Rolls-Royce Holdings

**Rolls-Royce Holdings plc** – 2011-yil fevral oyida tashkil etilgan Britaniyaning aerokosmik va mudofaa kompaniyasidir. Kompaniya 1904-yilda tashkil etilgan Rolls-Royce kompaniyasiga egalik qiladi, bugungi kunda aviatsiya va boshqa sohalar uchun energiya tizimlarini loyihalash, ishlab chiqarish va tarqatish bilan shugʻullanadi. Rolls-Royce samolyot dvigatellari ishlab chiqarish boʻyicha dunyoda ikkinchi oʻrinda turadi (General Electricdan keyin) va dengizda harakatlanuvchi mashinalar va energetika sohalarida yirik korxonalarga ega.

Rolls-Royce mudofaa sohasida daromadlari boʻyicha 2018-yilda dunyodagi eng yirik 16-chi mudofaa pudratchisi edi.

Rolls-Royce Holdings plc London fond birjasida roʻyxatga olingan boʻlib, u FTSE 100 indeksining tarkibiy qismi hisoblanadi. 2019-yil 28-avgustdagi London savdolari yakunida kompaniyaning bozor kapitallashuvi 4,656 milliard funt sterlingni tashkil etdi, bu London fond birjasida birlamchi listingga ega boʻlgan har qanday kompaniyalar orasida 85-oʻrinni egalladi.

Kompaniyaning roʻyxatdan oʻtgan ofisi Londondagi Kings Kross yaqinidagi Kings Pleysda joylashgan.

## Tarixi

### Egalik
Rolls-Royce 1884-yilda tashkil etilgan Genri Roysning muhandislik biznesidan kelib chiqdi va oʻn yildan soʻng dinamolar va elektr kranlarni ishlab chiqarishni boshladi. Charlz Rolls 1904-yilda Royce bilan alohida biznes ochgan, chunki Roys Rolls sotmoqchi boʻlgan bir qator avtomobillarni ishlab chiqqan edi. Korporativ egasi 1906-yilda Rolls-Royce Limited nomi bilan tuzilgan.

Rolls-Royce plc 1987-yilda Margaret Tetcher hukumati ostida fond bozoriga qaytdi. 2003-yilda Rolls-Royce plc egalik huquqi Rolls-Royce Group plc kompaniyasiga oʻtdi. Xuddi shu tarzda, Rolls-Royce Group plc 2011-yil 23-mayda Rolls-Royce Holdings plc kompaniyasiga egalik huquqini oʻtkazdi. Ushbu korporativ oʻzgarishlar davomida Rolls-Royce plc asosiy savdo kompaniyasi boʻlib qoldi

### Oʻsish
1980-yillarda fuqarolik samolyotlarining ancha keng assortimentida dvigatel jihozlarini taklif qilish siyosati joriy etildi, kompaniyaning dvigatellari hozirda General Electric 14 va Pratt &amp;amp; Whitney samolyotlariga qaraganda koʻproq – 17 xil  samolyotga (va ularning variantlarini) qoʻyiladi.

### Qayta qurish
2017-yil fevral oyida Rolls-Royce oʻzining soliq toʻlashdan oldingi eng katta zararini 4,6 milliard funt sterling miqdorida eʼlon qildi; Bunga kompaniya oʻzini valyuta oʻzgarishidan himoya qilish uchun foydalanadigan moliyaviy toʻsiqlar boʻyicha 4,4 milliard funt sterling miqdorida hisobdan chiqarish va Jiddiy firibgarlik idorasi (SFO), AQSh Adliya vazirligi va Braziliya bilan poraxoʻrlik va korrupsiya ayblovlarini hokimiyat organlari hal qilish uchun 671 million funt sterling miqdorida jarima kiritilgan.

2020-yil may oyida kompaniya COVID-19 pandemiyasi natijasida butun dunyo boʻylab ishchi kuchining 20 foizini (taxminan 9000 nafar xodim) qisqartirish niyatida ekanligini eʼlon qildi. Buyuk Britaniyada 3000 ga yaqin ish oʻrinlarini yoʻqotish kutilgan edi, ularning yarmi Derbida edi.

