open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mushtum

***Mushtum*** — Abdulla Qodiriy tomonidan tashkil etilgan hajv va kulgi jurnali. Jurnal 1923-yil 18-fevralidan beri chop etiladi. Toshkentda oyda 1 marta chiqadi. Mushtumning 1-soni 1923-yil 18-fevralda „Turkiston“ gazetasiga ilova (3 ming nusxada), 1924-yildan „Qizil Oʻzbekiston“ nashri sifatida chop etilgan.

Jurnalning 1-sonida uning tashkilotchilaridan Abdulla Qodiriyning „Mushtum taʼrifida“ degan bosh maqolasi berilgan. Mazkur maqolada Mushtumning yoʻnalishi belgilangan:

Mushtumga turli davrlarda ijod qilgan Gʻozi Yunus, Choʻlpon, Hoji Muin, Alijon Xoliqo’v, Rafiq Moʻmin, Gʻafur Gʻulom, Komil Aliyev, Abdulla Qahhor, Nosir Sayd, Gʻayratiy, Sobir Abdulla, Said Ahmad, Anvar Muqimov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev, Anvar Obidjon va boshqa ijodkorlar oʻz asarlari bilan ishtirok etgan. Mushtumda chop etilgan koʻpgina hajviy asarlar adabiyotimizning bebaho durdonalariga aylangan. Masalan Gʻafur Gʻulomning „Shum bola“si, Abdulla Qahhor, Said Ahmadning eng sara hajviyalari, Erkin Vohidovning „Donishqishloq hangomalari“, Abdulla Oripovning „Jannatga yoʻl“ dramasi. Yuzlab tanqidiy maqolalar, felyetonlar jamiyatni turli illatlardan tozalashda Mushtumning asosiy quroli hisoblangan.

Jurnal oʻz faoliyatida turli ijodiy shakllardan, jumladan Nasriddin Afandi, Aldar Koʻsa kabi xalq ogʻzaki ijodidagi obrazlardan keng foydalanadi. Uning sahifalarida muhim voqealarga bagʻishlangan felyeton, pamflet, hajviya, oʻrtoqlik hazillari va boshqa tanqidiy materiallar yoritiladi.

Mushtum oʻz karikaturalari bilan ham mashhur. Uning birinchi rassomi Ishtvan Tullya boʻlgan, keyinchalik jurnalda turli yillarda T.Muhamedov, D. Sinitskiy, M. Vorobeynikov, N. Ibrohimov, A.Xoliqov, S. Subhonov, A. Qambarov, S.Salohiddinov, H.Sodiqov va boshqalar ishladi.

Mushtumga Gʻozi Yunus, Ziyo Said, Gʻ.Gʻafurov, Husayn Shams, J. Mahmudov, M. Muhamedov, Akmal Poʻlat, Z. Yoʻldoshev, Mirmuhsin, Ibrohim Rahim, N. Aminov, Maqsud Qoriyev va boshqalar muharrirlik qilgan.

1998-yil 28-avgustda jurnalning haftalik ilovasi — „Afandi“ gazetasi tashkil etilgan. Gazetada davrning dolzarb muammolari, tanqidiy maqolalar ham keng yoritiladi. Hozir Mushtumning bosh muharriri — Ashurali Joʻrayev (1996-yildan). Adadi 10000 (2003).

## Jurnalning 100 yilligi
„Mushtum“ jurnalining 100 yilligi 2023-yilning 19-may sanasida Oʻzbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universitetida oʻtkazildi.

## Havolalar
* www.mushtum.uz 

## Manbalar
Angels & Airwaves

**Angels & Airwaves** (shuningdek "**A
V
A**") Blink-182 va sobiq Box Car Racer guruhlari gitarachisi/xonandasi Tom DeLonge tomonidan tashkil etilgan amerikalik alternativ rok guruhdir. Guruh tarkibidagilar: David Kennedy (Over My Dead Body, Hazen Street va Box Car Racer), Atom Willard (Rocket From the Crypt va Offspring), Matt Wachter (30 Seconds to Mars), Ryan Sinn (The Distillers; guruhdan 2007-yili ketdi). Guruh shu kungacha ikki albom: *[[We Don't Need to Whisper]]* hamda *[[I-Empire]]*larni tayyorlagan. Shuningdek ular 2008-yil 17-iyunida *Start the Machine* nomli hujjatli film chiqarishdi, *I-Empire* nomli film suratga olishni rejalashtirishgan.

Guruh nomi inglizchadan "Farishtalar va havo toʻlqinlari" deb oʻgiriladi.
## Diskografiya
### Studiyaviy albomlar
* *We Don't Need to Whisper* (*Shivirlashga hojat yoʻq*) - 2006
* *I-Empire* (*I-Imperiya*) - 2007
* *Love* (*Sevgi*) - 2010
* *Love: Part Two* - 2011
* *The Dream Walker* - 2014

### DVD
* *Start the Machine* (*Mashinani oʻt oldiring*) - hujjatli film, 2008
* *I-Empire* - toʻliq metrajli film, 2008
### Singllar
* *The Adventure* (*Sarguzasht*) - 2006
* *It Hurts* (*Ogʻritar*) - 2006
* *Do It for Me Now* (*Buni men uchun qil hoziroq*) - 2006
* *The War* (*Urush*) - 2006
* *Everything's Magic* (*Hamma narsa sehrli*) - 2007
* *Secret Crowds* (*Sirli olomon*) - 2008
* *Breathe* (*Nafas*) - 2008
* *Hallucinations* - 2009
* *Epic Holiday* - 2010
* *Anxiety* - 2011
* *Surrender* - 2011
* *Paralyzed* - 2014
* *The Wolfpack* - 2014
* *Tunnels* - 2015
* *Artillery* - 2016
* *Chasing Shadows* - 2016
* *Rebel Girl* - 2019
* *Kiss & Tell* - 2019
* *All That's Left Is Love* - 2020
* *Paper Thin* - 2020
Celtic Woman

**Celtic Woman** (*oʻzbek.* "Kelt ayoli") besh irlandiyalik ayol qoʻshiqchilardan iborat musiqiy guruh. Guruh repertuari anʼanaviy kelt qoʻshiqlaridan zamonaviy qoʻshiqlarni oʻz ichiga oladi. 

## Diskografiya
:

## Havolalar
**Rasmiy saytlari**
* CelticWoman.com
* 

**Joriy tarkib**
* Lynn Hilary 
* Máiréad Nesbitt

**Sobiq tarkib**
* Órla Fallon 
* Méav Ní Mhaolchatha
* Deirdre Shannon
* Hayley Westenra
Musiqiy albom

**Musiqiy albom** deb standart formatda chiqarilgan musiqiy asarlar toʻplamiga aytiladi. „Albom“ atamasidan foydalanishga birga sotilayotgan bir necha gramplastinkalarning albomsimon muqovaga solinishi turtki boʻlgan.

## Turlari
### Hajmiga koʻra
* **[[LP]]** () yoki **standart albom** — bitta 12 dyuymlik plastinka yoki kompakt-diskda chiqarilgan albom; 30-80 daqiqa davomiylikdagi musiqa yoziladi.
* **[[EP]]** () yoki **mini-albom** — LPdan kichik, lekin singldan kattaroq albom.
* **Boks-set** () — bir necha LPlardan iborat toʻplam.

### Tarkibiga koʻra
* **Studiyaviy albom** — ovoz yozish studiyasida yozilgan albom.
* **Jonli albom** — jonli ijro (konsertlar) paytida yozib olingan albom.
* **Terma** — bir yoki bir necha ijrochining asarlari yigʻilgan albom.

### Boshqa turlari
* **[[Butleg]]** — norasmiy albom. Yashirin, odatda noqonuniy yoʻl bilan chiqariladi.
* **[[Demo (musiqa)|Demo]]** — ijrochining asarlarini namoyish etish va baholash maqsadida chiqarilgan sinov albomi.
* **[[Konseptual albom]]** — tarkibidagi asarlari maʼlum bir gʻoya (konsepsiya) atrofida birlashgan albom.
* **[[Saundtrek]]** yoki **ovoz yoʻlakchasi** — filmda ishlatilgan musiqiy asarlar toʻplami.

