open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sulton Murot II masjidi

**Sulton Murat II masjidi** (, romanizatsiya qilingan: Džamija Sultan Murat II) – Chernogoriyaning Rožaje shahridagi eng katta masjid va mamlakatdagi eng katta masjid hisoblanadi. U 1450-yilda Usmonli imperiyasi sultoni Murod II tomonidan yaqin atrofdagi qal’a bilan bir vaqtda qurilgan. 2008-yilda qayta taʼmirlangan.

## Qayta taʼmirlash
Dastlab, bu masjid 1450-yilda Rožajening anʼanaviy uylari bilan bir xil uslubda qurilgan, keyin esa 1967-yilda Islom Kengashi tomonidan rekonstruksiya qilingan. Masjid hovlisida 1854-yilda Xurshid posho Bagʻdodliy buyrugʻi bilan mashhur bosniyalik yozuvchi va adolat kurashchisi Muhammad Užičanin qabri ustiga turba (maqbara) qurilgan. U 1750-yilda Rožajening Balotići qishlogʻida yanicharlar tomonidan oʻldirilgan. Unga bagʻishlab yozilgan sheʼriy yozuv lavhada bu voqea tasvirlangan.

2005-yilda Serbiya va Chernogoriyadagi Turkiya elchisi Servet Oktem Sulton Murot II masjidini taʼmirlash uchun Rožaje munitsipaliteti raisiga 65 000 yevro taqdim qilgan.

## Yana qarang

* Kučanska masjidi
* Hfz. Abdurahman Kujević

## Manbalar

## Havolalar

* Sasha-Abdulah Tolić prešao u Islam i preselio se iz Čačka u Rožaje
* Džematski iftor va haremu djamije Sultana Murata II va Rojajama
* U džamiji Sulton Murat II u Rožajama hutbu održao Ismail ef. Dacić
* Mukabela propraćena video loyihasi
As-Sarrojiy masjidi

**As-Sarrojiy masjidi** () – Iroqning Basra shahridagi Abu al-Xasib tumanida joylashgan qadimiy tarixiy masjid. As-Sarrojiy masjidi oʻzining qadimiy merosi va arxeologik meʼmorchiligi bilan ajralib turadi. Masjid YuNESKOning madaniy meros obyektlari roʻyxatiga kiritilgan.

2023-yil 14-iyulda fuqarolar va transport vositalari egalarining talablariga binoan, koʻcha oʻrtasidagi tirbandlik muammosini hal qilish maqsadida Abu al-Hasib koʻchasini kengaytirish uchun as-Sarrojiy masjidi buzib tashlandi. Bu qaror iroqliklar orasida katta bahsga sabab boʻldi va faollar hukumatni Iroq merosi va madaniyatini himoya qilmagani uchun tanqid qildilar. Shunday boʻlsa-da, masjidni qayta qurish boʻyicha takliflar mavjud.
## Manbalar
Mosul jome masjidi

**Mosul jome masjidi** () – Iroqning Mosul shahridagi tugallanmagan masjid. Masjid Dajla daryosi bilan chegaradosh boʻlmish Taqafa tumanida, Nineviya arxeologik yodgorligi yaqinida joylashgan. Qurilishi Saddam Husayn hukmronligi davrida boshlangan, biroq mamlakatdagi siyosiy muammolar tufayli ishlar toʻxtatilgan va hozirgacha tugallanmagan.

## Tarix
Roshidun xalifaligi davridagi arab sarkardasi Arfaja ibn Harsama Mosuldagi Umaviy jome masjidining birinchi meʼmori sifatida qayd etilgan. Keyinchalik Umaviylar xalifaligi davrida Marvon ibn Muhammad tomonidan ushbu masjid yanada kengaytirilgan va qayta qurilgan.

Bu Mosuldagi eng katta masjid boʻlib, ilgari Iroq prezidenti Saddam Husayn sharafiga **Saddam masjidi** deb atalgan.

Nineviya muhofazasi 2019-yil 18-fevralda eʼlon qildiki, IShID tomonidan yetkazilgan zarararga qaramay, Birlashgan Arab Amirliklarining 50 million dollarlik granti yordamida qurilish ishlari qayta boshlangan. Qurilishni yakunlash muddati belgilanmagan.

## Manbalar
Bavabiya

**Bavabiya** () Suriyada joylashgan qishloq. Halabdan  uzoqlikda, Damashq yoʻlidan esa taxminan  uzoqlikda joylashgan.
## Manbalar
Asilbek Aliyev

**Asilbek Aliyev** (2009-yil 8-iyunda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik futbolchi, Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi tarkibida hujumchi ampulasida toʻp suradi. Andijonning „Andijon“ jamoasi a’zosi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Asilbek Aliyev Transfermarkt saytida
*
Al-Ajbal masjidi

**Al-Ajbal masjidi** (shuningdek, **Al-Aqrab masjidi** yoki **Manavi Lajimning Al-Saghir masjidi**) – Iroqning Basra shahridagi masjid. 150 dan ortiq namozxonni sigʻdira oladi. Masjid qurilishi 14-asr oxiriga borib taqaladi. Masjidning hozirgi arxitekturasi zamonaviy uslubda. Masjidga yogʻoch eshik orqali kirish mumkin. Namoz zalining uzunligi 7 metr, eni esa 15 metr.
## Manbalar
Abu Dulaf masjidi

**Abu Dulaf masjidi** () – Iroqning Salohiddin muhofazasi Samarra shahridan taxminan  shimoldagi tarixiy masjid. Masjid 10-abbosiy xalifasi Al-Mutavakkil tomonidan 859-yilda foydalanishga topshirilgan. Masjid va Samarra arxeologik shahri YuNESKOning Butunjahon merosi madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan.
## Manbalar
Ktesifon qamali

**Ktesifon qamali** 637-yilning yanvaridan mart oyiga qadar davom etgan boʻlib, Roshidun xalifaligi Qodisiya jangida Sosoniylar imperiyasini magʻlub etganidan koʻp oʻtmay sodir boʻlgan. Parfiya davridan buyon Fors imperiyasining poytaxti boʻlib kelgan Ktesifon shahrining qoʻlga olinishi musulmonlarning Eronni zabt etishidagi eng muhim voqealardan biri hisoblanadi. Bu gʻalaba musulmonlarning butun Mesopotamiyadagi hukmronligini mustahkamladi. Ushbu qamal chogʻida Roshidun qoʻshinining gʻalabasi Eron togʻligiga musulmonlarning keyingi bosqinlari uchun yoʻl ochdi.

## Manbalar
Al-Kavaz masjidi

**Al-Kavaz masjidi** () — Iroqning Basra shahridagi masjid. Banu al-Abbos guruhi tomonidan 1514-yilda qurib bitkazilgan.
## Manbalar
Bobul islom masjidi

**Bobul islom masjidi** — Yaponiyaning Tochigi prefekturasi Oyama shahridagi 4- va 50-yoʻl kesishmasida joylashgan masjid. Asosiy zalida bir vaqtning oʻzida 600 kishi namoz oʻqiy olishadi.
## Manbalar
Dibba jangi

**Dibba jangi** milodiy 632–634-yillar oraligʻida Ridda urushlari paytida hozirgi Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) hududidagi Dibba shahrida boʻlib oʻtgan. Ushbu jang 10,000 kishining oʻlimi bilan bogʻliq boʻlib, urushda halok boʻlganlarning qabrlarini hanuzgacha shu hududda koʻrish mumkin.

## Al-Azd
Sosoniylar imperiyasi zaiflashganida al-Azd shohlari Ummon yarim orolida asosiy siyosiy kuchga aylandi. Islom paygʻambari Muhammad Amr ibn al-Osni elchi sifatida ularning huzuriga yubordi. Amr Buraymiy hududi orqali oʻtib, paygʻambarning xabarini taqdim etdi, ammo hokim Muhammadning xabarini rad etdi. Amr ibn al-Os keyinchalik Nizvoda al-Azd podshosi Abduljulanda va uning ukasi Jayfarga paygʻambarning xabarini taqdim etdi. Aka-ukalar al-Azd qabilasining oqsoqollarini bir joyga toʻplashdi va islomni qabul qilishga rozi boʻlishdi.

