open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yuzdagi bagetlar

" **Baguettes in the Face** " - amerikalik prodyuser,Mustardning kanadalik reper Nav va Amerikalik reperlar Playboi Carti va A Boogie wit da Hoodie ishtirokidagi qo'shig'i. Professional rassomlar tomonidan prodyuser Larri Jay bilan birga yozilgan bu 10 Summers va Interscope Records  2019-yilning 28-iyun kuni Musta DaBaby ning uchinchi studiyaviy albomi *Perfect Tendan* toʻrtinchi trek sifatida taqdim etdi.

## Fon va kompozitsiya
Qo'shiq uchta reperning qimmatbaho zargarlik buyumlari va ular bilan birga bo'lishni istayotgan ayollari bilan maqtanayotganini ko'rsatadigan madhiyadir,lekin ular gedonizmlari tufayli ularni boshqara olmaydilar. Nav qo'shiqning ko'p qismini xor va birinchi misrani rap qilish orqali boshqaradi.

2019-yil 9-iyul kuni *[[Billboard]]* xodimi Karl Lamarre bergan intervyusida, Mustarddan albomdagi sevimli hamkorligi haqida so‘rashdi. Birinchidan, Xantal va Nav studiyada "Yuzdagi bagetlar" ustida ishlayotgan edi.Xantal ham Nav menejeri Cash bilan gaplashib, Nav qo'shiqda paydo bo'lishini xohladi, shuningdek, u Nav va uning musiqasi muxlisi ekanligini aytdi. Mustard, shuningdek, uning hamkorlikdagi niyati Nav "yuqori tempda" rep ijro etgan "birinchi yigit bo'lish" ekanligini aytdi, chunki u "hech qachon uni hech qachon eshitmagan"ligini aytdi. Ikkalasi birga ishlagan vaqtlarda, Xantal odatda o'z musiqasida ishlatadigan Nav-ning ba'zi beatlarini ijro etardi , lekin Nav buning o'rniga xantal tipidagi instrumentalni sinab ko'rmoqchi bo'ldi. Shuning uchun Xantal unga yangisini ijro etdi va Nav buni sinab ko'rdi. Nav qo'shiqqa o'z vokalini yozib qo'ygandan so'ng, Xantal bu qo'shiqni yoqtirdi va o'sha paytda tugallanmagan qo'shiqni Playboi Carti va A Boogie wit da Hoodie-ga yubordi, ular o'z she'rlarini qaytarib yuborishdi. Mustarddan Navni nimasi bilan ajralib turishi haqida so‘ralganda, u Navning ovozini maqtab, uni “aql bovar qilmaydigan” deb atadi. Misol uchun Navning 2019-yildagi “ Tap ” singlini keltirdi. Xantal, shuningdek, amerikalik xip-xop triosi Migos bilan 2019-yilning boshida  albomning bosh singli bo'lgan " Pure Water " qo'shma singlida hamkorlik qilgani haqida gapirib , guruhdagi Quavo birinchi misrada ishlatgan satrga ishora qilgan”-deb aytgan.

## Tanqidiy qabul
Qo'shiq ko’plab tanqidchilardan asosan ijobiy sharhlarni oldi. Nav xususiyati esa alohida maqtovga sazovor bo'ldi.  *HipHopDX* vakili Skott Glaysher qo'shiqni pana qilib, uni "snooze fest" deb atadi. "Striming xizmati algoritmi laboratoriyasida juda yaxshi yaratilgan bo'lishi mumkin edi" deb takidladi.

## Manbalar
Rikota

**Rikota -** italyancha zardobli pishloq.

 soʻzma-soʻz tarjima qilinsa „qayta pishirilgan“ yoki „tozalangan“ degan maʼnoni anglatadi.

## Tarixi
Italiya yarim orolida rikota ishlab chiqarish tarixi bronza davriga toʻgʻri keladi. Miloddan avvalgi II ming yillikda sopol idishlarda sut pishirish yoʻlga qoyila boshlangan. Sopol sut qozonchalar sutni yuqori haroratda qaynatish va uni meʼyorda ushlab turishga moʻljallangan.

Qadimgi rimliklar rikota pishlogʻini tayyorlashgan, ammo Kato Elder, Markus Terentius Varro va Kolumella kabi qishloq xoʻjaligi boʻyicha yozuvchilar bu haqda hech nima yozib qoldirishmagan. Rikota uni ishlab chiqargan choʻponlar tomonidan isteʼmol qilingan deb ehtimol qilishadi. Ammo rasmlar va adabiyotlardan olingan dalillar rikotani Rim aristokratlari ham bilishgan va isteʼmol qilganligini koʻrsatadi.

Keramik sut qozonlari Apennin choʻponlari tomonidan milodiy XIX asrda rikota tayyorlash uchun ishlatilgan. Bugungi kunda metall sutli qozonlardan foydalanilmoqda, ammo ishlab chiqarish usullari zamonlar osha oʻzgargan.

* Pishloqlar roʻyxati

## Manbalar
* https://www.tasteatlas.com/50-most-popular-foods-in-the-world
* https://italy4.me/cucina-italiana/italyanskie-syry/ricotta.html
Ergashali Shodiyev

**Ergashali Shodiyev** — (1932—2005) adabiyotshunos, navoiyshunos, Filologiya fanlari doktori (1973), professor (1973).

Olim 1932-yil 1-oktabrda Tojikistonning Xoʻjand viloyati Konibodom tumanida tugʻilgan. Xoʻjand davlat universitetini tugatgan.

## Faoliyati
Xoʻjand davlat universitetida oʻqituvchi (1956—1967), oʻzbek adabiyoti kafedrasi mudiri (1967—1969), katta ilmiy xodim (1970—1972) va professor (1973) boʻlib ishlagan.

## Asarlari
„Tojikistonda Navoiyni oʻrganish“ (1965), „Alisher Navoiy va uning salaflari“ (1967), „Alisher Navoiy va yosh tojik adabiyoti“ (1969), „Oʻzbek-tojik adabiy aloqalari tarixidan“ (1973), „Alisher Navoiy va fors-tojik tilidagi adabiy merosi“ (1990) kabi kitoblari chop etilgan.

## Vafoti
2005-yil Xoʻjandda vafot etgan.

## Manbalar
Oddiy hukmlar

**Oddiy hukmlar** - tarkibida mantiqiy ega va mantiqiy kesimni ajratib koʻrsatish mumkin boʻlgan hukm. Mantiqiy ega — subyekt fikr qilinayotgan narsa va hodisani bildiradi. Mantiqiy kesim -predikat xos hususiyatni, munosabatni bildiradi. Predikatda ifodalangan bilimlar hisobiga subyekt haqidagi tasavvur boyitiladi. Hukmning subyekt va predikati uning terminlari deb ataladi. Hukmning uchinchi zaruriy elementi mantiqiy bogʻlamidir . U subyekt va predikatning bir — biri bilan bogʻlaydi, natijada hukm hosil boʻladi . Oddiy qatʼiy hukmning formulasi quyidagicha yoziladi. : s -P

## Adabiyotlar

Falsafa qomusiy lugʻat . Oʻzbekiston faylasuflari Milliy jamiyati nashriyoti Toshkent — 2004 .B-310
Feta

**Feta** (    ,  ) — qoʻy yoki echki sutiningaralashmasidan tayyorlangan yunon shoʻr oq pishlog'i . U yumshoq, g'ovaklarsiz pishloq. Uning ta'mi o'tkir va sho'r. Feta stol pishlog'i sifatida, salatlarga, masalan, yunon salatiga va qandolatchilikda, xususan, pyola asosidagi yunon taomlari *[[spanakopita]]* (ismaloq pirogi) va *tiropita* (pishloq pirogi) sifatida qo'shiladi. U ko'pincha zaytun moyi yoki zaytun bilan stolga tortiladi.

2002-yildan beri feta Yevropa Ittifoqida himoyalangan kelib chiqish yo'riqnomasiga ega.

## Umumiy atama va Gretsiyadan tashqarida ishlab chiqarish
Ko'pgina iste'molchilar uchun "feta" so'zi sho'r suvda yetishtirilgan pishloq deb hisoblashadi. Ilk pishloq ishlab chiqarish sanoati Sharqiy O'rta Yer dengizi va Qora dengiz atrofida boshlangan. Vaqt o'tishi bilan, ishlab chiqarish Daniya, Fransiya, Germaniya, Buyuk Britaniya va Qo'shma Shtatlar kabi mamlakatlari bo'ylab kengaydi, qisman yoki to'liq sigir suti orqali tayyorlangan.  

