Trofoblastik neoplazma

**Gestatsional trofoblastik neoplazma** (GTN) – homiladorlik bilan bogʻliq noyob boʻlgan kasalliklar guruhidir va homilador trofoblastik kasallikka (GTD) kiradi, bunda bachadonda anormal trofoblast hujayralari oʻsadi. GTNni yaxshi va yomon holatlarga ajratish mumkin. Xavfli lezyonlar platsenta tugunlari va gidatidiform mollarni oʻz ichiga oladi, yomon taʼsirli kasalliklar toʻrtta kichik tipga ega, shu jumladan invaziv mol, homiladorlik xoriokarsinomasi, platsenta joyi trofoblastik oʻsmasi (PSTT) va epiteloid trofoblastik oʻsimta (ETT). Xoriokarsinoma 2 ta muhim kichik tipga ega, shu jumladan homiladorlik va homiladorlik boʻlmagan va ular turli biologik xususiyatlari va prognozlari bilan farqlanadi. GTN belgilari va alomatlari odamdan odamga va kasallikning turiga qarab farq qiladi. Ular hayz koʻrish bilan bogʻliq boʻlmagan bachadon qon ketishi, tos boʻshligʻidagi ogʻriq yoki bosim, katta bachadon va homiladorlik paytida yuqori qon bosimini oʻz ichiga olishi mumkin. Ushbu kasallikning sababi nomaʼlum, ammo qon zardobidagi umumiy beta-inson xorionik gonadotropini (b-hCG) asosida oʻsimtani aniqlaydi.

GTNni boshqarish uchun patologiya tekshiruvi, davolash usullari va hCG monitoringini talab qiladi. Shuning uchun uni kuretaj, gisterektomiya va bir yoki koʻp marotaba kimyoterapiya bilan davolash mumkin. Ushbu kasalliklar guruhi kimyoterapiyaga juda moyil boʻlsa-da, prognoz GTN turiga va o'simta tananing boshqa joylariga tarqalganmi yoki yoʻqligiga bogʻliq.

Homiladorlik trofoblastik neoplaziyasining (GTN) aniq sababi nomaʼlum. GTN koʻpincha molyar homiladorlikdan keyin paydo boʻladi, lekin har qanday homiladorlikdan keyin ham paydo boʻlishi mumkin, shu jumladan abortlar va muddatli homiladorlik. Xavf omillari o'simta rivojlanishiga taʼsir qilishi mumkin boʻlsa-da, koʻpchilik kasallikni bevosita keltirib chiqarmaydi. Baʼzi tadqiqotlarga koʻra, toʻliq molyar homiladorlik xavfi 35 yoshdan oshgan va 20 yoshdan kichik ayollarda eng yuqori boʻladi. 45 yoshdan oshgan ayollar uchun xavf yanada yuqori.

## Belgilar va alomatlari
GTNning alomatlari har bir odamda turlicha farq qiladi. Xuddi shu kasallikka chalingan odamlarda sanab oʻtilgan barcha alomatlar boʻlmasligi mumkin&#x5B;**'&#x5D;</sup>.

* Eng tez-tez uchraydigan simptom bu [[vaginal qon ketish]] boʻlib, u [[qon zardobi]]<nowiki/>da β hCG ning yengil koʻtarilishi bilan bogʻliq (< 2500 IU / L). Vaginal qon ketish tugʻruqdan keyin ham paydo boʻlishi mumkin, bu odatdagidan uzoqroq davom etadi<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;.
* Homiladorlik davrida kutilganidan kattaroq bachadonning boʻlishi.
* Tuxumdondagi ogʻriq yoki bosim.
* Tuxumdagi ogʻriq yoki bosim. &#x5B;**'&#x5D;</sup>
* [[Homiladorlik]] paytida kuchli [[ko'ngil aynishi]] va qayt qilish<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;.
* Homiladorlikning boshida bosh ogʻrigʻi va oyoq va qo'llarning shishishi bilan yuqori qon bosimi&#x5B;**'&#x5D;.</sup>
* [[Anemiya]] tufayli charchoq, [[nafas qisilishi]], [[bosh aylanishi]] va tez yoki tartibsiz yurak urishi<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;.
* Agar metastazlar mavjud boʻlsa, metastatik kasallik bilan bogʻliq belgilar va alomatlar va yanada ogʻirroq belgilar mavjud boʻlishi mumkin.

## Diagnoz
GTN uchun dastlabki skrining testlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

* Ichki tos aʼzolarini tekshirish: boʻlaklar yoki biron bir noodatiy oʻzgarishlarni tekshirish.
* Tos aʼzolarining ultratovush tekshiruvi: Sonogramma deb ham ataladigan ultratovush tekshiruvi ichki organning rasmini yaratadi. Transvaginal ultratovushda ultratovush tayoqchasi vaginaga kiritiladi va suratga olish uchun bachadonga yoʻnaltiriladi.
* Qon kimyosini oʻrganish: GTN mavjudligi taʼsir qilishi mumkin boʻlgan baʼzi gormonlar va boshqa moddalar darajasini tekshirish uchun amalga oshirilishi mumkin.
* Sarum oʻsimtasi marker testi: GTN uchun qon homiladorlik paytida organizm tomonidan ishlab chiqariladigan β-hCG gormoni uchun tekshiriladi. Homilador boʻlmagan ayolning qonidagi β-hCG GTN belgisi boʻlishi mumkin, shuningdek, davolanish paytida va undan keyin ayolning tiklanishini kuzatish uchun foydali testlar. Plasental yon trofoblastik oʻsimta (PSTT) past β-hCG darajalari bilan ajralib turadi, chunki u oraliq trofoblastik hujayralarning neoplastik proliferatsiyasidir.
* Siydik tahlili: siydik rangini va uning tarkibini, masalan, shakar, oqsil, qon, bakteriyalar va β-hCG darajasini tekshirish uchun test.
* Orqa miya krani: Agar GTN miya yoki orqa miyaga tarqalgan boʻlsa, orqa miya suyuqligi yuqori miqdorda β-hCG gormoni uchun tekshiriladi.
* Kompyuter tomografiyasi (KT): oʻsimta hajmini oʻlchash uchun kompyuter tomografiyasidan foydalanish mumkin.
* Ko'krak qafasi rentgenogrammasi: Agar oʻsimta bachadondan tashqarida tarqalgan boʻlsa, amalga oshirilishi mumkin.

