Yaponiya — Singapur munosabatlari

**Yaponiya — Singapur munosabatlari** yoki **Singapur —Yaponiya munosabatlari** ( Nihon to Shingapōru no kankei) Yaponiya va Singapur oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlarni anglatadi. Yaponiya — Singapur tarixiy, iqtisodiy va siyosiy aloqalarga ega boʻlgan ikki yuqori rivojlangan Osiyo davlati. Ikki davlat birinchi marta 1966-yilda ikki tomonlama munosabatlarni oʻrnatgan boʻlsa-da, eng qadimgi munosabatlarning baʼzilari XV asrdan oldin Muromachi davrida, shuningdek, Ryukyu qirolligi davrida paydo boʻlgan. Aloqalar asrlar davomida davom etib, Ikkinchi Jahon urushi paytida Yaponiyaning Singapurga bostirib kirishiga qadar eng muhim oʻzaro taʼsirga qadar davom etdi. Bosqin mamlakatning egallab olinishiga olib keldi, shundan soʻng Yaponiya Singapurni taxminan toʻrt yil davomida egallab turdi va urushda magʻlub boʻlganidan keyin chiqib ketdi.

Hozirda ikki davlat 2002-yildagi Yaponiya-Singapur iqtisodiy hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim (JSEPA) orqali rasmiy ravishda tuzilgan oʻzaro savdodan foyda koʻrmoqda, bu Yaponiyaning boshqa davlat bilan iqtisodiy hamkorlik toʻgʻrisidagi birinchi kelishuvi boʻldi.

Yaponiya Singapurning Tanglin shahrida elchixonasiga ega. Singapurning Sakay, Osaka va Nagoyadagi bosh konsulliklaridan tashqari Tokioning Minato shahrida elchixonasi bor. Yaponiyaning Singapurdagi hozirgi elchisi — Jun Yamazaki va Singapurning Yaponiyadagi elchisi — Piter Tan Xay Chuan.

## Mamlakatni taqqoslash

## Tarixi

### Birinchi aloqalar

Ryukyu qirolligi XV asrda Malakka sultonligi ostida boʻlganida Singapur bilan savdo aloqalarini oʻrnatgan. Yaponiyaning qirollik bilan dengiz savdosi yapon mahsulotlari — kumush, qilichlar, ventilyatorlar, loklar va Xitoy mahsulotlari — dorivor oʻtlar, zarb qilingan tangalar, sirlangan kulolchilik, brokalar, karkidon shoxi, qalay, shakar, temir, amber, fil suyagi va tutatqi. Ikki qirollik oʻrtasida Ryukyuan kemalarida jami 150 ta sayohat 1424—1630-yillar oraligʻida amalga oshgan. „*Rekidai Xoan*“da rasmiy diplomatik hujjatlar qayd etilgan boʻlib, ulardan 61 tasi Siamga, 10 tasi Malakka, Pattani uchun 10 va Java uchun 8 va boshqa mamlakatlarga tegishli.

### Mustamlaka davri
Singapurning yaponiyalik birinchi rezidenti Yamamoto Otokichi boʻlib, asli Mihama, Aichi shahridan. 1832-yilda Otokichi boʻronga tushib qolgan va Tinch okeani boʻylab oʻtib ketgan yapon qayigʻida ekipaj aʼzosi boʻlib ishlagan; uyga qaytishga muvaffaqiyatsiz urinishdan soʻng Yamamoto tarjimon boʻlib ishlay boshlagan va 1862-yilda Singapurga joylashdi. Yamamoto besh yil oʻtib vafot etdi va Singapurda Nihonjin bochi kōen () qabristoniga dafn etildi. Nihonjin bochi kōen 1891-yilda ochilgan va Yaponiyadan tashqaridagi eng katta yapon qabristoni boʻlib, maydoni 29 359 kvadrat metr. Unda Singapurdagi yapon xalqi aʼzolari, jumladan, Changi qamoqxonasida qatl etilgan yosh yapon fohishalari, tinch aholi, askarlar va harbiy jinoyatchilarning qoldiqlari joylashgan qabrlaridan iborat. Nihonjin bochi kōen 1987-yilda Singapur hukumati tomonidan yodgorlik bogʻi sifatida eʼlon qilingan.

