open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Turk tarixi tezisi

**Turk tarixi tezisi,** 1930-yillarda **Turkiyada** Mustafo Kamol Otaturkning daldasi bilan yaratilgan tarixiy **rivojlangan milliy tarix nazariyasi** bo‘lib, u **turk xalqining qadimiyligi va sivilizatsiyaga qo‘shgan hissasini** ta’kidlash uchun yaratilgan . 1930-yilda yuz nusxada nashr etilgan „Turk tarixining asosiy yoʻnalishlari“ nomli asar Turk tarixi tezislarining eʼloni hisoblanadi. Ushbu asar asosida tayyorlangan va 1931-1941-yillar oraligʻida litseylarda oʻqitiladigan toʻrt jildlik darslik Turk tarixi tezislarining asosiy matnlaridan biridir. Bu islom va nasroniylik oʻrtasidagi ziddiyatga asoslangan Usmonli tarixi tezislari va turklarga qarshi yozilgan Gʻarb tarixi tezislariga munosabat sifatida ilgari surildi. Ilmiy doiralarda Turk Tarixi Tezisining siyosiy maqsadlari, xayolparast yoki romantik millatchilik jihatlari borligi uchun tanqid qilindi.Mustafo Kamol 1923-yilda Istanbul universiteti professorlar kengashiga „ilm-fan sohasida milliy istiqlolimizni yakunlash“ vazifasini berdi. Turk tarixi tezisi 1930-yillarda Usmonli tarixshunosligining merosi boʻlgan islomiy markazli tarixiy talqinlar va yevromarkazli tarixiy talqinlarga qarshi muqobil milliy talqin ishlab chiqish maqsadida ilgari surilgan edi. Otaturk gʻarb tarixi tezislarini toʻgʻri deb qabul qilib, maktablarda oʻqitish oʻrniga milliy tarix yozilishi kerak, deb hisoblardi. XV asrdan boshlab Gʻarb tarixshunoslari yunon tsivilizatsiyasini tsivilizatsiya boshlangan joy sifatida berishgan. Tarixga bunday qarashda turklar Oʻrta Osiyodagi koʻchmanchi qabilalar sifatida tasvirlangan. Ayniqsa, oʻn toʻqqizinchi asrdan boshlab, bu tezis irqchi antropologik yondashuvlar bilan irqiy mansublikka (sariq irq, Braxifesal oq irq va boshqalar) asoslangan boʻlishga harakat qilindi. Fransuz maktabi oʻquvchisi Afet Inan Otaturkga fransuzlar tarixi kitoblarida turklarning Sivilizatsiya asarlari yoʻqligini va turklar „ikkinchi darajali sariq irq, bosqinchi vahshiy qabila“ deb atalganini aytadi. Biroq, Otaturk tomonidan oʻqilishi maʼlum boʻlgan ikki muhim tarix kitobida turklarga jiddiy oʻrin berilgan. Birinchisi, Jozef de Guignes tomonidan 1756-yilda Parijda nashr etilgan 5 jildlik Histoire générale des Huns, des Turcs, des Mogols, et des autres Tartares occidentaux . Ikkinchisi, 1920-yilda HG Uells tomonidan nashr etilgan 1208 betlik „Tarixning konspekti“ . Muallifning Otaturk tomonidan qabul qilingan „doimiy dunyo tinchligi“ haqidagi fikrlari Nutukda nomi bilan birga takrorlanadi.

## Manbalar
Yaponiya fuqarolar aviatsiya byurosi

— Yaponiya fuqaro aviatsiyasi organi boʻlib, Yer, infratuzilma, transport va turizm vazirligining (MLIT) boʻlimi hisoblanadi. Uning bosh ofisi Tokio, Chiyoda, Kasumigaseki shahridagi MLIT binosida joylashgan. Bu AQSh Federal Aviatsiya maʼmuriyatining yaponcha ekvivalentidir.

## Havo yoʻllaridagi harakatlari
JCAB quyidagi samolyot turlarini boshqargan, bular.

**Jet**

* Bombardier Global Express
* Cessna Citation CJ4 (525C modeli) — 2022-yil iyun holatiga koʻra kalibrlash boʻyicha beshta xizmat.
* Cessna Citation Longitude — bitta, navigatsiya va qoʻnish tizimlarini kalibrlash uchun jihozlangan, 2022-yil iyun oyida Dash 8-oʻrniga olingan.
* Gulfstrim IV

**Turboprop**

* de Havilland Canada DHC-8-300 Dash 8
* NAMC YS-11
* Saab 2000

**Vertolyot**

* Bell 412EP

## Yana qarang

* Yaponiya transport xavfsizligi kengashi (hozirgi baxtsiz hodisalarni tekshirish agentligi)
* Samolyot va temir yoʻl avariyalarini tekshirish komissiyasi (avvalgi havo va temir yoʻl halokatlarini tekshirish agentligi)
* Samolyot halokatini tekshirish komissiyasi (avvalgi aviahalokatni tekshirish agentligi)

## Manbalar

## Havolalar

* Fuqaro aviatsiyasi byurosi
* Fuqaro aviatsiyasi byurosi 
* Yaponiyadagi parvozlar haqida maʼlumot mintaqasi
Kantemirovskiy tumani

**Kantemirovskiy tumani** () — Rossiyaning Voronej viloyatidagi oʻttiz ikki tumandan biri, maʼmuriy  va munitsipal tuman. U Viloyatning janubida joylashgan. Tumanning maydoni 2,348 kilometr kvadrat. Uning maʼmuriy markazi — Kantemirovka shahar posyolkasi hisoblanadi (shahar tipidagi aholi punkti). Aholisi 32,091 nafar kishini tashkil etadi (2021-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra). Kantemirovka aholisi tuman aholisining 33,4 foizini tashkil qiladi.

## Manbalar

### Eslatmalar

### Manbalar

* Voronejskaya oblastnaya Duma. Zakon № 87-OZ ot 27 oktabrya 2006 g. „Ob administrativno-territorialnom ustroystve Voronejskoy oblasti i poryadke ego izmeneniya“, v red. Zakona № 41-OZ ot 13 aprelya 2015 g. "O vnesenii izmeneniy v Zakon Voronejskoy oblasti „Ob administrativno-territorialnom ustroystve Voronejskoy oblasti i poryadke ego izmeneniya“". Vstupil v silu po istechenii 10 dney so dnya ofitsialnogo opublikovaniya. Opublikovan: „Molodoy kommunar“, № 123, 3 noyabrya 2006 g. (Voronezh Oblast Duma. Law #87-OZ of October 27, 2006 On the Administrative-Territorial Structure of Voronezh Oblast and on the Procedures of Changing It, as amended by the Law #41-OZ of April 13, 2015 On Amending the Law of Voronezh Oblast „On the Administrative-Territorial Structure of Voronezh Oblast and on the Procedures of Changing It“. Effective as of after 10 days from the day of the official publication.).
* Voronejskaya oblastnaya Duma. Zakon № 70-OZ ot 12 noyabrya 2004 g. „Ob ustanovlenii granits, nadelenii sootvetstvuyuщim statusom, opredelenii administrativnix sentrov munitsipalnix obrazovaniy Bobrovskogo, Vorobyovskogo, Kantemirovskogo rayonov“, v red. Zakona № 77-OZ ot 4 iyunya 2015 g. „O vnesenii izmeneniy v otdelnie zakonodatelnie akti Voronejskoy oblasti v svyazi s izmeneniem granits nekotorix munitsipalnix obrazovaniy Voronejskoy oblasti“. Vstupil v silu so dnya ofitsialnogo opublikovaniya. Opublikovan: „Kommuna“, № 185, 27 noyabrya 2004 g. (Voronezh Oblast Duma. Law #70-OZ of November 12, 2004 On Establishing the Borders, Granting Appropriate Status, Establishing the Administrative Centers of the Municipal Formations of Bobrovsky, Vorobyovsky, Kantemirovsky Districts, as amended by the Law #77-OZ of June 4, 2015 On Amending Various Legislative Acts of Voronezh Oblast Due to Changing the Borders of Several Municipal Formations in Voronezh Oblast. Effective as of the official publication date.).
Chen Kaige

**Chen Kaige** — xitoylik kinorejissyor, xalqaro kino mukofotlari sovrindori. 1952-yili 12-avgustda Pekinda tugʻilgan. Otasi rejissyor, onasi kino aktrisasi boʻlgan. 1978-yili Pekin kino akademiyasiga o‘qishga kirdi va 1982-yili Chjan Yimou bilan birga tamomlab chiqadi. Birinchi toʻliq metrajli „Jeltaya Zemlya“ filmini 1984-yili suratga oldi. 1988-yili Chen birinchi marta Kann kinofestivaliga taklif qilinadi. „Proshay, moya zolojnisa“ filmi uni dunyoga mashhur qildi. 1990-yili u ikkita tarixiy film suratga oldi. 2002-yili uning birinchi ingliz tilidagi „Ubey menya nejno“ filmi chiqdi. 2005-yili suratga olingan „Klyatva“ filmi rejissyorning avvalgi uslubidan butunlay boshqacha uslubga o‘tganini ko‘rsatadi. Bundan tashqari, rejissyorning koʻplab filmlari bor.