## Patofiziologiya

Homiladorlik trofoblastik neoplaziyasining barcha turlari platsentadan kelib chiqadi. Homiladorlik paytida platsenta bachadonda rivojlanadi va ona va homila oʻrtasida oziq moddalar va gaz almashinuvining birinchi joyiga aylanadi. U homilalik komponenti va ona komponenti kabi ikkita komponentdan iborat. homilaning tarkibiy qismi sitotrofoblast va sinsitiotrofoblastdan iborat. Xoriokarsinomaning aniq patogenezi toʻliq tushunilmagan, ammo tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki sitotrofoblast hujayralari ildiz hujayralari sifatida ishlaydi va zararli shaklga aylanadi. Neoplastik sitotrofoblast keyinchalik oraliq trofoblastlarga yoki sinsitiotrofoblastlarga ajralib turadi&#x5B;**&#x5D;.

## Davolash
GTN uchun jarrohlik, kimyoterapiya yoki ularning kombinatsiyasini oʻz ichiga olgan bir nechta davolash usullari mavjud. Jarrohlik davolash kasallikning ayrim turlari uchun eng keng tarqalgan boshlangʻich usuli hisoblanadi, ammo bu oʻsimta bosqichiga bogʻliq. Keng tarqalgan jarrohlik usullari orasida dilatatsiya va kuretaj va gisterektomiya mavjud.

## Prognoz
FIGO tomonidan oʻzgartirilgan Prognostik Skorlash tizimi. Tizim bemorlarni yoshi, homiladorlik yoki homiladorlik oraligʻi, oʻsimtaning kattaligi yoki metastazlari va oldingi kimyoterapiya kabi bir qancha xavf omillari asosida GTN bilan kasallangan bemorlarni past va yuqori xavfli deb baholaydi. Har bir xavf omillari 0-4 ball darajasida baholanadi. Keyin raqamlar qoʻshiladi va umumiy bal ayolning xavf darajasini aniqlaydi.

* 6 yoki undan kam balga ega boʻlgan ayollar kam xavf ostida va saraton qanchalik tarqalib ketganidan qatʼi nazar, yaxshi prognozga ega boʻlib, odatda kimyoterapiyaga yaxshi javob beradi.
* 7 yoki undan yuqori balga ega boʻlgan ayollar yuqori xavf ostida va ularning oʻsmalari, garchi ular juda koʻp tarqalmagan boʻlsa ham, kimyoterapiyaga kamroq javob beradi. Ular koʻproq intensiv kimyoterapiya talab qilishi mumkin.

Shuning uchun, baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, agar saraton jigar yoki miyaga tarqalgan boʻlsa yoki davolash boshlanganda β-hCG darajasi 40 000 mIU/ml dan yuqori boʻlsa, saraton kimyoterapiya yoki simptomlar homiladorlik sodir boʻlganidan keyin qaytsa, kasallikni davolash qiyinroq boʻladi.

## Epidemiologiya
Tadqiqotlarga koʻra, GTN Shimoliy Amerika yoki Yevropaga qaraganda Osiyoda tez-tez uchraydi. 2020 yil holatiga koʻra, xoriokarsinoma bilan kasallanish darajasi Shimoliy Amerika va Yevropada 40 000 homiladorlikdan 1 tasida, Janubi-Sharqiy Osiyo va Yaponiyada mos ravishda 40 000 homiladorlik uchun 9,2 va 3,3 gacha oʻzgarib turadi. Epidemiologik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, gidatidiform gʻayritabiiy gametogenez va urugʻlanish koʻpincha reproduktiv yoshdagi ekstremal davrda 15 yoshdan kichik va 45 yoshdan oshgan va bu yoshdagi homiladorlik gidatidiform uchun xavf omili hisoblanadi. 35 yoshdan keyin xavf ortadi va 45 yoshdan keyin xavf 5-10 baravarga ortadi.

## Tadqiqot
Soʻnggi paytlarda GTN patogenezini koʻproq tushunish vositalarini taqdim etish uchun epigenetik modifikatsiyalar va molekulyar biologiya usullari bunday neoplaziyalarni toʻgʻri tashxislash, boshqarish va davolash uchun qoʻllanishi mumkin. Anti-angiogenez terapiyasi va molekulyar maqsadli saraton terapiyasining rivojlanishi dorilarga chidamliligi boʻlgan bemorlarning terapevtik istiqbolini yaxshilashga qodir. Hozirgi vaqtda kimyoterapiya va gisterektomiya klinik sharoitda qoʻllanilsa-da, GTNni davolash uchun turli xil davolash usullarini, shu jumladan antitana va gen terapiyasini qoʻllashga harakat qilinmoqda. Bundan tashqari, hozirgi vaqtda GTN ni davolash uchun genetik jihatdan yaratilgan neyron ildiz hujayralaridan foydalangan holda genlarni yetkazib berish vositalari tekshirilmoqda va oldingi tadqiqotlar oʻsimta oʻsishiga sezilarli ingibitiv taʼsir koʻrsatdi.