open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Camponotus turkestanicus

***Camponotus turkestanicus*** (lotincha) — yer chumolilarining  (Kamponotus) turkumiga mansub, Formicina (Foricidae) kenja oilasiga mansub tur.

## Tarqalishi
Markaziy Palearktika: Afgʻoniston, Eron, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Xitoy, Rossiya (Qalmogʻiston), Turkmanistonda yarim choʻllar, dashtlarda tarqalgan..

## Tavsifi
 
Camponotus turkestanicus tipik dasht chumolisi boʻlib, uni yogʻingarchilik kam boʻlgan hududlarda uchratish mumkin. Haqiqiy choʻlda bu tur kam uchraydi, chunki juda ogʻir sharoitlarda u koʻproq moslashgan chumolilar bilan raqobatlasha olmaydi. Yer chumolilari Markaziy va Oʻrta Osiyoning vohalari, toʻqay va shoʻr botqoqlarida tuproqqa uya qurib, tuproqning kuchli shoʻrlanishiga bardosh beradi. Camponotus turkestanicus erta tongdan kechgacha faol harakatda boʻladi. Asosan bosh va koʻkrakgi qizgʻish, qorni qora rangda. Oʻrta kattalikdagi, ishchilar va askarlar 7-13 mm uzunlikdagi; ayollar — 15-17 mm; erkaklar — 8-9,5 mm. Antenna paypaslagichi uzun, boshning oksipital chetidan tashqariga choʻzilgan. Boshning pastki qismida koʻp sonli tuklar mavjud boʻlib, ishchilarda nomukammal psammoforni hosil qiladi. Yonoqlarda, boldirlarida va paypaslagichlarida tik tuklar yoʻq. Koʻkrak va qorin boʻshligʻi orasidagi sopi vertikal shkalaga ega boʻlgan bitta segmentdan (petiolus) iborat. Ular tuproqli chumolilar uyasiga (koʻp yoʻlaklar bilan bogʻlangan koʻp qirrali uyalar) joylashadilar, yer osti yoʻllarining chuqurligi yer osti suvlarigacha 2 metrga etadi. Qanotli jinsiy shaxslarning (yosh urgʻochi va erkaklar) nikoh parvozi aprel-may oylarida kuzatiladi. Faqat kattalar, ishchilar va urgʻochilar qishlash uchun ketishadi.

## Sistematika
Tur birinchi marta 1887-yilda italiyalik mirmekolog Karlo Emeri tomonidan  va 1925-yilda *Camponotus turkestanus*, *Camponotus aethiops*, *Camponotus xerxes* va *Camponotus fedtschenkoi* kabi turlar bilan birga *Tanaemyrmex kichik turiga* kiritilgan.

## Eslatmalar


## Adabiyot

* 
* 
* 
* 
* 
* Karaman, C. 2011. *Camponotus* Mayr, 1861 (Hymenoptera, Formicidae, Formicinae) Cinsi Turkiye Revizyonu. — Ph.D. Dissertation, Trakya University; Edirne; V + 225 pp.
* 

## Havolalar

* ''Camponotus'' duradgor chumolilari eol.org saytida )
BRAC universiteti

**BRAC universiteti** ( **BracU** nomi bilan ham tanilgan) — Bangladeshning Dakka shahrida joylashgan xususiy tadqiqot universiteti. U 2001-yilda Ser Fazle Hasan Abedning BRAC filiali sifatida 1992-yildagi Xususiy Universitet qonuniga binoan tashkil etilgan.

## Tarixi
Ser Fazle Hasan Abed 2001-yilda Xususiy Universitet qonuniga binoan Brac Universityga asos solgan. Universitet Dakkada joylashgan universitet Amerika liberal sanʼat kolleji modeliga asoslangan. Brac universiteti 2001-yilda uchta kafedra va 80 ga yaqin talaba bilan ish boshlagan. U 2006-yil yanvar oyida birinchi qabulni oʻtkazdi. Dastlab u bakalavr darajalarini taklif qildi. Universitet oʻsishi bilan u dasturlar sonini koʻpaytirdi va magistrlik darajalarini joriy qildi. Ser Abed uchun yuqori akademik standartlarga ega kutubxonani rivojlantirish muhim edi. Ayesha Abed kutubxonasi tashkil etilganidan koʻp oʻtmay raqamli tizimga oʻtqazildi. 2020-yilda universitetda 20 ta maktab, kafedra va institutda 11200 talaba bor edi. Yangi kampus qurilishi 2023-yil yanvar oyida yakunlanadi.

## Kampusi
Savar shahridagi turar joy kampusi 2003-yilda tashkil etilgan va 2012-yilda sezilarli darajada kengaytirilgan. Talabalar bir semestrni Turar-joy shaharchasida oʻtkazadilar, u yerda ular maxsus kurslarni oʻtadilar va hafta davomida jamoat vazifalarini bajaradilar. Juma va shanba kunlari ular mehribonlik uylari, qariyalar uylari va diqqatga sazovor joylarga tashrif buyurishadi. Bangladeshda koʻplab talabalar universitet yillarida ota-onalari bilan qolishadi.

### Resurslari va jihozlari

* Ayesha Abed kutubxonasi
* Unit at RS maslahat boʻlimi
* Moodle oʻquv dasturi
* Ishlab chiqarish laboratoriyasi GDLN Centre
* MSDN Akademik Alyansi

### Maʼmuriyati
Universitet maʼmuriyatiga prorektor, registrator va oʻquv boʻlimlari rahbarlari rahbarlik qiladi.

### Prorektorlari

## Akademiklari
Brac Universityda turli akademik boʻlinmalar xizmat qiladi. Kafedralar ilmiy daraja berish dasturlariga ega, maktablar strategik tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlaydi, institutlar avtonom tadqiqot tashkilotlari, markazlar esa loyihaga asoslangan tashkilotlardir.

## Talabalik hayoti
Talabalar hayoti boshqarmasi (OSL) 2019-yilda tashkil etilgan. OSL Karyera xizmatlari, Bitiruvchilar bilan ishlash, Klublar va Jamiyatlar departamentini nazorat qiladi. Talabalarning jangarilikda ishtiroki: Universitetning sobiq talabasi 2016-yilda Gulshandagi restoranga qilingan hujumda ishtirok etgan.

## Manbalar
Jim Bett

**James Bett** (1959-yil 25-noyabrda tugʻilgan) — Shotlandiyaning sobiq professional futbolchisi, markaziy yoki chap yarim himoyada oʻynagan. U "Aberdeen " bilan toʻqqiz mavsum oʻynagan va Belgiya, Islandiya va Shotlandiyaning boshqa klublarida qisqaroq mavsumlar oʻtkazgan. U 8 yil davomida Shotlandiya terma jamoasida 26 o‘yin o‘tkazgan.

## Klubdagi faoliyati
Shotlandiya futbolchisi, Janubiy Lanarkshirning Hamilton shahrida tugʻilgan. Bett oʻz klubidagi faoliyatini Gartkosh United, Dundee va Airdrieonians bilan boshlagan, 1978-yilda Islandiyaning Valur jamoasiga oʻtgan. Bir yildan soʻng u Belgiyaning KSC Lokeren (282) jamoasiga qoʻshilgan.

„Rangers“ murabbiyi Jon Greig 1980-yilda Bettni Glazgo klubiga oʻtkazish uchun 150 ming funt toʻlagan. Ibroxda uch mavsumda u Shotlandiya kubogini (1980-81) va Liga kubogini (1981-82) yutib olgan. U 1983-yilda Lokeren bilan ikkinchi marta „Rangers“ni tark etgan.

Bett oʻz vataniga qaytib, 1985-yilda 300 ming funt sterling evaziga Aleks Fergyusonning Aberdeen jamoasiga qoʻshilgam *Aberdeen safida* u 1985-86-yillarda Shotlandiya kubogi hamda 1989-90-yillarda Liga kubogi va Shotlandiya kubogi medallarini qoʻlga kiritgan. U yana uchta Liga kubogi finalida oʻynagan — barchasi „Rangers“dan magʻlubiyat bilan yakunlangan va besh marta Shotlandiya Premer-divizionida sobiq klubidan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan.

