Tsezar Kunikov (katta desant kemasi)

**"Sezar Kunikov" (BDK-64)** – Sevastopolda joylashgan Rossiya dengiz flotining Qora dengiz floti bilan xizmat qilgan. SSSR Harbiy dengiz floti Qora dengiz flotining 775 (775/II) loyihasining yirik desant kemasi.30-chi yer usti diviziyasining 197-desant kemalari brigadasi tarkibida). Doska raqami −158.

## Xizmat

### SSSR dengiz floti
Kema Gdanskdagi kemasozlik zavodida qurilgan (seriya raqami 775/24), 1986-yilda ishga tushirilgan . Donuzlavning Novoozernoye shahrida joylashgan 197-desant kemalari brigadasi , Dengiz desant kuchlarining 39-diviziyasi tarkibiga kirdi. Baʼzi manbalarga koʻra 1989-yil 10-mayda, boshqalarga koʻra – 1991 yilda BDK-64 Sovet Ittifoqi Qahramoni Tsezar Lvovich Kunikov sharafiga nom oldi.

### Rossiya dengiz floti

1992-1993-yillarda Qora dengiz flotining boʻlinishi paytida dengiz desant kuchlarining 39-diviziyasi tarqatib yuborildi. Rossiyaga oʻtgan diviziyaning desant kemalari Ukrainaning janubiy dengiz bazasiga aylangan Donuzlav shaxridan Sevastopolga koʻchib oʻtdi va Rossiya Qora dengiz flotining 30-yer usti kemalari diviziyasi tarkibiga kirdi .

Zelenograd shahri (1998-yildan) va Chelyabinsk viloyati  (2011-yildan) homiylik qilingan kema.

Bosniya va Gertsegovinadan birlashgan havo-desant Batalyoning Pristinaga majburiy joylashtirilganidan soʻng, Sezar Kunikov BDK Qora dengiz boʻlimi boshqa uchta desant kemalari bilan birgalikda Rossiyaning asosiy qismini oʻtkazish uchun marshrutning dengiz qismiga yuborildi. KFOR harbiy qismi Rossiyaning Tuapse portidan Gretsiyaning Saloniki portiga .

#### Gruziyadagi urush
2008-yilda kema Gruziya urushi paytida Qora dengiz flotining janglarida qatnashgan. 2008-yil 10-avgustda u Gruziya qayiqlari guruhi bilan dengiz jangida qatnashgan bir guruh rus kemalarining (BDK Sezar Kunikov, BDK Saratov, MRK Mirage va MPK Suzdalets) flagmani edi.

2013-yil 6-iyuldan 2014-yil 24-oktyabrgacha Sezar Kunikov BDK Varnadagi (Bolgariya) Fleet Arsenal kemasozlik zavodida taʼmirlandi. Noyabr oyining oxirida kema Sevastopolga olib ketildi, u yerda ekipaj oʻz vazifalarini bajarib boʻlgach, doimiy tayyorgarlik kuchlariga qaytdi .

2015-yil aprel oyida Nikolay Filchenkov katta desant kemasi bilan birgalikda amfibiya qoʻnish mashqlarini oʻtkazdi . Va 5-8 may kunlari u Istanbulga tashrif buyurdi, u yerda IDEF-2015-xalqaro qurol koʻrgazmasida Rossiya Federatsiyasi vakili boʻldi . Oʻsha yilning oktyabr oyida Tsezar Kunikovning yirik desant kemasi Suriya armiyasi uchun oʻq-dorilar va qurollar yuki bilan yuborildi (qarang: Suriya Ekspresi operatsiyasi).

2019-yil aprel oyida Qora dengiz flotining 13-tersanida boshqaruv tizimi taʼmirlandi .

#### Rossiyaning Ukrainaga hujumi
Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi boshlanganidan beri kema harbiy harakatlarda qatnashgan. Boshqa desant kemalari singari, u Novorossiyskdagi flot bazasi va Qrimning Sevastopol, Feodosiya va Kerch portlari oʻrtasida qurol va oʻq-dorilarni tashish uchun ishlatilgan . 2022-yil 24-martda rus qoʻshinlari tomonidan ishgʻol qilingan Berdyanskda Sezar Kunikov yirik desant kemasi zarar koʻrdi . 2022-yil may oyida 13-tersanada taʼmirlash ishlari  boʻlib oʻtdi.

2022-yil aprel oyida katta desant kemasi komandiri Sezar Kunikov, kapitan 3-darajali Aleksandr Chirva jarohatlar natijasida vafot etgani maʼlum boʻldi .

#### Choʻkish
2024-yil 14-fevralda Alupka qirgʻogʻi yaqinida Ukraina Mudofaa vazirligining Bosh razvedka boshqarmasida xizmat qiladigan oltita MAGURA V5 dengiz uchuvchisiz uchish apparatlari tomonidan hujumga uchradi. Hujum natijasida kema avval oʻng bortda, soʻngra port tomonida jiddiy zarar koʻrdi, keyin esa choʻkib ketdi . Rossiya Mudofaa vazirligi dron hujumiga izoh bermadi  .

## Manbalar

## Havolalar

* BDK „Caesar Kunikov“ „Qora dengiz floti“ veb-saytida
* Gruziya Rossiyaning dushmani emas – „Sezar Kunikov“ katta desant kemasi qoʻmondoni
* Ukraina qanday qilib Tsezar Kunikovni choʻktirdi – va Rossiyani dengizda magʻlub etmoqda – The Economist haftalik nashrida, 2024 yil 14-fevraldagi sharh maqolasi