open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Serebryanka

**Serebryanka** (; *Serebrovka*, *Izmailovka*, *Robka)* — Moskvaning Sharqiy okrugidagi daryo, Xapilovkaning chap manbai hisoblanadi. Oʻtmishda u Sosenkaning chap va eng katta irmogʻi hisoblangan. Transformatsiya darajasiga koʻra, Serebryanka II sinfga tegishli suv oqimining taxminan 50-90 % yer yuzasida, kanal oʻrtacha darajada oʻzgargan. „Kumush“ asosli nom odatda shaffof, gazlangan va toza suvni bildiradi. *Izmailovka* gidronimi mana shu nomdagi qishloqdan kelgan. *Robka* nomi, ehtimol, maricha " ropke „ soʻzi bilan bogʻliq boʻlib, bu tez, shoshqaloqlik degan maʼnoni anglatadi, shuning uchun *Robka* tez daryo. Daryoning uzunligi taxminan 12,5 km, shundan 9 km Moskva hududida joylashgan: 4,1 km Izmailovskiy bogʻidagi ochiq oqimda, 1 km Kumush uzum hovuzining janubiy oqimi shaklida, 3,9 km. kollektorda. Drenaj havzasining maydoni 30-35 km². Oʻrtacha suv isteʼmoli 0,028 m³/s. Yuriy Nasimovichning soʻzlariga koʻra, Serebryankaning ikkita manbasi bor, ular Vostochniy qishlogʻining janubiy chekkasida joylashgan. Ular janubi-janubiy-sharqqa oqadi va Yakovlevskiy toʻqimachilik savdo markazida birlashadi. Keyinchalik, Serebryanka shaharga Entuziastov shossesining janubidagi Ivanovskiy tumanida kiradi. Kollektordagi suv oqimi magistral boʻylab oʻtadi va Bolshoy Kupavenskiy proyezdni kesib oʻtadi. Daryo sharqdan shimoli-gʻarbga Izmailovskiy oʻrmon bogʻi hududidan oqib oʻtadi va Kumush uzum hovuziga quyiladi. Keyinchalik, kollektordagi suv oqimi 1-Pugachevskaya koʻchasi hududidagi Sosenka bilan qoʻshilib, Xapilovkani tashkil qiladi. Izmailovskiy bogʻi hududida daryo Quyi va Yuqori Ivanovskiy suv havzalaridan oqib oʻtadi, Lebedyanskiy hovuzini aylanib oʻtadi, pastga tushirilgan Prosyanskiy va Izmailovskiy hovuzlarining botqoqli joylaridan oqib oʻtadi. 1987-yilda daryo vodiysi tabiiy yodgorlik deb eʼlon qilindi. U amalda buzilmagan tabiiy majmualari, keng oʻtloqli tekisligi, qora olxoʻr, tol, qayin oʻrmonlari va qoʻriqlanadigan manzarali oʻsimliklarning mavjudligi bilan ajralib turadi. Demak, qirgʻoqboʻyida botqoq telipterisi, alpinist ilon, choʻmilish kostyumi, marigold, goʻsht-qizil va qonli digitorhiza, sariq iris, koʻk siyanoz va boshqalar saqlanib qolgan. Serebryanka qirgʻogʻida Ivanovskoye, Izmailovo va ogʻziga yaqin — Cherkizovo qishloqlari bor edi.

Serebryanka — Izmailovo bogʻining asosiy suv arteriyasi. Moskva halqa yoʻlidan tashqarida, Serebryankaning irmoqlari Redut va Maksinskiy oqimlaridir. Oʻrmon hududida daryoning oʻng irmoqlari — Lipitinskiy va Kosinskiy oqimlari, chaplari — Qora, Boyqush, Pasechniy va Qizil oqimlar. Terletskiy va Izmailovskiy hovuzlari Serebryanka havzasida joylashgan.
Moscovskiy uezd Balashiha (1849).jpg|Serebryanka Izmailovka deb imzolangan 1849 yil xaritasi
Измайловский парк - panoramio (6).jpg|Izmailovo bogʻidagi Serebryanka, 2013 yil
29 ноября 2018 года. Москва, Измайловский лесопарк, река Серебрянка. Вниз по течению..jpg|Izmailovo oʻrmon bogʻidagi Serebryanka, quyi oqim, 2018 yil
Serebryanka 3102.jpg|Lebedyanskaya va sobiq Prosyanskaya toʻgʻonlari orasidagi Serebryanka vodiysining segmenti, 2018 yil
Serebrjanka River (Izmailovo Park, Moscow).jpg|Izmailovskiy bogʻidagi Serebryanka, 2006 yil
Manbalar
Bati Kot tumani

**Bati Kot** — Afgʻonistonning Nangarhor viloyati sharqidagi tuman. Uning aholisi, ya'ni 100% pushtunlar, 2017-yilda 300 000 kishiga teng aholisi boʻlgan. Ulardan 25 500 nafari 12 yoshgacha boʻlgan bolalar edi. Tuman pushtunlarning mohmand qabilasining markazida joylashgan. Tuman markazi — Nader Shah Kot.

Batikotda quyidagi qishloqlar bor: Lowartay, Sepay, Chardi, Khanano Kali(gari), Takya, Barekab, Meshwane, Ghazeabad, Gundyane, Kody va Ambarkhana. Hamid Karziya ikkinchi prezidentlik davridan beri Bati Kotning qariyb 70% hududi Tolibon tomonidan qoplanadi. Tolibonning asosiy markazi Salour-Kalida (chạrdhy) joylashgan.

Afg‘onistonlik kriketchi Hamid Hasan tumanda tug‘ilgan. Salor Kalai Yoki Chardaxi Bati Kot tumanidagi qishloqlardan biri bo‘lib, u yerda mashhur Amadzay Ustad ismli shaxs yashaydi, Amadzay Ustad inson tanasining singan suyaklarini tuzatadi.

Tumanning mashhur odamlari: Malik Qoqif, Muhammad Tohir Darvish, Malik Habibulloh, Hoji Aziz Ur Rahmon (sobiq deputat), Muhammad Darvish (sobiq tuman hokimi) Doktor Sediq Momand, Hoji Mandali, Dil Aram, Hoji Muhibulloh, Hoji Faruk, Malik Zohir, Hoji Atiqulloh, Malik Shoh Mahmud, Malik Navozxon, Malik Nasim, Qumandon Sharif

## Manbalar
Voleybol bo‘yicha erkaklar o‘rtasida O‘zbekiston chempionati

**Voleybol bo‘yicha erkaklar o‘rtasida O‘zbekiston chempionati** har yili O‘zbekistonda voleybol bo‘yicha erkaklar jamoalari o‘rtasida o‘tkaziladigan musobaqadir. Ushbu turnir 1992/93-yilgi mavsumdan beri o‘tkazib kelinmoqda.

## Musobaqa formulasi
2020-yilgi chempionat oliy ligasida quyidagi 8 jamoa ishtirok etgan: ,,O‘zbektelekom”(Samarqand), “Orient”(Toshkent), ,,AGMK” (Olmaliq), ,,Yoshlik”(Farg‘ona), ,,Milliy gvardiya”(Toshkent), ,,So‘g‘diyona” (Navoiy), ,,Buxoro”, QDPI(Qo‘qon). Chempionlik unvoni ,,O‘zbektelekom”ga nasib etgan. 2-o‘rinni “Orient”, 3-o‘rinni ,,AGMK” jamoalari qo‘lga kiritgan.

