open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ganja gilami

**Ganja gilamlari** yoki **Ganja paloslari** Ozarbayjondagi Kavkaz gilamlari toifasiga kiruvchi, Gəncə shahri (shuningdek, Geunge, Gendje yoki Ganja shaklida ham yoziladi)da toʻqilgan gilamlardir.

## Gilamlar

Ganja gilamlari nafaqat Ganja shahrining oʻzida, balki Garabagli, Borsunlu, Shadli, Garadagli, Shamkir va boshqa gilamchilik markazlarida ham ishlab chiqarilgan. Ganjada toʻqilgan gilamlar „Ganja-shahar“ deb atalgan. Bunday gilamlarning bozor narxi qishloqlarda tayyorlangan Ganja gilamlarinikiga qaraganda yuqori boʻlgan.

Ganja gilamlarining kompozisiyasi, rang tanlovi va uslubi boshqa ozarbayjon gilamlaridan farq qiladi. Ganja gilamlarining birinchi turi sakkizburchaklar, yulduzlar yoki gilamning boʻylama oʻqi boʻylab joylashtirilgan uchta geometrik medalondan iborat naqshlar bilan tavsiflanadi. Gilamlarning rangi odatda koʻk, toʻq koʻk va koshenil qizil boʻladi. Ganja gilamlarining ikkinchi turi oʻrtasidagi maydon esa bir necha „koʻl“lar bilan bezatiladi. Bu „koʻl“lar koʻpincha xochsimon va sakkizburchak shakllarda uchraydi.

## Gallereya

File:Ganja rug.jpg|Ganja gilami
File:Dəmirçilər carpet, Ganja group of Azerbaijan carpets.jpg|Damirchilar gilami, Ozarbayjonning Ganja guruhi gilamlari 
File:«Гадим Гянджа».jpg|Qadimiy Ganja gilami
File:«Гянджа».jpg|Ganja gilami
File:Gendje long rug lot 5.jpg|Ganja uzun gilami 
File:«Чайлы».jpg|„Chayli“ Ganja gilami
File:«Фахралы».jpg|Faxrali Ganja gilami
File:«Чирахлы».jpg|„Chiraxli“ Ganja gilami


## Manbalar
Acianthera luteola

**Acianthera luteola** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Braziliyaning Minas-Jerais shtatida hamda Argentinaning Misiones provinsiyasida uchraydi.
## Manbalar
Acianthera cachensis

**Acianthera cachensis** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Kosta-Rikada uchraydi. Tur ilk bor 1923-yilda Pleurothallis cachensis nomi bilan tavsiflangan va 2016-yilda Acianthera urugʻiga oʻtkazilgan.
## Manbalar
Acianthera johnsonii

**Acianthera johnsonii** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Beliz va Gvatemalada uchraydi.
## Manbalar
Erika Andreeva

**Erika Aleksandrovna Andreeva** (; 2004-yil 24-iyunda tugʻilgan) — rossiyalik tennischi. 2024-yil 21-oktyabr yakkalik bahslari boʻyicha jahon reytingida 65-oʻrinni egallab, sport faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkichni qayd etgan. Shuningdek, 2023-yil 11-dekabr kuni juftlik bahslarida reytingning 274-oʻrnini band qilgan va eng yaxshi natijasini koʻrsatgan. WTA Challenger tur doirasida juftlik bahslarida bir karra, ITF turida yakkalik yoʻnalishida uch karra va juftlik bahsida bir karra chempionlikni qoʻlga kiritgan.

## Yoshlar musobaqalari
Andreeva 2021-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida qizlar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida Linda Noskovaga qarshi final oʻyinida magʻlub boʻlgan va ikkinchi oʻrinni egallagan.

## Sport faoliyati
### Birinchi ITF tur chempionligi
2020-yil noyabr oyida Andreeva Bolgariyaning Pazardjik shahrida boʻlib oʻtgan 15 ming dollarlik turnirda oʻzining ilk ITF turi chempionligini qoʻlga kiritdi. Oradan bir oy oʻtib, Misrning Qohira shahrida yana bir ITF chempionligiga ega chiqdi.

2021-yil mart oyida sportchi oʻzining uchinchi 15 ming dollarlik turnirida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi.

### WTA turi va „Katta dubulgʻa“ debyuti
2022-yil may oyida Andreeva ITF turi ilk muhim yirik finali — 100 ming dollarlik La Bisbal-d’Emporda turnirida birinchi setni yutishga muvaffaq boʻldi, biroq oʻyin yakunida raqibiga magʻlub boʻldi.

Andreeva oʻzining WTA turidagi debyut ishtirokini Ladies Open Lozanna turnirida amalga oshirdi. Saralash bosqichidan oʻtganidan soʻng, sportchi birinchi davrada Anna Blinkovaga atigi uchta oʻyinni yutqazib, WTA turidagi ilk gʻalabasini qayd etdi.

Andreeva oʻzining „Katta dubulgʻa“ turnirlaridagi debyut ishtirokini 2022-yilgi AQSh Ochiq chempionatida amalga oshirdi. Sportchi musobaqada asosiy toʻr bahslariga chiqish uchun uchta saralash uchrashuvini yutishga muvaffaq boʻldi. Biroq asosiy toʻrning birinchi davrasida Petra Kvitovaga qarshi oʻyinni boy berdi.

### WTA 1000 debyuti va ilk gʻalabasi
Texas shtatining Ostin shahridagi ilk marta oʻtkazilgan ATX Open turnirida 135-oʻrinda turgan Andreeva asosiy toʻr bashlariga qoʻshildi va shu paytgacha mavsumdagi eng uzun uchrashuvda, 3 soat 32 daqiqa davom etgan bahsda Harriet Dartni magʻlub etdi. Soʻngra sportchi yana 3 soatdan ortiq davom etgan uchrashuvda Anna-Lena Friedsamga oʻyinni boy berdi.

Andreeva oʻzining WTA 1000 turniri doirasida Miami Ochiq chempionatining asosiy toʻr bahslariga yoʻllanma olgan. U birinchi davrada Ashlyn Kruegerni magʻlub etgan, soʻngra Magdalena Fręchga oʻyinni boy bergan.

## Shaxsiy hayoti
Erika Andreeva professional tennischi Mirra Andreevaning opasi hisoblanadi. Ularning ikkalasi ham Krasnoyarskdan, ammo boshqa murabbiy qoʻl ostida mashgʻulot olib borish uchun Moskvaga koʻchib oʻtishgan. Andreeva mahalliy bolalar musiqa maktabining klassik gitara boʻlimini tamomlagan.

## Manbalar
Lyudmila Samsonova

**Lyudmila Dmitrievna Samsonova** (; 1998-yil 11-noyabrda tugʻilgan) — rossiyalik professional tennischi. WTA reytingida yakkalik bahslarida eng yuqori natijasi 12-oʻrin, juftlik bahslarida esa 36-oʻrin boʻlgan.

Sportchi WTA turi yakkalik bahslarida besh marta va juftlik yoʻnalishida ikki marta chempionlikni qoʻlga kiritgan. Uning ilk gʻalabasi 2021-yilgi German Open musobaqasining WTA 500 turniridagi chempionligi boʻlgan . Shuningdek, Samsonova ITF turida yakkalik bahlarida jami sakkiz marta va juftlik yoʻnalishida uch marta chempionlikni qoʻlga kiritgan. 2020–21-yilgi Billie Jean King Kubogi davomida Samsonova Rossiya terma jamoasini 2008-yildan keyingi ilk gʻalabaga boshlab borgan, yakkalik va juftlik bahslarida oʻzining barcha beshta uchrashuvida gʻalaba qozonishga muvaffaq boʻlgan.

