open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Turgut Muhammadxonov

**Turgut Ishonjonovich Muhammadxonov** (1927—1997) — sovet va oʻzbek vinosi ishlab chiqaruvchisi, bir qancha yangi vino navlarini yaratgan. Texnika fanlari nomzodi (1967), Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan muhandis, SSSR qishloq xoʻjaligi aʼlochisi.

## Tarjimai holi
Turgut Muhammadxonov 1927-yilda Oʻzbekiston SSRning Toshkent shahrida tug‘ilgan. 1950-yilda Oʻrta Osiyo politexnika institutining (hozirgi Toshkent Davlat texnika universiteti) oziq-ovqat fakultetini tamomlagan, vino va alkogol ishlab chiqarish muhandis-texnologi mutaxassisligini olgan.

1950—1953-yillarda Samarqand shahridagi Uzumchilik ilmiy tadqiqot instituti texnologiya boʻlimida ilmiy xodim boʻlib ishlagan. 1953-yilda R. R. Shreder nomidagi bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy-tadqiqot institutiga (hozirgi akademik M.Mirzayev nomidagi) ishga kirgan. Vinochi, ilmiy xodim, bo‘lim boshlig‘i bo‘lib ishlagan. 1958-yilda vinochilik filialiga direktor etib tayinlangan. Uning boshchiligida yangi tajriba zavodi qurilgan.

1967-yilda Muhammadxonov nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, texnika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan.

26 ta ilmiy ishlar muallifi, bitta mualliflik guvohnomasini rasmiylashtirgan, oltita yangi vino brendini yaratgan va ishlab chiqarishga joriy qilgan: „Malohat“ (1972-yilda Bolgariyada oʻtkazilgan xalqaro vinolar tanlovida oltin medal bilan taqdirlangan), „Ofarin“, „Gulob“, „Gulro“, „Chexra“ va „Xinagul“.

Muhammadxonov ikki marta „Mehnatdagi jasorat uchun“ medali (1966 va 1976-yillar), shuningdek, „Jasoratli mehnati uchun“ (1970) medallari bilan taqdirlangan. 1970-yilda O‘zSSRda xizmat ko‘rsatgan muhandis va SSSR qishloq xo‘jaligi aʼlochisi unvonlarini olgan.

Turgut Muhammadxonov 1997-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Hadis va hayot

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf muallifligi ostida yozilgan, 39 juzdan iborat „**[[Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf kitoblari roʻyxati|Hadis va hayot]]**“ silsilasi mashhur alloma, Qohiradagi „al-Azhar“ dorilfununi mudarrislaridan biri shayx Mansura Ali Nosif hazratlarining „At-toj al-jomeʼ lil-usul fii ahadiysur Rasul“ („Rasul sollallohu alayhi vasallamning hadislaridan asllarni jam qiluvchi toj“) deb nomlangan ulkan asarlariga yozilgan komil va shomil sharhlardan iborat to‘plamdir.
Bugungi kungacha toʻplamning 34 ta juzi 32 jildda chiqqan. Ilk juzi 2003-yili „ Sharq“ nashriyotida 10 ming nusxada nashr qilingan.
Bugungi kunda „Hilol-Nashr“ nashriyotida 7-marta qayta nashr qilinayapti (bunga „Sharq“ nashriyotida bosilganlari kirmaydi).
Ushbu kitob hozirda rus tiliga ham tarjima qilingan (Хадисы и Жизнь).
## Kitob haqida fikrlar
"Men ulamolarning oramizdan ketishlari va ilm darslarining kamayishidan qoʻrqmoqdaman. Qarab, surishtirib, Rasululloh sollallohu alayhu vasallamning hadislarini yozib olinglar", deb buyurdi.
Shunday qilib, birinchi kitobni buyuk tobein Ibn Shihob az-Zuhriy yozdilar. Bu kitob sodda boʻlib, sahobalardan eshitib, yozib olingan hadislar toʻplamidan iborat edi. Shundan soʻng hadis kitoblari yozish rasm boʻldi va keng miqyosdagi ilmiy harakatga aylandi.
 *[[Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf]]*. "Hadis va hayot. 1-juz"
Bizning shiorimiz:
Ahl as-Sunna val-Jamoa mazhabi asosida sof aqida va haqiqiy islomga intiling. Qur’on va Sunnatni oʻrganing va unga amal qiling. Islomiy tarbiya, bag‘rikenglik va birodarlik ruhini yoying, buyuk ajdodlarga ergashing.
Diniy savodsizlikni yoʻq qiling, ixtiloflar va boʻlinishlarga chek qoʻying, fanatizm, bid’at va xurofotni yoʻq qiling.
## Manbalar
Frankoniya mintaqaviy madhiyasi

**Frankenlied** (Frankoniya qoʻshigʻi) yoki Lied der Franken (Frankoniyaliklar qoʻshigʻi) Germaniyaning Frankoniya viloyatining norasmiy madhiyasi va eng mashhur nemis kommersium qoʻshiqlaridan biridir. Quyi Frankoniya, Oʻrta Frankoniya va Yuqori Frankoniya hududlarida rasmiy marosimlarda kuylanadi. Madhiya matni 1859-yilda Joseph Victor von Scheffel tomonidan yozilgan, kuy 1861-yilda Valentin Eduard Becker tomonidan bastalangan.

## Tarix
Joseph Victor von Scheffel 1859-yilda madhiyani sarguzasht sayyohlik qoʻshigʻi sifatida yozgan. Oʻshanda Baden Buyuk gersogligida tugʻilgan yozuvchi bir necha hafta Staffelberg yaqinida joylashgan Banz qasrida boʻlgan. Madhiya matni oʻsha yerda yaratilgan.

Qoʻshiqning turli xil versiyalari internetda va qoʻshiq kitoblarida mavjud. Qoʻshiq matnlarining oʻzida ham mazmun jihatidan nomuvofiqliklar mavjud. 

## Matn

Gerd Bachert, Hermann Wirth va Karl Frisch tomonidan yozilgan qoʻshimcha yetti, sakkiz va toʻqqizinchi stanzalar rasmiy ravishda Frankoniya madhiyasining bir qismi emas. Ularda yozuvchilar Napoleon tomonidan Frankoniya va Bavariyaning qoʻshib olishga urinishlarni tanqid qiladilar.

## Manbalar

## Havolalar
Ibrohim-Gerey Nagayev

**Ibrohim-Gerey Sodiqovich Nagayev** (1951-yil 19-martda Toshkent shahrida tug‘ilgan) — sovet, ukrain va rus arxitektor.

## Tarjimai holi
1951-yil 19-martda Toshkentda tugʻilgan (Oʻzbekiston SSR). 1973-yilda Toshkent politexnika institutining arxitektura fakultetini tamomlagan.

Taras Shevchenko nomidagi Ukraina Milliy mukofoti sovrindori (2005-yilda singlisi Z.S.Nagayeva, A.E. Aliyev, A.R.Abdullayev, F.Yoqubov bilan birgalikda Simferopoldagi „Uygʻonish“ haykaltaroshlik majmuasi uchun).

1987-yildan Rossiya arxitektorlar uyushmasining aʼzosi.

2016-yilda Krasnodardagi „Arxitektura kunlari“ festivalining sovrindori bo‘lgan (Simferopol shahri, Yaltinskaya ko‘chasi, 22-uydagi „Juma Jomiy“ masjidi majmui loyihasini ishlab chiqish uchun „Maʼnaviy majmualar, binolar va inshootlar“ nominatsiyasi bo‘yicha kumush diplom).

## Ishlari
1991-yildan buyon Qrimda ishlab chiqqan:

* Simferopol shahridagi Kamenka, Beloe, Stroganovka mikrorayonlarining bosh rejalari;
* Ismoil-bey mikrorayonining bosh rejasi va Yevpatoriyadagi madaniy-etnografik markazning loyihasi, internat tipidagi uy-joy bilan jihozlangan eksperimental mikrorayonlarning loyihalari;
*  „Vozrojdeniye“ majmuasining Qrim-tatar akademik musiqa va drama teatrining ichki qismi;
* Simferopol va Alushtadagi masjid loyihalari;
* Sudakdagi ochiq osmon ostidagi etnografik qishloq.

