open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yunus Rajabiy uy-muzeyi

**Yunus Rajabiy muzeyi** – Oʻzbekiston xalq artisti Yunus Rajabiy hayoti va faoliyatiga bagʻishlangan uy-muzey. Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida joylashgan.

## Tavsifi
Muzey 1997-yil dekabr oyida, Yunus Rajabiy tavalludining 100 yilligi arafasida uning oʻgʻli Hasan Rajabiy tomonidan tashkil qilingan. Muzeyning birinchi qavatida memorial va cholgʻu asboblar ekspozitsiyasi xonasi hamda mehmonxona joylashgan. Memorial xonada Yunus Rajabiyning mebellari, radio, ustki kiyimi, stolining ustida esa musiqa asbobi, notalari, ruchka, choynak-piyolalari qoʻyilgan.
Oʻzbekiston Respublikasi hukumatining 1989-yil 13-sentyabrdagi 301-son qarori va Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining 1989-yil 28-sentyabrdagi 385-son buyrugʻiga asosan 1957-1976-yillar davomida yashagan atoqli bastakor va hofiz, Yunus Rajabiy uy-muzeyi tashkil etildi.

## Maʼlumot
Yunus Rajabiy uy-muzeyi 1997-yil 19-dekabrda tashrif buyuruvchilarni qabul qila boshladi. Yunus Rajabiy 1897-yil 5-yanvarda Toshkent shahrining Chaqar mahallasida yashovchi bogʻbon oilasida, 16-farzand boʻlib dunyoga kelgan.
* 1910—1913-yillarda eski maktabda oʻqigan.
* 1913—1914-yillarda u musiqa ilmini tanlagan.
* 1918—1923-yillarda musiqa texnikumida tahsil olgan.
* 1923—1927-yillarda Samarqand shahrida ochilgan Pedagogika institutida ishlagan.
* 1927—yilda radio qoʻmita qoshida Toshkentda birinchi oʻzbek xalq milliy cholgʻu ansamblini tashkil etdi.
* 1934—1939-yillarda O`zbekiston davlat konservatoriyasida tahsil olgan.
* 1940—1941-yillarda Moskvadagi bastakorlik kurslarida tahsil olgan.
* 1942—1946-yillarda Maqomchilar ansamblini tashkil qilgan.
* 1959—1976-yillarda Maqomchilar ansamblini qayta tuzib, bu ansamblda umrining oxirigacha rahbarlik qilgan.
* 1953—yilda Oʻzbekiston Xalq artisti
* 1966-yilda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining akademigi
* 1967-yilda Mehnat qizil bayroq ordeni
* 1971-yilda Hamza mukofoti sovrindori
Yunus Rajabiyning 12 farzandi (7 oʻgʻil va 5 qiz) boʻlgan.

## Manbalar
Avatar: The Way of Water

***Avatar: The Way of Water*** () 2022-yilda ekranlarga chiqarilgan epik va ilmiy fantastika janrlaridagi film. Lightstorm Entertainment va TSG Entertainment studiyalari tomonidan ishlangan, 20th Century Studios tomonidan tarqatilgan. Filmga James Cameron rejissyorlik qilgan. Film 2009-yilda ishlangan *[[Avatar (film)|Avatar]]* filmi davomi hisoblanadi.

*Avatar: Suv Yoʻli* filmi premyerasi AQShda 2022-yil 16-dekabrda boʻlib oʻtdi. Film umumjahon boʻylab $2,320 milliard jamgʻardi va 2022-yilning birinchi va barcha davrlarning uchinchi eng kassabop filmiga aylandi.

## Rollarda

* Sam Worthington — Jake Sully
* Zoe Saldana — Neytiri
* Sam Worthington — Jake Sully
* Zoe Saldaña — Neytiri
* Sigourney Weaver — Kiri
* Stephen Lang — polkovnik Miles Quaritch
* Kate Winslet — Ronal
* Cliff Curtis — Tonowari
* Joel David Moore — doktor Norm Spellman
* CCH Pounder — Moʻat
* Edie Falco — general Frances Ardmore
* Brendan Cowell — kapitan Mick Scoresby
* Jemaine Clement — doktor Ian Garvin
* James Flatters — Neteyam
* Britain Dalton — Loʻak
** Chloe Coleman — Loʻakning bolaligi
* Trinity Jo-Li Bliss — Tuktirey („Tuk“)
* Jack Champion — Miles Socorro („Spider“)
* Bailey Bass — Tsireya („Reya“)
* Filip Geljo — Aonung
* Duane Evans, Jr. — Rotxo, a young male hunter and free-diver of the Metkayina.
* Giovanni Ribisi — Parker Selfridge
* Dileep Rao — doktor Max Patel
* Matt Gerald — Corporal Lyle Wainfleet

## Musiqasi

## Manbalar

## Havolalar
*  
*
Barselonadagi terror xuruji

**2017 Barselonadagi terroristik huruj** 17-avgust 2017-yili La Rambla koʻchasida Barselona, Ispaniyada boʻldi. Mikroavtobus yoʻlovchilar tomoniga yurganda 13 kishi halok boʻlgan va 100dan ortiq kishi jarohatlangan Ikkita shubha qilingan odamlar yayoʻb qochganlar..

Politsiya etishicha bu hujum tufayli ikkita odam xibisga olingan; Boshqasi politsiya bilan otishganda halok boʻlgan. Ripollda 20 yoshli odam aytishicha u bu mikroavtobusni ijaraga olgan va uning hujatlari oʻgʻirlangani haqida aytgan. Hujum qilganlar Islomiy Davlat askarlari boʻlgan va ular bu "hujum operatsiyasini koalitsiya mamlakatlar IShIDga hujum qilmoqchi boʻlgani uchun, shu hujum javob boʻlgan" deb aytadi Amaq axborot agentligi.

## Voqealar
Taqminan mahalliy soat 17:05da oq mikroavtobus La Rambla koʻchasida yoʻlovchilar tomoniga haydagan, Plaça de Catalunya maydoni va Gran Teatre del Liceu opera teatri orasida.

Haydovchi voqea yuz bergan joydan koʻzdan gʻoyib boʻlgan.

## Hujumdan soʻng
### Ichki hukumat javobi
Shahar politsiyasi tomonida *Gabia* operatsiyasi yoʻlga qoʻyilgan va jinoyatchilarni qidirish boshlangan. Hamma ommabop Barselonadagi tadbirlar bekor qilingan. Kataloniya prezidenti Carles Puigdemont va Barselona hokimi Ada Colau oʻzining taʼtillarini bekor qilishgan, bu voqea jarayonlarida qatnashishi uchun va yordan berish uchun. 

## Halok boʻlganlar va jarohatlanganlar

oʻn uch kishi halok boʻlgan va 100 dan ortiq kishi jarohatlangan. Oʻlganlar orasida Belgiyalik ayyol va 3 nemislar boʻlgan.

### Xalqaro voqeadan soʻng javoblar
* Irlandiya: Xorijiy ishlar vaziri Simon Coveney (:en: Simon Coveney) aytishicha u bu voqealar bilan gʻayratga tushgan va u :Irlandiya hukumati tomonidan men oʻz taziyalarimni va Ispaniya xalqi bilan birdamligimni bildiraman".
* Yevropa Ittifoqi: Donald Tusk aytishicha YeI Ispaniyaga toliq terrorizm bilan kurashishga yordam berishga tayyor. Antonio Tajani hamda Ispabiyaga yordam berish keragi haqida aytdi. 
*: Rossiya prezidenti Vladimir Putin  Ispaniya qiroli VI Filippga yuborilgan telegramda bu terroristik hujumlardan u oʻz hamdardligini bildirdi hamda jarohat olganlarga tez oʻziga kelishi va qurbon boʻlgan odamlarning yaqinlarigi oʻz taziyasini bildirdi. Rossiya tashqi ishlar vaziri Twitterda bu hujumni hukm qildi.
* bosh vaziri Benjamin Netanyahu Isroil xalqidan halok boʻlgan odamlarning yaqinlariga va jarohatlanganlarga oʻz taziyasini bildirdi.

