open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tarixi Rashidiy

**Tarixi Rashidiy** — tarixiy asar. 1544—1546-yillarda Kashmirda yozilgan. Muallifi tarixchi Mirzo Muhammad Haydar. Fors tilida yozilgan.

Olimning ikkinchi yirik va mashhur asari “Tarixi Rashidiy”dir. Kitob ikki qism , daftardan iborat bolib, birinchi qismida Mo‘g‘u!iston xalqlarining tarixi Tugluq Temur (1348-1363)dan to Abdurashidxonning taxtga o‘tirguni (1533-y.)gacha boʻlgan davrni o‘z ichiga oladi.
Asarda Markaziy Osiyoning XIV—XV asrlardagi ijtimoiy-siyosiy hayotiga oid yangi, ma’lumotlar ko‘p. Qolaversa, Koshg‘ar, shuningdek, Movarounnahr va Turkistonning XIV—XVI asr boshlaridagi siyosiy tarixini mukammal qamrab olishi bilan qimmatlidir. Asarning ikkinchi qismida, esdalik, xotiralar tarzida yozilgan bo‘lib, Koshg‘ar, Movarounnahr, Afg‘oniston hamda Shim oliy Hindistonning XVI asrning birinchi yarmidagi tarixini oʻrganishda asosiy va qimmatli manbalardan hisoblanadi.
“Tarixi Rashidiy” asari uyg'ur, o‘zbek va rus tillariga tarjima qilingan. Asarning qisqartirilgan inglizcha tarjimasi bo'lib, 1895-yili Londonda nashrdan chiqqan. A.O‘rinboyev, R.Jalilova va L.Epifanova ruschaga tarjima qilib, so‘zboshi va zarur izohlar bilan, 1996-yili Toshkentda chop etgan. Oʻzbekcha nashri 2010-yil Toshkentda chop etilgan.

## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik.
* A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
*
Oqsaroy tarixi (kitob)

**Oqsaroy tarixi** — taniqli tarixshunos olim Poyon Ravshan qalamiga mansub kitob. 2016-yilda Toshkentning „Yangi asr avlodi“ nashriyotida chop etilgan.

Kitob tarixiy, hujjatli adabiyot janrda yozilgan. Kitobning asosiy mazmuni Amir Temur qurdirgan salobatli Oqsaroy tarixi, qurilish jarayoni haqida hikoya qiladi. Muallif Oqsaroyning qurilish jarayonidan to hozirgi kunga qadar boʻlgan tarixini yoritib bergan. Muallif 2011-yilda „Shahrizabz tarixi“ deb nomlangan ikki jildli asar yozadi. Shundan soʻng ushbu kitobni yozish gʻoyasi tugʻiladi. Kitobni yozishda bir qancha boshqa manbalardan foydalanilgan.

Toʻplamni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Gavxar Mirzayeva — muharrir, Madina Mahmudova — musahhih, Uygʻun Solixov — badiiy muharrir, Dildora Joʻrabekova — komputerda sahifalovchi, Surayyo Axmedova — texnik muharrir. Kitobni bosishga 2016-yil 27-yanvarda ruxsat berilgan. Adadi 32000 nusxa. Litsenziya raqami: AI№252.
## Manbalar
Pedro Calderón de la Barca

**Pedro Calderón de la Barca** (17-yanvar 1600-yil, Madrid, 1600 — 25-may 1681-yil) — ispaniyalik yozuvchi, Santiago ordeni ritsari, asosan Oltin asrning eng taniqli barokko yozuvchilardan biri sifatida tanilgan.
## Manbalar
Seviyye Talip

**Seviyye Talip** — Mashhur turk yozuvchisi Halide Edib Adıvar qalamiga mansub boʻlgan va 1910-yilda nashr etilgan roman.

Muallifning birinchi asarlaridan biri boʻlgan roman ayolning erini tashlab ketib, sevgan odami bilan yashashi haqida hikoya qiladi. Roman birinchi shaxs singari (Fahir) tomonidan bayon etilgan.
## Kitobning mazmuni
Gʻarb madaniyati bilan voyaga yetgan kuchli ayol Seviyye, sevib turmush qurgan eri Talip Beyga boʻlgan muhabbati soʻnganligi tufayli Vengriyalik musiqa oʻqituvchisi Jemalga oshiq boʻlib qoladi. Umumiylikka ega boʻlgan Gʻarb musiqasiga boʻlgan muhabbat, Seviyye va Jemalni yanada koʻproq bir-biriga bogʻlaydi. Eri ajrashishni rad etadi ammo Seviyye uni tashlab ketadi va Jemal bilan yashay boshlaydi. U turmushga qurmagan erkak bilan yashashning barcha qiyinchiliklariga qarshi kurashadi.

## Manbalar
Michael Peña

**Michael Anthony Peña** (; 13-yanvar 1976-yilda tugʻilgan) — amerikalik aktyor. U *[[Crash (2004 film)|Crash]]* (2004), *[[World Trade Center (film)|World Trade Center]]* (2006), *[[Shooter (2007 film)|Shooter]]* (2007), *[[Observe and Report]]* (2009), *[[Tower Heist]]* (2011), ** (2011), *[[End of Watch]]* (2012), *[[Gangster Squad (film)|Gangster Squad]]* (2013), *[[American Hustle]]* (2013), *[[Fury (2014 film)|Fury]]* (2014), *[[Frontera (2014 film)|Frontera]]* (2014), *[[The Martian (film)|The Martian]]* (2015), *[[Collateral Beauty]]* (2016), *[[CHiPs (film)|CHiPs]]* (2017), *[[My Little Pony: The Movie (2017 film)|My Little Pony: The Movie]]* (2017), *[[Ant-Man (film)|Ant-Man]]* (2015) and its sequel *[[Ant-Man and the Wasp]]* (2018), *[[A Wrinkle in Time (2018 film)|A Wrinkle in Time]]* (2018), *[[12 Strong]]* (2018) hamda *[[Fantasy Island (film)|Fantasy Island]] * (2020) kabi filmlarda oʻynagan rollari bilan tanilgan.

## Filmografiyasi

### Film

### Televizion

### Videooʻyinlar

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Raik’in Annesi

**Raikʼin Annesi** — Mashhur turk yozuvchisi Halide Edib Adıvar qalamiga mansub boʻlgan va 1909-yilda nashr etilgan roman. Ushbu kitob yozuvchi Halide Edib Adıvarning ilk asarlaridan biri hisoblanadi. Kitob ilk marta 1909-yilda Resimli Roman jurnalida nashr etila boshlangan. Kitob umumiy hisobda toʻrt marta nashr etilgan. Ikkinchi nashr 1924-yilda, uchinchi nashr 1967-yilda va toʻrtinchi nashr esa 1973-yilda qilingan. Roman uchunchi nashrda Baha Dürder tomonidan sodda holga keltirilgan. Kitobning ichidagi rasmlar kitobning ikkinchi nashrida Cevat Şakir Kabaağaç tomonidan ishlangan naqshlardir.

