Sport klubi

**Sport klubi** yoki **sport klubi**, baʼzan y**engil atletika klubi** yoki sport **jamiyati** yoki **sport uyushmasi** — sport bilan shugʻullanish maqsadida tashkil etilgan bir guruh odamlar jamoasi.

Sport klublari aʼzolari birgalikda oʻynaydigan, haq toʻlamaydigan va vaqti-vaqti bilan boshqa shunga oʻxshash klublarni oʻynashi mumkin boʻlgan, asosan oila va doʻstlar tomonidan tomosha qilinadigan tashkilotlardan tortib, boshqa klublar bilan muntazam ravishda raqobatlashadigan va baʼzan juda qiziq boʻlgan jamoalarga ega boʻlgan professional oʻyinchilarga ega yirik tijorat tashkilotlarigacha boʻlgan muassasalardir. Klublar bitta sport turiga yoki bir nechta (**koʻp sport klublari**)turiga ixtisoslashgan boʻlishi mumkin.

*Atletika klubi* atamasi baʼzan atletikaga bagʻishlangan emas, balki umumiy sport klubi uchun ishlatiladi.

## Tashkilot
Kattaroq sport klublarida velosiped polosi, futbol, basketbol, futzal, kriket, voleybol, gandbol, xokkey, bouling, suv polosi, regbi, yengil atletika, boks, beysbol kabi sport turlari professional va havaskor boʻlimlarga ega boʻlishi bilan tavsiflanadi.Sport klubiga mansub jamoalar va sportchilar bir xil klub ranglarini kiyib, bir xil klub nomidan foydalangan holda, muxlislari va obyektlarini baham koʻrgan holda bir nechta turli ligalar, chempionatlar va turnirlarda ishtirok etishlari mumkin.

Koʻpgina professional sport klublarida sheriklik tizimi mavjud boʻlib, unda sheriklar annuitet toʻlovini toʻlaydilar. Bunday holda, muxlislar butun mavsum davomida klubning uy uchrashuvlari va koʻrgazmalarida qatnashish huquqiga ega boʻladilar va klub binolarida deyarli barcha sport turlari bilan shugʻullanish huquqiga ega boʻladilar. Roʻyxatdan oʻtgan assotsiatsiya aʼzolari toʻlovlari, ishtirok etish toʻlovlari, homiylik shartnomalari, jamoa savdosi, televideniye huquqlari va sportchi/futbolchi transferi toʻlovlari odatda sport klublarini moliyalashtirishning asosiy manbalari hisoblanadi.

Baʼzi sport jamoalari, masalan, Red Bull GmbH kompaniyasiga tegishli boʻlgan va birgalikda Red Bulls nomi bilan tanilgan bir nechta sport jamoalari bitta nosport kompaniyasiga tegishli va moliyalashtiriladi. Bunga boshqa misollar sifatida Bayer 04 Leverkusen va PSV Eyndxoven orqali Bayer AG va Philips korporatsiyalariga tegishli boʻlgan, dastlab ishchi jamoalar, Samsung Group (Samsung Sprots) ga tegishli boʻlgan jamoalarni keltirish mumkin. Ular bir nechta turli sport turlari va ligalarida raqobatlasha oladilar, baʼzi hollarda shtab-kvartirasi bir nechta mamlakatlarda joylashgan.

## Aʼzolik
Raqobatbardosh klublar sporti sohasida sportchi odatda maʼlum bir intizom boʻyicha faqat bitta klubda roʻyxatdan oʻtadi va faqat musobaqa yoki mavsum davomida ushbu klub uchun kurashadi. Bundan istisnolar qatoriga oʻyinchilarning almashinuvi va transferlari, sportchining kredit shartnomalari va biriktirilmagan sinov ishtirokchilari kiradi. Agar sportchi bir nechta fanlar boʻyicha raqobatlashsa yoki klub aʼzoligi mahalliy sport klublari kabi ijtimoiy yoki mashgʻulot jihatlariga ega boʻlsa, sportchilar bir nechta klublarda roʻyxatdan oʻtishlari mumkin.

Koʻp aʼzolik, masalan, yengil atletika sporti kabi individual sport turlarida keng tarqalgan boʻlib, bu yerda masofaga yuguruvchi yengil atletika jamoasi, shuningdek, yoʻlda yugurish jamoasi uchun kurashishi mumkin, shuningdek, mahalliy sport klubida keyingi aʼzolikka ega boʻlishi mumkin. Baʼzi milliy sport organlari sportchidan klubga aʼzo boʻlishning ustuvor tartibini aytib berishni talab qiladi, bunda qaysi klub sportchi xizmatlariga daʼvo koʻproq yoki birinchi boʻlib borligini koʻrsatadi.