## Manbalar
Eurovision Osiyo qoʻshiq tanlovi 2018

*Eurovision Osiyo qoʻshiq tanlovi* birinchi marotaba 2018-yil boʻlib oʻtadi. Osiyo-Tinch okeani Eurovision tanlovi bilan hamkorlikda boʻladi, u 60 yildan beri hamkorlikdadir. Tanlovning finalini 20 ishtirokchidan oʻtkazilishi aytilgan.

2017-yil 20-avgust kuniga faqat 6 mamlakat tanlovda qatnashishini xabar qilgan.

## Oʻtkazilish joyi
Singapurdan boshqa, yana ikki shahar tanlov oʻtkazilishiga qiziqish bildirgan: Gonkong va Avstraliya. Singapur 4 million AQSh dollari ketkizishi haqida xabar berdi. Yangi Janubiy Uels va Sidney tanlovga koʻp xarajat qilishi mumkinligini aytdi, faqatgina Sidneyda oʻtkazildigan bʻolsa.

**Tanlov oʻtkazilishida qiziqish bildirgan mamlakatlar**
*  Sidney — birinchi boʻlib oʻzida oʻtkazmoqchi boʻlgan shahar.
*  Singapur — shahar hukumati qoʻllab quvatlashligi haqida xabar qilishgan va 4 million dollar ketkaziishga tayyorligini aytgan.
*  Gonkong — shahar hukumati tanlovda qiziqishi borligini aytdi.

## Ishtirokchilar
2017-yil 20-avgust kuniga kelib 6 mamlakat ushtirok etshi haqida xabar qilgan.

### Boshqa mamlakatlar
Tanlovda faqat Osiyo-Tinch okeani radioeshitirish uyushmasi aʼzolari ishtirok etishi mumkin, sababi har bir mamlakatlar oʻzida tanlovni koʻrsatishlari kerak. ORU hamma 42 mamlakatlarga ishtirok etishishga taklif qiladi, hozir uyushma aʼzolari ishtirok etishi haqida maʼlumot yoʻq.

**Pasroq keltirilgan mamlakatlar 2018-yili tanlovda ishtirol etishi haqida maʼlumot bermagan.**
*  Afgʻoniston
*  Ozarbayjon
*  Bangladesh
*  Butan
*  Bruney
*  Kambodja
*  Sharqiy Timor
*  Misr
*  Fiji 
*  Hindiston
*  Indoneyziya
*  Eron
*  Iordaniya
*  Qozogʻiston
*  Kiribati
*  Qirgʻiziston
*  Laos
*  Malayziya
*  Maldivalar
*  Moʻgʻuliston
*  Myanma 
*  Nepal
*  Yangi Zelandiya
*  Pokiston 
*  
*  Filippinlar
*  Qatar
*  Samoa
*  Saudiya Arabistoni
*  Shri-Lanka
*  Tailand
*  Tonga
*  Turkiya
*  Turkmaniston
*  Oʻzbekiston
*  Vanuatu
*  Vetnam

## Yana qarang
*Eurovision qoʻshiq tanlovi 2018

## Havolalar
* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Yandeks xaritalari

**Yandeks xaritalari** () - Yandex kompaniyasi tomonidan yandex.uz/maps manzilida bepul taqdim etilgan axborot-qidiruv kartografik xizmat. 2004-yilda ishga tushirilgan. Xizmatda butun dunyoning batafsil xaritasi keltirilgan. Xarita bo'yicha qidiruv va marshrut tuzish imkoniyatlari bor. Dunyoning bir qator mamlakatlari va MDH, shu jumladan Oʻzbekiston uchun ham, kompaniya har ikki haftada yangilanib boruvchi, faqat oʻzining xaritasidan foydalanadi.

## Imkoniyatlari
Xaritalar toʻrt xil koʻrinishda mavjud: sxemalar, sun'iy yoʻldosh suratlari, sun'iy yoʻldosh suratlari yozuvlaКЭУю
r va shartli belgilar bilan (gibrid) va xalq xaritasi.

## Yandeks xalq xaritasi
Яндекс.Народная карта (rus. Tarj. *[https://n.maps.yandex.ru/ Yandeks xalq xaritasi]*) orqali uy, bino va tashkilotlarni xaritaga qoʻshish imkoniyati foydalanuvchilarga berilgan. Tekshirishlardan soʻng ma'lumotlar Yandeks xaritalaridan joy egallaydi.

## Yana qarang

* OpenStreetMap
* Google Xaritalar
Burger King

**Burger King** - AQShning Florida shtatidagi Miami shahrida joylashgan fast-food restoranlar birlashmasi.

Burger King Avstraliyada ishini kengaytirishga qaror qilganida, ular oʻzlarining bizneslarini kichikroq oziq-ovqat doʻkoni egasiga topshirishganini bilishardi. Aslida Perth da tashkil etilgan Burger King Coporation ning birinchi Avstraliyalik franchayri notoʻg'ri "Hungry Jack's" deb nomlangan, franchayzaning nomini va hisini oʻzgartirdi Jek Cowin. Jekning hozirgi gurjnerlar toifasini, shuningdek, Avstraliyalik mutaxassis Burger Ausseni sotayotganligiga ishonch hosil qiling. Ushbu burger Avstraliyalik sevimli baliq va krem taʼmi, jumladan tuxum, Bekon, piyoz, koʻk goʻsht va goʻsht, sous va pomidorga asoslangan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Official news & press
* Burger King McLamore Foundation
Gloria Stuart

**Gloria Frances Stuart** (; tugʻilgan paytidagi ismi: **Gloria Stewart**; 1910-yil 4-iyul, Santa Monica, Kaliforniya, AQSh – 2010-yil 26-sentyabr, Los-Anjeles, Kaliforniya, AQSh) – amerikalik aktrisa va faol. Oscar va Oltin globus mukofotlariga nomzod boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
VPN

**VPN** () – shaxsiy tarmoqni jamoat tarmogʻi orqali uzaytiradi va foydalanuvchilarning *shaxsiy tarmoqqa* bevosita ulangan boʻlsa, foydalanuvchilarga birga yoki umumiy tarmoqlarda maʼlumotlarni qabul qilish va olish imkonini beradi („Qisqasi, u sizning kompyuteringiz va *VPN xizmat serverlari* oʻrtasida tunellangan xavfsiz, shifrlangan aloqa yaratadi“). Buning uchun *VPN ilovalari* foydali boʻlishi mumkin. Xususiy tarmoqni boshqarish imkonini beradi. VPN-lar korporativ boʻlmagan korporativ intranetlardan xavfsiz foydalanishni taʼminlaydi. Ular geografik jihatdan integratsiyalangan tarmoqlarni birlashtiradigan tarmoqni taʼminlash uchun ishlatiladi. Individual Internet foydalanuvchilari oʻzlarining proksi-serverlariga VPN bilan simsiz operatsiyalarni amalga oshirish, geografik cheklovlar va senzurani toʻxtatish yoki shaxsiy identifikatsiyani va joylashuvni himoya qilish uchun ulanishlari mumkin. Biroq, ayrim veb-saytlarga geografik cheklovlar uchun maʼlum VPN texnologiyasiga kirish taqiqlanadi. VPN alohida ulanishlar, virtual tunnel protokollari yoki shifrlash transporti bilan virtual portni oʻrnatish orqali yaratiladi. U katta Internet tarmogʻiga ega VPN keng maydonli (WAN) tarmoqning afzalliklarini taʼminlaydi. Foydalanuvchilar nuqtai nazaridan, xususiy tarmoq ichida masofadan turib foydalaniladigan resurslarga kirish. Anʼanaviy VPN-lar nok-to-nuqta topologiyasida tasvirlanadi va taʼsirni tasdiqlamaydi yoki taʼsir qilmaydi, shuning uchun Microsoft Windows NetBIOS toʻliq qoʻllab-quvvatlanmaydi yoki Mahalliy Tarmoq (LAN). Dizaynerlar virtual cheklovlarni bartaraf etish uchun Virtual Private LAN Services (VPLS) va layer-2 tunnel protokollari kabi VPN-larni ishlab chiqdi.

