open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Halil Mutlu

**Halil Mutlu** (tugʻilgandagi ismi **Halil Aliev**; 1973-yil 14-iyul; Postnik, Bolgariya) — turkiyalik sobiq professional ogʻir atletikachi. Koʻp karra jahon va olimpiya chempioni. Mutlu Olimpiya oʻyinlarida ketma-ket uchta oltin medalni qoʻlga kiritgan beshta ogʻir atletikachidan biri. Uning sportchilik faoliyatidagi yutuqlari beshta jahon chempionati, toʻqqizta Yevropa chempionati va 20 dan ortiq jahon rekordlarini (52, 54 va 56 kg vazn toifalarida) oʻz ichiga oladi.

## Faoliyati
1994-yilda Yevropa va jahon chempionatlarida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. Bunday musobaqalarda gʻolib boʻlish tez orada Mutlu uchun odatiy holga aylanib qolgan. Faoliyatidagi dastlabki olimpiya oʻyinlarida 1992-yilda 52 kg vazn toifasidagi musobaqada qatnashgan va beshinchi oʻrinni egallagan. 1996-yilda 54 kg vazn toifasida amaldagi jahon chempioni va jahon rekordchisi sifatida olimpiadada ishtirok etgan. Atlantadagi olimpiya oʻyinlarida Mutlu siltab koʻtarish boʻyicha jahon rekordini yangilagan va oltin medalni qoʻlga kiritgan. 1999-yilgi jahon chempionatida kumush medal sovrindori Adrian Jigauni taxminan 20 kilogrammga ortda qoldirib, jahon rekordini yangilagan holda chempionlikni qoʻlga kiritgan. 2000-yilgi Sidney olimpiadasiga qadar hech qaysi musobaqada magʻlub boʻlmagan va Sidneyda ham raqiblaridan yaqqol ustunlik qilgan. Bu safar Halil dast koʻtarishda ham, siltab koʻtarishda ham jahon rekordini oʻrnatgan 56 kg vazn toifasida chempionlikni qoʻlga kiritgan.

2003-yilda yelkasidan olgan jarohati sababli vaqtincha −62 kg vazn toifasiga oʻtgan.

Mutlu 1990-yillarning oʻrtalaridan boshlab oʻz vazn toifasida ustunlik qilgan. 2004-yilgi Afina olimpiadasigacha 2002-yilgi mavsumni jarohati tufayli oʻtkazib yuborgan boʻlishiga qaramasdan, besh marta jahon chempionligini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻlgan. Afinada xitoylik Vu Meyjinni dast koʻtarishda 5 kg va siltab koʻtarishda 7,5 kilogrammga ortda qoldirgan. Shu tariqa yana bir marta olimpiada chempionligini qoʻlga kiritgan.

## Shaxsiy hayoti
Mutlu uylangan va 1990-yillarning boshidan beri Turkiyaning Anqara shahrida yashaydi. U Koniyadagi Konya Kombassan klubi aʼzosi boʻlgan. Ibrahim Elmali Halilga murabbiylik qilgan. Mutlu ogʻir atletikadan tashqari kurashni bilan ham shugʻullanib turgan.
## Manbalar
Hovhannes Shiraz uy muzeyi

**Hovhannes Shiraz uy-muzeyi** (arman . Հովհաննես Շիրազի տուն-թանգարան) 1983-yilda Armanistonning Gyumri shahri Kumayri tarixiy tumanida ochilgan. Muzey arman shoiri Hovannes Shirazning shaxsiy buyumlari, qoʻlyozmalari va asarlarini koʻrgazma qilish va saqlashga bagʻishlangan.

Bino 1886-yilda Shirak viloyatidan keltirilgan qizil tuf toshidan qurilgan boʻlib, Keshishyan ismli badavlat savdogarning uyi boʻlgan. Sovet davrida omborxona sifatida ishlatilgan. 1983-yil iyul oyida hukumat amaldorlari binoni yashab turishi uchun Shirazga taklif qilishdi. Biroq shoir 1984-yilning mart oyida vafot etgani uchun bu uyda atigi bir yil yashadi.

Uning merosini saqlab qolish uchun bino keyinchalik Armaniston hukumati qarori bilan uy-muzeyga aylantirildi. 1988-yilgi Armaniston zilzilasi tufayli muzeyni taʼmirlash ishlari toʻxtab qoldi. Binoga zilziladan zarar koʻrgan 8 uysiz oila joylashtirildi.

USAID agentligi zilziladan keyin uyda yashovchi koʻchirilgan oilalarga boshqa uy topishga yordam berdi.

Bugungi kunda gʻarbiy jabhada katta hovliga olib boradigan hashamatli darvoza oʻrnatilgan. Muzey oltita xonadan iborat. Birinchisida shoirning bolaligi haqidagi maʼlumotlar keltirilgan. Ikkinchi xona esa Shiraz hayoti vaqtidagidek jihozlangan. Qolgan toʻrt xonada yozuvchining ijodiy ishlari, rasmlari, haykallari va boshqalar joy olgan. Koʻrgazmada amerikalik yozuvchi Jon Steibeckning Shirazga Yerevanda mehmondoʻstligi uchun sovgʻa qilgan kartinasi qoʻyilgan.

Uy-muzey Armaniston, Gyumri 3104, Varpetats koʻchasi, 101-uyda joylashgan.

2024-yilda Gyumri shahrida Hovannes Shirazning 110 yilligiga bagʻishlangan tadbir dasturida muzeyga yangi eksponatlar berildi. Shirak davlat universiteti muzeyga arxiv hujjatlarini topshirdi.

## Galereya

Fayl:Museum_of_Hovhannes_Shiraz_27-08-2019.jpg
Fayl:House-museum_of_Hovhannes_Shiraz_in_Gyumri_05.jpg
Fayl:House-museum_of_Hovhannes_Shiraz_06.jpg
Fayl:Museum_Hovhannes_Shiraz.jpg
Fayl:Թանգարան`_Շիրազի,_Գյումրի.JPG
Fayl:House-museum_of_Hovhannes_Shiraz_08.jpg
Fayl:Shiraz_Museum_in_Gyumri_01.jpg
Fayl:Shiraz_Museum_in_Gyumri_03.jpg
Fayl:Hovhannes_Shiraz,1.jpg
Fayl:Հովհաննես_Շիրազի_տուն-թանգարան,_Գյումրի_(8).JPG
Fayl:Հովհաննես_Շիրազի_տուն-թանգարան,_Գյումրի_(1).JPG
Fayl:Հովհաննես_Շիրազի_տուն-թանգարան,_Գյումրի_(6).JPG


## Manbalar
Estoniya Islom markazi

**Estoniya Islom markazi** () — Estoniyaning Harju okrugi, Tallinn shahri Lasnamae tumanidagi masjid.

Estoniya Islom Markazi 2008-yilda Estoniya musulmon jamiyatini ifodalovchi notijorat tashkilot Estoniya Islom jamoati tomonidan tashkil etilgan. Markaz har xil din va millat vakillari uchun ochiq boʻlib, ibodat, madaniy tadbirlar va taʼlim tadbirlari uchun joy sifatida xizmat qiladi

## Arxitekturasi
Masjid shaharning Lasnamae tumanidagi ofis blokida joylashgan.

## Transport
Masjidga Elronning Ülemiste stansiyasidan janubi-sharqda piyoda borish mumkin.

## Yana qarang

* Estoniyada islom
## Manbalar
Razi maktabi

**Razi maktabi** — Nyu-Yorkning Vudsayd shahridagi islom maktabi. Maktab Nyu York yosh bolalar taʼlimi departamenti bilan hamkorlikda barcha 4 yoshli bolalar uchun bogʻchagacha boʻlgan toʻliq kunlik bepul darslarni taklif qiladi.

