open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Masʼud at-Taftazoniy

**Masʼud ibn Umar ibn Abdulloh at-Taftazoniy** (Saʼduddin) — grammatika, morfologiya, ritorika, fiqh va uning usullari, mantiq va boshqa koʻpgina sohalarda tadqiqotlar olib borgan olim. Naso nohiyasidagi qishloqlardan biri — Taftazonda milodiy 1312-yil (hijriy 712-yil) tavallud topgan. Qutbuddin va Uzduddindan ilm oʻrganib, oʻzini kitoblarni tasnif etishga baxshida qilgan. Samarqandda vafot etgan.
## Asarlari
* „Sharhu talxisi-l-miftoh fi-l-maʼoniy va-l-bayon“ („Ritorikadagi kalitlar mohiyatining sharhi“)
* „Hoshiya ala-l-kashshof“ (az-Zamaxshariyning ilmi tafsir haqidagi „al-Kashshof“ asariga hoshiya-izoh")
* „at-Tahzib fi-l-mantiq“ („Mantiq ilmidagi tarbiya“)
* „al-Maqosid fi ilmi-l-kalom“ („Kalom ilmidan koʻzlangan maqsadlar“)
* „Haqoiqu-t-tanqih li-sadri-sh-shariati fi-l-usul“ („Sadrushsharianing ilmi usulga oid qayta koʻrib chiqish haqidagi qarashlari bilan bogʻliq haqiqatlar“)
* „Sharhu hikmati-l-ishrof“ („Hikmatu-l-ishrof“ga sharh")
* „Sharhu-l-aqoidi-n-nasafiya“ („al-Aqoid an-nasafiya“ga sharh")
* „Hoshiya ala sharhi-l-muxtasari-l-muntahiy“ ("al-Iyjiyning aqoid haqidagi „Sharhu-l-muxtasari-l-muntahiy“ asariga hoshiya-izoh")
* „Sharhu muxtasari-sh-shamsiya fi-l-mantiq“ ("Mantiq ilmi haqidagi „Muxtasari-sh-shamsiya“ — „Shamsiya risolasining qisqartmasi“ nomli asarga sharh")
* „at-Talvih fi kashfi haqoiqi-n-tanqih“ („Qayta koʻrib chiqish haqiqatlarini kashf etish haqidagi alomatlar“)
* „Sharhu muxtasari-l-Zanjoniy“ („Zanjoniy qisqart-masiga sharh“)
* „al-Mutavval fi-l-balogʻa“ („Balogʻat ilmi haqidagi batafsil kitob“)
* „al-Muxtasar ala talxisi-l-miftoh“ („Talxisu-l-miftoh qisqartmasi“)
* „Sharhu tasrifi-l-gʻaziy fi sharhi miftohi-l-ulum“ („Sharhu miftohi-l-ulum“ haqidagi Gʻaziyning morfologik sharhi")
* „ar-Raddu ala ibn Arabiy fi fususihi“ („Fusus al-hikam“ asari haqida Ibn Arabiyga raddiya")
* „Hallu-l-maoqid fi sharhi-l-qavoid“ (Ibn Hishom al-Ansoriyning „Qoidalar sharhi haqidagi oʻrinlarning yechimi“)
* „Sharhu abyoti-l-misboh“ („al-Misboh“dagi baytlar sharhi")
* „al-Irshod al-hodiy“ ("Hidoyat sari yetaklovchi „Irshod“)
* „al-Mutavval“ („Mufassal“)
* „Sharh hikmati-l-ishroq“ („Hikmatu-l-ishroq“ sharhi")
* „Irshodu-l-osiy“ („Osiyni hidoyat yoʻliga boshlovchi koʻrsatma“)
* „al-Arbaʼin“ („Qirq hadis“)
* „Irshodu-l-hodiy“ („Hidoyatga olib boruvchi irshod“, muallif ushbu asarni hijriy 778-yilda taʼlif etgan).
## Bahs-munozara
Sohibqiron Amir Temur dargohidagi kengashda Sayyid Sharif al-Jurjoniy va Saʼduddin at-Taftazoniy Alloh taoloning „Uvlaika ala huda min rabbihim“ („Aynan ular Parvardigorlari tomonidan (ato etilgan) hidoyat uzra (barqaror)
dirlar va ana oʻshalar (oxiratda) najot topuvchilardir“) qavli istiorasi xususida tortishib qolganlar. Shunda Sayyid unga oʻzining fasohatdagi mahoratini namoyon etib, tiliga erk bergan edi. Darvoqe, Sayyidning
tili uning qalamiga (yozuvdagi ifodasiga) qaraganda ancha badiiyroq edi. Taftazoniyda esa buning aksi edi. Fozillar ulardan qaysi biri afzalroq ekanini aniqlashda ikki qismga boʻlingan edilar, lekin koʻpchilik Saʼduddin tarafida qolgan edi.
Masʼud at-Taftazoniy milodiy 1389-yil (hijriy 791-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Abu Ja’far Muhammad az-Zominiy

**Abu Jaʼfar Muhammad az-Zominiy** (arabcha: أبو جعفر محمد الزاميني — Abu Jaʼfar Muhammad ibn Asad ibn Tovus az-Zominiy) — Muhaddis.
Abu Jaʼfar Muhammad az-Zominiy X asr oʻrtalarida Ustrushana mintaqasining Zomin shahrida tavallud topgan. Abulabbos al-Mustagʻfiriy u haqida shunday hikoya qiladi: "Men Xurosonga safar qilgan chogʻimda u menga hamrohlik qilib, yoʻlda mendan ayrildi. Shundan soʻng u Iroq, Hijoz va Musalga safar qilgan… ".
## Ilmiy safarlari
Abu Jaʼfar Muhammad az-Zominiy ilm talabida Xuroson Iroq, Hijoz, Musal, Marv va Saraxs kabi shahar va mamlakatlarga ilmiy safar qilgan.
## Vafoti
Abu Jaʼfar Muhammad az-Zominiy 415/1024 yil boshida Buxoroda vafot etgan.

## Manbalar
Abdussamad ibn abdulvohid Kufiy

**Abdussamad ibn Abdulvoris ibn Said Kufiy** — muhaddis.
(vaf. milodiy 822, hijriy 207 yilda.
Abdussamad Kufiy Muhaddis va roviy bo‘lgan. Hofiz va hujjati ishonchli deb e’tirof etilgan basralik muhaddis bo‘lgan. Uning otasi Abdulvohid Kufiy ham muhaddis bo‘lib, u asosiy hadis bilmlarini otasidan olgan.  

## Ustozlari
Hishom Dastoviy, Ikrima ibn Ammor, Robi’ ibn Gulsum, Harb ibn Maymun, Harb ibn Abi Oliy, Harb ibn SHaddod va boshqa shu tabaqot vakillaridan hadis ilmini o‘rgangan.
## E’tiroflar
Abdussamad ibn Abdulvoris ibn Said Kufiy haqida Abu Hotam shunday degan: “Abdussamad ibn Abdulvoris ibn Said ishonchli muhaddis va mohir hofizdir”.
## Shogirtlari
Abdulhamid ibn Humayd ibn Nasr Keshiy, Ibn Muin, Ishoq Ibn Rohavay, Imom Bandor va Imom Zuhaliylar Abdussamad ibn Abdulvoris ibn Said Kufiydan Hadis ilmini o‘rganishgan.

## Adabiyotlar

* Shukurillo Umarov “Abdulhamid Keshiy hayoti va ilmiy merosi”

## Manbalar
Abu Kasir Sayf az-Zominiy

**Abu Kasir Sayf az-Zominiy** (arabcha:  ابو كثير سيف الزاميني — Abu Kasir Sayf ibn Hafs Zohid az-Zominiy) — Muhaddis.

Abu Kasir Sayf az-Zominiy Ustrushana mintaqasining Zomin shahrida tugʻilgan. U yoshligini Zominda oʻtkazib, IX asrning oʻrtalarida Samarqandga yoʻl olgan. U yerda muqim yashay qolgan.
## Shogirdi
Abu Kasir Sayf az-Zominiydan Muhammad ibn Ali al-Layn al-Balxiy hadislar eshitgan va ularni rivoyat qilgan.
## Vafoti
Abu Kasir Sayf az-Zominiy 297/909 yili Samarqand shahrida vafot etgan.

