open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aqso maktabi

**Aqso maktabi** () – Illinois shtatining Chikago metropolisi hududidagi Bridgeview shahrida joylashgan islomiy kunduzgi maktabdir. 2016-yil holatiga koʻra, maktab direktori – Tammie Ismail boʻlgan.

Muassasada boshlangʻich, oʻrta va yuqori maktab darajalari mavjud. Boshlangʻich sinflar aralash, yuqori sinflar esa faqat qizlar uchun.

Aqso maktabi yaqinida joylashgan universal maktab bilan aloqalar oʻrnatmagan.

## Tarixi
Oʻrta va yuqori maktab 1986-yilda, boshlangʻich maktab esa 1996-yilda alohida bino qurilgandan keyin ochilgan.

2016-yilda Aqso maktabining arab tili va din fanlari boʻlimi mudiri asli sudanlik Amerika fuqarosi Laila El-Amin „Golden Apple“ mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Oʻquvchilar
Koʻpchilik oʻquvchilar arab millatiga mansub, ularorasida falastinliklar eng katta guruhni tashkil qiladi.

Boshqa arab millatiga mansub oʻquvchilar orasida misrlik, iordaniyalik, livanlik, liviyalik va suriyaliklar ham bor. Shuningdek, yevropalik, jumladan alban, italyan va turk millatiga mansub oʻquvchilar ham tahsil oladi. Maktabda Janubiy Osiyoliklardan bangladeshlik, hindistonlik, Kashmiri va pokistonlik, shuningdek Janubi-Sharqiy Osiyodan filippinlik oʻquvchilar tahsil oladi. Bundan tashqari, Afro-amerikaliklar va ispan millatiga mansub oʻquvchilar ham bor.

Irqiy jihatdan koʻpchilik oʻquvchilar oq tanli sifatida tasniflanadi, chunki amerikalik arablar irqiy jihatdan „oq tanli“ deb tasniflanadi.

## Faoliyati
6-sinf va 9-sinflarga boshqa maktablardan koʻchirib kelingan oʻquvchilar qabul qilinadi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Furqon akademiyasi

**Furqon Akademiyasi** – Illinois shtatining Chikago metropol hududidagi Bolingbrook shahrida joylashgan PK-12 darajali islomiy maktabdir. U Al-Furqon jamgʻarmasi qoshida faoliyat yuritadi va Chikagoning gʻarbiy va janubi-gʻarbiy chekkalariga xizmat koʻrsatadi. Maktabga 2007-yilda asos solingan. Ilgari Collin okrugida filiali boʻlib, keyinchalik u GoodTree akademiyasi bilan birlashtirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Furqon Akademiyasi
Lexington universal akademiyasi

**Lexington universal akademiyasi** (**LUA**) – Kentukki shtatining Lexington shahrida joylashgan xususiy islomiy maktabdir. LUA shtatning oʻquv dasturiga amal qiladi, shu bilan birga diniy fanlar va arab tili darslari ham oʻqitiladi.

## Tarix
LUA 2003-yilda Markaziy Kentukki Islom jamiyati tomonidan tashkil etilgan. Dastlab faqat islom maktabi sifatida faoliyat boshlagan, ammo keyinchalik ichki masjid va ikkinchi qavat qurilgan. 2012-yilda fan oʻqituvchisi Brayan Radkliff Lexmark kompaniyasining „INSPIRE“ mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayt
An-Nur akademiyasi

**An-Nur akademiyasi** (arabcha: أكاديمية النور, „Nur akademiyasi“) – Massachusets shtatining Mansfield shahrida joylashgan islomiy oʻrta va yuqori maktabdir. U Yangi Angliya Islom akademiyasi – Sharondagi boshlangʻich maktab bilan ham hamkorlik qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Abu Ubayd as-Saqafiy

**Abu Ubayd ibn Masʼud ibn Amr ibn Umayr ibn Avf ibn Uqda ibn Gʻayra ibn Avf ibn Saqif as-Saqafiy** () yoki **Abu Ubayd** (), Roshidun xalifaligi qoʻshini qoʻmondoni. Arabistonning gʻarbiy qismida joylashgan Toif shahridagi Banu Saqif qabilasiga mansub boʻlgan.

Al-Hiradagi musulmon arablar qoʻmondoni al-Musanno Eronning Mesopotamiya hududidagi sosoniylarga qarshi kurashda yordam soʻrab avval xalifa Abu Bakrga, soʻngra Umarga murojaat qilgan edi. Umar muhojirlar va ansorlar (paygʻambar Muhammadning sahobalari) qatorida boʻlmasa ham, birinchi boʻlib koʻngilli ravishda yordam berishni istagan Abu Ubaydni tanlab, uni al-Musannoga yordamga yubordi. Abu Ubayd oʻzining Saqif qabilasi vakillaridan iborat 1 000 kishilik lashkar tuzdi va shimolga yoʻl olarkan, yoʻlda yana qoʻshimcha kuchlar bilan oʻz safini kengaytirdi. Al-Hiraga yetib borgach, mintaqadagi barcha arab qoʻshinlariga bosh qoʻmondon boʻldi. Birlashgan arab qoʻshinlari al-Hira va Ktesifon oraligʻidagi tekisliklarga bosqinchilik yurishlarini boshladilar. Sosoniylar qoʻshini qoʻmondoni Rustam Farruhzod ularga qarshi Bahman Jadhuyih boshchiligidagi birlashgan qoʻshinni yubordi. Bobil yaqinidagi Furot daryosi boʻyida sodir boʻlgan ushbu jang „Koʻprik jangi“ nomi bilan mashhur. Bu jangda oq rangli fil Abu Ubaydga hujum qilib, xartumi bilan uni otidan tushirib yuborgan. Abu Ubayd filning oyoqlari ostida ezilib halok boʻlgan. Bu holat arab qoʻshinlari orasida vahima uygʻotgan va natijada ular magʻlubiyatga uchragan. Jangda Abu Ubaydning ukasi al-Hakam va oʻgʻli Jabr ham halok boʻlgan.

Abu Ubayd inqilobchi Muxtor as-Saqafiyning otasi boʻlib, Muxtor Ikkinchi fitna paytida Karbalo jangi uchun oʻch olish maqsadida Umaviylarga qarshi isyon koʻtargan edi. Abdulloh ibn Umarning xotini Safiya esa Abu Ubaydning qizlaridan boʻlgan. Uning yana bir qizi Joriya Umar ibn Saʼdga turmushga chiqqan.

## Manbalar
Michigan Islom akademiyasi

**Michigan Islom akademiyasi** (**MIA**) – Michigan shtatining Ann Arbor shahrida joylashgan bogʻchadan 12-sinfgacha boʻlgan yoshlarga taʼlim beruvchi islomiy xususiy kunduzgi maktabdir. Maktab 1985-yilda ochilgan.

2015-yil holatiga koʻra, maktabda 213 nafar oʻquvchi tahsil olgan. Ulardan 75 nafari Ann Arborda, 52 nafari Ypsilantida, 35 nafari Cantonda, 20 nafari Dearborn atrofida, qolganlari Jackson (4 ta), Westland (4 ta), Dexter (3 ta), Farmington (3 ta), South Lyon (3 ta), Plimut (2 ta) Superior Township (Washtenaw okrugi) (2 ta), Brayton (1 ta), Harper Woods (1 ta), Northville (1 ta), Saline (1 ta), Southfield (1 ta) va Whitmoreda (1 ta) yashagan.

## Yana qarang
* Detroit metropolitan hududida Islom

## Manbalar

## Havolalar
* Michigan Islom akademiyasi
Charlotte Islom akademiyasi

**Charlotte Islom akademiyasi** (**C. I. akademiyasi**) – Shimoliy Karolina shtatining Charlotte shahrida tashkil etilgan birinchi islomiy muassasa boʻlib, 1998-yilda Charlotte Islom markazi binosida ochilgan.

2001-yil 11-sentabr hujumlaridan soʻng maktabga tahdidli telefon qoʻngʻiroqlari qilingani sababli bir hafta muddatga yopilgan..

