Berlin texnika universiteti

**Berlin Texnik Universiteti** (rasmiy nomi ingliz va  , **TU Berlin** va **Berlin Texnologiya Instituti** nomi bilan ham tanilgan) Germaniyaning Berlin shahrida joylashgan davlat tadqiqot universitetidir. Bu „Technische Universität“ (Texnik universitet) nomini olgan birinchi nemis universiteti edi.

Universitet bitiruvchilari va professorlari roʻyxatiga bir necha AQSh Milliy Akademiyalari aʼzolari, ikkita Milliy fan medali laureati va oʻnta Nobel mukofoti sovrindorlari kiradi.

TU Berlin Germaniyaning eng yirik va eng mashhur texnologiya institutlari hamda muhandislik sohasidagi eng yaxshi xalqaro menejerlar tarmogʻining birlashgan jamiyati boʻlgan TU9 aʼzosi boʻlib, yetakchi muhandislik maktablari oʻrtasida talabalar almashinuvini taʼminlaydi. TU Berlin Yevropa Innovatsiyalar va Texnologiyalar Instituti tomonidan belgilangan ikkita innovatsion markazidir. Universitet Iqtisodiy ishlar va energetika federal vazirligi tomonidan „Tadbirkorlik universiteti“ („Die Gründerhochschule“) deb nomlanadi.

Universitet sanoat muhandisligi va menejmenti (Wirtschaftsingenieurwesen) boʻyicha ilmiy darajani birinchi boʻlib taqdim etgani bilan ajralib turadi. Universitet sanoatchilarning kompaniyani boshqarish uchun texnik va boshqaruv taʼlimiga ega bitiruvchilarga boʻlgan soʻrovlariga javoban ishlab chiqdi. Birinchi marta 1926/27 qish mavsumida taklif qilingan, bu oʻziga xos eng qadimgi dasturlardan biridir.

TU Berlin Germaniyadagi xalqaro talabalarning eng yuqori ulushiga ega, bu 2019-yilda deyarli 27 % tashkil etadi.

Bundan tashqari, TU Berlin Berlin Universitetlar Alyansining bir qismi boʻlib, Germaniya Universitetlari Mukammalligi tashabbusi doirasida „Mukammallik universiteti“ unvoniga sazovor boʻlgan va uni moliyalashtirmoqda.

## Tarix

1879-yil 1-aprelda *[[Fridrix II|Königlich]] Technische Hochschule zu Berlin* („Berlin Qirollik Texnik Akademiyasi“) 1879-yilda Qirollik Savdo Akademiyasi (*Königliche Gewerbeakademie zu Berlin*, 1827-yilda tashkil etilgan) va Qirollik akademiyasining birlashuvi natijasida vujudga keldi. (*Königliche Bauakademie zu Berlin*, 1799-yilda tashkil etilgan), Prussiya davlatining ikki salafiy instituti.

1899-yilda Berlin Königlich Technische Hochschule zu Berlin Germaniyadagi birinchi politexnika instituti boʻlib, professor Alois Ridler va Nemis muhandislari uyushmasi (VDI) raisi Adolf Slabi tufayli bitiruvchilar uchun standart daraja sifatida diplomlardan tashqari doktorlik unvonlarini ham berdi.

1916-yilda koʻp yillik *Königliche Bergakademie zu Berlin*, 1770-yilda Buyuk Qirol Fridrixning buyrugʻi bilan geolog Karl Avraam Gerxard tomonidan tuzilgan Prussiya togʻ- kon akademiyasi Mining Königlich Technische Hochschule tarkibiga „boʻlim“ sifatida kiritilgan. Ilgari, konchilik kolleji bir necha oʻn yillar davomida *Frederik Uilyam universiteti* (hozirgi Berlin Gumboldt universiteti) homiyligida boʻlib, 1860-yilda qayta ochilgan.

1920-yilda Germaniya Veymar Respublikasiga aylantirilgach, *Königlich Technische Hochschule zu Berlin* „Technische Hochschule zu Berlin“ („TH Berlin“) deb oʻzgartirildi. 1927-yilda *Berlin qishloq xoʻjaligi kollejining* geodeziya boʻlimi *TH Berlin* tarkibiga kiritildi. 1930-yillarda „Sharq-Gʻarbiy oʻqi“ boʻylab kampusni qayta qurish va kengaytirish *Welthauptstadt Germania* fashistlarning rejalarining bir qismi edi, shu jumladan general Karl Bekker boshchiligidagi yangi mudofaa texnologiyasi fakulteti, katta akademikning bir qismi sifatida qurildi.Qurilish Ikkinchi Jahon urushi boshlanganidan keyin va 1940-yilda Bekker oʻz joniga qasd qilganidan keyin tugallanmagan boʻlib, bugungi kunda u chiqindilari bilan qoplangan.

