open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prezident maktabi (Termiz)

{
    "type": "FeatureCollection", 
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "marker-color": "#000000",
        "marker-size": "medium",
        "marker-symbol": "school"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
         67.28442922437917,
          37.24458216568141
        ]
      }
    }
  ]
}
**Termiz shahridagi Prezident maktabi** — 2021-yil 1-noyabr kuni Termiz shahrida ochilgan zamonaviy taʼlim muassasasi. Taʼlim jarayoni Cambridge universiteti bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan oʻquv reja va dasturlar asosida ingliz tilida olib boriladi.  Maktabga xorijiy davlatlardan 12 nafar mutaxassislar jalb qilingan. Ular bilan birga 22 nafar mahalliy oʻqituvchilar faoliyat yuritadi. Prezident maktablari uchun kirish imtihonlari Cambridge universitetining Cambridge Assessment International Education imtihon kengashi tomonidan oʻtkaziladi.

## Ochilish tarixi
Termiz shahridagi Prezident maktabi  168 o‘ringa mo‘ljallangan. Maktabda barcha sharoitlarga ega mehmonxona, gimnastika va sport zallari, suv havzasi, oshxona va dars tayyorlash xonalari mavjud. Ochilish marosimida Surxondaryo viloyati hokimi Toʻra Bobolov, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi direktori Hilola Umarova va senator Orziqul Soatov qatnashgan. Maktab bitiruvchilari shahodatnoma, attestat, shuning bilan birga xalqaro darajadagi dastur diplomiga ega boʻlishi mumkin.

## Imtihonlar
### 2021—2022-oʻquv yili

Termiz shahridagi Prezident maktabiga 2021—2022-o‘quv yilida 9 ming 676 nafar talabgor hujjat topshirgan. Baʻzi manbalarda bu koʻrsatkich 9074ta ekanligi qayd etilgan.  Bir o‘ringa o‘rtacha 67,7 nafardan talabgor to‘g‘ri kelgan. Ikki bosqichli sinovda ulardan 144 o‘quvchi saralab olingan.

### 2023—2024-oʻquv yili

2023—2024-oʻquv yili uchun Termiz shahridagi Prezident maktabiga kirish imtihonlarining birinchi bosqichi 2023-yilning 15-iyul kuni Surxon sport majmuasi va  Termiz olimpiya zaxiralari kollejida 3 smenada oʻtkazilgan. Imtihonlarning 2-bosqichi esa 31-iyul kuni oʻtkazilgan. Unda 1-bosqichqan muvaffaqiyali oʻtgan 480 nafar oʻquvchi ishtirok etgan.

## Qulayliklar
Maktab oʻquvchilari 5 mahal ovqat, bepul maktab formasi va bepul yotoqxona bilan taʼminlanadi.

## Yana qarang
*Prezident maktablari
*Prezident maktabi (Andijon)
*Prezident maktabi (Fargʻona)
*Prezident maktabi (Namangan)
*Prezident maktabi (Navoiy)
*Prezident maktabi (Buxoro)

## Manbalar
Vima Takto

**Vima Takto** yoki **Vima Taktu** (baqtriya tilida: Οοημο Τακτοο, Oēmo Taktoo; Kharoshthi: 𐨬𐨅𐨨 𐨟𐨑𐨆 Ve-ma Ta-kho, Vema Takho) 80-90-yillarda hukmronlik qilgan Kushon imperatori.

## Hukmronligi
Vima Takto qadimdan „ismsiz qirol“ nomi bilan tanilgan, chunki uning tangalarida faqat „Qirollar qiroli, Buyuk Najotkor“ soʻzlari aks etgan. Toki Rabatak yozuvi topilgunga qadar uning nomi tangalardagi unvon bilan bogʻlangan.

Vima Takto imperiyasi shimoli-gʻarbiy Hindiston va Baqtriyani (Xitoy bilan chegara hududlarni) qamrab olgan boʻlib, uning chegarasi Tarim havzasigacha choʻzilgan. Uning hukmronligi davrida Sharqiy Xan imperator saroyiga kushon elchilari ham yuborilgan.

## Genealogiya

Vima Takto haqida Xitoy tarixiy yilnomasi „Xou Xanshu“da manbalar uchraydi. Yilnomada u otasi Kujula Kadfiz bilan birga tilga olinadi:

"Qiujiuque (丘就卻) Kujula Kadfiz vafot etganida sakson yoshdan oshgan edi. Uning oʻgʻli Yangaozhen (xitoycha: língyīng) ehtimol, Vema Tahk(tu) yoki, uning ukasi Sadaṣkaṇa shoh boʻldi. U Tyanchju [Shimoliy-Gʻarbiy Hindiston] ustidan gʻalaba qozondi va uni nazorat qilish, boshqarish uchun generallarni yuboradi. Yuechjilar nihoyatda boyib ketishdi. Ular oʻz podshohlarini Kushon shohi deb ataydilar, xanliklar esa ularni Guishuang deb ataydilar. Ularning asl ismi Da Yueji.

Vima Taktoning boshqa Kushon hukmdorlari bilan aloqasi Kanishka tomonidan yozilgan Rabatak yozuvida tasvirlangan. Kanishka oʻz davriga qadar hukmronlik qilgan shohlar roʻyxatini tuzadi: Kujula Kadfiz — uning bobosi, Vima Takto — bobosi, Vima Kadfiz — otasi va oʻzi — Kanishka.

Keyinchalik Matdagi Vima ziyoratgohida topilgan yozuvda u Huvishkaning bobosi ekanligi ham qayd etilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*Falk, Harry (2009). *The name of Vema Takhtu*. W. Sundermann, A. Hintze & F. de Blois (eds.), Exegisti monumenta - Festschrift in Honour of Nicholas Sims-Williams (Iranica, 17). Wiesbaden : Harrassowitz, pp.&nbsp;105–116.
*Hill, John E. (2009) *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE*. BookSurge, Charleston, South Carolina. .
**Shrava, Satya* (1985) *The Kushana Numismatics*, p 94.

## Tashqi havolalar
* Coins of Vima Takto
* Hill, John E. 2004. *The Western Regions according to the Hou Hanshu.* Draft annotated English translation.http://depts.washington.edu/uwch/silkroad/texts/hhshu/hou_han_shu.html
Vasudeva I

**Vasudeva I** (baqtriya tilida: Βαζοδηο *Bazodeo*; Middle brahmi yozuvida:  *Vā-su-de-va*, xitoycha: 波調 *Bodiao*;) — kushon imperatori. Kanishka I davrining 64—98-yillariga oid solnomalarida uning hukmronligi 191-yildan 232-yilgacha boʻlganligi qayd etilgan. U Shimoliy Hindiston va Oʻrta Osiyoda hukmronlik qilgan, Balx (Baqtriya) shahrida tangalar zarb qildirgan. Uning hukmronligi sosoniylarning kuchayishi va kushon-sosoniylarning birinchi bosqinlari davriga toʻgʻri keladi.

Vasudeva Idan oldin hukmronlik qilgan Huvishka davri manbalarida uning hukmronlik yili Kanishka davrining 60-yilida (milodiy 187-yil) boshlangan. Xitoy manbalarida Vasudeva I hukmronligi milodiy 229 yilda yakunlangan.

Uning „Vasudeva“ ismi hind xudosi Vasudevaga atab qoʻyilgan (ushbu ism Krishnaga ham tegishli hisoblangan). Vasudeva hind xudosi sharafiga nomlangan birinchi kushon shohi edi. U hukmronligi davrida hinduizmni qabul qilgan. Vasudeva I hukmronligi davrida mamlakat markazi Mathura shahri boʻlgan.

## Xitoy bilan aloqalar
Xitoy tarixiy xronikasi hisoblangan Sanguojida Vasudeva I milodiy 229-yilda (Tayxe sulolasining 3-yili) Vey imperatori Kao Ruyga oʻlpon yuborganligi qayd etilgan:
: Da Yuechji shohi Bodiao (波調) (Vāsudeva) oʻz elchisini soliq toʻlash uchun yubordi va Janobi Hazrati unga „Vey bilan yaqin boʻlgan Da Yuechji Podshohi“ unvonini berdi." (Sanguoji)

Vasudeva I xitoy manbalarida tilga olingan oxirgi Kushon hukmdoridir. Uning hukmronligi davrida Xitoyning Oʻrta Osiyoga tahdidi kamayadi. Bu davrda Oʻrta Osiyoda Dxarmaguptaka buddist guruhining faoliyati kengayadi.