U 1994-yilda asosiy jamoada 300 dan ortiq oʻyin oʻtkazganidan soʻng Pittodreni tark etgan. 2003-yilda Bett Aberdin FC shon-shuhrat zaliga asoschilardan biri sifatida kiritilgan.

Keyinchalik u KR Reykjavikka koʻchib oʻtgan va klub bilan Islandiya kubogini qoʻlga kiritgan, ammo 1994-yil Islandiya mavsumi oxirida KRni tark etgan. Bett 1994-95-yilgi Shotlandiya mavsumida birga oʻynagan Hearts jamoasiga qoʻshilish uchun yana Shotlandiyaga qaytgan. " Dundee United "dagi soʻnggi mavsumdan soʻng u faoliyatini yakunlagan.

### Xalqaro faoliyati
"Rangers" tarkibida oʻynaganida, Bett 1982-yilda 26 ta oʻyindan birinchisini oʻtkazib, Shotlandiya milliy jamoasi uchun birinchi tarkibda kiritilgan. „Aberdeen“ klubida klub darajasida oʻynaganida, u 1986-yilda Shotlandiyaning Jahon kubogi sarallash tarkibi aʼzosi boʻlgan va 1990-yilda uning yagona oʻyin Kosta-Rikaga qarshi oʻyinda (1:0) boʻlgan.

## Shaxsiy hayot
Bett oʻzining islandiyalik rafiqasi bilan Valurda oʻynagan vaqtida tanishgan va oʻshandan beri Islandiyalik bilan yaqin aloqada boʻlgan. Uning oʻgʻillari Baldur va Calum, ikkalasi ham professional futbolchi, u yerda tugʻilgan va 19 yoshgacha boʻlgan yoshlar darajasida mamlakatni himoya qilgan.

## Faoliyat statistikasi

### Xalqaro

### Xalqaro maydondagi gollar

## Yutuqlar
**Rangers**

* Shotlandiya kubogi : 1980-81
** Ikkinchi oʻrin 1981-82, 1982-83
* Shotlandiya liga kubogi : 1981-82
** Ikkinchi oʻrin 1982-83

**Aberdeen**

* Shotlandiya kubogi : 1985-86, 1989-90
** Ikkinchi oʻrin 1992-93
* Shotlandiya liga kubogi : 1989-90
** Ikkinchi o‘rin 1987-88, 1988-89, 1992-93

## Manbalar
Didsbury (Alberta)

**Didsbury** — Kanadaning Alberta shtatining markazida, Rokki togʻlari etagida joylashgan shaharcha. U Alberta avtomagistrali 2A yonida, Qirolicha Yelizaveta II avtomagistrali yaqinida joylashgan. Didsbury taxminan Kalgary va Red Deer shaharlari orasidagi yarim yoʻl nuqtasidir.

Didsbury Mountain View okrugi bilan oʻralgan boʻlib, uning munitsipal idorasi shaharning shimolida joylashgan. Eng yaqin qoʻshni shaharlar shimoldagi Olds va janubdagi Carstairs shaharlaridir.

## Tarix
 
Shahar Didsbury posyolkasi nomi bilan atalgan, hozirda Angliyaning Manchester shahri chekkasida joylashgan. Birinchi koʻchmanchilar nemis mennonitlari boʻlib, ular Amerika inqilobidan keyin Pensilvaniyadagi uylarini tashlab, Ontariodagi Vaterlo okrugiga koʻchib ketishgan. Ularga 1894-yilda Ser Jon A. Macdonald hukumati tomonidan Didsbury atrofidagi hudud berildi.

Mintaqadagi dastlabki aholi punkti siyrak edi va bu qisman shahar saytining xizmat koʻrsatish markazi sifatida dastlabki sekin rivojlanishini tushuntiradi. Mennonite koʻchmanchilarining birinchi tashvishi cherkov qurish hamda xoʻjaliklar yaratish edi. 1900-yildan keyingi quruqlikdan oldin aholi punktlari 1894-yilda gʻarbga kelgan kichik guruh bilan cheklangan.

1897-yilda Kanada Tinch okeani temir yoʻli paydo boʻldi, bu shaharning rivojlanishiga turtki berdi. CPR 1904-yilda shaharda stantsiya qurildi. Didsbury 1905-yilda qishloq va 1906-yil 6-sentyabrda shahar sifatida birlashtirilgan.

1914 — 1924-yillardagi yongʻinlar „boomtown“ savdo koʻchasini vayron qildi va shahar kengashi tomonidan shahar markazidagi barcha yangi tijorat binolari uchun tosh qurilishni talab qiladigan qonun qabul qilinishiga olib keldi. Ushbu gʻishtli binolarning aksariyati bugungi kungacha saqlanib turibdi.

## Demografiya
Kanada Statistikasi tomonidan oʻtkazilgan 2021-yilgi aholini roʻyxatga olishda Didsbury shahrida 2,157 xususiy uyning 2,047 tasida 5,070 aholi istiqomat qilgan, bu 2016-yilga nisbatan  ga kamdir. Yer maydoni  boʻlib, 314,5/km² aholi zichligiga ega edi.

## Infratuzilma
Shaharning dam olish maskanlariga oltita istirohat bogʻi, golf maydoni, suv markazi va xokkey maydonchasi kiradi. Bundan tashqari, shifoxona va shahar va uning atrofida xizmat qiluvchi Kanada qirollik politsiyasi otryadi mavjud.

Didsburyda Chinook’s Edge maktab boʻlimining yurisdiktsiyasi ostidagi uchta maktab mavjud.

Olds-Didsbury aeroporti asosan kichik samolyotlar va umumiy aviatsiya uchun ishlatiladi, Didsbburydan shimolda 2A shosse boʻylab joylashgan.

## Tashkilotlar
Didsburyda mavjud boʻlgan tashkilotlarga Kanada Qirollik Armiyasi kursantlari va 1-Disbury skautlari, Didsbury Jazzercise, shuningdek, Elks va Lions klublari kiradi. 

## Manbalar
Ian Black

**Ian Henderson Black** (27-mart 1924-yil - 2012-yil 13-dekabr) — shotlandiyalik professional futbolchi boʻlib, „Fulham“ uchun Futbol Ligasida darvozabon sifatida 260 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan. U shuningdek, „ Sauthampton“ da oʻynagan va xalqaro miqyosda Shotlandiya terma jamoasi safida maydonga tushgan.

## Klubdagi faoliyati
Darvozabon, Blackning Aberdeendagi dastlabki karyerasi Ikkinchi Jahon urushi tufayli toʻxtatilgan, bu vaqt davomida u Sauthampton va Chelsiea tarkiblarida maydonga tushgan va u bilan Futbol Ligasi urush kubogining janubiy finalida gʻalaba qozongan, 1947-yilning dekabrida u 1000 funt sterling evaziga Ikkinchi divizion klubi Sauthamptonga oʻtgan, Dellda shartnoma boʻyicha oʻynagan uch mavsumda Black 104 ta oʻyinda maydonga tushgan,

1950-yil iyul oyida Black Hugh Kelly evaziga Birinchi divizion klubi Fulxamga oʻtgan va klub uchun 282 oʻyin oʻtkazgan, 1959-yil iyul oyida u Bath City uchun Janubiy ligaga oʻtgan va u bilan 1959—1960-yillarda Premer-divizion chempionligi va Somerset Premer-kubogida gʻolib chiqgan, 143 ta oʻyinda maydonga tushganidan soʻng Black Kenterberi Cityga koʻchib oʻtgan va 1964-yilda nafaqaga chiqgan, Futboldan ketganidan soʻng, Black Brentfordda yoshlar jamoasi murabbiyi (va 1966-yilda birinchi jamoaning vaqtinchalik murabbiyi), Redhill maslahatchisi va Tolvortda kotib boʻlib ishlagan,

## Xalqaro faoliyati
Black 1948-yil 10-aprelda Angliyaga 2:0 hisobida magʻlub boʻlgan uchrashuvda Shotlandiya terma jamoasi tarkibida bir marta maydonga tushgan,

## Shaxsiy hayoti
Black Ikkinchi jahon urushi davrida Qirollik elektr va mexanik muhandislarida safida xizmat qilgan, Futbolni tark etgach, Black sobiq jamoadoshi Eddie Lowe bilan Tolvortda sport doʻkonini boshqargan.

