Banh mi

Vyetnam oshxonasida ***' yoki '''banh mi''' (,  ; Vietnamese: [ɓǎjŋ̟ mì], „non“) — yupqa, tiniq qobiq va yumshoq, havodor tuzilishga ega boʻlgan qisqa bagetdir. U koʻpincha uzunasiga boʻlinadi .

Oddiy Vyetnam rulosi yoki sendvichi — ''chả lụa'' (choʻchqa goʻshti kolbasa), koriander yaprogʻi (cilantro), bodring, tuzlangan sabzi va tuzlangan daikon kabi mahalliy [[Vyetnam oshxonasi]]dan goʻsht va sabzavotlarning aralashmasi, masalan: ''[[Pashtet|pâté]]'', fransuz oshxonasi ziravorlari hisoblanadi. [[Chili qalampiri|Qizil chili]] va sariyogʻ[[Mayonez|'mayonez]] bilan birga tanovul qilinadi. Shu bilan birga,  dan boshlab juda koʻp mashhur plomba turlari qoʻllanadi (Xitoy oshxonasi) hatto muzqaymoq uchun ham. [[Vyetnam]]da non va sendvichlar odatda nonushta yoki gazak sifatida isteʼmol qilinadi.

Baget Vyetnamga 19-asrning oʻrtalarida, [[Nguyenlar|Nguyen sulolasi]] davrida fransuzlar tomonidan kiritilgan va 20-asr boshlarida asosiy oziq-ovqat mahsulotiga aylantirilgan. 1950-yillarda [[Xoshimin|Saygonda]] Vyetnam uslubidagi sendvich ishlab chiqarilib, mashhur koʻcha taomiga aylantirilgan, u ***bánh mì Sai Gòn*** („ ''Saigon sendvichi“, „Saigon uslubidagi banh mi“'') nomi bilan ham tanilgan. [[Vyetnam urushi]]dan keyin Xorijdagi vyetnamliklar  ni ommalashtirganlar. Avstraliya, Kanada va Qoʻshma Shtatlar kabi mamlakatlarda sendvich mashhur boʻlgan. Bu mamlakatlarda ular odatda Osiyo [[Non sanoati|novvoyxonalarida]] sotiladi.

== Terminologiya ==

[[Vyetnam tili|Vyetnam]] tilida '''' soʻzi '''' soʻzidan (bu koʻplab oziq-ovqat turlariga, birinchi navbatda pishirilgan mahsulotlarga, shu jumladan nonga tegishli) va '''' soʻzlaridan olingan(bugʻdoy). U '''' deb ham yoziladi. Yolgʻiz olingan, '''' har qanday nonni anglatadi, lekin u Vyetnam bagetiga yoki undan tayyorlangan sendvichga ishora qilishi mumkin. Toʻldirilmagan nonni toʻldirilgan sendvichdan farqlash uchun '''' atamasini („oddiy non“) ishlatilish mumkin. Vyetnam uslubidagi nonni boshqa non turlaridan ajratish uchun '''' atamasi ham mavjud. („Saigon uslubidagi non“) yoki '''' atamalari ham mavjud.

Xalq etimologiyasiga koʻra, soʻz '''' [[Fransuz tili|fransuz]] '''' buzilishidir, yumshoq, oq non degan maʼnoni anglatadi. Biroq, '''' yoki uning [[Nom yozuvi|Nôm]] shakli Guruch keklari va boshqa pishiriqlar haqida 13-asrdan beri, fransuzlar bilan bogʻliq hisoblanadi.

== Tarix ==
 soʻzi „non“ degan maʼnoni anglatuvchi [[Vyetnam tili|vyetnam]] tilida 1830-yillarda Jan-Lui Taberdning " '''' lugʻatida tasdiqlangan. . Fransuzlar Vyetnamni 1860-yillarda, Vyetnamdagi imperializmning boshida, pate chaud kabi boshqa pishirilgan mahsulotlar bilan birga baget bilan tanishtirdilar. Shimoliy Vetnamliklar dastlab bagetni '''' deb atashgan, soʻzma-soʻz "Gʻarbiy bánh ", janubiy Vyetnam esa uni  deb atagan. , "bugʻdoy bánh ". Nguyễn Đình Chiểu oʻzining 1861 yilgi "  sheʼrida baget haqida eslatib oʻtadi. ". Oʻsha paytda import qilingan [[bugʻdoy]] narxi tufayli fransuz bagetlari va sendvichlari hashamatli hisoblanardi. [[Birinchi jahon urushi]] paytida fransuz askarlari va materiallar oqimi keldi. Shu bilan birga, bugʻdoy importining uzilishi novvoylarni arzon guruch uniga aralashtirishga olib keldi (bu nonni yanada yumshoqroq qilinadi.