Milodiy 630-yilda al-Azd Julanda bilan ittifoq tuzib, Sosoniylar hokimi Maskanga hujum qildi. Suhordagi Damsetjerd jangida Maskanning qoʻshinlarini magʻlub etdi va uni oʻldirdi. Barcha kumush va oltinlarini qoldirib, Sosoniylar mamlakatdan haydab chiqarildi. 632-yilda paygʻambar Muhammad vafot etgach, Abduljulanda xalifa Abu Bakrga qasamyod qilish uchun Madinaga yoʻl oldi. Abu Bakr ham uni mamnuniyat bilan qabul qildi.

## Manbalar

## Havolalar

* Ridda urushlari izohi
* Ridda urushlari xronologiyasi
Ad-Darah masjidi

**Ad-Darah masjidi** () — Bahraynning Manama shahri Bilad al-Qadim shaharchasidagi eng qadimgi masjidlardan biri. Abu Anbara qabristoniga dafn etilgan shia musulmoni Shayx Ali Al-Baladiy al-Bahroniy tomonidan asos solingan.

## Manbalar
Birinchi Dongola jangi

**Birinchi Dongola jangi** – 642-yilda musulmon Roshidun armiyasi va Mukurra hududidagi Sharqiy pravoslav nasroniylari boʻlgan nubiyaliklar oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang. Roshidun qoʻshini raqiblaridan son jihatdan ustun boʻlishiga qaramay, magʻlubiyatga uchragan.

Mukurraliklarning gʻalabasi bilan yakunlangan ushbu jang arablarning Nubiyaga bostirib kirish bilan bogʻliq harakatlarini toʻxtatgan va 652-yilda Ikkinchi Dongola jangi yakuniga qadar ikki xalq oʻrtasida dushmanlik muhitinining yaralishiga sabab boʻlgan.

## Jang
642-yilda Amr ibn al-Os amakivachchasi Uqba ibn Nafiy boshchiligida 20,000 otliqdan iborat qoʻshinini Mukurraga qarshi yubordi. Ular Mukurra poytaxti boʻlgan Dongolagacha yetib bordilar. Biroq kamdan-kam hollarda sodir boʻladigan voqea yuz berdi va arab qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi.

Tarixchi Balozuriyning soʻzlariga koʻra, musulmonlar nubiyaliklar bilan toʻqnash kelganlarida ularning qattiq qarshilik koʻrsatganini va ustlariga oʻqlar yogʻdira boshlaganini koʻrishdi. Arab qoʻshinlarining koʻpchiligi ushbu jangda jarohat olgan va urushdan koʻzlari koʻr holda qaytgan. Shu sababli, nubiyaliklar „koʻz qorachigʻini nishonga uruvchilar“ deb atalgan. Balozuriy, xalifa Umar hukmronligi davrida oʻzining Nubiyaga ikki marta borganligi qayd etilgan manbasidan iqtibos keltirib, shunday deydi: „Bir kuni ular bizga qarshi chiqib saf tortdilar. Biz qilich ishlatmoqchi boʻldik, lekin bunga ulgurmadik, ular bizga oʻq uza boshladilar va yuz ellik nafar kishining koʻzini koʻr qilib qoʻyishdi“.

Dongola jangida nubiyaliklar gʻalaba qozondi va bu jang VII asr oʻrtalarida Roshidun xalifaligi uchun kam uchraydigan magʻlubiyatlardan biri boʻldi. Oʻqchilarining oʻta aniq nishonga olishi va tajribali otliq qoʻshinlari Amr ibn Osni hayratda qoldirdi va uni Nubiyadagi qoʻshinlarini qaytarib olib ketishga majbur qildi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Gifu masjidi

**Gifu masjidi** yoki **Bob al-Islom Gifu masjidi** () — Yaponiyaning Gifu prefekturasi Gifu shahridagi masjid.

## Tarixi
Masjid qurilish 2007-yil 25-oktyabrda boshlangan va 2008-yil 30-iyunda yakunlangan. Umumiy qiymati 129 million yevro.

## Arxitekturasi
Masjid 2 qavatli binoda Yaqin Sharq meʼmoriy uslubida oq boʻyoq bilan qurilgan. Umumiy maydoni 351 m2. Shuningdek, uning tarkibiga Musulmonlar madaniyati markazi va 135 million yeng qiymatidagi diniy maktab kiradi.

## Transport
Masjidga Gifu stansiyasidan avtobusda borish mumkin.
## Manbalar
Maariya

**Maariya** (, shuningdek, *Maari*), boshqa nomi **Umm Sharq**, Suriya janubida joylashgan qishloq. Maʼmuriy jihatdan Daraa muhofazasi tarkibiga kiradi. Daraadan gʻarbda joylashgan. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Maariya aholisi  kishini tashkil qilgan.

2024-yil dekabridan Isroil nazorati ostida.

## Tarixi
### Usmoniylar davri
Maariya 1596-yilgi Usmoniylar soliq roʻyxatlarida Havron qadasidagi Javlon Sharqiy *[[nohiya]]sining* tarkibida boʻlgani qayd etilgan. Qishloqdagi 5 ta xonadonda musulmon aholi istiqomat qilgan. Aholi bugʻdoy (450 akçe), arpa (180 akçe), yozgi ekinlar (70 akçe), echkilar va/yoki asalari uyalari (50 akçe) uchun 25% qatʼiy soliq stavkasi toʻlagan. Bundan tashqari, vaqti-vaqti bilan keladigan daromadlarga ham 50 akçe soliq solingan. Jami 900 akçe miqdorida soliq undirilgan.

1884-yilda amerikalik arxeolog Gottlieb Schumacher Maariyani („M’arri“ deb yozgan) „aholi yashamaydigan, keng maydonli tarqoq xarobalar mavjud, biroq arxeologik qiziqish uygʻotadigan hech qanday qoldiqlar topilmagan joy“ deya taʼriflagan. Arxeolog yana shuni taʼkidladiki, mazkur joy Arqub ar-Rahvaning sharqida joylashgan boʻlib, Arqub ar-Rahva Injildagi taxminiy Argob deb hisoblangan. Ikkala joy ham bir tepalik ustida qurilgani qayd etilgan. „M’arri“ nomi yaqin atrofdagi gʻorsimon hududda, pistadoshlar oilasiga mansub daraxt tagida dafn etilgan musulmon avliyosiga tegishli boʻlgan. Mahalliy Manazira qabilasiga mansub badaviylar mazkur joy yonbagʻirlarida tamaki, don va sabzavotlar yetishtirardi.

### 2024-yilgi Isroil bosqini
2024-yil dekabr oyida Isroil Suriya hududiga yana bir bor bostirib kirdi. 19-dekabr kuni Isroil harbiy kuchlari Maʼariyadagi suriyalik dehqonlarga oʻz dalalariga kirishi uchun toʻsqinlik qilgani haqida xabar tarqaldi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar
* Kafer el Ma-map; 21K
Maaraba

**Maaraba** () yoki **Moraba** Suriya janubida joylashgan qishloq. Maʼmuriy jihatdan Daraa muhofazasi tarkibiga kiradi. Daraadan sharqda joylashgan. Sharqda Bosra, shimolda Umm Valad, gʻarbda esa Gʻasm bilan chegaradosh.

2024-yil dekabr oyidan buyon shahar Isroil nazorati ostida.

## Tarixi
1596-yilgi Usmoniylar soliq roʻyxatlarida qishloq nomi *Maʼraba* tarzida qoʻllangan va Havron sanjogʻining Bani Nasiyya *[[nohiya]]si* tarkibiga kirgan. Qishloq aholisi 29 ta xonadon va 18 nafar boʻydoqdan iborat musulmonlar edi. Aholi qishloq xoʻjalik mahsulotlari uchun qatʼiy belgilangan 40% miqdoridagi soliq toʻlagan. Bu soliq bugʻdoy, arpa, yozgi ekinlar, echkilar, asalari uyalari va suv tegirmonidan olingan. Umumiy soliq miqdori  akçeni tashkil etgan.

Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Maaraba aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
* Map of town, Google Maps
* Bosra-map; 22M
Gruaja Shqiptare

**Gruaja Shqiptare** – Albaniyada 1928-yildan 1939-yilga qadar faoliyat yuritgan ayollar tashkiloti. Bu tashkilot davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlangan ayollar huquqlari tashkiloti hisoblanib, ayollar huquqlari boʻyicha hukumat siyosatini ilgari surish vazifasini bajargan.

## Tarixi
Umummilliy Gruaja Shqiptare tashkiloti tuzilishidan avval shu nom ostida bir nechta mahalliy ayollar huquqlari tashkilotlari faoliyat yuritgan. Albaniyada ayollar huquqlari harakati bir nechta shaharlik ziyoli ayollar, xususan, Sevasti Qiriazi va Parashqevi Qiriazi rahbarligida boshlangan edi, biroq bu harakat Birinchi jahon urushi sababli toʻxtab qolgan. Urushdan soʻng, Albaniya mustaqillikka erishgach, ayollar harakati qayta jonlandi. 1920-yilda shkoderlik Marie Çoba „Gruaja Shqiptare“ nomli mahalliy ayollar tashkilotini tuzdi. Keyinchalik shu nom ostida Korçë, Vlora va Tirana shaharlarida ham bir nechta mustaqil mahalliy tashkilotlar tashkil etildi. Garchi bu tashkilotlar bir xil nomda boʻlsa-da, ular bir-biridan mustaqil boʻlib, alohida-alohida faoliyat yuritgan.

Albaniya qiroli Zog I Albaniya ustidan nazoratni oʻz qoʻliga olgach, barcha siyosiy tashkilotlar, jumladan, mahalliy Gruaja Shqiptare ayollar tashkilotlari ham tarqatib yuborildi. 1928-yil oktyabr oyida esa barcha mahalliy tashkilotlarni birlashtirish maqsadida umummilliy ayollar tashkiloti tuzildi va unga ilgari mashhur boʻlgan Gruaja Shqiptare nomi berildi. Bu umummilliy tashkilot ilgari tarqatib yuborilgan barcha tashkilotlarni oʻz ichiga oldi, shuningdek, unda yangi boʻlimlarni ham tashkil etildi. Garchi bu tashkilotning asosiy vazifasi Qiroli Zog I siyosatini amalga oshirish boʻlsa-da, bu siyosat aslida radikal va ilgʻor davlat feminizmi edi. 1928-yilgi Fuqarolik kodeksi orqali ayollarga teng meros olish, ajrashish, taʼlim olish va mehnat qilish huquqlari taʼminlandi, shuningdek, majburiy nikohlar, haramlar va hijob taqiqlab qoʻyildi. Tashkilot qirolicha ona Sadije Toptani homiyligida faoliyat yuritgan, uning raisi esa shahzoda Senije Zogu boʻlgan.

## Manbalar
Al-Hojib

**Al-Hojib** () — Suriya shimolidagi Halab muhofazasida joylashgan shaharcha. As-Safira shimolida joylashgan. Janubda Xanasser bilan chegaradosh. 2004-yil holatiga koʻra, Al-Hojibda  kishi istiqomat qiladi.

## Manbalar
Kuvaya

**Kuvaya** () Suriya janubida joylashgan qishloq. Maʼmuriy jihatdan Daraa muhofazasi tarkibiga kiradi. Daraadan gʻarbda, Yarmuk daryosining shimolidagi yonbagʻirlarda joylashgan. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Kuvaya aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Tarixi
### Usmoniylar davri
1596-yilda Kuvaya Usmoniylar soliq roʻyxatlarida Havron qadasidagi Javlon Sharqiy *[[nohiya]]sining* tarkibida boʻlgani qayd etilgan. Qishloqda 8 ta xonadon va 2 nafar boʻydoqdan iborat musulmon aholi yashardi. Bugʻdoy (1500 akçe), arpa (900 akçe), yozgi ekinlar (200 akçe), echkilar va/yoki asalari uyalari (100 akçe) hamda vaqti-vaqti bilan olinadigan daromadlar (100 akçe) hisobidan 25 foizlik qatʼiy soliq stavkasi toʻlangan. Soliqning umumiy miqdori 2800 akçeni tashkil etgan.

1884-yilda amerikalik arxeolog Gottlieb Schumacher Kuvayani Yarmuk daryosi vodiysining shimoliy yonbagʻrida joylashgan „bir nechta loy va toshdan qurilgan qashshoq kulbalar“dan iborat joy deb taʼriflagan. Qishloq qisman badaviy boʻlgan Manazira qabilasiga tegishli edi. Ular bu yerda chodir qurib yashashar va qishloqdagi turar-joylardan oʻz gʻallalarini saqlash uchun omborxona sifatida foydalanishardi. Kuvayya atrofida anor bogʻlari, uzumzorlar, ekin maydonlari hamda xarobalar orasida joylashgan buloqlar bor edi. Schumacherning taʼkidlashicha, Manazira aholisi qishloq yerlariga „katta gʻayrat bilan ishlov berardi“. Ular qishloq atrofidagi qiyaliklarda arpa va bugʻdoy yetishtirar, qishloqqa yaqinroq joylarda hamda yaqin atrofdagi Vadi az-Zayyatin soyining quyilish joyida esa limon, uzum, anor va zaytun oʻstirardi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 

## Havolalar
* Kafer el Ma-map; 21K
Quba Mêrê Dîwanê

**Quba Mêrê Dîvanê** – dunyodagi eng katta yazidiylar ibodatxonasi. Armanistonning Armavir viloyatidagi Aknalich qishlogʻida joylashgan. Aknalich qishlogʻi Armaniston poytaxti Yerevandan 35 kilometr gʻarbda joylashgan. Qishloqda, shuningdek, 2012-yilda qad rostlagan sobiq Sovet Ittifoqining *Ziyorat* nomli ibodatxonasi ham mavjud.

## Arxitekturasi va ramziyligi

Ibodatxona 2019-yilning sentyabr oyida ochilgan, uning ochilish marosimida Armaniston Bosh vaziri oʻrinbosari va boshqa Armaniston rasmiylari ishtirok etgan.

Quba Mêrê Dîwanê ibodatxonasi Armanistonda ishlab chiqarilgan granit va Eron marmaridan qurilgan. Ibodatxonaning balandligi 25 metr boʻlib, markazdagi gʻishtli tomni oʻrab turgan yettita gumbazdan iborat, uning ichida seminariya va muzey mavjud. Ibodatxona Melek Tovus va Yazidiylik diniy taʼlimotining Yetti Farishtalariga bagʻishlangan. Melek-Tovus Yazidiylar muqaddas uchligini tashkil etuvchi eng muhim shaxs hisoblanadi. U panteonning barcha katta va kichik ilohiyliklarini boshqaradi. Melek-Tovus aslida Yazidiylar dinining mohiyati va maqsadidir.

Quba Mêrê Dîwanê ibodatxonasining eng baland gumbazi va uning atrofidagi yettita gumbaz farishtalar ramzi boʻlib, oltin quyoshli bezaklar bilan bezatilgan. Dizayn Iroqning shimoliy qismida joylashgan Yazidiylarning eng muqaddas ibodatxonasi Lalish ziyoratgohidan ilhomlanib yaratilgan. Ibodatxonaga yaqin joyda yazidiy qabristoni mavjud. IIbodatxona qarshisidagi haykal parkida Nobel mukofoti laureati Nadia Murod haykali, 1880-yillar oxirida Usmonlilarga qarshi kurashgan arman qoʻmondoni Andranik Ozanian sharafiga oʻrnatilgan haykal va *Yazidiy quyoshi* bilan oʻralgan Arman apostol xochi mavjud boʻlib, ular diniy totuvlikni ifodalaydi. Armaniston hukumatining ozchiliklar ishlari boʻyicha boʻlimi sobiq rahbari, etnograf Hranoush Kharatian ushbu loyihani Yazidiylarning dinlarini muassasalashtirishga qaratilgan kengroq urinishi sifatida koʻradi. Ushbu ibodatxona qurilishi orqali Yazidiylar uchun birinchi marotaba ruhoniy markaz tashkil etilgan.

