open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Imambayildi

**Imambayildi** (, „imom bayildi“ — soʻzma-soʻz „ imom hushidan ketdi“) turk, bolgar va Bolqon mintaqasining milliy oshxonalari taomidir.

Bu oʻsimlik yogʻida (anʼanaviy ravishda zaytun moyida) qovurilgan pomidor, piyoz va sarimsoq bilan toʻldirilgan yarimtaki baqlajondir. Toʻldirishning tarkibi biroz farq qilishi mumkin, lekin odatda sabzavot boʻlib qoladi. Imombayildi biroz buzilgan nom bilan Bolgariya, Isroil, Armaniston, Shimoliy Makedoniya, Gretsiya, Albaniya va arab dunyosida keng tanilgan. Shunga oʻxshash taom Eronda ham mashhur, ammo mahalliy retsept boʻyicha ichiga boshqa sabzavotlar va oʻtlar solinishi mumkin. Hozirgi kunda bu ovqatni qish uchun va sotish uchun bankalarda saqlanadi, bu holatda, baqlajonlar ichi toʻldirilmaydi, balki oddiygina sabzavot aralashmasining tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi.

## Nomining kelib chiqishi
Taxminlarga koʻra, bu nom turk imomining xotini unga taom keltirganida xushboʻy isidan hushidan ketganligi afsonasidan kelib chiqqan. Boshqa versiyalarda u masalliqlarning narxi yoki bu taomni tayyorlash uchun sarflangan moy miqdorini eshitganida hushidan ketgani haqida kulgili hikoya bor.

Xalq ertaklarida imom zaytun moy sotuvchisining qiziga qanday uylangani ham aytiladi. Uning sepi eng yaxshi zaytun moyi solingan oʻn ikki bankadan iborat boʻlib, u har kuni kechqurun eriga pomidor va piyoz qoʻshilgan baqlajonli taom pishirardi. Ammo oʻn uchinchi kuni dasturxonda taom boʻlmagan. Imomga xotini zaytun moyi tugaganini bildirgach, hushidan ketgan.

## Adabiyotda
Reks Stoutning „Oliftaning oʻlimi“ (1969) romanida bosh qahramon, baqaloq va mazaxoʻrak izquvar Neron Vulf hibsdan ozod qilingan yordamchisi Archi Gudvin bilan salomlashadi: "… Ha, siz haqiqatan ham oʻz vaqtida uchradingiz. Janob Stepanyan endigina sevimli taomi boʻlmish xunkav beyandini tayyorlashni tugatmoqda. Retsept Armanistonda ixtiro qilingan, ammo turklar buni Muhammad davridan beri bilishlarini daʼvo qilishadi. Bu baqlajon toʻldirilgan kabob boʻlib, uni turklar „imombayildi“ — hushidan ayrilgan imom deyishadi. Yogʻda qovurilgan piyoz, pomidor, sarimsoq, tuz va qalampir. Qamoqxona iflos boʻlganmi?"

## Yana qarang

* Baqlajon ikrasi
* Musaka
* Pinjur
* Manja

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Charles Sinclair. imam bayaldi // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 289. — 632 p. — .
Italyan toʻy shoʻrvasi

**Toʻy shoʻrva** yoki **italyan toʻy shoʻrvasi** (, neap. Menesta mmaretata) — italyan shoʻrvasi yashil bargli sabzavotlar va goʻshtdan iborat. Bu Neapolda mashhur boʻlgan Kampaniya mintaqasi oshxonasining odatiy taomidir. Bundan tashqari, janubiy Latsiodagi Chochariya mintaqasining gastronomik anʼanalarining bir qismidir. Shoʻrva Italiyadan tashqarida, xususan, AQSh va Kanadada juda mashhur boʻlib, uni har qanday italyan restoranida topish mumkin.

## Kelib chiqishi
"Toʻy shoʻrva" atamasi italyancha „minestra maritata“ („nikoh shoʻrvasi“) nomidan kelib chiqqan boʻlib, u sabzavot va goʻshtning birlashuvi („toʻy“) vujudga keltiradigan xushboʻylikni bildiradi. Toʻy shoʻrvasi Olha podrida nomli ispan taomining neapolitancha talqini boʻlib, bu taom Neapoldagi ispanlar hukmronligi davrida paydo boʻlgan deb hisoblanadi, ammo buni tasdiqlovchi hujjatlar yoʻq.

## Tayyorlanishi
Bugungi kunda u diniy bayramlarda tayyorlanadi, Neapolitan oshxonasida bu Rojdestvo va Pasxa kechki ovqatlari uchun odatiy holdir, ammo Neapol va uning atrofida renessansdan keyingi davrda shoʻrva eng mashhurlaridan biri boʻlib, butun yil davomida tayyorlangan. Asosan, koʻplab italyan retseptlari singari, bu goʻshtning qolgan qismlari va turli tomorqa oshkoʻklari hamda yovvoyi koʻkatlardan tayyorlangan dehqonlar taomi boʻlgan.

Retsept yillar davomida sezilarli darajada oʻzgartirildi, bozorda tobora kam uchraydigan ingrediyentlari yoʻqoldi yoki oʻzgardi. Biroq, Neapolning mahalliy bozorlarida anʼanaviy bayramlar paytida hali ham shoʻrva tayyorlash uchun odatiy sabzavotlarni sotib olish mumkin: sachratqi, endiviy, savoy karam, jingalak karam, ismaloq, bodring oʻti, bu unga achchiq tus beradi. Baʼzi variantlarda sachratqining puntarel (Neapolitcha: puntarelle) navidan ham foydalaniladi. Odatda ishlatiladigan goʻsht choʻchqa goʻshti, yogʻli choʻchqa goʻshti kolbasa (nnoglia yoki salame pezzente) va boshqa goʻsht mahsulotlari. Toʻy shoʻrvasi tez-tez toza tovuq shoʻrva bulyonida ham tayyorlanadi. Amerikacha (yoki Kanadacha) versiyasida, odatda, yumaloq qiyma ishlatiladi va koʻpincha, anʼanaviy italyancha versiyasiga qaraganda koʻkatlari kam boʻladi.

Toʻy shoʻrvasi, baʼzan, guruch yoki makaron (odatda kavatelli, fusilli, acini di pepe, pastina, orzo va boshqalar), yasmiq, sabzi, maydalangan parmezan pishlogʻini oʻz ichiga oladi. Anʼanaga koʻra, qovurilgan non oʻrniga ular skalotsi, makkajoʻxori unidan tayyorlangan qovurilgan yumaloq blinchiklardan yoki polenta boʻlaklaridan foydalanadilar, ular tarelkada pastki qavatga teriladi.

## Manbalar
Mojga stansiya

**Mojga** — Gorkiy temir yoʻlining Ijevsk boʻlimining temir yoʻl stansiyasi. Udmurt Respublikasining Mojga shahrida joylashgan.

Stansiya barcha yoʻlovchi poyezdlari uchun chiptalar sotadi, shuningdek, bagajni qabul qilish va talab qilish.

## Tarixi
1984-yilda Agriz — Shemordan uchastkasining bir qismi sifatida stansiya yoʻllari oʻzgaruvchan tok bilan elektrlashtirildi.

Stansiyaning qurilishi 1916-yilda Syuginskiy shisha zavodi qishlogʻi yaqinida boshlangan, buning natijasida stantsiya **Syuginskaya** nomini oldi. Bundan tashqari, 1924-yil aprel oyidan boshlab, Syuginskaya stansiyasining temir yoʻllarining ikkala tomonida, Mojginskiy tumanining yangi markazi Krasniy Poselok yongʻindan keyin qayta qurila boshlandi, u 1926-yilda shaharga aylantirildi va keyin allaqachon qabul qilindi, uning zamonaviy nomi Mojga shahri. Shunga qaramay Syuginskaya stansiyasi Ulugʻ Vatan urushi tugaganidan keyingina Mojga stantsiyasi deb oʻzgartirildi.

Stansiya 1919-yilda Qozon — Yekaterinburg temir yoʻlining bir qismi sifatida ochilgan.

