Bahrayn xalqaro aeroporti

**Bahrayn xalqaro aeroporti**  (, romanizatsiyalashtirilgani: *Maṭar al-Bahrayn al-dvaliy*) — Bahrayn xalqaro aeroporti. Poytaxt Manama va Al-Muharraq shahriga tutashgan Muharraq orolida joylashgan boʻlib, Gulf Air milliy aviatashuvchisi uchun markaz boʻlib xizmat qiladi. Aeroport Bahrayn aeroporti kompaniyasi tomonidan boshqariladi. 1927-yilda tashkil etilgan aeroport Fors koʻrfazining eng qadimgi xalqaro aeroportidir.

2021-yil 28-yanvarda aeroport eski terminalini almashtirgan yangi terminal bilan kengaytirildi. Yangi aeroportning terminali 1,1 milliard dollarga tushdi.

## Tarixi

### Kelib chiqishi
Bahrayn xalqaro aeroportining kelib chiqishi 1927-yilda Bahraynga charter reys qoʻngan paytdan boshlanadi. 1932-yilda Bahraynga etib kelgan birinchi muntazam tijorat layneri *Hannibal* nomli Handley Page HP42 samolyotida Londondan Dehliga parvoz qilgan. HP42da bor-yoʻgʻi 24 nafar yoʻlovchi boʻlgan va Londondan parvoz soatiga 100 mil tezlikda bir necha kun davom etgan. Ushbu muntazam rejalashtirilgan xizmat orqali Bahrayn Fors koʻrfazining birinchi xalqaro aeroportlaridan biri sifatida tashkil etildi.

Ikkinchi jahon urushi paytida aeroport AQSh Harbiy havo kuchlari havo transporti qoʻmondonligi Markaziy Afrika qanoti tomonidan foydalanilgan va 13-sonli stansiya sifatida belgilangan. Karachi — Qohira yoʻnalishi boʻyicha hozirgi BAAdagi Abadan aeroporti, Eron yoki Sharja aeroporti yoʻlida toʻxtash joyi sifatida ishlagan. 1943-yildan 1971-yil dekabrida Bahrayn mustaqillikka erishgunga qadar Qirollik havo kuchlari dastlab *RAF Bahrain* va 1963-yildan *RAF Muharraq* nomi bilan tanilgan aerodromda harbiy inshootni saqlab turdi . Ushbu obyektlarning aksariyati keyinchalik Bahrayn bayrogʻi tashuvchi aviakompaniyasi Gulf Air tomonidan sotib olindi, kichik bir qismi esa AQSh dengiz floti tomonidan Aviatsiyani qoʻllab-quvvatlash boʻlimi (ASU) Bahrayn sifatida foydalanishda davom etmoqda.

### 20-asr
1936-yilda Londondan Bahrayn orqali Hindistonga parvozi yoʻnalishida HP42 samolyotlaridan foydalanish haftada ikki marta chastotaga oshirildi. 1937-yilda Bahrayn imperiya dengiz samolyotlarining muntazam xizmatini koʻrdi. Bu gigantlarning suvga qoʻnishi bugungi kunda Mino Salmonda marina klubi joylashgan joyda edi. 1950-yillardan boshlab BOAC Bahrayn orqali haftada bir nechta xizmatlarni amalga oshirdi. Bular Karachi, Singapur, Hong Kong va haftasiga uch marta Sidneyga haftalik xizmatlarni oʻz ichiga oladi. 1950-yil nafaqat Muharraq xalqaro aeroporti sifatida, balki Bahraynning tijorat aviatsiyasi tarixi uchun ham muhim yil boʻldi. Ushbu yilda yangi mahalliy aviakompaniya — Gulf Aviation Company — Gulf Air aviakompaniyasining ilk ajdodi tashkil etildi. Kompaniya faqat bitta samolyot, ikkinchi qoʻl Anson Mark II bilan ish boshladi, u dastlab Dahronga xizmat koʻrsatishda foydalanilgan. Biroq, ikki yil ichida flot Fors koʻrfazidagi barqaror oʻsib borayotgan tarmoqda foydalanish uchun toʻrtta de Havilland samolyoti va DC-3 samolyotiga koʻpaydi. Natijada Bahrayn xalqaro sahnaga aylandi. Bu Fors koʻrfazining eng zamonaviy va ilgʻor aeroporti boʻlib, yaxshi uchish-qoʻnish yoʻlagi, boshqaruv minorasi, yorugʻlik, aloqa vositalari va hatto restoranlarga ega edi. Middle East Airlines, Air India, Air Ceylon va Iran Air kabi boshqa tashuvchilarni jalb qila boshladi — asosan Dakota samolyotlarida ishlaydi. 1961-yil dekabr oyida aeroportda yangi yoʻlovchi terminali ochildi. 1970—1971-yillar davomida Muharraq RAF qisqartirildi va oxir-oqibat yopildi. 1971-yil dekabr oyida aeroport toʻrtta 747 samolyotni sigʻdira oladigan keng maydonni oʻz ichiga olgan yangi yoʻlovchi obyektlarini ochdi. 1976-yilda aeroport yana bir muhim birinchi boʻlib, London va Bahrayn oʻrtasida muntazam BA Concorde qatnovini boshlagan tovushdan tez parvozlarni amalga oshirdi. Pan Am 1976-yil dekabr oyida Nyu-Yorkka toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarni yoʻlga qoʻydi. Marshrut Boeing 747SP samolyotlari bilan boshqarilgan.

