open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Serbiya pasporti

**Serbiya pasportlari** har qanday yoshdagi Serbiya fuqarolariga beriladi va bu Serbiya tomonidan chiqarilgan xalqaro sayohatning asosiy hujjatidir.

## Manbalar
Abilqas Sag‘inov

**Abilqas Sagʻinuli Sagʻinov** (27.12.1915, Pavlodar viloyati Bayanaoʻl—2006**)** —Sotsialistik mehnat arbobi (1971), togʻ-kon mutaxassisi, texnika fanlari doktori (1967), professor (1958), Fanlar akademiyasi akademigi Qozogʻiston SSR (1970)). Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1995), Qozogʻiston SSR Davlat mukofoti laureati (1974, 1986).

Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan.

## Karyera yoʻli

* Dnepropetrovsk konchilik institutini tugatgach, 1939—1951-yillarda Qaragʻanda koʻmir konlari va trestlarida rahbar boʻlib ishlagan.
* 1951-1955-yillarda Qaragʻanda koʻmir ilmiy-tadqiqot instituti direktori.
* 1955—1958-yillarda Qaragʻanda konchilik instituti rektori boʻlgan.
* 1958-1991-yillarda Qaragʻanda politexnika instituti rektori boʻlgan.
* 1991-2001-yillarda Qozogʻiston Milliy Fanlar Akademiyasi Yer qaʼri komplekslarini oʻzlashtirish instituti direktori boʻlgan.
* 2001-yildan Qaragʻanda davlat texnika universitetida ilmiy maslahatchi.
* Asosiy ilmiy ishlar mos tizimli koʻmir qatlamlarini olish, qazib olish texnikasini takomillashtirish, yer osti inshootlarining mustahkamligini tadqiq etish, konlarni tozalash va kon maydonlarini tayyorlash sxemalarini takomillashtirishga bagʻishlangan. Saginov foydali qazilmalarni oʻzlashtirishni kompleks mexanizatsiyalash va texnologiyasi ilmiy maktabiga asos solgan. Saginov rahbarligida va bevosita ishtirokida Qaragʻanda koʻmir havzasida birinchi marta togʻay va uch qatlamli qazib olish, oltingugurtli gaz bilan kon qatlamlarini qazib olish texnologiyasi, massiv fizik - kimyoviy mustahkamlash va boshqalar. b. kompleks tajriba-sinov ishlari va ishlab chiqarish sinovlari amalga oshirildi.

## Mehnatlar

* 300 dan ortiq ilmiy ishlar, jumladan monografiyalar, mualliflik guvohnomalari va patentlar muallifi.
* Togʻ jinslari mexanikasi boʻyicha II (Belgrad, Yugoslaviya, 1970) va III (Denver, AQSH, 1974) xalqaro kongresslarida qatnashgan va u yerda maʼruza qilgan.

## Muvaffaqiyat
* Texnika fanlari doktori (1967)
* Professor (1958)
* Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi (1970)
* Qozogʻiston SSR Davlat mukofoti laureati (1974, 1986)
* Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1995).

## Mukofotlar
* 2-marta Lenin ordeni
* Xalqlar doʻstligi ordeni
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* Sotsialistik ishchi (1971)
* Medallar

## Manbalar
Debitor qarzdorlik

**Debitor qarzdorlik** — yuridik yoki jismoniy shaxslar boshqa yuridik yoki jismoniy shaxslar bilan oʻzaro xoʻjalik munosabatlari natijasida ulardan olishi lozim boʻlgan qarz summasi. Debitor qarzdorlik normal xoʻjalik faoliyati jarayoni bilan yoki moliyaviy, xisob-kitob yoki toʻlov intizomining buzilishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.
## Manbalar
Aleksandr Bolian

**Aleksandr Bolian** (; 1989-yil 27-iyulda tugʻilgan) – turkmanistonlik arman millatiga mansub sobiq professional futbolchi, faoliyati davomida hujumchi ampulasida oʻynagan.

## Jamoalardagi faoliyati
Turkmanistonning Krasnovodsk shahrida tugʻilgan. 2005-yilda Turkmanboshi shahridagi 14-maktabni tamomlagan. 20980-sonli harbiy qismda xizmat qilgan. „Shagadam“, „Nebitchi“ futbol klublarida oʻynagan. 2012-yilgi mavsumda eng yaxshi toʻpurarga boʻlgan.

2015-yilda Samarqandning „Dinamo“ klubi bilan shartnoma imzolagan. 14-mart kuni Oʻzbekiston chempionatida „Qoʻqon 1912“ jamoasiga qarshi oʻyinda debyut oʻyinini oʻtkazgan.

2015-yilning yozida Turkmanistonga qaytgan va Bolqon jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

## Terma jamoa faoliyati
Bolian terma jamoadagi debyutini 2011-yilning 23-iyulida JCh-2014 saralashida Indoneziyaga qarshi oʻyinda oʻtkazgan.

U Turkmaniston olimpiya terma jamoasi safida 2010-yil Guanchjouda boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida, shuningdek, 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlarining Osiyo saralash bosqichida ishtirok etgan.

## Yutuqlar
**Jamoaviy**
* Turkmaniston chempionatining kumush medali sovrindori (1): 2015-yil
**Shaxsiy**
* Turkmaniston chempionatining eng yaxshi toʻpurari: 2012

## Manbalar
Spera Tumani

**Spera tumani** Afgʻonistonning Xost viloyatining eng janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Janub va gʻarbda Paktiya viloyati, shimolda Shamol tumani bilan chegaradosh. Tuman pashtunlarning Zadran qabilasining markazida joylashgan. Sharqda Nodir Shah Kot va Tani tumanlari va Pokiston bilan chegaradosh. Aholisi 21500 kishini tashkil qiladi. Tuman markazi — Spera qishlogʻi hisoblanadi, tumanning markaziy qismida joylashgan.

## Tarixi
2022-yil 16-aprelda Pokiston havo hujumlari Spera tumanidagi bir qancha qishloqlarni nishonga oldi, jumladan Afg‘oniston-Dubay, Pasa Mela, Mir Sapar, Mandata va Kanai va Vaziristondan ko‘chirilganlarga tegishli qochqinlar lagerlariga zarba berib, kamida 41 kishi, asosan ayollar va bolalar halok bo`ldi, yana 22 kishi yaralangan.

Spera 2022-yilgi Afg'onistondagi zilziladan eng ko'p zarar ko'rgan tumanlardan biri edi. Tumanda 500 ga yaqin uy vayron bo'ldi, 40 kishi halok bo'ldi, 95 kishi yaralandi. Asosan loy va yog'ochdan qurilgan ko'plab uylar vayron qilingan. Kuchli yomg'ir va zilzila butun qishloqlarni vayron qilgan edi.

## Manbalar
Shultan tumani

**Shultan tumani** () — Afgʻonistonning Kunar viloyatidagi tuman.

Kunar daryosi Shaygʻal tumanini Shultandan ajratib turadi va ikkala tumanni Shultan koʻprigi bogʻlaydi.

## Tarixi
2022-yil 16-aprelda Pokiston havo hujumlari va raketa hujumlari natijasida Shultan tumanidagi Choʻgʻam qishlogʻi nishonga olindi, natijada uch qiz, ikki oʻgʻil va bir ayol halok boʻldi, bir erkak yaralandi.

## Manbalar
Achin tumani

**Achin** (    ) Afgʻoniston janubidagi Nangarhor viloyatidagi tuman, Pokiston bilan chegaradosh.

Uning aholisi 100% pushtunlardir . Achinda eng yirik pushtun qabilalaridan biri boʻlgan Shinvari qabilasi yashaydi.

Bu 1980-yillarda Sovet Ittifoqi Afg‘onistonni bosib olganida mujohiddinlarning tayanchi bo‘lgan. 2015-yildan buyon u IShIDning Afg'oniston bo'limining tayanchi bo'lib kelgan.

2017-yil aprel oyida Nangarhor havo hujumi chog‘ida Amerika Qo‘shma Shtatlari Harbiy-havo kuchlari Achin tumanida IShID bo‘limining hududda joylashgan tunnel majmuasini nishonga olgan MOABni tashladi  va o‘nlab jangarilarni yo‘q qildi. 

## Iqtisodiyoti
Achindagi asosiy qonuniy ekin bug'doy hisoblanadi. O'tin yig'ish va sotish, qo'l mehnati boshqa daromad keltiradigan faoliyatdir.  Tumanda tamaki ham yetishtiriladi. 

