open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nefise Melek Hatun

**Nefise Melek Hatun** () — Karamanoğulları bekligida 1361-1398-yillar orasida hukmdorlik qilgan turk bekining turmush oʻrtogʻi, Usmonlilar imperiyasi sultoni Murod Ining qizi, Karaman beklari Sultanzâde Nâsıreddin Mehmed Bey II va Bengi Ali Beyning onasi. Karamanoğulları bekligi 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan.. XIV asr oʻrtalarida Karaman bilan Usmonlilar imperiyasi oʻrtasida bir qancha toʻqnashuvlar boʻlib oʻtgan.
## Tarix
Nefise Melek 1363-yilda Usmonlilar imperiyasining poytaxti Bursa shahrida tugʻilgan boʻlib, otasi sulton Murod I. Usmonli beklegi XIV asr boshidan buyon oʻz hududini Rumeli va Onadoʻli ichiga qarab kengaytirib borgan. XIV asr oʻrtalariga kelganda, Usmonlilar imperiyasi Onadoʻlidagi eng kuchli davlatlardan biriga aylandi. Onadoʻlidagi yana bir katta kuchga ega boʻlgan davlat Karamanoğulları bekligi edi. Davlatlar oʻrtasida koʻplab urushlar boʻlib oʻtdi. Mana shu urushlarni oldini olish, ikki mamlakat oʻrtasida tinchlikka erishish uchun 1377-yil yoki 1378-yilda usmonli sultoni Murod I qizi Nefise Melek Hatunni Karaman beki Alâeddin Ali Beyga turmushga berdi.

Usmonli sultoni Murod I imperiyaning Yevropa qismi boʻlgan Rumelida hududlarni fath etish bilan shugʻullangan bir vaqtda, Ali 1386-yilda Usmonli qalʼasi Beyşehirni egallashga urinib koʻrdi. Onadoʻluga qaytgan Murod I, poytaxt Koʻniya yaqinidagi Frenkyazısı degan joyda Alining kuchlarini magʻlub etdi. Professor Halil İnalcıkning fikricha, bu urushning ahamiyati shundan iboratki, u muntazam armiyaning (Yeniçeriler) qabila qoʻshinlaridan ustunligini koʻrsatdi. Nefise Melek Hatunning oʻrtaga tushishidan keyin Beyşehir Usmonlilarga qaytarib berilishi sharti bilan Murod I ortga qaytdi.

1389-yilda Birinchi Kosovo jangida Murod I shahit boʻlgach, Ali ikkinchi marta Usmonli yerlariga bostirib kirdi. Biroq 1390-yilda yangi sulton Boyazid I Yildirim Onadoʻluga qaytdi va kichik bekliklarni magʻlub etib, Karamanoğulları bekligiga qarshi soʻnggi hujumga tayyorgarlik koʻrdi. Onadoʻlining qolgan ikki hukmdori Kadı Burhâneddin va Candaroğulları bekligi beki Sulaymon kuchayib borayotgan Usmonli kuchidan qoʻrqib, ularga qarshi ittifoq tuzdilar. Shu sababdan Usmonlilar hujumni bekor qildilar.

Boyazid janubiy Ruminiya hududlarini fathi bilan ovvora boʻlgan vaqtda, Ali yana Usmonli tuproqlarini ishgʻol qildi. Bu safarga maqsad Anqarani egallash edi. Onadoʻli beklarbegi Kara Timurtaş Paşa qoʻlga olindi. 1398-yilda Alining tinchlik chaqiriqlarini qabul qilmagan Boyazid Yildirim, Koʻniyani egalladi va Alini qatl ettirdi.

Nefise Hatun Karamanni qamal qilgan ukasi Boyazid I Yildirimdan ikki oʻgʻli bilan birga avf tilaganidan soʻng, oʻgʻillari bilan birga Bursaga joʻnatilgan. Nefise Hatun 1400-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Sulaymon operatsiyasi

**Sulaymon operatsiyasi** - Benni Gantz boshchiligidagi Efiopiya yahudiylarini Isroilga evakuatsiya qilish bo'yicha Isroil harbiy operatsiyasi.

## Manbalar
No Son of Mine

„**No Son of Mine**“ () — Genesis ingliz rok musiqa guruhi ijro etgan qoʻshiq. Guruhning 1991-yilgi „We Can't Dance“ nomli 14-albomining asosiy singli oʻlaroq chiqarilgan.

Qoʻshiq Buyuk Britaniya singllar xit-paradida 6-, AQShning ''Billboard'' Hot 100 xit paradida esa 12-pogʻonagacha koʻtarilgan. Shuningdek, bir necha Yevropa davlatida eng yuqori oʻntalik safiga kirgan. Kanadaning RPM singllar xit-paradida besh hafta davomida birinchi pogʻonada turgan.

Qoʻshiqda uydagi zoʻravonlikdan qutilish uchun qochib ketgan oʻgʻil haqida hikoya qilinadi. Uyga qaytishga uringanida, otasi uni qabul qilmaydi. Guruh qoʻshiqchisi Phil Collins bergan intervyularida qoʻshiqda atayin qahramon yoki uning onasi zoʻravonlik qurboni ekanligi oshkor qilinmaganini aytgan.

## Musiqasi

Qoʻshiqning kirishidan oldin hamda ikkinchi bandidan oldin oʻziga xos ohang chalingan. Guruh „fil naʼrasi“ () nomini bergan bu ohangni guruh aʼzosi Tony Banks yaratgan. Buning uchun Banks Mike Rutherford gitarasini sempler bilan yozib olib, klavishli asbob registrining quyi qismida uch notani chalgan. Qoʻshiq rasman eʼlon qilinishidan oldin guruh aʼzolari uni „Elephantus“ deb atagan.

## Klipi
Qoʻshiq uchun sepia tonida melanxolik klip olingan. Klipda qoʻshiqda hikoya qilingan ota va oʻgʻil oʻrtasidagi janjal tasvirlangan. Yakuniy naqoratda uy boʻylab qor uchqunlari aylana boshlaydi. Pirovardida ota va oʻgʻil oʻrtasidagi tortishuv oʻgʻil qoʻlida tutgan qor sharida sodir boʻlayotgani tomoshabinga koʻrsatiladi.

## Jamoa
* Phil Collins — barabanlar, asosiy va bek vokal
* Tony Banks — klavishlar
* Mike Rutherford — solo-, ritm- va bass-gitara

## Manbalar

## Havolalar

*
King Power Stadium

**King Power Stadium** – Lesterdagi futbol stadioni, „Lester Siti“ jamoasi uy stadioni. Baʼzida Leicester Tigers regbi klubi ushbu joyda oʻyinlarini oʻtkazadi. Regbi oʻyinlarida koʻproq tomoshabin boʻlishi mumkin, chunki mehmon va uy tarafdorlarini ajratishning hojati yoʻq. Ilgari Walkers stadioni deb nomlangan. Oʻyingoh yopiq yopiq turdagi stadion boʻlib, maydonning ikki chetida 20 metrli ikkita katta ekran bor. 2021-yildan beri, shuningdek, stadion „Lester Siti“ ayollar jamoasining ham uy stadioni hisoblanadi.

## Asosiy maʼlumotlar
### Ochilishi
Stadion rasman „Lester“ning sobiq hujumchisi Gari Lineker tomonidan 2002-yil 23-iyulda ochilgan edi. U „Walkers“ yuk mashinasida stadionga kelganidan soʻng, u ulkan qaychi yordamida maydondagi lentani kesadi. Yangi stadiondagi birinchi oʻyin 2002-yil 4-avgustda Bask jamoasi „Atletik Bilbao“ga qarshi oʻrtoqlik oʻyini boʻlib oʻtdi. Oʻyin 1:1 hisobida yakunlandi, Tiko birinchi golni urdi va Jordan Styuart „Lester“ning birinchi golini kiritdi. Tomoshabinlar taxminan 24.000 kishini tashkil etdi (kompyuterdagi muammo tufayli rasmiy raqam qayd etilmagan). Birinchi turnirdagi oʻyin olti kundan soʻng boʻlib oʻtdi va „Lester“ 31.022 kishiga yaqin tomoshabinlar oldida „Uotford“ni 2:0 hisobida magʻlub etdi. Brayan Din ikkala golni ham kiritadi. „Lester“ katta qarzlari boʻlishiga qaramay, atigi 2 ta uy oʻyinida magʻlub boʻlgan holda 2002/03-yilgi mavsumni Premyer-ligaga qaytgan holda yakunladi.
### Vertolyot halokati
2018-yilning 27-oktabr kuni klub egasi Vichai Srivaddhanaprabhaning vertolyoti maydondan koʻtarilganidan koʻp oʻtmay, stadion tashqarisidagi avtoturargohga qulab tushdi. Oʻshanda vertolyotda yana toʻrt kishi boʻlgan. Omon qolganlar yoʻq edi.
## Nomlanishi
2002-yilda „Lester Siti“ning sobiq homiysi Walkers stadionga nom berish huquqini beruvchi oʻn yillik shartnoma imzoladi. 2007-yil may oyida ular stadionga homiylik muddatini 2017-yilgacha uzaytirish maqsadida yana katta summali toʻlovni toʻlaganlarida shartnoma muddatining oʻrtasida bekor qilindi. Stadion dastlab „Walkers Bowl“ deb nomlanishi kerak edi, ammo muxlislar bu nom „amerikancha“ ekanligini vaj qilib bu nomni qoʻydirishmadi. Muxlislarning petitsiyasi natijasida bu nom tezda „Walkers Stadium“ga oʻzgartirildi; ammo baʼzi muxlislar haligacha stadion nomi homiy nomi kelib chiqqanidan, „Filbert“, „Fosse“ yoki „Tulkilar“ kabi nomlar bilan atalmaganidan norozi edilar.

