdan oshganida ham u avtosport musobaqalarida ishtirok etgan, masalan, 2006-yil 11-avgustda Datsun 240Z bilan Nyurburgringdagi Nordshleyfedagi AvD -Historic-Marafonda 400chi boʻlgan. U 2010-yil may oyida Karlstadda vafot etgan.

## Poyga rekordi

### Formula-2 boʻyicha Yevropa chempionati natijalari

### Deutsche Tourenwagen Meisterschaft natijalari

## Manbalar
Aleksandr Shkuratov

**Aleksandr Ivanovich Shkuratov** (1906 – 1986) – Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

## Biografiyasi
Shkuratov 1906-yilda Fargʻonada tugʻiladi. U 1929-yildan SIKP aʼzosi. 

Aleksandr Shkuratov 1923-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat yuritib keladi. U 1923—1986-yillarda – oʻrmon aralash zavodi ishchisi, Oʻzbekiston, Fargʻona shahar LKYOI (Leninchi kommunistik yoshlar ittifoqi) qoʻmitasi kotibi, Oʻzbekiston SSR komsomol ishlari boʻyicha mas’ul nazoratchi, Oʻzbekiston KP (b) MK huzuridagi XKP (Xitoy kommunistik partiyasi) tomonidan vakolatli mas’ul nazoratchi, „Oʻrtoq“ qandolat fabrikasi, Oʻzbekiston KP(b) MK maxsus sektor mudiri, Oʻzbekiston KP (b) Kuybishev partiyasi birinchi kotibi, Surxondaryo viloyat partiya qoʻmitasi ikkinchi kotibi, Toshkent viloyat partiya qoʻmitasi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi (bolsheviklar) Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi Respublika partiya maktabi tinglovchisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent shahar Markaziy okrug qoʻmitasining birinchi kotibi, Savdo, rejalashtirish va moliya organlari boʻlimi boshligʻi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasi partiya komissiyasi raisi vazifvlarida faoliyat olib boradi.

Shkuratov Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 4 va 5-chaqiriqlari deputati etib saylanadi. 

1986-yilda Toshkentda vafot etadi.

## Havolalar
* Aleksandr Ivanovich Shkuratov . – Toshkent haqiqati. – 1986. – 24 yanvar.
Fedor Chuprunov

**Fedor Timofeyevich Chuprunov** (1916 — 1984) — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi sanaladi.

## Biografiyasi
U 1916-yilda Goldino qishlog‘ida tug‘iladi. 1942-yildan esa SIKP (Sovet ittifoqi kommunistik partiyasi) a’zosi.  

Fyodor Chuprunov 1933-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlar faoliyat olib boradi. U 1933—1946-yillarda — shaxta muhandisi, "Stalintog‘ko‘mir" tresti zavodi boshlig‘ining o‘rinbosari, Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi, bo‘linmaning siyosiy yo‘riqchisi, qo‘shin qo‘mondoni, batalon qo‘mondoni, "Donko‘mir" shaxta trestining BKP (Butunittifoq kommunistik partiyasi) partiya tashkilotchisi; SIKP Don okrug qo‘mitasi (Tula viloyati) birinchi kotibi, O‘zbekiston Kompartiyasi Surxondaryo viloyat qo‘mitasi sanoat va transport bo‘limi mudiri, Surxondaryo viloyat ijroiya qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari, “Surxonsovxozsuvqurilish” tresti boshlig‘i , O‘zbekiston SSR suv xo‘jaligi davlat qo‘mitasining rejalashtirish bo‘limi boshlig‘i lavozimlarida ishlaydi. 

Fyodor Chuprunov 7-chaqiriq O‘zbekiston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylanadi.  

U 1984-yilda Toshkentda vafot etadi.

## Havolalar

* Hisob fayli
* Nekroloq
Statsraad Lehmkuhl

**Statsraad Lemhkuhl** (norveg tili: Statsraad Lehmkuhl, tarjimasi — „Vazirlar Mahkamasi aʼzosi Lemkuhl“) — uch ustunli Norvegiya yelkanli kemasi, bark, 1914-yilda qurilgan. Bergen portiga tayinlangan.

Bu Norvegiyadagi eng qadimgi va eng katta yelkanli kema.

## Tarix
1914-yilda Geestemyundedagi „Iogann Teklenborg“ kemasozlik zavodida Germaniya savdo floti kursantlari uchun „Grandduke Fridrix Avgust“ deb nomlangan oʻquv kemasi sifatida qurilgan.

Birinchi jahon urushi tugagandan soʻng, bark Britaniya armiyasining kubogiga aylandi.

1921-yilda yelkanli kema Norvegiya Vazirlar Mahkamasining sobiq aʼzosi (1905-1907-yillarda mehnat vaziri), Bergen shahri kemachilik jamiyati direktori Kristofer Lemkulning tashabbusi bilan Norvegiya kemachilik ittifoqi tomonidan sotib olingan.

Ikkinchi Jahon urushining boshida barka nemis qoʻshinlari tomonidan qoʻlga olindi va 1940-yil aprel oyida „Wastwards“ deb nomlandi va oziq-ovqat ombori sifatida foydalanildi.

1967-yilda yelkanli kemani kema egasi va magnat Hilmar Reksten sotib oldi, u 11 yil oʻtgach, kemani maxsus tashkil etilgan Kristofer Lemkul suzib yurish fondiga topshirdi. Oʻshandan beri ushbu tashkilot kemaning egasi boʻlib kelgan.

1978-yilda Norvegiya parlamenti „Stadsraad Lemhkuhl“ kemasini milliy boylik deb hisoblash toʻgʻrisida qaror qabul qildi.

## Numizmatikada
Bark Shimoliy Koreyaning 2004-yildagi 7 va 20 von tangalarida tasvirlangan.

## Bugungi bark
Bugungi kunda Stadsraad Lehmkuhl barki koʻpincha Norvegiya Qirollik dengiz floti dengiz akademiyasining boʻlajak ofitserlarini tayyorlash uchun oʻquv kemasi sifatida ishlatiladi.

2005-yildan beri yelkanli kema bir kunlik dengiz sayohatlari uchun ijaraga berilishi mumkin, konferentsiyalar va korporativ kechalar uchun joy. Shuningdek, bark 10 kungacha davom etadigan dengiz kruizlarini amalga oshiradi.

## Havolalar
* Barkaning Baltimorga kelishi videosi, 2010-yil noyabr, youtube.com
* 2012-yilda Bergen-Ullapool-Bergen barkasining oʻtishi haqida video, youtube.com
* Barkadagi hayot haqida video, vimeo.com

## Manbalar