2021-yilgacha yangi vokzal qurilishi davom etmoqda. Shu bilan birga yangi bino shahar avtovokzalini birlashtirish uchun mavjud binoning qarama-qarshi tomoniga joylashtiriladi.

## Uzoq masofali stansiya
2022-yil yanvar holatiga koʻra stansiya orqali quyidagi shaharlararo poyezdlar harakatlanadi:

### Yil davomida poyezdlar harakati

### Mavsumiy poyezdlar harakati

## Stansiya ortidan shahar atrofi
2013-yildan boshlab Mojga shahridan shaharlararo poyezdlar ikki yoʻnalishda harakatlanadi: Ijevsk va Qozon.

Mojga stantsiyasidan shahar atrofi transporti Sodrujestvo PPK tomonidan amalga oshiriladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Stansiyadagi shaharlararo poezdlarning harakatlanish jadvali
* Stansiya boʻyicha shahar atrofidagi poezdlar jadvali
Inoyatli Bogoroditskiy monastiri

**Kadomskiy inoyatli Bogoroditskiy monastiri** — Ryazan viloyatidagi Kadom shahar tipidagi aholi punktida, Oktabr koʻchasi, 1-uyda joylashgan Rus pravoslav cherkovining Qosimov yeparxiyasining pravoslav monastiri.
## Tarixi
Sovet hokimiyati oʻrnatilgandan keyin monastir tugatildi. 1997-yil 17-aprelda qayta ochilgan.

1797-yilda Muqaddas Demetriy cherkovida ayollar jamoasi tashkil etildi. 1868-yilda jamoa rohibaxonaga aylantirildi, unda ruhoniylar oilasi qizlari uchun maktab va yetimxona tashkil etildi. Kadom ayollar sadaqaxonasi ham monastirga tegishli edi.

## Muhim piktogrammalar

* Muqaddas Buyuk shahid Panteleimonning Ikon, bagʻishlov yozuvi bilan sarv taxtasida boʻyalgan va Muqaddas Buyuk shahid va tabib Panteleimonning rus monastirida Afon togʻida muqaddas qilingan.
* Xudoning onasi „Mehribon“ Kikskayaning moʻjizaviy ikonasi Afondan keltirildi.

## Havolalar

* Muqaddas rahmdil Xudoning onasi monastir — rasmiy sayt
* http://kadom.ru/orthodox/svjato_milostivo_bogorodickij_zhenskij_monastyr.htm
Marinara

**Marinara** (, soʻzma-soʻz.  — «dengizchilar sousi») - pomidor, sarimsoq, oʻtlar (masalan, rayhon va oregano) va piyozdan tayyorlangan italyan sousi. Sous retseptining turli variantlari mavjud, turiga qarab kavar, zaytun va xushboʻy qoʻshimchalar qoʻshiladi.

Anʼanaviy italyan oshxonasi makaron, guruch, dengiz mahsulotlari va pitsaga marinara qoʻshishni oʻz ichiga oladi. Soʻnggi yillarda marinara AQSh oshxonasida anʼanaviy ketchupga muqobil sifatida keng qoʻllana boshlandi.

Marinara sousi XVI-asrning oʻrtalarida Yevropada pomidor paydo boʻlganidan soʻng kema oshpazlari tomonidan ixtiro qilingan – bu goʻshtsiz sous pomidor tarkibidagi kislota yuqori boʻlganligi sababli uzoq vaqt saqlash muddatiga ega edi, shuning uchun uni uzoq sayohatlarda foydalanish mumkin edi.

Italyanchha *alla marinara*ni Avstraliya, Yangi Zelandiya, Ispaniya va Janubiy Afrikada mashhur boʻlgan *spagetti* *marinara* bilan adashtirib yubormaslik kerak, unda pomidor asosidagi sous yangi baliq va dengiz mahsulotlari bilan aralashtirib yuboriladi. Shunga oʻxshash taom Italiyada ham maʼlum, ammo bu yerda uni *alla* *pescatora* deb atashadi. 

## Kelib chiqishi
Ushbu sousning kelib chiqishi haqida bir nechta folklor versiyalar mavjud. Birinchisiga koʻra, XVI-asrning oʻrtalarida Amerikadan qaytib kelgan Neapolitan kemalaridagi oshpazlar ispanlar Meksikadan Yevropaga pomidor olib kelishganidan keyin marinara sousini ixtiro qilishgan. Boshqa bir nazariyaga koʻra, sous neapolitanlik dengizchilar dengizdan qaytib kelgach, xotinlari tomonidan tayyorlangan.

Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, pomidor sousini oʻz ichiga olgan birinchi italyan oshxona kitobi  ("Zamonaviy styuard") italiyalik oshpaz Antonio Latini tomonidan yozilgan boʻlib, 1692 va 1694-yillarda 2 nashrda chop etilgan. Latini Neapol vitse-qirolining birinchi ispan vazirining styuardi boʻlib ishlagan. Lekin oʻsha paytda sous koʻproq pomidor salsasiga oʻxshardi.

## Manbalar
Tjvjik, taom

**Tjvjik** (, arman tilida [t ə zhvzhik] talaffuz qilinadi) ― arman oshxonasining taomidir, uning asosiy tarkibiy qismi jigar (qoʻzichoq, mol goʻshti, choʻchqa goʻshti yoki tovuq). Jigardan tashqari u boshqa har qanday yon mahsulotlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin. Tayyorlanishi oson taom sanaladi.

## Tayyorlash texnologiyasi
Safro olib tashlanganidan keyin jigar plyonkadan tozalanadi va oʻpka yuviladi. Buyraklar yarmida kesiladi, shuningdek, filmdan tozalanadi. Qiziloʻngach teskari va yaxshi yuviladi. Tayyorlangan sakatat va quyruq yogʻi yuviladi, teng boʻlaklarga boʻlinadi, tovaga solinadi va yarim pishganicha qovuriladi. Keyin qoʻshing tugʻralgan piyoz, tomat pyuresi (ixtiyoriy ingredient), tuz, qalampir. Panani qopqoq bilan yoping va tzhvzhikni tayyor holga keltiring. Ovqat maydanozga sepilgan holda xizmat qiladi; tatib koʻrish uchun tuz, qalampir.

## Madaniyatda aks etishi
Gʻarbiy arman yozuvchisi  (Sarkis Mubayajyan)ning „Tjvjik“ qissasi syujeti boyning kambagʻallarga bergan jigar parchasi atrofida aylanadi. Hikoya 1961-yilda " Armenfilm " studiyasida qisqa metrajli filmda suratga olingan (rejissor A. X. Manaryan , tezis).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Maktak

**Maktak** (inuit. Maktak, „muktuk“ varianti ham uchraydi; Chuk. itgilgin, manʼtak) — eskimos va chukchi oshxonalarining anʼanaviy taomi, muzlatilgan kit terisi va choʻchqa yogʻi. Ayrim shevalarda, xususan, Inuinnaqtun, „maktak“ soʻzi faqat yeyiladigan terini bildiradi.

## Tayyorlanishi
Koʻpincha maktak kamon kitidan tayyorlanadi, garchi baʼzan beluga kiti yoki narvalning terisi va yogʻi ham ishlatiladi. Odatda maktak xom holda isteʼmol qilinadi, garchi uni ingichka boʻlaklarga boʻlib, nonga solib, yogʻda qovurib, soya sousi bilan xizmat qilish mumkin. Bundan tashqari, maktak marinadlanadi.

## Ozuqaviy qiymati
Maktak C vitamini manbai boʻlib, kit epidermisida 100 grammda 38 mg gacha askorbin kislotasi mavjud. Yogʻ tarkibida D vitamini mavjud.

Foydali moddalardan tashqari, yogʻ tarkibida tabiiy ravishda paydo boʻlgan polixlorli bifenillar, asab, immun va reproduktiv tizimlarga taʼsir qiluvchi toksik kanserogenlar mavjud.

