AN-225

**Antonov An — 225 Mriya -**1980-yillarda Sovet Ittifoqidagi Antonov konstruktorlik byurosi tomonidan ishlab chiqilgan strategik havoda yuk tashish samolyoti edi. U dastlab Antonov An-124ning *[[:en:Buran_programme#List_of_vehicles|Buran]]* i tashish uchun ishlab chiqilgan va faqat bitta samolyot ishlab chiqarilgan. Harbiy topshiriqlarni muvaffaqiyatli bajargandan soʻng, samolyotga sakkiz yil davomida mothball qilindi. Keyinchalik u katta hajmdagi foydali yuklarni tashuvchi Antonov aviakompaniyasi bilan qayta tiklandi va tijoratda foydalanishga topshirildi. Bir oz boshqacha konfiguratsiyaga ega ikkinchi samolyot korpusi qisman qurilgan boʻlsa-da, mablagʻ va qiziqish yetishmasligi tufayli qurilish bir necha marta toʻxtatilgan. Ushbu ikkinchi samolyotni qurilishi oxirgi marta 2009-yilda 60-70 % ga yetkazilgan.

Maksimal uchish ogʻirligi 640 tonna boʻlgan An-225 bir qancha rekordlarga ega edi, jumladan, hozirgacha qurilgan eng ogʻir samolyot va ekspluatatsion xizmatdagi har qanday samolyotlar orasida eng katta qanotlarga ega edi. Mriya oʻzining kattaligi va oʻziga xosligi tufayli jahon miqyosida ommabop qiziqishlarga ega boʻldi. Odamlar aeroportlarga tez-tez tashrif buyurib, uning rejalashtirilgan parvozlarini koʻrishardi.

An-225 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida Antonov aeroportidagi jangda yoʻq qilingan.

= Tarix =

### Yaratilish maqsadlari
An-225 ning qurilishiga sabab Buran qayta ishlatiladigan kosmik kema loyihasi uchun havo transporti tizimini yaratish zarurati edi. Ushbu loyiha doirasidagi ogʻir yuk tashuvchi samolyotlarning asosiy maqsadi raketa va kosmik kemaning turli komponentlarini ishlab chiqarish va yigʻish joyidan uchirish maydonchasiga olib oʻtish edi. Shuningdek, kosmik kemani muqobil aerodromlarga qoʻngan taqdirda kosmodromga yetkazish muhim vazifa edi.

Bundan tashqari, An-225 dan kosmik kemaning havo uchirish tizimining birinchi bosqichi sifatida foydalanish rejalashtirilgan edi, buning uchun samolyot kamida 250 tonna yuk koʻtarishi kerak edi.

Energiya raketasi bloklari va Buranning oʻzi An-225 yuk boʻlimining oʻlchamlaridan oshib ketganligi sababli, samolyotda tashqi yuklar taʼminlangan. Fyuzelajning yuqori qismiga oʻrnatilgan katta hajmli yuk An-225 samolyotining aerodinamik xususiyatiga halal bermasligi uchun bitta qanotli dum toʻplamini ikki qanotli dumga almashtirishni talab qildi.

Shunday qilib, An-225 tor doiradagi noyob transport vazifalarini hal qilish uchun moʻljallangan samolyot sifatida yaratilgan, ammo An-124 dan asos sifatida foydalanish kelajakda uni oʻta ogʻir transport samolyoti sifatida ishlatishga imkon berdi.

Koʻpincha P. V. Balabuevni bosh dizayner sifatida notoʻgʻri koʻrsatadi. Shunga qaramay, Balabuev 1984-2005-yillarda butun dizayn byurosining bosh dizayneri edi. Shu bilan birga, V. I. Tolmachev  SSSR Vazirlar Kengashining qarori bilan bosh dizayner va loyiha menejeri etib tayinlandi.

### Ekspluatatsiya
U birinchi marta 1988-yil 21-dekabrda O.K. Antonov nomidagi eksperimental konstruktorlik byurosining zavod aerodromidan osmonga koʻtarildi. Parvoz bir yarim soat davom etdi (12:15 dan 13:45 gacha).

