open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shlomo Boroxov

**Shlomo Boroxov** (1941-yilda tugʻilgan, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet va Isroil shashkachisi, ikki karra Oʻzbekiston chempioni, Markaziy Osiyo chempioni, Isroil shashka federatsiyasi faxriy prezidenti.

## Biografiyasi
Shlomo Boroxov 1941-yilda Samarqandda badavlat va boy Boroxov-Muloqandovlar oilasida tugʻilgan. Uning otasi Avraam Boroxov Sovet davrida muvaffaqiyatli tadbirkor boʻlgan va xayriya ishlari bilan ham shugʻullangan. Avraam Boroxov yahudiylar jamoasiga yordam bergan va qabristonlarni obod qilgan.

Shlomo Boroxov Samarqanddagi 37-maktabda tahsil olgan. Yoshligida shaxmat bilan shugʻullangan va Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi tarkibida boʻlgan, biroq keyinchalik shashkaga oʻtgan. 1974-yilda u Isroilga koʻchib kelgan va u yerda shashka federatsiyasini tuzgan.

### Sportdagi faoliyati
1964-yilda SSSR jamoaviy chempionatida Shlomo taniqli shashkachilar – Valentin Abaulin, Yuriy Arustamov, Nikolay Abatsievga qarshi dona surib, sport ustasi normalarini bajargan. 1965-yilda u SSSR chempionatining yarim finalida ikkinchi oʻrinni egallagan, ammo finalda ishtirok etishdan bosh tortgan. 1966-yilda Boroxov Samarqanddagi viloyat Pionerlar saroyida bolalarga shshkadan dars bera boshlagan. 1969 va 1970-yillarda jahonning afsonaviy shashkachilari ishtirokida ikkita xalqaro turnir oʻtkazgan. Boroxov ikki marta Oʻzbekiston chempioni, 1972-yilda esa Oʻrta Osiyo chempioni boʻlgan va oʻsha yili Orenburgda boʻlib oʻtgan SSSR erkaklar chempionati finalida kuchli oʻntalikka kirgan.

Boroxov ikkita Yevropa chempionatida ishtirok etgan: 1977-yilda Bryusselda erkaklar oʻrtasidagi xalqaro shashka boʻyicha Yevropa chempionatida oltinchi oʻrinni egallagan va 1978-yilda Tbilisida boʻlib oʻtgan Yevropa jamoaviy chempionatida Isroil jamoasi tarkibida bronza medalini qoʻlga kiritgan. (Isroil jamoasi faqat Gollandiya va SSSR jamoalariga yutqazgan) Yevropadagi oʻyinlar natijalariga koʻra u xalqaro toifadagi sport ustasi unvonini olgan. 1988-yilda erkaklar oʻrtasidagi xalqaro shashka boʻyicha Isroil chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2009-yilda Shlomo Boroxov Isroil shashka federatsiyasining faxriy prezidenti etib saylangan.

### Mehnat faoliyati
Universitetni tamomlagach, Samarqanddagi oziq-ovqat texnikumida kimyo fani oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Isroilda Boroxov yogʻochni qayta ishlash zavodida kimyo muhandisi sifatida ishlay boshlagan va 1982-yilda zavodning bosh direktori boʻlgan. Boroxov zavodda 1987-yilgacha ishlagan. 1987—1990-yillarda „Polgat“ yirik toʻqimachilik konserni direktori boʻlib ishlagan. 1990-yilda u Sionistlar Forumining ijrochi direktori boʻlgan. 1996-yildan 2002-yilgacha Shlomo Isroilda yettinchi yirik sanoat taraqqiyot banki direktorlar kengashi raisi etib saylangan.

## Bibliografiyasi

* Boruxov S., Xeyf L., „Shashka sirlari“, T., 1967
* „Uroki delovogo mishleniya“, Shlomo Boroxov, 1999 god
* „Put k sebe v epoxu peremen“, 2015-yil

## Manbalar
Axadov Valeriy

**Valeriy Bakiyevich Axadov** ( 1945-yil 9-avgust, Samarqand ) — sovet va rus teatr hamda kino rejissyori. Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (2002).

## Biografiyasi
1945-yil 9-avgustda Samarqand shahrida tugʻilgan.

1963—1965-yillarda Moskva davlat universitetining falsafa fakultetida tahsil olgan, “Tojikfilm” kinostudiyasida illuminator va operator assistenti boʻlib ishlagan.

1971-yilda VGIK rejissyorlik fakultetini tugatgan ( E. Dzigan ).

Laxuti nomidagi Tojik akademik drama teatrida bosh rejissyor boʻlib ishlagan.

1974-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilingan.

1978—1986-yillarda Tojikiston SSR Kinematograflar ittifoqining birinchi kotibi lavozimida ishlagan.

1987—1991-yillarda Dushanbedagi Davlat rus teatrida bosh rejissyor boʻlib ishlagan.

1989-yilda Dushanbeda “Poluostrov” eksperimental teatr-studiyasini tuzgan va unga rahbarlik qilgan.

1991-yilda u truppaning asosiy qismini Magnitogorskga olib ketgan.

1991—1998-yillarda A.S.Pushkin nomidagi drama teatri bosh rejissyori lavozimida ishlagan.

1993—1998-yillarda Magnitogorsk davlat konservatoriyasida aktyorlik guruhiga rahbarlik qilgan.

2004-yilda VGIK oliygohi dotsenti boʻlgan. Talabalari orasida Vyacheslav Kaminskiy ("Tosh " filmi), Mixail Morskov ( Drama va rejissyorlik markazida "Xudo - DJ" spektakllari, Pushkin teatrida "Testosteron"), Evgeniy Shelyakin (" ChW " filmi) mashhurdir.

2008-yil 16-noyabrda u yaratilayotgan "Pravoe delo" partiyasining federal siyosiy kengashining birinchi tarkibiga saylangan.

## Teatr tomoshalari

### Tojikistonda

* 1988-yil - "Dorogaya Yelena Sergeyevna" L. Razumovskaya
* 1989-yil - "Imon. Umid. Sevgi " E. Kozlovskiy
* 1990-yil - Chingiz Aytmatovning "Fudzi tog'iga chiqish".

### Rossiyada ===; Magnitogorsk

* 1991-yil - "Imon. Umid. Sevgi " E. Kozlovskiy
* 1991-yil - "Dorogaya Yelena Sergeyevna" L. Razumovskaya
* 1992 yil - "Bez zerkal" N. Klimontovich
* 1993 yil - "Varshava ohangi" L. Zorin
* 1993 yil - "Madam Margaret" J. Debazier ( Enni Jirardot bilan)
* 1993 yil - "Yodgorlik" D. Jacquet ( Fransiyadan kelgan rassomlar bilan)
* 1994 yil - "Chayka" A. Chexov
* 1996 yil - "Bez vini vinovatie" A. Ostrovskiy
* 1996 yil - "Asal oyi" G. Barilli
* 1996 yil - "Nu vsyo,vsyo ...Vsyo? » N. ford
* 1996 yil - "olchazor bog'i" A. Chexov

### Rejissyor

## Filmlari

# 1971-yil - Vperyod, gvardeysi (TV)
# 1972-yil - Nashi Boki
# 1976-yil - Gayurovlarning oilaviy ishlari (TV)
# 1977-yil - Truskavetsga kim boradi (TV)
# 1980-yil - Aprel orzulari (TV)
# 1983-yil - Oila sirlari (TV)
# 1986-yil - ikkinchi yoʻlga qoʻshimcha keldi ( S. Qurbonov )
# 1986-yil - Choʻloq Darvesh (J. Kishem, Vengriya )
# 1988-yil - Vzglyad ( S. bilan birga. Qurbonov )
# 1989-yil - Ruf
# 1992-yil - Men vaʼda berdim, ketaman ...
# 1993-yil - malikaning shaxsiy hayoti 
# 1999-yil - Ayollarni xafa qilish tavsiya etilmaydi
# 2002-yil - Moskva viloyati elegiyasi
# 2002-yil - Erkin ayol
# 2003-yil - Erkin ayol 2
# 2003-yil - Godson
# 2005-yil - Issiqxona effekti
# 2006-yil - Jinlar ( Gennadiy Karyuk bilan birga)
# 2007-yil - Jivopisnaya avantyura (TV)

## Manbalar
“Nomaʼlum-1” maqbarasi (ustoz Olim Nasafiy asarlari)

**"Nomaʼlum-1" maqbarasi (usto Olim Nasafiy asarlari)** – Samarqanddagi meʼmoriy yodgorlik, Shohi Zinda ansambli tarkibiga kiradi.

