Filiz Akın

**Filiz Akın** (1943-yil 2-yanvar) – turk aktrisasi, yozuvchi va teleboshlovchi. *Yeşilçam* turk kinosining „olijanob, zamonaviy, shaharcha va nafis yuzi“ sifatida tanilgan Filiz Akin Turkiyda oʻz muhlislariga ega.

## Hayoti va faoliyati
### Hayotining ilk damlari
Filiz Akin 1943-yil 2-yanvarda Anqarada tugʻilgan. Uning onasi Habibe Leman Shashirmaz Anqaradan tikuvchi, otasi Bekir Sami Akin esa Afyonkarahisarlik qozi edi. Uning onasi ota tomonidan kelib chiqishi alban, otasi esa onasi tomonidan cherkes edi. Uning onasining ikkinchi turmushidan Gyunseli singlisi bor. Uning buvisi Halime Hanimning otasi Atatürkning xizmatchisi, oʻgay otasi esa Otaturkning yordamchisi boʻlgan va davlat tadbirlarida Otaturkning kiyimida Halime Hanimdan yordam soʻragan. Filiz Akin 3 yoshigacha otasi ishlayotgan Beypazarida yashadi. 5 yoshida u boshlangʻich maktabga borishni boshladi. Boshlangʻich taʼlimni Anqara, Qizilay shahridagi Sarar boshlangʻich maktabida tugatgan. Ota-onasi u 7 yoshligida ajrashishdi.

## Kollej yillari
Filiz Akin oʻqishni *TED Ankara kolleji Foundation maktablari*da internat va stipendiya orqali davom ettirdi. U oʻzining rasmlari va kompozitsiyalari bilan maktabda turli mukofotlarga sazovor boʻlgan. U barcha darslarni muvaffaqiyatli topshirdi va oʻqituvchilari tomonidan ideal talaba sifatida tanlandi. Uning maktabdagi eng mashhur yashirin isteʼdodi unga juda yaxshi taqlid edi. 1960–yil iyun oyida u kollejni tugatdi. Oʻqishni tugatgach, u *American Export-Isbrandtsen Linse* kompaniyasining Anqara boʻlimida ishlay boshladi. Kompaniyada ikki yil ishlagandan soʻng, u uning dengiz boʻlimi boshligʻi boʻldi. U ingliz, fransuz va biroz italyan tillarini ham oʻrgangan. Shu bilan birga, u Anqara universitetining Til, tarix va geografiya fakultetida bir semestr davomida tahsil oldi va arxeologiya fanidan ham tahsil oldi.

## Shon-sharafga koʻtarilishi
Akin dugonasi Oya Sanning onasining talabi bilan *Artist* jurnali tomonidan uyushtirilgan tanlovda qatnashdi va 1962-yili gʻolib boʻldi. Unga „Akasyalar Açarken“ filmida oʻynagan taqdirdagina mukofot olishi aytilgach, uni qabul qilmadi. Jurnalistlar va kinoijodkorlar uni ishontirish uchun Istanbuldan Anqaraga kelishdi, lekin u shunda ham kelishuvni qabul qilishdan bosh tortdi. Ammo Memduh Un Anqaraga kelib, buni talkif qilganida, u filmda oʻynashga rozi boʻldi. U universitetni tashlab ishladi va onasi bilan Istanbulga keldi. Jurnal rahbarlariga va uni rolni olishga koʻndirgan Memduh Unga ishonish Akinning kino karerasini boshlashiga yordam berdi.

U 1962–yilda shartnoma imzoladi va  Goksel Arsoy bilan oʻzining birinchi filmi *Akasyalar Açarken*ni suratga olgach, prodyuserlar butun yil davomida unga dastur tayyorladilar.