## Statistika

### Oʻyinchi

## Yutuqlar
**Bath City**

* Janubiy liga Premer-divizioni: 1959-60

## Manbalar
Devon (Alberta)

**Devon** Kanadaning Alberta shtatidagi Edmonton Metropolitan mintaqasida joylashgan shaharchadir. Bu taxminan 26 km provinsiya poytaxti Edmontondan janubi-gʻarbda, Shimoliy Saskatchewan daryosining janubiy qirgʻogʻida joylashgan.

## Tarixi
Devon shahri oʻzining juda koʻp neft zaxiralriga ega. 1947-yil 13-fevralda Imperial Leduc № 1 qudugʻi neft qazib olishni boshladi va koʻp oʻtmay, Imperial Oil tomonidan ishchilarini joylashtirish uchun yangi Devon shahri qurildi. Kompaniya shaharning yaxshi rejalashtirilgan boʻlishini aniqladi va Devon mintaqaviy rejalashtirish komissiyasi tomonidan tasdiqlangan birinchi Kanada hamjamiyati boʻlish sharafiga ega boʻldi. Iqtisodiyot turizm, ishlab chiqarish va tadqiqotni oʻz ichiga olgan holda diversifikatsiya qilingan boʻlsa-da, neft sanoati shaharning biznes sektorida asosiy oʻyinchi boʻlib qolmoqda.

Devon nomi devon qatlami (Leduk № 1 neft qudugʻida qazilgan qatlamlar) sharafiga qoʻyilgan, bu esa oʻz navbatida Angliyadagi Devon grafligi uchun nomlangan.

## Iqlimi
Devon yozi issiq, nam kontinental iqlimga ega. Edmontonga qaraganda bir oz sovuqroq. Yiliga oʻrtacha 3,6 kun harorat  dan yuqori kunlar  dan yuqori har doim ham sodir boʻlmaydi. Harorat  dan past boʻlgan kunlar har yili oʻrtacha 8,8 kechada sodir boʻladi. Yilning taxminan 58,4 % kunlarida harorat muzlash haroratidan kamroq yoki unga teng qiymatga yetishi mumkin. Sovuq, odatda, iyun oyining boshidan sentyabrning birinchi haftasigacha davom etadi. Bu oʻrtacha 96 kunga toʻgʻri keladi.

## Demografiyasi
Kanada Statistikasi tomonidan oʻtkazilgan 2021-yilgi aholini roʻyxatga olishda Devon shahrida 6,545 aholi istiqomat qilgan, uning 2,588 umumiy xususiy uylaridan 2,496 tasida istiqomat qilgan.  yer maydoni bilan, 459,0/km² aholi zichligiga ega.

## Iqtisodiyoti
Devon shahri Edmonton xalqaro aeroportiga yaqin joylashgan Alberta xalqaro hududini sotadigan iqtisodiy rivojlanish boʻyicha hamkorlik boʻlgan Leduc-Nisku iqtisodiy rivojlanish uyushmasining aʼzosi edi.

## Diqqatga sazovor joylari
 Devonga maktablar, Devon umumiy kasalxonasi kabi jamoat xizmatlari va dam olish maskanlari koʻp xizmat qiladi. Bu 20 km Edmonton xalqaro aeroportidan va asosiy temir yoʻllar va avtomobil yoʻllariga yaqin. U avtosport parki, qushlar qoʻriqxonasi, Alberta universiteti botanika bogʻi va aholi va mehmonlar uchun bir qator boshqa diqqatga sazovor joylar yaqinida joylashgan. Devon shahri velosipedchilar orasida mashhur, chunki u asfaltlangan qishloq yoʻllarining yaxshi tarmogʻiga, shuningdek, asfaltlanmagan tog 'velosiped yoʻllariga ega va Kanadaning 2010-yilgi Milliy yoʻl chempionati kabi yuqori darajadagi velosport tadbirlariga mezbonlik qilgan.

## Manbalar
Oybek Bozorov

**Oybek Olimovich Bozorov** (1997-yil 7-avgustda tugʻilgan) – oʻzbek futbolchisi, „Paxtakor“ klubi va Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi yarim himoyachisi.

## Faoliyati
Faoliyatini „Nasaf“ klubida boshlagan. Oʻzbekiston chempionatidagi debyut 2018-yilning 4-noyabr kuni Fargʻonaning „Neftchi“ jamoasiga qarshi oʻyinda (2:0) boʻlgandi. Jamoa tarkibida chempionatning kumush medali sohibi (2020), Oʻzbekiston Kubogi sohibi (2021, 2022, 2023), Oʻzbekiston Superkubogi sohibi (2021) boʻldi va AFC Kubogi finaliga chiqdi (2021). Oʻzbekistonning 2021-yildagi eng yaxshi yosh futbolchisi unvoniga loyiq koʻrildi.

2019-yildan 2020-yilgacha Oʻzbekiston U-23 terma jamoasida oʻynagan. 2020-yilgi yoshlar terma jamoalari oʻrtasidagi Osiyo chempionati ishtirokchisi. U Oʻzbekiston milliy terma jamoasi tarkibida 2020-yilning 23-fevral kuni Belarusga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida (0:1) maydonga tushgan.

### Terma jamoadagi faoliyati
U 2020-yilning 23-fevralida Belarusga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Oʻzbekistonning asosiy jamoasi safida debyut qilgan.

*2020-yil 23-fevralda oʻtkazilgan oʻyindagi aniq statistika.*

## Yutuqlar

* Oʻzbekiston Superligasi gʻolibi: 2024

* Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 2021, 2022, 2023
* Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2023, 2024, 2025
* AFC Kubogi finalchisi: 2021

## Manbalar

## Havolalar

* Oybek Bozorov  OʻzPFL saytida futbolchi profili
* Oybek Bozorov Transfermarkt saytida futbolchi profili
* Oybek Bozorov Soccerway saytida futbolchi profili
* Oybek Bozorov National-football-teams saytida futbolchi profili
* Oybek Bozorov Footballfacts saytida futbolchi profili
* Oybek Bozorov Footballdatabase saytida futbolchi profili
* Oybek Bozorov Global.espn saytida futbolchi profili
* Oybek Bozorov Worldfootball saytida futbolchi profili
Machairasaurus

***Machairasaurus*** (lat.) — oviraptoridlar oilasidan (Oviraptoridae) boʻlgan dinozavrlar jinsi, yuqori boʻr davrida (Kampaniya davri) yashagan. ***Machairasaurus leptonychus*** bir turini oʻz ichiga oladi. Dinozavr qoldiqlari Bayan *Mandaxu* formatsiyasida (Xitoy) topilgan.

 ism dan olingan  — „qilich“ va  — „kaltakesak“, oʻziga xos —   — „nozik“ va  — „panja“.

Tur namunalari (IVPP V15979, IVPP V15980) old oyoq falanjlari, metakarpallar (metakarpallar), bilaklar, oyoq falanjlari, umurtqalar va qovurgʻalarning tarqoq qoldiqlarini oʻz ichiga oladi.

*Machairasaurusning qoʻllari* oʻlja olish uchun moslashtirilmagan va bu dinozavr butunlay oʻtxoʻr boʻlgan boʻlishi mumkin.

