open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nosir Muhammad

**Nosir Muhammad** (asl ismi Nasriddin Muhammadiev,1946-yil 2-dekabrda tugʻilgan, Oʻzbekiston, Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumanida) — oʻzbek shoiri, tarjimon, xalqaro jurnalist. Yigirmaga yaqin she’riy va ilmiy-ommabop kitoblar muallifi hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (2008).

## Tarjimai hol
Nasriddin Muhammadiyev 1946-yilda Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida tugʻilgan. 1964-1968-yillarda Toshkent Davlat universiteti (hozirgi Oʻzbekiston milliy universiteti)da tahsil olgan. Mazkur ta’lim dargohidan soʻng u mehnat faoliyatini “Toshkent oqshomi” gazetasi tahririyatida boshlab, dastlab kichik adabiy xodimdan tortib, boʻlim mudirligiga koʻtarilgan.

1976-1979-yillarda Fors tili boʻyicha Eronda tarjimon boʻlib ishlagan. 1983-1993-yillarda “Yoshlik” yoshlar jurnalining mas’ul kotibi sifatida faoliyat olib borgan. Soʻng 1993-1994-yillarda Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi (OʻzA) xalqaro axborot boʻlimi bosh muharriri lavozimida ishlagan.

Nosir Muhammad 1994-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi matbuot xizmatining 1-kotibi boʻlib, ushbu lavozimda 1996-yilgacha ishlagan, ayni shu yili Oʻzbekistonning Turkiyadagi elchixonasi 1-kotibi sanalgan.

1999-2005-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonining Matbuot xizmati yetakchi maslahatchisi boʻlgan.

Shoir 2005-yil oktabrdan Respublika baynalmilal madaniyat markazi direktori.

1980-1996-yillarda Oʻzbekiston boʻyicha mustaqil xalqaro sharhlovchi sifatida shuhrat qozongan. 1972-yildan — 1989-yilgacha Oʻzbekiston Jurnalistlar uyushmasi va Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi.

Nosir Muhammad 2017-yilda 70 yoshida bu yorugʻ olamni tark etdi.

## Ijodiy faoliyati
U 20 ga yaqin kitoblar, rus va oʻzbek tilidagi koʻpgina she’rlarning muallifi sanaladi. Nosir Muhammadning she’rlari Moskva “Uygʻonish” (1977—1980-yillarda), “Ilhom” (1979-yil), “She’riyat” (1982-yilda) almanaxlarida hamda “Izhor” (2007-yilda) va “Vatan muhabbati” (2009-yilda) Toshkentda nashr etilgan. Bundan tashqari, shoirning Oʻzbekiston jurnal va gazetalarida davriy ijod namunalari chop etib boriladi.

## Mukofot va sovrinlar

* 1992-yilda Oʻzbekiston Respublikasining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan.  
* 2008-yilda Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi unvoni bilan taqdirlangan.  
* Respublika baynalmilal madaniyat markazining 20-yilligi munosabati bilan “Rossiya hamdoʻstligining (“Rossotrudnichestvo”)– “Doʻstlik va hamkorlik uchun” Faxriy nishoni bilan taqdirlangan. 
* U Polsha Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan „Polsha madaniyatidagi xizmatlari uchun“ nishoni bilan taqdirlangan.

## Havolalar
Rus adabiyotidagi yangi tarjimalar oʻzbek tilida   Nosir Muhammadning tarjimonlik faoliyati

Shoirning san’at haqida goʻzal fikrlari   intervyu shaklida

## Manbalar

*Nosir Muhammad slovo.nx.uz 
*Nosir Muhammad Ziyouz.uz
Palto kiygan ot haykali

**Palto kiygan ot —** mashhur rus maqoli qahramoniga Sochida oʻrnatilgan yodgorlik. 2007-yil iyun oyida Sochi markaziga „Kim, kim? Palto kiygan ot!“ komediya obrazidan ilhomlanib oʻrnatilgan.

Yodgorlik muallifi — Sochi haykaltaroshi Akop Xalafyandir.

## Yodgorlikning tavsifi
Qimmatbaho ingliz paltosini kiygan, chap tuyogʻida bir piyola sharob va tishlarida asl tamaki toʻldirilgan trubka tishlab olgan holda old oyoqlarini choʻzgan holda oʻtiradi. Ot oʻziga xos tabassum bilan jilmayadi: hayotdan lazzat olib qol!

## Manzili
Haykal kompositsiyasi Rossiyaning Krasnodar oʻlkasi, Sochi shahrining Markaziy tumanidagi Teatralnaya koʻchasida joylashgan.

## Tarixi
Paltodagi ot figurasi 2007-yilda Sochi haykaltaroshi A. A.Xalafyan tomonidan yasalgan. Ogʻirligi 80 kg.dan ortiq boʻlgan qora metalldan yasalgan katta diametrli suv quvurining bir qismidan yodgorlikni yasashda foydalanilgan. Haykaltarosh temirchilik oʻchogʻi, bolgʻa, kuvalda va payvandlash uskunasidan foydalangan.

Haykalni moliyalashtirishni Sochi homiylaridan biri zimmasiga olgan, xarajatlar miqdori 120 ming rublni tashkil etgan. Yodgorlikni Sochi shahri sotib olgan.

## Havolalar

* M. Yu. Kruglyakova. Sochi. Chernomorskaya Rivera Rossii. — Veche, 2015. — S. 260-261. — .
* *Yuliya Chmelenko*. Kulturnaya jizn Kavkaza v preddverii Olimpiyskix igr. Nauchnoe Obщestvo Kavkazovedov, 27.01.2014.
* *Tatyana Kireeva*. V Sochi poyavilsya pamyatnik Konyu v palto. Komsomolskaya pravda, 25-iyunya 2007
* Skulptor iz Sochi „ojivlyaet“ metall. RIA Novosti (video, tekstovoe izlojenie na sayte informatsionnogo agentstva Sochi-2014 )
* Pamyatniki konyu v palto, yoshkinu kotu i schastyu. Stavropolskaya pravda, 25-fevralya 2012 g.
* „Kto, kto? — Kon v palto!“ — Novomu godu po-kitayski posvyaщaetsya. Sochi-ekspress, 31.01.2014
* *Mixail Vostrishev.* Vsyo o Sochi. Istoriya i dostoprimechatelnosti. — M. „Algoritm“, 2014 — S. 179
Shon-shuhrat qo‘rg‘oni Odessa

**Shon-shuhrat** **qoʻrgʻoni** — Odessa mudofaa chiziqlaridan biri oʻrnida oʻrnatilgan yodgorlik. Ajaliq daryosi va temir yoʻl oʻrtasidagi tepalikda joylashgan. Shon-sharaf mintaqasining bir qismi hisoblanadi. 1964-1967-yillarda Odessa shahri qahramonlik mudofaasi sobiq chizigʻi boʻylab qurilgan yodgorliklar zanjiridan biri.

## Tarixi
26-chegara otryadi va 3-harbiy-dengiz piyoda askarlariga bagʻishlangan. Odessa uchun janglar boshlanishi bilan otryad Primorye armiyasi nazoratiga oʻtadi va frontning orqa tomonini himoya qilish vazifasi topshiriladi. Biroq frontdagi ogʻir vaziyat tufayli chegara otryadi negizida NKVD qoʻshinlarining 26-chegara polki tuzilib, mudofaaning Sharqiy sektorida oldingi safga chiqarilgan.

## Tavsifi
Yodgorlik Odessa-Voznesensk avtomobil yoʻli yaqinida Aleksandrovka qishlogʻi yoʻnalishida oʻrnatilgan. Oʻn metr balandlikdagi tik tepalik mudofaa qahramonlari bayrogʻi koʻrinishidagi nayzasimon ustun qad rostlagan. Qoʻrgʻon ostonasidagi choʻyan taxta ustiga: „Shu burilishda 26-chegara polki va 3-dengiz piyoda polkining askarlari Odessani fashist bosqinchilaridan qahramonlarcha himoya qildilar“ degan soʻzlar yozilgan. Keng old zinapoya pogʻonalaridan tepalik yonbagʻri boʻylab maydonga chiqiladi. Uning tirgak devoriga Ona-Vatan, Qizil dengiz floti va Qizil Armiya askari tasvirlangan choʻyan barelyef oʻrnatilgan. Ularning ostida shon-shuhrat timsoli — dafna shoxi bor. Shuningdek, maydonda Vatan himoyachilarining matonat ramzi sifatida — dengiz admiralteti langari oʻrnatilgan. Uning orqasida devorga „Hayot uchun oʻlimgacha kurashganlarga“ yozuvlari qayd etilgan.

