open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salfetka

**Salfetka** () — kundalik hayotda va uy xoʻjaligida yuzadan turli xil moddalarni olib tashlash uchun ishlatiladigan toʻrtburchak (kamroq boshqa shakllar) shakldagi mato yoki toʻqilmagan materialdir. Ularning asosiy vazifasi ishlov berilgan yuzaning tozaligini taʼminlash uchun tartibsizlik va namlikni olish hisoblanadi.

## Salfetkalar turlari

### Materiallar boʻyicha

* **Qogʻoz** — asosan ovqatlanish jarayonida ishlatiladi va lablarni, ogʻizni yog ' va boshqa oziq-ovqat ifloslantiruvchi moddalardan tozalash uchun xizmat qiladi. Baʼzi qogʻoz salfetkalar, shuningdek, uy sharoitida yuzalarni chang va ifloslikdan tozalash uchun ishlatiladi.
* **Mato** — turli matolardan (paxta, zigʻir, sintetik mato va boshqalar). Ular asosan stol oʻrnatish va sirtlarni tozalash uchun ishlatiladi. Ovqatlanish stoli uchun mato salfetka, baʼzan esa bir kolba ichi mato salfetka bilan bezatilgan. Dantelli salfetkalar ushbu toifaga kiradi.
* **[[Notoʻqima materiallar|Toʻqilmagan]]** — viskoza yoki polimer. Odatda bir martalik, ular maqsadga qarab turli xil kompozitsiyalarning eritmalari bilan singdirilgan muhrlangan qadoqlarda ishlab chiqarilishi mumkin.
* **Tuksiz** — har xil materiallardan tayyorlangan va ularning yuzasidan tuklar olib tashlaydigan maxsus ishlov berilgan hisoblanadi. Ular asosan optik sirtlarni tozalash uchun ishlatiladi — linzalar, nometall va shunga oʻxshashlar, shuningdek, turli ekranlar, ayniqsa, suyuq kristalli monitorlar.
* **Mikrofiber** — salfetkalar maxsus kimyoviy tarkibga ega boʻlgan mikrofiberdan tayyorlanadi. Ushbu salfetkalar tabiiy kapillyarlar suv va ozuqa moddalarini tortib olganidek, sirtdan kirni ham tortadi.
* **Asbestli** salfetkalar — ular endi ishlatilmaydi. Ular asbest tolasidan qilingan. Oziq-ovqat uchun ishlatiladi. Yonuvchan emas, bu ularni kalsinlash orqali tozalash uchun ishlatilgan. Tarixdan maʼlumki, bunday salfetkalar Yaqin Sharq monarxlari sudlarida ishlatilgan. Ushbu turdagi salfetkalarning qimmatligi tufayli oddiy odamlar foydalanish imkoniyatiga ega emas edi.

### Qoʻllash sohasi boʻyicha

* **Kosmetik** (**gigiyenik**, **intim**) — aromatik moddalar bilan oldindan singdirilgan va deodorantlar bilan bir xil maqsadga xizmat qiladi. Ular asosan muhrlangan qadoqlarda saqlanishi kerak.
* **Salfetkalar** — yogʻlarning yengil erituvchisiga oldindan namlangan salfetkalar (koʻpincha izopropil spirti ishlatiladi). Tozalash salfetkalari eshik tutqichlari, klaviaturalar, kompyuter sichqonchalari va shunga oʻxshash narsalarni tozalash uchun ishlatiladi. Muhrlangan qadoqlarda saqlanishi kerak.
* **Idishlarni yuvish uchun abraziv** — sintetik boʻlaklar (neylon, teflon va boshqalar) qalinligi taxminan 5 mm boʻladi. Ushbu turdagi salfetkalar metall, shisha va keramika yuzalariga zarar yetkazmasdan kirni samarali ravishda olib tashlashga imkon beradi. Biroq, baʼzi turdagi plastmassalar artib olingandan keyin shikastlanishi mumkin.

## Yana shuningdek

* Rag
* Tualet qogʻozi
* Tenugui — sochiqning yapon turi.
* Dantelli choyshab

## Manbalar
Muhammad al-Bulgʻoriy

**Muhammad ibn Mahmud al-Bulgʻoriy, al-Hanafiy** (hijriy 821-yil (milodiy 1418-yil)da vafot etgan) — fozil inson boʻlgan.

## Asari
* „*Xazinatu-l-ulamo va ziynatu-l-fuqaho*“ („*Olimlarning xazinasi va faqihlarning ziynati*“).

## Manbalar
Muhammad al-Balosogʻuniy

** (Abu Abdulloh) Muhammad ibn Muso al-Balosogʻuniy** (hijriy 506-yil (milodiy 1113-yil)da Damashqda vafot etgan) — „turk“ nomi bilan tanilgan. Bag‘dodda hanafiylik fiqhini oʻqib-oʻrganib, faqih boʻlib yetishgan. Shomga borgan. Avval Baytu-l-maqdis (Ierusalim)da qozilikni boshqargan, soʻngra Damashq qozisi boʻlgan. Siyrati maqtovga loyiq emas. Abu Hanifa mazhabigava shofiʼiylik mazhabidagi voqelikka mutaassiblarcha berilgan.

## Manbalar
Muhammad al-Bagʻviy (Abulahvas)

**Muhammad ibn Hayyon al-Bagʻviy** (hijriy 227-yil (milodiy 842-yil)da vafot etgan) — oʻta samimiy va ishonchli inson boʻlgan. Bag‘dodda yashagan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Bamijkasiy

** (Abu Bakr) Muhammad ibn Abdulloh ibn Ibrohim ibn Abdulloh ibn Qasiy al-Bakr al-Bamijkasiy** (hijriy 279-yil ramazon oyi (milodiy 893-yil)da oʻz qishlogʻida vafot etgan) — qori va Buhayr ibn an-Nazrning doʻsti boʻlgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Oʻz qishlogʻida vafot etgan, bu — Bamijkasda bozor boʻladigan kun yuz bergan. Janozaga shunchalik koʻp odam kelganki, ularning hisobini olib boʻlmagan.

## Manbalar
Muhammad al-Banokatiy

** (Faxruddin Abul Hasan) Muhammad ibn Sulaymon al-Banokatiy, al-Ashʼariy** (hijriy 891-yil (milodiy 1486-yil)da vafot etgan) — muarrix boʻlgan.

## Asarlari
* „*Tarixu Xitoy*“ („*Xitoy tarixi*“);
* „*Ravzatu uvlo-l-albob fi-t-tarix*“ („*Tarix haqidagi oqillar boʻstoni*“).

## Manbalar
Moldova Milliy banki

**Moldova Milliy banki** () Moldova Respublikasining markaziy banki hisoblanadi .

Moldova Milliy banki mustaqil yuridik shaxs boʻlib, Moldova Respublikasi parlamenti oldida javobgardir . Moldova Milliy bankining asosiy maqsadi narx barqarorligini taʼminlash va saqlashdan iborat. Moldova Milliy banki oʻzining asosiy maqsadiga zarar yetkazmagan holda, bozor tamoyillariga asoslangan moliya tizimini qoʻllab-quvvatlaydi va davlatning umumiy iqtisodiy siyosatini qoʻllab-quvvatlaydi . Milliy bank oʻz oldiga qoʻygan maqsadlarga erishish uchun Hukumat bilan hamkorlik qiladi va qonun hujjatlariga muvofiq bunday hamkorlikni amalga oshirish uchun zarur choralarni koʻradi. Milliy bank davriy ravishda aholini makroiqtisodiy tahlil, moliya bozori evolyutsiyasi va statistik maʼlumotlar, shu jumladan pul massasi, kredit berish, toʻlov balansi va valyuta bozori toʻgʻrisida xabardor qilib boradi.

## Gubernatorlari
Leonid Talmach Milliy bankning birinchi raisi (1991—2009) boʻlgan. Dorin Dregutsanu 2009-yilning noyabridan beri Milliy bank gubernatori lavozimida ishlab kelgan . 2016-yilning 11-martida Serxiu Choklya mamlakat parlamenti tomonidan yangi gubernator etib saylandi. Uning oʻrniga 2018-yil noyabr oyida Oktavian Armashu keldi.

