open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tolib Yoʻldosh

**Tolib Yoʻldosh** (1918—2002) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, shoir va yozuvchi.

## Hayoti va ijodi
Tolib Yoʻldosh 1918-yil Toshkentning Chilonzor mavzesi, Gulbozor mahallasida oddiy mehnatkash oilada tugʻilgan. 40 yoshiga qadar savod chiqarmagan. Keyinchalik taʼlim olishga qaror qilib, kechki kurslarda tahsil oladi. Ammo shoirning „Saylayman“ nomli birinchi she’ri 1937-yilda — 18 yoshida eʼlon qilingan. 1943-yilda birinchi sheʼriy toʻplami „Boʻri bilan chol“ nomi ostida chop etilgan. Shoir oʻz tarjimai holida shunday yozadi: „Shundan beri qirqqa yaqin to‘plam nashr ettirdim, yarmi bolalarga, yarmi kattalar uchun“.

Tolib Yoʻldosh „Baxtiyorlar qoʻshigʻi“, „Porloq erta“, „Polizda“, „Doʻmboqlar“, „Koptok nega qochadi?“, „Oʻsmirlik oʻylari“, „Oq terakmi, koʻk terak“, „Quyosh bilan suhbat“ kabi yigirmaga yaqin she’riy to‘plamlar muallifi.

Tolib Yoʻldosh koʻp sheʼrlarini topishmoq tarzida bayon etadi. Shoirning bolalarga bagʻishlangan sheʼriyati orasida ertaklar, ertak-dostonlar ham anchagina. „Ovchi“, „Toʻqlikka shoʻxlik“, „Xumcha bilan nimcha“, „Qoʻrqoq quyon“, „Oʻrmonliklar orzusi“, „Toshmat uchgan“ kabi oʻnlab ertaklari xayoliy-sarguzasht janriga xos uslubda yaratilgan.

U, asosan, kattalar uchun falsafiy maʼnodagi to‘rtliklar va sakkizliklar yozgan. Ular „Oshiq koʻngil“ (1974), „Yetuklik“, „Yellar va oʻylar“ kabi sheʼriy toʻplamlardan joy olgan.

Tolib Yoʻldoshning hajviy mazmundagi asarlari „Mushtum“ jurnalining arxivida saqlanib kelinadi. Jumladan, „Ajabsanda“ sheʼriy toʻplami alohida mashhur. „Hech kim bilmasin“, „Sayoq“, „Moda“, „Jarohat“, „Bali-bali“, „Xushomad“ kabi oʻnlab toʻplamdan joy olgan asarlar tele va radio miniatyuralarning doimiy hajv qoʻshigʻi boʻlib kelmoqda. U, shuningdek, gʻazalshunos sifatida ham tanilgan.

## Asarlari
### Sheʼriy toʻplamlar
* *„Boʻri bilan chol“ ([[1943]])*
* *„Baxtiyorlar qoʻshigʻi“*
* *„Porloq erta“*
* *„Polizda“*
* *„Doʻmboqlar“*
* *„Koptok nega qochadi?“*
* *„Oʻsmirlik oʻylari“*
* *„Quyosh bilan suhbat“*
* *„Oshiq koʻngil“ ([[1974]])*
* *„Yetuklik“*
* *„Yillar va oʻylar“*
* *„Ajabsanda“*
### Ertak-dostonlar
* *„Ovchi“*
* *„Toʻqlikka shoʻxlik“*
* *„Xumcha bilan nimcha“*
* *„Qoʻrqoq quyon“*
* *„Oʻrmonliklar orzusi“*
* *„Toshmat uchgan“*

### Hajviy asarlar
* *„Hech kim bilmasin“*
* *„Sayoq“*
* *„Moda“*
* *„Jarohat“*
* *„Bali-bali“*
* *„Xushomad“*

## Manbalar
Azim Mullaxonov

**Azim Mullaxonov** (1960-yil 17-fevral) — Oʻzbekiston va Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan artist.

## Hayoti
Azim Mullaxonov 1960-yil 17-fevral kuni Toshkent shahrida tugʻilgan. 2005-yildа Toshkent davlat san’at institutini tаmomlаgаn.

Mehnаt fаoliyatini 1975-yildа Muqimiy nomidagi Oʻzbek davlat musiqali drama teatri ovoz muhandisi yordamchisi sifatida boshlagan. 1978—1980-yillаrdа Muqimiy teatri 2-kategoriyali orkestr sozandasi, 1981—1982-yillarda T.Sodiqov nomidagi madaniyat uyida konsertmeyster, 1983—1990- yillarda Muqimiy teatri 2-kategoriyali orkestr sozandasi, 1992—1998-yillarda O‘zbekiston davlat estrada birlashmasi “Nola” vokal-cholg‘u ansambli rahbari, 1998—2008-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirli qoshidagi “Turon yulduzlari” ansambli solisti, 2008—2017-yillarda “O‘zbeknavo” estrada birlashmasi xonandasi, 2017—2023-yillarda “O‘zbekkonsert” davlat muassasasi xonandasi lavozimlarida fаoliyat olib borgаn. 2023-yildа Muqimiy nomidagi O‘zbekiston davlat musiqali drama teatriga direktor etib tayinlangan.

Hozirgi kungacha „Kelmading“, „Ota“ va „Kechalar“ nomli 3 ta albom tayyorlagan. 60 dan ziyod qoʻshiqlarni ijro etgan.

Azim Mullaxonov Oʻzbekistonda hamda Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan artist unvonlariga sazovor boʻlgan.

## Manbalar
Düvenci

**Düvenci** — Turkiya Van viloyatidagi Erciş shaharchasi. Uning aholisi 1161 kishi (2022). Van viloyatidan 118 km, Erciş tumanidan 18 km uzoqlikda joylashgan.&nbsp;

## Aholisi

## Manbalar
Imom eshon maqbarasi

**Imom eshon maqbarasi** — Qoraqalpogʻiston Respublikasining Nukus tumani hududida joylashgan „Qirantav“ qabristonida maqbarasi. Bu joyni tadqiq qilgan olimlar Aleksandra Gudkova va V. N.Yagodinlar 21 gektarga yaqin maydonda mil. av. II–I, eramizning III–IV va VI–IX asrlariga tegishli arxeologik yodgorliklar bor ekanligini aniqlagan. Shuningdek, bu joyda IX–XI asrlarga oid sopol idishlarni kam bo‘lsada uchratish mumkinligini aytib o‘tgan.

## Manbalar
Allaberdi Azizlar bobo ziyoratgohi

**Allaberdi Azizlar bobo ziyoratgohi** — Qoraqalpogʻiston Respublikasining Nukus tumani „Samanbay“ OFY hududida joylashgan. Maydoni jihatidan respublikamizdagi eng katta qabristonlardan biri boʻlib, hududi 40 gektardan oshiq maydonni egallaydi. Azizlar bobo XVI-XVII asrlarda yashab, Islom dinini keng tarqalishida oʻzining katta hissasini qoʻshgan ulamo bobolarimizdan biri hisoblanadi.

## Manbalar
Chantrimore

„**Chantrimore**“ () — yozuvchi Erkin Aʼzamning „Anoyining jaydari olmasi“ hikoyasi asosida suratga olingan badiiy film. Film Komil Yormatov nomidagi „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasining mahsulotidir. U „SVEMA“ plyonkasida suratga olingan.

## Tarixi
Film 1990-yil suratga olingan boʻlib, „Buyuk ipak yoʻli“ metro bekatining avvalgi koʻrinishi va uning atrofidagi kadrlarda koʻkalamzorlik koʻzga yaqqol tashlanib turishi bilan ham qadrli ekani aytiladi.

## Mavzusi
Filmda Toshkentga oʻqishga kirgan doʻstini qidirib kelgan sinfdosh doʻst — Ramazonning boshidan kechirgan sarguzashtlari tasvirlangan. U oʻz sarguzashtlari mobaynida Toshkentda oʻqiyotgan talaba doʻstining ancha oʻzgarganini, endi u qishloqdagi sodda va samimiy sinfdosh emasligini, balki asta-sekin kibrga berilib borayotgan talaba ekanligini guvohi boʻladi. Filmning ramziy sahnalaridan birida, Kamron bolalik doʻstining „Chantrimore“ deb baqirganiga javoban „Kalamakatore“ deb javob qaytarish odati bor edi. Film oxirlarida doʻstiga qattiq gapirgan Kamron, uning „Chantrimore“ hayqirigʻiga javob qaytarmaydi. Kamronning oʻz xatosidan pushaymon boʻlishi bilan film yakunlanadi.

