open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Turklar

**Turklar** — xalq. Turkiyaning asosiy aholisi (50 mln kishi). Umumiy soni 53,3 mln kishi (1990-yillar oʻrtalari). Turk tilida soʻzlashadi. Dindorlari — sunniy musulmonlar. Turklar antropologik jihatdan janubiy yevropeoid irqning Oʻrta dengiz guruhiga mansub. Etnik jihatdan Turklar 2 asosiy qism: X — XIII asrlarda saljuqiylar va moʻgʻullar istilosi davrida Oʻrta Osiyo va Erondan Kichik Osiyoga koʻchib kelgan koʻchmanchi turk chorvador qabilalari (asosan, oʻgʻuzlar va turkmanlar) va mahalliy (Kichik osiyolik) aholidan tarkib topgan. Turklarning bir qismi (uzlar va bijanaklar) Bolqon yarim oroli orqali Kichik Osiyoga kirib kelgan.

Turklar mahalliy aholi (yunon, arman, gruzin va hokazo) bilan aralashib, ularning bir qismini oʻziga singdirib oldi, ularning xoʻjaligi va madaniyatining juda koʻp belgilarini oʻzlashtirdi. Etnogenezida, shuningdek, arab, kurd, janubiy slavyan, rumin, alban va boshqa elementlar ham qatnashgan. XIV— XVI asrlarda Turklar Bolqon yarim oroli va Kiprni egallaganlar. Turk xalqi taxminan XV asrda tarkib topdi. Turklar tarkibida yarim koʻchmanchi etnografik guruhlar: yuruklar, turkmanlar, taxtajlar, abdallar va hokazo bor. Yarim koʻchmanchilar oʻtroqlashib, Turklar tarkibiga singib bormoqda. Hozirgi Turklarning koʻpchiligi (65%) qishloq xoʻjaligida (dehqonchilik va chorvachilik), milliondan ziyodi sanoatda band.

Turklar — Kichik Osiyo yarim orolida yashaydigan turkiy millat. Turklarning asosiy qismi Turkiya hududida istiqomat qiladi, shuningdek Olmoniya (2.8 mil3.5 million kishi), Bolgariya (750 ming-1 milion kishi, Niderlandiya (400 ming kishi), Farangiston (500 ming kishi), Maqduna (110 ming), Yunoniston (100 ming), Kipr (280.000) singari oʻlkalarda yashayotgan turklarni uchratish mumkin.

## Tili
Turk tili (turkcha) Oltoy tillar oilasining Turkiy tillar boʻlimi Oʻgʻuz guruhiga mansubdir. Zamonaviy Turk tili Gagauz tiliga juda yaqindir. Bazʼi qismlari Ozarbaidjoncha, Turkmanchaga ham oʻxshaydi. Turkchaning Arab imlosidagi, Lotin imlosidagi yozuvlarini uchratish mumkin. Mustaqillikdan soʻng hukumat Arab imlosidandan Lotin alifbosiga oʻtishga qaror berdi va hozirgi kunga kelib toʻliq lotinlashtirilgan.

## Din
Arablar kelguniga qadar Turklar Tangritanlik dinlariga sigʻinar edilar. Milodiy 8-asrlardan boshlab turklar Islom dinini qabul qila boshladilar. Ayni paytda Turklar, Islom dinining Sunniylik mazhabidadir.

## Manbalar

## Havolalar
Qozoq tili

**Qozoq tili** (Qozoqcha; )— turkiy tillarning qipchoq guruhiga mansub tillardan; qoraqalpoq va noʻgʻay tillari bilan bir-galikda qipchoq tillarining qipchoq-noʻgʻay guruhchasini tashkil etadi. Qozogʻiston Respublikasining davlat tili. Asosan, Qozogʻiston, Xitoy, Oʻzbekiston, Rossiya Federatsiyasi, Mongoliyada, shuningdek, Turkmaniston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Afgʻoniston, Turkiya, Ukraina va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Qozoq tilida soʻzlashuvchilarning umumiy soni qariyb 30 million kishi.

Qozoq tilining dialektik boʻlinishi haqida aniq bir fikr yoʻq: baʼzi manbalarda 2 ta, baʼzilarida esa 3 ta (shimoli-sharqiy, janubiy va gʻarbiy) lah-jaga boʻlinishi haqida fikrlar mavjud. Lahjalar leksik tarkibi va fonetik xususiyatlari jihatdan oʻzaro farq qiladi.

