open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Husan Musaboyev

**Husan Musaboyev** (toʻliq ismi: *Husan Qosimovich Musaboyev;* 1954-yil 10-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR – 2025-yil 8-fevral, Toshkent, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik kino va teatr aktyori, prodyuser va rejissyor. „Televizion miniatyuralar teatri“ aktyori, Oʻzbekiston Kinoarboblari ijodiy uyushmasi aʼzosi.

## Tarjimayi holi
Husan Musaboyev 1954-yil 10-iyunda Toshkent shahrida tugʻilgan. 1976-yilda Toshkent teatr va rassomchilik sanʼati institutining „Kino va teatr aktyori“ mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1971—1972-yillarda Oʻzbekiston teleradiokompaniyasida rejissyor yordamchisi, 1976—1986-yillari Yosh gvardiya drama teatri aktyori, 1986—1998-yillarda Abdulla Qahhor nomidagi respublika satira teatri aktyori va truppa boshligʻi, 1998—2007-yillari Oʻzbekiston teleradiokompaniyasida „Televizion miniatyuralar teatri“ aktyori va rejissyor assistenti, „Oʻzbekiston“ telekanali rejissyori, 2007—2016-yillarda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti „Telekommunikatsiya“ kafedrasi oʻqituvchisi lavozimida faoliyat olib borgan.

## Vafoti
Husan Musaboyev 2025-yil 8-fevral kuni vafot etdi.

## Filmografiyasi

## Mukofotlari
2022-yil 29-avgustda Doʻstlik ordeni bilan taqdirlangan.
## Manbalar

## Havolalar
Harmel masjidi

**Harmel masjidi** (), shuningdek, Qunaytira masjidi () nomi bilan ham tanilgan. U Tunis poytaxtidagi Madina kvartalida Sabagine koʻchasida joylashgan.

## Tarixi
Masjid Hafsiylar davrida, 17-asrda Yusuf Deyning vazirlaridan biri Ali Sabet tomonidan qurilgan.

## Galereya

Fayl:Plaque_commémorative_de_la_mosquée_Harmel_جامع_حرمل.jpg|alt=Commemorative plaque of the mosque|Masjidning esdalik lavhasi
Fayl:La_mosquée_Harmel_photo_1_جامع_حرمل.jpg|alt=Entrance of the mosque|Masjidga kirish qismi
Fayl:La_mosquée_Harmel_photo_2_جامع_حرمل.jpg|alt=Inscription in top of the mosque's main entrance|Masjidning asosiy kirish eshigi tepasidagi yozuv

## Manbalar
Hasan Posho masjidi

**Hasan Posho masjidi** (, *Masjid Hassan al-Basha*), **Posho masjidi** yoki **Buyuk masjid** deb ham ataladi, Jazoirning Vahron shahrida joylashgan masjiddir. U 1796-yilda Jazoir poshosi Baba Hasan farmoyishi bilan ispanlarning haydab chiqarilishi sharafiga bunyod etilgan. 1830-yilda Fransiya Jazoirni bosib olishi davrida, fransuz askarlari Jazoirga bostirib kirish chogʻida masjidni oʻzlarining yashash maskani sifatida egallab olishgan. Fransiya bosqinidan 5 yil oʻtib, 1835-yilda bino masjid sifatida faoliyat boshlagan va oʻttiz yil oʻtib taʼmirlangan. 1952-yilda masjid tarixiy obidalar roʻyxatiga kiritilgan. 2010-yildan beri ushbu tarixiy yodgorlik jamoatchilik tashrifi uchun yopilgan.

## Galereya

Fayl:Mosquée_du_pacha_fontaine_des_ablutions.JPG|alt=Ablutions fountain in Oranʼs Basha mosque.|Vahrondagi Basha masjididagi tahorat favvorasi.
Fayl:Oran_Mosquée_du_Pacha.jpg|alt=A view of the minaret and the dome.|Minora va gumbazning koʻrinishi.
Fayl:Mosquée_du_pacha_1920.JPG|alt=The Pasha Mosque in 1920|Posho masjidi 1920-yil
Fayl:Minaret_mosqué_du_pacha.jpg|alt=Close-up of the minaret|Minoraning yaqindan koʻrinishi
Fayl:Mosque_Hassan_Pacha_Oran_1790_(11).jpg|alt=Front entrance of Hassan Pasha Mosque.|Hasan Posho masjidining old qismi.
Fayl:137_L'INTERIEUR_DE_LA_MOSQUEE_DU_PACHA.jpg|alt=Interior of Hassan Pasha Mosque.|Hasan Posho masjidining ichkari qismi.


## Yana qarang

* Masjidlar roʻyxati
* Afrikadagi masjidlar roʻyxati
* Jazoirdagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Al-Xreibat

**Al-Xreibat** (, shuningdek **Xaribat** yoki **Xuraybat**) Suriyaning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan qishloq va shahar atrofi hududi. Hudud maʼmuriy jihatdan Tartus muhofazasiga qarashli boʻlib, Tartus shahrining janubi-sharqida joylashgan. Janubda Beit Kammun, janubi-sharqda Dibbash, sharqda Tayshur, shimolda esa ash-Shayx Saad joylashgan.

## Aholisi
Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda al-Xreibat aholisi  kishini tashkil qilgan. Qishloqda asosan maronit nasroniylari istiqomat qiladi. Shuningdek, kamchilik alaviylar ham mavjud. Al-Xreibat, Bimalkah va Duvayr Taha (as-Savda shahrining bir qismi) hududlari Tartusning nasroniy urban hududlarini tashkil etadi. Aholi soni barqaror tezlikda oʻsib borayotgan boʻlsa-da, bu oʻsish atrofdagi alaviy va sunniylar qishloqlariga nisbatan ancha past darajada kuzatilmoqda. Bu holat tugʻilish darajasining pastligi hamda Damashq va Halab singari shaharlarga, shuningdek Livan, Fransiya, Amerika Qoʻshma Shtatlari va Kanada kabi mamlakatlarga koʻchib ketishning yuqori darajasi bilan bogʻliq.

Usmoniylar imperiyasi va Fransiya mandati davrida al-Xreibat va Bimalkah shaharchalari nasroniy aholisi qirgʻoq mintaqasidagi kam sonli xalqlardan biri edi. Ular, aksariyat boshqa jamoalardan farqli oʻlaroq, zaytun bogʻlariga egalik qilishgan. Boshqa jamoalarning yerlari esa odatda yirik qirgʻoqboʻyi shaharlaridan boʻlgan yer egalariga tegishli edi.

Hududdagi eng yirik oila Lahoud oilasi boʻlib, oila katolik Maronit guruhiga mansub va mahalliy cherkovni barpo etishga katta hissa qoʻshgan. Ushbu oila xaytun moyi va qahva biznesi bilan ham shugʻullanishgan. Oila hozirda AQShda oʻz biznesini yuritmoqda.

## Manbalar
Nasrulloh masjidi

**Nasrulloh masjidi** () – Turkiyaning Kastamonu shahridagi XVI asrda qurilgan Usmoniylar masjidi.

Masjid Kastamonu shahrining Kastamonu hokimligi va Gök daryosining gʻarbiy qismida joylashgan.

Bino Usmoniylar imperiyasi qozisi Nasrulloh tomonidan 1506-yilda sulton Boyazid II davrida qurilgan. 1746, 1845 va 1945-yillarda restavratsiya qilingan.

Masjid har biri  oʻlchamdagi olti kvadrat ustun ustida joylashgan toʻqqiz gumbazga ega. Hashamatli shodirvon () masjidning shimolida, hovlida joylashgan. Minoralari – ikkita.

## Manbalar
Solih al-Karzakoniy

Shayx **Solih Al-Karzakoniy** () – XVII asrda yashagan bahraynlik teolog. Safaviylar davlati tomonidan Sheroz qozisi etib tayinlangan. Al Karzakoniy oʻzining doʻsti va hamrohi shayx Jaʼfar bin Kamoliddin (vafoti 1677-yil) bilan birga Bahraynni tark etgan. Chunki ular ogʻir kunlarni boshdan kechirdilar va oʻsha paytdagi koʻplab bahraynlik ulamolar singari Janubiy Hindistondagi shialar noiblik qiladigan Golconda sultonligidagi Haydarobodga ketishgan. Ular oʻzaro kelishib, qay biri chet elda homiylik tufayli birinchi boyib ketsa, ikkinchisiga yordam berishga vaʼda berishgan.

