open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
H

Bahodir Mamajonov

**H** (lotin), **Н** (kirill):
* **[[H (lotin)|H]]** — lotin alifbosi harfi.
* **[[Н (kirill)|Н]]** — kirill alifbosi harfi.
* **[[Н (kana)|Н]]** — kana belgisi.

## Lotin alifbosida ifodalanishi
* musiqada
** **H** — **[[Si (nota)|si]]** notasi
** **H** — **[[si major]]** (**H-dur**) ohangdoshligining tonik akkordi.
** **His** — si-diyes notasi.
** **h** (**Hm**) — **[[si minor]]** (**h-moll**) ohangdoshligining tonik akkordi.
* fizikada
**  — **[[Plank doimiysi]]**.
**  — reduksiyalashgan Plank doimiysi (**[[Dirak doimiysi]]**).
**  — magnit maydon kuchlanganligi.
** H — Genri (oʻlchov birligi).
** **[[H-teorema|-teorema]]** — termodinamika va kinetik nazariyaning teoremasi.
* **H** — **[[vodorod]]**.
* **H** yoki \mathbb H — **[[kvaternion]]**, giperkompleks sonlar maxsus toʻplami.
* '''H''' guruhi (H1—H6) — 5-3-0 tipidagi fin parovozlari.
* **H** — populyatsion genetikada H (mtDNK) galoguruhi va H (Y-DNK) galoguruhining ifodalanishi.

## Kirill alifbosida ifodalanishi
* **Н** — Nyuton (oʻlchov birligi).
* **[[Н parovozi|Н]]** — 1-3-0 tipidagi Rossiya parovozi.

## Yana qarang
* N (maʼnolari)
Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti

**Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti** — xalqaro iqtisodiy munosabatlar, xalqaro huquq, xalqaro munosabatlar sohasida mutaxassislar tayyorlaydigan Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurti va yirik ilmiy markaz. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga qaraydi. Toshkent shahrida joylashgan. 1992-yil 23-sentabrda tashkil etilgan. Tarkibida xalqaro iqtisodiy munosabatlar, xalqaro huquq, xalqaro munosabatlar fakultetlari, 25 kafedra, til markazi (jahon tillari, fransuz tili, nemis tili, oʻzbek tili kafedralari bilan), kompyuter; testlar; „Maʼnaviyat va maʼrifat“ markazlari; boshqaruv instituti; tahrir va nashriyot boʻlimi; „Biznes olami“ va „Ziyokor“ oʻquv markazlari, „Internet“ klubi va yuridik klinika faoliyat yuritadi. Jahon iqtisodiyoti, xalqaro iqtisodiy munosabatlar, xalqaro huquq sohalari, siyosiy va ijtimoiy muammolar, diplomatiya va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Universitet ilmiy kutubxonaga ega (300 ming asar). Universitetda oʻquv ishlariga xorijiy mamlakatlardan professorlar, amaliyotchi mutaxassislar taklif qilinadi, zamonaviy kompyuter texnologiyasidan keng foydalaniladi. Universitetda BMT, UNESCO, TASISning Toshkentdagi vakolatxonasi xodimlari, xorijiy davlat arboblari, diplomatlari, Oʻzbekistondagi chet mamlakatlar elchixonalari vakillari bilan uchrashuvlar oʻtkaziladi. Oʻquv qoʻllanmalari, dasturlar, ilmiy va uslubiy qoʻllanmalar chop etadi, „Xalqaro munosabatlar“ jurnali nashr etiladi.

## Rektorlar
* 1992-1998 — Saidmuxtor Saidqosimov
* 1998-2003 — Abdulaziz Komilov
* 2003-2005 — Sodiq Safoyev
* 2005-2009 — Hamidulla Karomatov
* 2009-2011 — Rustam Qosimov
* 2011-2014 — Nodir Jumayev
* 2014-2017 — Abdumalik Jumanov
* 2017-2020 — Abdujabbor Abduvohidov
* 2020-2021 — Komiljon Karimov
* 2021-yildan — Sodiq Safoyev
## Bakalavriat yoʻnalishlari

## Magistratura yoʻnalishlari

## Mashhur bitiruvchilar
* Saida Mirziyoyeva — Oʻzbekiston axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi raisi oʻrinbosari.
* Feruza Eshmatova — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi senatori.
* Feruza Maxmudova — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati.
* Ruslanbek Davletov — Oʻzbekiston adliya vaziri.
* Sherzod Asadov — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti matbuot kotibi.
* Oybek Kasimov — Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi bosh kotibi.
* Gulnora Karimova — Oʻzbekistonning Ispaniyadagi sobiq elchisi.
* Lola Karimova-Tillayeva — Oʻzbekistonning UNESCOdagi sobiq vakili.
* Hilola Umarova — Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri.
* Javlon Vahobov — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining birinchi oʻribosari.
* Shaxzoda Matchanova
* Baxtiyor Abdusamatov
* Eldor Toʻlyakov
* G‘ayrat Fozilov
## Manbalar

## Havolalar
* Universitet rasmiy sayti
Xalqaro tashkilot

**Xalqaro tashkilotlar** – davlatlarning yoki hukumat qaramogʻida boʻlmagan milliy jamiyat (assotsiatsiya)larning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, fan-texnika, madaniyat va shu kabi sohalarda umumiy maqsadlarga erishish uchun tuzilgan uyushmasi; davlatlar oʻrtasidagi koʻp tomonlama hamkorlikning eng muhim shakllaridan biri. Xalqaro tashkilotlar XIX asrda vujudga keldi va ikkinchi jahon urushidan keyin koʻplab tuzila boshladi. Hozirgi kunda Xalqaro tashkilotlarning soni 4 mingdan ortiq boʻlib, 300 tasi hukumatlararo tashkilotdir. Xalqaro tashkilotlar oʻziga xos bir qancha xususiyatlari bilan ajralib turadi. Jumladan, xalqaro tashkilotlarning tuzilmasi, asosiy maqsad va tashkilot faoliyatining yoʻnalishlarini belgilab beruvchi taʼsis hujjati (ustavi) boʻladi; bunday tashkilotlar doimiy yoki vaqti-vaqti bilan faoliyat yuritadi; koʻp tomonlama muzokaralar va muammolarni muhokama qilish ular faoliyatining asosiy usuli hisoblanadi; qarorlar ovoz berish yoki konsensus yoʻli bilan qabul qilinadi; qarorlar, odatda, tavsiyaviy kuchga ega boʻladi. Hukumatlararo Xalqaro tashkilotlar va nohukumat xalqaro tashkilotlar, shuningdek, umumjahon va mintaqaviy tashkilotlar farqlanadi.

Xalqaro tashkilotlar tashkilot, ittifoq, jamgʻarma, bank, agentlik, markaz va shu kabi nomlar bilan ataladi.
Bularning ko'p qismini AQSH moliyalashtiradi 
Oʻzbekiston Respublikasi 50 dan ortiq nufuzli xalqaro tashkilotlarning teng huquqli aʼzosidir.

**Xalqaro tashkilotlar:**

* Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) (1992-yil 2-martda)
* MDH (1991-yil 21-dekabrdan)
* TURKSOY (1993-yil 12-iyuldan)
* Turkiy davlatlar tashkiloti
* Jahon savdo tashkiloti (1992–1993-yillar)
* ECOSAN (1993-yil 20-sentabrda)
* Shanxay hamkorlik tashkiloti (SHHT) (2001-yil 15-iyun)
* Osiyo Parlament Assambleyasi (OPA) (2006-yil)
* Interpol (1994-yildan)
* UNICEF (1946-yil qabul tashkil topgan)
* MAGATE (1994-yil 21-yanvardan)
* UNESCO (1993-yil 26-oktabrdan)
* UNIDO (1992-yildan)
* NATO (1994-yil 13-iyuldan)
* OPEC (2017-yil 30-noyabrdan (kuzatuvchi sifatida))
* EXHT

## Manbalar

## Havolalar
Intranet

**Intranet** (inglizcha: intranet — *ichki tarmoq*) — internet texnologiyasi, dastur taʼminoti va qaydnomalari asosida tashkil etilgan *maʼlumotlar ombori* va *elektron jadvallar* bilan jamoa boʻlib ishlashga imkon beruvchi korxona va tashkilot miqyosidagi kompyuter tarmogʻi.

