Tamil xalqi zargarlik buyumlari

**Tamil xalqi** tarixan Hindiston yarimorolidagi Sangam davridan oldingi tarixda yashagan oltin zargarlik buyumlarini biluvchi xalq boʻlgan. Qadimgi Tamil adabiyotida ayollar **zargarlik buyumlarining** har xil turlarini sanab oʻtilgan. **Tamil xalqi** oltindan tashqari kumush va misdan ham zargarlik buyumlarini yasashgan.
## Bosh uchun zargarlik buyumlari
*Kreedam* xudolar va shohlar tomonidan kiyiladigan va qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan oltin toj hisoblanadi.

*Nethi chutti yoki Vagupu chutti yoki Chutti* Peshona uchun javohir.

*Rakkadi* orqa tomonda oʻralgan va bogʻlangan uzun sochlarni ushlab turish uchun ishlatiladi

*Surya va Chandra Pirai* Quyosh va Oy shaklidagi bezak marvaridlari peshonalarini bezash uchun ishlatilgan.

*Jadanagam* soch bogʻichini orqa tomondan bogʻlash uchun foydalanilgan.

*Pattam* kelin va kuyov toʻy paytida peshonasiga bogʻlangan zargarlik buyumi.

*Tirugupu* boshga kiyiladigan vintli dumaloq bezak.

*Kunjam* ayollar uni ortiqcha oro bermay sochining uchiga bogʻlaydilar. Bu uzun soch oʻsishini ragʻbatlantiradi.

## Quloq uchun zargarlik buyumlari

*Thodu* quloq tirgak yoki quloq uzuklari.

*Kadukkan* erkaklar uchun bitta toshli kichik zargarlik buyumi.

*Pampadam* lak bilan toʻldirilgan oltin sirgʻa. Katta quloq teshigi boʻlgan keksa ayollar taqishadi.

*Lolakku* quloqqa taqiladigan marvarid.

*Kundalam* erkaklar va ayollar uchun quloq bezaklari.

*Jimikki* yana bir quloq buyumi.

*Makara kuzhai* baliq shaklidagi quloq bezaklari

*Kadippu*

*Karnam*

*Saarpaipoo*

*Thandatti*

*Mudichi*

*Picharkal*

*Pudi*

## Burun uchun zargarlik buyumlari

*Mookuthi*, Burun joyi (Mukkuthi).

*Besari* burun yoki quloq teshigiga taqiladigan tilla nayza shaklidagi zargarlik buyumi.

*Bullakku* Burunga yoki quloqqa osiladigan marvarid.

## Boʻyin uchun zargarlik buyumlari
*Thaali yoki Suthuru yoki Mangalyam* kuyovning nikoh paytida kelinning boʻyniga bogʻlab qoʻyishi ular orasidagi qullikni koʻrsatadi. Shakli kastaga qarab farqlanadi.

*Attigai* boʻyinga taqiladigan marjon.

*Aram yoki Haram*  Marjon.

*Maalai yoki Charam* oltin yoki marvarid va marjonlardan yasalgan zargarlik buyumi.

*Kaasu Maalai* oltin tangalardan yasalgan uzun zanjir.

*Maanga Maalai* uzun zanjirli mango shaklidagi tosh va qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan zargarlik buyumi.

*Vettrilai Kovai* uzun zanjirdagi betel bargi shaklidagi marjonlar hisoblanadi.

*Kodi Maalai* oltin rangdagi barglar va oʻsimliklar shaklida qilingan zanjir.

*Sangili* oltindan qilingan zanjir hisoblanadi.

*Kaarai* boʻyin bezaklari shunday nomlanadi.

*Kontrakaram* koʻkrak uchun oy shaklidagi bezak. Sangam adabiyotida „Silapathikaram“ roʻyxatiga kiritilgan.

*Chavadi* besh qatlamli zanjir.

*Vilakku mooku* zanjir modeli

## Qoʻllar uchun zargarlik buyumlari

*Valayal yoki Sarivu* oltin yoki oltin toshlar hamda qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan qimmatbaho bilakuzuklar.

*Kaikappu* bilaguzuklar nomi.

*Mothiram yoki Neli* barmoq uzugi.

*Vangi yoki Vanki*  tasma.

*Vankidagi Nagothu* Naga (ilon) shaklidagi zargarlik buyumi.

*Kanganam* (qoʻl bandi) zargarlik buyumi.

## Bel uchun zargarlik buyumlari

*Oddiyanam* bel belbogʻi deb nomlanuvchizargarlik buyumi.Bu buyum sonni taranglash uchun ishlatiladi.

*Aranjanam yoki Araijnan Kayiru yoki Araijnan Kodi* chaqaloqlar, bolalar va erkaklarning beliga bogʻlash uchun ishlatiladigan kumush yoki oltin zanjir hisoblanadi.

*Arasala (Arasa ilai)* pipal yoki muqaddas anjir yaprogʻi shaklidagi chaqaloqlar (ayollar) uchun oltin yoki kumushdan yasalgan bel zanjiri hisoblanadi.

## Oyoq uchun zargarlik buyumlari

Beldan pastga taqiladigan kumush bezaklar quyida keltirilgan

*Silambu*, halqa shaklidagi toʻpiq uchun ishlatiladigan zargarlik buyumi.

*Satangai yoki Salangai* bir qator kichik kumush qoʻngʻiroqlar toʻplami boʻlib, ular toʻpiqqa taqiladi. Bharathanatyam raqqosalari kabi klassik raqqosalar tomonidan qoʻllanadi. Sangam adabiyotida „ Silapathikaram“ roʻyxatiga kiritilgan.

*Metti yoki Minji yoki Peeli* kuyovlar uni toʻy paytida kelinning oyoq barmogʻiga taqadilar.

*Kaappu* oyoq uchun bilaguzuklar hisoblanadi

*Padakkam*, Sangam adabiyotida „Silapathikaram“ roʻyxatida keltirilgan.

## Manbalar