open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Naubaxt Ahvazi Al-Farisi

**Naubaxt Ahvazi Al-Farisi** (fors. نوبخت اهواز;; aql. taxminan 777) — Bagʻdod xalifasi Al-Mansuridagi fors munajjim. Uning ismi Naubaht („yangi baxt“), ehtimol, Islomni qabul qilish bilan bogʻliq.

## Biografiya
Naubaxt oxirgi umaviy xalifalarning saroyida munajjim va tarjimon edi. Abbosiylar sulolasining roziligi bilan Al-Mansur xalifasiga yaqinlashdi va Abbosiylarga boʻlgan sadoqati uchun al-Huvayzadagi 2 ming jarib yeriga ega boʻladi.

Xalifa Al-Mansur hukmronligi davrida Naubaxtning shuhrati va uning saroydagi taʼsiri oʻsdi. 762-yilda Xalif va Mashallah bilan birga Bagʻdod asosidagi oʻlchovlarni boshqargan. Naubacht, yulduzlarning pozitsiyasiga koʻra, sud munajjim boʻlib, shahar qurilishining boshlanish vaqtini hisoblab chiqdi. Shu bilan birga, Naubaxt xalifa al-Mansurning do‘stona bosimi ostida islom dinini qabul qiladi.

Uning asarlaridan astrologiya boʻyicha „yulduzlar hukmlari haqidagi kitob“ risolasi maʼlum.

Yuz yildan ortiq yashagan. Naubaxt oʻlimidan soʻng, 80-yil davomida yashagan, yetti xalifadan omon qolgan va Al-Mamun xalifasi ostida 818da vafot etgan oʻgʻli Al-Fadl saroy munajjim va tarjimon oʻrnini egalladi.

Naubaxt koʻplab fors urugʻlaridan biri-Naubaxtiga asos solgan. Sulola aʼzolari musulmon sivilizatsiyasi, xususan aniq fanlar, falsafa va dogmatika (Al-Fadl, Al-Hasan ibn Sahl, Abdulloh ibn Sahl, Al-Hasan Ibn Muso va boshqalar) sohalarida oʻz hissasini qoʻshgan taniqli olimlar va davlat arboblari edilar.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Матвиевская Г. П., Розенфельд Б. А. Наубахт // Математики и астрономы мусульманского средневековья и их труды (VIII—XVII вв.) / Отв. ред. А. П. Юшкевич. — М. : Наука, 1983. — Кн. 2. Математики и астрономы, время жизни которых известно. — С. 30. — 650 с. — 2000 экз.
* Manfred Ullmann. Die Natur - Und Geheimwissenschaften Im Islam. — Leiden: Brill Archive, 1972. — 500 с. — ISBN 9004034234.
* Nawbak̲h̲t / Massignon L. // Encyclopaedia of Islam. 2 ed : [англ.] : in 12 vol. / ed. by P. J. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, B. Lewis, W. P. Heinrichs et al. — Leiden : E.J. Brill, 1960—2005. (платн.)
Maymunchechak epidemiyasi (2022)

2022-yil 6-mayda davom etayotgan maymunchechak epidemiyasi tasdiqlandi, u Nigeriyaga (kasallik endemik boʻlgan) sayohat qilgan Britaniya fuqarosidan boshlangan, u 2022-yil 29-aprelda maymunchechak kasalligiga mos keladigan alomatlarni koʻrsatgan. Fuqaro 4-mayda Buyuk Britaniyaga qaytgan.

Maymunchechak – virusli infektsiya boʻlib, u isitma va boshqa oʻziga xos boʻlmagan alomatlar bilan taʼsirlanadi va keyin bir yoki ikki hafta oʻtgach namoyon boʻladi, keyin odatda tozalanguncha bir necha hafta davom etishi mumkin va badanda toshma hosil qiladi. Bolalardagi holatlar ogʻirroq boʻladi.

Birlashgan Qirollikdagi bir qancha maymunchechak holatlarining kelib chiqishi nomaʼlum. Baʼzi kuzatuvchilar may oyining oʻrtalarida London hududida jamoat uzatish sodir boʻlayotganini koʻrishdi. Virusning keyingi dastlabki holatlari Shimoliy-Sharqiy va Janubi-Sharqiy Angliya, Shotlandiya, Uels va Shimoliy Irlandiyada qayd etilgan. 18-maydan boshlab, asosan Yevropada, shuningdek, Shimoliy va Janubiy Amerika, Yaqin Sharq va Avstraliyada koʻpayib borayotgan mamlakatlar va mintaqalarda kasallanish holatlari qayd etildi.

Oʻzbekistonda birorta ham maymunchechak kasalligi qayd etilmagan, SES rahbari oʻrinbosari Nurmat Otabekov xabar qildi. Unga koʻra, Oʻzbekiston aholisining 50 foizi immunitetga ega. Chunki 1980-yilgacha tugʻilganlar kasallikka qarshi emlangan. „Bunday vaziyatda kasallik epidemiya xarakterini olmaydi“, dedi Otabekov 23-mayning 2022-yilida.

## Kasallik
Maymunchechak – bu baʼzi hayvonlarda, shu jumladan odamlarda paydo boʻlishi mumkin boʻlgan maymunchechak virusi keltirib chiqaradigan yuqumli kasallik. Simptomlar isitma, bosh ogʻrigʻi, mushak ogʻrigʻi, shishgan limfa tugunlari va charchoq hissi bilan boshlanadi. Shundan soʻng pufakchalar va qobiqlar hosil qiluvchi toshma paydo boʻladi. Taʼsir qilishdan boshlab simptomlar paydo boʻlgunga qadar vaqt odatda 7dan 14 kungacha boʻladi. Simptomlarning davomiyligi odatda ikki haftadan toʻrt haftagacha. Kasalliklar, ayniqsa, bolalar, homilador ayollar yoki immuniteti zaif odamlarda ogʻir kechishi mumkin.

Maymunchechak buta goʻshti, hayvonlarning tishlashi yoki tirnalishi, tana suyuqliklari, ifloslangan narsalar yoki kasal odam bilan yaqin aloqada boʻlishi mumkin. Virus odatda ayrim kemiruvchilar orasida tarqaladi. Tashxisni virusning DNKsi uchun lezyonni tekshirish orqali tasdiqlash mumkin. Kasallik suvchechakka oʻxshab koʻrinishi mumkin.

Chechakka qarshi emlash 85% samaradorlik bilan infektsiyani oldini oladi. 2019-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlarida kattalar uchun Jynneos maymunchechak vaksinasi tasdiqlangan. Davolashning hozirgi standarti tekovirimat boʻlib, virusga qarshi vosita boʻlib, u chechak va maymunchechak kabi ortopoksvirus infektsiyalarini davolash uchun moʻljallangan. Yevropa Ittifoqi va Qoʻshma Shtatlarda maymunchechakni davolash uchun tasdiqlangan. Sidofovir yoki brincidofovir ham foydali boʻlishi mumkin. Kongo Basseynida (Markaziy Afrikada) maymunchechak kasalligi davolanmasa, oʻlim xavfi 10% dan 11% gacha boʻlishi mumkin.

## Mamlakatlarda qayd qilingan hodisalar

## Manbalar
Johann Dreyer

**Jon Lyudvig Emil Dreyer** (1852-yil 13-fevral, Kopengagen — 1926-yil 14-sentyabr, Oksford) asli daniyalik boʻlgan irland-ingliz astronomi.
Etrussk akademiyasi

**Etrussk akademiyasi** ― jamoat tashkiloti. Kortonada, Palatso Kazalida joylashgan. XVIII-asrda mahalliy zodagonlarning imtiyozli okklyuziv jamiyati sifatida paydo boʻlib, 19-asr oxiridan boshlab ilmiy xarakterga ega boʻldi va etruskologiya sohasidagi tadqiqotlar qoʻllab-quvvatlanadigan boʻldi.

## Tarixi
Etrussk akademiyasi 1726-yil 29-dekabrda Kortonada tashkil etilgan avvalgi „Okkultistlar“ uyushmasidan kelib chiqqan boʻlib, unga Ridolfino Venuti, Bartolomeo Buoni, Nikkolo Marchello Venuti, Kristoforo Kapulli, Franchesko Kattani, Pyero Antonio Laparelli, Jorjo Baldelli va Nikkolo Vanyuchchi kiradi.