## Tarixiy kesish

XIV asrning 90-yillarida. Shoxi-Zinda ansamblining „oʻrta guruhi“ning butun gʻarbiy tomoni nihoyat Afrosiyob qishlogʻi qalʼa devori ichida qurilgan. Bu vaqtga kelib XI-XII asrlarga oid binolar qoldiqlari butunlay vayron boʻlgan. Qusamiya madrasasi hududida uchta portal-gumbazli qabrlar: „Nomsiz-1“ maqbarasi (usto Olim Nasafiy asarlari), „Nomsiz-2“ va amir Burunduq qurilgan.

XIV asrning 90-yillaridagi uchta maqbara ham bir-biridan bir necha metr masofada kengaytmasiz holatda edi. Qazishmalar natijasida ular orasida XIV-XV asrlarda boshqa qabrlar boʻlmaganligi aniqlangan. Muhandislik inshootlarining evolyutsiyasi jarayoni binolarda aniq ifodalangan. Kub asosi qirrali barabanlarda qoʻsh ichki va tashqi gumbaz bilan qoplangan. Maqbara oʻzining meʼmoriy shakllari va bezaklarida ilk temuriylar maktabi taraqqiyotini sarhisob qilgandek koʻrinadi. Agar binoning yuqori qismini hisobga oladigan boʻlsak, u holda bizgacha faqat tashqi gumbazning poydevori va sakkiz burchakli baraban yetib kelgan. Markazning bu shaklidagi ramkasi XIV asrning dastlabki qabrlarida boʻlgani kabi tor bezak chiziqlaridan iborat emas, balki choʻzilgan sakkiz qirrali yulduzlar va xochlar naqshini tashkil etuvchi bir-biriga bogʻlangan lentalarning keng yoʻli girixlari bilan mashhur.

## Maqbara tavsifi
Maqbara „Shohi-Zinda“ ansambli uchun anʼanaviy portal-gumbaz tipida qurilgan.

Tashqarisi 8,1×9,8 m

Ichkarisi 6,5x6,4 m

Balandligi 13,5-14 m

Maqbarining asosiy qismi bu kirish qismi. Bu yerda oʻyilgan devoriy tasvir butunlay almashtirilgan. Pilonlarning dekorativ bezaklari butunlay yangi kompozitsiyalarni oʻz ichiga oladi. Barabanning chetlari gʻisht toʻplamiga taqlid qilib, oʻymakorlik bilan qilingan, koʻk va toʻq koʻk rangli plitkalardan geometrik naqshli plitalar bilan qoplangan. Naqsh geometrizlashtirilgan kufiy youvini ifodalaydi, bu yerda „Muhammad“ soʻzini oʻqish mumkin. Maqbaraning yon va orqa jabhalari koʻk rangli „kamonlar“ bilan almashinadigan juftlangan sayqallangan gʻishtlar bilan qoplangan. Fasadlarning tagida alohida toʻrtburchaklar va kvadrat panellar mavjud.

## Maqbaraning ichki qismi
Maqbaraning ichki qismi boʻyalgan sopol mayolika bilan qoplangan. Maqbaraning sakkiz qirrali gumbaz osti qismining ichki burchaklari boʻylab stalaktit gulchambarlari bilan toʻldirilgan arklar joylashgan. Ichki gumbaz 11-12-asrlardan sharqda keng tarqalgan ochiq ish taassurotini yaratgan mayolika qoplamali relef qovurgʻalarining yulduz shaklidagi geometrik naqshlari bilan qoplangan. (V.L.Voronina tomonidan XIV asrda tadqiq qilingan). Ushbu dekorativ dizayn anʼanasi va ayni paytda gumbazning strukturaviy barqarorligi (qovurgʻalar skufiya bilan mustahkamlangan) Shohi-Zinda ansamblining deyarli barcha maqbaralarida ishlatilgan.

## Manbalar
Komil Ikromov

**Kamil Akmalevich Ikramov** (1927-yil 10-sentyabr, Samarqand – 1989-yil 4-iyun, Germaniya) sovet yozuvchisi, dramaturg va publitsist.

## Hayoti
Komil Ikromovning otasi oʻzbek, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komitetining birinchi kotibi Akmal Ikromovich Ikromov (1898–1938), onasi yahudiy, Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi xalq komissari oʻrinbosari Yevgeniya Lvovna Zelkina (1900–1938), Qizil professorlar instituti bitiruvchisi, Kommunistik akademiyasi Agrar institutining Sharqiy boʻlimi mudiri, „Agrar frontda“ jurnali tahririyati aʼzosi, „Oʻrta Osiyoda agrar mavzusiga oid ocherklar“ muallifi (1930).

Otasi 1937-yil sentyabr oyida oʻng qanot Trotskiy bloki ishi boʻyicha (N. I. Buxarin, A. I. Rikov, N. N. Krestinskiy, X. G. Rakovskiy va boshqalar bilan birga) hibsga olingan. Uchinchi Moskva sudida sud qarori bilan u 1938-yil mart oyining oʻrtalarida oʻlimga hukm qilindi. Uning onasi oʻsha yilning 28-martida hibsga olinib, oʻlimga hukm qilindi va Komil bobosi va buvisi – shifokor Lev Zaxarovich Zelkin va Chernigovskiy koʻchasi, 4-uy, 23-xonadonda yashovchi yozuvchi Berta Pavlovna Zelkina bilan yashash uchun Moskvaga koʻchib oʻtdi.

1943-yil noyabr oyida Komil Ikromov Sovet Ittifoqiga qarshi tashviqot uchun hibsga olindi va majburiy mehnat lagerida besh yilga hukm qilindi. 1948-yilda ozodlikka chiqarilgan, ammo 1951-yilda xuddi shu modda bilan yana qamoqqa olingan. 1951–1955-yillarda Qaragʻandi lagerida jazo muddatini oʻtagan.

1956-yilda Krupskaya nomidagi Moskva viloyat pedagogika institutining filologiya fakultetiga oʻqishga kirib, 1961-yilda tamomlagan.

Ikromov 1989-yilda Kyolnda vafot etgan. U Kuntsevo qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Eldor Ibragimov

**Eldor Saidovich Ibragimov** (; 1976-yil 22-iyun Samarqand) – ukrainalik futbolchi, yarim himoyachi. „Gurzuf“ klubi murabbiyi.

## Hayoti
Ibragimov yoshligidan futbol oʻynashni boshlagan. 8 yoshida onasi uni Samarqanddagi sport va oʻsmirlar sport maktabiga olib boradi. Eldor futbol bilan birga maktabda ham yaxshi oʻqigan, maktabni oltin medal bilan tamomlagan. Keyin u tibbiyot institutiga oʻqishga kirdi (tish shifokori boʻlib tugatgan) va futbol oʻynashni toʻxtatdi. 18 yoshida u oilasi bilan Qrimga koʻchib oʻtdi. Kollejni tugatgach, Nikolayevda oʻqishni tugatdi va u yerda yana futbol oʻynay boshladi.

