Toni Kukoch

**Toni Kukoch** *(talaffuzi: Toniy Kukoch)* (1968-yil 18-sentyabrda tugʻilgan) xorvat-amerikalik sobiq professional basketbolchi boʻlib, Chicago Bulls klubi xoʻjayini Jerri Reynsdorfning maxsus maslahatchisi boʻlib ishlaydi. Yevropa basketbolidagi juda muvaffaqiyatli davrdan soʻng, Toni Kukoch Milliy Basketbol Assotsiatsiyasida (NBA) oʻynagan birinchi Yevropa yulduzlaridan biri edi. Kukoch 1993-2006-yillarda NBAning toʻrtta jamoasida oʻynagan va 1996-yilda NBA oltinchi „Yil sportchisi“ mukofotini qoʻlga kiritgan. Toni Kukoch uch karra NBA chempioni boʻlib, 1996, 1997 va 1998-yillarda Micheal Jordan boshchiligidagi Chicago Bulls bilan chempionlikni qoʻlga kiritgan.

Kukoch oʻzining koʻp qirraliligi oʻyin uslubi va toʻp uzatish qobiliyati bilan mashhur. Uning asl pozitsiyasi kichik hujumchi boʻlsa-da, Kukoch bir nechta boshqa pozitsiyalarda oʻynadi va oʻz boʻyidagi oʻyinchilarda kamdan-kam uchraydigan maydonni koʻrish qobiliyatini va tashqi zarbani namoyish etdi. Shuningdek, Toni Kukoch xalqaro oʻyinlarda muvaffaqiyat qozondi, 1988 (Yugoslaviya uchun oʻynagan) va 1992 (Xorvatiya uchun oʻynagan) Olimpiya oʻyinlarining kumush medallarini qoʻlga kiritdi. Kukoch va Vassilis Spanulislar tarixda uch marta Yevroliga finali to‘rtligining MVP sovrinini qo‘lga kiritgan yagona basketbolchilardir. Uning nomi 2017-yilda FIBA shon-sharaf zaliga va 2021-yilda Neysmit memorial basketbol shon-shuhrat zaliga kiritilgan.

## Yoshlik yillari
Kukoch yoshligida Xorvatiyaning Split shahrida oʻsgan. Uning otasi yengil atletika bilan shugʻullangan, mahalliy klubda darvozabon sifatida futbol oʻynagan. Ajoyib mahoratga ega boʻlgan yosh Toni turli sport turlari, jumladan, stol tennisi va futbol bilan shugʻullanib ulgʻaygan. Ayniqsa, Toni Kukoch o‘smirlik chog‘ida stol tennisi bilan shug‘ullanib, yoshlar o‘rtasidagi turli toifadagi unvonlarni qo‘lga kiritga.. Tez orada Toni Kukoch oʻzi tanlagan sport turi sifatida basketbolga oʻtdi.

## Professional faoliyati

### Yevropa
Kukoch 17 yoshida oʻz shahrining „KK Jugoplastika“ klubida oʻynay boshladi. Toni Kukoch klubdagi faoliyati davomida katta muvaffaqiyatlarga erishdi va nufuzli Yevroligada gʻolib chiqdi, chunki jamoa ketma-ket uchta gʻalabali mavsumni qayd etdi (1989 &ndash; 1991). Uning jamoasi 1990 va 1991-yillarda Triple Crown sovrinini qoʻlga kiritdi. Kukoch har ikki marta Yevroliga finalining eng yaxshi basketbolchisi sifatida taqdirlangan.

Keyinchalik Benetton Treviso jamoasida oʻynadi va 1992-yilda Italiya ligasi chempioni va 1993-yilda Italiya kubogini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, Toni Kukoch 1993-yilda Yevroliga finalida oʻynadi va yana bir bor EuroLeague Final Fourning eng yaxshi oʻyinchisi boʻldi. Toni Kukoch „Oq sehr“, „Splitdagi oʻrgimchak“, „Pushti pantera“, „Ofitsiant“, „Evro sehri“ va „Xorvatiya sensatsiyasi“ laqablarini olgan. 1990-yillar davomida Toni Kukoch bir nechta Yevropaning eng yaxshi basketbolchi sovrinlarini qoʻlga kiritdi.

