open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sulton Sayid Ahmad Vali

**Sulton Sayid Ahmad Vali**(arabcha:سلطان سيد أحمد والي — Sulton Sayid Ahmad Vali (XIV asr)) — Mutasavvif.

## Hayoti
Sulton Sayid Ahmad Valiy Qashqadaryo vohasida dong taratgan tasavvuf shayxlaridan boʻlib, Ulugʻbek va Ali Qushchining zamondoshi boʻlgan. Rivoyatlarda aytilishicha, ona sutisiz oʻsganligi uchun „Beshir“ laqabini olgan.

## Avlodlari
Farzandi Bobo Ahmad yaxshigina sheʼrlar yozgan. „*Kanzul maoniy*“, „*Kanzul asror*“, „*Miftohul kunuz*“ nomli masnaviylar yozgan.

## Manbalar
Hasan Gʻubdiniy

**Hasan Gʻubdiniy**(arabcha:حسن جوبديني — Hasan Gʻubdiniy — Toʻliq ismi:Hasan ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Isʼhoq Gʻubdiniy) — faqih.

## Tarixi
Toʻliq ismi Hasan ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Isʼhoq Gʻubdiniydir. Hasan Gʻubdiniy hanafiy mazhabi faqihlaridan biri boʻlib, faqih Hasan ibn Muborakning ustozi boʻlgan. Mavjud manbalarda Hasan Gʻubdiniyning faqat ismi yozib qoʻyilgan boʻlib, biror mansab egasi yoki oʻz davrida mavqei qanday boʻlgani, hattoki tavalludi yoki vafoti haqida maʼlumot keltirilmagan.

## Manbalar
Abu Mansur Gʻuvrajakiy

**Abu Mansur Gʻuvrajakiy**(arabcha:أبو منصور جوفراجاكي — Abu Mansur Gʻuvrajakiy — Toʻliq ismi:Abu Mansur Xushnom ibn Abu Migʻvor Gʻuvrajakiy) — muhaddis va roviy.

## tarixi
Abu Mansur Gʻuvrajakiy asosan hadislarni Sufyon ibn Uyayna va Abu Muʼoz Xolid ibn Sulaymon Balxiy kabi allomalardan rivoyat qilgan. Ibrohim ibn Nasr Anbar Zobiy va Isʼhoq ibn Ismoil ibn Vazzoh ibn Roshid Marvaziy kabi koʻplab roviylar esa Abu Mansur Gʻuvrajakiydan hadislar rivoyat qilgan.
Manbalarda alloma Ibn Vazzoh Abu Mansur Gʻuvrajakiydan hamisha hadis rivoyat qilayotgan paytida: „Bizga zohid Abu Mansur Xashnom ibn Abu Magʻvor xabar berdi. Abu Mansur Gʻuvrajakiyni Gʻuvrajakning ikki togʻ oraligʻidagi Mobon deb nomlangan Rabotida koʻrdim“, — deb aytganligi qayd etilgan.

## Manbalar
Fayruz Daylamiy

**Abu Abdulloh Fayruz Daylamiy** (arab. فيروز الديلمي) – Muhammad alayhissalomning fors millatiga mansub sahobiylaridan biri. U Xusrav I tomonidan Yamanga yuborilgan, uni zabt etgan va u yerdan habashlarni quvib chiqargan forslarning avlodidan edi.
Asvad Ansiy Yamanda payg‘ambarlik da’vo qilib, Najron va Yamanning ko‘p qismini bosib olishga kirishgan hamda Sano va Yamanga hujum qilgan. Shunda Muhammad alayhissalom uni o‘ldirish uchun Fayruzni yuborganlar. Bunga tayanib, Tabariyning “Tarix” asarida Muhammad alayhissalom: “Uni fazilatli Fayruz ibn Daylamiy o‘ldirdi”, deganlari xabar qilingan. Fayruz Usmon xalifaligi davrida vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*Biography from USC-MSA Compendium of Muslim Texts.
Usmonlilar imperiyasi volida sultonlari

Usmonlilar imperiyasi volida sultonlari — Usmonlilar imperiyasining sultonlarning onalari boʻlib, taxtga chiqqan sultonlarning onasiga beriladigan maqom boʻlib, saroyning birinchi xonimi hisoblangan, hamda, ichki hovlini boshqargan.

## Manbalar
Jon Ram

**Jon Ram Rodriguez** (1994-yil 10-noyabrda tug'ilgan)  - ispaniyalik professional golfchi . U 60 hafta davomida jahon havaskorlar golf reytingida birinchi raqamli golfchi bo‘lgan va keyinroq rasmiy Jahon golf dunyoning birinchi raqamli golfchisi bo‘lgan va birinchi marta 2020-yil iyul oyida Xotira turnirida g‘alaba qozonganidan keyin bu darajaga erishgan  . 2021-yil iyun oyida Rahm US Open turnirida g'olib chiqqan birinchi ispan golfchisi bo'ldi.  2023 yilda u ikkinchi yirik chempionligi uchun Masters turnirida g'olib chiqdi.

## Erta hayot va havaskor karerasi
Asvad Ansiy

**Asvad Ansiy** (arab. الاسود العنسي; 632-yilda vafot etgan)) - Abhala ibn Ka’b (arab. عبهلة بن كعب) nomi bilan ham tanilgan, Banu Ans qabilasining boshlig‘i va ridda urushlari vaqtida o‘zini payg‘ambar deb e’lon qilgan to‘rtta yirik soxta payg‘ambardan biri edi. U Yamanda yashab, Muhammad sollallohu alayhi vasallam umrlarining oxirlarida payg‘ambarligini e’lon qilgan. U sirli aura yaratish uchun yuzini yopib olgani bois “Yopinchiq o‘rangan” yoki **Zul-Ximor** (arab. ذي الخمار) nomi bilan ham tanilgan.

Folbin va sehrgar Asvad nayranglar bilan olomonning ko‘zini qamashtirish qobiliyatiga ega edi. Rivoyatlarga ko‘ra,uning oldida tiz cho‘kishga o‘rgatgan eshagi bor edi: u eshakka “xo‘jayining oldida tiz cho‘k” desa, tiz cho‘kardi, keyin esa unga “xo‘jayining oldida ta’zim qil”, desa, ta’zim qilar edi. Shundan u **Zul-Ximor** (arab. ذي الخمار – eshak ustasi) degan laqab olgan.

Muhammad alayhissalom Makkaga oxirgi haj safarlaridan keyin kasal bo‘lib qolganlarida, Asvad o‘zini payg‘ambar deb e’lon qilgan. U Muhammad alayhissalomga o‘xshab ilohiy vahiy olganini da’vo qilgan va bu vahiylarni o’z qavmiga o‘qib bergani qayd etilgan. Asvad Najron va Yamanning katta qismini bosib olgan. U Sanoga hujum qilgan; Yaman hukmdori va Bozonning o‘g‘li Shahr Asvadga qarshi jangda halok bo‘lgan. Asvad Shahrning bevasiga uylanib, oʻzini Yaman hukmdori deb eʼlon qiladi. Yamanga bostirib kirganidan keyin u unvonini “Xudoning paygʻambari”dan “Rahmon”ga oʻzgartirgan.

Asvadning Yaman ustidan hukmronligi qisqa davom etgan: kelib chiqishi fors bo‘lgan Fayruz Daylamiy Asvadga qarshi qo‘shin tortib kelgan. Rivoyatlarga ko‘ra, Asvad Muhammad alayhissalomning vafotlaridan oldingi kechada o‘ldirilgan. Asvad vafotidan keyin uning tarafdorlari Qays ibn Abdu Yag‘us boshchiligida qo‘zg‘olonni davom ettirganlar. Fayruz ularni mag‘lub etgan va ular boshliqlari bilan birga taslim bo’lganlar.