Keyinchalik Al-Karzakoniy Sherozga sud qozisi etib tayinlanganda, Safaviylar shohi tomonidan sharaf kiyimi kiydirilgan. Al-Karzakoniy, Yusuf Al-Bahroniy kabi boshqa mashhur Bahrayn olimlari singari, shia tafakkuridagi Axboriy anʼanasining izdoshi edi va dastlab bu lavozimni rad etishga moyil boʻlgan.
## Manbalar
Al-Faxura

**Al-Faxura** () Suriyaning Latakiya muhofazasidagi Latakiya okrugining al-Faxura nohiyasida joylashgan qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Al-Faxura aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Ziyorat Sharif

**Ziyorat Sharif** () — Hindistonning Pradesh shtati Kakrala shahrida joylashgan masjid. Ichida madrasa ham mavjud. Bino Shah Saqlain Miyan tomonidan loyihalashtirilgan va qurilgan. Binoda, shuningdek, Shoh Dargohi Miyonning Xatoli sharifi joylashgan. Mamlakat boʻylab odamlar Xatoli sharifni ziyorat qilishga kelishadi.
## Manbalar
Ash-Shibliy masjidi

**Ash-Shibliy masjidi** (), Tunis poytaxtidagi Madina kvartalida joylashgan masjididir.

## Joylashuvi
Masjid Bax Hamba koʻchasi va Tresor koʻchasi oʻrtasidagi chorrahada, Souk al-Blat hududida joylashgan.

## Tuzilishi
Masjid 10-asrda qurilgan. U uchta eshikli katta fasadga ega. Masjidga minora XIV asrda qoʻshilgan.
## Manbalar
Imom al-Havoriy masjidi

**Imom al-Havoriy masjidi** (/مسجد بك محمد عثمان) – Jazoirning Vahron shahrida joylashgan tarixiy masjid. Masjid, shuningdek, Jazoir Deyligi deyi Bobo Muhammad ibn Usmon sharafiga **Bey Muhammad Usmon al-Kabir masjidi** (مسجد بك محمد عثمان الكبير/Mosquée Bey Mohamed Othman El-Kébir) nomi bilan ham ataladi.
## Manbalar
Dabbash

**Dabbash** (, shuningdek *Dibbash*) Suriya shimoli-sharqidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibiga kiradi. Al-Faxura nohiyasidagi Qardahadan  shimolda joylashgan. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Dabbash aholisi  kishini tashkil qilgan. Qishloq aholisi asosan alaviylar boʻlib, kamchilik xristian jamoasi ham istiqomat qiladi. 

## Geografiyasi
Dabbash dengiz sathidan 600 metr (2000 fut) balandlikda joylashgan bo‘lib, qishloq uylari Jabal Arba’in tog‘ining yonbagʻirlari boʻylab sochilib ketgan. Qishloq yerlari bir necha avlod davomida terrasa qilib kelingan. Qishloqning suv ta’minoti bir nechta buloqlardan taʼminlanadi. Ushbu buloqlar gilos, yongʻoq va bodom bogʻlarining suv taʼminoti uchun yordam beradi. Dabbashning asosiy ekini tamaki hisoblanadi.

## Tarixi
Qishloq aholisi 1960-yilda 595 kishini tashkil etgan boʻlsa, 1994-yilga kelib 444 kishigacha kamaygan. Bu pasayish asosan aholi Latakiyadagi tamaki zavodida ishlash uchun va Damashqqa harbiy xizmat oʻtash uchun koʻchib ketgani hamda tugʻilish darajasining pastligi bilan izohlanadi. Xususan, nasroniy jamoasi 1935-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholining 38 foizini (274 nafar aholidan 101 nafari) tashkil etgan boʻlsa, 1994-yilga kelib bu koʻrsatkich 7,5 foizgacha pasaydi. 1960—1970-yillar oraligʻida eng keskin pasayish yuz bergan. Shundan soʻng turmush sharoitlarining yaxshilanishi, hududda yangi ish oʻrinlarining paydo boʻlishi va jamoat transportining takomillashuvi tufayli aholi soni barqarorlashgan. 1970-yillarda tamaki zavodi ochilgan. 1972-yilda esa Latakiyagacha boʻlgan yoʻl asfaltlangan. Dabbashda boshlangʻich va oʻrta maktab mavjud. Qishloq atrofidagi beshta kichik qoʻrgʻonni ham qamrab olgan munitsipalitet markazidir.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Al-Hentatiy masjidi

**Al-Hentatiy masjidi** () Tunisning poytaxtidagi Madina kvartali gʻarbida, Souk al-Leffada joylashgan kichik masjiddir.

## Joylashuvi
Masjid Souk al-Leffadagi 88-uyda joylashgan.

## Tarixi
Masjid Hafsiylar davrida qurilgan boʻlib, oʻsha paytda Tunisda Ibodiy taʼlimoti keng tarqalgan edi. Bugungi kunda esa Ibodiy izdoshlari asosan Jerba orolida istiqomat qilishadi.

## Etimologiyasi
Ibn Xaldunning taʼkidlashicha, Hentati nomi Ifriqiyaning birinchi amiri va Hafsiylar sulolasining asoschisi boʻlgan Abu Hafs Umar ibn Yahyo al-Hintatiy (arabcha: أبو حفص عمر بن يحيى الهنتاتي) boshchiligidagi Hintata qabilasidan kelib chiqqan.
## Manbalar
Jamia Masjid Thal

**Jamia Masjid Thal** – Pokistonning Kumrat vodiysida joylashgan masjid.

Bu masjidning oʻziga xosligi shundaki, u butunlay yogʻochdan yasalgan. Undagi ustunlar va toʻsinlar juda katta, ularni maxsus yogʻoch ustalari yordamisiz oʻrnatish deyarli imkonsiz.

Bu masjid 1865-yilda qurilgan. 1930-yilda masjidda yongʻin sodir boʻlgan va qisman zarar koʻrgan. Keyin mahalliy aholi uni yogʻoch bilan taʼmirlab, qayta qurishgan. 1998-yilda masjidning ikkinchi qavatida taʼmirlash ishlari boshlanib, taxminan 9 yil ichida qurilish nihoyasiga yetgan.
## Manbalar
Mahmutbey masjidi

**Mahmutbey masjidi** () – Turkiyaning Kastamonu viloyati Kasaba qishlogʻidagi tarixiy masjid.

Kasaba bir paytlar Kastamonu viloyatidagi muhim aholi punkti boʻlgan. Bugungi kunda esa Kastamonudan taxminan  uzqolikda joylashgan qishloq hisoblanadi. XIV asrga oid masjid viloyatning muhim madaniy binolaridan biridir.

## Masjid
Masjid 1366-yilda Candaroğulları vakili Mahmutbey tomonidan qurdirilgan. Oʻzining qurilish texnikasi boʻyicha noyob binolardan hisoblanadi, chunki masjidning mehrobidan tashqari hech bir qismida sementdan foydalanilmagan. Masjid tomini qurishda ham hech qanday metall elementlar ishlatilmagan. Bundan tashqari masjid *Çivisiz camii* deb ham atalib, „*tirnoqsiz masjid*“ degan maʼnoni anglatadi. Masjidning meʼmoriy rejasi toʻrtburchak shaklda boʻlib, Onadoʻlidagi birinchi yogʻoch ustunli va yogʻoch tomli masjidlardan biridir. Binoning tashqi qismi ishlov berilgan yoyiq toshdan qurilgan, shiftini toʻrtta ustun koʻtarib turadi. Masjidning ichki qismidagi barcha yogʻoch yuzalar oʻsimliklarga oʻxshash naqshlar bilan bezatilgan va rangli boʻyoqlar bilan boʻyalgan. Eng durdona meʼmorchilik namunalaridan biri boʻlmish masjid portali hozirgi kunda Kastamonu etnografiya muzeyida saqlanmoqda. Asl portalning oʻrniga uning nusxasi oʻrnatilgan.