## Dunyo boʻylab sport klublari
Yevropa, Shimoliy Afrika, Gʻarbiy Osiyo, Hindiston yarimoroli yoki Markaziy va Janubiy Amerika kabi dunyoning koʻplab mintaqalarida bir nechta sport boʻlimlari (koʻp sport klublari) yoki filiallari boʻlgan sport klublari, shu jumladan yuqori raqobatbardosh professional jamoalar juda mashhur va rivojlangan.

Amerika Qoʻshma Shtatlarida Nyu-York Athletic Club va Los-Anjeles Athletic Club kabi yirik muassasalar bir nechta sport turlari bilan shugʻullanadigan atletik klublar boʻlib xizmat qiladi. Amalda bitta sport jamoasi boʻlgan sport klublariga misollar ham koʻp. NFL (Amerika futboli), CFL (Kanada futboli), NBA (basketbol), MLB (beysbol), NHL (hokkey) yoki MLS (assotsiatsiya futboli) Shimoliy Amerika sport ligalaridagi har bir jamoani sport klublari deb atash mumkin, ammo ular faqat bitta sportga eʼtibor berishadi. Boshqa tomondan, Amerika universitet jamoalari, odatda, taʼlim muassasasiga tegishli haqiqiy koʻp sport klubini tashkil etuvchi tuzilmada tashkil etilgan, ammo universitet kolleji atletikasi deyarli hech qachon klublar deb atalmaydi; Amerika kollejlari va universitetlaridagi „klub sportlari“ kollejlar tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri homiylik qilinmagan, balki talabalar tashkilotlari tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan sport turlariga ishora qiladi.

Buyuk Britaniyada deyarli barcha yirik sport tashkilotlari bitta sport turiga bagʻishlangan, bundan mustasno Cardiff Arms Park saytining egasi boʻlgan Uelsning Kardiff shahrida joylashgan Cardiff Athletic Club. U kriket (Kardiff kriket klubi), regbi ittifoqi (bu yarim professional Kardiff regbi klubining asosiy aktsiyadori), dasht xokkeyi (Cardiff &amp;amp; Met Xokkey klubi), tennis (Kardiff kriket klubi) bilan shahardagi eng yaxshi havaskor sport tadbirlari uchun javobgardir. Catford Wanderers Sports Club badminton, kriket, futbol assotsiatsiyasi va tennis inshootlariga ega multisport tashkilotidir. Bundan tashqari, boshqa bir qancha mamlakatlarda boʻlgani kabi, koʻplab universitetlar va kollejlar talabalar sportining keng doirasini professional yoki yarim professional darajada rivojlantiradilar. Fulxem bir vaqtlar professional regbi ligasi jamoasi va eshkak eshish klubini boshqargan, bundan buyon boshqa futbol klublari bunga taqlid qilgan. Koʻpgina futbol klublari kriket jamoalaridan kelib chiqqan. Bugungi kunda koʻpgina yirik shaharlarda har bir sport turi uchun alohida klublar mavjud (masalan Manchester Yunayted futbol klubi va Lancashire County kriket klubi Manchesterda joylashgan).

Koʻpgina klublar xalqaro miqyosda oʻzlarini futbol klublari deb taʼriflaydilar (Britaniya ingliz tilida „FC“, „Football Club“ va nemis tilida „Fußball-Club“; „CF“, portugal tilida *Clube de Futebol* va ispanchada *Club de Fútbol*). Umuman olganda, Britaniya futbol klublari faqat futbol jamoalari bilan maydonga tushadi. „SC“ ekvivalent qisqartmasi („Futbol klubi“ uchun) Shimoliy Amerika ingliz tilida vaqti-vaqti bilan qoʻllanadi (masalan, Nashville SC va Orlando City SC), ammo sport terminologiyasini Shimoliy Amerikalashtirishni umuman istamaslik Shimoliy Amerikaning aksariyat jamoalari bir oz Shimoliy Amerika ingliz tilidagi „futbol“ Shimoliy Amerika panjara uslubidagi futbolni nazarda tutgani uchun hali ham oʻz nomida „FC“ dan foydalaniladi (masalan, FC Dallas yoki Toronto FC).

## Manbalar