Frank Sinatra

**Francis Albert Sinatra** (: 1915-yil 12-dekabr, Hoboken, Nyu Jersi – 1998-yil 14-may, Los Anjeles, Kaliforniya) – amerikalik qoʻshiqchi (kroner), kinoaktyor, rejissyor, prodyuser, shoumen, dirijyor, siyosiy faol. Oskar kino mukofoti sovrindori. Oʻn bir marta Grammy mukofoti gʻolibi boʻlgan Frensis qoʻshiqlarni ijro etishdagi yuksak mahorati, intonatsion iboraning virtuoz texnikasi, har bir soʻz va boʻgʻinning aniq ifodalanishi, ovozining „baxmal“ tembri bilan mashhur edi. Sinatra oʻzining 60 yillik ijodiy faoliyati davomida studiya va konsertlarda turli mualliflarning ikki mingdan ortiq qoʻshiqlarini ijro etgan, dunyoning 40 dan ortiq mamlakatlarida gastrollarda boʻlgan va uning qoʻshiqlari yozilgan tasmalar 150 million nusxada sotilgan.

XX asrda Sinatra nafaqat musiqa olamida, balki Amerika madaniyatining barcha jabhalarida afsonaga aylandi. U vafot etganida, baʼzi jurnalistlar shunday deb yozishdi: "Taqvimni jin ursin. Frank Sinatra vafot etgan kun XX asrning oxiri Sinatraning qoʻshiqchilik faoliyati 1930-yillarda boshlangan va umrining oxiriga kelib u musiqiy uslub va didning standarti hisoblangan. Uning ijro etgan qoʻshiqlari estrada klassikasiga va jazz, sving va estrada musiqasi uslublariga kirdi, pop-jazzning „crooning“ kuylash uslubining eng yorqin namunalariga aylandi, ularda amerikaliklarning bir necha avlodlari tarbiyalangan. Yoshligida u Franki laqabini oldi () va Ovoz (), keyingi yillarda – Janob Moviy Koʻzlar () va keyin rais (). Oltmish yillik faol ijodiy faoliyati davomida u yuzga yaqin doimiy mashhur singl disklarni yozib oldi, AQSHning eng yirik bastakorlari Jorj Gershvin, Garold Arlen, Kol Porter, Richard Rojers, Genri Manchini va Irving Berlinning eng mashhur qoʻshiqlarini ijro etdi. Yevropa bastakorlari-Bert Kaempfert (Strangers in the Night, The World We Knew), Klod Fransua, Mishel Legrand va boshqa mualliflar.

Frank Sinatra 1971-yildan 1995-yilgacha ijodiy faoliyatining soʻnggi davrida minglab konsert va studiya tomoshalarini berdi. Bu yillar davomida uning menejerlari va prodyuserlari jamoasida oʻzgarishlar boʻldi. Orkestrning bastakori va aranjirovkachisi Kvinsi Jons bilan hamkorlik muvaffaqiyatli boʻldi. Sinatra 1985-yilda eng yaxshi aranjirovkachi va orkestr rahbari Nelson Riddl vafotidan keyin baʼzan kichik hamrohlik ansambli bilan chiqishni, shuningdek, katta orkestr musiqachilari tarkibini biroz oʻzgartirishni afzal koʻrdi. 1970-80-yillarda, Frank Sinatraning iltimosiga koʻra, uning barcha faoliyatini boshqarish, konsertlari va studiya yozuvlarini ishlab chiqarish uning oʻgʻli kichik Frank Sinatra va qizi Tina Sinatra oʻz zimmasiga oldi va ular birgalikda faoliyatini davom ettirdi. Otasining oʻlimidan soʻng esa uning oʻgʻli, kichik Frank Sinatra va qizi Tina Sinatra uning ijodiy merosining katta qismini oʻz qoʻliga oldilar va otasining eng yaxshi qoʻshiqlari, fotosuratlari va filmlarining yuqori sifatli qayta nashr etilishiga ishonch hosil qildilar.

### Ishning kechikishi va martaba tugashi

Frankning otasi Antonio Martino Sinatra, kemasozlik ishchisi va qozon ishlab chiqaruvchi, onasi Dolli esa Xobokendagi Demokratik partiyaning mahalliy raisi edi. Ikkalasi ham Italiyadan AQSHga koʻchib kelgan: Sitsiliyadan Martino va Genuyadan Dolli. Oʻgʻli tugʻilgandan soʻng, Martino doimiy ish topishga harakat qilib, pulga muhtoj edi, shuning uchun u boks janglarida qatnasha boshladi va u yerda tezda mahalliy yulduzga aylandi. Dolli oila boshligʻi edi: oilani yaxshi koʻradigan qattiqqoʻl, harakatchan ayol, ammo oiladan koʻra koʻproq ijtimoiy va siyosiy ishlarga eʼtibor qaratdi. Bir necha tilni bilgan ona muhojirlar uchun tarjimonlik, shuningdek, doyalik va zoʻrlangan ayollar huquqlarini himoya qilish orqali pul ishlab topgan. Faol sufragistga aylangan Dolli boshqalarga yordam berish uchun turli xil majburiyatlarni oʻz zimmasiga oldi, shuning uchun u tez-tez Frankni buvisi bilan uzoq vaqt qoldirdi.

### Musiqa va kino

Sinatra yoshligidanoq vokal qobiliyatini namoyon etdi. Sinatraning onasi va otasi bari boʻlgan kichik restoranga ega boʻlib, u yerda mexanik pianino bor edi. Aynan shu yerda yosh Sinatra Yevropaga intilayotgan muhojirlar uchun mashhur amerika va italyan qoʻshiqlarini kuylab, birinchi ommaviy chiqishlarini boshladi. Sinatra nafaqat musiqaga, balki yaxshi kiyinish va moda gullab-yashnagan odamga oʻxshab koʻrinishga ham qiziqdi. Ota-onalar unchalik boy emas edilar va oʻgʻliga pragmatik tarzda mustaqil boʻlishga oʻrgatishdi, shuning uchun u 13 yoshidan boshlab ukulele, kichik musiqiy installatsiya va megafon yordamida oʻz shahrining barlari va koʻchalarida faoliyat olib bordi.