## Ishlash prinsipi
VPN ishlaydigan prinsip quyidagicha:

# Shifrlash: *VPN-tarmoq* orqali oʻtkaziladigan maʼlumotlar shifrlanadi, yaʼni oʻgʻirligi va muvaffaqiyatsiz toʻxtalishi kerak boʻlgan katta sonlar bilan kodlanadi. Bu, foydalanuvchilarning maʼlumotlarini hujum va hokazoliklardan himoya qiladi.
# IP-manzillar: VPN, foydalanuvchilarga oʻziga xos *IP-manzillar* taqdim etadi. Bu, foydalanuvchilarni asosiy IP-manzillariga nisbatan anonim boʻlishiga yordam beradi va ulanishlar uchun foydalanuvchilarni nomaʼlum boʻlishi mumkin.
# Uzluksiz ulanish: VPN, foydalanuvchilarga uzluksiz internet ulanishlarini taʼminlaydi, yani ulanishlar oʻrtasida bloklangan resurslarga va internetda taqiqlangan tarmoqlarga kirish mumkin boʻladi.
# Oʻzlashtirilgan yoʻnalishlar: VPN-tarmoqlar, maʼlum resurslarga yoʻnalish berish uchun oʻzlashtirilgan yoʻnalishlarni taqdim etadi. Bu, tarmoq ichida ulanishlarda sifatli tezlik va sifatni taʼminlaydi.

VPN-ni foydalanish tarmoq xavfsizligini oshirish, internet foydalanuvchilari uchun maxfiylikni taʼminlash, korporativ tarmoqda ishlash, geografiyaning chegaralarini oʻtish, yengil tarmoqlarga ulanish berish va boshqa turli maqsadlarga erishish uchun qoʻllanadi. Shuning uchun VPN bugungi kunda internet foydalanuvchilari uchun muhim tarmoq vositasidan biri hisoblanadi.
## Manbalar
Carl's Jr.

**Carlʼs Jr.** - AQShning Kaliforniya shtatidagi Los Angeles shahrida joylashgan fast-food restoranlar birlashmasi. Carl Karcher tomonidan tashkil etilgan va CKE Enterprises tomonidan boshqariladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Hermes Conrad

**Hermes Conrad** () — „Futurama“ multseriali qahramoni. Unga Phil LaMarr ovoz bergan.

Hermes „Planet Express“ buxgalteridir. Yamaykalik Hermes 37-darajali qogʻozboz boʻlib, bundan juda faxrlanadi. Bundan tashqari, u limbo oʻyini chempioni hamdir.

## Manbalar
Gʻofur Abdurahmonov

**G'afur Muhamedjanovich Abduraxmanov** - 1936 yil Toshkent viloyatining Zangiota tumanidagi Keles tumanida tug'ilgan.

## Biografiya
Toshkent san'at kollejida o'qigan. P.P. 1950-55 yillarda Benkov (hozir Respublika san'at kolleji). Bundan tashqari A.N. Toshkent teatr va san'at institutida tahsil oldi. Ibragimova. Ostrovskiy (hozirgi K. Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti) 1955-61 yillarda tashkil etilgan .

Toshkent san'at kollejida o'qigan.

U Toshkentda yashadi va ishladi.

Toshkent san'at kollejida o'qigan. P.P. Benkov. 1965-1972 yillarda Respublika san'at kollejining direktori.

Rasmlar, janrlarning portretlari, hali ham hayotga bo'yalgan. Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan so'ng u O'zbekiston tarixiga oid bir nechta rasmni yozgan. Masalan, "Amir Temur", "Bobur portreti", "Qadim Samarqand".

2006 yilda O'zbekiston Badiiy akademiyasining oltin medali bilan taqdirlandi.

## Manbalar
Birmingem Qamoqxonasidan Noma

**Birmingem Qamoqxonasidan Noma**, shuningdek **Birmingem Shahar Qamoqxonasidan Maktub** va **Bu Habash Sizga Birodar** kabi nomlar bilan mashhur bo'lib, 1963-yilning 16-aprelida  Martin Luther King Jr. *(Martin Lyuter King)* tomonidan yozilgan ochiq xat hisoblanadi. Ushbu xat irqchilikka qarshi kuch ishlatilmaydigan  strategiyani himoya qiladi. Unda insonlarning adolatsiz qonunlarni buzishga va sudlarga adolat kelishini abadiy kutishning o'rniga to'g'ridan-to'g'ri harakatlar qilish uchun axloqiy mas'uliyatlari borligi aytiladi. Javob uchun bo'lish ataladi kabi bir "begona," Shoh yozadi, "Nohaqliklar har joyda bir tahdid uchun adliya hamma joyda".

1963-yilgi Birmingem kampaniyasida yozilgan ushbu maktub keng nashr etilgan va Amerika Fuqarolik Huquqlari Harakati uchun muhim matnga aylandi.

## Fon

## Bibliografiya
* 
*   
* 
* 
* Rieder, Yaponiyaning (2013). *Xushxabar Ozodlik: Martin Luther King, Jr. ning Xat Dan Birmingham Qamoq*. Bloomsbury Bosing. ISBN978-1620400586
* 

## Havolalar
* "Birmingham Qamoqqa dan xat" (matn terish-ridden, to'liq matnli nashr Bates Kolleji da)
* Xat dan Birmingham Qamoqqa pdf formatda dan Martin Luther King, Jr. ilmiy-Tadqiqot va Ta'lim Instituti qoshidagi Stenford.
* "Alabama tomonidan bayon "Birlik uchun Qo'ng'iroq"" deb ataladi yuqorida Clergymen 
* Birmingham bir Qamoqqa dan Xat bo'yicha EDSITEment dars 
* Xat dan Birmingham Qamoqqa  maqola da BhamWiki.com
* Birmingham Qamoqqa maqola, Alabama o'zbekiston respublikasi Ensiklopediya dan xat 
* ''Walker v. Birmingham'' bilan injunction qarshi norozilik bildirib yilda-Ilova
Qirgʻiziston fuqarolari uchun viza tartiblari

**Qirgʻiziston fuqarolari uchun visa tartiblari**. Qirgʻiziston fuqarolari uchun viza talablari Filippin (2014-yil 15-aprel) va Indoneziya (2015-yil sentabr) tomonidan bekor qilindi.

Quyidagi mamlakatlar Qirgʻiziston fuqarolari uchun viza talablarini qayta tikladi: Estoniya (1992-yil 1-iyul), Latviya (1993), Litva (1993-yil 1-noyabr), Slovakiya (6-may 1994-yil), Vengriya (1-dekabr 1997-yil) , Bolgariya (1-yanvar 1999-yil), [7] Turkmaniston (19-iyun 1999-yil), Ruminiya (1-iyul 2000), Chexiya Respublikasi (22-oktabr 2000) [9] va Polsha (3-noyabr 2000-yil).

__TOC__

## Viza tartiblar xaritasi

## Viza tartiblari

## Dependent, Disputed, or Restricted territories
;Unrecognized or partially recognized countries

;Dependent and autonomous territories

## See also

* Visa policy of Kyrgyzstan
* Kyrgyzstani passport

## References
Turanga Leela

**Turanga Leela** () — „Futurama“ multseriali qahramoni. Unga Katey Sagal ovoz bergan.

Leela 2975-yilning 29-iyulida tugʻilgan. Ota-onasi — Turanga Morris va Turanga Munda. Leela bir koʻzli yosh ayol boʻlib, „Planet Express“ shirkatida fazoviy kema dargʻasi boʻlib ishlaydi. Philip J. Fry uni sevishini bilsa-da, ancha vaqtgacha u bilan yaqin munosabatlar boshlashdan bosh tortadi.

## Izohlar

## Manbalar
Club Nacional de Football

**"Nasyonal" Futbol Klubi** (isp.: *Club Nacional de Football*)— Urugvayning yetakchi futbol jamoasi. 46 marta mamlakat chempioni, 3 marta Libertadores kubogi va Interkontinental kubogi chempioni.

