open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moti masjidi (Agra qal’asi)

**Moti masjidi** () 17-asrga oid jamoat masjidi boʻlib, UNESCOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Agra qalʼasida joylashgan. Boburiylar imperatori Shoh Jahon tomonidan qurilgan masjid butunlay oq marmardan bunyod etilgan.

## Tarixi
]
Agra qal’asi zamonaviy koʻrinishda qurilishi asosan Shoh Jahon davriga bogʻliq boʻlib, u Agra qal’asi ichidagi bir nechta inshootlarni demontaj qilib, oʻzining marmar bilan qurish usulini qoʻshgan. Moti masjidi ana shunday inshootlardan biri edi. Masjid 1646-1653-yillarda qurilgan, yaʼni u boshqa Agra qal’asiga qoʻshilgan inshootlar orasida eng kech barpo etilganidir (boshqa inshootlar qurilishi 1627-yilda, birinchi hukmronlik yilida boshlangan va 1638-yilda yakunlangan). 1653-yilda masjidning qurilishi Boburiylar qarorgohi Shohjahonobodga koʻchirilganidan besh yil oʻtgach tugatilgan. Shoh Jahon masjid qurilishini nihoyasiga yetkazgach, uning binosidan shu qadar hayratda qolganki, ikki yildan soʻng ikki oʻgʻliga bu binoni koʻrsatish uchun masjidga yana qaytib kelgan.

## Arxitekturasi
Baland plintus ustiga qurilgan masjid majmuasi qal’a hovlisining shimolida joylashgan devor bilan oʻralgan toʻsiqqa ega. U sharqiy-gʻarbiy oʻqda joylashgan va Jamna daryosi tomonga qaragan. Devorlarning tashqi tomoni qizil qumtosh bilan qoplangan, ichki qismi esa marmar bilan bezaklangan. Har bir devorning oʻrtasida baland kirish yoʻli joylashgan, sharqiy qismi asosiy kirish joyi boʻlib xizmat qilgan.

Masjiddagi devorlarning ichida shimoliy, janubiy va sharqiy chekkalarida arkalar bilan qoplangan deyarli kvadrat shakldagi hovli mavjud. Hovlining oʻrtasida tahorat havzasi joylashtirilgan.

Gʻarbiy chekkasida asosiy ibodat zali joylashgan oʻn ikki qirrali ustunlar bilan mustahkamlangan koʻp qavatli, yoʻlaklarga ega inshoot mavjud. Zalning fasadida yettita kirish yoʻli bor, tomida uchta gumbaz va bir nechta *chhatri* mavjud*.* Zalning old tomoni chuqur *chhajja* bilan soyalangan boʻlib, uning ostidagi qora marmarda forscha yozuvlar bitilgan. Yozuvlarda Shoh Jahon va Moti masjidini sharaflab yozilgan. Namoz oʻqish zalining ichki qismi bezaklarga ega emas, Asherning taʼkidlashicha, bezaksiz marmardan foydalanish Shoh Jahonning shaxsiy diniy meʼmorchiligiga xos uslubdir.

Moti masjidi Ajmer Sharif Dargohida Shoh Jahon tomonidan bunyod etilgan avvalgi marmardan qurilgan jamoat masjidi qurilishiga katta taʼsir koʻrsatgan.

## Galereya

File:Moti_Masjid_Agra_Fort_India_plan.jpg|Arxitektura loyihasi.
File:Моти_Масджид.jpg|Vasiliy Vereshchagin tomonidan 19-asrda olingan masjidning surati.
File:Agra-26-Rotes_Fort-Perlenmoschee-1976-gje.jpg|Moti masjidining fasadi.


## Yana qarang
* Mino masjidi
* Nagina masjidi

## Manbalar

## Havolalar
* Moti masjidining Ols rasmlari
Odathil masjidi

**Odathil Palli** (Odathil masjidi) – Janubiy Hindistonning Kerala shtatidagi Talasseri shahrida joylashgan 200 yillik masjid. Masjid taxminan 1806-yilda qurilgan.

## Tarixi
Talasseri markazida 200 yillik Odathil Palli va Bogʻ masjidi joylashgan. Odathil Palli oʻrnida avval Gollandiyaning shakarqamish bogʻi boʻlgan. U Britaniyaga tegishli Sharqiy Hindiston kompaniyasi tasarrufiga oʻtgan.

Musulmon Keralit Musakaka Sharqiy Hindiston kompaniyasining pudratchisi edi. Musakaka Talasseridagi Keyi oilasining aʼzosi boʻlgan. Keyilar oʻsha davrning koʻzga koʻringan savdogarlaridan biri boʻlishgan.

Musakakani juda halol va ishonchli shaxs deb hisoblashgan. Shuning uchun kompaniya uni sadoqati uchun mukofotlamoqchi boʻladi. Uning iltimosiga koʻra, unga Gollandiya shakarqamish bogʻi beriladi. Musakaka bu yerni tekinga olishni xohlamagani uchun arzimagan narxga sotib oladi.

## Etimologiyasi
Musakaka Talasseri shahrida inglizlar tomonidan bosib olingan ilgari gollandlarga tegishli boʻlgan „Karimbin-odam“ (shakarqamish plantatsiyasi)da muxtasham masjid qurdirgan. Odam malayalam tilida „bogʻ“ degan maʼnoni anglatadi. Shu hududda qurilgani sababli masjid Odathil Palli, yaʼni „Odamdagi masjid“ deb atala boshlangan. Masjidning tomi misdan yasalgan va oltin bilan bezaklangan gumbazga ega boʻlib, Brahmonik anʼanalarida qayd etilgan manzarali koʻrinish xususiyatlarini oʻzida birlashtiradi. Gumbazni oʻrnatishda qarama-qarshiliklar boʻlgan, shuning uchun zamindor gumbazlar va minoralarni oʻrnatishga tezlik bilan ruxsat bergan. Bu oʻsha kunlarda hukmron boʻlgan jamoaviy totuvlikni va Kerala hukmdorlari tomonidan olib borilgan maʼrifiy bagʻrikenglik siyosatini namoyish etadi. Bu yerda barcha musulmonlar ibodat qilishlari mumkin. Qabristonda (masjidga tutash) faqat Keyis oilasiga aloqador kishilarning jasadlari dafn etilgan.

## Eʼtiborga molik jihati
Odathil Palli – sayyohlar va ziyoratchilar koʻp tashrif buyuradigan joy. Odathil Pallining diqqatga sazovor tomoni shundaki, u Keralaning odatiy arxitekturasini oʻzida namoyish etadi va Talasserining markazida joylashgan. Tomdagi toj shakli oltindan qilingan. Masjiddan bugungi kunda ham ibodat qilish maqsadida foydalanilmoqda. Masjidning uchta kirish joyi mavjud. Birinchisi, Talasseri eski avtobus stendining yaqinidagi asosiy darvoza orqali kirish. Keyingisi Logans yoʻli orqali, uchinchisi – OV yoʻliga ulangan binoning orqa hovlisi orqali kirishdir.

