open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alisa Aksyonova

**Alisa Ivanovna Aksyonova** (1931-yilning 13-martida tugʻilgan, vafot etgan sanasi nomaʼlum) – Sovet va Rossiya muzeyi va jamoat arbobi. Tarix fanlari nomzodi (2003-yil). RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1980-yil). Rossiya Federatsiyasi Mehnat Qahramoni (2014-yil). Arxitektura sohasidagi Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti va RSFSR Davlat mukofoti laureati.

## Hayoti va faoliyati
1931-yil 13-martda Ivanovo viloyati, Shuiskiy tumani, Savino qishlogʻida (hozirgi Savinskiy tumani, Ivanovo viloyatining viloyat markazi), Kurnaeva qisglogʻida tugʻilgan. Millati rus.

1938-yilda oila Vladimir shahriga koʻchib oʻtdi va u yerda maktabni tugatdi. Otasi Ivan Timofeevich Kupriyanov 1943-yil mart oyida vafot etdi. 1954-yilda V. M. Molotov nomidagi Moskva davlat kutubxona institutining (hozirgi Moskva davlat madaniyat va sanʼat universiteti) kutubxona boʻlimini imtiyozli diplom bilan tugatgan. Alisa Aksyonova Vladimirga qaytib, viloyat kutubxonasiga ishga kirdi. Tez orada u komsomol tashkilotining kotibi etib saylandi.

1960-yil 4-yanvardan 2010-yil 16-iyungacha – direktor (keyinchalik bosh direktor), 2010-yil 18-iyundan 2013-yil 26-iyulgacha – Vladimir-Suzdal davlat tarixiy, arxitektura va sanʼat muzey-qoʻriqxonasi prezidenti.

Uning rahbarligida 1958-yil sentyabr oyida Vladimir va Suzdaldagi ikkita kichik muzey negizida tashkil etilgan Vladimir-Suzdal davlat tarixiy-arxitektura va sanʼat muzeyi-qoʻriqxonasi Rossiyaning etakchi muzey birlashmalaridan biriga aylandi (55 ta yodgorlik, shulardan). 10 tasi Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan).YUNESKO merosi va uchta shaharda 47 ta muzey koʻrgazmasi).

1980—1988-yillarda – mintaqaviy muzeylar qoʻmitasi vitse-prezidenti, 1988—1996-yillarda – Xalqaro muzeylar kengashi Rossiya qoʻmitasi vitse-prezidenti. Bugungi kunga qadar Xalqaro muzeylar kengashining Rossiya qoʻmitasi Prezidiumi aʼzosi.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2014-yil 20-apreldagi farmoni bilan Alisa Ivanovna Aksenova davlat va xalq oldidagi alohida mehnat xizmatlari uchun „Rossiya Federatsiyasi Mehnat Qahramoni“ oltin medali, Rossiya Federatsiyasi Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor boʻldi.

2014-yil yanvar oyidan – Vladimir viloyati gubernatorining madaniyat boʻyicha maslahatchisi.

RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (26.05.1980). Sovet Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1976-yil), Xalqlar doʻstligi (22.08.1986), „Shon-sharaf belgisi“ ordeni (1971-yil), Rossiyaning „Vatan oldidagi xizmatlari uchun“ 3-ordeni (1971-yil) bilan taqdirlangan. 18/2007) va 4 (03/17/1997) darajalari, medallar, shu jumladan SSSR Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining kichik kumush medali (1962-yil), shuningdek xorijiy mukofotlar.

## Mukofotlari
* 1980-yil 26-may – RSFSRda xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi – *Sovet madaniyati sohasidagi xizmatlari uchun*;
* 2014-yil 20-aprel – Rossiya Federatsiyasi Mehnat Qahramoni – *davlat va xalq oldidagi alohida mehnat xizmatlari uchun* .

## Manbalar
Meksika boʻrisi

**Meksika boʻrisi** - Boʻrilarning Canis lupus kenja tur populyatsiyaslaridan biri boʻlib Janubiy-sharqiy Arizona, Janubiy New Mexico va Meksikaning shimoliy hududlarida yashaydi. U bir paytlar gʻarbiy Texasda ham tarqalgan. Katta ehtimol bilan uning ajdodlari Shimoliy Amerikadagi birinchi kulrang boʻrilardan boʻlgan. U xalq orasida lobo nomi bilan ham tanilgan. AQSHning 1972-yildagi Endangered Species Act qonuniga asosan yoʻqolib ketish xavfi ostidagi turlar roʻyxatiga kiritilgan. 

= Tashqi koʻrinishi =

U Shimoliy Amerikadagi kulrang boʻrilarning eng kichigi boʻlib, turdoshi *C. l. nubilusga* oʻxshab ketadi. Ammo kichik jussasi, tor bosh chanogʻi va nisbatan toʻq yungi bilan ajralib turadi. Yungi sargʻish-kulrang, orqasi va dumi esa qora tusga ega. 

= Yashash tarzi =

Meksika boʻrisi dunyodagi qolgan boʻrilar kabi yirik tuyoqli hayvonlar bilan oziqlanadi. Rocky Mountain bugʻusi boʻri ozuqasining 76-80%ini tashkil qiladi. Shu jumladan u xachir kiyik, oq dumli kiyik, pekari kabi Shimoliy Amerikaga xos turlar va boshqa quyon va olmaxon kabi kichik sut emizuvchilar bilan oziqlanadi. Chorva mollari oʻtlaydigan yerlarda ozuqasining 16%iga yaqinini chorva mollari tashkil etadi. Meksika boʻrisi yashaydigan yerlarda boshqa etxoʻrlar ham yashaydi. Ular togʻ sherlari, qora ayiqlar, koyotlar, yovvoyi mushukalar, qizil va kulrang tulkilardir.  

= Hozirgi aholisi =
Fish and Wildlife Servicesning aniqlashicha 2023-yil 28-fevral holatiga Janubi-gʻarbiy Amerikadagi erkinlikdagi meksika boʻrilarining soni 241taga yetgan. Ularning 136tasi New Mexicoda and 105tasi Arizonada. Boʻri bolalarining yillik yashab ketish darajasi 67%ni tashkil etdi. 109ta boʻriga (boʻrilarning 45%ida) ularni monitor qilish va boshqarish uchun boʻyinbogʻlar taqilgan. 2022 yili 2017-yildan beri eng kam oʻlim (12ta oʻlim) qayd etilgan yilga aylandi. Tutqunlikdagi jami Meksika boʻrilari soni 380tani tashkil etgan. Meksikada esa 45ga yaqin ushbu turdagi boʻrilar mavjud.

= Manbalar =
Jamaluddin Jarjis

**Jamaluddin bin Mohd Jarjis** (1951-yil 25-may – 2015-yil 4-aprel) – Malayziyalik siyosatchi, diplomat hamda Fan, texnologiya va innovatsiyalar vaziri. U Malayziyaning Qoʻshma Shtatlardagi maxsus vakili boʻlib ishlagan.

## Yoshligi va taʼlim olishi
Jamaluddin Jarjis 1951-yil 25-mayda Pekan shahrida tugʻilgan. 1974-yilda Buyuk Britaniyaning Manchester universitetida elektrotexnika boʻyicha birinchi darajali faxriy bakalavr darajasini va 1977-yilda Kanadaning Manitoba universitetida elektrotexnika boʻyicha magistr darajasini tamomlagan. 1980-yilda MakGill universitetida elektrotexnika (quvvat tizimlari) fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan.

## Siyosiy karyerasi
Jamaluddin 1990-yildan to vafotigacha Pahangning Rompin parlamenti aʼzosi boʻlgan. 2000-yil may oyida UMNO Oliy Kengashiga saylangan. 2002-yilda u Bosh vazir Mahathir Mohamad tomonidan ikkinchi moliya vaziri etib tayinlangan.

Jamaluddin Fan, texnologiya va innovatsiyalar vaziri boʻlib ishlagan vaqtida Angkasawan dasturini boshqargan. Natijada 2007-yil 10-oktyabrda „Soyuz TMA-11“ bortida Xalqaro kosmik stansiyaga birinchi malayziyalik doktor Shayx Muszafar Shukor parvoz qilgan.

