open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Burquttepa

**Burquttepa** — Oʻzbekistonning Navoiy viloyati, Karmana tumanida joylashgan tepalik, qadimiy shahar oʻrni va arxeologiya yodgorligi. Mil. avv. III-II, V—VIII asrlarga oid. Manzili: „Yangi ariq“ MFY, Qiziltom qishloq aholi punkti. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Burquttepa Karmananing eng qadimiy manzilgohlaridan biri hisoblanadi. U Karmana shaharchasidan 1 km sharqda, Buxoro—Samarqand yoʻlining oʻng tarafida, Karmana tumanidagi 6-umumtaʼlim maktabining yonida joylashgan.
## Arxeologik oʻrganishlar

Burquttepa hududida 1999—2002-yillarda Karmana shaharchasining yoshini aniqlash boʻyicha arxeologik qazishma ishlari olib borilgan. Qazishmalar davrida Burquttepadan miloddan avvalgi V—IV asrlarga oid ashyolar topilgan. Topilmalar ichida miloddan avvalgi IV yoki III asrga oid, boʻyi 90 sm, tub qismining diametri 30 sm, qorninig diametri 75 sm, ogʻzining diametri 60 sm ga teng xum diqqatga sazovordir. Bu xum hozirda Navoiy viloyati tarixi va madaniyati davlat muzeyida saqlanadi. 

Arxeologik qazishmalar natijasida Burquttepa katta bir qoʻrgʻon boʻlganligi, Karmananing qadimgi oʻrni shu yer ekani taxmin qilingan. Burquttepa ark va shahristondan iborat. U yerdan butun xum va unga yoʻnaltirilgan quvur topilgan. Bu xum va quvur mil. avv. I asr oxiri va milodiy I asr boshida yasalgan. Arxeologlarning fikricha, Burquttepadan topilgan quvur Gʻarbiy Sugʻdiyonadan topilgan eng qadimgi ashyo sanaladi. 

Burquttepaning eng quyi madaniy qatlami Varaxsha, Poykend kabi ilk davrlarga yaqin boʻlib, mil. avv. IV—III asrlarga oidligi taxmin qilinadi. Undan keyingi ikki qatlam mil. avv. III—II asrlar va mil. avv. II asrning ikkinchi yarmi va milodiy I asrga oiddir.

Boshqa bir qazishma ishlarida Burquttepaning eng yuqori gorizontidan milodiy ilk asrlarga oid ashyolar topilgan. Jumladan, shahriston maydonidan pastak, toʻgʻri burchakli mudofaa devorlarining izlari aniqlangan. Yuqori qatlam boʻylab X—XIII asrlarga oid sopol idish siniqlari topilgan. Bu ashyolar Karmana shaharchasining yoshini aniqlash uchun muhimligi aytiladi.
## Galereya

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Ettitepa-4

**Ettitepa-4** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Samarqand viloyatining Nurobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Sazagʻon” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Hojibobotepa 3

**Hojibobotepa 3**   Oʻzbekistondagi madaniy meros obyektidir. Arxeologiya yodgorligi sanaladi.

Ushbu obyektning davri: VI asrga toʻgʻri keladi. Bu yodgorlik Surxondaryo viloyatining Shoʻrchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Oqkamar“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki sanaladi. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Eski Termiz

**Eski Termiz ** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyektidir. Arxeologiya yodgorligi hisoblanadi. 

Yodgorlikning davriga to'xtalib o'tadigan bo'lsak, eramizdan avvalgi VI-VI—XVII asrlar to'g'ri keladi.Ushbu yodgorlik Surxondaryo viloyatining Termiz tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Eski Termiz hududi.

Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqi: Davlat mulki hisoblanadi. “Termiz” davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv huquqi asosida, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Laurent Blanc (futbolchi)

**Laurent Robert Blanc (****)** (1965-yil 19-noyabrda tugʻilgan) — fransuz professional futbol murabbiyi va markaziy himoyachi sifatida oʻynagan sobiq futbolchi. U *Le Président* taxallusiga ega boʻlib, unga Marseldagi faoliyatidan soʻng yetakchilik mahorati uchun berilgan.

Blanc koʻplab klublarda, jumladan, " Montpelier ", " Napoli „, “Barselona", " Marsel ", „ Inter“ va "Manchester Yunayted" da professional futbolchilik faoliyatini oʻtkazgan. Koʻpincha markaziy himoyachi sifatida oʻynagan. U shuningdek, Fransiya terma jamoasining sobiq futbolchisi boʻlib, 97ta oʻyin oʻtkazib, 16ta gol urgan. U mamlakatni bir qancha xalqaro turnirlarda, jumladan, 1998-yilgi FIFA Jahon kubogi va UEFA Yevro 2000 musobaqalarida himoya qilgan, har ikkalasida ham Fransiya gʻolib chiqqan. 1998-yil 28-iyun kuni Blanc Paragvayga qarshi oʻyinda jahon chempionati tarixidagi ilk qimmatli golini kiritdi.

U oʻzining murabbiylik faoliyatini 2007-yilda „Bordo“da boshlagan va mamlakat musobaqalarida mukofotlarni, shu jumladan 2008-09 Liga 1 chempionligini qoʻlga kiritgan. 2010-yilda „Bordo“dan ketganidan soʻng, u 2012-yilga qadar Fransiya terma jamoasini boshqargan va 2010-yilgi FIFA Jahon chempionati dan keyin Raymond Domenekning oʻrnini egallagan va mamlakatni UEFA Evro-2012 chorak finaliga olib chiqqan. 2013-yilda u PSJ tomonidan ishga qabul qilindi va keyingi mukofotlarni qoʻlga kiritdi. PSJ bilan uch yil muvaffaqiyatli oʻtgandan soʻng, u 2016-yil iyun oyida klubni tark etdi.

## Karyera statistikasi

### Klub

### Xalqaro

## Mukofotlar

### Oʻyinchi
**Montpelier**

* Fransiya kubogi: 1989-90

**Auxerre**

* 1-boʻlim: 1995-96
* Fransiya kubogi: 1995-96

**Barcelona**

* Qirol kubogi: 1996-97 
* Ispaniya Superkubogi: 1996
* UEFA kubogi egalari kubogi: 1996-97

**Manchester United**

* Premier liga: 2002-03

**Fransiya U21**

* 21 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati: 1988

**Fransiya**

* FIFA Jahon chempionati: 1998
* UEFA Yevropa chempionati: 2000

**Shaxsiy**

* 21 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining eng yaxshi oʻyinchisi: 1988
* Fransiyada yilning eng yaxshi futbolchisi: 1990
* UEFA Yevropa chempionatining eng yaxshi jamoasi: 1992, 1996, 2000 
* Yilning ESM jamoasi: 1995-96, 1997-98, 1998-99
* Pirata d’Oro („Inter“ning eng yaxshi futbolchisi): 2000
* UNFP mukofoti: 2004
* UNFPning 20-sonli maxsus turi: 2011
* Fransiyaning asrning eng yaxshi futbolchisi: 4-oʻrin

### Murabbiy
**Bordeaux**

* Liga 1: 2008-09
* Kupe de la Liga: 2008-09
* Chempionlar kubogi: 2008, 2009

**PSG**

* Liga 1: 2013-14, 2014-15, 2015-16
* Fransiya kubogi: 2014-15, 2015-16
* Kupe de la Liga: 2013-14, 2014-15, 2015-16
* Trophee des Champions: 2013, 2014, 2015

**Shaxsiy**

* Liga 1da yilning eng yaxshi murabbiyi: 2008, 2015, 2016
* Fransiyada yilning eng yaxshi murabbiyi: 2009, 2015 

### Orderlar

* Faxriy legion ritsarlari: 1998

## Manbalar

## Havolalar

* Profil FFF.fr
* PSJ rasmiy sayti  (in English)
Steve Cook

**Steve Anthony Cook** (1991-yil 19-aprelda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, “Nottingem Forest” klubi himoyachisi.