Qozoq tilining fonetik xususiyatlari: 9 unli fonemaga ega, unlilar ohangdoshligi (lab singarmonizmi) va undoshlar assimilyatsiyasi mavjud, soʻz urgʻusi, asosan, dinamik xususiyatga ega. Boʻgʻinlar 3 turga ajraladi: ochiq, yarim yopiq va yopiq. Morfologik xususiyatlari: otlar kelishiklar bilan turlanadi, ot yasalishida affiksatsiya va kompozitsiya usullari mavjud boʻlsa, sifatlar leksik-semantik, morfologik va sintaktik usullar bilan yasaladi; son va olmosh turkumlari farqli belgilarga ega emas. Feʼllar morfologik tuzilishiga koʻra, tub va yasama feʼllarga boʻlinadi, feʼl turkumida 4 mayl (aniqlik, buyruq, istak va shart), 3 zamon (oʻtgan, hozirgi, kelasi) farqlanadi. ravishlar asliy va nisbiy turlarga boʻlinsa, yordamchi soʻz turkumlari umumturkiy xususiyatlarga ega. Sintaktik xususiyatlari: 4 xil sintaktik aloqa turi (moslashuv, munosabatlashuv, boshqaruv, bitishuv), 4 xil gap turi (darak, soʻroq, buyruq va undov) farklanadi. Gap boʻlaklari tasnifi va tavsifi, gapda soʻzlar tartibi umumturkiy qonuniyatlarga asoslanadi. Qoʻshma gaplar bogʻlovchisiz va bogʻlovchili turlarga boʻlinadi. leksik xususiyatlari: Qozoq tili leksikasining oʻz qatlamini qad. turkiy tillardan semantik va struktur-morfologik oʻzgarishlarga uchrab oʻtgan umumturkiy qatlam tashkil etadi, shuningdek, unda arab, fors, moʻgʻul, oʻzbek, tatar, rus va xitoy tillaridan oʻzlashgan soʻzlar qatlami ham mavjud.

Arab grafikasiga asoslangan yozma adabiy Qozoq tili 19-asr 2-yarmida paydo boʻlib, taniqli qozoq maʼrifatparvarlari Abay Qoʻnonboyev va Ibray Oltinsarinlar faoliyati tufayli 19-asr oxirida toʻliq shakllandi. Yozuvi 1930-yilgacha arab grafikasi asosida, 1930—40 ylarda lotin grafikasi asosida boʻlgan. 1940-yildan rus grafikasi asosidagi yozuv joriy etilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
Musabayev G. G., Sovremennsh kazaxskiy yazmk, ch.1, Leksika, Alma-Ata, 1959; Musabayev G. G., Sovremenniy0 kazaxskiy yazik, ch.2, Fonetika i morfologiya, Alma-Ata, 1962;Tomanov M., Qazaqtan tarixi fammatikasi. Fonetika, Morfologiya, Almatn, 1981; Baskakov N.A., Vvedeniye v izucheniye tyurkskix yazmkov, 2-izd., M., 1969.
Đồng Hới

**Đồng Hới** Vietnamning Quang Binhda joylashgan shahardir. 2006 yilga koʻra 103,988 kishilik aholisi bor.
Internet marketing

**[[Internet]] [[marketing]]** – bu loyiha internetda marketingni rivojlantirish maqsadida amalga oshiriladigan faoliyat turi. Internet marketingdan asosiy maqsad loyihaga qoʻshimcha foydalanuvchilarni jalb etish va eski mijozlarni yana biror bir mahsulot sotib olishga undash.

## Usullar
Internet marketing quyidagi usullar bilan loyihaga boʻlgan tashriflar sonini oshirishi mumkin:

* -qidiruvchi tizimlariga optimizatsiya qilish (SEO);
* – E-mail xabarlari orqali reklama faoliyati;
* -(E-mail marketing); -turli xil bannerlar orqali tashrif buyuruvchilarni jalb etish;
* -(Display marketing), reklama tekstini tashrif buyuruvchilar tomonidan har bir bosilganligi uchun pul toʻlash(CPP).