## Imlosi

* itgilgin — Chukchi,
* maktaaq (ᒪᒃᑖᖅ) — siglitun, kivallik, ayvilik, Shimoliy Baffin, Sharqiy Baffin, Janubiy Baffin,
* maktak (ᒪᒃᑕᒃ) — Iñupiat Siglitun, Shimoliy Baffin,
* maktaq — inuinnaqtun, inuvialuktun,
* mattak — Labrador, Grenlandiya,
* mungtuk, yuit tillari.

## Manbalar

## Havolalar

* Muktuk v filme „Bizarre Foods — Alaska 1/6“
Manxar blanko

**Manxar blanko** () — ispan tilida soʻzlashadigan mamlakatlarda bir nechta shirinliklarning nomi. Ispaniyada bu blancmange. Amerikada, ayniqsa (Janubiy Amerikada), bu yoyish yoki xamirni toʻldirish uchun ishlatiladigan shirin oq sutli xamirga berilgan nom. Lotin Amerikasida bu nom baʼzan dulce de leche yoki *cajeta* (kajeta) bilan bir-birining oʻrniga ishlatiladi, lekin odatda bu atamalar tasvirlanganidan boshqacha tayyorlangan taomlarni anglatadi.

## Ispaniya
Ispaniyada va Evropaning boshqa qismlarida manxar blanko jelatinga oʻxshash mustahkamlikka ega boʻlgan blancmange deb nomlanuvchi shirinlikka ishora qiladi (aslida zamonaviy navlar koʻpincha jelatin qoʻshilgan holda tayyorlanadi). Oʻrta asrlarda bu taom tovuq yoki baliq, guruch, shakar va sut (yoki bodom suti) va boshqa ingredientlardan tayyorlangan (taomga, ehtimol, musulmon Ispaniyasi va musulmon Sitsiliyaning arab oshxonasi taʼsir qilgan). Endi Ispaniyada taomning asosiy tarkibiy qismlari sut, bodom, makkajoʻxori yoki jelatin va shakarga aylandi. Taomning ispancha versiyalari koʻpincha fransuz yoki ingliz tillaridan farq qiladi.

## Janubiy Amerika

*Manxar blanko* nomi Peru, Kolumbiya va Chilida tanilgan. Bu anʼanaviy tarzda sutni asta-sekin shakar qoʻshilishi bilan qalinlashguncha va hajmi kamayguncha qaynatish orqali tayyorlangan shunga oʻxshash idishlar toʻplamini anglatadi. Baʼzi joylarda qoʻshimcha ingredientlar qoʻshiladi: vanil loviya, sitrus sharbati, doljin va hatto guruch. Yonishning oldini olish uchun odatda suv hammomi ishlatiladi. Natijada quyultirilgan sutga oʻxshash oq yoki qaymoqli qalin xamir, lekin qalinroq.

Manxar blanko nonga surtish yoki alfajor va teja kabi turli shirinliklar uchun plomba sifatida ishlatilishi mumkin.

### Kolumbiya
Manxar blanko Kolumbiyadagi anʼanaviy Rojdestvo taomidir, natilla bilan birga. U sut, guruch va shakardan tayyorlanadi; kerakli tuzilish olinmaguncha aralash uzoq vaqt qaynatiladi. Ushbu noziklik Rojdestvoda doʻkonlarda sotiladi, lekin koʻpchilik uni uyda pishirishni afzal koʻradi.

## Manbalar

## Havolalar

* Blanmanje: Puteshestvie skvoz vremya (angl.)
Oladyi

Oladyi qayerda boʻlsa, unda mayli; blin qayerda boʻlsa, biz ham oʻsha yerda. Rus xalq maqollari**Oladyi** (  — sariyogʻ) — xamirturushli xamirdan tovada pishirilgan (qovurilgan) un mahsulotlari. Ular kichikroq diametrli va katta qalinlikdagi kreplardan farq qiladi va xamir qalinroq mustahkamlikka ega. Rus, Belarus va Ukraina oshxonalarining anʼanaviy taomi.

Shuningdek, oladyilarni maydalangan sabzavotlardan (masalan, kartoshka kreplari) yoki donlardan (tariq, manna kreplari) tayyorlangan shakli va oʻlchamiga oʻxshash yassi kek deb atash mumkin.

## Yana qarang

* Pampushka
* Crumpet - Britaniya oshxonasida oladyi
* Blinlar
* Sirniki — tvorogdan tayyorlangan „fritters“

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Poxlyobkin V. V. Oladi // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 267—268. — 456 s. — 4000 ekz. — .
* Ratushniy A. S. Oladi // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 243—244. — 440 s. — 300 ekz. — .

## Havolalar

* Istorii vozniknoveniya blyud. Oladi // subscribe.ru
Zupa ogórkowa

**Bodring shoʻrva** (, yoki shunchaki ) - shoʻr, kamdan-kam yangi, bodringdan tayyorlangan polshalik anʼanaviy shoʻrva. Ildizli sabzavotlar ham shoʻrvaga qoʻshiladi: kartoshka, sabzi, maydanoz ildizi va boshqalar. Goʻsht, tovuq yoki sabzavotli bulondan foydalanish mumkin, ikkinchi holatda idish boʻladi vegetarian. Tuzlangan bodringning yaqin qarindoshi. U ham issiq, ham sovuq holda isteʼmol qilinadi, shoʻrva kruton yoki kartoshka bilan beriladi.

## Yana qarang

* Jur

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

*
Manchester tarti

**Manchester tarti** () — anʼanaviy ingliz shirin pirogi yoki tarti boʻlib, krem, malina murabbosi solingan, kokos yongʻogʻi qirindisi sepilgan va maraschino olchasi bilan bezatilgan qumoq-qumoq hamirli boʻladi. Keng tarqalgan varianti, ayniqsa, Manchesterning oʻzida, krem ostida yupqa kesilgan banan qatlami boʻladi.

Manchester pirogi 1980-yillarning oʻrtalariga qadar maktab menyusining asosiy taomlaridan biri edi. 1946-yilda Ikkinchi jahon urushi paytida Londonning Sharqiy End shahridagi bolalarning sevimli taomlari haqidagi maqolada „Manchester pirogi“ eng sevimli ovqatlar beshligidan biri boʻlgan, undan faqat ananas va Logan berry kabi konservalangan mevalar hamda blinlar oʻzib ketgan.

Asl Manchester pirogi Viktoriya davridagi kulinar muallif Isabella Beaton tomonidan yozilgan Manchester pudingi boʻlgan avvalgi retseptning oʻzgarishidir.

Manchesterdagi eng qadimgi Faylsvortdagi Robinsonʼs Bakers (1864) novvoyxonasi oʻzini Manchester tartining asoschisi sifatida koʻrsatadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Manchester Tart  — History at Foods of England
* A Proper Manchester Tart
Maksalaatikko

**Maksalaatikko** (, shved. *leverlåda*) — guruch, maydalangan jigar, sariyogʻ, sirop, tuxum, piyoz va mayizdan tayyorlangan fin taomidir. Odatda, lingonberry murabbosi bilan beriladi.

Jigar kostryulkalari ham tayyor holda sotiladi, kundalik ovqat hisoblanadi va koʻpincha maktab tushliklarida paydo boʻladi. 2011-yilda Gallup kompaniyasining 299 nafar oʻrta maktab oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrovi shuni koʻrsatdiki, jigar kostryulkalari maktab menyusidagi eng kam sevimli taom. Biroq, u mashhur yarim tayyor mahsulot boʻlib qolmoqda.

Anʼanaga koʻra, maksalaatikko Rojdestvo da isteʼmol qilingan, ammo bu kunlarda u koʻproq oddiy taom hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
Mandriki, taom

**Mandriki** yoki *mandrigi* ( — „sayohat“) — qaymoq (sariyogʻ) va tvorog, bugʻdoy uni va tuxumdan tayyorlangan ukrain donutlari yoki qisqa nonlari. Ukrainada ular 12-iyul kuni havoriylar Butrus va Pavlus sharafiga nasroniy bayrami bilan muomala qilishdi. Odamlar orasida Butrus va Pavlus kuni Kupala bayramlari, „yoz toji“ va yozgi toʻylar, bahor bilan xayrlashish va pichan tayyorlashga tayyorgarlikning tugashini belgilaydi. Bu mayda pishiriqlar bugʻdoy xamiridan, Petrovka paytida toʻplangan sariyogʻ sutidan va haddan tashqari pishgan zardobdan pishirilgan, shuningdek, tvorog va tuxum qoʻshilgan. Tayyor boʻlganlar asal bilan quyiladi yoki murabbo bilan surtiladi.

