Nafissatou Thiam

**Nafissatou** "**Nafi**" **Thiam** ( 1994-yil 19-avgustda tugʻilgan) – koʻpkurash yoʻnalishida ixtisoslashgan belgiya yengil atletikachisi. U Olimpiya oʻyinlarida uch karra koʻpkurash oltin medalini qoʻlga kiritgan birinchi sportchi boʻlib, 2016-yilgi Rio-de-Janeyro, 2020-yilgi Tokio va 2024-yilgi Parij Olimpiadalarida gʻolib chiqqan. U ayollar oʻrtasida ketma-ket uchta individual Olimpiya oltinini qoʻlga kiritgan tarixdagi ikkinchi sportchi boʻlib, bu borada Anita Vlodarchik (Polsha, sledge uloqtirish) va Faith Kipyegon (Keniya, 1500 metr) bilan tenglashgan. Shuningdek, Thiam Olimpiya chempionligini muvaffaqiyatli himoya qilgan yagona belgiya sportchisi hisoblanadi.

U 2017-yilgi va 2022-yilgi jahon chempionatlarida oltin, 2019-yilda kumush medalni qoʻlga kiritgan. 2018, 2022 va 2024 yillardagi Yevropa chempionatlarida ham gʻolib chiqqan. 2017-yilda Thiam IAAF tomonidan “Yilning eng yaxshi ayol yengil atletikachisi” deb topilgan. U 2020-yilgi Tokio Olimpiadasi ochilish marosimida Belgiya bayroqdori boʻlgan.

2017-yil may oyida Avstriyaning Götzis shahrida oʻtkazilgan Hypo Meeting musobaqasida Thiam yengil atletika tarixida 7000 ballik marrani zabt etgan toʻrtinchi ayol sportchiga aylangan. 2023-yil mart oyida Istanbulda oʻtkazilgan Yevropa yopiq inshootlar chempionatida Thiam uchinchi bor pentatlon boʻyicha Yevropa chempioni boʻlish barobarida 5055 ochko bilan jahon rekordi oʻrnatdi. Shu tariqa, u Belgiya tarixida yengil atletika boʻyicha rasmiy jahon rekordi oʻrnatgan birinchi ayol sportchiga aylandi.

2023-yil mart holatiga koʻra, Thiam koʻpkurash, pentatlon, yadro uloqtirish va uzunlikka sakrash (ochiq va yopiq) boʻyicha Belgiya rekordlariga ega. U 2019-yilda koʻpkurash doirasida balandlikka sakrash boʻyicha jahon rekordini oʻrnatgan.

## Faoliyati

### Yoshlar faoliyati

Nafissatou Thiam Bryusselda belgiyalik ona va senegallik otadan tug‘ilgan. U yetti yoshida yengil atletikaga qatnasha boshlagan va 2009-yilgacha o‘z yosh toifasida milliy chempionliklarni qo‘lga kiritgan. Shu vaqtda u allaqachon heptatlon bo‘yicha ixtisoslashgan edi. O‘sha paytdagi eng sevimli sportchisi shved heptatlonchisi Karolina Klyuft edi.

2011-yilda Fransiyaning Lill shahrida bo‘lib o‘tgan Jahon o‘smirlar chempionatida Thiam heptatlonda 5366 ochko bilan to‘rtinchi o‘rinni egalladi. Keyingi yili, 2012-yilda Jahon yoshlar chempionatida u heptatlonda 5384 ochko bilan 14-o‘rinni egalladi.

2013-yil 3-fevralda Thiam Gentdagi musobaqada 4558 ochko to‘plab pentatlonda yoshlar o‘rtasida yopiq inshootlar bo‘yicha jahon rekordini yangiladi. U beshta yo‘nalishning to‘rtasida shaxsiy rekordini yangiladi. Ushbu rekordni 2002-yildan beri Karolina Klyuft (4535 ochko) ushlab turgan edi. Shu yutuq bilan Thiam rasmiy jahon rekordini o‘rnatgan birinchi belgiyalik ayol sportchi bo‘ldi. Biroq, 2013-yil mart oyida IAAF qoidalariga ko‘ra doping nazorati musobaqa kuni o‘tkazilmagani sababli bu rekord rasman tan olinmadi.