## Jahon merosi obyekti
2023-yilda masjid Afyon, Anqara, Beyshehir va Sivrihisardagi oʻrta asrlarga oid yogʻochdan gipostyle uslubida bunyod etilgan boshqa koʻplab masjidlar bilan birga UNESCOning Jahon merosi obyektlari roʻyxatiga kiritilgan.

## Galereya

Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1642.jpg|alt=Mahmut Bey Mosque in its garden|Mahmutbey masjidi bogʻi
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1640.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque entrance|Masjidga kirish qismi
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1630.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque entrance door detail|Masjidning kirish eshigi detallari
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1621.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque entrance door detail|Masjidning kirish eshigi detallari
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_013.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque entrance door detail|Masjidning kirish eshigi detallari
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1407.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque view towards entrance|Masjidning kirish tomoni
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1597.jpg|alt=Mahmut Bey Mosque Interior|Masjidning ichki qismi
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1359.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque Interior with balconies|Masjidning ichki qismidagi balkoni
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1344.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque Interior with balconies|Masjidning ichki qismidagi balkoni
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1362.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque Ceiling from te ground|Masjid shifti
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1485.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque Interior painting detail|Masjidning ichki qismidagi rasmlar
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1365.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque Interior painting detail|Masjidning ichki qismidagi rasmlar
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1446.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque Interior painting detail|Masjidning ichki qismidagi rasmlar
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1506.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque Interior painting detail|Masjidning ichki qismidagi rasmlar
Fayl:Mahmut_Bey_Mosque_1422.jpg|alt=Kasaba Mahmut Bey Mosque The minber|Minbar


## Manbalar
Jamiya Sakina Tulsugʻra masjidi

**Jamiya Sakina Tulsugʻra masjidi** (جامعہ مسجد سکینہ تلصغریٰ) — Pokistonning Panjob viloyati Muzaffargarh tumani Jatoi Tehsil shahridagi masjid.. Sakina Tulsugʻra masjidi AQShda faoliyat yuritadigan interventsion kardiolog Sayid Ismoil Ahmad Husayn Boxariy tomonidan asos solingan.

## Dizayni
Masjid turkiy arxitektura mutaxassisi tomonidan loyihalashtirilgan. Qurilishi 2006-yilning 31-yanvarida boshlangan va bir yarim yil davom etgan. Balandligi 55 metrdan boʻlgan ikkita minorali masjidning umumiy maydoni 52 kanal (Hindistondagi maydon oʻlchov birligi).
## Manbalar
Ali ibn Abu Tolib masjidi (Irbid)

**Ali bin Abi Tolib masjidi** — Iordaniyaning Irbid shahridagi masjid. Dastlab Usmoniylar davrida qurilgan. 1998-yilda ta'mirlangan va taxminan 600 kvadrat metr maydonga kengaytirilgan.
## Manbalar
Ali ibn Abu Tolib masjidi (maʼnolari)

**Ali ibn Abu Tolib masjidi** quyidagi maʼnolarni anglatishi mumkin.
* Ali ibn Abu Tolib masjidi (Tobruk) — Liviyaning Butnan tumani, Tobruk shahridagi masjid. 
* Ali ibn Abu Tolib masjidi (Irbid) — Iordaniyaning Irbid shahridagi masjid. 
* Ali ibn Abu Tolib masjidi (Toshkent) — Toshkent shahrining Yashnobod tumanidagi masjid.
Yashamoq

**Yashamoq** () – xitoylik yozuvchi Yu Hua qalamiga mansub roman.

Ushbu asar yozuvchining ikkinchi romani boʻlib, 1993-yilda nashr etilgan. Kitobda Xitoy madaniy inqilobidan avval katta meros va boylikka ega boʻlgan Fugui va uning oilasi misolida bir mamlakatning aholisi va ijtimoiy mavqei oʻzgarishi tasvirlangan. Boshdan kechirilgan ocharchiliklar, katta temir eritish kampaniyasi, yerning davlat mulkiga aylantirilishi, xususiy mulkchilikning bekor qilinishi, taomlarning oshxonalarda isteʼmol qilinishi kabi tub oʻzgarishlarga kichik qishloqda qanday munosabat bildirilgani haqida hikoya qilinadi.

1994-yilda ekranlashtiriladi. Postanovka Kann kinofestivalining bosh mukofotini qoʻlga kiritgan.
## Manbalar
Aziziye masjidi (Konya)

**Aziziye masjidi** () – Turkiyaning Konya shahridagi Usmoniylar masjidi. Ustunli balkonga ega boʻlgan minorasi bilan mashhur boʻlib, bunday uslub turk masjidlarida kamdan-kam uchraydigan meʼmoriy xususiyatlardan hisoblanadi.

## Joylashuvi
Masjid Konyaning Karatay tumanida joylashgan.

## Tarixi
Asl masjid 1671–1676-yillar oraligʻida Sulton Mehmet IV ning qizi Hatice Sultonning eri Damat Mustafo posho tomonidan qurdirilgan. Ammo 1867-yilda yongʻin natijasida vayron boʻlgach, 1874-yilda Sulton Abdulazizning onasi Pertevniyal Sulton tomonidan qayta foydalanishga topshirilgan (*Aziziye* ismi Abdulazizga ishora qiladi).

## Meʼmorchiligi
Masjid XIX asr oʻrtalarida Balyan meʼmorlari sulolasi davrida hukm surgan Usmoniylar meʼmorchiligining eklektik uslubida qurilgan boʻlib, ampir va neoklassik meʼmorchilik shakllarni anʼanaviy Usmoniylar masjidi dizayni bilan uygʻunlashtirgan. Minoralarining soni – ikkita. Har bir minorada *şerefe* (balkon) tomi ustunlar bilan mustahkamlangan va shu xususiyati bilan Turkiyadagi masjidlar orasida ajralib turadi. Boshqa masjidlardan farqli oʻlaroq, uning asosiy qavati baland qilib qurilgan boʻlib, u yerga chiqish uchun zinapoyalardan foydalaniladi. Bundan tashqari, masjid maydoni keng emas, hovlisi ham yoʻq. Xuddi shu sababdan ham shodirvonlar minoralarga yondosh qilib qurilgan. Namozxona toʻrtburchak shaklda, shifti katta gumbaz bilan qoplangan. Tashqi qismidagi uchta kichikroq gumbazlarni oltita marmar ustunlar koʻtarib turadi. Masjidning yana bir oʻziga xos jihati uning derazalari eshiklardan kengroqligidir.

Asosiy qurilish materiali – kesilgan tosh. Mehrob va minbar qurilishida zangori marmardan foydalanilgan.

## Galereya

Fayl:Aziziye_Mosque_entrance.jpg|alt=Entrance|Kirish qismi
Fayl:Azizye_Mosque_mihrap.jpg|Mehrob
Fayl:Aziziye.jpg|alt=Street scene|Masjid joylashgan koʻcha
Fayl:Konya_Aziziye_Mosque_2970.jpg|alt=Konya Aziziye Mosque Evening view|Masjidning tungi koʻrinishi
Fayl:Konya_Aziziye_Mosque_3012.jpg|alt=Konya Aziziye Mosque Exterior|Masjidning tashqi koʻrinishi
Fayl:Konya_Aziziye_Mosque_3821.jpg|alt=Konya Aziziye Mosque Son Cemaat yeri|Masjidning jamoat joyi
Fayl:Konya_Aziziye_Mosque_3824.jpg|alt=Konya Aziziye Mosque şerefe|Konya Aziziye masjididagi minora balkoni
Fayl:Konya_Aziziye_Mosque_3819.jpg|alt=Konya Aziziye Mosque Interior|Masjidning ichki qismi


## Manbalar

## Havolalar

* Tasvirlar uchun
Hacıveyiszade masjidi

**Hacıveyiszade masjidi** () – Turkiyaning Anadolu mintaqasidagi Konya shahri markazida joylashgan masjid. Konya shahridagi mashhur diniy olimlaridan biri boʻlgan Hacıveyiszade Mustafo Kurucu Hoja afandi xotirasiga barpo etilgan.

