open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xatuniya (al-Hasaka)

**Xatuniya** (; Kurdcha, Çemê Xatûna) Suriya shimoli-sharqida, Hasaka muhofazasi sharqiy qismidagi al-Havl yaqinida joylashgan qishloq. Qishloq Iroq bilan chegaraga yaqin boʻlgan al-Xatuniya koʻlining () shimoli-sharqiy qirgʻogʻidagi kichik yarim orolda joylashgan. Shaharning shimoli-gʻarbidan viloyat markazi Hasakani Iroq tomondagi Rabia chegara oʻtish punkti bilan bogʻlovchi asosiy yoʻl oʻtadi. Hasaka qishloqdan taxminan  gʻarbda joylashgan.

Maʼmuriy jihatdan Hasaka okrugining al-Havl nohiyasi tarkibiga kiradi. 2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Xatuniya aholisi  kishini tashkil qilgan.
## Tarixi
Suriya fuqarolar urushi davrida qishloqni Islomiy davlat kuchlari egallab olgan. Biroq, qishloqni 2015-yil 11-noyabrda Suriya Demokratik kuchlari al-Havl hujumi vaqtida qoʻlga olgan.

## Manbalar
Banin (Idlib)

**Banin** () – Suriyadagi qishloq. Idlib muhofazasining Ariha okrugidagi Ariha nohiyasi tarkibiga kiradi. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Banin aholisi  kishini tashkil qilgan.
## Tarixi
Banin Suriya fuqarolar urushi, jumladan, Suriya/Rossiya havo hujumlari va moʻtadil isyonchi guruhlar hamda jihodchi ekstremistlar oʻrtasidagi toʻqnashuvlar davrida jiddiy zarar koʻrgan.

2012-yil oxirida Baninni Suriya isyonchi kuchlari egallagan. 2012-yil 12-dekabrda Suriya harbiy-havo kuchlari qishloqni bombardimon qilgan. 2014-yil 27-dekabrda Suriya Harbiy-havo kuchlarining reaktiv qiruvchi samolyotlari qishloq ustida havo hujumlarini amalga oshirgan. 2015-yil 12-noyabrda, Rossiyaning Suriyadagi havo kompaniyasi boshlanganidan olti hafta oʻtgach, Rossiya harbiy-havo kuchlariga tegishli Mi-24 vertolyotlari tunda qishloqqa oq fosforli oʻq-dorilar tashladi. Bu harakat fuqarolik hududlariga qarshi yondiruvchi qurollardan foydalanishni taqiqlovchi Yondiruvchi qurollar toʻgʻrisidagi protokolni buzish hisoblanadi. Zarba oqibatida kamida bir kishi halok boʻldi. 16-noyabr kuni Rossiya havo hujumi natijasida esa qishloqdagi nonvoyxona vayron boʻldi.

2017-yil 23-yanvarda moʻtadil isyonchi guruh Suqour ash-Shom Suriyada faoliyat yuritayotgan salafiy-jihodchi tashkilot Al-Qoidadan Banin shahrini tortib oldi.

2017-yil 21-sentyabrda Rossiyaning suv osti kemasidan uchirilgan Kalibr ballistik raketasi Baninga zarba berdi. 27-dekabr kuni Suriya samolyotlari qishloq chekkasiga zarba berdi.

2019-yil 26-aprel kuni Banin yaqinidagi qochqinlar lageriga kassetali oʻq-dorilar yuklangan OTR-Tochka taktik ballistik raketasi kelib tushishi oqibatida bir necha kishi jarohatlandi. Oq kaskalar raketa qoldiqlarini koʻzdan kechirdi. 30-may kuni hukumat kuchlarining qishloqqa uyushtirgan havo hujumi natijasida bir nafar tinch aholi vakili halok boʻldi, yana biri yaralandi. 1-iyun kuni 30 km uzoqlikda davom etayotgan toʻqnashuvlar paytida Su-24 bombardimonchi samolyoti qishloq chekkasiga yuqori darajali portlovchi raketalar bilan hujum qildi. 19-iyun kuni hukumat uyushtirgan havo hujumlari natijasida qishloqdagi bino vayron boʻldi, oʻn bir nafar tinch aholi halok boʻldi va olti kishi yaralandi. Oq kaskalar vakillari vayronalar ostidan jasadlar va omon qolganlarni qidirishdi.

## Manbalar
Deir Sharqiy

**Deir Sharqiy** (, shuningdek **Dayr ash-Sharqiy**), tarixiy nomi **Dayr an-Naqira** yoki **Dayr Simʼan**, Suriya shimoli-gʻarbidagi Idlib muhofazasiga tegishli boʻlgan qishloq. Mantiqa markazi Maarrat an-Nuʼman qishloqdan  shimoli-gʻarbda, shimolda Maar Shamsha, shimoli-sharqda Maar Shamarin va Tell Mannas, sharqda Jarjnaz, janubda at-Tah, janubi-gʻarbda Hish, gʻarbda esa Basqala, Hass va Kafr Nabl joylashgan. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Deir Sharqiy aholisi  kishini tashkil qilgan.

Deir Sharqiyda 361-yil, Vizantiya davriga oid cherkov mavjud. Binodan diqqatga sazovor mozaika topilgan. Deir Sharqiy oʻtmishda Dayr an-Naqira nomi bilan mashhur boʻlib, bu nom yaqin atrofdagi tepalik nomi edi. Tarixchi Irfan Shahid nazariyasiga koʻra, bu qishloq 4-asrda Tanuxiylar barpo etgan aholi punkti boʻlib, uning nomi Iroqdagi Naqira (yoki Nuqayra) nomidan olingan. Iroqdagi aholi punkti ham Tanux va boshqa arab qabilalari tomonidan oʻzlashtirilgandi. Dayr an-Naqira oʻz navbatida Umaviy xalifa Umar II vafot etgan va dafn etilgan Dayr Sim’on qishlogʻi deb hisoblanadi. Dayr an-Naqirada, Umar II bilan bir maqbarada 12-asrda yashagan musulmon zohidi Abu Zakariya Yahyo ibn al-Mansur al-Magʻribiy ham dafn etilgan. Uning qabrini Salohiddin ziyorat qilgan edi. Abu Zakariya qishloqda tanho yashagan. Inshoot qurilgan sana nomaʼlum. Taxminan 1970-yilda Suriya hukumati bu joyda rejalashtirilgan taʼmirlash ishlari tugagunga qadar Umar nomi yozilgan qabrtoshni qishloq muxtarining uyiga koʻchirgan edi. Qabrlar Suriya fuqarolar urushi davrida vayron qilingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Chido Obi-Martin

**Chidozie Obi-Martin** — Angliya Premyer-ligasining Manchester United futbol klubi va Daniya milliy futbol terma jamoasi hujumchisi.

## Yoshligi
Obi-Martin Kopengagen shahrida kelib chiqishi Nigeriyaning Igbo millatiga mansub shaxslar oilasida tug'ilgan.

## Klublardagi faoliyati
### Arsenal
Obi-Martin faoliyatini Daniyadagi mahalliy KB jamoasida boshlagan. U bolaligida Angliyaga koʻchib oʻtgan va 14 yoshida Arsenal akademiyasiga qoʻshilgan. U klubning yoshlar jamoalari orqali oʻtib oʻzini sermahsul toʻpurar sifatida koʻrsatgan va 15 yoshida 18 yoshgacha boʻlganlar jamoasiga koʻtarilgan. 18 yoshgacha boʻlganlar jamoasidagi ilk startida u 2023-yilning 23-sentabr kuni Southamptonga qarshi oʻyinda (4:0) xet-trik qayd etgan. Daniya OAVlari uni nigeriyalik futbolchi Viktor Osimhen bilan solishtirishni boshlagan.