2013-yil 18-iyulda Thiam Italiyadagi Rieti shahrida bo‘lib o‘tgan Yevropa yoshlar chempionatida heptatlon bo‘yicha oltin medalni qo‘lga kiritdi va 6298 ochko bilan yangi Belgiya rekordini o‘rnatdi.

### Katta sportdagi faoliyati

2014-yilda Thiam Shveysariyaning Syurix shahrida o‘tkazilgan Yevropa chempionatida heptatlon bo‘yicha bronza medalini qo‘lga kiritdi.

2015-yilda u Chexiyaning Praga shahrida bo‘lib o‘tgan Yevropa yopiq inshootlar chempionatida pentatlon bo‘yicha kumush medalni, Estoniyaning Tallin shahrida bo‘lib o‘tgan Yevropa U23 chempionatida esa balandlikka sakrash bo‘yicha yana bir kumush medalni qo‘lga kiritdi.

2016-yil 13-avgustda Thiam Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida bo‘lib o‘tgan Olimpiya o‘yinlarida 6810 ochko bilan heptatlon bo‘yicha oltin medalni qo‘lga kiritdi. U yetti yo‘nalishning beshtasida shaxsiy rekordini yangiladi va amaldagi Olimpiya va jahon chempioni Jessika Ennis-Xillni ortda qoldirdi. 21 yoshida u tarixdagi eng yosh Olimpiya chempioniga aylandi. U Rio Olimpiadasi yopilish marosimida Belgiya bayroqdori bo‘ldi.

2017-yil 3-mart kuni Belgradda bo‘lib o‘tgan Yevropa yopiq inshootlar chempionatida Thiam 4870 ochko bilan pentatlon bahslarida g‘olib chiqdi.

2017-yil 28-may kuni u Avstriyaning Gyotsis shahrida bo‘lib o‘tgan Hypo Meeting musobaqasida 7013 ochko bilan heptatlonda birinchi o‘rinni egalladi. Shu bilan u 7000 ochkoga erishgan tarixdagi to‘rtinchi ayol sportchiga aylandi. Iyul oyiga kelib, u dunyo tarixidagi uchinchi eng yuqori natija sohibasiga aylandi. Uning 59.32 metrli nayza uloqtirish natijasi Belgiyada ayollar uchun yangi milliy rekord bo‘ldi.

2017-yil 6-avgustda Londonda bo‘lib o‘tgan jahon chempionatida Thiam heptatlon bo‘yicha jahon chempioni bo‘lib, Belgiyaning ushbu musobaqadagi ilk oltin medalini qo‘lga kiritdi.

2018-yil 10-avgustda u Yevropa chempionatida oltin medalni qo‘lga kiritdi. Shu bilan u Carolina Klüft va Jessika Ennis-Xilldan keyin Olimpiya, jahon va Yevropa chempionatlarida g‘olib chiqqan uchinchi ayol heptatlonchi bo‘ldi.

2019-yil 27-iyun kuni u Fransiyaning Talence shahrida bo‘lib o‘tgan Décastar musobaqasida 2.02 metrga sakrab, heptatlon bahslaridagi balandlikka sakrash bo‘yicha jahon rekordini o‘rnatdi.

2019-yil 2-oktabrda u yana Doha shahrida bo‘lib o‘tgan jahon chempionatiga favorit sifatida bordi. Biroq, tirsakdagi jarohat uning nayza uloqtirishdagi harakatiga salbiy ta'sir ko‘rsatdi. Uning raqibi, Britaniyalik Katarina Jonson-Tompson esa 6981 ochko bilan shaxsiy rekordini yangilab, oltin medalni qo‘lga kiritdi. Thiam esa kumush medalni qo‘lga kiritdi.

2021-yil 5-martda Polshaning Torun shahrida bo‘lib o‘tgan Yevropa yopiq inshootlar chempionatida Thiam 4904 ochko bilan pentatlonda g‘alaba qozondi.

2021-yil 5-avgustda Tokio Olimpiadasida u 6791 ochko bilan o‘zining Olimpiya chempionligini himoya qildi.

2022-yil 18-iyulda AQShning Yujin shahrida bo‘lib o‘tgan jahon chempionatida Thiam 6947 ochko bilan ikkinchi jahon chempionligini qo‘lga kiritdi.

