open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shivkumar Sharma

Pandit **Shivkumar Sharma** (1938-yil 13-yanvar  2022-yil 10-may) hind klassik musiqachisi. Musiqiy bastakor sifatida u Shiv-Hari nomi ostida hind fleytist Xariprasad Chaurasia bilan hamkorlik qilgan va koʻplab hind filmlari, jumladan *Faasle* (1985), *Chandni* (1989) va *Lamhe* (1991) uchun musiqa bastalagan. Sharma 1986-yilda Sangeet Natak Akademi mukofotiga, 1991-yilda Hindistonning toʻrtinchi oliy fuqarolik mukofoti Padma Shriga va 2001-yilda Hindistonning uchinchi oliy fuqarolik mukofoti Padma Bhushanga sazovor boʻlgan.

Sharma 1938-yil 13-yanvarda Jammu shahrida tugʻilgan. Uning otasi Uma Dutt Sharma vokalchi va tablachi bo'lgаn. Otasi unga vokal va tablani besh yoshida oʻrgatishni boshlagan. U soʻfiy notalarini anʼanaviy kashmir xalq musiqasi bilan uygʻunlashtirgan uslublarni koʻrdi va oʻgʻliga oʻsha paytda hind klassik musiqasi uchun yangi boʻlgan cholgʻuda chalishni buyurgan. Sharma oʻn uch yoshida santurni oʻrganishni boshladi va 1955-yilda Mumbayda birinchi marta ommaviy chiqish qilgan.

Sharma V. Shantaramning „*Jhanak Janak Payal Baje*“ (1955) filmidagi sahnalardan biri uchun fon musiqasini yaratgan, bu yerda Gopi Krishna Kathak raqs asarini ijro etgan. Bundan tashqari, u Chaurasia bilan hamkorlikda *Silsila* (1981) dan boshlab koʻplab hind filmlari uchun musiqa bastalagan. Ular Shiv-Xari musiqa dueti sifatida tanigani. Ular musiqa yaratgan filmlarning baʼzilari musiqiy xitlar edi, masalan, *Faasle* (1985), *Chandni* (1989), *Lamhe* (1991) va *Darr* (1993). Sharma musiqa direktori SD Burmanning talabiga binoan 1965-yilda „*Guide*“ filmida Lata Mangeshkar tomonidan kuylangan mashhur „Mo Se Chhal Kiye Jaaye“ qoʻshigʻida tablada ijro etgan. Sharmaning eʼtibori kino qoʻshiqlariga emas, balki klassik musiqaga qaratilgan edi. Sharma 1986-yilda Sangeet Natak Akadeemi mukofotiga, 1991-yilda Hindistonning toʻrtinchi oliy fuqarolik mukofoti Padma Shriga va 2001-yilda Hindistonning uchinchi oliy fuqarolik mukofoti Padma Bhushanga sazovor boʻlgan. Sharma Manorama bilan turmush qurgan.Ularning ikki oʻgʻil farzandi bor. 13 yoshida oʻrganishni boshlagan uning oʻgʻli Rahul ham santorchi va ular 1996-yildan beri birga chiqishadi. 1999-yilda bergan intervyusida Sharma oʻzining *shishyasi* sifatida Rahulni tanlaganini aytdi, chunki u „Xudoning inʼomi“ bor deb oʻylagan. Sharma 2022-yil 10-may kuni yurak hurujidan vafot etgan. U 84 yoshda bo'lgаn. U soʻnggi bir necha oy davomida buyrak yetishmovchiligi bilan kasallangan va muntazam ravishda dializdan oʻtgan. U 2022-yil 11-may kuni Mumbaydagi Pavan Xans Juxu aerodromida davlat dafn marosimini vafot etgan.

## Manbalar
Mihtarlam tumani

**Mihtarlam tumani** Lagʻmon viloyatining markazida joylashgan boʻlib, shahar markazi va viloyat markazi Mihtarlam hamda 24 ta yirik qishloq va 269 ta kichik qishloqdan iborat.

## Etimologiya
Mihtarlam oʻz nomini Nuh paygʻambarning otasi deb eʼtirof etilgan Mihtarlam Baba (Lamex)dan olgan.

## Geografiyasi
Gʻarbdan Kobul viloyati, shimoldan Alishing va Alingar tumanlari, sharq va janubdan Qargʻayi tumanlari bilan chegaradosh.

## Demografiyasi
Tuman aholisi 121,200 kishi (2006-yil holatiga koʻra) — 60 % pushtunlar, 35 % tojiklar va 5 % pashaiylar. Mehterlam shahrida 32 949 kishi istiqomat qiladi. U 10 ta tumandan iborat boʻlib, umumiy yer maydoni 1397 ga. Bu shahardagi turar-joylarning umumiy soni 3661tani tashkil etadi.

## Foydalaniladigan yerlar
Alishang daryosi tuman markazidan janubda joylashgan Alingar daryosiga quyilib, uning atrofidagi yerlar sugʻoriladi. Qishloq xoʻjaligi asosiy daromad manbai hisoblanadi. Koʻp yigitlar Eron va Pokistonda ishlaydi. Urushlar paytida uylarning taxminan 59 % qisman yoki toʻliq vayron boʻlgan. Koʻp odamlar koʻchib ketishgan, lekin hozirda ular qaytib kelishmoqda.

Mihtarlam Afgʻoniston sharqida joylashgan Jaloloboddan 40 km va ikki daryo Alishang va Alingar daryolari oraligʻida joylashgan. Hudud yaroqli yerlar (51 %) va yaroqsiz yerlar (49 %) oʻrtasida deyarli teng taqsimlangan. Turar-joy yerlari asosan 1-3-okruglarda toʻplangan. 1-okrugda, shuningdek, yirik savdo va muassasa hududi (50 ga) joylashgan.

## Manbalar
Radwan Ajam

**Radvan Ajam** Suriyalik futbol yarim himoyachisi, 1988-yilgi Osiyo Kubogida Suriya terma jamoasida oʻynagan.

## Xalqaro rekord

## Manbalar

## Havolalar
* Radwan Ajam  at WorldFootball.net
Iordaniya aviatsiyasi

**Iordaniya aviatsiyasi**-shtab-kvartirasi Amman shahrida joylashgan Iordaniya aviakompaniyasi. Dunyo bo'ylab charter reyslarini,boshqa aviakompaniyalarning samolyotlarini ijaraga berish va xizmat ko'rsatish xizmatlarini taqdim etadi va BMTning tinchlikparvarlik missiyalari uchun muhim havo etkazib beruvchisi hisoblanadi. Asosiy markaz Amman xalqaro aeroportidir. Bundan tashqari,u 2010-yil oktyabr oyida ochilgan **Iordaniya aviatsiyasi**  operatsion va texnik markazining bir qismi bo'lgan o'zining texnik xizmat ko'rsatish bo'limiga ega edi.

## Tarixi
Aviakompaniya 1998-yilda kompaniya sifatida tashkil etilgan va 2000-yilda ekspluatatsiya sertifikatiga ega bo'lib,o'sha yilning oktyabr oyida ish boshlagan.U Iordaniyadagi birinchi xususiy charter aviakompaniyasi sifatida Ammandan parvozlarni boshladi. Aviakompaniya reyslarida BMT tinchlikparvar kuchlarini tashish amalga oshiriladi.Shuningdek,kompaniya samolyotlarni "ho'l lizing" bilan shug'ullanadi.Dam olish charter reyslari uning  Amman bazalari orqali ham amalga oshiriladi.

**Iordaniya aviatsiyasi** kompaniyasi Muhammad Al Hashman (prezident va bosh direktor) va Hazem Alrasega tegishli.Kompaniya 900 dan ortiq xodimga ega(2012 yil iyun holatiga ko'ra).