Samolyot SSSRda Energiya raketalari va Buran kosmik kemalarining tarkibiy qismlarini tashish uchun yaratilganiga qaramay, birinchi An-225 ning qurilishi tugallangach, barcha kerakli tashishlar VM-T tomonidan amalga oshirildi. Atlant samolyoti An — 225 Buran dasturida ishtirok etdi, faqat Buranni 1989-yil may oyida Parij havo koʻrgazmasiga olib bordi va 1991-yil aprel oyida Bayqoʻngʻirda bir nechta namoyish parvozlarini amalga oshirdi.

SSSR parchalanganidan soʻng, samolyotning yagona uchuvchi nusxasi 1994-yilda parvozni toʻxtatdi, dvigatellar va boshqa jihozlar Ruslanlarda foydalanish uchun undan olib tashlandi. Biroq, 2000-yillarga kelib, bunga ehtiyoj bor edi va u Ukraina korxonalari tomonidan tiklandi. Shuningdek, avialayner fuqaro aviatsiyasi uchun samolyotlar standartlariga javob berish uchun takomillashtirildi.

2001-yil 23-mayda An-225 Mriya uchun tip sertifikatlari Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasi (AR IAC) va Ukraina Davlat aviatsiya transporti departamenti (Ukraviatrans) tomonidan berildi, bu samolyotdan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat berdi. yuk tashuvchi sifatida An-225 Ukrainada roʻyxatga olingan boʻlib , Antonov ASTC — Antonov Airlines aviakompaniyasining havo transporti boʻlimi tarkibida tijorat yuklarini tashishni amalga oshirgan.

2016-yil 10-maydan 15-maygacha boʻlgan davrda Mriya Ukrainadan Avstraliyaga uchib, yoʻlda 4 ta oraliq qoʻnishni amalga oshirdi — Vatslav Havel aeroportiga (Praga , Chexiya), Turkmanboshi aeroportiga (Turkmaniston), Rajiv Gandi xalqaro aeroportiga (Haydarobod) , Hindiston) va Kuala-Lumpur aeroporti (Kuala-Lumpur , Malayziya). 15-may kuni samolyot Avstraliyaning Pert shahridagi aeroportga qoʻndi. Parvoz masofasi 15,5 ming km dan oshdi. Uning yuki 117 tonnalik Brush SEM generatori edi. 2016-yil 14-noyabrda „Mriya“ Braziliya aeroporti Viracopus qoʻndi. Samolyot Santyagoga Braziliyada ABB tomonidan ishlab chiqarilgan 155 tonnalik elektr turbinani yetkazib berdi (umumiy yuk ogʻirligi 182 tonna), bu Janubiy Amerika  uchun rekorddir.

2016-yilning 10-noyabrida Leyptsig aeroportida samolyotning ikkinchi dvigatelida toʻxtash joyiga oʻtib, oʻchganidan soʻng alanga paydo boʻldi. Ekipaj dvigatelning sovuq krankini amalga oshirdi. Oʻt oʻchirish brigadasi yetib keldi va vaziyat normallashganini aytdi. Ertasi kuni samolyot ishlashda davom etdi.

2019-yil fevral oyida An-225 yaratuvchilaridan biri Anatoliy Vovnyanko „Soʻnggi yillarda An-225 yiliga 1-3 ta katta oʻlchamdagi yuklarni tashishni amalga oshirdi“, deb taʼkidladi.

2019-yildan beri u 18 oylik kapital taʼmirdan oʻtdi (Ukrainaning " Ivchenko-Progress " kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan yangi dvigatel va yangilangan avionika olindi), birinchi marta 2020-yil mart oyining oxirida havoga koʻtarildi.

2020-yilning 11-aprelida u Xitoydan Polshaga tovarlarni yetkazib berish, Polshada COVID-19 ga qarshi kurashish uchun Olma -Otada yoqilgʻi quyish bilan Kiyevdan Tyantszinga taʼmirdan soʻng birinchi tijoriy reysni amalga oshirdi. ADB3354 reysi *Tyanszin — Olma-Ota — [[Varshava]]* 2020-yil 13-14-aprel kunlari amalga oshirildi, reys hukumat maqomiga ega edi.

2021-yil 24-avgust kuni Ukraina mustaqilligining 30 yilligiga bagʻishlangan harbiy paradning aviatsiya qismida ishtirok etdi.