Loyiha mualliflari hududning tabiiy relyefidan foydalanishgan. Ular tepalikni kompozitsiyaga asos qilib olgan va tabiiy tepalik balandligini shunchaki 10 metrga yetkazishgan.

1968-yil 28-oktabrda boʻlib oʻtgan yodgorlik ochilish marosimida Odessa mudofaasi ishtirokchilari Sovet Ittifoqi Qahramoni Ya.G.Breus va Sotsialistik Mehnat Qahramoni B.A. Shevchenko chiqish qilgan.

## Yana qarang

* Odessa mudofaasi (1941)
* Shon-shuhrat xiyoboni (Odessa)
* Odessaning qahramonlik mudofaasi yodgorligi

## Manbalar

* Leonid Suxovey Ular birinchi boʻlib dushman bilan uchrashishdi (Vechernyaya Odessa, 24.06.2008)

## Havolalar
Shon-shuhrat tepaligi Aleksin tumani

**Shon-shuhrat tepaligi** — yodgorlik majmuasi. Ulugʻ Vatan urushi chogʻida Aleksin shahri (Tula viloyati) uchun fashist bosqinchilari bilan boʻlgan janglarda halok boʻlgan askarlar xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik. U Aleksin shahridan tashqarida, Aleksin-Jeleznya avtomobil yoʻlining 10-km.da, Aleksin tumani Kaznacheyevo qishlogʻi yaqinida joylashgan.

## Tarixi
U mahalliy hokimiyat vakillari, Ikkinchi Jahon urushi faxriylari tashabbusi bilan Aleksindagi korxonalar homiylik mablagʻlari hisobidan barpo etilgan. Majmua 1965-1970-yillarda qurilib, yodgorlik 1965-yil 5-oktabrda ochilgan boʻlsa-da, majmuaning oʻzi Buyuk Oktabr inqilobining 50-yilligi kuni (1967-yilnoyabr) tantanali ravishda ochilgan.

## Yodgorlik kompozitsiyasi

Yodgorlik Vatan urushi ordeni bilan qoplangan 14 metrli uchli ustun, tepalik, "Askar shon-sharafi" ordenlarining toʻliq kavalerlari Ivan Konstantinovich Lepixov va Sergey Demyanovich Petrov tomonidan Aleksindagi Gʻalaba yodgorligidagi soʻnmas mash’aladan yoqilgan soʻnmas mash’ala, Aleksin tumani, Botnya qishlogʻi yaqinida topilgan nomaʼlum askar qabri, 122 mm.li D-30 gaubitsasi oʻrnatilgan poydevor (1942-yilda chiqarilgan namunasi), „Urayotgan yurak“ metronomiva yodgorlikdan iborat. Tepalik etagida Aleksinskiy tumanida halok boʻlgan askarlarning qabrlaridan olingan tuproq borligi haqida eʼlon bitilgan poydevor oʻrnatilgan. Shuningdek, bolalar Shon-shuhrat tepaligining tagiga Brest qal’asi tuproq bilan toʻldirilgan kapsulani ham joylashgan (1967-yil 30-sentabr). Tepalik perimetri boʻylab balandligi 130 sm boʻlgan beton manjet yastanadi, uning ustiga urush mavzusidagi 25 ta quyma choʻyan barelyeflar joylashtirilgan. Yon tomonlarida oq qayin xiyobonlari tashkil etilgan. Shon-shuhrat tepaligi roʻparasida, yoʻlning qarama-qarshi tomonida bosh kiyyimsiz, pastga osiltirib turgan oʻng qoʻlida oʻqlangan pulemyotni tantanali ravishda ushlab turgan, chap qoʻlini tantanavor ravishda yuqoriga koʻtarib turgan goʻlib askar haykali joylangan.

## Yana qarang

* Oʻlmaslik tepaligi (Kireevskiy tumani)

## Manbalar

## Adabiyotlar

* GUK TO „OTsRK“. Madaniy-maʼrifiy turizm sohasidagi Aleksinskiy tumani munitsipalitetining pasporti. Shon-sharaf tepaligi. 5-bet.
* Aleksinskiy okrugidagi abadiy shon-shuhrat tepaligida: KPSS MK Aleksinskiy byurosining 1967-yil 31-oktabrdagi farmoni. // AHKM arxivi.
* Znamya Ilyich gazetasi. Abadiy shon-shuhrat tepaligi. 27.09.1967.//V. Melxanov. Boqiylik yodgorligi. 10.05.1967.
Kristo-de-la-Konkordiya

**Kristo de la Konkordiya** () — Iso Masih haykali. Boliviyaning Kochabamba shahridagi San-Pedro tepaligida barpo etilgan. Haykalning balandligi 34,2 metr, tagkursisi 6,24 metr, umumiy balandligi 40,44 metr. Haykal Rio-de-Janeyrodagi Najotkor Masihning mashhur haykalidan 2,44 metr balandroq boʻlib, u Janubiy yarimshardagi eng katta haykal hisoblanadi.

Yodgorlik majmuasi qurilishi 1987-yil 12-iyulda boshlanib, 1994-yil 20-noyabrda yakuniga yetgan. Dizaynerlar Sezar va Valter Terrazas Pardo haykalni Rio-de-Janeyrodagiga oʻxshatib yasagan. Shahar sathidan 256 metr balandlikdagi tepalikka oʻrnatilgan haykal dengiz sathidan 2840 metr balandlikda. Uning ogʻirligi taxminan 2200 tonnani tashkil qiladi. Haykal boshining balandligi 4,64 metr, vazni esa 11850 kg. Qoʻl uzunligi 32,87 metr. Yodgorlik maydoni 2400 kv.m. Haykal ichidagi tomosha maydonchasiga 1399 pogʻona orqali chiqiladi. Haykal poʻlat va betondan yasalgan. „Birdanlik Masihi“ga kanatli yoʻl olib chiqadi, unga taksi va avtobusda ham borsa boʻladi. Istaganlar 2000 pogʻonali zinapoyadan ham chiqishlari mumkin.

## Manbalar
General Manuel Belgrano otliq haykali

**General Manuel Belgrano otliq haykali** () — Argentina mustaqillik urushi qahramoniga oʻrnatilgan yodgorlik. U Ispaniya hukmronligiga qarshi kurashgan, Argentina bayrogʻi muallifi.

Argentina poytaxti Buenos-Ayresdagi May maydonida oʻrnatilgan. 1873-yil 24-sentabrda, Tucuman jangining 61-yilligi munosabati bilan prezident Domingo Sarmiyento va 20 mingga yaqin kishi ishtirokida tantanali ravishda ochilgan.

Yodgorlik muallifi fransuz haykaltaroshi Lui-Robert Karyer-Beluzdir.

Yodgorlik Argentina bayrogʻini ushlab turgan holda tasvirlangan general Manuel Belgranoning bronza haykalidan iborat. Granitdan yasalgan tagkursiga oʻrnatilgan.

Yodgorlik poydevorida ikkita lavha bor:

* Old tomonda: „Bayroq muallifiga“ general San Martin talabalar vatanparvarlik assotsiatsiyasidan.
* Orqa tomonda: „Plaza de Mayo onalari. Biz kurashni davom ettiramiz“.

## Manbalar

## Havolalar

* General Manuel Belgranoning otliq yodgorligi
* General Manuel Belgranoning otliq yodgorligi
Suvsar uyi haykali

**Suvsar uyi ―** suvsarga bagʻishlangan bronza haykali. Ufa shahrining ramzi boʻlgan suvsarga atab XVII asr oʻrtalarida oʻrnatilgan.

## Tarixi
Dastlab, haykallar kompozitsiyasi Gostiniy Dvorga oʻrnatilgan edi. U 2010-yil 8-iyul — Oila, sevgi va sadoqat kunida fuqarolarning katta yigʻilishi bilan tantanali ravishda ochilgan. Kompozitsiya muallifi Boshqirdiston Respublikasi Rassomlar uyushmasi aʼzosi, Xalqaro haykaltaroshlar tanlovlari sovrindori, avvalroq Ufada farrosh haykali yasagan Xalit Galiullin edi.