## Manbalar

## Havolalar
Dovul (cholgʻu asbobi)

**Dovul**, doʻl — gardishining ikki tomoniga teri qoplangan katta shakldagi urma cholgʻu. Tovushi uchi yumaloq tayoqcha yordamida hosil qilinadi. D. oʻtmishda asosan harbiy cholgʻu hisoblangan. Hozirgi kunda amaliyotda deyarli qoʻllanilmaydi. Tashqi koʻrinishi, tovush hosil etish yoʻllari bilan D.ga yaqin boʻlgan cholgʻular qozoqlarda — dabil, gruzinlarda — doli, armanlarda — dool, hindlar, eronliklar, af-gʻonlarla — duhul nomlari bilan yuritiladi.
Aleksandr Lukashenko

**Aleksandr Lukashenko** (Аляксандар Лукашэнка, Аляксандр Лукаш, Александр Лукашенко, Alyaksandar Rigʻoravich Lukashenka, IPA: [alʲa'ksandr rɨ'ɣorəvʲɪtʃ ɫuka'ʂɛnkə]; 30-avgust, 1954, Kopis) - Belarus prezidenti. Mogilyov pedagogika instituti (1975) va Belorus qishloq xoʻjaligi akademiyasini, ekonomika fakultetini (1985) tugatgan. 1977—78 yillarda tuman ijroiya qoʻmitasida ishlagan. 1982-yildan agrosanoat majmuida turli lavozimlarda. 1982-yilda kolxoz raisi oʻrinbosari lavozimiga saylanadi, 1985-yildan 1987 gacha Shklovskiy tumani Lenin nomidagi kolxoz partiya qoʻmitasida kotib boʻlib ishlagan. 1990-yildan Belorus Respublikasi Oliy Kengashi aʼzosi; 1993—94 yillarda Oliy Kengashning korrupsiyaga qarshi kurash komissiyasi raisi. 1994-yil iyuldan Belorus Respublikasi prezidenti. 1994-yil 21—23 dekabrda rasmiy tashrif bilan Oʻzbekistonda boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayt
Mesopotamiya

**Mesopotamiya** (yun. μέσος (mezos) — „orasi“, „oʻrtasi“ va ποταμός (potamos) — „daryo“, yaʼni „ikki daryo oraligʻi“) [Tigr va [Yevfrat daryolari orasidagi mintaqa boʻlib, asosan hozirgi Iroq hamda shimoli-sharqiy Suriya, janubi-sharqiy Turkiya va gʻarbiy Eron hududlariga mos keladi.

**Mesopotamiya** (Ikki daryo oraligʻi) — Dajla va Furot daryolarining oʻrta va quyi oqimidagi hudud (Gʻarbiy Osiyoda). Qadimgi Sharqning madaniy markazlaridan biri. Miloddan avvalgi 4—3-ming yillikda Mesopotamiya hududida ilk davlatlar (Ur, Uruk, Lagash va boshqalar) vujudga kelgan.

Mesopotamiya baʼzan „tamaddun beshigi“ deb ataladi, bunga sabab bu mintaqada Shumer, Akkad, Bobil va Ossuriya saltanatlari boʻlganligidir. Temir asrida Mesopotamiya Yangi Ossuriya va Yangi Bobil imperiyalari, keyinchalmk Axamoniylar hukmronligi ostida boʻldi. VII asr Islom fathigacha Sosoniylar tomonidan boshqarilgan bu hudud fathdan soʻng Iroq degan nom bilan ataladigan boʻldi.

## Manbalar
Ichimlik

**Ichimlik** deb odam isteʼmol qilishi uchun tayyorlanadigan suyuqlikka aytiladi. Atama ichish soʻzidan olingan. Ichimliklar tarkibidagi alkogol miqdoriga qarab spirtsiz va spirtli ichimliklarga ajratiladi.
## Turlari
### Suv
Eng keng tarqalgan ichimlik chuchuk suvdir. Suv odam va boshqa organizmlar uchun muhim suyuqlik boʻlib, odam tanasining taxminan 70 %ini tashkil etadi. Suv tuzlarni eritib, metabolizmda katta rol oʻynaydi. Shifokorlar kuniga 8 stakan (~1,8 litr) suv ichishni tavsiya etishadi.
### Issiq ichimliklar
Bularga issiq choy, sut, qahva va boshqalar kiradi. Biroq choy va sut yaxna holda ichilishi ham mumkin.

### Yaxna ichimliklar
Yaxna ichimliklar sovutilib ichiladi. Bularga sovuq choy, sharbat, limonad,kokteyl alkogolsiz pivo va boshqalar kiradi
### Spirtli ichimliklar
Spirtli ichimliklarga tarkibida sezilarli miqdorda etanol boʻlgan ichimliklar: musallas, pivo, aroq va k kiradi.