Bu jins Ingeniinae sinfiga tegishli boʻlib, *Khaan*, *Conchoraptor* ibtidoiy avlodlari va „ilgʻor“ Ajancingenia va *Heyuannia* *avlodlari* oʻrtasida oraliq hisoblanadi.

## Manbalar
Paralimpiya oʻyinlari

**Paralimpiya oʻyinlari** nogironligi boʻlgan (eshitish qobiliyatini yoʻqotganlardan tashqari) shaxslar uchun xalqaro sport musobaqasidir. Para — avvaliga „paralich“ soʻzidan olingan va umurtqa pogʻonasidagi muammolar tufayli tana aʼzolarining muayyan qismi harakatlana olmasligiga ishora boʻlgan, ammo keyinchalik musobaqa ishtirokchilari safining kengayishi bois „parallel“ soʻzining dastlabki qismiga ishora tarzida talqin qilina boshlagan, yaʼni asosiy olimpiada oʻyinlariga parallel ravishda oʻtkaziluvchi musobaqani anglatishi taʼkidlangan.

## Yozgi va qishki Paralimpiya oʻyinlari
**Yozgi Paralimpiya oʻyinlari** 1960-yildan, **qishki Paralimpiya oʻyinlari** esa 1976-yildan muntazam ravishda oʻtkazib kelinmoqda. 1988-yildan ushbu musobaqalarning Olimpiada oʻyinlari boʻlib oʻtgan sport arenalarida oʻtkazilayotgani eʼtiborga molik. Dastlabki paralimpiadada 23 davlatdan kelgan 400 nafar aravachali sportchi bahslashgani tarixda qolgan. Oʻzbekiston Milliy paralimpiya assotsiatsiyasi 2007-yildan buyon faoliyat olib boradi. Oʻzbekiston vakillari ilk bora Pekinda 2008-yili oʻtkazilgan paralimpiya oʻyinlarida ishtirok etishgan.

2012-yili Londondagi musobaqalarda oʻzbekistonlik 10 sportchi qatnashgan. Sharif Xalilov dzyudo boʻyicha 76 kilogrammgacha vazn toifasida finalgacha yetib borgan va kumush medalni qoʻlga kiritgan.

Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida 2016-yili oʻtkazilgan XV Paralimpiya oʻyinlari Oʻzbekiston delegatsiyasining muvaffaqiyati yodda qolgan. Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan 32 sportchi jami 31 medal sohibiga aylangan.

## Yozgi Paralimpiya oʻyinlari

## Qishki Paralimpiya oʻyinlari

## Manbalar
Olimpiya Birdamligi

**Olimpiya Birdamligi** dasturining Nizomi 1978-yili Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasining maxsus komissiyasida maʼqullangan. Uning vaqtinchalik qarorgohi Rim shahridagi Italiya Milliy olimpiya qoʻmitasi binosida joylashgan edi, 1980-yili Shveysariyaning Lozanna shahriga koʻchirildi. 1981-yili Baden-Baden shahrida oʻtkazilgan Olimpiya Kongressidan soʻng Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi ushbu komissiyaga maʼmuriy muxtorlik berdi.

Milliy olimpiya qoʻmitalarining amaliy faoliyatiga koʻmaklashish uchun 1973-yilda Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi Olimpiya Birdamligi dasturi maxsus jamgʻarmasini taʼsis etdi (telekompaniyalarning olimpiya musobaqalari translyatsiyasidan olingan mablagʻlarning 1/3 qismi). Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasining ushbu dasturi vazifasi asosan Milliy olimpiya qoʻmitalari faoliyatini muvofiqlashtirish va olimpiya harakatini rivojlantirishga koʻmaklashishdan iborat.

## Dastur maqsadlari
Olimpiya Birdamligi qabul qilgan dasturning asosiy maqsadlari quyidagilardir:

— Olimpizmga asoslangan tamoyillarni tarqatish;

— murabbiylar, Milliy Olimpiya Qoʻmitasi boshqaruvchi kadrlarini tayyorlaydigan turli kurslar va seminarlar tashkil etish;

— sport maʼmurlarini tayyorlash;

— Milliy Olimpiya Qoʻmitasi rahbarligi yoki shafeligida milliy, hududiy va min taqaviy miqyosdagi musobaqalarni tashkil etishga, shuningdek, hududiy yoki mintaqaviy oʻyinlarda ishtirok etish uchun delegatsiyalarni tayyorlashga koʻmaklashish;

— Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish uchun sportchilar va ja moalarni tayyorlashda MOQga koʻmaklashish va murabbiy hamda sportchilarga stipendiyalar toʻlash;

— sport anjomlari va jihozlar bilan taʼminlash;

— Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish uchun kompensatsiya toʻlash;

— Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasidagi rivojlanayotgan mamlakatlarning Milliy Olimpiya Qoʻmitasi faoliyatiga amaliy yordam koʻrsatish maqsadida murabbiylar, jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa mutaxassislarni yoʻnaltirish;

-sport-uslubiy, informatsion va boshqa koʻplab maxsus adabiyotlar va hujjatlarni chop ettirish va boshqalar.

1984-yildan buyon Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi Milliy olimpiya qoʻmitalarining muayyan sportchilari va rasmiy shaxslarining yozgi va qishki Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etishi uchun yoʻl harajatlarini qoplab kelmoqda.

Ushbu dasturlar Olimpiya Birdamligi Komissiyasi nazoratidadir. Mazkur komissiya Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi Prezidenti tayinlagan aʼzolardan tarkib topgan boʻlib, Olimpiya Birdamligi faoliyatini boshqarish va asosiy yoʻnalishlarini aniqlash uchun mas’uldir. Misol tariqasida dasturlarning tasdiqlanishi, ularning byudjeti, monitoringi, qoʻllanish vositalarini keltirish mumkin.
## Manbalar
Milliy Olimpiya qoʻmitalari assotsiatsiyasi

**Milliy olimpiya qoʻmitalari assotsiatsiyasi** (*MOQA*) 1979-yil iyun oyida tashkil etilgan. Bosh qarorgohi Shveysariyaning Lozanna shahrida joylashgan.

Assotsiatsiyaga jami 206 ta Milliy olimpiya qoʻmitasi aʼzo boʻlgan.

## Prezidentlarga oid faktlar
Mario Vaskes Rana tashkilotga 33 yil prezidentlik qilgan. Shayx Ahmad Al-Fahad Al-Sabah, shuningdek, Osiyo olimpiya kengashi prezidenti hamdir.

## Milliy olimpiya qoʻmitalari assotsiatsiyasi tuzilmasi
Assotsiatsiyaning oliy boshqaruv organi Bosh Assambleya hisoblanadi. Yilda bir marta Bosh Assambleya yigʻilishi oʻtkazilib, unda barcha aʼzolar, yaʼni 206 ta Milliy olimpiya qoʻmitalari ishtirok etadilar. Har toʻrt yilda bir marotaba Bosh Assambleyaning navbatdagi yigʻilishida saylovlar oʻtkazilib, prezident, birinchi vitse-prezident, shuningdek, ijroqoʻm aʼzolari saylanadi. Bosh Assambleya yigʻilishlari orasida yiliga kamida ikki marotaba Ijroqoʻm aʼzolarining uchrashuvlari boʻlib oʻtadi. Ijroqoʻm aʼzolari 5 ta mintaqaviy uyushmalardan 4 yil muddatga saylangan vakillardan iboratdir. 5 ta mintaqaviy uyushmaga Afrika, Amerika, Osiyo, yevropa va Okeaniya kiradi.