Keyingi yili muassasa Rimda bir muncha vaqt yashagan kortonlik olim Onofrio Baldellining shaxsiy kutubxonasi va muzeyini sotish orqali moliyaviy asosga ega boʻldi. Shu munosabat bilan, „Okkultistlar“ oʻz nomini Fanlar va Eruditsiya akademiyasi deb oʻzgartirdilar, bu esa, oʻz navbatida, keyinchalik Etrussk antikvarlar va yozuvlar akademiyasi deb oʻzgartirildi.

Tashkilot nafaqat etruskologiya bilan shugʻullangani, balki umuman olganda ilmiy tadqiqotlarni, birinchi navbatda Toskana mintaqasida qoʻllab-quvvatlaganligi sababli, nom unchalik muvaffaqiyatli boʻlmadi. Shu bilan birga, akademiyada vaqti-vaqti bilan tantanali yigʻilishlar oʻtkazib turdi, unda akademiya aʼzolari „Etrussk liboslarini“ kiyar edilar (ular XVIII asrda tasavvur qilinganidek), akademiya rahbari esa etrussk „Lukumon“ (qirol) unvoniga ega boʻlgan.

Akademiyaning birinchi bosqichining asosiy arboblari aka-uka Filippo Ridolfino va Marchello Venuti edi.

Ularning vafotidan keyin akademiya faoliyati bir muncha vaqt tanazzulga yuz tutdi. Uygʻonish davri XIX-asrning oxirida, Jirolamo Manchini avval kutubxonachi, keyin esa Akademiya rahbari (Lukumon) lavozimini egallaganida sodir boʻldi.

XX-asrda akademiyaning taniqli aʼzolari tanqidchi va adabiyot tarixchisi Pyetro Pankratsi va tarixchi Gyugo Prokachchi edi. Taniqli etruskologlar, xususan Ambros Pfiffig ham akademiya aʼzolari edi.

## Bibliografiya

* F. Adorno (a cura di), Accademie e istituzioni culturali in Toscana, Leo S. Olschki, Firenze 1988.
* J. Irmscher, Die Accademia Etrusca di Cortona, in: Huberta Heres, Max Kunze (ed.), Die Welt der Etrusker. Internationales Kolloquium 24.-26. Oktober 1988 in Berlin Akademie-Verlag, Berlin 1990, p. 347—349.

## Manbalar


## Havolalar
* Homepage - Accademia Etrusca di Cortona
* Home page of the Museum
* old Home page 
* Homepage of the Library 
* List of members
Oʻzbekiston xokkey federatsiyasi

**Oʻzbekiston xokkey federatsiyasi** () ― Oʻzbekistonda shayba bilan xokkey musobaqalarini oʻtkazish, ushbu sport turini Oʻzbekistonda targʻib qilish va boshqarish bilan shugʻullanuvchi tashkilot. U dastlab 2013-yil dekabr oyida tashkil etilgan, ammo keyinchalik ishlamagan. 2018-yil 28-martda qayta yaratilgan.

2019-yil 26-sentabrdan Xalqaro shaybali xokkey federatsiyasi aʼzosi.

Mamlakatda 4 ta muz katok va 369 nafar oʻyinchi (shundan 113 nafari kattalar) bor.

Federatsiyaning ustuvor rejalari qatorida Oʻzbekistonning bir qancha shaharlarida, jumladan, Toshkent, Samarqand, Qarshi va Andijonda muz saroylari va katok barpo etish bor. Besh yil muddatda yoshlarni muzda xokkeyga qiziqtirish, xokkey jamoalari tashkil etilishini ragʻbatlantirish, natijada Xokkey boʻyicha Oʻzbekiston chempionatini boshlash maqsadida xokkey sportini jonlantirish maqsadida mamlakatimizning har bir hududida xokkeyni rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish rejalashtirilgan. Rejaga koʻra, 2020-yilda besh yosh toifasida klub jamoalari oʻrtasida shaybali xokkey boʻyicha Oʻzbekiston chempionatini oʻtkazishni boshlash rejalashtirilgan.

Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida „Humo Arena“ yirik muz saroyi qurildi, uning asosiy muz arenasi 12500 nafargacha tomoshabinga, qoʻshimcha muz arenasi esa 300 nafar tomoshabinga moʻljallangan. Bundan tashqari, 2019-yil 1-fevral kuni 8-fevraldan 16-aprelgacha xokkey boʻyicha birinchi Oʻzbekiston chempionati boʻlib oʻtgan Ice City koʻngilochar majmuasida tabiiy muzga ega Olimpiya standartidagi „Frozen Lake“ muz maydoni ochildi.

Oʻzbekistondagi eng mashhur xokkey klubi 1971-yilda tashkil etilgan Toshkentning „Binokor“ klubi boʻlib, u Sovet davrida SSSR chempionatining Birinchi ligasida, ayrim mavsumlarda esa SSSR Ikkinchi ligasida ishtirok etgan. 1988-yilda klub tarqatib yuborildi va faqat 2013-yilda oʻsha yili tashkil etilgan Oʻzbekiston Xokkey Ligasida (OʻXL) ishtirok etish uchun qayta tiklandi, birinchi mavsum nomaʼlum sabablarga koʻra birinchi davradan keyin davom ettirilmadi. 2017-yilning kuzida bir qator ommaviy axborot vositalarida Binokorning Kontinental Xokkey Ligasida (KXL) ishtirok etishi mumkinligi haqida maʼlumotlar paydo boʻldi.

Xokkey boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi ham 1991-yildan keyin birorta ham oʻyin oʻtkazmagan va faqat sovet davrida mavjud edi.

## Manbalar


## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Sinko de Mayo

**Sinko de Mayo** ( — beshinchi may) — Meksika milliy bayrami, 1862-yil 5-mayda Puebla jangida Meksika qoʻshinlarining gʻalabasi xotirasiga bagʻishlangan.

Meksikada Puebla jangining yilligi asosan Pueblaning oʻzida nishonlanadi va umumdavlat bayram hisoblanmaydi.

1950-yillardan bu bayram AQShda (asosan janubiy shtatlarning ispaniylari tomonidan, Meksikaga tegishli boʻlgan, biroq keyinchalik Meksika-Amerika urushi natijasida Qoʻshma Shtatlar tomonidan qoʻshib olingan hududlarda) (Kaliforniya, Arizona, Nyu-Meksiko va Texas) keng nishonlanadi. AQShda Sinko de Mayo koʻpincha „Meksika faxri kuni“ yoki „Lotin Amerikasi faxri kuni“ deb nomlanadi. Bundan tashqari, 5-may Meksikaning Mustaqillik kuni degan notoʻgʻri tushuncha mavjud.

Ushbu bayram baʼzan Meksikadagi Avliyo Patrik kunining ekvivalenti deb ataladi. U Meksika taomlari, milliy musiqa va raqs bilan nishonlanadi. Shu kuni katta festivallar va karnavallar oʻtkaziladi. Baʼzi hududlarda bayram butun bir haftaga choʻzilishi mumkin. Eng mashhur Sinko de Mayo festivallari Chikago, Denver, Portlend va Sent-Polda boʻlib oʻtadi.

Sinko de Mayo bayrami koʻpincha spirtli ichimliklarni isteʼmol qilish bilan birga boʻlganligi sababli, ingliz tilida bayramning hazil nomi tarqaldi — Sinko de Drinko. Tanqidchilarning taʼkidlashicha, Sinko de Mayoning meksika alkogolli ichimliklar tarqalishi bilan bogʻliqligi bayramni turli etnik guruhlar orasida yanada mashhur qiladi, lekin ayni paytda meksikaliklar haqida salbiy stereotiplar manbai boʻlib qoladi.

## Havolalar
* Синко де Майо — День победы при Пуэбло
## Manbalar
Avtomata

**Avtomata** () yunon mifologiyasi qahramoni, ellikta Danaidlar — Argos qiroli Danay qizlaridan biri. Yegiptiad Busiris va Arxitelning rafiqasi.

