Sumaya Faruqiy

**Sumaya Faruqiy** (2002-yilda tugʻilgan) – afgʻonistonlik talaba va muhandis hamda Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasining sardori. Ushbu jamoa „Afghan Dreamers“ nomi bilan ham tanilgan. 2020-yilda BBC tomonidan eʼlon qilinadigan „100 Women“ roʻyxatiga kiritilgan, shuningdek 2020-yilda UNICEF tomonidan ham eʼtirof etilgan va 2021-yilda UN Women tashkilotining Generation Equality kampaniyasida ishtirok etgan. 2020-yilda COVID-19 pandemiyasi davrida jamoasi Afgʻonistonda koronavirusga qarshi kurashishga yordam berish uchun ventilyatorning prototipini ishlab chiqqan.

## Hayoti va taʼlimi

Faruqiy 2002-yil Afgʻonistonning gʻarbiy qismidagi Hirot shahrida tugʻilgan. Bolaligida muhandislikka qiziqa boshlagan; bunga otasining avtomobil taʼmirlash ustaxonasida uni kuzatishi va yordam berishi sabab boʻlgan. Onasi esa Tolibon davrida qizlarning taʼlim olishi taqiqlangani sababli 10 yoshdan keyin rasmiy taʼlim olish imkoniga ega boʻlmagan. Faruqiy kelajagi haqida shunday degan: „Kelajakda men elektron muhandis boʻlishni xohlayman va ota-onamning toʻliq qoʻllab-quvvatlashidan baxtiyorman.“
## Faoliyati
2017-yil 14 yoshida, Faruqiy Roya Mahbub tomonidan tashkil etilgan Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasining olti aʼzosidan biri sifatida AQShga borib, xalqaro FIRST Global Challenge robototexnika musobaqasida qatnashgan. 2018-yilda jamoa Kanadada mashgʻulotlar oʻtkazgan, keyin esa bir necha oy davomida AQShda boʻlib, turli musobaqalarda ishtirok etgan. AQSh vizalari muddati tugagach, Faruqiy jamoa bilan Estoniya va Istanbulda oʻtkazilgan musobaqalarda qatnashgan.

2020-yil boshida, 17 yoshli Faruqiy Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasining sardori boʻlgan. Jamoa har kuni maktabdan keyin yigʻilib ishlagan. 2020-yil mart oyida COVID-19 pandemiyasi davrida Hirot viloyati hokimi arzon ventilyatorlar loyihasini ishlab chiqish uchun yordam soʻragan va hukumat murojaat qilgan olti jamoa orasida Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasi ham boʻlgan. Jamoa MIT tomonidan ishlab chiqilgan loyiha asosida, MIT muhandislari hamda Kaliforniyadagi jarroh Douglas Chin koʻmagida ventilyator prototipini yaratgan. Qurilma Toyota Corolla avtomobili qismlaridan va Honda mototsiklining zanjirli uzatmasidan foydalanib tayyorlangan. Faruqiyning otasi jamoaga haydovchilik qilib, ularni uylaridan olib ketgan va nazorat punktlaridan qochish uchun yon koʻchalar orqali ustaxonaga olib borgan. Prototipni yaratish uchun zarur qismlarni olishda UNICEF ham jamoaga yordam bergan; uch oy davom etgan ish natijasida qurilma 2020-yil iyulda yakunlangan.

2020-yil dekabrida Savdo va sanoat vaziri Nizor Ahmad Gʻuryoniy ventilyatorlarni ishlab chiqarish uchun mablagʻ ajratib, zavod qurish uchun yer ham taqdim etgan. Ularning ustozi, Afghan Citadel Software Company bosh direktori Roya Mahbub rahbarligida „Afghan Dreamers“ jamoasi yana ikki qurilma – dezinfeksiya uchun UVC robot va purkash orqali dezinfeksiya qiluvchi robotni ham ishlab chiqqan. Bu qurilmalar Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan ishlab chiqarish uchun tasdiqlangan.

2021-yil avgust oyining boshida Faruqi Public Radio International nashriga Afgʻoniston kelajagi haqida fikr bildirib: „Biz biror guruhni boshqasidan ustun qoʻymaymiz, lekin biz uchun eng muhimi – ishimizni davom ettira olishimizdir. Soʻnggi yigirma yil ichida Afgʻoniston ayollari katta yutuqlarga erishdi va bu taraqqiyot hurmat qilinishi kerak“ degan. 2021-yil 17-avgustda Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasi va ularning murabbiylari mamlakatdan chiqib ketishga harakat qilayotgani, biroq parvoz topa olmayotgani haqida xabar berilgan; ular Kanadadan yordam soʻragani ham maʼlum qilingan. 2021-yil 19-avgustga kelib jamoa aʼzolarining ayrimlari va murabbiylari Qatarga evakuatsiya qilingani haqida xabarlar tarqalgan. 2021-yil 25-avgustga kelib ayrim aʼzolar Meksikaga yetib borgan. 2021-yil 26-avgustda Faruqiy Reuters agentligiga: „Biz Afgʻonistondan taʼlim olish uchun ketdik va bir kun kelib qaytib, xalqimiz va mamlakatimizga xizmat qilamiz.“ degan.
## Manbalar