Ushbu mahsulotlarning nomi havoriylar Butrus va Pavlusning dunyo boʻylab sayohatlari haqidagi afsona bilan bogʻliq edi, ulardan kuku bitta „mandrikani“ oʻgʻirlagan va Xudo uni buning uchun jazolagan, aynan oʻsha paytda u qalbakilashtirishni toʻxtatgan. Odamlar bu haqda ham kukuk „mandrikda boʻgʻilib qolgan“ deb aytishdi, lekin agar u Butrusdan keyin eshitilgan boʻlsa, afsuski, ular buni koʻrib chiqdilar. Kek choʻponlarga tarqatildi, chunki bu ularning bayrami deb hisoblangan.

Karpat va Karpatda choʻponlar yaylovlar va vodiylarda bayram uyushtirdilar: ular mandrikalarni pishirdilar, zavqlanishdi, raqobatlashdilar va raqsga tushishdi. Ular „Pyotrni qazish“ marosimini oʻtkazdilar, ular perimetri boʻylab erga kvadrat ariq qazishdi (u yerda oʻtirgandan keyin oyoqlarini tushirish mumkin edi) va ichkarida oʻtlarga idish-tovoq qoʻyilgan „stol“ yotqizilgan. Qoʻshiqlar kuyladi.

## Manbalar

## Boshqa manbalar

* Kak gotovit mandriki: starinniy poshagoviy resept
* Mandriki: z kapustoyu, z sirom; Mandriki: z yagodami, z sirom, z slivami, z malinoyu, z polunitsyami, z aґrusom; // *Klinoveska Z.* Stravi y napitki na Ukraїnі. Vid. reprintne. Z vidannya: Kiїv&nbsp;— Lvіv. 1913.&nbsp;— Kiїv: Chas, 1991.&nbsp;— C. 120; 132.
Mitrayet

**Mitrayet (** [mitʁajɛt], soʻzma-soʻz „avtomat“) Belgiya sendvichi boʻlib, fritri (kiosklar) va kafelarda, talabalar orasida mashhur.

Mitrayet Bryusselda paydo boʻlgan deb ishoniladi, lekin u Flandriya, Valloniya va fransuz Nord-Pas-de- Kaleda ham mashhur boʻlib, u yerda" *ameriken*" (, tom maʼnoda „Amerika“).

## Tarkibi
Oddiy mitrayet quyidagilardan iborat:

* Yarim baget (yoki baʼzan kichikroq versiya).
* fri kartoshkasi
* Qovurilgan goʻsht (kolbasa, burger, biftek, frikandel). Goʻsht turi odatda tanlanishi mumkin.
* Har qanday soslar, shu jumladan mayonez, ketchup, Andalusiya sousi, sarimsoq sousi, Béarnaise sousi va boshqalar.

Bundan tashqari, maydalangan sabzi, yangi marul, tugʻralgan pomidor, baʼzan pishloq va karam kabi non mahsulotlari ham kiradi.

Dastlab, mitrayet faqat kolbasa va dilimlenmiş goʻshtdan iborat edi, ammo tez orada turli xil alternativalar paydo boʻldi.

## Manbalar
Samosa

**Samosa** (, ) — qovurilgan yoki pishirilgan xamir (achchiq kartoshka, piyoz, noʻxat, yasmiq, goʻsht, tovuq). Hajmi va shakli har xil, lekin eng keng tarqalgan uchburchak shaklida. Koʻpincha soslar bilan xizmat qiladi. Samosa Hindiston yarim orolida, janubi-sharqiy, Markaziy va Janubi- Gʻarbiy Osiyoda, Arabiston yarim orolida, Oʻrta yer dengizi sohillarida, Shimoliy va janubiy Afrikada mashhur.

Taxminlarga koʻra, taom Oʻrta Osiyoda (u yerda somsa nomi bilan tanilgan) 10-asrda paydo boʻlgan. Samosa eronlik tarixchi Abu-l-Fadl Bayxakiy (995-1077) asarlarida tilga olingan. Samosa Hindistonda 13-asrdan beri mashhur boʻlib, savdogarlar tomonidan qoʻshni mintaqalarga olib kelingan. Turli xil nomlar ostida bir xil taomning koʻplab mintaqaviy versiyalari mavjud, masalan, „sambus(a)k“ ( , ) Isroil va Iroqda.

## Yana qarang

* Somsa
* Kornish pasti
* Echpochmak
* Naan (taom)
* Cheburek
* Pastizi
* Goʻshtli pirog
* Turnover
* Qiymali ovqatlar roʻyxati

## Manbalar
Monblan deserti

**Mont Blan** ( — bu beze, koʻpirtirilgan qaymoq va kashtan pastasidan tayyorlangan shirinlik.

Beze asosiga kashtan pastasi vermishelli qoziqqa joylashtiriladi, soʻngra tepalik tepasiga qaymoqli atirgul qoʻyiladi. Olingan shirinlik qor qalpogʻidagi Yevropadagi eng baland choʻqqiga oʻxshaydi, u erdan taom oʻz nomini oldi. Italiyada (taomning taxminiy uyi) bu qandolat *Monte Bianco* deb ataladi, xuddi italyancha Mont Blank kabi. „Mon blanc“ gʻoyasi 1969-yilda spagetti muzqaymoq bilan chiqqan Mannheim muzqaymoqchisi Dario Fontanella tomonidan olingan.

## Tarixi
Qaynatilgan kashtan pyuresi uzoq vaqtdan beri Gʻarbiy Yevropa oshxonasining bir qismi boʻlib kelgan. U shoʻrvalarga qoʻshilgan, garnir sifatida ishlatilgan yoki boʻtqa sifatida isteʼmol qilingan. Ammo bu mahsulot shirin desertlarda qachon qoʻllanila boshlanganligi aniq maʼlum emas. Baʼzi tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, xuddi shunday retseptlar oʻrta asrlarda italyan oshpazlariga maʼlum boʻlgan; xususan, ular Bartolomeo Platinaning 1470-yilda chop etilgan birinchi bosma oshxona kitobida " *De honesta voluptate et valetudine* "da, shuningdek Bartolomeo Skappining " *Opera* " (1570) pazandalik risolasida tilga olingan. 1620-yilda taom Fransiyaga yetib keldi.

Qanday boʻlmasin, vaqt oʻtishi bilan shakarlangan kashtanlardan makaron tayyorlana boshladi va idish shirinlikka aylandi. Dastlab „noodle“ bilan qoplangan, kashtan makaron oddiygina "kashtan makaron vermicelli ", „kashtan vermicelli“ deb nomlangan, koʻpirtirilgan qaymoq holda xizmat va togʻ choʻqqisi bilan uyushmalar uygʻotmaydi. Ammo 19-asrning oʻrtalarida, qaymoqli krem bilan bu taomga havolalar „Mont Blan deserti“ deb topilgan. U Choiseul koʻchasidagi Parijning „Museur Dessas“ da xizmat qilgan. Oʻshandan beri bu shirinlik „kashtan mashʻalasi“ (), „kashtan Mont Blanc“ ().

