open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Goʻroʻgʻli (obraz)

**Goʻroʻgʻli** (Koʻroʻgʻli) — folklor obrazi. "Goʻroʻgʻli" turkum dostonlarining bosh qahramoni. Oʻzbek xalq dostonlarida Goʻroʻgʻli yurt, xalq, adolat osoyishtaligi uchun kurashgan gʻoyatda jasur, xalq botiri sifatida taʼriflanadi. U oʻz davrida oddiy xalq orzu qilgan afsonaviy, erkin va farovon Chambil yurtini barpo etgan, uni ichki va tashqi dushmanlarga karshi kurashuvchi botirlar yurtiga aylantirgan. Goʻroʻgʻlining qirq yigiti (Shodmonbek, Xoldorxon, Zamonbek, Xidirali elbegi va boshqalar) turli elat va qabilalarning botirlari boʻlib, undan ibrat olishib, Chambil yurtinining shon-shuxratini oshiradilar. Goʻroʻgʻli obrazi xalqorasida mardlik, jasorat, el-yurt manfaati yoʻlida kurashuvchi yengilmas qahramon timsolidir.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Goʻroʻgʻlixon

**Goʻroʻgʻlixon** — "Goʻroʻgʻli" turkumidagi dostonlarni jamoat oʻrtasida qiroat bilan oʻquvchi, yoddan aytuvchi kishi. G.lar xalq baxshi-shoirlari kabi asarga ijodiy yondashmaganlar — versiya, variant yaratmay, kitobda yozilganini yod olib, xonandalar singari kuylaganlar. Bu jihatdan ular qissaxonlarga yaqin turadi. 19-asrning 2-yarmi va 20-asrning boshlarida Sulton shoir (Samarqand viloyati), Nishon ota (Toshkent viloyati) kabi mashqur G.lar boʻlgan.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Goʻsht va sut uchun boqiladigan qoramol zotlari

**Goʻsht va sut uchun boqiladigan qoramol zotlari** - boʻrdoqiga boqilganda koʻp goʻsht-yogʻ qiladigan, sogʻin davrida koʻp sut beradigan mollar. Bularga aberdin-angus (qarang Aberdinangus qoramol zoti), shvits, olatov, Kostroma, lebedin, bestujev, simmental kabi qoramol zotlari kiradi. Sigirlari vazni 450—550 kg, buqalariniki 800—900 kg. Sigirlari oʻrtacha 2500—3000 kg, ayrimlari 40005000 kg sut beradi. Sutining yogʻliligi 3,7— 4,2%. Bu qoramollarning gavda tuzilishi pishiq, yelini yaxshi rivojlangan. Semirtirilganda 56—58%, hatto 60— 65% (2—3 yoshli bichilgan buqalari) goʻsht-yogʻ qiladi. Oʻzbekistonda shvits va olatov zotlari yaxshi iqlimlashgan. Koʻpchilik viloyatlarda, ayniqsa, shvits mollari sof holda urchitilib, mahalliy zotlarni yaxshilashda foydalanilmoqda (qarang Qoramolchilik).

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Goʻsht pashshalari

**Goʻsht pashshalari** - ikki qanotli hasharotlarning yigʻma guruhi, koʻk G.p. (Calliphoridae) va kulrang G.p. (Sarcophagidae) oilalarini oʻz ichiga oladi. Koʻk G.p.ning tanasi yaltiroq-yashil yoki koʻk, yaltiroq-qoramtir tuklar bilan qoplangan. Har xil joylarda, jumladan hayvonlar tezagi, axlatxonalarda uchraydi. Ayrim sinantrop (odamlar yashaydigan joylarda yashovchi) turlari kasallik tarkatadi yoki terida yara paydo qiladi. Qurtlari hayvonlar oʻlimtigi, kushxonalar va oziq-ovqat chiqindilarida, goʻng va axlatda koʻpayadi. Kulrang G.p.ning tanasi yirik tuklar bilan qoplangan. G.p.ning 2500 ga yaqin, jumladan Oʻzbekistonda 150—170 turi maʼlum. Tirik tugʻadi. Qurtlari hasharotlar va umurtqali hayvonlarda parazitlik qiladi yoki ularning oʻlimtigi bilan oziqdanadi. Bir qancha turlari nashtarli pardaqanotlilar inida yashab, ular gʻamlagan oziqni yeydi. Kulrang G.p.dan volfart pashshasi koʻpchilikka maʼlum.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Goʻsht uchun boqiladigan qoramol zotlari

**Goʻsht uchun boqiladigan qoramol zotlari** — yaylovda tez va yaxshi semiradigan mollar. Bularga qalmoqi (astraxon), qozoqi oq bosh, gereford, shortgorn, aberdin angus, santagertruda kabi zotlar kiradi. Sigirlarining vazni 500—550 kg, buqalariniki 850—900 kg. Sogʻin davrida oʻrtacha 700—800 kg, ayrim hollardagina 2000—2500 kg sut beradi. Semirtirilgan 1,5—2 yashar mollarining vazni 400—560 kg, 8 oylik buzoqlarining vazni 180—210 kg. Ular tez yetiladi. 2— 3 yashari semirtirilganda 60—65% goʻsht-yogʻ qiladi, terisidan sifatli charm tayyorlanadi. MDH mamlakatlarida umumiy goʻsht mahsulotlari hajmining 43% dan koʻprogʻi qoramol goʻshtiga tugʻri keladi. AQSH, Kanada, Markaziy va Janubiy Amerika mamlakatlari, Avstraliya, Yangi Zelandiyada goʻsht yoʻnalishidagi qoramolchilik rivojlangan. Oʻzbekistonda jaydari mollar bilan chatishtirilib, goʻshtdor qoramol podalari yaratilmoqda. Sersut zotlar qoramollarning asosiy qismini tashkil qiladi. O'zbekistonda sersut sigirlardan Qora-ola Xolmogor va Yaraslavl zotlari, Qizil dasht, Bushuyev va boshqa zotlar boqiladi. Sersut sigirlar yiliga 4000 l, ayrim govmishlar 6000 l va undan ham koʻproq sut beradi. Sersut-go'shtdor zotlar koʻp sut berishi bilan birga go'shti ham koʻp va sifatli bo'ladi. Shvetsariyaning Simmental,Shvits va Rossiyaning Kostroma zotlari sersut-go'shtdor zotlar hisoblanadi. Simmental zoti yiliga 4000 l gacha sut beradi. Go'shtdor zotlar, asosan, sifatli go'sht yetishtirish uchun koʻpaytiriladi. Ular vazni va tez yetilishi bilan sersut zotlardan ustun turadi. Go'shtdor Shortgorn zotli sigirlarning o'rtacha vazni 650 kg, buqalarniki 1000 kg dan ortiq bo'ladi. Yosh buqalarning vazni bir kecha-kunduzda 1 kg ga ortadi. O'zbekistonda Qozog'iston oqboshi, Santa-Gertruda, Gereford va Shortgorn zotlari boqiladi. (qarang: Qoramolchilik).

