Ochil Mavlonov

**Ochil Mavlonov** – Turon Fanlar akademiyasining akademigi, Toshkent davlat pedagogika universitetining professori, biologiya fanlar doktori. U oliy oʻquv yurtlari, akademik litseylar va umumiy taʼlim maktablari oʻquvchilari va oʻqituvchilari uchun oʻnlab darsliklar va oʻquv qo'llanmalari muallifidir.

## Erta hayoti va ta’limi
**Ochil Mavlonov** 1939 yil 5 martda Qashqadaryo viloyatida tug‘ilgan. 1957 yilda G‘uzar tumanidagi 24-sonli umumiy o‘rta ta’lim maktabini kumush medal bilan tamomlab, Samarqand davlat universitetining biologiya fakultetiga o‘qishga kirgan. 1962 yilda universitetni tamomlagan.

1962–1965 yillarda Toshkent davlat universiteti umurtqasizlar zoologiyasi kafedrasi qoshidagi aspiranturada tahsil olib, akademik Axror To‘laganov rahbarligida fitogelmintologiya sohasida ilmiy tadqiqotlar olib borgan. 1966 yilda “Kanop va uning rizosferasi nematodalari faunasi va dinamikasi” mavzusida biologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiya himoya qilgan.

## Faoliyati
Ochil Mavlonov o‘z mehnat faoliyatini 1965 yilda Umurtqasizlar zoologiyasi kafedrasi qoshida tashkil etilgan fitogelmintologiya muammolari laboratoriyasida katta ilmiy xodim lavozimida boshlagan.

1966–1967 yillarda Umurtqasizlar zoologiyasi kafedrasida assistent, 1967 yilda esa ushbu kafedrada katta o‘qituvchi sifatida faoliyat yuritgan. 1968–1993 yillarda kafedra dotsenti lavozimida ishlagan.

1993 yilda “Go‘za agrotsenozlari fitonematodalari (taksonomiyasi, ekologiyasi, zoogeografiyasi va parazit turlariga qarshi kurash muammolari)” mavzusida biologiya fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiya himoya qilgan. Shundan so‘ng 1993–1996 yillar davomida Umurtqasizlar zoologiyasi kafedrasi professori lavozimida ishlagan.

1996 yilda Ochil Mavlonov Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetiga ishga taklif etilgan. 1996–1999 yillarda universitetning Zoologiya va anatomiya kafedrasi, keyinchalik Biologiya va uni o‘qitish metodikasi kafedrasi mudiri lavozimlarida faoliyat olib borgan.

1999–2019 yillarda Zoologiya va anatomiya kafedrasi professori lavozimida ishlagan. 2019 yildan buyon hozirgi kungacha Sh. Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti Zoologiya kafedrasi professori lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda.

## Asosiy ishlari / Hissasi / Yutuqlari
**Ochil Mavlonov** O‘zbekiston Respublikasining yirik fitogelmintolog olimlaridan biri hisoblanadi. Olimning ilmiy tadqiqotlari asosan tolali ekinlar (g‘o‘za, kanop) ildizida parazitlik qiluvchi fitogelmintlarning tarqalish manbalarini aniqlash va ularga qarshi profilaktik chora-tadbirlarni ishlab chiqishga bag‘ishlangan.

Uning rahbarligida respublikada g‘o‘za, kanop, sabzavot va poliz ekinlari ildizining xavfli parazitlari bo‘lgan bo‘rtma nematodalarning tarqalish manbalarini aniqlash hamda ularga qarshi kurash choralarini ishlab chiqish borasida keng miqyosda ilmiy tadqiqotlar olib borilgan.

Ochil Mavlonov ko‘p tanlovli test topshiriqlari asosida mustaqil bilim olish va bilimlarni o‘z-o‘zini baholashga yo‘naltirilgan pedagogik texnologiyalarni yaratgan. U o‘zining ko‘p yillik ilmiy va pedagogik faoliyati davomida 800 ga yaqin ilmiy va ilmiy-ommabop maqolalar, shuningdek, umumiy o‘rta ta’lim maktablari, akademik litseylar va oliy ta’lim muassasalari uchun o‘nlab darsliklar, o‘quv va metodik qo‘llanmalar muallifi hisoblanadi.

Ochil Mavlonov respublikada o‘tkazilgan tanlovlarda 6 marotaba “Yilning eng yaxshi darsligi va o‘quv qo‘llanmasi muallifi” nominatsiyasi bo‘yicha g‘olib bo‘lib, tegishli sertifikatlarga ega bo‘lgan.

U Turon Fanlar akademiyasining akademigi bo‘lib, bir necha yillar davomida O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Zoologiya instituti qoshidagi biologiya fanlari doktori ilmiy darajasi beruvchi ilmiy kengash a’zosi, shuningdek, Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti qoshidagi pedagogika ilmiy kengashi a’zosi va rais o‘rinbosari sifatida faoliyat yuritgan. Shuningdek, uzoq yillar davomida Respublika ta’lim markazi qoshidagi biologiya ilmiy kengashi a’zosi bo‘lgan.

