open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Devlet Hatun

**Devlet Xotun** (usmonli turkcha:دولت خاتون) — Usmonli sulton Sulton Boyazid I ning kanizi, Sulton Mehmed I ning onasi.

## Biografiyasi
Devlet Xotun Usmonlilar sultoni Boyazid Ining qul kanizagi va Boyazidning oʻgʻli Mehmed I ning onasi boʻlgan. Uning qabridagi belgida Germiyoniylar sulolasining (yaʼni turkiy) qizi ekanligi aytilsa-da, u etnik jihatdan boshqa millatlardan boʻlgan degan qarash ham mavjud. Davlat Xotun ham, asli turk boʻlgan Devletshoh Xotun ham Boyazidning turmush oʻrtogʻi boʻlgani va ikkalasi ham 1414-yilda vafot etganligi sababli, Devlet Germiyonalik Sulaymonning qizi Devletshoh Xotun bilan adashtirib talqin qilinadi. Devlet Xotun 1414-yil 23-yanvarda vafot etdi va Bursadagi Devlet Xotun maqbarasiga dafn qilingan.

## Manbalar
Pionerskiy (shahar)

## Tarixi
Pionerskiy ()— Rossiyaning Kaliningrad viloyatidagi shahar .
Dam olish maskani va dengiz porti . Shaharda Rossiya Federatsiyasi Prezidentining „Yantar“ davlat qarorgohi joylashgan.
Neukuren joylashgan hudud haqida birinchi eslatma 1254-yilga toʻgʻri keladi. *A. B. Gubin, V. N. Strokin* Ocherki istorii Kënigsberga. – Kaliningradskoe knijnoe izdatelstvo, 1991. – S.Goroda Rossii. Ensiklopediya I. Kondrateva. – M.: Bolshaya rossiyskaya Ensiklopediya, 1994-yil.Bundan tashqari, Tevton ordenining „Xronikasi“ Rantau qishlogʻi (hozirgi Zaostrovye qishlogʻi, Pionerskiy shahrida joylashgan) haqida gapiradi. „Neukuren“ nomi tarixiy hujjatlarda ancha keyinroq uchraydi va tarixchilar tomonidan turlicha talqin qilinadi. Baʼzilar u „yangi“ va „kuren“ ikkita soʻzning birlashishi natijasida hosil boʻlgan deb taʼkidlaydilar (ehtimol, tevtonlar kuronlarning Boltiq qabilasi nomidan boshlab bu hududni shunday atashgan). Boshqa versiyaga koʻra, bu nom yogʻoch binolarni qurish jarayonining nomiga asoslangan – „buttaskura“ – „kura“ – „yaratish“, yaʼni tom maʼnoda „yangi bino“dir).
Neukuren asoschilari, Tevton ordeni salibchilar, taxminan 1252-yilda Prussiya eriga kelishdi. Ushbu qadimiy hududning tarixi oʻsha voqealardan 4 ming yil oldin – miloddan avvalgi 2 ming yillikning boshida, hozirgi Pionerskiy atrofidagi yerlarda prussiyaliklarning qadimgi ajdodlari yashagan paytdan boshlanadi. Asta-sekin bu yerda Gʻarbiy Boltiq togʻlari madaniyati shakllangan. Pionerskiy atrofidagi erlar muqaddas hisoblangan, himoya qilingan, u yerda qabristonlar qurilgan, ularning baʼzilari hali ham olimlar tomonidan oʻrganilmoqda. Prussiyaliklar orasida sajda qilish ob’ektlari kuchli eman daraxtlari edi. Pionerskiy atrofidagi qumtepalar ham muqaddas hisoblangan. Axir, faqat shu yerda toza ichimlik suvi boʻlgan buloqlar toʻplami bor. Qumtepalar oxiratga yaqin hudud sifatida qabul qilingan, u yerdan muqaddas suv inson dunyosiga oqadi. Baʼzi olimlar zamonaviy slavyanlarning uzoq ajdodlari deb hisoblaydigan koʻchmanchilar baliq ovlash imkoniyatini jalb qilishdi. Bizning eramizning boshida prussiyaliklar birinchi marta kehribar qazib olishni boshladilar va Rantava saytiga asos solishdi.
Ushbu hududning qadimda joylashganligi turli davrlarga oid koʻplab arxeologik yodgorliklar mavjudligidan dalolat beradi: Zaostrovye qishlogʻi yaqinidagi bronza davrining qabristonlari, II-VIII asrlarga oid „Dobroye“ qabristoni, bu yerda ziyoratgoh joylashgan. miloddan avvalgi 3 ming yillik oxiridan topilgan. Shahar ichidagi 7—12 asrlarga oid aholi punkti, shaharning sharqida 10—13 asrlarga oid Xelle qishlogʻi, daryoning Zabava daryosiga quyilishidagi burnida va boshqalar (V. I. Kulakov 1975- yilda).
 == Axolisi ==
2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra: ruslar – 86,5%, ukrainlar – 5,0%, belaruslar – 4,5%, ozarbayjonlar – 0,6%, tatarlar – 0,4%, litvaliklar – 0,4%, armanlar – 0,3%, nemislar – 0,3%, Polyaklar – 0,2%, chuvashlar – 0,2%, koreyslar – 0,2%, boshqalar – 1,4%
## Manbalar
Toyooka (Hyōgo)

—shimoliy qismida joylashgan shahar. Shaharning umumiy maydoni 697,55 kvadrat kilometrni tashkil etadi.

## Geografiyasi
Toyooka Hyōgo prefekturasining shimoliy qismida va Kinki mintaqasida joylashgan. Shaharning markaziy qismidan Maruyama daryosi oqib oʻtadi va Tajima mintaqasidagi eng katta havza boʻlgan Toyooka havzasi shaharning markaziy qismida tarqaladi. Toyooka Yaponiyaning „qor mamlakati“ da joylashgan boʻlib, qishda qorning koʻp toʻplanishi bilan ajralib turadi.

Kinosaki Onsen issiq buloq kurorti Toyooka hududida joylashgan.

### Iqlimi
Kyōtango nam iqlimga ega, issiq va nam yoz va kuchli qor yogʻadigan sovuq qish bilan ajralib turadi.  Garchi Kansai viloyati va Hyexexgo prefekturasining bir qismi boʻlsa-da, Toyooka iqlimi juda oʻxshash Hokuriku viloyatining Chxotsbu. Aksincha Osaka yoki Kobe, qish paytida kamdan-kam qor yogʻishini koʻradigan Toyuka Shimoliy qishki shamollarga taʼsir qiladi Sibir baland va Aleut past, yiliga  qor yogʻadi, ammo eritish darajasi hatto qish paytida ham yuqori va erdagi maksimal qopqoq yuqori boʻladi. odatda atigi  va hech qachon . Yogʻingarchilik Markaziy Kansayga qaraganda ancha ogʻirroq, ammo kii yarim oroliga yoki Xokuriku mintaqasiga qaraganda kamroq ogʻir.

### Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Toyooka aholisi 77,489 kishini tashkil qiladi. Toyooka 1950-yildan beri aholini roʻyxatga olish ishlarini olib boradi.

## Tarixi
Toyooka hududi 8-asr boshlarida qadimgi Tajima viloyatining markazida joylashgan. Muromachi davridan to Sengoku davrining oxirigacha bu hudud kuchli Yamana klanining tayanchi ostida edi. 1871-yilda Meydzi qayta tiklanishidan soʻng Tajima, Tango va Tanba viloyatining tarkibidagi barcha sobiq feodal hududlarni oʻz ichiga olgan „Toyooka prefekturasi“ tashkil etildi. Toyooka shahri 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan rasman tashkil etilgan. 1925-yilgi Shimoliy Tajima zilzilasi Toyookada jiddiy vayronagarchiliklarga olib keldi.