Romanning asosiy mazmuni oʻzi xohlamagan bir qizga uylangan yigitning uyidan chiqib ketishi va Heybeliadagi bir mehmonxonaga joylashishi, ushbu yerda bir oilaviy halokatga guvoh boʻlishi haqida hikoya qiladi. Romandagi yigitning ismi — Siret. Romanda Sharq-Gʻarb masalasi qiyosiy jihatdan oʻzini muammo sifatida koʻrsata boshlaydi.
## Manbalar
Handan

**Handan** — Mashhur turk yozuvchisi Halide Edib Adıvar qalamiga mansub boʻlgan va 1912-yilda nashr etilgan roman. Roman Halide Edib Adıvarning maktublarini bir yerga yigʻib, hammasini jamlab asar holiga keltirilgan. Ushbu roman turk adabiyoti tarixida ayol psixologiyasi uchun yaratilgan ilk roman hisoblanadi.
## Kitobning mazmuni
Handan Cemal Bey qizlarining eng kattasidir. U Nozim ismli yosh sotsialistik oʻqituvchidan dars oladi. Umuman olganda, qizlar chet tillari va fortepianoda oʻqiganidan keyin oʻqishni tashlasa, Handan falsafa, sotsiologiya, adabiyotga ishtiyoqi bor qiz boʻladi. U Nozimning sevgisiz va sovuq holda kelgan turmush qurish taklifidan bosh tortdi, Nozim chet elga qochishga uringanida qoʻlga olindi va surgunga yuborilmoqchi boʻlgan vaqtda oʻz joniga qasd qildi. Handanning amakivachchasi Neriman oilasidan ayrilganidan keyin Handan va uning ukalari bilan birga birodar boʻlib tarbiyalangan. Neriman Refik Cemalga turmushga chiqadi. Refik Cemal Neriman bilan marta turmush qurgan kechasi u bilan yolgʻiz qolishi mumkin boʻlgan ayolni sevaman deb qasam ichadi, ammo Neriman u uchun oddiy ayol boʻlib qoladi va Handan Refik Cemalning suhbatlari bilan undagi katta boʻshliqlarni toʻldirganini tushunadi. Handan yoshi kattaroq va boyroq boʻlgan Hüsnü Paşaga erga tegadi, ammo bu kishi oʻz turmushlarining ijobiy ekanligiga ishonmaydi. Hüsnü Paşa 3 oy davomida xotinini oʻzidan uzoq tutadi. Garchi u Handanni yaxshi koʻraman desa ham, Handanning ustunligi uni qattiq bezovta qiladi. Ichki dunyosi boy va madaniyatli boʻlgan Handan kabi ayollarning oʻrniga u „London yoʻlaklarida“ topilgan, xizmatkor boʻlib xizmat qiladigan ayollar bilan birga boʻlishni afzal koʻradi. Hüsnü Paşa yoʻqligiga 3 oy davomida sabr qilib kutgan, Handan bu muddat tugagach, Hüsnü Paşadan salbiy maktub olib, juda xafa boʻladi.Hüsnü Paşa ular birga boʻlmasliklarini va u bilan birga boʻlgan boshqa ayol ham uni qoʻyib yubormayotgani haqida yozodi. U hastalikka uchradi, chunki u nikohni muqaddas deb hisoblagan sodda eʼtiqodi va Hüsnü Paşaga boʻlgan muhabbati tufayli, garchi nega u bunday odamni sevishini bilmaymiz. Menengit tashxisi bilan kasallanadi. Ushbu sayohatda hamshira va Refik Cemal u bilan birga boʻladi. Refik Cemal Handanga boʻlgan sevgisini tan oladi. Handan oʻzining yaqini Nerimanning eri boʻlgan Refik Cemal bilan munosabatlarini notoʻgʻri ekanligini tushunadi va u boshidan kechirgan ikkinchi yurak  xuruji tufayli vafot etadi.
## Adabiyotlar
* Handan romanı, 1912'de *Tanin* gazetesinde dizi halinde yayımlanmıştır.
Colin Jost

**Colin Jost** (29-iyun 1982-yilda tugʻilgan) — amerikalik aktyor, qiziqchi va yozuvchi.
## Filmografiyasi

### Film

### Televizion

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Bulbulga bir gapim bor

**„Bulbulga bir gapim bor“** — oʻzbek shoiri Muhammad Yusuf qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1987-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. 2014-yil „Sharq“ nashriyotida qayta chop etilgan.

„Bulbulga bir gapim bor“ Yusufning ikkinchi sheʼriy toʻplami boʻlib, Oydin Hojiyevaning soʻzlariga koʻra, shoir keng kitobxonga tanilishida muhim rol oʻynagan. 

## Sheʼrlar
„Bulbulga bir gapim bor“ toʻplamining nomi unga kiriritilgan „Nilufar“ sheʼridan olingan:

Toʻplamga: „Yuragim“, „Yigirmanchi asr“, „Ota“, „Oʻzbekning ayollari“, „Brigadir“, „Mehmon“, „Savol“, „Bir kecha“, „Xirmondagi bola“, „Moʻminjon“, „Singlimga maktublar“, „Ey, dil“, „Inson“, „Nido“, „Oʻzim yomon...“, „Unutish (Shokirga)“, „Kumush“, „Koʻngil yigʻisi“, „Zebixon“, „Bobur“, „Toshkent“, „Taraqqiyot“, „Temirlar nidosi“, „Qari qiz“, „Yuvosh oʻgʻil“, „Oʻgʻlimga aytmagan qoʻshigʻim“, „Madina“, „Muttaham“, „Loʻttivozlar“, „Kinoga kirmayman“, „Tugʻilgan kunda“, „Sodda tilak“, „Xolmat akaga“, „Yaxshi bola (Xayrulla Saʼdiyevga)“, „Jangchi-shoir maktubi“, „Kokilingni kim kesdi“, „Adabiyot muzeyida“, „Nozim xikmat“, „Anjelika“, „Foziljonning onasi“, „Mirzamurod dehqonning nevaralariga aytganlari“ kabi turli mavzulardagi sheʼrlar kiritilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Bulbulga bir gapim bor“ Ziyouz saytida
Ken Jeong

**Ken Jeong** (13-iyul 1969-yilda tugʻilgan) — amerikalik aktyor, produser, stand-up qiziqchisi, yozuvchi va televizion boshlovchi.
## Filmografiyasi

### Film

### Televizion

### Musiqiy videolar

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Son Eseri

**Son Eseri** — Halide Edib Adıvar tomonidan yozilgan va 1913-yilda nashr etilgan romantik roman.

1913-yil 13-sentabrdan 12-dekabriga qadar Tanin gazetasida seriyalangan va 1919-yilda kitob boʻlib nashr etilgan asar rassom Müfide Kadriga bagʻishlangan. Muallif romanini 1912-yilda Bolqon urushlari paytida hamshira boʻlganida yozgan, bu asarda yozuvchi Feridun Hikmet va yosh ayol rassom Komuranning umidsiz muhabbati haqida hikoya qilinadi. Turmush qurgandan keyin ayollar va erkaklar bir-biriga qarashlari kabi turli xil muammolar oshkor boʻldi.

Asar Halide Edib Adıvarning Muqaddima sahifasidan keyin „Romancı Niçin Yazar?“ nomli boʻlimi bilan boshlanadi. Asarning romanchi qahramoni va rivoyatchisi Feridun Hikmet tomonidan yozilgan bobning birinchi jumlasi „Men oʻttiz yetti yoshdaman va men roman yozuvchisiman“dir. Garchi voqea erkak rivoyatchi ogʻzidan aytilgan boʻlsa-da, asosiy voqea - ayol qahramon.

Romanning 1939-yilgi nashrida muallif biroz oʻzgartirishlar kiritgan. Ushbu oʻzgarishlardan biri romanning tugashiga tegishli. Adib ikkinchi nashrga „Saadet Mansion“ nomli boʻlimni qoʻshgan. Ushbu boʻlim Kâmuran vafotidan keyin Ahmet Sherif ismli jurnalistning Asım Bey bilan intervyusi va uning rasmlariga sharhlaridan iborat.
## Manbalar
Tom and Jerry Tales

***Tom and Jerry Tales*** () — Warner Bros. Animation va Turner Entertainment Co. tomonidan ishlab chiqarilgan, Tom va Jerry qahramonlari sarguzashtlari haqidagi Amerika/Kanada televizion animatsion seriali.

## Ovoz berganlar
* Don Brown ovozi Tom va Droopy (1 fasl)
* Sam Vincent ovozi Jerry va Kid
* Michael Donovan ovozi Spike, Droopy va Topsy (2 fasl)
* Colin Murdock ovozi Butch va Meathead
* Reece Thompson (1 fasl) va Chantal Strand ovozi Nibbles
* Nicole Oliver ovozi Mrs. Two-Shoes

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Yeni Turan

**Yeni Turan** — Halide Edib Adıvar tomonidan yozilgan va 1912-yilda nashr etilgan roman. Ushbu romanning ilk bora nashr etilgan yili boʻyicha baxsli tortishuvlar mavjud. Roman yo 1911-yilda yoki 1912-yilda ilk bora nashr etilgan. Roman bugungi kunga qadar 30 marta qayta nashr qilingan.