## Yana qarang
• Tarmoq 

•Internet 

## Manbalar
Firewall

Biror komputer yoki komputerlar netiga tashqaridan keluvchi havflarni tosish uchun chiqarilagan programma yoki qurilma.

Vazifasi: virus, haker va informatsiyani tashqariga oqib ketishidan saqlaydi…

## Havolalar
LAN

**Local area network** – mahalliy kichik tizim. Koʻpincha bu tizimni bir-biriga yaqin joylashgan kompyuterlar va ular oʻrtasida oʻrnatilgan aloqa kanallarini tushunish mumkin

## Yana qarang

* Kompyuter tarmogʻi
Network

Networkka oid muhim atamalar:

*LAN
*WAN
*VAN
*Ethernet
*Internet
*Intranet
*Extranet
*Modem
*HUB
*Bridge
*Router
*Switsch
*Gateway
*Proxy Server
SAP

Software ishlab chiqarish bo'yicha 3 eng katta nemis aktsionerlik firmasi nomi.
SAP AG
ERP asosida ishlaydi.

...
Zartepa

**Zartepa** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Surxondaryo viloyatining Jarqoʻrgʻon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Zartepa“ MFY . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

**Zartepa** – Termiz shahridan 26&nbsp;km shim, gʻarbda joylashgan qadimiy shahar harobasi. Zartepa 1951—1952 yillarda arxeolog L. I. Albaum tomonidan tekshirilgan. Zartepa kvadrat shaklida boʻlib, devorlarining uzunlik 400 m dan. Sharqiy devor xarobalari 6-7 m, gʻarbiy devori 4 m gacha saqlanib qolgan. Shaharning shimoli-sharqida kvadrat shaklida qalʼaqoʻrgʻon bor, u Shahristondan mudofaa chizigʻi – katta xandaq bilan ajratilgan. 1960—1980 yillarda arxeolog V.Zavyalov, Q.Sobirov va Sh. Pidayevlar tomonidan oʻrganish davom ettirilgan. Arxeologik qazishmalar tufayli Zartepaning shahriston qismidan uy-joy qoldiqdari va koʻchalar ochilgan. Sopol idishlarining asosiy qismi angob bilan boʻyalgan. Zartepadan odam va hayvonlarning haykalchalari va har xil tangalar ham topilgan. Topilmalarning eng qadimgisi mil. av. IV asr— mil. av. II asrlarga, keyingilari ilk oʻrta asrlar (V asr—VII asrlar)ga toʻgʻri keladi.

### Qadimiy shahar xarobasi

Kushon podsholigining Shimoliy Baqtriyada joylashgan yirik markazlardan biri. 1949-yilda topilgan; 1951-1952 va 1972-yillarda qazishmalar olib borib oʻrganilgan. Maydon 16,9 ga, kvadrat shaklida boʻlib, devorlarining uzunligi 400 m. Sharqiy devor xarobalari 6-7m. Gʻarbiy devori 4m. gacha saqlanib qolgan. Shaharning shimoli—sharqida kvadrat shaklida qoʻrgʻon bor, u shahardan katta xandaq bilan ajratilgan. Toʻrtta darvozasi (ikkitasi sharq, ikkitasi gʻarb tomonlarda) boʻlgan. Koʻchalar va koʻpgina arxtektura inshootlarining izi qolgan. Koʻplab sopol idishlar, odam va hayvonlarning xaykallari, tangalar topilgan. Sopol idishlarning asosiy qismi qizil angob bilan boʻyalgan. Tapilmalarning eng qadimiylari millodan avvalgi IV-II asrlarga, keyingilari ilk oʻrta asrlarga V-VII asr) toʻgʻri keladi.

## Manbalar
Linux

**Linux** ( ) Linux yadrosiga asoslangan ochiq kodli Unixga oʻxshash operatsion tizimlar oilasi boʻlib, operatsion tizim yadrosi birinchi marta 1991-yil 17 sentyabrda Linus Torvalds tomonidan chiqarilgan. Linux odatda Linux distribyutorlarida paketlanadi.

Taʼminotlar Linux yadrosi va qoʻllab-quvvatlovchi tizim dasturlari va kutubxonalarni oʻz ichiga oladi, ularning koʻpchiligi GNU loyihasi tomonidan taqdim etiladi. Koʻpgina Linux distribyutorlari oʻz nomida „Linux“ soʻzidan foydalanadi, ammo Free Software Foundation GNU dasturiy taʼminotining ahamiyatini taʼkidlash uchun baʼzi tortishuvlarga sabab boʻluvchi „**GNU/Linux**“ nomidan foydalanadi.

Linux, shuningdek, oʻrnatilgan tizimlarda, yaʼni operatsion tizimda odatda proshivka ichiga oʻrnatilgan va tizimga juda moslashtirilgan qurilmalarda ishlaydi. Bunga routerlar, avtomat boshqaruvlari, aqlli uy qurilmalari, video oʻyin konsollari, televizorlar (Samsung va LG Smart TVlar), avtomobillar (Tesla, Audi, Mercedes-Benz, Hyundai va Toyota) va kosmik kema (Falcon 9 raketasi, Dragon ekipaj kapsulasi va ''Perseverance'' rover) kiradi.

Linux bepul va ochiq manbali dasturiy ta'minot hamkorligining eng yorqin namunalaridan biridir. Manba kodi GNU General Public License (GPL) kabi tegishli litsenziyalari shartlariga muvofiq hamma tomonidan tijorat yoki notijorat maqsadlarda foydalanilishi, oʻzgartirilishi va tarqatilishi mumkin. Masalan, Linux yadrosi GPLv2 ostida litsenziyalangan, tizim qoʻgʻiroqlari bundan mustasno, bu yadroni tizim chaqiruvlari orqali amalga oshiradigan kodga GPL boʻyicha litsenziyalanishi mumkin emas.

## Dizayni

## Manbalar
Foiz

**Foiz** (bir deb qabul qilinuvchi) har qanday qiymatning yuzdan bir qismidir. % belgisi bilan ifodalanadi. Masalan: 23% (23 foiz) = 23 / 100.

## Yana qarang

* Kasr

## Manbalar
Saidnosir Mirjalilov

**Saidnosir Mirjalilov** (1884-1937) — atoqli maʼrifatparvar, Turkistondagi milliy ozodlik harakatining taniqli namoyandalaridan biri. U 1884-yili Turkiston shahrida tavallud topgan. Yoshligidan oʻta ziyrak, tadbirkor va mehnatkash boʻlgan Saidnosir tujjorlik faoliyatini kichik bir gazlama doʻkonini ochishdan boshlagan. Koʻp oʻtmay u Turkistonda birinchi jadid maktabini tashkil etgan. 1914-yilda paxta zavodini qurib, Turkistonning taniqli boylari va savdogarlaridan biri sifatida shuhrat qozongan.

Saidnosir Mirjalilov 1917-yil siyosiy faoliyatga oʻtadi. Fevral inqilobidan soʻng u Toshkentda tashkil etilgan „Shoʻroyi islomiya“ tashkilotining faol a’zolaridan biriga aylandi. Turkiston mustaqillikka erishishini orzu qilgan Saidnosir Mirjalilov tijoratchi sifatida topgan sarmoyasining katta qismini milliy ittihod va istiqlol uchun olib borilgan kurashga bagʻishladi. Turkiston Muxtoriyati hukumatining barpo etilishida faol ishtirok etdi va hukumat a’zosi etib saylandi. Muxtoriyat qonga botirilib, uning rahbarlari taʼqib ostiga olingach, Saidnosir Mirjalilov xorijga ketishga majbur boʻldi va dastlab Samaraga borib, Turkistonda roʻy berayotgan xunrezliklarga chek qoʻyish yoʻllarini axtardi, soʻng Turkiya va Tiflisda bir muddat yashadi. Bolsheviklar e’lon qilgan umumiy afvga ishonib, u 1921-yili vataniga qaytdi. U „Turkiston“ savdo-sanoat shirkatini tashkil qilib, undan tushgan foyda evaziga „Koʻmak“ jamiyati orqali isteʼdodli yoshlarni Germaniya va boshqa mamlakatlarga oʻqishga yuborish, „Nashri maorif“ jamiyati faoliyatini avj oldirish ishiga oʻz ulushini qoʻshdi. Lekin bolsheviklar kuzatuvidan ozod boʻlmagan Saidnosir Mirjalilov 1925-yil 12-dekabr kuni hibsga olinib, Solovetsk orollariga qamoqqa yuborildi. U uch yillik qamoq muddatini oʻtaganidan keyin 1932-yili yana besh yil muddatga qamaladi, nihoyat 1937-yil 21-iyul kuni takror hibsga olinib, oʻsha yilning 25-oktabrida otib tashlanadi.

