Soong Mei-ling

**Soong Mei-ling** (*talaffuzda:* **Soong May-ling** , ; 1898-yil 5-mart – 2003-yil 23-oktabr), xitoy siyosiy arbobi, Xitoy Respublikasining Birinchi xonimi, Xitoy Respublikasi Prezidenti Chan Kayshining rafiqasi edi. Song Xitoy Respublikasi siyosatida muhim rol oʻynagan va Xitoy Respublikasining asoschisi va rahbari Sun Yat-senning kelini boʻlgan. U oʻz mamlakatining fuqarolik hayotida faol boʻlgan, koʻplab faxriy va faol lavozimlarni egallagan. Ikkinchi jahon urushi davrida u yaponlarga qarshi kurashga qoʻllab-quvvatlash uchun 1943-yil AQSh boʻylab sakkiz oylik nutq safarini amalga oshiradi.

## Biografiyasi

Soong Mei-ling Xitoyning Pudong, Shanxay shahridagi Song oilasida tugʻilgan. U Hainanlik boy tadbirkor va sobiq missioner Charlie Soong va Ni Kvey-tseng oilasida dunyoga kelgan.

## Taʼlimi

Dastlab May-ling opasi Ching-ling bilan Shanxaydagi qizlar uchun moʻljallangan McTyeire maktabida oʻqigan. Otasi 1907-yilda oʻqishni AQShda davom ettirishga qaror qildi va oilasi bilan AQShga koʻchib ketdi. Mai-ling va Ching-ling Summit, New Jerseydagi xususiy maktabda tahsil olishni boshlashdi.

1912-yilda 15 yoshli Mai-ling Wesleyan universitetining birinchi kursiga qabul qilindi. Ikki yildan soʻng u oʻsha paytda Harvardda oʻqiyotgan akasi T. V. Soongga yaqinroq boʻlish uchun Wellesley Collegega tahsil ola boshlagan. U 1917-yil 19-iyunda 33 nafar „Durant stipendiatlari“dan biri sifatida Wellesleyni ingliz adabiyoti va falsafa yoʻnalishi boʻyicha oʻqishni tamomlagan. U, shuningdek, Tau Zeta Epsilon, Wellesley sanʼat va musiqa jamiyatining aʼzosi edii.

## Chan xonim

Soong Mei-ling Chan Kayshi bilan 1920-yilda tanishgan. Ular 1927-yil 1-dekabrda Shanxayda turmush qurishdi. Bu nikoh sevgi, siyosat va raqobatga bilan 48 yil davom etdi. Ularning farzandlari yoʻq edi. Soong Mei-ling va Chan Kayshi 1944-yil 24-mayda Nyu-Yorkdagi Avliyo Bartolomey cherkovida qayta nikohdan oʻtishadi.

Chan xonim Xitoy siyosati bilan faol shugʻullandi va New Life Movement (Yangi hayot harakati) tashabbuskori boʻldi. Turmush oʻrtogʻi Kuomintang rahbari boʻlganda, Chan xonim uning ingliz tili tarjimoni, kotibi va maslahatchisi boʻldi. 1928-yilda u Chan tomonidan Yuanlar qoʻmitasining aʼzosi etib saylandi. U 1930—1932-yillarda Yuan aʼzosi va 1936—1938-yillarda Xitoy aviatsiya ishlari komissiyasining Bosh kotibi boʻlgan.1937-yilda u ayollarga Ikkinchi Xitoy-Yaponiya urushini qoʻllab-quvvatlash uchun murojaat qildi, bu esa Guangxi ayollar batalyoni kabi ayollar batalyonlarini tashkil etilishiga olib keldi.

1945-yilda u Gomintang markaziy ijroiya qoʻmitasi aʼzosi boʻldi.

Soong Mei-ling urush harakatlarini qoʻllab-quvvatlash uchun Amerika Qo'shma Shtatlariga bir necha bor sayohat qildi. U 30 000 ga yaqin xalqni toʻpladi va 1943-yilda uchinchi marta *[[Time (jurnal)|TIME]]* jurnalining muqovasidan oʻrin oldi. Avvalroq 1931-yil 26-oktabrda turmush oʻrtogʻi, 1937-yil 3-yanvarda esa Soong Mei-ling eri bilan „Yil kishisi sifatida Time muqovasida chiqdi“.

## Vafoti

1975-yilda turmush oʻrtogʻi vafoti Chan xonim uchun ogʻir boʻldi. Unga birinchi marta 1975-yilda ko'krak bezi saratoni tashxisi qoʻyildi va u Tayvanda ikki marta mastektomiya amaliyotini boshidan oʻtkazdi.

Chan xonim 2003-yil 23-oktyabrda 105 yoshida Nyu-Yorkda vafot etdi.

„Life“ jurnali Soong Mei-ling „dunyodagi eng qudratli ayol“ deb yozadi, Liberty jurnali esa uni „Xitoy hukumatining haqiqiy aqli va rahbari“ deb taʼriflaydi".

## Galereya

File:Chinese Florence Nightingale.jpg|Soong yaralangan xitoylik askarga bandaj o'ramoqda (1942-yil)
File:1943 Chiang Kai-shek and Soong May-ling.jpg|Chan va Soong (1943-yil)
File:Soong May-ling stitching uniform for soldiers.jpg|Soong Milliy inqilobiy armiya askarlari uchun kiyim tikmoqda
File:1943 Wellesley College speech poster.jpg|Wellesley Collegeda nutqi posteri (1943-yil) 
File:1942 Chiang Soong Stilwell in Burma.jpg| Chan, Soong va Joseph Stilwell Burmada (1942-yil)
File:1943 Soong May-ling in White House Oval Office.jpg| Soong Oq uyda matbuot anjumani o'tkazmoqda (1943-yil)
File:1940s Chiang Soong Chennault.gif|Soong, Chan va Claire Lee Chennault
File:Soong sisters in their youth.jpg|Uch opa-singillar yoshliklarida, o'rtada Sung Ching-ling, Suong Ai-ling (chapda) va Sung Mei-ling (o'ngda)


## Manbalar

## Havolalar

* Audio of her speaking at the Hollywood Bowl, 1943 (3 hours into program) 
* As delivered text transcript, complete audio, video excerpt of her address to the US Congress, 1943
* 
* ''Time'' magazineʼs "Man and Wife of the Year, " 1937
* Madame Chiang being honored by U. S. Senate Majority Leader Robert Dole (left) and Senator Paul Simon (center) at the U. S. Capitol in Washington, DC, July 26, 1995
* Madame Chiang Kai-shek, 1898–2003
* Life in pictures: Madame Chiang Kai-shek
* Voice of America obituary
* Madame Chiang, 105, Chinese Leader’s Widow, Dies – The New York Times
* The extraordinary secret of Madame Chiang Kai-shek
* Madame Chiang Kai-shek – The Economist
* What a 71-Year-Old Article by Madame Chiang Kai-Shek Tells Us About China Today – The Atlantic
* Madame Soong Mei-lingʻs Life in Her Old Age