Ushbu roman turkiy adabiyotning birinchi siyosiy, gʻoyaviy romani hisoblanadi. Roman Ikkinchi Konstitutsiyaviy monarxiya davrida yaratilgan utopik roman. Romanda „Yangi Turon“ nomli idealist partiyaning dasturi va faoliyati tushuntiriladi. Muallif 1930-yillarda Turkiyada ishlashni rejalashtirgan va „markazsizlashtirish (federatsiya)“ yoʻilni himoya qilgan. Romanda turkiylikning xabardorligi taʼkidlangan, Turkiy boʻlish madaniy birlikni anglash bilan izohlanadi. Bu Halide Edipning romanini yozgan yillari Turkiya oʻchogʻi asarlarida qatnashgan va Ziyo Gökalp bilan uchrashish imkoniyatiga ega boʻlgan yagona asari. Asarda Ziyo Gökalpning taʼsiri aniq koʻrinadi.
Rob Delaney

**Rob Delaney** (19-yanvar 1977-yilda tugʻilgan) — amerikalik aktyor, qiziqchi, yozuvchi va faol.
## Filmografiyasi
### Film

### Televizion

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Tom Lister, Jr.

**Thomas Duane** „**Tom**“ **Lister, Jr.** (24-iyun 1958-yil — 10-dekabr 2020-yil) — amerikalik aktyor.
## Manbalar

## Havolalar
*
Ateşten Gömlek

**Ateşten Gömlek** — Halide Edib Adıvar tomonidan yozilgan va 1922-yil iyun oyida nashr etilgan roman. Ushbu kitob turk adabiyotda Istiqlol urushi (Kurtuluş Savaşı) haqida yozilgan birinchi roman hisoblanadi.
## Kitobning mazmuni
Izmirni bosib olinishi paytida eri va bolasi dushman tomonidan oʻldirilgan Ayşe, qarindoshi Peyamining yoniga Istanbulga keladi. Mayor Ihsan ham ikkalasiga qoʻshilib, Onadoʻliga koʻchib oʻtishadi, ularning maqsadi Kuvâ-yi Milliyaga xizmat qilish edi. Ayşe Eskişehir harbiy kasalxonasida va Polatli dala kasalxonasida hamshira boʻlib ishlaydi. Ayni paytda ham Peyami, ham mayor Ihsan Ayşega oshiq boʻlib qoladi. Bu sevgi ikkalasi uchun ham olov koʻylakka aylanadi. Ihsan va Ayşe frontda vafot etadilar, jarohat olgan Peyami esa Anqara Cebeci kasalxonasida „olov koʻylak“ deb nomlagan xotiralarini yozib tugatadi va boshidan oʻqni olib tashlash uchun boʻlgan operatsiyada vafot etadi.

## Manbalar
Vurun Kahpeye

**Vurun Kahpeye** — Halide Edib Adıvar tomonidan yozilgan ikkinchi roman. Ushbu roman 1923-yil oxirida „Akşam“ gazetasida seriyalangan va 1926-yilda birinchi marta kitob boʻlib nashr etilgan. 1949, 1964 va 1973-yillarda turk kinematografiyasida kitob hikoyalari asosida uch kino ekranlarda namoyish etildi.

Milliy kurash kunlaridan oʻz mavzusini olgan ushbu roman ilk bor 1923-yilda nashr etilgan. Romanda idealist Istanbul shahri oʻqituvchisi Aliyening Onadoʻlidagi shaharchaga ketishi va mintaqadagi Milliy kurash gʻoyasini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha faoliyati bayon qilingan. Romanda mintaqa aholisining Milliy kurashga qarashlari, ularning koʻrib chiqilayotgan kurashning ramziga aylangan Milliy kuchlarning shakllanishi haqidagi tasavvurlari, shuningdek tarqatib yuborilgan Usmoniylar davlat mexanizmi vakillari va eski tuzumning muxoliflari aks etgan.
## Manbalar
Kalp Ağrısı

**Kalp Ağrısı** — Halide Edib Adıvar tomonidan yozilgan toʻqqizinchi roman. Ushbu roman 1924-yil birinchi marta kitob boʻlib nashr etilgan.

Ushbu romanda gap bitta yigitni sevib qolgan ikki yosh qiz haqida ketadi. Mudanya konferensiyasidan soʻng Istanbulda voqealar quvonchli kayfiyatda davom etadi. Romanda ayollarning fidoyiligiga alohida eʼtibor qaratilgan. Bu muallifning soʻnggi ehtirosli romantik romani edi. Muallifning „Zeyno'nun Oğlu“ romani ushbu kitobning davomidir.

Roman 1924-yil 2-mart va 8-iyul kunlari orasida Vakit gazetasida seriya qilinganidan soʻng, oʻsha yili kitob sifatida ham nashr etildi. 1962-yilda, Halide Edib Adıvar oʻlimidan ikki yil oldin chiqarilgan uchinchi nashrida matn biroz soddalashtirilgan.
## Sharh
Mashhur turk yozuvchisi, senaristi Selim İlerining roman haqida sharhi quyidagicha:
Sinekli Bakkal

**Sinekli Bakkal** — Halide Edib Adıvarning mashhur romani. Ushbu roman 1935-yil birinchi marta kitob holida ingliz tilida **The Clown and His Daughter** sifatida Londonda nashr etilgan. Dastlab u turk tilida 1935-yilda Haber gazetasida seriyalangan. Keyinchalik u 1936-yilda kitob sifatida nashr etilgan. 2006-yildan boshlab uning 37-nashri amalga oshirildi. Bir nechta chet tillariga tarjima qilingan roman 1942-yilda CHP Roman Armağanı mukofotida gʻalaba qozongan.
## Kitobning mazmuni
Abdulhamid II davrida Aksaray Sinekli Bakkal mahallasidagi imomning kenja qizi Emine, otasining qarshiliklariga qaramay, shu mahalladagi oʻrta aktyor Tevfikka turmushga chiqadi. Tevfik zenne rolini oʻynagani uchun „Qiz Tevfik“ nomi bilan tanilgan. Shu sababli ular birozdan keyin ayriladilar. Ayrilganlaridan keyin Rabiya ismli bolalari dunyoga keladi. Tevfik taniqli sanatchi boʻlsa-da, u Istanbuldan surgun qilingan. Bu orada Rabiya ovozi bilan barchani sehrlab qoʻyadi. Qurʼon va mavlid oʻqiydigan undan ustun odam yoʻq edi. Tevfik surgundan qaytadi, qizini oʻzi bilan olib ketadi. Biroq, bu safar u *Genç Türkler* nomli guruhga yordam bergani uchun Damashqqa surgun qilingan. Rabiya musulmon boʻlgan fortepiano oʻqituvchisi Peregriniga turmushga chiqadi. 1908-yilda Ikkinchi Konstitutsiyaviy monarxiya eʼlon qilinganidan soʻng, Tevfik quvgʻindan qaytib, Sinekli Bakkal Mahallasidagi eski baxtli kunlariga qaytadi. Biroq, onasi kasalligi tufayli vafot etadi. Rabiya onasining vafot etganiga xafa boʻladi.
Zeyno'nun Oğlu

**Zeyno'nun Oğlu** — Halide Edib Adıvar tomonidan yozilgan roman. Ushbu roman 1928-yil birinchi marta kitob boʻlib nashr etilgan. Ushu roman muallifning Kalp Ağrısı nomli romanining davomi hisoblanadi.

