open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
C. S. Lewis

**Klayv Steyplz Luis** (; (, 29-noyabr 1898 — 22-noyabr 1963) — odatda C.S. Lewis ismi bilan ma'lum bo'lib, oilasi va do'stlari uni "Jek" deb atashgan. U yozuvchisi, shoir, universitet professori, adabiy tanqidchi, Oʻrta Asr Yevropa adabiyoti boʻyicha yetuk mutaxassis, ilohiyotshunos hamda Masihiylik imon himoyachisi boʻlgan. Luis Irlandiyaning Belfast shahrida tugil'gan, Oksford,1925–1954 hamda Kembrij, 1954–1963, universitetlarida dars bergan.

## Hayoti
Klayv Steyplz Luis 1898-yil 29-noyabrda, Irlandiyaning Belfast shahrida tugʻilgan. Otasi Albert Jeyms Luis kichik advakat boʻlib, 19-asr oʻrtalarida Irlandiyaga Uelsdan koʻchib kelgan. Oyisi  Florens Avgusta Luis. Luisning bir akasi boʻlib, uning ismi Uorren Hamilon Luis.

## Asosiy asarlari
### Fantaziya
#### "[[Narniya yilnomalari]]" sikli
# "Arslon, Jodugar va Javon" (ʻʻThe Lion, the Witch and the Wardrobeʻʻ, 1950)
# "Shaxzoda Caspian" (ʻʻPrince Caspianʻʻ, 1951)
# "Shafaq hukmdori, yoki olam oxiriga sayohat" (ʻʻThe Voyage of the Dawn Treaderʻʻ, 1952)
# "Kumush kursi" (ʻʻThe Silver Chairʻʻ, 1953)
# "Ot va bolakay" (ʻʻThe Horse and His Boyʻʻ, 1954)
# "Jodugarning jiyani" (ʻʻThe Magician’s Nephewʻʻ, 1955)
# "Soʻnggi jang" (ʻʻThe Last Battleʻʻ, 1956)

### Ilmiy fantastika
#### Kosmik trilogiya
# "Sokin Sayyorani Tark Etib" (ʻʻOut of the Silent Planetʻʻ, 1938)
# "Perelandra" (ʻʻPerelandraʻʻ, 1943)
# "O'shal Jirkanch Kuch" (ʻʻThat Hideous Strengthʻʻ, 1946)

## Havolalar
* Clive Staples Lewisning rasmiy sayti
Narniya yilnomalari: Arslon, jodugar va javon (film)

**Narniya yilnomalari: Arslon, Jodugar va Javon** () — Clive Lewisning aynan shu nomli asarini ekranizatsiyasidir.

## Syujeti

Toʻrt bolakayni (Piter, Edmund, Susan va Lucyni) ota-onasi Londondan qishloqqa, oilaligisining yaxshi tanishi — keksa professornikiga yuborishadi. Uning uyida bolalar sirli kiyim javonini topishadi, javon orqali ular fantastik odamlar, hayvonlar va mavjudotlar yashaydigan ertak mamlakat Narniyaga tushib qolishadi.

Maʼlum boʻladiki, bu tinchliksevar mamlakat yovuz Jodugarning qoʻli ostida, uning dastidan bu yerda abadiy qish hukmronlik suradi. Bolalar qirol Aslanga (koʻp yuz yilliklar avval Narniyaga asos solgan Buyuk Sher) Jodugar ustidan gʻalaba qozonishga va Narniya xalqini ozod qilishga yordam berishlari kerak.

## Rollarda

## Mukofotlar
* Oscar — eng yaxshi grim uchun (2005).

## Havolalar
* Filmning rasmiy sahifasi 
* www.narniafilm.ru  
* Filmga taqriz
Aslan

**Aslan**, "Buyuk Arslon" — C. S. Lewis yozgan *[[Narniya yilnomalari]]* — yetti fantaziya asarlaridagi markaziy personaj.
Peter Pevensie

**Peter Pevensie** (*talaffuzi: Piter Pevensi*, 1927 — 1949) — C. S. Lewis yozgan *[[Narniya yilnomalari]]* asaridagi personaj. "Narniya yilnomalari"ning yetti kitobidan uchtasida chiqadi. Peter — Pevensie farzandlaridan eng toʻngʻichi. Yer hisobi boʻyicha 1927-yilda tugʻilgan. Narniya xalqi uni Serhasham Peter deb atagan. Toʻliq unvoni: Narniya qirollari ichida eng oliysi, Gʻarib Orollarning Imperatori va Kair Paravel Lordi, Arslon oliyhimmat ordenining ritsari.
Organizm

**Organizm** (yunoncha: *όργανον* (organon) ) –individual yashayotgan tizimdir. Organizmlar oziqlanish, oʻsish, koʻpayish, tashqi taʼsirlardan reaksiyalanishga qodir. Organizm bir yoki bir nechta hujayradan iborat boʻlishi mumkin. Hujayralari tipiga qarab, organizmlar prokariot yoki eukariot guruhlarga ajratiladi. Prokariotlar shartli ravishda ikki ust olam: bakteriyalar va arxeylarga boʻlinadi. Eukariotlarga zamburugʻlar, hayvonlar va oʻsimliklar kiradi.

**Organizm** (lotincha, organizo — *xushbichim qilaman*) — jonsiz materiyadan bir qancha xususiyatlari bilan farq qiladigan tirik mavjudot. Koʻpchilik Organizmlar hujayra tuzilishiga ega. Yaxlit Organizmning shakllanishi shunday jarayonki, ontogenez va filogeneza. strukturalar (hujayralar, toʻqimalar, organlar) va funksiyalar differensiyasi va integ-ratsiyasi sodir boʻladi.

## Manbalar
Lucy Pevensie

**Lucy Pevensie** (*talaffuzi: Lyusi Pevensi*, 1931 — 1949) — C. S. Lewis yozgan *[[Narniya yilnomalari]]* asaridagi personaj. "Narniya yilnomalari"ning yetti kitobidan beshtasida chiqadi. Lucy — Pevensie farzandlaridan eng kichigi. Yer hisobi boʻyicha 1931-yilda tugʻilgan. Narniya xalqi uni Dovyurak Lucy deb atagan.
Susan Pevensie

**Susan Pevensie** (*talaffuzi: Syuzen Pevensi*, 1928 — ?) — C. S. Lewis yozgan *[[Narniya yilnomalari]]* asaridagi personaj. "Narniya yilnomalari"ning yetti kitobidan uchtasida chiqadi. Susan — Pevensie farzandlaridan ikkinchisi. Yer hisobi boʻyicha 1928-yilda tugʻilgan. Narniya xalqi uni Sahovatli Susan deb atagan.
Edmund Pevensie

**Edmund Pevensie** (*talaffuzi: Edmund Pevensi*, 1930 — 1949) — C. S. Lewis yozgan *[[Narniya yilnomalari]]* asaridagi personaj. "Narniya yilnomalari"ning yetti kitobidan uchtasida asosiy (*[[Arslon, Jodugar va Javon]]*, *[[Shaxzoda Caspian]]*, *[[Shafaq hukmdori, yoki olam oxiriga sayohat]]*) va ikkitasida ikkinchi darajali (*[[Ot va bolakay]]*, *[[Soʻnggi jang]]*) qahramon. Edmund — Pevensie farzandlaridan uchinchisi. Yer hisobi boʻyicha 1930-yilda tugʻilgan. Narniya xalqi uni Odil Edmund deb atagan. Toʻliq unvoni: Narniya qiroli, Fonar Ustuni tekisligining gersogi, Gʻarbiy botqoqliklar grafi, Stol ordenining ritsari.
Bugʻ

**Bugʻ** — suyuqlik (yoki qattiq jism)ning gazsimon holati. Molekulyar kinetik nazariyasiga koʻra, molekulalarning issiqlik harakati tufayli suyuqlik (yoki qattiq jism) sirtidan har qanday temperaturada ham uzluksiz ravishda molekulalar ajralib turadi. Ajralish tezligi berilgan bosimda temperaturaga bogʻliq, temperatura past boʻlganda vaqt birligi ichida sirtdan molekulalar kamroq, yuqori boʻlganda esa koʻproq ajralib chiqadi. Ana shu molekulalar toʻplami suyuqlik (yoki qattiq jism) bugʻi deyiladi.

Buʻg xossalari koʻp jihatdan gaz xossalariga oʻxshaydi. Bugʻ hosil boʻlishi jarayoni *bugʻlanish*, teskari jarayon esa *[[kondensatsiya]]* deyiladi.

