Olaf Scholz

**Olaf Scholz** (; tug'ilgan ) - 8 dekabr 2021 yildan beri Germaniya kansleri bo'lib xizmat qilgan nemis siyosatchisi. A'zosi sotsial-demokratik partiya (SPD), u ilgari vitse-kansler sifatida ishlagan Angela Merkel va kabi Federal Moliya vaziri 2018 yildan 2021 yilgacha. Shuningdek, u 2011 yildan 2018 yilgacha Gamburgning birinchi Meri va 2009 yildan 2019 yilgacha SPD rahbarining o'rinbosari boʻlgan. Keyingi 2021 yil Germaniya federal saylovi, Scholz o'z partiyasini koalitsiyaga kiritish orqali o'zining federal hukumatini tuzdi Ittifoq 90/Yashillar va Erkin demokratik partiya, "svetofor koalitsiyasi"deb nomlanuvchi tartibda.

Scholz - mehnat va bandlik qonunchiligiga ixtisoslashgan advokat. U 1970-yillarda SPD aʼzosi boʻlgan va 1998—2011 yillarda Bundestag deputati boʻlgan. U 2002 yilda SPD Bosh kotibi etib saylanishidan oldin, 2001 yilda birinchi mer Ortvin Runde boshchiligida Gamburg hukumatida ishlagan, SPD rahbari va o'sha paytdagi kansler Gerxard Shröder bilan birga ishlagan. U o'z partiyasining Bundestagda Bosh Yetakchi bo'ldi, keyinroq 2007 yilda Merkelning Birinchi  hukumatida Mehnat va ijtimoiy ishlar vaziri sifatida ishladi. SPD 2009 yilgi saylovdan keyin hukumatdan ketganidan so'ng, u Gamburgdagi SPDni boshqarishga qaytib keldi va SPD rahbarining o'rinbosari etib saylandi.  2011 yilgi Gamburg shtat saylovlarida g'alaba qozonib, birinchi meri lavozimida 2018 yilgacha bu ishladi.

SPD 2018 yilda Merkelning To'rtinchi hukumatiga kirganidan so'ng, Scholz Germaniya moliya vaziri va vitse-kansler etib tayinlandi. 2020 yilda u 2021 yilgi federal saylovda Germaniya kansleri lavozimiga SPD partiyasidan nomzod sifatida ko'rsatiladi. Partiya Bundestagda ko‘plab o‘rinlarni qo‘lga kiritib, Yashillar va FDP bilan koalitsiya tuzdi. 2021-yil 8-dekabrda Scholz Bundestag tomonidan kansler etib saylandi va qasamyod qildi.

## Yoshligi va ta'lim
Scholz 1958 yil 14 iyunda Quyi Saksoniyaning Osnabryuk shahrida tug'ilgan, ammo Gamburgning Rahlstedt tumanida o'sgan.  Uning ota-onasi to'qimachilik sanoatida ishlagan.  Uning ikkita ukasi bor, Jens Scholz, anesteziolog va Shlezvig Golshteyn nomidagi Universitet tibbiyot markazi  bosh direktori va Ingo Scholz texnologiya tadbirkori. Olaf Scholz Oldenfelde shahridagi Bekassinenau boshlang'ich maktabida o'qidi, ammo keyin Grokslohedagi Grokslohering boshlang'ich maktabiga o'tdi. 1977-yilda o‘rta maktabni tugatadi. 1978-yilda Gamburg universitetida bir bosqichli yuridik malaka oshirish kursi doirasida huquqshunoslik bo‘yicha o‘qishni boshladi. Keyinchalik u mehnat va mehnat qonunchiligiga ixtisoslashgan advokat sifatida ishga joylashdi.  Scholz 17 yoshida Sotsial-demokratik partiyasiga a'zo bõladi.

Scholzning oilasi lyuteran bo'lib, u Germaniyadagi Evangelist cherkovida chõqintirilgan. U asosan dunyoviy qarashlarga ega. Balog'at yoshiga yetgach cherkovni tark etgan. Ammo shunga qaramay u mamlakatning nasroniy merosi va madaniyatini qadrlashga chaqiradi.

