open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mayya Molodtsova

**Mayya Mixaylovna Molodtsova** (1936-yil 31-mart]], Toshkent – 2014-yil 7-mart, Sankt-Peterburg) – rus sanʼatshunosi va teatrshunos. Sankt-Peterburg davlat texnika universiteti professori.

Ostrovskiy nomidagi Leningrad teatr instituti (keyinchalik LGITMiK va SPbGATI, hozirgi RGISI) teatrshunoslik kafedrasi bitiruvchisi va oʻqituvchisi. Rus teatr tanqidchisi, italyan teatri tarixi boʻyicha mutaxassis. Uning shogirdlari orasida Rossiyada koʻplab taniqli teatr va kino arboblari bor.

## Hayoti
Mayya Molodtsova Italiya teatrining yirik tadqiqotchisi boʻlib, yarim asrdan koʻproq vaqt davomida Sankt-Peterburg Teatr sanʼati akademiyasida chet el teatri tarixidan dars bergan. U bakalavriat va magistratura talabalari bilan maʼruzalar oʻqib, seminarlar oʻtkazgan.

Uygʻonish davri va hozirgi davr oraligʻida italyan teatrida sodir boʻlgan hamma narsa olimni qiziqtirgan. Bunga komediya del Arte (Molodtsova ushbu hodisaga oʻz nuqtai nazarini alohida kitobda bayon qilgan) va italyan futurizmi (2004-yilda Molodtsova kiradi. Rejissyorlik sanʼati antologiyasining tegishli boʻlimi uchun estetik manifestlar va matnlarni tuzib, ularni tarjima qilgan. Ularning aksariyati birinchi marta rus tilida paydo boʻlgan). Uning dissertatsiyasi Neapolitan dialektal teatriga bagʻishlangan. Buyuk neapollik Eduardo De Filippo haqida 1965-yilda nashr etilgan uning birinchi kitobi. Keyingi yillarda Maya Mixaylovnaning L. Pirandello va C. Goldoni haqidagi eng qiziqarli monografiyalari nashr etilgan.

Molodtsova hayotining soʻnggi kunlariga qadar yorqin va faol olim boʻlib qolgan. U dars oʻtib, jiddiy ilmiy ishlar olib borgan. Uning oʻlimidan soʻng, Vsevolod Emilyevich Meyerxoldning „Uch apelsinga muhabbat“ jurnalining qayta nashr etilishida Italiya sanʼatiga bagʻishlangan maqolalarga sharhlar, XX asr boshidagi Italiya yangi dramasining xususiyatlari haqida ilmiy maʼruza nashr etilgan.

## Oilasi
Qizi – A. B. Ulyanova, filolog, sanʼatshunoslik fanlari nomzodi, dotsent.

## Qiziq faktlar
M. M. Molodtsova bilan bir kursda tahsil olgan taniqli oʻqituvchilar va teatr tarixchilari: N. B. Vladimirova, L. G. Prigojina, G. V. Titova.

## Manbalar
Yevgeniya Maleina

**Yevgeniya Alekseyevna Maleina** (1-dekabr 1903-yil, Toshkent – 1984-yil, Moskva) sovet rassomi. RSFSRda xizmat koʻrsatgan rassom (1970).

## Tarjimai holi
Yevgeniya Alekseyevna 1-dekabr 1903-yil, Toshkentda tavallud topgan. Otasi Aleksey Ivanovich malein, onasi Nadejda Gavrilovna. 1919-yilda Toshkent rassomlik maktabini tamomlagan.

Yevgeniya 1921-yilda Moskvaga koʻchib oʻtib, rabfakka oʻqishga kirgan. 1924-yildan 1930-yilgacha Moskvada rassomlik fakultetida R. R. Falk, A. D. Drevin, D. P. Shterenberg, K. N. Istominning qoʻl ostida tahsil olgan. 1929-yildan koʻrgazmalarda ishtirok etgan. 1929-yildan „ROST“ jamiyati va 1932-yildan Moskva rassomlar uyushmasi aʼzosi boʻlgan.

Maleina sinfdoshi, rassom Semyon Chuykov bilan turmush qurgan. Ularning ikki nafar oʻgʻil farzandi bor.

Rassom Moskvada yashagan va har yili Qirgʻiziston va Oʻzbekistonga ishlash uchun borgan. Natyurmortlar, landshaftlar, portretlar, mavzuga oid kompozitsiyalar yaratgan.

Yevgeniya sovet sanʼatining xorijdagi koʻrgazmalarida, shu jumladan: Amsterdam (1929), Riga, Vintertur (ikkalasi ham 1929), Vena, Berlin (ikkalasi ham 1930), Kenigsberg (1932), Tokio (1933), London, Shotlandiya (1934), Sofiya, Plovdiv, Buxarest (1956) va Angliya shaharlarida „Grafika i knijnoye iskusstva v SSSR“ rus sanʼati koʻrgazmalarida ishtirok etgan.

Maleina 1960-yillarning oʻrtalaridan boshlab keramika bilan dekorativ plastinkalar, vazalar, idishlar, tovoqlar, koʻzalar yaratgan. 1969-yilda Abramsevodagi rassomlar posyolkasiga tashrif buyurgan.

## Shaxsiy koʻrgazmalari
Rassom Maleina 1940-yil va 1972-yil Moskvada hamda 1976-yil Frunzeda oʻz shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazgan.

## Oilasi
Yevgeniya sovet rassomi Semyon Afanasevich Chuykov bilan oila qurgan.

Katta oʻgʻli Ivan Chuykov (1935–2022), uning rafiqasi Galina Malik va farzandi Yevgeniya Chuykova-Mayevskaya ham rassom boʻlishgan.

Kenja oʻgʻli Vasiliy Chuykov (1940) – rassom.

## Manbalar
Yevgeniy Mamut

**Yevgeniy Shamayevich Mamut** (1942-yil, Toshkent) ukrainalik va amerikalik kinematografik maxsus effektlar boʻyicha mutaxassis, animator, Oscar kino mukofoti laureati.

## Oilasi, bolaligi, taʼlimi
Yevgeniy Shamayevich 1942-yil 9-iyulda Toshkentda tavallud topgan. Ota-onasi va singlisi bilan 1977-yilda AQShga koʻchib oʻtishgan, bir yildan soʻng u yerdan ham koʻchib ketishgan.

Yevgeniy Mamut 1949–1959-yillarda Xarkov shahridagi 95, 48, 9-maktablarda oʻqigan. 1961–1963-yillar oraligʻida Xarkov qurilish texnikumida texnik-elektrik mutaxassisligi boʻyicha oʻqigan. 1971-yil elektr muhandisligi boʻyicha (XPI) diplom olgan. Yevgeniy 1970–1978-yillarda XPI kinostudiyasida muhandis boʻlib ishlagan. U mikroskop ostida suratga olish texnologiyasini ishlab chiqdi.

## Shaxsiy hayoti
Shamayevich 1996-yilda mashhur grafik va animatsiya ustasi Irina Borisovaga uylangan.

## Kinostudiya
Yevgeniy oʻz ijodiy faoliyatini dastlab 1957-yilda Vladimir Petrovich Zubara, keyinchalik esa 1965-yildan Arkadiy Mixaylovich Faustov rahbarligida Xarkov politexnika instituti xalq kinostudiyasida boshlagan.

Mamut „Mening hamkasblarim hozir dunyoga mashhur odamlar: vizual effektlar boʻyicha mutaxassislar jol Xaynek va Jeff Kleyzer“, – deb eslaydi.

Yevgeniy Mamut 1996-yilda Massachusets shtatining Lenoks shahriga koʻchib oʻtib, Mass Illusion kompaniyasi bilan ishlashni boshlagan. U yerda „Zvyozniy desant“ (Starship Troopers, 1997) va „Matritsa“ (The Matrix, 1999) filmlari uchun vizual effektlar yaratgan.

## Mukofotlari
Yevgeniy Shamayevich 1962-yil Moskvadagi VDNX kumush medali bilan taqdirlangan.

1982-yil „Timex“ soatlarini reklama qilgani uchun „CLIO AWARD“ mukofotiga sazovor boʻlgan.

Yevgeniy Mamut 1987-yilda uchta hamkasbi bilan birgalikda „Oscar“ mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Ijodi
Yevgeniy Mamut 700 ta reklama va 40 ta film yaratishda ishtirok etgan.