## Jamoalardagi faoliyati

### Brighton & Hove Albion
Sharqiy Sussexning Hastings shahrida tugʻilgan Cook 2008-yil 24-sentabrda Liga kubogi uchinchi bosqichida “Manchester City” ustidan qozonilgan gʻalaba vaqtida “Brayton & Hove Albion” safida debyut qilgan. 2008-yil 18-noyabrda Hartlepool Yunaytedga qarshi birinchi raundda takroriy mag'lubiyatga uchradi.

2008-yil 23-dekabrda Cook Conference South jamoasi Havant va Vaterlovillga olti haftalik ijara asosida qoʻshildi. Ushbu shartnoma muddati tugagach, u yana bir bor "Brighton"ning asosiy jamoasida ishtirok etdi va futbol ligasi kubogi finalida "Luton Town"ga penaltilar seriyasida mag'lub bo'lganida uchinchi o'rinni egalladi.

Cook 2009-yil 28-fevralda CreweAlexandraga qarshi oʻz uyida 4:0 hisobida magʻlub boʻlganida “Brayton” uchun birinchi liga oʻyinini oʻtkazdi.

U hamkasblari Steve Brinkhurst va Josh Pelling bilan birga 2009-yil 7-may kuni Brighton bilan professional shartnomalar imzoladi.

2009-yil 20-noyabrda Cook birinchi jamoada oʻyin tajribasiga ega boʻlish uchun Conference Southdagi Eastleigh jamoasiga ijara asosida qoʻshildi. U 2009-yil 21-noyabrda Angliya kubogining uchinchi saralash bosqichida Lewes bilan 1:1 hisobida durang oʻynagan debyutida maydondan chetlatilgan edi.

## Manbalar
Doʻsmattepa

**Doʻsmattepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligidir. Obyekt davri: Oʻrta asrlar. Buxoro viloyatining Qorakoʻl tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Paykent“ MFY,Morli qishlogʻi choʻl hududi Qadimgi Poyke?t shahridan 10 km janubi-sharqda. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Chimriotatepa

**Chimriotatepa** — Oʻzbekistonda davlati Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumanida  “Chaydori” MFY hududida joylashgan madaniy meros obyekti, arxeologiya yodgorligidir. VI—VIII asrlarga tegishli. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Turkiston mo‘ylovdori

**Turkiston moʻylovdori** () — karpsimonlar oilasiga mansub chuchuk suv baligʻi, *Luciobarbus capito*  kichik turi.

## Tavsif
Uzunligi 70 sm va vazni 16 kg gacha boʻlgan bu  yirik baliqning rangi toʻq, orqasidan to pastki qismigacha bilinar-bilinmas och oltin tusga ega. Orqa suzgichining balandligi tana uzunligining 15-16% ni tashkil qiladi. U 3-4 ta shoxlanmagan va 8 ta shoxlangan, analda 2-3 ta shoxlanmagan va 5 ta shoxlangan yoylari boʻladi. Yon chiziqda 59-68 ta tangachalari bor. Ularning tangachalari Orol moʻylovdoridan yirikroq boʻladi.

## Tarqalishi va yashash joyi
Turkiston moʻylovdori Oʻrta Osiyoda Orol dengizi havzalarida, Qozogʻiston, Oʻzbekiston, Turkmaniston, Qirgʻiziston va Tojikiston hududida tarqalgan. Amudaryo, Sirdaryo, Zarafshon, Chu, Norin, Urgʻa daryolarining irmoqlarida yashaydi. Turgʻun hayot kechiradigan baliq sanaladi. Daryolarning tekis joylarida yashaydi. U har doim oz boʻlgan, lekin Orol moʻylovdoridan koʻra koʻproq uchragan. 

## Oziqlanishi
Suvda turgʻun yashovchi umurtqasiz suv hasharotlari va mayda baliqlar bilan oziqlanadi. 

## Yashash tarzi
Urchish davrida daryolar boʻylab 1000 km gacha koʻtariladi. Aprel-may oylarida qumli-toshli tuproqli daryo toshqinlarida, daryolarning butun tekis oqimi boʻylab urugʻlanadi. Serpushtliligi 2000 uvildiriqqacha boradi. Bir yilda yoki ikki yil ichida bir marta uvildiriq tashlaydi. mumkin. 

## Muhofaza etish
Qozogʻiston, Oʻzbekiston, Qirgʻiziston, Turkmaniston va Tojikistonning Qizil kitoblariga kiritilgan. Qirgʻizistonda u yoʻqolib ketish xavfi ostidagi kichik tur hisoblanadi. 

## Cheklovchi omillar
Bir qancha migrasiya yoʻllarini butunlay toʻsib qoʻygan toʻgʻonlar bilan daryolarning tartibga solinishi oqibatida keskin kamayib ketmoqda.

## Muhofaza choralari
Baliq ovlashni taqiqlash, urugʻlantirish va oziqlanish joylarini muhofaza qilish, kichik turlar sonini va uning holatini aniqlashtirish.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Qirg'iziston Respublikasi Qizil kitobi / ch. ed. Shukurov E. J. - 2-nashr. - Bishkek, 2006. - S. 307. - 544 b. Baliq pdf
* Veselov E. A. SSSR chuchuk suv baliqlari faunasining kaliti. O'qituvchilar uchun qo'llanma. - M.: Ta'lim, 1977. - S. 121-122. - 238 b.
Oʻzbekistonda futbol stadionlari roʻyxati

Quyida Oʻzbekistondagi futbol stadionlari sigʻimlari boʻyicha saralangan roʻyxati keltirilgan. Roʻyxatga kamida 500 tomoshabin sigʻadigan stadionlar kiritilgan. Roʻyxatda sigʻim va stadion nomlarida kichik noaniqliklar boʻlishi mumkin.

## Stadionlar

### Buzilgan va Oʻrniga qayta stadion va boshqa inshoot qurilgan stadionlar

## Yana qarang

* Oʻzbekistonda futbol
* Sig‘imi bo‘yicha Osiyo stadionlari ro‘yxati
* Jahonda futbol stadionlarining sig‘imlari bo‘yicha ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar

* Uzbekistan Football Association Website 
* europlan-online.de
* michas-groundhopping.de/
* stadiumdb.com
Gʻamxurdtepa

**Gʻamxurdtepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Ilk oʻrta asrlar. Navoiy viloyatining Qiziltepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Gʻamxoʻr“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Ateş

***Ateş*** 1995-yil 7-dekabrda Dinch Bilgin tomonidan tashkil etilgan gazetasi hisoblanadi. Mavzusi jinsiy aloqa, sud va politsiya bilan bogʻliq yangiliklar. 1998-yilda „Yeni yuzyil“ gazetasi bilan birga Korkmaz Yigitga sotilgan. Gazeta 1999-yil 15-fevralda yopilgan.
Muhammad Hakim-Mirzo

**Shahzoda Mirzo Muhammad Hakim**, **Mirzo Hakim** nomi bilan ham mashhur (1553-yil 29-aprel – 1585-yil 10-oktabr) – Boburiylar sulolasidan boʻlgan shahzoda, (1556–1585), Boburiylar hukmdori Humoyunning toʻrtinchi oʻgʻli, uchinchi Boburiy hukmdor Akbarning ukasi.

1553-yil 29-aprelda Afgʻonistonning Kobul shahrida tugʻilgan. 1530–1540, 1555–1556-yillarda Shimoliy Hindistonda hukmronlik qilgan Boburiylar humdori Humoyunning (1508—1556) toʻrtinchi oʻgʻli. Uning onasi Mah-i-Kuchuk-begim Sohiba (?–1564), argunlik Bayram-oʻgʻlonning singlisi va Humoyunning beshinchi xotini. 

## Manbalar
Steve Sidwell

**Steven James Sidwell** (1982-yil 14-dekabrda tug'ilgan) - yarim himoyachi sifatida o'ynagan ingliz sobiq professional futbolchisi.