## Yana qarang

* Suv bugʻi
Hid

**Hid** — uchuvchan kimyoviy birikmalarning hemoretseptiv xossasi. Aksar sutemizuvchilar hidni burunda joylashgan retseptorlar orqali aniqlashadi. Boshqa organizmlarda hid sezish retseptorlari turlichadir.

## Havolalar
Shaffoflik

**Shaffoflik** moddaning oʻzidan yorugʻlikni oʻtkaza olish xossasidir. Yorugʻlikni toʻliq, yutmay oʻtkazuvchi modda *mutlaq shaffof* deyiladi. Kundalik hayotda "shaffof" atamasi ostida faqat koʻrinuvchi yorugʻlikni oʻtkazuvchi modda nazarda tutiladi; biroq umuman olib qaralganda, boshqa yorugʻlik toʻlqinlarini yutmay oʻtkazuvchi modda ham shaffofdir (masalan, koʻrinuvchi yorugʻlikni oʻtkazmaydigan qalin mato rentgen toʻlqinlarini oʻtkazadi, demak u rentgen nurlariga nisbatan shaffofdir).

Shaffof moddalarga misol qilib havo, suv, shishaning koʻp va plastmassaning baʼzi turlarini keltirish mumkin.
Teshik-Tosh

**Teshik-Tosh** Oʻzbekistondagi arxeologik qoʻriqxonadir. Boysuntogʻ tizmasidagi gʻorda joylashgan. Teshik-Tosh neandertallar qoldiqlari topilgan eng sharqiy nuqta hisoblanadi. Teshik-Tosh qazilmalarida 8-9 yoshli neandertal qiz suyaklari topilgan. Tadqiqotlar bu suyaklarning yoshi 70 ming yil ekanligini koʻrsatdi.

Yana q. Teshiktosh gʻori, Teshiktosh odami.

## Manbalar
INXS

**INXS** ("in excess" — *in eksses* kabi talaffuz etiladi) — avstraliyalik rock va new wave guruh. INXS 1977-yil, 16 avgust kuni Sidney, Avstraliyada tashkil topgan.

## Diskografiya

### Studiyaviy albomlar
# 1980 — *INXS*
# 1981 — *Underneath the Colours*
# 1982 — *Shabooh Shoobah*
# 1984 — *The Swing*
# 1985 — *Listen Like Thieves*
# 1987 — *Kick*
# 1990 — *X*
# 1992 — *Welcome to Wherever You Are*
# 1993 — *Full Moon, Dirty Hearts*
# 1997 — *Elegantly Wasted*
# 2005 — *Switch*

### Konsert albomlari
# 1991 — *Live Baby Live*
# 2004 — *INXS: Live at Barker Hangar*

### Termalar
# 1982 — *INXSIVE*
# 1994 — *The Greatest Hits (INXS)|The Greatest Hits*
# 2001 — *Shine Like It Does: The Anthology (1979—1997)*
# 2002 — *Definitive INXS/The Best of INXS*
# 2002 — *The Years 1979—1997*
# 2002 — *Stay Young 1979—1982*
# 2004 — *INXS²: The Remixes*
# 2004 — *Original Sin — The Collection*
# 2006 — *Taste It : The Collection*

## Havolalar

* INXSning rasmiy sayti 
* An Excess of INXS  The oldest INXS internet site. Started in 1993, the site was maintained until April, 2003
* INXS Worldwide! Forum  Fan Site
Oʻpich

**Oʻpich** lablarni boshqa shaxs (yoki narsa-buyum) qismiga tekkizishdir. Oʻpich sevgi, hurmat, salomlashish yoki xayrlashishni ifodalashi mumkin. Boshqa shaxsning lablarini oʻpishga boʻsa deyiladi.
1647

**1647-yil** — seshanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.

## Voqealar

## Tavalludlar

## Vafot etganlar
No Doubt

**No Doubt** — 1986-yilda tashkil topgan amerikalik pop/ska-punk-guruh.

## Diskografiya
### Albomlar
* 1992 *No Doubt*
* 1995 *The Beacon Street Collection*
* 1995 *Tragic Kingdom*
* 2000 *Return Of Saturn*
* 2001 *Rock Steady*
* 2003 *The Singles 1992-2003*
* 2004 *Everything in Time: B-sides, Remixes, Rarities*

### Singllar
* 1997 *Don't Speak*
* 1997 *Just a Girl*
* 1997 *Excuse me Mr*
* 1997 *Spiderwebs*
* 1997 *Sunday Morning*
* 1999 *New*
* 2000 *Bathwater* 
* 2000 *Ex Girlfriend, Pt. 1*
* 2000 *Ex Girlfriend, Pt. 2*
* 2000 *Ex-Girlfriend* 
* 2000 *Simple Kind Of Life*
* 2002 *Hella Good*
* 2002 *Hey Baby*
* 2002 *Underneath It All*
* 2002 *Running*
* 2003 *Bathwater remix*
* 2003 *It's my life*

## Havolalar
* Rasmiy sayt 
* No Doubt musiqasi 
* Rasmiy YouTube kanali
La vita e' bella

**Hayot goʻzal** () – 1997-yilda suratga olingan italyan tragikomediya filmi. Film italyan yahudiysi Guido Orefice (Roberto Benigni)ning millatchilar konsentratsion lagerida oʻz oʻgʻlini qutqarish uchun ishlatgan boy fantaziyasi haqida.

Ekranga chiqishi bilan kartina keng koʻlamli xalqaro eʼtiborga erishdi. 1998-yili filmga Kann kinofestivalining gran-prisi taqdim etildi. Oʻsha yiliyoq film Oscar mukofotiga yetti nominatsiyada koʻrsatildi („Eng yaxshi musiqa“, „Eng yaxshi erkaklar roli“, „Eng yaxshi film“, „Chet tilidagi eng yaxshi film“, „Eng yaxshi ssenariy“, „Eng yaxshi rejissura“, „Eng yaxshi montaj“). Ikki Oscar haykalchasini Roberto Benigni eng yaxshi aktyor va chet tilidagi eng yaxshi filmning rejissori sifatida qoʻlga kiritdi. Shuningdek film „Eng yaxshi musiqa“ nominatsiyasida gʻalabaga erishdi.

Bu film orqali inson yomon yoki yaxshi millatlar emas,faqat yomon va yaxshi insonlar mavjudligini o'z zakovatidan o'tkazishi mumkin.
Mötley Crüe

**Mötley Crüe** (IPA: /'mɑt li kru/) — 1980-yili AQShda tashkil topgan hard rock yoʻnalishidagi musiqiy guruh.

## Diskografiya
### Studiyaviy albomlar

### Singllar
* *Toast of the Town / Stick to Your Guns* (1981)
* *Live Wire / Merry-Go-Round* — (16 avgust, 1982)
* *Looks That Kill / Piece of Your Actio*n — (4 yanvar, 1984)
* *Too Young to Fall in Love / Merry-Go-Round* — (30 aprel, 1984)
* *Smokin' in the Boys' Room* / *Use It or Lose It* — (24 iyun, 1985)
* *Home Sweet Home / Red Hot* — (30 sentabr, 1985)
* *Girls, Girls, Girls / Five Years Dead* — (11 may, 1987)
* *Wild Side / Dancing on Glass* — (10 avgust, 1987)
* *You’re All I Need / All in the Name of…* — (19 oktabr, 1987)
* *Dr. Feelgood* — (28 avgust, 1989)
* *Kickstart My Heart* — (20 noyabr, 1989)
* *Without You* — (12 mart, 1990)
* *Don’t Go Away Mad* (Just Go Away) — (28 may, 1990)
* *Same Ol' Situation* (S.O.S.) — (20 avgust, 1990)
* *Primal Scream* — (1991)
* *Anarchy in the U.K. (The Sex Pistols cover)* — (1991)
* *Hooligan’s Holiday* — (1994)
* *Misunderstood* — (1994)
* *Smoke the Sky* — 1994)
* *Afraid* — (1997)
* *Beauty* — (1997)
* *Glitter* — (1997)
* *Bitter Pill* — (1998)
* *Enslaved* — (1999)
* *Teaser* — (1999)
* *Hell on High Heels* — (2000)
* *Treat Me Like the Dog I Am* — (2000)
* *If I Die Tomorrow* — (2005)
* *Sick Love Song* — (2005)
* *The Saints of Los Angeles* — (2008)

## Video
* *Uncensored* — (1985)
* *Dr. Feelgood — The Videos*
* *Decade of Decadence:1981-1991*
* *Greatest Video Hits*
* *VH1: Behind The Music*
* *Lewd, Crued & Tattooed (Live DVD)*
* *Carnival Of Sins: Live*

## Havolalar
* Mötley Crüening rasmiy vebsayti 
* Vince Neilning rasmiy vebsayti  
* Nikki Sixxning rasmiy vebsayti  
* Mick Marsning rasmiy vebsayti 
* Tommy Leening rasmiy vebsayti 
* Crue xronologiyasi 
* Mötley Crüe Videolari
Fermion

**Fermion** yarim spinli elementar zarrachadir. Italyan fizigi Enrico Fermi sharafiga shunday nomlangan. Fermionlar Fermi-Dirac statistikasiga boʻysunadi. Fermionlarga proton va elektron misol boʻlishi mumkin. Standart Modelda fermionlarning ikki tipi: kvark va leptonlar ajratiladi. Fermionlarning 24 hidi bor: 6 ta kvark, 6 ta aksilkvark, 6 ta lepton va 6 ta aksillepton uchun.