## Manzillari
Aviakompaniya quyidagi yo'nalishlarga parvozlarni amalga oshiradi  :

; Misr

* Qohira - Qohira xalqaro aeroporti

; Iroq

* Bog'dod - Bog'dod xalqaro aeroporti

; Iordaniya

* Amman - Qirolicha Alia aeroporti **(baza)**
* Aqaba - Qirol Husayn aeroporti

; Quvayt

* Quvayt shahri - Quvayt xalqaro aeroporti

; Turkiya

* Istanbul - Istanbul xalqaro aeroporti

; BAA

* Dubay - Dubay xalqaro aeroporti

## Aero Filotlari

### joriy flotlari quyidagilar

## Eslatmalar
Kishindih tumani

**Kishindih** yoki **Kishindeh** (    ) tuman  — Balx viloyatidagi eng janubiy tumandir. Uning poytaxti - Kishidinh Bala bo`lib, tumanning shimoliy qismida joylashgan.

## Manbalar
Uchlik

**Uchlik** - nominal qiymati uch tiyin bo'lgan kumush Polsha tangasi.

Uchlik zarb qilish 1528 yilda (Litvada 1546-yildan) Krakov va Torun zarbxonalarida, keyinroq (1580-yildan) Hamdo'stlikning deyarli barcha faoliyat ko'rsatuvchi zarbxonalarida boshlangan. Troyak masalasi 1588—1627-yillarda qirol Sigismund III davrida eng katta hajmga yetdi. Uning davrida tangalarning bu nominal qiymati bir yarim tiyin bilan birga eng mashhurlaridan biriga aylandi. Uzoq tanaffusdan so'ng 1650-1665 va 1684—1685-yillarda troyak zarb qilish qayta boshlandi. Keyinchalik, ularning ozod etilishi vaqti-vaqti bilan sodir bo'ldi (1706, 1753-1756 va 1765-1794).

Past navli nemis tangalaridan yasalgan dastlabki uchliklarning vazni 6,179 g (2,3 g sof kumush) boʻlib, keyinchalik u davlat buyurtmasiga koʻra oʻzgargan: 1580 dan 2,4 grammgacha (taxminan 2 gramm sof kumush) ; 1604 - 2,1 g (1,85 g sof kumush); 1616 - 1,88 g (1,53 g sof kumush); 1623 - 1,97 g (0,90 g sof kumush); 1654 - 0,93 g (0,82 g sof kumush); 1677 - 1,68 g (0,68 g sof kumush). 1765—1794-yillarda misdan Polsha troyaklari ishlab chiqarilgan (Mis troyakni zarb qilishga birinchi urinish 18-asrning 50-yillarida III avgustda qilingan, ammo III avgustdagi mis troyak sinov tangasi bo'lib qolgan). 1794-yilda Avstriya Galisiya, 1810—1814-yillarda Varshava gersogligi, 1815—1841-yillarda Polsha Qirolligi va 1835-yilda erkin Krakov shahri uchun mis troyak zarb qildi. Troyak 16—17-asrlarda Ukrainaning pul muomalasida eng keng tarqalgan tangalardan biri boʻlgan. Ukraina tanga jamg'armalarida uchlik, asosan, Polsha va Litva tangalari, shuningdek, Prussiya va Riga tangalari mavjud.

## Shuningdek

* Ironiy trio

## Manbalar

## Adabiyot

* 
* Шуст Р.М. Трояк // Енциклопедія історії України. — Киïв: Наукова думка, 2013. — Т. 10. — .
Ssink gekkoni

**Ssink gekkoni**  ( ) — gekkonlar oilasiga mansub kaltakesaklar turkumiga kiruvchi mansub kaltakesaklar turi snaladi.

O‘rta kattalikdagi gekkonlar. Katta, keng va baland bosh, tumshug‘i to‘mtoq va ko‘zlari bo‘rtib chiqqan.

Ular xarakterli chiyillash, shuningdek, tirnoq plitalari ustiga surtilganda paydo bo‘ladigan dumining tez harakatlanishidan yoriq paydo bo‘ladi.

Gekkonlar qumli massivlarda yashaydi. Ular tunda faollashadi. Skink gekkonlari hududiy va tajovuzkor bo‘lib, juftlash mavsumida erkaklar o‘rtasidagi to‘qnashuvlar tez-tez uchraydi. Sentyabr oyining oxiridan noyabr oyining boshidan mart oyining o‘rtalariga qadar qishlashda davom etishadi.

Ular jinsiy voyaga tuxumdan chiqqandan keyin 18-20 oy o‘tgach erishishadi, tana uzunligi taxminan 70 mm. Uyalarga teshik qazishadi. Aprel oxiri - may oyining o‘rtalarida juftlash, iyun oyining boshida 1-2 tuxum tuxum qo‘yishadi.

## Tarqalishi
Farg‘ona vodiysining janubi. O‘zbekistondan tashqarida Tojikistonning chegaradosh hududlarida uchraydi.

## Yashash joyi
Cho‘lning sochiluvchan, qisman va butkul mustahkamlashgan qumli massivlari, sho‘rxok taqirlar va tog‘ etaklaridagi zich tuproqli yerlarda uchraydi.

## Soni
1980-yillarda bir gektarda o‘rta hisobda 12-24 donagacha uchrar edi (Oqqum, Yozyovon cho‘llari). 1999 yilda Yozyovon tabiiy yodgorligi hududida 2,5 km oraliqda 39 ta hisobga olingan. Hozirda yashash joylarining aksariyatida yo‘q bo‘lib ketgan.

## Hayot tarzi
Mart-oktyabr oylarida tunlari faol hayot kechiradi. Kunduzi qumning nam qatlamigacha yetadigan iniga yashirinadi, o‘sha yerda qishlaydi. Juftlashishi aprel oyida sodir bo‘ladi. Yiliga 2 marta (iyun-avgustda) 1-2 tadan tuxum qo‘yadi. Bolasi iyul oyining o‘rtasidan sentyabr boshigacha tuxumdan chiqadi va hayotining ikkinchi yilida jinsiy voyaga yetadi. Mayda hasharot va o‘rgimchaksimonlar bilan oziqlanadi.

## Himoya choralari
Yozyovon tabiat yodgorligi hududida muhofaza qilinadi. Barcha tirik qolgan populyasiyalar ro‘yxatini tuzish, aholini ro‘yxatga olish va bu populyasiyalarning uzoq muddatli monitoringini tashkil etish kerak. Farg‘ona vodiysi hududida mikroqo‘riqxonalar tarmog‘ini yaratish. Tutqunlikda bu turni ko‘paytirish, barqaror guruhlarini shakllantirish uslublarini ishlab chiqish.

## Manbalar
*Ананьева Н. Б., Боркин Л. Я., Даревский И. С., Орлов Н. Л.* Пятиязычный словарь названий животных. Амфибии и рептилии. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз., 1988. — С. 204. — 10 500 экз. — .

## Adabiyot

* Ананьева Н. Б., Орлов Н. Л., Халиков Р. Г., Даревский И. С., Рябов С. А., Барабанов А. В. Атлас пресмыкающихся Северной Евразии (таксономическое разнообразие, географическое распространение и природоохранный статус). — СПб.: Зоологический институт РАН, 2004. — 232 с. — 1000 экз. — .
* Гекконы фауны СССР и сопредельных стран / Щербак Н. Н., Голубев М. Л. — Киев: Наук. думка, 1986, 232 с. — с. 35-42

## Havolalar

* Teratoscincus scincus - sudraluvchilar ma'lumotlar bazasi
* zooclub.ru: teri gekkonlarini parvarish qilish 
* ecosistema.ru: Skink gekko
* O‘zbekiston Respublikasining Qizil Kitobi 2022
Kuron va Munjon tumani

**Kuran va Munjan tumani** — Afgʻoniston sharqidagi Badaxshon viloyatining 28 tumanidan biri. Hindukush tog'larida joylashgan tumanda 8000 ga yaqin aholi istiqomat qiladi. Tuman maʼmuriy markazi — Kuran va Munjan .

Tuman viloyatning janubi-gʻarbiy burchagida joylashgan boʻlib, shimoli-sharqida Jurm va Zebak tumanlari bilan chegaradosh. Tuman chegaralarining aksariyati Afgʻonistonning boshqa viloyatlari bilan tutashgan, biroq tumanning sharqiy chekkasidagi juda kichik bir qismi Afgʻoniston va Pokiston oʻrtasidagi xalqaro chegarada joylashgan .