Samsonova, shuningdek, 2014-yildan 2018-yilgacha musobaqalarda Italiya mamlakati sharafini ham himoya qilgan.
## Yoshligi
Samsonova Rossiyaning Murmansk viloyatining Olenegorsk shahrida tugʻilgan. Uning oilasi Lyudmila 1 yoshda boʻlganida Italiyaga koʻchib oʻtgan. Otasi Dmitriy stol tennischi boʻlib, Turin shahrida joylashgan Ferentino klubida oʻynash uchun taklif qilingan edi. Otasi unga stol tennisi yoki katta tennisdan birini tanlashni maslahat bergan. Shundan soʻng Lyudmila katta tennisni tanlagan. Samsonova olti yoshidan tennis oʻynay boshlagan, mahalliy tennis uyushmasi unga moliyaviy yordam bergach, Bordigeradagi Piatti Tennis markaziga qoʻshilgan. 2014–2018-yillar oraligʻida sportchi professional tennischi sifatida Italiya sharafini himoya qilgan, soʻngra Rossiya bayrogʻi ostida maydonga chiqishni boshlagan.

2021-yilning iyul oyida Samsonova bu qarorga kelishiga sabab sifatida Italiya terma jamoasi sharafini himoya qilishda tushadigan qoʻshimcha bosimni keltirgan. Italiyada tennis Rossiyaga qaraganda ancha diqqat bilan kuzatiladi, Rossiyada esa u oʻzini, asosan, oʻzi uchun raqobat olib borayotgandek his qiladi. Rossiya manbalari esa 18 yoshga toʻlgach, koʻplab mahalliy oʻyinchilarning Rossiya bayrogʻi ostida musobaqalarda ishtirok etishdan voz kechayotganini inobatga olgan holda, uning bu qarori yuzasidan aniqroq maʼlumotlar keltirgan. „Tennis Weekend“ jurnaliga koʻra, Samsonova Italiya pasportini olish jarayonida muammolarga duch kelgan va u chetdan kelgan oʻyinchi sifatida Italiya tennis federatsiyasi tomonidan nisbatan past darajada qoʻllab-quvvatlangan. Sportchi Rossiyadan tashqarida mashgʻulot oʻtkazishda davom etadi, chunki u ichki miqyosda Rossiya tennis federatsiyasi tomonidan professional tennis uchun yaratilgan shartlardan qoniqmaydi. 2021-yil oktyabr oyida Samsonova oʻzida italiyalik pasport boʻlmaganini va shu bois ikki bayroq orasida tanlov qilish imkoniyati hech qachon boʻlmaganini aytib oʻtgan.

Lyudmila, agar uning ota-onasi Rossiyada qolganida figurali uchish sportini tanlagan boʻlishini tan olgan. U italyan, rus va ingliz tillarida erkin soʻzlashadi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Acianthera magalhanesii

**Acianthera magalhanesii** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Braziliyaning Minas-Jerais va Baia shtatlarida uchraydi. U Sicaria boʻlimiga mansub.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* Muds, F. Of, (2003). Hoehnea 30(3): 186.
* Pridgeon, A.m., Cribb, P.J., Chase, M.C. & Rasmussen, F.N. (2006) Epidendroideae (Part One). Generate Orchidacearum 4: 328 ff. Oxford University Press.
* Chiron, G. R., Guiard, J. & They go they Give Berg, C. (2012) Phylogenetic relationships in Brazilian Pleurothallis sensu lato (Pleurothallidinae, Orchidaceae): evidence from nuclear ITS rDNA sequences, Phytotaxa 46: 34–58.
Acianthera modestissima

**Acianthera modestissima** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Uning gullari binafsha rangda bo‘lib, juda mayda.
## Manbalar
Acianthera myrticola

**Acianthera myrticola** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Braziliyaning Minas-Jerais shtatida uchraydi.

## Manbalar
Acianthera wageneriana

**Acianthera wageneriana** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Boliviya, Braziliyaning janubiy qismi, Kolumbiya, Ekvador, Peru va Venesuelada uchraydi.
## Manbalar
Oksana Selexmeteva

**Oksana Olegovna Selexmeteva** (; 2003-yil 13-yanvarda tugʻilgan) — rossiyalik tennischi. 2026-yil 16-fevralda WTA reytingida yakkalik bahslarida faoliyatidagi eng yuqori 74-oʻringa koʻtarilgan, juftlik bahslarida esa 2022-yil 11-iyulda 150-oʻringa chiqqan.

Selexmeteva juftlik bahslarida ikki marotaba oʻsmirlar oʻrtasida „Katta dubulgʻa“ turnirlari chempioni boʻlgan. Ilk bor 2019-yilgi AQSh Ochiq chempionati, soʻngra 2021-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida gʻalabani qoʻlga kiritgan. Shuningdek, sportchi 2019-yilgi „Wimbledon“ qizlar oʻrtasida juftlik bahslari turniri finaliga chiqqan.

## Oʻsmirlik yillari
Oʻsmirlar oʻrtasida Selexmeteva yakkalik bahslarida 78 ta gʻalaba, 44 ta magʻlubiyat, juftlik bahslarida esa 83 ta gʻalaba, 31 ta magʻlubiyatni qayd etgan. Sportchi 2021-yil yanvar oyida oʻsmirlar boʻyicha umumiy reytingda dunyoning 7-raqamli tennischisiga aylangan.

Sportchi ikki tennischi bilan juftlik bahslarida (har ikkisi ikki xil qoplamada) oʻsmirlar oʻrtasida oʻtkazilgan „Katta dubulgʻa“ bahslarida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. Jumladan, 2019-yilgi AQSh Ochiq chempionatida Kamilla Bartone bilan, 2021-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida esa Alexandra Eala bilan gʻalabaga erishgan. Shuningdek, sportchi Bartone bilan juftlik bahsida 2019-yilgi „Wimbledon“ chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan.

Selexmetova Rossiya terma jamoasi tarkibida 2018-yilgi Yozgi oʻsmirlar Olimpiya oʻyinlarida qatnashib, chorak finalga qadar yetib borgan va yakunda oltin medali sohibi boʻlgan Kaja Yuvandan set yutgan yagona oʻyinchiga aylangan.

## Professional faoliyati
### 2018–2019: ITF va WTA Tourdagi debyutlar
2018-yilda Selexmeteva ilk professional turnirini Sant Kugatdagi 15 ming dollarlik musobaqada oʻtkazdi. Hali reytingga kirmagan boʻlishiga qaramay, saralash bahsida 800 talikdan joy olgan ikki raqibini magʻlub etib, asosiy toʻrga yoʻllanma oldi. Bu uning yil davomida ishtirok etgan yagona professional turniri edi.

2019-yilda Selexmetova oʻsmirlar oʻrtasidagi musobaqalarda qatnashishni davom ettirgan holda koʻproq ITF turnirlarida ishtirok etdi. U ilk bor WTA turi doirasida — Sankt-Peterburg kubogi musobaqasida maydonga tushdi. Biroq dunyoning 194-raqamli tennischisi Magdalena Fręchga uch setlik keskin bahsda magʻlub boʻldi. Shundan soʻng, sportchi 25 ming dollarlik turnirda ilk bor chorak finalga chiqdi, uchinchi raqam ostida saralangan Olga Yanchukni magʻlub etib, RWB Ladies Cup musobaqasida chorak finalgacha yetib borishga erishdi.

Rossiyalik tennischi ikkinchi marta WTA turi — Kreml kubogida ishtirok etdi. Saralash bosqichida oʻzining yaqin doʻsti Polina Kudermetovaga ikkita setda oʻyinni boy berdi.

Selexmeteva yilni 781-oʻrinda professional darajada 10 ta gʻalaba, 8 ta magʻlubiyat bilan yakunladi.

## Manbalar
Camilla Jellinek

**Camilla Jellinek** (qizlik familiyasi **Wertheim**) (1860-yil 24-sentabrda Venada tugʻilgan, 1940-yil 5-oktabrda Heildelbergda vafot etgan) avstriyalik ayollar huquqlari faoli va yurist edi.

## Faoliyati
Oʻsha davrda maslahat soʻrab murojaat qilgan ayollarning katta qismi ofitsiantka boʻlib ishlagan, bu oʻsha paytda obroʻsiz kasb hisoblangan va koʻpincha fahshishalikning „oddiyroq darajasi“ sifatida koʻrilgan. Aynan shu holat Camilla Jellinekni bu ayollarning muammosi bilan chuqur shugʻullanishga undadi, shuning uchun u maqolalarida jamoatchilik eʼtiborini ofitsiantka boʻlib ishlovchi ayollarning ogʻir mehnat sharoitlari va ayollarning ekspluatatsiya qilinishiga qaratishga harakat qildi hamda xayriya mablagʻlari va shahar hokimligi granti yordamida oxir-oqibat 1907-yilda ofitsiantkalar uchun ayollar uyini tashkil etdi.

