Albaniya himoyalangan hududlari

Nisbatan kichik mamlakat boʻlishiga qaramay, Albaniya biologik xilma-xillikka juda boy. Albaniyada gulli oʻsimliklarning 5550 dan ortiq, ignabargli va ignabargli boʻlmagan doimiy yashil oʻsimliklarni 15600 turi mavjud. Mamlakat soʻnggi paytlarda qoʻriqlanadigan hududlar tarmogʻini kengaytirish boʻyicha saʼy-harakatlarni amalga oshirdi, jumladan: 11 ta milliy bogʻ, 1 ta dengiz bogʻi, 718 ta tabiat yodgorligi, 23 ta qoʻriqxona, 11 ta qoʻriqlanadigan landshaftlar, 4 ta Jahon merosi ob’ektlari, 4 ta Ramsar ob’ektlari va boshqa muhofaza etiladigan hududlar mamlakat hududining 21,36% ni tashkil qiladi. Bundan tashqari, mamlakatda biosfera rezervati, 45 ta muhim oʻsimlik va 16 ta qushlar yashaydigan hudud mavjud.

Markaziy hukumat qirgʻoq chizigʻi va Tirana yashil zonasini milliy ahamiyatga ega hududlar deb eʼlon qilgan.

Hozirgi vaqtda qoʻriqlanadigan hududlar doimiy ravishda noqonuniy daraxt kesuvchilat, oʻrmon yongʻinlari va GES qurilishi tahdidi ostida qolmoqda. Bu esa ekologlar va fuqarolik jamiyatining doimiy noroziligiga sabab boʻldi.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish Atrof-muhit va turizm vazirligi tomonidan Muhofaza etiladigan tabiiy tabiiy hududlar milliy agentligi (AKZM) vakolatiga kiradi.

## Qoʻriqxonalar
Qoʻriqxonalar — bu biror bir hudud va uning barcha madaniy hamda tabiiy boyliklarini saqlash uchun ilmiy maqsadlarda muhofaza qilinadigan ekologik ahamiyatga ega cheklangan joydir. Mamlakatdagi ikkita hudud bu nomga ega: Gashi vodiysi va Rrajce qoʻriqxonasi.

## Milliy bogʻlar
Milliy bogʻlar — bu juda katta ilmiy, ekologik va maʼrifiy qadriyatlarga ega boʻlgan va inson aralashuvidan uzoqda joylashgan, odatda hududi 1000 gektardan kam boʻlmagan keng yer yoki suv hududidir. Ushbu bogʻlar ekotizimlarining ekologik muvozanatini saqlash, ilmiy izlanishlarni ragʻbatlantirish, tashrif buyuruvchilarga maʼnaviy-maʼrifiy bilimlarini oshirish maqsadida ekologik qoidalarga rioya qilgan holda muhofaza qilinadi. Mqmlakat hududida 3,140 km2 hududni oʻz ichiga olgan jami 12 ta milliy bogʻ bor.

## Tabiat yodgorliklari
Tabiat yodgorliklari odadtda hududi 50 gektardan oshmaydi. Ular daraxtlar va oʻsimliklarning noyob yoki endemik turlari kabi tirik organizmlarni, shamol, muz yoki suv eroziyasi natijasida hosil boʻlgan noyob geologik tuzilmalar kabilarni oʻz ichiga olishi mumkin, masalan: karst buloqlari va koʻllari, muzlik koʻllari, suv-botqoq yerlari hamda togʻ-kon manbalari. Jami 718 ta tabiat yodgorligi roʻyxatga olingan (Hukumatning 10.05.2019 yildagi 303-son qarori).

## Boshqariladigan qoʻriqxonalar
Mahalliy va mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan qoʻriqlanadigan yer yoki suv hududi. Ushbu hududlar turlarni, yashash joylarini va boshqa noyob tabiat hodisalarini saqlash, ularning sifatini oshirish hamda ulardan dam olish, koʻngilochar maqsadlarda, oʻqish, taʼlim va madaniy tadbirlarda foydalanish uchun saqlanadi. Jami 2,160 km2 maydonni oʻz ichiga olgan jami 23 ta qoʻriqxona mavjud.

## Himoyalangan landshaftlar
**(V-kat.)** Himoyalangan landshaftlar birinchi navbatda, landshaft xilma xilligini saqlab qolish va dam olish, oʻyin-kulgi uchun saqlanadi. Bu turkumga qishloq xoʻjaligi, bogʻdorchilik, oʻrmonchilik, baliqchilik kabi faoliyatni amalga oshirish imkonini beruvchi turar joy markazlari joylashgan hududlar kiradi. Maqsad landshaftlarning sifatini va ulardagi inson faoliyatining uygʻun oʻzaro taʼsirini saqlab qolish va ularda joylashgan biologik xilma-xillikni saqlashdir. 847,5 km2 maydonni oʻz ichiga olgan jami 11 ta qoʻriqlanadigan landshaft bor.

## Manbalar