**Fermionlar**, Fermi zarralar —yarim butun (Y birliklarida ʻ/2, 72,...) spinga ega boʻlgan zarralar yoki kvazizarralar. fermion safiga kvarklar (va kvarklardan tuzilgan barionlar — proton, neytron, giperon va boshqalar) hamda leptonlar (elektron, myuon, u lepton, neytrinolarning hamma turlari) va ularning antizarralari kiradi. Toq sondagi fermionning bogʻlangan tizimlari ham fermiondir. Fermion uchun Pauli prinsipi oʻrinli, ayniy fermion tizimi Fermi — Dirak statistikasiga boʻysunadi. 

Bozonlardan farqli oʻlaroq, berilgan vaqtda kvant holatida faqatgina bitta fermion boʻlishi mumkin (Pauli prinsipi). Yaʼni, fazoning bir nuqtasini bittadan koʻp fermion egallasa, har bir fermion xossalari (masalan, spini) boshqalarinikidan farq qilishi zarur. Shuning uchun fermionlar materiya, bozonlar esa nurlanish asosini tashkil etadi (biroq ular orasidagi farq kvant fizikasida hali toʻla-toʻkis ayon emas).
0,(9)

**0,(9)** yoki **0,999…** („nol va davrda toʻqqiz“) matematikada oʻnli davriy kasr boʻlib, 1ga tengdir. Yaʼni „0,999…“ ham, „1“ ham aynan bir sondir.

Ushbu ayniyatni isbotlovchi bir necha matematik isbot mavjud.
Masalan:
: \frac{1}{3} = 0{,}333\ldots = 0{,}(3);
: 1 = 3 \cdot \frac{1}{3} = 0{,}999\ldots = 0{,}(9).
yoki


\begin{align}
x        &= 0{,}(9); \\
10 x     &= 9{,}(9); \\
10 x - x &= 9{,}(9) - 0{,}(9); \\
9 x      &= 9{,}0; \\
x        &= 1. 
\end{align}


## Manbalar
Mahmud Ahmadinajod

**Mahmud Ahmadinajod** (1956-yilning 28-oktabrda tugʻilgan) - Eron Islom Jumhuriyatining oltinchi prezidentidir. U 2005-yilning 6-avgustida prezidentlik saylovlarini koʻpchilik ovozi bilan yutgan. Prezident boʻlishdan oldin Tehron hokimi boʻlib hizmat qilgan. U eng yuksak saylangan rasmiy davlat vakilidir. Lekin E'ron konstitutsiyasining 113/4 moddasiga binoan u Ayatollah Ali Homeiniga nisbatan kamroq hokimiyatga ega. E'ron Qurolli Kuchlar bosh qoʻmondoni boʻlgan Ayatollah Ali Homeini ichki va tashqi ishlar yuzasidan e'ng ohirgi soʻzga ega. Ahmadinajod Djorj Bush boshqaruvi tanqidchisi hamda Rossiya, Venezuela, Suriya va Fors koʻrfazi mamlakatlari bilan mustahkam aloqalarni oʻrnatish tarafdoridir. U E'ronning yadro programmasining begʻaraz va tinch maqsadlarda ishlatilishini oldinga surib Birlashgan Millatlar Havfsizlik Uyushmasining ushbu programmaning toʻxtatilishiga qaratilgan rezolyutsiyasiga qarshilik bildirgan. 2026-yil 28-fevralda Isroil va AQSH ning Eronga boshlagan terroristik va sionistik harakatlari natijasida 2026-yil 1-martda olamdan o'tdi.

## Havolalar
* Mahmud Ahmadinajodning КОНФЕРЕНЦИИ "DURBAN-2" konferensiyasidagi nutqi
* Ahmadinajod kosmosni zabt etmoqchi 
* Ahmadinajod AQSHda
* Mahmud Ahmadinajodning norasmiy sayti
* Mahmud Ahmadinajodning Internet-kundaligi (blogi)
Al-Masjid an-Nabaviy

**Masjid al-Nabavi** ( tarj. *"Paygʻambar masjidi"*) - Islom dinidagi ikkinchi muqaddas masjid. Saudiya Arabistonining Madina shahrida joylashgan. Ushbu masjid ilk bor Muhammad paygʻambar tomonidan qurilgani bois shunday ataladi. Paygʻambarning oʻzi ham shu yerga dafn etilgan. Shuningdek, Islom xalifalari Abu Bakr va Umar ham shu yerda dafn etilishgan.

## Yana qarang
* al-Masjid al-Aqso
* al-Masjid al-Harom
* masjid
Al-Masjid al-Harom

**al-Masjid al-Haram** ( „Muqaddas Masjid“) — dunyodagi eng katta masjid, Makkadagi Kaʼba ibodatxonasi va u bilan bogʻliq boʻlgan majmua. Ushbu masjid Makka shahrida boʻlib musulmonlar namoz qilganda yuzlanadigan hamda musulmonlar tarafidan dunyogagi eng muqaddas joy deb bilingan Kaʼbani oʻrab olgan. Ushbu masjid „Haram“ yoki „Haram Sharif“ deb ham tilga olinadi.

Qurʼonda shu nom bilan tilga olingan. Bu majmua qadimdan mavjud boʻlgan, arablarda islomgacha ham sigʻiniladigan muqaddas joylardan biri hisoblangan. Yunon tarixchisi Ptolemey asarlarida II asrda Makka va undagi ibodatxonaning mavjudligi tilga olingan. 630-yili musulmonlar Makkani egallagach, Al-masjid al-Haram islom dinining markazi, eng muqaddas ibodatxona deb tanilgan. Al-masjid al-Haram majmuasining markazida Kaʼba va hovlisida Zamzam bulogʻi, ikki tepalik (Safo va Marva) bor. Tepaliklar tim bilan tutashtirilgan. Masjid 1570-yilda majmua boʻlib shakllangan. Toʻgʻri toʻrtburchak tarhli (160*110 m), hovli atrofi 3—4 qatorli ravoqli ustunlar qatori bilan oʻralgan. Ustun (jami 550 ta)lar marmar va granitdan ishlangan. Boshasi muqarnaslar bilan bezatilgan. Shim. va jan.-gʻarbiy qismidagi koʻchaga qaragan peshayvon asosiy binodan bir oz tashqariga chiqarib qurilgan. Bino burcheklariga 7 salo-batli minora ishlangan [ulardan eng qadimiysi (757 yilda qurilgan) shim. qismida joylashgan, shimoli-sharqiy qismidagisi 15-asrda, qolganlari 16-asr boshlarida qurilgan]. Al-masjid al-Haram musulmonlar haj qiladigan mukaddas joy hisoblanadi. U gʻayrimuslimlar uchun yopiqdir. Oxirgi taʼmirlash ishlaridan soʻng Al-m. alH. maydoni kengayib, 328 ming kv.m.ni tashkil etadi. Bu bir vaqtning oʻzida 730 ming, haj va umra paytlarida esa 1 mln. namozxonni oʻz bagʻriga sigʻdira oladi. Haj marosimining boshlanishi va tugʻallanishida albatta Al-masjid al-Haramga kelib Kaʼba tavof qilinadi. 

## Manbalar

## Yana qarang
* Masjid
* al-Masjid al-Aqso
* al-Masjid an-Nabaviy
Recep Tayyip Erdoğan

**Rajab Tayyib Erdoʻgʻon** (;  (26-fevral, 1954) Turkiya Prezidenti (2014-yildan), Turkiya Bosh vaziri (2003-2014-yil va 2018-yildan), Adolat va Taraqqiyot Partiyasi rahbari (2003-2014-yil va 2017-yildan), Istanbul meri (1999-2003-yil).