Masjid qurilishi 1986-yilda Turkiya diniy jamgʻarmasi (*Turkiya Diyanet Vakfi*) tomonidan boshlangan. Usmoniylar meʼmorchiligining klassik uslubiga oʻxshash qilib qurilgan. Masjidda har birida uchtadan balkonga ega ikkita minora mavjud, balandligi 78 metr boʻlib, mintaqadagi eng baland minoralar hisoblanadi. Masjid ostida doʻkonlar, dam olish xonalari va muftiylar uchun ajratilgan xona mavjud. Shu sababli bu joy majmua (*külliye*) hisoblanadi. Masjid 4500 kishiga, majmua esa 10000 kishiga moʻljallangan.

Hacıveyiszade masjidi va majmuasi 1996-yilda qurib bitkazilgan hamda foydalanishga topshirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Hacıveyiszade Mosque live camera , Konya Metropolitan munitsipaliteti
* Konya Hacıveyiszade masjididan koʻrinishi
Hafsa Sulton masjidi

**Sulton masjidi** (), shuningdek, **Hafsa Sulton masjidi** deb ham ataladi, XVI asrda Turkiyaning Manisa shahridagi qurilgan Usmoniylar masjidi.

## Masjid
Masjid va unga tutash diniy majmua (*külliye*) 1522-yilda Sulton Salim I ning rafiqasi va Sulton Sulaymonning onasi Hafsa Sulton tomonidan Manisada qurdirilgan. Majmua tarkibiga masjid, madrasa, hospis, boshlangʻich maktab, ikki qavatli hammom va kasalxona kiradi. Masjidning ustki qismi bitta markaziy gumbaz bilan qoplangan, minoralari ikkita.

## Manbalar

## Havolalar
* Hafsa Sulton majmuasi , Archnet
* Dick Osseman tomonidan olingan majmua fotosuratlari
Chernogoriya 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Chernogoriya]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 19 nafar sportchilar bilan 6 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Chernogoriya XOQ rasmiy sayti
Yaman milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)

**Yaman 20 yoshgacha boʻlgan futbol terma jamoasi** Yaman nomini 20 yoshgacha boʻlgan xalqaro futbol musobaqalarida himoya qiladi. Terma jamoa Myanmada boʻlib oʻtgan 2025-yilgi U-20 Osiyo kubogiga yoʻllanma olgan.

## Turnirlardagi natijalari

### FIFA U-20 Jahon chempionati

### AFC U-19 Osiyo chempionati

* 1975-yil Janubiy Yaman va 1978-yil Shimoliy Yaman sifatida

## Natijalar va oʻyin jadvali

## Futbolchilar

### Joriy tarkib
2014-yilgi U-19 Osiyo chempionati saralash bosqichida oʻynagan tarkib

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|-----

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|-----

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|-----

## Murabbiylar shtabi

## Sobiq tarkiblar
* 0AFC U-19 Osiyo chempionati 2008 tarkiblar
* AFC U-19 Osiyo chempionati 2010 tarkiblar

## Havolalar
Abdurahmon Janaqov

**Abdurahmon Mahmud Farah Janaqov** () – Somaliy rahbari, shuningdek, rais oʻrinbosari va Somaliya Islom sudlari ittifoqi (ICU) aʼzosi. Abdurahmon va boshqa rahbarlar harbiy yoʻqotishlardan keyin 2006-yil 27-dekabr kuni Mogadishoning taslim boʻlishi haqidagi hujjatga imzo chekishdi. Shunga qaramay, ular janubga harbiy qarshilik koʻrsatishni davom ettirdilar. Janaqov 2007-yil 8-yanvar kuni Ras Kamboni jangida AQSh havo hujumida oʻlganligi haqida yolgʻon xabar berilgan edi. Adurahmon Janaqov Murusade klanining aʼzosi hisoblanib, u keyinchalik u Somali hukumatida Adliya vaziri sifatida ham xizmat qilgan.

## Islom sudlari ittifoqi
Janaqov 2006-yilning yozida ICU ijrochi raisi oʻrinbosari sifatida faoliyat yurita boshladi. 2006-yil 27-dekabr kuni u Mogadisho shahrini evakuatsiya qilib, janubiga qochib ketayotganida: „Biz fuqarolarning xavfsizligi sababli Mogadishudan ketishga qaror qildik. Biz dushmanimiz va ularning doʻstlari bilan alohida joyda, fuqarolardan uzoqda boʻlishni xohlaymiz“ degan soʻzlarni aytadi.
## Manbalar

## Yana qarang

* 2007-yil yanvar oyida vafot etganlar
* Somalilar
* Somali arxitekturasi
* Somalida COVID-19 pandemiyasi
2025-yilgi AFC U-20 Osiyo Kubogi saralashi

2025-yilgi U-20 Osiyo kubogi saralashi 2025-yilgi U-20 Osiyo kubogining ishtirokchi jamoalarini aniqlash uchun oʻtkazilgan 20 yoshgacha boʻlgan erkaklar oʻrtasidagi xalqaro futbol musobaqasi edi.

## Qur’a
Musobaqada 47 ta AFCga aʼzo assotsiatsiyalardan 45 tasi ishtirok etdi. Xitoy (final turniri mezboni sifatida) ishtirok etmadi; shuningdek, Pokiston ham ishtirok etmadi.

Qur’a 2024-yil 13-iyun kuni boʻlib oʻtdi. Saralash guruhlarini oʻtkazgan oʻnta jamoa alohida savatchaga ajratildi, qolgan jamoalar oldingi turnir va saralash jarayonidagi koʻrsatkichlariga koʻra joylashtirildi (umumiy reyting qavs ichida koʻrsatilgan).

;Eslatmalar

* **Qalin** harflar bilan yozilgan jamoalar final turniriga yoʻllanma oldi.
* **(H)**: Saralash guruhi mezbonlari
* NR: Reytingga ega boʻlmagan jamoalar
* Kiritilmagan: 

## Futbolchilar maqomi
2005-yil 1-yanvarda yoki undan keyin tugʻilgan oʻyinchilar turnirda ishtirok etish huquqiga ega edilar.

## Rejalashtirish

## Guruhlar
Har bir guruhdagi jamoalar markazlashgan joyda, bir marta oʻzaro oʻynashdi.

### A guruhi
* Barcha oʻyinlar Vyetnamda oʻtkazildi.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+7.


----

----

----

----

### B guruhi
* Barcha oʻyinlar Xitoy Taypeyida oʻtkazildi.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+8.


----

----

----

----

### C guruhi
* Barcha oʻyinlar Kuvaytda oʻtkazildi.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+3.


----

----

----

----

### D guruhi
* Barcha oʻyinlar Saudiya Arabistonida oʻtkazildi.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+3.


----

----

----

----

### E guruhi
* Barcha oʻyinlar Tojikistonda oʻtkazildi.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+5.


----

----

----

----

### F guruhi
* Barcha oʻyinlar Indoneziyada oʻtkazildi.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+7.


----

----

### G guruhi
* Barcha oʻyinlar Laosda oʻtkazildi.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+7.


----

----

### H guruhi
* Barcha oʻyinlar Tailandda oʻtkazildi.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+7.


----

----

### I guruhi
* Barcha oʻyinlar Qirgʻizistonda oʻtkazildi.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+6.


----

----

### J guruhi
* All matches were held in Qatar.
* Quyidagi vaqtlar koʻrsatilgan: UTC+3.


----

----

## Ikkinchi_oʻrindagi_jamoalar_reytingi
Guruhlarda jamoalar soni turlicha boʻlganligi sababli, beshta jamoadan iborat guruhlarda beshinchi oʻrinni egallagan jamoalarga qarshi natijalar ushbu reyting uchun hisobga olinmagan.



## Saralangan jamoalari
**[[AFC U-20 Osiyo kubogi 2025|Final turniri]]ga** mezbon Xitoyni hisobga olgan holda jami 16 ta jamoa yoʻllanma oldi.

