Amikatsin

**Amikasin** – aminoglikozidlar guruhiga kiruvchi yarim sintetik bakteritsid antibiotik. III avlod aminoglikozid hisoblanadi.

## Farmakologik taʼsiri
Keng spektrli antibiotik, bakteritsid taʼsir koʻrsatadi. Ribosomalarning 30S subbirligi bilan bogʻlanib, transport va matritsali RNK kompleksining shakllanishiga toʻsqinlik qiladi, oqsil sintezini bloklaydi, shuningdek, bakteriyalarning sitoplazmatik membranalarini yoʻq qiladi. Aerob gram-manfiy mikroorganizmlarga nisbatan yuqori faol: Pseudomonas aeruginosa, *Escherichia coli*, Klebsiella spp., Serratia spp., Providencia spp., *Enterobacter* spp., Salmonella spp., Shigella spp., baʼzi gram-musbat mikroorganizmlar: Staphylococcus spp. (shu jumladan penitsillin va baʼzi sefalosporinlarga chidamli). *Mycobacterium tuberculosis* va baʼzi atipik mikobakteriyalarga qarshi faol; Streptomitsin, izoniazid, PASK va boshqa silga qarshi dorilarga (viomitsin va kapreomitsindan tashqari) chidamli *tuberkulyoz mikobakteriyalariga* bakteriostatik taʼsir koʻrsatadi*.* Preparat Streptococcus spp.ga nisbatan oʻrtacha faoldir. Benzilpenitsillin bilan bir vaqtda qoʻllanganda Enterococcus faecalis shtammlariga qarshi sinergizm namoyon boʻladi. Amikatsin boshqa aminoglikozidlarni faolsizlantiradigan fermentlar taʼsirida faolligini yoʻqotmaydi va tobramitsin, gentamitsin va netilmitsinga chidamli Pseudomonas aeruginosa shtammlariga nisbatan faol boʻlib qolishi mumkin. Amikatsin anaerob mikroorganizmlarga nisbatan faol emas.

## Farmakokinetikasi

; Soʻrilishi

M/o yuborilgandan soʻng u tez va toʻliq soʻriladi. Preparatni 7,5 mg/kg dozada tomir ichiga yuborish bilan qon plazmasidagi Cmax – 21 mkg/ml, 30 daqiqa davomida 7,5 mg/kg dozada tomir ichiga yuborilgandan keyin – 38 mkg/ml. Mushak ichiga yuborilgandan keyin Cmax ga erishish vaqti taxminan 1,5 soatni tashkil qiladi.

; Tarqalishi

Plazma oqsillari bilan bogʻlanishi 4-11%. Hujayradan tashqari suyuqlikda yaxshi taqsimlanadi (absess, plevral ekssudat, assitik, perikardial, sinovial, limfa va qorin boʻshligʻi suyuqligida); siydikda topilgan yuqori konsentratsiyalarda; past darajada – safroda, ona sutida, koʻzning suvli namlanishida, bronxial sekretsiyalarda, balgʻam va orqa miya suyuqligida. U tananing barcha toʻqimalariga yaxshi kirib boradi, u yerda hujayra ichida toʻplanadi; yaxshi qon taʼminoti boʻlgan organlarda yuqori konsentratsiyalar qayd etiladi: oʻpka, jigar, miokard, taloq va ayniqsa buyraklarda, u yerda kortikal moddada toʻplanadi; past konsentratsiyalar mushak, yog 'toʻqimalari va suyaklarda topiladi. Kattalardagi oʻrtacha terapevtik dozalarda (normal) amikatsin GEBga kirmaydi, miya pardalari yalligʻlanganda oʻtkazuvchanlik biroz oshadi. Yangi tugʻilgan chaqaloqlarda OMSda kattalarga qaraganda yuqori konsentratsiyaga erishiladi. Amikasin platsenta toʻsigʻini kesib oʻtadi va homila qonida va amniotik suyuqlikda mavjud boʻladi. Vd kattalarda – 0,26 l/kg, bolalarda – 0,2-0,4 l/kg, yangi tugʻilgan chaqaloqlarda 1 haftadan kam va vazni 1,5 kg dan kam – 0,68 l/kg gacha, yoshi 1 haftadan kichik va vazni 1,5 dan ortiq. kg – 0,58 l / kg gacha, kistoz fibroz bilan ogʻrigan bemorlarda – 0,3-0,39 l/kg. Vena ichiga yoki mushak ichiga yuborish bilan oʻrtacha terapevtik kontsentratsiya 10-12 soat davomida saqlanadi.

; Metabolizm

Metabolizmga uchramaydi.

; Organizmdan chiqarib yuborilishi

Terminal (b) fazada T1/2 kattalarda – 2-4 soat, yangi tugʻilgan chaqaloqlarda – 5-8 soat, kattaroq bolalarda – 2,5-4 soat. T1/2 ning yakuniy qiymati 100 soatdan ortiq (hujayra ichidagi depolardan ozod qilish). Buyraklar orqali glomerulyar filtratsiya (65-94%), asosan oʻzgarmagan holda chiqariladi. Buyrak klirensi – 79-100 ml / min.