## Mifologiyada

Avtomata Liviya qiroli Danay va uning rafiqasi Yevropaning qizi boʻlgan. U Yegiptiad amakivachchalari Danaidlarga uylanishni xohlashgani, Danayga esa kuyovi qoʻlida oʻlishi bashorat qilingani sababli ulardan otasi va opa-singillari bilan birga Liviyadan Elladaga 50 eshkakli kemada qochib ketdi. Yegiptiadlar Argosda qochqinlarni quvib yetib, ularni nikohga majburladilar; Avtomata Busirisning xotiniga aylandi. Biroq, u birinchi toʻy oqshomidayoq erini sochlariga yashiringan xanjar yoki igna bilan oʻldiradi va Gipermnestradan tashqari barcha opa-singillari ham xuddi shunday qilishadi. Ular oʻliklarning boshlarini Lern daryosi qirgʻogʻiga koʻmdilar, jasadlarni esa shahar devori tashqarisiga koʻmdilar. Shundan soʻng, Danaidlar Lern koʻli suvlarida tozalanish marosimini oʻtkazdilar. Oʻsha kuniyoq Danay yugurish musobaqalarida gʻolib boʻlganlar orasidan ularga yangi erlar topdi. Pavsaniyning soʻzlariga koʻra, Avtomata Argosga Ftiotidadan kelgan Axeyning oʻgʻli Arxitelning xotiniga aylanadi.

Avtomata oʻlimidan soʻng opa-singillari bilan birga erini oʻldirganligi uchun jazolandi: yerosti dunyosida u abadiy teshik bochkaga suv quyib turadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
# 
# 
# 
#
Avtonoya

**Avtonoya** ( „qaysar“) — Kadmus va Garmoniyaning toʻngʻich qizi, Agava, Ino va Semelening opasi, Aristeyning rafiqasi, Aktaeonning onasi.

Penfeyni tilka-pora qilgan vakxantlar orasida boʻlgan.

Oʻgʻli Akteonning oʻlimidan qaygʻuga tushib, Fivdan Ereniy qishlogʻiga (Megar yaqinida) koʻchib oʻtdi, u yerda uning qabr ustidagi yodgorlik koʻrsatilgan.

Yupiter yoʻldoshi Yevropadagi Avtonoya chizigʻi uning sharafiga nomlangan.

## Manbalar
Agava (Kadm qizi)

**Agava** ( „shuhrat qozongan“) — qadimgi yunon mifologiyasining fivan siklidagi qahramoni, Kadm va Garmoniyaning qizi, Penfeyning onasi. U oʻz jiyani Dionisni xudo sifatida tan olishdan bosh tortdi va Dionis uni vaqtinchalik aqldan ozish bilan jazoladi: Agava oʻz oʻgʻlini tilka-pora qilishda ishtirok etdi. Bu afsona Yevripidning antik davrda juda mashhur boʻlgan „Vakxankalar“ tragediyasining syujet asosiga aylandi.

## Mifologiyada
Agave Beotiyadagi Fiva shahrining asoschisi va birinchi qiroli Kadmning qizlaridan biri edi. Otasi tomondan u Poseydonning evarasi, onasi, Garmoniya tomondan Aresning nevarasi boʻlgan. Uning akasi Polidor, opa-singillari Semela, Ino va Avtonoya boʻlgan. Kadm Agavani spartaliklardan (yerga tashlangan ajdaho tishlaridan tugʻilgan odamlardan) biri Exionga turmushga berdi. Bu nikohdan bobosining oʻlimidan soʻng Fiv shohi boʻlgan Penfey tugʻilgan.

Agavaning singlisi Semela Zevsning sevgilisi va Dionisning onasiga aylandi. Agava, qolgan ikkita opa-singillari singari, bu bolaning ilohiy kelib chiqishiga ishonmadi: u Semela oʻzining Zevs bilan aloqasi haqida aldaganini va aynan shu yolgʻon uning oʻlimiga sabab boʻlganini taʼkidlar edi. Dionis voyaga yetgach, xolasidan qasos oldi. U Agava va boshqa fivlik ayollarni vaqtinchalik aqldan ozdirdi va ularni oʻz uylarini tark etishga va Kiferon togʻining etagida aysh-ishratga berilishga majbur qildi. Penfey aysh-ishratni oʻz koʻzlari bilan koʻrish uchun vakxankalarga ergashdi; ular uni sezib qolib, sher bolasi deb oʻylashdi va parchalab tashlashdi. Bunda Agava ham ishtirok etdi. U oʻgʻlining boshini tirsga qoʻyib, uni xursandchilik bilan Fivga olib bordi, haqiqatda nima boʻlganini esa faqat shaharda tushunadi. Keyingi voqealar haqida faqat bitta antik muallif Gigin yozadi: uning maʼlumotlariga koʻra, Agava Fivdan qochib, Illiriyada qirol Likotersning qoʻliga tushadi va unga turmushga chiqadi. Keyinchalik u erining qirolligi Kadmga oʻtishi uchun uni oʻldirdi (afsonaning ushbu versiyasiga koʻra, Agavaning otasi oʻsha paytda hali tirik boʻlgan).

Oppianning versiyasiga koʻra, Semelaning opa-singillari, shu jumladan Agava ham, Dionisni emizishgan va Penfeyni tilka-pora qilishganidan soʻng, aynan shuning uchun sharobni yaxshi koʻradigan leopardlarga aylangan.

## Xotira
Agava va Penfey haqidagi afsona bir qator antik pyesalar uchun syujet asosiga aylangan. Bu Fespid, Esxil, Likofron, Iofontning „Penfey“; Yevripid, Kleofont, Iofont, Ksenoklning „Vakxankalar“ tragediyalari. Yevripid pyesasining matni saqlanib qolgan. Uning Agava oʻz oʻgʻlini parchalab tashlaganini tushunadigan sahnasi antik tomoshabinlar orasida juda mashhur boʻlgan. Bu syujetdan rassomlar ham foydalangan; Amastrid shahri tangalarida Penfeyning boshini ushlab turgan Agava tasvirlangan.

Shimoliy Amerikadagi bir pallali oʻsimliklarning bir turi Agava () Agavaning nomi bilan nomlangan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
# 
# 
# 
# Roscher. Agaue 5 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1886. — Bd. I, 1. — Kol. 99—100.
# Knaack G. Agaue 3 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1893. — Bd. I, 1. — Kol. 765—766.
## Havolalar
# 
#
Agamed

**Agamed** ( „yaxshi oʻylab topuvchi“) — qadimgi yunon mifologiyasida Beotian, Orxomen qiroli Erginning oʻgʻli (yoki, Evmelning fikricha, Apollon va Epikastaning oʻgʻli).

Mifologiyada — mashhur (oʻz ukasi Trofoniy bilan birga) Delfdagi Apollon, Mantinadagi Poseydon ibodatxonalari, Fivdagi Amfitrion saroyi (Alkmenaning toʻy yotoqxonalari bilan), qirol Giriey va Avgiylarning xazinalari meʼmori va quruvchisi.

Agamedning oʻlimining bir nechta versiyalari mavjud.

Pavsaniyning yozishicha, Giriey xazinasini qurishda aka-ukalar devordagi toshni tashqaridan olish mumkin boʻlishi uchun uni boʻsh qoldirishgan. Giriey, uning xazinalari qulf va muhrlar buzilmagan holda talon-toroj qilinayotganini payqab, xazinaga tuzoq qoʻyadi; Gʻaznaga kirgan Agamed tuzoqqa tushib qoladi va Trofoniy akasini kutayotgan azobli qatlning oldini olish uchun, shuningdek, uni tanib qolishlaridan qoʻrqib Agamedning boshini kesib tashlaydi.

Pindar va Plutarx ga koʻra, Delfda ibodatxona qurayotib, aka-ukalar Apollondan mukofot soʻrashadi; u yettinchi kuni mukofot olishlarini aytadi — va yettinchi kuni aka-ukalar uyqusida vafot etadilar.

## Manbalar


## Yana qarang
* Agameda
## Havolalar
* Агамед  // mythology.sgu.ru
Agameda (Avgiy qizi)

**Agameda** (, miloddan avvalgi XII-asr), Gomerning soʻzlariga koʻra — yer yuzidagi barcha oʻsimliklarning shifobaxsh xususiyatlari bilan tanish boʻlgan yunon shifokori. U Elid shahrida tugʻilgan, epeylarning shohi Avgeyning toʻngʻich qizi boʻlgan. Elid va Pilos oʻrtasidagi urush jangida Pilos shohi Nestor tomonidan birinchi boʻlib oʻldirilgan Muliyga () turmushga chiqqan. Rim yozuvchisi Gay Yuliy Giginning yozishicha, u Poseydondan uchta oʻgʻil tugʻgan: Bel (), Aktyor () va Diktis (). Shoirlar Feokrit va Sekst Propersiuy uni **Perimeda** () deb atashadi. Ellinistik davrda (miloddan avvalgi IV-I asrlar) Agameda Tsirseya yoki Medeyaga oʻxshash sehrgar sifatida qabul qilina boshlangan.