### Ko'knori
2000-yilda UNDCP Achinda 130 ko'knori yetishtiriladigan qishloqlari borligi aniqlandi va o'sha yili Afg'oniston sharqidagi eng yirik afyun o'sadigan tumanga aylandi. 

## Manbalar

## Havolalar

* Achin xaritasi  (PDF)
* UNODC 2003 afyun tadqiqoti (Achin ko'knori yetishtirishning keng fotosuratlari)
Qoraqolpoq xonligi

**Qoraqolpoq xonligi**

## 1603-1605-Yillar

1603-yil kúz oyida yuqorǵı qoraqolpoqlar Qozoq xonligiga qarshi Kotarilish kótaradi,kotarilish boshchisi Abd Al Ǵappar Sultan Qoraqalpoq Xonligini joriyalaydi, ózini esa u Xonlik Xonı dep joriyalaydi.Budan habarni eshitgan Qozoq xonligi boshchilari Esimxan va Batırxan, Toshkent va Sayram shaharlaridan tez yetib kelib Abd Al Ǵappar Sultanga va qoraqalpoqlarga qarshı Urishni boshlaydi.Qoraqalpoqlar va Qozoqlar orasida 12 kún jang(sovosh)boladi, 13-kúnda qoraqolpoqlar Ǵalabaqozon oladi.
Qoraqalpoq Xonligi poytaxti Toshkent Shahari bolgan.Udan boshqa yirik shaharlari bu:Andijon,Farǵona,Axsi,Sayram va Túrkiston bolgan.
Abd Al Ǵappar Toshkent shahrini sirtiga chiqib Qoraqamish maydonıda Lager tuzadi.
1605-yili bohor oyida Qozoqlar tongda kutulmagan holatda Abd Al Ǵappar Sultanga qarshi hujum yashap ózini oldiradi.Shu bilan Qoraqolpoq Xonligi qulaydi.
Bu voqiyalarni Buxoro Xonligi tarixchisi Muxammed Yor Ibn Arab Qatagan ózining bosh chıqarmasi "Muxassir Al-Bilad"ta yozip qoldirgan
Agkistrodon piscivorus piscivorus

: ***Umumiy nomlar:'' Sharqiy agkistrodon mokasin'','' agkistrodon mokasin'','' suv mokasin '','' mokasin****

***Agkistrodon piscivorus** -* ilgari [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika Qoʻshma Shtatlarining]] janubi-sharqida topilgan turli geografik taqsimotlarga ega *Agkistrodon piscivorusning* uchta kichik turidan biri boʻlgan zaharli [[Shaqildoq ilonlar|pitviper]] edi. Biroq, soʻnggi taksonomik oʻzgarishlar agkistrodon ogʻzining (*Agkistrodon piscivorus*) biron bir kichik turini haqiqiy takson sifatida tan olmaydi.

== Yangi taksonomiyalar ==
Sharqiy *agkistrodon* (*Agkistrodon piscivorus piscivorus*) bir vaqtlar agkistrodonning kenja turi (*Agkistrodon piscivorus*) sifatida tasniflangan. Biroq, 2008- va 2015-yillarda nashr etilgan [[Dezoksiribonuklein kislota|DNKga]] asoslangan tadqiqotlar sharqiy agkistrodon (*Agkistrodon piscivorus*) va gʻarbiy agkistrodon (*Agkistrodon piscivorus leucostoma*) oʻrtasida sezilarli genetik farqni aniqlamadi va ikkita kichik turni (eng qadimgi nashr etilgan *piscivorus nomi bilan A.*) sinonimlashtirdi). Olingan taksonomiya sharqiy agkistrodon ogʻzini (*A. p. piscivorus*) haqiqiy takson sifatida tan olmaydi. Bir nechta keyingi sharhlar va turlar qayta koʻrib chiqilgan taksonomiyaga amal qildi va qoʻllab-quvvatladi. Ushbu ilon haqida maʼlumotni *Agkistrodon piscivorus'' maqolasida topish mumkin.

## Tavsiflar
 

Ushbu kichik tur oʻrtacha uzunligi 20-48 dyuym (51-121 sm)ga yetadi. Rangi asosan quyuq, tanasi ogʻir. Biroq, yoshroq namunalar och jigarrang fonga ega boʻlgan qizildan jigarranggacha koʻndalang chiziqlarga ega. Koʻndalang chiziqlar dogʻli, dumi oltingugurt rangga boʻyalgan. Vaqt oʻtishi bilan naqsh qorayadi, chunki koʻplab kattalar butunlay qora rangga ega.

Chiziq yoʻli qiyshaygan va yuzidagi quyuq keng chiziqlar yuqoridan koʻrinmaydigan koʻzlarni yashiradi, koʻz qorachigʻiga oʻxshash vertikal (mushuk koʻzi) yorigʻiga ega. Koʻz burun teshigidan chuqur yuz teshigi bilan ajratilgan.

## Geografik diapazonlar
Amerika Qoʻshma Shtatlari Virjiniya janubi-sharqida, Atlantika qirgʻoq tekisligida va Shimoliy va Janubiy Karolinaning quyi Piedmontida, jumladan, sohillar, yarim orollar va Atlantika sohilidagi orollar shuningdek, Gruziya boʻylab gʻarbiy hududlarda (xaritaga qarang) uchratish mumkin.

## Manbalar

## Havolalar

* Florida tabiiy tarix muzeyi: Sharqiy Kottonmut
Kapisa viloyati

**Kapisa** (pashtu / dari : کاپيسا) Afgʻonistonning oʻttiz toʻrtta viloyatining eng kichigi boʻlib, mamlakatning shimoli-sharqida joylashgan. Uning taxminiy aholisi 496 840 kishi va maydoni ni tashkil qiladi, bu Kobul viloyatidan keyingi eng zich joylashgan viloyat hisoblanadi.U shimolda Panjshir, sharqda Lagʻmon, janubda Kobul va gʻarbda Parvon viloyatlari bilan chegaradosh. Mahmud-i-Raqiy viloyat markazi boʻlib, eng gavjum shaharlardan biri hisoblanadi.

## Geografik joylashuvi
Kapisa viloyati Kobuldan 80 km shimoli-sharqda joylashgan. U shimoldan Panjsher viloyati, sharqdan Lag'mon viloyati, janubdan Kobul viloyati va janubi-gʻarbdan Parvon viloyatlari bilan chegaradosh. Viloyat ni tashkil qiladi; bu butun Afgʻonistondagi eng kichik viloyat hisoblanadi. Kapisa viloyatining relyefi baland choʻqqilar, togʻli daryo vodiylari va sayoz markaziy tekisliklarning aralashmasidan iborat. Viloyatning eng baland nuqtalari sharqda boʻlib, Panjsher va Lagʻmon viloyatlari bilan chegaradosh.

## Tumanlar

## Demografiya
2021-yil holatiga koʻra, viloyat aholisi 495 028 kishini tashkil qiladi . Taxminlarga koʻra, tojiklar Kapisa aholisining asosiy qismini tashkil qiladi, undan keyin pushtunlar (25%) va pashay xalqi (9,2%) .

## Taʼlim
Kapisada shu mintaqadan boʻlgan islom olimi Al-Beruniy nomidagi Al-Beroniy universiteti joylashgan. Universitetning qishloq xo'jaligi, muhandislik, islomshunoslik, huquq, tibbiyot va adabiyot kabi yoʻnalishlari mavjud. Universitet Kohiston tumanida joylashgan va u Ahmad Shoh Mas’ud tomonidan qurilgan .
## Salomatlik
Toza ichimlik suviga ega uy xoʻjaliklarining ulushi 2005-yildagi 27%dan 2011-yilda 15%ga tushdi. Malakali tug‘ruqxona xodimlari ishtirok etgan tug‘ilish ulushi 2005-yildagi 12%dan 2011-yilda 7%ga tushdi.

2008-yilda Kapisa viloyatida jami 110 oʻrinli 24 ta tibbiy klinika va ikkita kasalxonalarni tashkil etdi. 2008-yildagi maʼlumotlarga koʻra, Sogʻliqni saqlash vazirligi tizimida viloyatda 34 nafar shifokor va 154 nafar boshqa tibbiyot xodimlari faoliyat yuritmoqda. Viloyatda 72 dorixona mavjud. Aksariyat qishloqlarda doimiy tibbiy xodim yoʻq. Aholining deyarli yarmi eng yaqin tibbiy markazga borish uchun 10 kilometrdan koʻproq masofani bosib oʻtishi kerak.