## Geografik ko'rsatkich

2002-yildan beri feta Yevropa Ittifoqida himoyalangan kelib chiqishi (PDO) mahsuloti hisoblanadi.  Tabiiy va haqiqiy Feta faqat Gretsiyada ishlab chiqariladi.

## Manbalar
Amir Ismoilyan

**Amir Esmoilian** 1983-yil 28-dekabrda tug‘ilgan. **Cash** and **Cash XO** nomi bilan tanilgan   Eron-Kanada musiqa sanoati rahbari, isteʼdod menejeri va prodyuser. U XO Records asoschilaridan biri va yorliqning asosiy rassomi, qoʻshiqchi The Weekndning hammuassisidir. U Nav va The Carters kabi rassomlar uchun albom va qoʻshiqlar ishlab chiqargan.

## Erta hayot va taʼlim
Amir Esmoilian 1983-yil 28-dekabrda Eron-Iroq urushi paytida Eronning Tehron shahrida tug‘ilgan. Mojarodan qochish uchun uning oilasi 1988-yilda Ottavaga ( Kanada) hijrat qilgan. Oʻsib ulgʻaygan Esmailian boʻlajak reper va XO belgisi Belly bilan qoʻshni edi. Ikkalasi tez-tez ovoz yozish studiyalariga birga borishgan. Unga bolaligidayoq Xork Marli tomonidan “Cash” laqabi berilgan.  Uning 12 yoshli bolaligidagi birinchi ishi Kanada Futbol Ligasi savdo kartalarini yaratish bilan bogʻliq.  U Ottavadagi Merivale oʻrta maktabini tamomlagan. 

## Karyera
2002-yilda Esmailianning doʻsti va reperi Belly Vassim "Sal" Slaibyning Capital Paygʻambarlar yorligʻi bilan shartnoma imzolagan. Shuningdek, Esmailianni yorliq uchun koʻcha reklama boshligʻi sifatida ishga oldi. 2003-yilda 19 yoshida Esmailian reper va doʻsti Juelz Santana bilan gastrol safarlarida sayohat qilishni boshladi. 2007 yilda u Sal bilan birga Belly kompaniyasini boshqarishni boshladi. Bu mijoziga klub sahnasiga kirishiga yordam berish maqsadida uni Floridaga olib ketdi. 

2016-yilda Esmailian Torontoda yashovchi reper va prodyuser Navni kashf etib uni XO bilan imzoladi.  

## Maʼlumotnomalar
Sevgingni menga ayt

„***Sevgingni menga ayt***“ — oʻzbekistonlik xonanda Lola tomonidan ijro etilgan singl tarona. Musiqaga ishlangan videoklip 2019-yilda YouTube platformasida chiqarildi. 
## Manbalar
Mochi

## Umumiy maʼlumot
Mochi — guruch, makkajoʻxori kraxmalidan tayyorlanadigan yaponcha shirinlik. Yaponiyada u anʼanaviy ravishda mochitsuki (yàngínì) deb nomlangan marosimda tayyorlanadi. Shuningdek, Yaponiya Yangi yili uchun anʼanaviy taom boʻlib, odatda oʻsha paytda sotiladi va isteʼmol qilinadi.
Mochi polisakkaridlar, lipidlar, oqsillar va suvdan tashkil topgan koʻp komponentli shirinlik. Mochi tayyorlash uchun ishlatiladigan yapon guruchidagi protein miqdori standart qisqa donli guruchnikidan yuqori.

Mochi shirinligi  taomiga biroz oʻxshaydi, lekin guruch donalarini maydalash orqali tayyorlanadi, dango esa guruch unidan tayyorlanadi.

## Tarixi
Olimlarning fikriga qaraganda, qadimgi Xitoy imperiyasi davrida glyutinli guruchni bugʻlash va uni xamirga aylantirish jarayoni yuzaga kelgan deb hisoblashadi. Qizil guruch mochi ishlab chiqarishda ishlatiladigan eng yaxshi asl guruch.

Yaponiyadagi mochi shirinligining madaniy ahamiyati noyobdir, garchi u boshqa Osiyo mamlakatlaridagi boshqa foydali taomlar bilan umumiy elementlarga ega boʻlsa ham

## Anʼanaviy tayyorlash usuli

Anʼanaga koʻra, mochi tayyorlash Yaponiyada mahalliy hamjamiyat yoki oila aʼzolari ishtirok etadigan muhim milliy marosimdir. Bugungi kunda bunday usulda mochi tayyorlash ibodatxonalarda, qishloq zonalarida yoki mahalliy joylarda haligacham saqlanib qolingan. Anʼanaviy mochi-pounding jarayoni yagona ingredient sifatida butun guruchni oʻz ichiga oladi va uchta asosiy bosqichda amalga oshiriladi:

# Jilolangan glyutinli guruch bir kechada namlanadi va bugʻlanadi.
# Bugʻda pishirilgan guruch anʼanaviy sopol idish va yogʻoch bolgʻacha yordamida maydalanadi . Ish ikki kishi orqali bajariladi, biri uradi, ikkinchisi esa mochini aylantiradi va namlaydi. Ular barqaror ritmni ushlab turishlari kerak, aks holda ular tasodifan ogʻir bolgʻacha bilan bir-biriga shikast yetkazishi mumkin.
# Yopishqoq massa kesiladi yoki shakl beriladi.

## Ozuqaviy qiymati
Kan Daybin qoʻzgʻoloni

**Kan Daybin qoʻzgʻoloni** — Xitoyda Tan imperiyasiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolon. 
Buyuk ipak yoʻlida soʻgʻd koloniyachiligi sodir boʻlib, Xitoyning ichki hududlariga qadar soʻgʻdiylar tarqalgan edilar. Xitoy va Turk xoqonligi bilan kurashlar kuchaygan davrda savdo yoʻlida faol boʻlgan soʻgʻdiylarga nisbatan ishonchsizlik kuchaygan va ularga jabr-zulm oʻtkazila boshlangan. Xitoy hududidagi soʻgʻdiylar Tan imperiyasining ularga nisbatan zulm siyosatiga qarshi qurolli kurashlar ham olib borganlar. Bu qoʻzgʻolonlardan biri Kan (kelib chiqishi Samarqanddan boʻlganlarga xitoyliklar tomonidan familiya sifatida ishlatilgan) Daybin boshchiligida 720—721-yillardagi qoʻzgʻolon boʻlib hisoblanadi. Qoʻzgʻolonni ikki xitoylik sarkarda Go Chji Yun va Van Szyunlar bostirishga muvoffaq boʻlganlar. Tan sulolasiga bagʻishlangan tarixiy adabiyotlarda qoʻzgʻolon boshliqlarining nomlari keltirilgan boʻlib, Xe Xey Nu (xe-xitoyliklar tomonidan soʻgʻdlarga berilgan umumiy nom) Xey Nu esa — „Qora qul“ maʼnosini beradi, ikkinchisi Shi Shen Nu — Shi kelib chiqishi Kesh shahridan boʻlganlarga xitoyliklar bergan nom. Shen Nu esa — „ilohiy qul“ maʼnosini anglatgan. Yana bir qoʻzgʻolon rahbarlaridan biri Kan Te Tou (Kan Samarqandliklarning umumiy familiyasi) Te Tou esa — „temir bosh“ maʼnosini anglatgan. Asli buxorolik boʻlgan An Mujun ham qoʻzgʻolon rahbarlari sifatida tilga olinib, uning ajdodlari aslida buxorolik boʻlgani, otasi esa mujun (Tungus — Manjur xalqlarining eng katta qabilalaridan biri, mujunlar Manjuriya, Amur daryosining quyi oqimi va Tinch okeani qirgʻoqlarida yashaganlar) qabilasidan boʻlgan ayolga uylangan. Otasining yurtini familiya va onasining qabilasi ism sifatida tanlagan. Yuqoridagi fikrlar soʻgʻdlarning savdo aloqalarini rivojlantirishdagi oʻrnini koʻrsatib, ularning Tinch okeani qirgʻoqlariga qadar kirib borganligini koʻrsatib beradi. Afrosiyob devoriy surʼatlarida Samarqand saroyiga kelgan elchilar tasviriga qarab ularni uzoq Yaponiya yoki Koreya (Sila) davlatidan kelganligini arxeolog olimlar taxmin qiladilar.
Garchi Kan Daybin qoʻzgʻolonini bostirishga ikki yil sarflanib, Xitoy va dasht oraligʻi Ordosdan soʻgʻdiy aholi Xitoy janubiga Xuayxe va Yantszi daryolari havzasiga koʻchirilib, ular uchun oltita oʻlka tashkil etilgan. Ammo, dasht bilan savdo aloqalari pasayib ketgandan soʻng, 738-yilda soʻgʻdiylar yana Ordosga koʻchirilgan va bu safar bitta Yuchjou oʻlkasi tashkil etilgan.

