open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oʻzbek masjidi

**Oʻzbek masjidi** () – tarixiy masjid, Iroqning Bagʻdod shahridagi al-Rusafa tumanida joylashgan. U oʻzining arxitekturasi va 17-asrga oid tarixi bilan ajralib turadi. Masjid Bagʻdodga koʻchib kelgan va shu yerda istiqomat qilgan oʻzbek xalqi (masjid nomini olgan) bilan aloqadorligi sababli ham oʻziga xosdir. Shayx Jalol Hanafiy 1930-yillarning oxirida masjidning imomi va voizi boʻlgan.

## Tarixi

### Sugʻorish ishlari, ziyoratgoh holati va ahamiyati

Masjidning qurilishi 1682-yilda Buxoro xonligi amiri Abdulazizxon tomonidan 1650-yilda Bagʻdodda haj safari chogʻida vafot etgan amakisi Qulixon qabri ustida qurilish qilgan davridan boshlangan. Ukasi Subhonqulixon 1680-yilda xonlik taxtini egallaganidan ikki yil oʻtib, Abdulazizxon amakisining huzurida boʻlish uchun masjidga joylashadi. Usmonlilar sultoni Murod IV davrida koʻplab oʻzbeklar Bagʻdodga koʻchib kela boshlagan va masjid oʻsha paytda shaharda yashovchi oʻzbek xalqining yigʻilish markazi sifatida tanilgan. Masjid 1818-yilda Bagʻdodning Mamluk hokimi Dovud Posho hukmronligi davrida vayrona ahvolda boʻlgan, shu sababli u masjidni taʼmirlab, kichik minora barpo ettiradi, bu holat masjidni diqqatga sazovor joylardan biriga aylantiradi. Masjidda Dovud Posho tomonidan tashkil etilgan madrasa ham mavjud.

### Keyingi yillari va qayta qurishi
1917-yilda ingliz askarlari Bagʻdodga bostirib kirgach hospis masjid binosiga koʻchiriladi. Masjid keyinchalik 1961-yilda Abdulkarim Qosim davrida sobiq Mudofaa vazirligini kengaytirish ishlari davomida buzib tashlangan va hozirgi koʻrinishida qayta qurilgan. U buzib tashlanishidan biroz avval madrasada taʼlim berish ishlari tugatilib, oxirgi muallim Shayx Salim bin Mustafo boʻlgan. Masjid keyinchalik rahbarning boshpanasiga aylandi. 1963-yilda Abdulqosim hukumatini agʻdargan Ramazon inqilobi paytida Qosim hibsga olinishdan oldin masjidda bir necha kun tunab, keyin qatl etilgan. Hozirda masjid Sunniy Vaqf idorasi tomonidan nazorat qilinmoqda va al-Ahmadiya masjidi yaqinidagi al-Maydan maydonida joylashgan.

Oʻzbek masjidining taniqli shaxslari orasida 1930-yillarning oxirida uning imomi va voizi boʻlgan Shayx Jalol al-Hanafiy va bu masjidda omma oldida maʼruzalar oʻqigan islom huquqshunosi va olimi Abdulkarim Zaydon ham boʻlgan.

## Tavsifi
Hozirgi masjid qayta qurilishidan avval farqli koʻrinishga ega boʻlgan hamda kichik minoraga ega boʻlmagan. Masjid ikkita minoradan iborat boʻlib, eskisida faqat poydevori saqlanib qolgan va Bagʻdoddagi eng kichik minora boʻlgani bilan ajralib turadi. Ikkinchisi yangi minoradir. Minora yonida baland gumbaz bor.

## Galereya

## Yana qarang

* Iroqda islom
* Iroqdagi masjidlar roʻyxati
* Bagʻdoddagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar

* ''Zamonaviy Bagʻdod masjidlari tarixi'' (2023), Yunis as-Samarrai
Rasul Gʻulomov

**Rasul Gʻulomovich Gʻulomov** (1911-yil) – sovet va oʻzbek davlat arbobi, Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi raisi (1959–1961 va 1988–1990).

## Hayoti
Rasul Gʻulomovich Gʻulomov 1930-yilda pedagogika texnikumini, 1955-yilda Butunittifoq Kommunistik partiyasi qoshidagi Oliy partiya maktabini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini 1930-yilda Margʻilon shahrida boshlagan. U yerda Federal oʻquv muassasasi oʻquv boʻlimiga rahbarlik qilgan. U Oʻzbekiston komsomol tashkilotlarida, Toshkent shahar Oktyabr tuman ijroiya qoʻmitasida (instruktor, katta instruktor), Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumida (rasi yordamchis), „Toshpromtorg“da (direktor) ishlagan.

1945-yilda Oʻzbekiston KPMK kadrlar boʻlimi instruktori, Oʻzbekiston KPMK kadrlar boʻlimi madaniyat va maʼrifat sektori mudiri va Oʻzbekiston KPMK kadrlar boʻlimi mudirining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan.

1945–1948-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti targʻibot va tashviqot boʻlimi mudirining oʻrinbosari boʻlgan.

1948–1951-yillarda Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisining oʻrinbosari boʻlgan.

1951–1952-yillar hamda 1955-1956 yillar davomida xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi boʻlgan.

1956–1958-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent shahar qoʻmitasining birinchi kotibi boʻlib ishlagan.

1957–1959-yillarda Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisining birinchi oʻrinbosari boʻlgan.

1959–1961-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi boʻlgan.

1959–1961-yillarda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining raisi boʻlgan.

1964-yildan boshlab OʻzSSR Davlat kino qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari hamda Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi mamlakatlari Toshkent xalqaro kinofestivali bosh direktorining oʻrinbosari boʻlgan.

1987–1990-yillarda Oʻzbekiston urush va mehnat faxriylari kengashi raisi boʻlgan.

1988–1990-yillarda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining raisi boʻlgan.

II, III, IV, V chaqiriq OʻzSSR Oliy Kengashi deputati, III chaqiriq Oliy Kengash Prezidiumi aʼzosi (1950–1955) etib saylangan. KPSS XX, XXI, Oʻzbekiston Kompartiyasi X, XIII, XIV, XV qurultoylariga delegat boʻlgan. Oʻzbekiston KPMK Byurosi aʼzoligiga saylangan (1957).

## Mukofotlari
Rasul Gʻulomovich Gʻulomov uchta „Mehnat Qizil Bayroq“ ordeni, ikkita „Hurmat Belgisi“ ordeni, medallar, OʻzSSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy yorliqlari, SSSR Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining ikkita Katta oltin medali va „Katta Fargʻona kanali qurilishida ishtirokchi“, „SSSR koʻmir sanoati aʼlochisi“ va „SSSR kinematografiyasi aʼlochisi“ koʻkrak nishonlari bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
http://www.uzbekkino-ussr.asia/rasul-gulamov.html
Konstantin Semyonov

**Konstantin Semyonov** ( 1969-yil 20-noyabr) – sovet, belarus va isroil yengil atletikachisi, tayanib sakrash boʻyicha mutaxassis. U 1990-yillarda yengil atletika boʻyicha MDH, Belarus va Isroil terma jamoalari sharafini himoya qilgan, yopiq inshootlardagi Yevropa chempionati bronza medali sovrindori, milliy chempionatlar gʻolibi va medallar sovrindori, Atlantadagi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

## Hayoti
Konstantin Semyonov 1969-yil 20-noyabrda tugʻilgan.

U 1992-yilgi mavsumda O‘zbekiston SSR terma jamoasi aʼzosi sifatida Moskvada boʻlib oʻtgan MDH qishki chempionatida tayanib sakrash boʻyicha 5,70 metr natija bilan kumush medalini qoʻlga kiritgan. Ushbu musobaqadagi natijasi bilan sobiq ittifoq respublikalari sportchilaridan yigʻilgan terma jamoa tarkibiga kirgan va Genuyadagi yopiq inshootlardagi Yevropa chempionatida qatnashib, bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Semyonov Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin Belarus terma jamoasi tarkibida yirik xalqaro musobaqalarda qatnashishda davom etgan. 1993-yilda tayanib sakrash boʻyicha Belarus chempioni boʻlgan.