Roziy maktabi Nyu-York Islom instituti bilan bir binoda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Exeter masjidi

**Exeter masjidi va madaniyat markazi** Angliyaning Devon hududidagi Exeter shahrida joylashgan masjiddir.

## Tarixi
Masjid tarixi 1976-yilda 15 York yoʻlida yigʻilish va namoz oʻtkazish uchun doimiy joy sifatida foydalanish uchun sotib olingandan keyin boshlangan. Vaqt oʻtishi bilan koʻproq joy kerak boʻlgani uchun 14 York Road dagi joy ham sotib olingan. 2000-yillarning oxirida qoʻshni maktabdan yer sotib olinganidan soʻng, Exeter musulmon jamoasi uchun maxsus qurilgan masjid ustida ish boshlangan. Hozirgi masjid taxminan 1,7 million funt sterlingga tushgan uch yillik qurilish ishlaridan soʻng 2011-yilda ochilgan.

2018-yilda masjid valiylari din arbobi Sodiq Al-Gʻariyoniydan olingan xayr-ehsonlar yuzasidan ommaviy axborot vositalarining savollariga javob berishlariga toʻgʻri kelgan.

2019-yilgi Christchurch masjididagi otishmalardan soʻng Exeter masjidi odamlar musulmon jamoatchiligi bilan birdamlik uchun qoʻriqlab turgan masjidlardan biri edi.
## Manbalar
Usul ash-Shoshiy

***Usul ash-Shoshiy*** (; *Uṣūl ash-Shāshī*) — Hanafiy mazhabiga koʻra *[[Usul al-Fiqh|usul al-fiqh]]* boʻyicha matn. U koʻplab madrasalarda, ayniqsa Janubiy Osiyoda qoʻllaniladigan Dars-i Nizomiy oʻquv dasturining bir qismi sifatida oʻrganiladi. Asar muallifi kimligi haqida bahs-munozaralar bor.

## Manbalar
Ayyub Sulton masjidi

**Ayyub Sulton masjidi** () Fransiyaning Grand Est, Strasburg shahrida qurilgan masjiddir.

## Tarixi
Masjid qurilishi 2017-yilda boshlangan. Binoning qurilish qiymati 25 million yevroni tashkil qiladi. Masjidga Milliy Görüs Islom Konfederatsiyasi rahbarlik qiladi.

## Arxitekturasi
Masjid jami 7000 m 2 maydonda qurilgan. Minoralar 36 m balandlikda joylashgan. Masjidning yopiq joyida 2500 kishi, tashqarisida esa yana 2500 kishi namoz oʻqiy oladi.

## Transport
Masjidga SNCFning Krimmeri-Meinau stansiyasining gʻarbiy chiqish tomoni orqali kirish mumkin boʻladi.

## Yana qarang

* Fransiyada Islom
* Fransiyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Sarp Apak

**Sarp Apak** (1981-yil 11-noyabr ) turkiyalik aktyor.

## Yoshlik yillari
Apak Diyorbakirda tugʻilib, besh yoshga toʻlgunga qadar u yerda ulgʻaygan. Keyin oilasi bilan Bursaga koʻchib oʻtgan. Uning ota-onasi Adana va Antokiyadan edi. U oʻqishini Bursa oʻgʻil bolalar litseyida davom ettirgan.

## Faoliyati
Aktyor dastlab biznes boshqaruvi boʻyicha oʻqishni rejalashtirgan, lekin buning oʻrniga teatr darslarida qatnay boshlagan. 2004-yilda Dokuz Eylül Universiteti Tasviriy sanʼat maktabida oʻqishni tugatgandan soʻng oʻqituvchisi yordamida Istanbulga koʻchib oʻtgan.

U ilk bor Sadri Alishik teatrida sahnalashtirilgan *Ağır Roman* spektaklidagi roli bilan eʼtiborga tushdi. Keyinroq Yılmaz Erdoğanning BKM guruhiga qoʻshildi va *[[Organize İşler]]* filmida kichik rol ijro etdi. Shundan soʻng *Anadolu Kaplani* va *En Son Babalar Duyar* seriallarida suratga tushdi. Apak *Sizinkiler Dünya Kaç Bucak* bolalar spektaklida ham rol oʻynagan va Turkiya boʻylab bir qancha xizmat safarlarida boʻlgan.

Sarp „Mutfak“ nomli stend-up komediyasini suratga olganidan soʻng, *Avrupa Yakasi* sitkomida Tanrıverdi roli bilan oʻzining katta yutuqlarini qoʻlga kiritdi. U mashhur *Kavak Yelleri* (remake of Dawsonʼs Creek) serialida suratga tushgan, shuningdek, *Yalan Dünya* xit sitkomida ham rol ijro etgan.

Apak 2015-yil oktabr oyida Istanbul 19-markaziy jinoiy sudining qaroriga koʻra „giyohvand moddalarni isteʼmol qilish“ aybi bilan 10 oylik qamoq jazosiga hukm qilingan va „narkotiklar tarmogʻini tashkil etish, boshqarish va unga aʼzo boʻlish“ ayblovidan oqlangan edi. Sud qamoq jazosi bir yildan kam boʻlgani uchun hukmni kechiktirgan.

## Teatr
* *Öp Babanın Elini*
* *Sizinkiler Dünya Kaç Bucak*
* *Ağır Roman*
* *BKM Mutfak*
* *Çok Güzel Hareketler Bunlar*
* *Yoldan Çıkan Oyun*

## Filmografiyasi

### Film
* *Organize İşler* (2005) — Kemal
* *Beyaz Melek* (2007) — Reşat
* *Plajda* (2008) — Ali
* *O… Çocukları* (2008) — Saffet
* *Güneşi Gördüm* (2009) — Ahmet
* *Yedi Kocalı Hürmüz* (2009) — Fişek Ömer
* *Yeraltı* (2012) — Barmen
* *Karışık Kaset*(2014) — Ulaş
* *Yaktın Beni* (2015) — Selam
* *Ölümlü Dünya* (2018)

### Televideniye
* *Avrupa Yakası* (2006–2009) — Tanrıverdi Ekşioğulları
* *Kavak Yelleri* (2009–2011) Güven Karakuş
* *Yalan Dünya* (2011–2014) — Emir Danışman
* *Jet Sosyete* (2018–2020) — Ozan Özpamuk
* *Kaderimin Oyunu* (2021-) — Mahir

### Mehmon aktyor sifatida
* *En Son Babalar Duyar* (2002) — İsmail
* *Anadolu Kaplanı* (2006)
* *Aşk Tutulması* (2008)
* *Aşk Geliyorum Demez* (2009) — Berkcan
* *Çok Güzel Hareketler Bunlar* (2008 / 2010)
* *Aşağı Yukarı Yemişlililer* (2011)
* *Komedi Türkiye* (2015)

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Fotih masjidi (Durres)

**Fotih masjidi** (; shuningdek, **Xhamia e vogël** () va **Xhamia e vjetër** () nomi bilan ham tanilgan) — Albaniyaning Durres shahrida joylashgan madaniy yodgorlik. U 1502-yilda, turklar shaharni bosib olgandan keyin qurilgan va Usmonli Sultoni Mehmed Fotih *(Sulton Mehmet Fotihu)* sharafiga shunday nomlangan. Anvar Xoʻja boshchiligidagi kommunistik hokimiyat tomonidan yopilgan masjid 1973-yilda madaniy yodgorlikka aylangan. Uning minorasi buzib tashlangan, ammo kommunistik diktatura tugaganidan keyin oddiyroq uslubda qayta qurilgan.

## Yana qarang

* Albaniyada islom
## Manbalar
Chernogoriya Islom jamiyati

**Chernogoriya Islom jamiyati** (Chernogoriya va bosniyacha: *Islamska Zajednica u Crnoj Gori* or *IZCG*, ) — Chernogoriya musulmonlarining mustaqil diniy tashkiloti. 1878-yilda Chernogoriya muftiyligi sifatida tashkil etilgan. Jamiyatning shtab-kvartirasi Podgoritsada joylashgan va hozirgi rahbari (*[[Bosh muftiy|Reis-ul-ulama]])* Rifat Feyzichdir.

## Tarixi

Chernogoriya Nikolay I davrida 1876-1878-yillardagi Chernogoriya-Usmonli urushidan keyin oʻz hududlarini kengaytirdi va 1878-yilda Berlin shartnomasi bilan mustaqil davlat sifatida xalqaro miqyosda tan olingan. Yangi oʻzlashtirilgan yerlarda koʻp musulmon aholisi boʻlgan va Berlin shartnomasi qoidalari Chernogoriya musulmonlariga din erkinligi va vaqf mulk huquqini kafolatlagan. 1878-yilda Shayx ul-islom roziligi bilan Chernogoriyaning birinchi muftiysi Solih afandi Huliy saylangan.