## Hukumati
Toyooka toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 24 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Toyooka Hyogo Prefekturasi Assambleyasiga bir nafar aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya parlament quyi palatasining Hyōgo 5-okrugiga kiradi.

## Iqtisodiyoti
Toyooka asosan qishloq xoʻjaligi va tijorat baliq ovlashga asoslangan qishloq xoʻjaligiga ega.

## Taʼlim
Toyooka shahrida 26 ta davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan toʻqqizta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shuningdek, bitta xususiy oʻrta maktab mavjud. Prefekturada nogironlar uchun ikkita maxsus taʼlim maktabi ham mavjud.

## Manbalar
Heinrich Bertsch

**Heinrich Gottlob Bertsch** (1897-yil 11-yanvar, Rosenfeld – 1981-yil 19-mart, Beriln) nemis kimyogari. U dunyodagi birinchi yuvish vositasining ixtirochisi hisoblanadi.

## Hayoti
Heinrich Bertsch maktab oʻqituvchisining oʻgʻli boʻlib, u Ludwigsburg Oberrealschule shaharchasida oʻqigan. 1916-yilda oʻrta maktabni tamomlagan. Birinchi jahon urushidagi harbiy xizmatdan soʻng 1919-yildan Shtutgart texnika universitetida kimyoviy texnologiya fakultetida tahsil olgan va shu yerda oʻqishni tugatgan. 1921-yilda magistrlik diplomi va 1922-yilda muhandislik fanlari doktori darajasini olgan. Shtutgart va Dresdendagi oʻqtuvchilik lavozimlardan soʻng 1924-yil 1-avgustda Böhme AG kompaniyasida kimyogar lavozimini egallagan. U yerda dastlab toʻqimachilik sohasida tadqiqot olib borgan.

1927- yilda Böhme AGning bosh kimyogari etib tayinlangan.

1932-yilda Bertsch birinchi yuvish vositasi boʻlgan Fewani ixtiro qilgan. Fewaning muvafaqqiyati orqasidan Henkel Groupsning kompaniyasining 1935-yilda Böhmega qoʻshilishiga va 1941-yil oktyabr oyida Böhme-Fettchemie kompaniyasining asos solinishiga sabab boʻlgan. Bundan soʻng Bertschga Böhme-Fetchemie, Genthindagi Persil va Rodlebendagi nemis zavodlarini oʻz ichiga olgan Henkelning markaziy nemis zavodlari guruhini kimyogari boʻlib ishlagan.

U Böhme-Fettchemie kompaniyasini va 1946-yilda Saksoniyadagi referendumdan keyin milliylashtirilgan butun kimyo sanoatini boshqarishni oʻz qoʻliga olgan.

Shuningdek, 1950-yilda Bertsch Berlin Gumboldt universitetida kimyoviy texnologiya boʻyicha professor lavozimida ishlagan. 1953-yilda Germaniya Fanlar Akademiyasiga qabul qilindi va 1954-yildan 1963-yilgacha yaʼni nafaqaga chiqqunga qadar Akademiyaning Organik kimyo institutining direktori boʻlib ishlagan. 1958-yilda u yangi tashkil etilgan Institute of Fat Chemistry direktori etib tayinlangan, 1958-yildan 1969-yilgacha Chemisches Zentralblatt gazetasi muharriri va 1958-yildan 1961-yilgacha Institute of Documentation direktori boʻlgan. 1957-yildan 1963-yilgacha u Shtutgart universitetining kimyo, geologiya va biologiya fakultetlarining dekani boʻlib ham ishlagan.

Bertsh GeramniyaDemokratik Respublikasidagi xizmatlari uchun bir qancha mukofotlarga, jumladan Germaniya Demokratik Partiyasining Milliy mukofotiga sazovor boʻlgan. 1953- yilda esa Klasse mukofoti va 1959-yilda Vatanparvarlik xizmatlari uchun ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Tamba

– Yaponiyaning Hyogo prefekturasida joylashgan shahar. 2022-yil 31-mart holatiga koʻra, shaharda jami 26090 xonadonda 62152 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Geografiyasi
Tamba prefekturaning sharqiy qismida dengiz sathidan oʻrtacha 100 metr balandlikda ichki havzada joylashgan. Seto ichki dengizi va Yapon dengizi orasidagi togʻlarda joylashgan.

### Iqlimi
Tamba nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Yozi issiq, qishi salqin va sovuq boʻladi. Avgustda eng yuqori harorat  atrofida va eng pasti yanvarda, taxminan  .

### Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Tamba aholisi 61,741 kishini tashkil qiladi. Tamba 1920-yildan beri aholini roʻyxatga olish ishlarini olib boradi.

## Tarixi
Tamba hududi qadimgi Tanba viloyatining bir qismi boʻlib, qadimgi Hikami tumaniga deyarli toʻgʻri keladi. Bu hududda Kofun davriga oid koʻplab qabristonlar joylashgan. Sengoku davrida bu hududda Kuroy qal’asidagi „Tanbaning qizil iblisi“ laqabli Akai Naomasa hukmronlik qilgan.

## Hukumati
Tamba toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 20 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Tamba Hyogo Prefekturasi Assambleyasiga bir aʼzodan qoʻshadi.

## Iqtisodiyoti
Tamba asosan qishloq va oʻrmon xoʻjaligiga asoslanadi. Bu hudud, ayniqsa, qora soya yetishtirish bilan ajralib turadi.

## Taʼlim tizimi
Tamba shahrida 22 ta davlat boshlangʻich maktabi va Hyogo prefekturasi taʼlim boshqarmasi tomonidan boshqariladigan uchta davlat oʻrta maktabi mavjud.

## Manbalar
Caitlin Friend

**Caitlin Friend** – 1993-yil 10-noyabrda Avstraliyaning Melburn shahrida tugʻilgan. U avstraliyalik futbol hujumchisi va Melbourne Victory jamoasida oʻynaydi.
## Hayotining boshlangʻich yillari
Friend yetti yoshidan boshlab futbol oʻynashni boshlagan. U 12 yoshidan keyin oʻz klubidan chetlashtirildi va bunga qizlarga futbol oʻynashni taqiqlashgani sabab boʻlgan. Friend bir yilini tennis oʻynash bilan oʻtkazdi, keyinroq esa mahalliy Brunsvik Zebras futbol klubiga qaytdi.

## Faoliyati
2014-yil yanvar oyida Caitlin Friend English FA WSL klubiga qoʻshilishga rozi boʻldi. Notts okrugining Avstraliya mavsumi tugagandan soʻng, u Jodi Teylor Melburn Victoryning barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurari sifatida tan olindi.

2015-yil yanvar oyida shu yilgi mavsum uchun Notts okrugiga qaytmasligini tasdiqladi.

2016-yil oktyabr oyida Caitlin Friend Melbourne Victory klubiga qaytdi.

Friend nafaqaga chiqqanidan soʻng, yosh ayol futbolchilarni tayyorlash bilan shugʻullanadigan Elite Female Football nomli oʻquv kompaniyasini tashkil etdi. U ushbu kompaniyaga Ashley Brown, Brianna Davey va Steph Catley tomonidan qoʻshilgan.

## Manbalar
Quddus mukofoti

**Quddus mukofoti** — asarlari jamiyatdagi inson erkinligi mavzularini yoritgan yozuvchilarga har ikki yilda beriladigan adabiy mukofot.

U Quddus xalqaro kitob forumida (ilgari Quddus xalqaro kitob yarmarkasi sifatida tanilgan) taqdirlanadi. Mukofot 10 000 dollarga baholangan.