= Manbalar =
Nore

**Nore**- Afgʻonistonda yashovchi xalq ogʻzaki ijodidagi sheʼr turi. Pashtu tilida „nore“ soʻzining mazmuni „chinqirish, naʼra tortish“, „oh-voh chekish“ maʼnolariga toʻgʻri keladi. Norelarni haqiqattan ham yurak nidosi, yurak naʼrasiday tushunsa boʻladi. Norelarni koʻpincha ertaklar, naqlchilar ertakning kulminatsion nuqtasida aytib yuboradilar. Masalan, Fotexxon Barezay (doston qahramoni) oʻlganida uning yaqinlari nore aytib yigʻlaydilar.
## Adabiyotlar
Afgʻoniston xalqlari folklori va mumtoz adabiyoti tarixi
Konda

**Konda** :

* **Konda** —XV-asr oʻrtalaridan XVI-asr oxirigacha mavjud boʻlgan knyazlikning qisqa nomi.
* **Konda**-Fransiyaning Cantal mintaqasida joylashgan kommunadir.
* **Konda**-Fransiyaning Lot mintaqasida joylashgan tuman.
* **Konda** — Fransiyaning Dordogne departamentidagi
* **Konda**-sur-Trencou kommunasining qisqa nomi.
* **Konda** — Arxangelsk viloyati Nyandoma tumanidagi qishloq boʻlib hisoblanadi.
* **Konda** — Hindistondagi til.

## Daryolar

* **Konda** — Buryatiyadagi daryo, Vitimning irmogʻi.
* **Konda** (Kuanda) — Trans-Baykal oʻlkasidagi daryo, Vitimning irmogʻi hisoblanadi.
* **Konda** — Xanti-Mansi avtonom okrugidagi daryo, Irtishning irmogʻi boʻladi/
* **Konda** (Malaya Konda) — Krasnoyarsk oʻlkasidagi daryo, Ketining irmogʻi.
* **Konda** — Krasnoyarsk oʻlkasidagi daryo, Malaya Ketining irmogʻi.
* **Konda** — Irkutsk viloyatidagi daryo, Nepaning irmogʻi.
* **Konda** — Arxangelsk viloyatidagi daryo, Shimoliy Dvinaning irmogʻi.
* **Konda** — Yoqutistondagi daryo, Chara daryosining irmogʻi boʻlib hisoblanadi.
* **Konda** — Sverdlovsk viloyatidagi daryo, Lyaliyaning irmogʻi boʻladi.
Summan, Gada

**Gada as-Samman** (Arab.غادة السمان‎ (1942 y.) – suriyalik yozuvchi, jurnalist, publitsist, shoir, noshir, dunyodagi eng mashhur suriyalik Nasr yozuvchilardan biri.

## Biografiya
Gada as-Samman Damashqda, aqlli oilada tugʻilgan, oʻrta maʼlumotni Damashq fransuz litseyida olgan . U Damashq universitetida ingliz adabiyotini oʻrgangan, keyin Bayrut Amerika universitetida oʻqishni davom ettirgan. As-Summan Londonda va Evropaning boshqa shaharlarida toʻplagan dissertatsiyasi ingliz adabiyotiga bagʻishlangan . 1964 yilda u Damashqqa qaytib keldi va Damashq universitetida dars berishni boshladi, oʻsha paytda uning otasi Ahmad as-Summan rektor boʻlgan[4]. Qohira universitetida doktorlik dissertatsiyasini oldi.

## Ijodkorlik
Gada as-Summan bir nechta sheʼriy kitoblar, 6 ta roman, 5 ta roman, bir qator jurnalistik va memuar kitoblari muallifi. Gada as-Summanning birinchi kitobi „Sizning koʻzlaringiz-mening taqdirim“ 1962 yilda Bayrutda nashr etilgan va unga Suriya va Livanning adabiy doiralarida Shuhrat qozongan. Uning ushbu kitobiga haqiqiy mashhurlik (9 ta qayta nashr) yilning oʻzi mashhur boʻlganidan keyin keldi. 1975 yilda u oʻzining „Bayrutʼ75“ asarini nashr etdi, bu roman „tanqidchilar va oʻquvchilarning guvohliklariga koʻra, 1975-1990 yillardagi Livan urushi voqealarini bashorat qilganga oʻxshaydi“. Bir yil oʻtgach, u Gada oʻzi guvoh boʻlgan fuqarolar urushi dahshatlariga bagʻishlangan „Bayrut kabuslari“ kitobini nashr etdi. 1980-yillarga kelib as-Summan allaqachon Arab dunyosining eng yaxshi zamonaviy yozuvchilaridan biri hisoblangan, 1990-yillarga kelib uning asarlari ingliz va fransuz tarjimalarida paydo boʻla boshlagan .

## Bibliografiya

* Sizning koʻzlaringiz mening taqdirim (عيناك قدري – *‘Aynak kadri*), 1962
* Bayrutda dengiz yoʻq (لا بحر في بيروت – *Lya baxr fi Beyrut*), 1963
* Begonalar kechasi (ليل الغرباء – *Leyl-ul-guraba’*), 1966
* Eski bandargohlarning oʻlimi (رحيل المرافئ القديمة – *Raxil al-marafia’ al-kadima*), 1973
* Sevgi (حب – *Xubb*), 1973
* Bayrut '75 (بيروت 75), 1976
* Men sizga sevgimni eʼlon qildim (اعلنت عليك الحب- *A’alyantu ‘aleyka-l-xubb*), 1976
* Bayrut kabuslari (كوابيس بيروت – *Kavabis Beyrut*), 1977
* Boshqa sevgi vaqti (زمن الحب الاخر – *Zaman-ul-xubb-il-axar*), 1978
* Tana sayohat sumkasi (الجسد حقيبة سفر – *al-Djasad xakibat safar*), 1979
* Shaytana koʻlida suzish (السباحة في بحيرة الشيطان – *as-Sibaxa fi buxeyrati-sh-Shaytan*), 1979
* Xotiraning mumi muhri (ختم الذاكرة بالشمع الاحمر – *Xatmu-z-zakira bi sham’i-l-axmar*), 1979
* Qochish lahzasini hibsga olish (اعتقال لحظة هاربة – *I’atikal lyaxza xariba*), 1979
* Oʻqish bilan shugʻullanadigan fuqaro (مواطنة متلبسة بالقراءة – *Muvatina mutalyabbisa bi-l-kira’*), 1979
* Non yurak kabi uradi- (الرغيف ينبض كالقلب – *ar-Ragif yanbad kya-l-kalb*), 1979

## Rus tiliga tarjimalar

* Bayrutning Kabuslari, M., „Kamalak“, 1987 Yil

## Havolalar

* Gada as-Sammanning tarjimai holi va bibliografiyasi (Arab tilida)
Bugatey

**"Bugatey"**- sheʼr turi. Bu sheʼr turi koʻproq ashula qilib aytiladi va oʻziga xos sheʼriy shakl va elementlarga egadir. Jumladan, „bugatey“ning ikki boshlanish misralari „sar“ deb ataldi va u qoʻshiqda alohida oʻziga xos bir ohang bilan aytiladi. Bu bosh ikki misra yoki bayt -"sar" bir-biri bilan qofiyalanib, bir xil boʻgʻinga ega boʻladi. Bu ikki misradan keyin band boshlanadi. Bu band uch qator misradan iborat boʻlib, uchalasi ham qofiyalanadi. Toʻrtinchi misra esa yuqoridagi sarning birinchi misrasini qofiyada qaytaradi. Odatda bugateyning ham har bir misrasi oʻn boʻgʻindan iborat boʻlib, oltinchi misradan boshlab sar takrorlanadi, yaʼni quyidagicha:
   a———————
   a———————
   b———————
   b———————
   b———————
   a———————
   a———————
## Adabiyotlar
Afgʻoniston xalqi folklori va mumtoz adabiyoti tarixi
Roti

**Roti** — chapati nomi bilan ham mashhur  . Hindiston, Shri-Lanka, Pokiston, Nepal, Bangladesh, Maldiv orollari, Myanma, Malayziya, Indoneziya, Singapur, Tailand, Gayana, Surinam, Yamayka, Trinidad va Tobago, Mavrikiy, Fiji va shu kabi davlatlarda isteʼmol qilinadigan yassi nonlar. U anʼanaviy ravishda gehu ka atta deb nomlanuvchi tegirmondan oʻtqazilgan bugʻdoy unidan tayyorlanadi.  Uning oʻziga xos xususiyati xamirturushsizligidir . Hindiston yarimorolidagi *[[Naan]]*, aksincha, *kulcha* kabi xamirturushli xamirturushli nondir.