## Gol mualliflari

## Yana qarang
* AFC U-20 Osiyo kubogi 2025
* 2025-yilgi AFC U-27 Osiyo Kubogi saralashi

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sahifa
Rofiq Kamolov

**Muhammad Rofiq Kamolov** Qirgʻizistondagi mashhur imom boʻlib, Qirgʻiston maxsus harbiy kuchlari tomonidan 2006-yil 7-avgust kuni Oʻshda otib oʻldirilgan. U Qirgʻizistonning Oʻzbekiston bilan chegaradosh boʻlgan Qorasuv shahridagi eng yirik masjidning boshligʻi edi. Qirgʻiziston rasmiylari shaharda „Islom fundamentalizmi“ga qarshi tuzilgan operatsiya davomida 3 kishini oʻldirilganini tasdiqladilar, ammo Imom Kamolovning oʻlimini tasdiqlanmadi yoki ular buni inkor etdilar. Mas’ullar halok boʻlganlarni faoliyati taqiqlangan tashkilot Oʻzbekiston Islom harakati aʼzolari ekanligini aytishdi. Biroq, Imom Kamolov doimiy ravishda bu ayblovni qatʼiy ravishda rad etib kelgani, uning masjidiga tashrif buyurganlarning 70 foizidan koʻpi ushbu guruh aʼzolari ekanligini, ammo u diniy asoslarga koʻra ularga kirishni rad qila olmaganini aytdi.

## Mabalar


## Havolalar

* „Qirgʻiziston muftiining ekstremizmga oid ayblovlari rad etildi“
* Qizgʻiz shahri mashhur imomga motam tutmoqda" 11-Avgust BBCda
Sayyid otaliq

**Sayyid (Said) otaliq yuz** () — oʻzbek davlat va harbiy arbobi. Shoʻrolar inqilobiga qadar Sharqiy Buxoroning ijtimoiy hayoti va davlat boshqaruvida yetakchi oʻrin tutgan yuz oʻzbek qavmining ulugʻ kishilaridan boʻlgan. Buxoro amirligida hukmronlik qilgan Mangʻitlar oʻzbek sulolasi saroyiga yaqin shaxslardan boʻlgan.

U Amir Shohmurod (1741–1800) davrida valiahd shahzoda Haydarga otaliq maqomiga, Hisor viloyati hokimi lavozimiga tayinlangan. Sayyid otaliq koʻp yillar ushbu mansabda xizmat qilib, Hisor va Chagʻoniyon viloyatini Denovda turib boshqargan. Ishonchli kishilaridan va koʻpni koʻrgan tajribali lashkarboshilaridan biri boʻlgani tufayli oliy hukmdor unga oʻgʻli va qoʻshinini ishonib topshirgan, Sayyid otaliq bilan quda tutingan.

Denov shahrida hozirgacha saqlanib qolgan va XVI asrda Xo‘ja Alouddin Attorga atab bunyod etilgan, deb qaraladigan Said otaliq madrasasi Sayyid otaliq mablagʻlari evaziga XIX asr boshlarida bunyod etilgani aniqlangan.

## Manbalarda
Sayyid otaliq toʻgʻrisida manbalarda maʼlumotlar unchalik koʻp emas. U haqida oʻzbek olimi Abdusattor Jumanazarning „Vaxshuvor“ va „Qoratosh“ kitoblarida batafsilroq naql qilingan. Ularda yozilishicha, Sayyid otaliq nomi Muhammad Mir Olim an-Nasafiy al-Buxoriyning „Fathnomai sultoniy“ va Sadri Ziyoning „Silsilai salotini mangʻitiya“ asarlarida uchraydi. Olim bu asarlarning birinchisida *„Satrlar, qisqagina boʻlsada, uning hayotini ancha ochib beradigan xususiyatga ega edi“* — deb, ikkinchisida esa, Sayyid otaliq nomi Amir Haydar (1810—1825) davridagi *„amirlar va davlat aʼyonlari qatorida koʻrsatilgan“* — deb yozadi.

## Kelib chiqishi
Sayyid otaliq yuz oʻzbek qavmining ulugʻ kishilaridan boʻlgan. Marqa yuzlar shoʻrolar inqilobiga qadar Sharqiy Buxoroning ijtimoiy hayoti va davlat boshqaruvida yetakchi oʻrin tutgan qavmlardan biri boʻlgan.

## Siyosiy va harbiy ishlarda qoʻshgan hissasi
Sayyid otaliq, tarixda „Amiri Maʼsum“ („Begunoh amir“) nomi bilan mashhur boʻlgan Buxoro amirligi hukmdori Amir Shohmurodning (1741–1800) ishonchli kishilaridan va koʻpni koʻrgan tajribali lashkarboshilaridan biri boʻlgan. Oliy hukmdor Sayyid otaliqni toʻngʻich oʻgʻli va valiahd shahzoda Haydarga otaliq mansabiga tayinlagan; uning qizini shahzoda Haydarga olib berib otaliq bilan quda tutingan.

XVIII asr oxirlarida Sayyid otaliq Denov uchun boʻlib oʻtgan qattiq qonli toʻqnashuvda Hisor viloyatining isyonchi hokimi Ollohberdi tosga qarshi yuborilgan qoʻshinga amalda lashkarboshilik qilgan. Qoʻshinning rasmiy boshligʻi sifatida shahzoda Haydar tayinlangan. Qoʻzgʻolonchi butkul tor-mor etilib, boshi tanasidan judo etilganidan soʻng, Sayyid otaliq Ollohberdi tos oʻrniga Hisor viloyati hokimi etib tayinlangan. U koʻp yillar ushbu mansabda xizmat qilib, Hisor va Chagʻoniyon viloyatini Denovda turib boshqargan.

## Bunyodkorlik ishlaridagi hissasi
Denov shahrida hozirgacha saqlanib qolgan Said otaliq madrasasi XVI asrda Xo‘ja Alouddin Attorga atab bunyod etilgan, deb qaraladi. Oʻzbek olimi Abdusattor Jumanazarning tadqiqotlari natijasiga koʻra, ushbu ilm dargohini Amir Haydarning qaynotasi Sayyid otaliq XIX asr boshlarida qurdirgani aniqlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Muroqaba

**Muroqaba** ( – kuzatish; mushohada qilish; nazorat qilish, tekshirish) – oʻzi, oʻz ichki dunyosi haqida fikr yuritish, mushohada qilish. Tasavvufda esa, bu atama insonning oʻz qalbini poklash, Alloh taoloning doimiy nazorati ostida ekanligini his qilish va Unga yaqinlashish maqsadida ichki tafakkur va mushohadaga berilish holatini ifodalaydi. Bu usul tariqatlarda keng tarqalgan boʻlib, rivoyatlarga koʻra, Muhammad paygʻambar Jabroil bilan uchrashishidan oldin Hiro gʻorida boʻlgan paytlarida shu amaliyotni qoʻllagan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Xalmuratova

**Xalmuratova**

* Guljan Xalmuratova – qoraqalpoq muhandisi va jamoat arbobi
* Marjan Xalmuratova - Qoraqalpogʻiston xalq artisti, „Doʻstlik“ ordeni sovrindori
* Shirin Xalmuratova — qoraqalpoq xalq shoiri

## Yana qarang
* Xalmuratov
Xalmuratov

**Xalmuratov**

* Timur Xalmuratov – Oʻzbekistonda tugʻilgan qozogʻistonlik sobiq professional futbolchi, yarim himoyachi ampulasida oʻynagan
* Urazimbet Xalmuratov — sovet shifokori, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Nukus shahridagi respublika shifoxonasi shifokori, Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Sogʻliqni saqlash xalq komissari
* Xalmuratov Omonboy Utamuratovich – texnika fanlari boʻyicha falsafa doktori, PhD (2021), Dotsent (2023)

## Yana qarang
* Xalmuratova
Iftixor al-Hasan Kandhlaviy

**Iftixor al-Hasan ibn Rauf al-Hasan Kandhlaviy** (1922-yil 10-yanvar – 2009-yil 2-iyun) hindistonlik islom olimi va din targʻibotchisi (vaʼzxon). U 1946-yilda Kandhla shahridagi Idgoh masjidiga poydevor qurdirgan. Olim hayoti davomida qirqdan ziyod kitob yozib qoldirgan bolib, ilmiy merosi alohida eʼtirofga sazovordir.