## Chempionlar

* 1993-yil "Avtomobilchi" Qo'qon
* 1994-yil "Avtomobilchi" Qo'qon
* 1995-yil SSKA Chirchiq
* 1996-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 1997-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 1998-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 1999-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 2000-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 2001-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 2002-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 2003-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 2004-yil AGMK Olmaliq
* 2005-yil UZI-,,Теlekom”  Samarqand
* 2006-yil “Omad” Toshkent
* 2007-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 2008-yil UZI-,,Sаmarqandtelekom”  Samarqand
* 2009-yil ,,O‘zbektelekom” Samarqand
* 2010-yil ,,O‘zbektelekom” Samarqand
* 2011-yil ,,O‘zbektelekom” Samarqand
* 2012-yil ,,O‘zbektelekom” Samarqand
* 2013-yil ,,O‘zbektelekom” Samarqand
* 2014-yil ,,Оrient”  Toshkent
* 2015-yil ,,Оrient”  Toshkent
* 2016-yil ,,Оrient”  Toshkent
* 2017-yil ,,Оrient”  Toshkent
* 2018-yil ,,Оrient”  Toshkent
* 2019-yil  ,,Оrient”  Toshkent
* 2020-yil ,,O‘zbektelekom” Samarqand

## Manba

* O'zbekiston voleybol federatsiyasi bosh kotibi Leonid Hayrapetyants ma'lumot berdi.

## Havolalar

* O'zbekiston voleybol federatsiyasi
Demping marjasi

**Demping marjasi** — eksport narxi chegirib tashlangan tovar normal qiymatining tovarning eksport narxiga foizlarda ifodalangan nisbati.
Demping marjasi tovarning oʻrtacha olingan normal qiymatini barcha taqqoslanadigan eksport bitimlari bilan solishtirish asosida yoki tovarning normal qiymatini muayyan bitimlar boʻyicha eksport narxlari bilan solishtirish orqali aniqlanadi. Agar tovarlar OʻzRga tovar kelib chiqqan mamlakatdan bevosita import qilinmay, balki uchinchi mamlakatdan eksport qilinayotgan boʻlsa, tovar eksport qilinayotgan mamlakatdan OʻzRga sotilayotgan tovarlar narxi tovar eksporti mamlakatidagi solishtirma narx bilan taqqoslanadi.

*Agar tovarlar tovar eksport qilinayotgan mamlakat orqali faqat olib oʻtilayotgan boʻlsa yoki bunday tovarlar tovar eksport qilinayotgan mamlakatda ishlab chiqarilmasa yoxud tovar eksport qilinayotgan mamlakatda ularga solishtirma narx boʻlmasa, taqqoslash tovar kelib chiqqan mamlakatdagi narxga qiyosan oʻtkazilishi mumkin
.*

## Manbalar
Aliabad tumani

**Ali obod tumani** ( ولسوالی علی‌آباد ) Afgʻonistonning Qunduz viloyatining janubiy qismida joylashgan. Janubda Bagʻlon viloyati, gʻarbda Chahardara tumani, shimolda Qunduz va Xonobod tumanlari, sharqda Taxar viloyati bilan chegaradosh.

Aholisi 2006-yilda 41 700 kishi  boʻlib, bu quyidagi etnik guruhlardan iborat:

* 30% pushtunlar
* 30% o'zbeklar
* 20% tojiklar
* 20% hazoralar

Tuman markazi — Aliobod shahri, tumanning markaziy qismida Qunduz va Bagʻlon yoʻlida joylashgan. Tuman odatda qashshoq va qurg'oqchilikdan jiddiy ta'sirlangan.

## Manbalar
Gipovolemiya

**Gipovolemiya** – qon umumiy hajmining kamayishiga aytiladi.
## Turlari
Uning quyidagi turlari tafovut qilinadi.
# Oddiy gipovolemiya -qonning gematokrit koʻrsatkichi oʻzgarmay, uning umumiy hajmining kamayishi, yaʼni qon Shaklli elementlari va plazmaning bir xil miqdorda yoʻqotilishi. Bunday holat oʻtkir qon yoʻqotgan zahotiyoq paydo boʻladi va hujayralar oraligʻidagi suyuqlik qonga oʻtguncha saqlanib turadi.
# Oligositemik gipovolemiya – qonda asosan eritrositlar miqdorining kamayishi hisobiga qon umumiy hajmining kamayishi. Kamqonliklar gematuriyalarda va oʻtkir qon yoʻqotish vaqtida, toʻqima suyuqligining tomirlar oʻzaniga kirishi qonning hajmining, ayniqsa uning tarkibiy qismini kompensasiya qilmasligidan paydo boʻlishi mumkin. 
# Polisitemik gipovolemiya – qonning umumiy hajmi plazma yoʻqotilishi hisobidan kamayadi va qonning hajm birligida eritrositlar miqdorini nisbatan koʻpayganligi aniqlanadi, natijada qonning qovuShqoqligi oshib qon quyuqlashadi. Bunday holat organizm suvsizlanganida (ich ketish, qusish, kuchli terlash, poliuriya, giperventilyasiya, kuyish kasalligi), Shokda (qon suyuq qismining tomirlar devori oʻtkazuvchanligi oshganligidan toʻqimalar oraligʻiga chiqishi natijasida) paydo boʻladi.

## Belgilari:
Asosiy klinik belgilar qon hajmining kamayish darajasiga bogʻliq. Klinik belgilar yuzaga chiqgunicha organizm 30% suyuqlikni yoʻqotishi mumkin.
* – teri rangparligi;
* – tinch holatdada yurak urishi;
* – bezovtalik;
* – nafas olish tezlashishi va terlash;
* – qon bosimining pasayishi;
* – ruhiy zaiflik.
Organizm koʻp suyuqlik yoʻqotishi oqibatida Gipovolemik shok rivojlanishi mumkin.
## Diagnostika
Gipovolemiya aniqlash uchun quyidagi diagnostik usullar qoʻllanadi:

* Qonning umumiy va biokimyoviy tekshiruv usullari,
* Buyraklar faoliyatini aniqlash;
* Ultratovush tekshiruvi,
* Rentgen
* KT;
* Endoskopiya;
* Ekokardiogramma;
## Davolash
Asosan Hayotiy koʻrsatgichlarni nazorat qilgan holda qon ketishni toʻxtatish, nafas olishni tiklash, pulsni nazorat qilish amallari bajariladi. Ogʻir hollarda, shoshilinch–reanimatsion choralari koʻriladi. Qon quyish yoki donorlik qon mahsulotlarini quyish vaqtida qon yoʻqotilishini toʻldirish va kerak boʻlganda shokni oldini olish zarur. Davolash davomida kislota-ishqor muvozanatini normallashtirish, trombozning (DVS) oldini olish, buyrak etishmovchiligi va ikkilamchi infektsiyalarning oldini olish uchun choralar koʻrish kerak. Bemorni keyingi parvarishida diagnostik tekshiruv natijalari va kunlik dinamikasi asosida olib boriladi.
 
## Adabiyotlar
Azimov R. Q. „Patofiziologiya“ Toshkent – 2010 yil
## Manbalar
Denaturalizatsiya

**Denaturalizatsiya** — *(lot. de — olib tashlash, bekor qilish + naturalis — asl, haqiqiy, qonuniy soʻzlari dan; ing . denaturalization; fr . denaturalisation)* — shaxs tomonidan biron — bir davlat fukaroligini yoʻqotishi.
## Manbalar
Ajristan tumani

**Ajriston** Yoki **Daaya** ( forscha : اجرستان ) — Afgʻoniston, Gʻazni viloyatining gʻarbiy qismidagi tuman. Uning aholisi 2001-yilda 62 028 kishiga baholangan bo'lib, ularning 90 foizi pushtunlar va boshqalari hazoralardir. Aholining katta qismi Jixay daryosi vodiysida yashaydi va uning iqtisodiyotining asosiy manbai boʻlgan qishloq xo'jaligiga bog'liq. Qattiq qish va qurg'oqchilikning so'nggi o'n yilligi iqtisodiyot va hayot sifatiga ta'sir ko'rsatdi.