1963-yilda mukofotning dastlabki ochilishi boʻlib, ilk marotaba 1950-yilda Nobel mukofotiga sazovor bo'lgan Bertrand Russell mukofotlangan. Octavio Paz, V. S. Naipaul, J. M. Coetzee va Mario Vargas Liosa kabi yozuvchilarning barchasi Nobel mukofotini qoʻlga kiritishdan oldin Quddus mukofotiga sazovor boʻlishgan.

## Sovrindorlar roʻyxati

## Havolalar
* Jerusalem Prize Quddus xalqaro kitob forumida

## Manbalar
Qoʻyliq ota maqbarasi

**Qoʻyliq ota maqbarasi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Meʼmoriy yodgorligi. Obyekt davri: XIX-XX asrlar. Toshkent shaharning Bektemir tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Fargʻona yoʻli koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Nancy M. Amato

**Nensi Mari Amato **- amerikalik kompyuter olimi, harakatni rejalashtirish, hisoblash biologiyasi, hisoblash geometriyasi va parallel hisoblashning algoritmik asoslari boʻyicha tadqiqotlari bilan mashhur.  Amato – Abel Bliss muhandislik professori va Illinoys universitetining Urbana-Champaigndagi kompyuter fanlari boʻlimi boshligʻi. Amato kompyuter sohasidagi ishtirokini kengaytirishdagi yetakchiligi bilan tanilgan va hozirda u 2000- yildan beri boshqaruv kengashi aʼzosi boʻlgan CRA-WP (ilgari CRA-W nomi bilan tanilgan) boshqaruv qoʻmitasi aʼzosi.

## Taʼlimi
**Amato** 1986- yilda Stenford universiteti da iqtisod boʻyicha sanʼat bakalavri va matematika fanlari bakalavri darajasini oldi. Amato 1988- yilda Berkli Kaliforniya universitetida maslahatchi **Manuel Blum ** bilan kompyuter fanlari boʻyicha magistr darajasini oldi. 1995-yilda Illinoys universiteti tomonidan „Qavariq korpuslar va yaqinlik muammolari uchun parallel algoritmlar“ dissertatsiyasi uchun kompyuter fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi.

## Mukofotlari

* 2018- yilda Sunʼiy intellektni rivojlantirish assotsiatsiyasi tomonidan AAAI aʼzosi etib saylangan.
* 2015- yilda Hisoblash mashinalari assotsiatsiyasi tomonidan ACM aʼzosi etib saylangan.
* 2010- yilda u „robotexnika va hisoblash biologiyasida harakatni rejalashtirishning algoritmik asoslariga qoʻshgan hissasi uchun“ Elektr va elektronika muhandislari instituti (IEEE) aʼzosi etib tayinlandi.
* 2014-yilda Hisoblash tadqiqotlari assotsiatsiyasining A. Niko Xaberman mukofoti.
* 2013-yilda Harakatni rejalashtirish, hisoblash biologiyasi, hisoblash geometriyasi va parallel hisoblashning algoritmik asoslariga qoʻshgan hissasi uchun Amerika Fanni Rivojlantirish Assotsiatsiyasi (AAAS) aʼzosi.
* Hewlett-Packard/Harriett B. Rigas mukofoti.
* 2012- yilda ACM aʼzosi.

## Manbalar
Meals on Wheels

**Meals on Wheels** - dastur insonlarga buyurtma asosida taom yetkazib berish hizmatini amalga oshiradi. Dastur ko'pincha uyga taom etkazib bersh vazifasini bajaradi, lekin boshqa taom yetkazib berish hizmatlarining hammasi ham "Meals on Wheels" deb nomlanmagan. Taom buyurtma qiluvchilarning  ko'pchiligi keksalar lekin ko'ngilli yetkazib beruvchilarning ko'pchiligi mashina boshqara oladigan yoshlar. 
Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, uyga yetkazib beriladigan ovqatlanish dasturlari parhez jarayonini sezilarli darajada yaxshilaydi, oziq-ovqat xavfsizligini oshiradi va qabul qiluvchilar orasida ovqatlanish tizimini yaxshilaydi. Dastur sifatli taomlar yetkazib berish orqali jamiyatning ko'p qismini sog'lom ovqatlanish tizimiga o'tkazish va davlatning kasalxonalarga sarf qilayotgan harajatlarining bir qismini  kamaytirishga o'z hissasini qo'shadi.

## Tarixi
Meals on Wheels dasturi Buyuk Britaniyada Ikkinchi Jahon urushi davrida paydo bo‘lgan, o‘shanda ko‘p odamlar o‘z uylaridan ayrilgan va shuning uchun o‘z taomlarini tayyorlash imkoniyatidan mahrum bo‘lgan. Fuqarolik huquqi bo‘yicha tashkil etilgan  Ko‘ngilli Ayollar Xizmati (Women's Volunteer Service)  urush vaqtida uylaridan ajralgan odamlarni oziq-ovqat bilan ta’minladi. "Meals on Wheels" dastur nomi nomi aravachalar, aravalar, velosipedlar, avtomobillar va boshqa g'ildirakli transport vositalarida ovqat olib kelish usulidan kelib chiqqan. O'zbek tilida " G'ildirakdagi Taomlar" ma'nosini anglatadi. Ovqatni o'zi tayyorlay olmaydiganlarga etkazib berish kontseptsiyasi asosan uydagi qariyalarga, ba'zan bepul yoki oz miqdordagi haq evaziga etkazib beradigan zamonaviy dasturlarga aylandi.

## Buyuk Britaniya(1943-yil)
Ikkinchi Jahon Urushidan keyin uyga ovqatni birinchi marta etkazib berish 1943-yilda Hertfordshir shahrida WVS tomonidan amalga oshirildi, ovqatni issiq holatda yetkazib berish uchun kigiz matolaridan foydalanildi.
Ushbu turdagi xizmatni har kuni belgilangan vaqtda tayyorlash uchun pazandachilik bo'yicha etarli bilimga ega ko'plab ko'ngillilarni talab qildi. Birlashgan Qirollikdagi aksariyat mahalliy hokimiyat organlari endi yangi pishirilgan oziq-ovqatlarni yetkazib berishdan voz kechib, yarim tayyor mahsulatlarni ya'ni muzlatilgan, oldindan chala pishirilgan, qayta isitiladigan ovqatlarni etkazib berishga o'tishdi.
British Medical Journal ma'lumotlariga ko'ra Meals on Wheels dasturining asoschilaridan biri Batterseadagi shifokor Harbans Lall Gulati . Lekin bu haqidagi ma'lumotlar yetarli bo'lmagani uchun haligacha muhokamali mavzu hisoblanadi.
## Havolalar
*Kattalar va keksalar uchun oziq-ovqat imtiyozlari
*Amerikaning Meals on Wheels assotsiatsiyasi

## Manbalar
Jadwiga Barszczewska

**Jadwiga Barszczewska-Michałowska** (1884-yil 13-fevral, Samarqand, 1966-yil 20-may, Varshava) – polshalik pedagog, 1922-yilda Milliy-davlat ittifoqi ayollar saylov komissiyasi aʼzosi.

## Hayoti
Jadwiga Barszczewska-Michałowska 1884-yil 13-fevralda Samarqandda tugʻilgan. Otasi Lev Barshchevskiy sayohatchi va harbiy ofitser, onasi Irena Zofii Niedzviecki. 10 yoshida Samarqanddagi gimnaziyada oʻqishni boshlagan, Sankt-Peterburgdagi Buyuk Gersog Kseniya institutida oʻqishni davom ettirgan va u yerni 1901-yilda tugatgan. Keyin Sankt-Peterburgdagi Oliy tijorat kurslarida oʻqigan. Oʻrta tijorat maktablarida iqtisodiyot, tovarshunoslik, geografiya va tabiatshunoslikdan dars bergan. Otasi Siedlcedagi piyoda polkiga qoʻmondonlikka oʻtgach, Jadwiga taʼtillarini u bilan oʻtkazdi va shaharga bogʻlanib qoldi. 1904-yilda otasining yordami bilan pedagogik bilimini chuqurlashtirish maqsadida Yevropa mamlakatlariga sayohatga joʻnadi.