2023-yil 3-martda Turkiyaning Istanbul shahrida bo‘lib o‘tgan Yevropa yopiq inshootlar chempionatida u 5055 ochko bilan Nataliya Dobrynska (5013)ga tegishli pentatlon bo‘yicha jahon rekordini yangiladi. Shu bilan u ushbu musobaqa tarixida eng ko‘p g‘alaba qozongan ayol sportchiga aylandi. Biroq, keyingi jahon chempionatida u jarohat tufayli ishtirok eta olmadi va raqibi Jonson-Tompson o‘zining ikkinchi jahon chempionligini qo‘lga kiritdi.

2024-yilda Parij Olimpiadasida ilk bor Thiam va Jonson-Tompson sog‘lom holatda musobaqaga kirishdi. Ikki kunlik bahs natijasida Thiam balandlikka sakrashdagi o‘rtacha natijaga qaramay, yana Olimpiya chempionligini saqlab qoldi. U 40 ochkolik farq bilan raqibini ortda qoldirdi va heptatlon bo‘yicha ketma-ket uchta Olimpiya oltinini qo‘lga kiritgan tarixdagi birinchi sportchiga aylandi.

## Mashg‘ulot va shaxsiy hayoti

Thiam RFCL Athlétisme klubi a'zosi bo‘lib, u Texnik va sport bo‘limi nazoratidagi Royal Football Club de Liège tarkibida faoliyat yuritadi. U 14 yil davomida belgiyalik sobiq dekatlonchi Rojer Lespanyar tomonidan murabbiylik qilindi, biroq 2022-yil oktyabr oyida ular hamkorlikni yakunlashdi.

Professional sportchi bo‘lishi bilan birga, Thiam Lyej universitetida geografiya bo‘yicha tahsil olgan. “Menga iqlimshunoslik yoqadi, yer yuzasining daryolar orqali shakllanishi – geomorfologiya – meni qiziqtiradi. Bu juda ko‘p mavzularni o‘z ichiga oladi, xuddi heptatlon kabi. Balki shuning uchun ham bu sport turini yaxshi ko‘raman,” degan u. U 2019-yil sentabr oyida bakalavr darajasini olgan.

Thiam UNICEF Belgiya uchun Yaxshi niyat elchisi hisoblanadi.

## Yutuqlari

Barcha ma'lumotlar World Athletics profilidan olingan, agar boshqacha ko‘rsatilmagan bo‘lsa.

### Xalqaro musobaqalar

### Musobaqalardagi g‘alabalari

* Hypo uchrashuvi: 2017, 2018
* Décastar: 2019
* Diamond League
** 2016: Bryussel Memorial Van Damme (balandlikka sakrash)
** 2018: Bryussel (balandlikka sakrash)
** 2019: Birmingem Gran-prisi (uzoqqa sakrash)

### Shaxsiy rekordlari

### Milliy chempionliklar
* Belgiya yengil atletika chempionati
** Uzoqqa sakrash: 2015, 2018, 2022
* Belgiya yopiq inshootlar yengil atletika chempionati
** 60 m to‘siqli yugurish: 2017
** Balandlikka sakrash: 2015, 2017
** Uzoqqa sakrash: 2016
** Pentatlon: 2016

## Faxriy unvon va mukofotlar
* R.F.C.L. istiqbolli isteʼdod sovrini: 2010
* Golden Spike (Belgiya) eng yaxshi ayol isteʼdod: 2012
* Golden Spike mukofoti: 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2021, 2022, 2024
* Belgiya yilning istiqbolli isteʼdodi: 2013
* Belgiya yil sportchi ayoli: 2014, 2016, 2017, 2022, 2024
* Valloniya ordeni (ridlari darajasi): 2014
* Yevropa yengil atletika yilning istiqbolli yulduzi: 2016
* IAAF yilning istiqbolli sportchisi (ayollar): 2016
* Belgiya milliy sport mukofoti: 2016
* Valloniya ordeni (komandor darajasi): 2016
* Forbes – Yevropa boʻyicha 30 yoshgacha 30lik: 2017
* IAAF yilning eng yaxshi sportchi ayoli: 2017
* Leopold ordeni (Belgiyada) – Bosh ofitser unvoni: 2023

2017-yilda Thiam UNICEF elchisi sifatida rasman eʼtirof etilgan.

## Manbalar