## Manbalar
Yangiqoʻrgʻonsoy

**Yangiqoʻrgʻonsoy** – Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanidagi daryo, Katta Chimyon togʻi atrofida joylashgan. Mozorsoy va Gulkamsoy soylarining qoʻshilishidan hosil boʻlib, Chorboq suv omboriga quyiladi va Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududidan oqib oʻtadi. Chorboq suv omboriga quyilishidan oldin 4P12 Yusufxona, Burchmulla yoʻlini kesib oʻtadi. Soy boʻyida Yangiqoʻrgʻon qishlogʻi joylashgan.

Chorboq suv ombori toʻlguncha Chatqolning irmogʻi boʻlgan, hozir qishda baʼzan Chatqolga quyiladi.

Daryoning uzunligi 12 km. Oʻrtacha suv oqimi 0,691 m³/s.

Yangiqoʻrgʻonsoy manbasi dengiz sathidan 1166 m yuqorida joylashgan. Ogʻizning balandligi dengiz sathidan 900 m balandlikda.

## Irmoqlari
Mozorsoy va Gulkamsoy Chatqol tizmasining shimoliy yon bagʻiridan quyilib, asosan tor vodiylarda, devorlari toshloq joylarda oqib oʻtadi. Bahorda daryo oʻzanlari boʻylab sel oqimlari tez-tez uchrab turadi, bu esa baʼzan odamlarning qurbon boʻlishiga olib keladi.

**Gulkamsoy**
Gulkamsoy (shuningdek, Gulikamsoy boʻlishi mumkin) Yangiqoʻrgʻonsoyning chap irmogʻi. Manbalar Gulikam dovoni (Sayyohlar „Qumli dovon“  deb ham atashadi) ostida, Kichik Chimyon togʻi etagida joylashgan. U sharqqa qarab, qayin va ignabargli daraxtlar bilan zich oʻsgan dara boʻylab oqadi. Kichik Koʻksoy bilan qoʻshilgach, shimolga buriladi. Relefi oʻzgaradi, Gulkamsoy qoyalar orasidan oqib oʻtadi („Gulkam daralari“). Daralar uchta sharsharadan (eng balandi 6 metr) iborat boʻlib, ular qattiq qoyalar bilan siqilgan. Daralardan oʻtish uchun hayot sugʻurtalangan boʻlishi yoki alpinizm mahorati talab qilinadi. Daradan pastda Qoʻyliqsoyning oʻng irmogʻi suv oladi, soʻngra oqim keng vodiyning tubi boʻylab oqadi.

**Mozorsoy**

Sipuchiy dovoni ostidan,Obiqashqa (Aukashka) togʻi (Chatqol tizmasi) etagidan, asosan shimoli-sharqiy yoʻnalishda oqadi. Yirik oʻng irmogʻi Semizozsoyni qoʻshib olib, soʻngra tor, qoyali vodiydan oqib oʻtadi. Gulkamsoyga quyilishi yaqinida Yangiqoʻrgʻon qishlogʻi va yaqin atrofdagi dam olish maskanlarini suv bilan taʼminlaydigan suv olish inshooti mavjud.

Mozorsoyning yuqori oqimida Oqbuloq va Qoraarcha irmoqlari vodiysiga olib boradigan Boʻsh, Tumanniy, Yosh oʻlkashunoslik dovonlari joylashgan. Bu dovonlardan oʻtish yuqori darajada jismoniy tayyorgarlikni talab qiladi va 2-5 kun davom etishi mumkin. Mahalliy aholi „Mozorsoy“ nomini bosqinchilar (Amir Temur va hatto Iskandar Zulqarnayn bosqinchilar sifatida koʻrsatilgan) bosqinchilik davrida mahalliy aholi Mozorsoy daralarida yashirinib, xiyonatga uchraganligi bilan bogʻlaydi. Relyefning murakkabligi tufayli mahalliy aholi dushmandan qochib qutula olmadi va barchasi halok boʻladi.

## Tabiati

Yangiqoʻrgʻonsoy va uning qismlari yon bagʻirlarida archa, olxoʻri, olma, qayin oʻsadi.

Mozorsoyning yuqori oqimida aholi punktlaridan uzoqda joylashganligi sababli yirik sutemizuvchilar – ayiq va togʻ echkilari uchraydi.

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Shuhrat Mamajanov (huquqshunos)

**Shuhrat Muratovich Mamadjanov** (1979-yil 2-fevral, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – huquqshunos va siyosatchi, 3-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi fraksiyasi aʼzosi, adliya organlari va muassasalarining „2-darajali adliya maslahatchisi“ darajasiga ega.

## Tarjimai holi

### Bolaligi va taʼlimi
Shuhrat Mamajonov 1979-yil 2-fevralda Oʻzbekiston SSR Toshkent shahrida tugʻilgan.

Mamajanov 1995-yilda Toshkent shahridagi 18-maktabni tamomlagan. 2002-yilda Oʻzbekiston Milliy universiteti (sobiq Toshkent davlat universiteti) yuridik fakultetining huquqshunos mutaxassisligi boʻyicha bitirgan. 2004-yilda shu universitetning magistraturasini bitirgan.

### Karyerasi
2005–2012-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining jinoyat, maʼmuriy va ijtimoiy Qonunchilik boshqarmasida turli lavozimlarida ishlagan.

Shuhrat Mamajanov 2012-yil noyabrdan 2015-yil yanvargacha Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining jinoyat, maʼmuriy va ijtimoiy Qonunchilik boshqarmasi boshligʻi boʻlgan.

Shuhrat Muratovich 2014-yil dekabr oyida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining III chaqiriqQonunchilik palatasi deputati etib saylangan. 2015–2019-yillarda Qonunchilik va sud-huquq masalalari qoʻmitasi va korrupsiyaga qarshi kurash va sud-huquq masalalari qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

2019-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi davlat xizmatini rivojlantirish agentligida turli xil lavozimlarda faoliyat olib borgan.

### Mukofotlari
Shuhrat 2011-yilda Oʻzbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 20 yilligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoniga binoan „Sodiq xizmatlari uchu“ medali bilan mukofotlangan.

2016-yil „Oʻzbekiston Mustaqilligiga 25 yil“ koʻkrak nishoni, 2017-yil „Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga 25 yil“ koʻkrak nishoni, 2022-yil „Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga 30 yil“ koʻkrak nishoni hamda shu yili „Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga 30 yil“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

## Oilasi
Shuxrat oilali, ikki nafar farzandi bor.

## Manbalar
Din Mahamatdinov

**Din Karimovich Mahamatdinov** (1961-yil 11-iyun, Toshkent) – sovet, rus musiqiy video rejissyori va ssenarist. Kinorejissyor, aktyor, ijodiy prodyuser, rassom va musiqachi.

## Hayoti
Mahamatdinov 1961-yil 11-iyunda Toshkent shahrida tugʻilgan. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish vazirligi Gliera nomidagi 21-oʻrta maktabni fortepiano yoʻnalishi boʻyicha tugatgandan soʻng, 1976-yilda sanʼat bilim yurtiga grafika fakultetiga qabul qilingan.

## Faoliyati
Armiyada xizmat qilgandan soʻng, filarmoniyada musiqachi boʻlib ishlaydi. Musiqa jamoalari bilan sayohat qilib, rus respublika yoshlar teatrida oʻynagan. 1985-yilda T. A. Ostrovskiy (hozirgi Oʻzbekiston sanʼat Akademiyasi) teatr va kino rejissyori fakultetiga oʻqishga kirgan (1989-yilda bitirgan).

1989—1991-yillarda rejissyor sifatida V. M. Gorkiy nomidagi akademik rus drama teatrida bir qancha spektakllarni sahnalashtirgan. 1991 yilda Rossiya fuqaroligini olib, Moskvaga koʻchib oʻtgan. Keyin VGIK huzuridagi Oliy kurslarni tamomlagan. Moskvada 1992-yildan 1999-yilgacha Rossiya televideniyesida, ORT, ATV, RTR, TK Novaya Studio, Video-Art, TNT, Ren TV va boshqalarda ishlagan. Shuningdek, tijorat reklama, koʻplab musiqiy kliplarni suratga olgan rus va xorijiy musiqaning „yulduzlari“ hamkorlik qilgan.