2015-yil 26-oktabrda Hindukushdagi zilzila epitsentri 45 ballni tashkil qilgan&nbsp;km shimoldan.

## Havolalar

## Tashqi havolalar[http://www.aims.org.af/maps/district/badakhshan/kuran_wa_munjan.pdf Xarita] Afgʻoniston axborot boshqaruvi xizmatlarida
Shib Koh tumani

**Shib Koh** — Afgʻonistonning Farah viloyatidagi tuman boʻlib, Eron bilan chegaradosh. Shib Koh aholisining 50% i pushtunlar va 45% i tojiklardan tarkib topgan. Shuningdek, boshqa etnik guruhlar qatori 2005-yilning yanvar oyida aholi soni 328 000 kishini tashkil qilgan. Ushbu tuman 2018-yil 12-dekabrda afgʻon qoʻshinlari toʻliq olib chiqib ketilganidan soʻng Tolibon qoʻliga oʻtgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Shib Koh xaritasi (PDF)
Ayjan Jaqsiliq

**Ayjan Jaqsiliq** (1950, Aqtoʻbe viloyati, Bayganin tumani, Janatang qishlogʻi ) — yozuvchi.

## Biografiyasi
1968-yilda Jarqamis o‘rta maktabini tamomlagan. Olmaotadagi Qozoq davlat universitetining filologiya fakultetini tamomlagan. Mehnat faoliyatini 1968-1969-yillarda Janatang boshlang‘ich maktabida o‘qituvchilikdan boshlagan. 1975-1979-yillarda Jem va Janatang oʻrta maktablarida oʻqituvchi, taʼlim mudiri, 1979-yildan viloyat telekompaniyasida muharrir, 1985-yilda katta muharrir, 1986-1996-yillarda bosh muharrir lavozimlarida ishlagan. . 1996-yildan buyon ushbu telekompaniya raisining o'rinbosari bo'lib ishlagan.

## Ishlar
"Qaytish", "Tabiat va yurak" to'plamlari nashr etildi.

## Manbalar
Akbar Qoʻziyev

**Akbar Qoʻziev** (1983-yil 17-yanvarda tugʻilgan) – oʻzbek yunon-rum kurashchisi, Osiyo chempionati sovrindori.
Abdulrahman Akkari

**Abdulrahmon Akkari** (1984-yil 3-martda tugʻilgan) — suriyalik futbolchi, Livanning “Al-Safa” klubi hujumchisi.

U oʻz faoliyatini Suriya Premer-ligasining „Al-Karamah“ klubida boshlagan va 2004-yilning 25-mayida „Al-Qardaha“da 2:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda oʻzining birinchi raqib golini urgan. Keyingi mavsumda u 2005-yil 21-may kuni “Al-Shorta”da 5:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda xet-trik qayd etdi. U 2006-yilning may oyida „Al-Karamah“ bilan Suriya Premer-ligasi chempionligini qoʻlga kiritdi va oldingi ikki mavsumda ikkinchi oʻrinni egalladi. Akkari oʻyinda xet-trik qayd etib, jamoasiga chempionlikni taʼminladi va „Al-Jehad“ga qarshi 4:1 hisobida gʻalaba qozondi. Oʻsha yilning oxirida u klubning birinchi marta OChL finaliga chiqishiga yordam berdi. Al-Karamah finalda K-liganing Jeonbuk Hyundai Motors jamoasiga qarshi umumiy hisobda 3:2 hisobida magʻlub boʻldi. Akkari ikkinchi oʻyinda kech zaxira sifatida maydonga tushishdan oldin finalning birinchi oʻyiniga tushirildi.

## Manbalar
James Bryce

**James Bryce** (; 1838-yil 10-may. Belfast – 1922-yil 22-yanvar, ) – britaniyalik yurist, tarixchi va siyosatchi.

## Nashrlari
* *The Flora of the Island of Aran*, 1859
* *The Holy Roman Empire*, 1864
* *Report on the Condition of Education in Lancashire*, 1867
* *The Trade Marks Registration Act, with Introduction and Notes on Trade Mark Law*, 1877
* *Transcaucasia and Ararat*, 1877
* *The American Commonwealth*, 1888  
* *Impressions of South Africa*, 1897
* *Studies in History and Jurisprudence*, 1901
* *Studies in Contemporary Biography*, 1903
* *The Hindrances to Good Citizenship*, 1909
* *South America: Observations and Impressions*, 1912
* *University and Historical Addresses*, 1913
* *Essays and Addresses on War*, 1918
* *Modern Democracies*, 1921

## Manbalar
Moayad Ajan

**Moayad Samir Ajan** 1993-yil 16-fevralda Suriyada tugʻilgan  — suriyalik futbolchi. Hozirda u Suriyaning oliy divizioni Bahrayn Premer-ligasida to'p suradigan "Al-Riffa" jamoasida o'ynaydi.

## Yutuqlar

### Klub

; Al-Quva al-Javiya

* Iroq Angliya kubogi: 2015–16

; Zamalek SC

* **Misr kubogi (1):** 2017–18

### Xalqaro

* WAFF chempionati: 2012-yil

## Manbalar

## Havolalar
Rossiya imperiyasi tarixi

**Rossiya imperiyasining** tarixi Rossiya tarixining bir qismi bo'lib, Pyotr I Butun Rossiya imperatori unvonini olgan paytdan boshlab davrni o'z ichiga oladi. 22-oktyabr 1917 -yilgi inqilob natijasida monarxiya bekor qilinmaguncha.

## Rossiya imperiyasining tashkil topishi

Pyotr I davlatning ichki va tashqi siyosatida tub o'zgarishlarni amalga oshirdi.Fors yurishining natijasi (1722-1723) Peterburg tinchlik shartnomasi bo'lib, unga ko'ra Derbent, Boku, Rasht shaharlari va Shirvon, Gilon, Mozandaron va Astrabad viloyatlari Rossiyaga berildi. Shimoliy urush natijalariga ko'ra, qirollik unvonini Evropada qabul qilingan unvonlar tizimiga moslashtirish va Rossiyaning xalqaro maqomini ko'tarish ramzi sifatida Pyotr I Butun Rossiya imperatori va Rossiyaning otasi unvonlarini qabul qildi. Rossiya davlati Rossiya imperiyasi deb atala boshlandi  .

Nevaning bo`g`zida Sankt-Peterburg port-shahri qurildi, u yerda 1712-yilda Rossiya poytaxti ko'chirildi. 1703-yilda Kronshtadt qal'asiga asos solingan. 1721-yilda Rossiya qirolligi Butunrossiya imperatori boshchiligidagi Rossiya imperiyasiga aylanadi. Birinchi Butunrossiya imperatori Pyotr I bir qator islohotlarni amalga oshirdi. U davlat boshqaruvini isloh qildi, armiyadagi o'zgarishlarni amalga oshirdi, harbiy- dengiz floti yaratildi, cherkov boshqaruvining islohoti amalga oshirildi, u davlatdan avtonom bo'lgan cherkov yurisdiktsiyasini yo'q qilishga va rus cherkov ierarxiyasini imperatorga bo'ysundirishga qaratilgan. Moliyaviy islohotlar ham amalga oshirildi, sanoat va savdoni rivojlantirish choralari ko'rildi. 1703-yilda Sankt-Peterburg tashkil etildi va 1712-yilda u Moskva o'rniga davlatning poytaxti bo'ldi.

Pyotr 1700-1725 yillarda 1312 nomdagi kitoblar bosilgan yangi bosmaxonalarni yaratdi ( rus kitob chop etishning avvalgi tarixidagidan ikki baravar ko'p). Bosib chiqarishning o'sishi tufayli qog'oz iste'moli 17-asr oxiridagi 4000 varaqdan 8000 varaqdan 1719-yilda 50000 varaqgacha ko'tarildi. 