Keyingi oyda Obi-Martin hali 15 yosh boʻla turib klubning 21 yoshgacha boʻlgan jamoasida debyut qilgan. Uning Arsenaldagi tez koʻtarilishi 2023-yil noyabr oyi boshida yana davom etgan u asosiy jamoaning menejeri Mikel Arteta tomonidan kattalar jamoasidagi mashgʻulotlarga ham jalb etilgan. Obi-Martin 2023-yil 18-noyabrda xalqaro miqyosda shuhrat qozongan, chunki u Arsenalning 16 yoshgacha boʻlgan jamoasi safida Liverpoolni 14:3 hisobida magʻlubiyatga uchratgan oʻyinda 10 ta gol urgan. 2024-yil 27-aprelda Obi-Martin yana bir bor jurnalistlarning eʼtiborini tortgan. U Norwich Cityga qarshi oʻyinda (9:0) 7 ta gol urishga muvaffaq bo'lgan. Bu bilan u Arsenalning 18 yoshgacha boʻlgan jamoasidagi soʻnggi 7 oʻyinida 24 ta gol urgan. 2024-yil 29-iyulda Obi-Martin oʻzining Instagram sahifasida Arsenalni tark etganini eʼlon qilgan.

### Manchester United
2024-yil yozida Obi-Martin Premyer-liganing yana bir jamoasi - Manchester Unitedga oʻtishi bilan bogʻliq mish-mishlar tarqalgan va transfer sentabr oyi oxirida yakunlangan. Keyingi oyda The Guardian nashri uni 2007-yilda tugʻilgan dunyoning eng yaxshi yosh futbolchilaridan biri deb e'tirof etgan. Manchester United akademiyasi safidagi ilk o'yinida Obi-Martin Nottingham Forestga qarshi oʻyinda (6:0) xet-trik qayd etgan.

Obi-Martin 2025-yil 16-fevralda birinchi marta asosiy jamoa tarkibiga kiritilgan. Tottenhamga qarshi oʻyinda (1:0) 90-daqiqada Casemiro oʻrniga maydonga tushgan va o'z debyutini amalga oshirgan.

## Xalqaro faoliyati
Obi-Martin Daniya, Nigeriya va Angliya terma jamoalarida oʻynash huquqiga ega. U 2022-yil oxirida Daniyaning 16 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi safida 5 ta oʻyin oʻtkazgan. Keyinchalik 2023-yil fevralida Angliya terma jamoasiga oʻtgan va 16 yoshgacha boʻlgan terma jamoa safida 2 ta oʻyin oʻtkazgan. Biroq, 2023-yil aprel oyida u yana Daniyaning 16 yoshgacha boʻlgan terma jamoasiga qaytgan va 3 ta oʻyinda 2 ta gol urgan. Uning sermahsul toʻpurarlik formasi uni Daniyaning 17 yoshgacha boʻlgan terma jamoasiga chaqirilishiga sabab boʻlgan. U 2024-yilgi UEFA 17 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati saralash bosqichida dastlabki 3 ta oʻyinda 2 ta gol urgan.

## Statistikasi

## Yutuqlari
* UEFA 17 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining turnir ramziy jamoasi: 2024

## Manbalar

## Havolalar
*
Boston choyxo‘rligi

**Bo‘ston choyxo‘rligi (**) — 1773-yil 16-dekabrda Amerika mustamlakasi Massachusets shtatining Boston shahrida Sons of Liberty tomonidan uyushtirilgan siyosiy va savdo norozilik harakati. Bu harakatning asosiy sababi 1773-yil 10-mayda qabul qilingan choy to‘g‘risidagi qonun bo‘lib, u Sharqiy Hindiston kompaniyasiga Xitoydan olib kelingan choyni Amerika koloniyalarida faqat Townshend qonunlari asosida belgilangan soliqlargina to‘lab sotishga ruxsat bergan. *Sons of Liberty* Townshend qonunlaridagi soliqlarni o‘z huquqlarining buzilishi deb bilib, ularga qat’iy qarshilik ko‘rsatishgan. Shu sababli, ular o‘z noroziliklarini bildirgan holda, ba’zilari tub amerikaliklar kabi kiyinib, Sharqiy Hindiston kompaniyasi tomonidan jo‘natilgan choy yuklamasini yo‘q qilishgan.

## Manbalar
Hanadi

**Hanadi** () Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya janubida joylashgan. Shimolda Baksa va Sqoubin, gʻarbda al-Bassah, sharqda esa Fideo bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Hanadi aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi alaviylardan iborat.
## Manbalar
Sunyani markaziy masjidi

**Sunyani markaziy masjidi** – Gananing avvalgi Brong Ahafo, hozirgi Bono viloyatidagi Sunyani tumanida joylashgan masjiddir. 2024-yil 18-oktyabr kuni juma namozi paytida yuzlab musulmon jamoatiga asalarilar toʻdasi hujum qildi.
## Manbalar
At-Tabiya masjidi

**At-Tabiya masjidi** () – Misrning Asvan shahridagi masjid. At-Tabiya masjidi Asvon shahrining markazida, tepalikdagi bogʻ ichida joylashgan&#x5B; ** &#x5D;. Masjid 1974-yilda bunyod etilgan.

U markaziy gumbazli masjidlarning anʼanaviy meʼmorchiligini namoyish etadi: ravoqli kirish qismi, uning ikki yonida minoralar, hamda markaziy gumbaz ostida joylashgan namozxona.

## Yana qarang

* Misrdagi masjidlar roʻyxati
* Misrda islom
## Manbalar
Tarshish masjidi

**Tarshish masjidi** (), Tunis poytaxtidagi Madina kvartalining sharqida joylashgan masjid edi. Masjid binosi buzib tashlangan.

## Joylashuvi

Masjid avvalari Cherkov koʻchasi deb nomlangan, hozirgi Jemaa Ezzitouna koʻchasida joylashgan edi.

## Etimologiyasi
*Tarshish* soʻzi ibroniy tilidagi *Tâarshish* soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, u Tunisning qadimgi nomlaridan biri hisoblanadi.
## Manbalar
Tevragʻ Zeyna masjidi

**Tevragʻ Zeyna masjidi** – Mavritaniyaning Nuakshot shahridagi Tevragʻ-Zeyna tumanida joylashgan sunniy islom masjidi. U Olimpiya stadionining janubi-sharqida, Chiva klinikasining sharqiy tomonida joylashgan.

## Yana qarang

* Mavritaniyada islom
* Mavritaniyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Tevragʻ Zeyna

**Tevragʻ Zeyna** Nuakshotning chekkasida joylashgan shahar kommunasi boʻlib, Gʻarbiy Mavritaniyada joylashgan. U Nuakshot-Ouest mintaqasining markazi hisoblanadi. Aholisi 46,336 kishini tashkil etadi.

Hududning hozirgi meri – Tolib Abdurahmon Ahmad Tolib al-Mahjub.

Al-Irvan kutubxonasi Tevragʻ Zeyna hududida joylashgan. Iqtisodiyotda neft muhim rol oʻynaydi.

Bu yerda ASC Tevragʻ Zeyna futbol klubi hamda Tevragʻ Zeyna kolleji joylashgan.
## Manbalar
Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali

**2016-yilgi Oʻzbekiston kubogi finali** – Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Kubogining 24-marotaba oʻtkazilgan final uchrashuvidir.
## Tarkiblar
„**[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]**“: Maʼmur Ikromov, Kaxa Maxaradze, Temurxoʻja Abduxoliqov, Sardor Mirzayev, Salim Mustafoyev, Temur Kapadze, Islom Toʻxtaxoʻjayev, Sanjar Shoahmedov (Boburbek Yoʻldashov, 84), Ikrom Aliboyev, Sherzod Fayziyev (Oleg Zoteyev, 73), Artur Gevorkyan (Marat Bikmayev, 54).