1997-yildan kinematografiyada faoliyat olib borib, koʻplab studiya va kino kompaniyalari bilan hamkorlik qiladi. Rossiya Federatsiyasida ham, chet elda ham filmlar suratga olgan. 2011-yilda DKM FilmTeam prodyuserlik kompaniyasini tashkil etib, uni boshqaradi. Bundan tashqari, grafik va rasm, raqamli video dizayn va video montaj bilan shugʻullanadi. Talabalarga dars berib, kino ssenariylar, pyesalar va hikoyalar yozadi. 1992-yildan Moskvada doimiy yashab, u yerda ishlaydi.

## Rejissyorlik ishi

**Filmlari**
* 1997-yil – „Noveyshie priklyucheniya Buratino“
* 2003-yil – „Kriminalnoe tango“
* 2005-yil – „Dvoe u yolki, ne schitaya sobaki“
* 2007-yil – „Neskolko prostix jelaniy“
* 2008-yil – „Belaya medveditsa“
* 2008-yil – „Bumerang“
* 2011-yil – „Aldar Kose“
* 2013-yil – „Ispolnitel jelaniy“

## Mukofotlari
* „Oq ayiq“ filmi uchun Lipetskdagi „Atlant“ xalqaro sport kinofestivalining Gran-prisi (2008)
* „Bumerang“ filmi uchun Yaltadagi „Birgalikda“ xalqaro kinoforumining Gran-prisi (2008)
* „Bumerang“ filmining eng yaxshi montaji uchun mukofot (2008)
* Xitoy, Pekin xalqaro kinofestivalida „Temir choʻloqning oxiri“ qisqa metrajli filmi uchun maxsus mukofot

## Havolalar

* kino-teatr.ru veb saytida
* „Proza.ru“ veb-saytida maʼlumot
Oleg Varlakov

**Oleg Yevgenevich Varlakov** (, 1972-yil 25-iyun, Yangiyoʻl, Toshkent viloyati, OʻzSSR – 1996-yil 7-mart, Grozniy, Checheniston, Rossiya) – militsiya katta leytenanti, Birinchi Chechen urushi qatnashchisi, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1996).

## Tarjimai holi
Oleg Varlakov 1972-yil 25-iyunda O‘zbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yangiyoʻl shahrida tugʻilgan. U maktabni, keyin 1993-yilda Vladikavkaz Oliy harbiy qoʻmondonlik maktabini tamomlagan. Oʻzbekistonda vzvodga komandirlik qilgan. 1994-yilda Oʻzbekistondagi xizmatni tark etib, Yekaterinburgga koʻchib oʻtgan va u yerda Rossiya Ichki ishlar vazirligiga ishga joylashgan. Mahalliy politsiya inspektori, keyin vzvodni boshqargan va Sverdlovsk viloyati Ichki ishlar boshqarmasining OMON boʻlinmasi komandirining oʻrinbosari boʻlgan. Uch marta Chechenistonga maxsus xizmat safari bilan borgan.

1996-yil 6-martda Grozniyda guruhlar kuchayib, deyarli barcha nazorat-oʻtkazish punktlarini qamalga oldi. 13-nazorat punkti oʻziga oʻt qoʻydi va shu bilan dushmanni haydab chiqarishga muvaffaq boʻldi. 7-mart kuni ertalab gʻisht devorini buzib oʻtib, quroli ishlamagan va minorasi aylanmayotgan ushbu nazorat punktidan bir guruh politsiyachilar bilan piyoda jangovar mashina qamaldan chiqib ketishga muvaffaq boʻldi. Biroq qurol-yarogʻ ustida oʻtirishi kerak boʻlgan ikki oʻsmir va uch askar gʻoyib boʻldi. Keyinchalik maʼlum boʻlishicha, piyoda jangovar transport vositasining haydovchisi joʻnash uchun oldindan belgilab qoʻyilgan signal sifatida snaryad parchasini olgan va ularsiz avtotransportni haydab ketgan. Politsiya katta leytenanti Oleg Varlakov ixtiyoriy ravishda reydga rahbarlik qildi, uning maqsadi qolganlarni qutqarish edi. Oʻzi bilan toʻqqizta askarni ikkita mashinada – piyodalar jangovar mashinasi (BMP) va BRDM bilan olib, reydga chiqdi. Mashinalar tor koʻchaga chiqishi bilan jangarilar ularga bir nechta granatomyotdan oʻq uzgan. Varlakov radioda soʻnggi soʻzni aytishga muvaffaq boʻldi: „Boʻron“, eshitayapsizmi, „Boʻron“?.. Qurol yoʻq boʻldi. Yigitlar yaralangan, men ham…" Bir guruh omonchilar oxirigacha kurashib, barchasi halok boʻldi. 9-mart kuni ularning parchalangan jasadlari topilib, olib ketildi. Varlakov guruhini qutqarish uchun yuborilgan omonchilar va askarlar tirik topilgan.

Varlakov Pyatigorskdagi Krasnoslobodskoye qabristoniga dafn qilingan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1996-yil 6-sentyabrdagi 1329-sonli farmoni bilan politsiya katta leytenanti Oleg Varlakov vafotidan keyin Rossiya Federatsiyasi Qahramoni yuksak unvoni bilan taqdirlandi. Shuningdek, u "Jasorat uchun" medali bilan taqdirlangan.

## Adabiyotlar
* Geroi Rossii MVD RF. – , 2002.

## Manbalar
Anatoliy Molchanov

**Molchanov Anatoliy Aleksandrovich** (15-avgust 1938-yil, Toshkent – 16-dekabr 2019-yil, Rossiya) sovet va rossiyalik olim, SSSR Davlat mukofoti laureati (1980).

## Tarjimai hol
Anatoliy Aleksandrovich 1938-yil 15-avgustda Oʻzbekiston SSR Toshkent shahrida tavallud topgan.

1960-yilda Novosibirsk aloqa elektrotexnika institutini tamomlagan.

Molchanov 1960-yildan 1988-yilgacha muhandis, katta muhandis, tajriba-metodik partiya boshligʻi, laboratoriya mudiri, boʻlim mudiri, Vniigeofizika VUF direktori lavozimlarida faoliyat olib borgan. 1988–1992-yillarda NPO Rudgeofizika bosh direktori etib saylangan. 1992-yilda Sankt-Peterburg davlat konchilik institutida foydali qazilmalar konlarini qidirishning geofizik va geokimyoviy usullari kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan.

Olim Anatoliy 2019-yil 16-dekabrda Sankt-Peterburgda vafot etgan.

## Ilmiy faoliyati
Molchanov neft geofizikasi yoʻnalishining asoschisi hisoblanadi. Uning rahbarligida geologiya-qidiruv tarmogʻini qayta jihozlash uchun 140 turdagi geofizik asboblar va apparatlar, Kolskaya sverxglubokaya yorigʻini tadqiq qilish uchun asboblar ishlab chiqilgan.

Anatoli Aleksandrovich Novas Energy Services ilmiy direktori, Rossiya Fanlar akademiyasi akademigi, Leningrad Konchilik instituti professori, texnika fanlari doktoridir.

### Ishlari
Olim 100 ga yaqin ixtiro muallifi, 400 dan ortiq ilmiy ishlar, 9 ta monografiya va oʻquv qoʻllanmalar yozgan.

## Mukofotlari va unvonlari
1975-yil texnika fanlari doktori, 1981-yil professor unvoniga sazovor boʻlgan.

Molchanov neft va gaz qatlamlarini sinovdan oʻtkazish va ularning gidrodinamik xususiyatlarini kabeldagi geofizik asboblar bilan baholashning yuqori samarali va iqtisodiy usullarini ishlab chiqqanligi 1980-yil SSSR davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

Anatoliy Oktyabrskiy shahrining faxriy fuqarosi. BASSRda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1979), SSSR ixtirochisi (1987) hamda Rossiya Fanlar akademiyasi aʼzosi boʻlgan (1997).