Nom berish huquqi **King Power**ga 2011/12-yilgi mavsumda sotildi, buning natijasida bu yer King Power stadioni deb nomlanadi.

## Manbalar
Qrimda detatarizatsiya jarayonlari

Qrimdagi detatarizatsiya jarayoni (;     ) Sovetlar va Rossiyaning yarim oroldan mahalliy Qrim tatarlarining tarixiy izlarini yo`qotishga qaratilgan sa'y-harakatlarini nazarda tutadi. Detatarizatsiya 1944-yilda Qrim-tatarlarning toʻliq miqyosda deportatsiya qilinishi va surgun qilinishidan tortib, 1920-yillarda nashr etilgan qrim-tatar kitoblarini yoqib yuborish va toponimlar nomini oʻzgartirish kabi boshqa yo`sinlarda davom etdi. 

## Shakllari

### Topografik o'zgartirishlar
Qrim viloyat qoʻmitasi qaroriga koʻra, Qrim tatarlari deportatsiya qilinganidan koʻp oʻtmay, Qrimdagi qrim-tatar nomlari bilan atalgan tumanlar, qishloqlar va boshqa geografik obʼyektlarning aksariyatiga slavyancha nomlar berildi. Qrimdagi ko`plab joylar hanuzgacha 1940-yillarda qrim-tatarlarning mavjudligi izlarini yo'q qilish uchun berilgan nomlarga ega. Juda kam sonli aholi punktlari  Boqchasaroy, Jankoy  İşün, Alushta, Alupka va Saky nomlarini o'zgarmasdan saqlanmoqda. 

### Propaganda
Qrimdagi sovet partiya amaldorlari Qrimning slavyan aholisiga tatarofobiyani singdirishgan. Qrim-tatarlarni “sotqin”, “burjuaziya” yoki “aksil-inqilobchilar” sifatida koʻrsatib, ularni (yunon, italyan, arman ajdodlari borligiga qaramasdan) “moʻgʻullar”, Qrim yarim oroli bilan tarixiy aloqasi yoʻq, deya yolgʻon ma'lumotlar beradilar. 1948-yilda Qrimda boʻlib oʻtgan konferentsiya Qrim-tatarlarga qarshi kayfiyatlarni targʻib qilish va singdirishga bagʻishlangan edi. 

### Amet-xon aeroporti
Ametxon Sultonni asli qrimlik boʻlmagan holda dogʻistonlik qilib koʻrsatishga urinishlari qrim tatarlari jamiyatining noroziligiga sabab bo`ldi. Qrimda qrim tatar oilasida tugʻilgan va oʻzini doim qrim-tatar deb tanishtirganiga qaramay, Rossiya Federatsiyasi Qrimning asosiy aeroportiga Ivan Aivazovskiy nomini berib, Dogʻiston aeroportiga Ametxon Sulton nomini berdi. Qrim tatarlari jamoatchiligining Ametxon aeropoerti uning vatanida bo`lishi kerak mazmunidagi koʻplab murojaatlari e’tiborsiz qoldirildi.  

## Manbalar

### Adabiyotlar

* 
* 
* 

## Havolalar

* Qrimdagi joylarning Qrim-tatar tilidagi nomlari
Razuvayev Yuriy Sergeyevich

**Yuriy Sergeyevich Razuvayev** (10-oktabr 1945, Moskva - 21-mart 2012, Moskva) - sovet va rus shaxmatchisi, grossmeyster (1976)

RSFSR'da hizmat ko'rsatgan murabbiy (1976). 1980 Valetta shahrida bo'lib o'tgan shaxmat olimpiadasi va 1977, 1980-yillarda bo'lib o'tgan shaxmat chempionatlarida SSSR terma jaomasi murabbiyi. Shaxmat jurnalisti. Tarixchi. Birnecha olimpiadalar hamda chempionatlar g'olibi.

## Spotrchilik va murabbiylik faoliyati
1960-yillar boshlarida Mixail Botvinnik guruhida shaxmat sir-asrorlarini o'rganishni boshlagan. Huddi shu maktabda jahon chempioni Anatoliy Karpov, bo'lajak grossmeysterlar Yuriy Bashalov, Gennadiy Timoshenko va bo'lajak mashhur shaxmat murabbiysi Boris Zlotnik'lar bilan tanishgan

Moskva davlat universiteti'ning tarix fakultetini tamomlagan. Universitet shaxmat jamoasining sardori bo'lgan.

### Xalqaro musobaqalardagi yuqori natijalari
Vilnyus(1969) - 3-o'rin, Moskva(1968) - 5-o'rin, (1970, 1982 va 1985) - 5, 6-o'rin, Polyanisa-Zdruy (1972) - 3-4-o'rinlar, (1979) - 1-o'rin, Syenfuegos (1975) - 4-o'rin, (1976) - 2-3-o'rinlar, San-Paulu (1977) 3-5-o'rinlar, Lyublin (1978) - 4-6-o'rinlar, Dubna (1979) - 1-4-o'rinlar, Zalaegerseg(1981) - 1-2-o'rinlar, London(1983) - 1-o'rin, Helsinki(1984) - 2-3-o'rinlar, Dortmund(1985) - 1-3-o'rinlar, Sochi(1986) - 4-5-o'rinlar.

Sportchi o'zini iqtidorli murabbiy sifatida ham namoyon eta oldi. U Karpov bilan ko'p ishlagan, Botvinnikga yordamchi bo'lgan edi. Sobiq ittifoq davrida terma jamoaga murabbiylik qildi. Uning mashhur shogirdlari qatorida jahon chempioni Aleksandr Kostenyuk va Yevropa chempioni Yevgeniy Tomashevskiy'lar bor. U 1999-2009-yillarda Italiya erkaklar shaxmat jamoasiga murabbiylik qildi.

## Oilasi
Kasbi vrach-logoped bo'lgan Natalya bilan talabalik yillarida tanishgan. U bilan 45 yil turmush qurdi.

O'g'li Aleksandr Yuryevich Razuvayev (15-iyul 1973-yil, Moskva) iqtisod fanlari nomzodi, moliya bozorlarining yetakchi analitiklaridan biri hisoblanadi.