Keyinchalik u Isroil fuqaroligini qabul qilgan va Isroil terma jamoasiga qoʻshilgan. 1995-yilda Gyoteburgda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Isroil sharafini himoya qilgan, ammo oʻzining uchta urinishida ham muvaffaqiyatsizlikka uchragan.

1996-yilda Stokgolmda boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi Yevropa chempionatida sakkizinchi oʻrinni olgan, Tel-Avivdagi musobaqada esa 5,76 metr natija koʻrsatgan. Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli u Atlantadagi yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqini qoʻlga kiritgan. Tayanib sakrash dasturida dastlabki saralash bosqichida 5,40 metr natija koʻrsatib, saralashdan oʻta olmagan.

1997-yilda Parijda boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi jahon chempionatida ishtirok etgan, ammo u yerda hech qanday natija koʻrsata olmagan va uchta urinishda ham muvaffaqiyatsizlikka uchradi.

1998-yilda Valensiyada boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi Yevropa chempionatida ishtirok etgan va u yerda ham yaxshi natija koʻrsatmagan.

Konstantin Semyonov 2000-yilgi mavsum oxirida sportdagi faoliyatini yakunlagan.

## Manbalar
Elvira Tkachenko

**Elvira Revovna Tkachenko** (1963-yil 25-fevral, Moskva) – sovet yengil atletikachisi va qisqa masofaga yugurish boʻyicha mutaxassis. U 1980-yillarda SSSR yengil atletika terma jamoasi sharafini himoya qilib, Moskvada oʻtkazilgan yaxshi niyat oʻyinlarining kumush va ikki marta bronza medali sovrindori, Butunittifoq chempionatlari gʻolibi, 4×100 metrga estafetada SSSR rekordchisi boʻlgan. Keyinchalik u tibbiyot universitetida akusherlik va ginekologiya oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Professor. Tibbiyot fanlari doktori.

## Hayoti
Elvira Revovna Tkachenko 1963-yil 25-fevralda Moskvada tugʻilgan. U Moskva va Toshkentda yengil atletika bilan shugʻullangan hamda „Spartak“ va „Burevestnik“ sport klublari aʼzosi boʻlgan.

U 1983-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan SSSR xalqlarining VIII yozgi Spartakiadasi doirasidagi 4×100 metrga estafeta dasturida bronza medali sovrindori boʻlgan.

1984-yilda Donetskda boʻlib oʻtgan SSSR chempionatida 100 metrga yugurishda bronza medali sohibi boʻldi. Oʻzbekiston SSR terma jamoasi bilan esa 4×100 metrga estafetada kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Elvira Revovna Tkachenko 1985-yilda Leningradda boʻlib oʻtgan SSSR chempionatida 200 metrga yugurish va 4×100 metrga estafetada gʻolib chiqdi. Sovet terma jamoasiga qoʻshilgandan soʻng, Moskvadagi Yevropa kubogida ham qatnashdi va u yerda xuddi shu yoʻnalishlar boʻyicha ikkinchi oʻrinni egalladi hamda estafeta poygasida oʻz vatandoshlari bilan birgalikda Butunittifoq rekordini oʻrnatdi. Keyinroq u Tokiodagi AQSh terma jamoasi bilan oʻyin doirasidagi estafetada gʻalaba qozondi, Kanberradagi jahon chempionatida esa yana ikkinchi boʻldi.

Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli 1986-yilda u Moskvada boʻlib oʻtgan birinchi yaxshi niyat oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqiga ega boʻldi. Musobaqada 100 va 200 metrga yugurish boʻyicha bronza medalini qoʻlga kiritdi, 4×100 metrga estafetada esa AQSh terma jamoasidan keyin ikkinchi oʻrinni egallashdi. Uning 200 metrga yugurishda koʻrsatgan 22.27 soniya natijasi hozir ham Oʻzbekiston rekordi boʻlib turibdi.

Sportdagi karyerasini tugatgandan soʻng u oʻzini tibbiyot sohasida sinab koʻrdi. Moskva davlat tibbiyot va stomatologiya universiteti professori boʻldi. Tibbiyot fanlari doktori ilmiy darajasini oldi.

U taniqli rus biatlonchisi Yekaterina Yurlova-Perxtning qarindoshi hisoblanadi.

## Manbalar
Viktor Rijenkov

**Viktor Anatolevich Rijenkov** (1966-yil 25-avgust, Toshkent shahri) – sovet yengil atletikachisi, tayanib sakrash boʻyicha mutaxassis. U 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida yengil atletika boʻyicha SSSR terma jamoasi aʼzosi, yopiq inshootlardagi jahon chempionati kumush medali sovrindori, mamlakat va butunittifoq chempionatlari gʻolibi. Xalqaro toifadagi SSSR sport ustasi.

## Hayoti
Viktor Anatolevich Rijenkov 1966-yil 25-avgustda O‘zbekiston SSRning Toshkent shahrida tugʻilgan.

U 1980-yildan yengil atletika bilan shugʻullana boshlagan, murabbiy V.Kogan rahbarligida mashgʻulot oʻtkazgan. U Qurolli Kuchlar safida xizmat qilgan.

U tayanib sakrashda ilk bor 1984-yilgi mavsumda Toshkentdagi musobaqada 5,30 metr natija koʻrsatgan.

1989-yilda Gomelda boʻlib oʻtgan SSSR qishki chempionatida 5,65 metr natija bilan bronza medalini qoʻlga kiritgan.

U 1990-yilda Germaniyaning Rostok shahrida boʻlib oʻtgan turnirda ochiq stadionda tayanib sakrash bahslarida oʻzining shaxsiy rekordini oʻrnatdi (5,80 metr). Kiyevdagi SSSR chempionatida esa bronza medali sohibiga aylandi.

Viktor Anatolevich Rijenkov 1991-yilda Volgograddagi SSSR qishki chempionatida va Sevilyadagi yopiq inshootlardagi jahon chempionatida kumush medallarni qoʻlga kiritdi (ikkala musobaqada ham hozirgi jahon rekordchisi boʻlgan vatandoshi Sergey Bubkaga yutqazdi). Biroz vaqt oʻtgach, San-Sebastyandagi musobaqada 5,91 metr balandlikda shaxsiy rekord oʻrnatdi.

U oxirgi marta 1992-yilgi mavsumda Madriddagi musobaqada 5,81 metrga sakrab xalqaro maydonda sezilarli natija koʻrsatgan edi.

Viktor Anatolevich Rijenkov sportdagi katta yutuqlari uchun „Xalqaro toifadagi SSSR sport ustasi“ faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Tatyana Gridneva

**Tatyana Gridneva** (1958-yil 23-may) – sovet yengil atletikachisi, uzoq masofalarga yugurish va marafon boʻyicha mutaxassis. Marafon boʻyicha jahon kubogi gʻolibi, Moskvada oʻtkazilgan Yaxshi niyat oʻyinlarida bronza medali sovrindori, Butunittifoq musobaqalari sovrindori, bir qator yirik xalqaro musobaqalar ishtirokchisi. Xalqaro toifadagi SSSR sport ustasi.

## Hayoti
Tatyana Gridneva 1958-yil 23-mayda tugʻilgan. U Taganrogdagi „Trud“ sport klubida yengil atletika bilan shugʻullangan hamda RSFSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy Aleksandr Aleksandrovich Lebedinskiyning shogirdi boʻlgan. Keyinchalik Boku, Toshkent va Olmaota shaharlarida yashab, mos ravishda Ozarbayjon SSR, Oʻzbekiston SSR va Qozogʻiston SSR terma jamoalari sharafini himoya qilgan.