Yodgorlik „MegaFon Afsona hadya qiladi“ loyihasi doirasida oʻrnatilgan va darhol norasmiy mashhur nom olgan: „Ish haqi qani?“.

Gostiny Dvor yaqinidagi taʼmirlash ishlari tufayli haykal 2014-yilda Yakutova nomidagi parkning sharqiy kirish qismiga koʻchirilgan va oʻsha yerda qoldirilgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Riyekadagi karnaval

**Riyekadagi karnaval** () — Xorvatiyaning Riyeka shahridagi karnaval, har yili Roʻza oldidan boʻlib oʻtadi. Karnaval Venetsiya, Avstriya karnavallari va slavyanlarning niqobli festivallarining elementlarini oʻzlashtirdi. Riyekadagi karnaval 1982-yilda roʻza oldidan Mummerlarning anʼanaviy yurishi va Fiumada (Riyekaning sobiq nomi) oʻtkazilgan karnavallarga qaytish sifatida qayta tiklandi.

## Karnaval taqvimi
Kattalar uchun asosiy karnaval yurishidan, bir necha hafta oldin, karnavalga tayyorgarlik tadbirlari va bolalar uchun karnaval oʻtkaziladi. Tadbirga tayyorgarlik quyidagilardan iborat:

* koʻchalarni bezash va karnaval yurishi oʻtadigan maydonlarni tayyorlash;
* karnaval malikasi tanlovi;
* karnaval baronining tanlovli tanlovi;
* bolalar karnavali (asosiy kattalar karnavalidan bir hafta oldin);
* kechqurun (qorongʻi tushganda) isinish va odamlarni karnavalga jalb qilish uchun asosiy Korzo koʻchasi boʻylab mahalliy karnaval guruhlari yurishi;
* asosiy karnaval korteji.

Bundan tashqari, bolalar va asosiy karnaval kortejidan soʻng, Korzo bosh koʻchasidagi vitrinalarda bolalarning tanlov rasmlari va mahalliy fotosuratchilarning karnaval fotosuratlari namoyish etiladi.

## Tumor, muhim atributlar va ishtirokchilar

* Bayroqlar, karton shlyapalar va karnaval emblemasi tushirilgan boshqa atributlar — Romblar fonida Muvr va shahar minorasi.
* karnaval malikasi
* karnaval baroni
* Muvrlar karnaval malikasi va baronining hamrohlaridir. Asosan, bu rolni Muvr kiygan qizlar oʻynaydi.
* Mahalliy ishtirokchilar guruhi „Halubajski zvončari, Viškovo“ yoki aniqrogʻi — „Buqalarning choʻponlar bilan yurishi“. Bu allaqachon asl slavyan anʼanalari ruhida.
* Mahalliy „Xalq militsiyasi“ guruhi

## Yana qarang

* Zvonchary
* Bushoyaras
* Myasopust

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
* Rijekas karneval  Arxivnaya kopiya
Olimpik (futbol klubi)

**Olimpik** – Toshkentda joylashgan Oʻzbekiston futbol klubi. Oʻzbekiston Olimpiya terma jamoasining asosi sifatida tashkil topgan futbol futbol klubi boʻlgan.

## Tarixi
„Olimpik“ 2021-yilda Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi tashabbusi bilan tashkil etilgan va jamoa 2024-yilgi Parij-2024 Olimpiadasi uchun tayyorgarlik vazifasini muvaffaqiyatli oʻtab bergan. Jamoa 2021-yilda ilk bor Oʻzbekiston Pro ligasida ishtirok etdi va dastlabki mavsumdayoq uchinchi oʻrinni egalladi. Klub oʻzining professional futboldagi birinchi gʻalabasini 2021-yilda qoʻlga kiritdi. 28-mart kuni oʻz maydonida „Oqtepa“ jamoasini 2:1 hisobida magʻlub etgan edi. Oʻzbekiston Superligasi uchun oʻtish uchrashuvida 2021-yil 2-dekabr kuni Superligada oʻn ikkinchi oʻrinni olgan „Mashʼal Muborak“ klubiga qarshi oʻynadi. Oʻyinda 3:1 hisobida gʻalaba qozondi va Oʻzbekiston Superligasiga yoʻl oldi. Oʻzining ilk mavsumida Oʻzbekiston Kubogi chorak finaligacha yetib bordi va „Paxtakor“ klubiga 0-1 hisobida magʻlub boʻldi. 2022—2024-yillarda Oʻzbekiston Superligasi ishtirokchisi boʻlgan. 2025-yilgi mavsumda Pro ligada ishtirok etgan. Moliyaviy qiyinchiliklar sababli klub oʻz faoliyatini toʻxtatgan. 2026-yilgi mavsumda uning bazasida yangi – „Respublika FA“ futbol klubi tashkil etilgan.

### Mahalliy musoboqalar natijalari

## Stadion
Klub uy oʻyinlarini Toshkentdagi „JAR“ stadionida oʻtkazadi. Stadion 8500 kishiga moʻljallangan.

## Yutuqlar

### Mahalliy

* **[[Oʻzbekiston Pro ligasi]] uchinchi oʻrin (1): 2021**

## Oʻyinchilar

### Hozirgi tarkib

### U21

### U19

## Texnik xodimlar
### Murabbiylar shtabi

## Murabbiylar
Olimpik jamoasi tashkil etilganidan buyon Temur Kapadze jamoaga bosh murabbiylik qilib kelmoqda. 2021-yilgi mavsum soʻngida jamoa Kapadze qoʻl ostida Pro ligadan Super ligaga yoʻl oldi.

## Manbalar

## Havolalar
* FK Olimpik Toshkent Teams.by maʼlumotlar bazasida
* FK Olimpik Toshkent Soccerway maʼlumotlar bazasida
* FK Olimpik Toshkent Football maʼlumotlar bazasida
* FK Olimpik Toshkent Worldfootball.net maʼlumotlar bazasida
* FK Olimpik Toshkent Transfermarkt.de maʼlumotlar bazasida
Nagasaki qo‘ng‘irog‘i

**Nagasaki qoʻngʻirogʻi** — 2000-yil sentabr oyida Minsk (Belarus) Mustaqillik maydonida oʻrnatilgan yodgorlik. U bosh farishta Mikoil haykali va polyak katoliklarining Qizil cherkovidan uncha uzoq boʻlmagan joyda oʻrnatilgan yodgorlik. Yodgorlik yadroviy falokatlar qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan.

## Tarixi
Qoʻngʻiroq Yaponiya katolik cherkovi tashabbusi bilan qoʻngʻiroq quyuvchilar tomonidan quyib yasalgan. U 1945-yil 9-avgustda Nagasakiga tashkangan atom bombasidan omon qolgan „Farishta“ qoʻngʻirogʻining „nusxasi“dir. Yodgorlik asosiga Quddus, Yaponiyaning Xirosima, Nagasaki, Fukusima shaharlaridan hamda Chernobil fojiasidan jabr koʻrgan hududlardan keltirilgan tuproqlar solingan kapsulalar joylangan. Shuningdek, Semipalatinsk poligoni va Novaya Zemlya poligonidan olingan tuproq solingan kapsulalar ham bor.

Nagasaki shahridagi „Farishta“ qoʻngʻirogʻi portlashdan keyin Urakami katolik sobori vayronalari ostidan ziyoratchilar tomonidan topilib, qazib olingan. Keyinchalik u urushning dahshatli oqibatlarini eslatish uchun Nagasaki markaziga oʻrnatilgan.

2000-yil 24-sentabrda boʻlib oʻtgan yodgorlik ochilish marosimida Urakami sobori noziri Shiyoti Mimura shunday dedi: „Ushbu yodgorlik Belorus bilan birdamligimiz, xalqlarimizni nafaqat iqtisodiy va madaniy, balki maʼnaviy rishtalar bilan bogʻlab turganligining ramzi boʻlsin“.

Qoʻngʻiroqdan sim choʻzilgan boʻlib, istagan kishi uni tortib, qoʻngʻiroqni chalishi mumkin.

## Yana qarang

* Tinchlik qoʻngʻirogʻi
* Berlindagi tinchlik qoʻngʻirogʻi

## Havolalar

* Nagasaki qoʻngʻirogʻi
Vellington ustuni

**Vellington ustuni**  ― () yoki Waterloo yodgorligi. Vellingtonning 1-gertsogi xotirasiga bagʻishlangan. U Angliyaning Liverpul shahridagi Uilyam Braun va Laym koʻchalari burchagida joylashgan.