Italiyalik muhojirlar oilasining yagona oʻgʻli Sinatra bolaligidanoq oʻz xonasiga ega boʻlgan va ota-onasidan tozalik va tartibni saqlashni oʻrgangan. Yosh Sinatra har doim yaxshi kiyingan va yaxshi koʻrilgan, egnida kamon yoki galstuk taqqan toza kraxmalli oq koʻylaklar, bosilgan shim va sayqallangan etiklar kiygan. Qoʻshnilar va tanishlar yosh Sinatrani eng yaxshi kiyingan yigit deb atashdi. Ammo musiqaga boʻlgan ishtiyoq va chiroyli koʻrinish yigitni tengdoshlari bilan muammolardan qutqarmadi. 1931-yilda Sinatra „sharmandali xatti-harakati“ uchun maktabdan haydalgan. Natijada, u hech qachon toʻliq taʼlim, shu jumladan, musiqiy taʼlimni olmagan. Cherkov xorida Sinatra quloq bilan kuylagan, ammo vaqt oʻtishi bilan u notalarni oʻrgangan va „koʻzdan“ qoʻshiq aytishi va pianinoda oʻziga hamrohlik qilib, qoʻshiqlarni notalardan oʻrganishi mumkin edi. Yaxshi xotira va mehnatsevarlik tabiatan qobiliyatli yigitga oʻz isteʼdodini oshirishga, mutlaq ohangni rivojlantirishga va musiqa kasbini yuqori darajada egallashga yordam berdi.

### Shon-sharafga yoʻl

Sinatra *"Xoboken toʻrtligi"* bilan 1935-yilda oʻsha paytda mashhur boʻlgan *Major Bowes Amateur Hour* (Major Bowes havaskor soati) yosh isteʼdodlar tanlovida gʻolib chiqdi va bir muncha vaqt oʻtgach, ular bilan birinchi milliy gastrol safariga chiqdi. Shundan soʻng, 1937-yildan 18 oy davomida u Nyu Jersidagi musiqa restoranida shoumen boʻlib ishladi, bu restoranga Col Porter kabi yulduzlar ham tashrif buyurdi va radio chiqishlari bilan birga professional faoliyatiga asos soldi. Bu yerda Frank Sinatra professional musiqachilar va prodyuserlar tomonidan eʼtiborga olindi va bunda Sinatra yoshligidan oʻzlashtirgan rassomning barcha eng yaxshi fazilatlari muhim rol oʻynadi: tashqi koʻrinish, odamlar bilan doʻstona muloqot qilish, oʻziga ishonch, aniq diksiya va har bir nota va kuyning toʻgʻri ijrosi.

Aynan oʻsha paytda Dorsi orkestrida mashhurlikka erishayotgan Frank Sinatra orkestrning pianinochisi va aranjirovkachisi boʻlgan tengdoshi Bill Miller bilan uchrashdi. Sinatra va Miller tengdoshlari juda isteʼdodli rassomlar edilar, ammo Ikkinchi Jahon urushi paytida turli shartnoma majburiyatlari tufayli darhol birga ishlashni boshlamadilar. Bir necha yil oʻtgach, Sinatra va Miller yana uchrashdilar, bu safar Las-Vegasda bastakor Jimmi Van Xausn tavsiyasiga koʻra, endi ular Sinatra faoliyatining qolgan qismida birga ishlashni boshladilar. Pianinochi Bill Miller Frank Sinatraning faoliyatida hal qiluvchi rol oʻynadi va ularning ijodiy hamkorligi 40 yildan ortiq davom etdi.

1942-yilda Sinatra Nyu Yorkdagi Paramount kinoteatrida Rojdestvo konsertiga taklif qilindi, u yerda uni agent Jorj Evans koʻrdi, u faol reklama kampaniyasini uyushtirdi va ikki haftalik chiqishlarida Frank Sinatrani yulduzga aylantirdi. Radiostansiyalar Sinatra ijrosidagi qoʻshiqlarni doimiy ravishda efirga uzatadi va xonandaning fotosuratlari boʻlgan jurnallar katta tirajda nashr etiladi va muxlislar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.

1943-yilda Sinatra tugʻilish jarohati paytida timpanik membrana shikastlangani uchun harbiy xizmatga yaroqsiz deb topildi. Biroq sanʼatkor xayriya tadbirlarini oʻtkazadi va AQSHda ham, Yevropada ham harbiylar va urush faxriylari uchun bepul konsertlar beradi. Rimda Amerika va Italiya harbiylari uchun konsert berganidan soʻng, Sinatra Papa Pius XII bilan uchrashuvning bir qismi edi. Bir necha yil oʻtgach, Sinatra Sinatra oʻz aloqalari orqali harbiy xizmatni pul bilan yopganini yozgan jurnalistni kaltaklaydi.

1946-yil boshida Sinatra Columbia *Recordsʼ*da oʻzining birinchi yakkaxon albomi „*The Voice of Frank Sinatra“* ni yozdi. 8 qoʻshiqdan iborat konteptual albom toʻrtta 10 dyymli shellac LP-da chiqarilgan. Faqat 1946-yilda ushbu albomning oʻn million nusxasi va qoʻshiqchining boshqa yozuvlari sotilgan. 1948-yilda *Columbia Records* yangi rekord standartini, 33⅓ rpm uzoq davom etadigan rekord yoki *LP* (Long Play) ni taqdim etdi. Aynan The Voice Of Frank Sinatra ushbu yangi formatda chiqarilgan birinchi mashhur musiqiy albomga aylandi. Sinatra qoʻshiqlarining keng ommaga yetib borishi urushdan keyingi fuqarolik hayotga oʻtish muhiti, qoʻshiq janrining davom etayotgan mashhurligi, yangi qoʻshiqlar va tinchlik davri mavzulari hamda Sinatraning oʻzining yuksak mahorati bilan bogʻliq.