## Manbalar
Chloë Agnew

**Chloë Agnew** * ([[9-iyun]], [[1989-yil]], [[Dublin]], [[Irlandiya]])* - irlandiyalik qoʻshiqchi, Celtic Woman musiqiy guruhi aʼzosi.
Samoviy sarguzashtlar qismlari roʻyxati

**"[[Samoviy sarguzashtlar]]" teleseriali qismlari roʻyxati** berilgan.

## 1-mavsum: 1996

## 2-mavsum: 1996-1997
Ogün Sanlısoy

**Ogün Sanlısoy** - turkiyalik rok musiqachisidir. Turk ogʻir metal qoʻshiqchilari orasida birinchilardandir.

## Albomlari
**[[Trail Blazer]]* -with Mezarkabul- (1992)
**[[Korkma]]* (1999)
**[[O Gün]]* (2004)
**[[Üç]]* (2006)
**[[Korkma 07]]* (2007)
DST

**Yozgi vaqt** yilning yoz oylarida tegishli mintaqaviy vaqt doirasida maʼlum bir miqdorda (odatda 1 soatga) soat vaqtining oldinga surilishidir.

Yozgi vaqtdan maqsad kechqurun sarflanadigan elektr energiyasini tejash hisoblanadi. Sababi aholining elektr energiyaga talabi ertalabgiga nisbatan kechqurun koʻproq boʻladi.

## Havolalar
* Yozgi vaqt amalda boʻlgan va boʻlmagan davlatlar roʻyxati
* http://wwp.greenwichmeantime.com/ (inglizcha)
Dexter (teleserial)

* 

**Dexter** — 2006–2013-yillarda namoyish etilgan amerikalik kriminal drama va psixologik triller seriali. Serial Miami shahrida ishlaydigan qon tahlilchisi Dexter Morgan haqida bo‘lib, u yashirincha jinoyatchilarni o‘ldiruvchi seriyali qotil sifatida tasvirlanadi.

## Syujet
Dexter Morgan kunduzlari Miami Metro Politsiya Departamentida qon izlari bo‘yicha ekspert sifatida ishlaydi. Kechalari esa u jinoyatchilarni ovlaydi. Dexter bolaligida onasining qotillik sahnasiga guvoh bo‘lgan va bu travma uning ruhiyatiga chuqur ta’sir qilgan. Uni politsiya ofitseri Harry Morgan asrab oladi va unga “kod” o‘rgatadi: agar qotillik qilish istagini to‘xtata olmasa, faqat jinoyatchilarni o‘ldirishi kerak. Shunday qilib, Dexter qonun tizimidan qochgan jinoyatchilarni jazolovchi qotilga aylanadi.

## Uzun hikoya chizi
Dexter ikki xil hayot kechiradi: kunduzlari politsiyada qon tahlilchisi sifatida ishlaydi, kechalari esa jinoyatchilarni ovlaydi. U o‘zining “qonli odatlari”ni yashirish uchun juda ehtiyotkor bo‘ladi. Har bir qurbonini sinchiklab tekshiradi, dalillarni to‘playdi va faqat aybdorligiga ishonch hosil qilgach, uni o‘ldiradi.  
Dexterning singlisi Debra Morgan politsiyada detektiv bo‘lib ishlaydi. U akasining asl siridan bexabar, ammo u bilan yaqin munosabatda. Serial davomida Dexter turli qiyin vaziyatlarga duch keladi: boshqa qotillar bilan to‘qnashadi, politsiya uni gumon qilishi mumkin bo‘lgan holatlar yuz beradi, shaxsiy hayotida esa sevgisi va oilaviy munosabatlari murakkablashadi.  
Har bir mavsumda Dexter yangi dushman yoki murakkab jinoyat bilan yuzlashadi. Masalan, “Ice Truck Killer”, “Trinity Killer” kabi mashhur qotillar bilan to‘qnashuvlar uning hayotini xavf ostiga qo‘yadi. Serial oxirida Dexterning sirli hayoti fosh bo‘lish yoqasiga keladi va u o‘zining kimligini tan olishi kerak bo‘ladi.

## Rollar
* Michael C. Hall — Dexter Morgan
* 'Jennifer Carpenter — Debra Morgan
* David Zayas — Angel Batista
* James Remar — Harry Morgan
* Lauren Vélez — Maria LaGuerta
* C. S. Lee — Vince Masuka

## Ishlab chiqarish
Serial Jeff Lindsay’ning *Darkly Dreaming Dexter* romaniga asoslangan. James Manos Jr. tomonidan televideniya uchun moslashtirilgan. Showtime kanali orqali namoyish etilgan. Serial 8 mavsum davom etdi va 96 epizoddan iborat.

## Premyera
Serial 2006-yil 1-oktyabrda namoyish etilgan va 2013-yil 22-sentabrda yakunlangan. Keyinchalik 2021-yilda *Dexter: New Blood* nomli davomi chiqarildi.

## Tanqidiy qabul
Serial tanqidchilar tomonidan yuqori baholangan. Michael C. Hall’ning ijrosi alohida e’tirof etilgan. Serial Emmy va Golden Globe mukofotlariga nomzod bo‘lgan va ba’zilarini qo‘lga kiritgan.

## Meros
Dexter pop-madaniyatda katta ta’sir qoldirdi. Serial axloqiy dilemmalar, jinoyat va adolat mavzularini o‘tkir ko‘rsatgani uchun mashhur bo‘ldi. U ko‘plab spin-off va davomi bilan kengaytirildi.

## Tashqi havolalar
* 
* 
*
Tadbirkorlik

**Tadbirkorlik** yoki **biznes** ( – „bandlik“), deb har qanday qonuniy tijorat faoliyatiga aytiladi. Tadbirkorlik bilan shugʻullanuvchi shaxs **tadbirkor**, deyiladi. Xususiy tadbirkorlik kapitalistik iqtisodiyot negizidir. Sotsialistik iqtisodiyotlarda tadbirkorlik bilan hukumat, jamiyat yoki ishchilar kasaba uyushmalari shugʻullanadi.

Tadbirkorlik xoʻjalik yuritish koʻlamiga qarab, yirik, oʻrta va kichik turlarga boʻlinadi. Yirik tadbirkorlik ishlab chiqarishda 500 dan ortiq kishi band boʻlgan, oʻrta tadbirkorlik esa 20–500 kishi band boʻlgan korxona (firma) lar, kichik tadbirkorlik 10–20 va undan kam kishi ishlaydigan korxonalarni qamraydi. Yirik va oʻrta tadbirkorlikka, asosan, yirik ishlab-chiqarish, koʻp sonli tovarlar chiqaradigan, mexanizatsiyalashgan hamda avtomatlashgan sohalar kiradi. Kichik tadbirkorlik qishloq xoʻjaligi, aholiga xizmat koʻrsatish sohalarida keng tarqalgan. Kichik tadbirkorlik sharoitga tez moslasha olishi bilan boshqalaridan farqlanadi va shu bois u keng tarqalgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Tadbirkorlik rivojiga keng yoʻl *Uza.uz*
* Tadbirkorlik: imtiyozlar va imkoniyatlar *Gov.uz*
Chex tili

**Chex tili** hind-yevropa tillari oilasiga kiruvchi gʻarbiy slavyan tili boʻlib, slovak, polyak va qisman serb tillariga yaqin til hisoblanadi. Chex tili taxminan X oxirlarida yuzaga kelgan. Birinchi chex tilidagi tarixiy yozuvlar esa, XII ga borib taqaladi.

**Chex tili** — hindevropa tillari oilasidagi slavyan guruhining sharqiy slavyan guruhchasiga mansub tillardan biri, Chexiya Respublikasining rasmiy tili. Asosan, Chexiyada (8,5 mln. kishi), shuningdek, Slovakiya, AQSH, Kanada, Germaniya va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 10 mln. kishidan ortiq (oʻtgan asrning 90-yillari urtalari).

Chex tili 4 lahjaga bulinadi: 1) asl chex (markazi Praga boʻlgan urta chex, jan.gʻarbiy, shim.sharqiy shevalar); 2) ganak (ganats); 3) lyash (silez); 4) moravslovak. Fonetik xususiyatlari: suz maʼnolari va shakllarini farklashga xizmat qiladigan choʻziq va qisqa unlilarning mavjudligi, qattiqlik va yumshoklik buyicha moye keluvchi 3 juft undoshning borligi va boshqa Morfologik xususiyatlari: otlar turlanishi va feʼllar tuslanishining xilmaxil turlari, 3 ta jins kategoriyasi, 2 xil son kategoriyasining mavjudligi, sodda utgan zamon shaklining yukligi va boshqa

Adabiy Chex tili urta chex shevalari asosida shakllangan. Dastlabki yozma yodgorligi 13a:ga mansub. 15—16-asrlarda adabiy til barqarorlashgan, lekin 1620-yildan 18-asr oxirigacha Chexiya Gabsburglar sulolasi qoʻl ostida bulib, rasmiy til nemis tili boʻlganligidan Chex tili rivojlanmay qolgan. 18-asr oxiri — 19-asr boshida Chex tili 16—17-asrlar adabiyoti asosida qayta tugʻiladi. Yozuvi lotin grafikasiga asoslangan.