Futbolchi 1997-yilda Anatoliy Zayayev murabbiyligi ostida boʻlgan Nikolayev klubiga qoʻshildi. Ibragimov soʻng „Metallurg“ (Nikopol), „Prikarpattya“ (Ivano-Frankivsk), „Energetik“ (Burshtin) va „Bukovina“ klublarida oʻynagan. 2000-yilning yozida „Jitomir Polesiye“ klubiga koʻchib oʻtdi. Ibragimov jamoada taxminan 3 yilini oʻtkazdi va Ukrainaning Ikkinchi va Birinchi ligalarida 96 oʻyin oʻtkazib va 28 oʻyinda gol urdi.

2004-yilning qishida u „Metalist Xarkov“ klubiga koʻchib oʻtdi. 2003–04-yilgi mavsumda jamoa bilan birgalikda Birinchi ligada 2-oʻrinni egallab, Oliy ligaga chiqdi. Oliy ligadagi debyutini 2004-yilning 20-iyulida Donetskning „Metallurg“ klubiga qarshi mezbon uchrashuvida (1:4) oʻtkazgan boʻlsa, Ibragimov Anderson Ribeyro oʻrniga 72-daqiqada maydonga tushdi. 2005-yilning yozida u FK Xarkovga koʻchib oʻtdi, jamoada 2 yil oʻynadi va Oliy ligada 30 ta oʻyin oʻtkazdi.

Qrim Rossiyaga qoʻshib olingandan keyin u Rossiya fuqaroligini qabul qildi. 2020-yildan buyon Qrim futbol akademiyasida 2006-yilda tugʻilgan jamoa murabbiyi sifatida ishlab kelmoqda.

## Shaxsiy hayoti
Ibragimov millati qrim-tatar. 1990-yillar boshida u ota-onasi bilan Oʻzbekistondan Qrimga koʻchib kelgan.

## Manbalar
Qabz

**Mozori Kabz** (  ), **Xo'ja Muhammad Qatang'u maqbarasi** yoki **Xoja Muhammad Dashtinabotiy maqbarasi** nomi bilan ham tanilgan - Registon maydoni va ansambl hududida joylashgan bo'lib, Sherdor madrasasi eshigining toʻgʻridan-toʻgʻri roʻparasida joylashgan qadimiy mozor hisoblanadi. U XIV asrdan oldin, Registon ansamblining hozirgi uchta madrasasi qurilishidan ancha oldin qurilgan.

Bu qabr haqidagi ma'lumotlar birinchi marta Abu Tohirxoji Samarqandiyning mashhur kitobi - " Samariya"da uchraydi. Kitobda aytilishicha, ba'zilar qabr Xoja Ahmad Yassaviyning ko'zga ko'ringan avlodlaridan biri, atoqli turkiy shayx Xoja Muhammad Qatang'ga tegishli, deb hisoblasa, boshqa olimlar qabr Xoja Muhammad Dashtinabotiyga tegishli, deb taxmin qilishadi. Abu Tohirxo'ja Samarqandiy Dashtinabod posyolkasi Hisor viloyatida ekanligini aytadi. Keyinchalik Xo'ja Muhammad Dashtinabotiy mo‘jizalar yarata olgani va bu avliyoning qabri (mozori) bilan sodir bo‘lgan mo‘jizalardan biri shundaki, hayvonlar va odamlar siydik tutilishi (ehtimol adenoma ma’nosi) bilan bir necha marta ziyorat qilsa yoki bu mozor atrofida aylansa, ular darhol shifo topadilar. Abu Tohirxo‘ja Samarqandiy o‘z kitobida bunga shaxsan o‘zi guvoh bo'lganini aytadi va bu mozorni muborak deb ataydi.

Sovet davridan beri gidlar orasida juda keng tarqalgan afsona paydo bo'ldi, unga ko'ra bu qabr Sherdor madrasasi quruvchilariga go'sht yetkazgan va quruvchilar va qurilish tashabbuskorlari orasida hurmat qozongan va qassobga tegishli. keyinchalik bu madrasaga kiraverishda dafn etish sharafiga muyassar bo'lgan. Darhaqiqat, qabr Registon ansamblining hozirgi uchta madrasasi qurilishidan ancha oldin paydo bo‘lgan. Shuningdek, ayrimlar qabrni Buxoro xonligi davrining lashkarboshi va davlat arbobi Yalangtush Bahodirga ( 1576-1656 ) tegishli , deb yanglishgan.

Samarqandning boshqa meʼmoriy, arxeologik, diniy va madaniy yodgorliklari bilan birgalikda “Samarqand – madaniyatlar chorrahasi” nomi bilan YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

## Manbalar

* Abu Tohirxo'ja Samarqandiy. Samariya.
* arheolog.su - Xoja Muhammad Katangu maqbarasi
* Samarqand tarixi, Toshkent, «Tarix», 1961 yil.
Minxoj Gʻulomov

**Minxoj Gʻulomovich Gʻulomov** (; 1929-yil 3-sentyabr Samarqand – 1996-yil 6-may Dushanbe) – sovet va tojik olimi va davlat arbobi. Tojikiston Sogʻliqni saqlash vazirligining bosh psixiatri boʻlgan. SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasining muxbir aʼzosi (1988).

## Hayoti
Gʻulomov Samarqandda zodagonlar oilasida tugʻilgan. Uning bobosi Muhammad Rahimboy va ukasi Muhammad Aminboy Samarqandning eng boy kishilari boʻlgan, Muhammad Rahimboy esa Buxoro amiri nomidan bir necha marta oliy hazratlarining vakolatli elchisi boʻlib xizmat qilgan. Qolaversa, bir muddat Samarqand shahri hokimi lavozimlarida ham ishlagan. 1910–1913-yillarda Minxoj Gʻulomovning bobosi va uning ukasi Aminboy mablagʻlari hisobidan 1610-yilda qurilgan Xoʻja Ahror Valiy madrasasi qayta taʼmirladilar, hozirda masjid mamlakat yodgorligi hisoblanadi. 1917-yil fevral inqilobidan keyin uning bobosi Buxoro amirligida hokimiyat uchun bolsheviklar bilan kurashgan Samarqanddagi „Shoʻroi islom“ tashkiloti (Samarqand tarixi 1-jild, 366-bet) rahbariyatida boʻlgan. Buyuk tojik adibi Sadriddin Ayniy oʻzining „Buxoro“ kitobining 2-qismida Minxoj Gʻulomov bobosining hurmati va obroʻ-eʼtiborini tasdiqlaydi. Sadriddin Ayniy yozganidek: „Buxorolik savdogarning eng sharafli mehmoni jahonga mashhur boy Muhammad Rahimboy – samarqandlik Toʻycha edi. Uni Buxorodagi toʻyga taklif qilishdi va katta izzat va xarajat bilan kutib olishdi“.

Gʻulomov I. P. Pavlov nomidagi Samarqand tibbiyot universitetining tibbiyot fakultetini tamomlagan. SSSR Sogʻliqni saqlash vazirligi Psixiatriya institutida klinik ordinaturani tamomlagan, 1954–57-yillarda V. P. Serbskiy nomidagi Butunittifoq umumiy va sud-psixiatriya ilmiy tadqiqot instituti aspiranturasida tahsil olgan. 29 yoshida nomzodlik, 36 yoshida esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

Gʻulomov Tatariston Respublikasi sobiq bosh vaziri oʻrinbosari Nigina Sharapova va Birinchi kanal boshlovchisi Nasiba Gʻulomovaning otasi. Uning qizi, taniqli tadbirkorning rafiqasi Nazira Gʻulomova 2000-yil fevralida Dushanbeda „nomaʼlum shaxslar“ tomonidan oʻgʻirlab ketilgan, biroq eri toʻlov toʻlaganidan keyin qoʻyib yuborilgan.

## Vafoti
1996-yil 6-may kuni Dushanbeda fuqarolar urushi paytida Minxoj Gʻulomov Tojikiston tibbiyot universiteti rektori Yusuf Isxakiy bilan birga otib oʻldirilgan.