## Yana qarang

* Keyi oilasi
* Chovvakkaron Muso
* Talasseriy
* Talasseriy qal’asi

## Manbalar
Shahre Muborak masjidi

**Shahre Muborak masjidi** – Hindistonning Kerala shtati, Kojikode tumani, Central Knowladge City shahrida shayx Abubakr Ahmad tomonidan qurilgan Markaz qoshidagi masjid. U Knowledge Cityning 12 gektarlik maydonida bunyod etilgan va taxminan 25000 kishini oʻz ichiga sigʻdira oladi, masjidning taxminiy qiymati 400 million rupiyga teng.

Masjid arxitekturasi Boburiylar sulolasi meʼmoriy uslubiga asoslangan va yashil qurilish konseptsiyasiga amal qilganligi aytiladi. Keng namozgohdan tashqari majmuada seminarlar oʻtkazish uchun auditoriya, ulkan kutubxona va bir vaqtning oʻzida 1000 dan ortiq kishini sigʻdira oladigan xonalar mavjud. Bino umumiy sakkiz gektar maydonni egallagan va toʻrt gektar qismi yashil maydon va bogʻdan iborat.

Masjidda musulmonlar paygʻambari Muhammadning sochi deb ishonilinadigan yodgorlik boʻlgan. Masjid nomi arabcha *shahre* soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, soch maʼnosini bildiradi.

## Yana qarang

* Shayx Abubakr Ahmad
* Markaz sanʼat va fan kolleji
## Manbalar
Turkman jome masjidi

**Turkman jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

## Joylashuvi va faoliyati
Turkman jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Bekobod nomidagi qishloq fuqarolar yigʻinida joylashgan Navoiy jamoa xoʻjaligi, Turkman koʻchasida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Rahmonberdi domla Erkayev hisoblanadi. Tuman hokimligi tomonidan jome masjid uchun qoʻshimcha 0.5 gektar joyda 1000 kishiga yaqin boʻlgan maʼmuriy namozxonalar, xonaqoh, tahoratxona, maxsus alohida xonalar barpo etilgan. Mazkur masjidga Bekobod qishloq fuqarolar yigʻini, Turkman qishlogʻining koʻchalari, Alisher Navoiy mahalla fuqarolar yigʻini, Yuqori qoʻsh tamgʻali mahalla fuqarolar yigʻini, Oʻrta qoʻsh tamgʻali mahalla fuqarolar yigʻini, Pastki qoʻsh tamgʻali mahalla fuqarolar yigʻini, Segizsari mahalla fuqarolar yigʻini, Tuyachi mahalla fuqarolar yigʻini, Kukany mahalla fuqarolar yigʻini, Ming chinor mahalla fuqarolar yigʻini, Sarmich mahalla fuqarolar yigʻini, Yangi obod mahalla fuqarolar yigʻinida yashovchilar tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Turkman jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazlib, uning ustavi Toshkent viloyat adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidda namozxonlar uchun qulay sharoitlar yaratilgan boʻlib, qoʻshni va chet ellik sayyohlarning tashrif buyurishini inobatga olib, ayollar uchun alohida namozxona, tahoratxona hamda, maxsus Ona va bola uchun alohida xonalari barpo etildi. Mazkur masjidga mahalliy aholining takliflariga koʻra shu joy koʻchasining nomi bilan – „Turkman“ deya nomlangan.

## Manbalar
Uturlitepa

**Uturlitepa** – Oʻzbekistonning Toshkent viloyatida, Sirdaryoning chap qirgʻogʻida, Toshkentdan 70 kilometr janubi-gʻarbda joylashgan yirik oʻrta asr aholi punkti.

Shaharcha 60 gektardan ortiq maydonni egallaydi. U Sharqdan Sirdaryoning qadimgi oʻzagi bilan chegaralangan. Shaharcha 1974-yilda Y. F. Buryakov va boshqa olimlar tomonidan oʻrganilgan. Uturlitepa turar-joyining sinxron qatlamlari taxminan 30 km janubda joylashgan Chinoz yaqinidagi moddiy madaniyatni namoyish etadi.

S. G. Xmelnitskiy Uturlitepa yaqinida X–XI asrlarga oid qishloq uyi qurilishini rejlashtirdi. Rejasi boʻyicha uylar toʻgʻri toʻrtburchak shakldagi toʻrtta xonadan iborat boʻlib, ularning har birinida hovli bor edi. Oʻzining chizmasini „neobichniy“ deb ataydi.

Uturlitepaning sharqiy qismida IX-X asrlarning oxirlarida badavlat shahar aholisining turar-joylari topilgan. 500 kvadrat metr maydonda koʻp xonali uylar boʻlgan. Paxsadan qurilgan devorlarni yer osti tuzlari va namlikdan himoya qilish uchun qamish qatlamlari bilan mustahkamlangan. Keyinchalik ichki boʻlinma devorlari 20X20X7, 34X17X4 va 27X14X4 santimetr oʻlchamdagi xom gʻishtdan qurilgan. Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, birinchi oʻlcham IX–X asrlar oxiriga, qolgan ikkitasi XX asr va undan keyingi davrlarga xosdir. Xonalarning kirish qismi poliga pishiq gʻisht terilgan. Ular polning chetiga joylashtirilgan va figurali archa naqshini hosil qilganShahristonning gʻarbiy qismida ham kuzatilgan. Bu yerdagi binolarning yoʻnalishi sharqiy qismdagi binolarning yoʻnalishiga toʻgʻri kelgan, bu esa shaharning umumiy rivojlanishidagi qandaydir qonuniyatdan dalolat beradi. Ushbu gʻarbiy tomonni tashkil etgan 30 dan ortiq xonalarning 11 tasi ochiq boʻlib, ular uchta turar-joy xonadonining bir qismi edi.

Shaharning gʻarbida alohida turar joy qoldiqlari qazilgan boʻlib, tadqiqotchilar uni qishloq boʻlgan deb taxmin qilishgan. Rejasi toʻgʻri burchakli, 18X5 oʻlchamdagi bino toʻrtta xonadan iborat boʻlib, har biri eshikdan hovliga chiqish uchun alohida yoʻli bor boʻlgan. Shahar uylarida boʻlgani kabi, ularning ham qurilish materiali paxsa edi. Ayvan bilan eng katta xona, 5x3,7 metr oʻlchamli, yashash xonasi sifatida xizmat qilgan. Qolgan uchta xona oziq-ovqatlarni gʻamlash va oʻchoq turishi uchun xizmat qilgan. Arxeologik materiallar anʼanaviy *chiziqli* tuzilishga ega boʻlgan bu binoning X–XI asrlarga tegishli ekanligini koʻrsatadi.

## Manbalar
Iqtisodiy model

**Iqtisodiy model** – iqtisodiy jarayonlarni ifodalovchi nazariy konstruksiya, iqtisodiy obyektlarning soddalashtirilgan nusxasi. Iqtisodiy modellar tizimdagi asosiy omillar bilan ishlash imkonini yaratadi. Iqtisodiy modellar reallikning abstrakt tasviri hisoblanadi va shu sababli, amaliyotda qoʻllash vaqti maʼlum toʻsiqlarga duch keladi. Lekin, iqtisodiy modellar real empirik maʼlumotlar asosida ham yaratilishi mumkin: Cobb–Douglas ishlab chiqarish funksiyasi, Fillips egri chizig'i.