### Vazirlar mahkamasi lavozimlari
Jamaluddin Malayziya Vazirlar Mahkamasida turli lavozimlarda ishlagan:

* Ikkinchi Moliya vaziri (2002-yil – 2004-yil yanvargacha)
* Ichki savdo va isteʼmol ishlari vaziri (2004-yil yanvardan – 2004-yil martgacha)
* Fan, texnologiya va innovatsiyalar vaziri (2004-yil martdan – 2008-yil martgacha)
* Malayziyaning AQSHdagi elchisi (2009-yil iyuldan – 2012-yil fevralgacha)

## Oilasi
Jamaluddin tish shifokori Puan Shri doktor Kalsom Ismoil bilan oila qurgan. Ularning toʻrt nafar farzandi bor.

Jamaluddin 2015-yil aprel oyida vafot etdi. 2018-yil avgustda uning 83 yoshli onasi Amina Abdulla Suriya sudiga marhum oʻgʻlining kamida 2,1 milliard RM qiymatiga ega boʻlgan mulkidagi ulushini olish uchun faraid (Islomiy boylik taqsimoti) sertifikatini berishlarini soʻradi .

## Vafoti
2015-yil 4-aprelda Jamaluddin Jarjis AS 3655N2 Dauphin (roʻyxatdan oʻtish raqami 9M-1GB) vertalyoti Kampung Pasir Baru shahridagi Jalan Sungai Lalangdagi oʻrmonga qulashi oqibatida halok boʻldi. Halok boʻlganlar orasida tadbirkor, SP Baiduri Sdn Bhd bosh direktori Tan Xuat Seang va Bosh vazirning shaxsiy kotibi Azlin Alias ham bor edi . U Kuala-Lumpurdagi Masjid Negara majmuasida joylashgan Makam Pahlavan qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Sitrus mevalar)

**Sitrus oʻsimliklar** - rutadoshlar oilasining sitrus turkumiga mansub doim yashil oʻsimliklar, ekiladigan mevali daraxtlar. Apelsin, mandarin, greypfrut, limon, bergamot, sitron, sheddok, bigaradiya va boshqa 30 ga yaqin turi bor. Shimoliy Xitoydan Avstraliyagacha, Oʻrta dengiz sohillaridan Yevropaga tarqalgan. Oʻzbekistonda Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot instituti, Toshkent viloyati Qibray tumani va boshqa issiqxona xoʻja-liklarida oʻstiriladi. S.oʻ. butasimon yoki past daraxtsimon, barcha organlarida xushboʻy efir moyi bor. Gullari barg qoʻltigʻida joylashgan, xushboʻy, chetdan va oʻzidan changlanadi. Mevasi xushxoʻr, parhez va dorivor xususiyatga ega, turli vitaminlar va limon kislotaga boy. Mas, limon va apelsinda 60&nbsp;mg % S vitamini, 600–700&nbsp;mg % R vitamini bor. Meva shakli dumaloq yoki tuxumsimon, och sariq, toʻq sariq, segmentlarga boʻlingan. Tarki-bida pektin, karotin, qand, S, V, R vitaminlari bor. Mevalari yangiligida yeyiladi, konservalar, murabbo, sukat tayyorlanadi. Barg va poyasidan efir moyi olinadi. S.oʻ. payvand qilib va qalamchalaridan koʻpaytiriladi. Ekilgandan soʻng 3—4 yildan hosilga kiradi. 20—60 y. atrofida yuqori hosil olinadi.
Osiyo boʻrisi

**Osiyo boʻrisi** - Boʻrilarning Canis lupus kenja tur populyatsiyaslaridan biri bo'lib Janubi-gʻarbiy Osiyodan tortib Hindiston submintaqasigacha boʻlgan hududlarda yashaydi. Osiyo boʻrilari odatda kichik guruhlarda harakatlanib, qolgan turdosh kulrang boʻrilarga nisbatan kamroq ovoz chiqaradi va ayyorligi bilan ajralib turadi. Osiyo boʻrisi dunyodagi kulrang boʻrilar orasida eng katta yoʻqolib ketish xavfi ostidagisi hisoblanadi va ularning soni 2000-3000 orasida deb taxmin qilinadi.

= Tashqi koʻrinishi =
Osiyo boʻrisi tashqi koʻrinishidan yevroosiyo boʻrisiga oʻxshasa-da, jussasi kichikroq, ustidagi yungi kaltaroq va tagida esa deyarli yungi yoʻq. Yelkasigacha boʻlgan balandligi odatda 57-72 sm, vazni esa erkaklarida 19dan 25 kggacha, urgʻochilarida 27dan 22 kggacha boʻladi. Katta yoshli osiyo boʻrisining burnidan dumigacha boʻlgan uzunligi 103-147 sm oraligʻida farqlanadi. Yungi odatda kulrang-qizgʻish bilan qizgʻish-oq ranglarda boʻladi.         

= Yashash tarzi =

Ularning yashash odat qolgan kulrang boʻri kenja turlariga oʻxshab ketsa-da, ular nisbatan kichik 6-8 boʻridan iborat toʻdalarda yashashadi. Ular odatda oktabrning oʻrtalaridan dekabrning oxirlarigacha bolalaydi. Ularning yashash hududlarida boshqa yirtqichlar ham uchraydi, jumladan Bengal yoʻlbarsi, Bengal tulkisi, qoʻngʻir ayiq, tillarang chiyaboʻri, Osiyo sheri, qoplon.  

Osiyo boʻrilari odatda antilopa, kemiruvchilar va yovvoyi quyonlarni ov qiladi. Ushbu boʻrilar tungi payt uygʻoq boʻladi va quyosh botgandan to quyosh chiqishiga qadar ov qilishadi. Osiyo boʻrilari tezligi va chidamliligi bilan qolgan turdoshlaridan ajralib turadi. Ular turli xil oʻljalar turli xil usullar orqali ov qiladi. 

= Tarqalishi =

Avvalari hindlar boʻrilar odamlarga yoki chorva mollariga tashlansa ham ularga hosilga laʻnat tegadi deb tegishmagan. Ammo Brinatiyaning Hindistonda hukmronlik qilgan paytida odamlar va chorvachilik mollariga tashlangani uchun ularni ov qilish boshlandi. Britaniya hukmronligining 1871 va 1916-yillar oraligʻida 100 000dan ortiq hind boʻrilari oʻldirilgan.

Hozirgi kunda osiyo boʻrilari Hindistonning turli shtatlarida uchraydi, jumaladan Gujarot, Rajastan, Haryana, Uttar Pradesh, Madya Pradesh, Jharkhand, Maharashtra, Karnataka, Kerala va Andhra Pradesh. Ular asosan muhofaza qilinadigan hududlardan tashqarida yashagani sababli ularning soni 2000-3000 orasida ekanligi taxmin qilinadi. Butan ham mavjudligi aytilsada, ularning odamlar koʻrgani haqida hech qanday ma'lumot mavjus emas.

= Manbalar =
Albert Filozov

**Filozov Albert Leonidovich** (1937-yil 25-iyun, Sverdlovsk – 2016-yil 11-aprel, Moskva) – sovet va rus teatr va kino aktyori, VGIK oʻqituvchisi, RATI professori boʻlgan. 1994-yilda Rossiya Federatsiyasi xalq artisti.

