open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Se cholg‘u asbobi

**Se** (xit. y, pinyin *Sè*, qadimgi rus tilidagi manbalarda **She** va **Khe**) — qadimgi xitoy torli cholgʻu cholgʻu asbobi boʻlib, torlari ostida sandiqsifat quti boʻlgan oʻziga xos uzunchoq cholgʻu asbobi.

Uzoq tarixga ega boʻlgan chol’gu Xitoyda juda qadimda davrlardan maʼlum (jumladan, bu kabi asboblar Xunan va Xebey provinsiyalaridagi qabrlarda topilgan). Baʼzi afsonalarga koʻra, se ixtirosi imperator Fu Xi nomi bilan bogʻliq. Asbob „Shi jin“ va „Lun Yuy“ kabi qadimiy kitoblarda ham tilga olingan.

Se torlari xitoycha diatonik gammaning beshinchi darajasi boʻyicha qurilgan, yaʼni ohang qatorida birinchi ikkita nota bir-biridan butun ohang ortda qoladi, ikkinchisi uchinchidan kichik uch darajasida, uchinchisi toʻrtinchidan va toʻrtinchisi beshinchisidan yana butun bir ohang farq qiladi. keyin xuddi shu tartibda bir oktava yuqorida davom etaveradi. Sening oʻlchamlari unga oʻrnatiladigan torlarning 16, 25 yoki 36 sonidan kelib chiqqan holda har xil boʻlishi mumkin. Qoidaga koʻra, torlar soni, odatda, 25 dan 50 gacha, Sening uzunligi esa 100-160 sm dan oshmagan. Rivoyatga ishoniladigan boʻlsa, Fu Xi ixtiro qilgan Se 50 torli boʻlgan, keyinchalik Huangdi ularning sonini 25 tagacha qisqartirgan. Undan soʻng, yanada kamaygan; arxeologlar 25, 24, 23 va 19 torli Seni topishga muvaffaq boʻlgan. Se torlari koʻpincha ipakdan qilingan (ESBE'ga koʻra, ular metalldan ham yasalishi mumkin), ularning qalinligi har xil boʻlishi mumkin, tanasi odatda yogʻochdan qilingan. Musiqachilar asbobni tizzalariga qoʻyib, chap va oʻng qoʻl barmoqlar torlarga navbatma-navbat chertib chalishdi.

Se, koʻpincha, kichkina fou doʻmbirasining ritmik zarbalari joʻrligida diniy qoʻshiqlar kuylashda chalingan. Zamonaviy Xitoyda Se oʻynay oladiganlar soni ancha kam.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Solovyov N. F. She, muzikalniy instrument // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Tangentenflyugel

**Tangentenflyugel** () — klavesin va pianino xususiyatlarini oʻzida mujassam etgan XVIII asrning ikkinchi yarmida paydo boʻlgan klaviaturali cholgʻu asbobi; hammerklavierning avvalgi ajdodi. U 1750-yillarda Regensburgda ushbu asbobni ishlab chiqarishga asos solgan Frants Yakob Shpet (Kristof Fridrix Shmal bilan birgalikda *Späth & Schmahl*)tomonidan ixtiro qilingan. Boshqa mamlakatlarda shu kabi asboblar aksar hollarda tayyor klavesinlardan (mexanikani almashtirish orqali) ishlab chiqarilgan. Tangentflyugel ohangining tabiatiga koʻra, yuqori registrlarda pianinoga, pastkida klavesinga yaqinroq.

Karl Filipp Emmanuel Baxning bir qator klavier asarlari tangentenflügel uchun maxsus moʻljallangan, deb ishoniladi. U 1777-yilda Volfgang Amadeus Motsartga yozgan maktubida, garchi uning fikrlari (Iogann Andreas Shtayn asarining cholgʻu asbobi yoʻnalishida, yaʼni pianinoga) oʻzgarayotganini taʼkidlasada, „Shpetov klaviri“ga hayrixohligi haqida () soʻz yuritadi. XVIII asrning oxiriga kelib, fortepiano tangentenflyugel oʻrnini butunlay egalladi.

Autentistlar faoliyati tufayli qadimiy cholgʻu asboblariga boʻlgan qiziqishning tiklanishi natijasida XX asrning ikkinchi yarmida tangentenflügelning bir necha nusxasi yaratildi. Baʼzi musiqachilar tegishli tarixiy davrd musiqalarini chala boshladi. Xususan, Ditrix Fisher-Dieskau tangentenflügel (Jörg Demus) joʻrligida K. F. E. Bax qoʻshiqlari diskini yozdi. Xuddi shu bastakorning klavier qismlarini tangentenflügelda Miklosh Spagni (shu jumladan, bir qator konsertlarni) va Rolf Junghans yozib olgan. Gislen Potvlige oʻzi yasagan tangentenflügelda Motsart va Haydnning kompozitsiyalari ijro etadi. Motsart va Haydn musiqalari Boyan Vodenicharov va boshqalar tomonidan ijro etilgan. Tangentenflügel Rossiya tinglovchilariga ilk marotaba Aleksey Lyubomov tomonidan 2008-yili boʻlib oʻtgan „Antikvarium“ Moskva qadimgi musiqa festivalida taqdim etilgan.

## Manbalar
Serer xalq

**Serer** — Senegal Respublikasining Diurbel shahri yaqinida va Dakar shahri janubi-sharqidan oʻtuvchi Nielumole daryosining quyi oqimida yashovchi xalq; Senegalda yashovchi ikkinchi yirik etnik guruh. Taxminan 32 ming kishi ham Gambiyada yashaydi. Umumiy soni 1,9 million kishidan ortiq.

## Tarixi
Ayrim fikrlarga koʻra, Serer xalqi afsonaviy gangara xalqi avlodlaridir, VIII asrda ular soninke tomonidan istilo qilingan. Boshqa bir taxminlarda, jamoa XI asrda Mavritaniya janubida shakllangani aytiladi. Almoravidlarning bosimi ostida Senegal daryosining janubiga koʻchib oʻtgan hamda fulbalar bilan hamkorlikda 1186-yilda Valo davlatiga asos solgan. Keyinchalik ular Senegalning quyi oqimiga koʻchib oʻtib, Fulbedan mustaqil ravishda Sin va Salum mustaqil davlatiga asos solgan. XIX asrning 2-yarmida marabotlar harakati taʼsirida xalq orasida islom dini tarqalgan.

## Oila qadriyatlari
XX asr oʻrtalariga qadar sulola onalar bilan belgilanar edi. 1939-yil maʼlumotlariga koʻra, katta boʻlinmagan matrilineal oilalarni (ndokya) ona tarafidan dalalar va chorva mollariga egalik qilgan erkaklarning kattalar boshqargan. Har bir oilaning oʻz nomi boʻlib, oila ichida nikoh taqiqlanadi. Boshqaruv oqsoqollar kengashiga tegishli.

## Tili va madaniyati
Serer tili Niger-Kongo tillari makro oilasining Atlantika oilasiga mansub. Sererlarning bir qismi volof tilida gaplashadi. Diniy mansublik: anʼanaviy eʼtiqod tarafdorlari, musulmonlar. Ajdodlar madaniyatining Oliy xudo Shoxga ibodat qilishni targʻib etuvchi madaniyat — pangol ham ancha rivojlangan. Asosan, yerga ishlov berish qishloq xoʻjaligi (yeryongʻoq, tariq, sholi), qirgʻoqboʻyida — baliqchilik; yeryongʻoq plantatsiyalarida korandalik bilan shugʻullanishadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Etnolirik. Tassou: Afrika ayollarining qadimiy soʻzlashuvi
Birinchi May stadioni

**Birinchi May nomidagi Ninnado stadioni** (kor. —  綾羅島五月一日競技場, 릉라도5.1경기장) - Shimoliy Koreyaning Pxenyan shahridagi kichik qumli Ninnado orolida joylashgan koʻp funksiyali stadion.  Bu 114 000 tomoshabinga mo'ljallangan, umumiy maydoni 207 000 m² bo'lgan, dunyodagi ikkinchi yirik stadion. Pragadagi “Stragov” stadioni nostandart hajmga ega va 220 000 tomoshabinga moʻljallangan boʻlib, hozirda stadion sifatida emas, mashgʻulotlar bazasi sifatida foydalaniladi.