### Chicago Bulls
Garchi Jordan bilan oʻynay olmaganidan hafsalasi pir boʻlsa-da, Kukoch 1993-yil 5-noyabrda NBAdagi debyutini oʻtkazdi.

Kukoch 1993—1994-yillarda kichik hujumchi Skotti Pippen va hujumchi Horace Grant ortidan zaxiradan maydonga tushdi.

1994-yil 13-mayda Sharqiy konferensiya yarim finalining 3-o‘yini yakuniga ko‘ra, „Bulls“ va " Nyu-York Niks " jamoalari 1,8 soniya qolganda 102-darajaga tenglashdilar. Bulls murabbiyi Fil Jekson Kukoch uchun soʻnggi oʻyinni yaratdi, Skotti Pippen esa basketbolni kiritishda ayblandi. Jeksonning potentsial oʻyin gʻolibini qoʻlga kiritishiga yoʻl qoʻymaslik qarori Pippenni shunchalik gʻazablantirdiki, Toni Kukoch zaxira oʻrindigʻini tashlab, taym-aut tugagach, oʻyinga qayta kirishdan bosh tortdi. Kukoch oʻyin gʻolibiga zarba berdi, 23 futlik fadeaway sakrash signalida, ammo Bulls oxir-oqibat etti oʻyinda seriyani boy berdi.

Grant mavsum oraligʻida ketganidan soʻng, Kukoch asosiy tarkibga oʻtdi va 1994—1995-yilgi mavsumni Pippendan keyin gol urish, ribaund va assistentlik boʻyicha Bullsda ikkinchi boʻldi. Bundan tashqari,Michael Jordan mart oyida Bullsga qaytib, Kukochning Toni Kukoch bilan birga oʻynash istagini amalga oshiradi.

1995-1996-yilgi mavsumda buqalar Iordaniyaning toʻliq formaga qaytishi va mavsumdan tashqari ajoyib ribaundchi Dennis Rodmanni sotib olishi bilan mustahkamlandi.

1997 va 1998-yillarda Kukoch yana oltinchi basketbolchi sifatida zaxiradan maydonga tushdi. The Bulls beshinchi va oltinchi NBA chempionligini qoʻlga kiritdi. Toni Kukoch yana bir bor jamoaning uchinchi toʻpurari boʻldi.

### Keyingi faoliyati
1998—1999-yilgi mavsumda Jordan nafaqaga chiqdi, Pippen Houston Rocketsga almashtirildi va Jackson The Bulls jamoasi bosh direktori Jerri Krauz tomonidan ishdan boʻshatildi. Kukoch „Buqalar“ning oʻtgan mavsumida jamoada qolgan eng koʻp gol urgan basketbolchi edi.

U 998-99 yilgi mavsumda Toni Kukoch jamoani gol urish, toʻpni qaytarish va assistentlik qilishda boshqargan. 1999-2000-yilgi mavsumda Chicago oʻzining qayta qurish sxemasini davom ettirar ekan, Kukoch Bryus Bouen, Jon Starks va 2000-yilgi birinchi raund tanlovini Bullsga yuborgan Golden State Warriors ishtirokidagi uchta jamoaviy shartnomadan soʻng Philadelphia 76ersga almashtirildi. Keyingi mavsumda Toni Kukoch Dikembe Mutombo va Roshown McLeodni 76ersga yuborgan blokbaster bitimida Nazr Muhammad, Pepe Sanches va Teo Ratliff bilan birga Atlanta Hawksga topshirildi.

