open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Astronomiyaning paydo boʻlishi

**Astronomiyaning paydo boʻlishi** — Astronomiya bir necha yildan beri mavjud boʻlib, bu vaqt mobaynida u uzoq va mashaqqatli yoʻlni bosib oʻtgan. Ilk astronomlar yulduzlarni hech qanday asbobsiz koʻz bilan kuzatishga erishishgan. Zamonaviy olimlar esa ulardan farqli ravishda koinotni kuchli teleskoplar yordamida kuzatishmoqda. Kecha va kunduzning almashinuvi Quyoshga bogʻliqligini insonlar qadimdanoq anglab yetishgan. Kechasi ufq ortiga yashiringan yoritqichimiz ertalab qarama-qarshi tomondan chiqib kelgan. Yozda Quyosh juda erta chiqqan, lekin kundan kunga kechroq chiqa boshlagan, kechki payt esa borgan sari vaqtliroq bota boshlagan. Shu tariqa qish kelgan. Quyosh harakatida qatʼiy tartib hech qachon oʻzgarmagan. Bu esa vaqtni hisoblab borish imkonini yaratgan. Odamlar qadimdan qaysi yulduzlar tungi osmonning qayerida joylashganini eslab qolish qobiliyatiga ega boʻlishgan. Yulduzlar yilning turli faslida turlicha joylashishini aniqlashgan. Bu bilimlar suvda va quruqlikda sayohat qilganda adashib qolmaslik uchun yordam bergan.

Qadimgi odamlar osmonda Quyosh va Oy harakatlanishini kuzatib vaqt hisobini olishgan. Olimlar suyakdan ishlangan qurolda va gʻor devorlarida uzun va kalta chiziqlardan iborat boʻlgan taqvimlar (Kalendarlar) topishga muvaffaq boʻlgan.

Qadimgi dengizchilar yulduzlarga qarab toʻgʻri yoʻnalishda kelishayotganini tekshirib koʻrishgan. Shunday kuzatishlar natijasida astronomiya fani paydo boʻlgan.

Angliyada 4000 yillik inshoot boʻlib, u Stounxenj — xarsangtoshlardan qurilgan aylana shakldagi murakkab inshoot hisoblanadi. U qadimgi rasadxona (observatoriya) — tosh davrida qurilgan boʻlib, Quyosh, Oy va yulduzlar harakatini kuzatishga moʻljallangan maxsus joy. Hozir Stounxenj vayrona shaklda yotibdi. Ammo bir paytlar u umuman boshqacha koʻrinishda boʻlgan: tosh palaxsalari aylana boʻylab bir tekis tizilgan, tosh plitalari bilan qoplangan boʻlgan. Ularning oʻrtasidagi tor tirqishlarga hatto Quyosh nurlari tushgan. Qadimgi astronomlar yorugʻlik qachon va qayerda tushishini qayd qilib yil fasllarining almashishini, teng kunliklarni, Quyosh turishlarini hisoblashgan. Stounxenj Britaniyaning qadimgi aholisiga tosh taqvim sifatida xizmat qilgan.

## Manbalar
Dushanbe stadioni

**Dushanbe stadioni** () – 2019-yilda Tojikistonning Dushanbe shahrida qurilishi boshlangan va hozirda qurilish ishlari toʻxtab qolgan futbol stadioni boʻlib, 2021-yilda ochilishi rejalashtirilgan edi. Oʻyingoh 30 000 tomoshabinni sigʻdira olishi rejalashtirilgan.

## Rejalar
Obyekt 9 gektardan ortiq maydonda barpo etilib, turli sport va madaniy tadbirlarni oʻtkazish uchun zamonaviy sharoitlar yaratilishi belgilangan. Futbol maydonining maydoni 105x68 metrni tashkil qiladi. Stadion toʻrtta tribunadan iborat boʻlib, ular ikki qavatdan iborat boʻladi.

Stadion hududida lift, elektr podstansiyasi, yongʻin oʻchirish havzasi, 2000 ta mashinaga moʻljallangan toʻxtash joyi kabi yordamchi inshootlarni qurish rejalashtirilgan. Mehmonlar uchun jami 448 oʻrinli alohida xonalar, 9 metrdan ortiq balandlikda sayr qilish uchun oʻyin maydonchalari va boshqa yordamchi inshootlar qurish rejalashtirilgan. Oʻyingoh hali bitmagan.

## Manbalar
Maya Petrova

**Maya Andreyevna Petrova** (**kaverina**, 1982-yil 26-may ; Volgograd) – sobiq rossiyalik gandbolchi, Rossiya terma jamoasi va „Rostov-Don“ jamoasining lideri. 2016-yilda Olimpiya chempioni, 2009-yilda jahon chempioni. Xizmat koʻrsatgan sport ustasi (2009).

## Mukofotlari

* Doʻstlik ordeni (2016-yil 25-avgust).

## Manbalar

## Havolalar

* Maya Petrova Yevropa gandbol federatsiyasi veb-saytida
* Maya Petrova Rostov-Don kompaniyalar guruhining veb-saytida
* Soʻrovnoma „CSN“ axborot agentligi veb-saytida (mavjud havola)
Garm (stadion)

„Garm“ stadioni () — Tojikiston Respublikasining Rasht tumanidagi koʻp maqsadli stadion. Garm shahrining janubiy qismida, Surxob daryosi sohilida joylashgan. Stadion 3000 tomoshabinni sigʻdira oladi. 1990-yildan qurilgan va shu yili ochilgan. Turli yillarda shahar va viloyatning turli futbol klublari oʻz uy uchrashuvlarini ushbu stadionda oʻtkazgan. 90-yillarda Tojikistondagi fuqarolar urushi paytida stadion jiddiy shikastlangan va 2000-yillarda qisman rekonstruksiya qilingan. Hozirda stadionda futbol oʻyinlaridan tashqari turli sport musobaqalari va tadbirlari, shuningdek, shahar bayramlari va chiqishlari oʻtkaziladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Tojikistondagi stadionlar. worldstadiums.com
* Tojikiston stadionlari worldstadiums.com saytida
* Google Maps sunʼiy yoʻldoshidan Garm stadionining koʻrinishi
Istaravshan sport majmuasi

**Istaravshan sport majmuasi** yoki **Istaravshan Arena** () — Tojikistonning Istaravshan shahridagi sport majmuasi.

Sport majmuasida futbol stadionidan tashqari katta sport zali, tennis kortlari, bolalar futbol maydoni, jang sanʼati maydonlari va suzish havzasi mavjud

## Taʼmirlash va rekonstruksiya
Prezident Imomali Rahmon Istaravshan tumaniga tashrifi chogʻida Istaravshan sport majmuasining ochilish marosimida ishtirok etgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Soccerway sahifasi
Markaziy (stadion, Koʻlob)

**Koʻlob markaziy stadioni** () – Tojikistonning Koʻlob shahridagi koʻp maqsadli stadion boʻlib, mamlakatning Xatlon viloyati hududida joylashgan. Stadionda „Ravshan“ jamoasi oʻz uy uchrashuvlarini oʻtkazadi.

## Tarix
Stadion 1966-yilda Tojikiston SSR Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasining buyrugʻi bilan qurilgan. Qurilgach ishlari yakunlangach, stadionga dastlab „Paxtakor“ nomi berilgan boʻlsa, keyinchalik stadion nomi oʻzgartirilgan.

Stadion 20 000 tomoshabinni sigʻdira oladi va stadionda futbol oʻyinlaridan tashqari boshqa sport turlari boʻyicha ham musobaqalar oʻtkaziladi. Shuningdek, arenada shahar va mamlakatning asosiy bayramlari oʻtkaziladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Stadion haqida maʼlumot. worldstadiums.com ushbu manzildan
Valentina Kozlovskaya

**Valentina Yakovlevna Kozlovskaya** (; 1938-yil 18-aprelda tugʻilgan) rossiyalik shaxmatchi. U 1976-yilda FIDE tomonidan ayol grossmeyster (WGM) unvoniga sazovor boʻlgan.