* Afgʻoniston viloyatlari
* Kapisa ayollar markazi
* Mir Masjidi Xon

## Adabiyotlar


## Havolalar
Media related to Kapisa Province at Wikimedia Commons

*  (RTA Dari, Nov. 28, 2022)
Togo viza siyosati

Togoga tashrif buyuruvchilar, agar ular vizasiz mamlakatlardan biridan kelmasa, kelganlarida viza olishlari kerak. Shu bilan bir qatorda, ular Togo diplomatik vakolatxonalaridan birida viza olishlari mumkin.

## Viza siyosati xaritasi

## Vizadan ozod qilish
Quyidagi mamlakatlar fuqarolari Togoga vizasiz tashrif buyurishlari mumkin:

1 — Birlashgan Qirollikdagi Togo elchixonasi tomonidan vizasiz roʻyxatga kiritilgan, ammo Timatic maʼlumotlar bazasida roʻyxatga kiritilmagan.

Vizadan ozod qilish Xitoyning diplomatik va xizmat pasportlari (jumladan, davlat ishlari uchun pasportlar), Marokash, Rossiyaning egalariga ham tegishli.

 bilan barcha pasportlar uchun vizasiz kelishuvlar 2018-yil 29-iyulda va  bilan barcha pasportlar uchun vizasiz kelishuvlar 2019-yil 24-martda imzolandi va hali kuchga kirmagan.

2018-yil 30-aprelda Qatar bilan diplomatik va xizmat pasportlari uchun vizani ozod qilish to‘g‘risidagi bitim imzolangan

## Kirish vizasi
Boshqa barcha mamlakatlar fuqarolaridan farqli  fuqarolari agar ular qaytish yoki oldinga chiptaga ega boʻlsa, maksimal 7 kun qolish uchun kelganida viza olishlari mumkin. Qoʻshimcha 90 kunga qolish muddatini uzaytirish mumkin.

## Manbalar
Ivindo milliy bog'i

**Ivindo milliy bogʻi** — Markaziy Afrikadagi Gabonning sharqiy-markaziy qismida, Ogooue Ivindo va Ogooue Lolo provinsiyalari chegarasida joylashgan milliy bogʻ . Uning yaratilishi 2002-yil avgust oyida oʻsha paytdagi prezident Omar Bongo tomonidan Yoxannesburgda boʻlib oʻtgan Barqaror rivojlanish boʻyicha Butunjahon sammitida Gabonning boshqa 12 yer usti milliy bogʻlari bilan birgalikda eʼlon qilingan. Ivindo daryosidagi ajoyib Konge va Minguli sharsharalari bilan mashhur boʻlib, „Ivindo moʻjizalari“  nomlanuvchi parkda Markaziy Afrikadagi 5 ta eng muhim oʻrmon maydonlaridan biri boʻlgan Ipasa-Makoku va Langue-Bai biosfera rezervati ham mavjud. . *Institut de Recherche en Écologie Tropicale* (IRET), Milliy ilmiy tadqiqotlar va texnologiyalar markazi (CENAREST) tomonidan boshqariladigan tropik tadqiqot instituti parkning shimolida, eng yaqin Makoku shahridan 12&nbsp;km uzoqlikda joylashgan , Yovvoyi tabiatni muhofaza qilish jamiyati (WCS) tomonidan boshqariladigan *Langue tadqiqot stantsiyasi* janubda Langul-Baidan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan.

Parkdan Ogowening asosiy irmogʻi boʻlgan Ivindo daryosi oqib oʻtadi va Qingue (749 m)  va Nguadi (870 m) togʻlari ham shu erda joylashgan. Oʻrtacha yogʻingarchilik 1672&nbsp;mm, eng yuqori choʻqqilari sentabr-dekabr va fevral-may oylarida boʻladi  . Kuchli momaqaldiroqlar mavsumiydir va baʼzida mahalliy tornadolarni keltirib chiqarishi mumkin, ayniqsa Ipasa platosida; Bu oʻrmonning ikkilamchi oʻrmonga oʻxshab koʻrinishiga tornado sabab boʻlgan vayron boʻlishi mumkin  . Oʻrtacha harorat 23,9&nbsp;°C (Makokuda parkning shimoliy chegarasidan bir necha kilometr uzoqlikda oʻlchanadi) mavsumiy ravishda 3,3 atrofida.&nbsp;°C  .

Park 300 000 gektar maydonni egallaydi, ularning deyarli barchasi pastki Gvineya oʻrmonlari va markaziy Kongo havzasiga xos boʻlgan yarim doim yashil oʻrmonlardan iborat oʻrmonlar bilan qoplangan. Mahalliy faunaga gʻarbiy pasttekislik gorillalari, oddiy shimpanzelar, Afrika oʻrmon buyvollari, qizil daryo choʻchqalari, sitatunga, shuningdek, oʻrmon fillarining oxirgi nisbatan buzilmagan populyatsiyalaridan biri kiradi  . Qushlarning mashhur turlariga kulrang boʻyinli kal qargʻa kiradi, umuman parkda 430 dan ortiq qush turlari qayd etilgan  .
Tani tumani

**Tani tumani** (    ,    ) Afgʻonistonning Xost viloyatining janubiy qismida joylashgan. Gʻarbda Spera tumani, shimolda Nodir Shoh Kot va Mando Zayi, sharqda Gurbuz tumani va janubda Pokiston bilan chegaradosh. Aholisi 52800 (2006) kishi. Tuman markazi — Tani qishlogʻi, tumanning shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Bu yerda Tanoxel qabilasi joylashgan. Tani tilida so'zlashadigan til - pashtu hisoblanadi.

## Havolalar

* AIMS tuman xaritasi
Monodromy

Matematikada **monodromiya** — bu matematik tahlil, algebraik topologiya, algebraik geometriya va differentsial geometriya obyektlari alohidalik boʻyicha „aylanib yurganida“ qanday harakat qilishini oʻrganishdir. Nomidan bilinadiki, *monodromiyaning* asosiy maʼnosi „yakka yugurish“ maʼnosidan kelib chiqqan. Bu xaritalarni qoplash va ularning degeneratsiyasi bilan bogʻliq. Monodromiya hodisalarini keltirib chiqaradigan jihat quyidagicha:biz aniqlamoqchi boʻlgan baʼzi funksiyalar *yagona qiymatga* ega boʻla olmaydi, chunki biz yakkalikni oʻragan yoʻl boʻylab „aylanib yuramiz“. Monodromiyaning muvaffaqiyatsizligini **monodromiya guruhini** aniqlash yoʻli bilan belgilash mumkin. Monodromiyaning yetishmasligi baʼzan *polidromiya* deb ataladi.
## Manbalar
Muhammad Yunus Xolis

Mavlaviy **Muhammad Yunus Xolis** ( **Yunis** va **Yunosning** muqobil imlosi) ( Pashtu    kạlṵ ) ; 1919 - 2006-yil 19-iyul) - Sovet-Afg'on urushi davrida Afg'onistondagi mujohidlar qo'mondoni. Uning partiyasi Gulbiddin Hikmatyorning partiyasi kabi Hizb-i-Islomi ("Islom partiyasi") deb nomlangan. Ikkalasi odatda Hizb-e-Islomi Xolis va Hizb-e-Islomi Gulbiddin deb farqlanadi.

Pashtunlarning Khogyani qabilasiga mansub  Maulvi Muhammad Yunus Xolis 1919-yilda Afgʻonistonning Nangarhor viloyati Xogyani tumanida tugʻilgan va oʻz mamlakatining notinch zamonaviy tarixida qudratli shaxsga aylangan. Pokistondagi Darul Uloom Haqqania Xoqoniya universitetida islom huquqi va ilohiyot boʻyicha taʼlim olgan.  Xolis islom jamiyatiga nisbatan konservativ qarashlari orqali taʼsir oʻtkazgan. Ba'zan Nangarhor donasi deb ataladigan u, shuningdek, o'z mamlakati tarixidagi eng notinch va zo'ravon davrlardan birida sahna ortida katta hokimiyatga ega boʻlgan zukko siyosatchi edi.

Uning o'g'li Anvar ul Haq Mujohidning To'ra Bora Harbiy fronti isyonchi guruhi rahbarining bayonotiga ko'ra, Xolis 2006 yil 19 iyulda vafot etdi.