## Manbalar

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Goʻsht-sut va oziq-ovqat nazorati stansiyasi

**Goʻsht-sut va oziq-ovqat nazorati stansiyasi** - daapat veteri nariya muassasasi; dehqon bozorlarida sotiladigan hayvon va usimliklar mahsulotlari (goʻsht, goʻsht mahsulotlari, baliq, sut, tuxum, don, sabzavot, poliz mahsulotlari va b.)ni veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtka-zadi. Shuningdek, stansiya xodimlari mol bozorlarida sotiladigan chorva va parrandalar sogʻligʻini ham nazorat qiladi. Chorvachilik, dehqonchilik va oziq-ovqat mahsulotlarining sifatini, bozor hududi, sotish joylari, savdo-sotiq jihozlari hamda baza, ombor, muzxonalar tozaligini tekshirib turadi. Sotishga yarokli mahsulotlarga veterinariya nazoratidan oʻtganligini bildiruvchi tamgʻa bosadi. Sifatsiz mahsulotlarni sotishga ruxsat bermaydi. St-ya aholi oʻrtasida veterinariyasanitariya masalalari boʻyicha targʻibot ishlarini olib boradi, bozorda sotishga moʻljallangan mahsulotlarda uchragan yuqumli va invazion kasalliklar (kuydirgi, sil, finnoz, trixinellyoz) toʻgʻrisida tuman bosh veterinariya vrachiga oʻz vaqtida axborot beradi.

Bunday nazorat stansiyalari 1957-yilda sogʻliqni saqlash muassasalari ixtiyorida boʻlgan goʻsht nazorati hamda sut nazorati stansiyalarining qoʻshilishi natijasida tashkil etilgan. St-yalar ishiga respublika Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi Veterinariya bosh boshqarmasi rahbarlik qiladi.

Fatxulla Ibodullayev.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Goʻsht-suyak uni

**Goʻsht-suyak uni** - oqsil mineralli ozuqa. Goʻshti yeyishga yaroqsiz deb topilgan hayvonlar goʻshtini goʻsht kombinatlarida maxsus kamerada yuqori qarorat va havo bosimida quritib tayyorlanadigan (un qilingan) ozuqa. 1 kg G.-s.u.da, 1,04 ozuqa birligi, 900 g quruq modda, 400 g tozalanmagan va 341 g hazmlanuvchi protein, 21,7 g lizin va 8,8 g metioninsistin aminokislotalari bor. Shuningdek, G.-s. u. kalsiy, fosfor, mikro-elementlarga, V guruhi vitaminlariga boy. G.-s.u. asosan choʻchqalar, parrandalar, moʻynali hayvonlar ratsioniga, shuningdek, turli aralash yogʻlarga toʻyimliligini oshirish uchun qoʻshiladi. Baliq ovlash flotlari ovlaydigan dengiz hayvonlari goʻshtidan ham G.-su. tayyorlanadi.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Goʻsha

**Goʻsha** — Yaqin va Oʻrta Sharq mumtoz musiqasida yirik turkumli asarlarning tarkibiy boʻlagi. Maqomot tizimidagi Ozarbayjon va Eron dastgohlarida shoʻbalarni tashkil etuvchi cholgʻu-vokal kichik tuzilmalarningumumiy nomi. Muayyan his-tuygʻularni ifodalovchi goʻshalar oʻziga xos tovush koʻlami, ohang va usullar bilan ajralib turadi. Goʻshalar mustaqil nomlar bilan yuritiladi. Har bir asosiy dastgoh 40 dan ortiq, unga ergashgan ovozalar esa 20 ga yakin goʻshalarni oʻz ichiga oladi. Mas, Shur eron dastgohi tarkibidan Karashma, Ovoza, Chor mezrob, Salmak, Gulrez, Safo, Abu Ato, Buzurg, Kurdiy, Uz zol, Husayniy kabi goʻshalar oʻrin olgan.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Goʻsht qiymalagich

**Goʻsht qiymalagich** - goʻsht maydalaydigan asbob yoki mashina. G. tana (korpus), shnek (vintsimon oʻq), pichoq, toʻr, gayka va dastadan iborat. Roʻzgʻorda (qoʻl bilan ishlatiladigan G.), goʻsht mahsulotlari tayyorlaydigan korxonalarda, savdo korxonalari va jamoat oshxonalarida (elektr G.) ishlatiladi. Goʻsht boʻlaklari mashinaga solib turiladi, shnek hosil qiladigan bosim goʻshtni pichoq va teshikli toʻr orqali oʻtishga majbur qiladi. G.ga teshiklari turli oʻlchamdagi toʻr qilib, istalgan maydayiriklikdagi qiyma chiqarish mumkin.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bitche

**Bitche** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Sarreguemines tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
5674 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 137,7 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 41,2&nbsp;km2. Dengiz sathidan 249 – 432 m balandlikda joylashgan. 

## Fotogalereya

Bitsch-Zitadelle-26-Modell der Stadt-gje.jpg
Bitsch-Rue Maréchal Foch-08-gje.jpg
Bitsch-Rue Maréchal Foch-06-Jugenstilhaus-gje.jpg
Bitsch-Zitadelle-52-2008-gje.jpg
Bitsch-Zitadelle-44-Zugangstunnel-2008-gje.jpg
Bitsch-Zitadelle-58-Kanone-2008-gje.jpg
Bitsch-Zitadelle-64-aussen-2008-gje.jpg
Bitsch-Zitadelle-70-Vorwerk-2008-gje.jpg
Bitsch-St Katharina-10-gje.jpg|St. Catherine
Bitsch-St Katharina-28-zur Empore-gje.jpg|St. Catherine


## Manbalar
Blanche-Église

**Blanche-Église** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Château-Salins tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
115 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,9 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 6,8&nbsp;km2. Dengiz sathidan 203 – 238 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Boucheporn

**Boucheporn** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Boulay-Moselle tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
574 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 85,7 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 6,7&nbsp;km2. Dengiz sathidan 232 – 414 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Goʻyandalik

**GOʻYANDALIK** — xalq orasida keng tarqalgan professional soʻz sanʼati koʻrinishlaridan. Goʻyandalikbilan shugʻullanuvchi odam goʻyanda deb nomlangan. Badiiy soʻz ijrochiligining mumtoz anʼanalariga koʻra, goʻyandaliksanʼati ijrochilik jarayoni hamd (xudoning maqtovi) va naʼt (Muhammad (as) madhi)dan boshlanib, keyin aniq bir voqea va hodisalar bayoniga kirishilgan. Oʻrta asrlarda goʻyandaliksanʼati gʻoyat rivojlangan va ijtimoiy mavqega ega boʻlgan, goʻyandalikbilan shugʻullanuvchilar 2 toifaga: toʻyhasham va taʼziya goʻyandaligiga boʻlinadi.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Goʻyanda