## Yana qarang

* Moldova iqtisodiyoti
* Moldova leyi

## Manbalar

## Havolalar

* Moldova Milliy banki rasmiy sayti 
* Moldovanlar uchun foreksni bepul oʻrganish elektron platformalar
Futbol boʻyicha 1986-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi

**IX yozgi Spartakiadaning [[futbol]] turniri** yana Olimpiada turniri uchun tayyorgarlik turniriga aylandi. Turnirda ittifoq respublikalari, Moskva va Leningraddan 17 ta terma jamoa ishtirok etdi.

Terma jamoalar tarkibiga 21 yoshgacha boʻlgan (1965—1968-yillarda tugʻilgan) futbolchilar (shu jumladan, ustalar jamoalari) kiritilgan. Dastlab toʻrtta guruhda oʻyinlar boʻlib oʻtdi, ularning ikki gʻolibi „A“ va „B“ – har birida 4 tadan jamoa, yarim final guruhlarini tashkil etdi. Ushbu guruhlar gʻoliblari pley-off bosqichida SSSR xalqlari Spartakiadasi chempioni, guruhlarda ikkinchi – 3-oʻrin, uchinchi – 5-oʻrin va toʻrtinchi – 7-oʻrin uchun kurash olib borishdi.

Oʻyinlar 1986-yil 9-27-iyul kunlari boʻlib oʻtgan.

## Jamoalar tarkibi

## Musobaqa

### Dastlabki oʻyinlar
*Hamma vaqt mahalliy ([[UTC+03:00|UTC+3]])*

#### 1-kichik guruh
Quyidagi shaharlarda boʻlib oʻtgan (Nikopol va Orjonikidze)



----

----

----

----

----

##### ''Eslatma''
*"Leningrad" toʻplar nisbatiga koʻra Estoniyadan oldinda ikkinchi oʻrinni egalladi.*

#### '''2-kichik guruh'''
Quyidagi shaharlarda boʻlib oʻtgan (Zaporojye)



----

----

----

----

----

##### Eslatma
*Moskva toʻplar nisbatiga koʻra Qozogʻistondan oldinda birinchi boʻldi.*

#### '''3-kichik guruh'''
Quyidagi shaharlarda boʻlib oʻtgan (Donetsk)



----

----

----

----

----

#### '''4-kichik guruh'''
Quyidagi shaharlarda boʻlib oʻtgan (Xarkov)



----

----

----

----

----

##### Eslatma
*Moldaviya esa toʻplar nisbatiga koʻra Litvani ortda qoldirib, ikkinchi oʻrinni egalladi.*

## Yarim final turnirlari

### A guruhi (Nikopol, Orjonikidze)

----

----

----

----

----

### B guruhi (Zaporojye)

----

----

----

----

----

## 3-8 oʻrinlar uchun oʻyinlar

### 7-8-oʻrinlar uchun (Nikopol)

### 5-6-oʻrinlar uchun (Orjonikidze)

### 3-4-oʻrinlar uchun (Kiyev)

## Final


}
|-
|colspan=4|**Murabbiy:**
|-
|colspan="4"|Viktor Kolotov
|}
|valign="top"|
| style="vertical-align:top; width:50%;"|

|}

Turnirda gʻolib chiqqan barcha ukrainalik futbolchilar SSSR sport ustasi unvoniga sazovor boʻlishgan.

## Manbalar


## Qoʻshimcha oʻqish uchun

* Football-87: Handbook-calendar / compiled by N.Kiselyov – „Lenizdat“, 1987
* Football-87: Handbook-calendar – Moscow: Luzhniki, 1987.
* „Football-Hockey“. No. 31, 3 August 1986

## Havolalar

* Futbol-87: Maʼlumotnoma-taqvim / tuzgan N. Ya. Kiselev – „Lenizdat“, 1987-yil
* Futbol-87: Maʼlumotnoma-taqvim – Moskva: Lujniki, 1987-yil.
* " Futbol-Xokkey ". 1986-yil 3-avgust, 31-son
* Jamoalar tarkibi va oʻyin hisobotlari

* 1986 Spartakiad of Peoples of the USSR at the Luhansk Our Football portal
* Football at Spartakiads of Peoples of the USSR. 1986 (Futbol na Spartakiadax narodov SSSR. 1986 god). Russian Association of Mini-Football.
Zikri jaliy

**Zikri jaliy** - ochiq-oshkor zikr tushish. 

Zikr - arab tilida soʻzlash, bayon qilish, xotirlash, yodga olish, «jaliyat» ravshanlik, oshkoralik, ochiq-oydinlik degan ma’nolarni anglatadi. Zikri jaliyni zikri jahriy, ya’ni jahriya zikr ham deb atashadi. Chunki bunda ovoz chiqarib zikr tushilgan. Alloh ismlarini ovoz chiqarib takrorlash zikri aloniya ham deyilgan. 

Tasavvufda esa zikr - dilni, fikr va tuygʻuni Allohga yoʻnaltirib, U bilan bevosita rishta bogʻlash, ismlarini zikr qilish orqali Uning cheksiz qudrati, buyuk goʻzalligini idrok etishni bildiradi. Hatto, zikrga orifning taomi deb qaraladi. Allohning nomlari zikr qilinaversa, oxiri Alloh zokir, ya’ni sufiyning oʻzini zikr etadi. Solik zikr asnosida shuni his qiladi, mushohada etadi.

Qalandarlar aholi gavjum koʻchalarda, bozorlarda ham ochiq-oshkor zikr tushgan. 
Zikri jaliyning ziddi zikri xufiya deyiladi. Bunda, birinchidan, zikr tushilayotgani boshqalarga oshkor etilmaydi, koʻrsatilmaydi, ikkinchidan, ovoz chiqarilmaydi, zikr soʻzlari ichda aytiladi.

Yassaviya tariqati vakillari jahriy zikr tushgan, xojagon-naqshbandiya tariqati vakillari esa, asosan, xufiya zikr tushishgan. Ammo xojagon-naqshbandiyaning ayrim pirlari ham xufiya, ham jahriya zikr bilan shugʻullangani tasavvuf tarixiga doir manbalarda qayd etilgan.

Alisher Navoiy oʻzining «Nasoyim al-muhabbat min shamoyim al-futuvvat» tazkirasida «...Ul Xorazmda jahr zikri aytur erdi va uni (tovushi - S. O.) toʻrt yigʻochda eshitilur erdi» deb yozadi Mavlono Zahiriddin Xilvatiy haqida.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Zikri sultoniy

**Zikri sultoniy** – zikr insonning butun borligʻini egallagan holatini aks ettirish uchun qoʻllaniladigan atama. Naqshbandiylikka oid asarlarda besh latoif zikri (zikr latoif al-xamsa) amaliyoti uchraydi.

U tanadagi beshta muayyan oʻrindir. XVIII asr oxirida yashagan naqshbandiylik namoyondasi Mir Dard bu amaliyot borasida maʼlumot bergan. Unga koʻra, koʻksning chap tomonida mavjud boʻlgan qalbda „qalbiy zikr“ bor. U muhabbat va shavqda namoyon boʻladi. Soʻng unga „ruhoniy zikr“ ergashadi. U koʻksning oʻng tomonidan xotirjamlik va sakinat bilan chiqadi.

„Sirriy zikr“ koʻksning chap tomoniga yaqin joydan tavakkulni ifoda etgan holda keladi.
„Xafiy zikr“ koʻksning tepasidagi oʻng tomonda boʻladi va u gʻaybat va nafsning fano boʻlishi bilan bogʻlanadi. „Eng xafiy zikr“ (axfo) esa koʻksning oʻrtasida. Shundan soʻng zikr oʻrni miyaga (sulton) yetib boradi. Soʻngra insonning butun tabiatiga, yaʼni jasadu ruhga oʻtadi. Ana shu holat „sultoniy zikr“deyiladi. Sufiy zikr uning butun tabiatini toʻla-toʻkis qamrab olishi uchun unga diqqatini jamlashi lozim.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Sergey Markin

**Sergey Vladimirovich Markin** (1966-yil 14-may) — sovet va rus futbolchisi va himoyachisi.

## Futbolchilik faoliyati
Moskvaning „Dinamo“ futbol maktabi tarbiyalanuvchisi, birinchi murabbiy V. V. Kozlov. 1984-yilda — Ashxobodning „Kolxozchi“ tarkibida toʻp surgan. Sovet Ittifoqining ikkinchi ligasi "Shahrixonets" Shahrixon (1985), Andijonning „Paxtakor“ (1986), Kalininning „Volga“ (1987), Frunzening „Alga“ (1988—1991) jamoalarida oʻynagan. 1991/92-yilgi mavsumda — Vengriyaning „Barazda Mohach“, „Dyorji Pech“, „Ferencvarosh“ klublari tarkibida oʻynagan. 1992-yil iyul oyidan boshlab u Tyumenning „Dinamo-Gazovik“ jamoasi uchun SSSR chempionatida 12 ta oʻyin oʻtkazdi, 1993-yil iyul-avgust oylarida „Okean Naxodka“ jamoasi safida chempionatda ikkita oʻyin oʻtkazdi. U Moskvaning „Salyut-Tushino“ havaskor klubida, „Moxun Bagan“ Kalkutta (Hindiston, 1994), Gonkongning „Baxtli vodiysi“ (1995/96), „Shenzhen Fayyada“ (Xitoy, 1996), „KaIK“, „Kaskyo“ (Finlandiya, 1997-1999) kabi xorijiy jamoalarda oʻynagan.

