Frik Stiven Nataniel

**Stiven Nataniel Frik** – NASA astronavti hisoblanadi. U ikkita kosmik kema parvozini amalga oshirdi : STS-110 (2002-yil, „Atlantis“) va STS-122 (2008-yil, „Atlantis“), AQSh dengiz flotida 1-darajali kapitan boʻlib ham faoliyat olib borgan.

## Shaxsiy maʼlumotlari va taʼlimi
Stiven Frik 1964-yil 30-sentyabr, Pitsburg, Pensilvaniyada dunyoga kelgan . 1980-yilda oʻsha shtatdagi Gibson shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan. 1986-yilda Harbiy-dengiz akademiyasida aerokosmik muhandislik boʻyicha bakalavr darajasini olgan. 1994-yilda u dengiz harbiy maktabining Oliy maktabida aviatsiya muhandisligi fanlari magistri darajasini olgan.

Uylangan. U changʻida uchishni, velosport bilan shugʻullanishni va piyoda sayr qilishni yoqtiradi.

## NASAdan oldingi faoliyati
1986-yil may oyida, dengiz akademiyasini tugatgandan keyin, Frik dengiz qoʻshinlarga yuborildi. 1988-yil fevral oyida Harbiy-dengiz uchuvchilar maktabini tamomlagandan soʻng Florida shtatidagi Sesil Field harbiy-dengiz bazasiga yuborildi. Keyin esa F / A-18 Hornet samolyotlarida uchishni oʻrgana boshladi. Mashgʻulotni tugatgandan soʻng u Oʻrta yer dengizi va Qizil dengizlarda yurish qilish chogʻida „Saratogʻa“ samolyot tashuvchisiga tayinlandi. 8 oylik yurishlar davomida „Choʻl qalqoni“ va „Choʻl boʻroni“ operatsiyalarida qatnashdi. Frik Qizil dengizda Iroq va Quvaytdagi nishonlarga qarshi 1991-yil dekabr oyidan beri Montereydagi (Kaliforniya) harbiy-dengiz maktabida 15 oy va Patuxent shahridagi aviabazada yana 1 yil sinov uchuvchilar maktabida oʻqidi .Oʻqishni tamomlagandan keyin, 1994-yil iyun oyida Merilend shtatidagi „Patuxent -River“ havo kuchlari bazasiga sinovchi-uchuvchi etib tayinlandi. Keyin u Kaliforniyaning Lemur havo kuchlari bazasiga koʻchirildi. Bu yerda, 1996-yilning aprel oyida u Frik 27 xil turdagi samolyotlarda 1800 soatdan ortiq parvoz qilgan va samolyot tashuvchi kemalar palubasiga 370 dan ortiq qoʻnishni amalga oshirgan edi.

## Kosmik parvozlarga tayyorgarliklari
1996-yil 1-mayda NASA tarkibiga oʻn oltinchi toʻplamning bir qismi sifatida astronavt nomzodi sifatida qabul qilingan. U General Space Training (OKP) kursida oʻqishni boshladi. Kursni tugatgandan keyin, 1998-yilda u „kema uchuvchisi“ malakasini oldi hamda NASA Astronavtlar boʻlimiga tayinlandi. Keyinchalik esa Shuttle tizimlari va ekspluatatsiya boʻlimiga tayinlangan.

## Kosmik parvozlari

* Birinchi parvoz – STS −110 , Atlantis marshrutida 2002-yil 8-apreldan 19- aprelgacha „kema uchuvchisi“ sifatida olib bordi. Atlantis STS-110 reysi soʻnggi Blok II modifikatsiyasining uchta SSME asosiy dvigatelining birinchi oʻrnatilishini koʻrdi. Parvozning asosiy vazifasi Xalqaro kosmik stansiyaga (XKS) Main Trussning S0 markaziy qismini, MT mobil transporterini yetkazib berish edi. Parvoz davomida ekipaj ikkita kosmik yurishni amalga oshirdi: 2002-yil 11- aprelda S0 truss qismi oʻrnatildi va 14- aprelda SSRMS manipulyatorining quvvat manbai S0 tarmogʻiga oʻtkazildi. Parvoz davomiyligi 10 kun 19 soat 44 daqiqani oz ichiga oldi.

* Ikkinchi parvoz STS-122 boʻlgan Atlantis shuttleda edi. 2008 -yil 7-fevraldan 20- fevralgacha „kema qoʻmondoni“ sifatida olib bordi. Maqsad – Xalqaro kosmik stansiyani yigʻishni davom ettirish, Yevropa tadqiqot moduli Kolumbni orbitaga yetkazish. Parvoz davomiyligi 12 kun 18 soat 21 daqiqani tashkil qildi.

Kosmik parvozlarning umumiy davomiyligi 23 kun 14 soat 4 minutni tashkil qildi.

## Parvozlardan keyin
Texasning Xyuston shahridagi Jonson kosmik tadqiqot markazida Constellation dasturida ishlagan.

## Manbalar