## Shahsiy hayoti
Otasi — Sodiq Nagayev (1909—1971) va singlisi — Zarema Nagayeva (1949-yilda tug‘ilgan), ular ham meʼmor bo‘lganlar.

## Manbalar

## Havolalar

* SARC aʼzolari roʻyxati — Qrim arxitektura portali _ KAP
* Simferopolda sobor masjidi loyihasi tanlovi gʻoliblari taqdirlandi — Qrim meʼmoriy portali _ KAP
Annike Krahn

**Annike Berit Krahn** (1985-yil 1-iyulda tugʻilgan) — nemis sobiq futbolchisi, markaziy himoyachi sifatida oʻynagan.

## Faoliyati

### Klub
Krahn toʻrt yoshida futbol oʻynay boshlagan. U SV Westfalia Weitmar 09, SV Waldesrand Linden, TuS Harpen va SG Wattenscheid 09 da yoshlar darajasida oʻynagan, 2004-yilda FCR 2001 Duisburgga qoʻshilgan. Krahn Duisburg bilan besh marta Bundesligada ikkinchi oʻrinni egallagan, jumladan, 2005-yildan 2008-yilgacha ketma-ket toʻrt mavsum. U klub bilan ikki marta Germaniya kubogini qoʻlga kiritdi va 2008–09-yilgi mavsumda Duisburg bilan UEFA ayollar kubogini qoʻlga kiritdi.

2010-yil avgust oyida Glazgo Cityga qarshi UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi saralashida Krahn chap tizzasidan jarohat oldi. U Bundesliganing 2010–11-yilgi mavsumini butunlay oʻtkazib yubordi.

U 2012-yilning 20-iyulida Parij klubi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. U 2014–15-yilgi mavsum oxirida Parijni tark etishini eʼlon qildi.

U 2015–16-yilgi mavsum boshida Leverkusenning Bayer  klubiga oʻtdi.

2017-yilning 10-mayida u 2016–17-yilgi mavsum oxirida faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi.

### Xalqaro
2004-yilda Krahn 2004-yilgi UEFA U-19 ayollar chempionatida Germaniya bilan ikkinchi oʻrinni egalladi va oʻsha yili 2004-yilda FIFA U-19 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqdi. U 2005-yil yanvar oyida Avstraliyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Germaniya kattalar terma jamoasida debyut qilgan. 2007-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati Krahnning birinchi yirik turniri edi. Dastlab zaxira oʻyinchisi, faxriy Sandra Minnert jarohat olganidan keyin Angliyaga qarshi guruhdagi ikkinchi oʻyinda tushdi. Kerstin Shtegemann, Ariane Hingst va Linda Bresoniklar bilan bir qatorda, Krahn butun turnir davomida birorta ham gol oʻtkazib yubormagan Germaniya himoyasining bir qismi edi.

Bir yil oʻtgach, u 2008-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida bronza medalini qoʻlga kiritdi va 2009-yilgi Yevropa chempionatida mamlakatning yettinchi chempionligini qoʻlga kiritgan Germaniya terma jamoasining aʼzosi edi. Krahn Germaniya terma jamoasining 2011-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga chaqirilgan.

U 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan va Germaniya oltin medalni qoʻlga kiritgan.

U 2016-yil 23-avgustda xalqaro futboldagi faoliyatini yakunladi.

#### Xalqaro gollari
*Gollar va natijalar birinchi navbatda Germaniyaning gollari ro'yxatini koʻrsatadi.*

## Yutuqlari

### Klub

; FCR 2001 Duisburg

* Germaniya kubogi: 2008–09, 2009–10, ikkinchi oʻrin sohibi 2006–07
* Ayollar oʻrtasidagi UEFA kubogi : 2008-09-yilgi mavsum gʻolibi

### Xalqaro

* FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati: 2007-yil gʻolibi
* Ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionati: Gʻolib 2009, 2013
* Yozgi Olimpiya oʻyinlari : bronza medali 2008-yil, oltin medal 2016-yil
* FIFA U-19 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati: 2004-yil gʻolibi
* U-19 ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionati: 2004-yil ikkinchi oʻrin
* Algarve kubogi: gʻolib 2006, 2012, 2014

### Individual

* Silbernes Lorberblatt: 2007, 2016-yil
* UEFA ayollar chempionatining yulduzlar jamoasi: 2013-yil

## Manbalar
Pindos (ot zoti)

**Pindos** — qadimgi ot zoti (**Fessalian** yoki **Tessalian** zoti deb ham ataladi).

Tessalian (Fessalian) zoti nomi Qadimgi Yunonistondagi Fessaliya viloyati nomidan kelib chiqqan va shu viloyat nomi bilan atalgan. *Pindos* zotining nomi Pindus togʻ tizmasidan kelib chiqqan (), Fessaliya va Epir qoʻshni hududlar boʻlib, bu zot etishtirilgan birinchi hududlar sifatida keltiriladi. Bu zot antik davrdan hozirgi kungacha yetishtirilgan, ammo zamonaviy Pindoslar qadimgi zotlardan sezilarli darajada farq qiladi.

## Zotning xususiyatlari
Bu zot togʻ ponilariga tegishli. Bu zot chidamlilik va yaxshi sakrash xususiyatlari bilan ajralib turadi. Pindoslarning balandligi 132 sm ga yetadi, ogʻirligi esa 200&nbsp;kg gacha yetadi. Rang turlari (terisi): dafna, qora, quyuq dafna va kulrang. Uning oʻzida juda kichik koʻzlari joylashgan katta boshi, tor va yengil tanasi, uzun boʻyni, uzun orqa tomoni bilan ajralib turadi. Pindos juda zaif krup va baland dumga ega. Zamonaviy Pindoslar ogʻir va oʻjar xarakterga ega.

## Yana qarang

* Voronej ot zoti
* Shimoliy-shved ot zoti

## Manbalar

## Adabiyot

* 

## Havolalar

* Pindos - otlarning zotlari
Abduxoliq Karimov

**Abduxoliq Karimovich Karimov** (1923-yil 20-may, Jizzax — 1994-yil 23-mart, Toshkent) — sovet partiya va davlat arbobi, Oʻzbekiston SSR 112-son Denov saylov okrugidan Millatlar kengashi deputati. Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

## Tarjimai holi
1923-yilda tugʻilgan, millati oʻzbek. 1946-yildan KPSS aʼzosi. Maʼlumoti oliy. Samarqand qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan. 1941-yildan oʻqituvchilik qilgan. 1942—1946-yillarda Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilgan. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. 1946-yildan oʻqituvchi, tuman komsomol qoʻmitasining birinchi kotibi, tuman ijroiya qoʻmitasi raisi. 1954-yildan partiya tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, viloyat sovxozlar tresti direktori, tuman qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarish boshqarmasi boshligʻi. 1965-yildan partiya raykomining birinchi kotibi. 1967-yildan Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirining birinchi oʻrinbosari. 1968-yildan Samarqand viloyat partiya komiteti kotibi. 1977-yildan Oʻzbekiston Kompartiyasi Surxondaryo viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi. 1985-yil avgust oyida nafaqaga chiqqan.

Millatlar kengashining salomatlik va farovonlik komissiyasi aʼzosi.

Oʻzbekiston SSRdan 10—11-chaqiriqlar (1979—1989) SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi deputati etib saylangan.

## Oilasi va shaxsiy hayoti
Karimov Abduxoliq Karimovich 1923-yil 20-mayda Jizzax viloyati G‘allaorol tumanidan uncha uzoq bo‘lmagan Gadoy (Guliston) qishlog‘ida tug‘ilgan. Mahalliy maktabda oʻqigan. Maktabni tugatgach, oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1942-yilda ixtiyoriy ravishda urushga ketdi. 1946-yilda vataniga qaytdi. Musurmonqul Salomatning qiziga uylangan. Salomat Karimova taʼlim olmagan edi. Oilada besh farzand bor edi. Burxon, Dilbar, Gulnora, Abduqodir, Abdulla. Ota-onalar ularga har tomonlama taʼlim berishga harakat qildilar.

