open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Versace

**Gianni Versace Sp. A.**(qisqacha **Versace**) — 1978-yilda kiyim dizayneri va biznesmen Gianni Versache tomonidan tashkil etilgan italyan kompaniyasi. Versace zamonaviy kiyimlar, parfyumeriya, soatlar, uy-roʻzgʻor buyumlari, aksessuarlar va boshqa yuqori sifatli moda buyumlari ishlab chiqaruvchi kompaniya hisoblanadi. 1997-yilda Versace vafotidan soʻng, kompaniya boshqaruvi uning singlisi Donatella Versachega oʻtdi. Kompaniyaning logotipi Rondanini meduzasidir. Meduza afsonaviy maʼbudaga asoslangan boʻlib, unga koʻra maʼbuda sochlari ilonlardan iborat va uning sochlariga tikilgan odam toshga aylanib qoladi.Versace brendi koʻzni qamashtiradigan ramziy tasvirlari va yorqin rangga asoslangan innovatsion dizaynlari bilan mashhur. 

2018- yilda kompaniya oʻz kolleksiyalarida moʻynadan foydalanishni bekor qilganini eʼlon qiladi. 2018-yil 25-sentyabrda Michael Kors Holdings Versace kompaniyasining barcha aksiyalarini 2,12 milliard dollariga sotib oladi. Aksiya xaridi 2018-yil 31-dekabrida yakunlandi, ammo unga koʻra Donatella Versace dizayn boshligʻi boʻlib qolaverdi. the acquisition was completed on 31 December 2018,
## Tarixi
Gianni Versace dastlab oyisiga qarashli doʻkonda oʻz mahsulotlarini sotishni boshlaydi. Meʼmorchilik sohasida taʼlim olgan Gianni Versace 25 yoshida Milan shahriga koʻchib oʻtadi. 1970-yilda esa uning qobilyati mashhur fermalar Genny va Callaghanning eʼtiborini oʻziga tortadi. Complice fermasi esa oʻz doʻkonlaridagi siluet va teri kolleksiyasi masalasini hal qilish uchun Gianni Versaceni ishga oladi. Bu yerda muvaffaqiyatga erishgan Versage tez orada ayollar uchun maxsus kolleksiyasini ommaga taqdim etadi. Shu yilning sentyabr oyida esa erkaklar kolleksiyasini ishlab chiqadi. U yaratgan kiyimlarning dastlabki mijozlari Roy Lichtenstein va Andy Warhollar edi.
Versace oʻzini biznes odami emas, balki tikuvchi sifatida tanishtirishni yoqtirardi. Deyarli 10 yil ichida Versace 808 million dollarlik ulkan imperiyaga asos soladi.

## Manbalar
Kaptarxona-2

**Kaptarxona-2 ** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Navbahor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Saroy“ MFY, Ravot qishloq aholi punkti. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari  milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan
.

## Manbalar
Pau Torres

Pau Fransisko Torres (1997-yil 16-yanvarda tugʻilgan) — ispaniyalik professional futbolchi, La Liganing “Villarreal” klubi va Ispaniya terma jamoasida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Jamoalardagi faoliyati
Valensiya hamjamiyatining Castellón viloyati, Villarreal shahrida tug'ilgan. Torres Villarreal CF bilan yoshlar futboli o'ynagan. U 2016-yilning 21-avgustida UE Cornellàga qarshi Segunda B Diviziyasida safarda 1:0 hisobida magʻlubiyatga uchragan holda zaxiradagilar bilan ligadagi debyutini oʻtkazdi.

Torres o'zining birinchi golini 2016-yil 8-oktabrda urdi. Bu birinchi golni o'z uyida CF Badalona bilan 2:2 hisobida durang o'ynadi. Uning asosiy jamoadagi ilk musobaqasi 20-dekabr kuni bo'lib o'tdi. O'shanda u Ispaniya Kubogining 32-turida "Toledo"ga qarshi o'z uyida 1:1 hisobidagi durang o'yinida Viktor Ruizning o'rniga maydonga tushgan. Bu bilan u Vilyarrealda tug'ilgan, 13 yil ichida klubda debyut qilgan birinchi futbolchiga aylandi.

Torres o'zining La Ligadagi birinchi o'yinini 2017-yil 26-noyabrda o'tkazdi va u o'z maydonida "Sevilya"ga 2:3 hisobida mag'lub bo'lgan Manu Triguerosning o'rnini egalladi. U UEFA Yevropa ligasida debyutini o'n kundan so'ng o'tkazdi va guruh bosqichida MaccabiTel Aviv F.Cga qarshi 0:1 hisobida mag'lub bo'ldi.

2018-yilning 6-avgustida Torres “Málaga” klubiga bir yilga ijaraga berildi. U o'z faoliyati davomida Segunda Diviziyasining to'rtta o'yinini o'tkazib yubordi.

Keyinchalik Torres ligada har daqiqada o'ynab, "Vilyarreal"ning asosiy tarkibidagi o'rnini mustahkamladi. 2019-yil oktabr oyida u shartnomani 2024-yilgacha uzaytirish bilan taqdirlandi va oʻsha oyda “CA Osasuna”da 2:1 hisobida magʻlubiyatga uchragan Ispaniya oliy ligasida oʻzining birinchi golini urdi.

## Xalqaro karyerasi
Torres Ispaniya terma jamoasiga ilk chaqiruvini Robert Moreno tomonidan 2019-yil 4-oktabrda, Norvegiya va Shvetsiyaga qarshi UEFA Yevro-2020 saralash oʻyinlariga oldi. U 15-noyabrgacha debyut qildi va u SergioRamosni almashtirgandan so'ng bir daqiqa ichida Maltaga 7:0 hisobida mag'lub bo'lgan mezbonlar darvozasini ishg'ol qildi. Dani Olmo ham o'sha o'yinda o'zining birinchi darvozasini ishg'ol qildi.

Torres Luis Enriquening final bosqichi uchun 24 kishilik tarkibiga kiritilgan edi. U Tokiodagi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida kumush medalni qoʻlga kiritgan Olimpiya terma jamoasiga ham tanlangan.

## Yutuqlar
**Villarreal**

* UEFA Europa League: 2020–21

**Ispaniya U23**

* Summer Olympics silver medal: 2020

**Ispaniya**

* UEFA Nations League runner up: 2020–21

**Individual**

* UEFA Europa League Squad of the Season: 2020–21

## Manbalar
KONKAKAF oltin kubogi

**KONKAKAF Oltin kubogi** ( - KONKAKAF Oltin Kubogi, ) — KONKAKAF tarkibiga kiruvchi mamlakatlar terma jamoalarining asosiy futbol turniri. Ikki yilda bir marta oʻtkaziladi. 1991-yilgacha KONKAKAF Millatlar chempionati ().