## Kitoblar
* A.Rubinshteyn, M., 1980 (muallifdosh);
* Endshpilga o'tish, M., 1980 (muallifdosh).

## Manbalar
Karamanoğlu İbrahim Bey II

**Karamanoğlu İbrahim Bey II** () — Karamanoğulları bekligida 1423-1464-yillar orasida hukmdorlik qilgan turk beki. Ushbu beklik 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan.. İbrahim Bey davri Karamanoğulları bekligi bilan Usmonlilar imperiyasi munosabatlarining eng keskinlashgan vaqti hisoblanadi. Olim va yozuvchilarga homiylik qilgan Ibrohim Beyni u bilan uchrashgan fransuz sayyohi Bertrandon de la Broquiere oʻttiz ikki yoshli chiroyli hukmdor sifatida qayd etgan.
## İbrahim Bey va Usmonlilar imperiyasi
Ibrahim Bey Mehmed Bey IIning oʻgʻlidir. Amakisi Bengi Ali Bey II bilan boʻlgan taxt urushida, Usmonlilar imperiyasi dastagi bilan gʻalaba qozondi va beklik taxtiga oʻtirdi. Ibrahim Bey usmonlilarning shuncha qilgan yordamiga qaramasdan, ularga sodiq qolmadi. Usmonlilar imperiyasiga qarshi Vengriya qiroli bilan ittifoq qurdi. Usmonlilarning Yevropada janglar olib borayotganidan foydalangan Ibrahim Bey Beyşehirni bosib oldi. Ammo sulton Murod II 1433-yilda Onadoʻliga qaytdi. Keyin Ibrahim Bey 1435-yilda tinchlik istashini usmonlilarga bildirdi. Biroq tinchlik oʻrnatilganidan koʻp vaqt oʻtmay Ibrahim Bey Usmonlilarning muhim shahri Amasiyani qamal qildi. Bunga javoban sulton Murod II Dulkadiroğulları bekligiga Kayseri shahrini egallashiga, Ibrahim Beyning ukasi Isa Beyga Akşehirni akasidan tortib olishiga yordam berib, Ibrahim Beyning qilgan ishlariga javob berdi. 1437-yilda Ibrahim Bey Amasiyani qamal qilishni toʻxtatishga majbur boʻldi. Keyingi yetti yil mobaynida Onadoʻlida tinchlik hukm surdi. Ammo 1444-yilda Usmonlilar imperiyasi poytaxti Istanbulga katta xristian qoʻshini hujum boshlaganidan foydalangan Ibrahim Bey, Usmonlilar imperiyasining Anqara va Kütahya shaharlari bilan butun Onadoʻlidagi qal’alarni talon-toroj etdi. Ikki oʻt orasida qolgan Murod II xristianlar bilan Edirne-Segedin shartnomasini imzolab, Onadoʻliga qaytib, Ibrahim Beyga javob qaytardi. Ibrahim oʻzgarmas shartlar bilan shartnoma imzolashga majbur boʻldi. Murod II oʻlimidan soʻngra, Ibrahim Bey Venesiya bilan ittifoq tuzgan boʻlsa-da, Usmonlilar imperiyasiga qarshi jang qilmadi.

## İbrahim Bey va boshqa kuchlar
Misrdagi mamluklar dastlabki yillarda Ibrahimga qarshi ukasi Isani qoʻllab-quvvatlagan boʻlsalar ham, Ibrohim va Mamluklar odatda yaxshi munosabatlar oʻrnatgan edilar. Ammo Çukurova hududi uchun raqobat oʻzaro doʻstlikka barham berdi. Ibrahim 1448-yilda Kipr qirolligining Oʻrta yer dengizi qirgʻogʻidagi muhim shahri Korikosni egalladi. Bu muvafaqqiyat Çukurovaning qolgan qismini egallashini osonlashtirdi. Ammo mamluklarning vassali boʻlgan turkman bekligi Ramazanoğulları 1456-yilda Karamanga hujum uyushtirdi.
## Oxirgi yillari
Ibrahim Bey bekligining oxirgi yillarida oʻgʻillari taxt talashishni boshlab yubordi. Uning belgilagan taxt vorisi oʻgʻli Karamanoğlu İshak Bey edi. Ammo uning kichik oʻgʻli Sultanzâde Pîr Ahmed Bey Koʻniyada oʻzini bek deb eʼlon qildi. Ibrahim Bey gʻarbiy hududlarga qochib oʻtdi va 1464-yilda vafot etdi.

## Manbalar
Oqmasjid juma masjidi

**Oqmasjid Juma masjidi** (), yoki **Buyuk Juma masjidi** (,  Qrimning Oqmasjid (Simferopol) shahridagi eng yirik masjid boʻlib, Qrim yarimoroli Rossiya tomonidan anneksiya qilinganidan keyin 2015-yildan buyon  qurilishi davom etmoqda. Rejaga koʻra, qurilish 2020-yil 21-aprelda yakunlanishi kerak edi, biroq reja 2021-yilga koʻchirildi.

## Tarixi
Qrim-tatarlar jamiyati 1996-yildan beri hozirgi joyida masjid qurishga ruxsat soʻrashgan. Biroq bu soʻrovlar Sevastopol shahar kengashi tomonidan turli sabablarga koʻra rad etilgan (ijobiy qaror 2004-yilda qabul qilingan, ammo u 2008-yilda bekor qilingan). Uning joylashuvini Yalta shossesi 22-uydan Logovaya koʻchasi 6-uyga oʻzgartirish taklif qilindi. 2008-yil yanvar oyida tatarlar kengashning harakatsizligiga norozilik sifatida oʻsha joyda chodirlar qurdilar va 100 000 ga yaqin ohaktosh boʻlaklarini tashishni boshladilar.

2008-yil fevral oyida Qrim Avtonom Respublikasi Xoʻjalik sudi shahar kengashidan Yalta shossesi boʻylab qurilish uchun ruxsat berishni talab qilganida, Simferopolning oʻsha paytdagi rahbari Gennadiy Babenko shunday dedi:

2009-yil oktabr oyida *[[The New York Times|Nyu-York Tayms gazetasi]]* loyiha va u bilan bogʻliq boʻlgan mahalliy aholi oʻrtasidagi ziddiyatlar haqida xabar berdi. Tatarlarning rahbariyat taklif qilgan muqobil joylarda ruxsat berish haqidagi vaʼdalariga amal qilmasligidan xavotirlarini keltirdi. Qrim-tatar xalqi majlisi aʼzosi Refat Chubarovning soʻzlariga koʻra, masjid loyihasi uchun 10 million dollardan oshiq mablagʻ sarflanishi kutilmoqda. Bu mablagʻning katta qismi Turkiya va boshqa xorijiy donorlar tomonidan taqdim etiladi.

Nihoyat, 2011-yil 15-fevralda shahar Kengashi rozi boʻldi va Qrim musulmonlari diniy boshqarmasiga 2,8 gektar yer uchastkasida qurilish uchun ruxsat berdi va mart oyida Qrim tatarlari jamiyati boʻlajak masjid joylashadigan hududga katta yodgorlik toshi qoʻydi. Biroq, qurilish faqat 2014-yil aprel oyida Ukraina va Turkiya prezidentlari oʻrtasidagi sammit vaqtida boshlanishi rejalashtirilgan edi. Bunda ular ham qurilish maydonchasini ochilishida ishtirok etishlari kerak edi. Loyiha Rossiya anneksiyasi tufayli keyinga qoldirildi.

Qurilish ishlari 2015-yil sentabrida qayta boshlanib, yakuniy muddat bir necha marta 2020-yil boshidan 2021-yilga koʻchirildi 2015-yil sentabrida qisman tan olingan Qrim bosh muftiysi Emirali Ablayev qurilish loyihasi Turkiya hukumati tomonidan moliyalashtirilishi va turk qurilish kompaniyasi tomonidan qurilishi haqida eʼlon qildi. Biroq, mahalliy va Rossiya homiylarining shaxsiy xayr-ehsonlari ham toʻplandi.

## Manbalar
Rogʻun tumani

**Rogʻun tumani** () — Tojikistondagi respublikaga boʻysunuvchi tumanlarning biri. Maʼmuriy markazi — Rogʻun shahri  (; ).

## Geografiyasi
Rogʻun tumani Rasht vodiysida joylashgan. Shimoli-gʻarbda Vaxdat tumani, shimoli-sharqda Nurobod tumani, janubi-sharqda Fayzobod tumani, janubi-gʻarbda Xatlon viloyatining Baljuvon tumani bilan chegaradosh.
## Aholisi
2016-yilning 1-yanvar holatiga koʻra, aholi soni,26 200 kishi, shu jumladan, shahar aholisi — Obigarm qishlogʻida — 25,7% yoki 6500 kishi.

## Manbalar
Saitama Stadium 2002

Turkum:Stadionlar
**Saitama Stadium 2002** (yaponcha: 埼玉スタジアム2002, Saitama Sutajiamu Nimarumaruni), koʻpincha Saitama Stadium (yaponcha: 埼玉スタジアム, Saitama Sutajiamu) yoki oddiy qilib Saisuta (yaponcha: 埼スタ) deya ataluvchi futbol stadioni Yaponiyadagi Saitama prefekturasi, Saitama, Midori-kuda joylashgan.

Hozirda J1 League musobaqasining Urawa Red Diamonds klubining uy oʻyinlari stadioni hisoblanadi. Ushbu oʻyingoh Yaponiyadagi eng katta stadion va Osiyodagi eng katta stadionlardan biri sanaladi.