1980 va 1990-yillarda katta yangilanishlar amalga oshirildi va bir nechta yirik aviakompaniyalar aeroportni manzilga aylantirdi. 1994-yilda 100 million dollarlik terminal ishga tushirildi, bu aeroportning maksimal sigʻimini yiliga 10 million yoʻlovchiga yetkazdi. 1994-yil iyul oyida Gulf Air Airbus A340 samolyotlarida Nyu-Yorkka toʻxtovsiz xizmat koʻrsatishni boshladi. Marshrutning uzunligi tufayli gʻarbga yoʻnaltirilgan reyslar vaqti-vaqti bilan yonilgʻi quyish toʻxtatilishiga toʻgʻri keldi .

### 21-asrdagi kengayishi

2008-yilda aeroport yangi tashkil etilgan Bahrain Airport Company boshqaruviga oʻtkazildi, u Gulf Air Holding kompaniyasi shamsiyasi ostida boʻlib, oʻz navbatida Bahrayn suveren jamgʻarmasi Mumtalakatga tegishli. 2009-yil 8-oktyabrda Bahrayn xalqaro aeroportini 1,8 milliard BHDga kengaytirish 2010-yilda boshlanishi eʼlon qilindi. Kelgusi 30 yil ichida rejalashtirilgan kengayish yoʻlovchi tashish hajmini uch barobarga, yiliga 27 mln yoʻlovchiga yetkazish reja qilindi . 2010-yil aprel oyida United Airlines Kuvayt orqali Vashingtonga parvozni boshladi. Tashuvchi yoʻnalish boʻylab Boeing 777 bilan parvoz qildi. Ammo „Unaited 2016-yilning yanvarida Bahraynni tark etdi“.

Aeroportning 1,1 milliard dollarlik yangi terminali 2021-yil 28-yanvarda ochildi. 210 000 kvadrat metr maydonda yoʻlovchi terminali Bahrayn xalqaro aeroportining (BIA) sigʻimini yiliga 14 million yoʻlovchiga va 130 000 havo harakati harakatiga qadar, eng tigʻiz vaqtda soatiga 4,700 yuk tashish quvvatiga oshirildi.

Terminalda roʻyxatdan oʻtish zallari, roʻyxatdan oʻtish stollari, pasport nazorati kabinalari, elektron eshiklar, xavfsizlik yoʻlaklari, 9000 m² boj olinmaydigan savdo maydoni, dam olish zallari, oziq-ovqat va ichimliklar zonalari, 24 ta uchib ketish darvozalari va sinfda hamda koʻp qavatli binolarda 7000 ta yangi avtoturargohlar mavjud.

## Yerda xizmat koʻrsatish
Bahrain Airport Services (BAS) Bahrayn xalqaro aeroportida (BIA) aeroport xizmatlarini taqdim etadi. 3000 kishidan iborat xodimlar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan BAS ISAGO akkreditatsiyadan oʻtgan yer usti xizmati provayderidir.

## Samolyotga yoqilgʻi quyish
Qirollikning neft va gaz aktivlarini nazorat qiluvchi Bahrain Jet Fuel Company (BJFCO) Bahrain Airport Company va nogaholding oʻrtasidagi qoʻshma korxonadir. BJFCO hozirda Qirollikning aviatsiya yoqilgʻi sanoatini tubdan qayta qurish doirasida aeroportning shimoli-sharqiy qismida yoqilgʻi fermasi majmuasini qurmoqda.

## Yer usti transporti
Aeroport Muharraqning markazida joylashgan boʻlib, poytaxt Manama bilan Aeroport shossesi va Shayx Iso koʻchasi orqali transport aloqalariga ega.

Bahrayn xalqaro aeroportiga bir nechta taksi operatorlari toʻxtovsiz —24/7 xizmat koʻrsatadi.

Bahrayn jamoat transporti kompaniyasi (BPTC) avtobuslar bilan taʼminlaydi.

## Yuk va logistika
BIAning 25 000 m² yuk terminali orqali eksport yuklarini sotish, yuklarni tashish, aeroportlararo yuk tashish va bojxona rasmiylashtiruvi kabi keng turdagi xizmatlar taklif etiladi.

Aeroport, shuningdek, Germaniyaning DHL logistika kompaniyasi uchun mintaqaviy markaz hisoblanadi. Haftalik 115 ta reys va 250 ta transport vositasi bilan DHL havo va quruqlikdagi integratsiyalashgan tarmoqni boshqaradi. Aeroportdan tashqarida ishlaydigan boshqa yuk va logistika kompaniyalari orasida FedEx, TNT Express, Aramex va Global Logistical Services (GLS) ham bor. 

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

### Yoʻlovchi

### Yuk

## Statistika

### Trafik koʻrsatkichlari

### Eng gavjum yoʻnalishlar

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar

* 1973-yil 9-sentyabrda British Overseas Airways korporatsiyasining 7755-reysi, Bombaydan (hozirgi Mumbay) Londonga Bahrayn va Bayrut orqali uchayotgan Vickers VC10 samolyoti Bahrayndan joʻnab ketganidan keyin oʻgʻirlab ketildi va Iordaniyadagi Douson maydoniga majburan qoʻndi. Layla Xolidni ozod qilish uchun Britaniya hukumatiga taʼsir oʻtkazmoqchi boʻlgan Falastinni ozod qilish uchun xalq fronti tarafdori tomonidan oʻgʻirlab ketilgan.
* 2000-yil avgust oyida Qohiradan Gulf Air samolyoti (Gulf Air 072-reysi) aeroportga qoʻnayotganda halokatga uchradi. Barcha yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari halok boʻldi.
* 2017-yilning avgust oyida Amerikaning F-18 qiruvchi samolyoti aeroportga qoʻndi, uchuvchi xavfsiz uloqtirildi.

## Manbalar


## Havolalar
* 
* Lisy of Bahrain Airspace (Entry / Exit Points)