## Tarixi
1961-yilda KONKAKAF tashkil etilishidan oldin  Markaziy Amerika va Karib havzasi futbol konfederatsiyasi (Confederación Centroamericana y del Caribe de Fútbol (CCCF)) va Shimoliy Amerika Futbol Konfederatsiyasi (*North American Football Confederation (NAFC)*) birlashishi natijasida konfederatsiyalarning har biri terma jamoalar uchun oʻz turnirini oʻtkazgan. CCCF 1941-yildan 1961-yilgacha 10 ta turnir oʻtkazgan. Unda Kosta-Rika yetti marta, Salvador, Panama va Gaiti bir martadan gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. NAFC esa ikkita turnir oʻtkazgan va Meksika ikkala turnirda ham gʻalaba qozongan. Turnirning eng yaxshi toʻpurari Xaver Ernandes boʻlib, u 10 uchrashuvda 11 ta gol urgan.

1963-yilda yangi kombinatsiyalangan turnir KONKAKAF Millatlar chempionati (Copa de Naciones de CONCACAF) deb nomlangan va birinchi qur’a tashlash marosimi Salvadorda boʻlib oʻtgan. Turnir har ikki yilda bir marta oʻtkazilgan. 1973-yilda turnirga jahon chempionatiga saralashning mintaqaviy saralash finali sifatida ham qaralgangan. Ushbu shaklda 1977-va 1981-yillarda yana ikkita turnir oʻtkazilgan. 1985-va 1989-yillarda final turniri umuman oʻtkazilmagan va shu sababli saralash turniri gʻolibi KONKAKAF chempioni deb e’lon qilingan, ammo kubok berilmagan.

1991-yilda chempionati KONKAKAF Oltin kubogi nomi ostida qayta tiklanadi. Oʻshandan beri u yetti marta Meksika, olti marta AQSh va bir marta Kanada tomonidan qoʻlga kiritilgan.

## '''Turnir formati'''
Turnirda 12 ta jamoa ishtirok etadi. Shimoliy Amerikaning uchta vakili (Kanada, Meksika, AQSH) saralashsiz oʻtadi. Markaziy Amerika kubogida (Copa Centroamericana) Markaziy Amerikaning besh vakili aniqlanadi. Karib dengizi kubogida (*Caribbean Nations Cup*) Karib dengizidan toʻrtta vakil qatnashadi. Jamoalar toʻrtta jamoadan iborat uchta guruhga boʻlinadi. Har bir guruhdan ikkitadan eng yaxshi jamoalar va uchinchi oʻrinni egallagan eng yaxshi ikki jamoa pley-off bosqichiga yoʻl oladi.

## Sovrindorlar

Taklif etilgan jamoalar kursiv bilan yozilgan.*1* Meksika 1986-yilgi jahon chempionati tashkilotchisi sifatida saralash turnirida ishtirok etmadi. Yakuniy guruhda 3 ta jamoa ishtirok etdi.*2* Kosta-Rika - Yamayka uchrashuvi qoʻshimcha boʻlimlardan soʻng 1:1 hisobida yakunlangan. 3-oʻrin ikkala jamoaga ham topshirilgan.*3* 3-oʻrin uchun oʻyin oʻtkazilmagan.
**<sup>4</sup>** Gvadelupa (Fransiyaning xorijdagi departamenti) KONKAKAFning toʻliq a’zosi. Shu sababli u ushbu turnir FIFA shafeligida oʻtkazilmagani uchun turnirda qatnashish huquqiga ega.

## '''Terma jamoalar yutuqlari'''

## Manbalar

## Havolalar

* Turnirning rasmiy veb-sayti  Архивная копия  -da arxivlangan ) )
* RSSSF veb-saytidagi Oltin kubok statistikasi  Архивная копия  -da arxivlangan )
Kurashtepa (Dingchaktepa)

**Kurashtepa (Dingchaktepa) ** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VI—XII asrlar. Navoiy viloyatining Karmana tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Yoshlik shaharchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
Iqtisodiyotning birlamchi sektori

Iqtisodiyotning **birlamchi sektoriga** xomashyo qazib olish va ishlab chiqarish bilan shugʻullanadigan har qanday sanoat, masalan, dehqonchilik, daraxt kesish, baliqchilik, oʻrmon va togʻ -kon sanoati kiradi.

Birlamchi sektor rivojlangan mamlakatlarga qaraganda rivojlanayotgan mamlakatlarda iqtisodiyotning katta qismini tashkil qiladi. Masalan, 2018-yilda qishloq, oʻrmon xoʻjaligi va baliqchilik Afrikaning Sahroi Kabirdan janubi-gʻarbiy qismida YaIMning 15 % dan ortigʻini, Shimoliy Amerikada esa YaIMning 1 % dan kamrogʻini tashkil qiladi.

Rivojlangan mamlakatlarda birlamchi sektor texnologik jihatdan rivojlangan boʻlib, masalan, kambagʻal mamlakatlardagi past texnologiyali usullar bilan solishtirganda qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash imkonini beradi. Rivojlangan iqtisodiyotga ega davlatlar asosiy ishlab chiqarish vositalariga qoʻshimcha kapital (investitsiya) kiritadi: masalan, AQShda makkajoʻxori kamari, makkaxoʻjori kombaynlari makkajoʻxori teradi, purkagichlar koʻp miqdorda insektitsidlar,gerbitsidlar va fungitsidlarni purkaydi, bu esa kapital-intensiv texnikalardan kamroq foydalanib, yuqori hosil olish imkonini beradi. Ushbu texnologik yutuqlar va investitsiyalar birlamchi sektorga kamroq ishchi kuchini ishlatish imkonini beradi, shuning uchun rivojlangan mamlakatlar oʻzlarining ishchi kuchining kichikroq foizini asosiy faoliyatga jalb qiladilar, aksincha, oʻrta va uchinchi tarmoqlarda yuqori foizga ega.

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish

* *Duayt X. Perkins: Siyosiy fanlar akademiyasi materiallari, jild. 31, № 1, Xitoyning rivojlanish tajribasi (mart, 1973-yil)*
* *Kameron: Umumiy iqtisodiy va ijtimoiy tarix*
* *Historia Económica y Social General, Mariya Ines Barbero, Rubén L. Berenblum, Fernando R. Garcia Molina, Xorxe Saborido*

## Havolalar

* Media related to Primary sector of the economy at Wikimedia Commons
* Economy101.net: ''The Nature of Wealth''
Hiyobon tepa

**Hiyobon tepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti va arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VII—XII asrlar. Toshkent shaharning Olmazor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Farobiy koʻchasi, Chigʻatoy Qabristoni. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Germaniya ayollar milliy futbol terma jamoasi

Germaniya terma jamoasi ayollar futbolida Germaniyani himoya qiladi.
Jamoa Germaniya futbol assotsiatsiyasi (DFB), Germaniya futbolini boshqaruvchi organi tomonidan maydonga tushadi va Yevropa futbol assotsiatsiyalari ittifoqi (UEFA) aʼzosi sifatida raqobatlashadi. Germaniya birinchi xalqaro oʻyinida 1982 yil 10 noyabrda Shveytsariyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida 5:1 hisobida gʻalaba qozondi. Terma jamoa tashkil etilganidan buyon jami 235 nafar futbolchi maydonga tushgan.