## Tarixi
1852-yilda gertsog Vellington vafotidan keyin Liverpulda uning gʻalabalari sharafiga yodgorlik oʻrnatishga qaror qilindi. Mablagʻ yigʻish uchun qoʻmita tuzildi, lekin odamlar pul berishni istamadi. 1856-yili ustun quradigan haykaltarosh topish uchun dizayn tanlovi oʻtkazildi, unda Endryu Louson gʻolib chiqdi. Keyinchalik, 1861-yilda ikkinchi tanlov tashkil etildi, gertsog haykalini yasovchi haykaltaroshni aniqlash maqsadida oʻtkazilgan bu safargi tanlovda Jorj Anderson Louson gʻolib chiqdi. 1861-yil 1-mayda Liverpul meri tomonidan poydevor qoʻyilgan. Qurilish 1865-yil oxirida yakunlangan.

## Tavsifi
Yodgorlikning poydevori qumtoshdan, tagkursisi granitdan yasalgan. Yodgorlikning balandligi 132 fut, shu jumladan ustunning balandligi 81 fut va haykalning oʻzi 25 fut oʻlchamda. Shuningdek, poydevori kvadrat shaklda pogʻonali. Poydevorning har ikki tomonida bronza lavha, burchaklarida bronza burgutlar, yon tomonlarida gulchambarlar bor. Poydevorda Rimning Dorik ordeniga mansub chuqur oʻyilgan izli ustun oʻrnatilgan. Kuzatuv maydonchasiga olib boradigan zinapoyada 169 pogʻona bor. Ustunning yuqori qismida gumbaz bilan qoplangan silindr boʻlib, uning ustida gersogning bronza haykali oʻrnatilgan. U Vaterloo jangida qoʻlga olingan toʻplarning misi eritilib yasalgan.

Poydevorning janubiy qismidagi jezdan yasalgan lavhada Vaterloo jangi yakuni tasvirlangan. Ustunning sharqiy va gʻarbiy qismidagi relyeflarda gertsogning boshqa gʻalabali janglari aks ettirilgan.

## Manbalar
Lindisfarn Injili

**Lindisfarn Xushxabar **() —— lotin tilida Matto, Mark, Luqo va Yuhannoning xushxabarlarini oʻz ichiga olgan suratli qoʻlyozma kitob (Suratli Xushxabar). Kitob VIIasr oxiri -VIII asr boshlarida Nortumbriyadagi Lindisfarnda yasalgan. Ushbu qoʻlyozma „orol xushxabarlari“ deb ataluvchi guruhning juda yorqin namunasidir. VII—IX asrlarda irland (keltlar) rohiblari tomonidan qoʻlda yozilgan va kelt-anglo-sakson uslubidagi koʻplab miniatyuralarni oʻz ichiga oluvchi kitoblar shunday ataladi.

Lindisfarne Injili 698-yilda Lindisfarne yepiskopi boʻlgan va 721-yilda vafot etgan Eadfrit ismli rohibning ishi deb hisoblanadi. Hozirgi tadqiqotlar kitobning 715-yil atrofida yasalganini taxmin qilish imkonini beradi. Kitob Avliyo Katbert sharafiga koʻchirilgan, degan farazlar bor. Injil orolga xos bezatilgan va dastlab VIII asrda Anchorite Billfrit tomonidan ishlab chiqilgan qimmatbaho marvaridli muqovaga ega edi. Vikinglarning Lindisfarne bosqinlari paytida muqovasi gʻoyib boʻlgan va u 1852-yilgacha almashtirilmagan. Matn kursiv bilan yozilgan.

X asrda Lindisfarn yepiskopi Aldred Injillarni qadimgi ingliz tiliga tarjima qilgan. Tarjima lotin matnli Injilning qatorlari orasiga yozilgan. U Injillarning ingliz tiliga ilk tarjimalaridan biridir.

Kitobni ser Robert Kotton XVIIasr boshlarida parlament kotibi Robert Bouyerdan sotib olgan. XVIII asrda Britaniya muzeyi Kotton kutubxonasini sotib olgan. U yerdan kitob Londondagi Britaniya kutubxonasiga yoʻl olgan.

## Yana qarang

* Kells kitobi
* Darrowdan kitob

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Kalkins, Robert G. Oʻrta asrlarning yoritilgan kitoblari. Itaka, Nyu-York: Kornel universiteti nashriyoti, 1983-yil.
* DeHamel, Kristofer. Yoritilgan qoʻlyozmalar tarixi. Boston: Devid R. Godine, 1986-yil.
* Valter, Ingo F. va Norbert Wolf. Kodekslar tasvirlari: dunyodagi eng mashhur yoritilgan qoʻlyozmalar, 400 dan 1600 gacha. Koln, TASCHEN, 2005-yil.

## Havolalar

* Lindisfarne Xushxabaridagi Durham yeparxiyasi veb-sayti
* Britaniya kutubxonasi katalogi
* Britaniya kutubxonasi yoritilgan qoʻlyozmalarning raqamli katalogi
Dunyo bolalari

**Dunyo bolalari** — Moskvaning diqqatga sazovor joylaridan biri, 1990-yilda Leningradskoe shosse 90, Rechnoy Vokzal metro bekati yonida joylashgan Doʻstlik bogʻida tashkil etilgan.

## Tarix
"Dunyo bolalari" haykaltaroshlik kompozitsiyasi 1990-yilda Doʻstlik bogʻida oʻrnatildi. Bu Xelsinki shahridan haykaltarosh Antti Neuvonenning oʻziga xos sovgʻasi. Neuvonen 1937-yilda oʻsha paytda Vyborg gubernatorligi tarkibiga kirgan Saari jamiyatida tugʻilgan. Avvalo, u fin tangalaridagi tabiat mavzusidagi tasvirlari bilan mashhur. 1971-yilda u bir qator mavhum haykallar uchun Finlandiya davlat tasviriy sanʼat mukofotiga sazovor boʻldi. Antti Neuvonen, shuningdek, Finlandiya haykaltaroshlik mutaxassislari uyushmasi aʼzosi va koʻplab tanlovlar gʻolibi.

„Dunyo bolalari“ monumenti 1983-yilda Xelsinki doʻstlik bogʻida oʻrnatilgan Y.Kiryuxinning „Dunyoda tinchlik“ rus kompozitsiyasiga javoban sovgʻa qilingan. „Dunyoda tinchlik“ „Xalqlar doʻstligi monumenti“ nusxasining oʻzgartirilgan nusxasining bir qismi boʻlib, qishloq aholisining ozodlikchilar bilan uchrashuvi tasvirlangan. U 1948-yilda tuzilgan Finlandiya-Sovet Doʻstlik, hamkorlik va oʻzaro yordam shartnomasining 35-yilligi sharafiga taqdim etilgan.

## Tavsif
Yodgorlik kompozitsiyasi uchta figuradan iborat — ona, chaqaloqni qoʻlida ushlab turgan ota va oʻsmir. Bronzadan ishlangan haykal juda mavhum va biroz noodatiy tuzilishga ega. Yodgorlik zinapoyaga oʻrnatildi, bir vaqtlar uning ustida tegishli yozuvli belgi bor edi.
## Manbalar
1941-1945-yillarda halok boʻlgan urush bolalariga yodgorlik

**"1941-1945-yillarda halok boʻlgan urush bolalariga" yodgorlik** — Simferopolda Ulugʻ Vatan urushi paytida halok boʻlgan bolalar uchun yodgorlik.

Yodgorlik 2009-yil 8-mayda „Urush bolalari“ jamoat tashkilotining Qrim boʻlimi tashabbusi va aʼzolik badallari evaziga Simferopol jamoat bogʻida Kirov prospektidagi „Qırmızı yelkanlar“ bolalar bogʻchasi oldida ochilgan. Hududiy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti (2016-yil 20-dekabrdagi 627-son qarori).

