open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ustun-bit

**"Ustun-bit"** ( yoki ) — amerikalik haykaltarosh Kleys Oldenburg (1929-yilda tugʻilgan) tomonidan yaratilgan ulkan tashqi poʻlat haykal. Bu beysbol tayoqchasi koʻrinishidagi panjara tuzilishi, uning dastasi ustida turadi; haykal balandligi — 31 m (101 fut.), material kulrang boʻyalgan poʻlatdir. Haykaltaroshlikni zamonaviy sanʼatning joy sanʼati kabi yoʻnalishiga kiritish mumkin, uning oʻziga xos xususiyati badiiy asar yaratishda „joyning oʻziga xos xususiyatlari“ ni hisobga olishdir.

## Yaratilish tarixi
Column-Bit AQSH Umumiy Xizmatlar Boshqarmasi tomonidan Arxitekturada Sanʼat dasturining bir qismi sifatida buyurtma qilingan. Oʻsha yili haykal Chikagoning markazida West Madison koʻchasi, 600-uyda joylashgan Garold Vashington ijtimoiy farovonlik markazi binosi yonida oʻrnatildi. Baʼzi manbalarda Oldenburgning rafiqasi  (1942-2009) hammuallif sifatida koʻrsatilgan.

Oldenburg oʻz ishini graffiti va derazalarni bezash rassomi sifatida boshlagan, keyinchalik haykaltaroshlikka qiziqa boshlagan. 1960-yillarning boshidan qogʻoz, koʻpikli kauchuk, keyinchalik vinil va boshqa materiallar bilan toʻldirilgan gazlamalardan kundalik buyumlarning (oziq-ovqat, yozuv mashinkasi, changyutkich va boshqalar) haykaltarosh kattalashtirilgan tasvirlarini yaratishga kirishdi. Shahar makonida gigant haykallarni yaratish sohasidagi birinchi amalga oshirilgan loyiha  Yel universitetida boʻldi (1969). 1976-yilda Filadelfiyada ulkan haykal oʻrnatildi , 1977-yilda Parijdagi Pompidu markazida -.

## Tavsif, talqin
Ochiq panjarali struktura funktsional sabablarga koʻra — haykalga shamol tomonidan yaratilgan yukni kamaytirish uchun ishlatilgan. Haykalning shakli va uni yasagan materiali mahalliy xususiyatlar bilan bogʻliq: bu mahalliy poʻlat sanoati va shaharning beysbolga boʻlgan muhabbatini eslatadi, shuningdek, mashhur Chikago arxitektura maktabiga hurmatning dalilidir, koʻp qavatli binolar va vertikal chiziqlarga eʼtibor qaratildi; Bundan tashqari beysbol tayoqchasi politsiya tayoqchasiga oʻxshab ketganligi sababli, haykal shaharning jinoyatchilik darajasi yuqoriligi uchun tarixan salbiy obroʻga ega ekanligini eslatib turadi.

Oldenburgning oʻzi oʻz ishi haqida aytganidek, agar biron bir binoni agʻdarib tashlasangiz, natijada „tutqichda muvozanatni ushlab turgan koʻrshapalaklar“ kabi koʻrinishga ega boʻladi. Oldenburgning 1960- va 1970-yillarda barpo etilgan boshqa ulkan obyektlari singari, Koʻrshapalak ustuni arxitektura tanqidchilari tomonidan anʼanaviy shahar yodgorliklariga juda muvaffaqiyatli alternativa sifatida koʻrib chiqiladi.

## Yana qarang

* 
* 

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Dempsi E.[d]. Stili, shkoli, napravleniya. Putevoditel po sovremennomu iskusstvu = Styles, Schools and Movements : [per. s angl.]. — M. : Iskusstvo — XXI vek, 2008. — 304 s. — 3000 ekz. — .
* Kotlomanov A. O. Posle „Manifesti“. Peterburgskaya art-ssena v usloviyax novoy stabilnosti : [arx. 14-avgusta 2019] // Vestnik SPbGU. Seriya 15: Iskusstvovedenie. — 2015. — № 1. — S. 204—208.

## Havolalar

*
Oralar

**Oralar**, ***togʻlar***, ***xorlar*** ( — „vaqt“) — qadimgi yunon mifologiyasida fasl maʼbudalari, tabiatdagi tartibni boshqargan. Zevs va Femidaning qizlari (yoki Gelios va Selenaning qizlari). Olimpning goh ochilib, goh yopiluvchi bulut darvozalarining qoʻriqchilari: ularni osmon darvozabonlari deb atashadi. Gelios otlarini jabduqlashgan.

Turli vaqtlarda Orlarning turli raqamlari boʻlgan, shuningdek, ular turli nomlar bilan ham tilga olinadi.

Giginga koʻra — 9 ta nom, boshqa roʻyxatda esa 12 ta. Nonnga koʻra, ular toʻrtta. Afinada Afroditaning hamrohlari hisoblangan Tallo (Gullayotgan) va Karpo (Mevalarga boy) hurmatga sazovor boʻlgan; Gesiod Zevsning uchta xizmatkorining ismlarini eslatib oʻtadi: Evnomiya (Qonuniylik), Dike (Adolat) va Eyrena (Tinchlik).

„Iliada“da (V 749, VIII 393, VIII 433), „Odissey“da (XI 295; XII 4) va Gomer madhiyalarida (II 16) keltirib oʻtilgan, XLIII orfik madhiya ularga bagʻishlangan. Kratin va Aristofandan komediya xori sifatida olingan.

## Oralar Roʻyxati

* Avga — Tong orasi.
* Aukso (Avkso, Avksesiya) — Bahor ori; Gegemona — Kuz bilan birga Afina Xaritalaridan biri.
* Akte — tushlok va tushlikdan keyingi mashgʻulotlar orasi.
* Anatoliya — Quyosh chiqishi orasi.
* Arkt — Kun botishi orasi; Garmoniyaning xizmatkori.
* Gesperida — ish tugallovchi ora.
* Gimnastika — tongi mashgʻulotlar orasi.
* Dike — Adolat orasi.
* Disis (Dyusis) — „Kechki oʻquvchi“ orasi; Garmoniyaning xizmatkori, Selenaning enagasi.
* Yevnomiya (Evnomiya) — „Baraka“ orasi.
* Yevporiya (Evporiya) — Toʻkin-sochinlik orasi.
* Eyrena (Irena) — Tinchlik va Xotirjamlik orasi.
* Karpo — Afina „Serhosillik“ orasi; Fallo-ga qarang.
* Mesembriada — Peshin orasi; Garmoniyaning xizmatkori.
* Musika — ertalabki taʼlim soatlari orasi
* Nimfe — Poklik orasi.
* Orfosiya (Ortosiya) — Farovonlik orasi.
* Sponde — Kayf-safo orasi.
* Fallo (Tallo) — Afina „Gullayotgan“ orasi; Karpo-ga qarang.
* Ferusa — Zamindorlik va Yerdan foydalanish orasi.
* Elete — tushlikdan keyingi ibodatlar orasi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Ὥραι // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.
* Горы, в мифологии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Горы // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1987. — Т. 1 : А—К. — 671 с.
To'rtburchak bo'shliq

**To'rtburchak bo'shliq**, shuningdek, to'rtburchak bo'shli*q (Velpeau)* va *foramen humerotricipitale* deb nomlanadi, qo'ltiqosti bo'shliqdagi uchta bo'shliqdan biridir. Boshqa ikkita bo'shliqlar: uchburchak bo'shliq va uchburchak oraliq.

## Tuzilishi
To'rtburchak bo'shliq qo'ltiqosti bo'shliqdagi uchta bo'shliqdan biridir.

### Chegaralar
To'rtburchak bo'shliq quyidagicha aniqlanadi: 

* *yuqorida/yuqorida:* yumaloq kichik mushak.
* *quyida/pastki:* yumaloq katta mushak.
* *medial:* yelkaning uch boshli mushagining uzun boshi (tashqi chet).
* *lateral tomondan:* yelkaning jarrohlik bo'yni.
* *old tomondan:* kurakosti mushaklari.