## Manbalar
Abu Ubayd Qosim ibn Sallom

**Abu Ubayd Qosim ibn Sallom Xurosoniy Haraviy** (arab. أبو عبيد القاسم بن سلاّم الخراساني الهروي, 770–838) – arab filologi, lugʻatshunoslik, Qurʼon ilmlari, hadis va fiqhga oid koʻplab kitoblar muallifi.

U Hirotda vizantiyalik qulning oilasida tug‘ilgan. U o‘z ona shahrini tark etib, Basra maktabida Asma’iy (vafoti 213/828), Abu Ubayda (vafoti 210/825) va Abu Zayd Ansoriy (vaf. 214 yoki 215/830-831) hamda Kufa maktabida Abu Amr Shayboniy (vafoti 210/825), Kisoʼiy (vafoti 189/805) kabi ko‘plab mashhur filolog olimlardan tahsil olgan.

U birinchi boʻlib tajvid ilmining yozma shaklini ishlab chiqan, tajvid qoidalariga alohida nomlar bergan va buni oʻzining “al-Qiroat” nomli kitobida yozgan. Asarida 25 ga yaqin qori, jumladan 7 mutavotir qori haqida toʻxtalib oʻtgan. Abu Ubayd tajvidni har bir avlod qorilari orqali uzatiladigan, aniq qoidalari, atamalariga ega boʻlgan fanga aylantirgan. U Qur’onning dastlab nozil qilingan, ammo hozir oʻqilmaydigan oyatlari haqida ma’lumotlar keltirgan .

## Muhim asarlari

•	“Kitob al-amvol” (Daromadlar kitobi)

•	“Kitob al-nosix val-mansux” (Nosix va mansux kitobi)

•	“Kitob fazoil al-Qur’on” (Qur’oni karimning fazilatlari haqidagi kitob).

## Manbalar
Tartil

“Tartil” arabcha so‘z bo‘lib, Qur’onning o‘qilish sifatiga, kayfiyatiga va uni o‘rgatadigan ilmga nisbatan ishlatiladi. Bu ilm yana “tajvid”, “tilovat haqqi” kabi nomlar bilan ham ataladi. Bu atama odatda Qur’onga nisbatan uni “toʻgʻri tartibda”, “shoshilmasdan” oʻqishni bildiradi.

## Qur’oni karimda tartil
“Tartil” so‘zi Qur’onning “Muzzammil” nomli 73-surasi, 4-oyatida qo‘llanilgan:

"وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا"
“va Qur’onni tartil bilan (ya’ni dona-dona qilib) tilovat qiling!”

Bu oʻrinda tartil soʻzi “dona-dona qilib” deb tarjima qilingan. Shuningdek, bu atama Qur’onni Jabroil alayhissalom Muhammad alayhissalomga oʻqib bergan tarzda, toʻgʻri qiroat qilishni tushuntiruvchi qoidalarni belgilash uchun ham ishlatiladi.

## Ma’nosi va amaliyoti
Qiroat qilayotganda so‘z va jumlalarning fasl (bo‘linishi) va vasl (qo‘shilishi)ni yodda tutish kerak. Ibn Kasirga koʻra, yuqoridagi oyatning tafsiri “Qur’onni sekin, harflarni tushunarli qilib o’qing” deganidir, chunki bu Qur’onning ma’nosini tushunish va mulohaza yuritishda yordamchi boʻladi”.

Toʻrtinchi xalifa Ali ibn Abu Tolibning ta’kidlashicha, tartil bu harflarni oʻz maxrajidan (tovush yoki intonatsiya chiqish joyi) chiqarib oʻqishdir. Soʻzlarni aniq va sekin, tushunib oʻqish va toʻgʻri talaffuz qilish muhim ahamiyatga ega. Qur’onni tushunib boʻlmaydigan va tinglovchini zeriktiradigan darajada tez oʻqimaslik, shu bilan birga qiroatni uzoq vaqt talab qiladigan va tinglovchilarni kechiktiradigan darajada sekin qilmaslik kerak.
## Manbalar
Jora Oganesyan

**Jora Oganesyan** (, 1987-yil 16-aprelda tugʻilgan) — arman futbolchisi.

## Klub karyerasi
Ovannisyan 2004 yilning iyulida Gretsiyaning „Olimpiakos“ jamoasiga oʻtishdan oldin „Pyunik“ jamoasida oʻynagan. 2008 yilning yanvarida u „Olimpiakos“ dan Gretsiyaning „Beta Ethniki“ klubi „Agios Dimitrios“ ga ijaraga oʻtdi. Ovannisyan 2008-yilning iyul oyida Doxa Kranoula jamoasiga kelib qoʻshildi va 2009 yil yanvar oyida Euboea mahalliy havaskorlar ligasida (1-divizion) ishtirok etuvchi AO Kymis jamoasiga oʻtdi. 2010-yilda Jora Rossiyaning hozirda tarqatib yuborilgan Saturn Moskva viloyati klubiga qoʻshildi. Koʻp oʻtmay, u otasi Xoren Ovannisyan murabbiylik qiladigan Toshkentning „Lokomotiv“ klubiga oʻtdi. Jora Oganesyan 2012-yilning eng yaxshi xorijlik futbolchisi deb topilgan edi. Keyinroq, yaʼni 2013-yilda Oʻzbekistonning eng muvaffaqiyatli klubi — Toshkentning „Paxtakor“ klubi bilan shartnoma imzoladi va unga 10-raqamli forma topshirildi. OChLning 2013-yilgi mavsumida „Paxtakor“ safiga kiritilgan. Oganesyan „Paxtakor“ safidagi ilk golini "Neftchi"ga qarshi oʻyinda (2:0) kiritdi.

## Xalqaro karyerasi
Ovannisyan Armaniston U-19 o‘smirlar terma jamoasi va Armaniston U-21 yoshlar terma jamoasining sobiq aʼzosi. Bosh murabbiy Vardan Minasyanning soʻzlariga koʻra, u Armaniston terma jamoasiga chaqirilmagan, chunki terma jamoaning hujumkor yarim himoyasi kuchli. Minasyan uni doimo ularning eʼtiborida ushlab turishini va kelajakda terma jamoaga taklif qilinishi mumkinligini aytdi.

## Shaxsiy hayoti
Joraning otasi — sobiq sovet futbolchisi Xoren Ovannisyan, Armanistonning „Pyunik“ jamoasi sobiq prezidenti va Armanistonning „Oltin futbolchisi“, UEFA yubiley mukofoti sovrindori.

## Manbalar
Alo ibn Muhammad al-G‘ubdiniy

**Alo ibn Muhammad al-Gʻubdiniy** (arabcha: علاء بن محمد الغوبديني — Abulhusayn Alo ibn Muhammad ibn Nuaym al-Gʻubdiniy) — Muhaddis.
Alo ibn Muhammad al-Gʻubdiniy 337/948-yili tugʻilgan. U boshlangʻich taʼlimni otasi Muhammad ibn Naim al-Gʻubdiniydan olgan.
## Ustozlari
Alo ibn Muhammad al-Gʻubdiniy keyinchalik hadis ilmining sir-asrorlarini Xalaf ibn al-Xayyom va Abu Ahmad Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Yazdod ar-Roziylardan oʻrgangan va ulardan hadislar rivoyat qilgan.
## Shogirdi
Alo ibn Muhammad al-Gʻubdiniydan Abu Ali Hasan ibn Abdulmalik an-Nasafiy va Abulabbos Jaʼfar ibn Muhammad al-Mustagʻfiriy kabi muhaddislar hadislar rivoyat qilgan.
## Vafoti
Alo ibn Muhammad al-Gʻubdiniy 409/1019-yili 25-yanvarda payshanba kuni vafot etgan.
## Adabiyotlar
* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.
At-Tarix al-kabir

“**At-Tarix al-kabir**” (arab. التاريخ الكبير – “Katta tarix”) – IX asr islom olimi Muhammad ibn Ismoil Buxoriyning ilmi rijol yoʻnalishidagi kitobi.

## Umumiy tavsif
Buxoriy bu asarini 18 yoshida yozgan. U sahobalar davridan to o‘z davrigacha hadis rivoyat qilgan ko‘plab kishilarning ismlarini, tarjimai hollarini jamlagan. Tarjimai hollarning umumiy soni 40 mingga yaqin, shu jumladan erkaklar ham, ayollar ham, ishonchli va ishonchsiz roviylar ham kiritilgan. Hokim Naysoburiy asardagi zaif roviylarni sanab o‘tgan va ular 126 kishidan oshmagan.