; Maxsus klinik vaziyatlarda farmakokinetikasi

Kattalardagi buyrak funksiyasi buzilgan taqdirda, T1 / 2 buzilish darajasiga qarab oʻzgaradi – 100 soatgacha, kistoz fibrozili bemorlarda – 1-2 soat. Kuyish va gipertermiya bilan ogʻrigan bemorlarda klirensning oshishi tufayli T1/2 oʻrtacha qiymatdan qisqaroq boʻlishi mumkin. Gemodializ paytida (4-6 soatda 50%) chiqariladi, peritoneal dializ kam samarali (48-72 soatda 25%).

## Qoʻllashga koʻrsatmalar
Gram-manfiy mikroorganizmlar (shu jumladan gentamitsin, sizomisin va kanamitsinga chidamli) yoki gramm-musbat va grammusbat mikroorganizmlar assotsiatsiyasi keltirib chiqaradigan yuqumli va yalligʻlanish kasalliklari:

* pastki nafas yoʻllarining infeksiyalari (bronxit, pnevmoniya, plevral empiyema, oʻpka absessi);
* sepsis;
* septik endokardit;
* MNS infektsiyalari (shu jumladan meningit);
* qorin boʻshligʻi infeksiyalari (shu jumladan peritonit);
* siydik yoʻllarining infeksiyalari (piyelonefrit, sistit, uretrit, prostatit, gonoreya);
* teri va yumshoq toʻqimalarning yiringli infeksiyalari (shu jumladan, infeksiyalangan kuyishlar, infeksiyalangan yaralar va turli xil kelib chiqadigan yaralar);
* oʻt yoʻllari infektsiyalari;
* suyak va boʻgʻimlarning infeksiyalari (shu jumladan osteomiyelit);
* yara infeksiyasi;
* operatsiyadan keyingi infeksiyalar;
* otit;
* sil kasalligi (ikkinchi qatorning zahiraviy preparati) – boshqa zahiradagi dorilar bilan birgalikda.

## Dozalash rejimi
M/o, v/i (2 daqiqa davomida tizillatib yoki tomchilab) har 8 soatda 5 mg/kg yoki har 12 soatda 7,5 mg/kg. Siydik chiqarish yoʻllarining bakterial infeksiyalari bilan (asoratlanmagan) – har 12 soatda 250 mg; gemodializ seansidan soʻng qoʻshimcha 3-5 mg/kg dozani buyurish mumkin. Kattalar uchun maksimal doza kuniga 15 mg/kg gacha, lekin 10 kun davomida kuniga 1,5 g dan oshmasligi kerak. V/i yuborib davolash muddati – 3-7 kun, m/i – 7-10 kun. Erta tugʻilgan chaqaloqlar uchun boshlangʻich doza 10 mg/kg, keyin har 18-24 soatda 7,5 mg/kg; yangi tugʻilgan chaqaloqlar, boshlangʻich dozasi 10 mg/kg, keyin 7-10 kun davomida har 12 soatda 7,5 mg/kg. Buyrak yetishmovchiligi boʻlgan bemorlar dozalash rejimini tuzatishni talab qiladi. Kuyish bilan ogʻrigan bemorlarda T1/2 (1-1,5 soat) qisqarganligi sababli har 4-6 soatda 5-7,5 mg/kg dozani talab qilishi mumkin. Vena ichiga yuborish uchun xuddi shu eritmalar mushak ichiga yuborish uchun, ularni 200 ml 5% dekstroz eritmasi yoki 0,9% natriy xlorid eritmasi bilan suyultirilgandan keyin qoʻllanadi. Vena ichiga yuborish uchun eritmadagi amikatsin kontsentratsiyasi 5 mg/ml dan oshmasligi kerak.

## Nojoʻya taʼsirlari
*Ovqat hazm qilish tizimidan:* koʻngil aynishi, qusish, jigar faoliyatining buzilishi (jigar transaminazalarining faolligi oshishi, giperbilirubinemiya).

*Gemopoetik tizimdan:* anemiya, leykopeniya, granulotsitopeniya, trombotsitopeniya.

*Markaziy asab tizimi va periferik asab tizimi tomonidan:* bosh ogʻrigʻi, uyquchanlik, neyrotoksik taʼsir (mushaklarning siqilishi, uyquchanlik, pokalivaniya, epileptik tutqanoqlar), nerv-mushaklarning oʻtkazuvchanligi buzilishi (nafas olishni toʻxtatish).

*Sezgi aʼzolaridan:* ototoksiklik (eshitish qobiliyatining yoʻqolishi, vestibulyar va labirintning buzilishi, qaytmas karlik), vestibulyar apparatlarga toksik taʼsir (harakatlarning koordinatsiyasi, bosh aylanishi, koʻngil aynishi, qusish).

## Manbalar