## Kitoblar
Ko'plab insholar va she'riy to'plamlar muallifi,  nashrlari: 

### Pushtu

* *Dīni malghaliriy*, Kobul : Davlatiy Matbah, 1957, 140 b. Islom asoslari.
* *Damunah aw dane : shiʻrī tulgah*, Peshvar : Ihsan Khparandviyah Tolanah, 2002, 124 b. Pushtu she'riyati .
* *Da islomi ʻalam nan av parun : da Khāliṣ Bābā da khavro waro līkno tolkah*, Peṣwar : Ihsān Khparndviyah Tolanah, 2002, 91 b. ʻAbd al-Hadiy Mulakhel tomonidan tuzilgan maqolalar toʻplami.

### Dari

* *Islom va ʻAdolat-i Ijtimoʻiy*, Kobul : Anjuman-i Tarbīyah-ʼi Afkor, 1958, 326 b. Sayyid Qutbning *Islomdagi Ijtimoiy Adolatining Arab tilidan tarjimasi* .

## Manbalar
Motorola 680x0

**MC680x0/680x0/0x0/m68k/68k/68K** - 1980-yillar va 90-yillarning birinchi yarmi shaxsiy kompyuterlarida Intel x86 oilasi protsessorlarining asosiy raqobatchisi Motorola kompaniyasining CISC mikroprotsessorlari oilasiga kiradi. 2000-yillarning boshlarida shaxsiy kompyuterlarning asosi sifatida foydalanishni to'xtatgan oila o'rnatilgan echimlar sektorida, qo'llanilishini davom ettirmoqda (garchi bu oila ushbu sektor uchun ham eskirgan bo'lsa-da, chunki ko'plab kompaniyalar arzonroq va samarali protsessorlar / kontrollerlar ishlab chiqaradilar. : ARM (xususan, STM32 ), AVR32, PIC32 (aka MIPS ) va boshqalar RISC arxitekturalariga asoslangan). Xarakterli jihati shundaki, DragonBall MX mikrokontrollerlarining eng zamonaviy seriyasi (keyinchalik nomi i. MX, shuningdek, MC9328MX nomi bilan ham tanilgan) dastlabki DragonBall seriyasi bilan bir xil ilovalar uchun mo'ljallangan, ammo Motorola 68000 o'rniga ARM9 yoki ARM11 protsessor yadrosiga asoslangan.
Shtraux to‘garakboshi

**Shtraux to‘garakboshi**  ( ) — toshkaltakesaklar oilasiga mansub kaltakesaklar turkumiga kiruvchi Markaziy Farg‘ona (Oʻzbekiston, Tojikiston, Qirgʻiziston) cho‘l biotoplarida yashovchi jonivor. Rus zoologi Aleksandr Strauch (1832-1893) sharafiga shunday nomlangan.

Bugungi kunga kelib, tabiiy yashash joyining vayron bo‘lishi natijasida u o‘zining asl hududining ko‘p qismidan mahrum bo‘ldi. Har xil turdagi hasharotlarni ovlaydi. Ular xavf tug‘ilgan mahalda yashirinadigan teshiklarni qazishadi. Tana uzunligi (dumidan tashqari) - 5 sm.dan oshmaydi. Tananing yuqori qismi kulrang, kichik dog‘lar va chiziqlar bor, pastki qismi yorqin yashil, erkaklarda jigarrang-yashil rangga ega bo‘lgan dumi bundan mustasno. Urg‘ochilarda esa jigarrang-sariq tusda bo‘ladi. Bahorning oxiri va yozning boshlarida urg‘ochilar 2-3 ta tuxum qo‘yadi, ulardan yosh kaltakesaklar 35 kundan keyin tuxumni yorib chiqadi. Shtraux to‘garakboshiO‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan .

## Yashash joyi
Cho‘lning siyrak o‘t va butasimon o‘simliklari, Cho‘llarning o‘tbutalari siyrak, qumi qisman va to‘liq mustahkamlashgan qismlari, qumoq taqir va sho‘rxok yerlarda uchraydi.

## Soni
1960-1970-yillari lokal populyasiyalarda bahor paytida gektariga 12 tagacha, kuzda esa 48 tagacha qayd qilinar edi. 1999-yili Yozyovon tabiiy yodgorligi hududida gektariga 8–11 ta, 2008-yili Jumashuy qishlog‘i yonida esa 10 tadan 60 tagacha hisobga olingan. Hozirda aksariyat yashash joylarida yo‘q bo‘lib ketgan. 

## Hayot tarzi
Mart–oktyabr oylarida faol hayot kechiradi. O‘z inida jon saqlaydi va qishlaydi. Juftlashishi mart-aprel oylarida sodir bo‘ladi. Bir yilda 2 marta – may–iyun oylarida – 3–4 tadan tuxum qo‘yadi. Bolalari iyun–avgustda tuxumdan chiqadi va keyingi yil bahorda jinsiy voyaga yetadi. Mayda hasharotlar va o‘rgimchaksimonlar bilan oziqlanadi.

## Tarqalishi
Farg‘ona vodiysi. O‘zbekistondan tashqarida: Tojikiston va Qirg‘izistonning chegaradosh hududlari.

## Muhofaza choralari
Saqlanib qolgan barcha lokal populyasiyalarini aniqlash, muhofazasi va tutqun sharoitda ko‘paytirishni tashkil etish lozim.

## Manbalar
3. Круглоголовка Штрауха — Phrynocephalus strauchi Nikolskij, 1899. Дата обращения: 15 ноября 2019. Архивировано 15 ноября 2019 года.
Kunar viloyati

**Kunar** (  — *Konar*) — Afgʻoniston sharqidagi viloyat. Janubda Nangarhor, gʻarbda Lagmon, sharqda Pokiston va shimolda Nuriston viloyati bilan chegaradosh.

## Geografik joylashuv
Hududning 86 %-ni togʻlar egallaydi.

## Maʼmuriy boʻlinish

Kunar viloyati 16 tumanga boʻlingan:

* Asadobod
* Asmar
* Bar-Kunar
* Vata Pur
* Gʻoziobod
* Dangam
* Dara va Pech
* Xas-Kunar
* Maravara
* Narang
* Nari
* Nurgal
* Sirkanay
* Shaygal Va Shintan
* Chapa Dara
* Chavkay

## Aholi
Aholisining asosiy qismini pushtunlar tashkil qiladi.

## Tarixi
Afgʻoniston urushi yillarida (1979-1989) Kunar viloyatida 66-alohida motooʻqchilar brigadasi joylashgan boʻlib, nufuzli dala qoʻmondoni Yunus Xoles harakat qilgan.
Qoraqolpog'iston xabar agentligi

**Qoraqalpog‘iston axborot agentligi** yoki **Qoraqalpog‘iston axborot agentligi** (; ; ) — Oʻzbekiston Respublikasi tarkibidagi suveren avtonom respublika boʻlgan Qoraqalpogʻiston Respublikasining eng yirik va markaziy respublika axborot agentligi. 2017-yilda O‘zbekiston Milliy axborot agentligining filiali sifatida tashkil etilgan bo‘lib, to‘qqiz tilda ishlaydi.

Qoraqalpoq tilidagi yagona axborot agentligi – Qoraqalpogʻiston Respublikasining ikki (oʻzbek tili bilan bir qatorda) rasmiy tillaridan biri. Axborot agentligining rasmiy veb-sayti hozirda uch tilda mavjud: qoraqalpoq (lotin va kirill alifbosidagi versiyalari), o‘zbek (lotin va kirill alifbosidagi versiyalari) va rus tillarida hamda ingliz, qozoq va turkman tillarida versiyalar yaratish rejalashtirilgan. Axborot agentligining Telegram, Facebook, Twitter, Instagram, Odnoklassniki, Vkontakte kabi barcha mashhur ijtimoiy tarmoqlarda rasmiy sahifalari mavjud.

## Yana qarang

* Qaraqalpaqstan (TV kanali)
* Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi

## Havolalar

* Agentlikning rasmiy sayti – kknews.uz
* Agentlikning rasmiy sayti – kknews.uz (k.-kalp.)
* Agentlikning rasmiy sayti – kknews.uz
* Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashining rasmiy veb-sayti – Qoraqalpog‘iston Respublikasi davlat hokimiyati portali – karakalpakstan.uz 
* Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi rasmiy sayti – parlamentrk.gov.uz
Shinwar tumani

**Shinvar** ( , ) — Afgʻonistonning Nangarhor viloyatidagi tuman. U Jaloloboddan Torxam chegara punktigacha boʻlgan asosiy magistral yo'lda joylashgan. Uning aholisi 100% pushtunlar. Aholi soni 2002-yilda 40,147 kishiga baholangan. Ulardan 16,000 nafari 12 yoshgacha boʻlgan bolalar edi. Tuman pushtunlarning Shinvari qabilasi markazida joylashgan. Tuman markazi — Shinvar qishlogʻi.