## Manbalar
Agameda (Makariya qizi)

**Agameda** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon.

Makariyaning qizi, shuningdek, uni Gerkules va Deyaniraning qizi Pirra deb ham atashgan. Pirra yaqinidagi Lesbosdagi joy va buloq uning nomi bilan atalgan. Pliniy davrida bu shahar allaqachon mavjud boʻlmagan, lekin nisbatan yaqinda uning xarobalari Vunaros (grekcha Βούναρος) deb nomlangan kichik tepalikda, qadimgi Pirradan uch kilometr shimolda topilgan.

## Yana qarang
* Egey orollari afsonalaridan qahramonlar roʻyxati
## Manbalar
Robb boshlangʻich maktabida otishma

2022-yilning 24-may kuni 18 yoshli Salvador Ramos Texasning Uvalde shahridagi Robb boshlangʻich maktabida 19 nafar oʻquvchi va ikki oʻqituvchini otib oʻldirgan, yana 17 nafarini yaralagan edi. Oʻsha kuni yaqin atrofdagi oʻrta maktab oʻquvchisi Ramos janjaldan keyin buvisining yuziga otib, uni ogʻir yaralagan. Taxminan 12 daqiqa davomida maktab tashqarisida oʻq uzgandan soʻng u hech qanday qurolli qarshilikka duch kelmay, miltiq va toʻpponcha bilan qurollangan Robb boshlangʻich maktabining sinfiga kirgan. Ramos oʻzini sinf xonasiga qamab qoʻydi va u yerda bir soat ichida qurbonlarini oʻldirdi, shundan soʻng AQSh chegara xizmati xodimi uni otib oʻldirdi.

Huquq-tartibot idoralari xodimlari javob berishning kechikishini ishchi kuchi yetishmasligi bilan izohladi. Politsiyaga birinchi yordam koʻrsatgan xodimlar otishma boʻyicha harakat qilgani uchun keng tanqidlarga uchradi. Rasmiylar, shuningdek, oʻz harakatlari haqida ziddiyatli va boʻrttirilgan xabarlar bergan.

Otishma ortidagi aniq maqsad aniqlanmagan. Bu 2007-yilda Virginia Tech va 2012-yilda Sandy Huk boshlangʻich maktabidagi otishmadan keyin Amerika maktabidagi uchinchi eng halokatli otishma va Texas shtatidagi eng halokatli otishmadir.

## Qurbon boʻlganlar

Otishmada 19 nafar talaba va ikki oʻqituvchi halok boʻlgan. Ismning oldida kishining yoshi keltirilgan:

* Nevaeh Bravo, 10
* Jacklyn Jaylen Cazares, 10
* Makenna Elrod, 10
* Jose Flores, 10
* Eliana Garcia, 9
* Irma Garcia, 48
* Uziyah Garcia, 9
* Amerie Jo Garza, 10
* Xavier Javier Lopez, 10
* Jayce Carmelo Luevanos, 10
* Tess Marie Mata, 10
* Miranda Mathis, 11
* Eva Mireles, 44
* Alithia Ramirez, 10
* Annabell Guadalupe Rodriguez, 10
* Maite Yuleana Rodriguez, 10
* Alexandria Aniyah Rubio, 10
* Layla Salazar, 10
* Jailah Nicole Silguero, 11
* Eliahana Cruz Torres, 10
* Rogelio Torres, 10

Bolalar ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi sinflarda oʻqigan. Oʻqituvchilar Irma Garsiya va Eva Mireles oʻsha toʻrtinchi sinfda dars berishgan. Uvalde Memorial kasalxonasi bosh direktorining xabar berishicha, otishma ortidan 11 bola va yana uch kishi shoshilinch tibbiy yordamga yotqizilgan. Toʻrt nafari qoʻyib yuborilgan, ikkitasi faqat erkak va ayol deb taʼriflangan, yetib kelgach vafot etgan. Yana bir qancha qurbonlar San-Antoniodagi universitet kasalxonasiga yetkazilgan. 17 kishi, jumladan, ikki politsiyachi yaralangani xabar qilingan. Abbotning aytishicha, ikki ofitser oʻqdan otilgan, ammo jiddiy jarohat olmagan.

## Manbalar
İbrahim Bey I

**İbrahim Bey I** () — 1291-1461-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan turk-islom bekligining asoschisi Yaman Candarning nabirasi. Ibrahim Bey ushbu beklikni 1340-1345-yillar orasida boshqargan.
## Tarix
Ibrahim Beyning bobosi Yaman Candar 1291-yilda beklikka asos solgan boʻlib, 1309-yil, oʻlimiga qadar bek sifatida davlatni boshqargan. Oʻlimidan soʻng, Ibrahim Beyning otasi Süleyman Bey I beklik taxtiga chiqdi. Pervaneoğlu Gazi Çelebi oʻgʻil farzandi boʻlmaganligi uchun Suleyman Bey hokimiyatini tan oldi. Gazi 1322-yilda vafot etganidan keyin, Sinopda qizi oʻz bekligini eʼlon qilai. Ammo Suleyman Bey qizni oʻldirtirdi va Sinop shahri butunlay Candaroğulları bekligi tarkibiga qoʻshib oldi. Sinopda 1322-yildan 1340-yilga qadar Ibrahim Bey hokimlik qildi. 1340-yilda otasi vafot etgach, beklik taxtiga chiqdi.

Ibrahim Bey 1340-1345-yillar orasida hukmdorlik qilgan boʻlib, uning beklik davri haqida deyarli maʼlumotlar uchramaydi. Ukasi Çobanning taxt vorisi deb eʼlon qilinishi ortidan, taxtni egallash uchun isyon koʻtaradi va beklik taxtiga oʻtiradi.
Ibrohim bekning onasi Ibn Battuta shaharga kelganidan 4 kun oʻtib vafot etgan. Bu dafn marosimida Ibn Battuta ham qatnashgan boʻlib, motam 40 kun davom etgani, askarlar kiyimini chappa kiyib yurgani, har kuni ovqat tarqatilganini yozgan.

Ibrahim Bey Qora dengizda Venetsiya va Genuya flotlarini bir necha marta magʻlubiyatga uchratgan. Al-Umari yozishicha, Ibrohim Beyning koʻplab qal’alari bor boʻlgan va uning davrida ham bobosi va otasi davridagi kabi Mamluklar davlati bilan aloqalar doʻstona boʻlgan.

Ibrahim Bey 1345-yilda vafot etganidan keyin, taxtga amakisi Yakup Bey chiqqan.

## Manbalar
Hagar

**Agar** (, *Hojar*, *darbadar ayol*; ; ; *, Hajjar*) — misrlik, qul, Soraning farzandsizligi davridagi xizmatkori, Avraamning kanizagi boʻlib, unga oʻgʻli Ismoilni dunyoga keltirgan.

Avraamning Soradan boʻlgan oʻgʻli Ishoq ulgʻaygach, Agar Ismoil bilan birga Soraning talabi bilan Avraamning xonadonidan haydab chiqarildi.

Agar janubga borib, Arab choʻliga joylashdi, u yerda Ismoil keyinchalik ismoiliylar (oʻz nomiga koʻra) va ag**ariylar** (onasining ismiga koʻra) laqabli arab qabilalarining asoschisiga aylandi. Anʼanaga koʻra arablarning ajdodi hisoblangan Ismoilning onasi sifatida Agar arab rivoyatlarida muhim oʻrin tutadi.

Arab adabiyotida Agar haqidagi koʻplab rivoyatlar saqlanib qolgan, rassomlik sanʼatida Agar va Ismoilning Ibrohim alayhissalomning xonadonidan quvib chiqarilishi sahnasi barcha davr rassomlari tomonidan qayta-qayta chizilgan.

1909-yilda kashf etilgan Agar asteroidi (682) Agar sharafiga nomlangan.