1950-yillarga qadar sendvichlar fransuz taʼmiga mos ravishda kesilgan, odatda [[mayonez]] yoki jigar  bilan namlangan ''jambon-berr.dan'' tarqalgan. 1954 -yilda Vyetnamning boʻlinishi Shimoliy Vyetnamdan Janubiy Vyetnamga bir milliondan ortiq muhojirlarni yuborgan va bu Saygonning mahalliy oshxonasini oʻzgartirgan. Muhojirlar orasida esa  ham bor edi va  ,  nomli kichik novvoyxona ochgan 3-okrugda . 1958 -yilda  '''' sotadigan birinchi doʻkonlardan biriga aylangan . Taxminan shu paytlarda shimoldan kelgan yana bir muhojir  sota boshladi Mobyletdagi savatdagi sendvichlar  va Gia Anh provinsiyasidagi (hozirgi Phú Nhuận tumani) stendda  sotila boshladi. sendvichlar. . ''''

1975 -yilga kelib Saygon qulagandan keyin, '''' sendvichlar yana bir bor hashamatli taomga aylanadi. " Subsidiyalar davri " deb atalgan davrda davlatga qarashli ''photaxonalarda'' garnitür sifatida ko‘pincha non yoki sovuq guruchlar xizmat qilgan, bu esa hozirgi kunga  amaliyotiga olib kelgan. ''phở'' ichida. 1980-yillarda Đổi Mới bozoridagi islohotlar  ni uygʻonish davriga olib kelgan.

Bu orada [[vyetnamlik amerikaliklar]] Qoʻshma Shtatlar boʻylab shaharlarga ''bánh mì'' sendvichlarini olib kelishgan. Shimoliy Kaliforniyada,  va uning oʻgʻillari „''''“ni ommalashtirishga hissa qoʻshishgan. Vyetnamlik va vyetnamlik boʻlmagan amerikaliklar orasida oʻzlarining oziq-ovqat yuk mashinalari xizmatlarini koʻrsatuvchi provayderi va 1980-yillardan boshlab Li’s Sandwiches tez ovqatlanish tarmogʻi orqali xizmat koʻrsatishganlar. Baʼzan  ni mahalliy sendvichlarga oʻxshatishadi. [[Yangi Orlean]]da "Vyetnam poʻboy " retsepti har yili Oak Street Po-Boy festivalida 2009- yildan beri eng yaxshi poʻ bola uchun mukofotni qoʻlga kiritdi. [[Filadelfiya]]dagi restoranda ham xuddi shunday sendvich sotiladi, u "Vyetnam [[Suv osti sendvichi|hoagie]] „ sifatida sotiladi.

1970-yillardan beri [[Vyetnam urushi|Vyetnamdagi Amerika urushidan]] kelgan vyetnamlik qochqinlar Londonga yetib kelishadi ''va'' Londonning De Bovuar Taun kabi tumanlaridagi jamoat markazlariga  joylashtiriladi, natijada Shoreditchda ''Vyetnam'' uslubidagi bir qator muvaffaqiyatli oshxonalar tashkil etildi. 1990-yillardan boshlab ommalashgan.


<gallery>
Fayl:01 Baoguette Pork Banh Mi.jpg|'''' (cho'chqa go'shtidan tayyorlangan kolbasali sendvichi)
Fayl:Bánh mì.jpg|'''' ("maxsus kombinatsiyalangan" sendvich)
Fayl:Banh Mi, Eden Center.jpg|'''' [[Eden Center|Eden markazida]] (cho'chqa go'shtidan maydalangan sendvich).
Fayl:Bánh mì xíu mại-meatball-sandwich.jpg|'''' (cho'chqa go'shtidan maydalangan go'shtli sendvich)
Fayl:Bánh mì thịt nướng.png|'''' (barbekyu cho'chqa go'shti sendvichi)
Fayl:Chicken Schnitzel Roll.jpg|tovuq shnitsel bilan
</gallery>Hozirgi kunda u har xil turdagi  nomi bilan mashhurdir : ***bánh mì que**'' . Uning shakli odatdagidan yupqaroq va uzunroq boʻladi. <gallery>
Fayl:Khao ji patte breakfast.jpg|Laosdagi Khao chī pate, yon tomonida ziravorlar pastasi bilan
</gallery>Asosiy tez ovqatlanish tarmoqlari ham **'ni oʻz ichiga olgan va boshqa Vyetnam taomlari ham ularning portfeli tarkibiga kirgan. Yum! Brendlari **' zanjirini boshqaradi Bánh Shop deb nomlangan kafelar mavjud. Sobiq Chipotlega tegishli ShopHouse Janubi-Sharqiy Osiyo oshxonasi qisqa muddatga ochilgan **' kafesi hisoblanadi . “Jack in the Box "  "ni taklif qiladi Oziq-ovqat yuk mashinalari seriyasining bir qismi sifatida ilhomlantirilgan qovurilgan tovuqli sendvich . Vetnamdagi McDonald's va Parij Baguette joylari ni taklif qiladi .

## Manbalar