Suriya va Turkiya oʻrtasida oʻn minglab halok boʻlgan zilzila yuz berdi, muxolifat prezidentni son-sanoqsiz oʻlimda ayblamoqda.

## Tarjimai holi
Rajab Tayyib Erdoʻgʻon 1954-yil 26-fevralda musulmon oilasida tugʻilgan. Erdoʻgʻonning oilasi asli Gruziyaning Adjariya viloyatidan kelib chiqqan. Erdoʻgʻon 2003-yilda asli gruzin ekanligini xabar qilingan boʻlsa-da, keyinchalik u buni rad etadi. Uning ota-onasi Ahmat Erdoʻgʻon (1905-1988) va Tenzile Erdoʻgʻon (qizlik ismi Mutlu; 1924-2011) boʻlishgan.

Erdoʻgʻon Istanbuldagi maktabda taʼlim olgan boʻlsa, yozgi taʼtilni asosan oilasi kelib chiqqan Rizening Güneysu shahrida oʻtkazardi. U butun umri davomida tez-tez bu uyiga qaytib turgan, keyinchalik 2015-yilda bu qishloq yaqinidagi togʻ choʻqqisida masjid qurdiradi. Erdoʻgʻon 13 yoshga toʻlganda uning oilasi Istanbulga qaytib kelgan.

Erdoʻgʻonning otasi uning oʻsmirlik chogʻida har hafta uchun 2,5 lira, yaʼni bir dollardan kam pul berib borgan. Bu pullar bilan Erdoğan otkritkalarni sotib olgan hamda koʻchada aylanib qayta sotgan. Koʻpincha tirbandlikda qolgan haydovchilarga shisha idishda suv sotish bilan ham shugʻullangan. Erdoʻgʻon, shuningdek, koʻchada kulchalar sotuvchisi boʻlib ham ishlagan.

## Yana qarang

* Turkiya Prezidentlari

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
21 (maʼnolar)

**21**:

* 21-yil
* 21 (son)
* ''21'' (albom), Omarion 
* „21“, The Paddingtons ijro etgan qoʻshiq.
* ''21'' (1918 film), rollarda — Bryant Washburn va Gertrude Selby
* ''21'' (1923 film), rollarda — Richard Barthelmess va Dorothy Mackaill
* ''21'' (1991 film), rollarda — Patsy Kensit
* ''21'' (2008 film), rollarda — Kevin Spacey, Laurence Fishburne va Kate Bosworth
Sh (harf)

Sh
**Sh (harf)** – oʻzbek tili lotin alifbosining harfi.

## Havolalar
* Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi
ʼ (belgi)

ʼ
**ʼ** – lotin alifbosida yoziladigan tillarda ishlatiladigan belgi. Bu belgi baʼzi tillarda fonetik ayirishni ifodalaydi. Oʻzbek tilida bu belgi „tutuq belgisi“ deb ataladi va oʻzbek lotin alifbosining qoʻshimcha harfi hisoblanadi. Oʻzbek lotin yozuvida bu belgi kirill alifbosidagi ayirish belgisi („ъ“) oʻrnida ishlatiladi.

Oʻzbek lotin yozuvida tutuq belgisida ikki vazifa bor: (1) *aʼlo, baʼzan, eʼlon, eʼtibor, eʼtiqod, feʼl, maʼyus, meʼmor, neʼmat, raʼy, taʼb, taʼzim, shuʼla* kabi oʻzlashma soʻzlarda unlidan keyin kelib, shu unli tovushning choʻziqroq aytilishini ifodalaydi va (2) *inʼom, masʼul, sanʼat, qatʼiy* kabi oʻzlashma soʻzlarda unlidan oldin kelib, shu unli oldingi undosh tovushdan ajratib aytilishini ifodalaydi.

## Oʻzbek lotin yozuvida ishlatilishi

Oʻzbek tilida tutuq belgisini yozishda yoki yozuvni oʻzgartiruvchi apostrof () (ʼ) (U+02BC), yoki oʻng yakka tirnoq () (’) (U+2019) qoʻllanadi. Qaysi belgi ishlatilishi kerakligi rasman belgilanmagan. Shunday boʻlsa-da, Unicode Consortium saytida oʻzbekcha tutuq belgisini yozish uchun yozuvni oʻzgartuvchi apostrof ishlatilishi kerak, deyilgan. Baʼzi dasturiy taʼminotlarda ushbu belgi qoʻshtirnoq sifatida ishlatilishi sababli soʻzlarni ajratishi mumkin, shuning uchun toʻgʻri belgi sifatida U+02BB dan foydalanish toʻgʻriroqdir.

Oʻzbekcha Vikipediya va boshqa baʼzi bir saytlarda aynan shu belgi ishlatiladi. Aksar davlat saytlari esa oʻng yakka tirnoqni ishlatishadi. Asosiysi ishlatilgan belgi chiziqdan yuqorida yozilgan, teshigi boʻyalgan 9 raqamiga oʻxshashi kerak (9). Koʻp shriftlarda bu qator yuqorisida yozilgan vergulga oʻxshaydi.

Oʻzbek tilida yozuvni oʻzgartuvchi apostrof/oʻng yakka tirnoq „oʻ“ va „gʻ“ harflarini yozishda ishlatilmasligi kerak: tutuq belgisi kirill yozuvidagi ayirish belgisi („ъ“) oʻrnida qoʻllanadi.

### Vazifasi
Oʻzbek lotin yozuvida tutuq belgisida ikki vazifa bor: (1) *aʼlo, baʼzan, eʼlon, eʼtibor, eʼtiqod, feʼl, maʼyus, meʼmor, neʼmat, raʼy, taʼb, taʼzim, shuʼla* kabi oʻzlashma soʻzlarda unlidan keyin kelib, shu unli tovushning choʻziqroq aytilishini ifodaydi va (2) *inʼom, masʼul, sanʼat, qatʼiy* kabi oʻzlashma soʻzlarda unlidan oldin kelib, shu unli oldingi undosh tovushdan ajratib aytilishini ifodalaydi.

### Muammolar

Oʻzbek lotin yozuvida ʼ belgisini ishlatish koʻp qiyinchiliklar tugʻdiradi. Birinchidan, yuqorida aytib oʻtilganidek, yozuvni oʻzgartiruvchi apostrof () yoki oʻng yakka tirnoq () ishlatish kerakligi haqida rasmiy qoida yoʻq. Ikkinchidan, komputerlarda yozuvni oʻzgartuvchi apostrof uchun alohida klavish yoʻq. ʼ belgisi bilan yana bir muammo hozirda baʼzi mobil moslamalar mazkur belgini koʻrsatib bera olmaydi. Oʻng yakka tirnoq belgisini esa deyarli barcha mobil moslama koʻrsata oladi.

### Misollar
Misol soʻzlar: *maʼno*, *aʼlo*; ammo *gʻalati*, *oʻzbek*.

## Ma'zur
* ʻ (belgi)
* 

## Manbalar

## Havolalar
* Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi
Oʻ (harf)

O‘
**Oʻ** – oʻzbek tili lotin alifbosining 25-harfi.

## Yozilishi
Oʻzbek tilida „oʻ“ (kirill yozuvida „ў“) va „gʻ“ (kirill yozuvida „ғ“) harflarini yozishda yoki yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul () (**ʻ**) (U+02BB), yoki chap yakka tirnoq () (**‘**) (U+2018) qoʻllanadi. Qaysi belgi ishlatilishi kerakligi rasman belgilanmagan. Shunday boʻlsa-da, Unicode Consortium saytida oʻzbekcha „oʻ“ va „gʻ” harflarini yozish uchun yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul ishlatilishi kerak, deyilgan. Undan tashqari U+2018 va U+2019 belgilarini ichki qoʻshtirnoq sifatida foydalanish zarurdir. Baʼzi dasturiy taʼminotlarda ushbu belgi qoʻshtirnoq sifatida ishlatilishi sababli soʻzlarni ajratishi mumkin, shuning uchun toʻgʻri belgi sifatida U+02BB dan foydalanish toʻgʻriroqdir.

Oʻzbekcha Vikipediya va boshqa baʼzi bir saytlarda aynan shu belgi ishlatiladi. Aksar davlat saytlari boʻlsa chap yakka tirnoqni ishlatishadi. Asosiysi, ishlatilgan belgi chiziqdan yuqorida yozilgan, teshigi boʻyalgan 6 raqamiga oʻxshashi kerak (6). Koʻp shriftlarda bu 180 gradusga aylantirilgan vergulga oʻxshaydi.