## Tarix

Klubga 1899-yil 14-may Montevideo shahrida tashkil etilgan, 1901-yildan boshlab Urugvay birinchi ligasining doimiy vakili. Oʻsha yili jamoa orasida mavsumni ikkinchi pogʻonada yakunladi. Oradan bir mavsum o’tgach, 1902 yilda, Nasyonal oʻzining birinchi chempionlik unvoniga erishadi. Prezident Xose Mariya Delgadoning boshchiligida, Nasyonal Rio de la Plataning etakchi klublaridan biri bo'ldi.

1939 va 1943 yillarda ichki chempionatni ketma-ket besh marta yutgan edilar.

1971 yilda klub **[[Libertadores kubogi]]**, **Inter-Amerikalik kubogi** va **Qit'alararo kubok** ni birinchi marta yutgan edilar.

## Yutuqlari
* **Urugvay chempioni (46):**
** 1902, 1903, 1912, 1915, 1916, 1917, 1919, 1920, 1922, 1923, 1924, 1933, 1934, 1939, 1940, 1941, 1942, 1943, 1946, 1947, 1950, 1952, 1955, 1956, 1957, 1963, 1966, 1969, 1970, 1971, 1972, 1977, 1980, 1983, 1992, 1998, 2000, 2001, 2002, 2005, 2005/6, 2008/9, 2010/11, 2011/12, 2014/15, 2016.
* **Libertadores kubogi chempioni (3):**
** 1971, 1980, 1988.
* **Qit'alararo kubogi chempioni (3):**
** 1971, 1980, 1988.
* **Inter-Amerikalik kubogi chempioni (2):**
** 1972, 1989.
* **Janubiy Amerikalik Re-kubogi chempioni (1):**
** 1989.

## Stadion

***Gran Parque Central*** (Oʻzb.: Buyuk Markaziy Park) koʻp maqsadli stadion boʻlib, asosan futbol oʻyinlari boʻlib oʻtadi, Nasyonal futbol klubining uy stadioni hisoblanadi. Stadion 1900-yili qurib bitkazilgan va 2004-yili to'liq kapital rekonstruksiya qilingan. 26.500 muxlisni o'z bag'riga sig'dira oladi.
Ushbu stadionda 1930-yilgi Jahon Chempionatining dastlabki uchrashuvga  oʻyinlari oʻtkazilgan.

## Nasyonalning Mashhur Futbolchilari

## Havolalar
* Klub rasmiy veb-sayti (''Ispan tilida'')
Murod I

**Murod I** Xudovandigor (1326—1389) — Usmonlilar imperiyasining 3-sultoni (1362-1389).

Usmonlilar sulolasiga mansub Turkiya sultoni (1362—1389). Sulton Oʻrxon Gʻoziyning oʻgʻli. Taxt tepasiga kelgan Murod I birodarlari Ibrohim va Xalillarni qatl etgach, Kichik Osiyoning sharqiy va janubiy xududlarini oʻz tasarrufiga kiritadi. Tez orada mamlakatning ilgari qoʻldan chiqqan gʻarbiy yerlarini qaytarib oladi. 1362-yil bolgarlarning Filippopol (Plovdiv) shahrini zabt etadi. Oradan 2 yil oʻtgach, bolgar shohi Shishman usmoniylar sultoniga xiroj toʻlovchiga aylanadi. Murod I 1370-yillarda poytaxtni Edirne (Adrianopol)ga koʻchiradi. Murod I 1376-yil Vizantiya tasarrufiga oʻtgan Gallipoli yarim orolini qaytarib oladi; 1370—1380-yillarda Bolkrndagi barcha yerlarni bosib oladi. 1389-yilning iyunida Murod I ulkan armiyasi bilan serb yerlariga kiradi. Kosovo maydonida knyaz Lazar boshlik, serb kuchlari bilan toʻqnashadi (1389-yil 15-iyun). M.I qaror-gohiga Lazar armiyasi haqida maʼlumot bermoqchi boʻlgan serb-krchoq Miloshni olib kelishadi, u tusatdan Murod I ning yuragiga xanjar sanchadi. Biroq, Murod I ning qoʻshini jangda gʻalaba qozonadi. Asirga olingan Lazar jon berayotgan Murod I koʻz oʻngida qatl qilinadi. Murod I ning toʻngʻich farzandi Boyazid I Yildirim sultonlik shohsupasiga oʻtiradi.

## Manbalar
Murod II (Usmonlilar imperiyasi)

**Murod II** — Sulton Murod II Gʻoziy (1404—1451) — Usmonlilar sulolasita mansub Turkiya sultoni (1421—44, 1446—51), Mehmed I Chalabiyning oʻgʻli. M.P taxtga oʻtirgandan keyin usmoniylarga tegishli yerlarning maʼlum kismini egallashga muvaffaq boʻlgan, is-yonkor Mustafoga qarshi kurash boshlagan. 1422-yil Bursadan uzoq boʻlmagan Ulubad daryosining boʻyidagi jangda Mustafoning lashkari tormor etiladi va oʻzi qochadi. Tez orada Mustafo qoʻlga olinib, osib oʻldiriladi. 1424— 26 yillarda MP ilgariroq qoʻldan ketgan Aydin, Menteshe, Germiyan, Saruxan va Hamid beyliklarini qayta oʻz tasarrufiga kiritadi. 1422-yil 24-avgustda Konstantinopolga qilingan hujum samara bermaydi. 1424-yil Vizantiya sultonga xiroj toʻlashga majbur boʻladi. 1440-yil M.P Serbiyaga yurish qiladi. 1444-yilning 10-noyabrda Varna yaqinida M.P Yanosh Xunyadi boshliq chex-venger lashkarini magʻlub etadi. 1444-yilda M.P oʻz ixtiyori bilan oʻgʻlining foydasiga taxtdan voz kechadi, ammo ichki va tashqi vaziyat 1446-yilda uni yana taxtga qaytishga majbur qiladi. 1447-yilda Pelopon-nesni gʻorat qiladi, Korinfni zabt etadi. 1448-yilning 17—19 dekabrda Kosovo jangida Xunyadini yana bir bor magʻlub etadi. 1449—50 yillari Albaniyaga 2-marta yurish qiladi. U adolatli va insofli hukmdor sifatida nom qoldirgan...

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Novichev A. D., Istoriya Tursii, t.1, L., 1963; Petrosyan Yu. A., Osmanskaya imperiya. Mogushestvo i gibel, M., 1990.
Murod IV

**Murod IV** — (, *Murād-ı Rābiʿ*; 26/27 Iyul 1612 – 8 Fevral 1640) Usmonlilar imperiyasining 1623-1640 yillardagi hukmdori.
## Hayoti
Sulton Ahmad I (1603-17) va etnik yunon Koʻsem Sultonning o’g’li. 1623-yilda u aqli zaif amakisi Mustafo I o’rniga taxtga o’tqizilgan. Taxtiga oʻtirganda 11 yoshda edi. Saltanat noibi vazifasini u voyaga yetguniga qadar, Ko’sem Sulton bajargan Hukmronligi davrida armiya kuchaytirilgan, Usmonli-Safaviy urushida (1623-39) g’alabaga erishilgan. Murod IV Istanbul shahrida tsirrozdan 27 yoshida vafot etgan. Taxtga uning aqli zaif ukasi Ibrohim I (1640-48) o’tqizilgan.
Turkiyaning ”Ko’sem” teleserialida Murodning bolaligi Cağan Efe Ak tomonidan tasvirlangan, sulton sifatida esa aktyor Metin Akdülger ijro etgan.
## Manbalar
Layal Abboud

**Layal Abboud** (:[layāl ʿab'boud]; tug'ilgan 15-may 1982) bir Livan pop qo'shiqchi, xalq musiqa entertainer, tovush-lyric shoir, konsert dancer, mos model, Musulmon gumanitar va businesswoman.

## Manbalar
Ahmad II

**Ahmed II** (احمد ثانى *Aḥmed-i <u>s</u>ānī*) – Usmonlilar imperiyasining 1691-1695-yillardagi hukmdori, Sulton Ibrohim I ning oʻgʻli, Sulaymon II ning ukasi.

