Idalia to'foni

**Idalia toʻfoni** 2023-yilda Atlantika boʻroni paytida Shimoliy Floridada sodir boʻlgan(Janubiy-sharqiy Qoʻshma Shtatlarda) katta zarar keltirgan 4-guruh turiga mansub boʻron hisoblanadi. „Uchinchi dovul“ deb atalgan boʻron 2023-yilgi Atlantika boʻronlari mavsumining ikkinchi yirik boʻroni **Idalia** Tinch okeanining sharqiy qismidan Markaziy Amerikani kesib oʻtgan va past bosimli hududda hosil boʻlgan. Karib dengizining gʻarbiy qismidan kesib oʻtganida asta-sekin rivojlanish boshlandi. Holat 2023-yil 26-avgustda tropik depressiya darajasiga koʻtarildi va bir kundan keyin *Idalia* nomini olgan tropik boʻronga aylandi. U Meksika koʻrfazini kesib oʻtdi va u yerda tez kuchayib, qisqa vaqt ichida toifaga aylandi. 30-avgust kuni Florida shtatining Big Bend mintaqasiga 3-toifali kuchli dovul tushishidan oldin 4-boʻron janubi-sharqiy Jorjiyaga oʻtib, keyin tropik boʻron sifatida Karolina orollariga yetib borib dovulga aylandi. 31- avgustda Idalia Atlantika okeaniga yetib bordi va u yerda oʻsha kuniyoq post-tropik siklonga aylandi. Keyinchalik u Bermud orollarining janubidan oʻtdi.

Idalia, bu yil AQShda quruqlikka tushgan birinchi tropik siklon Florida shtatining Big Bend mintaqasi va Jorjiya janubiy-sharqida katta zarar keltirdi. Ikki shtatda boʻron bilan bogʻliq hodisalarda minglab inshootlar shikastlangan yoki vayron boʻlgan va toʻrt kishi halok boʻlgan. Dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, sugʻurtalangan yoʻqotishlar 2-5 milliard dollarni tashkil qiladi. Dovul qoldiqlari Sharqiy Qoʻshma Shtatlar boʻylab Mehnat kuni xavfli oqimlarni keltirib chiqardi, natijada kamida beshta oʻlim va koʻplab qutqaruvlar sodir boʻldi.

### Qoʻshma Shtatlar

28-avgustda Floridaning gʻarbiy qirgʻoq qismlarida boʻron koʻtarilishi haqida ogohlantirishlar eʼlon qilindi. 29-avgust kuni Meteorologiya markazi 1-kun konvektiv prognozini eʼlon qildi, unda Floridaning Idalia bilan bogʻliq qismlari uchun 2-darajali ob-havoning yengil xavfi 5 foizni tashkil etadi. 2-kun konvektiv prognozi Florida, Jorjiya, Janubiy Karolina va Shimoliy Karolina qismlari uchun 2-daraja yengil xavf va 5 foiz tornado xavfi haqida ham eʼlon qilindi. Haddan tashqari yogʻingarchilikning oʻrtacha xavfi Meteorologiya markazi tomonidan 2-kun konvektiv prognoziga kiritilgan bir xil hududlarning aksariyati uchun ham eʼlon qilindi. 29-avgustda Floridaning gʻarbiy qismlari uchun tornado soati eʼlon qilindi.

Amtrak 28-avgust kuni Florida shtatining Jeksonvill shahrida janubga yoʻnaltirilgan ikkita poyezd yoʻnalishini toʻxtatdi va ikkala yoʻnalishni va 29-30 avgustgacha boʻlgan *Avtopoyezd* xizmatini bekor qildi. *Palmetto* reysi Vashingtonda ham qisqartirildi.  Florida va Jorjiya boʻylab kamida 900 ta reys bekor qilindi.

## Qoʻshimcha qarang

* 2023 yilgi Atlantika boʻronlari mavsumi xronologiyasi
* 2023 yildagi tropik siklonlar
* 2023 yil ob-havo
* 4-toifali Atlantika boʻronlari roʻyxati
* Florida boʻronlari roʻyxati (2000 yildan hozirgi kungacha)
* 1896 yil Sidar Keys dovuli – 3 ‑ xuddi shu umumiy mintaqada quruqlikka tushgan ekvivalent boʻron
* „Maykl“ toʻfoni (2018) – Xuddi shu umumiy mintaqada quruqlikka tushgan 5-dovul
* Ian toʻfoni (2022) –Kubaga taʼsir qilganidan keyin Janubiy Floridaga kelgan 5-dovul, shuningdek, Karolina orollariga ham taʼsir koʻrsatdi.

## Havolalar

#