## Manbalar

* *Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed* by A.I. Akram 
* Abu al-Abbas Ahmad bin Jab al-Baladhuri
Sultoniya (maʼnolari)

**Sultoniya** ( , ), fors-arabcha soʻz boʻlib, „Sultonga tegishli“, „Sultonniki“ degan maʼnoni anglatadi. Quyidagi oʻrinlarda ishlatilgan:

## Joylar

* Sultoniya, Hulokuiylar davlati poytaxti va zamonaviy Erondagi shahar
* Sultoniya tumani, Eronning Zanjon viloyati Abhar tumanidagi qishloq
* Sultoniya qishloq okrugi, Eronning Zanjon viloyati Abhar tumanidagi qishloq tumani
* Sultoniya, Hamadon, Eronning Hamadon viloyatining Malayer tumanidagi qishloq
* Sultoniya Hojiobod, Eronning Kirmonshoh viloyati, Sonqor tumanidagi qishloq
* Al-Sultaniya madrasasi, Suriyaning Halab shahridagi diniy, oʻquv va dafn marosimi majmuasi
* Sultoniya, Hindiston, Rojastondagi qishloq
* As-Sultoniya, Livan janubidagi Bint-Jbeil tumanidagi qishloq
* Sultaniye, Karacabey, Turkiyaning Bursa viloyatidagi qishloq
* Sultaniye (Gümüşova), Turkiyaning Düzce viloyatidagi qishloq
* Sultoniya koʻchasi (Toshkent) – Toshkent shahar Mirzo Ulugʻbek tumani hududidagi koʻcha
Jobon Kurdiy

**Abu Maymun Jobon al-Kurdiy** (arab. أبو ميمون جابان الكردي), shuningdek, Jobon Sahobiy (arabcha: جابان صَحَابِيٌّ) – Muhammad alayhissalomning sahobalaridan bo‘lgan.

Abu Nuaym Isfahoniy “Maʼrifat as-sahoba va fazoilihim” asarida Jobonning ismini tilga olgan. Jobonning sahobalik maqomi Ibn al-Asirning “Usdul-g‘oba fi ma’rifat as-sahoba” kitobida ham ikki marta zikr qilingan. Shuningdek, Ibn Hajar Asqaloniyning “al-Isoba fi tamyiz al-sahoba” kitobida uning 10 ta hadis rivoyat qilgani aytilgan.Ibn Nuqtaning “Takmila al-ikmol” kitobida ham uning nomi uchraydi.

## Manbalar
Xitoy piyozi

***Allium chinense*** (shuningdek, **xitoy piyozi**, **yaltiroq chivi**,  **yapon piyozi**, **[[Szyansi|Kiangsi]] piyozi** va **sharq piyozi** ham tanilgan) piyozning isteʼmol qilinadigan turi hisoblanadi.

## Tarqatish
*Allium chinensening* vatani Xitoy (Anxuy, Fujian, Guangdong, Guangsi, Guychjou, Xaynan, Xenan, Xubey, Hunan, Jiangsi va Chjeszyan viloyatlari). Osiyoning boshqa qismlarida, shuningdek Shimoliy Amerikada naturalizatsiya qilingan.

## Foydalanish

### Pazandachilik
Yapon va Vetnam oshxonalarida ko‘pincha tuzlash uchun ishlatiladi..

Vetnamda *củ kiệu* nomi bilan tanilgan tuzlangan piyoz koʻpincha Tết (Oyning yangi yili) paytida isteʼmol qilinadi.

Yapon tilida u  sifatida tanilgan. Oq *rakkyo* tuzlangan shisha idishlari Shimoliy Amerikadagi Osiyo supermarketlarida sotiladi. 

### Dorivor
*Allium chinense* xalq tabobatida ichak va oshqozon kasalliklarini davolashda ishlatiladi.

*

## Manbalar
Kotibiy

**Kotibiy**. (Shamsiddin Muhammad) - shoir, munshiy va xattot. XV asr o‘rtalarida Astrobodda vafot etgan. Alisher Navoiy uning “Xamsa” yozishga kirishgani, ammo oxiriga yetmay vafot etgani haqida guvohlik beradi.  Boburning “Aruz” risolasida Kotibiyning baytlaridan namunalar keltirilgan. Shuningdek, "Boburnoma"da sermahsul ijodkor Kotibiyning “Maxzanul-asror”ga javoban yozgan dostoni zulbahrayn va zulqofiyatayn ekanligi qayd etilgan.

## Adabiyotlar
*“Boburnoma”. Toshkent. – 2008.
*A. Navoiy. Majolisun nafois. –Toshkent: Sharq, 1961
*Zahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediya. SHARQ. – T.: 2014.
Akmal Piskandiy

**Akmal Piskandiy**   – shoir, qozi. Sayyid Akmal, Akmalxon Ya’qubxon o‘g‘li nomlari bilan mashhur. Gʻazallari maqtasida Akmal yoki Piskandiy nomlari keltirilgan. Akmal Piskandiy   Toshkent viloyatining Piskent tumanida 1250 hijriy yilda (1834-35) tug‘ilgan. Dastlab Toshkentda, keyinchalik Buxoro madrasalarida ta’lim oladi. Diniy va dunyoviy ilmni puxta egallab, Qashqar hamda Yorkent shaharlarida qozilik qiladi. 1301 hijriy yilda (1883-84) Buxoroda vafot etadi.

## Manbalar

https://ziyouz.uz/ozbek-sheriyati/ozbek-mumtoz-sheriyati/akmal-piskandiy/
Ahmadiy

**Ahmadiy** – shoir. XV asrda yashab ijod etgan. Bizgacha «Sozlar munozarasi» nomli asari yetib kelgan. Bu asar XVI asr boshlarida xattotlar tomonidan ko‘chirilgan bo‘lib, hozirgi kunda Britaniya muzeyida saqlanadi. Yagona nusxa. O‘zbek mumtoz she’riyati to‘plamiga kiritilgan she’rlar o‘sha nusxaning fotokopiyasidan olingan.

## Manbalar

https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Ahmadiy&action=edit&redlink=1
Rifkat Galeev

**Rifkat (Refkat) Ziyazitdinovich (Ziyatdinovich) Galeev** (1946-yil 2-oktyabrda tugʻilgan) — sovet futbolchisi, hujumchi va murabbiy.

## Faoliyati
Faoliyatini 1964—1966-yillarda Chirchiqning „B“ toifali „Kimyogar“ jamoasida boshlagan. 1967—1968-yillarda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasida oʻrinbosarlar jamoasida, asosiy jamoada esa 1968-yil iyun oyida toʻrtta toʻliqsiz oʻyin oʻtkazgan — uchtasida SSSR chempionatida, bittasida SSSR kubogida maydongga tushgan. „Politodel“ (1969) va Toshkentning „Traktor“ (1970) „A“ sinf ikkinchi guruhida o‘ynagan. Faoliyatini ikkinchi ligadagi „Avtomobilist“ Krasnoyarsk jamoasida oʻtkazdi (1971—1976).

1988-yilda „Avtomobilist“ bosh murabbiyi boʻlgan. 1990-yilda Olmaliqning „Kimyogar“ jamoasida bosh murabbiy (iyulgacha) va murabbiy yordamchisi (iyuldan) boʻlgan.

## Havolalar
* Rifkat Galeev Footballfacts saytida
Fahriddin Islomov

**Fahriddin Yoqubovich Islomov** (1963-yil 23-oktyabr, Qozogʻiston SSR, Chimkent viloyati, Sayram tumani) — sovet futbolchisi, himoyachi. SSSR sport ustasi (1982-yil).

## Faoliyati
G. Titov (1978-yildan) nomidagi Toshkent sport maktab-internati tarbiyalanuvchisi. U faoliyatini himoyachi sifatida oʻynay boshladi, birinchi murabbiy Vladimir Trofimovich Yatchenko edi.

Kattalar darajasida birinchi klub 1980-yilda „Paxtachi“ (Guliston) bo‘lgan. 1981-yildan buyon Toshkentning „Paxtakor“ jamoasida oʻynab, oliy ligada 31 ta oʻyin oʻtkazgan. 1982-yilda SSSR sport ustasi boʻldi.

U SSSR yoshlar terma jamoasi tarkibida oʻynagan. 1982-yilda u yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi, uchta guruh bosqichida va yarim finalda maydonga tushdi va uchinchi oʻrin uchun oʻyinda zaxirada qoldi. 1983-yilda Meksikada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida qatnashdi.

1985-yilda jarohat tufayli futbolchilik faoliyatini yakunladi. 1987—1993-yillarda Yoshlar sport maktabida futbol murabbiyi lavozimida ishlagan.

1993-yilda tadbirkorlik faoliyatini boshlagan. 2012-yilda Sayram viloyati o‘zbeklar etnik-madaniy markazi raisi bo‘ldi. 2013-yildan „Qozogʻiston xalqlari assambleyasi“ aʼzosi boʻldi. 2014-yilda Qozogʻiston Prezidenti N. Nazarboyev Qozog‘iston xalqlari assambleyasining „Birlik“ oltin medali bilan taqdirlandi. Uylangan, 4 nafar farzandi bor.