U birinchi marta 1981-yilning may oyida Kishinyovda boʻlib oʻtgan Butunittifoq musobaqalarida 3000 metrga yugurish boʻyicha gʻoliblikni qoʻlga kiritib, oʻzining shaxsiy rekordini oʻrnatgan (9:11.6). Shuningdek, oʻsha mavsumda Ujgorodda marafon yugurish boʻyicha SSSR kubogida 15-oʻrinni egalladi (2:58:24).

1982-yilda u Podolskdagi musobaqada 5000 metrga yugurishda 4-oʻrinni oldi.

1983-yilda Moskvadagi SSSR xalqlarining VIII yozgi Spartakiadasi dasturida marafon boʻyicha SSSR chempionatida 11-oʻrinni egalladi (2:41:30), Ujgoroddagi marafonda esa 9-oʻrinni oldi(2:41:30).

1985-yilda Mogilevda boʻlib oʻtgan SSSR marafon chempionatida 12-natijani koʻrsatdi (2:38:47). Leningraddagi SSSR chempionatida 5000 metrga yugurishda ham 12-oʻrinni oldi.

Tatyana Gridneva 1986-yilda Karl-Marks-Shtadtdagi marafonda ikkinchi oʻrinni egalladi (2:45:03) hamda Leningraddagi musoboqada 10 000 metrga yugurishda kuchli oʻnlikka kirdi. U Moskvada oʻtkazilgan Yaxshi niyat oʻyinlarida Sovet Ittifoqi sharafini himoya qilib, 2:34:40 natijasi bilan vatandoshlari Nadejda Gumerova va Irina Bogachevagalardan ortda qoligan holda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Keyinchalik, Kiyevdagi Qurolli Kuchlar chempionatida 32:29:39 natija bilan 10000 metrga yugurish boʻyicha kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2:32:06 natija bilan esa Ujgoroddagi marafon gʻolibi boʻldi.

1987-yil may oyida Olmaotada boʻlib oʻtgan musobaqada 20 000 metrga yugurishda Qozogʻiston rekordini oʻrnatdi (1:09:34,10).

1988-yilda Tallindagi SSSR marafon chempionatida 17-oʻrinni (2:46:52) va Chikago marafonida (2:37:36) 12-oʻrinni egalladi.

1989-yilda u Bila Tserkva shahrida boʻlib oʻtgan SSSR marafon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi (2:34:13). Gonolulu marafonida esa 9-oʻrinni egalladi (2:51:52).

Sportdagi katta yutuqlari uchun Tatyana Gridnevaga „Xalqaro toifadagi SSSR sport ustasi“ faxriy unvoni berildi.

## Manbalar
Shaukat Xabibullin

**Shaukat Taipovich Xabibullin** (1915-yilda tugʻilgan, 1996-yilda vafot etgan) – sovet va rus astronomi.

## Hayoti
Xabibullin 1915-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. 1939-yilda Qozon universitetiga oʻqishga kirib, shu yerda aspiranturani tamomlagan. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi – Moskva mudofaasida, Kursk bulgʻozidagi janglarda, Dneprdan oʻtishda, Varshavani ozod qilishda, Berlinni egallashda qatnashgan. 1948-yildan Qozon universitetida assistent va dotsent, 1958-yildan boshlab professor va astronomiya kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan. 1960—1963-yillarda fizika fakulteti dekani, 1965-yildan fan boʻyicha prorektor sifatida faoliyat olib borgan. 1949—1958-yillarda – V. P. Engelxardt rasadxonasining astrometrik boʻlimi mudiri, 1959—1987-yillarda – Universitet shahar rasadxonasi direktori. 1976-yilda ishga tushirilgan Qozon universitetining Shimoliy Kavkaz astronomik stansiyasini tashkil etishda qatnashgan.

Tatar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1970), RSFSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1975).

## Fanga qoʻshgan hissasi
Uning asosiy ishlari Oy aylanish nazariyasi, selenodeziya va yulduzlar astronomiyasi bilan bogʻliq. 1949-yilda F. X. Sirsaning yulduzlar hisob-kitobi maʼlumotlaridan foydalanib, Galaktikada yulduzlar zichliklarining taqsimlanishini oʻrgangan. Qorongʻu tumanliklarni oʻrganish usulini va yulduzlarni ikki nurda hisoblash usulini taklif qilgan. 1949—1953-yillarda dunyoda birinchilardan boʻlib oyning fizik libratsiyasini oʻrganish uchun fotografik kuzatuvlardan muvaffaqiyatli foydalangan. Birinchi sunʼiy yer yoʻldoshi ishga tushirilishidan oldinroq, oyda joylashuvni aniqlash usulini ishlab chiqgan. 1966-yilda amerikalik tadqiqotchi D. Ekxardt bilan deyarli bir vaqtda bir-biridan xabarsiz holda mustaqil ravishda fizik oy libratsiyasining chiziqli boʻlmagan nazariyasini ishlab chiqqan. Oy koordinata tizimlarini aniqlash, oyning geometrik shaklini va uning gravitatsion maydonini oʻrganish, yoʻldoshlarning Markaziy jismlar atrofida harakatini tahlil qilish boʻyicha bir qator tadqiqotlar oʻtkazadi.

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

* Xabibullin Shavkat Taipovich

## Manbalar
Allahlu

**Allahlu** (forscha: **لله لو**, *Allahlū* deb ham romanizatsiya qilinadi, shuningdek, *‘Alavī, Alyali, Lalahlū, Lalallū, Laleh Loo,* va *Lalehlū* nomlari bilan ham keng tarqalgan)  – Eronning Sharqiy Ozarbayjon ustonining Ozomdel-e Jonubi shahristoniga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqning aholisi 820 nafarni tashkil etgan.

## Manbalar
Yuriy Piryutko

**Yuriy Minayevich Piryutko** (1946-yil 27-may – 2014-yil 3-oktyabr) – Sankt-Peterburg va Leningrad viloyati sovet va rus oʻlkashunosi, Davlat shahar haykaltaroshlik muzeyi memorial haykaltaroshlik boʻlimi boshligʻi.

Ansiferov mukofoti laureati (1996), Rossiya Federatsiyasi Madaniyat vazirligining „Madaniyatdagi yutuqlari uchun“ faxriy nishoni va „Sankt-Peterburgning 300 yilligi“ medali bilan taqdirlangan.

## Biografiyasi
Yuriy Minayevich 1946-yil 27-mayda Toshkent shahrida tavallud topgan. Otasi Minay Yuryevich Piryutko harbiy xizmatchi boʻlgan. 1946-yil noyabr oyida onasi bilan Leningradga koʻchib oʻtdi va umrining oxirigacha shu shaharda yashadi. Onasi Safronova Tamara Vasilyevna (1913–1998), Tomsk universiteti bitiruvchisi, oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

Piryutko 1970–1973-yillarda oʻsha paytda Priory saroyida joylashgan Gatchinskiy oʻlkashunoslik muzeyida direktor boʻlib ishlagan.

Yuriy 1973-yildan beri Sankt-Peterburgda, Moxovaya koʻchasidagi 27-29-uyda yashagan. 1999-yildan beri Vitebskaya koʻchasida, Sankt-Peterburgning Kolomna tarixiy tumanida yashagan.

1973-yilda Leningrad tarixi davlat muzeyida ish boshlagan.

Piryutko 1977-yildan Davlat shahar haykaltaroshlik muzeyida memorial haykaltaroshlik boʻlimini boshqargan. U muzeyning eng keksa xodimi edi. Yuriy birinchi rus panteoni sifatida Aleksandr Nevskiy Lavra tarixiga oid mavzularda yozgan. 1987-yilda Sovet Madaniyat Jamgʻarmasining Leningrad boʻlimida „Nekropol“ jamoat komissiyasini yaratish tashabbusi bilan chiqqan. Markaziy maʼruza zalida va Jurnalistlar uyida bir qator maʼruzalar oʻqigan.