## Geografiya

Hozirda 2653 ta hududga ega va bir qator vodiylardan iborat. Shoh Tus Aka G‘ar va Koyshafil tepaliklari Ajristonni o‘rab, tabiiy to‘siq vazifasini o‘taydi. Ajriston va shimoli-sharqda Malistonning tutash tumanlari, sharqda G'izob va Sangi Masha hamda Daya Cho'pan o'rtasida tabiiy chegaralar yo'q. Eng yaqin yirik shahar gʻarbdagi Gʻazni. Ajriston Shoh Tus Boboning davomi boʻlgan bir qancha togʻ tizmalarining bagʻrida joylashgan, shuning uchun katta qismi baland togʻlar va adirlardan iborat. Qatorlar tartibsiz joylashtirilgan: ba'zilari g'arbga cho'zilgan; boshqalari sharqqa, lekin umumiy yoʻnalishi shimoldan janubga. Tog' tizmalari ko'plab kichik vodiylarni o'rab oladi. Vodiyning o'rtasidan Jixay daryosi o'tadi, ayniqsa qishloq xo'jaligi uchun asosiy suv manbai.

## Demografiya
Ajriston tarixan Uruzgon viloyatining bir qismi bo'lib, u Daya va Polad deb atalgan. Hazoralar 1880-yillargacha tumanning asl aholisi edi. 1890-yillarning boshidagi halokatli mag'lubiyatdan so'ng, ular asosan o'ldirilgan yoki haydab chiqarilgan. Tumanda hozirda asosan pushtunlar hukmronlik qiladi. Biroq, ba'zi hazora qoldiqlari hali ham ozchilik sifatida u yerda yashaydi. Pushtu tili Ajristani aholisining aksariyati gapiradigan tildir. Boshqa tillarga fors tili kiradi. Bu hududdagi pushton xalqlari asosan Mulla Xayl qabilasidandir.

## Manbalar
Bootle

**Bootle** (talaffuzi ) — Angliyaning Mersisayd shtati, Sefton Metropolitan tumanidagi shahar. 2011-yilda bu hududda 51 394 kishi istiqomat qilgan, kengroq parlament saylov okrugi aholisi esa 98,449 kishidan iborat edi.

Tarixiy jihatdan Lankashirening bir qismi ekanligi, Irlandiya dengiziga va janubdagi sanoat shahri Liverpoolga yaqinligi sababli ham 1800-yillarda tez oʻsib rivojlangan. Bootle avval boy savdogarlar uchun yotoqxona, keyin esa oʻziga xos savdo va sanoat markazi sifatida tanilgan. Temir yoʻlning kelishi va doklar hamda yuk tashish sanoatining kengayishidan keyin shahar yanada rivojlangan. Aholining keyingi koʻpayishiga Irlandiya migratsiyasi katta yordam bergan.

Shahar Ikkinchi Jahon urushida portga va boshqa sanoat obyektlariga qilingan havo hujumlari natijasida katta zarar koʻrgan. 1980-yillarga kelib, ishsizlik va aholi sonining qisqarishi keskin oʻsgan. Mahalliy iqtisodiyotni tiklashga yordam beradigan keng koʻlamli yangilash loyihalari boshlangan.

## Tarixi

### Toponimika
Etimologik jihatdan Bootle Anglosaksoncha *Bold* yoki *Botle* soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, turar joy degan maʼnoni anglatadi. U 1086-yilda *Domesday kitobida* *Boltelai* sifatida qayd etilgan. 1212-yilga kelib nom *Bottle* sifatida qayd etilgan. *Botull*, *Bothull* va *Bothell* shakllari 14-asrda qayd etilgan. 18-asrda u Bootle cum Linacre nomi bilan ham tanilgan.

### Dam olish maskani
Bootle dastlab daryo boʻyining „qum tepaliklari“ yoki qumtepalari yaqinida qurilgan kichik qishloq boʻlgan. 19-asrning boshlarida u choʻmilish kurorti sifatida rivojlana boshladi va Liverpooldan tashrif buyuruvchi badavlat odamlarni oʻziga jalb qiladi. Liverpooldan keluvchi badavlat yoʻlovchilar yirik villalarini mahalliy „Bootle Village“ deb nomlanuvchi hududda bunyod etishgan.

## Sport
Bootle hozirda Shimoliy Gʻarbiy grafliklar ligasida oʻynaydigan Bootle F.C. nomi bilan tanilgan bitta futbol jamoasiga ega. Ular aslide Bootle F.C. (1879) ning yangilangan versiyasidir.

## Qulayliklar
Shaharda Shimoliy Park hududida joylashgan dam olish markazi mavjud boʻlib, u zamonaviy sport zali, suzish havzasi va turli xil yopiq sport zallarini oʻz ichiga oladi. Bootle New Strand savdo markazida koʻplab oddiy koʻcha doʻkonlari mavjud. Shuningdek, snooker klublari va tungi barlar ham faoliyat olib boradi. Bundan tashqari, bir qator restoranlar ham bunyod etilgan.
## Manbalar
Yer uchastkalarini oldi-sotdi qilish

**Yer uchastkalarini oldi-sotdi qilish** – yer uchastkasining oldi-sotdi shartnomasiga muvofiq, bevosita toʻgʻridan toʻgʻri yoki bilvosita boshqa shaklga oʻtish. OʻzR yer qonunchiligiga muvofiq qishloq xoʻjalik yerlarini bevosita oldo-sotdi qilish taqiqlanadi, lekin fuqaroviy huquqiy tabiatiga ega yerlarni bilvosita bitimlashga ruxsat berilgan. Mulk ob’yektlari va boshqa koʻchmas mulk yer uchastkalari bilan birgalikda tanlov yoki kim oshdi savdosi orqali oldi-sotdi qilinishi, „ dehqon xoʻjaligi toʻgʻrisida“gi OʻzR Qonunining 8-moddasiga muvofiq dehqon xoʻjaligini yuritish uchun fuqarolarga tomorqa yer uchastkasi 0,06 gektar doirasida meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi kim oshdi savdosi asosida realizatsiya qilinishi mumkin.
## Manbalar
Yer uchastkalarini xususiylashtirish

**Yer uchastkalarini xususiylashtirish** — yer uchastkalarini davlat mulkidan fuqarolar va yuridik shaxslarga doimiy foydalanish, meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish yoki ijaraga olish huquqi bioan olinishi. OʻzRda yer umummilliy boylik-davlat mulki boʻlgani uchun ham u "sof " ravishda xususiylashtirilishi mumkin emas. OʻzR YKning 18- moddasiga asosan, yer uchastkasiga boʻlgan mulk huquqi: yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan savdo va hizmat koʻrsatish sohasi ob’yektlarining joylashgan yer uchastkasi bilan birgalikda xususiylashtirilganida respublikamizda akkreditatsiya qilingan diplomatiya vakolatxonalari, xalqaro tashkilotlarni imorat yoki imorat qismlari, shu jumladan, vakolatxona boshligʻining qarorgohi ular joylashgan yer uchastkalari bilan birga, shuningdek mazkur vakolatxonalarning imoratlarini qurish uchun berilgan yer uchastkalari realizatsiya qilinganida, chet ellik yuridik va jismoniy shaxslarning uy-joy binolari realizatsiya qilinganida ashyoviy huquq sifatida vujudga keladi.
## Manbalar
Glen Kanyon ko‘prigi

**Glen Kanyon koʻprigi** () Kolorado daryosi boʻylab koʻprik boʻlib Glen-Kanyon gʻorlari va Pauell suv omborida, Peydj shahri yaqinida (Arizona, AQSh) joylashgan.

## Dizayni
Glen Kanyon koʻprigi — arch turi, bitta poʻlat kamardan iborat. Koʻprikning umumiy uzunligi — 387 m, kemerli oraliq uzunligi — 313 m. Koʻprikning kengligi 11,6 m, shu jumladan ikkita piyoda yoʻli 1,2 m. Daryo ustidagi koʻprikning balandligi — 213 m. Koʻprikning yuzasi qalinligi 15 boʻlgan temir- beton plitadir. Koʻprik konstruktsiyasida 3920 tonna mustahkamlovchi poʻlat mavjud.