Butun shahar olimlarni dafn qildi. Odamlar oqimi tufayli transport harakati toʻxtatildi, oʻsha kuni minglab odamlar Medgorodokdagi mitingga yigʻildi. U Dushanbedagi SariOsiyo qabristoniga dafn etilgan. Dafn marosimidan soʻng Tatariston Respublikasi Prezidenti Emomali Rahmonov halok boʻlganlarning oila aʼzolari oldiga kelib hamdardlik bildirdi.

## Manbalar
Mstislav Korelov

**Mstislav Nikolayevich Korelov** (1911-yil Samarqand —1995-yil Almata) – sovet ornitologi, „Qozogʻiston qushlari“ (1960—1974) kapital asari mualliflaridan biri, Qozogʻiston SSR Davlat mukofoti laureati.

## Hayoti
Korelov 1911-yil 17-oktyabrda Samarqand shahrida harbiylar oilasida tugʻilgan.

1930-yilda Toshkentdagi toʻqqiz yillik maktabni tugatib, SAGU – Oʻrta Osiyo davlat universitetida laborant, tayyorlovchi boʻlib ishlagan. Shu bilan birga, 1931–1936-yillarda u biologiya fakultetida tahsil olgan

1937-yil may oyidan Almata davlat qoʻriqxonasida avval kichik ilmiy xodim, keyin zoologiya sektori mudiri lavozimlarida ishlagan.

1941-yil 20-apreldan 27-iyulgacha – VNIO Qozogʻiston zonal laboratoriyasining katta ilmiy xodimi, shu lavozimdan Qizil Armiya safiga chaqirildi, Trans-Baykal frontining kimyoviy mudofaa kuchlarida (vzvod komandiri, dala kimyo laboratoriyasi boshligʻi, polk kimyoviy xizmati boshligʻi) xizmat qildi, 1945-yildan 1946-yil iyulgacha – Arys stansiyasidagi NPO omborida katta kimyogar lavozimida faoliyat yuritdi (Janubiy Qozogʻiston).

1946-yil 1-avgustdan nafaqaga chiqqunga qadar Qozogʻiston Fanlar akademiyasi Zoologiya institutida qushlar, sudralib yuruvchilar va amfibiyalar ekologiyasi va sistematikasi laboratoriyasida ishlagan.

1947-yilda (19-dekabr) „Qozogʻiston koʻrshapalaklari“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va 1950-yil 30-dekabrda katta ilmiy xodim unvoni bilan tasdiqlandi.

Korelov fundamental asar 5 jildlik „Qozogʻiston qushlari“ xulosasining uchta asosiy ijrochilaridan biri (I. A. Dolgushin va M. A. Kuzmina bilan birga). U 3 va 4-jildlarning muharriri boʻlgan.

1972-yilda nafaqaga chiqqan.

1978-yilda Qozogʻiston SSR Davlat mukofoti laureati, 1945-yil 22-noyabrda „Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ va 1953-yil 30-dekabrda „Mehnat jasorati uchun“ medallari bilan taqdirlangan.

## Xotirasi
Korelov sharafiga quyidagilar nomlangan:

* Tibet kulrang turnasi *Grus grus korelovi* Ilyashenko et Belyalov, 2011
* Chink saker lochin *Falco cherrug korelovi* Pfeffer et Karyakin

## Manbalar
Amnon Koen

**Amnon Koen** (1960-yil 1-iyun, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – isroillik siyosatchi, Shas partiyasidan Knesset (15–19 – chaqiriqlar) deputati.

## Hayoti
Amnon Koen 1960-yil 1-iyunda Oʻzbekiston SSRning (hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi) Samarqand shahrida tugʻilgan. 1973-yilda ona vatani Isroilga qaytdi. Kiryat Ono akademik kollejida menejment boʻyicha bakalavr darajasini oldi.

Ramle munitsipalitetida turli lavozimlarda ishlagan. 1999-yilda u birinchi marta Knessetga (15-chaqiriq) saylangan. U favqulodda iqtisodiy dastur boʻyicha qonun boʻyicha maxsus komissiyada, Knesset komissiyasida, moliya komissiyasida, shuningdek, absorbsiya va diaspora masalalari boʻyicha komissiyada ishlagan. Fuqarolar murojaatlari boʻyicha komissiya raisi boʻlgan.

Amnon 16-Knessetda Davlat nazorati qoʻmitasi va Aliya, absorbsiya va diaspora qoʻmitasida ishlagan. Davlat nazorati komissiyasi va iqtisod boʻyicha komissiya raisi boʻlgan.

Koen 2006-yilda Knessetga qayta saylangan, Moliya qoʻmitasi, Fuqarolar murojaatlari qoʻmitasi va Bolalar huquqlari boʻyicha komissiya aʼzosi boʻlgan. Bundan tashqari, u bir qator quyi qoʻmitalarda ishlagan. 17-Knessetda Koen Knesset spikeri oʻrinbosari etib tayinlandi.

18-Knessetga saylovlar oldidan Koen Shas partiyasi roʻyxatida toʻrtinchi oʻrinni egalladi va Knessetga saylandi. Ichki ishlar va atrof-muhitni muhofaza qilish komissiyasini boshqargan. Davlat nazorati, moliya-xoʻjalik komissiyalari aʼzosi boʻldi.

2015-yilgi saylovlar oldidan Koen saylovlarda qatnashmasligini va Knessetni tark etishini eʼlon qildi. 2016-yilda u Isroil 2-kanalidagi tergov hisobotidan soʻng korrupsiyada gumon qilinib, tergov qilingan. Ish 2021-yil iyun oyida dalillar toʻplashdagi qiyinchiliklar tufayli yopilgan.

Koen oila qurgan, toʻrt farzandi bor, ibroniy, rus va oʻzbek tillarini biladi.

## Manbalar
Sergey Kalmykov

**Sergey Ivanovich Kalmykov** (1891-yil 6-oktyabr – 1967-yil 27-aprel) – rus va qozoq rassomi, illyustrator, dekorativ, yozuvchi; avangard rassomi. Kalmykov asarlarining jahon sanʼati tarixida bevosita oʻxshashligi yoʻq. Ijodiy faoliyati davomida Kalmykov baʼzan „fantastik ekspressionizm“ deb ataladigan oʻziga xos rasm uslubini ishlab chiqdi.

## Hayoti
Kalmykov Rossiya imperiyasi tarkibidagi Samarqandda rus oilasida tugʻilgan. U tugʻilgandan koʻp oʻtmay, oila Orenburgga koʻchib oʻtdi va u yerda oʻrta maktabni tugatdi.

1909–1910-yillarda Kalmykov Moskvada yashagan, u yerda Moskva rassomlik, haykaltaroshlik va arxitektura maktabida kurslarida qatnashgan.

1910-yil oxiridan 1926-yilgacha Peterburgda yashab, u yerda M. V. Dobujinskiy va K. S. Petrov-Vodkinga shogirtlikka tushdi. Uning soʻzlariga koʻra, 1911-yilda suv ustidagi qizil otlarni tasvirlagan dastlabki asarlaridan biri Petrov-Vodkinni oʻzining mashhur „Qizil otning choʻmilishi“ (1912) rasmini yaratishga ilhomlantirgan.

### Orenburgda
1926-yilda, Oktyabr inqilobidan soʻng, Kalmykov Orenburgga qaytib keldi, u yerda bezakchi, paradlar va namoyishlar dizayneri boʻlib ishladi, maʼruzalar oʻqidi va oʻz asarlarini yozishni davom ettirdi. 1926-yildan 1928-yilgacha u AHRR (Inqilobiy Rossiya rassomlari uyushmasi) Orenburg boʻlimining aʼzosi, „Jar-Tsvet“ jamiyati koʻrgazmalari ishtirokchisi boʻlgan. 1930-yillarning boshlarida Kalmykov Fyodor Vaserskiyning sayohat operasi uchun dekoratsiya yaratdi, Orenburg teatri va sirki uchun liboslar va plakatlarning eskizlarini yaratdi. 1935-yilda senzura kuchayib, ziyolilar safida tozalashlar sodir boʻlganda, Sergey Kalmykov Orenburgdan Almataga koʻchib oʻtishga qaror qildi.

