open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shoh Abbos masjidi

**Shoh Abbos masjidi** () — Ganja daryosining chap qirgʻogʻida, Ganjaning tarixiy markazida joylashgan XVII asrda Arran meʼmoriy uslubida qurilgan tarixiy masjiddir.

Ganja juma masjidi oʻzining umumiy meʼmoriy tarkibi, rejalashtirish, konstruktiv va badiiy-dekorativ xususiyatlari tufayli Oʻrta asrlar Ozarbayjon meʼmorchiligining portal-gumbaz anʼanalarini davom ettiradi. Binoning meʼmorchiligida, ayniqsa gumbaz va portallarni bezashda Ozarbayjon va qoʻshni mamlakatlarning boy meʼmoriy anʼanalaridan muvaffaqiyatli foydalanilgan.
## Tarixi
Ganja qadimgi Ganja shahar hududidan koʻchirilgandan soʻng, yangi shaharni obodonlashtirishga alohida eʼtibor berildi. Oʻsha paytda yer usti binolari, maydonlar va bogʻlardan tashqari bir necha kilometrga yetadigan kanalizatsiya tizimi yaratilgan boʻlib, uning bir qismi bugungi kunda ham qoʻllanilmoqda . Gʻishtdan qilingan keng kanalizatsiya janubdan gʻarbga va shimoldan sharqqa qarab, masjid yonidan va maydon ostidan Ganjaga boradi. Shaharning suv taʼminoti ichki kanalizatsiya tizimi bilan taʼminlangan.

Shahar markazining asosiy qismini tashkil etgan masjid majmuasi tarkibiga monumental masjid binosi, shimolga mustaqil kirish hududi, ikki tomoni ikki qavatli minoralar bilan oʻralgan va masjid atrofida joylashgan Ganja madrasasi kiritilgan.
## Joylashishi
Masjid qisman tekis maydonda qurilgan va uning oldida katta bozor maydoni boʻlgan. Taxminan 3,5 gektar maydonni egallagan maydon koʻplab savdo qatorlari va qadimiy chinorlar bilan oʻralgan. Masjidning janubiy tomonida 1870-yillarga qadar yaxshi saqlanib qolgan yirik bogʻ boʻlgan. Bir paytlar bogʻni bezab turgan baʼzi daraxtlar saqlanib qolgan. Chiroyli daraxtlarning katta koʻrinishi masjid binosining qattiq meʼmorchiligini yumshatishga xizmat qiladi. Masjid majmuasini maydondan ajratib turadigan bogʻ deyarli qanday boʻlgan boʻlsa, shunday saqlanib qolingan.
## Arxitektura xususiyatlari
Masjid binosi 25,30x25x28 metr oʻlchamdagi markaziy zaldan iborat boʻlib, toʻrtburchaklar shaklida va yonma-yon joylashgan. Binoning butun tarkibi 204 m² va balandligi 13 metr boʻlgan markaziy zalga boʻysundirilgan. 

Ikkala tomonida chuqur teshiklari boʻlgan kvadrat zalning shakli XVII asrda Ozarbayjon meʼmorchiligida keng tarqalgan xususiyat boʻlib, binoning asosiy oʻqlarini aniq belgilaydi, bu yerda kirish joylari va atrofdagi barcha inshootlar mos ravishda joylashgan. 

Binoning asosiy kirish qismi shimoliy devorda, mehrob esa janubiy devorda. Mehrob zalning janubiy joyining chuqurligida joylashgan. Zalning gʻarbiy va sharqiy devorlarida yana ikkita eshik bor. Kichik koylardan oʻtadigan qoʻshimcha eshiklar mavjud.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Absheron tumani

**Absheron tumani** () — Ozarbayjon Respublikasidagi maʼmuriy hududiy birlik. Maʼmuriy markazi Xirdalan shahri.
## Tarixi
Absheron tumani 1963-yil 4-yanvarda tashkil etilgan. Absheron tumani soʻnggi yillarda Boku va Sumqayit maʼmuriy hududlaridagi kolxozlar va sovxozlarni, parrandachilik sanoatini, qishloq xoʻjaligi sohasiga xizmat koʻrsatuvchi idora va korxonalarni, qishloq qurilish va melioratsiya tashkilotlarini, agrar ilmiy-tadqiqot institutlari va laboratoriyalarini yuqori malakali boshqarish bilan taʼminlash uchun tashkil etilgan. Uning oldiga har ikkala sanoat markazining qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga boʻlgan ehtiyojini toʻliqroq qondirish vazifasi qoʻyildi.
## Geografiyasi
Absheron tumani Kaspiy dengizining gʻarbiy qismida joylashgan.

Abşeron tumani shimoldan Sumqayit shahri, shimoliy-gʻarbdan Xizi viloyati, gʻarbdan Qobustan viloyati, janubi-gʻarbdan Hojiqabul viloyati va sharqdan Boku shahri bilan chegaradosh.
### Tabiati
Absheron yarim orolida qora tutning koʻplab navlari oʻsadi, ularning eng yaxshisi xartut deb nomlanadi. Ozarbayjonliklar oq tut bilan bir qatorda qora tutdan murabbo pishiradilar. Shuningdek, Absheron yarim orolida pista, bodom va zaytun daraxtlari yetishtiriladi. 

Absheronda yetishtiriladigan ozuqa ekinlari quyidagilardir: shuvoq, tuksiz qizilmiya, beda, qattiq oʻt, qirgʻoq oʻtlari, dasht mushukchasi, barmoqli oʻtloq, pomidor, baqlajon, sabzi, piyoz.
## Tarkibi
Tumanda 1 ta shahar (Xirdalan), 8 ta aholi punkti (Jeyranbatan, Saroy, Mehdiobod, Digah, Qobu, Quzdek, Hokmaliy, Ashagi Quzdek) va 6 ta qishloq (Masazir, Fatmayi, Mamadli, Qorilil, Pirakashkul va Novxani) mavjud.
## Aholisi
2006-yil 1-aprel holatiga koʻra aholisi 102,5 ming kishini tashkil qildi va asosan Ozarbayjon turklaridan iborat. Armaniston Respublikasidan kelib chiqqan etnik tozalash natijasida ushbu hududga 3327 nafar qochqin va bosib olingan viloyatlardan 16872 nafar qochqin vaqtincha joylashtirildi.
## Iqtisodiy xususiyatlari
Sovet Ittifoqi davrida Absheron tumani rivojlangan sanoat-agrar mintaqa edi. Ayni paytda tumanda 148 savdo va umumiy ovqatlanish xizmatlari, 22 sanoat ishlab chiqarish, yonilgʻi quyish, 27 dorixona, 4 transport va 21 qishloq xoʻjaligi korxonalari mavjud.
## Madaniy-maʼrifiy muassasalar
Hozirgi kunda Absheron tumanida qadimiy tarixiy obidalar bilan bir qatorda zamonaviy istirohat bogʻlari, 2 ta muzey va 4 ta madaniyat uylari aholiga xizmat koʻrsatmoqda.

Taʼlim sohasida 1 ta universitet, 2 ta texnik litsey, 1 ta kollej, 36 ta umumtaʼlim maktabi, 22 ta bolalar bogʻchasi, „bolalar va oʻsmirlar“ sport maktabi mavjud.
## Moddiy va madaniy meros
Guzdek aholi punktida XIX asrga oid toʻrtta fermer xoʻjaligi binosi "Devalik" deb nomlangan. Teymur Hamidov, Malik va Mamad Rzayevlarga tegishli ushbu binolar iqtisodiy maqsadlarda foydalanilmasa ham saqlanib qolingan.

## Manbalar
Shimoliy Kavkaz

**Shimoliy Kavkaz** — Sharqiy Yevropadagi mintaqa, Rossiya Federatsiyasining janubiy qismida joylashgan. Old Kavkaz, Katta Kavkaz dovonining shimoliy tomoni (sharqiy qismi Ozarbayjonga tegishli), janubiy yon bagʻirning Psou daryosigacha gʻarbiy qismini oʻz ichiga oladi. Rossiyaning eng koʻpmillatli hududi.

Shimoliy Kavkaz qisman Rossiya davlatining bir qismi boʻlib, XVI asrdan boshlab bosib olish boshlangan va 1864-yilda Kavkaz urushi oxirida toʻliq qoʻshib olindi. 

