open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mira Stupica

**Miroslava „Mira“ Stupica** (Serbiya kiril tili: Miroslava Mira Stupitsa; qizlik familiyasi **Todorović**; 1923-yil 17 avgustda tug'ilgan – 2016-yil 19-avgustda vafot etgan) – teatrda ishlagani uchun taniqli boʻlgan Serbiya aktrisi, shuningdek, televideniye va filmlarda keng faoliyat yuritgan. 60 yildan ortiq vaqt davomida doimiy mashhurlikdan zavqlanib, oʻz tengdoshlar tomonidan „asrning aktrisi“ sifatida nishonlangan u barcha vaqtning eng yaxshi serb aktrisalaridan biri hisoblanadi.

## Yoshlik yillari
Miroslava Todorović 1923-yil 17-avgustda Gnjilane shahrida tugʻilgan Otasi livnolik Danica Stanišić, onasi Orašaclik Radomir Todorović boʻlgan. Miroslava oilada birinchi farzand edi. Ota-onasi oʻsha davrda Gnjilaneda gimnaziya oʻqituvchilari boʻlgan. Miroslavadan keyin oilada yana uch nafar oʻgʻil farzand tugʻilgan. Ukasi Predrag (ikki yoshida vafot etgan), Zoran (uch yoshida vafot etgan) va uchinchi ukasi Borivoe keyinchalik mashhur va taniqli aktyor boʻlgan.

Ota-onasining ish joylari sababli bir necha joylarga, avvaliga Serbiya markazidagi Gornji Milanovac shahriga koʻchishgan. U yerda Miroslavaning otasi, isteʼdodli skripkachi 1932-yilda vafot etgan. Soʻngra ular Aranđelovacda, undan keyin Belgradda yashashgan. Miroslava oʻrta taʼlimni aynan shu shahardagi Belgrad savdo akademiyasi (Trgovačka akademija)da tamomlagan.

## Shaxsiy hayoti
1943-yilda 19 yoshida Miroslava oʻzidan 14 yosh katta mashhur serb aktyori va oʻsha davrning taniqli don juani Milivoy „Mavid“ Popovićga (1909–1994) turmushga chiqqan. Ularning nikohi nemis bosqini ostida boʻlgan Serbiya ommaviy axborot vositalarida katta voqea sifatida yoritilgan. Juftlikning Jasmina-Mina ismli qizi boʻlgan, biroq ular tez orada ajrashgan. 1948-yilda Miroslava sloveniyalik teatr rejissyori Bojan Stupicaga turmushga chiqqan. U Serbiya teatr hayotida katta taʼsirga ega ijodkor boʻlib, 1970-yil 22-mayda vafot etguniga qadar bu sohada faoliyat yuritgan.

Beva qolgan Mira Stupica 1973-yilda kommunist siyosatchisi Cvijetin Mijatović bilan turmush qurgan. Eri 1993-yil 15-noyabrda vafot etguniga qadar birga yashashgan. 1980-yil 15-maydan 1981-yil 15-maygacha Mijatović Yugoslaviya Prezidenti Kengashi mamlakatning kollektiv rahbariyatiga raislik qilgan. Shu davrda Miroslava Stupica Yugoslaviyaning birinchi xonimi maqomida boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* MIRA STUPICA: ŠAKA SOLI (3): Kako je Tito zavoleo Platona, ''NIN'', 10 fevral 2000
* Nepoderiva, ''Glas javnosti'', 25 noyabr 2001
Natalija Konstantinović

**Natalija Konstantinović** (; 1882-yil 10 oktyabrda tugʻilgan – 1950-yil 21-avgustda vafot etgan) – Chernogoriya malikasi. Shahzoda Mirko Petrović-Njegošga turmushga chiqqan va shu orqali Chernogoriya qirolligini boshqargan Petrović-Njegoš sulolasi aʼzosiga aylangan. Ularning besh nafar oʻgʻli boʻlgan, biroq ulardan ikkitasi yoshligidayoq vafot etgan. 1917-yilda er-xotin ajrashgan. Natalija Serbiya malikasi Anka Obrenovićning nabirasi boʻlgan. Qirol Alexander I farzand koʻrmay vafot etgan taqdirda Serbiya taxti Natalijaning eri Mirko Petrović-Njegošga vaʼda qilingan edi. Biroq 1903-yilda Alexander oʻldirilganidan soʻng taxt Mirko Petrovićning qaynogʻasi Peter Karađorđevićga oʻtgan.

## Oilasi

Natalija Konstantinović 1882-yil 10-oktyabrda Triyest shahrida (Avstriya-Vengriya) dunyoga kelgan. U polkovnik Alexander Konstantinović (1848–1931) va Mileva Opujićning (1860-yil 12-aprel – 1939-yil 3-yanvar) qizi boʻlgan. Onasi 1878-yil 18-martda Triyestda turmushga chiqqan. Mileva Opujić triestlik serb savdogarlari va teatr sohasi homiylari oilasiga mansub boʻlib, oilaning Adriatika dengizida kemalari, Dunay boʻyida esa bugʻdoy maydonlari va uzumzorlari boʻlgan. Natalija otasi tomonidan Alexander Konstantinović (Obrad Konstantinović va Danica Gvozdenovićning oʻgʻli) va uning rafiqasi, malika Anka Obrenovićning (1821-yil 1-aprel – 1868-yil 10-iyunda Belgradda oʻldirilgan, Jevrem Obrenović va Tomanija Bogičevićning qizi) nabirasi edi. Onasi tomonidan esa Alexander Opujić (Tadiya Opujić va Vidosava Milićning oʻgʻli) va uning rafiqasi Mariya Boškovićning (Rajko Bošković va Mara Nikčevićning qizi) nabirasi edi. Natalijaning bir akasi boʻlgan. Natalija Serbiya taqdirida fojiali rol oʻynagan, koʻplab sinovlarga duch kelgan Obrenovićlar sulolasiga mansub boʻlgan. Uning buvisi malika Anka Obrenović Serbiya knyazi va Obrenovićlar sulolasining asoschisi boʻlgan Miloš Obrenović Ining jiyani edi. Natalija va uning oilasi Serbiyadan surgun qilingan, bunga sabab otasi, qirol Alexander I ning shov-shuvli va omma orasida salbiy qarshilikka uchragan Draga Mašin bilan boʻlgan nikohini tanqid qilgan edi. Shundan soʻng ular navbatma-navbat Nice (Fransiya), Italiya va Venada yashashga majbur boʻlishgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* C. L. Sulzberger, *The Fall of Eagles*, 1977, Crown Publishing, Inc., New York
Dragana Mićalović

**Dragana Mićalović** (1991-yil 3-martda tugʻilgan) – serbiyalik aktrisa. aktyorlik anʼanalariga boy oilada tugʻilgan va yoshligidanoq aktyorlik faoliyatini boshlagan. Serb seriali „*Priđi bliže*“da oʻspirin qahramon Jelena rolini ijro etgan. 2015-yil boshlarida Serbiyada mashhurlikka erishgan „*Sinđelići*“ nomli ommabop serb televizion dramasida asosiy qahramonlardan biri Kasija Trkulja rolini ijro etgan.

## Yoshlik davri
Dragana Mićalović 1991-yil 3-mart kuni Serbiyaning Leskovac shahrida tugʻilgan. Uning onasi Milica sartarosh, otasi Dragan Mićalović esa taniqli serb aktyori boʻlgan. Uning Mirjana Mićalović ismli opasi mehmonxona menejeri boʻlib ishlagan, ikkinchi opasi Sloboda Mićalović esa muvaffaqiyatli aktrisa boʻlgan. Dragana Mićalović 15 yoshida oilasi bilan Belgradga koʻchib oʻtib, aktrisalik faoliyatini davom ettirgan. Ijodiy faoliyatida dastlab „*Sinđelići*“ serialidagi bosh roli orqali mashhurlikka erishgan.

## Manbalar

Turkum;Aktrisalar
Katarina Konstantinović

**Katarina Konstantinović** (1848-yilda tugʻilgan – 1910-yilda vafot etgan) serbiyalik zodagon ayol, Obrenovichlar sulolasi avlodidan. Malika Anka Obrenovićning qizi. Shuningdek, qirol Milan I ning birinchi jiyani. Qirol rafiqasi Natalie Keshko undan ajralgach, Katarina qirol saroyida amalda birinchi xonim vazifasini bajarargan.