## Manbalar

## Havolalar

* Profil na sayte FootballFacts.ru
* Profil na sayte sport-strana.ru
Sirin bint Sham’un

**Sirin bint Sham’un** (arab. سيرين بنت شمعون) misrlik qibtiy nasroniy joriya bo‘lib, singlisi Moriya Qibtiyya bilan 628-yilda Misr hokimi Muqavqisdan payg‘ambar Muhammad alayhissalomga sovg‘a sifatida yuborilgan.

Tarixchi Ibn Sa’dning yozishicha, ikkala opa-singil Arabistonga ketayotganlarida Misr hokimiga elchi sifatida yuborilgan Xotib ibn Abu Balta’aning tashviqi bilan Islomni qabul qilganlar.

Sirin shoir Hasson ibn Sobitga turmushga chiqqan va ularning nikohidan Abdurahmon ibn Hasson dunyoga kelgan.

## Manbalar
Ana Cheminava

**Ana Cheminava** (; 1996-yil 1-fevralda tugʻilgan) — gruziyalik futbolchi, Turkiya ayollar Superligasi klubi Fomget GS va Gruziya ayollar terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Klub karyerasi
2015 va 2021-yillar oraligʻida Cheminava Litvaning ayollar A ligasi MFA Zalgiris klubida oʻynagan.

2021-yil dekabriga kelib Turkiyaga ko‘chib o‘tgan va Anqaraning „Fomget GS“ klubi bilan shartnoma imzolagan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Çevreli (Şahinbey)

**Çevreli**— Gaziantep viloyatining Şahinbey tumaniga qarashli mahalla.

## Tarixi
Çevreli dastlab qishloq sifatida mavjud boʻlgan. 2012-yilda amalga oshirilgan maʼmuriy-hududiy oʻzgarishlardan soʻng mahalla statusiga ega boʻlgan.

## Aholisi

## Manbalar
Vitaliy Tsibin

**Vitaliy Ivanovich Tsibin** (1947-yil 15-sentyabr) — sovet futbolchisi, yarim himoyachi; hakam, murabbiy sifatida faoliyat olib borgan

## Biografiya
Chechen futboli tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. U oʻz faoliyatini Grozniyning „Luch“ Shimoliy Kavkaz harbiy okrugi jamoasida boshlagan. 1966-1968-yillarda u „Terek“ tarkibida boʻlib, u uchun ikkita oʻyin oʻtkazdi. 1969-yil Xorazm viloyatining "B" liga vakili „Narimanovets“ klubida oʻynagan. 1970-1971-yillarda SSSR chempionatida 62 ta oʻyin oʻtkazib, Toshkentning „Paxtakor“ jamoasi safida ikkita gol urgan. 1972-1976 yillarda SKA Rostov-na-Donuda oʻynagan. Faoliyatini O‘zbekiston SSR quyi ligasi "Bo‘ston" Jizzax (1980), "Xorazm" Yangiariq (1980), „Yangiyer“ (1981-1982) jamoalarida yakunlagan.

GTSOLIFKni tamomlagan.

1986-1991-yillarda quyi liga oʻyinlarida hakam sifatida ishlagan.

Shimoliy kuchlar guruhi jamoasining oʻyin murabbiyi, 1983-yilda „Yangiyer“, 1990-yilda Gornyak Gornyatskiy , 1992-yilda „Start Yeysk“ jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan.

2015-yilda u „Donning futbol shon-sharafi“ faxriy nishoni bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* Futbolchining qiyin baxti
Rustam Ubaydullayev (futbolchi)

**Rustam Ubaydullaev** (1971-yil 8-sentabrda tugʻilgan) – sovet va tojikistonlik sobiq futbolchi, himoyachi pozitsiyasida oʻynagan.

## Faoliyati
1990—1991-yillarda u SSSR chempionati oliy ligasida oʻynagan Dushanbe „Pomir“ jamoasining qaydnomasidan oʻrin olgan, biroq hech qachon asosiy jamoa tarkibida maydonga tushmagan. 1990-yilgi mavsum „Pomir“ jamoasining oʻrinbosarlar jamoasi tarkibida 14 ta oʻyin oʻtkazgan.

1992—1995-yillarda „Pomir“ jamoasi bilan Tojikiston chempionatida oʻynashni davom ettirgan. 1992 va 1995-yillarda oltin, 1993 va 1994-yillarda kumush medallarni qoʻlga kiritgan. 1992-yil Tojikiston kubogi sohibi boʻlgan.

1996-yilgi mavsumda Oʻzbekistonga koʻchib oʻtgan va Namangan viloyatining „Kosonsoy“ klubi safida Oʻzbekiston chempionatida oʻynagan, 21 ta oʻyinda maydonga tushgan.

1993—1994-yillarda Tojikiston terma jamoasi safida 4 ta oʻrtoqlik oʻyinda ishtirok etgan. 1993-yil 2-iyun kuni Ashxobodda Turkmaniston terma jamoasiga qarshi (0:6) oʻyinda debyut oʻyinini oʻtkazgan va zaxiradan maydonga tushgan.

## Yutuqlar

### Klublar
**Pomir**

* Tojikiston chempioni (2): 1992, 1995.
* Tojikiston chempionati kumush medali sovrindori (2): 1993, 1994.
* Tojikiston kubogi sohibi (1): 1992.

## Manbalar

## Havolalar

* Rustam Ubaydullayev Footballfakts saytida
Achabal bogʻi

**Achabal bogʻi**, „shahzodalar maskani“, Hindistonning Anantnag tumani, Achabal shahrida Kashmir vodiysining janubi-sharqiy uchida joylashgan Boburiylarning kichik bogʻi. Bogʻ Himolay togʻlari yaqinida joylashgan.

## Tarixi
Bogʻ 1620-yilda Boburiylar imperiyasi imperatori Jahongirning rafiqasi Nur Jahon tomonidan qurilgan. Bogʻ 1634-1640-yillarda Shoh Jahonning qizi Jahonoro tomonidan qayta taʼmirlagan. Bogʻ parchalanib ketgach, Gulab Singh tomonidan kichikroq miqyosda qayta qurilgan va hozir jamoat bogʻiga aylangan. Bogʻning asosiy xususiyati suv havzasiga kiradigan palapartishlikdir.

Bu joy, shuningdek, Brang Parganadagi Vani Divalgam qishlogʻining tepalik ostidagi bulogʻi bilan ham mashhur. Buloq suvi deodar daraxtlari bilan zich qoplangan pastak tog‘ etagiga yaqin va bir necha joylardan otilib chiqadi. Suv baʼzi joyda odam sig‘adigan darajada kattalikdagi qiyshiq yoriqdan otilib chiqadi va balandligi taxminan 18 dyumni, diametri esa bir futni tashkil etadi.

## Adabiyotlar

* Brookes, John. (1987). Gardens of Paradise: History and Design of the Great Islamic Gardens. London: Weidenfeld & Nicolson.
* Crowe, Sylvia; Haywood, S.; Jellicoe, S.; Patterson, G. (1972). The Gardens of Mughal India. London: Thames and Hudson.
* Petruccioli, Attilio. „Gardens and Religious Topography in Kashmir.“ Environmental Design. 1-2 (1991):64-73.

## Manbalar

## Havolalar

* Achabal bogʻi
Shahi koʻprigi

**Shahi koʻprigi** (yana **Munimxon,** **Akbari**, **[[Boburiylar davlati|Boburiylar]]** yoki **Jaunpur koʻprigi** deb ham nomlanadi) Hindistonning Uttar-Pradesh shtatidagi Jaunpur shahridagi Gomti daryosi ustiga XVI asrda qurilgan koʻprikdir. Koʻprik Jaunpur temir yoʻl stantsiyasidan  shimolda, Zafaroboddan  shimoli-gʻarbda, Mariahudan  shimoli-shimoli-sharqda va Kiroqat shahridan  gʻarbiy-shimoli-gʻarbda joylashgan.

## Qurilishi

Boburiylar imperatori Akbar Shahi koʻprigini qurishni buyuradi. Koʻprik 1568—1569-yillarda Munimxon tomonidan qurib bitkazildi. Uni qurish uchun toʻrt yil kerak boʻldi. Koʻprik afgʻon meʼmori Afzal Ali tomonidan ishlab chiqilgan.

