Hirot universiteti

**Hirot universiteti** (; ) — Afgʻonistonning qadimiy va madaniy markazlaridan biri boʻlgan Hirot shahrida joylashgan davlat oliy taʼlim muassasasi. Universitet mamlakatdagi eng yirik, nufuzli va yetakchi oliygohlardan biri boʻlib, u 1988-yilda tashkil etilgan. Mazkur bilim yurti Afg'onistonning g'arbiy mintaqasida ilm-fan va ma'rifat rivojiga ulkan hissa qo'shib kelmoqda.

## Tarixi
Hirot universiteti 1988-yilda, mamlakatda davom etayotgan murakkab siyosiy va harbiy vaziyatga qaramasdan, dastlab adabiyot va gumanitar fanlar fakulteti negizida o'z faoliyatini boshlagan. Universitetning birinchi binosi qadimiy Hirot shahrining markaziy qismida joylashgan edi. Dastlabki yillarda talabalar va o'qituvchilar soni juda kam bo'lgan.

Vaqt oʻtishi bilan universitet kengayib bordi. 1990-yillarda Afg'onistondagi fuqarolar urushi va turli siyosiy to'qnashuvlar davrida universitet faoliyatida jiddiy uzilishlar va qiyinchiliklar yuzaga keldi. Shunga qaramay, u o'z mavqeini butkul yo'qotmadi. 

2001-yildan keyingi davrda xalqaro hamjamiyat va turli xorijiy davlatlar (xususan, AQSh, Eron, Germaniya va Yevropa Ittifoqi davlatlari) yordamida universitet infratuzilmasi tubdan yangilandi va kengaytirildi. Yangi o'quv binolari, zamonaviy laboratoriyalar va katta kutubxonalar foydalanishga topshirildi. Ayniqsa, Germaniyaning Berlin texnika universiteti (TU Berlin) bilan hamkorlikda universitetda kompyuter fanlari va axborot texnologiyalari yo'nalishi juda kuchli rivojlantirildi.

## Kampus va infratuzilma
Hozirda Hirot universitetining asosiy kampusi shahar chetidagi keng hududda joylashgan bo'lib, u zamonaviy arxitektura talablariga mos ravishda barpo etilgan. Kampus hududida quyidagilar mavjud:
* Zamonaviy o'quv korpuslari;
* Minglab kitob fondiga ega bo'lgan markaziy kutubxona;
* Talabalar uchun bepul internet va kompyuter xonalari;
* Ilmiy-tadqiqot laboratoriyalari;
* Talabalar yotoqxonalari va sport majmualari.

## Fakultetlar va yo'nalishlar
Bugungi kunda Hirot universitetida 16 ta fakultet mavjud boʻlib, ularda 100 dan ortiq yo'nalishlar bo'yicha mutaxassislar tayyorlanadi. Universitetda tahsil olayotgan talabalar soni 15 000 dan oshadi (shundan salmoqli qismini xotin-qizlar tashkil etgan). Asosiy fakultetlar quyidagilardir:
# **Qishloq xoʻjaligi fakulteti:** Mintaqada dehqonchilik va chorvachilikni ilmiy asosda rivojlantirish uchun kadrlar tayyorlaydi.
# **Muhandislik fakulteti:** Qurilish, arxitektura va mexanika yo'nalishlarini qamrab oladi.
# **Tibbiyot fakulteti:** Viloyatdagi eng nufuzli tibbiy ta'lim maskani.
# **Huquq va siyosiy fanlar fakulteti:** Davlat boshqaruvi va huquqshunoslik mutaxassislarini yetishtiradi.
# **Kompyuter fanlari fakulteti:** IT va dasturlash bo'yicha zamonaviy bilimlarni beradi.
# **Iqtisodiyot fakulteti:** Moliya, buxgalteriya va menejment yo'nalishlariga ixtisoslashgan.
# **Tasviriy san'at fakulteti:** Hirotning qadimiy miniatyura va san'at maktabi an'analarini davom ettiradi.

Universitetda o'qitish asosan dariy va pushtu tillarida olib boriladi. Ba'zi texnik va kompyuter yo'nalishlarida ingliz tili asosiy manba tili sifatida keng qo'llaniladi.

## Xalqaro hamkorlik
Hirot universiteti bir qator xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan yaqin aloqalar o'rnatgan. Jumladan, Germaniya, AQSh, Eron va Turkiya universitetlari bilan talaba hamda o'qituvchilar almashinuvi dasturlari yo'lga qo'yilgan. Xalqaro donorlar yordamida universitetda bir qator ilmiy va ijtimoiy loyihalar amalga oshirilgan.

## Hozirgi holati
2021-yil avgust oyidagi siyosiy o'zgarishlardan so'ng universitet faoliyatida, ayniqsa ayollar ta'limi borasida bir qator jiddiy cheklovlar joriy etildi. Shunga qaramay, universitet o'z faoliyatini to'xtatmagan va afg'on yoshlariga oliy ta'lim berishda hamon eng muhim strategik maskanlardan biri bo'lib qolmoqda.

## Manbalar
* Herat University official records and archives.
* Ministry of Higher Education of Afghanistan — Annual Reports.
* UNESCO: Rebuilding higher education in Afghanistan, 2010.
* German Academic Exchange Service (DAAD) reports on Herat University cooperation.