Saidnosir Mirjalilov qabrining qayerdaligi nomaʼlum.

## Manbalar
* http://xotira.freenet.uz
Oracle

**Oracle Corporation** — shtab-kvartirasi Texasning Austin shahrida joylashgan koʻp tarmoqli kompyuter texnologiyaga asoslangan shirkat.

## Manbalar

## Havolalar
*
Pingvin

**Pingvin** — Antarktidada mavjud qush turi boʻlib, antika qush hisoblanadi. U umuman ucha olmaydi. Tuxum qoʻyadi. Mashhur turi — imperator pingvinlaridir. Ular chiroyli tashqi koʻrinishga ega boʻladilar. Ular eng chuqurga shoʻngʻiy oladigan qushlar sifatida Guinnesning rekordlar kitobiga kiritilgan.
Kurów

**Kurów**-Polshaning Janubi-Sharqidagi,Kurówka daryosida joylashgan va Puławy bilan Lublin orasidagi qishloq.
System of a Down

**System of a Down** (baʼzida S.O.A.D. deb qisqartiriladi) — armani-amerikalik rok-guruh, orient nu-metal yoʻnalishida ijod qiladi. Guruh Serj Tankiyan (vokal, klavish), Jon Dolmayan (baraban), Daron Malakyan (gitara, vokal) va Odajyan, Shavo (bas-gitara) dan tashkil topgan. Hamma aʼzolar — armanilar.

## Aʼzolar
* Serj Tankiyan — vokal, klavish
* Jon Dolmayan — baraban
* Daron Malakyan — gitara, vokal, klavish
* Shavo Odajyan — bas-gitara

### Sobiq aʼzolar
* Andy Khachaturian — baraban

## Diskografiya
### Albomlar
* System of a Down (LP, 30 iyun 1998) — platina
* Toxicity (LP, 4 sentabr 2001) — toʻrt karra platina
* Steal This Album! (LP, 26 noyabr 2002) — platina
* Mezmerize (LP, 17 may 2005) — platina
* Hypnotize (LP, 22 noyabr 2005)

## Qoʻshimcha

* System of a Down vebsayti
* AllSOAD.Info 
* System Of a Down qoʻshiqlari matnlari 
* System of a Down Lyrics
CMM

Capability Maturity Model (CMM) biror software programmani yozish, yaratishda optimal metod va qoʻllanmalarni oʻrganuvchi tashkilot hamda CMM ning yeyingi versiyasi CMMI hisobnlanadi.

CMM’ning etaplari

# Initial (Boshlangʻich)
# Repeatable (Takrorlanuvchi)
# Difined (Anoqlangan)
# Managed (Boshqarilgan)
# Optimizing (Opmallashtirish)
Polvontosh

**Polvontosh** — Andijon viloyatining Marhamat tumaniga qarashli aholi punkti.

**Polvontosh** — Andijon viloyati Marhamat tumanidagi shaharcha (1947-yildan). Adirlar oʻrtasida joylashgan. Viloyat markazidan 30&nbsp;km, tuman mar-kazidan 17&nbsp;km. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Asaka (15&nbsp;km). Aholisi 6,7 ming kishidan ziyod (2003), asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tatar, rus, qirgʻiz, tojik va boshqa millat vakillari ham yashaydi. P. 1940-yilda neft koni ochilishi munosabati bilan konchilar shaharchasi sifa-tida vujudga kelgan. P. atrofidan neft va gaz qazib olinadi. Poyabzal fabrikasi, 2 umumiy taʼlim maktabi, kasb-hunar kolleji, tibbiy sanitariya qismi, Polvontosh sanatoriysi (PO oʻrinli) mavjud. P. — Asaka, P. — Marhamat yoʻnalishida avtobuslar qatnaydi.

Bu shaharchada sovet paytida koʻp turli millatga mansub xalqlar yashagan. Koʻpchiligi oʻzbek, qirim-tatar, rus, koreys, qirgʻiz, tojik  millatlari. Adirlardan neft qazib olingan va olinmoqda.

Sovet paytida magazinlar, doʻkonlar Moskva, markazdan taʼminlangan.

## Manbalar
Google Scholar

**Google Scholar** — ilm-fan, maorif, referat, diplom, kurs, doktorlik ishlari togʻrisidagi maqolalarni topishga yordam beradi.

Boʻlimlar:
* Kutubxonalarga yordam
* Nashriyotlarga koʻmaklashish

Hozirda mazkur xizmat faqat ingliz tilida mavjud:
## Havolalar
*
Oʻzbekiston daryolari

Oʻzbekistonda 25mingdan ziyod daryo, soy, soyliklar mavjud boʻlib, ular relyefga bogʻliq holda notekis joylashgan.

## Galereya

Fayl:Pskem-valley.JPG|Piskom
Fayl:Chirchiq river near Chorvoq.JPG|Chirchiq
Fayl:Angren river near Okhangaron city.jpg|Ohangaron
Fayl:Central Bukhara collector.jpg|Zarafshon

## Daryolari

 Boshqa mamlakatlardan oqib o'tadigan daryolar

## Kanallar
* Fargʻona kanali
* Qorasuv kanali
* Qoraqamish kanali
* Darxonariq
* Salor kanali
* Sardoba kanali
Bremen

**Bremen** — Germaniya yeri yoki erkin Ganza shahri. Shim. Germaniya pasttekisligida, Vezer daryosining Shimoliy dengizga quyilish joyida, bir-biridan 65&nbsp;km masofada joylashgan ikki shahar — Bremen va Bremerxafenni (avanport) oʻz ichiga oladi, bu ikki shahar oraligʻidagi yerlar quyi Saksoniya hududi tarkibida. Maydoni 404&nbsp;km². Aholisi 680 ming kishi (1995). B.— Germaniya yerlarining eng kichigi. Maʼmuriy markazi — Bremen shahri

B.ga 787 yilda yepiskop qarorgohi sifatida asos solingan. 11-asrda u "Shimoliy Rim" deb atalgan. 1358-yilda B. Ganza shaharlari ittifoqi aʼzosi boʻlgan. 1646-yilda Erkin imperiya shahri huquqini olgan. 1618—48 ylardagi 30 yillik urushdan soʻng B. Shvesiya tarkibiga, 1715-yilda Gannoverga oʻtdi. 1815-yilda erkin shahar deb eʼlon qilindi. 1871-yildan Germaniya tarkibidagi erkin shahar.

Iqtisodining poydevorini port xoʻjaligi, xalqaro savdo va yuqori texnologik mahsulotlar ishlab chiqarish tashkil etadi. Mamlakatning eng yirik dengiz portlari shu shaharlarda joylashgan, ular yuk ortish va tushirish jihatidan dunyoda yetakchi oʻrinni egallaydi. Bremerxafen portila yuklarning katta qismi konteynerlarda qabul qilinadi va joʻnatiladi. Bu portlarda dengiz kemalariga tezkorlik bilan xizmat koʻrsatiladi. Sanoatida kemasozlik yetakchi urin da. Aviasozlik va kosmonavtika sanoati hajmi jihatidan va bu sohalarda yangi texnologiyalarni yaratish va joriy etish boʻyicha muhim ahamiyatga ega. Avtomobilsozlik, elektrotexnika va oziq-ovqat sanoati korxonalari bor.