Qurilishi tugallangach (1959 yilda) bu koʻprik dunyodagi eng baland ark koʻprigi, shuningdek, Qoʻshma Shtatlardagi ikkinchi eng uzun koʻprik edi.

## Tarixi
Loyihalash bosqichida, shuningdek, qurilishning dastlabki bosqichida koʻprik *[[Kolorado (daryo)|Kolorado daryosi koʻprigi]]* deb atalgan, ammo 1959-yilda u *Glen Kanyon koʻprigi* oʻzgartirilgan, chunki bu nom koʻprikning geografik joylashuvini aniqroq aks ettirgan. Kolorado daryosida Glen Kanyon toʻgʻonini qurish toʻgʻrisidagi qaror 1956-yil aprel oyida AQSh Kongressi tomonidan maʼqullangan. To‘g‘on yonidan avtomobil ko‘prigi qurish rejalashtirilgan edi. Bundan tashqari, janubdan (Arizona shtatining Flagstaff shahridan) va shimoldan (Yuta shtatining Kanab shahridan) bu koʻprik va toʻgʻonga yoʻllar qurilishi kerak edi. 1956-yil 18-dekabr AQSh melioratsiya byurosi (AQSh Melioratsiya byurosi) koʻprik qurilishi uchun tender eʼlon qildi va 1957-yil 1-yanvarda *Piter Kievit Sons* va *Judson Pacific Murphy Co* bilan shartnoma tuzildi. Keyinchalik *Kievit-Judson Merfi* qoʻshma korxonasini tashkil etgan. Glen kanyon koʻprigi qurilishi 1957-yil 14-fevralda boshlangan

Koʻprik qismlari *Judson Pacific Murphy Co.da* ishlab chiqarilgan. Shundan soʻng, qismlar bir-biriga ulangan va agar kerak boʻlsa, sozlash amalga oshirilgan. Keyin ular yana ajratilib, koʻprik qurilish maydonchasiga olib borildi. Bundan tashqari, kanyonning bir tomonidan boshqasiga oʻtish imkoniyati uchun temir arqonlar bilan mustahkamlangan vaqtinchalik osma piyodalar koʻprigi qurildi.Qurilish jarayonida kanyonning gʻarbiy devori koʻprikni ushlab turish uchun yetarlicha mustahkam emasligi aniqlandi. Bu muammoni hal qilish uchun taxminan  kub metr tosh va boʻshatilgan hajmdagi betonni olib tashlash kerak edi. Gʻarbiy va sharqiy qirgʻoqlardan qurilgan koʻprik qismlarini ulash 1957-yil 14-avgustda amalga oshirildi. Glen Kanyon koʻprigi 1959-yil 20-fevralda, qurilish boshlanganidan ikki yil oʻtib ochilgan.

## Manbalar
Andrologiya

**Andrologiya** (- " *erkak* „ +lugos — *“taʼlim"*) — erkaklar, erkaklar anatomiyasi va fiziologiyasi, erkak jinsiy aʼzolarining kasalliklari va ularni davolash usullarini oʻrganadigan tibbiyot sohasining nomi. .Yevropada andrologiya fan va amaliyotning alohida sohasi sifatida qaraladi, uning asosiy ilmiy yoʻnalishlari quyida keltirilgan :

* erkaklarning bepushtligi
* gipogonadizm
* Erkak kontratseptsiyasi
* Erkaklarda jinsiy disfunktsiya
* Erkaklarda semirish
* Erkaklarda qarish muammolari

## Manbalar
Yer uchastkalariga nisbatan ashyoviy huquq

**Yer uchastkalariga nisbatan ashyoviy huquq** — yer uchastkalarini davlat tomonidan yuridik va jismoniy shaxslarga mulk huquqi, meros qilib qoldirilgan yerga umrbod egalik qilish huquqi, yer uchastkasiga doimiy egalik qilish huquqi va undan foydalanish huquqi. Ashyoviy huquq shartnoma qoidalari biln emas, balki qonun normalariga binoan kelib chiqadi va yer uchastkasi taʼsir doirasidagi shaxslarga nisbatan ham qoʻllanadi : yer uchastkalarini naturada ajratib berish, yerga egalik qilish va yerdan foydalanish, yer uchastkasini ijaraga olish hamda yer uchastkalariga boʻlgan mulk huquqini tasdiqlovchi hujjatlarni tayyorlash.
## Manbalar
Bangor universiteti

**Bangor universiteti** Walesning Bangor shahridagi davlat universitetidir. U 1885-yilda Qirollik Nizomiga kiritilgan va Wales federal universitetining asoschi muassaalaridan biri hisoblanadi. Rasmiy nomi **Shimoliy Wales universitet kolleji** (**UCNW**) va keyinchalik **Wales universiteti, Bangor** (**UWB;** Welsh) deb ham atala boshlangan. 2007-yilda Wales universitetidan mustaqil Bangor universitetiga ajralib chiqqan.

## Kampus va binolar
Universitet Bangorning katta qismini egallaydi va shuningdek, Wrehamdagi Sogʻliqni saqlash fanlari maktabining bir qismi ham shu yerda joylashgan.

## Akademik profil

### Tadqiqotlar
Universitetning materialshunoslik va kelajak modellashtirish sohasidagi tadqiqot tajribasi 2017-yil davomida London Imperial kolleji bilan hamkorlikda amalga oshirilgan. Mazkur tadqiqot Wales hukumati tomonidan 6,5 million funt sterling miqdorida moliyalashtirilgan. Bu loyiha Cymru dasturi nomi bilan ham mashhur.

### Shimoliy Wales tibbiyot maktabi
2021-yilda Wales hukumati Shimoliy Wales hududida mustaqil tibbiyot maktabini tashkil etish maqsadida, Cardiff universiteti bilan hamkorlikda universitetda tibbiy taʼlimni kengaytirish rejalarini eʼlon qilgan.
## Manbalar
Bangor (Meyn)

**Bangor** () — AQShning Meyn shtatidagi shahar va Penobskot okrugining markazi. Shaharda 31,753 nafar aholi istiqomat qiladi, bu uni Portland (68,408) va Louiston (37,121) dan keyingi shtatdagi uchinchi eng yirik aholi punktiga aylantiradi.

Bangor nam kontinental iqlimga ega, qishi sovuq, qorli va yozi issiq.

## Nomi
Kendeskeag plantatsiyasi sifatida tashkil etilgan Bangor 1791-yilda Yangi Angliya shahri sifatida eʼtirof etilgan. Ismni tanlash sababi bahsli. Shimoliy Irlandiyadagi Bangor, County Down okrugidagi nomdoshidan farqli oʻlaroq, oxirgi boʻgʻini *ger* emas, *gor* deb talaffuz qilinadi. 2015-yilda mahalliy taniqli shaxslar va biznes egalari YouTubeʼda „Bangor nomini qanday aytish kerak“ nomli videoni joylashgan.
## Manbalar
Yer huquqbuzarligi

**Yer huquqbuzarligi** — yer huquq normalariga qarama-qarshi boʻlgan aybli xatti-harakat yoki harakatsizlik.
## Manbalar
Yetim bola

**Yetim bola** — „Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida“gi OʻzR Qonuning 3-moddasiga asosan, otasi ham onasi ham vafot etgan yoki ular sud qaroriga binoan vafot etgan deb belgilangan bola.
## Manbalar
Yondosh yurisdiksiya (parallel yurisdiksiya)

**Yondosh yurisdiksiya (parallel yurisdiksiya)** — xalqaro jinoyat huquqi instituti boʻlib, bunga koʻra harbiy va xalqaro qumanitar huquqga qarshi jinoyatlar sodir etgan shaxslarga nisbatan milli va xalqaro sudlar tomonidan sudlar amalga oshiriah vakolati.
## Manbalar
Bangoran

**Bangoran** — Markaziy Afrika Respublikasi shimolidagi Bamingui-Bangoran profekturasida joylashgan shaharchalardan biri.