**Goʻyanda** — 1) taʼziya marosimida aza qoʻshigʻini aytib, marhumga boʻlgan izzat-hurmatini, uning yaxshi hislatlarini yigʻi, yoʻklov, aytish bilan izhor etuvchi ayol; 2) qadimda toʻy, sayil-tomosha va shodiyonalarda hikoya, qissa aytguvchi kishi. Goʻyandalar yakka-yakka yoki teatrlashgan ansambl tarzida ijro etishgan. Ansambl tarzidagi goʻyandalar tarkibi saroyanda (ashulachi) va navozanda (cholgʻuchi)lardan iborat boʻlib, goʻyanda hikoyasini kuy va qoʻshiq bilan rivojlantirishga xizmat qilgan. Bu toifadagi goʻyandalar faqat erkaklardan iborat boʻlgan.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bousse (Moselle)

**Bousse** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Thionville-Oost tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
2307 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 262,2 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 8,8&nbsp;km2. Dengiz sathidan 150 – 234 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Hinckange

**Hinckange** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Boulay-Moselle tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
292 nafar aholi istiqomat qiladi (2007). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 48.11 nafar kishi. Kommunadagi 108ta uylar mavjud (2007) 

## Geografiyasi
Maydoni — 6,1&nbsp;km2. Dengiz sathidan 200 – 302 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Francis

**Fransisk** (; ; ; asl ismi — **Xorxe Mario Borgelyo** (ispancha: *Jorge Mario Bergoglio*; 17-dekabr, 1936 - 21-aprel, 2025), nomi bilan ham tanilgan &ndash; argentinalik katolik ruhoniy boʻlib, 2013-yil 13-martida Rim papasi etib saylangan. Fransisk 266-chi papa boʻlib, iyezuitlardan va gʻarbiy hamda janubiy yarimsharlardan bu unvonga erishgan birinchi odam hisoblanadi. 

Rim papaligiga saylanishidan avval u argentinalik diniy arbob, kardinаl va ilohiyot fanlari doktori bo‘lgan. 1998–2013-yillarda Buenos-Ayres arxiyepiskopi va Argentina yepiskopi lavozimlarida faoliyat yuritgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Vatikan rasmiy sayti
*  (Rasmiy Twitter hisobi)
*  (Rasmiy Instagram hisobi)
*  (Rasmiy Vatikan YouTube sahifasi)
L'Hôpital

**L'Hôpital** Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Forbach tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
5637 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1501 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 3,99&nbsp;km2. Dengiz sathidan 220 – 300 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Metzing

**Metzing** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Forbach tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
583 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 89,7 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni – 6,5&nbsp;km2. Dengiz sathidan 213 – 329 m balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Mittelbronn

**Mittelbronn** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Sarrebourg tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
639 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 83,0 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 7,7&nbsp;km2. Dengiz sathidan 249 – 347 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Metz

**Metz** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Metz-Stad tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
124.500 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2954,1 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 41,9&nbsp;km2. Dengiz sathidan 162 – 256 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Vannecourt

**Vannecourt** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Château-Salins tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
60 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 6,5 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni – 9,2&nbsp;km2. Dengiz sathidan 213 – 336 m balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Xocourt

**Xocourt** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Moselle departamenti Château-Salins tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
49 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,8 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 5,0&nbsp;km2. Dengiz sathidan 224 – 400 m balandlikda joylashgan. Germaniya bilan chegaradosh.  

## Manbalar
Ahéville

**Ahéville** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Vosges departamenti Épinal tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
67 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,8 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 5,7&nbsp;km2. Dengiz sathidan 308 – 401 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Aingeville

**Aingeville** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Vosges departamenti Neufchâteau tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
65 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,6 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 5,6&nbsp;km2. Dengiz sathidan 318 – 349 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Arrentès-de-Corcieux

**Arrentès-de-Corcieux** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Vosges departamenti Saint-Dié-des-Vosges tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
185 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 11,2 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni – 16,5&nbsp;km2. Dengiz sathidan 580 – 960 m balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Corcieux

**Corcieux** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Vosges departamenti Saint-Dié-des-Vosges tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1650 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 94,8 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 17,4&nbsp;km2. Dengiz sathidan 503 – 730 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
La Forge

**La Forge** () Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna va Shimoliy Fransiyaning Vosges departamenti Grand Est mintaqasi tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Nayemont-les-Fosses

**Nayemont-les-Fosses** — Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommuna. Vosges departamenti Saint-Dié-des-Vosges tumani tarkibiga kiradi.

Neuvy-Deux-Clochers (fransuzcha talaffuzi: ​[nøvi dø klɔʃe]) yoki Neuvy-Deux-Clochers-Genouilly — Fransiyaning Markaziy Val-de-Luara mintaqasida joylashgan Cher departamentida joylashgan kommunadir.

Tarix:

Neuvy-Deux-Clochers nomi "Ikki qo'ng'iroq minorali yangi shahar" degan ma'noni anglatadi. Shahar 11-asrda Vierzon abbatligidagi rohiblar tomonidan tashkil etilgan.

12-asrda Neuvy-Deux-Clochers mustahkam shaharchaga aylandi. Shahar devorlari shaharni hujumdan himoya qilish uchun qurilgan.

16-asrda Neuvy-Deux-Clochers fransuz diniy urushlari paytida protestant qo'shinlari tomonidan ishdan bo'shatildi. Shahar 17-asrda qayta qurilgan.

19-asrda Neuvy-Deux-Clochers chinni sanoatining markaziga aylandi. Shaharda bir nechta chinni zavodlari joylashgan edi.

Bugungi kun:

Bugungi kunda Neuvy-Deux-Clochers 1000 ga yaqin aholisi bo'lgan kichik shaharchadir. Shaharda bir qator tarixiy binolar mavjud, jumladan:

Sent-Martin cherkovi

Chateau de Neuvy-Deux-Clochers

Mehmonxona de Ville (Raund hokimiyati)

Neuvy-Deux-Clochers, shuningdek, bir qator kichik biznes va sanoat korxonalari joylashgan. Shahar mashhur sayyohlik maskani bo'lib, u chinni ishlab chiqarishi bilan mashhur.

Taniqli shaxslar:

Lyudovik XIV davrida moliya vaziri boʻlgan Jan-Batist Kolber Neuvi-Deux-Klochers shahrida tugʻilgan.

Jan-Batist Pigal, haykaltarosh, Neuvy-Deux-Clochers shahrida tug'ilgan.

Egizak shaharlar:

Neuvy-Deux-Clochers quyidagi shaharlar bilan birlashgan:

Bad Dyurrenberg, Germaniya

Saint-Jean-de-Maurienne, Fransiya

Tashqi havolalar:

Neuvy-Deux-Clochers rasmiy veb-sayti (frantsuz tilida)

Neuvy-Deux-Clochers sayyohlik ofisining veb-sayti (frantsuz tilida)

## Aholisi
825 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 92,7 nafar kishi.

## Geografiyasi
Maydoni — 8,9&nbsp;km2. Dengiz sathidan 345 – 890 m balandlikda joylashgan. 

## Manbalar
Rim Papasi

**Rim Papasi** ( — Rim pontifiki; yoki  — oliy suveren pontifik) — katolik cherkovining boshligʻi. Katolitsizmda Rim Papasi Avliyo Pyotrning oʻrinbosari sifatida eʼtirof etiladi. Hozirgi Rim Papasi Fransisk 2013-yil 13-mart kuni konklavda saylandi.