## Tuzilishi
Islom hamjamiyati Islom jamiyatining 13 ta kengashiga boʻlingan: Bar, Berane, Bijelo Polje, Dinoša, Gusinje, Ostros, Petnjica, Plav, Pljevlya, Rožaje, Tuzi, Ulcinj va Podgoritsa .

## Yana qarang

* Chernogoriyada Islom

## Manbalar
Fazl-e-Umar masjidi

**Fazl-e-Umar masjidi** Germaniyaning Gamburg shahridagi ikkinchi maqsadli masjiddir. Masjid ikkinchi xalifa Mirzo Bashiruddin Mahmud Ahmad sharafiga nomlangan va Gamburgning Eymsbüttel shahridagi Wieckstraße koʻchasida joylashgan. U Ahmadiya Musulmon Jamiyati (AMJ) tomonidan boshqariladi va 1957-yil 22-iyulda Ser Muhammad Zafarullohxon tomonidan ochilgan. 1957-yil 22-fevralda masjidning ilk tamal toshi qoʻyilgan.

## Yana qarang

* Germaniyada Islom
* Ahmadiya
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
İrem Yaman

**Irem Yaman** (1995-yil 4-avgustda tugʻilgan) — turkiyalik taekvondochi. Yengil vazn toifasida taekvondo boʻyicha ikki karra jahon chempioni. Havaskor kikbokschi . 2021-yilda taekvondodagi faoliyatini yakunlagan.

## Shaxsiy hayoti
Yaman 1995-yilda tugʻilgan. Sakkiz yoshida taekvondo bilan shugʻullana boshlagan.

Anqaradagi Hacettepe universitetining jismoniy tarbiya va sport fakultetida tahsil olgan va shu universitetning taekvondo jamoasiga aʼzo boʻlgan. Bakalavr darajasini qoʻlga kiritgach, Konyadagi Selchuk universitetining sport fakultetida magistratura bosqichida oʻqishni davom ettirgan.

## Sportdagi faoliyati

### [[Kikboksing]]
2012 yilda Slovakiyaning Bratislava shahrida oʻtkazilgan kadetlar va oʻsmirlar oʻrtasidagi kikboksing boʻyicha jahon chempionatida Irem yaman nronza medalini qoʻlga kiritgan. Keyingi yili u Polshaning Krinitsa shahrida boʻlib oʻtgan kikboksing boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi Yvropa chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan.

### [[Taekvondo]]
Yaman 2014-yilda taekvondo boʻyicha xalqaro miqyosdagi turninrlarda debyut qilgan. 2014-yilda Avstriyaning Insbruk shahrida boʻlib oʻtgan 21 yoshgacha boʻlgan taekvondochilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida oltin medal sohibi boʻlgan. 2015-yilda Antaliyadagi Turkiya ochiq chempionatida yana bir oltin medalni qoʻlga kiritishga erishgan. Al-Uqsur (Misr), Xarkov (Ukraina) va Kishinyov (Moldova)dagi musobaqalarda muvaffaqiyatli yurishini davom ettirgan. 18 yoshida (2015-yilda) Rossiyaning Chelyabinsk shahrida boʻlib oʻtgan taekvondo boʻyicha jahon chempionatida gʻalaba qozongan.

2018-yilda 62 kg vazn toifasidagi taekvondo boʻyicha jahon reytingida 253,81 ball bilan birinchi oʻrinni egallagan.

Ayollar oʻrtasida taekvondo boʻyicha 62 kg vazn toifasidagi jahon chempioni Irem Yaman 2019-yil 19-may kuni Angliyaning Manchester shahrida oʻtkazilgan taekvondo boʻyicha jahon chempionatida gʻalaba qozongan. Final uchrashuvida braziliyalik raqibi Caroline Santosni 21-7 hisobida magʻlub etgan. Shu tariqa, Yaman 2015-yilda qoʻlga kiritgan jahon chempionligi unvonini himoya qilgan va taekvondo boʻyicha ikki marotaba jahon chempionligini qoʻlga kiritgan ilk turkiyalik ayol sportchiga aylangan.
## Manbalar
Jaan Teemant

**Jaan Teemant** (; 1872-yil 24-sentyabr, Shtayn-Fikel volosti, Estoniya guberniyasi, Rossiya imperiyasi – 24-iyul (boshqa manbalarda 3-iyul) 1941-yil, Tallin, Estoniya SSR) – Estoniya davlat arbobi .
## Taʼlimi
Volost kotibi oilasida tugʻilgan. Toʻngʻich farzand boʻlgan. Bolaligi ota-onasi Kohila yaqinida sotib olgan xutorda oʻtgan. Hugo Treffneri nomidagi xususiy gimnaziyani, keyinroq esa Sankt-Peterburg universitetining yuridik fakultetini tamomlagan (1901). Tartu universitetining faxriy yuridik fanlari doktori (1932).
## Inqilobiy faoliyati va qamoqqa olinishi
Jaan Teemant Revelda advokat yordamchisi boʻlgan. 1904—1905-yillarda Revel shahar dumasi deputati boʻlgan. 1905-yilda inqilobiy harakatlarda faol ishtirok etadi, 1905-yil dekabrda Tartu shahridagi Butuneston xalq vakillari assambleyasining rahbari etib saylanadi va Yuryev universitetining majlislar zalida boʻlgan yigʻilishga rahbarlik qiladi. Shveytsariyaga koʻchib ketishga a majbur boʻlgan. Mamlakatdagi harbiy holat sababli sirtdan oʻlimga hukm qilingan. Harbiy holat va oʻlim jazosi bekor qilingandan soʻng, 1908-yilda Estoniyaga qaytib keladi. Ammo bir yarim yil qamoq jazosiga hukm qilinadi. Qamoq muddatini oʻtab, 1911—1913-yillarda Arxangelsk viloyatida surgunda boʻlgan.
## Advokat va siyosatchi
1913—, 1914—1940-yillarda Tallinda advokat, 1919—1925-yillarda advokatlar kollegiyasining raisi. 1917—1919-yillarda Estoniya Muvaqqat zemstvo kengashi aʼzosi, 1917-yilda Estoniya Muvaqqat zemstvo kengashi raisining birinchi oʻrinbosari, 1918—1919-yillarda Estoniya respublikasi bosh prokurori, 1919—1920-yillarda Taʼsis majlisi aʼzosi. Riigikoguning ikkinchi—toʻrtinchi chaqiriq aʼzosi boʻlgan. 1925-yil 15-dekabrdan 1927-yil 9-dekabrgacha va 1932-yil 19-fevraldan 1932-yil 19-iyulgacha Estoniya davlat rahbari. 1934-yilgi davlat toʻntarishidan keyin oʻrnatilgan Konstantin Pätsning avtoritar rejimini tanqid qilgan. 1939—1940-yillarda Germaniya vasiylik boshqarmasining Estoniya vakili (bu davrda Germaniyaga koʻchib ketgan nemislarning mulkini qoʻriqlash uchun tuzilgan organ). Uning rabarligi davrida Estoniyada 1919-yildagi yer islohoti davrida milliylashtirilgan yerlar uchun ularning sobiq egalariga toʻlovlar amalga oshirila boshlandi.

## Oʻlimi
1940-yil 24-iyulda NKVD tomonidan hibsga olingan. 1941-yil 24-fevralda harbiy tribunal tomonidan aybdor deb topilib, 10 yil qamoq jazosiga hukm qilinadi. Kassatsiya shikoyati qanoatlantirilmagan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Jaan Teemant 1941-yil iyul oyida Tallin markaziy qamoqxonasida vafot etgan yoki otib oʻldirilgan.
## Manbalar
Sofiya Andruxovich

**Sofiya Yuriyivna Andruxovich** (, 1982-yil 17-noyabrda tugʻilgan) – ukrainalik yozuvchi va tarjimon. U ukrainalik yozuvchi Andrey Bondarning rafiqasidir.

