ACRE

**Agriculture and Climate Risk Enterprise Ltd** (**ACRE**; ingliz. „qishloq xoʻjaligi va iqlim xavf-xatarlari korxonasi“) — Sharqiy va Janubiy Afrika fermerlari uchun qishloq xoʻjaligida kuzatiladigan xavf-xatarlarni innovatsion ommaviy mikro-sugʻurta qilish boʻyicha ijtimoiy tadbirkorlik kompaniyasi.

Kompaniya tashkil etilishidan oldin mikrosugʻurta dasturi maxsus loyiha/korxona koʻrinishida amalga oshirilgan, **Kilimo Salama** ( suahilicha. "fermani saqlab qolish").

## Innovatsiyalar va texnologiyalar
Sharqiy va Janubiy Afrikadagi aksariyat aholi uchun qishloq xo‘jaligi asosiy daromad manbai hisoblanadi. Ushbu mintaqadagi iqlim oʻzgaruvchanligi sababli, qurgʻoqchilik yoki toshqinlar boʻlib turadi, bu esa hosildorlikni pasaytiradi. Shuning uchun, fermerlar duch keladigan xavflarni sugʻurta qilish kerak.

Boshqa tomondan, bu hudud sayyoradagi eng qashshoq hududlardan biri boʻlib, rivojlangan infratuzilmaga ega boʻlmagan keng hududlarni egallaydi. Viloyatda fermer xo‘jaliklarining o‘rtacha maydoni 5 gektarga yaqin. Bunday holda, sugʻurtaning anʼanaviy shakllari yoki imkon doirasidan tashqarida ekanligi sababli yoki sugʻurtalovchi uchun samarasiz. Baʼzi hududlarda mavjud boʻlgan yechimlar, oʻz navbatida, ishlab chiqaruvchilar uchun juda qimmat va effektsiz boʻlgan. Urugʻlik va oʻgʻitlarning koʻpincha kreditga sotib olinishi vaziyatni yanada ogʻirlashtirdi. Shu sababli, fermerlar barcha xavf-xatarlarni oʻzlari koʻtarishga majbur boʻlib, ularning ahvolini yanada murakkablashtiradi.

Ushbu muammolarni hal qilish uchun Syngenta kompaniyasi mavjud texnologiyalardan foydalangan holda ommaviy innovatsion xavf-xatar mikrosugʻurtasi boʻyicha *Kilimo Salama* loyihasini ishlab chiqdi.

Fermerlar va sug‘urtalovchi o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik maxsus mobil ilova orqali amalga oshiriladi.

Urug ' yoki oʻgʻit sotib olayotganda, fermer qoplardagi shtrix-kodni skanerlash orqali sugʻurta sotib olishi mumkin. Bitim avtomatik ravishda amalga oshiriladi va uning qiymati mahsulot narxining taxminan 5 % ini tashkil qiladi. Javoban server fermerga sugʻurta polisini yuboradi.

Shu bilan birga, ekish, pishib yetishish va yigʻish davrida mini-stansiyalar mintaqadagi meteorologik maʼlumotlarni toʻplab sunʼiy yoʻldoshlar orqali maʼlumotlar markaziga uzatadi.

Agar ushbu davrda yogʻingarchilik tarixiy oʻrtacha koʻrsatkichdan 15 % koʻp yoki kamroq boʻlsa, fermerlar avtomatik ravishda mobil qurilmaga yuboriladigan sugʻurta toʻlovlarini oladi.

Vaqt o‘tishi bilan asosiy yo‘nalishdan tashqari, to‘plangan maʼlumotlarga asoslanib, loyiha yaratuvchilari fermerlarga ekinlar, o‘g‘itlar va texnologiyani yanada samarali tanlash bo‘yicha treninglar va tavsiyalar berish imkoniyatiga ega bo‘ldilar.