Hozirgi kunda Shimoliy Kavkaz hududida 7 respublika joylashgan: Adigeya, Qorachoy-Cherkasiya, Kabarda-Balkariya, Shimoliy Osetiya Alaniya, Ingushiya, Checheniston va Dogʻiston, shuningdek 2 ta hudud: Janubiy va Shimoliy Kavkaz federal okruglari tarkibiga kiruvchi Krasnodar va Stavropol.
## Tarixi
XVII asrning oʻrtalaridan boshlab turk ekspansiyasi sezilarli darajada oshdi. Biroq, Moskva Kavkaz xristianlariga jiddiy yordam bera olmadi. Rossiyaning Shimoliy Kavkazdagi siyosati faqat XVIII asr boshlarida, Pyotr I islohotlari davrida Usmonli imperiyasi muhim tarixiy dushman sifatida eʼtirof etilgandan keyingina faollashdi, unga qarshi kurashda Kavkazning strategik ahamiyati yaqqol namoyon boʻldi. Bu vaqtda Kaspiy mintaqasida oʻzini mustahkamlash istagi paydo boʻldi (Pyotr I ning forslarga yurishi). Xuddi shu davrda, XVIII asrning 30-40-yillari, Eronning Kavkazdagi harbiy ishtiroki va siyosiy taʼsiri kuchayishni boshladi. 1733-yilda u bilan boʻlgan urushda magʻlubiyatga uchragan Turkiya, Dogʻistonga boʻlgan daʼvolardan vaqtincha voz kechdi. Fors, 1734-1742-yillarda Nodir Shohning yurishlari natijasida yana Kavkazorti va Kaspiy sohillarini zabt etdi. Bunday sharoitda Dogʻiston hukmdorlari Sankt-Peterburgga bir nechta elchilarini yuborishdi, ammo ular samarasiz edi.

1735-1739-yillardagi rus-turk urushi katta kuchlarni talab qildi, ammo natijalar Rossiya uchun noqulay edi. Belgrad shartnomasiga koʻra, u Sultonni Cherkesiyaning homiysi va Kabardinning betarafligi deb tan oldi. Ikkinchi urush Adigiya dvoryanlari guruhlari oʻrtasida kurashning kuchayishiga olib keldi, ular orasida Qrim va Turkiya bilan yaqinlashishga intilganlar va ruslar yoʻnalishiga rioya qilganlar bor edi. Boshqa tomondan, XVIII asrning 40-50-yillarida Qrim va turklar vaqti-vaqti bilan Shimoliy-gʻarbiy Kavkazga bostirib kirib, cherkeslarni oʻz vassallariga aylantirmoqchi boʻlganlar, ammo urinishlar muvaffaqiyatsiz tugagan.

1792-yilda Zaporojye kazaklarini Kubanga koʻchirish boshlandi (dastlab 25 ming kishi), bu yerda 1794-yilda Yekaterinodar shahri tashkil etilgan.

## Antropologiya
Shimoliy Kavkaz aholisining aksariyati Yevropeoid irqining Shimoliy Kavkaz turiga kiradi.

## Manbalar
Ozarbayjonning tashqi aloqalari

Ozarbayjon Respublikasi Birlashgan Millatlar Tashkiloti, Qoʻshilmaslik harakati, Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti, NATOning „Tinchlik uchun hamkorlik“ dasturi, Yevroatlantika hamkorlik kengashi, Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti, Yevropa Tiklanish va Taraqqiyot Banki, Yevropa Kengashi, Yevropada oddiy qurolli kuchlar toʻgʻrisidagi shartnoma, , Xalqaro valyuta jamgʻarmasi va Jahon banki aʼzosidir.

## Mojarolar
### Togʻli Qorabogʻ/Ozarbayjon

## Diplomatik aloqalari
Ozarbayjon 185 ta BMTga aʼzo davlat, Falastin va Muqaddas taxt bilan diplomatik aloqa oʻrnatgan.

Ozarbayjon diplomatik aloqa oʻrnatmagan davlatlar quyidagilardir:
* Armaniston
* Esvatini
* Kiribati
* Kongo Respublikasi
* Markaziy Afrika Respublikasi
* Mikroneziya Federativ Shtatlari
* Papua-Yangi Gvineya
* Sent-Kits va Nevis
* Seyshel orollari
* Tonga

## Adabiyotlar
* Valiyev, Anar: „Azerbaijan and the North Caucasus: A Pragmatic Relationship“ in the Caucasus Analytical Digest No. 27
* Hübner, Gerald: „Foreign Direct Investment in Azerbaijan—the Quality of Quantity“ in the Caucasus Analytical Digest No. 28
* Abbasov, Shahin: „Azerbaijanʼs Eurovision Story: Great Chances to Improve, But No Political Will“ in the Caucasus Analytical Digest No. 32
* Mazziotti, Marius; Sauerborn, Djan; Scianna, Bastian Matteo: „Multipolarity is key: Assessing Azerbaijanʼs foreign policy“http://cesd.az/new/wp-content/uploads/2013/01/Paper_Multipolarity_is-key_Assessing_Azerbaijans_Foreign_Policy.pdf

## Manbalar
Ozarbayjonda inson huquqlari

2013-yilda Human Rights Watch xalqaro huquqni muhofaza qilish tashkiloti Ozarbayjonni siyosiy faollar va inson huquqlari himoyachilarini asossiz hibsga olish va taʼqib etishda aybladi. 2019-yilda tashkilot Ozarbayjondagi inson huquqlari bilan bogʻliq vaziyatni „dahshatli“ deb atadi. Chegara bilmas muxbirlar xalqaro tashkilotiga koʻra, Ozarbayjon matbuot erkinligi indeksida 180 ta davlat orasidan 167-oʻrinni egallagan. AQSh davlat departamenti oʻzining 2020-yilgi hisobotida Ozarbayjonni inson huquqlarining bir qancha buzilishlarida aybladi. BMTning irqiy kamsitishlarga barham berish boʻyicha qoʻmitasining Ozarbayjondagi inson huquqlari boʻyicha tayyorlagan 2020-yilgi hisobotida, Ozarbayjon harbiylari Qorabogʻ mojarosi paytida asirga olingan arman harbiy askarlariga nisbatan shafqatsizlarcha munosabatga boʻlib, ularga nisbatan turli qiynoqlar qoʻllaganini aniqladi.

## Yana qarang
* Osiyoda inson huquqlari

## Manbalar

## Havolalar
* Human Rights Watch: Ozarbayjon (inglizcha)
* Ozarbayjonda senzura — IFEX (inglizcha)
Kvevri

**Kvevri** (; Gʻarbiy Gruziyada *churi* (ჭური) nomi bilan ataladi) — anʼanaviy gruzin sharobini fermentatsiya qilish va saqlash uchun foydalaniladigan yirik sopol idish. Kvevrilar tutqichsiz katta tuxum shaklidagi amforalar kabi yer ostiga koʻmiladi yoki koʻplab sharoblar saqlanadigan joy poliga oʻrnatiladi. Kvevrining hajmi 20 litrdan 10 000 litrgacha boʻladi.

Gruziyaning janubidagi Kvemo Kartli viloyatida (xususan, Dangreuli Gora, Gadachrili Gora va Imiri qishlogʻida) olib borilgan arxeologik qazishmalar natijasiga koʻra, miloddan avvalgi 6-ming yilliklarga oid uzum urugʻlari hamda kvevrilari haqida dalillar topilgan.

Kvevrida sharob tayyorlash jarayoni uzumni bosib, soʻngra uzum sharbati, poʻstlogʻi, poyasi va urugʻini kvevriga quyishdan iborat hisoblanadi. Keyin sharob fermentatsiya qilinadi, bu esa kamida besh oydan olti oygacha vaqt olishi mumkin. Undan soʻng boʻsh kvevri tozalab yuviladi, ohak bilan sterilizatsiya qilinadi va uni toʻldirish maqsadida unga asal mumi ham solinadi.

Anʼanaviy gruzin sharoblari bir xil usulda tayyorlanmaydi. Umumiy xususiyat shundaki, ular kvevrida butunlay yerga koʻmiladi. Qolgan sharobni tayyorlash jarayonlari deyarli bir xil. Natijada, sharob Yevropa standartlariga ancha yaqinlashadi.

Shuningdek, Armanistonning oʻziga xos kvevrisi mavjud, u „karas“ deb ataladi. Shunga oʻxshash idishlar Qadimgi Yunonistonda „pitos“, Markaziy Osiyoda esa „xum“ nomi bilan ataladi.