Katarina ikki marta turmush qurgan. Birinchi turmushidan avval u serb hukmdori, amakivachchasi shahzoda Mihailo Obrenović III ning sevgilisi boʻlgan. Mihailo hech qachon farzand koʻrmagan rafiqasi malika Juliadan ajralib, Katarinaga uylanishni va uni oʻzining rasmiy rafiqasi qilmoqchi edi. 1868-yil 10-iyun kuni Katarina, shahzoda Mihailo va uning onasi malika Anka qirollik yozgi qarorgohi yaqinidagi Kosutnjak bogʻida sayr qilib yurgan paytda suiqasdchilar ularga hujum qilishgan. Voqea natijasida shahzoda Mihailo va uning onasi halok boʻlgan, Katarina esa yaralangan. Oʻsha yilning oʻzida (1868) Katarina general Milivoje Blaznavacga turmushga chiqqan va undan ikki farzand koʻrgan. 1873-yilda general vafot etgach, Katarina qurilish ishlari boʻyicha Serbiya vaziri, ikki marotaba Belgrad meri boʻlib xizmat qilgan amakivachchasi Mihailo Bogićevićga turmushga chiqqan.

## Shahzoda Mihailo bilan munosabati
Otasining vafotidan biroz vaqt oʻtib, Katarinaning amakivachchasi shahzoda Mihailo uni va onasi malika Ankani qirollik saroyiga yashash uchun taklif qilgan. 1860-yil sentyabr oyidan boshlab Mihailo ikkinchi bor Serbiya hukmdori sifatida taxtga qaytgan edi (1842-yilda uch yillik hukmronlikdan soʻng, taxtdan agʻdarilgan edi). Shahzoda Mihailo vengriyalik grafinya, Julia Hunyadi de Kéthely bilan turmush qurgan, biroq uning ayoli farzand koʻrmagan edi. Tez orada shahzoda Mihailo va Katarina oʻrtasida ishqiy munosanatlar boshlandi. Katarina malika Juliaga boʻlgan nafratini yashirmas, shahzoda bilan boʻlgan munosabatlarini ochiqchasiga namoyon qilardi. Shahzoda Mihailo rafiqasidan ajrashib, Katarinaga uylanishni xohlardi. Shuningdek, malika Julia ham oʻzining sevgilisi imperatoritsa Sissining amakivachchasi Karl von Arenberg (1831–1896) bilan aloqada edi. Julianing katolik diniga eʼtiqod qilganligi, kelib-chiqishi vengriyalik boʻlganligi bois serblar unga nisbatan ishonchsizlik bilan qarar edilar, ammo Mihailoning Juliadan ajrashib, uning oʻrniga amakivachchasi Katarinaga uylanmoqchi ekani haqidagi xabarlar tarqalgach, oddiy xalq, siyosatchilar va ruhoniylar bu rejaga birdek norozilik bildirdilar. Ajrashishga qarshi eng qatʼiy qarshilik bildirganlardan biri mashhur Serbiya Bosh vaziri Ilija Garaşanin boʻldi. Ilija 1867-yilda shahzoda Mihailoning Juliadan ajrashish va Katarinaga uylanish rejasiga qarshi chiqqani uchun lavozimidan chetlatilgan. Uning ishdan olinishi esa Rossiyaning keskin noroziligiga sabab boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Hawkesworth, Celia (2000) (Google). *Voices in the shadows: women and verbal art in Serbia and Bosnia*. Budapest: Central European University Press
Nina Marković-Khaze

**Nina Marković-Khaze** (1983-yil 20-iyulda tugʻilgan) – avstraliyalik siyosatshunos va jurnalist.

## Taʼlimi va faoliyati
Nina Marković Khaze 1983-yil 20-iyulda Serbiyaning Belgrad shahrida tugʻilgan va oʻsha yerda voyaga yetgan. Tugʻilib-oʻsgan shahrida boshlangʻich taʼlimini olgan. 1999-yildan beri Avstraliyada istiqomat qiladi. Khaze Gʻarbiy Avstraliya universitetini tamomlab, bakalavr darajasini olgan. Soʻngra Diplomatik tadqiqotlar va italyan tili boʻyicha magistratura bosqichini Avstraliya Milliy universitetida oʻqigan. Serbiya va Yevropa Ittifoqi oʻrtasidagi diplomatik munosabatlarning tarixiy tahliliga bagʻishlangan dissertatsiyani himoya qilib, siyosatshunoslik boʻyicha fan doktori (PhD) ilmiy darajasini olgan.

Marković Khaze Avstraliya parlamentida Yevropa va Yaqin Sharq boʻyicha katta ilmiy xodim, Tinch okeani davlatlari boʻyicha parlament vakili va Avstraliya hamda Yangi Zelandiyadagi Yevropa tadqiqotlari assotsiatsiyasi prezidenti boʻlgan. U, shuningdek, Sidneydagi Makkuori universitetining Xavfsizlik tadqiqotlari va kriminologiya boʻlimida oʻqituvchi boʻlib faoliyat yuritadi. Bundan tashqari, SBS radiosining serb tilidagi dasturi uchun jurnalistlik qiladi.

Khaze Avstraliyadagi serblar siyosiy uyushmasi Avstraliya Serb Kengashi (SCOFA)ning asoschilaridan biri va uning boshqaruv kengashi aʼzosi hisoblanadi. Shuningdek, Avstralaziya Kommunistik va Postkommunistik Tadqiqotlar Assotsiatsiyasi ijroiya qoʻmitasi aʼzosi hamda AusBiotech biotexnologiya assotsiatsiyasi aʼzosi hamdir.

Bundan tashqari, Khazr Immunity Group Australia kompaniyasiga asos solgan va amerikalik allergolog-immunolog Douglas Jones bilan hamkorlikda nashr etilgan „*Allergies, Immunity & Microbiome News*“ jurnalining bosh muharriri hisoblanadi.

## Kitoblari

* *The Immune Fitness Project* *– Food Allergy Resilience* (Immunity Group Australia, 2023) – Douglas Jones bilan hamkorlikda yozilgan kitob boʻlib, oziq-ovqat allergiyalariga qarshi immunitetni mustahkamlashga bagʻishlangan.
* *Complex Migration: Australian Files* (Impressions Publishing, 2024) – Adam Khaze bilan hammualliflikda yozilgan kitob boʻlib, bu asarda Avstraliyadagi murakkab migratsiya jarayonlari tahlil qilingan.

## Manbalar
Violeta Slović

**Violeta Slović** (1991-yil 30-avgustda tugʻilgan) – serbiyalik futbolchi, maydondagi vazifasi himoyachi. Hozirda Serbiya Birinchi Ligasi jamoalaridan biri ŽFK Spartak Subotica safida toʻp suradi. Ushbu klub bilan 2011-yil avgust oyida UEFA Chempionlar Ligasi debyutini oʻtkazgan. Keyingi mavsumda Pärnu JK jamoasiga qarshi bahsda gol urib, jamoasining gʻalabasini taʼminlagan. Shu orqali Spartak Suboticaning ilk bor musobaqaning 32-raundiga yoʻl olgan. Slović Serbiya milliy jamoasining aʼzosi hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Angela Vode

**Angela Vode** (1892-yil 5-yanvarda tugʻilgan – 1985-yil 5-mayds vafot etgan) – sloveniyalik pedagog, feminist yozuvchi va inson huquqlari himoyachisi. Yugoslaviya Kommunistik partiyasining ilk aʼzolaridan biri boʻlib, 1939-yilda Gitler-Stalin paktiga bildirgan tanqidlari sabab partiyadan haydalgan. Ikkinchi jahon urushi davrida sloven xalqining Ozodlik frontiga qoʻshilgan, biroq 1942-yilda Sloveniyadagi Kommunistik partiya bilan kelishmovchiliklari tufayli undan ham chiqarib yuborilgan. 1944-yilda natsistlarning konslageriga yuborilgan. Urushdan keyin Yugoslaviya kommunistik hukumati tomonidan hibsga olingan, mashhur Nagode sud jarayonida sudlangan va bir necha yilga qamalgan. Ozodlikka chiqqach, butun umri davomida jamoatchilik ishlaridan chetlatilgan. 1990-yillarda Sloveniya tarixida totalitar repressiyalarning ramziy qurboni sifatida tan olingan.