## Siyosiy karyerasi

### Erta siyosiy karyera

#### Yosh sotsialist, 1975–1989

Shols 1975 yilda talabalik choğida SPDga qo'shiladi va u yerda SPDning yoshlar tashkiloti Jusosda faoliyat yuritadi. 1982 yildan 1988 yilgacha u Federal Juso raisining o'rinbosari, 1987 yildan 1989 yilgacha Sotsialistik yoshlar Xalqaro ittifoqi vitse-prezidenti boʻlgan. U maqolalarda "kapitalistik iqtisodiyotni yengish" ni targ'ib qiluvchi Juso universitet guruhlarining marksistik qanoti Freudenberger Kreisni qo'llab-quvvatlardi. Unda Scholz "tajovuzkor-imperialistik NATO " ni, Federativ Respublikasini "Yevropadagi yirik biznes qõrğoni" va "hokimiyatni yalang'och saqlashni har qanday moddiy nizolardan ustun qo'yadigan" sotsial-liberal koalitsiyani tanqid qiladi. 1984 yil 4 yanvarda Shols va boshqa Juso rahbarlari GDRda SED Markaziy Qo'mitasi kotibi Egon Krenz va SED Markaziy Qo'mitasi Siyosiy byurosi a'zosi Gerbert Xaber bilan uchrashdilar. 1987 yilda Scholz yana ichki Germaniya chegarasini kesib o'tdi va Wittenbergdagi FDJ tinchlik mitingida Juso-Vise sifatida qurolsizlanish bo'yicha kelishuvlarga qarshi chiqdi.

#### Bundestag deputati, 1998–2001
Sotsialistik yoshlar xalqaro ittifoqining sobiq vitse-prezidenti boʻlgan Shols birinchi marta 1998 yilda 40 yoshida Gamburg Altonaning Bundestagdagi vakili etib saylangan Bundestagning viza masalalari bo'yicha tergov qo'mitasida SPD parlament guruhining raisi boʻlgan.

#### Gamburg ichki ishlar senatori, 2001 yil
2001 yil 30 mayda Shols Gamburg ichki ishlar bo'yicha iste'foga chiqqan senator Xartmut Vroklajning o'rniga mer Ortvin Runde boshchiligidagi Gamburg Senatida o'rinbosar bo'ldi. Senator sifatidagi qisqa vaqt davomida u giyohvand moddalar sotuvchisi deb gumon qilingan shaxslardan dalil yig'ish uchun qustiruvchi vositalardan majburiy foydalanishni munozarali tarzda ma'qulladi. Gamburg tibbiyot palatasi sog'liq uchun mavjud boʻlgan xavflar tufayli ushbu amaliyotni ma'qullamadi. U 2001-yil oktabr oyida, 2001-yilgi Gamburg shtati saylovlarida partiyasi mag‘lubiyatga uchragach va Ole fon Beust birinchi mer etib saylanganidan so‘ng o‘z lavozimini tark etdi. Uning õrniga esa Ronald Shill keldi.

#### Bundestag deputati, 2002–2011
Shols 2002 yilgi Germaniya federal saylovlarida yana Bundestagga saylandi. 2002 yildan 2004 yilgacha Shols SPD Bosh kotibi sifatida ham faoliyat yuritdi. Partiya rahbari va kansler Gerxard Shroyder o'z partiyasi ichidagi noroziliklarga duch kelgan va doimiy ravishda past jamoatchilik reytingi bilan to'sqinlik qilganda, u Sotsial-demokratik partiya rahbari lavozimidan ketishini e'lon qilganida, u bu lavozimdan iste'foga chiqdi. 

#### Kanslerlikka nomzod, 2021 yil

2020 yil 10 avgustda SPD partiyasi ijrochi direktori Sholzni 2021 yilgi federal saylovda Germaniya kansleri lavozimiga partiyadan nomzod qilib ko'rsatishga kelishib oldi.  Sholz SPDning markazchi qanotiga mansub  va uning nomzodi *Die Tageszeitung* tomonidan partiyaning chap qanotining pasayishi belgisi sifatida ko'rilgan.  Scholz SPDni saylovlarda 25,8 foiz ovoz va Bundestagda 206 o'rinni qo'lga kiritib, kichik g'alabaga erishdi. Ushbu g'alabadan so'ng, u Yashillar va Erkin Demokratik partiya (FDP) bilan svetofor koalitsiyasida Germaniyaning keyingi kansleri bo'lishi mumkin edi.  24 noyabrda SPD, Green va FDP Germaniyaning yangi kansleri sifatida Scholz bilan koalitsiya kelishuviga erishdilar .

## Germaniya kansleri, 2021 yildan hozirgacha

Shols 2021-yil 8-dekabrda Bundestag tomonidan 395 kishi yoqlab, 303 kishi qarshi ovoz bilan kansler etib saylandi.  Uning yangi hukumati shu kuni prezident Frank-Valter Shtaynmayer tomonidan tayinlandi. Sholz 66 yoshu, 255 kunlik bõlganida kansler bõlib, 63 yoshu, 177 kunlik bõlgan Germaniya kansleri Lyudvig Erxarddan sõng eng keksa odam bo'ldi.

Sholz 2021 yil dekabr oyida Varshavaga Polsha Bosh vaziri Mateush Moravetski bilan muzokaralar uchun kelgan. Ular Boltiq dengizi ostidan Rossiya gazini Polshani aylanib o‘tib Germaniyaga olib keladigan “ Shimoliy oqim 2 ” gaz quvurini va Polshaning Yevropa Ittifoqi bilan qonun ustuvorligi va Yevropa Ittifoqi qonunlarining ustuvorligi borasidagi bahsini muhokama qildilar . Scholz Polshaning Belarusdan kirishga intilayotgan muhojirlar oqimini to'xtatishga qaratilgan sa'y-harakatlarini qo'llab-quvvatladi.