U respublikaning birinchi yillarida Sharqiy Onadoʻliga borgan turk zobitlari va ularning xotinlari kuzatuvlarini amalga oshiradi. Voqealar rivojlanib borayotgan kurdlar qoʻzgʻoloni oldidan, Romanning asosiy qahramoni — davlat xizmatchilari va askarlar va mahalliy aholi oʻrtasida koʻprik vazifasini bajaruvchi „Haso Çocuk“dir.
## Kitobning mazmuni
Romanda Istanbullik Zeyno, „Kalp Ağrısı“ deb nomlangan romantik romanning qahramoni Diyarbakirga boradi, u yerda uning rafiqasi Muhsin Bey, sobiq sevgilisi mayor Hasan bilan birga boʻladi; shtab yonidagi qasrda yashovchi kurd Zeyno va uning oʻgʻli Haso (Hasan) ga gʻamxoʻrlik qiladi; Haso Çocukning ilgari Diyarbakirda xizmat qilgan mayor Xasanning oʻgʻli boʻlganligini, kurd goʻzali Zeyno bilan boʻlgan munosabatlaridan va kurd Zeyno va mayor Hasanlarning turmush qurganligini oʻrganish shaklida sodir boʻlgan voqealar haqida xabar berildi.
Puss Gets the Boot

***Puss Gets the Boot*** – AQSh qisqa metrajli animatsion filmi. 1940-yilda chiqarilgan. William Hanna va Joseph Barbera yaratgan Tom va Jerry personajlariga asoslangan. MGM Cartoons studiyasi tomonidan ishlangan, Metro-Goldwyn-Mayer kinokompaniyasi tomonidan esa tarqatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Fraidy Cat

***Fraidy Cat*** – AQSh qisqa metrajli animatsion filmi. 1942-yilda chiqarilgan. William Hanna va Joseph Barbera yaratgan Tom va Jerry personajlariga asoslangan. Bu film MGM Cartoons tomonidan ishlab chiqarilgan hamda Metro-Goldwyn-Mayer tomonidan tarqatilgan sanaladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Yolpalas Cinayeti

**Yolpalas Cinayeti** — Halide Edib Adıvar tomonidan yozilgan va 1936-yilda nashr etilgan roman. 1955-yilda roman voqealari asosida xuddi shu nom bilan kino ishlangan.
Tatarcık

**Tatarcık** — Halide Edib Adıvar qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, ilk bora 1939-yilda nashr etila boshlangan. Sinekli Bakkal va Zeyno'nun Oğlu romanlarining davomi sifatida yozilgan. 
## Kitobning mazmuni
Lale kapitan Osman va Lalezar honimning yagona farzandi edi. Romanda Lale qahramonining laqabi Tatarcık boʻladi. Lale oilasi bilan Poyraz qishlogʻida, Bosforning Qora dengizga qaragan qismida yashaydi. Tatarcıkning otasi jamiyatda unchalik mashhur emas edi va Lale 13 yoshidaligida vafot etgan. Tatarcık otasiz qolib, odamlardan qochishga va ulardan ayro yashashga harakat qiladigan boʻlib qoladi. Tatarcık oʻz ichki dunyosiga qulflangan bir qizga aylangan edi. Qishloqdan ketganidan keyin oʻqib ingliz tili oʻqituvchisi boʻladi. Uning moliyaviy ahvoli yaxshilanganida, u boshqa hayot tarziga oʻtadi. Ilgari qasrlarda yashagan Istanbulliklar ham respublika davridagi ijtimoiy oʻzgarishlarga dosh berolmay, dengiz boʻyidagi ushbu qishloqqa joylashmoqda edilar. Tatarcık ushbu qishloqda istiqomat qilgan yangi odamlarga ingliz tilidan dars beradi. Keyingi yillarda Tatarcık Recep bilan unashtiriladi
## Manbalar
Akile Hanım Sokağı

**Akile Hanım Sokağı** — Halide Edib Adıvar qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, ilk bora 1958-yilda nashr etila boshlangan. Ushbu roman 1957-1958-yillarda  Hayat mecmuası gazetasida parchalari chop etilib borilgan. 

Halide Edib Adıvarning ushbu romani mustaqil hikoyalar sifatida koʻrib chiqilishi mumkin boʻlgan umumiy uchta boʻlimdan iborat. Ammo uchta boʻlim ham mustaqil hikoyalardan iborat boʻlsa-da, ularning hammasi bir jihatdan umumiylikka ega. Bu uchta hikoyani birlashtirgan va turli davrlarda sodir boʻlgan voqealar joyi boʻlgan Akile Hanım koʻchasidir. Ham vayron qilingan uylar, ham oʻtmishdagi muhtasham qasrlarni oʻz ichiga olgan koʻcha Lalelidaa joylashgan boʻlib, 1950-yillarda paydo boʻlgan turmush tarzi va madaniy oʻzgarishlarning guvohidir. Ushbu oʻzgarishlar oʻquvchiga jamiyatning turli tabaqalarini aks ettiruvchi ayol xarakterilar orqali tushuntiriladi.
## Manbalar
Heyulâ

**Heyulâ** — Halide Edib Adıvar qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, ilk bora 1909-yilda nashr etila boshlangan. 1983-yilda Kerim Usta'nın Oğlu romani bilan birga nashr etilgan.
Çaresaz

**Çaresaz** — Halide Edib Adıvar qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, ilk bora 1961-yilda nashr etila boshlangan. 
## Kitobning mazmuni
Mediha (Çaresaz) - Erenköy atrofidagi boshlangʻich maktab oʻqituvchisi boʻlib ishlaydi. Onasi yoshligida vafot etadi va u saroyda yaxshi mavqega ega boʻlgan otasi bilan yashaydi. Otasi vafot etgach, otasining juda yaqin doʻsti boʻlgan Nikolati Afandi uni maktab-internatga yuboradi. Koʻp yillar oʻtgach, u oʻqituvchi kasbini egallaydi. U hammaga mehribonligi bilan tanilgan. Uning mahallasida hamma uni yaxshi koʻradi.

Uning mahallasidagi Munir ismli kishi Medihani sevib qoladi. Munirning onasi ham Medihani juda yaxshi koʻradi. Bir kuni Munir ogʻir kasallikka chalinadi, Mediha uyiga borib unga yordam beradi, bu kasallik ikki yilda oʻtib ketadi. Mediha Munirning uyiga joylashdi, onasi bilan juda yaxshi munosabatda boʻladi va keyin Munirga turmushga chiqadi. Ammo Mediha Munirning his-tuygʻulari chinligiga amin emas edi. Shuning uchun, u rasmiy nikohni xohlamaydi. Agar Munir boshqasini sevib qolsa va u rasmiy nikoh boʻlsa Medihadan ketish qiyin boʻlar edi. Munirni kundan kunga sevib qolgan Mediha uyning hukmronligini oʻz zimmasiga oladi. Vaqt oʻtadi va Munir Shehnaz ismli boshqa bir ayolni sevib qoladi va unga uylanmoqchi boʻladi. Munir va Shehnaz turmush qurgandan keyin farzand koʻrishadi. Shehnaz Medihani uyda boʻlishini istamaydi. Munirning onasi vafot etgach, Mediha umidsiz uydan chiqib ketadi. U ketgandan keyin butun uy intizomi buziladi. Munir Medihani juda sogʻinadi va endi Shehnazdan koʻngli soviydi. Shehnazni tark etgan Munir Mediha bilan hayotini davom ettiradi.
Dağa Çıkan Kurt

**Dağa Çıkan Kurt** — Halide Edib Adıvarning nasirlari va hikoyalarining toʻplami boʻlib, 1922-yilda yozilgan kitob.

Kitobga nomini bergan ilk yozuv, Birinchi Jahon urushi oxiridagi mashgʻulot Turkiyaning mavqei, turk afsonasi asosida kulrang boʻri motifini bayon qiladi. Kitobdagi eng yorqin voqealar - sulh davri va yunon istilosi voqealari bilan bogʻliq voqealar: *Zeynebim, Zeynebim*, *Tanıdığım Çocuklardan*, *Efenin Hikâyesi*, *Çakır Beyaz Ayşe*, *Himmet Çocuk*, *Azizin Karısı*.
Türkün Ateşle İmtihanı

**Türkün Ateşle İmtihanı** — Halide Edib Adıvarning oʻsha kunlar yaʼni Turkiyaning Istiqlol urushi va uning yaqin tarixi, maʼlum bir davrdagi sharoitlar, ushbu sharoitda qanday gʻalabaga erishilganligi haqida yozgan xotiralari.

