Iordaniya Qurolli Kuchlari

**Iordaniya Qurolli Kuchlari (IQK)** (, romanlashtirilgan: *Al-Quwwat Al-Musallaha Al-Urduniyya*) yoki **Arab armiyasi**(, *Al-Jaysh Al-Arabi*) — Iordaniya Hoshimiylar Qirolligining harbiy kuchlari hisoblanadi. IQK quruqlikdagi kuchlar, havo kuchlari va dengiz flotlaridan iborat. Ular Iordaniya Qurolli Kuchlari Oliy Bosh Qoʻmondoni boʻlgan Iordaniya Qirolining bevosita nazorati ostidadir va Mudofaa vazirining tavsiyasiga koʻra ishlaydi. Birlashgan shtab boshliqlarining amaldagi raisi general-mayor Yousef Huneiti boʻlib, u ayni paytda qirolning harbiy maslahatchisidir.

Iordaniyadagi birinchi uyushgan armiya 1920-yil 22-oktabrda tashkil etilgan boʻlib, „Mobil kuchlar“ deb nom oldi. Oʻsha paytda uning safida bor-yoʻgʻi 150 kishi bor edi. 1923 yilda oʻzining 3 yilligi munosabati bilan bu kuch 1000 kishidan iborat Arab legioni deb nomlandi. 1946-yilda Iordaniya mustaqil davlatga aylanganida, arab legioni 3 ta mexanizatsiyalashgan polkda 8000 ga yaqin askarni tashkil qilgan. 1956-yilda qirol Husayn barcha britaniyalik generallarni ishdan boʻshatdi va legion nomini „Iordaniya arab armiyasi“ ga oʻzgartirdi, bu esa Iordaniya armiyasi qoʻmondonligining arablashuvi deb nomlandi.

Armiya bir necha urush va janglarda, asosan Isroilga qarshi kurashgan. 1948-yildagi Arab-Isroil urushida Iordaniya tomonidan Gʻarbiy Sohilning bosib olinishi va hal qiluvchi Latrun janglari arab legioni urush davridagi eng samarali armiya ekanligini isbotladi. Isroil bilan bir nechta toʻqnashuvlar sodir boʻldi, natijada ular Qasos operatsiyalari, Olti kunlik urush, Vayronagarchilik urushi va Yom Kippur urushini oʻz ichiga olgan aralash muvaffaqiyatga erishdi. Iordaniya, shuningdek, Qora sentyabr voqealari paytida FOT va Suriya armiyasi bilan toʻqnash kelgan. 1994-yilda Isroil-Iordaniya tinchlik shartnomasining imzolanishi ikki davlat oʻrtasidagi jangovar holatga barham berdi.

Bugungi kunda u mintaqadagi eng professionallardan biri hisoblanadi va ayniqsa yaxshi oʻqitilgan, tashkil etilgan va jihozlangan deb hisoblanadi.

## Tarixi

Iordaniyadagi birinchi uyushgan armiya 1920-yil 22-oktabrda tashkil etilgan boʻlib, „Mobil kuchlar“ deb nom olgan, oʻsha paytda u britaniyalik kapitan Frederik Pik qoʻmondonligi ostida 150 kishidan iborat edi. Uning uchinchi yilligi munosabati bilan, 1923-yil oktyabr oyida 1000 kishilik qoʻshin Arab legioni deb nomlandi.

1939-yilda Glubb Posha nomi bilan mashhur boʻlgan John Bagot Glubb Legion qoʻmondoni boʻldi va 1956-yil mart oyida ingliz zobitlari ishdan boʻshatilgunga qadar oʻz lavozimida davom etdi. 1926-yil 1-aprelda atigi 150 kishidan iborat Transjordan chegara qoʻshinlari tuzildi va ularning aksariyati Transiordaniya yoʻllari boʻylab joylashgan edi.

**Iordaniya armiyasi qoʻmondonligining arablashuvi** (, *Taʼreeb Qiyadat Al-Jaysh Al-Arabi*) — Qirol Husayn tomonidan arab legioniga qoʻmondonlik qilgan ingliz zobitlari ishdan boʻshatilishi va keyinchalik 1956-yil 1-martda legionning Iordaniya qurolli kuchlari deb oʻzgartirilishini koʻrgan. Arab legionining ingliz qoʻmondoni Glubb Pasha oʻrniga general-mayor Radi Annab tayinlandi, u Arab legionining birinchi arab qoʻmondoni boʻldi. Husaynning armiya qoʻmondonligini arablashtirish niyati ingliz zobitlarini iordaniyalik zobitlar bilan almashtirish, Britaniyadan siyosiy mustaqillikni taʼminlash va inglizlarga shubha bilan qaragan qoʻshni arab davlatlari bilan munosabatlarni yaxshilash edi. Har yili 1-mart kuni Iordaniyada tarixiy voqea munosabati bilan bayram tantanasi oʻtkaziladi.

## Tarkibi va maqsadlari

Armiyaning tashkiliy tuzilmasi anʼanaviy ravishda ikkita zirhli diviziya va ikkita mexanizatsiyalashgan boʻlinmaga asoslangan edi. Ular asosan brigada tuzilishiga asoslangan engilroq, harakatchanroq kuchlarga aylantirildi va favqulodda vaziyatlarda tezkor javob berishga qodir. Zirhli diviziya strategik rezervning asosiy elementiga aylandi.

Iordaniya Qurolli Kuchlarining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
# Iordaniya Qirolligi chegaralarini har qanday bosqindan saqlang.
# Qirollik ichidagi odamlarni va ularning huquqlarini himoya qiling.
# Iordaniya qirolini himoya qiling.

## Manbalar