Ochil Mavlonov rahbarligida 14 nafar tadqiqotchi biologiya fanlari nomzodi, 2 nafar tadqiqotchi biologiya fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiyalarini muvaffaqiyatli himoya qilgan. Hozirgi kunda uning ilmiy rahbarligida 2 nafar tadqiqotchi biologiya fanlari doktori hamda 1 nafar tadqiqotchi biologiya bo‘yicha falsafa fanlari doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun ilmiy izlanishlar olib bormoqda.

## Mukofotlari va unvonlari
**Professor Ochil Mavlonov** ko‘p yillik xizmatlari uchun **“Xalq maorifi fidoiysi”**, **“Oliy ta’lim a’lochisi”** va **“Xalq ta’limi a’lochisi”** ko‘krak nishonlari bilan mukofotlangan.

## Yozgan darsliklari va o‘quv-metodik qo‘llanmalari

### 1. Oliy ta’lim muassasalari talabalari uchun darslik va o‘quv qo‘llanmalar

# Мавлонов О. **Клеши, вредящие человеку и животным.** Universitetlar uchun o‘quv qo‘llanma. Toshkent: *Universitet* nashriyoti, 1990. — 80 b.
# Мавлонов О., Ахмедов Ғ. **Тупроқ зоологияси.** Oliy o‘quv yurtlarining tuproqshunoslik yo‘nalishi talabalari uchun o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 1991. — 80 b.
# Мавлонов О., Хуррамов Ш. **Umurtqasizlar zoologiyasi.** Oliy o‘quv yurtlari biologiya yo‘nalishi talabalari uchun o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 1998. — 440 b.
# Mavlonov O., Xurramov Sh., Norboev Z. **Umurtqasizlar zoologiyasi.** Biologiya yo‘nalishi talabalari uchun darslik. Toshkent, 2002. — 464 b.
# Mavlonov O., Xurramov Sh., Eshova X. **Umurtqasizlar zoologiyasi.** Biologiya yo‘nalishi bakalavriat talabalari uchun darslik. Toshkent, 2006. — 464 b.
# Dadaev S., Mavlonov O. **Zoologiya.** Pedagogika oliy ta’lim muassasalari agronomiya, kimyo va ekologiya yo‘nalishlari talabalari uchun darslik. Toshkent, 2008. — 120 b.
# Mavlonov O., Safarov Q., Toshmanov N. **Zoologiya (umurtqasiz hayvonlar).** Biologiyani o‘qitish metodikasi yo‘nalishi bakalavriat talabalari uchun darslik. Toshkent, 2018. — 408 b.
# Мавлонов О., Ахмедов М., Пазилов А., Халимов Ф., Хакимов Н., Абдуллаев Э., Кудратов Ж. **Зоология (беспозвоночные животные).** Samarqand, 2022. — 512 b.

### 2. Umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik va metodik qo‘llanmalar

# Мавлонов О., Усмонова О.Z., Норбаев Z.N., Расулов Х. **Zoologiya (umurtqasizlar).** Umumiy o‘rta ta’lim maktablari biologiya o‘qituvchilari uchun metodik qo‘llanma. Toshkent, 1992. — 160 b.
# Мавлонов О., Комилов Ғ. **Zoologiya.** Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7–8-sinflari uchun sinov darsligi. Toshkent: *O‘qituvchi*, 1995. — 280 b.
# Mavlonov O. **Zoologiya.** Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 6–7-sinflari uchun darslik (o‘zbek tilida). Toshkent, 1999, 2001, 2003, 2004, 2005, 2009, 2013, 2017.
# Mavlonov O. **Зоология.** Umumta’lim maktablarining 7–8-sinflari uchun darslik (qoraqalpoq tilida). 1999, 2001, 2003, 2004, 2005, 2009, 2013, 2017.
# Mavlonov O. **Odam va uning salomatligi.** Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinflari uchun darslik. Toshkent: *Adolat*, 2003. — 152 b.
# Aminov B., Tilovov T., Mavlonov O. **Odam va uning salomatligi.** Umumiy ta’lim maktablarining 8-sinflari uchun darslik. Toshkent, 2003. — 158 b.
# Mavlonov O., Safarova G. **Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish asoslari.** Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinflari uchun “Orolbo‘yi ekologiyasi” fanidan o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2007. — 82 b.
# Mavlonov O., Tolipova J. **Zoologiyani o‘qitish metodlari.** Umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘qituvchilari uchun metodik qo‘llanma. Toshkent, 2004. — 120 b.
# Mavlonov O., Najimova S., Nishonboeva M. **Zoologiyani o‘qitish metodlari va texnologiyalari.** Umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘qituvchilari uchun o‘quv-metodik qo‘llanma. Toshkent, 2005. — 160 b.
# Мавлонов О., Наджимова С., Нишонбоева М. **Методика и технология обучения зоологии.** O‘rta maktab o‘qituvchilari uchun o‘quv-metodik qo‘llanma. Toshkent, 2005. — 160 b.
# Мавлонов О., Нәжимова С., Нишонбоева М. **Zoologiyani o‘qitish usullari va texnologiyalari.** O‘rta maktab o‘qituvchilari uchun o‘quv-uslubiy qo‘llanma (qoraqalpoq tilida). Toshkent, 2005. — 160 b.
# Mavlonov O., Toshmanov N. **Zoologiya darslari.** Umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘qituvchilari uchun metodik qo‘llanma. Toshkent, 2012. — 240 b.