Sidwell "Arsenal" akademiyasi tarbiyalanuvchisi edi va ikki marta Angliya yoshlar kubogini qo'lga kiritganidan so'ng, u Brentford va Brighton & Hove Albionga ijaraga o'tdi, lekin hech qachon "Arsenal"ning asosiy jamoasiga kira olmadi. U 2003-yil yanvar oyida Qirollik klubiga o'tganidan so'ng "Reading" bilan chempionatda mashhur bo'ldi. Ularga 2005-06-yilgi mavsumda birinchi marta Premer-ligaga ko'tarilishlariga yordam berdi. U 2007-08-yilgi mavsumda "Chelsi"ga bepul transfer orqali qo'shildi, ammo "Stamford Bridge"da imkoniyatlari cheklangan edi. U 2008-yilning iyulida 5 million funt sterling evaziga "Aston Villa"ga o'tdi. Villa Parkdagi faoliyati davomida u 64 marta o'ynab, to'rtta gol urdi. O'shanda Siduell "Fulham"da  3+1⁄2 yil o'tkazdi va 115 ta o'yinda maydonga tushib, 17ta gol urdi. Uning "Craven Cottage"dagi faoliyati klub 2013-14-yillarda Premer-ligadan tushib ketganidan so'ng tugadi va keyinchalik u 2014-yil iyun oyida "Stoke City"ga tekin transfer orqali qo'shildi. U klub uchun bor-yo'g'i 13 ta o'yinda maydonga tushdi va faoliyatini "Brighton & Hove Albion"da ikki yillik faoliyati bilan yakunladi.

### Reading
Sidwell 2003-yilning yanvarida  4+1⁄2 yillik shartnoma evaziga noma'lum pul evaziga «Reading»ga o'tdi. U «Reading»dagi debyutini 2003-yilning 29-yanvarida «Leicester City»ga qarshi o'yinda (3:1) o'tkazdi. 2003-yil 11-fevralda o'zining navbatdagi o'yinida u "Burnley" ustidan 5:2 hisobida g'alaba qozonib, ikkita gol urdi. Sidwell 2002-03-yillarda 15 marta o'ynadi.

## Personal life
Sidwell 2005-yilning 19-iyunida Krystellga turmushga chiqdi.

Sidwellning Louise ismli singlisi va Lee ismli akasi bor. Lee 2002-03-yilgi mavsumda AFC Wimbledonda o'ynadi.

## Karyera statistikasi

## Manbalar

## Havolalar
Oʻpkaning tarqoq sili

**Oʻpkaning tarqoq sili** uni chaqiruvchi sil tayoqchalarining butun oʻpka boʻylab yoki uning koʻp qismida tarqalishi natijasida, juda koʻp sil oʻchoqlarning paydo boʻlishi bilan tavsiflanadi. Silning bu turi kelib chiqishi va klinik belgilari boʻyicha oʻziga xos xususiyatlarga ega.

## Etilologiyasi
Birinchi bor aniqlangan bemorlar orasida oʻpkaning tarqoq sili 5-9 % ni tashkil etadi, silga qarshi kurashuvchi dispanserlar hisobidagi kasallar orasida esa 12-15 % ni tashkil etadi. Oʻpkaning tarqoq sili bolalar va oʻsmirlar orasida nisbatan kamroq uchraydi. Kelib chiqishi jihatidan oʻpkaning tarqoq sili baʼzan birlamchi sil bilan bogʻliq boʻlsa boshqa paytlarda ikkilamchi silga bogʻliq boʻladi. Oʻpkaning tarqoq sili sil tayoqchalarining butun oʻpka boʻylab, qon, limfa tomirlari baʼzan bronxlar orqali tarqalishi natijasida kelib chiqadi. Oʻpkaning tatrqoq sili rivojlanishi uchun bir qancha shartlar mavjud boʻlmogʻI zarur. Shulardan birinchisi, sil tayoqchalarining qon tomirlari orqali tarqalishi hisoblanadi, ammo bu asosiy sabab boʻla olmaydi. Yuqoridagi holat bilan birga makroorganizmning sil infeksiyasiga qarshi tabiiy kurashish qobiliyati va silga qarshi immunitet juda past boʻlsa, organizmning ayniqsa, oʻpka toʻqimasining, uning qon tomirlarining infeksiyaga nisbatan sezgirligi juda baland boʻlsa, tarqoq sil rivojlanadi.

## Klinik koʻrinishi.
Ich terlamasi koʻrinishidagi xili oʻta oʻtkir tusda toʻsatdan tana harorati koʻtarilib, titroq, bosh ogʻrigʻI, alahlash va baʼzan hushdan ketish bilan boshlanadi. Kasallik boshlangandan 10-14 kun oʻtgach qilingan rentgenogrammada juda koʻp mayda oʻchoqlarning boʻlishi bemorda oʻpkaning miliar sili borligini tasdiqlaydi.

## Davolash.
Birinchi marta oʻpkaning tarqoq sili aniqlangan bemorlarni albatta shifoxona sharoitida izoniazid, rifampitsin, streptomitsin zarur boʻlsa tizamid berib to sil oʻchoqlari soʻrilib, qotib qolguniga qadar kovaklar berkitulgunicha davolash zarur.
## Manbalar
Fitna nazariyalari

**Fitna nazariyasi** (*dan* "fitna nazariyasi"), shuningdek, **konspirologiya** - ma'lum bir muayyan ijtimoiy ahamiyatga ega voqealarni, tarixiy hodisalarni yoki umuman butun tarix yoʻnalish natijasini qandaydir bir guruh(davlat ichidagi davlat, dunyo hukumati) odamlar tomonidan hudbinllik, g'ariz maqsadlar yo'lida boshqarilishi, uyushtirilishini ta’kidlovchi konsepsiya sifatida ta’rif beriladi.
Edmontonia

**Edmontonia** ( — zirhli dinozavrlar turkumi, kech boʻr davri nodozavrlar oilasiga mansub. Edmontonia skeletlari Kanada va AQShda topilgan.

Kaltakesak Kanadaning Alberta provinsiyasida joylashgan Edmonton geologik tuzilishi sharafiga nomlangan, uning qoldiqlari birinchi boʻlib topilgan.

## Tavsif

Edmontonia balandligi 2 metr va uzunligi 7 metr boʻlib, ogʻirligi 4 tonnaga yaqin boʻlgan oʻtxoʻr dinozavr. Uning orqa va boshining yuqori qismi suyaklar bilan qoplangan boʻlib, ular dumga yaqinroq boʻlgan tikanlarga oʻxshardi. Toʻrtta eng katta tikanlar kaltakesakning yelkasidan turli yoʻnalishlarda boʻlib, yirtqichlardan himoya yoki kurash vositasi boʻlib xizmat qilgan.

## Kashfiyot va qarashlar

Pangolin turi (*E. longiceps*) birinchi marta 1924-yilda Jorj Paterson tomonidan *Morrin* qishlogʻi yaqinidagi *Horsehoe Canyon* geologik shakllanishida kashf etilgan. Biroq, unga ism faqat 1928-yilda Charlz Sternberg tomonidan berilgan. NMC 8531 holotipi qisman skeletdan iborat.

Keyinchalik Texasdagi Aguya geologik qatlamida yana bir tur topildi, u 1930-yilda *E. rugosidens* nomini oldi. Bosh suyagi tuzilishidagi turlar bilan farq qilganligi sababli, Robert Bakker uni *Chassternbergia* (Sternberg sharafiga) alohida jins yoki kichik jinsga ajratdi, ammo bu ilmiy hamjamiyatda umumiy eʼtirofga ega emas.

Bugungi kunga qadar maʼlum boʻlgan uchinchi tur, *E. australis*, faqat topilgan servikal qalqonlardan maʼlum boʻlgan, hozirda *Glyptodontopelta* (Burns, 2008) ning sinonimi hisoblanadi.