## Tarixi
Gruziyada topilgan kvevri tipidagi eng qadimiy sopol idishlar miloddan avvalgi 6-5 ming yilliklarga tegishli hisoblanadi. Aytib oʻtilgan sopol idishlar balandligi 1,5 metrdan oshmaydigan, pastki qismi yassi va keng qorinli kichik gil idishlardir. Hozirgi kunda mavjud boʻlgan kvevrining ovoid shakli miloddan avvalgi 3-2 ming yilliklarda shakllangan. 20-asr boshlariga qadar kvevri Gruziyada tayyorlanadigan sharobni ishlab chiqarish va saqlash uchun yagona idish turi hisoblangan.

2011-yilning oxirida Gruziyada kvevri milliy ahamiyatga ega madaniy meros obyekt sifatida eʼtirof etildi. Gruziya hukumati kvevrida sharob tayyorlash usulini UNESCOning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritish toʻgʻrisida UNESCOga murojaat qilgan hamda 2013-yilda roʻyxatga kiritilgan.

## Manbalar
Zoti

**Zoti** () — Supsaning chap irmogʻi - Gubazeuli daryosi vodiysidagi Gruziyaning Choxatauri munitsipalitetidagi qishloq. Zoti qishlogʻi aholisining bir qismi Adjariyaliklardir. 893 nafar aholi yashaydi (2014).
## Manbalar
2020-yilda Gruziya

Ushbu maqola **2020-yilda** Gruziyada boʻlib oʻtgan voqea-hodisalar, vafot etgan gruziyalik taniqli shaxslar hamda shu yilgi amaldagi davlat rahbari va bosh vaziri kim ekanligi haqida maʼlumot beradi. Gruziyada 2020-yilda boʻlib oʻtgan voqea-hodisalar haqida bilmoqchi boʻlsangiz, voqealar boʻlimiga qarang.

## Siyosat
* Prezident: Giorgi Margvelashvili (17-noyabr 2013-yil – hozirgacha)
* Bosh vazir: Irakli Garibashvili (20-noyabr 2013-yil – hozirgacha)

## Voqealar

## Vafot etganlar

## Manbalar
Muhammad masjidi

**Muhammad masjidi** () — Ozarbayjon poytaxti Boku shahridagi bizning davrimizga qadar saqlanib qolingan eng qadimiy masjid. Ikki: yer osti va yer usti qavatlaridan iborat masjid binosi X-XI asrlarda qurilgan. Masjidning quruvchi ustasi Muhammad ibn Abu Bakrdir.
## Tarixi
Masjidning ikki asosiy nomi mavjud. 1723-yilda ruslar Bokuni bosib olganlaridan keyin masjidga Siniqqalʼa nomi berilgan. Shaharning eng qadimgi masjidining minorasi, oʻsha yilning 26-iyun kuni Kaspiy qirgʻogʻi boʻylab yurgan Pyotr I artilleriyasi Bokuga qarata oʻq uzganda ham zarar koʻrgan. Artilleriya snaryadlari minoraning yarmini buzib yuborgan va shundan keyin „Siniqqalʼa“ deb nomlangan. Yodgorlikning asl nomi nomaʼlum. Masjidning shimoliy qismida kufiy xatidagi yozuvda shunday deyilgan:

Koʻplab mutaxassislar Muhammad Abu Bakr oʻgʻlini masjid meʼmori deb bilishadi. Taniqli olim Jafar Qiyasi kotibning matnidan Muhammad Abu Bakr oʻgʻli masjidning buyurtmachisi boʻlganligi va u shahar meri boʻlganligi aniq koʻrinib turibdi.

Muhammad masjidi - Bokudagi saqlanib qolgan eng qadimiy masjid va uning minorasi Shimoliy Ozarbayjon minoralaridan eng qadimiyidir. XX asrning boshlariga qadar Sinigqalʼa bir qavatli masjid edi va uning balandligi minora bilan taqqoslaganda kichik edi. Ikkala tomondan unga biriktirilgan binolardan xolos qilinganidan soʻng, yodgorlikning pastki qismi ochiq boʻldi. Minora va masjid binosining asl holati tiklandi.

## Arxitektura tuzilishi
### Inshoot xususiyatlari

Arxitektor masjid qurilgan qiya relyefdan foydalanib, noyob fazoviy tuzilishga ega boʻlgan ikki qavatli, bitta minora masjidni mohirlik bilan yaratgan. Yuqori qavatdagi namozgoh (maydoni 40 kv. m) reja va muhandislik yechimiga binoan pastki qavatni takrorlaydi. Yashash xonasining shimolga qaragan eshigi oldida kichik joy - ostona, har bir qisqa tomonida ichkariga kengayib boradigan kichik deraza bor. Janubiy devorning oʻrtasida mehrob yonida katta derazalar mavjud. Shu sababli, Muhammad masjidining namozxonasi yaxshi yoritilgan.
### Minorasi
Muhammad masjidi - minoraning kompozitsion ustunligi  namozxonaning sigʻimi bilan bogʻliq emas. Shunga asoslanib, shuningdek, namozxonaning kichikligi kabi, baʼzi tadqiqotchilar masjid minoradan keyin qurilgan deb daʼvo qilmoqdalar.

Masjid minorasi silindr shaklida boʻlib, asta-sekin yuqoriga qarab torayib boradi. Mutaxassislarning fikriga koʻra, minora kuzatuv punkti sifatida ishlatilgan. Minoraning yuqori qismini oʻrab turgan yirik stalaktitlar nafaqat dekorativ element rolini oʻynaydi, balki konstruktiv xarakterga. Balkon toshlarida chiroyli geometrik bezaklar oʻyilgan. Minora XI asrda qurilgan deb taxmin qilinadi.

## Manbalar
Baywatch (teleserial)

***Baywatch*** drama janridagi AQSh teleserialidir. Michael Berk, Douglas Schwartz va Gregory J. Bonann tomonidan yaratilgan. Serialda bosh rollarni Pamela Anderson, Alexandra Paul, Gregory Alan Williams, Jeremy Jackson, Parker Stevenson, David Chokachi, Billy Warlock, Erika Eleniak, David Charvet, Yasmine Bleeth va Nicole Eggert ijro etgan.

Serial asosida 2007-yilda toʻliq metrajli film ham ishlangan.

## Qismlar
 

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
2002-yilda Gruziya

Ushbu maqola 2002-yilda **[[Gruziya]]**da sodir boʻlgan ahamiyatli voqealar haqida maʼlumot beradi.

## Siyosat
* Prezident: Eduard Shevardnadze
* Bosh vazir: Avtandil Jorbenadze
## Voqealar
* 27-may — Gruziya Qurolli Kuchlarida AQSh homiyligidagi „Train-and-Equip“ dasturi amalga oshirildi.

## Vafot etganlar
* 19-may — Otar Lordkipanidze, arxeolog va antropolog (tugʻ. 1930)
* 19-dekabr — Kote Makharadze, aktyor (tugʻ. 1925)
* 20-noyabr — Kakhi Asatiani, ishbilarmon (tugʻ. 1947)

## Manbalar

* Timeline 2002. *Civil Georgia*. (11-fevral, 2008-yil).
Prince (musiqachi)

