Shimoliy Koreya turizm sanoati

**Shimoliy Koreyada turizm** – Shimoliy Koreya hukumati tomonidan qattiq nazorat qilinadi. Barcha turizm bir nechta davlat turizm byurolaridan biri tomonidan tashkil etiladi, jumladan Korea International Travel Company (KITC), Korean International Sports Travel Company (KISTC), Korea International Taekvondo Tourism Company (KITTC) va Korean International Youth Travel Company (KIYTC). Sayyohlarning aksariyati Xitoy fuqarolari: 2019-yilgi hisob-kitoblarga koʻra, oʻtgan yili Shimoliy Koreyaga 120 000 ga yaqin xitoylik sayyoh tashrif buyurgan, Gʻarb davlatlaridan esa 5 000 dan kam.

Shimoliy Koreyada COVID-19 pandemiyasi keltirib chiqargan tahdidlarga javoban Shimoliy Koreya 2020-yil 22-yanvarda chet ellik sayyohlar uchun chegaralarini yopdi. 2021-yil 8-aprel holatiga koʻra turizmni qayta tiklashga ruxsat berilmagan va iqtisodiy yoʻqotishlar kamida 175 million dollarni tashkil qiladi.

## Cheklovlar va ogohlantirishlar
Chet ellik sayyohlar va mahalliy aholi oʻrtasidagi munosabatlar tarixan qattiq nazorat ostida boʻlgan. 2013-yil holatiga koʻra, chet elliklar Pxenyan aeroportida SIM-kartalarni sotib olishlari mumkin, bu esa xalqaro qoʻngʻiroqlarga kirishni taʼminlaydi.

Shvetsiyaning Shimoliy Koreyadagi diplomatik missiyasi Shimoliy Koreya xalqiga, uning rahbarlariga va uning milliy bayrogʻi, yetakchilarining portretlari, tashviqot plakatlari kabi ramzlarga nisbatan nafratlanish Shimoliy Koreya rasmiylari tomonidan juda haqoratomuz sifatida baholanishini taʼkidlaydi. Buzgʻunchi xatti-harakatlarga nisbatan bagʻrikenglik darajasi minimal va bu uzoq muddatli qamoqqa yoki ogʻir mehnatga olib kelishi mumkin.

2017-yil 1-fevralda Qoʻshma Shtatlar AQSh fuqarolariga Shimoliy Koreyaga tashrif buyuruvchilarni oldingi uchrashuvlar va xavf-xatarlar toʻgʻrisida ogohlantirgan holda sayohat qilishni taʼkidladi . 

2017-yil 1-sentabrdan boshlab Qoʻshma Shtatlar Davlat departamenti Shimoliy Koreyaga sayohat qilish uchun AQSh pasportlaridan (maxsus tasdiqlanganlaridan tashqari) foydalanishni taqiqladi, chunki AQSh fuqarolari hibsga olinishi va uzoq muddatli hibsda tutib turishlari mumkin boʻlgan harakatlar uchun. Qoʻshma Shtatlar yoki boshqa mamlakatlarda hibsga olish uchun sabab boʻlishi mumkin emas. AQSh Davlat departamenti, shuningdek, Shimoliy Koreya rasmiylari AQSh fuqarolarini hech qanday ayblovlarsiz hibsga olgani va ularning mamlakatni tark etishiga ruxsat bermagani haqida xabarlar olganini maʼlum qildi. Shimoliy Koreya uyushgan sayohatlar ishtirokchisi boʻlgan AQSh fuqarolarini hibsga oldi.

## Jahon merosi obyektlari

* Taxminiy roʻyxatlar
** Kujang hududidagi gʻorlar (2000)
** Pxenyandagi tarixiy yodgorliklar (2000)
** Chilbo togʻi (2000)
** Qumgang togʻi va togʻ va uning atrofidagi qoldiqlar (2000)
** Myohyang togʻi va uning atrofidagi qoldiqlar (2000).

## Yoʻlboshchili ekskursiyalar
Turistlar uchun ekskursiyalar majburiydir. 2013-yil holatiga koʻra, Shimoliy Koreya qishda sayyohlar uchun ochiq edi. Kangvon viloyatidagi Vonsan shahri tashqarisidagi Masikryong changʻi kurorti 2014-yil boshida ochilgan. Sayyohlar tarixan Pxenyan bilan cheklangan boʻlsa-da, baʼzi turlar yaqinda mamlakatning boshqa qismlariga, masalan, Rajin (va u yerdagi bozor) va Chongjin kabilarga kengaytirildi.

Sayyohlar Pekin, Shenyang va Shanxaydan toʻgʻridan-toʻgʻri Pxenyanga uchishlari mumkin, shuningdek, Pekin va Dandongdan Pxenyanga poyezdlar qatnovi ham mavjud.