## Shaxmatdagi faoliyati
Valentina Yakovlevna Kozlovskaya 1965-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Sovet Ittifoqi mamlakatlari orasida oʻtkazilgan chempionatda gʻolib boʻlgan. U 1966-yilda Gavanada boʻlib oʻtgan ayollar oʻ`rtasidagi shaxmat olimpiadasida gʻoliblikka erishgan Sovet Ittifoqi jamoasining aʼzolari safida edi. Valentina Yakovlevna 1967-yilda ayol Kandidatlar turnirida ishtirok etib, ikkinchi oʻrinni egallaydi. Oʻsha yili Kiyevdagi ayollar oʻrtasidagi xalqaro turnirda ayollar oʻrtasida jahon chempioni Nona Gaprindashvilidan birozgina ortda qolib, ikkinchi oʻringa loyiq koʻriladi. 1973-yilda Kozlovskaya ayollar oʻrtasidagi hududlararo turnirda gʻalaba qozondi va keyingi yili u Irina Levitina bilan boʻlib oʻtgan yarim final uchrashuvida yutqazib qoʻydi. 1976-yilda Kozlovskaya RSFSR ayollar chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi va 1979-yilda u Lyudmila Saunina bilan bir xil natija koʻrsatib birgalikda birinchi oʻrinni egalladi. Kozlovskaya 1996-yilda ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ham gʻolib boʻldi. 2014-yilda esa u 65 yoshdan katta shaxmatchi ayollar toifasida Nona Gaprindashvilini ortda qoldirib, kattalar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib sifatida etirof etildi. Uning eng yuqori reyting balli 1975-yil yanvarda qayd etilgan boʻlib, 2315 ga teng.

## Shaxsiy hayoti
Kozlovskaya — mutaxassisligi boʻyicha biokimyogar hisoblanadi. U grossmeyster Igor Bondarevskiy bilan oila qurgan va hozirgi kunda beva.

## Manbalar
Gerald Abrahams

**Gerald Abrahams** (inglizcha Gerald Abrahams (1907-yil 15-aprel — 1980-yil 15-mart) — britaniyalik shaxmatchi (ustoz), shaxmat bastakori, karta oʻyini boʻyicha mutaxassis, siyosatchi, advokat, tarixchi va filosof.

## Siyosiy martaba
Abrahams qariyb 40 yil davomida (1920-yillarning boshidan) Buyuk Britaniya Liberal partiyasining aʼzosi edi. Bu vaqtda Liberal partiya hali mashhurlikka ega emas edi. Abrahams Sheffild Hallam saylov okrugida turli darajadagi saylovlarda ishtirok etdi.Eng yaxshi natija 1945-yilgi saylovlarda 7,7 foizni tashkil etdi.

## Advokatlik karyerasi
Abrahams advokat edi.Koʻp yillar davomida u oʻlimidan keyin beva ayolga oʻtgan advokatlik idorasiga egalik qildi. Abrahams huquq falsafasiga oid bir qancha kitoblar yozgan. Uning boshqa yuridik ishlaridan eng mashhuri 1931-yilda eri tomonidan sodir etilgan Julia Uollesning oʻldirilishi boʻyicha tergovdir. Alibi sifatida Uilyam Gerbert Uolles shaxmat klubiga tashrif buyurganida ushbu versiyadan foydalangan.

## Shaxmat karyerasi
Koʻp yillar davomida Abrahams Buyuk Britaniyadagi eng kuchli havaskor shaxmatchilardan biri edi. U 14 yoshida oʻynashni oʻrgangan va dastlab shaxmat kompozitsiyasi bilan shugʻullangan.

Abrahams 1933 va 1946-yillarda Buyuk Britaniya chempionatida bronza medallarini qoʻlga kiritganida oʻzining eng yuqori muvaffaqiyatlariga erishdi.

1946-yilda Abrahams SSSR — Buyuk Britaniya radio oʻyinida qatnashdi va grossmeyster V.Ragozinaga qarshi 10-taxtada 2 balldan 1½ ball oldi.

D.Noteboomdan mustaqil ravishda,Abrahams slavyanlar mudofaasida tizimni ishlab chiqdi: **1. d4 d5 2. c4 c6 3. Nc3 e6 4. Nf3 dc 5. e3 b5 6. a4 Bb4 7. Bd2 a5 8. ab Bxc3 9. B : c3 cb 10. b3 Bb7** (EKO D31).U bu tizimni 1925-yilda qoʻllagan. Oksford va London oʻrtasidagi oʻyinda.

Abrahams kuchli oʻyinchi edi.Misol uchun, 1934-yilda Belfastda u kuchli irlandiyalik futbolchilarga 4 ta taxtada mashgʻulot oʻtkazdi va 2 durang bilan 2 gʻalaba qozondi.

1946-yilda Abrahams G.Frenkel tomonidan *sugsvang* atamasining ingliz tiliga eng yaxshi tarjimasi uchun tashkil etilgan tanlovda gʻolib boʻldi (Abrahamsning taklifi *harakatga keltirildi*).

## Sport natijalari

## Asosiy yozuvlar
Shaxmat
* Oʻzingizga shaxmatni oʻrgating (1948)
* Shaxmat aqli (1951)
* Shaxmat texnikasi (1961)
* Shaxmatingizni sinab koʻring (1963)
* Shaxmat boʻyicha qoʻllanma (1965)
* Shaxmatning Pan kitobi (1965)
* Faqat shaxmat emas (1974)
* Shaxmatdagi yorqinlik (1977)

;Pravo i siyosat
* Politsiya va jamoatchilikka taʼsir qiluvchi qonun (1938)
* Ijaraga sotib olish toʻgʻrisidagi qonun (1939)
* Xunuk farishta (1940)
* Qasos (1941)
* Hisob kuni (1943)
* Dunyo chapga buriladi (1943)
* Vijdon qahramon qiladi (1945)
* Lunatics va Advokatlar (1951)
* Yozuvchilar va jurnalistlar uchun qonun (1958)
* Dalillarga koʻra (1958)
* Huquqiy aql (1954)
* Politsiya soʻrovi: Sudyalar qoidalari (1964)
* Kasaba uyushmalari va qonun (1968)
* Axloq va qonun (1971)

;Religioznaya falsafa
* Yahudiy aqli (1961)

;Istoriya va geografiya
* Isroilga qaraylik (1966)

;Bridj
* Brains in Bridge (1962)

## Manbalar
Jas Kanat (stadion, Aqtau)

**Jas Kanat** – Aqtau shahridagi Qozogʻiston Premyer-ligasida ishtirok etadigan „Kaspiy“ futbol klubining stadioni.

## Stadion tavsifi
2014-yilda Qozogʻiston rasmiylari Jas Kanat stadionini xususiy tadbirkorlarga sotilishi mumkinligini eʼlon qilishgan. Ushbu xabar stadionda bolalari mashq qilgan ota-onalarning ham, shahar sport boʻlimlari murabbiylarining ham gʻazabiga sabab boʻlgan.

2017-yil boshida Qozogʻiston futbol federatsiyasi stadiondagi maydon qoplamasining yaroqsizligi sababli „Jas Kanat“ stadionida Qozogʻiston chempionati va kubogi oʻyinlarini oʻtkazishni taqiqlagan. Shu munosabat bilan mahalliy „Kaspiy“ klubi uy oʻyinlari Chimkentda oʻtkazishi belgilangan. Maydon qoplamasini almashtirish ishlari bir yil oʻtib, 2018-yil avgust oyida yakunlangan. Maysazorni qayta tiklash ishlaridan tashqari, stadionni qayta qurish boʻyicha boshqa ishlar ham amalga oshirilgan. 17-avgust kuni yangilangan stadionda „Kaspiy“ jamoasi birinchi mashgʻulotini oʻtkazgan. Qayta qurilgan stadionning sigʻimi 4500 dan 5000 kishiga oshgan.

2018-yil 11-sentyabrda Qozogʻiston futbol Federatsiyasining sertifikatlashtirish komissiyasi rekonstruksiya qilingan stadionni koʻzdan kechirgan va oʻyinlarga qoʻyilgan taqiqni bekor qilgan. „Kaspiy“ klubi yangilangan stadiondagi ilk oʻyinini 23-sentyabr kuni Olmaotaning „Qayrat“ klubiga qarshi oʻtkazgan. Biroq, 2019-yil aprel oyida yana bir tekshiruv natijasida stadion Qozogʻiston chempionati Premyer-ligasi talablariga javob bermasligi aniqlangan.