## Manbalar
Chexiya davlat madhiyasi

**Chexiya Davlat madhiyasi** — «Kde domov můj?» («Mening vatanim qayer?»). Rasman 1990-yil Chexoslovakiya tarkibidagi federativ Chexiya sotsialistik respublikasi madxiyasi, 1993-yildan boshlab esa Chexiya davlat madxiyasi hisoblanadi. 

Matni 1834-yilda Josef Kajetán Tyl (Yozef Kayetan Tyl) ning «Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka» nomli teatr asaridan olingan. Bastakor - František Škroup (Frantishek Shkroub).

## Kde domov můj? - Mening vatanim qayer?

Kde domov můj,
kde domov můj?
Voda hučí po lučinách,
bory šumí po skalinách,
v sadě skví se jara květ,
zemský ráj to na pohled!
A to je ta krásná země,
země česká, domov můj,
země česká, domov můj! 

Kde domov můj,
kde domov můj?
V kraji znáš-li Bohu milém,
duše útlé v těle čilém,
mysl jasnou, vznik a zdar,
a tu sílu vzdoru zmar?
To je Čechů slavné plémě,
mezi Čechy domov můj,
mezi Čechy domov můj!

## Havolalar

* Kde domov můj?  - orkestr (MP3, 247 KB)
* Chexiya davlat ramzlari haqidagi qonun (č. 3/1993 Sb.) - (PDF, Yozef Kayetan Tyl (Josef Kajetán Tyl) ning haqiqiy qo'lyozmasi va madhiya notalari bilan)
Oy (vaqt birligi)

**Oy** – kalendarlarda foydalaniladigan vaqt oʻlchov birligi hisoblanib, u Oy tabiiy yoʻldoshining Yer sayyorasi atrofida aylanish davriga teng. Bir yil – Grigoriy taqvimida 12 oydan iborat.

**Oy** (vaqt) – Oyning Yer atrofida bir marta aylanishi davriga yaqin vaqt oraligʻi; oʻlchov birligi. Quyidagi turlari farq qilinadi: 1) sinodik O. – Oyning ketma-ket kelgan ikki bir xil fazasi orasidagi (O. kalendariga asos qilib olingan) vaqt, 29 kun 12 soat 44 min. 2,28 sek.; 2) siderik O. – Oyning yulduzlarga nisbatan ikki ketma-ket kelgan bir xil vaziyati ora-sida oʻtgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 11,51 sek.; 3) tropik O. – Oyning bir xil astronomik uzunlamalardan utishi orasida oʻtgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 4,68 sek.; 4) anomalistik O. – Oyning perigeydan ikki marta ketma-ket oʻtishi orasidagi vaqt, 27 kun 13 soat 18 min 33,16 sek; 5) ajdar O. – Oyning koʻtarilish tugunidan ikki marta ketma-ket oʻtishi orasidagi vaqt, 27 kun 5 soat 5 min. 35,81 sek. Grigoriy kalendarika bir yil 12 oyga boʻlinadi; bunda O.lar 28 (29), 30, 31 kundan iborat boʻladi. Quyosh kalendaridagi (qarang Kalendar) kalendar O. Oy fazalariga bogʻliq boʻlmaydi. Kalendar O. uzunligi ham 28—31 kunga teng boʻladi.

## Grigoriy taqvimidagi oylar:

# Yanvar – 31 kun
# Fevral – 28 yoki 29 kun, Kabisa yili boʻyicha
# Mart – 31 kun
# Aprel – 30 kun
# May – 31 kun
# Iyun – 30 kun
# Iyul – 31 kun
# Avgust – 31 kun
# Sentabr – 30 kun
# Oktabr – 31 kun
# Noyabr – 30 kun
# Dekabr – 31 kun

## Yana qarang:

* Vaqt o'lchov birliklari

## Manbalar
Vaqt oʻlchov birliklari

**Vaqt oʻlchov birliklari** – Yerning oʻz oʻqi atrofida aylanishi, Quyosh atrofida aylanishi va shuningdek, Oyning Yer atrofida aylanishlariga asoslangan. Vaqtni belgilashda asr, yil, oy, kecha-kunduz (sutka), soat, daqiqa, sekund (lahza), shuningdek vaqtning 12 yillik davr – muchal yil hisobi; 60 yillik davr va b. oʻlchov birliklari (yana q. Shamsiya. Qamariya, Hijriy yil hisobi) qoʻllanadi.

## Vaqt oʻlchov birliklari
* Sekund
* Daqiqa
* Soat
* Sutka
* Hafta
* Oy
* Yil
* Asr
* Ming yillik

## Havolalar
* Astronomik vaqt (inglizcha)
* http://wwp.greenwichmeantime.com/

## Manbalar
Soniya

**Soniya**, *Sekund* (*belgilanishi*: **s**) — SI xalqaro birliklar sistemasining oʻlchov birliklaridan biri hisoblanib, vaqtni oʻlchaydi.

**Sekund**, sekunda (lot. secunda divisio — ikkinchi boʻlish) — 1) vaqt oʻlchov birligi. s, sek bilan belgilanadi. S. oʻrtacha Quyosh sutkasining 1/86400 qismiga teng: 1 sek = 1/60 min = soat. 20-asr 30 yillarida kvars soati yordamida Yerning oʻz oʻqi atrofida notekis harakatlanishi isbotlandi. Shu asosda, Xalqaro astronomiya kengashining tavsiyasiga koʻra, 1960-yil oktyabr oyida Parijda boʻlib oʻtgan 11 Xalqaro oʻlchov va ogʻirlik bosh konferensiyasi vaqtning asosiy oʻlchov birligi — efemerid S.ning yangi taʼrifini qabul qildi. Unga koʻra, S oʻlchovi qilib 1900tropik yil (qarang Yil) ning 0yanvar, efemerid vaqt bilan soat 12 dagi 1/31556925,9747 qismi qabul qilindi. Molekulyar va atom soatlari paydo boʻlishi bilan 1967-yil 13Xalqaro oʻlchov va ogʻirlik bosh konferensiyasida atom S.ining davomliligi qilib, tashqi maydonning toʻlqinlanishi nol boʻlganda yagona barqaror izotop seziy l33Cs atomlarining maʼlum energetik satxlar orasida oʻtishiga mos nurlanishining 9192631770,0 davri olindi (verguldan keyingi nol bu sonning kelgusida oʻzgarmasligini biddiradi); 2) yassi burchak oʻlchov birligi (qarang Gradus). 60~2 gradusga yoki 60~’ minutga teng, 1 S. (") bilan belgilanadi.

## Bir soniyada nima roʻy berishi mumkin?

* Yorugʻlik nuri vakuumda 299 792 458 metr mafosani bosib oʻtadi (*Qarang*:*[[Yorug'lik tezligi]]*);
* Yer Quyosh orbitasi boʻyicha 29 785,9 metrga teng yoʻl bosadi (*Qarang*:*[[Yer]]*);
* Kvarst soatlari kristallari 32 768 marta tebranadi;
* 1 soniya 1900-yilgi Yerning Quyosh atrofida aylanish vaqtining 1 / 31 556 925,9747 qismiga taqriban tengdir;
* Atom massasi 133 ga teng seziyning, oʻtishi mos keladigan ikkita maʼlum atomlar orasida, 9 192 631 770 ga teng davrda nurlanish hosil boʻladi.

## Yana qarang:

* SI Xalqaro birliklar sistemasi
* Vaqt o'lchov birliklari

## Manbalar
Olmazor (metro bekati)

**"Olmazor"** metro bekati Toshkent metropoliteni bekatlaridan biridir. Olmazor bekati Choshtepa va Chilonzor bekatlari oraligʻida joylashgan. Bekat 1977-yilning 6-noyabrida Chilonzor yo`lining birinchi uchastkasi tarkibi sifatida ishga tushirilgan. Ichki devorlariga granit, marmardan foydalanilgan. Pannolardan birida Sobir Rahimov gorelyefi bor.