Universitetning asosiy binosining shimoliy qismi 1943-yil noyabrida bomba portlashi paytida vayron qilingan Ikkinchi Jahon urushi oxiridagi koʻcha janglari tufayli *TH Berlindagi* operatsiyalar 1945-yil 20-apreldan boshlab toʻxtatildi. Maktabni qayta ochishni rejalashtirish 1945-yil 2-iyunda, Gustav Lyudvig Gerts va Maks Volmer boshchiligidagi rektor vazifasini bajaruvchi etib tayinlangandan soʻng boshlandi. Gerts va Volmer bir muncha vaqt Sovet Ittifoqida quvgʻinda qolishganligi sababli, kollej 1946-yil 9-aprelda qayta ochildi va endi „Technische Universität Berlin“ nomini oldi.

2009-yildan beri TU Berlinda Yevropa Innovatsiyalar va Texnologiyalar Instituti tomonidan tayinlangan ikkita Bilim va Innovatsiya Jamiyati (KIC) mavjud.

## Kampus
TU Berlin 604 000 m² maydonni egallaydi. Asosiy kampus Sharlottenburg-Vilmersdorf tumanida joylashgan. Universitetning yettita maktabida 90 ta fan boʻyicha 33 933 nafar talaba tahsil oladi (2015-yil oktabr).

Technische Universität Berlin ilmiy va akademik soha idorasi sifatida faoliyat yuritish uchun Misrda El Gouna kampusida sunʼiy yoʻldosh kampusini yaratdi. Notijorat davlat-xususiy sheriklik (PPP) Qizil dengizdagi El Gouna shahridagi kampusda Technische Universität Berlin tomonidan taqdim etiladigan xizmatlarni taklif qilishni maqsad qilgan.

Universitet, shuningdek, Xoshimin shahridagi Vyetnam-Germaniya universitetida Global ishlab chiqarish muhandisligi va menejmenti deb nomlangan Global ishlab chiqarish muhandisligi kursining franchayzasiga ega.

## Tashkilot

2002-yildan beri TU Berlin quyidagi fakultet va institutlardan iborat:

* I fakultet — Gumanitar va taʼlim fanlari (Geistes- und Bildungswissenschaften)
** Fan, texnologiya va adabiyot tarix va falsafa instituti
** Sanʼat tarixi va tarixiy urbanizm instituti
** Taʼlim instituti
** Til va muloqot instituti
** Kasbiy taʼlim va mehnat taʼlimi instituti
** Antisemitizm tadqiqot markazi (ZfA)
** Fanlararo ayollar va gender tadqiqotlari markazi (ZIFG)
** Xitoyda fan va texnologiya madaniyat tadqiqotlari markazi (CCST)
* II fakultet — Matematika va tabiiy fanlar (Mathematik und Naturwissenschaften)
** Astronomiya va astrofizika markazi
** Kimyo instituti
** Qattiq jismlar fizikasi instituti
** Matematika instituti
** Optika va atom fizikasi instituti
** Nazariy fizika instituti
* III fakultet — Jarayon fanlari (Prozesswissenschaften)
** Biotexnologiya instituti
** Energetika texnologiyasi instituti
** Oziq- ovqat texnologiyasi va oziq- ovqat kimyosi instituti
** Kimyo va texnologik muhandislik instituti
** Atrof- muhit texnologiyasi instituti
** Materialshunoslik va texnologiya instituti
* IV fakultet — Elektrotexnika va kompyuter fanlari (Elektrotexnika va Informatik)
** Energetika va avtomatlashtirish texnologiyasi instituti
** Yuqori chastotali va yarimoʻtkazgichli tizim texnologiyalari instituti
** Telekommunikatsiya tizimlari instituti
** Kompyuter injiniringi va mikroelektronika instituti
** Dasturiy taʼminot muhandisligi va nazariy kompyuter fanlari instituti
** Tijorat axborot texnologiyalari va miqdoriy metodlar instituti
* V fakultet — Mashinasozlik va transport tizimlari (Verkehrs- und Maschinensysteme)
** Suyuqliklar mexanikasi va texnik akustika instituti
** Psixologiya va ergonomika instituti (Arbeitswissenschaft)
** Quruqlik va dengiz transporti tizimlari instituti
** Aeronavtika va astronavtika instituti
** Muhandislik loyihalash va mikro va tibbiy texnologiyalar instituti
** Mashina asboblari va zavod boshqaruvi instituti
** Mexanika instituti
* VI fakultet — Bino muhitini rejalashtirish (Planen Bauen Umwelt)
** Arxitektura instituti
** Qurilish instituti
** Amaliy geofanlar instituti
** Geodeziya va geoaxborot fanlari instituti
** Landshaft arxitekturasi va atrof-muhitni rejalashtirish instituti
** Ekologiya instituti
** Sotsiologiya instituti
** Shahar va hududiy rejalashtirish instituti
* VII fakultet — Iqtisodiyot va menejment (Wirtschaft va menejment)
** Texnologiya va menejment instituti (ITM)
** Biznes boshqaruvi instituti (IBWL)
** Iqtisodiyot va huquq instituti (IVWR)
* Taʼlim maktabi (SETUB)
* El Gouna markaziy instituti (Zentralinstitut El Gouna)