Hawks bilan qisqa muddatdan soʻng, Toni Kukoch Glenn Robinson uchun shartnomada Leon Smit bilan birga Miluoki Bucksga almashtirildi. 2003-yilgi NBA pley-off bosqichida Kukoch Sharqiy konferensiya chempioni Nyu-Jersi Netsga qarshi oltita oʻyinda birinchi raundda magʻlub boʻlsa-da, mavsumda oʻrtacha 14,8 ochko va har bir oʻyinda 2,2 toʻp oʻgʻirlash koʻrsatkichiga erishdi. 2006-yil 12-sentyabrda Kukoch 2006—2007-yilgi NBA mavsumida Miluoki Bucks yoki Chicago Bulls bilan shartnoma imzolay olmasa, professional basketboldan ketishini eʼlon qildi. Turli NBA jamoalari uning xizmatlariga qiziqish bildirgan boʻlsa-da, Kukoch Illinoys shtatidagi Highland Park shahridagi qarorgohiga yaqin boʻlish istagini bildirdi.

## Terma jamoadagi faoliyati

### Yugoslaviya
Kukoch 1987-yilgi FIBA U-19 Jahon chempionatida gʻolib chiqqan Yugoslaviyaning 19 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar terma jamoasida boʻlgan va u yerda turnirning eng yaxshi basketbolchisi deb topilgan. U, shuningdek, 1988-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida kumush medalni qoʻlga kiritgan Yugoslaviya terma jamoasida ham edi. Toni Kukoch 1990-yilgi FIBA Jahon chempionatining MVP nomiga sazovor boʻldi va Toni Kukoch derda ham oltin medalni qoʻlga kiritdi. Yugoslaviya bilan Toni Kukoch EuroBasket 1989- va EuroBasket 1991da oltin medalni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, Toni Kukoch 1991-yilgi EuroBasket turnirining MVP nomini oldi .

### Xorvatiya
Kukoch Xorvatiya bilan 1992-yil Barselonadagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, Toni Kukoch 1994-yilda Kanadada boʻlib oʻtgan FIBA Jahon chempionatida va 1995-yilda Gretsiyada boʻlib oʻtgan EuroBasket musobaqalarida bronza medallarini qoʻlga kiritdi.

## NBA faoliyat statistikasi

### Muntazam mavsum

|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Chicago
| 75 || 8 || 24.1 ||. 431 ||. 271 ||. 743 || 4.0 || 3.4 || 1.1 ||. 4 || 10.9
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Chicago
| **81** || **55** || 31.9 || **.504** ||. 313 ||. 748 || 5.4 || 4.6 || 1.3 ||. 2 || 15.7
|-
| style="text-align:left; background:#afe6ba;"|
| style="text-align:left;"|Chicago
| **81** || 20 || 26.0 ||. 490 ||. 403 || **.772** || 4.0 || 3.5 ||. 8 ||. 3 || 13.1
|-
| style="text-align:left; background:#afe6ba;"|
| style="text-align:left;"|Chicago
| 57 || 15 || 28.2 ||. 471 ||. 331 ||. 770 || 4.6 || 4.5 || 1.1 ||. 5 || 13.2
|-
| style="text-align:left; background:#afe6ba;"|
| style="text-align:left;"|Chicago
| 74 || 52 || 30.2 ||. 455 ||. 362 ||. 708 || 4.4 || 4.2 || 1.0 ||. 5 || 13.3
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Chicago
| 44 || 44 || **37.6** ||. 420 ||. 285 ||. 740 || **7.0** || 5.3 || 1.1 ||. 3 || 18.8
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Chicago
| 24 || 23 || 36.2 ||. 381 ||. 231 ||. 761 || 5.4 || 5.2 || **1.8** || **.8** || 18.0
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Philadelphia
| 32 || 8 || 28.6 ||. 438 ||. 289 ||. 673 || 4.5 || 4.4 || 1.0 ||. 3 || 12.4
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Philadelphia
| 48 || 5 || 20.4 ||. 458 ||. 410 ||. 591 || 3.4 || 1.9 ||. 7 ||. 1 || 8.0
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Atlanta
| 17 || 14 || 36.4 ||. 492 || **.481** ||. 681 || 5.7 || **6.2** ||. 8 ||. 3 || **19.7**
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Atlanta
| 59 || 9 || 25.3 ||. 419 ||. 310 ||. 712 || 3.7 || 3.6 ||. 8 ||. 3 || 9.9
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Milwaukee
| 63 || 0 || 27.0 ||. 432 ||. 361 ||. 706 || 4.2 || 3.7 || 1.3 ||. 5 || 11.6
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Milwaukee
| 73 || 0 || 20.8 ||. 417 ||. 292 ||. 729 || 3.7 || 2.7 ||. 8 ||. 3 || 8.4
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Milwaukee
| 53 || 6 || 20.7 ||. 410 ||. 362 ||. 721 || 3.0 || 3.0 ||. 7 ||. 2 || 5.6
|-
| style="text-align:left;"|
| style="text-align:left;"|Milwaukee
| 65 || 0 || 15.7 ||. 389 ||. 306 ||. 714 || 2.3 || 2.1 ||. 5 ||. 3 || 4.9
|- class="sortbottom"
| style="text-align:center;" colspan="2"|Career
| 846 || 259 || 26.3 ||. 447 ||. 335 ||. 729 || 4.2 || 3.7 || 1.0 ||. 3 || 11.6