## Adabiy asarlari
Kandhlaviyning yozib qoldirgan kitoblari quydagilarni oʻz ichiga oladi:

* *Aakhirat ki Yaad*
* *Aamal va Ramazan*
* *Aashor va Muharramul Haram*
* *Akser Zikrillah*
* *Dua Ki Ahmiat*
* *Qurʼon va Qurʼon*
* *Haq Taala ke Do Makhsos Inam*
* *Ilm Kaise Hasil Kiya Jata Hai*
* *Islom meni Amanatdari*
* *Islom aʼr Musalmano ke Gair ke Sath*
* *Isteghfar ki Haqiqat*
* *Namaz ki Ahmiyat*
* *Tafsir-e-Muawwazatin*
* *Tauon Azab-e-Elahi*
* *Ulama-e-Islom ka Muttfiqa Faisla*

## Vafoti
Kandhlaviy 2019-yil 2-iyun kuni, Ramazon oyining 27-kuni (hijriy 1440-yil), Kandhlada 97 yoshida hayotdan koʻz yumdi. Shahardagi barcha bozorlar islom daʼvatchisining oʻlimiga motam tutilgani uchun yopiq holatda edi. Yetkazilgan xabarlarga koʻra, dafn marosimiga Shamli va unga tutash boʻlgan tumanlardan millionlab odamlar kelib qoʻshildilar. Musulmonlar shuningdek, boshqa dinlarga eʼtiqod qiladigan kishilar ham bu marosimni chetlab oʻtmadilar. Mahalliy politsiya boshligʻi, hattoki siyosatchilar ham oʻz navbatida, dafn marosimiga qatnashdilar. Mahalliy maʼmuriyat tomonidan tirbandlikni va yigʻinlardagi katta olomonni boshqarish uchun maxsus tadbirlar amalga oshirildi.

## Manbalar
Saida Miller Xalifa

**Saida Miller Xalifa** yozuvchi va islomni qabul qilgan. Saida Buyuk Britaniyada tugʻilgan va unga Sonya Miller deb ism qoʻyilgan. Sonya Miller 1959-yilda islom dinini qabul qilgandan soʻng ismini Saida deb oʻzgartirgan. Bir yil oʻtgach Yusriy Xalifa ismli misrlik professor bilan uchrashgan va u bilan turmush qurgan. Ularning ikkalasi ham Qohiraga koʻchib oʻtganidan uch yil oʻtib, 1970-yilda Hajga borishgan. Ushbu safardan keyin Saida „Islomning beshinchi ustuni“ nomli sayohat haqidagi qisqacha hikoyasini nashr etgan.

Hozirda chop etilmagan „Islomning beshinchi ustuni“ hikoyasi Michael Wolfning „ Makkaga boradigan ming yoʻl“ kitobida qayta nashr etilgan.
## Manbalar
Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali

**2020-yilgi Oʻzbekiston kubogi finali** – Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Kubogining 28-marotaba oʻtkazilgan final uchrashuvidir. Paxtakor oʻz tarixida 13-marta kubok gʻolibi boʻlgan.

Finalda VAR tizimidan foydalanilgan. 20-dekabr kuni Toshkent viloyatining AGMK klubi va Toshkent shahrining Paxtakor klublari oʻrtasida boʻlib oʻtdi. Paxtakor futbol klubi oʻz tarixida 13-marta Oʻzbekiston Kubogi sohibiga aylandi.

## Tarkiblar
„**[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]**“: 35.Valijon Rahimov, 2.Akmal Shorahmedov, 3.Sardor Rahmonov, 5.Dilshod Joʻrayev (4.Mirjamol Qosimov, 74), 7.Elguja Grigalashvili (77.Arslonmurat Amanov, 62), 11.Murodjon Toshmatov (31.Saydullo Rahmatov, 46), 18.Bahrom Abdurahimov (30.Jasur Umarov, 74), 21.Mate Vatsadze (9.Zafar Polvonov, 62), 23.Jovan Đokić, 44.Boburbek Yoʻldashov, 94.Husniddin Gʻofurov.

*Zaxira*: 32.Suhrobjon Sultonov, 10.Shahzod Nurmatov, 20.Mirgʻiyos Sulaymonov, 88.Igor Zonjić.

„**[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]**“: 35.Sanjar Quvvatov, 3.Hojiakbar Alijonov, 4.Akramjon Komilov (29.Vladimir Kozak, 89), 5.Anzur Ismoilov, 9.Jaloliddin Masharipov, 10.Dragan Ćeran (99.Javohir Siddiqov, 83), 15.Yegor Krimets, 17.Dostonbek Hamdamov (18.Hojimat Erkinov, 72), 20.Odiljon Hamrobekov, 21.Abror Ismoilov (27.Sardor Sobirxoʻjayev, 72), 77.Eren Derdiyok

*Zaxira*: 25.Eldorbek Suyunov, 7.Sadriddin Abdullayev, 8.Asadbek Sobirjonov, 23.Sherzod Aʼzamov, 28.Diyor Xolmatov.
## Final

## Manbalar
Michel Talagrand

**Michel Pierre Talagrand** () (1952-yil 15-fevralda tugʻilgan) – fransiyalik matematik. 1985-yildab beri Ilmiy tadqiqotlar milliy markazida tadqiqotchi () oʻlaroq faoliyat yuritib keladi. Shuningdek, Jussieu–Paris Rive Gauche matematika institutining funksional analiz jamoasi aʼzosi. Bundan tashqari, 15 yildan oshiq vaqt mobaynida Ogayo shtati universitetida oʻqituvchilik qilgan.

Talagrand asosan ehtimollar nazariyasi, funksional analiz hamda matematik fizika sohalariga hissa qoʻshgan. Olim 2024-yil Abel mukofoti bilan taqdirlangan.  

## Manbalar
Jibril Gaini

**Jibril Gaini** (vaf. 1904) Gombe amirligi amiri Zayloniy (1882–1888) davrida yashagan mahdiylik targʻibotchisi. Gaini Gombe va Fika orasidagi Burmi hududida oʻrnashib olgan mahdiylar yetakchisi, mutaassibdir. Bu davrlarda inqilobiy mahdiylik toʻlqini gʻarbiy Sokoto amirligi va sharqiy Gombe amirligi boʻylab tarqaldi. Gaini Gombe va Sokoto xalifaligining birlashgan kuchlariga qarshi yillar davomida kurashishga muvaffaq boʻldi va nihoyat 1902-yilda Britaniya mustamlakachilari tomonidan magʻlubiyatga uchrab Lokojaga surgun qilingan va shu yerda 1904-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Uyezd

**Uyezd** – Moskva buyuk knyazligi, Rossiya Podsholigi, Rossiya imperiyasi, RSFSR va dastlabki Sovet Ittifoqi tarkibida mavjud boʻlgan maʼmuriy-hududiy birlik turi boʻlib, XIII asrdan boshlab qoʻllanilgan. Rossiya tarixining katta qismida uyezdlar ikkinchi darajali maʼmuriy birlik hisoblangan. Maʼnosi jihatidan emas, balki taxminiy mos kelishi boʻyicha, uyezd ingliz tilidagi „county“ yaʼni tuman tushunchasiga yaqin keladi.
## Umumiy tavsifi
Dastlab bir nechta volostlardan tashkil topgan uyezdlar eng muhim shaharlar atrofida shakllangan. Uyezdlarni knyaz tomonidan tayinlangan vakillar (*[[namestnik]]lar*) boshqargan, 17-asrdan boshlab esa ular voyevolar tomonidan boshqarilgan.

1708-yilda Pyotr I tomonidan maʼmuriy islohot oʻtkazilib, Rossiya guberniyalarga boʻlingan. Shu vaqtga kelib uyezdlar bekor qilingan, biroq 1727-yilda Yekaterina I tomonidan amalga oshirilgan maʼmuriy islohot natijasida qayta tiklangan.

1923–1929-yillardagi SSSR maʼmuriy islohoti natijasida uyezdlarning aksariyati tumanlarga aylantirildi. Ukraina SSRda esa uyezdlar 1925–1930-yillarda birlamchi maʼmuriy birlik sifatida faoliyat yuritgan qirqta okrugga aylantirildi.