Fatih Oltaylining 2009-yil 4-yanvarda „Bitta yakkama-yakka“ dasturida qatnashgan Dr. Yusuf Xoqon Erdem oʻz kitobida Halide Edib Adıvar tomonidan yozilgan Türkün Ordealning Türkün Ateşle İmtihanı nomli kitobi inglizcha tarjima emasligini ham eslatib oʻtdi.
Mor Salkımlı Ev

**Mor Salkımlı Ev** — Halide Edib Adıvar qalamiga mansub boʻlgan bir xotira kitobi. Ushbu kitob muallifning bolalik kunlaridan boshlab 1918-yilga qadar boʻlgan xotiralarini oʻquvchiga anglatadi.1955-yilda Yangi Istanbul gazetasida kitobning parchalari chiqqan. 1963-yilda muallif vafotidan biroz oldi nashr etilib, kitob holiga keltirilgan. Soʻnggi bora 2007-yilda nashr etilgan.

Muallifning oʻsha davrni oʻz ichiga olgan xotiralari ilgari ingliz tilida nashr etilgan (Halide Edib Adıvarning xotiralari, London, 1926). Biri ingliz, ikkinchisi turk tilidagi ikkita kitob aslida bir xil boʻlishiga qaramay, turkcha kitob ingliz tilining tarjimasi emas. Muallif buni Türkün Ateşle İmtihanı kitobining muqaddimasida aytib oʻtgan.

Mor Salkımlı Ev yozuvchining ikkinchi xotira kitobidir. Ikkinchi kitob — Türkün Ateşle İmtihanı hayotining boshqa davrida yozgan va 1918-1923-yillardagi xotiralarini oʻz ichiga olgan.
## Kitobdan
19 Mayıs 1999 Atatürk Yeniden Samsun'da

**19 Mayıs 1999 Atatürk Yeniden Samsun'da** — Turgut Özakman qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, 2008-yilda nashr etilgan. Dastlab Bilgi Yayınevi  tomonidan ikki jildda nashr etilgan ushbu roman keyinchalik birlashtirilib, oʻsha nashriyotda yagona kitob holida qayta nashr etildi. Kitobning birinchi jildi 7 ta bosmadan iborat boʻlib, jami 14 ming nusxada sotilgan boʻlsa, ikkinchi jildda 5 ta bosma nashr bilan 10 ming nusxada sotilgan. Bundan tashqari, bitta jild sifatida chop etilgan versiya 2 ta bosma nashr bilan 4 ming nusxada sotilgan.
## Kitobning mazmuni
Koʻp yillar davomida yarim hazil va yarmi jiddiy ishlatilgan „Oh, Otaturk qaytib kelsa“ iborasi 1999-yil 19-mayda haqiqatga aylanadi. Toʻliq 80 yildan soʻng Otaturk 18 doʻsti bilan yana Samsunga qadam qoʻydi. Bu safar uning doʻstlari respublika uchun hayot va kuch bergan insonlardir. Kitobning birinchi jildida Otaturkning qaytishi, uning aks sadolari va romandagi uydirmaga koʻra, Otaturkning TRTdagi nutqlari va ushbu nutqlarning sadolari kiritilgan. Ushbu birinchi kitob Otaturk va uning doʻstlari oldiga oʻsha paytdagi prezident Sulaymon Demirel kelishi bilan tugaydi. Ikkinchi kitobda Otaturk va undan keyingi davrdagi davlat rahbarlari (Süleyman Demirel, Bülent Ecevit, Mesut Yılmaz, Devlet Bahçeli, Tansu Çiller, Necmeddin Erbakan, Recai Kutan, Kenan Evren) Otaturk oldida birma-bir paydo boʻlib, tarix mahkamasida hisobot berishadi.

## Manbalar
Şu Çılgın Türkler

**Şu Çılgın Türkler** — Turgut Özakman qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, 2005-yilda nashr etilgan. Ushbu roman Turkiya Istiqlol kurashi davri haqida hikoya qiladi. 

Özakman xalta bilan maʼlumot va hujjatlarni toʻplab, kitobda tasvirlangan voqealar sodir boʻlgan joylarni aylanib chiqdi. Kitobdagi voqealar, odamlar va nutqlar hujjatlardan olingan. Kitob 752 bet. 

Kitob 2006-yil iyul oyiga qadar 311 marta chop etilgan edi va umumiy 622,000 nusxada chop etildi. Kitobning nashr etuvchisi Bilgi nashriyot uyining egasi Ahmet Tevfik Kuflu Anqara soliq rekordchilari roʻyxatida 11-oʻrinni egalladi.
## Kitobning mazmuni
Asarda 1921-1922-yillar haqida hikoya qilinadi. Romanning boshida uzoq kirish mavjud. Ushbu kirish qismida 1914-1920-yillar va voqealar umumlashtirilgan. Asarning birinchi qismi „Yunonistonning katta hujumi“ deb nomlangan. Ushbu boʻlimda Inönü va Kutahya-Eskishehir janglari, parlament munozaralari va Oliy qoʻmondonlik qonuni tushuntirilgan. Ushbu boʻlim Sakarya gʻalabasi bilan tugaydi. Ikkinchi boʻlim esa „Turklarning buyuk hujumi“ nomini olgan.

## Manbalar
Musaxxir al-bilod

**Musaxxir al-bilod** („Mamlakatlarni bo‘ysundiruvchi“) nomli tarixiy asar, muallifi Muhammadiyor ibn Arab Qatagʻondir. Fors tilida yozilgan.

Uning hayoti va ilmiy-adabiy faoliyatiga oid maʼlumotlar kam. U XVI asrning ikkinchi yarmi va XVII asr boshlarida yashab oʻtgan Shayboniy Abdullaxon II va Ashtarxoniylardan Boqi Muhammadxonning (1603—1606) xizmatida boʻlgan.

„Musaxxir ul-bilod“ Shayboniylar sulolasining Abulxayrxondan boshlab shajarasi bayoni boʻlib, Movauronahrning XV—XVI asrlardagi tarixini oʻrganishda muhim qoʻllanmalardan biri hisoblanadi. Asar 1610-yil atrofida yozilgan. Kitob tarkibi muqaddima va olti bobdan iborat. Kitob Abulxayrxonning oʻgʻli va taxt vorisi Shoh Bugogʻ sulton, uning oʻgʻillari Shayboniyxon va Mahmud sulton hamda ularning avlodi tarixini oʻz ichiga oladi. Ikkinchi bobda Koʻchkunchixon (Koʻchumxon) tarixi bayon etilgan. Uchinchi bobda Suyunchxoʻjaxon va uning Toshkent hamda Turkistonda hukmronlik qilgan avlodi tarixi keltirilgan. Toʻrtinchi bobda xoja Muhammadxon va uning Movarounnahrda podshohlik qilgan avlodi tarixi keltirilgan. Beshinchi bob Abdulmo‘minxonning taxtga o‘tirishi (1598) va qisqa hukmronligi haqida. Oltinchi bobda Buxoroning diqqatga sazovor joylari, muallif bilan zamondosh boʻlgan va Buxoroda istiqomat qilgan shayxlar, olimlar va shoirlar haqida qisqacha maʼlumot beriladi. „Musaxxir ul-bilod“ kam oʻrganilgan, qoʻlyozma nusxalari ham kam.

## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yoʻnalishi talabalari uchun darslik.
* A. Madraimov, G. Fuzailova. T.: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Boychechak (oʻzbek xalq ijodi)

„**Boychechak**“ — 1984-yil chop etilgan oʻzbekcha bolalar folklori va mehnat taronalari toʻplami. Toʻplamni Oxunjon Safarov va Kamol Ochilovlar tuzgan va nashrga tayyorlagan. Kitob Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Ushbu toʻplamga Oktabr inqilobigacha boʻlgan boy va xilma-xil oʻzbek bolalar folklori, shuningdek, Sovet Ittifoqi davridagi bolalar ogʻzaki ijodi hamda mehnat qoʻshiqlaridan namunalar kiritilgan. Tahrir hayʼati Komil Yashin, Sarvar Azimov, Marat Nurmuhamedov, Matyoqub Qoʻshjonov, Muzayyana Alaviya, Shonazar Shoabdurahmonov, Toʻra Mirzayev, Muhammad Ali, Solih Qosimov, Bahodir Sarimsoqov, Jumaniyoz Jabborov, Yusuf Sultonovlardan iborat boʻlgan.