2000—2014-yillarda — Perovets sport maktabi murabbiyi.

## Manbalar

## Havolalar

* FootballFacts.ru
Andrey Baydishev

**Andrey Valerievich Baydishev** (1967-yil 21-oktyabr, Krasnogorsk, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — sovet va rus futbolchisi, darvozabon.

## Faoliyati
Faoliyatini Oʻzbekistonning ikkinchi liga klublari "Amudaryo Nukus" (1984) va Samarqandning „Dinamo“ (1986) klublarida boshlagan. Oʻzbekiston SSR terma jamoasi tarkibida 1986-yil SSSR xalqlari Spartakiadasi finalchisi. 1988-yildan TsSKAning ikkinchi jamoasida, 1989-yildan Xalqobodning „Sohibkor“ jamoasiga oʻtdi. Xolmsk 1990-yilgi mavsumni Saxalinda boshlagan, keyin SSSR ikkinchi quyi ligasida oʻynagan „Lokomotiv“ Chita klubiga oʻtgan. 1992—1993-yillarda Rossiya chempionati birinchi ligasida „Lokomotiv“ safida toʻp surgan, 53 oʻyinda 50 ta gol oʻtkazib yuborgan, 1992-yilda Irkutskning „Zvezda“ — „Yunis-Sib“ jamoasi bilan oʻyinda penaltidan gol urgan.

2004-yilgi Oʻzbekiston chempionatida 2004-yilgi Oʻzbekiston kubogi finalchisi Toshkentning „Traktor“ jamoasi tarkibida bitta oʻyin oʻtkazdi.

## Manbalar

## Havolalar

* FootballFacts.ru
Kichik pingvin

**Kichik pingvin** , yoki **koʻk pingvin** (), pingvinlar oilasiga mansub qush turi. Barcha tirik pingvinlarning eng kichigi: oʻlchamlari turli xil, oʻrtacha balandligi 33 sm, uzunligi — 43 sm.

## Tavsif
Kichkina pingvinning tana uzunligi 30 sm dan 40 sm gacha, vazni esa 1,5 kg ni tashkil qiladi. Kichik pingvinlarning koʻk boshi, yuqori orqa va qanotlari bor. Orqali toʻq rangda deyarli qora, koʻkrak va yuqori oyoqlari och kulrang yoki oq rangga ega. Gagasi quyuq kulrang, uzunligi 3-4 sm. Koʻzlarning yoysimon pardasi kumush, moviy-kulrang yoki ochiq jigarrang tusda. Oyoqlari yuqorisi och pushti rangda, qora taglik, suzish pardasi va tirnoqlari bilan. Yosh qushlarning tumshugʻi qisqaroq va rangi ochroq.

## Tarqalish
Kichik pingvinlar areali Yangi Zelandiya (shu jumladan Chatham orollari) va janubiy Avstraliya qirgʻoqlarini qamrab oladi. Avstraliyaning kichik pingvin koloniyalari Viktoriya, Gʻarbiy Avstraliya, Yangi Janubiy Uels, Tasmaniya, Janubiy Avstraliya, Jervis koʻrfazi va offshor orollarida mavjud.

## Xulq-atvor
Sohilda kichik pingvinlar yon bagʻirlardagi yoriqlarga joylashadilar. Ular juft boʻlib yashaydilar, uzoq vaqt, baʼzan bir umr bir-biriga sodiq qoladilar. Biroq, erkak va urgʻochi bir-biridan mustaqil ravishda ov qilishadi. Avstraliyaning Filipp orolida, Melburndan 150 km uzoqlikda, ular qirgʻoqdan 200-500 metr masofada oʻz teshiklarini qazib olgan mayda butalar oʻsib chiqqan zich qumli qiyaliklarda yashaydilar. Ushbu orolda uerdan 1-1,5 m balandlikda koʻtarilgan maxsus stendlar va palubalar qurilgan boʻlib, ular sizga *Filipp orolining pingvinlar paradini* tomosha qilish imkonini beradi. Tuxum (odatda ikkita) erkak va urgʻochi bir necha kundan keyin navbatma-navbat bosib yotadi. Joʻjalar yarim hazm qilingan baliqlar bilan oziqlanadi.

### Oziqlanish
Kichik pingvin mayda baliqlar, sefalopodlar va baʼzan sakkizoyoqlar bilan oziqlanadi. Kichik pingvin 5-30 m, maksimal — 60-70 m chuqurlikkacha shoʻngʻiydi, bu madofa boshqa pingvin turlarinikiga qaraganda kamroq.

## Galereya

Little Penguin.jpg
Little Penguin-Sydney.jpg
Eudyptula_minor_Melbourne.jpg


## Manbalar
Vuhayb ibn Vard

**Vuhayb ibn Vard Makkiy** (vafoti 770 y.) tobeiyn hadis olimi. Makkada (hozirgi Saudiya Arabistoni) tugʻilib oʻsgan, umrini gʻamginlik va ibodat bilan oʻtkazgani aytiladi. Unga bir qancha karomatlar nisbat beriladi. **Vuhayb ibn Vard** mashhur olimlardan Ibn Uyayna va Ibn Muboraklarga saboq bergan. “Sahihi Muslim” va “Sunani Termiziy”da undan bir qator hadislar keltirilgan.

## Manbalar
Amfisbena

: *Ushbu maqola afsonaviy mavjudot haqida.* *Sudralib yuruvchilar guruhi uchun Qoʻshoyoqlilarga qarang.*

**Amfisbena** (- har ikki tomonda va  — ketyapman) — yunonlarning afsonalarida ikkinchi boshi dumida boʻlgan ulkan ikki boshli ilon (Zamonaviy faunada amfisbenalar dumini oldinga siljitishga qodir boʻlgan skuamoz tartibli hayvonlardir).

Amfisbenani gʻaflatda qoldirish deyarli mumkin emas, chunki uning boshlaridan biri uxlayotganda, ikkinchisi doimo uygʻoq (garchi qadimgi mualliflarning fikriga koʻra, uning koʻrish qobiliyati yomon). Nomidan koʻrinib turibdiki, amfisbena ikkala yoʻnalishda ham harakatlanishi mumkin. Uning koʻzlari porlab turadi va oʻzi shunchalik issiqki, qorni eritadi.

Farsaliyadagi Lukan, Katon qoʻshini Liviya choʻli boʻylab yurganida, „dahshatli, ikki boshli amfisbaenalar“ askarlarning jasadlari bilan oziqlanganligini aytadi. Liviyaning boshqa ilonlari singari (Ovidning soʻzlariga koʻra), amfisbaena Perseus tomonidan oʻldirilgan Gorgonning qonidan tugʻilgan. Pliniy amphisbaenaning ikkinchi boshining mavjudligini faqat bitta ogʻiz orqali chiqarib boʻlmaydigan juda koʻp zahar bilan izohlaydi; u amfisbaenaning dorivor xususiyatlari haqida ham gapiradi. Olim Apollodor (II asr. Miloddan avvalgi e.) sayohat xodimlariga oʻralgan amfisbaenaning eski terisi boshqa sudraluvchilardan himoya qilishi mumkinligiga ishonishdi. 16-asrda amfisban terisi sovuqni davolash uchun ishlatilishi mumkinligiga ishonishgan. Zaharli amfisbaena uzoq vaqtdan beri yovuzlik va yolgʻonning ramzi hisoblangan.