Firma yoki davlat iqtisodiy faoliyatini prognozlashda iqtisodiy-matematik usullardan foydalaniladi. Iqtisodiy-matematik usullar iqtisodiy jarayonlarning miqdoriy jihatlarini funksiya, tenglama yoki tengsizliklar orqali ifodalaydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
Kan San Un

**Kan San Un**, Kan San-Un varianti ham bor, (1915-yil 4-oktyabr, Suchan volosti, Olgin uezdi, Primorsk viloyati, Rossiya imperiyasi – 1970-yil noyabr) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi Dmitrov nomidagi kolxoz raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Tarjimai holi

1915-yilda Primorsk viloyatining Olgin uezdidagi dehqon oilasida tugʻilgan. Millati koreys. Olti yoshida yetim qolib, qarindoshlari qoʻlida tarbiyalanadi. 1932-yil Voroshilov tumani Putsilovka qishlogʻidagi (hozirgi Ussuriysk shahar okrugi tarkibiga kiradi) yetti yillik maktabni tamomlaydi. Shundan soʻng Olgin tumanidagi „Severniy mayak“ () kolxozida mehnat qiladi (1933—1935-yillar).

1937-yilda Qozogʻiston SSR Qiziloʻrda viloyatiga deportatsiya qilinadi. 1939-yil Qiziloʻrda qishloq xoʻjaligi texnikumini tamomlaydi. 1939-yildan boshlab Toshkent viloyati Kalinin tumanidagi boshlangʻich maktabda dars beradi. 1940-yilda Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomli kolxozning kotibi sifatida ishlaydi. Shundan keyin Quyi Chirchiq tumani 2-MTSda mahalliy agronom boʻlib ishlagan (1941—1946-yillar). 1947-yil VKP (b) safiga qabul qilinadi.

1946-yil mart oyidan nafaqaga chiqqunga qadar – Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxozda hisobchi, dala fermeri, brigadir, agronom sifatida mehnat qilgan. 1950-yilda Dimitrov nomidagi kolxozda ilgʻor agrotexnik usullarni qoʻllagan agronom Kan Sanning Un mehnati tufayli 398 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 76,1 sentnerdan yashil kanop poyasi yetishtirildi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan Lenin ordeni (tartib raqami 143510) va O‘roq va Bolg‘a oltin medali (tartib raqami 5942) hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1968-yil yanvardan boshlab Ittifoq ahamiyatiga ega nafaqaxoʻr. 1970-yil noyabrda vafot etgan. Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumani sobiq Dimitrov nomli kolxozning qabristoniga dafn etilgan.

## Olgan mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Lenin ordeni;
* „1941—1945-yillar Ulugʻ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali;

## Adabiyotlar
* Shin D. V., *Sovetskie koreysi Geroi Sotsialisticheskogo truda*, Almati: Service Press, 2019
* Z. V., Pan N. G. *Geroi Sotsialisticheskogo Truda – kazaxstansi*, Alma-Ata, 1969—1985, tt. 1-5
* Men D. V., Kvon L. A., Kim, *Sovetskie koreysi Kazaxstana*, Almati, 1992
* Kim P. G., *Koreysi Respubliki Uzbekistan*, Tashkent: Uzbekiston. 1993
* Kan G. V., *Istoriya koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995
* Kim G. N., Men D. V., *Istoriya i kultura koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995
* Kim B. I., *Koreysi Uzbekistana. Kto est kto*, Tashkent, 1999

## Manbalar

## Havolalar
* German Kim, Video-Ensiklopediya koryo saram. Geroy Sotsialisticheskogo truda Kan San Un
Ulugʻbek jome masjidi

**Ulugʻbek jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

## Joylashuvi va faoliyati
Ulugʻbek jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Bekobod qishloq fuqarolar yigʻinida joylashgan Ulugʻbek mahalla fuqarolar yigʻinida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Hamroqul domla Xolboyev hisoblanadi. Mazkur masjidga Bekobod qishloq fuqarolar yigʻini, Treakzor qishlogʻining koʻchalari, Zomin mahalla fuqarolar yigʻini, Ulugʻbek mahalla fuqarolar yigʻini, Birlik dala mahalla fuqarolar yigʻini, Z. M. Bobur mahalla fuqarolar yigʻini, Gulzor mahalla fuqarolar yigʻini, Namuna mahalla fuqarolar yigʻini, Birlik mahalla fuqarolar yigʻini, Tinchlik mahalla fuqarolar yigʻinida yashovchilar tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Ulugʻbek jome masjidi haqida xalq va mahalliy aholi orasida turli rivoyatlar va hiyokalar yuradi, jome masjidning aynan qaysi yili bunyod etilganligi haqida deyarli maʼlumotlar juda kam. Ulugʻbek jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazlib, uning ustavi Toshkent viloyat adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidda namozxonlar uchun qulay sharoitlar yaratilgan boʻlib, qoʻshni va chet ellik sayyohlarning tashrif buyurishini inobatga olib, ayollar uchun alohida namozxona, tahoratxona hamda, maxsus Ona va bola uchun alohida xonalari barpo etildi. Mazkur masjidga mahalliy aholining takliflariga koʻra shu hududning nomi bilan – „Ertosh“ deya nomlangan.

## Manbalar
Li Gir Sen

**Li Ger Sen**, **Li Gersen** varianti ham bor, (1899-yil, Primorsk viloyati, Rossiya imperiyasi – 1962-yil 10-may, Yuqori Chirchiq tumani, Toshkent viloyati, OʻzSSR) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda“ () kolxozi raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Tarjimai holi

1899-yilda Primorsk viloyatidagi qishloq aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati koreys. 1937-yil kuzida yapon militaristlarining Xitoyga bostirib kirishidan koʻp oʻtmay, SSSRning Uzoq sharq oʻlkasidagi aholini boshqa hududlarga koʻchirish boshlangan. 1937-yilda Li Gir Sen Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus aholi punktiga deportatsiya qilinadi. Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda“ kolxozida oddiy kolxozchi, dala brigadasi brigadiri lavozimlarida ishlagan.

1950-yilda Li Ger Senning boʻlimi 30,1 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 108,3 sentnerdan koʻp yillik oʻt pichan hosilini yetishtirdi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 1-noyabrdagi farmoni bilan „1950-yilda MTS ishiga natura shaklida haq toʻlagani, barcha turdagi qishloq xoʻjaligi mahsulotlari boʻyicha kolxozning majburiyatlari va shartnomalarini toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, pichandan yuqori hosil olgani uchun hamda 1951-yilda bahorgi ekish uchun toʻliq talab miqdorida barcha ekinlarni urugʻlikni tayyorlagani“ uchun Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1962-yildan Yuqori Chirchiq tumanidagi „Politotdel“ kolxozining poliz uchastkasida qorovul boʻlib ishlagan.

1962-yil may oyida vafot etdi. U Yuqori Chirchiq tumanidagi sobiq „Politotdel“ kolxozi qabristoniga dafn etilgan.

## Olgan mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Lenin ordeni;
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1950);
* „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali.