## Manbalar
Mehmet ogʻa masjidi

**Mehmet ogʻa masjidi** (, ) sobiq masjid boʻlib, Rodosning eski devorli shahri ichidagi Sokratous koʻchasida, shu nomli orolda, Janubiy Egey mintaqasining janubiy qismida, Gretsiyada joylashgan. 1819-yilda Usmonlilar davrida qurilgan bu masjid ehtimol 1940-yillarda oʻz faoliyatini yakunlagan va hozirda ibodat uchun ochiq emas.

## Tarixi
Mehmet ogʻa masjidi oʻz mavjudligi davomida arxitekturaviy, bezak, bitik unsurlari va boshqalar nuqtai nazaridan bir necha rivojlanish bosqichlaridan oʻtgan. U 1819-yilda avvalgi, vayron boʻlgan masjid oʻrnida qurilgan va 1875-yilda 1856-yil zilzilasidan soʻng keng miqyosda qayta taʼmirlangan. Ikkinchi jahon urushi davrida jiddiy zarar koʻrgan va undan keyin, 1948-yilda restavratsiya ishlari olib borilgan. 1970-yillarda, yomon ahvolda boʻlgan minora va balkon olib tashlangan. 2004-yilgi taʼmirlash ishlari ayniqsa shu ikki unsurning qayta qurilishini oʻz ichiga olgan.

Oʻz xususiyatlari va oʻziga xos koʻrinishi tufayli Rodosdagi Usmonlilar davriga oid eng mashhur sobiq masjid hisoblanadi.

## Arxitektura
Masjid Bursa I turidagi inshootlarga mansub boʻlib, kvadrat yoki toʻrtburchak maydondan iborat, ichki qismi esa gumbaz bilan yopilgan boʻladi. Biroq Mehmet ogʻa masjidida gumbaz emas, balki yogʻochdan ishlangan ikki qavatli tom mavjud. Mehrob taxminan  diametrli yarim doira shaklidagi oʻyma boʻlib, qibla devorining oʻrtasida joylashgan va uchbargli bezak bilan yakunlangan. Tashqi derazalarning yuqori qismi uchli kamarli toʻrtburchak teshiklar qatori bilan bezatilgan. Devorlar qizil tuf toshidan qurilgan boʻlib, ularning barchasi inshootda qayta ishlatilgan. Koʻrinishidan masjidning ostki qavati dastlab masjid boʻlmagan, balki aslida Gospitalyer ritsarlari tomonidan qurilgan eski inshoot vayronalari ustida qad rostlagan.

U Makka tomonga yoʻnalgan holda qurilgan (shuning uchun ostki qavatiga nisbatan burilgan), bu esa koʻchada tayanch ustun qurish zaruratini keltirib chiqargan.

Hozirgi minorasi yogʻochdan yasalgan. Eski minoradan hech narsa qolmagan, chunki u butunlay Yunoniston madaniyat vazirligi tomonidan yangilangan. Uning koʻp qirrali shakli, boshqa qalamga oʻxshash usmonli minoralaridan farqli oʻlaroq, undagi arab taʼsiridan dalolat beradi.

Hovlidagi favvora 1875-yildagi ikkinchi qurilish davrida qoʻshilgan boʻlib, ikki vazifani bajargan: birinchisi, namozdan avval tahorat olish uchun, ikkinchisi esa koʻchadagi odamlar ichgan chashma (buloq) sifatida xizmat qilgan. Favvora devori toʻrtta tosh ustun bilan ajratilgan uchta gorizontal qismga boʻlingan; marmar panellar uchli kamar shaklidagi geometrik bezaklar bilan ishlangan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Buxoro Innovatsion Taʼlim va Tibbiyot Universiteti

**Buxoro Innovatsion Taʼlim va Tibbiyot Universiteti** (*qisqartmasi*: BITTU; *xalqaro nomi:* Bukhara Innovative Education and Medical University) — Buxoro shahri markazida joylashgan xususiy oliygohlardan biri. Universitet Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining 2022-yil 28-iyundagi 033430-raqamli litsyenziyasiga asosan faoliyatini 2022-yilning sentyabr oyida boshlagan boʻlib, oʻz oldiga yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashni maqsad qilib qoʻygan.

## Faoliyati
BITTU uchun dastlabki oʻquv yili — 2022/2023-yillarda
litsenziyaga asosan 2 ta (Davolash ishi va Stomatologiya) yoʻnalishda oliy maʼlumotli mutaxassislar tayyorlash rejalashtirilgan. Buning uchun dastlabki oʻquv yili uchun 480 nafar talaba qabuliga ruxsat berilgan.

2024-yil 24-yanvarda 211616 raqamli Kadrlar malakasini
oshirish va ularni qayta tayyorlash boʻyicha tegishli ruxsatnomalar qoʻlga kiritilgan.

Har yangi oʻquv yilida universitetning tibbiyot yoʻnalishiga qabul sinovlaridan oʻtgan talabalarning Gippokrat qasamini oʻqish uchun Ibn Sino tugʻilgan joy — Afshonaga ziyorat maqsadida har yili borishi rasmiy odatga aylangan.

Markaziy Osiyoda yagona boʻlishi kutilayotgan 10 koʻp qavatli hamda koʻp tarmoqli klinika-gospital binosini qurish ishlari boshlab yuborilgan (2025-yil).

## Taʼlim yoʻnalishlari

## Manbalar
Arap masjidi (Drama)

**Arap masjidi** (,  — „Arab masjidi“) shuningdek **Sud binolari masjidi** () nomi bilan ham maʼlum boʻlib, Gretsiyaning Sharqiy Makedoniya hududidagi Drama shahrida joylashgan masjiddir. Usmonlilar davrida, 1870-yillarda qurib bitkazilgan bu masjid qariyb bir asr davomida qarovsiz qolgan. 2022-yil noyabrda restavratsiya ishlari boshlangan.

## Tarixi
Arap masjidi ehtimol 1850–1875-yillar oraligʻida, 15 yoki 16-asrga oid eski masjid oʻrnida, Drama hokimi Hivzi posho tomonidan qurilgan. Binoning vaqt oʻtishi bilan vazifasi oʻzgarib borishi uning xarakterli jihatlaridan biridir. 2001-yildan buyon bino Drama munitsipalitetiga qarashli boʻlib, koʻrgazma zali sifatida foydalanilmoqda. Balkan urushlari (1912–13)dan soʻng, Drama zamonaviy Gretsiya tarkibiga kirdi. Boshqa masjidlarda boʻlgani kabi, Arap masjidi ham 1922-yilda xususiy shaxslarga sotildi. Bir necha yil davomida u raqs maktabi sifatida faoliyat yuritdi. Ikkinchi jahon urushi davrida yuz bergan bolgar hukmronligi chogʻida masjidga bostirib kirilib, u talon-taroj qilindi. Drama qayta yunonlar qoʻliga oʻtgach, masjid shahar konservatoriyasini oʻz bagʻriga oldi. Keyingi yillarda tarixiy bino bir necha bor qoʻlma-qoʻl oʻtdi, uning soʻnggi egasi esa fuqarolik muhandisi Christos Kalogirou boʻlgan.