## Asosiy maʼlumotlar
1989-yilda Yoshlar va talabalarning XIII festivalini o'tkazish uchun qurilgan.  Hozirda arenadan KXDR terma jamoasining uy futbol matchlsri, yengil atletika boʻyicha ba’zi musobaqalar oʻtkaziladi, biroq uning asosiy maqsadi «Arirang» ommaviy festivali (ommaviy musiqiy va gimnastika chiqishlari) oʻtkazishdir.  Stadion 114.000 kishini sig'dira oladi, bu esa sig'imi bo'yicha dunyodagi ikkinchi eng katta stadionga aylantiradi.  Barcha o'rindiqlar o'tiriladigan va individualdir.

Stadion nomi u joylashgan Tedongan daryosi bo'yidagi Ninnado orolidan va Xalqaro mehnatkashlar kuni - 1-maydan olingan.  «Birinchi May» stadionining dizayn xususiyati halqani tashkil etuvchi o'n oltita kamardir, shuning uchun stadion magnoliya guliga o'xshaydi. Gulbarg shaklidagi tom tribunalar va sakkiz qavatli stadion binosini qoplaydi.  Tomning eng baland qismi yerdan 60 metr balandlikda joylashgan.

Har yili, 2002-yildan boshlab, avgustdan oktabrgacha stadionda Chuchxe (Kim Ir Sen tomonidan ishlab chiqilgan Shimoliy Koreya milliy kommunistik davlat mafkurasi) gʻoyasini, xalq va armiyaning “kuchli va farovon davlat” barpo etish va birlashtirish yoʻlidagi kurashini tarannum etuvchi ommaviy musiqiy va gimnastika tomoshalari boʻlib oʻtadi.  Ishtirokchilar soni bir yuz ellik ming kishiga yetishi ham mumkin, shu bilan birga sport arenasini sahnaga aylantiradigan juda ko'p turli xil yorqin va chiroyli dekoratsiyalardam foydalaniladi.  2007-yil avgust oyida spektakl Ginnesning rekordlar kitobiga tarixdagi eng koʻp odam jalb qilingan shou sifatida kirdi.

Stadionda sportchilarni tayyorlash uchun turli qulayliklar, sport zallari, suzish havzalari, oshxona, restoran, zamonaviy 200 metrlik trek mavjud.  Stadionda 80 ta chiqish bor.

## Manbalar
Eduard Avanesov

**Eduard Sergeyevich Avanesov** (1932-yil 30-yanvar, Ashxobod — 1995-yil 8-avgust, Toshkent) — o‘zbek sovet sport jurnalisti, sharhlovchisi. Yozuvchi, shoir, ssenariychi. Sportchi, og‘ir atletika bo‘yicha SSSR sport ustasi. O‘rta Osiyo va Qozog‘iston respublikalari spartakiadasi chempioni. 1967-1976-yillarda Og‘ir atletika bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi bosh murabbiyi. O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan murabbiy.

## Tarjimai hol
U 1932-yil 30-yanvar sanasida Ashxobodda arman oilasida tug‘ilgan. Bo‘lajak sport sharhlovchisi Ashxobod yuridik instituti va Toshkent davlat jismoniy tarbiya institutini tamomlagan.

Eduard sport gazetalarida — „Futbol“, „Sovet sporti“, „Sovet vatanparvari“, „Sharq haqiqati“, „O‘zbekiston sportchisi“ hamda O‘zbekiston televideniyesida maxsus muxbir lavozimlarida faoliyat yuritgan.

Shuningdek, u o‘zbek tilidagi futbol adabiyotlarini chiqarish tashabbuskori.

## Ijodiy faoliyati
Sport kitoblari muallifi:

* „ Paxtakor xorijiy orbitalari“
* „Oltin maʼbuda yo‘llari“
* „Toshkentlik to‘purar Gennadiy Krasniskiy“

Futbol kalendar-solnoma va dasturlarining tuzuvchi-muallifi:

* „Futbol-69“ (Toshkent, 1969-yil)
* „Futbol-71“ (Toshkent, 1971-yil)
* Futbol-72 (Toshkent, 1972-yil)
* „Futbol-73“ (Toshkent, 1973-yil)
* „Futbol-74“ (Toshkent, 1974-yil)
* „Futbol-78“ (Toshkent, 1978-yil)
* „Futbol-79“ (Toshkent, 1979-yil)
* „Futbol-83“ (Toshkent, 1983-yil)
* „Futbol-86“ (Toshkent, 1986-yil)
* „Futbol-88“ (Toshkent, 1988-yil)
* „Futbol-89“ (Toshkent, 1989-yil)
* „Futbol-90“ (Toshkent, 1990-yil)
* „Paxtakor“-91. Mavsum dasturi (Toshkent, 1991-yil)
* „Futbol-1991. Ikkinchi davrasi“ (Toshkent, 1991-yil)

E.Avanesov „Spartakiadaning uch zarbasi“, „Sobir qilichi“, „Yashil o‘tdagi oq to‘p“, „Jahon chempioni Rufat Risqiyev“ va boshqa hujjatli filmlar ssenariylari muallifi sanaladi.

Sheʼrlar to‘plami nashrdan chiqqan.

Taniqli sport sharhlovchisi 1995-yil 8-avgustda Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

## Havolalar

* Rossiya jurnalistlari. XX—XXI Maʼlumotnoma va ensiklopedik nashr Avanesov Eduard Sergeevich
Elizabeth Bennet

**Elizabeth Bennet** () 1813-yilda yozilgan Jane Austen qalamiga mansub „Andisha va gʻurur“ romanining bosh qahramoni. Doʻstlari va oilasi uni koʻpincha **Eliza** yoki **Lizzie** deb atashadi. Elizabeth besh qizli oiladagi ikkinchi farzand. Vaqt va atrof-muhit sharoitlari uni iqtisodiy xavfsizlik uchun qulay nikoh izlashga undasa-da, Elizabeth sevib turmush qurishni xohlaydi.

Elizabeth Jane Austenning qahramonlari ichida eng hayratlanarli va eng yoqimtoyi sanaladi. U oʻzining murakkabligi tufayli Britaniya adabiyotidagi eng sevimli qahramonlardan biri hisoblanadi. Austenning oʻzi Elizabethni bosma nashrlarda „yoqimli jonzot“ deb taʼriflagan.

Elizabeth Angliyaning Hertfordshire shahridagi Meriton qishlogʻi yaqinida joylashgan Longbourn mulkidagi besh Bennet opa-singillarning ikkinchi eng kattasidir. U romanning oʻrtalarida 20 yoshda. Elizabeth aqlli, yosh „jonli, oʻynoqi xulq-atvori bilan, har qanday kulgili narsadan zavqlanadigan“ ayol sifatida tasvirlangan. U tez-tez oʻynoqi xushmuomalalik bilan munosabatga kirishadi. Romanning boshida u oʻzining aql-zakovati va boshqalarning ijtimoiy xulq-atvori va niyatlarini baholashdagi aniqligi bilan shaxsan faxrlanadigan obraz sifatida tasvirlangan.