Esxil „Eumenid“ asarida Kassandra Klitemnestrani Amfisbena bilan taqqoslaydi. Keyingi Yevropa adabiyotida amfisbena xuddi shu ramziylikni saqlab qoladi — J. Milton uni yiqilgan shaytoniy qoʻshin aylangan boshqa yirtqich hayvonlar qatorida eslatib oʻtadi (Yoʻqotilgan jannat, X). Amfisbena haqida oʻrta asrlarning koʻp hayvonlari tasvirlangan. Brunetto Latinining „Xazinachi“ asarida shunday deyilgan: "Amfisbena — ikkita boshli ilon, biri odatdagi joyida, ikkinchisi dumida; ikkalasi bilan ham chaqqonlik bilan harakat qiladi, koʻzlari shamdek yonadi.

Vaqt oʻtishi bilan uning tashqi koʻrinishiga yangi xususiyatlar kiritiladi: amfisbena tuklar bilan oʻsgan, uning qanotlari, panjalari va hatto quloqlari bor. Biroq, XII asrda Buyuk Albert ikki boshli ilon haqiqatini inkor etdi va XVII asrda Tomas Braun amfisbena kabi old va orqaga ega boʻlmagan hayvonning mavjudligini qatʼiyan rad etdi. Amfisbena figurasi oʻrta asr meʼmorchiligida bezak elementi sifatida ishlatilgan (Vena soborining shimoliy portalidagi amfisbena hushyorlik ramzi sifatida harakat qilgan).

## Adabiyotlar

* Oʻrta asr bestiariyasi, M., 1984;
* Borxes X. Xayoliy mavjudotlar ensiklopediyasi, M., 1994, 7-bet;
* Belyaev Yu. A., Qadimgi dunyoning 100 yirtqich hayvonlari, M., 1997, 9-bet.

## Havolalar

* Амфисбена на сайте «Энциклопедия вимышленникс существ»
Tunis torti

**Tunis torti** — bu qalin shokolad qatlami bilan qoplangan va marzipan mevalari bilan bezatilgan torti. Rojdestvo bayramida anʼanaviy ravishda isteʼmol qilinadi.

Tortning kelib chiqishi Edvard davriga borib taqaladi. Shotlandiyaning Macfarlane Langs novvoyxonasi 1930-yillarda sotish uchun Tunis tortlarini ishlab chiqargan. McViti’s 1980-yillarning oʻrtalariga qadar tunis tortini ishlab chiqargan. McVitieʼs tomonidan qoʻllaniladigan yangilangan retsept eri McVitieʼda novvoy boʻlgan Invernesslik Elizabet Ewing tomonidan yaratilgani aytiladi. Uning eri Ikkinchi Jahon urushi paytida Tunisda boʻlganida ham xuddi shunday tortni isteʼmol qilgan.

Hozirda bu tort Buyuk Britaniyadagi baʼzi supermarketlar tomonidan mavsumiy ravishda sotiladi. Tort odatda marzipan mevalari bilan bezatiladi.

Tunis port shahri Shimoliy Afrika mevalarini eksport qilish bilan mashhur edi. 1934-yil mart oyida *Taunton Courier va Western Advertiser* Shimoliy Afrika xurmosi, anjir, yongʻoq va oʻriklarini oʻz ichiga olgan retseptni chop etdi. 1936-yilda *Garrattning Lichfilddagi novvoylari* oʻz retseptlariga asal, xurmo va yongʻoqni kiritdilar, shuningdek, tortni shokoladli muz bilan bezatadilar.

## Manbalar
Yazdi torti

**Yazdi torti** Eronning markaziy qismidagi Yazd hududida paydo boʻlgan tort boʻlib, asosan Yazd viloyatining oʻzida turli marosimlar paytida isteʼmol qilinadi.

Uning asosiy tarkibiy qismlari tuxum, shakar, qattiq yogʻ yoki sariyogʻ, oq un, natriy sitrat, natriy bikarbonat, pishirish kukuni, yogurt, sut, kardamon, mayiz va maydalangan pista kerak boʻladi.

## Manbalar
Ischoklad

**Ischoklad** („Muzli shokolad“; nemis tilida *Eiskonfekt*, shuningdek, **muzli shirinlik** deb tarjima qilinadi) — Germaniyada yaratilgan, hozirda Germaniya va Shvetsiya hududida mashhur boʻlgan konfet. Bu shirinlik Daniya va Shvetsiyada Rojdestvo bayramida isteʼmol qilinadi. Shirinlikni 1927-yilda qandolatchi Adam Eichelmann ixtiro qilgan. Odatda faqat shokolad (yarimdan uchdan ikkigacha) va hindiston yongʻogʻi yogʻi (uchdan bir yarim) yordamida tayyorlanadi.

Ogʻizda juda oson eriydi. Bu kokos moyining erish nuqtasi 20 dan 23 darajagacha boʻlganligi bilan bogʻliq. Baʼzi retseptlarda mentol, sanoat ishlab chiqarishida esa karbamid qoʻshiladi  tez-tez qoʻshiladi, bu ikkalasi ham sovutish hissini oshiradi. Ischoklad — mashhur shved Rojdestvo taomidir. Germaniyada *Eiskonfektning* eng yirik ishlab chiqaruvchisi Eichetti hisoblanadi.

## Manbalar
Supra

**Supra** (yoki sufra) — xamir yoyish, non yasash uchun moʻljallangan, odatda oshlangan teridan qilinadigan dasturxonsimon roʻzgʻor buyumi „**Supra qoqdi**“ iborasi — katta ziyofat, toʻy va shu kabilardan keyin qolgan narsalar bilan kichik doiradagi yaqin kishilarni mehmon qilish va shunday mehmondorchilikning oʻzi.

## Etimologiyasi
Oʻzbek tilidagi supra soʻzi „sufra“ — asli pahlaviy tilidagi „istafr“ -  اِسْتَفْرْ soʻzidan olingan boʻlib, keyinchalik arab tiliga oʻzlashgan. Dumaloq mazmunidagi nol soniga nisbatan ham aynan „sufra“ soʻzining qadimgi pahlaviy tilidagi varianti ishlatilgan. Sinonimlari — xon, sufra, dasturxon. Arab tilida supra soʻzi „Mafrash ul-moida“, yaʼni „yoyma dasturxon“ shaklida ishlatiladi. Qur’oni karimda „Moida“ surasi keltirilgan. Ayni shu surada insonlarga nimalar yeyish mumkin-u, nimalar harom qilingani haqidagi oyatlar mavjud. Sufra soʻzi boshqa soʻzlarga qoʻshilib, „keng maydon, maʼlum bir hudud“ mazmunida ham qoʻllanadi. Masalan, quloq suprasi.

Supraning maʼnolari koʻp boʻlib, „musofirning taomi, farishtalarning bandalar amallarini saqlovchi (qoʻriqlab turuvchi) dasturxon“ singari maʼnolarni ham anglatadi. Ikkinchi maʼnosiga koʻra qiyomat kuni bandalarga sufra yoyilib, nima amallar qilgani sufra dasturxonida koʻrsatiladi. Oxirida har bandaning gunoh yoki savobi darajasi  oʻz sufrasidagi neʼmatlar bilan oʻlchanadi. Shu maʼnoda ehsonning ahamiyati koʻpligi aytiladi. Shuningdek, musulmon Sharqida „sufra unsiz qolmasin“ degan ibora ham uchraydi. Buning mazmuni esa hech vaqt nasiba, neʼmating uzilmasin, hamisha dasturxoning neʼmatli boʻlsin deganidir. Chunki sufraning muvakkillari, yaʼni qoʻriqchilari, uni saqlovchilari  farishtalar boʻlar ekan. Hozirda ham Eronda Sufraxona degan soʻz mahalliy restoranlarga nisbatan qoʻllanadi.

## Qoʻllanishi va tayyorlanishi
Oʻzbekistonda supra asosan xamir yoyish, non yasash uchun qoʻllanadi. Supraning Oʻzbekiston viloyatlarida turli shakllari uchraydi. Samarqand, Buxoro, Qashqadaryo viloyatlarida asosan teridan, Toshkent, Fargʻonada matodan qilinadi.  

## Supra (sufra) dunyo xalqlarida
Supra yer ustida ovqatlanishga odatlangan xalqlar orasida, jumladan, Afgʻoniston va Oʻrta Osiyoda dasturxon maʼnosida ham qoʻllanadi. Sufra yoki dasturxon atrofida oʻtirishning ham oʻziga xos odoblari mavjud. Masalan, turkiylar koʻpincha dasturxon atrofida toʻrt tizzani yerga qoʻyib (tizza ustida, tizzani bukib, choʻkkalab), oʻtirishadi. Eroniy xalqlar esa tovonning ustiga ikki oyoqni qoʻyib sufra (dasturxon) atrofida oʻtirishga odatlanishgan. (,,Chor zonu roʻyi zamin" — turklar odati, ,,Doʻ zonu roʻyi poshna" — eroniylar odatidir).