## Etimologiyasi
*Roti* soʻzi Qadimgi sanskrit tilidan kelib chiqqan boʻlib, „*rotika“ -* „non“ degan maʼnoni anglatadi. 

## Tayyorlanish jarayoni
Bugʻdoy unini olib, illiq suvda qoriladi va shundan soʻng yoyish taxtasida yoyiladi va tovada pishirildi. 
Fayl:Roti-obaid.jpg|Hind rotilari
Fayl:Plainrotiparatha.jpg|Oddiy *roti [[paratha]]*
Fayl:Roti Wrap Trafasie.jpg|Niderlandiyada qaynatilgan tuxum va dudlangan tovuq bilan roti o'rami
Fayl:Rumali roti.jpg|Hindistonda *[[rumali roti]]* tayyorlayotgan oshpaz
Fayl:A thali with daal roti bhindi ki sabzi and mango pickle.jpg|Achchiq sabzavotli roti
Fayl:Roti pisang.jpg|Ichi banan puyresi bilan to'ldirilgan roti


## Manbalar
Koreys drama

1962 yil yanvar oyida KBS-TVning „Juma teatri“Koreyaning birinchi televizion dramasi „Juma teatri“ni namoyish etdi. Bungacha HLKZ-TV tijorat teleradiokompaniyasi 1956 yilda Seulda televizion eshittirishni boshlagan edi, biroq atigi 0,1 kVt quvvatga ega boʻlgan bu kichik televizion stansiya 1969 yil fevral oyida yongʻin tufayli toʻxtatilgan edi. drama maydoniga toʻgʻri erishish uchun vaqt yoʻq.

KBS telekanali tomonidan CRT kanalimizda birinchi marta namoyish etilgan „Men inson boʻlishni xohlayman“ qisqa metrajli filmi dramaturg va radio dramaturgiya yozuvchisi Cha Bum Seok tomonidan Yu Chi-jinning pyesasiga moslashtirilgan. Bu ham haqiqat. Bu ramziy maʼnoda yozuvchi yoki yetarlicha prodyuser va aktyor kadrlari taʼminlanmagan holda boshlangan va majburan marshga otlangan teledramalarimiz holatini ifodalaydi.

Televizion dramani radio dramaga vizual tasvirlar qoʻshiladigan drama deyish mumkin. Biroq, bu „vizual plyus“ haqiqatan ham katta imkoniyatlarni va kichik cheklovlarni ham anglatadi. U yuqori darajadagi sintetik badiiy qarorni kutsa-da, radio dramalari yoki kino stsenariylaridan koʻra koʻproq oʻqitilgan yozuvchi va aktyorlarni talab qiladi va u etarli uskunalar va malakali ishlab chiqarish xodimlarini taʼminlashga asoslanadi.

Televideniya dramaturgiyasini rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlarni hisobga olgan holda, bizning iqlimimizni dalda beruvchi deb boʻlmaydi. Kino va spektakllar bilan yelkama-yelka raqobatlashadigan janr sifatida madaniyat tarixida yetarli yutuqlarga ega boʻlgan teledasturlar bu zaminda sanʼat sifatida kamdan-kam gullaydi va 10 yildan ortiq vaqtdan soʻng bugungi kunda mashhur koʻngilochar mahsulotlar sifatida past darajada rivojlanmoqda. Ularning eng diqqatga sazovor tomoni shundaki, bizning teledasturlarimiz koʻpchiligi tijorat telekanallari tomonidan olib boriladi va namoyish etiladi. (Hatto KBS TV, ommaviy eshittirish stantsiyasi ham dastlabki kunlarda oʻzining operatsion resurslari uchun homiylarning reklama daromadlariga tayangan.)

Homiylarning kam xarajat evaziga katta reklama effektiga erishishini kutish xususiy telestansiyalar ko‘rsatuvlariga bevosita va bilvosita taʼsir ko‘rsatmoqda va bunday homiylarning universal to‘lov qobiliyati pastligi ham yozuvchi va yozuvchilarga asosiy talablardan ekanligini ko‘rsatadi. Televizion dramalarni takomillashtirish Aktyorlar va prodyuserlarni topish va tarbiyalash uchun uzoq muddatli investitsiyalar, shuningdek, ishlab chiqarish xarajatlarini cheklashni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlar sekinlashishi yoki eʼtibordan chetda qolishi kerak. Bizning iqlimimizga nazar tashlaydigan boʻlsak, nima uchun teledasturlar shu paytgacha yuqori badiiy didga ega boʻlishdan koʻra, omma didiga mos guruh raqslariga koʻproq vaqt ajratganini tushunish oson.

Koreya teleseriallarining izlarini taxminan quyidagicha tasniflash mumkin. Boshqacha aytganda, bu KBS-TV ochilganidan TBS-TV ochilgunga qadar, oʻsha paytdan MBC-TV efirga chiqa boshlagan 1969 yilgacha va undan keyin hozirgi kungacha boʻlgan davrdir.
Yoqubjon Isʼhoqov

**Yoqubjon Isʼhoqov** — (1934-yil 10-sentyabr, Shahrixon shahri) adabiyotshunos, navoiyshunos, Filologiya fanlari nomzodi (1963).

## Faoliyati
Fargʻona davlat pedagogika universitetini bitirgan (1956). Shahrixon shahridagi 1-oʻrta maktabda oʻqituvchi (1956—1959), Fargʻona davlat pedagogika universitetida oʻqituvchi (1959—1961), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot ilmiy tadqiqot institutida kichik ilmiy xodim (1961), aspirant (1960—1963), katta ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodim (1963—2001).

## Asarlari
„Navoiyning ilk lirikasi“ (1965), „Navoiy lirikasi“ (1883), „Naqshbandiya taʼlimoti va oʻzbek adabiyoti“ (2002), „Soʻz sanʼati soʻzligi“ (2006,2015) kitoblari nashr etilgan. 5 jildli „Oʻzbek adabiyoti tarixi“ning mualliflaridan biri.

## Mukofotlari
Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureati (1992).

## Manbalar
Most

## Kirish

**Most** (qatiq; kefir; nordon taʼmli sut) — bakteriyalar tomonidan fermentatsiya natijasida hosil boʻlgan sut mahsulotidir va uni ovqat bilan isteʼmol qilinsa yanada mazali boʻladi. Bu jarayonda sutdagi laktoza sut kislotasiga aylanadi.

## Tarixi
**Most** — qadimiy Hindiston va Eron tarixida miloddan besh yuz yil avval tilga olingan. Bu hududlarda chorvachilik keng tarqalgani sababli sut mahsulotlari boshqa hududlarga qaraganda xilma-xil.

1919-yilda Ispaniyaning Barselona shahrida birinchi sanoat qatiq ishlab chiqarish fabrikasi qurildi va qatiq isteʼmoli kundan-kunga ortdi.

## Fermentatsiya va kimyoviy xossalari
Qatiq laktoza deb ataladigan sut shakarining fermentatsiyasidan olinadi. Qatiqni tayyorlash uchun maxsus bakteriyalar laktozani sut kislotasiga aylantiradi va qatiqqa jelga oʻxshash tuzilish beradi. Sut kislotasi mavjudligi tufayli qatiq nordon taʼmga ega.