Uning otasi yer egasi, lekin uning qizlari merosxoʻr boʻlolmaydi, chunki mulk erkak zurriyotga tegishli (u faqat erkak qarindoshlariga meros boʻlishi mumkin). Janob Bennet vafot etgach, uning Longbourndagi mulki amakivachchasi va eng yaqin erkak qarindoshi, Catherine de Bourgh xonimga tegishli Kentdagi Rosings mulki ruhoniysi janob William Collinsga meros boʻlib qoladi. Bu kelajak Bennet xonimning oʻz qizlarini badavlat erkaklarga turmushga berishga intilishiga sabab boʻladi.

Asarda Elizabeth otasining sevimlisi, aksincha, ayniqsa Elizabeth janob Collinsning turmush qurish taklifini rad etganidan keyin u onasining sevimlilik jihatdan eng oxirgi qizi deya tasvirlangan.Uning onasi uni goʻzallik va feʼl-atvorda ustun deb biladigan opa-singillari Jane va Lydia bilan salbiy taqqoslaydi va erining Elizabethni nima uchun boshqa qizlaridan afzal koʻrishini tushunmaydi. Elizabeth koʻpincha onasi va uchta singlisining nooʻrin va ahmoqona xatti-harakatidan xafa boʻladi va xijolat tortadi.

Oʻz qishlogʻida Elizabeth goʻzal va „nozik koʻzli“ maftunkor yosh ayol hisoblanadi va bu xislatlari bilan Janob Darcyning eʼtiboriga tushadi. Keyinchalik Darcy uning „goʻzal va jozibador“ qomatiga, „xushfeʼl xulq-atvoriga“, koʻproq eʼtibor qaratadi va oxir-oqibat uni oʻz tanishlaridagi „eng chiroyli ayollardan biri“ deb biladi.
## Manbalar
Osaka qimmatli qogʻozlar birjasi

**Osaka qimmatli qogʻozlar birjasi** (kābushigaisha o:saka sho:ken torihikijo) ― Yaponiyadagi ikkinchi yirik birja bozoridir. Qimmatli qogʻozlar, fyucherslar, optsionlar savdosi.

Birja Osiyo va Okeaniya fond birjalar Federatsiyasiga kiradi.

## Tarix
Osaka fond birjasi Co., Ltd. 1878-yilda tashkil etilgan.

1943-yilning iyun oyida birja Osakadagi Japan Securities Exchange boʻlimi boʻldi. Biroq, Japan Securities Exchange faoliyati 1945-yilda toʻxtatildi va 1947-yilda birja rasman tugatildi.

Osaka fond birjasini qayta tiklash bazasi 1948-yilda birja va qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi yangi qonun qabul qilingan edi. Natijada 1949-yilda Osaka Securities Exchange tashkil etildi.

1956-yilda birjada obligatsiyalar savdosi tizimi qayta yaratildi.

1956-yilda birjada obligatsiyalar savdosi tizimi qayta yaratildi.

1974-yilda axborotni saqlash uchun kompyuter tizimi ishga tushirildi. Birjada toʻliq savdo 1999-yilga qadar elektronga aylandi.

2001-yilda Osaka fond birjasi Kioto fond birjasi bilan birlashtirildi.

2010-yil 1-aprelda Osaka fond birjasi bozorlaridan biriga aylangan JASDAQ qimmatli qogʻozlar almashinuvini sotib oldi.

2012-yilda Tokio fond birjasi Osaka fond birjasini sotib olishni amalga oshirdi, 2013-yil 1-yanvarda  tashkil etilgan Qoʻshma kompaniya Yaponiya Exchange Group, Inc deb nomlandi.

## Yana qarang
* Osaka fond birjasida roʻyxatga olingan kompaniyalar
* Nagoya fond birjasi
* Tokio fond birjasi
## Manbalar


## Havolalar
* Официальный сайт биржи
* Официальный сайт биржи (на англ.языке)
Sirxiylar

**Sirxiylar** (*SirkhIyan* — oʻz nomi) — Dogʻistonning markaziy qismidagi dargʻinlar etnik guruhi. Islom dinining Shofi’iy mazhabidagi sunniy musulmonlardir. Ular Syurga erkin jamiyati aʼzolari.

## Etnonim
**Sirxiylar nomi**ning kelib chiqishi quyidagicha izohlanadi. U forscha *ser* — „togʻ“ soʻzi bilan bogʻliq. *"Sergeran"* soʻzining etimologiyasi quyidagicha: ser forscha „togʻ“ soʻzi, geran „yurt“ — togʻlar mamlakati maʼnosini anglatadi.

## Joylashuvi
Sirxiyaliklar hududlarda ixcham holda yashaydilar.

* Akushinskiy: Naxki, Natsi, Tsugni, Urgani, Gulebki, Tuzla, Giyagira, Kulia, Karap, Murlatina, Xurbi, Urjagi, Kassagu, Bikalamaxi, Kadamaxi, Quyi Karshli , Upper -Kupperali , Upperaikari, Upperakari qishloqlari, Bukka, Utsuli, Aras
* Daxadayevskiy: Urari, Guladti, Mirzitda, Karbachi, Duakar, Sursbachi, Turakari, Urxuchi, Oyatsuri, Shahbannakyab, Xurshni qishloqlari.
* Sirxiylar Dogʻistonning tekis hududlari va shaharlarida ham istoqomat qiladi.

## Tarixi

## Tili
Sirxiylar Nax-Dogʻiston tillar oilasining Dargʻin shoxobchasining sirx lahjasida gaplashadi.

## Manbalar
Vilyam Aleksandrov

**Vilyam Aleksandrovich Aleksandrov** (1927-yil 24-mart – 2009-yil 6-may) – rus sovet va isroil yozuvchisi va jurnalisti. O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi.

## Tarjimai holi
Vilyam 1927-yil 24-mart sanasida Xarkovda tugʻilgan, bolaligi Odessa shahrida oʻtgan. Oʻsmirlik paytida Oʻzbekistonga evakuatsiya qilinib, Qoʻqondagi ipak kombinatida, soʻngra Uraldagi qator kombinatlarda elektromontyor boʻlib ishlagan. Urushdan keyin Toshkent sanoat bilim yurtida oʻqigan, loyihalashtirish institutida ishlagan. Keyinchalik Toshkent davlat universitetining filologiya fakultetini tamomlagan. "Sharq yulduzi" jurnali, gazeta, turli nashriyotlarda ishlagan. U 1950-yilda ijodini boshladi. SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, eng yaxshi nasriy asari uchun respublika tanlovi laureati („Momaqaldiroqqa urilish“ romani uchun, 1984-yil).

1996-yildan buyon u Isroilda yashaydi.

„Adabiy Iyerusalim“ jurnali tahririyati kengashi aʼzosi boʻlgan.

2009-yil 6-mayda Isroilda vafot etdi.

Oʻgʻli – Yuriy Aleksandrov (1951-yilda tugʻilgan), sanʼatshunos. Qizi – Irina (1955-yilda tugʻilgan).

## Ijodiy faoliyati
20 dan ortiq kitoblar nashr etilgan. „Zamon qadri – natija vaqti“ trilogiyasi, „Prezidentning oʻlimi“, „Momaqaldiroqqa urilish“, „Yashka“, „Qoʻriqxona“, „Gʻaroyib mehmon“, „Vasiyat qilaman“, „Daryo ustidagi uy“, „MIF sayyorasi“; „Tungi vokzal“, „Odamlar va yulduzlar“, „Bolalik koʻchasi“ (1937-yildagi fojiali voqealar haqida, 10 yoshli bolaning koʻz oʻngida yuz bergan) qissalari shular jumlasidandir. Uning asarlari sahnalashtirilgan, ekran yuzini koʻrgan, boshqa tillarga tarjima qilingan.

Oʻz ishida u fantaziyaga murojaat etib: „Alfa Kentavr“ (1972) qissasida qahramon koinot qaʼriga kirib ketgan va bedarak yoʻqolgan yulduz kemasida halok boʻladi. Yozuvchining ilmiy-fantastik qissalari XXII asrning kundalik hayoti: kosmik parvozlar, miya tadqiqotlari, oʻzga sayyoraliklar bilan uchrashuvlar haqida hikoya qiluvchi „MIF sayyorasi“ (1975)edi.