### Vayronagarchilik
Ukraina mudofaa-sanoat konserni " Ukroboronprom " 2022-yil 24-fevral ertalabki holatiga koʻra, samolyot Gostomeldagi Antonov kompaniyasi uchastkasida taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish ishlari olib borilayotganini maʼlum qildi, dvigatellardan biri taʼmirlash uchun olib tashlangan va aynan oʻsha kuni samolyot Rossiya Federatsiyasining bosib olinishi sharoitida tegishli buyruqlar berilgan boʻlsa-da, ucha olmadi. Natijada, Gostomel aeroporti angarida boʻlgan samolyot Antonov aeroporti uchun janglar paytida vayron qilingan.
 
Samolyotga shoʻba korxonasi (GP Antonov) orqali egalik qilgan Ukroboronprom , An-225 rus qoʻshinlari tomonidan yoʻq qilinganini aytdi.

2022-yil 3-mart kuni Rossiyaning Birinchi kanali An-225 angarining roʻparasida suratga olingan reportajni namoyish etdi, unda samolyotning oldingi fyuzelyaji sezilarli darajada shikastlangani, shu jumladan yongʻin natijasi koʻrsatilgan.

Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiyning soʻzlariga koʻra, Ukraina Mudofaa vazirligi va " Ukroboronprom " konserni Rossiya Federatsiyasi qoʻshinlarining Ukrainaga bostirib kirishi chogʻida Kiyev yaqinidagi Gostomel aeroportida yoʻq qilingan samolyotning yagona nusxasini tiklash ishlarini olib boradi. bir necha yil va 3 milliard dollardan koʻproq vaqt talab etadi. Shuningdek, samolyotni qayta tiklash manfaatdor tomonlarning kuchlari bilan amalga oshirilishi mumkinligi xabar qilingan — Ukraina va Rossiyadan tashqari, samolyot uchun chizmalar va texnologiyalar joylashgan samolyotni tiklashda Xitoy ham ishtirok etishi mumkin. 27-may kuni samolyot qoldiqlari qayta ishlash uchun aeroportdan olib chiqildi.

= Samolyot tavsifi =

### Funktsiyalar va xususiyatlar

Samolyot quyidagi imkoniyatlarga ega:

* umumiy ogʻirligi 250 tonnagacha boʻlgan umumiy yuklarni (katta, ogʻir, uzun) tashish;
* ogʻirligi 180-200 tonna boʻlgan yuklarni kontinental toʻxtovsiz tashish;
* ogʻirligi 150 tonnagacha boʻlgan yuklarni qitʼalararo tashish;
* ogʻirligi 200 tonnagacha boʻlgan ogʻir hajmli mono yuklarni fyuzelajdan tashqarida tashish;
* samolyot aerokosmik tizimlarni yaratish uchun asosdir (loyiha).

Samolyotda keng yuk kabinasi mavjud boʻlib, u fyuzelaj ichida turli xil yuklarni tashish imkonini beradi, masalan:

* 16 tonnalik universal aviatsiya konteynerlari UAK-10 ;
* 50 ta mashina;
* ogʻirligi 200 tonnagacha boʻlgan monokargolar (turbinalar, generatorlar, BelAZ , Komatsu , Yuklid samosvallari va boshqalar).

### Texnik tavsif
An-225 olti dvigatelli turbojetli yuqori qanotli samolyot boʻlib, qanoti supurilgan va egizak dumli. Akademik A. G. Ivchenko nomidagi ZMKB Progress tomonidan ishlab chiqilgan Zaporojye dvigatel zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan oltita D-18T samolyot dvigatellari bilan jihozlangan.

Yuk boʻlinmasining oʻlchamlari: uzunligi — 43 m, kengligi — 6,4 m, balandligi — 4,4 m. Samolyotning yuk boʻlimi havo oʻtkazmaydigan boʻlib, uning tashish imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytiradi. 2-pabordagi yuk boʻlimi tepasida oltita smena ekipaji va yukga hamroh boʻlgan 88 kishi uchun kabina mavjud.

