open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amerika Qoʻshma shtatlari — Turkmaniston munosabatlari

**Amerika Qoʻshma shtatlari — Turkmaniston munosabatlari** — Turkmaniston va AQSh oʻrtasida diplomatik munosabatlar 1992-yil fevral oyida oʻrnatilgan. Ikkala mamlakat ham EXHT va BMTning toʻla-toʻkis aʼzolari.

## Diplomatik vakolatxonalar
Turkmanistonning AQShdagi elchixonasi 1994-yilda poytaxt Vashington shahrida ochilgan. 2001-yil martidan elchixonani Turkmanistonning AQShdagi Favqulodda va muxtor elchisi Mered Orazov boshqaradi.

Ashxobodda joylashgan AQShning Turkmanistondagi elchixonasi 1992-yil 17-martda ochilgan. Allan Filipp Xardal hozirda AQShning Turkmanistondagi elchisi. 2015-yil oktabridan AQShning yangi elchixonasi uchun binolar majmuasi qurilmoqda. AQSh Xalqaro taraqqiyot agentligi ham Ashxabodda joylashgan.

## Tarix
1994-yil 1—7-fevral kunlari Prezident Saparmurat Niyozov Xyuston shahrida norasmiy tashrif bilan boʻlib, u yerda tibbiy koʻrikdan oʻtdi. U qon qotib qolgan trombni olib tashlash uchun rejalashtirilgan operatsiyani oʻtkazgan. 1995-yil oktabrda Prezident Niyozov BMT Bosh assambleyasining 55-sessiyasida ishtirok etish uchun Nyu-York shahriga amaliy tashrif bilan kelgan.

## Turkmanistonning AQShdagi elchixonasi

Turkmanistonning AQShdagi elchixonasi (Vashington) 1994-yilda ochilgan. Elchixona Massachusetts shoh koʻchasi, 2207, Vashington shtatida joylashgan.

2001-yil mart oyidan elchixonani Turkmanistonning AQShdagi Favqulodda va muxtor elchisi Mered Orazov boshqarib kelmoqda.

### Elchilar
# Halil Ugur (1994—2001)
# Mered Orazov (2001—hozirgacha)

## AQShning Turkmanistondagi elchixonasi
AQShning Turkmanistondagi elchixonasi (Ashxobod) 1992-yil 17-martda ochilgan. 2014-yil iyul oyidan elchixonani AQShning Turkmanistondagi favqulodda va muxtor elchisi Filipp Xardal boshqarib kelmoqda.

### Elchilar
# Jozef Xyuglings (1992—1995)
# Maykl Kotter (1995—1998)
# Stiven Mann (1998—2001)
# Laura Kennedi (2001—2003)
# Treysi Jeykobson (2003—2007)
# Richard Xogland (2007—2010) Muvaqqat ishlar vakili
# Robert Patterson (2011—2014)
# Filipp Xantal (2014—hozirgacha)

## Manbalar
Turkiya — Turkmaniston munosabatlari

**Turkiya — Turkmaniston munosabatlari** — Turkmaniston va Turkiya diplomatik aloqalari 1992-yil 29-fevralda, Turkiya birinchi boʻlib Turkmaniston mustaqilligini tan olgan va Ashxobodda oʻz elchixonasini ochgan paytda oʻrnatilgan. Ikki mamlakat va xalqlarning umumiy tarixi, tili, dini va madaniyati bilan bogʻlangan alohida munosabatlari mavjud. Turkiya Turkmanistonning mustaqilligini mustahkamlash borasidagi saʼy-harakatlarini qatʼiy qoʻllab-quvvatlovchi boʻlib qolmoqda. Ushbu ikkala davlat ham Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti, Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti, Islom konferensiyasi tashkiloti va BMTning aʼzolari, shuningdek, ular Turkiy Kengashda faol aloqada.

## Diplomatik vakolatxonalar
Turkmaniston elchixonasining Favqulodda va muxtor elchisi Ishankuli Amanliyevdir. Ashxobodda Turkiya elchixonasi mavjud boʻlib, Favqulodda va muxtor elchi — Shevki Mutevellioglu.

## Turkmanistonning Turkiyadagi elchixonasi
Turkmanistonning Turkiyadagi elchixonasi (Anqara) 1992-yilda ochilgan. 2016-yil fevral oyidan boshlab elchixonani Turkmanistonning Favqulodda va muxtor elchisi Ishankuli Amanliyev boshqaradi.

### Elchilar
# Xon Ahmedov (1992—1994)
# Nurmuhammed Xanamov (1994—2002)
# Annakurban Ashirov (2002—2004)
# Nurberdi Omonmurodovich Omonmyradov (2004—2009)
# Maksat Dovletsaxatov (2009—2012)
# Ata Oveznepesovich Serdarov (2012—2016)
# Ishankuli Amanliyev (2016—hozirgacha)

## Turkiyaning Turkmanistondagi elchixonasi
Turkiyaning Turkmanistondagi elchixonasi (Ashxobod) 1992-yil mart oyida ochilgan. 2020-yil avgustdan elchixonani Turkiya Respublikasining Turkmanistondagi Favqulodda va muxtor elchisi Togan Oral boshqarib kelmoqda.

### Elchilar
# Selchuk Injesu (1992—1995)
# Mehmet Yigit Alpogan (1995—1998)
# Oqtay Ozuye (1998—2000)
# Mehmet Bahattin Gyursoz (2000—2004)
# Xakki Oqil (2005—2008)
# Huseyn Avni Bychakli (2008—2011)
# Sevki Mutevelliogli (2011—2015)
# Mustafo Kapuja (2015—2020)
# Togan Oral (2020—hozirgacha)

## Manbalar
Belarus–Turkmaniston munosabatlari

**Belarus — Turkmaniston munosabatlari** — Belarus va Turkmaniston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ashxobodda Belarusning, Minskda Turkmanistonning elchixonasi bor. Ikkala mamlakat ham BMT va Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining toʻlaqonli aʼzolaridir. Ayni paytda Turkmanistonning Belarusdagi elchisi Murod Yazberdiyevdir. Belarusning Turkmanistondagi elchisi Oleg Tabanyuhovdir.
## Tarix
Diplomatik munosabatlar 1993-yil 21-yanvarda oʻrnatilgan. 

Turkmaniston elchixonasi 1995-yil oktabr oyida Minskda ochilgan boʻlib, birinchi elchi Ilya Veljanov boʻlgan. Belarusning Turkmanistondagi elchixonasi 2002-yilda ochilgan.

Ikki davlat vakillari turli sohalardagi ikki tomonlama hamkorlikni tartibga soluvchi 31 dan ortiq davlatlararo, hukumatlararo va idoralararo shartnomalarni imzolaganlar. Belarus Prezidenti Aleksandr Lukashenko toʻrt marta Turkmanistonga tashrif buyurdi (2002-yil mayda Belarus Prezidentining Turkmanistonga birinchi, 2009-yil iyunda — ikkinchi, 2011-yil aprelda — uchinchi, 2013-yil noyabrda — toʻrtinchi rasmiy tashrifi amalga oshirildi.) 

2010-yil yanvar oyida Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov Belarusga rasmiy tashrifni amalga oshirdi.

Ikki mamlakat tashqi ishlar vazirliklari oʻrtasida doimiy aloqalar, xalqaro tashkilotlarda ham hamkorlik mavjud.

## Savdo-iqtisodiy hamkorlik
2013-yilda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdo aylanmasi 300 million dollardan oshdi. 

Minskda Turkmaniston-Belarus savdo uyi, mos ravishda Ashxobodda Belarus-Turkmaniston savdo uyi mavjud.

## Madaniy hamkorlik
Ikkala mamlakatda ham qoʻshma koʻrgazmalar va boshqa tadbirlar oʻtkazilib kelinmoqda. Bundan tashqari, Belarus universitetlarida 7400 turkman talabasi tahsil oladi.