2004-yilda maktab diniy taʼlimni boshqarish masalasidagi kelishmovchiliklar tufayli mahalliy Presbyterian cherkoviga tegishli binoga koʻchib oʻtgan. Cherkov ruxsati bilan nasroniy ramzlari olib tashlangan yoki yopib qoʻyilgani presviterianlar orasida bahs-munozaralarga sabab boʻlgan.

Qayta birlashgandan soʻng yangi maktab kengashi nomini Charlotte Islom akademiyasiga oʻzgartirgan. Hozirgi direktor Azim Beg hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Charlotte Islom Akademiyasi veb-sayti
Iso ibn Abon

**Abu Muso Iso b. Abon** hanafiy mazhabiga ergashgan ilk sunniy islom olimlardan biri. Garchi uning birorta asari bugungi kungacha yetib kelmagan boʻlsa-da, hanafiy usul al-fiqh haqidagi qarashlari haqida Al-Jassas kabi ilk hanafiy olimlari tomonidan koʻp iqtibos keltirgan. Abu Hanifaning shogirdi Muhammad ash-Shayboniydan taʼlim olgan Ibn Abonning huquq manbalari borasidagi qarashlarini Abu Hanifaning fikrlarini aks ettiradi deb hisoblash mumkin.

## Biografiyasi
Ibn Abon dastlab hadis ilmini oʻrgangan va hanafiylar „ahl ar-Raʼy“ deb atagan guruh bilan bogʻliqligi maʼlum emas edi. U Abu Hanifaning asosiy shogirdlaridan biri Muhammad Shayboniydan taʼlim ola boshlagach, qarashlari oʻzgargan. Keyinchalik u Abbosiy shahzodasi al-Maʼmun saroyiga aʼzosiga aylangan va saroydagi boshqa bir olimning fiqhiy qarashlarini tanqid qiluvchi risola yozib, uning iltifotiga sazovor boʻlgan. Keyinchalik Bagʻdod va Basrada qozi boʻlib xizmat qilgan.

## Qarashlari
Ibn Abonning usul al-fiqh haqidagi qarashlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning koʻp qismi Abu Bakr al-Jassasning „Al-Usul fi al-Fusul“ kitobida keltirilgan iqtiboslarga asoslanadi. Ibn Abon xabar (hadis rivoyatlari) ni qanchalik mashhur va keng tarqalganiga qarab tasniflash gʻoyasini ilgari surgan. Uning nazariyasiga koʻra, faqat katta guruhlar tomonidan rivoyat qilingan (mutavotir) hadislar toʻliq ishonchli deb hisoblanishi mumkin, chunki bunday hadislarning toʻqima boʻlish ehtimoli juda past. Ibn Abonning fikricha, unchalik keng tarqalmagan hadis rivoyatlari ham fiqhda oʻz oʻrniga ega, biroq ular mutavotir rivoyatlar kabi shubhasiz qabul qilinmaydi.

Ibn Abon, shuningdek, hadis rivoyatlarini Qur’onning tegishli oyatlari bilan solishtirib, hukm qilishni yoqlaydi. U bu masalada oʻz zamondoshi Shofi’iydan sezilarli darajada farq qiladi. Shofi’iy hadisning rivoyat zanjiri kuchli deb topilsa, hadis matnini boshqa tanqid qilish shart emas, deb hisoblagan edi.

## Asarlari
Al-Jassasga koʻra, Iso ibn Abon toʻrtta asar muallifi boʻlib, ulardan hech biri bugungi kungacha saqlanib qolmagan:

* *Al-Hujoj as-Sagʻir*
* *Al-Hujoj al-Kabir*
* *Kitob ar-Radd 'ala Bishr al-Marisi (val Shofi’iy) fi’l axbar*
* *Kitab al-Mujmal val Mufassar*
## Manbalar
Toledo Islom akademiyasi

**Toledo Islom akademiyasi** (TIA) – Ogayo shtatining Toledo shahrida joylashgan PK-12 sinflar uchun xususiy islomiy maktab boʻlib, 1995-yilda Masjid Saad jamgʻarmasi tomonidan asos solingan. Maktab Ogayo taʼlim departamenti va AdvancEd tomonidan akkreditatsiyadan oʻtgan.

Maktabda Common Core Davlat Standartlari asosida kollejga tayyorlovchi dastur qoʻllaniladi, STEM taʼlimiga alohida eʼtibor beriladi. Talabalar ingliz tilidan tashqari arab tilini ikkinchi til sifatida oʻrganadi va Qurʼonni arab tilida oʻrganishadi.

2007-yilda maktab 1995-yil sentyabridan beri dars olib borayotgan Masjid Saad bilan birga Sylvaniadagi sobiq Cathedral of Praise cherkovi binosiga koʻchib oʻtgan. Yangi binoda sport zali, hovli maydonlari va oshxona mavjud edi.

2015-yilda maktabda 183 nafar talaba tahsil olgan boʻlib, ularning 100%i toʻrt yillik taʼlimni tamomlagan va 100% talaba 4 yillik kollejlarga oʻqishga kirgan. Ularning oʻrtacha ACT balli 23.0, oʻrtacha SAT balli esa 2030 boʻlgan.

2020-yil holatiga koʻra, maktab direktori doktor Nabila Gomadir.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayt
Arfaja

**Arfaja ibn Harsama al-Bariqiy** (), shuningdek, **Arfaja al-Bariqiy** nomi bilan ham tanilgan, sahoba. Janubi-gʻarbiy Arabistonda yashagan Bariq qabilasining Azd urugʻiga mansub boʻlgan.

Arfaja xalifa Abu Bakr tomonidan paygʻambar Muhammadning vafotidan keyin yuzaga kelgan isyonlarni bostirish uchun yuborilgan oʻn bir harbiy qoʻshinlardan birining qoʻmondonlaridan biri edi. U xalifalik tarixidagi ilk dengiz sarkardalaridan biri sanaladi. Abu Bakr uni Huzayfa ibn Mihson boshchiligidagi boʻlinma bilan birga islomga qarshi chiqqan kuchlarga qarshi jang qilish uchun Ummonga yuborgan. Shuningdek, unga Bahrayn hududidan Azd qabilasiga mansub dengiz kuchlarini boshqarib, sosoniylarning sohilboʻyi bostirib kirishlarini toʻxtatish maqsadida Fors viloyatiga hujum uyushtirish topshirilgan edi. Keyinchalik Arfaja xalifa Umar davrida Mosul hokimi lavozimida ishlagan.

## Manbalar
Jelka Glumičić

**Jelka Glumičić** (1941-yil 11-noyabr – 2020-yil 30-dekabr) – xorvatiyalik inson huquqlari faoli boʻlib, Karlovac inson huquqlari qoʻmitasi (1993-yilda), Ayollar huquqlari qoʻmitasi, Ayollar va bolalar uchun yordam va keksalar uchun boshpana loyihasining asoschisi hisoblanadi. Glumičić 1997-yilda Birlashgan Millatlar qochqinlar agentligi (UNHCR) bilan hamkorlikda 20,000 dan ortiq qochqinlarga yordam koʻrsatgan qochqinlar yordam tashkilotiga asos solgan. Uning faoliyati 1991–1995-yillardagi urush davrida uysiz qolgan, koʻchirilgan shaxslarga va urushdan keyin vataniga qaytganlarga yuridik, gumanitar va psixosotsial yordam koʻrsatishni oʻz ichiga olgan.

2005-yilda u „1000 PeaceWomen“ tashkiloti tomonidan dunyo boʻylab 1000 nafar ayol faollar guruhi bilan birga Tinchlik uchun Nobel mukofotiga nomzod qilib koʻrsatilgan.

## Manbalar
Huzayfa al-Bariqiy

**Huzayfa ibn Mihson al-Bariqiy** () – sahoba. Roshidun xalifasi Abu Bakr hukmronligi davrida Ummon noibi boʻlib xizmat qilgan.

## Kelib chiqishi
Nasabshunoslarning koʻpchiligi turli rivoyatlarda Huzayfaning Azd qabilasidan boʻlganligini tasdiqlaydi. Uning Bariq urugʻiga mansubligi esa Hishom ibn al-Kalbiy, Balozuriy, Yoqut Hamaviy va Ahmad Cavdet posho kabi tarixchilar tomonidan tomonidan taʼkidlangan.