## Soundtracklari
Yulduz Usmonova tomonidan kuylangan „Doʻstga zor“ qoʻshigʻi filmning oʻziga xos ramziga aylangan.

## Manbalar
Shorsha qabristoni

**Shorsha qabristoni** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Nukus shahrining janubiy hududida „Allaniyaz Qaharman“ MFY da joylashgan. Qabriston hududida mil. avv. IV-III asrlardan eramizning IV asrlariga tegishli qadimgi shahar „Shorsha qala“ arxeologik obyekti joylashgan. Eski Shorsha shahri janubiy-sharqdan shimolga tomon choʻzilgan geometrik toʻgʻri toʻrtburchakdan iborat boʻlib, maydoni 180x120 metr. Bugungi kunda qalin devorlar bilan oʻralgan shaharning himoya devorlarining oʻrnigina saqlanib qolgan. Arxeologik qazishma ishlari davomida u yerdan hosildorlik xudosi Anaxitaning haykali, kanalizatsiya va suv tarmoqlarida foydalanilgan quvurlar topilgan. Topilgan arxeologik buyumlar oʻrta asrlarga, XII-XIV asrlargacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Vaqt oʻtishi bilan har xil ichki va tashqi taʼsirlar natijasida mazkur shaharning devorlari qulab, tepalikka aylangan. Hozirgi paytda shahar ustiga marhumlar dafn qilinib, qabristonga aylangan.

Shorshada hozirgi kunda Qoraqalpogʻiston tarixida oʻchmasiz qoldirgan Charjau Abdirov, Ibroyim Yusupov, Najim Dovqorayev, Asan Begimov, Sodiq Nurimbetov, Navro‘z Japakov, Marat Nurmuhamedov, Doʻsjon Nasirov, Musa Yerniyazov singari taniqli olimlar, shoirlar, davlat va jamiyat faollarining qabrlari mavjud.

## Manbalar
Araz Naxçıvan

**Araz Naxçıvan** — Ozarbayjonning Naxchivan shahrida tashkil etilgan futzal klubi. Klub Ozarbayjon futzali yetakchilaridan biri. 2004-yildan 2014-yilgacha oʻn marta Premier League gʻolibligini qoʻlga kiritgan.

Araz Yevropada ham eng kuchli jamoalaridan biri boʻlib, ikki marta Futzal boʻyicha UEFA chempionlar ligasida yarim finalga yetib borgan.

## Tarixi
Araz Naxçıvan 2004-yilda faoliyati tugatilgan klub oʻrnida tashkil etilgan va oʻsha paytdan beri Ozarbayjon futzalida peshqadamlik qilib kelmoqda.

Oʻzining debyut mavsumida (2005) Araz mamlakat chempionligi va kubogini qoʻlga kiritgan. Jamoa ichki chempionat bahslarida jami 14 marta gʻalaba qozongan va ikki marta durang qayd etgan. 2006-yilda tarix takrorlangan: 20 ta gʻalabaga erishgan „Araz“ mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan. Ushbu mavsumda klub ikki marta magʻlubiyatga uchragan. Bu ikki magʻlubiyat chempionatning soʻnggi uchta oʻyiniga toʻgʻri kelgan. Ammo bu vaqtga kelib jamoa muddatidan oldin oltin chempionat oltin medali va Ozarbayjon kubogini qoʻlga kiritib boʻlgan edi.

2005-yilda klub Futzal boʻyicha UEFA chempionlar ligasida debyut qilgan. Dastlabki saralash bosqichining 3 turida 4 ochko jamgʻarishga muvaffaq boʻlgan.

Araz 2010-yilda UEFA Futzal kubokida yarim finalga yetib borgan va bu bosqichda Interviú FS klubiga magʻlub boʻlgan. Luparense jamoasiga qarshi bahsda penaltilar seriyasida gʻalaba qozonib, uchinchi oʻrinni egallagan. Klubning futbolchilari va murabbiyi Alesio 2010-yilda Vengriyada boʻlib oʻtgan futzal boʻyicha Yevropa chempionatida milliy terma jamoa ishtirokiga katta hissa qoʻshishgan. Mazkur chempionatda debyutant Ozarbayjon terma jamoasi yarim finalga qadar yetib borgan.

2014-yilda klub Futzal boʻyicha UEFA chempionlar ligasida uchinchi oʻrinni egallab, 2010-yilgi natijasini takrorlagan.

## Yutuqlari

### Milliy
Manba

* **17 karra Ozarbayjon Premyer-ligasi gʻolibi:** 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023
* **14 karra Ozarbayjon kubogi sohibi**: 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019

### Xalqaro

* **Futzal boʻyicha UEFA chempionlar ligasi**:
** 3-oʻrin (2): 2010, 2014

## Tarkibi

## Manbalar
Paygʻambar qizi maqbarasi

**Paygʻambar qizi maqbarasi** — qabristoni va maqbarasi Qoʻngʻirot tumanidan 32 km shimolda, „Qipchoq“ OFY hududida daryo boʻyida Qubatosh tepaliklarida joylashgan. 

Olimlarning aniqlashicha, qabriston oʻrnida XII-XVIII asrlarga teng „Qız qala“ yodgorligi joylashgan. Keyinchalik yodgorlik atrofida mozorlar yuzaga kelib, bu qiz mozorining islom dini taʼsirining kuchayishi bilan paygʻambar qizi deb atalib ketgan boʻlishi mumkin. XIX asrga tegishli yozma maʼlumotlarda mazkur maskanda katta mozor koʻrsatiladi. Paygʻambar qizi koʻrsatilgan oʻrinda qabr ustiga qoʻyish uchun kulolchilar ishlagan sirli sagʻanalar bor. Ular yashil va koʻk rangda. XIV asr yodgorligi, shu bilan birga, maxsus burchaklarga kulolchilar ishlagan buyumlar qoʻyilgan mozor masjid boʻlmasada, madrasaga oʻxshash qurilish izlari bor. Ular XVII-XVIII asrlarga oid yodgorlik. Ushbu koʻk-yashil rangda sirlangan kulol buyumlarining siniqlariga asoslanib, shayxlar shu yerda paygʻambar qizining qabri joylashgan deb belgilagan.

Qizlarni ushlab, husniga qaramoqchi boʻlganlarida qizlar qochib, obdon charchashadi. Shu payt yer yorilib, qizlar u yerga yashirinishadi. Bunga jahli chiqqan paygʻambar shu yerdagi qishloq odamlarini qirib yuboradi. Shularning ichida masjidda oʻqiyotgan qirqta yigitni ustozi bilan oʻldirib yuboradi. Oʻsha masjid haligacha qirq ustozning gumbazi deb nomlanadi. Mazkur koʻrsatilgan paygʻambar qizi haqidagi afsona, birinchidan, islomgacha boʻlgan yodgorlik, ikkinchidan, bu joylarda hech qachon, ayniqsa, XVII-XVIII asrlarda paygʻambarning boʻlmaganligidan maʼlum.

## Manbalar
Amat eshon maqbarasi

**Amat eshon maqbarasi** — Qoʻngʻirot tumani Paygʻambar qizi maqbarasidan shimolda 10-15 metrdan keyin Amat eshon maqbarasi joylashgan. Uning hajmi 5x5 metr. Bu joydagi Shayx Shaniyazov Jumaniyazning aytishicha, Amat eshon gumbazi dastlab masjid sifatida qurilgan. Shayxning aytishicha, gumbazda ziyoratchilar tunab, kinnachilar zikr solib, kasallarni „emlaydigan“ tilovatxona boʻlgan.

## Manbalar
Qirq mulla masjidi (mozor)

**Qirq mulla masjidi (mozor)** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qoʻngʻirot tumani Paygʻambar qizidagi yodgorliklardan biri Qirq mulla masjid-mozori hisoblanadi. U paygʻambar qizi mozoridan 70-80 metr shimolda joylashgan. Gumbaz devor bilan birga gʻisht aralash shaklda oʻrilgan.