## Manbalar
Vitaliy Slastyonin

**Vitaliy Aleksandrovich Slastyonin** (1930-yil 5-sentyabr, Ulala - 2010-yil 13-iyun, Moskva) pedagogika sohasidagi sovet va rus olimi, pedagogika fanlari doktori (1977), professor, Rossiya Ta'lim akademiyasining haqiqiy a'zosi (1992)., Rossiya Federatsiyasida xizmat ko'rsatgan fan arbobi (1996).

1952-yilda Slastyonin Moskva davlat pedagogika institutini tamomlagan. Uning “Oʻlkashunoslikning pedagogik asoslari” nomli ilmiy ishi SSSR Oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligining oltin medali bilan taqdirlangan.

1956-yilda u "O'quvchilarni vatanparvarlik va baynalmilal tarbiyalash maktabi komsomolining ishi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va 13 yil davomida Tyumen davlat pedagogika institutida ishladi: assistent, keyin katta o'qituvchi.1957-yilda 27 yoshida oʻquv va ilmiy ishlar boʻyicha prorektor boʻldi.

1969—1977-yillarda O'quv-uslubiy bo'lim boshlig'i, RSFSR Ta'lim vazirligining Oliy va o'rta pedagogik ta'lim muassasalari Bosh boshqarmasi boshlig'ining o'rinbosari.

1977-yilda “Sovet maktabi oʻqituvchisining kasbiy tayyorgarligi jarayonida uning shaxsini shakllantirish” mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi va Moskva davlat pedagogika institutiga qaytdi. V.I.Lenin, 1978-yilda Boshlangʻich ta’lim pedagogikasi kafedrasi mudiri etib saylandi. 1979-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 1982-yilda ta’lim fakulteti dekani etib saylandi.

1980-yilda oliy ta’lim pedagogika va psixologiyasi kafedrasini tuzdi va unga rahbarlik qildi. Pedagogika boʻyicha 300 dan ortiq ilmiy ishlar, 20 ga yaqin darslik va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. V.A.Slastenin rahbarligida 125 ta nomzodlik dissertatsiyasi tayyorlandi va himoya qilindi, uning 38 nafar shogirdi fan doktori boʻldi.

## Manbalar
Gulnas Axmetova

**Gulnas Kenjetaevna Axmetova** ( 1952-yil 31-iyul, Pavlodar, Pavlodar viloyati, Qozogʻiston ) — qozogʻistonlik olim-oʻqituvchi va jamoat arbobi, universitet va oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlimni tashkil etish boʻyicha mutaxassis, pedagogika fanlari doktori, professor, Milliy akademiyasi akademigi. Qozogʻiston Respublikasi fanlari, MAIN akademigi, Turksib viloyatining 34-okrugi Olmaota shahar maslihati deputati, taʼlim ideali nazariyasini ishlab chiquvchi.

## Biografiya
1952-yil 31-iyulda Pavlodar shahrida tug‘ilgan. Maktabni tugatgandan soʻng, 1969-yil oktyabrdan 1970-yil avgustgacha u Pionerlar uyida metodist boʻlib ishladi.

1974-yilda Pavlodar davlat pedagogika institutining fizika-matematika fakultetini imtiyozli diplom bilan tamomlagan. Talabalik yillaridayoq aʼlo o‘qiganligi va faol ijtimoiy faoliyati uchun Moskvada bo‘lib o‘tgan birinchi Butunittifoq talabalar yig‘ilishida “Jasoratli mehnati uchun” medali bilan taqdirlangan. 1974-yildan 1979-yilgacha Pavlodar pedagogika institutida ( komsomol komiteti kotibi, pedagogika va psixologiya, maktab gigiyenasi kafedrasi assistenti) ishlagan.

1979-yilda u Olma-Otaga koʻchib oʻtdi. 1979-1981-yillarda I.Oltinsarin nomidagi Pedagogika fanlari institutida kichik ilmiy xodim. SSSR Pedagogika fanlari akademiyasining aspiranturasini tugatgandan soʻng, u fan nomzodi ilmiy darajasiga dissertatsiya tayyorladi va himoya qildi ("Sotsialistik raqobat umumta'lim maktabida ta'lim vositasi" mavzusida (1941-1972) )"), Axmetova Pedagogika fanlari ilmiy-tadqiqot institutida katta ilmiy xodim sifatida faoliyatini davom ettirdi.

1986-yil may oyidan S.M.Kirov nomidagi Qozog'iston davlat universiteti dotsenti (1993-yildan Al-Farobiy nomidagi Qozog'iston Milliy universiteti ). 1994-yilda pedagogika kafedrasi mudiri etib saylandi. 1999-yilda Gulnas Axmetova KazNU doktoranturasini tamomlab, 2002-yilda E.A.Buketov nomidagi Qarag‘anda davlat universitetida ("Qozog‘iston pedagogika oliy o‘quv yurtlarida o‘qituvchilar malakasini oshirish" mavzusida (1985-2000) himoya qilgan doktorlik dissertatsiyasini tayyorlashga e'tibor qaratdi. .

2003 yildan Al-Farobiy nomidagi Qozoq davlat milliy universiteti Umumiy va etnik pedagogika kafedrasi professori . Shu bilan birga, u Qozog'iston Respublikasi Ta'lim va fan vazirligining Oliy attestatsiya qo'mitasining ekspert komissiyasini boshqargan (2003-2005). Xuddi shu 2003 yilda u KazNUning oʻquv va uslubiy yordam boʻyicha prorektori etib tayinlandi. Prorektor sifatida u Al-Farobiy nomidagi Qozoq Milliy universiteti Malaka oshirish instituti faoliyatini ham boshqargan.

* Otasi - Kenjetay Axmetov - Ulug' Vatan urushi qatnashchisi
* Onasi - Moldabekova Rauza Asqarovna - boshlang'ich sinf o'qituvchisi, Qozog'iston SSR ta'lim a'lochisi
* Turmush o'rtog'i - Bekturov Gabbas Xamzievich (t. r., MChJ direktori Gabek).
* Uch nafar farzandi: Bekturov Azat Gabbasovich (1976 y. t.). Bekturov Olzhas Gabbasovich (1986 y. t.). Bekturova Aidana Gabbasovna (1989 yilda tug'ilgan) R. ).

## Manbalar
Jazo ijrosini tugatish

**Jazo ijrosini tugatish** — mahkumning sud tayinlagan jazo muddati oʻtab boʻlishi, OʻzR JIK 163- moddasida nazarda tutilgan hollarda mahkumning jazo oʻtash muddatidan ilgari ozod qilinishi, sud hukmi bekor qilinishi va ish yurutishning tugatilishi, jazoning shartli hukm bn almashtirilishi, mahkumning vafoti bilan tugaydi.
## Manbalar
Jazo muddatlarini hisoblash

**Jazo muddatlarini hisoblash** – OʻzR JKning 63- moddasiga muvofiq, muayyan huquqdan mahrum qilish, axloq tuzatish ishlari, hizmat boʻyicha cheklash, intizomiy qismga joʻnatish, ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jazolrning muddatlari oylar va yillar bilan hisoblanadi. Jazolarni almashtirish, hisoblash vaqtida ularning muddatlari kunlar bilan hisoblanishi mumkin.
## Manbalar 5 yil 6 oy muddatni xisoblash
Jazoni ijro etish muassasalari

**Jazoni ijro etish muassasalari** — OʻzR JIKning 45-moddasiga asosan, ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazo ijrosini J.i.e.m. Amalga oshiradi. Ularga quyidagilar kiradi : jazoni ijro etish koloniyalari; turmalar.
## Manbalar
Siydik pufagi saratoni

**Siydik pufagi saratoni** – bu oʻsimta deb nomlanuvchi gʻayritabiiy toʻqimalarning oʻsishi hisoblanib, u siydik pufagi shilliq qavatida rivojlanadi. Baʼzi hollarda oʻsimta siydik pufagi mushaklariga tarqaladi.