Oʻzbek tilida yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul/chap yakka tirnoq tutuq belgisi oʻrnida ishlatilmasligi kerak: tutuq belgisi kirill yozuvidagi ayirish belgisi („ъ“) oʻrnida qoʻllanadi.

## Muammolar
Oʻzbek lotin yozuvida ʻ belgisini ishlatish koʻp qiyinchiliklar tugʻdiradi. Birinchidan, yuqorida aytib oʻtilganidek, yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul yoki chap yakka tirnoq ishlatish kerakligi haqida rasmiy qoida yoʻq. Ikkinchidan, komputerlarda yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul uchun alohida klavisha yoʻq. Uchinchidan ko‘pchilik odamlar farqiga bormaydi.

## Misollar
Misol soʻzlar: gʻalati, oʻzbek; ammo *ma’no,* a’lo.

## Yana qarang
* Ў
* ʻ (belgi)

## Manbalar

## Havolalar
* Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi
James Marsden

**James Paul Marsden** (*talaffuzi: Jeyms Pol Marsden; 1973-yil, 18-sentyabrda tugʻilgan*) – amerikalik aktyor va Versacening sobiq modeli.

## Filmografiya

* 27 ta koʻylak / *27 Dresses* – (2007) Kevin Doyle
* Jodulangan / *Enchanted* (2007) – shaxzoda Edward
* Soch uchun lak / *Hairspray* (2007) – Corny Collins
* Supermanning qaytishi / *Superman Returns* (2006) – Richard White
* Gʻaroyib odamlar: Soʻnggi intiqom / *X-Men: The Last Stand* (2006) – Scott Summers, „Siklop“
* Alibi / *Alibi* (2005) – Wendell Hatch
* Balandliklar / *Heights* (2004) – Jonathan
* 24-kun / *The 24th Day* (2004) – Dan
* Xotira kundaligi / *Notebook* (2004) – Lon Hammond
* X2 / *X-Men 2* (2003) – Scott Summers, „Siklop“
* Trassa 60 / *Interstate 60* (2002) – Neal Oliver
* Shakar va garmdori / *Sugar & Spice* (2001) – Jack Bartlett
* Gʻiybat / *Gossip* (2000) – Derrick Webb
* Gʻaroyib odamlar / *X-Men* (2000) – Scott Summers, „Siklop“
* Nomunosib xulq / *Disturbing Behavior* (1998) – Steve Clark
* Choʻqintirgan ona / *Bella Mafia* (1997) – Luca
Pearl Jam

**Pearl Jam** Sietl, Vashingtonda tashkil topgan rok guruh. Nirvana, Alice in Chains va Soundgarden bilan granj janrini mashhur bo'lishiga katta hissa qo'shgan.

## Tarkib
### Joriy tarkib
* Mike McCready (1990 —) — lider-gitara
* Jeff Ament (1990 —) — bas-gitara
* Eddie Vedder (1990 —) — lider-vokal, gitara
* Stone Gossard (1990 —) — ritm-gitara
* Matt Cameron (1998 —) — barabanchi

### Eski ishtirokchilar
* Matt Chamberlain (1990) — barabanchi
* Dave Krusen (1990—1991) — barabanchi
* Dave Abbruzzese (1991—1994) — barabanchi
* Jack Irons (1994—1998) — barabanchi

## Diskografiya
*Ten (1991)
*Vs. (1993)
*Vitalogy (1994)
*No Code (1996)
*Yield (1998)
*Binaural (2000)
*Riot Act (2002)
*Pearl Jam (2006)
*Backspacer (2009)
*Lightning Bolt (2013)
*Gigaton (2020)
*Dark Matter (2024)

## Havolalar
* Pearl Jam Rasmiy Sayti
* Pearl Jam Online
Lepton

**Lepton** kuchli oʻzaro taʼsirda qatnashmaydigan yarim spinli elementar zarrachadir. Leptonlar fermionlar oilasiga kiradi. Leptonlarning uch xili bor: elektron, muon va tau lepton.

**Leptonlar** (yun. leptos — yengil, kuchsiz) — oʻzaro kuchli taʼsirlashmaydigan elementar zarralar; ular faqat kuchsiz, elektromagnit va gravitatsi-on oʻzaro taʼsirlarda ishtirok etadi. Barcha L. 1/2 spiniga ega, yaʼni ular fermionlar hisoblanib, Fermi — Dirak statistikasita boʻysunadi. 1975-yilgacha massasi protonning 0,12 massasidan kichik boʻlgan, L.gina: — elektron, myuon, elektron va myuon neytrino, shuningdek, ularning antizarralari maʼlum boʻlgan. Elektron modda tarkibiga kiruvchi yagona barkaror lepton hisoblanadi. Pozitron moddadagi elektron bilan qoʻshilib, juda qisqa vaqtda annigilyasiyalanadi, yaʼni fotonlar (ikkita yoki uchta)ga aylanadi. Tabiatda neytrino va antineytrinolar yadrolarning R-yemirilish jarayonlarida va elementar zarralarning yemirilishidan hosil boʻladi. Ularning massasi nolga yaqin. Yadro reaktorlari neytrinolarning manbai hisoblanadi. Yangi maʼlumotlar protondan ogʻirroq L.ning mavjudligini koʻrsatmoqda. Tarkibida L. boʻlgan elementar zarralarning bir holatdan ikkinchi holatga oʻtganda L. va antilepton sonlari orasidagi farq oʻzgarmas kattalik boʻlib qoladi.

## Manbalar
Muhabbat sehri

***Muhabbat sehri*** (; asl tarjimasi — „Jodulangan“) — oʻzida film, fotorealistik kompyuter effektlari va anʼanaviy animatsiyani jamlagan Disney studiyasining filmi. AQShdagi taqdimoti 2007-yil 21-noyabrda boʻlib oʻtgan. Film rejissori — Kevin Lima, ssenariy muallifi — Bill Kelly. The Filmda bosh rollarni Amy Adams, Patrick Dempsey, James Marsden, Timothy Spall, Idina Menzel, Rachel Covey va Susan Sarandon ijro etgan.

Filmning davomi — *[[Muhabbat sehri 2]]* 18-noyabr, 2022-yilda chiqarilishi kutilmoqda.

## Syujeti
Giselle (Amy Adams) hayvonlar gapira oladigan va har bir harakatga musiqa joʻr boʻladigan ertaklar mamlakati — Andalaziyada yashaydi. U haqiqiy muhabbat uchratishni orzu qiladi va tushida koʻrgan shaxzodasining haykalini burunduq Pip hamda boshqa oʻrmon hayvonlari bilan birga yasaydi. Giselle asl muhabbat boʻsasi haqida qoʻshiq aytadi va uning ovozini Andalaziya taxtining valiahdi, Qirolicha Narissa (Susan Sarandon)ning oʻgay oʻgʻli Shaxzoda Edward (James Marsden) eshitib qoladi. Edward Giselleni bahaybat troll hujumidan halos qiladi, u bilan birga qoʻshiq kuylaydi va ular ertasi kuni ertalab turmush qurishga ahd qilishadi. Ammo hammasi ham shaxzoda bilan uzoq va baxtli yashashni orzu qiluvchi Gisellening rejasi boʻyicha ketmaydi. Yovuz qirolicha Narissa badbashara kampirga aylanib olib, Giselleni quduqqa itarib yuboradi — Giselle uzoq va baxtli yashalmaydigan joyga, zamonaviy Nyu Yorkka, tushib qoladi. Gisellening atrofi olam haqidagi koʻngilchan tasavvurlari katta shahar fuqarolarining shafqatsizligi bilan toʻqnashadi. Ammo uni kichik qizi bor, turmushidan ajralgan advokat Robert oʻz uyiga olib keladi. Robert Giselleni ozgina aqldan ozgan deb hisoblasa ham, baribir uni yoqtirib qoladi.