### Gʻarb davlatlaridan kelgan sayyohlar

Gʻarbliklar uchun Shimoliy Koreyaga kirishni taʼminlashga yordam beradigan oz sonli xususiy turoperatorlar mavjud. Jumladan, Koryo Tours (*Oʻrtoq Kim uchib ketadi* va mintaqadagi kuchli tarix kabi Shimoliy Koreyaga oid filmlari bilan mashhur); Uri Tours (Dennis Rodman va Erik Shmidtning Shimoliy Koreyaga sayohatlaridagi roli bilan tanilgan); Lupin Travel (Buyuk Britaniyada joylashgan budjet sayyohlik agentligi, KXDR Amateur Golf Open bilan mashhur); Rocky Road Travel (Berlinda joylashgan kompaniya); Juche Travel Services (Buyuk Britaniyada joylashgan kompaniya) va KTG (kichik oʻlchamli guruhlari va arzon turlari bilan mashhur). FarRail Tours shuningdek, ishlaydigan bug 'temir yoʻllari va Pxenyan metrosini koʻrish uchun turlar oladi.

2016-yilda amerikalik kollej talabasi Otto Uormbier Pxenyandagi mehmonxonasi devoridan tashviqot plakatini olib tashlagani uchun hibsga olinib, 15 yilga qamoq jazosiga hukm qilingan edi. Hibsga olingan paytda Uormbier Xitoyda joylashgan Young Pioneer Tours (YPT) turoperatori bilan Shimoliy Koreya boʻylab besh kunlik gastrol safarida boʻlgan. Keyinchalik u ozod qilindi va komada AQShga qaytib keldi, bu uning 2017-yil 19-iyunda oʻlimiga olib keldi. Natijada, YPT AQSh fuqarolarini Shimoliy Koreyaga boshqa olib ketmasligini eʼlon qildi, chunki xavf „juda yuqori“. Shimoliy Koreyaning boshqa sayyohlik kompaniyalari ham AQSh fuqarolarini qabul qilish boʻyicha oʻz pozitsiyalarini qayta koʻrib chiqishlarini eʼlon qilishdi. 2017-yilning iyul oyida AQSh hukumati AQSh fuqarolariga Shimoliy Koreyaga sayyoh sifatida tashrif buyurishga ruxsat berilmasligini eʼlon qildi. Sayohat taqiqi 2017-yil 1-sentabrda kuchga kirdi va „ Davlat kotibi tomonidan uzaytirilmasa yoki bekor qilinmasa“ 2022-yil 31-avgustda tugaydi.

### Janubiy Koreyadan sayohatlar

2002-yilda Janubiy Koreya chegarasiga yaqin boʻlgan manzarali togʻ boʻlgan Kimgansan togʻi atrofidagi hudud maxsus sayyohlik yoʻnalishi sifatida belgilandi: Kimgansan togʻi turistik hududi . Xususiy kompaniyalar tomonidan olib boriladigan sayohatlar har yili minglab janubiy koreyaliklarni Kimgansan togʻiga olib keldi, 2008-yil oxirida janubiy koreyalik sayyohning otishmasi sababli turlar toʻxtatildi. 2010-yil may oyiga qadar sayohatlar tiklanmagach, Shimoliy Koreya bir tomonlama ravishda Janubiy Koreyaning mintaqadagi koʻchmas mulk aktivlarini musodara qilishini eʼlon qildi.

2005-yil iyul oyida Janubiy Koreyaning Hyundai Group kompaniyasi Shimoliy Koreya hukumati bilan turizm uchun koʻproq hududlarni, jumladan, Baekdu togʻi va Kesonni ochish boʻyicha kelishuvga erishdi. Keson 2007-yil dekabr oyida janubiy koreyalik va xorijiy sayyohlar uchun kunlik sayohatlar uchun ochilgan; Shimoliy Koreya bir kunlik sayohat uchun 180 dollar undirdi. Shahar har hafta bir necha yuz sayyohni qabul qildi, asosan janubiy koreyaliklar.

Kesonga sayohatlar 2008-yilning dekabr oyida Shimoliy va Janubiy Koreya oʻrtasida tashviqot sharlari bilan bogʻliq siyosiy mojaro tufayli toʻxtatilgan edi. Kim Chen Ir va Shimoliy Koreya rejimini tanqid qiluvchi maʼlumotlar bilan toʻldirilgan sharlar Janubiy Koreya chegarasining janubiy qismidan Shimoliy Koreyaga yuborilgan. Janubiy Koreya Shimoliy Koreyaning targʻibot sharlarini toʻxtatish talabiga javob bermaganida, Shimoliy Koreya Keson turlarini toʻxtatdi. Kesonga sayohatlar 2010-yil aprel oyida qayta tiklandi, ammo 2010-yil may oyida ROKS *Cheonanning* choʻkib ketishidan keyin yana toʻxtatildi. 

### Xitoydan sayohatlar
2010-yil aprel oyida Xitoyning Dandong shahridan birinchi sayyohlik poyezdlari tashrif buyuruvchilarni Shimoliy Koreyaga toʻrt kunlik sayohatga olib keldi. Bungacha Pekindan Pxenyanga yoʻl olgan xalqaro poyezd turistik poyezd sifatida foydalanilgan.