### Ijodiy inqirozi
1940-yillarning oxirida Sinatra ijodiy inqirozni boshladi, bu aktrisa Ava Gardner bilan shov-shuvli ishqiy munosabatlarni boshladi.

1949—1952-yillar Sinatraning faoliyatidagi sinovga aylandi: u radiodan haydaldi va olti oy oʻtgach, Nyu Yorkda konsertlar oʻtkazish rejalari qoʻpol ravishda buzildi, Nensi ajrashish uchun ariza berdi va Gardner bilan ishqiy janjalga aylandi. *Columbia Records* uni studiya vaqtida rad etishni boshladi. 1950-yilda uning *[[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]]* bilan shartnomasi bekor qilindi va *MCA Records* kompaniyasining yangi agenti ham Sinatradan yuz oʻgirdi.

Frank Sinatra matbuot tomonidan bir necha bor hujum va tazyiqlarga uchragan. Hayot va ishning ushbu davrida hujumlar asosan mamlakatdagi siyosiy muhitning oʻzgarishi, shuningdek, ijodiy tanaffus va Ava Gardner bilan qiyin ishqiy munosabat tufayli alkogolizmning boshlanishi bilan bogʻliq. Baʼzi doʻstlar Makkartizmning kuchayib borayotgan siyosiy isteriyasi oldida sharmanda boʻlishganda, Sinatra befarq qola olmadi. Nufuzli konservativ siyosiy kuchlar qattiq senzura joriy qildilar va koʻplab ijodkorlar va rejissyorlarga Qoʻshma Shtatlarda ishlashni taqiqladilar. 34 yoshida Frank Sinatra „oʻtmishning odami“ga aylandi. Uning faoliyati yerga qulab tushdi. Ammo barbod boʻlgan karyerasi uni unchalik bezovta qilmadi, u bor eʼtiborini faqat Gardnerga qaratdi. Sinatra va Gardner 1951-yilda turmush qurishdi va 1957-yilda ajralishlarigacha qiyin munosabatlarda boʻlishdi, bu Sinatra juda qiyin boʻlgan.

1951-yilda Sinatra qattiq sovuqdan azob chekib, ovozini yoʻqotdi. 1952-yilda Columbia Records bilan shartnoma tugadi. Sinatra bilan aloqasi boʻlmagan studiyaning yangi rahbari Mitch Miller u bilan shartnomasini yangilamadi. Baxtsizlik shunchalik kutilmagan va ogʻir ediki, qoʻshiqchi oʻz joniga qasd qilmoqchi edi. Televizionning jadal rivojlanishi va koʻngilochar dasturlarga boʻlgan talab Sinatrani bir muddat ish va yaxshi toʻlovlar bilan taʼminladi. U oʻzining telekoʻrsatuvining boshlovchisiga aylandi, unda u yangi va eski qoʻshiqlarni ijro etdi, shuningdek, boshqa sanʼatkorlar va qoʻshiqchilarni taklif qildi va Sinatraga xos hazil bilan miniatyuralarni ijro etdi.

### Harakat va Oskarga qaytishi

Ovoz muammolari vaqtinchalik edi va u tuzalgach, Sinatra qayta boshladi. Sinatraning 1952-yilda Las-Vegasdagi kazinolarda bergan konsertlari sotilgan. 1953-yilda Sinatra *[[Capitol Records]]* bilan shartnoma imzoladi va u yerda unga yangi aranjirovkachi va dirijyor Nelson Riddl topshirildi. Ularning hamkorligi tufayli Sinatra repertuar va imidjni sezilarli darajada oʻzgartirishga muvaffaq boʻldi. 1954-yilda „ Songs for Young Lovers*“* va „*Swing Easy“ albomlari chiqdi.*

Kuzatuv albomi *In the Wee Small Hours* birinchi konseptual musiqiy albom boʻlib, unda muqova rasmi, treklar roʻyxati va trek ketma-ketligi bir xil mavzu boʻlib, ushbu albom uchun maxsus yozilgan. Bu, shuningdek, 12 duymli fonogrammada chiqarilgan birinchi pop albomdir (ilgari bu format faqat klassik musiqa uchun ishlatilgan). Ushbu albom, *Swinginʼ Lovers uchun qoʻshiqlar bilan birga!* *Rolling Stone jurnalining* „Barcha davrlarning eng zoʻr 500 ta albomi“ roʻyxatiga kiritilgan. Quyidagi *A Swinginʼ Affair! Where Are You?*, A Jolly Christmas From Frank Sinatra (1957), *Come Fly With Me*, *Only The Lonely* (1958), *Come Dance With Me!* (1959), *NiceʼnʼEasy* (1960) va boshqa *albomlari ham muvaffaqiyatli va klassikadir!* Frankning bir qator albomlari Billboard jurnalining mashhurlik roʻyxatida yuqori oʻrinlarni egallaydi va bir necha yil davomida chartlarda qoladi. Capitol Records uchun soʻnggi shartnoma albomi 1962-yilda *Point Of No Return* edi.

1953-yilda kinostudiya rahbarlarini oʻjarlik bilan ijodkorga yordam berishga koʻndirgan Ava Gardnerning yordami bilan Sinatra Ikkinchi jahon urushida Pearl Harbor fojiasi paytida harbiylar taqdirini koʻrsatadigan „Bu yerdan abadiyatga“ (From Here to Eternity) filmida epizodik rolni oldi. Bosh boʻlmagan roldan Sinatra yorqin personajni – oddiy Anjelo Madjioni yaratishga muvaffaq boʻldi, haqiqiy doʻst va adolatsiz jazolangan oʻrtoqning himoyachisi. Sinatra adolat uchun umidsiz kurashchi rolini oʻynagan hayot va oʻlim uchun soʻnggi kurash sahnasi koʻplab tanqidchilar tomonidan kino tarixidagi eng yaxshilaridan biri deb hisoblanadi. Sinatra ushbu roli uchun Akademiya mukofotiga sazovor boʻldi – eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor sifatida oltin haykalcha „Oskar“. Ushbu kichik, ammo ajoyib ijro etilgan roldan soʻng Sinatra oʻzining kino faoliyatini muvaffaqiyatli tikladi va yana bosh rollarda oʻynashni boshladi.