### Boshqalar
Qatiq goja kabi mahsulotlarni ham ichimlik, ham taom deb hisoblash mumkin.
## Manbalar
Anvar Joʻrayev

**Anvar Joʻrayev** (31-oktyabr, 1979, Uchquduqda tugʻilgan), oʻzbek rok qoʻshiqchisidir. Oʻzbek, rus va ingliz tillarida qoʻshiqlar ijro etadi. Sahar guruhi frontmeni (vokalisti).

## Ijodi
Anvar Joʻrayev 1999-yilda Sahar guruhini tuzib, shu guruhda ijod qilib kelmoqda. Sahar guruhining „Meni izlama“, „Yomgʻir“ deb nomlanga qoʻshiqlari, oʻz vaqtida xit-paradlarda yuqori oʻrinlarni olgan va hozirda ham guruh muxlislarining eng sevimli qoʻshiqlaridan hisoblanadi.

2002-yilda zamonaviy sanʼatga qoʻshgan oʻz hissasi uchun „Nihol“ mukofoti sohibi boʻlgan. 2004-yildan beri Anvar Joʻrayev oʻz guruhi bilan Qozogʻistonda ijod qilmoqda.

## Filmografiya
### Filmlar

## Diskografiyasi
* „Orzu“ — 2000
* „Oʻsha sizmi?“ — 2003
* „Albom № 3“ - 2009

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Bojalar (maʼnolari)

**Bojalar** atamasi bilan quyidagilar ataladi:
*Bojalar - rafiqalari opa-singil boʻlgan erkaklar. Bir-birlariga "boja" deb murojaat qilishadi.
*Bojalar - oʻzbek musiqiy guruhi.
CAPTCHA

**CAPTCHA** (talaffuzi: [ˈkæptʃə]; **C**ompletely **A**utomated **P**ublic **T**uring test to tell **C**omputers and **H**umans **A**part) kompyuter va odamlarni farqlash uchun toʻla avtomatlashtirilgan Turing sinovi) javob berayotgan subyektning odam ekanligini aniqlash maqsadida kompyuter tomonidan beriladigan soʻrovdir. Bunday soʻrov odatda odam oʻqiy oladigan, biroq kompyuter tanimaydigan matn, shakllar va baʼzi hollarda matematik yoki mantiqiy savol shaklida beriladi.

4054693728086766
Tarja Turunen

**Tarja Soile Susanna Turunen Cabuli** (talaffuzi: *Tarya Soyle Susanna Turunen Kabuli*; 1977, 17-avgust) fin soprano va shoirasidir. Nightwish guruhining sobiq xonandasi sifatida mashhur. 2005-yili guruhdan chetlashtirilganidan beri yakkaxon ijro bilan shugʻullanadi. Oilali, turmush oʻrtogʻi - argentinalik tadbirkor Marcelo Cabuli. Tarja Turunen oʻz vatanining faxriy fuqarolaridan boʻlib, Finlandiya prezidenti Tarja Halonen tomonidan "Finlandiya ovozi" deb maqtalgan.

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Tarja Halonen

**Tarja Kaarina Halonen** (talaffuzi: ; 24-dekabr, 1943) Finlandiyaning 11-Prezidentidir. 2000-yili shu mansabga ilk bora saylangan va 2006-yilgi saylovda qayta gʻalaba qozongan (Finlandiyada prezidentlik muhlati olti yilga teng). U Finlandiyaning birinchi ayol Prezidentidir. 2017-yildan iste'foda.

## Havolalar
* Finlandiya Prezidenti

## Manbalar
Anette Olzon

**Anette Olzon** (talaffuzi: *Anett Olzon*; 1971, 21-iyun) shved xonandasi, 2007-yildan beri Nightwish guruhi vokalchisidir. Bungacha u Alyson Avenue guruhida ijro etgan.

## Havolalar
*Muxlislari sayti
Tuomas Holopainen

**Tuomas Holopainen** (25-dekabr, 1976) fin bastakori, shoiri, prodyuseri hamda Nightwish guruhining klavishchisidir.

## Havolalar
*Veb-sayti
Marco Hietala

**Marco Hietala** (talaffuzi: *Marko Hietala*; 14-yanvar, 1966) fin xonandasi va gitaristi, Nightwish guruhi aʼzosidir.
Bojalar (guruh)

:*Ushbu maqola musiqiy guruh haqidadir. „Bojalar“ soʻzining boshqa maʼnolari uchun [[Bojalar]] maqolasiga qarang.*