Yuriy Minayevich 2014-yil 3-oktyabrda „Kichik tarixiy shaharlar va qishloq aholi punktlarini saqlash va tiklash“ konferensiyasida ishtirok etish uchun Torjok shahrida keldi va shu yerda vafot etdi. U Znamenskoye-Rayok bogʻidagi oʻrindiqda oʻtirgan holda topilgan.

Yuriy onasining qabri yoniga, Volkovskoye pravoslavnoye qabristoniga dafn etilgan.

Piryutkoning eng noodatiy asarlaridan biri bu „Dtugoy Peterburg“ kitobi (Konstantin Rotikov taxallusi bilan uch marta 1998, 1999 va 2012-yillarda nashr etilgan).

Muallifning oʻzi bu kitob haqida shunday yozgan edi: „Bu yoʻl koʻrsatuvchi qoʻllanma ilmiy-ommabop emas, balki shunchaki badiiy adabiyot, koʻngilochar adabiyotga tegishli va shu asosda men uni asarlarimning umumiy bibliografik roʻyxatiga kiritmaganman“. Kitob nashr etilgandan soʻng darhol bestseller va bibliografik noyoblikka aylandi. Tatyana Tolstaya „Moskvovskix novostyax“ gazetasida shunday deb yozgan edi: „Men bunday qiziqarli, maʼlumotli va yorqin kitobni oʻqiganimga uzoq vaqt boʻldi. Bu Rossiyaning kumush davrini eslatadi“. Kitob rejissyor Nikita Mixalkov tomonidan yuqori baholandi. „Konstantin Rotikovning ishi Ansiferov davridan beri Sankt-Peterburg uchun eng yaxshi kanonik boʻlmagan qoʻllanma“, deya qoʻshimcha qildi tarixchi Lev Lurye.

## Manbalar
Armen Azatyan

**Armen Arshavirovich Azatyan** (1915-yil, Varshava, Polsha Qirolligi, Rossiya imperiyasi – 1995-yildan oldin) – sovet biogeografi, iqtisodiy geograf va geografiya tarixi boʻyicha mutaxassis. Geografiya fanlari doktori, Toshkent iqtisodiyot instituti professori. E.P.Korovinning shogirdi.

## Hayoti
Armen Arshavirovich Azatyan 1915-yil 13-aprelda Varshavada tugʻilgan.

1937-yilda Toshkentdagi Oʻrta Osiyo davlat universitetini biogeografiya fakultetini tamomlagan.

1937–1941-yillarda mazkur universitetda oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan hamda „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali bilan taqdirlangan.

1945-yildan Toshkent xalq xoʻjaligi institutining iqtisodiy geografiya kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan.

1950-yilda geografiya fanlari nomzodi boʻlgan.

1964-yilda geografiya fanlari doktori va professor ilmiy darajalarini olgan. Asarlari Oʻrta Osiyoni oʻrganilish tarixi, uni oʻrganishdagi atoqli olimlarning tutgan oʻrniga bagʻishlangan.

Armen Arshavirovich Azatyan „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi“ unvoniga sazovor boʻlgan.

## Ilmiy ishlari
Armen Arshavirovich Azatyan koʻplab ilmiy ishlari muallifi. Jumladan, „N.A.Severtsov Oʻrta Osiyo tabiatining koʻzga koʻringan tadqiqotchisi“ (1956-yil), „A.P.Fedchenko: geograf va sayohatchi“ (1956-yil), „Oʻrta Osiyoning koʻzga koʻringan tadqiqotchilari“ (1960—1966-yillar), „Vasiliy Fedorovich Oshanin: entomolog va sayohatchi“ (1961-yil), „Markaziy Osiyo geografik bilimlarida klassik davr“ (1962-yil), „Geografik jamiyat va uning Oʻrta Osiyoni oʻrganishdagi oʻrni“ (1969-yil), „Sovet Osiyosining ochilishi va tadqiqi tarixi“ (1969-yil), „Gvozdetskiy va boshqalar“ (1969-yil), „Sovet Osiyosining kashfiyoti“ (1969 yil), „Dokuchayev hayoti va ilmiy ijodi“ (1970-yil), „Markaziy Osiyoning asosiy geografik muammolari“ (1975-yil), „Sovet davrida Oʻrta Osiyo geografiyasining asosiy yoʻnalishlari“ (1976-yil) kabi ilmiy ishlarni yozgan.

## Adabiyotlar
*  (в пер.)

## Manbalar
Nadejda Pishulina

**Nadejda Vladimirovna Pishulina (Ryaxova)** (1983-yil 23-yanvar, Toshkent) – rossiyalik eshkak eshish boʻyicha sport ustasi, 2000-yillarning ikkinchi yarmida Rossiya terma jamoasi safida qatnashgan. Yevropa chempionati kumush medali sovrindori, jahon chempionatining koʻp karra chempioni, milliy va yoshlar oʻrtasidagi regatalar gʻolibi. U musobaqalarda Omsk viloyatini himoya qilgan, xalqaro sport ustasi.

## Biografiyasi
Nadejda Pishulina 1983-yil 23-fevralda Oʻzbekiston SSRning Toshkent shahrida tavallud topgan. U bolaligidanoq baydarka sporti bilan shugʻullangan. 2005-yilda boʻlajak turmush oʻrtogʻi Anton Ryaxov bilan birga Omskga koʻchib oʻtgan. Nadejda Omsk davlat olimpiya zaxiralari maktabida Rossiyada xizmat koʻrsatgan murabbiy Aleksandr Shishkin rahbarligida shugʻullangan. Bu vaqtda Jahon kubogi bosqichlarida oltin va bronza medallarini qoʻlga kiritgan va oʻsmirlar oʻrtasida Yevropa chempioni boʻlgan edi.

Pishulina 2006-yilda Butunrossiya chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Shundan soʻng Afinada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etdi va 500 metrlik masofaga toʻrt kishi jamoa boʻlib qatnashadigan musobaqada gʻolib chiqdi. Bundan tashqari, jahon chempionatining turli bosqichlarida shohsupaning uchinchi, ikkinchi va birinchi pogʻonasiga koʻtarildi.

Nadejda birinchi marta 2008-yilgi mavsumda kattalar oʻrtasidagi xalqaro miqyosda oʻzini namoyon qildi, va yana Rossiya terma jamoasining asosiy roʻyxatiga qoʻshildi. U bir qator muvaffaqiyatli oʻyinlari tufayli Milanda boʻlgan Yevropa chempionatida mamlakat sharafini himoya qilish huquqiga sazovor boʻldi.

Pishulina 2011-yilgacha faol sportchi boʻlib qoldi. Butunrossiya chempionatlarida medallar qoʻlga kiritdi va yirik xalqaro regatalarda qatnashdi. Professional sportchi sifatidagi faoliyatini yakunlagach, Zlata va Yaroslava ismli ikki qizini tarbiyalay boshladi. Katta sport yutuqlari uchun unga „Rossiyaning xalqaro toifadagi sport ustasi“ faxriy unvoni berildi.

## Manbalar
Dmitriy Poznanskiy

**Dmitriy Alekseyevich Poznanskiy** (1904-yil, Toshkent – 1943-yil 28-fevral, Ukraina SSR, Xarkov viloyati Chuguyevskiy tumani Bazaliivka, SSSR) – sovet kinorejissyor, Odessa kinostudiyasi direktori (1940–1941).

## Biografiyasi
Dmitriy Poznanskiy 1927-yilda Davlat kinematografiya kollejining (DKK) rejissyorlik fakultetini tamomlagan. 1929-yilda Aleksandr Strijak bilan birgalikda suratga olingan „Yeyo put“ filmida debyut qildi.

Dmitriyning navbatdagi „Nenujnaya vrajda“ (1930) filmi ekranga yuzini koʻrmadi ham, saqlanmadi ham.

1931-yilda „Zabit nelzya“ filmini suratga oldi. Dmitriy „Mejrabpomfilm“ kinofabrikasida direktori oʻrinbosari lavozimida faoliyat olib borgan.