## Siedlcedagi faoliyati
20 yoshida u Siedlce shahridagi oʻz maktabini (Ayollar savdo maktabi) ochgan. Uning tashabbuskori va asoschisi Lev Barshchevskiy edi, ammo bu gʻoyani uning qizi amalga oshirdi. Bu juda qiyin ish edi, vazirlik litsenziya berishdan bosh tortgach, rozilikni imperatorning oʻzi bergan. Maktab nomida „savdo“ soʻzi boʻlsada, shuningdek, bu kasb-hunar taʼlimi muassasasi boʻlsa ham, Barszczewska boshidanoq umumiy bilim berishni rejalashtirgan. Odatda kasb-hunar maktablari siyosiy sabablarga koʻra tashkil etilgan. Kasb-hunar maktablari Rossiya imperiyasi Maorif Vazirligidan mustaqil boʻlgan. Bu koʻpchilik fanlarni polyak tilida oʻqitishga va chor taʼlim organlarining nazoratidan qochishga imkon berdi. Maktabda Polsha tarixi va geografiyasi va adabiyotini norasmiy ravishda oʻrgatuvchi ikki tomonlama dastur amalga oshirildi. 1916-yilda muassasa oliy maktab maqomini oldi, bu mamlakat sharqiy qismining Rossiya taʼsiridan mustaqilligi tufayli amalga oshdi. Maktabda oʻqitish usullari, oʻquv dasturlari mazmuni, tarbiya va jihozlar jihatidan oʻziga xos tartib joriy etildi, maktab qoidalari oʻrnatildi va oʻqitishning tegishli darajada yuqori darajasi yaratildi. Maktabda kimyo, fizika va tabiiy fanlar laboratoriyasi bor edi.

## Vafoti
1960-yilda u Polsha oʻqituvchilari uyushmasida faol ishlay boshladi. Buning uchun u besh yildan soʻng kasaba uyushmasining oltin nishoni bilan taqdirlandi. Jadwiga Barszczewska-Michałowska 1966-yil 20-mayda Varshavada vafot etdi. U Varshavadagi Powazki qabristoniga dafn qilindi.

## Manbalar
Lucid Air

**Lucid Air** – Lucid Motors tomonidan ishlab chiqarilgan 4 eshikli sedan kuzovidagi elektromobil. 2016-yil dekabr oyida eʼlon qilingan va 2021-yildan sotuvga chiqarilgan boʻlib, Tesla Model S, Fisker Karma, Porsche Taycan, shuningdek, Mercedes-Benz, BMW va Audi tomonidan ishlab chiqarilgan boshqa hashamatli elektr avtomobillari bilan raqobatlashishga moʻljallangan.

Lucid Air Dream Editionning EPA diapazoni taxminan 840km. Avtomobil prototipi 2020-yil sentabr oyidada taqdim etilgan, ishlab chiqarish esa 2021-yil oxirida boshlangan.

2020-yil noyabr oyida Lucid Air Pure modeli 480 ot kuchi, 77400 AQSh dollari miqdoridagi boshlangʻich narx va Pure, Touring, Grand Touring, Dream Edition kabi bir nechta modifikatsiyalar bilan taqdim etilgan.

## Tarixi
Lucid Air modeli 2010-yillarning boshida loyihalangan boʻlishiga qaramasdan, birinchi prototip 2016-yilda, ishlab chiqarishga moʻljallangan versiya esa 2020-yil sentabrida ommaga taqdim etilgan va 2021-yildan boshlab ishlab chiqarilishi aytilgan.

Lucid 2016-yil 2-dekabrda Samsung SDI bilan akkumulyator yetkazib berish boʻyicha shartnoma imzolagan.

## Manbalar
Ayase (Kanagawa)

– Yaponiyaning Kanagawa prefekturasida joylashgan shahar. 2021-yil holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 83,709 kishini tashkil etadi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 3800 kishiga toʻgʻri keladi. Umumiy maydoni 22.28 km2 (8.6 sq mi²).

## Geografiyasi
Ayase shimoliy-markaziy Kanagawa prefekturasi tekisligida Sagami daryosi boʻyida joylashgan. Hikiji daryosi shaharning bir qismidan oqib oʻtadi. Shaharning 18% dan ortigʻini Atsugi dengiz havo inshooti egallaydi (bazaning umumiy maydonining taxminan 78%i ushbu hududda joylashgan).

### Chegaradosh munitsipalitetlar

* Ebina
* Yamato
* Fujisava

### Iqlimi
Ayase nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin va qor yogʻmaydi. Ayaseda oʻrtacha yillik harorat 15,2 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1632 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Eng yuqori harorat avgustda 25.6 °C, eng pasti esa yanvarda, taxminan 5.2 °C atrofida boʻladi.

## Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Ayase aholisi 20-asr oxirida tez oʻsgan va 21-asrda platoga erishgan.

## Tarixi
Edo davrida zamonaviy Ayase hududi toʻgʻridan-toʻgʻri Tokugava shogunati tomonidan boshqariladigan Sagami provinsiyasidagi *tenryo* hududining bir qismi boʻlgan, ammo turli xil *[[Hatamoto|hatamotolar]]* orqali boshqarilgan. Meiji islohotidan soʻng, hudud Kanagawa prefekturasining Koza tumani tarkibiga kirdi. Ayase qishlogʻi 1889-yil 1-aprelda sakkizta kichik qishloqning birlashishi natijasida tashkil etilgan va 1945-yil 1-aprelda shahar maqomiga koʻtarilgan. 1978-yil 11-noyabrda Ayase Kanagawa prefekturasining eng yangi shahriga aylandi.

## Hukumati
Ayase toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 20 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shaklidagi shahar. Ayase Kanagava prefekturasi assambleyasiga 1 ta aʼzo qoʻsha oladi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Kanagava 13-okrugiga kiradi.

## Taʼlim tizimi
Ayaseda shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 10 ta davlat boshlangʻich maktabi va 5 ta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shaharda Kanagawa prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan 2 ta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shuningdek, 2 ta xususiy oʻrta maktab mavjud.
## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
Davlat Xotun

**Davlat Xotun** 1316-yilda Forsdagi Kichik Luristonda Xorshidiylar sulolasining 12-hukmdori edi.

U Izz ad-Din Muhammad ibn Izz ad-Dinga turmushga chiqqan. 1316-yilda turmush oʻrtogʻi vafot etgach, taxtga oʻzi oʻtirdi. Biroq, u „davlat ishlarini boshqarishda muvaffaqiyat qozona olmagan“, yaʼni yomon maʼmur boʻlgani aytiladi, shu sababli qaynisi Izz ad-Din Hasan foydasiga taxtdan voz kechdi.

## Manbalar

* Mernissi, Fatima; Mary Jo Lakeland (2003). The forgotten queens of Islam. Oxford University Press. .
Hinsaing

**Hinsaing** — Myanmaning Kachin shtati Bhamo tumanidagi Bhamo shaharchasida joylashgan qishloq.

## Manbalar

## Havolalar
* Maplandia.com saytida sunʼiy yoʻldoshdan olingan tasvir
Jarkov tumani

**Jarkov tumani** – Rossiyaning Tver viloyatidagi tuman hamda munitsipal okrug.

Maʼmuriy markazi – shahar tipidagi Jarkovsk posyolkasi.