## Tangalar
Vasudeva tangalari oltin dinor va chorak dinorlardan, shuningdek, mis tangalardan iborat edi. Vasudeva Kanishka va Huvishka tangalarida aks ettirilgan xudolar panteonini deyarli butunlay olib tashladi. Mao va Nana tasvirlari tushirilgan bir nechta tangalardan tashqari, Vasudevaning barcha tangalarining orqa tomonida Oesho tasvirlangan, u odatda Shiva deb nomlanadi. Old tomonda Vasudeva Kanishkaning qirollik qiyofasini tikladi, u tik turgan holda qurbongoh ustida qurbonlik qilmoqda. Baʼzan kichik qurbongohning ustiga boshqa trident ham qoʻshiladi. Hukmronligining oxirida Vasudeva tanga zarblariga nandipada belgisini () kiritdi.

## Haykaltaroshlik
Vasudevaning nisbatan tinch hukmronligi davrida haykaltaroshlik sohasida muhim oʻzgarishlar boʻldi. Bir nechta buddist haykallari Vasudeva hukmronligi davriga oid boʻlib, buddist sanʼatining xronologiyasi uchun muhim manbalar hisoblanadi.

Mathurada topilgan Jain haykalida ham Vasudeva nomiga bagʻishlangan sanalar yozilgan.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Coins of Vasudeva
* Coins of late Kushan emperors
* Vasudeva coin
* Online catalogue of coins of Vasudeva
Huvishka

**Huvishka** (baqtriya tilida: Oēēški, Ooēški, Brahmi: ; Kharoshthi: **𐨱𐨂𐨬𐨅𐨮𐨿𐨐** Hu-ve-Ṹki) Kanishka I vafotidan keyin Kushon imperiyasining imperatori edi. Tarixiy manbalarga koʻra hukmronlik yilining boshlanishi 150-yilga toʻgʻri keladi. Taxminan oʻttiz yil hukmronlig qilgan. Huvishkadan keyin taxtga Vasudeva I keladi.

Uning hukmronligi imperiya uchun mustahkamlanish davri edi. Huvishka davlati Baqtriyadagi Balxdan Hindistonning Mathuragacha boʻlgan hududini oʻz ichiga olgan. U oʻz tangalarini zarb qildirgan. Pataliputra va Bodx Gayagacha uning suratidagi oltin tangalar va tumorlar topilgan. Shu jumladan, Bodx Gaya shahridagi Buddaning Maʼrifat taxti ostidan bitta tumor topilgan. Bu hududdagi Kushon tangalarining boshqa topilmalari hududda Kushonlar hukmronlik qilganligini koʻrsatadi. Huvishka hukmronligi tinch oʻtgan. Shimoliy Hindistonda Kushon hokimiyati mustahkamlanib, Kushon imperiyasining markazi janubiy poytaxt Mathuraga koʻchirilgan.

## Din

Huvishka Kanishka Ining oʻgʻli edi. Uning hukmronligi Kushon hukmronligining oltin davri deb ham ataladi.

### Mahayana buddizmi
Huvishka hukmronligi haqida manbalar Govindo-Nagarda va hozirda Mathura muzeyida saqlanayotgan II asr haykalining pastki qismida joylashgan Budda Amitabhaning birinchi epigrafik dalillariga toʻgʻri keladi. Haykal „huvishka hukmronligining 28-yiliga“ tegishli boʻlib, savdogarlar oilasi tomonidan „Amitabha Budda“ga bagʻishlangan.

Huvishka Mahayana buddizmining izdoshi boʻlgani haqida baʼzi dalillar ham mavjud. Schøyen toʻplamidagi sanskrit qoʻlyozmasi boʻlagida Huvishka „Mahayanada harakat qilgan“ kishi sifatida tasvirlangan.

Gandharadagi baʼzi relyeflarda Huvishka Buddaga xayr-ehson qilgani tasvirlangan.

Huvishka buddizmni qoʻllab-quvvatlaganligi keng tarqalgan, ammo Budda uning tangalarida koʻrinmaydi.

### Yunon-Rim xudolari

Huvishka oʻz tangalarida ellinistik-misr Serapisini kiritgan birinchi va yagona Kushon hukmdori („Sarapo“ nomi ostida). Serapis Misrdagi Iskandariya panteonining oliy xudosi boʻlgani sababli, bu tanga Huvishkaning Rim Misriga nisbatan kuchli eʼtiqodi boʻlganini koʻrsatadi.

## Tangalar
Huvishka tangalari turli xil naqshlar va zarb qilingan oltin tangalarning koʻpligi bilan ajralib turadi. Huvishkaning oltin tangalari boshqa barcha Kushon hukmdorlariga qaraganda koʻproq maʼlum. Uning zarbxonalari asosan Balx va Peshovarda, kichikroq zarbxonalar Kashmir va Mathurada joylashgan edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Tashqi havolalar
*Online Catalogue of Huvishka's Coinage
*Coins of Huvishka
*http://www.kushan.org/essays/huvishka/huvishka.htm  Was Huvishka sole king of the Kushan Empire
*http://www.kushan.org/coins/huvishka/devaluation.htm  The Devaluation of the Coinage of Kanishka
Paul Reubens

**Paul Rubenfeld** (talaffuzi: 1952-yili Peekskillda tugʻilgan) Amerikalik aktyor, komediyachi, va musiqachidir.
Kanishka II

**Kanishka II** (brahmi:  *Kā-ṇi-ṣka*) — milodiy 225-245 yillardagi Kushon imperiyasining imperatorlaridan biri. U Kushonning soʻnggi imperatori hisoblangan Vasudeva Idan keyin hukmronlik qilgan.

## Hukmronligi
Kanishka II faqat Shimoliy Hindistonda Kushonlar hukmronligini saqlab qolgan. Kanishka II oʻz imperiyasining gʻarbiy qismini, yaʼni Baqtriya va Toxaristonni Sosoniy Shopur I (milodiy 240—272-yillar) bilan boʻlgan jangda qoʻlidan boy bergan boʻlishi mumkin. Ushbu hududlarning zabt etilishi kushon-sosoniylar chegarasini belgilab berdi. Naqshi Rustam yozuvlarida Sosoniy hukmdor Shopur I saltanati Kushonlar saltanatini (Kūšān šahr) „Purushapuragacha“ (Peshovar) nazorat qilganini taʼkidlab. Uning hududlari hatto Hindukushdan tashqarida ham kengaygan boʻlishi mumkinligini taxmin qilinadi. Rag-i-Bibidagi qoya yozuvi bu fikrni yanada tasdiqlaydi.

Sosoniy hukmdor Peroz I tasviri Kushonshoh Kanishka II tangalari ustidan bir necha marta urilgani maʼlum boʻlib, Peroz davridan boshlab birinchi kushon-sosoniy tangalari Hindukushning janubida chiqarilgan.

Kanishka II bir vaqtning oʻzida Gandharani, shuningdek, Kapisha ustidan nazoratni qaytarib olgan boʻlishi mumkin.

Kanishkadan IIdan keyin taxtga Vasishka keladi.

## Tangalar va haykallar

Image:Coin of KanishkaII.jpg|Kanishka II tangasidagi Oesho tasviri.
Image:KanishkaIIWithArdoksho.JPG|Kanishka II Ardoksho bilan.
File:Hariti (Gandhara).jpg|Gandxaraning Skarax Dheri shahridagi haykali, „399-yil“.


## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Tashqi havolalar
* Online catalogue of coins of Kanishka II
Oʻzbegim farzandiman

„**Oʻzbegim farzandiman**“ — afgʻonistonlik mashhur qoʻshiqchi Xayr Muhammad Chavush tomonidan kuylangan qoʻshiq. Qoʻshiqning boshqa bir afgʻonistonlik yosh ijodkor Majid Ando‘y tomonidan kuylangan versiyasi oʻzbekistonlik internet segmenti tomonidan iliq qabul qilingan. 