## Ridda urushlari
632-yil sentyabr oyi oʻrtalarida xalifa Abu Bakr Huzayfa ibn Mihson boshchiligidagi boʻlinmani Ummonga yubordi. Bu yurishning maqsadi Ummonda yuzaga kelgan irtido (islomdan qaytish) harakatlarini bostirish edi. Bu vaqtda Ummonda hukmronlik qilayotgan Azd qabilasi oʻz yetakchisi Laqiyt ibn Molik (asosan „Zu-t-Taj“ – *tojli kishi* laqabi bilan mashhur) boshchiligida isyon koʻtargan edi. Baʼzi manbalarga koʻra, Laqiyt oʻzini paygʻambar deb ham daʼvo qilgan. Huzayfa Ummon viloyatiga kirib borgan boʻlsa-da, uning qoʻl ostidagi kuchlar Zu-t-Tajga qarshi kurashish uchun yetarli emas edi. Shu sababli Huzayfa yordam kutishga qaror qilib, xalifaga xat yozdi. Shundan soʻng, 632-yil sentyabr oyi oxirlarida xalifa Ikrima ibn Abu Jahlni unga yordamga yubordi. Ikrima Yamomadan Ummon sari yurish qildi. Huzayfa va Ikrimaning birlashgan qoʻshinlari Zu-t-Tajning qal’asi hisoblangan Dibbo hududida 632-yil noyabr oxirida boʻlib oʻtgan Dibba jangida gʻalaba qozondi va Zu-t-Taj oʻldirildi. Shundan soʻng, Huzayfa Ummon hokimi etib tayinlandi va hududda tartib va qonuniylikni tiklash ishlariga kirishdi. Mahalliy boshqaruv ishlari Ikrimaning vazifasi boʻlmaganlifi bois oʻz qoʻshini bilan Dibbo atrofidagi hududlarni boʻysundirishga kirishdi. Bir necha kichik toʻqnashuvlarda Madina hokimiyatiga boʻysunishdan bosh tortayotgan Azd qabilasi qarshiligini bartaraf etdi.

## Manbalar
Dragojla Jarnević

**Dragojla Jarnević** (shuningdek **Jarnjević** deb yoziladi) (1812-yil 4-yanvar, Karlovac – 1875-yil 12-mart, Karlovac) – xorvat shoiri va oʻqituvchisi. U Illiriya harakati aʼzosi boʻlib, ayollar huquqlari masalalari haqida yozgani bilan tanilgan. Shuningdek, u Okić qoyasiga (stijena Okića) chiqqani bilan tanilgan dastlabki alpinist va togʻchilardan biri sifatida ham mashxur.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Francisca de Haan, Krasimira Daskalova & Anna Loutfi: Markaziy, Sharqiy va Janubi-Sharqiy Evropadagi ayollar harakati va feminizm biografik lugʻati, 19-20-asrlar Markaziy Evropa Universiteti nashriyoti, 2006
Abba Bokʼa

*Moti* **Abba Bokʼa** – Jimma qiroli (1859 &#x2013; 1862 yillarda hukmronlik qilgan). Abba Magalning oʻgʻli va Abba Jifar I ning ukasi.

## Hukmronlik
Jiyani Moti Abba Rebuning oʻgʻli oʻldirilganda goʻdak boʻlgani bois, Abba Boka podshohlikka koʻtarildi. U oʻtmishdoshlari singari emas, balki chin eʼtiqodli moʻmin edi. Abba Boka Jimmada islomni yoyishga bel bogʻladi: koʻplab masjidlar barpo ettirdi hamda oʻz viloyatlarida daʼvat qilish va ilm oʻrgatish uchun bilimdon musulmonlarni safarbar etdi.

Abba Bok’a podshoh boʻlganida juda keksayib qolgan edi va tabiiy sabablar tufayli vafot etdi.

## Manbalar
Al-Hasan ibn Sahl

**Al-Hasan ibn Sahl** (; 850/51-yilda vafot etgan) Abbosiylar amaldori va Toʻrtinchi fitna davrida xalifa al-Maʼmunning () Iroqdagi noibi.

Hasanning otasi eroniy zardushtiy boʻlib, islom dinini qabul qilgan edi. Hasan akasi va boʻlajak vazir al-Fadl ibn Sahl bilan birga Horun ar-Rashid hukmronligi davrida () Barmakiy al-Fadl ibn Yahyo xizmatiga kirgan. Toʻrtinchi fitna davrida Maʼmunning oʻgay ukasi al-Aminga () qarshi kurashida Hasanga yer soligʻi (*[[xiroj]]*) idorasini nazorat qilish vazifasi topshirilgan.

Maʼmun qoʻshinlari xalifalik poytaxti Bagʻdodni qoʻlga kiritgach, Hasan Iroqni boshqarish uchun gʻarbga joʻnatildi. Maʼmun va Fadl esa Marvda qolishdi. 815-yil boshlarida Kufada Ibn Tabataba va Abulsaraya boshchiligida Zaydiy Aliylar qoʻzgʻoloni boshlanib, tez orada Iroqning janubiy hududlariga yoyildi. Hasan isyonchilarga qarshi kurashni tashkil qila olmadi. Oqibatda, isyonchilar Bagʻdodning oʻziga bevosita tahdid sola boshlashdi. Qobiliyatli sarkarda Harsama ibn A’yonning aralashuvi natijasida qoʻzgʻolon bostirildi. Biroq Fadl va uning atrofidagi xurosonliklarning xalifalikni boshqarishi eski arab zodagonlari orasida kuchli norozilik uygʻotdi. Ular al-Maʼmunga Fadlning oʻrniga arab amirini tayinlashni maslahat berishdi. Al-Hasan va arab zodagonlari oʻrtasidagi dushmanlik quyidagi shiorda aks etgan: „Biz zardushtiy, zardushtiyning oʻgʻli al-Hasan ibn Sahlni qabul qilmaymiz va uni Xurosonga qaytguncha haydab chiqaramiz“. Hasan ibn Sahl turli guruh rahbarlari oʻrtasida hokimiyat taqsimlangan shaharni tark etishga majbur boʻldi. Bir yildan soʻng, ehtimol, shu guruh tomonidan akasi al-Fadl oʻldirilgan boʻlishi mumkin. 817-yil iyulida shaharga Maʼmun oʻz vorisi etib aliylardan biri – Ali ibn Muso ar-Rizoni tanlagani haqidagi xabar yetib kelgach, shahar aholisi al-Maʼmunning amakisi Ibrohim ibn al-Mahdiyni xalifa etib tayinlashga qaror qildi.

818-yilda Fadlning oʻldirilishi va 819-yilda Maʼmunning Bagʻdodga qaytishidan soʻng, Hasan akasining oʻrniga xalifalik vaziri boʻlishi kutilgan edi. Biroq Fadlning oʻlimidan larzaga tushgan Hasan siyosatdan chetlashib, Vosit atrofidagi mulklariga chekinishni maʼqul koʻrdi. Hasan oʻsha yerda 850/851-yilgacha, yaʼni vafot etgunga qadar yashab qoldi. 825-yilda oʻz qizi Buranni (807—884) Maʼmunga nikohlab berdi va kelinning sepi uchun Bagʻdod shahrining janubida joylashgan Qasr al-Hasaniy saroyini inʼom etdi. Shundan soʻng, mazkur saroy xalifaning qarorgohlaridan biriga aylandi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Kata Pejnović

**Kata Pejnović** (qizlik familyasi **Bogić**; 1899-yil 21-mart – 1966) – xorvat-serbiyalik feminist va siyosatchi.

## Hayoti
Kata Pejnović 1899-yil 21-martda Avstriya-Vengriya imperiyasi tarkibidagi Xorvatiya-Slavoniya Qirolligining Smiljan qishlogʻida kambagʻal oilada tugʻilgan. 1911-yilda boshlangʻich maktabni tamomlagach, oilasiga yordam berish uchun ishlay boshlagan.