## Yoshligi
Chen Kaige Xitoyning Pekin shahrida Fuchjou shahridagi Changle oilasida tugʻilgan va beshinchi avlod bitiruvchisi Tian Chjuanchjuan bilan bolalikdagi doʻsti sifatida oʻsgan. Uning otasi Chen Huai’ai oʻzicha taniqli rejissyor edi. Uning onasi Lyu Yanchi katta ssenariy muallifi edi. Madaniy inqilob davrida Chen qizil gvardiya safiga qo‘shildi. Qizil gvardiyaning oʻsmir aʼzosi sifatida Chen, boshqa yoshlar singari, oʻz otasini qoraladi, bu taqdir qaroridan afsuslanishni oʻrgandi. Darhaqiqat, uning hayotining ushbu davri bugungi kunda uning koʻp ijodiga taʼsir qilishda davom etmoqda, xususan, „Vidolashuv mening kanizim“dagi „Madaniy inqilob“ va „Birgalikda“ filmidagi „Ota-oʻgʻil“ munosabatlaridagi tinimsiz tasvirlarda. 1969-yilda Chen bir muddat Xishuangbanna qishloq xoʻjaligini melioratsiya qilish byurosiga yuborilgan yosh yigit boʻlib, kelgusi yil Xalq Ozodlik Armiyasiga (PLA) qoʻshildi. 1975-yilda Chen armiyadan boʻshatilib, Pekinga qaytib keldi va u yerda Pekin plyonka bosma fabrikasida ishchi boʻlib ishladi. 1978-yilda Chen Pekin kino akademiyasiga qoʻshildi va u yerda 1982-yilda Xitoy kinoijodkorlarining Beshinchi avlodi deb ataladigan bir qismi sifatida tamomladi. Chen Kayge Amerika Qo'shma Shtatlariga Green card egasidir.

## Shaxsiy hayot
Chenning birinchi rafiqasi 1975-1978-yillar oraligʻida Pekin kinofabrikasida ishlayotganida tanishgan Sun Jialin (kàngìnì) edi; Ular 1983-yilda turmush qurishdi. Bu ittifoq tugadi va u keyinchalik Mao Szedun uchun ingliz tili tarjimoni boʻlib ishlagan diplomat Chjan Xanjining qizi Xon Xuanga turmushga chiqdi. U Nyu-Yorkdagi Vassar kollejini tamomlagan va hozirda China Interactive Media Group bosh direktori. 1990-yillarning boshlarida, ular ajrashgandan soʻng, Chen televidenie xodimi Ni Ping bilan birga yashadi. 1996-yilda Chen aktrisa Chen Xongga uylandi.

## Manbalar
Cherchez la femme

***Cherchez la femme*** () fransuzcha ibora boʻlib, „ayolni izlash“ degan maʼnoni anglatadi. Bu detektiv fantastikadagi klishe boʻlib, sirni fatale yoki ayol sevgisini aniqlash orqali hal qilish mumkinligini koʻrsatish uchun ishlatiladi.

## Iboraning kelib chiqishi
Bu ibora Aleksandr Dyuma (père) tomonidan 1854-1859 yillarda nashr etilgan *"Parij mogikanlari"* *([[:fr:Les Mohicans de Paris (roman)|Les Mohicans de Paris]])* romanidan olingan. Bu ibora romanda bir necha bor takrorlanadi. Jumladan:*Cherchez la femme, pardieu! cherchez la femme!* Xudo haqi, ayolni qidiring! Ayolni qidiring!Dyuma 1864-yilda teatrlashtirilgan asarida ham ushbu iborani ishlatgan:*Il ya une femme dans toutes les affaires; aussitôt qu’on me fait un rapport, je dis: „Cherchez la femme!“* Har bir holatda ayol bor; kimdir menga xabar olib kelishi bilan: „Ayolni qidiring!“ deyman.

## Ahamiyati
Bu ibora detektiv pulpa fantastikasining klishesini oʻzida mujassam etgan: qanday muammo boʻlishidan qatʼi nazar, ayol koʻpincha asosiy sababdir.

Ross Makdonaldning mulozimi Lyu Archer o‘zining 1963-yilda chop *etilgan „The Chill“* detektiv romanida g‘oyani g‘ayritabiiy tahlil qilib, shunday deydi: „Ayol o‘ldirilganda, siz uning ajrashgan eridan o‘sha paytda qayerda bo‘lganligini so‘raysiz. Bu *cherchez la femme* ning natijasidir“.

1974-yilda " *Chinatown* " filmida Mrs. Mulray, Fey Dunauey qahramoni, toʻshakda unga " *cherchez la femme* " deb mingʻirlab, JJ Gittesni (Jek Nikolsonning qahramoni) ishontirmoqchi boʻlib, u LAPDni tark etishining sababi ayol ekanligiga ishora qiladi.

*Pogo* komiksidagi qahramon (loy toshbaqasi) „Cherchill 'Churchy' LaFemme“ deb nomlangan.

## Manbalar
Joseph Berger (yozuvchi)

**Jozeph Berger** (;1945-yil 17-yanvarda Lisva shahrida tugʻilgan) — amerikalik jurnalist, yozuvchi va notiq. U 1984-yildan 2014-yilgacha *[[The New York Times|The New York Times gazetasining]]* muxbiri va muharriri boʻlib ishlagan. Toʻrtta kitob muallifi.

## Tarjimai holi
Jozeph Berger Rossiyaning Lisva shahrida fashistlardan qochib o‘z shaharlarini tark etgan polyak-yahudiy ota-onaning farzandi. Berger 1950-yilda ota-onasi va kenja ukasi bilan Qoʻshma Shtatlarga koʻchib kelishgan. Undan oldin Yevropadagi Ikkinchi Jahon urushidan keyingi bir nechta koʻchirilganlar lagerlarida yashagan. Uning AQShda bir singlisi tugʻilgan. Jozephning „*Displaced Persons: Growing Up American After the Holocaust“* kitobida yahudiy tilida soʻzlashuvchi ota-onasining qochqin farzandi sifatida tarbiyalangani tasvirlangan.

Berger pravoslav maktabida oʻqigan. Oʻrta maktabdan soʻng New York shaharidagi kollejlardan birida tahsil oldi, 1966-yilda kollejini tamomladi va Kolumbiya Universitetidagi Oliy jurnalistika yoʻnalishida magistraturani tamomladi.

## Faoliyati
Jozeph 1967-yildan 1971-yilgacha ingliz tili o‘qituvchisi bo‘lib ishlagan. Keyinchalik 1971-yildan 1978-yilgacha *New York Post gazetasida* badiiy yozuvchi sifatida faoliyat yurita boshladi. 1978-yildan 1984-yilgacha *Newsday gazetasida* muxbir va diniy yozuvchi edi.