Qatiq tayyorlash uchun pasterizatsiyalangan sutga maxsus bakteriyalar qoʻshilishi kerak. Shuningdek, sut harorati va atrof-muhit sharoitlari juda muhimdir. Bu bakteriyalar sutdagi shakarni parchalaydi va sut kislotasini hosil qiladi. Bu kislota mavjudligi tufayli sut tarkibidagi oqsil qattiq massaga aylanadi.
## Tayyorlanishi
**Kerakli masalliqlar:**

Sut — 1 litr (5 stakan);

Qatiq — 2 osh qoshiq. Uyda qatiq tayyorlash uchun sut va oz miqdorda qatiqdan foydalanishingiz mumkin. Eng oddiy koʻrsatmalardan biri — 1 litr kam yogʻli sutdan foydalanish.

Avvalo, sutni qaynatib olamiz va onda-sonda aralashtirib turamiz. Qatiqni qoʻshamiz. Soʻng idish ogʻziga likopcha qoʻyib ustiga qalin latta bilan yopib, soviguncha 4-5 soatga qoldirilishi kerak. Orada qopqoqni ochib tekshirib turing. Toʻliq sovigunicha kuting.

* Pasterizatsiya qilingan sutni 85 darajagacha qizdiring. Bu haroratga yetganda, uning mikroblarini oʻldirish uchun uni ikki daqiqa davomida olovda qoldiring.
* Ushbu pasterizatsiyalangan sutni sterillangan idishga quying va uni sovutib qoʻying.
* Sutga yarim stakan (120 ml ga teng) iliq qatiq qoʻshing va idishni toʻliq yoping.
* Tahminan 6 soat oʻtgach, u qatiq taʼmini beradi. Idishni egib qoʻysangiz, u suvsiz holda, harakatdan toʻxtab, qatiq tayyor boʻladi.

Sut fermentatsiyasi uchun harorat juda muhim, bir necha soat davomida sut harorati 43 daraja Selsiyda qolishi kerak. Qatiqni sanoat usulida tayyorlashda sutni bu haroratda doimiy saqlash mashinalar tomonidan amalga oshiriladi. Shuningdek, idish va asboblarning tozaligiga ham katta eʼtibor berish kerak.
## Manbalar
qazahayesonnati — yemazandarani
Sevgingni menga ayt 2

***Sevgingni menga ayt 2*** — xonanda Lola tomonidan ijro etilgan shu nomli musiqaning davomi oʻlaroq musiqiy videoklip shaklida chiqarilgan singl tarona. Ashula matni mualliflari — Shahboz Bahodirov va Nodirbek Igamberdiev. Musiqa uchun ishlangan videoklip 2019-yilning 13-noyabr sanasida YouTube platformasiga joylangan. Ushbu videoklip keng jamoatchilik, xususan madaniyat vazirligi hamda ommaviy axborot vositalari muhokamasiga sabab boʻlgan.

## Klip
### Ssenariysi
Klipda qariyb 10 ming nafar xotin-qizlar turgan profilaktik ro‘yxat qoralab chiqilgan. Shuningdek, ijodiy faoliyatni tartibga soluvchi komissiya faoliyati o‘ziga xos ravishda ko‘rsatib berilgan. „Milliy mentalitet“, soqol muammosi, ijodni cheklashga urinish holatlari satirik ko‘rinishda tanqid ostiga olingan.

YouTubeda eʼlon qilinganidan koʻp vaqt o‘tmay O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi raisi Elmira Bositxonova xonanda Lolani „atlasni masxaraboz kiyimi, maʼnaviyat so‘zini o‘yinchoq qilish“da, xonandaning o‘zini esa ommaviy axborot vositalarini klipning „mohiyati va mazmunini o‘zgartirib, o‘z manfaati yo‘lida foydalanishga qaror qilganlik“da ayblab chiqqan.

### Masʼul tashkilotlar reaksiyasi
Musiqa uchun suratga olingan videoklip keng jamoatchilik muhokamasiga sabab boʻlgan. Videoklipga Madaniyat vaziri Baxtiyor Sayfullayev hamda „O‘zbekkonsert“ davlat muassasasi direktori Odiljon Abduqahhorovlar oʻz munosabatlarini bildirib oʻtishgan:

### Muallifning tashqi fikrlarga munosabati

### Klipda ishtirok etganlar

## Manbalar

## Havolalar
* „Sevgingni menga ayt 2“ klipi YouTubeda
Rogʻib Alama

**Rogʻib Alama**(arabcha: راغب علامة) — livanlik qoʻshiqchi, raqqos, telekoʻrsatuvlar muallifi va bastakordir. Shuningdek, oʻzining shaxsiy xayriyaviy fondlari 1962-yil 7-iyunda tugʻilgan. Rogʻib ilk marta 1980-yilda „Studiya al-fan“ koʻrsatuvida ishtirok etgan va Platinum mukofoti bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Cristina Ali Farah

**Cristina Ali Farah** (29-may 1973-yil, Verona, Italiya) — asli somalilik italyan yozuvchisi.

## Biografiya

Otasi somalilik, onasi italiyalik. Farah Somalining poytaxti Mogadishuda oʻsgan. 1991-yilda Somalida fuqarolar urushi boshlanmaguncha u yerda italyan maktabida oʻqidi.

Farah va uning oilasi keyinchalik Vengriyaning Pecs shahriga koʻchib oʻtishdi, ammo keyinroq oʻzining tugʻilgan joyi Verona, Italiyaga koʻchib oʻtdi. U yerda Rimdagi La Sapienza universitetida Italiya Lettere universiteti diplomini oldi, 2013 yildan beri u Bryusselda (Belgiya) istiqomat qiladi.

## Ijodi

Kristina Ali Farah — somalilik italyan shoiri, yozuvchi, dramaturg, librettist va ogʻzaki ijrochi. Farah uchta romanini nashr etdi, Madre piccola (Kichik ona); Il komandante del fiume (daryo qoʻmondoni); va Le stazioni della luna (Oy stantsiyalari). 2011-yilda Indiana universiteti nashriyoti Jovanna Bellesiya tomonidan tarjima qilingan Madre piccolani nashr etdi. Fan nomzodi ilmiy darajasiga ega. Afrika tadqiqotlari boʻyicha va dunyoning koʻplab mamlakatlarida oʻz ishini taqdim etish uchun taklif qilingan. Lingua Madre va Vittorini mukofotlari laureati. Ayova universitetining Xalqaro yozma dasturida (2017), MEET (Maison des Écrivains Étrangers et des Traducteurs) va Art Omi rezidentliklarida (2018) ishtirok etdi. 2019-yilda Civitella Ranieri jamg‘armasi aʼzosi va La Marelle yozuvchisi bo‘lgan. Yaqinda „Antigona“ni qayta yozish va Materada topilgan hikoyalardan olingan libretto ustida ishlagan.

Farah o‘zining fantastik asarlaridan tashqari 1940-yildan 1990-yilgacha Somali xalq teatrining tarixi, yuksalishi va umumiy mavzulariga bag‘ishlangan kitob ham nashr etgan.

## Bibliografiya

* Ai confini del verso: Poesia della migrazione in italiano, (Misra chegaralarida. Migratsiya sheʼriyati) Le Lettere, Florensiya, 2006.
* Yangi xarita: Italiyadagi muhojir yozuvchilar sheʼriyati, Mia Lecomte va Luiji Bonaffini tomonidan toʻplangan matnlar, Green Integer, Los-Anjeles, 2007.
* Madre piccola (Kichik ona), Frassinelli, 2007.
* Il komandante del fiume (Daryo qoʻmondoni), 66 va 2, 2014.
* LATITUDE Quvvat munosabatlarini qayta koʻrib chiqish — mustamlakadan chiqarilgan va irqiy boʻlmagan dunyo uchun, 2021.

## Havolalar

An Interview with Cristina (Ubax) Ali Farah, the Author of the Novels 

ALI FARAH, Ubah Cristina | The International Writing Program. 

Ubah Cristina Ali Farah, Khadija Abdalla Bajaber for Nairobi events.  