## Nashrlari
### Kitoblari

* 
* 
*  ["Alfa Tsentavra", „Zdravstvuyte, lyudi!“, „Mashina“, „Narushitel“, „Planeta MIF“, „Plivuщie listya“]
* 
* 
* 

## Manbalar

## Havolalar
* Uilyam Aleksandrovich Aleksandrov
* Aleksandrov, Vilyam Aleksandrovich / / Badiiy adabiyot ensiklopediyasi: Kim kim / Ed. Vl. Gakov. – Mn. : ICO Galaxias, 1995-yil. – 694 Bilan. – .
* Lukashin A. P.
* Varakin A., Levinzon L. „Oʻsha“ avloddan  // Quddus jurnali, 31-son, 2009-yil.
Siksikalar

**Siksiki**, **siksika** () Kanadaning Alberta shtatida yashovchi algonkian tilida soʻzlashuvchi hindu qabilasi. Siksika tilida qabila nomi ***Siksikawa*** (Siksikawa) deb ataladi va „*Blackfoot“* - qoraoyoqlilar maʼnosini beradi.

## Tarixi
Pikan va Kaina qarindosh qabilalar bilan birgalikda Blackfoot konfederatsiyasiga kirar edi. Biroq, ulardan farqli ravishda atrofdagi qabilalar va oq tanlilar bilan tinch-totuv yashay olardi. Kaina va Pikanlar esa jangovarlikalri bois, koʻproq jang qilardi.

## Soni
Bugungi kunda Siksikalarning aksariyati oʻzalrining Alberta provinsiyasi, Kalgari shahridan sharqda joylashgan rezervatsiyalarida yashaydi. 2018-yil holatiga koʻra, ularning soni 7497 kishini tashkil etadi. Shundan 4095 kishi Alberta provinsiyasida.

## Yana qarang

* Qora oyoq

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Betti Bastien, Yurgen V. Kremer: *Blackfoot bilish usullari: Siksikaitsitapi dunyoqarashi, Kalagari* universiteti matbuoti, 2004-yil
* Syuzan Berri, Jek Brink, Alberta viloyati muzeyi (Hrsg.): *Albertadagi aborigenlarning madaniyati: Besh yuz avlod*, Alberta universiteti, 2007, ISBN 0-7785-2852-9
* Endryu Bear Robe: *Siksika Nation: Hindiston hukumati : Shartnomalar, aborigenlarning huquqlari va hozirgi oʻzgarishlar : Siksika millatini qayta qurish*, The Nation, 1991, Michigan universiteti

## Havolalar

* Siksika millatining rasmiy veb-sayti 
* Blackfoot qabilalarining qisqacha tavsifi
Yumin erge

**Yumin (Yumon) erge** (yaylovlimari. Yumin erge, togʻlimari. Yimi erge) — Mari panteonining erkak xudosi Kugu-Yumoning oʻgʻli.

## Afsona
Afsonalardan birida, oliy xudo inson qanday yashashini bilish uchun oʻz oʻgʻlini yerga yuboradi. Shu paytgacha odam koʻrmagan Yumin erge pastga tushib, shudgorchini koʻradi. Uni yerda sudralib yurigan qurt deb adashib, shudgorchi va uning otini choʻntagiga solib, osmonga koʻtarilib, otasiga koʻrsatadi. Lekin Yumo oʻgʻliga shudgorchini olib kelishni aytadi, bu odam ekanligini, yer haydab, ekin ekib, non yetishtirishini tushuntiradi. K. I. Sitnikovning fikricha, Yumin ergening shudgorchi oldiga tushishi va yana dalaga qaytishi yangi xoʻjalik usuli — qishloq xoʻjaligining Xudo nomi bilan muqaddaslanishini anglatadi. Insonning „er haydab, ekin ekib, non yetishtirayotgani“ Xudoning borligini oqlash uchun yetarli sababdir. Nijniy Novgorod Mari ertagida Yumin erge oʻgʻil qiyofasiga kirib choʻpon qizning oldiga tushadi. Yumoning oʻgʻli qizni hammomda yuvinishga taklif qiladi, lekin u uni bir necha bor aldaydi. Er yuzida kim bilan yashaganini hech qachon bilmay, Yumin erge uyiga qaytadi. Qiz Yumoning oʻgʻlini sogʻinib, tugunli archadan narvon yasab, osmonga koʻtariladi. Yumin ergega turmushga chiqqan qiz biroz vaqt oʻtgach, ota-onasini koʻrishga qaror qiladi. Samoviylarning odamlar bilan nikohi haqidagi shunga oʻxshash hikoyalar Mordoviyaliklar orasida ham keng tarqalgan. Tipologik jihatdan Yumin erge obrazi Nishke oʻgʻli mordoviyalik Purgin-paz obrazi bilan, yerdagi choʻpon qiz obrazi — Mordoviya xalq balladalari qahramonlari — Litova, Vasalga obrazlari bilan bir xil.

## Adabiyotlar

* Kaliev Yu. A. Ob astralnix predstavleniyax mari / Sovremennie problemi razvitiya mariyskogo folklora i iskusstva. — Yoshkar-Ola, 1994.
* Kaliev Yu. A. Etnokulturniy status mifologicheskogo soznaniya: genezis, funksionirovanie i evolyutsiya traditsionnogo mirovospriyatiya / na primere mariyskoy mifologii: Dis… dok. filos. nauk. — Cheboksari, 2004.
* Mariyskie narodnie skazki. — Yoshkar-Ola, 2003.
* Mariyskiy folklor. Mifi, legendi, predaniya. / Sost., kommentarii Aksorin&amp;nbsp;V.&amp;nbsp;A. Yoshkar-Ola, 1991.
* Slovar mariyskoy mifologii. Tom 1. Bogi, duxi, geroi. / Avtor-sost. Sitnikov K. I. Yoshkar-Ola, 2006.
* Toydibekova L. S. Mariyskaya mifologiya. Etnograficheskiy spravochnik. — Yoshkar-Ola, 2007. — 312 s. — .
Belarus xalq elchixonalari

**Belarus xalq elchixonalari** ― 2020-yilgi prezidentlik saylovlarining rasmiy natijalari tan olinmaganligi munosabati bilan tashkil etilgan Belarus diasporasi loyihasidir. 2020-yil 10-dekabrda 14 ta mamlakatda ofislar ochildi: Braziliya, Buyuk Britaniya, Germaniya, Irlandiya, Ispaniya, Litva, Portugaliya, Sloveniya, Ukraina, Finlandiya, Fransiya, Chexiya, Shvetsiya va Janubiy Koreya, xalq konsulliklari — Kataloniya va Shotlandiyada.

## Tavsif
Xalq elchixonalari Belarus fuqarolarining chet eldagi huquqlarini himoya qilish, shuningdek, demokratik Belarus manfaatlarini ifodalash uchun tashkil etilgan. Xalq elchixonasini tashkil etish toʻgʻrisidagi qaror Belorussiya diasporasi vakillari tomonidan belaruslar Jahon Kongressi qarori asosida qabul qilinadi va butun mamlakat boʻylab yetakchi Svetlana Tixonovskaya va Xalq inqiroziga qarshi boshqaruv tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi. 2020-yil 31-oktabr — 1-noyabr kunlari videokonferensiya formatida Butunjahon belaruslar kongressi boʻlib oʻtdi, unda xorijdagi belarus diasporasi negizida xalq elchixonalari va jamiyatlarini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi.