**Prince Rogers Nelson** (7-iyun, 1958-21-aprel, 2016) — amerikalik qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi, musiqachi, rekord ishlab chiqaruvchi, raqqosa, aktyor va kinorejissyor.
## Diskografiya
* *[[For You (Prince album)|For You]]* (1978)
* *[[Prince (album)|Prince]]* (1979)
* *[[Dirty Mind]]* (1980)
* *[[Controversy (Prince album)|Controversy]]* (1981)
* *[[1999 (Prince album)|1999]]* (1982)
* *[[Purple Rain (album)|Purple Rain]]* (1984)
* *[[Around the World in a Day]]* (1985)
* *[[Parade (Prince album)|Parade]]* (1986)
* *[[Sign o' the Times]]* (1987)
* *[[Lovesexy]]* (1988)
* *[[Batman (album)|Batman]]* (1989)
* *[[Graffiti Bridge (album)|Graffiti Bridge]]* (1990)
* *[[Diamonds and Pearls]]* (1991)
* *[[Love Symbol Album]]* (1992)
* *[[Come (Prince album)|Come]]* (1994)
* *[[The Black Album (Prince album)|The Black Album]]* (1994)
* *[[The Gold Experience]]* (1995)
* *[[Chaos and Disorder]]* (1996)
* *[[Emancipation (Prince album)|Emancipation]]* (1996)
* *[[Crystal Ball (box set)#Crystal Ball|Crystal Ball]]* (1998)
* *[[The Truth (Prince album)|The Truth]]* (1998)
* *[[The Vault: Old Friends 4 Sale]]* (1999)
* *[[Rave Un2 the Joy Fantastic]]* (1999)
* *[[The Rainbow Children]]* (2001)
* *[[One Nite Alone...]]* (2002)
* *[[Xpectation]]* (2003)
* *[[N·E·W·S (Prince album)|N·E·W·S]]* (2003)
* *[[The Chocolate Invasion]]* (2004)
* *[[The Slaughterhouse]]* (2004)
* *[[Musicology (album)|Musicology]]* (2004)
* *[[3121 (album)|3121]]* (2006)
* *[[Planet Earth (Prince album)|Planet Earth]]* (2007)
* *[[Lotusflow3r (album set)|Lotusflow3r]]* (2009)
* *[[Lotusflow3r (album set)|MPLSound]]* (2009)
* *[[20Ten]]* (2010)
* *[[Plectrumelectrum]]* (2014)
* *[[Art Official Age]]* (2014)
* *[[Hit n Run Phase One|HITnRUN Phase One]]* (2015)
* *[[Hit n Run Phase Two|HITnRUN Phase Two]]* (2015)

### Vafotidan keyin relizlar
* *[[Piano and a Microphone 1983]]* (2018)
* *[[Originals (Prince album)|Originals]]* (2019)

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Rush (guruh)

**Rush** — Kanadalik rock guruh. Rush 1968-yil, Toronto, Ontario, Kanadada tashkil topgan. A'zolar Geddy Lee, Alex Lifeson va Neil Peart dan iborat edi.

## Diskografiya
* *[[Rush (Rush album)|Rush]]* (1974)
* *[[Fly by Night (album)|Fly by Night]]* (1975)
* *[[Caress of Steel]]* (1975)
* *[[2112 (album)|2112]]* (1976)
* *[[A Farewell to Kings]]* (1977)
* *[[Hemispheres (Rush album)|Hemispheres]]* (1978)
* *[[Permanent Waves]]* (1980)
* *[[Moving Pictures (Rush album)|Moving Pictures]]* (1981)
* *[[Signals (Rush album)|Signals]]* (1982)
* *[[Grace Under Pressure (Rush album)|Grace Under Pressure]]* (1984)
* *[[Power Windows (album)|Power Windows]]* (1985)
* *[[Hold Your Fire]]* (1987)
* *[[Presto (album)|Presto]]* (1989)
* *[[Roll the Bones]]* (1991)
* *[[Counterparts (album)|Counterparts]]* (1993)
* *[[Test for Echo]]* (1996)
* *[[Vapor Trails]]* (2002)
* *[[Snakes & Arrows]]* (2007)
* *[[Clockwork Angels]]* (2012)

## Manbalar

## Havolalar
*
Dream Theater

**Dream Theater** — Amerikalik metal guruh. Dream Theater 1985-yil, Boston, Massachusettsda tashkil topgan. Ta'sischilari John Petrucci, John Myung va Mike Portnoy.

## Diskografiya
* *[[When Dream and Day Unite]]* (1989)
* *[[Images and Words]]* (1992)
* *[[Awake (Dream Theater album)|Awake]]* (1994)
* *[[Falling into Infinity]]* (1997)
* *[[Metropolis Pt. 2: Scenes from a Memory]]* (1999)
* *[[Six Degrees of Inner Turbulence]]* (2002)
* *[[Train of Thought (Dream Theater album)|Train of Thought]]* (2003)
* *[[Octavarium (album)|Octavarium]]* (2005)
* *[[Systematic Chaos]]* (2007)
* *[[Black Clouds & Silver Linings]]* (2009)
* *[[A Dramatic Turn of Events]]* (2011)
* *[[Dream Theater (album)|Dream Theater]]* (2013)
* *[[The Astonishing]]* (2016)
* *[[Distance over Time]]* (2019)
* *[[A View from the Top of the World]]* (2021)
* *[[Parasomnia]]* (2025)

## Manbalar

## Havolalar
*
Opeth

**Opeth** — Shvetsiyalik progressive rock va metal guruh. Opeth 1989-yil, Stokgolm, Shvetsiyada tashkil topgan.  

## Diskografiya
**[[Orchid (album)|Orchid]]* (1995)
**[[Morningrise]]* (1996)
**[[My Arms, Your Hearse]]* (1998)
**[[Still Life (Opeth album)|Still Life]]* (1999)
**[[Blackwater Park]]* (2001)
**[[Deliverance (Opeth album)|Deliverance]]* (2002)
**[[Damnation (album)|Damnation]]* (2003)
**[[Ghost Reveries]]* (2005)
**[[Watershed (Opeth album)|Watershed]]* (2008)
**[[Heritage (Opeth album)|Heritage]]* (2011)
**[[Pale Communion]]* (2014)
**[[Sorceress (album)|Sorceress]]* (2016)
**[[In Cauda Venenum]]* (2019)
**[[The Last Will and Testament]]* (2024)

## Manbalar

## Havolalar
*
Avenged Sevenfold

**Avenged Sevenfold** (baʼzan **A7X** sifatida qisqartiriladi)  — Amerikalik metal guruh. Avenged Sevenfold 1999-yil, Huntington Beach, Kaliforniyada tashkil topgan. 

## Diskografiyasi
* *[[Sounding the Seventh Trumpet]]* (2001)
* *[[Waking the Fallen]]* (2003)
* *[[City of Evil]]* (2005)
* *[[Avenged Sevenfold (albom)|Avenged Sevenfold]]* (2007)
* *[[Nightmare (Avenged Sevenfold albomi)|Nightmare]]* (2010)
* *[[Hail to the King (Avenged Sevenfold albomi)|Hail to the King]]* (2013)
* *[[The Stage (albom)|The Stage]]* (2016)
* *[[Life Is but a Dream...]]* (2023)

## Manbalar

## Havolalar
*
Mark Wahlberg

**Mark Robert Michael Wahlberg** (1971-yil 5-iyun kuni tugʻilgan) — amerikalik aktyor, prodyuser, restavrator va sobiq reper. Ikki karra Oscar va Ikki karra Oltin globus mukofotlari nomzodi. Uygʻonish davri odami (1994), Maymunlar sayyorasi (2001), Murtadlar (2006), Transformerlar: Qirgʻinbarot Davri (2014) va Transformerlar: Soʻnggi Ritsar (2017) kabi koʻplab filmlarda rollar ijro etgan.
## Manbalar

## Havolalar
Telavi

**Telavi** () — Gruziyada joylashgan Alazani vodiysidagi shahar, Telavi munisipalitetining markazi hamda Kaxeti viloyatining poytaxti. Aholisi — 19 629 kishi (2014).

Telavi shahri Tsivi-Gombori tizmasining shimoliy yonbagʻrida, dengiz sathidan 490 m balandlikda, Tbilisidan 70&nbsp;km uzoqlikda joylashgan.

## Tarixi
Telavi eramizning 1-asridan buyin maʼlum hamda Yaqin Sharqdan Yevropaga karvon yoʻlida muhim savdo markazi boʻlgan. 11—17-asrdan 18-asrga qadar, Telavi Kaxeti qirolligining poytaxti boʻlgan.

2014-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha Telavi aholisi 19 629 kishini tashkil qiladi.

## Transport
Telavi shahrida aeroport ham mavjud.

Telavini Tbilisi bilan bogʻlaydigan temir yoʻl stansiyasi mavjud boʻlib, ushbu shaharda avtomobil transporti ancha rivojlangan.

## Taniqli shaxslar
### Shaharda tugʻilganlar
* Asatiani, Kaxi Shalvovich (1947—2002) — sovetlik va gruziyalik futbolchi hamda murabbiy.
* Malyan, Genrix Surenovich (1925—1988) — film rejissor, SSSR xalq artisti (1982).
* Chikvanaya, Givi Petrovich (1939—2018) — sovetlik vaterpolist va murabbiy. Olimpiadaning ikki karra kumush medali sohibi.