## Qur’onda
Islom rivoyatlarida Agar Hojar () deb nomlanadi. Xuddi Bibliya hikoyasida boʻlgani kabi, Hojar Avraamning (Ibrohim paygʻambar) xotini va uning katta oʻgʻli Izmoilning (Ismoil) onasi. U Misr fir’avnining qizi boʻlgan.

Sora Ibrohim bilan birga Bobildan Misrga yetib kelganida, Misr fir’avni unga Hojarni beradi va u uni oʻziga xizmatkor qilib oladi. Sora uzoq vaqt farzand koʻrmaydi va shuning uchun oʻzi Ibrohimga Hojarga uylanishni tavsiya qiladi. Hojar Ibrohimdan Ismoil oʻgʻlini tugʻganidan keyin Sora chaqaloqqa ham, Hojarga ham hasad qiladi. Shu sababdan Alloh taolo Ibrohim alayhissalomga ona va oʻgʻilni Makkaga olib borishni va u yerda qoldirishni buyurdi. Ibrohim alayhissalom itoat qilib, ularni suvsiz sahroga olib bordi va oʻzi uyiga qaytdi. Oradan biroz vaqt oʻtgach, Hojarning suvi tugab, suv izlashga majbur boʻladi. Shu payt jajji Ismoilning oyogʻi ostidan buloq paydo boʻlib, u Zamzam deb ataladi.

Hojar va Ismoil Zamzam yaqinida joylashdilar va bir muncha vaqt oʻtgach, Yamanning Jurhumiy qabilasi Makka hududiga yaqinlashdi. Ular Hojardan bu yerga joylashish uchun ruxsat soʻrashdi, u esa qolishga ruxsat berdi. Balogʻat yoshiga yetgan Ismoil jurhumiy ayolga uylanib, undan 12 nafar oʻgʻil koʻrdi. Hojar vafot etib, Hijr hududidagi Kaʼba yaqiniga dafn qilindi.

## Kinodagi obraz

* „Bibliya“ (Italiya, AQSh, 1966), rejissor Jon Xyuston. Agar rolida — Zoya Sallis
* „Avraam: imon qoʻriqchisi“ (AQSh, Italiya, Buyuk Britaniya, 1994), rejissor Jozef Sarjent. Agar rolida — Karolina Rosi

## Manbalar


## Havolalar
* Агарь — статья из Электронной еврейской энциклопедии
* Лопухин А. П. Агарь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Али-заде А. А. Хаджар // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 827. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
SS Oqqushsimon Yulduz

**SS Oqqushsimon (UGSS) oʻzgaruvchan yulduz** ilk kashf etilgan SS Oqqush nomi bilan atalgan mitti yangi yulduzlarni uchta kichik toifadan biridir. Ushbu yulduzlar amplitudasi 2m dan 6m gacha boʻlgan porlashlarni hosil qiladi, 1 dan 2 kungacha davom etib, soʻng bir necha kundan keyin asl koʻrinishiga qaytadi. Porlash orasidagi oʻrtacha interval 10 kundan bir necha yilgacha. Aksariyat SS Oqqush yulduzlari turli xil qisqa va uzun chaqnashlarning aralashmasini koʻrsatsa ham, ikkinchisi SU Katta Ayiq yulduzlarining supermaksimasidan sezilarli darajada farq qiladi.

1970-yillarda birinchi boʻlib J. Smak, keyin esa J. Osaki saqlash diski gipotezasi bilan chiqdi, unda „sovuq“ yulduzdan diskka materiya oqimi doimiy tezlikda sodir boʻladi, materiya diskda toʻplanadi va vaqti-vaqti bilan oq mitti yuzasiga tashlanadi. Yonuvchanlik diskning baʼzi (oʻsha paytda hali aniqlanmagan) beqarorligi tufayli diskdan oqib oʻtadigan materiya tezligining oshishi natijasida yuzaga keladi. Keyinchalik F. Mayer va E. Meyer-Hofmeister mitti nova disklarning termal beqarorligi mexanizmini taklif qildi. Disk ikkita barqaror holatda boʻlishi mumkin. „Sovuq“ holatda diskdagi vodorod neytral hisoblanadi. Disk moddasining yopishqoqligi past va oq mitti ustiga toʻplanish tezligi nisbatan past. Ikkilik tizimning qizil komponentidan oqib chiqadigan massaning asosiy qismi diskda toʻplanadi, uning massasi va sirt zichligi asta-sekin oʻsib boradi. Nihoyat, sirt zichligi kritik qiymatga etadi. Yuqori sirt zichligida disk sovuq holatda boʻlolmaydi, „issiq“ disk holatiga oʻtish sodir boʻladi. Diskdagi vodorod endi ionlangan. Bunday holda, zichlanish keskin oshadi, toʻplanish tezligi oshadi va mitti portlashi paydo boʻladi. Biroz vaqt oʻtgach, kritik sirt zichligiga erishiladi, disk „sovuq“ holatga qaytadi va miltillash tugaydi. Taʼriflangan holat koʻp marta takrorlanadi, bu UGSS tipidagi mitti novalarning kvazi-davriy portlashlari deb tushuntiradi.

## Yana qarang
* SU Ursa Major kabi oʻzgaruvchan yulduzlar
* Z tipidagi oʻzgaruvchan yulduzlar Jirafa
## Manbalar
NT Kassiopei

**NT Kassiopei (HT Cassiopeiae, HT Cas)** — Kassiopei yulduz turkumidagi mitti nova. Tizimning asosiy yulduzi M spektral tipidagi yulduz, tizimning ikkinchi komponenti esa oq mitti.

## Xususiyatlari

**NT Kassiopei** porlashi odatda yiliga ikki yoki uch marta sodir boʻladi. Yonish vaqtida uning zohiriy magnitudasi 16 balldan 12 ballgacha koʻtariladi. Maksimal qiymatga koʻtarilish faqat bir kun davom etadi. Yonish paytida yorugʻlik tizimning orbital davriga bogʻliq ravishda muntazam ravishda kattalikning oʻndan bir necha qismiga oʻzgarib turadi. N**T Kassiopeiaedagi** ikkita yulduz 106 daqiqada bir-birini aylanib chiqadi. Va tizimdagi ikkilamchi yulduzning orbital aylanish tezligi 28 ga teng&nbsp;500&nbsp;km/min. N**T Kassiopei**ni yanada qiziqarli ob’ektga aylantiradigan narsa shundaki, ikkilik tizimning orbital tekisligi Yer tomon ishora qiladi. Bu shuni anglatadiki, biz har 106 daqiqada yorqinroq oq mitti va toʻplanish diski tomonidan xiralashgan asosiy ketma-ketlik yulduzi tutilishini koʻrishimiz mumkin. Shuningdek, yulduz tizimi flikering (*miltillovchi*) — kataklizm oʻzgaruvchilari faoliyatining barcha bosqichlarida kuzatiladigan oʻrtacha yorqinlikning oʻzgarishini koʻrsatadi. *Miltillovchi* amplituda kattalikning bir necha oʻndan biriga toʻgʻri keladi va xarakterli vaqtlar soniyalardan oʻnlab daqiqalargacha. Odatda, jim boʻlgan mitti novalarda *miltillash* amplitudasining ortishi tendentsiyasi, shuningdek, diskdagi „issiq nuqta“ ning pastki birikmasi paytida orbital yorugʻlik egri chizigʻida *tepalik* paydo boʻlishi tendentsiyasi mavjud. tutilish paytida kuchli pasayish. Yangi Mitti N**T Kassiopei** tutilishining batafsil kuzatuvlari shuni koʻrsatadiki, *miltillashning* asosiy manbai oq mitti yaqinidagi qizdirilgan ichki disk yoki diskdagi „issiq nuqta“.
## Manbalar
Yakup Bey

**Yakup Bey** () — 1291-1461-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan turk-islom bekligining asoschisi Yaman Candarning kichik oʻgʻli. Yakup Bey ushbu beklikni 1345-1346-yillar orasida boshqargan.
## Tarix
Yakup Beyning otasi Yaman Candar 1291-yilda beklikka asos solgan boʻlib, 1309-yil, oʻlimiga qadar bek sifatida davlatni boshqargan. Oʻlimidan soʻng, Yakup Beyning katta akasi Süleyman Bey I beklik taxtiga chiqdi. Akasi 1322-yilda Sinopni egallaganida, oʻgʻli Ibrahim Beyni u yerga hokiim etib tayinladi. 1340-yilda Süleyman Bey I vafot etganidan keyin, jiyani İbrahim Bey I Candaroğulları bekligi taxtiga chiqdi. 1345-yilda jiyani ham vafot etdi va baʼzi tarixchilarning manbasiga koʻra, Yakup Bey beklikning yangi bekiga aylandi. Ammo bek boʻlgan, boʻlmagani haqida juda kuchli dalillar mavjud emas va Yakup Bey beklik davri tarixchilar tomonidan eng koʻp muhokama qilinadigan mavzulardan biri hisoblanadi. Tarixda uning ismini ajdodi Kemâleddin İsmâil Beyning fiqh asarlarida uchratish mumkin. Bundan tashqari, uning ismi oʻgʻli Emir Adil Beyning 1374-yildagi nizomida zikr qilingan.