### Pley-off

|-
| style="text-align:left;"|1994
| style="text-align:left;"|Chicago
| 10 || 0 || 19.4 ||. 448 ||. 421 || **.735** || 4.0 || 3.6 ||. 5 ||. 3 || 9.3
|-
| style="text-align:left;"|1995
| style="text-align:left;"|Chicago
| 10 || 10 || 37.2 ||. 477 ||. 438 ||. 692 || **6.8** || **5.7** || 1.0 ||. 2 || 13.8
|-
| style="text-align:left; background:#afe6ba;"|1996
| style="text-align:left;"|Chicago
| 15 || 5 || 29.3 ||. 391 ||. 191 ||. 838 || 4.2 || 3.9 ||. 9 ||. 3 || 10.8
|-
| style="text-align:left; background:#afe6ba;"|1997
| style="text-align:left;"|Chicago
| 19 || 0 || 22.3 ||. 360 ||. 358 ||. 707 || 2.8 || 2.8 ||. 7 ||. 2 || 7.9
|-
| style="text-align:left; background:#afe6ba;"|1998
| style="text-align:left;"|Chicago
| **21** || **17** || **30.3** ||. 486 ||. 377 ||. 645 || 3.9 || 2.9 || 1.2 ||. 5 || 13.1
|-
| style="text-align:left;"|2000
| style="text-align:left;"|Philadelphia
| 10 || 0 || 25.7 ||. 419 ||. 324 ||. 588 || 3.1 || 1.7 || 1.0 ||. 3 || 9.3
|-
| style="text-align:left;"|2003
| style="text-align:left;"|Milwaukee
| 6 || 0 || 30.7 ||. 492 ||. 379 ||. 700 || 4.2 || 3.7 || **2.2** ||. 2 || **14.8**
|-
| style="text-align:left;"|2004
| style="text-align:left;"|Milwaukee
| 5 || 0 || 21.0 ||. 500 ||. 333 ||. 500 || 2.8 ||. 8 ||. 6 ||. 4 || 8.4
|-
| style="text-align:left;"|2006
| style="text-align:left;"|Milwaukee
| 3 || 0 || 17.7 || **.571** || **.625** ||. 500 || 1.7 || 3.0 ||. 3 ||. 0 || 7.3
|- class="sortbottom"
| style="text-align:center;" colspan="2"|Career
| 99 || 32 || 26.9 ||. 440 ||. 342 ||. 697 || 3.9 || 3.2 || 1.0 ||. 3 || 10.7

## Shaxsiy hayoti
Kukoch va uning rafiqasi Renata 1993-yilda Chicagoga kelganlaridan soʻng Highland Parkdagi uylarini sotib olishdi. 2009-yilda sonni almashtirish operatsiyasidan so‘ng Toni Kukoch hozirda har kuni kamida bir raund golf o‘ynaydi va 2011-yilda Xorvatiyaning havaskor golf bo‘yicha milliy chempionatida g‘olib chiqdi. Uning oʻgʻli Marin Highland Park High School maktabining basketbol jamoasida oʻynagan va keyin Pensilvaniya universitetiga oʻqishga kirgan. Uning qizi Stela Oksford, Ogayo shtatidagi Mayami universitetida kollej voleybolini oʻynagan.