## Manbalar
Uzunlik

**Uzunlik** — asosiy fizik kattaliklardan biri.

**Uzunlik** — chiziqlarning sonli xarakteristikasi. Kesma uzunligi uning uchlari orasidagi masofaga teng. Siniq chiziq uzunligi uni tashkil qiluvchi kesmalar uzunliklari yigʻindisiga teng. Regulyar chiziq uzunligi unga ichki chizilgan siniq chiziqlar uzunliklari yuqori chegarasiga teng. *Regulyar* chiziq uzunligi chekli son boʻladi. 

*Uzunlik* so'zi predmet o'lchamlarini (uzinligi, eni, baladligi,chuqurligi) anglatib, eng yaqin va eng uzoq nuqtalar orasidagi masofa (kuzatuvchiga nisbatan), ya'ni fazodagi ikki nuqta orasidagi masofadir (trayektoriya, yo'l, to'lqin uzunligi va boshq.).

## Xususiyatlari

***Belgilanishi**: uzunlikning holatlariga bog'liq holda har xir bo'lishi munkin (*s, l, d, h, a, b, c...*)
***Asosiy o'lchov birligi**: metr, (*m*)
***Boshqa birliklari**: kilometr (*km*), detsimetr (*dm*), santimetr (*sm*), millimetr (*mm*), mikrometr (*μm*), angstrem
***Astronomiyadagi birliklari**: astronomik birlik (*a.birl.*), Yorug'lik yili (*1 yor. yili*)
***Ingliz-amerika birliklari**: dyuym, fut, mil, dengiz mili
***Tarixiy birliklari**: lokot, versta va boshq.
***O'lchov asbob uskunalari**: chizg'ich, tasma, Mikrometr (asbob), Shtangenasbob va boshq.

## Manbalar
4chan

**4chan** — inglizcha imageboardlardan tarkib topgan veb-sayt. Yaponcha Futaba Channel degan saytg asoslanib yaratilgan. 2003-yili 1-oktabrda ishga tushirilgan bu sayt avvalboshda asosan anime va mangaga oid bahslashuvlar uchun moʻljallangan edi. Hozirda esa saytning mashhurligi keskin koʻtarilib (bir vaqtning oʻzida 20 mingdan ortiq odam kiradi), muloqot mavzulari turli-tuman boʻlib ketgan. Saytda roʻyxatdan oʻtish talab etilmaydi, xabarlar anonimlarcha yoziladi.
## Tarixi
4chan Nyu-Yorklik "moot" (mut) laqabli 15-yashar talaba tomonidan 2003-yil oktabrida ishga tushirilgan. Mootning asl ismi noaniq, baʼzi manbalarda Christopher Poole (Kristofer Pul), deb koʻrsatiladi.
## Tuzilishi
4chan 35 ta imageboard (tasvir taxtasi), 19 ta textboard (matn taxtasi), bitta oekaki va bitta flash taxtalaridan iborat. Har bir taxtaning qisqa nomi bor, masalan /a/ — anime, /mu/ — musiqa uchun va hokazo. Ulardan eng mashhuri /b/ (random; tasodifiy, aralash-quralash) taxtasidir. Qatʼiy qoidalardan xoli /b/ taxtasida koʻplab internet-memlar tugʻilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 4chan
* 4chan arxivi
Imageboard

**Imageboard** (**imijbord**; ingl. "tasvir taxtasi") internet-forumning bir turi boʻlib, undagi bahs-munozaralarda tasvirlar asosiy oʻrinni egallaydi. Odatda anonim xabarlar yoziladi. Ilk imageboardlar Yaponiyada paydo boʻlgan.
Imageboardlar boshqa forumlardan farqli oʻlaroq roʻyxatdan oʻtishni talab etishmaydi. Buning oqibatida ularda anonim foydalanuvchilar xabarlar yozib, muloqot ancha erkin xarakterga ega boʻladi.

Bugungi kunda faoliyat yuritayotgan imageboardlarga quyidagilar misol boʻladi:
*Futaba Channel - ilk imageboardlardan biri, yaponcha.
*4chan - dunyoning eng katta forumi, inglizcha.
*iichan  - animega bagʻishlangan imageboard, inglizcha.
*Krautchan  - "xalqaro" taxtaga ega imageboard, olmoncha.
*Hispachan - Ispaniya eng muhim tasvir taxtasi
Harorat

**Harorat** (*temperatura*) (lotincha *temperatura* – kerakli aralashma, oʻrtacha holat) – moddaning holatini issiq-sovuqligini tavsiflaydigan fizik kattalik.

Harorat – bu jismni tashkil qiluvchi elementar zarralar (atom va molekulalar)ning harakati kinetik energiyasining oʻrta statistik intensivligini ifodalovchi fizik kattalik. Xarorat birligi sifatida Kelvin gradusi qabul qilingan. SI birliklar tizimida 1K suvning uchlanma nuqtasi termodinamik xaroratining 1/273.16 qismiga teng deb qabul qilingan. Shuningdek Kelvin gradusini mutloq nol xarorat xam deb yuritiladi. Chunki 0 K da xar qanday moddada molekulyar harakat toʻxtaydi.
Texnikada esa kelvin shkalasidan tashqari Tselsiy shkalasi xam keng qoʻllanadi. Tselsiy shkalasi suvning qaynash va muzlash xaroratlariga asoslangan va kelvin bilan quyidagi bogʻliqlikka ega: 1K =273,15 S.
Farengeyt shkalasiga koʻra esa 0S = 32F va 100S = 212F. Farengeyt shkalasi nochiziqli shkala boʻlib, tS = 5/9 (tF-32) va aksincha tF=9/5 (tS +32) tarzida nisbatda boʻladi.
Reomyur shkalasiga koʻra esa suvning muzlash xarorati 0R va qaynash xarorati 80R etib belgilangan. 1R=1.25 S

Harorat umumiy qilib aytganda, predmet va atrof muhitning shunaqa xususiyatiki, qaysiki inson sezgi organlariga sovuq, issiq va xok. sifatida taʼsir etadi. Harorat, modda zarralarining kinetik energiyasi bilan oʻzaro bogʻliqdir.

Harorat SI da kelvinlarda (K) oʻlchanadi. Yordamchi oʻlchov birligi sifatida esa Tselsiy darajasidan (°C) keng foydalaniladi.

Haroratni oʻlchashda termometr, termal tomoshabin, termopara, optik pirometr va xok. ishlatiladi.

## Tarixi
Qadimda „harorat“, tanasi issiqroq odamlarda boshqa odamlarga nisbatan, koʻproq oʻziga xos xususiyatga – teplorodga ega deb tushunilgan. Shuning uchun harorat deganda kuchli tananing oʻziga xos xususiyati va teplorod tushunilgan. Shundan kelib chiqib spirtli ichimliklarning quvvati va harorat, bir xil – graduslarda oʻlchanadi.

## Harorat shkalalari

## Harorat shkalalarini solishtirish

¹
Inson tanasining oʻrtacha harorati – 36.6&nbsp;° C ±0.7&nbsp;° C, yoki 98.2&nbsp;°F ±1.3&nbsp;°F.
Jadvaldagi baʼzi qiymatlar yaxlitlanilgan!

## Havolalar

* Temperature of a Healthy Human (Body Temperature)  (inglizcha)
* Shkalalarni biridan boshqasiga oʻzgartirish (online) 

## Manbalar
Yunus Rajabiy (metro bekati)

**Yunus Rajabiy** - Toshkent metropoliteni Yunusobod yoʻli bekatlaridan biri. Shu bekatdan Chilonzor yoʻlining Amir Temur xiyoboni bekatiga oʻtiladi. Taniqli bastakor Yunus Rajabiy sharafiga nomlangan. Bekat Toshkent metropolitenining eng chuqur (24 metr) bekati hisoblanadi. 2 vestibyul, 1 platformadan iborat. Suv toshqinini oldini olish uchun 19 ta drenaj quvurlari o'tkazilgan.
## Galereya

Fayl:YunusRajabiymetro.jpeg


## Manbalar
Chiziqli tenglama

**Chiziqli tenglama** — bu ikkala tomoni ham birinchi darajali (nomaʼlum) koʻphadlardan iborat tenglamadir.

**Chiziqli tenglamalar** (matematikada) — nomaʼlumlarning faqat birinchi darajalari aniq koeffitsiyentlar bilan qatnashib, ularning yuqori darajalari, oʻzaro koʻpaytmalari va murakkab funksiyalari qatnashmagan tenglamalar. Bir nomaʼlumli Chiziqli tenglamalar ax= koʻrinishda boʻladi. Bir necha nomaʼlumli hollarda esa Chiziqli tenglamalar sistemalari bilan ish koʻriladi. Aniqlovchi va matritsa toʻgʻrisidagi taʼlimotlar paydo boʻlganidan keyin Chiziqli tenglamalar nazariyasi rivojlandi. Chiziqlilik tushunchasi algebraik tenglamalardan matematikaning boshqa sohalaridagi tengliklarga koʻchiriladi. Masalan, chiziqli differensial tenglama nomaʼlum funksiya va uning hosilalari chiziqli, yaʼni 1-darajaliga kiradigan tenglamadir.