Ibn Battuta Süleyman Bey I davrida beklikka kelgan boʻlib, oʻzining sayohatnoma asarida Kastamonudagi baʼzi odatlar haqida gapirar ekan, katta, uch qavatli masjid haqida gapirib oʻtgan. Masjidning eng ust qavatida beklik valiahdi va aholi, ikkinchi qavatida sultonning yaqin odamlari va aholining eng obroʻli kishilari, eng pastki qavatda esa Sulton bilan ulamo va „Afandi“ nomi bilan xalq orasida tanilgan ukasi namoz oʻqiganligini aytib oʻtgan. Bu yerda „Afandi“ deb nomlanayotgan bekning ukasi, katta ehtimol bilan Yakup Beydir.

## Manbalar
Amorf

Amorf bu moddaning holati hisoblanadi — kristall va gazsimon holatlar orasidagi oraliq holat boʻlib, zarralar kristalldagidek tartibli joylashmagan, lekin gazdagidan tartibliroq joylashgan boʻladi. Baʼzi eski maqolalar va kitoblarda bu atama shisha bilan sinonim sifatida ishlatilgan. Biroq, bugungi kunda „oynasimon qattiq“ yoki „amorf qattiq“ umumiy tushuncha sifatida qaraladi va shisha alohida holat hisoblanadi: shisha amorf qattiq moddadir. Polimerlar koʻpincha amorf boʻladi

## Amorf jismlar nima

Amorf jismlar boʻlinishda kristalli yuzlar hosil qilmaydi. Bunday jismlarda zarrachalar bir-birining yonida boʻladi va qatʼiy tartibga ega emas. Shuning uchun, ular juda yopishqoq yoki juda qalin. Amorf jismlarning yopishqoqligi haroratning uzluksiz funksiyasidir. Tashqi taʼsirlar ostida amorf jismlar bir vaqtning oʻzida qattiq jismlar singari elastik boʻladi, suyuqlik esa suyuqlik kabi. Agar zarba qisqa muddatli boʻlsa, unda kuchli zarba bilan ular qattiq moddalar singari boʻlaklarga boʻlinadi. Agar zarba juda uzoq boʻlsa, unda ular oqadi. Shunday qilib, masalan, qatron qattiq yuzaga joylashtirilgan boʻlsa, u yoyila boshlaydi. Bundan tashqari, uning harorati qanchalik baland boʻlsa, u shunchalik tez tarqaladi.Agar idish amorf tananing mayda qismlari bilan toʻldirilgan boʻlsa, unda bir muncha vaqt oʻtgach, bu qismlar bir butunga birlashib, idish shaklini oladi. Bu, masalan, qatronlar uchun, Amorf jismlar aniqlangan erish nuqtasiga ega emas. Buning oʻrniga ular yumshatuvchi harorat oraligʻiga ega. Isitganda ular asta-sekin suyuq holatga aylanadi. Amorf moddalar ikki holatda boʻlishi mumkin: shishasimon yoki eritilgan. Birinchi holatga past harorat, ikkinchisiga yuqori harorat sabab boʻlishi mumkin. Amorf jismlarning yopishqoqligi haroratga ham bogʻliq: harorat qancha past boʻlsa, yopishqoqlik shunchalik yuqori boʻladi va aksincha. Shuningdek, amorf jismlar izotropdir. Ular uchun fizik xususiyatlar barcha yoʻnalishlarda bir xil, tabiiy sharoitlarda ular toʻgʻri geometrik shaklga ega emaslar. Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, ularning tuzilishi suyuqliklarnikiga oʻxshashdir. Amorf moddalar oʻz-oʻzidan kristal holatiga oʻtishi mumkin. Buning sababi, kristal holatida moddaning ichki energiyasi amorfga qaraganda kamroq. Ushbu jarayonning misoli — vaqt oʻtishi bilan shishaning bulutli boʻlishi.
## Amorf jismlarning xossalari
Amorf qattiq jismlarning tuzilishining oʻziga xosligi ularga individual xususiyatlarni beradi:

1. Aniq erish haroratiga ega emas.
2. Qizdirilgan sari yumshab boradi.

## Manbalar
Sunbula 38

**Sunbula 38** (**HD 111998**, ) — Quyoshdan taxminan 107 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan Sunbula yulduz turkumidagi yulduz. Yulduz atrofida kamida bitta sayyora aylanadi.

## Xususiyatlari
Sunbula 38 — sariq-oq asosiy ketma-ketlikdagi yulduz boʻlib, koʻrinadigan kattaligi 6,11. Uning massasi va radiusi mos ravishda 1,18 va 1,45 quyosh massasiga tengdir. Yulduzning sirt harorati taxminan 6557 Kelvin. Yulduzning yoshi taxminan 1,9 milliard yil deb baholanmoqda.

## Sayyora tizimi
2016-yilda Sunbula 38 b sayyorasi HARPS dasturi doirasida ishlaydigan bir guruh astronomlar tomonidan kashf etilgan. Bu yashashga yaroqli zona ichida aylanib yuradigan gaz gigantidir. Agar uning sunʼiy yoʻldoshlari boʻlsa, ularda hayot paydo boʻlishi mumkin. Sayyora massasi Yupiterdan 4,5 baravar koʻp. U ona yulduzidan 1,82 a.b. masofada aylanadi, 825,9 kun ichida toʻliq aylanishni amalga oshiradi.

## Manbalar


## Yana qarang
* Sunbula yulduz turkumidagi yulduzlar roʻyxati
## Havolalar
* 38 Девы в Энциклопедии экстрасолнечных планет
* 
* 38 Девы на сайте Планетные системы
Emir Adil Bey

**Emir Adil Bey** () — 1291-1461-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan turk-islom bekligining asoschisi Yaman Candarning nabirasi. Emir Adil ushbu beklikni 1345-1361-yillar orasida boshqargan.
## Tarix
Emir Adil Beyning bobosi Yaman Candar 1291-yilda beklikka asos solgan boʻlib, 1309-yil, oʻlimiga qadar bek sifatida davlatni boshqargan. Oʻlimidan soʻng, Emir Adil Beyning katta amakisi Süleyman Bey I beklik taxtiga chiqdi. Amakisi 1322-yilda Sinopni egallaganida, oʻgʻli Ibrahim Beyni u yerga hokiim etib tayinladi. 1340-yilda Süleyman Bey I vafot etganidan keyin, amakisining oʻgʻli İbrahim Bey I Candaroğulları bekligi taxtiga chiqdi. 1345-yilda amakisining oʻgʻli ham vafot etdi va baʼzi tarixchilarning manbasiga koʻra, otasi Yakup Bey beklikning yangi bekiga aylandi. Ammo bek boʻlgan, boʻlmagani haqida juda kuchli dalillar mavjud emas va Yakup Bey beklik davri tarixchilar tomonidan eng koʻp muhokama qilinadigan mavzulardan biri hisoblanadi. Otasi vafotidan keyin, Emir Adil Bey 1345-yilda yangi bek deb eʼlon qilinadi.