## Mukofotlar

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni (03.05.1982)
* 3 ta Lenin ordeni (01.11.1957; 25.12.1976; 05.03.1982)
* Oktabr inqilobi ordeni (03.04.1980)
* Ikkinchi darajali Vatan urushi ordeni (03.11.1985)
* 3 ta Mehnat Qizil Bayroq ordeni (03.01.1965; 27.08.1971; 12.10.1973)
* medallar

## Havolalar

* Karimov Abduxalik (rus.). Sayt „Geroi strani“.
* Karimov, Abduxalik Karimovich — Geroy Sotsialisticheskogo Truda, foto.
* Karimov, Abduxalik Karimovich, Vokrug semi, foto
Ricarda Walkling

**Rikarda Walkling** (1997-yil 19-martda tugʻilgan) — nemis futbolchisi, Bremenning Werder klubi yarim himoyachisi

## Klublardagi faoliyati
Walkling oʻz faoliyatini 2002-yilda SV Obergriesbach bilan boshlagan va 2008-yildan 2010-yilgacha TSV Shvaben Augsburgda ikki yil oʻynagan. 2010-yilda FC Bayern Munich yoshlar safiga oʻtgan. Bayern Munich jamoasi bilan u 2013-yilgi Germaniya chempionatida gʻalaba qozonib, 2009-yilgi FSV Güterslohga qarshi oʻyinda 3:1 hisobida Bayern Munich foydasiga hal boʻlgan oʻyinda tenglashtiruvchi golni urdi. U 2013-yil 29-sentyabrda DFB-Pokal ikkinchi turida jamoadagi debyutini o‘tkazdi. Koʻp oʻtmay, 2013-yil 6-oktyabrda u Bundesligadagi debyutini BV Kloppenburgga qarshi 89-daqiqada Vanessa Bürki oʻrniga maydonga tushirdi va bir necha daqiqadan soʻng jamoadagi debyut golini kiritdi, 5:2 hisobidagi gʻalaba bilan oʻyin yakunlandi. 2013–2014-yilgi mavsumda asosiy jamoadagi oʻyinlaridan tashqari u oʻsmirlar jamoasida ham oʻynadi, 2014-yil 31-mayda Turbine Potsdam ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozonib, ketma-ket ikkinchi chempionlikni qoʻlga kiritdi.

## Xalqaro faoliyati
Walkling 2012-yilning 11-sentyabrida Gamburgda Norvegiyaga qarshi 3:1 hisobida gʻalaba qozongan holda U-16 terma jamoasi safida debyut qildi. U 2013-yil iyul oyida Islandiyada U-16 terma jamoasi bilan to‘rtta g‘alabadan so‘ng Nordic kubogini qo‘lga kiritdi. 2013-yil 30-yanvarda u 17 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoa uchun Karson City shahrida AQShga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida 1:1 hisobida debyut qildi. 2013-yil 11-oktabrda u Yevropa chempionati saralashida Shveytsariyaga qarshi o‘yinda 6:0 hisobida g‘alaba qozongan holda xettrik qayd etdi. U 2014-yilda Angliyada bo‘lib o‘tgan 17 yoshgacha bo‘lgan ayollar o‘rtasidagi UEFA chempionatida ishtirok etish uchun U-17 terma jamoasi tarkibida bo‘lgan va barcha o‘yinlarda g‘alaba qozongan (jumladan, finalda Ispaniyaga qarshi penaltilar seriyasida 3:1 hisobida g‘alaba qozongan). Ushbu turnirda u Fransiyaga qarshi guruh bosqichida 4:0 hisobida gʻalaba qozongan ikkita gol va yarim finalda Italiyaga qarshi oʻyinda 1:0 hisobida gʻalaba qozondi.

## Yutuqlari
**Bayern Munich**

* Bundesliga : 2014–15, 2015–16

**Germaniya U17**

* 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionati : 2014-yil

## Manbalar

## Havolalar

* Ricarda Walkling at Soccerway
* Ricarda Walkling – FIFA competition record (archived)
* Ricarda Walkling – UEFA competition record (archive)
* 
* Ricarda Walkling at fcbayern.de
* Ricarda Walkling at soccerdonna.de
Saskia Bartusiak

**Saskia Bartusiak** (1982-yil 9-sentyabrda tugʻilgan) – nemis futbolchisi. Markaziy himoyachi sifatida oʻynardi.

## Faoliyati

### Klubda
Bartusiak oʻz faoliyatini FV 09 Eschersheimda boshlagan. 1996-yilda u FSV Frankfurtga qoʻshilish uchun klubni tark etdi va u yerda – Bundesligada debyut qildi. Besh yildan soʻng u mahalliy raqiblarga oʻtdi. Markaziy himoyada oʻynagan Bartusiak keyingi yillarda Frankfurt FFCning muvaffaqiyati uchun muhim oʻyinchi boʻldi. U klubda ikki marta Bundesliga chempionligini va uchta Germaniya kubogini qoʻlga kiritdi. 2005–2006- va 2007–2008-yilgi mavsumda u Frankfurt bilan UEFA ayollar kubogini ham qoʻlga kiritdi.

### Terma jamoada
Bartusiak Germaniya terma jamoasidagi debyutini 2007-yilning aprel oyida Gollandiyaga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida oʻtkazgan. U 2007-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida Germaniya terma jamoasining gʻolibi boʻlib, Argentinaga qarshi birinchi oʻyinda ishtirok etgan. Oʻshandan beri Bartusiak Germaniya safiga barcha yirik turnirlarga chaqirilgan. U yana 2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida zaxira oʻyinchisi boʻlib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2009-yilgi Yevropa chempionatida oʻzining ilk Yevropa chempionligini qoʻlga kiritdi. U Germaniya terma jamoasining 2011-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga chaqirilgan.

U 2015-yil 17-sentyabrda Germaniya terma jamoasi sardori etib tayinlangan.

U 2016-yil avgustida Germaniya terma jamoasini ayollar futboli boʻyicha ilk Olimpiya oltin medalini olishiga yordam berganidan keyin terma jamoadagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi.

#### Xalqaro gollar
*Gollar va natijalar birinchi navbatda Germaniyaning gollari roʻyxati:*

Manba:

## Yutuqlari

### Klub

; 1. Frankfurt FFC

* UEFA ayollar kubogi gʻolibi: 2005-06, 2007-08, 2014-15
* Bundesliga: Gʻolib 2006-07, 2007-08
* Germaniya kubogi gʻolibi: 2006-07, 2007-08, 2010-11, 2013-14

### Xalqaro

* FIFA Jahon kubogi: 2007-yil gʻolibi
* Futbol boʻyicha UEFA Yevropa chempionati: 2009, 2013-yilgi gʻolib
* Yozgi Olimpiya oʻyinlari: bronza medali, 2008-yil, oltin medal, 2016-yil
* U-18 ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionati: 2000-yil gʻolibi
* Algarve kubogi: 2012-yil gʻolibi

### Individual

* Silbernes Lorberblatt: 2007, 2016-yil
* UEFA ayollar chempionatining yulduzlar jamoasi: 2013-yil
* FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatining barcha yulduzli jamoasi: 2011-yil

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy fan sayti 
* DFB profili 
* Germaniyalik futbolchining DFBdagi ichki futbol statistikasi 
*  saytida
Prussiya qirollik madhiyasi

**Heil dir im Siegerkranz** (talaffuzi [ˈhaɪ̯l diːɐ̯ ʔɪm ˈziːɡɐkʁant͡s];) – Prussiya qirollik madhiyasi, keyinchalik Germaniya imperiyasining milliy madhiyasi sifatida qabul qilingan.

1871-yilda imperiya tashkil etilishidan oldin madhiya 1795-yildan buyon Prussiyaning qirollik madhiyasi boʻlib kelgan va 1871-yildan keyin ham shunday boʻlgan. Madhiyaning ohangi Britaniyaning „Xudo Qirolni asrasin“ madhiyasidan olingan. Shu sabablarga koʻra qoʻshiq butun Germaniyada mashhur boʻla olmadi.

## Matn
Heinrich Harries qoʻshiq matnini 1790-yilda yozgan va „Heil, Kaiser, dir“ qatori dastlab „Heil, Christian, dir“ deb oʻqilgan. 1793-yilda Heinrich Harries matni Balthasar Gerhard Schumacher (1755-1805) tomonidan Prussiya qiroligida foydalanish uchun moslashtirilgan. Balthasar Gerhard Schumacher Heinrich Harriesning matnini qisqartirdi va Christian soʻzini König (qirol) bilan almashtirdi. Germaniya imperiyasi eʼlon qilinganidan keyin König soʻzi Kaiser (imperator) bilan almashtirildi.