## Xususiyatlari
Stadionning oʻlchamlari 110×70 m, sigʻimi esa 5000 tomoshabinga moʻljallangan. Stadion yuzasi sunʼiy qoplamali boʻlib, maydonda yuzasida isitish tizimi mavjud emas.

## Manbalar

## Havolalar

* Jahon stadionlaridagi stadion haqida maʼlumot. worldstadiums.com
Tatiana Dornbusch

**Tatyana Dornbusch** (, 1982-yil 21-noyabrda tugʻilgan) — ukrainalik fransuz shaxmatchisi, 2006-yilda FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvonini qoʻlga kiritgan.

## Hayoti
Tatyana Dornbusch Ukrainaning Chernigov shahrida tugʻilgan. Tatyana Xarkovdagi Milliy munitsipal akademiyaning mehmonxona, kurort va turizm menejmenti yoʻnalishi boʻyicha tahsil olgan va 2006-yilda magistrlik darajasini olgan. 

## Shaxmatdagi faoliyati
Kostiuk oʻn yoshidan boshlab turli yosh guruhlarida mahalliy va milliy miqyosdagi oʻrinlarni egallagan, shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida oʻrtacha muvaffaqiyatga erishgan. 1999-yilda 18 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida 4-oʻrinni egallaganidan soʻng, u FIDE xalqaro shaxmat ustasi unvoniga sazovor boʻldi. Keyingi yili Kostiuk 18 yoshgacha boʻlgan shaxmat boʻyicha Yevropa chempioni boʻldi va 2004-yilda shaxmat boʻyicha Ukraina ayol ustasi unvoniga sazovor boʻldi.

2006-yilda Kostiuk Fransiyada boʻlib oʻtgan Condom turnirida gʻoliblikka erishdi va FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvoniga sazovor boʻldi.

Kostiuk Ukraina terma jamoasi uchun Ruminiya, Rossiya va Kipr ligalarida shaxmat boʻyicha turnirlarda qatnashgan. 2008-yilda u Rossiyaning Vladimir shahrida oʻtkazilgan Open turnirida gʻoliblik shoxsupasiga koʻtariladi. 2009-yilgi Paris Open A chempionatida u umumiy turnirda 2-7 va ayollar oʻrtasida 1-oʻrinni egalladi.

Kostiuk Kiyev shaxmat klubida A.I. Kosikov qoʻl ostida shugʻullangan va 2011-yildan hozirga qadar ukrainalik grossmeyster Sergey Fedorchukdan taʼlim olmoqda. U Fransiyada tashrif buyurdi va u yerda Filipp Dornbushga turmushga chiqdi. Hozirda Kostiuk Fransiyaning Vincennes klubida oʻynaydi.

Tatyana Kostiuk, shuningdek, Chess & Strategy veb-saytida hamjamiyat menejeri sifatida faoliayt olib boradi. 2013-yil may oyida uning Elo Fide reytingi 2321 ball boʻlib, u Ukraina ayol shaxmatchilari orasida 9-oʻrinda joy oldi. 2017-yildan u shaxmat federatsiyasini Monakoga oʻzgartirdi. Tatyana 2018, 2019 va 2020-yillarda Monako ayol shaxmat chempioni boʻlgan va u Monakoning eng yaxshi ayol shaxmat oʻyinchisi hisoblanadi.

## Manbalar
Gong Ruina

**Gong Ruina** (soddalashtirilgan xitoycha: 龚睿那; anʼanaviy xitoycha: 龔睿那; pinyin: Gōng Ruìnà; 1981-yil 23-yanvarda tugʻilgan) — Xitoy Xalq Respublikasi badmintonchisi.

## Faoliyati
Gong Ruina 21-asrning dastlabki bir necha yillarida jahonning birinchi raqamli yakkalik oʻyinchilaridan biri edi. U bir qator yuqori darajadagi xalqaro unvonlarni qoʻlga kiritdi, shu jumladan 2001-yilda Sevilla (Ispaniya) shahrida boʻlib oʻtgan IBF jahon chempionati va yuqori darajali Butun Angliya chempionati (2004) dagi gʻalabalar shunga misol boʻla oladi. Bu ikkala musobaqada u finalda oʻzining asosiy raqiblaridan biri boʻlgan hamyurti Zhou Mini magʻlub etdi. Boshqa tomondan, Gong Chjou tomonidan Osiyo oʻyinlari finalida magʻlub etildi (2002) va yarim finalda magʻlub boʻlganidan keyin 2004-yilgi Afina Olimpiadasida bronza medalidan mahrum boʻldi.

Gong 2002 va 2004-yillarda Uber kubogi doirasida (xalqaro ayollar) Chinaʼs world champion jamoasi uchun yakkalik bahslarda oʻynagan. Uning boshqa shaxsiy gʻalabalari qatoriga Bruney (1998), Shvetsiya (1999), Malayziya (2001), Xitoy (2002), Indoneziya (2002), Daniya (2003) va Shveysariya (2004) ochiq turnirlaridagi yutuqlari kiradi. Gong 1999-yilda Kopengagenda boʻlib oʻtgan IBF jahon chempionatida bronza medali sovrindori va 2003-yilda Angliyaning Birmingem shahrida boʻlib oʻtgan IBF boʻyicha jahon chempionatida hamyurti Zhang Ningdan keyin kumush medal sohibi boʻlgan.

Gong 2005-yil iyun oyida hayotidagi boshqa imkoniyatlarni oʻrganish uchun karyerasining eng yuqori choʻqqisida nafaqaga chiqdi. Bir vaqtlar u Gonkongda kompaniyasi boʻlgan xitoylik tadbirkor eri va ikki farzandi bilan Gonkongda yashagan. Hozirda u Xunan provinsiyasi badminton havaskorlar jamoasi bosh murabbiyi boʻlib ishlaydi.

## Yutuqlari

### Jahon chempionatlari
*Ayollar yakkaliklari*

### Osiyo oʻyinlari
*Ayollar yakkaliklari*

### Osiyo chempionati
*Ayollar yakkaliklari*

### Oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionati
*Qizlar yakkaliklari*

*Qizlar juftligi*

### Oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati
*Qizlar yakkaliklari*

*Qizlar juftligi*

*Aralash juftliklar*

### IBF Jahon Grand Prisi
Jahon badminton Grand Prisi 1983-yildan beri Xalqaro Badminton Federatsiyasi (IBF) tomonidan tasdiqlangan.

*Ayollar yakkaliklari*

## Tanlangan raqiblarga qarshi rekordlari
Yil yakuni boʻyicha finalchilar, Jahon chempionati yarim finalchilari va Olimpiada chorak finalchilariga nisbatan rekordlari.

## Manbalar
Halil Altıntop

**Halil Altintop** () (1982-yil 8-dekabrda tugʻilgan) — turkiyalik sobiq professional futbolchi. U „Bavariya U17“ jamoasida Aleksandr Moj bilan birgalikda bosh murabbiy hisoblanadi. Oʻyin paytida u hujumkor yarim himoyachi, markaziy hujumchi yoki qanot hujumchisi sifatida joylashtirilgan. U Hamit Altintopning egizak ukasi.

## Faoliyati
Altintop professional faoliyatini akasi bilan birgalikda Germaniyaning mahalliy „Wattenscheid 09“ klubida boshlagan. Muvaffaqiyatli oʻyinlar katta klublarning eʼtiborini tortgach, Altintop 1-Bundesliga jamoasi FC Kayzerslautern oʻtkazilgan. Uning ukasi "Schalke 04"ga oʻtgan. Hujumchi sifatida oʻynagan Altintop 2005\2006-yilgi mavsumda Bundesligada 20 gol bilan uchinchi eng yaxshi toʻpurar boʻlgan. Oʻsha mavsum oxirida u „Schalke 04“dagi akasi yoniga qoʻshilgan. Biroq, bor-yoʻgʻi bir mavsumdan soʻng, uning akasi Hamit Altintop "Bavariya"ga transfer qilingan. 2010-yil 27-yanvarda u „Schalke 04“ bilan shartnomasini bekor qilgan va „Ayntraxt“ga oʻtgan.