## Adabiyotlar
* Shin D. V., *Sovetskie koreysi Geroi Sotsialisticheskogo truda*, Almati: Service Press, 2019
* Z. V., Pan N. G. *Geroi Sotsialisticheskogo Truda – kazaxstansi*, Alma-Ata, 1969—1985, tt. 1-5
* Men D. V., Kvon L. A., Kim, *Sovetskie koreysi Kazaxstana*, Almati, 1992
* Kim P. G., *Koreysi Respubliki Uzbekistan*, Tashkent: Uzbekiston. 1993
* Kan G. V., *Istoriya koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995
* Kim G. N., Men D. V., *Istoriya i kultura koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995
* Kim B. I., *Koreysi Uzbekistana. Kto est kto*, Tashkent, 1999

## Manbalar
Toshkentdagi Il-18 halokati

**Toshkentdagi Il-18 halokati** 1974-yil 24-iyun kuni Toshkent shahrida Aeroflot Il-18E samolyoti bilan aviahalokat sodir boʻlgan va natijada 23 kishi jarohatlangan, shu jumladan 1 kishi halok boʻlgan.

## Samolyot
Il-18E 1966-yil 21-mayda (zavod raqami 186009005, seriyasi 090-05) „Znamya Truda“ zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan va keyin SSSR Fuqarolik aviatsiyasi vazirligiga topshirilgan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, samolyotning yoʻlovchilar sigʻimi 90 oʻrinli edi. Avialayner hammasi boʻlib, falokat vaqtida 19 030 soat parvoz qilgan.

## Falokat
Samolyot 5139-reys bilan Samarqanddan Toshkent va Sverdlovskdagi oraliq toʻxtashlari bilan Leningradga parvoz qilgan. Uni 219-chi parvoz otryadining ekipaj boshqargan. Ekipajda komandir A. F. Milukova, ikkinchi uchuvchi V. I. Nechayev, navigator A. M. Xadkevich, parvoz mexanigi Y. V. Kaprov boshchilik qilgan. Samolyot salonida F. U. Churakov, F. Udabayev va A. Y. Mosyagin bort kuzatuvchilari boʻlishgan. Samolyotda jami 106 yoʻlovchi boʻlgan. Ulardan 96 tasi kattalar va 10 ta bolalar edi.

Toshkentdan parvoz soat 15:00 da amalga oshirilishi kerak edi, biroq ARK-P ishlamay qolgani uchun bir soatga kechiktirilgan. Taʼmirlashdan soʻng, soat 17:04 da (Moskva vaqti bilan 16:04) ekipaj uchish-qoʻnish yoʻlagi oxirida joy olgan. Avvaliga hech qanday muammolar boʻlmagan, lekin tezlashuv boshlanganidan taxminan 41 soniya oʻtgach, samolyot 230 km/soat tezlikka uchayotgan vaqtda, samolyatning oʻngdagi dvigateli qushlar galasiga urilgan (№ 4), ammo ekipaj buni koʻrmagan. Biroq bort muhandislaridan biri 4-dvigatelning ishdan chiqqanini koʻrgan va darhol bu haqida komandirga xabar bergan. Uchish-qoʻnish yoʻlagining oxiriga hali 2100 metr bor boʻlsa-da komandir vaziyatni baholab, parvozni toʻxtatishga qaror qilgan. Keyin qoʻmondon Vintni tirgakdan alratishni va samolyotning aerodinamik tormoz rejimiga oʻtkazishni buyurdi. Bu parvoz mexanikasi parvoz boshlanishidan 47 soniya oldin (qush toʻqnashuvidan 6 soniya keyin) amalga oshirilgan.

## Manbalar
Ikki gulli lola

**Ikki gulli lola** () – bir urugʻpallalilar sinfi, loladoshlar oilasi lola turkumiga mansub koʻp yillik piyozchali oʻt oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyati hududidagi togʻlarda oʻsadi. Asl vatani Oʻrta Osiyo lekin Buyuk Ipak yo'li orqali Yevropaga tarqalgan.

Birinchi marta 1935-yilda Toshkent atrofidan yigʻilgan oʻsimlik asosida Vvedenskiy tomonidan tasvirlangan .
## Tavsifi
Balandligi 10-20 sm gacha yetadigan koʻp yillik piyozchali oʻt oʻsimlik. Popuk ildiz tizimiga ega. Piyozchasi tuxumsimon, diametri 1,5-2 sm, tashqi qobigʻi jigarrang qora, ichki qismi oʻrgimchak toʻrisimon tuk bilan qoplangan. Poyasi uzunligi 5-15 sm, silliq, tuksiz. Barglari bandsiz, oddiy, yashil. Gullari ikki jinsli, poya uchida yakka yakka joylashgan. Gultojibarglari oqish yoki och sariq tusda, yuzasida siyohrang dogʻlar boʻlishi mumkin. Hasharotlar yordamida changlanadi. Mevasi koʻsak meva, uzunligi 2,5-3 sm. Urug‘i va piyozchasi orqali koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyati uchun endemik tur hisoblanadi, Chimyon togʻi hududida tarqalgan. Dengiz sathidan 1900 metr balandlikda oʻsadi. Kelib chiqish joyi Oʻrta Osiyo, lekin Buyuk Ipak yo'li orqali Yevropaga tarqalgan. Tur asosida koʻplab yangi navlar yaratilgan. Hozirda koʻplab mamlakatlarda navlari manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Piyozchasidan yaxshi koʻpaygani va erta gullagani sababli manzarali oʻsimlik sifatida qadrlanadi. Yovvoyi holatda dengiz sathidan 2000 metr balandlikda, togʻ etaklarida, unumdor tuproqlarda oʻsadi.

## Manbalar
Ivan Saloimskiy

**Ivan Timofeyevich Saloimskiy** (1903-yil, Shatsk – 1955-yil 10-aprel, Toshkent) – sovet maxsus xizmatlari arbobi, general-leytenant (1944).

## Hayoti
Ivan Timofeyevich Saloimskiy 1903-yilda Shatsk shahrida duradgor oilasida tugʻilgan. Shatskdagi Oliy boshlangʻich maktabni va Leningrad harbiy mexanika institutining kechki boʻlimining 1-kursini tamomlagan. 1918-yildan Qizil Armiya safida xizmat qilgan.

1922–1930-yillarda Zakavkaziyada Cheka-GPU organlarida xizmat qilgan. 1930–1940-yillarda Leningrad harbiy okrugi (LVO) OGPUda LVO boʻlimining maxsus boʻlimi boshligʻi, Murmansk va Pskov tumanlari maxsus boʻlimlari boshligʻining oʻrinbosari, UGB UNKVD suv boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. Sovet-Fin urushi davrida (1939—1940) 13-armiyaning maxsus otryadi safida xizmat qilgan.

Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Xalq militsiyasi armiyasining maxsus boʻlimi (SO) boshligʻining oʻrinbosari, 55-armiya maxsus boʻlim boshligʻi, Leningrad va Volxov frontlari maxsus boʻlim boshligʻining oʻrinbosari boʻlgan. 1943–1946-yillarda u Trans-Baykal va Uzoq Sharq frontlarining Smersh jinoiy mudofaa kuchlari boshligʻi boʻlgan.