Chiziqli tenglamani quyidagi koʻrinishda ifodalash mumkim: ax + b = 0, bu yerda a - nol boʻlmagan son, b - ozod had.

*Bir x oʻzgaruvchili chiziqli tenglama* deb *ax=b* (bu yerda *a* va *b* – haqiqiy sonlar) koʻrinishidagi tenglamaga aytiladi. Bu yerda *a* – oʻzgaruvchi oldidagi koeffitsient, *b* esa ozod had deyiladi.ax = b chiziqli tenglama uchun uchta hol roʻy berishi mumkin:
* a ≠ 0; bu holda tenglama ildizi 
:x = - \frac{b}{a} 
ga teng;
* a=0, b=0; bu holda tenglama 0*x=0 ko’rinishga keladi va har qanday x da to’g’ri bo’ladi;
* a=0, b≠0; bu holda tenglama 0*x=b ko’rinishga keladi va ildizga ega bo’lmaydi.

## Havolalar
* Chiziqli tenglamalar va tengsizliklar
Plzeň

**Plzen** (chex. *Plzeň*, nem. va ingl. *Pilsen*) – Chexiyadagi shahar, Bero-unka daryosi boʻyida. Aholisi 171 356 kishi (atrofidagi tumanlar bilan 225 000 ga yaqin). Chexiyaning 4-yirik shahri (Praga, Brno va Ostravadan keyin). Mamlakatning yirik transport yoʻllari tuguni va muhim sanoat markazi. Ogir mashinasozlik rivojlangan. AES uchun jihozlar ishlab chiqarish, elektrotexnika, lokomotiv va vagonsozlik, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Badiiy galereya bor. Plzenga 1292-yilda asos solingan. 14— 15-asrlarda yirik hunarmandchilik va savdo shahri boʻlgan. 14—18-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklari saqlangan.

Plzen oʻzining "Škoda Holding" avtomobilsozlik sanoati va pivosi (*[[Pilsner Urquell]]*, *[[Gambrinus]]*) bilan tanilgan. Shuningdek, koʻp tarixiy bino va inshootlar mavjud.

## Tarixi
## Tarixiy yodgorliklari

* Shahar markazidagi gotik uslubda 1292-yilga qurilgan Bartolomney cherkovi. Balandligi 102 metr boʻlib, gʻarbiy Chexiyadagi eng baland cherkovdir.
* 1300-yilda barbo etilgan Frantishkan monastiri
* Jozef Tyl teatri
* 1893-yilda qurib bitkazilgan Yahudiy Sinagogasi. Kattaligi boʻyicha dunyoda 3-oʻrinda (Nyu-York va Budapesht sinagogalaridan keyin) turadi.
* Uzunligi 17,5&nbsp;km boʻlgan Plzen tarixiy yer osti yoʻllari
* Gʻarbiy Chexiya muzeyi

## Transport tizimi

Shaharda markaziy temir yoʻl vokzali bor. Shuningdek, shahar yoʻlovchi tashish transport turlaridan avtobus, trolleybus va tramvay mavjud.

## Plzenning mashhur shaxslari

* Petr Chex, futbolchi, darvozabon
* Pavel Nedved, futbolchi
* Peter Grunberg, fizik, Nobel mukofoti sovrindori
* Katerjina Emmons, oʻq otish boʻyicha olimpiada va jahon chempioni

## Havolalar
* Plzen shahar rasmiy veb sayti 
* The University of West Bohemia in Pilsen (UWB) 
* SHAHAR BOʻYLAB VIRTUAL SAYOHAT 
* Shahar jamoat transporti veb sahifasi

## Manbalar
Sony Ericsson K850i

**Sony Ericsson K850i** — sotuvga rasman 2007-yil 15-iyunda chiqqan, Sony Ericsson Mobile Communications telekommunikatsion kompaniyasining 5 megapikselli, 4 diapazonda ishlay oladigan mobil telefoni. Sony Ericsson K850i toʻrt xil turli ranglarda ishlab chiqariladi: koʻk (Velvet Blue), yashil (Luminous Green) va kulrang qora(Quicksilver Black). Oʻzbekiston bozorlarida 2007-yil oxirida sotuvga chiqqan.

## Texnik koʻrsatkichlari

## Havolalar
* Rasmiy saytda Sony Ericsson K850i 

## Manbalar
CNN

**The Cable News Network** yoki **CNN** (oʻqilishi *Si-En-En*) — 1980-yilda Ted Turner tomonidan tashkil etilgan telekompaniya. 
## CNN AQSHda

## CNN Rossiyada

## CNN Yevropada
CNNning Yevropadagi bosh idorasi London shahrida joylashgan.

## CNN byurolari
:**''Izoh:** Qalin harflarda kompaniyaning tashkil etilgandan buyon ishlayotgan idoralari ko`rsatilgan''

### AQShdagi byurosi

### Xalqaro byurolar

## Tanqid
* Tanqidchilar CNNni Iroqdagi harbiy amaliyotlar va boshqa mojarolarni yoritishda amerikacha qarashlarga moyillik ko`rsatishda va ulardan foydalanishda ayblashadi.
* Janubiy Osetiyadagi urush vaqtida CNNni voqealarni haddan ziyod bir taraflama yoritishda, Gurjistonni Rossiya "harbiy mashinasi"ning qurboni sifatida ko`rsatganlikda va faqat Gruziya hukumatining rasmiy bayonotlarini bildirishda ayblashadi. Bundan tashqari, CNN efirida Gorida tushirilgan deb Russia Today telekanalidan o`g`irlangan aslida Tsxinvalida olingan tasvirlarni ko`rsatishgan.

## Havolalar
* CNN rasmiy sayti

## Havolalar
Algebraik ifoda

**Algebraik ifoda** - algebraik amallar (qoʻshish, ayirish, koʻpaytirish, boʻlish, butun musbat darajaga koʻtarish va butun koʻrsatkichli ildiz chiqarish) ishoralari bilan biriktirilib, harf va sonlardan tuzilgan ifoda. Algebraik ifodada sonlar va harflarning ildiz ishoralari (radikallar) qatnashmasa, bunday ifoda ratsional algebraik ifoda agar radikallar qatnashsa, irratsional algebraik ifoda deyiladi. Agar ratsional algebraik ifodada harfli ifodaga boʻlish amali qatnashmasa, bunday algebraik ifoda butun, agar qatnashsa, kasrli algebraik ifoda deyiladi.
Diqqat bilan eʻtibor kilsak shuni koʻramizki, f(x)=0 tenglamaning taqribiy echimlarini vatarlar va urinmalar usuli bilan topganda aniq echimga ikki chekkadan yaqinlashib kelinadi. Shuning uchun ikkala usulni bir vaktning oʻzida qoʻllash natijasida maqsadga tezrok erishish mumkin. Bu usulni kombinatsiyalangan usul deb ataydilar. Kombinatsiyalangan usul yuqorida keltirilgan usullarning umumlashmasi boʻlgani tufayli bu toʻgʻrida koʻp tuxtalmaymiz.

## Manbalar
*Oʻzbekiston Milliy Ensiklopеdiyasi 
* (Arxiv.uz)
Kommunistik partiya manifesti

**"Kommunistik partiya manifesti"** (nem. *Manifest der Kommunistischen Partei*) — Karl Marks va Fridrix Engels tomonidan birinchi marta 1848-yil 21-fevralda nashr etilgan asar. U quyidagi soʻzlar bilan boshlanadi:"Yevropa boʻylab bir sharpa kezib yuribdi—kommunizm sharpasi" va ushbu shior bilan tugaydi:"Butun dunyo proletarlari birlashingiz!".

## Manbalar

* Маркс К., Энгельс Ф., Коммунистик партия манифести
Nominalizm

Nominalizm - universaliylar masalasida real narsalarning haqiqatan ham mavjudligiga shubha bilan qarovchi yoʻnalish. Ularning fikricha, hech qanday real narsa mavjud emas, faqat ularning nomlarigina mavjud, oʻzlari esa mavjud emas.

