Matematik fizika

**Matematik fizika** - fizika masalalariga qo'llash uchun matematik usullarni ishlab chiqishni anglatadi. *Journal of Mathematical Physics* jurnali ushbu sohani "fizika muammolariga matematikani qo'llash va bunday qo'llashlarga mos keladigan matematik usullarni ishlab chiqish va fizik nazariyalarni shakllantirish" deb ta'riflaydi. Yana bir muqobil ta'rif fizikadan ilhomlangan matematikani ham o'z ichiga oladi (shuningdek, fizik matematika deb ham ataladi).
**Matematik fizika** - fizik jarayonlarning matematik modellari nazariyasi. Matematik fizikada asosan, nazariy fizikada qurilgan modellar matematik usullar bilan oʻrganiladi. Matematik fizika matematikada, fizikada va ularning birla-shuvi bilan alohida oʻrin egallaydi.
Matematik fizika usullari fizikaning matematik modellash nazariyasi sifatida da-stlab I. Nyuton asarlarida rivojlangan. Keyinchalik Matematik fizika usullari J. Lagranj, L. Eyler, J. Furye, K. Gauss, B. Riman, M. V. Ostrogradskiylar nomi bilan bogʻliq. Oʻtgan ayerning 2-yarmidan boshlab fizik maydonlar, elektrodinamikada, akustikada, elastiklik nazariyasida, gidro- va aerodinamikada va tutash muhitlar mexanikasida vujudga keluvchi matematik modellarni oʻrganish keskin rivojlandi. Bunday fizik jarayonlarni ifodalovchi modellarni matematik usullar bilan hal qilish — xususiy hosilali differensial tenglamalar yoki Matematik fizika tenglamalari nazariyasiga tayanib amalga oshiriladi. Shu bilan birga Matematik fizika muammolarini hal qilishda differensial tenglamalardan tashqari, integral yoki integrodifferensial tenglamalar, variatsion, ehtimollar nazariyasi usullari, potensiallar nazariyasi, kompleks funksiyalar nazariyasi usullari, EHM va matematikaning boshqa boʻlimlaridan foydalaniladi.

### 20-asrda matematik fizikaga koʻzga koʻringan hissa qoʻshgan olimlar roʻyxati
20-asrning matematik fizikasiga koʻzga koʻringan hissa qoʻshgan olimlar (tugʻilgan sanasi boʻyicha):

* Uilyam Tomson (Lord Kelvin) [1824-1907]
* Oliver Heavisayd [1850–1925]
* Jyul Anri Puankare [1854-1912]
* Devid Xilbert (1862-1943)
* Arnold Sommerfeld [1868-1951]
* Konstantin Karateodori [1873-1950]
* Albert Eynshteyn [1879-1955]
* Maks tug'ilgan [1882-1970]
* Jorj Devid Birxoff [1884-1944]
* Hermann Veyl [1885-1955]
* Satyendra Nath Bose [1894-1974]
* Norbert Wiener [1894-1964]
* Jon Lighton Synge [1897-1995]
* Mario Shenberg [1914-1990]
* Volfgang Pauli [1900-1958]
* Pol Dirak [1902-1984]
* Eugene Wigner [1902-1995]
* Andrey Kolmogorov (1903-1987)
* Lars Onsager [1903-1976]
* Jon von Neumann [1903-1957]
* Sin-Itiro Tomonaga [1906-1979]
* Xideki Yukava [1907-1981]
* Nikolay Nikolaevich Bogolyubov [1909-1992]
* Subrahmanyan Chandrasekhar [1910-1995]
* Mark Kac [1914-1984]
* Julian Shvinger (1918-1994)
* Richard Phillips Feynman [1918-1988]
* Irving Ezra Segal [1918-1998]
* Ryogo Kubo [1920–1995]
* Artur Strong Wightman [1922-2013]
* Chen-Ning Yang [1922–]
* Rudolf Xaag [1922–2016]
* Friman Jon Dayson [1923–2020]
* Martin Gutsviller [1925-2014]
* Abdus Salam (1926-1996)
* Yurgen Mozer [1928-1999]
* Maykl Frensis Atiyah [1929–2019]
* Joel Louis Lebowitz [1930-]
* Rojer Penrouz [1931–]
* Elliot Hershel Lieb [1932-]
* Yakir Aharonov [1932–]
* Sheldon Glashow [1932-]
* Stiven Vaynberg [1933–2021]
* Lyudvig Dmitrievich Faddeev [1934-2017]
* Devid Ruelle [1935-]
* Yakov Grigorevich Sinay [1935-]
* Vladimir Igorevich Arnold (1937-2010)
* Artur Maykl Jaffe [1937-]
* Rim Vladimir Jekiv [1939-]
* Leonard Sasskind [1940-]
* Rodni Jeyms Baxter [1940-]
* Maykl Viktor Berri [1941-]
* Jovanni Gallavotti [1941–]
* Stiven Uilyam Xoking [1942–2018]
* Jerrold Eldon Marsden [1942–2010]
* Maykl C. Rid [1942–]
* Jon Maykl Kosterlitz [1943-]
* Isroil Maykl Sigal [1945-]
* Aleksandr Markovich Polyakov [1945-]
* Barri Saymon [1946-]
* Gerbert Spohn [1946-]
* Jon Lourens Kardi [1947-]
* Giorgio Parisi [1948-]
* Abhay Ashtekar [1949-]
* Edvard Vitten [1951-]
* F. Duncan Haldane [1951– ]
* Ashoke Sen [1956-]
* Xuan Martin Maldacena [1968–]

## Yana qarang

* Xalqaro matematika fizikasi assotsiatsiyasi
* Matematik fizika bo'yicha mashhur nashrlar
* Matematik fizika jurnallari ro'yxati
* O'lchov nazariyasi (matematika)
* Matematika va fizika o'rtasidagi bog'liqlik
* Nazariy, hisoblash va falsafiy fizika

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Qo'shimcha o'qish

### Umumiy ishlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Bakalavr bosqichi uchun darsliklar

* , (, , archive.org)
* 
* 
* 
* Hassani, Sadri (2009), *Mathematical Methods for Students of Physics and Related Fields*, (2nd ed.), New York, Springer, eISBN 978-0-387-09504-2
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Magistratura uchun darsliklar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Klassik fizika bo'yicha maxsus matnlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Zamonaviy fizika bo'yicha maxsus matnlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*