## Manbalar
Google Podcasts

**Google Podcasts** — Google tomonidan ishlab chiqilgan va 2018-yil 18-iyun kuni Android qurilmalari uchun taqdim etilgan podkast ilovasi.

## Tarixi
Google Podcasts ilovasi birinchi marta 2018-yil 18-iyun kuni Android uchun chiqarilgan. Google I/O 2019 koʻrgazmasida Google iOS, Android va Windows uchun Google Podcasts veb-versiyasini eʼlon qildi. iOS versiyasi 2020-yil mart oyida ishga tushirildi. 2019-yil noyabr oyida ilovaning dizayn Google Material Theme yordamida qayta oʻzgartirildi. 2020-yil 12-mayda Google foydalanuvchilar podkast obunalari va tarixlarini Google Play Musiqa orqali Google Podcastsga oʻtkazishlari mumkinligini eʼlon qildi.

2023-yilda Google Podcasts rahbarlari Chuk va Steve McClendon yaqin kelajakda podkastlar YouTube Musicga qoʻshilishi haqida eʼlon qildi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Qutlugʻ Muhammad Barlos

**Qutlugʻ Muhammad Barlos** — Zahriddin Muhammad Bobur tomonidan „**Jon tortqon**“ ta'rifi berilgan beklardan biri. Boburnomaga koʻra Boburning togʻosi Sulton Mahmudxon qoʻlida ham xizmat qilgan va uning izni bilan Boburni izlab topish va qutqarish ishlariga boshchilik qilgan. Boboyi Pargʻariy ismli bek va ikki navkar bilan birga uch kunlik qidiruvdan soʻng Boburni Karnon degan joydan topishgan. 
## Manbalar
Polaroid

***Polaroid*** – 2019-yilda rejissyor Lars Klevberg tomonidan suratga olingan AQSh gʻayritabiiy dahshatli filmi. Ushbu film 2015-yilda suratga olingan xuddi shu nomdagi qisqa metrajli filmga asoslangan. Syujet oʻrta maktab oʻquvchisi Bird Fitcherning hammaga qorongʻu boʻlgan sirlarni saqlaydigan vintage Polaroid kamerasi haqida boradi. Ushbu filmda bosh rollarni Kathyrn Prescott, Samantha Logan, Tyler Young va Javier Botet ijro etgan.

Filmning ssenariysi Blair Butler tomonidan yozilgan, unga Klevberg rejissyorlik qilgan. Asosiy suratga olish ishlari 2017-yil 9-martda Galifaks, Yangi Shotlandiyada boshlangan va 2017-yilning may oyida oʻz yakuniga yetgan. Film 2017-yilning avgust oyida namoyish etilishi kerak edi, biroq bir necha marta boshqa muddatga koʻchirilgan.

## Rollarda

* Kathyrn Prescott Bird Fitcher rolida
* Grace Zabriskie Lena Sable rolida
* Tyler Young Connor Bell rolida
* Kasey rolida Samantha Logan
* Javier Botet maxluq sifatida
* Katie Stevens Avery rolida
* Madelaine Petsch Sara rolida
* Priscilla Quintana Mina rolida
* Davi Santos Tyler Drew rolida
* Devin rolida Keenan Tracey
* Mitch Pileggi Sherif Tomas Pembroke rolida
** Kolton Stevens yosh Pembroke rolida
* Shauna MacDonald Birdning onasi sifatida
* Rhys Bevan John Roland Jozeph Sable rolida
* Emily Power Rebeccaa Jane Sable rolida
* Linda rolida Erika Prevost

## Suratga olish jarayonlari
Asosiy suratga olish ishlari 2017-yil 9-martda Yangi Shotlandiyaning Halifax shahrida boshlangan.

## Namoyish etilishi
Ushbu film dastlab 2017-yil 25-avgustda namoyish etilishi rejalashtirilgan edi. Ammo namoyish vaqti 2017-yilning 1-dekabriga, soʻng 2017-yilning 22-noyabriga koʻchirilgan. Keyinroq esa 2018-yilda chiqarish rejalari bilan jadvaldan olib tashlangan. Vertical Entertainment filmni namoyish etish huquqini olgan va uni 2019-yil 17-sentyabrda VODda, 2019-yil 11-oktyabrda esa tanlangan kinoteatrlarda namoyish etgan. 2020-yilga kelib, film Netflixda ham namoyish etilgan, 2022-yil iyul oyida esa platformadan olib tashlangan.

2018-yil oktyabr oyida Lantern Entertainmen va 13 Films xalqaro distribyutorlik va moliya kompaniyasi *Polaroidni* xalqaro miqyosda birgalikda namoyish etish boʻyicha kelishuvga erishgan. Film 2019-yil 10-yanvarda Germaniyada Wild Bunch tomonidan ilk bor kinoteatrlarda namoyish etilgan. Film Buyuk Britaniyada esa 2019-yil 1-iyunda taqdim etilgan.

## Tanqidiy qabul
Rotten Tomatoes saytida film besh sharh asosida 0% maʼqullash reytingiga ega, oʻrtacha reytingi 2.4/10 ni tashkil qiladi. The Independent xabariga koʻra, u „hayotda yaratilgan eng yomon qoʻrqinchli film“ deb topilgan.

## Manbalar

## Tashqi havolalar

* 
*
Qarshi qal’a devori

**Qarshi qal’a devori** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri „Darvozatutak“ MFYda joylashgan tarixiy yodgorlik. Meʼmoriy yodgorlik Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Tarixi
XIV asrda qurilish ishlari boshlangan. Qal’a devorining eni 5 metr kenglikda boʻlib, joyiga qarab uning balandligi 6 metrdan 8 metrgacha koʻtarilgan. Devorning katta bir qismida keyingi davrlarda qoʻshimcha qilingan koʻngura boʻrtmalari bilinar-bilinmas saqlanib qolgan edi. Devorning toʻrt burjida pastdan yassi ishlangan minoralar savlat toʻkib turgan. Mudofaa chogʻlarida shinaklardan oʻq uzish qulay boʻlishi uchun ichki tarafda maxsus xavozalar boʻlgan. Minoralarni aholi „toʻpxona“ deb yuritgan. Amir Nasrullo davrida minoralarga choʻyan va misdan quyilgan zambaraklar oʻrnatilgan. XX asr boshlarida (1902—1903) uzoq vaqt ta’mirlanmaslik sababli shahar istehkom devori yarim vayrona holiga kelib qolgan edi.

## Arxitekturasi
Qal’a devori tomonlarining uzunligi har bir yoni 800 gaz (qadam)ni tashkil qilgan. Agar XVI —XVII asrlarda Buxoro amirligidagi oʻlchovlar hisobi boʻyicha 1 gazning 78,8 santimetrga teng ekanligini eʼtiborga olsak, qal’a devorining har bir tomoni 630,4 metr, toʻrt tomonining umumiy uzunligi 3200 gaz yoki 2521,6 metrdan iborat boʻlgani maʼlum boʻladi.

Qarshi qal’asining devori 9 paxsadan iborat boʻlgan. Qal’a aslida, dastlab gʻishtin devordan qurilgan boʻlib, paxsa devor keyinroq, gʻishtin devor vayron qilingandan soʻng qaytadan tiklangan. Devorning har bir paxsasi 1 gazga teng boʻlib, umumiy balandlik 7,92 metrni tashkil etadi. Manbalarda qal’a devorining eni asosda 7,5 gaz, yaʼni 5,91 metr, ustki qismi 4 gaz, yaʼni 3,1 metr boʻlganligi qayd etilgan.