### 3. Akademik litsey o‘quvchilari uchun darslik va o‘quv qo‘llanmalar

# Мавлонов О., Қосимов А., Сиддиков Ж. **Biologiya. Ma’lumotnoma.** Akademik litsey o‘quvchilari va oliy ta’lim muassasalariga kiruvchilar uchun o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 1999. — 378 b.
# Mavlonov O. **Zoologiya.** Akademik litsey o‘quvchilari uchun darslik. Toshkent: *O‘zbekiston milliy entsiklopediyasi*, 2006. — 318 b.
# Мавлонов О. **Biologiya (botanika, zoologiya, odam anatomiyasi va fiziologiyasi, umumiy biologiya).** Oliy ta’lim muassasasiga kiruvchilar, umumiy o‘rta ta’lim maktablari va akademik litsey o‘quvchilari uchun o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2008. — 510 b.
# Mavlonov O., Azimov J. **Zoologiya.** Akademik litsey o‘quvchilari uchun o‘quv qo‘llanma. Toshkent: *O‘zbekiston milliy entsiklopediyasi*, 2009. — 320 b.
# **Biologiya asoslari.** Oliy o‘quv yurtlariga kiruvchilar, umumiy ta’lim maktablari va akademik litsey o‘quvchilari uchun o‘quv qo‘llanma. Toshkent: *O‘zbekiston milliy entsiklopediyasi*, 2012. — 510 b.
# Mavlonov O. **Biologiya (repetitor kitobi).** Oliy o‘quv yurtlariga kiruvchilar, o‘rta umumiy ta’lim maktablari va akademik litsey o‘quvchilari uchun o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2014, 2016. — 592 b.

### 4. O. Mavlonov ilmiy ishlaridan namunalar

# **Галловые (корневые) нематоды и борьба с ними.** Toshkent: *“O‘zbekiston”*, 1968. — 80 s.
# **Нематодофауны кенафа, прикорневой почвы и ее динамика по основным фазам развития растений.** In: *Вопросы фитогельминтологии в Узбекистане*. Toshkent: *“Fan”*, 1973. — 264 s.
# **Нематоды технических культур юга Узбекистана.** Toshkent: *“Fan”*, 1978. — 120 s.
# **Два новых вида нематод сем. Dolichodoridae (Nematoda: Tylenchida) из прикорневой почвы хлопчатника.** Журнал *«Паразитология»*, 1978, №2.
# **Stegelleta cylindrica sp. n. (Nematoda, Rhabditida) — новый вид нематоды из хлопчатника.** *Зоологический журнал*, Leningrad, 1979, №12.
# **Галловые нематоды — опасные паразиты растений.** Toshkent: *“Mehnat”*, 1987. — 104 s.
# **Вертикальное распределение фитонематод в ризосфере хлопчатника при мелойдогинозе.** *Бюллетень ВИГИС*, Moskva, 1989, №50.
# **Сопряженность эволюции Meloidogyne acrita с растением хлопчатника и о центре происхождения видов рода Meloidogyne Goeldi, 1887.** Tezislar. *Всероссийская конференция по свободноживущим и паразитическим нематодам*, Borok, 1997.
# **Ўқувчиларнинг мустақил билим олиши ва ўз-ўзини баҳолашини ташкил этиш.** *Turon Fanlar Akademiyasi axborotnomasi*, 2013, №1. — 244 s.
# **Вертикально-зональное распространение нематод дикорастущих растений Зерафшанских гор Узбекистана.** *Российский паразитологический журнал*, Tom 13, №4, Leningrad, 2019, 109–115.
# **Parasitic Nematodes of Anguininae Subfamily (Tylenchida, Nematoda) of Wild Plants of Zarafshan Mountains in Uzbekistan** (hammualliflar: Narzullaev S.B., Khakimov N.Kh.). *International Journal of Advanced Science and Technology*, №9s, 2020, 5742–5748.
# **Organizing Independent Work and Self-Assessment of Secondary Schools Biology Students** (coauthor: N. Toshmanov). *Eastern European Scientific Journal*, Ausgabe 6, 2018, 182.

## Shaxsiy hayoti
Oilali, ikki farzandning otasidir

## Tashqi havolalar
*Ochil Mavlonov
*kitoblari pdf variantlari

## Manbalar
#Ochil Mavlonov
#kitoblari pdf variantlari
#Rus tilida maqola:Очил Мавлонов