## Manbalar
Sogaz

**SOGAZ** – Rossiya sugʻurta kompaniyasi. SOGAZ 2016 yilda yozma mukofot (142,8 milliard ₽ yoki 2,3 milliard AQSh dollari) va bozor ulushi (12,1%) boʻyicha Rossiyada birinchi boʻldi. Kompaniya 1993 yilda tashkil topgan va Rossiya va Serbiyada bevosita biznesga ega. Kompaniyaning Markaziy ofisi Moskvada joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Sogaz rasmiy sayti  
* Bloomberg – Company Overview of Insurance Company of Gaz Industry SOGAZ
* M.-Revises-Outlooks-Stable-INSURANCE-COMPANY-GAZ A. M. Best Revises Outlooks to Stable for INSURANCE COMPANY OF GAZ INDUSTRY SOGAZ
* SOGAZ acquires largest reinsurance capacity in the market
Arseniy Perevalov

**Arseniy Perevalov** - mitropolit.

## Tarjimai holi
Mitropolit Arseniy 1979-yil 15-fevral kuni Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyati Olmaliq shahrida xizmatchi oilasida tavallud topgan. 1990-yilda Olmaliq shahridagi Xudo onasining tavba qilish ibodatxonasida choʻqintirilgan.

Arseniy 1986–1996-yillarda Olmaliq shahridagi 11-oʻrta maktabda tahsil olgan.

Arseniy 1998-yilda Buyuk Novgorodga koʻchib oʻtgan, u yerdan Novgorod va Starorus arxiyepiskopi Lev (Tserpitskiy) ning sharofati bilan Sankt-Peterburg diniy seminariyasiga oʻqishga yuborilgan. Uni 2001-yilda tugatgan va Sankt-Peterburg ruhoniy akademiyasida oʻqishni davom ettirgan. 2005-yilda akademiyani tugatgandan soʻng Novgorod yeparxiyasiga yuborilgan.

1996–1998-yillarda Toshkentning arxivlararo maʼnaviy bilim yurtida tahsil olgan.

Denis Yuryevich 2005-yil 20-iyun kuni Buyuk Novgorod Yuryev monastiri Georgiy soborida arxiyepiskop Lev tomonidan diakon darajasiga tayinlangan.

Mitropolit Arseniy 2005-yil 1-sentyabrda Novgorod maʼnaviy bilim yurtida „Obsheserkovnaya istoriya“ va „Patrologiya“ fanlari oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

2006-yil 23-noyabrda Novgorod diniy bilim yurti inspektor lavozimida faoliyat olib borgan va 2008-yil 1-iyun kuni Yuryev monastirida nozir vazifasini bajaruvchi etib tayinlangan.

### Yepiskop Yuryevskiy
Denis Yuryevich 2016-yil 16-aprelda Roc Muqaddas Sinodi qarori bilan Novgorod yeparxiyasiga Yuryev yepiskopi vikariysi etib tayinlangan.

2016-yil 23-aprel kuni Moskvadagi Najotkor Masih ibodatxonasi zalida Moskva va butun rus patriarxi Kirill arximandrit Arseniy (Perevalov) ni Novgorod yeparxiyasi vikariysi Yuryev yepiskopligiga tayinladi.

Novgorodda xizmat qilgan davrida uni mehribon, yumshoq, bilimli va aqlli odam sifatida eslab qolishgan.

### Pskovskiy mitropoliti

Arseniy Perevalov 2023-yil 18-oktyabrda Moskvadagi Najotkor Masihning sobori cherkovida Patriarx Kirill tomonidan mitropolit darajasiga koʻtarilgan.

## Manbalar
Arkadiy Mar

**Arkadiy Markovich Mar** (22-dekabr 1945-yil, Toshkent) – yozuvchi, jurnalist, muharrir, radio jurnalisti. AQSh, Nyu-Yorkning „Russkoyazichnaya Amerika“ gazetasining nashriyotchisi va Bosh muharriri. SSSR, Rossiya, Moskva, O'zbekiston qoʻshma korxonasi aʼzosi. Xalqaro PEN klub Aʼzosi.

## Tarjimai holi
Arkadiy Markovich 1945-yil 22-dekabrda Toshkentda jurnalist hamda musiqa oʻqituvchisi oilasiga tavallud topgan. Musiqa bilim yurtini, soʻngra Toshkent Konservatoriyasini (maxsus fortepiano fakulteti) tamomlagan. 15 yil Respublika maxsus musiqa-badiiy maktab-internatida ishlagan. 1995-yildan AQShning Nyu-York shahrida yashaydi.

Arkadiyning birinchi hikoyalari 1977-yilda „Yoshlik“ respublika adabiy almanaxida (Toshkent) chop etilgan. Uning koʻplab hikoyalari Oʻzbekiston gazetasi va jurnallarida chop etilgan va respublika radiosining adabiy koʻrsatuvlarida yangragan. Leningradda „Kostyor“ jurnali tomonidan oʻtkaziladigan yosh yozuvchilarning umumittifoq seminarlarida ishtirok etgan.

Mar 1995-yildan AQShning Nyu-York shahrida yashaydi. 2000–2013-yillarda „Russkaya Amerika, NY“ gazetasining nashriyotchisi va Bosh muharriri boʻlib faoliyat yuritgan. 2013-yildan hozirgi kungacha „Russkayazichnaya Amerika, NY“ gazetasining nashriyotchisi va Bosh muharriri lavozimida ishlab kelmoqda.

Oʻn bir yil davomida Amerikaning eng qadimgi rus tilidagi „Nadejda“ radiostansiyasida „Amerika i Mir“ haftalida bir bor namoyish etiladigan bir soatlik mualliflik dasturini olib bordi. Uch yuzdan ortiq efirlarni oʻtkazdi, unda dunyoning turli mamlakatlaridagi siyosatchilar, ishbilarmonlar, artistlar, yozuvchilardan intervyu oldi.

## Mukofotlari
Mar 1990-yil „Luchshaya detskaya kniga Rossii“, 2004-yil „Artiada narodov Rossii“, 2006-yil „Serebryanaya Litera“ mukofotlariga sazovor boʻldi.

2008-yil Vladislav Krapivin nomidagi xalqaro adabiy mukofoti laureati, 2021-yil A. I. Kuprin nomidagi „yengib chiqish“ tanlovining laureati boʻlgan.

Yozuvchi Arkadiy 2021-yil rus adabiyotiga sodiqligi uchun „I. A. Bunina“ medali sohibi boʻlgan.

Bundan tashqari, „Buyuk shahid imperator Nikolay II“ ordeni hamda „Saribay bi Aydos-uli“ medali (Qozogʻiston) bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Islom Ibrohim

**Islom Ibrohim** (*asli: Ibrohimov Islom Ikrom oʻgʻli*, 1996-yil 1-sentyabr, Buxoro viloyati Shofirkon tumani) – bloger, biznes motivatorlik faoliyati bilan tanilgan. 2023-yilning 25-oktyabridan Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-modda 4-qism „a“ bandi boʻyicha Ichki ishlar vazirligi qidiruvida.
## Faoliyati
Islom Ibrohim 2020-yil 11-martda „BUSINESS INVEST ONLINE SCHOOL“ MChJ tashkil qildi. Mazkur MChJ rahbari sifatida u odamlardan 70% foyda evaziga ushbu jamiyatga sarmoya kiritishni soʻragan. Odatda, odamlar bilan telefon orqali Islom Ibrohimning oʻzi muloqot olib borgan. Qolgan hollarda esa uning vakillari odamlardan kiritilishi soʻralgan investitsiyani naqd pul shaklida olib ketgan.

Mijozlar pulni qaytarishni talab qilgan vaqtda Islom Ibrohim tomonidan „Yil yakunlanib qoldi, rejalarimiz buzilib ketdi, yangi biznes boshlayapman“ qabilidagi vajlar bilan vaʼda qilingan pullarni qaytarmay kelgan. 2023-yil oktyabr oyida oyiga 10 ming dollar ishlashni oʻrgatishga vaʼda bergan Islom Ibrohim firibgarlikda ayblanib, qidiruvga berildi.

## Manbalar
Rum Mehmed posho masjidi

**Rum Mehmed posho masjidi** () – Turkiyaning Istanbul shahridagi katta va aholi zich joylashgan Üsküdar () tumanida joylashgan eski Usmonli masjidi.

Rum Mehmed posho masjidi Bosfor boʻgʻozi qirgʻogʻiga va Üsküdar tumanida joylashgan Şemsi posho, Yeni Valide va Mihrimah Sulton tarixiy masjidlariga yaqin hududda joylashgan. Yodgorlik Sharqiy Rim imperiyasining bosib olinishi va qulashi ortidan Usmonli imperiyasi davrida Osiyoda (Anadolu) qurilgan ilk masjid hisoblanadi.