Dmitriy Alekseyevich 1934-yilda Butunittifoq Bolsheviklar Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti Poznanskiyni Tojikiston SSRga rahbarlik qilishga yubordi. 1934-yil apreldan 1935-yil iyulgacha Tojikiston SSR Xalq Komissarlari Soveti huzuridagi Kino va fotosanoat boshqarmasi boshligʻi hamda „Tojikkino“da direktor boʻlib ishlagan.

KPT Markaziy Komiteti Byurosining 1935-yil 13-iyuldagi qarori bilan Dmitriy Alekseyevich „ishning barbod boʻlishiga yoʻl qoʻygani, apparatni sinfiy yot elementlar bilan toʻsib qoʻygani, davlat mablagʻlarini isrof qilgani, ishda qarindosh-urugʻchilikka yoʻl qoʻygani uchun“ lavozimidan chetlashtirilgan.

Rejissyor Dmitriy 1936-yilda Yuriy Vasilchikov bilan birgalikda „Ay-Gul“ filmini suratga olgan.

1938-yilda uning Albert Gandelshteyn bilan birgalikda „Poyezd idyot v Moskvu“ filmi chiqdi. Dmitriy 1939-yilda mustaqil ravishda „Vozdushnaya pochta“ filmini suratga oldi.

Dmitriy 1940–1941-yillarda Odessa kinostudiyasining direktori boʻlgan.

## Oilasi
Dmitriyning rafiqasi Polina Yevseyevna Poznanskaya rejissyor yordamchisi boʻlib ishlagan. Oʻgʻli Vladimir Dmitriyevich Poznanskiy (1932-yilda tugʻilgan) fuqaro aviatsiyasi navigatori va jurnalist boʻlgan. Kichkina oʻgʻli Aleksey Dmitriyevich Poznanskiy (1939–1999) rejissyor va nabirasi Dimitriy Alekseyevich Poznanskiy (1974–2010) ruhoniy boʻlgan.

## Manbalar
Pyotr Ernstedt

**Pyotr Viktorovich Ernstedt** (1890-yil 9-iyun (21-iyun) – 1966-yil 25-dekabr) – rus va sovet tilshunosi (ellinist va koptolog). SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1946).

## Hayoti
Pyotr Viktorovich Ernstedt 1890-yil 9-iyunda (baʼzi maʼlumotlarda 21-iyun) qadimgi filologiya va paleografiya boʻyicha mutaxassis, akademik Viktor Karlovich Ernstedt oilasida tugʻilgan. 1913-yilda Sankt-Peterburg imperatorlik universitetini tugatgan. 1918–1950-yillarda SSSR FA Leningrad Sharqshunoslik instituti (Osiyo xalqlari instituti), 1950–1954-yillarda esa SSSR Fanlar akademiyasi Tilshunoslik instituti xodimi boʻlib ishlagan. 1935-yilda „Filologiya fanlari nomzodi“, 1941-yilda „Filologiya fanlari doktori“ ilmiy darajalarini olgan. 1946-yil 4-dekabrdan SSSR Fanlar akademiyasining adabiyot va til (kopt va yunon tillari) boʻlimining muxbir aʼzosi boʻlgan. Kopt tili boʻyicha 1959-yilda SSSR Fanlar akademiyasining nashriyoti bilan birgalikda bir nechta toʻplamlarni nashr ettirgan.

Pyotr Viktorovich Ernstedt kopt tili sintaksisi boʻyicha asarlar yozgan. U otasining shogirdi Grigoriy Tsereteli bilan birga SSSR toʻplamlarida saqlangan papirusdagi yunoncha matnlarni kataloglash va tahrirlash ustida ishlagan. Ayrim asarlar hali ham nashr etilmagan.

Pyotr Viktorovich Ernstedt Leningrad va Oʻrta Osiyo davlat universitetlarida hamda SSSR Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik institutida yunon va kopt tillari hamda paleografiyadan dars bergan. Uning shogirdlari orasida mashhur olim A.I.Elanskaya ham bor boʻlgan.

Pyotr Viktorovich Ernstedt 1966-yil 25-dekabrda Leningradda vafot etgan.

## Asosiy ishlari
* Pyotr Viktorovich Ernstedt: Pushkin muzeyining kopt matnlari (SSSR Fanlar akademiyasining nashriyoti; 215 sahifa; 1959-yil).
* Pyotr Viktorovich Ernstedt: Ermitajining kopt matnlari (SSSR Fanlar akademiyasining nashriyoti; 191 sahifa; 1959-yil).
* Pyotr Viktorovich Ernstedt: Kopt tili grammatikasi boʻyicha tadqiqotlar (Nauka; 660 sahifa; 1986-yil)

## Mukofotlari
Pyotr Viktorovich Ernstedt „Hurmat Belgisi“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Abulg‘ozi III

**Abulgʻozi Gʻoipul (Abulgʻozi Xon, Abulgʻozi, Abu-l-Gʻozixon III, Abilgʻozi III)** (tugʻilgan yili nomaʼlum – 1815) – qozoq sultoni, Xiva xonligi xoni. Gʻoyibxonning toʻngʻich oʻgʻli, Botirxonning nabirasi.

## Tarjimayi holi
1767-yil oxiri – 1768-yil boshida Xiva xoni deb eʼlon qilinadi. Abulgʻozi III nomi bilan u olti oy, boshqa maʼlumotlarga koʻra, bor-yoʻgʻi bir oycha hukmronlik qilgan. 18-asrning 90-yillarida – Qoraqalpoqlar xoni boʻlgan. Otasi vafotidan soʻng bosh qarorgohi Yangikentda joylashgan Shekti va Alimuli urugʻiga (1794-1815) xon etib saylanadi.

Qarindoshlarining qoʻllab-quvvatlashidan mahrum boʻlib, umrining soʻnggi yillarini qashshoqlikda oʻtkazgan. Dafn qilingan joy nomaʼlum.

## Oilasi
Oʻgʻillari: Aringʻozi, Ilyos, Nurim, Pishjon (Boshan), Ardu, Eskandir, Eljon.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Abilgazi, Kaipuli // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). – Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2004. – T. I. – . (CC BY-SA 3.0)
Nikolay Polagushin

**Nikolay Ivanovich Polagushin** (1923–1999) – Sovet Armiyasi gvardiya polkovnigi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

## Biografiyasi
Nikolay Polagushin 1923-yil 7-martda Toshkentda tavallud topgan. U oʻrta maktabni tamomlagan. Nikolay 1941-yil iyun oyida Qizil armiyaga chaqirilgan. 1942-yilda Chkalov nomidagi harbiy aviatsiya uchuvchilar maktabini tamomlagan. Oʻsha yilning sentyabr oyidan Ulugʻ Vatan urushi frontida xizmat qilgan. Jangda uch marta yaralangan.

Gvardiya kapitani Nikolay 1945-yil fevralga kelib 3-Belorussiya frontida 15-gvardiya hujum aviatsiya polkining eskadroniga qoʻmondonlik qilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 19-apreldagi farmoni bilan gvardiya kapitani Nikolay Polagushin Lenin ordeni, „Zolotaya Zvezda“ medali va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi.

Urush tugaganidan keyin Nikolay Ivanovich Sovet armiyasida xizmat qilishni davom ettirdi. 1949-yilda Oliy parvoz taktik kurslarini, 1955-yilda esa Harbiy havo kuchlari akademiyasini tamomlagan. Nikolay 1958-yilda polkovnik unvoni bilan zaxiraga oʻtkazildi.

Nikolay Ivanovich 1958-yilda Toshkentga qaytib, elektron asbob-uskunalar zavodiga mexanik boʻlib ishga kirdi. Zavod direktori Severyan Davidovich Papava uni vakant kadrlar boʻlimi boshligʻi lavozimiga tayinladi. Polagushin 1966-yil oktyabr oyida Zelenograddagi Molekulyar elektronika ilmiy-tadqiqot institutiga kadrlar boʻlimi boshligʻi lavozimiga oʻtdi va u yerda nafaqaga chiqqunga qadar ishladi. U 1999-yil 2-fevralda vafot etdi va Moskvadagi Zelenogradskoye qabristoniga dafn qilindi.