## Yoshlik davri
Angela Vode 1892-yil 5-yanvarda oʻsha paytdagi Avstriya-Vengriya imperiyasining Lyublyana shahrida tugʻilgan. 1912-yilda Lyublyana oʻqituvchilar kollejini tamomlagach, bir nechta maktablarda oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

1921-yilda aqli zaif bolalarni oʻqitish boʻyicha faoliyat olib borgan va keyingi 25 yil davomida defektolog-oʻqituvchi sifatida faoliyat yuritgan. U nogiron bolalarni oʻqitish masalasida bir qancha maqolalar chop etgan va 1936-yilda bu boradagi „Pomen pomožnega šolstva in njegov razvoj v Jugoslaviji“ () nomli kitobini nashr etgan.

Angela Vode Sloveniya tarixidagi ilk ayollar huquqlari himoyachilaridan biri, inson huquqlari tashkilotlarini tashkil etgan birinchi faollardan sanaladi. Ikki urush oraligʻida u Yugoslaviya ayollar harakati raisi hamda Sloveniya ayol oʻqituvchilar jamiyati prezidenti etib saylangan. ijtimoiy adolatsizlik va ayollar huquqlari haqida koʻplab asarlar yozgan. „*Žena v sedanjem svetu*“ (Zamonaviy dunyoda ayol, 1934), „*Žena i fašizam“* (Ayol va fashizm, 1935) asarlari shular jumlasidandir. Uning eng muhim nazariy asari 1938-yilda chop etilgan „*Spol in usoda*“ (JIns va taqdir) kitobi hisoblanadi.

Sloven tilidan tashqari Angela Vode nemis, ingliz, fransuz va serb-xorvat tillarini yaxshi bilgan, shuningdek, italyan va rus tillarida ham gaplashgan.

## Manbalar

## Havolalar

### Ingliz tilida

* Ayollar faollari haqidagi hikoyani koʻrsatadigan film

### Sloven tilida

* Angela Vode, Skriti spomin
* Angela Vode, „Skriti spomin“ kitoblarini yozib qoʻy
* Angela Vode, zapornikadagi pornika
* Snemanje filma o Angeli Vode 
* Graditelji slovenstva – Angela Vode
Eleonora Jenko Groyer

**Eleonora Jenko Groyer** (1879-yil 15-fevralda tugʻilgan – 1959-yil 24-iyun) – sloveniyalik shifokor. Sloveniyadan chiqqan birinchi ayol shifokor.

## Yoshlik yillari va taʼlimi
Eleonora Jenko 1879-yil 15-fevralda Avstriya-Vengriya imperiyasi tarkibiga kiruvchi Lyublyana shahridda ziyoli oilada dunyoga kelgan. Otasi Ludvik Jenko shifokor, onasi Terezija Jenko (qizlik familiyasi Lenče) ham yaxshi taʼlim olgan ayol boʻlgan. U Lyublyanadagi Ursulinlar maktabida hamda Bavariyada oʻqigan, shuningdek, bir yil Moskvada yashagan. Terezija erining shifokorlik faoliyatida unga yordam bergan va er-xotin Pan-slavizm gʻoyasining faol tarafdorlari sifatida slovyan madaniy hayotida faol ishtirok etganlar. Ularning toʻrt nafar farzandi boʻlgan, Eleonora esa farzandlar orasida toʻngʻichi edi. Barcha farzandlar oliy maʼlumotli boʻlgan. Ayniqsa, Eleonoraning singlisi Ana Štěrba-BöhmSloveniya tarixida fan doktori unvonini olgan birinchi ayol sifatida ajralib turadi.

Eleonora Jenko boshlangʻich taʼlimni Lyublyanadagi Ursulinlar maktabida tamomlagan. Ota-onasi uning oliy taʼlim olishini rejalashtirgan edi, biroq mahalliy qizlar maktablari universitetga kirish imkonini bermas edi. Shu sababli Eleonora Cetinjedagi Maria Alexandrovna nomli Qizlar institutiga yuborilgan. Bu qaror Eleonoraning ota-onasining rusparast qarashlari va tez orada Sankt-Peterburgda ayollar uchun tibbiyot kolleji ochilishi haqidagi xabarlar taʼsirida qabul qilingan edi. Institutni tugatgach, Eleonora Rossiyaga koʻchib oʻtgan. Biroq shu paytgacha taʼlim dasturida lotin tili boʻlmagani sababli tibbiyot fakultetiga kira olmagan. 1897-yilda u Sankt-Peterburgdagi falsafa fakultetiga oʻqishga kirgan va bir yildan soʻng lotin tilidan imtihon topshirib, tibbiyot fakultetiga oʻtgan. Uning oʻn semestrlik taʼlimi tif kasalligi tufayli vaqtincha toʻxtatilgan, shuningdek, Rus-yapon urushi davrida ikki yilga uzilib qolgan. Bu yillarda Eleonora Moskvadagi ayollar va bolalar harbiy shifoxonasida ishlagan.

1907-yil 14-fevral kuni Eleonora ogʻzaki va amaliy imtihonlarni muvaffaqiyatli topshirib, tibbiyot darajasini olgan birinchi slovyan ayolga aylangan. Oʻsha yilning dekabrida u avstriyalik shifokor va dengiz zobiti Friederik Groyerga turmushga chiqqan. Erining Klimkovicedagi sogʻlomlashtirish maskanida shifokorlik amaliyoti bor edi va Eleonora uning assistenti sifatida ish boshlagan. 1908-yil may oyida ularning qizi Yolanda dunyoga kelgan.

## Manbalar
Alojzija Štebi

**Alojzija Štebi** (1883-yil 24-martda tugʻilgan – 1956-yil 9-avgustda vafot etgan) – sloveniyaalik feminist, tarbiyachi va siyosatchi. Mehnat faoliyatini oʻqituvchilikdan boshlagan, keyinchalik ayollar huquqlari himoyasiga qoʻshilgan, shuningdek, siyosat hamda jurnalistika sohasida ham faoliyat yuritgan. Fuqarolik, siyosiy va ijtimoiy tenglik yoʻqligi masalasini koʻtarib chiqqan, oʻz maqolalari va siyosiy qarashlari orqali teng huquqli jamiyat qurishni ilgari surishga harakat qilgan. Yangi tuzilgan Serblar, Xorvatlar va Slovyenlar Qirolligi ayollarini birlashtirish uchun Feministlar Ittifoqiga asos solgan. Ushbu ittifoq ayollar uchun teng maosh, fuqarolik nikohi, bolalarni himoya qilish va ishchilarning ijtimoiy himoyasini taʼminlash tarafdori boʻlgan.

## Yoshlik davri
Alojzija Štebi 1883-yil 24-mart kuni Avstriya-Vengriya imperiyasi tarkibiga kiruvchi Lyublyana shahrida Marija Štebi (qizlik familiyasi Kunstel) va Anton Štebi oilasida dunyoga kelgan. Yaqinlari orasida „Loyzka“ taxallusi bilan tanilgan. Štebi qizlar uchun moʻljallangan boshlangʻich va oʻrta maktablarda tahsil olgan. 1899-yilda oʻqituvchilar tayyorlash kursiga kirib, 1903-yilda Lyublyanadagi pedagogika bilim yurtini tamomlagan.