Dramada odatda Arap masjidi bir asr davomida xaroba va betartib holda qolgan, deb aytiladi. Uning yaqindagi tarixidagi muhim bosqichlar — 1977-yil, bunda u oʻzining meʼmoriy oʻziga xosligi tufayli tarixiy saqlanadigan yodgorlik sifatida tasniflangan va 2001-yil, u Drama munitsipaliteti tasarrufiga oʻtgani hisoblanadi. Shunga qadar masjid perimetri boʻylab, asosan doʻkonlardan iborat boʻlgan, keyinchalik qurilgan boshqa bir qavatli binolar orasida „choʻkib“ qolgan, natijada qadimiy masjid butunlay koʻrinmay qolgan va hatto koʻchadan kirish imkoniyati ham yoʻq boʻlgan. Bu nafaqat uni saqlashni, balki oddiy tozalashni ham imkonsiz qilib qoʻygan edi. 2021-yilda restavratsiya ishlari boshlandi, maqsad — nihoyat oʻrab olingan masjidga kirish yoʻlini ham barpo etish edi.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Olga Danilović

**Olga Danilović** (2001-yil 23-yanvarda tugʻilgan) — serbiyalik professional tennischi. 2025-yil 14-iyulda WTA tasnifida yakkalik bahslarida eng yuqori natijasini qayd etib, dunyo boʻyicha 32-oʻrinni egallagan. Juftlik bahslarida esa 2025-yil 27-oktyabrda 90-oʻrinni qayd etgan. Hozirda yakkalik bahslarida Serbiyaning 1-raqamli ayol oʻyinchisi hisoblanadi. WTA turida yakkalik yoʻnalishida ikki marta, juftlik bahslarida ikki marta chempion boʻlgan.

WTA Challenger turida sportchi yakkalik bahsida ikki marta, juftlik oʻyinlarida bir marta chempionlikni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, ITF turida yakkalik oʻyinlarida yetti marta, juftlik oʻyinlarida bir marta gʻolib chiqqan. Serbiya sharafini himoya qilgan holda 2025-yil iyun holatiga koʻra, Billie Jean King kubogi musobaqalarida 12 ta oʻyinda gʻalaba qozonib, 8 ta oʻyinda magʻlub boʻlgan.

## Yoshligi
Danilovićning otasi serbiyalik sobiq basketbolchi Predrag Danilović, onasi Svetlana (turmushdan oldingi familiyasi Radushevich) esa Serbiya radiosi va televideniyesida sport muxbiri boʻlib ishlaydi. Uning ota-onasi oʻsmirlik chogʻida basketbol oʻyinida tanishgan. Sportchining Sonya ismli singlisi va Vuk ismli ukasi bor.

## Yoshlar oʻyinlari
Yoshlar oʻrtasida Danilović yakkalik bahslarida 97 ta oʻyinda gʻalaba qozonib, 33 ta oʻyinda magʻlub boʻlgan. Juftlik bahslarida esa 72 ta gʻalaba, 24 ta magʻlubiyat koʻrsatkichini qayd etgan. 2018-yil yanvarida ITF yoshlar oʻrtasidagi kombinatsiyalangan jahon reytingida 5-oʻringa koʻtarilgan.

Sportchi uch marta juftlik bahslari boʻyicha yirik chempionatlarda gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. Jumladan, 2016-yilgi Fransiya ochiq chempionati turnirida Paula Arias Manjón bilan, 2017-yilgi Wimbledon musobaqasida Kaya Juvan bilan va 2017-yilgi AQSh ochiq chempionatida Marta Kostyuk bilan musobaqada gʻalaba qozongan.

## Professional faoliyati

Danilović mart oyida oʻzining ilk 25 ming dollarlik turniri — Santa Margerita-di-Puladagi musobaqasida chempion boʻldi. May oyida esa u Madriddagi „Premier Mandatory“ turnirining saralash bahslarida qatnashish uchun yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. Musobaqada sobiq Top-30 talik reytingga kirgan oʻyinchi Kateryna Volodkoni magʻlub etib, saralashning soʻnggi bosqichida Arina Sabalenkaga oʻyinni boy berdi. Iyul oyi oʻrtalarida Danilović oʻzining ilk 60 ming dollarlik turniri chempionligini qoʻlga kiritdi. Musobaqa finalida sobiq Top-30 talikdan joy olgan oʻyinchi Laura Siegemund ustidan gʻalaba qozondi. Ushbu musobaqa Versmoldda boʻlib oʻtgan edi. Shuningdek, sportchi vatandoshi Nina Stojanović bilan birga shu turnirning juftlik bahslarida ham finalga chiqishga muvaffaq boʻldi.

Iyul oyi oxirida Danilović oʻzining ilk WTA turi yakkalik chempionligini Moskvadagi turnirda qoʻlga kiritdi. Musobaqa finalida u Anastasiya Potapovani uch setda magʻlub etdi. Danilović shunday qilib uchinchi ming yillikda (2000-yildan keyin) tugʻilgan va WTA turi yakkalik chempionligini qoʻlga kiritgan ilk oʻyinchiga aylandi.

## Manbalar
Karoline von Perin-Gradenstein

**Karoline von Perin-Gradenstein** (qizlik familiyasi **von Pasqualati**; 1806-yil 12-fevral — 1888-yil 10-dekabr) — avstriyalik inqilobchi va ayollar saylov huquqi faoli.

## Hayoti
Karoline von Perin-Gradenstein 1806-yil 12-fevralda Vena shahrida, Avstriya imperiyasi poytaxtida, badavlat oilada tugʻilgan. U 1830-yilda Christian Freiherr von Perin-Gradenstein bilan turmush qurgan va ularning toʻrt nafar farzandi boʻlgan, ulardan faqat uchtasi voyaga yetgan. Karoline von Perin-Gradensteinning eri 1841-yilda vafot etgan.

Bir necha yil oʻtib, u bastakor va jurnalist Alfred Julius Becherni qizi Mariyaga pianino darslari berish uchun yollagan va ular keyinchalik sevishgan.

1848-yilgi Avstriya inqilobining dastlabki bosqichlarida von Perin-Gradenstein Becherning *The Radical* () gazetasini qoʻllab-quvvatlagan hamda ayollar huquqlari uchun kurashgan. Keyinchalik u Vena demokratik ayollar uyushmasi () prezidenti boʻlgan. Bu tashkilot erkaklar va ayollar uchun teng huquqlarni qoʻllab-quvvatlagan, shuningdek inqilob davomida jarohatlanganlarga tibbiy yordam koʻrsatgan.

Uyushma aʼzolari avgust oyidagi tartibsizliklar paytida halok boʻlganlar dafn marosimlarida qatnashgan; bu paytda ishchilar va talabalar konservativ Milliy gvardiya () bilan toʻqnashgan edi. 1848-yil oktyabr oyidagi Vena qo‘zg‘oloni vaqtida hukumat qoʻshinlari inqilobchilarni bostirgach, Karoline von Perin-Gradenstein hibsga olingan, Becher esa 23-noyabrda qatl etilgan.

Karoline von Perin-Gradenstein qamoqda zoʻravonliklarga duch kelgan va 23 kundan soʻng ozod qilingan. 1849-yil 17-aprelda mamlakatni tark etishga ruxsat olgach, u Bavariya qirolligi poytaxti Myunxen shahriga koʻchib ketgan.

Keyinchalik u oʻzining *Unpublished memoirs* () asarida Vena qoʻzgʻolonidagi faoliyatidan qisman voz kechganidan soʻng Vena shahriga qaytgan va oʻzini taʼminlash uchun ishga joylashtirish agentligini tashkil qilgan. Shundan keyin u siyosiy faoliyatda qatnashmagan va 1888-yil 10-dekabrda vafot etgan.

## Manbalar
Acianthera biceps

**Acianthera biceps** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Ekvadorda uchraydi.
## Manbalar
Alexandroupolis masjidi

**Alexandroupolis masjidi** (shuningdek **Aleksandrupolis masjidi**; ; ) — Gretsiyaning Sharqiy Makedoniya mintaqasidagi Evros hududida joylashgan Alexandroupolis shahrining Kassandras koʻchasidagi masjid. 1906-yilda Usmonlilar davrida qurib bitkazilgan boʻlib, hozirda shahardagi kichik musulmon jamoasiga xizmat qiladi.

## Tarixi

Masjid Aleksandrupolis shahri shakllanishidan ham oldin mavjud boʻlgan boʻlib, uning qurilishi 1895-yilga toʻgʻri keladi. Eshigi ustidagi lavhaga koʻra, masjid 1906-yilda ochilgan.

Dastlab masjid hududida madrasa ham mavjud boʻlgan, biroq hozir faqat masjidning oʻzi boshqa binolar bilan oʻralgan holda saqlanib qolgan. 20-asr davomida masjid ikki marta yongʻin natijasida vayron qilingan, oxirgisi 1993-yilda sodir boʻlgan, va har safar uning qayta tiklanishi Gretsiya hukumati tomonidan moliyalashtirilgan. Birinchi yongʻin shaharning Bolgariya tomonidan bosib olinishi davrida yuz bergan, ikkinchisi esa 1993-yilda nomaʼlum shaxslar tomonidan sodir etilgan.