Bremerxafenda Germaniya qutbni oʻrganish markazi joylashgan. Iqtisodining yana bir muhim tarmogʻi — turizm. Dunyoga mashhur kemasozlik muzeyi, unt, ilmiy tadqiqot institutlari, sanʼat maktabi bor. Kad. B. SanktPetri gotika sobori, Uygʻonish davrida qurilgan binolari bilan mashhur.

**Bremen** () Olmoniyaning shimoli-gʻarbida joylashgan Ganza shaharlaridan biridir.

## Manbalar
Hessen

**Hessen yoki Gessen** — Olmoniya yeri. Hessenning katta qismi Oʻrta Olmoniya togʻlarida, oz qismi Mayn-Reyn pasttekisligida joylashgan. Maydoni 21,1 ming km. Aholisi 5 971 816   kishi  Bosh shahri —Visbaden.

VIII—IX asrlarda graflik boʻlgan. XIII asr oxiridan Olmoniya knyazligi hududi. 1567-yilda 2 ta: Gessen-Kassel (1866 yildan Prussiya qoʻshib olgan) va Gessendarmshtadt (1866-yildan —Buyuk gersoglik, 1918-yildan —Veymar respublikasi tarkibidagi yer) knyazligiga boʻlingan. 1945-yilda Amerika va Fransiya okkupatsiya zonasida boʻlgan. 1949-yildan Olmoniya yeri.

Iqlimi moʻtadil. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 0-2°, iyulniki 18—20°. Keng bargli oʻrmonlar (hududining 40%) oʻsadi. Qoʻngʻir koʻmir qazib chiqariladi. Hessen Olmoniyada chiqariladigan kaliy tuzlarining 1/3 qismini beradi. Qora metallurgiya va metall buyumlar quyish sanoati rivojlangan. Yirik kimyo sanoati korxonalari (Frankfurtmayn, Xyoxst, Visbaden sh.larida) bor. Umumiy mashinasozlik, ayniksa, stanoksozlik, avtomobilsozlik, elektrotexnika sanoati rivojlangan. Koʻnchilik va rezina, anik, mexanika va optika buyumlari, oyna sanoati va zargarlik korxonalari bor.

Bu yerda Wiesbaden, Frankfurt am Main, Darmstadt, Kassel, Offenbach, Wetzlar, Fulda va Gießen (Giessen) kabi taniqli shaharlar bor.

Gessen hududida transport yoʻli va avtomobil yoʻllari zich joylashgan. Reyn va Mayn daryolarida kema qatnaydi. Asosiy transport tuguni — Frankfurtmayn. Turizm G. iqtisodiyotida salmoqli oʻrin olgan.

OPEL, MERCK, WELLA, LEICA va shunga oxshash koʻp yirik firmalarning markazi.

## Manbalar
Java

**Java** qati’y va statik tipizatsiyaga ega boʻlgan va obyektga yoʻnaltirilgan umumiy maqsaddagi dasturlash tilidir. Avvaliga Sun Microsystems tomonidan ishlab chiqilgan, keyinchalik Oracle kompaniyasi tarafidan sotib olingan.

## Tarixi

Java dasturlash tili Oak dasturlash tili asosida paydo boʻldi. Oak dasturlash tili 90-yillarning boshida Sun Microsystems tomonidan platformaga, yaʼni operatsion sistemaga bogʻliq boʻlmagan holda ishlovchi yangi avlod aqlli qurilmalarini yaratishni maqsad qilib harakat boshlagan edi. Bunga erishish uchun Sun xodimlari C++ni ishlatishni rejalashtirdilar, lekin baʼzi sabablarga koʻra bu fikridan voz kechishdi. Oak muvofaqiyatsiz chiqdi va 1995-yilda Sun uning nomini Java ga almashtirdi va uni WWW rivojlanishiga xizmat qilishi uchun maʼlum oʻzgarishlar qilishdi.
## Tilning asosiy xususiyatlari

Java obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash () tili va u C++ ga ancha oʻxshash. Eng koʻp yoʻl qoʻyildigan xatolarga sabab boʻluvchi qismlari olib tashlanib, Java dasturlash tili ancha soddalashtirildi.

Java kod yozilgan fayllar (***.java** bilan nihoyalanuvchi) kompilatsiyadan keyin bayt kod () ga oʻtadi va bu bayt kod Java Virtual Mashinasi JVM tomonidan oʻqib yurgizdiriladi.

**Java afzalliklari:**

* WORA — ( - portable). Platforma tanlamaydi;
* xavfsizlik (ishonch yoʻq kodni xavfsiz ishga tushirish);
* xotirani xavfsiz boshqarish (avtomat ravishda chiqindilarni yigʻadi);
* tarmoq uchun dasturlar yozish ;
* koʻp oqimli () dasturlash;
* dinamik & kengaytirish;
* Class lar alohida fayllarda saqlanadi. Kerak boʻlsa ishlatiladi. Dinamik ravishda imkoniyatini oshirish xam mumkin kerak boʻlsa.
### Java texnologiyalari
**Java SE** () — serverda, shaxsiy kompyuterda desktoplarda ishlovchi dasturlar, appletlar yaratish uchun ishlatiladi. Bu
texnologiya yordamida yaratilgan dasturlar deyarli barcha operatsion tizimlarda ishlay oladi (Windows NT, Macintosh, Linux va Solaris). Shu bilan birga JavaSE boshqa Java turlarining asosi hisoblanadi.JVM (Java Virtual mashinasi)
JVM ning vazifasi tarjimonlik ya’ni, dastlab biz yozgan *.java fayl kompilyator yordamida bayt kod ga o’giriladi va JVM yordamida esa mashina tiliga aylantiriladi. Bu degani JVM qaysi platformaga tegishli bo’lsa, kodlarni ham o’sha platformaga moslab beradi.
JVM ni ko’pgina qurilmalar va dasturiy ta’minotlar uchun ishlatish mumkin. Har bir OT(operatsion tizim) uchun JVM JRE va JDK lar konfiguratsiyasi farq qiladi, chunki bular platformaga bog’liq. Lekin java mustaqil platforma hisoblanadi.JVM ning amalga oshiradigan asosiy vazifalari 

* Loads code (kod yuklanishi)
* Verifies code (kod tekshirilishi)
* Executes code (kod bajarilishi)
* Provides runtime environment (dasturni bajarilish muhitini ta’minlash)
* JRE (Java bajarilish muhiti)
* JRE – Java Runtime Environment
* JRE – bu faqat dastur bajarilishi uchun kerak bo`lgan muhit xolos. Dasturchi bo`lmagan oddiy foydalanuvchilarga Java dasturlari bajarilishi uchun JRE yetarlidir.
* JDK(Java Development Kid) - JDK tarkibida JRE va boshqa qo'shimcha dasturlash uskunalari bo'ladi.

## Manbalar

sex
Qahva

**Qahva** (arabcha) — qahva daraxtining qovurilgan donlaridan tayyorlanuvchi, keng tarqalgan ichimlikdir. Qahva bilan bogʻliq tijorat IX asrda, Efiopiyada boshlangan. Efiopiyadan u Misr va Yamanga, soʻngra XV asrda Eron, Turkiya hamda shimoliy Afrikaga tarqalgan. Musulmon mamlakatlardan qahva Italiyaga, u yerdan esa Yevropaning boshqa mamlakatlari va Amerikaga yoyilgan.

Qahva daraxtining *Coffea canephora* va *Coffea arabica* navlari ekiladi, plantatsiyalar Lotin Amerikasi, Janubi-sharqiy Osiyo va ekvatorial Afrikada joylashgan. Qahva donlari teriladi, saralanadi va quritiladi. Keyin esa 200°C haroratda qovuriladi, bunda donlardagi uglevodlar quyuqlashadi, rang oʻzgaradi va taʼm paydo boʻladi.

Qahva butunjahon sotilishi hajmi boʻyicha ikkinchi oʻrinda turadi (neftdan keyin).