### Sinatra katta siyosatda

Sovet rahbari Xrushchevning Qoʻshma Shtatlarga tashrifi chogʻida Sinatra muhim psixologik tajriba va xalqaro siyosatda qattiq, ammo foydali sinovdan oʻtdi, u bilan oltmishta sovet partiya rahbarlari, diplomatlar, yozuvchilar va sovet maxfiy xizmatlaridan iborat delegatsiya keldi. Xrushchev Disneylendga tashrif buyura olmaganidan gʻazablandi, garchi unga muloyimlik bilan uning delegatsiyasi va hamrohlarining Disneylendga tashrifi butun majmuani bir kunga yopish xavfsizligini talab qilishini va bu minglab amerikaliklarning biznesi va taʼtilini buzishini tushuntirdi. Oldindan chipta sotib olgan bolali oilalar va ularning huquqlari qonun bilan himoya qilinadi. Bundan tashqari, studiya oldidagi Xrushchevning avtouloviga qizil pomidor tashlangan. Siyosatchilar va xavfsizlik xizmatlari yangi muammolardan qochishga harakat qilishdi. Disneylend oʻrniga Xrushchevni Gollivud boʻylab kengaytirilgan gastrol safariga taklif qilishdi, u yerda kechki ovqat tayyorlanayotgan va bosh rollarda Framk Sinatra va Shirli Makleyn bilan Kankan filmi ustida ish olib borilayotgan kinostudiyaga tashrif buyurishdi. Xrushchev oʻzining shov-shuvli bayonotlari bilan butun dunyoga tanilgan edi: „Biz sizni dafn qilamiz!“ va Kuzkinning onasini koʻrsatamiz va endi u tashrifidan targʻibot maqsadida foydalandi.

Xrushchev studiyada yigʻilgan kino yulduzlari, jumladan, Merilin Monro, Gari Kuper, Elizabet Teylor, Charlton Xeston, Toni Kertis, Janet Li, Kirk Duglas va boshqa 400 nafar ijodkor, biznesmen va siyosatchilar bilan suhbatlashdi. SSSR rahbari inqilobdan oldin choʻpon boʻlgan, hozir esa dunyodagi eng katta davlatning rahbari va amerikaliklar uchun kapitalizmni oʻrgatadigan hech narsa yoʻq, deb gʻazablangan nutqini aytdi. Keyin u Disneylendga tashrifi bekor qilinganidan keskin noroziligini bildirdi. Yigʻilganlar Xrushchev va kinostudiya rahbari Skuras oʻrtasida asabiy toʻqnashuvga guvoh boʻlishdi, u Gretsiyada ham choʻponlik qilganini va Amerikada 500 ta kinoteatr tarmogʻining egasi va Gollivudning eng yirik kinostudiyasining rahbari boʻlganini aytdi. Xrushchevni va u bilan birga SSSRdan kelgan 60 nafar mehmonni mehmondoʻstlik bilan kutib olish uchun gʻamxoʻrlik qilgan. Sinatra Xrushchevlar oilasi, Nina, Rada va Sergeyning yonidagi stolga oʻtirdi va mehmondoʻstlik bilan Disneylendga boʻlajak tashriflari haqida qaygʻurishga vaʼda berdi. Va bu safar, Disneylend oʻrniga, Frank Sinatra Xrushchevlar oilasi bilan kinostudiyada bir necha soat oʻtkazdi va Parij kabaresi Mulen Rujga ishora bilan Kankan filmi haqida suhbatlashdi. Sinatra Xrushchev bilan shaxsan gaplashar ekan, kabare odamlar ichish va dam olish uchun keladigan joy ekanligini aytdi. Sinatraning iltimosiga koʻra, aktrisa Shirli Makleyn Xrushchevga etagini yuqoriga koʻtarib, oyoqlari ochiq holda raqsga tushishni koʻrsatdi va Sovet rahbariga raqsni takrorlashni taklif qildi, Xrushchev unga keskin eʼtiroz bildirdi – „Pornografiya!“ Xrushchev „Kankan“ filmidan unga koʻrsatilgan raqsni va shunga mos ravishda Amerika madaniyatini „buzgʻunchilik“ va „pornografiya“ soʻzlari bilan tasvirlab berdi.

Jon Kennedi prezidentligining oxirida Vetnam va Kubadagi mojarolar tufayli siyosiy muhit keskin qizib ketganida Sinatra siyosatchilardan uzoqlasha boshladi. Kennedining oʻldirilishi va bir necha yil oʻtgach, uning ukasining oʻldirilishi maxfiy xizmatlarning faolligini oshirdi va Sinatra ehtiyotkorlik bilan uning siyosatdagi ishtirokini kamaytirdi. Ammo Sinatraning siyosatdagi ishtirokini butunlay toʻxtatish uning jahon miqyosidagi shon-shuhrati va yuqori darajadagi siyosatchilarning ijodkorning shon-sharafidan oʻz maqsadlarida foydalanishga qiziqishi tufayli mumkin emas edi. 1930-yillardan beri FQB nazorati ostida boʻlgan Sinatrani ijodiy faoliyatining boshidanoq kuzatishga Tolsonning (FQB rahbarining birinchi oʻrinbosari Edgar Guver) shaxsiy koʻrsatmasiga binoan ruxsat berilgan. Guver va Sinatra mutlaqo qarama-qarshi shaxslar edi; Guver hech qachon turmushga chiqmagan, ayol bekalari boʻlmagan, Vashingtondan boshqa joyda yashamagan va Sinatradan farqli ravishda kamdan-kam hollarda katta tomoshabinlar oldida chiqish qilgan. Sinatra, uning qarindoshlari va tanishlari oʻnlab yillar davomida Sinatrani obroʻsizlantirish va tuhmat qilish boʻyicha topshiriqlarni bajargan koʻplab FBI agentlari tomonidan doimiy ravishda kuzatilgan. Sinatra FQB tomonidan uni „italiya mafiyasi“ga qarshi hamkorlik qilishga majburlash uchun provokatsiyalar nishoniga aylangan. Sinatra oʻlimidan soʻng kirish uchun ochiq boʻlgan FBI faylida Kuba, Las-Vegas va Sinatra yashagan, ishlagan, dam olgan va konsert bergan boshqa joylarda agentlar tomonidan qilingan qoralashlar va fotosuratlar mavjud.