## Boltiq guberniyalari
Boltiq guberniyalarida bu turdagi maʼmuriy boʻlinish „Kreis“ deb nomlangan.
## Manbalar
Qardaha okrugi

**Qardaha okrugi** () Suriya shimoli-gʻarbidagi Latakiya muhofazasi tarkibiga kiradigan okrug. Maʼmuriy markazi Qardaha shahri. 2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Nohiyalari
Qardaha okrugi tarkibida toʻrtta nohiya mavjud boʻlib, ular quyidagilar (aholi soni 2004-yil holatiga koʻra koʻrsatilgan):
* Qardaha nohiyasi (ناحية القرداحة): aholi soni  nafar.
* Harf al-Musaytira nohiyasi (ناحية حرف المسيترة): aholi soni  nafar.
* Al-Faxura nohiyasi (ناحية الفاخورة): aholi soni  nafar.
* Javbat Burgʻal nohiyasi (ناحية جوبة برغال): aholi soni  nafar.

## Manbalar
Al-Xotib ash-Shirbiniy

**Shamsiddin Muhammad ibn Ahmad ash-Shirbiniy al-Xotib,** shuningdek**, al-Xotib ash-Shirbīniy** ( nomi bilan ham tanilgan, Misrlik sunniy olim boʻlib, shofeʼiy fiqhi, huquq nazariyasi, qur’on tafsiri va arab tili kabi sohalarda faoliyat yuritgan. Donoligi va taqvodorligi bilan shuhrat qozongan. Taʼlimni al-Azharda Zakariyo al-Ansoriy, Shihob al-Din ar-Ramliy va boshqalarning qoʻl ostida nihoyasiga etkazib, oʻz navbatida ulardan fiqhiy maslahtlar berish va oʻqituvchilik qilish uchun ijoza olgan. Uning sakkiz jildli *"Mugʻni al-Muhtoj"*, "An-Navaviy *[[Minhaj al-Talibin|Minhaj at-Tolibin"]]* ning sharhi, yana bir mashhur uch jildli „ *Al-Iqnaʼ fi Halla Alfaz Abi Shujo“* tafsirlari eng yaxshi sharhlaridan biri hisoblanadi. Shofeʼiy fiqhidagi eng mashhur risolalar „*Matn Abi Shujo“* deb nomlangan.. 977-hijriy 1570-milodiy yili Qohirada vafot etgan.

## Manbalar
Jome masjidi (Shingani)

**Shingani** '''Jome masjidi''' (somalichada Jamacaha Shingani deb ataladi) Mogadisho va Afrikadagi eng qadimiy masjidlardan biri hisoblanadi. Tarixiy jihatdan, Jamacaha Shingani Shingani tarixiy kvartalidagi eng muhim inshootdir.

## Yana qarang

* Faxriddin masjidi
* Arbaa Rukun masjidi
* Adayga masjidi
## Manbalar
Muhammad ibn Yahyo al-Janziy

**Muhammad** **ibn Yahyo al-Janziy** (arabcha: محمد بن يحيى الجنزي) fors olimi boʻlib, Nishopurda tugʻilgan. Al-Janziy Gʻazzoliyning shogirdi boʻlgan va Nishopurda uning Shofiy qonuni taʼlimotini yoyish uchun mas’ul qilingan.

## Hayoti
Muhammad ibn Yahyo al-Janziy imom, muftiy va shofiy olimi boʻlgan. Xuddi al-Gʻazzoliy kabi u ham bahs-munozaralarda va raqiblarning ovozini oʻchirishda mahoratga ega boʻlgan.

Al-Janziy hayotligida taniqli olim boʻlib, Nizomiyyaga bosh muallim etib tayinlangan. Mashhur tarixchi Ibn as-Samʼoniy ham undan taʼlim olgan. Imom Faxriddin ar-Roziy al-Gʻazzoliy bilan Abu Nasr Ahmad ibn Zirr ibn Oqil al-Kamol al-Simnoniy (vafoti 575-yil) orqali bogʻlangan. Al-Simnoniy ham Yahyo al-Janziyning shogirdi boʻlgan.

## Asarlari
Xuddi an-Navaviy, Gʻazzoliyning „al-Vosit fil mazhab“iga „Ravdat at-Tolibin“ va ar-Rofiy „al-Fath al-aziz fi sharh al-Vojiz“ nomli tafsirga (uning ustozi Ibn as-Saloh tomonidan yozilgan) sharh yozganidek, Yahyo al-Jozihiy ham sharh yozgan.

U Gʻazzoliy haqida shunday degan:„U ikkinchi ash-Shofeʼiydir.“

## Shogirdlari
Yahyo al-Janziyning mashhur shogirdlari:

* Ibn as-Sam’oniy
* Abu Mansur Muhammad Ibn Muhammad at-Tusiy (vaf. 567-yil).
* Abu Fath Muhammad Ibn Mahmud at-Tusiy (vaf. 596-yil)
* Abu Nasr Ahmad ibn Zirr ibn Oqil al-Kamol as-Simnoniy
* Najmiddin al-Xabushoniy

## Vafoti
Yahyo al-Janziy hijriy 549-yilda (milodiy 1154-yil) Nishopurda vafot etgan.

## Yana qarang

* Ash’ariylar va moturidiylar roʻyxati
## Manbalar
Abu Halima

**Shakil Chapra asl ismi boʻlib koʻproq** kunyasi **Abu Halima** bilan mashhur boʻlgan, Britaniyalik musulmon boʻlgan. 2014-yilda pasportini Britaniya rasmiylari hodimlari mamlakatni tark etmasligi uchun olib qoʻyishgan. 2015-yilda hibsga olingan va garov evaziga ozodlikka chiqqan *London Evening Standard* nashrida keltirilishicha, u Anjem Choudaryning hamkori hisoblangan.

## Yoshligi
Abu Halima Londonda pokistonlik muhojirlar oilasida tugʻilgan va Janubiy Kilbernda oʻsgan. Avtobus haydovchisi boʻlib yarim kunlik ishda ishlagan. Uning ismi Abu Halima (أبو حليمة), Halimaning Otasi degan maʼnoni anglatadi. Halima – qizining ismi.

## Pasportining olib qoʻyilishi
2014-yil aprel oyida Abu Halimaning Londondagi uyiga politsiya bosqin uyushtirdi, politsiya xodimlari uning pasportini olib qoʻygan. Ichki ishlar vazirligidan kelganlar ishonishi uchun Abu Halimaning uyida terrorizm bilan bogʻliq faoliyat va Suriyaga borish niyatida ekanligini ifodalovchi xat qoldirishgan edi. Abu Halima bu daʼvoni rad etib: „Ular meni terrorizm bilan bogʻliq faoliyatga aloqador ekanligimga ishonishadi, bu haqiqat emas va Suriyaga jang qilish uchun borishni oʻylagan boʻlishim mumkin emas, bu mutlaqo notoʻgʻri“.

2015-yil yanvarida Abu Halima Britaniya xavfsizlik xizmatlari tomonidan va Markaziy razvedka boshqarmasi (CIA) buyrugʻi bilan Twitter akkauntlarini yopib qoʻyilgan 400 ga yaqin odamlardan biri boʻlgan.

### Hibsga olinishi
2015-yil aprel oyida Abu Halima Londonda Metropolitan politsiyasining terrorizmga qarshi kurash qoʻmondonligi xodimlari tomonidan „2006-yilgi terrorizm toʻgʻrisidagi qonunning 1-boʻlimiga zid ravishda terrorizmni ragʻbatlantirish“ gumoni bilan hibsga olingan. Keyinchalik Abu Halima oʻz qarashlarini targʻib qilish uchun ijtimoiy tarmoqlardan foydalanmaslik sharti bilan kafillik evaziga ozod qilingan. Abu Halima 2020-yil noyabr oyida „Tact 2“ boʻlimidagi terrorizmni tarqatgani uchun hibsga olingan. 2021-yil 2-iyulda Kingston Crown sudida sudya Lodder tomonidan ushbu jinoyatda aybdor deb topilgan. Uning hukmi ikki yarim yil qamoq jazosi boʻlgan. Abu Halimaning litsenziyasi muddati bir yilga uzaytirilganhttps://www.independent.co.uk/news/uk/crime/terror-attacker-shakil-chapra-jailed-video-b1877395.htmlhttps://www.maidenhead-advertiser.co.uk/news/slough/169399/slough-man-jailed-for-sharing-terrorist-video.html.