Kata Pejnović 1936-yildan mahalliy kommunistik harakatda faol ishtirok eta boshlaydi va 1938-yil 10-aprelda Yugoslaviya Kommunistik partiyasiga qabul qilinadi. 1941-yil aprel oyida Yugoslaviyaning bosqinidan soʻng fashistik Mustaqil Xorvatiya Davlati tuziladi. Xorvat fashistlari 1941-yil iyul oyida uning eri va uch oʻgʻlini oʻldirishgan. 1963-yilda bemor boʻlib qolgan Pejnović uch yildan keyin vafot etgan.

## Faoliyati
Kommunistik partiyada Pejnović serblar va xorvatlar oʻrtasidagi etnik keskinliklarni kamaytirish va ayollar masalalariga eʼtibor qaratgan. Xorvatiya ayollari orasida antifashistik targʻibotni yoyish uchun u 1942-yil mart oyida partizanlar nazoratidagi Xorvatiyada birinchi ayollar gazetasi – „Kurashdagi ayol“ (Žena u borbi) faoliyatini yoʻlga qoʻygan. Oʻsha yili noyabr oyida u Yugoslaviya xalq ozodligi antifashistik kengashidagi yagona ayol delegat boʻlgan va koʻp oʻtmay Antifashistik ayollar fronti (Antifašistički front žena) raisi etib saylangan. 1948-yilda Xorvatiya Kommunistik partiyasi Markaziy qoʻmitasiga saylangan va bir necha marta Xorvatiya xalq Respublikasi parlamentiga, ikki marta esa Yugoslaviya federal assambleyasida deputat boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Abba Gomol

*Moti* **Abba Gomol** – Jimma qiroli (1862—1878-yillarda hukmronlik qilgan).

## Hukmronlik
Abba Gomol Abba Bokʼaning oʻgʻli boʻlgan.

Uning asosiy yutugʻi Jimma qirolligining janubi-sharqiy qismiga aylangan Garo qirolligini zabt etish boʻlgan.
## Manbalar
Abba Rebu

*Moti* **Abba Rebu** – Jimma qiroli (1855—1859-yillarda hukmronlik qilgan). U Abbo Jifar I ning oʻgʻli.

Abba Rebu urushqoq podshoh boʻlib, aytishlaricha, zolimlik bilan hukmronlik qilgan. U taxtni egallash uchun oʻzining katta akasi va taxt vorisi Abba Gommolni magʻlub etib, uni Kaffa qirolligiga surgun qilgan. Abba Rebu jangda halok boʻlgan. Bu yo Gomma qirolligi tomonidan, ular Limmu-Ennarea va Gera qirolliklaridan askarlarni kutilmaganda olib kelganlari sababli, yoki oʻz fuqarolarining xoinligi tufayli sodir boʻlgan.

## Manbalar
Shaddod ibn Avs

**Shaddod ibn Avs** () – sahoba va hadis roviyi. Qabri Quddusdagi Bob ar-Rahma qabristonida. U yerda, shuningdek, Uboda ibn as-Somitning ham qabri qoʻyilgan.

## Manbalar
Stoja Kašiković

**Stoja Kašiković** (qizlik familyasi **Zdjelarević**; 1865 – 1927-yildan keyin) – bosniyalik serb feminist, yozuvchi, muharrir va oʻqituvchi.

## Hayoti
Stoja Kašiković 1865-yilda Usmonli imperiyasining Bosniya eyaleti tarkibidagi Bosanski Novi shahrida tugʻilgan. Uning oilasi haqida juda kam maʼlumot mavjud boʻlib, ehtimol u yoshligida yetim qolgan boʻlishi mumkin. 1879-yilda, Bosniya eyaleti Avstriya-Vengriya imperiyasi tomonidan bosib olinganidan bir yil oʻtgach, u Sarayevodagi Paulina Irby tomonidan asos solingan Bosniyadagi yagona qizlar maktabida oʻqishni boshlagan. 1886-yilga kelib toʻrt yillik boshlangʻich taʼlimni tamomlab, oʻqituvchi boʻlish uchun malaka oshirgan. Oʻsha yili u Miss Irby maktabida oʻqituvchi boʻlgan Nikola T. Kašikovićga turmushga chiqqan. Ularning uch oʻgʻil va bir qizi bor edi. 1900-yillarning oxirlarida Stoja oʻzi ham Miss Irby maktabida dars bergan. Birinchi jahon urushi davrida Avstriya-Vengriya hukumati 1917-1918-yillarda Stoja, Nikola va ularning bir oʻgʻlini vatanga xiyonatda ayblagan, biroq 1918-yil oxirida Avstriya-Vengriya imperiyasi qulashi va Bosniyaning Serblar, Xorvatlar va Slovenlar Qirolligi (keyinchalik Yugoslaviya) tarkibiga kirishi bilan bu ayblovlar bekor qilindi. Urushdan keyingi hayoti haqida, 1927-yilda eri vafot etgach nafaqaga chiqqanidan boshqa hech narsa maʼlum emas.

## Faoliyati
1885-yilda Nikola Kašiković va uchta boshqa oʻqituvchi adabiy jurnal *Bosanska vila* („Bosniya nimfasi“) ga asos solishgan. Ikki yildan soʻng Nikola bosh muharrir boʻlgan. 1891-yilda u kasal boʻlib qolgach, Stoja vaqtincha bosh muharrir lavozimini egallagan va Nikola tuzalgach ham jurnalni tahrirlashda ishtirok etgan, baʼzan maqolalar ham yozgan. 1910-yilda jurnalning 25 yilligi munosabati bilan ikkala Kašiković ham Serbiya Qirolligi va Chernogoriya Qirolligi tomonidan mukofotlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Eni Çobani

**Eni Çobani** (1972-yil 27-mayda tugʻilgan) – albaniyalik huquqshunos va teleboshlovchi. U 2011-yildan beri „E Diela Shqiptare“ dasturining „Shihemi ne gjyq“ (Sudda koʻrishamiz) boʻlimini olib borishi bilan mashhur.

Eni Çobani Tiranada tugʻilgan. Oliy maʼlumotni tamomlagach, u darhol Tirana universiteti Huquq fakultetining Davlat huquqi kafedrasida oʻqituvchi etib tayinlangan.

Eni Çobani 2011-yildan beri Tv Klan telekanalidagi „E Diela Shqiptare“ dasturidagi „Shihemi ne gjyq“ boʻlimida odamlarning nizolarini va muammolarini hal qilishi bilan tanilgan.

U 1997-yilda Avenir Shehuga turmushga chiqqan. Ularning bir oʻgʻli bor.

## Manbalar
Diana Çuli

**Diana Çuli** (talaffuzi: Chu-li) (1951-yil 13-aprel, Tiranada tugʻilgan) – albaniyalik yozuvchi, jurnalist va siyosatchi. U 1973-yilda Tirana universiteti Falsafa fakultetini tamomlagan. Keyin *Drita* va fransuz tilidagi *Les lettres albanaises* jurnallarining tahririyatlarida ishlagan. 1990-yilda demokratik muxolifatga qoʻshilib, Mustaqil ayollar forumi rahbari boʻlgan, keyin esa Albaniya Sotsial-demokratik partiyasiga qoʻshilgan.

2006-yildan beri u Albaniyaning Yevropa Kengashi parlament assambleyasidagi vakili hisoblanadi. Albaniyada u ayollar huquqlari, ayniqsa fohishalikka majburlangan ayollar huquqlari uchun kurash olib bormoqda. 2004-yilda u Albaniya ayollar federatsiyasi raisi boʻlgan.

1970-yillarning oxirida u birinchi qisqa hikoyasi *Ndërgjegja* (*Vijdon*)ni nashr ettirgan. Sakkizta roman muallifi boʻlib, *[[Hije që mbeten pas]]* (1985), *[[Rrethi i kujtesës]]* (1987)
va *[[Bregu i ashpër]]* (1988) kabi filmlar uchun ssenariylar yozgan.