2021-yil fevral oyida Rolls-Royce Covid-19 taʼsiri va uning cheklovlari tufayli ikki hafta davom etishi mumkin boʻlgan fuqarolik aerokosmik boʻlinmasini operativ ravishda toʻxtatish boʻyicha muzokaralarni boshladi.

## Imkoniyatlar

## Sotib olishlar

; Northern Engineering Industries / boʻlingan va sotilgan

1988-yilda Rolls-Royce Angliyaning shimoli-sharqida joylashgan Northern Engineering Industries (NEI) ni sotib oldi, bu asosan elektr energiyasi ishlab chiqarish va energiya boshqaruvi bilan bogʻliq boʻlgan ogʻir muhandislik kompaniyalari guruhini sotib oldi. Guruh tarkibiga Clarke Chapman (kranlar), Reyrolle (hozirgi Siemensning bir qismi) va Parsons (hozirgi Siemens bug turbinalarining bir qismi) kirgan. Kompaniya Rolls-Royce Industrial Power Group deb oʻzgartirildi. Keyingi oʻn yil ichida kompaniya 1990-yillarning boshidagi tanazzuldan soʻng oʻzining asosiy aviadvigatel operatsiyalariga eʼtibor qaratganligi sababli u qisman sotildi.

; Allison Engine Company/Rolls-Royce Corporation

1994-yil 21-noyabrda Rolls-Royce aviatsiya, sanoat va dengiz dvigatellari uchun gaz turbinalari va butlovchi qismlar ishlab chiqaruvchi amerikalik Allison Engine kompaniyasini sotib olish niyatini eʼlon qildi. 1994-yildagi xarid milliy xavfsizlikka taʼsirini aniqlash uchun tergovga tortildi. 1995-yil 27-martda AQSh Mudofaa vazirligi “*Allison Engine Co. va Rolls-Royce oʻrtasidagi kelishuv milliy xavfsizlikka tahdid solmasligini” eʼlon qildi.* Biroq, Rolls-Royce Allisonni boshqarish uchun proksi-kengash tashkil etishga majbur boʻldi.

Allisonni sotib olish 525 million dollarga (328 million funt sterlingga teng) tushdi, bu Rolls-Royce mahsulotlari portfelining oshishiga xissa qoʻshdi. Allison endi Rolls-Royce Shimoliy Amerika tarkibiga kiruvchi Rolls-Royce korporatsiyasi sifatida tanildi.

;
; Vickers/Vinters

1999-yilda Rolls-Royce dengiz biznesi uchun Vickers plc kompaniyasini sotib oldi. Kompaniyaning qolgan qism endi Vinters Engineering Limited hisoblanadi. Rolls-Royce 2002-yilda Vickers Defense Systemsni (Vickersning boshqa yirik biznes sohasi) Alvis plcga sotdi.

; BMW qoʻshma korxonasi / Rolls-Royce Deutschland

Rolls-Royce Tay dvigatelini ishlab chiqish, Allison kompaniyasini sotib olish va BMW Rolls-Royce qoʻshma korxonasini birlashtirish orqali korporativ va mintaqaviy aviakompaniyalar sohasida yetakchi oʻrinni egalladi. 1999-yilda BMW Rolls-Royce Deutschland deb oʻzgartirildi va Rolls-Royce plc kompaniyasining 100% shoʻba korxonasiga aylandi.

; SAIC qoʻshma korxonasi / Optimallashtirilgan tizimlar va yechimlar

Optimized Systems and Solutions Limited (ilgari Data Systems & Solutions nomi bilan tanilgan) 1999-yilda Rolls-Royce plc va Science Applications International Corporation (SAIC) oʻrtasida qoʻshma korxona sifatida tashkil etilgan. 2006-yil boshida SAIC qoʻshma korxona shartnomasini tark etdi va Rolls-Royce plcni yagona egasiga aylantirdi.

