Termiz daryo porti

**Termiz daryo bandargohi** () — Oʻzbekistonning eng yirik va eng janubiy daryo bandargohi, Amudaryoda Oʻrta Osiyodagi ikkinchi eng uzun va eng katta daryo, Oʻzbekistonning eng janubiy shaharida joylashgan. Daryo bandargohi Termiz shahrining janubi-sharqiy qismida joylashgan. Oʻzbekistondagi kam sonli daryo bandargohlaridan biri. Oʻzbekiston Respublikasi Amudaryo flotiliyasining asosiy punkti. Bu asosan yuk bandargohidir. Oʻzbekistonda 1100 kilometr ichki suv yoʻllari mavjud boʻlib, ular boʻylab kichik kemalar, qayiqlar, barjalar, quruq yuk kemalari, motorli kemalar, paroxodlar, paromlar harakatlanishi mumkin.

## Tavsifi

Termiz daryo bandargohi bojxona nazorati zonasi boʻlib, 6 ta yopiq turdagi omborxonalari bor, u bir vaqtning oʻzida 30 ming tonnagacha yukni saqlashga imkoniyatiga ega. Shu bilan bir qatorda, Termiz Daryo bandargohi ochiq maydonida bir vaqtning oʻzida 3 mingga yaqin 20 va 40 futli konteynerlarni saqlashga imkoniyati bor.

Tarkibida „Termiz“ daryo bandargohi, suv yoʻlining Termiz uchastkasi, kema taʼmirlash ustaxonalari bor. Maydoni 20,5 ga. 1953-yilda qurilgan. Tashqi savdo yuklariga moʻljallangan sigʻimi 10 ming tonna boʻlgan yopiq va 100 ming tonna yukka moʻljallangan ochiq omborlarga ega. Bandargohga kiraverishda fumigatsiya kameralariga ega boʻlgan „Termiz porteksport“ temir yoʻl stansiyasi, 6 km uzunlikdagi ichki bandargoh shoxobcha yoʻli, quvvati 7000 tg sutka boʻlgan neft quyish prichali bor.

Bandargoh tashqi savdo eksportimporttranzit va gumanitar yuklarni ortish, tushirish, yuklarni omborxonalarda saqlash, daryo floti yordamida yuklarni Afgonistonning Sherxon va Hayraton bandargohlariga yetkazib berish, belgilangan tariflarga koʻra, yoʻlovchilarni tashish va boshqa vazifalarni bajaradi. Jahon xalqaro yuk tashuvchi va xalqaro ekspeditor dengiz va daryo bandargohlari roʻyxatiga kiritilgan. Termiz daryo bandargohining yuk oʻtkazish yillik quvvati 600 ming tonna, yuklarni tushirish, ortish quvvati 900 ming tonna. Turli maqsadlardagi 17 ta teploxod va yuk barjalariga, 10 ga yaqin bandargoh kranlariga ega.

## Tarixi
Zamonaviy Termiz daryo bandargohi sovet davrida, aniqrogʻi 1953-yilda ochilgan. Bu davrgacha Termizda bandargoh mavjud edi. Bandargohda 1994-yildan beri zamonaviy jihozlar mavjud. 2000-yillarning boshlarida bandargohning maydoni 20 gektardan ortiq edi. Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasiga koʻra, bu yerda 10 ming tonnadan 100 ming tonnagacha yuk sigʻadigan bir qancha yirik yopiq va ochiq angar va omborlar mavjud. Unda bir nechta bandargoh kranlari mavjud. Bandargohga oʻnlab kemalar, barjalar, qayiqlar va boshqa suv transporti turlari xizmat koʻrsatadi. 2000-yillarning boshlarida bandargohning yillik yuk oqimi taxminan 600-900 ming tonnani tashkil etdi. Bandargoh Oʻzbekiston Respublikasi va Afgʻoniston Islom Respublikasi oʻrtasidagi chegara boʻlgan transchegaraviy Amudaryo boʻyida joylashganligi sababli qoʻshni Afgʻonistonda terrorchilar tomonidan xavf tugʻdirishi mumkinligi sababli bandargoh Oʻzbekiston chegarachilari tomonidan yaxshi qoʻriqlanadi. Bandargohdan bir necha kilometr sharqda Amudaryo ustidan Oʻzbekistonning Termizi shahhrini Afgʻonistonning Hayraton shahri bilan bogʻlovchi transchegaraviy „Doʻstlik koʻprigi“ joylashgan.

Afgʻonistondagi notinch vaziyat paytida bandargoh Afgʻoniston bilan yuk oqimi ancha past boʻldi. Ammo keyingi yillarda Afgʻoniston shimolida nisbiy tinchlik hukm surayotgani, Oʻzbekiston va Afgʻoniston oʻrtasidagi munosabatlarning yaxshilanishi tufayli bandargoh bir mamlakatdan ikkinchi davlatga va aksincha tovarlarni eksport va import qilishda muhim rol oʻynay boshladi. Bugungi kunda Afgʻoniston Islom Respublikasiga har oy oʻrtacha 25 ming tonna yuk tashiladi.

2018-yil „Termiz daryo bandargohi“ masʼuliyati cheklangan jamiyati tomonidan ajratilgan 2 milliard 250 million soʻmlik homiylik mablagʻi hisobida Qiziriq tumanidagi Zarobod qishlogʻida oilaviy poliklinika rekonstruksiya qilinib, zarur jihoz, tibbiy uskuna va apparatlar bilan jihozlandi.

## Yana qarang

* Oʻzbekiston Respublikasi Amudaryo floti

## Adabiyotlar

* *Termiz daryo porti* — Natsionalnaya ensiklopediya Uzbekistana (uzb.) — Toshkent, 2000—2005-yil.

## Manbalar

## Havolalar

* Termiz daryo portida jurnalistlar uchun press-tur boʻlib oʻtdi (Oʻzbekiston) — PortNews (vodniytransport.ru)