## Manbalar
MrBeast

**Jimmy Donaldson** (1998-yil 7-mayda tugʻilgan, Kansas, AQSh) – internetda **MrBeast** nomi bilan tanilgan amerikalik video-bloger va tadbirkor. U qimmatbaho kaskadyorlarga eʼtibor qaratadigan YouTube kanal asoschisi sifatida tan olingan. „Team Tree“ jamgʻarmasi uchun mablagʻ yigʻadigan „#teamtrees“ hayriya jamgʻarmasi asoschisi. Uning boshqaruvidagi *Night Media* kompaniyasi Dallas shtatida joylashgan.

## Biografiyasi
James Stephen Donaldson 1998-yil 7-mayda Kanzas shtatining Vichita shahrida tugʻilgan. U asosan Shimoliy Karolina shtatining Greenville shahrida akasi CJ bilan oʻrta sinf oilasida oʻsgan. U tez-tez koʻchib yurar va ota-onasi uzoq vaqt ishlagani va harbiy xizmatda boʻlganligi sababli au-pairs qaramogʻida edi. Uning ota-onasi 2007 yilda ajrashishdi. 2016-yilda Donaldson mintaqadagi kichik xususiy evangelist xristian oʻrta maktabi Greenville Christian Academy-ni tamomlagan. Oʻqishni tark etishdan oldin u qisqa muddat Sharqiy Karolina universitetida oʻqigan.

## Team Trees

2019 yilda MrBeast va Mark Rober daraxt ekish uchun Arbor Day fondiga xayriya qildilar. „Arbor Day“ jamgʻarmasi daraxtlarni 2020-yil yanvar oyida ekish va „dekabrdan 2020-yil mayigacha“ hosil olishni rejalashtirmoqda.

## Filmografiya

## Mukofot va nominatsiyalar

### Jahon rekordlari

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Belgiya — Turkmaniston munosabatlari

**Belgiya — Turkmaniston munosabatlari** — Belgiya Qirolligi va Turkmaniston oʻrtasida 1993-yil 1-fevraldan boshlab oʻrnatilgan ikki tomonlama diplomatik munosabatlar.

## Turkmanistonning Belgiyadagi elchixonasi
Turkmanistonning Belgiyadagi elchixonasi 1997-yilda ochilgan. Elchixona joylashgan manzil: Bryussel, Bulvar General Jak 15, 1050. 

2016-yil fevral oyidan boshlab elchixonani Turkmanistonning Belgiya Qirolligidagi Favqulodda va muxtor elchisi Ata Serdarov boshqarib kelmoqda.

### Elchilar
# Niyozklych Nurklychev (1997—2004);
# Kakadjan Mommadov (2005—2016);
# Ata Serdarov (2016—hozirgacha).

## Belgiyaning Turkmanistondagi vakolatxonasi
Belgiyaning Turkmanistondagi diplomatik vakolatxonasi 1995-yilda ochilgan. Turkmaniston hududida Belgiya Qirolligining elchixonasi mavjud emas. Shu sababli Belgiya elchilari 1995—2010-yillar oraligʻida Turkiya poytaxti Anqaradagi elchixonada Turkmaniston boʻyicha aloqalarni yuritgan. Bugungi kunda elchilar oʻz vakolatlarini Ozarbayjon poytaxti Bokudagi elchixonada davom ettirmoqda.

2014-yilning yanvaridan Belgiyaning Ozarbayjondagi Favqulodda va muxtor elchisi Karin Petit bir vaqtning oʻzida Turkmanistonda ham akkreditatsiyadan oʻtgan va ikki joyda ham elchi vazifasida ishlaydi.

### Elchilar
# Mishel Adam (1995—2000)
# Yan Matthisen (2000—2004) (qarorgohi Anqarada)
# Mark Van Risselberghe (2004—2009)
# Pol de Vitte (2009—2012)
# Lyuk Truyens (2012—2014)
# Karine Petit (2014—hozirgacha) (qarorgohi Bokuda)

## Manbalar
Buyuk Britaniya — Turkmaniston munosabatlari

**Buyuk Britaniya — Turkmaniston munosabatlari** — Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi va Turkmaniston oʻrtasida 1992-yil 23-yanvardan boshlab oʻrnatilgan ikki tomonlama diplomatik munosabatlar.

## Turkmanistonning Buyuk Britaniyadagi elchixonasi
Turkmanistonning Buyuk Britaniyadagi (Londondagi) elchixonasi 1995-yilda ochilgan. Elchixona joylashgan manzil: 131 Holland Park Avenue, Kensington, London W11, 4UT.

2003-yil iyun oyidan boshlab elchixonani Turkmanistonning Buyuk Britaniyadagi Favqulodda va muxtor elchisi Yazmurod Seryaev boshqarmoqda.

### Elchilar
# Murod Choriyev (1996—1999);
# Chori Boboyev (1999—2003);
# Yazmurad Seryaev (2003—hozirgacha).

## Buyuk Britaniyaning Turkmanistondagi elchixonasi
Turkmanistondagi Buyuk Britaniyaning elchixonasi 1995-yilda ochilgan. Elchixona joylashgan manzil: 744001, Ashxobod, Maxtumquli shoh koʻchasi, 14-uy, „Ak Altyn“ mehmonxonasi, 3-qavat.

Turkmanistonda elchixona ochilishidan oldin Buyuk Britaniyaning Rossiyadagi Favqulodda va muxtor elchisi Brayan Fall bir vaqtda ikki davlat uchun akkreditatsiyadan oʻtgan.

2019-yildan boshlab Elchixonani Buyuk Britaniyaning Turkmanistondagi Favqulodda va muxtor elchisi Xyu Stenli Filpott boshqarib kelmoqda.

### Elchilar
# Brian Fall (1992—1995) 
# Neil Hook (1995—1998)
# Fraser Wilson (1998—2002)
# Paul Brummell (2002—2005)
# Peter Butcher (2005—2010)
# Keith Allan (2010—2013)
# Sandjay Wadwani (2013—2016)
# Vivia Ebbot Uott (2016—2019)
# Hugh Stanley Philpott (2019—hozirgacha)

## Manbalar
Ispaniya — Turkmaniston munosabatlari

**Ispaniya — Turkmaniston munosabatlari** — ikki mamlakat oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar. Turkmanistonning Ispaniyada elchixonasi yoʻq, ammo Rossiyaning Moskva shahrida Ispaniyaning vakolatli elchisi bor. Ispaniyaning Turkmanistonda elchixonasi yoʻq, ammo Moskvada turkman ishlari boʻyicha akkreditatsiyadan oʻtgan elchixonasi mavjud.

## Diplomatik munosabatlar
Ispaniya va Turkmaniston 1992-yil 19-martda oʻzaro diplomatik aloqalarni oʻrnatishgan. Ispaniya 1990-yillarning oʻrtalaridan boshlab Ashxobodda akkreditatsiyadan oʻtgan Moskvadagi elchisini bugungi kunga qadar saqlab kelmoqda. Turkmaniston 2013-yil 25-sentabrda Moskvada istiqomat qiluvchi Ispaniyadagi birinchi elchisini akkreditatsiyadan oʻtkazgan. 

Ispaniyaga sayohat qilmoqchi boʻlgan Turkmaniston fuqarolariga viza berish Germaniyaning Ashxoboddagi elchixonasi yoki Ispaniyaning Moskvadagi bosh konsulligi zimmasiga yuklatilgan.

## Manbalar
Shveysariya — Turkmaniston munosabatlari

**Shveysariya — Turkmaniston munosabatlari** — Turkmaniston va Shveysariya oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar. Ikkala mamlakat ham Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti va BMTning toʻla-toʻkis aʼzolari, shuningdek, betaraflik siyosatiga rioya qilishadi.

## Tarix
Turkmaniston Shveysariya bilan 1992-yil 8-mayda diplomatik aloqalarni oʻrnatgan.

2008-yilda investitsiyalarni ragʻbatlantirish va oʻzaro himoya qilish toʻgʻrisida hukumatlararo bitim imzolangan. 

2011-yil 11-apreldan boshlab Turkmanistonning Shveysariyadagi elchixonasi, shuningdek, Jenevada BMT huzuridagi doimiy vakolatxonasi oʻz faoliyatlarini amalga oshirib kelishmoqda.

Shveysariyaning Ozarbayjonda Turkmaniston uchun ham qoʻllaniladigan elchixonasi bor.

Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov ikki tomonlama munosabatlar tarixida birinchi marta Shveysariyaga 2012-yil 8-oktabrda tashrif buyurgan. Turkmaniston va Shveysariya Konfederatsiyasi oʻrtasida daromad va kapital soliqlariga nisbatan ikki tomonlama soliqqa tortilmaslik toʻgʻrisidagi konvensiya, Turkmaniston Tashqi ishlar vazirligi va Shveysariya Federal tashqi ishlar vazirligi oʻrtasida oʻzaro anglashuv memorandumi, Turkmaniston Tashqi ishlar vazirligi IMO va Jeneva xavfsizlik siyosati markazi oʻrtasida, Turkmaniston Savdo-sanoat palatasi va Shveysariya-Rossiya/MDH qoʻshma savdo palatasi oʻrtasida oʻzaro anglashuv memorandumi imzolangan.

2014-yil 20-noyabrda Shveysariya Konfederatsiyasi Prezidenti Dide Burkxalter amaliy tashrif bilan Turkmanistonga kelgan.

## Manbalar
Avstriya — Turkmaniston munosabatlari

**Avstriya — Turkmaniston munosabatlari** — Avstriya va Turkmaniston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Turkmanistonning Venada elchixonasi mavjud boʻlib, u yerda Turkmanistonning hozirgi Avstriyadagi elchisi Nurberdiev Silapberdi Ashyrgeldievich hisoblanadi. Avstriyaning qarorgohi Nur-Sultonda joylashgan boʻlib, u yerni Avstriyaning hozirgi Qozogʻiston, Turkmaniston, Tojikiston va Qirgʻizistondagi elchisi janob Volfgang Banyai boshqaradi.

## Tarix

Ikki mamlakat oʻrtasida diplomatik aloqalar 1992-yil 16-oktabrda qoʻshma shartnoma imzolash paytida oʻrnatilgan. 

Turkmanistonning betarafligi toʻgʻrisida BMTning rezolyutsiyasi Avstriya yordamida ishlab chiqilgan.

2008-yil noyabr oyida Prezident Gurbanguli Berdimuhamedov Avstriya poytaxti Venaga tashrif buyurgan.

2011-yil 16-oktabrda Avstriyaning Federal Prezidenti Xaynts Fisher Turkmanistonga tashrif buyurdi.

## Iqtisodiy munosabatlar
Avstriya va Turkmaniston oʻrtasidagi savdo aylanmasi minimal boʻlib, statistik jihatdan ahamiyatsizdir. Sogʻliqni saqlash sohasida ham hamkorlik mavjud.

## Manbalar
Fransiya — Turkmaniston munosabatlari

**Fransiya — Turkmaniston munosabatlari** —  Fransiya va Turkmaniston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Hozirda Turkmanistonning Fransiyadagi elchisi Chari Niyozov hisoblanadi. Fransiyaning Turkmanistondagi hozirgi elchisi Per Lebovich. Ikkala mamlakat ham Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti va BMTning toʻlaqonli aʼzolaridir.
## Tarix

Diplomatik aloqalar 1992-yil 6-martda doʻstlik deklaratsiyasi imzolanganidan soʻng oʻrnatilgan.

### Rasmiy tashriflar
Fransiya prezidenti François Mitterrand Ashxobodga birinchi rasmiy tashrifni 1994-yil 28-aprelda amalga oshirgan. Ikki yil oʻtgach, 1996-yil 9-sentabrda Saparmurat Niyozov Fransiyaga rasmiy tashrif buyurdi va u yerda prezident Jak Shirak va tashqi ishlar vaziri Erve de Sharet bilan muzokaralar oʻtkazgan. 2008-yil aprel oyida Fransiyaning Tashqi va Yevropa ishlari vaziri Bernar Kushner Fransiyaning Ashxobodagi elchisi Kristian Lechervi bilan Fransiyaning Ashxoboddagi elchixonasining yangi binosini ochish uchun Turkmanistonga tashrif buyurdi. Gurbanguli Berdimuhamedov prezidentligi davrida Parijga ikki marta tashrif buyurgan, 2012-yil 1-fevralda Fransiya Prezidenti Nikolya Sarkozi bilan muzokaralar olib borgan va oʻsha yilning oktyabr oyida nufuzli ot poygasida qatnashish uchun qayta tashrifni amalga oshirgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Fransiyaning Turkmanistondagi elchixonasi 
*  Fransiya Tashqi ishlar vazirligi Turkmaniston bilan aloqalar toʻgʻrisida
Urgut markaziy jome masjidi

**Urgut markaziy jome masjidi** — Samarqand viloyati Urgut tumani Mergancha mahallasida 2011-2020-yillar davomida qurib bitkazilgan jome masjidi. Masjid Urgut-Qoratepa avtomobil yoʻli yoqasida joylashgan. 2021-yil 13-mart kunidan boshlab foydalanishga topshirilidi.

Masjid umumiy 1.06 gektar maydonda bunyod etilgan. U ikki qavatdan iborat boʻlib, qariyb 10 mingga yaqin namozxonni sigʻdira oladi. Masjid xonaqohi 55x45 metr oʻlchamda qurilgan boʻlib, xonaqohning ikki chetida 18x45 metr oʻlchamda ayvon tushirilgan. Masjid xonaqohi oʻrtasidagi gumbazning balandligi 36 metr, masjid chetida joylashgan toʻrtta minoraning old tarafdagi ikkitasi 43 metrdan, orqa tarafdagi ikkitasi 40 metrdan qilib qurilgan. Masjid binosining ichi anʼanaviy naqshlar bilan bezatilgan.

Masjidda zamonaviy tahoratxona va masjid xodimlari uchun ikki qavatli maʼmuriy bino qurilgan. Bugungi kunda Urgut markaziy jome masjidi Samarqand viloyatidagi eng yirik masjid hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
Aseksuallik

**Aseksuallik** — jinsiy moyillikning pastligi yoki yoʻqligi. Aseksuallik shahvoniy istaklardan ongli ravishda tiyilish emas. Insoniyatning 1% qismiga aseksual taʼrifi beriladi.

Aseksualliklar antiseksuallar bilan koʻp oʻxshashlik tomoni boʻlsa-da, aseksuallar jinsiy aloqaga nisbatan ijobiy/salbiy munosabat bildirmaydilar. Aseksuallikning jinsiy orentratsiya deb hisoblash yoki yoʻqligi haqida hali ham bahs-munozaralar davom etmoqda.

Aseksuallik haqida tadqiqotlar kam olib borilgan boʻlib, oʻtkizilgan soʻrovnomalar natijasida (Bogard, 2004) Buyuk Britaniya aholisining 1%i „hech qachon hech kimga nisbatan jinsiy moillikni his qilmaganligini“ aytishgan.

Aseksuallik odatda, farzand koʻrish/koʻrmaslik istagi bilan bogʻliq emas. Farzand koʻrishni istagan aseksual vakillari jinsiy aloqada boʻlishi, sunʼiy urugʻlantirishi yoki farzand asrab olishi mumkin.

Baʼzi mamlakatlardan, xususan Braziliyada aseksuallik huquqlari qonun bilan himoyalangan.