Qirq mulla-masjididan orqada 100-150 metr masofada Torebiy gumbazi joylashgan. Eshigi janub tomondan. Bu yodgorlik Qosh gumbaz shaklida qurilib, birining ichidan ikkinchisiga o‘tadigan eshik mavjud. Bularning har birida qabrlar joylashgan. Gumbazning qurilish manbalari, qurilish shakli XVIII asrlardagi Ustyurtdagi gumbazlarning (Bola avliyo, Dovut ota) usullarini eslatadi. Qo‘ng‘irot atrofidagi xalqlar alohida tepalikka birikishida boshchilik qilgan Torebiyning faoliyati ham XVII–XVIII asrlarga to‘g‘ri keladi.

## Manbalar
Ayollar erkinligi uyushmasi

**Ayollar erkinligi uyushmasi** () 1907- yilda Konstitutsiyaviy harakatning bir qator ayol va erkak ziyolilarining munozaralari va rejalari bilan tuzilgan, uning yigʻilishlarida Erondagi ayollarning quyi mavqei muhokama qilingan.

## Tarix
Eron konstitutsiyaviy inqilobi davrida Eronda koʻplab yashirin va yarim kongress uyushmalari mavjud boʻlgan. Bu davrda konstitutsiyaviy harakatda yashirincha ayollar erkinligi uyushmalari tuzilgan. Assambleyadan va Ikkinchi jahon urushidan koʻp yillar oʻtib, ayollar huquqlariga qaratilgan tashkilotlar tashkil etila boshlangan .

## Maqsadlar va faoliyat
Ayollar erkinligi assotsiatsiyasi asoschilari ayollarni ijtimoiylashish, jamiyatga qoʻshilish qoidalari bilan tanishtirishni va jamiyatda gapirishga boʻlgan ishonchini oshirishni xohlashdi, ayniqsa erkaklar hozirgi paytda. Ushbu forumda ayollar ham, erkaklar ham teng huquqli aʼzo boʻlib sessiyalarda qatnashishdi, ayollarda oʻziga boʻlgan ishonchni mustahkamlash uchun yigʻilishlarda faqat ayol aʼzolar soʻzga chiqishi yoʻlga qoʻyildi. Yigʻilishlar yashirincha oʻtkazilib, hech bir erkak yoki ayol yigʻilishlarga yolgʻiz qoʻyilmagan va ular oʻz qarindoshlari yoki tanishlaridan biri bilan kelishlari kerak boʻlgan.

Ayollar erkinligi uyushmasining mashhur aʼzolaridan baʼzilari: Mirza Baji Khanum, Navab Samii xonim, Sedigheh Dolatabadi,, Mireh KXanum, Golin KXanum Aghgar, Eftekxar al-Saltanah va Taj al-Saltanah (Nasser-al-Din shohning qizlari).), Afsar Saltanah, Shamsolmuluk Joyurkalom, Hakim xonim, Jordan xonim, Doktor Ayub xonim, Afandiyeh Xonim va Zandokht Shirazi (Shayx-al-Reys Qojarning qizi).

Kengash majlislari Tehron tashqarisida, Fischarobodda, Pertiva gul bogʻida yashirincha oʻtkazilgan. Ammo kunlarning birida bir ayolga yigʻilishga borishga ruxsat berilmagan bir kishi Abbosobod bozoridagi mutaassiblar bilan boʻlib oʻtgan uchrashuvlar xaqida habar topgan, koʻp odamlarni toʻplab, majlis oʻtkaziladigan joyga borgan. Buyruq berilgan zobitlari hech narsa qilmagan. Muassaslar olomon Hukumat darvozalari deb ataladigan darvozaga yetib borishidan oldin, fotosuratlar doʻkonidagi arman talabalaridan biri Antuan Xon xabardor, velosipedi bilan uyushma aʼzolarini xabardor qilish uchun buyruq oldi. Natijada yigʻilishda aʼzolar ishdan boʻshatildi, „Ayollar erkinligi“ uyushmasi esa tarqatib yuborildi.
## Adabiyotlar
* Janet Afari. Womenʼs Semi-constitutions in the Constitutional Movement. Translation by Dr. Javad Yousefian. Published by Bannu Newspaper 1996 translated in 1998., 
* Eliz Sanasarian. *The Womenʼs Rights Movements in Iran*. Praeger, New York: 1982, . (Original from the University of Michigan)
* Bamdad Badramaulk. Iranian woman from Constitutional Revolution to White Revolution. Second volume. Tehran: Ebnasina Publishing House, 1969
* Eliz Sanasarian. *The Womenʼs Rights Movements in Iran*.(Revolt, decline, and repression from 1901 to 1979 revolution). Translation by Noushin Ahmadi Khorasani. First print, Tehran: Published by Akhtaran, 2005.,
## Manbalar

## Yana qarang

* Jam'iyat-e Nesvan-e Vatankhah
* Konstitutsiyaviy inqilobda ayollar
* Konstitutsiyaviy inqilobning uyushmalari
Qoʻchqor ota qabristoni

**Qoʻchqor ota qabristoni** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qoraoʻzak tumani markazining gʻarbiy tomonida joylashgan. Qabristonga katta ariq yoqasidan, qalin toʻrangʻil orasidan yoʻl qilingan. Xayolga eski davrlarda ota-bobolarimizning yashagan tabiiy muhiti, „mushuk burni botmaydigan“ oʻrmonlar haqida fikrlar keladi. Qabristonga kelgan joyda tilovatxona joylashgan, ziyoratchilar uchun kerakli sharoitlar yaratilgan (taxoratxona, yer osti bosma krani orqali suv olinadi, tilovatxona old hovlisida oʻtirib qurʼon tilovat qilish imkoniyati mavjud).

Qoʻchqor otaning boshiga qurilgan tilovatxonaning gumbazi devorlar bilan oʻralgan. Bu yerda haligacha mahalliy aholi tomonidan qabriston sifatida foydalanib kelinayotganligi, yaqin orada qoʻyilgan qabrdan ham, oʻsha yerdagi shayx xonasi atrofidagi buyumlardan ham bilish mumkin. Yaʼni mazkur buyumlarning yaqin orada foydalanilganligi aniq koʻrinib turibdi.

Yana Qoʻchqor ota boʻyicha xalq orasida yurgan afsonalarga koʻra bu yerda Xiva xoni tunaganligi aytiladi, biroq nima sababdan tunaganligi nomaʼlum. Xiva xoni oʻsha yerga yaqin yerdan 500 gektar yerni vaqfga beradi. Mazkur vaqf yerlaridan yetim-yesirlar, kambagʻal xalq vakillari erkin foydalanganligi haqida aytib oʻtiladi. Shuningdek, bu yerga befarzand ayollarning ham kelib tunaganligiga oid qarashlar ham mavjud.

## Manbalar
Birjand qalʼasi

**Birjand qalʼasi** Birjand shahridagi joylashgan qalʼadir va Birjand okrugining diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi. Qalʼa Safaviylar va Qojarlar sulolasi tomonidan qurilgan.

## Manbalar
Igor Ponomaryov

**Igor Anatolyevich Ponomaryov** (; 1960-yil 24-fevral, Boku) — sovet va ozarbayjonlik futbolchi, yarim himoyachi, murabbiy. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1989).

## Tarjimai holi
Onasining qarshiligiga qaramay Igorning otasi uni futbolga olib borgan. Igorning otasi oʻgʻlini Alekper Jafarovga shogirdlikka berishni xohlagan. Ammo Jafarovning barcha guruhlari toʻla boʻlganligi sababli bu niyat amalga oshmagan. Jafarov Igorning otasiga murabbiy Vagif Oxundovning guruhini tavsiya qilgan.

Faoliyatining asosiy qismini Bokuning "Neftchi" jamoasida oʻtkazgan. 1982-yilda SSKA tarkibida harbiy xizmatni oʻtagan va shu klubda faoliyat yuritgan. 1989-yilda Shvetsiyaning „Norrköping“ jamoasida yarim mavsum oʻynagan va jamoa bilan mamlakat chempioni boʻlgan. Jarohat tufayli faoliyatini erta yakunlashga majbur boʻlgan.