Cristina Ali Farah

## Manbalar
Yevrovalyuta

**Yevrovalyuta**-Yevropa bankining boshqa mamlakat bankiga mahalliy valyutada qoʻyilgan pul mablagʻi.
## Yevrodollar
Yevrodollar-Oʻz egalari tomonidan AQSh hududidan tashqarida, asosan Yevropa banklarida joylashtirilgan hamda ushbu banklar tomonidan kredit operatsiyalari uchun ishlatiladigan Amerika dollari.
## Yevrokreditlar
Yevrokreditlar-Mamlakatning yirik tijorat bankalri tomonidan yevrovalyuta bozori resurs hisobiga taqdim etiladigan xalqaro zayomlar .
„Yevropa Kengashining jinoiy faoliyatidan keladigan daromadlarni olib chiqib ketilishini aniqlash, tortib olish vva musodara qilish haqida Konvensiya“
Yevropa Kengashining jinoiy faoliyatidan keladigan daromadlarni olib chiqib ketilishini aniqlash, tortib olish va musodara qilish haqida Konvensiya 1990-yilda qabul qilingan. Unga muvofiq, daromadlarini noqonuniy olib chiqib ketish bilan bogʻliq jinoyatlarga quyidagi atayin sodir etilgan holatlar koʻzda tutilgan:
1)Jinoyatdan tushgan daromad ekani maʼlum boʻlgan moddiy boyliklarning, ularning noqonuiy kelib chiqishini yashirish yoki oʻzga bir shaxsga sodir etgan ishningn yuridik oqibatlaridan(mas.,mol-mulk musodarasi)qochishga yordam berish maqsadida konversiya qilinishi yoki kimgadir oʻtkazib berilishi;
2)Daromadning kelib chiqish manbai noqonuniy ekanini bila turib yashirish yoki notoʻgʻri maʼlumot berish;
3)Jinoiy yoʻl bilan topilganligi maʼlum boʻlgan boyliklarni sotib olish, ularga egalik qilish yoki ulardan foydalanish;
4)Davlatlar jinoyat qurollari va noqonuniy daromadlarni musodara qilish chora tadbirlarni koʻrish majburiyatini oladi. Ishtirokchi davlatlarning sudlari va boshqa vakolatli organi daromadlarning noqonuniy olib chiqib ketilishi bilan bogʻliq boʻlgan moliyaviy yoki boshqa hujjatlatlarni(bu holatda bank sirini bahona qiish mumkin emas)xatlash huquqiga ega boʻlishi lozim.
## Yevropa konserti
„Yevropa konserti“-Napoleon urushi tugashi bilan Buyuk Britaniya,Prussiya va boshqa Yevropa dalatlari tomonidan 1815-yil Vena kongressi asosida vujudga kelgan xalqaro munosabatlar tizmi boʻlib, xalqaro muammolar oldini olishga va ularni hal etishga qaratilgan.
## Yerdagi razvedka
Yerdagi razvedka-yerdagi boʻlinma va qismlardan radio, radiotexnika, radiolokatsiya-radiatsion kimyoviy hamda bakteriologik(biologik)razvedka vositalarini qoʻllash orqali maʼlumotlar toʻplash.
## Yer resurslari
Yer resurslari-Yer resurslari ishlab chiarish vositalari va jamiyatning turli xoʻjalik ehtiyojlarini qondirish manbai sifatida hamma foydalanadigan yer zaxiralari
.

## Adabiyotlar
*
Taylor Russell

**Taylor Russell McKenzie** (1994-yil 18-iyulda tug'ilgan) - kanadalik aktrisa. U Netflix ilmiy-fantastik serialida *Lost in Space* (2018–2021)da suratga tushgan. Filmda u tanqidiy e'tirofga sazovor boʻlgan *"To'lqinlar* " (2019) dramasida rol o'ynagan, bu film uchun u "Eng yaxshi yordamchi ayol" nominatsiyasida Independent Spirit mukofotiga nomzod boʻlgan va qo'rqinchli *[[Escape Room|"Qochish xonasi"]]* (2019) va uning 2021-yilgi davomi uchun ham . *"Suyaklar va hamma* " (2022) filmida kannibalist o'smir sifatida rol o'ynagani uchun Rassell Marcello Mastroianni mukofotiga sazovor bo'ldi.

## Yoshligi
Teylor Rassell Makkenzi 1994-yil 18-iyulda Britaniya Kolumbiyasining Vankuver shahrida tug‘ilgan va Vankuver, Toronto va Monrealda o‘sgan. Qora tanli ota va oq tanli onadan tug'ilgan. Rassell ikki irqli bo'lib, asosan onasining oilasida o'sgan. U o'sib ulg'ayganida terining rangi tufayli o'zini tengdoshlari tomonidan qabul qilinmasligini his qilganini esladi. Uning ota-onasi moliyaviy jihatdan qiynalar va doimo harakatda bo'lishga majbur edilar. Bunday qiyinchiliklarga qaramay, Rassell yoshligida "qayta ixtiro qilish, yangi narsalarni yaratish uchun har doim imkoniyat borligini" aytdi.

## Shaxsiy hayoti
Rassell hozirda Nyu-York shahrida yashaydi. U Patti Smitning muxlisidir va uning ichki bilagiga Smitning tizzasiga taqlid qilgan kichik chaqmoq tatuirovkasi tushirilgan.

## Filmografiya

### Film

### TV

## Manbalar

## Havolalar

*
Muhammadjon Hakimov

**Muhammadjon Hakimov** — (1935—2001) adabiyotshunos, navoiyshunos, Filologiya fanlari doktori (1987), professor.

Olim 1935-yilda Toshkent shahrida tavallud topgan. Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetini tamomlagan (1958).

## Faoliyati
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim (1958—1967), Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyida ilmiy xodim (1967—1978), H.Sulaymon nomli Qoʻlyozmalar institutida boʻlim mudiri (1978—1998), Beruniy nomli Sharqshunoslik institutida yetakchi ilmiy xodim (1998—2001).

## Asarlari
Muhammadjon Hakimovning „Alisher Navoiy asarlari qoʻlyozmalarining tavsifi“ (1983), "Navoiy „Xamsa“si qoʻlyozmalar katalogi" (1987), „Navoiy asarlarini koʻchirgan xattotlar“ (1991), „Sharq manbashunosligi lugʻati“ (2011) kitoblari chop etilgan.

## Vafoti
Muhammadjon Hakimov 2001-yilda Toshkentda vafot etgan.

## Manbalar
Bia

**Bianca Miquela Landrau** 1990-yil 16-avgustda tugʻilgan.Professional sifatida **Bia** nomi bilan tanilgan, Amerikalik reper boʻlib, u Kislorod realiti-shousida *"Sisterhood of Hip Hop"* debyut qilgan. U 2014-yilda RCA Records bilan hamkorlikda Pharrell 's I Am Other rekordi yorligʻiga imzo chekdi. Uning birinchi EP, *Nice Girls Finish Last: Cuidado* 2018-yilda chiqarilgan. U 2016-yilda J Balvinning " Safari " va 2019-yilda Russning " Est on Earth " singllarida ishtirok etgani uchun eng yaxshi deb tan olingan. 2020-yil boshida Bia Epic Records bilan yangi rekord shartnomasini imzoladi. EP " Wle Lotta Money " singlini yaratib, keyinchalik u Nikki Minaj ishtirokidagi remiks sifatida chiqarila boshladi va ''Billboard'' Hot 100ning eng yaxshi 20 taligiga kiritildi.

## Yoshligi
Bia aslida Massachusets shtatining Medford shahridan. U Puerto-Rikolik va Italyan. Oxygen veb-saytiga bergan intervyusida u reperlar bilan studiya mashgʻulotlarida qatnashgan va ularga ovoz yozishda yordam berganidan keyin yoshligida reper boʻlishni xohlayotgani haqida gapirgan. Bia qisqa vaqt kollejda oʻqidi, lekin bu uning uchun emasligini  anglab yetgach, u oʻqishni tashladi va studiya vaqti uchun pul toʻlashni boshlagan. U 2017-yilda Los-Anjelesga toʻliq vaqtli koʻchib oʻtgan.

## Karyerasi
2022-yilning 5-fevralida Bia oʻzining Beauty for Certain boʻyanish liniyasini ishga tushirdi. 2022-yil 8-aprelda Bia reper J. Koul bilan “ London ” nomli qoʻshigʻini ommaga havola etdi. 

Bia Niki Minajning “Super Freaky Girl” “Queen Mix” nomli qoʻshigʻini ushbu insonlar bilan birga ijro etishdi:City Girls, Katie Got Bandz, Akbar V va Maliibu Miitchdan.