Rus tilida o'zgarishlar yuz berdi, ular Yevropa tillaridan o'zlashtirilgan 4,5 ming yangi so'zlarni o'z ichiga oladi. 

1724-yilda Pyotr - tashkil etilayotgan Fanlar akademiyasining nizomini tasdiqladi (uning o'limidan keyin 1725-yilda ochilgan).

Rossiya buyuk Yevropa davlatiga aylandi. Pyotr I Senatdan "Buyuk" va " Vatan otasi " unvonlarini qabul qildi, u imperator, Rossiyani esa imperiya deb e'lon qilindi.
1717-yil Pyotr I ning buyrugʻi bilan Oʻrta Osiyoga harbiy ekspeditsiya joʻnatiladi. Natijada bu ekspozitsiya Shegʻoziyxon tomonidan bartaraf etiladi.

## Eslatmalar

## Adabiyot

* 
* The Military and Society in Russia: 1450—1917 (англ.) / Ed. by E. Lohr, M. Poe. — 2nd ed. — Leiden—Boston—Köln: Brill, 2002. — xxiv, 550 p. — (History of Warfare, ISSN 1385-7827, Vol. 14). — .
* Paxton J. Imperial Russia: A Reference Handbook (англ.). — L.—N. Y.: Palgrave Macmillan, 2001. — xiv, 257 p. — .

## Havolalar

* Gazeta keksaligi - 20-asr boshidagi gazeta yilnomasi
* *Amanjolova D. A.* Rossiyadagi millatlararo mojarolar tarixidan (1905-1916) )
* *Gusterin P.* *DA.* Rossiya imperiyasining musulmon aholiga nisbatan davlat siyosatining asoslari haqida.
Qarabagh tumani (Gʻazni)

**Qarabogʻ** (**Qora** Bogʻ), () 56-sonli tumandir.Afgʻoniston sharqidagi Gʻazna shahridan janubi-gʻarbda joylashgan. Aholisi eng koʻp yashaydigan joylardan biridir; baʼzi hisobotlarda 218 000 dan ortiq. Tumanning etnik tarkibiga hazoralar va pushtunlar kiradi. Tumanning turli qismlarida landshaft turlicha - janubi-gʻarbda choʻllar, janubi-sharqda tekisliklar, shimolda togʻlar bilan oʻralgan. Tuman qirgʻoqchilikdan, ayniqsa, dehqonchilik va chorvachilikdan jiddiy zarar koʻrgan. Sogʻliqni saqlash va taʼlim tizimini jiddiy isloh qilish kerak.

Hududda Tolibon jangarilari faol. Ularning tahdidlari tumandagi qizlar maktablarini yopishga majbur qilgan. Ular 2007-yil aprel oyida **Qorabog**' shahridagi tuman markazidagi hukumat qarorgohini qisqa muddatga egallab olishdi. Tolibon Qorabogʻning janubi-sharqidagi Giro tumani markazini ham egallab oldi. 2007-yilning iyul oyida Tolibon 23 nafar koreyalik yordam xodimlarini avtobusi Kobul va Qandahor oʻrtasidagi yoʻlda tumandan oʻtib ketayotganda oʻgʻirlab ketgan.

## Siyosat va boshqaruv
Tuman rahbari 2006-yilda Tolibon tomonidan tez-tez uchragan tahdidlar tufayli avvalgi amaldagi prezident isteʼfoga chiqqanidan keyin oʻrniga Zabit Solih Gul tayinlangan.

2009-yil 22-noyabrda Qorabogʻ tumanidagi Ali Naizi qishlogʻida ISAF kuchlari tomonidan oʻtkazilgan operatsiyadan soʻng bir jangari otib oʻldirilgan.

## Joylashuvi
Tumanning aholi yashaydigan hududlarining bir qismi Qoʻlyaqol vodiysida joylashgan.

## Sogʻliqni saqlash
 

## Taʼlim
 

## Demografiyasi
Tumandagi ikkita asosiy hazora guruhi bu tumanning markazida va shimolida istiqomat qiluvchi Muhammad Xoja va gʻarbda istiqomat qiluvchi Chahar-Dasta guruhidir.

## Iqtisodiyot
Hudud kambagʻal va anʼanaviy ravishda Kobul, Gʻazni, Lashkarga va Kvettaga, shuningdek, boshqa mamlakatlarga koʻchish joylaridan biri.

Aholining katta qismi qishloq xoʻjaligi resurslariga bogʻliq.

Iqtisodiyoti, asosan, mintaqadan tashqarida ishlaydigan erkaklar pul oʻtkazmalariga asoslangan. Qishloq xoʻjaligi asosan sugʻorish bilan shugʻullanadi, biroq mahsulot yetishmaydi. Kuzgi bugʻdoy ustunlik qiladi, ammo bahorgi bugʻdoy, arpa, kartoshka, loviya, piyoz, sabzi, sholgʻom, yem-xashak oʻsimliklari ham yetishtiriladi. Baʼzi joylarda bodom, tut, oʻrik, olma va uzum kabi boshqa ekinlarni topish mumkin.

## Infratuzilma
 

## Tabiiy boyliklar
 

## Yana qarang

* Afgʻoniston tumanlari
* Gʻazni viloyati
* Qora Bogʻi (hazara qabilasi)

## Manbalar

* https://web.archive.org/web/20070927204933/http://www.pajhwok.com/viewstory.asp?id=29703
* http://asia.news.yahoo.com/070418/3/30hxp.html%5B%5D
* https://web.archive.org/web/20070817065921/http://www.cnn.com/2007/WORLD/asiapcf/07/20/afghanistan.kidnap.reut/index.html#cnnSTCText ?

* Aholi punktlari xaritasi AIMS, 2002 yil
* Qorabogʻ tumani, Gʻazni viloyati (Gazni viloyati), Afgʻoniston MinDat.org (mineral maʼlumotlar)
Diplomatik martabalar

**Diplomatik martabalar** — Tashqi ishlar idorasi va chet elda joylashgan diplomatik vakolatxonalar diplomatik personaliga beriladigan xizmat martabalari.

*Diplomatik martabalar Taleyran tashabbusi bilan 1815-yildagi Vena kongressida oʻrnatilgan boʻlib, 1818-yil 21-noyabrda Aaxen protokoli bilan qoʻshimchalar kiritilgan. Unda 4 ta martaba: [[Elchi|favqulodda va muxtor elchi]], favqulodda [[vakil]] va muxtor [[vazir]], [[Rezident|vazir-rezident]], ishonchli vakil oʻrnatilgan. Elchilarga ular akkreditatsiya qilingan davlat boshligʻining shaxsiy qabulini talab qilish huquqiga ega boʻlgan vakili oʻz davlati rahbarining vakili sifatida qaralgan.*

Har bir davlatda ushbu davlatning ichki qonunchiligi bilan belgilanadigan oʻz diplomatik martabalar tizimi mavjud. Koʻpchilik davlatlarda attashe, 3-kotib, 2-kotib, 1-kotib, maslahatchi, vakil va elchi nazarda tutiladi, shu bilan birga, diplomatlarning hizmat martabalari, qoida tariqasida ularning oʻxshash tarzda nomlanadigan lavozimlariga mos keladi. XXI asrda vazir-rezidentlar qariyb tayinlanmayapti. Diplomatik personalning koʻrsatilgan martabalarining chegaralanishi mavjud. Yuqoridagi diplomatik martabalarning tafovuti mavjud (masalan: 1-va 2-martabali maslahatchi). Elchi va vakil (asosiy martaba sifatida) xizmat unvonlari odatda davlat rahbari tomonidan, qolganlari esa tashqi ishlar idorasi rahbari tomonidan belgilanadi.

## Manbalar
Yasser Akra

**Ali Yosir Akra** (  ) (1985-yil 2-yanvarda Lattakiya, Suriyada tugʻilgan) — suriyalik futbolchi. Hozirda u Bahrain SC jamoasida o'ynaydi. 

## Manbalar
„Trishkin kaftan“ masali

**Trishkin kaftan** — (oʻzb. Trishkaning nimchasi yoki kamzuli) Krilov masali. Masal bir kamchilikni boshqasini yaratish orqali tuzatishga harakat qilgan holatlar haqidagi idiomaning asosiga aylandi.