### Shaharga dafn etilganlar
* Telavi shahrida Iosif Stalinning otasi Vissarion Jugashvili dafn etilgan.
## Madaniy xotirlash
Telavi — Georgiy Daneliya tomonidan 1977-yilda suratga olingan mashhur *Mimino* filmining sahnalarida uchraydi. Otishma haqiqatan ham Telavida, aeroport hududida va shahar koʻchalarida hamda Omalo qishlogʻidagi balandlikdagi joyda sodir boʻlgan.


Telavi city centre.jpg|Shahar markazining panoramasi

## Galereya

Fayl:9 April Street. Telavi.jpg 
Fayl:Telavi14.jpg
Fayl:Telavi13.jpg
Fayl:Telavi Ethnography Museum.jpg
Fayl:Telavi15.jpg|
Fayl:Telavi16.jpg|
Fayl:Telavi17.jpg|
Fayl:Панорама Телави.JPG|Telavi panoramasi
Fayl:Telavi18.jpg|



## Manbalar

## Havolalar
*
William Monahan

**William J. Monahan** (1960-yil 3-noyabrda tugʻilgan) – amerikalik senarist, rejissor va yozuvchi. „*Eng yaxshi moslashtirilgan senariy*“ uchun „Oscar“ mukofoti sovrindori. *[[Muqaddas zamin]]* (2005), *[[Murtadlar]]* (2006) va *[[Oblivion]]* (2013) kabi filmlarning senariy muallifi.

## Manbalar

## Havolalar
Gruzin sharobi

**Gruzin sharobi** — sharob ishlab chiqarishning Gruziya iqtisodiyotidagi bir boʻlagi.

## Tarixi
Gruziya madaniy uzumchilikning vatani hisoblanadi. Oʻtgan geologik davrlardagi uzum barglari izlari Gruziya hududidan topilgan. Bronza davri qabristonlarida olib borilgan arxeologik qazishmalar paytida, uzum urugʻlari qoldiqlari solingan koʻzalar, sharob yasash uskunalari — tosh presslar, uzum presslari, loydan va metalldan yasalgan turli xil sharob idishlari miloddan avvalgi 9-10 asrlarga oid hisoblanadi.

Gruziyada uzumning avtoxont ​​navlari yetishtiriladi va uzumning navlari boʻyicha tabiiy rayonlashtirish mavjud. Gruziyada sharob ishlab chiqarishning oʻziga xos texnologiyalari yaratilgan boʻlib, bular quyidagilar: Kaxetian, Imeretian va Racha-Lechkhum (yoki tabiiy ravishda yarim shirin vinolar ishlab chiqarish).

Gruziya SSRda vino ishlab chiqaruvchilar „Samtrest“ assotsiatsiyasining bir qismi boʻlgan.

### Eksport
Gruziyada ishlab chiqarilgan sharoblar jahonning 40 dan oshiq mamlakatlariga yetkazib beriladi (2011).

2011-yilda Gruziya 18,5 million dona 0,75 litrlik shisha idishdagi sharoblarni eksport qildi. Eksportning katta qismi — 73 % — Ukraina, Qozogʻiston va Belarus mamlakatlariga tegishli.-

2006-yildan 2013-yilgacha Rossiyaga Gruziya sharoblarini olib kirish „Rospotrebnadzor“ tomonidan taqiqlab qoʻyilgan.

Keyingi yillarda (ayniqsa, Rossiya tomonidan embargo bekor qilinganidan soʻng) Gruziyadan sharob eksporti sezilarli darajada oʻsdi. 2018-yilda Gruziya 86,2 million dona 0,75 litrlik shisha idishdagi sharoblarni eksport qildi. Eksportning katta qismi Rossiyaga toʻgʻri keldi, yaʼni 53,7 million dona shisha idishdagi sharoblar eksport qilindi (umumiy eksportning 62,2 %). Ukrainaga deyarli 10,7 million dona shisha idishdagi sharob (umumiy eksportning 12,4 %), 6,95 million donadan oshiq shisha idishdagi sharob (umumiy sharob eksportining 8,1 %) Xitoyga, deyarli 3,6 million dona shisha idishdagi sharob (umumiy eksportning 2 %) Qozogʻistonga va nihoyat, 3,5 million dona shisha idishdagi sharob (umumiy eksportining 4,1 %) Polshaga eksport qilindi. 2018-yilda Gruziya jami $203 millionlik 53 ta mamlakatga sharob eksport qildi. Bu 2017-yilga nisbatan 20 foizga yuqori hamda soʻnggi 30 yil ichida mutlaq rekord koʻrsatkich boʻldi.

### Patent urushlari
2010-yilda baʼzi shikoyatlar sababli „Sharob ishlab chiqarishda nazorat qilinadigan hududlar toʻgʻrisida“ qonun qabul qilindi.

2012-yilda Germaniyaning savdo brendi Rossiyaning „Moscow Wines & Spirits“ kompaniyasini Tsinandali, Kindzmarauli va Khvanchkara brendlariga boʻlgan huquqlaridan mahrum qildi. Germaniyada Gruziya sharobining brendlari 2001-yilda Rossiya kompaniyasida roʻyxatdan oʻtgan, biroq bu haqda yaqinda Gruziyada maʼlum boʻlgan. Sakpatent tomonidan Germaniya Patent idorasiga berilgan shikoyatda Tsinandali, Kindzmarauli va Xvanchkara Gruziyaning davlat mulki ekanligi taʼkidlangan. „Moscow Wines & Spirits“ kompaniyasi Gruziya brendlaridan qanday aniq foydalanganligi haqida maʼlumot berilmagan. Shuningdek, Gruziyaga zarar yetkazilgan yoki yetkazilmaganligi ham hali hanuz nomaʼlumliligacha qolgan.

## Manbalar
Tsinandali

**Tsinandali** () — Gruziyaning Kaxeti viloyatidagi Telavi munisipalitetiga qarashli boʻlgan qishloq.

Tsinandali Gombori togʻining shimoliy-sharqiy yonbagʻrida, dengiz sathidan 560 m balandlikda, Telavidan 10&nbsp;km va Tbilisidan 79&nbsp;km sharqda joylashgan. Qishloq yonidan Alazani daryosi oqadi. Shuningdek, Chavchavadzening mulki va Tsinandali oq sharobi bilan mashhur.

## Tarixi

Aleksandr Chavchavadze Tsinandalini otasi knyaz Garsevandan meros qilib oldi. Tsinandalining yangi egasi hisoblanmish Aleksandr, bu maskanni taʼmirlab, yangi uy va manzarali bogʻ barpo etdi (1835). Chavchavadze tez-tez mehmonlarni, shu jumladan, chet ellik mehmonlarni (Griboyedov, Pushkin, Lermontov, Odoyevskiy va Aleksandr Dyumas bu joyda boʻlgan) qabul qilib, ularni musiqa, xushchaqchaq suhbat va, xususan, ishlab chiqarilgan mayda vinolar bilan xushnud etgan. Yevropalik sharob buyurtma beruvchilar bilan tanish boʻlgan Chavchavadze mamlakatdagi eng yirik sharob zavodini qurdi hamda u yerda Yevropa va koʻp asrlik gruzin vinochilik anʼanalarini birlashtirdi. Quruq oq Tsinandali sharobi Tsinandalining ramziga aylandi.

Chavchavadzega tegishli boʻlgan qishloq 1854-yil 2-iyulda Imom Shomil togʻli hududlarining reydidan ancha aziyat chekdi. Hujumchilarga Shomilning oʻgʻli Gʻozi-Muhammad buyruq bergan. Hujumchilar mol-mulklarni talon-toroj qilib, Aleksandrning oʻgʻli shahzoda David Chavchavadzening rafiqasini, uning beva singlisi Varvara Orbeliani, ularning farzandlari va koʻplab qarindoshlarini oʻgʻirlashdi. Ushbu voqea nafaqat Rossiyada, balki Gʻarbda ham kuchli rezonans tugʻdirdi. 1855-yil 22-martda uzoq muzokaralardan soʻng, asirlarni Shomilning oʻgʻli Jamoliddin va 40 000 rubl kumush evaziga ozod etishga kelishdilar.

David Chavchavadze vafotidan soʻng (1884) Rossiya jamoat bankining qarzini toʻlamaganligi sababli, mulk imperator oilasining mulkiga oʻtdi. Tsinandalidagi uy esa arxitektor A. G. Ozerov loyihasiga binoan rekonstruksiya qilindi. Tsinandali bogʻi 1887-yilda taʼmirlanib, 1917-yilda davlat mulkiga aylandi.