## Badiiylik

## Manbalar

## Havolalar

* Media related to Bia (rapper) at Wikimedia Commons
*
Sariq suv kasalligi

**Sariq suv kasalligi** — istisqo, organizm boʻshliqlari (plevra, qorin, boʻgʻim va boshqalar) toʻqimalari, moyak pardalari va boshqa aʼzolarda suyuqlik toʻplanishi. Bu kasallik koʻpincha yurak qon-tomir xastaliklarida, o'smalar, buyrak kasalligida, ochlikda, ayrim zaharlanishlarda kuzatiladi.

## Alomatlari
Yurak kasalliklarida oyoqlarda shish paydo boʻladi, asta-sekinlik bilan tananing yuqorisiga chiqadi. Buyrak kasalligida shishlar yuzda paydo boʻladi, soʻng butun tanani qoplab oladi. Kasallik boshlanganida siydik pufagida kuyishish seziladi. Jigar kasalligida esa qorin istisqosi paydo boʻladi.
„Istisqo turlarining hammasida oldin ikki oyoq, keyin qoʻl, koʻz va oyoq barmoqlari ham shishadi. Istisqoning hamma turlari ham qattiq tashnalik va nafas qisishisiz boʻlmaydi, suvga tashnalik kuchliligidan ovqatga ishtaha oz boʻladi“ – deydi Ibn Sino.

## Turlari
Sharq tabobatida „sariq suv kasalligi“ nomi bilan atalgan va qadimdan tabiblarni tashvishga solgan istisqoning bir necha turlari boʻlib, inson tanasining qaysi aʼzosi sohasida joylashganiga qarab nomlangan va har birining davolash tartibi va usullari qoʻllangan. Masalan, XVI asrda yashagan Shahobiddin Abdulkarim oʻgʻli „Kasalliklar davosi“ risolasida ushbu xastalikning tabiiy, zaqqiy, lahmiy turlari borligini taʼkidlab, ayrim mamlakatlarda boshqa nomlar bilan ham atalashini aytadi.

## Tabla istisqosi
"Tabla" soʻzi nogʻorni anglatadi. Demak, istisqoning bu turi „nogʻorasimon istisqo“ deb atalgan. Ibn Sinoning yozishicha, kasallikning bu turiga yel sababchi boʻladi. Odam qorni yeldan meshkobday qappayib, qoʻl bilan chertilsa, nogʻoraga oʻxshab daranglaydi.
Shahobiddin tabib bu kasallikka pishirilgan sarimsoqni asalga qoʻshib, qirq kun yedirilsa, bod – qorindagi yel ketib, bemor tuzalishini aytadi. Echkining sutini kanakunjut moyiga aralashtirib, toʻrt oy berilsa ham bemor tuzalishi aytib oʻtilgan.

## Zaqqiy istisqosi
Zaqqiy istisqosi – qorinda zardob suvi yigʻilishi. Shahobiddin tabib bunday kasallik bilan ogʻrigan bemorlarni birdan-bir tuzalish yoʻli – kindik ostidan teshib, naycha orqali zardobni tortib olishni taklif qiladi.

## Lahmiy istisqosi
Lahmiy istisqo – qorinda shish, jigarda tugun paydo boʻlishi. Birinchi bosqichdan davosiz kasallikka aylanishi mumkin.

## Manbalar
Dariy tilida dostonchilik

**Dariy tili**da dostonlar ikki xil: qahramonlik va ijtimoiy-maishiy turlarga boʻlinadi.

Birinchi turiga „Rustame doston“, „Goʻroʻgʻli“, „Abomuslim“ kabi dostonlar;

Ikkinchi turiga „Samake ayyor“, „Doʻxtare oypari“ kabilar kiradi.
Ammo bu ikki turga boʻlish koʻp hollarda shartli deb tushunilishi kerak. Chunki biron-bir doston bir vaqtning oʻzida ham qahramonlik, ham afsonaviy, ertakbop voqealarni mujassamlashtirishi mumkin. Shuni ham aytish kerakki, dariy tilidagi dostonlar hoh qahramonlik boʻlsin, hoh ijtimoiy-maishiy mazmunda boʻlsin, asosan nazmda bitilgandir.

## Adabiyotlar
Afgʻoniston xalqi folklori va mumtoz adabiyoti tarixi
Chingizxonning G'arbga yurishi

**Chingizxon G‘arbga yurishi**

Chingizxon G‘arbga yurish qilish uchun jiddiy tayyorganlik ko‘radi. Dushman ichkarisida Chingizxon xizmatida bo‘lgan O‘rta Osiyo musulmon savdogarlaridan tashkil topgan razvedkachilar to‘plagan ma’lumotlari yurishga salmoqli hissa qo‘shib, ularning o‘zi mo‘g‘ul armiyasi yo‘lboshchilari bo‘lishgan. 1219-yilning kuzida Chingizxon Irtish daryosi qirg‘oqlaridan, jangchilarini Xorazmshoh Muhammad davlatiga qarshi yurishga chorlaydi.

## Xorazmshohlar davlatiga yurishi

Xorazmshohlar davlatining muhim davlat markazlariga birdaniga zarba berish uchun Chingizxon armiyasini qismlarga bo‘ladi, bir qismini O‘trorni qamal qilish uchun qoldiradi. Jangchilarini Sirdaryoning quyi va yuqori oqim qismlariga jo‘natadi, o‘zi esa asosiy kuch bilan Buxorga yo‘l oladi. Yurish qilish uchun jiddiy tayyorganlik ko‘radi. Dushman ichkarisida Chingizxon xizmatida bo‘lgan O‘rta Osiyo musulmon savdogarlaridan tashkil topgan razvedkachilar to‘plagan ma’lumotlari yurishga salmoqli hissa qo‘shib, ularning o‘zi mo‘g‘ul armiyasi yo‘lboshchilari bo‘lishgan. 1219-yilning kuzida Irtish daryosi qirg‘oqlaridan Chingizxon, jangchilarini Xorazmshoh Muhammad davlatiga qarshi yurishga chorlaydi.

Xorazmshohlar davlatining muhim davlat markazlariga birdaniga zarba berish uchun Chingizxon armiyasini qismlarga bo‘ladi, bir qismini O‘trorni qamal qilish uchun qoldiradi. Jangchilarini Sirdaryoning quyi va yuqori oqim qismlariga jo‘natadi, o‘zi esa asosiy kuch bilan Buxorga yo‘l oladi.

## Adabiyotlar ro’yxati:
 
1. Ergashev Sh. Qadimgi sivilizatsiyalar. – Т.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. – 360 b.

2. Ergashev Sh. Jahon tarixi: yangi davr. I-q. XVI-XVIII asrlar (o‘quv qo‘llanma). – Т.: “O‘zbekiston”, 2016. – 528 b.

3. Ergashev Sh. Jahon tarixi: yangi davr. II-q. 1800-1918 yillar (o‘quv qo‘llanma). – Т.: “O‘zbekiston”, 2016. – 568 b.
Dubayti

**"Dubayti"**- toʻrtlik, Afgʻonistonning dariyzabn xalqlari ogʻzaki ijodiyotining keng tarqalgan sheʼr turi hisoblanadi. Ular xalq poetik ijodining ajoyib namunalari hisoblanadi. Ushbu toʻrtliklarni turli xil joylarda turlicha aytadilar. Jumladan, ularning**"dubaytiho"** , **"falaki"**, **"sangardi"** kabi nomlari mavjud. Bu sheʼr toʻrt misradan iboratdir.
## Adabiyotlar
Afgʻoniston xalqi folklori va mumtoz adabiyoti tarixi
Li Baojia

**Li Baojia** (Chinese 李寶嘉), xushmuomalalik nomi **Li Boyuan** ( ; 1867-1906 ), badiiy nomi taxallusi (hao) **Nanting tingzhang** (南亭停長) – Qing sulolasi davridagi xitoy yozuvchisi. U yozuvchi, esseist, ballada muallifi, shoir, xattot, muhr oʻymakorligi bilan shugʻullangan. 

## Tarix
Li Baojia Shandun shahrida tugʻilgan. Uning ajdodlari vatani hozirgi Chanchjou, Jiangsu shahridagi Vujin edi.  Li Baojia 1867-yildan 1892-yilgacha boʻlgan bolalik va yoshlik davrida Shandun shahrida yashagan. 1892-yildan keyin u Vujinga ota-onasining qarorgohiga koʻchib oʻtdi. Besh yil davomida u *xiucai* imperatorlik imtihonida oʻqidi va uni topshirdi. Keyin u *juren* imtihoniga oʻqidi, ammo oʻta olmadi. U 30 yoshida Vujindan Shanxayga koʻchib oʻtgan, yozuvchi va jurnalist boʻlib ishlagan. 