Stadion 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati yarim finaliga, 2020-yilgi Yozgi olimpiya oʻyinlarining futbol musobaqasiga mezbonlik qilgan.

Saitama Stadium 2002 stadionidan, shuningdek, deyarli har bir FIFA Jahon chempionati saralash oʻyinlarida Yaponiya milliy futbol jamoasining uy stadioni sifatida ham foydalaniladi.

## Joylashuv
Stadion Saitama temiryoʻlining Urawa-Misono bekatidan 15-20 daqiqalik piyoda yoʻl masofasida joylashgan.

## Tarixi
Stadion Azusa Sekkei tomonidan 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinlariga mezbonlik qilish uchun qurilgan, qurilish 2001-yil sentabr oyida yakunlangan. Stadion 63,700 kishini sigʻdiradi, biroq alohida sabablarga koʻra, liga oʻyinlarida 62,300 kishini qabul qiladi.

Saitama stadionida 2002-yilgi FIFA Jahon chempionatining toʻrt oʻyini boʻlib oʻtgan, jumladan, Yaponiya milliy terma jamoasining Belgiya milliy terma jamoasiga qarshi birinchi oʻyiniga mezbonlik qilgan.

2005- va 2007-yillar oraligʻida Urawa Red Diamondsning mahalliy derbi raqibi Omiya Ardija oʻz uyi Omiya Park futbol stadioni kengaytirilganligi sababli Urava Komaba jamoasi bilan birga bu yerda oʻz oʻyinlarini oʻtkazib turgan.

## 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati
Stadion 2002-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati oʻtkaziladigan joylardan biri boʻlgan va quyidagi oʻyinlarni oʻtkazgan:

## Xususiyatlar

* Bino maydoni: 54 420 m²
* Umumiy maydoni: 62 674 m²
* Yopiq maydoni: 29 000 m²

## Manbalar
James Clear

**James Clear** – amerikalik yozuvchi va tadbirkor. Odatlar, qaror qabul qilish va uzluksiz rivojlanish kabi mavzularga yoʻnalgan notiq. U 1986-yil 22-yanvarda AQSHning Gamilton, Ohio shtatida tavallud topgan.
## Taʼlimi
U Denison universitetida biomexanika fakultetida tahsil olgan va 2008-yil tugallagan.
## Mashhur asarlari
U shaxsiy rivojlanish haqidagi asarlar yozishni 2012-yilda boshlagan .
U New York Times bestselleri hisoblangan „Atom odatlar“ kitobi muallifi. Bu kitob 2018-yil oktyabr oyida chop etilgan. Bu kitob dunyo boʻyicha 7milliondan ortiq nusxada va 50 dan ortiq tillarga tarjima qilingan. Kitobning yozilishiga uning maktab davrida beysbol oʻyini davomida olgan jarohati asos boʻlgan .Chunki uzoq davolanishni taqozo etgan bu baxtsiz hodisa unga kichik odatlarni shakllantirish koʻnikmasini berdi.

## Faoliyati

* U odatlar va uzluksiz rivojlanish haqida oyiga 1-2 marta nutq olib boradi.
* U Fortune 500 kompaniyalari, masalan, Intel,LinkedIn, Merill Lynch kabi tadbirlari doimiy notigʻi.
* U jamesclear.com web-sayti asoschisi.
* U The Clear Habit Journal yaratuvchisi.
* Malariaga qarshi tashkilot hissadori.
## Sport
James Clear maktabda beysbol bilan shugʻullangan. „Men beysbol bilan 17 yil shugʻullanganman“,- deb yozadi James Clear oʻzining shaxsiy web-sayti da. Ammo u 2002-yil beysbol oʻyinlarining birida qattiq jarohatlanadi va bir yilga yaqin muddat davomida sogʻligi bilan bogʻliq muammolarga duch keladi.
## Oilasi
* U 2015-yil may oyida turmush qurgan.
## Manbalar
Amirnoma

**«Amirnoma»** – Qoʻqon xonligida yozilgan eng birinchi tarixiy asar. Muallifi Sher Muhammad Akmal Xoʻqandiy. Mazkur asar 1801- yoki 1802-yilda yozilgani taxmin qilinadi, chunki undagi eng oxirgi sana hijriy 1216-yil tarzida tilga olingan.

## Muallif haqida

Akmal Xoʻqandiy (Domullo Shermuhammad, XVIII asr – 1810) oʻz davrining ilgʻor fikrli kishisi boʻlgan. Akmal oʻzbek va tojik tillarida she’r yozgani ma’lum. Biroq uning devoni haligacha topilmagan. U sharq klassiklari, ayniqsa, Hofiz, Sa’diy, Jomiy, Navoiy ijodidan bahramand boʻlgan va ularning asarlariga koʻp muxammaslar bogʻlagan. Akmalning she’rlari koʻpgina bayozlardan oʻrin olgan. U oʻz asarlarida hayotning qoloq tomonlarini tanqid qilgan, xalqni ma’rifatga undagan  Akmal Xoʻqandiyning tarjimayi holi Aziz Qayumovning «Qoʻqon adabiy muhiti» kitobida, Poʻlodjon Qayumiyning «Qoʻqon tarixi va adabiyoti» hamda «Tazkirayi Qayumiy»sida yoritilgan. Tarixnavis Avazmuhammad Attor Xoʻqandiy esa oʻz asari «Tarixi jahonnamoyi»da Akmal Xoʻqandiyning «Nasabnomayi tarixi xavonini Fargʻona» nomli asari haqida ham soʻz yuritadi.

## Asarning qoʻlyozmasi
«Amirnoma»ning mazmuni juda murakkab boʻlib, janri xususida soʻz yuritish ham ayrim chigalliklarni vujudga keltiradi. Asar Olimxon davrida yozilganiga qaramasdan, bu xonning nomi hech bir oʻrinda eslanmaydi. Aniqrogʻi, muallif uning Toʻraqoʻrgʻon, Isfara va Xoʻjandga qilgan yurishlarini bayon qilarkan, nomini «sohibi qiron» shaklida tilga oladi. Asar oxirida Akmal Xoʻqandiy Toshkent hokimi Yunusxojaning Qoʻqonga yurish qilib, Asht mavzesigacha keyaganini qayd etgan.
«Amirnoma»ning yagona nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi. Kitob fors-tojik tilida nazm va nasrda yozilgan. Uning she’riy qismi 3250 baytdan iborat. Har bir sahifada 13 satr yozuv joylashgan. Qoʻlyozma 133 varaqdan iborat. Xati nasta’liq. Qora va qizil siyohda yozilgan. Kotibi noma’lum. Nusxa avtograf boʻlishi mumkin.

## Asarning mazmuni
Asarning mazmuni quyidagicha:
* Asar yozilishining sabablari;
* Paygʻambar na’ti va xulafoyi roshidin madhi;
* Yaxshi va yomon, qalam va qilichning fazilati, qalamning qilichdan afzalligi;
* Amir, maliklar, ilm va qalam arboblariga murojaat;
* Bir necha bobda turli mazmundagi hadislar sharhi keltiriladi;
* Oltin beshik davri;
* Amiri sohib qiron (Olimxon)ning Andijon, Isfara va Xoʻjandga yurishlari zikri;
* Yunusxojaning Asht mavzesiga (hijriy 1216-yili rabialoxir oyining oxiri, yakshanba kuni /milodiy 1801-yil 6-sentabrda) kelgani.

## Hukmdorning munosabati
Mazkur asarning boshqa nusxalari borligi, uning buyurtmachi ta’biga ma’qul boʻlgan yoki boʻlmagani ma’lum emas. Umarxon davrida Akmal Xoʻqandiy saroy shoirlari qatoridan joy olgan boʻlib, Qoʻqon adabiy muhitida munosib oʻrin egallagan. Uning tarixchi sifatidagi iqtidori ham yuqori boʻlgan. Biroq Umarxon oʻz davri tarixini yozishni Abdulkarim (Fazliy) Namangoniyga buyurgan.

## Manbalar
Raʼno Yarasheva

**Yarasheva Raʼno Sayfullayevna** (1961-yil 15-fevral, Kattaqoʻrgʻon, Samarqand, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek teatr va kino aktrisasi, Oʻzbekiston va Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan artist .