1947-yilda mulkda muzey tashkil etildi.
## Manbalar
Tsinandali (vino)

**Tsinandali** () — quruq oq gruzin sharobi. Ushbu sharob Gruziyaning eng mashhur sharoblaridan biri sanaladi. SSSR paytida bu sharob birinchi raqamli sharob hisoblangan. Tsinandali sharobi, sarob sifatini aniqlashga bagʻishlangan xalqaro sharob koʻrgazmalarida 10 ta oltin va 9 ta kumush medallari bilan taqdirlanga.

Ushbu sharob Rkatsiteli va Mtsvane uzum navlaridan tayyorlanadi (85 % dan 15 % gacha). Ikki-uch yil saqlanishlardan keyingina eng yaxshi xususiyatlarini ochib beradi. Yengil goʻsht va baliq ovqatlari bilan birgalikda ichish mumkin. 10—12 °C da yaxshi sovutilgan holda ichish tavsiya etiladi.

Sharobning kelib chiqish vatani Alazani vodiysida joylashgan Tsinandali qishlogʻi hisoblanib, Aleksandr Chavchavadzening oilaviy mulki hamdir. Tsinandali vinochilik bazasi, shuningdek, Gumbori tizmasining shimoliy-sharqiy yon bagʻirlarida joylashgan Akura, Vanta, Bushet, Kvemo Xodasheni, Kisiskhevi, Kondoli, Nastakrali, Shalauri, Kurgelelauri, Vardisubani, Gulgula, Ikalto va Ruispiri qishloqlarini oʻz ichiga oladi. Sanoat uzumzorlari asosan dengiz sathidan 300-750 metr balandlikda joylashgan. Iqlimi oʻrtacha nam, yoz fasli — issiq. Quyosh nurlarining yillik davomiyligi 2 300 soatdan oshadi, doʻl yiliga bir necha marta yogʻadi.

Yuqori sifatli sharob tayyorlashda ishlatiladigan uzumni sentabr oyi oxirida yigʻib olinadi. Rkatsiteli navidagi uzumning oʻrtacha hosildorligi 90-100 sentner/ga ga teng.

## Tarixi
Eng qadimgi gruzin sharoblaridan biri hisoblangan Tsinandali sharobini ishlab chiqaruvchi zavod A. Chavchavadze tomonidan tashkil qilingan hamda 1886-yildan buyon ishlab chiqarilib kelmoqda.
## Yana qarang
## Adabiyotlar
Tsinandali // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (asosiy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — 9-jild — 421-bet

* Gruzin sharobi
## Manbalar

## Havolalar
* Tsinandali — gruzin oq sharobi
* Gruziya vinosi — klassifikatsiya hamda nomi
Shraddha Kapoor

**Shraddha Kapoor** (1987-yil 3-martda tugʻilgan) — hindistonlik aktrisa.

## Filmografiyasi

## Diskografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Lucas Reiner

**Lucas Joseph Reiner** (; 1960-yili Los Angelesda tugʻilgan) — Amerikalik rassom va fotograf.

## Manbalar
Ozarbayjon Ikkinchi jahon urushida

**Ozarbayjon**, rasmiy ravishda toʻliq ismi bilan — Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi, 1941-yil 22-iyunda Germaniya urush eʼlon qilganidan keyin Sovet Ittifoqi qatorida Ikkinchi jahon urushiga kirdi. SSSRning Kavkaz neftiga katta qaramligi tufayli Ozarbayjonning neft konlari nemislar uchun juda muhim edi - Kavkaz urushi paytida Bokudagi neft konlarini egallash va tortib olish uchun urushlar boʻldi. Ozarbayjonning nefti Sovet Ittifoqi gʻalabasi uchun juda muhim va hal qiluvchi ahamiyatga ega edi. Ikkinchi jahon urushi paytida 1941-yildan 1945-yilgacha Ozarbayjondan 600 mingdan ortiq kishi ishchi va dehqonlar Qizil armiyasiga chaqirilgan.
## Urushgacha
### Pike operatsiyasi
„**Pike**“ operatsiyasi Buyuk Britaniya va Fransiya tomonidan ishlab chiqilgan reja boʻlib, Germaniya neftining asosiy manbasini yoʻq qilish maqsadida Ozarbayjon SSR Boku shahrini bombardimon qildi. Molotov-Ribentrop pakti deb ataladigan Germaniya-SSSR shartnomasida neftni Sovet Ittifoqi Germaniyaga 900,000 tonna yetkazib berish va u yildan-yilga oshishi kerak edi. Sovet Ittifoqi tomonidan nemislarga neft yetkazib berilishi ittifoqchilarni Sovet Ittifoqini targʻibotda Germaniyaning ittifoqchisi sifatida ko'rsatishga sabab boʻldi.

Fransiyaning nemislarga tez fursatda yengilishi va Germaniya-Sovet ittifoqi tahdidi tufayli Pike operatsiyasi bekor qilingan.
## Ozarbayjon SSR aholisi jangda va front ortida

Ozarbayjon SSRdan frontga 681,000 odam chaqirilgan. 681,000 askardan 300,000 ga yaqin Ozarbayjon harbiylari jangda halok boʻlishdi. Sharqiy frontda 15,000 tibbiyot xodimi va 3,750 motorli transport vositalari operatorlari joylashtirilgan. Axisga qarshi kurashda ozarbayjon ayollari ham ishtirok etishdi, baʼzi taniqli ayollar orasida qo'zg'alonchi Aliya Rustambeyova, snayper Ziba Gʻaniyeva, Almaz Ibrohimova va kapitan Shovkat Salimova bor.

Ozarbayjon qoʻshinlari Brest qalʼasini himoya qilishda, Leningrad qamalida, Moskvadagi jangda, Stalingradda, Kurskda va Berlinda katta rol oʻynagan. Ushbu qoʻshinlar Ukrainaning Qrim yarim orolida, shuningdek Sharqiy Yevropa va Boltiq boʻyida joylashgan. 

Ozarbayjon askarlari va aholisi Kavkaz urushida nemislarga qattiq qarshilik koʻrsatishgan.
### Qizil armiyaning milliy harbiy qismlari
Ozarbayjon SSR hududida quyidagi harbiy qismlar tashkil etildi:
* 87 ta batalyon
* 1123 oʻzini himoya qilish otryadlari
### Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini olgan ozarbayjonliklar
Ozarbayjonning jami 128 nafar aholisi Ikkinchi jahon urushi paytida koʻrsatgan harbiy jasorati va koʻrsatgan ishlari uchun Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor boʻlishdi,  unvonlarning 14 tasi oʻlimidan keyin berilgan. Leytenant Israfil Məmmədov Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor bo'lgan birinchi ozarbayjonlik edi. General-mayor Hazi Aslanov ushbu unvonni ikki marta qoʻlga kiritdi.
### Gʻarbiy va Sharqiy Yevropada qarshilik koʻrsatish safidagi partizanlar

## Manbalar
Buxoro karvonsaroyi

**Buxoro karvonsaroyi** () — Ozarbayjon poytaxti Boku shahrining tarixiy markazi boʻlmish Icheri shaharda joylashgan qadimiy binolardan biri. XV asrning soʻngida bunyod etilgan. U shuningdek, Ozarbayjonda saqlanib qolgan 7 ta mashhur karvonsaroylardan biridir. Hozir bu obida ichida ozarbayjon milliy taomlari tayyorlanadigan maxsus restoran joylashgan. Bashennaya (yoki Qüllə) koʻchasida; Multani karvonsaroyi roʻparasida; Qız qalʼa yaqinida joylashgan.

## Tarixi
Aytishlaricha, Markaziy Osiyo hamda Ozarbayjon xalqlari orasida azaldan nafaqat madaniy, diplomatik, balki savdo-sotiq borasida ham muayyan aloqalar o’rnatilgan. Jumladan, bu borada Buxoro bilan mustahkam hamkorlik yoʻlga qoʻyilgan. Buyuk ipak yoʻlining bir tarmogʻi Boku shahridan oʻtganligi sababli, Buxorolik (Oʻrta Osiyolik) savdogarlar bu shaharga tez-tez kelib turishgan. Ular, asosan, shu karvonsaroyda qo’nim topishgani uchun unga Buxoro nomi berilgan bo’lishi mumkin, deb taxmin qilinadi. Buxoro va uning qarshisidagi Multani karvonsaroylarida, asosan, Markaziy Osiyo va Hindiston mamlakatlaridan (jumladan Pokistondan) kelgan savdogarlar toʻxtab oʻtishgan.