## Tarixi
Masjid 1471-yilda asli yunon millatiga mansub boʻlgan vazir Rum Mehmed Posho uchun qurilgan. Masjidni qurishda tosh va gʻishtdan foydalanilgan boʻlib, yodgorlik Usmonli va Vizantiya meʼmoriy elementlarni oʻzida mujassam etgan.

Rum Mehmed posho masjidi 1953-yilda qayta tiklangan.

## Galereya

File:Rumi Mehmet Pasha Camii 0507.jpg|Rum Mehmed posho masjidi fasadi
File:Rumi Mehmet Pasha Camii 6271.jpg|Rum Mehmed posho masjidi jamoat maydoni
File:Rumi Mehmet Pasha Camii 6270.jpg|Rum Mehmed posho masjidi ichki qismi
File:Rumi Mehmet Pasha Camii 6268.jpg|Rum Mehmed posho masjidi mehrob va minbari
File:Rumi Mehmet Pasha Camii 0509.jpg|Rum Mehmed posho masjidining orqa tomondan koʻrinishi
File:Rumi Mehmet Pasha Camii 6273.jpg|Rum Mehmed posho masjidining koʻchadan koʻrinishi


## Yana qarang

* Islom arxitekturasi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Rum Mehmed Pasha Mosque at ArchNet.org

## Havolalar

* Images of Rum Mehmed Pasha Mosque
Ella Pamfilova

**Ella Aleksandrovna Pamfilova** (12-sentyabr 1953-yil, Olmaliq, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) sovet va rus siyosatchisi, davlat arbobi. 2016-yil 28-martdan Rossiya Federatsiyasi Markaziy saylov komissiyasi raisi. 2016-yil 3-martdan Rossiya Federatsiyasi Markaziy saylov komissiyasi aʼzosi.

Ella Pamfilova 1989–1991-yillda SSSR xalq deputati boʻlgan. 1994–1999-yillar oraligʻida I va II chaqiriq Davlat Dumasida deputat lavozimida faoliyat olib borgan. Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi inson huquqlari boʻyicha komissiya raisi (2002–2004). Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi fuqarolik jamiyati institutlari va inson huquqlarini rivojlantirishga koʻmaklashish boʻyicha Kengash raisi (2004–2010). Rossiya Federatsiyasida inson huquqlari boʻyicha vakil (2014-2016).

Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi tufayli Ella Pamfilova Yevropa ittifoqi, Birlashgan Qirollik, AQSh, Kanada, Shveysariya va Ukrainaning barcha mamlakatlarining xalqaro sanksiyalari ostida qolgan.

## Tarjimai holi
Ella Aleksandrovna 1953-yil 12-sentyabrda Toshkent viloyatining (O'zbekiston SSR) Olmaliq shahrida tavallud topgan. Bolaligi va yoshligini shu yerda oʻtkazgan.

1976-yilda Moskva energetika institutini elektron texnika muhandisi mutaxassisligi boʻyicha bitirgan.

Pamfilova 1976–1986-yillarda „Mosenergo“ ishlab chiqarish birlashmasining Markaziy taʼmirlash-mexanika zavodida usta va muhandis-texnolog boʻlib ishlagan.

Pamfilova 1985-yil apreldan 1990-yil iyulgacha qayta qurish davrida KPSS aʼzosi boʻlgan. „Mosenergo“ partiya qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. 1990-yilda partiyadan chiqqanidan soʻng, mintaqalararo deputatlar guruhiga qoʻshildi. Bu guruhda Andrey Saxarov va Boris Yeltsin ham bor edi.

Ella 1986-yil oktyabrdan 1989-yil avgustgacha „Mosenergo“ kasaba uyushmasi qoʻmitasi raisi boʻlgan.

2001-yil mart oyida fuqarolik qadr-qimmati harakati raisi etib saylandi.

Pamfilova 2001-yilda Butunrossiya fuqarolik forumining hamkor tashkilotchisi boʻlib, uning maqsadlaridan biri prezident maʼmuriyati va inson huquqlari hamjamiyati oʻrtasida aloqa oʻrnatish edi.

## Manbalar
Yovuz Salim masjidi

**Yovuz Salim masjidi**, shuningdek, **Salim I masjidi** yoki **Yovuz Sulton Salim masjidi** () – XVI asrga oid Usmonli masjidi, Turkiyaning Istanbul shahri 5-tepaligida, Çukurbostan () mahallasida, Oltin shox tomonga qaragan holda bunyod etilgan. Masjid kattaligi va geografik joylashuvi jihatidan Istanbuldagi eng diqqatga sazovor joylardan biri hisoblanadi.

## Tarixi
Yovuz Salim masjidi Istanbuldagi ikkinchi eng qadimgi Usmonli masjididir. Bino meʼmor Alouddin (Acem Alisi) tomonidan Usmonli sultonlaridan biri Sulaymon I topshirigʻiga koʻra 1520-yilda vafot etgan Salim I xotirasiga bagʻishlab qurilgan. Inshoot 1527–1528-yillarda qurib bitkazilgan. Masjid qurilishida Xoʻja Sinonning meʼmorchilik uslublaridan foydalanishga urinilgan degan taxminlar mavjud, ammo ushbu maʼlumotni tasdiqlovchi manbalar mavjud emas. Biroq masjid bogʻidagi maqbaralardan biri aynan meʼmor Xoʻja Sinonning loyihasi hisoblanadi.

## Arxitekturasi

### Tashqi koʻrinishi
Masjid Konstantinopoldagi uchta Rim suv omborlarining eng kattasi boʻlgan Aspar sardoniga qarovchi terassada bunyod etilgan. Katta hovlida (*avlu*) har xil turdagi marmar va granitdan ishlangan ustunli ayvon mavjud. Masjidda, shuningdek, turli bezaklar bilan ishlov berilgan rangli, koshinli panellar ham mavjud boʻlib, ular Usmonli saroyida ishlaydigan bir guruh eronlik hunarmandlar tomonidan ishlangan. Masjidning yon tomonida esa egizak minoralar mavjud.

### Ichki koʻrinishi
Masjidning ichki qismi tomonlari  boʻlgan oddiy kvadrat shaklidagi xonalardan iborat boʻlib, balandligi ni tashkil qiladi, yuqori qismi gumbaz bilan qoplangan. Asosiy xonaning shimoliy va janubiy qismlarida joylashgan gumbazli yoʻlaklar toʻrtta kichik gumbazli xonalarga olib boradi, ular sayohatchi darvishlar uchun hospis sifatida xizmat qilishi kerak boʻlgan.

## Qabrlar
Masjid orqasidagi bogʻda, Oltin shoxga qaragan ushbu hududda 1523-yilda qurib bitkazilgan sulton Salim I ning maqbarasi joylashgan. Bino tashqi tomondan sakkiz burchakli boʻlib, ayvon qismi oʻziga xos dizayndagi kafel panellari bilan bezatilgan.

Ikkinchi sakkiz qirrali, tashqi qismidagi toshga oʻyilgan uzun yozuvli maqbarada Sulaymon I ning toʻrt nafar farzandi qabri joylashgan. Maqbaralar Xoʻja Sinon tomonidan bunyod etilgan boʻlib, qurilish davri 1556-yilga toʻgʻri keladi. Bogʻdagi uchinchi maqbara 1861-yilda Sulton Abdulmajid I ning vafotidan biroz oldin qurilgan.

## Galereya

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar

* Sultan Selim Külliyesi , Archnet.
* Photographs of the mosque taken by Dick Osseman
* Arkitera.com – Yavuz Sultan Selim Mosque is under restoration
Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati

Bu sahifada **[[Bangladesh]]da joylashgan [[masjid]]larning roʻyxati** keltirilgan.