## Xalq elchixonalarining vazifalari

# Belorussiyadagi vaziyat haqida jamoatchilikni xabardor qilish.
# Xorijdagi davlat organlari, jamoat birlashmalari, kasaba uyushmalari, ishbilarmonlar, ilmiy va madaniy doiralar bilan aloqalarni oʻrnatish va qoʻllab-quvvatlash.
# Belarusliklarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, mamlakatni tark etishga majbur boʻlganlarga yordam berish.

## Maqsadlar va maqsadlar

* Demokratik Belarusning chet elda vakilligi, uning manfaatlarini taʼminlash.
* Belarusiyadagi vaziyat haqida davlat organlari va jamoatchilikni xabardor qilish.
* Davlat organlari, jamoat birlashmalari, kasaba uyushmalari, ishbilarmonlar, fan va madaniyat doiralari bilan aloqalarni yoʻlga qoʻyish va qoʻllab-quvvatlash, hokimiyat va tashkilotlarga axborotni qabul qilish va uzatish.
* Belorussiyani tark etishga majbur boʻlgan vatandoshlarga yordam berish (kelgan mamlakatda moslashish, yordam mablagʻlari toʻgʻrisida maʼlumot, shoshilinch moddiy yordam).

## Manbalar



## Havolalar
* Официальный сайт
8-mart koʻchasi (Toshkent)

**8-Mart koʻchasi** — Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida joylashgan koʻchalaridan biridir. 8-Mart koʻchasi Xalqaro xotin-qizlar kuni bayrami bilan boʻgliq boʻlib nomlangandir. Koʻcha Inqobod mahallasining Mirobod tumanida joylashgan. 

## Tarixi va nomi
Koʻchaning nomi Xalqaro xotin-qizlar kun bayramiga bagʻishlanib nomlangan. Ayollar uchun maxsus bir kunni tanlash haqida ilk bor 1909-yilda soʻz yuritilgan. Bu tashabbusni AQSH sosialistik partiyasi ilgari surgan. Biroq 1910-yilda Daniya poytaxti Kopengagenda boʻlib oʻtgan sosialist ayollar konferensiyasida germaniyalik Klara Setkin ayollar uchun biror kunni belgilash tashabbusi bilan chiqadi va bu qoʻllab-quvvatlanadi. Ammo ma’lum bir sana tanlanmaydi.

8-Mart koʻchasida 21-iyulning 1961-yilida 13-raqamli tramvay liniyasi qurilgan edi. Ammo koʻchadan keyinchalik tramvay yoʻli olinib tashlandi va 2015-yilda 13-tramvay yopildi. Bir yil oʻtib esa Toshkentda 2-may kuni tramvay liniyasi yopildi.

29-aprelning 2019-yilida soat 10:00dan 19:00gacha Toshkentning ayrim tumanlarida va koʻchalarida gaz oʻchirildi. Shu jumladan 8-Mart koʻchasida joylashgan binolar ham gazsiz qoldi. 

COVID-19 pandemiyasi vaqtida 8-Mart koʻchasida joylashgan 5-son Tumanlararo ftiziatriya dispanserida kechayu kunduz ishladi va koronavirusga chalingan bemorlarni qabul qildi.

## Tavsifi
Koʻcha janubiy-sharqdan, yaʼni Eski Sarikoʻl koʻchasidan boshlanib  Fargʻona Yoʻligacha yakunlanadi. Koʻchadan Surxon koʻchasi, Sumbula koʻchasi, Hamal tor koʻchasi, Vodil koʻchasi va Sayhun koʻchasi oʻtadi.

## Mashhur binolar va inshootlar
### Juft tomondan
* "Topchan" hosteli 104-uyda joylashgan.
### Toq tomondan
* 5-son Tumanlararo ftiziatriya dispanseri 59-uyda joylashgan.
* Toshonmazservis Qk qurilish mollari bozori 53-uyda joylashgan.

## Manbalar
Committee on Data for Science and Technology

**Committee on Data for Science and Technology (CODATA)** — qisqartmaning ruscha talaffuzi [kodata]) — 1966-yilda tashkil etilgan fan boʻyicha xalqaro kengashning distsiplinlerası qoʻmitasi  ilm — fan va texnologiya muammolari uchun muhim maʼlumotlarni toʻplash, tanqidiy baholash, saqlash va qidirishni maqsad qilgan.

Uning maqsadi — fundamental fizik konstantalar va ularni tarjima qilish uchun koeffitsientlar uchun xalqaro miqyosda qabul qilingan qiymatlar toʻplamini vaqti-vaqti bilan nashr etish. Birinchi bunday CODATA toʻplami 1973-yil, ikkinchisi — 1986-yil, uchinchisi — 1998-yil, toʻrtinchisi — 2002-yil, beshinchisi — 2006-yil, oltinchisi — 2010-yil, ettinchi toʻplami — 2014-yil va sakkizinchi toʻplami — 2018-yil.

1998-yildan boshlab, internetda darhol maʼlumot yaratish va nashr qilish tendentsiyasini hisobga olgan holda, CODATA ishchi guruhi har toʻrt yilda bir marta qaror qabul qilib, sobit qiymatlarni nashr etishga yondashuvini oʻzgartirdi.

2017-yilga kelib, Xalqaro birliklar tizimining (SI) yangi tahririni yakunlash uchun foydalanilgan fundamental konstantalar qiymatlari toʻplamining maxsus, favqulodda nashri tayyorlandi. 2018-yilda asosiy sobit toʻplamining chiqarilishi Si ning yangi versiyasiga asoslangan edi, shuning uchun bir qator sobit xatolar sezilarli darajada oʻzgargan.

## Yana qarang
* Xalqaro fanlar kengashi
* Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
* Particle Data Group
* GSSSD — Davlat standart maʼlumotnomasi xizmati
## Manbalar


## Havolalar
* Официальный сайт
* Все значения фундаментальных физических констант, рекомендованные CODATA
Yahudiy xalqining toʻliq huquqlariga erishish uchun ittifoq

**Rossiyada yahudiy xalqining toʻliq huquqliligiga erishish uchun ittifoq** (yiddish: fol, folksgrupe „xalq guruhi“) ― 1905-yil mart oyida Vilnada boʻlib oʻtgan anjumanga asoslangan Rossiyada yahudiy anti — dushman siyosiy tashkilotidir. IIttifoq „Rossiyada yahudiy xalqining fuqarolik, siyosiy va milliy huquqlarini“ belgilash boʻyicha ishlarni eʼlon qildi. Uning izdoshlari yutuqlar sifatida tanilgan.

Ittifoq uchta taniqli advokat Maksim Vinaver, Oskar Gruzenberg va Heinrich Sliozberg tomonidan boshqarildi. U kadet partiyasidan koʻplab Liberal elementlarni oʻz ichiga oladi. Ittifoqning talablari teng fuqarolik huquqlarini, yahudiylarga cheklovlar qoʻyadigan qonunlarni bekor qilishni, til huquqlarini (yiddish va ibroniy tilida oʻqish huquqini) va diniy muassasalarning mustaqilligini oʻz ichiga olgan. Shunga qaramay, Ittifoqning siyosiy dasturi yahudiylar uchun milliy avtonomiyadan tashqariga chiqmadi.

Ittifoqning Markaziy byurosi Sankt-Peterburgda joylashgan. Byuro aʼzolarining yarmi poytaxt vakillari, ikkinchi yarmi esa Rossiya imperiyasining viloyatlaridan edi.

Sionist va yahudiy xalq partiyasi rahbari Semyon Dubnov ittifoqni assimilyatsiya qilishni qoʻllab-quvvatlashda aybladi. Dubnov dastlabki bosqichda ittifoqqa kirdi va Markaziy byuroning sempatizan qismini ajratdi. Biroq, partiya umumiy tilni topishga va Sionizmga qarshi kurashda Bund bilan hamkorlik qilishga muvaffaq boʻldi.