## Manbalar
Hayot (ism)

**Hayot** ( — yashash, mavjud boʻlish, tiriklik yoki  — devor; hovliga tutash bogʻcha) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar va xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Hayot Gʻafforov — oʻzbek davlat arbobi;
* Hayot Naimov — aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti;
* Hayotxon Ortiqboyeva — oʻzbekistonli deputat, Oʻzbekiston Oliy Majlisi Senati aʼzosi.

## Familiya

* Hayotov
* Hayotova

## Manbalar
AFC U-16 Osiyo chempionati 2020

**2020-yilgi AFC U-16 chempionati** – Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (AFC) tomonidan har ikki yilda bir marta oʻtkaziladigan, Osiyoning 16 yoshgacha boʻlgan erkaklar milliy terma jamoalari uchun tashkil etiladigan xalqaro yoshlar futbol musobaqasining 19-nashri boʻlishi kerak edi. Musobaqa 2019-yil 17-sentyabrda AFC tomonidan mezbon sifatida tayinlangan Bahraynda oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi. Dastlab 2020-yil 16-sentyabrdan 3-oktyabrgacha boʻlib oʻtishi moʻljallangan chempionat COVID-19 pandemiyasi tufayli ikki marta keyinga qoldirildi.

AFC 2021-yil 25-yanvarda turnirning bekor qilinganini eʼlon qilgan va 2023-yilgi AFC U-17 Osiyo kubogi mezbonligi huquqini Bahraynga berdi.

Dastlab, turnirning eng yaxshi toʻrtta jamoasi AFC vakillari sifatida 2021-yilda Peruda oʻtkazilishi rejalashtirilgan U-17 Jahon chempionatiga yoʻllanma olishi kerak edi. Biroq, davom etayotgan COVID-19 pandemiyasi tufayli 2021-yilgi U-17 Jahon chempionati ham bekor qilindi. 2023-yilgi FIFA U-17 Jahon chempionatiga mezbonlik huquqi hamon Peruda saqlanib qolmoqda.

Ushbu musobaqa 16 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi oxirgi turnir boʻlishi kutilgan edi, chunki AFC 2023-yildan boshlab turnirni 16 yoshdan 17 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilar uchun oʻtkazishni taklif qilgan. Yaponiya amaldagi chempion edi.

## Saralash

Saralash bosqichi 2019-yil 14-22-sentyabr kunlari oʻtkazilgan. Bahrayn mezbon sifatida avtomatik ravishda saralangan holda, saralash bosqichida ham ishtirok etgan.

### Saralangan jamoalar
Quyidagi 16 ta jamoa final turniriga yoʻllanma olgan.

## Qur’a
Final turnirining qur’a tashlash marosimi 2020-yil 18-iyun kuni Malayziya vaqti bilan (UTC+8) soat 14:30 da Kuala Lumpurdagi AFC qarorgohida oʻtkazilgan. 16 ta jamoa toʻrtta guruhga boʻlindi, har bir guruhda toʻrttadan jamoa boʻldi. Jamoalar 2018-yilgi AFC U-16 chempionatining final turniri va saralash bosqichidagi natijalari asosida saralangan. Mezbon Bahrayn avtomatik ravishda saralanib, qur’a tashlashda A1 oʻrniga joylashtirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* , the-AFC.com
* AFC U-16 Championship 2020, statistika.the-AFC.com sayti
Python Software Foundation

**Python dasturiy taʼminot fondi** (**PSF**) 2001-yil 6-martda ishga tushirilgan Python dasturlash tilini, yaratish va targʻib qilishga bagʻishlangan notijorat tashkilotdir. Jamgʻarmaning vazifasi *Python hamjamiyatini* rivojlantirishdan iborat boʻlib, Python hamjamiyatidagi turli tadbirlar, jumladan, yirik Python amallarini ishlab chiqish, intellektual mulkni boshqarish, ishlab chiquvchilar konferensiyalarini tashkil etishdan iborat boʻlib, PyCon va mablagʻ olish uchun javobgardir.

Python dasturiy taʼminot fondi 2005-yilgi nufuzli Computerworld Horizon mukofotini „ eng zamonaviy“ texnologiyalar uchun qoʻlga kiritdi.

## Manbalar

## Havolalar
Python Software Foundation
Banan (Suriya)

**Banan** () — Halab muhofazasida joylashgan shaharcha. Shaharcha xuddi shu nomdagi nohiyaning maʼmuriy markazi hisoblanadi. As-Safira okrugi tarkibiga kiradi.
## Geografiyasi
Shaharcha Sabxat al-Jabbulning janubi-gʻarbiy tomonida, dengiz sathidan 508 metr balandlikda joylashgan. Shaharcha Halabdan 23 km janubi-sharqda, poytaxt Damashqdan esa 282 km uzoqlikda joylashgan.
## Aholisi
2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Banan aholisi  kishini tashkil qilgan boʻlib, ulardan  nafari erkaklar,  nafari esa ayollar edi.
## Transporti
Shaharchada Halab xalqaro aeroporti joylashgan.
## Manbalar
Hayit (ism)

**Hayit** ( — bayram, tantana) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar va xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Hayit Amin — Buxoro viloyatida faoliyat koʻrsatgan yirik qoʻrboshi;
* Hayitali Nizomiddinov — taniqli oʻzbek teatr aktyori. Doʻstlik ordeni sohibi;
* Hayitboy Ergashev — oʻzbekistonlik oʻqituvchi; Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi;
* Hayitgul Yoʻldosheva — oʻzbekistonlik oʻqituvchi; Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi;
* Hayitjon Alimova — oʻzbekistonlik para dzyudochi;
* Hayitmat Bogʻbekov — yogoch oʻymakori, Oʻzbekiston xalq ustasi;
* Hayitmurod Farmonov — sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi;

## Familiyalar

* Hayitov
* Hayitova

## Manbalar
Ikkinchi Dongola jangi

**Ikkinchi Dongola jangi** yoki **Dongola qamali** – 652-yilda Roshidun xalifaligining dastlabki arab qoʻshinlari va Mukurra qirolligi oʻrtasida kechgan harbiy toʻqnashuv. Jang musulmonlarning Nubiyaga yurishlariga yakun yasadi, musulmon dunyosi va nasroniy xalqi oʻrtasida tarixiy savdo va tinchlik aloqalarini oʻrnatdi. Natijada, Mukurra keyingi 500 yil davomida Nubiyada hukmronlik qilgan kuchga aylandi.

## Tarixi
Mukurra qirolligi va Roshidun xalifaligining Misr viloyati oʻrtasidagi munosabatlar 642-yilda boʻlib oʻtgan Birinchi Dongola jangidan keyin yomonlashgan. Arablar magʻlub boʻlgach, Nubiyadan ortga chekinishdi va 645-yilga kelib bir oz muddat tinchlik oʻrnatildi. XIV asrda yashagan Arab-Misr tarixchisi al-Maqriziyning yozishicha, Mukurra oʻrtada tuzilgan sulhni buzgan. Shundan soʻng, Misrning ikkinchi hokimi Abdulloh ibn Saʼd Mukurrani boʻysundirish uchun yurish boshlagan. Bu vaqtda shimoliy va markaziy Nubiya Mukurra qiroli Qalidurut ostida birlashgan edi.

Arxeologik topilmalar Dongola VII asrda mustahkam shahar boʻlganligini koʻrsatadi. Shahar devorlarining balandligi kamida , poydevor qismining kengligi , minoralar bilan mustahkamlangan edi. Minoralarining kengligi 6 metr. Shimoliy devorida yana 2 ta minora bor edi. Biroq ushbu minoralar 652-yilda sodir boʻlgan qamaldan keyin qurilgan boʻlishi mumkin.

