Nogironlar futboli

**Nogironlar futboli** — bu har bir jamoada ettita oʻyinchi (oltita maydon oʻyinchisi va bitta darvozabon) bilan oʻynaladigan imkoniyati cheklanganlar sport turi . Maydon oʻyinchilari pastki amputatsiyalari bilan, darvozabonlarda esa yuqori amputatsilari bilan ishtirok etishadi. Maydon oʻyinchilar loftstrand (bilak) tayoqchalaridan foydalanadilar va protezsiz oʻynashadi.

## Tarix
Oʻyin 1982-yilda tayoqchada tasodifan basketbol toʻpini tepishidan ilhomlangan Don Bennet tomonidan yaratilgan. 1985-yilda futbol murabbiyi Bill Barri yordamida xalqaro miqyosga chiqarildi.

## Dunyo boʻylab
Butun dunyoda bir nechta nogironlar futbol assotsiatsiyasi mavjud. Bunga Angliya amputatsiyalar assotsiatsiyasi va Irlandiya futbol assotsiatsiyasi misol boʻla oladi. Har bir tashkilot sportning rivojlanishiga va uning koʻproq eʼtirof etilishiga yordam beradi. Angliya amputatsiyalari futbol assotsiatsiyasi oʻz veb-saytida oʻzlarining asosiy maqsadini quyidagicha taʼkidlaydi: „Angliya nogironlar futbol assotsiatsiyasining maqsadi barcha nogironlarga, tugʻma oyoq-qoʻllarining nuqsonlari boʻlgan odamlarga va oyoq-qoʻllaridan foydalanish cheklangan shaxslarga mahalliy, milliy va futbol oʻynash imkoniyatini berishdir.“

## Asosiy musobaqalar

### Amputatsiyalar boʻyicha Jahon chempionati

### Amputatsiyalar oʻrtasidagi futbol boʻyicha Yevropa chempionati

### Boshqa chempionatlar

## Qoidalar
Rasmiy FIFA tomonidan ruxsat etilgan qoidalar:

* Amputatsiya toʻpigʻi yoki bilagida yoki uning yonida „qisqartirilgan“ shaxs sifatida aniqlanadi.
* Tashqaridagi oʻyinchilarning ikkita qoʻli boʻlishi mumkin, lekin faqat bitta oyogʻi boʻlishi mumkin, darvozabonlarning esa ikki oyogʻi boʻlishi mumkin, lekin faqat bitta qoʻli boʻlishi mumkin.
* Oʻyin metall tayoqchalar bilan va protezsiz oʻynaladi, bundan mustasno, ikki tomonlama amputatsiyalanganlar protez bilan oʻynashlari mumkin.
* Oʻyinchilar toʻpni oldinga siljitish, nazorat qilish yoki toʻsish uchun tayoqchalardan foydalana olmaydi. Bunday harakat xuddi qoʻl toʻpi qoidalarini buzish bilan bir xil tarzda jazolanadi. Biroq, tayoq va toʻp oʻrtasidagi tasodifiy aloqaga yoʻl qoʻyiladi.
* Oʻyinchilar toʻpni ixtiyoriy ravishda oldinga siljitish, nazorat qilish yoki toʻsish uchun oʻzlarining qoldiq aʼzolaridan foydalana olmaydilar. Bunday harakat xuddi qoʻl toʻpi qoidalarini buzish bilan bir xil tarzda jazolanadi. Biroq, qoldiq aʼzo va toʻp oʻrtasidagi tasodifiy aloqaga yoʻl qoʻyiladi.
* Shin yostiqchalari kiyish kerak.
* Oʻyinchiga qarshi qoʻltiq tayoqchasini qoʻllash oʻyindan chetlatilishiga va raqib jamoa uchun penalti tepishiga olib keladi.
* Maydon maksimal 70 x 60 metrni tashkil qiladi
* Maqsadlarning oʻlchamlari 2,2 metr maksimal (balandlik) x 5 metr maksimal (kenglik) x 1 metr (chuqurlik)
* FIFA standart toʻpi ishlatiladi
* Oʻyinlar 25 daqiqalik ikkita boʻlimdan iborat (turnirga qarab oʻzgaradi), ular orasida oʻn daqiqalik dam olish vaqti mavjud.
* Har ikki jamoaga har bir oʻyinda ikki daqiqalik tanaffusga ruxsat beriladi
* Amputatsiyalar futbolida ofsayd qoidalari qoʻllanilmaydi
* Xalqaro qoidalarga koʻra, jamoa oltita oʻyinchi va bir darvozabondan iborat boʻlishi kerak. Biroq, baʼzi turnirlar, Sierra-Leoneda boʻlgani kabi, toʻrtta oʻyinchi va darvozabondan iborat jamoalarni talab qiladi.
* Darvozabonga oʻz hududini tark etishga ruxsat berilmaydi. Agar bu ataylab sodir boʻlsa, darvozabon oʻyindan chetlashtiriladi va raqib jamoa penalti tepadi.
* Oʻyinning istalgan vaqtida cheksiz miqdordagi almashtirishlar amalga oshirilishi mumkin.

## Yana qarang

* Amputatsiyalar bo'yicha Jahon chempionati
* Zaryen jamoasi
* Yevropa amputantlar futbol federatsiyasi

## Manbalar

## Havolalar

* 
* History of Amputee Soccer