## Yana qarang

* Katolitsizm
* Xristianlik
* Konklav

## Manbalar
Dabiriy

**Dabiriy** - Kattaqoʻrgʻoniy, Miyno (taxalluslari; asl ismi Ostonaqul Abdushukur oʻgʻli) (1871 — Kattaqoʻrgʻon sh. yaqinidagi Payshanba qishlogʻi — 1939) — shoir, xattot. Buxorodagi Xalifa Husayn madrasasida tahsil koʻrgan. Oʻz qishlogʻi va Buxoro amiri saroyida mirzalik qilgan. "Yosh buxoroliklar"ga qoʻshilib amir Olimxonga qarshi harakatda qatnashgan. 1917 yil oktabr davlat toʻntarishidan keyin yangi usuldagi maktabda muallimlik qilgan, koʻhna qoʻlyozmalarni qidirib topish bilan ham shugʻullangan. Oʻzbek va tojik tillarida ijod qilgan. Navoiy, Fuzuliy, Bedil gʻazallariga muhammaslar bogʻlagan. Devon tuzgan, ammo devoni amir kishilari tomonidan yoqib yuborilgan. Asarlaridan namunalar "Bayozi Valiy", "Bayozi Maxdiy", "Bayozi Muhibbiy" kabi manbalarda saqlangan. Bizgacha 2000 misra sheʼrlari yetib kelgan. Xiromiyning "Chor darvesh" dostonini oʻz qoʻli bilan koʻchirib, muqaddima (sheʼriy taʼrix) va soʻnggi soʻz bilan Kogonda chop ettirgan.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Dabiriston

**Dabiriston** — 1) oʻrta asrda Oʻrta Osiyo va Eron shaharlaridagi maktab. Bunday maktabda bolalar ozmikoʻpmi dunyoviy umumiy maʼlumot olgan, odatda, mashhur shoirlarning devonlarini oʻqib chiqqan, yozish va hisoblashni oʻrgangan; 2) podshoh va xonlar huzurida ish yuritgan mirzaxona. Bu yerda maxsus kotiblar (dabirlar) tomonidan davlat maktubi, hujjatlari tuzil-gan va tahrir qilingan, hisobchilar hisob-kitob ishlari bilan shugʻullangan.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davak

**Davak** — deraza oʻrnidagi panjarali koʻtarma toʻsiq. Xona ichini shamollatishga xizmat qiladi. Mahalliy meʼmorliqsa ishlatilgan. Hoz. binolarda oynali deraza va uning tashqarisidan oʻrnatiladigan jalyuzi D. oʻrnini egallagan.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Chov-yorgʻoq churrasi

**Chov-yorgʻoq churrasi** – moyak xaltasiga ichak va charvi sohasininig maʼlum bir qisimini tugʻma patologiya oqibatida tushib qolishi hisoblanadi.
## Etiologiya
Chov-yorgʻoq churrasi qorin churralari qatoriga kiradi. Qorin churralari anatomik, etiologik va klinik belgilar boʻyicha farqlanadi:

* Anatomik tasniflanish: chov, chov-yorgʻoq, son va kindik churralari
* Etiologik tasniflanish: tugʻma va orttirilgan
* Klinik koʻrinish boʻyicha: toʻgʻirlanadigan va toʻgʻirlanmaydigan.

## Patogenezi
Bolalarda chov-yorgʻoq churralari tugʻma boʻlib, sababi qorin parda qin oʻsimtasini oblitiratsiyasi bilan bogʻliq. Xomilaning 7- oyidan boshlab moyak qorin parda qin oʻsimtasi bilan yorgʻoqqa tusha boshlaydi. Bu jarayon tugʻilgandan soʻng tugaydi va qin oʻsimta oblitiratsiyaga uchraydi.

Bu jarayonni buzilishi turli patologiyalarga sabab boʻladi. Qin oʻsimta butunlay bitmay qolishi chov churralarini xosil qiladi. Chov-yorgʻoq churralarini chaqaloqni dastlabki 1-2 oyligida koʻrina boshlaydi. Bola yigʻlaganda va bezovta boʻlganda bilinadi.

## Churra tarkibiy qismlari
– Churra darvozasi

– Churra qopi

– Churra aʼzosi

## Klinik manzarasi
Chov sohasida yorgʻoq yoki jinsiy lablarda yumaloq yoki shishsimon hosila, uning qorin boʻshligʻiga bosim ortganda (yigʻlasa, kulsa, ogʻir yuk koʻtarsa) paydo boʻlishi mumkin. Odatda qorin boʻshligʻida bosim pasayganda yoʻqoladi lekin yana osonlikcha paydo boʻladi.
Asosan erkaklarda uchraydi. Churran 27 % erkaklarda uchrasa 3 % ayollarda uchrashi kuzatilgan.

## Davolash
Churralar jarrohlik amaliyoti yordamida davolanadi.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

## Manbalar
Dabir

**Dabir** (soʻgʻdcha) — mamlakat hukmdorining shaxsiy kotibi. Ilk oʻrta asrlardan boshlab manbalarda uchraydi. Katta va kichik maʼmuriy hudud hukmdorlarining mahkamasida kotib. Samarqandda Afrosiyob devoriy suratlari orasidagi soʻgʻdcha yozuvda kotiblar boshligʻi — dapirpat. D.lar chuqur bilimli yetuk odamlar boʻlishgan. Ular din, tarix, adabiyotni puxta bilishi, ajoyib uslubda yozishi va voqeani chiroyli soʻzlar bilan ifodalay bilishi lozim edi. D.ning sifatlarini Nizomiy Aruziy Samarqandiy oʻzining "Chor maqola" ("Toʻrt maqola") asarida batafsil bayon etgan. Hukmdorning boshqa hukmdorlar bilan yozishmalarining yuqori saviyada bitilishida D.ning masʼuliyati ulkan boʻlgan.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
David Jak Lui

