Butunjahon kitob kuni

**Butunjahon kitob kuni** (shuningdek, **Jahon kitob va mualliflik huquqi kuni** yoki **Xalqaro kitob kuni** sifatida ham tanilgan) — har yili Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taʼlim, fan va madaniyat tashkiloti (YUNESKO) tomonidan oʻqish, nashr etish va mualliflik huquqini targʻib qilish maqsadida oʻtkaziladigan tadbirdir. Birinchi Butunjahon kitob kuni 1995-yil 23-aprelda nishonlangan. Butunjahon kitob va mualliflik huquqi kuni munosabati bilan YuNESKO kitob industriyasining asosiy tarmoqlari maslahat qo‘mitasi bilan birgalikda bir yil muddatga Jahon kitob poytaxtini tanlaydi. Belgilangan har bir Jahon kitob poytaxti kitob va kitobxonlikni nishonlash va targʻib qilish boʻyicha tadbirlar dasturini amalga oshiradi.

## Sana tanlash
Asl gʻoya 1922-yilda Barselonadagi Servantes nashriyoti direktori Vicente Clavel tomonidan yozuvchi Miguel de Cervantesni sharaflash va kitoblar savdosini koʻpaytirish usuli sifatida oʻylab topilgan. Bayram 1926-yil 7-oktabrda, Servantesning tugʻilgan kunida nishonlangan va uning vafoti sanasiga, yaʼni 1930-yil 23-aprelga koʻchirilgan.

1995-yilda YuNESKO 23-aprel kuni Butunjahon kitob va mualliflik huquqi kunini nishonlashga qaror qildi, chunki bu sana William Shakespeare va Inca Garsilaso de la Vega vafotining yilligi, shuningdek, bir necha boshqa taniqli mualliflarning tugʻilgan yoki vafot etgan kunidir.

## Mintaqalar boʻyicha Jahon kitob kuni

### Jahon kitob poytaxti
Butunjahon kitob poytaxti (WBC) YUNESKO tashabbusi bo‘lib, 23-aprel — Butunjahon kitob va mualliflik huquqi kunidan boshlab bir yil davomida kitoblarni targ‘ib qilish va kitobxonlikni rag‘batlantirish uchun kitob poytaxtini tanlaydi. YuNESKOning Butunjahon kitob poytaxti sifatida belgilangan shaharlar barcha yoshdagilarda kitobxonlik madaniyatini ragʻbatlantirish va YUNESKO qadriyatlarini baham koʻrish maqsadida tadbirlarni amalga oshiradi.

2001-yilda YuNESKO 31c/29 rezolyutsiyasini qabul qilib, Jahon kitob poytaxti dasturini yaratdi va 2001-yilda Madridni birinchi WBC shahri deb nomladi. Maslahat qoʻmitasi YUNESKO, Xalqaro noshirlar assotsiatsiyasi, Xalqaro kutubxonalar uyushmalari va institutlari federatsiyasi, Xalqaro mualliflar forumi va Xalqaro kitob sotuvchilari federatsiyasidan iboratdir.

### Ispaniya
Ispaniyada Kitob kuni 1926-yildan boshlab har yili 7-oktabr Miguel de Cervantes tugʻilgan deb hisoblangan sanada nishonlana boshladi. Biroq, bu kunni ochiq havoda sayr qilish va kitob varaqlash uchun yanada qulayroq mavsumda nishonlash maqsadga muvofiq deb topildi. Bahor kuzdan koʻra yaxshiroq edi. Shunday qilib, 1930-yilda qirol Alfonso XIII Servantesning taxminiy vafoti sanasi boʻlgan 23-aprelda Kitob kunini nishonlashni oʻzgartirishni maʼqulladi.

### Shvetsiya
Shvetsiyada bu kun *Världsbokdagen* („Jahon kitob kuni“) sifatida tanilgan va mualliflik huquqi jihati kamdan-kam tilga olinadi. Odatda 23-aprelda nishonlanadi, Pasxa kuni bilan toʻgʻri kelib qolmaslik uchun 2000- va 2011-yil 13-aprelga koʻchirilgan.

### Buyuk Britaniya va Irlandiya
Buyuk Britaniya va Irlandiyada Butunjahon kitob kuni mart oyida xayriya tadbiri boʻlib, har yili birinchi payshanba kuni oʻtkaziladi va maxsus nashrlar chiqishi bilan bir vaqtga toʻgʻri keladi. Har yili 23-aprel kuni nishonlanadigan Butunjahon kitob kechasi, The Reading Agency mustaqil xayriya tashkiloti tomonidan tashkil etilgan tadbirdir.

### Qoʻshma Shtatlar
Merilend shtatining Kensington shahrida Xalqaro kitob kuni 26-aprelga eng yaqin yakshanba kuni ko'cha festivali bilan nishonlanadi. 2020-yilda 15-yillik Kensington Kitob festivali kuni COVID-19 pandemiyasi tufayli bekor qilingan.

### Hindiston
Butunjahon kitob kuni Hindistonda ham har yili 23-aprelda nishonlanadi. Bu Hindistonning koʻplab joylarida odamlarni kitob oʻqish va nashr etishga undash va xabardor qilish uchun nishonlanadi.

## Galereya

Fayl:Printing3 Walk of Ideas Berlin.JPG|*Modern Book Printing*, Berliner g'oyalar yurishining to'rtinchi haykali (oltitadan). Ochilish: 2006-yil 21-aprel.
Fayl:World Book Day in Tunisia 2012.jpg|Tunislik talabalar 2012-yil Jahon kitob kunida ko'chada kitob o'qishmoqda
Fayl:Book tent DSC07255 C.jpg|Helsinkidagi kitob ko'rgazmasi, Finlandiya, 2011-yil Jahon kitob kuni


## Yana qarang

* Xalqaro bolalar kitobi kuni
* Butunjahon intellektual mulk kuni
* Ixtirochilar kuni
* BMT ingliz tili kuni
* Butunjahon hikoya qilish kuni

## Manbalar

## Havolalar

* Butunjahon kitob va mualliflik huquqi kuni, Birlashgan Millatlar Tashkiloti: 23 aprel
* YUNESKO Bosh direktori Odri Azule xonimning Butunjahon kitob va mualliflik huquqi kuni 2019 munosabati bilan maktubi
* AQShning Merilend shtati, Kensington shahrida Xalqaro kitob kuni nishonlandi