## Yaratilishi va gʻoyasi
I. A. Krilov 1815-yilda „Trishkinning kaftani“ni „Sin ochetestva“ jurnalida birinchi nashrga toʻgʻri keladi.

### Syujeti
Masalning syujeti Trishka ismli odamning eskirgan nimchasini yenglarini tuzatgan, u nimcha yenglarini qisqartirgan va kesilgan boʻlaklarini yamoq uchun ishlatgan, soʻngra kalta yenglar kiyib, kaftanning etaklarini kesib, shu bilan nimchani juda kalta va beoʻxshov yasagan harakatlari atrofida qurilgan. Muallif jamiyat odamlarini Trishka kabi ishlarini tuzatuvchi janoblar bilan taqqoslaydi.

Bu ertakda o‘z xarajatlarini qoplamagan xo‘jaligi rentabelligini oshirish haqida o‘ylash o‘rniga, mulklarini Vasiylik kengashiga garovga qo‘yib, ahvolini yaxshilashga urinayotgan yer egalari haqida gap borgan edi. Muallif muammolarni ong bilan hal qilishga, uzoqni ko‘zlamay, ularni og‘irlashtirmasdan, oqibatlarini emas, sabablarini bartaraf etishga chaqiradi.

## Axloqiy jihati
„Trishkinning kaftani“ masalining axloqi shundaki, odamlar koʻpincha oʻzlarining moliyaviy muammolarini tobora koʻproq qarzlar olish orqali hal qilishga harakat qilishadi. Oxir oqibat, muammolar toʻplanib qoladi va ularni hal qilish qiyinlashadi. Darhaqiqat, odam bir muncha vaqt oʻzining „eski kaftanini“ yamoqlab olib, keskin choralar koʻrmasdan qolishi mumkin, ammo ertami-kechmi u yangisini tikishi kerak boʻladi. Krilov bu ertakda dangasalik, ahmoqlik, zaif iroda, yengiltaklik, oqibatni oʻylamaslik, mas’uliyatsizlik kabi fazilatlarni masxara qiladi. „Trishkinning kaftani“ ertagi Vasiylik kengashidagi mulklarini garovga qoʻyib, moliyaviy ahvolini yaxshilashga harakat qilgan uy egalariga qarshi qaratilgan. Zamonaviy dunyoda shunga oʻxshash muammo ham bor: odamlar avvalgilarini toʻlash uchun yangi kreditlar olib, koʻpincha qiyin vaziyatga tushib qolishadi. Krilovning oʻzi „Trishkinning kaftani“ ertagining axloqini uning soʻnggi satrlarida shunday izohlaydi: .

## Manbalar
Kumargah

**Kumargah -**  Afgʻonistonning Balx shahrida joylashgan, balandligi 2181-metr boʻlgan dara va togʻdir.

## Manbalar

* https://web.archive.org/web/20101027185129/http://earthsearch.net/featureIndex.php?type=int&start=2581000&end=2582000
* https://web.archive.org/web/20070628234601/http://plasma.nationalgeographic.com/mapmachine/
Andaray tumani

**Andaray tumani** - Perudagi Kondesuyos viloyatining sakkiz tumanidan biri.

## Yana qarang

* Koropuna
* Pallaqucha

## Havolalar
Aldan Smayil

**Aldan Zeynollauli Smayil** ( 1946-yil 3-oktyabr, Qaragʻanda viloyati, Janaarqa tumani, Aktau qishlogʻi) — yozuvchi, publitsist,  Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan xodim (2005).

## Biografiyasi

* KazMU filologiya fakultetini tugatgan (1970).
* Qozoq radiosidagi faoliyatini 1970 yilda boshlagan.
* 1975—1990-yillarda Tselinograd (hozirgi Oqmo‘la) viloyati “Kommunizm nur” gazetasining bo‘lim mudiri.
* 1990—95-yillarda Oqmo‘la viloyati “Til va madaniyat” jamiyati raisi bo‘lgan.
* “Qoraotkel” gazetasi bosh muharriri
* 1995-97-yillarda Oqmo‘la viloyati teleradiokompaniyasi raisining o‘rinbosari.
* 1997-2002-yillarda Qozogʻiston teleradiokorporatsiyasining Ostona studiyasining bosh direktori boʻlgan.
* 2002-2007-yillarda Qozogʻiston Yozuvchilar uyushmasi Ostona boʻlimi direktori boʻlgan.
* “Ostona yozuvchilar kutubxonasi”ning bosh muharriri bo‘lib ishlagan.
* 2007-yilda Qozog‘iston Respublikasi parlamenti Majilisi deputati etib saylangan.

## Ishlari

* Birinchi adabiy asari "Avgust tongi" 1979 yilda nashr etilgan.
* "Oq olov" (1982)
* "Momaqaldiroq" (1985)
* Missing Bahor (1987)
* “Arqaning Betpaq dalasi bor” (2000) qissa va romanlarida inson va jamiyat, hayot va mamot haqidagi falsafiy fikrlar aks ettirilgan.
* D.Selinjerning “Qiya boʻyidagi yolgʻiz” romanini qozoq tiliga tarjima qilgan (2005).

## Mukofotlar

* Xalqaro *“Alash”* mukofoti sovrindori (2005).
* Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasi mukofoti sovrindori (2002).
* *“Tamuklik odam”* (2006) romani uchun Qozogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti sovrindori. 

## Oilasi
Uylangan. Turmush o'rtog'i - Sauxat Jumagul Berdenovna (1949-yilda tug'ilgan). Nevarasi - Smayil Erkebulan Aldanuli (1972-yilda tug'ilgan). 

## Manbalar
Adraskan tumani

**Adraskan**  — Afgʻonistonning Hirot viloyati markaziy qismidagi tumano`lib  . Gʻarbdan Eron bilan, shimoldan Gʻoryan tumani, Zinda Jan tumani, Gʻuzora tumani, Pashtun tumani va Obe tumani, sharqdan Fors tumani va janubdan Shindand tumanlari  bilan chegaradoshdir.

2012-yilda aholi soni 52 200 kishi deb hisoblangan. Tuman katta; sharqiy qismi g'arbga qaraganda ancha koʻp aholi yashaydi. Harut daryosi (Adraskan daryosi deb ham ataladi) Adraskan orqali sharqdan janubga oqib oʻtgan. Hirotdan Qandahorga olib boradigan asosiy yoʻl shimoldan janubga qarab tuman markazi, qadimiy Adraskan shahri orqali oʻtadi.

## Manbalar
Boboyi Poradoʻz koʻchasi

**Boboyi Poradoʻz koʻchasi** — Buxoro shahrida joylashgan koʻcha. Koʻcha Boboyi Poradoʻz nomi bilan bogʻliq. Boboyi Poradoʻz mato, charm parchalarini bir-biriga tikib, yamab mahsulot tayyorlovchi hunarmand usta. Shu kasb bilan shugʻullanuvchilar piri, mutasavvuf. Asl ismi Muhammad ibn Ahmad Abu Bakr al-Iskaf.

## Manbalar
Muhammad Albicho

**Muhammad Albicho** (1985-yil 7-martda Suriyaning Al Qamishli shahrida tug'ilgan) suriyalik futbolchi, hozirda Suriya Premer-ligasida "Misfat Baniyas" jamoasida o'ynaydi.

## Manbalar

## Havolalar

* Goal.com saytidagi profil
* Muhammad Albicho Indoneziya Ligasida
Ali Alawi

**Ali Alaviy** (1993-yil 3-oktyabrda Homs, Suriya) — suriyalik futbolchi. Hozirda u Suriyaning oliy divizioni - Suriya Premer-ligasida ishtirok etuvchi „Al Futowa“ jamoasida oʻynaydi. Uni nazariy kimyogar Ali Alaviy bilan adashtirmaslik kerak.