Berger 1984-yilda *[[The New York Times|The New York Times gazetasi]]* xodimlariga qoʻshildi. U 1985—1987-yillarda din boʻyicha bosh muxbir, 1987—1993 yillarda esa milliy va mahalliy taʼlim boʻyicha muxbir sifatida ishlagan. So‘ngra taʼlim muharriri o‘rinbosari va taʼlim muharriri vazifasini bajaruvchi bo‘lib, 10 kishidan iborat shtabga rahbarlik qildi. Berger 2006-yildan 2008-yilgacha taʼlim toʻgʻrisida maqolalar yozgan. Uning 2004 — 2007 yillarda New York etnik madaniyati haqida yozgan maqolalari „*The World in a City: Traveling the Globe Through the Neighborhoods of the New New York“* kitobiga asos boʻlgan. Shuningdek, Quddusdagi gazetalardan birida muharririning vaqtinchalik yordamchisi va Times byurosi boshligʻi boʻlib ishlagan. 2014-yil dekabr oyida gazetadan nafaqaga chiqdi.

## Mukofotlari
Jozeph Berger Newsdayʼdagi faoliyati davomida Din yangiliklar mualliflari uyushmasi *Supple* mukofotining uch karra gʻolibi boʻlgan. U 1993-yilda „Ikki tilli taʼlimdagi noxolislikni fosh qilganligi uchun“ Taʼlim Yozuvchilar uyushmasi mukofotiga va 2011-yilda „Yosh hamkasblariga foydali maslahati uchun“ Siluriyaliklar jamiyatining Peter Kihss mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Shaxsiy hayoti
Berger va uning rafiqasi Brendaning bir qizi bor. Ular Vestchester okrugida istiqomat qilishadi, u yerda rekonstruksiyachilar sinagogasining aʼzosi.

## Biblografiyasi

* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Pu Shou-gen

**Pu Shou-gen** — Pu Shou-gen XIII asrning 40-70 yillarida Sun imperiyasi qulagunga qadar janubiy Xitoyda tashqi savdoda katta rol oʻynagan arab yoki fors musulmon savdogari. shu davrda Xitoyda pu-arabcha Abu nomini xitoycha talafuzidagi familiya tarqalgan. Pu Shou-genning bobosi Tyampa (hozirgi Janubiy Vetnam) da savdo ishlari bilan shugʻullangan. Shuningdek, Guandun va Guansi oʻlkalaridagi eng boy shaxs sifatida tilga olinadi. 1214-yilda Pu Shou-genning otasi Pu Kay-tszun Guanchjoy oʻlkasining Syuanchjou shahriga koʻchib oʻtgan. Sun davlati poytaxtining Syuanchjoudan uzoqda boʻlmagan Xanchjou shahriga koʻchirilishi Syuanchjouni yirik savdo markazi va xorijiy kemalar koʻplab keladigan portga aylantirgan. XIII asrning 40-yillaridan boshlab Pu Shou-gen Syuanchjouda bojxona inspektori boʻlgan va keyingi oʻttiz yil davomida Xitoyning janubiy dengizlar bilan savdo aloqalarini boshqargan.
Sun imperiyasining soʻnggida va Yuan sulolasining boshlarida Syuanchjou yirik port va savdo markazi boʻlib, deyarli barcha xorijiy savdo kemalari shu yerda toʻplangan. Sun shi manbasida Pu Shou-gen davlat amaldori boʻlsada, oʻzining koʻplab kemalariga ega boʻlgan va faol savdo-sotiq bilan shugʻullangan. Uning kuyovi Fo Lyan (?—1293) ham Xitoyning eng boy kishilaridan boʻlib, 80 ta savdo kemasiga egalik qilgan. Sun sulolasi soʻnggida Pu Shou-gen Futszyan oʻlkasining fuqarolik ishlari boshligʻi va qirgʻoq boʻyi hududlari harbiy boshligʻi etib koʻtarilgan. Shu bilan bir qatorda Syuanchjou bojxona boshligʻi lavozimi ham saqlanib qolingan. Bu Pu Shou-genning janubiy Xitoydagi barcha fuqaroviy va harbiy kuchlar qoʻlida toʻplanganligini anglatadi. Sun imperiyasining Syuanchjoudagi savdogarlarning kemalari va boyliklarini, shuningdek, Pu Shou-genning ham kemalalarini davlat ixtiyoriga majburiy olib qoʻyishi natijasida Pu Shou-gen moʻgʻullar tomoniga oʻtib ketgan. Va 1279-yil dengiz jangida Sun imperiyasi admirali Chjan Shi-tsze dengiz jangida magʻlub boʻlib, Sun imperiyasi qulagan.
Moʻgʻullarga koʻrsatga yordami evaziga Szyansi va Futszyan oʻlkalari boshligʻining muovini etib tayinlangan. Xubilay tomonidan davlat mansabdorlarining tashqi savdo ishlari bilan shugʻullanmasliklari toʻgʻrisida buyruq chiqarishi natijasida Pu Shou-gen savdo ishlaridan chekingan. Moʻgʻullar davrida janubiy dengizlar hududi bilan tashqi savdo qisqarib ketgan.

= Manbalar =
Xuan Ba

**Xuan Ba** — (?—mil.avv 51-yil) Xitoy Xan sulolasi davlat amaldori. Yansya uyezdida mahalliy zodagon oilasida tugʻilgan. Yansya uezdi Xitoyning hozirgi Xenan oʻlkasi, Tayxan uyezdi hududida joylashgan boʻlib hisoblanadi. Ikkinchi nomi Si tun vafotidan keyin Din xou unvoni berilgan. Xuan ba yoshligida huquqshunoslikka oid bilimlarni chuqur oʻrgangan. Xan imperatori U-di mil.avv. 156—87-yillarda yashagan. 141—87- yillarda imperatorlik qilgan) hukumronligi davrida davlat aparatida Shilan unvoniga ega boʻlgan. Ammo, uning ukasi jinoyat ishiga aralashib qolganligi sababli lavozimidan ozod qilingan. Oradan koʻp vaqt oʻtmay poytaxt okrugida kichik amaldor lavozimiga tayinlanishga erishgan va maoshi ikki yuz dan (qop maʼnosini bildiradi) miqdorida don mahsuloti belgilangan. Xaun Ba oʻzining yumshoq va saxiyligi bilan kishilar diqqatini oʻziga tortgan. Bu xislati oʻzidan yuqori turuvchi amaldorlar bilan til topishda yordam bergan va Xuan Ba mansabi pillapoyalaridan tez koʻtarilib borgan. Imperator Syuan-di (mil.avv. 91—49-yillar) hukumronligi davrida sud mahkamasi boshligʻi lavozimiga koʻtarilgan. Bir muddat Yanchjou tumani nspektori sifatida faoliyat olib borgan va ishchanligi, yumshoq tabiati, saxiyligi sababli Inchuan oʻlkasi boshligʻi darajasiga koʻtarilgan. Ushbu lavozimda Xuan Ba sakkiz yil ishlagan va oʻz boshqaruvidagi okrugni Xan imperiyasidagi namunali darajadagi oʻlkaga aylantirgan.
Xuan Ba keyinroq bir muddat bosh senzor vazifasini ham bajargan. Davlat oldidagi xizmatlari munosib taqdirlangan. Imperator nazariga tushib, mil.avv. 55- yilda Xaun Ba imperator Syuan-di tomonidan Syanchen-xou unvoniga munosib deb topilgan. Bu Xan imperiyasi imperatorning bosh maslahatchisi lavozimi boʻlib, ushbu mansabda Xuan Ba mil.avv. 51-yilgacha, yaʼni vafot etgunga qadar faoliyat olib borgan