2010\2011-yilgi mavsumda Frankfurtning „Ayntraxt“ klubi quyi ligaga tushib ketganidan soʻng, Altintop Turkiyaning „Trabzonspor“ jamoasiga oʻtib, uch yillik shartnoma imzolagan.

Altintop „Augsburg“ga 2013-yil yozida kelib qoʻshilgan. U 2016\2017-yilgi mavsumni 31 oʻyinda 6 gol va 2 golli uzatma bilan yakunlagan. Mavsum oxirida u klub bilan shartnomasini uzaytirmaslik qarorini eʼlon qilgan. Bu vaqt ichida „Augsburg“da u Bundesligada 116 ta oʻyinda maydonga tushib, 20 ta gol urgan va 12 ta golga assistentlik qilgan.

2017-yilning iyun oyida Altintop Chexiya Birinchi Ligasining SK Slavia Praga jamoasiga koʻchib oʻtgan.

2018-yil 31-yanvarda Altintop 1-Bundesliga vakili FC Kayzerslautern jamoasiga qaytgan. U jamoa bilan 2019-yilgacha bir yarim yillik shartnoma tuzgan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Xalqaro maydondagi gollar

## Manbalar
Markaziy stadioni (Boxtar)

„Markaziy“ stadioni — Tojikistonning Boxtar shahridagi koʻp maqsadli stadion. Arenadan asosan futbol oʻyinlari uchun foydalaniladi va Tojikiston Oliy ligasining „Xatlon“ va „Tojik Telecom Qoʻrgʻontepa“ klublarining uy stadioni sifatida xizmat qiladi. Stadion 10 000 kishiga moʻljallangan. Stadionda shuningdek yengil atletika kabi boshqa sport turlari boʻyicha ham musobaqalar oʻtkaziladi.

## Havolalar

* Stadion haqida maʼlumot
Sarigul Baxadirova

## Hayoti
Sarigul Baxadirova – qoraqalpoq yozuvchisi , adabiyot tadqiqotchisi  , tanqidchi . U 1944-yili Qoraqalpog`iston Respublikasi  Qorao`zak tumanida tug`ilgan . O`rta maktabni tamomlab , 1962—1966-yillari  Qoraqalpoq davlat pedagogik institutida (hozirgi  Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti)tahsil oladi. 1967—1970-yillari Toshkentda O`zbekiston Ilimlar Akademiyasining Til va adabiyot institutining aspirantura bosqichida o`qiydi.

## Faoliyati
O`zbekiston Ilmlar Akademiyasi Qoraqalpog`iston bo`limi N.Dawqaraev nomidagi Tarix, til va adabiyot institutida ilmiy xodim , bo`lim boshlig`i, 1991—2007-yillari shu institutning direktori bo`lib ish yuritadi.                  Sarigul Baxadirova  1976-yildan   Qoraqalpog`iston Yozuvchilar kengashiga a`zo bo`lgan.                    
## Ijodiy va ilmiy ishlari
U “Ayollar”(1973) , “Turmush sabog`i” (1980) , “Taqdir” , “To`maris va Kir”  , “Qanoti qayrilgan shunqor “ kabi povest va romanlar avtori .
1970-yili  “Hozirgi qoraqalpoq hikoyalari” mavzusida kandidatlik dissertatsiyasini  himoya qiladi.                         Sarigul Baxadirova 1985-yili “Folklor va qoraqalpoq prozasi” mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qiladi va professor nomiga sazovor bo`ladi. 
Uning  “Roman va davr”(1978)  ,  “Фольклор и Каракалпакская советская проза” (1984), “Folklor terminlarining qisqacha lug`ati”  , “Edige” , “Qoblan”  , “ Hozirgi adabiyot haqida o`ylar” (1992)  nomli monografiyalari chop etiladi. 
## Mukofatlari
Sarigul Baxadirova -  O`zbekiston Respublikasi Beruniy nomidagi davlat mukofati laureati. Qoraqalpog'iston Respublikasi Jo'qorg'i Kengesi  Faxriy  unvoni bilan taqdirlangan.
CSKA (stadion, Dushanbe)

**Tojikiston Respublikasi Mudofaa vazirligining CSKA stadioni** – Tojikiston poytaxti Dushanbe shahrida joylashgan koʻp funksiyali sport stadioni. Arenada CSKA Pomir futbol klubi oʻz uy oʻyinlarini oʻtkazadi.

Stadion 1961-yilda qurilgan va shu yilda foydalanishga topshirilgan. Sovet Ittifoqi davrida CSKA Pomir futbolchilari stadionda mashgʻulot oʻtkazishgan va klubning yoshlar jamoasi oʻz uy uchrashuvlarini oʻtkazgan. CSKA Pomir jamoasining birinchi tarkibi oʻzi uy uchrashuvlarini 21400 tomoshabinga moʻljallangan M. V. Frunze nomidagi Respublika stadionida oʻtkazgan. Shuningdek, ushbu stadionda oʻsha paytda SSSR Mudofaa vazirligining „CSKA“ sportchilari mashgʻulotlar olib borishgan boʻlsa, hozirda Tojikiston Respublikasi Mudofaa vazirligining „CSKA“ sportchilari mashgʻulotlar olib borishmoqda.

CSKA Pomir klubining asosiy jamoasi uy uchrashuvlarini 2000-yillarning oʻrtalaridan boshlab ushbu stadionda oʻtkazishni boshlagan va hozirda bu jamoaning asosiy uy stadioni hisoblanadi. Stadionda futbol oʻyinlaridan tashqari, yengil atletika kabi turli sport tadbirlari ham oʻtkaziladi. Arenada shuningdek, shahar darajasidagi bayramlar, tomoshalar va konsertlar ham oʻtkaziladi.

## Havolalar

* TsSKA stadioni footballfacts.ru saytiga asoslanib
Sabina Sharipova

**Sabina Sharipova** 1994-yil 4-sentabrda Toshkent shahrida tavalud topgan. Oʻzbek ayol tennischisi.

U hozirgacha ITF poygasida 15 ta yakkalik va 7 ta juftlik bahslarida gʻolib chiqqan. 2018-yil 25-iyun kuni u dunyodagi eng yaxshi yakkalik reytingida 122-oʻringa koʻtarildi. 2017-yil 9-oktabrda u juftliklar reytingida 197-oʻringa chiqib oldi.

Fed Kubogida Oʻzbekiston terma jamoasi safida oʻyin olib borayotgan Sharipova 20-17 hisobida gʻalaba va magʻlubiyat qayd etgan.

## Katta dubulgʻa yakkalik oʻyinlari xronologiyasi

(W) gʻolib; (F) finalchi; (SF) yarim finalchi; (QF) chorak finalchi; (#R) 4, 3, 2, 1 turlar; (RR) aylanma bosqich; (Q#) saralash bosqichi; (P#) dastlabki bosqich; (DNQ) talablarga javob bermadi; (A) yoʻq; (Z#) Devis/Fed Cup mintaqaviy guruhi (raqam koʻrsatilgan holda) yoki (PO) pley-off; (G) oltin, (S) kumush yoki (B) bronza Olimpiada/Paralimpiada medali; (NMS) Masters turniri emas; (P) kechiktirildi; (NH) ushlab turilmaydi; (SR) urish tezligi (gʻolib boʻlgan / musobaqalashgan tadbirlar); (W–L) gʻalaba – magʻlubiyat rekordi.