## Adabiyotlar

## Manbalar
Ivor Weitzer

**Ivor Weitzer** (1988-yil 24-mayda tugʻilgan) — xorvatiyalik futbolchi, Xorvatiya Ikkinchi ligasining „Opatiya“ jamoasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Weitzer Rijeka shahrida tugʻilgan. Ivor birinchi professional mavsumida u 2006/2007-yilgi mavsumda Prva HNL ligasida „Rijeka“ jamoasi safida bitta oʻyinda maydongga tushgan. Keyinchalik „Orijent“, „Pomorac“, „Shiroki Brijeg“ va „Istra 1961“ klublarida oʻynagan. U 2011/2012-yilgi mavsumda Druga HNL ligasida „Pomorac“ jamoasining eng yaxshi toʻpurari boʻlgan. 2012-yilda u yana Riyekaga koʻchib oʻtdi va u yerda bir mavsum oʻtkazdi. Weitzer 2017-yilgi mavsumni Oʻzbekiston Superligasi vakili „Buxoro“ jamoasi tarkibida toʻp tepdi. Buxoro klubi tarkibida bir mavsum davomida 19 ta oʻyinda 4 ta gol muallifiga aylandi.

## Statistikasi

## Manbalar

## Havolalar

* Ivor Weitzer
* Ivor Weitzer Worldfootball saytida
* Ivor Weitzer Soccerway.com saytida
Qosimbek Qavchin

**Qosimbek Qavchin** — temuriy Umarshayx Mirzoga, oʻlimidan soʻngra oʻgʻli Boburga xizmat qilgan amaldor beklardan biri. Boburnoma asarida uning ismi koʻp satrlarda hurmat bilan tilga olingan. Xususan:

Shayboniyxon qoʻl ostiga boʻlgan Kosonsoyni Qosimbek Qavchin ozod etgan. Bobur Mirzoning eng sodiq beklaridan biriga aylangan bu shaxsga keyinchalik valiahd shahzoda Humoyunni tarbiyasi topshiriladi. Bunday shaxslarga „Bek atka“ degan nom berilgan. 

Qosimbek Qavchin shaxsi, shuningdek, mashhur Yulduzli tunlar asarida ham tarixiy qahramon sifatida eslab oʻtiladi.

## Manbalar
Mengshi 917

**Mengshi 917** — Xitoyning Dongfeng kompaniyasi tomonidan ishlab chiqariluvchi avtomobil.

## Galereya

Mengshi 917 006.jpg|Yon qismi
Mengshi 917 005.jpg|Old yon qismi
Mengshi 917 002.jpg|
Mengshi 917 003.jpg|
Mengshi 917 004.jpg|
Mengshi 917 007.jpg|Interyer


## Manbalar
Hoshim Sulton

**Hoshim Sulton** (*tugʻilgan yili:* nomaʼlum, *vafoti:* 1583; Axsikent shahri) — kelib chiqishi Shayboniylar sulolasidan boʻlgan sultonlardan biri. Abdullaxon II tomonidan Axsikent hokimi etib tayinlangan. Hoshim Sulton 1578-yili Margʻilon hamda Andijon hokimlari boʻlgan Mahdiy Sulton, Abdulgʻafur Sulton va Moʻmin Sultonlar bilan birga Abdullaxon hokimiyatiga qarshi isyon koʻtaradi. Isyondan xabar topgan Abdullaxon II Doʻstim Sultonni boshqa sultonlarga bosh qilgan holda katta qoʻshin joʻnatgan. Isyon bostirilib, Mahdiy Sulton va Abdulgʻafur Sulton oʻldirilgan. Keyinchalik qoʻlga olingan Hoshim Sulton Axsikent shahrida qatl etilgan va boshi Abdullaxonga joʻnatilgan.

## Manbalar
Boʻri odam

„Boʻri odam“ (qadimgi yunon tilida λυκάνθρωπος *lukánthrōpos*, odam boʻri) ilk bor yunon keyinchalik yevropa xalq og'zaki ijodida tez-tez namoyon boʻladigan inson koʻrinishidan qisman yoki butunlay boʻriga aylana oladigan kuchli shakl almashtiruvchilardan biri. Boʻri odamlar qanday yaralgani haqida turlicha afsonalar mavjud lekin ular orasida Likaon va Zevs orasidagi mojaro eng mashhurlaridan hisoblanadi. Afsonalarga koʻra: Pelagusning oʻgʻli Likaon maʼbudlardan nafratlangan va ularni keraksiz jonzotlar deb hisoblagan. Kunlarning birida u oliy xudo Zevsni oʻz qasriga kechki ovqatga taklif qilgan, Zevs kelganida esa uni tahqirlab ovqat oʻrnida oʻldirib qoʻl-oyoqlari pishirilgan oʻspirinni olib kelishgan. Bunday holatga chidab turolmagan Zevs Likaon va uning oilasini tunlari gʻazabi qoʻzib har qanday kimsani oʻldirishga tayyor boʻladigan qisman boʻrilarga oʻxshaydigan mahluqlarga aylantirib qoʻygan.

Ammo bu afsonalarga qaramasdan folklor 15-16-asrlarda butun Yevropa boʻylab tarqaldi va nasroniy folklorlariga aralashib ketdi. 17-asrga kelib boʻri-odam yoki likantrop vas-vasasi Yevropani qamrab oldi va cherkovlar jodugarlikda ayblanganlarni endi boʻri-odam deb ham ayblay boshlashgandi. 18-asrga kelib Yevropa cherkovlari gʻayritabiiy jonzotlarni asosan uch turga: „jodugarlar“, „boʻri-odamlar“ va „vampirlar“ga boʻlgandi ammo asr oxiriga kelib bunday jonzotlar shunchaki bolalar ertagiga aylanib qoldi.
### Kino sanoatida boʻri-odam atamasi
Kino sanoati rivojlangani sari, Gollivud rejisyorlari turli yevropa xalqlarining folklorlaridan ilhomlanib undagi jonzotlarni filmlarga odabtatsiya qilishni boshlab yuborishgan. Asl afsonadan farqli ravishda filmlarda vampirlar va boʻrilar bir-birlariga yaqin jonzotlar hisoblanishadi. Bu bogʻliqlik haqida ham afsona bor boʻlib unda: Inadu ismli jodugar qasos sifatida oʻz qishloqdoshlarini quyosh va oyning qullariga aylantirib qoʻygan. Yaʼni quyoshning qullari vampirlar boʻlib ular ochiq quyoshda kulga aylanib ketardi. Oyning qullari esa boʻri-odamlar boʻlib ular toʻlin oyda nazoratni butkul yoʻqotib vahshiy mahluqqa aylanardi va boʻri-odam qancha koʻp begunohlarni oʻldirsa u oʻz insoniyligidan shunchalar tez ajralardi. (Bu hikoya The Vampire Diaries seriali uchun Maxsus yaratilgan)
Muhammad Rahmon

**Muhammad Rahmon** (1949-yil 18-noyabr Qashqadaryo viloyati, Kitob tumani, Ovlat qishlogʻda tavallud topgan) – oʻzbek adabiyotining isteʼdodli shoiri.

## Tarjimai holi
Muhammad Rahmon 1949-yil 18-noyabr kuni Qashqadaryo viloyati, Kitob tumanining Palandara qishloq kengashi, Ovlat qishlogʻida dunyoga keldi. Ota-onadan oʻn yoshida yetim qolgan Muhammad Rahmon mehribonlik uyida tarbiyalandi. Keyinchalik Kitob tumanidan bir guruh bolalar Termiz shahriga yuborilib, Surxondaryo viloyatida taʼlim-tarbiya oladi. Bolalar uyidagi oʻsmir Muhammad Rahmonning isteʼdodini erta payqagan shoir Tesha Saydali uni oʻz tarbiyasiga oldi. Yuqori sinfga oʻtgan Muhammad Rahmon Tesha Saydaliyevning tavsiyasi bilan „Surxondaryo haqiqati“ viloyat gazetasida adabiy xodim boʻlib oʻz faoliyatini yurita boshladi. Uni turli maqola, sheʼr, lavhalari elga mashhur qildi.

## Faoliyati
Shoir Muhammad Rahmonning „Bolalik“ deb nomlangan dastlabki sheʼri oʻn ikki yoshida „Gulxan“ jurnalida nashr etildi. ToshDU (hozirgi Oʻzbekiston Milliy Universiteti)ning jurnalistika fakultetida tahsil oldi (1967—1972). „Choʻlpon“ nashriyotida muharrir va boʻlim mudiri lavozimlarida oʻz faoliyatini olib bordi (1972—1980). 1980-yildan umrining soʻnggigacha masʼul vazifalarda xizmat qilgan.