Buxoriy yana “*at-Tarix al-avsat*” (“O‘rta tarix”) va “*at-Tarix as-sag‘ir*” (“Kichik tarix”) kitoblarini ham yozgan.

## E’tirof
Tojiddin Subkiy “at-Tarix al-kabir”ni maqtab, uni misli ko‘rilmagan kitob sifatida ta’riflagan va keyingi davr olimlari Buxoriyning oldida qarzdor ekanliklarini ta’kidlagan.

## Manbalar
Husayn ibn Muhammad al-G‘ubdiniy

**Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy** (arabcha: حسين بن محمد الغوبديني — Abu Nuaym Husayn ibn Muhammad ibn Nuaym al-Gʻubdiniy) — Muhaddis.

Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy 341/952 yili iyun oyida tavallud topgan. U dastlabki taʼlimni oʻz qishlogʻida olgan.
## Ilmiy safari
Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy keyinchalik ilm talabida Xuroson, Iroq, Hijoz kabi shaharlarga borgan. U yerda ko‘plab allomalaridan dars olgan.
## Ustozlari
Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy Buxoro shahrida Abu Solih Xalaf ibn Muhammad al-Xayyom, Abu Sahl Horun ibn Ahmad ar-Astrabodiy, Abu Amr Muhammad ibn Muhammad ibn Sobir al-Buxoriylardan, Naysobur shahrida Abulqosim Abdulloh ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Yaʼqub an-Nasaviydan, Bagʻdod shahrida Abu Tohir Muhammad ibn Abdurrahmon al-Muxlis va Abu Hafs Umar ibn Ibrohim al-Kattoniylardan hadis eshitgan va yozib olgan.
## Shogirdi
Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniydan Abulabbos Jaʼfar ibn Muhammad al-Mustagʻfiriy va qozi Abu Ali Hasan ibn Abdulmalik an-Nasafiylar hadislar rivoyat qilgan.
## Vafoti
Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy 427/1035 yili aprel oyida vafot etgan.
## Adabiyotlar
*Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.
Bakr al-Mojrmiy

**Bakr al-Mojrmiy** (arabcha: بكر الماجرمي— Abu Saad Bakr ibn Rizvon ibn Tagʻril al-Mojrmiy) — Muhaddis.
Bakr al-Mojrmiy IX asr oxirida Samarqandga qarashli Mojram qishlogʻida tugʻilgan.
## Ustozi
Bakr al-Mojrmiy hadis ilmining sir-asrorlarini Abulhasan Muhammad ibn Abdulloh ibn Muhammad ibn Jaʼfar al-Kogʻaziydan oʻrgangan va undan hadislar rivoyat qilgan.
## Ilmiy safari
Manbalarda Bakr al-Mojrmiy amakisining oʻgʻli muhaddis Asad ibn Ali ibn Tigʻril al-Mojarmiy, Nuh ibn Janoh al-Mojarmiy, Nasr ibn Yasor ad-Dovadiy, Umar al-Mojarmiy, Sobir ibn Mutavakkil al-Mojarmiy, Shuayb ibn Kunjal al-Mojarmiy kabi olimlari bilan ilmiy safarga chiqqani va 321/933 yilda Abu Ali at-Tamoriyning xonadonida mehmon boʻlgani hamda shu erda ilmiy suhbat boʻlgani taʼkidlangan.
## Vafoti
Bakr al-Mojrmiy 321/933 yildan keyin vafot etgan.
## Adabiyotlar
* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.
## Manbalar
Abdulkarim ibn Muhammad Sam’oniy

**Abdulkarim ibn Muhammad Sam’oniy** (arabcha: عبد الكريم بن محمد السمعاني— Abdulkarim ibn Muhammad Sam’oniy — Toʻliq ismi Abu Saʼd Abdulkarim ibn Muhammad Sam’oniy (1113-1167)) — Muhaddis, tarixchi va adabiyotshunos.

## Hayoti
Sam’oniy 1113 yil Marvda tug‘ulgan. Ajdodlari butun islom olamida mashhur muhaddis, faqihlar bo‘lishgan. Marvdagi mashhur olimlardan saboq olgan. Dastlabki, sayohatini amakisi Ahmad ibn Mansur Sam'oniy bilan birga, Nishopurga qilgan. So‘ngra Xuroson, Movarounnahr, Iroq, Hijoz, Suriya va Tabariston shahri bo‘ylab uzoq safarda bo‘lgan. 8 yil Bag‘dodda yashagan, u yerdan 2 marta Makkaga haj qilgan. Ray, Hamadon, Damashq, Kufa, Basra, Tus, Quddusda bo‘lgan. Sayohati davomida olimlar bilan uchrashib, ulardan saboq olgan. 1143-44-yillarda Marvga qaytib, Amidiya madrasasida dars bergan.

## Faoliyati
Keyingi yillarda o‘g‘li Abdurrahmon bilan O‘rta Osiyo shaharlari bo‘ylab sayohat qilgan. U fiqh, hadis, arab tili tilshunosligi, grammatikasi, adabiyotiga doir 50 dan ziyod asar yozgan. Uning ayniqsa tarix va geografiyaga doir asarlari qimmatlidir.

## Asarlari
Uning „*[[Al-ansob]]*“ („Nisbalar kitobi“)da Xuroson va Movarounnahrda yashagan yuzlab muhaddislar, mufassirlar, faqihlar haqida noyob maʼlumotlar keltirilgan. Shuningdek, allomaning „Ad-daʼvatu-n-nabaviyya“ („Payg‘ambar duolari“) asari ham musulmonlar orasida keng tarqalgan.

## Manbalar
Aleksandar Petrović

**Aleksandar Petrović** (; 1985-yil 8-fevralda tugʻilgan) — serbiyalik sobiq futbolchi.

## Karyerasi
Belgradda tugʻilgan Petrovich faoliyatini oʻz vatani Serbiyada FK BASK jamoasida oʻynagan paytda boshlagan.

U BASK bilan uch mavsum oʻynadi. 2006-2007-yilgi mavsumda FK Mladost Luchaniga oʻtdi va keyinchalik Mladost Luchani bilan ikki mavsum oʻynadi. Keyinchalik, Serbiya Superligasida FK Radga oʻtdi. 2010/11-yilgi mavsumda FK Sloboda Point Sevojnoga koʻchib oʻtdi. 2011-yilgi mavsumda Serbiya Superligasida Serbiyaning Novi Pazar klubida oʻynagan. 2012-yilning boshida Petrovich Serbiya birinchi ligasida FK Radnički Nisga qoʻshildi. Radnički Nišda bir yil oʻtgach, 2011-yilgi OFK kubogi chempioni "Nasaf"ga oʻtdi.

## Manbalar
Haraviy ibn Kamol Haraviy

**Haraviy ibn Kamol Haraviy** (арабча: حروي بن كمال حروي — Haraviy ibn Kamol Haraviy — Toʻliq ismi Abulmuzaffar Muhammad ibn Odam Haraviy ibn Kamol Haraviy (1023-yil vafot etgan.)) — Adab, badiiyat ilmlari olimi va tilshunos.

## Asarlari
“*Sharhu-l-humosa*”, “*Sharhu-l-mutanabbiy*”, “*Sharhu-l-isloh*”, “*Sharh isloh g‘alat Abi Ubayda Li Abi Muhammad Abdulloh ibn Muslim*”.

## Manbalar
Muhammad ibn Abdulloh Samarqandiy

**Muhammad ibn Abdulloh Samarqandiy** (арабча: محمد بن عبد الله سمرقندي — Muhammad ibn Abdulloh Samarqandiy — To‘liq ismi Abulhasan Muhammad ibn Abdulloh Samarqandiydir(vafoti. 954-yil.)) — Tilshunos.

## Asarlari
“*Kalila va Dimna*”, “*Devon toji-l-masodir fi lug‘ati-l-fors*”.

## Manbalar
Xoshimov Elmurod Abdusattorovich

**Xoshimov Elmurod Abdusattorovich** (aksariyat nufuzli manbalarda: **Elmurod Abdusattorovich Xoshimov**; 1983-yil 5-fevral, Farg'ona viloyati, Oʻzbekiston) — dotsent va Iqtisod fanlari doktori. 2022-yildan Bank-moliya akademiyasi ijrochi direktor-rektori.