Chalkashmaslik va ikki marta hisoblashni oldini olish uchun ushbu jadvallar turnir oxirida yoki oʻyinchining ishtiroki tugagandan soʻng yangilanadi.
Sabina Sharipova chet davlatlardagi oʻzining birinchi gʻalabasini 2010-yil oktabr oyida ITF Kuching, Malaziyada bolib oʻtgan musobaqada 6-4 6-3 hisobi bilan gʻalaba qozonadi. Keyingi gʻalabasi 2012-yil oktabr oyida yurtimizda Andijon shahrida boʻlib oʻtdi va unda Sabina 6-2 6-4 hisob bilan gʻalaba qozondi 

## ITF Circuit finallari

### Yakkalik: 26 (15 unvon, 11 ikkinchi oʻrin)

### Juftlik: 20 (7 ta unvon, 13 ikkinchi oʻrin)

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Sabina Sharipova at the Billie Jean King Cup
Namibiya davlat madhiyasi

**Namibia, Land of the Brave** — Namibiyaning milliy madhiyasi boʻlib, 1991-yil dekabr oyida qabul qilingan. Matn Axali Doëseb tomonidan yozilgan. Doëseb 1990-yilda Namibiya mustaqillikka erishgandan soʻng oʻtkazilgan tanlovda gʻolib chiqqan.

## Tarix
Namibiyaning birinchi milliy madhiyasi, garchi norasmiy boʻlsa ham, Germaniya janubi-gʻarbiy Afrikasi sifatida „Das Südwesterlied“ edi. 

## Qonunchilik
Namibiya parlamenti 1991-yil Namibiya Respublikasining davlat madhiyasini qabul qildi.

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* National anthem of Namibia (MIDI)
Alfred Enoch

**Alfred Lyuis Enoch** — shuningdek, Alfi Enoch(1988-yil 2-dekabrda tugʻilgan) — britaniyalik-braziliyalik aktyor, Garri Potter filmlari seriyasida Din Tomas va „Qotillikdan qanday qutulish mumkin“ ABC huquqiy dramasi teleserialida Ues Gibbins rolini oʻynashi bilan tanilgan.

## Bolaligi va Taʼlimi
Enoch Vestminsterda(London, Angliya) britaniyalik aktyor Uilyam Rassell va uning ikkinchi rafiqasi Etelin Margaret Lyuis oilasida tugʻilgan. Xanox ikki tomonlama Britaniya va Braziliya fuqaroligiga ega. U 2 yoki 3 yoshida ota-onasi bilan Fransiyaning janubida yashagan. U Vestminster maktabida, Londonning Vestminsterdagi tarixiy davlat maktabida tahsil olgan. U Garri Potter filmidagi Din Tomas roli bilan tanilgan.

Enoch ingliz, fransuz, portugal, va ispan tillarida ravon soʻzlasha oladi va Oksforddagi Qirolicha kollejini zamonaviy tillar boʻyicha sanʼat bakalavri darajasini tamomlagan.

## Faoliyati
2001-yilda u „Garri Potter va Hikmatlar toshi“ filmida Din Tomas rolini ijro etdi. U Garri Potter haqidagi sakkizta filmning ettitasida suratga tushgan. U shuningdek, videooʻyinlarda personajlar ovoz berdi.

Garri Potter filmlaridan keyin Xanoks butun London boʻylab bir qancha pyesalarda, jumladan Koriolanus, Afinalik Timon, Antigona, Happy New filmlarida paydo boʻldi. U Sherlokning „Uchlik belgisi“ epizodida qonli gvardiyachi Beynbrij rolini oʻynadi.

2014-yilda Enoch Shonda Rhimes prodyuserlik qilgan ABC huquqiy dramasi, „Qotillikdan qanday qutulish mumkin“ serialidagi Ues Gibbinsning oddiy rolini oʻynadi.

2016-yilda Xanox yaxshi qabul qilingan Talawa teatr kompaniyasi va Manchester Qirollik birjasi hamkorlikda ishlab chiqarilgan Qirol Lir filmida Edgar/Bechora Tom rolini ijro etdi, buning uchun u oʻzining xarakteristikasi va rollarga olib kelgan jismoniyligi uchun koʻp maqtovga sazovor boʻldi.

Xanox 2018-yilda Alfred Molina bilan birga bosh rolni ijro etgan Uindxem teatrida Red filmining jonlanishida West Endga qaytdi. Shuningdek, 2018-yilda u BBC ONE va Netflix telekanalining „Troya: Shahar qulashi“ mini-serialida Aeneas rolini oʻynadi.

## Filmografiya
### Film

### Televidinya

## Audio

### Video Oʻyinlar

## Manbalar

## Havolalar

* Alred Enoch inglizcha
* Alfred instagram
* Enoch filmlari
Fernando Álvarez de Sotomayor y Zaragoza

**Fernando Álvarez de Sotomayor y Zaragoza** (1875-yil 25-sentyabr, Ferrol — 1960-yil 17-mart, Madrid) — ispan rassomi.

## Hayoti va ijodi
Maʼlumoti boʻyicha u qurilish muhandisi. U huquqshunos, adabiyot va falsafani ham oʻrgangan. Bundan tashqari, u rassomlar Xose Gutierrez va Xose Veradan rasm chizish saboqlarini oldi. 1892-yilda u Monuel Dominges Sanches ustaxonasiga oʻqishga kirdi (Madrid). 1899-yilda Rimdagi Ispaniya tasviriy sanʼat akademiyasida oʻqish uchun stipendiya oldi. 1908-yilda Chili hukumatining taklifiga binoan Santyagodagi Oliy Tasviriy sanʼat maktabida (Escuela de Bellas Artes de Santiago) rassomlik sohasida boʻyicha professor lavozimini egalladi. Keyinchalik ushbu maktabning direktori boʻldi. U Chili rassomchiligining rivojlanishiga, keyinchalik *Generación Sotomayor* (shuningdek, *Generación del Trece*, *Generación del Centenario* va *Generación Tragica*) nomi bilan tanilgan rassomlar va boshqa madaniyat arboblari avlodiga katta taʼsir koʻrsatdi.

Ispaniyaga qaytib kelgach, qirol Alfonso XIII ning saroy rassomi boʻldi. 1922-yilda u Madriddagi Prado muzeyi direktori lavozimini egalladi va San-Fernando Qirollik Tasviriy sanʼat akademiyasiga qabul qilindi. 1931-yilda Ispaniya Respublikasi eʼlon qilinganidan soʻng u muzey direktori lavozimidan ketishga majbur boʻldi, biroq Ispaniya fuqarolar urushida frankochilarning gʻalabasidan soʻng u yana bu lavozimni egalladi.

1947-yilda u Buenos-Ayresga keldi va u yerda zamonaviy ispan rassomlari va haykaltaroshlarining koʻrgazmasini tashkil etdi. Shuningdek, Argentina Prezidenti Xuan Domingo Peron va uning rafiqasi Mariya Eva Peronning portretlarini chizdi. 1953-yilda u *San-Fernando Qirollik Tasviriy sanʼat akademiyasining* direktori boʻldi, ammo yoshi oʻtgani sababli 1955-yilda bu lavozimni tark etdi. Fernando Alvares Madridda 84 yoshida vafot etdi.

Alvares de Sotomayor bir necha bor sanʼat sohasida turli mukofotlarga sazovor boʻlgan. Shunday qilib, 1904-yilda u *milliy tasviriy sanʼat koʻrgazmasida* (Exposición Nacional de Bellas Artes) ikkinchi, 1906-yilda esa birinchi medalni qoʻlga kiritdi. 1907-yilda u Exposición Internacional (*Barselona xalqaro koʻrgazmasi*) gʻolibi boʻldi.

## Manbalar

## Havolalar

* Biografiya, mukofotlar, koʻrgazmalar va tanlangan asarlar
Alla Kushnir

**Alla Shulimovna Kushnir** ( ; ; 1941-yil 11-avgust — 2013-yil 2-avgust) — asli isroillik ayol shaxmatchi. U 1962-yilda FIDE xalqaro ustasi (WIM) va 1976-yilda ayol grossmeyster (WGM) unvonlari bilan taqdirlangan. 2017-yilda u Butunjahon shaxmat shon-shuhrat zaliga kiritildi.

## Hayoti
Alla Kushnir 1974-yilda Sovet Ittifoqidan Isroilga koʻchib oʻtgan.

## Shaxmatdagi faoliyati
Kushnir ketma-ket uch marta ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatining Chellenjeri boʻlgan. U Nona Gaprindashviliga chempionlik uchun oʻyinlarda magʻlub boʻldi, jumladan, Kushnir quyidagi natijalarga erishgan:

* 1965-yil Rigada +3 −7 =3;
* 1969-yil Tbilisi-Moskvada +2 −6 =5;
* 1972-yil Rigada +4 −5 =7.

