Vaqtdan avval qisman yechib olish imkoniyatiga ega depozit

**Qisman yechib olish imkoniyatiga ega depozit** — bu minimal depozit qoldigʻi doirasida pul mablagʻlarini qisman yechib olish imkoniyatini koʻzda tutuvchi bank depoziti.

## Nima uchun bunday depozitlar omonatchilar uchun foydali?
Agar depozit qisman yechib olishni nazarda tutmasa, u holda depozit orqali pul olishda yopilish paytigacha omonatchi daromadini yoʻqotadi.  Depozit talab stavkasi boʻyicha toʻliq qaytariladi, bu 0,01 % ni tashkil qiladi. Bu juda kichik stavka va daromad ham oʻz navbatida kichik.  Qisman pul olish daromadni yoʻqotmaslikka imkon beradi.  Depozit summasi yechib olingan miqdorga kamayadi, lekin foizlar depozit boshida boʻlgan stavka boʻyicha yigʻilishda davom etadi. Investor oʻz daromadini yoʻqotmaydi.

Omonatchi uchun ikkinchi plyus — bu qulaylik.  Pul har doim qoʻlda, agar kerak boʻlsa, uning bir qismini sarflash mumkin.  Qolganlari depozitda yotadi va daromad olishda davom etadi.

## Qisman yechib olish imkoniyati bilan depozitlarning kamchiliklari

* Omonatlarni qisman yechib olishning asosiy kamchiligi foiz stavkasining pasayishi hisoblanadi. Odatda qisman yechib olishni taʼminlamaydigan depozitlarga qaraganda har doim ham past boʻladi. Agar stavka pastroq boʻlsa, depozit boʻyicha daromad kamroq boʻladi. Bundan tashqari, barcha banklar bunday depozitlarni taklif qilmaydi. Sberbankda, 2020-yil 1-mayda, qisman yechib olingan omonat Depozitlarni boshqarish deb ataladi. Uning stavkasi 3,8 % ni tashkil etadi, bu pul yechilmagan depozit stavkasidan past.

* Baʼzi banklar stavkaga qoʻshimcha ravishda minimal qoldiq miqdorini belgilaydilar, shuning uchun baʼzida omonatning butun miqdorini olib qoʻyish mumkin boʻlmaydi.
* Belgilangan stavka boʻyicha uzoq muddatli omonat ochishda bunday depozitlar qisman olib qoʻyish imkoniyatini anglatmaydi.

## Qisman yechib olish bilan depozitlarning analoglari
Qisman yechib olinadigan omonatlarning oʻxshashlaridan jamgʻarma hisob raqamini taʼkidlash mumkin. Omonat va jamgʻarma hisob raqamining asosiy farqi — bu muddat.  Omonat maʼlum bir muddatga ochiladi va belgilangan stavkaga ega.  Kurs butun davr uchun oʻzgarmaydi va doimiydir. Jamgʻarma hisob raqamining stavkasi istalgan vaqtda oʻzgartirilishi mumkin.  Agar ushbu moliyaviy mahsulot ochilgan bank omonatlarni sugʻurtalash tizimiga kiritilgan boʻlsa, omonat va jamgʻarma hisob raqami DIA tomonidan 1,4 million rubl chegarasida sugʻurtalanadi.

## Bankning mumkin boʻlgan cheklovlari
Agar siz qisman yechib olish imkoniyatiga ega depozit ochgan boʻlsangiz, unda siz baʼzi cheklovlarni bilishingiz kerak.

Omonat muddati tugashiga 1-oy qolganda (barcha banklarda emas) pul yechib olish imkonsiz boʻlib qoladi.

Baʼzi banklar minimal depozit qoldigʻiga ega.  Bu depozit boʻyicha mumkin boʻlgan minimal qoldiq.  Agar depozitdan pul yechib olingandan soʻng minimal qoldiqdan kam boʻlsa, uni olib qoʻyish mumkin emas (yoki faqat minimal qoldiqdan kam miqdordagi kapitalni qolishiga  imkon bermaydigan miqdor uchun mumkin).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* *Elena Kochovich*. Moliyaviy matematika, Moliyaviy va bank hisob-kitoblari nazariyasi va amaliyoti. Serb tilidan tarjima. E.M. Chetyrkina, Moskva, Moliya va statistika 1994, 268 p.
* *Chetyrkin E. M.* Moliyaviy matematika: darslik, 10-nashr — M: nashriyot uyi RANEPA 2011 392 b.
* moliyaviy savodxonlik. 10-11 sinf: talabalar uchun materiallar / *Yuliya Brexova, Aleksandr Almosov, Dmitriy Zavyalov*. — Moskva: VAKO, 2018. — 343 b. : kasal., tab., rang. kasal.; 26 sm — (Oqilona moliyaviy xulq-atvorni oʻrganing. Sizning faol+); ISBN 978-5-408-04063-6 : 529920 nusxa