Emir Adil Beyning hukmdorlik davri haqida maʼlumotlar juda ozdir. Ismi kabi odil podshoh boʻlgan, boʻlmaganligi haqida munozaralar mavjud. 1351-yilda Genuya kemalari Sinop shahrida koʻrilgani haqida maʼlumotlar mavjud boʻlib, aynan Adil Bey davrida Venetsiyaliklar bilan savdo aloqalari boshlangan. Venetsiyalik savdogarlar Mari cherkovida yigʻilishlar oʻtkazgani va Adil Beyga beriladigan sovgʻalar ana shu yigʻilishlarning birida muhokama qilingani haqida maʼlumotlar bor. Ushbu Genuya va Venetsiyaliklar qoʻllaridan kelganicha Candaroğulları_bekligi bilan yaxshi aloqalarni yoʻlga qoʻyishga harakat qilganlar.
## Oʻlimi
Adil Beyning aniq oʻlim sanasi maʼlum boʻlmasa ham, oʻgli Kötürüm Bayezidning taxtga chiqish yilida oʻlgani maʼlumdir. Adil Beyning maqbarasi Kuzyaka qishlogʻida joylashgan.

## Manbalar
Oʻn yettinchi tamuza

**Oʻn yettinchi tammuz roʻzasi** (ibroniycha shbhha shshr bbmmuz‎, Shivah Asar b’Tammuz) ― Tammuz oyining 17-kunida yahudiy xalqining boshiga tushgan musibatlar xotirasiga oʻrnatilgan roʻzadir.

Anʼanaga koʻra, Toʻfonning oxirida, Tammuz oyining 17-kunida Nuh suvning chekinishini bilish uchun kemadan yerga kaptar yuborgan. "Va kaptar oyogʻi uchun panoh topmadi" (hayot. 8:9). Shunday qilib, Tavrot kabutariga oʻxshasb Isroil xalqi ham bu ogʻir kunda panoh topa olmadi.

17 Tamuza yahudiy dindorlari oʻsha kuni yahudiy xalqiga duch kelgan koʻplab baxtsizliklar tufayli roʻza tutishga qaror qilishdi. Talmud (Taanit 26) beshta asosiy baxtsizlik roʻyxatini koʻrsatadi:

* Birinchi lavhalar Muso Sinay togʻidan tushib, oltin buzoqni koʻrganida sindirilgan;
* Birinchi maʼbadning vayron boʻlishi bilan kunlik qurbonlik toʻxtatildi, chunki kohanim koʻproq qoʻy topa olmadi;
* Ikkinchi Maʼbad vayron qilingan kunlarda Quddus devorlari buzib tashlangan;
* Yovuz Apust Tavrotni yoqib yubordi;
* But maʼbadning ziyoratgohiga qoʻyilgan.

Agar 17 Tammuza Shabbat kuniga toʻgʻri kelsa, u holda roʻza keyingi kunga qoldiriladi — 18 Tammuza.

## Manbalar


## Havolalar
* Сидур «Врата Молитвы» (Шаарей Тфила) на будни, субботу и праздники; нусах ашкеназ; транслитерация, перевод, комментарий и пояснения к порядку молитв / под ред. Пинхаса Полонского; «Маханаим». Иерусалим, 2008.
Eriu

**Eriu** (qad.irlan. Ériu, genitativ holatda *Érenn*) - Irlandiya mifologiyasida, Tuata De Danann qabilasidan bo'lgan ayol, Irlandiyaning shu nomdagi ma'budasi Bresning onasi. U bilan birga **Banba** va **Fodla** ham xuddi shu nomdagi ma'budalar edi, lekin Eriu nomi saqlanib qoldi, bu ko'pincha dostonlarda Irlandiya yeriga murojaat qilish uchun ishlatilgan. "Qadimgi joylar" da Irlandiya Banba nomi bilan atalgan. Ko'rinishidan, Banba va Fodla Eriuning gipostazlari, chunki irlandlar boshqa xalqlar singari o'z xudolarini uch marta ko'paytirishga xos bo'lgan.

## Erin - dostonlarda Irlandiya nomi
Dostonlarda aytilishicha, Mil o'g'illari Irlandiyani zabt etganlarida, o'zlarining yurishlarida ular navbatma-navbat Banbu va Fodla bilan uchrashishgan, ularning har biri orolga uning nomini berishni so'rashgan. Goidellar mamlakatning markaziy nuqtasi bo'lgan Usnexga yetib borganlarida, ular uchinchi ma'buda Eriu bilan uchrashishdi, u Mil o'g'illariga xush kelibsiz deb murojaat qilib, Goidellarning kelishini donishmandlar oldindan ko'rishganini aytdi. Ammo bosqinchilardan biriga ma’budaning soʻzlari yoqmadi. U Mil o'g'illari o'zlarining g'alabalari uchun faqat o'z xudolariga qarzdor deb hisoblardi va Eriu javob berdi: "Buni aytishingiz yaxshi emas, chunki u holda bu orol sizga yaxshilik keltirmaydi va sizning naslingiz bu yerda ko'paymaydi. Mening iltimosimni bajaring, ey, Mil va Bregon oilasining avlodlari, bu orol mening nomim bilan atalsin! “Avvalgi ikki ma’budaga ularning iltimosini bajarishga va’da bergan shoir Amergin endi Eriuga va’da berdi. Keyinchalik, Goidels Erin (Eriu ismining shakllaridan biri) nomi bilan Irlandiya yeriga qo'shiq kuylaydilar, bu esa Tuatning sehrini buzadi va bo'ronni to'xtatadi.

## Unumdorlikni boshqaruvchi xudolar
Eriu va Mil o'g'illari haqidagi afsona irlandlarning Irlandiyaning boshqaruvchi kuchlari va uning ko'pligi Danu ma'budasi qabilalarining kuchida ekanligiga ishonishini aks ettiradi, ehtimol shuning uchun ular nasroniylik davrida tug'ilish ruhlari darajasiga tushirilgan. Qizig'i shundaki, Fomoriyaliklar Tuatha De Danannga nisbatan xuddi shunday rol o'ynagan. Danu ma'buda qabilalari bu jinlar ustidan g'alaba qozonganida, Tuatlar Bresni qo'lga olishga muvaffaq bo'lishdi. Mahbus, agar uni saqlab qolishsa, "Irlandiya sigirlarining suti hech qachon tugamaydi", deb va'da berdi. Ammo Lug xudosi druidlar bilan maslahatlashgandan so'ng, Bresga u endi mamlakat sigirlari ustidan hokimiyatga ega emasligini aytdi. Keyin Bres mamlakat mahsuldorligini oshirish orqali qatlni to'lashga harakat qildi, ammo bu imkoniyatdan foydalanish mumkin emas edi, chunki irlandlar hali ham shunday tezlikda o'sib borayotgan yangi hosilni yig'ib olishga ulgurmagan bo'lar edi. Natijada, Bres qishloq xo'jaligi sirlarini sotib oldi.

## Adabiyotlar

* *Широкова Н. С.* Мифы кельтских народов — М.: Астрель: АСТ: Транзиткнига, 2005. — 431 (1) с.: ил. — (Мифы народов мира). ISBN 5-17-019444-7 (ООО «Издательство АСТ»), ISBN 5-271-08709-3 (ООО «Издательство Астрель»), ISBN 5-9578-0397-9 (ООО «Транзиткнига»).
* *Роллестон Томас* Мифы, легенды и предания кельтов. / Пер. с англ. Е. В. Глушко. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2004. — 349 с. ISBN 5-9524-1063-4
Abant

**Abant** (yoki Ambant, boshq.ββας ,βμβας) — yunon mifologiyasida, elevsiyalik qirol Keley va uning rafiqasi Metaniraning olti oʻgʻilining eng kattasi, Demetraning bir koʻza yalpiz bilan xushboʻy arpa qaynatmasini ichganini koʻrib, xitob qildi: „Oh, qanday ochkoʻzlik bilan ichyapsan!“ — kattalarga va xudolarga boʻlgan hurmatsilik bilan haqoratlangani uchun, uni kaltakesakga aylantirdi.

Oʻzining qilmishidan uyalgan Dimetra, akasi Demofontga boqiylikni sovgʻa qilishga qaror qildi, lekin tasodifan oʻldirib qoʻydi. Kaley ikki oʻgʻliga achchiq aza tutib dedi: „Baxtsizlik mening uyimga keldi!“. Oʻsha paytdan u „Disavl“ deb nomlangan. Maʼbuda uning boshqa oʻgʻli Triptolemga saxiylik hadya qilishga vaʼda qilib, unga tasalli berdi.

Ambant haqida hikoya Nikanderning „Teriaka“ sheʼrida uchraydi. Xuddi shunday hikoya Misma oʻgʻli Askalab haqida ham aytilgan (E. Kirnes hikoyalarning oʻxshashligi haqida gapiradi).

