Daniel Amen

**Daniel Gregori Amen** (1954-yil iyulda tugʻilgan) — amerikalik taniqli shifokor, u psixiatr va miya kasalliklari boʻyicha mutaxassis shuningdek, Amen klinikalari direktori sifatida ishlaydi.

Amen diagnostika maqsadlarida SPECT (bir fotonli emissiya kompyuter tomografiyasi) tasviridan foydalanish atrofida foydali biznes qurdi. Uning SPECT skanerlarini marketingi va kitoblarida, ommaviy axborot vositalarida chiqishlarida va klinikalari marketingida miya va sogʻliq haqida aytganlarining koʻpchiligi olimlar va shifokorlar tomonidan ilmiy asosga ega emas va axloqqa zid deb qoralangan, ayniqsa SPECT usuli uning klinikalarida qoʻllaniladigan odamlarga aniq foydasiz zararli nurlanish taʼsiriga olib keladi deyilgan.

Amen professional sportchilarga taʼsir qiladigan miya jarohatlarini oʻrganib chiqdi va Milliy Futbol Ligasi uchun kontuziyadan keyingi masalalar boʻyicha maslahat berdi.

## Yoshlik yillari va taʼlim
Daniel Amen 1954-yil iyul oyida Kaliforniyaning Encino shahrida livanlik muhojir ota-onalarda tugʻilgan. 1974-yildan 1975-yilgacha Merilend universiteti, Gʻarbiy Germaniya kampusida oʻqiganidan soʻng, u Orange Coast kollejiga bordi va u yerda 1976-yilda Orange Coast kollejida AA darajasini oldi Keyinchalik u 1978-yilda Janubiy Kaliforniya kollejida (hozirgi Vanguard universiteti) biologiya boʻyicha bakalavr darajasini va 1982-yilda Oral Roberts universiteti tibbiyot maktabida doktorlik darajasini oldi Amen Vashingtondagi Uolter Rid armiyasi tibbiyot markazida umumiy psixiatriya mashgʻulotlarini oʻtkazdi, va Gonoluludagi Tripler Army tibbiyot markazida bolalar va oʻsmirlar psixiatriya mashgʻulotlarini oʻtkazdi. Amen Amerika Psixiatriya va Nevrologiya Kengashi tomonidan bolalar va oʻsmirlar psixiatriyasi boʻyicha kichik mutaxassislik boʻyicha sertifikatlangan.

## Biznesdagi martabasi
Amen oltita Amen klinikasining bosh ijrochi direktori va tibbiy direktori sanaladi.

### SPECT skanerlash
Amenning amaliyotlari inson miyasi faoliyatini maʼlum sogʻlom model bilan solishtirish uchun bitta fotonli emissiya kompyuter tomografiyasi yoki SPECT miya faoliyatini skanerlashdan foydalanadi.  Amen vaziyatga qarab dori- darmonlarni ham, dorivor boʻlmagan davolash kurslarini ham belgilaydi. U, shuningdek, davolash samaradorligini baholash uchun daʼvo oldin va keyin SPECT skanerdan oʻtkazadi. Amen klinikalari neyropsixiatriya uchun funksional miya skanerlarining dunyodagi eng katta maʼlumotlar bazasiga ega ekanligini daʼvo qilmoqda. 2009-yil holatiga koʻra,Amenning soʻzlariga koʻra, u 50 000 kishini skanerdan oʻtkazgan, bu esa 170 million dollarga baholangan.

Yadro tibbiyoti va molekulyar tasvirlash jamiyati xodimi Jon Seybil SPECT psixologik kasalliklarni tashxislash uchun ahamiyatsiz ekanligiga qatʼiy qaror qildi. Amerika Psixiatriya Assotsiatsiyasining 2012-yildagi tekshiruvi shuni koʻrsatdiki, neyroimaging tadqiqotlari „hali individual bemorlarning tashxisi yoki davolanishiga sezilarli taʼsir koʻrsatmaydi“. Koʻrib chiqishda, shuningdek, neyroimaging tadqiqotlari „ruhiy kasallikning mavjudligiga nisbatan individual holatlarni aniq tasniflash uchun yetarli darajada oʻziga xoslik va sezgirlikni taʼminlamaydi“. Amerika Psixiatriya Assotsiatsiyasi „mavjud dalillar bolalar va oʻsmirlardagi psixiatrik kasalliklarni klinik tashxislash yoki davolash uchun miya tasviridan foydalanishni qoʻllab-quvvatlamaydi“ degan xulosaga keldi. Kognitiv nevrologiya boʻyicha tadqiqotchi Marta Farah va psixolog SJ Gillixanning soʻzlariga koʻra, „uning empirik tasdiqlanmaganligi diagnostik SPECTni erta va isbotlanmagan deb keng tarqalgan qoralashga olib keldi“.

