Abdurahmon ash-Shagʻuriy

**Sayyid Abdurahmon ibn Abdurahmon ibn Mustafo ibn Abdurahmon Zayn al-Obidin ash-Shagʻuriy al-Husayniy** () Suriyalik soʻfiy shayxi, shoziliy tariqatining Hoshimiy-Darqoviy tarmogʻiga mansub murshid, shuningdek, shoir, toʻqimachilik ishchisi va kasaba uyushmasi faoli edi.

## Hayoti va faoliyati
1912-yilda Himsda tugʻilgan ash-Shagʻuriy tez orada yetim qolib, akasi bilan birga Damashqqa koʻchib oʻtdi. Bolaligida chopar boʻlib ishladi, keyinchalik toʻquvchi boʻlib mehnat qildi.

U Damashqning yirik olimlari darslarida qatnashdi: Husniy al-Bagʻgʻol, Muhammad Barakot, Aliy ad-Daqqor, Ismoil at-Tibiy va Lutfiy al-Hanafiy. Ammo uning eng muhim ustozlaridan biri Muhammad al-Hoshimiy boʻlib, u Jazoirning Tlemsen shahridan chiqqan soʻfiy edi. U shayx Ahmad al-Aloviy – shoziliy tariqatining ruhiy ustozining vakili boʻlishidan yigirma yil avvalroq Suriyada istiqomat qila boshlagan edi. Ash-Shagʻuriy 1932-yilda Damashqda al-Aloviyni shaxsan koʻrgan boʻlsa-da, amalda uning ruhiy murshidi al-Hoshimiy boʻldi. Ash-Shagʻuriyni allaqachon tayyorgarligi yetarli deb topgan al-Hoshimiy uni xalvatga kiritdi. Xalvatning birinchi kunidayoq ash-Shagʻuriy al-Hoshimiyning ruhiy yoʻl-yoʻrigʻiga bay‘at berdi, bu esa soʻfiy taʼlim va shogirdlik amaliyotida noodatiy hol hisoblanadi.

Koʻp oʻtmay, ash-Shagʻuriy al-Hoshimiy tariqatidagi muhim shaxslardan biriga aylandi va uning muqaddas raqs (hazra) majlislarida bosh munshiy (qoʻshiqchi) boʻlib xizmat qildi. Al-Hoshimiy 1961-yilda vafot etishidan oldin ash-Shagʻuriyga tariqatning umumiy virdi – odatda muridning oʻz tariqatiga sadoqatini bildiradigan kundalik zikr va duolar majmuasini – boshqalarga oʻrgatish iznini ham berdi. U Suriyalik olim Muhammad Said al-Hamzaviy va jazoirlik Aliy al-Budlaymiydan toʻliq ruhiy murshidlik uchun izn olgan boʻlsa-da, irbidlik (hozirgi Iordaniya) doʻsti va hamrohi Muhammad Said al-Kurdiy ham uni vakolat bilan qoʻllab-quvvatlaganiga qadar, yaʼni undan ham ruxsat olmaguncha murid qabul qilmagan. Oʻz davrining eng buyuk ruhiy murshidlaridan biri sifatida, ayniqsa Iordaniyada mashhur boʻlgan al-Kurdiy faqat ash-Shagʻuriyga ruhiy murshid boʻlish va oʻzidan keyin muqim xalifa sifatida vorislik iznini bergan edi.

Ruhiy yoʻliga boʻlgan sadoqatiga qaramay, ash-Shagʻuriy sogʻligʻi ishlashga yoʻl qoʻymaguncha doimo biror kasb bilan mashgʻul boʻldi. U toʻqimachilik ishchisi boʻlib ishladi hamda Suriya nomidan United Arab Workers Unionda vakil boʻldi. U Suriyada zavodlarning milliylashtirilishiga boʻysunishni rad etgani sababli isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi, keyinchalik esa Damashqdagi koʻplab diniy institutlarda mudarrislik qildi. Shuningdek, Suriya parlamentida ishchilar vakili boʻlgan. Yillar davomida u Damashqdagi al-Xayyot masjidida vaʼz aytib keldi. 1999-yilda insultga uchraganidan soʻng uzoq davom etgan koma holati uni jiddiy zaiflashtirdi.

Al-Hoshimiyning hazra uchun tuzilgan xorida munshiylik qilgan paytlaridayoq ash-Shagʻuriy katta hajmdagi tasavvufiy sheʼrlarni yod oldi va bu keyingi taʼlimot va irshodlarining asosiga aylandi. U oʻzi ham shoir boʻlib, uning sheʼrlari hazrada tez-tez kuylanar, hozir ham kuylab kelinadi. Ash-Shagʻuriyning sheʼrlari arab va islom adabiyot anʼanalaridan oziqlanib, chuqur ruhiy tajribani yuksak badiiy mahorat bilan uygʻunlashtiradi. Uning ijodi mazmun va shakl jihatidan Ibn ul-Foriz, Abdulgʻani an-Nabulsiy va Ahmad al-Aloviy asarlariga yaqin turadi. U umrining oxirlarida tahrir qilgan va „*Al-hadoiq an-nadiyya fiy an-nasamot ar-ruhiyya*“ („Ruhiy shabodalar ichra shudringli bogʻlar“) deb nomlangan devonida sheʼrlarini toʻplab nashr ettirdi. Uning ayrim sheʼrlari alohida holda turli toʻplamlarda chop etilgan.