### Oʻzingizning rekord yorligʻingizni boshlashi

1962-yilda Sinatra yorliqning ishidan norozi boʻlib, *Capitol Recordsni* tark etadi. 1960-yilda u oʻzining *Reprise Records* yorligʻini yaratdi va u yerda 1988-yilgacha yozdi. 1961-yilda Reprise-da birinchi albom chiqdi – *Ring-A-Ding-Ding!* Ushbu yorliqda u albomlarini chiqardi: *Swing Along With Me*, *I Remember Tommy* (Tommy Dorsiga bagʻishlangan) (1962), *Sinatra And Strings* (1962), *The Concert Sinatra* (1963), birgalikda Count Basie *Sinatra-Basie: An Historic Birinchi musiqiy* (1962) va *It Might As Well Be Swing* (1964) (*Fly Me to the Moon* bilan), Bing Crosby va Fred Warring *America, I Hear You Singing* va *" rel="mw:ExtLink" title="12 Songs of Christmas" class="cx-link" data-linkid="515">12 Songs of Christmas, September of My Years* (1965), *"Strangers in The Night"* (xuddi shu nomdagi xit bilan), *"Thatʼs Life"* (xuddi shu nomdagi qoʻshiq bilan) (1966), *Frensis Albert Sinatra va Antonio Karlos Jobim* (Antonio Karlos Jobin bilan birga bossanova uslubida), *"The World We Knew"* (uning qizi Nensi bilan birgalikda yozgan), yilning mashhur xitiga aylangan *Somethin „Stupid“* qoʻshigʻi (1967), *My Way* (xuddi shu nomdagi xit bilan) (1969), *Trilogiya: Past Present Kelajak* (New York, New York qoʻshigʻi bilan birga) (1980) va boshqalar.

1969-yil mart oyida Framk Sinatra Sinatraning muxlisi boʻlgan mashhur amerikalik shoir Rod Makkeynning oʻzi uchun maxsus yozilgan qoʻshiqlari bilan „A Man Alone“ albomini yozdi.

### Keyingi faoliyati va karyerasining tugashi
Frank Sinatra 1971-yildan 1995-yilgacha ijodiy faoliyatining soʻnggi davrida minglab konsert va studiya tomoshalarida qatnashdi. Bu yillar davomida uning menejerlari va prodyuserlari jamoasida oʻzgarishlar boʻldi. Orkestrning bastakori va aranjirovkachisi Kvinsi Jons bilan hamkorlik muvaffaqiyatli boʻldi. Sinatra 1985-yilda eng yaxshi aranjirovkachi va orkestr rahbari Nelson Riddl vafotidan keyin baʼzan kichik hamrohlik ansambli bilan chiqishni, shuningdek, katta orkestr musiqachilari tarkibini biroz oʻzgartirishni afzal koʻrdi. 1970-80-yillarda, Frank Sinatraning iltimosiga koʻra, uning barcha karyerasini boshqarish, konsertlari va studiya yozuvlarini ishlab chiqarish uning oʻgʻli kichik Frank Sinatra va qizi Tina Sinatra tomonidan oʻz zimmasiga oldi va ular birgalikda faoliyati va hayotining oxirigacha otalariga gʻamxoʻrlik qilish. Otasining oʻlimidan soʻng esa uning oʻgʻli, kichik Frank Sinatra va qizi Tina Sinatra uning ijodiy merosining katta qismini oʻz qoʻliga oldilar va otasining eng yaxshi qoʻshiqlari, fotosuratlari va filmlarining yuqori sifatli qayta nashr etilishiga ishonch hosil qildilar.

Frank Sinatraning keyingi faoliyati uning ovozi va kasalligidagi oʻzgarishlar, shuningdek, qoʻshiqchi, aranjirovkachilar va rahbariyatga hamroh boʻlgan musiqachilar tarkibidagi oʻzgarishlar bilan bogʻliq koʻtarilishlar va pasayishlar bilan ajralib turardi. Frank Sinatraning hatto sahnada ham tomoshabinlar oldida qoʻshiq kuylayotganda chekish odati tomoshabinlarda zavqlanishdan tortib, norozilikgacha turlicha reaksiyalarga sabab boʻldi. Oʻnlab yillar davomida Frank Sinatraning odatdagi sigaret miqdori kuniga 2-3 quti boʻlgan. Soʻnggi yillarda uning ovozi borgan sari boʻgʻilib, nafas olishi tobora chuqurlashib boraverdi. Natijada, sogʻligʻining holati Sinatraga 90 yoshida konsert chiqishlarini davom ettirgan doʻsti va hamkasbi Toni Bennetdan farqli oʻlaroq, 80 yillik yubileydan keyin faoliyatini davom ettirishga imkon bermadi.

1971-yil iyun oyida 55 yoshli Sinatra Los-Anjelesdagi Hollywood Bowlʼda Kino va televidenie jamgʻarmasi uchun xayriya konsertida chiqish qildi. 20 000 tomoshabin oldida oʻz konsertini yakunlagan Sinatra shou-biznesdagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qilgan, minglab tomoshabinlar buni goʻyoki yaxshi hazil boʻlgandek olqishlar va kulishlar bilan qarshi olishdi. Biroq, 1973-yilning yozida Frank Don Kosta va Gordon Jenkins tomonidan aranjirovka qilingan *Olʻ Blue Eyes Is Back nomli* yangi albomini yozdi. Albom Billboard chartlarida 13-oʻrinni egalladi, *Cashbox* chartlarida 7-oʻrinni egalladi va *RIAA* tomonidan 500 000 dan ortiq nusxada sotilgan oltin sertifikatga sazovor boʻldi. 1974-yildan Sinatra konsert faoliyatini davom ettirdi.