## Yana qarang
* Choy
* Infuziyalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* Malecka Anna, How Turks and Persians drank Coffee, Turkish Historical Review 6/ii, 2015
* 

## Manbalar
Import

**Import** (lotincha *importare* — „olib kirish“) — biror molni mamlakatga sotish uchun olib kirish. Import mamlakati, deganda import qilinayotgan mol ishlab chiqarilgan mamlakat tushuniladi. 

**Import** (ing . import — keltirish, olib kelish) — mamlakatning ichki bozorida sotish uchun, shuningdek, ularni uchinchi mamlakatga oʻtkazib yuborish uchun chet el tovarlari, xizmatlar, texnologiyalar, kapitallar, qimmatli qogozlar va b. keltirish. Yuklar, passajirlarni chet eldan tashib keltirish, sayyohlik, sugʻurta, ilmiy-texnika bilimlari va b. xizmatlar harajatlari ham I. tarkibiga kiradi.

I. bojxona bojlari, shuningdek, miqdoriy cheklashlar, litsenziyalash tizimi va b. notarif tarzdagi vositalar bilan tartibga solinadi. I.ning eksportaan ustunligi mamlakatning tash-qi savdosida salbiy saldoni vujudga keltiradi va bu hol mamlakatning umumiy iqtisodiy salohiyatida salbiy hodisa deb qaraladi.

Importni tartibga solish asosan uni tarifli va tarifsiz vositalar orqali cheklashdan iborat. Asosiy tarifli toʻsiq sifatida bojxona bojlarini oshirish va cheklovlar qoʻyilishi tushuniladi.

## Yana qarang
* Eksport

## Manbalar
Choy

**Choy** () — choy butasi barglarini, haslarini bir necha daqiqaga issiq suvda ivitilishidan tayyorlanadigan ichimlik.
 
Haqiqiy choyning asosiy toʻrt turi mavjud:
* qora choy
* oolong choy
* koʻk choy
* oq choy
 
## Yetishtirish va yigʻib olish
Choyni tayyorlash uchun xomashyo sifatida maxsus plantatsiyalarda koʻplab miqdorda oʻstiriladigan choy butasining barglaridan foydalaniladi. Choy yetishtirish boʻyicha eng koʻp ulushga ega boʻlgan Xitoy, Hindiston va Afrikada yiliga toʻrt marotabagacha hosil yigʻib olinadi. Avvalgi ikki hosildan olinadigan choy eng koʻp qadrlanadi. Choy yetishtirish iqtisodiy jihatdan oʻzini oqlaydigan hududlarning shimoliy chegarasi taxminan sobiq sovet ittifoqining janubiy respublikalari (Ozarbayjon, Gruziya) yoki Rossiyaning Krasnodar oʻlkasi kengliklaridan oʻtadi.
 
Yuqori navli choylar uchun xomashyo unchalik katta boʻlmagan (taxminan 0,5 ga maydonda) togʻ yonbagʻirlaridagi tarqoq holda joylashgan plantatsiyalarda oʻsadi, shu sababli, barglarni yigʻish ishlariga bir plantatsiyadan boshqasiga oʻtish zaruriyati ham qoʻshiladi. Choy barglari qoʻl bilan yigʻiladi va navlarga ajratiladi. Terimchilarning mehnati yetarlicha ogʻir va bir hil yoʻsindagi ish hisoblanadi: tayyor qora choyning va xom bargning massa nisbati – taxminan ¼ ni tashkil qiladi, ya’ni bir kilogramm choy tayyorlash uchun toʻrt kilogramm barg yigʻish kerak boʻladi (taxminan 2000 dona barg). Terimchilar uchun barg terimi me’yori kuniga 30—35 kg ni tashkil qiladi, bunda sifat standartlariga rioya qilish va butalardan faqat kerakli barglarnigina olish talab qilinadi.
 
Qoʻlda terish zaruriyati choyni yetishtirish imkoniyatlarini chegaralaydi: qoʻlda terish terimchilarning qoʻl mehnati narxi yetarli darajada past va yetarli darajada yuqori samaradorlikka ega boʻlgan hududlardagina mantiqqa ega. Choy bargini terish va navlarga ajratishni mexaniatsiyalashtirishga bir necha bor harakat qilib koʻrilgan, xususan, SSSRda 1958-yildayoq mexanizatsiyalashgan choy terish agregati yaratilgan edi, biroq mexanizatsiyalashgan terim texnologiyasi hanuzgacha oxirigacha yetkazilmagan: kombaynlar yordamida terilgan barglarning sifati juda xam past boʻladi, buning asosiy sababi – agregatlardagi begona hatti-harakatlarning koʻpligidadir, shuning uchun ham bunday terimdan yo eng past navli choyni ishlab chiqarish uchun, yoxud kelgusida kofein va choy tarkibidagi boshqa moddalarni ajratib olish maqsadida farmasevtika sanoati uchun foydalaniladi.
 
## Havolalar
* Choy
* Choy FAQ  
* Choy reseptlari
* Xalqaro Choy Kuni — 15-dekabr  
 
## Manbalar
Symbian OS

**Symbian OS** — smartfonlar uchun operatsion sistema. Symbian OS EPOC operatsion sistemasining vorisi bo'lib, ARM processorlarida ishlaydi.

## Statistika

## Linklar
* Rasmiy sayti
* Symbianning hamma seriyalari  
* Symbian uchun programmalashtirish 
* Symbian platformasidagi smartfonlar haqida sayt
Umumiy sifat boshqaruvi

**Umumiy sifat boshqaruvi** () — tashkilotlarda barcha jarayonlar sifatini uzluksiz oshirishni koʻzlovchi metod. Umumiy sifat uchun masʼul boʻlim sifat taʼminotiga javob beradi va uni doimiy yaxshilash bilan shugʻullanadi. Umumiy sifat boshqaruvi Yaponiyada Ikkinchi Jahon urushidan keyin ommalashgan.

## Manbalar
EBay

**eBay Inc.** — Internet-auksion (asosiy faoliyati), internet-magazin, tezda toʻlovni amalga oshirish va VoIP kabi sohalarda hizmat taklif etuvchi Amerika kompaniyasidir. eBay.com saytini boshqaradi, Paypal va Skype kompaniyalari egasi hisoblanadi.

## Haridlari

* 1999yil may oyida eBay Billpoint online-toʻlov sismtemasini sotib oldi, keyinchalik Paypal ni sotib olgach yopiladi.
* 1999-yil eBay Butterfield & Butterfield auksionini sotib oladi, keyinchalik 2002-yilda Bonhams kompaniyasiga sotib yuboriladi.
* 1999-yil eBay Mark va Oliver Zamverlardan Alando auksionini $43 millionga sotib oladi , keyinchalik u eBay Germanyga aylantirilgan edi.
* 2000 yil iyun oyida eBay Half.comni sotib oladi, keyinchalik u eBay Marketplace ga aylantiriladi.
* 2001yil avgustda eBay Mercado Libre, Lokau va iBazar larni sotib oladi — yirik lotinamerikasi online-auksion saytlari.
* 2002 yil iyul eBay PayPal toʻlov sistemasini $1.5 milliardga sotib oladi.
* 11-iyul 2003 yil eBay Inc.elektron tijorat sohasi bilan shugʻullanuvchi EachNet xitoy kompaniyasini $150 millionga sotib oladi.
* 22-iyun 2004 yil  eBay Baazee.com  ni $50 millionga sotib oladi, u Hindiston dagi ilgʻor auksion sayti hisoblanadi.
* 13-avgust 2004 yil eBay  craigslist.org ning 25% aksiyasini qoʻlga kiritadi.
* 2004 yil sentyabrda eBay Koreya bozoriga kirib kela boshlaydi, Korean online trading company dan 3 millionga aksiya sotib oladi, har bir aksiyani 12,000 koreya voniga (tahminan $109 AQSH dollari) sotib oladi.
* 2004 yil noyabrda eBay Marktplaats.nl ni €225 millionga sotib oldi. Bu nemis firmasi Niderlandiya auksion bozorining 80% ga egalik qilar edi va asosiy daromadi reklama sotishdan kelib tushar edi.
* 16-dekabr 2004 yil eBay rent.com ni  $30 million pul va $385 millionlik  eBay  aksiyalariga sotib oladi. 
* 2005 yil mayda eBay Gumtree ni oʻz tarkibi qoʻshadi, Birlashgan Qirollik dagi reklamalar sayti tizimi.
* 2005 yil iyun eBay Shopping.com  ni $635 millionga oʻz tarkibiga qoʻshadi, ushbu sayt tovarlar va ular narhlarni solishtirish boʻyicha hizmatlar taklif etadi.
* 2005 yil avgust eBay VoIP Skype kompaniyasini  $2.6 milliard pul va aksiyalar bilan sotib oladi.