Milliy olimpiya qoʻmitalari assotsiatsiyasining roli va maqsadlari:

* Milliy olimpiya qoʻmitalarining umumiy va jamoaviy manfaatlarini ilgari surish va himoya qilish;
* Olimpiya xartiyasiga asoslangan holda olimpiya harakatini va asosiy tamoyillarini targʻib etish maqsadida Xalqaro olimpiya qoʻmitasi bilan hamkorlik qilish;
* Milliy olimpiya qoʻmitalari ravnaqini taʼminlab, qoʻllab-quv vatlovchi hamda resurslarni samarali taqsimlashga qaratilgan dasturlarni ilgari surish maqsadida Olimpiya birdamligi bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish;
* Xalqaro olimpiya qoʻmitasining Milliy olimpiya qoʻmitala rini universal tamoyillar asosida boshqarishiga koʻmaklashish;
* Olimpiya harakatining uzviy qismi hisoblangan mintaqaviy uyushmalar va boshqa tashkilotlar bilan oʻzaro hamkorlik qilish va ularni tan olish;
* Irqiy, diniy, siyosiy, jinsiy va boshqa turdagi noqonuniy kamsitishlarga qarshilik koʻrsatish;
* Assotsiatsiyaning maqsadlari bilan mutanosib mukofotlar tashkil qilish va taqdim etish;
* Har xil turdagi marosimlar, festivallar va tadbirlar tashkil etish;
* Shuningdek, ushbu obyektlarning muvaffaqiyati bilan bogʻliq boshqa harakatlarni amalga oshirish.
## Manbalar
Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi

**Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi** (*MOQ BA*)ga 1965-yili Rimda 68 davlat vakillari ishtirokida oʻtgan Milliy olimpiya qoʻmitalarining birinchi anjumanida asos solingan. Ikkinchi anjuman 1967-yili Tehronda oʻtkazilib, unda 72 davlat ishtirok etgan. Ushbu assambleyada Milliy olimpiya qoʻmitalarning yangi tashkiloti tuzilgani eʼlon qilingan. Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi tomonidan rasman 1968-yili Mexikoda tan olingan. 1975-yilda bu tashkilot Milliy olimpiya qoʻmitalarining doimiy Bosh assambleyasi deb nomlangan.

## Maqsadlar
Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi maqsadlari: Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi bilan hamkorlikda olimpiya harakatini muttasil rivojlantirish; ish tajribasi va axborot almashishni kengaytirish; olimpiya harakatini takomillashtirish, unda Milliy olimpiya qoʻmitasining ahamiyatini kuchaytirishga qaratilgan loyihalar hamda takliflarni ishlab chiqish va Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasiga taqdim etish.

Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi yigʻilishlari ikki yilda kamida bir marta oʻtkaziladi. Forumda rahbar organ — assambleya Kengashi tarkibi (prezident, bosh kotib va 4 yil muddat bilan kengash aʼzolari) saylanadi. Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi yigʻilishiga Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi uchta vakil yuborishi mumkin, biroq ular faqat bitta ovozga ega boʻladi. Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi qoshida assambleya kengashiga yordam berish uchun ishchi guruh mavjud. Ushbu ishchi guruh olimpiya harakatida Milliy olimpiya qoʻmitalarning ahamiyatini kuchaytirish, nizom, xalqaro toifadagi sportchilar muammolarini oʻrganish masalalarida yordam koʻrsatadi. Ish yurituvchi tillar sifatida rasmiy ravishda ingliz, ispan, rus va fransuz tillari qabul qilingan.

## Qarorgoh
Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi qarorgohi Italiya poytaxti *Rim* shahrida joylashgan.
## Manbalar
Obid Nazirov

**Obid Nazirovich Nazirov** (; 1938-yil 18-fevralda Toshkent viloyati Parkent tumanida tugʻilgan) — 1990—1992-yillarda Davlat sport qoʻmitasi raisi, 1992—1994-yillarda Milliy olimpiya qoʻmitasi prezidenti, erkin kurash boʻyicha sport ustasi, xizmat koʻrsatgan jismoniy tarbiya va sport xodimi, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi.

## Biografiyasi
1938-yil 18-fevralda Toshkent viloyatining Parkent tumanida tugʻilgan.

Erkin kurash boʻyicha sport ustasi, xizmat koʻrsatgan jismoniy tarbiya va sport xodimi, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi.

Obid Nazirovich 1990—1992-yillarda Davlat sport qoʻmitasi raisi boʻlgan, keyin 1992—1994-yillarda Milliy olimpiya qoʻmitasi prezidenti lavozimiga tayinlangan. Obid Nazirovich qoʻmitaga rahbarlik qilgan davrda Toshkent shahrida,,Mehnat zaxiralari" sport majmuasi (hozirgi Respublika Mudofaa vazirligi MHSK sport majmuasi) qurilgan. 1992-yilda Oʻzbekiston sportchilari MDH terma jamoalari tarkibida Barselonada (Ispaniya) boʻlib oʻtgan XXV Olimpiya oʻyinlarida mamlakatimizni munosib himoya qilgan. Ushbu musobaqada badiiy gimnastika boʻyicha Oksana Chusovitina va Roziya Galiyeva, yengil atletika boʻyicha Marina Shmonina, ogʻir atletika va oʻq otish boʻyicha Sergey Sirtsov oltin medalni qoʻlga kiritgan. Anatoliy Asrolboyev kumush, qilichboz Valeriy Zaxaryevich bronza medali sohibiga aylangan.

## Manbalar

## Havolalar

* veteransporta.uz
Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi prezidentlari

**Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi prezidenti** – Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi aʼzolari tomonidan yashirin ovoz berish yoʻli bilan 8 yil muddatga saylanadi, bundan keyin 4 yillik muddatga qayta saylanish imkoniyati mavjud.

Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi prezidenti barcha sohalarda ushbu tashkilot faoliyatiga rahbarlik qiladi.

## Prezidentlar

## Prezidentlarga oid faktlar

* *Baron Pyer de Kuberten* 1925—1937-yillarda Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi faxriy prezidenti boʻlgan.
* *Graf Anri de Baye-Latur* Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi qarorgohida vafot etgan.
* *Everi Brendej* hozirga qadar yevropalik boʻlmagan yagona prezident. Avval olimpiadada sportchi sifatida ishtirok etgan dastlabki prezident.
* *Markiz Xuan Antonio Samaranch* prezidentlik davrida ikki bora Oʻzbekistonga tashrif buyurgan. 2001—2010-yillarda Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi faxriy prezidenti.
* *Graf Jak Rogge* 1968-, 1972- va 1976-yilgi olimpiyadalarda sportchi sifatida ishtirok etgan. 2013-yildan Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi faxriy prezidenti.
* *Tomas Bax* Olimpiyadada chempioni boʻlgan birinchi prezident (qilichbozlik boʻyicha 1976-yilgi Olimpiyada gʻolibi). Oʻzbekistonga 2015-yili tashrif buyurgan.

## Manbalar
Gulshat Bajkenova

**Gulshat Meiranovna Bajkenova** (**Gulnora Bajkenova** nomi bilan tanilgan) — qozoq jurnalisti va kino tanqidchisi. Orda.kz internet nashri asoschisi va bosh muharriri. Ilgari Esquire.kz va TAN telekanali bosh muharriri boʻlgan. Rus tilida yozadi. Olmaotada yashaydi va ishlaydi.

## Biografiyasi
Qozoq Milliy universitetining filologiya fakultetini tamomlagan. U jurnalistikani talabalik yillarida boshlagan. U „Karvon“ gazetasida muxbir va 31-kanalda „Informburo“ teledasturining bosh prodyuseri boʻlib ishlagan. U TAN koʻngilochar telekanalining bosh muharriri edi. 1999-yildan 2002-yilgacha u Internyusdan „Ochiq Osiyo“ loyihasini boshqargan. Keyinchalik u BBC rus xizmati bilan hamkorlik qilib, „Radius“ va „Yangi kun“ dasturlari uchun reportajlarda qatnashdi. U bir necha bor AQShda malaka oshirgan , Missuri universitetida treninglarda qatnashgan.