## Vafoti
Kalmykov umri davomida psixiatriya shifoxonalarida davolanmagan va hech qachon rasmiy psixiatrik tashxisga ega boʻlmagan (garchi uning xatti-harakati, ayniqsa hayotining soʻnggi yillarida ijtimoiy meʼyorlardan tashqariga chiqqan boʻlsa ham). Uning oʻlimidan soʻng (va asosan uning ishini tahlil qilish asosida) baʼzi psixiatrlar (masalan, Sankt-Peterburglik Viktor Kagan) Kalmykov shizofreniya bilan ogʻrigan deb taxmin qilishdi.

Kalmykov Almata markaziy qabristoniga dafn etilgan. Qabr 2022-yilda topilib, tartibga keltirildi.

## Manbalar
Obid Ismatiy

**Obid Ismatiy** (; ) – sovet, tojik va oʻzbek shoiri, dramaturg, folklorshunos, tarjimon va yozuvchi. SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1934). Tojik teatrining asoschilaridan biri.

## Hayoti
Obid Ismatiy 1905-yilda Samarqand shahrida tugʻilgan. Avval madrasada, keyin jadid maktabida tahsil oldi. 1927-yilda Toshkentda oʻqishni tugatdi. Oʻqishni tugatgach, til va adabiyot oʻqituvchisi boʻldi. U yangi taʼlim tizimiga ega yangi tipdagi maktablarda birinchilardan boʻlgan oʻqituvchilardan biri edi. Keyin bir muddat Oʻzbekiston pedagogika institutida (hozirgi Samarqand davlat universiteti) dars berdi.

1928-yilda Dushanbega joʻnab ketgan va u yerda respublikaning bir qator oʻquv va davlat muassasalarida ilmiy va oʻqituvchilik faoliyati bilan shugʻullangan. 1937-yilda u „Buyuk terror“ davrida hibsga olingan va Sibirga surgun qilingan. 1945-yil 15-martda 40 yoshida surgunda vafot etgan.

## Ijodi
Obid Ismatiy 1920-yillarda ijod bilan shugʻullana boshlagan. U koʻplab sheʼr va maqolalar yozgan, ular „Ovozi tojik“, „Bedori tojik“, „Rahbari Donish“, „Mullo Mushfikiy“, „Bigiz“ kabi koʻplab gazeta va jurnallarda chop etilgan. U bir qancha sheʼriy toʻplamlar, tojik tiliga oid kitoblar muallifi boʻlib, ularning aksariyati nashr etilgan. „Mugʻjaho“ (1930), „Kolxoʻzi buloq“ (1932), „Ashulaho“ (1934), „Yararmiz“ (1934) toʻplamlari, „Danqov“ pyesasi (1934), „Alami eshon“ hajviy kitobi muallifi. Gogolning „Tergovchi“, Huseynovning „Ibrohimbek ertagi“, Gotsiyaning „Malika Turandot“, Yashinning „Yonish“, „Orshin Mololon“ ​​Hojibekov kabi dunyoning turli xalqlari yozuvchilarining koʻplab sahna asarlari, Gʻulom Zafariyning „Halima“ asarini tojik tiliga tarjima qilgan.

## Manbalar
Valentin Ivanov

**Valentin Dmitriyevich Ivanov** (18 (31)-iyul 1902-yil, Samarqand, Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi – 1975-yil 7-aprel, Moskva, RSFSR, SSSR) – rus sovet yozuvchisi, sarguzasht va tarixiy romanlar muallifi. U „Povesti drevnix let“ (1955), „Rus iznachalnaya“ (1961) va „Rus velikaya“ (1967) tarixiy trilogiyasi muallifi sifatida tanilgan.

## Hayoti
Valentin Ivanov Samarqandda oʻqituvchi oilasida tugʻilgan, oʻrta maʼlumot olgan va 16 yoshida oʻzi pul ishlay boshlagan. Fuqarolar urushi yillarida Qizil Armiya safida xizmat qilgan, 1920–1930-yillarda Toʻqimachilik savdosi boʻyicha SSSR boʻylab koʻp sayohat qilgan, 1935–1937-yillarda Ishimbayevskoye neft konini oʻzlashtirishda ishlagan, keyin qurilishga oʻtkazilgan. Omsk shinalar zavodida 1941-yilgacha ishlagan. Yetti yildan ortiq vaqt davomida u SSSR Oziq-ovqat sanoati xalq komissarligining Glavstroy tuzilmalarida qurilish muhandisi va iqtisodchi-loyiha inspektori lavozimlarida ishladi, mamlakat boʻylab oʻnlab qurilish obyektlarida boʻlgan.

U adabiy faoliyatga kech murojaat qildi: 1947-yilda Ivanov „Bilim – bu kuch“ jurnali uchun ilmiy-ommabop inshoga buyurtma oldi, u yerda 1948-yilda uch marta nashr etilgan va 1949–1950-yillarda u oʻzining birinchi ilmiy-fantastik romanini nashr etgan. 1952-yildan 35 yillik ish stajiga ega boʻlgan Ivanov SSSR Yozuvchilar uyushmasiga nomzod sifatida qabul qilindi va shundan beri faqat adabiyotdan yaxshi daromad topdi. Yozuvchi 1956-yilda Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi maqomini oldi. Ivanov 1960-yillarda Butunrossiya Tarix va madaniyat yodgorliklarini muhofaza qilish jamiyatining (VOOPIiK) Moskva boʻlimining yigʻilishlarida qatnashdi. Uning asarlari professional tarixchilar va adabiyotshunoslar tomonidan tanqid qilingan boʻlsa-da, kitobxonlar orasida mashhur boʻlgan. Ivanov matnlarining adabiy xizmatlari, tarixiy haqqoniyligi va gʻoyaviy asoslari haqida toʻgʻridan-toʻgʻri qarama-qarshi fikrlar bildirildi.

## Manbalar
Viktor Zimin

**Viktor Vasilyevich Zimin** (1925-yil Samarqand – 15-mart 1945-yil) – sovet askari, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, „Shon-sharaf“ ordeni sohibi.

## Hayoti
Zimin 1925-yilda Samarqand shahrida tugʻilgan. 7-sinfni tamomlagan.

1943-yil fevral oyida Samarqand shahar harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqiriladi. 1944-yil iyuldan 1-Ukraina frontida bosqinchilar bilan janglarda qatnashgan. U butun jangovar faoliyatini 62-gvardiya tank brigadasi tarkibida oʻtkazgan va T-34 tankining qurol qoʻmondoni boʻlgan. 1945-yildan KPSS aʼzosi.

Gʻarbiy Ukrainadagi birinchi janglarda u oʻzini namoyon qildi. 1944-yil 22-iyulda bosh patrul tarkibida birinchi boʻlib Lvov shahrining janubiy chekkasiga bostirib kirdi, bu jangda ularni oʻrab olgan 5 ta sapyor va 10 ta pulemyotchini yoʻq qildi. Birinchi harbiy mukofoti – Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlandi.

1944-yil 26–27-iyulda Lvov shahridan 5 km janubda dushmanning qarshi hujumini qaytarish paytida gvardiya serjanti Zimin 2 oʻq otish nuqtasi va 10 dan ortiq dushman askarini yoʻq qildi. 1944-yil avgust oyining boshlarida Lvov viloyati hududida boʻlib oʻtgan keyingi janglarda u 2 ta bronetransportyor, 2 ta avtomashina, 10 tagacha oʻq otish nuqtasi va koʻplab dushman askarlari va ofitserlarini aniq nishonga oldi. Zimin 9-avgust kuni ekipaj tarkibida 4 ta vayron qilingan sovet tanklarini jang maydonidan evakuatsiya qildi.