## Havolalar
* Союз для достижения полноправия еврейского народа в России
* Союз для достижения полноправия еврейского народа — статья из Электронной еврейской энциклопедии
*  Ежевика // Союз для достижения полноправия еврейского народа в России
## Manbalar
Suriya milliy simfonik orkestri

**Suriya milliy simfonik orkestri** (Arab. الفرقة السيمفونية الوطنية السورية) — Suriyaning ilmiy musiqa jamoasi. Uning chiqishlari uchun asosiy joy Damashq opera teatri boʻlib, uning koʻplab musiqachilari Damashq markazidagi Umaviylar maydonidagi opera teatri kabi joylashgan Oliy musiqa institutida tahsil olishgan.

## Tarix va faoliyat
Orkestrga asli iroqlik bastakor va musiqachi Sulhi al-Vadi asos solgan boʻlib, u uning birinchi dirijyori boʻlgan va ayni paytda Damashqdagi Oliy musiqa instituti direktori boʻlgan. Orkestrning birinchi ommaviy kontserti 1993-yilda boʻlib oʻtdi. 1998-yil 4-sentabr kuni AQShning Orange County ijrochilik sanʼati markazida  kontsert berdi. Damashq opera teatri orkestrning doimiy yashash joyi boʻlib xizmat qiladi va uning asosiy dirijyori Italiyada akademik musiqiy taʼlim olgan Suriya Maestro Misak Bagbudaryandir.

Orkestr repertuarida Gʻarbiy klassik musiqa va zamonaviy Mari bastakorlarining asarlari, jumladan, Mayas Alyamani, Malek Jandali va Zayed Jabri kiradi. 2009-yil 3-fevralda orkestrning xayriya konserti UNRWAning Gʻazo sektoridagi bolalarga yordam berish kampaniyasi doirasida 110 000 AQSh dollari yigʻdi.

Simfonik orkestrdan tashqari, klassik Arab musiqasini ijro etgan Arab musiqasi Suriya milliy orkestri ham bor edi. Unda suriyalik ud virtuozasi Issam Rafea alohida ajralib turdi.

Suriyada 2011-yildan buyon davom etayotgan fuqarolar urushi tufayli koʻplab musiqachilar mamlakatni tark etib, Yevropa, AQSh yoki boshqa mamlakatlarga ketishdi, biroq qolgan musiqachilar rasmiylar koʻmagida Damashqda konsertlar va boshqa musiqiy tadbirlar berishda davom etishdi. 2020-yil iyul oyida orkestr Damashqdan video havola orqali Betxovenning 3-simfoniyasini ijro etgan bir qator doʻstlik kontsertlarida qatnashdi, Rikkardo Muti oʻzining Luiji Cherubini yoshlar orkestriga taklif etilgan suriyalik musiqachilar bilan birga Italiyaning Ravenna shahrida dirijyorlik qildi.

## Manbalar
Cherkov va jamiyat oʻrtasidagi aloqalar boʻyicha sinodal bo'lim

**Cherkov va jamiyat oʻrtasidagi aloqalar boʻyicha Moskva Patriarxat Sinodal boʻlimi** (qisqartirilgan ovzo) —  rus pravoslav cherkovining muassasalaridan biri, Muqaddas Sinodning 2009-yil 31-martdagi qarori bilan yaratilgan va  2015-yil 24-dekabrdagi qarori bilan bekor qilingan.

## Tarix
2009-yil 31-mart kuni „jamoat va jamiyat oʻrtasidagi muloqotni rivojlantirish, takomillashtirish va tizimlashtirish zarurligi munosabati bilan “Muqaddas Sinod qarori bilan„ jamoat va jamiyat oʻrtasidagi munosabatlar Sinodal boʻlimi“ tashkil etildi. Ilgari ushbu faoliyat tashqi cherkov aloqalari boʻlimi tomonidan koʻrib chiqilgan boʻlib, unda bir xil kotibiyat mavjud edi. 2009-yil 31-martda protoyerey Vsevolod Chaplin kafedra raisi etib tayinlandi.

Boʻlim Moskva Patriarxatining kanonik hududida Qonunchilik organlari, siyosiy partiyalar, professional va ijodiy uyushmalar, fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan aloqalarni amalga oshirdi.

Maxsus koʻrsatmalarga koʻra, maxsus masalalarni hal qilish uchun boʻlim MDH va Boltiqboʻyi davlatlarida ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan aloqa oʻrnatishi mumkin edi.

2010-yil 5-martda, boʻlimdagi Muqaddas Sinodning qarori, pravoslav jamoat tashkilotlari va birlashmalar Kengashi tomonidan cherkov muassasalari bilan oʻzaro munosabatlarini muvofiqlashtirish uchun tashkil etilgan.

2010-yil aprel oyidan boshlab kafedra qoshida Dinlar geografiyasi markazi (Roman Silantiev rahbari) faoliyat yuritmoqda.

2015-yil 24-dekabr kuni „Sinod muassasalari faoliyatida ishlarni optimallashtirish va samaradorligini oshirish, shuningdek, parallel jarayonlarni bartaraf etish maqsadida“ Muqaddas Sinod qarori bilan boʻlim tugatildi. Jamoat tashkilotlari bilan oʻzaro hamkorlik funksiyalari yangi tuzilmaga — cherkovning jamiyat va ommaviy axborot vositalari bilan aloqalari boʻyicha sinodal boʻlimga oʻtkazildi; dinlararo muloqot tashqi cherkov aloqalari boʻlimiga topshirildi va baʼzi vazifalar Moskva va butun Rossiya Patriarxining matbuot xizmatiga oʻtkazildi. Yangilangan boʻlimning raisi Vladimir Legoyda edi.

## Manbalar


## Havolalar
* Синодальный отдел по взаимоотношениям Церкви и общества на сайте patriarchia.ru
Sigambralar

**Sigambralar** (Sughambra, Sicambra, ) — miloddan avvalgi VIII-I asrlarda Oʻrta Reynning oʻng sohilboʻylarida, Ubi qabilasining shimolida yashagan qadimgi german qabilasi. Tarixchi Tatsit tomonidan Istevonlardan kelib chiqqani aytiladi.

Sigambralar qadimgi Germaniya hududida **Mars** nomi bilan ham tanilgan (ular milodiy 9-yilda Arminiusning Rimga qarshi qoʻzgʻolonida xuddi shu nom bilan qatnashgan).

VI asrgacha frank qirollari (qirollari) koʻpincha Sigambralar deb atalgan, Xlovis I Merovingian ham shu jumladan. U 496-yilda choʻqintirilganida Reyms episkopi Remigius mashhur iborani aytgan: „Mitis depone colla, sicamber, adora quod incendisti, Incndi quod adorasti“ („Sigambr, itoat bilan boʻyin eg, yoqdaningni hurmat qil, oʻzing qaror qilganni yoq“. Bu, birinchi navbatda, yarim afsonaviy qadimgi nemis qiroli Merovey — Merovinglar frank qirollik sulolasining asoschisi — Xlodionning Sigambrian urugʻi vakili hisoblangani bilan bogʻliq.

## Tarixi
Miloddan avvalgi 55-yilda Gay Yuliy Tsezar german qabilalari — Tencter va Usipetlarni rimliklardan himoya qilgan Sigambralarga qarshi jang qilgan.

Miloddan avvalgi 16-yilda Sigambralar boshqa german qabilalari bilan birlashib, Reyn daryosi boʻylab chegarani kesib oʻtadi va Mark Lollius boshchiligidagi Rim qoʻshinlarini tor-mor etadi.