Yodgorlik mahalliy chigʻanoqli toshdan arka shaklida qurilgan boʻlib, uning tepasida qoʻngʻiroq osilgan boʻlib, bu qoʻngʻiroq chalinayotganda urushda halok boʻlganlar, ayniqsa, bolalar hech qachon unutilmasligini anglatadi. Arkaning tagida qora marmar plitalar bilan qoplangan poydevor oʻrnatilgan. Yodgorlikning old plastinkasida *"1941-1945-yillarda halok boʻlgan urush bolalariga" yozuvi bor*, yuqori plastinkada shunday yozilgan: *"Qrim respublika tashkiloti" Urush bolalari „2009-yil may“*. Istirohat bogʻi xiyobonidan yodgorlikgacha yoʻlka plitalari bilan qoplangan yoʻl bor.

## Manbalar

## Havolalar

* Gʻayrioddiy yodgorliklar (Urush bolalariga)
* 1941-1945-yillarda vafot etgan urush bolalari G.
* Urush bolalariga yodgorlik belgisi
* Simferopolda urush bolalariga monument oʻrnatilgan
Vayron qilingan jamoalar vodiysi

**Vayron qilingan jamoalar vodiysi** — Xolokost paytida vayron qilingan 5000 dan ortiq yahudiy jamoalari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik. Quddusdagi Yad Vashem muzeyining gʻarbiy qismida joylashgan. U sunʼiy tosh labirintdan iborat boʻlib, uning 107 ta devori 2,5 akra balandlikdagi qoyaga oʻxshash bloklardan iborat boʻlib, ularda (ingliz va ibroniy tillarida) jamoalarning nomlari oʻyilgan. Zallar Yevropa xaritasini tashkil qiladi. Yodgorlikning markaziy qismida vaqtinchalik koʻrgazmalar uchun materiallar bilan taʼminlangan Jamoatlar uyi joylashgan. Tomlarning yoʻqligi hayotning tugashini anglatadi.

Yodgorlik gʻoyasi Yad Vashemning sobiq direktori Yitzhak Aradga tegishli. Yodgorlikning birinchi qismi 1987-yil 26-aprelda ochilgan. 1992-yil 14-oktabrda butun majmua qurib bitkazildi.
## Manbalar
Kamishev Emani

**Kamishev Emani** — Svyatogorsk davlat tarixiy-arxitektura boshqarmasi hududida Severskiy Donets daryosining oʻng qirgʻogʻida (Ukraina, Donetsk viloyati, Svyatogorsk shahri yaqinida) togʻda oʻrnatilgan qoʻriqchi leytenanti Vladimir Maksimovich Kamishev haykali. Zaxira.

## Jasorat tarixi
Ulugʻ Vatan urushi paytida, Donetsk viloyati, Svyatogorsk shahri hududida Sovet qoʻshinlari hujum paytida daryoni kesib oʻtishdi. Severskiy Donets. Chap qirgʻoq yumshoq va tekis. Bu yerdan Qizil Armiya hujumni boshladi. Oʻng qirgʻoq, tik va baʼzi joylarda tekis, nemis qoʻshinlari tomonidan egallab olingan va daryo boʻylab chuqur mudofaa uyushtirgan. 1943-yil 17-avgustda, Severskiy Donetsidagi jang boshlanganidan bir oy oʻtgach, qoʻriqchilar batareyasi, leytenant V. Kamisheva Artyom yodgorligidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda pozitsiyalarni egallab, Yasinovoye traktida mudofa boshlagan nemislarga qarata oʻt ochdi. Notoʻgʻri relef maqsadli oʻt oʻtkazishga xalaqit berdi.

Kamishev akkumulyator oʻrnidan uncha uzoq boʻlmagan joyda, zich tojli yolgʻiz eman daraxti borligini payqadi. Ikki askar bilan u jimgina emanga yoʻl oldi va magistralga koʻtarilib, batareyasining olovini sozlashni boshladi. Nemislar oʻziyurar qurollardan eman daraxtiga oʻq uzdilar. Oʻqlardan biri daraxt tanasiga tegib, uning tojini buzdi. Kamishev yarador boʻldi va jangdan soʻng Bannoe (hozirgi Svyatogorsk) qishlogʻidagi Tyajmash sanatoriysi (hozirgi Konchi) negizida tashkil etilgan kasalxonaga yotqizilgan va u yerda vafot etgan. U Bannoe qishlogʻi markazidagi qabristonga dafn etilgan (hozir shu yerda Shon-shuhrat tepasi bor).

## Xotira

* Boʻr togʻining choʻqqisida, yoʻlning ajralishida Janubi-gʻarbiy frontning 8-gvardiya armiyasining 88-gvardiya miltiq diviziyasining razvedkachi artilleriyachisi — gvardiya leytenanti V. M. Kamishev. haykali oʻrnatilgan
* V. M. Kamishevning qoldiqlari 1970-yil 20-avgustda — qishloqning shahar qabristonidan, uning jasorati joyiga tantanali ravishda dafn qilindi. Bannoye(Slavyanogorsk).
* 1985-yilda Kamishev vafot etgan joyda askar tasviri tushirilgan eman daraxti koʻrinishidagi yodgorlik oʻrnatilgan.

## Adabiyotlar

* Dedov V.N. Muqaddas togʻlar. Unutilishdan tirilishgacha. 3-nashr (qayta koʻrib chiqilgan va kattalashtirilgan): Donetsk: Sizning tasviringiz, 2009. — 220 p.; 32 l. kol. kasal.
* Dedov V.N., Dashevskiy A.B. Slavyanogorsk tarixiy-arxitektura qoʻriqxonasi. Qoʻllanma. Donetsk : Donbass, 1986. — 40 p.
* Svyatogorsk koʻprigi 1941-1943. Hujjatlar va jangchilarning guvohliklari. Svyatogorsk tarixiy-arxitektura qoʻriqxonasi tomonidan nashrga tayyorlangan. (Tuzuvchi Dedov V.N.). — Donetsk: Sizning tasviringiz, 2008. — 284 p., kasal.

## Manbalar

## Havolalar

* Svyatogorsk davlat tarixiy-arxitektura qoʻriqxonasining rasmiy veb-sayti (mavjud havola)
* „Leytenant Vladimir Kamishev qoʻriqchilarining jasorati“
Yelisavetgrad Injili

**Yelisavetgrad Injili** — Injilning suratli slavyan qoʻlyozmasi — tetr (Toʻrt Injil) XVI asr oxiri — XVII asr boshlarida Moldaviya mitropoliti Anastasi (Krimki) ustaxonasida yozilgan. Rossiya davlat kutubxonasida saqlanadi.

Qoʻlyozma XIX asrning oxirida Yelisavetgrad shahrida (hozirgi Kropyvnitskiy, Ukraina) yagona eʼtiqoddagi Pokrov ibodatxonasida topilgan va shu nom bilan ataladi. 1880-yillarda Injilni sanʼatshunos N. V. Pokrovskiy oʻrganib chiqib, qoʻlyozmaning birinchi batafsil tavsifini tuzgan. Shundan soʻng kitob Yelisavetgradga qaytarildi. U kamida 1914-yilgacha shaharda saqlangan, ammo 20-30-yillardan soʻng uning taqdiri nomaʼlum boʻlgan. 1963-yili V. I. Lenin nomidagi Davlat kutubxonasida Yelisavetgrad Injili topiladi. Qayd etilishicha, kitob kollektsiyaga 1940-yilda xususiy shaxs tomonidan taqdim etilgan. 1960-yillarda Davlat tarix muzeyining slavyanshunos va paleograf M.V. Shchepkina uni oʻrganadi hamda kitob yozilishi sanasi va Yelisavetgrad Injilining tarixi nuqtai nazaridan Pokrovskiyning ishini toʻldiradi.

Qoʻlyozma yarim nizom usulda pergament qogʻozga yozilgan. Yelisavetgrad Injili 1356-yilda yozilgan Bolgariya podshosi Ioann Aleksandrning Injilining nusxasi boʻlib, neo-Vizantiya uslubidagi miniatyuralar bilan bezatilgan. Matto Xushxabari oldiga qoʻyilgan Tpodsho Ioann-Aleksandrning ktitor portreti aks etgan miniatyura saqlanib qolgan.