## Yana qarang
* Jinsiy moyillik
* Seks
* LGBT
* Gomoseksuallik
## Manbalar
Xorvatiya — Turkmaniston munosabatlari

**Xorvatiya — Turkmaniston munosabatlari** — Xorvatiya va Turkmaniston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikki mamlakat oʻrtasida diplomatik aloqalar 1996-yilda oʻrnatilgan. Ikkala mamlakat ham Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti va BMTning toʻlaqonli aʼzolari. Hech qaysi mamlakatda doimiy elchi mavjud emas.
## Tarix
Diplomatik aloqalar 1996-yil 2-iyulda oʻrnatilgan boʻlib, davlatlar orasida qoʻshma shartnoma imzolangan.
## Siyosiy munosabatlar
Ikki mamlakat oʻrtasidagi faol hamkorlik 2007-yil sentabr oyida Nyu-Yorkda BMT Bosh assambleyasining 62-sessiyasi doirasida boʻlib oʻtgan yigʻinda Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov va Xorvatiya Prezidenti Stjepan Mesichning uchrashuvidan soʻng jadallashdi. Ikki mamlakat oʻrtasida eng yuqori darajadagi muloqot ikki mamlakat prezidentlarining 2008-yil aprel oyida NATO sammiti boʻlib oʻtgan Buxarestdagi uchrashuvi davomida davom ettirildi. Xorvatiya Respublikasi Prezidenti Stefan Mesichning Turkmanistonga rasmiy tashrifi 2008-yil iyul oyida amalga oshirildi. Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedovning Xorvatiya Respublikasiga rasmiy tashrifi 2009-yil iyun oyida boʻlib oʻtdi. 2014-yil aprel oyida Xoravtiya prezidenti Ivo Josipovic Turkmanistonga davlat tashrifi bilan keldi.
## Diplomatik vakolatxonalar
Xorvatiya Turkmaniston bilan Anqaradagi elchixonasi orqali aloqa qiladi.
## Iqtisodiy munosabatlar

## Manbalar
Rossiya — Turkmaniston munosabatlari

**Rossiya — Turkmaniston munosabatlari** () — Rossiya va Turkmaniston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Rossiyaning Ashxobodda elchixonasi va Turkmanboshida bosh konsulligi bor. Moskvada Turkmanistonning elchixonasi bor.

1869-yilda hozirgi Turkmaniston Rossiya imperiyasiga qoʻshib olingan. 1924-yildan keyin Sovet Ittifoqi tarkibida Sovet Sotsialistik Respublikasi sifatida to 1991-yilda mustaqilligini eʼlon qilguniga mavjud boʻlgan. Oʻtgan asrlar davomida ikki xalq oʻzaro doʻst boʻlib kelgan.
## Gaz bilan bogʻliq boʻlgan aloqalar
Soʻnggi paytlarda Rossiya-Turkmaniston munosabatlari Rossiyaning Turkmanistondan tabiiy gaz eksport qilish boʻyicha bitimlariga aloqador. Rossiya Xitoy, Yevropa Ittifoqi va AQSh bilan raqobatdosh boʻlib, Turkmanistonning boy uglevodorod taʼminotidan foydalanish imkoniyatiga ega. Ikki mamlakat Rossiyaga gaz eksport qilish narxlari boʻyicha muzokaralar olib borishda koʻpincha ziddiyatlar keltirib chiqaradi.

Turkmaniston prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov Rossiya tomonidan olgʻa surilgan „Markaziy osiyo-Markaz“ quvurini yetkazib berish va kengaytirishga yordam berishga rozi boʻldi, ammo bu maqsadga erishish uchun hali hech qanday choralar amalga oshirilmadi.
## Turkmanistonning Rossiyadagi elchixonasi
Turkmanistonning Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi (Moskva) 1992-yil 8-aprelda ochilib, Turkmaniston SSRning Moskvadagi doimiy vakolatxonasining vorisiga aylandi. Elchixona joylashgan manzil: Moskva, Filippovskiy koʻchasi, 22-uy.

Elchixona binosi 1908-yilda meʼmor Georgi Yevlanov tomonidan qurilgan va uy sifatida xizmat qilgan.

2016-yil oktabr oyidan boshlab elchixonani Turkmanistonning Rossiya Federatsiyasidagi Favqulodda va muxtor elchisi Botir Niyozliev boshqarmoqda.
### Elchilar
# Niyozklych Nurklychey (1992-1996)
# Nury Orazmuhammedov (1996-2000)
# Xalnazar Agaxanov (2000-2012)
# Berdimurad Rejepovich Rejepov (2012-2016)
# Botir Niyozliev (2016 - hozirgacha)
## Rossiyaning Turkmanistondagi elchixonasi
Rossiya Federatsiyasining Turkmanistondagi elchixonasi (Ashxobod) 1992-yilda ochilgan. Elchixona joylashgan manzil: Ashxobod, 1941 (Qipchoq) koʻchasi, 43-uy.

2011-yil may oyidan boshlab elchixonani Rossiya Federatsiyasining Turkmanistondagi Favqulodda va muxtor elchisi Aleksandr Bloxin boshqaradi.
### Elchilar
# Vadim Cherepov (1992-yil 27-mart - 1997-yil 31-dekabr)
# Anatoliy Shchelkunov (1997-yil 31-dekabr - 2002-yil-13 may)
# Andrey Molochkov (2003-yil 7-iyul - 2005)
# Igor Blatov (2006-yil 16-yanvar - 2011-yil 5-may)
# Aleksandr Bloxin (2011-yil 5-may - hozirgacha)

## Manbalar
Sanad ibn Ali

**Abu at-Toyyib Sanad ibn Ali al-Yahudiy** (milodiy 865-yilda vafot etgan) 8-asrda yashagan Iroqlik yahudiy astronom, tarjimon,  mathematik va muhandis boʻlgan. U Xalifa Al-Ma'mun boshchiligidagi Bagʻdod sudida ishlagan. Otasi ilmli Yahudiy astronom boʻlib, Bagʻdodda yashagan va ishlagan va keyinchalik islomni qabul qilgan.

## Tarjimai holi
U Zij al-Sindhindni tarjima qilgani va tahrirlagani bilan mashhur. Zij al-Sindhind Musulmon olamiga kirgan ilk astronomik jadval boʻlgan. Matematik sifatida Sanad ibn Ali al-Xorazmiyning hamkasbi boʻlgan va Yoqub ibn Toriq bilan yaqindan ishlab Yerning va boshqa astronomik jismlarning diametrini oʻlchagan. Bundan tashqari u *Kitab al-jabr wal-muqobalaga* sharh yozgan va al-Xorazmiyning ishlarini isbotlagan. Oʻnli kasrlar arab raqamlariga Sanad ibn Ali tomonidan kiritilgan.

Ibn Abi Usaibianing aytishiga koʻra Banu Muso aka-ukalari kasbiy hasad tufayli uni Abbosiy Xalifasi al-Mutavakkil tayinlagan yangi poytaxt Samarradan uzoqroq saqlashga urinishadi va uning Bagʻdodga yuborilishiga sabab boʻlishadi. Jaʼfar Muhammad ibn Muso ibn Shokir ham Ahmad ibn Muso ibn Shokir ham buyuk kanalning qurilishini yaxshiroq muhandis boʻlgan Sanad ibn Alini chetga surib Al-Fargʻoniyga topshirishadi. Al-Fargʻoniy katta xato qiladi, u kanalning boshini qolgan joylaridan chuqurroq qazdiradi va natijada suv oʻz manzili boʻlmish *Al-Jaʼfariyyaga* yetib bormaydi. Buning yangiligi al-Mutavakkilning qattiq jahlini chiqaradi va Banu Muso ogʻir jazodan Sanad ibn Alining oʻz boyligi va ehtimolki hayotini xavfga qoʻyib Al-Fargʻoniyning hisob kitoblarini oqlashga uringani tufayli qutulib qolishadi.

## Havolalar

# 
# 
#
Braziliya — Qozogʻiston munosabatlari

**Braziliya — Qozogʻiston munosabatlari** — Braziliya va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMTga aʼzo. 
## Tarix
Sovet Ittifoqi tarqatib yuborilgandan koʻp oʻtmay, Braziliya 1991-yil 26-dekabrda Qozogʻiston mustaqilligini tan oldi. Ikki mamalakat oʻrtasida diplomatik aloqalar 1993-yil 22-sentabrda oʻrnatilgan. Dastlabki yillarda har ikki davlat oʻrtasida diplomatik aloqa kam boʻlgan, har ikki davlat vakillari faqat BMT kabi xalqaro forumlarda uchrashishgan.

2006-yil avgustda Braziliya Ostona (hozirgi Nur-Sulton) shahrida oʻz elchixonasini ochdi. 2007-yilda Qozogʻiston prezidenti Nursulton Nazarboyev rasmiy tashrif bilan Braziliyaga bordi. Tashrif Braziliya Prezidenti Luiz Inacio Lula da Silvaning 2009-yilda Qozogʻistonga kelishi bilan oʻzaro bogʻliq boʻlgan. 2012-yil oktabr oyida Qozogʻiston Braziliyada doimiy elchixonasini ochgan.