Sigambralar uzoq vaqt davomida imperator Avgust va Klavdiy Drusning (miloddan avvalgi 12-yillardan boshlab) ularni Rimga boʻysundirish borasidagi urinishlariga muvaffaqiyatli qarshilik koʻrsatadi. Ammo ular Rim imperatori Tiberiy (miloddan avvalgi 8-7) tomonidan hiyla yoʻli bilan boʻysundirilgan. Miloddan avvalgi 7-yilda taxminan 40 ming Sigambra Oʻrta Reyndan Belgika viloyatiga majburan koʻchirilgan.

Milodning III asrida Sigambralar Hamavalar bilan birgalikda Salic Franks federatsiyasining negizini tashkil etar, shundan soʻng ularning nomi kutilmaganda yoʻqoladi va oʻrniga Franklar nomi bilan almashadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Sigambri // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Polsha turizm va o‘lkashunoslik jamiyati

**Polsha turizm va oʻlkashunoslik jamiyati** (), qisqartirilgan **PTTK** — Polsha turizm tashkiloti.

## Tarixi
1873-yilda Avstriya Polshasida, Tatra togʻlarida birinchi Polsha turistik tashkiloti — turizmni rivojlantirish bilan shugʻullanadigan turli tashkilotlarning oʻzaro hamkorligi uchun moʻljallangan Polsha Tatra Jamiyati () yaratilgan.

1906-yilda Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgan Polsha Qirolligining poytaxti Varshavada, sayohatchi va oʻlkashunos Aleksandr Yanovskiy (1866-1944) taklifi bilan Polsha oʻlkashunoslik jamiyati () yaratilgan.

1950-yilda bu ikki jamiyat, oʻsha paytga qadar bir davlatda, Polsha Xalq Respublikasida faoliyat yuritib, Polsha turizm va oʻlkashunoslik jamiyatiga birlashtirilib, mamlakatdagi eng yirik turistik tashkilotga aylandi.

## Faoliyat

Jamiyat faoliyati yoʻnalishlaridan biri malakali ishchilar — turizm tashkilotchilari, oʻlkashunoslik, yodgorliklarni muhofaza qilish, tabiatni muhofaza qilish boʻyicha instruktorlar, turistik gidlarni (togʻlarda, bogʻlarda, shaharlarda, sanoat korxonalarida va boshqalarda turizmga ixtisoslashgan) tayyorlash edi, gidlar uchun malaka tizim ishlab chiqilgan.

Bundan tashqari, jamiyat sayyohlik marshrutlarini rivojlantirish, sayyohlik obyektlarini, shu jumladan sayyohlik uskunalari ishlab chiqaruvchilari va sayyohlik adabiyotlarini nashr etuvchilarni taʼminlash bilan shugʻullanadi. Malakali turizm nishonlari tizimi yaratilgan, uning doirasida togʻ, piyoda, togʻ-changʻi, velosiped, baydarka, yelkanli va oʻlkashunoslik turizmi uchun nishonlar mavjud edi.

1980-yil holatiga koʻra jamiyat 585 ta boʻlimga ega boʻlib, u 730 ming kishidan, shu jumladan 18 ming turizm instruktoridan iborat edi. Jamiyatda 32 ming kishiga moʻljallangan 417 sayyohni qabul qilish obyekti, 915 kutubxona, 420 oʻlkashunoslik xonasi, 491 turistik axborot punkti mavjud edi. Jamiyat 35 ming kilometrlik turistik marshrutlarni qoʻllab-quvvatlash bilan shugʻullangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Туристское страноведение. Центральная Европа.* Учебник для академического бакалавриата. Travel 2018. 513 с. ISBN 978-5-534-07458-1   *
9-may koʻchasi (Toshkent)

**9-May koʻchasi** — Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida joylashgan koʻchalaridan biridir. 9-May koʻchasi Xotira va qadrlash kuni bayrami bilan boʻgliq boʻlib nomlangandir. Oldin ushbu kun Oʻzbekistonda Gʻalaba kuni deb nomlangan edi va koʻplab davlatlarda haligacha shunday nomlanib kelmoqda. Koʻcha Munavvarqori mahallasining Mirzo Ulugʻbek tumanida joylashgan. Koʻcha juda kichikdir va u 130 metr atrofida boʻlib Feruza koʻchasidan Oyimariq 1-tor koʻchasigacha choʻziladi.

## Tarixi va nomi
Koʻchaning nomi Xotira va qadrlash kuni bayramiyga bagʻishlanib nomlangan. Ushbu kun Oʻzbekistonda 9-mayda nishonlanadi va OʻzSSRning Ikkinchi Jahon Urushida qatnashgani bilan loyiqdir. Koʻcha kichikdir va unda bino bilan inshoatlarning soni koʻp emas. 

## Tavsifi
Koʻcha janubdan Feruza koʻchasidan boshlanadi va Oyimariq 1-tor koʻchasida yakunlanadi. Koʻcha juda kichikdir va uzunligi 138 metr boʻlib unda juda kam binolar va inshoatlar joylashgan. 9-May koʻchasidan uzoq masofada boʻlmaganda Dukchi Eshon koʻchasi joylashgan. Koʻchadan jamoat transporti oʻtmaydi, ammo uzoq boʻlmagan masofada, yaʼni Feruza koʻchasining 12-sonli mavze jamoat transport bekatida 14, 17, 19, 36, 49, 110 va 198 raqamli avtobuslar va 28m yoʻnalishli taksi oʻtadi.

## Mashhur binolar va inshoatlar
9-May koʻchasida Juft va Toq tomondam kichik bir qavatli uylar joylashgan. Koʻchaning toq tomonida "Mobil 1 Lube Express" yogʻalmashtirish ekspress-punkti koʻp yillardan beri ishlab kelmoqda.

## Manbalar
Sindxi xalqi

**Sindhilar, shuningdek,** sindi (**Sindhi**) — asosan Pokistonning tarixiy Sind mintaqasida, shuningdek Hindistonda yashovchi xalq. Ularning soni 60 millionga yaqinligi aytiladi.

Sindhilarning oʻz tili bor — sindhi, ularning koʻpchiligi Islom dining sunniy aqidasiga eʼtiqod qiladi, shuningdek, zardushtiylik, hinduizm, sikxizm va nasroniylikni qabul qilganlar ham bor. Hind sindhlari asosan hinduiylik dini vakillaridir. 1947-yilda Hindiston boʻlinib, Hindiston va Pokiston tashkil topganidan soʻng, Hindistondan muhojir-migrantlarning katta guruhi Pokistonga, shu jumladan, Sindga koʻchib oʻtgan. Shuningdek, Sindda yashovchi hindularning bir qismi Hindistonga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi.

## Tarixi
Hind daryosi vodiysining eng qadimgi xalqlaridan biri. Sindhilar madaniyatiga ularning hududiga oʻzdavrida bostirib kirgan yunonlar va makedoniyaliklar, saklar va oq xunnlar (eftalitlar), arablar, forslar, turklar, afgʻonlar va boshqa xalqlar maʼlum darajada taʼsir koʻrsatgan.

## Madaniyati
Sindhilarning aksariyati dehqonchilik, chorvachilik va baliqchilik bilan shugʻullanadi. Ayrimlari sanoat sohalarida band.

Sindhilar Yangi yilni Chaitra bayramining ikkinchi kuni nishonlaydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Janubiy Osiyo xalqlari. / Ed. N. R. Guseva va boshqalar — M. : SSSR Fanlar akademiyasining nashriyoti, 1963-yil.
* TSB.
Xuli xalqi

**Khuli** — Southern Highlands (Papua-Yangi Gvineya) provinsiyasida taxminan 1000-yillardan buyon yashab kelayotgan papua xalqi. Aholisi taxminan 150 000 kishi (eng yirik papua xalqlaridan biri). Asosiy tili Trans-Yangi Gvineya oilasiga mansub Sharqiy Gvineya togʻboʻyi tillar guruhiga kiruvchi huli tilidir. Taxminan 70 000 kishi ushbu tilda soʻzlashishi aytiladi. Huli klanlar (hamigini) va kichik klanlarga (hamigini emene) boʻlinadi.