1945-yil 13-yanvarda Zaboje va Vola-Moravichka aholi punktlari uchun janglarda gvardiya katta serjanti 3 minut oʻq otish bilan T-IV tankini, hujum qurolini yoʻq qildi, 2 ta pulemyot nuqtasini bostirdi. 2-darajali „Shon-sharaf“ ordeni bilan taqdirlangan.

Zimin 1945-yil 24–29-yanvar kunlari Shtaynau shahri yaqinidagi Oder daryosi boʻyida boʻlib oʻtgan janglarda alohida ajralib turdi. Gvardiyaning suv liniyasini kesib oʻtishda katta serjant Zimin qurol qoʻmondoni sifatida 2 ta Tiger tankini, 4 ta T-IV tankini, oʻziyurar qurolni va piyoda askarlarini yoʻq qildi. Tank minaga urilib, taʼmirlashga ketganda, Viktor Zimin boshqa ekipajga qoʻshildi. Viktro Zimin jangda olgan tan jarohatlari sababli vafot etgan va jang maydoniga dafn qilingan.

## Manbalar
Boris Gorobets

**Boris Valentinovich Gorobets** (1928-yil 24-aprel Samarqand, SSSR – 2015-yil 7-noyabr Moskva, Rossiya) – atom sanoatidagi sovet va rus muhandisi, texnika fanlari nomzodi (1971); Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan mexanik muhandisi (1998). SSSR Davlat mukofoti laureati (1969).

MSM SSSR Yadro oʻq-dorilarini ishlab chiqarish bosh boshqarmasi boshligʻi (1986–1995).

## Hayoti
1928-yillar Oʻzbekiston SSR Samarqand shahrida maktabni tugatgach, Oʻrta Osiyo politexnika institutiga oʻqishga kirdi va uni 1950-yilda muhandis mutaxassisligi boʻyicha tamomladi.

1950-yildan boshlab u 817-sonli kombinatda birinchi uran-grafit reaktorida muhandis-mexanik va Chelyabinsk-40 shahridagi ogʻir suv reaktorida ishlagan.

1954-yildan Zlatoust shahridagi 20-sonli MSM SSSR priborsozlik zavodida yigʻish sexi boshligʻi, ishlab chiqarish va dispetcherlik boʻlimi boshligʻi, 1964-yildan esa PSZ bosh muhandisi boʻlib ishlagan. 1971-yilda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining farmoni bilan – yadro qurolini yuqori darajada ishlab chiqarish uchun asbobsozlik zavodi Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

1978-yildan Gorobets boshliq oʻrinbosari, 1986-yildan SSSR MSM oltinchi bosh boshqarmasi boshligʻi, 1989-yildan SSSR MAEP va Rossiya Federatsiyasi vazirligining Yadro oʻq-dorilarini ishlab chiqarish bosh boshqarmasi boshligʻi etib tayinlandi. Atom energiyasi uchun .

1995-yildan beri u Rossiya atom energiyasi vazirligining maslahatchisi etib tayinlangan.

2015-yilning 7-noyabrida u uzoq davom etgan xastalikdan soʻng Moskva shifoxonalaridan birida vafot etdi.

## Mukofotlari
Gorobets 1998-yil Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan mexanik muhandisi, 1969-yil SSSR Davlat mukofoti laureati, "Shon-sharaf belgisi" ordeni, 3 marotaba Mehnat Qizil Bayroq ordeni, Oktyabr inqilobi ordeni va Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Valentin Koldin

**Valentin Yakovlevich Koldin** (1925-yil 13-mart, Samarqand – 2020-yil 12-mart, Moskva, Rossiya) – sovet va rus huquqshunosi, shaxsni aniqlash va sud ekspertizasi boʻyicha mutaxassis; Yuridik fanlar doktori (1970), MDU yuridik fakulteti kriminalistika kafedrasi professori (1977); Moskva universitetining xizmat koʻrsatgan professori (2005), xizmat koʻrsatgan huquqshunos (1995) va Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi (2003).

## Hayoti
Valentin Koldin 1925-yil 13-martda Samarqand (Oʻzbekiston SSR) shahrida tugʻilgan; Ikkinchi jahon urushi paytida, 1944-yilda SSSR Ichki ishlar vazirligining Oliy maktabini tamomlagan. Urushdan keyin 1947-yilda Butunittifoq sirtqi yuridik institutini tamomlagan. Toʻrt yil oʻtgach, u Moskva yuridik institutida aspiranturani tamomladi va dotsentlar Emelyan Zitser va David Mirskiyning ilmiy rahbarligida „Sud-tibbiyot identifikatsiya nazariyasi va amaliyoti asoslari“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. U Moskva yuridik institutida mavjud boʻlgan kriminologiya kafedrasida oʻqituvchi va kafedra mudiri lavozimlarida ishlagan.

1947-yilda Koldin Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining yuridik fakultetida dars berishni boshladi: u ketma-ket dotsent, katta ilmiy xodim va professor lavozimlarida ishlagan – 1975-yilda unga professor unvoni berilgan; bir necha yillar malaka oshirish fakulteti dekan muovini lavozimida ishlagan. 1948-yildan 1954-yilgacha Qozogʻiston SSR Ichki ishlar vazirligi boshqarmasida ilmiy-texnika boʻlimi (STD) boshligʻi boʻlib ishlagan.

Koldin oʻqituvchi va maslahatchi boʻlib, 1948-yildan 1954-yilgacha (SSSR Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi qarori bilan) XXRda sovet mutaxassislari guruhi tarkibida ishlagan.

1971-yilda Koldin „Jinoyat ishlarini tergov qilish va sudda identifikatsiyadan foydalanishning nazariy asoslari va amaliyoti“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. 1960-yildan 1990-yilgacha Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti va xorijiy universitetlar oʻrtasidagi hamkorlik dasturi doirasida u Pragadagi Charlz universiteti, Berlindagi Gumboldt universiteti, Sofiya universiteti va Budapeshtdagi Eötvös universitetiga maʼruza kurslari bilan bir necha bor tashrif buyurdi.

## Manbalar
Kiprian (Komarovskiy)

**Arxiyepiskop Kipr** (haqiqiy ismi **Konstantin Stanislavovich Komarovskiy**; 1876-yil 17-sentyabr Samarqand – 1937-yil 11-sentyabr Kirov) – Rus pravoslav cherkovi yepiskopi, Vyatka (Kirov) va Slobodskiy arxiyepiskopi.

## Hayoti
Kamarovskiy 1876-yil 17-sentyabrda Samarqand shahrida amaldor oilasida tugʻilgan, diniy eʼtiqodi katolik.

Boshlangʻich maʼlumotni Vernenskiy erkaklar gimnaziyasida olgan.

1895-yilda u Qozon diniy akademiyasiga oʻqishga kirdi, u yerda oʻqishning oxirgi yili 1898-yil 6-dekabrda rohib boʻldi va 1898-yil 11-dekabrda iyerodeakon etib tayinlandi.

1899-yil 1-oktyabrda iyeromonk lavozimiga tayinlangan.

1899-yilda akademiyani ilohiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasi bilan tugatgan. Omsk yeparxiyasi qirgʻiz missiyasining Shulba lageriga missioner etib tayinlangan.

1901-yil 19-apreldan – qirgʻiz missiyasi boshligʻining yordamchisi. 1906-yil 11-iyuldan – arximandrit, qirgʻiz missiyasi boshligʻi boʻlgan.

1911-yil 4-dekabrda u Semipalatinsk yepiskopi, Omsk yeparxiyasi vikarisi etib tayinlandi.

Monarxiya qulab, markazdan qochma kuchlar kuchaygach, qirgʻiz missiyasini yopish masalasi paydo boʻldi. Yepiskop Kipr bunga qarshi chiqdi. 1917-yilning yozi va kuzida Semipalatinsk viloyat komissarligiga yozgan xatlarida u Bolshaya Vladimirovka va Preobrajenka qishloqlarida missionerlik lagerlarini saqlab qolish zarurligini himoya qildi.