## Tanlangan asarlari
* 1980: *Jehonat e jetës*
* 1983: *Zëri i largët*
* 1986: *Dreri i trotuareve*
* 1992: *Rekuiem*
* 1993: *… dhe nata u nda në mes*
* 2000: *Diell në mesnatë*
* 2006: *Engjëj të armatosur*
* 2009: *Gruaja na kafe*
* 2011: *Hoteli i drunjtë*

## Manbalar
Muhammad ibn Abu Huzayfa

**Muhammad ibn Abu Huzayfa** () – Abu Huzayfa ibn Utba va Sahla binti Suhaylning oʻgʻli. Otasining asl ismi Utba ibn Robi’a boʻlgan. Utba Solim Mavlo Abu Huzayfani oʻgʻil qilib asrab olgan, shu sababli Muhammad ibn Abu Huzayfa va Solim Mavlo Abu Huzayfa aka-uka hisoblanadi.

Utbaning qizi Hind bint Utba Abu Sufyonning rafiqasi, Muoviya ibn Abu Sufyonning onasi boʻlgan. Muhammad ibn Abu Huzayfa esa Muoviyaning togʻasidir. Utba islomga qarshi dastlabki muxoliflardan biri edi. Abu Huzayfa rafiqasi Sohila bilan birga Habashistonga (Abyssiniya) hijrat qilgan. Habashistonda Usmon ibn Affon bilan yaqin hamkorlikda faoliyat yuritgan. Muhammad ibn Abu Huzayfa aynan Habashistonda paygʻambar Muhammad hayotlik paytida tugʻilgan. Habashistondan qaytgach, Madinaga hijrat qilgan. Abu Huzayfa va uning asrab olingan oʻgʻli Salim Yamoma jangida shahid boʻlganlar. Ularning vafotidan soʻng Muhammad ibn Abu Huzayfa Usmon ibn Affon tomonidan tarbiyalangan.

656-yilda Muhammad ibn Abu Huzayfa Misr noibi boʻlgan, u bu lavozimga oʻtirishidan oldin Abdulloh ibn Saʼdni hokimiyatdan chetlatgan. Keyinchalik, Usmon ibn Affon uni hech bir viloyatga noib etib tayinlamagani sababli, Muhammad unga qarshi chiqqan isyonda ishtirok etgan.

## Manbalar
Mina Karadžić

**Wilhelmina „Mina“ Karadžić-Vukomanović** (; 1828-yil 12-iyulda tugʻilgan – 1894-yil 12-iyunda vafot etgan) – Avstriyada tugʻilgan serb millatiga mansub rassom va yozuvchi.

## Hayoti

Karadžić 1828-yil 12-iyulda Avstriyaning Vena shahrida Vuk Stefanović Karadžić va venalik Ana Maria Kraus olasida dunyoga kelgan. Oilada yettinchi farzand boʻlgan. Yoshligidanoq puxta taʼlim olgan, dastlab nemis tilida oʻqish va yozishni oʻrgangan, keyinchalik fransuz, italyan, serb va ingliz tillarini ham oʻzlashtirgan. U avstriyalik rassom Fridrich Schilcherdan qoʻl ostida tasviriy sanʼat boʻyicha tahsil olgan, shuningdek, Vena, Venetsiya, Drezden va Berlin shaharlaridagi turli galereyalarda oʻz bilim va mahoratini oshirgan.

### Rassomchilik
Mina Karadžićning rassomlik ijodi ikki davrga boʻlinadi, birinchi davri klassitsizm taʼsirida, ikkinchi davri esa romantizm taʼsirida shakllangan.

### Yozuvchilik
1850-yillarning boshlarida Karadžić serb xalq qoʻshiqlari toʻplamini nemis tiliga tarjima qilish ustida ishlagan. Ushbu toʻplam 1852-yilda Ludwig August fon Frankl tomonidan „*Gusle, Serbische Nationallieder*“ nomi bilan yakuniga yetkazilgan va nashr etilgan. 1854-yilda esa Karajić otasi Vuk tomonidan toʻplangan serb xalq ertaklari va maqollarining nemis tilidagi tarjimasi boʻlgan „*Volksmärchen der Serben*“ ()nichop ettirgan. Kitobga mashhur tilshunos Jacob Grimm kirish soʻzini yozgan.

1858-yilda Karadžić Belgraddagi Avliyo Michael soborida Aleksa Vukomanović bilan turmush qurgan. 1859-yilda ularning Janko Vukomanović ismli oʻgʻli dunyoga kelgan. Afsuski, bola uch oylik boʻlganida Karadžićning eri kasallik sababli vafot etgan.

Karadžić 1894-yil 12-iyunda 65 yoshida Vena shahrida vafot etgan.

## Manbalar
Maʼruf

**Maʼruf** ( — hammaga taniqli, bilimli; maʼqullangan) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Maʼruf Jumayev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Maʼrufjon Murodullayev — oʻzbekistonlik para yengil atletikachi.

## Familiyalar

* Maʼrufov
* Maʼrufova

## Manbalar
Maʼsuma

**Maʼsuma** — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Maʼsuma Ahmedova — zardoʻz, Oʻzbekiston xalq rassomi;
* Maʼsuma Sulton begim — Moʻgʻul malikasi hamda birinchi Moʻgʻul humkdori Boburning qizi boʻlgan.

## Yana qarang

* Maʼsum

## Manbalar
Mirza (ism)

**Mirza** (arabcha +  < „amirzoda“ soʻzining qisqargan shakli) — kelib chiqishi arabcha yoki forscha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Mirza Ahmedov — sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi;
* Mirza Azizov — sovet va oʻzbek aktyori va rejissori, Oʻzbekiston xalq artisti;
* Mirza Ibrohimov — Ozarbayjon xalq yozuvchisi, jamoat arbobi;
* Mirza Mirsagatov — urolog, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan shifokorʻ
* Mirza Oxundov — ozarbayjon yozuvchisi, maʼrifatparvari va faylasuf;
* Mirzabek Bayjan — shoir;
* Mirzabek Doʻstmurodov — neyroxirurg, ortoped-travmatolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi;
* Mirzabek Nuriddinov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Mirzabek Xolmedov — taniqli oʻzbek estradasi hajviy aktyori, qiziqchi, soʻz ustasi va qoʻshiqchi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist;
* Mirzajon Baykeyev — rus va sovet haykaltaroshi, restavrator;
* Mirzajon Islomov — davlat arbobi, Fargʻona viloyati hokimi;
* Mirzajon Tillayev — Andijonlik xonanda va sozanda;
* Mirzaxon Tnimov — qozoq tilidan rus tiliga va rus tilidan qozoq tiliga qozoq tarjimoni.

## Familiyalar

* Mirzayev
* Mirzayeva

## Manbalar
Cillian Murphy

**Cillian Murphy** (; 1976-yil 25-mayda tugʻilgan) — irlandiyalik kino va teatr aktyori. U asosan "O'tkir viqorlilar" teleserialidagi Tomas Shelbi roli va Kristofer Nolan filmlaridagi rollari bilan mashhur. Murphy oʻzining jozibali ovozi, chuqur psixologik obrazlari va ichki dramatik kuchi bilan tanilgan aktyor hisoblanadi.

## Biografiyasi
Cillian Murphy 1976-yil 25-mayda Irlandiyaning Douglas, Cork shahrida tugʻilgan. Otasi Irlandiya Taʼlim vazirligida ishlagan, onasi esa fransuz tili oʻqituvchisi bo‘lgan. Murphy kichikligidan sanʼat va adabiyotga qiziqqan. U University College Corkda huquqshunoslikni oʻrgangan, biroq tez orada aktyorlik kasbini tanlagan.

Dastlab u musiqachi bo‘lib sahnaga chiqqan va "The Sons of Mr. Green Genes" nomli guruhda gitarachi va qo‘shiqchi bo‘lgan. Biroq uning sahnadagi ishtiyoqi teatrga olib kirdi.

## Aktyorlik faoliyati

### Teatr
Murphy aktyorlik faoliyatini Irlandiyada sahna sanʼatidan boshlagan. U Dublindagi **Corcadorca** teatri bilan ishlagan va "Disco Pigs" spektakli bilan xalqaro eʼtiborga tushgan.