Ketma-ket aniq amalga oshirilgan penaltilar soni (24 ta) boʻyicha SSSR chempionatining rekordchisi. Igor faoliyati davomida jami 34 penaltining 31 tasini golga aylantirgan. Futbolchining fikricha, xotirjamligi va asablarining mustahkamligi uning muvaffaqiyat kaliti edi.

Faoliyatini tugatgandan soʻng Shvetsiyada yashab qolgan. Shvetsiya quyi ligasi jamoalarini boshqargan. 2000—2001-yillarda Ozarbayjon terma jamoasini boshqargan.

2004-yilning yozidan 2005-yilning yozigacha „Qorabogʻ-Azersun“ klubiga murabbiylik qilgan. Ozarbayjon chempionatining 2004—05-yilgi mavsumida klub 6-oʻrinni egallagan. Mavsum oxirida Ponomaryov klubni tark etgan.

2019-yilning sentyabr oyida Ozarbayjonning „Sabah“ klubiga murabbiylik qilgan.

Oʻgʻli Anatoliy ham futbolchi.

2010-yilda Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Faxriy diplomi bilan taqdirlangan.

2020-yil 24-fevralda Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyevning farmoni bilan Igor Ponomaryov „Shohrat“ ordeni bilan taqdirlangan.

Hozirda Ozarbayjonning „Sabah“ futbol klubi kuzatuv kengashi aʼzosi.

### SSSR terma jamoasi
1988-yilda SSSR Milliy terma jamoasi tarkibiga jalb etilgan. Terma jamoadagi faoliyati davomida Ponomaryov 1 ta rasmiy va 14 ta norasmiy uchrashuvlarda maydonga tushib, raqiblar darvozasiga 9 ta toʻp kiritgan. Seuldagi olimpiadada Koreya terma jamoasiga qarshi (0:0) oʻyinda maydonga tushgan.

## Manbalar
Shubra al-Xayma

**Shubra al-Xayma** (, , , qibtiychadan: ⲥⲁⲡⲣⲟ ϩⲃⲱ) Misrning toʻrtinchi eng yirik shahri. Qohira, Giza va Iskandariyadan keyingi oʻrinda turadi. Qohira muhofazasining shimoliy chetidagi Qalyubiya muhofazasida joylashgan. Katta Qohira aglomeratsiyasi tarkibiga kiradi.

## Tarixi va aholisi
Shubra al-Xayma Nil sohilidagi qishloq boʻlib, 1908-yilda Muhammad Alining qurdirgan saroyi bilan eslanadi.

20-asrda hududga koʻchib kelgan ishchilar va ularning oilalari hisobiga yirik sanoat markaziga aylandi.

Bugungi kunda, Qohira va Giza shaharlari bilan bir qatorda, Shubra al-Xayma Katta Qohira metropolitan hududini tashkil qiladi. 2017-yilgi aholini roʻyxatga olishda bu yerda 1 161 514 kishi istiqomat qilgan, beshta shiaxadan (eng kichik maʼmuriy boʻlmagan aholini roʻyxatga olish bloki) iborat ikkita tumanga boʻlingan:

* Birinchi tuman (*hayy awwal*): 481 936 kishi:

* Ikkinchi tuman (*hayy thani*): 679 578 kishi:

## Transport tizimi
Shubra al-Xayma bekati Qohira metrosining 2-liniyasining shimoliy terminaliga xizmat qiladi. Metro bekati yaqinida Misr milliy temir yoʻllari tizimidagi bekat ham bor.

Shubra al-Xaymaga taksilar, CTAga tegishli va xususiy avtobuslar, mikrobuslar va kambagʻalroq tumanlarda tuk tuklar xizmat koʻrsatadi.

## Mashhur joylari
### Muhammad Ali koʻshki

Shubra al-Xayma hozirda saqlanib qolmagan saroyning bir qismi sifatida 1821-yilda qurilgan Muhammad Ali poshoning favvorali koʻshki bor. U Shubra nomli tumandagi qalʼadan uzoqda joylashgan alohida saroy yoki rasmiy qarorgohni tanladi, saroy qurilishi 1808-yilda boshlangan va 1821-yilda yakunlangan. Muhammad Ali saroyi yoki Shubra saroyi oʻzining islomiy va yevropacha bezatish uslubining aralashmasidan iborat uslubi bilan ajralib turadi.

## Galereya

Shubra el Kheima2.jpg|Poyezd vokzalining tungi koʻrinishi
Shubra el Kheima1.jpg|Shubra al-Xayma metro bekati
File:كنيسة سانت تريزا.jpg|Avliyo Tereza cherkovi
Shubra El-Kheima 20110125.jpg|2011-yilgi arab bahori paytidagi namoyishchilar
3-D Building on Google Map - panoramio.jpg| Nildagi Shubraning panoramik koʻrinishi


## Manbalar

## Havolalar
Kingston (Ontario)

**Kingston** – Kanadaning Ontario provinsiyasidagi shahar. Ontario koʻlining shimoli-sharqiy tomonida, Toronto va Monreal shaharlari oʻrtasida joylashgan. Shahar yaqinidan Mingorol orollari hamda Prince Edward kauntisi kabi sayyohlik hududlari oʻrin olgan. Kingstonning laqabi „Ohaktosh shahri“ (), chunki shahardagi koʻplab binolarda mahalliy ohaktosh ishlatilgan.

1841–1844-yillarda Kingston Kanada provinsiyasining birinchi poytaxti boʻlgan. 1844-yil 10-mayda poytaxt Monrealga koʻchirilgan. Kingston qisqa vaqt davomida poytaxt boʻlgan boʻlsa-da, shahar harbiy jihatdam muhim ahamiyat kasb etib keladi. Kingston Ontario provinsiyasining taʼlim va sogʻliqni saqlash markazi hisoblanadi. Unda ikkita yirik universitet, kasb-hunar kolleji hamda uchta yirik shifoxona joylashgan.

Kingston 1998-yilgacha Frontenac kauntisining markazi boʻlgan. Hozirgi kunda esa Kingston Frontenac kauntisidan alohida munitsipalitetdir. Kingston Ontario janubi-sharqidagi eng yirik munitsipalitet hamda Ontario provinsiyasining oʻninchi eng yirik metropoliten hududidir. Shahar, shuningdek, Kanadaning birinchi bosh vaziri John A. Macdonaldning vatani hisoblanadi.

## Etimologiyasi
Kingston shahrining dastlabki nomi Cataraqui boʻlib, bu unga mahalliy xalqlar bergan nomdir. Bu soʻz „buyuk yigʻilish joyi“, „yashirinadigan joy“, „oʻtib boʻlmas“, „loyqa daryo“, „chekinish joyi“, „suvdan koʻtarilgan loy qirgʻoq“, „daryolar va koʻllar uchrashadigan joy“, „suvdadagi toshlar“ yoki „ohaktosh (yoki loy) joylashgan joy“ maʼnolarini anglatishi mumkin.

1787-yilga kelib Cataraqui qirol George III sharafiga „King's Town“ yoki „the King's Town“ () deb atala boshlangan. Bu nom 1788-yilda „Kingston“ deb qisqartirilgan. Cataraqui nomi bilan bugungi kunda Princess koʻchasi va Sydenham Road chorrahasi atrofidagi hudud ataladi. Makzur hududda Cataraqui qishlogʻi (avvalgi Waterloo deb nomlangan) joylashgan. Cataraqui, shuningdek, munitsipal saylov okrugining nomidir.

## Demografiyasi
2021-yilda Kingston aholisining 82,4% oq tanli/yevropalik, 13,4% koʻzga koʻrinadigan ozchiliklar va 4,2% mahalliy aholi tashkil qilgan. Koʻzga koʻrinadigan eng katta ozchilik guruhlari janubiy osiyoliklar (3,4%), xitoylar (2,4%), qoratanlilar (2,0%), arablar (1,2%) va lotin amerikasiliklardir (1,0%).

## Manbalar
Vladislav Kiryan

**Vladislav Kiryan** (; 1979-yil 6-iyul) — oʻzbekistonlik sobiq futbolchi. U asosan yarim himoyachi pozitsiyasida toʻp surgan.

