Xalqaro Moturidiy anjumani(2020)

**2020-yilgi Xalqaro Moturidiy konferensiyasi** Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev homiyligida 2020-yil 3-5-mart kunlari Samarqand shahrida uch kun davomida „ **Imom [[Moturidiy|Abu Mansur Moturidiy]] va Moturdiy taʼlimoti“** nomli xalqaro ilmiy-amaliy anjuman boʻlib oʻtgan. Anjuman **[[Moturidiylik|Moturidiy]] taʼlimoti: oʻtmish va bugun**" nomi bilan ham mashhur().

Anjuman Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita hamda Imom Buxoriy xalqaro ilmiy tadqiqot markazi (IBIMMI), Islom sivilizatsiyasi markazi va Oʻzbekiston musulmonlari idorasi, Xalqaro islom akademiyasi, Oʻzbekiston- Misr Al-Azhar majmuasi bilan hamkorlikda tashkil etilgan.

Anjumandan koʻzlangan asosiy maqsad Imom Moturidiy ilmiy merosini yanada chuqur oʻrganish, buzgʻunchi oqimlarga qarshi moturidiya taʼlimotining mazmun-mohiyatini ochib berish, Oʻzbekistonning „Buyuk allomalar yurti“ sifatida islom sivilizatsiyasiga qoʻshgan bebaho hissasini jahon miqyosida targʻib qilishdan iborat hamda Movarunnahr olimlarining ilmiy va sivilizatsiyaviy merosini dunyoga yoritishni ham oldiga maqsad qilib qoʻygan.

Konferensiya ishtirokchilari Islom va musulmonlarga oid ayrim masalalarni muhokama qilganlar. Xususan:

# Moturidiya taʼlimoti va zamonaviylik.
# Zamonaviy davlatda diniy qadriyatlarni saqlash va rivojlantirish. masalalari shular jumlasidandur.

## Ishtirokchilar
Anjumanda koʻplab islomiy idoralar va ilmiy universitetlar vakillaridan iborat delegatsiyalar ishtirok etishgan. Ular orasida Oʻzbekistondan ulamolar, al-Azhardan 70 dan ortiq alloma va mutafakkirlar, shuningdek, Katta ulamolar kengashi, Musulmonlar oqsoqollari kengashi olimlari, va Bolgariya Islom akademiyasi vakillari qaatnashgan. Bularda tashqari yetakchi davlatlardan: Jazoir, Iordaniya, Indoneziya, Malayziya, Turkiya, Pokiston, Bosniya Gersegovina, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Rossiya, Ukraina, Shveysariya Germaniya va Buyuk Britaniya kabi 20 dan ortiq olimlar, diniy yetakchilar, ilmiy va tadqiqot markazlari rahbarlari ishtirok etishgan.

Ishtirok etgan taniqli olimlar orasida:

* Usmonxon Alimov (Oʻzbekiston Bosh muftiysi)
* Ahmad al-Tayyib (Al-Azhar bosh imomi)
* Tariq Shaʼbon (Ekstremizmga qarshi kurash boʻyicha Al-Azhar majmuasi direktori)
* Muhammad Rafi' Usmoniy (Dorul Ulum Karachi prezidenti)
* Albir Krganov (Rossiya Federatsiyasi musulmonlari diniy assambleyasi muftiysi)
* Ahmad Tamim (Ukraina muftiysi)
* Said Fuda (Iordaniyaning yetakchi kalom olimi)
* Soʻnmez Kutlu (Anqara universiteti Dinshunoslik fakulteti professori)
* Hureyre Kam (Gamburg universitetining islomshunoslik professori / islom ilohiyotshunosi)
* Mohd Yusof Usmon (Malayziyadagi Islom sivilizatsiyasi instituti direktori)
* Mohd Farid Mohd Shahran (Malayziya Islom instituti Shariat, huquq va siyosatni oʻrganish markazi direktori)
* Kamoliddin Nurdin Marjuni (Universiti Sains Islam Malaysia Akidah va dinshunoslik kafedrasi dotsenti)
* Rafik Muxametshin (Rossiya islom universiteti rektori, Tatariston Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi oʻrinbosari).
* Ramil Adigamov, Qozon islom universiteti arab tili kafedrasi mudiri.
* Zaylabidin Ajimamatov, Oʻsh Davlat universiteti diniy fanlar doktori.

## Konferensiya xulosalari
Konferensiya bir qator tavsiyalar bilan chiqgan, eng muhimlari quydagilar:

* Samarqandda milliy meʼmorlik anʼanalari asosida Imom al-Moturidiy yodgorlik majmuasini barpo etish.
* Uning " Kitob at-tavhid ", „Kitob taʼvilat al-Qur’on“ yoki „ Tafsir al-Moturidiy“ nomi bilan ham mashhur boʻlgan „Taʼvilat ahli sunna“ kabi kitoblariga sharhlar tayyorlash.
* Al-Moturidiy va moturidiy allomalar adabiyotining elektron nusxalarini toʻplash.
* Al-Azharda Moturidiy merosi tadqiqotchilari uchun tanlov tashkil etish va uning gʻoliblarini aniqlash.
* Al-Moturidiyning islom sivilizatsiyasi va musulmon madaniyatiga qoʻshgan hissalari boʻyicha davriy ilmiy forum oʻtkazish.
* Bilish nazariyasini oʻrgatish zarurati (gnoseologiya).
* Dunyoda ekstremizm va radikalizmga qarshi al-Moturidiy aqidalarini oʻrgatish va tarqatish.
* Imom al-Moturidiyning ilmiy merosi va moturidiya taʼlimoti haqidagi maʼlumotlar joylashtiriladigan maxsus veb-sayt yaratish.

## Manbalar