## Biografiyasi
Xoshimov Elmurod Abdusattorovich 1983 yil 5 fevralda Farg'ona viloyati, O‘zbekiston tumanida, ziyolilar oilasida tug‘ilgan. Millati o‘zbek.
2004 yilda Toshkent moliya institutining “Bank ishi, kredit” mutaxassisligiga muvaffaqiyatli kirdi. 2006 yilda ushbu universitet magistranti bo‘ldi.

2006-2008 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi Bank-moliya tizimi rivojlanishini tadqiq qilish markazi ilmiy xodimi bo‘lib ishlagan. 2008 yilda O‘zbekiston Respublikasi Valyuta birjasi Valyuta va pul bozorlarida birja savdolarini tashkillashtirish bo‘limi bosh mutaxassisi – birja makleri bo‘lib ishlagan. Shuningdek, 2009 yilda Mintaqaviy bank o‘quv markazi o‘qituvchi-maslahatchisi, 2010 yilda Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Nazorat va monitoring boshqarmasi bosh mutaxassisi (o‘rindoshlik asosida Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “Bank ishi” kafedrasi dotsenti), 2010 yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti katta ilmiy xodimi-izlanuvchisi sifatida faoliyat yuritgan.

2012-2015 yillarda Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti “Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar” kafedrasi mudiri, 2015-2016 yillarda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy biznes maktabining “Moliyaviy strategiya, investitsiyalar va buxgalteriya hisoboti” kafedrasi dotsenti, bo‘lim boshlig‘i, 2016-2018 yillarda Korporativ boshqaruv ilmiy-ta’lim markazi “Strategik va moliyaviy menejment” kafedrasi mudiri, 2018-2020 yillarda Biznes va boshqaruv respublika oliy maktabi “Strategik va moliyaviy menejment” kafedrasi mudiri, “Biznesni boshqarish” kafedrasi mudiri, 2020-2022 yillarda esa Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi huzuridagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi “Strategik va moliyaviy menejment” kafedrasi mudiri, Magistratura dasturlarini amalga oshirish bo‘limi boshlig‘i bo‘lib ishlagan.

Xoshimov Elmurod Abdusattorovich 2022 yildan to hozirgi kungacha O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi ijrochi direktori-rektor lavozimida ishlab kelmoqda.
Muhammad ibn Qosim ibn Ja’far Samarqandiy

**Muhammad ibn Qosim ibn Ja’far Samarqandiy** (арабча:  محمد بن قاسم بن جعفر سمرقندي ) — Muhammad ibn Qosim ibn Ja'far Samarqandiy — Imom Abu Muhammad Hasan ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Qosim ibn Ja'far Samarqandiy (1018-1098)) — Muhaddis.

## Faoliyati
Najmiddin Umar Nasafiy “*Al-qand*” asarida: “U hofiz,  imom, Abu Muhammad sunnat tirgagi. Naysaburda yashagan. O‘sha zamonda hadis ilmi borasida unga o‘xshash hech kim bo‘lmagan. Uning: “Bahru-l-asonid fi sihohi-l-masonid” asari mavjud bo‘lib, unda yuz ming hadis to‘plagan. Keyin ularni tartibga solgan va keraksiz qismlarini olib tashlagan. Islomda bunchalik ish voqe bo‘lmagan. Asar sakkiz yuz juz'dan iborat”, – deb keltirgan.

## Ustozlari
Abdussamad Osimiy, Hamza ibn Muhammad Ja'fariy, Abu Hafs ibn Masrur, Abu Usmon Sobuniy, Abu Sa'd Kanjaruziy va boshqalar. Eng mashhur ustozi Mansur Kag‘adiydir.

## Asarlari
“*Bahru-l-asonid fi sihohi-l-masonid*”.

## Manbalar
Abdulloh Samarqandiy

**Abdulloh Samarqandiy** (арабча:  عبدالله سمرقندي — Abdulloh Samarqandiy — Toʻliq ismi Abu Bakr Muhammad ibn Abdulloh Samarqandiy (vafoti. 881 yil.)) — Orif va zohid.

## Asarlari
“*Al-anvor*”.

## Manbalar
Abdulqodir an-Navqadiy

**Abdulqodir an-Navqadiy** (arabcha: عبد القادر النوقدي— Abu al-Fazoil Abdulqodir ibn Abdulxoliq ibn Abdurrahmon ibn Kosim ibn Fazl ibn Abdurrahim ibn Hasan ibn Rabiʼ an-Navqadiy) — Muhaddis.
Abdulqodir an-Navqadiy 450/1058 yili Baroat kechasida Nasafga qarashli Navqad qishlogʻida tavallud topgan. U dastlabki taʼlimni oʻz qishlogʻida olgan.
## Ustozlari
Keyinchalik Abdulqodir an-Navqadiy ilmi maʼrifat talabida Buxoroga soʻngra Makka shaharlariga borgan. Buxoroga bogan paytida muhaddis Abu Bakr Muhammad ibn Ali ibn Haydara al-Jaʼfariydan, Makka shahrida esa Abu Abdulloh Hasan ibn Ali at-Tabariydan hadislar eshitgan va yozib olgan.
## Shogirdi
Abdulqodir an-Navqadiydan Abu Hafs Umar ibn Muhammad ibn Ahmad an-Nasafiy taʼlim olgan va hadislar rivoyat qilgan.
## Vafoti
Abdulqodir an-Navqadiy 527/1133 yili vafot etgan.
## Adabiyotlar
* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.
## Manbalar
Abu Bakr Mustag‘firiy Nasafiy Samarqandiy

**Abu Bakr Mustag‘firiy Nasafiy Samarqandiy** (arabcha: محمد بن أبو بكر مستغفيري نسفي سمرقندي — Abu Bakr Mustag‘firiy Nasafiy Samarqandiy — Toʻliq ismi Abulabbos Jaʼfar ibn Abu Ali Muhammad ibn Abu Bakr Mustag‘firiy Nasafiy Samarqandiy (vafoti. 1040 yil.)) — Tarixchi, adib, muhaddis va faqih.

## Hayoti
Jaʼfar ibn Abu Ali Samarqandiy ko‘zga ko‘ringan tarixchi, adib, muhaddis va faqih bo‘lgan. Dehxudoning „*[[Lug‘atnoma]]*“ asarida yozilishicha, alloma bir necha vaqt Marv va Saraxsda istiqomat qilgan. Shu yerda boshlang‘ich maʼlumotni olgandan keyin Buxoroga borib yashagan va u yerning bir necha olimlaridan taʼlim olgan. U Nasaf (Qarshi) shahrida yashab, shu yerda 432/1040-yil vafot etgan. Samarqandiy nisbasi uning Samarqandda yashagani yoki u yerda tug‘ulganidan dalolat beradi.

## Ustozlari
Uning otasi Abu Ali Muhammad ibn Mustag‘firiy (318/930-372/982-yillar.) ilm olishida ustozi bo‘lgan. Shuningdek, bobosi Abu Bakr Mu’taz ibn Muhammad ibn Mustag‘fir, Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad Roziy Saraxsda ibn Abu Ali Zohir ibn Ahmad Saraxsiy, Naysaburda Abu Sahl Horun ibn Ahmad Astrobodiy, Buxoroda Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad G‘unjor, Marvda Ibrohim ibn Haysam Muhammad ibn Kushmihaniydan taʼlim olgan.

## Asarlari
„*Kitob tarixi Samarqand*“, „*Kitob tarixi Nasaf va Kesh*“, „*Kitobu-sh-sheʼr va-sh-shuaro*“, „*Kitobu-l-vafo*“, „*Kitob daloili-n-nubuvva*“, „Kitobu-d-daʼavot“, „*Kitob xutabu-n-nabiy*“, „*Kitob tibbi-n-nabaviy*“.

## Manbalar
Ali ibn Haydar Samarqandiy

**Ali ibn Haydar Samarqandiy** (арабча: علي بن حيدر سمرقندي — Ali ibn Haydar Samarqandiy — Toʻliq ismi Abulfazl Muhammad ibn Abduljalil ibn Abdulmalik ibn Ali ibn Haydar Samarqandiy (vafoti. 1142-yil.)) — Muhaddis va muarrix.