## Manbalar
Nawzad tumani

**Navzod** — Afgʻonistonning Hilmand viloyati shimolidagi tuman.  Uning aholisi, ya'ni 100% pushtunlar, 2012-yilda 49,500 deb baholangan. Tuman markazi — Navzod qishlogʻi; yana 14 ta yirik qishloq va 100 dan ortiq kichik aholi punktlari mavjud.

## Manbalar

* Aholi punktlari xaritasi  AIMS, 2002-yil may
Diplomatik missiya

**Diplomatik missiya** — xalqaro huquqda elchi yoki ishonchli vakil tomonidan boshchilik qilinadigan diplomatik vakolatxona. Diplomatik munosabatlar toʻgʻrisidagi 1961-yildagi Vena konvensiyasiga binoan diplomatik missiya va elchixonalar diplomatik imtiyozlar va immunitetlar borasida farqlanmaydi. Diplomatik missiya atamasi koʻproq mamlakat tomonidan alohida masalalarni hal etish uchun yuboriladigan diplomatik delegatsiya yoki vakilliklarga nisbatan qoʻllanadi.

## Manbalar
Monty Python

**Monty Python** (; **Pythons** oʻlaroq ham maʼlum) Britaniya komik-truppasidir.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Marmul tumani

**Marmul** (    ) — kichik tuman,  Afgʻoniston shimolidagi Balx viloyatining markaziy qismida joylashgan. Poytaxt Marmul (shuningdek, Marmol) janubiy qismida, Chahar Kint tumani bilan chegarada joylashgan.

## Tashqi havolalar
Gayana pasporti

**Gayana** **pasporti** xalqaro sayohat uchun Gayana fuqarolariga beriladi. 2007-yil iyul oyidan boshlab Gayana umumiy Karib dengizi pasportini chiqardi, uning yuzasida Karib dengizi hamjamiyatining logotipi aks ettirilgan.

## Manbalar
Domla Halim Ibodov koʻchasi

**Domla Halim Ibodov koʻchasi** – Buxoro shahrida joylashgan koʻcha. Koʻcha Domla Halim Ibodov (1878–1940) nomidan olingan. Xalq orasida shuhrat qozongan hofiz.

## Manbalar
Aleksandr Jovtis

**Aleksandr Lazarevich Jovtis** (1923-yil 5-aprel, Vinnitsa, Ukraina — 1999-yil 4-noyabr, Olmaota) — shoir, tarjimon, filologiya fanlari doktori (1975), professor (1981).

1946-yilda Qozoq davlat universitetining filologiya fakultetini tamomlagan va „Leninskaya smena“ gazetasining adabiyot va sanʼat boʻlimi mudiri boʻlgan. Keyinchalik u oʻqituvchilik lavozimiga oʻtdi va KazMUda dars berdi.1954-yilda „Sovet tarixiy romanlari muammolari“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.1978-yildan Abay nomidagi Qozoq pedagogika institutining rus va chet el adabiyoti kafedrasi professori lavozimida ishlagan.1975-yilda „Erkin sheʼriyat muammolari va sheʼriy shakllar evolyutsiyasi“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.Ota, Lazar Borisovich — huquqshunos, onasi — Rozaliya Borisovna; Kashshof boʻlib, frankochilar respublikachilarni Ispaniyadagi Fransiya chegarasiga itarib yuborganlarida, u respublikachilar magʻlub boʻlganini eʼlon qildi va u kashshoflar safidan chetlashtirildi. 1942-yilda oila Olmaotaga evakuatsiya qilindi. 1944 yilda mojiza omon qoldi, uning sinfdoshi Dora Sturman „Sovetlarga qarshi harakatlarda ishtirok etgani uchun“ hibsga olingan.1973-yildan — Olmaotadagi Qozoq pedagogika institutida beshinchi marta — „Sionizm“ uchun (bar talabalari va shoir Galich oldida chiqish uyushtirdi), keyin koreys tilidan tarjima qilib tirikchilik qildi.

„Qayta qurish“ davrida unga doktorlik ishini himoya qilish uchun ruxsat berildi, chet elga chiqish va maʼruza qilish uchun ruxsat berildi, ish va professor unvonini taklif qildi.

Versifikasiya va poetika nazariyasi tadqiqotchisi Taras Shevchenko.

Abay,S.Toʻraygʻirov,J.Sizdiqov,J.Moldagaliyevlar qator asarlarini rus tiliga tarjima qilgan.Qozoq xalq qoʻshiqlari soʻzlarini tarjima qilib, „Dunyoda goʻzallar yoʻq“ nomi bilan alohida kitob nashr ettirgan. 1977-yilda S. To‘rayg‘irovning Moskvadagi „Xudozhestvennaya literatura“ nashriyotidan „Ogonek Stepi“ nomi bilan nashr etilgan tanlangan sheʼrlar to‘plamini nashr ettirdi. „Qor bilan qoplangan bambuk“, „8—19-asrlar koreys sheʼriyati antologiyasi“ nomli tarjima kitoblarini nashr ettirgan.

## Ishlari

* Stihi kerak. Ilmiy ish. A., „Yozuvchi“, 1968;
* Dunyoda goʻzal odamlar yoʻq. Qozoq qoʻshiq. Tarjima. A., „Yozuvchi“, 1980;
* Echo. Tanlangan tarjimalar kitobi. A., „Yozuvchi“, 1984

## Manbalari
Burka tumani

**Burka tumani** Bagʻlon viloyatining shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Uning aholisi taxminan 49 000 kishi. Poytaxti – Burka shahri (muqobil nomlari: Borkeh, Barkah). U Hindukush togʻlarining etaklarida joylashgan. Tuman zilzilaga moyil. 2021-yil 5-mayda u Tolibon kuchlari tomonidan bosib olingan.

## Demografiya
Tumanda 60% oʻzbeklar, 20% tojiklar ikkinchi oʻrinda turadi. Tumanda hazoralar va pushtunlar yarmini tashkil qiladi.

## Havolalar

## Havolalar

* Birlashgan Millatlar Tashkilotining aholi punktlari xaritasi, AIMS, 2002-yil may
* BMT qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligining tuman profili (2002-yil 9 aprel)
Qunduz tumani

**Qunduz tumani** ( ولسوالی قندوز ) Afgʻoniston shimolidagi Qunduz viloyati markazida, viloyat markazi – Qunduz shahri atrofida joylashgan . Gʻarbdan Chahardara tumani, shimoldan Qalay-Zol va Imom Sohib tumanlari, sharqdan Archi va Xonobod tumanlari, janubdan Aliobod tumani bilan chegaradosh. Aholisi 254100 nafar (2006). Yo'llar yaxshi, barcha qishloqlarga borish mumkin. 8 km uzoqlikda aeroport mavjud,  shaharning janubi-sharqida joylashgan.Qishloq xo'jaligi asosiy daromad manbai bo'lib, yer juda yaxshi holatda va koʻp qismi sug'oriladi. Boshqa tadbirkorlik faoliyati ham mavjud va ishsizlar darajasi viloyatning boshqa tumanlariga qaraganda past.

## Qo'shimcha o'qish

* Tuman profili . Aims.org.am
* AIMS tuman xaritasi . Aims.org.am
Pudendal nerve

**Pudendal nerv** perineumning asosiy nervidir.U ikkala jinsning, yaʼni erkak va ayol tashqi jinsiy aʼzolaridan va anus va perineum atrofidagi teridan sezuvchanlikni, shuningdek, turli xil tos mushaklarini, shu jumladan erkak yoki ayolning tashqi siydik yoʻli sfinkteri va tashqi anal sfinkterini harakat bilan taʼminlaydi. Agar shikastlangan boʻlsa, koʻpincha tugʻruq paytida, lezyonlar hissiy yoʻqotish yoki najasni ushlab turishga olib kelishi mumkin. Nerv, anestetik protseduraning bir qismi sifatida vaqtincha bloklanishi mumkin.

Pudendal asabni olib yuradigan pudendal kanal, shuningdek, 1836-yilda ushbu kanalni hujjatlashtirgan irlandiyalik anatomist Benjamin Alkok nomi bilan atalgan „Alkok kanali“ atamasi bilan ham tanilgan.