## Tarixi
Hududda 2007-yil mart oyida Shinvar qirg'ini sodir boʻlgan edi.

## Manbalar
Alasay tumani

**Alasoy tumani** (Alah Say) Afgʻonistonning Kapisa viloyatining sharqiy qismida joylashgan. Janub va sharqda Tagab tumani (Kapisa viloyati), shimolda Nejrab tumani va sharqda Lagmon viloyati bilan chegaradosh. Aholisi 38642 nafar (2015). Tuman markazi — Olasoy, janubi-gʻarbiy qismida joylashgan.

## Xavfsizlik va operatsiyalar
Taxminan 2006-yildan 2009-yil martigacha hudud isyonchilar tomonidan nazorat qilingan deb hisoblangan. Biroq mart oyida GTIA Kapisa va Chasseurs Alpins 27e batalyonining fransuz kuchlari afgʻon qoʻshinlari bataloni bilan birga ularni muvaffaqiyatli haydab chiqarishga va vodiyda Afgʻoniston milliy armiyasining ikkita bazasini oʻrnatishga muvaffaq boʻldi.

## Geografiya
Alasoy tumanining koʻp qismi togʻli boʻlib, uning koʻplab qishloqlariga mashinalar yetib boʻlmaydi. Alasoy tumanida uchta katta vodiy mavjud:

* Shibi dara (eng koʻp aholi)
* Masken maʼlumotlari
* Alasay dara

## Taʼlim
Alasoyda hozirda 13 ta maktab mavjud:

* 8 ta boshlangʻich maktab (7091 oʻquvchi, erkak va ayol)
* 2 ta oʻrta maktab (294 oʻquvchi, faqat erkaklar)
* 1 ta madrasa (talabalar soni nomaʼlum, faqat erkaklar)

Hozirda tumandagi oʻrta maktablar va Madrasa oʻgʻil bolalar maktabi hisoblanadi.

## Iqtisodiyot
Alasoy tumani kambag‘al, qishloq xo‘jaligiga yaroqli yerlarning oz qismi bor. Boshqa daromad manbalariga chorvachilik va mehnat kiradi.

## Sogʻliqni saqlash
Ayni paytda Alasoy tumanida atigi to‘rtta tibbiyot muassasasi mavjud bo‘lib, ular Alasoy, Ashpay, Koti va Eskin qishloqlarida joylashgan.

## Manbalar
Jalilbek Sultonov

**Sultonov Jalilbek Asqarovich** —  1880-yili Tropizundada tugʻilgan, millati ozarbayjon, pomehik beklardan. 1903-yildan 1906-yilgacha Rigadagi RSDRPda; 1916-yili „Mussavat“ partiyasi aʼzoligiga kirgan. 1918-yildan 1920-yilgacha mussavatchilarning aksilinqilobiy parlamenti aʼzosi boʻlgan. 1927—1928-yillari mussavatchilar partiyasi tor-mor qilingan paytda Ozarbayjonni tark etib qatagʻondan qutilib qolgan. Avvalida aksilinqilobiy, millatchi „Mussavatchi“ partiyasining aʼzosi boʻlib sovet hokimiyatiga qarshi faol kurash olib borganliqsa, millatchi aksilinqilobiy tashkilot yaratishga qaratilgan sovetlarga qarshi faoliyat olib borganlikda ayblangan.

## Manbalar
Lavanya Tripathi

**Lavanya Tripathi** (1990-yil 15-dekabrda tugʻilgan) hind aktrisasi, model va raqqosa boʻlib, u asosan Telugu filmlarida va bir nechta Tamil filmlarida ishlaydi. U 2006-yilda Miss Uttarakhand unvonini qoʻlga kiritgan va model sifatida ishlay boshlagan. Tripathi oʻzining aktyorlik debyutini Pyaar Ka Bandhan telekoʻrsatuvida qilgan va filmdagi debyutini *Andala Rakshasi* (2012) bilan amalga oshirgan, buning uchun u „eng yaxshi ayol debyuti“ uchun CineMAA mukofotini qoʻlga kiritgan.

Oʻshandan beri Lavanya muvaffaqiyatli telugu filmlarida suratga tushgan, jumladan: *Doosukeltha* (2013), *Bhale Bhale Magadivoy* (2015), *Soggade Chinni Nayana* (2016), *Srirastu Subhamastu* (2016), *Vunnadhi Okate Zindagi* (2017) va *Arjun Suravaram* (2019).

Tripathi, shuningdek, *Bramman* (2014) va *Maayavan* (2017) kabi Tamil filmlarida rol oʻynagan. 2021-yilda u *Pottum Pogattume* klipida paydo boʻlgan.

## Faoliyati

### Televizordagi faoliyati (2008-2010)
Tripathi aktrisalik faoliyatini hind televideniyesida boshlagan, u birinchi marta *Ssshhhhda x.* *.* *.* *Koi Xai* koʻrsatuvida paydo boʻlgan. Keyinchalik u *Get Gorgeous (5-mavsum)* tanlovida ishtirok etdi va 9-oʻrinni egalladi. Uning keyingi roli Mishti Das/Araina Rai boʻldi, u Sony telekoʻrsatuvidagi *Pyaar Ka* Bandhanning parallel bosh roli edi. Uning televizordagi soʻnggi chiqishi *CIDda* boʻlgan, u yerda u Maut Ka Aashirvad epizodida Sakshi rolini ijro etgan.

### Kino faoliyati
Tripathi 2012-yilda Telugu filmida bir doʻsti unga rol uchun tinglovda qatnashishni taklif qilganidan keyin *Andala Rakshasi* bilan oʻzining badiiy film debyutini qilgan. U Midhuna rolidagi ijrosi uchun tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻldi va CineMAA mukofotlarida eng yaxshi debyutant mukofotini qoʻlga kiritdi. Keyingi yili u Vishnu Manchu bilan *Doosukeltha* filmida rol ijro etgan.

Lavanya Nani bilan birga *Bhale Bhale Magadivoydagi* Kuchipudi raqs oʻqituvchisi Nandana obrazi uchun tanqidchilarning eʼtirofiga sazovor boʻldi. U oʻz ijrosi uchun „Yilning yorqin yulduzi“ Zee Telugu Apsara mukofotini qoʻlga kiritdi.

Tripathi keyin Ram Pothineni bilan birga *Vunnadxiilan Okate Zindagi* filmida beparvo qiz Meghana va toʻyni rejalashtiruvchi „Maggie“ rolini oʻynashgan. U 3 yildan soʻng oʻzining tamil filmiga qaytishini yilning soʻnggi nashri, *Maayavan*, u oʻynagan joyda, psixiatr Aadhirai bilan qildi. Film tanqidchilarning ijobiy baholarini oldi, ammo oʻrtacha daromad yiqqan.

Tripathi keyingi chiqishi *Happy Birthday* filmida boʻladi. Bu uning birinchi filmidagi yakkaxon bosh rol sifatida belgilagan. U Aadi bilan birga ZEE5 seriyali *Puli Meka* bilan onlayn debyutini qiladi.

## Filmografiyasi

### Televizorda

## Manbalar
Azra tumani

**Azra tumani** — Afgʻonistonning Logar viloyatidagi tuman . Tumanning sharqiy qismida joylashgan boʻlib, 140&nbsp;km poytaxt Kobuldan uzoqlikda . U Paktiya viloyatidan va tuman geografik jihatdan Logar poytaxtidan ajratilgan. Tumanning asosiy qishloq xoʻjaligi kanopchilik hisoblanadi. 2019-yilda aholi soni 22 588 kishini tashkil qiladi.

## Manbalar
Lagʻmon viloyati

Lagʻmon (pushtucha/dar. lgʻmạn) — Afgʻonistonning 34 viloyatidan biri, mamlakatning sharqiy qismida joylashgan. Uning aholisi taxminan 502 148 [3] boʻlib, u koʻp millatli va asosan qishloq jamiyatidir. Lag'monda ko'plab tarixiy diqqatga sazovor joylar, minoralar, yodgorliklar va boshqa madaniy yodgorliklar mavjud bo'lib, ular uning qadimgi tarixi va madaniyatining namoyonidir. Mihtarlam shahri viloyat markazi vazifasini bajaradi. Baʼzi tarixiy matnlarda bu nom “Lamgʻon” yoki “Lamgʻanat” tarzida yozilgan.