1914-yilda Birinchi jahon urushi boshlanganidan soʻng, Hugo Kaun „Xudo qirolni asrasin“ madhiyasiga oʻxshashlikni olib tashlash uchun madhiya matnini yangi musiqaga bastaladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
De Vlaamse Leeuw

**De Vlaamse Leeuw** (gollandcha: [də ˈvlaːmsə ˈleːu] (tarjimasi; Flamand sheri) — Belgiyadagi Flandriya provinsiyasining rasmiy madhiyasi hisoblanadi.

## Tarix
Ushbu madhiyaning soʻzlari 1847-yil iyul oyida (Sie sollen ihn nicht haben den freien Deutschen Rhein) qoʻshigʻidan ilhomlangan Hippoliet Van Peene (1811-1864) tomonidan yozilgan. Karel Miry (1823-1899) musiqasiga Robert Schumannning Sonntags am Rhein asari taʼsir koʻrsatgan. De Vlaamse Leeuw ham Fransiyaning Marseillaise qoʻshigʻi kabi millatchilik jangovar qoʻshigʻidir. 

Taxminan 1900-yilda madhiya Flandriya jangarilari orasida keng tarqalgan edi.

1973-yil 6-iyulda Gollandiya Madaniy jamiyati kengashi (hozirgi Flandriya parlamentining asoschisi) qarori bilan dastlabki ikki bayt Flandriyaning rasmiy milliy madhiyasi deb eʼlon qilindi. Matn va nota yozuvi 1985-yil 11-iyulda rasman nashr etilgan.

## Matn
Faqat dastlabki ikki bayt va ularning naqoratlari ijro etiladi. 

## Manbalar

## Havolalar
* The Regional Government of Flanders has a page with information on the anthem, including a vocal recording (Dutch)
Faruk K

**Faruk Kurukaya** (1973-yil 20-aprel, Shishli, Istanbulda tugʻilgan) — mashhur turk qoʻshiqchisi.

## Musiqa karyerasi
Faruk K nomi bilan mashhur boʻlgan **Faruk K** Istanbul kasb-hunar litseyini bitirgach, ikki yil davomida havaskor teatrlarda rol oʻynaydi. 1991-yildagi shaxsiy raqs saboqlaridan soʻng „Muhabbet-92“ musiqiy filmida Şener Şen va Emel Sayın bilan bir sahnada oʻz professional hayotga ilk qadamini qoʻyadi. Xuddi shu yili Yonca Evcimik bilan boshlagan raqs sanʼatini 9 yil davomida professional tarzda davom ettiradi. Raqs karerasini davom ettirgan yillarda u kompozitsiya va qoʻshiq yozish bilan musiqiy faoliyatini ham boshlab oladi.

1996-yilda „Bir Kaç İyi Adam“ guruhi bilan birinchi qoʻshigʻini chiqaradi, keyin esa „Çıtır Kızlar“ bilan bir hil kassetani baham koʻradigan ikkinchi albomini chiqaradi. Keyinchalik Mimar Sinon universiteti Davlat konservatoriyasining zamonaviy raqs fakultetini tamomlaydi. Konservatoriyada oʻqigan yillari badiiy rejissyorlik va xoreografiya yoʻnalishidagi ishlari natijasida koʻplab sanʼatkorlarning konsert va telekoʻrsatuvlarida ishlaydi.

1996-yildan 2000-yilgacha u professional raqs faoliyatini davom ettiradi. Va Hakan Yonat, Kemol Başbuğ, Gürsel Aksun va Deniz Akel kabi rejissiyorlar tomonidan ishlangan kliplarda badiiy rahbar va xoreograf boʻlib ishlaydi. 2001-2007-yillarda rejissyor sifatida Demet Akalın (*Mantık evliliği*), Zeynep Mansur (Katlanamam), Zeynel Aba (*Kipriya*), Ebru Şimşek (Ağır takılalım), Yelda *Başaran* (Öp diyemem, kısmat değilmiş), Özlem Cevher (Sen anlarsın, Leyla) kabi kliplarni suratga olishga bosh qosh boʻladi.

U 2001-yilda *Azar Azar* yakkaxon albomi bilan debyut qilgan edi. 2002-yilda *Honki Ponki* va 2005-yilda *Enerjy* albomi bilan bu muvaffaqiyatini davom ettiradi. 2008-yili *Aşk Tek* Yön albomi bilan debyutini davom ettirgan sanʼatkor 2008-yilning boshida yangi qoʻshiqlari bilan "Kalbimin *Sesi* " albomini chiqaradi. Uch yildan soʻng u „*Fark*“ (2011) albomi bilan yana musiqa sahnasiga qaytadi. Sezen Aksu, Serdar Ortaç, Zeynep Dizdar kabi qoʻshiqlarni ham oʻz ichiga olgan albom, 2011-yil 18-martdan boshlab musiqa bozori javonlarida oʻz oʻrnini egallaydi. U birinchi klipini Zeynep Dizdarning „Adalet yeri“ga, ikkinchi klipini esa Sezen Aksuning „Kusura bakma“ qoʻshigʻiga, 2011-yil *Fark* albomini suratga olgan edi. 2012-yilda Star TVda namoyish etilgan İşler Güçler serialining baʼzi qismlarida mehmon sifatida rol ijro etadi. 2020-yilda u Azar Görüntülü Chat ilovasining reklamasida ham oʻynaydi.

### Albomlar

* Azar Azar (2001)
* Honki Ponki (2002)
* Enerji (2005)
* Aşk Tek Yön (2008)
* Kalbimin Sesi (2009)
* Fark (2011)

### Suratga tushgan filmlari

* İşler güçler, 26. bölüm

## Manbalar
Fukuoka hayvonot bogʻi va Botanika bogʻi

, shuningdek, **Fukuoka shahar hayvonot bogʻi** sifatida ham tanilgan, hayvonot bogʻi va botanika bogʻidan iborat boʻlib, 1953-yilda tashkil etilgan va Minami- *koen* (janubiy park) hududida (1-1, Minami-Koen, Chuo-ku, Fukuoka, Fukuoka, Yaponiya) joylashgan.

Bogʻda 1300 ga yaqin ochiq bogʻ oʻsimliklari mavjud boʻlib, ular Yaponiya hududidagina keng tarqalgan. Botanika bogʻning issiqxonasida 1200 dan ortiq oʻsimlik turlari, jumladan, orxideya, paporotnik va kaktuslar mavjud.

## Tarixi

Bogʻlar dastlab shaharning Sharqiy bogʻi hududi yaqinida 1933-yilda imperator Hirohitoning toj kiyish marosimi doirasida tashkil etilgan. Bu kichik  hayvonot bogʻi va botanika bogʻida 500 ga yaqin hayvon va 100 ga yaqin oʻsimlik turlari uchraydi. Hayvonot bogʻi 1944-yil 20-mayda Ikkinchi jahon urushi davrida Yaponiyadagi iqtisodiy ahvolning yomonlashuvi sababli yopilgan. Keyinchalik yirik hayvonlar boshqa hududga koʻchiridi. Eski hayvonot bog‘i darvozasi ustunlari hali ham shahardagi boshlang‘ich maktablardan birining yonida saqlanib qolgan.

1949-yilda shahar janubiy bogʻi hududida yangi hayvonot bogʻini tashkil etilishi xususidagi hujjat tasdiqladi. Fukuoka shahar zoologiya jamiyati 1952-yilda tashkil etilgan va yangi hayvonot bogʻi uchun 28 million ¥ miqdorida mablagʻ yigʻilgan.

Hayvonot bogʻi hozirgi hududida 1953-yil 22-avgustda qayta ochildi, unda 69 turdan iborat 143 ta hayvon mavjud. Bogʻ miniatyura poyezdi va aylanish gʻildiragi boʻlgan oʻyin maydonini ham oʻz ichiga olgan.