„**[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]**“: Eldorbek Suyunov, Aziz Gʻaniyev, Shuhrat Muhammadiyev, Bahrom Abdurahimov, Igor Golban, Sherzod Aʼzamov, Fozil Musayev, Odil Hamrobekov (Shahboz Erkinov, 59), Farrux Sayfiyev, Doniyor Narzullayev, Dragan Ćeran (Bobir Abdixoliqov, 70).

## Final
Final uchrashuvi 2016-yilning 30-noyabr kuni Samarqanddagi „Dinamo“ stadionida Toshkentning „Lokomotiv“ hamda Qarshining „Nasaf“ jamoalari oʻrtasida boʻlib oʻtdi. „Lokomotiv“ oʻz tarixida 2-marta kubok sohibiga aylandi.

## Manbalar
Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali

**2014-yilgi Oʻzbekiston kubogi finali** – Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Kubogining 22-marotaba oʻtkazilgan final uchrashuvidir. Kubok finali Olmaliq shahridagi OKMK stadionida Toshkent shahrining Lokomotiv va Bunyodkor klublari oʻrtasida oʻtdi. Lokomotiv oʻz tarixida birinchi marta kubok sohibiga aylandi va 2015-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasi yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi.

## Tafsilotlar

## Manbalar
Mashqita

**Mashqita** () Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida joylashgan. Gʻarbda Ayn al-Bayda, ash-Shamiya va Burj Islom, sharqda al-Bahluliyah, janubi-gʻarbda esa Mushayrafet as-Samouk bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Kirsana aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi alaviylardan iborat.
## Taniqli shaxslar
* Hani ar-Rahib (1939-yil 30-noyabr — 2000-yil 6-fevral) romannavis va adabiyot sohasida akademik.
## Manbalar
Aziz Toshpoʻlatov

**Aziz Anvarovich Toshpoʻlatov** (1978-yilda tugʻilgan) — Oʻzbekiston davlat arbobi. 2025-yil 3-martdan Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri.

## Biografiyasi
Aziz Toshpoʻlatov 1978-yilda tugʻilgan.

1999-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasini tugatgan.

1999—2004-yillarda Toshkent viloyati Zangiota tumani ichki ishlar boʻlimi jinoyat qidiruv boʻlinmasi tezkor vakili, katta tezkor vakili.

2004—2010-yillarda Zangiota tumani ichki ishlar boʻlimi hamda Toshkent viloyati ichki ishlar boshqarmasi tezkor qidiruv xizmatida turli lavozimlarda faoliyat olib borgan.

2010—2011-yillarda — Yangiyoʻl shahri ichki ishlar boʻlimi boshligʻi.

2011—2013-yillarda — Yangiyoʻl tumani ichki ishlar boʻlimi boshligʻi.

2013-yyildan 2015-yilgacha Namangan viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻining birinchi oʻrinbosari — tezkor qidiruv xizmati boshligʻi.

2015-yildan 2017-yilgacha Namangan viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻi.

2017-yildan 2019-yilgacha Samarqand viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻi.

2019-yildan 2020-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari — tezkor qidiruv xizmati boshligʻi.

2020-yil martida Toshkent shahri ichki ishlar bosh boshqarmasi boshligʻi lavozimiga tayinlangan.

2025-yilning 3-mart kuni Ichki ishlar vaziri etib tayinlandi. 9-aprel kuni Oʻzbekiston voleybol federatsiyasi raisi etib saylandi. 7-oktyabr kuni Bahodir Qurbonov oʻrniga Oʻzbekiston aralash janglar assotsiatsiyasi raisi etib saylandi. Bir vaqtning oʻzida Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi vitse-prezidenti hisoblanadi.

## Unvon va mukofotlari
2021-yil yanvarida Oʻzbekiston prezidenti farmoniga koʻra general-mayor maxsus unvoni berilgan. Toshpoʻlatov Oʻzbekiston tarixida ushbu unvonni olgan ikkinchi eng yosh ichki ishlar organi xodimi hisoblanadi.

2025-yil avgustida general-leytenant maxsus unvoni berilgan.
## Manbalar
Urfa Katta masjidi

**Urfa Katta masjidi** () – Turkiyaning Shanliurfa shahrida joylashgan jome masjid. Bino avvalgi cherkov oʻrnida qurilgan boʻlishi mumkin. Masjidning qanday bunyod etilganligi nomaʼlum, shuningdek, u avvalgi masjidning kengaytirilgan shakli boʻlishi ham mumkin.

Hovlining oʻzi gʻayrioddiy tarzda shimoli-janub tomonga choʻzilgan. Asosiy namoz oʻqish zali majmuaning janubiy tomonida, minorasi esa shimoli-sharqiy burchagida, madrasa janubi-sharqiy burchakda joylashgan. Hovli biroz baland qilib qurilgan boʻlib, unda ikkita qabriston mavjud, ikkalasi ham sarv daraxtlari soyasida joylashgan.

Asosiy namoz oʻqish zali 1146-yilda Nuriddin Zengiy shaharni egallab olganidan keyin qurilgan boʻlishi mumkin. Keyinchalik 1779-yilda taʼmirlangan. Ichki qismi uchta uzun yoʻlakdan iborat boʻlib, ularni past va qalin ustunlar ajratib turadi. Har bir yoʻlak xochsimon gumbazli shift bilan qoplangan. Mehrob va uning ustidagi gumbaz markazdan biroz siljigan. Butun shimoliy fasad ayvon bilan qoplangan boʻlib, bu narsa keyinchalik strukturaga qoʻshimcha qilingan boʻlishi mumkin. Uning shifti ham xochsimon gumbazli qilib qurilgan, tayanch ustunlari tartibsiz joylashgan.

Hozirda masjid hududida joylashgan madrasa 1700-yillarning oxirida eski madrasa oʻrnida bunyod etilgan. Janubi-sharqiy burchagidagi favvora 1191-yilda Ayyubiylar Urfaga hukmronlik qilgan paytda qurilgan eski madrasa xotirasiga bagʻishlangan yozuvni oʻz ichiga oladi. Qurilish Umar ibn Shahan ibn Ayyub tomonidan boshlangan boʻlib, u Salohiddin Ayyubiyning amakivachchasi boʻlishi ham mumkin. Qurilish ishlari Umarning oʻgʻli Muhammad davrida yakuniga yetkazilgan. Bu yozuv ilgari madrasaning shimoliy qismidagi devorida joylashgan edi, 1930-yildan keyin qaysidir vaqtda favvoraga koʻchirilgan.

Hozirgi madrasa oʻzining kichik hovlisiga ega, hovlining janub tomonida toʻrtta xona, gʻarbiy tomonida esa ikki qavatli bino mavjud. Ushbu butun boshli majmuadan hozirgi kunda maktab sifatida foydalaniladi.

Minora, asosiy namozxona kabi XII asr oʻrtalarida baland, sakkiz qirrali qilib qurilgan, yuqori qavatning har ikki tomoniga katta derazalar oʻrnatilgan. Shimoliy, gʻarbiy, janubiy va sharqiy tomonlarda esa ancha kichik va tor derazalar vertikal qilib joylashtirilgan. Yuqori qavatga aylana zinapoya orqali chiqiladi. Dastlab minoraning tomi tekis boʻlgan, biroq keyinchalik uning ustiga kub shaklidagi qoʻshimcha qilingan boʻlib, usti qoʻrgʻoshin gumbaz bilan yopilgan.

1979-yilda olib borilgan arxeologik qazilma ishlarida Katta masjidning namozxona qismi ostida yoʻlak aniqlangan. U janubiy fasaddan boshlanib, shimolga qarab taxminan 6–7 metrga choʻziladi va devorga toʻqnash keladi. Qazuvchilar ushbu yoʻlak ikkiga boʻlinib, eski cherkovning yertoʻlasiga yoki yer osti katakombalariga ulanib ketgan boʻlishi mumkin, deb taxmin qilishgan.