= Manbalar =
Syao Van-chji

**Syao Van-chji** — Syao Van-chji (mil.avv ?—47) Xitoydagi Xan imperiyasi imperatori Syuan-di (91—49) hukumronligi davrida yashagan olim va davlat amaldori. Tugʻilgan joyi Dunxay oʻlkasi, Lanlin uezdi (Xitoyning hozirgi Shandun oʻlkasi, isyan uyezdining sharqiy qismi) deb keltiriladi. Ikkinchi nomi Chan-tsin boʻlib, qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanuvchi oʻrtahol dehqon oilasi vakili boʻlgan. Syao Van-chji yoshlik yillarida Konfutsiylik taʼlimotini chuqur oʻrgangan. Xan imperiyasi saroyida oʻtkazilgan imtihonda muvoffaqiyatli oʻtgan va saroyda tansoqchi vazifasiga ishga qabul qilingan. Kichik ukasi tomonidan amalga oshirilgan jinoyat sababli saroyni tark etishga majbur boʻlgan. Ammo, tez orada ortga qaytarib, chaqirib olingan. Sadoqati va bilimdonligi sabali saroyda mansabi oshib borgan. Xan imperiyasida yuksak martabalarga ega boʻlgan amaldor Xo Guan (?—67) vafot etgandan keyin, Syao Van-chji imperatorga yashirin maʼlumot tayyorlab kiritgan. Chunki, Xo Guan imperator Syuan-diga oʻz qizlaridan birini turmushga bergan boʻlib, imperiya saroyida Xo oilasining taʼsiri katta boʻlgan. Syao Van-chji bergan maslahatga koʻra, imperator Xo oilasi aʼzolarini mansabidan chetlatish kerak boʻlgan. Bu maʼlumot keyinchalik Xo oilasi tomonidan isyon koʻtarishga urinishda oʻz tasdigʻini topgan. Syao Van-chji maslahati bilan Xo oilasi butunlay qirib tashlangan. Syao Van-chji xizmatlari evaziga Pinchyuan oʻlkasining boshligʻi, Sharqiy poytaxt boshligʻi, elchilarni qabul qilish idorasi boshligʻi, bosh senzor va valiahd shahzoda ustozi kabi vazifalarga tayinlangan. Taxtga imperator Yuan-di (mil.avv. 49—33) oʻtirgandan soʻng, imperatorning ustozi sifatida katta mavqega erishgan. Faoliyatining soʻnggida Syao Van-chjiga amaldorlardan Xun Gun va Shi Syanlar tomonidan qilingan tuhmat sababli oʻz joniga qasd qilishga majbur qilingan.

= Manbalar =
Sabzavor

**Sabzevar** (  talaffuz ), ilgari **Beyhag** nomi bilan ham tanilgan (shuningdek, " **Beihagh** " deb yozilgan; ), Razaviy Xuroson viloyatidagi Sabzevar tumanining shahar va markazi, taxminan  viloyat poytaxti Mashhaddan g'arbda, Eronning shimoli-sharqida. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 208,172 kishi va 57,024 oiladan iborat.

Sabzevar uzum va mayiz yetishtiruvchi qishloq xo'jaligining savdo markazidir.U yerda  oziq- ovqat mahsulotlarini qayta ishlash, mis buyumlar va elektr motorlar ishlab chiqaradigan kichik sanoatlar mavjuddir. Sabzevardagi eski bozor orqali yangi, quritilgan va konservalangan meva va sabzavotlar eksport qilinadi. Sabzevar Tehron va Mashhad bilan avtomobil yoʻli bilan bogʻlangan. Sabzevar aeroporti ichki reyslarni amalga oshiradi.

U 2020-yil aprel oyida toshqindan aziyat chekdi


Fayl:Menar_Khosrovgerd.jpg |Minora Xosrov
Fayl:Baazaar Sarpoush of Sabzevar.jpg|Sabzevar tarixiy bozori
Fayl:Hashtpayeh_Reservoir_of_Sabzevar_01.jpg|sakkizta asosli basseyn
Fayl:Gheysarieh Bathroom of Sabzevar 01.jpg|Kesariya hammomi


* Razaviy Xuroson

## Manbalar

* Gubernatorlik veb-sahifasi
Turksat 4A

**Turksat 4A** 2014-yil 14-fevral kuni soat 23.09 da uchirilgan aloqa sun’iy yo‘ldoshi bo‘lib, qurilishida turk texnik xodimlari ham ishtirok etgan. Sun'iy yo'ldosh Yaponiyaning Mitsubishi Electric kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan DS2000 platformasida qurilgan. **Turksat 4A** Qozog‘istondagi Bayqo‘ng‘ir kosmodromidan “Proton” tashuvchi raketasi bilan uchirildi. Sinov operatsiyalari taxminan 4 oy davomida 50 ° sharqiy orbitada amalga oshirildi. 2014-yil 9-iyun kuni u sinov orbitasini tark etdi va xizmat qilishi rejalashtirilgan 42° sharqiy orbitaga joylashdi. U 2014 yil iyun oyining oxiridan boshlab xizmat qila boshladi. 15 iyul 2014-yil uchun rejalashtirilgan kanal o‘tishlari Ramazon oyi munosabati bilan teleradiokompaniyalar va tomoshabinlarning talabi yuqori bo‘lgani uchun keyinroq muddatga qoldirildi. Turksat 4A ga o'tadigan televidenie va radio eshittirishlarining chastotasi o'zgarishi 2014 yil 17 sentyabrdan 2014 yil 18 sentyabrgacha bog'langan yarim tunda amalga oshirildi.

## Manba

## Havolalar

* TURKSAT 4A ishga tushirilgan video - TRT Haber (2014 yil 15 fevral)
* Turksat 4A News haqida ma'lumot Rasmiy sayti  da 2017 yil  3 Ocak 2017 tarihinde   .
* Turksat sun'iy yo'ldoshlarining chastotalar ro'yxati 26 Mayıs 2021 tarihinde     
* Turksat 4A Real Time sun'iy yo'ldosh kuzatish Arxivlangan 4 Ocak 2017 tarihinde
Xalqaro havo huquqi

**Xalqaro havo huquqi** — xalqaro huquq subyektlari o‘rtasida havo bo‘shlig‘idan foydalanish bilan bog‘liq munosabatlarni tartibga soluvchi va uning huquqiy rejimini belgilab beruvchi maxsus prinsiplar, norma va institutlar majmuini o‘zida mujassam etgan, xalqaro huquqning nisbatan yangi tarmog‘i hisoblanadi. U davlat hududi tarkibidagi havo kengliklarida rejim qanday  bo‘lishi kerakligi masalasida davlatlarning pozitsiyasi (havo kemalari parvozi uchun erkiniik yoki davlat suvereniteti ostida)ni uzil-kesil aniqlashda muhim rol o‘ynadi.

## Asosiy prinsiplari
Xalqaro havo huquqi ikkita asosiy prinsipga, yaʼni umumiy xalqaro huquqning  asosiy prinsiplari va maxsus prinsiplarga bo‘linadi.

Xalqaro havo huquqining maxsus prinsiplariga quyidagilar kiradi:

* Davlatning o‘z hududi doirasidagi havo bo‘shlig‘iga nisbatan suvereniteti prinsipi;
* Davlat hududiga kirmaydigan havo bo‘shlig‘idagi parvozlar erkinligi prinsipi;
* Fuqaro aviatsiyasi xavfsizligi prinsipi.

## Asosiy manbalar
Xalqaro havo huquqining asosiy manbalari:

# 1944-yildagi Xalqaro fuqaro aviatsiyasi to‘g‘risidagi Chikago konvensiyasi ;
# Fuqaro aviatsiyasi xavfsizligiga oid bir qator bitimlar;
# Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkilotining aktlari. Mazkur tashkilotga dunyoning deyarli barcha davlatlari aʼzo hisoblanadi. Ko‘plab hujjatlar, standartlar, „xalqaro aviatsiya reglamentlari“ ushbu tashkilot faoliyat jarayonining ishlanmalar kiradi.

## Mustasno holatlar
Shuni alohida taʼkidlash lozimki, amalda maʼlum bir hududni kesib oʻtish uchun quyidagi holatlarda ruxsat berish mumkin:

* *muntazam xalqaro parvozlar* — ikki yoki undan ortiq davlatlarning kelishuvi asosidagi, belgilangan havo yoʻllarida doimiy amalga oshiriladigan aviatashkilotlar havo kcmalarining parvozlari;
* *nomuntazam xalqaro parvozlar* — davlatlar havo kemalari
* tomonidan am alga oshiriladigan doimiy bomagan parvozlar;
* *tranzit xalqaro parvozlar *— xorijiy davlat hududini kesib o‘tuvchi, unga qo‘nadigan yoki qo‘nm aydigan havo kem alarining parvozlari.