Turnirlarda u Suxumidagi nomzodlar turnirida (Milunka Lazarevich va Tatyana Zatulovskaya bilar birgalikda) 1964-yilda 1-3 oʻrinni egalladi, 1967-yilda Beberjikda boʻlib oʻtgan musobaqada gʻolib boʻldi, 1967-yilda Subotica (nomzodlar turniri) gʻolibligini qoʻlga kiritdi, 1968-yilda Belgradda 2-oʻrinni egalladi. 1969-yil Sinayda, 2-3-oʻrinlarni (Vobralova bilan ketma-ket, turnirda Ivanka gʻalaba qozongan) zabt etgan. 1971-yilda Veyk-an-Zeeda, 1971-yili Belgradda (Gaprindashvilidan oldinda), yana shu yili Moskvada, 1973-yilda Vrnyačka Banjada boʻlgan musobaqalarda muvaffaqiyatli ishtirok etib, umumiy ayollar reytingida 31-oʻrinni egallagan. Shuningdek, 1976-yili Roosendaal Interzonal musobasida gʻalaba qozondi (Axmilovskaya birgalikda).

Kushnir ayollar shaxmat olimpiadasining uch karra gʻolibi boʻlgan: 1969 va 1972-yillarda u Sovet terma jamoasi oʻyinchisi sifatida turnirda gʻoliblikka loyiq koʻrilgan, har ikki musobaqada u 2-taxtada eng yaxshi natijasini namoyish etgan va 1976-yilda uni Isroil jamoasida 1-taxtada eng yaxshi natija koʻrsatgan shaxmatchi sifatida etirof etilgan.

Alla Kushnir Lipetskda ayollar oʻrtasidagi 5-SSSR chempionati (1959), Bokuda Volpert SSSR ayollar chempianati (1961) musobaqalarida 3-4-oʻrinlarni, Rigada Volpert SSSR ayollar chempionatida (1962) esa 2-3-oʻrinlarni qoʻlga kiritgan. Bokuda oʻtkazilgan Koslovskaya SSSR ayollar oʻrtasidagi shaxmat musobaqasida 3-4-oʻrinlar bilan turnirni yakunlangan.Ushbu turnir pley-off oʻyinida Kushnir Koslovskayani magʻlub etdi: 4-2. 1970-yilgi Beltsi shahrida boʻlgan SSSR ayollar chempionatida esa Ranniku bilan 1-oʻrinni egalladi. Kushnir Moskvada Ranniku bilan oʻtkazilgan pley-off oʻyinida 4 ta gʻalaba qozondi, natija:  −3.

## Vafoti
Alla Kushnir 2013-yilda Tel-Avivda, 72 yoshga toʻlishidan toʻqqiz kun oldin, nomaʼlum sabablarga koʻra vafot etdi.

## Manbalar
Nepal davlat madhiyasi

„**Sayaun Thunga Phulka**“ yoki „**Sayaun Thunga Phool Ka**“ (nepalcha: सयौँ थुँगा फूलका, talaffuz qilinadi: [sʌjʌ̃ũ̯ tʌjʌ̃ũ̯ tʌjʌ̃ũ̯ of Hun thuŋde milliy guli.) — Nepal davlat milliy madhiyasi. 2007-yil 3-avgustda Singha Durbar ichidagi Milliy rejalashtirish komissiyasining konferens zalida muvaqqat parlament spikeri Subash Chandra Nembang tomonidan oʻtkazilgan marosimda madhiya sifatida rasman qabul qilingan. Nepalning avvalgi milliy madhiyasi „Shriman Gambhir“ 1962-yilda qabul qilingan, biroq monarxiya bekor qilinganidan keyin bekor qilingan.

Davlat madhiyasi soʻzlari Byakul Maila taxallusi bilan atalgan shoir Pradeep Kumar Rai tomonidan yozilgan. Musiqani marhum Amber Gurung bastalagan.

## Tarix
2006-yil 19-mayda Nepal Qirolligining vaqtinchalik Vakillar palatasi tomonidan bir ovozdan qabul qilingan qarordan soʻng, eski davlat madhiyasi toʻxtatildi. 2006-yil 30-noyabrda Davlat madhiyasini tanlash boʻyicha topshiriqlar guruhi shoir Byaqul Mayla qoʻshigʻini mamlakatning yangi davlat madhiyasi sifatida tanladi. Yangi davlat madhiyasi butun mamlakat boʻylab kelgan jami 1272 ta arizadan tanlab olindi. 2007-yil 20-aprelda rasman tasdiqlangan.

2007-yil 3-avgustda "Sayaun Thunga Phulka" Vakillar palatasi tomonidan rasman Nepalning milliy madhiyasi deb e'lon qilindi.

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* BBC News has articles in English and Nepali about the new anthem, with a full vocal recording in the latter version.
* National Anthem of Nepal (archive link)
Tang Yuanting

**Tang Yuanting** (xitoycha: 唐渊渟; 1994-yil 2-avgustda tugʻilgan) — juftlik bahslariga ixtisoslashgan xitoylik badmintonchi. U ayollar oʻrtasidagi juftlik bahslarida Osiyo chempioni, Sharqiy Osiyo oʻyinlari oltin medali sovrindori. Tang Sudirman kubogi, Uber kubogi, Osiyo jamoaviy chempionati va Sharqiy Osiyo oʻyinlarida Xitoy gʻolibi boʻlgan jamoaning bir qismi edi. U 2016-yilgi Rio Olimpiadasida Yu Yang bilan hamkorlikda ayollar juftlik bahslarida qatnashgan, ammo bronza medali uchun bahsda koreyalik juftlikka yutqazgan. Tang 2016-yil sentyabr oyida 22 yoshida xalqaro musobaqani tark etdi.

Tang Yuanting keyinchalik Sidney universitetida magistrlik darajasini olish uchun Avstraliyaga koʻchib oʻtdi va shu bilan milliy badminton tadbirlarida qatnasha boshladi.

## Yutuqlari

### Osiyo chempionati
*Ayollar juftliklari*

### Sharqiy Osiyo oʻyinlari
*Ayollar juftliklari*

### BWF Superseriyalari
2006-yil 14-dekabrda boshlangan va 2007-yilda joriy etilgan BWF Superseriyalari badminton boʻyicha Butunjahon Federatsiyasi (BWF) tomonidan ruxsat etilgan elita badminton turnirlari seriyasidir. BWF Superseriyalari darajalari Superseriyalar va Superseriyalar Premier hisoblanadi. Superseriya mavsumi 2011-yildan beri joriy qilingan butun dunyo boʻylab oʻn ikkita turnirdan iborat. Muvaffaqiyatli oʻyinchilar har yil oxirida oʻtkaziladigan Superseriya finaliga taklif qilinadi.

*Ayollar juftliklari*

:  BWF Superseriyalari Final turnirlari
:  BWF Superseriyalari Premier turnirlari
:  BWF Superseriyalari turnirlari

### BWF Grand Pri
BWF Grand Pri ikki darajaga ega edi: BWF Grand Pri va Grand Pri Oltin. Bu 2007-yildan 2017-yilgacha oʻtkazilgan Butunjahon Badminton Federatsiyasi (BWF) tomonidan ruxsat etilgan badminton turnirlari seriyasi edi.