## Hayoti va ish faoliyati

Sofiya Andruxovich Ivano-frankovskda Yuriy Andruxovichning oilasida tugʻilgan. U ukrainalik yozuvchi Andriy Bondarga turmushga chiqqan. 2008-yil 10-martda ularning Varvara ismli qizi tugʻilgan.

Sofiya Andruxovich 2000-yilda oʻz shahridagi tabiiy fanlar litseyini va Ukraina matbaa akademiyasini tamomlagan.

Sofiya Andruxovich *Chetver* davriy nashrining hammuharriri hisoblanadi. 2004-yilda u Krakovdagi Villa Decius uyushmasidan grant olgan va usha yerda bir muncha vaqt yashagan. Sofiya Andruxovich hozir Kiyevda istiqomat qiladi.

2014-yil dekabr oyida Sofiya Andruxovichning *Feliks Avstriya* nomli romani BBC Ukrainaning „Yil kitobi 2014“ mukofotiga sazovor boʻlgan. Roman mazmunidan ilhomlangan holda chiqarilgan qoʻshimcha nashr, Marianna Dushar bilan yozilgan boʻlib, alohida kitobi shaklida nashr etilgan. 2020-yilda ayni shu kitob asosida suratga olingan, rejissyor Kristina Sivolapning „Viddana“ nomli ukrain-polsha tilidagi badiiy filmi namoyish etilgan.

2021-yil mart oyida Sofiya Andruxovich adabiyot boʻyicha „Ayollar sanʼati“ mukofotini qoʻlga kiritgan.

## Nashrlari

### Prozalar

* *Lito Mileni*  (Kiyev, 2002).
* *Stari lyudi*  (Ivano-Frankivsk, 2003).
* *Jinki yxníx cholovíkiv*  (Ivano-Frankivsk, 2005).
* *Somga*  (Kiyev, 2007).
* *Feliks Avstriya*  (Lvov, 2014).
* *Amadoka*  (Lvov, 2020).

### Tarjimalari
Sofiya Andruxovich Manuela Gretkovskaning „*Evropeyka*“ kitobini polyak tilidan ukrain tiliga tarjima qilgan. Viktor Morozov bilan hamkorlikda ingliz yozuvchisi J. K. Rowlingning „*Garri Potter va alanga kubogi*“ (*Garri Potter i kelix vognyu*  nomi bilan) asarini ukrain tiliga tarjima qilgan.

## Jamoatdagi faoliyati
Rossiya prezidentiga ukrainalik rejissyor Oleg Sentsovni ozod etishni talab qilib yozilgan petitsiyani imzolagan.

## Yana qarang

* Ukrain tilida yozadigan yozuvchilar roʻyxati

## Manbalar
Serap Özçelik

**Serap Özçelik Arapoğlu** (1988-yil 18-fevralda tugʻilgan) — turkiyalik karatechi, kumite boʻyicha 50—53 kilogramm vazn toifalarigi musobaqalarda ishtirok etadi. 2014-yilgi jahon chempioni. 2011, 2012 va 2014-yillarda Yevropa chempionligini qoʻlga kiritgan.

Serap Özçelik 2000-yilda Istanbulning Eyüp shahrida karate bilan shugʻullana boshlagan va 2005-yilda terma jamoa safiga chaqirilgan. Anqaradagi EGO sport klubi aʼzosi. Özçelik Istanbulning Kağıthane shahridagi Yaşar Doğu nomli boshlangʻich maktabida jismoniy tarbiya oʻqituvchisi sifatida faoliyat olib bormoqda.

2013-yilda Kolumbiyaning Kali shahrida boʻlib oʻtgan jahon oʻyinlarida ayollar oʻrtasida 50 kg vazn toifasidagi kumite bahslarida oltin medalni qoʻlga kiritgan. Finalda Serap Özçelik Arapoğlu fransiyalik Alexandra Recchiani magʻlub etgan.

2014-yilda Germaniyaning Bremen shahrida boʻlib oʻtgan karate boʻyicha jahon chempionatining finalida Serap Özçelik Kelib chiqishi turkiyalik boʻlgan, Germaniya sharafini himoya qilgan Duygu Buğur bilan toʻqnash kelgan va 6-1 hisobida magʻlub etib, kumite yoʻnalishida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

2019-yilning 19-may kuni maktab oʻquvchilari va Serap Özçelik oʻrtasida davra suhbati tashkil etilgan. Shu suhbatda sportchi 2017 va 2018-yilda jahonning eng yaxshi karatechisiga topshiriladigan Grand Winner mukofotini qoʻlga kiritganligi haqida aytib oʻtgan.

2020-yili Yaponiyaning Tokio shahrida boʻlib oʻtgan yozgi olimpiya oʻyinlarida Turkiya sharafini himoya qilgan. Ayollar oʻrtasida 55 kg vazn toifasidagi bahslarda ishtirok etgan.

Jazoirning Oran shahrida boʻlib oʻtgan 2022-yilgi Oʻrta yer dengizi oʻyinlarida ayollar oʻrtasida 50 kilogramm vazn toifasida bronza medali uchun bahsda magʻlub boʻlgan.

Izpaniyaning Guadalajara shahrida boʻlib oʻtgan karate boʻyicha Yevropa chempionatining 50 kilogramm vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Pollshada boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida bronza medallaridan birini qoʻlga kiritgan.
## Manbalar
All Eyes on Rafah

***All Eyes on Rafah*** () – ijtimoiy mediada, ayniqsa Instagramda katta eʼtibor qozongan ibora. Bu ibora Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining Gʻazo va Gʻarbiy Sohil boʻyicha vakili Richard „Rik“ Peppercornning izohlaridan olingan. Peppercorn ushbu iborani Isroil–Hamas urushi boshlanganidan keyin 2024-yil fevral oyida ishlatgan.

## Maʼnosi va kelib chiqishi
Ibora Gʻazo sektorining eng janubiy shahri, Misr bilan chegaradosh Rafahdagi vaziyatga ishora qiladi. Isroilning Gʻazoga qarshi urushi boshlanganidan soʻng, Isroil shimoldan uni bombardimon qila boshladi. 2024-yilning fevraliga kelib, Isroil Rafahda quruqlikdan operatsiya boshlash rejasini eʼlon qilganida, Gʻazoning 2,3 millionlik aholisining deyarli yarmi Rafahga koʻchirilgan edi. Isroilning bu rejasi butun dunyoda qoralandi.

## Virusli tendensiya
Bu iborani 40 milliondan ortiq Instagram foydalanuvchisi tomonidan Instagram qolipi oʻlaroq hikoyalarga joylashtirdi. #alleyesonrafah xeshtegi TikTok’da millionlab marta koʻrilgan videolarda aks etdi. Ushbu tendensiyaning yoyilishida taniqli shaxslar, jumladan Bella Hadid va Nicola Coughlan kabi bir nechta platformalar inflyunserlari muhim rol oʻynadi. Sunʼiy intellekt tomonidan yaratilgan tasvir qorli choʻqqilarga oʻxshagan tartibli chodirlar qatoriga oʻrnatilgan lagerning havodan koʻrinishini koʻrsatadi. Orasida bir nechta ochiq rangdagi chodirlar „All Eyes on Rafah“ yozuvi bilan tartiblangan.

## Bahslar
Bollywood bir qancha mashhurlari ijtimoiy tarmoqlarda "*All Eyes on Rafah*" posterini baham koʻrganlaridan soʻng, „Bollywoodni boykot qilish“ Twitter’da trend boʻla boshladi. Aktrisalardan tashqari Alia Bhatt, Kareena Kapoor, Richa Chadda, Priyanka Chopra, Sonam Kapoor, Malaika Arora, Triptii Dimri, Sonakshi Sinxa, Varun Dhawan, Bhumi Pednekar, Rashmika Mandanna, Swara Bhaskar kabi koʻplab mashhurlar *All Eyes on Rafah* koʻrishgan.