Braziliya va Qozogʻiston global taraqqiyotda, masalan, barqaror rivojlanish va atrof-muhitni saqlash bilan bogʻliq masalalarda oʻxshash pozitsiyalarga ega davlatlar hisoblanadi. Braziliya Qozogʻistonning Jahon Savdo Tashkilotiga kirishini va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xavfsizlik Kengashiga doimiy aʼzo boʻlish talabini qoʻllab-quvvatladi.

Qozogʻistonda bir nechta Braziliya kompaniyalari faoliyat yuritmoqda va yana bir nechta Braziliya kompaniyalari mamlakatda ishlab chiqarish va Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligiga aʼzo davlatlarning bozorlariga eksport qilish uchun oʻz vakolatxonasini yaratish niyatida. Qozogʻistonning asosiy aviakompaniyasi „Air Astana“ Braziliyada ishlab chiqarilgan oʻndan ortiq Embraer samolyotlariga egalik qiladi va ularni boshqaradi.
## Yuqori darajadagi tashriflar
;Braziliyadan Qozogʻistonga uyushtirilgan yuqori darajadagi tashriflar
* Prezident Luiz Inácio Lula da Silva (2009)
* Tashqi ishlar vaziri Aloysio Nunes (2018)
;Qozogʻiston Braziliyaga uyushtirilgan yuqori darajadagi tashriflar
* Prezident Nursulton Nazarboyev (2007)
* Tashqi ishlar vaziri Erlan Idrissov (2013)
## Ikki tomonlama shartnomalar
2018-yilda ikkala davlat ham mahkumlarni oʻtkazish va jinoiy ishlar boʻyicha oʻzaro yordam haqida ekstraditsiya toʻgʻrisida bitimlar imzoladilar.
## Doimiy diplomatik vakolatxonalar
* Braziliyaning Nur-Sultonda elchixonasi bor.
* Qozogʻistonning Braziliada elchixonasi bor.

## Manbalar
Kanada — Qozogʻiston munosabatlari

**Kanada — Qozogʻiston munosabatlari** — Kanada va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMTga aʼzo. Mamlakatlar oʻzaro diplomatik aloqalarni 1992-yilda oʻrnatgan. Kanadaning Nur-Sultonda, Qozogʻistonning Ottavada elchixonasi va Torontoda konsulligi mavjud.

Ikkala mamlakat ham Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining toʻlaqonli aʼzolari. Qozogʻiston Prezidenti Nursulton Nazarboyev 2003-yil may oyida Kanadaga rasmiy tashrif bilan kelgan.
## Siyosiy munosabatlar
Kanada va Qozogʻiston 1992-yilda oʻzaro diplomatik aloqalarni oʻrnatganlar. Kanada dastlab Olmaotada oʻz elchixonasini tashkil qildi va keyinchalik Ostonaga koʻchirdi. Ottavada Qozogʻisztonning elchixonasi mavjud. 2009-yil 31-martda Qozogʻiston Prezidenti Nursulton Nazarboyev Kanadaning sobiq bosh vaziri Jan Kretien bilan uchrashib, oʻzaro munosabatlarni chuqurlashtirishni muhokama qildi. Ularning suhbatlaridan soʻng Jan Kretien „Biz yangi iqtisodiy imkoniyatlardan foydalanishimiz kerak. Yangi loyihalarni boshlash vaqti allaqachon keldi. Qozogʻiston Prezidenti bilan muzokaralar davomida biz turli sohalardagi hamkorlikni muhokama qildik. Qozogʻiston va Kanada birga ishlashi mumkin“-deb bayonot berdi. Shuningdek, 2009-yilda Qozogʻiston Bosh vaziri Karim Masimov Kanadalik senator Konsiglio Di Nino bilan uchrashdi.

2013-yil 13-noyabrda Qozogʻiston va Kanada tashqi ishlar vaziri tinch atom energiyasi va yangi texnologiyalar boʻyicha yangi shartnomani imzoladilar. Ikki tomon qishloq xoʻjaligi va viza rejimlarini ham muhokama qildilar.

## Manbalar
Qozogʻiston — Meksika munosabatlari

**Qozogʻiston — Meksika munosabatlari** — Qozogʻiston va Meksika oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMT va Jahon savdo tashkilotiga aʼzo.
## Tarix
Sovet Ittifoqi tarqatib yuborilgandan koʻp oʻtmay, 1992-yil 14-yanvarda Qozogʻiston va Meksika rasmiy ravishda diplomatik munosabatlarni oʻrnatganlar. Shunda keyingi yillarda har ikki davlat oʻrtasida diplomatik aloqa kam boʻlgan, har ikki davlat vakillari faqat BMT kabi xalqaro forumlarda uchrashishgan.

2014-yil sentabr oyida Qozogʻiston tashqi ishlar vaziri Erlan Idrissov Meksikaga rasmiy tashrif buyurdi, bu Qozogʻiston rasmiylarining Meksikaga qilgan eng yuqori darajadagi tashrifi hisoblanadi. Uning tashrifi chogʻida har ikki davlat bir-birining poytaxtlarida doimiy ravishda elchixonalar ochish rejalarini eʼlon qilishdi. Tashqi ishlar vaziri Idrisovning tashrifi chogʻida u hamkasbi Tashqi ishlar vaziri Xose Antonio Mead bilan uchrashdi va Iqtisodiyot kotibi Ildefonso Guajardo Villarreal, Senat prezidenti Migel Barbosa Xerta va sobiq prezident Visente Foks bilan shaxsiy uchrashuvlar oʻtkazdi.
## Yuqori darajadagi tashriflar

;Meksikadan Qozogʻistonga uyushtirilgan yuqori darajadagi tashriflar
* Chet el kotibi Carlos de Icaza González (2017)
;Qozogʻiston Meksikaga uyushtirilgan yuqori darajadagi tashriflar
* Tashqi ishlar vaziri Erlan Idrissov (2014)
* Tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari Yerjan Ashikbayev (2015)

## Doimiy diplomatik vakolatxonalar
* Mexikoda Qozogʻistonning elchixonasi mavjud.
* Anqarada Meksikaning Qozogʻiszton uchun akkreditatsiyadan oʻtgan elchixonasi mavjud.

## Manbalar
Qozogʻiston — Amerika Qoʻshma Shtatlari munosabatlari

**Qozogʻiston — Amerika Qoʻshma Shtatlari munosabatlari** — Qozogʻiston — Amerika Qoʻshma Shtatlari oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMTga aʼzo.
## Tarix
* Sovet Ittifoqi qulaganidan keyin 1991-yil 25-dekabrda Qoʻshma Shtatlar Qozogʻiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan birinchi mamlakat boʻldi. 
* Qoʻshma Shtatlar birinchi boʻlib 1992-yil yanvar oyida Olmaotada oʻz elchixonasini ochdi va keyin 2006-yilda uni Ostona shahriga koʻchirdi.

## Harbiy munosabatlar

2003-yildan buyon har yili Qozogʻistonda AQSh-Qozogʻistonning „Dasht burguti“ harbiy mashgʻulotlari oʻtkazilib kelinmoqda. 2015-yilgi mashgʻulotlarga AQSh, Buyuk Britaniya, Qirgʻiziston, Tojikiston va shuningdek, ilk marta Afgʻoniston, Nepal va Turkiyadan harbiylar qatnashdi. 

2003-yilda Qozogʻiston Iroqqa 27 ta harbiy muhandisni joʻnatdi va jami 290 nafar Qozogʻiston harbiy xizmatchilari Iroqqa yuborildi. 

2016-yil sentabr oyida Olma-Otada yuqumli kasalliklar diagnostikasi va oʻta xavfli viruslar shtammlarini saqlash laboratoriyasi foydalanishga topshirildi, uni yaratish uchun AQSh 130 million dollar ajratdi.