Germaniya koʻplab oʻrtoqlik va raqobatbardosh musobaqalarda qatnashgan va oʻyinda boshlangʻich oʻn birlik aʼzosi sifatida yoki oʻrinbosar sifatida oʻynagan barcha futbolchilar quyida keltirilgan. Har bir oʻyinchining tafsilotlari uning jamoadagi oʻyin holati, barcha xalqaro oʻyinlarda ishlagan oʻyinlari va urilgan gollar soni, birinchi va oxirgi oʻyinlar tafsilotlarini oʻz ichiga oladi. Roʻyxatdagi oʻyinchilar alifbo tartibida ularning eng keng tarqalgan ismlaridan foydalangan holda tartiblangan. 2022-yil 24-iyun kuni Shveytsariyaga qarshi o‘tkazilgan o‘yingacha bo‘lgan barcha statistikalar to‘g‘ri.

## Pozitsiyasi

## Oʻyinchilar

## Yana qarang

* Sharqiy Germaniya ayollar xalqaro futbolchilar roʻyxati
* Germaniya terma jamoasi futbolchilari roʻyxati
* Sharqiy Germaniya terma jamoasi futbolchilari roʻyxati
* Saarland xalqaro futbolchilar roʻyxati

## Izohlar
 

## Manbalar
Camila Mendes

**Camila Carraro Mendes** (1994-yil 29-iyunda tugʻilgan) - amerikalik aktrisa va qoʻshiqchi. U The CW kanalining " *[[Riverdale|Riverdeyl]]* " (2017-yildan hozirgi kungacha) serialida Veronika Lodj rolini oʻynagan va buning uchun 2017-yilda „Teen Choice“ mukofotini qoʻlga kiritgan). U *"Yangi romantik*„ (2018) romantik komediyasida, Netflix filmi *[[Raqs zavqi|“Raqs zavqi"]]* (2019) va *[[Dangerous Lies]]* (2020) filmlarida suratga tushgan. Tanqidchilar tomonidan eʼtirof etilgan "Palm Springs " ilmiy-fantastik komediyasida (2020) Morgan Kruiz rolini ijro etgan.

## Yoshligi
Mendes 1994-yil 29-iyunda Virjiniya shtatining Charlottesville shahrida tugʻilgan. Uning otasi Viktor Mendes biznesmen, onasi Jizel Karraro esa styuardessa. Uning Viviane Mendes ismli opasi bor. Tugʻilganidan koʻp oʻtmay, uning oilasi Atlantaga, keyin Virjiniyaga, keyin esa Florida shtatining Orlando shahriga koʻchib oʻtdi. Otasining ishi va keyinchalik ota-onasining ajrashishi tufayli u 16 marta yashash joyini oʻzgartirgan. Mendes Florida shtatidagi Plantation shahridagi Amerika maktabida Tasviriy sanʼat dasturini 2012-yilda tamomlagan. 2016-yil may oyida Mendes Nyu-York universiteti Tisch sanʼat yoʻnalishini tamomlagan.

## Faoliyati
Mendesning birinchi aktyorlik ishi IKEA uchun reklama roligi edi. 2016-yilda Mendes The CW telekanalining „ *[[Riverdale|Riverdeyl]]* „ oʻsmirlar dramasi serialida Veronika Lodj rolini oʻynadi. U 2017-yil dekabr oyida *“Ayollar salomatligi“* va 2018-yil fevral oyida „ *Cosmopolitan* „ jurnalining muqovasi uchun suratga tushgan.

Mendes 2018-yil mart oyida SXSW festivalida premyerasi boʻlgan *“Yangi romantik“* filmida Morgan rolini oʻynagan. Xuddi shu oyda Mendes Laura Marano va Mett Uolsh bilan birga " *[[Raqs zavqi|The Perfect Date]]* " romantik komediyasining aktyorlar tarkibiga qoʻshildi. Film Netflix’da 2019-yil 12-aprelda chiqdi.

## Shaxsiy hayoti
Mendes oʻzini Lotin Amerikasi fuqarosi deb biladi. U portugal tilida gapira oladi.

2018-yilda Mendes Meggi Rojersning „Give a Little“ qoʻshigʻiga klipida suratga tushdi.

Mendes 2013-yildan fotograf va rejissor Ian Wallace bilan uchrasha boshlagan lekin ular 2017-yilda ajralishdi. Mendes 2018-yil oktabr oyida *Riverdeyl serialidagi* hamkasbi Charlz Melton bilan uchrasha boshlagan.

## Filmografiyasi

### Film

### Televideniye

## Manbalar
Persia White

**Persia Jessica White** (1972-yil 25-oktabrda tugʻilgan) — Bagama orollarida tugʻilgan amerikalik aktrisa, qoʻshiqchi va musiqachi. Persia " *Breaker High* " teleserialidagi Denis Uilyams va UPN / CW sitcomidagi " *Grilfriends* " serialidagi Lin Searsi roli bilan tanilgan. White *XEO3* guruhining aʼzosi va 2009-yilda oʻzining „Mekka“ albomini chiqargan. U *„[[The Vampire Diaries|The Vampire Diaries]]“* (2012—2017) serialidagi Abby Bennet Uilson rolini ijro etgan.

## Yoshligi
White Bagama orollarining Nassau shahrida tugʻilgan. Uning bolalik yillari Bagama orollarida oʻtdi. Whitening otasi u uch yoshida bo‘lganida avtohalokatda falaj boʻlib qolganidan keyin oila yaxshi tibbiy yordam olish uchun Mayamiga koʻchib oʻtgan. Whitening onasi ikki yildan soʻng bolalari bilan Janubiy Floridaga koʻchib oʻtdi, ammo Whitening otasi bilan yashamadi. Keyinchalik White Mayamidagi Coconut Grove bolalar teatriga qoʻshildi. Oʻsmirlik chogʻida u raqs, aktyorlik, qoʻshiq aytish va rasm chizishga qiziqgan. Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, White Ford agentligi bilan shartnoma tuzdi va oʻzining Screen Actors Guild kartasini oldi. Keyin u aktyorlik faoliyatini davom ettirish uchun Los-Anjelesga koʻchib oʻtdi.

## Faoliyati
White turli xil filmlarda, jumladan, „ *Qizil harflar“* (Piter Koyotning bilan) va " *Qon qoʻgʻirchoqlari* " diniy dahshatli filmida rol oʻynagan. U Ron Perlman va *Kirsti* Alley bilan "Qum odam *operatsiyasi* " filmlarida suratga tushgan.

Aktyorlikdan tashqari, White *Earthlings* hujjatli filmini ham ishlab chiqdi. 2011-yil iyul oyida White " *Disfunctional Friends* " filmidagi ishi uchun Amerika qora tanlilar filmi festivalida „Eng yaxshi aktyor roli“ mukofotini qoʻlga kiritdi. U, shuningdek, *[[The Vampire Diaries]]* serialida Bonnining onasi rolini oʻynagan.