DAVID (David) Jak Lui (1748.30.8, Parij — 1825.29.12, Bryussel) — fransuz rassomi, inqilobiy klassitsizmning yetakchi namoyandasi. Parijdagi Qirollik rassomlik va haykaltaroshlik akademiyasida (1766—74; 1784-yildan akademik), 1775—80 yillarda Rimda taʼlim olgan. Qad. tarixiy mavzulardagi asarlarida klassitsizm xususiyatlari koʻzga tashlanadi ("Goratsiylar qasamyodi", 1784; "Liktorlar Brutga uning oʻgʻli jasadini keltirmoqdalar", 1789 va b.). Ulug fransuz inqilobi (1789—94)da faol qatnashgan, yakobinchilar Konventi aʼzosi boʻlgan. Qahramon zamondoshlari qiyofasini aks ettirgan asarlar yaratgan ("Toʻp oʻynaydigan zalda qasamyod", 1791; "Maratning oʻlimi", 1793 va b.). Termidorianlar toʻntarishidan soʻng inqilobiy harakatdan chetlashdi. Direktoriya yillari, keyinroq Imperiyada D. Napoleonning birinchi rassomi boʻlgan. Koʻrinishda yoqimli, tantanavor (saroybop) asarlar ("Napoleon Sen-Bernardan oʻtishda", 1800; "Napoleonning Jozefinaga toj kiydirishi", 1805—07 va b.), oʻta nafis portretlar ("Madam Rekamye", 1800 va b.) yaratdi. Ayni paytda realistik portretlari ham dunyoga keldi ("Grendl oilasidan oʻsmir portreta", 1816 va b.). Burbonlar hokimiyatga qaytishi bilan Bryusselga ketadi.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davidzon gʻoʻzasi

**Davidzon gʻoʻzasi** (Gossypium davidsonii Kell.) — yovvoyi gʻoʻza turi. Genomi D2_d, xromosomalar soni 2p=26. 1873-yilda topilgan. Birinchi marta Keller taʼriflab bergan (1912). Meksikaning Sonora shtatida, Quyi Kaliforniyada va Ravilya, Gigedo o.da tarqalgan. D. gʻ. koʻp yillik, sertuk buta, boʻyi 2 m gacha. Hosil shoxlari 2—3 boʻgʻimli. Barglari mayda, butun yoki 1—2 boʻlakchali, yuraksimon, uchi choʻziq va oʻtkir, och yashil, baxmalsimon. Barg shira bezi bitta, tomir uchlari mayda, qizil. Gullari mayda, kosachasimon, sariq, asosida maydamayda toʻq qizil dogʻlari bor. Gulyonbarglari yuraksimon, 6—8 uchli tishchalar bor. Koʻsaklari mayda, dumaloq, uchi oʻtkir, 3 — 5 chanoqli, toʻliq ochilmaydi. Chigiti mayda, toshdek qattiq, 3–4&nbsp;mm li qoʻngʻir tuklari chigitga yopishgan. D. gʻ. qurgʻoqchilikka, shoʻrga chidamli, serhosil, bitlar va bakteriozdan kam zararlanadi. Klotssh, Armur gʻoʻzalari bilan oson chatishadi.

Abdumavlon Abdullayev.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Pyotr Davidov

**Pyotr Semyonovich Davydov** (1900-yil 4-may — 1963-yil 30-mart, Toshkent) — rus sovet kino va teatr aktyori. Oʻzbekiston SSR xalq artisti (1950).

## Tarjimai hol
Davidov 1918—1924-yillarda Samara drama teatri sahnasida rollar ijro etgan. 1927—1928-yillarda qishki mavsumda Petropavlovsk sahnalarida chiqqan. 1924-1937 yillarda Chelyabinsk, Irkutsk, Ashxobod teatrlarida faoliyat yuritadi.

U 1937—1963-yillarda M. Gorkiy nomidagi Toshkent rus drama teatri (hozirgi Oʻzbekiston rus drama teatri) aktyori boʻlib turli rollar ijro etadi. Oʻzbekistonda birinchi marta N.Pogodinning „Miltiqli odam“ (1940) spektaklida Lenin rolini ijro etgan.

U kino sohasida ham bir qancha rollar  oʻynagan („Uyqusiz yoʻl“ — bosh shifokor — 1947).

Pyotr Davidov 1953-yildan SSSR Kommunistik partiyasi aʼzosi boʻladi.

## Teatrda ijro etgan rollari

* A. Ostrovskiyning „Momaqaldiroq“ — Yovvoyi  (1937); 
* L.Tolstoy — „Anna Karenina“ — Karenin (1939); 
* V.Vishnevskiyning „Optimistik tragediya“  — Hirqiroq (1939); 
* Z.Fatxullinning „Sotqinlar“ — Mahmudov  (1939);
* L.Leonov „Bosqin“ — Fayunin  (1943);
* N.Gogolning „Revizor“ — Gorodnichiy (1945); 
* M.Gorkiyning „Varvarlar“ — Redozubov  (1947);
* N. Safarovning „Sharq tongi“ — Azizbay (1949); 
* A.Ostrovskiyning „Hazilkashlar“ —  Obroshenov (1950); 
* M.Saltikov-Shchedrinning „Pazuxinning oʻlimi“ — Prokofiy Pazuxin (1951); 
*  — Viktor Gyugoning Ryui Blas — Don Sallust de Bazan (1952); 
* M. Gorkiyning „Dala hovlidagilar“ — Suslov  (1952); 
* T. Londonning B.Polevoy asosida „Haqiqiy inson“— komissar (1954); 
* Hamzaning „Paranji sirlari“ — Umurzoq (1956). 
* F. Dostoyevskiyning „Telba“ asari asosida — Karandishev; Ganya.

Pyotr Davidov 1963-yil 30-martda ohir xastalikdan vafot etadi va u Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etiladi.

## Adabiyotlar

* Teatr entsiklopediyasi. 2-jild / bob. ed. A. P. Markov — M.: Sovet Entsiklopediyasi, 1963 yil
Ippolit Davidovskiy

**Ippolit Vasilyevich Davidovskiy** (1887—1968) — patolog-anatom. Pata-natomiyada klinik-anatomik yoʻnalish asoschilaridan. Tibbiyot fanlar akademiyasi akademik (1944) va vitse-prezidenti (1946—50, 1957— 60), Mehnat Qahramoni (1957). Ilmiy ishlari infeksion kasalliklar va harbiy jarohatlar patanatomiyasi hamda patogenezi, tepkili terlama patogenezi va morfologiyasiga oid.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat ayblovchisi

**Davlat ayblovchisi** – jinoyat ishi boʻyicha sudlanuvchiga qoʻyilgan aybni sudda davlat nomidan qoʻllabquvvatlaydigan prokuror. Prokuror ayblovni quvvatlaganda amaldagi qonunlarning talablariga va ishning barcha holatlarini eʼtiborga olishga asoslangan oʻz ishonchiga amal qiladi. D.a. tekshirishda ishtirok etadi. Jinoyat kodeksining normalarini qoʻllash, sudlanuvchining hara-katlarini tavsiflash, unga jazo turini va meʼyorini tayinlash toʻgʻrisida qamda sud hal etishi lozim boʻlgan boshqa masalalar yuzasidan oʻz fikrini bayon qiladi. Prokuror sud tergovi natijalari asosida sudlanuvchiga qoʻyilgan ayblovni oʻzgartirish zarur, degan xulosaga kelsa, bu haqda sudga asoslantirilgan bayonot berishi shart. Sud muhokamasida qatnashgan prokuror sud tergovi maʼlumotlari sudlanuvchining aybsizligidan dalolat beradi, degan ishonchga kelsa, u ayblovdan voz kechishi va voz kechish sabablarini sudga bayon qilishi; ayblovning mazmunini oʻzgartirish yoki ayblovdan voz kechish sabablari xususidagi fikrini sudga yozma ravishda takdim etishi shart. Basharti fuqa-rolarning huquqlarini va jamiyat manfaatlarini muhofaza etish maqsadlari talab qilsa, daʼvo qoʻzgʻatuvchi yoki jabrlanuvchi tomonidan qoʻzgʻatilgan fuqaroviy daʼvoni quvvatlaydi. Oʻzbekiston Respublikasida prokurorning sud muhokamasida ishtiroki JPK va Prokuratura toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi qonuni (yangi tahriri – 2001 yil 29 avgust) bilan belgilanadi (yana qarang Ayblov, Xususiy ayblov).