## Ijodi
Shoirning „Muvozanat“, „Yashil daryo“, „Yuragimning dasxati“, „Ijobat“, „Asraganim, avaylaganim“ nomli sheʼriy toʻplamlari va bolalarga atalgan „Momoqaymoq“, „Yerga tushgan kamalak“, „Qanotli tushlar“ nomli majmualari nashr etildi. „Yoʻl koʻrayotgan odam“(2010-yil) saylanmasiga turli yillarda yozilgan sheʼrlari va „Adabiy nido“ dramatik dostoni jamlangan. U tarjimon sifatida rus shoiri K.Chukovskiy, fransuz kompazitori A. Bertonning sheʼrlarini, avstriyalik adiba Velskof-Genrixning „Tokay Ito“ romanini ona tilimizga oʻgirib tarjima qildi. Isteʼdodli shoir Muhammad Rahmon 2010-yilda vafot etdi.

## Manbalar
Katta mushuklar

**Katta mushuklar** (lot. *Pantherinae) —* mushuksimonlar oilasiga kiruvchi ostoilaridan biri. Bu ostoilaga mushuksimonlarning eng yirik vakkillari kiradi. Ammo katta mushuklar ostoilasiga tegishli bo'lish mezoni kattalik emas, balki morfologik tafsilotlaridir, masalan, til osti suyagining tuzilishi. Aynan shu sababli katta mushuklar oilasiga, gepard va puma kabi yirik turlar kirmaydi.  Birinchi marotaba bu ostoilani 1917-yilda Reginald Innes Pocock tasniflagan. Katta mushuklar 9,32 dan 4,47 million yil oldin yoki 10,67 dan 3,76 million yil oldin umumiy ajdoddan genetik jihatdan ajralib chiqqan.
## Tashqi ko'rinishi

Barcha katta mushuklarning mo'ynalarida dog'lar bor, hatto ular birinchi qarashda ko'rinmasa ham . Dog'lar leopard va bulutli leopard, qor qoplon va yaguarda aniq ko'rinadi. Yo'lbars mo'ynasidagi chiziqlar cho'zilgan va birlashib ketgan dog'lardir. Arslonda adaptatsiya sababli dog'lar yo'qolib ketgan, lekin dog'lar arslon bolalarida mavjud bo'ladi.

Katta mushuklar o'zlarining kichik qarindoshlaridan til osti suyagi tuzilishida farqlanadi. Suyak tomoqdagi til mushaklarini boglab turuvchi mayda suyaklardan iborat. Ilgari, bu belgi irillash qobiliyati bilan bog'liq deb hisoblangan. Biroq, yangi tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, irillash boshqa anatomik xususiyatlarga, birinchi navbatda, hiqildoqning maxsus tuzilishiga asoslangan. Arslon, yo'lbars, leopard va yaguarda juda uzun ovoz paylari va qalin elastik to'qimalar  irillash imkonini beradi. Qor qoploni, bulutli leopard va boshqa mushuk turlari bunday xususiyatlarga ega emas va irilla olmaydi.

## Urugʻ va turlari
R. I. Pocock *Pantherinae* ostoilasiga dastlab *Panthera* va *Uncia* urug'larini kiritgan, zamonaviy tasnifga ko'ra *Panthera* va *Uncia* urug'lari *Panthera* urug'iga birlashtirgan va yangi *Neofelis* urug'i ajratilgan.

Quyida katta mushuklar turkumining urug' va turlarining toʻliq roʻyxati keltirilgan:
Uzun Hasan (bek)

**Uzun Hasan** (XV—XVI asrlar) — temuriy Umarshayx Mirzo hamda oʻgʻli Bobur Mirzo xizmatida boʻlgan amaldor va Axsi hokimi, kelib chiqishi barlos urugʻiga mansub beklardan biri. 

## Hayot yoʻli
Samarqandga amalga oshirilgan dastlabki harbiy yurish oldidan Bobur Axsikent boshqaruvini Uzun Hasanga topshirib ketgan. Samarqand egallangan boʻlsa-da, shaharda boshlangan ocharchilik tufayli Bobur askarlari va xalq ogʻir ahvolda qolgan. Shunday sharoitda Bobur qoʻshini tarqab keta boshlaydi. Qochganlar orasida Ahmad Tanbal ham boʻlgan. Qochqinlar Axsi va Andijon shaharlari tomon borishadi. Bobur oʻz ustozi Xoja Qozini ularning ortidan yuborgan. Chunki Uzun Hasan Xoja Qoziga ixlosmand kishi edi. Bobur aslida qochqinlarni Samarqandga qaytarishda Uzun Hasandan yordam soʻragan yoki hech boʻlmasa ularni jazolanishini kutayotgan edi. Lekin bu buzgʻunchilikning ortida Uzun Hasan turgani tez orada oshkor boʻladi. Bu haqida Bobur Mirzo oʻzining Boburnoma asarida shunday maʼlumotlar keltirilgan:

Boburnomada aytilganidek, Ahmad Tanbal hamda Uzun Hasan oʻzaro til biriktirib, Andijon va Axsi taxtiga Jahongir Mirzoni oʻtqazish harakatiga tushgan. Shu maqsadda Uzun Hasan Axsidan Andijonga harbiy yurish boshlaydi. Bobur tomonidan Andijon hokimi etib tayinlangan Ali Doʻst Togʻoyi harbiy kuch va zaxira yetarli boʻlishiga qaramay, Uzun Hasan va Ahmad Tanbalga shaharni topshiradi. Bu xabar Boburga yetib borganidan keyin u Samarqand shahrini tashlab chiqadi va 240 nafar yigiti bilan avval Margʻilon shahriga kelib tushadi. Margʻilonda 2-3 kun turgach, Andijon shahri tomonga harakatlanadi. Boburning shaharga yaqinlashib qolganidan xabar topgan Ahmad Tanbal va Uzun Hasan qoʻshin yigʻa boshlaydi. Yuz bergan toʻqnashuvda Uzun Hasan magʻlubiyatga uchraydi va Andijon shahri tomon chekinadi. Lekin shahar darvozasi Uzun Hasan uchun ochilmaydi va shahar aholisi oʻzaro kelishib Bobur Mirzoga chopar joʻnatishadi. Noiloj qolgan Uzun Hasan Axsiga tomon chekinadi. Axsi shahri ham Bobur Mirzo tomonidan qamal qilinganidan keyin Uzun Hasan taslim boʻlishga majbur boʻladi. Oʻzaro kelishuvga koʻra Hisorga joʻnab ketgan Uzun Hasanni koʻplab bek va askarlari tashlab ketgan edi.

## Manbalar
Nosir Mirzo

**Nosir Mirzo** (1487—1512) — temuriy hukmdor Umarshayx Mirzoning kenja oʻgʻli, Bobur Mirzoning ukasi, shuningdek, Kosonsoy hokimi. Nosir Mirzo Umarshayx Mirzoning Umid Ogʻocha ismli rafiqasidan tugʻilgan farzandi boʻlib, unga Vays Logʻariy ismli kishi bek atkalik qilgan. Umarshayx Mirzo oʻlgan vaqtda Nosir Mirzo Kosonsoyda boʻlgan. Shahzoda keyinchalik akasi ortidan Kobulga ketadi. Bobur Mirzo unga bir qancha viloyatlarni boshqarish ishlarini topshirgan. Nosir Mirzo akasining harbiy yurishlarida ham ishtirok etib kelgan. Xususan, Bangash va Bannu viloyatlarini boʻysundirishda ishtirok etgan. 1505-yilda Boburdan yuz oʻgirgan Nosir Mirzo Badaxshonga yoʻl oladi va badaxshonlik mahalliy beklar yordamida hokimiyatni oʻz qoʻliga oladi. Ikki yillik hukmronlikdan keyin Badaxshon mahalliy beklari boʻlgan Muborakshox va Muhammad Koʻrchi kabi beklarning isyoni yuz beradi. Boʻlib oʻtgan toʻqnashuvda Nosir Mirzo yengilib, yana akasining yoniga — Kobulga qaytadi. Bobur Mirzo tomonidan 1507-yilda amalga oshirgan Qandahor yurishida ishtirok etgan Nosir Mirzo u yerga hokim etib tayinlanadi. Muhammad Shayboniyxon Qandahorni qamal qilgan vaqtda Nosir Mirzo akasi Jahongir Mirzo yoniga qochib borgan. Bu vaqtga kelib Jahongir Mirzo vafot etadi va Bobur Mirzo uning oʻrniga Nosir Mirzoni hokim etib tayinlagan. 1511-yili yana Samarqand yurishi uchun ketgan Bobur Mirzo Nosir Mirzoni Kobulda qoldirib ketgan. Biroq janglarda yengilgan Bobur Hisor orqali Kobulga qaytib keladi. Kobulni yaxshi boshqargani uchun ukasiga minnatdorchilik bildirgan Bobur uni Gʻaznaga qaytib ketishi mumkinligini aytgan. Lekin Nosir Mirzo joʻnat ketishga ulgurmay vafot etgan.