Yuk yuklash uskunalarining bort majmuasi, shuningdek, oldingi yuk lyukining rampali dizayni yuklash va tushirish operatsiyalarini tez va qulay bajarishni taʼminladi. Samolyot fyuzelyajda noyob yuklarni tashishga qodir, ularning oʻlchamlari ularni boshqa yer va havo transport vositalariga joylashtirishga imkon bermaydi. Ushbu yuklarni fyuzelyajga oʻrnatish uchun maxsus mahkamlash tizimi mavjud.

An-225 samolyoti tizimlar, yigʻilishlar, konstruktsiyalar va havo korpusining qismlari, elektr stantsiyalari va uskunalari boʻyicha sertifikatlangan An-124-100 („Ruslan“) samolyotlari bilan yuqori darajadagi uzluksizlik va birlashtirishga ega. An-124 dan asosiy farqlar:

* yangi markaz boʻlimi ;
* qoʻshimchalar tufayli fyuzelaj uzunligining oshishi ;
* quyruq qismini ikki oʻqli bilan almashtirish;
* quyruq yuk lyukining yoʻqligi;
* asosiy qoʻnish moslamalari sonining koʻpayishi;
* tashqi yuklarni mahkamlash va bosim oʻtkazish tizimi;
* ikkita qoʻshimcha dvigatel.

### Parvoz samaradorligi

* Ekipaj, odamlar: 6
* Qanot kengligi, m: 88,4
* Uzunligi, m: 84
* Balandligi, m: 18.2
* Qanot maydoni, m²: 905
* Ogʻirligi:
** boʻsh samolyot, kg: 216 000
** maksimal uchish, kg: 640 000
* Yonilgʻi quyish moslamasi kN: 1377
* Yoqilgʻi massasi, normal, kg: 300 000
* Kruiz tezligi, km/soat: 850
* Parvoz oraligʻi:
** amaliy, km: 15 400
** 200 tonna yuk bilan amaliy, km: 4000
* Amaliy shift, m: 12 000
* Yuk, kg: 250 000 gacha

; Dvigatel

* Dvigatel turi: Turbofan
* Model: " D-18T "
* Bosish :
** uchish rejimi, kgf: 6×23 430
** kruiz rejimi, kgf: 6 × 4860
* Dvigatel ogʻirligi, kg: 6 × 4100
* Maxsus yoqilgʻi sarfi
** kruiz rejimi, kg / kgf soat: 0,57-0,63
** uchish rejimi, kg / kgf soat: 0,34
* Taʼmirlash muddati, soat: 6000
* Oʻlchamlari:
** uzunligi, mm: 5400
** diametri, mm: 2330

### Samolyot yozuvlari

An-225 — havoga koʻtarilgan eng ogʻir yuk samolyoti. Qanotlari kengligi boʻyicha An-225 dan oshib ketadigan yagona samolyot Hughes H-4 Hercules boʻlib, u uchar qayiqlar sinfiga kiradi va 1947-yilda faqat bir marta havoga koʻtarilgan. 2017-yilda AQShda Scaled Composites Stratolaunch Model 351 eng katta egizak fyuzelyajli transport samolyoti taqdim etildi, u qanotlari kengligi boʻyicha (117 m) An-225 va Hughes H-4 Hercules-dan oshib ketdi, ammo dastlabki maʼlumotlarga koʻra, bu Maksimal uchish ogʻirligi va yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha Mriyadan kam (Stratolaunchning birinchi parvozi 2019-yilda boʻlib oʻtgan) va ikkita fyuzelyajdir.

Mriya samolyoti uchish ogʻirligi va foydali yuk boʻyicha bir qator jahon rekordlarini oʻrnatdi. 1989-yil 22-martda An-225 156,3 tonna yuk bilan uchdi. 2004-yil avgust oyida yangi rekord oʻrnatildi — Mriya Zeromax GmbH tomonidan buyurtma qilingan 250 tonna maxsus texnikani Pragadan Toshkentga olib oʻtdi.

2009-yil avgust oyida samolyot umumiy ogʻirligi 187,6 tonna boʻlgan aviatsiya tarixidagi eng katta yukni tashish boʻyicha Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan. Bu 174 tonna ogʻirlikdagi generator edi, u Germaniyaning Frankfurtidan Yerevanga yangi arman elektr stantsiyasi uchun maxsus ramka bilan birga olib borildi  (Qarang: Discovery Science, „Maxsus kuchlar“ ogʻir mashinalar "" dasturi).