### 1962–1975 yillar
*Umutsuzlar*, *Ankara Ekspresi*, *Utanç*, *Dağlar Kızı Reyhan* va *Yankesici Kız* filmlari uning eng mashhur filmlaridan edi. 1971–yilda Anqara Ekspresi filmidagi roli uchun 8-Xalqaro Antaliya kinofestivalida eng yaxshi ayol roli mukofotiga sazovor boʻldi. 1962-yilning mayidan 1972-yilning sentyabrigacha u 105 dan ortiq filmlarda rol oʻynagan. 116 filmda rol oʻynagach Akin 1975-yilda kinodagi faoliyatini yakunladi. Aktyorlar Türkan Şoray, Hülya Koçyiğit va Fatma Girik bilan birga u turk kinosida iz qoldirdi va oʻz davrining toʻrtta nufuzli aktrisasidan biri sifatida qabul qilindi.

1965-yilda Turker İnanogʻlu bilan birinchi turmushidan oʻgʻli İlker tugʻildi. Bu davrda oila Shishlida istiqomat qilgan. 1974-yilda er-xotin 10 yillik nikohdan keyin ajrashishdi.

### 1975–1982 yillar
Kino karerasini tugatgandan soʻng, Istanbul Bankning reklama roliklarida oʻynadi va 1977-yilda TRTda Podyum Show musiqiy dasturini taqdim etdi. 1979-yilda u Haldun Dormenning „Bir Ayrilik“ spektaklida rol oʻynadi.

1979-yilda u Izmir xalqaro yarmarkasida boshlovchi sifatida qatnashdi.

1979-yil sentyabrda Izmir Efes mehmonxonasiga kirib ketayotganda hujumchi tomonidan oyogʻiga pichoq bilan jarohat yetkazildi. Darhol qoʻlga olingan hujumchi prokurorga Filiz Akinni sevib qolganini aytdi, lekin qiz uning iltimoslarini rad etganidan keyin uni pichoqlashga qaror qildi. Keyinchalik u oʻz iqrorini oʻzgartirdi va mafiya boshligʻi Mehmet Nabi Inciler tomonidan ushbu harakatni amalga oshirishni talab qilganini aytdi. Filiz Akin hujumdan engil jarohat bilan omon qoldi va xuddi shu kechada sahnaga chiqdi.

### 1982–2002 yillar
Akin 11 yil davomida Parijning Neuilly va Bougival shaharlarida yashadi, soʻngra keyingi toʻrt yil davomida Turkiyaning Parijdagi elchixonasiga koʻchib oʻtdi va Frantsiyada 15 yil qolib ketdi.

1982-yilda u Bubi Rubinshteynga turmushga chiqdi. Ular 11 yillik nikohdan keyin 1993-yilda ajrashishdi.

1994-yil may oyida Anqarada Milliy razvedka tashkiloti rahbari Sönmez Köksalga turmushga chiqdi. Nikohdan keyin er-xotin Anqaraga joylashdi. Ularning nikoh guvohlari Prezident Süleyman Demirel va Turkiya Buyuk Millat Majlisi raisi Hüsamettin Cindoruk edi.

Uning turmush oʻrtogʻi Sönmez Koʻksal 1998–yil fevral oyida Frantsiyaga elchi etib tayinlangan va ular toʻrt yil davomida Turkiyaning Parijdagi elchixonasida yashagan. Turkiyani va uning madaniyatini Parijda tanitish maqsadida La Fayetteda Turk-Usmonli mahsulotlari koʻrgazmasini, Bagatelleda Lale Park va Turk rassomlari koʻrgazmasini tashkil qildi. Bu harakatlar Filiz Akinni madaniyat elchisiga aylantirdi, u oʻz saʼy-harakatlari bilan frantsuzlarga turk madaniyatidan taʼsir koʻrsatdi.

1991 yilda otasi Sami Akin Izmirda vafot etdi.

### 2002–yildan hozirgi kungacha
2002–yilda u burun va ogʻiz saratoni (nazofarenks) borligini bildi. U Texas universitetining MD Anderson saraton markazida davolandi va saraton kasalligi davolandi.

2004–yildan 2007–yilgacha u Sabah gazetasida sharhlovchi boʻlib ishlagan.

## Manbalar

## Havolalar
* Biography of Filiz Akın  
* Gumusperde – Online Filiz Akın Movies
*