*Ayollar juftliklari*

:  BWF Grand Pri Oltin turnirlari
:  BWF Grand Pri turnirlari

## Manbalar
Lui Dager

**Lui Dager**; 1787-yil 18-noyabr, Dagerreyotipi  — parisis rassomi dagerreyotipi ixtirochisi edi, zamonaviy fotografiya birinchi shakli. Yoritish effektlariga qiziqish bilan opera uchun professional sahna rassomi Dager 1820-yillarda shaffof rasmlarga yorugʻlik taʼsiri bilan tajriba oʻtkazishni boshladi. U fotografiyaning otalaridan biri sifatida tanildi.
## Tavallud joyi
* Cormeilles-en-Parisis, Fransiya
## Ota-onalari
* Luis Jak Dagerre, Anna Antuanetta Hauterre
## Kasbi
* ixtirochi, saxna rassomi
## Turmush oʻrtogʻi
* Luiza Jorjina
## Taʼlim
* Per PRga Shogirdlikvost, birinchi fransuz panorama rassomi
## Kolleksiyalar va muzeylarda ishlari
* Diorama Teatrlari
1821-yil bahorida Dager Charlz Buton bilan hamkorlikda diorama teatrini yaratdi.Diorama
## Adabiyot
*O'zMe.Birinchi jild.Toshkent,2000-yil
## Manbalar
## Manbalar
Aleksandra Maltsevskaya

**Aleksandra Maltsevskaya** ( ; 2002-yil 5-iyulda tugʻilgan) — Rossiyada tugʻilgan, polyak ayol shaxmatchisi.  U FIDE xalqaro usta (IM) unvoniga ega.

## Hayoti
Aleksandra Maltsevskaya 2002-yil 5-iyulda Rossiyaning Rostav Don shahrida dunyoga kelgan. U Rostov-Don shahridagi shaxmat maktabi oʻquvchilaridan biri edi. 2015-yilda u 15 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Rossiya chempionatida gʻoliblikka erishdi.

2000-yillarda Maltsevskaya turli yosh toifalarida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasida oʻtkazilgan Yevropa chempionati va shaxmat boʻyicha jahon chempionatida Rossiya nufuzini bir necha bor himoya qilgan. Jumladan, u oltita medalni qoʻlga kiritgan, bular: bitta oltin (2016-yilda, 14 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha yevropa chempionatida), ikkita kumush (2015-yilda 14 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida va 2016-yilda 14 yoshgacha qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida) va ikkita bronza (2012-yilda 10 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jahon chempionatida va 2017-yilda 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jahon chempionatida). 2013-yilda maktab oʻquvchilari oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida 11 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Maltsevskaya Turkiyaning Gebze shahrida oʻtkazilgan 20 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ham gʻoliblikka erishdi va FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvoniga sazovor boʻldi. Hozirda Aleksandra Maltsevskaya shaxmat boʻyicha faoliyatini davom ettirmoqda.

## Manbalar
Ingrid Larsen

**Ingrid Larsen** (1909-yil 1-iyul — 1990-yil 25-fevral) – daniyalik ayol shaxmatchi, ayol xalqaro usta (WIM, 1950) unvoniga ega. U shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Daniya chempionatida oʻn yetti karra gʻolib boʻlgan.

## Hayoti
Ingrid Larsen 1909-yil 1-iyulda Daniyada tugʻilgan. U Daniya ayollar chempionatida koʻp bora gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. Daniya terma jamoasi safida ham dona surgan va bir qator muvafaqqiyatli yurishlarni amalga oshirgan.
## Shaxmatdagi faoliyati
1930-yillarning oxiridan 1980-yillarning boshigacha Ingrid Larsen Daniyadagi yetakchi shaxmatchilardan biri edi. U oʻn yetti marta Daniya ayollar chempionatlarida gʻolib boʻlgan, jumladan: 1936, 1937, 1938, 1939, 1943, 1944, 1945, 1946, 1948, 1949, 1953, 1956, 1957, 1960, 1965, 1969 va 1983-yillardagi musobalarda muvaffaqiyatli ishtirok etib doimiy ravishda birinchilikni qoʻlga kirtib kelgan. Ushbu muvaffaqiyatli oʻyinlari tufayli ham u koʻplab daniyalik shaxmatchi qizlarning asosiy qahramoni (kumiri) ga aylangan. Hozirga qadar hech kim hali u singari bu qadar koʻp marotaba Daniya chempionligini qoʻlga kiritgan emas.

Ingrid Larsen uch marta shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan va quyidagi natijalarni qayd etgan:

* 1937-yilda Stokgolmda oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida 21-22-oʻrinlarga loyiq koʻrildi;
* 1939-yilda Buenos-Ayresda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida 11-oʻrinni egalladi;
* 1950-yilda Moskvada shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida 15-oʻringa davogarlik qildi.

Shuningdek, Ingrid Larsen Daniya terma jamoasida ayollar shaxmat olimpiadalarida ham faol ishtirok etgan va quyidagi koʻrsatkichlarga erishgan:

* 1957-yilda Emmen shahrida boʻlib oʻtgan 1-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi oʻrinni egalladi (+5, =2, −4),
* 1966-yilda Oberxauzendagi 3-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi bortda oʻynadi (+1, =5, −7),
* 1969-yilda Lyublindagi 4-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) ikkinchi taxtada oʻynadi (+0, =5, −6),
* 1976-yilda Hayfa shahrida oʻtkazilgan 7-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) uchinchi oʻrinni egalladi (+4, =4, −4),
* 1978-yilda Buenos-Ayresdagi 8-shaxmat Olimpiadasida (ayollar toifasida) uchinchi oʻrinni egalladi (+6, =3, −5),
* 1980-yilda Valetta shahridagi 9-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi zaxira taxtasida dona surdi (+1, =3, −6).

1950-yilda Ingrid Larsen FIDE ayol xalqaro ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi.

## Vafoti
Ingrid Larsen 1990-yil 25-fevralda 80 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
Şener Özbayraklı

**Shener Özbayrakli** (1990-yil 23-yanvarda tugʻilgan) — turkiyalik futbolchi, Istanbul Boshakshehir jamoasining oʻng qanot himoyachisi.

## Klub faoliyati
U Superligadagi debyutini 2013-yilning 19-yanvarida oʻtkazgan. Bursaspordagi ikki muvaffaqiyatli mavsumdan soʻng, 2015-yilning 23-iyunida Bursaspor Fenerbaxchening 1.700.000 evrolik taklifini qabul qilgan holda Shener Özbayraklini sotib yuborgan.

### Galatasaroy
U 2019-20 yilgi mavsum oldidan Galatasaroyga transfer qilingan edi. Galatasaroy Sportif AŞ tomonidan Jamoatchilikni maʼlum qilish platformasiga yuborilgan bayonotda, professional futbolchi Shener Özbayrakli bilan 2019-20 futbol mavsumidan boshlab 2 mavsumga kelishilganligi aytilgan edi.

### Boshakshehir
2021-yil 9-iyun kuni u Istanbul Boshakshehir bilan ikki yillik shartnoma imzoladi.

## Xalqaro faoliyati
U Evro-2016 da Turkiya terma jamoasi tarkibida edi.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Xalqaro

## Shaxsiy hayoti
2020-yil fevral oyida aktrisa Shilan Makal bilan unashtirildi. Ular 2020-yil may oyida turmush qurishdi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Jens Toornstra

**Jens Toornstra** (1989-yil 4-aprelda tugʻilgan) — gollandiyalik professional futbolchi. Eredivizionning „ Feyenoord“ jamoasida, odatda hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Klub faoliyati

### Yoshlik davrlari
Toornstra Ter Aar shahrida tugʻilgan. Yoshligida u C Klassdagi „Alphense Boys“ havaskor futbol klubida sakkiz yil oʻynagan. Oʻzining jamoadagi soʻnggi yilida u jamoa uchun 20 ta gol urgan. U juda katta taassurot qoldirgani uchun Kees Jensma Toornstrani ADO Den Xaagga tavsiya qildi. Dastlab, ADO Den Xaag maslahatchilari Toornstraning u qadar yaxshi oʻyinga kirishib keta olishiga ishonishmadi, ammo ADO Den Xaag Toornstrani zaxiraga sotib oldi.

### ADO Den Xaag
2009-yilning yozida Toornstra ADO Den Xaagga 2012-yilning iyuligacha shartnoma bilan keldi. U Villem II ga qarshi oʻyinda (3:0) debyut qildi. Koʻp oʻtmay, u ADO uchun asosiy tarkib oʻyinchisiga aylandi va tezda AZ, FC Twente va Roda JC tomonidan qiziqish uygʻotilishiga sababchi boʻldi. Toornstra oʻsha yilning 4-iyulida 2013-yilning yoziga qadar yangi yaxshilangan shartnoma imzoladi.