## Yana qarang

* Turkiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Abu Talha (Suriya)

**Abu Talha** () – Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Idlib shimoli-gʻarbida, Turkiya bilan chegara yaqinida joylashgan. Janubda Azmarin, sharqda Armanaz, shimolda Salqin, shimoli-gʻarbda Delbiya bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Abu Talha aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Al-Alani

**Al-Alani** (, shuningdek **al-Alini** yoki **al-Lani**) Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Sharqda Salqin va Isqat bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Al-Alani aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali

**2013-yilgi Oʻzbekiston kubogi finali** – Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Kubogining 21-marotaba oʻtkazilgan final uchrashuvidir. Final uchrashuvi 2013-yil 25-sentyabr kuni Toshkentdagi Paxtakor markaziy stadionida Toshkentning „Bunyodkor“ hamda Qarshining „Nasaf“ klublari o‘rtasida bo‘lib o‘tdi. „Bunyodkor“ 4-marta kubok sohibiga aylandi va 2014-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasi yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi.

## Tafsilotlar

## Manbalar
Qah

**Qah** (, shuningdek **Kah**) – Suriya shimolidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Idlib muhofazasi tarkibiga kiradi. Idlib shimolida va Suriya – Turkiya chegarasidan sharqda joylashgan. Gʻarbda Atme, shimolda Jindires, shimoli-sharqda Deir Samaan, sharqda Darat Izza, janubi-sharqda Turmanin, janubda esa ad-Dana bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Qah aholisi  kishini tashkil qilgan.
## Tarixi
### Qah qochoqlar lageri
Qah – Suriya hukumatiga qarshi davom etayotgan Suriya qoʻzgʻoloni davrida zoʻravonlik sodir boʻlgan hududlardan qochgan odamlar uchun Suriya hududidagi eng yirik qochqinlar lageri hisoblanadi. Lager mahalliy hamjamiyat, Liviya va Turkiyaning IHH nodavlat tashkiloti mablagʻlari hisobidan mahalliy fermerlardan sotib olingan 40 000 kvadrat metr (10 akr) qishloq xoʻjaligi yerlari va zaytun bogʻlaridan tashkil topgan. Loyiha 2012-yil oktyabr oyida mahalliy koʻngillilar tomonidan suriyalik imom Shayx Umar Rahmon rahbarligida tashkil etilgan. Rahmonning soʻzlariga koʻra, lager 5-10 ming qochqinni sigʻdira oladi va Turkiyaga kirishdan oldin vaqtinchalik tranzit punkti vazifasini bajarishi kerak. Lager yaqin hududdagi Atmeda kuzatiladigan tiqilinchni bartaraf etish uchun tashkil etilgan. Xavfsizlikni muxolifat militsiyasi, Qah aholisidan tashkil topgan al-Ariye brigadasi shahidlari taʼminlaydi. Shaharcha Suriya milliy armiyasi nazorati ostiga oʻtgan.

2019-yil 20-noyabrda shaharchaga Rossiya va Eron yordami bilan Asad rejimining yer-yer raketasi tashlangan. Hujumda 15 nafar tinch aholi, jumladan 6 nafar yosh bola halok boʻlgan. Qoʻshma Shtatlar hujumni keskin qoraladi.

## Manbalar
An-Nur masjidi (Sharja)

**An-Nur masjidi** () – Birlashgan Arab Amirliklarining Sharja shahridagi masjid. Turkiyadagi Ahmadiya masjididan ilhomlangan holda Usmoniylar meʼmorchiligi asosida bunyod etilgan. Sharja shahrida 600 dan ortiq masjid mavjud boʻlib, an-Nur masjidi omma uchun ochiq boʻlgan diniy qadamjolardan biri hisoblanadi.

2014-yilda ushbu masjid Ramazon ehson kampaniyasi doirasida „Dunyoning eng katta yogʻoch ehson qutisi“ nominatsiyasida Guinness rekordlar kitobiga kiritilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* An-Nur masjidi
* Sharja, An-Nur masjidi. Birlashgan Arab Amirliklari. (YouTube)
* Sharja yorugʻlik festivali – an-Nur masjidi
Arzirum jome masjidi

**Arzirum jome masjidi** () – Turkiyaning Arzirum shahridagi tarixiy masjid. Saltuklu bekligi „Otabey“ deb atalganligi bois ushbu inshoot „Otabey masjidi“ deb ham nomlanadi.

Masjid Saltuklu amiri Nasriddin Aslan Mehmed tomonidan milodiy 1179-yilda (hijriy 574) bunyod etilgan. Bino Usmoniy saljuqiylar davriga xos boʻlgan toʻrtburchak shaklda qurilgan.

Arzirum masjidi 10 000 nafargacha namozxonni sigʻdira oladi.

## Tuzilishi

Masjid shifti mehrob devoriga perpendikulyar qilib qurilgan. Masjidning tomini 40 ta ustun koʻtarib turadi, ulardan 16 tasi devorlarga tutashgan.

Masjidning sharqiy tarafidagi birinchi eshigining ikki tomonida mehrob mavjud. Masjidning oʻng tomonida gʻishtli minora va bitta namozxona joylashgan. Minoraga masjidning ichidan borish mumkin.

## Taʼmirlash ishlari

Masjid besh marta taʼmirlangan. Usmoniylar sultoni Murod IV hukmronligi davrida binodan oziq-ovqat ombori sifatida foydalanilgan. 1639-yilda masjidda Arzirum hokimi Husayn posho, 1826-yilda Ali Afandi, shuningdek, 1858 va 1860-yillarda ham qoʻshimcha ravishda taʼmirlash ishlari olib borilgan. 1957–1964-yillarda esa bino Vaqflar Bosh boshqarmasi tomonidan taʼmirlangan.

## Yoritilishi
Masjidning ichki qismini 28 ta deraza yoritib turadi. Janubiy qismidagi ikkinchi oynada 1826-yilga oid taʼmirlash yozuvi mavjud. Mehrob devorining yuqori qismida joylashgan ikkita dumaloq deraza peshin va asr namozlarining vaqtini aniqlashga yordam beradi. Chap tomondagi dumaloq derazadan tushgan yorugʻlik peshin namozidan oldin yerda oval shakl hosil qiladi, namoz vaqti yetganda esa doiraga aylanadi. Xuddi shu tarzda, oʻng tomondagi dumaloq derazadan tushgan yorugʻlik asr namozi vaqti yetguncha oval shaklda boʻlib, keyin doiraga aylanadi.

## Manbalar
Petro Parolin

**Pietro Parolin** (; 1955-yil 17-yanvar, Skyavon, Italiya) – italyan kardinali, Vatikan diplomati. 2002−yil 30−oktyabrdan 2009-yil 17−avgustgacha Davlatlar bilan aloqalar boʻyicha kotib oʻrinbosari (Vatikan diplomatik xizmatidagi uchinchi eng yuqori lavozim). 2009-yil 17-avgustdan 2014-yil 22-fevralgacha *Aquipendium* unvoniga ega arxiyepiskop. 2009-yil 17-avgustdan 2013-yil 15-oktabrgacha Venesuela Apostol nunsiyi. 2013-yil 15-oktabrdan Muqaddas Taxt davlat kotibi. 2014−yil 22−fevraldan 2018−yil 28−iyungacha *Santi Simone e Giudà Taddeo a Torre Angela* cherkovi unvoniga ega kardinal ruhoniy. 2018−yil 28-iyundan *Santi Simone e Giudà Taddeo a Torre Angela* cherkovi unvoniga ega kardinal yepiskop.