1946–1952-yillarda Karpat harbiy okrugi MGB jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, 1952-yil martdan Turkiston harbiy okrugi MGB-OO MVD-OO KGB jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi boʻlgan (Toshkent).

Ivan Timofeyevich Saloimskiy 1955-yil 10-aprelda Oʻzbekiston SSRning Toshkent shahrida vafot etgan.

## Mukofotlari
Ivan Saloimskiy quyidagi orden va medallar bilan taqdirlangan: 1945-yil Lenin ordeni,, 1942, 1944, 1949-yillarda uchta Qizil Bayroq ordeni, II darajali Kutuzov ordeni (1945), II darajali Vatan urushi ordeni (1943, 1944), Qizil yulduz ordeni (1940), „NKVDda xizmat koʻrsatgan xodim“ koʻkrak nishoni (1942)

## Adabiyotlar
* *Tereщeko A.* Apostoli frontovogo SMYeRSha.

## Manbalar

## Havolalar
* Voennaya kontrrazvedka v litsax. Saloimskiy Ivan Timofeevich 
* Saloimskiy Ivan Timofeevich
Grigoriy Ter-Ishxanov

**Grigoriy Xasrovich Ter-Ishxanov** (1908-yil, Krasnovodsk – 1973-yil, Toshkent) – sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

## Hayoti
Grigoriy Xasrovich Ter-Ishxanov 1908-yilda Krasnovodskda arman oilasida tugʻilgan. U 1931-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzosi hisoblanadi.

1919-yildan boshlab Grigoriy Xasrovich Ter-Ishxanov iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol boʻla boshlagan. U 1919–1973-yillarda umumiy ishchi, pedagogika va qishloq xoʻjaligi institutlari talabasi, GPU vakolatli operatsion sektori assistenti, Buxoro davlat pedagogika instituti direktori, Toshkent shahar xalq taʼlimi kadrlari malakasini oshirish instituti direktori, Oʻzbekiston Kompartiyasi Xorazm viloyat qoʻmitasi kotibining kadrlar boʻyicha oʻrinbosari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Urganch shahar qoʻmitasining 2-kotibi, Oʻzbekiston KP(b) Urganch okrug komiteti birinchi kotibi, Fargʻona viloyati NKGB boshligʻi, Fargʻona viloyati NKVD boshligʻi, OʻzBP(b) Qarshi raykomining birinchi kotibi, OʻzBP(b) MK moliya-xoʻjalik sektori mudiri, Oʻzbekiston Kompartiyasi Fargʻona viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi, mahalliy sanoat boʻlimi mudiri, Fargʻona viloyat ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. Shuningdek, u Ashxobodda „Turkmengostorg“ majmuasida boʻlinma shtab-kvartirasi poyafzal ustaxonasida poyabzalchi shogirdi, Ashxobod vafli ishlab chiqarish ustaxonasi ishchisi, gilam saralovchi stajyor, „Turmengostorg“ omborida gilam saralovchi boʻlib ishlagan. Grigoriy Xasrovich Ter-Ishxanov uch marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni hamda Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

Grigoriy Xasrovich Ter-Ishxanov Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 3 va 4-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Grigoriy Xasrovich Ter-Ishxanov 1973-yilda Oʻzbekiston SSRning Toshkent shahrida vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Тер-Ишханов
Vasiliy Kan (kolxozchi)

**Vasiliy Semyonovich Kan** (1904-yil 26-may, Yuqori Sidimi qishlogʻi, Adimin volosti, Posyetskiy uezdi, Janubiy Ussuriysk oʻlkasi, Rossiya imperiyasi – 1969-yil 25-may, Taldiqoʻrgʻan, Qozogʻiston SSR) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi Dmitrov nomidagi kolxoz raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Tarjimai holi

1904-yilda Janubiy Ussuriysk oʻlkasining Posyetskiy uezdi (hozirgi Xasan tumani) Yuqori Sidimi qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati koreys. 1918-yilda Posyetskiy uezdi Razdolninskiy volostining Barabash qishlogʻidagi cherkov maktabining beshta sinfini tamomlagan. 1924-yilgacha uy xoʻjaligida mehnat qilgan. 1924-yildan – Yuqori Sidimi qishlogʻidagi umumiy doʻkonda sotuvchi. 1927—1932-yillarda – kassir, Barabash qishlogʻidagi Lespromxoz ombori mudiri. 1933-yilgacha Vladivostokdagi mintaqaviy ijtimoiy taʼminot oshxonasining boshligʻi boʻlgan. 1933-yildan 1937-yilgacha – Spassk-Dalniy qishlogʻidagi doʻkon mudiri.

1937-yilda Qozogʻiston SSRga deportatsiya qilinadi. 1938—1941-yillarda Qiziloʻrdadagi rezina zavodi qurilishida ishlagan. 1941-yildan boshlab Oʻzbekistonda istiqomat qilgan. 1942—1955-yillarda – Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi Engels nomli (keyinchalik Dimitrov nomidagi) kolxozda oddiy kolxozchi, kolxoz mudiri.

1950-yilda Vasiliy Kanning boʻlimi 12,4 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 98,8 sentnerdan yashil kanop poyasi yetishtirildi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1955-yildan 1957-yilgacha Toshkent viloyatining Sirdaryo tumanidagi Xrushchyov nomidagi kolxozning oddiy ishchisi. 1957—1966-yillarda Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxozning oddiy ishchisi. 1966-yilda Olmaota viloyatining Qoratol tumani „Bolshevik“ kolxozida, 1967-yildan boshlab Fargʻona viloyatining „Pobeda“ kolxozida mehnat qilgan.

Nafaqaga chiqqach, Taldiqoʻrgʻan shahrida yashagan va 1969-yil shu shaharda vafot etgan.

## Olgan mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Lenin ordeni;

## Adabiyotlar
* Shin D. V., *Sovetskie koreysi Geroi Sotsialisticheskogo truda*, Almati: Service Press, 2019
* Z. V., Pan N. G. *Geroi Sotsialisticheskogo Truda – kazaxstansi*, Alma-Ata, 1969—1985, tt. 1-5
* Men D. V., Kvon L. A., Kim, *Sovetskie koreysi Kazaxstana*, Almati, 1992
* Kan G. V., *Istoriya koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995

## Manbalar

## Havolalar
* German Kim, Video-Ensiklopediya koryo saram. Geroy Sotsialisticheskogo truda Kan Vasiliy Semenovich
Anatoliy Kim

**Anatoliy Kim** (1918-yil 28-dekabr, Borodino qishlogʻi, Nikolsk-Ussuriysk uezdi, Primorsk viloyati, Rossiya imperiyasi – 1982-yil yanvar, Neklinovskiy tumani, Rostov viloyati, RSFSR) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi Dmitrov nomidagi kolxoz brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Tarjimai holi

1918-yilda Nikolsk-Ussuriysk uezdi Borodino qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati koreys. 1931-yil oʻzining qishlogʻidagi boshlangʻich maktabning besh sinfini tamomlagan. Mehnat faoliyatini Posyetsk tumanidagi „Peschaniy“ kolxozida boshlagan.