Xalqaro huquqda bir davlat hududida kesib oʻtish uchun ushbu davlatning roziligisiz imkonsiz va bu xalqaro huquq normalarini bevosita buzilishi hisoblanib Xalqaro sud darajasigacha yoki Xavfsizlik kengashi darajasigacha koʻtarilishi mumkin.
## Manbalar
Turk telekom

**Turk Telekom**  - 1840 yil 23 oktyabrda tashkil etilgan PTT (sobiq Usmonli pochta bo'limi ) telekommunikatsiya va pochta xizmatlarini ajratish natijasida Turkiyaga telekommunikatsiya xizmatlarini ko'rsatish uchun davlat tomonidan tashkil etilgan kompaniya., 1995 yilda. U keng polosali internet, statsionar telefon, mobil va raqamli teleeshittirishlarda xizmatlar ko'rsatadi.

## Tarix

### Pochta xizmatlari va telekommunikatsiyalar
1840 yil 23 oktyabrda Usmonlilar imperiyasining pochta ehtiyojlarini qondirish uchun pochta bo'limi tashkil etildi. 1909 yilda telefon xizmatlarining qo'shilishi bilan muassasa nomi PTT Nazoratiga o'zgartirildi. 1994 yil 18 iyundagi 4000-sonli qonun bilan PTT Boshqaruvi Bosh boshqarmasini Turkiya pochta operatsiyalari Bosh boshqarmasi va Turk Telekomunikatsiyon Anonim Shirkati sifatida qayta qurishga qaror qilindi va 1995 yil 24 apreldan boshlab ikki muassasa ish boshladi.

### Mobil operator xizmatlari
Transport vazirligining 1998-yil 16-martdagi tenderi bilan Turk Telekomga GSM 1800 mobil telefonini ishlatish litsenziyasi berildi. Natijada, 2001 yil 8 mayda Aycell İletişim ve Pazarlama Hizmetleri A.Sh. tashkil etildi. Kompaniya o'zining texnik ochilishini 2001 yil 22 avgustda o'sha paytdagi Bosh vazir Bulent Ejevit va o'sha paytdagi Transport vaziri Oktay Vural o'rtasidagi telefon suhbati bilan amalga oshirdi. 2004 yil 8 aprelda GSM operatorlari Aycell va Aria Avea tomi ostida birlashtirildi. Vaqt o'tishi bilan boshqa hamkorlarning aktsiyalarini sotib olgan Turk Telekom bugungi kunda butun Avea kompaniyasiga egalik qiladi.

Bu Turkiyadagi barcha telefon va internet provayderlari orasida o'z infratuzilmasiga ega bo'lgan birinchi kompaniya bo'lib, boshqa internet provayderlari va statsionar telefon xizmatini (STH) ko'rsatuvchi kompaniyalarga ulgurji usulda xizmat ko'rsatadi. Turk Telekom, shuningdek, Internet ma'lumotlar markazini o'z ichiga oladi, statsionar liniyadan mobil telekommunikatsiyagacha, dasturiy ta'minotdan qo'ng'iroq markaziga qadar keng ko'lamli xizmatlarni taklif etadi. Germaniyada Turk Telekom Mobile bilan uyali aloqa sohasida xizmatlar ko'rsatadi.

## Turk Telekom Mobil
**Turk Telekom Mobil** yoki undan oldingi **Avea** nomi bilan ham tanilgan  Turk Telekomning mobil xizmatlarini boshqaradigan kompaniyadir.

2015-yilda Turk Telekom Mobil Avea nomi bilan Axborot Texnologiyalari va Aloqa Boshqarmasi (BTK) tomonidan o'tkazilgan IMT Xizmatlari va Infratuzilmalari Avtorizatsiya Tenderida ( LTE Avtorizatsiya Tenderi deb nomlanadi) ishtirok etdi.

2016-yil 26-yanvarda tugatilib, Turk Telekom brendi ostida abonentlariga xizmat ko‘rsatishni boshladi. 2021 yilning uchinchi choragi holatiga ko‘ra, Turk Telekom Turkiyada doimiy internet foydalanuvchilarining 64,21 foiziga ega.

*
*

## Manba

## Havolalar

*
Tukoh Taka

„**Tukoh Taka**“ — 2022-yilgi FIFA muxlislar festivali madhiyasi, reper Nikki Minaj hamda qoʻshiqchilar Maluma va Myriam Fares tomonidan ijro etilgan. U FIFA tomonidan 2022-yilgi Jahon chempionati saundtreki uchun 2022-yil 18-noyabrda Universal Arabic Music va Republic Records orqali musiqiy klip bilan birga chiqarildi.

## Kompozitsiya
Qoʻshiq matnida uchta sanʼatkorning tillari mavjud: Minajning ingliz tili, Malumaning ispan tili va Faresning arab tili, bu uch tilda ijro etilgan birinchi jahon chempionati madhiyasiga aylandi. Fares o‘z bayonotida shunday dedi: "Men „Tukoh Taka“ qo‘shig‘ining kompozitsiyasi, aranjirovkasi va xoreografiyasida qatnashishdan tashqari, ikki sevimli sanʼatkorim Nikki Minaj va Maluma bilan birga ishlash sharafiga muyassar bo‘ldim. „Tukoh taka“ Sharq madaniyati va arab musiqasini butun dunyoga yetkazishini chin dildan istayman".

Qoʻshiqda reggaeton, pop va xaus-rap tovushlari mavjud.

Qoʻshiq nomi arabcha „taq-tuq“ degan maʼnoni anglatadi, muxlislar va sharhlovchilar uni " ''tiki-taka'' ", futbol oʻyini uslubiga oʻxshatishini ham tan olishadi.

## Musiqiy klip
Edgar Esteves va Xuan Felipe Zuleta rejissyorligidagi musiqiy klipda Maluma va Fares Qatar sahrosida chiqishlari, Minaj esa avtobusda oʻz bandlarini ijro etishi, barchasi gol ortidan olqishlayotgan futbolchilarning baʼzi chiqish sahnalari mavjud.

## Manbalar
Dun Van elchiligi

**Dun Van elchiligi** — Dun Van elchiligi haqida Bey shi (Shimoliy xonadonlar tarixi) manbasida keltirib oʻtiladi. Bey shining 97 boʻlimi „Usun davlati haqida qisqacha maʼlumot“ deb nomlangan. Ushbu boʻlimida imperator Minyuan-di (409—423) davrida gʻarbiy oʻlkalardjan bir necha bora elchi kelganligi, ammo, javob elchiligi boʻlmaganligi, imperator Tayu-di (424—452) davrida, Tay-yan erasi boshqaruvi davri uchinchi yili (437—438) Dun Van elchi sifatida gʻarbiy oʻlkalarga yuborilganligi keltirib oʻtilgan. Usunlar davlatiga xitoy elchilarining yuborilishi dasht mintaqasida jiddiy xavotirlarga sabab boʻlgan. Shu davrda jujanlar kuchaygan boʻlib, ular usunlarni janubga Pomir togʻlari tomonga siqib borganlar. Elchilikning yuborilishiga sabab sifatida Xitoyga 437-yilda Usun, Yueban, Karashar, Cheshi, soʻgʻdiyona, Kepanto, Shanshan, Fargʻona kabi mayda davlatlardan elchilar kelganligi Jujanlar ekspansiyasi kengayib borganligini koʻrsatadi.
Dastlab Jujanlarga qarshi ittifoq tuzish maqsadida yuborilgan Van Enshen (?) va Syuy Gan (?) elchiliklari jujanlar tomonidan asir olingan. Keyinroq, saroyda Shilan (Imperator maslahatchisi) lavozimida boʻlgan Dun Van va Gao Min (?)lar elchi sifatida gʻarbga yuborilgan. Dun Van boshchiligidagi bu elchilikka berilgan topshiriqqa koʻra, gʻarbiy oʻlkalarda ularni qabul qilish mumkin boʻlgan davlatlarni barchasiga tashrif buyurish lozim boʻlgan. Usun davlati hukumdori bergan maslahatga koʻra, Dun Van Fargʻona, Gao Min Chjeshe (Qadimgi Qangʻ davlati boʻlib, Fargʻona shimoliy-gʻarbida joylashgan. Hozirgi Toshkent vohasi) davlatlariga oʻtgan. Usun hukumdori elchilarni yoʻl boshlovchilar bilan taʼminlagan. Dun Van boshchiligidagi elchilik gʻarbga sayohati davomida jami oʻn oltida davlatda boʻlganlar va Xitoyga qaytish vaqtida ushbu davlatlar ham Xitoyga javob elchiligini yuborgan.