2019-yilda u ABC komediya serialida *Black-ish* epizodida oʻzining Grilfriendsdagu hamkasblari Tracee Ellis Ross, Jill Mari Jones va Golden Brooks bilan birga suratga tushdi.

## Shaxsiy hayoti
White vegetarian, inson va hayvonlar huquqlari himoyachisi. U PETA tomonidan 2005-yilning eng yaxshi gumanitar xodimi sifatida taqdirlangan.

Whitening Makka Morgan Uayt ismli qizi bor.

2008-yil 29-fevralda White oʻzining besh yillik sevgilisi qoʻshiqchi Saul Williams bilan unashtirildi va 2008-yilda unga turmushga chiqdi. 2009-yil 17-yanvarda Persia oʻzining Myspace blogi orqali Williams bilan endi birga emasligini eʼlon qildi.

Uch yillik munosabatlardan soʻng, White 2014-yil 5-iyul kuni Yamaykaning Ocho Rios shahrida *Vampire Diaries serialidagi hamkasbi* Jozef Morganga turmushga chiqdi.

## Filmografiyasi

## Manbalar
Sabr-ato qabristonidagi tarixiy manzilgoh arxeologik qoldiqlari

**Sabr-ato qabristonidagi tarixiy manzilgoh arxeologik qoldiqlari** – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VIII—XIII asrlar. Samarqand viloyatining Samarqand shaharda joylashgan. Obyekt manzili: Samarqand shahar atrofida „M. S. Baraka“ MFY, „Chashma“ MFY Andijon va Dinamo koʻchasilari. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Qoʻtirbuloq

**Qoʻtirbuloq** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti hisoblangan  arxeologik yodgorlik.  Poleolit davridan beri mavjud. Andijon viloyatining Buloqboshi tumanida Shirmonbuloq shaharchasi, “Shirmonbuloq” MFY da joylashgan. Davlat mulki hisoblanadi. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida  Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Sarmishsoy qoyatosh rasmlari

**Sarmishsoy qoyatosh rasmlari** – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil. avv. V—II ming yilliklar. Navoiy viloyatining Navbahor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Sarmishsoy darasi, „Uch tut“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyat tarixi va madaniy merosi davlat muzeyi operativ boshqaruv huquqi asosida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Nomsiztepa-XIX

**Nomsiztepa-XIX  ** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi.  Obyekt davri: Mil. avv. IV-I asrlar. Samarqand viloyatining  Kattaqoʻrgʻon shahrida joylashgan. Obyekt manzili: “Moybuloq” MFY.  Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros  boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi  Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy  merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat  muhofazasiga olingan.
    == Manbalar ==
Qala devorlari

**Qala devorlari** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IX—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz shahrida joylashgan. Obyekt manzili: Shahar kichik halqa yoʻli boʻylab. T. Baxodir, Nekuz, Sheroziy, Ipak yoʻli koʻchasilari. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati “Shahrisabz” davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Oʻrtaqoʻrgʻontepa

**Oʻrtaqoʻrgʻontepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III—VIII asrlar. Navoiy viloyatining Karmana tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Yangi ariq” MFY, Yangi ariq qishloq aholi punkti. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Ichan qalʼa devori

**Ichan qalʼa devori** (yoki *Ichon-qal’a devori*) — Oʻzbekiston Resbublikasi Xorazm viloyatining Xiva shahrida bugungi kungacha saqlanib qolgan oʻrta asr istehkomlarining nodir namunalaridan biri, arxeologiya yodgorligi. Devor istehkomi XIII—asrlarga oid boʻlib, u bugungi kunda „Ichan qal’a“ mahallasida joylashgan.

Ichan qalʼa devori Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda „Ichan qalʼa“ davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulki hisoblanadi.

Ichan qalʼa devorining uzunligi 2200 metr boʻlib, toʻrt tomonga qarata qurilgan darvozalari bor. Qalʼa ichkarisining umumiy maydoni 26 gektarni (650x400m) tashkil etadi.
## Tarixi
Ichan qal’a devorlari miloddan avvalgi V—asrlarda qurilgan, ular Dishan qal’a devori sathidan balandroq joylashgan boʻlib, bu tabiiy relyefi (afsonaga koʻra, shahar qumli tepalikda qurilgan) sabablidir. Shahar devorlari pishiq gʻishtdan (40x40x10 sm) qurilgan boʻlib, asrlar davomida bir necha marta qayta tiklangan. Ichan qal’aning devorlari balandligi 8—10 metr, kengligi 6—8 metr, uzunligi esa 2250 metrni tashkil etadi. Har 30 metrda Ichan qal’a devorlaridan tashqariga chiqish mumkin boʻlgan dumaloq mudofaa minoralari joylashgan. Devor va minoralarning tepasida qamal paytida dushman hujumlarini qaytarish uchun tor hamda qirrali panjaralar oʻrnatilgan. Mudofaa istehkomlari tizimida suv bilan toʻldirilgan ariqlar boʻlgan; hozir ham buni janubiy qismida saqlanib qolgan tarixiy izlardan koʻrish mumkin, shimol va gʻariy qismida esa qadimiy zovurlarning oʻrinlari mavjud.

Shaharni oʻrab turgan ikkalar qalʼa devorlari xom loy hamda baʼzi joylari xom gʻishtdan barpo etilgan. Balandligi 8—10 metrni tashkil etib, uning ustida soqchilar, shahar himoyachilari, shuningdek, jangovor aravalar yura olishi uchun maxsus yoʻlak va oʻq otishga moʻljallangan shinaklar mavjud edi. Bundan tashqari har bir qal’a devorining va darvozalarning oʻz tarixi, rivoyat va afsonalari ham boʻlgan. Darvozaning ichkarisi qismidada soqchilar dam olishi uchun moʻljallangan maxsus xonalar boʻlgan. Koʻhna shahar darvozalari oldida va ichkarisida savdo rastalari va chorsular joylashgan. Darvozalar kechalari yopib qoʻyilib, aholi uchun ertalab yana ochilgan.

Qadim zamonlarda qal’a devorining ichkari va tashqari tomonida qabrlar boʻlib, u yerlar qabristonga aylantirilgan edi. Bu qabrlarning qal’a devorida qoʻyilishiga asosiy sabab, ularning otashparastlik davridan qolganligida edi. Otashparastlar odatlariga koʻra oʻz yaqinlarining suyagini uyidan uzoqlashtirmagan. Suyaklarni maxsus ostadonlarga joylashgan va uni uy devorining ichki qismiga qoʻyishgan. Janub tomonda joylashgan Tosh darvozaning gʻarbiy qismidan boshlab, shimolda joylashgan Bogʻcha darvozasigacha qal’a devorining tashqi qismigacha qabrlar boʻlgan. Ichkari qismida esa faqat janubiy tomondagina qabrlar joylashgan boʻlib, ularning aksariyati bugungi kungacha saqlanib qolmagan. Oz qismi taʼmirlanib, tarixiy obida sifatida saqlanib kelinmoqda.