## Iqtisodiy munosabatlar
2012-yil Qozogʻistonga qilingan milliard dollarlik investitsiyalar:
* Gʻarb mamlakatlari - 118.0
* Xitoy - 18.2
* Rossiya- 5.2

2012-yilda Qozogʻistondan chet elga milliardlab dollar pul chiqishi:
* AQSH — 45,0
* buyuk Britaniya — 16,8
* Niderlandlar — 16,2
* Germaniya — 7,6
* Fransiya — 6,3
* Avstriya — 3,4
* Shveysariya — 3,3
* Kanada — 3,1

## Manbalar
Germaniya — Turkmaniston munosabatlari

**Germaniya — Turkmaniston munosabatlari** — Germaniya va Turkmaniston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar.
## Turkmanistonning Germaniyadagi elchixonasi
Turkmaniston Prezidentining 1993-yil 6-sentabrdagi farmoni bilan Germaniyadagi (Berlin) Turkmaniston elchixonasi ochilgan.

2020-yil yanvardan elchixonani Turkmanistonning Germaniyadagi Favqulodda va muxtor elchisi Berdimurod Rejepov boshqarib kelmoqda.
### Elchilar
# Chari Kuliev (07.10.1997 - 03.03.2000)
# Dortkuli Aydogdiev (30.10.2001 - 23.08.2002)
# Berdimurod Rejepov (12.09.2003 - 25.04.2012)
# Xalnazar Agaxanov (25.04.2012 - 29.06.2013)
# Toili Ataev (17.05.2014 - 20.01.2020)
# Berdimurod Rejepov (20.01.2020 - hozirgacha)
## Rasmiy biznes tadbirlari
Germaniya-Turkmaniston hukumat Iqtisodiyot va savdo guruhi 2008-yilda tashkil topganidan beri muhim vazifalarni oʻz zimmasiga oldi. Bunga ikki mamlakat oʻrtasidagi iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash va iqtisodiy loyihalarni qoʻllab-quvvatlash kiradi. 2011-yilda buyon Germaniya ishbilarmonlik kuni AHK Markaziy Osiyo tomonidan tashkillashtirilgan va har yili Ashxobodda oʻtkaziladi. Turkmaniston va Germaniya oʻrtasida iqtisodiyot, savdo va turizm sohasidagi aloqalarni kengaytirish kerak deb hisoblanadi
Ozarbayjon — Qozogʻiston munosabatlari

**Ozarbayjon — Qozogʻiston munosabatlari** — Ozarbayjon va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ozarbayjonning Nur-Sultonda elchixonasi va Oqtovda konsulligi mavjud. Bokuda Qozog'istonning elchixonasi bor.

Koʻplab ozarbayjonlar va qozoqlar, shuningdek har ikki davlat rahbari ham oʻzaro munosabatlarni **Ozar-qozoq qardoshligi** deb atashadi va bir-birini ittifoqchi va qarindosh millat deb bilishadi.

Sovet Ittifoqi tarqatib yuborilgandan soʻng ikkala mamlakat ham oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Diplomatik munosabatlar 1992-yil 27-avgustda oʻrnatilgan. Ikkala davlat ham Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi, Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti, Turkiy Kengash, Xalqaro Turkiy Madaniyat Tashkiloti, Islom konferensiyasi tashkiloti va Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkilotiga toʻlaqonli aʼzo hisoblanadi. 
## Savdo-iqtisodiy hamkorlik
Qozogʻiston statistika agentligining maʼlumotlariga koʻra, 2005-yilda Ozarbayjonga eksport 129 million AQSh dollarini, Ozarbayjondan esa 3 million AQSh dollarini tashkil etgan. Tranzit transport koridorlari Ozarbayjon-Qozogʻiston munosabatlarining kalitidir.

2014-yilda TMTM Muvofiqlashtiruvchi qoʻmitasi tashkil etildi. Bugungi kunda „Qozogʻiston temir yoʻli“, „Turkiya davlat temir yoʻllari“, „Ozarbayjon temir yoʻllari“, „Gruziya temir yoʻllari“ ushbu qoʻmita tarkibiga kiradi. Bugungi kunda qoʻmita tarkibiga Qozogʻiston, Xitoy, Ozarbayjon, Gruziya, Turkiya, Ukraina, Polsha va Ruminiya davlatlari aʼzo.
### Tovar aylanmasi
Ozarbayjon va Qozogʻiston oʻrtasidagi tovar aylanmasi 2016-yil oxirida 136,6 million AQSh dollarini tashkil etdi. 2015-yilga solishtirganda 7,9 foizga oshgan.

Qozogʻistondan Ozarbayjonga import: 105.9 million dollarni tashkil etgan boʻlsa, Ozarbayjondan Qozogʻiztonga import 33,8 million dollarni tashkil etdi.

Asosiy savdo manbalari neft, kimyoviy materiallar, mexanizm qismlari, qurilish materiallari hisoblanadi.

### Mintaqaviy hamkorlik
Ikki davlat oʻrtasida 2016-yil davomida koʻplab shartnomalar imzolandi. Ikki mamlakat vakillari ishtirok etgan Qozogʻiston va Ozarbayjonda 3 yil ichida 10 dan ortiq forumlar oʻtkazildi .

2015-yil oktabr oyida Ozarbayjon-Qozogʻiston biznes-forumi boʻlib oʻtdi . Tadbir „Kaznex Invest“ tomonidan Ozarbayjon Savdo Palatasi bilan birga tashkil etildi.

## Manbalar
Habash al-Hasib al-Marvaziy

**Ahmad ibn Abdulloh Habash Hasib Marvaziy** (766-869) shimoli-sharqiy Eronlik astronom, geograf va matematik bo'lgan. U Xurosonning Merv shahridan trigonometrik kattaliklar: sinus, kosinus, tangens va kotangentsni tushuntirgan birinchi olim hisoblanadi.

U Bagʻdodda yashaydi va yuz yoshdan oshib 869-yilda vafot etadi. U Abbosiy xaliflardan boʻlgan al-Maʼmun va al-Mu'tasimlarning boshchiligida ish olib borgan.

## Ishlari
U 825-yildan 835-yilgacha kuzatuvlar olib boradi va uchta astronomik jadvalni tuzadi. Birinchisi hamon Hind uslubida, ikkinchisi, "tekshirilgan" deb atalgan jadval, eng muhim hisoblanib, ular "Maʼmuniy" yoki "Arab" jadvallariga oʻxshab ketadi va al-Maʼmun astronomlarining umumiy asari boʻlishi ham mumkin. Uchinchisi esa kichikroq boʻlib Shoh jadvallari deb ataladi.

829-yildagi quyosh tutilishi holida Habash birinchi bor balandlik orqali(bu holda quyoshning balandligi) vaqtni aniqlash usulini koʻrsatib beradi. Bu usul keyinchalik Musulmonlar astronomlar tomonidan keng qabul qilinadi.

830-yilda u "soya" tushunchasini, zamonaviy koʻrinishida hozirgi trigonometriyadagi tangensga mos keluvchi tushunchani kiritadi. Bundan tashqari u shunday "soyalar"ning ilk jadvalini tuzib chiqadi. Bundan tashqari u kotangens tushunchasini ham kiritadi va uning jadvalini tuzadi.

### ''Jismlar va masoflar kitobi''
Al-Hasib Bagʻdoddagi Al-Shammisiyya rasadxonasida koʻplab izlanishlar olib boradi va bir nechta geografik raqamlar va astronomik qiymatlarni hisoblashga erishadi. U natijalarni oʻzining *Jismlar va masofalar kitobi*da yigʻadi. Ulardan baʼzilari quyida keltirilgan.