## Qiziq faktlar

### eBay auksionida sotilgan qimmatbaxo predmetlar
# 340 yillik  Shekspir qoʻlyozmasi (Prince of Tyre),1666 yilda buyuk London yongʻinini boshidan kechirgan (£5 mln)
# Grumman Gulfstream II samolyoti ($4,9 mln)
# Sariq rangli McLaren F1 1993-yilgi ($1,7 mln.) (dunyoda faqatgina yaqona sariq rangliMcLaren F1 mavjud)
# Xonus Vagnerning 1909-yilgi Beysbol kartochkasi ($1,65 mln.)
# Daymond Leyk Kurorti, Gʻarbiy Kentukki, AQSH ($1,2 mln.)
# Ferrari Enzo ($975 000, dekabr 2005)
# Buyuk beisbolist Djo Djeksonning bitasi «Black Betsy» ($577 610)
# Buyuk golfistTayger Vuds bilan bir partiya golf ($425 000)

## Yana qarang
* Elektron tijorat
* Internet-auksion modeli
* Savdo markazlari

## Manbalar

## Havolalar
* **[http://www.ebay.com eBay.com]** 
* **[http://www.vxzone.com eBay auksioni.Forum]**
Logistika

**Logistika** (yunoncha: logistike – *hisoblash*, *muhokama sanʼati* ) – 1) matematik mantiq tushunchasining sinonimi; 2) B. Rassel va uning maktabi vakillarining asarlarida bayon etilgan matematik mantiq taraqqiyotidagi bosqichning nomi. Nazariy matematikaga qarama-qarshi qoʻyiladigan hisoblash va geometrik oʻlchovlar „sanʼati“ qadimiy matematikada L.deb atalgan. G. V. Leybnits „L.“ va matematik mantiq terminlarini oʻzi ishlab chiqqan xulosa chiqarishdagi hisobning sinonimi sifatida qoʻllagan. Uning gʻoyalari hozirgi zamon matematik mantiqda oʻzining toʻliq ifodasini topgan. „L.“ tushunchasi logistik metod (formal mantiqni formallashtirilgan tillar nazariyasi yordamida bayon etish usuli), logistik tizim (formal tizim) va boshqa maʼnolarni ham anglatadi. Logistikaning asl maqsadi kam xarajat qilib, koʻp foyda olish va yetarli natijaga erishishdir.

## Manbalar
Yaqin Sharq

**Yaqin Sharq** — Osiyoning gʻarbiy va jan.gʻarbiy hamda Afrikaning shimoli-sharqiy qismidagi hududlarning nomi. Yaqin Sharqda Misr, Sudan, Bahrayn, Birlashgan Arab Amirliklari, Iordaniya, Iroq, Isroil, Falastin, Kipr, Quvayt, Livan, Saudiya Arabistoni, Suriya, Turkiya, Ummon, Yaman, Qatar kabi davlatlar va amirliklar joylashgan. Gʻarb adabiyotlarida Yaqin Sharq hududini Eron va Afgʻoniston bilan birga Oʻrta Sharq deb atash qabul qilingan. XIX asr va XX asr boshlarida Yaqin Sharq tushunchasiga Usmonli turk imperiyasi, jumladan, Bolqon yarim oroli ham kiritilgan.
## Yaqin sharq davlatlari

* Iroq
* Livan
* Falastin
* Isroil
* Iordan
* Suriya
* Turkiya
* Kipr
* Yaman
* Omon
* BAA
* Iroq
* Qatar
* Bahrayn
* Misr
* Quvayt
* Saudiya Arabistoni
*Xitoy
*Koreya

## Manbalar
Smartfon

**Smartfon** ( — „aqlli telefon“) uyali telefon hamda qoʻl kompyuteri vazifasini bajaruvchi moslamadir. "Smartfon" atamasi 2000-yillarda "Ericsson" kompaniyasi yomonidan "Ericsson R380" yangi telefonini nomlash uchun kiritilgan.

Hamma knopkali(tugmali) telefonlar ortidan quvgan paytda 2007-yilda Stiv Jobs ozining "Iphone" 2g smartfonini dunyoga taqdim etdi. Bu smartfon kamchiliklarga bisyor bolsada smartfonlar erasini ochib berdi. 

Smartfonlar asosan quyidagi operatsion sistemalarda ishlashadi:
* Symbian OS
* Palm OS
* Android
* Windows Phone
* Linux

## Havolalar
Nokia

***Nokia Corporation*** (aslida Nokia Oyj, Nokia deb ataladi) – Finlandiyaning telekommunikatsiya, axborot texnologiyalari va maishiy elektronika koʻp millatli korporatsiyasi boʻlib, 1865-yilda tashkil etilgan. Nokia kompaniyasining asosiy shtab-kvartirasi Finlandiyaning Espoo shahrida, Xelsinki metropolitanining katta qismida joylashgan, ammo kompaniyaning haqiqiy ildizlari Pirkanmaaning Tampere mintaqasida joylashgan.

2020 yilda Nokia 100 dan ortiq mamlakatlarda 92 000 ga yaqin odamni ish bilan ta'minladi, 130 dan ortiq mamlakatlarda biznes yuritdi va yillik daromadi 23 milliard yevroni tashkil qildi. Nokia Xelsinki fond birjasi va Nyu-York fond birjalarida ro'yxatga olingan ochiq ma'suliyatli kompaniyadir.  Bu Fortune Global 500 ma'lumotlariga ko'ra 2016 yildagi daromadlari bo'yicha dunyodagi 415-o'rindagi eng yirik kompaniya bo'lib, 2009 yilda 85-o'rinni egallagan. Bu Euro Stoxx 50 fond bozori indeksining tarkibiy qismidir.

## Tarix
Kompaniyaning yaratilishi tarixi 1865 yilga borib taqaladi, oʻsha yilda Finlandiyaning Tampere shahrida, Fredrik Idestam () kichkina qogʻoz fabrikasiga asos soldi. Unga tegishli kompaniya 1871 yilda Nokia Ab deb atala boshlashgan.

## Kompaniyaning nomini kelib chiqish tarixi
Kompaniya oʻzining nomini kelib chiqishi, Fredrik Idestam 1868-yilda oʻzining ikkinchi qogʻoz fabrikasining joyinig nomidan kelib chiqqan.

## Shunigdek eʼtibor bering
* Nokia mobil telefonlari
## Manbalar

## Havolalar

* Nokia kompaniyasi
* Nokia kompaniyasi Rossiyada
* Nokia mobil telefonlari
Skype

**Skype** () — foydalanuvchilarga internet tarmogʻi uzra telefon qilishi imkonini beruvchi dastur. Xizmatning boshqa foydalanuvchilariga (komputerdan komputerga) qoʻngʻiroq qilish tekin, biroq oddiy telefon va uyali telefonlarga qoʻngʻiroq qilish uchun haq toʻlanadi. Shuningdek, skype qisqa xabar yoʻllash, fayllar almashinuvi va video konferensiya kabi xususiyatlarga ham ega.