## Tarjimai holi
1937-yil 25-iyunda Sverdlovskda (hozirgi Yekaterinburg) 1933-yilda SSSRga yangi hayot qurish uchun kelgan polyak koʻchmanchilari oilasida tugʻilgan. 1937-yilda otasi repressiyaga uchragan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Filozov Leib Gavrilovich yahudiy boʻlgan. Tugʻilgan sanasi: 1911-Variantlar Ismi: Faylasuf, Filosov Leib Gavrilovich, tugʻilgan joyi: Polsha, Lodz jinsi: erkak, Millati: Yahudiy, kasb/ish joyi: Sverdlovsk oshxona trestining 3-sonli oshxonasi, qandolatchi oshpazi. Yashash joyi: RSFSR, Sverdlovsk, qatl qilingan sana: 1938-yil 7-yanvar, Taʼsir chorasi: hibsga olingan. Hibsga olingan sana: 1937-yil 15-noyabr, Sudlangan sana: 1937-yil 26-dekabr, Hukm: VMN (qatl), Maʼlumotlar manbalari: „Politsiyadagi terror qurbonlari“ DB SSSR"; Sverdlovsk viloyati xotira kitobi. – t.8. Uning onasi, ukrainalik, Sibirga Stolypin muhojirlarining badavlat oilasidan chiqqan; Kollektivlashtirish davrida ona tarafdan bobosi Sverdlovskka koʻchib oʻtgan.

Erining oʻlimidan soʻng, Filozovning onasi tez-tez ish joyini beixtiyor oʻzgartirgan va proyektorlik ham qilgan. Kichkina Albert kino stendidan filmlarni tomosha qilar ekan, kinoga odatlanib qolgan. U kitobga erta qiziqib qolgan va ovozi yoqimliligi tufayli xorga qoʻshilgan; Oʻsmirlik davrida uning ovozi yoʻqolgan va Albert teatr guruhiga qoʻshilgan. 8-sinfni tugatgandan soʻng (oʻrta maktabda oʻqigan) Albert 6-sonli davlat podshipnik zavodiga tokar boʻlib ishga kirgan, oʻrta taʼlimni kechki taʼlimda yakunlagan.

1955-yilda Yuriy Grebenshchikov bilan birgalikda u Moskva badiiy teatr maktabiga tashrif buyurgan komissiya tomonidan qagul qilingan(Viktor Stanitsyn kursi); uning sinfdoshlari Romashin, Lazarev, Lavrova, Pokrovskaya, Nevinniylar boʻlgan.

## Oqlanishi va mukofotlari

* RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (29- mart 1983-yil)
* Rossiya Federatsiyasining xalq artisti (29-iyul 1994-yil) – *teatr sanʼati sohasidagi ulkan xizmatlari uchun*.
* Doʻstlik ordeni (11-noyabr 2004-yil) – *madaniyat va sanʼat sohasidagi koʻp yillik samarali faoliyati uchun*.
* Andrey Mironov nomidagi Rossiya milliy aktyorlik mukofoti „Figaro“ (2014 yil).
## Manbalar
Sergey Bogdanov (eshkak eshuvchi)

**Sergey Bogdanov** — oʻzbekistonlik eshkak eshuvchi . U 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida erkaklar oʻrtasidagi engil vazndagi juft qayiqda qatnashgan. Koʻplab jahon musobaqalarida sovrinli oʻrinlarni olgan, JCH sport assamblyasidagi zaxiradagi eshkakchi hisoblanadi.

Bir qator Jahon chempionatlarida Oʻzbekiston nomidan Osiyo oʻyinlari ishtirokchisi hisoblanadi, Oʻzbekiston sportchilari, 2006-yilgi Osiyo oʻyinlaridagi eshkak eshishchilar Sirdaryo viloyati qatnashchisidir.

## Tarjimayi holi
Sergey Bogdanov 1983-yil 5-mayda Oʻzbekistonning Sirdaryo shahrida tugʻilgan eng mashhur va boy eshkakchilardan biri. 2023-yil 1-iyun holatiga koʻra, Sergeyning boyligi taxminan 5 million dollarni tashkil qiladi.

Sergey Bogdanov (1983-yil 5-mayda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik eshkak eshuvchi. U 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida erkaklar oʻrtasida engil vaznda juft qayiqda eshkak eshish musobaqasida qatnashgan
.

## Sof boyligi
Sergey Oʻzbekistondagi eng boy eshkakchilardan biridir . Bizning tahlilimizga koʻra, Vikipediya, Forbes & Business Insider, Sergey Bogdanovning sof boyligi 5 million dollar .

## Oilasi
U ziyolilar oilasida tugʻilgan otasi Moskva davlat unversitetini tamomlagan, onasi Minsk universitetini tamomlagan. Hali oila qurmagan.

Maktab yillarida dastlab tennis bilan faol shugʻullangan, ammo keyinchalik qayiq sport turiga qiziqib qolgan. Oʻrta maktabni tugatib, Rossiyaga joʻnab ketgan, oʻsha yerda ustozi Vladimir Igrokov bilan tanishgan. Maʼlumotlarga koʻra 3 yil ustozi bilan qayiq sporti bilan jiddiy shugʻullangan, eng dastlabki musobaqasi Budapeshtda boʻlib oʻtgan. Ammo, birinchi musobaqasi magʻlubiyat bilan yakunlangan. Kelasi yili esa ketma-ket paralimpiya oʻyinlarida qatnashib yaxshi natijalarni qayd etgan.

## Manbalar
Kirkkosaari

**Kirkkosaari** (Orol cherkovi) – Finlandiyadagi kichik orol. Pielavesi koʻli bilan oʻralgan va Pielavesi munitsipaliteti tarkibiga kiradi. Kirkkosaari dastlab sobiq cherkov markazi boʻlgan va u qadmda Lammassalo deb nomlangan.

Shimoliy Tenxusaari orqali Kirkkosaari mintaqasini bogʻlaydigan yoʻl mavjud. Orolning janubiy qismida Kirkkoniemi tepaligi mavjud. Kirkkovuori tepaligining balandligi 144 metrni tashkil tashkil etadi. Ushbu orolni Pangansalo bilan bogʻlaydigan yoʻl ham mavjud.

## Orol cherkovi
1683-yilda Pielavesi aholisi cherkov qurish uchun Viipuri episkopi Petrus Bangdan ruxsat oladi. Ushbu cherkovni qurish uchun tanlangan joy aynan Kirkkosaari edi, chunki bu joy suv bilan boʻladigan muammolardan holi edi. Ushbu cherkov 1961-yilda qurib bitkazildi. Cherkov Finlyandiyaning " *ahtaat paikat kuin Pielaveden kirkossa* " (Pielavesi cherkovidagi kabi tor joylar) iborasi bilan uzviy bogʻliq. Hozirgi kunda eski cherkov hovlisida qoʻngʻiroqli minorasi va 1860-yillardagi ocharchilik paytida halok boʻlganlar uchun yodgorlik majmuasi mavjud. Ostrobot uslubidagi Uygʻonish davrining nozik haykali 1748-yilda Anders Brofall rahbarligida qurilgan. Bundan tashqari orol markazdagi Xailuoto qishlogʻida umumtaʼlim maktabi,  ikkita oziq-ovqat doʻkoni (K-Market va Sale), bank (Osuuspankki), sartaroshxona va avtomobillar uchun yoqilgʻi quyish shoxobchasi (SEO) mavjud.

Sayyohlar uchun Arctic Light House mehmonxonasi Kirkkosaaridagi eski qoʻngʻiroq minorasi yaqinida joylashgan. Butun Kirkkosaari oroli davlatning milliy ahamiyatga ega joyi hisoblanadi va bundan tashqari madaniy meroslaridan biri sifatida tasniflanadi.

**Kirkkosaarida** 1850-yillarda Pielavesini Xiekkaniemiga koʻchirilgunga qadar uchta cherkov mavjud boʻlgan.

## Manbalar
Avdeychik, Mixail Filippovich

**Mixail Filippovich Avdeychik** (1933 – 2003: Krasnoyarsk oʻlkasi, Pokrovka qishlogʻida tugʻulgan) – Qozogʻiston SSR Rangli metallurgiya vazirligining Leninogorsk polimetall kombinati Komsomolning 40 yilligi nomidagi shaxta ustasi, Sharqiy Qozogʻiston SSR Rangli metallurgiya vazirligi, SSR Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1981), Ridder shahri faxriy fuqarosi boʻlgan.