; Yer

* Yer aylanasi uzunligi: 32,444 km
* Yer diametri: 10323.201 km
* Yer radius: 5161.609 km

; Oy

* Oy diametri: 3036.5 km
* Oy aylanasi uzunligi: 9538.622 km
* Oyning eng uzoq nuqtasi diametri: 662,406.338 km
* Oyning eng uzoq nuqtasi aylana uzunligi: 2,081,848.873 km

; Quyosh

* Quyosh diametri: 56,777.6966 km
* Quyosh aylanasi uzunligi: 178,444.189 km
* Quyosh orbitasi diametri: 12,491,093.2 km
* Quyosh orbitasi aylana uzunligi: 39,256,038 km
* Quyosh orbitasi orqali bir daraja:108,952.67 km
* Quyosh orbitasi orqali bir daqiqa:1817.405 km 

## Manbalar

*  (PDF version)

## Havolalar

* **', ed.: Ferdinand Wüstenfeld
* **', ed.: William Oliver Sproull
* **', ed.: Max Grünert
* **', ed.: Michael Jan de Goeje
Bangladesh — Qozogʻiston munosabatlari

**Bangladesh — Qozogʻiston munosabatlari** — Bangladesh va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMTga aʼzo. Bangladesh Prezidenti Iajuddin Ahmedning taʼkidlashicha, ikki mamlakat samimiy diplomatik munosabatlarga ega va uni yanada mustahkamlashga harakat qilmoqdalar. Ikki mamlakat ham Islom konferensiyasi tashkiloti aʼzo. Hech qaysi mamlakatda doimiy elchixona mavjud emas. 2009-yilda Qozogʻiston Dakada konsullik ochish niyatida ekanligini eʼlon qilgan.
## Yuqori darajadagi tashriflar
Bangladeshning sobiq tashqi ishlar vaziri Dipu Moni 2012-yilda Nur-Sultonga tashrif buyurgan.
## Iqtisodiy hamkorlik
Bangladesh ham, Qozogʻiston ham oʻzaro tovar ayirboshlashni kengaytirishga intilmoqda va bu borada turli choralarni koʻrmoqda. Bangladesh mahsulotlari, jumladan jut mahsulotlari, choy, dori-darmon va tikuvchilik mahsulotlari Qozogʻiston bozorida yuqori salohiyatga ega mahsulotlar hisoblanadi. 2008-yilda ikki mamlakat oʻrtasida iqtisodiy faoliyatni oshirish uchun qoʻshma iqtisodiy komissiya tuzilgan. 2012-yilda Bangladeshga Qozogʻiston bozoriga bojsiz kirish huquqi berildi. 2013-yilda Bangladeshning sobiq tijorat kotibi Mahbub Ahmed boshchiligidagi yuqori darajadagi ishbilarmonlar delegatsiyasi Qozogʻistonga tashrif buyurib, oʻzaro tovar ayirboshlash hajmini oshirish yoʻllarini oʻrganib chiqdilar.

## Manbalar
Macaulay Culkin

**Macaulay Culkin** (; 1980-yil 26-avgustda tugʻilgan) amerikalik aktyor, musiqachi va podkasterdir. U 1990-yillarning eng muvaffaqiyatli bolalar aktyorlaridan biri sifatida eʼtirof etilib, VH1 telekanalining „100 ta eng buyuk bola-yulduzlar“ hamda E! telekanalining „50 ta eng yaxshi bola yulduzlar“ roʻyxatiga kiritildi.

Culkin *[[Uyda yolgʻiz]]* franshizasining ilk ikkita filmida Kevin McCallister rolini jonlantirgan bola aktyor sifatida mashhur boʻlib, u bu filmdagi roli ortidan Oltin globusning „Eng yaxshi aktyor — Musiqiy yoki komediya janridagi kinofilm“ nominatsiyasida nomzod boʻlgan. Shuningdek, u *[[My Girl]]* (1991), *[[The Good Son]]* (1993), *[[The Nutcracker]]* (1993), *[[Getting Even with Dad]]* (1994), *[[The Pagemaster]]* (1994) va *[[Richie Rich]]* (1994) filmlarida suratga tushgan boʻlib, MTV Movie Awards va Young Artist Awards mukofotlariga nomzod ham boʻlgan. Culkin 1994-yilda aktyor sifatidagi karyerasidan nomaʼlum muddatga tanaffusga chiqdi hamda 2003-yilda *[[Will & Grace]]* telekoʻrsatuvida mehmon sifatida qatnashib, *[[Party Monster]]* (2003) filmidagi roli bilan qaytdi. U 2006-yilda chop etilgan *[[Junior (roman)|Junior]]* nomli avtobiografik kitobini yozdi.

2013-yilda Culkin the Pizza Underground rock-guruhiga asos soldi; 2016-yilda Culkin Pizza Underground guruhi boʻlinib ketayotganini va ularning keyingi albomi soʻnggisi boʻlishini aytdi. Hozirda u Bunny Ears nomli satirik pop-madaniyat mavzularni oʻz ichiga olgan web-sayt va podkastining noshiri hamda bosh ijrochi direktori (BID) dir.

## Filmografiyasi
### Film

### Televideniya

## Manbalar

## Havolalar

*
Xitoy — Qozogʻiston munosabatlari

**Xitoy — Qozogʻiston munosabatlari** — Xitoy va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. 1992-yilda diplomatik munosabatlar oʻrnatilgandan buyon ikkala davlat oʻrtasida doʻstona va barqaror siyosiy, madaniy va iqtisodiy aloqalar rivojlanib bormoqda. Xitoy Kommunistik partiyasi va Qozogʻistonning „Nur Otan“ jamoasi yaxshi aloqalarga ega. Xitoy ikki tomon oʻrtasidagi almashinuvni qadrlashini va aloqalar va hamkorlikni yanada mustahkamlashga umid qilishini aytdi.

Sovet Ittifoqi qulagani va Qozogʻiston mustaqillikka erishgandan soʻng, Xitoy va Qozogʻiston bir qator chegara kelishuvlari, iqtisodiy hamkorlik va strategik sheriklik munosabatlari bilan yaqinlashish va aloqalarni mustahkamlash jarayonini davom ettirishdi. Biroq soʻnggi yillarda Xitoy millatchiligi bilan bogʻliq bir nechta voqealar ikki davlat rivojlanish jarayoniga toʻsqinlik qilmoqda.

Xitoyning Nur-Sultonda, Qozogʻistonning Pekindagi elchixonasi mavjud.
## Tarix
Tarixchilarning taʼkidlashicha, Xitoy Qozogʻiston bilan miloddan avvalgi II asrdayoq aloqada boʻlgan. Tarixda Qozogʻiston hududi Gʻarb va Xitoy oʻrtasidagi foydali yer hisoblangan.

## Manbalar
Armaniston — Qozogʻiston munosabatlari

**Armaniston — Qozogʻiston munosabatlari** — Armaniston va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMT hamda MDHga aʼzo. Armaniston va Qozogʻiston 1992-yil 27-avgustda diplomatik aloqalarni oʻrnatgan. Armaniston Nur-Sultonda, Qozogʻiston esa Yerevanda oʻz elchixonasini ochgan. Qozogʻistonda arman millatiga mansub 25.000 kishi yashaydi. Qozogʻizton va Oʻzbekiston tarix davomida arman millatiga mansub insonlarni oʻz davlatida yashashiga ruxsat bergan kam sonli turkiy davlatlardan hisoblanadi. 
## Tarix
1918-yilgacha ikkala davlat ham Rossiya imperiyasining tarkibida boʻlgan va 1924-yildan to 1991-yilgacha ikkala davlat ham SSSR tarkibida boʻlgan. Ikki davlat oʻrtasida diplomatik aloqalar 1992-yil 27-avgustda oʻrnatilgan. 1991-1992-yillarda Qozogʻiston Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushini tartibga solishda qatnashgan. 1993-yil iyunidan Qozogʻistonda Armaniston elchixonasi ochildi. Qozogʻiston Respublikasining Armanistondagi elchixonasi 2007-yil mart oyidan beri ishlaydi.
## Elchilar
;Qozogʻistonning Armanistondagi elchilari
# Aiymdos Bozzhigitov (2010-2015)
# Timur Urazaev (22-aprel 2016-yil-14-yanvar 2021)
;Armanistonning Qozogʻistondagi elchilari
# Arman Melikyan (1993-1999)
# Eduard Khurshudyan (1999-2004)
# Levon Khachatryan (2005-2008)
# Vasiliy Gazaryan (2008-2013)
# Ara Sahakyan (2013-2018)
# Gagik Galachyan (2018-2020)

## Manbalar
Meksika — Turkmaniston munosabatlari

**Meksika — Turkmaniston munosabatlari** — Meksika va Turkmaniston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikki davlat ham BMTga toʻlaqonli aʼzo.
## Tarix
1992-yil 27-martda mamlakatlar oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi, ular asosan koʻp tomonlama forumlar doirasida rivojlandi. 