## Mukofotlari
Shuningdek, Nikolay toʻrtta Qizil Bayroq, Aleksandr Nevskiy, 1 va 2-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordenlari va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

## Xotirasi
Zelenograddagi koʻchaga Polagushin nomi berilgan.

## Manbalar
Grigoriy Britskiy

**Grigoriy Yakovlevich Britskiy** (1870-yil 16—fevral, Bessarabiya viloyati, Xotin tumani Klishkivtsi qishlogʻi, 1951—yil 14—iyun Toshkent) – Oʻrta Osiyo yeparxiyasini boshqargan (1943—194), Toshkentdagi Aleksandr Nevskiy cherkovi rektori.

## Biografiya
1870—yil 4—fevralda Xotin tumani Klishkivtsi qishlogʻida tugʻilgan.

Yedinet teologik maktabini tamomlagan. 1891-yilda Kishinyov diniy seminariyasini bitirgan. 1892-yilda Kishinyov va Xotin yepiskopi Isaak (Polozhenskiy) tomonidan Soroka tumanida joylashgan qishloqdagi 2-missionerlik okrugida missionerlik lavozimiga tayinlangan.

1896-yilda Bessarabiya viloyatining Xotin shahridagi Nikolay cherkovining rektori etib tayinlandi. 1901-yilda 1-Toshkent xotin-qizlar gimnaziyasiga Xudo qonuni oʻqituvchisi va „Shafoat uyi“ cherkovi rektori etib tayinlanadi. 1917-yilda Petrogradda boʻlib oʻtgan Butunrossiya huquq oʻqituvchilarining qurultoyida qatnashdi. 1918—yilda Sovet hokimiyati tomonidan gimnaziya yopilgach, Toshkent va Turkiston arxiyepiskopi Innokentiy (Pustinskiy) Britskiyni Toshkentdagi Olga cherkoviga rektor etib tayinladi.

1922-yilda renovatsion boʻlinish pasayib ketdi. 1928-yilda protopresviter darajasiga koʻtarildi. 1932-yil 7-dekabrda unga ibodat paytida tayoqchadan foydalanish huquqi berildi. 1924-yildan 1933-yilgacha Panteleimon kasalxonasi cherkovining rektori boʻlgan.

1944-yil 22-martda u Kuybishev arxiyepiskopi Aleksiy (Palitsin) oldida tavba qildi va yana pravoslav cherkoviga qoʻshildi va Toshkentdagi Aleksandr Nevskiy cherkovining rektori etib tayinlandi. U Oʻzbekistondagi Din ishlari boʻyicha komissar A. I. Stepanov bilan yaxshi tanish boʻlgan va hukumatdagilar bilan mustahkam aloqalarga ega edi.

1945-yil mart oyida Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasi kengashining raisi etib tayinlandi. 1946-yil 18-martda u Aleksandr Nevskiy cherkovi rektorligidan chetlashtirildi va lavozim Aleksiy Pankovga topshirdi. 1946-yil 18-dekabrda rektor lavozimiga tiklandi.

1951-yil 14-iyun kuni Toshkentda pnevmoniya sababli vafot etdi. Botkin qabristonida Aleksandr Nevskiy cherkovi devorlari yaqinida dafn etilgan.

## Mukofotlar

* 2-darajali Muqaddas Anna ordeni (Turkiston Bosh hukumati oʻquv okrugi boshligʻi tavsiyasiga koʻra mukofotlangan)
* 4-darajali Muqaddas Vladimir ordeni („1916—yilda Mogilev viloyatidagi 10-chi kasalxonada cherkov tashkil etganligi uchun“)
* Oliy rahnamo I. V. Stalin va Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisining vatanparvarligi va mehnati uchun.

## Manbalar
Anatoliy Polosin

**Anatoliy Fedorovich Polosin** (1935-yil 30-avgust, Toshkent – 1997-yil 11-sentyabr, Moskva) – sovet futbolchisi, Sovet va Rossiya futbol murabbiyi. SSSR sport ustasi (1978), Moldaviya SSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy (1984), Ukraina SSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy.

## Hayoti
Anatoliy Polosin 1935-yil 30-avgustda Toshkentda tugʻilgan. U Moskvaning „Dinamo“, Moskva GTSOLIFK, „Shaxtyor“ (Qaragʻanda), „Metallurg“ (Temirtau), „Metallurg“ (Chimkent), „Cementnik“ (Semipalatinsk) jamoalarida oʻynagan.

U eng yaxshi murabbiy sifatida tanilgan. Olti marta oʻz jamoalarini oliy ligaga olib chiqqan va KPSS aʼzosi boʻlgan. Uning oʻynagan jamoalari orasida Simferopolning „Tavriya“, Odessaning „Chernomorets“ va Yaroslavlning „Shinnik“ jamoalarii bor edi.

## Faoliyati
Polosin 1980-1981 va 1986-yillarda Tavriya klubida ishlab, ligada 120 va SSSR kubogida 15 ta oʻyin oʻtkazgan. 1980-yilning noyabr oyida jamoani SSSR Oliy ligasiga olib chiqqan. Jamoa 10-noyabr kuni oʻz maydonida Xabarovsk SKAni 3:0 hisobida magʻlub etib, Birinchi ligada gʻolib chiqadi.

U 1987—1991-yillarda Indoneziya terma jamoasida bosh murabbiy boʻlgan.

Ukrainada xizmat koʻrsatgan murabbiy va Moldovada xizmat koʻrsatgan murabbiy nomiga sazovar boʻlgan. Katta futbol uchun Valeriy Karpin va Igor Dobrovolskiylarni ochdi.

Anatoliy Federovich 1995-yilning boshida Tulaning „Arsenal“ klubini boshqarib, 1-sentyabrgacha bosh murabbiy boʻlib ishlagan. Uning butun faoliyati davomida Tula klubi 27 uchrashuv oʻtkazib, 12 gʻalaba qozongan, 7 ta magʻlubiyat va 8 marta durang qayd etilgan. Ushbu uchrashuvlarda klub futbolchilari 43 ta gol urib, 32 ta gol oʻtkazib yuborishgan.

1997-yilgi Rossiya chempionatida „Shinnik“ yuqori oʻrinlar uchun kurashgan, bu esa unga Yevropa musobaqalariga kirishga imkon bergan. Polosin mavsumni yakunlamay, sogʻligʻi sababli klubni tark etgan va yurak operatsiyasiga tayyorgarlik koʻrishga qaror qiladi. Uning ketishi chempionatning 21-turidan soʻng, klub turnir jadvalida 13-oʻrinni egallab turgan paytda roʻy bergan.

1997-yili 4-sentyabrda Anatoliy Fedorovich Moskva Transplantologiya institutida operatsiya qilingan. Ammo, 11-sentyabrda hushiga kelmay vafot etadi.

1997-yil 14-sentyabrda Rossiya Premer-ligasining barcha oʻyinlari Anatoliy Polosin xotirasiga bir daqiqalik sukut saqlash bilan boshlanadi. „Shinnik“ 1997-yilgi Rossiya chempionati mavsumini yakunlab, 4-oʻrinni egallagan va Intertoto kubogiga yoʻllanma oladi.

## Manbalar
Gʻoyibxon

**Gʻoyibxon, Qayipxon** (*nomaʼlum* – taxminan 1789) – qozoq sultoni, Xiva xoni (1747—1757). 1740-yilda Xiva Eron hukmdori Nodirshoh tomonidan bosib olindi va avvalgi hukmron sulolani hokimiyati tugatildi. Xiva aholisi bir necha bor bosqinchilarga qarshi isyon koʻtardi. 1747-yilda Nodirshoh vafotidan soʻng xivaliklar chingiziylarning anʼanaviy hokimiyatini tikladilar va Kichik Juz qozoqlarining bir qismining rahbari Botir Sultonning oʻgʻli Qayipxonni xon etib koʻtardilar. Qayipxon Xivada 10 yilga yaqin hukmronlik qiladi. Vasiliy Bartoldning yozishicha, Qayipxon 1757-yilda taxt uchun navbatdagi kurash paytida magʻlubiyatga uchrab, Xivadan quvilgan. Keyingi taqdiri nomaʼlum.