Biroq, Singapurning eng qadimgi yapon aholisi asosan fohishalardan iborat boʻlib, keyinchalik ular „*karayuki-san*“ nomi bilan mashhur boʻlgan. Eng qadimgi yapon fohishalari 1870- yoki 1871-yillarda kelgan deb taxmin qilinadi; 1889-yilga kelib ularning soni 134 taga yetgan. 1895-yildan 1918-yilgacha Yaponiya hukumati yapon ayollarining Osiyoning boshqa hududlarida fohishaxonalarda ishlash uchun koʻchib ketishiga ruxsat bergan. Singapurdagi yapon konsulining xabarlariga koʻra, 1895-yilda Singapurda yashovchi 450 dan 600 gacha yaponlarning deyarli barchasi fohishalar va ularning yordamchilari yoki kanizaklari boʻlgan; 20 ga yaqin odam „ushbu savdo“ bilan shugʻullangan. 1895-yilda yapon maktablari yoki jamoat tashkilotlari boʻlmagan va Yaponiya konsulligi oʻz fuqarolariga kam taʼsir koʻrsatgan; fohishaxona egalari jamiyatda hukmron kuch edi. Xitoy-Yaponiya urushidagi gʻalaba bilan bir qatorda, Yaponiya davlatining kuchayishi chet eldagi yapon fuqarolarining rasmiy maqomiga oʻzgartirishlar kiritdi; yevropaliklar bilan rasmiy huquqiy tenglikka erishdilar. Oʻsha yili yapon hamjamiyatiga oʻz qabristonini yaratish uchun hukumat tomonidan rasmiy ruxsat berildi, Serangoon shahrida urbanizatsiyalashgan hududdan tashqarida oʻn ikki gektar yer ajratildi. Aslida, bu joy 1888-yildayoq yaponiyaliklar uchun qabriston sifatida ishlatilgan.

Biroq, ularning rasmiy maqomidagi bu oʻzgarishlarga qaramay, jamiyatning oʻzi fohishalikka asoslangan boʻlib qoldi. Bu hukumat tomonidan mintaqada Yaponiya iqtisodiy bazasini rivojlantirish yoʻli sifatida koʻrilgan; fohishalik savdosidan olingan foyda kapital toʻplash va Yaponiyaning iqtisodiy manfaatlarini diversifikatsiya qilish uchun ishlatilgan. Fohishalar boshqa yaponlarga ham kreditor, ham mijoz boʻlib xizmat qilishgan: ular oʻz daromadlarini tadbirkorlik faoliyatini boshlashga urinayotgan boshqa yapon aholisiga qarzga berishgan va yapon tikuvchilari, shifokorlari va oziq-ovqat doʻkonlariga homiylik qilishgan. Rus-yapon urushi davrida Singapurdagi yapon fohishalarining soni 700 ga yetgan boʻlishi mumkin. Ular Oʻrta yoʻl atrofida toʻplangan. Biroq, Birinchi jahon urushi tufayli Janubi-Sharqiy Osiyo Yevropa importidan uzilib qolganligi sababli, yapon mahsulotlari Yevropadan keladigan importning oʻrnini bosuvchi mahsulot sifatida kirib kela boshladi va bu Yaponiya hamjamiyatining iqtisodiy asosi sifatida chakana savdo va savdoga oʻtishni boshladi.

Singapur 1921-yilda litsenziyalangan yapon fohishaligini bekor qildi. Bu butun yarimorol boʻylab qonuniylashtirilgan fohishalikka toʻliq barham berish boʻyicha hukumatning yirik rejasining bir qismi boʻlgan. Taqiqlanganiga qaramay, koʻpchilik oʻz kasbini yashirincha davom ettirishga harakat qildi; Biroq, Singapur va Yaponiya hukumatlari fohishalik savdosini toʻxtatishga harakat qilishdi. 1927-yilga kelib, taxminan 126 ta mustaqil yapon fohishasi qolgan. Koʻpchilik oxir-oqibat Singapurni tark etdi yoki boshqa savdolarga oʻtdi. Ularning ketishi Yaponiya aholisi tarkibida sezilarli oʻzgarishlarga toʻgʻri keldi: ular homiylik qilgan, asosan yapon erkaklar tomonidan boshqariladigan tikuvchilik va sartaroshlar kabi korxonalar ham mijozlari ham chiqib ketishgani sababli yopildi yoki ularning oʻrnini yapon savdo firmalarida ishlaydigan xodimlar egallashdi. 1914-yilda atigi 14 nafar yaponiyalik bunday kasblarda ishlagan boʻlsa, 1921-yilga kelib ularning soni 1478 nafarga yetdi. Oʻzgarish keyingi oʻn yillikda ham davom etadi: 1919-yilda Singapurdagi yaponlarning 38,5 foizi tovar savdogarlari va 28,0 foizi kompaniya va bank xodimlari boʻlgan boʻlsa, 1927-yilga kelib bu nisbat keskin oʻzgarib, 9,7 foiz savdogar va 62,9 foizni tashkil etdi.