Masjid musulmon ozchilik uchun boshlangʻich maktab yonida joylashgan boʻlib, hozir ham mahalliy musulmon jamoasi tomonidan muntazam foydalaniladi. Shuningdek, u bir necha bor oʻng qanot millatchilar tomonidan hujumlarga uchragan, eng soʻnggisi 2014-yilda sodir boʻlgan.

## Meʼmorchiligi
Aleksandrupolis masjidi kvadrat shakldagi ibodat zaliga ega bino hisoblanadi. U marmardan qurilgan boʻlib, murakkab bezaklari va koʻplab oʻyma yozuvlari bilan ajralib turadi; bu oʻz davrining marmar haykaltaroshlik sanʼatining muhim namunasi hisoblanadi. Masjidning gʻarbiy tomonida Usmonli sarkardasi Fayek Husayn poshoning maqbarasi joylashgan boʻlib, u ham marmardan qurilgan.

Minora masjidning gʻarbiy tomonida joylashgan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Yangi masjid (Larisa)

**Yangi masjid** (, ) — Gretsiyaning Fessaliya mintaqasidagi Larisa shahrida joylashgan sobiq masjid. Usmonlilar davrida, -yilda qurib bitkazilgan bu masjid 1924-yilda oʻz holiga tashlab qoʻyilgan va keyinchalik madaniy maqsadlarda foydalanila boshlangan.

## Umumiy tavsif
Masjid shaharning markazida, 31is Avgoustou koʻchasida, 19-asr boshlarida qurilgan. Uning aniq qurilish sanasi hamda bunyodkori nomaʼlum, biroq tashqi va ichki bezaklardagi neoklassik uslub uni 19-asrga mansub ekanini koʻrsatadi. Bu shahar Usmonlilar hukmronligi davrida qurilgan bir nechta masjiddan eng oxirgisi boʻlib, nomi ham shundan kelib chiqqan.

Masjid 1924-yilgacha mahalliy musulmonlar tomonidan foydalanib kelingan; oʻsha yili ular yunon-turk aholini almashish natijasida bu yerni tark etgan. 1939-yildan 1941-yilgacha bino shahar kutubxonasi va kichik arxeologik toʻplamni joylashtirish uchun ishlatilgan, bu toʻplamning bir qismi Gretsiyaning Oʻq kuchlari tomonidan bosib olinishi davrida bosqinchi kuchlar tomonidan talon-toroj qilingan. 1941, 1955, 1957 va 1980-yillardagi zilzilalar bino konstruktsiyasiga zarar yetkazgan. 1950-yillarning oxiridan 2011-yilgacha bu binoda Larisa arxeologiya muzeyi faoliyat koʻrsatgan.

Bino kvadrat shaklida boʻlib, toʻrt tomoni tom bilan yopilgan, koshin bilan qoplangan tom ostida toʻqqizta ravoqli derazaga ega boʻlgan ibodat zalidan iborat. Kirish qismida esa uchta yarim gumbaz bilan yopilgan uch boʻlakli ayvon mavjud. Shimoli-gʻarbiy burchakdagi minora balkon qismigacha yaxshi saqlanib qolgan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Osmaniye masjidi

**Osmaniye masjidi** (, ), mahalliy darajada yana **Frangomaxala masjidi** () nomi bilan ham tanilgan, sobiq masjid boʻlib, u Gretsiyaga qarashli Shimoliy Egey mintaqasidagi, nomdosh orol Xiosdagi Xios shahri qadimiy qal’a hududi ichida joylashgan. Masjid 1892-yilda Usmonlilar davrida qurilgan, 1912-yilda tashlab qoʻyilgan va undan keyin bino madaniy maqsadlarda foydalanish uchun moslashtirilgan.

## Tarixi
Masjid qurilishi 1891-yilda Arxipelag viloyati poytaxti boʻlib xizmat qilgan davrda, Sulton Abdulhamid II farmoyishi bilan Xios shahrida boshlangan. Qurilish 1892-yilda yakunlangan. Masjid eshigi ustidagi marmar yozuv (*kitâbe*)da shu maʼlumotlar keltirilgan. Uni turk rassomi Feyziy tayyorlagan.

Masjid 1983-yil 21-yanvarda Gretsiya madaniyat vazirligi tomonidan madaniy yodgorlik sifatida rasmiy roʻyxatdan oʻtkazilgan. 1997-yilda masjid Gretsiya hukumati tomonidan taʼmirlanib, qayta tiklangan va koʻrgazmalar hamda turli madaniy tadbirlarni oʻtkazish uchun foydalanishga topshirilgan.

## Arxitekturasi
Masjid toʻrtburchak rejaga ega boʻlib, pol rejasi  va asosiy namozxona  oʻlchamlarida. Unda tom-qavat, kirish ayvoni va gʻarbiy tomonida minoraga chiqish uchun xizmat qiladigan galereya mavjud. Minora sakkiz qirrali boʻlib, masjidning shimoliy-sharqiy burchagida joylashgan. Bundan tashqari, minoraga tutashgan tarixiy turk binosi bor boʻlib, masjidga qarashli xoʻjalik imorati boʻlgan va turk hukmronligi davrida xizmat xonalari joylashgan.

Osmaniye masjidi Xiosdagi hozirgacha saqlanib qolgan yana bir turk masjidi — Hamidiye masjidi bilan bir davrda qurilgan boʻlib, u bilan meʼmoriy uslub jihatidan oʻxshashliklarga ega.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Ivana Jorović

**Ivana Jorovich** (1997-yil 3-mayda tugʻilgan) — bugungi kunda faoliyatini toʻxtatgan serbiyalik tennischi.

Sportchi faoliyati davomida ITF ayollar turida oʻn uchta yakkalik bahslarida va uchta juftlik bahslarida chempionlikni qoʻlga kiritgan. 2019-yil 15-iyulda yakkalik bahslarida oʻzining eng yuqori natijasini qayd etgan holda dunyo reytingida 86-oʻringa koʻtarilgan. 2017-yil 17-iyulda esa juftlik bahslarida 299-oʻrinni band qilgan.

Jorović Serbiya Billie Jean King kubogi terma jamoasi safida oʻynab, 13 ta oʻyinda gʻalaba qozongan va 10 ta oʻyinda magʻlub boʻlgan. Sportchi 2015 va 2017-yillarda Fed Cup Heart mukofotiga nomzod boʻlgan.

## Milliy terma jamoa safida
### 2015: Fed Cupdagi debyut
4-fevral kuni Jorović oʻzining ilk Fed Cup oʻyinini Yevropa / Afrika I guruhida oʻtkazdi. Tennischi musobaqada Avstriya vakilasiga qarshi maydonga tushdi. U raqibi Barbara Haasni ikki setda magʻlub etdi. Shundan keyin Jorović Fed Cup musobaqasining juftlik bahslarida ham debyut ishtirokini amalga oshirdi. Aleksandra Krunić bilan juftlik bahsida avstriyalik juftlik Julia Grabxer / Sandra Klemenschitsni ikkita setda magʻlub etishdi.

Bir kundan keyin Serbiya Vengriya jamoasiga qarshi oʻyin olib bordi. Sportchi birinchi boʻlib maydonga tushirildi va Dalma Galfiga qarshi oʻynadi. U ushbu uchrashuvda gʻalaba qozonishga muvaffaq boʻldi. Keyinroq Aleksandra Krunić bilan birgalikda vengriyalik juftlik Timea Babos / Réka Luca Janiga uch setda oʻyinni boy berdi.

I guruh pley-of bosqichida Jorović Xorvatiya vakilasiga qarshi oʻyin olib bordi. U raqibi Ana Konjuhni uch setda magʻlub etdi. Jorović, shuningdek, juftlik bahsida ham oʻynashi kerak edi, biroq Serbiya jamoasi allaqachon 2–0 hisobida gʻalaba qozonganligi sababli oʻyin bekor qilindi.