## Manbalar
Rasm an-Nafl

**Rasm an-Nafl** () Halab muhofazasining as-Safira okrugi tarkibidagi qishloq. Halab shahri chekkasida joylashgan.

2004-yilgi Suriyada aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi  kishini tashkil qilgan.

Suriya fuqarolar urushi davomida isyonchilar tarafdori boʻlgan faollar Rasm an-Nafl qishlogʻida 208 nafar tinch aholi halok boʻlganini ta’kidlashdi. Ular Suriya hukumati, Livan Hizbullohi va Liva Abu al-Fazal al-Abbos guruhlarini 2013-yil 22-iyun kuni qishloqqa bostirib kirishda va qotilliklarni sodir etishda ayblashdi.
## Manbalar

## Havolalar
* https://web.archive.org/web/20170210042432/http://www.suriyehaberajansi.com/hizbullahin-rasm-al-nafl-katliami-191-sivil-vahsice-katledildi--181h.htm
* https://sn4hr.org/public_html/wp-content/pdf/english/shia'a-en.pdf
Usoma bin Zayd yurishi

**Usoma ibn Zayd yurishi** dastlabki musulmon xalifaligi tomonidan Usoma ibn Zayd boshchiligida 632-yilning iyun oyida amalga oshirilgan harbiy yurish boʻlib, musulmon qoʻshinlari Vizantiya imperiyasining Suriya hududiga bostirib kirgan. Ushbu yurish Mu’ta jangidan uch yil oʻtib amalga oshirilgan.

Vidolashuv hajidan soʻng islom paygʻambari Muhammad Usoma ibn Zaydni Vizantiya imperiyasiningBalqa hududiga amalga oshiriladigan yurishga qoʻmondon etib tayinladi. Muhammad Usomani Mu’ta jangida shahid boʻlgan musulmonlar, jumladan, Usomaning otasi va Muhammadning asrab olgan oʻgʻli Zayd ibn Horisaning oʻlimi uchun qasos olish uchun Suriyaga yubordi.

Usoma ibn Zaydning yurishi muvaffaqiyatli yakunlandi va uning qoʻshini Vizantiya hududiga muvaffaqiyatli bostirib kirgan birinchi musulmon kuchga aylandi. Shu tariqa Levant hamda Misrning musulmonlar tomonidan zabt etilishi uchun yoʻl ochildi. Har ikkala muvaffaqiyatli yurishlar ham Usoma ibn Zaydning hayotlik davrida amalga oshirilgan.

## Manbalar
Ablah

**Ablah** (; ) — Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Qishloq Aqil togʻlari bilan oʻralgan vodiyda, Shahba suv omboridan  shimoli-sharqda, Axtarindan  janubda, Halab shahridan esa deyarli  shimoli-sharqda joylashgan.

Qishloq maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Axtarin nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloqdan  shimoli-gʻarbda Tall Tana,  janubi-sharqda esa Hezvan joylashgan. 2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Ablah aholisi 517 kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Haritan

**Haritan** (, shuningdek **Huraytan** yoki **Hreitan**) Suriya shimolida joylashgan shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Halab muhofazasining Simeon togʻi okrugi tarkibiga kiradi. Halabdan shimoli-gʻarbda joylashgan. Shimolda Ratyan, Bayanoun va Mayer, gʻarbda Anadan, Yaqid al-Adas, janubda Kafr Hamrah, sharqda esa Shayx Najjar bilan chegaradosh.

Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Haritan aholisi  kishini tashkil qilgan.
## Manbalar
Al-Ehson masjidi

**Al-Ehson masjidi** – Vyetnamning An Giang provinsiyasi An Phu shaharchasidagi masjid.

## Tarixi
Masjid 1937-yilda aholisi asosan musulmon tyamlardan iborat boʻlgan qishloqda qurilgan. 1992-yilda taʼmirlangan.

## Arxitekturasi
Masjid bir qavat. Shuningdek, bitta mezonindanni ham mavjud. Ichki qismi qandillar va tosh ustunlar bilan bezatilgan. Masjid binosi majmuasi yonida |musulmonlar qabristoni bor.

## Manbalar
Oggy and the Cockroaches

***Oggy and the Cockroaches*** (, tarjimasi „Oggy va Tarakanlar“) – Fransiya animatsion televizion seriali. Yaratuvchisi Jean-Yves Raimbaud boʻlib, ushbu multserial France 3 telekanalida namoyish etilgan.

## Qahramonlar

* **Oggy** – koʻk mushuk.
* **Dee Dee** – semiz tarakan.
* **Marky** – baland tarakan.
* **Joey** – kichkina binafsha tarakan.
* **Jack** – yashil mushuk.
* **Bob** – jigarrang buldog va Oggyning qoʻshnisi.
* **Olivia** – oq mushuk va Oggyning qiz doʻsti.
* **Monica** – Oggyning egizak opasi.
* **Lady K** – och sariq tarakan.
* **Pit** – kuchli kulrang it.
* **Bobette** – Bobning qizi.

## Filmlar

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Heliopolis jangi

**Heliopolis** yoki **Ayn Shams** jangi 640-yilda arab musulmon qoʻshinlari hamda Vizantiya kuchlari oʻrtasida Misr nazoratini qoʻlga olish uchun kechgan hal qiluvchi jang. Bu jangdan keyin bir nechta kichik toʻqnashuvlar boʻlib oʻtgan boʻlsa-da, aynan shu jang Vizantiya hukmronligining Misrdagi taqdirini hal qilib berdi va musulmonlarning Vizantiyasi Afrikasidagi Eksarxatini zabt etishiga yoʻl ochdi.

## Islom fathlari haqida maʼlumot
632-yil 8-iyunda paygaʼmbar Muhammad vafot etgach, islom butun Arabiston yarim orolini amalda birlashtirgan edi. Keyingi 12 yil ichida dastlabki ikki xalifa hukmronligi ostida Islom xalifaligi vujudga keldi va bu xalifalik Sosoniylar imperiyasining barcha hududlarni va Vizantiya imperiyasining sharqiy hududlarini qoʻlga kiritdi. Musulmon xalifaligi kengayishda davom etdi va VIII asr boshlariga kelib, gʻarbda Atlantika okeanidan sharqda Markaziy Osiyoga qadar kengaydi.

Birinchi xalifa Abu Bakr hukmronligi davrida yangi islom davlatining qulashiga sabab boʻladigan tartibsizliklar va qoʻzgʻolonlarning oldini olish uchun kuch ishlatildi va Sosoniylar imperiyasi hududiga dastlabki bosqinlar uyushtirildi. Ammo qoʻshni imperiyalarga qilingan har tomonlama hujum ikkinchi xalifa Umar boshqaruvi ostida amalga oshirildi. Mintaqaning ikki anʼanaviy asosiy kuchi Vizantiya va Sosoniylar imperiyasi 20 yildan ortiq davom etgan toʻqnashuvlarda bir-birini izdan chiqargan edi. 630-yillarga kelib, Sosoniylar Fors imperiyasi fuqarolar urushiga botgan, Vizantiya esa yoshi oʻtgan imperator Herakleios boshchiligida eski raqibiga qarshi kurashda ishchi kuch va resurslarini yoʻqotib, yangi qayta zabt etilgan sharqiy viloyatlarida hokimiyatini tiklashga qiynalayotgan edi. Ikki davlat shu tariqa jiddiy ichki tartibsizliklar girdobida edi va shu sababli ham musulmon yerlarining kengayishini toʻxtata olmadi, ularning birinchi zarbalaridan oʻzlarini tiklay olmadi. Biroq xalifa Umarning boshidanoq Sosoniylar va Vizantiya imperiyalarini zabt etishni maqsad qilganligi yoki faqatgina ularni bostirishga harakat qilib, imperiyaning zaifligini sezgach, toʻliq hujumga oʻtganligi nomaʼlum.