### Tarkib
To'rtburchak bo'shliq nervus axillaris(qo'ltiq osti nervi)ni,  arteriya circumflexae humeri posterior(yelkaning aylanuvchi orqa artiyasi)ni  o'tkazadi.

## Klinik ahamiyati
To'rtburchak bo'shliq qo'lning klinik jihatdan muhim anatomik bo'shlig'idir, chunki u qo'ltiq osti qismining oldingi qismlarini orqa qismlarga o'tish yo'lini ta'minlaydi. To'rtburchak bo'shliqda qo'ltiq osti nervi va yelkaning aylanuvchi orqa artiyasi bo'shliqni egallagan *jarohatlar* yoki *travma* tufayli anatomiyadagi buzilishlar tufayli siqilishi yoki shikastlanishi mumkin.

## Tarix
To'rtburchak bo'shliq shunday nomlanganki, chunki uning chegaralarini tashkil etuvchi uchta skelet mushaklari va bitta uzun suyak to'liq to'rtburchak shaklida bo'sh joy qoldiradi.

To'rtburchakli bo'shliq, shuningdek, to'rtburchak bo'shliq, Velpeau to'rtburchak bo'shlig'i va humerotricipitale teshigi sifatida ham tanilgan.

## Yana qarang

* To'rt tomonlama fazo sindromi
* Uchburchak bo'shliq
* Uchburchak oraliq

## Qo'shimcha rasmlar

Fayl:Gray412-spaces.png|Elka suyagining orqa qismidagi mushaklar va uch boshli mushak


## Manbalar
Ushbu maqola Gray's Anatomy (1918) 20-nashrining 589-sahifasidan umumiy foydalanishdagi matnni o'z ichiga oladi.

## Havolalar

* Quadrangular_space at the Duke University Health System's Orthopedics program
* Photo at umich.edu
* Diagram at wustl.edu
* Photo at tufts.edu
* Photo at ithaca.edu
Ari (qahramon)

**Ari (Janet van Dyne)** — Stan Lee, Jack Kirby va Ernie Hart tomonidan yaratilgan Marvel komikslaridagi xayoliy qahramon. U ilk marotaba *Tales to Astonish* komikslar seriyasida paydo boʻlgan (1963-yil iyun, 44-son). Ari — Qasoskorlar jamoasi asoschilaridan biri, shuningdek, jamoaning yetakchisi. U kattalashish va kichrayish qobiliyatiga ega, qanotlari bilan ham ucha oladi.

## Komikslardagi qahramonning koʻrinishlari
U birinchi marta 1963-yil iyun oyida *Tales to Astonish* komikslar seriyasining 44-sonida paydo boʻldi.

1970-yilgi *The Avengers* komiksida rassom George Pérez qahramonning kostyumini bir necha marta oʻzgartirgan, bu esa qahramonga sezilarli taʼsir koʻrsatgan.

## Qahramonning biografiyasi
Janet van Dyne Nyu-Jersida tugʻilgan. Uning otasi — boy olim Vernon van Dyne.

## Filmlar va multseriallardagi rollari
Uni *[[The Avengers: United They Stand]]*, *[[The Avengers: Earth's Mightiest Heroes]]* kabi multseriallarda koʻrish mumkin. Janet van Dyne Marvel kinematografiya koinotining bir qismi boʻlgan quyidagi filmlarda rol ijro etgan:

* „Chumoli-odam“ filmida u fleshbekda paydo boʻladi, uni Hayley Lovitt ovozlashtirgan.
* „Chumoli-odam va Ari“, „Qasoskorlar: Intiho“, „Ant-Man and the Wasp: Quantumania“ filmlarida uning rolini Michelle Pfeiffer ijro etadi.

## Tanqid va sharhlar
Ari IGN „Top 100 komiks qahramonlari“ roʻyxatida 99-oʻrinni va IGN „Eng yaxshi 50 qasoskor“ roʻyxatida 26-oʻrinni egalladi. Syfy.com sayti Arini eng feministik qahramonlardan biri deb atadi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
*
Hojatdagi kuchukcha

Mongrel (**Niderl** ), **Hojatdagi kuchukcha** boshqa nomi (‎) ‎ — Belgiyalik haykaltarosh Tom Franzenning Bryussel markazidagi haykali, 1998-yilda oʻrnatilgan. ‎‎‎‎

Haykal *Kartuizersstraat* burchagida joylashgan () va *‎‎Oude Graanmarkt* (. *Zinneke* haykalining nomi Senna daryosi nomidan kelib chiqqan golland tilining Bryussel dialektidagi Bryussel va Bryussel mongrellari uchun taxallusdir (). Bu shuningdek, biz kabi his qilish (s nid. —&#x2009;„Zin hebben in“). Haykaltarosh tomonidan oʻylab topilganidek, aralash zotli it Bryusselda turli madaniyatlarning birlashishini anglatadi.

Asarda orqa panjasi bilan piyodalar yoʻlakchasi ustuniga hojat chiqarayotgan tirik oʻlchamdagi dov-daraxt it tasvirlangan va u Manneken Pis va Manneken Pis bilan tematik jihatdan bogʻlangan. Bu Bryusselda mashhur hazilning bir turiga misol, Bryusselda mashhur.

‎2015-yil avgust oyida haykalni mashina urib yubordi va haykaltarosh tomonidan tiklandi. ‎Fayl:Bruxelles-Het Zinneke.jpg|Sariq rangga bo'yalgan „piss dog'i“ bilan haykal.

## Manbalar

* Ushbu maqolada, Gollandiya — Golland tilining flamand lahjasining Bryussel varianti
Otrera

**Otrera** (Otrira, ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. Amazonlar malikasi, Aresga ibodatxona barpo qildi. Amazon ayol. Penfesileya va Ippolitaning onasi. U Efesda Artemida ibodatxonasini qurdi.

## Manbalar
Fatser xo‘rozi

**Fatser xoʻrozi** () — Xelsinkidagi Kluuvikatu koʻchasida joylashgan Finlandiya rassomi Byorn Väkström tomonidan yaratilgan yarim mavhum ommaviy sanʼat haykali.

## Tarixi
Haykal rassom Byorn Vekstryom tomonidan 1991-yilda tadbirkor Karl Fatser tomonidan Fatserning birinchi kafesi ochilishining 100 yilligi munosabati bilan yaratilgan.

Haykalning tashqi koʻrinishi shartli ravishda tasviri Fatser logotiplarida va uning koʻplab mahsulotlarida, masalan, shirinliklar solingan qutilarda mavjud boʻlgan xoʻrozning koʻrinishini anglatadi. Shuningdek, haykal noaniq katta hayvonning umurtqalariga oʻxshaydi. Haykaltarosh bu gʻoyani Aland orollari boʻylab sayr qilib, u yerda kiyik skeletini topdi. „…topilmada qanotli xoʻroz tasviri va Karl Fatserning ovga boʻlgan muhabbati bor edi“, deb guvohlik beradi Byorn Vekström.

Poydevorning old tomonida Karl Fatserning metall barelyef profili va uning avtografi bor. Poydevorda fin tilidagi gravyura bor: „Karl Fatser 1891-yil 17-sentabrda Kluuvikatu 3 da fransuz-rus qandolat fabrikasini ochdi. Oy Karl Fatser Ab asoschisi xotirasini sharaflash uchun ushbu haykalni 100 yilligi munosabati bilan Xelsinki shahriga taqdim etdi“.

## Manbalar
Owlman

**Oulman** — bu DC Comicsning bir nechta super yovuz qahramonlarining nomi. U Bryus Ueyn/Betmenning yovuz muqobil koinot versiyasidir.

Adolat ligasining oʻxshashi boʻlgan superyovuzlar jinoyat sindikatidan iborat.