Yaponiya aholisi 1929-yilda Singapurda oʻzining eng yuqori choʻqqisiga chiqdi va keyin butun dunyo boʻylab Buyuk Depressiya natijasida 1933-yilgacha qisqaradi. Biroq, yenaning qadrsizlanishi va natijada Janubi-Sharqiy Osiyo bozorlarida yapon mahsulotlarining raqobatbardoshligi oshishi tufayli u biroz tiklanadi. Boshqa yapon korxonalari qisqarishiga qaramay, baliqchilar soni 1920-yilda 200 kishidan iborat kichik bazadan 1936-yilda 1752 kishigacha oʻsdi, bu 1930-yillarda doimiy Yaponiya aholisining katta qismini tashkil etgan.

### Singapur jangi
Yaponiyaning davlat sifatida Singapur bilan eng birinchi muhim oʻzaro taʼsiri Singapur hali ham Boʻgʻozlar turar-joylarining bir qismi boʻlgan paytda sodir boʻlgan. 1941-yil 8-dekabr kuni AQShning Perl-Harbor harbiy-dengiz bazasiga Yaponiyaning kutilmagan hujumi va Britaniya mustamlakasi Gonkongning xuddi shu kundagi hujumi bilan bir vaqtda Boʻgʻoz aholi punktlariga ham hujum boshlandi. 1940-yilda Fransiya Hindixitoy ustidan nazoratni oʻz qoʻliga olgach, Yaponiya bir necha hujumlar uyushtirishga muvaffaq boʻldi. Qisman Tailand bilan ittifoq tufayli keyingi ikki oy ichida Malay arxipelagining katta hududlarini nazoratga oldi. Bir vaqtning oʻzida Singapurni tez-tez bombardimon qildi. 1942-yil 31-yanvarda Malaya yapon qoʻliga oʻtdi va chekinayotgan oxirgi ittifoqchi kuchlarni toʻxtatish uchun Malaya va Singapur oʻrtasidagi koʻprikni vayron qildi, Singapurga toʻliq hujumga tayyorlana boshladi.

Koʻprikni vayron qilish biroz vaqt oldi, yaponlar 8-fevral kuni Singapurga yetib kelishdi va Sarimbun plyaji jangiga kirishdilar. Muvaffaqiyatli gʻalabadan soʻng, Yaponiya hujumning ikkinchi bosqichiga oʻtdi, bu davrda yaponlar katta talofatlarga duchor boʻlishdi, ammo ittifoqchi ofitserlar oʻrtasidagi notoʻgʻri aloqa tufayli gʻalaba qozonishdi. Singapurdan yaponlar sharqqa bosishda davom etdilar, oxir-oqibat strategik ahamiyatga ega Bukit Timahni egallab olishdi. Keyinchalik Pasir Panjangni olish uchun janubga harakat qilishdi. 15-fevralga kelib, oziq-ovqat va suv ratsioni kamligi, qurol-yarog 'oʻq-dorilari deyarli tugab boʻlgani tufayli yakuniy yigʻilish boʻlib oʻtdi, unda ittifoqchi ofitserlar hech qanday qarshi hujumni amalga oshirish mumkin emasligiga kelishib oldilar. Soat 17:15 da general-leytenant Artur Persival yapon qoʻshinlariga taslim boʻlib, yetti kunlik jangga nuqta qoʻydi. Magʻlubiyatni Winston Cherchill Britaniya harbiy tarixidagi „eng yomon falokat“ deb taʼriflagan.