Shu munosabat bilan Twitter'da „Bollywoodni boykot qilish“ tendensiyasi boshlandi, unda hind aktyorlaridan nima uchun boshqa mamlakatlarda, shu jumladan Pokistonda hindularga nisbatan vahshiylik haqida gapirmasliklari soʻraldi.

## Manbalar
Slitere milliy bogʻi

**Slitere milliy bogʻi** () – Latviyaning gʻarbiy qirgʻogʻida, Kurland, Talsi munitsipalitetida joylashgan milliy bogʻ. Rasmiy ravishda 2000–yilda tashkil etilgan boʻlsa-da, Boltiqboʻyi davlatlarining eng qadimgi qoʻriqxonalaridan biri boʻlgan sobiq Slitere qoʻriqxonasiga asoslangan. Bu Latviyadagi eng kichik milliy bogʻ sanaladi.

## Geografiya
Park Kurland yarim orolida, Riga koʻrfazining janubiy yoʻli boʻlgan Irbe boʻgʻozining Kolka burni nuqtasida joylashgan.

Latviyadagi eng kichik bogʻ hudu 265 km² maydonni egallaydi, shundan  Boltiq dengiziga toʻgʻri keladi.

„Zilie Kalni“ yoki „Moviy tepaliklar“ bogʻning eng taniqli hududidir. Ming yillar oldin, Zilie Kalni Boltiqboʻyi muzli koʻlining qadimiy qirgʻogʻini hosil qilgan.

Kichik Irbe daryosi Irbe boʻgʻozining qirgʻoq chizigʻidan Boltiq dengizi tomon oqib oʻtadi va Slitere milliy bogʻi ichidan dengizga etib boradi. Uning loyqa suvlari doimiy ravishda qum toʻsiqlarni siljitadi. Kuzning oxirida jigarrang alabaliqla koʻpayish joylariga etib borish uchun daryo boʻylab suzishadi.
Fayl:Baltic sea Riga gulf western coast near Kolka.jpg|alt=Riga Bay’s western coast near cape Kolka|Riga koʻrfazining gʻarbiy qirgʻogʻi
Fayl:Mazais Peterezers.jpg|alt=Lielais Peterezers, lake in Kolka parish, near the Sīkrags hamlet on the western coast of the Courland Peninsula.|Lielais Peterezers, Kolka cherkovidagi koʻl,Kurland yarim orolining gʻarbiy qirgʻogʻidagi Sīkrags qishlogʻi yaqinida.


## Flora
Slitere milliy bogʻi qirgʻoq chizigʻini qoplagan keng bargli oʻrmonlari, qumtepalari (latviyada *kangari* deb ataladi) va botqoqlardan iborat boʻlgan chuqurliklari bilan mashhur. Keng bargli oʻrmonning koʻp qismi „Zilie Kalni“ yoki „Moviy tepaliklar“ da joylashgan. Park hududining yana 30% ignabargli oʻrmonlar bilan qoplangan.

Bogʻda yuzlab turdagi oʻsimliklar va briofitlar mavjud boʻlib. Ularning 29 turi endemik tur, Latviyaning boshqa joylarida topilmaydi.

## Fauna
Slitere milliy bogʻi Latviyadagi qushlarni kuzatish uchun eng yaxshi joylardan biri. Misol uchun, katta kulrang boyqush qishda Rossiyadan bu yerga koʻchib keladi. Latviyada yashovchi qushlarning deyarli barcha turlari Slitereda uchraydi, bahor va kuzgi migratsiya paytida soatiga 60 000 ga yaqin qushlarning uchib oʻtishi kuzatilgan.

Kulrang boʻri, Yevroosiyo silovsisi va yelkni Sliterda uchratish mumkin. Milliy bogʻda oʻsimlik va fauna xilma-xilligi tufayli hasharotlar hamda salyangozlarning koʻplab noyob turlari mavjud.

## Odamlar turar joylari
Slītere Līvõd Randaning katta qismini Livoniya qirgʻogʻi tashkil qiladi, u yerda Livoniya qishloqlari mavjud. Masalan: Cape Kolka, Vaide, Saunags, Pitrags qishloqlari.

## Galereya

Fayl:Slīteres bāka (2).jpg|alt=Slīteres lighthouse|Sliteres mayoqchasi
Fayl:Slīteres nacionālais parks.jpg|alt=Houses with the Slīteres lighthouse in the background|Sliteres mayoqli uylar
Fayl:Košrags.jpg|alt=Košrags village, northwestern coast (Irbe strait)|Koshrags qishlogʻi, shimoli-gʻarbiy sohil (Irbe bo'g'ozi)


## Manbalar
Valeriy Shkunov

**Valeriy Valentinovich Shkunov** (; 1964-yil 10-noyabr) – sovet va rus futbolchisi, himoyachi va yarim himoyachi pozitsiyalarida oʻynagan.

## Biografiya
Faoliyatining dastlabki yillarida Saratov Sokol jamoasida oʻynagan. 1985-yildan beri u Taganrogning Torpedo jamoasida olti mavsum oʻynagan va ikkinchi va ikkinchi quyi ligada 169 ta oʻyin oʻtkazgan. SSSR chempionatining soʻnggi mavsumida Oʻzbekistonning „Binokor“ (Buxoro) jamoasida oʻynagan.

1992-yilda u Rechitsa Vedrich klubiga oʻtgan va u yerda ikki mavsum davomida Belarus oliy ligasida 40 ta oʻyin oʻtkazgan.

1993-yilning kuzida u Medita klubi (Shaxtersk) tarkibida Ukraina ikkinchi ligasida oʻynagan. Keyinchalik 1994-yilda Belarusga qaytib keldi va u yerda birinchi va ikkinchi liga jamoalari „Ximik“ (Svetlogorsk), „Vertikal“ (Kalinkovichi) va „Mozir“ klublarida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, u Belarusda qoldi va „Polesie“ (Kozenki) jamoasida maʼmur boʻlib ishlagan.

## Havolalar

* 
* Profil na sayte teams.by
Hive (film)

***Hive*** (albancha: ***Zgjoi***) – 2021-yilda Blerta Basholli rejissyorlik debyuti asnosida suratga olingan Kosovaning dramatik filmi. Filmda bosh rollarni Yllka Gashi, Çun Lajçi va Aurita Agushi ijro etgan. Uning premyerasi 2021-yil 31-yanvar kuni Sundans kinofestivalida boʻlib oʻtgan. Butunjahon dramatik kino tanlovida uchta asosiy mukofot – hakamlar hay’atining bosh mukofoti, tomoshabinlar mukofoti va rejissyorlik mukofotini qoʻlga kiritgan birinchi film sifatida eʼtirof etilgan. Film 94-Oskar mukofotining eng yaxshi xalqaro toʻliq metrajli filmi nominatsiyasida Kosova nomidan qatnashuvchi film sifatida tanlangan.

## Tavsifi
Film 1998–1999-yillardagi Kosovo urushi paytida turmush oʻrtogʻi bedarak yoʻqolganidan soʻng tadbirkor boʻlish haqidagi orzulari bilan misoginist jamiyatning qarashlariga qarshi chiqqan Fahriye ismli ayolning real voqeliklarga asoslangan hikoyasini tasvirlagan. U oʻzi tayyorlagan ayvar va asalni sotishni boshlaydi, bu jarayonga boshqa ayollarni ham jalb qiladi.

Fahriyening turmush oʻrtogʻi Kosovodagi urushda bedarak yoʻqolgan. Shu bilan birgalikda, uning oilasi moddiy jihatdan ham qiynalayotgan edi. Ularni moddiy jihatdan taʼminlash maqsadida, Fahriye kichik qishloq xoʻjaligi biznesini yoʻlga qoʻyadi, lekin u yashaydigan anʼanaviy patriarxal qishloqda uning ambitsiyalari, hamda oʻzini va boshqa ayollarning ahvolini yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlari ijobiy natija bermaydi. U nafaqat oilasini saqlab qolish uchun, balki uni muvaffaqiyatsizlikka uchratishga urinayotgan raqiblariga ham qarshi kurashadi.