1954-yilda hayvonot bogʻi shimolga  maydon miqdorida uzaydi. Endilikda hayvonlar kolleksiyasi 110 turga mansub 353 ta hayvonni oʻz ichiga qamrab olgan edi. 1955-yilda hayvonot bogʻi Fukuoka Iqtisodiyot va turizm vazirligining yurisdiktsiyasiga oʻtkazildi. 1956-yilda hayvonot bogʻiga qoʻshimcha  maydon qoʻshildi va hayvonlar kolleksiyasi 120 turdagi 400 ta jonivorga ega boʻldi

2003-yilga kelib (hozirgi joyida ochilganining 50 yilligi nishonlangan vaqtda) hayvonot bogʻiga 40 milliondan ortiq inson tashrif buyurgan va bogʻda bu vaqtda 168 turdagi 706 ta hayvon, shu jumladan sutemizuvchilarning 57 turi, qushlarning 88 turi va sudralib yuruvchilarning 23 turi boʻlgan.

## Yana qarang

* Yaponiyadagi botanika bog'lari ro'yxati

## Manbalar

## Havolalar
*  (Japanese)
Ayollar sportidagi eng nufuzli mukofotlar roʻyxati

**Ayollarni sharaflaydigan sport mukofotlarining ushbu roʻyxati sportchi ayollarni** sharaflaydigan taniqli mukofotlarning nomi, qaysi mamlakatda berilishi, ushbu mukofotlarni tashkil etishdagi bosh homiylar haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi (bunda homiy muayyan mukofotni beruvchi tashkilotning oʻzi (bunday holda mukofot nomi qayta yoziladi), fond, nashriyot yoki biron shaxsning oʻzi boʻlishi mumkin).

Roʻyxatda baʼzi homiy tashkilotlarning mamlakati koʻrsatilgan, ammo baʼzi mukofotlar butun dunyo boʻylab sportchi ayollar uchun beriladi (faqat muayyan mamlakat hududida yoki faqat muayyan mamlakat fuqarolarigagina emas). Ushbu maqola ayol sportchilarga beriladigan eng nufuzli umumiy mukofotlar, Ayollar futbol assotsiatsiya (futbol) oʻyinchilari, basketbolchilar va boshqa sport turlari boʻyicha ayollar mukofotlari haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan kichik roʻyxatlardan iborat.

Quyida beriladigan kichik roʻyxatlarning barchasidagi maʼlumotlar ayollar sporti boʻyicha ayol sportchilar va ayol murabbiylarga beriladigan mukofotlarni oʻz ichiga oladi (faqat ayol sportchilar emas). Ushbu mukofotlarni topshirishda mukofotni qabul qiluvchining yoshlikdagi jinsi hisobga olinmaydi. Yaʼni mukofotni qabul qiluvchi mukofotni qabul qilishidan kamida bir yil oldin ayol jinsiga mansub boʻlgan boʻlishi kifoya (mukofot berilishidan oldingi soʻnggi bir yillik ichida jinsini oʻzgartirgan ayol sportchilarga ushbu maqoladiga mukofotlar berilmaydi). Lekin 2020-yilda The Sunday Times jurnali bu holatni tanqid qilib chiqdi va oʻzi homiyligi ostidagi mukofotlarni jinsini oʻzgartirish oraqai ayol boʻlgan sportchilarga berimasligini maʼlum qildi.

## Umumiy mukofotlar

## Futbolda

## Basketbolda

## Boshqa sport turlarida

## Yana qarang

* Mukofotlar roʻyxati
* Ayollarni taqdirlash uchun mukofotlar ro'yxati

## Eslatmalar

 
 

## Manbalar
Eunice Beckmann

**Yunis Nketiya Beckmann** (1992-yil 8-fevralda tugʻilgan) — nemis professional futbolchisi, FK Kyolnda 1 marta oʻynagan.

Beckmann Wuppertalda tugʻilgan. Ota-onasi ganalik. U oʻzining mahalliy yoshlar jamoasi Wuppertaler SV bilan oʻynashni boshlagan.

## Klublardagi faoliyati

### Duisburg, 2008–2010
Beckmann oʻzining katta faoliyatini 17 yoshida Duisburgda boshlagan, dastlab ikkinchi jamoada oʻynagan va keyin 2009-yilda Frauen-Bundesligaga oʻtgan. U asosiy tarkibda 8 ta o‘yinda maydonga tushib, 2 ta gol urdi.

### Bayern, 2010–2013
Ikki mavsumdan soʻng Duisburg Beckmann Frauen-Bundesliga klubi Bayer 04 Leverkuzenga koʻchib oʻtdi va u yerda uch mavsum oʻynadi. U klub bilan muntazam mavsumda 51 ta o‘yinda maydonga tushib, 10 ta gol urdi.

### Linköpings FK, 2013-yil
Keyin Beckmann Shvetsiyaning Damallsvenskan klubi Linköpings FCga oʻtdi va 2013-yilgi mavsum uchun bir mavsumlik shartnoma imzoladi. U klub safida 9 ta oʻyin oʻtkazdi.

### Bayern, 2014–2016
Shvetsiyadagi mavsumidan soʻng Beckmann Frauen-Bundesligaga qaytdi va bu safar Bayern bilan shartnoma imzoladi. 2014-yilning dekabrida Beckmann Bayern bilan shartnomasini uzaytirdi. Bayerndagi ikki yarim mavsumida Beckmann 38 ta muntazam oʻyinda 10 ta gol urdi. U 2014–15-yillarda Bayern bilan Frauen-Bundesligada ikki marta gʻolib chiqdi, 2015–16-yilgi mavsumda ligada 8-oʻrinni egalladi.

### Boston Breakers, 2016-yil
2016-yilning may oyida Beckmann Milliy ayollar futbol ligasi klubi Boston Breakers bilan shartnoma imzoladi. Beckmann klubda bir mavsum oʻtkazdi va 11 ta muntazam oʻyinda maydonga tushdi.

### Basel 2017–2018
Beckmann 2017-yil yanvar oyida Shveysariya milliy ligasining Ayollar ligasining Basel klubi bilan 18 oylik shartnoma imzoladi. Klubdagi ikkinchi mavsumida Beckmann 26 oʻyinda 25 ta gol urib, Milliy liganing eng yaxshi toʻpurari boʻldi. Beckmann shartnomasi tugaganidan keyin klubni tark etishni maʻqul koʻrdi.

### Madrid CFF, 2018–
2018-yil avgust oyida u La Liga Iberdrola ligasidagi Madrid CFF ga oʻtdi.

## Yutuqlar

### FCR 2001 Duisburg

* Bundesliga: Ikkinchi oʻrin (1) 2009–10
* Germaniya kubogi: gʻolib (1) 2009–10

### Bayern München

* Bundesliga : Gʻolib 2014–15, 2015–16

## #WePlayStrong
Beckmann 2018-yilda boshlangan #WePlayStrong ijtimoiy media va vloging kampaniyasining UEFA rasmiy elchilaridan biri hisoblanadi. Kampaniyaning maqsadi „... ayollar futbolini imkon qadar koʻproq targʻib qilish va odamlarni ayollar futboli haqida xabardor qilishdir“, deb tushuntiradi boshqa ishtirokchi Evans. „Yakuniy maqsad – 2020-yilga borib, futbolni ayollar tomonidan eng ko‘p o‘ynaydigan sport turiga aylantirish. Demak, bu UEFA tashabbusi, ular professional boʻlishni xohlaydilarmi yoki yoʻqmi, koʻproq ayollar va qizlarni futbol oʻynashga jalb qilishdir“. Dastlab professional futbolchilar Sara Zadrazil, Lisa Evans, Laura Feiersinger va hozirda Petronella Ekroth va Shanis van de Sandenni oʻz ichiga olgan ayollar jamoasi professional futbolchilarning kundalik hayotini kuzatib boradi.

## Ijtimoiy tarmoqlar

* Instagram
* Twitter
* WePlayStrong

## Manbalar

## Havolalar

*
Daniya qirollik madhiyasi

**Kong Christian stod ved højen mast** (daniyacha talaffuzi: [kʰɔŋ ˈkʰʁes.tjæn stoðˀ ʋeð ˈhɔ.jən mæst]; tarjimasi: „Qirol Christian baland ustun yonida turardi“) Daniya qirollik madhiyasi. Ushbu madhiya Der er et yndigt land bilan birga milliy qirollik madhiyasi boʻlib, ikkala madhiya ham teng maqomga ega sanaladi. 