1933-yilda Krasnoyarsk oʻlkasi, Pokrovka qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1957-yilda kon-metallurgiya texnikumini tamomlab, Sharqiy Qozogʻiston viloyati Glubokovskiy tumanidagi Bystrushinskiy konida ishlagan. 1959-yilda Qozogʻiston SSR Rangli metallurgiya vazirligining Leninogorsk polimetall zavodi komsomolining 40 yilligi nomidagi shaxta ustasi nomini olgan.

U zavodda birinchi boʻlib jamoaviy pudratni joriy qildi. Mixail Avdeychik brigadasi yivli kesish usuli yordamida ishlarni gorizontal haydash texnologiyasini oʻzlashtirdi, bu esa uning jamoasida mehnat unumdorligini sezilarli darajada oshirishga muvvoaq boʻldi. Kuchli va qattiq jinslardan oʻtganda mehnat unumdorligi 10% oshdi va portlovchi moddalarni tejash 11% ni tashkil qilgan. Erishgan katta mehnat yutuqlari uchun SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1981-yil 2-martdagi farmoni bilan unga Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali topshirilgan. hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

KPSS XXI qurultoyi ishida faol qatnashgan. U bir necha bor Leninogorsk xalq deputatlari Kengashiga deputat etib saylangan.

1989-yilda nafaqaga chiqadi, 2003-yilda vafot etgan.

## Mukofotlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* Oktyabr inqilobi ordeni

## Xotirasi

Ridder shahridagi koʻchalardan biriga uning nomi berilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Muzalevskiy M. V. Sotsialistik mehnat qahramonlari. Biobibliografik lugʻat. – M .: RIC „Cavalier“, 2008. – T. 2. – 200 b.
* Shygys Kazakhstan kal [Matin] : ensiklopediya. – Olmaota : Qozoq ensiklopediyalari, 2014. – Avdeychik Mixail Filipovich: b. 135.
* Aleinikov, S. Mehnat va sharaf bilan [Matn] / S. Aleinikov // Rudniy Oltoy. – 1981 yil – 1 may.
* Rylskiy, N. Qahramonni ziyorat qilish [Matn] : [Leninogorskdagi Komsomolning 40 yilligi nomidagi konning Sotsialistik Mehnat Qahramoni M. F. Avdeychik haqida] / N. Rylskiy // Leninogorskaya Pravda. – 1998. – 23 oktyabr.

## Havolalar

* Avdeychik M., Sharqiy Qozogʻiston: mashhur nomlar
Murat Yildirim (aktyor)

**Murat Yildirim** – 1979-yil 13-aprelda Koʻnyada tugʻilgan. U turk aktyori va boshlovchisi.

## Hayoti
Onasi va otasi asli mardinlik boʻlgan. Yildirim otasi Koʻniyada oʻqituvchilik qilgan va shu sababli Yildirim 1979-yilda Koʻniyada tugʻilgan. Uning oilasi kurd va arab millatiga mansub. Yildirim Yulduz Texnika Universitetining Mashinasozlik fakultetini sakkizinchi yilida tamomlagan.

## Shaxsiy hayoti
2008-yil 20-iyunda u "*Fırtına*" teleserialida tanishgan Burchin Terziogʻlu bilan turmush qurdi. Ular 2014-yil 30-iyunda ajrashishdi. U Londonda tanishgan marokashlik aktrisa Iman Elbani bilan 2016-yil 13-noyabr kuni Adanada oilasi orasida oʻtkazilgan oddiy marosimda turmush qurdi. U Rajab Toyyib Erdoʻgʻan va Emine Erdoʻgʻanni qiz soʻrashga jalb qilgan. Prezident toʻy tuhfasi sifatida Qur’on ham yubordi. Er-xotinning qizi Miray 2022-yil 8-oktabrda tugʻilgan.

Yildirim 2015-yil oktabr oyida Istanbul 19-Jinoyat mahkamasi tomonidan „giyohvand moddalarni isteʼmol qilish“ aybi bilan 10 oylik qamoq jazosiga hukm qilingan va „tashkilot tuzish, boshqarish va aʼzo boʻlish“ ayblovlaridan oqlangan edi. Sud qamoq muddati bir yildan kam boʻlgani uchun jazoni kechiktirdi.

## Karyerasi
Teatr va musiqaga qiziqqan Yildirim Yildiz Texnik Universiteti (YÜO) aktyorlari safiga qoʻshildi va 3 yil davomida teatrda havaskor sifatida qatnashdi. Televideniye olamiga YÜOdagi doʻstlari orqali kirib kelgan Yildirim ilk bor 2003-yilda ATV telekanalida koʻrsatilgan „Oʻlimsiz sevgi“ serialining bir qismida kichik rol oʻynagan. Faqat serial atigi 11 qism davom etdi.

2004-yilda chiqqan „Farzandlarim“ serialida „Mesut“ obrazini oʻynagan Yildirim oʻsha yili namoyishi boshlangan „Buyuk Yalan“ serialida aktyorlik faoliyatini davom ettirdi.

U birinchi toʻliq metrajli asari boʻlgan va 2006-yildan 2007-yilgacha D kanalida namoyish etilgan „Firtina“ teleserialida bosh rolni oʻynash orqali shuhrat qozondi. Oʻsha yili u „Oltin apelsin“ mukofotiga nomzod boʻlgan „Araf“ filmida ilk bor bosh rolni oʻynadi.

„Asi“ serialidagi „Demir“ obrazini hamkasbi Tuba Buyukustun bilan birga ijro etgan.

2009-yilda „Asi“ seriali tugaganidan soʻng Yildirim TMC prodyuserlik kompaniyasi bilan 2010—2011-yillarda efirga uzatilgan „Sevgi va Jazo“ seriali uchun shartnoma imzoladi va unda bosh rol oʻynadi.

2012-yilda Tims Productions tomonidan ishlab chiqarilgan va Show TVda namoyish etilgan „Suskunlar“ serialida Ejevit obrazini oʻynagan.

2016-yilda Star TV kanalida namoyish etilgan „Tun malikasi“ serialida Meryem Uzerli bilan bosh rolni ijro etgan.

2015—2016-yillarda „Ering kabi gapir“ serialida bosh rolni ijro etgan. Bugun u TRT 1 telekanalida namoyish etilgan „Tashkilot“ serialida Omer Atmaki obrazini ijro etayapti.

## Filmografiya

## Manbalar

## Tashqi havolalar

* 
* 
* 
*
Tez tibbiy yordam mashinasi

**Tez yordam mashinasi** — bemorlarni tibbiy muassasalarga, masalan, shifoxonalarga tashish uchun ishlatiladigan maxsus jihozlangan transport vositasi. Odatda tez tibbiy yordam xizmatlari (EMS) tomonidan boshqariladi va bemorlarga tashish paytida tibbiy yordam ko‘rsatadi. Tibbiy favqulodda vaziyatlarga tezkorlik bilan javob berish uchun tez yordam mashinalari miltillovchi chiroqlar va sirenalar bilan jihozlangan. Ular paramediklarni va boshqa birinchi yordam xodimlarini voqea joyiga olib borishlari, shoshilinch tibbiy yordam uskunalarini olib yurishlari va bemorlarni shifoxonalarga yoki boshqa tegishli tibbiy muassasalarga tashishlari mumkin.

Tez yordam mashinalari turli shakllarda bo‘lishi mumkin, jumladan, furgonlar, mototsikllar, avtobuslar, limuzinlar, samolyotlar va qayiqlar. Avtotransportni tez yordam mashinasi sifatida tasniflash uning bemorlarni tashish qobiliyatiga bog‘liq. Favqulodda bo‘lmagan bemorlarni tashish vositalari, shuningdek, ambuletlar deb ham ataladi, ular maxsus uskunalar bilan jihozlanmagan bo‘lishi va tez yordam mashinalariga nisbatan kamroq malakali xodimlar bo‘lishi mumkin. Bundan tashqari, EMS agentliklarida bemorlarni tashish uchun mo‘ljallanmagan favqulodda yordam vositalari ham bo‘ladi.