## Mukofot va yutuqlari

* 3 marta Yevroliga chempioni: (1989-1991)
* 4 × Yugoslaviya milliy chempionati chempioni: (1988-1991)
* 2 × Yugoslaviya kubogi gʻolibi: (1990-1991)
* 2 × Triple Crown gʻolibi: (1990-1991)

### Benetton Treviso

* Italiya ligasi chempioni: (1992)
* Italiya kubogi sohibi: (1993)

### Chicago Bulls

* 3 1998 NBA chempioni: (1996)
* 3 × Sharqiy konferensiya chempioni: (1996 — 1998)
* 3 × Markaziy divizion chempioni: (1996 — 1998)

### Milliy terma jamoa

#### Yugoslaviya

* 1985-yil FIBA 16 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati:  Oltin
* 198-yil FIBA 18 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati:  Oltin
* 1987-yilgi FIBA U-19 Jahon chempionati:   Oltin
* EuroBasket 1987:  Bronza
* 1988-yil yozgi Olimpiya oʻyinlari:  Kumush
* EuroBasket 1989:  Oltin
* 1990-yil FIBA jahon chempionati:   Oltin
* EuroBasket 1991:  Oltin

#### Xorvatiya

* 1992-yil yozgi Olimpiya oʻyinlari:  Kumush
* 1994-yil FIBA jahon chempionati:  Bronza
* EuroBasket 1995:  Bronza

### Individual

* 1986-yil FIBA 18 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati: MVP
* 1987-yil FIBA U-19 Jahon chempionati: MVP
* 3 × Xorvatiyada yilning eng yaxshi sportchisi: (1989-1991)
* FIBA Jahon chempionatining barcha turnirlar jamoasi: (1990)
* FIBA Jahon chempionatining eng yaxshi oʻyinchisi: (1990)
* 5 × Euroscar Yevropaning eng yaxshi basketbolchisi: (1990-1991, 1994, 1996, 1998)
* 4 × janob Yevropada yilning eng yaxshi basketbolchisi: (1990-1992, 1996)
* 3 × EuroLeague Final Four MVP: (1990, 1991, 1993)
* Yevroliga finallarining eng yaxshi to‘purari: (1990)
* 2 × Yevroliganing barcha final toʻrtlik jamoasi: (1991, 1993)
* 2 × FIBA EuroBasket barcha turnirlar jamoasi: (1991, 1995)
* FIBA EuroBasket MVP: (1991)
* FIBAning eng zoʻr 50 oʻyinchisi : (1991)
* Sport uchun Franjo Bucar Davlat mukofoti : (1992)
* NBA All-Rookie ikkinchi jamoasi: ()
* NBA yilning oltinchi odami: ()
* Yevroliganing 50 ta eng yaxshi ishtirokchisi: (2008)
* FIBA shon-sharaf zali: (2017)
* Neysmit memorial basketbol shon-sharaf zali (2021)

## Toni Kukoch haqida suratga olingan filmlar

* *Bir marta birodarlar* (2010)
* *250 qadam* (2017)
* *Oxirgi raqs* (2020)

## Manbalar


## Havolalar

* Toni Kukoch  Basketball-Reference.com saytida
* Toni Kukoch FIBA.com saytida (arxiv)
* Toni Kukoch FIBAEurope.com saytida
* Toni Kukoch  LegaBasket.it saytida (in Italian)
* EuroLeague va Xalqaro statistika 
* Toni Kukoch NBA.com saytida