2009-yilda German Sterligov boshchiligidagi „Qadimgi adabiyot ixlosmandlari jamiyati“ xayriya jamgʻarmasi Yelisavetgrad Injilining 10 000 nusxada faksimil nashrini chiqardi. Loyiha „Rossiya bolalari uchun qadimiy qoʻlyozmalar“ deb nomlangan va nashr 12 yoshgacha boʻlgan bolalari boʻlgan kishiga bepul tarqatilgan. Dastlab kitobni haq evaziga tarqatish rejalashtirilgan boʻlsa-da, keyinchalik bu fikrdan qaytilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Ksanf

**Ksanf** () — qadimgi yunon mifologiyasida qahramoni. Ptolemeyning oʻgʻli, Peneleyning nevarasi. Fivaning oxirgi shohi. Afina qoʻmondoni Melanf uni yakkama-yakka jangda hiyla ishlatib oʻldiradi (baʼzi sabablarga koʻra Pavsaniyda Melanf oʻrniga Andropomp deb atalgan). Ksanfning ortida qora echki terisida Dionis paydo boʻladi, keyin Melanf oʻzining yolgʻiz emasligi haqida dushmaniga bildiradi. Ksanf orqasiga oʻgirilishi bilan oʻldiriladi. Shundan soʻng fivaliklar qirol hokimiyatini bekor qilgan. Boshqa bir taxminga koʻra, bular shohlar emas, balki qoʻmondonlar boʻlgan va urush Attika va Boeotiya oʻrtasidagi Melain () chegara hududi tufayli boʻlgan va bularning barini orakul bashorat qilgan edi.

## Manbalar
Kura

**Kura** () yoki **Aera** **Cura** (Aera Cura), birinchi odamni yaratgan Rim maʼbudasi. Uning ismi „Gʻamxoʻrlik“ degan maʼnoni anglatadi. Kura haqidagi afsona, u bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan shoir Gay Yuliy Giginning 220-chi masaliga asoslangan boʻlishi mumkin.

## Masalning bayonoti
Bir kuni Kura (Gʻamxoʻrlik) daryodan oʻtayotganda, loy tuproqqa eʼtibor beradi. Oʻylanib turib, undan bir boʻlak oladi-da, unga shakl bera boshlaydi. U nima yaratganligi haqida oʻylayotganda, Iov (Yupiter) unga yaqinlashadi. Kura undan hosil boʻlgan loy boʻlagiga ruh berishni soʻraydi. Iov bajonidil ruh beradi. Biroq, Kura jonzotni oʻz nomi bilan atamoqchi boʻlganida, Iov buni taqiqlaydi va unga oʻz ismini berishni talab qiladi. Kura va Iov bahslashayotganda, Yer (*Tellus*) oʻrnidan turadi va shakllangan odamga uning nomi berilishini xohlaydi, chunki unga oʻz tanasini u bergandi. Munozarachilar Saturnni hakam sifatida qabul qilishadi. U ularga adolatli qarorni beradi: „Sen, ey Iov, ruhni berganingdan keyin, uning oʻlimidan keyin ham ruhni olishing kerak boʻladi. Kura bu jonzotni yaratgan, shuning uchun u tirikligicha unga egalik qilsin.Agar biz bahsli boʻlgan ism haqida gapiradigan boʻlsak, u *“humus"* (yer) dan yaratilgani uchun jonzot *"homo"* (odam) deb nomlansin".

## Talqin qilinishi
Bu hikoya nemis faylasufi Martin Xaydeggerning eʼtiborini tortdi, u shunday deb taʼkidladi: „Kuraning ikki tomonlama maʼnosi gʻamxoʻrlikni anglatadi, bandlik yoki ehtiros sifatida emas, balki dunyoga tarqalish, shuningdek, sadoqat maʼnosida gʻamxoʻrlik qilishdir“. Xaydegger masalni Dasein („dunyoda borlik“) deb atagan falsafiy tushunchaning „sodda talqini“ sifatida qaraydi.

Uning tushuntirishiga koʻra, masalning asosiy maʼnosi Kuraning insonga oʻz yaratilishiga boʻlgan gʻamxoʻrligidadir. Preontologik kontseptsiyadan kelib chiqadigan boʻlsak, bu dalil alohida ahamiyatga ega, chunki u gʻamxoʻrlikni nafaqat insonning „hayotning barcha vaqti“ kabi mavjudligi tegishli narsa sifatida, balki tana va ruhning tashkil topgan inson mohiyatiga nisbatan paydo boʻladigan tushuncha sifatida ham koʻradi. Afsonadan tushunish mumkinki, inson murakkab yaratilishdir. Iov (Yupiter) unga ruh beradi, Tellus (Yer) — tana; shu tarzda ular fizik va metafizik „orada“ joylashgan va ularning sintezi mahsuli boʻlgan turli jinsli mavjudotning sintezini hosil qiladi. Unga nom bergan Saturn, hukmni belgilaydigan vaqtni bildiradi. Kura nafaqat inson haqida, balki oʻlik narsalarni oʻlmas narsalardan ajratish, unutish haqida ham gʻamxoʻrlik qilish uchun javobgardir.

Masalda mavjud boʻlgan yana bir jihat — bu nasroniylarning yaratilish afsonasining ekvivalenti boʻlib, unda ayol oxirida yaratilgan. Insoniyatning yaratuvchisi, uning ijodiga gʻamxoʻrlik qiluvchi ona timsolida taqdim etilgan Kura Gʻarb dunyoqarashiga, uning oʻzini oʻzi taʼminlash va jamiyatni atomizatsiya qilish kontseptsiyasiga qarshi chiqadi.

## Manbalar



## Havolalar

* *[[Гай Юлий Гигин]]*. Басни (*Fabulae*). 220.
* *[[Хайдеггер, Мартин|Хайдеггер М.]]*. Бытие и время. § 42: Подтверждение экзистенциальной интерпретации присутствия как заботы из доонтологического самоистолкования присутствия.
Kshama

**Kshama** (sanskript tilidan: Kshama = "sabr") - hind mifologiyasida, undan uch yoki toʻrt oʻgʻilni dunyoga keltirgan donishmand Pulahaning xotini.

„Vishnu Purana“da uchta oʻgʻilning ismi — Kardama, Urvarivan, Sahishnu („sabrli“, „muruvvatli“) deb atalgan; va „Agni Purana“da esa Kashma va Pulahaning boshqa oʻgʻli — Karmashreshtha haqida aytiladi.

„Mahobhorat“ dostoniga koʻra antilopalar, sherlar, yoʻlbarslar va kimpurushilar (afsonaviy mavjudotlar); boshqa manbalarga koʻra — pishachalar, kapalaklar va boʻrilar Pulahadan kelib chiqqanligini aytadi.

## Manbalar
Farishtalar sobori Ustyug ikonasi

**Arxangellar (Farishtalar) sobori —** XIII asrning ikkinchi yarmiga xos rus ikonasi. Velikiy Ustyugdagi Mixail-Arxangel monastiridan kelib chiqqan. Ibodatxona 1212-yilda tashkil etilgan. Sanʼatshunoslarning fikriga koʻra, katta ehtimol ikona katolikon muqaddaslashtirilgandan keyin toʻgʻridan-toʻgʻri Velikiy Ustyugda chizilgan. U Rossiya muzeyi kollektsiyasida saqlanadi.

## Tavsifi
Ustyug ikonasi Arxangellar soborining noyob suratlaridan biridir. Bosh farishtalar old tomondan toʻliq shaklda tasvirlangan, ularning qoʻllarida ripidlar va Najotkor Emmanuel tasviri tushirilgan medalyon bor. Taʼkidlanishicha, „Arxangellar *sobori ikonoklastdan keyingi davrda Vizantiya doirasi sanʼati uchun odatiy boʻlgan toʻliq rivojlangan shaklda berilgan*“.

Ikona Yaroslavl maktabiga xos uslubda chizilgan. S.I. Maslenitsin (farishta Mikoil tasvirlangan oʻsha davrdagi Yaroslavl ikonasi kabi) kelib chiqishi mahalliy arzon boʻyoqlar yordamida boʻyalganligini taʼkidlaydi. Ikonaga ulugʻvorlik berish uchun oz miqdorda qimmatbaho kinobar va oltin ishlatilgan. Akademik V. N. Lazarevning taʼkidlashicha, undagi ranglar „oʻchgan“, boʻyash usuli esa „och“dir. "R*anglar shu qadar nozik bir qatlamda qoʻyilganki, ular [[Akvarel|akvarel texnikasiga]] oʻxshaydi; Baʼzi joylarda, masalan, kiyimda, boʻyoq ostida porlaydi* , degan Lazarev. Ushbu uslub Pskov maktabining baʼzi ikonalarida va shimoliy usuldagi soʻnggi davr ikonalarida davom etgan.