## Manbalar
Farg'ona axborot agentligi

**Fargʻona axborot agentligi** sobiq Sovet Ittifoqining Markaziy Osiyo respublikalariga xizmat koʻrsatuvchi rasmiy Rossiya ommaviy axborot vositalaridir.

Fargʻona axborot agentligi sobiq Ittifoqning barcha Oʻrta Osiyo respublikalarining yirik shaharlarida muxbirlari ishlagani bilan eʼtiborlidir. Agentlik oʻzi haqida: *"…sobiq SSSRning Markaziy Osiyo mamlakatlari hayoti bilan shugʻullanadigan eng mashhur manbalardan biri" deya daʼvo qiladi.*

## Manbalar

## Havolalar
 in Russian

 in English

 in Uzbek
Sembilang milliy bog'i

**Sembilang** ( - Indoneziyaning Sumatra orolining sharqiy qismida joylashgan milliy bog'. Yaqin atrofdagi Berbak bog'i kabi Sembilang asosan botqoqli o'rmonlar va torf botqoqlari bilan ifodalanadi. Ikkala bog' ham xalqaro ahamiyatga ega bo'lgan suv-botqoq erlardir. Sembilang - kulrang tumshug'li tumshug'lari uchun dunyodagi eng katta uyalar joyi bo'lib, dunyodagi eng xilma-xil qirg'oq qushlari jamoasi joylashgan bo'lib, bu qushlarning 213 turi bu yerda qayd etilgan. Bog'ning maydoni 2051 km².

Bog' hududining qariyb yarmini mangrovlar, qolgan hududlarni torf botqoqlari, pasttekislikdagi tropik o'rmonlar, suv-botqoq o'rmonlari, qirg'oq bo'yidagi o'rmonlar va boshqalar egallaydi. Sembilangda 53 turdagi sutemizuvchilar yashaydi: Sumatran yo'lbarsi, Sumatra fili, -tayanchli tapir, qora qo'l gibbon, siamang, borne bulutli leopard, marmar mushuk, sumatran mushuki, malay ayig'i, cho'chqa dumli makaka va boshqalar. Park daryolarida 140 dan ortiq baliq va 38 turdagi qisqichbaqalar uchraydi..

Sembilang - kulrang tumshug'i uchun dunyodagi eng katta uyalar va Yava marabulari uchun eng katta uyalar joylaridan biri. Yo'qolib ketish xavfi ostida turgan boshqa qush turlari - Malaya jun bo'yinli laylak, oq boshli o'rdak, Oxotsk salyangozi va Uzoq Sharq jingalaklari. Parkdagi qushlarning umumiy soni taxminan bir million kishini tashkil qiladi; qishda bu yerda 100 mingga yaqin koʻchmanchi qushlar dam olish uchun toʻxtaydi.

## Eslatmalar
Garry Monk

**Harry Alan Monk** (1979-yil 6-martda tug'ilgan) - ingliz futbol murabbiyi va sobiq professional futbolchi, markaziy himoyachi sifatida o'ynagan va yaqinda Chempionship klubi Sheffild Uensdeyni boshqargan. Uning boshqaruvdagi faoliyati Swansea City, Leeds Yunayted, Midlsbro va Birmingem City kabi klublarda ishlagan.

Monk "Swansea City"da 2004-yildan 2014-yilgacha professional futbolning barcha to'rt divizionida o'ynagan, o'sha vaqtning koʻp qismini sardor sifatida o'ynagan. U o'n mavsum davomida "Swansea" uchun barcha musobaqalarda 270 ta o'yin o'tkazgan va 2013-yilgi Futbol Ligasi kubogi finalida g'olib chiqqan jamoaning bir qismi boʻlgan.

## Faoliyati
Bedfordshire (Bedfordshir) shahrida tug'ilgan Monk o'z faoliyatini Torquay Yunaytedda stajyor sifatida boshlagan, 1995-96-yilgi mavsumda beshta o'yinda maydonga tushgan, shu bilan birga yoshligining koʻp qismini Torquayda o'sganidan keyin ham stajyor sifatida davom ettirdi. O'sha mavsum oxirida u shogirdligini tugatish uchun Sautgemptonga ko'chib o'tdi va 1997-yil may oyida ular bilan professional o'yinni boshladi.

Monk Torquayga 1998-yil sentyabr oyida ijara asosida o'tdi. Dellga qaytgandan so'ng darhol birinchi jamoa tarkibiga kirdi va jarohat olgan Ken Monkou o'rniga 1998-yil 28-noyabrda Derby Countyga qarshi o'zining ilk debyutini o'tkazdi. 1999-yil sentyabr oyida u Stockport Countyda ijarada o'ynadi va 2000-yil yanvar oyida ikkita o'yin uchun asosiy jamoaga chaqirildi.

Monk Swansea uchun debyutini 2004-yilning 7-avgustida yangi Liga Ikkinchi mavsumining birinchi kunida Vetch Fieldda Nortgempton Townga qarshi o‘yinda (0:2) o‘tkazdi. 4-sentabr kuni u “Youvil Town”ga qarshi o‘yinning 84-daqiqasida Fil Jevons darvozasiga penaltini o‘tkazib yuborgani uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri qizil kartochka oldi.

## Karyera statistikasi

## Manbalar
Salyutogenez

**Salyutogenez** - bu isroillik tibbiyot sosiologiyasi professori Aaron Antonovskiy tomonidan kiritilgan tushuncha. Bu atama kasallikni keltirib chiqaruvchi omillar (patogenez) emas, balki inson salomatligi va farovonligini qoʻllab-quvvatlovchi omillarga qaratilgan yondashuvni tavsiflaydi. Boshqacha qilib aytganda, salyutogenez insonning sogʻligʻi, stressi va yashash sharoitlariga psixofiziologik moslashuvi oʻrtasidagi munosabatni aks ettiradi.

## Manbalar
Jules Keita

**Abdoulaye Jules Keita** (1998-yil 20-iyulda tugʻilgan) – gvineyalik professional futbolchi, yaqinda oʻtgan RC Lens jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Keita professional faoliyatini 2019-yil sentabr oyida „Lens“ga qoʻshilishdan oldin Liga 1 ning „Dijon“ klubida boshlagan.

## Jamoalardagi faoliyati
2020-yil 20-iyulda Keita Lensni tark etadi va Bolgariyaning CSKA Sofiya klubiga bir mavsumga ijara asosida qoʻshilgan. 2021-yil iyun oyida CSKA Sofiya sotib olish opsiyasidan voz kechgan va Keita Lensga qaytdi.

## Xalqaro faoliyati
Keita Gvineya terma jamoasi safida 2019-yil 12-oktabrda Komor orollariga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida (1:0) debyut qilgan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Xalqaro

## Yutuqlar
**CSKA Sofiya**

* Bolgariya kubogi : 2020–2021

**Gvineya U17**

* Afrika U-17 Millatlar kubogi bronza: 2015

## Manbalar

## Havolalar

*
Ayman az-Zavahiri

**Ayman Muhammad Rabi al-Zavahiri** (; 1951-yil 19-iyun — 2022-yil 31-iyul) misrlik vrach va ilohiyotchidir. 2011-yilning iyunidan to oʻlimiga qadar, yaʼni 2022-yilning iyuligacha „Al-Qoida“ga yetakchilik qilgan. 2011-yilda Usoma bin Lodindan keyin „Al-Qoida“ boshqaruvini qoʻlga olgan.

2001-yil 11-sentabr terror xurujlaridan keyin az-Zavahirining qayerda ekanligi haqidagi maʼlumot uchun AQSh davlat departamenti $25 million miqdordagi mukofot taklif etgan.

2022-yilning 31-iyulida az-Zavahiri Kobulda AQSh dron hujumi oqibatida oʻldirildi.

## Manbalar
Modran

**Modran** (, ) — Bosniya va Gersegovina Respublikasining Serb Respublikasi tarkibiga kiruvchi Derventa tumanidagi aholi punkti (qishloq). 1991-yilgi Yugoslaviya aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra, Modranda 1152 kishi yashagan.