Bajkenova Qozogʻistondagi Esquire jurnalining onlayn versiyasining bosh muharriri va keyinchalik bosh muharriri, shuningdek, Ozodlik radiosining qozoq nashri Azattyq gazetasining muallifi va sharhlovchisi boʻlgan.2020-yilgacha u HolaNews ning bosh muharriri. 2018-yilda u Qozogʻiston Media Alliancening pul mukofotiga sazovor boʻldi. 2019-yilda Bajkenovaning loyihasi Qozogʻistonda birinchi boʻlib kraudfanding orqali jurnalistik tekshiruv uchun mablagʻ toʻpladi. Atirau suv havzalarida baliqlarning nobud boʻlishini tekshirish uchun 30 daqiqa ichida 380 ming tenge yigʻildi.

2020-yil noyabr oyida u oʻz mablagʻi hisobidan Orda.kz internet nashrini ishga tushirdi va u yerda bosh muharrir boʻldi.2022-yil 4-yanvarda Qozogʻistondagi norozilik namoyishlari tufayli Orda.kz sayti bloklandi.

## Mukofotlar va unvonlari

* Yvision tomonidan tashkil etilgan Markaziy Osiyo konferensiyasida eng yaxshi blogger (2013)
* Vlast jurnali tomonidan yilning eng yaxshi publitsisti (2016)

## Kitoblari

* Faqat juda koʻp demang . M.: Davlat xizmati" nashriyoti, 2018-yil.

## Manbalar

## Havolalar

*
Patrick Schwarzenegger

**Patrick Arnold Shriver Schwarzenegger** (, tugʻ. 1993-yil 18-sentyabr, Los-Anjeles, Kaliforniya, AQSh) — amerikalik aktyor, model va tadbirkor.

## Biografiya

Patrick Schwarzenegger 1993-yil 18-sentyabrda Los-Anjelesda (AQSh) dunyoga mashhur bodibilder va aktyor, keyinchalik Kaliforniya gubernatori Arnold Schwarzenegger  hamda jurnalist va publitsist Mariya Shrayver oilasida tugʻilgan. Patrikning ikkita katta singlisi Ketrin (1989-yil) va Kristina Mariya Avreliy (1991-yil), ukasi Kristofer Sargent (1997-yilda tugʻilgan) va oʻgay ukasi Jozef Baena (1997- yil).

Arnold Schwarzenegger oʻz farzandlarini qattiq tarbiyalagan, ammo Kaliforniya gubernatori sifatidagi siyosiy martabasining boshlanishi bilan u bolalarga kamroq vaqt ajrata boshlagan. Otasi uy bekasi bilan intrigaga iqror boʻlganidan va keyinchalik ota-onasi ajrashganidan soʻng, Patrik oʻz familiyasini Shvarzeneggerni onasining familiyasiga oʻzgartirgan boʻlishi mumkin, ammo rasmiy tasdiq olinmagan. Biroq, u Twitter sahifasida *Patrick* Schwarzenegger *Patrick Shriverga* almashtirdi.

2012-yil iyun oyida u Brentvud maktabini tamomlagan. 2012-yilning kuzida esa Schwarzenegger Janubiy Kaliforniya universitetida oʻqishni boshladi.

## Shaxsiy hayot
Patrick 2012 -yilda AQSh Mustaqillik kunini birgalikda nishonlaganidan keyin qoʻshiqchi Taylor Swift bilan ishqiy munosabatda boʻlgan, ammo tez orada u emas, balki uning akasi ekanligi maʼlum boʻldi.

2014-yilning kuz oyida u qoʻshiqchi Miley Cyrus bilan uchrashishni boshladi. 2015-yil aprel oyida Miley va Patrick ajralishdi.

## Martaba
15 yoshida Patrik ota-onasining yordami bilan oʻzining *Project360* erkaklar kiyimlari kompaniyasiga asos soldi. Shvarzenegger LA Models model agentligi bilan ham shartnoma tuzgan.

2011-yilning yoz oyida Patrick model sifatida faoliyat yuritib, Hudson Jeans brendining yuziga aylandi. Los-Anjelesning Sunset bulvari va boshqa joylarida Patrick reklama jinsi shimlari aks ettirilgan bilbordlar mahalliy aholiga yoqqan.

Patrick Schwarzeneggerning kinodagi birinchi yirik roli Odnoklassniki 2 filmida boʻlgan.

2013-yilda u Ariana Grande va Big Sean *Right there* 's musiqiy videosida rol oʻynagan.

2018-yilga kelib Schwarzenegger Bella Torn bilan birga „Yarim tunda quyosh“ romantik dramasida rol oʻynadi.

## Manbalar
Pentatlon

**Pentatlon** — bir stadiyaga yugurish, bosqon va nayza uloqtirish, uzoqqa sakrash hamda kurashdan iborat beshkurashdir. Barcha turlar bi kun mobaynida oʻtkazilgan.

Rimliklar bosqinidan keyin Olimpiya oʻyinlari oʻz mazmunini yoʻqotadi. Xristian dini kiritilganidan keyin sport oʻyinlariga oʻzga din marosimi sifatida baho berilib, milodiy 394-yilda imperator Feodosiy I Olimpiya oʻyinlarini taqiqlash boʻyicha farmonga imzo chekadi.

Antik musobaqalar tazyiqqa uchraganiga qaramay, Olimpiada gʻoyasi butunlay yoʻq boʻlib ketmadi. Masalan, Angliyada XVII asrda Olimpiya musobaqalari bir necha bor oʻtkazilgan, keyinroq shu kabi bellashuvlar Fransiya, Gretsiyada ham tashkil etilgan. Bu tadbirlar mintaqaviy xarakterga ega boʻlgan.

Qadimgi yunonlarda Olimpiya oʻyinlari qahramonlari nomlarini Alfey daryosi yaqinida oʻrnatilgan marmar ustunga yozib qoʻyish anʼanaga aylangan. Birinchi Olimpiya oʻyinlarining oʻtkazilgan sanasi, yaʼni miloddan avvalgi 776-yil va qadimgi Olimpiya oʻyinlarining birinchi gʻolibi elidalik oshpaz Koroibos toʻgʻrisida maʼlumotlarni insoniyat ana shu marmar ustundagi yozuvlardan bilib olgan.

395-yilda Alfey daryosi qirgʻoqlarida vizantiyaliklar va gotlarning toʻqnashuvi yuz berdi va keskin janglar natijasida Olimpiya xarobaga aylandi. 426-yilda (31 yildan soʻng) Feodo siy II xudolarga sigʻinadigan ibodatxonalarni yoqib yuborishni buyurdi, 100 yildan soʻng esa ikki marta sodir boʻlgan zilzila tufayli Olimpiya vayron boʻldi. Soʻng Alfey va Kladey daryolari suvi toshib, qolgan inshootlarni ham yuvib ketdi va Olimpiya qum hamda botqoqlik qaʼriga kirib yoʻqoldi.

## Olimpiyaning tiklanishi
Bir yarim ming yil mobaynida Olimpiyaning shonli tarixi tuproq ostida koʻmilib yotdi. Faqat 1824-yildagina arxeolog lord Stankof Alfey qirgʻoqlarida jiddiy qazish ishlarini olib bordi va qadimgi Olimpiya shahri chizmasini tuzdi. Shu hodisa Olimpiya oʻyinlarini tiklash gʻoyasini rivojlantirishga turtki boʻldi. 1859-yilda yunon armiyasi mayori Yevangelis Sappas panellin „olimpiadasini“ (boshqa davlatlarning ishtirokisiz) tashkil qildi. Mazkur musobaqa ikki marotaba oʻtkazildi, biroq milliy oʻyinlarga aylanmadi, boz ustiga xalqaro miqyosga ham chiqa olmadi. Faqat XIX asrning oxiridagina zamonaviy olimpiya harakati yilnomasiga dastlabki satrlar yozildi. Tez orada koʻpgina davlatlarda sport tashkilotlari, klublar paydo boʻla boshladi, xalqaro sport uyushmalari tashkil qilindi. Aynan shu voqealar fransuz jamoat arbobi baron Pyer de Kubertenga zamonaviy Olimpiya oʻyinlarini tiklash gʻoyasini ilgari surish uchun zamin yaratdi.
## Manbalar
Buckingham saroyi

**Buckingham saroyi (**) **—** London qirollik qarorgohi va Birlashgan Qirollik monarxining maʼmuriy shtab-kvartirasi. Westminster shahrida joylashgan saroy koʻpincha davlat tadbirlari va qirollik mehmondoʻstligi markazida hisoblanadi.

