Mariya Bezobrazovna

**Mariya Sergeyevna Bezobrazova** (1863—1919) - rus bolalar yozuvchisi, memuarist, tarjimon. *Vladimir Solovyovning xotiralari* asari muallifi.

Tarixchi S. M. Solovyovning qizi, tarixchi P. V. Bezobrazovning rafiqasi, faylasuf Vladimir Solovyovning singlisi, yozuvchi Vsevolod Solovyov, shoira Poliksena Solovyova.

## Biografiyasi

Mariya Sergeyevna taniqli rus tarixchisi Sergey Mixaylovich Solovyov va Poliksena Vladimirovna Solovyova oilasida tug'ilgan. Mariyadan tashqari, oilada Vera, Poliksen - bo'lajak shoira, aka-uka Vsevolod (yozuvchi), Vladimir (taniqli faylasuf), Mixail (o'qituvchi va tarjimon) farzandlari bor edi. 1888-yilda (boshqa ma'lumotlarga ko'ra, 1886-yilda) Mariya Sergeyevna taniqli senator, iqtisodchi va akademik V.P.Bezobrazovning o'g'li Vizantiya tarixchisi Pavel Vladimirovich Bezobrazovga (1859-1918) turmushga chiqdi. Nikohdan uch qiz tug'ildi. Yoshlar bir muncha vaqt Moskvada yashashdi, keyin Mariya Sergeyevna uzoq vaqt davomida Ukrainaga ketishga majbur bo'ldi. Oila vaqti-vaqti bilan Sankt-Peterburgga tashrif buyurdi. Mariya Sergeyevna adabiy ish bilan shug'ullangan, bolalar uchun kitoblar yozgan. 1899-yilda u *Ayollar biznesi* jurnali bilan hamkorlik qildi. 1905—1907-yillardagi inqilobdan keyin, Mariya Sergeyevna bir muncha vaqt Parijda yashagan va u yerda Merejkovskiy saloniga tez-tez tashrif buyurgan. D.S.Merejkovskiyning rafiqasi Z.N.Gippius tashriflarini eslae ekan quyidagicha fikr bildiradi:

.

Z.N.Gippius tilga olgan M.S.Bezobrazovaning qarindoshi 1877—1878-yillardagi Rossiya-Turkiya urushida qatnashgan Nee Romanova Yekaterina Vladimirovna Selenina edi. U Vladimir va Mariya Solovyovlarning amakivachchasi edi. Andrey Beliy Mariya Sergeevna haqidagi o'tkinchi, istehzoli xotiralarini *Asr boshi* kitobida qoldiradi: *Shuningdek, rangi oqargan, asabiylashgan, hamma narsani tushunadigan, M.S.Solovyovning singlisi Marya Sergeevna Bezobrazova paydo bo'ldi va hamma narsani boshqalardan ko'proq tushundi*.

1908-yilda Sankt-Peterburgdagi *O'tgan yillar* jurnalida M.S.Bezobrazovaning *Birodar Vladimir Solovyovning xotiralari* nashr etildi. Bu xotiralar hozirgacha mashhur shoir va idealist faylasufning tarjimai holi uchun manba boʻlib xizmat qilmoqda. Ular asosan uning hayotining kundalik, maishiy tomoniga tegishli edi. Memuarist faylasuf o'z akasi va S.P.Xitrovo o'rtasidagi munosabatlarga biroz to'xtalib o'tadi. 

Mashhur rus faylasufi A.F.Losev “M. S.Bezobrazova oʻz akasining kim va nima ekanligini oʻz shaxsiyatining ichki mazmuni jihatidan umuman tushunmasdi. Shuning uchun u keltirgan ma'lumotlar, bizda haqiqatga shubha yo'q, Vl.ning ichki hayotining umumiy ko'rinishi bilan bog'liq holda talqin qilinishi kerak. Solovyov. Faylasufning memuaristik tarjimai holining faktik taqdimotining ishonchliligiga kelsak, A.F.Losevda hech qanday shubha yo'q edi. E.M.Lopatina (Eltsova) M.S.Bezobrazovaning Solovyov haqidagi xotiralarini u haqida yozilganlarning eng yaxshisi va eng haqiqati deb hisobladi.

## Mashhurlik

1911-yilda Bezobrazovaning *Chumchuq qissasi* bolalar kitobi, 1916-yilda *Voy va shodlik* hikoyalari nashr etildi. 1914-yilda M.S.Bezobrazova fransuz tilidan Charlz Dielning *Vizantiya portretlari* ni P.V.Bezobrazov tomonidan tahrirlangan va so'zboshi bilan tarjima qildi. Toʻgʻri, ba’zi manbalarda kitobni P.V.Bezobrazovning rafiqasi M.S.Bezobrazova emas, balki tarixchi, faylasuf va ayollar harakati faolining singlisi M.V.Bezobrazova, hatto P.V.Bezobrazovning oʻzi ham tarjima qilgani haqida xabar berilgan. 

Mariya Sergeyevna Oktyabr inqilobi paytida vafot etgan, turli manbalar uning vafot etgan yilini, taxminiy 1918 yoki 1919-yillarga bog'lashadi. M.S.Bezobrazova hayotining so'nggi kunlari o'sha E.M.Lopatinaning *Boshqa joylardan tushlar* xotirasidan ma'lum: *Eng achinarlisi, Mariya Sergeyevna Bezobrazovaning taqdiri edi. Bolshevizm bizni bir chetga uloqtirganida, uning ruhiy kasal boʻlib qolganda katta qizi vafot etgandi. Turmush oʻrtogʻi ham, ikki qizi ham bedarak yoʻqolgan. Ularning ham vafot etgani haqida mish-mishlar tarqalgandi. 1921-yilda «Science and its Workers» jurnalida P.V.Bezobrazov 1918-yilda Petrogradda: *charchoqdan o'ta muhtojlikda vafot etgan. Uning rafiqasi, tarixchi Solovyovning qizi va faylasufning singlisi ham xuddi shu sababdan vafot etgan* degan maqola paydo bo'ldi.

== Manbalar ==


== Adabiyotlar ==

* *Мережковский Д. С.* В тихом омуте // Полное собрание сочинений : Немой пророк. — М. : Типография т-ва И. Д. Сытина, 1914. — Т. XVI. — С. 122. — 207 с.
* *Соловьёв С. М.'' Воспоминания. Сост., подгот. текста и коммент. С. М. Мисочник, В. В. Нехотина; Вступит. ст. А. В. Лаврова. М.: Новое литературное обозрение, 2003. — 496 с. — (Россия в мемуарах). ISBN 5-86793-212-5