## Sport faoliyati
### Yoshlar davri
Jorović 2014-yil iyun oyida dunyoning eng yosh 1-raqamli tenschisi sifatida qayd etilgan. Shuningdek, 2014-yilda Avstraliya Ochiq chempionati qizlar oʻrtasida juftlik bahslarida va Fransiya Ochiq chempionatidagi yakkalik oʻyinlarida musobaqaning finaliga qadar yetib borgan.

### 2014–2017: WTA turida debyut
Jorović 2014-yilda Hindistonda oʻtkazilgan Dehli ochiq chempionatida gʻalaba qozongan.

U oʻzining ilk WTA turi asosiy toʻr bahsini 2016-yilgi Jiangxi xalqaro ochiq chempionatida oʻtkazib, birinchi davrada 5-beshinchi raqamli raketka ustasi Zhang Kailinga uch setda oʻyinni boy bergan.

2017-yil iyun oyida u WTA 125 tasnifidagi Bol Open musobaqasida chorak finalga chiqib, boʻlajak chempion Aleksandra Krunićga yutqazgan.

## Manbalar
Shoshana Gershonovits

**Shoshana Gershonovits** (; 1906–1986) Isroil Mudofaa Kuchlari zobiti boʻlib, 1952-yildan 1959-yilgacha Ayollar korpusi qoʻmondoni boʻlib xizmat qilgan.

## Hayoti va faoliyati
Shoshana Gershonovits Rossiyada tugʻilgan, u yoshlik chogʻida Rossiyadan koʻchib kelib, Quddusga joylashgan. U Haganah safida faol boʻlgan. Ikkinchi jahon urushi davrida u Yordamchi hududiy xizmatga qoʻshilgan dastlabki 66 ayoldan biri, ofitser darajasiga koʻtarilgan toʻrtta ayoldan biri boʻlgan va kapitan unvoni bilan nafaqaga chiqqan.

1947-yilda Shoshana Gershonovits Quddusda Haganahning ayollar bo‘linmasini tashkil etadi. U IDF Ayollar korpusining ilk qoʻmondoni boʻlgan Mina Ben-Zvining oʻrinbosari sifatida xizmat qilgan. 1952-yilda u Naxalning ayollar qoʻmondoni boʻlib xizmat qilgan. 1952-yildan 1959-yilgacha Shoshana Gershonovits polkovnik unvoniga koʻtarilib, Ayollar korpusi bosh qoʻmondoni sifatida, IDF shaxsiy tarkibi bosh boshqarmasiga bevosita boʻysunuvchi holda, barcha IDF ayollariga mas’ul boʻlib xizmat qilgan. Armiyadan ketgach, u Vashington, Kolumbiya okrugidagi ayollar tashkilotlari bilan aloqa boʻyicha attashe sifatida ishlagan.

Shoshana Gershonovits 1958-yil 18-maydagi *[[What's My Line?]]* nomli viktorina koʻrsatuvi sonida Shoshana Gershom nomi bilan ishtirok etgan va hay’at uning kasbini topa olmagani sababli, ularning “boshini qotirgan”.

Shoshana Gershonovits 1986-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Teodora Kostović

**Teodora Kostović** (2007-yil 28-iyunda tugʻilgan) – serbiyalik professional tennischi. 2026-yil 16-mart kuni WTA tasnifida yakkalik bahslarida oʻzining eng yuqori natijasini qayd etib, jahon reytingida 159-oʻrinni egallagan.

## Yoshligi
Kostović sportchilar oilasida tugʻilgan boʻlib, uning Miloš ismli akasi bor. U besh yoshida tennis oʻynay boshlagan va yoshligidanoq dunyo reytingida 1-raqamli oʻyinchi boʻlish istagini bildirgan.

## Faoliyati
### Oʻsmirlar musobaqalari
ITF oʻsmirlar turida ishtirok etgan Kostović oʻz faoliyati davomida dunyo boʻyicha 6-oʻringa qadar koʻtarilishga muvaffaq boʻlgan.

Sportchi 2023-yilda Plovdiv va Vrsar shaharlarida boʻlib oʻtgan J300 toifa turnirlarida yakkalik bahslarida gʻolib boʻlgan.

2024-yil sentyabr oyida u finalda Alena Kovačkováni magʻlub etib, 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqqan.

### 2024: Kattalar oʻrtasidagi musobaqa
16 yoshida Kostović Serbiyaning Kuršumlijska Banja shahrida boʻlib oʻtgan turnir — xotin-qizlar oʻrtasida ITF jahon turida oʻzining professional oʻyinlardagi debyut ishtirokini amalga oshirdi. 2024-yil may oyida u shu yerda oʻtkazilgan W15 toifali turnirning yakkalik bahslarida yarim finaliga chiqdi va uch set davom etgan uchrashuvda hamyurti Anja Stankovićga magʻlub boʻldi. 2024-yilning keyingi qismida sportchi aynan shu shaharda yana toʻrtta W15 va W75 toifali turnirlarda qatnashdi, biroq ularning birortasida chorak finaldan nariga oʻta olmadi.

### 2025: WTA 1000 turniridagi debyut
Kostović 2025-yil fevral oyida Abu Dabi Open turnirida WTA 500 toifasidagi musobaqaning saralash bosqichiga yoʻllanma olib, WTA turi yakkalik bahslarida debyut ishtirokini amalga oshirdi. Saralashning birinchi bosqichida u fransiyalik Diane Parry ustidan 6–2 hisobida gʻalaba qozondi. Yakuniy saralash bosqichida Kostović dastlab McCartney Kesslerga qarshi 4–1 hisobida oldinda borayotgan edi, biroq oʻyin soʻnggiga borib 4–6, 2–6 hisobida oʻyinni boy berdi.

2025-yil martida sportchi Miami Open turniri — WTA 1000 musobaqasining saralash bahslarida qatnashish uchun yana bir yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. Oʻsha paytda reytingning 756-oʻrinidan joy olgan Kostović saralash oʻyinlarining birinchi bosqichida dunyo reytingida 99-oʻrinda va saralash bosqichida 17-raqamni egallagan tennischi Olivia Gadeckini magʻlub etdi. Yakuniy saralash bosqichida Grit Minnenga magʻlub boʻldi.

2025-yilda Kostović Madriddagi WTA 1000 turnirining asosiy toʻr bahslariga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. U dastlab saralashning birinchi bosqichida kuchli yuztalikdan oʻrin olgan Elena-Gabriela Ruseni, soʻngra yakuniy saralash bosqichida Lucrezia Stefaninini magʻlub etdi. U asosiy toʻrda ishtirok etayotgan eng yosh oʻyinchi edi. Birinchi davrada sportchi Eva Lysga imkoniyatni boy berdi.

## Manbalar
Anna Kalmanovich

**Anna Andreevna Kalmanovich** (faoliyat davri: 1893–1917) rus feministi va suffrajisti edi. Uning jamoatdagi faoliyati 1890-yillarda xayriya ishlari bilan boshlangan va keyingi oʻn yilliklar davomida radikal feminizmga oʻtgan. U bolsheviklar boshchiligidagi Oktabr inqilobi (1917)dan omon qolgan-qolmagani nomaʼlum.

## Hayoti va faoliyati
Kalmanovich Samuil Yeremeyevich Kalmanovichga turmushga chiqqan boʻlib, u „1905-yil inqilobi arafasida va uning davomida boʻlib oʻtgan koʻplab yirik siyosiy sud jarayonlarida ishtirok etgan taniqli himoyachi advokat“ edi. Ularning farzandlari boʻlgan, biroq ular haqida hech narsa maʼlum emas. Saratovda yashar ekan, u 1893-yilda Saratov Yahudiy Kasallarni Parvarishlash Jamiyatini (*Saratovskoe Evreiskoe Popechitel’stvo o Bol’nykh*) tashkil etadi va 1904-yilgacha uning prezidenti sifatida xizmat qildi. Anna Kalmanovich oʻsha yil dekabr oyida ilk bor omma oldida nutq soʻzlaydi — Berlindagi Xalqaro ayollar kengashining oʻsha yilgi kongressi haqida hisobot berdi. Antisemit va ultra-millatchi Qora yuzlarning hujumlari ularning Saratovdan surgunga qochishiga majbur qildi, bu yerda Anna Kalmanovich 1906 va 1908-yillarda Xalqaro ayollar saylov huquqi alyansi kongresslarida qatnashish hamda Shveytsariyadagi rus muhojirlari guruhlariga ayollar harakati haqida maʼruzalar oʻqish imkoniga ega boʻldi.