## Hozirda foydalanilishi

Koʻprik 1934-yilda Nepal-Bihar zilzilasida jiddiy shikastlangan. Uning yettita arkini qayta qurish kerak boʻladi. Ko‘prik o‘zining tarixiy ahamiyatini saqlagan holatda hozirda ham foydalanilmoqda.

Koʻprik 1978-yildan beri Arxeologiya direksiyasining (UP) Himoya va muhofaza qilish roʻyxatida.

Koʻprik Jaunpurning eng muhim Boburiylar davri arxitektura yodgorligi sifatida tan olingan.

Shahi koʻprigiga parallel boʻlgan yangi koʻprik 2006-yil 28-noyabrda Uttar-Pradeshning oʻsha paytdagi bosh vaziri Mulayam Singh Yadav tomonidan ochilgan.

## Adabiyotda

William Hodges oʻzining „Select Views in India“ kitobida koʻprik haqida shunday deydi.

„ Toshqinlar hatto koʻprikdan ham koʻtarilganligi maʼlum va 1774-yilda Britaniya kuchlarining butun bir brigadasi qayiqlarda uning ustidan oʻtgan.“

Rudyard Kiplingning *"Akbar’s Bridge"* sheʼrida bu koʻprik haqida soʻz boradi.

## Yana qarang

* Atala masjidi, Jaunpur
* Jama masjidi, Jaunpur

## Adabiyotlar

* Alfieri, Bianca Maria. 2000. Islamic Architecture of the Indian Subcontinent. London: Laurence King Publishing, 103.

## Manbalar

## Havolalar

* Gomati daryosi ustidagi koʻprik: Jaunpur (Hindiston) — Britannica
* Talabalar Britannica Hindiston, Deyl Xoyberg, Indu Ramchandani
* Hindiston istiqbollari: JAUNPUR: HINDISTON SHIRAZI
* Hindistonda islomshunoslik, Muhammad Tahir
* NANOTEXNOLOGIYADAGI PROGRESS Govind Prasad, Shardendu Kislaya
* Shimoli-sharqiy Hindiston, Vanessa Betts, Devid Stott
Akbar maqbarasi

**Akbarning qabri** — Boburiy imperatori Akbarning qabri. 1605—1613-yillarda oʻgʻli Jahongir tomonidan qurilgan. Maqbara Hindistonning Uttar-Pradesh shtati Agra shahri chekkasidagi Sikandra shahridagi 119 gektar maydonda joylashgan.

## Joylashuvi
Maqbara Sikandrada, Agra chekkasida, Mathura yoʻlida (NH2), shahar markazidan 8 km shimoli-gʻarbiy-gʻarb tomonda joylashgan. Akbar vafotidan soʻng qabri atrofida katta bogʻ barpo qilgan va keyinchalik oʻgʻli Jahongir tomonidan dafn etilgan sevimli rafiqasi Maryam-uz-Zamoniy qabri ham ushbu maqbara yaqinidadir.

## Tarixi

Akbar vafotidan keyin uning o‘g‘li Jahongir 1605—1613-yillarda otasining qabrini qurishni rejalashtirib, uni tugallaydi. Maqbarani qurish uchun 1 500 000 rupiy sarflangan va qurilish ishlari 3 yoki 4 yil davom etgan. Maram-uz-Zamoniy eri Akbar vafotidan keyin qabri atrofiga katta bog‘ barpo ettirgan.

Avrangzeb hukmronligi davrida Raja Ram Jat boshchiligidgi jatlar qoʻzgʻolon koʻtardi. Jatlar Akbarning qabrini talab, oltin, taqinchoqlar, kumush va gilamlarni talon-taroj qilishadi. Bu bilan Boburiylarning obroʻ-eʼtiboriga zarba beriladi. Qabr ochilib, marhum podshohning suyaklari yoqib yuborilgan.

Hindiston vitse-qiroli George Curzon Akbar maqbarasidab1905-yilga qadar davom etgan keng qamrovli taʼmirlash va restavratsiya ishlarini boshqargan. Curzon 1904-yilda Qadimgi yodgorliklarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonun qabul qilinishi munosabati bilan Agra shahridagi maqbara va boshqa tarixiy binolarni restavratsiya qilishni muhokama qilib, loyihani „oʻtmishga hurmat va kelajak uchun qayta tiklangan goʻzallik sovgʻasi“ deb taʼriflagan. Ushbu muhofaza loyihasi ziyoratchilar va yaqin atrofda istiqomat qiluvchilarning maqbaraga boʻlgan hurmatini yoʻqotgan boʻlishi mumkin.

## Arxitekturasi

Janubdagi darvoza eng kattasi boʻlib, toʻrtta oq marmar chhatri minoralari bilan oʻralgan. Ushbu minoralar Toj Mahal minoralariga oʻxshash (ammo undan oldin qurilgan) va qabrga kirish qism vazifasini bajaradi. Qabrning oʻzi 105 m² devor bilan oʻralgan. Qabr binosi toʻrt qavatli piramida boʻlib, uning ustiga soxta qabr joylashgan marmar ayvon qurilgan. Haqiqiy qabr, boshqa maqbaralardagi kabi, yerto‘lada joylashgan. Binolar asosan oq marmar bilan boyitilgan quyuq qizil qumtoshdan qurilgan. Ushbu materiallar bilan bezatilgan naqshinkor panellar va qora cherepitsalar qabr hamda asosiy darvozani bezatishda ishlatilgan. Panel dizaynlari geometrik, gulli va kalligrafik boʻlib, keyinchalik Itmad-ud-Daula qabrida ishlatilgan murakkab va nozik dizayn uslublari ham aynan shu maqbaraga taqlid qilingan.

## Yana qarang

* Akbar
* Akbarnoma
* Jahongir maqbarasi, Akbar vorisi qabri
* Humoyun maqbarasi, Akbar otasining qabri
* Bagʻi Bobur, Akbar bobosining qabri

## Adabiyotlar

* 
* 

## Manbalar

## Havolalar

* ASI ning Akbar qabridagi sahifasi
Muhammad al-Abbodiy

**(Abu Osim) Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Ibod, al-Ibodiy al-Hiraviy** (hijriy 458-yilning shavvol oyi (milodiy 1066-yil)da vafot etgan) — shofiʼiy faqih, noziktaʼb va isteʼdodli imom bo‘lgan. Yurt kezgan, ko‘p mashoyixlar bilan uchrashib, ularning saboqlarini olgan.

## Asarlari
Ko‘p foydali kitoblar, jumladan, quyidagi asarlarni tasnif qilgan:
* „*Adabu-l-qozi*“ („*Qozilik odobi*“);
* „*al-Mabsut*“ („*Mufassal kitob*“);
* „*al-Hodiy ila mazhabi-l-ulamo*“ („*Ulamolar mazhabiga boshlovchi kitob*“);
* „*Kitobu-r-raddala-s-Samʼoniy*“ („*Samʼoniyga raddiya tarzida yozilgan kitob*“);
* „*Kitob latif fi tabaqoti-l-fuqaho*“ („*Faqihlarning tabaqasi haqida latif kitob*“).