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat bayrogʻi

**Davlat bayrogʻi** — davlatning asosiy ramzlaridan biri: rasmiy, boshqa davlatlardan farqlovchi belgisi, emblemasi. Davlat bayrogʻining tasviri maxsus qonun yoki konstitutsiya bilan belgilanadi. Davlat suverenitetining ramzi hisoblanadi. U gerb yoki boshqa emblema tasvirlangan bir yoki koʻp rangli alvondan iborat boʻladi (jahondagi davlatlar bayroqlari tasviri haqida tegishli maqolalarga qarang). Davlat bayrogʻi davlat muassasalari, elchixonalar, konsulliklar, vakolatxonalar, bojxonalar va hokazolar binolarida koʻtariladi. Milliy bayramlar kunlari elchixonalar, vakolatxonalar, konsulliklar oʻz mamlakati bayrogʻini koʻtaradi. Davlat bayrogʻi, shuningdek, marosimlar paytida, xalqaro sport sovrinlari topshirilayotganda va boshqa xollarda ham koʻtariladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻining sxematik va rangli tasviri „Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi toʻgʻrisida“gi qonun (1991-yil 18 noyabr)da tasdiqlangan. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi bayroqning butun uzunligi boʻylab toʻq moviy rang , oq rang va toʻq yashil rangli uchta endan tashkil topgan toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi matodir. Bayroqning yuqori qismida yarim oy va 12 yulduz tasviri tushirilgan. Bayroqning uzunligi 250 sm, kengligi 125 sm ga teng (155-betdagi tasvirga qarang). Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi xalqaro maydonda; OʻzR rasmiy delegatsiyalarining xorijiy mamlakatlarga safarlari chogʻida, xalqaro tashkilotlarda, anjumanlarda, jahon koʻrgazmalarida, sport musobaqalarida OʻzRning timsoli boʻladi. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi va uni koʻtarish bilan bogʻliq tartib-qoidalar yuqoridagi qonunda belgilangan. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi doimiy suratda, jumladan, mamlakat Prezidenti, Oliy Majlis, Oʻzbekiston hukumati, xalq deputatlari mahalliy kengashlari, hokimliklar ish olib borayotgan binolarda, Oʻzbekistonning rasmiy delegatsiyalari qatnashayotgan xalqaro tadbirlarda, bayram kunlari — vazirliklar, davlat qumitalari va muassasalari, korxonalar va tashkilotlar binolari, shuningdek, uy-joy binolarida koʻtariladi.

## Yana qarang

* Davlat gerbi

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Larisa Davats

**Larisa Iosifovna Davats** (1937, Tyanszin sh., XXR hududida) — grafik rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1987). Moskva rassomlik institutida taʼlim olgan (1958—64). 1964-yildan Oʻzbekistonda. D.ning mahorat bilan yaratgan asarlari koʻtarilgan mavzular mazmunini anik, ochib bera olishi bilan ajralib turadi: "Qirgʻiziston" turkumi (guash, 1967, 1973), "Kutish" (1985), "Urushga yoʻl yoʻq" triptixi (1986) va b. oq-qora, rangli asarlari shular jumlasidan. Oʻzbekiston (mas, S. Axmad, S. Zunnunova, A. Oripov), Qirgʻiziston (Ch. Aytmatov) va b. kardosh xalqlar, shuningdek, chet mamlakatlar (U. Uitmen, AQSH) mumtoz yozuvchilarining asarlarini badiiy bezadi. Soʻnggi yillarda rangtasvirda ijod qilmoqda ("Yoshlik xotiralari", "Dengiz chigʻanoqlari" va boshqalar).

## Manbalar
Davao

**Davao** — Filippindagi shahar. Davao provinsiyasining maʼmuriy markazi. Mindanao oroldagi Davao buxtasidagi port. Xalqaro aeroport bor. Aholisi 1,1 mln. kishi (2000). Abaka yetishtiriladigan va ularga ishlov beriladigan rayonning muhim markazi hamda Mindanao o.ning asosiy savdo shahri. Yogʻoch-sozlik, oziq-ovqat sanoati korxona-lari bor. D. orqali chetga abaka, kopra va yogʻochtaxta chiqariladi.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat bibliografiyasi

**Davlat bibliografiyasi** - mamlakat hududida nashr etiladigan barcha matbuot asarlarini davlat hiso-bini olish va ular haqida axborot berish. Roʻyxat barcha nashriyotlar va poligrafiya korxonalaridan Bibliografik markazga kelib tushadigan majburiy (kontrol) nusxa asosida olib boriladi va davlat miqyosida toʻliq boʻlishi taʼminlanadi. D.b. tizimi universal manba boʻlib, bibliografiyaning boshqa turlari rivojida asos vazifasini oʻtaydi: matbuot rasmiy statistikasi uchun maʼlumot beradi, mamlakatdagi madaniyat, fan va texnika holatini oʻzida aks ettiradi, uning keyingi taraqqiyotiga koʻmak beradi. D.b. bilan Oʻzbekistonda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy kitob palatasi shugʻullanadi. Yangi kitoblarni roʻyxatga oladigan "Kitob solnomasi", jurnal va gaz.larda bosilgan dolzarb mavzudagi maqolalarni roʻyxatga oluvchi "Jurnal maqolalari solnomasi", tasviriy sanʼat asarlarini roʻyxatga oluvchi "Tasviriy nashrlar solnomasi" va b.ni chop etadi.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat buyurtmasi