= Manbalar =
Turoperator

**Turoperator** – litsenziya asosida ommaviy va individual isteʼmol talabiga moʻljallangan turistik mahsulotni ishlab chiqish va ilgari surishni, shuningdek uni sayyohlik agentliklari va turistlarga sotishni amalga oshiruvchi tadbirkorlik faoliyati subyekti.

## Rossiyada turoperator faoliyati
Rossiyada turoperator firmalar Rossiya federatsiyasi turizm federal agentligining turoperatorlarining yagona Federal reestriga kiritiladi va turoperatorning faoliyat turiga (xalqaro yoki ichki turizm) qarab kod bilan boshlanadigan noyob raqamni oladi.

Turoperatorlik faoliyatini amalga oshirish uchun sayyohlik agentligi turoperatorning javobgarligini sugʻurtalash yoki bank kafolati shaklida moliyaviy taʼminotga ega boʻlishi kerak.

2012-yil 3-maydan boshlab sayyor turizm sohasida faoliyat yuritayotgan barcha turoperatorlar turoperatorlar uyushmasiga aʼzo boʻlishi va kompensatsiya fondiga majburiy yillik badallar kiritishi shart[1]. Ushbu uyushma turistik yordam deb ataladi.

## Manbalar
Xidirali Ergashev

**Xidirali Ergashev** — sovet davlat va iqtisodiyot arbobi.

## Tarjimayi holi
1917-yilda tugʻilgan. 1946-yildan KPSS aʼzosi.

Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1942-yildan boshlab iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol. 1942—1965-yillar oraligʻida Oʻzbekiston Kompartiyasi Namangan viloyat qoʻmitasi boshligʻi, Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirining oʻrinbosari. Oʻrta Osiyo mexanizatsiya va elektrlashtirish instituti direktori. Qishloq xoʻjaligi vazirligi Toshkent viloyat ijroiya qoʻmitasi raisi, Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisining oʻrinbosari. Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish vaziri. SSSR Oliy Kengashining VI chaqirigʻi deputati. 1965-yilda oʻz joniga qasd qilgan.
## Manbalar
Turistik agentlik

**Turistik agentlik** — turoperator tomonidan tashkil etilgan turlarni sotish bilan shugʻullanadigan tashkilot yoki yakka tartibdagi tadbirkor. Turistik agent turistik operatordan ekskursiyalarni sotib oladi va turistik mahsulotni xaridorga sotadi yoki turoperator tomonidan taqdim etilgan komissiya uchun sayyoh va turoperator oʻrtasida vositachi sifatida ishlaydi. Eng yirik sayyohlik agentliklari IATA xalqaro assotsiatsiyasiga birlashtirilgan.

## Faoliyat
Turistik agentliklar xizmat koʻrsatish vositalariga ega emaslar va turistik xizmat koʻrsatish korxonasi va turistik chiptani sotib oluvchi oʻrtasida vositachilik qiladilar, turistik mahsulotni targʻib qiladilar va sotadilar.

Rossiya Federatsiyasidagi sayyohlik agentliklari va turoperatorlarning faoliyatini tasdiqlovchi qonun hujjatlari bilan federal turizm agentligining veb-saytida tanishishingiz mumkin.

1993-yilda Rossiya sayyohlik agentliklari assotsiatsiyasi (RATA) tashkil etildi, u 2002-yilda Rossiya turizm sanoati Ittifoqiga (PCT) aylantirildi.

Sugʻurta kompaniyalari va turoperatorlar oʻrtasidagi munosabatlarni huquqiy tartibga solish sohasidagi muammolardan biri bu turistik mahsulotni oxirgi isteʼmolchilarga (sayyohlarga) sotadigan kompaniyalar maqomini oʻzgartirishga qonuniy taqiq yoʻqligi. Bu shuni anglatadiki, turistik mahsulotni sotadigan kompaniya turoperator maqomidan sayyohlik agentligi maqomiga „oʻtishi“ mumkin, yaʼni turoperatorlik faoliyati oʻrniga (turistik mahsulotni shakllantirish, targʻib qilish va sotish boʻyicha) turistik agentlik faoliyatini amalga oshirishni boshlash (turistik mahsulotni reklama qilish va sotish boʻyicha).). Amaldagi Qonunchilik asosida sayyohlik agentligi turoperator tomonidan sotilgan sugʻurta polislari uchun javobgar emas. Bu shuni anglatadiki, amalda bunday sayyohlik agentligidan („sobiq turoperator“) turistik mahsulotni sotib olgan isteʼmolchi (sayyoh) sugʻurta hodisasi yuz berganda sugʻurta tovonini olishda qiyinchiliklarga duch kelganda vaziyat istisno qilinmaydi.

## Manbalar
Butunjahon aloqa va axborot jamiyati kuni

**Butunjahon aloqa va axborot jamiyati kuni** (BMTning boshqa rasmiy tillarida: ingl. *World Telecommunication and Information Society Day*, isp. *Día Mundial de las Telecomunicaciones y la Sociedad de la Información*, fr. *La Journée mondiale des télécommunications et de la société de l'information*, xit. 世界电信和信息社会日, arab. اليوم العالمي للاتصالات ومجتمع المعلوماتية) — ushbu bayram dastlab "Xalqaro elektr aloqa" va "Jahon axborot jamiyati kuni"  o‘rniga nishonlangan. 

“Xalqaro telekommunikasiyalar kuni” 1969—2005-yillarda nishonlandi. Bayram sanasi 1865-yil 17 mayda Xalqaro telegraf ittifoqining tashkil etilishi bilan bog‘liq bo‘lib, keyinchalik Xalqaro elektraloqa ittifoqi (XTI) nomini oladi. 

Ikki bosqichda o‘tkazilgan Axborot jamiyati masalalari bo‘yicha oliy darajadagi  Butunjahon anjumani doirasida: 2003-yil Jenevada va 2005-yil Tunisda "Axborot jamiyatini rivojlantirish bo‘yicha Tunis dasturi" qabul qilinadi, maqsad Internetni butun dunyoda ommaviy aloqa vositasi sifatida ommalashtirish; jahon miqyosida raqamli tafovutni bartaraf etish yo‘llarini ishlab chiqish edi. 

BMT Bosh Assambleyasi 17-mayni “Xalqaro axborot jamiyati kuni” deb e’lon qilish murojaati qabul qilinadi. Keyinchalik, "Xalqaro telekommunikasiyalar kuni" o‘rniga, BMT Bosh Assambleyasi 2006-yil 27-martdagi A/RES/60/252 -sonli qaroriga ko‘ra 17-mayni "Butunjahon axborot jamiyati kuni" (BMTning boshqa rasmiy tillarida: : ingl. *World Information Society Day*, isp. *Día Mundial de la Sociedad de la Información*, fr. *Journée mondiale de la société de l'information*) deb e’lon qiladi.

BMT Bosh kotibi Kofi Annan 2006-yil Butunjahon axborot jamiyati kuniga bag‘ishlangan murojaatida ushbu sanani ta’sis etish muhimligini ta’kidlab o‘tadi. Mazkur sana, dedi K.Annan, axborot-kommunikasiya texnologiyalari (AKT)ning ulkan imkoniyatlari va taraqqiyotni jadallashtirish o‘rtasidagi bog‘liqlikni rivojlantirishni qayd etadi. U U BMTga aʼzo barcha davlatlarni xavfsizlikni yaxshilash va axborot-kommunikatsiya texnologiyalariga ishonchni mustahkamlash, erkin va xavfsiz axborot jamiyatini yaratish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqishga undadi. 

Keyinchalik, XEI (hozirgi BMTning ixtisoslashgan agentligi) 2006-yil noyabr oyida Antaliyada bo‘lib o‘tgan anjumanda 17-mayni keyinchalik "Jahon telekommunikasiya va axborot jamiyati kuni" sifatida nishonlashni qaror qiladi.