## Manbalar
Muhammad as-Simnoniy

**(Abu Said) Muhammad ibn Ali ibn Muhammad** (taxminan hijriy 525-yil (milodiy 1130-yil)da vafot etgan) ilm, zuhd va fazilatda eng mashhurlardan biri, go‘zal xulqi bilan bezangan kishilardan edi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Azofiriy

**(Abu Bakr) Muhammad ibn Zakariyo ibn Aʼzofir al-Muaddab al-Azofiriy** (taxminan hijriy 340-yil (milodiy 951-yil)da vafot etgan) — Marvaziylardan bir shayx, asli Saraxs degan joydan bo‘lgan. Marv, Iroq va Yamanda ko‘plab hadislar eshitgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Xorazmiy (Abu Bakr)

**Muhammad ibn al-Abbos al-Xorazmiy at-Tabarxaziy** (935-yil, Xorazm — 993-yil, Nishopur) — shoir.

## Hayoti
Uning otasi tabariylik, onasi esa xorazmlik bo‘lib, shu ikki ismdan tarkib topgan Tabarxaziy nisbasi bilan tanilgan. U arab tili usullarining bilimdoni va hofizi, g‘oyatda mashhur shoir, adib va nosir bo‘lgan. U Xorazmda 955-yil tugʻilib, o‘sib-ulg‘ayib, o‘smirlik chog‘ida ilm olish maqsadida ayrim shaharlarga safarlar qilgan. Jumladan, Sijistonga borganda, avval shahar hokimi Tohir ibn Muhammadni maqtab qasidalar bitgan, so‘ngra hokimni hajv qilganda, hokim uni hibsga olgan. Hibsdan chiqqach, yana safarini davom ettirib, bir muddat Damashqda yashagan, so‘ngra Halabning yaqinida ham biroz istiqomat qilgach, Nishopurga o‘tib, Sohib ibn al-Abbod bilan bog‘langan. Muhammad al-Xorazmiy Sohib ibn al-Abbodning majlisini xush ko‘radigan fozillardan biri edi. U ko‘plab olimlardan hadislar rivoyat qilgan bo‘lib, undan ham ko‘plab hadislar rivoyat qilingan. U 993-yilning ramazon oyida Nishopurda vafot etgan. 
## Asarlari
* „Divoni Sheʼr“ („Sheʼriy Devon“)
* „Divoni rasoil“ („Maktublar devoni“)
* „Rasmu-l-maʼmur mina-l-bilod“ („Mamlakatdagi obod joylarning rasmi“).

## Manbalar

## Havolalar
Muhammad al-Arabiy

**(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Ali ibn Muhammad al-Arabiy** (hijriy 527-528-yil (milodiy 1132-1133-yil)da vafot etgan) — asli Simnondan bo‘lgan. Simnondagi sufiylarning shayxi hisoblangan. U ilm, fazl, varʼ va zuhdi bilan boshqalardan ajralib turgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad at-Tarxuniy

**Muhammad ibn Said ibn al-Ahnaf ibn Tarxun ibn Rustam al-Hofiz at-Tarxuniy** (? — 860-yil) — Buxoro va Shom ahlidan hisoblanadi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 860-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Jamoliddin Buxoriy

**Jamolad-Din Muhammad ibn Tohir ibn Muhammad az-Zaydiy al-Buxoriy** (turlicha tarjima qilingan **Jamoliddin, Jamoliddin** (lit. Imon go‘zalligi) va boshqalar, xitoycha nomi — hàngínhàn, **Jamaluding**) XIII asrda yashagan fors astronomi.

## Biografiyasi
Asli Buxorolik boʻlib, u 1250-yillarda oʻzining yangi poytaxti Pekinda anʼanaviy Xitoy byurosi bilan parallel ravishda faoliyat koʻrsatgan Islom astronomik byurosini tashkil etish uchun Xubilayxon xizmatiga kirdi. Shunday qilib, Xubilay Xon byurokratik tuzilmani saqlab qoldi, lekin hurmatli musulmon olimlariga Xitoy kuzatuvlari va bashoratlarini tekshirishga ruxsat berdi. U 1267-yilda Xubilayxonga yettita astronomik asbobni, jumladan, fors astrolyabiya, globus va qurolli sharni Hulokuxon sovgʻa qilgani uchun eʼtirof etilgan.

Uning nomi fors tilidagi zijlar bilan bogʻliq boʻlib, u yoʻqolgan, ammo 1383-yilda Mashaihey tomonidan xitoy tiliga *Huihuilifa* (islom taqvimi) nomi bilan tarjima qilingan. Unda yangi qiymatlar asosida va Pekinga moslashtirilgan Ptolemey jadvallari mavjud boʻlib, ular soʻnggi yillarda qayta tiklangan.

Umuman olganda, Islom astronomik byurosining faoliyati Xitoy astronomiyasi uchun katta ahamiyatga ega emas edi. Biroq, Guo Shoujing  undan tork gʻoyasini olgan va Xitoyda ishlatilmaydigan ekliptika koordinatalarini oʻtkazib yuborgan soddalashtirilgan versiyani yaratgan.

U 1286-yilda Yuan imperiyasi haqida keng koʻlamli tadqiqot olib bordi, u *„Daiyitongzha“* nomi bilan 755 jildda nashr etildi. Muqaddimadan tashqari barcha jildlar yoʻqolgan.

## Yana qarang

* Xitoyda Islom

## Manbalar

## Adabiyotlar

*  (PDF version)
*
Muhammad at-Tarxuniy (Abu Abdulloh)

**Muhammad ibn Abussura Ismoil ibn at-Tarxuniy al-Buxoriy** (? — 861-yil) ilm olish maqsadida Hijoz, Iroq va Shomga ko‘p safarlar qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. U 861-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Muhammad Orifxoja madrasasi

## '''Ta'rixi'''

 Buxoroda sadri a’lam Muhammad Orifxoja oxund onasi qabri yonida 8 hujra va 1 darsxonali madrasa hamda 1 maktabxona qurdirgani Qozikalon Mir Badriddin arznomasida ma’lum qilinadi. Madrasa hujralarida 2 nafardan o‘quvchi yashab ta’lim olgan. Ushbu o‘quv dargohi sohibi qurdirgan madrasasiga 1 nafar mudarris, farrosh va maktabdor tayinlanishini so‘raydi. 7 hujra talabalar va 1 hujra farroshga (u ham talaba) beriladi. Ushbu madrasa va maktabga vaqf mulki ajratilgan. Vazifadorlar qatorida 1 nafar maqsuraxon ham bo‘lgan. U doim marhumlar ruhiga Qur’on tilovat qilishi kerak bo‘lgan.
Qozikalon Mir Badriddin arznomasida hujralarga qo‘yilgan14 nafar talaba nomi berilgan. Hoji Qosim madrasasi mudarrisi mulla Ahmadxoja bu yerga kelib dars o‘tishga tayinlanadi. 
## '''Manba'''
Бухоро таълим тизими тарихи [Матн] / А.Жуманазар. Тошкент: Акаdеmnashr, 2017. – 592 б.
Muhammad at-Tusiy

**Muhammad ibn al-Hasan at-Tusiy** (? — 1215-yil) — yozuvchi. Fors tilida yozilgan „Axloqu Nosiriy“ („Nosiriy odob-axloq qoidalari“) nomli asari bor. 1215-yil vafot etgan.

## Manbalar
Muhammad al-Imroniy

**(Abu Bakr) Muhammad ibn Muhammad ibn al-Qosim ibn Mansur ibn Ismoil ibn Muhammad ibn Imron al-Kasbaviy** (hijriy 513-yilning zulqaʼda] oyi (milodiy 1119-yil)da 83 yoshida Kasbida vafot etgan) Nasaf qishloqlaridan biri — Kasba ahlidan bo‘lgan, katta bobosi Imronga nisbatan „al-Imroniy“ deb atalgan. U avval Samarqandda sultonning ishlarini olib borar edi, so‘ngra umrining oxirida uni tark etgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad at-Tusiy (Abu Homid)

**Muhammad ibn Muhammad ibn Ahmad Zaynuddin al-G‘azzoliy at-Tusiy** (? — 1111-yil) — oʻrta osiyolik taniqli yozuvchi. 
## Asarlari
* „Ishroqu-l-maoxiz“ („Manbalarning ko‘rki“)
* „al-Ishorat al-maʼnaviya va-l-asror al-harfiya“ („Maʼnaviy ishorat va asliy sirlar“)
* „al-Iqtisod fi-l-eʼtiqod“ („Eʼtiqodda iqtisod“)
* „Iljomu-l-avom inda ilmi-l-kalom“ („Kalom ilmida avomlarning boshqarish“)
* „Ihyou ulumi-d-din“ („Diniy ilmlarni tiriltirish“)
* „Asroru-l-anvori-l-ilohiya bi-l-oyoti-l-matluva“ („Tilovat qilinadigan oyatlarda ilohiy nurlar sirlari“, bu kitob uch bo‘limdan iborat)
* „Asroru-l-muomalot“ („Muomalalarning sirlari“)
* „al-Anis vil-vahdati“ („Vahdoniyat masalasida suhbatdosh do‘st“) 
* „an-Nihoya“ning muxtasar shakli bo‘lgan „al-Basiyt fi-l-furuʼ“ („Furuʼ ilmiga oid sodda kitob“)
* „Bidoyatu-l-hidoya fi-lmavʼiza“ („Mavʼizada hidoyatning boshlanishi“) — bu muxtasar asar, unda barcha yoshi kattalar va yosh tolibi ilmlarga ibodat va urfu odatlardan nimalarni qilish zarur ekanligi bayon etilgan, 
* „Ayyuho-l-valad“ („Ey, farzand“)
* „Badoyiʼu-s-saniyʼ“ („Bidʼat ishlar“)
* „Axloqu-l-abror va-n-najot mina-l-ashror“ („Yaxshi kishilarning ahloqidan ibrat va yomonliklardan najot“)
* „Asroru-l-huruf va-l-kalimot“ („Harflarning va so‘zlarning sirlari“).