Biroq, Semipalatinsk pravoslav cherkovlarining koʻpchiligini taʼmirlashchilar tomonidan bosib olingandan soʻng, missionerlik lageriga haqiqiy tahdid paydo boʻldi. Yepiskop Kipr 1922-yilda hibsga olingan va Solovetskiy lageriga surgun qilingan. Missiya yopildi, chunki „tirik cherkov aʼzolari“ boshqa dindagi odamlar orasida missionerlik ishiga ehtiyoj sezmaganlar.

1927-yil 15-sentyabrda u Nijne-Udinsk arxiyepiskopi, Irkutsk yeparxiyasi vikarisi va Irkutsk yeparxiyasining vaqtinchalik boshqaruvchisi etib tayinlandi. Noyabr oyida Irkutskga yetib keldi.

1933-yil avgustda u Ijevsk va Zlatoust arxiyepiskopi etib tayinlandi, 1934-yil 27-martgacha u Zlatoust vikariyatini vaqtincha boshqarishda davom etdi.

## Manbalar
Matvey Kayukov

**Matvey Maksimovich Kayukov** (1892-yil, Samarqand, Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi – 1941-yil, SSSR) – sovet harbiy boshligʻi, GAU RKKA moddiy qismi boshligʻi, texnik qoʻshinlar general-mayori.

## Hayoti
Matvey Kayukov 1892-yilda Turkmaniston SSR, hozirgi Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻrta dehqon oilasida tugʻilgan. 1918-yildan (1920) Butunittifoq kommunistik (bolsheviklar) aʼzosi. Oliy harbiy maʼlumotga ega.

1918-yil apreldan Qizil Armiya safida koʻngilli boʻlib xizmat qilgan. Fuqarolar urushi qatnashchisi. Gʻarbiy, Janubiy, Sharqiy va Turkiston frontlarida jang qilgan. 1918-yilda – Gʻarbiy frontning alohida muhandislik otryadining Qizil Armiya askari boʻlgan. 1919-yilda – Sharqiy frontning janubiy kuchlari guruhi siyosiy boʻlimining informatori, Turkiston fronti muhandislar boshligʻi boʻlimining siyosiy instruktor-kutubxonachisi, 1920-yilda – Samarqand harbiy muhandislik distansiyasi harbiy komissari, Samarqand-Buxoro qoʻshinlari guruhi taʼminot boʻlimi harbiy komissari, 1920-yil noyabrdan – Turkiston davlat universitetining harbiy fakulteti talabasi boʻlgan.

Fuqarolar urushidan keyin Qizil Armiya artilleriya boshqarmasida mas’ul lavozimlarda ishlagan. 1922-yil avgustdan Artilleriya akademiyasida, 1925-yil sentyabrdan Qizil Armiya Harbiy-texnika akademiyasida talaba boʻldi. 1928-yil apreldan – kichik artilleriya qabul qiluvchisi. 1929–1931-yillarda – 2-boʻlim boshligʻining yordamchisi, artilleriya qabul qilish boshligʻining yordamchisi, ishlab chiqarish-texnik boʻlim boshligʻining yordamchisi, Qizil Armiya artilleriya boshqarmasi katta inspektori. 1932-yil yanvardan – Qizil Armiya Qurol-yarogʻi boshligʻi texnik shtabining moddiy qismi byurosi boshligʻi). 1-darajali muhandis (1935), brigada muhandisi (1936), uchastka muhandisi (1936). 1937-yildan – artilleriya materiallari boʻlimi boshligʻi, keyinchalik Qizil Armiya Bosh artilleriya boshqarmasi (GAU) boshligʻining oʻrinbosari. 1938–1941-yillarda – GAU direksiyasining 2-mobilizatsiya va texnik inspektsiyasi byurosi boshligʻi, GAU boshligʻi huzuridagi topshiriqlar uchun texnik qoʻshinlar general-mayori, SSSR Mudofaa xalq komissarining oʻrinbosari general-adyutanti lavozimlarida faoliyat yuritgan.

## Hibsga olinishi va vafoti
Kayukov 1941-yil 29-iyun kuni hibsga olingan. Oʻsha yilning 28-oktyabrda Kuybishev shahri yaqinidagi Barbish qishlogʻida, L. P. Beriyaning 1941-yil 18-oktyabrdagi 2756/B buyrugʻi asosida 19 kishi, jumladan, generallar Loktionov, Stern, Arjenuxin, Proskurov, Rychagov, Smushkevich, Volodin, Savchenko va boshqalar bilan birgalikda general sudsiz otib oʻldirilgan.

## Manbalar
Musharrafa Qosimova

**Musharrafa Orifjonovna Qosimova** (; 1918-yil 19-dekabr, Samarqand – 2019-yil 1-aprel, Dushanbe, Tojikiston) – sovet va tojik teatr va kino aktrisasi, Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1974). Tojikiston xalq artisti. SSSR Kinematograflar uyushmasi aʼzosi (1990).

## Hayoti
Musharrafa Qosimova 1918-yil 19-dekabrda Samarqandda tugʻilgan. Qosimovaning otasi Orifjon Rasuliy boshqa tojik ziyolilari qatori 1924-yilda Tojikiston poytaxti Dushanbega yuborilgan. 1930-yilda otasi oilasini Samarqanddan Dushanbega koʻchiradi. Oʻsha kunlarda yosh Musharrafa Toshkent tibbiyot bilim yurtiga oʻqishga kiradi va 1937-yilda otasi vafotidan soʻng maktabni tashlab, aka-ukalari bagʻriga qaytadi. Orifjon Rasuliy Stalin terrori avjiga chiqqan oʻsha qora 37-yilda „xalq dushmani“ sifatida qatl etiladi.

Oila farovonligini taʼminlash maqsadida Musharrafa oʻz yaqinlaridan biri, taniqli yozuvchi Gʻani Abdulloba koʻmagida Lohutiy nomidagi drama teatrini tashkil etadi.

Musharrafa tojik dramaturgi Abdulhaq Usmonovga turmushga chiqdi. Biroq Abdulhaq Usmonov 1942-yilda Ulugʻ Vatan urushi xandaqlarida halok boʻldi. 1946-yilda Musharrafa mashhur tojik teatri yulduzi Muhammadjon Qosimovga turmushga chiqdi va familiyasini Qosimovaga oʻzgartirdi.

Aktrisa butun umri Lohutiy nomidagi akademik drama teatri (1937–1983) aktrisasi, 1989-yildan esa „Gahvora“ teatr-studiyasida aktrisalik faoliyatini amalga oshirdi. 1956-yildan tojik kinematografiyasida faoliyat yuritadi. Qosimova yoshligidan tojik sahnasida chiqish qilib, Tojikistonning tuman va qishloqlaridagi teatr spektakllarida ishtirok etib, doimo xalq orasida boʻlgan.

## Vafoti
Musharrafa Qosimova Dushanbedagi Sari Osiyo qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari
Qosimova „Sharaf“ ordeni, Mehnat Qizil Bayroq ordeni, „Shavkatli mehnat uchun“ medali, , „Mehnat faxriysi“ medali, Tojikiston xalq artisti, Tojikiston SSR xizmat koʻrsatgan artist (1974), Tojikiston Oliy Kengashi va Oliy Kengashi Prezidiumi, Tojikiston Madaniyat vazirligining Faxriy yorliqlari bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Aleksandr Kostin

**Aleksandr Vasilyevich Kostin** (; 1939-yil 22-sentyabr Samarqand – 2022-yil 9-noyabr Kiyev) – sovet va ukrain bastakori. Ukraina xalq artisti (1996).