2021-yilda Tolibon 2021-yilgi hujum paytida viloyat ustidan nazoratni qo'lga kiritdi.

## Etimologiya
Lag‘mon yoki Lamg‘on nomi dastlab Nuh payg‘ambarning otasi Lamex (Meter Lam Bobo) sharafiga qo‘yilgan.
Berbak milliy bogʻi

**Berbak** () – Indoneziyaning Sumatra orolining sharqida, Jambi provinsiyasidagi milliy bogʻ. Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng katta buzilmagan botqoqli oʻrmonning bir qismini, shuningdek, eng koʻp palma turlariga ega torf botqoqlarini tashkil qiladi. Maydoni – 1627&nbsp;km²

Bebak sharqiy Sumatraning allyuvial tekisligining bir qismini egallaydi. Bogʻning relefi asosan tekis boʻlib, shimoli-sharqiy yoʻnalishda oqib oʻtadigan bir qator daryolar bilan ajratilgan. Hududga taxminan 600&nbsp;km² chuchuk suvli botqoq oʻrmonlari va 1100&nbsp;km² tegmagan torf botqoqlari kiradi. Parkning sharqiy chegarasi mangrov oʻrmonlarining tor chizigʻi bilan chegaralangan qirgʻoqdir. Janub chegarasi Benu daryosi boʻylab oʻtadi.

Burbak yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan Sumatra yoʻlbarsi va qora tayanchli tapirning uyidir. Sumatra karkidonlarining kichik populyatsiyalari bu yerda soʻnggi yillarda koʻrilmaganiga qaramay, parkning ayrim hududlarida hali ham yashashi mumkin. Parkda 250 dan ortiq qush turlari yashaydi.

Hudud 1935-yildan beri qoʻriqlanadi (Gollandiya mustamlaka hukumati qonunlariga koʻra). 1992-yilda u milliy bogʻ maqomini oldi va Ramsar konventsiyasiga muvofiq xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan suv-botqoq hududi sifatida ham tan olingan. Park 1990-yillarda, asosan, noqonuniy daraxt kesish va yongʻinlar natijasida katta zarar koʻrgan. Eng katta yongʻinlar 1994 va 1997-yillarda boʻlib, ular bogʻning markaziy qismida Air Hitam Laut daryosi boʻylab 12 000 gektarga yaqin va Simpang Melaka daryosi boʻylab 4 000 gektarga yaqin maydonni yoʻq qilgan. Maʼlumotlarga koʻra, bogʻ hududining 25 % ga yaqini noqonuniy daraxt kesish va u bilan bogʻliq oʻrmon yongʻinlaridan zarar koʻrgan. Bogʻning boshqa muammolari – yovvoyi hayvonlarni noqonuniy ovlash va tutishdir.

## Manbalar
Alingar tumani

**Alingar tumani** taxminan 27 km Lagmon viloyatining viloyat markazi Mehtarlam va gʻarbda Alishing va Davlatshoh tumanlari, shimolda Nuriston viloyati, sharqda Kunar va Nangarhor viloyatlari, janubda Qargʻayi va Mihtarlam tumanlari bilan chegaradosh. Toʻrtta asosiy vodiyda joylashgan 60 ga yaqin qishloqlar mavjud. Aholisi 85600 kishi (2006) — 70 % pushtunlar, 20 % pashaiylar va 5 % tojiklar. Tuman markazi — **Shohi** qishlogʻi, joylashgan 915 m balandlikda . tumanni kesib oʻtuvchi va asosiy sugʻorish manbai boʻlgan Alingar daryosi vodiysida. Xavfsizlik bilan bog‘liq vaziyat nisbatan barqaror ekani xabar qilinmoqda, garchi shaxsiy nizolar mavjud.

Asosiy ekinlar bugʻdoy, sholi, makkajoʻxori, sabzavotlardir. Koʻknori boʻlgan dalalar ham bor. Tuman togʻli boʻlgani uchun ekin maydonlari kam. Qishloq xoʻjaligi erlarining bir qismi suv toshqini natijasida vayron boʻlgan. Asosiy daromad manbalari dehqonchilik, kunlik ish haqi va chet eldan pul oʻtkazmalaridir. Maʼlumotlarga koʻra, aholining qariyb 30 foizi qishloq xoʻjaligida, 20 foizi xorijda Pokiston va Eronda ishlaydi, 2 foizi davlat xizmatchilari, 2 foizi savdogarlar, 45 foizga yaqini ishsiz.

Urushlar paytida uylarning 80 % vayron boʻlgan va koʻpchilik Pokistonga qochib ketgan va hozir  ular asta-sekin qaytib kelishmoqda. Sogʻliqni saqlash va taʼlim sohalariga nisbatan yaxshi.

## Havolalar

* AIMS tuman xaritasi
* 2003 yil AIMS tuman profili
Xonobod tumani

Xonobod **tumani** ( ولسوالی خان‌آباد ) Afgʻoniston ning Qunduz viloyatining sharqiy qismida joylashgan tuman hisoblanadi . Gʻarbdan Qunduz tumani, shimoli-sharqdan Archi tumani, sharqdan Taxar viloyati va janubdan Aliobod tumani bilan chegaradosh. Aholisi 140 600 kishi hisoblanadi (2006): 40% pushtunlar, 20% hazoralar, 25% tojiklar, 10% oʻzbeklar va 5% poshoylar . Tuman markazi — Xonobod shahri, tumanning markaziy qismida joylashgan.

Urushlar paytida ko'plab uylar vayron boʻlgan. Minalar reabilitatsiyaga ta'sir qiluvchi jiddiy muammodir. Bu tumanga qurg‘oqchilik ta’sir qilmagan va yerning holati juda yaxshi, ko‘p qismi sug‘oriladi. Dehqonchilik asosiy daromad manbai hisoblanadi.

## Xavfsizlik va siyosati
Xabar qilinishicha, Afg‘oniston milliy xavfsizlik kuchlari Tolibon guruhining ikki qo‘mondoni Mulla Nurulloh va Abdul Haqni yo‘q qilgan, ular aftidan viloyatdagi Tolibon faoliyatiga mas’ul bo‘lgan. 

## Manbalar
Guliston (asar)

Guliston ( ***gulistạn*** „Gul bogʻi“ ; [golestɒːn]), baʼzan **Golestan** deb yoziladi, fors adabiyotining diqqatga sazovor yirik asari. Milodiy 1258-yilda yozilgan bu oʻrta asrlarning eng buyuk fors shoirlaridan biri hisoblangan Saʼdiyning ikki asosiy asaridan biridir. Bu shuningdek, uning eng mashhur kitoblaridan biri boʻlib, Gʻarbda ham, Sharqda adabiyotga ham chuqur taʼsir koʻrsatgan*. Guliston* gullar toʻplami boʻlganidek, „Guliston“ ham sheʼr va hikoyalar toʻplamidir. U donolik manbai sifatida keng tilga olinadi. Gʻarb dunyosida hamon tez-tez takrorlanadigan mashhur aforizm ham „Guliston“ asaridan olingan: „Men oyoq kiyimim yoʻqligidan noliganda, oyogʻi yoʻq odamni uchratib qoldim“.

## Tuzilishi

Muqaddimadan soʻng „Guliston“ sakkizta bobga boʻlingan boʻlib, har biri bir qancha hikoyatlardan iborat boʻlib, qisqa sheʼrlar bilan bezatilgan.

: 1. Shohlarning xulq-atvori
: 2. Darveshlar axloqi haqida
: 3. Qoniqishning mukammalligi haqida
: 4. Sukunatning afzalliklari haqida
: 5. Sevgi va yoshlik haqida
: 6. Zaiflik va qarilik haqida
: 7. Taʼlimning taʼsiri haqida
: 8. Hayotda xulq-atvor qoidalari haqida

Hammasi boʻlib asarda fors tilida 595 ga yaqin qisqa sheʼrlar mavjud boʻlib, ularning har biri oʻrtacha ikki baytdan ozroq, ruboiy shaklida ham uchraydi..

## Asarning tarjima qilinishi

Saʼdiy Gʻarbga birinchi marta Andre du Ryer  (1634) tomonidan qisman fransuzchaga tarjima qillingan. Fridrix Oxsenbax nemis tilidagi tarjimasini (1636) shunga asoslanadi. Georgiy Gentius 1651-yilda forscha matn bilan birga lotincha nusxasini yaratdi . Adam Olearius birinchi toʻgʻridan-toʻgʻri nemis tarjimasini qildi.