## Tarixi
**Tez yordam mashinasi**ning tarixi qadim zamonlarda, davolab bo‘lmaydigan bemorlarni aravachalar yordamida zo‘rlik bilan tashishdan boshlangan. Tez yordam mashinalari birinchi marta 1487-yilda ispanlar tomonidan favqulodda holatlar uchun ishlatilgan va fuqarolar tashuvchi variantlari 1830-yillarda foydalanishga topshirilgan.

Urush paytida tez yordam mashinalaridan foydalanishda katta oʻzgarishlar keyinchalik Napoleon Bonapartning bosh shifokori boʻlgan Dominik Jan Larri (1766–1842) tomonidan ishlab chiqilgan tez tibbiy yordam mashinalari bilan sodir boʻldi. Larri fransuzlar va prusslar o‘rtasidagi Spires jangida qatnashgan va yarador askarlarni ko‘p sonli tez yordam mashinalari olib keta olmaganidan qayg‘urgan . Jangovar harakatlar to‘xtatilgunga qadar, u yangi tez yordam tizimini ishlab chiqishga kirishadi.

19-20-asrlar davomida texnologiyaning rivojlanishi zamonaviy o‘z-o‘zidan ishlaydigan tez yordam mashinalari paydo bo‘lishiga olib keldi.

## Manbalar
Sergey Asyamov

**Sergey Aleksandrovich Asyamov** (1907-yilning 19-oktyabrda tavallud topgan – 1942-yilning 30-aprelida vafot etgan) – Sovet uchuvchisi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi (1941-yil), uzoq masofali aviatsiya bo'liming 746-aviatsiya polkining dirijabli, mayor. VKP(b) aʼzosi (1942-yildan). Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda Qizil Bayroq ordeni sohibi.

## Hayoti va faoliyati
Sergey Aleksandrovich Asyamov 1907-yil 19-oktyabrda Krasnoyarsk shahrida ishchi oilasida tugʻilgan.

1929—1933-yillarda Qizil Armiyada safida xizmat qilgan. 1931-yilda Yeisk harbiy-dengiz aviatsiyasi maktabini tugatgandan soʻng u instruktor uchuvchi, 1933-yildan fuqarolik havo flotining uchuvchisi va 1935-yildan Lena aviyatsiya guruhining uchuvchisi boʻlib xizmat qildi.

1941-yil iyuldan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida. 1942-yildan VKP(b) aʼzosi. 746-aviatsiya polkining (3-uzoq masofali aviatsiya diviziyasi) kema komandiri mayor Sergey Asyamov 1942-yil yanvariga qadar qirq sakkizta muvaffaqiyatli jangovar topshiriqni bajardi. Uning ekipaji dushmanga qarshi muvaffaqiyatli qarshilik koʻrsatdi.

1942-yil 30-aprelda Asyamov Sergey Aleksandrovich xizmat safari bilan Buyuk Britaniyadada boʻlgan. Ekipaj Molotov AQShda diplomatik missiyada, samolyot halokatida fojiali tarzda vafot etdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1942-yil 20-iyundagi buyrugʻi bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi va koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun mayor Sergey Aleksandrovich Asyamov vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

## Xotirasi
Yoqutistonning Verxnekolimskiy qismidagi Zyryanka qishlogʻidagi koʻcha va Taymir yarim orolidagi Laptev dengizidagi koʻrfaz Sergey Asyamov nomi bilan atalgan.

## Mukofotlari
Lenin ordeni,

Qizil Bayroq ordeni,

Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni,

Mehnatdagi farqi uchun medali

Moskva mudofaasi uchun medali

## Manbalar
Tarfa binti Abdulloh Al Shayx

**Tarfa bint Abdulloh Al Shayx** () 1906-1884-yillari Nejd amiri boʻlgan. Abdulaziz bin Abdul Rahmon (keyinchalik Saudiya Arabistoni qiroli Abdulaziz)ning turmush oʻrtoqlaridan biri malika Nura, yaʼni qirol Faysalning onasi boʻlgan.

## Oldingi va erta hayot

Tarfa bint Abdulloh Al Shayx 1884-yilda tugʻilgan. Uning onasi Haya binti Abdul Rahmon Al Muqbel edi. Uning oilasi Ar-Riyod yaqinidagi qishloqdan edi.

Abdulloh bin Abdullatif Al Shayx, Tarfaning otasi Al Shayxlar oilasining aʼzosi boʻlgan. Nejd amiri esa Abdulaziz bin Abdul Rahmonning asosiy diniy oʻqituvchilari va maslahatchilaridan biri boʻlgan. Ammo, amir Abdulaziz Ar-Riyodni qoʻlga kiritmaguncha, Abdulla amir Muhammad bin Abdulloh Al Rashidning tarafdori boʻlgan. Tarfa Muhammad ibn Abd al-Vahhobning sakkizinchi avlodining bevosita avlodlaridan hisoblangan.

## Shaxsiy hayot va oʻlim
Tarfa binti Abdulloh 1902-yilda Ar-Riyodni qoʻlga kiritgandan soʻng darhol amir Abdulazizga uylangan. U Tarfaning uchinchi xotini boʻlgan. Tarfaning opasi Munira Abdulazizning oʻgay ukasi Muhammad bin Abdul Rahmonga va uning boshqa singlisi Sora Abdulazizning toʻliq ukasi Saad bin Abdul Rahmonga uylanadi. Bu nikohlar Al Saudlar va Al Shayxlar oʻrtasidagi aloqalarni mustahkamlash uchun strategik harakatlar boʻlgan.

Abdulaziz va Tarfaning birinchi farzandi Nura 1904-yilda tugʻilgan. Ularning oʻgʻli Faysal 1906-yil aprel oyida Ar-Riyodda tugʻilgan. Tarfa 1906-yil oktyabr oyida Faysal endigina olti oylik boʻlganida vafot etgan. Uning qizi Nura amakivachchasi, Muhammad bin Abdulrahmonning oʻgʻli Xolid bin Muhammadga uylandi. Tarfaning oʻgʻli Faysal 1964-yilda Saudiya Arabistoni qiroli boʻladi.

## Ajdod

## Maʼlumotnomalar
Bengal mushugi (yovvoyi tur)

**Bengal mushugi** yoki **mitti mushuk** yo **Uzoq Sharq mushugi** () – kichik mushuklar oilasiga mansub mushuklarning bir turi. Bengal mushuklarining vatani Janubiy va Sharqiy Osiyodir. Ularning kattaligi uy mushuginikiga oʻxshaydi va ular keng hududlarda turli xil ranglarida uchraydi.

## Tashqi koʻrinishi
Bengal mushuklarining koʻrinishi juda xilma-xildir. Primorsk oʻlkasidagi populyatsiyasi Indoneziya orollaridagi populyatsiyasiga qaraganda butunlay boshqacha koʻrinishga ega. Janubdagilarining yungi asosan leopardlarnikiga oʻxshab sariq, shimolda esa asosan kulrang-jigarrang. Terisi moʻynali qora dogʻlar bilan qoplangan, boshida qora chiziqlari bor. Shimoliy populyatsiyalarida yungdagi dogʻlar doira shaklida boʻlsa, janubiy populyatsiyalarda ular qora. Bengal mushuklarining oʻlchami 65 sm (Yava oroli) dan bir metrgacha (Primorsk oʻlkasi), jumladan quyrugʻi 20-40 sm gacha yetadi.

## Tarqalishi
Bengal mushuklari asosan suv yaqinida yashaydilar. Xuddi ignabargli oʻrmonlar, savannalar yoki togʻlarda boʻlgani kabi tropik oʻrmonlarga ham yaxshi moslashadi. Ular aholi punktlariga yaqin yurishdan choʻchishadi va baʼzan ekin maydonlarini kesib oʻtishi mumkin.