### Kino
Murphy 2000-yillarda yirik filmlarda rol o‘ynay boshladi:

* 28 Days Later (2002) – rejissyor Danni Boylning zombi-trilleri.
*  (2005) – Kristofer Nolan filmi, unda u Dr. Jonathan Crane / Scarecrow rolini ijro etdi.
* The Wind That Shakes the Barley (2006) – Irlandiya mustaqillik urushi haqidagi filmda bosh rol.
* Inception (2010) – Nolan filmi, unda Robert Fischer obrazini yaratdi.
* Dunkirk (2017) – Nolanning Ikkinchi jahon urushi haqidagi filmida askar rolida.

### Peaky Blinders
Murphy 2013–2022 yillarda mashhur BBC seriali Peaky Blindersda asosiy qahramon — Tomas Shelbi rolini ijro etib, global mashhurlikka erishdi. Serialdagi roli uchun bir necha mukofotlarga sazovor bo‘lgan.

### Oppenheimer (2023)
Murphy Kristofer Nolanning biografik filmi Oppenheimerda bosh rol – atom bombasi “otasi” sifatida tanilgan fizik J. Robert Oppenheimer rolini ijro etdi. Bu roli uchun u 2024-yilda Oscar mukofotida Eng yaxshi aktyor nominatsiyasini yutdi.

## Mukofotlari

* **Oscar mukofoti** – Eng yaxshi erkak roli (2024, *Oppenheimer*)
* **BAFTA** – Eng yaxshi aktyor (2024)
* **Golden Globe** – Eng yaxshi aktyor – drama (2024)
* **Irish Film & Television Awards (IFTA)** – bir nechta yutuqlar

## Shaxsiy hayoti
Murphy 2004-yilda Irlandiyalik vizual san’at ustasi Yvonne McGuinness bilan turmush qurgan. Ularning ikki nafar farzandi bor. Murphy oilasi bilan Dublinda yashaydi va shaxsiy hayotini ommaviy e’tibordan chetda tutadi. U vegetarian, ijtimoiy-siyosiy masalalarda faol emas va intervyularda kam qatnashadi.

## Manbalar

* IMDb
* Britannica
* Oscars.org
* Guardian (2023), BBC (2024)
Bundesliga

**Bundesliga** (; maʼnosi: Federal liga), baʼzan Fußball-Bundesliga yoki 1. Bundesliga deb ham ataladi. Bu Germaniyadagi professional futbol ligasi boʻlib, Germaniya futbol ligasi tizimining eng yuqori pogʻonasi hisoblanadi. Bundesliga 18 ta jamoadan tashkil topgan va 2. Bundesliga bilan oʻsish va tushish tizimi asosida ishlaydi. Mavsumlar avgust oyidan may oyigacha davom etadi. Oʻyinlar juma, shanba va yakshanba kunlari oʻtkaziladi, asosiy eʼtibor shanba kunlariga qaratiladi. Bundesliganing barcha klublari DFB-Pokal kubogi musobaqasida ishtirok etadi. Bundesliga gʻolibi DFL-Superkubokda qatnashish huquqini qoʻlga kiritadi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*DFB – Deutscher Fußball Bund (German Football Association)
Ixtiyor Karimov

**Ixtiyor Karimov** () – oʻzbekistonlik futbolchi. 2016—2019-yillarda „Shoʻrtan“ klubi bosh murabbiyi.
## Manbalar
Imomzoda Fazl ibn Muso al-Kozim

**Fazl ibn Muso ibn Ja'far** () Eronning Fors viloyati Jahrom shahrida joylashgan shia maqbarasi, ziyoratgohi va masjid majmuasi. Majmuada Muso al-Kozim o‘g‘illaridan birining qabri joylashgan.

## Umumiy koʻrinish
Ziyoratgoh oddiy g‘ishtli gumbazli kichik oddiy bino bo‘lib, ichida hech qanday bezak va kafel qoplamasi yo‘q. Ziyoratgoh podshoh Muhammad Saljuqning buyrug‘i bilan  da qurib bitkazildi.

Yodgorlik uzoq vaqtdan beri Jahrom tumani va uning atrofidagi shaharlar ahlining e’tiborini tortgan 

## Manbalar
Taxsin Nasritdinov

**Taxsin Xamidovich Nasritdinov** (1944–2008) — otorinolaringolog (LOR), tibbiyot fanlari doktori, professor. Samarqand davlat tibbiyot institutining (hozirgi SamDTU) otorinolaringologiya kafedrasi mudiri (1986–2008). O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimi va LOR yo‘nalishining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan.

## Biografiyasi
Taxsin Xamidovich 1944 yilda tug‘ilgan. 1986 yildan boshlab Samarqand davlat tibbiyot institutining otorinolaringologiya kafedrasiga rahbarlik qilgan. 2008 yilda vafot etgan.

## Ilmiy faoliyati
Professor Nasritdinov otorinolaringologiya, ayniqsa, hiqildoq kasalliklari bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borgan. U o‘z faoliyati davomida 2 nafar tibbiyot fanlari doktorini va 5 nafar tibbiyot fanlari nomzodini tayyorlagan. Shuningdek, u qishloq joylardagi LOR xizmatini rivojlantirish, yosh mutaxassislar tayyorlashga alohida e'tibor qaratgan.

## Kafedra faoliyati
1995 yilda otorinolaringologiya kafedrasi ikkiga bo‘lingan — tibbiyot fakulteti kafedrasi (mudiri professor T.X. Nasritdinov) va pediatriya fakulteti kafedrasi. 1997 yilda bu kafedralar birlashtirilib, professor Nasritdinov rahbar etib tayinlangan.

## E’tiroflar
Professor T.X. Nasritdinovning faoliyati O‘zbekiston otorinolaringologiya maktabining shakllanishida muhim o‘rin tutadi. Uning ilmiy merosi keyingi avlod mutaxassislari uchun asos bo‘lib xizmat qilmoqda.

## Manbalar

* Samarqand davlat tibbiyot universiteti — Otorinolaringologiya kafedrasi tarixi
* Samarqand davlat tibbiyot universiteti elektron kutubxonasi
Muanbar

**Muanbar** ( — anbar hidli, muattar, xushboʻy) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Muborak (ism)

**Muborak** ( — xudo marhamat qilgan; xayrli; baxtli) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar va baʼzan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

### Tarixiy shaxslar

* Muborakshoh — Chigʻatoy ulusi xoni (1265—1266). Qora-Hulagu va Ergene (Orqina) xotun oʻgʻli.
* Muborak Shoh II — 1434-yillarda Dehli sultonligini boshqargan Sayyidlar sulolasining ikkinchi monarxi;

### Boshqalar

* Muborak Abdullayeva — oʻzbek aktrisasi;
* Muborak Yoʻldoshev — teatr rassomi, Oʻzbekiston xalq rassomi;
* Muborak Yoʻldosheva — paxtakor, Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Muborak Yunusxoʻjayeva — Tarix fanlari nomzodi (1964). O’zbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi;

## Familiyalar

* Muborakov
* Muborakova

## Manbalar
Vera Nikolić Podrinska

**Vera Nikolić Podrinska** (1886-yil 8-iyunda tugʻilgan – 1972-yil 28-martda vafot etgan) – xorvatiyalik rassom va baronessa.

## Biografiyasi
Podrinska baron Vladimir Nikolić va baronessa Gabriella Ella Franziska Maria (qizlik familyasi Scotti)ning qizi boʻlgan. Nikolić 1900-yildan boshlab xorvatiyalik rassom Oton Ivekovićdan rasm chizishni oʻrgangan, shuningdek, Parijda Andre Lhote hamda Leo Junekdan taʼlim olgan. 1917-yilda ilk shaxsiy koʻrgazmasini tashkil qilgan.

1944-yilda Podrinskaning Xorvatiya Mustaqil Davlati hukumati tomonidan Zagrebdagi Pantovčak koʻchasida joylashgan mulkida harbiy asirlar lageri tashkil etilgan. Bu lagerda amerikalik harbiy uchuvchilar asirlikda saqlangan. Ularga Nikolićning uzumzorida ishlashga, uning hovlisida tennis oʻynash, musiqa tinglash va boshqa mashgʻulotlar bilan shugʻullanishga ruxsat etilgan.