## Oʻzbek adabiyotida
Supra (sufra) soʻzi mumtoz va zamonaviy adabiyotimiz vakillari ijodida ham koʻp uchraydi. Masalan, A.Navoiyning,,Nasoyim ul-muhabbat" asarida: „Abubakr Folizbon Buxoriy Buxoroligʻdur. Buzurg ermish. Junayd q.s.ni koʻrubdur. Shayx ul-islom debdurki, Shayx Abu Buxorogʻa bordi, ani koʻrgali. Debdurki, ani bir uyda toptimki, bir eshigi bor erdi. Kirdim va salom qildim. Meni oʻlturtti va sufra kelturdi. Sufrada non erdi va yongʻoq va tuz“.

## Manbalar
Petit four

**Petit four** (koʻplik: **petits fours**, shuningdek, **miignardises** deb ham ataladi) kichik oʻlchamdagi qandolatchilik mahsuloti. Nomi fransuzcha, *petit four* (), „kichik pech“ degan maʼnoni anglatadi.

## Tarix va etimologiya
18-19-asrlarda Fransiyada non pishirish uchun katta gʻishtli (Gollandiya dizayni) pechlar ishlatilgan. Non pishirgandan keyin pechlar sovib ketganligi sababli, nonvoyxonalar qolganissiqlikdan pishiriq pishirishda foydalanadilar. Bu jarayon *à petit four* (soʻzma-soʻz „kichik pechda“) deb nomlandi.

## Turlari
Petits fourlar uchta turda boʻladi:

* *Glace* („sirlangan“), fondant yoki muz bilan qoplangan muzli yoki bezatilgan mayda tortlar, masalan, mayda ekler va tortletlar
* *Salé* („tuzlangan“), odatda kokteyl yoki bufetlarda beriladigan kichik oʻlchamdagi mazali taomlar
* *Sek* („quruq“), mazali pechene, pishirilgan beze bilan bezatilgan.

Fransuz qandolatxonasida turli xil mayda shirinliklar odatda *miignardis* deb ataladi, qattiq, sariyogʻ biskvitlari esa petits fours deb ataladi.

## Manbalar
Bregg egri chizigʻi (Bregg piki)

**Bregg egri chizigʻi** zarrachaning energiya yoʻqotilishining moddaga kirish chuqurligiga nisbatan grafigidir. Alfa zarralari va boshqa ionlar uchun egri chiziq zarracha toʻxtashdan biroz oldin aniq choʻqqiga ega. Ushbu choʻqqi odatda **Bregg choʻqqisi** deb ataladi. Ushbu maʼlumotlar 1903-yilda Uilyam Bragg tomonidan misol sifatida alfa parchalanishidan foydalangan holda olingan.

Egri chiziq zarracha va materiya oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir dinamikasini aks ettiradi. Asosiy energiya yoʻqotishlari zaryadlangan zarracha tomonidan modda atomlarining ionlanishi bilan bogʻliq boʻlib, bu jarayonning kesishishi energiyaning pasayishi bilan ortadi, buning natijasida zarracha toʻxtash momentiga qadar energiyaning katta qismini yoʻqotadi. Ushbu holat proton terapiyasida asosiy dozani ichki organlarning zararlangan toʻqimalariga toʻplash, sirtga yaqinroq joylashgan sogʻlom hujayralarni minimal nurlantirish uchun qoʻllanadi. 

## Manbalar

## Havolalar

* Duglas J. Vagenaar, PhD, 7.1.3 Bragg egri  // RADYASYON FIZIKASI PRINSIPLLARI, 1995 yil
Ato ibn Ahmad Samarqandiy

**Ato ibn Ahmad Samarqandiy** (arabcha: عطو بن أحمد سمرقندي — Ato ibn Ahmad Samarqandiy — Toʻliq ismi:Abu Muhammad Ato ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Xoʻja Gʻoziy Samarqandiy (XIV asr)) — Astronom.

## Hayoti
Ato ibn Ahmad Samarqandiy oʻz ilmiy faoliyatini Sharqning turli mamlakatlarida olib borgan O‘rta Osiyolik astronomlardag biri boʻlib, asli Samarqandlik boʻlgan alloma oʻz vatanidan yiroqda, Hindistonning Sharqiy chegarasida ilmiy tekshirish ishlari bilan shugʻullangan. Ato ibn Ahmad Samarqandiyning 764/1362-yil Yuan Tchenn X si Vu Tsing sulolasidan boʻlgan shahzodalar uchun tuzgan astronomik jadvallari bizgacha yetib kelgan. Parij milliy kutubxonasida bu jadvallarning asl nusxasi (avtografi) saqlanmoqda (inv. № 6040).

## Manbalar
Ash’as Abu Bakr Samarqandiy

**Ash’as Abu Bakr Samarqandiy** (arabcha: اشاس ابو بكر سمرقندي — Ash’as Abu Bakr Samarqandiy — Toʻliq ismi: Ahmad ibn Umar ibn Ash’as Abu Bakr Samarqandiy (vafoti 1096-yil)) — Qiroat ilmi olimi va muhaddis.

## Hayoti va ijodi
Ash’as Abu Bakr Samarqandiyning tavallud topgan yili nomaʼlum boʻlib, 489/1069-yili vafot etgan. Bir muncha muddat Damashqda istiqomat qilgan. U yerda Qur’on qiroati ilmini taʼlim olgan va u haqida „*As-sa hoif*“ („ Qur’on sa hifalari“) asarini yozgan. Damashqda Abu Ali ibn Abu Nasr va Abu Usmon Ismoil ibn Abdurrahmon Sobuniydan hadis rivoyat qilib taʼlim olgan.
Ibn Abu Usaybia „*Uyunu-l-anbo fi taba qoti-l-atibbo*“ nomli asarida keltirilgan Abulqosim Ismoil ibn Ahmad ibn Samarqandiy muhaddislardan boʻlganini eslatib, Bag‘dodda Muhizzi-buddin ibn Hibil degan kishi undan dars olganini aytadi. Lekin Ibn Abu Usaybianing 515/1121-yilda tugʻilganidan kelib chiqib, boshqa alloma haqida keltirgan boʻlishini tushunishimiz mumkin.
Shuningdek, Hoji Xaliyfa „Kashfu-z-zunun“ asarida Abulqosim Ismoil
ibn Ahmad Samarqandiy Rasululloh (s.a.v.)ning amakilari „Abbos ibn Abdulmuttalibning fazilatlari“ haqida yozgan asari mavjudligini aytadi. Hoji Xaliyfa allomaning tarjimayi holi haqida maʼlumot keltirmagan.

## Asarlari
 “As-sahoif”.

## Manbalar
Ahmad ibn Usmon Samarqandiy

**Ahmad ibn Usmon Samarqandiy** (arabcha: أحمد بن عثمان سمرقندي — Ahmad ibn Usmon Samarqandiy — Toʻliq ismi: Shihobuddin Ahmad ibn Usmon ibn Nizom Samarqandiy Xattobiy Shofi’iy (vafoti 901/1460-yil)) — Qiroat olimi, faqih va mufassir.

## Hayoti va Faoliyati
Ahmad ibn Usmon Samarqandiy Shofi’iyning bobosi Xattobga nisbat berilgan. Mullozoda nomi bilan tanilgan. Qiroat, mantiq, fiqh, tafsir, hadis va balog‘at ilmlarini
bilgan. Tarixchilardan birining xabar berishicha, Ahmad ibn Usmon Samarqandiy alloma imom, qiroatda oliy isnodli boʻlgan. Damashq, Halab kabi shaharlarga safar qilgan va u
yerdagi ulamolardan istifoda etgan. 
Asarlari: „*Kitob jumi’a fiyhi-l-hidoya va-l-muharrar*“ („Hidoyat va ozod qiluvchi masalalar jamlangan kitob“), „*Sharh hidoyatu-l-hikma*“ („Hidoyatu-l-hikmat“ kitobiga sharh"), „*Sharhu-sh-sham-siyya*“ („Shamsiyya“ga sharh"), „*Hoshiyya ala-sh-sharhi-l-muxtasar li-t-Taftazoniy ala talxisi-l-miftoh li-l-Qazviniy*“ ("Qazviniyning „Talxisu-l-miftoh“ asariga Taftazoniyning yozgan muxtasar sharhiga hoshiya-izoh").