Dastlab Li bir nechta jurnallarning bosh yozuvchisi va muharriri boʻlib ishlagan. Ularga *Shanxay Shijie Fanxua Bao*, *[[Zhinan Bao|Jinan Bao]]* (traditional Chinese Qoʻllanma yoki zavqli kvartallar haqidagi yangiliklar ') va ** 1903-yilga kelib u *[[Xiuxiang Xiaoshuo]]* (繡像小說 Shanxay matbuoti, oʻsha paytdagi shaharning eng yirik nashriyoti. 

## Yozish uslubi
*Indiana anʼanaviy xitoy adabiyoti yozuvi* Li Baojia davrida uning yozuvlari mashhur boʻlgan va oxirgi Qing sulolasining „ijtimoiy va siyosiy muhitiga mos kelgan“ deb yozgan.  Li Baojia klassik taʼlim olmagan tomoshabinlar uchun romanlar yozgan va u oʻz asarlarida kundalik xalq nutqidan foydalangan.  *Indiana anʼanaviy xitoy adabiyoti sherigining 1-qismida* taʼkidlanishicha, baʼzi odamlar uning yozuvlarini „satirik va boʻrttirilgan“ deb taʼriflashgan. 

## Manbalar
Pokistonning islom hamkorlik tashkiloti bilan munosabatlari

**'Pokistonning Islom hamkorlik tashkiloti bilan munosabatlari*
[[Islom]] konferensiyasi tashkiloti [[(IKT)]] 1969 yilda tashkil topgan. Shtab-kvartirasi Jidda [[(Saudiya Arabistona)]]da. Unda 55 musulmon mamlakati ishtirok etadi. 2010 yilda ushbu tashkilot [[Islom]] hamkorlik tashkiloti deb nomlandi. XX asrning 80-yillari davomi – 90-yillar boshlarida afg‘on muammosi [[Pokiston]]ning IKTdagi faoliyati markazida bo‘ldi; shu bilan birga Pokiston [[BMT]]dagi chiqishlaridagi kabi, bu tashkilotda ham [[Falastin]] arablarining o‘z davlatini tuzishga bo‘lgan ajralmas huquqini amalga oshirishdagi kurashini, [[Isroil]] tomonidan bosib olingan arab hududlarini ozod qilish va boshqa masalalarni yoqlab chiqdi.1994-yilning sentyabrda [[Islomobod]]da [[IKT]]ning favqulodda sessiyasi chaqirildi. Unda asosiy e’tibor Bosniya-Gersegovinadagi vaziyatga va musulmon mamlakatlari manfaatlariga taalluqli boshqa dolzarb xalqaro muammolarga xal etishga e'tibor qaratildi. 1997- yilning martida [[Islomobod]]da [[IKT]]ning “[[Islom]] davlatlarining 21 asrga kirib borishiga tayyorgarligi” shiori ostidagi navbatdan tashqari sessiyasi bo‘lib o‘tdi. Sessiya majlisida boshqa hujjatlar qatori, xususan Pokiston hukumatining Kashmir muammosini hal etishdagi harakatini qo‘llab-quvvatlash masalasi ham belgilab qo‘yilgan, Jammu va Kashmir bo‘yicha Dekloratsiya qabul qilindi.

Adabiyotlar; Abdullayev.N ,Abdullayev.A 
*Pokiston tarixi'' kitobidan.
Odrisamer Despaigne

**Odrisamer Despaigne Orue** (   ; 1987-yil 4-aprelda tug‘ilgan) – KBO ligasining KT Wiz uchun kubalik professional beysbolchisi. U Beysbol Oliy Ligasida (MLB) San-Diego Padres, Baltimor Orioles, Mayami Marlins, Los-Anjeles Angels va Chicago Whit eSoks jamoalarida o'ynagan.

## Karyerasi

### Kubadagi karyerasi
Despaigne Kuba milliy seriyasining Industriales jamoasida o'ynagan va 2007-yilda ligada debyut qilgan. U Kuba milliy beysbol jamoasida o'ynagan va 2013-yilgi Jahon port turniri uchun Yeropada bo'lganida Kubadan qochib ketgan. Despaigne Ispaniyaning qonuniy rezidenti bo'ldi va Meksikaga sayohat qildi.

### San-Diego Padres

### Baltimor Orioles
2016-yil 4-fevralda Despaigne Baltimor Oriolesga kichik ligada Jan Kosmega almashtirildi. Orioles 2016-yil 5-sentyabrda Despaignni tayinladi.

### Mayami Marlins
Mayami Marlins 2016-yil 15-sentabrda Despaigndan voz kechishini da'vo qildi.  U Triple-A New Orleans Baby Cakesga qaytarib yuborildi va 2017-yil 28-iyulda chaqirib olindi.

### Los-Anjeles Angels
2018-yil 14-avgustda Marlins Despaignni Los-Anjeles Angelsga naqd pul evaziga almashdi. U 17-avgust kuni "Angels" bilan birinchi o'yinni Texas Reynjersga qarshi o'tkazdi. U 2018-yil 5-noyabrda erkin agentlikka saylangan.

### Cincinnati Reds
2019-yil 7-yanvarda Despaigne Cincinnati Reds bilan kichik liga shartnomasini imzoladi. U 16-may kuni shartnomadan voz kechdi.

### Chicago White Sox
2019-yil 19-may kuni *Despaigne Chicago White Sox* bilan kichik liga shartnomasini imzoladi. U jamoadagi ilk uchrashuvini 10-iyun kuni Vashington milliy jamoasiga qarshi o'tkazdi. U jamoa uchun o'yinni 3 ta startda 0–2 hisobida yakunladi. U 2019-yilgi mavsumdan keyin erkin agentlikka saylandi.

### KT Wiz
2019-yil 10-noyabrda Despaigne KBO ligasining KT Wiz jamoasi bilan bir yillik 900 000 dollarlik shartnoma imzoladi. 2020-yil 16-dekabrda Despaign 2021-yilgi mavsum uchun Wiz bilan yana bir yillik 800 ming dollarlik shartnoma imzoladi U 3.39 ERA va 33 startda 165 zarba bilan 13–10 rekordini joylashtirdi. 2021-yil 30-dekabrda Despaigne 2022-yilgi mavsum uchun Wiz bilan yana 1,35 million dollarlik bir yillik shartnoma imzoladi.

## Manbalar
Hamidjon Homidiy

**Hamidjon Homidiy** — (1935-yil, 14-oktyabr, Kosonsoy shahri, 2024-yil 11-yanvar) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1991), professor (1992).

## Faoliyati
Toshkent davlat pedagogika universitetini bitirgan (1960). Kosonsoy tumani bosmaxonasida harf teruvchi, kassir (1951—1953), mudir (1954), oʻzbek tilshunosligi kafedrasida oʻqituvchi (1962—1966), oʻzbek adabiyoti kafedrasi dotsenti (1972), mudiri (1985—1992), ilmiy tekshirish institutida katta ilmiy xodim (1998—2002), mudir (2004) boʻlib faoliyat yuritgan.

## Asarlari
„Barhayot sheʼriy qasr“ (1979), „Navoiy va Firdavsiy“ (1985), „Boqiy boʻston tarovati“" (1986), „Olis-yaqin yulduzlar“ (1990), „Shohnoma“ning shuhrati" (1992), „Qirq besh alloma hikoyati“ (1994), „Mashriqzamin — hikmat boʻstoni“ (1997), „Tasavvuf alolomalari“ (2004), „Nizomiy dilbandlari“ (2015), „Yillar samari“ (2016), „Oʻzbek pedagogikasi antalogiyasi“ (hammuallif 1994) va boshqa ilmiy, ilmiy-ommabop kitoblar, darsliklar, oʻquv qoʻllanmalari muallifi.

## Manbalar
1957-yilgi Abant zilzilasi

**1957-yildagi Abant zilzilasi** – Turkiyada sodir boʻlgan zilzila. 1957-yil 26-may ertalab soat 8:33 da roʻy bergan. Zilzila oqibatida 52 kishi halok boʻlgan, 101 kishi esa jarohat olgan. 5 ming uy buzilgan.

## Yana qarang
* Turkiyadagi zilzilalar roʻyxati

## Manbalar