Urushdan keyin uning mulki davlat mulkiga aylantirilgan yoki hukmron Kommunistik partiyasi tomonidan sotib olingan. Keyinchalik bu yerda Yugoslaviya yetakchisi Josip Broz Tito uchun *Vila Zagorje* nomli qarorgoh qurilgan. 

Vera Nikolić 1957-yilda „*Od Zagreba do Bangkoka*“ () nomli kitobini nashr ettirgan.

Nikolić 1966-yilda oʻz asarlari koʻrgazmasida ishtirok etish uchun AQShga safar qilgan va Ikkinchi jahon urushi davrida uning mulkida asirlikda boʻlgan bir necha sobiq harbiylar tomonidan kutib olingan.

## Manbalar

## Havolalar

* Nikolic Podrinskaya oilasining serb kelib chiqishi VIJEĆE SRPSKE NATIONALNE MANJINE BJELOVARSKO – BILOGORSKE ŽUPANIJE.
Muhib

**Muhib** ( — sevuvchi, doʻst tutuvchi; muxlis; xushtor) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Familiyalar
* Muhibov
* Muhibova

## Yana qarang
* Muhiba

## Manbalar
Muhiba

**Muhiba** — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Muhiba Xolova — oʻzbekistonlik oʻqituvchi, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi.

## Yana qarang
* Muhib

## Manbalar
IANT Qurʼon akademiyasi

**IANT Qurʼon Akademiyasi** (**IQA**) – Texas shtatidagi Richardson shahrida joylashgan, bolalar bogʻchasidan 12-sinfgacha boʻlgan islomiy xususiy maktab. U Shimoliy Texas Islom assotsiatsiyasi tarkibiga kiradi. Maktab 2002-yilda shahar va Dallas, Garland, Plano kabi qoʻshni shaharlarda yashovchi minglab amerikalik musulmonlar ehtiyojlarini qondirish maqsadida tashkil etilgan. Unda Qurʼon yodlash (Hifz), Islom ilmlari (Alim) va akademik dasturlar (bolalar bogʻchasidan 12-sinfgacha) mavjud. IQA Shimoliy Texasdagi eng qadimgi islomiy maktablardan biri boʻlib, 20 yillik tajribaga ega. 148 nafar bitiruvchi Qurʼonni toʻliq yod olgan (huffaz) boʻlsa, yuzlab talabalar „pre-alim“ diplomlarini qoʻlga kiritgan.

## Tarixi
Doktor Yusuf Ziya Kavakchi IANT Qurʼon akademiyasining (IQA) asoschisi, oʻqituvchisi va birinchi direktori, Suffa Islom seminariyasining dekani, shuningdek, Islom tribunalining prezidenti boʻlgan. Oʻshandan buyon maktab hozirgi darajasiga yetgan.

IQA har yili 30 dan ortiq talabaga moliyaviy yordam koʻrsatadi hamda Richardson va atrofdagi shaharlar aholisi uchun stipendiya dasturini joriy etishni rejalashtirgan.

Maktab 2007-yilda, tashkil etilganidan 5 yil oʻtib, Cognia tomonidan akkreditatsiyadan oʻtgan. Bu maktab rivojidagi muhim yutuq boʻlgan.

Maktab shuningdek, Dallas okrugi kollejlari hamkorligida kollejga tayyorgarlik kurslarini ham taklif etadi, bu talabalarga oʻrta maktabni tugatgunlaricha kollej kreditlari va hatto associate darajasini olish imkonini beradi.

## IQA bugun
IANT Qurʼon akademiyasi hozirda Cognia tomonidan akkreditatsiyalangan maktabdir. IQA Texas Charter School Athletic Association League (TCSAAL) ishtirokchisi hisoblanadi. IQA qizlar voleybol jamoasi barcha oʻyinlarida 4-0 hisobida gʻalaba qozongan.

## Manbalar

## Havolalar
* IANT Qurʼon Akademiyasi
* Registratsiya
Salam akademiyasi

**Salam Akademiyasi** – Texas shtatidagi Richardson shahrida joylashgan bolalar bogʻchasidan oʻrta maktabgacha boʻlgan islomiy taʼlim muassasasi. 2003-yilda qisman vaqt dasturi sifatida tashkil etilgan boʻlib, 2008-yil kuzida toʻliq vaqtli taʼlim dasturini joriy qilgan. 2014-yil holatiga koʻra, akademiyada 315 nafar oʻquvchi taʼlim olgan, ulardan 90% Janubiy Osiyo, 5% arablar, 5% esa ispan boʻlmagan oq tanlilar, ispan va qora tanlilardan iborat. Akademiya hech qanday masjid bilan rasman bogʻliq emas.

## Manbalar

## Havolalar
* Salam Foundation
Avstraliya xalqaro akademiyasi

**Avstraliya xalqaro akademiyasi** – Avstraliyaning turli shaharlarida faoliyat yurituvchi islomiy taʼlim tarmogʻi. Bu mamlakatdagi birinchi musulmon kolleji boʻlib, dastlab Xolid ibn Abdulaziz al Saud sharafiga „Qirol Xolid Islom kolleji“ nomi bilan tashkil etilgan. Akademiyaning boshlangʻich maktabi 1999-yilda Saudiya Arabistoni granti hisobiga tashkil etilgan boʻlib, bu maktab olgan yagona xorijiy mablagʻdir.

Akademiyada Avstraliya milliy taʼlim dasturi va xalqaro bakalavriat dasturlari taklif etiladi. Tarmoq tarkibiga Koburgdagi boshlangʻich maktab (bogʻcha guruhidan 5-sinfgacha) va Shimoliy Koburgdagi Merlynston kampusidagi oʻrta maktab (6-sinfdan 12-sinfgacha) kiradi. 2014-yil boshida Karo Springs shahrida yangi kampus ochilgan.

Soʻnggi oʻn yil ichida akademiya Yangiy Janubiy Walesga tomon kengayib, Strathfield Southdagi (Nur al-Hudo Islom kolleji, ilgari Leigh kolleji) va Kellyvilledagi qoʻshimcha kampuslarni sotib olgan.

Akademiyaning Birlashgan Arab Amirliklarining Abu-Dabi shahrida ham kampus mavjud boʻlib, u 2013-yilda toʻliq akkreditatsiyalangan xalqaro bakalavriat (IB) muassasasiga aylangan.

Avstraliya xalqaro akademiyasi janubiy yarimsharda uchta IB dasturini ham taklif qiluvchi yagona musulmon maktabi sifatida ham tan olingan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Salama kolleji

**Salama kolleji** – Avstraliyaning Yangiy Janubiy Wales shtati, Sidney chekkasidagi Chester Hill shaharchasida joylashgan mustaqil, aralash taʼlim turidagi islomiy kunduzgi maktab (boshlangʻich va oʻrta taʼlim). Maktab shiori: *Taʼlim. Iymon. Intizom*.

Salama kolleji 2012-yilda bogʻcha–8-sinf darajasida oʻz faoliyatini boshlagan. Keyinchalik kengaytirilgan holda bogʻcha–12-sinfgacha taʼlim beriladigan boʻldi. Kampusda futbol maydoni, suzish havzasi, tennis kortlari va masjid mavjud. Maktabda 700 dan ortiq oʻquvchi tahsil oladi va 100 dan ziyod xodim ishlaydi. Maktab Darulfatva – Avstraliya Islom oliy kengashi va 2MFM radiostansiyasi bilan bir joyda joylashgan.

2016-yil iyun oyida maktabda oʻquvchilar soni besh baravar koʻpayishi va yangi sinf xonalari, bolalar bogʻchasi va sport majmuasi qurilishi uchun 27 million dollar ajratilgani xabar qilingan edi.

Salama kolleji Islomiy xayriya loyihalari assotsiatsiyasi (ICPA) tomonidan amalga oshirilgan loyihadir. ICPA Bankstown va Liverpul shaharlarida Al-Amana kollejini ham tashkil etgan.