### Dakka boʻlimi

#### Dakka tumani

#### Faridpur tumani

#### Kishoreganj tumani

#### Munshiganj tumani

#### Narayanganj tumani

#### Tangail tumani

### Barisal boʻlimi

#### Barisal tumani

#### Jalokati tumani

### Chittagong boʻlimi

#### Brahmanbariya tumani

#### Chandpur tumani

#### Chittagong tumani

#### Komilla tumani

#### Feni tumani

#### Lakshmipur tumani

#### Noaxali tumani

### Xulna boʻlimi

#### Jessor tumani

#### Jenaida tumani

#### Satxira tumani

#### Bagerxat tumani

### Mimensingh boʻlimi

### Rajshahi boʻlimi

#### Naogaon tumani

#### Navabganj tumani

#### Pabna tumani

#### Rajshahi tumani

### Rangpur boʻlimi

#### Dinajpur tumani

#### Gaibandha tumani

#### Kurigram tumani

#### Rangpur tumani

### Silhet boʻlimi

#### Habiganj tumani

#### Moulvibozor tumani

#### Sunamganj tumani

#### Silhet tumani

## Hayitgohlar

## Manbalar

## Havolalar

*
Firuz ogʻa masjidi

**Firuz ogʻa masjidi** () – Turkiyaning Istanbul shahri, Fotih tumanida XV asrda qurilgan Usmonli masjidi. Yodgorlik Sulton Boyazid II ning bosh xazinachisi Firuz ogʻa tomonidan bunyod etilgan. Vafotidan keyin Firuz ogʻaning marmar sarkofagi ham masjid majmuasiga joylashtirilgan.

## Manzili
Bino Istanbul shahrining tarixiy markazida, Divanyolu koʻchasida, boshqa koʻzga koʻringan, tarixiy diqqatga sazovor joylar – Ahmadiya masjidi, Sofiya ibodatxonasi va Basilica sardoni yaqinida joylashgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Firuz Ağa Mosque at Istanbul Metropolitan Municipality website
Defterdar masjidi

**Defterdar masjidi** yoki **Defterdar Mahmut afandi masjidi** () – Istanbulning Eyüp () shahrida joylashgan XVI asrga oid Usmonli masjidi.

## Arxitekturasi
Masjid qurilishi *defterdar* (bosh xazinachi) Nazli Mahmut afandi (taxminan 1500–1546) tomonidan buyurtma qilingan va 1542-yilda meʼmor Xoʻja Sinon tomonidan bunyod etilgan. Boshqa masjid gumbazlari tepasiga yarim oy shaklidagi ramziy belgi oʻrnatilib qoʻyilsa, ushbu bino gumbazining tepasida yarim oy oʻrniga masjid asoschisining kasbini ifodalagan holda „siyoh idishi va qalam“ qoʻyilgan ( soʻzi , „daftar, roʻyxatga olish“ va , „bajaruvchi“ degan maʼnoni anglatadi). Gumbazdagi siyoh va qalam 1997-yilda sodir boʻlgan boʻron tufayli buzilib ketgan. Oradan oʻn yil oʻtib, 2007-yil 30-mayda masjid gumbazining tepasiga yangi siyoh idishi va qalam oʻrnatilgan.

## Galereya

File:Defterdar Mahmut Efendi mosque 8584.jpg|Defterdar Mahmut afandi masjidining orqa tomoni
File:Defterdar Mahmut Efendi mosque 7253.jpg|Defterdar Mahmut afandi masjidining minoralar tomoni koʻrinishi
File:Defterdar Mahmut Efendi mosque 8585.jpg|Defterdar Mahmut afandi masjidining ichki koʻrinishi
File:Defterdar Mahmut Efendi mosque 7252.jpg|Defterdar Mahmut afandi maqbarasi

## Yana qarang

* Xoʻja Sinon

## Manbalar

## Havolalar

* Image of the Defterdar Mosque in Eyüp
* Small set of pictures
Yelizaveta Dmitriyeva

**Yelizaveta Ivanovna Dmitriyeva** (1887-yil 12-aprel, Sankt-Peterburg — 1928-yil 5-dekabr, Toshkent) – rus shoirasi, dramaturg, Cherubina de Gabriac taxallusi bilan mashhur.

## Hayoti
Yelizaveta Dmitriyeva 1887-yil 12-aprelda zodagonlar oilasida tugʻilgan. Otasi Ivan Vasilyevich Dmitriev xattotlikdan dars bergan (taxminan 1857—1901), sildan erta vafot etgan. Yelizavetaning katta akasi Valerian (1880-1965) dengiz zobiti, Port-Artur mudofaasida, Rus-yapon urushida qatnashgan. Singlisi Antonina (taxminan 1883—1908) oʻqituvchi boʻlgan. Yetti yoshdan oʻn olti yoshgacha Yelizaveta otasi kabi kasallikdan aziyat chekdi, toʻshakka mixlanib qoldi va umrining oxirigacha choʻloq boʻlib qoldi. 1904-yilda Vasileostrovskaya gimnaziyasini oltin medal bilan, 1908-yilda esa Imperator ayollar pedagogika institutini ikki mutaxassislik: oʻrta asrlar tarixi va fransuz oʻrta asr adabiyoti boʻyicha tamomlagan. Shu bilan birga, u Sankt-Peterburg davlat universitetida ispan adabiyoti va eski fransuz tili boʻyicha maʼruzalarda qatnashdi, soʻngra Sorbonnada qisqa muddat tahsil oldi. Sorbonnadaligida Nikolay Gumilyov bilan tanishgan.

Sankt-Peterburgga qaytgach, u Petrovskaya ayollar gimnaziyasida rus adabiyotidan dars berdi, teosofik jurnallarda ispan sheʼriyatidan tarjimalarni (Avliyo Tereza va boshqalar ijodi) nashr etdi.

## "Cherubina de Gabriac"
1909-yil yozi Yelizaveta Dmitriyeva vaqtini Koktebelda, Voloshinning yozgi uyida oʻtkazdi. U yerda u oʻziga yangi taxallus oʻylab topdi. Voloshin uni qoʻllab-quvvatladi.

„Cherubina de Gabriac“ dindor katolik boʻlgan, 1877-yilda tugʻilgan va monastirda tarbiya olgan. Uning har bir harakatini kechayu kunduz iezuit rohiblari kuzatib turgan. Shuning uchun u odamlar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri muloqot qila olmagan. 1909-yil 1-sentyabrda Yelizaveta Dmitriyeva „Cherubina de Gabriac“ taxallusi bilan imzolangan sheʼrlar toʻplamini „Apollon“ jurnalining noshiri Sergey Makovskiyga yubordi.

1926-yilning kuzida Dmitriyeva „Eʼtirof“ kitobini yozgan.

Xuddi shu yili rus antroposoflariga qarshi repressiyalar boshlandi.

1927-yilda Dmitriyevaning uyida tintuv oʻtkazildi, uning barcha kitoblari va arxivlari musodara qilindi va shoiraning oʻzi uch yilga Toshkentga yuborildi.

1927-yildan Toshkentda yashagan. U sheʼr yozishni davom ettirdi.

Toshkentda jigar saratonidan vafot etgan. U Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

## Asarlarining nashrlari
* 
* 
* 
* [Стихотворения] // Возвращение. Вып.1. М.: Советский писатель, 1991, с.179−188.
* 
* См. также указ. издание под ред. Т. Н. Жуковской, Е. А. Калло (1999), с. 461−554.
* 

## Manbalar

## Havolalar
* Стихотворения
* Биография на сайте «Мир Марины Цветаевой»
* Биография на сайте «Николай Гумилёв»
* Цикл «Домик под грушевым деревом»
* Цикл «Екатеринодар»
Pavel Garkovenko

**Pavel Yevstafiyevich Garkovenko** (1825-yil 4-iyul – 1893-yil, Toshkent) – rus armiyasining general-leytenanti, Kavkaz va Rus-turk urushi (1877-1878) qatnashchisi.

## Hayoti
Pavel Garkovenko 1825-yil 4-iyulda tugʻilgan.

Pavlovsk kadetlar korpusida oʻqishni tugatgandan soʻng, 1844-yil 10-avgustda 16-artilleriya brigadasida praporshchik unvoniga ega boʻldi.

Keyin leytenant unvoni bilan 1850—1855-yillarda Kavkazdagi 19-artilleriya brigadasiga oʻtkazildi. Pavel Yevstafiyevich Garkovenko Kavkazda togʻlilar bilan koʻplab janglarda qatnashgan. Ushbu janglardagi jasorati uchun shtab-kapitan unvoni va 3-darajali Stanislav ordeni bilan taqdirlangan (1857).