## Manbalar

## Adabiyot

* Kayip // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). – Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2005. – T. III. – . (CC BY-SA 3.0)
Qaynar masjidi

**Qaynar masjidi** – Qashqadaryo viloyati Kitob tumani Qaynar qishlogʻida joylashgan masjid. Qashqadaryo viloyat madaniy meros boshqarmasining operativ boshqaruv huquqi asosidagi davlat mulki.

## Tarixi
Qaynar masjidi 1895–1899-yillarda mulla Qobil oxund donatorligida va boshchiligida xalq hashari yoʻli bilan qurilgan. SSSR davrida masjid binosidan xoʻjalik omborxonasi va pilla yetishtirish punkti sifatida foydalanilgan. 1991-yildan keyin ushbu masjid xalq hashari bilan qayta taʼmirlangan.

Qaynar masjidi 2005-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan roʻyxatga olingan. 2017-yilda u yerda yangi tahoratxona qurilgan.
## Arxitekturasi
Masjidning tarhi toʻgʻri toʻrtburchak shaklidadir. Uning eni va boʻyi 10x8 m ni tashkil etadi. Devorlari sinchli, tomi vassajuft tarzida yopilgan. Ichki qismida ikkita ustun bor. Qaynar masjidining beshta kirish eshigi mavjud. Masjid atrofi ayvon bilan oʻralgan. Yogʻochlari chinor va archa daraxtlaridan boʻlib, naqshinkor qilib bezatilgan.
## Galereya

## Manbalar
Irina Nikotina

**Irina Nikotina** Oʻzbekistonning eng yirik shahri va poytaxti Toshkent shahrida tugʻilgan. U yoshligidan skripkaga boʻlgan isteʼdodini namoyon etib, shu yoshdanoq skripkachi sifatida mahoratini rivojlantirgan. Kollej va qoʻshimcha taʼlim vaqti kelganida, musiqachi, musiqa va orkestr oʻqituvchisi sifatida karyerani tanlagan. Nikotina Oʻzbekistondagi Toshkent davlat konservatoriyasiga oʻqishga qabul qilinib, musiqa yoʻnalishi boʻyicha oʻqishni tanlaydi. Soʻng, hayotini skripkachi sifatida davom ettiradi. Konservatoriyaning musiqa fakultetida bakalavriatni tamomlab, isteʼdodli skripkachi boʻlgan.

Nikotina Toshkent konservatoriyasining musiqa yoʻnalishida oʻqishni tugatgandan soʻng, Moskva konservatoriyasida musiqiy taʼlimni oshiradi. Musiqa fanlari boʻyicha doktorlik darajasini olgan. Skripkachi Igor Bezrodniy qoʻl ostida ishlab, 1986-yilda musiqa fanlari boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan.

Oʻqishni tamomlab, Toshkent davlat simfonik orkestrida konsertmeyster boʻladi. Shuningdek, Oʻzbekistonda yakkaxon skripkachi sifatida koʻplab yakkaxon loyihalarni ijro etgan. Nikotina solist sifatidagi saʼy-harakatlari uchun koʻplab mukofotlarga, jumladan, 3-Oʻzbek skripkalari tanlovida birinchi oʻringa sazovor boʻlgan.

Irina Nikotina 1993-yilda Turkiyaga koʻchib oʻtib, u yerda oʻz faoliyatini yakkaxon skripkachi sifatida davom ettiradi. Turkiyada koʻplab resitallar, kontsertlar, radio va telekoʻrsatuvlarda qatnashgan. Hozirda u Turkiyaning Bilkent universitetida dars beradi. Shuningdek, Turkiyaning nufuzli Bilkent simfonik orkestrining konsertmeyster yordamchisi.

## Manbalar
Yevgeniy Politovskiy

**Yevgeniy Sigizmundovich Politovskiy** (1874-yil 12-noyabr, Toshkent – 1905-yil 14-may) – kema quruvchi. Shuningdek, rus-yapon urushi qatnashchisi va Tinch okeanining ikkinchi eskadronining flagman dengiz muhandisi. Tsusima jangida „Knyaz Suvorov“ eskadronli zirhli kemasida halok boʻlgan.

## Hayoti
Yevgeniy Sigizmundovich Politovskiy 1874-yil 12-noyabrda Toshkent shahrida tugʻilgan. Surgun qilingan polshalik isyonchi Sigizmund Feliksovich Politovskiy (1842-yilda tugʻilgan) oilasidan chiqqan.

Yevgeniy Politovskiy 1894-yildan beri xizmatda. 1897-yilda Kronshtadtdagi Dengizchilik boʻlimi texnik maktabining kemasozlik boʻlimini tamomlagan. 1899-yilda Borodino jangovar kemasi quruvchisining yordamchisi, kichik kema quruvchisi K. M. Tokarevskiy etib tayinlanadi. Kema qurilishi „yangi admirallik“ verfiyasida portning bosh kema muhandisi D. V. Skvortsovning umumiy rahbarligida oʻtkaziladi.

Politovskiy 1889-yilning oxiri – 1900-yil boshlarida komissiya aʼzosi boʻlgan. Bunda „Admiral Apraksin“ qirgʻoq mudofaasi jangovar kemasini muz sharoitida qayta tiklash uchun qutqaruv ishlarini tashkil etish va oʻtkazishda bevosita ishtirok etadi. Qutqaruv ishlarining boshligʻi oʻquv artilleriya otryadi komandiri, kontr-admiral Z. P. Rojestvenskiy edi.

1901-yil 6-oktyabrda u 3-darajali Muqaddas Stanislaus ordeni bilan taqdirlangan.

## Oilasi
Akasi – Apollinariy, aka-ukalarning eng kattasi. 1873-yil 6 (19)-iyulda tugʻilgan. Vladivostok va Sankt-Peterburgda yashagan. 1914-yilda sud maslahatchisi lavozimini egallagan.

Opasi – Nina. Sankt-Peterburgdagi Mariinskiy gimnaziyasini tamomlagan. 1904-yil avgustdan Rossiya-Yaponiya urushi harbiy operatsiyalari teatrida hamshira, 1905-yil martdan oktyabrgacha – 63-dala koʻchma kasalxonasida oldingi lavozimlarda ishlagan.

Ukasi – Sergey (1880-yil 3-oktyabr – 1936-yil 8-noyabr) – dengiz korpusini tamomlagan. Birinchi jahon urushi paytida Krepkiy, keyin Gaydamak esminetlariga qoʻmondonlik qilgan. 1917-yilning yanvar oyida 1-darajali kapitan unvoniga sazovor boʻladi. Fuqarolar urushidan keyin surgunda boʻlib, Tallinda vafot etgan.

Turmush oʻrtogʻi – Sofiya Gerasimovna (taxminan 1885-yilda tugʻilgan), irsiy faxriy fuqaro Karpenkoning qizi. Sofiya va Yevgeniyning toʻyi 1900-yil 26-mayda boʻlib oʻtgan.

## Xotirasi

* Tom Klansining „Qizil oktyabr uchun ov“ romanida sovet harbiy-dengiz flotining zamonaviy atom suvosti kemalaridan biri E. S. Politovskiy sharafiga „E. S. Politovskiy“ deb nomlangan (aslida dengiz flotida bunday nomdagi suvosti kemasi mavjud emas edi).
* Flagman kema muhandisi Yevgeniy Sigizmundovich Politovskiy A. S. Novikov-Priboyning „Tsushima“, V. P. Kostenkoning „Tsusimadagi Orel“ kitoblarida eslatib oʻtilgan.