## Futbolchilik faoliyati

### Klub faoliyati
Professional faoliyatini „Qizilqum“ klubi tarkibida Oʻzbekiston birinchi ligasida boshlagan. 1999-yilgi mavsum oxirida u oliy ligaga yoʻl oldi, 2000-yilda u 2 ta oʻyin oʻtkazdi. 2001-yilgi mavsumda u oliy liganing yana bir klubi Zarafshonda oʻynadi. 2002-yilda „Paxtakor“ ga oʻtdi. Uning tarkibida 2002-yildan 2007-yilgacha ketma-ket 6 mavsum Oʻzbekiston Kubogi chempioni va gʻolibi boʻlgan. 2009-yilda „Navbahor“ da, 2010-yilda Toshkentning „Lokomotiv“ va „Zarafshon“ klublarida toʻp surgan, shundan soʻng futbolchilik faoliyatini yakunlagan.

2006-yil „Paxtakor“ jamoasining 50 yillik yubileyida Toshkent jamoasining tarkibida Moskvaning „Torpedo“ jamoasiga qarshi maydongga tushgan.

### Terma jamoadagi faoliyati
2002—2007-yillarda Oʻzbekiston milliy terma jamoasida ham 17 ta oʻyinda maydonga tushgan.

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Rossiyaga koʻchib oʻtdi. 2020-yildan boshlab u Belgorod viloyatida biznes bilan shugʻullangan.

## Yutuqlar

; Paxtakor

* Oʻzbekiston chempioni (6): 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
* Oʻzbekiston Kubogi gʻolibi (6): 2001/02, 2002/03, 2004, 2005, 2006, 2007

## Manbalar

## Havolalar

* Vladislav Kiryan Transfermarkt saytida
* 
* Vladislav Kiryan Footballfacts saytida
Lamborgini: Afsonaviy odam

**Lamborgini: Afsonaviy odam** () — 2022-yilda Robert Moresco tomonidan suratga olingan biografik drama film. Film 2022-yil 18-noyabrda Lionsgate tomonidan tanlangan AQSHdagi teatrlarda namoyish etilgan.

## Rollarda

* Frank Grillo – Ferruccio Lamborghini rolida;
** Romano Reggiani — yosh Ferruccio Lamborghini rolida;
* Gabriel Byrne — Enzo Ferari rolida
* Mira Sorvino — Anita rolida;
* Matteo Leoni – Matteo rolida;
* Hannah van der Westhuysen – Klelia Monti rolida;
* Francesca Tizzano – Gabriella rolida;
* Francesca De Martini – Ferruccio Lamborghini oʻrinbosari rolida;
* Giulio Mezza – Edmondo Lamborghini rolida;
* Giovanni Scotti – Silvio Lamborghini rolida;
* Fortunato Cerlino – Antonio Lamborghini rolida;
* Giorgio Cantarini – Giorgio Lamborghini rolida;
* Eliana Jones – Billi Alland oʻrinbosari rolida;
* Gian Franco Tordi – radio xodimi rolida;
* Giovanni Antonacci – yosh Tony Renis rolida.

## Manbalar

## Havolalar

*
Hubba bint Hulayl

**Hubba binti Hulayl** () — Hoshim ibn Abdulmanafning buvisi, Islom paygʻambari Muhammadning katta buvisi.

## Biografiyasi
Hubba binti Hulayl Banu Xuzoa qabilasidan Hulayl ibn Hubshiya ibn Salul ibn Kaʼb ibn Amr al-Xuzoiyning qizi boʻlib, Kaʼbaning valiy va qoʻriqchisi boʻlgan (). Hubba Qusay ibn Kilabga turmushga chiqqan, otasi vafot etgach, Kaʼbaning kalitlari unga topshirilgan. Hulaylning vasiyatiga koʻra, Qusay Kaʼbaning vasiyligiga ega boʻlgan.

Hubba hech qachon sevimli oʻgʻli Abdumanof ibn Qusayning naslidan umidini uzmagan. Uning ikki sevimli nabirasi Atika binti Murraning egizak oʻgʻillari Hoshim ibn Abdumanof va Abdushams edi. Hubba Abduanof tomonidan qoʻldan boy berilgan imkoniyatlar nabiralari, ayniqsa, Hoshim tomonidan qoʻlga kiritilishiga va uning bunga Abdudor ibn Qusayning oʻgʻillaridan koʻra koʻproq mosligiga ishonardi.

## Oilasi
Qusay ibn Kilabning Hubbadan toʻrt oʻgʻli bor edi. Abduddor ibn Qusay oʻz uyiga, Abdul Qusay oʻziga, Abduluzzo ibn Qusay oʻz maʼbudasiga (al-Uzzoga) va Abdumanof ibn Qusay Hubba eʼtiqod qilgan butga sigʻingan. Ularning Taxmur va Barra ismli ikki qizi ham bor edi. Abdumanofning asl ismi Mugʻiyra boʻlib, chiroyli boʻlgani uchun al-Qamar (oy) laqabini ham olgan.

Hubba Muhammad bilan bir necha jihatdan qarindosh edi. Bir tomondan Muhammadning otasi Abdulloh ibn Abdulmuttalibning katta buvisi edi. Shuningdek, Ummu Habibning buvisi hamda Abduluzzoning Muhammadning onasi Ominaning bobosining katta buvisi boʻlgan.

## Oila daraxti

* * Nikoh tartibi bahsli ekanligini bildiradi.
* Eʼtibor bering, toʻgʻridan-toʻgʻri nasli **qalin** yozuvda berilgan.

## Yana qarang

* Muhammadning shajarasi
* Mashhur hijoziylar roʻyxati

## Manbalar
Zuhra ibn Kilab

**Zuhra ibn Kilab ibn Murra** () — Amina binti Vahbning bobosi, Islom paygʻambari Muhammadning katta bobosi. U Makkadagi Quraysh qabilasining Banu Zuhra qabilasi avlodi boʻlgan.

## Biografiyasi
Anʼanaviy islomiy maʼlumotlarga koʻra, Zuhraning otasi Ibrohimning (Islomda) oʻgʻli Ismoil (Injilda) orqali tugʻilgan Kilab ibn Murra boʻlgan. Ukasi Qusay ibn Kilab Kaʼbaning birinchi Quraysh qoʻriqchisi edi. Otasining vafotidan keyin onasi Fotima binti Saʼd Bani Azra qabilasidan Rabiʼa ibn Haramga turmushga chiqqan.

Zuhra ibn Kulabning ukasi Qusay ibn Kilab Kaʼbaning qurayshlik ilk qoʻriqchisi boʻlgan va Qurayshdan oʻzining eng yaqin qarindoshlarini olib kelib, Makka vodiysiga joylashtirgan. Qarindoshlari orasida amakilari Taym ibn Murra, Maxzum ibn Yaqozaning oʻgʻli va unchalik yaqin boʻlmagan Juma va Sahm ismli amakivachchalari ham bor edi.

## Oila daraxti
## Oila daraxti

* * Nikoh tartibi bahsli ekanligini bildiradi.
* Eʼtibor bering, toʻgʻridan-toʻgʻri nasli **qalin** yozuvda berilgan.

## Yana qarang

* Muhammadning shajarasi

## Manbalar
Kilab ibn Murra

**Kilab ibn Murra** () (-yilda tugʻilgan) Islom paygʻambari Muhammadning ajdodi, katta bobosi.

## Biografiyasi
Kilab ibn Murra Murra ibn Ka'b ibn Lu’ay ibn Gʻolib ibn Fihr ibn Molikning birinchi xotini Hind binti Surayr ibn Saʼlaba ibn Horis ibn Fihr ibn Molikdan oʻgʻli boʻlgan. Ota-onasining ajdodlari Quraysh otasi Fihr va Ibrohimning (Islomda) oʻgʻli Ismoilga (Injilda) borib taqaladi.

Kilab ibn Murraning Taym ibn Murra va Yaqoza ibn Murra ismli ikki oʻgay ukalari boʻlib, otasining ikkinchi xotini Asmo binti Adiydan (Hind binti Horis al-Bariqiyya) tugʻilgan farzandlari edi.