## Hayoti
Oʻz faoliyatini dastlab, teatr sahnasida pardozchi vazifasida boshlagan. Ikki nafar farzandning onasi. Turmush oʻrtogʻi vafot etgan. Komedik, tragedik va dramatik rollari bilan oʻzbek xalqiga yaxshi tanish. Aktrisa oilada 4 oʻgʻildan soʻng 5-farzand boʻlgan. Yoshligidan teatrda rol oʻynashni orzu qilgan ushbu isteʼdod egasi 23-yoshida Toshkent teatr va rassomchilik oliygohiga oʻqishga kiradi. Oʻqishni tamomlagach, dastavval, Oʻzbek milliy akademik dramma teatrida pardozchi-grimyor sifatida oʻz faoliyatini boshlaydi. Bir necha yil oʻtib u, ushbu teatrda „Yorqinoy“ nomli spektaklda oʻzining ilk rolini ijro etadi. Shundan keyin u, birin-ketin turli fimlarda qatnasha boshlaydi. Raʼno Yarasheva „Mehrobdan chayon“, „Sohibqiron“ va „Uvaysiy“ tarixiy fimlardagi rollari bilan oʻzbek xalqi orasida tanila boshlaydi. Bugungi kungacha aktrisa 20dan oshiq film va spektakllarda ishtirok etgan. Oʻzining aktrisalik faoliyati orqali 1999-yilda „O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan artist“ unvoni bilan taqdirlanadi. Hozirgi kunda, ijodkor, oʻz faoliyatini Yodgor Sagdiyev boshchiligidagi O'zbek milliy akademik drama teatrida davom ettirmoqda.

## Faoliyati
Oʻz faoliyati 23-yoshida — 1984-yilda boshlagan aktrisa hozirda 20 dan ortiq turli xil janrlardagi sahna koʻrinishlari va kinofilmlarda
rol ijro etgan. Oʻzbek xalqi uni asosan taʼsirchan aktrisa sifatida bilishadi. Shuningdek, Raʼno Yarasheva aktrisalikdan tashqari sheʼr yozish bilan ham mashgʻul boʻlgan. „Samarqand sogʻinchi“ (1996 y.), „Seni tashlab ketolmayman“ (1998 y.), „Hajr“ (2000 y.) sheʼriy toʻplamlari, „Ilohiy ishq qissasi“ nasriy asarlari chop etilgan. Raʼno Yarasheva O‘zbekiston yozuvchilari uyushmasi aʼzosi hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
*  Raʼno Yarasheva rol ijro etgan kinofilmlar roʻyxati
Abduvali Rajabov

**Abduvali Rajabov** (1982-yil 22-iyun, Sirdaryo shahri, Sirdaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbekistonlik xonanda va bastakor, Nihol mukofoti sovrindori. „Bevafo yor“, „Sensiz“, „Bir juft yurak“, „Visoling olis“ nomli albomlari orqali ommaga mashhur boʻlishga erishgan.

## Tarjimai holi
Xonanda 1982-yil 22-iyulda Sirdaryo viloyatining Sirdaryo shahrida tavallud topgan. Oilada yettita farzandning oltinchisi 2000-yil Toshkent estrada va sirk kollejiga oʻqishga qabul qilingan. 2007-yilda oila qurgan, hozirda 2 nafar farzandi bor. (Asadbek va Otabek). Nihol mukofoti sovrindori. Sanjar Shodiyev rejissorligi ostida suratga olingan Seni oʻzim boy qilaman filmida ham rol oʻynashga ulgurgan. Yosh boʻlishiga qaramasdan Abduvali Rajabov TARONA taqdimotida ketma-ket bir nechta nominatsiyalarni qoʻlga kiritgan. Jumladan Tarona-2003da „Yil yangiligi“ nominatsiyasida, Tarona-2004da „Yil qoʻshigʻi“ nominatsiyasida hamda Tarona-2005da „Yilning eng zoʻr erkak xonandasi“ nominatsiyalarida gʻolib deb topilgan. Hit qoʻshiqlari: „Yomgʻirlar“ va „Bevafo yor“ qoʻshiqlaridir.

## Diskografiyasi
Abduvali Rajabov tomonidan yaratilgan qoʻshiqlar oʻz vaqtida eng xit taronalar roʻyxatida eng yuqori oʻrinlarda turib kelgan. Uning xit musiqalar diskografiyasi mana bunday koʻrinishdadir: „Dunyo (mp3)“, „Chaki-Chaki“, „Onam“, „Onajon“, „Arazlamang“, „Yor yor“, „Salom“, „Nafasim oʻzing“, „Shikasta“, „Sen uchun“, „Hayot (feat Sardor Rahmatxoʻjayev)“, „Seni eslasam (feat Shoira Otabekova“, „Yuragim (mp3)“, „Yomgʻirlar (slow)“, „Yoningda“, „Sensiz“, „Ne kerak (mp3)“, „Oʻynasin“.

## Manbalar

## Havolalar
Abduvali Rajobovning eng xit qoʻshiqlari roʻyxati
Torgut oyrat

**Torgut**, shuningdek, **Torgʻud** deb ham yoziladi, Shinjonda, Gʻarbiy Moʻgʻulistonda va Sharqiy Qalmogʻistonda soʻzlashuvchi oyrat tilining lahjasidir (bu yerda u oʻsha mintaqaning adabiy tili boʻlgan qalmiq tiliga asos boʻlgan). Ushbu til oyratning boshqa tillariga qaraganda ko'proq so`zlashuvchilariga ega. Bu til Xitoydagi boshqa oyrat tillariga qaraganda yaxshiroq o'rganilgan.

## Tarqalishi
Torgut lahjasidan Rossiyadagi Sharqiy Qalmogʻistonda, Moʻgʻulistonning Xovd viloyatidagi Bulgan sumida va Xitoyda Shinjon avtonom viloyatining shimoli-gʻarbiy qismidagi uchta alohida hududda foydalaniladi.  Shinjonning oyrat (koʻp hollarda torgut tilida) soʻzlashadigan hududlarining toʻliq roʻyxatini quyidagicha: Bayangol va Bortala avtonom prefekturalari, Xoboksar va Dörbiljin okruglari hamda Tachengdagi Vusu shahri, Ili prefekturasidagi Kuriye, Tekes va Nilka tumanlari, Oltoy, Hamil va Changji prefekturalari hamda Shinjon poytaxti Ürümchi. Bu darajada keng tarqalishni Torgut oyrat qabilalarining tarixda "Dorben oyrat" klan fedratsiyasining a'zosi bo`lganligi bilan bog`lash mumkin.

## Grammatika

### Fonologiya
Torgutda qisqa yoki uzun boʻlgan  va  unli fonemalari mavjud. Bu unlilar soʻzning birinchi boʻgʻinida kelganda singarmonizmga uchraydi. Masalan Yozma moʻgʻulcha *talbigun*, xalxa -moʻgʻulcha "talbiun", Torgut  'keng'. Biroq, birinchi bo`g`inda kelmagan  va  unlilari neytral unlilardir. /oː/,  va /eː/ hech qachon soʻzning birinchi boʻgʻinidan keyingi o`rinlardan kelmaydi. Undoshlar harflari: .

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Birtalan, Ágnes (2003): Oirat. In: Janxunen 2003: 210-228.
* Bläsing, Uwe (2003): Kalmuck. In: Janxunen 2003: 229-247.
* Bulayg-a (2005): *Oyirad ayalgyu-yin sudulul*. Ürümči: Sinǰiyang-un arad-un kebel-ün qoriy-a.
* Kolo, Ž. (1965): *Zahčny aman ajalguu*. Ulan-Bator: SHUA.
* Kolo, Ž. (1988): *BNMAU dah' mongol helnij nutgijn ajalguuny tol' bichig: ojrd ajalguu*. Ulan-Bator: SHUA.
* Janxunen, Juha (ed.) (2003): *Mo'g'ul tillari*. London: Routledge.
* Sečenbagatur, Qasgerel, Tuyag-a, B. ǰirannige, U Ying ǰe (2005): *Monggul kelen-ü nutug-un ayalgun-u sinǰilel-ün uduridqal*. Kokeqota: Öbür monggul-un arad-un kebel-ün qoriy-a.
* Svantesson, Yan-Olof, Anna Tsendina, Anastasiya Karlsson, Vivan Franzen (2005): *Mo'g'ul tilining fonologiyasi*. Nyu-York: Oksford universiteti nashriyoti.
Tibet–Ladax–Moʻgʻul urushi

1679—1684-yillardagi **Tibet-Ladax-Mugʻal urushi** Moʻgʻul xonliklari qo`llovidagi Markaziy Tibetning Ganden Fodrang hukumati va Kashmirdagi Boburiylar imperiyasi qo`llovidagi Ladaxning Namgyal sulolasi oʻrtasida boʻlib oʻtgan.