## Manbalar
Shakl almashtiruvchi

**Shakl almashtiruvchi** yoki shakl almashtirish turli xalqlar an'analarida turlicha qaraladigan holat bo'lib, afsona va xalq og'zaki ijodida tez-tez ko'zga tashlanib turadi. Mifologiyada **shaklni almashtirish** - bu tabiatan g'ayritabiiy qobiliyat, ilohiy aralashuv, iblislarning manipulyatsiyasi, jodugarlik, sehr yoki avloddan avlodga o'tadigan gen natijasida o'z-o'zini jismonan o'zgartira olish qobiliyatidir. Shakl almashtirish tushunchasi totemizm va shamanizmning eng qadimgi shakllarida, shuningdek tarixning oltin adabiyotlari: "Gilgamesh" va "Iliada" kabi epik dostonlarda uchraydi. Zamonaviy kontsepsiyada esa bu tushuncha fantaziya, bolalar adabiyoti va ommaviy madaniyat vositasi bo'lib qolmoqda.
Qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeyi (Qarshi)

**Qatagʻon qurbonlari xotirasi muzey** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida joylashgan qatagʻon qurbonlarining xotirasiga bagʻishlangan muzey. Hozirda muzey Qarshi shahrining Eski shahar qismi, Odina parki, Odina masjidida joylashgan.

## Muzey tarixi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi bilan, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkаmasining 936-sonli qarori bilan oliy taʼlim muassasalari huzurida „Qatagʻon qurbonlаri xotirаsi“ muzeyi tаshkil etilishi belgilаndi. Shu munosabаt bilan Qаrshi davlаt universiteti tuzilmasidа 2018-yil 28-аvgust kuni Qarshi shahridagi Abu Ubаydа ibn al Jarroh ziyoratgohidа muzey tаshkil etildi. Ushbu muzeydа „Sovet davlаti qatаgʻon siyosаtining boshlаnishi (1926—1936)“, 1937—1938-yillаrdagi „Kаtta qirgʻin“ oqibatlari, „1940—1950-yillаrda Oʻzbekiston jаnubida amalga oshirilgan siyosiy qatagʻonlar“, „1980-yillardagi qatagʻonlar“ haqidа mаʼlumotlаr berilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 8-oktyabrdagi farmoyishiga muvofiq, 2021-yil Qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeyi Odina masjidiga koʻchirildi va kengaytirildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti 2021-yil 11-oktyabr Qashqadaryo viloyatiga tashrifi mobaynida qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeyini borib koʻrdi. Tashrif chogʻida chor Rossiyasi davrida qamoqxonaga aylantirilgan Odina masjidida tashkil etilayotgan muzey haqida shunday taʼkidlaydi:

2021-yil Qashqadaryo hokimi Qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeyining kanalizasiya, ventilyasiya va ichimlik suv tаʼminotini yaxshilash uchun byujetdan 500 million soʻm mablagʻ ajratdi.

Muzey 11 ta boʻlim va 4 ta zаldan iborat boʻlib, ularda Turkiston oʻlkаsida olib borilgan mustаmlakаchilik siyosati va qаtаgʻonlarni аks ettiruvchi noyob tаrixiy fоtоsuratlar, xaritаlar, аshyolаr va boshqa mаnbalar aks ettirilgаn.

### Qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeyining ekspozitsiyasining boʻlimlari:
1-boʻlim: Oʻrta Osiyoning chor Rossiyasi tomonidan bosib olinishi va mahalliy xalqning unga qarshi kurashi;

2-boʻlim: Milliy uygʻonish harakati, uning namoyon boʻlishi va amaliy yoʻnalishlari;

3-boʻlim: Turkiston muxtoriyati hukumatining tugatilishi va sovet davlati qatagʻon siyosatining boshlanishi (1917—1924 yillar);

4-boʻlim: Sovet hokimiyatining kollektivlashtirish va „quloqlashtirish“ siyosati, uning fojiali oqibatlari (1930—1936 yillar);

5-boʻlim: 30-yillarning boshlaridagi siyosiy qatagʻonlar (1929—1936 yillar);

6-boʻlim: 1937—1938 yillardagi siyosiy qatagʻonlar;

7-boʻlim: 1940—1950 yillarda qatagʻon siyosat;

8- boʻlim: Qatagʻon jarayonining 1940—1950 yillarda  davom  ettirilishi;

9- boʻlim: 1980-yillarda Qashqadaryo viloyatidagi qatagʻonlar: „paxta ishi“ kampaniyasi;

10-boʻlim: Mustaqillik yillarida tarixiy adolatning tiklanishi qatagʻon qurbonlari xotirasining abadiylashtirilishi milliy qadriyatlarini  asrab avaylash va rivojlantirish yoʻlida amalga oshirilgan tarixiy ishlar (1991-yillardan keyingi davr);

11-boʻlim: Yangi Oʻzbekiston uchinchi-renessans sari.

## Manbalar
Chaqar masjidi (Qarshi)

**Chaqar masjidi** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri Chaqar MFYda joylashgan meʼmoriy yodgorlik. Masjid Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Tarixi
Chaqar masjidi Qarshi shahrining Eski shahar qismida joylashgan boʻlib. Masjid XVIII asrda barpo etilgan boʻlib hozirgi kunda vayrona ahvolga kelib qolgan va Chaqar mahallasining homiyligida turadi. Chaqar masjidi va Sharifboy madrasasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida“gi 846-sonli qarori bilan milliy roʻyxatga kiritilgan edi. Biroq Sharifboy madrasasi va Chaqar masjidida taʼmirlash va restavratsiya ishlari olib borilmaganligi sababli 2022-yil Ijtimoiy tarmoqlarda tanqidiy muhokamalarga sabab boʻldi. Unga koʻra madrasa ahvoli avariya holatiga kelib qolgandi.

## Meʼmorchiligi
Masjidga ayvondan eshiklar orqali ichkariga kirilgan. Devorlari naqshsiz, ganj bilan suvalgan boʻlib mehrob qismida marmarga oʻyilgan naqshni koʻrish mumkin. Binoning asosiy oʻrta qismida o‘ymakor ustunlar shift yogʻochlarini koʻtarib turadi, tag himoya qismi marmardan qilingan. Masjidning tashqi qismi ayvon uslubida qurilgan, ustunlar ayvonlarni koʻtarib turadi. Masjid yogʻoch ustunlariga mahorat bilan gul tasvirlari, turli xil shakllari oʻyilgan. Bunday anʼanaviylikni Buxoro meʼmorchiligida ham koʻrish mumkin.