## Birlashgan Millatlar Tashkilotida „Guliston“dan iqtibos
"*Guliston* "ning 1-bobi, 10-hikoyasining bir qismi boʻlgan ushbu mashhur bayt Nyu-Yorkdagi Birlashgan Millatlar Tashkiloti binosida devorga osilgan gilamga toʻqilgan: 

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Umar Ali Shoh. Saʼdiyning atirgul bogʻi (Guliston) (qogʻozli) . Nashriyot: Tractus Books.ISBN&nbsp; ; .
* Shayx Mushrifuddin, *Saʼdiyning gulistoni* . WMThackston, Ibex, Bethesda, MD. 2008 yil

## Havolalar

* Gulistondan parchalar 
* Gulistondan parchalar 
* onlayn kitoblar kutubxonasi, Saʼdiy sahifasi
* Saʼdiyning Gulistoni – Richard Frensis Burton tomonidan tarjima qilingan
Qalandar tumani

**Qalandar tumani** (    ,    ) Afgʻonistonning Khost viloyatining gʻarbiy qismida joylashgan. Gʻarbda Paktiya viloyati, shimolda va sharqda Musa Khel tumani va janubda Nodir Shoh Kot tumani bilan chegaradosh. Aholisi 9100 nafar (2006) https://web.archive.org/web/20070712230635/http://www.geohive.com/cntry/afghanistan.aspx?levels=Khost. Tuman markazi — **Kh''ost Mela**'' qishlogʻi.

## Havolalar

* AIMS tuman xaritasi
Singapur pasporti

**Singapur pasporti Singapur Respublikasi** fuqarolariga beriladigan sayohat hujjati va pasportidir. 

## Manbalar
Ali Yusufzoda

Ali Yusufzoda — 1900-yili Ozarbayjon SSR Shush shahrida tugʻilgan, ozarbayjon, din xizmatchisining oʻgʻli, Parijda siyosiy fanlar institutini tugatgan, u joyga mussavatchilar hukumati tomonidan yuborilgan. 1926—1927-yillari „Mussavat“ partiyasi ishi boʻyicha qamoqqa olingan, „Mussavat“ partiyasining Boku komiteti aʼzosi sifatida 10 yilga hukm qilingan, jazo muddatini 1935 yili oʻtab qaytgan. Mussavatchilar partiyasining faol aʼzosi sifatida sovet hokimiyatiga qarshi aksilinqilobiy ish olib borganlikda, 10-yil qamoq jazosidan keyin ham bu kurashini toʻxtatmaganlikda, lagerlarda jazo muddatini oʻtash chogʻida lagerda yangidan tuzilgan „Mussavat“ Markaziy Komiteti tarkibiga kirganlikda, aksilinqilobiy namoyishlar oʻtkazishda tashkilotchilik qilganda, Ozarbayjonda mussavatchilarning yashirin aksilinqilobiy tashkilotini tuzishda faol ishtirok etganlikda ayblangan.

## Manbalar
Jasur Umirov

**Jasur Umirov** — oʻzining lirik va raqsli kompozitsiyalari bilan mashhur boʻlgan oʻzbek estradasining eng yorqin xonandalaridan biri hisoblanadi. U 1986-yil 30-martda Oʻzbekistonning Samarqand viloyati, Kattaqurgʻon tumani, Kattakoʻrpa qishloqchasida tugʻilgan. Onasi uy bekasi va otasi muvaffaqiyatli tadbirkor oilasida tugʻilgan, Jasur otasining yoʻlini tanlamaydi u rassomlik yoʻlini tanlaydi.
## Faoliyati
Bolalik vaqtida sanʼat shaydosi edi. Shuning uchun ham u musiqa maktabiga boradi, soʻng Oʻzbekiston Davlat Konservatoriyasining Estrada xonandalik fakultetiga oʻqishga kiradi. U ilk ijodini 2009-yildan boshlaydi. Jasurning aytgan barcha qoʻshiqlari xit darajasiga yetmoqda. „Billuram“, „Oysha“, „Derdiya“, „Jon-jon“, „Daryolar“ va „Yuribmande“ qoʻshiqlari barcha qizlarni lol qoldirdi desak mubolagʻa boʻlmaydi. Xonandaning hozirgi kungacha 15dan ortiq qoʻshiq kliplari va „Oysha“ nomli albomi muhlislar yuragidan joy oldi. Sanʼat olamiga yaqingagina kirib kelgan boʻlsada, 2010-yil 21-dekabr kuni „Istiqlol sanʼat saroyi“ da yakkaxon konsert dasturini namoyish etdi.

Yosh ijrochi oʻz faoliyatini lirik qoʻshiqlar yozishdan boshlagan,Jumagul qoʻshigʻi unga haqiqiy mashhurlik keltirdi. Bu qoʻshiq bolalarga ham, kattalarga ham birdek yoqdi..Sanʼatkor ushbu qoʻshiqni chiqargach, yana bir qoʻshigʻi „Odamning toʻylari“ni yozib oldi. Bu safar ushbu qoʻshiq yanada muvaffaqiyatli boʻldi va barcha muxlislari tomonidan iliq kutib olindi.
Jasur Umirov mast ahvolda 2018-yilning 18-noyabr kuni soat taxminan 3:00 da Captivaʼsida tanishi H.Q.ga pichoq bilan tahdid qildi.
2019-yil 24-aprel kuni Toshkent shahar Olmazor tumani maʼmuriy sudi tomonidan koʻrib chiqilgan. Sud ishi yakunida 15 sutkalik maʼmuriy qamoq jazosini tayinlagan.
Jinoyat ishlari boʻyicha Kattaqoʻrgʻon shahar sudining 2021-yil 2-fevraldagi hukmiga koʻra Jasur Umirov Jinoyat kodeksi ning 118-moddasi (nomusga tegish) 1-qismi bilan aybli deb topilib, unga 5 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlandi.
## Manbalar
Nari tumani

**Nari (Naray) tumani** — Afgʻonistonning Kunar viloyatining sharqiy qismidagi togʻli tuman. Gʻarbdan Bar Kunar tumani, shimoldan Nuriston viloyati, sharqdan Xayber-Paxtunxva va janubdan Dangam tumani bilan chegaradosh. Aholisi 

2006-yilda 24,5 ming kishini tashkil qilgan, ularning 60% etnik pushtunlardir . Tuman markazi — **Nari (Naray)** qishlogʻi. Daryo vodiysida 1153 m balandlikda  . Ekin maydonlari yetarli emas. Aholi odatda o'tin va loviya yig'ib, sotadi.

## Yana qarang

* Afg'oniston tumanlari

## Manbalar
Hesa Awal Kohistan tumani

**Hesa Aval Kohiston tumani** — Afgʻonistonning Kapisa viloyatidagi kattaroq Kohiston tumanidan tashkil topgan yangi tuman. Tuman markazi — Qoʻhiston. Aholisi 60300 (2006), asosan tojiklardan iborat.

## Tarix
Koʻhistonlik tojiklar 1879—1880-yillarda Kobulning inglizlar tomonidan bosib olinishiga qarshi kurashgan eng kuchli va eng yaxshi uyushgan guruhlar edi. 

## Qoʻshimcha manbalar

## Manbalar
Mini

**Austin Mini Metro** - bu Ostin va Rover brendlari ostida ishlab chiqarilgan Mini-ning qisqa g'ildirak bazasi versiyasi. Ushbu modelning yana bir nomi Mini Shortie ("Qisqa"). Mini Metro 60-yillarning oxirlarida oddiy Mini-ning mashhurligi ortidan paydo bo'ldi. Muhandislar uning asosida "funkar" yaratishga qaror qilishdi, ya'ni reklama va ko'ngilochar maqsadlarda engil avtomobil.

Mini Shorties qisqartirilgan g'ildirak bazasi (hozirgi Smart Fortwo avtomobillaridan ham kichikroq) va ikki o'rinli interyerga ega. Oddiy Mini-dan barcha dvigatellar ham qisqartirilgan versiyada o'rnatildi. Eng kuchli, 1,4 litr hajmli, chaqaloqni soatiga 140&nbsp;km ga tezlashtirishi mumkin.