## Aktyorlar

* Yllka Gashi Fahrije rolida
* Çun Lajçi Haxi rolida
* Aurita Agushi Zamira rolida
* Kumrije Hoxha Nazmiye rolida
* Adriana Matoshi Lume rolida
* Molikë Maxhuni Emine rolida
* Blerta Ismoiliy Edona rolida

## Suratga olish
Film Ikone Studio, Industria Film tomonidan ishlab chiqarilgan va AlbaSky Film, Alva Film va Black Cat Production bilan hamkorlikda keng ommaga taqdim etilgan.

## Premyerasi
Filmning jahon premyerasi 2021-yilgi Sundance kinofestivalida 2021-yil 31-yanvar sanasida *Butunjahon dramatik kino tanlovi* davomida boʻlib oʻtgan. 2021-yil 8-sentyabrda Zeitgeist Films va Kino Lorber filmni AQShda tarqatish huquqini qoʻlga kiritgan va uni 2021-yil 5-noyabrda Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi kinoteatrlarda namoyish etishni boshlagan.

## Qabul qilinishi
Rotten Tomatoes koʻrib chiqish agregatori veb-saytida 75 nafar tanqidchilarning 100% sharhlari ijobiy, oʻrtacha reytingi 7,8/10 ni tashkil etgan. Veb-saytning konsensusida shunday deyilgan: „Yllka Gashining ajoyib faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan Hive filmida, tomoshabinlarni patriarxal jamiyatda oʻz taqdirini oʻzi belgilash uchun harakat qilgan bir ayolning faktlarga asoslangan izlanishi namoyish etiladi“.

## Mukofotlanishi

## Yana qarang

* Kosovoda kinomotografiya
* Eng yaxshi xalqaro badiiy film uchun 94-Oskar mukofotiga taqdim etilganlar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

*
Ali ibn Qosim az-Zaqqoq

**Ali ibn al-Qosim az-Zaqqoq** (; vaf. 1506/7) Marokashning Fos shahridan boʻlgan Molikiy huquqi sohasidagi eng muhim olimlardan biri. Mashhur *Lamiyat az-Zaqqoq* (toʻliq nomi *Lamiya fil-Ahkam*) muallifi. Shuningdek, sud tartib-qoidalari boʻyicha darslik *(Amal) al-Manhaj al-muntahab* ham az-Zaqqoq qalamiga mansub asar hisoblanadi. *al-Lulu al-masun fi sadaf al-qavoid al-uyun* (1815—16-yillarda yozilgan) az-Zaqqoqning *al-Manhaj al-muntaxab* asari va Ahmad al-Maqqariyning ushbu asarga yozilgan sharhining (1632) xulolasidir.

## Yana qarang
* Muhammad ibn Abulqosim as-Sijilmasiy

## Manbalar
Krka gʻori

**Krka gʻori** (Krška jama) – Sloveniyaning markaziy qismidagi Quruq Karniolada joylashgan gorizontal karst gʻori. U sharqda Trebnya Goritsa, gʻarbda Gradichek qishloqlari orasidagi choʻntak vodiysida, Krka qishlogʻidan shimolda joylashgan. Grosuplje shahridan janubdagi Račna Karst dalasidan Krkaga suv oqib oʻtadi gʻor ichidagi karst gʻoriga quyiladi. Gʻor turlarning yuqor xilma-xilligiga ega.

## Tavsifi

### Kirishlar
Asosiy kirish joyi gʻorning janubiy tomonida joylashgan boʻlib, panjara bilan oʻralgan. Tosh zinapoyalar orqali Krka koʻliga olib boradi. Račna Karst dalasini tez-tez suv bosishi sababli, suv oqimini kamaytirish uchun 1937–yilda portlovchi moddalar bilan yangi oʻzan hosil qilindi. Kuchli yomgʻirda suv gʻor oldidagi zinapoyalar ustida shiddatli sharshara hosil qiladi. Sharshara yonidagi devorda kichik yon kirish joyi bor.

### Ichki
Gʻorning quruq qismi uzunligi  va kengligi  ga teng. Markaziy qismi kuchli yomgʻirlarda kanal vazifasini bajaradi. Quruq qismning oxirida li tunnellar tizimiga aylangan uzun koʻl bor. Umumiy oʻrganilgan tunnel uzunligi . Gʻorning katta qismi zilzilalar va vandalizm tufayli vayron boʻlgan. Shu sababli, hudud 1995–yildan beri berkitilgan va unga faqat yoʻlboshchi ishtirokida kirish mumkin. Tomchi toshlar kam uchraydi. Ship tosh qatlamlari va oqim toshlari qoldiqlaridan hosil boʻlgan. Koʻp sonli pareydoliyalarni uchratish mumkin.

### Biologik xilma-xillik
Krka gʻorida 30 dan ortiq hayvon turlari, jumladan, yarasalar va olmlar yashaydi. XIX asr yozuvchisi Fran Erjavec unda hozirgacha nomaʼlum boʻlgan qoʻngʻiz turini topdi. Qisqichbaqasimon *Typhlocypris cavicola* gʻorning endemik turi hisoblanadi.

## Tarixi
1956–yilda Lengyel keramika topilmasidan maʼlumki gʻor neolit davrida paydo boʻlgan. XV—XVI asrlarda mahalliy aholi Usmonlilar bosqini paytida u Yerda yashiringan. XIX asr sloven yozuvchisi Josip Jurchich gʻor yaqinidagi joyda tugʻilgan. XVII asrda gʻorga Valvasor tashrif buyurgan. Birinchi marta u 1887–yilda Yan Vladimir Hráski tomonidan oʻrganilgan. 1927–yildan beri u Sloveniya gʻorlari kadastrida 74 raqami ostida roʻyxatga olingan. Bugungi kunda gʻorda Rojdestvoda xor xonandalari, Siddharta (2008) yoki Zlatan Stipišić Gibonni (2010) uchun kontsert maydoni boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
Filip Zovko

**Filip Zovko** – bosniyalik futbol murabbiyi. Toshkentning „Bunyodkor“ klubidagi faoliyati bilan mashhur. Hozirda „Posusje“ klubi murabbiyi va UEFA toifasidagi „A“ litsenziyasiga ega.

## Manbalar
Sinan Şamil Sam

**Sinan Şamil Sam** (1974-yil 24-iyun; Frankfurt, Germaniya – 2015-yil 30-oktyabr; Istanbul, Turkiya) – turkiyalik professional bokschi.

## Tarjimayi holi
1974-yil 24-iyunda Germaniyaning Frankfurt shahrida tugʻilgan. Havaskor boksda koʻplab gʻalabalarni qoʻlga kiritgan. Toʻqqiz marta Turkiya chempioni boʻlgan. 1992-yilda oʻsmirlar oʻrtasida jahon chempionligiga aylangan. 1993-yilda Yevropa chempionligini qoʻlga kiritgan. 1995-yilda jahon chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan. 1999-yilda *havaskor boks boʻyicha jahon chempioni* boʻlishga muvaffaq boʻlgan. 2000-yil 15-aprelda professional boksdagi faoliyatini boshlagan. 2002-yil 12-oktyabrda Yevropa chempionati finalida polshalik raqibi Pjemyslav Saletaga qarshi ringga chiqib, yettinchi raundda nokaut bilan magʻlub etgan.

Oʻtkazgan 35 uchrashuvining 31 tasida gʻalaba qozongan. Bu gʻalabalarning 16 tasini nokaut evaziga qoʻlga kiritilgan. Ikki marta oltin kamarini himoya qilishga muvaffaq boʻlgan: birinchisi Danny Williamsga qarshi. Oltinchi raundda texnik nokaut bilan gʻalaba qozongan. Ikkinchi himoya jangida Julius Francisga qarshi ringga chiqqan. Yettinchi rauntda raqibini nokautga uchratgan. 2004-yilning 14-fevralida Shtutgartda ringga chiqqan Sinan Şamil Sam oltin kamarni kelib chiqishi Albaniyalik boʻlgan Germaniya fuqarosi Luan Krasnikiga ochkolar hisobiga boy bergan. 2004-yil 20-noyabrda Germaniyaning Kempten shahrida rossiyalik bokschi Denis Bakthovga qarshi ringga chiqqan va oʻningchi raundda nokautga uchratib, gʻalaba qozongan holda ogʻir vaznda WBC yoʻnalishida qitʼalararo jahon chempionligini qoʻlga kiritgan. 2005-yil 22-fevralda *Berlinda boʻlib oʻtgan jangda amerikalik Lawrence Clay-Bey ustidan gʻalaba qozonib, WBC qitʼalararo jahon chempionligini himoya qilishga erishgan.* 2005-yil 11-iyun kuni ugandalik Piter Oxelloni ochkolar hisobida magʻlub etgan. Biroq oʻsha yilning 12-noyabr kuni Gamburgda oʻtkazilgan WBC jahon qitaʼlararo chempionligi va *WBC jahon chempionligiga daʼvogarlar bahsida* rossiyalik Oleg Maskayevga magʻlub boʻlgan.