## Manbalar
Katta Qirkqiz qal’a

**Katta Qirkqiz qal’a** – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. IV-III asrlar, Mil. III-IV, VI—VIII asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Ellikqal’a tumani, Buxan Merey shirkat xoʻjaligida joylashgan. Obyekt manzili: „Qizil qum“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan. Qal’a Ayoz qal’a yodgorligidan sharqiy tomonda joylashgan. Hududda qishloq xoʻjaligi mulki yoki uy-joy xarobalari saqlanib qolgan. Devor tashqarisidagi dalalarda esa keng maydonda sochilib yotgan sopol parchalari topilgan boʻlib, bu yerda bir vaqtlar shahar atrofidagi katta majmua boʻlganligidan dalolat beradi. Afrigʻiylar sulolasi hukmronligi davrida qal’a va uning atrofidagi hududlar kulolchilik ishlab chiqarish markazi boʻlgan.

Katta Qirkqiz qal’a yodgorligi qoʻshdevor bilan oʻralgan. Devorlariga nayzasimon shinaklar oʻrnatilgan, ikki qavatli otish yoʻlagiga ega (yoʻlakning eni 2,8—3 m). Yodgorlikning hududi 250 m x 215 metrni tashkil etadi. Tashqi devorining qalinligi 2,8—3 metrgacha, ichki devori esa — 1,6 metrgacha yetadi. Shahriston kvadrat shaklda xom gʻishtdan (40-43x40-43x10-12) bunyod etilgan. Shahriston devori 3,35 m balandlikdagi uch paxsa poydevor ustiga koʻtarilgan.

Ayrim joyida paxsalar orasiga qamish toʻshalgani koʻzga tashlanadi. Devor boʻylab ikki qavatli, bir-biridan 25—26 m masofada joylashgan burjlar saqlanib qolgan. Burjlar toʻgʻri burchak shaklida. Burjlarning kengligi 8—9 metr boʻlib, devordan tashqari tomonga boʻrtib chiqqan. Ichki xonalarning tarhi toʻgʻri burchak shaklida. Shahriston devorining tashqarisida oʻq otish shinaklaridan tashqari, devor sathidan 3,80— 4 metr yuqorida yorugʻlik tushib turishi uchun kvadrat koʻrinishdagi darchalar qoldirilgan. Darchalarning bir-biridan uzoqlik masofasi 4,5—4,75 metrni tashkil etadi. Devorlarning tashqi qismida, 5,50 m balandlikda har yarim metr uzoqlikda toʻsin ham joylashgan. Qal’aga kirish joyi shimoli-sharqiy devorning oʻrtasida joylashgan.

Tashqi devor tomondan shaxmat tartibida ikki qatorli, nayzasimon shinaklar ochilgan.

Katta Qirkqiz qal’a yodgorligini arxeolog olimlar Sergey Tolstov va Yelena Nerazik oʻrgangan. 1938-yilda arxeologik qazishmalar paytida topilgan. Tadqiqotchilarning fikricha, qal’a qadimgi Xorazmning shimoli-sharqiy chegaralarini himoya qilish maqsadida qurilgan. Y.Nerazikning soʻzlariga koʻra, qalʼaning janubi-sharqida eramizning 7-8-asrlariga oid maydoni 12x13 metr boʻlgan temirni qayta ishlash sexi qoldiqlari topilgan. 1984-yilda Katta Qirkqiz qal’a yonidagi tekislikdan mis tangalar bilan toʻla sopol koʻza topilgan.
Namlik va shoʻrlanish taʼsirida tangalar korroziyaga uchragan. Ularning ichida faqat bitta tanga oʻz koʻrinishini saqlab qolgan. Tozalash jarayonida tanganing old tomonida Xorazm hukmdorining barelyefi topilgan.

## Manbalar
Xitoy quyoni

**Xitoy quyoni** () — tovushqonlar turkumiga mansub sutemizuvchilar.

## Taksonomiya
Xitoy quyoni birinchi marta 1832-yilda Jon Edvard Grey tomonidan tasvirlangan. Koreys quyoni (Lepus coreanus) bir vaqtlar xitoy quyonlarining kenja turi hisoblangan, ammo mtDNKning molekulyar tadqiqotlari koreys quyoni aslida alohida ekanligini koʻrsatdi.

## Tavsif
Tana uzunligi 35-45 sm, dumi uzunligi 4,0 dan 5,7 sm gacha, vazni 1025 dan 1940 grammgacha, orqa oyoqlari 8,1-11,1 sm uzunlikda, quloqlari 6,0-8,2 sm uzunlikda. Moʻynasi qisqa, qattiq, rangi koʻp soyalardan iborat, rangi jigarrang-kashtandan qizil-jigarranggacha va juda katta farq qiladi. Tananing pastki qismi ochroq. Quloqlarning uchlarida qora uchburchak bor.

## Tarqalish
Ushbu turlar Xitoyda (Anxoy, Futszyan, Guandun, Guansi-Chjuan, Guychjou, Xunan, Szyansu, Szyansi, Chjetszyan), Tayvan, Vyetnamda tarqalgan. Dengiz sathidan 4000-5000 m gacha balandlikda uchraydi. Oʻtloqlar va butalar mozaikasi boʻlgan tepaliklarda yashaydi.

## Hayot tarzi
Ular asosan tungi, lekin ba'zan kunduzi faol boʻladi. Boshqa hayvonlarning qazidan teshiklaridan foydalanib, ular oʻzi uchun chuqur qazimaydi. Ratsionda bargli oʻsimliklar, yashil kurtaklar va novdalar mavjud.

Naslchilik mavsumi apreldan avgustgacha davom etadi, oʻrtacha tugʻilishi uchta bolani tashkil qiladi.

## Biologiya
Xitoy quyoni juda kam oʻrganilgan, ammo boshqa quyon turlari singari, ular ham oʻtlar va boshqa yashil oʻsimlik materiallari, kurtaklari, novdalari va qobigʻidan oziqlanadi. U asosan tungi boʻlib, ikki xil najas, nam va quruq granulalar hosil qiladi. Oziq-ovqatidan maksimal ozuqaviy qiymatni olish uchun u nam granulalarni darhol yeydi. U yer ostida chuqurlikda yashamaydi, balki uzun oʻsimliklar orasida uyasiga ega. Taxminan uchta erta tugʻilgan quyonchalar bu yerda tugʻiladi va onasi kuniga bir marta bir necha daqiqa emizishlariga imkon berish uchun keladi. Ona suti ayniqsa oqsil va yogʻga boy va laktatsiya davri taxminan uch hafta davom etadi. Turli yirtqich hayvonlar xitoylik quyonni ovlaydi va u yirtqichlardan qochish uchun oʻzining tez yugurish tezligiga tayanadi.

