Jahon Boks tashkiloti

***Jahon Boks Tashkiloti*** – havaskor (Olimpiya uslubidagi) boksni tartibga soluvchi xalqaro sport tashkiloti. U Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ) va Rossiya boshchiligidagi Xalqaro Boks Assotsiatsiyasi (IBA) oʻrtasidagi munosabatlarning buzilishiga javoban, IBAdagi boshqaruv va yaxlitlik muammolari tufayli tashkil etilgan.

Jahon boksi tashkiloti 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridan keyin XOQning maxsus saralash tartiblari tugaganidan keyin boksni Olimpiya sporti sifatida davom ettirish uchun harakat olib bormoqda: ular, xususan, yozgi Olimpiada oʻyinlarida boksni davom ettirishi mumkin boʻlgan yagona xalqaro boks federatsiyasi ekanliklarini daʼvo qilmoqdalar.
## Tarixi

### Umumiy sabab boʻyicha ittifoq
Bir qator boks milliy federatsiyalari 2024-yilda Parijda boʻlib oʻtadigan yozgi Olimpiya oʻyinlari taqvimida boksni saqlab qolish uchun Common Cause Alliance (CCA)ni tuzdilar.

Ittifoq 2022-yil boshida 18 ta federatsiya tomonidan tuzilgan. U Xalqaro boks assotsiatsiyasini Rossiyaning energetika giganti Gazprom bilan moliyaviy bitimlarini oshkor qilishga, 2022-yilda Ukrainaga bostirib kirishning zararli oqibatlarini aniqlashga va IBAni Rossiya boks federatsiyasiga qarshi qattiqroq choralar koʻrishga chaqirdi.

2022-yil may oyida guruhga rahbarlik qilayotgan Gollandiya rasmiysi Boris van der Vorst saylovda amaldagi IBA prezidenti va Rossiya rasmiysi Umar Kremlevga qarshi chiqishga haqli emas deb topildi. 2022-yil sentyabr oyida IBAning navbatdan tashqari qurultoyi hech qanday yangi saylov oʻtkazmaslikka qaror qildi va shu tariqa Kremlevga prezidentlikni saqlab qolishga imkon berdi. 2022-yil dekabr oyiga kelib, Umumiy sabab alyansi aʼzolari soni 25 ta federatsiyaga yetdi.

### Jahon Boksi tashkiloti yaralishi
Jahon Boksi 2023-yil aprel oyida Umumiy sabab alyansiga aʼzo tashkilotlar mansabdor shaxslarini oʻz ichiga olgan vaqtinchalik kengashi bilan ishga tushirildi.

### Jahon boksi olimpiya komissiyasi
Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ) IBAni tan olishni bekor qilganidan soʻng, XOQ 2025-yil boshigacha boks boʻyicha hamkor Xalqaro Federatsiyaga ega boʻlishi zarurligini maʼlum qildi. Aks holda, bu sport turi 2028-yilgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish imkoniyatidan mahrum boʻlishi mumkin. 2024-yil 7-mayda Jahon boks tashkiloti Olimpiya oʻyinlarida boksning istiqboli va Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan Jahon boks tashkilotini boksning boshqaruv organi sifatida tan olish uchun bajarilishi lozim boʻlgan mezonlar yuzasidan XOQ bilan oʻzining birinchi rasmiy uchrashuvini oʻtkazdi.

2024-yil 26-sentyabrda qozogistonlik Olimpiada medali sohibi Gennadiy Golovkin yangi tashkil etilgan Jahon boks olimpiya komissiyasining prezidenti etib tayinlangani eʼlon qilindi. Ushbu komissiyaning asosiy vazifasi Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi bilan Jahon boksi oʻrtasidagi munosabatlarni boshqarish va boksni Olimpiya dasturiga qayta kiritishdan iborat.

2024-yil 3-oktyabrda Jahon boks olimpiya komissiyasi raisi Gennadiy Golovkin PanAm Sport bosh assambleyasida ishtirok etdi. U jahon boksining hozirgi holati va sportning kelajakdagi rivojlanish yoʻnalishi haqida soʻz yuritdi. Undan keyin Sport qoʻmitasi raisi Ernan Salvo va Jahon boks olimpiya komissiyasi kotibi Mayk Makati ham chiqish qildilar.

### Inaugural jahon chempionatlari
2024-yil 17-sentyabrda World Boxing Angliyaning Liverpul shahridagi M&S Bank Arenasida tashkilotning ilk jahon chempionatiga mezbonlik qilishini eʼlon qildi.
### Xalqaro test agentligi bilan munosabatlar
2024-yil 2-oktyabrda Xalqaro Test Agentligi (ITA) va Jahon Boks tashkiloti oʻrtasida toʻrt yillik kelishuv eʼlon qilindi. Unga koʻra, 2024-yil 1-oktyabrdan boshlab ITA yangi antidoping dasturini ishlab chiqish va amalga oshirish, shuningdek, barcha sogʻlom sport faoliyatlarini boshqarish uchun toʻliq mas’uliyatni oʻz zimmasiga oladi.