1903-yilda Rivoli koʻchasidagi „Anjelina“ choy restoranining asoschisi Antoine Rumpelmeier bu shirinlikni qabul qildi. „Mon Blanc“ ushbu muassasaning oʻziga xos belgisiga aylanadi va tez orada Parijda juda mashhur boʻladi. Shirinning shuhrati boshqa mamlakatlarga tarqaladi; xususan, yaponiyalik qandolatchi Timao Sakota Anjelinadagi „mont blanc“ dan taassurot qoldirib, 1933-yilda Tokioda oʻzining asosiy taomi bu shirinlik boʻlgan oʻzining kafesini tashkil etdi va hatto muassasaga xuddi shu nomni berdi — モンブラン. Taomni tayyorlashning yaponcha versiyasi fransuz tilidan biroz farq qildi, chunki kafe egasi xom ashyo sifatida karamellangan yapon kashtanidan foydalangan, shuning uchun pastaning rangi yorqin sariq rangga aylandi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Charles Sinclair. Mont Blanc // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 381. — 632 p. — .
Saltenya

**Saltenya** () — goʻshtli pishirilgan empanadalarning Boliviya turi.

Saltenya — zaytun, mayiz va kartoshka oʻz ichiga olgan shirin, ozgina achchiq sous bilan aralashtirilgan mol goʻshti, choʻchqa goʻshti yoki tovuq bilan toʻldirilgan mazali pattilar. Baʼzi restoranlarda baʼzan vegetarian tuzlari xizmat qiladi.

Saltenyani odatda mamlakatning istalgan shahrida topish mumkin, ammo har bir hududning oʻziga xos oʻzgarishlari bor. Cochabamba va Sucre bu ishtahaning eng yaxshi versiyasiga ega ekanligini daʼvo qilishadi, lekin koʻpchilik Potosi versiyasini sinab koʻrish uchun yoʻldan tashqariga chiqadi. La -Pasda saltenyani ertalabki aperatif sifatida isteʼmol qilish odatiy holdir va sotuvchilar koʻpincha ertalab juda erta saltenya sotishni boshlaydilar.

## Tarixi
Taomning kelib chiqishi tarixchi Antonio Paredes Candia tomonidan oʻrganilgan. Boliviyada bu taomning hozirgi versiyasi 19-asrning boshlarida Xuana Manuela Gorriti tomonidan yaratilgan deb ishoniladi. Bu xonim keyinchalik prezident Manuel Isidoro Belsoga turmushga chiqdi. Borriti Argentinaning Salta shahrida tugʻilgan va Xuan Manuel de Rosas diktaturasi davrida Boliviyaning Potosi shahriga surgun qilingan. Gorritlar oilasi oʻta qashshoqlikda yashagan va 19-asrning boshlarida ular tirikchilik qilish retseptini oʻylab topishgan. Ushbu qandolatchilikning xilma-xilligi oʻsha paytda Yevropaning koʻp qismida maʼlum boʻlgan.

Saltenya laqabli mahsulot juda mashhur boʻldi. Kandiyaning taʼkidlashicha, bolalar uchun: „Ve y recoge una empanada de la salteña“ („Borib, Saltalik ayoldan empanada oling“) deyish odat tusiga kirgan. Vaqt oʻtishi bilan odamlar Xuana Manuela Gorriti ismini unutishdi, lekin uning mazali gazak laqabini emas, balki oxir-oqibat Boliviya anʼanasiga aylandi.

Xuana Manuela Gorriti nafaqat siyosatchi, balki yozuvchi sifatida ham shuhrat qozondi, xususan, pazandachilik sanʼati haqidagi La cocina eclectica deb nomlangan kitobi bilan mashhur boʻlib, u oʻzining gastronomik qiymatidan tashqari, hujjatli ahamiyatga ega. unda koʻplab Argentina xalq retseptlari, shuningdek, boshqa Lotin Amerikasi mamlakatlari va hatto oʻz davrining Yevropa taomlari mavjud.

## Isteʼmol qilinishi
Saltenya xamirdagi güveçlarga oʻxshaydi, ular yarim suyuq toʻldirishga ega. Bunga jelatinni toʻldirishga qoʻshish orqali erishiladi, soʻngra uni muzlatgichda sovutib, pishirganda asta-sekin eriydi. Bu juda suvli plombalarda ham xamirning nam boʻlmasligini taʼminlaydi. Saltenya amerika futboliga oʻxshaydi va shu bilan u tekisroq empanadadan farq qiladi. Isteʼmol qilinganda, hiyla-nayrang tuzni tik holda eyish va issiq sharbatni toʻkib tashlamasdan, pastga qarab harakat qilib, yuqori burchagidan tishlashdir. Llahua sousi (boliviya salsasi) bu Boliviya pirogini yaxshi toʻldiradi.
## Manbalar
Salmorexo

**Salmorexo** () sovuq pomidor va non pyuresi shoʻrva boʻlib, asli Andalusiya Kordobasidan. Salmorexo pomidor, non, yogʻ, sarimsoq va sirkadan tayyorlanadi. Pomidorlar odatda tozalanadi va boshqa ingredientlar bilan birga eziladi. Shoʻrva sovuq holda, dilimlenmiş " togʻ jamoni " va qaynatilgan tuxum bilan beriladi.

Salmorexo, gazpachoning ukasi Nestor Lujan soʻzlari bilan aytganda, pushti-toʻq sariq rangga ega, ammo non qoʻshilishi va suvning yoʻqligi tufayli ancha qalinroq. Salmorexoning mustahkamligi uni daldırma sousi sifatida ishlatishga imkon beradi. Shisha qadahlarda kokteyl salat sifatida xizmat qilgan Salmorexo koʻpincha tapas sifatida xizmat qiladi.

„Salmorexo“ nomi Kanar orollari oshxonasiga xos boʻlgan achchiq sous yoki marinadni ham oʻz ichiga oladi. Goʻshtni pishirishdan oldin, ayniqsa quyon goʻshtini lazzatlash uchun ishlatiladi (), bu orollarning ixtisosligi. Oddiy tuzlamoq tuz, sarimsoq, paprika va achchiq qalampirni oʻz ichiga oladi. Sevilya, Osuna shahrida klassik salmorexo „ardoriya“ ().

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* Charles Sinclair. salmorejo // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 502. — 632 p. — .

## Havolalar

* Salmorejo: Ispaniya boʻylab 100 dan ortiq klassik, haqiqiy retseptlar <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small>
Salat ziravorlari

**Salat ziravorlari, salat souslari ―** dressing-yordamchi ziravorlar idishlari, salatlarga qoʻshimcha taʼm (achchiqlik, shiralilik, shirinlik, kislotalik) berish va salat ingredientlarini bir-biri bilan birlashtirish uchun moʻljallangan baʼzi kompozitsiyalar. Rossiyada eng mashhur salatlar oʻsimlik yogʻi, smetana va mayonez.

Yevropa oshxonasida, xom sabzavotli salatlar uchun, eng keng tarqalgan oʻsimlik yogʻi va sirka tipik fransuz vinaigrette, emulsiya bilan birga kaltaklangan, baʼzan boshqa ziravorlar (koʻpincha xantal va sarimsoq). Sirka va oʻsimlik moyi aralashmasidan kiyinish qadimgi misrliklarga maʼlum boʻlgan deb ishoniladi. Mayonez yoki sut mahsulotlari (qaymoq, tabiiy yogurt, sariyogʻ yoki qaymoqli krem) asosidagi biroz qalinroq salat qoʻshimchalari ham maʼlum boʻlib, ular salatga yumshoq nordon taʼm beradi va koʻpincha shoʻrvalar sifatida alohida xizmat qiladi, yaʼni sabzavotlarni ularga botirish uchun. Salat tayyorlash uchun sharob, xantal, maydalangan koʻkatlar, limon yoki ohak sharbati, tomat pastasi ham ishlatiladi. Transkavkaz mamlakatlari oshxonalaridagi liboslar oʻziga xos xilma-xilligi bilan ajralib turadi. Murakkab salat kiyinishlari koʻplab ingredientlarni oʻz ichiga oladi va ularning nisbati taomdan idishga oʻzgarishi mumkin. Shuning uchun retseptlar baʼzan oddiygina tarkibiy qismlarni koʻrsatadi, lekin ularning nisbati va kuchi uy bekalarining ixtiyoriga qoʻyiladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Poxlyobkin V. V. Zapravka // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 120. — 456 s. — 4000 ekz. — .
* 
* Ratushniy A. S. Zapravka dlya salatov // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 149—150. — 440 s. — 300 ekz. — .
* 
* Charles Sinclair. salad dressing // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 500. — 632 p. — .