## Manbalar
Piter Erdyo

**Peter Erdyo** (, 1952-yil 25-iyun, Budapesht, Vengriya) — venger kardinali. 1999-yil 5-noyabrdan 2002-yil 7-dekabrgacha Puppi yepiskopi va Sekeshfexervar yordamchi yepiskopi. 2006-yil 6-oktyabrdan Yevropa yepiskoplari konferentsiyasining prezidenti.

## Bolaligi va taʼlim

Peter Erdo 1952-yil 25-iyunda Budapeshtda koʻp bolilik nemis oilasida tugʻilgan . Piter doktor Sandor Erdo va Mariya Kissning olti farzandi orasidagi eng katta farzand edi. U Estergom seminariyasida, Budapesht markaziy seminariyasida va Rimdagi Papa Lateran universitetida katolik ilohiyoti va falsafani oʻrgangan. 1976-yilda ilohiyot va huquq boʻyicha doktorlik darajasini olgan.

## Manbalar
Shayx Javad as-Sodiq masjidi

**Shayx Javad as-Sodiq masjidi** yoki **Husayniya mulla Mahmud** — Iroqning Tal Afar shahrida joylashgan husayniya masjid majmuasi. Saad Ibn Aqil ziyoratgohiga tutashgan. Masjid oʻn ikkinchi shia imomi Muhammad al-Javad va Mahmud al-Barzanji ismli shayx sharafiga nomlangan. Masjid ortida kichik qabriston ham bor.
## Manbalar
Mushayrafet as-Samouk

**Mushayrafet as-Samouk** () Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida joylashgan. Gʻarbda Kirsana va Burj al-Qasab, shimoli-gʻarbda ash-Shamiya, janubi-gʻarbda esa al-Qanjara va Baksa bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Mushayrafet as-Samouk aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi alaviylardan iborat.
## Manbalar
Tronja masjidi

**Tronja masjidi** – Tunis poytaxtining Madina kvartalidagi masjid boʻlib, kvartal shimolidagi Bob Souika chekkasining bir qismi boʻlgan Tronja hududida joylashgan.

## Joylashuvi

Masjid binosi Tronja koʻchasidagi 13-uyda joylashgan.

## Etimologiyasi
Andalusiyalik geograf va tarixchi Al-Bakriyning yozishicha, Tunis shahri atrofidagi bogʻlarda oʻzining taʼmi va xushboʻyligi bilan mashhur boʻlgan yuqori sifatli sitronlar yetishtirilgan. Tronja koʻchasi va Eski Tronja nomlari ham shundan kelib chiqqan.

## Tarixi
Masjiddagi esdalik lahasi yozuvlariga koʻra, masjid binosi Tunis munitsipaliteti tomonidan 1983-yil noyabr oyida qayta taʼmirlangan va minora qoʻshilgan. Biroq, ilk masjid qurilishning asl sanasi adabiyotlarda tilga olinmagan.

## Galereya

Fayl:Mosquée_Tronja_photo7_مسجد_ترنجة.jpg|alt=Commemorative plaque of the mosque|Masjidning esdalik lavhasi
Fayl:Mosquée_Tronja_photo3_مسجد_ترنجة.jpg|alt=Entry door|Kirish eshigi
Fayl:Mosquée_Tronja_photo2_مسجد_ترنجة.jpg|alt=Minaret|Minora


## Yana qarang

* Tunisda islom

## Manbalar
Tsingoni masjidi

**Tsingoni masjidi** () – Mayottadagi Tsingoni shahrida qurilgan masjid. Bu Fransiyadagi eng birinchi tashkil etilgan masjid hisoblanadi.

## Tarixi
Masjidning qurilgan sanasi aniq emas. Bir manbada masjid qurilishi 1538-yilda amalga oshirilganligi aytilgan. Tadqiqotchilar muqobil ravishda masjidning qurilishini taxminan 1441-yilda sodir boʻlgan deb hisoblashadi. 1994-yilda masjid yonidayangi minora qurilgan. 2016-yilda masjid fransuz tarixiy yodgorligi sifatida tasniflangan. 2019-yildan buyon masjid umumiy 2 million yevroga taʼmirlangan.

## Yana qarang

* Mayotteda islom
* Fransiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali

**Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston kubogi finali** – Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Kubogining 34-marotaba oʻtkaziladigan final uchrashuvidir.
Oʻyinda Paxtakor jamoasi Hojimat Erkinovning yagona goli evaziga 1-0 hisobida gʻalaba qozondi va 14-marta Oʻzbekiston kubogi sohibi boʻldi.
## Oʻyin
### Tafsilotlar


|style="width:60%; vertical-align:top;"|
|}

## Manbalar
Qullar (roman)

**Qullar** – tojik yozuvchisi Sadriddin Ayniyning 1934-yilda yozilgan asari. Ushbu asar yozuvchining eng mashhur asarlaridan biri hisoblanadi. „Qullar“ romani ilk marta Oʻzbekistonda oʻzbek tilida nashr etilgan, oradan bir yil oʻtib esa tojik tilida nashrdan chiqqan.

## Manbalar
Egizak masjidlar

**Av Muxtor va Av Shayx Umar**, shuningdek, **egizak masjidlar** (somalicha: Masaajidka Mataanaha) nomi bilan ham tanilgan, hozir Mogadishoning tarixiy Hamar Veyne tumanidagi katta masjiddir.

## Tuzilishi
Yaqingacha Egizak masjidlar 2 ta alohida masjiddan iborat edi. Oqsoqollarning fikriga koʻra, Av Muqtaar masjidi taxminan 700 yil davomida xizmat qilgan. Av Shayx Umar masjidi yangiroq masjid boʻlib, 2 ta masjid qoʻshilishidan taxminan 2 asr oldin qurilgan. Bu ikki masjidning har birida islom dunyosiga xos boʻlgan xususiyatlar mavjud. U yerda ularning ikkalasi uchun ham bitta hovli va bitta umumiy tahoratxonasiboʻlgan, ammo ularning ikkita alohida imomi va bir-biriga qaragan 2 ta namozxonasi boʻlgan. Namozlar aynan bir vaqtda oʻqilgan.

## Yana qarang

* Jome masjidi (Shingani)
* Faxriddin masjidi
* Arbaa Rukun masjidi
* Muhammad al-Taniy masjidi
* Shayx Rumaniy Ba Alaviy masjidi
* Adayga masjidi

## Manbalar
Rabia (Suriya)

**Ar-Rabiea** (), shuningdek **Rabia** () Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida joylashgan. Shimolda Kesab, janubi-gʻarbda Mashqita va Ayn al-Bayda, gʻarbda esa Qastal Maʼaf bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Rabia aholisi  kishini tashkil qilgan. Shaharcha jami 21 ta aholi punktini oʻz ichiga olgan hamda 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra,  kishi istiqomat qiladigan Rabia *[[nohiya]]sining* maʼmuriy markazi hisoblanadi. Shaharcha va nohiya aholisi asosan sunniy turkmanlardan iborat.

Suriya fuqarolar urushi davrida, 2016-yil 24-yanvargacha shaharcha Ozod Suriya armiyasi tarkibidagi Suriya turkman brigadalari nazorati ostida boʻlgan. Oʻsha kuni Rossiya aviatsiyasi yordamida Suriya hukumat kuchlari shaharchani egalladi. Bu harakat Turkiyadan Asadga qarshi qoʻzgʻolonchilarga taʼminot yetkazib berish yoʻlini toʻsib qoʻyib, shaharchani yana rasmiy hukumat nazoratiga qaytardi.
## Manbalar
Ramazon (qoʻshiq)

**Ramazon** – Ramazon munosabati bilan aytiladigan marosim qoʻshigʻi. Ramazon oyida kun botgandan soʻng bolalar koʻchama-koʻcha yurib, har bir xonadon eshigi oldida ramazon qoʻshigʻini aytishadi. Ramazon qoʻshiqlari xonadonga yaxshilik, rizq, farzand, baraka tilash, ramazonning muqaddas oyligini madh etishdan iborat. Ramazon aytish tugagach, xonadon egalari ramazon aytuvchilarga non, shirinlik, pul, kiyimlik va boshqa inʼomlar chiqarib berishadi.