## Biografiyasi
Sulton Ibrohim I va Hatice Muazzez Sultonning oʻgʻli, Mehmed IV va Sulaymon II ning ukasi. Taxtga oʻtirishdan oldin 40 yildan ortiq vaqtini Toʻpqopi saroyida qafasda oʻtkazdi.

Ahmad II hukmronligi davrida Muqaddas Liga bilan urush Usmonlilar uchun muvaffaqiyatsiz davom etdi. 1691-yil 19-avgustda Usmonli qoʻshini Slankamen jangida Badenlik Lyudvig qoʻmondonligi ostida imperator qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradi. Bu jangda vazir Fozil Mustafo Koʻprülü halok boʻldi.

Oʻsha davrda Arabaji Ali Posho Sadr vazir boʻldi. Edirnedagi imperator kengashining yigʻilishida Rumeliya bosh qozisi Arabaji Ali 1692-yilgi kampaniyaga tayyorgarlikni nazorat qilish uchun darhol Belgradga borishi kerakligini aytdi. U istar-istamas rozi boʻldi. Qish faslining boshlanishi bilan ketishi kechiktirilgani uchun uch-toʻrt oyda yetib keldi. Shuning uchun Edirne qoʻshinning qishlash joyi va harbiy tayanch nuqtasi deb eʼlon qilindi.

Tez orada hukumat amaldorlari oʻrtasida hokimiyat uchun kurash boshlandi. Bu kurash qurbonlari mol-mulki musodara qilingan Bosh vazir Arabaji Ali Posho va Rodosga surgunga yuborilgan Amjazade Husayn Posho boʻldi. Endi avstriyaliklarning Dunay frontidagi oldingi bazasi Belgraddan atigi bir necha yurish narida joylashgan Petrovaradin edi. Usmoniylar armiyasining yuqori qoʻmondonligi hozirda shimolga hujum haqida gap boʻlishi mumkin emasdi. Dunayda oldingi chiziqni ushlab turish uchun kuchlarini jamlashlari kerak edi. Noyabr oyida, Belgrad qal’asini qayta tiklash va mustahkamlashni vaqtincha toʻxtatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan soʻng, armiya Edirnega qaytdi.

1695-yil 6-fevralda suvchechakdan vafot etdi.

## Manbalar
Abdulmajid I

**Abdulmajid I** ( *ʿAbdü'l-Mecîd-i evvel*; 23/25 Aprel 1823 – 25 Iyun 1861) – Usmonlilar imperiyasining 31-podshohi. Hukmronlik davrida mamlakatda millatchilik kayfiyatlari avj olgan.

## Hukmronligi
Misr poshosi Muhammad Alini tinchlantirgan. Gʻarb madaniyatidan maftun boʻlgan. Otasi boshlagan islohotlarni (Tanzimat) davom ettirdi. Uning davrida musulmon boʻlmaganlarga armiyada xizmat qilishga ruxsat berildi, davlat madhiyasi va bayrogʻi qabul qilindi, qonunchilik Napoleon kodeksiga muvofiq qayta tuzildi va texnologik yaxshilanishlar yuz berdi (temir yoʻl va telegraf paydo boʻldi).

Reshid Mustafo poshoning maslahati bilan 1839-yil 3-noyabrda mashhur Xatti Sharifni chiqardi va bu hujjat bilan barcha Usmonli fuqarolariga teng himoya qilishni vaʼda qildi.

Abdulmajid I hukmronligi davrida amalga oshirilgan islohotlar bir-biriga zid edi.

1840-yillarda Sulton Irlandiyadagi ocharchilik paytida, Britaniya hukumatining xohishiga qarshi borib, irlandlarga pul va non bilan yordam berdi.

1850-yilda Angliya tomonidan qoʻllab-quvvatlangan Usmonli imperiyasi 1848-yilgi inqilobning Polsha qoʻzgʻolonchilarini Avstriya va Rossiyaga topshirishdan bosh tortdi, buning uchun Avstriya 1852-yilda Usmonlilarni Chernogoriyadan quvib chiqardi.

Quddusdagi pravoslavlar va katoliklar oʻrtasida muqaddas joylar haqida nizo kelib chiqdi. Imperatorlar Nikolay I va Napoleon III cherkovlar oʻrtasidagi kelishmovchilikka aralashdilar. Oʻsib borayotgan qarama-qarshilik diplomatik turgʻunlikka olib keldi. 1853-yil 4-oktyabrda Turkiya Angliya va Fransiya koʻmagidan foydalanib, Rossiyaga urush eʼlon qildi. Shunday qilib, Qrim urushi boshlandi. Imperiyaning ittifoqchilari Angliya va Fransiya edi. Urush ruslarning biroz zaiflashishi bilan yakunlandi. 1860-yillarning boshidan boshlab ular Qora dengizdagi dengiz floti va qal’alarini asta-sekin tikladilar. 1870-yildan keyin ularga nisbatan qoʻyilgan cheklovlarga rioya qilishni toʻxtatdilar. 1856-yil Parij tinchligi imzolandi. Usmonli imperiyasi urush natijasida unga erishgan arzimagan foyda evaziga oʻz ittifoqchilariga Usmonlilarning siyosiy tizimi bilan yaxshi bogʻliq boʻlmagan Xatt-i Humoyunga (1856-yil 18-fevral) yangi islohotlar qoʻshishga vaʼda berishga majbur boʻldi.

1856-yil 30-martdagi Parij shartnomasi davlatga nafaqat tashqi, balki ichki tinchlikni ham vaʼda qilgan. Shartnoma nasroniylarni ham, musulmonlarni qoniqtirmagandi. Bosniya, Bolgariya va Albaniyada tartibsizliklar boʻldi, Damashq va Livanda nasroniylarni qirgʻin qilish boshlandi. Urush natijasida yetkazilgan iqtisodiy yoʻqotishlar portni chetdan qarz olishga majbur qildi. Istanbulda xorijiy kuchlarning taʼsiri kuchaydi.

1858-yilda Sulton xazinasining bankrotligi eʼlon qilindi. U mamlakatni boshqarish ishlariga qiziqishini yoʻqotdi va tobora saroyda yolgʻizlikda oʻtkazdi. Koʻngilxushlik va mastlik uning sogʻligʻiga putur yetkazdi.

Sulton Abdulmajid 1861-yil 25-iyunda sil kasalligidan vafot etdi. 8 qiz va 6 oʻgʻil qoldi. Usmonli qonunlariga koʻra uning oʻrniga akasi Abdulaziz oʻtirdi.

Usmonli imperiyasining soʻnggi toʻrt sultoni – Murod V, Abdulhamid II, Mehmed V va Mehmed VI – Abdulmajidning oʻgʻillari edi.

## Manbalar
Mustafo II

**Mustafo II** (Turk.: مصطفى ثانى *Muṣṭafā-yi <u>s</u>ānī*) (6 Fevral 1664 – 29/30 Dekabr 1703) – Usmonlilar imperiyasining 1695-1703-yillardagi hukmdori.

## Biografiyasi
Sulton Mehmed IV va Emetullah Rabia Gulnush Sultonning oʻgʻli. Taxtga oʻtirgunga qadar u Topkapi qafasida saqlanmagan, balki Edirnada yashagan va erkinlikda boʻlgan.

Hukmronligining dastlabki yillarida Turklar uchun Muqaddas Liga bilan urushning muvaffaqiyatsiz yoʻnalishini oʻzgartirishga harakat qildi. 1696-yilda u Bolqondagi armiyaga shaxsan rahbarlik qildi va avstriyaliklarga nisbatan katta ustunligi tufayli muvaffaqiyatlarga erishdi. 1697-yilda, Bosh vazir  qoʻmondonligi ostidagi turk qoʻshini Zentada imperator Yevgeniy qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchratildi. 1696-yilda rus qoʻshinlari Azovni egallab olishdi.

1699-yilda Karlovits shartnomasi imzolandi, unga koʻra Morea va Dalmatiya Venetsiyaga oʻtdi, Avstriya Vengriya va Transilvaniyani, Polsha Podoliyani qabul qildi. 1700-yildagi Konstantinopol shartnomasiga koʻra, Azov Rossiyaga berildi.