## Havolalar

* Salat tayyorlash sanʼati 
* foodchannel.com )
Salat panteska

**Panteska** salati yoki *pantelleriya salati* () ― asli Pantelleriya orolidan kelgan Sitsiliya taomidir.

Panteska salati qaynatilgan kartoshka, pomidor va qizil piyozdan tayyorlanadi, unga zaytun, pantelleria kapers, oregano va zaytun moyi qoʻshiladi. Odatda yogʻda skumbriya (skumbriya) bilan birga keladi, balki tumma yoki qaynatilgan tuxum boʻlaklari kabi tipik yangi pishloqlar. Qadimda skumbriya oʻrniga qovurilgan quritilgan baliq ishlatilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* .
* Salat panteska
Salamata

**Salamata** (*salomata*, *somon*, *salamat*, salamat, *solomat*, *salamakha*, *kulaga*, *kaluga* *, zavariha* *[[Kulaga|;]]* ) — qovurilgan undan tayyorlangan un pyuresi yoki qalin un jeli, qaynoq suv bilan pishiriladi va pechda bugʻlanadi; baʼzan choʻchqa yogʻi yoki sariyogʻ qoʻshilishi bilan. Un boʻlishi mumkin — grechka, bugʻdoy, javdar yoki joʻxori.

Vologda viloyatidagi Salamata — sariyogʻ yoki choʻchqa yogʻida qovurilgan joʻxori uni.

## Tavsifi
Sharqiy slavyanlar uni hamma joyda ishlatishgan. „Tixvin monastirining taomlari toʻgʻrisida“gi farmonda, XVI asrda eslatib oʻtilgan. Salamata ham kundalik, ham marosim va bayram taomi edi.

Koʻpgina sanʼat asarlari mualliflari lager ovqati sifatida Zaporijjya kazaklarini eslatib oʻtadilar. Masalan, „ Taras Bulba „ hikoyasida Nikolay Vasilyevich Gogol, shuningdek, Vladimir Kirillovich Malik.

Rossiyada, Pochinkida salamata anʼanaviy ravishda tushlik uchun tayyorlandi.

## Aloqador tushunchalar

* *Salamatnik* (ark.) — joʻxori uni pirogi, sariyogʻda.
* *Salamat* — uzoq, sust va boʻsh gapirmoq.
* *Salamaha* (bel.) — shirin va mast ichimlik, bir xil varenuxa, aroq, asal, olxoʻri va gilosdan tayyorlangan.
* *Somon yoki soloxa* *-* sust, sekin ayol.

## Matallar

* Simeonda — hovliga salom.
* Livenliklar salamata bilan koʻprikni buzishdi (Livenliklar salamatani voevoda tomon olib keldi, har bir tuvagi hovlilardan).

## Yana qarang

* Kulaga (taom)
* Rus kiseli

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Belovinskiy L. V. Salamata // Illyustrirovanniy ensiklopedicheskiy istoriko-bitovoy slovar russkogo naroda. XVIII — nachalo XIX v. / pod red. N. Yeryominoy. — M.: Eksmo, 2007. — S. 592. — 784 s. — 5000 ekz. — .
* Glinkina L. A. Salamata // Illyustrirovanniy slovar zabitix i trudnix slov russkogo yazika: ok. 7000 edinits: bolee 500 il. / L. A. Glinkina; xudoj. M. M. Saltikov. — M.: Mir ensiklopediy Avanta+, 2008. — S. 279. — 432 s. — .
* Poxlyobkin V. V. Salamata // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 317—318. — 456 s. — 4000 ekz. — .
* Salamata // Tolkoviy slovar jivogo velikorusskogo yazika : v 4 t. / avt.-sost. V. I. Dal. — 2-e izd. — SPb. : Tipografiya M. O. Volfa, 1880—1882.
* Salamat / *Starikova S.* Trosteneskie raznosoli. Pochemu jenщini obedali stoya, a xleb rezal glava semi  — BelPressa, 30-noyabrya 2017
* Salamata // Istoricheskiy slovar
* *Lutovinova I. S.* Salamata. Salamaxa : (K istorii slov) // Russkaya istoricheskaya leksikologiya i leksikografiya : mejvuz. sb. nauch. tr. — L.: Izd-vo Leningr. gos. un-ta, 1983. — Vip. 3. — S. 130—133.
Pizi

**Pizi**, kartache () — Belarus, Polsha va Ukraina oshxonalarining taomidir. Menga Litva zeppelinlarini eslatadi. Shakli sharsimon yoki oval boʻlishi mumkin. Belorussiya va Polshada pizi tvorog-kartoshka xamiridan tayyorlanadi (kartoshka xom yoki qaynatilgan boʻlishi mumkin), toʻldirish piyoz va ziravorlar bilan qiyma goʻshtdir. Pizi ikki usulda tayyorlanishi mumkin: 1) oʻsimlik yogʻida qovuring, soʻngra suv quying va pishganicha qaynatib oling; 2) shunchaki qaynatib oling. Stolda odatda qaymoq yoki kraker bilan xizmat qiladi.

Ukrainada pizi grechka xamiridan tayyorlanadi, ammo bugʻdoy va kartoshka pizi ham maʼlum. Pishiriqlarga oʻxshab, ular qaynatiladi va alohida taom sifatida yoki shoʻrvalar bilan xizmat qiladi.

## Manbalar
Rovochli pirog

**Rovochli pirog** — rovoch poyalari toʻldirilgan mevali pirog. Rovoch pirogi ham kalta, ham xamirturush xamiri bilan tayyorlanadi va ham yassi, ham yumaloq pishiriladigan kostryulkalarda pishiriladi. Tortlar rovoch bilan tayyorlanadi, shuningdek kekslar — puding, tvorog yoki krupa yoki jele bilan pishiriladi. Rovoch piroglariga koʻpincha qandolat boʻlaklari yoki koʻpirtirilgan tuxum oqlari sepiladi.

Sibirdan kelib chiqqan rovoch pirogi Britaniya manbalarida 18-asrning oʻrtalaridan beri tasvirlangan. 19-asrning oʻrtalaridan boshlab britaniyalik rovoch pirogi nemis oshxonasi tomonidan, shuningdek, Genrietta Davidis yozuvlari orqali moslashtirilgan. 19-asrning ikkinchi yarmiga kelib, rovoch pirogi AQShda Pensilvaniyadagi nemis muhojirlari tufayli keng tarqaldi.

## Manbalar

## Havolalar

* Retsept )
Selyodka salati

**Selyodka salati** — Polsha, Skandinaviya, Shimoliy Germaniya va Gollandiya oshxonalarida sovuq taom boʻlib, u turli xil anʼanaviy retseptlar boʻyicha tayyorlanadi, ammo uning asosiy tarkibiy qismi tuzlangan selddir. Mintaqaga qarab, seld salatining tarkibiga qaynatilgan kartoshka, lavlagi, xom olma, tuzlangan bodring, selderey, piyoz va ukrop kirishi mumkin.