1979-yilda Sinatra oʻzining eng yaxshi asarlaridan birini yozdi – *Nyu-York, Nyu-York*, tarixda ellik yildan soʻng mashhurlik va muhabbatni qayta tiklashga muvaffaq boʻlgan yagona qoʻshiqchiga aylandi. 1978-yilda Frank Sinatra – Nyu-York, Nyu-York qoʻshigʻining oʻz versiyasini yaratdi. Sinatra ushbu qoʻshiqning birinchi konsertini 1978-yil sentyabr oyida Nyu-Yorkdagi Radio City Music Hallda berdi, bir necha oy oʻtgach, Framk Sinatra oʻzining orkestridan va yangi musiqiy aranjirovkasidan foydalangan holda qoʻshiqning oʻz versiyasini studiyada yozib oldi, shuningdek, qayta ishlangan. Sinatra oʻz orzusini roʻyobga chiqarish va dunyodagi eng katta shaharda eng zoʻr boʻlish uchun qatʼiyat bilan yangi hayot boshlagan kichik shaharchalik odamning jasorati haqidagi qoʻshiqni yangi maʼno bilan yangiladi. Rassom nafaqat matnning bir nechta satrini almashtirdi – *Mening eski shahar blyuzimni* *My old town blues -* *These little town blues* i *To find I’m king of the hill, Head of the list* – *And find I’m a number one, top of the list*). balki qoʻshiqning emotsional mazmunini ham kuchaytirdi, bu soʻzlardan tashqari, Sinatra ovozining maxsus intonatsiyasi bilan ifodalanadi. Lirist Fred Ebb bu oʻzgarishlar muallifi emasligini tan oldi, lekin Sinatra tufayli xonanda qoʻshiqni shu qadar mashhur qilgan.

Frank Sinatra „Nyu-York, Nyu-York“ qoʻshigʻining bir nechta versiyasini yozdi. Eng soʻnggi versiya 1993-yilda Sinatraning yangi yozish texnologiyalari va raqamli axborotni tahrirlash yordamida yaratilgan „Duets“ nomli soʻnggi konseptual albomi uchun Toni Bennet bilan duet sifatida yozilgan.

1982-yilda Frank Sinatra Las-Vegasdagi mashhur Golden Nugget mehmonxonasi va kazinosida uch yillik kontsert namoyishlari uchun oʻn olti million dollarlik shartnoma imzoladi. Qoʻshiqchining ovozidagi oʻzgarishlar haqida tanqidchilarning noroziligiga qaramay, barcha kontsertlar sotuvga chiqdi va jamoatchilik bilan katta muvaffaqiyat bilan oʻtdi. 1982-yilda u birdamlikni qoʻllab-quvvatlash uchun" Polsha Polsha boʻlishi uchun" dasturida ishtirok etdi. 1983-yilda Frank Sinatra madaniyat va sanʼatga qoʻshgan ulkan hissasi uchun Vashingtondagi Kennedy markazi bilan taqdirlandi.

1984-yilning bahorida Frank Sinatra *Qwest* studiyasida prodyuser Quincy Jones tomonidan tashkil etilgan *L. A. Is My Lady* yakkaxon albomini yozdi, u qoʻshiqlarning koʻpini aranjirovka qilgan. Ushbu albomdagi ish suratga olingan va kasseta va lazer disklarida *Frank Sinatra: Albom portreti* sifatida chiqarilgan. Ushbu loyiha ustidagi mashgʻulotlarning birida Sinatra Maykl Jekson bilan uchrashdi.

1998-yil 14-mayda Frank Sinatra 82 yoshida Los-Anjelesdagi Sidars-Sinay tibbiyot markazida miokard infarktidan vafot etdi. Dafn marosimini kardinal Rojer Mahoni olib bordi. Sinatra vafot etgani eʼlon qilingan kunning ertasiga Las-Vegasdagi barcha kazinolar buyuk sanʼatkorning xotirasini bir daqiqalik sukut bilan yodga olish maqsadida unga hurmat koʻrsatib, barcha faoliyatini toʻxtatdi. Oʻsha kuni kechqurun Nyu-York meriyasi motam eʼlon qildi va Empire State Building koʻp qavatli binosidagi yorugʻlikning yorqinligini pasaytirdi, anʼanaviy yoritish lampalarini maʼnaviy poklik va yuksaklik ramzi boʻlgan koʻk rangga almashtirdi. Barkamollik, idealga intilish, chunki „koʻk orzu“ deb ataladigan eng aziz qimmatbaho orzu Frank Sinatra toʻliq erishdi. Beverli-Xillzdagi *Good Shepherd* katolik cherkovida dafn marosimi boʻlib oʻtdi. Dunyoga mashhur rassom bilan xayrlashuv 400 dan ortiq kishi, jumladan, koʻplab Gollivud yulduzlari ishtirokida boʻlib oʻtdi. Gregori Pek, Toni Bennet va Sinatraning oʻgʻli, kichik Framk Sinatra xayrlashuv nutqi bilan chiqishdi, Sinatraning eng yaxshi qoʻshiqlari „Mening yoʻlim“, „Biri mening bolam“ va boshqa balladalarning musiqiy joʻrligi maxsus taklif etilgan 85-sonli tomonidan pianinoda ijro etildi. bir necha oʻn yillar davomida qoʻshiqchining pianinochi va ijodiy hamkori boʻlgan yoshli Bill Miller.