## Tarixi
Ramazon qoʻshiqlari oʻzbek xalq ogʻzaki ijodining qadimiy shakllaridan biri boʻlib, ushbu qoʻshiqlarning yozib olinishi va tadqiq qilinishi  asr oxiri va  asr boshlariga borib taqaladi. Avvalgi davrlarda roʻzaning har bir kunida turli mahallalarda ramazon qoʻshigʻi aytilgan. Uni 8-10 yoshli bolalar emas, balki uylanish yoshiga yetgan yigitlar ijro etgan. Ular alohida tayyorgarlik koʻrib, maxsus yoʻl-yoʻriqlarga amal qilgan va qoʻshiqni koʻchaning oʻrtasida aytishgan. Eshik tagida turib aytish odati esa keyinchalik shakllangan. Baʼzan bu holat mahallada katta bayram kayfiyatini hosil qilgan.

Ushbu qoʻshiqlar ramazon oyining uchinchi kunidan boshlab ijro etiladi. Ushbu urf-odat Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida keng tarqalgan boʻlib, xalq orasida turli nomlar bilan yuritiladi. Baʼzi joylarda u „rabiman“, „rayvon“, „ravan“, „rabibon“ kabi nomlar bilan ham ataladi. Ushbu qoʻshiqlarni aytuvchilar esa „ramazonchilar“ yoki „rayvanchilar“ deb nomlangan.

1898-yilda Nikolay Ostroumov tomonidan nashr etilgan risolada Toshkent va Turkiston shaharlarida bolalarning ramazon oyi sharafiga aytgan qoʻshiqlari qayd etilgan. 1910-yilda „Turkiston viloyatining gazeti“da jizzaxlik Mirzo Rajab Abdujabbor oʻgʻli tomonidan yozib olingan „Yo ramazon“ qoʻshigʻi chop etilgan. Xuddi shu yili N.Budzinskiyning „Srednyaya Aziya“ jurnalida toshkentlik bolalardan yozib olingan „Yo ramazon“ qoʻshigʻi eʼlon qilingan. 1974-yilda Muzayyana Alaviyaning „Oʻzbek xalq marosim qoʻshiqlari“ monografiyasida ham ramazon qoʻshiqlariga alohida eʼtibor qaratilgan. Folklorshunoslar Hoshimjon Razzoqov, Toʻra Mirzayev, O.Sabirov va K.Imomovlarning „Oʻzbek xalq ogʻzaki poetik ijodi“ darsligining „Mavsum-marosim va urf-odat qoʻshiqlari“ faslida „Yo ramazon“ qoʻshiqlari keltirilgan. Shuningdek, 1992-yilda Habibulla Gʻafurning „Xalq oʻyinlari, qoʻshiqlar va anʼanalariga bir nazar“ asarida ham surxondaryolik bolalardan yozib olingan „Rabiman“ qoʻshiqlari qayd etilgan.

## Manbalar


## Havolalar
Ramazon (maʼnolari)

**Ramazon** ( — roʻza oyi):

# Ramazon — hijriy yil hisobining 9 oyi;
# Ramazon — ramazon oyida aytiladigan marosim qoʻshigʻi.
Jaraquduq

**Jaraquduq** — Navoiy viloyatining Uchquduq tumanida joylashgan Mingbuloq botigʻining gʻarbiy qismida joylashgan paleontologik dara. Darada yuqori boʻr sistemasiga oid paleozoologik va paleobotanik topilmalar topilgan. Gʻarb manbalarida dara „Bissekty“ sifatida tilga olinadi.

Jaraquduq darasi umumiy maydoni 30 km²ni tashkil qiladi. Dara bir nechta kanyonlardan iborat boʻlib, ular turli yiriklikdagi terrigen yotqiziqlardan shakllangan. Bu yotqiziqlar 80–100 million yil oldin hosil boʻlgan.

Daraning yotqiziqlari oʻrganilishi jarayonlarida umurtqali hayvonlarning 200 dan ortiq turi hamda 70 dan ortiq oila vakillarining qoldiqlari topilgan. Jumladan, togʻayli baliqlar, suyakli baliqlar, amfibiyalar, sudralib yuruvchilar hamda qushlar.

Jarquduqdan topilgan qoldiqlar 40 ta tur uchun tipik vakil sifatida qabul qilingan.

Dara ilk marotaba 1919-yilda Andrey Arxangelskiy tomonidan oʻrganilgan. Paleontolog Lev Aleksandrovich Nesov 1975–1995 yillarda 20 yil davomida bu yerni tadqiq qilgan. 1996-yildan boshlab Jaraquduq tadqiqotlari AQSh Milliy fanlar akademiyasi va Milliy geografiya jamiyati tomonidan moliyalashtirila boshladi va ekspeditsiyalar har yili oʻtkaziladigan boʻldi.
## Adabiyotlar
* 
* 
* «Мезозойские позвоночные Казахстана и Средней Азии» Палеонтологический музей СПбГУ 
## Manbalar
Nosirjon Abdusalomov

**Nosirjon Abdusalomov** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Bunyodkor“ klubi yarim himoyachisi.

## Manbalar
As-Safsaf

**As-Safsaf** () Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida, Mashqita koʻli qirgʻogʻida joylashgan. Gʻarbda Ayn al-Bayda, ash-Shamiya va Burj Islom, sharqda al-Bahluliyah, janubi-gʻarbda esa Mushayrafet as-Samouk bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda as-Safsaf aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi asosan alaviylardan iborat.
## Manbalar
Firdavs Abdurahmonov

**Firdavs Abdurahmonov** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Dinamo Samarqand“ klubi hujumchisi.

## Manbalar
Abay (ism)

**Abay** — oʻzbekcha erkaklar ismi. Hushyor, ehtiyorkor; himoya yoki mufoza qilingan kabi maʼnolarni bildiradi.

## Shaxslar

* Abay Qoʻnonboyev — qozoq yozma adabiyotining asoschisi, maʼrifatparvar shoir.

## Manbalar
Bakinskiy rabochiy

**„Bakinskiy rabochiy“** () – Ozarbayjonda rus tilida nashr etiladigan ijtimoiy-siyosiy gazeta. Gazeta Ozarbayjonda va xorijda boʻlayotgan ijtimoiy-siyosiy voqealarni yoritib boradi.

## Tarixi

Rossiya sotsial-demokratik ishchi partiyasi Boku tashkilotining matbaa organi sifatida gazetaning ilk soni 1906-yil aprelda (boshqa manbaga koʻra mayda) noqonuniy ranishda chop etilgan. Gazeta tashkil etilishida Iosif Stalin ishtirok etgan.

1908-yil sentyabrda gazeta qonuniy nashr etila boshlandi, biroq oktyabrga kelib „zararli yoʻnalishda“ ekanligi tufayli politsiya tomonidan yopildi.

1917-yil 22-aprelda gazeta nashr etilishi qayta tiklandi va 1918-yil 10-avgustgacha davom etdi. Bu davrda gazeta muharrirlaridan bir Prokofiy Japaridze boʻlgan.

1920-yil 25-iyuldan boshlab gazeta dastlab „Azerbaydjanskaya bednota“ () nomi bilan, 7-noyabrdan esa „Bakinskiy rabochiy“ nomi bilan chiqa boshladi. Ozarbayjon SSR Kommunistik partiyasining Markaziy organi boʻlgan. Sergey Yeseninning aksar sheʼrlari birinchi marta gazetada bosilgan.