Bengal mushuklarining tarqalish hududi Amur viloyati, Koreya va Xitoydan Hindiston, Pokiston va Indoneziyagacha choʻzilgan. Jeju, Tsusima, Tayvan, Xaynan, Sumatra, Yava, Kalimantan, Bali, Lombok va Filippindagi baʼzi orollarda yashaydi. Janubi-Sharqiy Osiyo orollarida Bengal mushuklarining koʻplab kenja turlar tarqalgan, ammo baʼzida ularni zoologlar alohida turlar deb hisoblashadi.

## Ovlanishi
Bengal mushugi Xitoyda qimmatbaho moʻynasi uchun ovlanadi. Uning Yevropaga importi toʻxtatilgan, ammo katta miqdorda hali ham Yaponiyaga eksport qilinmoqda. Umuman olganda, Bengal mushugi xavf ostida emas, lekin baʼzi hududlarda allaqachon noyob hayvonga aylangan.

## Gibridi
AQShda uy mushuki bilan chatishtirilgan holda, Bengal deb nomlangan yangi zot olingan.

## Kenja turlari

* *Prionailurus bengalensis bengalensis* – hind mushugi, Hindiston va Hindixitoyda keng tarqalgan; 
**Prionailurus bengalensis chinensis* – Xitoy va Tayvanda topilgan; 
**Prionailurus bengalensis horsfieldi* – Kashmirdan Sikkimgacha boʻlgan hududda yashaydi; 
**Prionailurus bengalensis iriomotensis* – Iriomotean mushugi, Iriomote orolida yashaydi, koʻpincha alohida tur sifatida tan olinadi; 
**Prionailurus bengalensis euptilurus*, Uzoq Sharq yoki Amur oʻrmon mushugi, Amur viloyatining janubida, Primorye va Shimoliy-Sharqiy Xitoyda yashaydi.

## Manbalar

## Havolalar

* Rossiyaning umurtqali hayvonlari: Uzoq Sharq mushugi
Mahmud Esad Coşan

**Mahmud Esad** **Coşan** ()(1938-yil 14-aprel – 2001-yil 4-fevral) – turk akademik yozuvchi, voiz, islom professori va naqshbandiya yetakchisi.

## Biografiyasi
Coşan 1938-yil 14-aprelda Chanoqqal’aning Ayvajik tumani, Ahmetche qishlogʻida tugʻilgan. 1950-yilda Vezneciler boshlangʻich maktabini, 1956-yilda Vefa oʻrta maktabini tamomlagan. Istanbul universiteti Adabiyot fakulteti arab-fors filologiyasida oʻqishni boshlagan. Arab tili va adabiyoti, fors tili va adabiyoti, oʻrta asrlar tarixi va turk-islom sanʼati boʻyicha sertifikatlar olgan. 1965-yilda XV asr shoiri Hatipoğlu Muhammad va uning asarlari haqida dissertatsiyani himoya qilib, fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. 1973-yilda dotsent, Anqara universiteti Turk-islom adabiyoti boʻlimiga oʻqituvchi boʻldi. 1977–1980-yillarda Teologiya kollejida dars bergan. Shu vaqt davomida parallel tarzda Sakarya hukumati arxitektura-muhandislik akademiyasida turk tili va adabiyoti fanidan dars bergan. 1982-yilda professor unvonini oldi.

## İskenderpaşa jamoasi
1977-yilda Mehmed Zohid Kotku buyrugʻi bilan hadis suhbatlarini boshlagan. Keyinchalik Naqshbandiya-Xolidiya tariqasining İskenderpaşa Jamiya rahbari boʻlgan. 1987-yilda oʻz xohishi bilan nafaqaga chiqdi. U konferensiya, suhbat, nashriyot va turli korporativ faoliyatini davom ettirdi. 28-fevral operatsiyasida Avstraliyaga ketdi.

## Vafoti
Coşan va uning kuyovi Ali Yücel Uyarel 2001-yil 4-fevralga oʻtar kechasi Avstraliyaning Dubbo shahrida avtohalokatda vafot etgan. Koshanning oʻlimi haqidagi xabar kelganidan soʻng, Jamoat aʼzolari Üsküdarning Kichik Chamlija shahridagi İskenderpaşa jamoasi markaziga borishgan. Coşanning otasi Halil Necati Coşan va ukasi Mithat Coşan Çilhane masjidida taʼziyani qabul qilishgan. 2001-yil 9-fevralda uning janoza namozi Fotih masjidida oʻqildi. Eyup Sulton qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Saryan Martiros

**Martiros Sergeyevich Saryan** () – arman, Sovet rassomi, landshaft ustasi, grafik rassom. SSSR xalq artisti (1960). Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965). Lenin mukofoti (1961) va ikkinchi darajali Stalin mukofoti (1941) laureati.
U asosan simvolizm va fovizm uslublarida ishlagan. Rassomning ishi arman sovet rassomligi milliy maktabining shakllanishida yetakchi rol oʻynagan.

## Tarjimai holi
Saryan Martiros 1880-yil 28-fevral kuni Yekaterinoslav viloyati, Rostov tumani, Naxijevan-Don (hozirgi Rostov-na-Donu ) shahrida patriarxal arman oilasida dunyoga kelgan.
1895-yilda shahar maktabini tamomlagan. 1897–1904-yillarda Moskva rassomlik, haykaltaroshlik va arxitektura maktabida (hozirgi V. I. Surikov nomidagi Moskva rassomlik instituti), shu jumladan V. A. Serov va K. A. Korovin ustaxonalarida tahsil olgan. 1901–1904-yillarda Lori, Shirak, Etchmiadzin, Hagpat, Sanaxin, Yerevan va Sevan shaharlariga sayohat qilgan.

1900-yillarda u „Golubaya roza“, „Zolotoye runo“, „Soyuz russkix xudojnikov“, „Mir iskusstva“, „Chetire iskusstva“ badiiy birlashmalarining koʻrgazmalarida qatnashgan. Rassomning uslubiga Paul Gaugin va Henri Matissening rasmlari kuchli taʼsir koʻrsatgan.
1910–1913-yillarda Turkiya, Misr va Eronga bir qancha sayohatlar qilgan. 1916-yilda Tblisiga kelib, arman yozuvchisi G. Agayanning qizi Lusik Agayanga uylangan. Shu bilan birga, Arman rassomlari jamiyati va Armaniston rassomlari uyushmasini tashkil etishda ishtirok etgan. Saryan Martiros 1972-yil 5-mayda Yerevanda vafot etdi. U panteon nomi bilan atalgan Komitas qabristoniga dafn qilingan.

## Faoliyati
SSSR Badiiy akademiyasining akademigi (1947), SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi, Armaniston SSR Rassomlar uyushmasi raisi (194–1951), Armaniston SSR Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi (1956),
SSSR Oliy Kengashining II – IV chaqiriq deputati (1946–1958), 1959-yildan Armaniston SSR Oliy Kengashi deputati lavozimlarida faoliyat olib borgan.

## Asosiy ishlari
* „Ulitsa. Polden“ 1911-yil
* „Armiyanka s sazom“ 1915-yil
* „Skazka“ 1904-yil
* „Karol s docheryu“ 1904-yil
* „Kometa“ 1907-yil
* „Vecher v gorax“ 1907-yil.

## Mukofot va unvonlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965)
* Armaniston SSR xalq artisti (1926) 
* SSSR xalq artisti (1960)
* Armaniston SSR Davlat mukofoti (1965)
* Toʻrtta Lenin ordeni (1945, 1950, 1965, 1970)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1936)
* „Hurmat belgisi“ ordeni (1939)
* „Kavkaz mudofaasi uchun“ medali (1944)
* „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali (1945)
* Gyumri shahrining faxriy fuqarosi unvonlari bilan mukofotlangan (1964).

## Kino olami

**1965-yil** „Armenfilm“ studiyasida Laertes Vagharshyanning „Martiros Saryan“ hujjatli filmi suratga olingan, unda „Iskusstvo kino“ jurnali muallifining soʻzlariga koʻra, rassom va uning rasmlari nafaqat suratga olish obyektiga, balki qahramonlarga ham aylanganligini taʼkidlagan..