### Yaponiya bosib olgan Singapur
Singapur **Syonan-to** (shōnan *-tō*) nomi bilan tanildi, bu ingliz tiliga „Janubiy nur“ deb tarjima qilinadi. Yaponiya imperiyasi tomonidan ishgʻol qilingach uch yarim yil davomida Singapur, shuningdek, imperiyaning koʻplab boshqa koloniyalari koʻplab harbiy jinoyatlarga duchor boʻlgan. Singapurga kelganidan koʻp oʻtmay, Yaponiyaning Kempeitai maxfiy politsiyasi Yaponiya imperiyasiga tahdid solayotgan etnik kelib chiqishi xitoylik boʻlgan singapurlarni tozalashni boshladi. Sook Ching nomi bilan atalgan ushbu ikki haftalik tozalash jarayonida 18 yoshdan 50 yoshgacha boʻlgan singapurlik erkaklar qisqa skrining jarayonidan oʻtkazildi va agar yaponlarga qarshi deb hisoblansa, hibsga olinib, oʻldirish uchun bir necha masofaviy qatl joylaridan biriga olib ketildi. Yaponlar butun Malaya boʻylab xuddi shunday tozalashni uyushtirishga harakat qilishdi, lekin skrining jarayonidan voz kechishdi va buning oʻrniga Malayaning etnik kelib chiqishi xitoylik boʻlgan aholisini keng koʻlamli oʻldirish bilan shugʻullanishdi. Yaponiya yozuvlari tozalash 5000 dan kam odamning oʻlimiga olib kelganligini koʻrsatsa-da, Singapur asoschisi va birinchi bosh vaziri Li Kuan Yu oʻlganlar soni 50,000 dan 100,000 gacha boʻlgan singapurlik-xitoylik erkaklarni taxmin qilgan.

Koʻpgina Britaniya va avstraliyalik harbiy asirlar Changi qamoqxonasida saqlanayotgan boʻlsa-da, ularning bir qismi Yaponiya imperiyasi tomonidan qullikka majburlangan. Janubi-Sharqiy Osiyo boʻylab bir qator infratuzilma loyihalarida ishlash uchun yuborilgan. Yaponiya imperiyasi ham Singapurda bir nechta ayollar uylarini (Yaponiya armiyasi tomonidan jinsiy qullikka majburlangan ayollar va qizlar) tashkil etdi. Taʼlim tizimi boshqa yapon koloniyalarida mavjud boʻlganlarga taqlid qilgan, unda barcha talabalar yapon tilini oʻrganishga majbur boʻlgan va oʻz ona tillaridan foydalanishdan qaytarilgan.

Xalq orasida banan puli deb ataladigan yangi valyuta muomalaga kiritildi. Ushbu valyuta tezda katta inflyatsiyani olib keldi, chunki yapon rasmiylari kerak boʻlganda koʻproq bosib chiqarishgan va pulni osonlik bilan qalbakilashtirish mumkin edi. Barcha singapurliklar oziq-ovqat ratsioniga boʻysunishdi va fuqarolarga har oyda sotib olish uchun ratsion kartalari tarqatildi. Oziq-ovqat mavjudligi kamayganligi sababli, singapurliklar oʻz bogʻlarida oziq-ovqat mahsulotlarini yetishtirishga urindilar.

Yaponlarga qarshi bir qancha partizan hujumlari sodir boʻlgan va Qoʻshma Shtatlar vaqti-vaqti bilan Yaponiya bazalarini bombardimon qilgan boʻlsa-da, Ikkinchi Jahon urushi oxirida Yaponiya harbiy taslim boʻlgunga qadar ishgʻol tugamaydi. Yaponiya istilosi va ingliz istilosining qayta tiklanishi oʻrtasidagi oraliq davr yirik jinoiy faoliyat va yaponlarga qarshi qasos bilan ajralib turdi.

## Aloqalar va iqtisodiy munosabatlarning oʻrnatilishi

Yaponiya va Singapur ishgʻoldan keyin juda kam oʻzaro aloqada boʻlishgan. 1959-yilda Yaponiya hukumatiga kompensatsiya toʻlash toʻgʻrisida soʻrov yuborildi, ammo Yaponiya Singapur hali ham Britaniyaning mustamlakasi ekanligini va 1951-yilda Britaniyaga tovon toʻlaganligi sababli ularni rad etdi. Singapur 1963-yilgacha Birlashgan Qirollikning mustamlakasi sifatida mavjud boʻldi. Keyinchalik Malayziya bilan birlashib, davlatga aylandilar. Biroq, yirik siyosiy kelishmovchiliklar va irqiy nizolardan soʻng Malayziya hukumati bir ovozdan Singapurni ittifoqdan chiqarishga ovoz berdi, natijada 1965-yil 9-avgustda Singapur toʻliq mustaqillikka erishdi.