„Boychechak“ „Oʻzbek xalq ijodi“ koʻp jildli kitoblar seriyasiga kiritilgan kitoblarning biridir. Kitob ikki qismga boʻlingan boʻlib, birinchi qismga bolalar folklori, ikkinchi qismga esa mehnat qoʻshiqlari kiritilgan. Toʻplamga kiritilgan aytim-olqishlar adabiyotshunoslar tomonidan tahlil qilingan, boshqa asarlar bilan bir qatorda ushbu toʻplamning tahlili asosida ilmiy ish yoqlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Boychechak“ Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/uzbek_xalq_ogzaki_ijodi/Oxunjon%20Safarov,%20Kamol%20Ochilov%20(nashrga%20tayyorlovchilar).%20Boychechak%20(Bolalar%20folklori,%20mejnat%20qo'shiqlari).pdf)
Diriliş - Çanakkale 1915

**Diriliş - Çanakkale 1915** — Turgut Özakman qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, 2008-yilda nashr etilgan. Ushbu roman Chanakkale urushi haqida hikoya qiladi.

Turgut Özakman kitobni 2012-yilgi Chanakkale 1915 filmi uchun moslashtirdi va ssenariysini yozdi.
## Manbalar
Cumhuriyet - Türk Mucizesi

**Cumhuriyet - Türk Mucizesi** — Turgut Özakman qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman Turkiyada respublikaning qurilishi  haqida hikoya qiladi va ikki jildlik kitobning birinchisi hisoblanadi. 2009-yil 29-oktabrda chop etilgan.
## Kitobning mazmuni
Kitob *Kirish* boʻlimi bilan boshlanadi. Respublikani eʼlon qilishning ushbu boʻlimi dunyoga va ularning Turkiyaga boʻlgan taʼsiri haqidadir. Shuningdek yozuvchi Chanakkale jangidan ham bahs etadi. Ikkinchi bob „Adolatli urushdan goʻzal tinchlikka“ sarlavhasi bilan boshlanadi. Ushbu boʻlimda respublikani tashkil etishga tayyorgarlik va uning tashkil etilishi tushuntirilgan. Lozanna haqida tez-tez tilga olinadi. Kitob respublikaning eʼlon qilinishi, Mustafa Kemal Atatürkning prezident etib saylanishi va parlamentdagi nutqi bilan yakunlandi.
= Cumhuriyet - Türk Mucizesi 2 =
**Cumhuriyet - Türk Mucizesi 2** — Turkiyadagi respublika tashkil etilganidan soʻng inqilobni anglatadigan 845 sahifalik kitob.
## Kitobning mazmuni
Kitob ilk boʻlimi *Yaşasın Cumhuriyet * va bir nechta kichik boʻlimlarga boʻlingan 1923-1938 va eng soʻnggi boʻlimlardan iborat. Kitobda respublikaning tashkil topishi, xalqning quvonchi, tantanalar, alifbo inqilobi va boshqa inqiloblar tasvirlangan.

## Manbalar
Çılgın Türkler - Kıbrıs

**Çılgın Türkler - Kıbrıs** — Turgut Özakman qalamiga mansub boʻlgan bir roman hisoblanadi. Ushbu roman 2012-yilda Bilgi Yayınevi nashriyotida chop etilgan.
## Kitobning mazmuni
Ushbu kitob Kipr haqida yozilgan. Turgut Özakman, ushbu kitobda, Rossiya-Usmonli urushidan soʻng, Kiprni bosib olinishidan xavfsirab, xavfsizlik maqsadida Usmonli davlati tomonidan vaqtincha Buyuk Britaniyaga berilishi, Birinchi jahon urushida Birlashgan Qirollikning Kiprni egallashi, oroldagi oʻzgarishlar, ularning turklar va yunonlarga aks etishi, inglizlar orolni evakuatsiya qilishlari, Kipr Respublikasining tashkil etilishi, Yunonlarning turklarga nisbatan shafqatsizligi, unda turklarning qarshiligi va ular topmoqchi boʻlgan vositalar va nihoyat Kipr tinchlik amaliyoti haqida soʻz boradi va u tugaydi.

## Kitob haqida
Ushbu roman Turgut Özakmanning yozgan eng soʻnggi kitobi hisoblanadi. Roman chop etilgan yildan bir yil oʻtib, 2013-yilda yozuvchi vafot etadi.
Dastur ul-muluk

**Dastur ul-muluk** (“ Podshohlarga qo'llanma”) nomli tarixiy asar, muallifi XVII asr tarixchisi Xoja Samandar Termiziydir. 

Uning 233 oʻz ismi Muhammad Baqoxoja boʻlib, asli Nasaf (Qarshi)lik, Mir Haydariy tariqati shayxlaridan biri oilasida dunyoga kelgan. Xoja Samandar Termiziy Ashtarxoniylardan Abdulazizxon (1645—1681) va Subxonqulixon (1681—1702) bilan zamondosh boʻlgan. U 1702-yilgacha Qarshida raislik lavozimida turgan, Abdulazizxon va Subxonqulixonning harbiy yurishlarida ishtirok etgan. 

Bizning davrimizgacha olimning ikki muhim asari yetib kelgan. Bulardan biri “Dastur ul-muluk” boʻlib, u 1695-yili va ikkinchisi “Anis ul-fuqaro” (“Faqirlar doʻsti”) nomi bilan mashhur bo'lib, 1735-yili yozilgan. Oʻzbekiston tarixini oʻrganishda Xoja Samandar Termiziyning “Dastur ul-muluk” asari zoʻr qimmatga ega. Asar Buxoro xonligining XVII asrning 70—90-yillardagi ijtimoiy-siyosiy ahvolini, shuningdek, Buxoro bilan Xiva xonliklari oʻrtasidagi siyosiy munosabatlami oʻrganishda katta ahamiyatga ega. “Dastur ul-muluk”da oʻzbeklarning etnik tarkibi haqida ham muhim dalil va ma’lumotlarni uchratamiz. 1971-yili “ Dastur ul-m uluk”asarining forsiy matnini, ruscha tarjimasi, zarur izohlar bilan M.A.Salohitdinova chop etdi. Asarning oʻzbekcha nashri 1997-yili Jabbor Esonov tomondan amalga oshirildi.

## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Cevdet Bey ve Oğulları

**Cevdet Bey ve Oğulları** — Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman hisoblanadi. Ushbu roman 1982-yilda İletişim Yayınları nashriyotida chop etilgan. Dastlab yozuvchi romanini Karanlık ve Işık nomi bilan yozgan va 1979-yilda Milliy Roman mukofotini olgan.

Garchi u mukofotga sazovor boʻlsa-da, roman faqat 1982-yilda Cevdet Bey ve Oğulları nomi bilan nashr etildi. Ushbu kitob nashr etilgandan keyin, muallifga 1983-yilda  Orhan Kemal Roman mukofotini olib keltirgan va roman adabiyot dunyosida tanila boshlangan. 
## Kitobning mazmuni
Ushbu roman Nişantaşılı oilaning uch avlodi haqida hikoya qiladi. Shu bilan birga, anʼanaviy romanning zavq-shavqlari diqqat va muhabbat bilan bayon etilgan ushbu panoramali roman, uyning ichki ranglarini, vaqt oqimini, kundalik oddiy suhbatlar va unutilmas qahramonlari bilan birga, Orhan Pamukga munosib obroʻ keltirgan yetuk birinchi kitobdir. Ikkinchi qismda 30 yil oʻtgach koʻrsatiladi. Endi Abdulhamid va konstitutsiyaviy kurash orqada qolib, respublika eʼlon qilindi. Cevdet Bey oʻz ishini rivojlantirdi va Nişantaşıda qasr sotib oladi.