## Sharhlar va tanqid
"Comic Book Resources"dan Brendon Zakarining taʼkidlashicha, Owlman „Betmen kabi jinoyatchilarga qarshi kurashuvchi emas, balki yovuz jinoyatchidir“. „Screen Rant“dan Ana Dumarog qahramonni „DC ning eng qiziqarli yovuzlaridan biri“ deb hisoblaydi. Uning hamkasbi Shon Korli shunday deb yozgan edi: „Owlmanning nigilizmga intilishi uni koinot aholisining yarmini yoʻq qilishga intilayotgan Tanos bilan bir qatorga qoʻyadi. Ikkalasi ham oʻlimga berilib ketgan, ammo sabablari farqli: Tanos Oʻlimni tom maʼnoda yaxshi koʻradi va komikslarda unga boʻlgan muhabbati uning harakatlarini kuchaytiradi; boshqa tomondan, Owlmanda (biz maʼlum boʻlganicha) bunday motivatsiya yoʻq, u faqat oʻlimdan keyingi ozodlikni xohlaydi“.

## Manbalar
Oxim

**Oxim** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. Gelios va Rodaning yetti oʻgʻlining eng kattasi. Rodos hukmdori (Egey orollari).

## Mifologiyasi
Taxtga koʻtarilishdan oldin aka-ukalar birodarining joniga qasd qilishgan. Yetti aka-uka geliodlar Rodosda yashagan. Aka-ukalar Aktiy, Triop, Makarey va Kandal oʻz birodari Tenagni oʻdirishgan. Shundan soʻng oʻz orollaridan qochib ketishgan, Oxim va Kenaf esa jinoyatga aloqador boʻlmaganligi uchun qolishgan.

Oxim orol ustidan nazoratni egallab, Ialis mintaqasiga joylashadi va u yerda Axaya shahriga asos soladi.

Oxim nimfa Gegetoriyaga uylanadi, ularning qizi Kidippa (Kirbiya deb ham ataladi) duyoga keladi. Diodorning soʻzlariga koʻra, Oxim qizini akasi Kerkafga turmushga bergan. Plutarxning soʻzlariga koʻra, otasi uni Okridionga unashtirgan, ammo uni sevib qolgan Kerkaf xabarchini uni oʻziga olib borishga koʻndirgan. Kerkaf va Kidippa qochib ketishgan va Oxim qariganda qaytib kelishgan.

Kerkaf va Kidippaning uchta oʻgʻli (Lind, Ialis va Kamir) Rodos orolini meros qilib olishgan. Rodosdagi uchta shahar ularning nomi bilan atalgan.

Strabon oʻzining „Geografiya“ nomli XIV kitobida Rodos boʻylab harakatlanish kontekstida Ialis, Lind, Kamir hududlari va Oxima akropolisi haqida xabar beradi:

## Madaniy taʼsiri
Chervon oxim () Lycaenidae oilasiga mansub kunduzgi kapalak.

## Manbalar
Palden Lhamo

**Palden Lhamo** (tibetchada: དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ, Vayli *dpal ldan lha mo* — Ulugʻlangan maʼbuda; sanskrit tilida — *Shri Devi*, ) — Tibet buddizmidagi gʻazablangan ayol maʼbuda, 8 ta asosiy dharmapalalardan biri. Bu Sarasvati maʼbudasining gʻazablangan shakli. Tibet mifologiyasida u Kali ga yaqin. Moʻgʻul xalqlari orasida maʼbuda obrazi umuminsoniy nasl obrazi sifatida talqin etiladi. Palden Lhamo barcha kasalliklarni davolaydi va hayot va oʻlim sirlarini saqlovchi hisoblanadi.

Uning bayrami (Uposatha kuni — oy taqvimining 25-kuni) buddistlarning yangi yili arafasida nishonlanadi. Unga maxsus mantra bagʻishlangan: *Jo Rakmo, Jo Rakmo Jo Jo Rakmo Tun Jo Kala Ra Chenmo Rakmo Azha Daja Tun Jo Rulu Rulu Xum Jo Xum*.

## Afsonalar
U dastlab Seylonning odamxoʻr jinlar malikasi edi. Erini kannibalizmdan qaytarishga urinib, oʻch olish uchun oʻz oʻgʻlini oʻldiradi va xachiriga uning terisidan yopiq yasaydi. Eri xachirga oʻq otganida, uning orqa qismidagi yaradan koʻzi paydo boʻladi.

Boshqa bir rivoyatga koʻra, u dastlab goʻzal qiz boʻlib, jinni tinchlantirish uchun u bilan yaqin munosabatda boʻlgan. Keyinroq uning homiladorligi maʼlum boʻlgan. Rohib unga qornida dahshatli jin borligini aytgan va u keyin odamlarga rahm-shafqat koʻrsatib, oʻgʻlini oʻldirgan.

Uchinchi afsonaga koʻra, u oʻgʻlini Dharma taʼlimotiga befarq boʻlgani uchun oʻldirgan.

Yana bir afsona boʻyicha, Tibet buddizmining Karma Kagyu maktabi rahbari Karmapa Palden Lhamoni oʻzining himoyachisi etib tayinlaydi. Moʻgʻulistondagi imperator saroyida boʻlgan bu lama imperatorga itoatsizlik koʻrsatadi va imperator uni otning dumiga bogʻlashni buyuradi. Oʻlim yoqasida boʻlgan buyuk Karmapa yordam uchun Palden Lhamoni chaqirdi, lekin u oʻz vaqtida kelmaydi. Maxsus afsunlar yordamida arqonlarni yechib, lama oʻzini ozod qiladi va Palden Lhamo endi kerak boʻlmaganda yaqinlashib kelayotganini koʻradi.

## Ikonografiya
Oq yoki sariq xachirda (eshak) otliq ayol sifatida tasvirlangan. Uning uchta koʻzlari, koʻk-qora terisi va olovli sochlari bor. Bir qoʻlida vajra bilan tayoqcha, ikkinchi qoʻlida bosh suyagi kosasi bor. Uning kiyimi — yoʻlbarssimon yubka va odam boshidan yasalgan munchoqlar. Sochlari oltin yarim oy bilan bezatilgan, boshida esa beshta bosh suyagi boʻlgan toj. Quloqlarda — shokilali sirgʻalari bor. Chap shokilasi ilon sifatida tasvirlangan, u tun va suv unsurini anglatadi. Oʻng shokilasi sher shaklida boʻlib, u kun va quyoshni anglatadi. Palden Lhamoning qornida suyakli munchoqlardan boʻlgan zanjirida oltin nurli qizil quyosh shaklida yoki Dharma gʻildiragi shaklida marjon bor.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Сыртыпова С.-Х. Культ богини-хранительницы Балдан Лхамо в тибетском буддизме (миф, ритуал, письм. источники) — М.: Вост. лит., 2003.
## Havolalar
* Палден Лхамо (Shri Devi).
* История распространения культа Балдан Лхамо в Тибете и Монголии. Культовые традиции божества в Бурятии.
Vanapam

**Vanapam**, baʼzan notoʻgʻri **vanapum**, *Vanapum* — ilgari Kolumbiya daryosi boʻylab Prist-Rapidsdan (Kolumbiya daryosining bir qismi) Snake daryosining ogʻzigacha, hozirgi Vashington shtati hududigacha yashagan plato hindularining qabilasi. Hozirda Vanapam toʻgʻoni yaqinida 60 ga yaqin Vanapamlar yashaydi.
## Tarixi
1953-yilda ikkita toʻgʻon qurilishi natijasida — Priest Rapids va Vanapamskaya — daryo qirgʻoqlari suv ostida qoldi, bu yerda Vanapamlar anʼanaviy ravishda qamish uylarda yashagan va qabila qoldiqlari koʻchib oʻtishga majbur boʻlgan.