Kilab ibn Murra Fotima binti Saʼd ibn Saylga uylangan va undan ikki oʻgʻil koʻrgan. Katta oʻgʻli Zuhra ibn Kilab Banu Zuhra qabilasi avlodi boʻlgan, kichik oʻgʻli Qusay ibn Kilab Kaʼbaning birinchi Quraysh qoʻriqchisi boʻlgan. Oʻlimidan soʻng xotini Banu Udra qabilasidan boʻlgan Rabi’a ibn Haramga turmushga chiqqan.

## Oila daraxti

* * Nikoh tartibi bahsli ekanligini bildiradi.
* Eʼtibor bering, toʻgʻridan-toʻgʻri nasli **qalin** yozuvda berilgan.

## Yana qarang

* Muhammadning shajarasi

## Manbalar
Navfal ibn Abdulmanaf

**Navfal ibn Abdulmanof** () — Abdumanof ibn Qusayning oʻgʻli, Qurayshning Banu Navfal urugʻidan Mutim ibn Adiy ibn Navfalning avlodi.

## Oila daraxti

## Manbalar
Al-Biyda masjidi

**Al-Biyda masjidi** () — Marokashning Fos shahri Fos al-Jadiddagi masjid.

## Tarixi
Masjidning qurilishi yoki poydevori masjid yaqinidagi al-Hamro masjididan keyin boshlangan va shuning uchun Marinidlar davridan keyin qurilgan boʻlishi mumkin. Masjidning nomi „Oq masjid“ degan maʼnoni anglatadi. *Biyda* soʻzining shakli grammatik jihatdan ayolga xos.

## Arxitekturasi

### Tashqi koʻrinishi
Masjidning kirish eshigi Fos-al-Jadidning Grande Rue (asosiy yoʻl) ustida joylashgan. Tomi yashil cherepitsadan qilingan. Kirish eshigi yonida masjidning tashqi devoriga oʻrnatilgan va *[[zellij]]* mozaik koshinlari bilan bezatilgan tarixiy jamoat favvorasi joylashgan. Masjid minorasi kirish eshigi va favvoraning orqasida va biroz oʻngda (yoki janubida) joylashgan.

### Ichi
Kirish eshigida 8,17 ga 8,47 metr oʻlchamdagi va arkli galereya bilan oʻralgan deyarli kvadrat sahnga borish mumkin. Hovlining pollari zellij koshin bilan qoplangan va uning oʻrtasida marmar havzali favvora joylashgan.

Namozxona, hovli va minora orasidagi burchakda tahorat xonasi joylashgan boʻlib, unga toʻgʻridan-toʻgʻri koʻchadan kirish mumkin, lekin bir paytlar asosiy hovlidan ham oʻtish mumkin edi. Xona toʻrtburchak shaklidagi suv havzasi atrofida joylashgan boʻlib, uning yon tomonida hojatxona vazifasini oʻtagan yetti kichikroq xona joylashgan.

### Minorasi
Minora toʻrtburchak shaklda qurilgan. Minora yuzasi oq rangda boʻlib, nisbatan sodda tarzda oʻyilgan geometrik naqshli oʻymakorlik ishlari va tor derazalar atrofidagi konturlar bilan bezatilgan.

## Yana qarang

* Masjidlar roʻyxati
* Afrikadagi masjidlar roʻyxati
* Marokashdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Iskra (kompaniyasi)

**Iskra** — Sloveniya va sobiq Yugoslaviya (SFRY) elektromexanika, telekommunikatsiyalar, elektronika va avtomatlashtirish kompaniyasi.

## Tarix
Iskra SPRAD va Berlindagi Luftfahrtgerätewerkning sobiq sholgan Kranj / Strojne tovarne Kranjdagi oddiy zavoddan ishlab chiqilgan.

1946-yilda professor doktor Mirjan Gruden Strojne tovarne Kranj nomini Iskra (slovenia tilida: Spark) deb oʻzgartirgan.

Iskra tashkil etilganidan bir yil oʻtgach, Iskra oʻzining birinchi texnikasini, keyinchalik birinchi FM radiostansiyalari antenasi, kondensatorini va keyinchalik Iskra muvaffaqiyatining asosiy qadamlaridan birini — oʻzining dizayn boʻlimi tashkil etgan. 1962-yilda bu Yugoslaviyada birinchi sanoat dizayni boʻlimi boʻldi.

* Iskra Banka
* Iskra savdo
* Iskra Servis
* Iskra Telematika
* Iskra deltasida
* Iskra Kibernetika
* Iskra električna orodja
* Iskra Elektrozveze
* Iskra Merilna elektronika
* Iskra Elektrooptika
* Iskra Avtomatika
* Iskra Orodja
* Iskra Elementi
* Iskra Mikroelektronika
* Iskra Antene
* Iskra Elekroakustika
* Iskra Elektromotorji
* Iskra Videomatika
* Iskra Rotomatika
* Iskra Avtoelektrika
* Iskra Kondenzatori
* Iskra Baterije Zmaj
* Iskra sifat instituti
* Iskra „ZORIN“
* Iskra Invest servis
* Iskra oʻrta maktab

Yugoslaviyaning boʻlinishidan soʻng u Sloveniya joylashgan kompaniya sifatida ishladi. Kompaniya Sloveniyada faoliyat koʻrsatganida, Iskratel, Iskra Avtoelektrika, Iskraemeco, Fotona, Iskra Amesi, Iskra, elektro in elektronska industrija, D.d. (qisqa qilib Iskra d.d.)  kabi koʻplab alohida kompaniyalarga boʻlindi.

## Bugungi kunda
Iskra 75 yildan beri mintaqadagi eng yirik bilim markazi hisoblanadi. Iskra yoʻnalishlari:

* Energetika sektori
* Elektrtexnikaviy komponentlar
* Ishlab chiqarish samaradorligi
* Yoʻl-yoʻl
* Telekommunikatsiya
* Xavfsizlik, taʼminot va obyektlarni boshqarish

## Yana qarang

* Iugoslaviya sotsial-fuqaroviy respublika kompaniyalari roʻyxati

## Manbalar
Kingston

**Kingston** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

## Aholi punktlari
### Yirik shaharlar
* Kingston (Yamayka), Yamayka
* Kingston upon Hull, Angliya
* City of Kingston, Avstraliya
* Kingston (Ontario), Kanada
* Kingston upon Thames, Angliya

### Boshqa aholi punktlari
#### AQSh
* Kingston (Georgia)
* Kingston (Minnesota)
* Kingston (Missouri)
* Kingston (New Jersey)
* Kingston (Oklahoma)
* Kingston (Pennsylvania)
* Kingston (Tennessee)
* Kingston (Utah)
* Kingston (Washington)

#### Kanada
* Kingston (Nova Scotia)

## Oliygohlar
* Kingston universiteti
Al-Bashiya madrasasi

**Al-Bashiya madrasasi** () Tunis madinasining madrasalaridan biri boʻlib, Rue des Libraires koʻchasida Al-Zaytuna masjidi yaqinida va Guachachine hammomi roʻparasida joylashgan.

## Tarixi

Madrasa al-Bashiya 1752-yilda Husayniy Abu Hasan Ali davrida qurilgan. Muassasa hanafiy maʼrifatini kuchaytirishga bagʻishlangan.

1980-yillarda Kasbiy taʼlim va bandlik vazirligi koʻmagida madrasa yana oʻquv markazi sifatida qayta tashkil etilgan.

## Tavsifi
Madrasada talabalar uchun 13 ta xona, namozxona va kutubxona mavjud. Kirish eshigi yaqinida jamoat favvorasi boʻlib, u keyinchalik tashrif buyuruvchilar uchun qoʻshilgan.

Bino madrasaning klassik meʼmorchiligini namoyish etadi: hovlini uch tomondan oʻrab turgan portiklar orqali xonalarga kirish imkoniyati mavjud, toʻrtinchisi esa namozxona va kutubxonaga kirish imkonini beradi.
## Galereya

Fayl:Medersa_Bachiya.JPG|alt=Door of the madrasa|Madrasa eshigi
Fayl:Médersa_El_Bachia_010.jpg|alt=Commemorative plaque|Esdalik nishoni
Fayl:Madressa_e_bachia_14.jpg|alt=Vestibule of the madrasa|Madrasa vestibuli
Fayl:Médersa_El_Bachia.JPG|alt=Court of the madrasa|Madrasa mahkamasi

## Manbalar

## Havolalar
*
Al-Magʻribiya madrasasi

**Al-Magʻribiya madrasasi** () Tunis madinasidagi madrasalardan biri.

## Joylashuvi

U Turbet al-Bey koʻchasi 44-uyda, boshqa toʻrtta madrasa yaqinida joylashgan. Bular Sourdou koʻchasidagi al-Husayniya al-Kubro madrasasi va al-Husayniya al-Sugʻra madrasasi, Bax Hamba koʻchasidagi al-jasusiya madrasasi va Mtihra koʻchasidagi al-Habibiya al-Sugʻra madrasasidir.

