Dianthus barbatus

***Dianthus barbatus***, **shirin William** — Chinniguldoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi boʻlib, vatani Yevropaning janubi va Osiyoning baʼzi qismlari. U mashhur manzarali bog‘ oʻsimligiga hisoblanadi. O‘simlik ikki yillik bo‘lib bo‘yi 13-92 sm gacha oʻsadi. O‘simlik poyalarining tepasida 30 tagacha gullar zich to‘pgulda joylashgan. Har bir gulning diametri 2-3 sm. Yovvoyi oʻsimliklar oq asosli qizil rangda gullarni, ba‘zi navlar oq, pushti, qizil va binafsha rangdagi naqshlarga ega bo‘lgan gullarni hosil qiladi. Uning inglizcha umumiy nomining aniq kelib chiqishi nomaʼlum, lekin birinchi boʻlib 1596-yilda botanik John Gerarning bogʻ katalogida uchragan. Gullarni iste‘mol qilish mumkin. Shirin William asalarilar, qushlar va kapalaklarni oʻziga jalb qiladi.

## Tavsif
Shirin William janubi-sharqiy Xitoy, Koreya, janubi-sharqiy Rossiyada, Karpat va Bolqon uchun sharqiy Pireney dan janubiy Yevropa togʻlarida yovvoyi holatda oʻsadi. O‘simlikning bo‘yo 13-92 sm gacha oʻsadi (turiga qarab). Gullar poyaning tepasida (soyabon deb ataladi) 30 tagacha zich toʻpgulda ochiladi va achchiq hidga ega, yovvoyi oʻsimliklarda gul barglari oq asosli qizil rangga ega.

Ikki xil kichik turi bor:

* *Dianthus barbatus* var. *barbatus* . Janubiy Yevropa.
* *Dianthus barbatus* var. *asiaticus* vatani Shimoliy-Sharqiy Osiyo.

## Inglizcha nomi

Koʻpincha o‘simlik XVIII asrda yashagan shahzoda William, Kumberlend gertsogi sharafiga nomlangan deb aytiladi. Fillipsning taxminiga koʻra, gul Gerarning zamondoshi William Shakespeare sharafiga nomlangan.

## Oʻstirish va foydalanish
Shirin William — mashhur bezak oʻsimlik boʻlib, oq, pushti, qizil va binafsha rangdan tortib to rang-barang naqshlarga ega boʻlgan gul navlarini topish mumkin.

Oʻsimlik XVI asrda Shimoliy Yevropaga, keyinroq Shimoliy Amerikaga va boshqa joylarga olib kelingan va mahalliylashtirilgan.

Viktoriya davrida qo‘llanilgan gullari tilida shirin William jasoratni anglatadi. Oʻsimlik chegaralarda, tosh bogʻlarda va yozgi bogʻlarda keng o‘stiriladi. Shirin Williamning nektarlari qushlar, asalarilar va kapalaklarni oʻziga tortadi. Uning gullarini isteʼmol qilish mumkin. U quyoshdan qisman soyaga ega boʻlgan qumloq, ozgina gidroksidi tuproqda oʻsadi. Koʻpaytirish urugʻlar, tugunaklar orqali amalga oshiriladi, ammo navlarning urugʻlari nasl bemaydi. Agar u sovuqdan keyin urugʻdan ekilgan boʻlsa, u ikkinchi yilda gullaydi.

1977-yilda Cordell o‘simlikning dorivor xususiyatlarini qayta ko‘rib chiqdi. Saponinlar Shirin Williamda topilgan, ammo konsentratsiyasi kam boʻlgan.

2011-yil 29-aprelda shahzoda William va Catherine Middltonning toʻyida Ketrin Middlton Shirin William guldastasidan foydalangan.

## Galereya

Fayl:Pink Sweet William flowers.jpg|Pushti Shirin William
Fayl:June Summer Flowers.jpg|Turli xil gul ranglari
Fayl:Bund Bartnelken.JPG
Fayl:Sweet William -- Dianthus barbatus.jpg
Fayl:Bartnelke 2008.jpg
Fayl:Dianthus barbatus1.jpg
Fayl:Dianthus barbatus flowers 03.jpg|Ikki rangli shirin William
Fayl:Sweet William Dianthus barbatus 'Heart Attack' Closeup 2816px.jpg|'Heart Attack'  navi
Fayl:Sweet William-Dianthus barbatus Bud.JPG
Fayl:Dianthus barbatus 2.jpg|Yaxlit o‘simlik
Fayl:Sweet William-Dianthus barbatus (5).JPG|Dianthus barbatus gullari
Fayl:Sweet William-Dianthus barbatus (6).JPG|To‘q pushti gulli nav
Fayl:Sweet William-Dianthus barbatus (7).JPG
Fayl:Sweet William-Dianthus barbatus (8).JPG


## Manbalar