Trianon masjidi

**Trianon masjidi** (), shuningdek **Eski masjid** () nomi bilan ham tanilgan – Gretsiyaning Peloponnes mintaqasidagi Nafplio shahrida joylashgan sobiq masjid.

XVI asrda, Usmoniylar davrida qurib bitkazilgan bu inshoot Nafplioda saqlanib qolgan usmoniy meʼmorchiligining eng qadimgi namunasi hisoblanadi. Usmoniylar hukmronligi paytida u shahar bozorining markazida, Bosh vazir mahallasida yoki Sulton Ahmad mahallasida joylashgan edi. Keyinchalik bino -yildan boshlab dunyoviy maqsadlarda foydalanishga qayta moslashtirildi, jumladan, kinoteatr va madaniy tadbirlar uchun ishlatilgan.

## Tarixi
Masjid XVI asr oxirlarida yoki ehtimol 1666–1667-yillardan biroz oldin, Peloponnesdagi usmoniylar davrining birinchi bosqichida qurilgan. Venetsiyaliklar 1687-yilda Peloponnesni egallab olganida u Paduyalik avliyo Antoniyga bagʻishlangan cherkovga aylantirilgan, biroq 1715-yilda usmoniylarning qayta zabt etishi ortidan yana masjid sifatida foydalana boshlangan.

Gretsiya mustaqillik urushining dastlabki yillarida, -yilda, bino dunyoviy maqsadlarda qoʻllanildi, jumladan, kambagʻallar, bemorlar hamda urush davrida yetim qolgan bolalarga gʻamxoʻrlik qilgan va ularni oʻqitgan Nafplio Xayriya jamiyatiga boshpana boʻlgan. 1830-yilda Gretsiya mustaqilligidan soʻng u kambagʻal oilalar uchun oʻzaro-oʻqitish maktabiga (katta yoshdagi oʻquvchilar kichiklarini oʻqitadigan maktab turi) aylantirildi. Gretsiyaning birinchi gubernatori Ioannis Kapodistrias ushbu muassasani oʻz hisobidan qoʻllab-quvvatladi.

Qirol Gretsiyalik Otto oʻzaro-oʻqitish maktablarini bekor qildi va ularning oʻrniga davlat qoʻllovidagi maktablarni joriy etdi. 53 yil davomida, 1831-yildan 1884-yilgacha, sobiq Trianon masjidi sogʻliq bilan bogʻliq xavotirlar sabab yopilgunga qadar maktab sifatida faoliyat yuritdi. Bir necha yil davomida u Nafplio magistrantlar sudi, shuningdek shaharning metropolit cherkovi sifatida ham xizmat qilgan. 1893-yilda u taʼmirlanib, konservatoriya va teatrga aylantirildi, 1937-yilda esa Trianon shahar kinoteatri sifatida qayta jihozlandi, bugun ham nafplioliklar sobiq masjidni aynan shu nom bilan bilishadi. 1993-yildan buyon u Nafplio Munitsipal teatri qarorgohi boʻlib, madaniy tadbirlar va koʻrgazmalar uchun ham ishlatiladi. U Nafpliodagi eng kichik kinoteatrlardan biridir va baʼzan kattalar uchun filmlar ham namoyish qilinadi.

## Meʼmorchilik
Gʻisht va toshdan qurilgan sobiq Trianon masjidi sodda toʻgʻri toʻrtburchak reja hamda sakkizburchakli gumbazga ega inshootdir. Kirish qismi uchta kichikroq gumbaz bilan yopilgan, ravoqli va ustunli ayvon mavjud, binoning gʻarb tomonida ilgari kichik hovli boʻlgan, biroq u bugungacha saqlanib qolinmagan. Tarix davomida turli maqsadlarda ishlatilgani sababli, bino asl koʻrinishidan koʻplab oʻzgarishlarga uchragan. Sobiq masjid sodda boʻlib, alohida xususiyatlar, bezaklar yoki yirik minoralarga ega emas (minora saqlanmagan). Yangi funksiyalar ehtiyojini qondirish uchun 1915-yilda soxta shiftlar qoʻshilgan, natijada gumbazlar, ichki zinapoyalar va temir-beton oraliq qavat yopib qoʻyilgan. Sobiq masjidning meʼmoriy unsurlari endi toʻliq koʻrinmaydi: tuproq sathi koʻtarilgani bois binoning quyi qismi qisman koʻmilgan, ustunli narteks esa devor bilan yopib qoʻyilgan.

Nafplioga tashrif buyurgan usmoniy sayyohi Avliyo Chalabiy uchta masjid borligini qayd etgan: ikkitasi bozor maydonida boʻlgan; ularning ikkalasini ham gʻisht gumbazli tosh masjidlar deb taʼriflagan, shuningdek toshdan ishlangan minora ham boʻlganini yozgan. Sobiq Trianon masjidi Sintagma maydonining narigi tomonida joylashgan, odatda Vuleftikon masjidi deb ataladigan Oqa posho masjididan taxminan  masofada joylashgan. U qibla yoʻnalishiga 132° 44' burchak ostida moslangan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati
* Usmoniylar davrida Gretsiya

## Manbalar

### Adabiyotlar
* 
*