2011-yil 10-mayida Microsoft shirkati Skypeʼni $8.5 milliardga sotib oldi. Bu Microsoftʼning eng yirik xaridi boʻldi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayti
* [Portable Skype (Windows)](http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows))
IT

**IT** yoki **It** quyidagilarni anglatishi mumkin:
* It (*canis lupus familiaris*) - itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon.
* IT - *[[inglizcha|ingl.]]* Information technology (axborot texnologiyalari).
* .it - Italiya uchun yuqori darajali milliy domen.
* Internet-televideniye.
PHP

**PHP** (;  — „hipermatnli protsessor“) — skript tili boʻlib, web serverda oʻzgaruvchan HTML fayllarini yaratishda qoʻllanadi. 1994-yilda kanadalik dasturchi Rasmus Lerdorf tomonidan yaratilgan. Hozirgi kunda deyarli barcha *hosting-provayderlar* mazkur tilni qoʻllab-quvvatlaydi. Odatda, PHP maʼlumotlar bazasi bilan ishlatiladi. PHP GNU GPL litsenziyasi orqali tekin tarqatiladi.

## Sintaksis

```html+php
<!DOCTYPE html>
<html>
    <head>
        <title>PHP "Hello, World!" program</title>
    </head>
    <body>
        <?php
            echo '<p>Hello, World!</p>';
        ?>
    </body>
</html>
```



```php5
<?php
    echo 'Hello, World!';
?>
```

## Manbalar

## Oʻqish uchun
* 
* 

## Havolalar

*  
* PHP haqida maʼlumotlar
Oʻzbekiston taʼtil kunlari

Oʻzbekiston Respublikasida taʼtil, deb eʼlon qilingan kunlar roʻyxati:
* 1-yanvar — Yangi yil
* 8 mart — Xalqaro xotin-qizlar kuni
* 21 mart — Navroʻz
* 9-may — Xotira va qadrlash kuni
* 1-sentyabr — Mustaqillik kuni
* 1-oktyabr — O'qituvchi va murabbiylar kuni
* 8-dekabr — Konstitutsiya kuni
* Ramazon va Qurbon Hayit kunlari
Laptop

**Laptop** (yoki *noutbuk*) - mobil foydalanish uchun moʻljallangan qoʻlda koʻtarib yuriladigan kichik shaxsiy kompyuter turi.

Asosan, quyidagi firmalar noutbuklari koʻp tarqagan:

* Dell
* Acer
* Hewlett-Packard
* Lenovo
* Sony
* Samsung
* Apple
* Asus
Mannheim

**Mangeym**, Manxaym — Germaniyadagi shahar, Baden-Vyurtemberg yerida. Aholisi 308,9 ming kishi (1998). Lyudvigsxafen shahri bilan birga sanoat aglomeratsiyasini tashkil etadi. Nekkar daryosi Reyn daryosiga quy-ilish joyidagi port. Mashinasozlik (stanoksozlik va avtomobilsozlik, qishloq xoʻjaligi mashinalari, elektrotexnika), kimyo, toʻqimachilik, qogʻoz, neftni qayta ishlash, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Rangli metallurgiya rivojlangan. Metalldan quyma buyumlar, poʻlat konstruksiyalar ishlab chiqariladi. Un-t, muzeylar (Kunstxalle, Reys) bor. Shahar qoʻlyozmalarda ilk bor 766 yildan tilga olingan. 1607-yildan shahar maqomini olgan. 18-asrga oid meʼmoriy yodgorliklar saqlangan.

**Mannheim** Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan shahar. Ushbu shahar Maydoni — 144,96&nbsp;km2. 313 174 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Germaniyaning sanoati koʻp boʻlgan shaharlaridan biri. Ludwigshafen va Heidelbergga yaqin. Bu yerda Berlindagi kabi turklar koʻp yashaydilar.

* Hoqon Chalhonoʻgʻli (:en:Hakan Çalhanoğlu) Germaniya va Turkiya futbol oyinchisi va Bayer 04 klubi yarim himoyachisi.

## Geografiyasi
### Hududi
Mannheimning hududi  kmdir. Dengiz sathidan oʻrtacha  m balandlikda joylashgan.

## Demografiyasi

## Manbalar
Mezarkabul

**Pentagram** (Turkiyadan tashqarida *Mezarkabul*) Turk heavy metal/power metal guruhi boʻlib, aʼzolari Murat &#304;lkan (vokal), Hakan Utangaç, Metin Türkcan, Tarkan Gözübüyük va Cenk Ünnüdir.

## Tarixi

Pentagram 1986 yili Istanbulda gitarist Hakan Utangaç va barabanchi Cenk Ünnü tomonidan tashkil etilgan. 1987 yilda bassist Tarkan Gözübüyük guruhga qoʻshiladi va ular jonli koncertlar berishni boshlashadi. Ularning birinchi relizi 1990da boʻlib oʻtadi(*[[Pentagram (Albom)|Pentagram]]* albomi). 1992da esa ikkinchi gitarist Demir Demirkan va vokalist Ogün Sanlısoy jamoaga qoʻshiladi. Shu yili ular oʻzlarining Trail Blazer albomini chiqarishadi, muxlislari soni esa ham Turkiya, ham dunyoda keskin oshib boradi.

Keyingi uch yilni vatanlarida va dunyo boʻylab turlarda oʻtkazishdi. 1995da vokalist Murat İlkan Ogün oʻrniga keladi va ular yangi, *[[Anatolia (Albom)|Anatolia]]* albomi ustida ish boshlashdi. *Anatolia* Turkiyada 1997da chiqarildi va bir necha hafta oʻtgach Century Media Pentagramning jahon boʻylab relizini tashkil etdi .

Ular 1998da Popçular D&#305;&#351;ar&#305; *(tarjimasi *'Popchilar tashqari**)'' nomli jonli albomini chiqarishdi. Gitarist Demir Demirkan guruhni tark etgach, vaqtinchalik [[Onur Pamukçu|Onur «Mr. Cat» Pamukçu]] bilan almashtirildi.

Ular keyingi albomlarini yozishni [[2000]]da [[Istanbul]]dagi oʻz [[studiya]]larida boshlashdi. Gitarist Metin Türkcan guruhga rasman shu tayyorgarliklar paytida kelib qoʻshildi. Ular 17 qoʻshiq chiqarib, Ularni ikkita CDga boʻlishga qaror qilishdi. [[2001]]da [[Unspoken]] albomining dunyo boʻylab relizi boʻlib oʻtdi. [[Bir]] Turkiyada faqatgina [[2002]]da chiqarildi.

Turkiyada ular **Pentagram** nomini ishlatishadi. Biroq [[AQSH]]da [[Pentagram (Doom metal band)|Pentagram]], degan [[doom metal]] guruhi boʻlganligi uchun ular xorijda **Mezarkabul** ''(tarjimasi **MozorQabul**)'' nomi bilan taniqli.

== Tarkibi ==

=== Hozirgi tarkibi ===
* [[Murat &#304;lkan]] — Vokal (1995 — bugun)
* [[Hakan Utangaç]] — Gitara (1986 — bugun) **
* [[Metin Türkcan]] — Gitara (2000 — bugun)
* [[Tarkan Gözübüyük]] — Bass (1987 — bugun)
* [[Cenk Ünnü]] — Baraban (1986 — bugun) **

''** asos solgan aʼzolar.''

=== Sobiq aʼzolar ===
* [[Ogün Sanlısoy]] — Vokal (1992—1995)
* [[Demir Demirkan]] — Gitara (1992—1998)
* [[Onur Pamukçu|Onur «Mr. Cat» Pamukçu]] — Gitara (1998—2000)

== Diskografiya ==

<table border="2">
</tr>
<tr>
<td>**Yil**</td>
<td>**Nom*'</td>
</tr>
<td>[[1990]]</td>
<td>*Pentagram*</td>
</tr>
<tr>
<td>[[1992]]</td>
<td>*Trail Blazer*</td>
</tr>
<tr>
<td>[[1997]]</td>
<td>*Anatolia*</td>
</tr>
<tr>
<td>[[1998]]</td>
<td>*Popçular D&#305;&#351;ar&#305;* *(Live)*</td>
</tr>
<tr>
<td>[[2001]]</td>
<td>*Unspoken*</td>
</tr>
<tr>
<td>[[2002]]</td>
<td>*Bir''



## Tashqi saytlar
*   Rasmiy sayt
*  MetalStorm Entry 
*  Fan site
Oʻzbekistonda davlat qoʻmitalari

**Oʻzbekistonda davlat qoʻmitalari** – Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tarkibiga kiruvchi, umumdavlat vazifalarni bajaradigan sohalararo davlat boshqaruvi markaziy idoralaridir.