Mustaqillik oʻrnatilgandan soʻng, Yaponiya va Singapur oʻrtasida ellik million Singapur dollari toʻlash boʻyicha kelishuvga erishildi, ammo Yaponiya ishgʻol paytida sodir etilgan harbiy jinoyatlar uchun rasmiy uzr soʻramagan. Biroq, Yaponiya Singapurning imkoniyatlarini hisobga olib eng yirik savdo sherigi, shuningdek, eng yirik chet el investoriga aylandi. 1980-yilda Singapur hukumati korporativ boshqaruv, mehnat amaliyoti va jamoat xavfsizligi nuqtai nazaridan Yaponiyadan oʻrganish kampaniyasini boshladi. Kompaniyaning kasaba uyushmalari va koban yoki mahalla politsiyasi postlari Singapurga kiritildi.

Yaponiyaning xususiy sektori Singapurning dastlabki yillarida iqtisodiy rivojlanishida muhim rol oʻynagan, yapon korporatsiyalari Seiko yirik ishlab chiqarish markazini tashkil qildi va Sumitomo Chemical Corporation Singapurda birinchi neft-kimyo zavodini yaratdi. Yaponiya mahsuldorlik markazi, shuningdek, Singapurga oʻz mahsuldorligini oshirish boʻyicha maslahat berdi.

2002-yilda Yaponiya-Singapur Iqtisodiy hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim ( Nihon Shingapōru shin jidai keizai renkei kyōtei) imzolanishi bilan munosabatlardagi muhim bosqich roʻy berdi. Hujjat Yaponiyaning boshqa davlat bilan birinchi iqtisodiy hamkorlik shartnomasi boʻlib xizmat qildi. Bu ikki davlat chegarasi orqali odamlar, tovarlar, xizmatlar, kapital, axborot va boshqalarning erkin harakatlanishini osonlashtirib, iqtisodiy faoliyat sohasida hamkorlikni mustahkamlash imkonini berdi.

Shuningdek, Yaponiyadan Singapurga eksport qilinadigan barcha tariflarni bekor qildi. Singapurdan Yaponiyaga import qilinadigan bojlar ham bekor qilindi, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari va charm mahsulotlari bundan mustasno.

Yaponiya va Singapur hukumatlari bir necha bor bir-birlariga tashrif buyurishgan. Yaponiya ham, Singapur ham Sharqiy Osiyo sammiti, Osiyo-Tinch okeani iqtisodiy hamkorligi (APEC), ASEAN+3 (APT) va Jahon savdo tashkiloti (JST) aʼzolaridir.

Bugungi kunda ikki davlat bir-birining eng yirik Osiyo investorlari hisoblanadi.

2015-yilga kelib, Singapurda 25 000 dan ortiq yapon yashagan, odatda mamlakatda faoliyat yuritgan yoki doimiy rezident boʻlgan 1100 yapon kompaniyasida ishlaydi.