## Geografiyasi

Jarkov tumani mintaqaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan va chegaralari:
*Shimoli-sharqda – Nelidov tumani bilan,
*Sharqda – Belsk tumani bilan,
*Gʻarbda – Zapadnodvinsk tumani bilan,
*Janubda – Smolensk viloyati (Duxovshchin, Demidov va Velij tumanlari) bilan.
*Maydoni - 1625 km².

Asosiy daryolari: Meja, Obsha, Velesa, Turosna.
Asosiy koʻllari – Shchuchye, Jarki, Emlen, Orexovo, Bezdonnoye.

Tuman hududida Peletskiy Moxning katta botqoq tizimi mavjud.

## Tarixi

1917-yilgi Oktyabr inqilobidan oldin okrug hududi Smolenskning uchta (Belsk, Porech va Duxovshchin) va Vitebsk guberniyasining bitta (Velij tumani) okrugi tarkibiga kirgan. 1929-yilda butun hudud Gʻarbiy mintaqa tarkibida bo'lgan. 1935-yilda Jarkov qishloq kengashi yangi tashkil etilgan Kalinin viloyati chegaralarida, qolgan qishloq kengashlari esa Smolensk viloyati tarkibida bo'lgan.
1941-yilning yozidan 1942-yil fevraligacha Jarkovsk qishlogʻi fashistlar qoʻshinlari tomonidan bosib olingan. 1941-yil avgust oyida viloyat hududida general L. M. Dovator qoʻmondonligi ostida mashhur tekshiruv boshlangan. Guruh yuzlab kilometrlarni bosib, yana Jarkovskga yetib kelgan.

## Aholisi

Jarkovsk shaharchasida umumiy tuman aholisining 69,33 % i yashaydi
(2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 7631 kishi yaʼni 3479 erkak va 4125 ayol).

## Maʼmuriy va munitsipal tuzilmasi

Jarkov tumani, mintaqaning maʼmuriy-hududiy tuzilishi nuqtai nazaridan, 4 ta aholi punktini oʻz ichiga oladi.

Munitsipal okrug mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish tizimini tashkil etish doirasida 4 ta munitsipalitetga, shu jumladan bitta shahar va 3 qishloq aholi punktiga boʻlingan.

2006-yil yanvar oyida munitsipalitet hududida 1 ta shahar posyolkasi va 5 ta qishloq posyolkasi tashkil etilgan. 2013-yil aprel oyida 2 ta qishloq aholi punkti qurib tugatilgan. Bular Sychevskoye (Novoselkovskoye tarkibiga kiradi) va Troitskoye (Shchucheyskoye tarkibiga kiradi).

2022-yil 28-iyulda hudud munitsipal okrugga aylantirilgan.
## Manbalar
Abdenboev Yashim

**Yashim (Ashim) Abdenboev** (1917-yil) – Sovet chorvadori, Qozogʻiston SSR Jambul viloyati Talas tumanidagi „Jardamshi“ kolxozining katta choʻponi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

**Biografiya**

1917-yilda Turkiston viloyati, hozirgi Qozogʻistonning Jambil viloyati Talas tumani hududidagi Aulieatin qishlogʻida tugʻilgan. 1936-yildan – 1939-yil yanvar oyida Qizil Armiya safiga chaqirilgunga qadar mahalliy kolxozda choʻpon boʻlib ishlagan. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, „Jasorat uchun“ medali sohibi boʻlgan. 1945-yil sentabr oyida demobilizatsiyadan soʻng vataniga qaytib, Talas tumanidagi Jardamshi kolxozida katta choʻpon boʻlib ishlagan. 1948-yilgi mehnat natijalariga koʻra, 400 bosh semiz dumli qoʻydan, 100 – 120 bosh qoʻzi olish hamda, qoʻzilarning oʻrtacha tirik vazni 41 kilogrammgacha yetgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 12-iyuldagi farmoni bilan 1948-yilda chorvachilikning yuqori mahsuldorligiga erishgani uchun Abdenbayev Yashim Lenin ordeni va "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Keyingi yillarda ham qoʻychilikda yuqori natijalarni koʻrsatib, qoʻylar sonini yildan-yilga koʻpaytirdi. Shundan soʻng „Jardamshi“ kolxozi „Boʻstandiq“ sovxoziga aylantirilgach, 1965-yilda oʻziga tegishli har 100 ta qoʻydan 138 ta, 1966-yilda 140 ta, 1967-yilda esa 145 tagacha qoʻzi olgan. Yozuvchilar uyushmasi majlisida Dudintsevga qattiq hujum qilishadi va uchrashuv chogʻida hushidan ketadi. Abdenboev Yashim Talas viloyatidagi „Boʻstandiq“ sovxozida yashagan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari – qozogʻistonliklar. T.2 – Olma-Ota, 1969 yil.

## Havolalar
* Jambil viloyati Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Jimmy Hare

**Jimmy Hare -** (1856-yil 3-oktabr – 1946-yil 24-iyun) 1898 – 1931-yillarda faoliyat yuritgan ingliz fotojurnalisti. U urush paytidagi beshta yetakchi fotograflarning biri boʻlgan. Shuningdek, Jimmy *[[Collier's|Collierning]]* katta tirajli jurnalga aylanishiga turtki boʻlgan.

## Tarjimai holi
Hare Londonda George Hare oilasida tugʻilgan. U Londondagi Avliyo John kollejida tahsil oldi. Bir yildan soʻng esa oʻz ixtiyori bilan kollejdan ketdi va otasining fotoapparat doʻkonida ishlay boshladi.

1879-yilda Hare va otasi oʻrtasida kelishmovchilik yuzaga keladi. U otasiga texnologik jihatdan endigina amalga oshirilayotgan kichikroq qoʻl kameralarini yasashni boshlash kerakligini aytgan. Otasi bu taklifni qoʻllamagach James boshqa London firmasida ishlash uchun doʻkonni tark etadi. Oʻsha yilning 2-avgustida Hare Ellen Crapperga uylanadi. Ularning 5 farzandi boʻlgan.

## Faoliyati
1880-yillarning boshlarida Hare kamera ishlab chiqarishga qiziqishni yoʻqota boshladi. Soʻng erkin fotografiya bilan shugʻullana boshlagan va oʻz ishlarini Londonning turli jurnallariga sotishga erishgan.

James 1889-yilda Londondan Bruklinga (New York) koʻchib oʻtadi. E.& HT Enthony & Co. kompaniyasining texnik maslahatchisi boʻladi va u yerda umrining oxirigacha yashaydi. Hare bir muncha vaqt erkin fotograf sifatida ham ishlagan. 1895-yilda esa *[[Illustrated Amerika|Illustrated American]]* jurnalida rasman fotomuhbir boʻlib faoliyat yuritadi.

1898-yil 15-fevralda, *Amerika* shtab-kvartirasi yongʻin sababli vayron boʻlganidan bir oy oʻtgach Hare yongʻin vayronalarini va Ispaniya Kubasidagi hayotni suratga olishni taklif qilgan. Bu uning birinchi yirik ishi edi. Keyinchalik Ispaniya-Amerika urushi (1898) voqealarini suratga oldi, Ushbu fotoreportaj *Collierning* tirajining keskin ortishiga sabab boʻlgan. Bu vaqtda James bilan birga ishlagan boshqa muxbirlar orasida Sylvester Scovel, Stephen Crane hamda Richard Harding Davis ham bor edi.
## Manbalar
103-sonli maktab binosi

**103-sonli maktab binosi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Meʼmoriy yodgorligi. Obyekt davri: XX asr. Toshkent shaharning Chilonzor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Chilonzor 1, Gagarin koʻchasi, 53-uy. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Shisō

Yaponiyaning Hyōgo prefekturasida joylashgan shahardir.