## Vazifalari
Tegishli tarmoq muassasalari faoliyatini muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi. Tarmoqdagi ahvol uchun masʼul hisoblanadi. Oʻzbekistonning tegishli qonunlari va Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlari davlat qoʻmitalarining huquqiy holatini belgilab beradi. Davlat qoʻmitalariga raislar rahbarlik qiladi. Raislar tegishli qoʻmita vazifalarini bajarishi uchun shaxsan masʼul hisoblanadi. Har bir qoʻmitada hayʼat tuziladi, hayʼat qarorlari, odatda, rais buyruqlari bilan amalga oshiriladi. Raislari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tarkibiga kiradi. Oʻzbekiston Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadi va ozod etiladi, keyinchalik Oliy Majlis tasdigʻiga kiritiladi.

## Qoʻmitalar
* Soliq qo‘mitasi
* Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi
* Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi
* Din ishlari boʻyicha qoʻmitasi
* Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi
* Davlat zaxiralarini boshqarish qoʻmitasi

## Yana qarang
* Oʻzbekiston hukumati

## Manbalar
Paygʻambar

**Paygʻambar** (forschadan — xabar keltiruvchi, xabar yetkazuvchi) —xristianlik va islomda xudodan vahiy olgan va uni odamlarga yetkazadigan shaxs. Xudo bilan uning bandalari oʻrtasidagi vositachi, xudoning yerdagi vakili, elchisi hisoblanadi. Paygʻambarlar kelajakni biladigan, diniy va tarixiy voqealarni, biror odamning taqdirini oldindan aytib beradigan shaxs sifatida tasavvur qilinadi. Islomga koʻra, Paygʻambarlar bilan Alloh oʻrtasida elchilik qiluvchi farishta — Jabroildir. Baʼzida Alloh Paygʻambarga bevosita vahiy yuborishi, u bilan gaplashishi ham mumkin. Paygʻambarlarning adadi Qurʼon, hadis va tarixiy kitoblarda qatʼiy koʻrsatilmagan. Baʼzi manbalarda ular 124 mingta deyilgan. Qurʼonda Odam, Idris, Nuh, Hud, Solih, Ibrohim, Ismoil, Ishoq, Yaʼqub, Yusuf, Lut, Ayyub, Zulkifl, Yunus, Muso, Horun, Shuayb, Ilyos, Alyasa, Dovud, Sulaymon, Zakariyo, Yahyo, Iso va Muhammad kabi Paygʻambarlarning nomi zikr etilgan. Aksariyat Paygʻambarlarning nomi Tavrot va Injilda ham qayd etilgan. Paygʻambarlarning birinchisi Odam (as), oxirgisi Muhammad (s.a.v) sanaladi. Paygʻambarlar har qanday gunohlardan pok hisoblanadilar. Qur’onda Muhammad ismi 4 marta, Muso ismi 136 marta, Iso ismi 25 marta, Nuh ismi 43 marta nozil etilgan.

## Qur’onda nomi zikr etilgan paygʻambarlar:

* 1.1 Odam آدم
* 1.2 Idris (Enoch) ادريس
* 1.3 Nuh (Noah) نوح
* 1.4 Hud (Heber) هود
* 1.5 Solih (Shelah) صالح
* 1.6 Ibrohim (Abraham) ابراهيم
* 1.7 Lut (Lot) لوط
* 1.8 Ismoil (Ishmael) اسماعيل
* 1.9 Is’hoq (Isaac) اسحاق
* 1.10 Yaʼqub (Jacob) يعقوب
* 1.11 Yusuf (Joseph) يوسف
* 1.12 Ayyub (Job) أيوب
* 1.13 Shuayb (Jethro) شعيب
* 1.14 Muso (Moses) موسى
* 1.15 Horun (Aaron) هارون
* 1.16 Zulkifl (possibly Ezekiel) ذو الكفل
* 1.17 Dovud (David) داود
* 1.18 Sulaymon (Solomon) سليمان
* 1.19 Ilyos (Elijah) إلياس
* 1.20 Alyasa (Elisha) اليسع
* 1.21 Yunus (Jonah) يونس
* 1.22 Zakariyo (Zacharias) زكريا
* 1.23 Yahyo (John the Baptist) يحيى
* 1.24 Iso (Jesus) عيسى
* 1.25 Muhammad محمد

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Paygʻambarlar qissasi, Toshkent, 1993
* Hazrati paygʻambar hayoti, Toshkent, 1997-yil.
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

## Havolalar
Chat

**Chat** (ingl. *chat* - "suhbat") &mdash; internetda bevosita gaplashish sayti yoki portali. Hozirgi kunda bu matn, ovoz va kamera yordamida ham amalga oshiriladi.
Walmart

**Wal-Mart Stores, Inc.** – Amerika kompaniyasi, dunyodagi eng yirik chakana savdo bilan shugʻullanuvchi kompaniyalardan biri. Bosh ofisi – Bentonvilla, Arkanzas shtatida joylashgan.

Kompaniya 1962-yil Rodjers shahri(shtat Arkanzas) da Sem Volton tomonidan asos solingan.

## Boshqaruv:

Wal-Mart ning 40% yaqin aksiyalari kompaniya asoschisi Sem Voltonning merosxoʻrlariga tegishli.
Direktorlar kengashi raisi – S. Robson Walton. Bosh boshqaruvchi – H. Lee Scott.

## Asosiy faoliyat turi:

Wal-Mart – chakana savdo bilan shugʻullanuvchi dunyoda eng yirik kompaniyalardan biri, uning tarkibiga 14 ta davlatda 6782 ta magazinlar kiradi. (2007-yil fevral oyi maʼlumotlariga koʻra). Bular qatoriga oziq-ovqat va xojalik mollari sotuvchi gipermarketlar va universamlar ham kiradi. Wal-Mart strategiyasi-maksimal mahsulotlar asortimenti va minimal narxlar(optom narxlariga yaqinlashtirish) hisoblanadi. AQSH chakana savdo bozorida Wal-Martning asosiy raqobatchilari bu – Kmart va Target hisoblanadi. Wal-Mart savdoda RFID-belgilari tehnologiyasini ishlatish boʻyicha lider hisoblanadi. 2004-yil natijalariga binoan eng yirik kompaniyalar ichida Wal-Mart daromad hajmi boʻyicha birinchi oʻrinni egalladi. 2006-yilda kompaniya umumiy ishchilari soni – 1,6 mln kishini tashkil etdi. Kompaniya oboroti 2005-yilda $312,4 mlrd ni tashkil etdi va sof foydasi - $11,2 mlrdni tashkil etdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Official E-Commerce Website
* Official Corporate Website 
* Official Public Relations Website
Yahoo!

**Yahoo!** — Bir qator xizmatlar taklif etuvchi Amerika kompaniyasi, **Yahoo! Directory** internet-portal bilan biriktirilgan; Ushbu portal mashhur xizmat **Yahoo! Mail** Internetdagi mashhur elektron hatni oʻz ichiga oladi. Yaqinda hat interfeysining yangi versiyasi ishga tushirildi, u AJAX ga asoslangan.

Yahoo! kompaniyasi 1994-yil yanvar oyida Stanford universiteti aspirantlari David Filo va Jerry Yang tomonidan asos solingan, 2-mart 1995-yilda korporatsiyaga aylandi. Kompaniya bosh ofisi Sunnyvale shahri, shtat Kaliforniya, AQShda joylashgan.

Alexa Internet va Netcraft statistik maʼlumotlariga koʻra bugungi kunda Yahoo! Internetda kirishlar boʻyicha birinchi veb-sayt hisoblanadi. Yahoo! global veb-saytlar tizimi kuniga 3,4 mlrd. ver-sahifa talablarni qayta ishlaydi (2005-yil oktyabr oyi maʼlumotlariga koʻra).

## Yana qarang
* Yahoo! Messenger

## Manbalar

## Havolalar
* Yahoo.com
* Blog Yahoo 
* Yahoo rustilida