## Faolligi
Abu Halima oʻz qarashlarini YouTube va Facebook ijtimoiy tarmoqlari orqali tarqatishda faol boʻlgan. 2016-yilning yanvarida *The Sydney Morning Herald gazetasida* Abu Halima Avstraliyadagi moʻtadil musulmon arboblarini tanqid qilib, Sydney va Melbourneda qoʻllab-quvvatlash bazasini qurishga urinayotgani haqida xabar bergan edi.

## Tashqi havolalar

* Abu Halima – Nafrat emas umid .
* Padraig Reidi: Biz qaysi soʻz erkinligini himoya qilishimizni va qaysi birini himoya qilmasligimizni tanlay olmaymiz.

## Manbalar
Mujohidul Islom Qosmiy

**Mujohidul Islom Qosmiy** (1936-2002-yillar) Hindiston muftiysi, qozi va islom olimi, Islom fiqhi akademiyasining asoschisi. Qosmiy Butun Hindiston musulmonlari shaxsiy huquq kengashi prezidenti boʻlgangan.

## Hayoti

Qosmiy 1936-yilda Britaniya Hindistonidagi Jale Darbhanga shahrida tugʻilgan. U Uttar Pradesh, Damla, Mau shahridagi Madrasa, Mahmood al-Ulumda taʼlim olgan va keyinchalik Darul Uloom Deobandda oʻqishini davom ettirgan. Deobandda u Husayn Ahmad Madniy, Sayid Faxriddin Ahmad va Abdul Hofiz Balyaviylarning qoʻl ostida taʼlim olgan.

Qosmiy Munger Jamia Rahmaniya maktabida taʼlim bergan va 1989-yilda Islom Fiqhi akademiyasini tashkil etgan. Shuningdek, Xalqaro Islom Fiqhi akademiyasi, Jidda, Makkadagi Fiqh Akademiyasi va Aligarh musulmon universitetining sud aʼzosi boʻlgan. Qosmiy „Butun Hindiston musulmonlar shaxsiy qonun kengashi“ ning asoschisi boʻlib, 1999-yilda Abul Hasan Ali Nadviy vafot etganidan soʻng uning oʻrniga prezident etib tayinlandi. U barcha musulmon tashkilotlarini bir platformaga olib kelish uchun „Butun Hindiston musulmonlari shaxsiy huquq kengashi“ni yoʻlga qoʻydi. Ushbu kengash orqali Qosmiy musulmon yoshlari orasida ishonchni tiklashda muhim rol oʻynadi.

Mujohidul Islom Qosmiy 2002-yil 4-aprel kuni saraton kasalligi tashxisi bilan vafot etdi.

Qosmiy 40 dan ortiq kitoblar yozgan, shu jumladan:

* *Al-Vaqf*
* *Annizamul Qadai*
* *Hayvonlarni qurbonlik qilishda islom dini tushunchasi*
* Islom hukmi sohasidagi zamonaviy tibbiy masalalar.
## Manbalar
Jamiyatul Atiq masjidi

**Jamiyatul Atiq masjidi,** mahalliy aholi orasida Furah Bey masjidi nomi bilan ham tanilgan, Syerra-Leonening Fritaun shahridagi Furah Bey tumanida joylashgan katta masjiddir. Masjidda har kuni besh mahal namoz oʻqiladi. Shuningdek, u yerda islomiy taʼlim ham beriladi. Jamiyatul Atiq masjidining bosh imomi Shayx Alhoji Hasan Karim, uning oʻrinbosari esa Shayx Alhoji Nazir Kingdir.

Masjid Fritaundagi asosan konservativ musulmonlar yashaydigan Furah Bey jamoasiga xizmat koʻrsatuvchi bosh masjid hisoblanadi.

Oʻsha paytdagi ijtimoiy taʼminot, gender va bolalar ishlari vaziri, nasroniy boʻlgan Silvia Blyden 2017-yilgi Ramazon hayitini nishonlash uchun masjidda musulmonlar bilan birga namoz oʻqigan.

## Yana qarang

* Syerra-Leoneda Islom
## Manbalar
Bahamra

**Bahamra** (, shuningdek *Bhamra*) Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasining Qardaha okrugi tarkibiga kiradi. Qishloq Qardaha yaqinida va Latakiyadan  sharqda joylashgan. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Bahamra aholisi  kishini tashkil qilgan. Qishloqning asosiy aholisi alaviylardir. 

Britaniyalik anglikan missioner Samuel Lyde 1854—1859-yillar oraligʻida oʻzining Suriyadagi missiyasini Bahamra qishlogʻida tashkil etgan. Missioner qishloqdan mulk sotib olib, oʻz maktabini ochgan. U yerda bir qator boshqa binolar qurgan hamda asosan mintaqadagi alaviylar orasida oʻz diniy qarashlarini yoyishga urinib koʻrgan. Oʻz harakatlarida katta muvaffaqiyatga erisholmay, maktabni Amerika Presviterian missioneri R.J.Dobbsga topshirgan. Dobbs esa missiya ishini davom ettirgan. 1860-yillarda maktab yopilgan. Biroq, Latakiyada ochilgan protestant oʻgʻil bolalar maktabi 1870-yilda Bahamraga koʻchirilib, u yerda 1876-yilgacha faoliyat olib borgan. Qishloqdagi missionerlik faoliyati kamida 1913-yilga qadar davom etgan.

## Mashhur shaxslar
* Gʻozi Kanon — 1982—2002-yillarda Suriya maxsus xizmatlarining Livandagi rahbari boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
*
*
Chehel Axtaran masjidi

**Chehel Axtaran masjidi** — Qojarlar sulolasiga tegishli masjid. Qom shahristonida joylashgan.

## Manbalar
Abulqosim No'moniy

**Abulqosim Noʻmoniy** (1947-yil 14-yanvarda tugʻilgan) Hindistonlik islom olimidir. U hozirda Dorul Ulum Deoband universitetining vitse-kansleri va shayx al-Hadis lavozimida faoliyat olib boradi. Abulqosim dunyodagi eng nufuzli 500 musulmon roʻyxatiga kiritilgan.

## Hayoti
Abulqosim Noʻmoniy 1947-yil 14-yanvarda Varanasida (Banoras) tugʻilgan.1960-yilda Noʻmoniy arab tilini oʻrganish uchun Dorul Ulum Mauga oʻqishga kirgan. Shundan soʻng, 1962-yilda Miftohul Ulum Mauda bir yil oʻqib, oliy maʼlumot olish uchun Dorul Ulum Deobandga borgan va 1967-yilda uni tamomlagan. Abuqosim 1992-yilda Dorul Ulumning majlis ash-Shoro (boshqaruv kengashi) aʼzosi boʻlgan.

Noʻmoniy Gʻulom Muhammad Vastanviydan keyin 2011-yil 24-iyulda Dorul Ulum Deoband vitse-kansleri etib tayinlangan.

2020-yil 14-oktabrda Noʻmoniy Deoband seminariyasiga Shayx al-Hadis etib tayinlandi.
## Manbalar
Karamanli masjidi

**Karamanli masjidi**, shuningdek, **Ahmad Karamanli masjidi** nomi bilan ham tanilgan, Liviyaning Tripoli shahridagi 18-asrda qurilgan masjid.

## Tarixi

Bino 1736-yilda masjid qurilishini boshlagan Ahmad Karamanli sharafiga shunday nomlangan. U madrasa va Karamanli sulolasi aʼzolarining qabrlarini oʻz ichiga olgan katta majmuaning bir qismi hisoblanadi. Masjidning uch tomonida kirish eshiklari mavjud.

Masjid 2014-yilda Liviyadagi fuqarolar urushi paytida vayron qilingan. YuNESKO tomonidan qoralangan hujum paytida uning keramik plitkalari va marmar bezaklariga shikast yetgan.
## Manbalar

## Havolalar

*