## Rollarda

* Amy Adams — Giselle
* Patrick Dempsey — Robert Philip
* James Marsden — shahzoda Edward
* Timothy Spall — Nathaniel
* Susan Sarandon — qirolicha Narissa
* Jeff Bennett va Kevin Lima — Pip ismli burunduq
* Rachel Covey — Morgan Philip
* Idina Menzel — Nancy Tremaine
* Julie Andrews — sharhlovchi
* John Rothman — Carl
* Paige O'Hara — Angela
* Jodi Benson — Sam
* Judy Kuhn — homilador ayol
* Isiah Whitlock Jr. — Ethan Banks
* Tonya Pinkins — Phoebe Banks
* Marlon Saunders — qoʻshiqchi
* Jon McLaughlin — qoʻshiqchi
* Teala Dunn — Bunny ismli quyon
* Fred Tatasciore — troll
* Frank Welker — Destiny, shahzoda Edward’ning oti

## Musiqasi

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
*
Roshidun

**Rashidun** deb **Togʻri yoʻl boshlovchi xalifalar** yoki **Toʻgʻri xalifalar** (arabchada:الخلفاء الراشدون , oʻqilishi: al-Khulafā’ ur-Rāshidūn) aytiladi. Sunni Islomda bu Rashidun xalifalaligini vujudga keltirgan dastlabki toʻrtta xalifalardir: Abu Bakr Siddiq, Umar, Usmon ibn Affon va Ali. „Togʻri yoʻl boshlovchi xalifalar“ kontsepsiyasi Abbosiylar sulolasidan kelib chiqqan. Ushbu tushuncha sunni urf odatlariga borib taqaladi. „Mening misolimga(sunnat) va Togʻri yoʻl boshlovchi xalifalarimga qattiq yondosh“(Ibn Moja, Abu Dovud).
The Cranberries

**The Cranberries** (*talaffuzi: Krenberris*) — 1989-yili tashkil topgan irlandiyalik rock guruh. 1990-yillarda xalqaro mashhurlikka erishgan. Rasman guruh tarqalmagan boʻlsa ham, 2003-yildan uning faoliyati toʻxtab qolgan. The Cranberriesning albomlari butun dunyo boʻylab 43 million nushada sotilgan.

## Diskografiya
### Albomlar
* *Uncertain EP* (Oktabr, 1991)
* *Everybody Else Is Doing It So Why Can’t We?* (Mart, 1993)
* *No Need To Argue* (Sentabr, 1994)
* *To The Faithful Departed* (Aprel, 1996)
* *Bury The Hatchet* (Aprel, 1999)
* *Wake Up And Smell The Coffee*  (Oktabr, 2001)
* *Stars: The Best Of 1992-2002* (Sentabr, 2002)

### DVD va videolar
* "*Beneath The Skin - Live In Paris*"
* "*Beneath The Skin - Live In Paris - 2*"
* "*Stars - The Best of 1992 - 2002*" (2002)
* "*20th Century Masters Collection: The Cranberries*"
* "*Live - Live in Astoria*" (VHS)
* "*Live - Live In Astoria*" (DVD)

## Havolalar
* The Cranberries rasmiy sayti 
* The Cranberriesga bagʻishlangan yirik sayt  
* Guruh vokalchisi Dolores O'Riordanga bagʻishlangan rus tilidagi sayt  

## Havolalar
27 Dresses

„**27 Dresses**“ (; oʻzbek tiliga „**Toʻy mojarosi**“ deb dublyaj qilingan) — Anne Fletcher ishlagan romantik kinokomediya. 2008-yilda ekranlarga chiqarilgan. Aline Brosh McKenna yozgan ssenariy asosida yaratilgan. Filmda bosh rollarni Katherine Heigl, James Marsden, Malin Åkerman, Edward Burns, Judy Greer ijro etgan.

## Rollarda
* Katherine Heigl — Jane Nichols
* James Marsden — Malcolm/Kevin Doyle
* Malin Åkerman — Tess Nichols
* Judy Greer — Casey
* Melora Hardin — Maureen
* Brian Kerwin — Hal Nichols
* Maulik Pancholy — Trent
* Edward Burns — George
* David Castro — Pedro
* Krysten Ritter — Gina
* Jane Pfitsch — Lisa
* Michael Ziegfeld — Khaleel
* Ronald Guttman — Antoine
* Bern Cohen — Rabbi
* Robert Clohessy — Bartender

## Manbalar

## Havolalar
*
Dolores O'Riordan

**Dolores Mary Eileen OʻRiordan (Burton)** (*talaffuzi: Dolores Meri Eylin O'Riordan Byorton*; 1971-yil 6-sentabrda tugʻilgan - 15 january 2018) — irlandiyalik qoʻshiqchi, bastakor va qoʻshiqlar muallifi, The Cranberries guruhining yetakchisi. Uning dastlabki yakkahon albomi — *[[Are You Listening?]]* 2007-yil may oyida chiqdi.

## Diskografiya
### Studiyaviy albomlar
***The Cranberries***

* *[[Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We?]]* (1993)
* *[[No Need to Argue]]* (1994)
* *[[To the Faithful Departed]]* (1996)
* *[[Bury the Hatchet]]* (1999)
* *[[Wake Up and Smell the Coffee]]* (2001)

***Yakkahon***
* *[[Are You Listening?]]* (2007)

## Havolalar
* Rasmiy sayt  
* Rossiyalik muhlislar sayti  
* The Cranberries guruhining rasmiy sayti  
* Rasmiy Myspace
Bozon

**Bozon**lar butun spinli zarrachalardir. Bose-Einstein statistikasiga boʻysunishadi. Bozonlar elementar (masalan, foton) yoki murakkab (masalan, mezon) boʻlishi mumkin. Bozonlar kuch maydonlarini tashkil etadi. Fermionlardan farqli oʻlaroq, bir necha bozon bitta kvant holatini (yaʼni, bir vaqtning oʻzida bitta joyni) egallashi mumkin.

**Bozon** — q. Boze zarralari.

## Manbalar
Dmitriy Medvedev

**Dmitriy Anatolyevich Medvedev** (rus. ; 14-sentyabr 1965, hozirgi Sankt-Peterburg shahri) — Rossiya davlat arbobi. 2008-yilning 7-mayidan 2012-yil 7-maygacha — Rossiya Prezidenti, 2012-yildan 2020-yilgacha — hukumat raisi. 2020-yil 16-yanvardan — Rossiya xavfsizlik kengashi kotibining oʻrinbosari.

## Manbalar
Higgs bozoni

**Higgs bozoni** zarrachalar fizikasi Standart Modelidagi massiv skalar elementar zarrachadir. Peter Higgs sharafiga shunday nomlangan. Higgs bozoni Higgs maydoni kvantidir; u massasiz zarrachalarning qanday qilib materiya massasini hosil qilishini izohlab berishi mumkinligi faraz qilinmoqda. Higgs bozonini topish va aniqlash uchun 2010-yil boshlarida ishga tushirilgan Katta adron kollayderi (Large Hadron Collider, LHC) yordamida tajribalar oʻtkazilmoqda.

2012-yil 4-iyulida CERN „Higgs bozoniga oʻxshash“ zarracha topilganini koʻrsatish uchun zaruriy „besh sigma“ darajasidagi dalil borligini tasdiqladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Confirmed: CERN discovers new particle likely to be the Higgs boson, YouTube
* The Higgs boson
Sigmund Freud

**Zigmund Freyd** (asl ismi **Sigismund Schlomo Freud** (6-may 1856 – 23-sentyabr 1939), avstriyalik nevrolog va ruhshunos boʻlib, psixotahlilga asos solgan. Freyd odam tabiati zamirida jinsiy ehtiyoj yotadi, degan fikrni oʻrtaga tashlagan. U freydizm asoschisi. 1902-yildan Vena universiteti professor, 1938-yildan Angliyada. Freudning dastlabki tadqiqotlari bosh miya fiziologiyasi va anatomiyasiga bagʻishlangan. 19-asrning 80-yillarida nevrozlar muammosiga, 90-yillarning oʻrtasidan boshlab esa ruhiy taxlil (psixoanaliz) asosida nevrozlarni davolash usuliga eʼtiborini qaratdi. Individning psixoseksual rivojlanishi nazariyasini takomillashtirdi, feʼl-atvorning shakllanishi va uning patologiyasida bolalik davri kechinmalarini asosiy oʻringa qoʻydi. Psixoanaliz qoidalarini insoniyat madaniyatining turli sohalari — mifologiya, folklor, badiiy ijod, din va boshqalarga joriy qildi. Freudning baʼzi fikrlarini neofreydizm inkor etadi. 

## Asosiy asarlari
* "Tushlar taʼbiri" (1900), 
* "Kundalik hayot psixopatologiyasi" (1904), 
* "Psixoanalizga kirish boʻyicha maʼruzalar" (1910), 
* "Totem va tabu" (1913), 
* "Men va U" (1923),
* "Muso va tavhid" (1939).
Kirill alifbosi

**Kirill yozuvi** – qadimgi slavyanlarning ikki alifbosidan biri (ikkinchisi – glagolitsa). „Kirill yozuvi“ atamasi xristianlikning slavyanlar orasidagi targʻibotchiisi Kirill nomi bilan bogʻliq. Kirill alifbosi yunonlarning unsial yozuvi asosida paydo boʻlgan. Slavyanlardagi tovushlarni ifodalash uchun mazkur yunon yozuvida harflar (jami 24 ta) yetishmas edi. Bu tovushlar uchun maxsus (baʼzilari glagolitsa bilan bogʻliq holda) belgilar yaratildi.