## Asarlari
* „Kitob jumi’a fiyhi-l-hidoya va-l-muharrar“, 
* „Sharh hidoyatu-l-hikma“,
* „Sharhu-sh-shamsiyya“, 
* „Hoshiya ala-sh-sharhi-l-muxtasar li-t-Taftazoniy ala talxisi-l-miftoh li-l-Qazviniy“.

## Manbalar
Oʻzbekiston milliy futzal terma jamoasi (18 yoshgacha)

**18 yoshgacha Oʻzbekiston futzalchilari milliy terma jamoasi** — tarkibiga 14 yoshdan 18 yoshgacha Oʻzbekiston oʻsmirlari kirishi mumkin boʻlgan, xalqaro U-18 futzal musobaqalarida Oʻzbekiston sharafini himoya qiluvchi jamoa.

## Tarixi

## Yana qarang
* Oʻzbekiston milliy futzal terma jamoasi
* Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi
* Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)
* O‘zbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)

## Manbalar

## Havolalar
* Oʻzbekiston futbol federatsiyasining rasmiy sayti
Aqilbek Kurishbayev

**Aqilbek Kazigulovich Kurishbayev** (1961-yil 13-aprelda tugʻilgan, Qozogʻiston SSR, Olma-Ota) — qozoq davlat arbobi, olim, Qozogʻiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri, 2020-yil  13-avgust– 2022-yil 10-dekabr – Qozogʻiston Respublikasi parlamenti Senati aʼzosi.

## Biografiyasi
1961-yil 13-aprelda Olma-Ota shahrida tugʻilgan.

1983-yilda Qozogʻiston qishloq xoʻjaligi institutini agrokimyo va tuproqshunoslik mutaxassisligi boʻyicha imtiyozli diplom bilan tamomlab, agronom malakasiga ega boʻldi.

Mehnat faoliyatini 1983-yilda V.Vilyams nomidagi Qozogʻiston qishloq xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot institutida boshlagan. Institut devorida 1997-yilgacha ishlab, agrotuproqshunoslik kafedrasi laborantidan direktor oʻrinbosarigacha boʻlgan.

1997-yilda A.I.Barayev nomidagi Qozogʻiston gʻallachilik ilmiy-tadqiqot instituti direktori etib tayinlandi.

2002-2005-yillarda - Qozogʻiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari.

2006-yilda Qozogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining Fan boʻlimiga rahbarlik qilgan.

2007-yildan Qozogʻiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari.

2008-yil aprelidan - Qozogʻiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri.

Qozogʻiston Respublikasining amaldagi Konstitutsiyasiga muvofiq, Qozogʻiston Respublikasining saylangan Prezidenti lavozimga kirishgan paytdan boshlab, 2011-yil 8-aprelda sobiq hukumat isteʼfoga chiqadi.

2011-yil 18-oktyabrdan 2020-yilgacha - Saken Seyfullin nomidagi Qozogʻiston agrotexnika universiteti (KazATU) rektori.

2022-yildan hozirgi kungacha – Qozoq milliy agrar tadqiqot universiteti boshqaruvi raisi – rektori

## Mukofotlar

* "Ostonaga 20 yil" yubiley medali
* "Ostonaga 10 yil" yubiley medali (01.07.2008)
* Mukofot laureati. A. VA. Baraeva
* "Qozogʻistonning mehnat sinirgen qayratkeri" faxriy unvoni (2006)
* "Qozogʻiston Respublikasi Mustaqilligiga 20 yil" yubiley medali (2011)
* "Kurmet" ordeni (2012)
* "Parasat" ordeni (2018)

## Manbalar

## Havolalar

* Paragraf uchun shaxsiy ma'lumotnoma
* Qozog'iston agrotexnika universiteti veb-saytida tarjimai holi
Badruddin Samarqandiy

**Badruddin Samarqandiy** (arabcha: بدر الدين سمرقندي — Badruddin Samarqandiy — Toʻliq ismi: Muhammad ibn Bahrom Qalonisiy (vafoti taxminan 1194-yil)) — Tib olimi, dorishunos va
amaliyotchi olim.

## Hayoti va Faoliyati
Badruddin Samarqandiy Samarqandda tavallud topgan, shu yerda ijod etgan. XII asrning mashhur tabiblaridan biri boʻlib, Ibn Sino va Abu Bakr Roziy (vafoti 313/925-yil) kabi Sharq buyuk tabiblarining ilmiy asarlarini mutolaa qilgan. Badruddin Samarqandiy qalamiga mansub „*Aqrobozin*“ („Murakkab dorilar“), yaʼni „*Farmakopeya*“ nomli qo‘lyozma asari
bizgacha yetib kelgan. Uning bir nusxasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi SHQMda saqlanmoqda (inv. M 3925). Bu asar „Qarobodin Qalonisiy“ nomi bilan ham mashhurdir.
Ibn Abu Usaybi’a (1200-70-yil) „*Tabiblar tarixi*“ nomli asarida yozishicha, Badruddin Samarqandiy „*Qarobodin*“ asarini yozishda Ibn Sinoning „*Qonun*“, Abu Bakr Roziyning „*Al-hoviy*“, „*Al-komil*“ va boshqa sharq olimlarining tabobatga oid koʻpgina
kitoblaridan foydalanganligini aytadi. „*Qarobodin Qalonisiy*“ning ikkinchi bir nusxasi Berlin kutubxonasida saqlanmoqda. Asar 49 bobda murakkab dorilar tayyorlash uchun hozirlangan sodda dorivor narsalarni yuvish, quritish, qovurishdan tortib, ularni turli kasalliklarni davolashda ishlatiladigan talqon dori, kulcha dori, xamir dori, hab dorilar tayyorlashgacha boʻlgan jarayon sharh qilingan. Bulardan tashqari Badruddin Samarqandiy oʻz asarida zaharlarning davolik xususiyatlari, bir dori topilmaganda uning oʻrniga oʻtuvchi ikkinchi bir dorilar, hasharotlarga qarshi qoʻllanadigan dorilar va tibbiy oʻlchov vaznlari haqida mufassal gapiradi. Bu asar muallif yashagan davrda va undan soʻng ham tabiblar, ayniqsa, dorishunos tabiblarning eʼtiborini oʻziga jalb etgan va ular uchun dasturulamal — qoʻllanma vazifasini
oʻtagan. Endilikda esa sharq dorishunoslik tarixini oʻrganishda asosiy manba vazifasini oʻtaydi. Asar Suriyaning Halab shahrida 1983-yil „*Maʼhadu-t-turosi-l-olamiyi-l-arabiy*“ nashriyotida chop etilgan.
Ibn Abi Usaybi’aning „*Uyunu-l-anbo fi tabaqoti-l-atibbo*“ („Tabiblar tabaqalari haqida maʼlumotlar bulogʻi“) nomli asarida Badruddin Samarqandiyning mashhur tabib ekanligi tilga olinadi. Badruddin Samarqandiyning murakkab dorilarga bagʻishlangan
„Karobodin“ („Murakkab dorilar haqida kitob“, yaʼni „Farmakopeya“) nomli asari 49 bobdan iborat boʻlib, unda murakkab dorilarni tayyorlash jarayoni taʼriflangan. „Karobodin“ Badruddin Samarqandiy yashagan davrda va undan soʻng ham tabiblar, ayniqsa, dorishunoslar uchun dasturulamal vazifasini oʻtagan. Asarning XVI asrda koʻchirilgan bir qoʻlyozma nusxasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi SHQMda saqlanmoqda (inv. № 3925).

## Asarlari
 „Karobodin“

## Manbalar
Xonaqoh jome masjidi

**Xonaqoh masjidi** — Oʻzbekiston, Fargʻona viloyati, Margʻilon shahridagi joylashgan masjid.

## Tavsifi
Xonaqoh jome masjidi Fargʻona vodiysi hududiga xos boʻlgan halokatli zilzilalardan, Margʻilonning diniy maqsadli oʻrta asrlardagi binolaridan omon qolgan kam sonli masjidlarning eng qadimiysidir. Xonaqoh masjidi shaharning tarixiy markazida, asosiy ko‘chasining sharqiy qismida joylashgan bo‘lib, shaharning eng qadimiy va yorqin meʼmoriy yodgorliklaridan biri hisoblanadi. XVI asrda qurilgan Xonaqoh jome masjidi o‘zining qariyb besh asrlik tarixi davomida bir necha davrlarni bosib o‘tgan, ularning har biri qurilishiga o‘ziga xos elementlarni olib kelgan va bugungi kungacha unda turli davrlarning alohida parchalari saqlanib qolgan.