## Manbalar
Ein at-Tal

**Ein at-Tal lageri** () yoki **Handarat lageri** Handarat qishlogʻi yaqinida joylashgan boʻlib,  maydonni egallagan falastinlik qochqinlar istiqomat qiladigan lager. Lager Halabdan  shimoli-sharqda joylashgan. Urushdan oldingi davrda lagerdagi aholi soni 7000 nafarga yaqin edi. Halab jangi paytida lagerning barcha aholisi koʻchirib yuborildi. Lager esa jiddiy shikastlandi.
## Manbalar
Husayd jangi

**Husayd jangi** – milodiy 633-yilda al-Qaʼqo ibn Amr at-Tamimiy boshchiligidagi Roshidun xalifaligining nasroniy arab va sosoniy qoʻshinlariga qarshi boʻlib oʻtgan jang. Roshidun qoʻshini hal qiluvchi jangda ittifoqchi kuchlar armiyasini magʻlub etgan, jangda ishtirok etgan barcha ittifoqchi qoʻshin qoʻmondonlari halok boʻlgan.

## Jang
Al-Qaʼqo qoʻshinlari Husaydda Zarmahr bilan, Abu Laylo esa Xanafisda Ruzbih bilan uchrashganda, Qaʼqo darhol oʻz qoʻshinlariga oldinga harakatlanishga buyruq berdi. Biroq Xolidning koʻrsatmasi boʻyicha bu ish dushman kuchlari bilan uchrashganda amalga oshirilishi kerak edi. Zarmahr bunga javoban darhol Abu Laylo qoʻshinlari tomonidan toʻsib qoʻyilgan Ruzbihdan yordam soʻradi va undan Abu Layloga qarshi jang qilish oʻrniga oʻz qoʻshinlarini qoʻllab-quvvatlashini iltimos qildi. Zarmahrni shaxsan Qaʼqoning oʻzi, Ruzbihni esa Ismoh oʻldirdi. Shundan soʻng, musulmonlar hujumga oʻtishdi. Forslar va ularning ittifoqchilari esa Xanafisga chekinishga majbur boʻlishdi.

## Manbalar
Kafr Hamrah

**Kafr Hamrah** (, shuningdek **Kfar Hamra**) Suriya shimolida joylashgan qishloq. Maʼmuriy jihatdan Halab muhofazasi tarkibiga kiradi. Halabning shimoli-gʻarbiy chekkasida joylashgan. Shimolda *[[nohiya]]* maʼmuriy markazi Huraytan, shimoli-gʻarbda Anadan, gʻarbda esa Maarrat al-Atiq va Babis bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Kafr Hamrah aholisi  kishini tashkil qilgan.

Oʻtmishda qishloqda juda goʻzal binolar mavjud boʻlib, bir nechta badavlat oilalar shu qishloqda istiqomat qilardi. Qishloqda qurilgan villalar ***Rim uslubidagi*** hashamatli inshootlar boʻlgan. Oʻsha vaqtlar istiqomat qilgan oilalar koʻchmas mulk sohasida ishlagan. Hududda bir qancha ***kompaniyalar va sanoat muassasalari*** ishlagan.
## Manbalar
Nafia

**Nafia** () – Suriya janubida joylashgan qishloq. Maʼmuriy jihatdan Daraa muhofazasi tarkibiga kiradi. Daraadan gʻarbda joylashgan. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Nafia aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Tarixi
1884-yilda amerikalik arxeolog Gottlieb Schumacher Nafiani tosh va loydan qurilgan oʻttiz beshta kulbada istiqomat qiluvchi taxminan 160 nafar musulmon yashaydigan qishloq deb tasvirlagan. Qishloq Javlan (Golan tepaliklari) sharqidagi toshloq hududda hozirgi hududidan biroz balandroq joyda joylashgan edi. Qishloq tuprogʻi unumdor boʻlib, ekin maydonlari sharqda Nahr al-Allan daryosigacha yoyilgan edi. Schumacher qishloq atrofidagi qadimiy va nisbatan zamonaviy turar-joylarning sezilarli xarobalarini koʻrib, bu yerning oʻtmishda ancha muhim ahamiyatga ega boʻlganini taxmin qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
* Kafer el Ma-map; 21K
Zaynulla Rasulev masjidi

**Zaynulla Rasulev masjidi** () Rossiya Federatsiyasining Boshqirdiston Respublikasi, Uchali shaharchasidagi Tsarskoye Selo tumanida joylashgan masjidlardan biri.

Masjid Zaynulla Rasulev sharafiga nomlangan.

## Yana qarang

* Rossiyada islom
* Rossiyadagi masjidlar roʻyxati
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
An-Naima

**An-Naima** (), shuningdek, **an-Naime** yoki **Elnayma**, Suriya janubida joylashgan qishloq. Maʼmuriy jihatdan Daraa muhofazasi tarkibiga kiradi. Daraadan sharqda joylashgan. Shimoli-gʻarbda Ataman, sharqda esa Saida bilan chegaradosh.

## Tarixi
1596-yilgi Usmoniylar soliq roʻyxatlarida qishloq nomi *Nuayma* tarzida qoʻllanib, Havron qadasining Butayna *[[nohiya]]si* tarkibiga kirgan. Aholisi 35 xonadon, 12 boʻydoqdan iborat musulmonlar edi. Aholi qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, jumladan, bugʻdoy, arpa, yozgi ekinlar, echkilar va asalari uyalaridan 40% qatʼiy belgilangan soliq toʻlagan. Bundan tashqari, vaqti-vaqti bilan boshqa daromadlardan ham soliq olingan. Umumiy soliq miqdori  akçeni tashkil etgan. XIX asr boshlarida qishloq butunlay tashlandiq holatga kelgan edi. 1838-yilda Eli Smith ushbu joy Haj yoʻlining gʻarbida joylashgani va vayronaga aylanib qolganini qayd etgan.

1850-yillarda, gʻalla yetishtirish qayta avj olgan paytda, Damashq va Yevropa bozorlarida oʻsib borayotgan talabni qondirish maqsadida qishloqni Daraa shahri aholisi qayta barpo etgan.

Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda an-Naima aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 

## Havolalar
* Map of town, Google Maps
* Deraa-map, 22L
Ahras

**Ahras** (, shuningdek **Ehras**, **Ihras**, **Ahrez** yoki **Ehrez**) — Suriya shimoli-gʻarbida, Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. Maʼmuriy jihatdan Azaz okrugining Tell Rifaat nohiyasi tarkibiga kiradi. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, qishloq aholisi  kishini tashkil qilgan. Gʻarbda Kafr Naya, shimolda Tell Rifaat, shimoli-sharqda Herbel, sharqda Maarat Umm Havsh, janubi-sharqda Tell Qarah, janubda esa Tell Jabin bilan chegaradosh.
## Manbalar
Nasib (Suriya)

**Nasib** () – Daraa muhofazasining Daraa okrugida joylashgan qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Nasib aholisi  kishini tashkil qilgan. Suriya va Iordaniya chegarasidagi Nasib chegara oʻtkazish punkti ushbu qishloq yaqinida joylashgan.

## Tarixi
Gottlieb Schumacher 1897-yilda qishloqda 50 ta uy va 200 nafar aholi yashagani haqida yozib qoldirgan. Qishloq aholisi unumdor yerlarga ega boʻlsa-da, suv tanqisligidan aziyat chekardi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
* Deraa-map, 22L
Upsala masjidi

**Upsala masjidi** () – Shvetsiyaning Upsala shahri Kapellgärdet mahallasida joylashgan kichik, lekin odamlar tez-tez tashrif buyuradigan masjid. Qurilish vaqtida uni dunyodagi eng shimoliy masjid deya notoʻgʻri daʼvo qilingan (aslida Sankt-Peterburgdagi masjid bu unvonga ega edi). Biroq, u hali ham Shvetsiyadagi eng shimoliy masjid hisoblanadi.

Upsala shahrida yana bir kichik masjid mavjud boʻlib, u Gottsunda markazi yaqinidagi Bandstolsvägen 28-manzilda joylashgan.