Skandinaviya va Gollandiyada salat uchun tuzlangan seld baligʻi oldindan namlanadi, mayda tugʻralgan qaynatilgan kartoshka, selderey, tuzlangan bodring va olma bilan aralashtiriladi va seld sutining qalin sousi, sirka va oʻsimlik moyi bilan maydalangan piyoz bilan ziravorlanadi. Gollandiyada mahalliy anʼanaviy marinadlangan seld baligʻi seld salatida ishlatiladi. Shved seld baligʻi salatida tuzlangan seld baligʻi, qaynatilgan mol goʻshti, lavlagi va olma vinaigrette bilan maydalangan hamsi, tuzlangan bodring, kapers va xantal qoʻshiladi. Shunga oʻxshash Estoniya seld baligʻi salatasi deyiladi rosolie. Germaniyada seld salatining eng keng tarqalgan retsepti olma va qaynatilgan tuxum bilan mayonez va qaymoq bilan, agar lavlagi bilan boʻlsa, u „oq“ va „qizil“ boʻladi. Shimoliy Germaniyada Gamburg uslubidagi seld salatasi tuzlangan seld, qaynatilgan goʻsht, olma, selderey, lavlagi, tuzlangan bodring va mayonezli kapersdan tayyorlanadi. Polsha oshxonasida seld salatasi mayonezda qaynatilgan tuxum bilan yangi bodring yoki qaynatilgan kartoshka, shuningdek xantal bilan oʻsimlik yogʻida qaynatilgan loviya bilan tayyorlanadi. Fransuz seld baligʻi salatining tarkibiga faqat tuzlangan seld, olma, sirka, oʻsimlik moyi va piyoz kiradi. Vena va uning atrofida seld salatasi chorshanba kuni anʼanaviy taom hisoblanadi, u bilan 40 kunlik roʻza boshlanadi. Avstriyaliklar, shuningdek, seld baligʻi salatining semiz seshanba kunidan keyin osilganlik uchun ayniqsa yaxshi ekanligiga ishonishadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* Erhard Gorys. Heringssalat // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 210. — 599 S. — .
Seviche

**Seviche** (**sebiche**,  yoki sebiche) — Perudan chiqqan baliq yoki dengiz mahsulotlari taomi. Ovqat koʻplab Lotin Amerikasi mamlakatlari oshxonalarida keng tarqaldi, ammo retseptlar juda farq qilishi mumkin. Misol uchun, Kolumbiyada tomat pastasi yoki ketchup idish tayyorlashda ishlatiladi.

Seviche uchun asl retsepti laym sharbatida 15 daqiqa davomida marinadlangan turli xil mayda toʻgʻralgan xom baliqidir. Shundan soʻng, baliqqa halqalarga kesilgan qizil piyoz va baʼzan rokoto (Perudan issiq qalampir) qoʻshiladi. Ohak sharbatida limon kislotasi mavjudligi sababli baliq tarkibidagi oqsillarning denatüratsiyasi sodir boʻladi.

Retsept mamlakat yoki mintaqaga qarab farq qilishi mumkin. Shunday qilib, baʼzida baliqqa turli xil dengiz mahsulotlari qoʻshiladi, bu holda taom „turli xil seviche“ nomini oladi (). Agar baliq va qisqichbaqasimonlar xom holda ishlatilsa, unda dengiz mahsulotlarining qolgan qismi (sakkizoyoq, kalmar va boshqalar) oldindan qaynatiladi. Eng keng tarqalgan variantlardan baʼzilari *ceviche de conchas negras* — qora taroq bilan ceviche, *ceviche de ostras* — seviche bilan istiridye va *ceviche con camarones* — qisqichbaqalar ceviche. Boshqa ingredientlar — selderey sopi, silantro, chili qalampiri.

Peruda seviche odatda shirin kartoshka, qovurilgan makkajoʻxori yoki kassava bilan xizmat qiladi; Ekvadorda guruch yoki chinor chiplari yoki popkorn garnitür sifatida ham mumkin. Afrodiziak xususiyatlarga ega boʻlgan Seviche marinadlari, shuningdek, yoʻlbars suti deb ataladigan alohida taom sifatida xizmat qiladi.

2013-yilda Peru poytaxti Lima shahrida seviche yodgorligi ochildi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Poxlyobkin V. V. Sebiche // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 321—322. — 456 s. — 4000 ekz. — .
* Charles Sinclair. seviche // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 119. — 632 p. — .
Seamansbiff

**Seamansbiff** (швед. sjömansbiff ("dengiz goʻshti, dengizchi bifshteksi, dengizchi qiymasi") ― Skandinaviya taomlari boʻlib, mol goʻshti, piyoz va kartoshkadan iborat, pivoda pishiriladi. Shvetsiya, Norvegiya, Daniya uchun odatiy. Xohishga koʻra, goʻshtni pechga qoʻyishdan oldin qovurish mumkin: har ikki tomonni yogʻoch bolgʻacha bilan urib, xantal bilan yoyib chiqing. Toʻgʻralgan kartoshka va piyoz qatlamlari bilan seping, goʻshtli bulonni quying. Keyin taom taxminan 40 daqiqa davomida qopqoq ostida pishiriladi. Bu nom barcha ingredientlar bitta idishda pishirilganligi sababli, dengizchi qayiqda pishirilishi mumkin boʻlgan amaliy taom boʻlganligidan kelib chiqadi. Ovqat tayyorlash uchun pivo ishlatilganining sababi dengizda chuchuk suv har doim ham mavjud emasligi edi.

"Seamansbiff" atamasi 1903-yildan beri maʼlum

## Manbalar
Selderey Viktor

**Selderey Viktor** — 1910-yilda Sankt-Peterburgning mashhur fransuz oshpazi Viktor Xirtsler tomonidan ixtiro qilingan amerikacha tuzlangan selderey salatidir. San-Fransiskodagi Frensis, shuningdek,  taomini ixtiro qilgan. Bu „Amerika klassikasi“ yozuvchi Klarens Advort tomonidan 1914-yilda chop etilgan „San-Fransisko restoranlari boʻyicha Bogemiya qoʻllanmasi“ kitobida ommalashgan.

Pishirish uchun selderey poyalari buzoq, tovuq yoki mol goʻshti bulonida qovuriladi, sovutiladi (koʻpincha sitrus yoki sirkali marinadda), bulgʻor qalampiri qoʻshiladi va baʼzan salat bargi bilan beriladi.

## Manbalar
Rafanata

**Rafanata** () — bu Bazilikata (sobiq Lukaniya) mintaqasiga xos boʻlgan italyan taomidir, ayniqsa Val d’Agri pastki mintaqasi va Materaning baland tepaliklari orasida mashhur boʻlib, pechda pishirilgan omletga oʻxshaydi yoki anʼanaga koʻra, panjara ustida.

Vazirlikning 2022-yil 25-fevraldagi qarori bilan rafanata anʼanaviy Lukan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari (PAT) roʻyxatiga kiritilgan.

## Tavsifi
Taom dehqonlardan kelib chiqqan boʻlib, oʻz nomini qishloqning horseradish (rafano rusticano) yoki Armoracia rusticana oʻsimlikining ildizpoyasidan oladi, kuchli balsamik va baharatlı taʼmga ega boʻlgan ildiz, ehtimol 11-asr atrofida Bazilikatada Normanlar tomonidan kiritilgan. Horseradish anʼanaviy Lukaniya oshxonasining muhim tarkibiy qismi boʻlib, koʻpincha dehqonlar va choʻponlarning dasturxonlarida paydo boʻlib, arzon, foydali xususiyatlarga boy va yaxshi vitaminlar manbai. Shuning uchun, yerqalampir Basilicatada „u tartuf 'd’i povr' òmm“, yaʼni „kambagʻal odamning tryufeli“ nomi bilan ham tanilgan.

Rafanata anʼanaviy ravishda Maslenitsa oldidan SantʼAntonio Abate (17-yanvar) kuni karnavalni nishonlash bilan bogʻliq.

Basilicata mintaqasiga qarab oʻzgarishlarga ega boʻlgan anʼanaviy retsepti asosiy ingrediyentlar sifatida maydalangan pecorino pishloq, yangi xren va choʻchqa yogʻi bilan kaltaklangan tuxumni oʻz ichiga oladi.

## Tayyorlanishi
Yerqalampir ildizi tozalanadi, teridan tozalanadi va idishda maydalanadi, soʻngra bir hil aralashma olinmaguncha tuxum va pecorino bilan aralashtiriladi. Fuc sott va fuc sop deb ataladigan anʼanaviy pazandachilik kamindagi koʻmirdan foydalanishni oʻz ichiga oladi, bu qadimiy pishirish usuli — oʻtin pechkasi boʻlmaganlar tomonidan qoʻllanadi. Bu koʻmirni terakota panining ustiga va ostiga qoʻyishdan iborat boʻlib, u bir tekis pishirishni taʼminlaydi. Zamonaviy davrda elektr pechda pishirish, yogʻ yoki choʻchqa yogʻi yordamida idish va aralashmaning yuqori qismini choʻtkalash uchun afzallik beriladi.