### Sinatra XX-XXI asrlar jahon madaniyatida

Gollivud shon-shuhrat xiyobonidagi uchta yulduz – musiqa, kino va televidenie sohasidagi yutuqlari uchun – ijodkor ijodiga hurmat va muhabbatning tashqi koʻrinishlaridan biri. Kino va musiqa sanʼatkorlariga, turli avlod tinglovchilari va tomoshabinlariga chuqur taʼsir etdi, uning oʻlimidan keyin ham koʻp yillar davomida qoʻshiqlari va filmlari orqali davom etadi. Frank Sinatra fenomeni koʻp madaniyatli asosga ega. Shuning uchun Frank Sinatraning avval Amerikaga, keyin esa jahon madaniyati va sanʼatiga taʼsiri uning hayoti davomida shou-biznesga koʻp yillardan keyin kirib kelgan bir xil mashhur Elvis Presley, Beatles va Michael Jackson bilan taqqoslanadi. Sinatra va allaqachon tasdiqlangan va takomillashtirilgan texnologiyalarga koʻra, butun dunyo boʻylab roʻyxatga olish, reklama targʻiboti va sayohat marshrutlari yanada katta moliyaviy muvaffaqiyatlarga erishdi. Ammo Sinatra madaniyat va sanʼat, kino va televidenie, moda va matbuot, siyosat va hayotning koʻplab jabhalariga taʼsir koʻrsatadigan bunday kattalikdagi jahon yulduzlarining birinchisi edi. Sinatra nomi va mashhurligidan foydalangan holda, boshqa jurnalistlar hatto rassom bilan uchrashmasdan ham oʻzlari uchun nom va pul ishlab chiqarishdi. Frank Sinatra isteʼdodining haqiqiy biluvchilari va muxlislari har yili rassomning tugʻilgan kunida Gollivud shon-shuhrat xiyobonidagi unga bagʻishlangan uchta yulduzga gullar olib kelishadi.

## Shaxsiy hayoti

Sinatra oʻz karyerasi va shaxsiy hayotidagi barcha koʻtarilish va pasayishlarga qaramay, oʻzini baxtli insondek his qilishini, barcha oilasi va doʻstlarining farovonligi haqida qaygʻurishini bir necha bor tan olgan. Uning qizi Nensi Sinatra oʻz kitobida Frank Sinatra bilan yashash va ishlashga majbur boʻlgan koʻpchilikka oʻziga xos ishonch va quvonch hissini tasvirlaydi. U oilasi va sanʼatdagi sheriklariga samimiy munosabat bilan gʻamxoʻrlik qildi. Biroq ijodkorning shon-shuhratiga koʻpincha uning shaxsiy hayoti va professional aloqalariga tajovuz qilish urinishlari sabab boʻldi.

Tolsonning (FQB boshligʻining birinchi oʻrinbosari Edgar Guver) shaxsiy koʻrsatmasiga binoan ruxsat berilgan Sinatraning FQB kuzatuvi tufayli shaxsiy hayot doimiy ravishda bosim ostida edi. Sinatra 1930-yillardan beri FQB nazorati ostida. U, uning qarindoshlari va uning tanishlari FQBning koʻplab agentlari tomonidan doimiy ravishda kuzatilgan, masalan, yashirin jurnalist agenti Li Mortimer, rassomni „italyan mafiyasi“ deb atagan va Sinatra bu haqorat uchun agentning yuziga urgan. Omma uchun ochiq boʻlgan Frank Sinatra haqidagi FQB maʼlumotlari ikki ming sahifadan ortiq matn va yuzlab fotosuratlarga ega.

1951-yilda Sinatra Ava Gardnerga uylandi, uning yordami bilan Sinatra Gollivuddagi kino faoliyatini muvaffaqiyatli qayta boshladi. Ava Gardner 1952-yilda oʻzining kino faoliyatidan chalgʻitishni istamay, abort qildi. Oʻzaro munosabatlar Gardnerning murakkab tabiati, shuningdek, Govard Xyuzning agentlari tomonidan doimiy ravishda kuzatilishi bilan ham buzildi. Ava Gardner 1954-yilning yozida Sinatra bilan ajrashish uchun ariza berdi va keyinchalik Ispaniyaga joʻnab ketdi. Ajralish jarayoni faqat 1957-yilda yakunlandi, keyin Sinatra Loren Bakallni taklif qildi va unashtirildi. Yillar oʻtib, u London kasalxonasida vafot etayotgan Ava Gardnerning ogʻir kasalligi va ogʻir ahvolini bilgach, Sinatra yordamga keldi va sobiq xotinining barcha qarzlari va kasalxona toʻlovlarini toʻliq toʻladi.

Eva Bartokning soʻzlariga koʻra, u 1956-yilda Sinatra bilan qisqa munosabatda boʻlgan va u qizi Diananing biologik otasi.

1957-yilda, Gardner bilan ajrashganidan soʻng, Sinatra oʻpka saratonidan vafot etgan Sinatraning yaqin doʻsti Xamfri Bogartning rafiqasi aktrisa Loren Bakallning qaygʻusiga tasalli berdi. Oʻsha yili, Xamfri Bogartning oʻlimidan soʻng, beva qolgan Loren Bakall depressiyaga tushib qoldi va sezgir Sinatra doʻstining bevasini vaziyatni oʻzgartirishga va Kaliforniyadagi uylaridan biriga koʻchib oʻtishga taklif qildi. Loren Bakall taklifni qabul qildi va Sinatra doʻstining azob chekayotgan bevasini diqqat va gʻamxoʻrlik bilan oʻrab oldi. Sinatra va Lauren Bacall oʻsha yili unashtirilgan edi, lekin doʻstlik va bir-birlariga hurmatni saqlab, oʻzaro kelishuv asosida yoʻllarini ajratishdi.

1966-yilda Sinatra aktrisa Mia Farrouga uylandi. U 50, u esa 21 yoshda edi. Ular 1968-yilda ajralishdi.