Qabila tarixan yashagan yerlar qadimdan lososga boy boʻlgan. Vanapamlar Amerika qamishidan uylar qurdilar. Bundan tashqari ular bazalt qoyalarida 300 dan ortiq petrogliflarni oʻyib qoʻyishgan. 1805-yilda Luis va Klark ekspeditsiyasining sayohat jurnallariga koʻra vanapamlar bosh Cutssahnem boshchiligida ekspeditsiyani iliq kutib olishgan, ovqatlarini baham koʻrishgan va ular sharafiga ziyofat uyushtirgan. Ularning turar joylari, kiyim-kechaklari va tashqi koʻrinishining tavsiflari kapitan Klarkning sayohat jurnallarida mavjud.

## Meros
Vanapam merosi markazi muzeyi toʻgʻonlar qurilishigacha boʻlgan tarixiy asarlarni namoyish etadi. Vanapam daryosi patruli hind yerlarining xavfsizligini kuzatib boradi va sayyohlarga maʼlumot beradi.

Vanapam toʻgʻonini qurish jarayonida Vanapam qoya sanʼatining 60 ga yaqin namunalari toshdan portlatilgan va hozirda Ginkgo-Vanapam davlat bogʻida joylashgan.

## Vashan kulti
XIX asrda Vanapamlarning ruhiy rahbari Po Smohallaga ega boʻlib, Vashan yoki Vashani deb nomlangan yangi kultni yaratdi. Ushbu kult tarafdorlari agar marosimlar va anʼanaviy turmush tarziga rioya qilinsa, oq tanli odam bir kun yoʻq boʻlib ketishiga ishonishgan. Oq tanlilar bilan harbiy toʻqnashuvlarga kirishish oʻrniga, hindular ibodat qilishdi. Natijada qabila maqomi mavhum edi: qabila hech qachon oq tanlilar bilan urushmagan, lekin ular bilan shartnoma tuzmagan va shu paytgacha uning yerlarga boʻlgan huquqlari federal darajada tan olinmagan.

Hozirgacha Vashan kulti boshqa bir qator qabilalarda ham mavjud.

## Manbalar

## Havolalar

* Wanapum hindulari (Wanapam, Sokulks) Arxivirovano 9 2012-yil aprel yilning.
* Wanapum
Palemoniy

**Palemoniy** yoki Palemon (, „Kurashchi“) — qadimgi yunon mifologiyasida, Gefest yoki Etolning oʻgʻli. Apolloniyning soʻzlariga koʻra, Lernning oʻgʻli. Etoliyadagi Olenada tugʻilgan (yoki Kalidonda). Argonavtlar ekspeditsiyasi aʼzosi. Otasi Gefest singari Palemoniy ham choʻloq edi. Tadqiqotchi Aza Taho-Godi tomonidan bu mayiblik ajdodning sobiq iblis kuchining qoldigʻi deb hisoblangan.

## Manbalar
Ma’buda Pallada

**Pallada** (), qadimgi yunon mifologiyasida *Tritoniya-parizod* — Afinaning singlisi, Tritonning qizi, bolaligida Afina tomonidan tasodifan oʻldirilgan titan Okeanining nabirasi. Bir afsonaga koʻra, uning ismi Pallas Afina epitetining manbai boʻlgan.

Boshqa talqinlarga koʻra, epiteti *"pallein to dori* („nayza otish“) iborasidan yoki Pallen orolidan; yoki u oʻgʻirlagan oqsoqol Dionisning yuragi urishidan (*palleyn*) kelib chiqqan.

Maʼbuda Afina uchun tavsif sifatida ishlatilgan. Palladaning bogʻi feakilarga tegishli edi.

Pallada suratidagi tasviri quroldagi tasvirdir. Pallada nomidan **"palladiyum"** soʻzidan kelib chiqqan (moʻ'jizaviy taʼsirga ega boʻlgan maʼbudaning yogʻoch tasviri). Palladiy egalik qilgan shahar maʼbuda homiyligida hisoblangan. Troyada saqlanadigan palladium haqida „u osmondan tushgan“ degan bir afsona bor edi. Eney avlodlari uni Rimga olib kelishgan va oʻshandan beri palladium Vesta ibodatxonasida saqlanadi.

Pallada asteroidi va **[[palladiy]]** kimyoviy elementi, shuningdek, quyidagi rus kemalari Palladaning sharafiga nomlangan: 

- „Pallada“ dengiz floti fregati; 

- I darajali zirhli kreyser „Pallada“; 

- „Pallada“ Imperator dengiz flotining zirhli kreyseri; 

- „Pallada“ uch ustunli oʻquv fregati.

## Manbalar
Pallant (Pandionning o‘g‘li)

**Pallant** (Pandionning oʻgʻli, ) — Qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Afinadan quvilgan qirol Pandionning oʻgʻli Megarada tugʻilgan. Uning onasi Piliya. Otalari vafotidan keyin Pandion oʻgʻillari Attikaga yurish qilib, Metion oʻgʻillarini quvib chiqarishdi va Attikani toʻrt qismga boʻlishdi. Pallant janubiy mintaqani oldi. Uni devlarning ustozi deb atashadi. Pallant 50 oʻgʻli bilan Teseyga qarshi isyon koʻtardi va u tomonidan oʻldirilgan. Undan Pallene demosining fuqarolari yuzaga kelgan.

## Manbalar
Uchburchak bo'shliq

**Uchburchak boʻshliq -** (shuningdek, medial uchburchak boʻshligʻi, yuqori uchburchak boʻshligʻi,  medial qoʻltiq osti boʻshligʻi yoki *foramen omotricipitale* deb ham ataladi) qoʻltiqosti boʻshliqda joylashgan uchta boʻshliqdan biridir. Boshqa ikkita boʻshliq to'rtburchak bo'shliq va uchburchak oraliqdir.

## Chegaralar
U quyidagi chegaralarga ega:

* Pastki: yumaloq katta mushakning yuqori chegarasi;
* Yanal: yelkaning uch boshli mushagining uzun boshi;
* Yuqori: kichik yumaloq yoki kurakosti mushaklari

Yuqori chegara uchun baʼzi manbalarda kichik yumaloq mushak,, boshqalari esa *kurakosti mushagi* roʻyxatini koʻrsatadi.

## Tarkib
U kurak aylanuvchi (circumflexae scapulae) tomirlarini oʻz ichiga oladi.

Toʻrtburchak boʻshliq yoki uchburchak oraligʻidan farqli oʻlaroq, uchburchak boʻshliqdan hech qanday asosiy nerv oʻtmaydi.

## Yana qarang

* To'rtburchak bo'shliq
* Uchburchak oraliq

## Manbalar

## Havolalar

* Microsurgeon.org saytidagi diagramma 
* Tufts.edu saytida surat 
* Tavsif ganfyd.org saytida 
* Foto: ithaca.edu
Verxolensk buryatlari

**Verxolensk buryatlari** (bur. Zylkhyn Buryaaduud) — buryat xalqi tarkibidagi etnoterritorial guruh. Irkutsk viloyatida, Lena va uning irmoqlarining yuqori oqimidagi vodiylarda, shuningdek, Kuda va Murinning yuqori oqimidagi vodiylarda joylashgan.

## Jins tarkibi
Verxolensk buryatlarining koʻpchiligi Exiritlarning katta qabilasiga tegishli. Bulagat urugʻlari mavjud. Anʼanaviy ravishda xori-buryatlarga tegishli urugʻlar mavjud, ammo oʻz afsonalariga koʻra, ularning baʼzilari Jungriyadan kelgan. Oyrat va moʻgʻul qabilalarining parchalari ham bor.

Yuqori Lena Buryatlari tarkibiga *Shono, Xengelder, Abazay, Olzon, Bayandai, Xudagsagan, Xadalay, Bura, Hamnagaday, Baxay (jumladan, Baakhai Dainsha, Baakhai Kharamalgay), Xoybo, Neheleyme, Sodomashin* (klan, *kyrma), buluy, baltagay, basai, kharyatai, xuray, emkhenud, alaguy, xuxurdoy, bodomhay, xurxud, kharanud, sagan, xoridoy, nagatai, galzud, noxoyurug, huatsai, sharaid, segenud, tugungʻu,, bulga urug, bulgadai, mingan (mingarag), alag, bogol, netun, sogol, otorshi (otorchin), eren deglei (eren deglei), lavhai, sazagai, darbai*, soyot kabi kichik qabilalar (klanlar) kiradi. *Burovlar maʼmuriy urugʻlari tarkibiga Buura (Bura), Buluu (Bulu Urog, Buluy), Mingan (Mingarag), Abxay, Xoybo qabilalari kirgan* boʻlib, ular umumiy oʻziga xoslikni *Baruun Buurahuud* saqlab qolgan. Verxolensk viloyatida yashovchi klanlar orasida M. N. Bogdanov *Xongodor, Tutur, Ocheul, Kulen* ni ham tilga oladi.

## Yana qarang

* Buryat etnik guruhlari, qabilalari va urugʻlari

## Manbalar

## Adabiyotlar

* *Baldaev S.P.* Buryatlarning genealogik anʼanalari va afsonalari. 1-qism. Bulagatlar va ekhiritlar. — Ulan-Ude, 1970. — 362 p.
* *Tsydendambaev T. B.* Buryat tarixiy yilnomalari va nasabnomalari buryatlar tarixiga oid manbalar sifatida. — Ulan-Ude: Rep. tip., 2001. — 255 b.
* *Nanzatov B.* *Z.* XIX asrda buryatlarning qabilaviy tarkibi // Sibir xalqlari va madaniyatlari. Oʻzaro taʼsir shakllanish va modernizatsiya omili sifatida: Maqolalar toʻplami. — Irkutsk, 2003. — S. 15-27.
* *Nanzatov B.* *Z.* Gʻarbiy buryatlarning etnogenezi (VI-XIX asrlar). — Irkutsk, 2005. — 160 p.
Viru

**Viru** (virus. võrokõsõq, ) — estoniyaning janubi-sharqiy tarixiy Virumaa okrugining aholisi, mintaqaviy oʻziga xoslik va oʻz tiliga ega. Rus aholisi bilan yaqin tarixiy aloqalar tufayli, Viru anʼanaviy ravishda pravoslavlikni tan oladi, garchi mustaqil Estoniyada Viruni lyuteranizmga aylantirishga, shuningdek, qoʻshni Setoslar singari ularni estonlashtirishga urinishsa ham.

## Turar joy va aholisi
2021-yil 1-yanvar holatiga koʻra Estoniya statistika maʼlumotlariga koʻra Viru okrugida 34898 odam kishi istiqomat qilgan.34898 odam, shundan 33110 nafari estoniyaliklar. Shu bilan birga mamlakatning boshqa tumanlarining koʻplab aholisi ham oʻzlarini Viru xalqi deb bilishadi.

## Til
Viru lahjasi Boltiqboʻyi-Fin tillari kichik guruhiga kiradi. Virumaa viloyatida tarqalgan. Ilgari u ham ushbu mintaqaning bir oz janubi va sharqida — Rossiya va Latviya hududida tarqalgan.

2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Viru lahjasida 87044 Estoniya kishi soʻzlashgan.

## Adabiyotlar

* Ehala, Martin va Niglas, Katrin (2007): Etnolingvistik hayotiylikning matematik modelini empirik baholash: Voro ishi. Koʻp tilli va koʻp madaniyatli rivojlanish jurnali.
* Eyxenbaum, K.; Pajusalu, K. (2001). — Keel ja Kirjandus nr 7, lk. 483-489.
* Eller, K. (1999): Võro-Seto tili. Võro Instituti. Voro.
* Valk, A. (2000). Vorokeste identifikatori. K. Koreynik, J. Rahmon (toim.) A kiilt rahvas kynõlõs.. Võrokeste keelest, kommetest, identiteedist (lk. 39-56). Võro Instituti, Võro.

## Yana qarang

* Wuru bayrogʻi

## Manbalar
Uchburchak oraliq

Uchburchak oraligʻi (shuningdek, lateral uchburchak boʻshligʻi, pastki uchburchak boʻshligʻi,  va *triceps hiatus* deb ham ataladi) qoʻltiq ostidagi boʻshliqdir. Bu qoʻltiqosti boʻshliqda joylashgan uchta mushaklararo boʻshliqdan biridir. Boshqa ikkita boʻshliqlar: to'rtburchak bo'shliq va uchburchak bo'shliq.

## Chegaralar
Uning ikkita chegarasi quyidagicha:

* yumaloq katta mushak (teres major) — ustun
* yelkaning uch boshli mushagining uzun boshi -ichkaridan (medial)

Baʼzi manbalarda tashqi chegara yelka suyagi,, boshqalari esa uni yelkaning uch boshli mushagining lateral boshi sifatida belgilaydi. (Samarali farq nisbatan kichik boʻlsa-da)

## Tarkib
Bilak nervi* (nervus radialis)* uchburchak oraliqda koʻrinadi, qoʻlning orqa qismiga oʻtish yoʻlida. Yelka arteriyasining chuqur tarmogʻi * (arteia profunda Brachii)* ham oldingidan orqaga uchburchak oraliqdan oʻtadi.

## Qoʻshimcha rasmlar

Fayl:Gray412-spaces.png|Elka suyagining orqa qismidagi mushaklar va triceps brachii.


## Uchburchak intervalli sindromi
Uchburchak intervalli sindromi (TIS) yuqori muchadagi tarqaluvchi ogʻriqlar uchun differensial tashxis sifatida tavsiflangan. Bu bilak nervi uchburchaklar oraligʻida tutilgan holat boʻlib, natijada yuqori muchalarda radikulyar ogʻriq paydo boʻladi. Bilak nervi va profunda brachii uchburchak oraligʻidan oʻtadi va shuning uchun zaifdir. Uchburchak oraligʻi katta yumaloq mushak va uch boshli mushak qalinligida ikkilamchi oʻzgarishlarga olib kelishi mumkin. Kadavra tadqiqotlari asosida koʻpincha katta yumaloq mushak va uch boshli mushak oʻrtasida tolali tasmalar mavjudligi tasvirlangan. 

## Yana qarang

* Aksillar boʻshliqlari
* To'rtburchak bo'shliq
* Uchburchak bo'shliq

## Manbalar

## Havolalar

* Foto: ithaca.edu
Naxshon

**Naxshon** () — yahudiylarning Misrdan chiqishi davridagi Yahuda qabilasining boshligʻi. Aminadavning oʻgʻli, Elishevaning ukasi.

Yahudiylar Qizil dengiz oldiga yetib kelganlarida, Naxshon Parvardigorga ishonib dengizga birinchi boʻlib kirgan. Dengiz suvlari uni deyarli qoplab olgach, moʻ’jiza yuz beradi va suvlar chekinadi.

Qadimgi cherkov slavyan transkripsiyasida **Naasson** imlosi qabul qilingan; „BEAN“ da **Kason** deb ataladi.

Ivritchada נַחְשוֹן soʻzi ilon ovchi kasbini (נַחָש [naxash] — ilon soʻzidan) va ilonboʻyin-qushni bildiradi. Shu munosabat bilan, majoziy maʼnoda *Naxshon* nomi „qaysar“ degan maʼnoni anglatadi.

Aminadavning oʻgʻli Naxshon nomi Isroil qamoqxonasi maʼmuriyatining maxsus otryadiga berilgan.

Salmonning otasi, shoh Dovud va Iso Masihdagi (Lk. 3:23-38) shoh Voozning ajdodi.

## Manbalar
Nemezida

**Nemezida** yoki **Nemesida** (, „qasos“) — qadimgi yunon mifologiyasida ijtimoiy va axloqiy tartiblarni buzganlik uchun jazolovchi qanotli qasos maʼbudasi. Nyukta va Kronning qizi yoki (Attika versiyasiga koʻra) Okeanning qizi; yoki boshqa manbalarga koʻra, Femida va Zevs. Baʼzan nimfa deb hisoblanadi. „Odissey“da (II 64) eslatib oʻtilgan, lekin shaxsan tasvirlanmagan.

Bir qator afsonalar Nemezidani Zevsdan boʻlgan Yelenaning onasi (yoki Dioskurlarning onasi) deb atashadi. Stasinning soʻzlariga koʻra, Zevs uni egallab olishga urinib, uni ham quruqlikda, ham suvda (u baliqqa aylangan) taʼqib qilgan.

Yevripid hikoyasiga koʻra, Afrodita Zevsning iltimosiga binoan burgutga aylanib, oqqushga aylangan maʼbudani taʼqib qiladi (yoki Germes burgutga aylanadi va oqqush Ledani oʻgʻirlaydi). Nemezida tiz choʻkib, rahmini keltirgan oqqushni yashiradi va uxlab qoladi va uxlayotganida Zevs uni egallab oladi. Mifograflarning fikricha, u gʻozga aylanib, tuxum qoʻygan, Zevs oqqush va burgutni yulduz turkumiga aylantirgan.

Keyinchalik bu tuxumni yoki Leda topgan, yoki uni choʻponga keltirib berishgan yoki nihoyat Germes ekib qoʻydi. Keyinchalik bu tuxumdan Yelena va aka-uka Dioskurlar paydo boʻldi.

Afsonaning baʼzi taxminlariga koʻra, oqqush Zevs Ledaning oʻzi bilan yaqin boʻlgan, Nemezidani ilohiylashtirilgan Leda deb hisoblashadi (Leda oʻlimidan keyin Nemezidaga aylandi). Femida va Zevsning qizi hisoblangan mifologik merosda u Adrasteyaga tenglashtirilgan yoki kamida yaqinlashtirilgan.

Uning ibodatxonasi Ramnuntda joylashgan, uning haykalini Fidiy yaratgan (Ramnusiada, , yaʼni Ramnuntlik Nemesida); yoki bu Diodot yoki Agorakrit yaratgan haykalidir.

Nazorat ob’ektlari (tarozi, jilov), jazo (qilich yoki qamchi) va tezlik (qanotlari, griffinlar tomonidan bogʻlangan arava), shuningdek, egilgan qoʻl tirsagi bilan tasvirlangan — qadimgi davrlarda uzunlik oʻlchovi — muqarrar jazo sinonimidir. Nemezidaga tegishli boʻlgan tarozi, koʻpincha tarozi burjining prototipi deb hisoblangan.

Smirnada Nikta qizlari — ikkita Nemezidalar hurmatga sazovor edi. LXI Orfic madhiyasi unga bagʻishlangan. Ishqiy sheʼrlarda tilga olingan. Kratinning „Nemezida“ komediyasi ham mavjud.

Qadimgi Rimda u armiyada hurmatga sazovor boʻlgan va gladiatorlarning homiysi hisoblangan.

1872-yilda kashf etilgan asteroid (128) Nemezida, shuningdek, ehtimoliy Quyoshga hamroh Nemezida yulduzi uning nomi bilan atalgan.

Usmonlilar imperiyasining arman genotsidini uyushtirishda ishtirok etgan yuqori amaldorlarini yoʻq qilish boʻyicha Dashnaktsutyun partiyasi tomonidan olib borilgan „Nemezis“ operatsiyasi ham maʼbuda nomi bilan atalgan.

## Manbalar



## Adabiyotlar
* Немесида, Немезида / А. А. Тахо-Годи // Мифы народов мира : энциклопедия : в 2 т.. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1988. — Т. 2 : К—Я. — С. 209.
* Немесида, Немезида // Мифологический словарь / гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М. : Советская энциклопедия, 1990. — С. 386. — ISBN 5-85270-032-0.
Volga-Ural tatarlari

**Volga-Ural tatarlari** () — tatarlarning etnografik guruhi , Volgaboʻyi hududida tashkil topgan. Volga-Ural tatarlari soni bo'yicha asosiy va eng yirik etnoterritorial guruhdir.

Volga-Ural tatarlari - Tataristonning asosiy aholisi, shuningdek, Boshqirdiston, Udmurtiya, Mordoviya, Mari El, Sibir va Rossiya Federatsiyasining boshqa hududlarida yashaydi; Rossiyadan tashqarida - Qozog'iston, O'zbekiston, Qirg'iziston, Turkmaniston, Ukraina, Litva, Latviya va Estoniyada. Rossiyadagi raqam -  2 million kishi, shundan Tatariston Respublikasida - 1765 ming. odamlar.

Volga-Ural tatarlarining bir qismi sifatida etnik guruhlar ajralib turadi: Qozon tatarlari, Qosimov tatarlari, misharlar, teptyarlar va kryashenlar.

Dindorlar asosan sunniy musulmonlar, Kryashenlar bundan mustasno.

Tili - tatar (ba'zan uni Qrim-tatar tilidan ajratish uchun *Volga-tatar* deb ham ataladi).

## Tarixi
Guruh nihoyat Qozon xonligidagi Volga-Ural tatarlari xalqi sifatida shakllandi.

## Yana qarang

* Astraxan tatarlari
* Sibir tatarlari
* Tatarlarga xizmat qilish

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Каариайнен К.  (фин.), Фурман Д. Е. Татары и русские — верующие и неверующие, старые и молодые (рус.) // Вопросы философии. — 1999. — № 11. — С. 68—80.
* 

## Havolalar

* Tatar ensiklopedik lug'atidan: TATARS 
* Buyuk rus entsiklopediyasi 
* Volga-Ural tatarlari 
* 18-asrda Volga-Ural tatarlarining o'ziga xosligi haqida
* Millatlar ishlari bo'yicha federal agentlik 
* Chingiz avlodlari
Neley

**Neley** (, Attik: Neyley, „shafqatsiz“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Kodrning oʻgʻli. U akasi Medont bilan hokimiyat uchun bahsda yutqazadi. Miletda koloniya tashkil etishga qaror qiladi.

Unga Artemida boshchilik qilgan. Suzib ketayotib, u Naxosda toʻxtab, qoʻllari qonga boʻyalganlarni u yerda qoldirgan. Orakulga koʻra, Neley Branxidalar unga „yer va suv“ taklif qilgan yerda shaharga asos solgan. Tsetsning soʻzlariga koʻra, u joylashishdan oldin Didim orakuli bilan maslahatlashgan. Ioniyaliklar qadimgi mileziyaliklarni magʻlub etishdi, erkaklar aholisini oʻldirishdi va ularning xotinlari va qizlariga uylanishdi.

Neleyning qabri Didimda joylashgan. Neley tomonidan qurilgan qurbongoh Posidiyada edi. Uning qizi va kariyaliklar haqidagi bashorat qilingan. Milet „Neley shahri“ deb ataladi. Miletlik Gekatey 16-avlodda maʼbudlarga oʻz nasabnomasini oʻrnatgan, Neley esa 9-avlodda Poseydonning avlodi edi.

## Manbalar
Nahor

**Nahor**, **Nakgor** ( &#x200E; nahor) — Injil qahramoni, *[[Serux]]* va (Yubileylar kitobiga koʻra) Melkaning oʻgʻli, Farraning otasi. Farraning oʻgʻillari Ibrohimning va adashi Nahor (Ibrohimning ukasi) bobosi.

Nahor birinchi Solnomalar kitobida va Lukodan Injil nasabnomalarida eslatib oʻtilgan.

Ayrim talqinlarga koʻra, u Quyi Mesopotamiyadagi Yevfrat daryosi boʻyidagi Shumer shahar-davlati Urda tugʻilib oʻsgan; 119-yil yashagan (boshqa manbalarga koʻra — 148 yoki 208-yil).

Mxitar Ayrivanetsi Nahorning rafiqasi — Iesxu haqida eslab oʻtgan.

„Yubileylar kitobi“da Nakgor (Nahor)ning xotini — Iyosaka (Nestegning qizi) ismi tilga olingan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Нахор // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М., 1891—1892.
Gaiti polyaklari

**Gaiti polyaklari** (gaiti. Poloné, La Pologne — „polyaklar“) — qisman polyaklardan kelib chiqqan (va kelib chiqishini daʼvo qiluvchi) etnik guruh, 1802-1803-yillarda Gaiti inqilobchilariga qarshi kurash uchun Napoleon I legioni tarkibida Gaiti Respublikasiga yuborilgan. Ularning aksariyati  va  da yashaydi.

Birinchi prezident, keyinroq Gaiti imperatori Jan-Jak Dessalines polyaklarni „Yevropaning oq negrlari“ deb atagan, bu yuksak sharaf va polyaklarga birodarlik munosabatining ifodasi hisoblangan. Koʻp yillar oʻtgach Fransua Dyuvalier ham bu tushunchani polyaklar uchun qoʻlladi, ammo ularga boshqacha munosabatda boʻldi. Duvalier davrida Kasale kommunistik gʻoyaning tayanchiga aylandi, uni diktatura rejimiga qarshi kurashgan koʻplab yosh Gaiti ziyolilari qoʻllab-quvvatladilar. 1969-yil 29-martda Kazale shahrida yoshlar toʻqnashuvi tonton macoutes yordamida qirgʻin natijasida bir necha kishining oʻlimi bilan yakunlandi. Rim papasi Ioann Pavel II 1983-yilda Gaitiga tashrifi chogʻida oʻz nutqida mamlakat mustaqilligiga olib kelgan qullar qoʻzgʻolonida polyaklarning ishtiroki haqida gapirgan edi.

1802-yilda Napoleon Gaiti inqilobiga qarshi kurashish uchun Sent-Dominga yuborilgan kuchga taxminan 5200 kishidan iborat Polsha legionini qoʻshdi. Yetib kelib qoʻzgʻolonchilar bilan birinchi boʻlib urushib, qullar oʻzlarining fransuz xoʻjayinlaridan ozod boʻlganliklari haqida maʼlumot olgach, koʻplab polyaklar qullarga fransuz armiyasiga qarshi kurashda qoʻshilishga qaror qilishdi. Jamiyat qisman qullar tomoniga oʻtib qolgan yoki ular tomonidan asirga olingan 400 nafar omon qolgan polshalik legionerlardan iborat. Bu polyaklar Gaiti yangi konstitutsiyasi ostida fuqarolikka qabul qilindi.

## Yana qarang

* Polsha legionlari
* Tuna legioni
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Qo'ltiqosti bo'shlig'i

Qoʻltiqosti boʻshliqlar anatomik boʻshliqlardir. Bu orqali qoʻltiq osti tarkibi qoʻltiq osti qismini tark etadi. Ular to'rtburchak bo'shliq, uchburchak bo'shliq va uchburchak oraliqdan iborat. U yumaloq katta mushak (teres major), yumaloq kichik mushak (teres minor), yelka (humerus)ning medial chegarasi va yelkaning uch boshli mushagining (triceps brachii) uzun boshi bilan chegaralangan.

Ularni qoʻltiq osti chegaralaridagi haqiqiy „qoʻltiqosti boʻshliq“ bilan aralashtirib yubormaslik kerak.

## Tuzilishi

### Qoʻltiqosti
Haqiqiy qoʻltiqosti konussimon boʻshliq boʻlib, uning choʻqqisi boʻyin-qoʻltiq kanalida, asosi qoʻltiq osti fatsiyasida va qoʻltiq terisida joylashgan. Qoʻltiq osti tekisligida (qoʻltiq osti kesmasi) koʻrilganda, u koʻproq uchburchak shaklida boʻladi:

* **Medial devor:** oldingi tishsimon mushaklar;
* **Old devor:** koʻkrak mushaklar;
* **Orqa devor:** kurakosti mushaklari, bu yerda uchburchakning „choʻqqisi“ dumgʻazadir.

### Toʻrtburchak boʻshliq
Bu boʻshliq qoʻltiq osti devorining orqa devorida joylashgan. Bu toʻrtburchakli boʻshliq boʻlib, yon tomondan yelka suyagining jarrohlik boʻyni, ichkaridan yelkaning uch boshli mushagining uzun boshi va pastki tomondan katta yumaloq mushak bilan chegaralangan. U yuqoridan old tomondan kurakosti mushagi, oʻrtada yelka boʻgʻimi kapsulasi va orqasida kichik yumaloq mushak bilan chegaralangan. Bu boʻshliqdan qoʻltiq osti nervi va yelkaning aylanuvchi orqa arteriyasi va venasi oʻtadi.

### Uchburchak boʻshliq
Bu boʻshliq ham qoʻltiq osti devorining orqa devorida joylashgan. Bu uchburchak shaklidag boʻshliq boʻlib, ichkaridan kichik yumaloq mushak, tashqaridan yelkaning ikki boshli mushagining uzun boshi  va pastdan katta yumaloq mushakbilan chegaralangan. Bu boʻshliqdan kuraking aylanuvchi arteriyasi va venasi oʻtadi.

### Uchburchak oraliq
Bu boʻshliq qoʻltiq osti devorining orqa devorining pastki qismida joylashgan. Uchburchak oraliq ichkari tomondan uch boshli mushakning uzun boshi bilan, tashqi tomondan yelka suyagining medial chegarasi (baʼzilar uch boshli mushakning lateral boshi deyishadi), yuqoridan esa katta yumaloq mushak bilan chegaralanadi. Bu boʻshliqdan bilak nervi va yelkaning chuqur arteriyasi va venasi oʻtadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Dissektor javoblari - qo'ltiq osti va qo'l
* http://sarcoma.org/publications/OTOS_Book/13282_ON-13.pdf. Ushbu maqola qoʻltiq osti boʻshligʻini oʻrganish va rezektsiyalarga nisbatan haqiqiy „qoʻltiqosti boʻshliq“ ni belgilaydi.
Nahema

**Nahema** yoki **Naama** ()&#x200E;, — yahudiy mifologiyasidagi iblis maxluqi, fohishalik farishtasi; Injildagi Noema obraziga borib taqaladi.

Jin haqida „Zohar“ Kabbalistik kitobida Shedim jinlarining onasi, Asmodeyning dugonasi va farishtalarning vasvasasi sifatida batafsil tasvirlangan. Mazmun jihatidan u baʼzan Lilit (Odam Atoning xotinlaridan biri sifatida) obrazi bilan qoʻshilib ketgan. Keyinchalik, u Shxinaning teskari tomoniga oʻxshash Klipotning biri (10 chisi) deb tan olindi. Nahema olovli ayol yoki koʻrshapalak qanotli yalangʻoch ayol sifatida tasvirlangan.

## Zamonaviy madaniyatga taʼsiri

* Naamah Dragons in our Midst serialidagi asosiy yovuz odam edi.
* Nehëmah — fransuz blek-metal guruhi.
* Naamah — Polshaning progressiv rok/hevi-metal guruhi.
* „Invocation of Naamah“ va „Dark Princess Naamah“ shved simfonik metall guruhi Therionning qoʻshiqlari.
* Nahemah ispan progressiv death metal guruhidir.
* „Changeling: the Lost“ rolli oʻyinda oʻzini Naama deb atagan xoin, Mayami kuzgi saroyining qirolichasi deb atalgan.
* Nahema — rus blek-metal/gotik-metall guruhi.

## Manbalar


## Yana qarang
* Nahema (Naxema) — „Odessa Barbisi“ Valeriya Lukyanovaning taxalluslaridan biri.
## Havolalar
* Нахема — королева вампиров
Ganda xalqi

**Ganda** (oʻzini oʻzi baganda deb atagan) — Ugandaning janubida, asosan etno-subregionda va tarixiy Buganda oʻlkasida — Ugandaning markaziy (metropolit) mintaqasida yashovchi Bantu xalqi.

Qarindoshlik ota tomonidan hisoblanadi. Ganda jamiyati klan tizimi boʻyicha tashkil etilgan; urugʻlar urugʻlarga boʻlinadi. Klan ichidagi nikohlar taqiqlanadi. Klan boshliqlari alohida klanlar boshliqlaridan iborat kengash chaqirishi mumkin.

Ganda 2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 4,126,370 kishi, Ugandadagi eng katta etnik guruh boʻlib, mamlakat aholisining 17,4 foizini tashkil qiladi. Bantu tili boʻlgan Luganda tilida gaplashadilar. Gandlarning muhim qismi nasroniylikni (protestantizm va katoliklik) qabul qiladi, musulmonlar ham bor. Baʼzilar anʼanaviy mahalliy eʼtiqodlarni saqlab qolishadi.

Ular Buganda davlatining etnik asosini tashkil qilgan (15-asrdan). Britaniya protektoratiga kirish davrida 1945-yilda Kampala shahrida, 1949-yil aprel-may oylarida bir necha bor qoʻzgʻolon koʻtarildi.

Ular dehqonchilik bilan shugʻullanadilar, paxta, manoks, shirin kartoshka, banan yetishtirishadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Ismoil, GC, Bagandaning eski odatlari&nbsp;//&nbsp;*Man*, jild.&nbsp;10, 1910, bet.&nbsp;38-43.
* Kagva, A., Rosko J., *Baganda odatlari*, 1934-yil. (1969-yilda AMS Press tomonidan qayta nashr etilgan).
* Rosko J., *Baganda: ularning mahalliy urf-odatlari va eʼtiqodlari haqida maʼlumot*, L.: Makmillan, 1911-yil. (2005-yilda Kissinger Publishers tomonidan qayta nashr etilgan).
* 
* 
* Ganda / / Afrika : ensiklopedik maʼlumotnoma : T. 1 : A-K / ch. ed. A. A. Gromyko; ed. kollegiya: V. M. Vasev, A. M. Vasilev, N. I. Gavrilov va boshqalar. — M.: Sovet Entsiklopediyasi, 1986-yil. — FROM. 427. — 57 000 nusxa.
* Ganda // Dunyo xalqlari. Entsiklopediya / ilmiy ostida ed. L. M. Mints; ilmiy va tahririyat kengashi: A. O. Chubaryan, A. A. Fursenko va boshqalar. — M. : OLMA Media Group, 2007-yil. — 640 Bilan. — .
Nahum payg‘ambar

**Nahum** (*Neemiyadan*,  „Parvardigor tasalli berdi“) ― paygʻambar 12 ta kichik paygʻambardan biri boʻlib, asli Isroil shimolidagi Yelkoshdan; Hizqiyo hukmronligi davrida, yaʼni miloddan avvalgi 727-698 yillar orasida targʻib qilgan. Uning nomi bilan mashhur boʻlgan Eski Ahd kitobi Isroilning diniy, axloqiy va siyosiy davlatining yorqin tasvirini oʻz ichiga oladi va Ossuriya tarixiga koʻplab koʻrsatmalar beradi. Afsonaga koʻra, u 45 yoshida vafot etgan va ona yurtida dafn etilgan.

Nahum paygʻambarning xotirasi pravoslav cherkovi tomonidan Yulian kalendariga koʻra 1-dekabrda, yaʼni Grigorian boʻyicha 14-dekabr kuni nishonlanadi.

## Nahum paygʻambarning kitobi

Nahum paygʻambarning kitobi Nineviyaning oʻlimi haqidagi Xudoning qatʼiy qarorining izchil taqdimotidir, chunki Sennahirim undan chiqib, Parvardigorga qarshi yovuzlik rejasini tuzgan va Yahudo shohligi Ossuriya boʻyinturugʻidan ozod boʻlishi bashorat qilingan. Buning ortidan Nineviyani qamal qilish va vayron qilish tavsifi keladi. Nineviyaning bunday taqdirga butparastligi, ayniqsa, buzuqligi va jodugarligi, bu orqali xalqlarni qul qilganligi bilan izohlanadi. Shuning uchun uni hech qanday himoya vositasi qutqara olmaydi va barcha xalqlar bunday zolimdan qutulganidan xursand boʻlishadi.

## Manbalar


## Havolalar
* 
* Память святого пророка Наума // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. IV: Декабрь, День 1.
## Adabiyotlar
* Наум, пророк // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Gohi

**Gohi** (kashub.. gôchë, gôchòwie, gôchòwianie, ) - Kashubiyaning janubi-g'arbiy qismida yashovchi kashubiyaliklarning sub- etnik guruhi   - Bojishkoviy (), Bjezno-Szlacheckiye (pol ), Borowy Mlin () va Zapzen (), Lipnitsa kommunasida, Bitov okrugi, Pomeraniya vodiysida joylashgan. Sharqda gohlar yerlari krubyanlar (zaboriyaklar) sub-etnosi yashaydigan Zabora mintaqasi bilan chegaradosh. Gohi, barcha Kashubiyaliklar singari, katoliklardir.

O'tmishdagi gohlar orasida Janubiy Kashubian *Gochian* (gvara gôsko, gôchòwskô, ) va *Bozhiszkowski* () dialektlari   tarqalgan. F. Lorenz Gohi viloyati hududida *Nebyshev-Brez va Bozhishkovskiy* *lahjalarini* ajratib ko'rsatdi.

Gohlarning nomi, shuningdek, ularning yashash joylari Gohi (Gôche, ) bu Kashubiya hududiga xos boʻlgan qumli va toshloq yerlarni bildiruvchi soʻzdan kelib chiqqan. Xususan, B. Sihta (*B. Sychta*) gohlar nomini *góhə* "yomon yerlar" appelatividan olgan.

## Manbalar

## Yana qarang

* Kashubiyaliklar
* Bytow poviat

## Adabiyotlar
Daussahak

**Daussahak** (), shuningdek, **idaksahak** () — Berber xalqi, Menaka va Inékar , shuningdek , Gao viloyatining Ansongo Cercle Talataye, shimoli-sharqiy Malining yashovchi xalq.

Malidagi Daussahak aholisi 30 ming kishini tashkil qiladi. Aksariyat xalq vakillari sunniy islomni qabul qiladilar, garchi ular islomgacha boʻlgan koʻplab animistik amaliyot va eʼtiqodlarni saqlab qolishgan.

Asosan xalqi Tadaksahakning Songai tilida. Biroq, u asta-sekin boshqalar bilan almashtiriladi, shu jumladan taullemmet.

## Tarixi
Daussahak hech qachon fransuz mustamlakachiligi ostida boʻlmagan va 1950-yillargacha bosqinchilar bilan ziddiyatda boʻlmagan. 1963-yilda Daussahaklar boshqa tuareg qabilalari bilan birgalikda Mali hukumatiga qarshi isyon koʻtardilar. 1962-1964-yillardagi tuareglar qoʻzgʻoloni deb nomlanuvchi qoʻzgʻolon shafqatsizlarcha bostirildi. Daussahak erkaklari ham Tuareg rebellion (1990–1995) qatnashgan va Azavad Xalq ozodlik fronti (shuningdek, parchalangan Arab Movement of Azawad) ga qoʻshilgan.

Bugungi kunda Daussahak va Fulbe oʻrtasidagi toʻqnashuvlar va qurolli toʻqnashuvlar Malidagi Gao mintaqasi va Nigerdagi Ouallam Department departamenti hududida yer, hayvonlar va suv uchun davom etmoqda.

Daussahaklar bir vaqtlar tuareg xalqi Iwellemmedan people tarkibiga kirgan va alohida kasta tashkil etgan. Ular yuqori tabaqalar uchun chorva nazoratchilari boʻlib, shuningdek, ilohiyot mutaxassislari hisoblangan. VIII—IX asrlar oraligʻida ular hozirgi Malidagi Gaoning sharqiy tomoniga koʻchib oʻtgan. Daussahak xalqi Sahroi Kabir boʻylab janubga koʻchib oʻtgan birinchi tuareg xalqlaridan biri, shuningdek, bu hududdagi birinchi musulmon xalqlardan biri edi.

## Yana qarang

* Igdalen
* Tuareg

## Manbalar