Kirill alifbosining qadimgi yodgorliklari qadimgi bulgʻor Mostich (10-asr), shoh Samuil (11-asr) qabrtosh xatlari, Suprasl (16-asr) yilnomasi va boshqa; sharqiy slavyanlar boʻyicha esa Ostromir Injili, Beresta (qayin poʻstlogʻiga yozilgan) yorliqlari va boshqalardan iborat. Kirill alifbosini dastlabki pravoslav slavyanlar va, shuningdek, ruminlar (19-asrgacha) qoʻllagan. Kirill alifbosining tarkibi va shakllari vaqt-vaqti bilan oʻzgartirib turilgan. Rossiyada 1708-yil Pyotr I farmoyishiga koʻra, bosma Kirill alifbosi raqami isteʼmoldan chiqarilgan. Bolgar, belorus, rus, serb, ukrain yozuvi slavyan Kirill alifbosi asosida (qoʻshimcha harflar va diakritik belgilar kiritish bilan) yaratilgan. Koʻpgina xalqlar rus tilida 1930—40-yillarda amalda boʻlgan Kirill alifbosiga ayrim oʻzgartishlar kiritib, oʻz yozuvlarini belgiladilar. Oʻzbekistonda 1940-yil mazkur yozuvdan ,  harflarini chiqarib tashlab, oʻ, q, gʻ, x, harflarini ilova qilgan holda rus kirill alifbosi qabul qilindi. 1996-yil lotin yozuvi asosidagi oʻzbek alifbosiga oʻtila boshlandi.

**Kirill alifbosi** – yozuv tizimidir. Bugungi kunda bu yozuvdan koʻp xalqlar foydalandi. Hozirda oʻzbek tili uchun kirill yozuvidan lotin yozuviga qadam-baqadam oʻtish amalga oshirilmoqda. Oʻzbek qoʻshimcha xarflari bilan, u quyidagi xarflardan iborat:















## Manbalar
Iğdır

**Ig'dir** (Turkiya turkchasida *Iğdır*) - Turkiyadagi shahar. Igdir Turkiyaning dehqonchilik va chorvachilikdagi muhim shaharlaridan biridir.
1223

**1223-yil**. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.

## Voqealar

## Tavalludlar

## Vafot etganlar
Matt Damon

**Matthew Paige Damon** (*talaffuzi: Mettyu Peyj Deymon;* 8-oktyabr, 1970-yil, Kembrij, Massachusets) – amerikalik kino, televideniye va dublyaj aktyori, ssenariychi va prodyuser. „Oskar“ mukofoti va ikkita „Oltin globus“ mukofoti sovrindori, shuningdek, BAFTA mukofotiga nomzod boʻlgan.

Matt Damon „Good Will Hunting“ (1997), „Saving Private Ryan“ (1998), „Dogma“ (1999), „The Talented Mr. Ripley“ (1999); Oceanʼs tirologiyasi: „Ocean's Eleven“ (2001), „Oceanʼs Twelve“ (2004), „Ocean's Thirteen“ (2007); Bourne tetralogiyasi: „The Bourne Identity“ (2002), „The Bourne Supremacy“ (2004), „The Bourne Ultimatum“ (2007), „Jason Bourne“ (2016), shuningdek, „Murtadlar“ (2006), „Interstellar“ (2014), „Marslik“ (2015), „Ford v Ferrari“ (2019) va „Air“ (2023) filmlaridagi rollari orqali mashhur boʻlgan.

## Hayoti
Matt Damon 1970-yil 8-oktyabrda AQShning Massachusets shtati Kembrij shahrida tugʻilgan. Ikki yoshida oilasi bilan Boston chekkasidagi Nyuton shahrida koʻchib oʻtishgan. Otasi Kent Damon (1943—2017) soliq inspektori, onasi Nancy Carlsson-Paige esa Lesley universiteti professori, boshlangʻich taʼlim boʻyicha mutaxassis boʻlib ishlagan. Otasi tomonidan shotland va inglizlar avlodidan, onasi tomonidan fin va shvedlar avlodidan. Matt Damonning Kyle ismli akasi bor (1967-yilda tugʻilgan), kasbi haykaltarosh.

## Filmografiyasi

## Manbalar
Sylvia Nazar

**Sylvia (Zulfiya) Nasar** (*talaffuzi: Silviya Nazar; [[17-avgust]], [[1947]]-yilda tugʻilgan*) — oʻzbek millatiga mansub, nemis iqtisodchisi, koʻproq John Forbes Nashning tarjimai holi boʻlgan *[[Ajoyib zehn (kitob)|Ajoyib zehn]]* asarining muallifi sifatida mashhur.

## Hayoti
Nazarning otasi — oʻzbek Ruzi Nazar, onasi — nemis. U oilasi bilan 1951-yilda AQSHga, soʻng 1960-yilda Turkiyaning Anqara shahriga koʻchib oʻtadi. U 1970-yilda kollejni bitiradi, 1976-yilda Nyu York universitetini magistr sifatida tamomlaydi. Toʻrt yil davomida u Nobel mukofotining sovrindori Vasiliy Leontyev bilan hamkorlikda izlanishlar olib boradi. U hozirda Kolumbiya universitetining jurnalistika boʻyicha professori. Uning turmush oʻrtogʻi — eʼtiborga loyiq iqtisodchi Darryl McLeod. Ularning uch nafar farzandi bor va hozirda ular Territaun, Nyu Yorkda istiqomat qilishmoqda.

## Asarlari
* *Ajoyib zehn: Iqtisod boʻyicha Nobel mukofotining sohibi John Forbes Nashning tarjimai holi* Simon & Schuster, 1994. 

## Havolalar
* Kolumbiya universitetining saytida Sylvia Nasar sahifasi  
*Intervyu  
*Sylvia Nasar haqida maʼlumot  
*Nasarning maʼruzasi
Dogma (film)

***Dogma***, 1999-yilda omma eʼtiboriga havola qilingan komediya filmdir. Ssenariy muallifi va rejissor Kevin Smitning oʻzi ham filmda Ben Affleck, Matt Damon, Linda Fiorentino, Alan Rickman, Bud Cort, Salma Hayek, Chris Rock, Jason Lee, Jason Mewes, George Carlin, Janeane Garofalo hamda Alanis Morissette bilan birgalikda rol ijro etgan.

Film Katolik Cherkovini satira ostiga olgani uchun baʼzi mamlakatlarda taqiqlangan, film rejissori Kevin Smith esa bir necha tahdid xatlari olgan.

## Syujeti

Film jannatdan quvilgan ikki farishta (Bartleby va Loki) sarguzashtlari, ularning yana jannatga qaytish uchun qiladigan harakatlari haqida hikoya qiladi. Lekin shunisi ayon boʻladiki, ularning jannatga qaytishi Xudoning hech ham xato qilmasligi prinsipini buzib, olamni yoʻq qilib yuborishi mumkin ekan (filmda bu Azroilning rejasi ekanligi taʼkidlanadi). Bunday falokatning oldini olish uchun Metatron ismli farishta Isoning yakka uzoq qarindoshi Bethany huzuriga yuborilib, unga Bartleby va Loki'ni toʻxtatish zarurligi haqida aytiladi. Bunda Bethany'ga ikki paygʻambar - Jay va Kamgap Bob hamda 13-sahoba - zanji Rufus koʻmak berishadi.

## Rollarda
*Ben Affleck - Bartleby
*Matt Damon - Loki 
*Linda Fiorentino - Bethany Sloane
*Chris Rock - Rufus
*Jason Mewes - Jay
*Kevin Smith - Kamgap Bob
*Bud Cort - John Doe Jersey
*Alan Rickman - Metatron
*Jason Lee - Azroil
*Salma Hayek - Serendipity
*George Carlin - Kardinal Ignatius Glick
*Barret Hackney - Stygian Triplet 
*Jared Pfennigwerth - Stygian Triplet
*Kitao Sakurai - Stygian Triplet
*Alanis Morissette - Xudo
*Janeane Garofalo - Liz
*Brian O'Halloran - Grant Hicks
*Jeff Anderson - qurol sotuvchi
*Dwight Ewell - Kane
*Ethan Suplee - Noman

## Yana qarang

* Dogma

## Havolalar
*Rasmiy sayt
Ishlatuv tizimi

**Ishlatuv tizimi** (yoki *operatsion tizimi*) — kompyuterning asosiy dasturidir va boshqa dasturlar uchun platformasi. Zamonaviy kompyuterlarda ishlatuv tizimi BIOSdan keyin yuklanadi.