## Karyerasi
Oʻqishni tugatgach, darhol Karintiyadagi Tainach shahrida muovin oʻqituvchi sifatida ish boshlagan. Keyingi yili esa Tržič shahrida toʻliq stavkada oʻqituvchi sifatida ishlagan. 1911-yildan boshlab Štebi ayollar muammolari haqida yozishni boshlagan. 1912-yilga kelib, „*Zarja*“ () nomli sotsialistik gazeta uchun maqolalar yozgan. Shu bilan birga „*Tobačni delavec*“ (Tamaki ishchisi) gazetasi tahririyati bilan ham shugʻullana boshlagan. 1913-yilda Štebi Yugoslav Sotsial-demokratik partiyasi vakili sifatida Krayna viloyat majlisiga saylangan va ommaviy yigʻilishlarda nutq soʻzlashni boshlagan. Uning chap qanotga mansub qarashlari va faoliyati maktab rahbariyati bilan ziddiyatlarga olib kelgan va natijada 1914-yilda oʻz lavozimini tark etishga majbur boʻlgan. Shunga qaramay, Štebi yozuvchilik va tahrir faoliyatini davom ettirgan. 1915-yilda ayollar sotsialistik gazetasi „*Ženski list*“ („Ayollar gazetasi“)da muharrir, 1917-yilda esa sotsial-demokratlarning kunlik gazetasi „*Naprej*“ (Oldinga)da bosh muharrir vazifasini bajargan. 1918-yilda esa „*Demokracija*“ (Demokratiya) gazetasi bosh muharriri lavozimini egallagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
*
Vida Tomšič

**Vida Tomšič**, qizlik familiyasi **Bernot** (1913-yil 26-iyunda tugʻilgan – 1998-yil 10-dekabrda vafot etgan) – Ikkinchi jahon urushi davrida sloveniyalik partizan askar, mashhur kommunist siyosatchi, ayollar huquqlari faoli, urushdan keyingi Yugoslaviyaning Xalq qahramoni.

Vida Tomšić urushlararo davrda antifashistik harakatlarda faol qatnashgan. Urush yillarida bosqinchilar tomonidan hibsga olingan va qiynoqga solingan, eri Tone Tomšić esa qatl etilgan. Urushdan soʻng Yugoslaviya Ayollar Antifashistik Fronti (AFŽ) rahbari sifatida faoliyat yuritgan.

Tomšić 1913-yil 26-iyunda Lyublyana tugʻilgan va shu shaharda vafot etgan. U uzoq yillik faoliyati davomida Sloveniya va Yugoslaviya hukumatining koʻplab yuqori lavozimlarida faoliyat yuritgan.

Tomšič marksistik feminist boʻlib, ayollar huquqlarini mamlakatning umumiy ijtimoiy va iqtisodiy taraqqiyoti bilan bevosita bogʻliq deb bilgan.

## Hayoti va faoliyati
Vida Tomšič Avstriya-Vengriya imperiyasining soʻnggi yillarida Lyublyanada yashagan maktab oʻqituvchisi oilasida dunyoga kelgan. Oilada besh farzand boʻlishgan. Lyublyanada huquqshunoslik boʻyicha taʼlim olib, 1941-yilda universitetni tamomlagan. Talabalik davridayoq chap qanot harakatlarga qoʻshilgan, 1934-yilda rasmiy ravishda Yugoslaviya Kommunistik partiyasiga (YKP) aʼzo boʻlgan. Shu partiyadagi faoliyati uchun 1934-yilda hibsga olingan va oʻn bir oy qamoqda ushlangan. 1937-yilda Tomšič kommunistik faoliyati uchun hibsga olingan Tone Tomšič bilan tanishgan. Vida Tomšič oxir-oqibat ozodlikka chiqqan, 1940-yilga kelib, Yugoslaviya Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasiga aʼzo sifatida qabul qilingan.

1941-yilda Italiyaning Yugoslaviyani bosib olishi davrida „Mari Singer“ taxallusidan foydalangan Vida Tomšič oʻgʻil farzandini dunyoga keltirgan. Biroq oʻsha yilning dekabr oyiga kelib, ham Tone, ham Vida Tomšič Kommunistik partiyani qoʻllab-quvvatlagan noqonuniy siyosiy faoliyati uchun hibsga olingan. Italiya harbiy tribunali Tone Tomšični oʻlim jazosiga, Vida Tomšični esa 25 yil qamoq jazosiga hukm qilgan. Farzandidan ajratib olingan Vida Tomšič Italiya qulaguniga qadar ketma-ket turli italyan qamoqxonalarida saqlangan. Italiya taslim boʻlganidan soʻng esa chet eldagi ilk partizan brigadalaridan birini tashkil etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Mateja Jeraj, „Vida Tomšič“ in Francisca de Haan, Krasimira Daskalova, Anna Loutfi (eds), *A Biographical Dictionary of Womenʼs Movements and Feminisms: Central, Eastern and South Eastern Europe, 19th and 20th Centuries*. Budapest: Central European University Press, 2006: 575-579
* Chiara Bonfiglioli, ''Revolutionary networks. Womenʼs political and social activism in Cold War Italy and Yugoslavia (1945-1957)'', Dissertation filed at the University of Utrecht,
* Chiara Bonfiglioli, "On Vida Tomšič, Marxist Feminism, and Agency, " in Forum – Ten Years After: Communism and Feminism Revisited, edited by Francisca de Haan, *Aspasia: The International Yearbook of Central, Eastern, and Southeastern European Womenʼs and Gender History*, Volume 10, Issue 1, 2016: 145-151. DOI: https://doi.org/10.3167/asp.2016.100107
Bibijana Čujec

**Bibijana Čujec** (qizlik familiyasi **Dobovišek**; 1926-yil 25-dekabrda tugʻilgan – 2022-yil 8-sentabrda vafot etgan) – sloveniyalik fizik. 1950-yilda Lyublyanadagi Tabiiy fanlar va matematika fakultetida tahsil olgan va fizika boʻyicha ilmiy darajaga ega boʻlgan. 1959-yilda Lyublyana universitetining Tabiiy fanlar fakultetida fizika fanlari boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1954-yildan 1961-yilgacha Jožef Stefan institutida faoliyat yuritgan. Keyinchalik AQShning Pitsburg shahriga faoliyat olib borgan, 1963-yilda esa Kanadaga koʻchib oʻtgan.

## Hayoti va ilmiy faoliyati
Bibijana Dobovišek 1926-yil 25-dekabrda Lyublyana shahrida dunyoga kelgan. Uning otasi Mixael Dobovišek texnika sohasi boʻyicha mutaxassis, onasi Meri Dobovišek (qizlik familiyasi Dolinar) esa ofis xodimasi boʻlgan. 1933–1945-yillarda Lyublyanadagi Ursulinlar monastiriga qarashli boshlangʻich va gimnaziya maktablarida taʼlim olgan. 1945–1950-yillarda Lyublyana universitetining Tabiiy fanlar fakultetida matematika va fizika yoʻnalishida tahsil olgan (matematika boʻyicha professorlar Josip Plemelj va Ivan Vidav, fizika boʻyicha Anton Peterlindan saboq olgan). Oʻqishni tamomlagach, 1950–1954-yillarda Sloveniya Fanlar va sanʼat akademiyasi (SAZU) Fizika institutida, 1955–1961-yillarda esa Jožef Stefan institutida faoliyat olib borgan. 1956-yilda Anton Čujecga bilan turmush qurgan. Bibijana Čujec oʻz faoliyatini yadroviy fizikaga bagʻishlagan. 1959-yilda „Photonuclear reaction with special reference to the Wilkinson model“ () mavzusidagi dissertatsiyasini himoya qilgan va Lyublyana universitetida fizika fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. 1961-yilda aspiranturada oʻqish uchun chet elga ketgan. 1961–1963-yillarda AQShning Pitsburg universitetida ishlagan. Soʻngra oilasi bilan Kanadaga koʻchib oʻtgan. 1963–1964-oʻquv yili davomida Edmonton shahridagi Alberta universitetida dars bergan, soʻngra Kvebekdagi Laval universitetida ishlagan. 1964-yilda assistent, 1966-yilda dotsent, 1970-yilda esa professor unvonini olgan. Laval universitetida ishlagan yillarida Čujec ikki yil AQShning Kaliforniya texnologiya institutining Kellogg radiatsiya laboratoriyasida, bir yil Jenevadagi CERN tashkilotida faoliyat yuritgan. Čujec yadroviy fizika, elementar zarrachalar, zamonaviy fizika, statistik termodinamika, eksperimental fizika kabi fanlardan dars bergan. U nafaqat bakalavriat darajasidagi talabalarga taʼlim bergan, balki magistratura va doktorantura talabalariga ham ilmiy rahbarlik qilgan. Uning Laval universitetidagi faoliyati ushbu muassasada yadroviy fizika boʻyicha taʼlim va ilmiy-tadqiqot dasturining shakllanishiga katta hissa qoʻshgan. Bibijana Čujec Amerika Fiziklar Jamiyati va Kanada Fiziklar Assotsiatsiyasi kabi nufuzli tashkilotlarning aʼzosi boʻlgan.