## Manbalar
Justin Long

**Justin Jacob Long** (1978-yil 2-iyunda tugʻilgan) – amerikalik aktyor. U kinodagi rollari, xususan, komediya va qoʻrqinchli filmlardagi rollari bilan tanilgan. Long *[[Jeepers Creepers (2001 film)|Jeepers Creepers]]* (2001), **' (2004), **' (2005), *[[Qabul qilingan|Accepted]]* (2006), *Idiocracy* (2006), *[[Orzular mamlakati (film 2006)|Dreamland]]* (20060 filmlaridagi televizion chiqishlari bilan ham tanilgan.

## Yoshligi
Long Konnektikut shtatining Fairfild shahrida R. Jeyms Long, Fairfild universitetida falsafa va lotin professori va asosan sahnaga chiqqan sobiq aktrisa Vendi Lesniakning ikkinchi farzandi boʻlib dunyoga kelgan. Uning buvisi asli italyan boʻlgan. Long „konservativ“ katolik tarbiyasiga ega. Uning akasi Damian mahalliy sahna aktyori va Veston oʻrta maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlaydi.

## Shaxsiy hayoti
Long Drew Barrymore bilan 2007- va 2010-yillar oraligʻida ochiq va yopiq boʻlgan munosabatlarga ega edi. U, shuningdek, Amanda Seyfrid bilan 2013-yil oʻrtalarida uchrashgan. 2015-yil sentyabrida u bilan ajrashgan.

Podkast *Armchair Expert* Daks Shepard bilan birga boʻlgan epizod davomida Long Michiganda boʻlganida *"Youth In Revolt"* filmini suratga olish chogʻida giyohvandlik va oʻgʻirlab ketish qurboni boʻlganini maʼlum qilgan. Longning soʻzlariga koʻra, bir oqshom ichishdan soʻng, u bir necha mahalliy odamlar bilan joʻnab ketgan, ular unga marixuanani taklif qilishgan, u aslida fensiklidin, odatda PCP nomi bilan tanilgan. Bu odamlar uni qattiq mast holatga keltirgach, uning xohishiga qarshi turli joylarga olib ketishgan va mehmonxonasiga qaytarishdan bosh tortishgan. Longning soʻzlariga koʻra, ular qattiq giyohvand moddalarni isteʼmol qilganda uni suratga olish va TMZ yoki mashhurlarning gʻiybatiga bagʻishlangan boshqa veb-saytga sotishga ishora qilishgan. Long shu qadar xavotirda boʻlganidan, u oxir-oqibat harakatlanayotgan mashinadan sakrab qochib ketgan.

## Manbalar
Oʻlim sahnasi

**Oʻlim sahnasi** (yaponcha デス・パレード) – ushbu anime ssenariysini yozgan Yuzuru Tachikava unga rejjisorlik ham qilgan boʻlib, anime 2013-yil 2-martda ishlab chiqarilgan. 2015-yilda Yaponiya telekanallarida namoyish etilgan. Anime psixologiya, drama va detektiv janirlarida yaratilgan. Animeni 17 yoshdan kattalar koʻrishi tavsiya etiladi.

## Syujeti
Film syujetiga koʻra, vafot etgan odamlarning keyingi taqdirlari beligilanishi uchun, minora ichida joylashtirilgan yuzlab barlarga joʻnatiladi. Bu yerda ularga biriktirilgan **barmen sudiya** tomonidan yakuniy hukum chiqariladi. Marhumlar bu yerga kelganda oʻzlarini tirik deb hisoblaydi va qanday oʻlganini esalay olishmaydi. Barmen ularga qurʼa tashlash orqali maʼlum oʻyinni tanlashlarini talab qiladi. Oʻyin natijalariga qarab barmen sudya ularga hukum chiqaradi.
Bu animedagi bosh qahramon **Dekimu**, barmen sudyalardan biri boʻlib voqeyalar asosan uning atrofida roʻy beradi. Bir kuni unga yordamchi sifatida **Chiyuki** ismli qiz barga tashrif buyuradi. U oʻzining kim ekanligi va bu yerga qanday tushib qolganligini eslay olmaydi. Chiyuki bu yerga kelgan er va xotinlarning oʻyin oʻynaganligini va oʻyin daxshatli boʻlganiga guvoh boʻladi. Keyin hamma narsa oydinlashib sirlar oshkor boʻladi. Anime ohrida Chiyukining ham marhum ekanligi maʼlum boʻladi. Boshida Dekimu unga hukum chiqarishga qiynalgani uchun, xotirasi oʻchirilib unga qayta sherik qilib yuborligan boʻladi. Ammo his tuygʻusiz sudaya Dekimu allaqachon Chiyukiga bogʻlanib qolgan edi.
Animeda sudya barmenlar his-tuygʻularga ega boʻlmaydilar va har bir sud ishidan keyin xotiralari tozalanadi. Dekimu oʻzi hukum chiqargan marhumlarning keyinchalik qoʻgʻirchoqqa aylanadigan tanalarini olib qolardi. Hukum turli oʻyinlar orqali chiqarilar, oʻyinlar esa boshida hafsiz va oddiydek tuyulsa ham keyinchalik uning qoʻrqinchli sirlari ochilardi. Gap shundagi marhumlarga qurʼada bilyard oʻyini tushsa undagi sharlarga oʻyinchilarning bir azosi bogʻlanar edi. Masalan birinchi raqamli sharga yuragi, keyingisida koʻzi va uchunchisiga buyragi. Shu taqriqa azolar bogʻlangan sharga zarba berilsa, tananing shu joyi ogʻrir edi. Bu oʻyinda marhumlar oʻzlarining ichki qiyofalarini toʻliq ochishar va shu tariqa sudyaga hukum chiqarishga yordam berar edi. Marhumlarning oʻyinda gʻolib yoki magʻlub boʻlishi hukumga taʼsir koʻrsatmasdi. Balki ularning oʻyinda oʻzini tutishi hukum natijasini belgilar edi. Oʻyin ohrida marhumlarni ikki hukumdan biri kutardi, qayta tugʻulish va butunlay yogʻ boʻlib ketish. Hukumlar ularning oʻziga aytilmas edi oʻyin ohrida ular minora liftiga kuzatilar va shu yerda keyingi taqdirlari hal boʻlar edi. Barchasi tugagach esa ulardan faqat manikent koʻrinishidagi qoʻgʻirchoqlari qolar edi.

## Manbalar
* https://amediatv.uz/season/61b76de25d328f6caba08154
* https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=16375
* https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=16375
Aleksey Frandetti

**Aleksey Borisovich Frandetti** (1984-yil 15-yanvar, Toshkent, SSSR) – rus teatr va kino rejissyori, aktyor, rassom, oʻqituvchi, teleboshlovchi, sheʼriy tarjimalar muallifi. „Oltin niqob“ mukofotining bir necha bor gʻolibi.

## Biografiyasi
1984-yil 15-yanvarda Toshkent shahrida tavallud topgan. Alekseyning soʻzlariga koʻra, Frandetti familiyasi unga tabiiy ofat tufayli Odessaga evakuatsiya qilingan paytida onasi tomonidan Sienalik dengiz rassomi boʻlgan katta bobosidan kelgan. Alekseyning tarbiyasi va taʼlimi bilan jurnalistika sohasida ishlagan buvisi shugʻullangan.

1986-yilda 4 yoshida Natalya Sats teatri sahnasida Jakomo Puchchini tomonidan qoʻyilgan „Madam Batterflay“ spektaklida chiqish qildi.

U musiqa maktabida fortepiano chalish boʻyicha tahsil olgan. Toshkent oliy milliy raqs va xoreografiya maktabini tamomlagan, „Ilhom“ teatri qoshidagi Mark Vayl rahbarligidagi teatr studiyasida oʻqigan, hamda „Yevropa Plyus“ radiostansiyasida boshlovchi boʻlib ishlagan.