1908-yilda Rossiyaga qaytgach, Kalmanovich Butunrossiya Ayollar teng huquqliligi ittifoqiga () qoʻshiladi va *Ayollar ittifoqi* (*Soiuz Zhenshchin*) hamda *Ayol xabarchisi* (*Zhenskii vestnik*) jurnallari uchun yozishni boshladi. U 1908-yilda boʻlib oʻtgan Butunrossiya Ayollar qurultoyida *Ayollar harakati va partiyalarning unga munosabati* (*Zhenskoe Dvizhenie i Otnosheniia Partii k Nemu*) deb nomlangan maʼruza bilan chiqdi. Shundan soʻng, 1908-yilning oʻzida Butunrossiya Ayollar teng huquqliligi ligasiga () qoʻshiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Yevgeniya Konradi

**Yevgeniya Ivanovna Konradi** (, née Bochechkarova, ) rus yozuvchisi, jurnalist va tarjimon edi. U dastlab muharrir, keyin esa gazeta *Nedelja* (Hafta)ning egasi boʻlgan, u yerda chet mamlakatlar jamiyati haqida maqolalar chop etgan.

## Hayoti
Yevgeniya Bochechkarova 1838-yilda Moskvada tugʻilgan. 1850-yillar oxiriga yaqin u Sankt-Peterburgga koʻchib oʻtadi va shifokor va jurnalist P. F. Konradi bilan turmush quradi. 1866–1868-yillar oraligʻida Yevgeniya Konradi jamiyatda ayollar mavqeiga bagʻishlangan *Jenskiy vestnik* (Ayollar xabarchisi) jurnalida maqolalar chop etgan. Konradi asosan chet mamlakatlarda ayollar hayotiga bagʻishlangan boʻlim uchun yozgan. 1868-yilda Konradi siyosiy va adabiy gazeta *Nedelja*ning muharriri boʻladi, 1869-yilda esa P. A. Gaydeburov va Y. A. Rossel bilan birga gazetani sotib oladi. 1873-yilda *Nedelja*ning taxminan 2 500 obunachisi boʻlgan. Yevgeniya Konradi 1874-yilda *Nedelja*dan ketadi va shundan soʻng moliyaviy qiyinchiliklarga duch keladi.

1885-yilda Yevgeniya Konradi oʻgʻillaridan birini sil kasalligini davolatish uchun Shveysariyaga olib boradi, biroq u vafot etadi. Oʻgʻlining oʻlimidan keyin Yevgeniya Konradi Rossiyaga qaytmaydi va 1898-yilda Parijdagi davlat shifoxonasida vafot etadi.

## Ayollar huquqlari himoyasi
Yevgeniya Konradi 1860-yillardagi siyosiy chap qanot ayollar huquqlari harakatida Anna Filosofova, Mariya Trubnikova va Nadejda Stasova bilan bir qatorda ishtirok etgan. Yevgeniya Konradi 1867-yil dekabr oyida Rossiya tabiatshunoslarining birinchi qurultoyiga xat yozib, ayollarni oʻqitish zarurati haqida dalillar keltiradi va hukumatdan ayollar uchun tizimli taʼlimni joriy etishni soʻrab murojaat qilishda ularning yordamini soʻraydi. 1868-yil mart va may oylarida Yevgeniya Konradi Sankt-Peterburg universiteti rektoridan ayollarni u yerda oliy taʼlim olishga qoʻyishni soʻrab murojaat qilgan 400 nafar boshqa arizachilar safiga qoʻshiladi.

## Asarlari
* 
* 
* 

## Manbalar
Nurliobod mahallasi (Jizzax shahri)

**Nurliobod mahallasi** — Jizzax viloyatining Jizzax shahri tarkibidagi qadimiy mahallalardan biri. Mahalla 1992-yilda “So‘loqli” mahalla fuqarolar yig‘ini nomi bilan tashkil etilgan bo‘lib, 2016-yildan boshlab hozirgi nom bilan yuritilmoqda.

Mahalla hududi tarixiy jihatdan muhim ahamiyatga ega bo‘lib, qadimda bu yer orqali Buyuk ipak yo‘li o‘tgan.

## Tarixi
Nurliobod mahallasi hududi qadimdan “So‘loqli” nomi bilan mashhur bo‘lgan. Ushbu nomning kelib chiqishi “so‘l” — chap tomon va “ahli” — aholi so‘zlaridan iborat bo‘lib, “chap tomondagi aholi” ma’nosini anglatadi.

Tarixiy manbalarga ko‘ra, hudud orqali o‘tgan Buyuk ipak yo‘li karvonlari So‘loqli katta arig‘i bo‘yida dam olgan. Bu holat mahallaning qadimiy savdo yo‘llari bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi.

Shuningdek, o‘zbek urug‘laridan birining nomi ham “So‘loqli” deb ataladi.

1992-yilda mahalla “So‘loqli” mahalla fuqarolar yig‘ini sifatida tashkil etilgan. 2016-yilda esa mahalla “Nurliobod” nomi bilan qayta nomlangan.

## Geografik joylashuvi
Nurliobod mahallasi Oʻzbekistonning markaziy qismida joylashgan bo‘lib, Jizzax shahri hududiga kiradi.

Mahalla quyidagi hududlar bilan chegaradosh:

* Qaliya ko‘chasi hududi
* Bunyodkor hududi
* Ulug‘bek hududi
* Sharof Rashidov tumanining Pastki So‘loqli mahallasi

Mahalla hududining umumiy maydoni 105 kvadrat kilometrni tashkil etadi.

Mahalla fuqarolar yig‘ini binosi Olimlar ko‘chasi 8-uyda joylashgan bo‘lib, alohida ma’muriy binoga ega. Temir yo‘l stansiyasigacha bo‘lgan masofa taxminan 2,0 kilometrni tashkil etadi.

## Aholisi
Mahallada jami 1558 nafar aholi istiqomat qiladi.

Aholi tarkibi:

* 266 ta xonadon
* 560 ta oila

Aholining asosiy qismi mahalliy aholiga mansub bo‘lib, bir necha avlod davomida ushbu hududda yashab kelmoqda.

## Iqtisodiy faoliyati
Mahalla aholisi asosan quyidagi yo‘nalishlarda faoliyat yuritadi:

* tomorqachilik
* chorvachilik

So‘nggi yillarda hududda tadbirkorlik faoliyati ham rivojlanib bormoqda. Jumladan:

* tikuvchilik
* plastmassa mahsulotlari ishlab chiqarish

sohalarida yangi biznes yo‘nalishlari shakllanmoqda.

## Ijtimoiy infratuzilma
Mahalla hududida quyidagi ijtimoiy obyektlar mavjud:

* 1 ta umumta’lim maktabi
* 10 dan ortiq savdo va xizmat ko‘rsatish shoxobchalari

Mahalla hududida aholi uchun zarur bo‘lgan infratuzilma obyektlari bosqichma-bosqich rivojlantirilmoqda.

## Mashhur shaxslar
Nurliobod mahallasidan ilm-fan sohasida faoliyat yuritgan bir qator ziyolilar yetishib chiqqan. Jumladan:

* Saidakul Anorboyev — tarix fanlari nomzodi
* Abdugʻani Ochilov — fizika-texnika fanlari nomzodi
* Abduaziz Xudoyberdiyev — fizika-texnika fanlari nomzodi

Ular ilm-fan rivojiga munosib hissa qo‘shgan.

## Shuningdek qarang

* Mahalla
* Jizzax
* Jizzax viloyati
* Buyuk ipak yo‘li

## Manbalar
Emmy Stradal

**Emmy Stradal** (qizlik familiyasi Ecker; 1877–1925) — avstriyalik uy bekasidan siyosatchiga aylangan faol va feminist. U Germaniya Xalq partiyasi aʼzosi sifatida parlamentda faoliyat yuritgan. Shuningdek, u Avstriyada qizlar taʼlimining dastlabki tarafdorlaridan biri boʻlgan.