Yangi yil arafasida Daniya radiosining qizlar xori qoʻshiqni televizorda, yarim tundan soʻng kuylash anʼanasi mavjud. Odatda, rasmiy marosimlarda faqat birinchi misra kuylanadi. Madhiya 1780-yilda qabul qilingan, u dunyodagi eng qadimgi milliy madhiyalardan biridir.

## Tarix
Qoʻshiq soʻzlari 1778-yilning may oyida yaratilgan. Iogannes Evaldning „Baliqchilar“ pyesasida 1780-yil yanvar oyida qirol Christian VII tugʻilgan kunida Daniya Qirollik teatrida premyerasi boʻlgan. Asarda Yangi Zelandiyaning shimoliy qismidagi baliqchilarning ko‘plab dengizchilarni cho‘kib ketishdan qutqarib qolgan, keyin esa buning uchun haq olishdan bosh tortgan qahramonliklari tasvirlangan. Dastlabki uchta misra oʻsha paytda Qurolli Betaraflik Ligasi aʼzolari sifatida Birlashgan Qirollikka qarshi muhim ittifoqchi boʻlgan Shvetsiyaga nisbatan adovat koʻrsatgani uchun olib tashlandi.

## Matn

Qo‘shiqqa kim musiqa bastalagani ko‘pdan beri muhokama qilinmoqda. U dastlab qoʻshiq soʻzlari paydo boʻlgan Fiskerne pyesasi uchun partiturani yozgan Johann Hartmannga tegishli deb qaraladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Kong Christian stod ved højen mast
Louis

**Louis** () Fransiyada qirollar sulolasidir.

Eng mashhurlari:

* Louis VII — qirol (1137-yildan) 
* Louis VIII — qirol (1223-yildan) 
* Louis IX Avliyo — qirol (1226-yildan) 
* Louis XI — qirol (1461-yildan) 
* Louis XII — qirol (1498-yildan) 
* Louis XIV — qirol (1643-yildan)
* Louis XVI — qirol (1774—1792-yillar) 
* Louis XVIII — qirol (1814— 15 va 1815—24)
Lilit Mkrtchian

**Lilit Mkrtchian** ( ; 1982-yil 9-avgustda tugʻilgan) — arman shaxmatchisi . U FIDE tomonidan 2003-yil xalqaro shaxmatchi va 1998-yilda ayol grossmeyster unvonlari bilan taqdirlangan. Mkrtchian ayollar oʻrtasida shaxmat boʻyicha toʻrt karra Armaniston chempioni boʻlgan.

2002-yilda Mkrtchian Bolgariyaning Varna shahrida boʻlib oʻtgan ayollar oʻrtasidagi individual Yevropa chempionatida 8½/11 ball toʻplagan holda kumush medalni qoʻlga kiritgan. U 2003-yilda Bolgariyaning Plovdiv shahrida shaxmat bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi jamoaviy Yevropa chempionatida qatnashib, Armanistonga oltin medalni qo‘lga kiritishga yordam bergan va 2006-yili Turkiyaning Kushadasi shahrida oʻtkazilgan 7-chi yakka tartibdagi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida 7½/11 ball toʻplagan holda bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2009-yilgi musobaqada u Tatyana Kosintseva bilan bellashib, 8½/11 ball bilan birinchi oʻrinni egalladi va pley-offda yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritadi.

2009-yil dekabr oyida u Armanistonning 2009-yildagi eng yaxshi sportchilari roʻyxatida oʻninchi oʻrinni egallaydi.

Lilit Mkrtchian 2012-yil shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan. U elo reytingi boʻyicha 27-raqamni egallagan edi. Ushbu chempionatning 1-turida Lilit Mkrtchian Ketevan Arakhamia-Grantga qarshi kurashda yengib chiqadi va 2-turga yoʻl oladi. Biroq 2-turda Nadezhda Kosintsevaga 2½:3½ hisobida magʻlub boʻlib, turnirni erta yakunlaydi.

2013-yilda ayollar o‘rtasidagi yakkalik Yevropa chempionatida uchinchi o‘rinni egallaydi va 2015-yilda Chengdu (Xitoy)da o‘tkazilgan shaxmat bo‘yicha ayollar jamolari o‘rtasidagi jahon chempionatida Mkrtchian ikkinchi doskada yakka tartibda oltin medalni qo‘lga kiritadi.

## Manbalar


## Havolalar

* 
* Grandmaster Games Database — Lilit Mkrtchian
* Lilit Mkrtchian team chess record at Olimpbase.org
* Interview
* Press Conference with Lilit Mkrtchian
Grenlandiya milliy madhiyasi

**Nuna asiilasooq** (grenlandiya: [nʉna asiːlasɔːq]; dat tili: „Et vældigt klippeland“ [ed̥ ˈveld̥id̥ ˈkl̥eb̥əˌlanˀ], inglizcha: „A Huge Rocky Land“) — Grenlandiyaning milliy madhiyasi sifatida ishlatiladi. Madhiya 1979-yilda hukumat tomonidan rasman tan olingan. Qoʻshiq soʻzi ham, musiqasi ham Grenlandiyaning 1916-yilda qabul qilingan „Nunarput utoqqarsuanngoravit“ milliy madhiyasining notasini yozgan Jonathan Petersen tomonidan yaratilgan.

## Tarix
Qoʻshiq grenlandiyalik organist va pianino oʻqituvchisi Jonathan Petersen tomonidan yozilgan. Qo'shiq dastlab Daniya milliy madhiyasi Der er et yndigt land ohangiga bastalangan. Keyinchalik Jonathan Petersen taxminan 1920-yillarda qo‘shiq uchun original kompozitsiya yozgan, unda „Der er et yndigt land“dagi kabi har bir misraning uchinchi misrasining takrori saqlanib qolgan.

1979-yilda Grenlandiyaga mustaqillik berilgach, qoʻshiq „Nunarput, utoqqarsuanngoravit“ bilan birga milliy madhiya sifatida qabul qilindi. 1985-yilda ilohiyot olimi Mads Lidegaard tomonidan daniya tiliga tarjima qilingan. Grenlandiya va Daniya versiyalari Højskolesangbogen gazetasida chop etilgan.

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* MIDI and sheet music
* Greenland's regional anthem on YouTube (short version)
Elaine Zayak

**Elaine Kathryn Zayak** (, tugʻ.1965-yil 4-aprel, Paramus, Nyu-Jersey, AQSh) — amerikalik figurali uchuvchi, 1982-yil jahon chempioni, 1979-yil oʻsmirlar oʻrtasida figurali uchish boʻyicha jahon chempioni va 1981-yilgi ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida AQSh chempioni.

## Biografiyasi
Ikki yoshli paytida Elaine maysa oʻroq mashinasi urib yubordi va chap oyogʻining uch barmogʻini yoʻqotdi. Oyoqlarini mustahkamlash uchun uni figurali uchish uchun yuborishdi; uning yoʻqolgan barmoqlari oʻrniga, u konkida yogʻoch chok qoʻyib uchdi. 1979-yilda u oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqdi.

1982-yilga kelib Zayak uchta uch hatlab sakrashni oʻzlashtirdi — bu oʻsha vaqt uchun ajoyib natija edi. 1982-yilgi Jahon chempionatidagi gʻalabasida u toʻrtta uch barmoqli halqa, salchov va halqani ijro etdi.

Oyogʻi choʻloq boʻlganligi sababli, majburiy mashqlar uning uchun ayniqsa qiyin edi. Keyingi jahon chempionatida Elaine figurali musobaqaning oʻrtalarida yomon konki va oyoq Bilagi jarohatini aytib, musobaqani tark etdi. Gazetalar bu harakatni maʼqullamadi: agar u ilgari rad etgan boʻlsa, ular zaxira qilishlari mumkin edi.

1984-yilda Elainening martabasi pasaya boshladi va u professional sifatida qayta tayyorlandi. Professional martaba ham natija bermadi va u oxir-oqibat konkida uchishdan voz kechdi. 1993/94-yilgi mavsumda professionallardan yangi chiqish tartibidan foydalanib, u koʻp yillar davomida uch hatlab sakrashni amalga oshirmaganiga qaramay, AQSh chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egalladi va Qishki Olimpiya oʻyinlarida oʻrinbosar boʻldi. 2003-yilda u AQSh figurali uchish shon-shuhrat zaliga kiritildi.

Hozirda Elaine Zayak Hackensack shahrida (Nyu-Jersi) murabbiy boʻlib ishlaydi.

## Sport yutuqlari

* * WD = Raqobatdan chetlashtirildi

## Yana qarang
* 1984-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarida figurali uchish — yakkalik ayollar

## Manbalar
Nav (reper)

**Navraj Singh Goraya** — (1989-yil 3-noyabrda tug'ilgan), professional ravishda **Nav** taxallusi bilan tanilgan, kanadalik reper, qo'shiqchi, qo'shiq muallifi va prodyuser. U o'z karerasini 2015-yilda kanadalik reper Drakening "Back to Back" qo'shig'ini prodyuser sifatida boshlagan. Keyin 2016-yilda "Myself" qo'shig'ini chiqargach, u omma e'tiborini qozongan. Nav The Weekndning „XO Records“i va „Republic Records“ ovoz yozish leybli bilan shartnoma imzolagan.

Nav 2017-yilda amerikalik prodyuser Metro Boomin bilan oʻzining oʻz nomini olgan, ya'ni „NAV“ debyut miksteypini, shuningdek, hamkorlikdagi “Perfect Timing” miksteypini chiqardi. Nav oʻzining “Reckless” debyut studiyaviy albomini 2017-yilda chiqardi. Soʻngra “ Bad Habits” nomli ikkinchi studiyaviy albomini 2019-yilda chiqardi. " Bad Habits" AQSH [Billboard 200 reytingida birinchi oʻrinda debyut qilgan. 2020-yilda Nav oʻzining bosh ijrochi sifatida eng yuqori reytingga ega boʻlgan “Turks” qoʻshigʻini [Gunna va Travis Scott bilan hamkorlikda chiqardi. Koʻp oʻtmay, u oʻzining “Brown Boy 2” nomli nashrini chiqardi. Bu ham oʻzining “Brown Boy” (2019) nomli norasmiy EPning davomi boʻlib, uni Cash *Bad Habits*dan bir hafta oldin Audiomack’da chop etgan. Keyin u Don Toliver va Gunnaning Internet Money Records leyblidagi "Lemonade" singli bilan eng yuqori reyting qo'shig'iga ega bo'ldi. AQSh Billboard 200 chartida oltinchi o'rinda debyut qilgan.

## Yoshlik

Navraj Singx Goraya 1989-yil 3-noyabrda Ontario shtatining Reksdeyl shahrida, Hindistonning Panjob shahridan kelgan muhojir hind panjobi sikxlari oilasida tug‘ilgan. U Reksdeyl mahallasida katta boʻlgan. Uning onasi kompyuter ishlab chiqarishda ishlagan va otasi yuk ko'taruvchi mashinani boshqargan. 

Navning amakisi ham Hindistonda mashhur panjob qo'shiqchisi boʻlgan va uni studiyaga olib kelgan. U o'rta maktabda mush-up yasashni va Torontodagi mahalliy „Underground“ ijodkorlari uchun musiqalarni ishlab chiqarishni boshladi va SoundCloudda mashhur bo'ldi. Nav birinchi bo'lib Sony kompaniyasining ACID Pro dasturi yordamida ishlab chiqarishni boshladi.[2] U West Humber Junior o'rta maktabida o'qigan va keyin o'rta maktabda ta'lim olish uchun Thistletown Collegiate institutida o'qigan va bitiruv uchun qo'shimcha yil sarflashga to'g'ri kelgan. O'rta maktabni tugatgandan so'ng, u 2010-yilda Mississauga, Ontario shahridagi Metallsozlik institutini tamomlagan.

## Diskografiya

### Studio albomlar

### Yirik Albomlar

## Mukofotlar va Nominatsiyalar

## Manbalar
Yangi Kaledoniya madhiyasi

**Soyons unis, devenons frères** (tarjimasi: „Birlashaylik, aka-uka boʻlaylik“) — Yangi Kaledoniyaning rasman tan olingan madhiyasi. Madhiya 2008-yilda Mélodia bolalar xori guruhi tomonidan yozilgan va 2010-yilda rasman qabul qilingan. Bu Yangi Kaledoniyaning milliy madhiyasi emas. Avval Yangi Kaledoniya Fransiyaning hududi bo'lganligi bois milliy madhiya „La Marseillaise“ hisoblanadi. Rasmiy marosimlar yoki sport tadbirlarida birinchi navbatda „La Marseillaise“, keyin esa „Soyons unis, devenons frères“ ijro etiladi.

## Tarix
1998-yilda Noumea kelishuvi hududga avtonomiya berdi. Kelishuv beshta „oʻziga xoslik belgisi“ni bosqichma-bosqich tan olishni koʻzda tutadi: madhiya, shior, Yangi Kaledoniya valyutasidagi mahalliy belgilar, bayroq va hududning yangi nomi.

Madhiya uchun 2008-yilda Yangi Kaledoniya hukumati tomonidan tanlov oʻtkazildi. Gʻoliblikni 2008-yil yanvar oyida Mélodia bolalar xor guruhidan 10 yoshdan 13 yoshgacha boʻlgan yettita Yangi Kaledoniyalik bolalar qoʻlga kiritdilar. Madhiya rasman birinchi marta 2008-yil 26-iyunda ijro etilgan.

2010-yil 18-avgustda Yangi Kaledoniya Kongressi madhiyani rasmiy shior („Terre de parole, terre de partage“) va Yangi Kaledoniya pul birligidagi mahalliy belgilar bilan birga rasman qabul qildi. Kongress deputatlari madhiya matniga keyinroq oʻzgartirish kiritish imkoniyatini saqlab qolishdi.

## Matn
Eng uzun variantida madhiya uch misra va xordan iborat. Sheʼrlar fransuz tilida kuylanadi. Xor Nengone tilida, keyin fransuz tilida kuylanadi. Dastlab uni boshqa mahalliy tillarga tarjima qilish rejalari bor edi.

### Nengone tilida xor qismi
Quyida 2008-yilda Mélodia xori tomonidan yozilgan Nengone tilidagi asl varianti keltirilgan.

## Manbalar
Saša Ognenovski

**Sasha Ognenovskiy** ( ) 1979-yil 3-aprelda tavallud topgan. Sasha avstraliyalik futbolchi boʻlib, maydonda himoyachi vazifasini bajargan. 2010-yil Osiyoning eng yaxshi futbolchisi sovrini sohibiga aylangan. 2011-yilgi Osiyo kubogi kumush medali sovrindori boʻlgan.

## Faoliyati
U 1997-yilda „Preston Lions“da oʻynay boshlagan. 2000-yilda u „Melburn Nayts“ga oʻtgan va u yerda ikki yil toʻp surgan. Koʻp oʻtmay u Gretsiyaga koʻchib oʻtdi va u yerda „Panachaiki“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi, lekin asosiy jamoada oʻz oʻrniga ega boʻlmadi. 2003-yilda u „Preston Lions“ga qaytgan futbolchi u yerda faqat bir mavsum oʻynadi.

Keyingi besh yil ichida Ognenovskiy uchta klubni sinab koʻrdi: „Fokner Uitlsi“, „Brisben Roar“ va „Adelaida United“. „Brisben“ jamoasi tarkibida Osiyo chempionlar ligasida ishtirok etgan. Uchrashuvlarning birida u bir nechta golli vaziyatlarni golga aylantira olmagan.

2008-yilda u „Adelaida United“ jamoasiga oʻtdi. 2008-yil 22-noyabrda u jamoadagi ilk o‘yinini va A-ligadagi 50-uchrashuvini o‘tkazdi. Shuningdek, u oʻsha oʻyinda „Adelaida“ jamoasi uchun „Sidney“ FC darvozasiga birinchi golini urdi va jamoaga 2:0 hisobida gʻalaba keltirdi. Bir hafta oʻtgach, uning boshi bilan zarbasi „Newcastle United Jets“ bilan durang oʻynashga yordam berdi. Oʻsha yili u Makedoniyaning eng yaxshi futbolchilari roʻyxatida Goran Pandevdan ortda qolib, ikkinchi oʻrinni egallagan.

2012-yil 7-iyulda Qatarning „Umm Salal“ klubiga oʻtgan. U 2012-yilning 20-oktabr kuni Qatar chempionatining „Al-Haritiyat“ klubiga qarshi o‘yinda yangi jamoasi safida debyut qilgan.

2015-yil 3-iyunda u bilan shartnoma uzaytirilmagani uchun klubni tark etgan.

### Terma jamoa safida
Ognenovskiy Makedoniya yoki Avstraliya terma jamoasida oʻynashi mumkin edi. U Osiyo Kubogi saralash bosqichida Avstraliya terma jamoasining asosiy tarkibiga kirishga urindi, biroq muvaffaqiyat qozona olmadi. 2009-yilda Srecko Katanes Ognenovskiyni Makedoniya terma jamoasiga 11-fevral kuni boʻlib oʻtishi kerak boʻlgan Moldovaga qarshi oʻyinga chaqirdi, ammo futbolchi bormagan. Xolger Osijek 2010-yilning noyabrida Misrga qarshi oʻyinda Sashaga ishtirok etishni taklif qilgan.

## Xalqaro oʻyinlardagi gollari

## Manbalar

## Havolalar
Sula Wolff

**Sulammit (Sula) Wolff** (1924-yil 1-mart — 2009-yil 21-sentyabr) taniqli va kashshof britaniyalik bolalar psixiatri edi. U oʻz sohasida birinchilardan boʻlib autistik spektrdagi bolalarning xususiyatlarini aniqladi va bu holatning genetik komponentini eʼtirof etdi. Uning ishi, asosan, 20 yildan ortiq vaqt davomida kuzatib borgan, ijtimoiy jihatdan chekingan, ekssentrik va shizoid bolalar guruhiga qaratilgan.

1996-yilda u Grunya Suxarevaning muhim maqolasini tarjima qildi, bu bolalardagi autizm belgilarining eng erta tavsifi haqida edi.

## Yoshlik yillari
U 1924-yil 1-martda Berlinda, Veymar Germaniyasida Fridel (qizlik familyasi Saloman) va patent yuristi Valter Volf oilasida tug‘ilgan. U Vetslarda tarbiyalangan. 1933-yilda Adolf Gitler Germaniya kansleri boʻlgach, u oilasi bilan Angliyaning Xempsted shahriga koʻchib oʻtdi. U Saut Xempsted oʻrta maktabida oʻqigan va Oksford universitetida tibbiyot yoʻnalishida oʻqishni davom ettirgan va 1947-yilda oʻqishni tugatgan

## Faoliyati
Faoliyatining dastlabki kunlarida u Jon Radklif kasalxonasi, Oksford, Qirollik Liverpul kasalxonasi va Londondagi Uittington kasalxonasida ishlagan.

U Maudsley kasalxonasida psixiatr ser Aubrey Lyuis qoʻl ostida psixiatriya boʻyicha aspiranturada oʻqidi va bolalarning psixologik muammolariga qiziqishni rivojlantirdi. Maudsley kasalxonasidan soʻng u Keyptaunda amaliyot oʻtkazdi, u yerda u mamlakatdagi birinchi bolalar psixiatri edi. Keyin u 1962-yilda Edinburgga joylashishdan oldin tadqiqotchi sifatida ishlash uchun Nyu-Yorkka koʻchib oʻtdi 1966-yilda u kasal bolalar uchun qirollik kasalxonasida maslahatchi psixiatr boʻldi.

## Mukofotlari
U Edinburg universitetining psixiatriya kafedrasining faxriy aʼzosi, Qirollik shifokorlar kolleji (1972), Qirollik psixiatrlar kolleji (1972) va Qirollik tibbiyot jamiyati aʼzosi boʻlgan .

## Shaxsiy hayoti
Maudsley kasalxonasida ishlayotganida u janubiy afrikalik psixiatr Genri Uolton bilan uchrashdi. U Janubiy Afrikaga qaytib, Groote Schuur kasalxonasida psixiatriya boʻlimi boshligʻi boʻlish uchun u bilan birga bordi. Ular 1959-yilda Keyptaunda turmush qurishdi. U Uolton bilan 1960-yilda Qoʻshma Shtatlarga va 1962-yilda Edinburgga, Shotlandiyaga koʻchib oʻtdi.

Wolff 2009-yil 21-sentyabrda Edinburgda leykoz tashxisi qoʻyilganidan koʻp oʻtmay vafot etdi.

## Nashrlari

* *Stress ostidagi bolalar* Penguin Press: London (1969). .
* *Yolgʻizlar: gʻayrioddiy bolalarning hayot yoʻli* : Routledge: London (1995).ISBN&nbsp; .

*Stress ostidagi bolalar* nafaqat bolalar psixiatrlari, balki ijtimoiy ishchilar, oʻqituvchilar va psixologlar orasida ham mashhur edi.

## Manbalar

## Havolalar

* Nekroloq  (*The Times*, 2009 yil 5 oktyabr)
Nodira qiz

**Nodira qiz** — (1904-yil tugʻilgan) — Karmanalik qoʻrboshi. Nodira qiz Turkistondagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi.

## Kelib chiqishi
Nodira qiz 1904-yilda Karmana bekliga qarashli Qoʻziboqar qishlogʻida yashovchi Mulla Rahmatillaboy oilasida tugʻilgan.

## Hayoti
U yoshligidan savod chiqarish bilan bir qatorda chavandozlik va merganlik kabi harbiy jang sanʼati usullarini puxta egallaydi. Nodira husnda tengsiz qiz boʻlsa ham, taqdir taqozosi bilan turmushga chiqmagan.1923-yili qizil askarlar Nodira qizning qishlogʻiga bostirib kirib, uning ikki akasini oʻldirganlar. U mazkur fojiadan keyin ikki yilcha Buxorodagi qoʻzgʻolonchilar safida boʻlib, bosqinchi qizil askarlarga qarshi janglarda qatnashadi. Karmana va uning atroflarida Nodira qizning dovrugʻi tarqalib, tillardan tushmagan. Yurt qoʻldan ketganligini koʻrgan Mulla Rahmatillaboy 1925-yili oʻz oilasini olib, Afgʻonistonga joʻnab ketishga majbur boʻlgan. Amir Olimxonning oʻgʻli Sayyid Mansur Olimiy „Buxoro — Turkiston beshigi“ asarida guvohlik berishicha, Afgʻonistonda Nodirshoh hukmronligi davrida turkistonlik muhojirlarning ahvoli nihoyatda ogʻirlashgan edi. Bu paytda Afgʻonistonga nisbatan SSSRning tazyiqi ham kuchaygan boʻlib, qizil askarlar afgʻon harbiylari libosini kiyib, Afgʻonistonda bemalol izgʻib yurganlar. Ikki afgʻon harbiyi Nodira qizning uyiga kirib, koʻz oʻngida ota-onasini oʻldiradilar va uning nomusiga tajovuz qilmoqchi boʻladilar. Bunday yovuzlikni koʻrgan Nodira qiz har ikkisini qilich bilan chopib tashlaydi.

## Qoʻrboshilik faoliyati
Nodira qiz oʻz atrofida turkistonlik muhojir xotinlar va qizlarni toʻplab, ulardan maxsus guruh tuzadi. Ular Nodira boshchiligida oʻz ozodliklarini afgʻon maʼmurlaridan himoya qiladilar. Uning nomi yana Nodira qiz sifatida turkistonlik muhojirlar oʻrtasida mashhur boʻladi. 1930-yili Nodira qiz oʻz guruhi bilan Tahor viloyatining markazi Toliqonda turgan Ibrohimbek qoʻshiniga kelib qoʻshiladi. Mashhur lashkarboshi Ibrohimbek Karmananing bu jasur qizi bilan ota-bola tutinadi. 1931-yili Ibrohimbek SSSR hududiga kirganida uning qoʻshini safida Nodira qiz ham boʻlgan. Aynan uning guruhi qizil askarlarga kuchli zarbalar bergani maʼlum. Afsuski, Nodira qizning 1931-yil yozidan keyingi taqdiri hozircha nomaʼlumligicha qolmoqda.
= Manbalar =