## Fakultet va xodimlar
2015-yil holatiga koʻra, universitetda 8455 kishi ishlaydi: 338 professor, 2598 aspirantura va 2131 xodim.Bundan tashqari, 2651 nafar yordamchi talaba va 126 nafar stajyor mavjud.

## Kutubxona

Berlin Technische Universität va Berlin Sanʼat universitetining yangi umumiy asosiy kutubxonasi 2004-yilda ochilgan va taxminan 2,9 kitobni oʻz ichiga oladi. Kutubxona binosi Volkswagen tomonidan qisman homiylik qilingan (qurilish xarajatlarining taxminan 10 %) va rasmiy ravishda " TU Berlin va UdK universitet kutubxonasi (Volkswagen binosida) " deb nomlangan. Koʻpchilikni chalkashtirib yuborishi, asosiy kirish eshigi tepasidagi harflarda faqat „Volkswagen Bibliothek“ (nemischa „Volkswagen kutubxonasi“) deb yozilgan — universitetlar haqida hech qanday gap aytilmagan.

Berlin Technische Universität va yaqin atrofdagi Sanʼat universitetining sobiq 17 kutubxonasidan baʼzilari yangi kutubxonaga birlashtirildi, biroq bir nechta boʻlimlar hali ham oʻz kutubxonalarini saqlab kelmoqda. Jumladan, „Iqtisodiyot va menejment“ maktabi universitetning bosh binosida (*Die Bibliothek — Wirtschaft & Management* / „The Library“ — Iqtisodiyot va menejment) 340 000 jildli kutubxona va „Matematika kafedrasi“ 340 ming jildli kutubxonaga ega.

## Taniqli bitiruvchilar va professorlar

*

## Reytinglar
Germaniya iqtisodiyotidagi top-menejerlar soni boʻyicha oʻlchanadigan boʻlsak, TU Berlin 2019-yilda 11-oʻrinni egalladi

Germaniya tadqiqot fondining (DFG) 2018-yildagi tadqiqot hisobotiga koʻra, TU Berlin barcha ilmiy fanlar boʻyicha Germaniya universitetlari orasida 24-oʻrinni egallaydi. Shunday qilib, TU Berlin tabiiy fanlar va muhandislik boʻyicha 9-oʻrinni egallaydi. TU Berlin informatika boʻyicha 14-oʻrinni va elektrotexnika boʻyicha 5-oʻrinni egalladi. Tanlov jarayonida DFG universitetlar va ilmiy-tadqiqot institutlari tadqiqotchilaridan eng yaxshi tadqiqot loyihalarini tanlab oladi va ularni moliyalashtiradi. Shunday qilib, reyting tadqiqot sifatining koʻrsatkichi sifatida qabul qilinadi.

2017 Times Higher Education World University Rankings reytingida TU Berlin global miqyosda 82-oʻrinni (Germaniyada 7-oʻrin), muhandislik va texnologiya sohasida 40-oʻrinni (Germaniyada 3-oʻrin) va kompyuter fanlari boʻyicha 36-oʻrinni (Germaniyada 4-oʻrin) egalladi. Uchala koʻrsatkich boʻyicha dunyoning eng yaxshi 100 ta universitetidan biri hisoblanadi.

2016-yil holatiga koʻra, TU Berlin Britaniyaning QS World University Rankings reytingiga koʻra muhandislik va texnologiya sohasida 164-oʻrinni va 35-oʻrinni egalladi. QS maʼlumotlariga koʻra, bu Germaniyaning statistika va operatsion tadqiqotlar va matematika boʻyicha eng yuqori oʻrinli universitetlaridan biridir.

## Yana qarang

* Berlindagi universitetlar va tadqiqot muassasalari
* Yevropa innovatsiyalar va texnologiyalar instituti
* Berlin erkin universiteti
* Berlin Gumboldt universiteti
* Berlin sanʼat universiteti

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
* TU Berlin: Xalqaro hamkor universitetlar
* Talabalar kengashi va hukumat sayti
* TU Berlin: Kampus xaritasi