2010-yil dekabr oyida jigar yetishmovchiligi tufayli reanimatsiyaga yotqizilgan va 2011-yil 14-yanvarda shifoxonadan chiqqan. Anqaraning Sincan tumanidagi Osmonli mahallasida parkka Sinan Şamil Sam nomi berilgan.

2015-yil oktyabr oyida jigar yetishmovchiligi tashxisi bilan kasalxonaga yotqizilgan. Sinan Şamil Sam 2015-yilning 24-oktyabrida buyrak yetishmovchiligi tufayli reanimatsiya boʻlimiga koʻchirilgan. 2015-yil 30-oktyabrga oʻtar kechasi vafot etgan.
## Manbalar
Murodbek Rahmatov

**Murodbek Rahmatov** – oʻzbekistonlik professional futbolchi. Qarshining „Nasaf“ klubida yarim himoyachi sifatida toʻp suradi. Murodbek 2020-yilning 1-yanvarida „Nasaf“ jamoasiga kelib qoʻshilgan.

## Yutuqlar
* Oʻzbekiston Superligasi gʻolibi: 2024
* Oʻzbekiston Superkubogi gʻolibi: 2023 2024, 2025

## Manbalar

## Havolalar

* Murodbek Rahmatov Transfermarkt saytida
Centaurea tchihtcheffii

**Chixachevaning joʻxori guli** yoki **Chixachevaning boshchasi** (, ; Yanardöner) – joʻxoriguldoshlar oilasiga mansub oʻsimlik. Endemik, Turkiyada oʻsadi va yoʻqolib ketish xavfi ostida.

## Tarqalish
Yovvoyi holda faqat Anqara, Goʻlboshi mintaqasida, asosan Mogan koʻli yaqinida oʻsadi. Xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqi (IUCN) mezonlariga koʻra, oʻsimlik yoʻqolib ketish xavfi ostida (CR) deb tasniflanadi. Qishloq xoʻjaligida kimyoviy moddalar va gerbitsidlardan foydalanish, dam olish zonalarini yaratish natijasida oʻsimliklar soni kamayib bormoqda.

## Tavsif
Dengiz sathidan 900-1000 metr balandlikda, dasht va dehqonchilik dalalarida oʻsadigan bir yillik oʻsimlik. Poyasi tik, barglari tukli. Oʻsimlik qizil va binafsha rangdan pushti-qizil va och pushti ranggacha boʻlgan yorqin rangli gullarga ega. Gullar quyoshda va shamolda porlaydi, shuning uchun mahalliy aholi orasida gul *Yanardöner* nurli, porloq nomini olgan. Gullash bahor oxirida boshlanadi va yozning boshigacha davom etadi (eng faol davr may-iyun).

Bu tur Centaurea turkumining boshqa vakillarida uchramaydigan gʻayrioddiy va oʻziga xos xususiyatlarga ega. Misol uchun, *Centaurea tchihatcheffii* silliq, oʻyilgan uchlari boʻlgan yorugʻlikni aks ettiruvchi jingalak bargli gullarga ega. Bundan tashqari, oʻsimlik qurgʻoqchil va unumsiz yerlarda yaxshi oʻsadi.

## Topilishi
Gul birinchi marta 1848–yilda rus olimi Pyotr Aleksandrovich Chixachev tomonidan Kichik Osiyoga ilmiy ekspeditsiya paytida topilgan. Hujjatlar Fransiya Botanika Jamiyatiga (*Sociéte botanique de France, SBF*) taqdim etilgan. 1854–yilda rus sistematik botaniklari F. B. Fischer va K.A Meyer turni *Centaurea tchihtcheffii* nomini berishgan.

Shveytsariyalik botanik Boissier oʻzining *Flora orientalis* asarida bu oʻsimlikni batafsil tasvirlab bergan, ammo *Melanoloma tchihatcheffii* nomi bilan. Oʻsimlikshunoslar Gerxard Vagenitz va Verner Greuter ham bu oʻsimlikni *Cyanus tchihatcheffii nomi bilan tasniflashgan*.

Oʻsimlik dastlab Afyonkarahisar viloyatida, Mehmetkoʻy qishlogʻi yaqinida topilgan. 1995–yilda, Goʻlboshi hududida, tadqiqot ishlari paytida yangi oʻsimliklar topildi, shundan soʻng davlat himoyasiga olindi.

Hozirda oʻsimlik davlat muhofazasida, populyatsiyani qayta tiklash boʻyicha loyihalar amalga oshirilmoqda.

2002–yil oktabr oyida Turkiya zarbxonasi noyob gullar tasvirlangan tangalarni chiqardi, ular orasida Chixachevning joʻxori gullari ham bor edi.

## Manbalar
Ibn az-Zaqqoq

Ali ibn Attiya ibn az-Zaqqoq (-yil Valensiya — 1133 yoki 1134) — Murobitlar sulolasi hukmronligi davrida yashagan Al-Andaluslik yirik shoirlardan biri. Banu Laxm qabilasidan chiqqan musulmon boʻlgan. Onasi Andalus shoiri Ibn Xafajaning singlisi boʻlib, otasi boʻyicha ilmiy bahslar mavjud. Faylasuf Ibn Sid de Badajozning shogirdi boʻlgan.

Luis Delgadoning *El sueño de Al-Zaqqaq* asari Ibn az-Zaqqoqning musiqaga bagʻishlangan asarlari toʻplamidir.

## Tan olinishi

Adabiyot tarixchisi Emilio Garsia Gomes az-Zaqqoqning tasviriy she’riyatini „metaforaning dramatizatsiyasi“ deb atagan.

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish uchun
*Poesías / Ibn Al-Zaqqāq ; edición y traducción en verso [del árabe] de Emilio García Gómez, Publicación Madrid : Instituto Hispano-Arabe de Cultura, 1986

## Havolalar
**Ibn al-Zaqqaq al-Balansi*, Trad. Ramon Dachs i Josep Ramon Gregori, *Robaiyat d'Ibn al-Zaqqaq de València* (examples of his work plus trl. in Spanish)http://www.raco.cat/index.php/Reduccions/article/view/47474/58955 (retrieved September 15, 2010)
**[https://www.babellibros.com/libro/el-zoco-sin-compradores_566595 El Zoco sin compradores. Poesía al Andalus S. XI-XIII]* Modest Solans, Granada.  Edición bilingüe, Muret 2018.
Turoń (bayram)

**Turoń** – Maslenitsa yoki Uchbirlik yakshanbasida oʻtkaziladigan buqa haydash marosimi.

## Polsha odatlari
Polyaklarda boshi shoxli, qora va tukli buqa katta tantananing asosiy ishtirokchilaridan bir hisoblanagan. Turoń rolini ijro etadigon bola qoʻy terisi va yopinchiq bilan oʻranib olgan. Bola qoʻlida jezl va qoʻy yoki buqa shoxlari mavjud boʻlgan buqa boshini oʻzida jamlagan kiyimni kiyob olishi lozim edi. Turoń rolidagi bola boshida yoki boʻynida sigir qoʻngʻiroqchalari osilgan boʻlishi lozim edi.

Marosim Rojdestvodan keyin va Pasxagacha boʻlgan davrda amalga oshirilar edi. Turoń tantanali marosimida buqani arqondan boshqa narsada yetaklash lozim boʻlgan. Turoń oʻynagan yigitdan hoʻkizga taqlid qila olishi talab qilingan. Turońning oʻlimi va keyin tirilishi yerning qayta tugʻilishining ramzi boʻlib, u qish uyqusidan keyin bahorda uygʻonishi kerak degan maʼnoni anglatgan. Turońning oʻzi uy xoʻjaligida unumdorlikni anglatadi.