## Tarixi
2015-yilning 1-yanvarida masjidga molotov kokteyli bilan hujum uyushtirilgan.

## Yana qarang

* Shvetsiyada Islom

## Manbalar
Usmon masjidi

**Usman masjidi** (shuningdek, „Othman“ masjidi yoki „Mosquée de Othmane“ nomi bilan ham tanilgan) – Fransiyaning Lion yaqinidagi Villeurbanne shahrida joylashgan va barcha mazhabdagi musulmonlar uchun ochiq boʻlgan masjid. Masjid 2006-yil 1-aprelda ochilgan.

## Tarixi
Uch qavatli bu masjid 1200 kvadrat metr maydonni egallaydi va fransuz musulmonlari tomonidan xayriya qilingan mablagʻlar hisobiga qurilgan. Masjid majmuasida katta kutubxona va 250 nafar talabaga moʻljallangan arab maktabi mavjud. Masjid 2006-yil 1-aprelda ochilgan va barcha mazhabdagi musulmonlar uchun ochiq.

## Manbalar

## Havolalar

*
Pushti masjid

**Pushti masjid** (shuningdek, **Dimaukom masjidi** () nomi bilan ham tanilgan) – Filippinning Maguindanao provinsiyasi Datu Saudi Ampatuan munitsipalitetidagi masjid.

## Tarixi
Masjid qurilishi oʻsha paytdagi mer Samsudin Dimaukom tomonidan moliyalashtirilgan. Masjid qurilgan yer hokim oilasining mulki edi. Xristian ishchilari tomonidan birdamlik va dinlararo birodarlik ramzi sifatida qurilgan. 2014-yilda Ramazon oyida ochilgan.

## Arxitektura va dizayni
Dimaukom masjidi pushti rangga boʻyalgan fasadi bilan ajralib turadi. Pushti tinchlik va sevgini anglatadi. 
## Manbalar
Zhora Harutyunyan

**Zhora „Gevorg“ Saghateli Harutyunyan** (; 1928-yil 7-sentyabrda Yerevanda tugʻilgan – 2002-yil 10-yanvar Yerevanda vafot etgan) – arman yozuvchisi, dramaturg va teatr rejissyori. „Armanistonning taniqli sanʼat faoli“ unvoni, „Hurmat belgisi“ ordeni, Armaniston Davlat mukofoti, „Gabriel Sundukian“ va „Artavazd“ mukofotlari bilan taqdirlangan. Teatr sohasidagi faoliyati davomida uning birinchi tarafdorlaridan biri Vardan Ajemian boʻlgan.

Harutyunyan koʻplab komediyalar va pyesalar muallifi boʻlib, ular Armanistonda va xorijda sahnalashtirilgan. Shuningdek, Harutyunyan Armaniston dramaturglar uyushmasini boshqargan. SSSR Adabiyot jamgʻarmasining Armaniston boʻlimiga rahbarlik qilgan. Armaniston Yozuvchilar uyushmasi qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

## Yoshlik yillari
Zhora Harutyunyan 1946-yilda Yerevan tibbiyot kollejini, 1962-yilda esa Yerevan tibbiyot institutini tamomlagan.

1950–1965-yillarda Yerevanning turli tibbiyot muassasalarida faoliyat yuritgan. 1964-yilda SSSR adabiy fondi Armaniston boʻlimi poliklinikalariga bosh shifokor etib tayinlangan. 1965-yilda SSSR Adabiyot jamgʻarmasi Armaniston boʻlimi direktori lavozimiga tayinlanib, ushbu lavozimda 1965-yilga qadar xizmat qilgan. Zhora Harutyunyan, shuningdek, Armaniston Yozuvchilar uyushmasining ham aʼzosi edi.

## Ishlari
Zhora Harutyunyan koʻplab pyesalar, jumladan, „*Patient № 199*“, „*In the world of flowers*“, „*Heart Disease*“, „*Ghazar goes to War*“, „*Fortunate People*“, „*Crossroad*“, „*Your Final Destination*“, „*It was Sunny June*“, „*In Our Age*“ va boshqa asarlar muallifi hisoblanadi. Uning pyesalari Janubiy Kavkaz, Markaziy Osiyo, Rossiya, Vengriya, Bolgariya kabi sobiq SSSR va Yevropaning turli mamlakatlarida sahnalashtirilgan. 2008-yilning kuzida, Zhora Harutyunyan tavalludining 80 yilligi munosabati bilan, uning soʻnggi asari „*Mr. Shmo and Friends*“ xalq artisti Yervand Ghazanchyan tomonidan H. Paronyan nomidagi musiqali komediya teatrida sahnalashtirilgan.

## Manbalar
Busan al-Fatoh masjidi

**Busan al-Fatoh masjidi** – Janubiy Koreya Busan shahri Geumjon okrugi Namsan-dongda joylashgan masjid.

## Tarixi, arxitekturasi, transport
Masjid 1980-yilda Liviya xayriyalari bilan hisobiga qurib bitkazilgan.

Yaqin Sharq meʼmoriy uslubida oq rangda qurilgan. Ichida kutubxona ham mavjud.

Masjidga Busan metropolitenining Dusil stansiyasidan piyoda borish mumkin.
## Manbalar
Zari Elmassian

**Zaruhi Elmassian** (1906-yil 12-oktyabrda tugʻilgan – 1990-yil 6-fevralda vafot etgan), **Zari Elmasian** nomi bilan mashhur, keyinchalik **Zaruhi Elmassian Vartian** nomi bilan ham tanilgan, amerikalik qoʻshiqchi, 1930-yillarda Gollivud musiqiy filmlari, jumladan, „*The Wizard of Oz*“ filmidagi ishtiroki bilan mashhur.

## Yoshlik yillari
Zaruhi Elmassian Massachusets shtatining Lynn shahrida John Elmassian va Satenig Aloojian Elmassianlar oilasida dunyoga kelgan. Uning ota-onasi Armanistonda tugʻilgan. Singlisi Alice tugʻilgunga qadar oila Kaliforniyaning Fresno shahriga koʻchib oʻtgan. Zaruhi dastlab Fresno shtat kollejida, keyinchalik Janubiy Kaliforniya universitetida, shuningdek, Eastman musiqa maktabi hamda Yangi Angliya musiqa konservatoriyalarida tahsil olgan.

## Mehnat faoliyati
Elmassian 1929-yilda radio dasturida qoʻshiq kuylagan. Shuningek, 1930–1932-yillarda San-Fransisco operasida *Hansel und Gretel*, *Manon*, *Tanxayzer* va *[[Carmen]]* spektakllarida ham ishtirok etgan. Keyinchalik Los-Anjeles operasida ham kuylagan. 1930–1940-yillar davomida Kaliforniyada faol tarzda konsertlarda oʻz ijrolarini amalga oshirgan, shuningdek, cherkovda ham yakkaxon tarzda kuy ijro qilgan.

Elmassian Los-Anjelesdagi St. James arman apostol cherkovi musiqiy direktori boʻlib xizmat qilgan. Bundan tashqari professional ayol musiqachilar uchun tashkil etilgan *Dominant Music Club* aʼzosi ham boʻlgan.

U turmush oʻrtogʻi bilan birgalikda Ovanes Tumanyanning asari va Armen Dikranyanning „Anoush“ operasiga asoslangan arman tilidagi musiqiy melodramada bosh rolni ijro etgan.

## Shaxsiy hayoti
Elmassian 1942-yilda Nevada shtatining Las Vegas shahrida kino muharriri Setrag Vartian bilan oila qurgan. Vartian 1986-yilda, oʻzi esa 1990-yilda Los-Anjelesda 83 yoshida vafot etgan. Vartianlarning qabri Inglewood Park qabristoniga qoʻyilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* A 1939 photograph labeled „Radio singer Zaruhi Elmassian“ in the University of Washington collections
Knarik Vardanyan

**Knarik Grigori Vardanyan** (; 1914-yil 24-noyabrda tugʻilgan –1996-yil 25-dekabrda vafot etgan) – Armaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi aristi, rassom va bosmachi. 1967-yilda Armaniston SSRda xizmat koʻrsatgan artist unvoni bilan taqdirlangan.