**Nominalizm** (lotincha nomen — ism, nom) — oʻrta asr sxolastik falsafasidagi yoʻnalish. Realizmga qarama-qarshi ravishda N. olamda faqat yakka narsalar, predmetlar mavjud, umumiy tushunchalar (universaliylar) esa faqat narsalarning nomlaridangina iborat deb, yoki inson aql-idrokida boʻladigan sof tafakkur hosilalari (konseptlar, moʻtadil N.ning "konseptualizm" nomi shundan) deb hisoblaydi. Vakillari: I. Rosselin, Dune Skot, U. Okkam. N. 11 —12-asrlarda paydo boʻldi, ayniqsa, 14—15-asrlarda rivojlandi.

## Manbalar
Beruniy

**Beruniy**:
* Beruniy - qomusiy olim.
* Beruniy (shahar) - 1957 y. gacha Shabboz (Shayx Abbos Vali)—Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi shahar (1962 y.dan), Beruniy tumani markazi. 
* Beruniy (metro bekati) - Metro bekati
* Beruniy (tuman) - Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi tuman.
Paul McCartney

**Sir James Paul McCartney** (talaffuzi: *Ser Jeyms Pol Makkartni*, 1942-yil 18-iyunda tugʻilgan) — Grammy mukofotining koʻp marotaba sohibi boʻlgan ingliz qoʻshiqchisi, qoʻshiqlar muallifi, bastakor, multi-instrumentalist, tadbirkor, prodyuser va hayvonlar huquqlarining faoli. U John Lennon, George Harrison va Ringo Starr bilan birga The Beatles musiqiy guruhi tarkibida umumjahon shuhratga erishdi.
Badiuzzamon

**Badiuzzamon** (1458, Hirot — 1515, Istanbul) — Xuroson hukmdori (1506—1507). Husayn Boyqaroning toʻngʻich oʻgʻli, onasi — Marv hokimi Sanjar Mirzoning qizi Beka Sulton begim (1488-yil vafot etgan). Badiuzzamon 1473-yildan Seiston, keyinchalik Mozandaron hokimi boʻlgan. Astrobod hokimi amir Moʻgʻul xiyonatidan soʻng, Husayn Boyqaro uni Astrobodga hokim qilib tayinlagan (1493-yildan). Soʻng, u 1496-1506-yillarda Balx hokimi boʻlgan.

Boburning yozishicha, "Sulton Husayn Mirzo Balxga kelganida Movarounnahr foydasini koʻzlab Balxni Badiuzzamonga beradi, uning mulki — Astrobodni esa Muzaffar Husayn Mirzoga topshiradi. Badiuzzamon shu tufayli arazlagani aytiladi. Uzoq yillar davom etgan dushmanlik va isyon sababi ayni shu holat boʻlgan. Badiuzzamon Astrobodni ukasiga berishga koʻnmagan, chunki Husayn Boyqaro Astrobodni uning oʻgʻli Muhammad Moʻmin Mirzoga sunnat toʻyini qilayotganda inʼom qilib yuborgan. Oxir-oqibat, ota-oʻgʻil oʻrtasidagi mojaro urushga aylanadi. 1497-yil Badiuzzamon Puli Chirogʻ darasidagi jangda magʻlubiyatga uchraydi. Xuddi shu kuni Muzaffar Husayn Mirzo Astrobod yonida Muhammad Moʻmin Mirzoni yengadi. Husayn Boyqaro Balxni oʻgʻillaridan Ibrohim Husayn Mirzoga beradi. Yengilgan Badiuzzamon qolgan-qutgan lashkari bilan Qunduzga qochadi, soʻng Xusravshoh huzuridan panoh topadi. Xusravshoh Badiuzzamonga qoʻshin, qurol-yarogʻ bilan yordam bergach, u Qandahor va Zamindavorga boradi. 1505-yil Badiuzzamon otasi bilan yarashib, uning xizmatiga kiradi. Otasi vafot etgach, ukasi Muzaffar Husayn Mirzo bilan birgalikda taxtga oʻtiradi.

1506-yil Shayboniyxon Balxni qamal qilganda unga qarshi Badiuzzamon Muzaffar Mirzo bilan otlanib boshqa ukalarini ham yordamga chaqiradi. Bodxizda Badiuzzamon qoʻshiniga Abulmuhsin Mirzo va Ibn Husayn Mirzo kelib qoʻshiladi. Zahiriddin Muhammad Bobur ham ularga yordamga keladi, ammo ular toʻplangunga qadar oradan 3-4 oy oʻtadi, bu orada Shayboniyxon Balxni egallab, Badiuzzamon qoʻshin toʻplayotganidan xabar topgach, kech kuzda Samarqandga qaytib ketadi. Shayboniyxon 1507-yil Samarqanddan Xurosonga qoʻshin tortadi. Badiuzzamon ukasi bilan Hirotni tashlab qochadi, soʻng Eronga, Ismoil Safaviy huzuriga boradi. 1514-yil Badiuzzamonni turk sultoni Salim I Istanbulga olib ketadi, u oʻsha yerda vaboga chalinib vafot etadi.

Badiuzzamon Husayn Boyqaroning oʻgʻillari orasida eng oqili va tadbirkori boʻlib, taqvodor, adolatpesha hamda ilm-u maʼrifat va hunar ahliga muruvvatli hukmdor edi. U oʻz saroyida olim, shoir, sanʼatkor va boshqalarni yigʻib anjumanlar oʻtkazib turardi. Shuning bilan birga, u oʻzi ham goʻzal gʻazallar bitgan, mamlakatda qurilish-obodonchilik ishlariga katta eʼtibor bergan. Alisher Navoiy Badiuzzamonni quyidagicha taʼriflagan: „Sulton Badiuzzamon Mirzo husni surat va husni siyrat bila orasta va jamoli zohiriy va kamoli botiniy bila piyrosta yigitdur. Razm atvoridin otar-tutarda dilpisand va bazm asbobidan ichmak va bagʻishlamaqda bemonand. Tabʼi ham nazm uslubida muloyim tushubtur…“.

## Adabiyotlar
* Fayziyev T., Husayn Boyqaroning sirli oʻlimi, T., 1995.
Guinness rekordlar kitobi

„**Ginnes rekordlar kitobi**“ (yoki „**Ginnes jahon rekordlari**“ (); *Ginness* deb oʻqiladi) — jahonda kiritilgan rekordlar, eng gʻaroyib narsalar haqida maʼlumotlar kiritilgan kitob.

Guinness rekordlar kitobi — tabiat va insoniyat olamidagi olamshumul ulkan yutuqlar, noyob hodisalar va gʻaroyib voqealar haqidagi xabarlardan iborat boʻlgan maʼlumotnoma nashr. 1955-yildan beri ingliz nashriyoti Guinness Publishing tomonidan har yili (1957-, 1959-yildan tashqari) nashr etib kelinadi. 1990-yilgacha 37 tilda 264 marta, (umumiy adadi 65 million nusxadan ziyod) nashr etilgan. Dunyodagi eng koʻp oʻgʻirlanadigan kitob ham „Guinness rekordlar kitobi“dir. Uning har yili 2700 tasi oʻgʻirlanar ekan.

## Manbalar

## Havolalar
*  (inglizcha)
EMS

**Express Mail Service** (yoki **EMS**) — pochta joʻnatmalarini tezkor yetkazish xizmat turi. Joʻnatmalarni yetkazish xalqaro operator emas, balki 1998-yildan EMS shirkatiga kirgan mahalliy pochta tashkilotlari tomonidan taʼminlanadi.

## Xizmat

## Oʻzbekistonda EMS

## EMS shirkatiga aʼzo mamlakatlar

### EMS aʼzosi boʻlmagan, lekin ximat etuvchi mamlakatlar

## Sh. qarang
* Pochta
Manila

**Manila** – Filippin Respublikasi poytaxti. Luson o.ning janubi-gʻarbida, Manila qoʻltigʻi sohilida. Iqlimi subekvatorial iqlim, avgust—sentyabrda tayfunlar boʻladi. Aholisi 1,6 mln. kishi (2000). Katta M. shahar va uning atrofi, bir necha qishloq va yoʻldosh shaharlarni oʻz ichiga olgan konurba-siyani (maydoni 832&nbsp;km²) tashkil etadi. Shahar 16-asrning 2-yarmida ispan konkistadorlari qurgan qalʼa oʻrnida vujudga kelgan. 1574-yildan Ispaniya mu-stamlakasining maʼmuriy markazi, 1898-yilda AQSH tomonidan egallangan. 1942—45 yillarda Yaponiya bosib olgan. 1946-yildan Filippin Respublikasi poytaxti.