### Anatomik yadrosi
Nerv sakral pleksusning asosiy tarmogʻidir ,orqa miyaning sakral mintaqasidagi Onuf yadrosidan kelib chiqqan tolalar bilan.

### Variatsiya
Pudendal nervga doir kasalliklar kelib chiqishiga koʻra farq qilishi mumkin. Masalan, pudendal asab aslida siyatik asabdan kelib chiqishi mumkin.Binobarin, siyatik asabning shikastlanishi pudendal asabga ham taʼsir qilishi mumkin. Baʼzan birinchi sakral asabning dorsal rami pudendal asabga qoʻshiladi va hatto kamdan-kam hollarda .

## Funksiyasi
Pudendal nerv ham motor, ham sensor funktsiyalarga ega. U parasempatik tolalarni olib yurmaydi, balki simpatik tolalarni olib yuradi.

## Mavzuga doir qoʻshimcha rasmlar

Fayl:Gray829.png|Erkak tos suyagi, pudendal asabni ko'rsatadi (markazda o'ngda)
Fayl:Grant 1962 214.png|Pudendal nerv tomonidan innervatsiya qilingan tuzilmalarni ko'rsatadigan sxema
Fayl:Grant 1962 215.png|Erkak tos bo'shlig'idagi pudendal asabning borishi diagrammasi


## Manbalar
Zarghun tumani (Pushtuniston)

**Pushtun Zarghun tumani** ( / ), ilgari **Posht-e Zirghān**  yoki **Posht-e Zirghūn** () nomi bilan atalgan), Afgʻonistonning Hirot viloyatining markaziy qismida, Hari daryosi vodiysida joylashgan. Tuman markazi — Pushtun Zargʻun.

## Geografiya
Pushtun Zargʻun tumani shimoldan Karux tumani, sharqdan Obe tumani, janubdan Adraskan tumani va gʻarbdan Gʻuzora tumanlari bilan chegaradosh.

## Aholi
2008-yilda Xoshi tumanining taxminiy aholisi taxminan 90,817 kishi edi.

## Taʼlim
2008-yilda tumanda 4 ta oʻrta va 20 ga yaqin umumtaʼlim maktablari mavjud edi.

## Manbalar
Khwaja Du Koh tumani

**Khwaja Du Koh**  Afgʻonistonning Jauzjon viloyatidagi tuman, Qoraqum choʻlida joylashgan. Gʻarbdan Faryob viloyati, shimoldan Xamyob tumani, sharqdan Mingojjik tumani va janubdan Shebirgʻon tumani bilan chegaradosh. Aholisi 23900 nafar (2006). Tuman markazi Xvaja du koh boʻlib, tumanning janubiy qismida joylashgan.

## Manbalar

* AIMS tuman xaritasi
Andorra pasporti

**Andorra pasporti** Andorra fuqarolariga xalqaro sayohat uchun beriladi.

## Manbalar


## Havolalar

* Andorra pasporti uchun ariza shakli 
* Andorra pasportlari galereyasi
Yaponiyaning Manchjuriyaga bosqini

**Yaponiyaning Manchuriyaga bosqini -** 1931-yil 18-sentabrda Yaponiya imperiyasining Kvantung armiyasi Mukden voqeasidan keyin darhol Manchuriyaga bostirib kirishi. Urush tugagach, 1932-yil fevral oyida yaponlar qoʻgʻirchoq Manchjou-Go davlatini tuzdilar. Ularning ishg'oli Sovet Ittifoqi va Mo'g'ulistonning 1945-yil avgust oyi o'rtalarida, Ikkinchi Jahon urushining oxirida Manchjuriya strategik hujum operatsiyasigacha davom etdi.

Janubiy Manchuriya temir yo'l zonasi va Koreya yarim oroli 1904-1905 yillardagi rus-yapon urushidan beri Yaponiya imperiyasi nazorati ostida edi. Yaponiyada davom etayotgan sanoatlashtirish va harbiylashtirish ularning AQShdan neft va metall importiga o'sib borayotgan qaramligini ta'minladi  Amerika Qo'shma Shtatlari (taxminan bir vaqtning o'zida Filippinni bosib olgan) bilan savdo qilishga to'sqinlik qilgan AQSh sanksiyalari Yaponiyaning Xitoy va Janubi-Sharqiy Osiyo hududida o'z ta'sirini kengaytirishga olib keldi. Manchuriyaning bostirib kirishi yoki 1937-yil 7-iyuldagi Marko Polo koʻprigi voqeasi, 1939-yil 1-sentyabrdagi koʻproq qabul qilingan sanadan farqli oʻlaroq, baʼzan Ikkinchi jahon urushining muqobil boshlanish sanalari sifatida tilga olinadi.

Bosqin xalqaro miqyosda katta e'tiborni jalb qilganligi sababli, Millatlar Ligasi vaziyatni baholash uchun Litton komissiyasini (buyuk Britaniya siyosatchisi Viktor Bulver-Litton boshchiligida) tuzdi va tashkilot o'z xulosalarini 1932-yil oktabr oyida e'lon qildi. Uning xulosalari va Yaponiya qo'g'irchoq davlati Manchjou-Go tan olinmasligi va Manchuriyaning Xitoy suverenitetiga qaytishi Yaponiya hukumatini Ligadan butunlay chiqib ketishga undadi. 1933-yilda Yaponiya Millatlar Ligasidan chiqdi. Shu tariqa, Ikkinchi jahon urushi arafasida Uzoq Sharq va Sharqiy Osiyoda yangi urush o'chog'i paydo bo'ldi.

## Manbalar


## Havolalar

* "Sharqiy jabhada", 1932 yil aprel, Manchuriyaga bostirib kirish va Shanxay voqealari paytida Shanxay xalqaro turar-joyiga bag'ishlangan mashhur ilmiy foto to'plami
* "MANCHURIA - bu nima haqida", 1932 yil fevral, Xalq mexanikasi
* "Manchjuriya muammosi" ni hal qilish: Uchida Yasuya va Ikkinchi Jahon urushi oldidan Yaponiya tashqi ishlar
* Yaponiyaning "Omon qolishning yagona yo'li": Guandun armiyasining Manchuriya va Mo'g'ulistonni bosib olishiga nisbatan qarashlari.
* Uzoq Sharqdagi Yaponiyaning Xitoyga qarshi tajovuzi uchun xalqaro harbiy tribunal
* 144-monografiya, Manchuriyadagi voqea
* Mukden voqeasi va Manchukuo, WW2 ma'lumotlar bazasi
* Manchuriya 1931-1932 Manchuriya kampaniyasidan fotosuratlar
* AMS Manchuriyaning topografik xaritalari
* Yaponiyaning Manchuriyaga bostirib kirishi fotosuratlari to'plami
Charsadda tumani

**Chorsada (Chahar Sada) tumani** — Afgʻonistonning Gʻor viloyatidagi tumani. 2005-yilda Chag'charon tumanining shimoli-g'arbiy qismidan tashkil etilgan. Tuman markazi — Qala-Zobayd. Aholisi 26600 kishi.

## Qo'shimcha havolalar

* Chag'charon tumani
* Gʻor viloyati
* Qale-Zobayd

## Manbalar
Margaret Atwood

**Margaret Eleanor Atwood (**) (1939-yil 18-noyabrda tugʻilgan) — kanadalik shoir, yozuvchi, adabiyotshunos, esseist, oʻqituvchi, atrof-muhit faoli va ixtirochi. 1961-yildan beri u 18 ta sheʼriy kitob, 18 ta roman, 11 ta badiiy kitob, toʻqqizta qisqacha badiiy adabiyot toʻplami, sakkizta bolalar kitobi va ikkita grafik roman, shuningdek, sheʼriy va badiiy adabiyotning bir qator kichik nashrlarini chop ettirgan. Atwood yozgan ishlari uchun koʻplab sovrin va mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan, ikkita Booker mukofoti, Arthur C. Clarke mukofoti, General-gubernator mukofoti, Frans Kafka mukofoti, Asturiya malikasi mukofotlari va Milliy kitob tanqidchilari va PEN markazi singari AQShning nufuzli mukofotlarini qoʻlga kiritgan. Uning bir qator asarlari kino va televideniye uchun moslashtirilgan.