Bosh ishlatuv tizimlari oilalari:


  Microsoft Windows
      macOS
  Linux
      Solaris
  FreeBSD, OpenBSD, NetBSD
      HP-UX
  MS-DOS
      UNIX


Ishlatuv tizimi — kompyuter programmalarining yigʻindisidir. Ishlatuv tizimi(Operatsionnaya sistema)kompyuter va foydalanuvchi orasidagi koʻprik boʻlib, u foydalanuvchi uchun kompyuterni ishlatishni osonlashtiradi. U barcha kompyuterdagi programmalarga va kompyuterning har xil qismlari(hardware: printer, disk oʻqiydigan, harddisk, matritsa)ga link yaratadi. Shunda kompyuterdagi bitta ikonkani bosib biron programmani ochish mumkin. Avvallari esa Ishlatuv tizimi buyruq oynalaridan iborat boʻlgan. U paytlar faqat oynada buyruqni yozib keyin programmani ochish mumkin boʻlgan. Hozirgi Ishlatuv tizimlari oson va qulayroq. Sichqonchani programma ikonkasiga olib borib bir yoki ikki marta bosish bilan programmani ochish mumkin.

## Tarixi

## Manbalar

## Oʻqish uchun

* 
* 
* 
* 
* OʻBrien, J. A., & Marakas, G. M.(2011). *Management Information Systems*. 10e. McGraw-Hill Irwin.
* 
* 

## Havolalar

*  
* Multics History va operatsion tizimlar tarixi
Qoplon (hikoya)

**Qoplon** Said Ahmadning hajviy hikoyasidir.
## Tahlili
Voqea-hodisalarning, jamiyatdagi insonlarning hech biri nuqsonsiz boʻlishini istab, ularni inkor etmagan holda zukkolik, topqirlik, hozirjavoblik hazil-askiya bilan munosabat bildiradi. „Qoplon“ hikoyasi satirik asarning yaxshi namunasi boʻlib, kishilardagi xushomadgoʻylik, laganbordorlik, oʻz manfaati yoʻlida andisha mulohazaga bormay surbetlarcha ish tutish, odamlarning amal kursisiga qarab munosabat koʻrsatish kabi yaramas illatlar tanqidiga bagʻishlanadi. Hikoyadagi Qurbonboy obrazi misolida yozuvchi oʻzini hali tanilmagan rahbarlar pinjiga kirishning nozik yoʻllarini toʻplab olgan, hech bir isilohasiz laganbardorligini oshkora koʻrsatib, xoʻjayinning polini yuvib, gilamini ham qoqib berishdan orlanmaydigan, vaqti kelganda shartta yangi boshliqqa xizmat qilib ketaveradigan oriyatsiz, ablah bir shaxs qiyofasini koʻrsatib beradi. Tillaev ham uning xotini ham Quronboyning kimligini anglamay, ularga qilib yurgan xizmatini oʻzlaricha yaxshilikka yoʻyib yuradilar. Bu amal vaqtinchalik vazifa uchun qilinayotgan makkorlik ekaninini tushunmaydilar. Shu bois Qurbonboyga ixlosi oshib Tillaev uni mashina yuvuvchidan garaj mudiri muovini vazifasiga koʻtaradi, uyi tomini yopib olishi uchun anchagina shifer tunuka tushurib beradi. Qurbonboy esa ishi bitguncha girdikapalak boʻlib, har qanday mayda — chuyda oilaviy ymushlarini orlanmay bajarib, yangi boshliq tayinlanishi bilan Tillaev xanodonidan batamom yuz buradi. Xushomadining asosiy vositasi boʻlgan it „Qoplon“ni olib ketib, yangi rahbarga ham xuddi avvalgiday alfozda taqdim qiladi. Uning surbetligi shuqadar kuchliki, Qurbonboy Tillayevni yangi boshliqnikida koʻrib qolganida, hatto uyalmaydi ham. Direktorning charm toʻnini artib turaveradi. Hatto it Qoplan eski xoʻjayinini tanib, dumini likillatib erkalanadi. Hikoya soʻngida Tillayev Qoplonni koʻrib „Bu itni taniyman“ desa-da, achchiq istehzo bilan aytilgan bu soʻzlarni asli Qurbonboyga qarab qoʻyib aytadi. Demak, „it“ deb Qurbonboyni nazarda tutadi. Yozuvchi bu bilan Qurbonboylar kabi buqalamun kimsalar, ablah odamlarni jamiyatda, insonlar orasida oʻrni boʻlishi kerak emas, degan gʻoyani ilgari suradi.
## Manbalar
Sidney opera teatri

**Sidney opera teatri** Avstraliyaning Sidney shahri markazida joylashgan, butun dunyoga mashhur opera teatridir.Bu bino 1973-yilda qurib bitkazilgan.
Ozodlik minorasi

**Ozodlik minorasi** (ingl.: *Freedom Tower*) New York shahrida, sobiq Butunjahon Savdo Markazi (ingl.: *World Trade Center*) oʻrnida qurilayotgan osmonoʻpar binodir. Qurilish ishlari 2006-yilning oxirlarida boshlangan, binoning tugatish va ochilish vaqti taxminan 2011-yillarda boʻladi.
Eurovision qoʻshiq tanlovi

**Eurovision qoʻshiq tanlovi** (; ) yoki qisqacha **Eurovision**, asosan Yevropa mamlakatlari orasida har yili oʻtkaziluvchi musiqiy televizion tanlov.

## Gʻoliblar

## Manbalar

## Havolalar

*
Kevin Smith

**Kevin Smith** amerikalik aktyor, ssenarist, rejissor hmda komiks kitoblar muallifidir. View Askew Productions shirkati asoschisi va rahbari.
Komiks

**Komiks** ( — komediyaga doir) tayinli bir voqeani hikoya qiluvchi, uzviy ketma-ketlikda bogʻlangan rasmlar seriyasidir.

Albatta komikslar hozir juda ommaviylashib bormoqda. Bunga misol qilib Marvel yoki DC komiksni aytishimiz mumkin. Komikslar bir jurnal yoki hujjat xolatidagi rasmlar bilan ifodalangan hikoyadir. Komikslarning turlari ham auditoriyaga ega. Komikslar kattalar uchun va xattoki yosh bolalar uchun mayizcha bo'z ham maxsus ishlanadi.

## Yana qarang
* Marvel Comics
* DC Comics
Paganizm

**Paganizm** (lotincha *paganus* - "qir-adir") monoteistik dinlardan tashqari diniy ishonchlar (animizm, fetishizm, shomonlik kabi) turidir. Odatda butparastlik atamasi bilan adashtiriladi, biroq butparastlik paganizmning xususiy holidir, xolos.

Oʻrta Osiyoda ham paganizm mavjud, u tangrichilik deb ataladi.
Karnay

**Karnay** — puflama cholgʻu asbobi guruhiga kiradi. Karnay jezdan yasaladi. Oʻzbekiston va Tojikistonda karnay surnay, nogʻora va doira bilan anʼanaviy maxsus ansambllarda keng qoʻllanadi. Toʻgʻri va tirsakli turlari mavjud.

## Tuzilishi
Karnayning ogʻzi konus shaklida boʻlib, asbobning uzunligi 2-3 metr atrofidadir. Olib yurishga qulay boʻlishi uchun karnay ulanadigan uch boʻlakdan iborat boʻladi. Karnayning parda va klapanlari yoʻq. Asbobning ovozi juda baland va yoʻgʻon. Diapazoni bir oktavani tashkil etadi.

Karnay surnay, nogʻora, doiralarga hamohang boʻladi. Karnayning toʻgʻri va tirsakli (toʻgʻri burchak ostida ikki marta bukilgan) turlari qadimdan Oʻrta va Yaqin Sharq mamlakatlarida, shu jumladan, Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Oʻtmishda harbiy musiqa cholgʻusi sifatida harbiy yurish xabarchisi, jang maydonida gʻalaba jarchisi boʻlgan. Hozirda bayram, toʻy va boshqa tantanalarda chalinadi. Oxirgi paytda karnay zamonaviy milliy estrada ansambl (masalan, "Abbos" guruhi)lar tarkibiga ham kiritilmoqda.

## Havolalar

* Abbos guruhi Michael Jacksonning „Smooth Criminal“ qoʻshigʻini karnay va surnaylar bilan ijro etgani
## Manbalar