Bibissara Assaubayeva

**Bibissara Assaubayeva** (qozoqcha: Bibissara Assaubayeva, 2004-yil 26-fevralda tugʻilgan) — qozoq shaxmatchisi. Assaubayeva xalqaro usta va ayol grossmeyster unvonlariga ega.U ayollar oʻrtasidagi blits boʻyicha jahon chempioni boʻlib, tarixda bu unvonni qoʻlga kiritgan eng yoshi hisoblanadi. U FIDE tomonidan 2021-yilning eng yaxshi osiyolik ayol shaxmatchisi unvoni bilan taqdirlangan.

## Faoliyati
Qozogʻistonning Taraz shahrida tugʻilgan Assaubayeva birinchi shaxmat oʻyinini toʻrt yoshida bobosidan oʻrgatgan. U olti yoshida birinchi shahar chempionligini qoʻlga kiritdi. U 2011-yilda, 7 yoshida, Braziliyaning Kaldas Novas shahrida o‘tkazilgan yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionatining 8 yoshgacha bo‘lgan qizlar bo‘limida g‘olib bo‘lgach, ayol FIDE ustasi unvoniga sazovor bo‘ldi. Assaubayeva, shuningdek, bir necha bor Ostona chempioni sifatida sport gimnastikasi boʻyicha ham qatnashgan. 2016-yilda u oilasi bilan Moskvaga koʻchib oʻtdi va federatsiya tarkibini Rossiyaga oʻzgartirdi. Assaubayeva Gruziyaning Batumi shahrida o‘tkazilgan kadetlar o‘rtasidagi jahon chempionatida 12 yoshgacha bo‘lgan qizlar toifasida oltin medalni qo‘lga kiritdi.  va keyingi yili u Urugvayning Montevideo shahridagi Qizlar U14 divizionida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, 2017-yilda, 13 yoshida, Assaubayeva Minskdagi Yevropa individual chempionatida ishtirok etdi. U uchta oʻyinda gʻalaba qozondi, uchta magʻlubiyatga uchradi va toʻrtta durang oʻynadi va xalqaro usta unvoni uchun normani qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Assaubayeva Qozog‘istonga qaytishga qaror qildi va milliy federatsiyani o‘z vataniga almashtirdi, u Rossiyada yashab, hech qachon Rossiya fuqaroligini olish uchun ariza bermagan. 2019-yilning mart oyida u Qozog‘iston terma jamoasi safida ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatida 3 va 2-bo‘limlarda debyut qildi va 9 balldan 5 ochko to‘pladi; natija jamoadagi eng yaxshi natija edi.

2021-yil dekabr oyida u Polshaning Varshava shahrida bo‘lib o‘tgan ayollar o‘rtasidagi tezkor jahon chempionatida Aleksandra Kostenyukdan keyin ikkinchi o‘rinni egalladi. 2 kundan soʻng u 13 ta oʻyinda gʻalaba qozonib, 14/17 hisobida gʻalaba qozonib, ayollar oʻrtasidagi blits boʻyicha jahon chempioni boʻldi.

## Bahsli holatlar
Rossiyalik grossmeyster va murabbiy Evgeniy Solozhenkin internetdagi bir nechta maqolalarida Assaubayevani 2017-yil sentyabr oyida Urugvayda bo‘lib o‘tgan 14 yoshgacha bo‘lgan o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionatida firibgarlikda ayblagan edi. FIDE axloqiy komissiyasi Solozhenkinni aldash bo‘yicha asossiz ayblovlar qo‘ygani uchun lavozimidan chetlatdi. Bir guruh grossmeysterlar Solozhenkinni qoʻllab-quvvatlab, ochiq xat yozishdi. Assaubayevaning oilasi Solozhenkinni jamoatchilik va ommaviy axborot vositalarida Assaubayevaning shaʼni va qadr-qimmatini kamsituvchi tuhmatli ayblovlar uchun sudga berdi. Moskva apellyatsiya sudi Solozhenkindan uzr soʻrashni, ommaviy axborot vositalariga oʻz ayblovlarini rad etishni, tuhmatli maqolalarni oʻchirishni va 100 ming rubl miqdorida tovon puli toʻlashni buyurdi.

2022-yilda Meduza surishtiruv jurnalistika nashri u boshqa ko‘plab shaxmatchi ayollar qatori Latviyaning Riga shahrida yashovchi fuqarodan foydalanilgan prezervativlar va pornografik rasmlarni o‘z ichiga olgan so‘ralmagan xatlar ko‘rinishida taʼqiblarga uchraganini aniqladi. Sud-tibbiyot ekspertlari ko‘magida va maʼlumotlar buzilishi mazmunini qidirish orqali Meduza xalqaro usta Andreys Strebkovsga jo‘natuvchining shaxsini aniqlashga muvaffaq bo‘ldi.

## Shaxsiy yutuqlari

* 2021-yil dekabr — Blits shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati gʻolibi (bir raund qolganda)
* 2021-yil dekabr — Ayollar oʻrtasidagi tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionati — 2-oʻrin
* 2021-yil avgust — Ayollar o‘rtasidagi onlayn shaxmat bo‘yicha Osiyo qitʼa chempionati — g‘olib
* 2019-yil avgust — 26-Abu-Dabi xalqaro shaxmat festivali, Open, ayollar oʻrtasida 3-oʻrin
* 2019-yil may — Toshkent zona 3.4 turniri Ayollar — tay-breyk boʻyicha 3-oʻrin
* 2019-yil fevral — Moskva ochiq ayollar — uchinchi oʻrin
* 2017-yil iyun — FIDE ustasi, 2017-yilgi shaxmat bo‘yicha Yevropa individual chempionati, Minsk
* 2016-yil oktyabr — Gruziya, Batumi shahrida klassik shaxmat boʻyicha kadetlar oʻrtasidagi jahon chempionati gʻolibi, U12. 
* 2014-yil sentyabr — 10 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida vitse-jahon chempioni, Durban, Janubiy Afrika
* 2014-yil avgust — 21-Abu-Dabi xalqaro shaxmat festivalining U20 toifasi g‘olibi
* 2014-yil avgust — 10 yoshda, 14 yoshgacha boʻlgan erkaklarda, Dubay oʻsmirlar shaxmat boʻyicha 13-chempionatida gʻolib
* 2014-yil iyun — 12 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida Osiyo chempioni, Toshkent, Oʻzbekiston
* 2013-yil may — 9 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida jahon chempioni, Porto Karas, Gretsiya
* 2012-yil may — jahon chempioni, qizlar U9, Iasi, Ruminiya
* 2012-yil mart — blits shaxmat boʻyicha Qozogʻiston chempioni, 12 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida (u 8 yoshda boʻlgan)
* yetti yoshida u Butunjahon shaxmat federatsiyasining ayol FIDE ustasi unvoni bilan taqdirlangan
* 2011-yil noyabr — oltin medal, oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempioni, U8, Kaldas Novas, Braziliya
* 2011-yil may — 7 yoshgacha boʻlgan oʻquvchilar, qizlar oʻrtasida jahon chempioni, Krakov, Polsha

## Manbalar