; Daimler / Rolls-Royce Power Systems Holding GmbH bilan Tognum qoʻshma korxonasi

2011-yil mart oyida Rolls-Royce va Daimler AG 4,2 mlrd dollarlik avtomobilni ishga tushirdilar. Rolls-Royce va Daimler AG hozirda Rolls-Royceʼning mavjud Bergen dvigatellari biznesini oʻz ichiga olgan qoʻshma korxonani Frankfurt fond birjasida roʻyxatga olish niyatini eʼlon qildi.

; Aero Engine Controls / Rolls-Royce boshqaruvlari va maʼlumotlar xizmatlari

2012-yil iyul oyida United Technologies Corporation tomonidan Goodrichni sotib olgandan soʻng, Rolls-Royce kompaniyasiga toʻliq egalik qilish uchun Goodrichning Aero Engine Controls kompaniyasining 50% ulushini sotib olishini eʼlon qildi.

## Sotuvlar

### Siemens
2014-yil may oyida Rolls-Royce oʻzining energiya gaz turbinasi va kompressor biznesini Siemensga 785 million funt sterlingga sotdi.

### Kongsberg
2018-yil iyul oyida Rolls-Royce oʻzining dengiz biznesini Kongsbergga 500 million funt sterlingga sotdi.

### Yadroviy xizmatlar korxonalari
2019-yil sentabrida Rolls-Royce AQSh, Kanada, Mondragon Fransiya va Buyuk Britaniyadagi Geytsxeddagi fuqarolik yadroviy xizmatlarini Westinghouse Electric kompaniyasiga noma’lum summaga sotishga rozi boʻldi. Ushbu korxonalar 2018-yilda 70 million dollar daromad va 500 ga yaqin xodimga ega edi. Rolls-Royce Buyuk Britaniyada yadroviy yangi qurilish va kichik modulli reaktor (SMR) biznesini davom ettirmoqda. 2020-yil noyabr oyida kompaniya yadroviy boʻlinish ishlarini davom ettirib, Buyuk Britaniya boʻylab 16 tagacha Rolls-Royce SMR yadro zavodini qurish rejalarini e’lon qildi. 2020-yil dekabr oyida Rolls-Royce oʻzining fuqarolik yadro asbob-uskunalari va boshqaruv biznesining boshqa xorijiy qismlarini COVIDdan keyingi tiklanish rejasining bir qismi sifatida Framatomega sotishini eʼlon qildi va 2021-yil noyabr oyida 550 dan ortiq xodimlarni qamrab olgan kelishuvni yakunladi.

## Katta sotuvlar

; Airbus A380

1996-yilda Rolls-Royce va Airbus oʻzaro anglashuv memorandumini imzoladilar, unda Trent 900 oʻsha paytdagi A3XX, hozirgi Airbus A380 uchun tanlangan dvigatel sifatida belgilandi.

2015-yilning 17-aprelida Rolls-Royce 50 ta Emirates A380 samolyotlari uchun dvigatellar yetkazib berish boʻyicha 6,1 milliard funt sterling (9,2 milliard dollar) qiymatidagi eng katta buyurtmani olgani eʼlon qilindi.

; Boeing

2004-yil 6-aprelda Boeing oʻzining yangi 787-ni quvvatlantirish uchun Rolls-Royce va General Electric kompaniyalarini tanlaganini eʼlon qildi. Rolls-Royce ushbu seriyaning keyingi rivojlanishi boʻlgan Trent 1000 ni taqdim etdi.

; Airbus A350

2006-yil iyul oyida Rolls-Royce qayta koʻrib chiqilgan Airbus A350 (XWB) layneri uchun Trentning yangi versiyasini yetkazib berish boʻyicha kelishuvga erishdi. Ushbu dvigatel Trent XWB Trent 1000 dan ishlab chiqilgan dvigatel boʻlib, uning varianti original A350 taklifi uchun taklif qilingan. 2015-yil iyul oyi holatiga koʻra, 40 ta xaridorga ushbu turdagi 1500 dan ortiq dvigatellar yetkazib berildi.