## Geografiyasi
Shisō Hyōgo prefekturasining oʻrta gʻarbiy qismida joylashgan. Shahar hududi sharqdan gʻarbga 32 kilometr va shimoldan janubga 42 kilometrga choʻzilgan. Shisō Hyōgo Prefekturasi Toyookadan keyin ikkinchi eng katta hududga ega, ammo aholi zichligi past, chunki shahar hududining koʻp qismi togʻli. Asosiy daryolari – Ibo va Chikusa. Ibo daryosi janubdan Ximejigacha oqadi.

### Qoʻshni munitsipalitetlar
Hyōgo prefekturasi

* Asago
* Himeji
* Kamikawa
* Sayō
* Tatsuno
* Yabu

Okayama prefekturasi

* Nishiavakura

Tottori prefekturasi

* Wakasa

### Iqlimi
Shisō nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*), yozi issiq va qishi sovuq. Yozda yogʻingarchilik qishga qaraganda sezilarli darajada koʻp boʻlsa-da, Honshū ning koʻp qismlariga qaraganda kamroq va sezilarli qor yogʻmaydi. Shisō shahrida oʻrtacha yillik harorat . Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori , eng nam oy iyul hisoblanadi. Shizoda qayd etilgan eng yuqori harorat  ni tashkil etdi. 2018-yil 4-avgust; qayd etilgan eng sovuq harorat  edi 1981-yil 28-fevralda.

### Demografiya
Yaponiya aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Shisō aholisi 34,819 kishini tashkil qilgan. Shisō 1920-yildan beri aholini roʻyxatga olish ishlarini olib borgan.

## Tarixi
Shisō hududi qadimgi Harima provinsiyasining bir qismi boʻlgan. Shaharning Yamasaki mahallasi qadimgi Sanʼyōdō, Sanʼindō va Inaba Kaidō magistrallari oʻrtasidagi tugun sifatida rivojlangan. 1871-yilda, Meydzi restavratsiyasidan soʻng, hudud Shisō tumani, Hyōgoning bir qismiga aylandi va zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan Yamasaki shahri tashkil etilgan. Shisō shahri 2005-yil 1-aprelda Shisō tumanidagi toʻrtta shahar: Chikusa, Haga, Ichinomiya va Yamasaki birlashishi natijasida tashkil etilgan.

## Hukumati
Shisō toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 16 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shisō Hyogo Prefekturasi Assambleyasiga bir nafar aʼzosini qoʻshgan. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Parlament quyi palatasining 12-okrugiga kirgan.

## Iqtisodiyoti
Shisō asosan oʻrmon va qishloq xoʻjaligiga asoslangan qishloq xoʻjaligiga ega.

Shisō shahrida oʻn ikkita davlat boshlangʻich maktabi va Hyōgo prefekturasi taʼlim boshqarmasi tomonidan boshqariladigan uchta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shuningdek, bitta xususiy litsey bor.

## Manbalar
Qasri Orifon minorasi

**Qasri Orifon minorasi** – Buxoro viloyati, Kogon tumani, Qasri Orifon qishlogʻi, Bahouddin Naqshband meʼmoriy majmuasidagi minora. Minora Buxoro xonligida hukmronlik qilgan ashtarxoniylar sulolasi humdori Abulfayzxon davrida 1718–1720-yillarda qurilgan. Minora Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Minora orqa tomonida Abdulazizxon xonaqohi, oʻng tomonida Abdulhakim Qoʻshbegi masjidi, chap tomonida esa Naqshbandiya tariqati muzeyi joylashgan.
Minora balandligi 12, 2 m, diametri 3 m, yuqori qismi sakkiz qirrali boʻlib, sharafasi qismida 1718–1720-yillar oraligʻida bunyod etilganligi qayd qilingan. Minora pastki qismida tut daraxtidan sinch ishlatilgan va obi gʻishtlar bilan koʻtarilgan. Sinchning ustki qismi bezakli gulmexlar bilan bezalgan.
Minoraning qibla tomonida 1885-yili „Oqibat hayrobod“ yaʼni „Oqibat xayrli boʻlsin 1885“ nastaʼliq xatida yozilgan. Aynan ushu yozuvlar Bahouddin Naqshband meʼmoriy majmuasidagi Bibi Orifa majmuasi ayvonida ham toʻrt marta suls xatida yozilgan.
„Oqibat xayrli boʻlsin“ soʻzining uch maʼnosi bor: boshlangan ishni yaxshilik bilan yakunlash, inson bilan bu dunyo bilan xayrlashish, qiyomat kunida qilgan amallarini inobatga olish.
2005-yil minora taʼmirlashga kirishilgan. Chunki minora sharq tomoni 41 smga ogʻgan edi. Temir bandlar bilan gʻarb tomoni mustahkamlandi.
Minoraning yuza qismidagi bezaklari qayta taʼmirlangan. Minora taʼmirlanishida Muzaffar Mirzayev boshchilik qilgan.
Minora Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Qasri Orifon minorasi qurilishida pishgan gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan foydalanilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Max Bielschowsky

**Max Israel Bielschowsky** (1869-yil 20-fevral – 1940-yil 15-avgust) Breslau shahrida tugʻilgan nemis nevropatologi.

## Faoliyati
1893-yilda Myunxen universitetida tibbiyot fanlari doktori darajasini olgandan soʻng, u Frankfurt shahridagi Senckenberg patologiya universitetida Ludwig Edinger (1855—1918) bilan birga ishlagan. Senskenbergda u Carl Weigertdan (1845—1904) gistologik tekshiruv usullarini oʻrgangan. 1896-1904-yillarda Berlindagi Emanuel Mendelning (1839—1907) psixiatriya laboratoriyasida ishlagan. 1904-yilda Oskar Vogt (1870—1959) bilan Berlin universitetining neyrobiologik laboratoriyasiga ishga kirgan va u yerda 1933-yilgacha ishlagan. Keyinchalik oʻz faoliyati davomida Utrecht universiteti qoshidagi psixiatriya klinikasida va Madriddagi Cajal institutida ishlagan. U 1940-yil Buyuk Britaniyaga koʻchib oʻtgan va u yerda 1940-yilda 15- avgustda London hududida 71 yoshida vafot etgan.

Uning toʻngʻich oʻgʻli Franz David Bielschowsky ham Buyuk Britaniyaning Sheffield shahriga va keyinchalik Dunedinga (Yangi Zelandiya) koʻchib oʻtgan va u yerda saraton kasalligini tadqiq qilish boʻyicha faoliyatini davom ettirgan.

Bielschowsky oʻsma tuberklozini oʻrganishda muhim hissa qoʻshgan. Xuddi shu nomdagi „Bielschowsky silver stain“ texnikasi Ramon y Cajal (1852—1934) tomonidan ishlab chiqilgan davolash usulning takomillashtirilgan variant edi.

Bielschowskyning asarlari:

*Die Silberimprägnation der Achsencylinder*; Neurologisches Zentralblatt, Leipzig, 1902, 21: 579-84. Neurologisches Zentralblatt, Leipzig, 1903, 22: 997-1006; (Bielschowsky dogʻlari).

*Nerv tizimlarining barcha gistologiyasi va gistopatologiyasi*. Max Lewandowsky (nashriyotchi), Handbuch der Neurologie. 1-jild, Berlin, 1910-yil.

*Herpes zoster*. Max Lewandowsky (nashriyotchi): Handbuch der Neurologie. 5-jild, Berlin, 1910-yil.

*Uber spätinfantile familiäre amaurotische Idiotie mit Kleinhirnssymptomen*. Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde, 1914, 50: 7–29. (Bielschowsky dogʻlari).