## Manbalar
Muhammad al-Allobiy

**(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Abdurrahmon al-Allobiy** (hijriy 546-yil jumodulavval oyining 12-sanasi (milodiy 1152-yil)da vafot etgan — imom, zohid, faqih, usuliyotchi, voiz, Buxoro ahlining mufassiri va mutakallim bo‘lgan. U o‘ta fasohatli, g‘oyatda odobli, xosu omlar nazarida juda maqbul bir inson edi. U hadisdan dars bergan bo‘lib, ko‘plar undan hadislar eshitgan.

## Asari
* „*Tafsiru-l-Qurʼon*“ („*Qurʼon tafsiri*“, u — mingdan ortiq juzʼdan iborat tafsirdir).

## Manbalar
Muhammad al-Omiriy (Abu Osim)

**Muhammad ibn Ahmad al-Omiriy al-Marvaziy al-Qoziy** (? — 1024-yil) — faqih, tafsirchi. Abu Hanifaning katta asʼhoblaridan hisoblanadi. Fiqh ilmi bo‘yicha asarlari va sharhlari bor. Marv faqihlaridan bir guruhi undan taʼlim olgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. U 1024-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Muhammad al-Gʻuvlaqoniy

**Abu Abdulloh Muhammad ibn Abul Qosim al-G‘uvlaqoniy** (taxminan hijriy 499-yil (milodiy 1105-yil)da vafot etgan) — muhaddis shayx bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Bajaliy

**Muhammad ibn Haysam ibn Xolid al-Bajaliy al-Kufiy** — buxoroda yashagan muhaddis. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. U 863-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Muhammad al-Gʻubdiniy

**(Abul Hasan) Muhammad ibn Nuaym ibn Isʼhoq ibn Ubaydulloh ibn Hotam ibn Shidod ibn Said al-Kotibal-G‘ubdiniy, al-Hakim ash-Shahid Abul Fazl as-Sullamiy al-Vazir (al-Hanafiy)** (hijriy 381-yil (milodiy 991-yil)da vafot etgan) — yozuvchi bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Baladiy

**Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Abu Nazr al-Baladiy an-Nasafiy** — muhaddis. Nasaf shahrida yashagani uchun „Baladiy“, yaʼni qishloqlik emas, balki shaharlik degan nisba olgan. Umar ibn Muhammad Nasafiy „al-Qand fi zikri ulamoi Samarqand“ nomli kitobda bu kishining tavalludi 1032-yil va vafot sanasi 1112-yil safar oyining uchinchi kunida bo‘lganini aytgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Danika Yarosh

**Danika Yarosh** (1998–yil 1-oktyabrda tug'ilgan) - amerikalik aktrisa.

## Biografiya
Yarosh - New Jersey shtatining Bedminster shahrida tug'ilgan, Viktor va Linda Yaroshning qizi. Uning uchta ukasi, opasi Amanda, u ham aktyorlik qiladi, akasi Erik va ukasi Piter bor. Uning otasi Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari sobiq a'zosi. U birinchi yillarini oilasi bilan Nyu-Jersi shtatidagi Bedminsterda o'tkazdi.

## Filmografiya

## Manbalar

## Havolalar

*
Muhammad Abbuya

**Muhammad ibn al-Husayn ibn Abuya ibn Muhammad al-Anboriy** – marvlik adib va shayx. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. U 1029-yildan so‘ng vafot etgan.

## Manbalar
Muxtorxoja oqsoqol madrasasi

## '''Ta'rixi'''
Buxoroning Chor baqqol guzarida, 4 hujradan iborat bo‘lgan.  Chor baqqol guzari Buxoro hududida ikkita bo‘lgani  sabab, ularning qaysi birida joylashgani aniqlanmagan. Tarixiy manbalarda XIX asrning ikkinchi yarmida “qozi mulla Muxtor maxdum valadi irshod soxib Naimjon maxdum farzandi rashid irshodpanoh qutb az-zamon Xalifa Niyozquli alayhi rahma” degan ma’lumot uchragan.  Tarixchilar Muxtorxoja oqsoqol shu shaxsekani taxmin qilinmoqda. Mulla Muxtor maxdum o‘z davrining mohir xattotlaridan bo‘lganligi ham manbalarda qayd etilgan.
## '''Manba'''
Бухоро таълим тизими тарихи [Матн] / А.Жуманазар. Тошкент: Акаdеmnashr, 2017. – 592 б.
Muhammad al-Bushanjiy

**Muhammad ibn Ibrohim ibn Saʼid ibn Abdurrahmon ibn Muso Abdiy al-Molikiy al-Bushanjiy** (820-yil — 903-yil) — shayxulislom. U 820-yilda Hirotdan yetti farsax uzoqlikdagi Bushanj shaharchasida tavallud topgan. Qomusiy olim, faqih, o‘z zamonida Naysoburdagi ahli hadisning shayxi bo‘lgan. U 903-yil vafot etgan.

## Manbalar
Nazarcha madrasasi

## '''Ta'rixi'''
Buxoroning Registon guzarida, 11 ta hujradan iborat bo‘lgan Nazarcha madrasasi sho‘rolar inqilobi davrida buzilib ketgan. Ilmii tadqiqotlarda Registon guzardan ko‘ra kuproq jarib, daha so‘zlari bilan ataladi.  Aynan o‘sha Registon dahasida Nazarcha guzari joylashgan. Tadqiqotchilar mazkur madrasa shu o‘rinda joylashgan deb taxmin qilishgan. 
Nazarak madrasasi hijriy 1211 yili (1796-1797-yy) Amir Shohmurod davrida (Nazar) valadi Xudoynazar tomonidan bino qilingan.  Madrasa faoliyatiga oid to‘rtta hujjat topilgan. Ulardan birida mudarris mehnati evaziga 7 tilla haq olgani yozilgan.  Boshqa hujjatda 10-12 tilla atrofida deb ko‘rsatilgan. 
Sadr a’lam Muhammad Orif arznomasida Xoja Tuyg‘un guzari masjidi imomi mulla Sherg‘ozi mulla Nazarcha madrasasiga mudarrislikka tayinlangani bildirilgan. Bu hujjatda uning maoshi 8-10 tilla atrofida deyilgan.
## '''Manba'''
Бухоро таълим тизими тарихи [Матн] / А.Жуманазар. Тошкент: Акаdеmnashr, 2017. – 592 б.
Sloveniyada jinoyatchilik

**Sloveniyadagi jinoyatchilikka** Sloveniya milliy politsiya kuchlari kabi Sloveniya huquq-tartibot idoralari tomonidan choralar ko‘riladi

## Huquqni muhofaza qilish
Sloveniya Milliy Politsiya Kuchlari Ichki ishlar vazirligi tomonidan nazorat qilinadigan Sloveniyada jinoiy adolat uchun javobgardir. 2012-yil holatiga koʻra, Sloveniya politsiyasi taxminan 9000 zobitdan iborat. 2010-yildan 2019-yilgacha politsiya har yili oʻrtacha 75 510 ta jinoiy huquqbuzarlikni koʻrib chiqadi, soʻnggi oʻn yil ichida yillik jinoyatlarning umumiy soni kamaydi. 2020-yilda COVID-19 pandemiyasi davrida qayd etilgan jinoiy faoliyat miqdori ham kamaydi. Aksariyat hollarda prokurorlar jinoiy ish qoʻzgʻatishga mas’uldirlar, ammo baʼzi hollarda jabrlanuvchilar ham buni qoʻzgʻatishi mumkin. Jinoyat protsessida ayblov, himoya va sud muhokamasi alohida olib boriladi. 2018-yil holatiga koʻra, Sloveniyada 1396 kishi qamoqda boʻlgan, bu kattalar aholisining 100 mingiga 79,98 ni tashkil qiladi.