## Hayoti
Emmy Stradal 1877-yil 28-oktyabrda Wolkersdorfda tugʻilgan. Unga bolaligida Emilie Maria Sofie Ecker ismi berilgan. Uning otasi Michael Ecker Stockerauda notarius boʻlgan, onasi Adele Ecker orqali esa moraviyalik jurnalist Emil Pindter bilan qarindosh edi. Emmy Stradal Stockerau shahrida boshlangʻich va umumiy maktablarda tahsil olgan.

Emmy Stradal 1896-yil 11-avgustda, atigi 19 yoshida, oʻzidan 16 yosh katta boʻlgan, nemis-bohemiya kelib chiqishiga mansub Adalbert Stradalga turmushga chiqqan. Ularning toʻrt farzandi boʻlgan: Hedwig, Hermann, Albert va Otto.

Stradal oʻrta sinf ayollar harakatining aʼzosi edi. U Birinchi Avstriya Respublikasining dastlabki davrida Xalq partiyasiga qoʻshilgan va 1920–1923-yillarda Avstriya parlamentida ushbu partiya vakili sifatida faoliyat yuritgan.

Emmy Stradal Therese Schlesingerning qizlar uchun oʻgʻil bolalar gimnaziyalariga va oliy taʼlimga kirish imkoniyatlarini kengaytirish borasidagi tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlagan. Stradal, shuningdek, ayollar uchun oʻrta maktablar tashkil etilishi va xususiy qizlar maktablarini davlat maktablariga aylantirish kerakligini taʼkidlagan.

Emmy Stradalning birinchi taklifi 1921-yil 30-iyuldagi vazirlik qarori bilan qonuniy kuchga ega boʻlgan.

Emmy Stradal 1925-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Bahlul

**Bahlul** () **Vahab ibn Amr**ning (arabcha: ) keng tarqalgan ismi boʻlib, u Muso al-Kozimning hamrohi edi. xalifa Horun ar-Rashid davrida yashagan. Bahlul badavlat muhitdan chiqqan mashhur qozi va olim boʻlgan.

Kurd va afgʻon madaniyatlarida ham Bahlul nomli „telba-yu dono“ qahramonlar bor. Baʼzi kurd sheʼrlari Mahi Balül nomi bilan tanilgan kurd Balülga nisbat beriladi va u Yarsanizm donishmandlaridan biri boʻlgan, deb hisoblanadi. Afgʻon madaniyatidagi Balul esa Gʻaznaviy Mahmud bilan zamondosh boʻlgan, deb qaraladi.

**„Bahlul“ ismi** soʻzma-soʻz „kuladigan odam“ degan maʼnoni anglatadi. Mehtar Nikoroi va xalqning yetakchisi hamda barcha xayr-ehsonlarni yigʻuvchi, deb ham talqin qilinadi. Arab boʻlmagan madaniy hududlarda, masalan, tojiklarda u ahmoq va tentak maʼnolarini bildiradi, Shimoliy Afrikada esa sodda (oddiy) odam degan maʼnoda ishlatiladi; balki u Hubali/Bohali soʻzi bilan ham bir boʻlishi mumkin. Maʼnosi chalkash. Ibn Arabiy uning koʻplik shaklini (Bahalil) tilga olib, tarixiy Bahlulni „vard“ sabab „aql“ini yoʻqotib, ilohiy oshiq-maftunlar toifasiga kiradigan telbalar turiga misol deb hisoblagan. Majlisiy ham uni zukko va jasur maʼnosida sifat sifatida qoʻllagan.
## Manbalar

## Havolalar
* Bohlol hayotidan ayrim qiziqarli voqealar
* Majnun Bahlul
* Bahlul Dono
* Bahlul haqida hikoyalar
## Adabiyotlar
* *Baghdad: Some of the Curious and Witty from its Witty Past* — Ahmad al-Jazroviy — Bagʻdod — 2005 — IV qism / Bagʻdod telbalari — 126-bet.
* Aʼyan al-Shia — Al-Amin: 3-jild, 617–623-betlar
* Aʼyan al-Shia — Al-Amin: 3-jild, 618-bet, Majalis al-Mu’mininʼdan iqtibos.
* Fawat al-Wafayat — Al-Kutubiy: 1-jild, 228-bet, tarjimai hol № 84
* Al-Mustafad min Dhayl Tarikh Baghdad: 19-jild, 91-bet, tarjimai hol № 60
* Al-Tabaqat al-Kubra — Ash-Shaʼroniy: 1-jild, 68-bet, № 138
* Al-Bidaya wa al-Nihaya: 10-jild, 200-bet
* Uqalaʼ al-Majanin — An-Nishopuriy: 100-bet.(2)
* Shajarat Tuba — Al-Haʼiriy: 1-jild, 48–49-betlar (20-majlis)
Ismoil ibn Yasar an-Nisaiy

**Ismoil ibn Yasar an-Nisaiy** () — fors kelib chiqishiga mansub, arab tilida ijod qilgan shoir. O‘g‘li Ibrohim, shuningdek aka-ukalari Muhammad va Muso Shahovat ham shoir bo‘lgan. Madinada tug‘ilgan va yashagan. Ozarbayjondan bo‘lgan fors harbiy asirining avlodidan edi. Dastlab u Zubayriylar ishini qo‘llab-quvvatlagan, biroq bu harakat bostirilgach va 73 hijriy/692 milodiy yilda Abdulloh ibn az-Zubayr o‘ldirilgach, an-Nisaiy arablarni yoqtirmaslik kayfiyati kuchli bo‘lishiga qaramay, Umaviylar xalifaligi saroyiga qo‘shildi.

U Hishom ibn Abdulmalik huzurida xalifani maqtamasdan, o‘zining fors ajdodlarini ulug‘lagan she’r o‘qigach, Hishom uni jazolab, Hijozga surgun qildi.

An-Nisaiy hijriy 132-yil/milodiy 750-yildan oldin juda qari yoshida, Umaviylar sulolasi qulashidan sal avval vafot etgan.

## Manbalar

## Qo‘shimcha o‘qish
*
Hababa

**Hababa** (; vafoti 724; *[[Joriya]]*) — qul qoʻshiqchi va shoir, Xalifa Yazid IIning kanizagi edi.

Hababa qul boʻlib, Xalifa Yazid II ning Umaviylar haramiga kanizak sifatida olib kelingan. U arab bo‘lmagan qul edi, Madinadagi qiyan (qoʻshiqchi qizlar) maktablaridan birida tayyorlangan. Yazid II uni Hijozga tashrifi chogʻida payqagan va uning xotini Saʼda Hababani unga sovgʻa qilish uchun 4 000 dinor evaziga sotib olgan.

Hababa Yazid II ni qoʻshiqchi va shoir sifatida xushnud etardi. Yazid uni shu qadar sevib qolganki, u Hababaning qoʻshigʻi va sheʼriyatidan goʻyo sehrlangandek tasvirlangan.

## Manbalar
Laylo bintu Tarif

**Laylo bintu Tarif** (arabcha: لَيلْى بنت طريف, vafoti 815-yil) ayol jangchi va shoira, shuningdek, xorijiylardan biri bo‘lib, bu guruh a’zolari mavjud xalifalikka nisbatan zo‘ravon qarshiligi bilan tanilgan; ular musulmon jamoasiga rahbarlik faqat Quraysh qabilasiga mansub erkak arablar bilan cheklanmaydi, deb hisoblashgan. Payg'ambar Muhammad bilan yonma-yon jang qilgan ayollar haqidagi dalillarga tayangan holda, xorijiylar jangni ayollar uchun ham talab etiladigan burch deb bilgan, Laylo bintu Tarif esa bu urfning yorqin namunasi hisoblanadi. Laylo xorijiylar yetakchisi Al-Volid ibn Tarif ash-Shayboniyning (vafoti 795) singlisi edi. Al-Valid vafotidan soʻng Laylo uning qoʻshini boshqaruvini oʻz qoʻliga oldi va urugʻi uni chekinishga majbur qilgunicha ikki jangda qatnashdi.

## Manbalar