Tadqiqotlarning ko'rsatishicha, ushbu tarixiy yodgorlik XV asrda Bokuga kelgan savdogarlar tomonidan qurilgan. Boshida bir qavatli qilib bunyod etilgan karvonsaroyga, keyinchalik ikkinchi qavat qurib bitkazilgan. 1964-yili binoda restavratsiya ishlari oʻtkazilgan. Unda karvonsaroy binosi ortiqcha qo'shimcha qismlardan xalos etilgan. Hozirda bir qavatli karvonsaroyning baʼzi qavatlari yer ostida qolgan deb taxmin qilinadi .

Bu yerda koʻplab sovet filmlari tasvirga olingan. “Brilliant qoʻl”, “Qaynona”, “Arshin mol-olon”, “Amfibiya odam” ana shular jumlasidandir.

Hozirda bu obida ichida ozarbayjon milliy taomlari tayyorlanadigan maxsus restoran joylashgan.

## Meʼmorchiligi
Karvonsaroy qurilishi, meʼmoriy koʻrinishi jihatidan Buxorodagi tarixiy yodgorliklarni esga soladi. Unchalik ham katta boʻlmagan binoning rejasi kvadrat shaklida boʻlib, kirish qismi peshtoq bilan belgilangan. Sakkiz qirrali hovli atrofi bir qavatli ayvonchalar va 18 ta hujralar bilan oʻralgan. Hovlining butun perimetri boʻylab uchli kamarlar joylashgan.

Karvonsaroy hovlisi dam olishga moʻljallangan boʻlib, unda marmardan qurilgan kichkina hovuz, uning atrofida esa keksa chinorlar bor. O'zining asl shaklida saqlanib qolgan XV asrning hovuzi, favvoradan oqib tushayotgan suvga qaramay, hovuzdagi suv darajasi barqaror boʻlib turishi bilan qiziq.

Hozirda karvonsaroy devorlari qadimgi Ozarbayjon gilamlari, turli xil devoriy bezaklari, Boku manzaralari tasvirlangan rasmlar bilan bezatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Buxoro amirining saroyi (Jeleznovodsk)

**Buxoro amirining saroyi (dachasi)** () — Rossiyaning Jeleznovodsk shahridagi ikki qavatli sharqona saroy (dacha). Buxoro amirligi hukmdori Abdulahadxon tashabbusi va rus imperatori Nikolay IIning ruxsati bilan 1907-yildan boshlab qurila boshlangan va Olimxon hukmronligi davrida, 1912-yili qurib bitkazilgan.  Amirning Rossiyadagi ikkinchi yirik qarorgohi (unga tegishli boʻlgan birinchi saroy Qrimning Yalta shahrida joylashgan). Hozirda u Rossiyaning Federal ahamiyatga ega meʼmoriy yodgorligidir.

## Tarixi

Markaziy Osiyo hududida temir yoʻl oʻtkazilgandan soʻng, Abdulahadxon yoz oylarini Kavkaz va Qrimda oʻtkazishga odatlanib qolgan. Uning tashabbusi bilan, ushbu hududlarda sharqona saroylar qurilgan. Kavkazning Jeleznovodsk shahrida qad koʻtara boshlagan saroy, Abdulahadxonning oʻgʻli, amir Olimxon hukmronligi davrida qurib bitkazilgan. U 5 yil, 1907—1912-yillar davomida barpo etilgan.

Aytishlaricha, Buxoro amiri hech qachon Kavkazdagi saroyiga tashrif buyurmagan. Mahalliy afsonalarga koʻra, xurofotli amir, saroy qurilishi paytida, ustalardan biri yuqoridan yiqilib, qulab tushganini bilib Jeleznovodskga borishga sovigan.

Saroy 1913-yil Romanovlar sulolasi hukmronligining 300 yilligi xotirasiga, imperatritsa Mariya Feodorovnaning xayriya jamiyatiga tortiq etilgan. Turli yillarda unda sanatoriy (1914-yil; 1920—1937-yillarda — Buxarin nomidagi; 1937—1941-yillarda — 41-sonli; 1945—1970-yillarning boshida — Telman nomidagi, Udarnik nomli; 1970-yillarning boshidan to yaqin yillarga qadar — Telman nomidagi birlashgan sanatoriyning 2-korpusi) va urush yillarida harbiy gospital (1915—1918-yillarda, Birinchi jahon urushi yillarida, Rossiya ofitserlari gospitali; Ikkinchi jahon urushi yillarida — evakuatsiya gospitali) joylashgan.

1942—1943-yillarda Shimoliy Kavkazdagi harbiy harakatlar paytida binoga zarar yetgan. Keyingi yillarda saroy bir necha marotaba qayta tiklangan. Buning natijasida, xizmat ko'rsatadigan binolarga olib borgan yogʻoch osma koʻprik bizgacha saqlanib qolmagan. Saroy hududi yopiq koridorga aylantirilgan. 1-qavatdagi fasad devoriga zamonaviy kesikli derazalar o'rnatilgan. Ichki hovlisining koʻrinishi sanatoriy klubi qurilishi sabali boshqacha koʻrinishga kelib qolgan.

Buxoro amirlarining sobiq saroyi Rossiya hukumati tomonidan *XX-asr boshlaridagi Federal ahamiyatga ega me'moriy yodgorlik* sifatida davlat himoyasiga olingan.

2018-yilda unda investorlar koʻmagida restavratsiya ishlarini boshlash (2019-yildan) va mehmonxona ochish rejalashtirilgan (2020-yilda).

## Meʼmorchiligi
Saroy oddiy tarxda qurilgan boʻlib, uning ichida juda ko'p zinapoyalar, yo'laklar va o'tish joylari boʻlgan. Binoning old qismida dabdabali bezatilgan qaʼbulxona joylashgan. Qaʼbulxonada shift bezaklari saqlab qolingan, saroy mehmonxonasida esa koshinkor plitkalar bilan bezatilgan katta kamin bizgacha yetib kelgan.

Asosiy binoning orqa qismida yana bir qurilish bizgacha yetib kelgan. Bu haram uchun moʻljallangan bino boʻlib, u saroy bilan osma yogʻoch koʻprik orqali bogʻlangan. Saroy hududida otxonalar, ekipajlar uchun xonalar va boshqa xoʻjalik inshootlari boʻlgan.

## Manbalar
Heaviside funksiyasi

**Heaviside funksiyasi** (**birlik pogʻonasimon funksiya**, **"pogʻonacha"**, Oliver Heaviside sharafiga shunday nomlangan) — qismiy uzluksiz funksiya boʻlib, argumentning manfiy qiymatlarida nolga, musbat qiymatlarida esa birga teng. Odatda, x = 0 nuqtada bu funksiya aniqlanmagan, lekin uning aniqlanish sohasi haqiqiy sonlar oʻqining hamma sonlarini oʻz ichiga olishi uchun, bu nuqtada oldindan aniqlab olinadi. Umuman olganda esa, Heaviside funksiyasining nol nuqtada qanday qiymat qabul qilishi deyarli hech qanday ahamiyat kasb etmaydi. Shuning uchun Heaviside funksiyasining turli taʼriflaridan foydalanish mumkin, masalan:

: \theta(x)=\begin{cases} 0, & x

Heaviside funksiyasini, Ayverson qavslari orqali juda qulay koʻrinishda yozish mumkin:
: 
\theta(x)=[\,x\geqslant 0\,].

Heaviside funksiyasi signallarni qayta ishlashda, maʼlum bir vaqt oraligʻida bir holatdan boshqa holatga oʻtgan signallarni aniqlashda foydalaniladi. Matematik statistikada esa, bu funksiya, empirik taqsimot funksiyasini yozishda ishlatiladi.

Heaviside funksiyasi Dirakning delta-funksiyasidan olingan integral hisoblanadi. Yaʼni, \theta ' = \delta. Yoki buni quyidagicha koʻrinishda ham yozish mumkin:
: \theta(x)=\int\limits_{-\infty}^x\!\delta(t)\,dt.

## Diskret koʻrinishi
Heaviside funksiyasini butun n sonli argumentning funksiyasi koʻrinishida ham aniqlash mumkin:
: \theta[n]=\begin{cases}0, & n
bu yerda n — butun son.