**Bojalar** – 2000-yilda Toshkent shahrida Jahongir Poziljonov va Moʻmin Oripov tomonidan tashkil etilgan musiqiy guruh.

## Shaxsiy hayoti
### Jahongir Foziljonovning oilasi
* rafiqasi **Dildora Poziljonova** – aktrisa (Boyvachcha)
* qizi **Rayhon Jahongirovna Poziljonova** – aktrisa (Qizalogʻim)
* oʻgʻli **Gʻayrat Jahongirovich Poziljonov** – aktyor (Qudamni koʻrmadingizmi?)
* akasi **Abdurahmon Gʻayratovich Poziljonov** – ssenarist, film direktori (Xavfli burilish, Shaddod qiz, Taqdir)
* ukasi **Poziljon Gʻayratovich Poziljonov** – aktyor (Firibgar)

## Ijodi

## Filmografiyasi
### Filmlar

## Kliplari
{|class="wikitable"

## Manbalar
* Jahongir Poziljonov: „Tanqidchilar bilan tortishib oʻtirmayman“

## Havolalar
* Nortoy (Jahongir Foziljonov oʻynagan film 
* Bojalar Last.fmda
* Qoʻshiqlari matni
* Videolari, YouTube
Emppu Vuorinen

**Erno “Emppu” Matti Juhani Vuorinen** (24-iyun, 1978) fin musiqachisi, Nightwish guruhi gitarachisidir.
Jukka Nevalainen

**Jukka Antero "Julius" Nevalainen** (talaffuzi: *Yukka Antero "Yulius" Nevalainen*; 21-aprel, 1978) fin musiqachisi, Nightwish hamda Sethian guruhlari dovulchisidir.
Sami Vänskä

**Sami Vänskä** (talaffuzi: *Sami Vyanskya*; 26-sentyabr, 1976) fin musiqachisi va Nightwish guruhining sobiq gitarachisidir.
Ahmet Yalçınkaya

**Ahmet Yalçınkaya** (1963-yil tugʻilgan) - turk shoiri va akademigi.

Boshlangʻich va oʻrta sinflarni Gʻarbiy Olmoniyada, yuqori sinflarni esa Istanbulda oʻqidi (1981). Bogʻazichi Universiteti, Istanbul Texnika Universiteti, Anadolu Universiteti va Rutgers Universitetida muhandislik, robot va menejment boʻyicha taʻlim oldi. Turli korxonalarda yuqori lavozimlarda ishladi. Oʻzbekistondagi Namangan Muhandislik Pedagogika Institutida oʻqituvchilar kengashida faoliyat olib bordi. Qisqacha, Germaniyada oʻsdi, Turkiyada oʻqidi, AQShda yozdi va Oʻzbekistonda ishladi. Yaqinda Turkiyaga qaytdi. Hozirda boshqaruvchi lavozimida ishlab kelmoqda va Blekinge Texnologiya Institutida ilmiy ishlar bilan shugʻullanmoqda.

Turkiya, Olmoniya, Angliya, Gollandiya, Misr va Oʻzbekistonda nashr qilingan Mavera, Kiragʻi, Harman, Endulus, Vahdet, Zaman, Al-Ahram Weekly, Impakt, Das Licht ve Yosh Kuch kabi koʻplab gazeta va jurnallarda she`r, maqola, insho, xat, suxbat, nasr va nazm tarjimalari chop etildi. Koʻplab taxalluslar bilan ijod qildi va turli mukofotlarga sazovor boʻldi. Kiragʻi she`riy jurnalining Istanbuldagi vakili sifatida ishladi (1995-97). Endulus jurnalining nashriyot kengashiga a`zolik qildi (1997-98). Bir guruh doʻstlari bilan Mevsim jurnalini chop etish xarakatida tayorgarlik ishlarini olib bormoqda.

Dagʻlarda Yer Yok (Togʻlarda Joy Yoq, 1997), Yetim Kalan Shiirler (Yetim qolgan sheʻrlar, 2001), Yuragimning Koʻz Yoshi (Saylanma, 2001) va Oʻzlem Sularinda (Sogʻinch, Elektron kitob, 2004, 2005, 1-Nashr, 2005) nomli sheʻriy toʻplamlari va Richard Mildston bilan xamkorlikda yozilgan Poems of the Night (Tun she`rlari, 2005) nomli sheʻriy antologiya nashr qildi. Bundan tashqari Production and Utilisation of Biogas (Biogaz ishlab chiqarish va undan foydalanish, 1987, 2005) va Dual Sayıların Robot Kinematik ve Dinamigʻinde Kullanımı (Dual sonlardan robot dinamika va kinematikasida foydalanish, 1991, 2005) kabi texnik soxaga oid asarlari mavjud.