1937-yilda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatiga deportatsiya qilinadi. 1937-yildan boshlab Oʻrta Chirchiq tumanidagi Sovet Konstitutsiyasi kolxozi brigadiri. 1946-yilda Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxozning dala brigadasi brigadiri. 1950-yil VKP (b) safiga qabul qilinadi.

1950-yilda Anatoliy Kim brigadasi 17,3 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 122,9 sentnerdan yashil kanop poyasi yetishtirildi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

U bir necha bor Quyi Chirchiq tuman xalq deputatlari Kengashiga deputat etib saylangan (1950—1960). Butunittifoq VDNX koʻrgazmalarida qatnashgan (1955-1957, 1960, 1962).

1963-yildan u Rostov viloyatida yashab, u yerda Matveevo-Qoʻrgʻon tumanidagi „Mir“ kolxozida sholichi boʻlib ishlagan. 1964-yildan – Neklinovskiy tumanining Troitskoye qishlogʻida joylashgan „Rossiya“ kolxozida sholichilik brigadasi brigadasi.

1975-yilda nafaqaga chiqdi. Neklinovskiy tumanida yashagan.

1982-yil yanvar oyida vafot etdi.

## Olgan mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Lenin ordeni;
* „1941—1945-yillar Ulugʻ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali;
* „Shavkatli mehnat uchun“ medali (1950);
* VDNXning kumush (1962) va 2 ta bronza medali (1955, 1960).

## Adabiyotlar
* Shin D. V., *Sovetskie koreysi Geroi Sotsialisticheskogo truda*, Almati: Service Press, 2019
* Z. V., Pan N. G. *Geroi Sotsialisticheskogo Truda – kazaxstansi*, Alma-Ata, 1969—1985, tt. 1-5
* Men D. V., Kvon L. A., Kim, *Sovetskie koreysi Kazaxstana*, Almati, 1992
* Kim P. G., *Koreysi Respubliki Uzbekistan*, Tashkent: Uzbekiston. 1993
* Kan G. V., *Istoriya koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995
* Kim G. N., Men D. V., *Istoriya i kultura koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995
* Kim B. I., *Koreysi Uzbekistana. Kto est kto*, Tashkent, 1999

## Manbalar

## Havolalar
* German Kim, Video-Ensiklopediya koryo saram. Geroy Sotsialisticheskogo truda Kim Anatoliy
Muratova

**Muratova**

* Elmira Muratova – ukrainalik qrim-tatar siyosatshunosi, sharqshunos, islom va Qrimdagi millatlararo munosabatlar tadqiqotchisi
* Rahimaxon Muratova — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995)
* Tursinoy Muratova — IV- chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Qonunchilik Palatasi deputati
* Vera Muratova — rossiyalik para ogʻir atletikachi

## Yana qarang
* Muratov
Nayman jome masjidi

**Nayman jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

## Joylashuvi va faoliyati
Nayman jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Nayman qishloq fuqarolar yigʻini, Doʻstlik mahalla fuqarolar yigʻinidagi Ziyokor koʻchasida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Berdiyorov Ulugʻ domla Xidirovich hisoblanadi. Tuman hokimligi tomonidan jome masjid uchun 1500 kishiga yaqin boʻlgan maʼmuriy xonalar, xonaqoh, tahoratxona, avtoturargoh, ayollar uchun tahoratxona va namozxonalar barpo etilgan va Juma namozi, hamda, Ramazon va Qurbon hayiti namozlari vaqtida mav’izalar oʻqiydi. Mazkur masjidga Nayman qishloq fuqarolar yigʻini, Taraqqiyot koʻchalari, Doʻstlik mahalla fuqarolar yigʻini, Qamchiq mahalla fuqarolar yigʻini, Nurli osmon mahalla fuqarolar yigʻini, Doʻstlik mahalla fuqarolar yigʻini, Ziyolilar mahalla fuqarolar yigʻini, Chegara mahalla fuqarolar yigʻini, Birlik mahalla fuqarolar yigʻini, Tinchlik mahalla fuqarolar yigʻinida yashovchilar tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Nayman jome masjidi 1970-yilda mahalliy aholi vakillari, homiylar koʻmagi bilan barpo etilgan. 2021-yilda esa masjid binosida qayta taʼmirlash ishlari boshlanib yuborildi va 2021-yilda qurilish ishlari tugatilgan. Jome masjid Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazlib, uning ustavi Toshkent viloyat adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidga mahalliy aholining takliflariga koʻra shu qishloqning nomi qilib – „Naiman“ deya nomlangan.

## Manbalar
Achamayli jome masjidi

**Achamayli jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi. Naymar nomi bilan faoliyat yuritadigan masjidlar Oʻzbekiston Respublikasining bir qator boshqa hududlarida ham mavjud.

## Joylashuvi va faoliyati
Achamayli jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Achamayli qishloq fuqarolar yigʻini, Bayaut mahallasida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Abdusomad domla Nematov hisoblanadi. Tuman hokimligi tomonidan jome masjid uchun 0.4 gektar joyda 500 kishiga moʻljallangan maʼmuriy bino, xonaqoh, zamonaviy tahoratxona, avtoturargoh, ayollar uchun tahoratxona va namozxona barpo etilgan boʻlib, namoz ibodatini ado etish uchun barcha Mazkur masjidga Achamayli qishloq fuqarolar yigʻini, Bayaut qishloq fuqarolar yigʻini, Achimayli koʻchasi, Parchayuz mahalla fuqarolar yigʻini, Kiyat mahalla fuqarolar yigʻini, Nayman qishloq fuqarolar yigʻini, Oʻrta boʻz mahalla fuqarolar yigʻinda yashovchi mahalliy aholi faollari, nuroniylar, musofirlar va mehmonlar tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Achamayli jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazlib, uning ustavi Toshkent viloyat adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidga mahalliy aholining talab va takliflariga binoan ushbu hududning nomi qilib – „Achamayli“ deya nom berilgan. Mahalliy aholining soʻzlariga koʻra, jome masjid mustaqillik yillaridan avval tashkil etilgan degan tahminiy maʼlumotlar mavjud.

## Manbalar
Mulla Norqul jome masjidi

**Mulla Norqul jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

## Joylashuvi va faoliyati
Mulla Norqul jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Uyas qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan Gʻalaba mahalla fuqarolar yigʻinida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Muhammad domla Mamatov boʻlib, Juma namozlari vaqtida mav’ziyalari bilan qoʻshni masjidlarda ham ishtirok etadi. Tuman hokimligi tomonidan jome masjid uchun 0.60 gektar joyda 7000 kishiga moʻljallangan bino, xonaqoh, tahoratxona, avtoturargoh, onalar va bolalar uchun maxsus alohida xonalar barpo etilgan. Mazkur masjidga Uyas qishloq fuqarolar yigʻini, Gʻalaba fuqarolar yigʻini, Nurli osmon mahalla fuqarolar yigʻini, Nayman qishloq fuqarolar yigʻini, Taraqqiyot koʻchalari, Ziyolilar mahalla fuqarolar yigʻini, Doʻstlik mahalla fuqarolar yigʻini, Tinchlik mahalla fuqarolar yigʻini, Doʻstlik mahalla fuqarolar yigʻini, Chegara mahalla fuqarolar yigʻini, Qamchiq mahalla fuqarolar yigʻini, Birlik mahalla fuqarolar yigʻinida yashovchilar tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Mulla Norqul jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazlib, uning ustavi Toshkent viloyat adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidda namozxonlar uchun qulay sharoitlar yaratilgan boʻlib, qoʻshni va chet ellik sayyohlarning tashrif buyurishini inobatga olib, ayollar uchun alohida namozxona, tahoratxona hamda, maxsus Ona va bola uchun alohida xonalari barpo etildi. Mazkur masjidga mahalliy aholining takliflariga koʻra ushbu masjidga nomi qilib – „Mulla Norqul“ deya nomlangan.