Amen klinikalaridan biridagi dastlabki seans taxminan 3500 dollar turadi. *The Washington Post gazetasining* 2012-yilda xabar berishicha, yirik psixiatriya va nevrologiya assotsiatsiyalari va tadqiqot markazlari rasmiylari Amenning SPECT-dan foydalanish haqidagi daʼvolarini „mif va koʻknoridan boshqa narsa emas, bexabar ommani aldash“ deb bilishadi.

### Sportchilar uchun ish
Amen klinikalaridan biri Milliy futbol ligasining hozirgi va sobiq oʻyinchilari uchun miya skanerlarini taqdim etadi. Amen NFL kicker Tom Dempseyda miya shikastlanishining dastlabki tashxisini qoʻydi. Tibbiy koʻriklar va skanerlar davomida Amen Dempsining miyasida boshqa zararlar bilan birga uchta teshik topdi. U, shuningdek, xokkeychi Pol Kariya uchun diagnostika va terapiyani taqdim etdi, bu uning miya chayqalishi bilan bogʻliq; Amen Kariyaga professional sifatida nafaqaga chiqishni maslahat berdi, u buni qildi.

### Dietik qoʻshimchalar
Amen veb-saytlarida vitamin qoʻshimchalari va boshqa oziq-ovqat qoʻshimchalarining markali assortimenti sotiladi. Ushbu qoʻshimchalar bir qator sogʻliq uchun foydalari, jumladan Altsgeymer kasalligining oldini olish yoki toʻxtatish qobiliyati uchun ilgari surilgan &mdash; ammo bunday qoʻshimchalarni qabul qilishdan maʼlum moddalarning yetishmasligidan tashqari hech qanday foyda yoʻq. Nevrolog Robert Burton, Amenning „katta biznes“ veb-saytlarida sotuvga qoʻyilgan narsalardan „dahshatga tushganini“ yozgan, va Garriet Xollning aytishicha, Amen „yetarlicha sinovdan oʻtmagan tabiiy dorilar“ va „oziqlantiruvchi moddalarning irratsional aralashmalari“ ni buyuradi. (parhez qoʻshimchalari" uning davolash qismi sifatida)

## OAVdagi martaba

### Yozuvchilikda
Ominning birinchi kitobi „ *Miyangizni oʻzgartiring, hayotingizni oʻzgartiring“* 1999-yilda nashr etilgan va birinchi yili oʻn minglab nusxalar sotilgandan soʻng kutilmaganda *The New York Times* eng yaxshi sotuvchilar roʻyxatiga kirdi. *Publishers Weekly* taʼkidlashicha, kitob „ilmiy“ ilgakni yaxshi koʻradigan oʻquvchilarni hayratda qoldirdi".

Oʻzining " *Yaxshi miyani zoʻr qilish* " kitobida u insonning umumiy baxti va qobiliyatini oshirish uchun miyani yaxshilash boʻyicha oʻz tahlillari va tavsiyalarini taqdim etdi. Misol uchun, u miyani qiyinlashtiradigan sevimli mashgʻulotlar baxtli hayotni taʼminlash uchun muhim ekanligini aytdi, chunki u miyani vaqt oʻtishi bilan oʻrganishga va rivojlanishga majbur qiladi, deb hisoblaydi. Davi Tornton kitobni „oʻz-oʻzini takomillashtirish boʻyicha umumiy tavsiyalar“ dan iborat deb taʼrifladi.

2008-yilda Amen tomonidan yozilgan *"Ruhning jihozlarini shifolash"* *Amerika Psixiatriya jurnalida* Endryu Leuchter tomonidan koʻrib chiqilgan. „Doktor Amen ruhiy kasalliklarni tushuntirish va tibbiylashtirish uchun miya tasviridan foydalanish uchun yaxshi misol keltiradi“, dedi Leuchter. „Ammo, ruhiy kasalliklar va miya fanlari bilan har qanday darajada tanish boʻlgan oʻquvchi, uning [Amennning] skanerlashdan yuqori darajada tijoriy foydalanishi oqlanganligiga ishonchi komil emas.“ Leuchter, Amen „oʻz davolash yondashuvlarini ilmiy asoslangan tibbiy amaliyot uchun kutilgan tizimli ilmiy tekshirish darajasiga tobe qilmadi“ degan xulosaga keldi.

Amenning „ *Muhabbatdagi* miya“ asarida u meditatsiya kuylashda sodir boʻladigan miya faoliyatini sevgi tuygʻusi va jinsiy faoliyat paytida sodir boʻladigan harakatga oʻxshash tarzda tasvirlagan.