Siydik pufagi saratonining eng keng tarqalgan alomati siydikda qon boʻlishi, odatda jarayon ogʻriqsiz kechadi.

## Turlari
Siydik pufagi saratoni tarqalish darajasiga qarab tasniflanishi mumkin va bu tashxis qoʻyilgandan soʻnggina amalga oshiriladi.

Agar saraton hujayralari siydik pufagining shilliq qavatida joylashgan boʻlsa: **mushak invaziv boʻlmagan siydik pufagi saratoni** (erta siydik pufagi saratoni) deb taʼriflanadi. Bu siydik pufagi saratonining eng keng tarqalgan turi.

Saraton hujayralari qovuqning shilliq qavatidan tashqariga, atrofdagi qovuq mushaklariga tarqalsa, bu **mushak invaziv siydik pufagi saratoni** (yoki invaziv siydik pufagi saratoni) deb ataladi. Bu kamroq tarqalgan, ammo tananing boshqa qismlariga tarqalish ehtimoli yuqori.

Quvuq saratoni tananing boshqa qismlariga tarqalgan boʻlsa, u **rivojlangan** yoki **metastatik** siydik pufagi saratoni deb nomlanadi.

## Siydik pufagi saratonini davolash
Mushaklarga invaziv boʻlmagan siydik pufagi saratoni holatlarida, odatda, siydik pufagining qolgan qismini buzilmasdan qoldirib, saraton hujayralarini olib tashlash mumkin.

Bu siydik pufagi oʻsimtasining transuretral rezektsiyasi (TURR) deb ataladigan jarrohlik usuli yordamida amalga oshiriladi. Shundan soʻng saratonning qaytish xavfini kamaytirish uchun toʻgʻridan-toʻgʻri siydik pufagiga kimyoterapiya dori-darmonlari yuboriladi.

Qaytalanish xavfi yuqori boʻlgan hollarda, saratonning qaytish xavfini kamaytirish uchun Bacillus Calmette-Guérin (BCG) deb nomlanuvchi dori siydik pufagiga kiritilishi mumkin.

Yuqori xavfli mushak invaziv boʻlmagan siydik pufagi saratoni yoki mushak invaziv siydik pufagi saratonini davolash sistektomiya deb nomlanuvchi operatsiyada siydik pufagini jarrohlik yoʻli bilan olib tashlashni oʻz ichiga olishi mumkin.

Koʻpgina bemorlar jarrohlik yoki radioterapiya kursini tanlashlari mumkin .

siydik pufagi olib tashlanganida, siydikni yigʻishning boshqa usuli kerak boʻladi. Mumkin boʻlgan variantlar orasida siydikni tashqi sumkaga oʻtkazish uchun qorin boʻshligʻida teshik ochish yoki ichakning bir qismidan yangi siydik pufagini qurish kiradi. Bu sistektomiya bilan bir vaqtda amalga oshiriladi.

## Oldini olish
Siydik pufagi saratonining oldini olishning kafolatlangan usuli boʻlmasa-da, xavfni kamaytirishga yordam beradigan choralar koʻrish mumkin. Masalan:

* **Chekishdan voz kechish.**
* **Kimyoviy moddalar bilan kontaktni cheklash.**
* **Turli xil meva va sabzavotlarga boy sogʻlom ovqatlanishni tanlash****.**

## Manba
Eman ostidagi cho'chqa

**"Eman ostidagi cho'chqa"** - 1823-yilda yozilgan, lekin birinchi marta 1825-yilda "Severnaya pchela" siyosiy gazetasining beshinchi sonida nashr etilgan I. A. Krilovning masali. “Eman ostidagi cho‘chqa” ertagi noshukur, dunyoqarashi tor odamlarni kinoya qiladi. Masalning tarbiyaviy ahamiyati voqealar tasviridan so'ng, masalning oxirida beriladi va “ ilmni ko‘r-ko‘rona qoralaydigan” nodonlarni fosh qiladi. Nodon hayot qanday qoninlar doirasida rivojlanishini tushunishga qodir emas. Shuning uchun, cho'chqa kabi ildizlarni buzgan holda, daraxtni yo'q qilayotganini bilmaydi. Qarg'a va eman cho'chqa bilan mulohaza yuritishga behuda urinishadi, chunki u aqlini ishlatmaydi. Shuningdek, ertakda Eman bilim va tajribani ifodalovchi sifatida gavdalanadi.

Ertak odamlarning nodonlik va noshukurlik xislatlari haqidagi idiomaning asosiga aylandi. Masalning syujeti eman daraxtining ildizini qazib olgan cho‘chqaning nodon harakatlariga asoslanib qurilgan.Cho‘chqaning xulq-atvori va emanning so‘nggi mulohazasi bilan muallif jaholat va donishmandlikni, tafakkur torligi va keng dunyoqarashni qarama-qarshi qo‘yadi.

Krilovning "Eman ostidagi cho'chqa" masali ko'p ma'nolidir. Unda oddiy, kundalik vaziyatda ham, voqelikning yanada umumlashtirilgan ma'nolarida, ta'lim va munosabat masalalarida ham ko'rish mumkin.

## Syujeti
Masalning bosh qahramoni cho'chqa qadimgi, ko'p asrlik eman ostida o'tlaydi. U haqiqatan ham bu daraxtdan yiqilib tushgan dukkakli donaklarni iste'mol qilishni yaxshi ko'radi. Bir kuni cho'chqa eman daraxtining ildizlariga putur yetkaza boshlaydi. Daraxtda o'tirgan qarg'a unga emanga zarar yetkazayotganini tushuntiradi, lekin u bularning barchasiga ahamiyat bermasligini aytadi. Keyin eman cho'chqaga o'girilib, uni noshukurlikda ayblaydi. Unga o‘zi yaxshi ko‘rgan dukkaklilar osmondan tushmasligini, eman daraxtida o‘sishini tushuntirishga harakat qiladi. Afsuski, cho'chqa jismonan tumshug'ini osmonga ko'tarolmaydi va eman daraxtida yong'oqlar qanday o'sishini ko'ra olmaydi. U o'z fikrida qoladi va, ehtimol, eman daraxtiga zarar yetkazishda davom etmoqda.

## Axloqiy jihati
“Eman ostidagi cho‘chqa” masalining axloqiy jihati shundaki, johillar ba’zan ilm-ma’rifatni yomonlab, go‘yo ulardagi ma’noni ko‘rmaydilar, biroq ayni paytda sivilizatsiyaning barcha ne’matlaridan o‘zlari ham sezmagan holda foydalanib keladilar.

## Tanqid
V. G. Belinskiy "Eman ostidagi cho'chqa" ertagini I.Krilovning eng yaxshi "satirik va poetik" asarlari toifasiga kiritdi.

## Havolalar

* "Eman ostidagi cho'chqa" ertak matni
* Masalning audio versiyasi. Ovoz bergan V. Gaft

## Manbalar
Bangor Milliy gvardiya havo bazasi

**Bangor Milliy havo gvardiyasi bazasi** AQSh Milliy havo gvardiyasining bazasi. 1927-yilda **Godfrey Field** tijorat maydoni sifatida yaratilgan aerodrom boʻlib, Ikkinchi jahon urushi arafasida AQSh armiyasi tomonidan qabul qilib olingan va **Godfrey Army Airfield nomi** keyinroq **Dow Army Airfield** deb oʻzgartirilgan. 1947-yilda yangi tashkil etilgan AQSh havo kuchlari koʻplab armiya havo kuchlarini egallab olganidan soʻng, u **Dow havo kuchlari bazasiga** aylantirilgan. 

## Tarix
Godfrey Field 1927-yilda tijorat aeroporti sifatida ochilgan. Northeast Airlines u yerda 1931-yilda tijorat faoliyatini boshlagan.

