Yandex

**Yandex [[Masʼuliyati cheklangan jamiyat|MChJ]]** () — Rossiyada eng mashhur internet qidiruv tizimi hamda brauzer, veb qidiruv tizimi, bulutli hisoblash, onlayn xarita, onlayn taom buyurtma qilish, media stiming, onlayn xarid qilish kabi xizmatlarni oʻz ichiga oluvchi internet-portali.

Yandex qidiruv tizimi Rossiyadagi eng yirik qidiruv tizimi boʻlib, Rossiya bozor ulushining taxminan 72%ini, butun dunyo bozor ulushining esa 2,8%ini oʻz tashkil etadi. 

Yandex Arkadiy Voloj tomonidan asos solingan va 1997-yilda oʻzining ilk mahsuloti - Yandex qidiruv tizimini ishga tushirdi. Rossiyadagi muhim ommaviy axborot vositalariga boʻlgan taʼsiri sababli kompaniya uzoq vaqtdan beri Rossiya hukumati tomonidan nazorat qilinib kelmoqda. 2024-yil iyul oyida Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ortidan yuzaga kelgan xalqaro sanksiyalar tufayli kompaniyaga egalik qilgan Niderlandiyaning Nebius Group xolding kompaniyasi oʻz aktivlarini rossiyalik investorlar guruhiga chegirmali narxda, 5,3 milliard AQSh dollarga sotdi.

Yandex internetdagi maʼlumotlarni oʻzbek, rus, ukrain, qozoq, belarus, ingliz, olmon va fransuz tillarida topishga imkon beradi.

Yandex va Google veb-saytlarni reytingga kiritishda turli algoritmlardan foydalanadi, bu ularning maqsadli auditoriyasi, til muhitlari va so‘rovlar mosligini baholash yondashuvlaridagi farqlarga bog‘liq. Yandex rus tilining morfologiyasini hisobga olgan holda so‘rovlar semantik tahliliga katta e’tibor beradi, neyron tarmoqlar texnologiyalaridan keng foydalanadi (masalan, «Palekh» algoritmi hamda keyingi MatrixNet va CatBoost asosidagi versiyalar), shuningdek, foydalanuvchi xatti-harakatlarini — SERPda kliklanish darajasi va saytda qolish vaqtini ham hisobga oladi. Google esa sahifaning global sifat ko‘rsatkichlariga — domenning ishonchlilik darajasi (PageRank kabi algoritmlar orqali), mobil moslashuvchanlik, yuklanish tezligi va E-E-A-T (tajriba, mutaxassischilik, ishonchlilik, ekspertlik) prinsiplariga rioya qilishga e’tibor qaratadi. Bundan tashqari, Yandex rus tilida so‘zlashuvchi internet auditoriyasining mintaqaviy va mahalliy xususiyatlarini ko‘proq hisobga oladi, Google esa butun dunyo bo‘ylab qidiruv natijalarining universal hamda bir xil bo‘lishiga harakat qiladi.

## Yandexning reklama kompaniyalari
Koʻp yillar davomida Yandex deyarli mijoz va ijrochi sifatida ishlaydigan uchinchi tomon reklama agentliklarining xizmatlariga murojaat qilmadi. 2000-yillarning ikkinchi yarmida vaziyat oʻzgardi.

## Dizayn
Yandeksga asos solingan kunidan boshlab, kompaniya Artemiy Lebedev Studiyasi bilan hamkorlikda ishlashadi.

## Servislari
Informatsion qidiruvlar:
* '''Poisk''' – Qidiruv
* '''Katalog''' – Veb saytlarning tematik katalogi.
* '''Novosti''' – Kunnning asosiy yangiliklari. Yangiliklar ichida qidirish imkoni bor.
* '''Poisk po blogam i forumam'''  – RSS – korinishiga ega boʻlgan resurslar ichida qidiruv hamda aktual soʻrovlarning reytingi.
* '''Market''' – Sotuv va hizmat takliflari boʻyicha qidiruv va modellar ichida tanlash.
* '''Slovari''' – Ensiklopedialar, maʼlumotnomalar, lugʻat-tarjimonlar.
* '''Kartinki''' – Tasvirlar (rasmlar) qidiruvi.
* '''Karti''' – Rossiya va Yevropa xaritalari, Rossiyaning katta shahari (har bir uyning aniqligi bilan), xarita ichida qidiruv.
* '''Adresa'''  – Firmalarni va tashkilotlarni kontakt informaciyasi orqali qidiruv.
* '''Afisha''' – Kino, teatr, koncertlar, sport, klublar haqida informaciya.
* '''Pogoda''' – Ob-havo xabarlari.
* '''Teleprogramma''' – Tele-koʻrsatuvlar programmasi.
Personallashtirilgan:
* '''Pochta''' – Elektron pochta.
* '''Pochta'''  – Yangi veb-interfeysli elektron pochta, AJAX qoʻllangan.
* '''Spamooborona'''  – Spamni filtirlash.
* '''Narod''' – Personal internet-sahifalari uchun bepul hosting.
* '''Dengi'''  – Toʻlov sistemasi, Internetda tovar va hizmatlarni toʻlashga imkon beradi.

## Ommaviy madaniyatda
2014-yilda Yandex yaralish tarixi haqida The Social Network filmiga oʻxshatib kino ishlangan.

## Statistika


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.8)
 id:darkgrey value:gray(0.6)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.96,0.3,0.3)

ImageSize  = width:1100 height:250
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:300
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:2001 text:2001
 bar:2002 text:2002
 bar:2003 text:2003
 bar:2008 text:2008
 bar:2009 text:2009
 bar:2010 text:2010
 bar:2011 text:2011
 bar:2012 text:2012
 bar:2013 text:2013
 bar:2016 text:2016

PlotData=
 color:barra width:100 align:center
 bar:2001 from:0 till:1 text:1 million
 bar:2002 from:0 till:2 text:2 million
 bar:2003 from:0 till:4.5 text:4-5 million
 bar:2008 from:0 till:25 text:25 million
 bar:2009 from:0 till:85 text:85 million
 bar:2010 from:0 till:100 text:100 million
 bar:2011 from:0 till:150 text:150 million
 bar:2012 from:0 till:200 text:200 million
 bar:2013 from:0 till:250 text:250 million
 bar:2016 from:0 till:280 text:280 million


## Yana qarang
* Yandex Market
* Yandex Music
* Yandex Tarjimon

## Manbalar


## Havolalar
* Portal va qidiruv sistemasining bosh sahifasi
* „Yandex“ning forumi 
* Rasmiy qoʻllanma