## Hayoti
1939-yil 22-sentyabrda Samarqand shahrida tugʻilgan. Nijindagi musiqa maktabini tamomlagan. 1971-yilda P. I. Chaykovskiy nomidagi Davlat konservatoriyasida A. Ya. Shtogarenko kompozitorlik sinfida tahsil oldi. 1973–1978-yillarda Rus drama teatri musiqa boʻlimi boshligʻi, 1978–1981-yillarda „Musiqiy Ukraina“ nashriyot-matbaa ijodiy uyi tahririyati mudiri, 1987–1997-yillarda „Rus drama teatri“ning badiiy rahbari boʻlib faoliyat yuritadi. Kiyev organ va kamera musiqasi uyi, 1997-yildan NMAU opera rejissyorligi kafedrasi mudiri boʻlgan. NSKU aʼzosi.

## Ijodi
U T. G. Shevchenko nomidagi KUGATOBda sahnalashtirilgan „Rusalonka“, „Demon“, „Zaproshennya do strati“, „Pushkіn“ baletlari bilan mashhur. Bundan tashqari, Kostinning ijodiy faoliyatiga 4 ta opera, simfonik, kamera-instrumental va kamera-vokal asarlari kiradi.

Operalar, teatr tomoshalari uchun musiqalar, filmlar muallifi: D.Pavlychka sheʼri asosidagi „Zolotorogiy olen“ za poemoyu D. Pavlichka (1982), „Dobrі namіri“ (1984), „Priz“, „Sіm mam Semena Sineborodka“ (1992), „Lesi Ukrainka“ dramasi asosida „Orgiya“ (1993), „Suleyman і Roksolana“ (1995); musiqiy „Grafinya Sofiya Pototska“ (1994); V.Nabokov (1984) romani asosida „Zaproshennya do strati“ baletlari, „Rusalonka“ (1988), M.Lermontov sheʼri boʻyicha „Demon“ (1992); I. Franko sheʼriga asoslangan „Ivan Vishenskiy“ simfonik sheʼri (1993), qoʻshiqlar.

2022-yil 9-noyabrda vafot etgan.

## Mukofotlari
Kostin 1990-yilda Ukraina SSRda xizmat koʻrsatgan artist, 1996-yilda Ukraina xalq artisti, 2004-yilda Ukraina Vazirlar Mahkamasining Faxriy yorligʻi, 1992-yilda „Zolotorogiy olen“ ertak operasi, „Rusalonka“ baleti uchun T. G. Shevchenko nomidagi Ukraina Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Najmiddin Mavlyanov

**Najmiddin Jalodinovich Mavlyanov** (; 1979-yil 3-dekabrda Samarqand) – rus va oʻzbek opera xonandasi (tenor), Stanislavskiy va Nemirovich-Danchenko nomidagi Moskva akademik musiqali teatrining yetakchi solisti, Bolshoy teatri, Mariinskiy teatri, Royal Covent Garden teatrining mehmon solisti, Metropolitan operasi, „La Skala“ teatri, Vena davlat operasi, Bavariya davlat operasi, Drezden operasi (Semperoper), Flamand operasi, Reyndagi nemis operasi, Tel-Avivdagi Isroil operasi mehmon solisti.

## Biografiyasi va ijodiy faoliyati
Najmiddin Mavlyanov Samarqandda tugʻilgan. Dastlabki musiqiy taʼlimni Samarqand sanʼat bilim yurtida (vokal oʻqituvchisi – A. V. Shchetynin) olgan, 1998–2002-yillarda shu yerda tahsil olgan. Oʻqishni tamomlagandan soʻng 2002–2006-yillarda Toshkent shahridagi Oʻzbekiston Davlat konservatoriyasiga imtihonsiz oʻqishga qabul qilish huquqiga ega boʻldi. U yerda bakalavriat yoʻnalishi boʻyicha oʻqigan, soʻngra 2006–2008-yillarda O. A. Aleksandrova sinfida magistraturada malaka oshirishni davom ettirgan va 2003-yilda Toshkent Davlat Akademik Opera va Balet Teatriga taklif qilingan. Shu vaqt ichida Najmiddin Mavlyanov u yerda Xose (Bizening „Karmen“), Likov („Sarskaya nevesta“ Rimskiy-Korsakov), Lenskiy („Yevgeniy Onegin“) partiyalarini ijro etgan.

## Mukofotlari
Vokal tanlovi laureati – 2011-yilda Saratovdagi L. Sobinov festivali doirasidagi Butunrossiya va xalqaro tanlovlar gʻoliblari (1-oʻrin va maxsus mukofot).

2017-yil dekabr oyida madaniyat rivojiga qoʻshgan ulkan hissasi va samarali mehnati uchun Moskva merining tashakkurnomasi bilan taqdirlangan.

2021-yil mart oyida Rossiyaning Kasta Diva opera mukofoti 2020-yil natijalariga koʻra „Yil qoʻshiqchisi“ nominatsiyasida taqdirlandi (Bolshoy teatr spektaklidagi Rimskiy-Korsakovning shu nomli operasida Sadko roli uchun).

2021-yilda „Sadko“ (Bolshoy teatr) spektaklidagi bosh roli uchun „Operadagi eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasida Rossiya Milliy Teatrining „Oltin niqob“ mukofotiga sazovor boʻldi.

2022-yilda „Eng yaxshi klassik erkak vokalchi“ nominatsiyasida „BraVo“ xalqaro professional musiqa mukofoti laureati boʻldi.

## Manbalar
Muso Minsis

**Muso Yakovlevich Minsis** (1928-yil 25-aprel, Samarqand) – sovet va rus metallurgi, ixtirochi, olim, oʻqituvchi, yozuvchi. Texnika fanlari nomzodi.

## Hayoti

### Yoshligi
Muso 1928-yil 25-aprelda Oʻzbekiston SSR Samarqand shahrida elektromontyor va farmatsevt oilasida tugʻilgan. 15 yoshida Stalingrad jangi paytida komsomolga qoʻshildi. 9-sinfdan keyin Harbiy-havo kuchlari maktabiga bordi, ammo urush tugashidan oldin ham uni tarqatib yuborish toʻgʻrisida buyruq keldi. Minsis maktabga qaytishi kerak edi, uni tugatib, Toshkentdagi Oʻrta Osiyo politexnika institutining energetika fakultetiga oʻqishga kirdi.

### Stalinskda
1952-yil 6-fevralda sanoat instituti bitiruvchisi Stalin (Novokuznetsk) alyuminiy zavodiga davlat topshirigʻi bilan Kemerovo viloyati Stalinsk (Novokuznetsk) shahriga keldi. Xuddi shu poyezdda Olmaota fronti askari Vladimir Nikonovich Yekimov bor edi, u keyinchalik alyuminiy zavodining direktori boʻldi (Novokuznetskdagi koʻchalardan biri Yekimov nomi bilan ham ataladi). Yosh metallurglar shaharga kelgach, zavod mehmonxonasiga joylashtirildi, ikki oydan keyin esa ularga ikki xonali kvartiradan alohida xona berildi.

### Ratsionalizatsiya va ixtirochilik faoliyati
Novokuznetsk alyuminiy zavodida ishlagan yillar davomida Muso Yakovlevich jismoniy mehnatni sezilarli darajada osonlashtirgan, mehnat unumdorligini oshirish va ishlab chiqarishning ekologik tozaligini taʼminlovchi koʻplab yaxshilanishlar va yangiliklarni kiritdi. Uning koʻplab ixtirolari nafaqat oʻz zavodida, balki bugungi kungacha talabga ega. 1976-yilda ishlab chiqarishni takomillashtirish boʻyicha bir qator ishlar uchun M. Ya. Minsis Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan, 1989-yilda esa „RSFSRda xizmat koʻrsatgan novator“ unvoniga sazovor boʻldi. Minsis ishtirokida 39 ta ixtiro yaratilib, ularning salmoqli qismi ishlab chiqarishga kiritildi.

## Manbalar