### Ikkinchi jahon urushi

Ikkinchi jahon urushi arafasida Qoʻshma Shtatlar armiyasi havo korpusi bazani egallab olgan, uni **Godfrey Army Airfield** deb oʻzgartirgan va uni 8-xizmat guruhi, Havo xizmati qoʻmondonligi ostida shu yerga joylashtirilgan. Godfrey AAF Buyuk Britaniyaga olib borish uchun Nyufaundlenddagi RCAF stansiyalariga AAC parom qoʻmondonligi tomonidan uchib yuboriladigan Lend-Lease samolyotini tayyorlagan va ularga texnik xizmat koʻrsatgan. Armiya fuqarolik aeroportini kengaytirib, uchta qattiq sirtli 7000 futlik uchish-qoʻnish yoʻlagini, tekislangan 01/19 (N/S), 08/26 (SHM/SW) va 14/32 tekislangan asosiy (NW/SE) uchish-qoʻnish yoʻlagini barpo etgan.

1942-yilda stansiya nomi 1940-yil 17-iyun kuni Nyu-York shtatining Long — Ilandidagi Mitchel Field yaqinida bombardimonchi boshqa samolyot bilan to‘qnashib ketgan Armiya havo korpusi uchuvchisi James Frederick Dow sharafiga **Dow Army Airfield** deb o‘zgartirilgan.

1942-yil 28-fevralda Dow Army aerodromi Shimoliy Atlantika havo parom yoʻnalishiga yaqin joylashganligi sababli Havo xizmati qoʻmondonligi tarkibiga (ASC) oʻtkazilgan. Uning missiyasi uzoq masofaga uchuvchi B-17 Flying Fortress va keyinchalik B-24 Liberator ogʻir bombardimonchi samolyotlari va boshqa jangovar samolyotlar Buyuk aylana yoʻnalishi boʻylab Prestvik aeroportiga (Shotlandiya) uchishidan oldin ularga texnik xizmat koʻrsatish boʻlgan. Dow orqali oʻtgan B-17 samolyotlaridan biri urushning eng mashhur B-17 Memfis Belle (samolyot) ga aylangan (Britaniya orollarida samolyot sakkizinchi havo kuchlari boʻlinmalari fashistlar tomonidan bosib olingan Yevropa ustidan jangovar missiyalarni amalga oshirganligi uchun oʻzgartirilgan). 1944 yilda Dow orqali 8400 dan ortiq samolyot va 1945-yil yanvar-may oylarida taxminan 2150 samolyot oʻtgan.
## Manbalar
Nava tumani

**Nava** — Afgʻonistonning Gʻazni viloyatining janubida joylashgan yirik tumanlardan biri . Bu 100&nbsp;km janubda G'aznadan tog'li hududda. Tumanning shimoliy qismida Ab-i Istada sho'r ko'li joylashgan. 2002-yilda 100% pushtunlar boʻlgan Navaning aholisi 29 054 kishiga baholangan, ularning 45% ni 12 yoshgacha boʻlgan bolalar tashkil etgan  Tuman markazi — Nava qishlogʻi. Tumandagi harbiy amaliyotlar 2009-yil oktyabr oyida Washington Post  va New York Times  gazetalarida chop etilgan maqolalarda keltirilgan. Tuman 2017-yilning 17-iyuliga qadar Tolibon nazoratida edi.

## Siyosat va boshqaruvi
 

## Geografiyasi

## Sog'liqni saqlash

## Ta'limi

## Demografiyasi

## Infratuzilma

## Iqtisodiyot va qishloq xo'jaligi
Aholining aksariyati qishloqlarda, loydan qurilgan uylarda yashaydi. Qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchilikdan jiddiy zarar koʻrdi. Suvning asosiy manbalari sayoz quduqlardir . Savdo va chorvachilik daromad manbai hisoblanadi. Poliklinikalar va maktablar, ularda ishlash uchun mutaxassislar yetishmaydi.

## Taniqli odamlari

* Nur Muhammad Tarakiy (1978 yildan 1979 yilgacha Afg'oniston prezidenti)

## Yana qarang

* Afg'oniston tumanlari
* G'azni viloyati

## Manbalar

## Havolalar

* Aholi punktlari xaritasi AIMS, 2002-yil may &#x5B; ** &#x5D;
Jazoni ijro etish muassasasi ma’muriyatining qonuniy talablariga boʻysunmaslik

**Jazoni ijro etish muassasasi maʼmuriyatining qonuniy talablariga boʻysunmaslik** – ozodlikdan mahrum qilish joyida jazoni oʻtayotgan shaxsning jazoni ijro etish muassasasi maʼmuriyatining qonuniy talablariga boʻysunmasligi yoxud maʼmuriyatning oʻz faoliyatini amalga oshirishga boshqacha yoʻsinda toʻsqinlik qilish.
## Manbalar
Jamoat ayblovchisi

**Jamoat ayblovchisi** — OʻzR JPKning 42-moddasiga asosan, sud muhokamasida ishtirok etayotgan jamoat birlashmalari va jamoalarning vakillari. Jamoat ayblovchisi : sud muhokamasida ishtirok etishi; jamoat birlashmasi yoki jamoaning fikrini sudda bayon qilishi va ish holatlarini aniqlashga koʻmaklashishi shart.
## Manbalar
Bangor Abbatligi

**Bangor Abbey** 558-yilda Shimoliy Irlandiyaning Down okrugi Bangor shahrida Saint Comgall tomonidan tashkil etilgan. 

## Galereya

## Manbalar
Bandora (Goa)

**Bandora** — Hindistonning Goa shtatidagi Shimoliy Goa tumanida, Ponda Taluka shahrida joylashgan aholini roʻyxatga olish shaharchasi.

## Geografiyasi
Bandora dengiz sathidan oʻrtacha 107 metr balandlikda joylashgan.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Bandora aholisi 12,264 kishidan iborat boʻlgan. Aholining 54 foizini erkaklar, 46 foizini ayollar tashkil qiladi. Bandorada oʻrtacha savodxonlik darajasi 71 % ni tashkil etadi, bu mamlakatdagi oʻrtacha 59,5 % qiymatidan yuqori. Bandoradagi erkaklarning 59 %i va ayollarning esa 41 %i savodli. Aholining 10 %i 6 yoshgacha boʻlgan bolalardir.

## Arxeologiyasi
Tirthankara Neminataning qadimiy Jain ibodatxonasi milodiy 1425-yilda Goa shtatining Bandora shahrida topilgan. U hozirda muhim arxeologik joy hisoblanadi.

## Manbalar
Kishim tumani

**Kishim tumani** – Afgʻoniston sharqidagi Badaxshon viloyatining 29 tumanidan biri. Tuman markazi - Mashhad. Tuman Keshem vodiysida, asosan, viloyatning g'arbiy chekkasida joylashgan bo'lib, taxminan 89,833 kishi istiqomat qiladi , viloyatning ikkinchi eng zich tumaniga aylangan.

## Manbalar

## Havolalar

* Afg'oniston axborot boshqaruvi xizmatlarida xarita
Jiangyin ko'prigi

**Jiangyin koʻprigi** qurilish vaqtida Yanszi daryosi boʻylab dengizga eng yaqin boʻlgan koʻprikdir, ammo keyinchalik quyi oqimda yana ikkita koʻprik qurilgan va Shanxay koʻprigi va Yangtze tunneli. U Tszyanyin shahri, Usi shahri, Jiangsu viloyati, Xitoy va Jingjiang shahri, Taychjou shahri, xuddi shu viloyatni bogʻlaydi. Koʻprikning asosiy uzunligi 1385 metr boʻlib, u 1999-yilda qurib bitkazilganda dunyodagi yettinchi eng uzun osma koʻprik va Xitoydagi eng katta koʻprik boʻldi.