## Holat
IUCN Xitoy quyonlarini Qizil roʻyxatiga, ya'ni xavf ostida boʻlgan turlar roʻyxatiga kiritadi, chunki u keng assortimentga ega. Biroq, Vetnamda u aholi zich joylashgan hududda uchraydi va ovlanish xavfi ostida. Xitoyda ularning soni haligacha noma'lum.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Smith, A.T. & Johnston, C.H. 2008. Lepus sinensis Архивная копия от 2 июня 2018 на Wayback Machine
* Chinese Hare. In: Andrew T. Smith, Yan Xie: A Guide to the Mammals of China. Princeton University Press, 2008; S. 290.
Pantyusha haykali

**Mushuk Pantyusha** haykali - Kievdagi Fors mushuki Pantyushaga bogʻishlangan haykal, 1998-yilda Zolotovorotskiy maydonida, mushuk yashagan Pantagruel restorani qarshisida oʻrnatilgan.

## Tarixi
1990-yillarning oʻrtalarida Kievlik restavrator va Oltin darvoza yaqinida joylashgan Pantagruel restorani direktori Margarita Sichkar restoranda mushuk boʻlish gʻoyasiga ega edi, bu esa muassasaning oʻziga xos xususiyati boʻlishi kerak edi. Shunday qilib, restoranda kulrang fors mushuki Pantyusha paydo boʻldi, u muassasaga tashrif buyuruvchilar va shahar aholisi orasida juda mashhur boʻldi. Mushuk restoranda sodir boʻlgan yongʻin paytida nobud boʻlgan. Shundan soʻng, doimiy tashrif buyuruvchilar restoranni taʼmirlash va tiklash uchun pul oʻtkaza boshladilar, xuddi shu pul evaziga mushuk uchun haykal oʻrnatishga qaror qilindi.

Dastlab, Mushuk oldida kichik bronza qush turgan edi, ammo u vandallar tomonidan doimiy ravishda ogʻirlangani sababi mushuk yolgʻiz qoldi.

Yodgorlikning oʻziga xosligi tufayli u koʻpincha Edinburg iti Bobbining dunyoga mashhur yodgorligi bilan taqqoslanadi, u xoʻjayinining oʻlimidan soʻng uning qabrida umrining oxirigacha yashaganligi bilan mashhur boʻlgan.

## Afsona
Mushuk Pantyusha uning atrofida koʻplab shahar afsonalarini mavjud. Bir kishi u haqida qutqaruvchi mushuk sifatida gapiradi. Goʻyo yongʻin boshlangan tunda restoranda odamlar bor edi va mushuk ularni voqea haqida ogohlantirdi, lekin uning oʻzi omon qolmadi. Ikkinchi afsonada aytilishicha, Pantyusha tadbirkorning sevimli mushugi boʻlgani va mushuk vafot etganida, u shaharning qoq markazida unga haykal oʻrnatgan.

Uchinchi hikoyada aytilishlari boʻyicha, aslida Pantyusha mushukiga oʻrnatilgan yodgorlik Mixail Bulgakovning „Usta va Margarita" romanidagi mashhur mushuk Begemot nomiga oʻrnatilgan yodgorlikdir.

## Manbalar

## Havolalar

* Kievda arxitektura ob'ektlarini qurish / ochish sanalari    Архивная копия
* [www.interesniy.kiev.ua/old/architecture/monuments/nov_pam/9734 Qiziqarli Kiev: Oltin darvoza yaqinidagi mushuk]
* Bizning Kievimiz: istaklarning bajarilishi: Kievdagi sehrli joylar
* Mening Kievim: Mushuk Panteleimon  2007  Архивная копия
Sherlyn Chopra

**Sherlyn Chopra** — (, 1983/1984-yilda tugʻilgan) hind filmlarida rollar ijro etgan hind aktrisasi va modeli. 2012-yil iyul oyida Chopra *Playboy* jurnali uchun suratga tushgan birinchi hind ayoliga aylandi. Rasmlar ikki yildan soʻng eʼlon qilindi. Keyin u *MTV Splitsvilla* shousining oltinchi mavsumini oʻtkazish uchun tanlangan. 2013-yil dekabr oyida u „Bad Girl“ nomli musiqasida chiqardi. U 2009-yilda *Bigg Boss* realiti-shousida ishtirok etgan.

## Yoshligi
Chopra Hindistonning Haydarobod shahrida tugʻilgan. Uning otasi nasroniy, onasi esa musulmon. Otasi shifokor. U Sekunderabaddagi Stenli qizlar oʻrta maktabi va Sent-Enn ayollar kollejida oʻqigan. 1999-yilda u „Miss Andhra“ tojini oldi.

## Karyera

Chopraning ilk aktyorlik faoliyati bir nechta Bollivud filmlaridagi rollardan iborat edi. U *Time Pass*, *Red Swastik* va *Game* kabi filmlarda rollar ijro etgan. U *Aravindning* filmida telugu tilida debyut qildi. Chopra, shuningdek, *Bigg Boss* tanlovida ishtirok etgan va shouning 27-kuni haydalgan. 2013-yildan boshlab u Rupesh Paul rejissorligidagi *Kamasutra 3D* filmida bosh qahramon sifatida suratga tushdi va 66-Kann xalqaro kinofestivali uchun chiqarilgan treylerda ham suratga tushdi.
Aktrisa Sherlyn Chopra „Kamasutra 3D“ filmi uning filmi emasligini va qisqa metrajli film bilan rejissor boʻlganini ham aytdi. Sherlin Hindiston mobil filmlari festivalida ishtirok etdi, u yerda undan „Kamasutra 3D“ filmi haqida soʻrashganda, u shunday dedi:

Sherlin bu film uchun suratlari 2012-yilda tarqaldi, 2014-yilda suratga olingan filmning rasmiy treyleri ham uni baʼzi dahshatli sahnalarda koʻringan.

## Kelishmovchiliklari
Film 2014-yil boshida Sherlin rejissor Rupesh Polga qarshi ish qoʻzgʻatgan, Pol esa unga qarshi tuhmat ishini qoʻzgʻatgani yangilik paydo boʻldi. Biroq, ular oʻzaro kelishmovchiliklarni keyinroq hal qilishdi. Filmning suratga olish ishlari tugallangani aniq emas. Kelgusi loyihalari haqida u shunday dedi:

## Filmografiyasi

## Diskografiyasi

## Manbalar
Jumard qassob tepaligi

**Jumard qassob tepaligi** – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: II—XIV asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Xoʻjayli tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Sarishungil“ OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Milodiy II-XIV asrlarga tegishli Jumard qassob yodgorligi haqida ham afsona mavjud. Unga koʻra bu yerda qachonlardir Jumard ismli boy inson yashagan. U qassob boʻlib, hosil barakasiz boʻlgan yil atrofdagilarga bepul barra goʻsht ulashgan. Shu bilan birga, tabarruk Jumard chorvadorlar homiysi ham boʻlgan. Chorva unumi tushib ketsa, tepalikka jonivorlarni haydab kelib, uning atrofida yetti martta aylantirishgan. Olimlar Jumard ismini qadimiy eroniy afsonaviy qahramon Gavmard („buqa“ni tasvirlovchi „gav“ – buqa, „mard“ – inson) bilan bogʻlashadi. Gavmard, zardushtiylik kosmogoniyasining ilk odami boʻlib, Ayryanem Vedjo (Xorazm)da Daytiy (Amudaryo) qirgʻogʻida yashagan. Qadimiy tepalikning joylanishi keng toʻsiqning markazida, ossuar topilmalar II-III asrlarga tegishli boʻlib, ularda muqaddas zardushtiylik kitoblaridagi koʻrsatmalarni koʻrish mumkin.
## Manbalar
Koreya quyoni

**Koreya quyoni** () — tovusqonlar turkumidan  jinsining bir turi. Koreya quyoni oʻz oraliqlaridagi turli xil yashash joylarida, uzoq togʻli oʻrmonlardan tortib ekin maydonlarigacha yashaydi.