Roman Turkiyaning zamonaviylashuvi jarayoni burjua oilasidan kelib chiqqanligini tasvirlaydi. Cevdet Bey va uning oilasi, Ömer, Muhittin, Muhtor Beylar har doim turk zamoniaviylashuvining turli xil belgilaridir. Oʻziga oʻxshamaydigan Yevropa bilan muomala ularni turli xil kengilsizliklar bilan boshqa yellarga tashlaydi.

## Manbalar
Kuz saxovati

**„Kuz saxovati“**, toʻliq nomi **„Saylanma. Kuz saxovati. 3-jild“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy asarlar toʻplami. Yana yetti kitob — „Bahor tarovati“, „Yoz harorati“, „Qish halovati“, Qalb sadoqati", „Erk saodati“ asarlaridan hamda ikki jild badiiy tarjimalardan iborat „Toʻla asarlar toʻplami“ deb nomlangan sakkiz jildli toʻplamning uchinchi jildi. 2016-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga kiritilgan ilk toʻrt kitob umrning toʻrt faslini ifoda etuvchi asarlarni oʻzida jamlagan boʻlib, uchinchi jild kuz fasli va oʻrta yoshdagi umrga bagʻishlangan.

Toʻplamga Matmusa obrazi haqidagi „Donishqishloq latifalari“ turkumidagi hazil sheʼrlar, shoirning boshqa hajviy sheʼrlari hamda „Istanbul fojiasi“ sheʼriy dramasi kiritilgan.

## Yana qarang
* „Birinchi jild: Bahor tarovati“
* „Ikkinchi jild: Yoz harorati“
* „Toʻrtinchi jild: Qish halovati“
* „Beshinchi jild: Bahor tarovati“
* „Oltinchi jild: Erk saodati“

## Manbalar

## Havolalar
* „Yoz harorati“ Kitobim saytida 
* „Kuz saxovati“ Kitoblar dunyosi saytida
Bahr ul-asror

**Bahr ul-asror fi manoqib ul-ahyor** (“Olijanob kishilarning jasorati haqidagi sirlar dengizi”) nomli tarixiy-geografik asar, muallifi XVII asrda yashab oʻtgan balxlik yirik qomusiy olim Mahmud ibn Validir. Fors tilida yozilgan.

Uning otasi Mir Muhammad Vali asli fargʻonalik, kosonlik boʻlib, Shayboniylardan Pirmuhammadxon avval (1546—1567-yy.) davrida Balxga borib qolgan. U oʻqim ishli va keng m a’lumotli kishi boʻlib, asosan fiqh ilmida zamonasining peshqadam
kishilardan hisoblangan. 

Mahmud ibn Vali 1596-yili tug'ilgan. 19 yoshga borganda, ya’ni 1614-yili u yirik fiqh va hadis olimi Mirakshoh Husayniyning xizmatiga kiradi va qariyb oʻn yil undan saboq oladi. 

Mahmud ibn Vali fanning juda ko‘p sohalarini, tarix, geografiya, ilmi nujum, ma’danshunoslik, botanika va boshqa sohalam i qamrab olgan “Bahr ul-asror fi manoqib ul-ahyor” yoki “Bahr ul-asror” nomli o‘ta qimmatli qomusiy asarini yaratdi. Bundan tashqari u qator ilmiy va badiiy asarlar yaratgan bo'lib, ular bizgacha yetib kelmagan.

1634—1640-yillar orasida yozilgan “Bahr ul-asror” asari mundarijasida ko'rsatilishicha, yetti jilddan iborat bo'lgan. Uning II—VII jildlari jahon tarixiga bag'ishlangan bo'lib, O'zbekiston va u bilan qoʻshni mamlakatlaming qadim zamonlardan to 1640-yilgacha kechgan tarixidan bahs yuritadi. Afsuski, bu muhim va qimmatli asarning faqat I va VI jildlarigina topilgan, xolos. Asarning birinchi jildida yetti iqlim m am lakatlarining, shuningdek, Oʻzbekistonning oʻrta asrlardagi shahar va viloyatlarining geograflk holati, xalqi va uning turm ush tarzi haqida qimmatli ma’lum otlar keltirilgan.
“Bahr ul-asror” ning VI jildi alohida qimmatga ega. Unda XIII—XVII asrning birinchi yarmida Chigʻatoy ulusi, Oʻrta Osiyo,  va Shimoliy Afgʻoniston tarixi keng va atroflicha yoritilgan.

## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik.
* A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008
Zumrad va Qimmat

„**Zumrad va Qimmat**“ – oʻzbek xalq ertagi. Eng keng tanilgan oʻzbekcha ertaklardan biri. Ertak mehnatsevar Zumrad, uning oʻgay singlisi Qimmat va oʻgay onasi haqida boʻlib, boshqa xalqlardagi ertaklarga oʻxshash syujetga ega. Xususan, ertak yoqutlarning „Bekinmachoq“, ruslarning „Oʻn ikki oy“ („Morozbobo“) ertaklariga oʻxshaydi. Shuningdek, ertak mavzu jihatdan „Cinderella“ ertagiga yaqin ekanligi eʼtirof etilgan. Ertakda mehnatsevarlik gʻoyasi ulugʻlanadi.

„Zumrad va Qimmat“ asosida rejissyor Damir Salimov 1966-yil „Sehrli sandiq“ nomli multfilmni suratga olgan boʻlib, multfilm oʻzbeklar orasida kult darajasida tanilgan. Shuningdek, ertak asosida bir necha spektakl sahnalashtirilgan. Ertak bir necha oʻn toʻplamga, jumladan, 1988-yil Komil Imomov tuzgan ayni nomli oʻzbek xalq ertaklari toʻplamiga kiritilgan.

## Manbalar
Sessiz Ev

**Sessiz Ev** — Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, Cevdet Bey ve Oğulları romanidan keyingi ikkinchi romanidir. Ushbu roman 1983-yilda 1. Basım: Can nashriyotida chop etilgan. Romanda uch aka-uka Istanbulga yaqin boʻlgan Cennetisar shahrida buvisining oldiga borgan bir hafta haqida hikoya qilinadi.
## Umumiy
*Sessiz Ev* romani 32 boʻlimdan iborat. Har bir boʻlim personaj nuqtai nazaridan, birinchi shaxsda aytiladi. Roman beshta hikoyachi tomonidan aytiladi va ular quyidagilar: Recep, Büyükhanım, Hasan, Faruk va Metin.

## Joy va vaqt
**Joy**: Cennethisar.

**Vaqti**: 1980-yil iyun oyi. Sessiz Ev 1980-yil 12-sentabrdagi harbiy toʻntarishdan bir oy oldin sodir boʻlgan voqealar haqida. Shuning uchun roman katta siyosiy izlarni qoldiradi.
## Qahramonlar
### Hikoyachilar
#### Rece
Recep Karataş. Uning ukasi Ismoil singari u ham onasining shifokor Selahattin bilan benikoh munosabatlaridan tugʻilgan. Ikki aka-uka „nogiron“dirlar: Recep mitti, Ismoil esa oqsoq. Recepning fikrlash tarzida deyarli sehrli deb atash mumkin boʻlgan narsa bor: Yunus paygʻambar, oshqozon va boshqalar haqida sirli yondashuvi.
#### Fatma
Fatma romanda Büyükhanım yoki buvi sifatida jonlantirilgan. Roman boshlanganda, uning eri Doktor Selahattinning vafot etganiga bir necha yil boʻlgan edi. Nilgun, Faruk va Metinning buvisi. Recep - eri Selahattinning benikoh tugʻilgan farzandi. „Toʻqson yoshda“ (18-bet).

#### Hasan
Piyaninochi Ismoilning oʻgʻli. Oʻn sakkiz yoshda. Voqealarni aytib berish uslubidan uning maktab bilan bogʻliq muammolari borligi tushuniladi. U otasining maktab haqidagi umidlariga javob berolmaydi va idealistik harakatga qoʻshilishi orqali shaxsiyat muammosini hal qilishga harakat qiladi.

#### Faruk
Tarixchi, universitet professori, dotsent. U turmushga qurgan, ammo bolalari yoʻq edi. Ajrashgan rafiqasi Selma boshqa birovga turmushga chiqqan.