2010-11-yilgi mavsumda Toornstra oxirgi marta Iraklis Saloniki FKga koʻchib oʻtgan Karim Soltani kiygan 7-raqamli formani oldi. U ADO Den Xaag tarkibida yanvar oyida mavsumda hali birorta ham gol oʻtkazib yubormagan jamoa Excelsior ning darvozasini ishgʻol etgan. 2011-yil 26-mayda Yevropa Ligasi yarim finalining birinchi oʻyinida " Groningen "ga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etdi. Uning gollari Den Xaagga umumiy hisobda 5:1 hisobida oldinda borishiga yordam berdi.

### Utrext
Qishki transfer oynasi oxirida Toornstra FK Utrext bilan shartnoma imzoladi. U muhim oʻyinchilardan biriga aylandi.

### Feyenoord
2014-yilning 25-avgustida Toornstra 3,5 million yevro evaziga " Feyenoord "ga oʻtdi. U toʻrt yillik shartnoma imzoladi.

2018-yil 22-aprelda u „Feyenoord“ 2017-18-yilgi KNVB kubogi finalida AZ Alkmaarga qarshi 3:0 hisobida gʻalaba qozonganida gol urdi.

## Xalqaro faoliyati
2010-yil 13-mayda Toornstra 18- va 21-may kunlari Portugaliyaga qarshi oʻyinlar uchun Gollandiyaning 21 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoasi uchun birinchilardan boʻlib chaqirildi. U birinchi oʻyinini 18-may kuni oʻtkazdi. U-21 jamoasidagi ilk golini 2010-yilning 11-avgustida Lixtenshteynga qarshi oʻyinda urgan.

2013-yilning may oyida Toornstra Gollandiya terma jamoasining Osiyo boʻylab safari doirasida Xitoy va Indoneziyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlarida ishtirok etdi. U Indoneziyaga qarshi bahsda debyut qildi.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Xalqaro

## Yutuqlari
**Feyenoord**

* Eredivizion : 2016-17
* KNVB kubogi : 2015-16, 2017-18
* Yoxan Kroyff qalqoni : 2017, 2018
* UEFA Yevropa konferensiya ligasi ikkinchi oʻrinchisi: 2021-22

## Manbalar

## Havolalar

* Jens Toornstra at WorldFootball.net
* Voetbal International profile  (in Dutch)
Liu Shilan

**Liu Shilan** (; 1962-yil 24-yanvarda tugʻilgan) — xitoylik shaxmatchi, u 1982-yilda FIDE tomonidan qabul qilingan ayol grossmeyster unvoniga ega. U yetti marta ayollar oʻrtasida Xitoy chempioni boʻlgan (1979— 1981-yil va 1983— 1986-yil).

Liu shaxmat oʻynashni 12 yoshida Sichuanning Chendu shahridagi shaxmat maktabida oʻrgangan. Yosh chogʻlaridadan shaxmat bilan muntazam shugʻulanib kelgan, bu esa kelajakda usta shaxmatchi boʻlib yetishishiga yordam bergan. Dastlabki shaxmatdagi yurishi esa quydagi turnirda boʻlib oʻtgan, 1982-yilda Liu Tbilisidagi ayollar zonalararo turnirida 14 balldan 9 ball toʻplagan holda uchinchi oʻrinni egalladi. Ushbu natija tufayli u ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatiga nomzodlar oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan va ayol grossmeyster (WGM) unvoniga erishgan birinchi Osiyo oʻyinchisiga aylandi.

Nomzodlar bosqichida Liu 1983-yilda Veldenda oʻtkazilgan chorak final uchrashuvida Nana Ioselianiga 6:3 hisobida yutqazdi. Keyinchalik u yana ikkita ayollar zonalararo turnirlarida qatnashdi. 1985-yil Jeleznovodskda, 4½/15 bilan 14-oʻrinni egalladi va 1987-yil esa Tuzlada, 8½/17 ball bilan 10-oʻrinni egalladi.

Liu Xitoy terma jamoasi safida ayollar shaxmat Olimpiadasida besh marta qatnashgan (1980— 1988-yil), jami 68 ta oʻyin oʻtkazgan. U 1986-yilda Dubayda boʻlib oʻtgan 27-shaxmat Olimpiadasida ikkinchi oʻrinni egalladi va birinchi doskada bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bu milliy terma jamoasi uchun keltirgan ajoyib gʻalabalardan biri edi.

## Yana qarang

* Shaxmatchi ayollar

## Manbalar
Larissa Volpert

**Larissa Ilinichna Volpert** (; 1926-yil 30-mart — 2017-yil 1-oktyabr) — sovet shaxmatchisi. U ayol grossmeyster unvoniga ega boʻlgan, rus va eston filologi hisoblanadi. U shaxmat sport turi boʻyicha ayollar oʻrtasida uch karra Sovet Ittifoqi chempioni (1954-yil, 1958-yil va 1959-yil) boʻlgan.

## Hayoti
U Leningradda tugʻilgan, ilk bor shaxmatni katta akasidan oʻrgangan va Leningrad Pionerlar saroyida shaxmat boʻyicha saboq olgan. Yosh chogʻlaridadan shaxmat bilan muntazam shugʻulanib kelgan, bu esa kelajakda usta shaxmatchi boʻlib yetishishiga yordam bergan. Dastlabki shaxmatdagi yurishi esa quydagi turnirda boʻlib oʻtgan, 1947-yilda u Leningrad ayollar chempionatida birinchi oʻrinni egalladi. U 1949-yilda ayollar oʻrtasidagi birinchi SSSR chempionatida oʻynadi va beshinchi oʻrinni egalladi. 1954-yilda u ayollar oʻrtasidagi birinchi SSSR chempionatida gʻolib chiqdi. U 1954-yilgi SSSRga qarshi oʻyinda Nina Xrushková-Belskaga qarshi oʻyinda 2:0 hisobida gʻalaba qozongan. U 1958-yilda ayollar oʻrtasidagi SSSR chempionatida birinchi oʻrinni qoʻlga kiritdi va 1959-yilda u uchinchi marta gʻalaba qozondi.

Volpert 1954-yilda ayollar xalqaro shaxmat ustasi unvonini va 1978-yilda ayol grossmeyster unvonini qoʻlga kiritdi. U Leningrad universitetining filologiya fakultetini bitirgan va 1977-yildan Estoniyaning Tartu universitetida rus filologiyasidan dars bergan. Uning asosiy asarlari Pushkin va Lermontov sheʼriyati, ayniqsa fransuz adabiyoti bilan aloqasi haqida edi. U 2017-yil 1-oktyabrda 91 yoshida vafot etdi.

## Yana qarang

* Ayol shaxmatchilar

## Manbalar
Niderlandiya davlat madhiyasi

„**Wilhelmus van Nassouwe**“, odatda „**Wilhelmus**“ (gollandcha: Het Wilhelmus; talaffuzi [ɦɛt ʋɪlˈɦɛlmʏs]; inglizcha tarjimasi: „The William“) — Niderlandiya va ushbu Qirollikning milliy madhiyasidir. Uning yaratilishi 1572-yilga toʻgʻri keladi va bu bugungi kunda qoʻllanilayotgan eng qadimgi milliy madhiyalardan biri. Garchi „Wilhelmus“ 1932-yilgacha rasmiy davlat madhiyasi sifatida tan olinmagan boʻlsa-da, u Niderlandiya aholisining bir qismi tomonidan doimo mashhur boʻlib kelgan. 

## Tarix

### Boshlanish
"Wilhelmus" musiqasi taniqli Rim-katolik fransuz qoʻshigʻi „Autre chanson de la ville de Chartres assiégée par le prince de Condé“, yoki qisqasi: „Chartres“dan olingan. 

## Matn
"Wilgelmus" birinchi marta 1581-yilda geuzenliedboek, soʻzma-soʻz „Beggars“da bosilgan. Unda „Wilgelmus“ga kirish sifatida quyidagi matn ishlatilgan:

: 

## Manbalar

## Havolalar
* Sheet music of "Wilhelmus"
* "Wilhelmus", vocal version of the first and sixth verse at the Himnuszok website 
* A song for Prince William authentic version on youtube
* Strauss: "Variationen über 'Wilhelm von Oraniên'" for military band