## Sabablari
XVII asr oxirida Ladax Tibet bilan kurashda Butan tarafida turdi. Tibetliklar Ladaxni Butan bilan munosabatlariga aralashgani va Ladaxdagi Gelug monastirlarlariga zulm qilgani uchun jazolashga qaror qildi.

## Urush
1679-yilda 5-Dalay Lama Tashilxunpo monastirining lamasi Koshut **Galdan Chevanni** Ladaxga Tibet-Mo'g'ul harbiy yurishining qo'mondoni etib tayinladi. Aytishlaricha, u yurishga uchun qaror qabul qilishda bosh vazirining maslahatini tinglamagan.  Galdan Chevang birinchi navbatda Bashahrlik Raja Kehri Singx bilan shartnoma tuzib, unga Tibet bilan savdo qilish huquqini berganida o'z qanotlarini xavfsizlantirdi.

Galdan Chevan birinchi yurishdayoq Shakya Gyatso boshchiligidagi Ladax qo'shinini mag'lubiyatga uchratdi. Keyingi yili u Chang La (*Byan-la*) da yana ladaxlarni mag'lub etib, keyingi uch yil davomida Basgo va Tinggmosgang qal'alaridan tashqari Tibet hujumlariga qarshi turgan mamlakatni egalladi.

Boburiylar imperiyasining urushga aralashuvi bilan vaziyat o`zgardi. Kashmir o'sha paytda Boburiylar viloyati edi va Ladaxni o'z ta'sir doirasiga kiritgandi. 1683-yilda Kashmir gubernatori Ibrohimxonning oʻgʻli Fiday Xon boshchiligidagi qoʻshin Tibet-Moʻgʻul qoʻshinini magʻlub etib, Basgo qamalini tugatdi va Pangong koʻligacha taʼqibni davom ettirdi. Kashmirliklar Lexda masjid qurish va Ladax qiroli islomni qabul qilishi sharti bilan Ladaxlar hukmronligini tiklashga yordam berdi. Mugʻallar ladaxilar bilan shartnoma imzolab, ortga chekindilar. Kashmirlik tarixchilarning ta'kidlashicha, shundan so`ng Ladax qiroli islomni qabul qilgan. Biroq, Ladaxi yilnomalarida bunday narsa qayd qilinmagan va Ladaxliklar buni rad etishadi. Podshoh boburiylarning yordami evaziga ularga soliq toʻlashga rozi boʻldi.

Olim Yoxan Eleverskogning ta'kidlashicha, Tibet ustidan hokimiyat uchun kurashda Beshinchi Dalay Lama Tibet hududlari ustidan terror va zo'ravonlikni qo'llagan.

Jungʻor imperiyasi xoni Galdan Boshugtu xonning qoʻshimcha kuchlari yordamida 1684-yilda tibetliklar qayta hujumga oʻtdi. Tibetliklar g'alaba qozonishdi va Ladax bilan shartnoma tuzib, 1684-yil dekabrda Lxasaga qaytib ketishdi. 

## Tingmosgang shartnomasi
1684-yilda Ganden Fodrang Bosh vaziri Desi Sangye Gyatso  va Ladax qiroli Delek Namgyal urushni tugatish uchun Tingmosgang shartnomasini imzoladilar.  *Ladax yilnomalariga* ko'ra, shartnoma Tibet-Ladax chegarasini Demchok yaqinidagi Lxari oqimidan belgilab qo'ydi va Ladax Tibet o`rtasidagi savdo va soliq munosabatlarini tartibga soldi. 

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Sring

**Sring**, ***Blul***, ***Blur*** () — armanlarning puflab chalinadigan cholgʻu asbobi, pikkolo nayining bir turi. Sring 3 turdagi material: qamish, yogʻoch yoki metalldan yasalishi mumkin. Choʻponlarning anʼanaviy cholgʻu asbobi hisoblansa-da, kundalik hayotda raqsga joʻr boʻlishda ishlatiladi.

Sring — fleyra tovushiga oʻxshash mayin tovushli choʻpon naychasi. U ishi oʻyilgan yogʻochdan yasalgan boʻlib, bir tomoni yoʻgʻon. Bir yuzasida bir nechta teshigi bor.

„Sring“ nomi frigiyaliklarga xos soʻz. Bu „quvur, nay“ degan maʼnolarni anglatadi. Armanlar ham baʼzan bu atamani puflab chalinadigan asboblarning umumiy nomi uchun ishlatishadi, lekin koʻpincha uni nay (fleyta), qamishsurnay yoki burgʻularni atashda qoʻllashadi.

Sringni baʼzan „blool“ deb ham atashadi. Ushbu uzunchoq nay arman musiqa asboblarining eng tipik namusaidir.

## Manbalar
Foant (Lemnos qiroli)

**Foant** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Foant, Dionis va Ariadnaning oʻgʻli, Apolloniy va Ovidiyda xuddi shu ismli Lemnos shohi ga urgʻu beriladi, ammo ushbu maʼlumot ichki xronologiyaga zid ekani aniq: Ariadna Tesey argonavtlarining zamondoshlari bilan teng, uning nabirasi Gipsipila argonavt Yason bilan oila quradi. Radamant Foantni Lemnos shohi deb eʼlon qiladi.

Foant „Iliada“ da Lemnos shohi deb atalgan. Lemnos ayollari erkaklarni yoʻq qilishga qaror qilganlarida Gipsipila uni qutqaradi va sandiq ichiga solib, dengizdagi qoʻyib yuboradi. U Enoy oroli yaqinidagi baliqchilar tomonidan qutqariladi, nimfa Enoya unga oʻgʻil farzand — Sikinni tugʻib beradi. Keyinchalik uning qutqarilganidan xabar topgan Lemnos ayollari Foantni oʻldirishadi.

## Manbalar
Foant

**Foant** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Tavrlar (tavroskiflar) shohi. Daryolar xudosi Borisfenning oʻgʻli. Orest va Piladesni qurbonlik keltirmoqchi boʻlgan. Orest tomonidan oʻldirilgan. Yoki Ifigeniya tomonidan oʻldirilgan boʻlishi ham mumkin. Giginning soʻzlariga koʻra, Gipsipilaning otasi ekanligi ham taxmin qilinadi.

Evripidning „Tavriddagi Ifigeniya“ tragediyasining qahramoni.

## Manbalar
Butunjahon suv-botqoqlar kuni

**Butunjahon suv-botqoqlar kuni** () ― har yili 2-fevralda butun sayyorada nishonlanadigan xalqaro kundir.

## Tarix
Butunjahon suv-botqoqlar kuni 1997-yildan beri butun dunyoda nishonlanadi.

Bu kunni nishonlash sanasi tasodifan tanlanmagan: aynan shu kuni, 1971-yil 2-fevralda Eronning Ramsar shahrida (Mozandaron viloyati) „Suv-botqoq yerlar toʻgʻrisidagi konventsiya“ () imzolangan edi. Ushbu hujjat „Ramsar konventsiyasi“nomi bilan mashhur. „Suv-botqoq yerlari toʻgʻrisidagi Konventsiya“ xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan suv-botqoq yerlarini (asosan, suv qushlarining yashash joylari) himoya qilish uchun imzolandi.

2006-yil 18-yanvar holatiga koʻra ushbu Konvensiyaning ishtirokchilari 150 ta davlat boʻlgan. Ramsar konvensiyasiga qoʻshilish shartlaridan biri, unga qoʻshilishni istagan mamlakat hududida kamida bitta „Ramsar hududi“ ni yaratishdir. Shunday qilib, Rossiya Federatsiyasida „Ramsar uchastkalari“ federatsiyaning 21 ta sub’ekti hududidagi 35 ta suv-botqoq yerlarini oʻz ichiga oladi, ularning umumiy maydoni oʻn million gektardan ortiq.

Ushbu xalqaro kun tashkilotchilari turli tadbirlarni oʻtkazib, turli mamlakatlar jamoatchiligi va rahbariyatining eʼtiborini suv qushlarining yashash joylariga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlish va yer sayyorasi ekotizimidagi suv-botqoq yerlarining ahamiyatiga qaratishni maqsad qilib qoʻygan.