Kriminologiyani oʻrganish Sloveniyada XX asrning boshlarida Aleksandr Maklecov tomonidan ilmiy sohaga kiritilgan. Hukumat 1950-yilda *[[Journal of Criminal Investigation and Criminology|"Journal of Criminal Investigation and Criminology" jurnalini]]* nashr qilishni taʼminladi va 1954-yilda Lyublyana universitetida yuridik fakultetda Kriminologiya instituti tashkil etildi. Sloveniyadagi koʻpgina kriminologiya loyihalari Sloveniya tadqiqot agentligi tomonidan moliyalashtiriladi.

## Zoʻravonlik jinoyati
2017-yilda huquq-tartibot idoralari tomonidan 324 dona o‘qotar qurol va boshqa qurollar musodara qilingan. 2018-yilda qasddan odam o‘ldirish bo‘yicha 10 ta jinoyat sodir etilgan. Bu har 100 000 kishiga 0,5 qotillik holatini tashkil etadi, dunyo bo‘yicha o‘rtacha 100 000 kishiga 5,8 nafardan toʻgʻri keladi. Oʻsha yili har 100 ming kishiga ogʻir tan jarohati yetkazish bilan bogʻliq 1544 ta tajovuz, 6 ta odam oʻgʻirlash va 264 ta zoʻravonlik bilan talon-taroj qilish holatlari qayd etilgan. 2017-yilda har 100 ming kishiga 427 ta jinsiy zo‘ravonlik holatlari to‘g‘ri kelgan. 2017-yilda 25 kishi odam savdosining qurboni aniqlangan.

## Mulkiy jinoyat
Sloveniyadagi jinoyatchilik 2017-yilda aholiga taxminan 510 million yevro zarar keltirdi. 2018-yilda har 100 ming aholiga 3907 ta firibgarlik, 8388 ta o‘g‘irlik va 19 613 ta o‘g‘irlik holatlari qayd etilgan.

## Uyushgan jinoyatchilik
Kommunizmning qulashi davridagi notinchlik Sloveniyada uyushgan jinoyatchilikning koʻpayishiga olib keldi. Sloveniya hukumati uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashda Yeuropol amaliyotiga muvofiq ishlaydi. 2019-yilda tergov qilingan jinoyatlarning 1,5 foizi uyushgan jinoyatchilik deb tasniflangan.

## Manbalar
Nasriddinboy Qarshigiy madrasasi

## '''Ta'rixi'''
Buxoroning Amiriy guzarida, 7 hujradan iborat bo‘lgan. Tarixiy hujjatlarda Abdullaxon ibn Iskandarxon davrida qurilgani qayd etilgan. Oktabr inqilobi davrida buzilib ketgani ma’lum qilinadi.

## '''Manba'''
Бухоро таълим тизими тарихи [Матн] / А.Жуманазар. Тошкент: Акаdеmnashr, 2017. – 592 б.
Tubo

**Tubo** ( *ṭūbā*) — Jannatdagi daraxtlardan biri. Qurʼonda Tubo haqida Raʼd surasida (13:29) bayon qilingan: „Imon keltirganlar va solih amallarni qilganlarga Tubo va goʻzal qaytar joy bor“.
Murod Chovush

**Murod Chovush** (asl ismi: *Murod Karim o‘g‘li*; 1970-yil 30-yanvar; Kitob tumani, Oʻzbekiston SSR) — yozuvchi, „O‘zbekiston adabiyoti va san‘ati“ va „Yozuvchi“ gazetalari hamda „Mushtum“ jurnalida ishlab kelgan jurnalist. Faoliyati yakunlagan yozuvchi.uz saytining sobiq moderatori, „Hech“ va „Qora dengiz“ romanlari muallifi.

## Hayoti va ijodiy faoliyati
Murod Karim o‘g‘li 1970-yil 30-yanvarida Qashqadaryo viloyatiga qarashli Kitob tumanida tug‘ilgan. 1999-yilda O‘zbekiston Milliy Universitetinining o‘zbek tili va adabiyotining kechki bo‘limini tugatgan. Murod Chovush tomonidan yozilgan „Hech“ romani oʻzbek adabiyotining „favqulodda oʻziga xos yangi ruhdagi asar“i deya eʼtirof etilgan. Yozuvchi asar nomini tanlashdga Rauf Parfi turki boʻlganini oʻz intervyusi orqali aytib oʻtgan. Asar Nazar Eshonqul va Mahmud Saʼdiy kabi oʻzbek adabiyotshunoslarlari tomonidan eʼtirof etilgan.

## Manbalar
Muhammad ibn Naim Gʻubdiniy

**Muhammad ibn Naim Gʻubdiniy**(arabcha:محمد بن نعيم جوبديني — Muhammad ibn Naim Gʻubdiniy — Toʻliq ismi:Abulhasan Muhammad ibn Naim ibn Isʼhoq ibn Ubaydulloh ibn Hotim ibn Shaddod ibn Said Gʻubdiniy) — faqih.

## Tarixi
Muhammad ibn Naim Gʻubdiniy hanafiy mazhabi faqihlaridan biri boʻlib, Naim va Aʼlo ismli ikki faqih oʻgʻli boʻlgan.
U 381/991-yili mart oyida vafot etgan.

## Manbalar
Abdulvohid ibn Husayn Gʻubdiniy

**Hasan Gʻubdiniy**(arabcha:حسن جوبديني — Hasan Gʻubdiniy — Toʻliq ismi:Hasan ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Isʼhoq Gʻubdiniy) — faqih.

## Tarixi
Gʻubdiniy-"Gʻubdin"dan yasalgan nisba boʻlib, bu nom bilan Movarounnahrda ikki qishloq mavjud boʻlgan. Birinchisi Ustrushana mintaqasida va ikkinchisi esa Nasafga 2 farsax masofada joylashgan. Toʻliq ismi Abdulvohid ibn Husayn ibn Ahmad ibn Nasr ibn Nazar ibn Yusuf ibn Ubaydulloh ibn Muhammad Hammod ibn Abbod ibn Yaʼqub ibn Ibrohim Gʻubdiniydir. U Ustrushananing „Gʻubdin“ qishlogʻida tavallud topgan.

## Manbalar
Saʼad Quboiy

**Saʼad Quboiy**(arabcha:سعد قبي — Saʼad Quboiy — Toʻliq ismi:Saʼad Abulmakorim Rizqulloh ibn Muhammad ibn Abulhasan ibn Umar Quboiy) — adib.

## Faoliyati
Quvada X-XII asrlarda ilm-fan, madaniyat ayniqsa, diniy ilmlar yaxshi rivojlangan, gullab-yashnagan edi. Shuning uchun ham mumtoz oʻrta asr arab-musulmon jamiyati ilm-fanlarining koʻpgina vakillari oʻzlarining shu, joyda tugʻilib, voyaga yetganliklarini, dunyoga mashhur boʻlganliklarini gʻurur va mamnuniyat bilan qayd etganlar. Hamaviyning koʻp jildlik „*Muʼjamul buldon*“ mahobatli asarining oltinchi jildida ikkita quboiylar, shu jumladan, Saʼad Quboiy haqida bir muncha maʼlumot yozib qoldirilgan. Uni axborot bilan tanishtiruvchi Ibn Tohirning aytishicha, Saʼad Quboiy Quvada tugʻilib, shu yerda oila, maktab, madrasa taʼlimini olgan. Soʻngra Buxoroga ketib, yirik olim, adib, mutafakkir boʻlib yetishgan, shuhrat qozongan. Boshqa maʼlumotlar topilmagan.

## Manbalar
Ahmad Fanokatiy

**Ahmad Fanokatiy** – Xitoy xoqoni (XIII asr) Xubilayning ishongan ayonlaridan biri. Qadim Shoshning Fanokat viloyatida tug‘ilgan. 1261 yilda Shandu shahriga hokimlik qilgan.  

## Faoliyati
Pul muomalalari va soliq ishlarini tartibga solishda yangi qonun-qoidalarni tuzish hamda ularni joriy etishda yetakchilik qilib, Xitoyning iqtisodiy rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. O‘z davrida ipakchilik, chigit ekish va paxta tolasidan mato to‘qish ishlarining yangi bosqichga ko‘tarishda salmoqli hissa qo‘shgan. Ahmad Fanokatiy  bu sa’y-harakatlari bilan Markaziy Osiyo va Xitoy o‘rtasida iqtisodiy aloqalarning  mustahkamlanishiga sababchi bo‘lgan. Shuningdek, Ahmad Fanokatiy aholini dori-darmon bilan ta’minlash va bu ishda Turkiston tabobati tajribalaridan hamda tabiblaridan foydalanishga alohida e’tibor bergan. Xon Xubilay uning zukko va ishbilarmonligiga baho berib: “Qobiliyatini inobatga olganda, musulmonlar orasida faqat Axama (Ahmad) bosh vazirlik lavozimiga loyiqdir” deb ta’rif bergan. 

