Kozolec

**Kozolec** () asosan Sloveniyada qoʻllangan pichan quritish va saqlash uchun moʻljallangan uy qismi. Kozoleclar asosan yogʻochdan yasalgan doimiy foydalanish inshooti boʻlib, ularda hayvonlar uchun yem quritiladi, ammo ulardan foydalanish faqat pichanni quritish bilan cheklanmaydi. Dala makkajoʻxorisi singari boshqa oziq-ovqatlar ham ular ustida quritiladi. Garchi bu amaliy tuzilma boʻlsa-da, pichan koʻpincha alohida ishlov bilan qoʻlda tayyorlangan boʻlib, bu figura slovenlar xalq meʼmorchiligining oʻziga xos shakli sifatida qabul qilinadi.

## Tarqalishi
Kozolec Prekmurje viloyati, Sharqiy Shtiriya va Sloveniya sohilidan tashqari butun Sloveniya hududida keng tarqalgan. Shunga oʻxshash tuzilmalarni Italiyaning Friuli shahrida va Avstriyaning Sharqiy Tirol mintaqasida ham uchratish mumkin. Nemis tilida u **' yoki **' deb ataladi.

## Nomlanishi va tipologiya
Kozolecning slovencha nomlari orasida *kozolec* va *kazuc* (soʻzlashuv tilida, odatda, bitta tekis chiziqli pichan maʼnosida qoʻllanadi), *stog* (koʻpincha Yuqori Karniolada va ayniqsa, Boxinj mintaqasidagi Studor atrofida joylashgan) va *toplar* singari nomlari mashhur. *Kozolec* ham, *kozuc* ham *kozel* „echki“ soʻzining kichikraytrilgan shakllari boʻlib, u pichan yoki donni saqlash va quritish uchun ishlatiladigan shoxlangan tuzilish maʼnosini beradi. *Stog* soʻzi pichan maʼnosida qoʻllanilib, umumiy slavyanchada *stog* „uyma, toʻp“ soʻzidan olingan. *Toplar* (yoki *doplar*) soʻzi avstriyalik nemis olimi *Doppler* ismidan olingan boʻlib, umuman qoʻsh tuzilishga ishora qiladi.

Kozolecning oʻziga xos turlariga quyidagilar kiradi:

* Bitta toʻgʻri chiziqli kozolec (*enojni stegnjeni kozolec*)
* Bitta toʻgʻridan-toʻgʻri chiziqli kozolec (*stegnjeni kozolec s plaščem*)
* Ikkita tekis chiziqli kozolec (*dvojni stegnjeni kozolec*)
* Qoʻsh tomli kozolec (*dvojni vezani kozolec*)
* Bir tirgakli qoʻshaloq tomli kozolec (*dvojni vezani kozolec v eno drevo*)
* Ikki tirgakli qoʻsh tomli kozolec (*dvojni vezani kozolec v dve drevesi*, *toplar*)
* Kengaytirilgan qoʻsh tomli qoʻsh kozolec (*toplar z repom*)
* Shiyponli qoʻsh tomli kozolec (*kozolec s hišo*)
* Ikki darajali kozolec (*kozolec na kozla*, *kozolec na psa*)

Fayl:Hayrack_full.jpg|alt=Single straight-line hayrack|Bitta tekis chiziqli kozolec 
Fayl:Catslide_hayrack_-_Sentjost.JPG|alt=Single straight-line hayrack with catslide roof| bitta toʻgʻri chiziqli kozolec 
Fayl:Praprece_Slovenia_-_hayrack.jpg|alt=Double straight-line hayrack|Ikkita tekis chiziqli kozolec 
Fayl:KozolciStudor1.JPG|alt=Roofed double hayracks|Qoʻsh tomli kozolec 
Fayl:Kozolec-BrdoPriKranju.jpg|alt=Roofed double hayrack with two struts|Ikki tayanchga ega qoʻsh tomli kozolec 
Fayl:Šentrupert_kozolci_(17).JPG|alt=Roofed double hayrack with extension|Kengaytma qoʻsh tomli kozolec
Fayl:Kozolec_s_hišo,_Spodnja_Štajerska.jpg|alt=Roofed double hayrack with shed|Shiyponli qoʻsh tomli kozolec
Fayl:Rapljevo_hayrack.JPG|alt=Split-level double hayrack|Ikkinchi darajali qoʻsh tomli kozolec


## Ochiq osmon ostidagi muzey
2010-yildan 2013-yilgacha Sloveniya janubi-sharqidagi Šentrupert munitsipalitetining maʼmuriy markazi boʻlgan Šentrupertning janubiy qismida tarixda birinchi boʻlib ochiq osmon ostidagi „Kozoleclar oʻlkasi“ muzeyi(slovencha: *Dežela kozolcev*) faoliyat yuritgan. Toʻplam 17 turdagi kozolec va 19 ta pichan quritish moslamasini oʻz ichiga olgan. Ularning eng qadimgisi 1795-yilga tegishli boʻlib, barcha turdagi kozoleclar namoyish etilgan. Muzey shuningdek, tadbirlarni oʻtkazish joyi sifatida ham xizmat qilgan. Loyihaning asosiy tashkilotchisi Šentrupert meri Rupert Gole edi. Aholi punkti hisoblangan Mirna vodiysidagi 650 dan ortiq kozoleclar muzeyning asosiy eksponati vazifasini bajargan. Ularning orasida butun mamlakat boʻylab eng kattasi Simončič kozolec boʻlgan.

## Galereya

Fayl:Kozolec-Valvasor.jpg|alt=A Valvasor copperplate engraving depicts filling a hayrack with hay| Valvasor mis plitasi o'ymakorligida kozolecni pichan bilan to'ldirish tasvirlangan
Fayl:Kozuc.jpg|alt=An abandoned single straight-line hayrack just outside Olševek in winter|Qishda Olševek yaqinidagi tashlandiq qoldirilgan to'g'ri chiziqli kozolec
Fayl:Toplar_Motnik.jpg|alt=Double hayrack in Motnik, Tuhinj Valley|Motnik, Tuxinj vodiysidagi qoʻsh tomli kozolec

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Čop, Jaka; Cevc, Tone: *Slovenski kozolec = Sloveniya Hay-rack*, Žirovnica 1993, Agens  (**sloven, ingliz**)

## Havolalar

* kozolec.si — Har xil turdagi pichanlar.