## Yana qarang
* Jahon suv kuni
* Jahon okeanlar kuni
* Jahon dengiz kuni
* Jahon atrof-muhit kuni
* Suv-botqoq yerlar
## Manbalar


## Havolalar
* «Всемирный день водно-болотных угодий» в «Календаре праздников»
* 2 февраля - Всемирный день водно-болотных угодий (Беларусь)
Efiopiyalik Finey

: *Xuddi shunday ismga ega boʻlgan frakiyalik avliyo Fineyni ham qarang.*

**Finey** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, Bel va Anxinoyaning oʻgʻli, Kadmning amakisi yoki (Gesiod, Asklepiad, Antimax va Ferekidlarga koʻra) Feniks (Agenorning oʻgʻli) va Kassiopeyaning oʻgʻli, Gellanikga koʻra — Agenorning oʻgʻli.

U birinchi marta Andromedaga unashtirilgan va Persey qizni qutqarganida unga qarshi fitna uyushtirgan, Persey esa uni toshga aylantirib qoʻygan. Ovidiyning soʻzlariga koʻra, Kefeyning ukasi Perseyni oʻldirmoqchi boʻlgan. U rahm-shafqat soʻrab yolvorgan, ammo Persey Meduzaning boshi yordamida uni ham toshga aylantirgan.

## Manbalar
Filammon

**Filammon** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasida buyuk musiqachi, Apollon va Xionaning (Filonida; yoki Apollona va Levkonoya) oʻgʻli.

Argiopaning eri, Famiridning otasi. Ferekidning soʻzlariga koʻra, argonavt.

Delfida oʻtkazilgan tanlovlarda qoʻshiq kuylash boʻyicha gʻolib boʻlgan. Lerna shahrida Demetra uchun muqaddas marosim oʻtkazgan, orixalkdan yasalgan yurakka doriy lahjasida yozilgan shu haqidagi hikoyada unga nisbat beriladi.

Filammon Flegiyga qarshi urushda argivlar otryadi bilan birga Delfiga yordam uchun ketayotgan vaqtida halok boʻlgan.

## Manbalar
Erifila

**Erifila** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Amfiarayning rafiqasi. Alkmeonning onasi. U Polinikdan sovgʻa sifatida marjon olgan va erini Fivaga qarshi yurishga otlanishga majbur qilgan. Fersandrdan sovgʻa sifatida peplos (libos) olgan va oʻgʻillarini Epigonlar yurishiga borishga undagan. Erifilaning oʻgʻli onasini otasi uchun qasos olish maqsadida oʻldirgan.

Argosdagi yodgorlik. „Odisseya“ va „Eneida“da Aidni taʼriflash vaqtida eslab oʻtilgan. Delfidagi Polignotning suratida Aidda, barmoqlarining uchlari bilan xitonining boʻyin sohasini ushlab turgan holatda tasvirlangan.

Stesixorning „Erifila“ dostoni bosh qahramoni, Sofoklning „Erifila“ (fr. 201 Radt) va „Amfiaray“ fojialari, nomaʼlum muallif, Nikomax va Aksiyning „Erifila“ tragediyalari qahramoni.

1900-yilda kashf etilgan „(462) Erifila“ asteroidi uning sharafiga atalgan.

## Manbalar
Erisihton

**Erisihton** (  „yerlar qoʻriqchisi“ yoki „yer taqsimlovchi“) — qadimgi yunon mifologiyasida Fessaliya qiroli Triopning oʻgʻli (boshqa bir versiyaga koʻra, Mirmidonning oʻgʻli), Mnestraning (Mestra) otasi. Manbalarda Efon ismi bilan ham keladi.

Ovidiyning yozishicha, u gamadriadaning qoni oqib turadigan muqaddas Demetra emanini kesib tashlagan. Kallimaxning soʻzlariga koʻra, Erisihtonning 20 nafar xizmatkori Dotiya (Fessaliya) dagi Demetra oʻrmonida oʻsadigan teraklarni kesib chiqishgan.

Ilohlarga nisbatan hurmatsiz munosabati uchun Erisihton Demetra tomonidan jazolangan va unga qondirib boʻlmaydigan ochlik balosi yuborilgan. Erisihton uyida bor hamma narsani yeb qoʻygan, barcha pullarini ovqat uchun sarflagan, qizi Mnestrani bir necha bor qullikka sotib yuborgan (u tashqi qiyofasini oʻzgartira olar va sotilganidan keyin otasining yoniga qochib kelardi). Erisihton oxir-oqibatda tanasini ham kemirib, oʻzini-oʻzi yoʻq qilgan.
Fayl:The Hamadryad by Émile Bin.jpg|Erysichthon va Hamadryad
Fayl:Erysichthon verkoopt zijn dochter Mestra Rijksmuseum SK-A-2572.jpeg|Erisixtxon qizini Mnestrga sotadi


## Yana qarang

* Uroboros
* Lyosh-Nihen sindromi
* Omon qolishni istagan odam

## Havolalar

* Triop va Erysichthon  2008 Arxivnaya kopiya
Erisihton (Kekropsning oʻgʻli)

**Erisihton** (Kekropsning oʻgʻli,   „yerlar qoʻriqchisi“ yoki „yer taqsimlovchi“) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni . Afina qiroli Kekrops I va Aglavra I ning oʻgʻli.

Plutarxning yozishicha, u Delosda Apollonning birinchi yogʻoch haykalini yasagan. Ilifiyaning eng qadimgi suratini Delosdan Afinaga olib kelgan. Delosdan uyga qaytish vaqtida vafot etgan. Tosh qabri Prasiyada (Attika demi) joylashgan. Platon tomonidan esga olib oʻtilgan.

## Manbalar
Stik

**Stick** (shuningdek,*Chapman stick*,  — tayoq) — elektr gitara turilaridan biri, tovush adapterli torli musiqa asbobi. 1970-yillarning boshida Emmett Chapman tomonidan tappingʻni yanada samarali chalish ishlab chiqilgan. BIlk namunasi 1974-yilda taqdim etilgan.

Tashqi tomondan, stik 8, 10 yoki 12 torli elektr gitaraning keng va juda choʻzilgan dastasiga oʻxshaydi. Ikkala qoʻl bitta tovushni chiqarish uchun ishlatiladigan gitaradan farqli oʻlaroq, stikda bir vaqtning oʻzida musiqaning bas, akkord va kuy qismini ijro etish mumkin. Shu nuqtai nazardan, stikni klavishali cholgʻu asboblari bilan taqqoslash mumkin.

## Stikdan foydalanuvchi sozandalar

* Toni Levin (Qirol Crimson, Piter Gabriel, suyuqlik tarangligi tajribasi, Pink Floyd)
* Jon Mayang (orzular teatri)
* Nik Beggs (Kajagugu, Ellis, Beggs va Xovard, Jon Pol Jons, Stiven Uilson)
* Moviy odam guruhi
* Anderson Bruford Ueykman Xou
* Bryus Kokbern
* Kinik va Gordian Knot gurihidan Shon Melon
* Rob Martino
* Kevin Keyt
* Robert Kulbertson
* Don Shiff
* Greg Xovard
* Abbi Klutario
* Stick Enterprises www.stick.com ishlab chiqaruvchisi rasmiy veb-saytida rus ijrochilaridan Boris Bazurov va hozirda Isroilda yashovchi Irene Orleanskiy qayd etilgan.
* Latviyaning „Baraka“ etno-jazz guruhi oʻz albomlari va jonli ijrolarida Chapmanning stikidan foydalanadi. Devika Evsikova — Yevropadagi kam sonli stik-basschilardan biri.

Weather Report guruhining sobiq bas gitaristi Alfonso Jonson stikni ommaga taqdim etgan ilk musiqachilardan biri edi. U guruhning „Black Market“ albomidagi baʼzi qoʻshiqlar musiqasida stikdan foydalangan.

## Yana qarang

* Guitar Warr

## Havolalar

* Rasmiy sayt
** Stik qanday ishlaydi
* Keng qamrovli sayt
Paxtakor FM (futbol klubi)

„Paxtakor-2“ – Oʻzbekistonning professional futbol klubi boʻlib, poytaxt Toshkentda joylashgan. Hozirda Oʻzbekiston Birinchi ligasida ishtirok etadi. Jamoa „Paxtakor“ klubining farm jamoasi hisoblanadi.

## Tarix
"Paxtakor-2" jamoasi „Paxtakor“ klubining futbol yetkazib beruvchi farm jamoasi hisoblanadi. 2012-yilda „Paxtakor-2“ Birinchi liga va Oʻzbekiston kubogida oʻzining professional ishtirokini boshlagan. 2012-yil 3-aprelda klub nomi „Paxtakor-2 Chilonzor“ nomiga oʻzgartirilgan.