## Faoliyati
Muhammad ibn Abduljalil Samarqandiy Abu Hafs Umar Nasafiydan ta'lim olgan bo‘lib, uning iqtidorli shogirdlaridan bo‘lgan.

## Asarlari
“*Muntaxabu-l-qand fi tarixi Samarqand*”.

## Manbalar
Usmon ibn Nizom Samarqandiy

**Usmon ibn Nizom Samarqandiy Xattobiy Shofi’iy** (arabcha: عثمان بن نظام سمرقندي خطابي شافعي — Usmon ibn Nizom Samarqandiy Xattobiy Shofi’iy — Toʻliq ismi Shihobuddin Ahmad ibn Usmon ibn Nizom Samarqandiy Xattobiy Shofi’iy (vafoti. 901/1460 yil.)) — Qiroat olimi, faqih va mufassir.

## Faoliyati
Ahmad ibn Usmon Samarqandiy Shofi’iyning bobosi Xattobga nisbat berilgan. Mullozoda nomi bilan tanilgan. Qiroat, mantiq, fiqh, tafsir, hadis va balog‘at ilmlarini bilgan.

## Asarlari
„*Kitob jumi’a fiyhi-l-hidoya va-l-muharrar*“, „*Sharh hidoyatu-l-hikma*“, „*Sharhu-sh-shamsiyya*“, „*Hoshiya ala-sh-sharhi-l-muxtasar li-t-Taftazoniy ala talxisi-l-miftoh li-l-Qazviniy*“.

## Manbalar
Abu Bakr Jug‘iy Samarqandiy

**Abu Bakr Jug‘iy Samarqandiy** (arabcha: أبو بكر جوغي سمرقندي — Abu Bakr Jug‘iy Samarqandiy — Toʻliq ismi Abulmahosin Ruknulislom Muhammad ibn Abu Bakr Jug‘iy Samarqandiy (1098-1177)) — Qonunshunos olim.

## Hayoti
O‘z davrida „*Islomning ustuni*“, „*Dining ustuni*“ „*Imomzoda*“, „*Buxoro aholisiinng muftiysi*“ kabi sharafli unvonlarga sazovor bo‘lgan Muhammad ibn Abu Bakr Jug‘iy Buxoriy Hanafiy bo‘lib, bu kishi Imomzoda taxallusi bilan tanilgan. U „*Ajra*ʼ“, „*jur*'“ yoki „*jug‘*“ nomli qishloqda 491/1098-yil robi’ul avval oyida tavallud topgan. Uning hayoti, oilaviy ahvoli haqida manbalardagi maʼlumot juda oz bo‘lib, Sam’oniy uning Mas’ud ismli o‘g‘li bo‘lganligi va u ham otasidek hanafiy olimlardan bo‘lgani va yoshligidan otasi taʼlif etgan kitoblarni ko‘p mutolaa qilgani haqida maʼlumotlar keltirgan.

## Faoliyati
Uning O‘rta Osiyo va Xurosonning yirik madaniyat va maʼrifat o‘choqlari bo‘lgan Samarqand va Buxoro kabi shaharlarda yashab, ijod etgani uchun Samarqandiy, Buxoriy va Qummiy kabi nisbiy nomlarni olgan. Manbalarda keltirilishicha, alloma mo‘g‘ullarning Buxoroni bosib olgan ilk kezlarda shahid bo‘lgan. Bu voqea haqida tarix kitoblarida shunday yoziladi. Mo‘g‘ullar Buxoroni qo‘lga olgach, xalqni mol-dunyosini talab, o‘ldirib, ayollarni erlarining ko‘z o‘ngida zo‘rlab-xo‘rlashgan. Bu haqoratga chidab turolmagan baʼzi musulmonlar ojiz bo‘lishsada, dushmanga qurol ko‘tarib, shahid bo‘lishni afzal ko‘rishgan. Imomzoda va o‘g‘li Mas’ud ham mo‘g‘ullar qo‘lida shahid bo‘lgan.

## Ustozlari
Alloma ilmni Buxoro faqihlaridan olgan va asosan Abulfazl Bakr ibn Muhammad ibn Ali Zaranjariy va Abu Bakr Muhammad ibn Abdulloh ibn Foil Surxakatiyning shogirdi bo‘lgan.

## Asarlari
„*Shir’atu-l-islom ila dori-s-salom*“, "*Uqudu-l-aqoid fi fununi-l-favaid*" va "*G‘aroibu-l-Qur’on*".

## Manbalar
Ahmad ibn Umar Samarqandiy

**Ahmad ibn Umar Samarqandiy** (арабча:  أحمد بن عمر سمرقندي — Ahmad ibn Umar Samarqandiy — Toʻliq ismi Abullays ibn Muhammad ibn Kasir, Ahmad ibn Umar Samarqandiy (vafoti. 1157 yil.)) — Faqih.

## Faoliyati
Ahmad ibn Umar Samarqandiy hanafiy faqihlaridan biri bo‘lgan. Allomaning tug‘ulgan joyi va yili haqidagi ma'lumotlar manbalarda topilmadi. U 552/1157-yilda jumadul ula oyining 27-kuni vafot etgan. Haj qilganidan keyin, ilm o‘chog‘i Bag‘dodga borgan. Undan u yerda ko‘p shogirdlar ilm tahsil olgan. Komil, fozil, voiz, husni xulq va mehribon bo‘lgan. Hanafiy mazhabiga doir ko‘plab asarlar yozgan.

## Asarlari
“*Muqaddimatu-l-Lays Samarqandiy*”, “*Risolatu-t-tahorat va-s-solat va masoi-lu-l-fiqhiyya*”.

## Manbalar
Muxazram

**Muxazram** Rasululloh sallollohu alayhi vasallamning hayotlik paytlarida iymon keltirgan. Lekin u zot bilan uchrashmagan. Bu tabaqa sahoba va tobiʼinlarning orasida ozchilikni tashkil etadi. Baʼzi bir rivoyatda ushbu tabaqa tobiʼinlarning katta toifasidan deyilgan. Ayrim olimlar ularning sanogʻini 40 ta shaxsga etkazishgan. Jumladan: Ahnaf ibn Kays, Asvad ibn Yazid, Saʼd ibn Iyos, Abdulloh ibn Akim, Amr ibn Maymun, Abu Muslim a-Xuvloniy va an-Najoshiy Habashiston podshohi.
Hanzal

**Hanzal** – achchiq tarvuz.  Po‘stlog‘i va urug‘lari zaharli. Qo‘llaniladigan qismi – suvli va etli qismidir. Asosan O‘rta yer dengizi havzasi, Osiyo va Turkiyada ko‘p uchraydi. Hanzal yog‘i tabobatda keng ishlatiladi.

## Manbalar

* “Navoiy asarlari lugʻati”. A. Navoiy asarlarining oʻn besh tomligiga ilova – Toshkent, 1972 yil.
* Abu Bakr ar-Roziy. “Bo‘g‘in kasalliklari haqida risola. O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi Toshkent tibbiyot akademiyasi. –Toshkent. 2005 yil.
Muhammad an-Navqadiy

**Muhammad an-Navqadiy** (arabcha: محمد النوقدي — Abu Bakr Muhammad ibn Sulaymon ibn al-Xidr ibn Ahmad ibn al-Hakam al-Muʼaddil an-Navqadiy) — Muhaddis.
Abdulqodir an-Navqadiy X asrning ikkinchi yarmida Nasafga qarashli Navqad qishlogʻida tavallud topgan. U dastlabki taʼlimni oʻz qishlogʻida olgan. Abdulqodir an-Navqadiy sodiq va ishonchli roviy boʻlgan. Imom at-Termiziyning "Sunan" asarini rivoyat qilgan.
Abdulqodir an-Navqadiy 407/1016 yil jumodul-avval oyining birinchi kuni olamdan oʻtgan. 
## Adabiyotlar
* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.
## Manbalar
Ahmad ibn Abu Ahmad Alouddin

**Ahmad ibn Abu Ahmad Alouddin** (арабча: أحمد بن أبو أحمد علاء الدين — Ahmad ibn Abu Ahmad Alouddin — Toʻliq ismi: Muhammad ibn Ahmad ibn Abu Ahmad Alouddin (vafoti. 1144 yil.) — Faqih va muhaddis.