#### Metin
## ''Sessiz Ev''ning tarjimalari
* **Fransuzcha**
:*La maison du silence*, tarjimon. Münevver Andaç (Parij: Gallimard, 1988).
* **Niderlandcha**
:*Het huis van de stilte* (1983).
* **Ispancha**
:*La casa del silencio* (Metáfora Ediciones, 2001).
* **Shvedcha**
:*Det tysta huset*, tarjimon.: Dilek Gür (Stokgolm : Norstedt, 1998).
* **Italyancha**
:*La casa del silenzio*, tarjimon. Francesco Bruno (Milan: Frassinelli).
* **Ruscha**
:*Тихий дом* (*Tihij dom*) (1983).
* **Yunoncha**
:*Το σπίτι της σιωπής*, tarjimon. Panayotis Arabacis (Afina: Pataki, 1994).

## Manbalar
Hikmatnoma: Oʻzbek maqollarining izohli lugʻati

**„Hikmatnoma: Oʻzbek maqollarining izohli lugʻati“** (keyingi nashlari nomi: „**Maʼnolar maxzani**“) — oʻzbekcha maqollar va hikmatli soʻzlarning izohli lugʻati. Lugʻatni Shotursun Shomaqsudov va Shuhrat Shorahmedovlar tuzgan va nashrga tayyorlagan. Ilk bor 1990-yil Toshkent shahrida Oʻzbek sovet ensiklopediyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Kitobga oʻzbek xalqining asrlar davomida sayqal topib, shu kungacha yetib kelgan maqol va hikmatli soʻzlarining tarixan qanday shakllangani hamda ularning batafsil izohi kiritilgan. Toʻplam yakunida bibliografiya keltirilgan.

„Hikmatnoma“ oʻzbek xalq maqollarining eng mukammal lugʻati boʻlib, bir necha marta qayta nashr qilingan. Oʻzbekcha enografik asarlarda keng iqtibos keltiriladigan asarlarning biri. Toʻplamning birinchi nashriga oʻzbek xalq shoiri Erkin Vohidov kirish soʻz yozib, uni „xalq durdonalaridan tuzulgan oʻziga xos javohir“ deya taʼriflagan. 

## Nashlari
Toʻplam 2001-yil Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi davlat ilmiy nashriyotida „Maʼnolar maxzani“ nomi bilan nashr qilingan. Ayni nom bilan 2018-yil qayta chop etilgan. Ilk nashr kabi bu ikki yangi nashr ham kirill yozuvida chop etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Hikmatnoma: Oʻzbek maqollarining izohli lugʻati“ Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/lugatlar/Hikmatnoma.%20O'zbek%20maqollarining%20izohli%20lug'ati%20(Sh.Shomaqsudov,%20Sh.Shorahmedov).pdf)
Posse Cat

***Posse Cat*** – AQSh qisqa metrajli animatsion filmi. 1954-yilda chiqarilgan. William Hanna va Joseph Barbera yaratgan Tom va Jerry personajlariga asoslangan. MGM Cartoons studiyasi tomonidan ishlangan, Metro-Goldwyn-Mayer kinokompaniyasi tomonidan esa tarqatilgan. Film rejissyorlari – William Hanna va Joseph Barbera, prodyuser – Fred Quimby, bastakor – Scott Bradley.

## Manbalar

## Havolalar
*
Beyaz Kale

**Beyaz Kale** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 1985-yilda İletişim Yayınları nashriyotida chop etilgan.
## Kitobning mazmuni
Ushbu roman XVII asrda Istanbulda boʻlib oʻtgan voqealar haqida hikoya qiladi. Neapolga sayohat paytida Usmonli qaroqchilari tomonidan qoʻlga olingan venetsiyalikni Istanbulga olib kelishadi va qul sifatida sotishadi. Venetsiyalik qullar oʻz vaqtida uchrashishadi. Usmonli hali davrdan orqada emas, ammo Yevropa Usmonli imperiyasidan ancha oldinda ham emas edi. Ularning geografiyasi turlicha boʻlishiga qaramay, olimlar (boshqacha aytganda, savol beradiganlar, oʻz savollariga ilmiy javob izlaydilar) bir xil xurofotlarga duch kelishadi. 

Qisqa roman aqlli fantastikaga ega. Odamlar va joylar ikki asr oldin boʻlgan boʻlishiga qaramay, oʻquvchi hozirgi va bu joyni — qaysi mamlakatda, qaysi madaniyatda boʻlishidan qatʼiy nazar anglaydi. Hozirgi va bu joyni anglagandan soʻng, u Xojaning „Men kimman?“ degan savoli bilan yolgʻiz qoladi.
The Powerpuff Girls Movie

***The Powerpuff Girls Movie*** — 2002-yilda ishlangan, Cartoon Network telekanalida namoyish etilgan shu nomli animatsion teleserialga asoslangan superqahramon janridagi Amerika animatsion filmi. Film rejissori — Craig McCracken, ssenariy mualliflari — Charlie Bean, Lauren Faust, Paul Rudish va Don Shank boʻlib, filmda Cathy Cavadini, Tara Strong, E. G. Daily, Roger L. Jackson, Tom Kane, Tom Kenny va Jennifer Hale kabi aktyorlar ovoz berishgan.
## Ovoz berganlar

* Cathy Cavadini — Blossom
* Tara Strong — Bubbles
* E. G. Daily — Buttercup
* Roger L. Jackson — Mojo Jojo va Butch
* Tom Kane — professor Utonium
* Tom Kenny — Townsville mayori, sharhlovchi, Mitch Mitchelson, Snake va Lil' Arturo.
* Jennifer Hale — Ms. Sandy Keane
* Jennifer Martin — Ms. Sarah Bellum, Mayorning kotibasi.
* Jeff Bennett — Ace, Big Billy va Grubber.
* Grey DeLisle va Phil LaMarr qoʻshimcha qahramonlarga ovoz berishgan
* Frank Welker

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
*
Fred Quimby

**Frederick Clinton Quimby** (31-iyul 1886-yil — 16-sentyabr 1965-yil) — amerikalik produser va jurnalist. U *[[Tom va Jerry]]* animatsion serialidagi produserligi orqali tanilgan sanaladi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Tom va Jerry hikoyasi
Scott Bradley

**Walter Scott Bradley** (26-noyabr 1891-yil&nbsp;— 27-aprel 1977-yil) — amerikalik bastakor.
## Bibliografiyasi
* Goldmark, Daniel (2006): „Cartoon Concerto“. Liner notes for *Tom and Jerry & Tex Avery Too! Volume 1: The 1950s*. Film Score Monthly CD Vol. 9 No. 17.
* Goldmark, Daniel (2005): „Tunes for 'Toons: Music and Hollywood Cartoons.“ University of California Press.
* Goldmark, Daniel and Yuval Taylor (eds.) (2002): *The Cartoon Music Book*. A Capella Books.
* Maltin, Leonard (1987): *Of Mice and Magic: A History of American Animated Cartoons*. Penguin Books.
* McCarty, Clifford (2000): *Film Composers in America: a Filmography, 1911-1970*. Oxford University Press.
* Morris, Peter (2007): *Playing Cat and Mouse* in BBC Music Magazine, March 2007. p44-48. British Broadcasting Corporation.
* Morris, Peter (2016): *Humour Between the Keys* in *Sounding Funny* (2016). Equinox Publishing.
## Havolalar
*
Yeni Hayat

**Yeni Hayat** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 1994-yilda chop etilgan.

Kitob „Bir kuni bir roman oʻqidim va hayotim oʻzgardi“ jumlasi bilan boshlanadi. Universitet talabasi shahardan shaharga avtobuslarda oʻlimni taʼqib qiladi. Romanning asosiy qahramonlari Osman, Canan, Mehmet va Dr. Narindir.
Rudolf Ising

**Rudolf Carl Ising** (7-avgust 1903-yil — 18-iyul 1992-yil) — amerikalik animator.
## Manbalar

## Havolalar
*
Technicolor

**** () – rangli kinematografik yoki fotografik tasvir yaratish texnologiyasi. 1917-yilda  va  tomonidan ixtiro qilingan.

## Manbalar