## Diplomatik missiyalar

; Singapurdan
* Tokio (Elchixona)
* Osaka (Konsullik)
* Nagoya (konsullik); Yaponiyadan
* Singapur (Elchixona)
;Singapurning Yaponiyadagi elchilari
* Dr. Ang Kok Peng (1968-yil iyundan 1971-yil aprelgacha)
* Dr. Loy Keng Fu (1971-yil avgustdan 1972-yil sentyabrgacha)
* Wee Mon Cheng (1973-yil iyundan 1980-yil avgustgacha)
* Vi Kim Vi (1980-yil sentyabrdan 1984-yil aprelgacha)
* Li Khoon Choy (1984-yil iyundan 1988-yil iyulgacha)
* Cheng Tong Fatt (1988-yil iyuldan 1991-yil iyungacha)
* Lim Chin Beng (1991-yil iyuldan 1997-yil noyabrgacha)
* Chew Tai Su (1998-yil fevraldan 2004-yil iyulgacha)
* Tan Chin Tiong (2004-yil oktyabrdan 2012-yil yanvargacha)
* Chin Siat Yoon (2012-yil apreldan 2017-yil iyungacha)
* Lui Tak Yu (2017-yil iyundan 2019-yil sentyabrgacha)
* Piter Tan Xay Chuan (2019-yil sentyabrdan hozirgacha);Singapurdagi bosh konsullar
Ken Ninomiya (1952-yil oktyabrdan 1957-yil noyabrgacha)
* Seizou Hinata (1957-yil noyabrdan 1960-yil oktyabrgacha)
* Kensaku Maeda (1960-yil oktyabrdan 1963-yil maygacha)
* Xiroto Tanaka (1963-yil maydan 1964-yil martgacha)
* Sunemitsu Ueda (1964-yil martdan 1966-yil aprelgacha)
Bosh konsullik 1966-yilda elchixonaga aylantirildi.;Yaponiyaning Singapurdagi elchilari
* Sunemitsu Ueda (1966-yil apreldan 1967-yil noyabrgacha)
* Kenichiro Yoshida (1967-yil noyabrdan 1969-yil sentyabrgacha)
* Yasuxiko Nara (1969-yil sentyabrdan 1972-yil oktyabrgacha)
* Tokichiro Uomoto (1972-yil oktyabrdan 1975-yil sentyabrgacha)
* Shinsuke Hori (1975-yil sentyabrdan 1978-yil fevralgacha)
* Kiyoaki Kikuchi (1978-yil fevraldan 1980-yil martgacha)
* Toshijiro Nakajima (1980-yil martdan 1982-yil oktyabrgacha)
* Xirosi Fukada (1982-yil oktyabrdan 1984-yil avgustgacha)
* Xiroshi Xashimoto (1984-yil avgustdan 1987-yil martgacha)
* Wasuke Miyake (1987-yil martdan 1989-yil iyungacha)
* Tatsuo Yamaguchi (1989-yil iyundan 1992-yil iyulgacha)
* Takehiro Togo (1992-yil iyuldan 1993-yil noyabrgacha)
* Tomoya Kavamura (1993-yil noyabrdan 1996-yil fevralgacha)
* Katsushisa Uchida (1996-yil fevraldan 1998-yil martgacha)
* Xiroshi Xashimoto (1998-yil martdan 2001-yil martgacha)
* Toshiyuki Takano (2001-yil martdan 2001-yil oktyabrgacha)
* Kunihiko Makita (2001-yil oktyabrdan 2004-yil avgustgacha)
* Kojima Takaaki (2004-yil avgustdan 2007-yil oktyabrgacha)
* Makoto Yamanaka (2007-yil oktyabrdan 2010-yil oktyabrgacha)
* Yoichi Suzuki (2010-yil oktyabrdan 2013-yil oktyabrgacha)
* Haruhisa Takeuchi (2013-yil oktyabrdan 2016-yil aprelgacha)
* Kenji Shinoda (2016-yil apreldan 2018-yil oktyabrgacha)
* Jun Yamazaki (2018-yil oktyabrdan hozirgacha)

## Madaniy munosabatlar

Yaponiya va Singapur soʻnggi bir necha oʻn yilliklarda ijobiy munosabatlardan foyda koʻrdi. Yaponiya madaniyatining koʻplab jihatlari, jumladan, oziq-ovqat va ommaviy axborot vositalari, 1980- va 1990-yillar davomida butun Singapurda mashhur boʻldi. Singapur madaniyati Yaponiyada ham oʻzining madaniy meʼyorlari va koʻp madaniyatli oshxonalari kabi keng tarqalmoqda.

Jurong Yapon bogʻi, Singapurning Jurong Sharqida joylashgan ( Seiwa-en Juron Nihon teien) 1974-yilda ochilgan boʻlib, 1392—1568-yillardagi Muromachi davri va 1568—1615-yillardagi Azuchi-Momoyama davrini tasvirlash uchun moʻljallangan.

2014-yilgi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, Singapur aholisining taxminan 44 foizi mamlakatning Yaponiya bilan munosabatlarini „juda doʻstona“ deb bilishadi, singapurliklarning 53 foizi esa „baʼzi shartlar bilan“ Yaponiyaga ishonish mumkinligini bildrishadi.

2016-yilda Yaponiya va Singapur oʻrtasidagi munosabatlarning 50 yilligi sababli Singapurda bir yil davomida oʻtkazilgan koʻplab yapon madaniy tadbirlari bilan nishonlandi.

Albirex Niigata Singapore FC  Arubirekkusu Nīgata Shingapōru) — Singapur Premer-ligasida oʻynaydigan futbol klubi. Klub yaponiyalik Albirex Niigataning jamoasi boʻlib, uning oʻyinchilari Yaponiyadan baʼzi singapurlik futbolchilar bilan kelishadi.