## Manbalar
Vadim Gerasimov

**Vadim Sergeyevich Gerasimov** (1985-yil 11-avgust, Kotelnikovo, Volgograd viloyati, 2022-yil 8-mart, Ukraina) rus podpolkovnigi. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (vafotidan keyin).

## Hayoti
Gerasimov Volgograd viloyati Kotelnikovo shahrida tavallud topgan. Kotelnikovodagi 2-sonli oʻrta maktabni tugatgach Moskva oliy harbiy qoʻmondonlik bilim yurtiga oʻqishga kirdi.

Volgograd viloyati Kotelnikovo shahrida tavallud topgan. Kotelnikovodagi 2-sonli oʻrta maktabni tugatgach Moskva oliy harbiy qoʻmondonlik bilim yurtiga oʻqishga kirdi.

Podpolkovnik batalyon komandiri sifatida Leningrad viloyatida xizmat qilgan. U Shimoliy Kavkaz va Leningrad viloyatida podpolkovnik unvoni bilan 138-qoʻriqchilar motorli miltiq brigadasining batalyoniga qoʻmondonlik qilgan. Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarining Qoʻshma qurollar akademiyasida tahsil olgan.

Gerasimov 2022-yil 8-martda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida oʻldirilgan. 21-may kuni Ukraina Milliy politsiyasi Gerasimovning jasadi Xarkov viloyatining Zolochevskiy tumanidagi qabristondan topilganini xabar qilgan va dafn etish mahalliy aholi tomonidan amalga oshirilgan. Rossiyada Gerasimov bilan vidolashuv 2022-yil 9-iyun kuni Kotelnikovda boʻlib oʻtdi.

Rossiya Mudofaa vazirligi vakili general-mayor Igor Kremlev Gerasimovning turmush oʻrtogʻi Anastasiyaga davlat mukofotlarini topshirgan.

## Mukofotlari va unvonlari

* Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (2022)
* Jasorat ordeni

## Manbalar
Chamberlin choʻqqisi

**Chamberlin choʻqqisi** – Alyaskadagi (AQSh) Brooks togʻ tizmalarining uchinchi eng baland choʻqqisi. Brooks tizmasining Franklin togʻlari nomi bilan mashshur qismidan joylashgan Chamberlin choʻqqisi Brooks tizmasidagi eng baland choʻqqi boʻlmish Isto choʻqqisidan 30 mil (48 km) shimoli-gʻarbda joylashgan. Arktika milliy yovvoyi tabiat boshpanasi roʻyxatiga kiritilgan Chamberlin choʻqqisi 1894-yilgi Peary Auxiliary ekspeditsiyasi geologi Thomas Chrowder Chamberlin (1843-1928) sharafiga nomlangan. Dastlab Brooks togʻ tizmasining eng baland nuqtasi deb hisoblangan Chamberlin choʻqqisi 2014-yilgi zamonaviy oʻlchash ishlaridan keyin Brooks tizmasidagi uchinchi eng baland choʻqqi ekanligi aniqlandi.

## Manbalar
Bram Marbus

**Abraham Alexander „Bram“ Marbus** *(16-aprelda 1972-yil tugʻilgan)* – niderlandiyalik sobiq professional futbolchi, hujumchi sifatida oʻynagan. Uning akasi Sis ham boshqalar qatori Go Ahead Eagles uchun professional futbol oʻynagan.

## Faoliyati
Noordwijkda tugʻilgan Marbus VV Noordwijkning yoshlar boʻlimida Edvin van der Sar kabi futbolchilar bilan birga oʻynay boshladi va deyarli 19 yoshgacha boʻlgan jamoalar uchun eng yuqori darajaga chiqdi. 1991-yil may oyida Marbusning umurtqa pogʻonasi singan jiddiy avtohalokatdan soʻng, uning futbolchilik faoliyati hali boshlanishidan oldin tugaydi. Muvaffaqiyatli operatsiya amalga oshirildi va bir mavsumdan soʻng u Excelsior bilan shartnoma imzoladi. Havoda kuchli boʻlgan Marbus ikkinchi darajali Erste diviziyasida hujumchi sifatida ajoyib oʻynadi va 1999-2000 yillar mavsumida Erediviziyada Sparta Rotterdam bilan debyut qildi, Kambuur va Eerstedagi Go Ahead Eaglesdagi mashgʻulotlardan soʻng Divizion. „Sparta“da u „Ayaks“ni 3:0 hisobida magʻlub etgan jamoaning bir qismi edi va Marbus gollardan birini kiritdi, shuningdek, De Kuipda „Feyenoord“ga qarshi safarda 1:2 hisobida gʻalaba qozondi. Uch mavsumdan soʻng, u 2002 yilda yangi bosh murabbiy Frank Raykard hujumda boshqa oʻyinchilarni, jumladan Xussin Bezzay, Murat Mazlum va Kennet Siciliyani afzal koʻrganidan soʻng u klubni tark etdi.

## Faoliyati yakuni
Futbolchilik faoliyatidan soʻng Marbus Van der Meer Makelaardijda koʻchmas mulk agenti boʻlib ishlay boshladi.

2009-yil fevral oyida Marbusning yuragi huruj qildi va u tirik qoldi. Keyinchalik unga implantatsiya qilinadigan kardioverter-defibrilator (ICD) oʻrnatildi.

Uning Marsela ismli xotini va Ruben va Levi ismli ikki oʻgʻli bor.

## Manbalar
Toyger

**Toyger** () – oʻyinchoq yo'lbarslarga oʻxshash kalta yungli uy mushuklarining zoti. 1980-yillarning oxirida AQShga olib kelingan. 1993-yilda TICA tomonidan roʻyxatga olingan, 2000-yilda u yangi zot maqomini olgan va 2007-yilda u toʻliq ko'rgazma huquqlarini olgan.

## Tarixi
Toyger zoti muallifi Judi Sugden Los-Anjelesda yashagan va bolaligidan mushuklarni koʻpaytirish bilan shugʻullangan. Uning onasi Jan Mill ham xonaki mushuklarining mashhur Bengal zotini yaratgan.

1980-yillarning oxirida Sugden miniatyura yoʻlbarsiga oʻxshab turuvchi (uzun, past tanasi, yorqin, yaltiroq moʻynasi, boshida aniq chiziqlar va dumaloq belgilar) mushuklar zotini yarata boshlagan. Bu zot xonaki mushugi va bengal mushugining genlaridan olingan. Keyinchalik, Sugden oʻzining mushukxonasiga Kashmirda mashhur va quloqlarida chiziqlar boʻlgan yovoyyi mushukni olib kelgan.

1993-yilda Butunjahon mushuklar kongressining bir qismi boʻlgan Xalqaro mushuklar assotsiatsiyasi bu zotni oʻz roʻyxatiga kirtishni boshlagan. 2000-yilda Toyger „yangi zotlar“ koʻrgazma roʻyxatiga kiritilgan va 2007-yilning fevral oyida u toʻliq chempion zotga aylangan. Boshqa tashkilotlar – BMK aʼzolari hali Toygerlarni tan olmagan.

## Rasmlar

Olympus Queenannecats.JPG
TGR Eeyaa American Idol (3098018621).jpg
Toyger male queenanne.JPG


## Havolalar
* 
* Standart porodi
* 
* 





## Manbalar
Muzaffer Şerif Başoğlu

**Muzaffer Şerif Başoğlu** (1906-1988-yillar) turk psixologi. U hukm nazariyasi va realistik nizolar nazariyasini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan. Shuningdek Başoğlu asoschilaridan biri bo‘lib, ijtimoiy jarayonlarni, ijtimoiy ziddiyat va ijtimoiy normalarni tushunish noyob usullarni ishlab chiqqan.
 