## Galeriya

## Adabiyotlar

## Manbalar
Maqomayev

**Maqomayev**

* Müslüm Maqomayev — ozarbayjonlik opera va pop-qoʻshiqchisidir
* Müslüm Maqomayev (bastakor) — ozarbayjon, sovet kompozitori va dirijori, Ozarbayjon SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1935), Ozarbayjon klassik musiqasi asoschilaridan biri, Ozarbayjon Davlat filarmoniyasi uning nomi bilan atalgan
Vitaliy Rushnitskiy

**Vitaliy Rusnitskiy** (; ; 1990-yil 17-yanvarda tugʻilgan) – belaruslik futbolchi, „Stenles Pinsk“ jamoasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Vitaly yoshligida u Minskning „Dinamo“ jamoasi tarkibiga kirdi va 15 yoshidayoq oʻrinbosarlar tarkibida oʻynay boshladi. Keyinchalik u asosiy jamoaga jalb qilindi, lekin hech qachon debyut oʻyinini oʻtkazmadi. 2008-yil boshida u Samaraning „PFC Krylia Sovetov Samara“ jamoasiga koʻchib oʻtdi. Rushnitsky u yerda ham yoshlar jamoasida oʻynadi. 2009-yilning ikkinchi yarmini Bobruyskning „Belshin“ jamoasida oʻtkazdi, Samaraga qaytganidan soʻng asosiy tarkib uchun kurashda magʻlu boʻldi va klubni tark etdi.

2011-yilda u Belarus birinchi ligasining „Vedrich-97“ klubiga oʻtdi, mavsumning ikkinchi yarmida „Smorgon“ jamoasida oʻynadi. 2012-yilda u belaruslik murabbiy Igor Kriushenko boshchiligidagi Oʻzbekiston Superligasining „Shoʻrtan“ jamoasiga oʻtgan, keyinroq „Smorgon“ klubiga qaytgan. 2013-yilgi mavsum „Polatsk“ klubida boshlandi, biroq koʻp oʻtmay klubda moliyaviy muammolar boshlandi va Vitaliy klubning aksariyat futbolchilari bilan birga jamoani tark etdi.

2014-yilgi mavsumda u „Kolas-Drujba“ klubida Ikkinchi ligada oʻynadi va 11 gol bilan jamoaning eng yaxshi toʻpurariga aylandi. Keyingi yili u Pinsk „Xvala“ jamoasiga koʻchib oʻtdi va 2015-yilgi mavsumda 12 ta gol urdi. 2016-yilgi mavsumni muvaffaqiyatli boshladi, chempionatning birinchi yarmidan soʻng 13 ta gol bilan Ikkinchi liga toʻpurarlari roʻyxatini boshqardi.

2016-yil iyul oyida u Slutskka koʻchib oʻtdi. 29-iyul kuni u Oliy ligada debyutini oʻtkazdi va „Slaviya“ Mazirga qarshi oʻyinda (1:0) asosiy tarkibda maydonga tushdi. Keyinchalik u asosiy tarkibdagi oʻrnini yoʻqotdi va tez-tez zaxirada qola boshladi. 2017-yilgi mavsumda u zahiradan maydonga tushishda davom etdi. 2017-yil 3-iyun kuni u Premyer-ligadagi ilk golini urdi va zaxiradan maydonga tushganidan bir daqiqa oʻtib Islachi darvozasini ishgʻol qildi va bu Slutsk klubiga 2:1 hisobida gʻalaba keltirdi. 2017-yil iyul oyida tomonlarning kelishuviga binoan u Slutskni tark etdi.

„Slutsk“ jamoasidan koʻp oʻtmay u Pinskdan „Xvala“ klubiga qaytdi, 2018-yil yanvar oyida esa Jitkyu Juas jamoasiga qoʻshildi. 2018-yilning iyun oyida u Jitovi klubini tark etdi.

2018-yilning avgustida u Lida bilan shartnoma imzoladi, 2018-yilgi mavsum yakunlangach, Lida klubini tark etdi. 2019-2020-yillarda u Ikkinchi ligada Pinskning „Stanless“ tarkibida oʻynagan va jamoaning eng yaxshi toʻpurari boʻlgan.

2021-yilning yanvar oyida u „Toʻlqin“ bilan mashgʻulotlarni boshladi va fevral oyida u bilan shartnoma imzoladi. 2021-yilgi mavsumda u asosiy tarkibda va zaxira oʻyinini almashtirdi. 2022-yilning fevral oyida shartnoma yakunlanganidan soʻng u „Hvala“ni tark etdi. U tezda „Stanless“ ga qayta qoʻshildi va mart oyida rasman jamoa oʻyinchisi sifatida tanishtirildi. 2023-yil mart oyida Rushnitskiy 2023-yilgi mavsum uchun „Stanles“da qolishi eʼlon qilindi, ammo aprel oyida u klubni tark etdi va Olshanidan „Nova Pripyat“ ga oʻtdi.

## Yutuqlar

* Belarus chempionatining birinchi ligasi gʻolibi: 2009

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Vitaly Rushnitsky FootballFacts.ru saytida (ruscha)
Aʼzam Obid

**Aʼzam Obid (1974)** ​​— shoir, yozuvchi va tarjimon.

## Hayoti
Aʼzam Obidov 1974-yilning 8-noyabrida Namangan shahrida tugʻilgan. Shahridagi 7-sonli maktabni oltin medal bilan tamomlaganidan soʻng, Namangan davlat universiteti va Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida oʻqigan. Hozirda AQSh elchixonasida faoliyat yuritadi. Oilali, 3 nafar farzandi bor.

## Ijodi
Aʼzam Obidov oʻzbek va ingliz tillarida ijod qiladi. Uning „Yoʻlimni poylaydi moʻjiza“ (oʻzbek va ingliz tillarida), „Muhabbat, oqaver tomirlarimda“ (N. Abdullayeva bilan hammualliflikda), „Sogʻintirib ketgum qadamlarimni“, „My name is Uzbekistan“ (oʻzbek va ingliz tillarida) kabi kitoblari nashrdan chiqqan. Ijodi dunyoning 25 tiliga tarjima qilingan. Sheʼrlari va tarjimalari kitob holida Buyuk Britaniya, Hindiston, Germaniya, Fransiya, AQShda chop etilgan.

## Tarjimalari
Aʼzam Obidov bir qator oʻzbek ijodkorlarining ijodini ingliz tiliga tarjima qilgan. Jumladan, Alisher Navoiyning "Farhod va Shirin" dostonining inglizcha tarjimasi Turkiyada, gʻazallari tarjimasi AQShda chop etilgan. Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi xalq yozuvchisi Erkin Aʼzamning romanlari, Salomat Vafo, Evril Turon kabi adiblar va Abdulhamid Choʻlpon, Usmon Nosir, Rauf Parfi, Jamol Kamol, Oʻroz Haydar, Bahrom Roʻzimuhammad, Baxtiniso Mahmudova kabi shoirlarning sheʼrlarini ingliz tiliga tarjima qilgan.

## Adabiy loyihalardagi ishtiroki
Aʼzam Obidov xorijiy davlatlarda tashkil etilgan turli adabiy loyiha va festivallarda ishtirok etib keladi. Shuningdek, uning tashabbusi bilan Oʻzbekistonda ham xalqaro va mahalliy adabiy loyihalar tashkil etilgan. Jumladan, uning „Chet ellik shoir Oʻzbekistonda rezidensiyada“, „Metroda sheʼrxonlik“ kabi ijodiy dasturlarni amalga oshirgan.

## Manbalar
Bagration koʻprigi

**Bagration koʻprigi** — Moskva daryosi ustida qurilgan Moskvadagi piyodalar koʻprigi. Koʻprik Tower 2000ni asosiy Moskva xalqaro biznes markazi bilan bogʻlaydi. Koʻprik 1997-yil sentyabr oyida Moskva tashkil etilganining 850 yilligini nishonlash uchun qurilgan. U Napoleon urushlari davrida jasorat koʻrsatgan general Pyotr Bagration sharafiga nomlangan.

## Tuzilishi
Bagration koʻprigi uzunligi 214 metr va kengligi 16 metrni tashkil qiladi. U daryodan 14 metr balandlikda joylashgan. Bagration koʻprigi ikki darajadan iborat: pastki qismi travolatorlar bilan qoplangan toʻliq sirlangan galereya, yuqori qismi esa qisman sirlangan boʻlib, unda savdo arkadalari, shuningdek ochiq kuzatuv maydonchasi joylashgan. Koʻprikda isitish va havoni tozalash tizimlari, majburiy ventilyatsiya, lift va eskalatorlar oʻrnatilgan, yongʻin xavfsizligi tizimlari, signalizatsiya tizimi, boshqaruv xonasi ishlaydi.
## Ishlash tartibi
* Vystavochnaya metro bekatining qabulxonasidan (soat 07:30 dan 24:00 gacha)
* Tower-2000 dan (07:30 dan 24:00 gacha)
* Krasnopresnenskaya qirgʻogʻidan (juft kunlarda: 05:25 dan 02:00 gacha, toq kunlarda: 05:35 dan 02:00 gacha).