**Davlat buyurtmasi** - davlat talabi bilan (shartnoma yoki kelishuv asosida) korxona, tashkilot, xoʻjaliklarga muayyan mahsulot turini belgilangan muddatlarda i.ch. va yetkazib berish, davlat ehtiyojlari uchun tegishli xizmatlar koʻrsatish, shuningdek, i.ch., noishlab chiqarish va ilmiy tadqiqot ishlarini bajarish va b.; iqtisodiyotni davlat tomonidan boshqarish (tartiblash) vositalaridan biri. D.b. asosan umumdavlat va ijtimoiy vazifalarni hal etish, ilmiytexnikaviy dasturlarni bajarish, mamlakat mudo-faasini mustahkamlash va iqtisodiy mustaqillikni taʼminlash, ijtimoiy i.ch.ni rivojlantiruvchi eng muhim ilmiy tadqiqotlar va ilmiy ishlanmalarni amalga oshirish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetkazib berish, davlatning markazlashgan mablagʻlari hisobidan i.ch. va ijtimoiy sohalar uchun yangi quvvatlar, obʼyektlar yaratish va b. maqsadlarda beriladi. D.b. davlat organlari (tashkilotlari) tomonidan tanlov (tender) asosida joylashtiriladi. Uni bajarish maxsus shartnoma bilan kelishiladi va birinchi navbatda ijtimoiy ehtiyojlarni qondirish moʻljallanadi. D.b.ni bajarish korxonalarga muayyan imtiyozlar yaratadi, davlat xom ashyo taʼminoti, ish oʻrinlari va mahsulot sotilishini kafolatlaydi. Davlat korxonaga zarur moddiy resurslarni buyurtmachi sifatida yetkazib beradi va korxo-nadan mahsulotni kelishilgan narxlarda xarid qiladi. Mamlakatlar bozor iqtisodiyotiga oʻtishi bilan D.b. ning hissasi keskin kamayib boradi. Ammo baʼzi doiralar (mas, mudofaa, fan, sogʻliqni saqlash, bolalar isteʼmoli mollari i.ch. va b.)da D.b. saqlanib qoladi. Masalan, hozirgi Oʻzbekistonda qishloq xoʻjaligi ekinlaridan faqat paxta va don uchun (1996 y.dan xoʻjaliklarda yetishtirilgan paxta tolasi va don boʻyicha 50% darajasida) D.b. saqlanib qolgan.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat gerbi

**Davlat gerbi** — davlat ramzlaridan biri. Unda davlatning milliysiyosiy, iqtisodiy xususiyatlari, ijtimoiy va davlat tuzumi, geografik va b. belgilari oʻz ifodasini topadi. Gerb davlat bayroqlarida, muhrda, rasmiy blanklarda, muhim hujjat, pul va davlat zayomlarida, baʼzi binolarda tasvirlanadi. Davlat gerbining mazmuni konstitutsiya yoki maxsus qonun bilan belgilanadi (jahondagi davlatlar gerblari tasviri haqida tegishli maqolalarga q.).

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining rangli va oq-qora tasviri "Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi toʻgʻrisida"gi qonun (1992-yil 2 iyul)da tasdiqlangan.

Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi quyidagi koʻrinishga ega: togʻlar, daryolar va soʻl tomoni bugʻdoy boshoqlaridan, oʻng tomoni esa chanoqlari ochilgan gʻoʻza shoxlaridan iborat chambarga oʻralgan gullagan vodiy uzra quyosh zarrin nurlarini sochib turadi. Gerbning yuqori qismida respublika hurligining ramzi sifatida 8 burchak tasvirlangan boʻlib, uning ichki qismida yarim oy va yulduz tasviri bor. Gerbning markazida baxt va erksevarlik ramzi — qanotlarini yozgan Xumo qushi koʻrinadi. Gerbning pastki qismida respublika Davlat bayrogʻini ifoda etuvchi chambar lentasining bantida "Oʻzbekiston" deb yozib qoʻyilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi va uning tasvirini aks ettirish lozim boʻlgan hollar, shu bilan bogʻliq tartib-qoidalar yuqoridagi qonunda belgilangan.

Gerb muallifi: Anvar Mamajonov. 

## Yana qara

* Gerb
* Davlat bayrogʻi

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Amerika Qoʻshma Shtatlari davlat departamenti

**Amerika Qoʻshma Shtatlari davlat departamenti** — AQShda tashqi ishlar vazirligi vazifalarini bajaruvchi tashqi siyosat mahkamasi (1789-yildan). Departamentlar ichida Amerika Qoʻshma Shtatlari davlat departamenti birinchi oʻrinda turadi. Uni davlat kotibi boshqaradi. U prezident va vitse-prezidentdan keyingi mansabdor shaxs hisoblanadi.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat dumasi

**Davlat dumasi**:

1) Rossiya imperiyasida 1906—1917-yillarda qonun chiqaruvchi vakolatli muassasa. 1905-yil 17-oktabr Manifesti bilan taʼsis qilingan. 1917-yil 6(19)-oktabrda Muvaqqat hukumat tomonidan tarqatib yuborilgan.

2) Rossiya Federatsiyasining 1993-yildagi konstitutsiyasiga koʻra Federal majlis ikki palatasidan biri. Deputatlarning yarmi siyosiy partiyalar va ijtimoiy harakatlar roʻyxatlari boʻyicha, qolgan yarmi majoritar tizimga muvofiq bir mandatli okruglar boʻyicha 4 yilga saylanadi.

## Yana qarang

* Duma

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat zayomlari

**Davlat zayomlari** — byudjeti pul toʻplash maqsadida davlat nomidan sotish uchun chiqariladigan, davlatning qarzdorligini tasdiqlovchi qimmatli qogʻoz. Qarzni qoplash muddatlariga koʻra qisqa muddatli (1 yil), oʻrta muddatli (2—5 yil) va uzoq muddatli (5 va undan ortiq yillik) Davlat zayomlarilari boʻladi. Daromadliligiga qarab foizli va yutuqli, tarqatilish joyiga qarab mamlakatning ichki va xorijiy davlatlarga kredit tarzida beriladigan tashqi zayomlar mavjud.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat immuniteti

**Davlat immuniteti** (daxlsizligi) — davlatning xorijiy yurisdiksiya (sudlov ishlarini olib borish ququqi)dan daxlsizligi, xalqaro huquq qoidalaridan biri. Unga koʻra, davlat va uning organlariga xorijiy davlat sudida daʼvo qoʻzgʻatilishi, davlat mulki hisobidan toʻlov undirilishi, mulki xatlab qoʻyilishi mumkin emas. 
Bir davlatning boshqa davlatni sudga javobgar sifatida (davlatni o'zi bunga rozilik bergan holdan tashqari) tortishi mumkin emasligi/ Davlat immuniteti davlatga va uning mulkiga tatbiq etiladi. Davlat mulki majburiy olish (egallash), vaqtincha taqiqlab qo'yish (xatlab qo'yish) va boshqa chora ko'rish obyekti bo'lishi mumkin emas.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat boshligʻi