## Manbalar
Yelena Polevitskaya

**Yelena Aleksandrovna Polevitskaya** (3-iyun (15-iyun) 1881-yil, Toshkent – 1973-yil 4-noyabr, Moskva) – rus va sovet teatr va kino aktrisasi, teatr oʻqituvchisi.

## Biografiyasi

### Oʻqish yillari
Yelena Aleksandrovna Toshkent shahrida Davlat bankining Toshkentdagi vakolatxonasi menejeri Aleksandr Pavlovich Polevitskiy oilasida tavallud topgan. 1888-yilda Polevitskiylar oilasi Sankt-Peterburgga koʻchib oʻtdi. 1893-yilda Sankt-Peterburgdagi Aleksandr institutiga oʻqishga qabul qilindi. Oʻquv rejasiga umumiy taʼlim fanlari, fransuz va nemis tillari, qoʻshiq aytish, raqsga tushish, rasm chizish va teatrlarga tashrif buyurish kiradi. Yelena institutda 5 yillik oʻqishni tugatgandan soʻng, ikki yillik pedagogika kurslariga oʻqish uchun qoldi va 1900-yil may oyini kumush medal va oʻqituvchi boʻlib ishlash huquqini beruvchi diplom bilan tugatdi. Z. P. Ivanova-Ivanitskayadan qoʻshiqchilik saboqlarini oldi.

### Karyerasi
Yelena Rapgof kurslarini erta tugatdi, chunki otasining oʻlimidan soʻng 1908-yil yanvardan boshlab mustaqil ravishda tirikchilik qilishga majbur boʻldi. Polevitskaya 1908-yil mart oyida sertifikat oldi va Pskov teatriga ishga joylashdi. Keyinchalik Helsinkidagi Aleksandr teatrida, Pavlovsk va Qozon teatrlarida faoliyat olib borgan. 1909–1910-yillarda Sankt-Peterburgda Novo-dramatik teatrda A. A. Sanin rahbarligida rol oʻynagan. Pochtamskayadagi A. P. Petrovskiy nomidagi sahna sanʼati maktabida dars bergan.

Yelena 1910-yil oktyabr oyida advokat, teatr homiysiga turmushga chiqdi. U oʻzini teatr spektakllarining rejissyori sifatida ham sinab koʻrdi. Shmit va Yelenaning shaxsiy va ijodiy hayoti 1939-yilda Shmit vafotigacha davom etdi.

Polevitskaya hayotining soʻnggi yilini A. A. Yablochkina nomidagi Moskva sahna faxriylari uyida oʻtkazdi va1973-yil 4-noyabrda vafot etdi. U Moskvada Vvedenskoye qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Aleksandr Popov (harbiy shifokor)

**Aleksandr Vasilyevich Popov** (1924-yil, Toshkent, SSSR – 1991-yil, Leningrad, SSSR) – sovet tibbiyot olimi va oʻqituvchisi, toksikolog, sogʻliqni saqlash va tibbiyot fanlari tashkilotchisi, tibbiyot fanlari doktori (1968), professor (1978), tibbiyot xizmati polkovnigi (1970). SSSR Davlat mukofoti laureati (1969).

## Biografiyasi
Aleksandr Vasilyevich 1924-yil 18-oktyabrda Oʻzbekiston SSR Toshkent shahrida tavallud topgan.

Popov 1948–1953-yillarda S. M. Kirov nomidagi harbiy tibbiyot akademiyasida tahsil olgan. 1953–1954-yillarda Sovet Armiyasi qismlarida harbiy qism tibbiyot punktida mudir lavozimida xizmat qilgan. 1954-yildan 1957-yilgacha S. M. Kirov nomidagi Harbiy tibbiyot akademiyasining normal fiziologiya kafedrasida aspiranturani tamomlagan.

Aleksandr Popov 1969–1985-yillar oraligʻida S. M. Kirov nomidagi harbiy tibbiyot akademiyasida oʻqituvchi, ommaviy qirgʻin qurollari va ulardan himoya qilish kafedrasi katta oʻqituvchisi, harbiy toksikologiya va tibbiy himoya kafedrasi professori va mudir oʻrinbosari lavozimlarida ilmiy-pedagogik faoliyatini olib borgan. 1985-yildan 1991-yilgacha Leningrad sanitariya-gigiyena tibbiyot instituti fuqarolik mudofaasida kafedra mudiri boʻlib ishlagan.

### Ilmiy-pedagogik faoliyati va fanga qoʻshgan hissasi
Popov 1957-yilda tibbiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun „Oʻtkir nurlanish kasalligida miya yarim korteksi normal va funksional zaiflashgan itlarda ingichka ichakning sekretor va motor funksiyalari“ dissertatsiyasini himoya qildi. 1968-yilda „Yuqori va oʻta yuqori dozalarda oʻtkir nurlanish shikastlanishining patofiziologik xususiyatlari“ mavzusida dissertatsiyasini himoya qildi va tibbiyot fanlari doktori boʻldi. 1968-yilda Popovga professor ilmiy unvoni berildi. 1969-yilda SSSR Davlat mukofotiga sazovor boʻldi. Aleksandr bir yuz ellikdan ortiq ilmiy ishlar, jumladan monografiyalar muallifi boʻlib, toʻqqiz nafar fan doktori va nomzodlarini tayyorlagan.

Popov 1989-yil 21-avgustda Leningradda vafot etdi va Volkovo qabristoniga dafn qilindi.

## Mukofotlari
Aleksandr 1969-yil SSSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Pavel Rjevskiy

**Pavel Maksimovich Rjevskiy** (1908 – 1974) – Qizil Armiyasi leytenanti, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

## Biografiya
Pavel Rjevskiy 1908-yil 21-dekabrda Rudnya-Kamishinskaya qishlogʻida (hozirgi Volgograd viloyatining Rudnya qishlogʻi) tugʻilgan. Oʻrta maktabni tamomlagan. 1928—1930-yillarda Qizil Armiya safida xizmat qilgan. Demobilizatsiyadan keyin Orskda yashab ishladi. 1942-yilda Rjevskiy yana armiyaga chaqirildi. 1943-yil martda yana harbiylikka chaqirildi. Ikkinchi jahon urushida Voronej, Dasht va 2-Ukraina frontlaridagi janglarda qatnashgan.

1943-yil 25-sentabrdan 26-sentabrga oʻtar kechasi Rjevskiy Dneprni kesib oʻtib, Ukraina SSR Dnepropetrovsk viloyati, Verxnedneprovskiy tumani, Borodayevka qishlogʻi yaqinidagi Glinsk Borodayevskiy oroliga bordi. Rjevskiy orol uchun boʻlgan janglarda shaxsan ikkita pulemyot ekipaji boʻlgan bunkerni, shuningdek, dushmanning koʻp sonli askarlari va ofitserlarini yoʻq qildi. Keyinchalik, orasida Rjevskiy boʻlgan razvedka guruhi nemis qoʻshinlari joylashgan joyga kirib, dushmanning sovet boʻlinmalariga hujum qilish rejasini muvaffaqiyatli barbod qildi. Gʻarbiy qirgʻoqdagi janglarda Rjevskiy nemislarning oʻn ikkita qarshi hujumlarini qaytarishda ishtirok etdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 26-oktyabrdagi farmoni bilan „Qizil Armiyaning nemis bosqinchilariga qarshi kurashida frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi va koʻrsatgan jasorati uchun“ askar Pavel Rjevskiy Lenin ordeni, 3701-sonli Oltin yulduz medali va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1945-yilda Rjevskiy Frunze piyodalar maktabini tamomlagan. Xuddi shu yili leytenant unvoni bilan zaxiraga oʻtkazildi. Toshkentda yashab ishlagan. 1974-yil 3-iyulda vafot etgan va Toshkent harbiy qabristoni Qahramonlar xiyoboniga dafn etilgan.

Shuningdek, bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Toshkentdagi koʻchaga Rjevskiy nomi berilgan.

## Manbalar