„Mriya“ yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha mutlaq rekordga ega — 253,8 tonna

2010-yil 10-iyunda havo transporti tarixidagi eng uzun yuk  tashildi — har birining uzunligi 42,1 metr boʻlgan  ikkita shamol turbinasi qanotlari. 2016-yil noyabr oyida Janubiy Amerika uchun rekord ogʻirlik — umumiy ogʻirligi 182 tonna boʻlgan maxsus dizayndagi turbogenerator tashildi.

Hammasi boʻlib, bu samolyot taxminan 250 ta jahon rekordining egasidir.

= AN-225 ga eʼtibor =

* 1987-yilda SSSRda „Buyuk Oktabrga shon-sharaflar!“ Badiiy shtamplangan konvert nashr etildi. samolyot tasviri bilan (rassom V. Xmelev).
* 2002-yilda Ukraina orqa tomonida 5 va 20 grivna nominalida An-225 tasviri tushirilgan esdalik tangalarini muomalaga chiqardi. Nominal qiymati 20 grivna boʻlgan tanga Ukrainaning eng yirik esdalik tangalaridan biri hisoblanadi : diametri 50 mm, ogʻirligi 62,2 gramm.
* 1996-yilda Ukraina pochtasi nominal qiymati 40 000 grivna boʻlgan samolyot tasvirlangan pochta markasini chiqardi; Gambiyaning pochta nashrlaridan birida nominal qiymati 7 dalasi boʻlgan An-225 tasviri ham bor.
* 2003-yilda Solomon orollari nomidan 25 dollarlik kumush tanga chiqarildi.
* 2008-yilda Kuk orollari nomidan 1 dollarlik kumush (1 untsiya) samolyot tangasi chiqarildi.
* 2016-yilda Solomon orollari nomidan 35 dollarlik samolyotlar bloki chiqarildi.

* Samolyot " 2012 " filmida „Antonov-500“ nomi bilan namoyish etilgan; filmda samolyot oʻzgartirilgan — orqa yuklash rampasi mavjud boʻlib, u asl Mriya samolyotida yoʻq.
* Battlefield: Bad Company 2 filmida AQSh armiyasi otryadi samolyotda olib ketilayotgan ommaviy qirgʻin qurollarini yoʻq qilishga harakat qiladi. Piyoda askarlardan biri bu samolyotni taniydi va oʻz safdoshlariga bu dunyodagi eng katta samolyot — An-225 „Mriya“ ekanligini maʼlum qiladi va bu soʻzning tarjimasini qoʻshadi (ruscha versiyada — „Orzu“). Oʻyinda samolyot oʻzgartirildi — u oltita oʻrniga toʻrtta dvigatel bilan jihozlangan, Mriyaning asl samolyotida yoʻq orqa yuklash rampasi mavjud va umuman samolyot An-124 ga oʻxshash, shu jumladan bir qanotli quyruq.

= Yana qarang =

* An-124
* VM-T
* Koʻp maqsadli aerokosmik tizim
* TTS-IS
* Ukraina aviatsiya sanoati
* SSSR aviatsiya sanoati

= Manbalar =


= Havolalar =

* Osmon malikasi AN-225 Mriyaning umumiy koʻrinishi
* YouTubeʼdagi AN-225 ekipaj komandiri Dmitriy Antonovning video kanali
* Dmitriy Komarov rus bosqinchilari tomonidan vayron qilingan An-225 Mriya samolyoti qanday koʻrinishini koʻrsatdi

* An-225 ANTONOV veb-saytida
* Airwar.ru sahifalarida An-225
* An-225 avia-mir.com sahifalarida: foto va video An-225.
* An-225 buran-energia.com saytida
* An-225 Mriya samolyotiga virtual sayohat
* An-225 YouTube.com saytida qoʻnish va uchish
* Airliners.net saytida An-225 fotogalereyasi
* 50°35’30 dyuym. sh. 30°12′24″ E d. <sup>H G I O</sup> — Google Earth’da koinotdan olingan surat.
* 50°28’24 dyuym. sh. 30°22′35″ E e. <sup>H G I O</sup>