## Aholi
Qishloq aholisida xorvatlar koʻp.

### Milliy tarkibi
1991-yil:
* Xorvatlar — 1125 kishi (97,65 %)
* Serblar — 7 kishi (0,60 %)
* Yugoslavlar — 1 kishi (0,08 %)
* Bosniyalik musulmonlar — 0 kishi (0,00 %)
* boshqalar — 19 kishi (1,64 %)

## Tarixi
Yugoslaviya urushlari yillarida Xorvatiya mudofaa kengashining 111-brigadasining 3-bataloni mahalliy xorvatlardan yigʻilgan.
Kam shovqinli blokli konvertor

**Kam shovqinli blokli konvertor**
1-rasmda ko'rsatilgan sxema past shovqinli blokli konvertor bo'lib, sun'iy yo'ldosh televideniyasini qabul qiluvchi antennaga ulash uchun mo'ljallangan. U blokli konvertor deb ataladi, chunki u ko'p sonli sun'iy yo'ldosh kanallarini ma'lum bir kanalga chiqarishga urinmasdan blok sifatida aylantiradi. Transmissiya 22 000 masofani bosib o'tgan bo'lsa ham&nbsp;sun'iy yo'ldosh orbitasidan mil uzoqlikda, idish-tovoqdan so'nggi bir necha fut masofada, u mulk ichida ishlatiladigan nuqtagacha signal olishda muammo bor. Qiyinchilik shundaki, signal mulk ichiga kabel orqali keltiriladi (pastga yo'ldosh deb ataladi) va yuqori sun'iy yo'ldosh signal chastotalari kabelda bo'sh joy emas, balki juda zaiflashadi. Blok konvertorining maqsadi sun'iy yo'ldosh signalini pastga o'tkazgich va foydalanuvchi pristavkasi tomonidan boshqarilishi mumkin boʻlgan ancha past chastota diapazoniga aylantirishdir. Chastotalar sun'iy yo'ldosh tizimiga va geografik mintaqaga bog'liq, ammo ushbu qurilma 10.7 diapazonidagi chastotalar blokini o'zgartiradi.&nbsp;Gigagerts dan 11,8 gacha&nbsp;GHz. Pastki qismga boradigan chiqish 950 diapazonida&nbsp;MGts dan 1950 gacha&nbsp;MGts. Qurilmaning pastki qismidagi ikkita F konnektori pastga o'tkazgichlarga ulanish uchun mo'ljallangan. Ikkita televizor yoki televizor va videomagnitofonni bir vaqtning o'zida ikkita turli kanalga sozlash mumkin bo'lishi uchun ushbu modelda ikkitasi (blok konvertorlari bittadan yuqoriga ko'ra istalgan sonli chiqishga ega bo'lishi mumkin) taqdim etiladi. Qabul qiluvchi shox odatda taxtaning markazidagi dumaloq teshikka o'rnatiladi, bu bo'shliqqa chiqadigan ikkita zond mos ravishda gorizontal va vertikal polarizatsiyalangan signallarni qabul qilish uchun mo'ljallangan va qurilmani bu ikkisi o'rtasida almashtirish mumkin. Sxemada ko'plab filtr tuzilmalarini ko'rish mumkin: kiruvchi signalni qiziqtiradigan diapazonga cheklash uchun mavjud boʻlgan tarmoqli o'tish parallel ulangan chiziqlar filtrlarining ikkita misoli mavjud. Rezonatorlarning nisbatan katta kengligi (2-rasmdagi mikrotasma misoli yoki markaziy metall cho'zinchoq ostidagi va o'ng tomonidagi mahalliy osilator filtrlari bilan solishtiring) filtr o'tishi kerak boʻlgan keng tarmoqli kengligini aks ettiradi. Shuningdek, tranzistorlar va boshqa qurilmalarni doimiy oqim bilan ta'minlaydigan stub filtrlarining ko'plab misollari mavjud, filtr signalning quvvat manbaiga o'tishining oldini olish uchun talab qilinadi. To'siqlar orqali chaqiriladigan ba'zi yo'llardagi teshiklar qatorlari filtrlovchi tuzilmalar emas, balki korpusning bir qismini tashkil qiladi.

## '''Manbalar'''
Ricky Martin (1999)

***Riki Martin*** - Puerto-Rikolik qo'shiqchi Riki Martinning beshinchi studiyaviy albomi, 1999 -yil 11-mayda Columbia Records tomonidan chiqarilgan. Bu albom dunyo boʻylab 22 million nusxada sotilgani bilan barcha davrlarning eng koʻp sotilgan albomlaridan biri hisoblanadi.

Bu Martinning AQSh bozoriga chiqqan uchinchi albomi va ingliz tilidagi birinchi albomi. *Riki Martin* dunyo bo'ylab birinchi " Livin' la Vida Loca " hitini o'z ichiga olgan.

## Diagramma ko'rinishi
*Riki Martin* 22 million nusxadan ortiq sotilgan va Martinning eng ko'p sotilgan albomiga aylandi.

U AQSH, Kanada,Avstraliya, Yangi Zelandiya, Ispaniya, Finlandiya va Norvegiyada birinchi oʻringa, boshqa mamlakatlarda esa birinchi oʻntalikka kirgan.

Albom AQShda ishlab chiqarilgan birinchi haftasida 661 000 nusxa sotilgan va birinchi o'rinni egallagan. Keyingi haftada u 458 000 nusxada sotilgan  6,958,000 nusxa sotilgandan so'ng, albom AQShda 7x Platinum sertifikatiga ega bo'ldi. Shuningdek, Kanada va Yaponiyada bir million nusxada sotilgandan so'ng, u mos ravishda olmos va Million mukofotlari bilan tasdiqlangan. Evropada *Riki Martin* ikki million nusxani sotgani uchun IFPI tomonidan 2x platina sertifikatiga ega.

Albom Martinning butun dunyoda e'tirof etilgan " Livin' la Vida Loca " hitini o'z ichiga olgan bo'lib,u Billboard Hot 100,ro'yxatida birinchi o'rinni egallagan va Kanada, Buyuk Britaniya, Irlandiya va Yangi Zelandiyada birinchi o'rinni egallagan. Ikkinchi singl " She's All I Ever Had " AQShda ikkinchi o'rinni egalladi. Hot Lotin qo'shiqlarida "Livin' la Vida Loca" to'qqiz hafta davomida chartning eng yuqori pog'onasida qoldi, " Bella " ("She's All I Ever Had" ning ispancha versiyasi) ham uch hafta davomida birinchi o'rinda qoldi. Bu 1999-yilda 13,1 million nusxa sotilgan holda dunyo bo'ylab eng ko'p sotilgan to'rtinchi albom edi, o'sha hafta debyutida u butun dunyo bo'ylab taxminan 1,7 million nusxani sotdi va guruhning "Millenium" albomidan keyin uchinchi o'rinni egalladi. Backstreet Boys" 2,2 million va Hikaru Utadaning "Birinchi sevgi" yapon qo'shig'i birinchi haftasida 2,1 million nusxada.