## Hayoti
Alouddin Samarqandiy ba'zilar tomonidan Abu Bakr Samarqandiy ham deb aytiladi. Uning tavallud topgan yili haqida biror-bir ma'lumot manbalarda keltirilmagan. U Samarqandda tavallud topgan. Keyinchalik Samarqanddan Buxoroga ko‘chgan va hayotining ko‘p qismi Buxoroda o‘tgan. Bir muncha vaqt Balxda yashab, yana Buxoroga qaytgan. U zamonasining qadri baland, yetuk, fozil kishilaridan biri bo‘lgan. Alouddin Samarqandiy 540/1146-yil atrofida, ayrim manbalarda kelishicha, 539/1144, 575/1180-yili Buxoroda vafot etgan.

## Faoliyati
Uning fiqh, tafsir, hadis, usul, aqoid, kalom ilmlariga oid ko‘plab asarlari, jumladan islom olamida mashhur “*[[Tuhfatu-l-fuqaho]]*” (“*Faqihlar tuhfasi*”) asari bo‘lgan. Kitob hanafiy fiqhi bo‘yicha favqulodda katta ahamiyatga ega bo‘lib, unga ko‘plab sharhlar yozilgan.
Uning usulu-l-fiqh bo‘yicha “*Miyzonu-l-usul fi natoiji-l-uqul fi usuli-l-fiqh*” (“*Aqllar chiqargan xulosalari bo‘yicha asoslar mezoni*”),  “*Lubob fi usuli-l-fiqh*” (“*Fiqh asoslari yuragi mag‘zi*”), fiqhiy asar sharhi bo‘yicha “*Sharh jomi'i-l-kabir*” (“*Katta to‘plam sharhi*”), “*Sharhi Tahoviy*” (“*Tahoviyga sharh*”) kabi mashhur kitoblari mavjuddir. 
Uning ilmiy faoliyatining e'tiborli jihatlaridan yana biri shundaki, u o‘z maktabini yarata oldi. U tarbiyalagan shogirdlar fiqh ilmi, xususan, Movarounnahr fiqh maktabining rivojlanishida yetakchi o‘rinlarni egallagan.

## Asarlari
*“Tuhfatu-l-fuqaho”, “Miyzo-nu-l-usul fi natoiji-l-uqul fi usuli-l-fiqh”, “Lubob fi usuli-l-fiqh”, “Sharh jomi'i-l-kabir”, “Sharhi Tahoviy”, “Sharhu-t-ta'viloti-l-moturidiya fi bayoni usul ahli-s-sunna va usuli-t-tavhid”*.

## Manbalar
Aqjol (Jambul viloyati)

**Aqjol** (, 2011-yilgacha — Leninjoli) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Merki tumanidagi qishloq. Tattin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 315447400.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 545 kishini (277 erkak va 268 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 224 kishi (116 erkak va 108 ayol) yashagan.
## Manbalar
Aqermen

**Aqermen** (, sobiq. *svx. Merkenskiy*) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Merki tumanidagi qishloq. Aqermen qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman markazi Merki qishlogʻidan 32 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 315431100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1566 kishini (768 erkak va 798 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1064 kishi (554 erkak va 510 ayol) yashagan.
## Manbalar
Sanad

**Sanad** — (arabcha: سند)  Isnod Sanad nisbat bermoq: Yaʼni falon Muhaddisga nisbatini bermoq Bizga hadisni naql qilib aytib berguvchi roviylar rivoyatchilardir.

Masalan: Imom al-Buxoriyning soʻzi: *„Abdulloh ibn Yusuf bizga hadis aytdi. Shu [[hadis]]ni bizga Molik ibni Shixobdan xabar qildi. Ibni Shihob esa [[Anas ibni Molik]] roziyallohu anxudan rivoyat qildi. Anas ibn Molik [[rasul]] alayxissalomdan. U zot debdurlarki: "Bir-birlaringizni yomon koʻrmanglar! Baʼzilaringiz — baʼzilaringizga hasad qilmangizlar! oralaringizda [[ixtilof]] qilishib, uzilishib ketmanglar! Alla birodarlashgan holatdagi bandalardan boʻlinglar! Musulmon kishiga oʻz birodaridan uch kechadan ortiq yuz oʻgirib ketishi halol boʻlmaydi“*.

Ushbu hadisda Abdulloh ibn Yusuf, Molik, Ibni Shixob va Anas ibni Molik sanadlari (isnodlari) hisoblanadi. Yaʼni hadisning isnodi — nisbati berilgan kishilar deyiladi. Demak bizga shuday sanad orqali hadis etib kelgan.

## Manbalar
Aqaral (Jambul viloyati)

**Aqaral** (, eski nomi — Krasnooktyabrskoye) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Merki tumanidagi qishloq. Aqaral qishloq okrugining maʼmuriy markazi (Qozogʻiston. Milliy ensikloprdiyasining maʼlumotlariga koʻra, Sarimoldaev ovul okrugi tarkibiga kirgan). Tuman markazi Merki qishlogʻidan 11 km sharqda joylashgan. KATO kodi — 315451100. Qishloq hududidan Taraz — Qoʻrday avtomobil yoʻli oʻtadi.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2186 kishini (1070 erkak va 1116 ayol) tashkil qilgan. 2003-yilda aholi soni 2 ming kishini tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 2206 kishi (1055 erkak va 1151 ayol) yashagan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* Akaral // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2004. — T. I. — . (CC BY-SA 3.0)
Ushbu maqolani yozishda „Qozogʻiston. Milliy entsiklopediya“ (1998—2007), Creative Commons BY-SA 3.0 Unported litsenziyasi ostida „Qozoq entsiklopediyasi“ tahririyati tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlardan foydalanilgan.
Aqqeyner (Merki tumani)

**Aqqeyner** (, eski nomi — Kirova) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Merki tumanidagi ovul. Surot qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Tuman markazi Merki qishlogʻidan 37 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 315446200.
## Aholisi
1999-yilda ovul aholisi 299 kishini (146 erkak va 153 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 404 kishi (196 erkak va 208 ayol) yashagan.
## Manbalar
Aqkoʻz-Qaynar

**Aqkoʻz-Qaynar** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Merki tumaniga qarashli qishloq. Aqermen qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 315431300.
Qishloqda boshlang‘ich maktab bor.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 151 kishini (79 erkak va 72 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 82 kishi (42 erkak va 40 ayol) yashagan.
## Manbalar
Aqtogʻan (Merki tumani)

**Aqtogʻan** (,eski nomi Bolshevik) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Merki tumanidagi ovul. Aqtogʻan qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman markazi Merki qishlogʻidan 6 km gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 315432100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2933 kishini (1449 erkak va 1484 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 2885 kishi (1412 erkak va 1473 ayol) yashagan.
## Manbalar
Altinariq (Jambul viloyati)

**Altinariq** (, *1-chi xoʻjalik*) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Merki tumanidagi qishloq. Aqermen qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 315431500.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 50 kishini (26 erkak va 24 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 475 kishi (232 erkak va 243 ayol) yashagan.
## Manbalar
Guillermo del Toro's Pinocchio

***Guillermo del Toros Pinocchio*** — 2022-yilda Guillermo del Toro va Mark Gustafson tomonidan suratga olingan stop-motion turidagi animatsion film. Film gʻoyasi Carlo Collodining 1883-yilda yozilgan *[[Pinocchioning boshidan kechirganlari]]* nomli romaniga asoslangan. Filmda bosh qahramonlarga Gregory Mann, David Bradley, Ewan McGregor, Burn Gorman, Ron Perlman, John Turturro, Finn Wolfhard, Cate Blanchett, Tim Blake Nelson, Christoph Waltz va Tilda Swinton ovoz bergan.