## Tashqi Bogʻlanish
* Shoirning shaxsiy sayti
Kitee

**Kitee** Finlandiyaning Shimoliy Kareliya viloyatida joylashgan shahardir. Aholisi - 9 477 kishi, yuzasi - 1 142,32&nbsp;km2 (shundan 275,61&nbsp;km2ini suv havzalari egallagan).

Kiteeda Tarja Turunen va Tuomas Holopainen tugʻilib, oʻsishgan.
## Manbalar

## Havolalar
* Shahar sayti
Hugh Laurie

**James Hugh Calum Laurie** (1959-yil 11-iyunda tugʻilgan) — britaniyalik aktyor, hajviyachi, yozuvchi va musiqachi. Uch marotaba Oltin globus mukofoti va Britaniya imperiyasi ordeni sohibi. 2004-2012-yillar davomida ishlangan Fox telekompaniyasining *[[House (teleserial)|House]]* nomli teleserialida Doktor Gregory House rolini ijro etgan.

Dastlabki mashhurlikni unga britan komediyalaridagi rollari keltirgan.

2005−2006-yillarda *House* teleserialidagi doktor House roli uchun unga Oltin globus mukofotini oldi.

2017-yilda „Tungi maʼmur“ filmidagi ikkinchi darajali roli uchun uchinchi Oltin globus mukofotini oldi.

2007-yil 28-yanvarda Lori Drama turkumidagi eng yaxshi aktyor nominatsiyasida „Screen Actors Guild]]“ mukofotiga sazovor boʻldi .

2009-yil yanvar oyida *People Choice Awards* 2009 tanlovida gʻolib chiqdi.

2010-yil avgust oyida u Amerikaning drama teleserialidagi eng koʻp maosh oluvchi aktyorlar reytingida birinchi oʻrinni egalladi.

2011-yilda u Ginnesning rekordlar kitobiga eng katta auditoriyani televizor ekranlariga jalb qilgan aktyor sifatida kiritilgan.

2016-yil 25-oktyabrda Hollywood Walk Of Fame xiyobonida Hugh Lauriening yulduzi oʻrnatildi.

## Filmografiya
### Film

### Televizion

### Ovozli

### Hujjatli filmlar

### Videooʻyinlar

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Hugh Laurie | Madaniyat | The Guardian
* Hugh Laurie intervyusi — Telegraf
* HUGH LAURIE
Demosfen

**Demosfen** (yun. Δημοσθένης; EA 384 — EA 322) qadimgi yunon davlat arbobi, notiq boʻlgan.

**Demosfen** (Demosthenes) (mil. av. 384—322) — yunon notigʻi, siyosiy arbobi. Afinadagi demokratik kayfiyatdagi guruhning yoʻlboshchisi. Notiklik sanʼatidan dars bergan, sud mahkamalarida, yigʻilishlarda nutq soʻzlagan (61 nutqi, 56 maʼruzasi saqlanib qolgan). Butun umri davomida Afinaning mustaqilligi va Yunoniston polislarining Makedoniyaga qarshi birlashishi uchun kurashgan. Makedoniya podshosi Filippga qarshi qaratilgan bir qancha nutq soʻzlagan (bu nutklar "filippik" nomi bilan mashhur). Hayotining soʻnggida, dushmanlari taʼqibiga uch-rab, Afinadan qochgan va zahar ichib oʻlgan.

## Tarjimai holi
Umrini ona-vatanining gullab-yashnashiga bagʻishlagan davlat arbobi, mashhur notiq Demosfen eramizdan avvalgi 384-yilda Afinada oʻziga toʻq oilada dunyoga keldi. Otasining ismi ham Demosfen boʻlib, qurol-yaroq ustaxonasining egasi edi.

Boʻlajak notiq 5 yoshga toʻlganida otasidan ajraldi. Demosfen bilan singlisiga otasidan katta meros qoldi. Bolalarning tarbiyasi bilan ularning togʻasi shugʻullandi. Biroq togʻasi hamma boyliklarni qoʻlga kiritgach, bolalarning tarbiyasi bilan qiziqmadi. Shuning uchun Demosfen juda nimjon va kasalmand boʻlib oʻsadi.

Demosfen voyaga yetgach, togʻasi unga faqat qullari, uy va uy jihozlarini hamda pulning maʼlum qisminigina berib aldaydi. Demosfen togʻasidan qolgan mol-mulkni yaxshilik bilan qaytarib berishni soʻraydi. Biroq togʻa bundan bosh tortganidan keyin u qolgan merosni sud orqali undirishga harakat qiladi. Sudda muvaffaqiyatli qozonish uchun Afinaning davlat qonunlarini yaxshi bilish, shu bilan birga, ravon soʻzlash, daʼvosining toʻgʻriligiga kishilarni ishontirish kerak edi. Shu sababli Demosfen notiqlik saʼnatini oʻrganish uchun oʻz davrining meros ishlari boʻyicha mashhur advokat Isey maktabida taʼlim olishga majbur boʻladi.

## Manbalar
Old Trafford

**Old Trafford** () — Manchester Yunayted futbol klubining uy stadioni. Majmua Manchester shahrining *Old Trafford* (Yuqori Manchester) qismida joylashgan. Sigʻimi 74,310 kishiga moʻljallangan. Bagʻriga muxlislarni qabul qilish boʻyicha Birlashgan Qirollikdagi eng yirik futbol stadioni (va umumiy hajmi boʻyicha Uembli stadionidan keyin ikkinchi). Hajmi boʻyicha Yevropada boʻyicha oʻn birinchi oʻrinni egallab turibdi.

Majmuaga Bobbi Charlton tomonidan „Orzular teatri“ („The Theatre of Dreams“) nomi berilgan. Old Trafford 1910-yildan beri „MYu“ ning uy stadioni hisoblanadi. Klub 1941-yildan 1949-yilgacha Ikkinchi Jahon urushi fonida B. Britaniyaning bombardimonlanishi sababli keltirilgan zararlar natijasida mahalliy raqib Manchester Siti bilan „Meyn Roud“ stadionini baham koʻrishga majbur boʻladi. Old Trafford 1990- va 2000-yillarda bir nechta kengayish bosqichlarini boshdan kechirdi. Jumladan, Shimoliy, Gʻarbiy va Sharqiy tribunalarga qoʻshimcha qavatlar qoʻshildi. Stadion deyarli 80 000 kishilik sigʻimga yetdi. Kelajakda kengaytirish Janubiy qismga ikkinchi sektorni qoʻshish rejasini oʻz ichiga oladi. Bu esa sigʻimni 88 000 kishiga yaqinlashtiradi. Stadionga tashrif buyurish rekordi 1939-yilda qayd etilgan. Oʻshanda 76 962 tomoshabin Angliya kubogi yarim finalida „Vulverxempton Uonderers“ va „Grimsbi Taun“ oʻrtasidagi uchrashuvni tomosha qilgan.

Old Trafford Angliya kubogi finaliga, shuningdek, ikki marotaba takror oʻtkazilgan finalga mezbonlik qilgan. Majmuadan muntazam ravishda musobaqaning yarim finali uchun neytral maydon sifatida foydalanilgan. Shuningdek, Angliya terma jamoasi uchrashuvlari, 1966-yilgi Jahon chempionati, Yevro 1996 va 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari, jumladan, oʻz tarixida birinchi marta ayollar xalqaro futboli va 2003-yilgi Chempionlar Ligasi finaliga mezbonlik qilgan. Futboldan tashqari, bu yerda 2020-yilni hisobga olmaganda, regbi ligasining Superliga Grand Finali va 2000-, 2013- va 2022-yillarda Regbi Ligasi Jahon kubogi finali oʻtkaziladigan joy vazifasini oʻtagan.

## Manbalar

## Havolalar
Rob Bourdon

**Robert Gregori Bourdon**  (20-yanvar 1979-yil Kaliforniya shtatidagi Calabasas shahrida tugʻilgan) — Linkin Park guruhining barabanchisi. Guruhning eng yosh ishtirokchisidir.
Heroes

***Heroes*** (*Qahramonlar*) Amerika ilmiy-fantastik teleserialidir. Muallif - Tim Kring. Serial NBC  telekanalida 2006-yil 25-sentabridan beri efirga uzatiladi. Oʻzbekistonda serial TV-Markaz va NTT kanalida koʻrsatilmoqda.