## Tarixi
2008-yilda loyiha ishga tushishidan oldin Keniya bozori analiz qilingan.

*Kilimo Salama loyihasining* sinov bosqichi 2009-yilda Keniyada boshlangan. *Global Index Insurance Facility* (*GIIF*, moliya), *[[:en:UAP Holdings|UAP Insurance]]* (sugʻurta), *Kenya Meteorological Department* (ob-havo hisobotlari) va *[[:en:Safaricom|Safaricom]]* (telekommunikatsiya) koʻmagida *Syngenta Foundation for Sustainable Agricalture* (SFSA) loyihaga tashabbus koʻrsatdi. Dastlabki bosqichda unda 185 ta fermer ishtirok etgan va 2 ta meteorologik stansiya oʻrnatilgan.

2010-yilda meteorologik stansiyalar soni 30 taga yetgan.

2011-yilda ikkinchi mikro-sugʻurtali mahsulot taklif etilgan.

Loyiha jobiy boshlangani tufayli tez orada Ruandaga, keyinchalik Tanzaniyaga yoyildi.

2012-yilda soni 52 taga yetgan meteorologik stansiyalarga sunʼiy yoʻldosh bilan ulanish yoʻlga qoʻyildi. Bu esa oʻn minglab mijozlarga butunlay avtomat rejimida xizmat koʻrsatishga olib keldi. 2012-yilda kompaniyada 25 ta xodim ishlagan.

2014-yilning iyunida *Kilimo Salama* loyihasi bazasida *ACRE* (*Agriculture and Climate Risk Enterprise Ltd*) kompaniyasi yaratilgan.

2014-yilga kelib kompaniya mikrosugʻurta mahsulotlari qatorini sut chorvachiligini ham qamrab olgan holda kengaytirdi.

## Tashkilot
*ACRE*ning 2013-*yildagi egalari* *The Syngenta Foundation for Sustainable Agriculture* (Shveysariya), *Lundin Foundation* (Kanada xayriya tashkiloti), *LGT Venture Philanthropy* (Afrika, Osiyo va Lotin Amerikasidagi yangi yuqori oʻsuvchi kompaniyalarga sarmoya kirituvchi Shveysariya jamgʻarmasi).

Kompaniya boshqa fondlar va korxonalardan, xususan Grameen qishloq xoʻjaligi jamgʻarmasidan yordam oladi (qarang: Grameen Bank).

## Faoliyat koʻrsatkichlari
2013-yilda Keniya, Ruanda va Tanzaniyadan 200 000 ga yaqin fermerlar ACRE xizmatlaridan foydalangan. Sugʻurta toʻlovlari 18,8 million AQSh dollari miqdoridagi sugʻurta tavakkalchiligi bilan 264 000 AQSh dollarini tashkil etdi. O‘shanda kompaniya 2018-yilga kelib mamlakatlar sonini 10 taga yetkazishni va 10 millionga yaqin fermerni qamrab olishni, xavflarni 800 million AQSh dollariga sug‘urtalashni rejalashtirgan edi.

2014-yilda ACRE 233 000 ga yaqin fermerni sugʻurta qildi, ulardan 89 000 dan ortigʻi Keniyadan va 130 000 dan ortigʻi Ruandadan boʻlgan.

## Ijtimoiy-iqtisodiy koʻrsatkichlar
Mikrosugʻurta dasturida ishtirok etayotgan fermerlar nafaqat joriy biznes jarayonlaridagi xatarlarni kamaytirishga, balki fors-major xarajatlarini qoplashni nazarda tutgan sifatliroq va qimmatroq ekinlar, urugʻlik va oʻgʻitlar sotib olishga muvaffaq boʻldilar. Bundan tashqari, ular sugʻurta mahsuloti bilan taʼminlangan arzonroq kredit bazasiga ega boʻlishdi.

2012-yilda o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, dasturda ishtirok etayotgan fermerlar o‘z faoliyatidaga investitsiyalarni 20 foizga oshirgan.

## Manbalar