## Yana qarang

* 2MFM
* Al-Amana kolleji
* Avstraliyada islom
* Avstraliyadagi islomiy tashkilotlar
* Islomiy maktablar va mazhablar

## Manbalar

## Havolalar
*
Sayyid Saif Abbos Naqviy

**Syed Saif Abbas Naqvi** (مولانا سيد نقوى) – hindistonlik oʻn ikki shia arbobi. Lucknow shi’iy Markazi Chand qoʻmitasi idorasining prezidentidir.
## Manbalar
Qays ibn Saʼd

**Qays ibn Saʼd** () – sahoba, Roshidun xalifaligining musulmon lashkari mashhur sarkardalaridan biri, janglarda mudofaa usullaridan oqilona foydalanishi bilan tanilgan. Ali ibn Abu Tolibning yaqin doʻstlaridan biri.

## Hayoti
Qays ibn Saʼd paygʻambar Muhammad hayotligida Madinada tugʻilgan. Otasi Xazraj qabilasi boshligʻi Saʼd ibn Uboda boʻlgan.

Misrlik diniy olim Xolid Muhammad Xolidning taʼkidlashicha, Qays ibn Saʼd islomni qabul qilishidan oldin nihoyatda ayyor kishi boʻlgan. Uning maʼlumotlariga koʻra, Qays oʻzining hiyla-nayrangi bilan Madina va uning atrofini oʻzgartirishga kirishgan.

Ali Qays ibn Saʼdni Misrga hokim qilib tayinlagan.

## Oʻlimi
Qays hijriy 59 (milodiy 678–679)-yili Madinada vafot etgan.

## Manbalar
Abbosiylar — Karolinglar ittifoqi

VIII-IX asrlarda **Abbosiy – Karoling ittifoqi** mavjud boʻlib, u Frank Karoling imperiyasi va Abbosiylar xalifaligi oʻrtasidagi bir qator elchixonalar, yaqinlashuvlar va qoʻshma harbiy harakatlar orqali amalga oshirilgan.

Bu ittifoq dastlab Pippin Pakana va al-Mansur oʻrtasida shakllanib, keyinchalik Buyuk Karl va Horun ar-Rashid davrida ham davom etgan boʻlishi ehtimolga yaqin. Ushbu aloqalar 732-yildagi Poitiers jangida oʻz aksini topgan Karolinglar va Kordova amirligi oʻrtasidagi keskin ziddiyatdan soʻng oʻrnatilgan boʻlib, Yaqin Sharqda joylashgan „uzoqdagi“ Abbosiylar imperiyasi bilan qarshi ittifoq tuzishga qaratilgan edi. Bir muddat oʻtgach, Vizantiya imperiyasiga qarshi kurashda yana bir Karoling-Abbosiy ittifoqini tuzishga urinish boʻlgan.
## Manbalar
Banu al-Furot

**Banu al-Furot** () 9-asr oxiri va 10-asr boshlarida Abbosiylar xalifaligida faoliyat yuritgan shia oilasi boʻlib, oilaning bir necha aʼzolari vazir lavozimini egallagan fuqarolik amaldorlari edi. Manbalarda oila aʼzolari asosan shunchaki **Ibn al-Furot** deb eslab oʻtilgan. Ushbu oila oʻz raqibi Banu al-Jarroh bilan birga 10-asr boshidagi oʻn yilliklar davomida xalifalik markaziy boshqaruvini nazorat qilib kelishgan.

Oilaning eng mashhur aʼzolari quyidagilar:
* Abulabbos Ahmad ibn Muhammad ibn Muso ibn al-Hasan ibn al-Furot (904-yilda vafot etgan) vafotiga qadar al-Muʼtazid va al-Muktafiyning bosh moliya vaziri lavozimida xizmat qilgan.
* Abulhasan Ali ibn Muhammad ibn Muso ibn al-Hasan ibn al-Furot (855—904) akasi Ahmadning oʻrinbosari lavozimida ish boshlab, 908—912, 917—918 va 923—924-yillarda vazir boʻlgan. 924-yil iyulda hokimiyatdan chetlatilib, oʻgʻli al-Muhassin bilan birgalikda qamoqqa olingan hamda qatl qilingan.
* Abulxattob Jaʼfar ibn Muhammad ibn Muso ibn al-Hasan ibn al-Furot (909/910-yilda vafot etgan) 908-yilda vafotiga qadar Sharq va Gʻarb yerlari boʻlimi rahbari boʻlgan.
* Al-Fadl ibn Jaʼfar ibn al-Furot (938-yilda vafot etgan) yer daromadlari boʻyicha moliya vazirliklarida bir necha lavozimlarni egallagan, 932 va 937-yillarda esa bir necha oy davomida vazir lavozimida faoliyat yuritgan. Xalifa al-Muqtadir billohning soʻnggi vaziri boʻlgan. Shuningdek, xalifa ar-Radiy davrida ham vazir boʻlgan.
* Abulfadl Jaʼfar ibn al-Fadl ibn al-Furot (921—1001) Ibn Hinzaba ismi bilan ham atalgan. Misr Ixshidiylari vaziri. Mamlakatni Fotimiylar egallagungacha boʻlgan soʻnggi yillarda maʼmuriyatni boshqargan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* Abdullah Burgu, Vizier Ibn al-Furât and His Family During the Collapse of Abbasids (PhD thesis under preparation, Selcuk University)
Ilim kolleji

**Ilim Kolleji** (ilgari **Shimoliy-Gʻarbiy mintaqa Islom kolleji** nomi bilan tanilgan) 1995-yilda islomiy taʼlim berish maqsadida tashkil etilgan. Ilim kolleji – Avstraliyaning Viktoriya shtati, Dallas shahrida joylashgan, bolalar bogʻchasidan 12-sinfgacha boʻlgan aralash taʼlim turidagi xususiy islomiy maktabdir.

Yaqinda maktab Glenroydagi Box Forest Road yoʻlida joylashgan Yorolla maktabini filial sifatida sotib olgan. 2014-yilga kelib Doveton shahrida yana bir filial ochildi. Maktab notijorat tashkilot boʻlmish Millî Görüşga tegishli boʻlib, u musulmon jamoasining diniy, taʼlimiy, madaniy va ijtimoiy ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Muhammad-Ali (atama)

Turkiya alaviylarida **Muhammad-Ali** atamasi Muhammad va Alini bitta butunlik yoki aql nuri sifatida ifodalaydi.

Bu eʼtiqodning kelib chiqishi quyidagi mashhur shia hadisi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin:

## Manbalar
Richard Bell

**Richard Bell** (1876–1952) – britaniyalik arabshunos va Qur’on tadqiqotchisi. Edinburg universitetida arab tili oʻqituvchisi boʻlgan, shuningdek, 1907–1921-yillarda Newton Wamphray qishlogʻida cherkov vaziri lavozimida ishlagan. Edinburgga qaytgach, hayotining qolgan qismini Qur’on oʻrganishga bagʻishlagan. 1937–1939-yillarda Qur’onning tarjimasini nashr etgan, 1953-yilda esa „Qur’onga kirish“ asari chop etilgan (1970-yilda W. Montgomery Watt tomonidan qayta ishlangan). Ushbu asarlar Gʻarbda Qur’on tadqiqotlarining rivojiga katta taʼsir koʻrsatgan.

Bell Islom rivojidagi nasroniy taʼsirlarini oʻrganuvchi dastlabki olimlardan biri hisoblanadi.

## Asarlari
* *Qur’on. Tarjima va suralarning tanqidiy tartibi* (2 jild), Edinburg universiteti nashriyoti, 1937–1939-yillar
* *Islom kelib chiqishining nasroniy muhitidagi ildizlari* (Gunning maʼruzalari), Edinburg universiteti nashriyoti, 1925-yil
* *Qur’onga kirish* (Islomiy tadqiqotlar seriyasi 8), Edinburg universiteti nashriyoti, 1953; W. Montgomery Watt tomonidan qayta ishlangan, 1970; yangi nashr 1995 

## Manbalar

## Havolalar
* Qur’on onlayn versiyasi (1937/1939-yillardagi birinchi nashr, *T. & T. Clark*, Edinburg)