## Hayoti
Knarik Vardanyan 1914-yil 24-noyabrda Rossiya imperiyasining Kavkaz vitse-qirolligi Aleksandropol uyezdining Kaftarli qishlogʻi (hozirgi Panik)da dunyoga kelgan.

Vardanyan 1933-yilda Leninakan qurilish texnika kollejini (hozirda Gyumri davlat texnika kolleji deb ataladi) tamomlagan. Soʻngra 1933-yildan 1934-yilga qadar arxitektor Aleksandr Tamanianning arxitektura studiyasida yordamchi boʻlib ishlagan. 1941-yilda Panos Terlemezyan nomidagi davlat tasviriy sanʼat kollejini tamomlagan. Keyinchalik, 1950-yilda Yerevan davlat tasviriy sanʼat va teatr institutini tamomlagan. 1950-yildan 1952-yilgacha Moskvadagi Arman madaniyati uyining rassomlik boʻlimida BV Yoganson qoʻl ostida tahsil olgan.

1942-yildan 1944-yilga qadar Vardanyan Hovhannes Tumanyan nomidagi Yerevan qoʻgʻirchoq teatrida bosh rassom boʻlib faoliyat koʻrsatgan va bir qator spektakllar yaralishiga yordam bergan. 1950-yildan boshlab Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi (KPSS) aʼzosiga aylangan. Keyinchalik Vardanyan opera qoʻshiqchisi Davit Poghossian bilan oila qurgan (1911–2004).

Vardanyan asarlarida ishchi odamning kundalik hayoti mavzusiga murojaat qilgan. 1960–1970-yillarda esa uning chizmalari va rang palitrasi tabiatni aks ettirishga yoʻnaltirilgan holda oʻzgara boshlagan. Uning shaxsiy koʻrgazmalari Yerevan (1965, 1978, 1981), Leninakan (1981), Kirovakan (1981), Yeghegnadzor (1982) va Tbilisida (1982) boʻlib oʻtgan. Vardanyanning koʻplab sanʼat asarlari muzey kolleksiyalarida, shu jumladan, Armaniston Milliy galereyasida saqlanadi.

Knarik Vardanyan 1996-yil 25-dekabrda Armanistonning Yerevan shahrida vafot etgan.

## Manbalar
Arevik Tserunyan

**Arevik Tserunyan** (; 1987-yil 6-avgustda Yerevanda tugʻilgan) – arman rassomi.

## Biografiyasi
Arevik Tserunyan 1987-yilda Armanistonning Yerevan shahrida dunyoga kelgan. Dastlab Yerevan davlat lingvistik universitetida ingliz, ispan va pedagogika fanlari boʻyicha bakalavr darajasini olgan. Keyinchalik Yerevan davlat tasviriy sanʼat akademiyasida (YSAFA) masgistratura bosqichini tamomlagan. Magistraturada oʻqish davrida Fransiyaning Marsel shahridagi École Supérieure des Beaux-Arts maktabida bir semestr davomida tahsil olgan. Yerevan davlat tasviriy sanʼat akademiyasida chizmachilik va rang-tasvir boʻyicha tahsil olgan. Rassom oʻz asarlarida gʻarb impressionizmi va arman post-impresionistik uslublari – konstruktivizm hamda postsovet davri sanʼat oqimlarini rus akademik maktabi taʼsirida uygʻunlashtirgan. Magistraturaning ikkinchi yilida Bolgariya ertaklari kitobiga illyustratsiyalar tayyorlash boʻyicha buyurtma olgan va bu kitob keyingi yili nashr etilgan.

2013–2015-yillarda Tserunyan Bostondagi Tufts universiteti qoshidagi Tasviriy sanʼat muzeyi maktabida (SMFA at Tufts) Tasviriy sanʼat magistri dasturiga oʻqishga kirgan va shu vaqt mobaynida kollaj, haykaltaroshlik va moda yoʻnalishida, shuningdek, yirik miqyosdagi installyatsiyalar yaratish orqali yangi sanʼat shakllarini oʻrganishni boshlagan. Tuftsdagi Tasviriy sanʼat muzeyi maktabini tamomlaganidan soʻng chizmachilik faniga kirish darslarini loyihalash va ularni oʻqitish boʻyicha aspirantura stipendiyasiga ega boʻlgan. Shu bilan birga Massachusets shtatining Watertown shahridagi Amerika arman muzeyida kurator yordamchisi sifatida faoliyat yuritgan va oʻzining birinchi yakka koʻrgazmasi – haykaltaroshlik installyatsiyasi va „*The Lost Empire*“ nomli ishini namoyish qilgan.

2016-yilda Tserunyan Yerevandagi Danielyan Art studiyasida bolalar va kattalar sanʼati boʻyicha oʻqituvchi boʻlib faoliyat olib borgan. 2016-yil 24–25-dekabr kunlari Armaniston Rassomlar uyushmasida (Yerevan) „*Terror*“ nomli shaxsiy koʻrgazmasi boʻlib oʻtgan.

## Manbalar
Vika Martirosyan

**Vika Martirosyan** (), tugʻilgan paytidagi ismi **Viktorya Ashoti Martirosyan** (; 1985-yil 15-fevral, Yerevan, Armaniston SSR, SSSR) – arman xoreografi, raqqosa.

## Biografiyasi
Vika Martirosyan 1985-yil 15-fevralda Armaniston SSSRning Yerevan shahrida rassomlar oilasida dunyoga kelgan. Uning ota-onasi „Tatul Altunyan davlat ashula va raqs ansambli“ solistlari, singlisi esa oʻzi singari raqqosa.

### Taʼlimi
Martirosyan 1991-yildan 1994-yilga qadar Hovsep Shamamyan nomidagi „Barakamutyun“ raqs ansamblida tahsil olgan. 1992-yilda Nelson Stepanian nomidagi 119-sonli fransuz immersion oʻrta maktabiga oʻqishga kirgan va oʻsha yerni tamomlagan. 1994-yilda Yerevan raqs sanʼati davlat kollejining klassik raqs boʻlimida tahsil olgan. 2013–2018-yillarda Khachatur Abovyan nomidagi Armaniston davlat pedagogika universitetining raqs fakultetida sirtqi boʻlimda oʻqigan va bakalavr darajasini bilan olgan.

## Karyerasi
2003-yilda kollejni tamomlab, A. Spendiaryan nomidagi Milliy akademik opera va balet teatriga balet aktrisasi sifatida ishga qabul qilingan. U yerda besh yil davomida ishlab, „Amaras“ raqs ansamblining badiiy rahbari sifatida faoliyatini davom ettirgan. Ushbu ansamblga 1995-yil 25-oktyabrda uning otasi Ashot Martirosyanning tashabbusi bilan Artsaxdagi cherkov nomi bilan asos solingan. 2015-yil 25-oktyabrda Akademik opera va balet teatrida „Amaras“ raqs ansamblining 20 yilligiga bagʻishlangan yakkaxon konsert boʻlib oʻtdi. Tadbirda Armaniston shou-biznesi vakillari, jumladan, Silva Hakobyan, Arame, Eric, Hripsime Hakobyan, Martin Mkrtchyan, Christine Peplyan, Gevorg Martirosyan va boshqalar ishtirok etgan. 2017-yil 2-may kuni „Amaras“ raqs ansamblining rejissyor Artyom Abovyan tomonidan suratga olingan shaxsiy videoroligi namoyish etildi. 2018-yil 10-iyulda Gabriel Sundukyan nomidagi Milliy akademik teatrda „Amaras“ raqs ansamblining „*Treasures of Amaras*“ (Amaras xazinalari) deb nomlangan raqs spektakli boʻlib oʻtdi. Ushbu musiqiy chiqishda turli yoshdagi 380 nafar raqs guruhi talabalari ishtirok etdi. 2021-yil fevral oyida AMARAS DANCE STUDIOning yangi studiyasi tashkil etildi.

## Manbalar