Don Kidot ( Yaponiyada keng tanilgan Kabushiki gaisha Don Kihote chegirmali doʻkoni 2017-yilda Singapurda oʻzining birinchi doʻkonini ochdi. 2021-yil holatiga koʻra, u hozirda Singapurda 11 doʻkonga ega, bu Yaponiyadan tashqarida eng koʻp doʻkonlar soniga ega mamlakat sifatida qayd etilgan. Don Kijote asoschisi ham Singapurda, xususan Sentosada yashaydi.

Birinchi rasmiy doimiy Pokémon markazi () Pokemonsentā) Yaponiyadan tashqarida 2019-yil 11-aprelda Singapurda, xususan Jewel Changi aeroportida ochilgan. Singapurda Yaponiyadan tashqarida joylashgan yagona mashhur Pokemon markazi mavjud.

Singapur oshxonasining jihatlari ham Yaponiyaning turli joylarida mashhur. Bee Cheng Hiang, oʻzining bakkvasi bilan mashhur boʻlgan Singapur kompaniyasi, 2016-yil 23-sentyabrda Ginza shahrida oʻzining birinchi yapon shoxobchasini ochdi. 2020-yilda Singapurning Ya Kun Kaya Toast qahvaxonalar tarmogʻi Shinjuku shahrida oʻzining birinchi savdo nuqtasini ochdi.

Jamoatchilik politsiyasining uslubi Yaponiyada ham, Singapurda ham oʻxshashdir, bu asosan kobanlar va mahalla politsiya markazlari bilan bogʻliq.

## Madaniyat va ommaviy axborot vositalari

### Musiqasi
Parfume, Kyary Pamyu Pamyu, Official Hige Dandism, Sakura Gakuin, Babymetal, AKB48 va Aimyon kabi yapon rassomlari Singapurda mashhur. Koʻpgina yapon sanʼatkorlari J-pop ning ishtiyoqli bozori tufayli Singapurga gastrolga borishga moyildirlar. Oliviya Ong kabi singapurlik sanʼatkorlar Yaponiyada katta muvaffaqiyatlarga erishdilar, ular bolaligida Tokioga koʻchib oʻtishgan va yapon-Singapur ovoz yozish kompaniyasi S2S Pte Ltd bilan shartnoma imzolash paytida J-pop Mirai guruhini tuzganlar.

Yaponiyadagi koʻplab J-pop sanʼatkorlariga sanʼatkorlarni boshqarish xizmatlarini koʻrsatadigan yapon koʻngilochar kompaniyasi Amuse, Inc. Singapurda ofisiga ega.

### Anime
Yapon pop madaniyatini oʻz ichiga olgan koʻplab yillik anjumanlardan biri bu Anime Festival Asia ( Anime Fesutibaru Ajia), har yili Singapurning Suntec konferensiya va koʻrgazma markazida oʻtkaziladi.

## Transporti

### Havo
Yaponiya va Singapur oʻrtasida har kuni quyidagi aviakompaniyalar bilan oʻnlab toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar mavjud: Singapore Airlines, Scoot, Jetstar, All Nippon havo yoʻllari va Yaponiya havo yoʻllari. Singapur Changi aeroporti ham All Nippon havo yoʻllari uchun xizmat koʻrsatadi. Singapore Airlines va All Nippon havo yoʻllari aviakompaniyalari bir-birlari bilan kodshering shartnomasiga ega. Singapur Airlines, All Nippon havo yoʻllari va Yaponiya Havo Yoʻllari Skytrax tomonidan 5 yulduzli aviakompaniyalar sifatida baholanadi. 2019-yil holatiga koʻra, Singapur Changi aeroporti Skytrax tomonidan dunyodagi eng yaxshi aeroport deb topildi. Tokio Haneda aeroporti, Chubu Centrair xalqaro aeroporti va Narita xalqaro aeroporti mos ravishda ikkinchi, oltinchi va toʻqqizinchi oʻrinlarni egalladi.

### Temir yoʻl
 
Singapurdagi dastlabki Mass Rapid Tranzit (MRT) tarmogʻi boʻlib, qurilishida yaponiyaliklarning katta ishtiroki boʻlgan. Dastlabki MRT qurilishidagi 30 fuqarolik shartnomalaridan 11 tasi yapon firmalariga tegishli boʻlgan. Oʻshandan beri koʻplab yapon qurilish firmalari Taisei korporatsiyasi, Penta-Okean, Nishimatsu va Tekken korporatsiyasi kabilar keyingi MRT liniyalarini qurishda muhim rol oʻynadi.