## Mukofotlar
*Riki Martin* 42-Gremmi mukofotlari marosimida " Eng yaxshi pop albomi" nominatsiyasida Grammy mukofotiga nomzod bo'ldi. U "Sevimli lotin san'atkori" va "Sevimli pop/rok rassomi" uchun Amerika musiqa mukofotini qo'lga kiritdi. Shuningdek , 2000-yilgi Juno mukofotlarida Yilning xalqaro albomi nominatsiyasida Juno mukofotiga nomzod bo'lgan.
Alev Tekinay

**Alev Tekinay** (1951-yilda tugʻilgan) – turk yozuvchisi. Alev Izmirda tugʻilgan va Istanbuldagi nemis oʻrta maktabida tahsil olgan. U Myunxendagi universitetda nemis tilini chuqurroq oʻrganib, 1979-yilda doktorlik darajasini oldi. Keyin u Bavariyaning turli universitetlarida nemis va turk tilidan dars bergan. 1983-yildan u Augsburg universitetida faoilyatini boshlagan. Bir nechta romanlar va qisqa hikoyalar yozgan, natijada Bavariya Tasviriy sanʼat akademiyasi tomonidan Chamisso mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Manbalar
Austin Butler

**Ostin Robert Butler** (1991-yil 17-avgust) — amerikalik aktyor. 

## Filmografiya

### Film

### Televizion

### Teatr

## Mukofotlar va nominatsiyalar

## Manbalar


## Havolalar

*
Sulton Murod-mirzo

**Shahzoda Sultonmurod Mirzo** (1570-yil 8-iyun – 1599-yil 12-may) – Boburiylar sulolasidan boʻlgan shahzoda, Malva (1590–1594), Berar (1596–1599) va Assam (1595–1597) hokimi. Boburiylar sulolasi hukmdori Buyuk Akbar I va Bibi Salima Sulton (?– 1599) oʻgʻli. 

„Jahongirnoma“ asarining muallifini yozishicha, Murod Mirzo podishoh Akbarning oʻgʻli boʻlib, uning oʻgay ukasi Doniyol Mirzo bilan bir sulola xonadonida tugʻilgan. Baʼzi manbalarda uning onasi Akbarning xotini Salima Sulton Begim boʻlgani toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud.

## Manbalar

*
Terry Connor

**Terence Fitzroy Connor** (1962-yil 9-noyabrda tug'ilgan) - ingliz sobiq futbolchisi, futbol murabbiyi bo'lib, hozirda Cardiff Cityda bosh murabbiy yordamchisi.

U Leedsda tug'ilgan va Foxwoodmaktabining o'quvchisi boʻlgan. O'yinchi sifatida Connor Leeds United, Brighton & Hove Albion, Portsmouth, Swansea City va Bristol City klublarida o'ynagan. Hujumchi sifatida Futbol Ligasida 358 o'yinda 91 ta gol urgan. U bir marta Angliyaning 21 yoshgacha boʻlgan terma jamoasida o'ynagan.

U o'yindan nafaqaga chiqqanidan so'ng murabbiylikka o'tdi, 1999-yilda "Wolves"ga qo'shilishdan oldin qisqa muddat "Bristol Rovers" va "Bristol City"da murabbiy bo'lib ishladi. Turli lavozimlarni egallaganidan so'ng, 2012-yilda Premer-ligada o'n uch o'yin davomida "Wolves"ning menejeri bo'lib ishladi.

## Faoliyati
Connor 1979-yil 17-noyabrda “Leeds Yunayted” safidagi debyutida “West Bromvich”ga qarshi oʻyinda (1:0) gol urdi. U toʻrt mavsum davomida “Leeds” safida jami 108 oʻyin oʻtkazib, 22 ta gol urdi. U 1983-yilning mart oyida Andy Ritchie evaziga Brighton & Hove Albionga qo'shildi. Biroq, u bir necha oy o'tgach, Angliya kubogi finalida maydonga tusha olmadi. Klub mavsumni quyi ligada yakunladi. Connorning "Brayton" uchun o'yinlarining aksariyati Ikkinchi divizionga to'g'ri keldi. U 1986-yil noyabr oyida 21 yoshgacha boʻlgan Yugoslaviya terma jamoasiga qarshi o'ynagan. U 1987-yilda "Brayton"ni tark etgunga qadar 156 o'yinda 51 ta gol urdi. U 1987-yilda uchinchi bosqichga tushib ketdi. Uning "Brayton" uchun eng esda qolarli gollaridan biri "Liverpul"ni 1983-84-yilgi Angliya Kubogidan chiqarib yuborganida boʻlgan. U Portsmouthga 200 ming funt sterlingga shartnoma imzolash uchun janubiy qirg'oq bo'ylab ko'chib o'tgan.

Portsmouth Connor kelgan paytda birinchi divizionga yangi ko'tarilgan edi, ammo uning maqsadlariga qaramay, ular atigi bir mavsumdan keyin quyi ligaga tushib ketishdi. U 1990-yilning avgustida £150,000 evaziga Swansea Cityga qo'shilishdan oldin uch mavsum davomida Fratton Parkda qoldi.

## Manbalar
Anabolik steroidlar

**Anabolik steroidlar** androgen gormonlar asosida sintez qilingan. Androgen moddalarning anabolik — oqsillaming hosil boʻlishiga taʼsir qilishi uzoq yillardan beri maʼlum boʻlgan, ularning gormonal taʼsiri boʻlgani uchun amaliyotda anabolizant sifatida deyarli qoʻllanmagan. Kimyogarlar moddalarning anabolik va androgen xususiyatlarini ajratib, asosan anabolik taʼsir etuvchi moddalar olishgan va tibbiyotda keng qoʻIlanmoqda.

## Oqsillarga taʼsiri
Anabolik moddalar oqsillar hosil boʻlishini orttirib, parchalanishini kamaytiradi, aminokislotalaming oʻzlashtirilishini yaxshilaydi. Skelet mushaklarining vazni va kuchi ortadi, ichki aʼzolar — jigar, yurak, buyrak vazni ham ortib boradi. Suyaklarda kalsiyni tutib qoladi, bu ayniqsa, osteoporoz kasalligida qoʻl keladi. Anabolik moddalar umuman regeneratsiya jarayonlarini oshiradi, chunki bular nafaqat oqsillar, fermentlar, somatotropin hosil boʻlishini, toʻqimalarda oksidlanish, fosforlanish jarayonlarini orttiradi. Plazmaoqsillaridan, albuminlaming miqdori ortadi.

## Qoʻllanilishi
Anabolizantlar miokardni qisqartiruvchi oqsillarning hosil boʻlishini oshirib, yurak faoliyatiga ijobiy taʼsir koʻrsatadi. Anabolizantlar bolalar amaliyotida — gipotrofiyalarda, gipoplastik anemiyalarda, yuqumli kasalliklardan keyin kaxeksiya, asteniya, osteoporoz, nur kasalligida, glyukokortikoidlar bilan uzoq vaqt davolanganda qoʻllanadi. Moddalar oshqozon yarasi, suronkali gastrit, pankreatit, gepatit, miokard distrofiyasini davolashda ham qoʻllanadi. Anabolik moddalarning taʼsiri sezilarli boʻlishi uchun bemor yaxshi ovqatlatiishi, organizmga yetarli miqdorda azot, kaliy, fosfatlar tushishi lozim. Moddalarning taʼsiri birinchi 10 kunda sezilarli boʻladi, keyinchalik kamayib boradi.

## Salbiy taʼsiri
Anabolik moddalar davomli qoʻllanganda salbiy taʼsirlar paydo boʻladi. Bolalaming, ayniqsa, qizlaming rivojlanishi, jigar faoliyati oʻzgarishi, suyaklar oʻsishdan toʻxtashi, organizmda natriy va suyuqlik tutilib qolishi, shishlar paydo boʻlishi mumkin. Qizlarda, ayollarda gonadotropinning ajralishi kamayadi, hayz sikli oʻzgaradi, ovoz dagʻallashib, yuzda husnbuzarlar paydo boʻlishi mumkin. Anabolizantlami noxush asoratlari asosan ulami androgen taʼsiri bilan  bogʻliq. Nojoʻya taʼsirlaraing oldini olish uchun moddalami 10-15 kun  qoʻllab, keyin tanafius qilish lozim boʻladi. Anabolizantlami homilador, emizikli ayollarga, qonda  bilirubinning miqdori oshganda, jigar kasalliklarida, prostata bezi  oʻsmalarida qoʻllash man etiladi.
## Manbalar
Jimmy Bullard

**James Richard Bullard** (1978-yil 23-oktyabrda tugʻilgan) – ingliz sobiq professional futbolchisi, murabbiyi va televideniya ishchisi. U shanba tongi Sky Sports Soccer AM shousining boshlovchisi sifatida ham faoliyat yuritadi.