## Tarixi
Madrasa Hafsidlar davrida qurilgan.

Madrasa qurilishi 1290-yilda vafot etgan Abu Abdulloh Muhammad al-Magʻribiyning tashabbusi boʻlgan. Ibn Xaldun mana shu madrasada tahsil olgan.

Dastlab bu oʻquv maskani boʻlgan. Ammo vaqt oʻtishi bilan Al-Zaytuna bu rolni oʻz zimmasiga oladi va madrasa shunchaki talabalarni qabul qiladigan joyga aylanib qoladi. 1930-yilda u 12 ta xonadan iborat boʻlsa-da, 32 talabaga taʼlim bergan.
## Manbalar
Al-Bashiriya madrasasi

**Al-Bashiriya madrasasi** () Tunis madinasidagi madrasalardan biri. Husayniylar sulolasi davrida qurilgan va zaviyaga biriktirilgan.

## Etimologiyasi
Madrasa Shayx Muhammad Al-Bashir Al-Zuaviy () sharafiga nomlangan. U 1826-yili Tunisda vafot etgan muhim rahmoniy tariqat olimi.

## Joylashuvi

Madrasa Tunis madinasining janubiy chekkasida, Sidi al-Bashir koʻchasida joylashgan.

## Tarixi
Madrasa Zouaua qabilasidan boʻlgan Rahmoniy tariqatiga ergashgan talabalarga taʼlim berish maqsadida qurilgan. U 1824 (hijriy 1240)-yilda Al-Husayn II ibn Mahmud tomonidan maqbara bilan qurilgan. Shayx al-Bashir vafotidan keyin uning oʻgʻli muassasani boshqargan.

## Tavsifi
Madrasa yetti xona va bitta masjiddan iborat.

## Rivoji
Tunis mustaqillikka erishgach, bu madrasa Sidi al-Bashir koʻchasidagi restavratsiya ishlari doirasida vayron qilingan.

## Talabalari
Bu madarsa talabalari orasida al-Bashir oʻqitgan tafsir darslarida (Qurʼon tafsirlari) shaxsan yordam bergan tarixchi Ahmad ibn Abi Diyaf ham bor.
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Al-Qosimiya madrasasi

**Al-Qosimiya** () Husayniylar sulolasi davrida qurilgan Tunis Madinasining madrasalaridan biri.

## Etimologiyasi
Madrasaning nomi uning egasi avliyo al-Haj Qosim Ibn al-Haj Ali Ben Yusuf al-Jerbi () nomidan olingan. Shayx 1936 (hijriy 1355) yili vafot etgan.

## Joylashuvi
Madrasa Sidi Sridek () maqbarasi yaqinida joylashgan.

## Tarixi
U 1928 (hijriy 1347) yilda Muhammad VI al-Habib tomonidan ochilgan va bu madrasa qurilishi uchun minnatdorchilik bildirgan holda al-Haj Qosimga „Shon-sharaf“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Tavsifi
Madrasa tarkibida talabalar turar joyi va bolalar uchun Qurʼon boshlangʻich maktabi (*kuttab*) mavjud.
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Falastin

**Falastin**:

## Geografik hududi

* Falastin (mintaqa), Gʻarbiy Osiyodagi hudud;
* Falastin hududlari, Isroil tomonidan 1967-yildan beri bosib olinmoqda, xususan, Gʻarbiy Qirgʻiz (shu jumladan, Sharqiy Quddus) va Gʻazodagi hududlar;
** Gʻarbiy Osiyodagi Falastin hududining holati;
** Falastinning milliy vakolati, rasman Fatah tomonidan boshqarilayotgan Falastin davlati;
* Falastinda yashovchi boshqa din vakillari, AQSh va Isroil tomonidan belgillab berilgan hududlar;
* Falastin majburiyati (1920-1948), Britaniya boshqaruv tashkiloti ostidagi geosiyosiy tashkilot;
* Falastin mundarijasi, boshqa tarixiy foydalanuvchilar kabi;

## Boshqa hududlar
### Iroq
* Falastin mexmonxonasi, Bagʻdodda qurilgan;
* Falastin koʻchasi, Bagʻdodda.

### Saudiya Arabistoni

* Falastin koʻchasi, Jiddada joylashgan.

### Buyuk Britaniya
* Falastin, Hamshire, Angliya;
* Londondagi Falastin hududi, Angliya cherkovining bosh boshqarmasi.

### AQSH
* Falastin, Arkansos;
* Falastin, AQSH ning Konnektikut shtatidagi Newtown jamoasi;
* Falastin, Ilinois shtatida, Crawford tumanida;
* Palestina shaharchasi, Woodford tumani, Ilinois;
* Yangi Flestina, Ilinois;
* Flestina, Indiana shtatida va yana bir necha hududlar;
* Falastin shaharchasi, Story tumani, pastlik;
* Falastin shaharchasi, Missouri shtati, Cooper tumani;
* Falastin, Ohio shtatida ;
* Sharqiy Falastin, Ohio shtatida;
* Yangi Falastin, Ohio shtatida;
* Falastin, Texas;
* Falastin koʻli, Texas shtatida;
* Falastin, Greenbrier tumani, Gʻarbiy Virginia;
* Falastin, Gʻarbiy Virginia, Wirt tumani.

## Sanʼat, koʻngilochar narsalar va ommaviy axborot
* *Falastin*, 1911-yildan 1967-yilgacha chop etilgan Falastin gazetasi;
* Felesteen (gazeta), 2006- yildan buyon nashr etilayotgan Falastin gazetasi;
* Yangi Falastin, 1919-yilda nashr etilgan Amerika jurnali;
* Flestina(grafik roman), 2001-yilda Jo Sacco tomonidan yozilgan, fantastik boʻlmagan grafik roman;
* Falastin Ayatollah Khamenening nuqtai nazarida, 2011-yilgi Ayatollah Ali Khameneinining fikr va izohlar toʻplami;
* Falastin(sheʼr), Shoir Reginald Heber tomonidan 1803-yilda yozilgan sheʼr;
* Falastin, Amerikalik prodyuser Sidney Olcott tomonidan 1912-yil ishlab chiqarilga hujjatli filmi;
* Charlemagne Falastin (1947-yil tugʻilgan), amerikalik qoʻshiqchi;

## Boshqa foydalanishlar
* Falastin oti, 1950-yilda 2000 guineas gʻolibi boʻlgan poygachi ot.
Infinite Jest

***Infinite Jest*** – amerikalik yozuvchi David Foster Wallacening 1996-yilda yozilgan romani. Asar *[[Time (jurnal)|Time]]* jurnalining 1923—2005-yillar orasida nashr etilgan 100 ta eng yaxshi ingliz tilidagi romanlari roʻyxatidan joy olgan.

Nashr qilingan birinchi yilida 44,000 donadan ortiq nusxada qattiq muqovali romanlar sotilganidan soʻng, adabiy fantastika bestselleriga aylangan. Hozirgi vaqtgacha ushbu roman butun dunyo boʻylab milliondan ortiq nusxada sotilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* The ''Infinite Jest'' Wiki
* "''Infinite Jest'' by David Foster Wallace"  by Ted Gioia (The New Canon)
* Infinite Atlas An interactive map of all the characters, places, and events in Infinite Jest
* Interactive visualization of Infinite Jest
Suyin eshon ziyoratgohi

**Suyin eshon ziyoratgohi** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Boʻzatov tumani Qazanketken OFY hududida Qusxona togʻining etagida joylashgan. Bu yerda eshon qabri, ziyorat joyi va boshqa ziyoratgohlar joylashgan.