Yaponiyaning Kawasaki Heavy Industries va Mitsubishi Heavy Industries kabi harakatlanuvchi kompaniyalari ham Singapur MRT uchun poyezdlarni yetkazib berishda ishtirok etgan. Xususan, Kawasaki 1986-yildan 1989-yilgacha Nippon Sharyo, Tokyu Car Corp va Kinki Sharyo bilan birgalikda 66 olti-vagonli MRT poyezdlarini, keyinchalik esa 1999-yildan 2001-yilgacha Nippon Sharyo bilan 21 ta qoʻshimcha poyezdni yetkazib berdi. Tokiodagi Yurikamome va Kobedagi oʻrta sigʻimli rezina shinali avtomatlashtirilgan yoʻl-yoʻriqli tranzit yechimi boʻlgan Yangi transport tizimi Singapurda ham Sengkang va Punggol kabi shahar ilovalarida ham qoʻllangan.

2013-yilda Yaponiyaning sharqiy va Katta Tokiodagi yirik temir yoʻl operatori JR East mintaqadagi kelajakdagi temir yoʻl loyihalari uchun va Kuala-Lumpur-Singapur yuqori tezlikda harakatlanish taklifi doirasida Singapurda ofisini ochdi. 2016-yilda JR East mintaqada Yaponiyada temir yoʻl sayohatini rivojlantirish uchun Tanjong Pagar markazidaYaponiyadan tashqarida birinchi Japan Rail stansiyasini ochdi.

## Turizm
2018-yilda Singapurga 829 664 nafar yaponiyalik sayyoh tashrif buyurgan boʻlsa, Yaponiyaga 437 280 nafar singapurlik sayyoh tashrif buyurgan.

Yaponiya Singapurga 90 kungacha vizasiz kirish imkonini beradi, bu muddat 6 oygacha uzaytirilishi mumkin. Singapur Yaponiyaga 30 kungacha vizasiz kirish imkonini bergan. 2018-yildan 2021-yilgacha Singapur va Yaponiya pasportlari dunyodagi eng kuchli ikki pasport sifatidagi mavqeini saqlab qolgan.

Singapurning rasmiy tillaridan tashqari, turli sayyohlik joylari va Singapur Changi aeroportidagi Singapur yoʻnalishida yapon tilidan foydalanadi. Buning sababi yapon sayyohlarining yuqori foizidir. 1978-yildan 2000-yilgacha har yili Singapurga kelgan sayyohlarning kamida 10 foizi Yaponiyadan kelgan.

## Taʼlim

Taʼlim nuqtayi nazaridan, Singapurda yashovchi yapon xalqi ( Zai Shingapōru Nihonjin) bir qator yapon tilida oʻrta taʼlim muassasalari, jumladan, 400 oʻquvchiga moʻljallangan bolalar bogʻchasi, 1900 oʻquvchiga moʻljallangan boshlangʻich maktab, 700 oʻrinli oʻrta maktab va 500 oʻquvchiga moʻljallangan oʻrta maktab, shuningdek, ularni universitetga kirish imtihonlariga tayyorlash uchun oʻn ikkita *juku* (kram maktablari) ga ega. Maktablar Yaponiya mahallalari yaqinida joylashgan boʻlib, barcha talabalar jamoasi va xodimlari Yaponiya fuqarolaridir. Yapon oilalarining faqat kichik bir qismi oʻz farzandlarini yapon boʻlmagan xalqaro maktablarga yuborishadi.

Singapur yapon maktabi ( Shingapōru Nihonjin Gakkō) boshlangʻich va oʻrta maktab oʻquvchilariga hamda Singapurdagi Vaseda Shibuya oʻrta maktab oʻquvchilariga xizmat qiladi. Ikkala maktabda har yili yapon madaniyatiga qiziqqan jamoatchilik vakillari uchun ochiq festivallar oʻtkaziladi.

Singapurdagi yapon qoʻshimcha maktabi (JSS; シンガポール*rìnìnìnìnìnìnìnìshínìshingapōru Nihongo Hoshū Jugyō Kō*) qoʻshimcha dastur boʻlib, Singapurda ham faoliyat olib boradi.

## Manbalar
 

## Adabiyotlar
* . Chapters cited:
** 
** 
* 
* 
* . Chapters cited:
** 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
*