Futbolchi sifatida u yarim himoyachi boʻlgan va 1998-yilda Gravesend & Northfleetga oʻtishdan oldin „West Ham United“da yoshlar futboli oʻynagan. Piterboro Yunayteddagi ikki mavsumdan soʻng „Wigan Athletic“da oʻynadi va u ligada 145 oʻyinda oʻnta gol urdi va ularga yordam berdi. Bullard butun faoliyati davomida tabassum bilan futbol oʻynagan holda maydonda ajoyib yetakchi sifatida va oʻzining kulgisi bilan mashhur edi.

2006-yilda „Fulham“ga oʻtgandan soʻng, 2009-yilda Bullard „Hull City“ga oʻtishidan oldin 39 ta oʻyinda 6 ta gol urdi. 2011-yilda „Ipsvich Town“ga ijaraga oʻtishdan boshlandi va u oʻz debyutida gol urdi. Keyinchalik u doimiy ravishda Ipsvichga koʻchib oʻtdi va faoliyatini Milton Keyns Donsda yakunladi. 2012-yil 1-oktyabrda Bullard professional futbolni tark etdi, chunki tizzalari bilan bogʻliq muammolar haftasiga ikkita oʻyin oʻynash talablarini bajara olmasligini anglatardi. U oxirgi marta 2016-yilning sentyabridan 2017-yilning mayigacha Leatherheadda menejer boʻlgan.

## Karyera Statistikasi

## Filmlar

## Manbalar
Sulton Xusrav-mirzo

**Shahzoda Sulton Xusrav Mirzo** (1587-yil 16-avgust – 1622-yil 26-yanvar) – Boburiylar sulolasidan boʻlgan shahzoda, boburiy hukmdor Jahongirning toʻngʻich oʻgʻli.

Shahzoda Xusrav 1587-yil 16-avgustda Lahorda tugʻilgan. U Boburiylar hukmdori Jahongirning (1605–1627) toʻngʻich oʻgʻli. Uning onasi Manxavati Bay (taxminan 1570–1604) boʻlib, jaypurlik Rajaning qizi. Oʻgʻli tugʻilgandan keyin Manxavati Bay Shoh Begim Sohib unvonini sazovor boʻlgan. Xusrav Mirzoning onasi 1604-yil 16-mayda afyun ichib, oʻz joniga qasd qilgan.

## Manbalar
Nikolay Ivanov (tadbirkor)

**Nikolay Ivanovich Ivanov** – (1836-yil 8-aprel – 1906-yil 13-fevral, Toshkent) yirik toshkentlik tadbirkor, savdo maslahatchisi, Toshkent va Turkistonning boshqa shaharlaridagi spirtli ichimliklar va pivo zavodlari egasi.

## Biografiyasi

Nikolay Ivanovich Ivanov Turkistondagi zavodlari toʻliq ishlab chiqarish siklini amalga oshirgan eng yirik yuqori sifatli aroq ishlab chiqaruvchisi sifatida tanilgan. 

Uning faoliyati koʻp tarmoqli boʻlgan. N.I.Ivanov Toshkent va Turkiston oʻlkasi hududida koʻmir qazib olish, „quruq muz“, mineral suvlar ishlab chiqarish korxonalari, „mevali suvlar“ (limonad) zavodi, vino va aroq ishlab chiqaruvchi korxona tashkil qilgan. U yaratgan „Sulton“, „Muskat“, „Semilion“ kabi vino turlari har doim dunyoning turli burchaklaridan kelgan degustatorlar tomonidan yuksak e’tiroflarni qoʻlga kiritgan. Ivanov pivo ishlab chiqarish sohasida ham samarali faoliyat olib borgan. Toshkentdagi 6-sonli pivo zavodi tarixi muvaffaqiyatli tadbirkor hayotining bir qismidir.
 
N.I.Ivanov Chimkentda Qozogʻiston Respublikasidagi yetakchi santonin ishlab chiqaruvchi farmatsevtika korxonasi – hozirgi „Ximfarm“ OAJ zavodini qurgan. Zavod 1884-yildan beri faoliyat yuritib kelmoqda. U nemis kimyogari Vilgelm Pfaff tashabbusi va tijorat maslahatchisi N.I.Ivanovning moliyaviy yordami asosida yaratilgan. Ushbu zavod farmasevtikada muhim dori vositasi hisoblanuvchi santonin moddasini ishlab chiqaradi.

Turkiston viloyatida N.I.Ivanov firmasiga qarashli korxonalarda 2700 nafar ishchi va xizmatchilar ishlagan.

1881-yilda N.I.Ivanov Oʻrta Osiyo tijorat bankini tuzgan.

N.I.Ivanov bir necha oʻn yillar davomida Toshkent ishbilarmonlarining oqsoqoli boʻlgan. Tijorat maslahatchisi faxriy unvoni va bir qancha ordenlar bilan taqdirlangan.

N.I.Ivanov rus pravoslav cherkovi foydasiga cherkovlarni qurish va obodonlashtirish, shuningdek, xayriya uylari, boshpana va boshqa xayriya faoliyatlari uchun koʻp xayr-ehson qilgani bilan ham mashhur. 
Turmush oʻrtogʻi – Ivanova Aleksandra Petrovna (1845-yil 14-dekabr – 1913-yil 13-avgust, Toshkent). Ivan, Vasiliy, Aleksandr, Nikolay ismli toʻrt oʻgʻli va Olga, Anna va Aleksandra ismli uch qizi bor.  Farzandlari keyinchalik „Maslahatchi N. I. Ivanovning tijorat merosxoʻrlari“ savdo-sanoat uyining egalari boʻlgan.

Qizi – Ivanova Olga Nikolayevna (Orenburglik savdogar Nikifor Prokofyevich Savinkovning rafiqasi) (1915-yil 27-oktabrda vafot etgan) Turkiston viloyatidagi birinchi  kimyo-texnolog va farmatsevt ayol. U Chimkentdagi Santonin zavodining ham egasi boʻlgan.

Bir vaqtlar Toshkent yaqinidagi „savdogar Ivanovning dachasi“ deb atalgan hududda rus, pravoslav qabristoni qurilgan boʻlib, u hozirda „Botkin qabristoni“ deb ataladi va Toshkentning eng yirik madaniy-tarixiy yodgorlik majmuasi hisoblanadi.

Botkin qabristonidagi Aleksandr Nevskiy ibodatxonasidan unchalik uzoq boʻlmagan hududda Nikolay Ivanovich Ivanovning qabri joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Ташкентъ въ прошломъ и настоящемъ. Историческій очеркъ. А. И. Добросмысловъ. Ташкентъ. Тип. Порцева. Николаевская ул. 1912.
Kevin Poole

**Kevin Poole** (1963-yil 21-iyulda tug'ilgan) - ingliz futbol murabbiyi va sobiq professional futbolchi, Solihull Moorsda darvozabonlar murabbiyi.

Uzoq faoliyati davomida Pool Premer-ligada "Leicester City" va "Bolton Wanderers"da o'ynagan, shuningdek, Premer-liga tashkil etilishidan oldin "Aston Villa" uchun Angliyaning birinchi divizionida maydonga tushgan. Shuningdek, u 2006-yilda 43 yoshida Burton Albion bilan shartnoma imzolashdan oldin Northampton Town, Middlesbrough, Hartlepool United, Birmingham City va Derby Countyda maydonga tushgan.

So'nggi paytlarda darvozabonlar murabbiyi sifatida ishlagan va futbolchi sifatida ro'yxatdan o'tgan Pool o'zining so'nggi o'yinini 2010-yilda "Byorton"da o'tkazgan. U 2012-yilda, 48 yoshida o'ynashdan ketganida vaqtinchalik murabbiy sifatida faoliyat yuritgan. Ammo, keyinchalik u klubdagi darvozabonlikdagi muvaffaqiyatsizligi tufayli ikki marta o'zini futbolchi sifatida qayta ro'yxatdan o'tkazdi va Pool ingliz futbolida 50 yoshida professional klubda ro'yxatdan o'tgan kam sonli o'yinchilardan biriga aylandi. Kidderminster Harriers, Birmingham City va Derby County klublarida ham faoliyat yuritgan.