2022-yil 22-fevralda Scholz Rossiyaning Ukraina tarkibidagi oʻzini-oʻzi separatistik deb eʼlon qilgan ikki respublikani tan olishiga javoban Germaniya “ Shimoliy oqim 2 ” quvurini tasdiqlashni toʻxtatishini eʼlon qildi. Scholz, Yevropa Ittifoqining Rossiyani SWIFT global banklararo to'lov tizimidan uzib qo'yishiga ruxsat berishga qarshi chiqdi.  Biroq, 27 fevral kuni parlamentning favqulodda yig'ilishida Scholz tarixiy nutq so'zlab, Germaniya harbiy va tashqi siyosatini butunlay o'zgartirishni, shu jumladan Ukrainaga qurol-yarog'larni etkazib berishni va Germaniyaning mudofaa byudjetini keskin oshirishni e'lon qildi.

### Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi
2022 yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishiga javoban Scholz Germaniyaning mudofaa xarajatlarini sezilarli darajada o'zgartirdi. 2022-yil 26-fevralda Scholz Rossiyani SWIFT xalqaro toʻlov tizimidan chiqarishga qarshi chiqqan bir qancha Yevropa Ittifoqi yetakchilaridan biri edi. 27-fevral kuni Scholz nemis harbiylari uchun bir martalik 100 milliard yevro jamg‘arma yaratilishini e’lon qildi.  Bu Germaniya tashqi siyosatidagi katta o'zgarishlarni anglatadi, chunki Germaniya NATO talab qilganidek, mudofaa uchun yalpi ichki mahsulotining 2 foizini talab qiladigan xarajatlarni qondirishdan uzoq vaqt bosh tortgan edi. O'z mamlakati uchun mudofaa himoyasini oshirishdan tashqari, 23 mart kuni Germaniya parlamentiga qilgan murojaatida Scholz Ukrainaga Rossiya bosqiniga qarshilik ko'rsatishda yordam berishni qo'llab-quvvatlashni ta'kidladi.  Shu murojaatida Scholz Germaniya "qit'amizda tinchlik o'rnatilgunga qadar qo'limizdan kelganini qilishini", jumladan, yuz minglab ukrainalik qochqinlarni Germaniya chegaralari orqali olib o'tishini aytdi. Kansler Germaniya Ukrainani zarur resurslar bilan ta'minlashini ta'kidlagan bo'lsa-da, u NATO Rossiya bilan to'g'ridan-to'g'ri harbiy mojaroga kirishmasligini ta'kidladi.

Rossiya gazini Yevropa bo'ylab import qilishni taqiqlash bosimi ostida Scholz Germaniyadan Rossiya gazini import qilishni to'xtatishdan bosh tortdi.  Biroq, 2022 yil aprel oyida Scholz Germaniya Rossiyadan energiya importini to'xtatish ustida ishlayotganini aytdi.  Scholz, shuningdek, Germaniyaning yadroviy energetikadan voz kechishiga qarshi chiqdi va texnik qiyinchiliklar juda katta ekanligini aytdi. 

Aprel oyida, vitse-kansler va Iqtisodiyot vaziri Robert Xabek va Tashqi ishlar vaziri Annalena Baerbok o'rtasidagi kelishuvga qaramay, Scholz Ukrainaga tanklar yuborish to'g'risida qaror qabul qilmadi. 

* Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB), boshqaruvchilar kengashining rasmiy aʼzosi (2018–2021) 
* Yevropa investitsiya banki (EIB), boshqaruv kengashining ex-officio a'zosi (2018–2021) 
* Yevropa barqarorlik mexanizmi, boshqaruv kengashi aʼzosi (2018–2021)
* Osiyo infratuzilma investitsiya banki (AIIB), boshqaruv kengashining lavozimi boʻyicha aʼzosi (2018–2021) 
* Xalqaro Valyuta Jamg'armasi (XVJ), rektorlar kengashining muqobil a'zosi (2018–2021) 

## Shaxsiy hayoti
Olaf Scholz SPD siyosatchisi Britta Ernst bilan turmush qurgan. Er-xotin 2018-yilda Potsdamga ko‘chishdan oldin Gamburgning Altona tumanida yashagan 

Scholz Germaniyadagi asosiy protestant Evangelist cherkovida tarbiyalangan, ammo keyinchalik u uni tark etgan. 2021 yilda kansler sifatidagi inauguratsiya marosimida Scholz Xudoga murojaat qilmasdan qasamyod qildi ( Gerxard Shröderdan keyin ikkinchi kansler) va Germaniya Federativ Respublikasining cherkovga tegishli bo'lmagan birinchi kansleridir.

## Manbalar

## Havolalar