Dastlab *Buckingham* *uyi* nomi bilan tanilgan. Bugungi kunda saroyning markazida joylashgan bino 1703-yilda *Buckingham* gertsogi uchun qurilgan. U 1761-yilda qirol Jorj III tomonidan qirolicha Sharlottaning shaxsiy qarorgohi sifatida sotib olingan va Qirolichaning uyi sifatida tanilgan. XIX asrda markaziy hovli atrofida meʼmorlar Jon Nesh va Edvard Blor tomonidan uchta bino qurilgan. Buckingham saroyi 1837-yilda qirolicha Viktoriya taxtga kirishi bilan Britaniya monarxining Londondagi qarorgohiga aylandi.

Soʻnggi yirik qurilishlar XIX asr oxiri va XX asr boshlarida, qirol oilasi anʼanaviy tarzda xalqni kutib oladigan mashhur balkonni qurish bilan yakunlangan. Ikkinchi jahon urushi paytida nemis bombasi saroy ibodatxonasini vayron qiladi, oʻsha joyda Qirolicha galereyasi ham boʻlgan edi va u galeriya urushdan keyin 1962-yilda Qirollik kolleksiyasidagi sanʼat asarlarini namoyish qilish uchun jamoatchilikka ochilgan.

XIX asr boshidagi asl interyer dizaynlarining aksariyati saqlanib qolgan. Koʻpgina kichikroq qabul xonalari Brightondagi Qirollik pavilyonidan va Karlton uyidan olib kelingan mebel va jihozlar bilan va Xitoyning regency uslubida jihozlangan. Saroyda 775 ta xona mavjud va saroy bog` Londondagi eng katta xususiy bogʻdir. Saroyda rasmiy va davlat koʻngilochar tadbirlari uchun foydalaniladigan xonalar mavjud boʻlib har yili avgust va sentyabr oylarida va qish va bahorning ayrim kunlarida jamoatchilikka ochiq.

## Manbalar
Zulpa Chumakova

**Zulpa (Zinaida) Supyanovna Chumakova** (1951-yil 23-avgust;Qoʻstanay viloyati, QozSSR, SSSR — 2020-yil 8-avgust; Qozogʻiston) — qozoq poestessa Chechen kelib chiqishi, jamoat arbobi. Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1994), „Madeniyat qayratkeri“ (2005).

## Hayoti
1951-yil 23-avgustda Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Semiozerniy tumanining Qushmurun stansiyasida tugʻilgan.

1977-yilda Qaragʻanda davlat universitetining filologiya fakultetini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini maktabda rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi sifatida boshlagan.

1985-yildan 2001-yilgacha-Satpayev va Jezqazgʻon shaharlari madaniyat boʻlimi boshligʻi,Jezqazgʻon shahar hokimi apparati ichki siyosat boʻlimi boshligʻi, shahar hokimining ommaviy axborot vositalari boʻyicha maslahatchisi, boshliq. ichki siyosat va ijtimoiy soha boʻlimi mutaxassisi.

2001-yildan-Jezqazgʻon shahar madaniyat boshqarmasi boshligʻi,Jezqazgoʻn tarixiy-arxeologiya muzeyi direktori.

1993-yildan — Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasi aʼzosi.

1995-yildan — Qozogʻiston xalqi assambleyasi aʼzosi.

2001-yildan — Qozogʻiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

2009-yildan — Moskva shahar Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

2020-yil 8-avgustda vafot etgan.

## Asosiy ishlar

* 1996-yil — „Jezkazgan Yer yulduzlari“
* 1999-yil — „Kuzgi rapsodiya“
* 2001-yil — „Ruh dialektikasi“
* 2003-yil — „Tusime taular kiredi“
* 2004-yil — Oriole
* 2006-yil — Yorugʻlik va soyalar
* 2007-yil — Qozogʻiston sheʼriyat akademiyasining „Madonna Turon“ sheʼriy antologiyasi 14 ta sheʼr.
* 2008-yil — „Uch choʻqqi“

## Mukofotlar va unvonlar

* 1994-yil — Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan unga „Qozogʻistonning enbek sinirgen madeniet qizmetkeri“ (Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi) faxriy unvoni berilgan.
* 2005-yil — Qozogʻiston Respublikasi Madaniyat va axborot vazirligining „Qozogʻiston madaniyat xodimi“ faxriy koʻkrak nishoni () — madaniyat va sanʼatdagi xizmatlari uchun.
* 2008-yil — Konstantin Simonov nomidagi xalqaro adabiy mukofot va oltin medal sovrindori.
* 2011-yil — „Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ medali
* 2014-yil — „Madaniyat aʼlochisi“ koʻkrak nishoni
* 2014-yil — „Qozogʻiston xalqlari birligi“ medali
* 2015-yil — „Qozogʻiston xalqi assambleyasiga 20 yil“ medali
* 2016-yil — „Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligiga 25 yil“ medali
* 2018-yil — Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-dekabrdagi farmoni bilan 2-darajali „Doʻstlik“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* Zinaida Chumakova Jezkazgan tarixiy-arxeologiya muzeyining rasmiy veb-saytida 
* Zinaida Chumakova Abay nomidagi Qaragʻanda viloyat bolalar kutubxonasining rasmiy veb-saytida
Wesley Hoedt

**Wesley Theodorus Hoedt** (Gollandcha talaffuz: [ˈʋɛsli ˈɦut]; 1994-yil 6-martda tugʻilgan) — Gollandiyalik professional futbolchi, Belgiya Pro-ligasi klubi „Anderlecht“ va Gollandiya terma jamoasida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Karyera

### AZ
Hoedt Alkmaarda tugʻilgan va AZ yoshlar akademiyasida taʼlim olgan. 2013-yilning 12-dekabrida u PAOKga qarshi UEFA Yevropa ligasida AZ tarkibida asosiy tarkibda debyut qildi. U 2:2 hisobidagi durang bilan yakunlangan o‘yinni to‘liq o‘tkazdi.

2014/15-yilgi mavsumda Hoedt asosiy jamoaga koʻtarildi va kelgusi mavsum uchun 24 kishilik tarkibga kiritildi.

### Lazio
Hoedt 2015-yilda „AZ“ni tark etganidan so‘ng, A Seriyaning „Lazio“ klubi uni tekin transferga qo‘ydi. Futbolchi mavsumiga 1,25 million yevro maosh oladigan 4 yillik shartnoma imzoladi. U klubdagi ilk golini 2016-yilning 21-avgustida „Atalanta“ ustidan 4:3 hisobida g‘alaba qozongan uchrashuvda kiritgan.

### Southampton
2017-yilning 22-avgustida Hoedt „Sautgempton“ bilan 5 yillik shartnoma imzoladi va 17 million evroga (£15 million) baholandi.

#### Celta Vigo (ijara)
Hoedt 2019-yilning 22-yanvarida La Liganing „Celta Vigo“ klubiga mavsum oxirigacha, sotib olish opsiyasi bilan ijaraga berildi. U 27-yanvar kuni „Real Valyadolid“ga qarshi safar oʻyinida debyut qilgan va ikki marta sariq kartochka va qizil kartochka olgan.

#### Royal Antwerp (ijara)
Hoedt 2019-yilning 2-sentyabrida Belgiyaning birinchi divizioni A klubi „Royal Antwerp“ga 2019/20-yilgi mavsumning qolgan qismida ijara asosida qo‘shildi.

