Cucurbita maksima

***Cucurbita maxima*** eng ko‘p oʻstiriladigan to‘rtta qovoq turlaridan biri. Bu tur Janubiy Amerikada 4000 yil oldin yovvoyi *Cucurbita andreana turidan* kelib chiqqan. Ikki tur juda oson chatishadi, ammo ular sezilarli darajada farq qiladigan kalsiy darajalariga ega.

## Turlari
*Cucurbita maximaning* koʻplab navlari ishlab chiqilgan. *[[Cucurbita pepo|C. pepoda]]* boʻlgani kabi, oʻsimliklar, ayniqsa, yosh oʻsimliklarda yaqqol namoyon boʻladigan „buta odatiga“ ega.

* **Arikara qovoq** — *C. maxima*ning merosxoʻr navi. Mevalarning vazni toʻrtdan oʻn bir kilogrammgacha. Meva shakli koʻz yoshi shaklida yoki yumaloq boʻlishi mumkin. Mevalar toʻq sariqdan va yashil ranggacha boʻladi. U ovqatlanish sifati uchun ham, mavsumiy bezak sifatida ham o‘stiriladi. Bu xilma-xillik oʻz ajdodlarini Dakotaning Arikara qabilasidan kelib chiqadi, ular orasida oq tanlilar kelishidan oldin yetishtirilgan.
* **Banan qovoqchasi** choʻzilgan shaklga ega, ochiq koʻk, pushti yoki toʻq sariq rangli teriga va yorqin toʻq sariq goʻshtiga ega.
* **Boston iligi** shirin taʼmli.
* **Buttercup qovoq** — salla shakli (tepasi tekis) va toʻq yashil teriga ega, ogʻirligi 3-5 funt va odatda ogʻir, zich, sariq-toʻq sariq goʻshtli keng tarqalgan nav. Butternut squash bilan adashtirmaslik kerak.
* **Candy Roaster qovoq** — bu janubiy Appalachida cheroki xalqi tomonidan ishlab chiqilgan nav. Oʻlchami 10-250+ funt, shakli (yumaloq, silindrsimon, koʻz yoshi, bloksimon va boshqalar) va rangi (pushti, sargʻish, yashil, koʻk, kulrang yoki toʻq sariq) jihatidan juda oʻzgaruvchan. koʻpchiligi nozik teksturali, apelsinrang etga ega. Bu vav janubiy Appalachiyada mashhur boʻlib kelmoqda.
* **Hubbard qovoq** — bu turning yana bir navi, odatda koʻz yoshi shakliga ega. Koʻpincha pishirishda qovoq oʻrnini bosuvchi sifatida ishlatiladi. Bir manbaga koʻra, nomi Konnektikutning Gʻarbiy qoʻriqxonasidagi Ogayo shtatining Randolph Township shahrida istiqomat qiluvchi Bela Xabbarddan olingan. Koʻpgina boshqa manbalarda muqobil tarix roʻyxati keltirilgan. Ushbu manbalarda aytilishicha, hubbard qovoq (oʻsha paytda nomaʼlum) kapitan Knott Martin orqali Massachusets shtatining Marblehead shahriga kelgan. Elizabeth Xabbard ismli ayol mevani oʻz qoʻshnisi Jeyms JH Gregori ismli urugʻlik savdogariga ko‘rsatgan. Janob Gregori keyinchalik xonim yordamida uni bozorga kiritdi. Keyinchalik Gregori koʻk-kulrang teriga ega boʻlgan koʻk hubbardni koʻpaytirdi va chiqardi. Boshqa asosiy nav, oltin hubbard qovoq, yorqin toʻq sariq rangli popstloqqa ega. Hubbard qovoqlari, jumladan, nomi bilan bogʻliq savollar, hatto bolalar uchun „Vermontda Hubbard Squash yetishtirish“ nomli kitobining mavzusidir.
* **Jarrahdale qovoq** — kulrang teriga ega qovoq. Bu „Queensland Blue“ va „Sweet Meat“ navlari bilan deyarli bir xil.
* **Kabocha** — quyuq yashil po‘stloqli va yorqin oltin-toʻq sariq etli yapon navi.
* **Lakota qovoq** — Amerika navi.
* **Nanticoke qovoq** — anʼanaviy ravishda Delaver va Sharqiy Merilendning Nanticoke aholisi tomonidan yetishtirilgan noyob turi. Bu Sharqiy oʻrmonlarda saqlanib qolgan amerikadan kelib chiqqan qishki qovoqlardan biridir.
* „Fransuz sallasi“ nomi bilan ham tanilgan **salla qovoqchasi**, sariyogʻli qovoq bilan chambarchas bogʻliq.

## Foydalanish
Sariyog‘li qovoq, keng tarqalgan nav bo‘lib qovurdoqlarda, turli taomlarda, shoʻrvalarda, pyurelarda ishlatiladi. Bu tur Braziliya, Kolumbiya va Afrikada shoʻrvaga qo‘shiladigan asosiy mahsulot sifatida juda mashhur.

Barcha gigant qovoqlar (og‘irligi 45 kgdan ortiq) bu turga tegishli. *C. maxima* urugʻi hayvonlardagi parazitlarni davolashda ishlatiladi.

## Kultivatsiya

Bu oʻsimlik yaxshi oʻsishi uchun yetarli miqdorda issiq ob-havoni talab qilganligi sababli, u Shimoliy Yevropada, Britaniya orollarida va sovuq iqlimli mintaqalarda ko‘p o‘stirilmaydi.

Ushbu turning turli xil navlari Shimoliy Amerikaga XVI asrda kirib kelgan. Amerika inqilobiga kelib, bu tur hozirgi Amerika Qoʻshma Shtatlarida tubjoy amerikalik qabilalar tomonidan yetishtirilgan. XIX asrning boshlariga kelib, Shimoliy Amerikada tubjoy amerikaliklardan olingan urugʻlardan kamida uchta nav savdo navi sifatida yetishtirilganligi maʼlum. Ikkilamchi xilma-xillik markazlariga Hindiston, Bangladesh, Myanma va Appalachiya kiradi. Qoʻshma Shtatlardagi odamlar Xellouin bayramida tez-tez *C. maximadan niqob tayyorlashda foydalaniladilar*.

## Galereya

Fayl:Pinkbananasquash.jpg|Pushti banan qovoq, kesilgan, urugʻlari olib tashlangan, hajmini solishtirish uchun AQSh choragi bilan.
Fayl:Cucurbita maxima 2012 G1.jpg|Yeyiladigan qovoq
Fayl:Blue hubbard squash.jpg|Kesilgan ochiq koʻk hubbard qovogʻi.
Fayl:Pumpkin plant @ Kanjirappally 01.jpg|Oʻsimlik
Fayl:Pumpkin plant @ Kanjirappally 02.jpg|O'simlik
File:Cucurbita maxima subsp. zapallito (zapallito redondo de tronco).jpg|Cucurbita maxima subsp. zapallito 
File:Cucurbita maxima-1.JPG|Cucurbita maxima guli


## Manbalar