Ikonadagi boy naqshlar xalq yoqtirgan jihatlarni aks ettiradi va belgi tozalanishidan oldin qoʻshilgan deb hisoblanadi:

Ikona yaxshi saqlangan deb tavsiflanadi. Yangi levkas qoʻshimchalari mavjud:

* chap bosh farishtaning suratida — kiyim boʻylab oʻng yelkadan;
* oʻng bosh farishta suratida — loraning yuqori qismida va etagida
* piktogramma fonida — yuqori oʻngda va yuqori chapda bosh farishta qanotini qoʻlga olish bilan.

Belgini qayta tiklash paytida chap maydonda yozuvning bir qismi qolgan.

## Manbalar
Lid

**Lid** () — antik mifologiyadagi personaj.

## Asosiy maʼlumotlar
Ilgari Meoniya deb nomlangan Lidiya mamlakati uning nomi bilan atalgan. Atis va Kalliteyaning oʻgʻli, Gerakl va Omfala avlodi (Gerodotga koʻra, Geraklning avlodi emas); Geraklning va Omfalaning oʻgʻli; Gerodotga koʻra Geraklning va qul Iordanning avlodi.

Otisning oʻgʻli, Tirenning akasi, ocharchilik kelib, uning akasi boshchiligidagi aholining yana bir qismi Italiyaga koʻchib oʻtganida, qurʼa boʻyicha mamlakatda otasi bilan qoldi.

Kariya afsonasiga koʻra, Kar va Misning ukasi. Yoki Gigesning avlodi.

## Manbalar


## Yana qarang
* Qadimgi Yunoniston afsonalari
* Lidiya
* Lidiyaliklar
* Lidiya shohlari
Qamaldagi ayollar

"**Qamaldagi ayollar**" — Sankt-Peterburgdagi Moskva tumanidagi Xlebozavod hududida joylashgan yodgorlik , Leningrad blokadasi davrida korxona ishchilariga bagʻishlangan.

1986-yilda ochilgan, haykaltarosh  — Sergey Astapov (shuningdek, Sankt-Peterburgda joylashgan boshqa yodgorlik muallifi - "Oʻlmaslikka ketganlar").

Balandligi 4 metr boʻlgan granit ustunda qilingan, unda uchta ayol figurasi oʻyilgan. Ayollardan birining qoʻlida qisqichlar bor, ikkinchi ayol qoʻlida kichik bir boʻlak non bilan yosh qizni qoʻllab-quvvatlaydi.

Ayolning qoʻlidagi qisqichlar "engilroq" bombalarni oʻchirish uchun moʻljallangan edi: 1941-yil oktyabr oyida bir kun ichida front chizigʻidan 5 km uzoqlikda joylashgan nonvoyxonaga, 7 ta kuchli portlovchi va ikki yuzdan ortiq yondiruvchi bomba tashlandi. Blokada kunlarida 18 kishi o‘z ish joylarida halok bo‘lgan va shu davrda jami 63 nafar novvoyxona ishchilari halok bo‘lgan. Urush yillarida koʻrsatgan qahramonliklari uchun korxona, bir necha bor shahar mudofaa qoʻmitasining chaqiruv bayrogʻi bilan taqdirlangan va urush oxirida u abadiy saqlash uchun novvoyxona xodimlariga topshirilgan.

## Manbalar
Belgraddagi eski telefon stantsiyasining binosi

**[[Belgrad|Belgraddagi]] eski telefon stantsiyasining binosi** () — Kosovska koʻchasi, 47-uyda joylashgan. Bino Branko Tanazevich loyihasi boʻyicha telefon stansiyasini joylashtirish maqsadida qurilgan, Serbiyadagi birinchi bunday bino hisoblanadi.. Uning qurilishi 1908-yilda yakunlangan. Toʻrtinchi qavat Birinchi jahon urushidan keyin qoʻshilgan. Bino 1981-yildan beri madaniyat yodgorligi sifatida qonun bilan himoyalangan. Konservatsiya ishlari 1988-yilda yakunlandi.

## Tashqi koʻrinish
Makon va tuzilish nuqtai nazaridan, bino akademiya anʼanalariga asoslanadi, dizayn Serb-Vizantiya uslubida qilingan. Koʻpincha murakkab boʻlmagan meʼmoriy kompozitsiyaga ega boʻlgan, funktsional asoslar va binoning burchagini xarakterli gumbaz bilan bezashga eʼtibor qaratiladi. Fasad assimetrik boʻlib, strukturaning bir qismida sayoz, kengroq risalit va fasad devorining katta qismini egallagan keng deraza teshiklari mavjud. Fasad yuzasidan deyarli tashqariga chiqmaydigan ajoyib, sayoz relyefli bezak Serb-Moraviya maktabi merosidan olingan stilize qilingan naqshlardan (rozetalar, bir-biriga bogʻlangan burama elementlar, geometrik naqshlar, shaxmat maydonchalari) iborat. Bino nafaqat Belgrad arxitekturasida serb-vizantiya uslubidagi muvaffaqiyatli asar va ushbu uslubning asosiy tarafdorlaridan birining muhim mualliflik ishi, balki XX asr boshlari Serbiyada telefonlarning rivojlanishini koʻrsatadigan maʼlum bir maqsad uchun vakillik binosidir. Bilim 1993-yil namunasidagi 50 000 000 dinorlik banknotada tasvirlangan. Konservatoriya ishi 1988-yilda amalga oshirildi.

## Yana qarang

* Belgrad shahrining madaniy yodgorliklari roʻyxati
* Katta ahamiyatga ega boʻlgan madaniy yodgorliklar

## Manbalar

## Havolalar

* Alfirevich, Jorj. Serbiya arxitekturasida ekspressionizm. Belgrad: Orionart, 2016-yil.
* Serbiya Respublikasi Madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish instituti — Belgrad
* Serbiya Respublikasi Madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish instituti — Belgrad / Koʻchmas madaniy meros obʻektlari bazasi
* Yodgorliklar roʻyxati
Levk

**Levk** () — qadimgi yunon mifologiyasining personaji, Talosning oʻgʻli. Idomeneyning asrab olingan oʻgʻli. Troya urushida qatnashgan Idomeney yoʻqligida qirollikni boshqargan. Idomeneyning xotini Medaning oʻynashiga aylandi. Keyin Navpliy uni Medani, uning bolalari Ifikl, Lik va uning qizi va Levkning kelini Klisiferani (Klisitira) oʻldirishga koʻndiradi. Kritdagi 100ta shahardan 10tasini ajratib, Levk Kritdagi yovuzga aylanadi. Troyan urushidan soʻng u Kritda qolgan Idomeneyni quvib chiqaradi. Kritning 100 ta shahridan 10 ta shaharni ajratib olgan Leyk Kritda zolimga aylandi. Troya urushidan soʻng u Kritga qoʻngan Idominiyni quvib chiqardi.

## Manbalar
Laas (mifologiyasi)

**Laas** ( „tosh“) — yunon mifining noyob versiyasida, Metidaning Kron tomonidan yutib yuborilgan oʻgʻli, u oʻz oʻgʻli Zevsni yutib yubordim, deb hisoblagan. Zevs dunyo boʻylab hukmronlikka erishganida, oʻzining qutqaruvchisi Laasga minnatdorchilik bildirib, xalqini uning nomi bilan atagan.

Tosh yutish motivi Gesiodning „Teogoniya“sida mavjud boʻlib, bu yerda Metidaning oʻgʻli ham tilga olinadi. Shuningdek, afsonalardagi yunoncha „*laas*“ (tosh) va „*laos*“ (xalq) soʻzlari oʻrtasidagi uygʻunlik ham xosdir.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Лексикон Рошера. Т. 2. Стб. 1775.
Labdak

**Labdak** () — qadimgi yunon mifologiyasida Fiva shohi, Polidor va Nikteidaning oʻgʻli. Laiyning otasi, Edipning bobosi. U bobosi Kadm va otasi Polidordan keyin Fivaning uchinchi shohi edi. Polidor vafot etganida, Labdak hali ham kichkina edi, shuning uchun Polidor Nikteyga unga gʻamxoʻrlik qilishni ishonib topshirdi. Labdak katta boʻlgach, Lik unga hokimiyatni topshirdi.