## Manbalar
Marta Kos

**Marta Kos** (1965-yil 28-iyunda tugʻilgan) – sloveniyalik diplomat va siyosatchi. 2013-yildan 2017-yilgacha Sloveniyaning Germaniyadagi elchisi, 2017-yildan 2020-yilgacha Sloveniyaning Shveysariyadagi elchisi lavozimida xizmat qilgan. 2024-yil dekabr oyidan boshlab Ursula von der Leyen rahbarligidagi ikkinchi Yevropa Komissiyasida Yevropa Ittifoqining kengayish masalalari boʻyicha komissari sifatida faoliyat yuritib kelmoqda.

2022-yilning aprel oyidan sentabr oyiga qadar Ozodlik harakati partiyasining vitse-prezidentlaridan biri boʻlgan. 2022-yilgi prezidentlik saylovlari arafasida Sloveniya prezidenti lavozimi uchun Ozodlik harakatidan oʻz nomzodini qoʻygan, biroq avgust oyida nomzodini qaytarib olgan. Bu qaroridan soʻng Ozodlik harakati vitse-prezidenti lavozimidan ham isteʼfoga chiqqan. Ichki ishlar vaziri Tatjana Bobnarning isteʼfoga chiqishi ortidan Marta Kos Ozodlik harakatini endilikda oʻz partiyasi deb hisoblamasligini aytib, ushbu harakatdan butunlay chiqib ketganini eʼlon qilgan.

## Yoshlik yillari va faoliyati
Yoshlik davrida Marta Kos Yugoslaviya va Sloveniyada suzish boʻyicha chempion, shuningdek, oʻz yoʻnalishida rekord sohibasi boʻlgan. Soʻngra jurnalistika sohasida tahsil olgan. Dastlab RTVning sport boʻlimida faoliyat olib borgan, keyinchalik Germaniyaga koʻchib oʻtib, u yerda *Deutsche Welle* telekanalida ishlagan. 1997-yildan 1999-yilgacha Sloveniya hukumatining axborot idorasi direktori va hukumatning matbuot vakili sifatida xizmat qilgan. 2000-yilda Savdo va sanoat palatasi vitse-prezidenti etib tayinlangan.

2013-yilda Alenka Bratušek hukumati uni Sloveniyaning Germaniyadagi elchisi etib tayinlagan. 2017 yilda esa Kos Sloveniyaning Shveysariyadagi elchisi etib tayinlangan. 2020-yilda hukumatning tashqi siyosatiga boʻlgan kelishmovchiliklar, shuningdek, mobbing ayblovlari va elchixona ishlariga nisbatan ichki nazoratlar tufayli elchi lavozimidan isteʼfoga chiqqan.

## Shaxsiy hayoti
Kos Yevropa erkin savdo uyushmasining bosh kotibi Henri Gétaz bilan turmush qurgan.

## Manbalar
Divna Veković

**Divna Veković** (yoki **Vékovitch**; 1886-yilda tugʻilgan − 1944-yilda vafot etgan) – chernogoriyalik birinchi ayol shifokor ayol, birinchi ayol stomatolog va doktorlik ilmiy darajasini olgan birinchi ayol. Birinchi jahon urushi davrida Salonika frontida shifokor boʻlib xizmat qilgan. Veković, shuningdek, insonparvar shaxs va tarjimon ham boʻlgan. U Petar II Petrović-Njegošning mashhur epik asari „*Gorski vijenats*“ni fransuz tiliga „*Les lauriers de la montagne*“ nomi bilan tarjima qilgan. Bundan tashqari, serb shoiri Jovan Jovanović Zmajning boshqa sheʼrlarini ham fransuz tiliga oʻgirgan.

## Biografiyasi
Divna Veković 1886-yilda Chernogoriyaning Berane munitsipalitetiga qarashli Lužac qishlogʻida dunyoga kelgan. Otasi Uros Vekoviç, onasining ismi esa Tola Vekoviç boʻlgan. Divna oilada oltinchi yoki yettinchi farzandi edi. U boshlangʻich taʼlimni oʻz qishlogʻidagi Đurđevi stupovi monastirida olgan, keyinchalik tahsilini Skopyeda davom ettirgan. Bundan tashqari Cetingedagi Qizlar institutida oʻqish uchun stipendiyani qoʻlga kiritgan va bir yil davomida Fransiyaning Amiens shahridagi Akusherlik maktabida tahsil olgan. Sorbonna universitetida tibbiyot sohasi boʻyicha tahsil olgan va shu orqali Chernogoriyadagi oliy maʼlumotli birinchi ayol vrachga aylangan. Shuningdek, Veković Parijda ikki yil davomida stomatologiya yoʻnalishida tahsil olgan, u yerni 1917-yilda tamomlagan va shu tariqa Chernogoriyadagi birinchi ayol stomatolog sifatida tarixga kirgan. 1912-yilda Bolqon urushlari boshlanganida Vekoviç Xalqaro Qizil Xoch tashkilotiga qoʻshilgan va Vengriya hamda Avstriyadagi serb va chernogoriyalik asirlar uchun yordam berishga va kerakli vositalarni yigʻishga kirishgan.

Birinchi jahon urushi davrida Salonika frontida shifokor sifatida xizmat qilgan va oʻsha yerda yaralangan.

Veković Ikkinchi jahon urushi boshiga qadar Fransiyada yashagan va insonparvarlik harakatlari bilan shugʻullangan. Urush boshlanishi bilan esa Chernogoriyaga qaytgan. Uning oʻlimi hujjatlarda qayd etilmagan, aniq vafot sanasi va joyi nomaʼlum, biroq 1941 yoki 1944-yillarda Sloveniyaning Zidani Most shahrida vafot etgan deya taxmin qilinadi.

## Manbalar
Jarmila Müllerová

**Jarmila Müllerová** (keyinchalik *Suková* familiyasini olgan, 1901-yil 24-fevralda tugʻilgan – 1944-yil 24-aprelda vafot etgan) – chexiyalik suzuvchi. 1924-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Chexoslovakiya sharafini himoya qilgan.

Müllerová 1901-yil 24-fevralda Cheskebudeyovitse shahrida dunyoga kelgan. 1924-yilda 100 metrga chalqancha suzish boʻyicha musobaqasida beshinchi oʻrinni egallagan.

Müllerová 1944-yil 24-aprelda Pragada vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar

* profil
Yefimiya Krivosheyeva

**Yefimiya Petrovna Krivosheyeva** (1867-yil 1-iyunda tugʻilgan – 1936-yil 24-iyunda vafot etgan) – erzya yozuvchisi, xalq ogʻzaki ijodi namunalarini hikoya qilgan.

## Manbalar
Fyokla Bezzubova

**Fyokla Ignatievna Bezzubova** (1880-yil 27 sentabrda tugʻilgan – 1966-yil 12-mayda vafot etgan) – erzya millatiga mansub rus va sovet folklori hikoyachisi.

1938-yildan boshlab Sovet yozuvchilar uyushmasi aʼzosi boʻlgan. 1939-yilda Mehnat Qizil Bayrogʻi ordeni, 1950-yilda „Hurmat belgisi“ ordeni, 1947-yilda esa „1941–1945-yillardagi Buyuk Vatan urushidagi fidokorona mehnati uchun“ medallari bilan taqdirlangan.

Bezzubova bir qancha xalq qoʻshiqlarini toʻplagan.

1947-yilda Mordoviya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Oliy Soveti deputati boʻlgan.

## Kitoblari

### Erzya tilida

* *Folk Morot* (Folklor qoʻshiqlari, 1939)
* *Skazt dy Morot* (Hikoyalar va qoʻshiqlar, 1958)

## Manbalar
Mariz Kemal

**Mariz Kemal** (erzya tilida: Mariz Kemal; 1950-yilda tugʻilgan) – erzya tilida ijod qilgan shoira, jamoat ishlari faoli. Ras’kenʼ Ozks nomli erzya milliy diniy marosimini olib boruvchi muhim shaxslardan biri. Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, Ural xalqlari hamjamiyati asoschilaridan biri.

## Ishlari
Mariz Kemalning 1980-yil avgustida chop etilgan „Syatko“ jurnalida „Eykakschin lavs“ () nomli sheʼri nashr etilgan.

1987-yilda toʻrt nafar muallifning ijod namunalari oʻrin olgan „Manya Vasolkst“ umumiy toʻplami chop etilgan va ushbu toʻplamdan Mariz Kemalning ham koʻplab sheʼrlari ham oʻrin olgan. 1988-yilda esa Mordoviya nashriyoti uning „Lavs“ (Beshik) nomli birinchi sheʼriy toʻplaminini nashr etgan. Ushbu toʻplamning asosiy leymotivi bolalik va oʻsmirlik davri xotiralari edi.

Uning ikkinchi toʻplami „Shtatol“ (Sham) 1994-yilda nashr qilingan boʻlib, hayot, erzya xalqining taqdiri va milliy oʻzlikni anglash haqida falsafiy mushohadalardan iborat. Ushbu toʻplamdan „Mon – Erzyan!“ (Men – erzya!) kabi chuqur mazmunga ega sheʼrlar joy olgan.

Mariz Kemal erzya folklorini uzoq yillar davomida oʻrgangan va buning natijasi sifatida „Son Ulnest Erzyat“ (Ular erzya edilar) nomli esselar toʻplamini hamda „Evkson Kuzho“ (Ertakli maydon) nomli ertaklar toʻplamini yozgan. Bu asarlar erzya xalqining mashhur vakillariga bagʻishlangan.

1998-yilda Tallinn shahrida uning sheʼrlari „Nile Avat – Nile Morot“ (Toʻrt ayol – toʻrt qoʻshiq) nomli toʻplam tarkibida nashr etilgan.

Shoiraning koʻplab asarlari orasida „Stepan Erzya Marto Kortnema“ (Stepan Erzya bilan suhbat, 1998) nomli kichik poema alohida ajralib turadi. Asar mashhur haykaltarosh Stepan Erzya (Nefyodov)ga bagʻishlangan boʻlib, madaniy merosning yoʻqolishi va erzya xalqining taqdiri masalasini koʻtaradi.

## Manbalar
Ita Ever

**Ita Ever** (1931-yil 1-aprelda tugʻilgan – 2023-yil 9-avgustda vafot etgan) – estoniyalik kino, radio, teatr va televideniye aktrisasi. Estoniya teatrining Buyuk yoshi ulugʻ ayoli sifatida tasvirlangan.

## Biografiyasi

Ever oʻz faoliyatini 1953-yilda teatr aktrisasi sifatida boshlagan, shundan keyin koʻplab Estoniya va Rossiya filmlarida suratga tushgan. U estoniyalik aktyor Eino Baskin bilan turmush qurgan. Ever, shuningdek, rejissyor va aktyor Roman Baskinning onasi hamdir.

1983-yilda Ever Agata Kristining „*A Pocket Full of Rye*“ asari asosida suratga olingan rus tilidagi *Tayna „Chyornix drozdov“* () filmida Miss Marple rolini ijro etgan.

Ita Ever, shuningdek, Oskar Luts, A. H. Tammsaare, Mats Traat, Agata Kristi, Nikolay Gogol, William Shakespeare, John Steinbeck, Henrik Ibsen va Anton Chexov asarlari asosida ishlangan spektakl va kinolarda rol ijro etgan.

Ita Ever 2023-yil 9-avgustda 92 yoshida vafot etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Kilumets, Margit. *Ita Ever Elu suuruses*. Ajakirjade Kirjastus (2006); 

## Havolalar
* 
* 
* Photograph of Ita Ever
Eve Kivi

**Eve Kivi** (tavallud paytidagi ismi **Eeve Kivi;** 1938-yil 8-mayda tugʻilgan) – estoniyalik aktrisa.

## Biografiyasi
Eve Kivi 1959-yilda Estoniya drama teatrining oʻquv studiyasini tamomlagan. Tallinnfilm va Mosfilm kinostudiyalarida faoliyat olib borgan. 955-yildan boshlab taxminan 50 ta filmda suratga tushgan.

Sportchi Ants Antson bilan turmush qurgan va 1965-yildan 1972-yilga qadar u bilan birga yashagan. 1983-yilda Estoniya SSRda xizmat koʻrsatgan artist unvoniga sazovor boʻlgan.

## Mukofotlari

* 1983-yil – Estoniya SSRda xizmat koʻrsatgan artist.

## Tanlangan filmografiyasi

* 1959-yil – *Vallatud kurvid*
* 1959-yil – *Sampo*
* 1961-yil – *Ohtlikud kurvid*
* 1969-yil – *Viimne reliikvia*
* 1974-yil – *Ohtlikud mängud*
* 1975-yil – *Briljandid proletariaadi diktatuurile*
* 1975-yil – *It Canʼt Be!*
* 1992-yil – *Need* *Vanad armastuskirjad*
* 1994-yil – *Tulivesi*

## Manbalar
Anu Kaal

**Anu Kaal** (tavallud paytidagi ismi **Anu Kindlam**; 1940-yil 4-noyabrda tugʻilgan) – estoniyalik koloratura soprano qoʻshiqchisi. 2001-yilda Oq Yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

## Hayoti
Anu Kaal dastlab Tallin Musiqa maktabi, soʻngra Estoniya Musiqa va Teatr akademiyasida tahsil olgan. Shuningdek, Milandagi mashhur La Skala teatrida Renata Karozio qoʻl ostida taʼlim olgan.

1967-yildan 1996-yilgacha Kaal opera solisti sifatida faoliyat yuritgan. U mashhur xonanda Georg Ots bilan birga kuylagan. 1984-yildan boshlab Estoniya musiqa va teatr akademiyasida dars berib kelmoqda.

Anu Kaal 1986-yilda balet raqqosi va aktyor Väino Aren bilan oila qurgan va 2023-yilda erining vafotiga qadar birga yashagan.

## Manbalar
Tanja Mihhailova-Saar

**Tatjana Mihhailova-Saar** (; 1983-yil 19-iyunda tugʻilgan), **Tanja** yoki **Tanja** **Mihhailova** nomi bilan tanilgan estrada xonandasi va aktrisasi. Rossiyaning Kaliningrad shahrida tugʻilgan, ammo yoshligidan Estoniyada yashab kelmoqda. Professional faoliyati davomida bir nechta guruhlar aʼzosi boʻlgan va musiqiy spektakllarda ishtirok etgan. 2014-yilda „Eurovision“ qoʻshiq tanlovida „*Amazing*“ nomli qoʻshigʻi bilan Estoniya sharafini himoya qilgan, biroq yarim finalda 12-oʻrinni egallagan va finalga chiqa olmagan.

## Yoshlik yillari
Mihhailova-Saar 1983-yilda Rossiyaning Kaliningrad shahrida dunyoga kelgan, biroq ikki oyligida oilasi Estoniyaga koʻchib oʻtgan. Tatjana Estoniyaning Kohtla-Järve shahrida voyaga yetgan.

## Musiqiy faoliyati
Tanja yoshligidanoq qoʻshiq ayta boshlagan va Estoniya, Rossiya hamda Ukrainadagi koʻplab tanlovlar va qoʻshiq festivallarida ishtirok etgan. 1998-yilda u Latviyaning Yurmala shahrida oʻtkazilgan „Utrennaya zvezda“ tanlovida gʻolib boʻlgan. 2002-yilda esa „Fizz Superstar 2002“ Baltika qoʻshiq tanlovida qatnashgan.

### Nightlight Duo

2001-yilda estoniyalik prodyuser Sven Lõhmus hamda xonanda Ly Lumiste bilan birgalikda Tanja „Nightlight Duo“ nomli texno janrida ijod qiluvchi guruh tuzgan. Guruh *Jäljed liival* (Qumdagi izlar) va *Miks ma ei suuda su maailma muuta* (Nega men sening dunyoingni oʻzgartira olmayman) nomli ikkita albom chiqargan. Ikkinchi albom „Aasta uustulnuk 2002“ mukofotini qoʻlga kiritgan va yilning eng yaxshi albomi deb topilgan.

Nightlight Duo guruhi Estoniyaning „Eurovision“ qoʻshiq tanlovida ishtirok etish uchun oʻtkazilgan saralash bosqichi „Eurolaul“da ikki marta ishtirok etgan. 2002-yilda ular ijro etgan „Another Country Song“ nomli qoʻshiq tanlovda ikkinchi oʻrinni egallagan. Oradan bir yil oʻtib, 2003-yilda „I Can B the 1“ qoʻshigʻi bilan toʻrtinchi oʻringa loyiq deb topilgan. Har ikkala qoʻshiq muallifi va prodyuseri Sven Lõhmus boʻlgan.

2004-yilda guruh aʼzosi Ly Lumiste homilador boʻlgani sababli tarqatib yuborilgan. Shundan soʻng, Tanja oʻzining musiqiy faoliyatini mustaqil ravishda davom ettirgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Oʻyin – kulgilardan zavqlaning 
* Tanja Mihhailova videolari Delfi.tv-da
*
Laura Põldvere

**Laura Põldvere** (oldingi familiyasi **Remmel**; 1988-yil 30-avgustda tugʻilgan) – estoniyalik qo'shiqchi. Soʻnggi oʻn yil ichida Estoniya radiosida qoʻshiqlari eng koʻp ijro etilgan estoniyalik sanʼatkor sifatida eʼtirof etilgan. Xalqaro miqyosda „Eurovision“ qoʻshiq tanlovida ikki marotaba Estoniya sharafini himoya qilgan, 2005-yilda „Suntribe“ nomli qizlar guruhi aʼzosi sifatida, 2017-yilda esa Koit Toome bilan „Verona“ qoʻshigʻi ijro etgan.

## Karyerasi
Laura oʻzining musiqiy faoliyatini 2005-yilda Eurolaul 2005 tanlovida „*Moonwalk*“ qoʻshigʻi bilan boshlagan. Bu qoʻshiq bilan tanlovda ikkinchi oʻrinni egallagan. Biroq Laura „Suntribe“ guruhining aʼzosi sifatida tanlovda gʻolib chiqqan va Estoniya nomidan 2005-yilgi „Eurovision“ tanlovida ishtirok etgan. Biroq guruh final bosqichiga chiqa olmagan.

Laura, shuningdek, Eurovision Song Contest 2007 tanlovida ishtirok etgan. Uning ijrosidagi „*Sunflowers*“ qoʻshigʻi tanlovda uchinchi oʻrinni egallagan.

2007-yilning sentyabr oyida Laura oʻzining „*Muusa*“ deb nomlangan ilk albomini chiqargan. Shu yili Boston shahridagi Berklee Musiqa Kollejida tahsil olishni boshlagan. Bu sababli u musiqiy faoliyatini vaqtincha toʻxtatgan.

2009-yilda Laura yakkaxon xonanda sifatida Eesti Laul tanlovida qatnashgan. Uning „Destiny“ nomli qoʻshigʻi tanlovda yana uchinchi oʻrinni egallagan. Shu yili xonanda oʻzining „Ultra“ albumi chiqargan.

Laura 2016-yilda Eesti Laul tanlovida ishtirok etgan. Uning ijrosidagi „*Supersonic*“ qoʻshigʻi superfinalda ikkinchi oʻrinni egallagan.

2017-yilda Laura Koit Toome bilan birgalikda „Verona“ qoʻshigʻini ijro etgan va tanlovda gʻolib chiqqan. Shundan soʻng ular Ukrainaning Kyiv shahrida boʻlib oʻtgan Eurovision 2017 tanlovida Estoniya nomidan ishtirok etgan. Tomoshabinlar orasida katta mashhurlikka ega boʻlishiga qaramay, ular final bosqichiga yoʻllanmani qoʻlga kirita olmagan. Juftlik yarim finalda umumiy hisobda 14-oʻrinni egallagan. Tomoshabinlar ovozi boʻyicha 6-oʻrinni egallagan, ammo hakamlar hay’ati tomonidan qoʻyilgan ballarga koʻra 17-oʻrindan joy olishgan.

Laura Eurovision 2020 tanlovida Estoniya sharafini himoya qilish maqsadida Eesti Laul 2020 tanlovida ishtirok etgan. Uning ijrosidagi „*Break Me*“ qoʻshigʻi final bosqichiga qadar yetib borgan, biroq 12 ishtirokchi orasida 11-oʻrinni egallagan.

2023-yil noyabr oyida Laura Eesti Laul 2024 tanlovining yarim final bosqichida ishtirok etishi eʼlon qilgan. Bu safar xonanda „*Hereʼs Where I Draw the Line*“ qoʻshigʻi bilan qatnashgan, biroq yarim finaldan keyin final bosqichiga chiqa olmagan.

## Manbalar
Sardana Avksentyeva

**Sardana Vladimirovna Avksentyeva** (qizlik familiyasi **Gogoleva**; ; ; 1970-yil 2-iyulda tugʻilgan) – rossiyalik siyosatchi. 2018-yildan 2021-yilgacha Saxa Respublikasi poytaxti Yakutsk shahri meri lavozimida xizmat qilgan.

## Yoshlik yillari
Sardana Avksentyeva 1970-yil 2-iyulda Yakutskdan 177 km sharqda joylashgan Churapcha qishlogʻida tugʻilgan. 1993-yilda M. K. Ammosov nomidagi Yakutsk Davlat Universiteti (hozirgi Shimoliy-Sharqiy Federal Universitet)ning Tarix va huquq fakultetini tarix oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1998-yilda Uzoq Sharq Davlat boshqaruvi akademiyasini davlat va mahalliy boshqaruv yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan.

1993–1996-yillarda Yakutsk shahar maʼmuriyatining yoshlar ishlari, jismoniy tarbiya va sport boʻlimida mutaxassis sifatida ishlagan, 1996-yilda esa Yoqutiston Respublikasi Yoshlar ishlari, turizm, jismoniy tarbiya va sport vazirligi boʻlimi boshligʻi lavozimiga tayinlangan. 1998–2000-yillarda Saxa Milliy teleradiokompaniyasining tashkiliy va kadrlar ishlari boʻlimi rahbari sifatida faoliyat yuritgan. 2000-yilda Rossiya Davlat Dumasi deputati Vitaliy Basygysovning yordamchisi lavozimiga tayinlangan. 2004–2007-yillarda „Tuymaada Diamond“ AJ bosh direktori oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

2007-yildan 2012-yilgacha Sardana Avksentyeva Yakutsk shahar maʼmuriyati apparati rahbari hamda „Yagona Rossiya“ partiyasidan saylangan mer Yuriy Zabolyovning oʻrinbosari boʻlib ishlagan. Avvalroq u Zabolyovning saylov shtabiga rahbarlik qilgan. 2012-yildan boshlab Yakutsk aeroporti huzuridagi „Aerotorgservis“ ishlab chiqarish va tijorat majmuasi direktori lavozimida faoliyat yuritgan.

## Shaxsiy hayoti
Sardana Avksentyeva ikkinchi bor Viktor Avksentyev bilan turmush qurgan. Er-xotin toʻrt farzandni voyaga yetkazgan. Birinchi turmushi Alexander bilan nikohidan Natalia ismli qizi bor. Ikkinchi turmush oʻrtogʻi Viktor iqtisod fanlari nomzodi hisoblanadi. U Yuriy Zabolyov merlik davrida Yakutsk shahar hokimining birinchi oʻrinbosari boʻlib ishlagan, 2018-yilgi saylovda esa xotinining saylov shtabiga rahbarlik qilgan.

## Manbalar
Lajla Përnaska

**Lajla Përnaska** 2005–2013-yillar davomida Albaniya Respublikasi Assambleyasi aʼzosi boʻlgan va Albaniya Demokratik partiyasi vakili sifatida faoliyat yuritgan. Tiranë viloyatidan saylangan.

Lajla Tirana universitetida pediatriya sohasi boʻyicha tahsil olgan, keyinchalik Fransiyaning Parij Descartes universiteti va Henri Poincaré universitetida taʼlim olgan. 2005-yilgi umumiy saylovlarda Tiranë viloyatidan deputat etib saylangan. Parlamentda Lajla Tashqi siyosat qoʻmitasi hamda Mehnat, ijtimoiy masalalar va sogʻliqni saqlash qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

## Manbalar
Ravesa Lleshi

**Ravesa Lleshi** (1976-yil 1-iyunda tugʻilgan) – 2018-yildan buyon Albaniyaning Birlashgan Millatlar Tashkiloti Jenevadagi vakolatxonasi doimiy vakili lavozimida xizmat qiladi.

## Hayoti
Lleshi 1976-yil 1-iyunda tugʻilgan. Niderlandiyada joylashgan Tilburg universitetida xalqaro va Yevropa davlat huquqi boʻyicha magistrlik darajasini olgan. Ingliz va golland tillarida erkin soʻzlasha oladi.

2010-yildan 2014-yilgacha Tiranada joylashgan New York Tirana universitetida da dars bergan.

U 2016-yil martdan 2018-yilgacha Avstriyada istiqomat qilgan, oʻsha paytdan eʼtiboran oʻz mamlakatining Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotidagi missiyasiga rahbarlik qilgan. 2018-yilda Tashqi ishlar vazirining maslahatchisi lavozimiga tayinlangan.

2018-yilda BMTning Jenevadagi idorasiga doimiy vakil etib tayinlangan. U, shuningdek, Butunjahon intellektual mulk tashkiloti (WIPO)dagi vakillik uchun ham mas’ul hisoblanadi. 2019-yilda mintaqaviy mahsulotlarni (masalan, Darjiling choyi) xalqaro darajada himoya qilishga qaratilgan kelishuvni imzolagan ilk vakillardan biri boʻlgan.

## Manbalar
Leyla Mammadbeyova

**Leyla Alasgar gizi Mammadbeyova**, qizlik familiyasi **Zeynalova** (; 1909-yil 17-sentyabrda tugʻilgan – 1989-yil 4-iyulda vafot etgan), ozarbayjonlik birinchi aviator ayol. Shuningdek, Kavkazorti, Janubiy Yevropa va Gʻarbiy Osiyodagi birinchi uchuvchi ayol boʻlgan.

## Karyerasi
Mammadbeyovaning otasi Alasgar Zeynalov Ozarbayjonning kinematografiya sohasidagi ilgʻor aktyorlaridan biri Guseyn Arablinskiyning amakivachchasi edi. Uning oilasi sanʼatga oshno boʻlgan, shu sababli Mammadboyeva ham oʻsmirligida piano va tor chalishni oʻrgangan. 14 yoshida kurdaxanilik sobiq yer egasi Bahrom Mammadbeyovga turmushga chiqqan. Turmush oʻrtogʻi keyinchalik Bokudagi Kasaba uyushmalari banki boshligʻi lavozimiga koʻtarilgan.

Mammadbeyova Boku aviaklubida professional uchuvchi sifatida tayyorgarlikdan oʻtgan. 1931-yilda ilk marta parvoz qilgan. 1932-yilda Moskvadagi uchuvchilar maktabida tahsilini davom ettirgan. 1933-yil 17-mart kuni Mammadbeyova Moskvadagi Tushino aerodromida Polikarpov Po-2 samolyotidan parashyutda sakrab, Sovet Ittifoqida Nina Kamnevadan keyin ikkinchi ayol parashyutchiga aylangan. 1934-yilda Mammedbeyova Kavkazorti xalqlari vakillari oʻrtasida oʻtkazilgan parashyutdan sakrash boʻyicha musobaqada gʻolib chiqqan. 1941-yilga kelib esa Sovet armiyasida eskadron qoʻmondoni lavozimiga tayinlangan.

Mammadbeyova Boku aviaklubida uchuvchi va instruktor sifatida faoliyatini davom ettirgan. Ikkinchi jahon urushida ishtirok etish uchun unga ruxsat berilmagan, chunki oʻsha paytda Mammedbeyova toʻrt nafar farzandini tarbiyalayotgan edi (olti farzandning onasi boʻlgan). Urush sharoiti tufayli Boku aviaklubi yopilganiga qaramay, Mammadbeyova mustaqil tarzda planyor va parashyutdan saktrash boʻyicha kurslar tashkil etgan. Ushbu kurslarda yuzlab jangchi uchuvchilar hamda taxminan 4 000 nafar parashyutchini tayyorlagan. Uning ikki nafar shogirdi keyinchalik Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor boʻlgan. Mammadbeyova oʻzining 1949-yilda soʻnggi parvozini amalga oshirgan va 1961-yilga qadar DOSAAFning (Mudofaa, aviatsiya va flotka koʻmaklashuvchi ixtiyoriy jamiyati) Boku boʻlimida rais oʻrinbosari lavozimida faoliyat yuritgan.

Mammadbeyovaning katta oʻgʻli Firudin Ikkinchi jahon urushida ishtirok etgan, kenja oʻgʻli Xonlar esa Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushida uchuvchi sifatida qatnashgan.

## Manbalar

## Havolalar
* İsmət kino onlayn
Zuleyxa Seyidmammadova

**Zuleyxa Seyidmammadova** (; ; 1919-yil 22-martda tugʻilgan – 1994-yilda vafot etgan) – Ozarbayjonning ilk ayol uchuvchilaridan biri, jangovar parvozni amalga oshirgan birinchi ozarbayjonlik ayol.

Seyidmammadova 1919-yil 22-mart kuni Boku shahrida tugʻilgan. 1935-yilda oʻz shahridagi uchuvchilar klubida uchuvchi guvohnomasiga ega boʻlgan, soʻngra Moskva yaqinida joylashgan Jukovskiy aviatsiya akademiyasida tahsil olgan. 1938-yilda Seyidmammadova neft-kimyo muhandisi sifatida malaka oshirgan boʻlsa-da, oʻzining asosiy kasbi sifatida aviatsiya sohasini tanlagan.

Ikkinchi jahon urushi paytida Seyidmammadova Marina Raskova tomonidan tashkil etilgan uchta harbiy ayollar aviatsiya polklaridan biri boʻlgan 586-qiruvchi aviatsiya polkining polk navigatori sifatida xizmat qilgan. Urush davomida 40 dan ortiq havo janglarida ishtirok etgan va 500 dan ortiq jangovar parvozlarni amalga oshirgan. Urush paytida Seyidmammadova harbiy siyosiy rahbar hamda oʻz polki qoʻmondoni Tamara Kazarinovani uchuvchilarning rahbariyatga boʻlgan munosabatlari haqida muntazam xabardor qilib turgan.

Urush tugagach, Seyidmammadova demobilizatsiya qilingan va 1952-yilda Ozarbayjon SSRning Ijtimoiy taʼminot vaziri lavozimiga tayinlangan. Zuleyxa Seyidmammadova 1994-yilda Boku shahrida vafot etgan.

## Oilasi
Zulayxa Seyidmammadova 1919-yil 22-mart kuni Bakuda dunyoga kelgan. Uning otasi Mir Habib ogʻa dastlab diniy maktabda tahsil olgan, keyinchalik esa Boku oʻrta maxsus taʼlim muassasasida oʻqigan. Mir Habib ogʻa hisobchi boʻlib ishlagan va Boku millioneri Hojiy Zeynalabdin Togʻiyevning oʻng qoʻli sifatida tanilgan. Hoji Zeynalabdin Togʻiyevning bolaligidan doʻsti boʻlgan Mir Habib ogʻa unga sodiqligi bilan ajralib turgani uchun Hoji unga katta hurmat bilan qaragan. Zuleyxa Seyidmammadovaning onasi Minaxonim savodsiz ayol boʻlgan va 11 yoshida turmushga berilgan. Zuleyxa ularning nikohidan tugʻilgan ikkinchi farzand edi.

## Manbalar