2010-yil noyabr oyida Turkmaniston hukumati Meksikaning Kankun shahrida Birlashgan Millatlar Tashkilotining iqlim oʻzgarishi konferensiyasida qatnashish uchun ikki kishilik delegatsiyani yuborgan.

2017-yil yanvar oyida Meksika va Turkmaniston oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilganining 25 yilligi munosabati bilan Ashxobodda joylashgan Buyuk Saparmurat Turkmanboshi nomidagi Turkmaniston tasviriy sanʼat muzeyida „Madaniy xilma-xil Meksika“ fotokoʻrgazmasi ochildi.

* Meksikaning Turkmanistondagi masalalari Anqaradagi (Turkiya) elchixona orqali hal qilinadi.
* Meksikadagi Turkmanistonning masalalari Vashingtondagi (Amerika Qoʻshma Shtatlari) elchixonasi orqali hal qilinadi.

## Manbalar
Hindiston — Qozogʻiston munosabatlari

**Hindiston — Qozogʻiston munosabatlari** (; ) — Hindiston va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMTga aʼzo. Ikki davlat oʻrtasidagi oʻzaro aloqalar 1990-yillarda passiv boʻlgan boʻlsa-da, hozirgi kunda yuqori ahamiyat kasb etadi. Ikkala davlat ham Markaziy Osiyo mintaqasida keng tijorat va strategik sheriklikni rivojlantirishga intilmoqda.
## Tarixi
Hindiston Sovuq urushi yillarida Sovet ittifoqi bilan yaqin aloqada boʻlganiga qaramay, Qozogʻistonni Sovet ittifoqidan mustaqilligini tan oldi. Soʻnggi yillarda Hindiston sobiq ittifoq respublikalarining ikkinchi yirik davlati boʻlgan va Markaziy Osiyoda katta neft, tabiiy gaz va mineral zahiralariga ega boʻlgan katta hududni egallagan Qozogʻiston bilan tijorat va strategik aloqalarini oshirishga intilmoqda. Xitoy Xalq Respublikasining iqtisodiy va strategik taʼsirining oʻsishidan tashvishga tushgan Hindiston aloqalarni kengaytirishga yanada intilgan. 2002-yilda Nursulton Nazarboyev Hindistonga rasmiy tashrif buyurdi va oʻsha yili Hindiston Bosh vaziri Atal Bihari Vajpayi Qozogʻistonning sobiq poytaxti Olmaota shahrida boʻlib oʻtgan Osiyoda oʻzaro hamkorlik va ishonch choralari boʻyicha konferensiya sammitida qatnashdi.
## Ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirish
2003-yil holatiga koʻra, Hindiston-Qozogʻiston savdosi 78 million dollarni tashkil etadi. Savdo-sotiqni rivojlantirish uchun har ikki davlat ham Hindiston-Qozogʻiston qoʻshma ishbilarmonlar kengashini tuzganlar. Garchi Hindiston Qurmanggazi neft konida kapitalni qoʻlga kirita olmagan boʻlsa-da, Hindistonning Neft va tabiiy gaz korporatsiyasi Satpayev konidagi ulushni sotib olishga tayyorligini bildirgan.
### Savdo balansi

Qozogʻistonga Hindiston tomonidan eksport qilinadigan asosiy mahsulotlarga farmatsevtika, tibbiy mahsulotlar, choy, telefon apparatlari, xom tamaki va qurilish texnikasi kiradi. Qozogʻistondan Hindiston tomoniga olib kiriladigan asosiy eksportga quyidagilar kiradi: neft moylari, bitumli minerallardan olinadigan yogʻlar, radioaktiv kimyoviy elementlar, asbest va titan.

Qozogʻiston Hindistonga eng yirik uran yetkazib beruvchi davlat hisoblanadi. Qozogʻiston 2015-19-yillarda Hindistonga 5000 tonna uran yetkazib bergan.

## Manbalar
Indoneziya — Qozogʻiston munosabatlari

**Indoneziya — Qozogʻiston munosabatlari** — Indoneziya va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikka davlat oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar rasman 1993-yilda oʻrnatilgan. Indoneziya va Qozogʻiston baʼzi oʻxshashliklarga ega: ikkala mamlakat ham tabiiy boyliklarga ega, aholisi asosan musulmonlar, uygʻun xilma-xillikni va inson huquqlari va demokratiyaga sodiqligini taʼminlaydi. Ikki mamlakat qishloq xoʻjaligi, sanoat, farmasevtika, neft, transport infratuzilmasi va mashinasozlik ishlab chiqarish kabi bir qator iqtisodiy sohalarda hamkorlikni oshirishga kelishib olganlar. Indoneziyaning Nur-Sultonda, Qozogʻistonning Jakartada elchixonasi bor. Ikkala davlat ham BMT, Islom konferensiyasi tashkilotiga toʻlaqonli aʼzo hisoblanadi.
## Tarix
Oʻzaro munosabatlar 1991-yil 16-dekabrda Indoneziyaning Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligini eʼlon qilganligini tan olishidan boshlangan. 1993-yil 2-iyunda Indoneziya va Qozogʻiston rasmiy ravishda diplomatik aloqalarni oʻrnatganlar. Biroq 2010-yil 29-dekabrdagina Indoneziya Ostona shahrida oʻz elchixonasini ochdi. 2012-yil 13-aprelda Jakartada Qozogʻiston elchixonasi ochildi.
## Qiyosiy tavsif

## Manbalar
Eron — Qozogʻiston munosabatlari

**Eron — Qozogʻiston munosabatlari** — Eron va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMTga aʼzo. Qozogʻiston maʼlumotlariga koʻra, ikki mamlakat oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 29-yanvarda boshlangan. 
## Tarix
Sovet Ittifoqi qulaganidan keyin ayniqsa dolzarb boʻlib qolgan Kaspiy dengizini ajratish masalasi ikki tomonlama munosabatlarning kun tartibidagi eng muhim masalalardan biridir. 
## Iqtisodiy hamkorlik
Qozogʻiston Tashqi ishlar vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2014-yilda mamlakatlar oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 987,1 million AQSh dollaridan oshgan. Iqtisodiy hamkorlik asosan sanoat va transport sohasida amalga oshiriladi.

Mamlakatlar oʻrtasidagi hamkorlikning eng yirik loyihalaridan biri Qozogʻiston-Turkmaniston-Eron temir yoʻli loyihasidir. 

Amerika sanksiyalari, xususan, tovarlarni eksport qilish va import qilish sohasidagi faoliyatni chekladi, Osiyo mamlakatlari oʻrtasidagi savdo aloqalarining rivojlanishiga salbiy taʼsir koʻrsatdi.
## Elchixona
1993-yildan beri Tehronda Qozogʻistonning elchixonasi mavjud. 2007-yildan beri Guliston viloyatining maʼmuriy markazi boʻlgan Gorganda ham bosh konsullik mavjud boʻlib, u yerda Eronlik qozoqlarning katta qismi yashaydi. 

Eronning Qozogʻistondagi elchixonasi Ostona shahrida ochilgan, Oqtov va Olmaotada Bosh konsulliklar mavjud.
## Qozogʻistonning Erondagi elchilari

## Eronning Qozogʻistondagi elchilari

## Manbalar
Descendants of the Sun

***Descendants of the Sun*** (; *Taeyangui huye*) — Song Joong-ki, Song Hye-kyo, Jin Goo va Kim Ji-wonlar ishtirokidagi Janubiy Koreyaning 2016-yildagi teleserialidir. KBS2da 2016-yil 24-fevraldan 14-aprelgacha 16 qism uchun efirga uzatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*  
*
Vorislar (serial)

***The Heirs*** (; *Wang-gwaneul Sseuryeoneun Ja, Geu Mugereul Gyeondyeora – Sangsokjadeul*) — Lee Min-ho, Park Shin-hye va Kim Woo-bin ishtirok etgan Janubiy Koreyaning teleserialidir. SBSda 2013-yil 9-oktabrdan 12-dekabrgacha efirga uzatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*  
*