1969-yilda adadi 130 ming nusxani tashkil qilgan boʻlsa, 2009-yilda 3 ming nusxagacha kamaygan.

## Mukofotlari
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1946-yil 8-iyun) – *birinchi soni nashr etilganining 40 yilligi munosabati bilan ishchilarni siyosiy tarbiyalash va Ozarbayjon SSR ishchilari, dehqonlari va ziyolilarini sotsialistik qurilish vazifalarini bajarishga safarbar etishdagi xizmatlari uchun.*
* Rossiya Federatsiyasi Prezidentidan minnatdorchilik (1999-yil 21-iyun, Rossiya) – *koʻp yillik faol faoliyati va chet elda rus matbuotini rivojlantirishga qoʻshgan katta hissasi uchun.*

## Muharrirlari
* 1917—1918-yillar – Prokofiy Japaridze
* 1922—1925-yillar – Pyotr Chagin
* 1931—1933-yillar – Ivan Morozov (1889—1957)
* 1936-yil – N. K. Beliy
* 1940-yillarda (urush oxiri – 1947-yil) – Genrix Pisman
* 1946-yil – Andrey Malyutin
* 1950-yillardan 1970-yillargacha – Mixail Okulov
* 2001—2011-yillar – Agabek Askerov
* 2011—2021-yillar – Raxman Gadjiev
* 2021-yildan hozirga qadar – Ilgar Guseynov

## Manbalar

## Havolalar
* Электронные копии «Бакинского рабочего» в путеводителе РНБ «Газеты в сети и вне её»
Muhammadziyo Adhamjonov

**Muhammadziyo Adhamjonov** – oʻzbekistonlik futbolchi. „Qoʻqon 1912“ klubi yarim himoyachisi.

## Yutuqlar
;Neftchi
* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2025

## Manbalar

## Havolalar
* Muhammadziyo Adhamjonov Transfermarkt saytida
* Muhammadziyo Adhamjonov OʻzPFL saytida
Abbod

**Abbod** — arabcha erkaklar ismi. Koʻp ibodat qiladigan va Allohga haqiqiy bandalik qiladigan kabi maʼnolarni bildiradi.

## Shaxslar
* Abbod bin Muhammad bin Hayyon al-Balxiy — Abbosiylar xalifasi Abdulloh al-Maʼmun davrida Misr noibi (812—813);
* Abbod ibn Sulaymon as-Saymariy — moʻtaziliy kalom olimlaridan.

## Manbalar
Azamat Mirzayev

**Azamat Egamberdiyevich Mirzayev** – davlat arbobi, Toshkent viloyati prokurori. 2023—2025-yillarda Navoiy viloyati prokurori boʻlgan. 2025-yil, martidan hozirgacha Toshkent viloyati prokurori lavozimida ishlab kelmoqda.

## Taʼlim
2001-yilda Toshkent davlat yuridik institutini tugatgan.

## Mehnat faoliyati
Azamat Mirzaev 2023-yilgacha Qashqadaryo viloyati prokurorining oʻrinbosari lavozimida ishlaydi. 2023-yil 7-noyabrida esa Navoiy viloyati prokurori lavozimiga tayinlanadi. U 2020-yil 26-noyabrdan Navoiy viloyati prokurori boʻlib ishlab kelgan va Bosh prokuraturaga ishga oʻtkazilgan Baxtiyor Ahmedov oʻrnini egallaydi hamda ushbu lavozimda 2025-yil 4-martgacha ishlaydi. 2023-yil avgust oyidan Toshkent viloyatga prokurorlik qilgan Sirojiddin Eshquvvatov 2024-yil sentabrida Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi rahbari lavozimiga tayinlangach, uning vazifalarini amalda viloyat prokurorining birinchi oʻrinbosari boʻlgan Abduqahhor Mullajonov bajaradi. 2025-yil 4-mart kuni Bosh prokurorning buyrugʻiga koʻra Mirzayev Toshkent viloyati prokurori lavozimiga tayinlanadi.

## Manbalar
Dilruh Aliyev

**Dilruh Aliyev** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Metallurg“ klubi darvozaboni.
## Yutuqlari
* Oʻzbekiston Superkubogi: 2025
## Manbalar
Diyorbek Asomiddinov

**Diyorbek Asomiddinov** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Nasaf“ klubi yarim himoyachisi.
## Yutuqlari
* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2024
* Oʻzbekiston Superkubogi gʻolibi: 2025
## Manbalar
Dilshod Murtazayev

**Dilshod Bahriddin oʻgʻli Murtazayev** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Nasaf“ klubi yarim himoyachisi.

## Yutuqlari
* Oʻzbekiston Superkubogi: 2025
## Manbalar
Sardorbek Bahromov

**Sardorbek Bahromov** – oʻzbekistonlik futbolchi. „Nasaf“ klubi himoyachisi.
## Faoliyati
2025-yildan Qarshining „Nasaf“ jamoasi sharafini himoya qilmoqda. „Nasaf“ safidagi ilk debyut golini 2025-yil fevral oyida kiritgan. Oʻzbekiston U23 terma jamoasining asosiy oʻyinchilaridan biri sanaladi. Oʻzbekiston Superligasi, Oʻzbekiston Kubogi hamda AFC Elit Chempionlar Ligasi musobaqalarida ishtirok etmoqda. 2025-yilning birinchi davrasida Superliganing eng yorqin kashfiyotlaridan biri sifatida eʼtirof etilgan.

## Yutuqlari
* Oʻzbekiston Superkubogi: 2025
## Manbalar
Usta Murod masjidi

**Usta Murod masjidi** (), Tunis poytaxtidagi Madina kvartalida joylashgan masjid edi. Masjid binosi buzib tashlangan.

## Joylashuvi
Masjid al-Hokam () koʻchasida joylashgan edi.

## Etimologiyasi
U oʻz nomini masjid asoschisi, Gʻar al-Melh porti Portu Farinaga asos solgan Muradiy Deyi Usta Murod ismidan olgan.

## Tarixi
Masjid Usta Murod hukmronlik qilgan 1637—1640-yillarda qurilgan.
## Manbalar
Salib at-Turkman

**Salib at-Turkman** (  yoki ) Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida joylashgan. Janubda ash-Shamiya va Burj Islom, sharqda esa Ayn al-Bayda, al-Bahluliyah va ash-Shabatliya bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Salib at-Turkman aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi asosan turk tilida soʻzlashuvchi sunniy turkmanlardan iborat.
## Manbalar
Vechiau masjidi

**Vechiau masjidi** – Gananing Yuqori Gʻarbiy mintaqasidagi Vechiau qishlogʻida Sudan meʼmorchiligi va Djenne uslubida qurilgan masjid. U Larabanga masjidi bilan oʻxshash xususiyatlarga ega.

## Tuzilishi
Masjid Sudan va Djenne meʼmorchiligi uslublarini oʻzida uygʻunlashtirgan. Ilgari uning Sudan masjidlariga oʻxshash tayanchlari boʻlgan, ammo keyinchalik faqat bitta minorasi saqlanib qolgan. Ichki qismda tekis loy tomini ushlab turish uchun kichik va bir-biridan ajratilgan ustunlari boʻlgan.

## Manbalar
Vindxuk Islom markazi

**Vindxuk islom markazi** yoki **Soveto islom markazi —** Namibiyaning Xomas viloyatidagi Vindxuk shahrida qurilgan masjid.