## Variantlari
Turli xil versiyalarda qaynatilgan kartoshka va kartoshka pyuresi koʻpincha qoʻshiladi; boshqa ixtiyoriy ingredientlar — non boʻlaklari va sovuq pishiriqlar, masalan, mahalliy pezzente salami yoki soppressata maxsus pishirilgan goʻsht. Baʼzilar soda ishlatishadi. Yana bir versiya xuddi shu xamirdan tayyorlanadi, lekin undan kichik toʻplar hosil boʻladi, ularni zaytun moyi yoki choʻchqa yogʻida qovurish kerak.

## Festivallar
Bir nechta Lukaniya festivallari Rafanataga bagʻishlangan, baʼzilari Vidjiano, Marsiko Nuovo, Anzi, Pietrapertosa, Sarkoni, Gorgoglione va Stigliano munitsipalitetlarida oʻtkaziladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Vkus italyanskoy oseni. Kofe, tayni i tumani / Yuliya Yevdokimova
* Jeymi pazandalar Italiya / Jeymi Oliver. Pingvin Buyuk Britaniya, 2018-yil
Struffoli

**Struffoli** ( ; neap. struffule) — qovurilgan shirin xamir toʻplaridan iborat Neapolitan taomidir. Ushbu turdagi xamir koʻplab italyan shirinliklarida ishlatiladi, masalan, chiacchiere. Struffoli uchun xamirdan yongʻoq kattaligidagi toʻplar hosil boʻladi. Tashqi tomondan tiniq va ichi yengil, struffoli asal va boshqa shirin ingredientlar bilan aralashtiriladi, soʻngra laganga qoʻyiladi, toʻplar tepaliklar yoki halqalar hosil qiladi.

Struffoli taʼmini berishning turli xil usullari mavjud, ammo anʼanaviy usul uni asal, *diavulilli* (rangli kukun), doljin va apelsin qobigʻi bilan aralashtirishdir. Shirinning nomlari mintaqaga qarab oʻzgaradi: Kalabriyada u *scalilli*, Abruzzoda *cicerchiata* sifatida ham tanilgan. Ular koʻpincha Rojdestvoda xizmat qilishadi. Odatda bu shirinlik sovuq, lekin baʼzan issiq boʻladi.

## Tarixi
Shirinlik qadim zamonlardan beri maʼlum. Shunga oʻxshash taomni Sitsiliyadagi Gela shahridan yunon shoiri Archestratus tasvirlagan. U enkris (gr. Ἐgkrís) — zaytun moyida qovurilgan xamir toʻpi, u „Gastronomiya“ da batafsil gapiradi; ish hozir yoʻqolgan, lekin qisman Afina Deipnosophists saqlanadi, qaysi enkris turli shakllarda oʻn uch marta zikr qilingan. Deipnosofistlardagi taomning eng toʻliq tavsifi quyidagi oʻqilgan parchadir:
Struffoli nomi yunoncha „*strongoulos*“ soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, dumaloq degan maʼnoni anglatadi.

## Yana qarang

* Chak-chak

## Manbalar
Stromboli (pitsa)

**Stromboli** (pitsa rulet ) pitsa turi boʻlib, oʻralib, keyin pishiriladi. U Amerika Qoʻshma Shtatlarida Filadelfiyada italiyalik muhojirlar tomonidan ixtiro qilingan boʻlishi mumkin, garchi u Italiyada oʻxshash boʻlishi mumkin. Taxminlarga koʻra, pitsa Italiyaning " Stromboli " filmi yoki Stromboli oroli sharafiga nomlangan. Odatda turli xil italyan pishloqlari (odatda mozzarella), vetchina, salami, tuzlangan goʻsht (bresaola, kapokollo) yoki sabzavotlar bilan toʻldiriladi. Amaldagi xamir italyan non xamiri yoki pitsa xamiridir. Bir oz oʻxshash yopiq kalzonli pizzadan farqli oʻlaroq, stromboli odatda pomidor sousini oʻz ichiga olmaydi.

## Tayyorlanishi
Stromboli toʻrtburchak xamirdan tayyorlanadi, uning ustiga pizza qoʻshimchalari qoʻyiladi, soʻngra oʻraladi va pishiriladi. Koʻpgina amerikalik pitseriyalar yarim oy shaklida kalzon kabi yarmiga katlanmış stromboli tayyorlaydilar. Baʼzida stromboliga pitsa sousi qoʻshiladi va u italyan panzerotti kabi chuqur qovuriladi, kalzonning kichik qovurilgan versiyasi.

## Kelib chiqishi
Stromboli pitsa nomining kelib chiqishining bir nechta versiyalari mavjud, ammo ularning barchasi xuddi shu nomdagi Italiya oroli bilan bogʻliq. Italiyalik pitseriya egasi Nazzareno Roman bu nomni birinchi marta 1950-yilda Filadelfiya yaqinidagi Pensilvaniya shtatidagi Essington shahrida ishlatgan. U choʻntak buklangan xamirga solingan vetchina, Cotechino kolbasa, pishloq va qalampir yordamida „pitsa imbottito“ yoki „toʻldirilgan pitsa“ bilan tajriba oʻtkazdi. Uning boʻlajak qaynogʻasi uni yaqinda ekranlarga chiqqan shov-shuvli " Stromboli, Xudoning yurti " (film Italiyaning Stromboli orolida boʻlib oʻtadi) nomini aktrisa Ingrid Bergman va aktrisaning ekran tashqarisidagi shov-shuvli romantikasi bilan mashhur deb atashni taklif qildi. rejissor Roberto Rossellini.

1954-yilda Spokandagi Burger Royal kompaniyasidan Mayk Aquino oʻz ixtirosi boʻlgan taomga xuddi shu filmdan keyin bir xil nom berganini daʼvo qildi. Biroq, Aquinoning oshpazlik mahsuloti, garchi bir xil nomga ega boʻlsa-da, Filadelfiya pitsa ruletidan sezilarli darajada farq qiladi. Aquinoning „stromboli“ koʻproq buterbrod yoki sendvich boʻlib, u fransuz dumaloq bulochkada kapokollo jambon va provolone pishloqidan iborat boʻlib, ustiga italyan chili sousi qoʻshiladi.

Pitsa Stromboli vulqoni sharafiga oʻz nomini oldi, degan fikr ham bor, chunki pishirishdan oldin xamirda kesmalar qilinadi va pishirish paytida plomba lava kabi pizza devorlari boʻylab oqadigan teshiklardan "otiladi.

## Manbalar

## Boshqa manbalar

* Mariani, Jon (1999). *Amerika oziq-ovqat va ichimliklar entsiklopediyasi*. Nyu-York: Lebhar-Fridman kitoblari. . .
* Romano, Pit. Nazzareno Romanoning nabirasi
Erkaklar shahar maktabi Pushkin

**Erkaklar shahar maktabi** (shuningdek, **erkaklar oliy boshlangʻich maktabi**) ― Pushkindagi sobiq oʻquv muassasasi va tarixiy bino. 1910-1911-yillarda qurilgan. Aniqlangan madaniy meros obyekti. Oktabrskiy bulvarida, 18/40 uy, Orangery koʻchasi bilan burchakda joylashgan.
## Tarixi
Maktab oʻz tarixini Sarskoye Selodagi eng qadimgi taʼlim muassasasi — Buyuk Pyotr davrida mavjud boʻlgan Sarskomiz deakonining maktabiga borib taqaladi. 1894-yilda maktab Broad koʻchasidagi binoga koʻchirildi. 1908- yilda u kasalxona koʻchasida haqiqiy maktab bilan bir binoda joylashgan edi. 1911-yilda qurilish muhandisi L.P.Shishko shahar maktabi uchun oʻz binosini qurdi. Ulug 'Vatan urushi paytida bino vayron boʻlgan. 1947-1951- yillarda restavratsiyadan soʻng. Binoda Pionerlar va maktab oʻquvchilari uyi joylashgan edi. 1968-yildan hozirgi kungacha 7-sonli bolalar bogʻchasi sobiq maktab uyida joylashgan.

## Arxitektura
Bino gʻishtli, baland podvalda ikki qavatli. Qizil qoplamali gʻisht va yengil gips detallari bilan bezatilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

* 
*