## Ovoz berganlar
* Gregory Mann:
** Pinocchio
** Carlo
* Ewan McGregor — Sebastian J. Cricket
* David Bradley — usta Geppetto
* Christoph Waltz — Count Volpe
* Tilda Swinton:
** Yaxshi farishta
** Oʻlim farishtasi
* Cate Blanchett — Spazzatura
* Ron Perlman — Podestà
* Finn Wolfhard — Candlewick
* Burn Gorman — Priest
* John Turturro — Dottore
* Tim Blake Nelson — Black Rabbits
* Tom Kenny:
** Benito Mussolini
** Dengiz kapitani

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
AFC U-19 Osiyo chempionati 2008

Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (OFK) tomonidan tashkil etilgan ushbu turnirning **2008-yilgi [[AFC U-20 Osiyo Kubogi|U-19 Osiyo chempionati]] hisoblanadi.** Musoboqa 31-oktabrdan 14-noyabrgacha Saudiya Arabistonida mezbonlik qildi. Uchrashuvlar Sharqiy viloyatda joylashgan Dammam va Xobar shaharlarida boʻlib oʻtdi.

## Saralash bosqichi musobaqasi

## Urugʻlar

## Qurʼa
Qurʼa tashlash marosimi 2008-yil 6-aprelda Saudiya Arabistonining Dammam shahrida boʻlib oʻtdi.

## Stadion va shaharlar

## Tarkiblar

## Guruh bosqichi
*Barcha vaqtlar mahalliy (UTC+3).*

### A guruhi
 

 Manba:

----
----
----
----
----

### B guruhi
 

 Manba: 

----
----
----
----
----

 Manba: 

----
----
----
----

### D guruhi
 

Manba:

----
----
----
----
----

## Pley-off bosqichi

### Chorak final

----
----
----

### Yarim final

----

### Final

## Gʻoliblar

## 2009-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionatiga yoʻllanma oldi

* 
* 
* 
* 

## Mukofotlar

## Gol mualliflari

; 4 ta gol 
*  Ahmed Khalil
*  Kensuke Nagai

; 3 ta gol 
*  Zhou Liao
*  Ali Oudah
*  Kota Mizunuma
*  Samad Shohzukhurov

; 2 ta gol 
*  Sherzod Karimov
*  Mitch Nichols
*  Nawaf Al-Abid
*  Abdulrahim Jaizawi
*  Ehsan Hajsafi
*  Iman Mousavi
*  An Il-Bom
*  Mohamed Fawzi
*  Hamdan Al Kamali

; 1 gol 
*  Milos Lujic
*  Sebastian Ryall
*  Sam Munro
*  Tahj Minniecon
*  Cao Yunding
*  Hui Jiakang
*  Piao Cheng
*  Tan Yang
*  Zhang Yuan
*  Jalaleddin Ali-Mohammadi
*  Kosuke Yamamoto
*  Jun Suzuki
*  Hiroki Miyazawa
*  Amer Abu Hwaiti
*  Yusuf Al-Rawashdeh
*  Khalil Bani Attiah
*  Yu Ji-No
*  Choi Jung-Han
*  Cho Young-Cheol
*  Kim Young-Gwon
*  Kim Dong-Sub
*  Kim Bo-Kyung
*  Moon Ki-Han
*  Mohammed Abusabaan
*  Omar Khudari
*  Mohammed Al-Qarni
*  Kassem Mannaa
*  Ahmad Zreik
*  Jo Jong-Chol
*  Ri Sang-Chol
*  Ri Hyong-Mu
*  Myong Cha-Hyon
*  Omar Al Soma
*  Davrondzhon Tukhtasunov
*  Farkhod Tokhirov
*  Farkhod Vasiev
*  Yodrak Namueangrak
*  Anusorn Srichaloung
*  Attapong Nooprom
*  Theyab Awana
*  Rashed Eisa
*  Habib Fardan
*  Abdulaziz Haikal
*  Davron Mirzayev
*  Fozil Musayev
*  Kenja Toʻrayev
*  Abdullah Mousa

; Oʻz darvozasiga urilgan gol

*  Farkhod Vasiev (playing against China)

## Manbalar

## Havolalar

* Tafsilotlar AFC.com saytida
Ein Psychologe erlebt das Konzentrationslager

***Ein Psychologe erlebt das Konzentrationslager*** (), inglizcha *** Search for Meaning*** () — avstriyalik psixiatr Viktor Frankl fashistlar Germaniyasi konsentratsiya lagerlarida boshidan kechirganlari haqida yozgan kitob. Asarda Frankl ishlab chiqqan psixoterapiya uslubi haqida ham hikoya qilinadi. Kitob 1946-yil nemis tilida bosilib chiqqan. Bugunga qadar yigirmadan oshiq tilga, jumladan, ingliz, rus va qirgʻiz tillariga tarjima qilingan. Book-of-the-Month Club kitob klubi hamda Kongress kutubxonasi oʻtkazgan soʻrovnomaga koʻra, „ Search for Meaning“ „AQSHdagi eng katta taʼsirga ega 10 kitobning“ biridir.

## Manbalar
Isabella Sherer

**Isabella Medeiros Sherer** (ingliz *Isabella Medeiros Scherer* 17-fevralda 1996-yil tug'ilgan) - braziliyalik aktrisa.

## Filmografiyası
* Família Imperial (2012-2013)
* Experimentos Extraordinários (2014)
* Califórnia (2015)
* Que Talento! (2016)
* Malhação: Viva a Diferença (2017-2018)
* Psi (2019)
* Bom Sucesso (2019)
* MasterChef Brasil (2021)

## Manbalar

## Havolalar
*
Crataegus marshallii

***Crataegus marshallii*** — **maydanoz doʻlana** nomi bilan maʼlum boʻlgan doʻlana turi. Uning vatani AQShning janubi-sharqiy qismi.

*C. marshalliining* barglari nozik qirqilgan va bezaklidir. Gullari chiroyli, mayda qizil mevalar va chiroyli qobigʻi bu turning qiymatini oshiradi.

1803-yilda Michaux ushbu do‘lana turiga *Crataegus apiifolia* nomini bergan, ammo bu nom noqonuniy hisoblanadi.

## Manbalar

### Bibliografiya

* 

## Havolalar

* ''Petrushka doʻlana, Crataegus marshallii Eggleston" (Floyd okrugi, Shimoli-gʻarbiy Jorjiya, AQShning janubi-sharqiy qismi)''
Crataegus pinnatifida

***Crataegus pinnatifida***, shuningdek, **tog‘ doʻlanasi**, **xitoy doʻlanasi**, **xitoy doʻlanasi** kichik va oʻrta boʻyli daraxt. Mevasi yorqin qizil rangda, diametri .

## Foydalanish

### Pazandachilikda foydalanish
Shimoliy Xitoy oshxonasida pishgan *C. pinnatifida* mevalari *[[tanghulu]]* va *[[shanzhagao]]* shirinliklarida ishlatiladi. Bundan tashqari, u anʼanaviy shakarlamalar, shingil va rulonlarni, shuningdek, shakarlangan meva boʻlaklarini, murabbo, jele va sharob tayyorlash uchun ishlatiladi.

### Anʼanaviy tibbiyot
Anʼanaviy xitoy tibbiyotida *C. pinnatifida* quritilgan mevalari ovqat hazm qilishni yaxshilovchi vosita sifatida ishlatilgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Allium rude

***Allium rude*** — Xitoyning Gansu, Tsinxay, Sichuan va Tibet viloyatlarida dengiz sathidan 2700-5000 m balandlikda o‘suvchi yovvoyi piyoz turi.

*Allium rude* bitta tuxum shaklidagi diametri 15 mm bo‘lgan piyozcha hosil qiladi. Poyasining uzunligi 70 smgacha bo‘ladi, koʻndalang kesimi yumaloq. Barglari tekis, uzun va tor. Gullari soyabon shaklidagi sharsimon to‘pgulda to‘plangan, gullari sariq rangda.
## Manbalar
Allium mairei

***Allium mairei*** — Amaryllis oilasiga mansub Osiyoda o‘suvchi yovvoyi piyoz turi. Uning vatani Sichuan, Tibet, Yunnan, Myanma va Arunachal Pradesh.

Poyasining uzunligi 40 &nbsp;sm, baʼzi o‘simliklarda 2 ta poya bo‘ladi. Barglari odatda poyadan bir oz qisqaroq. Gullar och qizil yoki qizil-binafsha rangga ega. Oʻtloqlarda, oʻrmonlarda, tosh yoriqlarida oʻsadi.

## Manbalar
Akmaljon Qoʻchqorov

**Akmaljon Ortiqovich Qoʻchqorov** – oʻzbek diplomati. 2013—2016-yillarda Oʻzbekistonning Markaziy Osiyo mintaqaviy axborot muvofiqlashtirish markazidagi vakili, 2016—2024-yillarda Oʻzbekistonning Turkmanistondagi elchisi.