## Manbalar
Mulla Abdugʻoffor xoji jome masjidi

**Mulla Abdugʻoffor xoji jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

## Joylashuvi va faoliyati
Mulla Abdugʻoffor xoji jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Guliston qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan Ulugʻbek shaharchasi, Isfora mahalla fuqarolar yigʻinida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Odil domla Anvarov boʻlib, Juma namozlari vaqtida mav’ziyalar qilib turadi. Tuman hokimligi tomonidan jome masjid uchun 0.70 gektar joyda 800 kishiga moʻljallangan bino, xonaqoh, tahoratxona, avtoturargoh, onalar va bolalar uchun maxsus alohida xonalar barpo etilgan. Mazkur masjidga Guliston qishloq fuqarolar yigʻini, Ulugʻbek shaharchasi, Isfora mahalla fuqarolar yigʻini, Oltin vodiy mahalla fuqarolar yigʻini, Mustaqillik qishloq fuqarolar yigʻini, Qardoshlik koʻchalari, Toʻla mahalla fuqarolar yigʻini, Bobur mahalla fuqarolar yigʻini, Qoʻrgʻon mahalla fuqarolar yigʻini, Kal mahalla fuqarolar yigʻini, Oʻrta boʻz mahalla fuqarolar yigʻini, Terakzor mahalla fuqarolar yigʻini, Mulla ota mahalla fuqarolar yigʻini Olmazor mahalla fuqarolar yigʻinida yashovchilar tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Mulla Abdugʻoffor xoji jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 2003-yil 11-mart kuni roʻyxatdan oʻtkazlib, uning ustavi Toshkent viloyat adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidga mahalliy aholining takliflariga koʻra ushbu masjidga nomi qilib – „Mulla Abdugʻoffor xoji“ deya nomlangan.

## Manbalar
Uzi

**Uzi**  (forscha: **اوزي** , **Ūzī** deb ham romanizatsiya qilinadi, shuningdek, **Yuzi** nomi bilan ham keng tarqalgan) – Eronning Sharqiy Ozarbayjon ustonining Vorzikon shahristoniga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqning aholisi 161 nafarni tashkil etadi.

## Manbalar
Chimyon lolasi

**Chimyon lolasi** () – bir urugʻpallalilar sinfi, loladoshlar oilasi, lola turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi, Toshkent viloyati Katta Chimyon togʻi,Chatqol tizmasi, Qorangko‘lsoy va Oqbuloq vodiysi, uchratish mumkin. Dengiz sathidan 1400 metr balandlikda oʻsadi
## Tavsifi
Boʻyi 25 sm gacha yetadigan koʻp yillik piyozchali oʻt oʻsimlik. Popuk ildiz tizimiga ega. Piyozchasining uzunligi 2,5-3,5 sm, tashqi qobigʻi toʻq jigarrang, terisimon, ichki qismi ayniqsa uchida yaqin joylari sertuk. Poyasi tik oʻsadi, yuzasi tukli, koʻk rangda koʻrinadi. Barglari 3-4 dona, poyada navbatma-navbat joylashgan, bandsiz, lansetsimon, koʻk yashil, chetlari gʻadir budur, uzunligi 7,5-8 sm. Guli ikki jinsli, yagona, poya uchida joylashgan. Gultojibarglari osti keng yuqori qismi toraygan, sargʻish qizil tusda, uzunligi 2,5-3,2 sm, ichki yuzasi tashqi tomonidan koʻra yorqinroq tusga ega. Changchi iplari sariq, changdonlari och jigarrang tusda. Hasharotlar yordamida changlanadi. Mart aprel oylarida gullab mevasi mayda pishib yetiladi. Mevasi quruq koʻsak meva, uzunligi 1,1-2,7 sm gacha. Urug‘i va piyozchalari orqali koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Toshkent viloyati uchun endemik tur. Gʻarbiy Tyan-Shanning koʻplab qismlarida, Katta Chimyon togʻi, Chatqol tizmasi, Oqbuloq vodiylarida, Qorangko‘lsoyning yuqori oqimida, Angren shahri atroflarida uchratish mumkin. Dengiz sathidan 1400 metr balandlikda toshli, shagʻalli yoki qumli tuproqlarda oʻsadi.

## Manbalar
Yangiobod jome masjidi

**Yangiobod jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi. Yangiobod nomi bilan faoliyat yuritadigan masjidlar Oʻzbekistoning qator hududlarida uchraydi.

## Joylashuvi va faoliyati
Yangiobod jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Yangi qoʻrgʻon qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan Oʻrikzor mahalla fuqarolar yigʻinida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Saloxiddin domla Aslomov boʻlib, Juma namozlari vaqtida mav’ziyalari bilan qoʻshni masjidlarda ham ishtirok etadi. Mazkur masjidga Yangi qoʻrgʻon qishloq fuqarolar yigʻini, Oʻrikzor fuqarolar yigʻini, Murabbiylar mahalla fuqarolar yigʻini, Konchilar qishloq fuqarolar yigʻini, Tinchlik koʻchalari, Metallurg mahalla fuqarolar yigʻini, Tarnov mahalla fuqarolar yigʻini, Obod mahalla fuqarolar yigʻini, Sohibkorlar mahalla fuqarolar yigʻini, Oq tosh mahalla fuqarolar yigʻini, Mirzo Ulugʻbek mahalla fuqarolar yigʻini, Gulobod mahalla fuqarolar yigʻinida yashovchilar tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Yangiobod jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 2004-yil 8-fevral roʻyxatdan oʻtkazlib, uning ustavi Toshkent viloyat adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidda namozxonlar uchun qulay sharoitlar yaratilgan boʻlib, namozxona, tahoratxona, hamda, maxsus Ona va bola uchun alohida xonalari barpo etildi. Mazkur masjidga mahalliy aholining takliflariga koʻra ushbu masjidga nomi qilib jome masjid joylashgan hududning nomi – "Yangiobod " deya nomlangan.

## Manbalar
Afanasiy Malinin

**Arxiyepiskop Afanasiy** (dunyoviy ismi **Aleksandr Antonovich Malinin**; 1884-yil 6-mart, Ryazan viloyati, Spasskiy tumani, Klimentovskiy Pogost qishlogʻi – 1939-yil 27-may, Arxangelsk) – Rus pravoslav cherkovi yepiskopi.

## Hayoti
1884-yil 6-martda Ryazan viloyati, Spasskiy tumani, Shatrishchenskiy volostining Klimentovskiy Pogost qishlogʻida tugʻilgan (hozirgi Ryazan viloyatining Spasskiy tumanidagi Chevkino va Nikitino qishloqlari).