M. – mamlakatning muhim iqtisodiy va madaniy markazi. Savdo va transport yoʻllari tuguni. M. porti orqali mamlakat importining deyarli hammasi, eksportining yarmidan ortiq qismi oʻtadi (yillik yuk ortib-tushirish 12 mln. t atrofida). Katta M.da mamlakat sanoat korxonalarining 2/3 qismi joylashgan. Tikuvchilik, poyabzal, oziq-ovqat, yogʻochsozlik, neftni qayta ishlash, mashinasozlik sanoati korxonalari, kema verfi mavjud. Universitetlar, Filippin madaniyat markazi (teatr, muzey, badiiy galereya, kutubxonani oʻz ichiga olgan majmua), milliy muzey, San-Tomas muzeyi, filarmoniya bor. Meʼmoriy yodgorliklardan Intramuros rayonida (sobiq ispan kalʼasi) 16—18-asrlarda qurilgan binolar saqlangan.

## Havolalar
* Manila shahrining rasmiy vebsayti  

## Manbalar
Vasco da Gama

Dom **Vasco da Gama** (, talaffuzi: *Vashku de Gama*; 1460-1469-yy. — 1524, 24-dekabr) portugal sayyohi, harbiy tadqiqotchisi boʻlgan. Yevropadan Hindistonga suzib kelgan birinchi dengizchi boʻlgan.
Vasco da Gama 1460 va 1469 yillar o'rtasida Janubiy Portugaliada tug'ilgan. 1524 yil 24 dekabrda Kochida vafot etgan. U yevropadan Indiaga okeandan yo'l topgan va shuning uchun tanilgan.

## Manbalar
Ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati

**Ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati** (boshqa nomlari: Ochiq turdagi hissadorlik jamiyati, Ochiq turdagi aksionerlik jamiyati; qisqartmalari: **OAJ**, **OHJ**) aksiyadorlik jamiyatining bir turi boʻlib, uning aksiyalari erkin sotuvga qoʻyilishi mumkin.
Masʼuliyati cheklangan jamiyat

**Masʼuliyati cheklangan jamiyat** (qisqartmasi: **MChJ**) xoʻjalik shirkatining bir boʻlib, uning mulki (kapitali) muassislar orasida tegishli nizomlarda koʻrsatilganidek taqsimlanadi.

**Masʼuliyati cheklangan jamiyat** — aʼzolari jamiyat majburiyatlari boʻyicha faqat oʻzlari qoʻshgan ulush doirasida javobgar boʻladigan jamiyat. Ikkitadan kam boʻlmagan jismoniy yoki yuridik shaxslarning kelishuviga koʻra, umumiy xoʻjalik faoliyati bilan shugʻullanish maqsadida ularning ulushlarini qoʻshish yoʻli bilan tashkil etilishi mumkin. Bunday jamiyat yuridik shaxs hisoblanadi. Jamiyat tarkibida yuridik shaxs boʻlgan ishtirokchilar oʻz mustaqilligini va huquqiy shaxsligini saqlab qoladilar. Jamiyat mablagʻlari qatnashuvchilarning ulushi hisobidan shakllantiriladi. Muomalaga aksiyalar chiqarmaydi. Jamiyat aʼzolariga pay guvohnomalari beriladi. Jamiyat aʼzosi oʻz ulushini boshqa shaxsga faqat jamiyat roziligi bilan oʻtkazishi, sotishi mumkin. Bunday jamiyatlar turli mamlakatlarda turlicha nomlanadi Mas., AQSH va Angliyada — Ltd. va LLC, Germaniyada — GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung), Fransiyada — SA va SARL va boshqa

## Manbalar
UCell

**UCell** Oʻzbekistonning yirik uyali aloqa operatorlaridan biri „COSCOM“ MChJ savdo belgisidir. 2008-yil may oyigacha shirkat nomi bilan, **COSCOM** deb atalgan. Brend nomi *Yusell* deb talaffuz etiladi, bunda **U** harfi „Uzbekistan“ni bildiradi, **Cell** soʻzi „cellular“ (uyali) atamasining qisqartmasidir. Shirkatning general rahbari - Ali Agan.
## Tarixi

COSCOM MChJ 1996-yil aprel oyida MCT Telecom Corp hamda mahalliy hamkor orasidagi qoʻshma korxona tarzida tashkil etilgan. 1997-yildan boshlab COSCOM Xalqaro GSM Assotsiatsiyasi aʼzosi hamda 1998-yildan esa Rossiya GSM Assotsiatsiyasi aʼzosidir. 2007-yil iyul oyida TeliaSonera & Turkcell shved-fin shirkati COSCOM MChJning asosiy hissadoriga aylandi (TeliaSonera COSCOMning katta qismini sotib oldi). 2009-yil iyul oyida Ucell 4 million abonentga ega boʻlib, Oʻzbekistondagi ikkinchi aloqa operatoriga aylandi. Hozirgi kunda ushu aloqa operatorining abonentlari 8 milliondan oshdi.
2018-yil 5-dekabr kuni Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirilgan korxonalarni qoʻllab-quvvatlash va raqobatni rivojlantirish qoʻmitasi Shvesiya hukumatiga tegishli Telia guruhidan COSCOM ustav kapitalidagi 100% ulushi $215 millionga va Telia guruhining COSCOM kompaniyasiga $485 million miqdorida qarz majburiyatlarini toʻlab sotib olgan. Bitim bir nechta davlatlarning vakolatli organlari tomonidan amalga oshirilganda, Gulnora Karimova kompaniyaning aksiyalariga aloqasi yoʻqligi aniqlangan.

COSCOM MCHJ 2021-yilning 29-sentabr kuni USM Telecom hamda MegaFon bilan birgalikda Digital Holding qoʻshma korxonasini tuzish bosqichini yakunlashdi.

Hozirda Ucell Oʻzbekistonda eng koʻp abonientga ega aloqa operatori sanaladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sahifasi
Andrey Arshavin

**Andrey Sergeyevich (Shava) Arshavin** (; 1981-yil 29-mayda, Leningradda tugʻilgan) — rossiyalik sobiq professional futbolchi, vinger yoki yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Arshavin 2019-yildan buyon „Zenit“ klubida maʼmuriy lavozimlarda faoliyat yuritib kelmoqda. U 2022-yilda Sportni rivojlantirish boʻyicha bosh direktor oʻrinbosari, 2023-yilda esa klub boshqaruvi aʼzosi boʻlgan.

Arshavin oʻz faoliyatini 2000-yilda Sankt-Peterburgning „Zenit“ klubida boshlagan. U klub bilan Rossiya Premyer-ligasi, Liga kubogi, Rossiya Superkubogi, UEFA kubogi va UEFA Superkubogi kabi koʻplab sovrinlarni qoʻlga kiritgan. „Zenit“ jamoasidagi faoliyati davomida Arshavin Rossiyada yilning eng yaxshi futbolchisi deb ham topilgan.

Andrey UEFA Yevro–2008 da oʻzini yaqqol namoyon qilgan va Rossiya terma jamoasining turnir yarim finaligacha boʻlgan yurishida koʻpchilikni hayratga solgan, shuningdek, 2008-yilgi „Oltin toʻp“ soʻrovnomasida 6-oʻrinni egallagan. Shundan soʻng Arshavin 2008–09-yilgi qishki transferlar oynasida Angliya Premyer-ligasining „Arsenal“ klubi bilan shartnoma imzolagan va 15 million funt sterling evaziga oʻsha davrdagi „Arsenal“ tarixidagi eng qimmat futbolchiga aylangan. Oxir-oqibat Arshavin avvaliga ijara asosida, keyin esa 2013-yilda butunlay „Zenit“ safiga qaytgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt 
* Arsenal Profili
* 
* AndrArshavuin23 Arshavin Twitter sahifasi
* 
* 
* RSSSF Russia&nbsp;— Record International Players
* Oʻyinchi profili 
* Andrey Arshavin Forbes’da
Uyali aloqa operatori

**Uyali aloqa operatori** abonentlarning mobil telefonlari uchun uyali aloqa xizmatlarini koʻrsatuvchi har qanday telefon shirkatidir.

