ATK-3 Xarp

**FDM ATK-3 Rossiyaning Yamal-Nenetsk avtonom okrugi boʻyicha Federal jazoni ijro etish xizmati** (shuningdek, ***' („Qutb boʻrisi“) yoki ***' („Yamsk uchligi“) nomi bilan ham mashhur) – Yamal-Nenetskdagi Labitnangi shahar okrugidagi Xarp qishlogʻida joylashgan erkaklar uchun maxsus rejimli axloq tuzatish koloniyasi.

Ushbu qamoqxona Rossiyadagi eng shimoliy hibsxonalardan biri boʻlib, Arktika doirasidan tashqarida, abadiy muzlik sharoitida joylashgandir. Koloniyaga jami 1085 kishini joylashtirish mumkin.

## Tarixi
Koloniya 1961-yil 21-avgustda Gulagning 501-qurilish uchastkasining sobiq lageri bazasi negizida tashkil etilgan. 1964-yilda mahkumlar uchun birinchi turar-joy binolari, tibbiyot boʻlimi, qozonxona, hammom, kir yuvish xonasi, koloniya uchastkasi xodimlari yotoqxonasi, markaziy nazorat-oʻtkazish punkti binosi qurilgan.

1966-yildan 1970-yil iyuligacha mahkumlar karyerlarda ishlagan. 1964-yilda ushbu qishloqda birinchi bino, 1966-yilda oshxona, keyin shtab binosi va yongʻinga qarshi kurash punkti qurilgan.

1967-yilda koloniyaga oʻta xavfli takroriy jinoyat sodir etgan mahkumlarning ilk partiyasi olib kelingan. 1971-yilda muassasa jihozlari uchun omborlar, muzxona va garajlar qurilgan.

1985 yildan boshlab ATK-3 ning ishlab chiqarish faoliyati rivojlana boshlaydi.

ATK-3 da bitta kamera turidagi binosi ochiladi. U yerda saqlanayotgan mahkumlar eng kam ish haqi evaziga mahsulot ishlab chiqarishga jalb qilinadi.

1998-yilda Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 904-sonli farmoniga muvofiq, jazoni ijro etish tizimini isloh qilish boshlanadi va muassasa Ichki ishlar vazirligidan Adliya vazirligiga oʻtkaziladi.

1999 yilda mahkumlar tomonidan qurilgan Sergey Radonejskiy cherkovi ochiladi.

1999-yilda muassasa Yamal-Nenetsk avtonom okrugi uchun jazoni ijro etish boshqarmasiga bevosita boʻysundi va nomini „YaTs-34/3“ dan „OG-98/3 muassasasi“ ga oʻzgartiriladi.

2002-yilda muassasada umumiy rejimdagi mahkumlar boʻlimi tashkil etiladi.

2004-yilda muassasa „Rossiyaning Yamal-Nenetsk avtonom okrugi boʻyicha FDM ATK-3 Federal jazoni ijro etish xizmati“, 2008-yil iyun oyidan esa „Rossiyaning Yamal-Nenetsk avtonom okrugi boʻyicha FBU ATK-3 Federal jazoni ijro etish xizmati“ deb oʻzgartiriladi.

2006-yil 11-iyulda koloniyada 4, 5 va 6-sonli qayta jihozlangan turar-joy binolarida yuqori darajadagi qoʻriqlanadigan uchastka tashkil etildi.

2006-yil 23-noyabrda muassasada koloniya-joylashuv uchastkasi tashkil etilib, 2010-yil 8-oktabrda umumiy va qatʼiy rejim uchastkalari tugatilib, ushbu uchastkalardan mahkumlar jazoni boshqa viloyatlarga oʻtash uchun joʻnatib yuboriladi.

Hozirgi vaqtda muassasa uchun mahkumlarni joylashtirish sonining chegarasi Rossiya Federal Jazoni ijro etish xizmatining 2015-yil 15-iyundagi 526-son buyrugʻi bilan belgilangan.

2024-yil 16-fevralda ushbu qamoqxonada muxolifatchi Aleksey Navalniy vafot etadi.

## Mashhur mahbuslar

* Platon Lebedev YUKOS ishi doirasida ATK-3 da 8 yil jazo oʻtagan.
* Aleksey Navalniy 2023-yil dekabr oyida koloniyaga oʻtkaziladi. 2024-yil 16-fevralda shu yerda vafot etadi.

## Yana qarang

* Qora delfin (qamoqxona) – jazoni oʻtash koloniyasi
* Qutb Ukkisi (koloniya) – Xarp qishlogʻidagi yana bir jazoni oʻtash koloniyasi
* Rossiyadagi jazoni oʻtash muassasalarining roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* FKU IK-3 FSIN veb-saytida Rossiyaning Yamalo-Nenets avtonom okrugi boʻyicha Federal jazoni ijro etish xizmati