Urush tugagandan soʻng Mustafo asosan Edirnada yashab, u yerda ov qildi. 1703-yil avgustda Konstantinopolda unga qarshi qoʻzgʻolon boshlandi va yanicharlarning bir qismi qoʻzgʻolonchilarga qoʻshildi. Qoʻzgʻolonchilar Edirnega qarshi yurish uyushtirdilar. Hukumat qoʻshinlari ular tomoniga oʻtdi, shundan soʻng Mustafo ukasi Ahmad III foydasiga taxtdan voz kechdi. 4 oydan keyin sobiq Sulton vafot etdi.

## Oilasi
* Alijenab Kadin-efendi.
* Soliha Sebkati Sulton.
* Hafise Kadın efendi.
* Shexsuvar Sulton.
* Afife Kadin-efendi.
* Humashah Kadin-efendi.
* Hatice Kadın-efendi.
* Hanife Kadin.
* Fatma Shahin Kadin.
* Hofiten Kadin.
* Anna Sofiya.

## Manbalar
Mustafo III

**Mustafo III** (Usmonli turk tilida:مصطفى ثالث|lit=Muṣṭafā-yi sālis) (28 Yanvar 1717 – 24 Dekabr 1773) – Usmonlilar imperiyasining 1757-1773-yillardagi hukmdori. Ahmadning oʻgʻli (1703–30) va Abdulhamidning (1774–1789) ukasi.

## Hayoti
Mustafo sergʻayrat va uzoqni koʻra oladigan siyosatchi edi. Usmonli imperiyasi va Yevropa kuchlari, Rossiya oʻrtasidagi tafovutni kamaytirish uchun armiya va davlat apparatini modernizatsiya qilishga harakat qildi.

Biroq uning hukmronligi davrida asr boshlarida Usmonlilar imperiyasini qamrab olgan umumiy tanazzul davom etdi va modernizatsiyaga urinishlar uni toʻxtatish uchun yetarli boʻlmadi. Oʻrnatilgan maʼmuriy tartibni oʻzgartirishga qaratilgan har qanday islohotlar yoki rejalar konservativ yanicharlar va imomlarning qattiq qarshiliklariga duch keldi. Mustafo piyoda va artilleriya islohotlarini amalga oshirish uchun Gʻarb maslahatchilarining yordamini olishga majbur boʻldi. Bundan tashqari, Sulton matematika, dengiz va fanlar akademiyasini tashkil etishni buyurdi.

Harbiy kuchsizligini yaxshi bilgan Mustafo urushdan qochadi. Rossiyaning Polshadagi kampaniyasi, fransuz diplomatiyasining sezilarli taʼsiri baribir uni Rossiyaga urush eʼlon qilishga majbur qildi va bu urushda halokatli tarzda magʻlub etildi.

## Joriyalari
* Mihrishah (1745–1805)
* Adilshah (vaf. 1803-yil 19-dekabr)
* Fehime (vaf. 1760/1761)
* Aynulhayat (vaf. 1764/1765) 
* Gulnar
* Rifat

## Farzandlari
* Selim III (1761-yil 24-dekabr – 1808-yil 28-iyun; onasi – Mihrishah Sulton)
* Mehmed (1766-yil 13-iyul – 1767-yil 10-yanvar yoki 1767-yil 10-yanvar – 1771-yil 20-may)

## Manbalar
Fayzulla Mullajonov

**Fayzulla Maqsudjonovich Mullajonov** (; 02.01.1950 — 23.05.2017) — o'zbek iqtisodchisi va davlat arbobi. 1991—2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruv raisi boʻlgan.

## Biografiyasi
1950-yili Sirdaryo viloyatida tugʻilgan.

1971-yili Toshkent xalq xoʻjaligi instituti (hozirgi Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti)ni iqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

Mehnat faoliyatini davlat banki Sirdaryo viloyati boʻlimida kredit nazoratchisi vazifasidan boshladi. Keyinchalik ushbu viloyatda bank sohasida turli masʼul lavozimlarda xizmat qilgan.

1991—2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki raisi lavozimida ishlagan.

## Oilasi
Oʻgʻli — Abdumajid, Toshkent shahri Olmazor tumani ichki ishlar boshqarmasi boshligʻi, keyinchalik shu tuman hokimi boʻlgan. 2021-yil 19-iyulda vafot etgan.

Oʻgʻli — Abduqahhor Mullajonov, Navoiy viloyati prokurori.
## Vafoti

Mullajonov 2017-yil 23-may kunining ikkinchi yarmida 67 yoshida xastaligi tufayli vafot etdi. U Toshkent shahrida joylashgan Yalongʻoch-2 qabristoniga dafn qilingan.

## Manbalar
Jose dovuli

**Jose dovuli** — 4 xavf darajali kuchli tropik sikloni. U 5-sentyabr kuni 2017-yili Afrika mitaqasidan kuchli tropik toʻlqinlar chiqishidan soʻng paydo boʻlgan. Bu dovul 2017-yilda eng kuchli boʻlgan dovular mavsumida uchinchisidir. "Jose" dovuli Antil orollariga xavf solmoqda, u yerda dovul bir necha kundan keying oʻtishi kerak, "Irma" katastrofik dovulidan soʻng. 2010-yildab beri birinchi marotaba Atlantika okeanida jamida birdanidan uchta dovullar harakar qilmoqda: "Jose", "Katia", "Irma".

Barbuda hukumati 8-sentyabr kuni Jose dovuli kelayotgani saba, aholini evakuatsiya qilishi haqida eʼlon qildi. Bundan oldin koʻplab binolar orolda shikastlangan edi.

16-sentyabr kuni 1 darajaga tushdi va 25-sentyabr kuni u parchalandi.

## "Jose" dovuli haqida hozirgi oxirgi maʼlumotlar
Oxirgi rasmiy maʼlumotlarni olish uchun pasroq qarang.: 

Jose dovuli haqida oxirgi xabarlar - http://www.nhc.noaa.gov/text/refresh/MIATCPAT2+shtml
## Yana qarang
*Irma dovuli
*Katia dovuli
*Harvey dovuli
*Maria dovuli

## Manbalar


  
  2017-yil Atlantika dovul mavsumi
Chiapas zilzilasi (2017)

**Chiapas zilzilasi** —Meksikaning Chiapas shtatida 7-sentyabr 2017-yili, mahaliy soat bilan 23:49:21 boʻlgan zilzila. Zilzilaning magnitudasi 8.2 ball boʻlgan. Pijijiapan shahridan 96 kilometr janubi-sharqda yuz bergan. Zilzila oʻchogʻi 35 kilometrlik yer tubida joylashgani aytilmoqda. 8-sentyabr kuniga 33 kishi halok boʻlgani xabar qilingan. Bu zilzila yuzyillik ichida eng kuchli deb hisoblangan va 8,6 magnitudalik 1787-yilgi zilziladan eng kuchlisi deb hisoblangan. Hamda u 2017-yildagi zilzilalardan eng kuchlise deb hisoblangan. 
### Zilzila oqibati

Ayrim binolar va uylar Chiapada qulab tushgan va buzilgan. Kamida 60 kishi zilzila oqibatida halok boʻlgani xabar qilinmoqda, yaʼni 45 odam Oaksakada, 12 odam Chiapasda va 3 odam Tabaskoda. Maktablar 8-sentyabr kuni 11 shtatlarda yopildi, xafvsizlik ishlarini oborish uchun. Mamlakat 9-sentyabr kuni Katia dovulini kutayotganda zilzila yuz bergan.

Zilzila Meksikaning Mexiko shahrida boʻlgani haqida eʼlon qilgan va hamda 1,8 million odam elektr quatisiz qolgan. 

### Sunami
Zilzila yuz bergandan soʻng sunami xavfi eʼlon qilindi va Tinch okean markazi sunami haqida eʼlon qiladigan tashkilot Markaziy Amerika qigʻoqlarini sunami kelayotganini xabar qilgan. Sunami 1 m toʻlqinlar bilan kelayotgani haqida xabar berilgan. Chiapasda 1,75 m sunami roʻyxatga olingan. 

### Aftershoklar
USGS tomonidan bir soat ichida 12 aftershoklar roʻyxatga kiritildi. Servicio Sismológico Nacional esa 337ga yaqin aftershoklarni roʻyxatga kiritdi.