Uyali aloqa operatorlari ishini biror mamlakatda shu oʻka hukumatidan tegishli uzunlikdagi radiotoʻlqin spektrini egallashga ruxsat olishdan boshlashadi. Bir diapazon uchun odatda bir necha operator xaridgor boʻlib chiqadi va diapazon kimoshdi savdosiga qoʻyilishi mumkin. GSM, 3G, CDMA texnologiyalari uchun tayinli diapazonlar mavjud.
## Yirik uyali aloqa operatorlari
### Oʻzbekiston
* Beeline
* UCell
* Perfectum Mobile
* UzMobile
* Humans
### Jahon
*China Mobile (Xitoy)
*Vodafone (Birlashgan Qirollik)
*Telefónica / Movistar / O<sub>2</sub> (Ispaniya)
*América Móvil (Meksika)
*Telenor (Norvegiya)
*T-Mobile (Olmoniya)
*Sprint Nextel (AQSh)
*Verizon Wireless (AQSh)
*AT&T (AQSh)
Sprint Corporation

**Sprint Nextel Corporation**- AQSH telekommunikatsion shirkatlaridan biri. Tarmoqning kattaligi va mijozlari soni *(50.5 mln. mijoz)* koʻpligi jihatidan AT&T va Verizon Wirelessdan keyin uchinchi oʻrinda turuvchi telekommunikatsiya korporatsiyasidir.

## Yana qarang
* Uyali aloqa operatori

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayti
Pat O'Brien

**Pat OʻBrien** (talaffuzi:**Pet O'Brayan**) amerikalik death metal guruhi Cannibal Corpse gitarachisidir. Bundan boshqa qator boshqa guruhlar uchun ham gitara chalgan.

## Havolalar
* Cannibal Corpse rasmiy sayti
Alex Webster

**Alex Webster** (talaffuzi: **Aleks Uebster**; 1969-yilning 25-oktabrida tugʻilgan) amerikalik Cannibal Corpse va Hate Eternal guruhlari bass-gitarachisidir.

## Havolalar
* MySpace sahifasi
* Cannibal Corpse rasmiy sayti
Orphaned Land

**Orphaned Land** isroillik progressive metal guruhdir. Yaqin Sharq anʼanaviy musiqasi va metalni aralashtirishlari bilan mashhurlar. 1992-yilgacha guruh nomi *Resurrection* (*Tirilish*) boʻlgan. Guruhning hozirgi nomi *Yetim yer* deya oʻgiriladi.

## Diskografiya
### Demolar
* *The Beloved’s Cry* (1993)

### EPlar
* *The Calm Before the Flood* (2004)
* *Promo Split MCD* (2005) − (Sentenced guruhi bilan)
* *Ararat* (2005)

### Studiyaviy albomlar
* *Sahara* (1994)
* *El Norra Alila* (1996)
* *Mabool* (2004)
* *The Never Ending Way of ORWarriOr* (2010)
* *All Is One* (2013)

## Manbalar

## Havolalar

* Guruh sayti
* Qoʻshiqlari tarjimasi
De facto

**De facto** () — odatda qonunchilik, boshqaruv va texnik (standartlarga nisbatan) sohalarida de jure atamasining antonimi sifatida amaliyotga qonun bilan rasmiy qoʻllab-quvvatlanmagan elementlar kiritilganda ishlatiladi. 

Masalan, huquqiy holatni yechishda *de jure* qonun talab etilishini bildirsa, *de facto* bu holat asliyatda sodir boʻlayotganini koʻrsatadi. (Xoh qonuniy, xoh noqonuniy boʻlsin.)

*"De facto hukumat"* iborasi esa maʼlum davlatda qonuniy-saylangan hokimiyat institutlarini muvaffaqiyatli agʻdarib (vaqtincha boʻlsa ham), ularning oʻrniga oʻzlarinikni oʻtqazgan hokimiyat organlari uchun ishlatiladi. 

Shuningdek, ushbu atama xalqaro huquqda ham tomonlarning haqiqiy aloqalarini ifodalashda ishlatiladi, ularning rasmiy aloqalari esa, *de jure* deb ishlatiladi.

## Yana qarang
* Status quo
* De jure
Avans

**Boʻnak** ** (boʻlak-tomchi)** yoki **avans** deb biror ish uchun oʻsha ish bajarilmasi yoki boshlanmasidan avval toʻlanadigan haqdir. 
Boʻnak koʻchma maʼnoda oldindan bildirilgan ishonch, maqtovni anglatadi.

OʻzMEga asosan boʻnakka quyidagicha taʼrif beriladi:
# biror ish yuzasidan ish beruvchi (buyurtmachi)lar ish bajaruvchilarga oldindan beradigan qarz. Oʻrta asrlar oxirida, asosan Oʻrta Osiyoda dehqon va hunarmandlarga pul yoki natura tarzida boʻlak berish keng tarqalgan edi. Boʻnak olgan dehqonning yeri va mol-mulki garovda turgan;
# oʻtmishda usta shogirdiga ishlab berish yoki qaytarish sharti bilan beradigan qarz puli.
Neptun

**Neptun** (belgisi: ) – Quyosh tizimidagi Quyoshdan uzoqligi boʻyicha 8-sayyora. Koʻzga koʻrinmaydi, belgisi if yoki T. Fransuz astronomi U. Leveryening matematik hisoblari asosida 1846-yil nemis astronomi I. Galle kashf etgan. Quyoshdan oʻrtacha uzokligi 30,071 astronomik birlik (4498,6 mln. km). Orbitasining ekssentrisiteti 0,008, orbita tekisligi ekliptika bilan G46’ burchak tashkil etadi. Quyosh atrofidagi aylanish davri 164,788 yil, oʻz oʻqi atrofida 16 soatda aylanib chiqadi. Neptunning ekvatorial radiusi 24750&nbsp;km, massasi Yer massasining 17,25 baravariga teng. Neptun moddasining oʻrtacha zichligi boshqa gigant-sayyoralarniki kabi 1,71 g/sm³ ga teng. Ekvatorda ogʻirlik kuchi tezlanishi 15m/s2, Neptun sirtida ikkinchi kosmik tezlik 25&nbsp;km/s. Neptun atmosferasi vodorodning metan bilan bir oz aralashmasidan iborat molekulalaridan tashkil topgan. Neptun tashki qatlamining temperaturasi 200° atrofida. Oddiy koʻz bilan Neptunni kuzatib boʻlmaydi. Teleskopda burchak diametri taxminan 2,5" boʻlgan yashil disk boʻlib koʻrinadi. Neptunning 8 ta tabiiy yoʻldoshi boʻlib, ulardan 2 tasi katta – Nerida va Triton bor.

Neptunning kashf etilishi astronomiyaning katta yutuqlaridan biridir. Uran kashf etilgandan ikki yil oʻtgandan keyin, 1783-yil rus astronomi A. N. Lek-sel (1740—84) uning harakatini oʻrga-nib, Uranning hisoblangan yoʻldan muntazam ravishda ogʻishini aniqladi, bu ogʻish 8-nomaʼlum sayyoraning taʼsiri ekanligini aytgan. Bu gipotezani fransuz fizigi D. F. Arago qoʻllab-quvvatlagan. J. K. Adame va U. Leveryelar bir-biridan mustaqil holda uning oʻrnini mustaqil ishlab chiqqan.

**Neptun** Quyosh tizimining Quyoshdan uzoqliligi boʻyicha sakkizinchi oʻrinda turuvchi sayyoradir.

## Yana qarang

## Manbalar
Splin

**Splin** (ruscha: **Сплин**) rus rock-guruhidir. 1994-yili Aleksandr Vasilyev tomonidan tuzilgan.
## Diskografiyasi
* *Пыльная Быль* (*Chang bosgan hikoya*), 1994
* *Коллекционер Оружия* (*Qurol toʻplovchi*), 1996
* *Фонарь под Глазом* (*Koʻkargan koʻz*, so'zma-so'z tarj. *Koʻz ostidagi fonus*), 1997
* *Гранатовый Альбом* (*Anor albom*), 1998
* *Альтависта* (*Altavista*), 1999
* *Зн@менатель (сборник песен для радио)* (*Radio uchun terma*), 1999
* *Альтависта live* (*Altavista jonli*), 2000
* *25 кадр* (*25-kadr*), 2001
* *Акустика* (*Akustika*), 2002
* *Новые Люди* (*Yangi odamlar*), 2003
* *Реверсивная Хроника Событий* (*Voqealarning teskari solnomasi*), 2004
* *Раздвоение Личности* (*Juft shaxsiyat*), 2007
* *Сигнал из космоса*(*Signal From Space*), 2009
## Havolalar
* Rasmiy sahifasi