Ostin Mini Metrolarining aksariyati olinadigan ustki qismi bilan kabriolet sifatida qurilgan, biroq bir nechta qattiq kupelar ham kun yorug'ligini ko'rdi. Kabrioletlarning eshiklari yo'q edi, korpus monokok tipida edi, unga siz mashinaning yon tomoniga sakrashingiz kerak edi.

Ushbu transport vositalarining 200 ga yaqini 1967 yildan 1991 yilgacha ishlab chiqarilgan.

## Manba
Jamg'arib boriladigan klassik: 1959-2000 BMC Mini (.). Avtomobil jurnali Source Interlink Media (10tarkibida2009). Kirish: 2012 yil 9-avgust. 2012 yil 17 avgustda Arxivlangan.

Kamishev A. Ganiev X. mini-Xudo(kirish mumkin emas). Avtopilot. Kommersant. Nashriyot Uyi (Oktyabr, 2005 Yil № 10 (139)). Kirish: 2012 yil 8-avgust. 2010 yil 15 martda Arxivlangan.

Adams K. Nicholls I. avtomobillar: Mini rivojlanish's tarixi, 1-qism (O'zb.). aronline.co.uk (5tayyorlashmaqsadining2011). Kirish: 2012 yil 8-avgust. 2012 yil 17 avgustda Arxivlangan.

Jon Davenport, Reinhard Klein. Jahon mitingining geneysi (Universiada.). - Kyoln: McKlein Nashriyoti, 2014. - 256 s. - .

Mini-bijg'itish. Kirish: 2014 yil 28-noyabr. 2014 yil 4 dekabrda Arxivlangan.

Ital'yancha ish (ishko'rsatkichlar.). moviediva.com (3tayyorlashmaktablari2010). Kirish: 2012 yil 11-avgust. 2012 yil 17 avgustda Arxivlangan.

Amerika hayoti 3. 2016. youtube.com

Markaning tarixi www.miniusa.com 2012 yil 6-avgust Arxivlangan.

sydbarrett.net.Agar bu yerda edi tilayman. Kirish: 2012 yil 12-avgust. 2012 yil 9 avgustda Arxivlangan.
Sarstun

**Sarstun** (, Zarstún , Sarstún) — Beliz va Gvatemaladagi daryo. U Gvatemaladagi Serra-de-Santa-Krusdan kelib chiqqan. Quyi oqimi Gvatemala va Beliz oʻrtasidagi tabiiy chegara hisoblanadi. Gonduras koʻrfazining Amatika koʻrfaziga quyiladi. Daryoning ogʻzida Sarstun oroli joylashgan boʻlib, daryoning janubiy kanali shimolga qaraganda chuqurroq va davlat chegarasi u boʻylab oʻtadi. Daryoning ogʻziga yaqin joyda Gvatemalaning harbiy bazasi joylashgan. Mamlakatlar oʻrtasida daryoning janubiy kanalini nazorat qilish huquqi uchun chegara mojarolari boʻlgan. Uzunligi — 140 kilometr. Drenaj havzasining maydoni 2109 km² .

1994-yilda Belizda daryoning quyi oqimida Sarstun Temash milliy bogʻi tashkil etilgan (). 2005-yilda Ramsar konventsiyasiga muvofiq xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan suv-botqoq yerlar roʻyxatiga kiritilgan. Gvatemala tomonida Rio-Sarstun koʻp maqsadli hududi ().

## Manbalar
Sophie Choudry

**Sophie Choudry** (1982-yil 8-fevralda tugʻilgan) – Hindistonda yashovchi britaniyalik qoʻshiqchi va aktrisa. U, asosan hind tilidagi filmlarda faol boʻlgan, shuningdek, sobiq MTV India VJ va vaqti-vaqti bilan model va teleboshlovchi.

## Yoshligi
Sophie Choudry Manchesterda tugʻilib oʻsgan. Uning otasi Sophia Lorenning asosiy muxlisi boʻlgan va shuning uchun uning tugʻilgan ismi „Sophia“ boʻlgan, ammo, hozir „Sophie“ deb chaqiriladi. Uning bitta akasi bor.

Choudry London Iqtisodiyot maktabida tahsil olgan va Yevropa siyosati va fransuz tili yoʻnalishini tamomlagan. U London musiqa va dramatik sanʼat akademiyasining oltin medali sohibidir. Bundan tashqari, u Fransiyaning Parij shahridagi „Sciences Po“ da ikki yilga yaqin tahsil oldi. BollySpice xabariga koʻra, Choudry hali oʻqish paytida Zee UK uchun VJ boʻlgan.

U toʻrt yil davomida Londonda Bharatnatyam nomidagi hind klassik raqsi boʻyicha saboq oladi, shuningdek, salsa kabi gʻarbiy raqslarni oʻrganadi. Aktrisa Buyuk Britaniyada uch yil davomida Helena Sheneldan Gʻarb klassik musiqasini, shuningdek, Pandit Ashkaran Sharmadan hind klassik musiqasini ham oʻrgangan.

## Faoliyati
U oʻz karyerasini 1990-yillarning oxirida Zee Tv UK telekanalida boshlagan, shuningdek, Buyuk Britaniyada/Yevropada joylashgan Zee Top 10 chart-shou, musiqa sohasida oʻz karyerasini boshlashdan oldin bir necha yil davomida kanalda birinchi raqamli shou boʻlgan.

Choudry qoʻshiqchilik orqali oʻz faoliyatini boshlagan. Aktrisa 12 yoshligida uning isteʼdodini taniqli musiqa rejissori Biddu kashf etadi va u oʻzining musiqiy karerasini boshladi. U dastlab Shweta Shetty va Alisha Chinai kabi qoʻshiqchilar musiqalarini ijro etish uchun zaxira vokalchisi sifatida faoliyat koʻrsatadi.

2000-yilda Choudry oʻzining „Sansara“ ayollar guruhi bilan pop qoʻshiqchi sifatida faoliyatini Choudrining oʻzi yozgan qoʻshigʻi bilan boshladi („Yeh Dil Sun Raha Hai“). „Habibi“ nomli ikkinchi hit musiqasidan soʻng guruhdan ajralib chiqadi va Choudrey 2002-yilda „Habibi“ va „Le Le Mera Dil“ uchun kliplarini suratga olib, yakkaxon qoʻshiqchilik faoliyatini boshlaydi. Uning soʻnggi singli „Aaj Naiyo Sauna“.

## Filmografiyasi

* *Agar boshqasi koʻrsatilmagan boʻlsa, barcha filmlar hind tilida.*

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Washir tumani

**Washir** (shuningdek, **Washer** yoki **Washar** deb ham ataladi)  — Afgʻonistonning Hilmand viloyati gʻarbidagi tuman . Uning aholisi 2012-yilda 15 200 kishi  deb xabar qilingan edi, bu Nurzay qabilasidan boʻlgan pushtun etnik guruhidan. Tuman markazi — Vashir qishlogʻi. Washer tumani shimolda Farah viloyati bilan chegaradosh va 80 kishi&nbsp;kilometr janubda Lashkargoh .

Washer tumani aholisi uchun toza ichimlik suvi, tibbiy poliklinikalar, maktablar va boshqa qulayliklar mavjud emas. 

## Tolibon qo'zg'oloni
2011-yil iyun oyida Afg‘oniston Milliy Xavfsizlik Kuchlari 215-“Mayvand” harbiy korpusining ANA qo‘shinlari ishtirokidagi “Afg‘on jangchisi” operatsiyasi davomida tumanni Tolibon isyonchilaridan qaytarib oldi. Ushbu hujum va keyingi supurish Tolibonning tumandagi to'rt yillik hukmronligini tugatdi va tuman markaziga qonuniy tuman hokimini o'rnatdi. Hujum Afg‘oniston Milliy Armiyasi va Afg‘oniston Milliy Politsiyasining Xalqaro Xavfsizlik Kuchlari (ISAF) koalitsiya maslahatchilari bilan hamkorlikda ishlagan jasoratli sa’y-harakatlari tufayli muvaffaqiyatli bo‘ldi. Mahalliy isyonchi jangchilar mahalliy yordamni yo'qotdi, natijada Tolibon hech qanday qarshilik ko'rsatmadi. Tumanda aholining muammolarini hal etish uchun davlat idoralari faoliyatini yo‘lga qo‘yish borasidagi sa’y-harakatlar davom etmoqda.

## Manbalar

## Havolalar

* Aholi punktlari xaritasi  AIMS, 2002-yil may

* Afg'on jangchisi DVIDS operatsiyasi, 2011-yil iyun

## Yana qarang

* Afg'oniston tumanlari