Huli jamiyatida koʻpxotinlik mavjud, erkaklar bir nechta xotinga ega boʻlishlari mumkin. Ammo, aksincha, ayollar koʻp erga ega boʻla olmaydi. Ekzogamiya va umuman qarindoshlar oʻrtasidagi nikoh maʼn qilingan. Kelinning oilasi koʻpincha choʻchqa yoki boshqa chorva mollari shaklida qalin oladi. Qolaversa kuyovboʻlmish uyni qurish uchun mas’uldir. Ayollarning vazifalari bolalarga qarash, bogʻdorchilik va choʻchqachilikni oʻz ichiga oladi. Oʻgʻil bolalar, odatda 10 yoshdan boshlab otasi bilan yashashni boshlaydi. Ayolning farzand koʻra olmasligi, yaʼni bepushtligi ajralish sababi boʻlishi mumkin.

## Manbalar

*  

## Havolalar

* Huli.

## Manbalar
Shambezidagi Konstantinopol Patriarxiyasining pravoslav markazi

**Shambezidagi Konstantinopol Patriarxiyasining pravoslav markazi** (, ) — Konstantinopol pravoslav cherkovi homiyligida faoliyat yurituvchi tashkilot.

Markaz uchta cherkovni, butxona va beshta pravoslav ibodatxonani (gruzin, arab, yunon, rumin va fransuz tilli), shuningdek ekumenik „Malaka oshirish instituti“ ni birlashtiradi.

## Tarixi
1966-yilda Konstantinopol Patriarxi Afinagor tomonidan Jenevaning chekkasida — Shambezi kommunasida, Konstantinopol Patriarxi Istanbulni tark etishga majbur boʻlgan taqdirda Jeneva kantonida tashkil etilgan.

Butunjahon cherkovlar kengashi Jenevada joylashganligi sababli, Shambezidagi pravoslav markazi Konstantinopol Patriarxatining ekumenik faoliyatining markaziga aylandi. 1977-yilda bu yerda pravoslav-katolik dialogi boshlandi, u hozirgacha davom etmoqda. Markazda pravoslav cherkovi va qadimgi Sharq pravoslav cherkovlari oʻrtasidagi teologik muloqot boʻyicha Aralash diniy komissiyasining majlislari boʻlib oʻtdi.

Markaz xodimlari Pan-pravoslav soborini tayyorlash bilan shugʻullangan. 1968-yildagi IV Pravoslav yigʻilishi kengashni umumiy pravoslav soborgacha boʻlgan yigʻilishlar va pravoslavlararo tayyorgarlik komissiyalari faoliyati orqali tayyorlash tartibini tasdiqladi va Konstantinopol Patriarxatining Shambezidagi pravoslav markazida maxsus kotibiyatni tashkil etdi. Bu yerda toʻrtta pravoslavlar soborgacha boʻlgan yigʻilishlar (1976, 1982, 1986, 2009) va oltita pravoslavlararo tayyorgarlik komissiyalari (1986, 1990, 1993, 1999, 2009, 2011) boʻlib oʻtdi.

1996-yilda „malaka oshirish instituti“ ( en *theologie ortodoxe*, . Uning asoschilari Konstantinopol Patriarxati, Friburg universitetining katolik fakulteti va Jeneva universitetining protestant fakulteti edi. Institut katoliklar va protestantlar bilan yaqinroq aloqada boʻlish maqsadida turli mahalliy pravoslav cherkovlarining magistrantlarini tayyorlaydi. Institut turli konfessiyalar va dinlar oʻrtasidagi muloqotni rivojlantirishga koʻmaklashishga qaratilgan. 2003-2019-yillarda Institut dekani professor Vlasios Fidas boʻlgan, 2019-yildan Institutga arxiyepiskop Iov (Gecha) rahbarlik qiladi.

2010-yilda iqtisodiy inqiroz tufayli Gretsiya hukumati Konstantinopol patriarxatining Shambezidagi markazini moliyalashtirishni toʻxtatdi. Shunday qilib, markaz yopilish arafasida edi: rasmiy ravishda u mavjud boʻlib qolmoqda, ammo uning xodimlari keskin qisqartirildi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* *Н. З.* Открытие нового экуменического центра в Женеве // Журнал Московской Патриархии. 1965. — № 10. — С. 53.
* *[[Кырлежев, Александр Иванович|Кырлежев А.]]* Православный центр Константинопольского Патриархата в Шамбези // Журнал Московской Патриархии. 1987. — № 12. — С. 54-56.

## Havolalar
* http://www.centreorthodoxe.org/ официальный сайт
Hindustaniylar

**Hindustaniylar** (hindaviylar) — Shimoliy Hindistonning hind-oriy xalqi, hind tilining (xari-boli, xaryani, braj, kanachji, bundeli, avadhi, bageli, Chhattisgarxi) kabi shevalarida soʻzlashadi. Ularning umumiy soni 500 million kishiga yaqin (2016-yil, taxminiy hisob-kitob). Eʼtiqodi: hinduizm. Hindistonning eng koʻp sonli xalqi. Ularning asosiy yashash hududlari — Uttar-Pradesh, Madxya-Pradesh shtatlari, Rajastan shimoli, Dehli hududi markazidan boshqariluvchi Bixar va Panjob shtatining bir qismi. Hindustaniylarning asosiy mashgʻuloti dehqonchilik (bugʻdoy, sholi, paxta, shakarqamish yetishtirish). Shu bilan birga, soʻnggi yillarda sanoat ham jadal rivojlandi, ishchilar sinfi oʻsib bormoqda (Bixar, Madxya-Pradesh).

Hind tili kuchli shevalarga boʻlinadi va ikkita adabiy shaklga ega — hind va urdu. Bu ikki tilning grammatikasi va asosiy lugʻati bir xil, ammo hind tilida devanagari yozuvi, urdu tilida esa arab yozuvi ishlatiladi. Shuningdek, bu tilda boy adabiyot saqlanib qolgan. Hindaviylar madaniyatining eng qadimiy markazlari Dehli, Laknau, Agra, Allohobod, Varanasi shaharlaridir. Hindustaniylar Hindiston milliy ozodlik harakatida faol ishtirok etgan, ulardan Hindistonning bir qancha atoqli arboblari chiqqan.

## Asosiy yashash manzillari

* Hindiston
* Nepal
* Pokiston

## Yaqin xalqlar

* Dravidlar.
* Loʻlilar — loʻlilar etnik jihatdan kelib chiqishi aralash ekani aytiladi, ammo baʼzi olimlar hindustaniylar bilan ularning qarindoshligi, tashqi va til jihatdan oʻxshashligiga doir jihatlarga eʼtibor qaratishadi.

## Hindaviy asketlari
Hindistondagi brahminlar va buddistlar orasida asketizm amaliyotlari keng tarqalgan. Biroq, bunday maʼnaviy oʻsishga erishish nafaqat astsetik turmush tarzidan tashqari qator marosimlar, shuningdek, hindaviylar tomonidan tan olingan oltita falsafa maktabi (Mimamsa, Vedanta, Yoga, Sankhya, Nyaya Vaisheshika) tufayli mumkinligi aytiladi.

## Yana qarang

* Mamlakatlar boʻyicha dunyo xalqlari

## Manbalar

## Adabiyotlar
 

* 
* *Krofurd Jh.* Loʻlilarning kelib chiqishi toʻgʻrisida // London etnologik jamiyatining operatsiyalari, jild. 3 (1865), bet. 25-36. )
* *Rokvell Lanman C.* Hindu asketlari va ularning vakolatlari // Amerika filologiya assotsiatsiyasining operatsiyalari va ishlari, jild. 48(1917), bet. 133-151. )

## Havolalar

* hindustanliklar