## O'yinchilik karyerasi

### Aston Villa
Pool Worcestershire shtatidagi Bromsgroveshahrida tug'ilgan. Uning birinchi klubi Aston Villa bo'lib, u dastlab shogird sifatida qo'shilgan va 1981-yilda professionalga aylangan. U 1982-yilda Yevropa kubogida g'alaba qozongan Jimmy Rimmer va Nigel Spinkdan keyin Villaning uchinchi qo'riqchisi bo'lgan. 1984-yil oxirida Northampton Townda ijaraga olingan va 1984/85-yilgi mavsumda Villa uchun 32 o'yinining birinchisini o'tkazgan.

## Yutuqlar
**Leicester City**

* Football League First Division play-offs: 1996
* Football League Cup: 1996–97

**Burton Albion**

* Conference Premier: 2008–09

## Manbalar
Sariarqa tumani

**Sariarqa tumani** () – Nur-Sulton shahridagi maʼmuriy-hududiy birlik. 1998-yil 6-mayda tashkil topgan.

## Hudud

2018-yil 16-martgacha tumanning maydoni 196,62 km² edi.

2018-yil 16-martda viloyat hududining katta qismi yangi tashkil etilgan Boyqoʻngʻir tumaniga oʻtkazildi va 67,76 km² ga qisqartirildi.

## Aholi
Milliy tarkib (2019-yil boshida) :

* qozoqlar – 239 697 kishi. (72.77%)
* ruslar – 57 496 kishi. (17.45%)
* ukrainaliklar – 5 677 kishi. (1.72%)
* tatarlar – 4532 kishi. (1.38%)
* oʻzbeklar – 3660 kishi. (1.11%)
* nemislar – 3436 kishi. (1.04%)
* koreyslar – 1937 kishi. (0,59%)
* qirgʻizlar – 1801 kishi. (0,55%)
* Belaruslar – 1633 kishi. (0,50%)
* ozarbayjonlar – 1591 kishi (0,48%)
* ingushlar – 1332 kishi (0,40%)
* polyaklar – 1042 kishi. (0,32%)
* armanlar – 450 kishi. (0,14%)
* boshqirdlar – 437 kishi. (0,13%)
* chechenlar – 407 kishi. (0,12%)
* uygʻurlar – 364 kishi. (0.11%)
* moldovanlar – 307 kishi. (0,09%)
* boshqalar – 3599 kishi. (1.09%)
* jami – 329 398 kishi. (100.00%)

## Hokimlar

# Tixonyuk, Nikolay Petrovich (02.1999 – 08.2002)
# Asxat Xarisovich Akchurin (08.2002—04.2004)
# Sapar Qayratovich Axmetov (04.2004—09.2007)
# Erekbolat Amangeldiuli Qobilda (2007—2008)
# Sabila Saparovna Mustafina (04.2008—11.2011)
# Ermek Sabirbekovich Ospanov (11.2011—07.2013)
# Ermaganbet Kabdulovich Bulekpayev (07.2013—11.2015)
# Pavel Sergeyevich Kulagin, 2015-yil noyabr – 20/10/2016
# Arman Alashuli Turlubek (20.10.2016—02.2018)
# Yergali Quandiquli Egemberdi (02.2019—10.2020
# Baiken Eset Berikuly (10.2020-02.2022)
# Jusup Raxatovich Jumagulov (10.02.2022)

## Tuman hududida joylashgan aholi punktlari

* Koktal
* Agrogorodok

## Manbalar
Oroltoʻbe

**[[Qozogʻiston]]dagi aholi punktlarining nomi:**

* Oroltoʻbe – Aqtoʻbe viloyati, Ayteke biy tumanidagi qishloq.
* Oroltoʻbe – Aqtoʻbe viloyati, Xromtau tumanidagi qishloq.
* Oroltoʻbe – Almati viloyati, Balxash tumanidagi qishloq.
* Oroltoʻbe – Almati viloyati, Kerbuloq tumanidagi qishloq.
* Oroltoʻbe – Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati, Sirim tumanidagi qihsloq.
* Oroltoʻbe – Ulitov viloyati, Yangiorqa tumani, Yeraliev qishloq okrugi tarkibida boʻlgan qishloq, 2007-yili tarqatilgan.
Meysari

**Meysari** () — Ozarbayjonning Shamaxi viloyatidagi qishloq. Shamaxi viloyatidagi vinochilik markazlaridan biri.

## Nomi
Qishloq nomi arabcha „Meysar“ soʻzidan kelib chiqqan — chap qanot, yon degan maʼnolarini anglatadi.

## Tarixi
Aholi punkti Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgan davrda dastlab hududiy jihatdan Shamaxi viloyatiga, tugatilgandan keyin esa Boku viloyatiga tegishli edi. 1856-yilgi „Kavkaz taqvimi“ga koʻra, Meysari qishlogʻida arman cherkovining izdoshlari boʻlgan, oʻzaro arman va „tatar“ (ozarbayjon) tillarida gaplashadigan armanlar istiqomat qilgan. 1870-yildagi maʼlumotlarga koʻra, qishloq Shamaxi tumanining faqat armanlar yashaydigan qishloqlariga tegishli edi. Qurilganligining aniq sanasi nomaʼlum boʻlgan arman monastiri boʻlgan. Faqat maʼlumki, 1680-yilda monastir Arximandrit Entoni tomonidan taʼmirlangan. 1831-yildan va 1852-yildan boshlab Arman Apostol cherkovining monastiri vayronaga aylangan.

## Galereya

Meyseri mountain to the west from Shamakhi.jpg|Meysari tog'i
Ilham Aliyev attended opening of vine-growing and wine-making complex of Shirvan wines LLC in Shamahi district 26.jpg|Vino kompleksi
Ilham Aliyev attended opening of vine-growing and wine-making complex of Shirvan wines LLC in Shamahi district 22.jpg|Vino kompleksi


## Manbalar
Etrek etrapi

**Etrek** () – Turkmanistonning Bolqon viloyatidagi tuman.

1925-yilning may oyida Turkmaniston SSR Poltoratskiy tumanining **Atrek tumani** sifatida tashkil etilgan, markazi Bayat-Xajji qishlogʻida.

1926-yil avgustda Poltorask okrugi tugatilib, Atrek okrugi bevosita Turkmaniston SSRga boʻysungan.

1933-yil mart oyida tuman **Qizil-Atrek tumani** deb oʻzgartiriladi.

1939-yil noyabr oyida Qizil-Atrek tumani yangi tashkil etilgan Ashxobod viloyatiga berildi.

1943-yil fevral oyida Qizil-Atrek tumani Krasnovodsk viloyatiga oʻtkazildi.

1947-yil yanvar oyida Krasnovodsk viloyati tugatilib, tuman Ashxobod viloyatiga oʻtkazildi.

1952-yil aprel oyida Krasnovodsk viloyati tiklandi va Qizil-Atrek tumani yana uning tarkibiga kirdi.

1955-yil dekabr oyida Krasnovodsk viloyati yana tugatildi va tuman yana Ashxobod viloyati tarkibiga kirdi.

1959-yil may oyida Ashxobod viloyati tugatilib, viloyat Turkmaniston SSRga bevosita boʻysundi.

1973-yil dekabr oyida hudud qayta tiklangan Krasnovodsk viloyatiga oʻtkazildi.

1988-yilda Krasnovodsk viloyati yana tugatilgan va viloyat Turkmaniston SSRga bevosita boʻysundirilgan.

1992-yilda Qizil-Atrek tumani Bolqon velayati tarkibiga kirdi, avval **Qizilatrek etrapi**, keyin esa Etrek etrapi deb nomlandi.

## Manbalar

## Havolalar
* Jahon tarixi loyihasi