1877—1878-yillardagi Rus-turk urushida qatnashgan. Rus-turk urushida polkovnik unvoniga ega boʻlgan va Kavkaz artilleriya brigadasining 2-batalyoniga qoʻmondonlik qilgan. Kavkaz artilleriya brigadasining 2-batalyoni bilan Ardaxonga hujum qilgan. 1877-yil 31-iyulda Garkovenko 4-darajali Muqaddas Georgiy ordeni bilan taqdirlandi.

1877-yil 23-oktyabrda Pavel Garkovenko Aladjin tepaligidagi va Deva-Boynudagi janglarda qatnashgan 40-artilleriya brigadasi qoʻmondoni vazifasini bajaruvchi etib tayinlandi.

Kavkaz urushidagi harbiy jasorati uchun Garkovenkoga „Jasorat uchun“ yozuvi boʻlgan oltin shamshir, 3-darajali Avliyo Vladimir ordeni va general-mayor unvoni (1879-yil 13-iyul) berildi. 1879-yilda Garkovenko 40-artilleriya brigadasi qoʻmondoni etib tayinlandi.

1886-yilda Garkovenko Turkiston harbiy okrugi artilleriya boshligʻi etib tayinlandi, 1889-yilda esa general-leytenant unvonini oldi.

Pavel Garkovenko 1893-yil 30-oktyabrda vafot etdi. U Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

Pavel Yevstafiyevichning qizi Mariya Mixaylovskiy artilleriya akademiyasining boshligʻi general Vasiliy Timofeyevich Chernyavskiyga uylangan edi. Ikkinchi qizi Yelena (1859—1935) isteʼfodagi artilleriya generali (1910), Rossiya-Turkiya urushlari qatnashchisi, Turkiston harbiy okrugi artilleriya boshligʻi, Mixaylovskiy artilleriya maktabi oʻqituvchisi Aleksandr Nikolayevich Petrakovga uylangan. 

## Mukofotlari
* Stanislav ordeni (1857);
* Avliyo Vladimir ordeni (1870).

## Manbalar
Matfey Tyugay

**Matfey Fedorovich Tyugay** yoki **Du Gvan Mu**, **Tyu Gvan Mu**, **Metyu Chu** (1908-yil 15-sentabr, Primor oʻlkasi, Spasskiy tumani, Lukyanovka qishlogʻi, 1990-yillar boshi, Toshkent) – Shimoliy Koreya harbiy qoʻmondoni, general-leytenant, KXDR Ichki ishlar vaziri oʻrinbosari, KXDR Ichki ishlar vazirligi bosh boshqarmasi boshligʻi. Koreya urushi davrida Seul shahri harbiy komendanti.

## Hayoti
1908-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra – 1907-yilda) Primorsk oʻlkasi, Lukyanovka qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Maktabni tugatgach, mexanizatsiya kurslariga oʻqishga kiradi, shundan soʻng mahalliy kolxozda traktorchi boʻlib ishladi. Keyinchalik iqtisodiy rejalashtirish mutaxassisligi boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻldi. Uzoq Sharq oʻlkasining Chernigov viloyatining rejalashtirish komissiyasida tergovchi boʻlib ishlagan. 1937-yilda Oʻzbekiston SSRga surgun qilingan. Toshkent transport institutida, keyinroq Moskva temir yoʻl transporti institutida tahsil olgan. 1941-yilda KPSS(b) safiga kirdi. 1947-yilda Toshkent partiya maktabini tugatgan.

1947-yilda KXDR davlat tuzilmalarini tashkil qilish uchun „37-guruh“ deb nomlangan jamoa tarkibida Shimoliy Koreyaga yuborilgan. KXDR fuqaroligini olgan. 1947-yil oktabrdan 1948-yil avgustigacha – KXDR Ichki ishlar vazirligining maʼmuriy boʻlim boshligʻi oʻrinbosari va jinoyat qidiruv boshqarmasi boshligʻi vazifasini bajargan. 1948-yil avgustdan 1950-yil iyulgacha – Xvanxae va Kyongi provinsiyalari Ichki ishlar vazirligi Bosh boshqarmasi boshligʻi.

Koreya urushida qatnashgan. 1950-yil iyun oyida Xitoy qoʻshinlari Seulni egallab olgach, shaharga harbiy komendant etib tayinlangan. 1951-yil mart oyidan – KXDR Ichki ishlar vazirligi markaziy apparatida turli lavozimlarda ishlagan. U KXDR Ichki ishlar vazirligi vaziri oʻrinbosari, KXDR Ichki ishlar vazirligi bosh boshqarmasi boshligʻi  boʻlgan.

1961-yilda SSSRga qaytdi. Toshkentda yashagan. 1990-yillarning boshida vafot etgan. Toshkentda dafn etilgan.

## Mukofotlar

* 2 va 3-darajali Davlat bayrogʻi ordeni
* Qizil Bayroq ordeni
* 2-darajali Vatan urushi ordeni
* „1941-1945 yillardagi Ulug‘ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali

## Manbalar
Paltau

**Paltau** – Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi togʻ daryosi (soy). Chatqolning oʻng irmogʻi bahor oxiri va yoz boshida toʻgʻridan-toʻgʻri Chorboq suv omboriga quyiladi. Paltau oʻng qirgʻogʻida joylashgan Obirahmat gʻoridagi arxeologik topilmalari bilan mashhur.

## Tavsifi
Daryoning manbalari Koʻksuv tizmasining etaklarida, Qirgʻiziston bilan Oʻzbekiston davlat chegarasiga yaqin joyda joylashgan. Suv oqimining asosiy yoʻnalishi janubi-gʻarbiy. Paltau Obirahmat manzilgohidan uncha uzoq boʻlmagan yoʻl koʻprigidan ikki kilometr yuqorida joylashgan Chatqolga quyiladi. Paltau darasi yonbagʻirlarida qishloq joylashgan boʻlib, aholisi qoʻshimcha dehqonchilik bilan shugʻullanadi. Paltauning irmoqlari asosan mavsumiy, kichik oqimlardir.

Dara yon bagʻirlarida aralash oʻrmon, qayinzorlar, mevali va rezavor oʻsimliklar oʻsadi, daraning oʻzi esa gul va dorivor giyohlar bilan qoplangan. Yozda Paltau vodiysi va uning irmoqlarida koʻplab qoʻziqorinlar oʻsib chiqadi.

Eng yuqori suv sathi aprel-may oylarida boʻladi. Pastki va oʻrta qismlarida Paltau vodiysi tekis va loydan iborat. Ogʻizdan taxminan 4 kilometr uzoqlikda daryo keskin buriladi. Bu yerda qoyalar orasida sharshara bor.

XX asrning 30—40-yillarida Paltau darasi yonbagʻirlarida joylashgan qoyalarda geologik qidiruv ishlari olib borilgan. Flyuorit konlari topilgan, ularni oʻzlashtirish foydasiz boʻlib chiqdi.

## Arxeologiya

* Paltau daryosi vodiysidagi Obirahmat gʻori 1962-yilda, Chorboq suv ombori qurilishidan oldin arxeologik qidiruv ishlari olib borilganda topilgan. Topilmaning taxminiy yoshi kamida 50 ming yil. Yodgorlik ochiq holatda topilganida, 500 ta tosh qurol boʻlgan. Oʻrta paleolit ​​qatlamida neandertal va kromanon odamiga oʻxshash 9-12 yoshli bolaning bir nechta tishlari va bosh suyagi boʻlaklari topilgan.
* Daryo ogʻzidan 10 km balandlikda, oʻng qirgʻoqda, subgorizontal terrasa oʻxshash hududda daryo sathidan taxminan 30 m balandlikda arxeologik materiallarga ega boʻlgan Dodekatim-1 va Dodekatim-2 manzilgohlari topilgan (4-qatlamning pastki qismi 23—-21 ming yil avvalga taalluqli).

## Sayyohlik
Hozirda Paltau vodiysiga davlat chegarasiga yaqin joylashgani uchun faqat maxsus ruxsatnomalar bilan kirish mumkin.

Sovet davrida Koʻksuv, Kulosiyosoy, Xargoʻsh, Irgʻayliq daryolariga yoʻnalish Paltau orqali oʻtgan. Eng oson yoʻl – Kulosiyosoy vodiysiga.