## Rus odatlari
Ruslarda „Buqani haydash“ marosimi qishki Rojdestvo bayramida oʻtkaziladi. Ushbu marosim Polyaklarning „Turon“ bayramining analogi hisoblanadi. Buqani tasvirlash uchun bolakaylar quruq loydan yasalgan idishlardan foydalanishar edi. Buqani bogʻlab yoki jilov bilan boshqargan, qamchi bilan haydagan, unga hamroh boʻlgan odamlarni „rahbar“, „yoʻlboshchi“ deb atashgan.

Volgograd viloyatida ushbu marosim davomida oʻlim sahna koʻrinishlari namoyish etilar edi. Ushbu sahna koʻrinishi „Buqani urish“ deb nomlanar edi. Shuningdek, Kastromor vodiysida „buqa“ deb nomlangan oʻyin turi mashhur edi. Buqa rolidagi bola uy atrofida aylanib, buqadek ovoz chiqarib, boshini qimillatar edi.

## Galereya

File:Turonie Krakow 01.jpg| Bayramda ishlatiladigan buqalar
File:Turoń head from Stary Sącz.png| Bayram uchun yasalgan buqaning boshi
File:Masopustní maškary v Milevsku (14).jpg| Chexiyadagi Turoń bayrami (2008)
File:Turoń, MEK.jpg| Bayram uchun yasalgan buqa


## Adabiyotlar
*  
* 
* 

## Manbalar
Ajdna

**Ajdna** (1064 m) – Sloveniyaning Yuqori Karniola mintaqasidagi Žirovnica munitsipalitetidagi Karawanks hududidagi choʻqqi. Choʻqqiga qoʻshni Jesenice munitsipalitetidagi Potoki qishlogʻidan kirish eng oson boʻlgan yoʻl mavjud.

Choʻqqi ostidan soʻnggi antik davrga oid aholi punkti topilgan va dalillar shuni koʻrsatadiki, ehtimol u ancha oldin yashagan. Qazishmalar 1976-yilda boshlangan. Aksariyat dalillar Rim imperiyasi qulagandan keyingi davrga (eramizdan avvalgi 476-yil) tegishli boʻlib, mahalliy aholi turli german xalqlarining qoʻzgʻolon va migratsiyasi davrida pastdagi vodiydan choʻqqi tomonga koʻchib oʻtishgan. Mintaqada asosan slavyan qabilalari yashagan. Ajdna vodiydan balandda joylashgan boʻlib, janubga qaragan tabiiy toʻsiq va Yuqori Sava vodiysining yuqori va pastdagi ajoyib manzarasi bilan himoyalangan aholi punkti uchun ideal joy edi. Sloveniya hududida IV—VI asrlarga oid boshqa bir qator baland choʻqilardagi aholi punktlari topilgan, ammo Ajdna hammasidan ham eng yuqorida joylashgan edi. Adjnadan jami 25 ta binoning qoldiqlari, jumladan, ilk nasroniylar ibodatxonasi ham topilgan. Yaqin atrofdagi binoda oʻn bir qabr qazilgan va topilgan kulolchilik parchalari, qurollar va zargarlik buyumlari Kranjdagi muzeyda namoyish etilgan. Taxminlarga koʻra, bu hozirgacha topilmagan asosiy qabriston emas edi. Binolaring qoldiqlari saqlanib qolgan, tomlari yopilgan va tashrif buyuruvchilar uchun ochiq.

Ajdna Sloveniya hukumati tomonidan milliy ahamiyatga ega boʻlgan arxeologik yodgorlik deb eʼlon qilingan.

## Galereya

File:Poznoantična naselbina na Ajdni nad Potoki.jpg
File:Poznoantična naselbina na Ajdni nad Potoki2.jpg
File:Poznoantična naselbina na Ajdni nad Potoki3.jpg


## Manbalar

## Havolalar
* 
* Ajdna at Hribi.net (''in English'')
Bekjon Rahmatov

**Bekjon Rahmatov** (2003-yil 29-aprelda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik professional futbolchi. Qarshining „Nasaf“ klubida yarim himoyachi ampulasida toʻp suradi. 

## Yutuqlar

* O‘zbekiston Superligasi g‘olibi: 2024
* O‘zbekiston Superkubogi g‘olibi: 2023, 2024
* O‘zbekiston Kubogi g‘olibi: 2023

## Manbalar
Dengiz biologiyasi instituti

**Dengiz biologiyasi instituti** – Ukraina Milliy fanlar akademiyasining Odessa shahrida joylashgan ilmiy-tadqiqot instituti. Institut Janubiy dengizlar biologiyasi institutining Odessa filiali bazasi tarkibida tashkil etilgan.

## Tarixi

Institut 1953-yil 21-dekabrda Ukraina SSR Vazirlar Kengashining qarori bilan Ukraina Milliy Fanlar Akademiyasi gidrobiologiya institutining **Odessa biologik stansiyasi** sifatida tashkil etilgan. 1963-yilda Sevastopol biologik stansiyasi Janubiy dengizlar biologiyasi institutida qayta tashkil etilganda, Odesadagi biologik stansiya 1963-yilda **Janubiy dengizlar biologiyasi institutining Odesa filialida** 1963-yil 11-iyundagi 796-sonli maxsus qaror bilan qayta tashkil etilgan. Professor Konstantin Vinogradov uzoq vaqt davomida (1953—1963) biologik stansiya boshligʻi, keyin esa filial boshligʻi boʻlgan. Keyinchalik 1972-yildan 1989-yilgacha professor Yuvenali Zaytsev filialga rahbarlik qilgan. 1989—1994-yillarda filialni geograf, professor Oleksandr Bronfman boshqargan, ammo Yuvenali Zaytsev institutning eng mashhur tadqiqotchisi boʻla boshlagan. 1994—2019-yillarda institutga professor Boris Aleksandrov rahbarlik qildi.

Ukraina Milliy Fanlar Akademiyasining 2014-yil 2-iyuldagi № 161-sonli qarori bilan Janubiy dengizlar biologiyasi institutining Odessa filiali Dengiz biologiyasi institutiga aylantirilgan. Qaror ijrosi 2014-yil 2-avgustdan amalga oshirila boshlangan.

## Ilmiy yoʻnalishi
Institutning asosiy ilmiy yoʻnalishi dengiz ekotizimlari biologiyasi va ekologiyasining turli yondashuvlarini kompleks oʻrganishi hisoblanadi. Ular orasida:

* Suv obyektlarining ekologiyasi – yirik port-sanoat majmualari va kommunal aglomeratsiyalarning taʼsiri ostida.
* Shikastlangan ekotizimlarni gidrobiologik yaxshilash va tiklash.
* Xolis tashxis va ularning holatini prognoz qilish uchun suv ekotizimlarini matematik modellashtirish.
* Qora dengizning shimoli-gʻarbiy shelfida, qirgʻoqboʻyi hududlarida, lagunalar va Dunay – Dnestr oraliqlarida ekologik maʼlumotlarning kompyuter bazasini yaratish.

Institutda gidrobiologik namunalardan nusxa olish va qayta ishlashning zamonaviy usullari, ilmiy axborotlarni tahlil qilishning yangi usullari ishlab chiqilmoqda. Institut ilmiy ekspertiza bilan taʼminlaydi, ekotizimlarni muhofaza qilish va boshqarish hamda ularni barqaror rivojlantirish usullarini takomillashtiradi. Institut gidrobiologiya va zoologiya mutaxassisliklari boʻyicha aspirantura va doktarantura darajasini olgan ilmiy kadrlar tayyorlash bilan shugʻullanadi.
## Manbalar

## Havolalar

* OO Kovalevskiy Janubiy dengizlar biologiya institutining Odesa filiali 
* REEF: Janubiy dengizlar biologiya instituti Odesa filiali, Ukraina Milliy fanlar akademiyasi (OBIBSS)