**Davlat boshligʻi** — davlatning ichki va tashqi ishlariga oliy rahbarlikni amalga oshiruvchi shaxs yoki organ. Monarxiya boshqaruvi shaklidagi davlatlar (Buyuk Britaniya, Shvetsiya, Yaponiya)da D.b. monarx (qirol, podsho, imperator) boʻlib, uning hokimiyati hukmron xonadon bir vakilidan 2-vakiliga qonunda belgilangan tartibda oʻtadi. Respublika boshqaruvi shakli amalda boʻlgan davlatlarda koʻpincha prezident D.b. hisoblanadi. U bevosita fuqarolar tomonidan saylanishi (Rossiya, Fransiya, Meksika va b.), fuqarolar vakillari tomonidan pogʻonali asosda saylanishi (AQSH, Argentina) yoki prezident saylash uchun tashkil qilingan organ tomonidan saylanishi (mas, Germaniya) yoxud parlament tomonidan saylanishi (Chexiya) mumkin. Deyarli barcha davlatlar konstitutsiyalarida D.b.ga juda keng vakolatlar berilgan: u hukumat boshligʻini va vazirlarni tayinlaydi, qurolli kuchlar oliy bosh qoʻmondoni hisoblanadi, mahkumlarni afv etish va veto huquqiga ega boʻladi, fuqarolarni orden va medallar bilan taqdirlaydi, parlamentlarning sessiyalarini chaqiradi va hokazo Ayrim davlatlarda unga parlamentni yoxud uning quyi palatasini tarqatib yuborish huquqi ham berilgan. Parlamentar respublikalarda D.b.ning barcha vakolatlarini uning nomidan hukumat amalga oshiradi (qarang Prezidentlik boshqaruvi).

Oʻzbekiston Respublikasida davlat va ijro etuvchi hokimiyat boshligʻi prezidentdir. U ayni vaqtda Vazirlar Mahkamasining Raisi hisoblanadi (qarang Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti).

## Yana qarang

* Prezident
* Monarx

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati

**Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati** (Oʻzbekiston Respublikasida) — yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash qoidalariga rioya etilishi ustidan nazorat qiluvchii, harakatni tartibga solib turuvchi idora; Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirligi tarkibidagi bosh boshqarma. Oʻzbekistonda dastlab 1936-yilda ichki ishlar xalq komissarligining IshchiDehqon militsiyasi bosh boshqarmasi tarkibida "Davlat avtomobil inspeksiyasi" tashkil etildi. Bu inspeksiya turli yillarda GAI — DAN (Davlat avtomobil nazorati) nomi bilan atab kelindi. 2001-yil may oyidan D.y.h.x.x. deb yuritila boshlandi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar ichki ishlar Bosh boshqarmasi va viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari tarkibida yoʻl harakati xavfsizligi boshqarmalari, shahar, tuman ichki ishlar boshqarma va boʻlimlari tarkibida avtomototransport vositalarining texnik holati, ulardan foydalanish meʼyorlari va qoidalariga amal qilishni nazorat etuvchi guruhlar tuzilgan. D.y.h.x.x. oʻz faoliyatida "Yoʻl harakati xavfsizligi toʻgʻrisida"gi Oʻzbekiston Respublikasining qonuni (1999-yil 19 avgust), Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi va 2001-yil 1 martdan kuchga kirgan yangi tahrirdagi "Yoʻl harakati qoidalari"ga asoslanadi. D.y.h.x.x. zimmasiga yoʻl harakatini tartibga solish, harakatlanish xavfsizligini taʼminlash, haydovchi va piyodalar tomonidan "Yoʻl harakati qoidalari"ga rioya etilishini nazorat qilish, jamoat tartibini saqlash, ichki ishlar idoralarining boshqa xizmatlari bilan birgalikda jinoyatchilikka qarshi kurash, avtomototransport vositalarining texnik holati, ulardan foydalanish qoidalariga amal qilishni nazorat etish, transport vositalarini roʻyxatga qoʻyish, roʻyxatdan chiqarish, haydovchilik guvohnomalari berish kabi vazifalar yuklatilgan. D.y.h.x.x. tarkibiga oliy va oʻrta maxsus maʼlumotga ega boʻlgan, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirligi Akademiyasining maxsus fakultetini tamomlagan mutaxassislar qabul qilinadi.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat boji

**Davlat boji** — davlatning maxsus vakolatli idoralari (sud, militsiya, fuqarolik holatini qayd etish byurosi, xoʻjalik sudlari, notarial ido-ralar, sugʻurta agentliklari va b.) tomonidan fuqarolar, korxonalar, tashkilot va muassasalar manfaatlari yoʻlida xizmat koʻrsatganlik hamda yuridik ahamiyatga molik hujjatlar (pasport, turli guvohnomalar, sertifikat, litsenziya va b.) berganlik uchun undiradigan pul yigʻimlari. Oʻzbekistonda D.b. stavkalari OʻzR Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Respublikada D.b.ni toʻlash, undirish va nazorat qilish va b. 1992-yil 9 dekabrda qabul qilingan OʻzRning "Davlat boji toʻgʻrisida"gi qonuniga muvofiq amalga oshiriladi.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat kengashi

**Davlat kengashi** — 1) ayrim xorijiy mamlakatlar (Fransiya, Ispaniya, Belgiya, Niderlandiya, Lyuksemburg, Ekvador, Gretsiya, Kolumbiya)da asosiy davlat muassasalaridan biri, u yo oliy maʼmuriy adliya organi, yo konstitutsiyaviy nazorat organi, yo boʻlmasa baʼzi mamlakatlarda bir vaqtning oʻzida davlat boshligʻi huzuridagi maslahat organi hisoblanadi; 2) Shvetsiya, Norvegiya, Finlandiya, XXR, Koreya Respublikasida hukumatning rasmiy nomi; 3) 1810—1906 yillarda Rossiya imperiyasida qonun chiqaruvchi oliy maslahat organi.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Davlat kotibi

**Davlat kotibi** — (nem. Staatssekretär — “Davlat kotibi”) — davlat lavozimi va/yoki martaba. Ko'pincha milliy organ, markaziy boshqarma yoki vazirlik rahbari, hukumat a'zosi, vazir o'rinbosari yoki yordamchisi shtat kotibi deb ataladi. Rossiya davlat lavozimlarining nomenklaturasida, qoida tariqasida, davlat kotibi va davlat kotibi o'rtasida farqlanadi, lekin ularning chet ellik hamkasblarini rus tiliga o'tkazishda (masalan, ingliz davlat kotibi, fransuz kotibi d'Etat), u yerda ma'lum bir o'zboshimchalikdir. Nemis va rus atamalariga bir oz aniqroq inglizcha yozishmalar ingliz tilida State Secretary deb ifodalanadi.

Yevropa va Amerikaning bir necha davlatlarida oliy davlat amaldorlarining nomi:

•AQShda — Davlat departamenti, yaʼni tashqi siyosiy mahkamasining rahbari;

•Buyuk Britaniyada — ichki ishlar, mudofaa, Shotlandiya ishlari boʻyicha va sh.k. ayrim mahkamalarning boshligʻi;

•Belgiyada D.k. amalda vazirlarning oʻrinbosari hisoblanadi;

•Meksika va Lotin Amerikasining boshqa baʼzi mamlakatlarida vazirlar D.k. deb nomlanadi.

## Adabiyot
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil