open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Setos

**Setos** (setocha: setokõsõq, setoq; , ) – hozirgi Estoniya va Rossiya oʻrtasidagi chegara hududlarida yashab kelgan xalq. Setoslar tarixan Seto tilida gaplashgan va pravoslav nasroniylar boʻlgan. Seto tili Ural tillari oilasining fin guruhiga kiradi. 2000-yillarning boshidan boshlab, Setos xalqi oʻz tillarini eston tilining lahjasi deb hisoblash oʻrniga, koʻproq mustaqil til sifatida eʼtirof etishga intildi.

Setos xalqining ota-bobolariga tegishli boʻlgan uylarni Setomaa mintaqasida, Peipus koʻlining janubida topish mumkin. 1991-yildan keyin bu hudud Estoniya va Rossiya Federatsiyasi tomonidan boʻlib olingan.

## Etnik kelib chiqishi va rivojlanishi
Seto xalqining aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlib, Piusa daryosi atrofidagi Setomaa hududida paydo boʻlgan degan taxminlar mavjud. Bu yer Fin xalqlari va Baltlar oʻrtasidagi talash hudud boʻlgan.

Setos xalqi XX asrning boshlarida madaniy jihatdan ancha rivojlandi. 1905-yilda setoslar soni eng yuqori choʻqqisiga chiqdi. Estoniya mustaqilligi eʼlon qilingandan soʻng esa hukumat setos xalqini estonlashtirish siyosatini qabul qildi va bu qaror oxir-oqibat setoslarning Estoniya tarkibidagi oʻziga xos jamoa sifatida shakllanishiga olib keldi.

2002-yilda boʻlib oʻtgan oltinchi Seto Kongressida Setoslar oʻzlarini alohida guruh sifatida eʼlon qilishdi. 2011-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarida Estoniyadagi 12,500 ga yaqin Seto tilida soʻzlashuvchi aholining deyarli uchdan ikki qismi tarixiy Seto mintaqalaridan tashqarida yashashi aniqlandi. Natijada, Setos xalqining ikkita alohida guruhi paydo boʻldi. Birinchisi Setomaadan koʻchib oʻtgan hamda jamoaviy va diniy jihatdan oʻziga xoslikni saqlab qolganlar boʻlsa, ikkinchi guruh Setomaadagi eski hududlarda yashashni davom ettirayotgan Seto xalqi edi.

## Galereya

SUK127 126.jpg 
Свадьба.jpg
Radaja Seto Festival (2016) - 025.jpg


## Manbalar

## Havolalar
* Photo essay by BBC News – „In pictures: The Seto people, a border people“
* „Seto Culture in Setumaa“ on visitestonia.com 
* Picture Stories on National Geographic – A Fairytale Kingdom Faces Real-Life Troubles by Jérémie Jung and Eve Conant
Winny Puhh

**Winny Puhh** – 1993-yilda Estoniyaning Põlva shahrida tashkil etilgan musiqiy guruh. Guruh taʼsischilari hisoblangan Ove, Indrek va Olavi bir-birlari bilan maktab paytlaridan beri tanish edilar. 2009-yilda barabanchi Olavi Sander (Olevik) guruhni vaqtincha tark etdi va uning oʻrniga Kristjan (Väikepax) keldi. Ammo keyinroq Olevik qaytib keldi va guruhda ikkita barabanchi ishlay boshladi. Guruh aʼzolari koʻpincha oʻziga xos kostyumlarda chiqish qilishadi.

## Guruh aʼzolari
* Indrek Vaheoja (Korraldajaonu) – Vokal
* Silver Lepaste (Kartauto) – Gitara
* Ove Musting (Jürnas Farmer) – Gitara, Vokal
* Indrek Nõmm (Koeraonu) – Bass gitara
* Kristjan Oden (Väikepax) – Baraban
* Olavi Sander (Doktor O) – Baraban

## Albomlari
* *Täämba õdagu praadimi kunna* (2006)
* *Brääznik* (2010)
* *Kes küsib* (2014)

## Adabiyotlar
* Vidrik Võsoberg. Winny Puhh ajab udu ja teeb uut plaati. LõunaLeht, 7 July 2009
* Mari Leosk. Setod: Winny Puhh pole mingid setod. LõunaLeht, 28 January 2010
* Russell Smith. Who (or what) is Winny Puhh? You’d know if you saw the Eurovision Song Contest. The Globe and Mail, 3 April 2013

## Manbalar

## Havolalar
* Winny Puhhi koduleht
France Bevk

**France Bevk** () (1890-yil 17-sentyabr – 1970-yil 17-sentyabr) – sloven yozuvchisi, shoiri va tarjimoni. Pavle Sedmak taxallusi bilan ijod qilgan.

## Asarlari

* *Faraon* (1922)
* *Rablji* (1923)
* *Suženj demona* (1925)
* *Kajn* (1925) 
* *Smrt pred hišo* (1925)
* *Muka gospe Vere* (1925)
* *Julijan Sever* (1926)
* *Beg pred senco* (1926)
* *Hiša v strugi* (1927)
* *Jakec in njegova ljubezen* (1927)
* *Kresna noč* (1927)
* *Krvavi jezdeci* (1927)
* *Vihar* (1928)
* *Krivda* (1929)
* *Škorpijoni zemlje* (1929)
* *V zablodah* (1929)
* *Mati* (1929)
* *Črni bratje in sestre* (1929)
* *Gospodična Irma* (1930)
* *Mrtvi se vračajo* (1930)
* *Kamnarjev Jurij* (1930)
* *Vedomec* (1930)
* *Človek proti človeku* (1930)
* *Umirajoči bog Triglav* (1930, 1960, 2018)
* *Burkež gospoda Viterga* (1931)
* *Stražni ognji* (1931)
* *In sonce je obstalo* (1931)
* *Železna kača* (1932)
* *Žerjavi* (1932)
* *Veliki Tomaž* (1932)
* *Dedič* (1933)
* *Gmajna*(1933)
* *Človek brez krinke* (1934)
* *Huda ura*(1934)
* *Ubogi zlodej* (1934)
* *Samote* (1935)
* *V mestu gorijo luči* (1936)
* *Srebrniki* (1936)
* *Začudene oči* (1936)
* *Kaplan Martin Čedermac* (1938)
* *Pravica do življenja* (1939)
* *Dan se je nagibal* (1939)
* *Domačija* (1939)
* *Mlada njiva* (1940)
* *Med dvema vojnama* (1946)
* *Novele* (1947)
* *Obračun* (1950)
* *Še bo kdaj pomlad* (1950)
* *Pot v svobodo* (1953)
* *Tuja kri* (1954)
* *Krivi računi* (1956)
* *Črna srajca* (1956)
* *Iskra pod pepelom*(1956)
* *Viharnik* (1957)
* *Mrak za rešetkami* (1958)
* *Slepa ulica* (1961)

## Manbalar
Maja Haderlap

**Maja Haderlap** (1961-yil 8-mart, Eisenkappel-Vellach) – ikki tilda ijod qiluvchi sloven-nemis yozuvchisi. Sloveniyada koʻplab mukofotlarga sazovor boʻlgan, „Angel of Oblivion“ (**) romani bilan mashhurlikka erishgan.

## Kitoblari
* Žalik pesmi, Poems (1983)
* Bajalice, Poems (1987)
* Poems – Pesmi – Poems (1989)
* Deček in sonce (The boy and the sun), zadruga Novi Matajur, Cividale and Klagenfurt, Carinthia, Založba Drava 2000 
* Between Politics and Culture
* The city of Klagenfurt Theatre from 1992 to 2007. The era Pflegerl Dietmar (2007)
* Engel des Vergessens (Angel of Oblivion), Wallstein, Göttingen, 2011 

## Manbalar
Ivan Minatti

**Ivan Minatti** (1924-yil 22-mart – 2012-yil 9-iyun) – sloveniyalik shoir, tarjimon va muharrir. Sheʼr yozishni Ikkinchi jahon urushidan oldin boshlagan.

## Hayoti
Ivan Minatti 1924-yilda Sloveniya shimoli-sharqidagi Slovenske Konjice shahrida tugʻilgan. Uning oilasi bolaligida avval Slovenj Gradecga, keyin esa Lyublyanaga koʻchib oʻtgan. U Lyublyanadagi gimnaziyani 1943-yilda tugatgan va keyin tibbiyot fanlari boʻyicha oʻqishga kirgan, lekin 1944-yilda partizanlar safiga qoʻshilgani sababli oʻqishni keyinga surgan. Urushdan keyin u Gimnaziyaning sanʼat fakultetida slavyanshunoslikni oʻrgangan. Ivan Minatti Lyublyana universitetini 1952-yilda tugatgan. U 1947-yildan 1984-yilga qadar Mladinska Knjiga nashriyotida muharrir boʻlib ishlagan. 1991-yilda Sloveniya fanlar va sanʼat akademiyasining doimiy aʼzosiga aylangan. U 88 yoshida vafot etgan va Lyublyanadagi Jaleda qabristoniga dafn etilgan.

## Ijodi
Minattining urush dahshatlari taʼsirida yozilgan sheʼrlari lirik boʻlib, zamonaviy davrdagi gʻamginlik bilan bogʻliq. Shoir Boris A.Novakning soʻzlariga koʻra, uning ijodi urushdan keyingi odatiy sheʼriyatdan tubdan farq qilib, oʻziga xoslikni anglatardi. Ivan Minatti XX asrning eng mashhur sloven shoirlaridan biri boʻlgan. Shoir va tarjimon Veno Taufer uni toshbagʻir va ayni paytda koʻngli boʻsh shoir sifatida tavsifladi va uning muvaffaqiyatini urushdan keyingi kommunistik Sloveniyadagi insoniy va ijtimoiy qaygʻularni ifodalash bilan bogʻlagan. Minatti sheʼrlari tabiatga ishoralari bilan mashhur. Shoir Siril Zlobekning soʻzlariga koʻra, u tabiatdan inson va uning hayoti uchun chuqur ramz va metafora manbayi sifatida foydalangan.

## Mukofotlari
Minatti 1964-yilda „You Have to Love Somebody“ (**) sheʼriy toʻplami uchun Preseren jamgʻarmasi mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Toʻplamlari
* *Off-Trail* (, 1947)
* *And the Spring Will Come* (, 1955)
* *You Have to Love Somebody* (, 1963)
* *The Wind Sings* (, 1963)
* *The Pain of the Unexperienced* (, 1964)
* *Poems* (, 1971)
* *The Face* (, 1972)
* *When I Am Silent and Good* (, 1973)
* *The Poems* (, 1977)
* *I Eavesdrop on the Silence Within Me* (, 1984)
* *Behind the Closed Eyelids: Chosen Poems* (, 1999)
* *Minatti – Chosen Lyrical Poetry* (, 2004)

## Manbalar
Edvard Rusjan

**Edvard Rusjan** (1886-yil 6-iyun – 1911-yil 9-yanvar) – Avstriya-Vengriya imperiyasilda tugʻilgan uchuvchi va samolyot konstruktori. Belgraddagi samolyot halokatida vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Edvard Rusjan Biography 
* http://www.vazduhoplovnetradicijesrbije.rs/index.php/clancivlepojevica/160-m-mercep-i-e-rusjan
Volodimir Mikolayenko

**Volodimir Vasilyevich Mikolayenko** (, 1960-yil 8-aprel) — ukrainalik siyosatchi. 2014-yil 25-mayda boʻlib oʻtgan Xerson merining navbatdan tashqari saylovlarida Xerson meri etib saylangan. Bungacha Xerson shahar kengashi kotibi lavozimini egallab, vaqtincha mer lavozimida ishlagan. Partiyasiz.
## Biografiyasi
Volodimir Mikolayenko xizmatchilar oilasida tugʻilgan. 1967-yilda Xersondagi 16-maktabga oʻqishga borgan. Maktabni tugatgandan soʻng, 1975-yilda Xerson baliqchilik sanoatining dengizchilik bilim yurtiga kema elektrostansiyalarini ekspluatatsiya qilish mutaxassisligi boʻyicha oʻqishga kiradi. 1979-yilda bilim yurtni dengiz mexanikasi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Mikolayenko Vladivostokdagi tral va refrijeratorli floti bazasida 1982-yilgacha kema mexaniki boʻlib ishlagan. 1982-yildan 1991-yilgacha Xerson konserva zavodida ishlagan.

1984-yilda Xerson sanoat institutiga, keyin esa Sevastopol asbobsozlik institutiga oʻqishga kiradi va uni 1990-yilda tugatib, dengiz muhandisi mutaxasssiligiga ega boʻlgan. 1991-yildan Xerson viloyati baliqchilik kolxozlari ittifoqi flotida mexanik boʻlib ishlagan. 1993-yildan 2006-yil may oyigacha xususiy korxona rahbari lavozimida ishlagan.

2006-yil iyun oyida Xersondagi Dnepr tuman kengashi raisining oʻrinbosari lavozimini egallaydi. Xuddi shu yili 5-chaqiriq Xerson shahar kengashiga saylangan va 2010-yilda yana shahar kengashiga saylangan.

Yevromaydan ishtirokchisi, shundan soʻng 2014-yil may oyida Xerson meri etib saylandi.

Ukraina sharqidagi norozilik namoyishlari chogʻida Xersondagi provokatsiyalarning oldini olish va ayirmachilar tomonidan shaharni egallab olishning iloji yoʻqligi borasida oʻzining qattiq pozitsiyasini bildiradi.

2015-yilda 1-bosqichda 24,81 foiz (20 903 kishi), ikkinchi bosqichda esa 67,78 foiz (37 532 kishi) ovoz toʻplagan holda shahar hokimi etib saylanadi.
## Manbalar
Sergey Raxmanin

**Sergey Ivanovich Raxmanin** (; 1969-yil 17-aprel, Xarkov) — ukrainalik siyosatchi, jurnalist, publitsist va teleboshlovchi. „Zerkalo nedeli“ gazetasi bosh muharriri oʻrinbosari. 9-chaqiriq Ukraina xalq deputati. Oliy Rada milliy xavfsizlik, mudofaa va razvedka qoʻmitasi aʼzosi.
## Biografiyasi
Taras Shevchenko nomidagi Kiyev Milliy universitetining jurnalistika fakultetini tamomlagan. Raxmanin „Utro“ jurnalida muxbir boʻlib ishlagan va Kiyevdagi „Molodaya gvardiya“ gazetasining mustaqil muxbiri boʻlgan. 1992-yildan 1998-yilgacha „Kiyevskie vedomosti“ gazetasi reportyori, muxbiri, maxsus muxbiri, siyosat tahririyati muharriri oʻrinbosari, siyosat tahririyati muharriri, bosh muharriri oʻrinbosari. 1998-yil oktyabr oyidan „Zerkalo Nedeli“ gazetasi siyosat boʻlimi muharriri. 2001-yil sentyabr oyidan Jurnalistlik etikasi boʻyicha Butunukrain komissiyasining aʼzosi. 2001-yilda „Xartiya-4“ jamoat tashkilotiga asos solgan. 2014-yildan 2019-yilgacha ZIK telekanalida „Igra v klassiku“ dasturining boshlovchisi, 2018-yildan Radio NVda „Apokrif“ dasturining boshlovchisi. Sergey Raxmanin „Demokratiya beshigini tebratgan qoʻllar“ (, 2002) kitobining muallifi. „*Незалежність. Український варіант*“ hujjatli filmi (2003) ssenariysi muallifi.

## Siyosiy faoliyati
2019-yilgi parlament saylovida „Golos“ partiyasidan xalq deputatligiga nomzod, roʻyxatda 8-oʻrinda boʻlgan. Saylov paytida yakka tartibdagi tadbirkor, „Golos“ partiyasi aʼzosi. Kiyevda yashaydi deb koʻrsatilgan. 2020-yilgi mahalliy saylovlar paytida Transkarpatiyadagi „Golos“ning saylov kampaniyasini boshqargan. „Golos“ partiyasining parlamentdagi fraksiyasi raisi. Oliy Rada milliy xavfsizlik, mudofaa va razvedka qoʻmitasi aʼzosi. Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti Parlament assambleyasidagi doimiy delegatsiya aʼzosi.
## Oilasi
Xotini Kira Yuryevna Ivashova, ikki qizi: Varvara (1996) va Yustina (2005) bor.
## Mukofotlari
Butunukrain jurnalistika festivali laureati (1997), „Yil odami — 99“ milliy dasturining „Yil jurnalisti“ nominatsiyasi gʻolibi, Butunukrain jurnalistika festivali gʻolibi (1999), „Yil odami — 97“, „Yil odami — 2001“ dasturlari laureati, „Jurnalist fikri“ tanlovi gʻolibi (2001), „Jurnalist fikri“ tanlovi laureati (2002), „Zolotoya kopita“ („Oltin tuyoq“) birinchi umumukrain siyosiy satira tanlovi laureati (2002), Jurnalistikadagi yutuqlari uchun Aleksandr Krivenko nomidagi mukofot sovrindori boʻlgan (2004). „Debyut“ nominatsiyasida Teletriumf mukofoti sovrindori boʻlgan (2008).
## Manbalar
Mina Urgan

**Mina Urgan** (1916-yil 14-may – 2000-yil 15 iyun) – turkiyalik akademik, tarjimon, yozuvchi va sotsialistik siyosatchi.

## Hayoti
Mina Urgan 1916-yil 14-mayda Istanbulda shoir Tahsin Nahit va uning rafiqasi Şefika oilasida tugʻilgan. Boshqa manbaga koʻra, u 1915-yil 1-mayda tugʻilgan. Otasi uch yoshida vafot etgan, onasi esa turmush oʻrtogʻining vafotidan keyin taniqli jurnalist va yozuvchi Falih Rıfkı Atay bilan turmush qurgan. 1934-yilda Turkiyada familiya toʻgʻrisidagi qonun qabul qilinganda, uning oʻgay otasining yaqin doʻsti, taniqli yozuvchi Necip Fazil Kısakürek unga Urgan familiyasini taklif qilgan.

Mina Istanbul Notre Dame de Sion litseyi va Arnavutköy qizlar kollejida (Robert kolleji) oʻqigan. Keyinchalik, Istanbul universitetining fransuz filologiyasi fakultetini tamomlagan. undan keyin esa ingliz adabiyoti boʻyicha doktoranturada oʻqishni davom ettirgan. 1949-yilda u „Harlequins in the era of Elizabeth I of England theater“ nomli dissertatsiyasi bilan dotsent unvonini olgan. Mina 1960-yilda Istanbul universitetining oʻzi bitirgan fakultetiga professor etib tayinlangan. U 1977-yilda nafaqaga chiqqan.

## Asarlari
* *Macbeth* (1965)
* *Shakespeare ve Hamlet* (1984)
* *İngiliz Edebiyatı Tarihi* (5 bob, 1986-1993)
* *Virginia Woolf* (1995)
* *D. H. Lawrence* (1997)
* *Edebiyatta Ütopya kavramı ve Thomas More*
* *Bir Dinazorun Anıları* (1998)
* *Bir Dinazorun Gezileri*(1999)

## Manbalar
Marusya Churay

**Marusya Churay** (1625—) — Xmelnitskiy davrining yarim afsonaviy ukrain xalq qoʻshiqchisi va shoirasi, afsonaga koʻra Poltavada yashagan.

Marusya Churay bir qator qoʻshiqlarning muallifi hisoblanadi: „Oy, ne xodi, Gritsyu“, „Kotilisya vozi z gori“, „Zasvіt vstali kozachenki“. **Marusya Churaivna** nomi bilan ham tanilgan.
## Biografiyasi
Afsonaga koʻra, Marusya Churay 1625-yilda kazaklar yuzboshisi Gordey oilasida tugʻilgan.

Pavlyuk bilan birga qatl etilgan otasining oʻlimidan soʻng, onasi bilan Poltavada yashash uchun qoladi. Yoshligida qizning koʻplab muxlislari boʻlgan, ular yosh kazak Ivan Iskraga bor edi, lekin Poltava polki bayroqdorining oʻgʻli, emikdoshi Grits Bobrenko bilan yashirncha unashtiriladi. 1649-yilda Xmelnitskiy qoʻzgʻolini boshlanganda, Grits qaytishga vaʼda berib, urushga ketadi. Qiz uni 4 yil davomida kutgan. Ammo Poltavaga qaytib kelgan, Grits endi Marusyaga eʼtibor bermaydi, chunki u boshqasini, yaʼni badavlat poltavalik Martin Pushkarning jiyani Galya Vishniyakni sevib qolib, unga uylangan. Marusya Churay bunday yoʻqotishga chiday olmaydi va oʻzini zaharlashga qaror qildi, ammo tasodifan zaharni Gits ichib yuboradi (boshqa versiyaga koʻra esa Marusya Churay uni ataylab zaharlagan).

1652-yil yozida Poltava sudi Marusyani oʻlimga hukm qiladi. Hukm matni Ukraina Fanlar akademiyasining Markaziy ilmiy kutubxonasidagi XV—XVII asrlardagi kazak qonunchiligi materiallarida saqlanmoqda. Bu Marusya Churayning mavjudligi ekanligining yagona dalilidir. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Ivan Iskra Churayning otasi qilgan xizmatlari sababli Xmelnitskiyning afv maktubini qatl etilish joyiga olib kelib, topshirgan.

Marusya Churay 28 yoshida 1653-yilda Poltavada avf etilganidan koʻp oʻtmay sil kasalligidan vafot etgan yoki monastirlardan birining rohibasi boʻlgan.

Ushbu afsona asosida Lina Kostenkoning „Marusya Churay“ romani yozilgan. Asar yozuvchi Grigoriy Borakovskiyning „Marusya Churay — ukrainskaya pesnetvorka“ (1887) tarixiy dramasi asosida yaratilgan.

## Qoʻshiqlari
Shoira 20 ga yaqin qo'shiq muallifi. Quyidagi mashhur qoʻshiqlari:
* „Yak s toboyu mi spoznavalis“
* „Chi ti, miliy, pilom pripav“
* „Shumit gude dіbrovonka“
* „Zelenenkiy barvіnochku“
* „Nad moyeyu xatinoyu“
* „Na gorodі verba ryasna“
* „Chom ne gudut buynі vіtri“
* „Chogo j voda kalamutna“
* „V kіnsі greblі shumlyat verbi“
* „Letit galka cherez balku“
## Xotira
2006-yil 14-aprelda N. V. Gogol nomidagi Poltava viloyat musiqali drama teatri binosi oldida, Lenin koʻchasidagi Teatralnaya maydonida afsonaviy Marusa Churay haykali oʻrnatilgan.
## Manbalar
Fehmi Agani

**Fehmi Agani** (1932-yil 23-yanvar — 1999-yil 6-may) — kosovolik sotsiolog va siyosatchi. U XX asrning 90-yillarida Kosovo Demokratik Ligasining (LDK) yetakchi rahbari va siyosiy strategi hisoblangan. Fehmi Agani 1998—1999-yillardagi Kosovo urushi oldidan xalqaro muzokaralarda LDK vakili boʻlgan, ammo siyosiy qarashlari tufayli urush paytida serb askarlari tomonidan oʻldirilgan.

## Hayoti
Agani Yugoslaviya qirolligining Gjakova shahrida tugʻilgan va Prishtina maktabida tahsil olgan. U Belgrad universitetining sanʼat fakultetini 1959-yilda tamomlagan va 1964-yilda siyosatshunoslik boʻyicha magistrlik darajasini olgan. Keyinchalik Prishtinada sotsiologiyadan dars bergan, doktorlik darajasini olgan va Prishtina universitetida oʻqituvchilik lavozimini egallagan. Fehmi 1967—1970-yillarda Albanologiya instituti direktori, 1978—1980-yillarda esa falsafa fakulteti dekani boʻlib ishlagan. Rasmiylar uni 1981-yilda oʻqituvchilik qilishdan chetlashtirishdi va Kosovo alban akademiklaridan tozalash jarayonida uni universitetdan haydab chiqarishdi.

## Siyosiy martabasi
Agani 1994-yilda Kosovo Fanlar va sanʼat akademiyasining muxbir aʼzosi etib saylangan va ikki yildan soʻng uning haqiqiy aʼzosi boʻlgan. U Kosovo Demokratik Ligasi (LDK) hammuassisi va rahbari oʻrinbosari sifatida Ibrohim Rugova qoʻl ostida ishlagan. Kosovo kelajagi boʻyicha siyosiy muloqotlarda ishtirok etgan. U LDKning yetakchi aʼzolaridan biri edi va siyosiy strategga aylandi. U 1998—1999-yillardagi Kosovo urushi oldidan boʻlib oʻtgan muzokaralarda Albaniya delegatsiyasini boshqargan va Rambuye konferensiyasida asosiy kosovalik muzokarachilardan biri boʻlgan. Zoʻravonlik qilmaslik va yarashuv tarafdori boʻlib, u albanlar va serblar oʻrtasida muloqotni rivojlantirish maqsadida Etnik munosabatlar forumiga asos solgan.

## Kosovo urushi va oʻlimi
U urush paytida Kosovoda qoldi va serb kuchlari tomonidan Prishtinadan taniqli kosovo albanlarini tozalashdan qochdi. NATO Yugoslaviyani bombardimon qilishni boshlanganidan bir necha kun oʻtgach, NATO notoʻgʻri xabarga asoslanib uning oʻlimini eʼlon qildi, lekin u besh hafta davomida shahardagi xavfsiz uylarda yashirinib yurdi. U Makedoniyaga poyezdda qochishga uringan, biroq chegaradan ortga qaytarilgan. Poyezd Prishtinaga qaytib ketayotganda, politsiya Aganini vagondan chiqarib yuboradi. Uning jasadi bir necha kundan keyin Lipjan qishlogʻi yaqinida topilgan. Serbiya ommaviy axborot vositalari uning oʻlimida Kosovo Ozodlik Armiyasini (KLA) ayblagan.

## Manbalar
Adem Yashari Olimpiya stadioni

**Adem Yashari Olimpiya stadioni** (alban: Stadiumi Olimpik Adem Jashari) — Kosovoning Mitrovitsa shahrida joylashgan koʻp maqsadli stadion boʻlib, u asosan futbol oʻyinlari uchun foydalaniladi va 1999-yildan beri Kosovaning KF Trepcha futbol klubining uy maydoni hisoblanadi. Stadion rekonstruksiyadan soʻng 18,500 tomoshabin sigʻimiga ega boʻlgan. 1938-yilda qurilgan bu stadion 1999-yilgacha Trepcha stadioni nomi bilan tanilgan. Kosovo urushidan keyin stadion Kosovo ozodlik armiyasi asoschilaridan biri Adem Yashari sharafiga oʻzgartirilgan.

## Tarixi
### Klub tarixi
Adem Yashari Olimpiya stadioni tarixan Kosovodagi yirik sanoat majmuasi Trepchaning futbol klubining uy stadioni boʻlgan. 1989-yildan 1999-yilgacha FK Trepcha futbol klubi Kosovo urushigacha stadiondan foydalangan va keyinchalik urush sabab klubni Shimoliy Mitrovitsaga koʻchirishga majbur boʻlgan. KF Trepcha va FK Trepcha ikkalasi ham Yugoslaviya klubining merosiga daʼvo qiladilar. 1999-yildan boshlab KF Trepcha uy oʻyinlarini muntazam ravishda stadionda oʻtkaza boshlaydi. Bugungi kunga qadar ikkala klub ham bir xil identifikatsiyadan foydalangan holda faoliyat yuritadi, ammo FK Trepcha Serbiya Futbol Assotsiatsiyasi aʼzosi, KF Trepcha esa Kosovo Futbol Federatsiyasi aʼzosi hisoblanadi.

### Xalqaro oʻyinlar
1979-yil 31-oktabrda stadionda Yevro-1980 saralash bosqichi doirasidagi Yugoslaviya va Ruminiya oʻyini oʻtkazildi va oʻyin 2:1 hisobida yakunlandi. 2014-yilning 5-martida 35 yildan soʻng FIFA tomonidan ruxsat etilgan birinchi xalqaro oʻyin Kosovoning Gaitiga qarshi bahsi boʻldi va oʻyin 0:0 hisobida yakunlandi.

### Inauguratsiya
2017-yil 4-iyul kuni taʼmirdan soʻng Farer orollarining Víkingur Gota klubiga qarshi UEFA Chempionlar ligasining 2017—2018-yilgi saralash bahsi boʻlib oʻtdi.

### Taʼmirlash ishlari (2024)
2024-yilda stadion toʻliq taʼmirlanadi. Ushbu ishlar Madaniyat, yoshlar va sport ishlari vazirligi (MSYB) tomonidan olib borilmoqda va stadionni UEFAning 4-toifali standartlariga koʻtarishga qaratilgan. Ushbu taʼmirlash xalqaro talablarga javob beradigan va obyekt infratuzilmasini yaxshilash uchun muhim yangilanishlarni oʻz ichiga oladi.

Kosovo futbol federatsiyasi (FFK) loyihaning borishi haqidagi yangiliklar bilan oʻrtoqlashdi. FFK tomonidan eʼlon qilingan dron tasvirlari amalga oshirilayotgan ishlarning vizual koʻrinishini taqdim etib, taʼmirlash ishlarining keng qamrovliligini taʼkidlaydi.

## Manbalar

## Havolalar
* Olympic Stadium Adem Jashari at EU-Football.info
Lyudmila Shevtsova

**Lyudmila Ivanovna Gurevich** (keyinchalik **Shevtsova,** keyinroq **Lisenko** 1934-yil 26-noyabrda tugʻilgan) — ukrainalik sobiq yengil atletikachi. Asosan 800 metrga yugurish musobaqalarida qatnashgan. SSSR sport ustasi (1995), Xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1955), Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohibasi.

1960-yil 3-iyulda 2 daqiqa 4,3 soniya natija qayd etib, jahon rekordini oʻrnatgan. Ikki oydan soʻng, 1960-yilgi olimpiadaning 800 metrga yugurish musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritgan. Ikki avstraliyalik sportchilar Brenda Jones va Dixie Willis poygada peshqadamlik qilishayotgan edi. Marraga 50-70 m masofa qolganida Willis musobaqadan chiqib ketgan. Shevtsova Jonsni quvib yetgan va oxirgi metrlarda gʻalabani ilib ketgan.

1954-yilda Shevtsova milliy chempionatda 800 metrga yugurish musobaqasida ikkinchi, Yevropa chempionatida uchinchi oʻrinni egallagan. 1962-yilgi Yevropa chempionatida finalga qadar yetib bora olmagan. Faoliyati davomida toʻqqizta marta mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan: 1955-yilda 400 m; 1955-56, 1959 va 1961-62 yillarda 800 m; va 1960-62 va 1964 yillarda. Faoliyatini tugatgandan soʻng, Kiyevda yengil atletika boʻyicha murabbiylik qilgan. 1960-yilda Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

Shevtsova dastlab badiiy gimnastika bilan shugʻullangan. 1951-yilda kutilmaganda yengil atletika boʻyicha Dnepropetrovsk chempionatida kutilmaganda gʻalaba qozongandan soʻng, yoʻnalishini yengil atletikaga oʻzgartirgan. Ikki marta turmush qurgan. Shu sabbli familiyasini ikki marta (dastlab Lisenko, keyin esa Gurevich) oʻzgartirgan. Uning ikki nikohdan ikki oʻgʻli bor. Oleg (1957-yilda tugʻilgan) va Vladimir. Shevtsova ikkinchi eri, yengil atletika boʻyicha murabbiy bilan Kiyevda yashaydi.
## Manbalar
Aleksandra Kornhauser Frazer

**Aleksandra Kornhauser Frazer** (1926-yil 26-sentyabr — 2020-yil 17-may) — sloveniyalik kimyogar. U Sloveniyaning Lyublyana universiteti tabiiy fanlar va muhandislik fakultetining kimyogar professori va Xalqaro kimyo tadqiqotlari markazi direktori edi.

## Hayoti
Aleksandra Kornhauser oilasida besh aka-uka va opa-singillar bor edi. U badavlat oilada tugʻilgan. Aleksandraning otasi Skofja Lokadagi Jelovica kompaniyasiga egalik qilgan. Oila 1930-yillardagi buyuk depressiya paytida boyligini yoʻqotadi va Aleksandra nisbatan qashshoqlikda oʻsadi. 1940-yilda Ikkinchi jahon urushi paytida, oʻn besh yoshida u partizanlarni qoʻllab-quvvatlash uchun yoshlar tashkilotini boshqara boshladi. Uning otasi Begunjedagi konslagerda qamoqqa olingan va oila majburiy mehnatga jalb qilingan, ammo barchasi urushdan omon qolgan. Kamnik va Domjaleda qisqa vaqt dars berganidan soʻng, Aleksandra 1948-yilda kimyo fanini oʻrganish uchun universitetga oʻqishga kiradi.

## Faoliyati
1954—1980-yillarda Frazer farmatsevtika kompaniyalari uchun alkaloidlar va antibiotiklar boʻyicha keng qamrovli tadqiqotlar olib bordi. 1980-yildan keyin u kimyoviy tadqiqotlarini maʼruza bilan birlashtirdi va xalqaro tashkilotlar, jumladan, Yevropa Ittifoqi, BMTTD, UNESCO, XMT va AQSh atrof-muhitni muhofaza qilish agentligida tadqiqotchi sifatida ishladi. Keyinchalik u yashil texnologiyalarni targʻib qilish bilan shugʻullangan va 1999-yilda u ushbu sohadagi bilimlarini rivojlantirish uchun Tokioda Honda mukofotiga sazovor boʻlgan birinchi ayol olim boʻlgan.

1960—1970-yillarda siyosatda faol boʻlgan Shuningdek, Sloveniya Ijroiya kengashi vitse-prezidenti lavozimida ham ishlagan, u yerda sogʻliqni saqlash, madaniyat, fan va taʼlim sohalariga masʼul boʻlgan. Uch yillik lavozimda ishlagandan soʻng u yana akademiyaga qaytadi.

Oʻzining vatani Sloveniyadan tashqarida u Shveysariya, Buyuk Britaniya va AQShdagi universitetlar bilan ishlagan va mamlakat ichida 60 dan ortiq xalqaro seminarlar oʻtkazgan. Frazer Birlashgan Millatlar Tashkiloti Kengashi, Jahon sanʼat va fan akademiyasi va Londondagi Academia Europaea aʼzosi (1988-yildan) va farmatsevtika akademiyasining Loran Lavuazye medali va Robert Brasted xotira mukofoti sovrindori boʻlgan.

Aleksandra 90 yoshga toʻlgunga qadar professional faoliyat bilan shugʻullangan, u oʻz faoliyatini Jozef Stefan xalqaro aspirantura maktabi dekani sifatida yakunlagan. U 1997-yilda hayoti davomida erishgan yutuqlari uchun Sloveniyadagi ilmiy sohadagi eng yuqori mukofot boʻlgan Zois mukofoti bilan taqdirlangan. U shuningdek, Lyublyananing faxriy fuqarosi edi.

## Manbalar
Adjarabet Arena

**Batumi Stadium** (, *batumis stʼadioni*) rasman **Adjarabet Arena** () — Gruziyaning Batumi shahridagi futbol stadioni. Stadion 20,383 kishiga moʻljallangan.

## Tarixi
Qurilish ishlari 2018-yil yanvar oyida boshlangan va 2020-yil iyul oyida yakuniga yetgan. COVID-19 pandemiyasi tufayli qoldirilgan stadionning rasmiy ochilishi 2020-yil 27-oktabrda tantanali marosim bilan boʻlib oʻtdi. Marosimda Gruziyaning oʻsha paytdagi bosh vaziri Giorgi Gakharia ishtirok etdi.

Stadion 20,000 oʻringa moʻljallangan boʻlib, unda „FC Dinamo Batumi“ futbol klubi oʻzining uy uchrashuvlarini oʻtkazadi. U UEFA reytingi boʻyicha 4 yulduzli stadionlar qatoriga kiradi va 2021-yildan beri vaqti-vaqti bilan Gruziya milliy futbol terma jamoasi oʻyinlariga mezbonlik qilib keladi.

Stadion Turkiyaning Bahadir Kul Architecture firmasi tomonidan loyihalashtirilgan boʻlib, qurilishiga taxminan 100 million Gruziya larisi (35 million yevro) sarflangan.

Stadionning tashqi koʻrinishi anʼanaviy gruzin raqslarining, xususan, Xorumining aylanma effektidan ilhomlanilgan.

2023-yilda u 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi UEFA Yevropa chempionatiga mezbonlik qiladigan toʻrtta Gruziya stadionlaridan biri boʻlgan va Angliya Ispaniyani 1:0 hisobida magʻlub etgan finalga mezbonlik qilgan.

## Mashhur oʻyinlar
Stadiondagi birinchi oʻyin 2020-yilning 21-noyabr kuni FC Dinamo Batumi va FC Dila Gori klublari oʻrtasida boʻlib oʻtgan.

2022-yil 10-iyul kuni Gruziya regbi jamoasi Italiyani 28-19 hisobida magʻlub etdi. Batumi stadioni ushbu tarixiy oʻyinga mezbonlik qildi, oʻshanda Gruziya 2022-yilning yozgi mavsumida birinchi marotaba birinchi toifadagi jamoani magʻlub etgan edi.

### Xalqaro oʻyinlar

## Manbalar
Vladimir Smirnov (qilichboz)

**Vladimir Viktorovich Smirnov **(, ; 20-may 1954-yil — 29-iyul 1982-yil) — SSSR sharafini himoya qilgan qilichboz. Qilichbozlikning shpaga va rapira yoʻnalishlarida musobaqalarda qatnashgan. 1980-yilda erkaklar oʻrtasida olimpiya chempioni va 1981-yilda jahon chempioni boʻlgan. U 1982-yil Rimda boʻlib oʻtgan qilichbozlik boʻyicha jahon chempionatida oʻldirilgan.

## Bolaligi
Smirnov Ukrainaning Rubijne shahrida tugʻilgan.

## Faoliyati
Smirnov 1979-yilda Ciudad de México shahrida oʻtkazilgan yozgi universiadada jamoaviy bahslarda oltin medal va yakkalik bahslarda kumush medal qoʻlga kiritgan. 1981-yilgi Buxarestda boʻlib oʻtgan yozgi universiadada individual bahslarda oltin medal va jamoaviy bahslarda kumush medal qoʻlga kiritgan.

1977-yil Buenos Ayresda oʻtkazilgan qilichbozlik boʻyicha jahon chempionatida terma jamoa safida bronza medalni, 1978-yilda Gamburgda boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida bronza medalni qoʻlga kiritgan. 1979-yilda Melburnda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Vladimir Smirnov jamoaviy bahslarda oltin medalni, 1981-yilda Clermont-Ferrandda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida yakkalik va jamoaviy bahslarda oltin medallarni qoʻlga kiritgan. 1982-yilda Rimda oʻtkazilgan Jahon chempionatida jamoviy bahslarida oltin medalga sazovor boʻlgan.

Smirnov 1980-yilgi yozgi olimpiya oʻyinlarida erkaklar oʻrtasida oʻtkazilgan rapira yoʻnalishidagi individual bahslarda oltin, rapira yoʻnalishi jamoaviy bahslarda kumush medal va shpaga boʻyicha jamoaviy bahslarda bronza medalni qoʻlga kiritgan.

## Oʻlimi
1982-yil Italiyaning Rim shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida 28 yoshli Smirnov dunyoning birinchi raqamli saralangan qilichbozi sifatida ishtrok etgan. 19-iyul kuni turnirning chorak finalida dunyoning ikkinchi raqamli saralangan sportchisi Gʻarbiy Germaniyalik 27 yoshli Mattias Behrga qarshi jang olib borgan. Ikkala sportchi bir vaqtning oʻzida bir-biriga qarshi hujum boshlashgan. Behrning qilichi harakat paytida buzilgan va buzilgan boʻlak Smirnovning himoya shlemi meshidan chap koʻzi orbitasi va miyaning oldingi lobiga kirib ketadi.

Agostino Gemelli universiteti poliklinik vakili „Smirnovning yuragi hali ham ishlamoqda, ammo boshqa tana funksiyalari sunʼiy vositalar bilan saqlanib qolinmoqda“ – degan. Davlat televideniyasining aytishicha, Smirnovda klinik oʻlim holati qayd etilgan. Kasalxonadan keyinchalik yuborilgan xabarga koʻra, Vladimir chuqur koma holatida edi. Muolajalarga Smirnov tomonidan hech qanday reaksiya boʻlmagan, miyasida hech qanday refleks kuzatilmagan. 

Smirnov toʻqqiz kun oʻtib vafot etgan. Ukrainaning Kiyev shahrida dafn etilgan.
## Manbalar
Ganja markaziy stadioni

**Ganja markaziy stadioni** () — Ganja shahrining asosiy stadioni, shuningdek, Ozarbayjondagi uchinchi yirik stadion. Ushbu stadion futbol boʻyicha Ozarbayjon oliy ligasida oʻynaydigan „Kapaz PFC“ futbol klubining uy stadioni hisoblanadi.

## Umumiy maʼlumotlar
Stadion qurilishi 1959-yilda boshlangan va 1964-yilda foydalanishga topshirilgan. Ganja stadioni shaharning markaziy qismida joylashgan boʻlib, 26,120 tomoshabinga moʻljallangan. Stadion Ozarbayjonning eng nomdor klublaridan biri hisoblangan (1995, 1998 va 1999-yillarda uch marta Ozarbayjon chempioni boʻlgan va 1994, 1997, 1998 va 2000-yillarda toʻrt marta futbol boʻyicha Ozarbayjon kubogini qoʻlga kiritgan) „Kapaz PFC“ klubining uy stadioni hisoblanadi. Stadion hududida qoʻshimcha mashgʻulotlar uchun maydonlar ham qurilgan. Shuningdek, futbol akademiyasi binosi barpo etildi.

## Rekonstruksiyasi
2024-yilga kelib, stadionning tomoshabinlar tribunalari yaroqsiz holatga kelib qoldi. Stadion faoliyatini qisman davom ettirmoqda. Yaroqsiz holga kelib qolgan stadionni rekonstruksiya qilish va taʼmirlashga bir necha bor urinishlar boʻlgan.
Biroq, har safar boshlangan ishlar tugallanmasdan qolgan. 2011-yilning noyabr oyida AFFA prezidenti Rövnəq Abdullayev Ganja stadionini rekonstruksiya qilish rejasi tayyorlanayotganini, bu reja yakuniga yetgach, 2012-yilda kerakli ishlar boshlanishini maʼlum qilgan edi. 2013-yilda Rövnəq Abdullayev topshirigʻiga koʻra yana bir bor stadionni taʼmirlash ishlari boshlangan edi. Yaqin oylar ichida klub va stadion rahbariyati stadion uchun yangi rekonstruksiya loyihasini ishlab chiqishmoqda. Stadion UEFAning 4 yulduzli standartlari asosida qayta qurilishi rejalashtirilmoqda. Yangi stadion sigʻimi 15,464 oʻringa moʻljallangan. Ommaviy axborot vositalari vakillari va imkoniyati cheklangan tomoshabinlar uchun VVIP, VIP, SKY-box zonalari ham mavjud. Stadion zamonaviy yoritish, akustika, monitor va internet tizimlari bilan jihozlanadi. 2024-yil 9-aprelda stadionni qayta qurish ishlari boshlangan.

## Manbalar
Antitila

**Antitila** () — Ukrainada tuzilgan musiqiy guruh. Guruh tarkibi Taras Topoliya (vokal), Sergiy Vusik (klaviatura, badiiy rahbar), Dmitro Jolud (gitara), Dmitri Vodovozodov (baraban), Mixaylo Chirko (bas)dan iborat.

## Tarixi
2007-yil bahorida guruh „Shans“ telekoʻrsatuvida „Ya ne zabudu pershu nich“ () nomli qoʻshigʻi bilan ishtirok etgan. Guruh shouda gʻolib chiqa olmagan, biroq dastur efirga uzatilganidan soʻng bir hafta ichida „Ya ne zabudu pershu nich“ qoʻshigʻi guruhning rasmiy saytidan 30 000 dan ortiq marta yuklab olingan. Qoʻshiq bir nechta radiostansiyalar tomonidan ham qayta efirga uzatilgan.

2018-yilda Ukrainaning boʻlajak prezidenti Vladimir Zelenskiy guruhning *LEGO* nomli videoklipida ishtirok etgan.

### Rossiya-Ukraina urushi
Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishidan sal oldin guruh hududiy mudofaa kuchlariga qoʻshilgan va 2014-yilda Qrim Rossiya tomonidan bosib olinganidan keyin koʻngillilar sifatida xizmat qilgan. 2022-yil mart oyida guruh Rossiya bosqinidan jabr koʻrganlar uchun mablagʻ yigʻuvchi „Ukraina uchun kontsert“ nomli xayriya konsertida masofadan turib chiqish qilish uchun murojaat eʼlon qilgan. Ularning murojaatida qoʻshiqchi Ed Sheeranga TikTok orqali xabar berilgani ham koʻrsatilgan. Guruh harbiylar bilan aloqadorligi sababli kontsertga joy berishdan bosh tortishgan. Bunga javoban Sheeran guruh bilan oʻzining „2step“ qoʻshigʻining remiksini yaratishda hamkorlik qilgan. Musiqiy video tomoshasidan tushgan daromad Ukrainada gumanitar yordam koʻrsatish uchun yaratilgan mablagʻ yigʻish loyihasi Music Saves UAga xayriya qilingan.

2023-yil 9-fevralda Antitila Youtubeʼda 14 milliondan ortiq koʻrishlar sonini qayd qilgan „Fortetsia Baxmut“ („Baxmut qal’asi“) qoʻshigʻiga videoklipni chiqargan.

2023-yil 25-mayda guruh ikki tilda (ukrain va ingliz) „My Falcon“ trekini taqdim etgan va qoʻshiq nemis-fin kompyuter oʻyinining *"Death from Above"* saundtrekiga aylangan.

## Diskografiyasi

* *Buduvudu* (2008)
* *Vibiray* (2011)
* *Nad pollusami* (2013)
* *Vse krasivo* (2015)
* *Sontse* (2016)
* *Hello* (2019)
* *MLNL* (2022)
* *Fortetsya Baxmut* (2023)
## Manbalar
Nikolaz Tskitishvili

**Nikolaz Tskitishvili** ( 1983-yil 14-aprel) — Gruziyalik professional basketbolchi. Basketbol boʻyicha Gruziya terma jamoasida oʻynagan. Faoliyati davomida u 12 mamlakatning (Gruziya, Sloveniya, Italiya, AQSH, Ispaniya, Gretsiya, Eron, Livan, BAA, Yaponiya, Bahrayn, Xitoy) 20 dan ortiq jamoalarida oʻynagan.

## Professional faolaiyati
Tskitishvili professional faoliyatini Gruziyaning „Suxumi“ klubida boshlagan. Keyinroq Slovakiyaga koʻchib oʻtgan. 2002-yilning yanvar oyidan iyul oyigacha Italiyaning „Benetton“ jamoasida oʻynagan va klub bilan Italiya chempionligini qoʻlga kiritgan. Nikoloz oʻsha mavsumda 13 ta oʻyinda maydonga tushib, har bir oʻyinda oʻrtacha 6,6 ochko toʻplagan.

NBAdagi dastlabki toʻrt mavsumida basketbolchi har bir oʻyinda oʻrtacha 2,9 ochko va 1,8 ribaund toʻplagan. Nikolazning keyingi mavsumdagi omadsiz oʻyini faoliyatidagi eng yomon mavsumlardan biri boʻlgan.

Tskitishvilining NBAdagi soʻnggi oʻyini 2006-yil 30-may kuni Gʻarbiy konferentsiya finalining toʻrtinchi oʻyini boʻlgan. Ushbu oʻyinda uning jamoasi „Dallas Mavericks“ jamoasi ustidan 106-86 hisobida gʻalaba qozongan. Tskitishvili bir yarim daqiqa oʻynadi (oʻyinning eng oxirida Leandro Barbosa oʻrniga maydonga tushdi) va hech qanday natija qayd eta olmadi.

ESPN telekanali jurnalisti Bill Simmons Nikolozni „klublar tomonidan tanlangan eng yomon legioner“ deb atagan. ESPN telekanalining yana bir muxbiri Devid Shoenfild esa Tskitishvilini oʻzining „100 ta eng yomon oʻyinchilar“ roʻyxatida 30-oʻringa qoʻygan.
Adam Reisinger gruziyalik basketbolchini NBA tarixidagi eng yomon beshinchi tanlov deb atagan. NBAdagi muvaffaqiyatsiz faoliyatidan soʻng Tskitishvili Yevropaga qaytib kelgan. Yevropada u Italiya va Ispaniya klublarida oʻynagan hamda 2012-yilda Eronning „Mahram Tehron“ klubi tarkibida Eron chempionligini qoʻlga kiritgan. Keyinchalik u Eronning „Folad Mahan Isfahan“ klubida oʻynagan va dekabrda Livan chempionatiga oʻtgan. 2015-yil 25-sentyabrda Tskitishvili NBAning „Los-Anjeles Klippers“ klubi bilan shartnoma imzolagan, ammo chempionat boshlanishidan oldin jamoa uning xizmatlaridan bosh tortgan.

## Manbalar
Lidia Kulikovski

**Lidia Kulikovski** (1951-yil 8-martda tugʻilgan) — moldovalik kutubxonachi va bibliograf. U Hasdeu shahar kutubxonasi rahbari sifatida Kishinyovda asosan rumin adabiyotiga yoʻnaltirilgan toʻqqizta filial ochib, kutubxona tarmogʻini kengaytirgan.

## Taʼlimi
Lidia Kulikovski 1951-yil 8-martda Moldova SSRning Drochiya tumaniga qarashli Nicoreni qishlog'ida tugʻilgan. U 1973-yilda Moldova Davlat universitetining filologiya (kutubxonachilik boʻlimi) fakultetini tamomlagan. Universitetda Lidia professorlar Ion Osadcenco va Anatol Ciobanular qo'lida ta'lim olgan. 2003-yilda „Jamiyatni demokratlashtirish sharoitida kam taʼminlangan aholiga kutubxona xizmati koʻrsatish evolyutsiyasi“ mavzusidagi dissertatsiya bilan „Pedagogika fanlari doktori“ ilmiy darajasini olgan.

## Karyerasi
Lidia Kulikovski oʻqishni tamomlagandan soʻng Kishinyov shahar kutubxonasining shoʻba boʻlimiga rahbarlik qilgan. 1978—1982-yillarda u Cahulning markazlashtirilgan kutubxona tizimi rahbari boʻlgan. Kulikovski keyin shahar kutubxonasiga qaytib, 1989-yilgacha uning xaridlar bo'limini boshqargan. U 1989-yilda (1990-yil) Hasdeu shahar kutubxonasi direktori boʻlgan va 2013-yilgacha bu lavozimda ishlagan.

Lidiya Kulikovski bibliografiya boʻyicha bir qator tadqiqot loyihalari muallifidir. U milliy darajada PULMAN va Calimera kabi Yevropa loyihalarini muvofiqlashtirgan. 2000—2004-yillarda Moldova Respublikasi kutubxonachilar uyushmasini boshqargan. Kulikovski 2002-yilda kutubxonachilik jurnali hisoblangan BiblioPolisga asos solgan. Bir muncha vaqt, 1999-yildan boshlab, u kutubxona jurnali boʻlgan Magazin bibliologic bosh muharriri oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

Kishinyov shahar kutubxonasi vakili sifatida Kulikovski Kongress kutubxonasi, Xitoy Milliy kutubxonasi, Pompidu markazi, Daniya Qirollik kutubxonasi, shuningdek Finlyandiya, Gretsiya, Rossiyadagi munitsipal kutubxonalar kabi bir qator mashhur xalqaro kutubxonalarga tashrif buyurgan.

Kulikovski shuningdek, 200 ga yaqin ilmiy maqolalar, bibliografiyalar, intervyular, kitob soʻzboshilari va insholar muallifi sanaladi. U Moldova yozuvchilari, rassomlari va olimlari haqida munitsipal kutubxona tomonidan nashr etilgan 25 ta kitobni nashr etgan.

Ilmiy faoliyati bilan bir qatorda Kulikovski Moldova Davlat universiteti jurnalistika fakulteti kutubxonachilik kafedrasi professori boʻlib, u yerda kutubxonachilik, kitob sotsiologiyasi va kutubxona boshqaruvi boʻyicha maʼruzalar oʻqiydi. U kutubxonachilar uyushmasi yuritayotgan kutubxonachilik maktabi oʻquvchilariga xuddi shu kurslarni oʻtkazadi.

## Manbalar
Olena Kondratyuk

**Olena Konstantinovna Kondratyuk** (; 17-noyabr 1970-yil, Lvov) — ukrainalik davlat arbobi va siyosatchi. 2019-yil 29-avgustdan IX chaqiriq Ukraina Oliy Radasi raisining oʻrinbosari. „Batkivshchina Butunukrain Ittifoqi“ siyosiy partiyasidan VI, VII, VIII va IX chaqiriqlar Ukraina xalq deputati, Ukraina va Polsha respublikasi Parlament assambleyasining hamraisi. Parlamentlararo ittifoqdagi Milliy parlament guruhi ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari. Oliy Radaning VIII chaqiriq soʻz erkinligi va axborot siyosati qoʻmitasi kotibi, YXHT Parlament assambleyasidagi delegatsiya aʼzosi oʻrinbosari, „Ravnie vozmojnosti“ („Teng imkoniyatlar“) fraksiyalararo deputatlar birlashmasi hamraisi. „Sovetnik“ PR agentligining sobiq direktori.
## Taʼlimi
1993-yilda Ivan Franko nomidagi Lvov milliy universitetining tarix fakultetini tamomlagan. Tarix fanlari nomzodi. Ukrainadagi ijtimoiy harakatlarni tadqiq qilgan. Jamoatchilik bilan aloqalar va reklama sohasidagi yetakchi mutaxassis.
## Siyosiy faoliyati
2007-yildan Timoshenko blokidan xalq deputati. 2012 va 2014-yillardagi saylovlarda „Batkivshchina“ partiyasidan qayta saylangan. Oliy Radaning soʻz erkinligi qoʻmitasi aʼzosi, 2007—2012-yillarda Markaziy Yevropa Tashabbusining parlament miqyosidagi delegatsiya aʼzosi oʻrinbosari, 2012—2014-yillarda Yevropa Kengashi Parlament assambleyasi delegatsiyasi aʼzosi oʻrinbosari boʻlgan. 91 ta qonun loyihasi muallifi: VIII chaqiriqda 34 ta qonun loyihasi (shundan 5 tasi qonunga aylandi), VII chaqiriqda 28 ta (3 tasi qonunga aylandi), VI chaqiriqda 29 ta (13 tasi qonunga aylandi). „Ukrain tilining davlat tili sifatida amal qilishini taʼminlash toʻgʻrisida“gi Ukraina qonunining hammuallifi. Ushbu qonunga koʻra, 2020-yil 16-yanvardan boshlab televideniye, radio va bosma ommaviy axborot vositalaridagi barcha reklamalar faqat ukrain tilida olib borilishi kerak. Qonun, shuningdek, barcha hukumat amaldorlarini ukrain tilida gapirishga majbur qiladi va ommaviy axborot vositalarida ukrain tilining nufuzini oshiradi. 2011-yil dekabr oyida „Ravnie vozmojnosti“ („Teng imkoniyatlar“) fraksiyalararo deputatlar birlashmasi asoschilaridan biri boʻlgan. 2019-yilgi parlament saylovlarida „Batkivshchina“dan xalq deputatligiga nomzod, roʻyxatda 5-oʻrin. Saylov natijalariga koʻra Oliy Radaning 9-chaqirigʻiga saylangan. 2019-yil avgust oyida 9-chaqiriq Ukraina Oliy Radasi raisining oʻrinbosari etib saylandi. 2020-yil 13-noyabrdan 2020-yil 29-noyabrgacha Ukraina Oliy Radasi raisi vazifasini bajaruvchi. 2021-yilda Kondratyuk „Novoye vremya“  jurnaliga koʻra, Ukrainaning eng yaxshi 100 ta muvaffaqiyatli ayollari roʻyxatiga kiradi.

## Tanqid
Ukraina tilidagi qoʻshiqlar uchun kvotalar boʻyicha 3822-1-sonli qonun loyihasining faol tashabbuskori. Ushbu qonun loyihasi ukrain tilidagi musiqa uchun kvotani sezilarli darajada qisqartirishi, shuningdek, uni bajara olmagan stansiyalarni kvotadan ozod qilishi kerak boʻlgan.
## Mukofotlari
Mukofot quroli Fort-9 toʻpponchasi.
## Oilasi
Eri Aleksandr Bogutskiy ICTV telekanali direktori-prezidenti, EastOne investitsiya va konsalting kompaniyasi boshqaruvi aʼzosi. Yustina ismli qizi bor.
## Manbalar
Dmitro Pidruchniy

**Dmitro Pidruchniy** (; 1991-yil 5-noyabrda tugʻilgan) — ukrainalik biatlonchi. 2014 va 2018-yilgi qishki olimpiya oʻyinlarida qatnashgan. 2022-yil mart oyida Pidruchniy Rossiyaning Ukrainaga bosqini paytida jang qilish uchun Ukraina Milliy gvardiyasi safiga qoʻshilgan.

## Faoliyati
Pidruchniy Ternopil yaqinidagi Ostriv qishlogʻida tugʻilgan. Dmitrio 2010-yilda Shvetsiyaning Torsby shahrida boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida xalqaro maqydondagi debyutini amalga oshirgan. Mazkur musobaqa Dmitro uchun omadsiz yakunlangan. Keyingi mavsumda ham unchalik muvaffaqiyatga erisha olmagan. 2012-yil Kontiolahtida boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida yaxshi natija koʻrsatgan. Bu natija ortidan IBU kubogi va jahon chempionatida debyut qilish imkoniyatini qoʻlga kiritgan. 2012-yil 13-dekabrda Sloveniyaning Pokljuka shahrida oʻtkazilgan musobaqada 98-oʻrinni egallagan. Mavsum davomida bundan tashqari yana bir nechta sprint musobaqalarida qatnashgan.

Uning sport formasi 2013-14-yilgi mavsumda yaxshilangan. Hochfilzen shahridagi musobaqaning sprint bahslarida 6-oʻrinni egallagan. Oʻshandan beri Pidruchniy doimiy ravishda terma jamoada safiga chaqiriladi. 2014-yilda Rossiyaning Sochi shahrida boʻlib oʻtgan qishki olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan. Yakkalik bahslarida 55 ochko toʻplab, 9-oʻrinni egallagan.

2015-yil 6-fevralda Pidruchniy Nove Mesto shahrida oʻtkazilgan aralash estafeta bahslarida faoliyatidagi (jamoaviy bahslarda) birinchi medalni qoʻlga kiritgan. Oʻsha yili jahon chempionatida debyut qilgan. Ruhpoldingda boʻlib oʻtgan jahon kubogi hozirgacha Pidruchniy faoliyatidagi eng yaxshisi hisoblanadi. Mass-start musobaqasida 4-oʻrinni egallagan. Bronza medalini norvegiyalik Tarjei Bøga boy bergan.

2018-yilgi qishki olimpiya oʻyinlarida Ukraina sharafini himoya qilish huquqini qoʻlga kiritgan.

Shvetsiyaning Östersund shahrida boʻlib oʻtgan 2019-yilgi jahon chempionatida gʻolib boʻlgan.
## Manbalar
Qozogʻistonda ateizm

**Qozogʻistonda ateizm** — oʻzini bironta dinga mansub emas deb biladigan qozoq fuqarolari va norasmiy birlashmalar toʻplami. Mamlakat Konstitutsiyasiga koʻra, Qozogʻiston dunyoviy davlat boʻlib, din davlatdan ajratilgan. 2021-yilgi soʻrovlarga koʻra, mamlakatdagi ateistlar 2.25%ni tashkil etadi.

## Hozirgi holat
Doniyor Nauryzning soʻzlariga koʻra, axborot nuqtai nazaridan ateizm mavzusiga taqiq joriy qilingan.
Shuningdek, Ridderlik jurnalist va huquq himoyachisi Aleksandr Xarlamov dinlararo adovatni qoʻzgʻaganligi uchun hibsga olingan. U nasroniylik va turli diniy oqimlar haqidagi nashrlarida ateizmni targʻib qilish va shu orqali dindorlarning dindan qaytarishda ayblanmoqgan. Parlament Majlisi deputati Jumatay Aliyev ateizmni dinshunoslik bilan bir qatorda oʻqitishni taklif qilgan. Qozogʻistondagi siyosiy partiyalardan parlamentda vakili boʻlgan Qozogʻiston Kommunistik Xalq partiyasi ateizm va ateistik targʻibot pozitsiyasini egallaydi. Uning dasturida shunday deyilgan: „Kommunistlar vijdon erkinligi, har qanday dinga eʼtiqod qilish yoki eʼtiqod qilmaslik huquqini tan olish, cherkov va masjidlarni davlatdan, maktablarni cherkov va masjidlardan ajratish tarafdori“. Shu bilan birga, kommunistlar dindorlarning huquqlarini har qanday shaklda haqorat qilish va kamsitilishidan qochib, keng ateistik targʻibot olib boradilar.

### Ateistlar soni
Amerikaning Gallup tashkiloti tomonidan olib borilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, Qozog'iston aholisining dindorlik darajasi (43%) mintaqadagi eng past koʻrsatkichdir. Qozogʻiston bu koʻrsatkich boʻyicha tuzilgan reytingda Sloveniya va Shveysariya oʻrtasida joylashgan. Din ishlari va fuqarolik jamiyati vaziri Darxon Kaletayevning soʻzlariga koʻra, bugungi kunda qozogʻistonliklarning 14 foizdan ortigʻi oʻzini ateist yoki agnostik deb biladi.

## Manbalar
Ulash Tuna Astepe

**Ulash Tuna Astepe**-(1988-yil 5-mayda tugʻilgan, Izmit,Turkiya ) — turk aktyori.

## Hayoti
Ulash Tuna Astepe 1988-yil 5-mayda Izmitda tug'ilgan.  Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Izmitda olgach, Istanbul oʻgʻil bolalar litseyida  oʻqigan.  Oliy taʼlimni Mimar Sinon universiteti Davlat konservatoriyasining teatr boʻlimini tamomlagan.

Astepe 2008-yilda&nbsp;Usmonli respublikasi filmida&nbsp; kiyim-kechak bo'yicha yordamchi bo'lib ishlaydi, keyinchalik teatr va televidenie loyihalarida qatnasha boshlaydi. “Karadayı” serialida *O‘rxon*, “Analar ve Anneler” serialida *Mustafo*, “Orzu” serialida *Alaz*, “So'yla Qoradengiz” serialida *Tohir*  obrazlarini o‘ynagan.

Berkun Oya yozgan va rahbarlik qilgan “Bayrak va Otamning tanalari”  hamda Sami Berat Marçali sahnalashtirgan “Shisha barglar  spektakllarida rollar ijro etgan.

 Emre Yeksan rahbarligidagi “Ko'rfez” filmida *Selim* obrazini ijro etgan Astepe, *“Universitetli”, “Zayıat”, “Mashaqqat” va “Xotini, Baliq Hovuzu”* nomli qisqa metrajli filmlarda ham ishtirok etgan.

## Filmografiyasi

## Teatrdagi rollari

## Manbalar

* 
* 
* 

## Havolalar
* SinemaTürk'te Ulaş Tuna Astepe
* IMDb'de  Ulaş Tuna Astepe 
* Beyazperde'de  Ulaş Tuna Astepe