## Havolalar

* BMT veb-saytidagi WTIIS sahifasi
* ITU veb-saytidagi WTISD bosh sahifasi
* Butunjahon telekommunikatsiya va axborot jamiyati kuni
* Axborot jamiyati sammitining tamoyillari deklaratsiyasi
* Axborot jamiyati sammitida qabul qilingan chora-tadbirlar rejasi
* Ruxsat A/RES/60/252
* BMT Bosh kotibining 2006 yildagi xabari
* Xalqaro "IT xodimlari" kuni
Xalqaro intellektual mulk kuni

**Xalqaro intellektual mulk kuni** (BMTning boshqa rasmiy tillarida: ingl.*World Intellectual Property Day*, arab. اليوم العالمي للملكية الفكرية, ‎isp. *Día Mundial de la Propiedad Intelectual*, xit. 世界知识产权日, fr. Journée Mondiale de la Propriété Intellectuelle) — ushbu sana  2001-yildan buyon har yili 26-aprelda nishonlanadi.

## Nishonlash va uni tarixi

2000-yil sentyabr oyida “Butunjahon intellektual mulk tashkiloti” Bosh Assambleyasi “Xalqaro intellektual mulk kuni” ni ta’sis etadi.  

“Xalqaro intellektual mulk kuni” 2001-yildan buyon nishonlanib kelinadi. Ushbu xalqaro kunning sanasi tasodifan tanlanmagan. Aynan shu sanada, 1970-yil 26-aprelda Xalqaro konvensiya kuchga kirdi, unga ko‘ra "Butunjahon intellektual mulk tashkiloti" (BIMT) tashkil etiladi. Birlashgan millatlar tashkilotining ijodkorlik va intellektual mulk bo‘yicha ixtisoslashtirilgan muassasasi bo‘lib, uning asosiy vazifasi butun dunyo bo‘ylab muvozanatli va qulay xalqaro intellektual mulk tizimini kengaytirish va rivojlantirishdan iborat. 

Har yili "Intellektual mulk kuni" qandaydir bir mavzuga bag‘ishlanadi. Mavzuga oid tadbirlar, hamkasblar uchrashuvlari, kampaniyalar, o‘z oldiga qo‘ygan maqsadi: “Jahon intellektual mulk tashkiloti” o‘z vazifalarini hal qilishda duch keladigan muammolarga jahon hamjamiyatining e’tiborini jalb qilish, keng ommaga Intellektual mulkni nima ekanligini tushuntirish, intellektual mulkni himoya qilish tizimi taraqqiyotning ko‘plab sohalarini rivojlantirishga qanday hissa qo‘shish ko‘rsatish: san’atdan tortib innovasion texnologiyalargacha. BIMT (Butunjahon intellektual mulk tashkiloti) plakatlar tayyorlaydi, televideniyeda reklama roliklari, boshqa ommaviy axborot vositalarida (radio, matbuot, internet) ma’lumotlar joylashtiradi, bu sana va Xalqaro intellektual mulk kunining maqsadlarini imkon qadar ommalashtirishga harakat qiladi.

“Butunjahon intellektual mulk tashkiloti” Bosh direktori “Butunjahon intellektual mulk kuni” munosabati bilan o‘z mintaqaviy vakillariga bayram tabrigini yo‘llaydi.

## Havolalar

* Xalqaro intellektual mulk kunining rasmiy sayti
* Butunjahon intellektual mulk tashkiloti sayti
Amerika Qo'shma Shtatlari siyosati

**Amerika Qoʻshma Shtatlari siyosati** konstitutsiyaviy federal respublika va prezidentlik tizimi doirasida faoliyat yuritadi, bunda vakolatlarni taqsimlovchi uchta alohida tarmoq mavjud. Bular: qonun chiqaruvchi hokimiyatni tashkil etuvchi AQSh Kongressi , Vakillar palatasi va Senatdan iborat ikki palatali qonun chiqaruvchi organ ; Qoʻshma Shtatlar prezidenti tomonidan boshqariladigan, mamlakatning davlat va hukumat boshligʻi boʻlib xizmat qiladigan ijro etuvchi hokimiyat; va Oliy sud va quyi federal sudlardan tashkil topgan va sud hokimiyatini amalga oshiradigan sud tarmogʻi.50 ta alohida shtat hukumatlarining har biri oʻz yurisdiktsiyalari doirasida federal hukumatga berilmagan yoki AQSh Konstitutsiyasida shtatlarga rad etilmagan qonunlar qabul qilish huquqiga ega. Har bir shtat, shuningdek, federal konstitutsiyaga muvofiq konstitutsiyaga ega, ammo tafsilotlarda farqlanadi. Har birida uchta boʻlim mavjud: gubernator boshchiligidagi ijro etuvchi hokimiyat, qonun chiqaruvchi organ va sud tarmogʻi. Mahalliy darajada hukumatlar (okruglar yoki okruglar ekvivalentlari va ularning ostida alohida munitsipalitetlar, shaharchalar, maktab okruglari va maxsus tumanlar) joylashgan. Mansabdor shaxslar federal, shtat va mahalliy darajalarda xalq tomonidan saylanadi, asosiy istisnolardan biri Prezident, uning oʻrniga saylovchilar kollegiyasi orqali bilvosita xalq tomonidan saylanadi. AQSh siyosatida ikki partiya hukmronlik qiladi, ular Amerika fuqarolar urushidan beri Demokratik partiya va Respublikachilar partiyasi boʻlib kelgan, ammo boshqa partiyalar nomzodlar bilan kurashgan. 20-asrning oʻrtalaridan boshlab Demokratik partiya odatda chap markaz siyosatini qoʻllab-quvvatladi, Respublikachilar partiyasi esa oʻng markazni qoʻllab- quvvatladi. Garchi ikkala partiyaning milliy darajada aʼzolik, saylangan mansabdor shaxslar yoki siyosiy siyosatni nazorat qiluvchi rasmiy markaziy tashkiloti yoʻq, shuning uchun har bir partiyada anʼanaviy ravishda partiya pozitsiyalaridan chetga chiqqan fraktsiyalar va shaxslar mavjud edi.
Xitoy siyosati

**Xitoy Xalq Respublikasini** yagona partiya — Xitoy Kommunistik partiyasi (KKP) boshqaradi, u Xitoyning eng yuqori rahbari boʻlishga moyil boʻlgan XKP Bosh kotibi boshchilik qiladi. Xitoy milliy miqyosda toʻgʻridan-toʻgʻri saylovlar oʻtkazmaydigan zamonaviy partiyalar tomonidan boshqariladigan kam sonli diktaturalardan biridir. Xitoy Xalq Respublikasi (XXR) tarkibida davlat hokimiyati KKP, Davlat Kengashi, uning viloyat va mahalliy vakilligi orqali amalga oshiriladi. Davlat  foydalanadi, Xinxua axborot agentligi tomonidan yuqori darajadagi KKP kadrlarini mamlakat ichidagi oʻzgarishlardan xabardor qilish uchun ichki razvedka maʼlumotlarini almashish shakli sifatida ishlab chiqarilgan maxfiy hujjatlar. Xitoyning ikkita maxsus maʼmuriy hududi (SAR) Gonkong va Makaoda materikning bir partiyaviy tizimidan alohida koʻp partiyaviy tizimlar mavjud. SARdan tashqari, XXR 22 provinsiyadan (Tayvan provinsiyasi va ROX tomonidan nazorat qilinadigan Futszyandan tashqari), toʻrtta bevosita boshqariladigan munitsipalitetlardan (Pekin, Shanxay, Tyanszin va Chongqing) va beshta avtonom viloyatdan (Guansi, Tibet, Shinjon, Shinjon) iborat. va Ichki Moʻgʻuliston).Xitoyning siyosiy tizimi avtoritardir . Erkin saylangan milliy liderlar yoʻq, siyosiy muxolifat bostiriladi, barcha diniy faoliyat XKP tomonidan nazorat qilinadi, norozilikka yoʻl qoʻyilmaydi va fuqarolik huquqlari cheklanadi. Xitoyda saylovlar bir partiyaviy avtoritar siyosiy tizim ostida oʻtadi. Saylovlar faqat mahalliy darajada boʻlib oʻtadi, milliy darajada emas. Saylovlarning raqobatbardosh tabiati XKPning Xitoydagi hokimiyat monopoliyasi, tsenzura va hukumatning saylovlarga aralashuvi bilan juda cheklangan. Rori Trueksning soʻzlariga koʻra, „KKP xalq kongressi tizimidagi barcha darajadagi nomzodlarni koʻrsatish va saylov jarayonlarini qattiq nazorat qiladi… Xalq Kongressi tizimidagi bosqichli, bilvosita saylov mexanizmi eng yuqori darajadagi deputatlarning saylovda javobgarlikka oʻxshamasligini taʼminlaydi. Xitoy fuqarolariga.“

## Manbalar
BMTda ispan tili kuni

**BMTda ispan tili kuni** ( ispancha: *Día del Idioma Español en las Naciones Unidas* ) — mazkur sana har yili 23-aprelda nishonlanadi. Bu bayram 2010-yilda BMTning Jamoatchilik axboroti departamenti tomonidan “ko‘p tillilik va madaniy turfa xillikni nishonlash hamda tashkilotdagi barcha rasmiy oltita tildan tenghuquqli ravishda foydalanishni targ‘ib qilish maqsadida” tashkil etilgan.  