## Tarixi
Markaz 1986-yilda tashkil etilgan.

## Yana qarang

* Namibiyada Islom
## Manbalar
Ash-Shamiya

**Ash-Shamiya** () Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida joylashgan. Shimolda Burj Islom, janubda esa Burj al-Qasab va Kirsana bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda ash-Shamiya aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi alaviylardan iborat.
## Manbalar
Abbos

**Abbos** () — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi boʻlib, qovogʻi soliq, badjahl, beshafqat yoki dovyurak, jangovar degan maʼnolarni bildiradi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Abbos I — beshinchi Safaviylar davlatining podshohi;
* Abbos II (1632–1666) – 1642-yil maydan 1666-yilgacha hukmronlik qilgan Safaviylar sulolasidan boʻlgan shoh;
* Abbos III (1732–1740) – Safaviylar sulolasidan boʻlgan soʻnggi fors shohi;

## Yana qarang
* Abbosov
* Abbosova

## Manbalar
Ibroyim Yusupov nomidagi ijod maktabi

**Ibroyim Yusupov nomidagi ijod maktabi** — Qoraqalpogʻiston Respublikasida joylashgan maxsus ijod maktabi. Maktab iqtidorli oʻquvchilarni adabiyot va xorijiy tillar yoʻnalishi boʻyicha  tayyorlashga ixtisoslashgan. Maktab 2017-yilda tashkil etilgan va Nukus shahrida joylashgan.

## Tarixi
Ibroyim Yusupov nomidagi ijod maktabi 2017-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni asosida tashkil etilgan. Bu ijod maktabi atoqli qoraqalpoq shoiri va jamoat arbobi Ibroyim Yusupov xotirasiga bagʻishlangan. Maktab iqtidorli yoshlarni tanlab, ularning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish va ularga yuqori sifatli taʼlim berishga yoʻnaltirilgan.

## Manzil
Maktab Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Nukus shahri, Ernazar Alakoʻz koʻchasida joylashgan. Maktab-internatning umumiy sigʻimi 216 oʻquvchiga moʻljallangan. 

## Infratuzilmasi
Maktab quyidagi infratuzilmaga ega:

50 oʻrinli faollar zali;

100 oʻrinli yotoqxona;

50 oʻrinli oshxona;

Zamonaviy kutubxona va kompyuter xonasi.

## Taʼlim tizimi
Maktabda taʼlim qoraqalpoq tilida olib boriladi va oʻquvchilar 7-sinfdan 11-sinfgacha tahsil oladilar. Maktabning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

Ona tili va adabiyoti;

Xorijiy tillar.

Darslar zamonaviy texnologiyalar yordamida olib borilib, oʻquvchilarga kreativ fikrlash va adabiy mahoratni rivojlantirishga katta eʼtibor qaratiladi. Bundan tashqari, maktab oʻquvchilariga 5 mahal bepul ovqatlanish va bepul yotoqxona xizmati taqdim etiladi.

## Oʻqituvchilar va oʻquvchilar
Maktabda 34 nafar tajribali oʻqituvchi faoliyat yuritadi va hozirda 193 nafar oʻquvchi tahsil olmoqda. Maktab maʼmuriyati oʻquvchilarga eng yaxshi sharoitlarni yaratishga harakat qilmoqda.

## Qabul jarayoni
Maktabga qabul 7-sinfdan boshlanadi. Talabgorlar quyidagi hujjatlarni taqdim etishlari lozim:

Tugʻilganlik toʻgʻrisida guvohnoma yoki pasport nusxasi;

3x4 rasm (oxirgi 2 oyda olingan);

Baholar tabeli nusxasi (maktab direktori tomonidan tasdiqlangan);

Ota-onasi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxsning pasport maʼlumotlari va telefon raqamlari.

Hujjatlar qabul muddati yildan-yilga oʻzgarib turadi, shu sababli rasmiy veb-sayt va ijtimoiy tarmoqlar orqali yangiliklarni kuzatib borish tavsiya etiladi.

## Maktab direktori
Hozirda maktab direktori — Tashimov Ruslan Raxmanbergenovich.

## Rasmiy veb-sayt va ijtimoiy tarmoqlar
Rasmiy veb-sayt: iyusupovmektebi.uz

Telegram

Instagram

Facebook

## Manbalar
portal.piima.uz

iyusupovmektebi.uz
Abdi

**Abdi** — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Banda, qul, xizmatkor (Alloh quli) maʼnolarini bildiradi.

## Ismlar

* Abdi Darun — IX asrda yashab Samarqand qozisi sifatida faoliyat yuritgan;
* Abdibek Sheroziy — shoir, tarixchi, tarjimon va 3 ta „Xamsa“ muallifi hisoblanadi.

## Yana

* Abdu

## Manbalar
Danila Yejov

**Danila Yejov** () — oʻzbekistonlik futbolchi. „Xorazm“ klubi hujumchisi.

## Manbalar

## Havolalar

* Danila Yejov Transfermarkt saytida
Ilhomjon Kenjayev

**Ilhomjon Kenjayev** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Qizilqum“ klubi yarim himoyachisi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Abdol (ism)

**Abdol** — erkaklar ismi. Toat-ibodat qiluvchi; avliyolar, valiylar, qalandar va devona kabi maʼnolarni anglatadi.

## Taniqli shaxslar
* Abdol Sulton — XVI asrda yashab Zomin hokimi sifatida faoliyat yuritgan;

## Manbalar
Abdolniyoz

**Abdolniyoz** — kelib chiqishi arabcha va fors-tojikcha boʻlgan erkaklar ismi. Avliyolar, valiylar sovgʻasi, tuhfasi maʼnolarini anglatadi.

## Taniqli shaxslar

## Yana qarang

* Abdol

## Manbalar
Sayyid al-Mahmud masjidi

**Sayyid Al-Mahmud masjidi** — Iroqning Tal Afar shahrida joylashgan eski shia masjidi va ziyoratgoh majmuasi. Majmua 1998-yilda tashkil etilgan va 2014-yilda buzilgan. Sayyid al-Mahmud maqbarasi masjidning yashil gumbazi ostida joylashgan.

## Manbalar
Sinjvan

**Sinjvan** () Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida joylashgan. Shimolda Sqoubin, Baksa va al-Qanjara, shimoli-sharqda Sitmarxo, shimoli-gʻarbda esa Burj al-Qasab bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Sinjvan aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi alaviylardan iborat.
## Manbalar
Yamma masjidi

**Yaama masjidi** () 1962-yilda Nigerning Tahua viloyatidagi Yaama qishlogʻida qurilgan mahalliy Sudan-Saheliya meʼmorchilik uslubida qurilgan masjiddir.

## Tarixi
Fransuz mustamlakachiligi 60 yildan ortiq davom etib, 1960-yilda yakunlangan boʻlsa-da, bu hudud tashqi taʼsirlardan deyarli daxlsiz boʻlib qolgan. Shuning uchun qishloq ahli jamoa bilan namoz oʻqish uchun Juma masjidi qurishga qaror qilgan. Masjid qurilishida anʼanaviy usullardan foydalanishni maqul koʻrishgan. Ushbu inshoot loy gʻishtlardan qurilgan boʻlib, keyinchalik markaziy gumbaz va toʻrtta burchak minorasining qoʻshilishi bilan umumiy koʻrinishi oʻzgargan. Qishloqning har bir aholisi qurilishga oʻz hissasini qoʻshgan: yer maydonini hadya qilgan yer egasidan tortib, loy gʻisht yasaganlar, suv tashiganlar, yogʻoch yigʻganlargacha – hamma masjid qurlishida faol ishtirok etgan.

Bu masjid 1986-yilda arxitektura boʻyicha Ogʻa Xon mukofoti sovrindori boʻlgan.

## Arxitekturasi
Masjid mahalliy Sudan-Saheliya arxitektura uslubida qurilgan. Shuningdek, Xausa xalqi tomonidan qoʻllaniladigan tubali uslubidan ham foydalanilgan.

## Yana qarang

* Masjidlar roʻyxati
* Afrikadagi masjidlar roʻyxati
* Xausa xalqi
## Manbalar

## Havolalar

* Yaama masjidi – Arxitektura sharhi