## Manbalar
Janubiy Osiyo suv toshqinlari (2017)

**Janubiy Osiyo suv toshqinlari** — 2017-yili iyul oyidan sentyabr oyogacha boʻlib oʻtgan suv toshqinlari. Janubiy Osiyo mamlakatlarida mussonlar paydo boʻlgan: Bangladesh, Hindiston, Pokiston, Nepal. Hammadan koʻp Hindiston ozor koʻrdi, u yerda mingdan oshiq kishi halok boʻlishgan. Jamida 1300 dan ortiq kishi halok boʻlishgan va 41 million kishi talofat koʻrganlar.

## Manbalar
Irma dovuli

**Irma dovuli** — 5-darajali kuchli atlantik tropik sikloni. 2010-yilgi "Juliya" dovulidan soʻng, birinchi eng katta sharqiy Atlantik okeanida paydo boʻlgan dovul va 2017-yilgi Atlantik dovullar mavsumining ikkinchi yirik dovuli. Tarixdagi 5-darajali dovulardan eng koʻp davom etgani va atlantika dovularidan eng kuchlisi.

Irma — Afrika mintaqasida kuchli tropik toʻlqinlar chiqishida Kabo-Verde orollarida 30-avgust 2017-yili paydo boʻlgan. Qulay sharoitlar sababli 24 soat ichida Irma dovuli ikkinchi daraja xavfiga tushdi. 5-sentyabr kuni Irma juda yirik 5-darajali dovulga aylandi. Shamolning tezligi 295 km/s yetdi (shamolning kuchayishi 360 km/s yetdi), bu Irmani eng kuchli atlatik tropik sikloniga aylatirda, 2005-yilgi "Vilma" dovuli paytidan soʻng.

Irma dovuli Barbuda, Sen-Bartelemi, Sen-Marten, Angilya, Virginiya orollari, Terks va Kaykos va Bagama orollarining janubiy hududida juda ogʻir vayronalarga olib keldi. Barbuda va Sen-Martenda dovul 90% binolarni xonavayron qilgan, yarimidan koʻp odam uysiz qolgan. Sint-Martenda Juliana Malikasi Xalqaro Aeroporti barbod boʻlgan. Maʼlumotlarga koʻra 8-sentyabrda 23 kishi halok boʻlgan. 

8 va 9-sentyabr tuni dovul Kubaning shimoliy qirgʻoqlariga yetgan va orolning qirgʻoq chizigʻi tomon yoʻl olgan. Shimoliy sharq provinsiyalari ancha vayron boʻlgan. Etralab 10-sentyabr kuni u Floridaga yetib borishi kerak. Shtatning janubida 5,6 million odam evakuatsiya qilingan. Shu sabab Mayami dovul vaqtida sharpa-shaharga aynaldi.

## Yana qarang
*Jose dovuli
*Katia dovuli
*Harvey dovuli
*Maria dovuli

## Manbalar
Nazar Matchonov

**Nazar Matkarimovich Matchonov** (1.1.1923 — 30.7.2010) — Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi (1970—1978).

## Tarjimai hol
Hunarmand oilasida tugʻilgan.
### Taʼlim
1949-yildan Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan. Veterinariya fanlari doktori (1969), professor (1971).
### Mehnat faoliyati
1949-1959 yillarda tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi bosh veterinariya vrachi, viloyat qishloq xoʻjaligi boshqarmasi veterinariya boʻlimi boshligʻi, Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirligi veterinariya boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan.
1959—1960-yillarda Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirining oʻrinbosari, 1960—1961-yillarda Oʻzbekiston KP Buxoro viloyat qoʻmitasi kotibi, 1961-yilda Buxoro viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi, 1962—1965-yillarda Oʻzbekiston KP Buxoro viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi, 1961-1962 yillar-Oʻzbekiston SSR Vazirlar Kengashi raisining oʻrinbosari, 1965—1970-yillarda Oʻzbekiston KP Markaziy komiteti kotibi, 1970—1978-yillarda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisi, 1966—1978-yillarda Oʻzbekiston KP Markaziy komiteti byurosining aʼzosi. SSSR Oliy Kengashi 7-8 chaqiriq deputati vazifalarida ishlagan.
1978-yil dekabrdan nafaqaga chiqqan.
1978—1989-yillarda Oʻzbekiston SSR fanlar akademiyasi zoologiya va parazitologiya instituti direktori, 1989—1991-yillarda Oʻzbekiston SSR fanlar akademiyasi zoologiya va parazitologiya instituti gelmintologiya laboratoriyasi bosh ilmiy xodimi kabi ilmiy vazifalarda ham ishlagan.

## Manbalar
Abduvali Moʻminov

**Abduvali Moʻminov** (1902—1965-yil 9-iyul) — sovet partiya va davlat arbobi, KKP (b)/KPK aʼzosi.
## Tarjimai hol
1902-yilda Namangan viloyati Uychi tumanida tugʻilgan. 1939-yildan KPSS aʼzosi.

1916-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat yuritgan. 1916—1959-yillarda dehqon, kolxozlar tashkilotchisi, Uychi tumani oktyabr kolxozi raisi, Uychi tuman ijroiya qoʻmitasi raisi, Fargʻona viloyat ijroiya qoʻmitasi raisi, Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi, Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi, Xovos tumanidagi sovxoz direktori, Uychi tumanidagi Kirov nomidagi kolxoz raisi kabi ishlarda ishlagan.

1-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti, 2-chaqiriq SSSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.

1965-yilda vafot etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Uzbekskaya sovetskaya ensiklopediya : [V 14-ti t.] / AN UzSSR, Gl. red. Uzb. sov. ensiklopedii; [Gl. red. Zufarov K. A.]. — Tashkent : Uzb. sov. ensiklopediya.
Harvey dovuli

**Harvey dovuli** — tropik siklon, bu dovul janubiy-shaqr Texasda katastrofik suv toshqinlariga olib keldi. Bu AQSh qirgʻoqlari joyidan chiqgan birinchi eng kuchli dovul. Bundan tashqari, bu eng Meksika qoʻltigʻidaki eng kuchli dovuldir, 2005-yilgi Katrina dovulidan soʻng.

## Oqibati

Harvey dovuli sababli 71 kishi halok boʻlgan. Toshqinlar sabab Hyustonda talovchilik holatlari boʻlgan, shu sababdan 29-avgustda komendant soati 22:00 dan 5:00 gacha boʻlgan. Prezident Donald Trump rasmiy tarizda 5,95 mlrd AQSh dollarini moliyalash haqida talabnoma berdi.

Texas gubernatori Greg Ebbot moliyaviy ziyon 150 dan 180 gacha milliard dollar boʻladiganini aytgan.

## Yana qarang
*Irma dovuli
*Katia dovuli
*Jose dovuli
*Maria dovuli

## Manbalar
Mirzaolim Ibrohimov

**Mirzaolim Ibragimovich Ibragimov** (1928-yil 10-may Yangiqoʻrgʻon tumani, Zarkent qishlogʻi — 2014-yil 21-sentyabr, Toshkent) — sovet, oʻzbek partiya va davlat arbobi. 1989—1992-yillarda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisi.

## Tarjimai hol
Millati oʻzbek. (Tugʻilganlik haqidagi guvohnoma)

1943-yildan Namangan viloyati Yangiqoʻrgʻon tumanidagi maktabda oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1948-yilda KPSS (b) safiga qoʻshildi. 1949-yildan komsomol ishida. 1951-yilda Fargʻona pedagogika institutini tamomlagan.

1952—1958-yillarda Oʻzbekiston Komsomoli Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi. 1958—1963-yillarda Oʻzbekiston Komsomoli Markaziy Komitetining kotibi.

1963—1964-yillarda Fargʻona viloyat Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi. 1964—1968-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Fargʻona viloyat qoʻmitasining ikkinchi kotibi.

1968—1973-yillarda Oʻzbekiston SSR paxta tozalash sanoati vaziri. 1972-yilda Toshkent xalq xoʻjaligi institutini tamomlagan.