## Vafot etgan yili
Ahmad Fanokatiy 1282 yilning uchinchi oyida suiqasd sabab vafot etgan.

## Adabiyotlar
Xo‘jayev A. “Buyuk Ipak Yo‘li: munosabatlar va taqdirlar” “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” davlat ilmiy nashriyoti. T.: – 2007.
Rizqulloh ibn Muhammad Quboiy

**Rizqulloh ibn Muhammad Quboiy**(arabcha:رزق الله بن محمد قبي — Rizqulloh ibn Muhammad Quboiy — Toʻliq ismi:Abulmakorim Rizqulloh ibn Muhammad ibn Abulhasan ibn Umar Quboiy) — adib.

## Hayoti
U Fargʻonaning Qubo nohiyasida tavallud topgan boʻlib, allomaning solih adib boʻlgani haqidagi maʼlumot bor, xolos. Samʼoniy u bilan hamzamon va qolaversa u bilan bevosita hamsuhbat boʻlgani haqida xabar bersada, afsus­ki, u haqda boshqa maʼlumotlar keltirmaydi. Buxoroda yashagan.

## Manbalar
Musʼada ibn Asfaʼ Quboviy

**Musʼada ibn Asfaʼ Quboviy**(arabcha:مسعد بن اصفاء قباوي — Musʼada ibn Asfaʼ Quboviy — Toʻliq ismi:Musʼada ibn Asfaʼ ibn Musʼada ibn Mubarak ibn Zayd ibn Ahmad Fargʻoniy Quboviy) — muhaddis.

## Tarixi
Fargʻoniy Quboviy haqidagi maʼlumot „Al-qand“ asarining Abu Bakr Ubaydulloh ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Sahl Samarqandiyga taalluqli boʻlimida zikr qilingan. U yerda aytilishicha, muhaddis Fargʻonaga borib, Musʼada ibn Asfaʼ Quboviydangina hadis olgan. Ayni shu oʻrinda bu zot asli Marvdan boʻlib, Quboda yashaganligi bois, Quboviy nisbasi bilan zikr qilinganligi haqidagi fikr ham keltirilgan.

## Manbalar
Jahongir Mahal (Orchha)

**Jahongir Mahal**, **Jahongir qal'asi**, **Orchha saroyi**, **Mahali Jahongir Orchha**, **Jahongir qal'asi** Hindistonning Madhya-Pradesh shtatidagi Orchha shahrida joylashgan qo'rg'on va garnizon.

## Tarixi
Jahongir Mahalining barpo etilishi miloddan avvalgi XVII asrga toʻgʻri keladi. Oʻsha paytda viloyat hukmdori Vir Singh Deo Boburiylar imperatori Jahongirning shaharga birinchi tashrifi chogʻida uni iliq kutib olish ramzi sifatida bino qurdirgan. Saroyga kirish badiiy va an'anaviy darvoza bilan belgilangan. Inshootning old devori sharqqa qaragan va firuza koshinlar bilan qoplangan. Jahongir Mahal uch qavatli inshoot bo‘lib, u zamonaviy osilgan balkonlar, ayvonlar va xonalar bilan ajralib turadi.

Jahongir Mahalining gumbazlari temuriylar odatiga koʻra qurilgan; Uning buyuk ayvonlari urush fillarini sig'dira oladigan darajada katta bo'lib, uning landshaftdagi yuqori mavqei to'plarga yuqori masofani bosib o'tish imkonini berar edi.

## Manbalar



* ↑  "Jahangir Mahal Orchha". *Liveindia.com*. Archived from the original on 9 June 2017. Retrieved 22 January 2017.


## Adabiyotlar

* 
*
Ben Ferencz

**Benjamin Berell Ferencz** (1920-yil 11-mart - 2023-yil 7-aprel) amerikalik huquqshunos edi. U Ikkinchi jahon urushidan keyin natsistlarning urush jinoyatlari bo'yicha tergovchisi va Nyurnbergda (Germaniya) AQSh hukumati tomonidan o'tkazilgan 12-Nyurnberg sudlaridan biri bo'lgan Eynsatzgruppen sudida Qo'shma Shtatlar armiyasining bosh prokurori vazifasida bo'lgan. 

Keyinchalik u xalqaro huquq ustuvorligi va Hni tashkil etish tarafdori bo'ldi. 1985-yildan 1996-yilgacha u Pace universitetida xalqaro huquq kafedrasi yordamchi professori bo‘lgan

## Hayoti

### Yoshlik davri va ta'lim
Ferencz 1920-yil 11-martda  tarixiy Transilvaniya mintaqasidagi Somkuta-Mare shahrida yahudiy oilasida tug‘ilgan.  Bir necha oy o'tgach, Tretion shartnomasi Vengriya Qirolligidan Ruminiyaga katta Transilvaniyani, shu jumladan Somkuta-Mare hududini ajratdi.

Ferencz o'n oylik bo'lganida, Ruminiya Transilvaniya, Banat, Crisana va Maramuresni o'z nazoratiga olganidan keyin Ruminiya Qirolligi tomonidan venger yahudiylarining ta'qib qilinishidan qochish uchun uning oilasi Qo'shma Shtatlarga hijrat qildi. 

Oilasi bilan Nyu-York shahrida joylashganlar, u yerda ular Manhattenning Quyi Sharqiy tomonida istiqomat qilishdi.  Ferencz Nyu-York shahrida joylashgan kollejda jinoyatchilikning oldini olish bo'yicha tahsil olgan va uning jinoiy huquq imtihonining natijasi unga Harvard yuridik fakultetining stipendiyasi g'olibiga aylantirgan. Harvardda u Rosko Pound  qo'l ostida tahsil olgan va o'sha paytda urush jinoyatlari haqida kitob yozayotgan Sheldon Gluek uchun tadqiqot olib borgan. Ferencz 1943-yilda Harvard universitetini tamomlagan. 

O'qishdan so'ng u AQSH armiyasiga qo'shildi. Uning armiyada askar bo'lgan vaqti Shimoliy Carolinadagi Camp Devisda mashinist sifatida ishlagan; o'sha paytda u yozuv mashinkasidan foydalanishni ham, quroldan otishni ham bilmas edi. Uning ish vazifalari, shuningdek, hojatxonalarni tozalash, qozon va pollarni tozalashdan iborat edi. 1944 yilda u 115-AAA qurol batalyonida, zenit-artilleriya bo'linmasida xizmat qilgan.
Enbek (Shu tumani)

**Enbek** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambil viloyati, Shu tumaniga qarashli qishloq. Qaragʻatin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 316645300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 306 kishini (147 erkak va 159 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 383 kishi (189 erkak va 194 ayol) yashagan.
## Manbalar
Enbekshi (Jambul viloyati)

**Enbekshi** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Shu tumaniga qarashli qishloq. Eskishu qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 316637300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 702 kishini (360 erkak va 342 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 648 kishi (339 erkak va 309 ayol) yashagan.
## Manbalar
Jaysan (Jambul viloyati)

**Jaysan** (, eski nomi — Kamysstroy) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Shu tumanidagi qishloq. Algin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 316631180.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 560 kishini (301 erkak va 259 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 340 kishi (187 erkak va 153 ayol) yashagan.
## Manbalar
Ibrohim ibn Ali Quboiy

**Ibrohim ibn Ali Quboiy**(arabcha:ابراهيم بن علي قبيح — Ibrohim ibn Ali Quboiy — Toʻliq ismi:Ibrohim ibn Ali ibn Husayn Abu Isʼhoq Quboiy Soʻfiy (395/1004—471/1082)) — shayx.

## Hayoti
Ibrohim ibn Ali Quboiy 395/1004-yili tavallud topgan. Ilm talabida Xuroson, Iroq, Hijozga safar qilgan. Umrining soʻnggi qirq yilini Sur shahrida oʻtkazgan va oʻsha yerda 471/1082-yili vafot etgan.

## Manbalar