U 2002-yilda Moskvaga keldi va Moskva badiiy teatr maktabining aktyorlik boʻlimi S kursida oʻqidi. Zemtsova va I. Zolotovitskiydan bir vaqtning oʻzida vokalni oʻrgangan. Uning ovozi, tenori bilan xolasi Rossiya Federatsiyasi xalq artisti va Bolshoy teatrining solisti Irina Doljenko shugʻullangan. „U yoki bu loyihaga rozi boʻlishim kerakmi, bu filmda rol oʻynashim kerakmi yoki yoʻqmi, teatrdagi u yoki bu rol bilan nima qilishim kerakligi haqida doim xolamning fikrini tinglayman. Men u bilan maslahatlashaman. U mening spektaklimga kelgan birinchi tomoshabin“, – deydi Aleksey.

Frandetti ikkinchi kursdan keyin VGIKga (Igor Yasulovich ustaxonasi) oʻtdi. Institutni 2006-yilda tugatdi. Yasulovichning sharofati bilan Chikago institutining musiqali teatr kafedrasi oʻqituvchilaridan birining maʼruzasida qatnashdi. 2014-yilda Londondagi Mauntvyu teatr sanʼati akademiyasining yozgi rejissyorlik kursini tamomlagan.

### Shaxsiy hayoti
Aleksey amerikalik reklama rejissyori Juliya ismli bilan turmush qurgan, ammo ajrashgan. Toʻy Las-Vegasda boʻlib oʻtdi, toʻy jonli efirda namoyish etildi. Ularning Mark ismli oʻgʻli bor edi.

## Manbalar
Severin, Xans Mixaylovich

**Xans Mixaylovich Severin** ( 1890-yil, Kobruvere qishlogʻi, Livoniya viloyati, Rossiya imperiyasi – 1977 yil, Moskva) – Gruziya SSR, Abxaziya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Gagra viloyati Leselidze qishloq Sovetiga qarashli Stalin nomidagi kolxoz raisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949) unvonini olgan.

## Biografiyasi
1890-yilda Livoniya viloyati, Kobruvere qishlogʻida oʻrtacha dehqon oilasida tugʻilgan (hozirgi – Viljandi okrugi Poxja-Sakala cherkovi).

Keyinchalik u Kutaisi viloyatini Suxumi tumanidagi Estoniyaning Salme (hozirgi Psou) qishlogʻiga koʻchib boradi.

1919-yilda – KPSS (b) aʼzosi, hamda Fuqarolar urushida qatnashgan.

1925-yildan Sochi okrug qoʻmitasining partiyaviy aʼzosi, Oʻsha yilning aprel oyidan – Pilenkovskiy partiya kotibi boʻlib ishlagan. 1937-yildan – Gechrypshskiy qishloq kengashi (1944-yilda – Leselidze qishloq kengashi), Salme kolxozi (1930-yillarning oxiridan – Stalin kolxozi, 1960-yildan qoʻshni Kingisepp kolxozi – „Drujba“ kolxozi bilan birlashgandan keyin) raisi boʻlgan. Ulugʻ Vatan urushi boshlanganidan keyin u Gagra viloyati Leselidze tuman ijroiya qoʻmitasiga ishga yuboriladi. U hududda mudofaa inshootlarini qurish, qochqinlarni joylashtirish va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini tashkil etish bilan shugʻullanadi. 1944-yilda viloyat qishloq xoʻjaligini rivojlantirishga qoʻshgan ishlari uchun „Mehnatdagi farqi uchun“ medali bilan taqdirlangan.

Urushdan keyin u Stalin kolxoziga rahbarlik lavozimiga qaytariladi. U agronom Vambol Yanes bilan birgalikda tamaki va boshqa ekinlarni yetishtirishda ilgʻor agrotexnika usullarini joriy etish hamda amalda qoʻllash boʻyicha ishlar olib boradi. 1946-yil yoz mavsumining qurgʻoqchil davrida kolxoz, davlatga har gektardan oʻrtacha 20,5 sentnerdan makkajoʻxori, 20 sentnerdan tamaki, 83 sentnerdan kartoshka topshiradi. Kolxoz 1948-yilda 15 gektar tamakining har gektaridan oʻrtacha 18,6 sentnerdan „Samsun“ № 27 navli tamaki oladi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining *1949-yil 3-maydagi farmoni bilan unga „Makkajoʻxori va tamakidan yuqori hosil olgani uchun kolxozlarning barcha turlari boʻyicha majburiy yetkazib berish va shartnomalarni bajarganligi uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirishda MTSning 1948-yildagi mehnatiga natura shaklida haq toʻlash va 1949-yil bahorgi ekish uchun toʻliq ehtiyoj miqdorida barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlash“ toʻgʻrisida farmonga muvofiq [[Lenin ordeni]] va „[[Lenin ordeni|Oʻroq]]* ''va bolgʻa''“ oltin medali topshiriladi.

Shu farmon bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, agronom Vambol Gansovich Yanes, tamaki yetishtiruvchilar brigadiri Voldemar Magnusovich Romm, brigada rahbarlari Mixail Yuganovich Konno va Ilda Ioelovna Lokklarga beriladi.

U pensiyaga chiqqunga qadar kolxozga rahbarlik qilgan. 1977-yilda Moskvada vafot etadi.

## Mukofotlar va unvonlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin buyrugʻi
* Qizil Yulduz ordeni (28.10.1967)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (21.02.1948)
* "Mehnatdagi farqi uchun" medali (01.07.1944)

## Manbalar

## Havolalar

*
Leao Butron

**Leao Butron Gotusso** (; 1977-yil 6-martda Peruning Lima shahrida tugʻilgan) - darvozabon pozitsiyasida toʻp surgan perulik futbolchi. Leao Butron Peru terma jamoasi safida ham darvozabon sifatida jamoa shanini himoya qilgan.

## Klubdagi karyerasi
Leao faoliyatini "Sporting Kristal" jamoasida boshlagan. 1996-yilda u Peru chempionatida debyut qiladi va oʻsha mavsumda mamlakat chempioniga aylanadi. Leao jamoada besh mavsum oʻynagach, barqaror oʻyin tajribasiga ega boʻlish uchun Alyans Atletikoga oʻtadi. Ikki yil davomida u jamoaning doimiy darvozaboni boʻldi. 2003-yilda Leao Aliyanza Limaga koʻchib oʻtdi. Butron yangi jamoasiga ketma-ket ikki marotaba chempion boʻlishiga oʻz hissasini qoʻshgan va mavsumning eng yaxshi darvozabonlaridan biriga aylangan.

2006-yilda Leao Universidad San Martin klubiga qoʻshildi. U klubda olti mavsumni deyarli asosiy tarkibda oʻtkazadi. Shundan soʻng Butron yana uch marta chempion boʻldi va Universidad uchun barcha turnirlarda 200 dan ortiq oʻyin oʻtkazadi.

2013-yil boshida u Melgar klubiga qoʻshiladi. 17-fevral kuni Xuan Aurich klubiga qarshi oʻyinda Leao yangi klubi safida debyut qildi. 2015-yilda Butron Alianza Limaga qaytib, Jorj Forsitning yordamchisiga aylanadi.

## Xalqaro karyerasi
1997 va 1999-yillarda Butron uchinchi darvozabon sifatida Amerika kubogi uchun jamoa tarkibida boʻlgan. 2001-yil 7-martda Leao Peru terma jamoasida Gonduras terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qiladi. 2004-yilda u uchinchi marta oʻz uyida boʻlib oʻtgan Amerika kubogida ishtirok etadi, lekin avvalgi oʻyinlardagi kabi maydonga tushmaydi.

2007-yilda Butron Venesuelada boʻlib oʻtgan Amerika kubogida asosiy darvozabon sifatida ishtirok etadi. Turnirda u Urugvay, Venesuela, Boliviya va Argentina jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan.

2011-yilda Leao Argentinada boʻlib oʻtgan Amerika Kubogida bronza medalni qoʻlga kiritgan. Ammo turnirda ishtirok etish jarayonida zaxirada oʻtiradi va bir daqiqa ham maydonga tushmaydi.

## Havolalar