## Biografiya
1977-yil 11-dekabrda tugʻilgan.

### Maʼlumoti
1994-1996 – Andijon davlat chet tillari instituti talabasi.

1997-1999 – Toshkent universiteti talabasi.

1999-2001 – Missuri-Kolumbiya universiteti talabasi.

2009-2011 – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi tinglovchisi.

### Mehnat faoliyati
2001-2002 – Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti oʻqituvchisi.

2002-2005 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi huzuridagi Jahon axborot agentligiining 1-toifali mutaxassisi, 2-toifali mutaxassisi.

2005-2008 – Oʻzbekiston Respublikasining Yaponiyadagi elchixonasi 2-kotibi, 3-kotibi.

2008-2012 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining MDH davlatlari va Rossiya bilan hamkorlik boshqarmasi 1-kotibi.

2012-2016 – Oʻzbekiston Respublikasining Qozogʻistondagi elchixonasi maslahatchisi.

2013-2016 – Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy Osiyo mintaqaviy axborot muvofiqlashtirish markazidagi vakolatli vakili.

2016-2024 – Oʻzbekiston Respublikasining Turkmanistondagi favqulodda va muxtor elchisi.

Ingliz tilida gapiradi. Uylangan, uch farzandi bor.

## Manbalar
Jamiyat (gazeta)

## Gazeta haqida
“Jamiyat” gazetasi 2006 yil 31 avgustdan boshlab chop etila boshlagan ijtimoiy-siyosiy nashr bo‘lib, uning asosiy maqsadi jamiyat hayotidagi dolzarb masalalarni yoritish, aholini to‘g‘ri va ishonchli axborot bilan ta’minlashdan iborat. Nashr “Шарқ” нашриёт-матбаа aksiyadorlik kompaniyasi bosmaxonasida chop etiladi va Bosh muharriri Mақsud Жонихонов boshchiligida faoliyat yuritadi. Gazeta haftada bir marta, payshanba kunlari, A-3 formatdagi 3 bosma taboq hajmida, 1600 nusxada chiqariladi, bu esa uning keng auditoriyaga yetib borishini ta’minlaydi.

Gazetaning tahririyati o‘z faoliyatida aniq ijtimoiy-siyosiy pozitsiyani tutadi va o‘quvchilarning axborotga bo‘lgan ehtiyojini qondirishga intiladi. “Jamiyat”ning maqsadli auditoriyasi keng ijtimoiy qatlamlarni o‘z ichiga oladi: mahalliy jamoatchilik vakillari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi mutaxassislar, notijorat tashkilotlar, tadbirkorlar va siyosiy faollar. Shu tariqa, gazeta faqat axborot tarqatish vositasi sifatida emas, balki jamiyatdagi turli ijtimoiy guruhlar bilan muloqot qiluvchi strategik platforma sifatida ham faoliyat yuritadi.

Gazetaning asosiy ruknlari va mavzuviy yo‘nalishlari ijtimoiy hayot, huquq, iqtisod, ta’lim, oilaviy qadriyatlar, ekologiya, sog‘liqni saqlash va boshqa muhim sohalarni qamrab oladi. So‘nggi yillarda nashr kontentida raqamlashtirish jarayonlari, ijtimoiy tarmoqlar bilan integratsiya va dolzarb mavzularni keng yoritish tendensiyalari aniq kuzatilmoqda. Bu o‘zgarishlar gazetaning zamonaviy axborot makonidagi raqobatbardoshligini oshiradi va o‘quvchilar bilan yanada faol muloqot o‘rnatishga imkon beradi.

“Jamiyat” gazetasi jamiyat hayotida ishonchli axborot manbai sifatida muhim rol o‘ynaydi. Nashr o‘quvchilarga faktlarga asoslangan, tahririy jihatdan sifatli va tahliliy materiallar taqdim etadi. Gazetaning rasmiy ro‘yxatga olinganligi va ISSN raqami (2010-7722) uning qonuniy maqomini mustahkamlab, nashrning professional va akademik muhitda tan olinganligini tasdiqlaydi. Shu bilan birga, gazeta jamiyatdagi dolzarb ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy jarayonlarni yoritish orqali o‘quvchilarni axborotli va tanqidiy fikrlashga rag‘batlantiradi.

Shu tariqa, “Jamiyat” gazetasi o‘zining kontent sifatini, tahririy pozitsiyasini va jamiyat bilan integratsiyasini doimiy ravishda rivojlantirib, milliy media maydonida muhim strategik o‘rin egallab kelmoqda. U nafaqat axborot manbai, balki jamiyatdagi ijtimoiy faollik va ommaviy ongni shakllantirish vositasi sifatida ham ahamiyat kasb etadi.

## Manbaa
Allium caesium

***Allium caesium***, **och koʻk rangli sarimsoq**, Oʻrta Osiyoda (Shinjon, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Oʻzbekiston) uchrovchi oʻtsimon koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. U choʻl va quruq dalalarda, dengiz sathidan  balandlikda oʻsadi.

*Allium caesiumning balandligi* odatda  ga yetadi va soyada yaxshi oʻsadi. Diametri 15 mm gacha boʻlgan dumaloq piyozchalar hosil qiladi. Barglari koʻndalang kesimida yumaloq, poyadan bir oz qisqaroq. Gullar koʻk rangda. Gullari odatda yozda (Iyundan avgustgacha Angliyada) paydo boʻladi va asalarilar va kapalaklar kabi changlatuvchilarni jalb qiladi. Lotincha binar nomi „kulrang-koʻk“ degan *maʼnoni* anglatadi.

Buyuk Britaniyada Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Manbalar
Allium flavum

***Allium flavum***, **mayda sariq piyoz** *yoki* **sargʻish gulli sarimsoq** — piyoz turkumiga mansub gulli oʻsimlik turi. Piyozchali koʻp yillik oʻsimlik, vatani Oʻrta yer dengizi, Qora va Kaspiy dengizlarini oʻrab turgan yerlar, Fransiya, Marokash, Eron, Qozogʻistonl.

## Tavsif
*Allium flavum* poyasining uzunligi 40 sm. Gullari yoqimli hidga ega yorqin sariq, qoʻngʻiroq shaklida. Lotincha binar nomi *flavum* „sariq“ degan maʼnoni anglatadi. O‘simlik iyun va iyul oylari orasida gullaydi.

Buyuk Britaniyada *Allium flavum* Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Turlar va kichik turlar
Koʻp kichik turlar taklif qilingan, ammo faqat quyidagilar rasman qabul qilingan.

* *Allium flavum* subsp. *flavum* — Turkiya, markaziy + janubiy Yevropa
* *Allium flavum* subsp. *ionochlorum* Maire — Jazoir, Marokash
* *Allium flavum* var. *minus* Boiss. — Turkiya
* *Allium flavum* var. *pilosum* Kollmann & Koyuncu — Turkiyaning Adana viloyati
* *Allium flavum* subsp. *tauricum* (Besser ex Rchb. ) K.Richt — Yaqin Sharq, Gretsiya, Ruminiya, Ukraina, Yevropa Rossiya, Kavkaz, Qozogʻiston

## Manbalar
Passiflora × violacea

***Passiflora'' × ''violacea***, **binafsharang ehtiros guli**, Passifloraceae oilasiga mansub ikki xil gulli oʻsimliklar, *Passiflora racemosa* × *[[Passiflora caerulea]]* oʻrtasidagi duragay. *Passiflora* × *violacea* nomi hali toʻgʻri ilmiy nom sifatida hal qilinmagan.

Bu tur bo‘yi  gacha oʻsadigan doim yashil o‘simlik. Gullari binafsha rangda.

*Passiflora* × *violacea* 1819-yilda britaniyalik bolalar bogʻchasi Tomas Miln tomonidan gibridlangan birinchi *Passiflora turi* boʻlishi mumkin. Keyinchalik u Qirollik bogʻdorchilik jamiyati xodimi Jozef Sabin tomonidan tasvirlangan, 1824-yilda fransuz botanigi Jan-Lui-August Loiseleur-Deslongchamps tomonidan „Herbier General de l’Amateur“ da tasvirlangan va unga hozirgi nomini bergan.

Bu gibriddan „Viktoriya“ navi olingan. U Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Manbalar