Jamiya Nizomiya

**Jamiya Nizomiyaga** toʻgʻrirogʻi, **Jamiya Nizomiyah**, Hindistonning Haydarobod shahrida joylashgan, musulmonlar uchun oliy taʼlim boʻyicha eng qadimgi islomiy seminariyalardan biri hisoblanadi.

## Tarixi
Unga 1876-yilda Haydarobodda Fadilat Jung nomi bilan mashhur boʻlgan Shayxulislom Imom Muhammad Anvarulloh Farukiy tomonidan asos solingan. Muassasa Haydarobod Nizomi Mir Usmon Ali Xon homiyligi davrida gullab-yashnagan. U bugungi eski shahar Haydarobodning Husayni alam hududida joylashgan.

Oxirgi 146 yil davomida Jamiya islom va uning ilmlarini oʻrganishni, islomiy ruxsatning uzilmagan zanjirlari, yaʼni, institut va uning olimlarini Muhammadga bogʻlash uchun oʻn toʻrt asrga borib taqaladigan „Ijoza“ va „Isnad“ orqali saqlab qolgan. 19-asr oxiri va 20-asrlarda Jamiya Nizomiyaning fakulteti tomonidan amalga oshirilgan ilmiy ishlar tufayli Haydarobod sub-kontinent uchun asosiy akademik faoliyat markazi boʻlib xizmat qilgan. Jamiya sub-kontinentda, xususan, Dekan hududida islom tarixining asosiy qismini tashkil etadi.

## Tashkilot
Jamiya Nizomiyaning 1956-yildagi Hindiston universiteti grantlari komissiyasi qonuniga binoan universitet maqomiga ega emas yoki universitet deb hisoblansa ham, u ilmiy darajalarni bera olmaydi. Jamiya Nizomiya veb-saytiga koʻra, ularning „Mavlavi“, „Alim“, „Fazil“ va „Kamil“ darajalari Usmoniya universiteti tomonidan beriladigan BAL va MAL kabi sharq tillaridagi darajalarga teng deb tan olingan. Bakalavr uchun belgilangan ingliz tilidan imtihonlarni topshirgandan soʻng, Fozildan oʻtgan talabalar Usmoniya universitetida magistraturaga kirishlari mumkin. Ilgari talabalar faqat Usmoniya universitetining Sharq tillari fakultetiga qabul qilingan boʻlsa, 2022-yildan boshlab Fozil sertifikatiga ega bitiruvchilar toʻgʻridan-toʻgʻri Usmoniya universitetining Arab tili, sanʼat fakultetiga ham oʻqishga kirishlari mumkin. Aligarh musulmon universiteti, Misrning Al-Azhar, Makkaning Jamiya Umm al-Qura, Madina Islom universiteti va Quvayt universiteti Jamiya 1995-yilda Qizlar kollejini tashkil etgan universitetlar yana bir bor tan olinadi.

Soʻnggi yillarda arab tilini oʻrganuvchi talabalar arab call centerlariga ishga joylashganlar va Jamiya Nizomiyada talabalarni qabul qilish 2004-2007-yillar oraligʻida 500 dan 1300 tagacha koʻtarilgan.

Jamiya Nizomiyaning 2004–2005-yillardagi byudjeti 97,72,000.00 INR (220,000 AQSh dollari), 2004–2005-yillardagi xarajatlari 1,41,56,000 INR (2004-yilda 31,5000 AQSh dollari) ni tashkil etgan.

## Tadqiqotlar
Jamiya Nizomiyaning olimlari 1000 ga yaqin kitoblarni, jumladan, islom bilimlari uchun zarur boʻlgan nodir arab qoʻlyozmalarini tadqiq qilib, nashr etishgan. Loyiha asosan Dairatul Maʼarif an-Nizomiyya yoki Dairat al-Maʼarif al-Usmoniya deb nomlanuvchi boshqa tadqiqot instituti homiyligida amalga oshirilgan. Jomiy Nizomiyaning bitiruvchilari „Lajnah ihyo al-maorif an-nu’moniyya“ni tashkil etishgan, bu ularga hanafiy fiqhi, xususan, islom huquqiy nazariyalariga oid tadqiqotlarni ilgari surish va arabcha qoʻlyozmalarni nashr etish imkoniyatini beradi.

## Fatvo
Fatvo, asosan, malakali huquqshunos tomonidan xususiy shaxs, qozi yoki hukumat tomonidan unga berilgan savolga javoban islom shariatining biror sohasi boʻyicha berilgan hukmdir.

Shuningdek, huquqshunoslar har hafta bosma nashrlarda *"Siyasat"* va *"Etemaad Daily"* obunachilari tomonidan berilgan savollarga javob berishadi, fatvolar elektron pochta orqali ham yuboriladi. 2003–2004-yillarda fatvo toʻlovlari 40 000.00 INR miqdoridagi budjedga ega boʻlgan.

## Taniqli bitiruvchilar

* Abulvafo al-Afgʻoniy, Jamiya Nizomiyaning sobiq shayxi ul fiqhi va Ihyo Al Maʼarif an-Nomaniya asoschisi
* Muhammad Hamidulla, islom olimi, Qur’onning fransuz tiliga tarjimoni va musulmon huquqshunosi
* Muftiy Sayid Ziyuddin Naqshbandiy, amaldagi Shayx ul fiqh va *Sadar muftiy*, Jomiyya Nizomiy va Abul Hasanat Islom tadqiqot markazi asoschisi direktori.

## Yana qarang

* Islom taʼlim muassasalari roʻyxati
* Al-Azhar al-Sharif
* Malayziya xalqaro islom universiteti
* Mazohir Ulum
* Dorul Ulum vaqf
* Al-Jamiyatul Ashrafiya
* Dorul Ulum Deoband
* Jamiyatur Razo
* Dorul Ulum Nadvatul Ulamo
* Al-Jameyatul Islomiya
* Markazu Saqafati Sunniyya
* Manzori Islom
* Maʼdin
* Umm al-Qura universiteti
## Manbalar

## Havolalar

*