## Tashkilot aʼzolari

Jahon boksida hozirda 55 ta aʼzo federatsiya mavjud – Afrikadan 3, Amerikadan 16, Osiyodan 15, Yevropadan 16 va Okeaniyadan 5 ta.
### Kengayish tarixi
2024-yil 10-avgustda *[[The Philippine Star]]* nashrining yozishicha, filippinlik boks boʻyicha rasmiy Riki Vargas agar Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi kamida 50 aʼzoni qabul qilsa, Jahon boksini tan olishiga ishongan va tashkilot 51 ta aʼzo bilan bu chegaradan oʻtish arafasida ekanligini daʼvo qilgan.

Qozog‘iston 26-sentyabr kuni qoʻshilish uchun ariza topshirdi.

2024-yil 3-oktyabr kuni Paragvayda boʻlib oʻtgan PanAm sport bosh assambleyasida 48 ta aʼzo davlat hozirda Jahon boksining bir qismi ekanligi, 10 ta davlat koʻrib chiqilayotganligi, faqat 44 tasi ommaga eʼlon qilinganligi taʼkidlandi.

### Afrika
*  Jazoir (Fédération Algérienne de Boxe)
*  Nigeriya (Nigeriya boks federatsiyasi)
### Amerika
*  Argentina (Argentina boks federatsiaysi)
*  Barbados (Barbados havaskor boks assotsatsiyasi)
*  Bermud orollari (Bermuda Boxing Federation)
*  Braziliya (Confederacao Brasileira de Boxe)
*  Kanada (Kanada boks federatsiyasi)
*  Kayman orollari (Kayman orollari boks assotsatsiyasi)
*  Dominikana Respublikasi (Federacion Dominicana de Boxeo)
*  Ekvador (Ekvador boks federatsiyasi)
*  Gonduras (Gonduras boks federatsiyasi)
*  Yamayka (Yamayka boks kengashi)
*  Panama (Panama boks federatsiyasi)
*  Peru (Peru boks sport turlari federatsiyasi)
*  Surinam (Surinam boks federatsiyasi)
*  AQSH 
*  Amerikaning Virgin orollari 

### Osiyo
*  Butan (Butan boks federatsiyasi)
*  Xitoy Taypeyi (Xitoy Taypeyi boks assotsatsiyasi)
*  Hindiston (Hindiston boks federatsiyasi)
*  Yaponiya (Yaponiya boks federatsiyasi)
*  Mongoliya (Mongoliya boks assotsatsiyasi)
*  Pokiston (Pokiston boks federatsiyasi)
*  Filippin (Filippin boks assotsatsiyasi)
*  Singapur (Singapur boks assotsatsiyasi)
*  Janubiy Koreya (Koreya boks assotsatsiyasi)

### Yevropa
*  Chexiya (Chexiya boks federatsiyasi)
*  Daniya (Daniya boks assotsatsiyasi)
*  Angliya (Angliya boks assotsatsiyasi)
*  Finlandiya (Finlandiya boks federatsiyasi)
*  Germaniya (Deutscher Boxsport-Verband)
*  Islandiya (Islandiya boks federatsiyasi)
*  Italiya (Italiya boks assotsatsiyasi)
*  Niderlandiya (Nederlandse Boksbond)
*  Norvegiya (Norvegiya boks federatsiyasi)
*  Shotlandiya (Shotlandiya boks tashkiloti)
*  Shvetsiya (Shvetsiya boks federatsiyasi)
*  Uels (Uels boks tashkiloti)
Bundan tashqari,  Buyuk Britaniya boks tashkiloti ham aʼzo: chunki Buyuk Britaniyadagi havaskor boksning kriket, futbol va regbi kabi boshqaruvi Mahalliy millatlarga topshiriladi.

### Okeaniya
*  Avstraliya (Avstraliya boks tashkiloti)
*  Fiji (Fiji havaskor boks assotsatsiyasi)
*  Fransuz Polineziyasi (Fransuz Polineziyasi boks federatsiyasi)
*  Yangi Zelandiya (Yangi Zelandiya boks tashkiloti)
*  Tuvalu (Tuvalu havaskor boks assotsatsiyasi)

## Xalqaro Boks Assotsatsiyasidan javob
2023-yil aprel oyida Xalqaro boks assotsiatsiyasi Jahon boksini „yovvoyi tashkilot“ deb daʼvo qildi va havaskor boksning asosiy boshqaruv organi sifatidagi maqomini himoya qilish uchun „bir qator harakatlar“ qilish bilan tahdid qildi.

## Prezidentlari
*  Boris van der Vorst – 2023–2025
*  Gennadiy Golovkin — 2025

## Musobaqalari
* World Boxing chempionatlari
* World Boxing kubigi
* World Boxing Chellenj
* 19 yoshgacha World Boxing chempionatlari

## Manbalar