## Zaiflik va vafoti
Keyingi yillarda jismonan zaiflashgan boʻlishiga qaramay, u hech qachon ziyoratchilarni qabul qilishni yoki Damashqning eski qismidagi Nuriddin ash-Shohid masjidida haftalik hazralarda qatnashishni toʻxtatmadi. U 2004-yil 8-iyunda vafot etdi. Uning dafn marosimida shayx Muhyiddin Ibn Arabiyga bagʻishlangan masjidda katta olomon toʻplandi. Janoza namozini yamanlik, anʼanaviy islom ilmlari va tasavvufni arab ommaviy axborot vositalarida targʻib qiluvchi taniqli shaxs, Habib Ali al-Jifriy oʻqidi. Uning vafoti olimlar va oddiy xalq tomonidan motam bilan eslandi va u, ayniqsa Suriyada, shoziliy tariqati hamda umuman tasavvufning eng muhim mujaddidlaridan biri sifatida eʼtirof etildi.

Uning merosi va shuhrati (ayniqsa ingliz tilida soʻzlashuvchi dunyoda) u shoziliy tariqatiga vakolat bergan ikki amerikalik shogirdi – Nuh Ha Mim Keller and Zaid Shakir orqali ham keng tarqaldi.

## Asarlari
Sheʼriy toʻplamlari

*Al-hadoiq an-nadiyya fiy an-nasamat ar-ruhiyya* („Ruhiy shabodalar ichra shudringli bogʻlar“), Damashq, Dor Fajr al-‘Uruba, 2-nashr, 1998.

## Muridlari

* Shayx Nuh Ha Mim Keller
* Shayx Zaid Shakir
* Shayx Muhammad al-Ya’qubiy
* Shayx Jibril Haddod
* Habib Ali al-Jifriy
* Shayx Ismoil al-Kurdiy
* Shayx Mahmud al-Husayniy

## Yana qarang
* Shayx Abubakr Ahmad
* Muhammad al-Ya’qubiy
* Muhammad Tohir ul-Qodiriy
* Sayyid Vahid Ashraf
* Hamza Yusuf

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Jofrua, Erik (2005), taqr., *Une voie soufi dans le monde: la Shadhiliyya*, Parij, Maisonneuve & Larose.
* Keller, Nuh Ha Mim (1998), *Invocations of the Shadhili Order*, Amman, Al-Fath.
* Keller, Nuh Ha Mim (1999), *Reliance of the Traveller, translation of 'Umdat al-salik di Ahmad Ibn Naqib al-Misri*, Beltsville, Amana Publications.

Ash-Shagʻuriy haqida ikki dissertatsiya yozilgan:
* Radvon Izzuliy, „Al-Shagʻuriy, shoʻir sofi fi al-qar al-ishrin“ (Ash-Shagʻuriy, XX asr soʻfiy shoiri), Damashq, 2002. (muallif tomonidan Bayrutdagi Livan universitetida himoya qilingan magistrlik dissertatsiyasi)
* Fabio PezarezI, „Un popolo di ebbri: la khamriyya di Abd ar-Rahman ash-Shagʻuriy (1912-2004)“, (Urbino universiteti, Italiya, Sharq tillari va sivilizatsiyalari boʻyicha kurs doirasida yozilgan dissertatsiya).

Uning asarlari kiritilgan sheʼriy toʻplamlar:

* Aloviy, Abu al-, *Abbos Ahad ibn Mustafo, al-* (1986), *Diyon*, Tunis
* Xatib al-Hasaniy, Abd al-Aziz al- (1994), *Al-nafahot al-‘aliyya fiy anashid hazra ash-shoziliyya* („Shozilaviy hazra qoʻshiqlaridagi oliy nafaslar“), Damashq, Maktaba ad-Darvishiyya, 1994
* Qabbaniy, Muhammad al-Arabiy al- (1998), taqr., *Jomi‘ an-nafahot al-qudsiyya fiy al-anashid ad-diniyya va al-qasoʻid al-‘irfoniya va al-muvashshohat al-andalusiyya* (Diniy qoʻshiqlar, irfoniy qasidalar va Andalusiy qoʻshiqlardagi muqaddas nafaslar majmuasi), Bayrut, Dor al-ha

## Havolalar
* „Nekrologiya: Shayx Abd ar-Rahmon ash-Shagʻuriy: Damashqdagi nur ustiga nur“, Keller, Nuh Ha Mim (2004), ShadhiliTariqa.com.
* Shayx Abd ar-Rahmon ash-Shagʻuriyning hayotidan lavhalar
* „Sunnani himoya qilish“ kitobihttps://web.archive.org/web/20120907053436/http://mac.abc.se/~onesr/d/defs_e.pdf