Daryoning yuqori oqimida Chatqolning boshqa irmoqlariga olib boradigan Qoʻngʻirbuqa va Desyat pogibshix turistov ( dovonlari joylashgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 

## Havolalar
* *V. Borisovich* „Rudokopi Brichmulli“ – orient-tracking.com saytida
Gabriel Ogorodnikov

**Arxiyepiskop Gabriel** (dunyoviy ismi **Dmitriy Ivanovich Ogorodnikov**; 1890-yil 26-oktyabr, Soligalich, Kostroma viloyati, Rossiya imperiyasi – 1971-yil 28-fevral, Toshkent, SSSR) – rus pravoslav cherkovi yepiskopi, 1960-yildan Oʻrta Osiyo arxiyepiskopi.

## Hayoti
Dmitriy Ivanovich Ogorodnikov Kostroma viloyatining Soligalich shahrida sanoatchi oilasida tugʻilgan. Peterburgdagi Petrovskiy nomidagi tijorat bilim yurtini (1908), keyin Oranienbaum praporshchiklar maktabini (1914) tugatgan. Birinchi jahon urushida qatnashgan, 3-darajali Avliyo Anna ordeni bilan taqdirlangan. Keyinchalik Stanislav ordeni, Avliyo Georgiy xochi ordeni bilan taqdirlangan va leytenant unvonini olgan. Fuqarolar urushi yillarida admiral A.V.Kolchak armiyasida jang qilgan. Keyinchalik Xitoyga ketgan. Xarbin shahrida yashagan, Sharqiy Xitoy temir yoʻlida (CER) ishlagan.

Manbalarga koʻra 1920-yillarda u Xitoy hukumati tomonidan qotillikda soxta ayblovlar bilan hibsga olingan. Tez orada rasmiylar uning aybsizligiga ishonch hosil qilib, ozod qildi.

1926-yilda u Pekindagi Rossiya diniy missiyasiga tarkibiga qoʻshildi va u yerda teologik taʼlim oldi. 1931-yilda missiya boshligʻi yepiskop Simon (Vinogradov) uni ierodeakon unvoniga tayinladi (1933-yildan ieromonk boʻlgan).

U Xitoydagi cherkovlarda xizmat qilgan. 1935-yildan Dairen shahridagi Arxangel Maykl cherkovining abbati, 1938-yilda Tyanjin shahridagi Shafoat cherkovining abbati boʻldi. 1938-yil oktyabrdan Shanxaydagi soborning ruhoniysi va Shanxay cherkovlari dekani boʻldi.

1944-yildan arximandrit, Pekindagi Rossiya cherkov missiyasi qoshidagi Aspir monastirining abbati.

1948-yilda u rus pravoslav cherkovi avtokefaliyasining 500 yilligiga bagʻishlangan tantanalarga delegat sifatida Moskvaga borgan.

1959-yil 27-iyuldan Astraxan va Yenotaevskiy yepiskopi boʻlgan.

1960-yil 25-fevralda u arxiyepiskop darajasiga koʻtarildi.

1960-yil 15 sentyabrdan Toshkent va Oʻrta Osiyo arxiyepiskopi boʻldi. Yoshiga qaramay, u yeparxiyaning chekka cherkovlariga tashrif buyurdi va ularni yopilishdan himoya qildi.

1970-yilda u jiddiy kasal boʻlib, nafaqaga chiqdi. Bundan foydalangan hukumat Qirgʻiziston va Tojikistonda 14 ta cherkovni yopdi, ularning baʼzilari hozirda ishlamayapti.

1971-yil 28-fevralda vafot etgan. Toshkent Botkin qabristoniga dafn etilgan.

## Adabiyotlar
* Протоиерей Вячеслав Тулупов. Благословляю вас на подвиг жизни! Архиепископ Гавриил (Огородников). Страницы жизни. М., 2004.
* Протоиерей Василий Чугунов. По следам далеких воспоминаний/Вера-Эском, № 354.

## Manbalar

## Havolalar
* Гавриил (Огородников) на сайте «Русское православие»
Nuriddin Muftizoda

Nuriddin Muftizoda (1904 Toshkent- v.n) – musahhih, teatr rejissori,

## Tarjimai holi
Nuriddin Muftizoda  jadidchilik harakatining taniqli yetakchilaridan biri – Salohiddin Muftizodaning ukasi, shoʻro tuzumining beayb qurbonlaridan biri. 1916 yilgacha Munavvarqori maktabida tahsil olgan. 1918-1919 yillarda ziyoli Said Ahroriyning “Vatan” maktabida oʻqigan. 

## Faoliyati
Soʻngra, komsomol tashkilotiga kirib, Toshkent shahar Shayxontohur daha komsolida kotib va ayni bir paytda Eski shahar mahalla komissiyasi byurosida kotiblik vazifalarida ishlagan. U 1925 yilda MK komsomol tashabbusi bilan Bokuga oʻqishga borgan. N.Muftizoda 1926-1932 yillar Toshkentda A.Ikromov nomidagi bosmaxonada musahhih vazifasida ishladi. 1932 yil Oʻzbekiston komsomoli tomonidan Oʻzbekiston ishchi-yoshlar teatrini tashkil etish toʻgʻrisidagi qarori eʼlon qilindi. N.Muftizoda bu ishga mas’ul etib belgilandi va shu teatrda direktor, badiiy rahbar lavozimlarida 1937 yilgacha faoliyat olib bordi.

1937 yildagi mustabid tuzumning qatagʻoni N.Muftizodani ham chetlab oʻtmadi. 1937 yil avgustda N.Muftizodani qamoqqa olish toʻgʻrisida qaror chiqarildi va unga Oʻz SSR JKning 66-moddasining I qismi bilan ayb qoʻyildi. 1937 yil 9 avgustda order berilib, Nuriddinga tegishli Toshkent shahri, Oktyabr tumani, „Oʻtkir“ mahallasi, 22-uyda tintuv oʻtkazilgan.  Ammo, yosh teatr direktori N.Muftizoda oʻziga qoʻyilgan barcha ayblarni rad etadi. 1937 yil 25-avgust kuni oʻtkazilgan ilk soʻroqda N.Muftizoda barcha yaqinlari va doʻstlarini sanab beradi.

OʻzSSR NKVD 3-boʻlim kichik leytenanti Abdullayev tomonida tayyorlangan ayblov xulosasida Nuriddin Muftizodaning biror gapi kiritilmagan. Unga Nuriddinning ikki marta odam oʻldirishda ayblanib, qamoqqa olingani, Munavarqqori va Salomxon Tillaxonovlarning sovet tuzumiga qarshi guruhda boʻlgani yoziladi. Yuqoridagi ayblar bilan N.Muftizodaga O’zSSR JKning 66 moddasi I qismi qoʻllanadi. 1937 yil 21 noyabr kuni boʻlgan „Uchlik“ sudi qarori bilan 10 yilga MTLga surgun qilindi. 1938 yil 8 yanvar kuni Uglichga keltirilgan  Nuriddin Muftizoda Volgastroy MTLda ogʻir sharoitda ishlashga majbur qilindi.

N. Muftizoda 1938 yil 31 oktaybrda SSSR prokurori Vishinskiyga, 1939 yil 2 sentyabrda OʻZSSR prokurori nomiga, 1939 yil 8 sentyabrda SSSR General komissari Beriyaga, 1940 yil 19 may kuni OʻzSSR NKVDsi Sudyalari nomiga shikoyatlar yozgan. Ammo 1940 yil 15 iyunda uning barcha arizalari rad etildi.

Jazoni oʻtab qaytgandan soʻng, N.Muftizoda Boʻstonliq tumaniga akasi Salohiddin Muftizodaning oldiga keladi. Biroq akasi qaytadan qamoqqa olingach, N.Muftizoda uning uyidan chiqib ketadi va „izsiz“ gʻoyib boʻladi. 1965 yil 22 aprelda N.Muftizoda Yuqori Chirchiq tumani, Yangibozor posyolkasi, Budyonniy koʻchasi 47-uydan OʻzSSR Oliy Soveti Prezidiumi Yo. Nasriddinova nomiga ariza yozadi. 1965 yil 8 iyulda OʻzSSR Oliy Sudining jinoiy ishlar bo;yicha sud kollegiyasi N.Muftizodani aybsiz deb topadi va 1937 yil 21 noyabrdagi NKVD „uchlik“ qarorini bekor qildi. 

## Manbalar