BMT bayrami bilan bir qatorda, 2009-yilda Servantes Instituti "Ispan tili kuni" (isp.*Día E*) — bu bayramni ispan tilidan saboq beradigan yoki o‘rganadigan har bir shaxs tomonidan nishonlanadi. Servantes Instituti filiallari mavjud bo‘lgan barcha mamlakatlarda yoz kunida oxirgi shanbasida quyosh tutilgan pallada o‘tkaziladi. Bundan tashqari, 12-oktabr Ispaniyada milliy bayramdir, shu kuni Ispaniya va ko‘plab ispan tilida so‘zlashuvchi mamlakatlar Kolumb kunini nishonlaydilar, u " Ispanidad kuni" (isp.  Día de la Hispanidad — ispan madaniyati kuni) deb ham yuritiladi .

## Yana qarang

* Xalqaro ona tili kuni
* BMTning rasmiy tillari

## Manbalar

## Havolalar

* BMTning ispan tili kuni - BMTning rasmiy sayti )
Xalqaro yoga kuni

Xalqaro yoga kuni har yili 2015-yil 21-iyundan buyon nishonlanadi. BMT Bosh Assambleyasi tomonidan 2014-yilda asos solinadi. Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi Birlashgan Millatlar Tashkilotiga 21-iyun Xalqaro yoga kunini nishonlash taklifi bilan chiqadi, chunki bu Shimoliy yarimsharda yilning eng uzun kuni (yozgi quyosh tutilishi) va dunyoning ko‘pgina yerlarida alohida ahamiyatga ega.  Yoga Hindistonda paydo bo‘lgan qadimiy jismoniy, aqliy va ruhiy amaliyotdir. "Yoga" so‘zi sanskrit tilidan kelib chiqqan bo‘lib, "bog‘lanish" yoki "aloqa" degan ma’noni anglatib, tana va ongning uyg‘unligini anglatadi.  

Xalqaro yoga kuni butun dunyo bo‘ylab yoganing ko‘plab afzalliklari haqida xabardorlikni oshirishga yo‘naltirilgan.

## Tarixi
Xalqaro yoga kunini ta’sis etish to‘g‘risidagi qaror loyihasi Hindiston tomonidan taklif kiritilgan va rekord darajadashi davlat-a’zolari tomonidan ma’qullangan, mazkur hujjatni 175 delegasiya qo‘llab-quvvatlagan. Bu taklifni ilk bor Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi BMT Bosh Assambleyasining 69-sessiyasi ochilishida shunday degan edi: “Yoga bizning qadimiy an’analarimizdan bebaho tuhfadir. 

Yoga ruh va tananing, ong va harakatning uyg‘unligini o‘zida mujassam etgan. Bu barcha jihatlarni muvofiqlashtirish muhimdir. Ushbu murakkab yondashuv bizning sog‘lig‘imiz va farovonligimiz uchun juda qadrli. Yoga nafaqat jismoniy mashqlar to‘plami; bu insonning o‘zi, dunyo va tabiat bilan uyg‘un bo‘lishga  yo‘l ochishdir.

## Manbalar
Sanoat turizmi

**Sanoat** (sanoat) turizm (eng. Sanoat turizmi) – turistik biznesdagi yoʻnalish, shu jumladan sanoat obyektlari, koʻpincha maʼlum bir joyga xosdir.

Ushbu sayyohlik kontseptsiyasi yangi emas, chunki XX asrda Fransiyaga sharob sayohatlari, Gollandiyadagi pishloq ishlab chiqaruvchilarga tashrif buyurish yoki AQShning Tennessi shtatida Jek Daniels viski ishlab chiqarish kiradi. Soʻnggi paytlarda sanoat merosi obyektlari va zamonaviy sanoatni oʻz ichiga olgan bunday turlarga talab oshdi. Xalqaro tashkilotlar paydo boʻldi: sanoat merosini saqlash boʻyicha xalqaro komissiya, *[http://www.sia-web.org/ sanoat arxeologiyasi jamiyati va sanoat arxeologiyasi]* *[http://industrial-archaeology.org/ uyushmasi]* .

Afzallikka qarab, odamlar tarixiy va zamonaviy sanoat obyektlari va ularda qoʻllaniladigan texnologik jarayonlarni koʻrish va estetik zavq olishni yaxshi koʻradilar. Jozibadorlikni idrok etish, shuningdek, turli shahar va hududlarning sanoat imidjini va/yoki shaxsiyatini aks ettiruvchi maxsus sayohat paketlarini yaratish qobiliyatiga taʼsir qiladi. Ekskursiyalar paytida sayyohlar koʻpincha maʼlum bir hudud uchun ramziy boʻlgan korxonalarga tashrif buyurishadi. Ular poʻlat ishlab chiqarish va koʻmir qazib olish, kofe va banan etishtirish, sharob yoki pishloq ishlab chiqarish kabi korxona mahsulotlari va ularni ishlab chiqarish jarayonlari bilan tanishishga jalb qilinadi. Shu bilan birga, sotib olinishi mumkin boʻlgan taniqli brendlar va qoʻlda tayyorlangan buyumlar muhim ahamiyatga ega.

Sanoat turizmining eng maqbul yoʻnalishlari, ayniqsa Gʻarbiy Yevropada mustahkam sanoat bazasiga ega shahar va mintaqalardir. Xuddi shunday tendentsiya Markaziy Yevropa mamlakatlarida ham namoyon boʻla boshladi. Tarixga aylangan, baʼzan YUNESKO saytlariga kirgan mavjud boʻlmagan korxonalarga katta sayyohlik qiziqishi namoyon boʻladi. Sanoat turizmining salohiyati uchun muhim shartlar-bu obyektlarning joylashishi (transport, infratuzilma, atrof-muhit), diqqatga sazovor joylarga kirish (xarajatlar, xizmatlar, malakali qoʻllanmalar), obyekt toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning mavjudligi (marketing va reklama).

## Manbalar

## Adabiyot

* Otgaar, Aleksandr HJ; van den Berg, Arslon; Berger, Kristian; Feng, Reychel Xiang (2010). *"Shaharlarda sanoat turizmini rivojlantirish"*
* Boros, Laxos; Martin, Zita; Pal, Viktor (2013). *"Sanoat turizmi – tendentsiyalar va imkoniyatlar"*
* Polyana S. S., Dokashenko L. DA. ''"Sanoat turizmining mohiyati va uning turlari"''
Ragadan

**Ragadan** - bu noaniq atama. Ushbu atamani ma'nolari:

* Ragadan saroyi — Iordaniyaning Amman shahridagi saroy, Iordaniya qirolining rasmiy qarorgohi.
* Ragadan bayroq ustuni Ammanning diqqatga sazovor joyi bo'lgan Ragadan saroyida o'rnatilgan 126,8 metr balandlikdagi bayroq ustunidir.
*   Saudiya Arabistonining Al-Baha mintaqasida joylashgan shaharchadir.
*   — Saudiya Arabistonining Al-Baha maʼmuriy tumanidagi oʻrmon.