1976-yilda Sinatra toʻrtinchi marta – umrining oxirigacha birga yashagan sobiq model va raqqosa Barbara Marksga turmushga chiqdi. Sinatra bilan turmush qurishdan oldin, Barbara erining dinini – katoliklikni qabul qildi, garchi Sinatra buni soʻramagan boʻlsa-da, lekin bundan xursand edi. Doʻstlar va ayniqsa oila yangi xotinini dushmanlik bilan qabul qilishdi. Barbara Frankdan Nensining birinchi xotini bilan cherkov nikohini bekor qilishni talab qildi va katolik qoidalariga koʻra, uning bolalari noqonuniy boʻlib qoldi. U Frankning doʻstlari va oilasi bilan janjallashdi. Sinatra oʻlayotganida, Barbara bu haqda bolalariga aytmadi, ular uning oldiga kelib, xayrlasha olmadilar. Toʻrtinchi xotini uchta Sinatra uyini – Beverli-Xillz, Malibu va Palm-Springsdagi uylarni, shuningdek, bir necha million dollarni, keyingi nashrlar uchun uning ijodiy imidjiga boʻlgan huquqlarni va qoʻshiqchining keyingi Trilogy albomlaridan biriga huquqlarni vasiyat qildi.

## Xotirasi
* 2008-yil 13-mayda Nyu-York, Las-Vegas va Nyu-Jersi shaharlarida Sinatraning portreti aks etgan yangi pochta markasi sotuvga chiqdi. Brendning soni buyuk xonanda vafotining 10 yilligiga bagʻishlangan. Manxettendagi bitiruv marosimida Framk Sinatraning farzandlari, uning doʻstlari, qarindoshlari va ijodining muxlislari ishtirok etishdi.
* 2021-yil 12-dekabr kuni Frank Sinatraning tugʻilgan kunida rassomning vatani, Nyu-Jersi shtatining Xoboken shahrida, Gudzon daryosi boʻyida Frank Sinatra nomidagi shahar bogʻida Frank Sinatra haykali oʻrnatilgan. haykaltarosh Kerolin Palmer rassomning isteʼdodi muxlislari hisobidan oʻrnatildi va bronzadan quyildi.

## Diskografiya

* 1946 – The Voice Of Frank Sinatra
* 1948 – Christmas Songs By Sinatra
* 1949 – Frankly Sentimental
* 1950 – Songs By Sinatra
* 1951 – Swing And Dance With Frank Sinatra
* 1954 – Songs For Young Lovers
* 1954 – Swing Easy!
* 1955 – In The Wee Small Hours
* 1956 – Songs for Swingin' Lovers!
* 1956 – This Is Sinatra!
* 1957 – Close To You
* 1957 – A Swinginʼ Affair!
* 1957 – Where Are You
* 1957 – A Jolly Christmas From Frank Sinatra
* 1958 – Come Fly With Me
* 1958 – This Is Sinatra Volume 2
* 1958 – Sings For Only The Lonely (Only The Lonely)
* 1959 – Come Dance With Me!
* 1959 – Look To Your Heart
* 1959 – No One Cares
* 1960 – Nice 'Nʼ Easy
* 1961 – All The Way
* 1961 – Sinatraʼs Swinginʼ Session!!!
* 1961 – Ring-A-Ding-Ding!
* 1961 – Come Swing With Me!
* 1961 – Sinatra Swings (Swing Along With Me)
* 1961 – I Remember Tommy
* 1962 – Sinatra And Strings
* 1962 – Point Of No Return
* 1962 – Sinatra And Swinginʼ Brass
* 1962 – Sinatra Sings Of Love And Things
* 1962 – All Alone
* 1962 – Sinatra Sings Great Songs From Great Britain
* 1962 – Sinatra-Basie An Historic Musical First (feat. Count Basie)
* 1963 – The Concert Sinatra
* 1963 – Sinatraʼs Sinatra
* 1964 – Sinatra Sings Days Of Wine And Roses Moon River And Other Academy Award Winners
* 1964 – America I Hear You Singing (feat. Bing Crosby & Fred Waring)
* 1964 – It Might As Well Be Swing (feat. Count Basie)
* 1964 – 12 Songs of Christmas (feat. Bing Crosby & Fred Waring)
* 1964 – Softly, As I Leave You

* 1965 – Sinatra '65: The Singer Today
* 1965 – September Of My Years
* 1965 – My Kind Of Broadway
* 1965 – A Man And His Music
* 1966 – Moonlight Sinatra
* 1966 – Strangers In The Night
* 1966 – Sinatra At The Sands (feat. Count Basie)
* 1966 – Thatʼs Life
* 1967 – Francis Albert Sinatra & Antonio Carlos Jobim (feat. Antonio Carlos Jobim)
* 1967 – The World We Knew
* 1968 – Francis A & Edward K (feat. Duke Ellington)
* 1968 – Frank Sinatraʼs Greatest Hits
* 1968 – The Sinatra Family Wish You A Merry Christmas (feat. Nancy Sinatra, Frank Sinatra Jr. and Tina Sinatra)
* 1968 – Cycles
* 1969 – My Way
* 1969 – A Man Alone
* 1970 – Watertown
* 1971 – Sinatra & Company (feat. Antonio Carlos Jobim)
* 1972 – Frank Sinatraʼs Greatest Hits, Vol. 2
* 1973 – Ol' Blue Eyes Is Back
* 1974 – Some Nice Things I’ve Missed
* 1974 – The Main Event Live
* 1980 – Trilogy Past Present Future
* 1981 – She Shot Me Down
* 1984 – L. A. Is My Lady
* 1993 – Duets
* 1994 – Duets II
* 1994 – Sinatra & Sextet Live In Paris
* 1994 – The Song Is You
* 1995 – Sinatra 80th Live In Concert
* 1997 – With The Red Norvo Quintet Live In Australia 1959
* 1999 – '57 In Concert
* 2002 – Classic Duets
* 2003 – Duets With The Dames
* 2003 – The Real Complete Columbia Years V-Discs
* 2005 – Live From Las Vegas
* 2006 – Sinatra Vegas
* 2008 – Nothing But the Best
* 2011 – Sinatra: Best of the Best

## Manbalar