Suyin eshon otamiz yashab oʻtgan XIX asr oʻrtalarida qoraqalpoq xalqining boshidan oʻtgan tarixiy voqealar bizga ozmi-koʻpmi maʼlum. Xalqning ahvoli yaxshilanib, Xiva xonligidan boʻlinib chiqib, oʻz rivojlanish yoʻliga tushishida Suyin eshon otamizning katta hissasi bor deb oʻylaymiz. Karomat sohibi haqiqiy eshon boʻlib hisoblanmaydi. Rivoyatlarga qaraganda, bir odam namoz oʻqimay, Allohning buyurgan ishlarini bajarmay, bu dunyodan oʻtibdi.

Bugungi kunda Suyin eshon ziyoratgohining garb tomonida 100 metr atrofidagi oraliqda masjid-madrasa qurilgan. Masjid-madrasa devorlarining saqlanishiga qarab XVIII-XIX-XX asr boshlaridagi taʼlim markazlarining qanday boʻlganligini bilishimiz mumkin.

## Manbalar
Qoboqli ota ziyoratgohi

**Qoboqli ota ziyoratgohi** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qoraoʻzak tumani markazidan 60 chaqirim shimolda, hozirgi Qoraoʻzak OFY hududida qoraqalpoqlarning XVII-XVIII-XIX asrlardagi oʻtroqlashgan manzilida joylashgan.

Qabristonda ziyoratchilarning keladigan joyi Qoboqli ota qabri joylashgan. Bu qadim davrlardan Orol dengizining yoqalarida yashagan qoraqalpoqlarning, shuningdek, oʻtroqlashgan qozoqlarning katta qabristoni. Mozoriston shimoldan janubga yarim chaqirimga yaqin choʻzilgan qum tepalik ustida joylashgan. Qabriston hududida XVIII-XIX asrlarda qurilgan koʻplab arxitektura yodgorliklari, maqbaralar oʻrin olgan. Xalq orasida u haqida har xil afsona va rivoyatlar saqlanib qolgan. Mazkur muqaddas maskanda Qarajan baxshi, Jiyen jırov Amanliq ogʻli, Berdaq bilan zamondosh Oʻtesh shoir Alshinbay oʻgʻli, Annaqul shoir, Omar shoir, Begjan shoir, Edil biy, Abdikerim oxun, Bekmurat oxun, Berdaqning qizi Hurliman baxshi va boshqa xalqimizning taniqli farzandlari dafn qilingan.

## Manbalar
Qoraqum eshon majmuasi

**Qoraqum eshon majmuasi** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanining hozirgi Koʻksuv, Shaxaman shimolidagi Qoraqum eshon majmuasi. Unda masjid, madrasa, kitobxona, juvozxona, ziyoratgoh eʼtiqod oʻrinlari joylashgan.

Qoraqum eshon majmuasining maydoni 25 gektar boʻlib, bu yerda XVIII-XIX asrlarga oid 23x23x5 sm oʻlchamdagi pishgan gʻishtlarning qoldiqlari saqlangan. Qoraqum eshon ziyoratgohida XVIII-XIX asrning boshlarida yurt boshqargan qoraqalpoqning taniqli biylari, botirlari, ulamolari, adabiyot va madaniyat vakillari dafn qilingan. Ularning orasida Kunxoʻja, Berdaq, Qutli xoʻja Aziz, uning bolalari va nevaralari, Abbaz shoirning otasi Dabil eshon va boshqa mashhur insonlarning ziyoratgohi joylashgan. Qoraqum eshon masjidi deb nomlanishi kichkina tepalik qoraqum boʻlgan, uning oldida koʻl boʻlgan. Koʻlni Bekaman koʻl deb atashgan. Bu yerga Kaʼbatulloh, Makka-Madinadagi madrasani oʻqib tugatgan Qutli Aziz islom dinini, shariatini xalq orasida keng targʻib qilish uchun yuborilgan. Qutli Aziz xon tomonidan yuborilgan maslahatchisi boʻlgan. U kelib masjid, madrasalar qurdirgan, xalqning farzandlarini oʻqitgan, shariat tartiblarini oʻrgatgan.

Qoraqum eshon XVIII-XIX asrlar boshlaridagi qoraqalpoqlarning maʼnaviy va madaniy markazlaridan biri. Bu muqaddas maskan atrofida qoraqalpoqning qoʻngʻirot ulusining yirik urugʻlari qoʻldavli, qoʻstamgali, baymaqli, teristamgʻali, muyten, ashamayli va boshqa ovullari joylashgan. Madrasaning nomi faqat qoraqalpoqdagina emas, u Xorazm va turkmanlar orasida, janubi-sharqiy qozoqlar orasida juda mashhur boʻlgan. Madrasada musulmon taʼlimoti haqida darsliklar bilan bir qatorda hisob, adabiy-tarixiy tartib, qonun ilmlari oʻrgatilgan.

Qoraqum eshon haqida tarixiy afsonalar, gaplar, soʻzlar, suhbatlar, sheʼrlar juda koʻp. Berdaq va Kunxoʻja shoir otalarimizning qabriga keyinchalik kerak boʻladi, deb belgi qoʻyib ketgan ekan. Oʻzbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgandan boshlab ziyoratgohlar muhofazaga olinib, qoraqalpoq hududida mashhur insonlarga yodgorliklar qurilib, Berdaq bobomizga ham yodgorlik oʻrnatildi.

## Manbalar
Alibekov

**Alibekov**

* Islom Alibekov — teatr rassomi, Qoraqalpogʻiston xalq rassomi (1987)
* Jamil Alibekov — ozarbayjonlik yozuvchi va jamoat arbobi
* Lapas Alibekov – tabiiy geograf
* Sergey Alibekov — sovet va oʻzbek multiplikatorchi: rejissor, ssenariychi va sahnalashtiruvchi-rassom

## Yana qarang
* Alibekova
Jabrayil Hasanov

**Jabrayil Hasanov** (; 1990-yil 24-fevral; SSSR, Ozarbayjon, Astara, Suparibağ) — ozarbayjonlik erkin kurashchi. 66, 74 va 79&nbsp;kg vazn toifalarida musobaqalarda ishtirok etgan. Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sohibi va jahon chempionatlari sovrindori. Yasar Dogu Grand-Prisi gʻolibi.

## Faoliyati
2010-yilda Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan. 2011-yilda jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Keyingi yili Hasanov yozgi olimpiya oʻyinlarida beshinchi oʻrinni egallagan. 2012-yilgi yozgi olimpiya oʻyinlarida Jabrayil Hasanov Leonid Bazan va Ali Shabanovlarni yengib, yarim finalda chempion Tatsuhiro Yonemitsuga magʻlub boʻlgan. Oʻtish turnirida Liván Lópezga magʻlub boʻlgan va shu tariqa bronza medali uchun boʻladigan bahsda qatnashish imkonini ham qoʻldan boy bergan.

Hasanov Ozarbayjon davlat sport akademiyasini tugatgan. 2000-yildan beri Aslan Agaev unga murabbiylik qiladi.

2015-yil iyun oyida Hasanov dastlabki Yevropa oʻyinlarida erkin kurash sport turining 74&nbsp;kg vazn toifasida mezbon Ozarbayjon terma jamoasi sharafini himoya qilgan. Mazkur musobaqada bronza medalini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi.

Rio Olimpiadasining erkin kurash boʻyicha −74&nbsp;kg vazn toifasida Jabrayil Hasanov Karlos Izquierdo va Iakob Makarashvililarni magʻlub etgan. Yarim finalda Aniuar Gudayevga magʻlub boʻlgan. Bronza medali uchun bahsda Oʻzbekistonlik Bekzod Abduraxmonovni magʻlub etgan.

2018-yilgi erkin kurash boʻyicha jahon chempionatida −79&nbsp;kg vazn toifasida ishtirok etib, kumush medalni qoʻlga kiritgan. Hasanov finalda Kyle Dakega 2:0 hisobida magʻlub boʻlgan. Final bosqichigacha boʻlgan yoʻlda Ethan Ramos, Ali Shabanau va Ezzatollah Akbarilarni magʻlub etgan.

−79&nbsp;kg vazn toifasida 2019-yilgi jahon kurash chempionati kumush medalni qoʻlga kiritgan. Finalda Kyle Dake Hasanovni 4-2 hisobida magʻlubiyatga uchratgan.

## Manbalar