1898-yilda Solikamsk ilohiyot maktabini tamomlagan. 1904-yilda Perm diniy seminariyasini, 1908-yilda esa Qozon diniy akademiyasini „Xristian axloqining abadiy ideallariga nisbatan rus zamonaviyligining axloqiy ideallari“ asari uchun ilohiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasi bilan tamomlagan.

1909-yil 21-oktyabrda Volin va Jitomir arxiyepiskopi Antoniy (Xrapovitskiy) unga Afanasiy ismini bergan va 25-oktyabrda ierodeakon, 28-oktyabrda esa ieromonk etib tayinlangan.

Akademiya kengashining 1910-yil 28-maydagi qarori bilan asketizm va gomiletizm bilan pastoral ilohiyot kafedrasiga oʻqituvchi etib saylangan. Ushbu kafedrada boʻlganida u fanga kirish boʻyicha 3-kurs talabalariga „Yapon asketizmi“ deb nomlangan toʻliq kursni oʻqitgan. Uning bevosita rahbarligida akademiyada talabalardan iborat targʻibot toʻgaragi faoliyat koʻrsatgan.

1913-yil 1-aprelda Muqaddas Sinod tomonidan chiqarilgan pektoral xoch bilan taqdirlangan.

1916-yil 18-aprelda Qozon shahridagi Avliyo Ioann Baptist monastirining rektori etib tayinlanib, arximandrit darajasiga koʻtarilgan.

Bolsheviklar hokimiyat tepasiga kelgach, u akademiyada dars berishni davom ettirdi. Ruhoniylarning muhim qismidan farqli oʻlaroq, u 1918-yil sentyabr oyi boshida chekinayotgan chexlar va KOMUCH xalq armiyasi bilan Qozonni tark etishga urinmadi.

Patriarx Tixon va Muqaddas Sinodning 1918-yil 21-fevraldagi (6-mart) qarori bilan u kasallik tufayli arizaga koʻra Baptistlar monastirining rektori lavozimidan ozod qilindi.

1922-yilda renovatsion VCUni tan olgan.

1923-yil 12-yanvardan boshlab u taklif qilingan renovatsion mahalliy Kengash uchun takliflar tayyorlaydigan yeparxiyadan oldingi kelishuv komissiyasining raisi boʻlgan. 1923-yil aprel–may oylarida „Ikkinchi mahalliy kengash“ ishtirokchisi boʻlgan.

1923-yil 3-sentyabrda u Spasskiy yepiskopi, Qozon yeparxiyasi vikarisi etib tayinlangan.

1926-yil aprel oyida u ikkinchi marta Cheboksari yepiskopi, Qozon yeparxiyasi vikarisi etib tayinlangan.

1929-yil 24-aprelda arxiyepiskop darajasiga koʻtarilgan.

1930-yil 7-mayda Qozon va Sviyajsk arxiyepiskopi etib tayinlangan.

1933-yil 23-martda Toshkent va Oʻrta Osiyo arxiyepiskopi etib tayinlangan. 

1935-yil 30-sentyabrda nafaqaga chiqqan.

Hibsga olingan va surgun qilingan, 1939-yil 27-mayda surgunda vafot etgan. U Arxangelskdagi Ilyinskiy qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Афанасий (Малинин) на сайте «Русское православие»
* http://kds.eparhia.ru/bibliot/istoriakazeparhii/arhipastyri/arhipast_14/#2 
* Афанасий (Малинин Александр Антонович)  // Новомученики и Исповедники Русской Православной Церкви XX века
* Афанасий (Малинин) в Православной энциклопедии
Hazrati Mulla jome masjidi

**Hazrati Mulla jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

## Joylashuvi va faoliyati
Hazrati Mulla jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Jumabozor qoʻrgʻoni, Dehqonobod qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan Oqtepa mahalla fuqarolar yigʻinida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Sobirjon domla Niyozov boʻlib, Juma namozlari vaqtida mav’ziyalari bilan qoʻshni masjidlarda ham ishtirok etadi. Tuman hokimligi tomonidan jome masjid uchun 1 gektar joyda 1100 kishiga moʻljallangan bino, xonaqoh, tahoratxona, avtoturargoh, onalar va bolalar uchun maxsus alohida xonalar barpo etilgan. Mazkur masjidga Jumabozor qoʻrgʻonimahalliy aholi vakillari, Obod mahalla fuqarolar yigʻini, Gʻalaba fuqarolar yigʻini, Dehqonobod mahalla fuqarolar yigʻini, Oqtepa qishloq fuqarolar yigʻini, Obod diyor koʻchalari, Ziyokorlar mahalla fuqarolar yigʻini, Chashma mahalla fuqarolar yigʻini, Tinchlikparvar mahalla fuqarolar yigʻini, Saylgoh mahalla fuqarolar yigʻini, Muruvat mahalla fuqarolar yigʻini, Mirzo Ulugʻbek mahalla fuqarolar yigʻini, Qadriyat mahalla fuqarolar yigʻinida yashovchi aholilar tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Hazrati Mulla jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 2000-yil 7-noyabr kuni roʻyxatdan oʻtkazlib, uning ustavi Toshkent viloyat adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidga mahalliy aholining takliflariga koʻra ushbu masjidga nomi qilib – „Hazrati Mulla“ deya nomlangan.

## Manbalar
Mulla Mamatqul jome masjidi

**Mulla Mamatqul jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

## Joylashuvi va faoliyati
Mulla Mamatqul jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Baxoriston qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan Bekobod jamoa xoʻjaligida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Inomjon domla Ziyomiddinov boʻlib, Juma namozlari vaqtida mav’ziyalari bilan qoʻshni masjidlarda ham ishtirok etadi. Mazkur masjidga Baxoriston qishloq fuqarolar yigʻini, Koʻrkam qishloq fuqarolar yigʻini, Gʻalaba fuqarolar yigʻini, Shorcha mahalla fuqarolar yigʻini, Bahorobodqishloq fuqarolar yigʻini, Obod yurt koʻchalari, Bekobod jamoa xoʻjaligi, Zafar mahalla fuqarolar yigʻini, Ravon mahalla fuqarolar yigʻini, Tinchlik mahalla fuqarolar yigʻini, Navoiy mahalla fuqarolar yigʻini, Omonlik mahalla fuqarolar yigʻini, Axmat Yassaviy mahalla fuqarolar yigʻini, Muruvat mahalla fuqarolar yigʻinida yashovchilar tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Mulla Mamatqul jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 2002-yil 10-iyun]] roʻyxatdan oʻtkazlib, uning ustavi Toshkent viloyat adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidda namozxonlar uchun qulay sharoitlar yaratilgan boʻlib, tuman markazidan chetroqda joylashganligiga qaramay namozxonlar tashrif buyurishi chogʻiqa qator qulayliklarga ega boʻlgan tahoratxona, xonaqoh hamda, maxsus Ona va bola uchun alohida xonalari barpo etilgan. Mazkur masjidga mahalliy aholining takliflariga koʻra ushbu masjidga nomi qilib – „Mulla Mamatqul“ deya nomlangan.

## Manbalar