2013-yilda Amen pastor Rik Uorren bilan hamkorlikda „Sogʻlom turmush tarzini olib borish“ mavzusida „ *Daniel rejasi: Sogʻlom hayotga 40 kun“ asarini* yozdi. Uorren dasturni ishlab chiqishda yordam berish uchun yollangan odamlardan biri, jumladan Mark Ximan va Mehmet Oz ham bor edi. Uorren oʻzining Saddleback cherkovlari tarmogʻidagi barcha aʼzo cherkovlar tomonidan rejani qabul qilishni ragʻbatlantirdi. Jenis Norrisning soʻzlariga koʻra, „Daniel rejasi… dietadan koʻra koʻproq. Bu Bibliya tamoyillari va beshta muhim komponentga asoslangan turmush tarzi dasturidir: oziq-ovqat, fitnes, diqqat, eʼtiqod va doʻstlar.“ Amen, Uorren va Ximan " *The View* „ telekoʻrsatuvida Daniel rejasini muhokama qilishdi va 3000 kishi Kaliforniyadagi Leyk-Forestdagi Saddleback cherkovidagi mitingga tashrif buyurib, reja haqida uchta suhbatni eshitishdi.

2013-yilda Amen *“Inside Out"dan „Healing ADD“ ning yangilangan versiyasini chiqardi: Diqqat yetishmovchiligining yetti turini koʻrish va davolash imkonini beruvchi yutuq dasturi.*

2017-yilda Amen va uning rafiqasi Tana Harriet Xoll koʻrib chiqqan *"Miya jangchisining yoʻli: energiya va diqqat markazini yoqing", „Kasallik va qarishga hujum qiling“, „Ogʻriqni maqsadga aylantiring“* kitobini nashr etdi; u shunday deb yozgan edi: „Ushbu kitobdagi maslahatlarning aksariyati asosiy tibbiy maslahatlardir va ovqatni kichikroq plastinkaga qoʻyish va och qolganda ovqat yemaslik kabi foydali amaliy maslahatlar mavjud. Muammo shundaki, yaxshi maslahat yolgʻon maʼlumotlar va chalgʻituvchi bayonotlar va ilm-fan tomonidan qoʻllab-quvvatlanmaydigan batafsil tavsiyalar bilan chambarchas aralashib ketgan.“

### Televizion dasturlar
Amen oʻzining nazariyalari haqida teledasturlar tayyorlagan. Ulardan biri, „Miyangizni oʻzgartiring, hayotingizni oʻzgartiring“ filmi PBS filiallari tomonidan 2008-yilda mablagʻ yigʻish paytida 1300 marta efirga uzatilgan. Yana biri, „Har qanday yoshda ajoyib aql doktor Daniel Amen bilan“ 2009-yil 1-yanvardan oldin efirga uzatilgan Nevrolog Maykl Greysius, Stenford Xotira kasalliklari markazi direktori va Stenforddagi Neyropsixiatrik kasalliklarda funksional tasvirlash laboratoriyasining bosh tadqiqotchisi: „Amen dasturining PBS orqali efirga uzatilishi hech qanday ilmiy asosga ega boʻlmagan ish uchun ilmiy asoslanganlik muhrini beradi“ dedi. Bu dasturlar Amen klinikalari uchun reklama roliklari sifatida tasvirlangan. Dasturda "ginkgo moʻjizalari va Seynt Jonning ziravorlari kabi boshqa „tabiiy“ mahsulotlar" tasviri ham tanqid qilindi. Muqobil tibbiyot skeptiki va shifokori Xarriet A. Xoll va nevrolog Robert A. Burton PBSni ushbu dasturlarning efirga uzatilishi uchun tanqid qilishdi. PBS ombudsmeni Maykl Getler, „PBS 'Brainʼ dasturining mazmuniga hech qanday aloqasi yoʻq va dasturni hech qanday tarzda tekshirmagan“, deb javob berdi. Mahalliy PBS filiallari „nimani efirga uzatish boʻyicha oʻzlarining koʻrsatmalariga asoslanib, tahririyat qarorlarini qabul qiladilar“, deb yozgan u.

## Aʼzolik va tan olish
Amenn — Amerika Psixiatriya Assotsiatsiyasining taniqli aʼzosi. U, shuningdek, Kaliforniya universiteti, Irvine, Tibbiyot kollejida psixiatriya va inson xulq-atvori boʻyicha klinik professor yordamchisi boʻlgan.

Amen 30 dan ortiq kitoblar muallifi boʻlib, ularning umumiy sotuvi bir million nusxani tashkil etadi. Uning beshta kitobi 2012 *-yilda The New York Times* bestsellerlari boʻlgan 2015-yilda Amenning *Daniel rejasi* yil nasroniy kitobi mukofotini oldi.

## Manbalar