Makaoda Islom

**Makaoda [[Islom]]** diniga eʼtiqod qiladiganlar ozchilikni tashkil qiladi. Gonkong Islom Ittifoqi maʼlumotlariga koʻra, barcha chet ellik musulmon ishchilar (masalan, Bangladesh, Hindiston, Indoneziya va Pokistondan) birgalikda Makaoda 10 000 ga yaqin musulmonlar bor. Taxminan 400 ga yaqin mahalliy makan xalqi boʻlib, ular Makao Islom jamiyati nomi bilan tanilgan.

## Tarixi

### Yuan sulolasi
Islom Makaoda Yuan sulolasi davridan beri mavjud. Makaoga Islom yaqin Sharq va Forsdan kelgan savdogarlar tomonidan oʻsha davrda Sin sulolasi davriga qadar olib kelinganligi ishoniladi. Ushbu dalillarning baʼzilarini Makao masjidi yaqinidagi musulmon qabristonida topish mumkin, u yerda qabrlarning baʼzilari yuzlab yillar oldin boʻlgan.

### Portugal Makao
Portugaliyaning Makao hukmronligi davrida koʻplab musulmonlar Portugal armiyasi bilan Janubiy Osiyodan kelgan. 1880-yillarda ular oʻzlarining namozgohlari uchun masjid qurdilar.

Ikkinchi Jahon urushi paytida koʻplab Xuey aholisi urushdan vayronagarchilikdan qochish uchun Xitoy Respublikasidan oʻsha paytdagi Portugaliya Makaoga qochib ketishdi. Ularning aksariyati Guangdong provinsiyasidagi Chjaoqin shahridan. Lekin ularning koʻpchiligi urush tugaganidan keyin Gonkongga koʻchib oʻtdi. Ayrim musulmonlar 1949-yilda Xitoy fuqarolar urushi tugaganidan soʻng Shimoli-gʻarbiy Xitoydan Makaoga ham kelishgan.

1999-yilda Makao Portugaliyadan Xitoyga topshirilgunga qadar Gonkong Islom Ittifoqi Makaodagi musulmon jamiyatini qoʻllab-quvvatlash uchun taxminan 150 000 Honkong AQSH dollari ajratgan.

### Makao SAR
Soʻnggi oʻn yil ichida Makaodagi musulmonlar jamoasi Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyodan musulmon ishchilarning kelishi bilan 10 000 dan oshib ketdi, ular Makaoning turli sektorlarida ishlaydi.

## Masjid

Makaoda hozirda bitta masjid mavjud, bu Makao masjidi boʻlib, u Fotima cherkovidagi 4 Ramal Dos Morosda joylashgan. Masjid 1980-yillarda Portugaliya qoʻl ostidagi Makao davrida muhojirlarning ikkinchi toʻlqinidan boʻlgan musulmon xalqi tomonidan qurilgan. Bu masjid ayniqsa yakshanba kunlari gavjum boʻladi, bu yerda xodimlarning aksariyati ish taʼtil kunlari boʻladi.

## Musulmon bayramlari
Har yili Qurbon hayiti paytida Makao musulmonlari musulmonlar bayramini nishonlash uchun Makao masjidida yigʻilib, muhtoj va kambagʻallar uchun namoz oʻqib, qurbonlik qilishadi. Xuddi shu narsa har yili masjidda oʻtkaziladigan Ramazon hayiti paytida ham sodir boʻladi.

## Musulmon qabristoni

Makaoda bitta musulmon qabristoni bor. 1854-yilda qurilgan, u Makao masjidi bilan bir hududda joylashgan. Qabr toshlarining ayrim uslublari forscha, arab, xitoy, ingliz va portugal tillarida yozilgan. Baʼzi qabrlar bir necha yuz yillar oldin paydo boʻlgan. Qabriston 120 ga yaqin qabrlardan iborat.

## Musulmon taomlari

2015-yil yanvar oyi holatiga koʻra, Makao yarim orolida ham, Taypada ham Makaoda halol taomlar sotadigan beshta Halol restoran va doʻkonlar mavjud. Makaodagi birinchi Halol restorani 2012-yilda ishga tushirilgan boʻlib, "Makao Fishermanʼs Wharf" kompleksida „Taste of India“ (tarjimasi: *Hindiston taʼmi)* nomi ostida faoliyat yuritiladi. Unda halol hind va portugal taomlarini taqdim etiladi. Halol sertifikatini olish uchun ularga uch yil kerak boʻldi.

## Musulmoncha ismlar
Makao musulmonlariga odatda Fotima, Soraya, Umar kabi ismlar qoʻyiladi.

## Koʻpchilik musulmonlar yoki islomga aloqador tashkilotlar

### Makao Islom uyushmasi
**Makao Islom uyushmasi** (**MIU**; ; Portugalcha: Associação Islâmica de Macau) – 1935-yilda tashkil etilgan Makaodagi islomiy tashkilot. Tashkilotning bosh qarorgohi Makao masjidida joylashgan. Gonkongdagi Gonkong Islom Ittifoqi MIUga yillik byudjet va subsidiyalar ajratadi, bu assotsiatsiya Makaodagi musulmonlarni qoʻllab-quvvatlash va mintaqada Islomni targʻib qilish uchun. MIUning hozirgi prezidenti Ahmad Din Xon va vitse-prezidenti Fazal Dad.

### Peduli Indoneziya mehnat muhojirlari konserni guruhi
Peduli Indoneziyalik mehnat muhojirlari konserni guruhi 2009-yilda Makaoda tashkil etilgan. Guruh Makaodagi indoneziyalik ishchilarga, masalan, Makao immigratsiya qonuni, mehnat hujjatlarini tarjima qilish va hokazolarni tushuntirish kabi yordam beradi. Guruh hozirda 350 ga yaqin aʼzoga ega. Guruh ingliz tili darslarini, kompyuter kurslarini taklif qiladi va koʻplab tadbirlarni oʻtkazadi. Masalan, keksalar uylariga tashrif, OITS kampaniyalari, xip-xop musobaqalari va boshqalar.

## Musulmon turizmi
Janubi-Sharqiy Osiyodan koʻproq musulmon sayyohlarni jalb qilish uchun Makao hukumati sayyohlik idorasi Makao faqatgina oʻyin hududi emasligi haqidagi yangi tushunchani berish uchun bir nechta saʼy-harakatlarni amalga oshirdi. Oxirgi ikki yil ichida hukumat sayohat paytida musulmonlarning urf-odatlari boʻyicha seminarlar oʻtkazdi, koʻproq restoranlarni Gonkongdan halol sertifikatini olishga undamoqda va mehmonxonalarga tashrif buyuruvchilar restoranlarga borishda kazinolardan oʻtishlariga toʻgʻri kelmasligi uchun ularning qabulxonasini rekonstruksiya qilishni talab qilmoqda.

## Zamonaviy masalalar
Baʼzi muslima ayollar ishchilari ham baʼzan ish vaqtida roʻmol kiyishda qiyinchiliklarga duch kelishadi, garchi bu Makaoda hech qachon katta muammo boʻlmagan.

## Yana qarang

* Gonkongdagi Islom
* Sichuandagi Islom
* Tayvanda Islom
* Makaodagi din

## Manbalar