Atwoodning asarlari turli mavzularni oʻz ichiga oladi, jumladan, jins va oʻziga xoslik, din va afsona, til kuchi, iqlim oʻzgarishlari va „siyosat kuchi“. Uning koʻpgina sheʼrlari yoshlidanoq uni qiziqtirgan afsona va ertaklardan ilhomlantirgan holda yozilgan.

Atwood Griffin Sheʼriyat mukofoti va Kanada Yozuvchilar Trustining (Writers' Trust of Canada) asoschisi. U, shuningdek, Torontodagi Massey kollejining katta ilmiy xodimi. U LongPen qurilmasi va hujjatlarni masofadan robotli yozishni osonlashtiradigan ayrim texnologiyalarning ixtirochisi hamdur.

## Shaxsiy hayoti
Atwoodning 1951-yilda tugʻilgan Ruth Atwood ismli singlisi va undan ikki yosh katta Harold Leslie Atwood ismli akasi bor. U 17-asrda jodugarlikdan omon qolgan Mary Webster uning ajdodi ekanligini daʼvo qilgan. Webster Atwoodning „Half-Hanged Mary“ sheʼrining mavzusi boʻlgan, shuningdek, „*The Handmaidʼs Tale“* (1985) romanidagi asosiy qahramoni hamdir.

Atwood 1968-yilda amerikalik yozuvchi Jim Polkga turmushga chiqqan, biroq keyinchalik 1973-yilda ular ajrashishadi. Koʻp oʻtmay u yozuvchi hamkasbi Graeme Gibson bilan yaqin munosabatlarda boʻladi va 1976-yilda ularning qizi Eleanor Jess Atwood Gibson tugʻiladi. Shundan soʻng ular Ontario shtatidagi Alliston yaqinidagi fermaga koʻchib oʻtadilar.

Oila 1980-yilda Torontoga qaytib keladi. Atwood va Gibson 2019-yil 18-sentyabrgacha birga yashashgan, Gibson aqliy zaiflikdan azob chekib vafot etgan. 2020-yilda *[[The Guardian]]* jurnalida Atwoodning eri Gibson haqidagi *Dearly* sheʼri va qaygʻuli maqolasi chop etiladi. Atwood Gibson haqida shunday deydi: „U egoist emas edi, shuning uchun men qilayotgan hech narsaga taqiq qoʻymadi. Umrining so‘nggida qizimizga: „Onang men bilan uchrashmaganida hali ham yozuvchi bo‘lardi, lekin bunchalik zavqlangan bo‘lardi“, deb aytgan“ .

Gibson mohir yozuvchi boʻlish bilan birga, Atwoodning aytishicha, u kompyuterda ham, qoʻlda ham yoza oladigan „kuchli imlo tahrirchi“ hisoblangan.

## Mukofot va unvonlar
Atwood turli institutlarning, jumladan, Sorbonna, NUI Galway hamda Oxford va Cambridge universitetlarining koʻplab faxriy darajalariga ega.
## Manbalar
Dawlat Shah tumani

**Dawlat Shoh tumani** Afg'onistonning Lag'mon viloyati markazi Mehterlamdan taxminan 74 km uzoqlikda joylashgan. U togʻli tuman boʻlib, shimol va shimoli-sharqdan Nuriston viloyati, sharqdan Alingar tumani, janubdan Alishing tumani, gʻarbdan Kapisa va Parvon viloyatlari bilan chegaradosh. Aholisi 36 950 (2019) kishi. Aholining milliy tarkibi 50% tojiklar, 40% pashaiylar va 10% pushtunlar. Tumanda 60 ta qishloq bor. Tuman markazi — **Davlatshoh** qishlogʻi. Joylashuv koordinatalari . Dengiz sathidan 1583 m balandlikda, Alishing daryosi vodiysidagi Hindukush tog'larida joylashgan. 2021-yil 20-mayda u Tolibon tomonidan bosib olingan.

Tumanda ichimlik va sugʻorish suvining asosiy manbai Farashgʻon togʻlaridan oqib oʻtuvchi daryo hisoblanadi. Aloqa sifati yomon, tuman markaziga boradigan bitta katta yo'l bor. Sifatli ichimlik suvi faqat buloqlardan olinadi. Biroq tuman aholisining hammasi ham ulardan foydalanish imkoniga ega emas. Koʻpchilik daryo suvidan foydalanadi. Bu esa gigiyenik talablarga javob bermaydi va suv bilan yuqadigan kasalliklarni keltirib chiqaradi. Misol uchun, 2001-yil oxiri - 2002-yil boshida vabo Atto va Chekla qishloqlarining 13 aholisini o'ldirgani haqida xabar berilgan. Suvni ayollar va qizlar uzoq masofalarga tashib boradilar. Buloq suvi ham ishonchli manba emas, chunki buloqlar qurg'oqchilikda qurib qoladi. Bu yer togʻli hudud boʻlgani uchun ekin maydonlari kam. Yerning balandligi tufayli koʻp joylarda daryodan sugʻorish imkoni mavjud emas. Buloq suvi sug'orish uchun foydalaniladi, bir u mavsumiy xarakterga ega. Asosiy daromad manbai o'rmon xo'jaligi. O'rmonning katta qismi boshpana qurish uchun kesib olingan. 1980-yillardagi urush paytida quruq mevali daraxtlarning bir qismi ham yoqib yuborilgan.

Shunga qaramay, jamoa Farashgʻon qishlogʻiga olib boruvchi yoʻl qurishni boshlab yubordi va 20 kmli yoʻl qurib boʻldi. Endi ular loyihani yakunlashda yordam berish maqsadida WFPdan oziq-ovqat dasturi uchun yordam so'rashdi. Umuman olganda, bu tumanda gumanitar tashkilotlarning faolligi kam.

Aholining asosiy qismi qashshoqlikdan aziyat chekmoqda. Ma'lum bo'lishicha, ish yo'qligi sababli yoshlarning aksariyati kasbsiz, ko'plari qurollanib, jinoiy harakatlarga aralashmoqda. Shunga qaramay, Davlatshoh o'rmonlar, meva va suv kabi yaxshi tabiiy resurslarga ega ekanligi ma'lum.

Muhojirlikdan qaytgan oilalarning yarmiga yaqini hozir  uylarini qayta qurmoqda. Uylar an'anaviy tog' uslubida - tosh va yog'ochdan qurilgan. Ba'zi qishloqlar 1980-yillardagi urush paytida yoqib yuborilgan, qolganlari bombardimon paytida vayron qilingan. Shunga qaramay, tumanda qurilish materiallari yetarli darajada ta’minlangan va koʻpchilik oʻz uylarini qayta qurishga muvaffaq boʻlgan.

## Manbalar
Shuhado tumani

**Shuhada tumani** ( fors. sẖhdạ ) — Afgʻoniston sharqidagi Badaxshon viloyatining 29 tumanlaridan biri hisoblanadi. Tuman 2005-yilda Baharak tumanining bir qismidan tashkil topgan bo‘lib, taxminan 38 387 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Afg'oniston axborot boshqaruvi xizmatlarida xarita
Shibirghan tumani

**Shibirgʻon tumani** (Shibirgʻon) — Afgʻonistonning Jauzjon viloyatining janubiy qismida joylashgan. Gʻarbda Faryob viloyati, shimolda Xvaja du Koh tumani, sharqda Aqcha tumani va Sar-e Pol viloyati bilan chegaradosh. Aholisi 188 808 nafarni tashkil qiladi (2019). Markazi — viloyat markazi Shebirgʻon shahri hisoblanadi. Tuman markazidan Hirot, Kobul, Andxoy va Mozori Sharifga tomon asosiy yoʻllar mavjud. Shebirgʻon aerodromi Shebirgʻon va Aqcha oʻrtasida joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar

* AIMS tuman xaritasi