Ayvonning baland naqshinkor koʻrinishida gulli bezak qoʻllangan. Toʻsinlardan biriga quruvchilar qurilish sanasi — hijriy 1329 (1911-yil) va ularning ismlarini Xoʻjakentlik To‘xtabek va Mirbobo Xo‘ja deb yozib qo‘yishgan. Ranglarning nozik uyg‘unligi va shiftlarning dekorativ kompozitsiyalari Farg‘ona xalq hunarmandlarining amaliy sanʼati namunasidir.

2018-yildan keng koʻlamli taʼmirlash ishlari olib borildi. O‘zbekiston mustaqil davlat maqomiga ega bo‘lganidan keyingi davrda masjid binosini qayta tiklash bo‘yicha qator ishlar amalga oshirildi va bugungi kunda ushbu masjid Marg‘ilonning hozirgi asosiy katta masjidi hisoblanadi.

## Galereya

## Yana qarang

* Oʻzbekistonda islom

## Manbalar
Turkmaniston Markaziy banki

**Turkmaniston Markaziy banki** () Turkmaniston bank regulyatori, markaziy banki hisoblanadi. Bank Ashxobod markazida joylashgan. U 1991-yilda tashkil etilgan boʻlib, mamlakat bank tizimini tartibga soladi va milliy moliya siyosatini nazorat qiladi.

U oʻziga xos baland binoda joylashgan.

## Kengashi
Turkmaniston Markaziy banki Boshqaruvi toq sonli kishilardan iborat. Kengash tarkibiga Kengash raisi va raisning bir nechta oʻrinbosarlari kiradi. Gadirgeldi Mushshikov 2021-yil 9-iyuldan beri rais lavozimida ishlab kelmoqda.

### Raislari

* Amandurdi Bordjakov, 1991-yil - 1992-yil iyun;
* Nazar Saparov, 1992-yil iyun - 1993-yil iyun;
* Xoʻjaberdi Orazov, 1993-yil iyun - 1999-yil may;
* Seitbay Gandimov, 1999-yil may - 2002-yil may;
* Imomdurdi Gandimov, 2002-yil may - 2002-yil sentabr;
* Nurberdi Bayramov, 2002-yil sentabr;
* Shekersoltan Muxammedova, 2002-yil sentabr - 2005-yil may;
* Jumaniyoz Annaorazov, 2005-yil may - 2006-yil may;
* Geldimurat Abilov, 2006-yil may - 2008-yil aprel;
* Guvanchmirat Goklenov, 2008-yil aprel - 2011-yil iyul;
* Tuvakmamed Japarov, 2011-yil iyul - 2014-yil yanvar;
* Gochmirad Miradov, 2014-yil yanvar - 2015-yil yanvar;
* Merdan Annadurdiyev, 2015-yil yanvar - 2021-yil 9-iyul;
* Gadirgeldi Mushshikov, 2021-yil 9-iyuldan beri.

## Tashkiliy tuzilmasi
* Axal viloyati boshqarmasi;
* Bolqon viloyati boshqarmasi;
* Toshoʻgʻuz viloyati boshqarmasi;
* Lebap viloyati boshqarmasi;
* Mari viloyati boshqarmasi;
* Inkassatsiya boshqarmasi;
* Qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar qoʻmitasi;
* Tahlil idorasi;
* Turkmaniston qahramoni Otamurod Niyozov nomidagi Bank maktabi;
* “Turkmanboshi ma’naviyati” masjidiga xizmat koʻrsatish boʻyicha ixtisoslashtirilgan xoʻjalik birligi;
* "Xazina" mehmonxonasi (Turkmanboshi, Avaza shaharchasi)

## Turkman oti kuni
2013-yilda Turkmaniston Markaziy banki Turkman oti kuni munosabati bilan yangi esdalik tangalarni muomalaga chiqardi. “Turkman Axaltaka oti” deb nomlangan oltin va kumush tangalar qiymati 18 AQSh dollariga teng. "Samoviy otlar" nomi bilan tanilgan qadimiy Axaltaka otlari xalqaro ot parvarishlash markazi hisoblangan Turkmaniston milliy merosining bir qismidir.

## Manbalar


## Havolalar

* Turkmaniston Markaziy banki rasmiy sayti
* Tashqi bino
Gruziya Milliy banki

**Gruziya Milliy banki** (  , *Sakartvelos Erovnuli Bank'i*) — Gruziya markaziy banki . Bank maqomi Gruziya Konstitutsiyasi bilan belgilanadi. Mamlakat Konstitutsiyasiga koʻra, bank davlat nazoratidan mustaqil boʻlib, narx barqarorligini taʼminlash vazifasi yuklanadi . Milliy bankning oliy organi yetti kishidan iborat Kengash hisoblanadi. Milliy bank prezidenti Kengashga raislik qiladi. Kengash, raisdan tashqari, ikki nafar vitse-prezident va boshqa aʼzolardan iborat. Gruziya Milliy banki Kengashi aʼzolari Gruziya Prezidentining taqdimiga binoan Gruziya parlamenti tomonidan uning aʼzolari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan yetti yil muddatga saylanadi .

## Tarixi
Gruziya Milliy banki 1991-yilda SSSR Davlat bankining Gruziya Respublika banki negizida tashkil etilgan.

Gruziyaning birinchi markaziy banki 1919-yilda tashkil etilgan. Uning birinchi rahbari 1919-yildan 1924-yilgacha bankni boshqargan Yason Lordkipanidze edi. 1991-yilda, Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, tartibga soluvchi mustaqil muassasa sifatida faoliyat koʻrsata boshladi. Keyin Gruziya Oliy Kengashining qarori bilan Sovet moliya-kredit tuzilmasi asosida Gruziya Milliy banki tashkil etildi .

## Prezidentlari

* Yason Lordkipanidze - Gruziya Davlat bankining gubernatori, 1920-yil iyul - 1921-yil fevral ;
* Gia Topuriya, 1991-yil oktabr - 1992-yil yanvar ;
* Vaja Jinjixadze, 1992-yil yanvar - 1992-yil mart ;
* Nodar Kakuliya, 1992-yil aprel - 1992-yil noyabr ;
* Demur Dvalishvili, 1992-yil noyabr - 1993-yil oktabr ;
* Nodar Javaxishvili, 1993-yil oktabr - 1998-yil mart ;
* Irakli Managadze, 1998-yil mart - 2005-yil mart ;
* Roman Gotsiridze, 2005-yil mart - 2007-yil oktabr ;
* David Amaglobeli, 2007-yil oktabr - 2009-yil fevral ;
* Giorgiy Kadagidze, 2009-yil fevral - 2016-yil fevral ;
* Koba Gvenetadze, 2016-yil mart - 2023-yil mart.

## Gruziya Konstitutsiyasi

### 95-modda

* 1. Gruziya Milliy banki narxlar barqarorligini taʼminlash uchun Gruziya pul tizimining ishlashini taʼminlaydi va moliya sektorining samarali ishlashini qoʻllab-quvvatlaydi.
* 2. Milliy bank barcha banklarning banki, Gruziya hukumatining bankiri va fiskal agenti hisoblanadi.
* 3. Milliy bank oʻz faoliyatida mustaqildir. Uning huquq va majburiyatlari, faoliyat yuritish tartibi, shuningdek, mustaqilligining kafolati Organik qonun bilan belgilanadi.
* 4. Pulning nomi va birligi qonun bilan belgilanadi. Milliy bank pul muomalasida monopol huquqqa ega .

### 96-modda

* 1. Gruziya Milliy bankining oliy organi Milliy bank Kengashi boʻlib, uning aʼzolari parlament tomonidan Prezidentning taqdimiga binoan deputatlar umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan yetti yil muddatga tasdiqlanadi. Kengash aʼzolari ushbu Konstitutsiyaning 64-moddasiga muvofiq faqat parlament qaroriga binoan lavozimidan ozod etilishi mumkin.
* 2. Milliy bank Prezidenti Kengash aʼzolari orasidan Milliy bank Kengashining taqdimiga binoan Gruziya Prezidenti tomonidan tayinlanadi va oʻz vazifasidan ozod qilinadi.
* 3. Milliy bank parlamentga hisobot beradi va har yili oʻz faoliyati toʻgʻrisida hisobot taqdim etadi .