## Sanʼatda
Nemis rassomi Adam Elxaymer Tsereru ichib turayotganini Abant masxara qilayotgan tasvirni tasvirlagan (garchi baʼzida rasmda Askalab tasvirlangan deb taxmin qilinadi).Tserere va Abant haqidagi hikoyali rasmni gollandiyalik rassom Mattias Stomer tomonidan ham yaratilgan („Staraya pinakoteke“, Myunxen).

## Manbalar
Rossiya biatlonchilar ittifoqi

**Rossiya biatlonchilar ittifoqi** — bu butunrossiya jamoat tashkiloti. Xalqaro biatlon ittifoqining (IBU) vaqtinchalik aʼzosi (Xalqaro biatlon ittifoqining 2017-yil 10-dekabrdagi qarori).

## RBI faoliyatining maqsadlari

* fuqarolarning sogʻlom turmush tarzini shakllantirish omillaridan biri sifatida maʼnaviy va jismoniy tarbiyaning birligiga qaratilgan jismoniy tarbiya va sportga boʻlgan huquqlarini amalga oshirishga koʻmaklashish;
* Rossiya Federatsiyasida biatlonni rivojlantirish, takomillashtirish, targʻib qilish va ommalashtirish, shaxsning har tomonlama va barkamol rivojlanishida biatlonga asoslangan jismoniy tarbiya va sportning rolini oshirish, xalqaro miqyosda biatlonning mavqeini mustahkamlash va nufuzini oshirish;
* sport harakatida doʻstlikni mustahkamlash va biatlon sohasida xalqaro sport aloqalarini amalga oshirish;
* sportchilarning yuqori koʻrsatkichli sport turlari boʻyicha natijalarga erishish mahoratini oshirish, shuningdek, sport zaxiralarini tayyorlash boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;
* Rossiya Federatsiyasida biatlonni rivojlantirish uchun sharoit yaratishda yordam berish.

## Tarixi
Rossiya biatlonchilar ittifoqi (RBI) 1992-yilda tashkil etilgan va Rossiya Federatsiyasining 49 ta subyektining sport tashkilotlarini birlashtiradi.

2017-yil dekabr oyida IBU Rossiya biatlon ittifoqining huquqlarini chekladi. Bunga Rossiya sportidagi qator „doping mojarolari“ sabab boʻlgan. Rossiyalik biatlonchilar xalqaro musobaqalarda qatnashish huquqini saqlab qolishdi, ammo mamlakat IBU va uning xalqaro federatsiyadagi vakillari shafeligida turnirlar oʻtkazish huquqidan mahrum boʻldi.

## RBI prezidentlari

# Novikov Evgeniy Petrovich (1992-yil 26-fevral — 1995-yil 25-sentabr)
# Tixonov Aleksandr Ivanovich (1995-yil 25-sentabr — 2008-yil 27-oktabr)
# Proxorov Mixail Dmitriyevich (2008-yil 27-oktabr — 2014-yil 20-may)
# Kravtsov Aleksandr Mixaylovich (2014-yil 20-may — 2018-yil 18-may)
# Drachev Vladimir Petrovich (2018-yil-18-may — 2020-yil 11-iyul)
# Maygurov Viktor Viktorovich (2020-yil 11-iyuldan boshlab)

## Rahbariyati
2014-yil 20-may holatiga koʻra.

## Yana qarang

* Rossiya Olimpiya qoʻmitasiga aʼzo boʻlgan sport federatsiyalari roʻyxati

## Manbalar


## Havolalar

* Rossiya biatlonchilar ittifoqining rasmiy sayti
* Rossiya biatlonchilar ittifoqi ilmiy-metodik markazining rasmiy sayti
* Rossiya biatlonchilar ittifoqi Facebook ijtimoiy tarmogʻida
* Twitter ijtimoiy tarmogʻida Rossiya biatlonchilar ittifoqi
* Vkontakte ijtimoiy tarmogʻida Rossiya biatlonchilar ittifoqi
Vabishevich-Plotnitski

**Vabishevich-Plotnitski** () — sobiq Turov-Pinsk knyazligi yerlarida XV-asr oxiridan maʼlum boʻlgan Yunchik gerbining qadimgi zodagonlar urugʻi.

## Qisqacha genealogik maʼlumotlar
Urugʻ vakillari haqida birinchi qaydlar 1524-yilda qirolicha Bona Sforzaning Plotnitsa, Staxovo, Ruxcha (hozirgi Belorussiya, Brest viloyati, Stolin tumani) chekkasida yerga egalik qilish imtiyozida bor. Keyinchalik, urugʻ vakillari 1528 va 1567-yillardagi Litva Buyuk Gersogligi qoʻshinlarini roʻyxatga olishda va Litva Buyuk Gersogligi, Hamdoʻstlik va Polsha boʻlinganidan keyin Minsk viloyatida (Pinsk tumanida) turli xil yerlarni sotib olish va sotish aktlarida eslab oʻtilgan.

## Zodagonlik
1802-yil 27-dekabrda Vabishevich-Plotnitskilar, yaʼni uchta opa-singilning avlodlari: Pronya (Proxora), Goraina (Iyeronima) va Iyeremiya Minsk zodagonlar assambleyasi tomonidan aslzoda va qadimgi polshalik zodagonlar deb tan olingan va Minsk guberniyasi kitobining birinchi qismiga kiritilgan. Oliy Hukumat Senatining 1801-yil 5-maydagi farmoni asosida oila rus zodagonlari deb tan olingan va rus zodagonlari kitobining 1-qismiga kiritilgan. Oilada „Juńczyk“ gerbi bor edi. Hozir urugʻ vakillari Belarus, Polsha, Germaniya, Rossiya, AQSh, Litva, Latviya, Estoniya, Ukraina va Janubiy Amerikada yashaydi.

## Havolalar

* Vabishevich-Plotnitskilar oilasining rasmiy sayti
* Belarus zodagonlarini muhofaza qilish rasmiy veb-sayti
Fransiya masonlik instituti

**Fransiya masonlik instituti** (FMI) (, IMF) — 2002-yil oktabr oyida „fransuz masonligi“ ning toʻqqizta itoatkorligi tashabbusi bilan yaratilgan. Institut Fransiyada masonlikning rivojlanishi, shuningdek, fransuz masonligining turli xil itoatkorliklari oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir bilan shugʻullanadi.

## Institut taʼsischilari

* Fransiyaning Buyuk Sharqi
* Fransiyaning Buyuk Lojasi
* Xalqaro aralash Inson huquqlari mason ordeni
* Fransiya ayollarining katta lojasi
* Opera katta anʼanaviy ramziy lojasi
* Fransiya katta aralash lojasi
* Katta aralash universal loja
* Memfis ayollar katta lojasi — Mizraim
* Milliy fransuz lojasi

## Institut maqomi
Ushbu institut 1901-sonli qonunga binoan, bosh qarorgohi Parijda boʻlgan (75011) notijorat birlashma va u Malevart 6 yopiq villasida joylashgan.

## Institutning maqsadlari
Fransiya Masonlik institutining asosiy maqsadi qiziquvchilarga oʻzlarining tarixiy, adabiy va badiiy asarlari orqali masonlikning madaniy va axloqiy qadriyatlarini kashf qilish imkonini berishdir.

FMIda masonologiya boʻyicha tajribali tadqiqotchilar va mutaxassislar mustaqil ilmiy ishlarni olib boradilar.

Roje Dashez masonlikning turli jihatlari haqida imkon qadar koʻproq maʼlumot berishni maqsad qilgan institutning hozirgi prezidenti. Institut bosh kotibi — Erik Algren, tahririy koordinatori — Alen-Jak Lako. Institut mavzularida tashkil etilgan konferensiyalar, seminarlar va simpoziumlar turli nashrlar uchun olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlar va loyihalarni muvofiqlashtiruvchi forumga aylanishi kerak.

FMI Parijdagi Pyuto 8 da joylashgan Fransiyaning Buyuk Lojasi mason ibodatxonasida har yili *mason kitob salonlarini* tashkil qiladi.

## Yana qarang

* Fransiyadagi masonlik
* Roje DashezRoje Dashez
* Masonologiya
* Quatuor Coronati

## Manbalar