## Yana qarang

* Moskvadagi koʻpriklar roʻyxati

## Manbalar
Kamen Hadjiev

**Kamen Galabov Hadjiev** (; ; 1991-yil 22-sentyabrda tugʻilgan) – bolgariyalik professional futbolchi, hozirda „Xebar Pazardjik“ jamoasida himoyachi yoki yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Karyera
Hojiyev Bolgariyaning Kochan shahrida tugʻilgan. Futbolchilik faoliyatini „Rodopa“ klubida boshlagan.

Hojiyev 2008-yilda faoliyatini rivojlantirish uchin Germaniyadagi Wattenscheid 09 akademiyasiga qoʻshilgan. 2008/2009-yilgi mavsumda U-19 terma jamoasida 18 ta oʻyinda maydonga tushib, 5 ta gol urgan. 2009-yilgi mavsumda „Shalke 04“ yoshlar akademiyasi tarkibiga qoʻshilgan.

2010-yil iyul oyida Hojiyev Pirin Gotse Delchev jamoasi bilan shartnoma imzolagan. 31-iyul kuni Botev Krivodol jamoasiga qarshi debyut oʻyinini oʻtkazgan. Hojiyev mavsum davomida ikkinchi divizionda 30 ta oʻyinda maydonga tushgan. 2010-yil 18-sentyabrda „Sportist Svoge“ jamoasiga qarshi oʻyinda (2:1) jamoasining yagona golini kiritgan. 2011-yilning dekabrida Hojiyev Minyor Pernik klubiga oʻtgan.

2017-yilning 1-iyunida Hojiyev Beroe bilan shartnoma imzolagan. 2022-yil 6-iyul kuni Toshkentning „Paxtakor“ klubi oʻzaro kelishuvga koʻra shartnoma bekor qilinganidan soʻng, Hojiyev klubni tark etganini eʼlon qilgan. 2022-yilning noyabrida u oʻz vataniga qaytib, Bolgariya yuqori ligasiga yangi koʻtarilgan Xebarga qoʻshilgan.

## Xalqaro
Kamen birinchi marta 2018-yilning mart oyida Bosniya va Gersegovina va Qozogʻiston jamoalariga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlari uchun Bolgariya milliy futbol jamoasiga chaqirilgan. Oʻyinlar davomida maydonga tushmagan va zahirada qolgan. Hadjiev 2019-yilning 14-oktyabrida Yevro-2020 saralash bosqichida Angliya jamoasiga qarshi oʻyinda debyut qilgan.

## Faoliyat statistikasi

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Leomar Rodriges

**Leomar Fransisko Rodriges** (1987-yil 12-iyunda tugʻilgan) yoki oddiygina **Leomar** – „Kaxias Futebol Clube“ jamoasida himoyachi sifatida oʻynaydigan assotsiatsiya futbolchisi.

## Futbolchilik faoliyati
2009-yilning avgust oyida Leomar ijara asosida Oʻzbekiston Superligasi vakili „Bunyodkor“ jamoasiga oʻtib, braziliyalik João Viktor, Ratinyo va Rivaldo bilan birgalikda toʻp tepdi.

2012-yil avgust oyida Leomar Naval 1º de Mayo tomonidan 2012-13 mavsum uchun Penafielga ijaraga berildi.

2013-yilda u Botafogo SP ga oʻtdi. 2014-yilda u Arapongas safida oʻynagan.

## Yutuqlar

; Bunyodkor

* Oʻzbekiston Superligasi chempioni (1): 2009

; Fortaleza

* Campeonato Searense (1): 2010

## Manbalar

## Havolalar

*
Xo‘jalitepa

**Xo‘jalitepa** — Qashqadaryo viloyati Qarshi tumani Mirmiron qishlog'ida joylashgan madaniy meʼros obyekt.

## Tarixi
Mirmiron qishlog'ining janubi sharqiy tarafida joypashgan Xo'jalitepa xarobasida o'tkazilgan qadimshunoslik tekshirishlari natijasida bu joyni II-I asrlarga oid ekanligi aniqlagan. Xo'jalitepadagi qadimiy manzil aylanasi 40-45 metr bo'lgan, uning hozirgi qoldig'i balandligi 8 metr keladi. Xo'jalitepada olib borilgan qazishlar uning quyi qismidan jom idishini, yuqori qismidan naqsh solingan isiriqdonlarni va yupqa ishlangan xumchalarni topish imkonini beradi. Biroq yer osti suvlarining ko'tarilganligi sababli, qazish ishlarini 2 metrdan chuqur o'tkazish iloji bo'lmagan. Xo'jalitepaning yuza qatlamida ochilgan ikkita o'choq yonidan 50 dan ko'proq loydan yumaloq shaklda yasalgan g'ilaklar topilgan. G'ilakchalarning eng kichigi 3 santimetr bo'lib, 50-60 gramm og'irlikda bo'lgan. Eng kattalari esa 13 santimetr hajmda yasalib, og'irligi 1,5 qadoqcha kelgan. Ular orasida chala pishirilgan va umuman, o'tga solinmaganlari ham uchraydi.
Chaqchar

**Chaqchar** — Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlari oraligʻida joylashgan togʻ tizmasidir.
## Joylashuvi
Chaqchar togʻ tizmasi Hisor togʻ tizmasining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. U gersin togʻ hosil boʻlishida burmalangan.
## Choʻqqisi
Xuroson — Chaqchar togʻining eng baland choʻqqisi hisoblanib, balandligi 3749 metrga teng. Chaqcharga yaqin hududda joylashgan Boysuntogʻda oʻrtacha balandlik 3700 metr, Koʻhitangda esa 3100 metrni tashkil etadi.
## Geografiyasi
Chaqchar togʻ tizmasi Surxondaryo tabiiy geografik okrugida jolashgan.
### Iqlimi
Bu yerning iqlimi quruq subtropik boʻlib, togʻ choʻqqisiga koʻtarilgan sari iqlim oʻzgara boradi. Pastliklarda qish qisqa va iliq, togʻ choʻqqilarida esa birmuncha sovuq boʻlishi kuzatiladi.
### Yogʻin miqdori
Hisor togʻining janubiy yonbagʻirlari, jumladan Chaqchar, Boysun, Sultontogʻ kabi tarmoqlarida yogʻin miqdori yillik 800-900 mm ni tashkil etadi. Bu yogʻinning asosiy ulushi qish va bahor oylariga toʻgʻri keladi. Kuz va yozda eng kam yogʻin holati qayd etilgan.
### Tuprogʻi
Mazkur hududning dengiz sathidan 500 metr balandlikdagi qismlarida asosan och boʻz tuproq keng tarqalgan. Shuningdek shoʻrlashgan boʻz tuproq ham mavjud. 500 metrdan 1200 metrgacha boʻlgan baland qismlarida esa oddiy va toʻq tusli boʻz tuproq uchraydi. Eng baland choʻqqilarga yaqin yonbagʻirliklarda esa (1500-2500 metr) togʻ-jigarrang tuprogʻi keng tarqalgan.
## Oʻsimlik dunyosi
Adirlarda asosan efemer oʻsimliklar, jumladan, shuvoq, qoʻziquloq va kavrak uchraydi. Butalardan: bodom, zirk kabilar oʻsadi.
2500 metrdan baland hududlarda yaylov mintaqasi joylashgan. Bu yerda subalp va alp oʻtloqlari mavjud.

## Hayvonot dunyosi
Mazkur hududlarda tulki, boʻrsiq, togʻ takasi va boʻrilar keng tarqalgan.

## Yana qarang
* Hisor tizmasi
## Manbalar