2011-yil iyun oyida Xitoy fuqarolariga Shimoliy Koreyada birinchi marta oʻz-oʻzini boshqaradigan sayohatga ruxsat berildi.

2013-yil yanvar oyidan boshlab, sayyohlar endi Shimoliy Koreyaga oʻz mobil telefonlarini olib kirishlari mumkin, garchi Shimoliy Koreyaning SIM-kartasisiz (chet elliklar foydalanishi mumkin boʻlgan) telefon qoʻngʻiroqlarni amalga oshira yoki qabul qila olmaydi. Ilgari xorijliklar mamlakatga kirishdan oldin telefonlarini chegarada (yoki aeroportda) topshirishlari kerak edi.

Shimoliy Koreyaga tashrif buyurgan xitoylik sayyohlar soni 2010-yildan 2011-yilgacha 70 foizga kamaydi. Xitoy sayyohlik agentliklaridan biri chet ellik sayyohlar sayohat qilishlari mumkin boʻlgan cheklovlar va paketlar soni cheklanganligini qiziqishning yoʻqligining asosiy sabablari sifatida koʻrsatdi. Xitoy marshrutlarida faqat poytaxt Pxenyan va Kimgansan togʻi mavjud.

Xitoy tomonidan Namyang va Chilbosandagi monastirlar kabi turli joylarga kirish mumkin. 2011-yilda Tumen-Koreya poyezdi qatnovini boshlash rejalashtirilgan edi.

Shimoliy Koreya fuqarolari uchun qimor oʻyinlari taqiqlangan boʻlsa-da, Shimoliy Koreyada Xitoy sayyohlik bozori uchun ikkita kazino mavjud — Rasondagi Imperial Hotel & Casino va Pxenyandagi Yanggakdo International mehmonxonasidagi Pyongyang kazinosi.

2016-yilda Shimoliy Koreya hukumati xitoylik sayyohlarga Shimoliy Koreyada koʻpi bilan olti oy qolishga ruxsat bergan edi.

## Viza

Umuman olganda, har qanday shaxsga Shimoliy Koreyaga borishga ruxsat beriladi; faqat janubiy koreyaliklar va jurnalistlar muntazam ravishda rad etiladi, garchi jurnalistlar uchun baʼzi istisnolar mavjud boʻlsa-da. Misol uchun, xorvatiyalik jurnalistlar 2012-yil iyun oyida maxsus kirish huquqiga ega boʻlgan, garchi ularning telefonlari musodara qilingan va joʻnab ketayotganda qaytarib berilgan va ularda maxsus ekskursiya boʻyicha rahbar boʻlgan.

Sayohat agentlari potensial tashrif buyuruvchilarga byurokratik jarayon orqali yordam berishi mumkin. Sayyohlik vizasi odatda „turistik karta“ koʻrsatilgan koʻk sayohat qogʻozi shaklida keladi va mamlakatning rasmiy nomi (Koreya Xalq Demokratik Respublikasi) ingliz va koreys tillarida, pasport oʻrniga Shimoliy Koreya bojxona muhri bosiladi. Sayohat qogʻozi mamlakatdan chiqishda olib ketiladi. Turistik viza, shuningdek, soʻrov boʻyicha, tashrif buyuruvchining pasportida tasdiqlangan stiker koʻrinishida ham berilishi mumkin. Biroq, bu faqat tashrif buyurgan mamlakatda Shimoliy Koreyaning diplomatik vakolatxonalari mavjud boʻlgan taqdirdagina mumkin. Tashrif buyuruvchilarga koreys gidlarisiz belgilangan ekskursiya zonalaridan tashqarida sayohat qilishlari mumkin emas.

2010-yilgacha Amerika Qoʻshma Shtatlari pasportiga ega sayyohlarga vizalar berilmagan, Arirang festivali ommaviy oʻyinlari bundan mustasno. AQSh fuqarolari, jurnalistlar va boshqa davlatlar fuqarolariga Koreya doʻstlik assotsiatsiyasi va Choson almashinuvi aʼzosi sifatida kirish uchun maxsus ruxsat berildi. Janubiy Koreya fuqarolari Shimoliy Koreyaga kirish uchun har ikki hukumatdan maxsus ruxsat talab qiladi va odatda Janubiy Koreyaliklar uchun moʻljallangan maxsus turistik hududlardan tashqari muntazam turizm uchun bunday ruxsat berilmaydi.

Faqat Singapur va Malayziya fuqarolari Shimoliy Koreyaga oddiy pasportlar bilan vizasiz kirishlari mumkin edi, garchi ikkala fuqaro uchun ham imtiyozlar 2017-yil fevral oyida bekor qilingan edi.

## Manbalar

## Havolalar

* Shimoliy Koreya ichida: yakuniy paketli sayohat — Kerol Kadvaladr, The Observer, 2010-yil 14-fevral
* *Ketish* boʻyicha qoʻllanma  3-mavsum, 12-13-qism
* Shimoliy Koreyaga sayohat — Shimoliy Koreya sayohatlari va fotosuratlari blogi
* KXDR Koreyaga sayohati  — Milliy turizm maʼmuriyatining rasmiy sayti