## Taksonomiya
Koreya quyoni birinchi marta 1892-yilda Tomas tomonidan tasvirlangan. Lepus turkumidagi quyonlarning yana besh turi Sharqiy Osiyoda uchraydi: Xitoy quyoni (L. sinensis), togʻ quyoni (L. timidus), manchuriya quyoni (L. mandshuricus).), yapon quyoni (L. brachyurus) va jigarrang quyon (L. capensis). 1974-yilda koreya quyoni L. brachyurus kenja turi, 1978-yilda esa L. sinensis kenja turi hisoblangan, ammo 2010-yilda chop etilgan mtDNK tadqiqoti koreya quyoni haqiqiy tur (L. coreanus) ekanligini koʻrsatdi.

## Tarqalish
Diapazon: Xitoy (Girin viloyati), Koreya Xalq Demokratik Respublikasi va Koreya Respublikasi. U turli xil yashash joylarini egallaydi, tekislikdan togʻlarga koʻtariladi, u yerda asosan butazorlarni afzal koʻradi. Janubiy Koreyadagi Jirisan milliy bogʻida oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, uning koʻpligi yashash joyidagi buta qoplamining zichligiga mutanosib ravishda oshgan.

## Xulq-atvor
Barcha quyonlar singari, ular ham asosan oʻt va oʻsimliklarini yeydi.

## Morfologik xususiyatlar

Voyaga yetgan koreya quyonining vazni 2,1–2,6&nbsp;kg, tana uzunligi 45–54 sm, dumi taxminan 5 sm, quloqlari uzunligi 7,6–8,3 sm. Moʻynali qora chiziqli och jigarrangdan qizgʻishdan jigarranggacha, qorin och rangda.

## Holat
IUCN oʻzining Xavotir ostidagi turlarning Qizil roʻyxatida koreya quyonlarini "eng kam tashvishga soladigan turlar" roʻyxatiga kiritadi. Buning sababi shundaki, populyatsiya tendentsiyasi noma'lum boʻlsa-da, bu quyon hech qanday aniq tahdidlarsiz oddiy turga oʻxshaydi. Bu Janubiy Kyonsang provinsiyasining togʻ etaklarida arpa ekinlariga zarar yetkazishi, Janubiy Koreyaning Janubiy Jeolla provinsiyasida esa poʻstlogʻi va shaftoli daraxtlarini nobud qilishi xabar qilingan.
Janubiy Koreya Atrof-muhit vazirligi uni 2018-yilda yoʻqolib ketish xavfi ostidagi turlarga nomzod sifatida belgilagan.

## Manbalar

## Havolalar
* Smith, A.T. & Johnston, C.H. 2008. Lepus coreanus
* Korean Hare. In: Andrew T. Smith, Yan Xie: A Guide to the Mammals of China. Princeton University Press, 2008; S. 288.
Jampiq qal’a

**Jampiq qal’a ** – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. IV-III asrlar, mil. IV, IX—XI, XIII—XIV asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qoraoʻzak tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qoybaq“ OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari  milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Jampiq qal’adagi aholi punkti murakkab konfiguratsiya rejasiga ega. Sharqiy qismida paxsa devorlari toʻrtburchak shaklida boʻlgan qalʼa saqlanib qolgan. Paxsa devorlari yopiq yarim ustunlar bilan bezatilgan, ularning tepalari juft pogʻonali kamar bilan tugaydi.

Birinchi binolar IV asrda qurilgan. Biroq, bugungi kungacha saqlangan va koʻrish mumkin boʻlgan devorlar IX-X asrlarda barpo etilgan. Aholi punktidan topilgan tangalar XII-XIV asrlarda zarb etilgan. Arxeologik qazishmalar manzilgohning xronologiyasini aniqlashtirish imkonini berdi. Eng qadimgi sopol buyumlar miloddan avvalgi IV milodiy I asrlarga toʻgʻri keladi. Qazishmalar davomida ilgari Sharq va Gʻarbning turli davlatlaridan (Xitoy, Misr, Rossiya, Yevropa, Hindiston) olib kelingan koʻplab topilmalar topilgan. Qadimiy shaharda topilgan tangalar, ushbu hududda aholi oxirgi marta qachon istiqomat qilganligini (mil. XII-XIV asrlar) bildiradi.

Jampiq qal’a oʻrta asrlarda daryo port shahri boʻlib xizmat qilgan. Jampiq qal’ani Xorazm tarixi boʻyicha yirik tadqiqotchi XX asrning 30—50-yillarida Amudaryoning quyi oqimida oʻnlab noyob qadimiy manzilgohlarni kashf etgan Sergey Tolstov mintaqaning oʻrta asrlardagi eng goʻzal va ekzotik arxeologik yodgorligi deb hisoblagan.

Arxeologlarning fikriga koʻra, Jampiq qal’a yaqinidagi eng qadimiy kulolchilik qoldiqlari taxminan miloddan avvalgi IV asrga toʻgʻri kelishi mumkin, oʻshanda Xorazm Ahamoniylar hokimiyatidan xalos boʻlgan va Iskandar Zulqarnayn istilosidan qutulgan.

Qadimgi Kat yaqinidagi ulkan Ayaz qal’a va Tuproq qal’aga qaraganda, nisbatan kichik boʻlgan Jampiq qal’ada ham imoratlar paxsadan qurilgan.

Faqat devorlarning poydevori va kirish arklari taroshlanmagan, yirik toshlar bilan mustahkamlangan, ammo shunga qaramay, qurilish anʼanalari oʻzgargani uchun emas, balki atrofdagi togʻlarda yetarlicha tosh koʻp boʻlgani uchun undan foydalanilgan.