Afina shohi Pandion bilan jang qildi, ammo magʻlubiyatga uchradi. Uning fikrlash doirasi Penfey bilan bir xil edi va Penfeydan keyin vafot etdi. Undan bir yoshli oʻgʻli Laiy qoldi.

Labdakning avlodlari labdakidlar deb ataladi. Ular orasida Edip, Antigona, Ismena, Polinik va Eteokl bor.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* *[[Псевдо-Аполлодор]]*. Мифологическая библиотека. — III 5, 5.
Oltin otliq, Kalushin

**Oltin otliq** yoki **oltin nayzalar** () —Varshavadan 50 km uzoqlikda (Mazoviya vodiysi (Polsha) Varshava ― Moskva xalqaro avtomobil yoʻlida) Kalushin shahridagi otliq haykali.

1939-yil 11 va 12-sentyabrda Polsha otliqlari va Vermaxt kuchlari oʻrtasida Ikkinchi Jahon urushi boshida Polsha yurishi paytida boʻlib oʻtgan  sharafiga oʻrnatilgan. 1939-yil 11-sentyabrda bu yerda 1939-yil sentyabr kampaniyasining eng qonli janglaridan biri boʻlib oʻtdi va u polyaklarning gʻalabasi bilan yakunlandi.

Polshadagi oltin bilan qoplangan birinchi yodgorlik. 2014-yil 13-sentyabrda ochilgan. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Robert Sobochinskiydir. Yan Żyliński yodgorlikni yaratish tashabbuskori va „Oltin Ulan“ning asosiy investori edi. Londonda yashovchi tadbirkor nafaqat Polsha tarixi qahramonining ismi, u 11-otliq polkining 4-eskadroni komandiri, kapitan Andrey Jilinskiyning oʻgʻli.

## Tavsif
Bronza yodgorligi, oʻz safdoshlarini jangga chorlayotgan ot ustidagi nayzani tasvirlaydi. Oltinlangan bronza haykal oʻrnatilgan poydevor Hindistondan olib kelingan qizil granit plitalari bilan qoplangan. Yodgorlikning umumiy balandligi — 8 metr, vazni — 30 tonnadan ortiq. Narxi taxminan 1 million oltinga baholanmoqda.

Yodgorlikni yaratuvchilarning fikriga koʻra, polshalik otliq askarlari yalangʻoch qilichlari bilan nemis tanklariga bostirib kirib, ularning izi ostida halok boʻlgan degan afsonani yoʻq qilish kerak.

## Havolalar

* Ośmiometrowy złoty ułan stanął w Kałuszynie Arxivnaya kopiya  )
* Varshava yaqinidagi Oltin Lancers  Arxivnaya kopiya
Zubtsovskiy yodgorlik majmuasi

**Zubtsovskiy yodgorlik majmuasi** — Sovet askarlari dafn etilgan joy va Ulugʻ Vatan urushiga bagʻishlangan yodgorlik. Tver viloyati, Zubtsov shahrida joylashgan.

Harbiy qabriston Moskva togʻida Volganing oʻng qirgʻogʻida (Pavlova koʻchasi) joylashgan. Uning oʻlchamlari 250×100 m.

1941-yil 11-oktabrdan 1942-yil 23-avgustgacha Zubtsov nemis ishgʻoli zonasida edi. Zamonaviy yodgorlik oʻrnida birinchi dafn marosimlari shahar ozod qilingandan soʻng darhol amalga oshirildi. Keyingi maqsadlarda dafn marosimlari Zubtsovskiy va Pogorelo-Gorodishchenskiy tumanlarining koʻplab qishloqlaridan bu yerga koʻchirildi. Harbiy qabristonga jami 11789 nafar harbiy xizmatchi dafn etilgan, ular orasida nomaʼlumlar yoʻq.

Beton, granit va marmardan yasalgan yodgorlik 1978-yil 9-mayda ochilgan. Yodgorlik majmuasi nayza shaklidagi 15 metrlik obeliskni oʻz ichiga oladi, uning atrofidagi maydon temir-beton plitalar bilan qoplangan va bir tomondan banner koʻrinishidagi beton stela bilan chegaralangan: „Ozod qiluvchi askarlarga shon-sharaflar“ yozuvi bor. Devorning tagida bronza lavha oʻrnatilgan: „Bu yerda Zubtsov zaminida nemis bosqinchilari bilan janglarda halok boʻlgan oʻn bir ming uch yuz qirq uch sovet askari yotadi. Ularning nomlari granitga solingan kapsulada abadiy saqlanadi“.

## Manbalar

## Havolalar

* Tver viloyatining tarixiy va madaniy merosi obʻektlari roʻyxati.
„Tavla oʻyinchisi“ yodgorligi

**"Tavla oʻyinchisi" yodgorligi** () — Yerevandagi yodgorlik. 2007-yil 4-noyabrda ochilgan.

## Yodgorlikning yaratilish tarixi
Yerevanda Nard oʻyinchisiga haykal oʻrnatish gʻoyasi, Yerevan davlat teatr va kino institutining „Jasorat“ produserlik kursi talabalaridan chiqdi, kurs rahbari Ruben Jaginyan ularga qiziqarli haykallar va yodgorliklar oʻylab topish va jonlantirishni buyurganida paydo boʻldi. Talabalardan biri nard oʻyinchilari tasvirlangan haykal yaratishni taklif qildi. Uning gʻoyasini haykaltarosh Eduard Shaxikyan bronzada gavdalantirgan.

„Nard oʻyinchisi“ haykali 2007-yil 4-noyabrda Yerevanning Gevorg Kochar koʻchasida, Xrachya Gaplanyan nomidagi Yerevan drama teatri binosi yonida oʻrnatilgan. Ochilishdan oldin yodgorlik zarga oʻxshash quti bilan qoplangan edi.

## Galereya

Fayl:Նարդի խաղացողը.JPG|


## Manbalar

## Havolalar

* „Tavla oʻyinchisi“ yodgorligi
* „Tavla oʻyinchisi“ yodgorligini oʻrnatish. Yodgorlikning koʻchaga oʻrnatilishidan fotoreportaj. Gevorg Kochar
Levkipp (Messeniyalik)

**Levkipp** ( „oq otli, oq otda ketayotgan“) — qadimgi yunon mifologiyasida — Gorgofona va Ebalning oʻgʻli (boshqa, Perierning versiyasiga koʻra, Tindareyning ukasi, Febaning, Gilayera va Arsinoyaning otasi (Uranning qizi yoki Ledaning qizi bilan adashtirmaslik kerak). Arsinoya Asklepiyning onasi boʻldi.

Levkipp Gilayer va Febning qizlari Idas va Linkeyga unashtirilgan, ammo ularning amakivachchalari Kastor va Polidevk tomonidan oʻgʻirlab ketilgan. Buning uchun Kastor keyinchalik oʻldirilgan. Biroq, Polidevk bundan qutulib qoldi, chunki unga Zevs tomonidan oʻlmaslik berilgan.

Messeniyaliklarning fikriga koʻra, Lakonikadagi Levktra qishlogʻi uning nomidan olingan.

## Yana qarang
* Levkipp qizlarining zoʻrlanishi (rasm)
## Manbalar
Ieroglif zinapoyasi, Kopan

**Ieroglif zinapoyasi** — Maya davlatining Kopan shahridagi 26-sonli ibodatxonaning zinapoyasi, ibodatxonaning gʻarbiy tomonida joylashgan.

Zinapoya podshoh Vakashlahun-Ubah-Kavil davrida yotqizilgan,  davrida tubdan qayta qurilgan.

## Tavsif
Zinapoya mayya yodgorliklarida fanga maʼlum boʻlgan eng uzun yozuv boʻlib, uning uzunligi 21 metrga yetgan. Zinalarning kengligi 10 metr. Narvonlarning meʼmoriy xususiyatlari Tikal va Petenga xosdir. Unda 2200 ta ieroglif mavjud. Zinadagi matn Kopan tarixi haqida hikoya qiladi.

Zinapoyaning 63 zinapoyasidan, hozirgi kungacha 15 ta pastki qismi saqlanib qolgan. Yuqori zinapoyalar Karnegi muzeyida arxeologlar tomonidan qayta tiklangan, ammo ulardagi matni qayta tiklanmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

### Rus tilida soʻzlashuvchi elektron pochta nashrlar

*