2012-yilning 24-iyul kuni klub bosh murabbiyi Noʻmon Xasanov oʻz lavozimini tark etdi va „Paxtakor“ yoshlar jamoasiga bosh murabbiy etib tayinlangan. „Paxtakor-2“* *jamoasiga avval „NBU Osiyo“ klubida bosh murabbiy boʻlib ishlagan Ilhom Moʻminjonov yangi bosh murabbiy boʻldi. 2014-yildan klub eski nomi Paxtakor-2 deb oʻzgartirilgan.

2012—2016-yilgi mavsumlarda Oʻzbekiston Birinchi ligasida (*2018-yildan Oʻzbekiston Pro ligasi deb nomlangan*) oʻynagan. 2016-yilgi mavsum ligada „Paxtakor-2“ jamoasi soʻnggi, 17-oʻrinni egallagan edi.

## Futbolchilar

### Hozirgi tarkib

## Bosh murabbiylar

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayti
Boltiqboʻyi qoʻshiq va raqs bayrami

**Boltiqboʻyi qoʻshiq va raqs bayrami (**latv. Visparejie Dziesmu un Deju svetki, lit. Dainu ir sokiu sventes, est. Laulupidu) ― Latviya, Litva va Estoniyada milliy bayrami. Boltiqboʻyi qoʻshiq va raqs bayramllari har besh yilda bir marta (Litvada har toʻrtinchi yilda) oʻtkaziladi va mintaqaviy tanlovlarda gʻolib chiqqan mamlakatlarning eng yaxshi xor jamoalarini birlashtirgan xalq xor sanʼati yutuqlarini keng koʻrib chiqishning tantanali yakuni hisoblanadi.

2003-yil 7-noyabrda YUNESKO Boltiq boʻyi qoʻshiq va raqs bayramini insoniyatning ogʻzaki va maʼnaviy merosi asarini eʼlon qildi.Ispaniyalik yozuvchi Xuan Goytisolo boshchiligidagi 18 tasanʼat va madaniyat mutaxassislaridan tashkil topgan hakamlar hay’ati YUNESKO tomonidan jahon maʼnaviy merosi roʻyxatiga kiritilishi kerak boʻlgan 56 asarlaridan 18 ta dasturini tanladi.

## Latviya
Latviyada qoʻshiq va raqs bayramlari (Latviya. Vispārējie Dziesmu un deju svētki) 1873-yilda boshlangan Latviya xalqining ijtimoiy va madaniy hayotida koʻp yillik anʼanadir. Bayram Rossiya imperiyasi, SSSR va mustaqil Latviya davrida oʻtkazilgan.

Bayram kunlari (bir haftadan ortiq) Riga shahrida koʻchalar, maydonlar va bogʻlarni qamrab oladigan turli bayram tadbirlari oʻtkaziladi. Maʼruzachilar soni oʻn minglab. Shunday qilib, 2018-yilgi festivalda 43 ming ishtirokchi qatnashdi.

1965-yildan boshlab, jamlama xorning doimiy bosh dirijyori Imants Kokars (1921-2011) edi.

## Litva
Litvada qoʻshiq va raqs bayrami 4 yilda bir marta oʻtkaziladi.

## Estoniya
Estoniya qoʻshiq festivali (Est. Laulupidu) har besh yilda, iyul oyida Tallinda boʻlib oʻtadigan tadbirdir. Birinchi bayram 1869-yilning yozida Tartuda boʻlib oʻtgan. Ularning birinchi tashkilotchilaridan biri Yoxan Voldemar Jansen edi. Oxirgi bayram 2019-yilda boʻlib oʻtgan.

## Yana qarang
* Qoʻshiq maydoni
* Qoʻshiq va raqs bayrami (Latviya)
* Qoʻshiq maydoni (Tallin)
* Xoch yoʻli (film, 1990)
## Manbalar


## Adabiyotlar
* Arvo Ratassepp: *Eesti laulupeod*. Tallinn 1985
* *130 aastat eesti laulupidusid.* Tallinn 2002 (ISBN 9985-813-24-3)
## Havolalar
* The Baltic Song and Dance Celebrations unesco, 2003
* Ofitsialniy sayt prazdnika laulupidu
* Statisticheskiy dnevnik XXIV vselatviyskogo prazdnika pesni i XIV prazdnika tansa
Anjelika

**Anjelika** () ― Anne Golonning 13 ta romani, shuningdek, aktrisa Mishel Mercier ishtirokidagi beshta filmga moslashtirilgan romanining bosh qahramoni:

# "Anjelika — farishtalar marshi";
# "Anjelika gʻazabda" („Ajoyib Anjelika“);
# "Anjelika va qirol";
# "Yotirmas Anjelika";
# "Anjelika va Sulton".

Filmlar davomida Anjelika Baronessa de Sanse, de Montelu sifatida tanilgan; Anjelika, farishtalar marshi; grafinya de Peyrak; Madam shokoladi; Markiz du Plessis-Belliere. Anjelikaning goʻzalligi bor, u oʻjar va eri Tuluza grafi Jefri de Peyrakni (Rescator) sevib qolgan. Tashqi koʻrinishi xunuk boʻlishiga qaramay, Anjelika oxir-oqibat oʻz qalbining goʻzalligi bilan zabt etadi.

Ann Golonning soʻzlariga koʻra, Anjelikaning oʻziga xos prototipi yoʻq edi, bu jamoaviy, arxetipik tasvir. Serj Golon 1964-yilda Pari Match uchun rafiqasi bilan romanining muvaffaqiyatini sharhlar ekan, muvaffaqiyatli adabiy qahramon yoshlik, goʻzallik, dadillik va taʼsirchanlik kabi fazilatlarga ega boʻlishi kerak va bu sevgida buyuk sevgi va sadoqat undan ustun boʻlishi kerakligini aytadi.

Anjelika goʻzal va maftunkor, hayotining qiyin paytlarida unga hamdard boʻlgan u yoki bu odam tez-tez yordamga keladi, shu bilan biirga oʻzini himoya qila oladi, koʻpincha umidsiz vaziyatda paradoksal yechimlarni topadi, jonli aql va kuzatish unga yordam beradi.

Ann Golonning soʻzlariga koʻra, ekranga oʻtkazilganda, Anjelikaning qiyofasi baʼzi oʻzgarishlarga duch keladi, u oʻzining chuqurligini yoʻqotdi va uning harakatlariga motivatsiya baʼzan noaniq hisoblangan.

2013-yilda rejissor Ariel Zeitoun tomonidan suratga olingan Anjelika filmining yangi versiyasida bosh qahramonni Nora Arnezeder ijro etadi. Uning qiyofasi feminizm taʼsirida sezilarli oʻzgarishlarga duch keladi, shu bilan birga u moʻrtlik, zaiflik kabi fazilatlarini butunlay yoʻqotadi. Yangi film moslashuvining adabiy asl nusxadan (stenariydan kelib chiqmagan) boshqa ogʻishlari qatorida shuni taʼkidlash kerakki, Jefri de Peyrak kitobda tasvirlangan deformatsiyani yoʻqotadi va Anjelikaning bolalikdagi doʻsti Nikolay de bilan deyarli bir xil yoshda boʻladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* А. Эпштейн. Предисловие к роману, впервые опубликованное издательством Прогресс в 1971 году.
## Havolalar
* Официальный русскоязычный сайт посвященный Анн Голон и ее роману «Анжелика» http://anngolon-angelique.com/
*
Yer radiusi

**Yer radiusi** (**''R'' <sub>🜨</sub>** yoki **<math>R_E</math>** yoki sifatida belgilanadi) — Yerning markazidan uning yuzasi yoki unga yaqin nuqtagacha boʻlgan masofa. Yer sferoidi tomonidan Yerning figurasiga yaqinlashganda, radius maksimal  ga yetadi.

*Nominal Yer radiusi* baʼzan astronomiya va geofizikada oʻlchov birligi sifatida ishlatiladi, bu Xalqaro Astronomiya Ittifoqi tomonidan ekvatorial qiymat oʻlaroq tavsiya qilinadi.

Yer radiusini aniqlash va oʻlchashning usullariga egrilik radiusini misol qilish mumkin. Bir nechta taʼriflar qutb radiusi va ekvator radiusi orasidagi diapazondan tashqari qiymatlarni beradi, chunki ular mahalliy yoki geoidal topografiyani oʻz ichiga oladi yoki ular mavhum geometrik fikrlarga bogʻliq hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
*