## Hayoti va faoliyati
Muzaffer Şerif 1906-yil 29-iyulda Izmirning Ödemiş tumanida tug‘ilgan. Dastlab Qizilchulludagi *Izmir Amerika kolleji*da tahsil olgan. Keyinchalik Istanbulga ko‘chib o‘tadi va 1926-yilda Istanbul universitetining adabiyot fakultetining falsafa bo‘limini tamomlagan. 1928-yilda magistraturani tamomlagan.

Şerif Italiya-Turkiya urushi, Bolqon urushlari, Birinchi jahon urushi va arman qirg‘ini yillarida o‘sgan. Izmir Mustaqillik urushi paytida yunon askarlari tomonidan ishg‘ol qilinganida, Şerif universitetda o‘qir edi. Bir muddat o‘tagandan so‘ng *Anqara Gazi ta’lim instituti*da psixologiya kurslaridan dars bera boshlagan. U milliy tanlovda ishtirok etib AQShda o‘qish uchun stipendiya yutib olgan va Garvard universitetida magistraturani tamomlagan. Doktoranturani o‘qish uchun esa Kolumbiya Universitetiga yo‘l olgan va Gardner Murphy rahbarligida "Idrokdagi ba’zi ijtimoiy omillar" mavzusidagi tezis bilan doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan.
Qisqa muddat Germaniya va Fransiyada ma’ruzalar o‘qiganidan so‘ng Muzaffer Şerif 1937-yilda Gazi ta’lim institutiga qaytgan. Oradan ikki til o‘tgach, u Anqara Universitetining psixologiya kafedrasi dotsenti sifatida ish boshlagan.

Bu davrda Muzaffer Şerif turli gazeta va jurnallarda irq va irqchilik haqida maqolalar yozgan. 1943-yilda yozgan " Irqiy psixologiya" nomli asarida irqiy kamsitish va turanizm g‘oyasini tanqid qilgan. *Turkiya Kommunistik Partiyasi* bilan aloqalari va Turanizmga qarshi yozgan maqolalari sabab universitetdagi yaqin do‘stlari bilan “Kommunistik targ‘ibot va milliy manfaatlarga dushmanlik” aybi bilan hibsga olingan. Sudlangandan so‘ng 27 yilga ozodlikdan mahrum qilingan. Ammo AQSh Davlat departamenti Turkiya hukumati bilan Muzaffer Şerifni ozod etish borasida muzokaralar o‘tkazdi va 40 kunlik hibsdan so‘ng mamlakatni tark etish sharti bilan ozod etilgan. Muzaffer Şerif Başoğlu AQSh hukumati tomonidan taklif etilgan stipendiyani qabul qilib, urush sharoitida harbiy samolyotda AQShga ketgan. Avval Prinston universitetida, keyin esa Yel universitetida ishlagan.
## Shaxsiy hayoti

Muzaffer Şerif 1945-yilda Kerolin Vud bilan turmush qurgan va ularning 3 ta qizi bor: Enn, Sue va Joan.
Psixologiyaga qo‘shgan hissalari
Muzaffer Şerif 60 dan ortiq maqola va 24 ta kitob yozgan. U tadqiqotining ko‘p qismini rafiqasi Kerolin Vud Şerif bilan olib borgan.
## Manbalar
Turgʻun Azlarov

**Turgʻun Azlarov** (1953-yil, 2-avgust; Toshkent shahri) — Oʻzbekiston qahramoni, „Shuhrat“ medali sohibi.

## Tarjimai holi
Xolidjon Komilov 1953-yilning 2-avgust kuni Toshkent shahrida tugʻilgan. 1975-yilda Oʻzbekiston Milliy universitetini bitirgan. 1975—1988-yillar oraligʻida shu universitetning Amaliy matematika va mexanika fakultetida matematika va informatika fanlaridan talabalarga dars bergan. T.Azlarov 8-9-sinlar uchun „Informatika va hissoblash texnikasi asoslari“ darsligining muallifi hisoblanadi. 2002-yilda Azlarov Oliy va oʻrta maxsus taʼlim, Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan „Yilning eng yaxshi darsligi va oʻquv adabiyoti muallifi“ sifatida eʼtirof etilgan. 1999-yildan hozirgacha Toshkent shahar Shayxontohur tumanidagi 40-maktabda matematika fani oʻqituvchisi sifatida faoliyat yuritib kelmoqda.

## Mukofotlari
*Shuhrat medali (1999-yil)
*„Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi“ faxriy unvoni (2008-yil} 
*Oʻzbekiston qahramoni (2011-yil)

## Manbalar

## Adabiyotlar
Viktoriya sharsharasi

**Viktoriya** – (Ang. Victoria)Janubiy Afrikadagi Zambezi daryosidagi sharshara.

Zambiya va Zimbabve chegarasida joylashgan. Sharsharaning kengligi 1800 metr, balandligi 120 metr. Suv oqimi fasllar orasida katta farq qiladi, oʻrtacha 1400 m³ / s ni tashkil qiladi.

Viktoriya bir vaqtning oʻzida balandligi 100 metr va kengligi bir kilometrdan ortiq boʻlgan dunyodagi yagona sharshara. Dunyoda toʻrtinchi va suv isteʼmoli boʻyicha eng kattalaridan biri.

1855- yilda sharsharaga tashrif buyurgan shotlandiyalik tadqiqotchi va sayohatchi Devid Livingston uni qirolicha Viktoriya sharafiga nomlagan.Bu hududning tub aholisining lozi tilida sharshara Mosi-oa-Tunya – „momaqaldiroq tutuni“ nomi bilan tanilgan.
## Manbalar
Qora elektr skat

**Qora elektr skat** (lotincha: Tetronarce nobiliana) — elektr skatlar turkumining gnyus skatlar oilasiga mansub skatlar turi. Ular tog‘ayli baliqlar bo‘lib, deyarli dumaloq shakldagi disk hosil qiluvchi katta, yassi ko‘krak va qorin suzgichlari, qisqa va yo‘g‘on mushakli dumi, ikkita orqa suzgichi va yaxshi rivojlangan dum suzgichiga ega. O‘z oilasining boshqa vakillari singari 220 voltgacha kuchlanishli elektr tokini ishlab chiqarish qobiliyatiga ega.
## Manbalar
John Dickinson

**John Dickinson** (2-noyabr Yulian taqvimi boʻyicha, 13-noyabr Grigoriy taqvimi boʻyicha 1732-yil) — Amerika Qoʻshma Shtatlarining asoschilaridan biri, Filadelfiya va Wilmington siyosatchisi huquqshunos. Dickinson 1767-yilda ilk nashrdan chiqqan va 1768-yilda qayta nashr etilgan va „*Letters from a Farmer in Pennsylvania*“ asari uchun „yangicha uslub bilan chiqqan qalamkash“ deb eʼtirof etilgan. Shuningdek, 1768-yilda AQSH mustaqillik urushi madhiyasiga aylangan „*The Liberty Song*“ qoʻshigʻining matnini yozgan.

Dickinson Kontinental assotsiatsiya qoshidagi Birinchi Kontinental kongress aʼzosi. Bundan tashqari u 1774-yilgi Qirollik nomiga yoziladigan iltimosnoma, arizalarning qoralamasini tayyorlashga ham masʼul boʻlgan. Shu bilan birga Ikkinchi kontinental kongress aʼzosi sifatida 1775-yilda Olive Branch iltimosnomasini yozgan.

## Manbalar
Oʻzbekiston davlat arxivi binosi

**Oʻzbekiston davlat arxivi binosi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Meʼmoriy yodgorligi. Obyekt davri: 1953-yil. Toshkent shaharning Chilonzor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Chilonzor koʻchasi, 2-uy. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar