Troll

**Troll** nordik mifologiya va skandinav folkloridagi gʻayritabiiy maxluqdir. Qadimgi skandinav asotirlarida trollar uzoq togʻ-toshlarda kichik guruh boʻlib yashashlari, odamlarga kamdan-kam yordam berishlari hikoya qilinadi. Nisbatan yangiroq manbalarda trollar xavfli mavjudot, deb koʻrsatiladi. Trollar tashqi koʻrinishi borasida tayinli fikr yoʻq, turli manbalar ularni turlicha: goh qoʻrqinchli, gohida odamdan deyarli farq qilmas qilib tasvirlanadi.

Internet madaniyatida „troll“ nomi bilan boshqa foydalanuvchilar jigʻiga teguvchi va oʻz mutoyibasi uchun turli axloqbuzarlik qiluvchi shaxslar tushuniladi.

## Etimologiyasi
Qadimgi skandinavcha *troll* va *trǫll* nomlari („yovuz ruh, jin, boʻri-odam, jotun“ maʼnolarida ishlatilgan) hamda nemis tilidagi *troll, trolle* („yovuz ruh“) soʻzlari, tilshunos Vladimir Orelning fikricha, ehtimol, qadimgi skandinav tilidan olingan boʻlishi mumkin. Bu soʻzlar Proto-german tilidagi *trullan* soʻzidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, u „bosmoq, oyoq bosmoq“ maʼnosini anglatadi. Biroq, *trullan* soʻzining aniq kelib chiqishi haqida maʼlumotlar mavjud emas.

Bundan tashqari, qadimgi skandinav tilidagi *trylla* feʼli („afsunlamoq, trolga aylantirmoq“) va nemis tilidagi *trüllen* feʼli („qimirlamoq, tebranmoq“) Proto-german tilidagi *trulljanan* feʼli asosida shakllangan boʻlib, *trullan* soʻzining hosilasidir.

## Qadimgi Skandinav mifologiyasida
Qadimgi skandinav mifologiyasida *troll* soʻzi *thurs* kabi *jötnar* (jotunlar) uchun ishlatilgan atamalardan biri boʻlgan va qadimgi skandinav adabiyoti matnlarida koʻp uchraydi. Qadimgi skandinav manbalarida trollar odatda kimsasiz togʻlar, qoyalar va gʻorlarda yashashi aytiladi. Baʼzan ular birgalikda yashashadi (odatda ota-qiz yoki ona-oʻgʻil sifatida), lekin kamdan-kam hollarda doʻstona kayfiyatdagi yoki yordam berishga tayyor mavjudot sifatida tasvirlangan.

*Proza Edda* asarining *Skáldskaparmál* boʻlimida IX asr shoir (*skald*) Bragi Boddason va nomaʼlum troll ayol oʻrtasidagi uchrashuv haqida hikoya qilinadi. Ushbu hikoyaga koʻra, Bragi bir kuni kechqurun „maʼlum bir oʻrmon“ ichidan oʻtib ketayotganida, troll ayol unga tajovuzkor ohangda murojaat qilib, kimligini soʻraydi va shu jarayonda oʻzini kimligini ham tasvirlab beradi. Bragi esa oʻz navbatida trol ayolga javob qaytarib, oʻzini mahoratli skald (shoir) sifatida tasvirlaydi va oʻz qobiliyatlarini bayon etadi. Shundan soʻng, ushbu voqea yakunlanadi.

## Filmlar
* Trollar haqida 2017-yilda ishlangan *[[Trollar (multfilm)|Trollar]]* animatsion filmida trollar hayoti haqida hikoya qilinadi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* Ármann Jakobsson (2006). "The Good, the Bad and the Ugly: *Bárðar saga* and Its Giants" in *The Fantastic in Old Norse/Icelandic Literature*, pp.&nbsp;54–62. Available online at dur.ac.uk (archived version from March 4, 2007)
* Ármann Jakobsson (2008). "The Trollish Acts of Þorgrímr the Witch: The Meanings of Troll and Ergi in Medieval Iceland" in *Saga-Book* 32 (2008), 39–68. 
* Kvideland, Reimund. Sehmsdorf, Henning K. (editors) (2010). *Scandinavian Folk Belief and Legend*. University of Minnesota Press. 
* Lindow, John (1978). *Swedish Folktales and Legends*. University of California Press. 
* Lindow, John (2007). "Narrative Worlds, Human Environments, and Poets: The Case of Bragi" as published in Andrén, Anders. Jennbert, Kristina. Raudvere, Catharina. *Old Norse Religion in Long-Term Perspectives*. Nordic Academic Press.  (google book)
* MacCulloch, John Arnott (1930). *Eddic Mythology, [[The Mythology of All Races]] In Thirteen volumes, Vol. II*. Cooper Square Publishers. 
* Narváez, Peter (1997). *The Good People: New Fairylore Essays* (The pages referenced are from a paper by Alan Bruford entitled "Trolls, Hillfolk, Finns, and Picts: The Identity of the Good Neighbors in Orkney and Shetland"). University Press of Kentucky. 
* Orchard, Andy (1997). *[https://books.google.com/books?id=5hbPHQAACAAJ Dictionary of Norse Myth and Legend]*. Cassell. 
* Orel, Vladimir (2003). *A Handbook of Germanic Etymology*. Brill. 
* Simek, Rudolf (2007) translated by Angela Hall. *[https://books.google.com/books?id=Zni8GwAACAAJ Dictionary of Northern Mythology]*. D.S. Brewer 
* Thorpe, Benjamin (1851). *Northern Mythology, Compromising the Principal Traditions and Superstitions of Scandinavia, North Germany, and the Netherlands: Compiled from Original and Other Sources. In three Volumes. Scandinavian Popular Traditions and Superstitions, Volume 2.* Lumley.

## Havolalar