#### Lazio (ijara)
2020-yil 5-oktabrda Hoedt sotib olish opsiyasi bilan mavsumiy ijara shartnomasi asosida "Lazio" ga qaytdi.

### R.S.C. Anderlecht
2021-yil 17-iyun kuni RSC Anderlext oʻzining rasmiy veb-saytida Hoedt bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.

## Karyera statistikasi

### Klub

### Xalqaro

## Yutuqlar
**Lazio**

* Italiya Superkubogi: 2017
* Italiya kubogi sohibi: 2016-17

## Manbalar

## Izohlar


## Havolalar
* Sautgempton FC veb-saytida Uesli Hoedtning profili 
* Voetbal International profili  (in Dutch)
* AZ rasmiy veb-sayti profili (in Dutch)
* Niderlandiya profili
* Wesley Hoedt intervyu
Morgenshtern

**Alisher Tagirovich Morgenshtern**(asl familiyasi Valeyev; 1998-yil 17-fevralda tug‘ilgan), sahna nomi bilan MORGENSHTERN — rossiyalik rep ijrochisi, hip-hop, pop va rok yo‘nalishlarida kuylovchi xonanda, qo‘shiq muallifi, musiqiy prodyuser va shoumen.

## Biografiya

Alisher Tagirovich Valeyev 1998-yil 17-fevralda Ufa shahrida tug‘ilgan.O‘smirlik davrida u familiyasini Morgenshtern (ruscha va boshqircha: Моргенштерн)ga o‘zgartirgan. Onasi rus-yahudiy kelib chiqishiga ega bo‘lgan, otasi esa boshqir millatiga mansub edi. Onasi gulchilik bilan shug‘ullangan; ota-onasi ajrashgan va Alisher 11 yoshga kirganida otasi og‘ir alkogolizm oqibatidagi jigar sirrozi tufayli vafot etgan.

U bolaligidan musiqaga qiziqqan, o‘smirlik chog‘ida esa skeýtboardingni yoqtirganini aytgan.

Morgenshtern 2010-yilda o‘zining birinchi musiqiy videosini chiqargan.

U qisqa muddat universitetda tahsil olgan, biroq o‘qishni boshlaganidan ko‘p o‘tmay, universitet rektori ta’kidlashicha, “YouTube’dagi ochiq faoliyati” sababli o‘qishdan chetlashtirilgan.

Morgenshtern ko‘cha musiqachisi sifatida ham ijod qilgan , shuningdek, MMD Crew rok guruhining bosh xonandasi bo‘lgan. Mazkur guruh bilan u rapper Face bilan hamkorlikda qo‘shiq yaratgan.[9] U, asosan, o‘zining YouTube-loyihasi #EasyRap orqali ommalashgan.

2021-yil aprel oyida Morgenshtern Bashqirdistonning “Bizning bolalarimiz” nomli yetimlarga yordam ko‘rsatish fondiga xayriya mablag‘i ajratgan. Fondning “VKontakte”dagi sahifasida qayd etilishicha, u jami 666 666 rubl o‘tkazgan bo‘lib, bu nodavlat notijorat tashkilotiga jismoniy shaxs tomonidan qilingan eng yirik xayriya hisoblanadi. Mablag‘lar “Murabbiylik” loyihasini rivojlantirishga yo‘naltirilgan
.

2022-yil may oyida Rossiya Adliya vazirligi Morgenshternni Isroilning Yoola Labs media kompaniyasidan moliyaviy mablag‘ olgani va G‘alaba kuni haqidagi bayonotlari sababli “xorijiy agentlar” ro‘yxatiga kiritgan. Morgenshtern keyinchalik Telegram-kanalida uzr so‘ragan va ro‘yxatga kiritilish ustidan shikoyat qilgan, biroq 2023-yil 10-mart holatiga ko‘ra u hanuz ro‘yxatda qolmoqda

## Mukofot va unvonlar

### Reytinglar

## Izohlar

## Manbalar
Hail viloyati

**Hail viloyati** ( *Minṭaqat Ḥāʾil*), **Al-Hail viloyati** shakli ham qoʻllanadi, Saudiya Arabistoni Podshohligining 13 viloyatidan biri. Mintaqa  maydon bilan sakkizinchi yirik va aholi soni boʻyicha toʻqqizinchi oʻrinda, 2019-yilda aholi soni 731,147 kishini tashkil etgan. Viloyatda mamlakat aholisining qariyb 2 foizi yashaydi va eng yirik shahri Haildir. Viloyatdagi boshqa aholi gavjum shaharlar qatoriga al-Gʻazala, Shinan va Baqaa kiradi. Mintaqa Aja va Salma qoʻsh togʻ tizmalari, shuningdek, qiziquvchanlik va saxovatning tarixiy ramzi boʻlgan Hatim at-Taʼi vatani boʻlgani bilan mashhur.

Viloyat geografik va tarixiy jihatdan muhim Aja va Salma togʻ tizmalari joylashganligi bilan mashhur boʻlib, ular hozir Saudiya yovvoyi tabiatni muhofaza qilish boshqarmasi tomonidan himoyalangan. Bundan tashqari, viloyatda bir nechta tosh sanʼati hududlarini topish mumkin, ularning ikkitasi YuNESKOning Jahon madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan: Jubba va Jabal al-Manjur yaqinidagi Jabal Ummu Sinmon. Mintaqada, ayniqsa markaz Hail va uning atrofida bir nechta eski qal’alar va qoʻrgʻonlarni topish mumkin. Viloyatdagi yana bir muhim joy – bu Nafud al-Kabir formatsiyasi kabi qumtosh hosilalaridir.

Hududda odamlar paleolit davridan beri yashab kelganligi maʼlum, miloddan avvalgi 10000 yildan 7500 yilgacha boʻlgan davrlarga oid bir nechta arxeologik maskanlar mavjud. Viloyatda arxeologik qoyatosh sanʼati va boshqa artefaktlar boʻlgan bir qancha maskanlar topilgan. Viloyatda Shammar qabilasi aʼzolari istiqomat qiladi, ular 1791-yildan 1922-yilgacha viloyatni va uning atrofidagi boshqa hududlarni Jabal Shammar amirligi hukmronligi ostida boshqargan. Hukmronlik to podshoh Abdulaziz hududni bosib olguniga qadar davom etgan.

Viloyat 8 muhofazaga boʻlingan va shahar aholisining uchdan ikki qismidan koʻprogʻi markaz Hailda istiqomat qiladi. Amaldagi viloyat amiri – Abdulaziz ibn Saʼad as-Saud. Shimoldan soat yoʻnalishi boʻyicha Shimoliy chegaralar viloyati, Sharqiy, Al-Qassim, Madina, Tabuk va Al Javf viloyatlari bilan chegaradosh.

## Demografiyasi

## Maʼmuriy boʻlinishi

### Muhofazalar

### Amirlar

## Manbalar

## Havolalar

* Ajoyib Arabistonning Hail viloyati boʻylab sayohat: fotosuratlar va marshrutlar bilan sayohat sayti
Book History

„**Book History**“ () — AQShdagi Society for the History of Authorship, Reading and publishing tashkilotining rasmiy nashri. U 1998-yilda tashkil etilgan hamda har yili Jons Xopkins universiteti nashriyoti tomonidan nashr etiladi.

„Book History“ — bu kitob tarixiga, yaʼni ssenariy va bosma materiallarni yaratilish, tarqatish va qabul qilish tarixiga bagʻishlangan akademik jurnal. U mualliflik, tahrir, matbaa, kitob sanʼati, nashriyot va kitob savdosi, davriy nashrlar, gazetalar, efemera, mualliflik huquqi, senzura, adabiy agentlar, kutubxonalar, adabiy tanqid, kanon shakllanishi, savodxonlikning ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy tarixi boʻyicha tadqiqotlarni nashr etadi.

## Manbalar