1973-yildan Oʻzbekiston Kompartiyasi Namangan viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi, 1976-yildan Oʻzbekiston SSR Jismoniy tarbiya va sport davlat qoʻmitasi raisi. U vafot etgan “Paxtakor” futbolchilarining oilalariga yordam berishda faol ishtirok etgan. U “Paxtakor” ustozi Istvan Sekechni taklif qilish tashabbuskori edi. 1988—1989-yillarda Oʻzbekiston SSR Vazirlar Sovetining SSSR Vazirlar Soveti huzuridagi doimiy vakili.

1989-yil 6-martdan 1990-yil 24-martgacha Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisi, 1990-yil 26-martdan 1991-yil 12-iyungacha Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining raisi vazifalarida ishlagan. "Sogʻligʻi sababli" lavozimidan ozod qilingan.

Saylangan:

* 6-chaqiriq SSSR Oliy Kengashi deputati (1962-1966-y.y., Fargʻona viloyatidan Ittifoq kengashi aʼzosi), 9-chaqiriq (1974—1979-y.y., Oʻzbekiston SSR Millatlar kengashi aʼzosi))
* 562-sonli Qoraqalpogʻiston ASSR Moʻynoq milliy-hududiy saylov okrugidan SSSR xalq deputati (1989-1991-y.y., Millatlar kengashi), 1990-yil 24-martgacha deputat boʻlgan. Oʻzbekiston SSRdan SSSR Federatsiya Kengashiga aʼzo boʻlgan;
* Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 11-12-chaqiriqlari deputati.

### Tanlangan asarlari
Manba - Rossiya Milliy kutubxonasining elektron kataloglari .

* 
* 
* 

### Mukofot va unvonlar
U Lenin ordeni, Oktabr inqilobi ordeni, ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni, Xalqlar doʻstligi va “Shon-sharaf belgisi” ordenlari bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Биография (ордена)
Tupou VI

**Tupou VI** (, 1959-yil 12-iyulda tugʻilgan) — Tonga qiroli. Marhum qirol Tupou V ning ukasi va vorisi. U akasi tomonidan 2006-yil 27-sentyabrda Tonga taxtining vorisi sifatida rasman tasdiqlandi. Tonganing Avstraliyadagi Oliy komissari boʻlib ishlagan va 2012-yil 18-martda Tupou V vafotigacha, Kanberrada istiqomat qilgan.

## Hayoti
Tonga shtatining Nukuʻalofa shahrida qirol Taufaʼahau Tupou IV ning uchinchi oʻgʻli va kenja farzandi. 1973-yildan 1977-yilgacha Kembrijdagi Leys maktabida tahsil olgan. Sharqiy Angliya universitetida tahsil olgan. 1977-yildan 1980-yilgacha „Taraqqiyot tadqiqotlari“ni oʻqidi. Oʻz faoliyatini harbiy sohada boshlagan, 1982-yilda Tonga mudofaa xizmatlarining dengiz qoʻshiniga kirgan va 1987-yilda leytenant-komandir boʻlgan. 1988-yilda AQSh dengiz harbiy kollejini tamomlagan. 1990-yildan 1995-yilgacha Tinch okeani toifasidagi VOEA Pangai patrul kemasiga qoʻmondonlik qilgan va uning mas’ul boʻlgan vaqti Bugenvildagi tinchlikparvar operatsiyalarni oʻz ichiga olgan. 1997-yilda Yangi Janubiy Uels universitetining mudofaa fanlari boʻyicha magistri va 1999-yilda Bond universitetining xalqaro munosabatlar boʻyicha magistri bilan tamomlagan.

1998-yilda u hukumat tarkibiga kirish uchun harbiy faoliyatini yakunladi. Birinchi navbatda, 1998-yil oktyabridan 2004-yil avgustigacha bir vaqtning oʻzida mudofaa vaziri va tashqi ishlar vaziri boʻlgan. Bu lavozimlarni oʻzining katta akasi Tupoutuadan, oʻsha paytda valiahd shahzodadan oldi. Keyinchalik, 2000-yil 3-yanvarda Bosh vazir etib tayinlandi. 2006-yil 11-fevralda toʻsatdan isteʼfoga chiqqunga qadar bu vazifani bajardi. Buning sababi hech qachon aniq aytilmagan, ammo 2005-yil oʻrtalaridan beri qirol oilasining hukumatdagi rolini kamaytirishga chaqirgan demokratiya tarafdori noroziliklari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. 2006-yilgi Nukualofa tartibsizliklari bilan yakunlangan. Uning tayinlangan vorisi Feleti Sevele Tonganing birinchi bosh vaziri boʻlib, merosxoʻr yoki Tonga aristokratiyasini tashkil etuvchi 33 zodagon oilaning aʼzosi boʻlmagan.

2008-yilda ʻAxoʻeytu Tonganing Avstraliyadagi birinchi Oliy komissari etib tayinlandi, Bu lavozimni 2012-yilda Tonga taxtiga oʻtirgunga qadar egalladi. Bundan tashqari, 2010-yilning 15-yanvaridan 2012-yilgacha uning oʻrniga Yaponiyada norezident elchi boʻlgan. 2013-yilda Janubiy Tinch okeani universiteti rektori etib tayinlandi.

2022-yil 15-yanvarda Xunga Tonga-Xunga Xaapai otilishi va tsunamidan keyin u Qirollik saroyidan evakuatsiya qilindi. 17-yanvar kuni saroyga qaytib keldi.

## Manbalar
Xolid ibn Abdulaziz as-Saud

**Xolid ibn Abdulaziz as-Saud** (13 Fevral 1913 – 13 Iyun 1982) - Saudiya Arabistonining toʻrtinchi qiroli, 1975-1982-yillarda hukmronlik qilgan. Qirol Abdulazizning xotini al-Javhara bint Musayda al-Jiliviydan beshinchi o'g'li.

## Biografiyasi
1913-yil 13-fevralda Ar-Riyodda tug‘ilgan. Saudiya Arabistoni asoschisi va birinchi qiroli Abdulaziz Al Saudning beshinchi o'g'li. Uning onasi Al-Javhara bint Musaid Al-Jiliuviy qabilasiga mansub bo'lib, ularning vakillari ko'pincha qirollik oilasi vakillariga turmushga chiqqan. Uning yagona ukasi shahzoda Muhammad (1910–1988) edi.

1932-yilda tashqi ishlar vaziri etib tayinlangan akasi Faysal o'rniga Hijoz noibi etib tayinlandi. 1934-yilgacha noib bo‘lib ishladi. Yaman qo'shinlariga qarshi ochdi. Urush tugagach, oʻsha yili ichki ishlar vaziri boʻldi.

1943-yil sentyabr oyida akasi Faysal bilan AQShga tashrif buyurdi va o'sha paytdagi prezident Franklin Ruzvelt bilan uchrashdi.

1965-yilda katta akasi shahzoda Muhammad unvondan voz kechganidan keyin valiahd shahzoda bo'ldi. Toj kiyishdan oldin BMTda ishladi.

1975-yil 25-martda qirol Faysal jiyani Faysal ibn Musaid al Saud tomonidan o'ldirilganidan keyin qirol bo'ldi.

Uning hukmronligi davrida Saudiya Arabistonida zamonaviy infratuzilma yaratildi, ta'lim islohoti amalga oshirildi, maktablar ommaviy ravishda qurildi, sog'liqni saqlash tizimi takomillashtirildi, ikkinchi sanoat besh yillik rejasi amalga oshirildi. Saudiya Arabistoni va Qo'shma Shtatlar o'rtasida mustahkam tashqi siyosat aloqalari tiklandi.

Ar-Riyod xalqaro aeroporti uning nomi bilan atalgan. 1981-yil 25-mayda Abu Dabida Fors ko'rfazi hamkorlik kengashining ochilishiga raislik qildi. 1981-yilda Qirol Faysal xalqaro mukofoti bilan taqdirlangan.

1982-yil 13-iyun, yakshanba kuni ertalab yurak xurujidan 69 yoshida Toif shahrida vafot etdi. Ar-Riyoddagi Al-Oud qabristoniga dafn qilindi.

## Manbalar