## Manbalar


## Havolalar

* Rasmiy veb-sayti
Davlatobod tumani

**Davlatobod tumani** — Namangan viloyati Namangan shahridagi tuman.

## Tarixi
1977-yil 29-avgust kuni 1,1 ming gektar maydonda tashkil etilgan. 2003-yilning dekabr oyida tugatilib, shahar tarkibiga qoʻshib yuborilgan. 2020-yil 11-sentabrda Oliy Majlis Senatining qarori bilan yangidan asos solindi.

## Tavsifi
Tumanda 25 ta mahalla, 33850ta xonadon, 421ta koʻp qavatli uy, 3ta kasb-hunar kolleji, 18ta umumta’lim maktabi, 24ta maktabgacha ta’lim muassasasi, 5ta tibbiyot muassasasi, 1280 gektar qishloq xoʻjaligi yerlari, 698 ta xizmat koʻrsatish obyekti, 429ta sanoat korxonasi hamda 2ta madaniy meros obyekti bor. Aholisi 149600 nafar (2021).

## Manbalar

## Havolalar
* Davlatobod tumani, Namangan, Oʻzbekiston — kompaniyalar va tashkilotlar maʼlumotnomasi, ularning manzillari, telefonlari, kontaktlari
Axtachi (Asaka tumani)

**Axtachi** — Andijon viloyati Asaka tumanida joylashgan aholi punkti.Andijon viloyatining eng gullagan va so'lim joylaridan. Bu tuman Andijon shahri va Asaka shahri orasining qoq markazida joylashgan.  Axtachi tumani aholisining asosiy daromadi issiqxonadan bo'lib bunda asosan limon mevasi yetishtiriladi. Axtachi qishlog'i O'zbekistonning Farg'ona vodiysining katta qismini limon bilan ta'minlab turadi va buning birgina o'zi bo'lib qolmay Rossiya davlatiga ham eksport qilib O'zbekistonning eksport tizimini rivojlantirishga oz bo'lsada o'z hissasini qo'shadi.

Fayzullaxadjiyevich Oyatullox Ibroximov 
## Manbalar
Limonli tart

**Limonli tart** () - limonli dessert. Unda limonli taʼmli pasta bilan pishiriq qobiq mavjud.

Baʼzida tartga shakar upasi sepiladi. Limonli tartga juda oʻxshash shirinlik bu limonli pirog boʻlib, odatda pirojnoe va limonli qaymoqdan tayyorlanadi. 

## Manbalar
Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi

**Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi** () – Oʻzbekiston Superkubogining 8-mavsumi boʻlib, har yili oʻtgan mavsumdagi Superliga va Kubok gʻoliblari oʻrtasida oʻtkazilgan. Toshkentning „Paxtakor“ klubi 2022-yilgi Oʻzbekiston Superliga chempioni boʻlgan boʻlsa, Oʻzbekiston Kubogi chempioni sifatida „Nasaf“ ham oʻyinda ishtirok etadi.

## Oʻyin mezboni va rasmiy shaxslar
Oʻzbekiston Superkubogi mezbonligi uchun ikki jamoa uchun ham neytral maydon sifatida Jizzaxning „Soʻgʻdiyona“ stadioni tanlandi. Superkubok bahsiga Aziz Asimov bosh hakam etib tayinlandi.

## Oʻyin tafsilotlari

## Yana qarang
* Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
* Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Kubogi

## Manbalar

## Havolalar
* PFL.UZ
Karimxon Toʻrayev

**Karimxon Toʻrayev** (1935-yil — 1989-yil 19-iyun) — oʻzbekistonlik xonanda va sozanda.

## Hayoti
Karimxon Toʻrayev 1935-yilda Andijon viloyati Jalaquduq tumani Dardoq qishlogʻida tavallud topgan.

## Faoliyati
1964-yili Andijon shahrida joylashgan Toʻxtasin Jalilov nomidagi sanʼat bilim yurtiga oʻqishga kirgan. Muassasani tamomlagandan soʻng, kursdoshlari hamkorligida Xakanda 16-sonli bolalar musiqa va sanʼat maktabini tashkil etgan. Shuningdek, Andijon tumanida ham 1-sonli musiqa maktabini ochishgan. 1969–1973-yillarda Andijondagi maktabda gʻijjak chalishdan dars bergan. Ushbu tumandagi 43-sonli maktabda (1973–1984-yillar) hamda umrining oxirigacha 45-maktabda musiqa fanidan dars bergan.

1967-yili Oʻzbekiston televideniyesida viloyat va tumanlararo qoʻshiq festivalida 1-oʻrinni egallagan.

## Yana qarang
* Haydarjon Yoʻldoshev
* Hoshimjon Rahimov
* Rustamjon Gʻofurov
* Rustam Mehtar

## Adabiyotlar
* 

## Manbalar
Stenia

:

***Stenia*** orxideyalar oilasiga mansub tur (Orchidaceae). U 1837-yilda Jon Lindli tomonidan tavsiflangan. Ushbu epifitik oʻsimliklar Trinidadning issiq, nam yerlarida va Janubiy Amerikadagi Shimoliy And mintaqasining Amazoniya yonbagʻirlarida uchraydi.

Bu turkumga mansub turlarda psevdobulbalar yoʻq, shuning uchun tor, kalta barglari toʻq sariq oʻsimtalar hosil qiladi. Bu holat simpodiy oʻsish usuliga mos keladi.

*Stenia* oʻsimliklari qisqa, oʻrmalovchi yoki tik, bir gulli toʻpgul hosil qiladi. Gullari oʻrtacha kattalikda, gulbarglari va gulkosachabarglariga teng teng. Bu turning barcha vakillari gullarida disksimon. Gullari toʻrtta choʻzilgan changchiga ega. Ular yilning istalgan vaqtida gullaydi.

## Turlar
Bu turkum fanga 19-asr boshidan beri maʼlum boʻlgan boʻlsa-da, koʻpchilik turlari 20-asr oxirigacha kashf etilmagan.

# *[[Stenia angustilabia]]* DEBenn. & Kristenson (Peru)
# *[[Stenia aurorae]]* DEBenn. & Kristenson (Peru)
# *[[Stenia bismarckii|Stenia Bismarckii]]* Dodson va DEBenn. (S. Ekvadordan Peruga)
# *[[Stenia calceolaris]]* (Garay) Dodson va DEBenn. (Ekvadordan N. Peruga)
# *[[Stenia christensonii]]* DEBenn. (Peru)
# *[[Stenia falcata]]* (Ackerman) Dressler
# *[[Stenia glatzii]]* Neudecker va G.Gerlach (Ekvador)
# *[[Stenia guttata]]* Rchb.f. (Peru)
# *[[Stenia jarae]]* DEBenn. (Peru)
# *[[Stenia lillianae]]* Jenny sobiq DEBenn. & Kristenson (Peru)
# *[[Stenia luerorum]]* DEBenn. & Kristenson (Peru)
# *[[Stenia nataliana|Stenia natalian]]* R.Vásquez & Nowicki & R.Müll. (Boliviya)
# *[[Stenia pallida]]* Lindl. (Trinidad, Gayana, Venesuela, Ekvador, Peru)
# *[[Stenia pastorellii]]* DEBenn. (Peru)
# *[[Stenia pustulosa|Pustulosa stenia]]* DEBenn. & Kristenson (Peru)
# *[[Stenia saccata]]* Garay (Ekvador)
# *[[Stenia stenioides]]* (Garay) Dodson va R.Escobar (Ekvador)
# *[[Stenia uribei]]* P.Ortiz (Kolumbiya)
# *[[Stenia vasquezii|Stenia Vasquezii]]* Dodson (Boliviya)
# *[[Stenia wendiae]]* DEBenn. & Kristenson (Peru)

## Manbalar

*   (2005): *Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee*. Ulmer, Stuttgart
*   (1999): *Genera Orchidacearum 1*. Oxford Univ. Press.
*   (2001): *Genera Orchidacearum 2*. Oxford Univ. Press.
*   (2003): *Genera Orchidacearum 3*. Oxford Univ. Press.
*   (2004): Systematic and comparative anatomy of Maxillarieae (Orchidaceae), sans Oncidiinae. *Botanical Journal of the Linnean Society* **144** (3): 251-274.  
*   (2005): Generic relationships of Zygopetalinae (Orchidaceae: Cymbidieae): combined molecular evidence. *Lankesteriana* **5** (2).