Hozirgi vaqtda Jampiq qal’a yodgorligi madaniy va sayyohlik sayohatlari uchun tarixiy va arxeologik joy hisoblanadi.
## Manbalar
Kulchimoq

**Kulchimoq** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IX—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Jilisuv“ QFY Eski Chilisuv qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Chigʻatoy (futbol klubi)

**Chigʻatoy** – Toshkent viloyati futbol klubi hisoblanadi.

## Tarixi
2018-yilda tashkil topgan. Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Pro-B ligasida 28 oʻyinda ishtirok etib 30 ochko bilan 6-oʻrinni olgan. 2019-yilgi Oʻzbekiston Kubogi saralash bahslarida Yashnobod klubiga 0-2 hisobida magʻlub boʻlgan. Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasining 12ta oʻyinida 16 ochko jamgʻarib, 4-oʻrinni olgan. Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Kubogi birinchi saralash bosqichida Neftgazmontaj klubiga penaltilar seriyasida magʻlub boʻlgan. Ikkinchi saralash bosqichida esa, Zomin va Gʻijduvon klublariga 1-3 hisobida magʻlub boʻlgan. Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Kubogi 1-saralash bosqichida Nurafshon klubidan magʻlubiyatga uchragan. 2023-yilgi Oʻzbekiston Birinchilik kubogi A guruhida 7 ochko jamgʻargan. Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasining 22ta oʻyinida 37 ochko jamgʻarib, 6-oʻrinni qayd etgan. Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Kubogi E guruhida ketma-ket magʻlubiyatga uchrab, ochko olmagan.

Toshkent Futbol Assotsiatsiyasi tomonidan tashkil etilgan futbol boʻyicha 2023-yilgi Mustaqillik kubogining finalida Bunyodkor-Farm jamoasini magʻlub etgan va ilk bor gʻoliblikni qoʻlga kiritgan.
## Joriy tarkibi

## Mashhur futbolchilari
* Edem Nemanov
* Asrorbek Kenjayev
* Bekzod Aripov
* Sherzod Esanov

## Manbalar

## Havolalar
* Teams.by
* Soccerway.com
* Transfermarkt.com
Muhammad Xudobanda

**Muhammad Xudobanda** (محمد خدابنده) (1531–1596) – 1578–1587-yillarda hukmronlik qilgan Safaviylar sulolasidan boʻlgan shoh. 
U shoh Tahmosb I ning oʻgʻli. Tugʻilgandan boshlab uning sogʻligʻi yomon boʻlib, koʻrish qobiliyati yaxshi boʻlmagan. Qizilboshlilarning Tekeli qabilasi tomonidan tarbiyalangan. 1571–1577-yillarda Fors viloyatida hokimlik qilgan. 1577-yilda haddan tashqari shafqatsizligi bilan hukmron doiralarda norozilik uygʻotgan oʻzidan oldingi Shoh Ismoil IIni 1576/77-yilda zaharlangan. Shunday soʻng Safaviylar imperiyasida hokimiyat tepasiga Muhammad Xudobanda kelgan. 

Muhammad Xudobanda hukmronligi davrida eshikagʻaboshi (saroy qoʻriqchisi) quyidagilar boʻlgan:
* Husaynquli Xon Shomli (1577–1581)
* Gur Xams Xon Ustojli (1581)
* Mahdiyquli Xon Shomli (1581)
* Piri Bek Shomli (1585)
* Rizoquli Bek (1587)

## Manbalar
Rossiyada Mavlud

**Rojdestvo** — rus provaslav cherkovida qabul qilingan bayram sanasiga koʻra tasdiqlangan , Iso Masihning tugʻilgan kuni xotirasi bilan bogʻliq nasroniy bayrami. Bayram Rossiyada Gregorian taqvimi boʻyicha 7-yanvar kuni nishonlanadi, Yulian taqvimiga koʻra 25-dekabrga toʻgʻri keladi.
## Tarixi

Rossiyada Rojdestvo bayrami XX asr oxirida knyaz Vladimir choʻqintirilganidan keyin rasmiy bayramga aylandi va 25-dekabrdan nishonlana boshlandi.
Rossiyada Rojdestvo kunidan boshlab Maslenitsa bayramigacha bir yil davomida mehnat va moliyaviy shartnomalar tuzish odat tusiga kirgan.
XVII asr oxiri — XVIII asr boshlarida Beshik teatri Polshadan Rossiyaga kirib boradi: Rojdestvoda, maxsus qutida, qoʻgʻirchoqlar yordamida gʻorda Iso Masihning tugʻilishi haqida sahnalar namoyish etiladi. Bu anʼana 1917-yil oktabr inqilobigacha davom etgan. XIX asrning oxiriga kelib, bezatilgan Rojdestvo daraxti shaharda ham, qishloqda ham Rojdestvoning ajralmas atributiga aylandi va XX asrning boshidan boshlab gʻarbiy Santa Klausning rus analogi tomonidan sovgʻalar tarqatilishi anʼana tusiga kirgan.
1929-yildan Sovet Rossiyasida Rojdestvoni nishonlash taqiqlangan. Ushbu taqiq bilan Rojdestvo daraxti ham bekor qilingan, bu „ruhoniy“lar odati sifatida eʼtirof etilgan. SSSR Xalq Komissarlari Kengashining 1929-yil 24-sentabrdagi „Uzluksiz ishlab chiqarish haftasiga oʻtayotgan korxona va muassasalarda ish vaqti va dam olish vaqti toʻgʻrisida“gi qaroriga binoan: "Yangi yil kuni va bayram kunlari, barcha diniy bayram kunlari (sobiq maxsus dam olish kunlari), umumiy dam olish kuni sifatida belgilanadi".
Rojdestvoni davlat darajasida rasmiy ravishda nishonlash anʼanasi 1991-yilda tiklangan: 1990-yilning dekabr oyida RSFSR Oliy Kengashi Rojdestvo bayramini ishlanmaydigan kun deb eʼlon qilish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Biroq, RSFSRning baʼzi respublikalarida, masalan, Tatar ASSRda bu farmon eʼtiborga olinmagan va oʻsha kuni davlat muassasalari ishlagan. Hozirgi vaqtda Rojdestvo Yangi yil arafasida (yoki bir kun oldin) boshlanadigan va Rojdestvoga qadar davom etadigan umumiy „Yangi yil bayramlari“ ning bir qismidir.
## Xalq bayramlarini oʻtkazish anʼanalari

Qishloqlarda keng tarqalgan Rojdestvo odatga koʻra, hovli qurish va keyin somon yoqishdan iborat boʻlgan. Shu bilan birga, barcha qarindoshlar somon toʻliq yonib ketguncha hurmat bilan jim turishgan. Afsonaga koʻra, „Oʻlgan ajdodlar bu daqiqalarda oʻzlarining avlodlari tomonidan yoqilgan olovda isinish uchun kelishadi va unumdorlikka oʻzining hissalarini qoʻshishadi“- deb ishonishgan.
Ilgari, rus dehqonlari orasida bir odat mavjud boʻlgan, unga koʻra agar Rojdestvo kunida uyga birinchi boʻlib ayol kishi kirsa, bu yomon alomat hisoblangan — bu uyda ayol yil boʻyi kasallikka chalinadi deb ishonishgan.
## Havolalar
* *E.* *L.* *Madlevskaya* " Rojdestvo  " // Rossiya etnografiya muzeyi
; 
## Manbalar