Diskret birlik impuls:
: \delta[n]=\theta[n]-\theta[n-1].

## Yozishda
Koʻpincha birlik funksiyani integral koʻrinishda yozish qulay va foydali boʻladi:
: \theta(x)=-\lim_{\varepsilon\to 0^+}\frac{1}{2\pi i}\int\limits_{-\infty}^\infty\frac{1}{\tau+i\varepsilon}e^{-ix\tau}\,d\tau.

## θ(0)
Funksiyaning nol nuqtadagi qiymati \theta(0)=0, \theta(0)=1/2 yoki \theta(0)=1 kabi koʻrinishlardan biri orqali oldindan tanlab olinadi. Eng koʻp qoʻllaniladigan variant — \theta(0)=1/2, chunki, simmetriya qonunlariga binoan, birinchi tur uzilish nuqtasida funksiyaning qiymatini mos holda bir tomonlama chegaralarning oʻrta arifmetigi bilan aniqlash qulay, bundan tashqari, ushbu holda Heaviside funksiyasi sgn(x) bilan bogʻlangan :
: \theta(x)=\frac{1}{2}(1+\sgn x)=\begin{cases} 0, & x0.\end{cases}

Nol nuqtadagi qiymatini funksiyada oshkor holda koʻrsatish ham mumkin:
: \theta_n(x)=\begin{cases}0, & x0.\end{cases}

## [[Fourier almashtirishi|Fourier almashtirishi]]
Heaviside funksiyasidan olingan hosila — bu Dirakning delta-funksiyasidir. Demak, Delta-funksiyadan integral olsak, Heaviside funksiyasini beradi:
: \theta(x)=\int\limits_{-\infty}^x\delta(t)\,dt.

Shundan soʻng, Delta-funksiyaning integraliga Fourier almashtirishlarini qoʻllab, Heaviside funksiyasi uchun quyidagi ifodani hosil qilamiz:
: \frac{1}{2\pi i\omega}+\frac{1}{2}\delta(\omega),
yaʼni
: \theta(t)=\int\limits_{-\infty}^{+\infty}\left(\frac{1}{2\pi i\omega}+\frac{1}{2}\delta(\omega)\right)e^{i\omega t}\,d\omega
(yoyilmadagi nolinchi chastotaga toʻgʻri keluvchi ikkinchi had, Heaviside funksiyasining yuqoriga doimiy oʻsishini koʻrsatadi, bunday boʻlmaganda, toq funksiya hosil boʻlgan boʻlardi).

## Yana qarang
* Green funksiyasi
* Delta-funksiya
Buxoro papaxi

**Buxoro papaxi (Buxoro papagʻi, Buxoro papagi, Buxoro shlyapalari, Qorakoʻl)** ()  — koʻpgina kavkaz xalqlarining erkaklar uchun moʻljallangan milliy bosh kiyimi. Moʻynali kavkaz papaxasi turlaridan biri. Eng qimmat va sharafli papaxdir. Tikilishiga koʻra prizmasimon yoki konussimon turlari mavjud. Qora, kulrang yoki jigarrangda boʻlishi mumkin. Tikilgan materialning nomiga koʻra, umumiy nom bilan *Buxoro papaxi* deb atalib kelinadi. Ularni faqat Bek mulkining vakillari, shuningdek badavlat kishilargina kiyib yurishgan. Bunday bosh kiyimlar shahar zodagonlariga ham xos boʻlgan.

Sovet generallarining hamda siyosiy byuro vakillarining bosh kiyimlari faqatgina qorakoʻldan tikilgan. Rossiya Prezidenti Vladimir Putinning 2020-yilda chiqarilgan qaroriga muvofiq, armiya generallari ushbu bosh kiyimini kiyib yurishdan mahrum qilinganlar. Hozirgi kunda, Rossiyada, qorakoʻldan tikilgan bosh kiyimlarini faqatgina Rosgvardiya generallari, papaxalarni esa — Federal xavfsizlik xizmati va Favqulodda vaziyatlar vazirligi generallarigina kiyib yurish huquqiga egadirlar.

## Tarixi
Tarixdan maʼlumki, papaxaning tikilishi uchun, unga atalgan qorakoʻl moʻyna mahsuloti Buxorodan (Oʻrta Osiyodan) olib kelingan. Qorakoʻl soʻzi Zarafshon daryosi yoqasida, Oʻzbekistonda joylashgan vohalardan biri boʻlmish Qorakoʻl vohasi nomidan kelib chiqqan. Tarixdan, qorakoʻl zoti qoʻzilarining terisini tugʻilishidan bir necha kun (1—3 kun) oʻtgach soʻyib olish odat tusiga kirgan. Kavkazda oltin qorakoʻl moʻynasidan tikilgan bosh kiyim ayniqsa qadrlanib kelinmoqda.

Ozarbayjonda *shish shlyapalar*, *urish papaxi*, *papaxa bey* nomlari bilan ham mashhur. Salataviya avarlari va lezginlar uni chechenlar bosh kiyimi, qoʻmiqlar va dargʻinlar esa uni osetinlar bosh kiyimi, laklar esa tsudaxarlar bosh kiyimi deb hisoblashgan. U Shimoliy Kavkazdan Dogʻistonga kirib kelgan degan taxminlar ham mavjud. Bunday papaxa bosh kiyimning tantanali shakli boʻlib, uni asosan yoshlar kiyishgan, ularni tez-tez almashtirib turishgan. Hozirda Buxoro papaxi Ozarbayjonda modadan chiqqan boʻlib, ularni yoki yoshi kattalar, yoki islom dini vakillari (mullalar) kiyib yurishadi.

## Manbalar
Van Halen

**Van Halen** — Amerikalik rock guruh. Van Halen 1974-yil, Pasadena, Kaliforniyada tashkil topgan.

## Diskografiya
* *[[Van Halen (album)|Van Halen]]* (1978)
* *[[Van Halen II]]* (1979)
* *[[Women and Children First]]* (1980)
* *[[Fair Warning (Van Halen album)|Fair Warning]]* (1981)
* *[[Diver Down]]* (1982)
* *[[1984 (Van Halen album)|1984]]* (1984)
* *[[5150 (album)|5150]]* (1986)
* *[[OU812]]* (1988)
* *[[For Unlawful Carnal Knowledge]]* (1991)
* *[[Balance (Van Halen album)|Balance]]* (1995)
* *[[Van Halen III]]* (1998)
* *[[A Different Kind of Truth]]* (2012)

## Manbalar

## Havolalar
*
Aerosmith

**Aerosmith** — Amerikalik rock guruh. Aerosmith 1970-yil, Boston, Massachusettsda tashkil topgan. 

## Diskografiya
* *[[Aerosmith (album)|Aerosmith]]* (1973)
* *[[Get Your Wings]]* (1974)
* *[[Toys in the Attic (album)|Toys in the Attic]]* (1975)
* *[[Rocks (Aerosmith album)|Rocks]]* (1976)
* *[[Draw the Line (Aerosmith album)|Draw the Line]]* (1977)
* *[[Night in the Ruts]]* (1979)
* *[[Rock in a Hard Place]]* (1982)
* *[[Done with Mirrors]]* (1985)
* *[[Permanent Vacation (Aerosmith album)|Permanent Vacation]]* (1987)
* *[[Pump (album)|Pump]]* (1989)
* *[[Get a Grip]]* (1993)
* *[[Nine Lives (Aerosmith album)|Nine Lives]]* (1997)
* *[[Just Push Play]]* (2001)
* *[[Honkin' on Bobo]]* (2004)
* *[[Music from Another Dimension!]]* (2012)

## Manbalar

## Havolalar
*
Robbie Coltrane

**Anthony Robert McMillan** **OBE** (30-mart 1950-yil – 14-oktabr 2022-yil) – **Robbie Coltrane** nomi bilan tanilgan britaniyalik aktyor va yozuvchi. Uch karra BAFTA muokofoti sovrindori. 2006-yilda drama sohasidagi xizmatlari uchun *[[Britaniya imperiyasi ordeni]]* **(OBE)** bilan taqdirlanib ritsarlik unvoni berilgan. *[[Harry Potter va hikmatlar toshi (film)|Harry Potter]]* film qismlarida (2001-2011) Rubeus Hagrid rolini ijro etib jahonda mashhurlikka erishgan.

## Saralangan filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

*