Koʻprik Tszyansu provinsiyasi markazida joylashgan boʻlib, ikki milliy tezkor yoʻl orqali harakatlanadi: sharqiy qirgʻoqdagi Tongjiang-Sanya ekspress yoʻli va gʻarbdagi Pekin-Shanxay yoʻli. Har ikki yoʻnalishda ham uchtadan harakatlanish chizigʻi va piyodalar yoʻlaklari mavjud. Koʻprikning oʻrni shu nuqtada daryoning torligi tufayli tanlangan. Koʻprikning daryo sathidan balandligi 50 metrni tashkil qiladi. Koʻprik qurilishi 1947-yilgi Xitoy inqilobining 50 yilligiga oʻz vaqtida tugatiladigan tarzda rejalashtirilgan edi. Bu Xitoyda yaratilgan bunday katta uzunlikdagi birinchi koʻprik edi. 1994-yilda poydevor qoʻyilgan. Koʻprikni loyihalash va qurish uch yildan kamroq vaqt ichida yakunlandi. Ustunlarning balandligi 190 metrni tashkil etadi, bu taxminan 60 qavatli bino balandligiga teng. Asosiy oraliq bitta oqimli poʻlat plitalardan yasalgan. Chelik truss 500 tonnagacha prefabrik elementlarni yigʻish orqali yaratilgan (elementni yigʻish fotosurati). Koʻprikning umumiy sarmoyasi 2,728 milliard yuanga etdi. Koʻprik 1999-yil 28-sentyabrda ochilgan. Jiang Zemin tantanali ravishda lentani kesib, ko‘prikni ochdi. Ushbu ajoyib qurilish Buyuk Britaniyaning Cleveland Bridge &amp;amp; Engineering kompaniyasi tomonidan amalga oshirildi. Arqonlarni Buyuk Britaniyadan ham Goodwin poʻlat quyush Ltd ishlab chiqardi.

2002-yilda koʻprik Xalqaro koʻprik konferensiyasida „koʻprik“ mukofotiga sazovor boʻldi.
## Manbalar
Vorona i Lisitsa

„**Vorona i Lisitsa**“ () Ivan Krilov qalamiga mansub masaldir. Birinchi marta 1808-yilda „Dramaticheskiy vestnik“ jurnalida chop etilgan.

## Yaratilish tarixi
Krilov Ezop, Phaedrus, Babrius, Ignatiy Dikon, Jean de La Fontaine, Gotthold Ephraim Lessing, P. P. Sumarokova, V. K. Trediakovskiylarda paydo boʻlgan qadimiy syujetdan foydalangan.

## Syujeti
Masal axloqiy muqaddima bilan ochiladi: muallif xushomadlik yomon, zararli, lekin hamma narsa kelajak uchun emas, koʻngilda esa xushomadgoʻy hamisha burchak topadi. Keyin qayerdandir bir bo‘lak pishloq olib, yemoqchi bo‘lgan qarg‘a haqida hikoya qilinadi. Masalning asosiy qahramonlari ikkita oʻrmon yashovchisi — tulki va qargʻadir. Bir kuni qargʻa bir boʻlak pishloq olishga muvaffaq boʻladi. Qush nonushta qilish uchun shoxga oʻtiradi. Bu vaqtda tulki yugurib oʻtib ketadi. U qarg‘aning pishlogʻini payqab qoladi va uni olishga qaror qiladi. Tulki qargʻaga xushomad qiladi, uning goʻyoki gʻayrioddiy goʻzalligini maqtaydi. Tulki qargʻadan goʻyoki ajoyib ovozi bilan nimadir kuylashni soʻraydi. Ahmoq, ishonuvchan qarg‘a beadab xushomadgo‘ylikka berilib, o‘zining „qo‘shiqchilik isteʼdodi“ni ko‘rsatish uchun tumshug‘ini ochadi. Qargʻa xushomadga berilib, qichqirdi, pishloq darhol tumshugʻidan tushadi. Ayyor tulki oʻljani olib, qochib ketadi. Aldangan qargʻa nonushtasiz qoladi.

## Axloqiy jihati
„Vorona i Lisitsa“ ertagining axloqi shundaki, xushomadgoʻylik xavfli narsa, unga qarshi turish juda qiyin. Krilov ertakning axloqini birinchi satrlarida ifodalaydi: xushomadgoʻylik „yomon va zararli“ va bu haqda hamma biladi, lekin odamlar hali ham yomon xushomadgoʻylarning tuzogʻiga tushib qolishadi. Afsuski, odamlar koʻpincha barcha ogohlantirishlarga qaramay, xushomadgoʻylik bilan boshlarini yoʻqotadilar.

## Manbalar

## Havolalar
* „Vorona i Lisitsa“  (ruscha)
Suyak o'smasi

**Suyak saratoni** tanadagi har qanday suyakda boshlanishi mumkin, lekin ko'pincha tos suyagi yoki qo'l va oyoqlarning naysimon suyaklariga ta'sir qiladi. Suyak saratoni kam uchraydi, bu barcha saratonlarning 1 foizidan kamini tashkil qiladi. Darhaqiqat, saraton bo'lmagan suyak o'smalari saratonga qaraganda ancha keng tarqalgan.

"Suyak saratoni" atamasi tananing boshqa joylarida boshlangan va suyakka tarqaladigan (metastaz) saratonni o'z ichiga olmaydi. Yani suyakning o'zidan boshlangan saratongina suyak saratoni hisoblana oladi, masalan, suyakka metastazlangan ko'krak saratoni- bu suyak saratoni bo'la olmaydi.

Suyak saratonining ayrim turlari asosan bolalarda, boshqalari esa kattalarda uchraydi. Jarrohlik yo'li bilan olib tashlash eng keng tarqalgan davolash usuli hisoblanadi, ammo kimyoterapiya va radiatsiya terapiyasi ham qo'llanilishi mumkin. Jarrohlik, kimyoterapiya yoki radiatsiya terapiyasini qo'llash to'g'risidagi qaror davolanayotgan suyak saratoni turiga asoslanadi.

## Turlari

# Xondrosarkoma
# Yung sarkomasi
# Osteosarkoma

* **Osteosarkoma.** Osteosarkoma - suyak saratonining eng keng tarqalgan shakli. Ushbu o'smada saraton hujayralari suyak hosil qiladi. Ushbu turdagi suyak saratoni ko'pincha bolalar va yoshlarda, oyoq yoki qo'l suyaklarida uchraydi. Kamdan kam hollarda osteosarkomalar suyaklardan tashqarida paydo bo'lishi mumkin (skeletdan tashqari osteosarkomalar).
* **Xondrosarkoma.** Chondrosarkoma suyak saratonining ikkinchi eng keng tarqalgan shaklidir. Ushbu o'smada saraton hujayralari xaftaga tushadi. Chondrosarkoma odatda o'rta va katta yoshdagi tos, oyoq yoki qo'llarda paydo bo'ladi.
* **Yung sarkomasi. Yu**ing sarkomasi o'smalari ko'pincha bolalar va yoshlarning tos, oyoq yoki qo'llarida paydo bo'ladi.

## Alomatlar
Suyak saratonining belgilari va belgilari quyidagilardan iborat:

* Suyak og'rig'i
* Ta'sir qilingan hudud yaqinida shish va sezuvchanlik oshishi
* Suyakning zaiflashishi, patalogik sinishiga olib kelishi
* Charchoq
* Haddan tashqari vazn yo'qotish

## Davolash
Suyak saratonini davolash suyak saratoni turiga va uning qanchalik tarqalishiga bog'liq.

Aksariyat bemorlarda  kombinatsiyalangan usuldan foydalaniladi:

* saraton hujayralari mavjud suyak qismini olib tashlash bo'yicha jarrohlik  - ko'pincha olib tashlangan suyakni qayta tiklash yoki almashtirish mumkin, ammo  ba'zida amputatsiya  zarur.
* kimyoterapiya  - kuchli saratonni o'ldiradigan dori bilan davolash
* radioterapiya  - bu yerda radiatsiya saraton hujayralarini yo'q qilish uchun ishlatiladi

Ba'zi osteosarkoma holatlarida *[[mifamurtid]]* deb ataladigan dori ham tavsiya etilishi mumkin.

## Manbalar