; Panavia Tornado, Eurofighter Typhoon va Lightning II

Harbiy tomondan, Rolls-Royce boshqa yevropalik ishlab chiqaruvchilar bilan hamkorlikda bir necha variantda Panavia Tornadoni quvvatlaydigan RB199, shuningdek, Eurofighter Typhoon uchun EJ200 dvigatelining asosiy pudratchisi boʻldi. Rolls-Royce F-35 Lightning II uchun Lockheed Martin tomonidan ixtiro qilingan Rolls-Royce LiftSystem tizimini ishlab chiqarish darajasiga yetdi; F-35ni sezilarli miqdorda ishlab chiqarish rejalashtirilgan.

; Air China

2005-yilgi Parij havo koʻrgazmasida Rolls-Royce 1 milliard dollarlik buyurtmalarni qoʻlga kiritdi. Firma Air Chinadan 20 ta Airbus A330 samolyotlarini yetkazib berish uchun 800 million dollarlik buyurtma oldi.

; Qatar Airways

2007-yil 18-iyunda Rolls-Royce 2007-yilgi Parij aviasalonida Qatar Airways bilan Trent XWB 80 A350 samolyotlarini Airbus buyurtmasiga koʻra 5,6 dollarga quvvatlantirish boʻyicha oʻzining eng yirik shartnomasini imzolaganini eʼlon qildi. 2007-yil 11-noyabrda Dubay havo koʻrgazmasida Emirates kompaniyasidan Trent XWB samolyotlari uchun 50 ta variant huquqiga ega 50 ta A350-900 va 20 ta A350-1000 samolyotlarini quvvatlantirish boʻyicha yana bir yirik shartnoma eʼlon qilindi.

; Yadro suv osti kemalari

2012-yil may oyida Rolls-Royce Marine Power Operations Buyuk Britaniyaning yangi avlod yadroviy suv osti kemalari uchun PWR3 reaktor dizaynini integratsiya qilish uchun Mudofaa vazirligining 400 million funt sterlingdan ortiq qiymatidagi shartnomani yutib oldi.

## Boshqaruv
2021-yil avgust holatiga koʻra:

* Sir Ian Devis, Rais
* Warren East, bosh ijrochi direktor
* Panos Kakoullis, bosh moliya direktori
* Paul Adams, mustaqil ijrochi boʻlmagan direktor
* George Culmer, mustaqil ijrochi boʻlmagan direktor
* Irene Dorner, mustaqil ijrochi boʻlmagan direktor
* Anita Frew, mustaqil ijrochi boʻlmagan direktor va rais tayinlangan
* Beverly Goulet, mustaqil ijrochi boʻlmagan direktor
* Lee Hsien Yang, mustaqil ijrochi boʻlmagan direktor
* Nick Luff, mustaqil ijrochi boʻlmagan direktor
* Sir Kevin Smith, Katta mustaqil direktor
* Dame Angela Strank, mustaqil ijrochi boʻlmagan direktor
* Pamela Coles, kompaniya kotibi va boshqaruv boʻyicha bosh direktor

## Mahsulotlar

Rolls-Royce aerokosmik biznesi butun dunyo boʻylab harbiy, fuqarolik va korporativ samolyotlar mijozlari uchun tijorat va harbiy gaz turbinali dvigatellar ishlab chiqaradi. Qoʻshma Shtatlarda kompaniya mintaqaviy va korporativ samolyotlar, vertolyotlar va turbovintli samolyotlar uchun dvigatellar ishlab chiqaradi. Rolls-Royce shuningdek, energiya ishlab chiqarish tizimlarini quradi va oʻrnatadi. Rolls-Royce Marine Power Operations (shoʻba korxonasi) Qirollik dengiz osti kemalari uchun yadro reaktorlarini ishlab chiqaradi va sinovdan oʻtkazadi.

### Aerokosmik biznes
2019-yilda Rolls-Royce 510 ta Trent quvvat stansiyalarini yetkazib berdi, 5029 ta yirik dvigatellar, shu jumladan, 32% Trent 700 dvigatellari oʻrnatildi. Biznes-jetlar uchun bozordagi tadqiqot va ishlanmalar yillik 2 milliard dollar sarmoyani tashkil qiladi.
 

## Manbalar