Serial gʻayritabiiy kuchlarga ega kishilar haqida hikoya qiladi.
## Mazmuni
**Heroes** serialida har bir qahramon hayotidan kichik hikoya koʻrsatilib, umumiy manzara hosil qilinadi.
### 1-mavsum
2006-yil 23-sentabridan efirga uzatila boshlangan. Bu mavsumda turli yerlardagi oddiy odamlar oʻzlarida ajabtovur qobiliyatlar borligini oʻrganishadi. Bu kuch-qobiliyatlarni otasining ishini davom ettirmoqchi boʻlgan Mohinder Suresh ismli hind genetiki tadqiq etmoqchi boʻladi. Ayni damda bu odamlarni „The Company“ („Kompaniya“) deb ataluvchi sirli tashkilot vakili boʻlmish Noah Bennet va Haitilik degan kishilar „ov“lashni boshlashadi. Mavsum voqealari New Yorkda sodir boʻlishi kutilgan yadroviy portlashning oldini olish maqsadi atrofida aylanadi.
### 2-mavsum
2007-yil 24-sentabridan efirga uzatila boshlangan. Bu mavsum Amerika Adiblari Gildiyasi ish tashlashi tufayli kutilganidek 24 qismli emas, balki 11 qismli boʻldi. Ushbu mavsumda xavfli virus pandemiyasiga qarshi kurashish haqida gap ketadi.
### 3-mavsum
2008-yil 22-sentabridan efirga uzatila boshlangan. Bu mavsumda ikkinchi mavsumga kirmay qolgan hikoyalar namoyish etiladi.
## Qahramonlar



## Havolalar
* Rasmiy veb-sahifasi
The Big Bang Theory

***The Big Bang Theory*** (ingl. *[[Katta Portlash]] nazariyasi*) Amerika telekanali CBS uchun suratga olingan sitkom televizion serial. Mualliflar Chuck Lorre va Bill Prady.
Dave Farrell

**Dave Farrell** (*toʻliq ismi* David Michael Farrell) (8-fevral 1977-yil da tugʻilgan, **Feniks** nomi bilan ham mashhur) — dunyoga mashhur Linkin Park guruhining bas-gitaristi va bek-vokalistidir.
Brad Delson

**Delson, Bredford Filip** (*ing.*. Delson, Bradford Philip) (1-dekabr 1977-yil Kaliforniya shtatidagi Agura shahrida tugʻilgan) — gitarist va Linkin Park guruhining asoschilaridan biri.
Istiqlol sanʼat saroyi

**Istiqlol sanʼat saroyi** – Toshkent shahrida joylashgan sanʼat saroyi. 2008-yil 8-aprelga qadar Xalqlar doʻstligi saroyi nomi bilan yuritilgan.
Vladimir Pazdzerskiy

**Vladimir Andreyevich Pazdzerskiy** (pol. Wladimir Pazdzierski, rus. Vladimir Andreevich Pazdzerskiy, 25-aprel 1934, Toshkent – 3-sentyabr 2004, Toshkent)

Ota-onasi XX-asrning 30-yillarida Oʻrta Osiyoga SSRIning Yevropa qismidan „xalq dushmanlari“ sifatida surgun etilgan.

Vladimir Pazdzerskiy Toshkent shahrining 50-maktabni oltin medal bilan bitirgach, Oʻrta Osiyo Davlat Universitetining Astronomiya kafedrasida oʻqishni boshladi. Oʻqishning 3-yilida astronomiya kafedrasi „xalq xoʻjaligiga kerak emas“ deya markaziy hukumat qarori ila yopilgandan soʻng Pazdzerskiy nazariy fizika kafedrasida taʼlim olishni davom ettirdi. Bitirgandan keyin unga kafedrada assistent lavozimi taklif etildi.

1961-yilda Vladimir Pazdzerskiy va Hatam Valiyev yosh mutahassislar sifatida Moskvaga S. S.R. I. Fanlar Akademiyasining Fizika Institutiga (FIANga) stajirovkaga jönatildi. Bu yerda ular Lev Landauning seminariga va boshqa seminarlarga qatnashish va oʻzlalriga ilmiy rahbar izlash imkoniyati bor edi. Pazdzerskiy mashhur nazariyotchi F. Y. Fainbergda oʻz ilmiy rahbarini topdi. Fainberning yetakchiligidagi birinchi ishlari u paytda dolzarb boʻlmish pionlarning deytronlar bilan taʼsiri va pionlarning fototugʻilishi mavzusiga bagʻishlangan.

1961-yilda FIANning ilmiy kengashida yuqorida nomlangan ilmiy ishlar asosida fizika-matematika fanlari nomzodlik dissertatsiyasini yoqladi.

1993-yilda Pazdzerskiy Toshkent Davlat Universitetining nazariy fizika maxsus ilmiy kengashida fizika-matematika fanlari doktori darajasi dissertatsiyasini yoqladi.

1997-yilda Oʻzbekiston hukumati qaroriga asosan „Oʻzbekistonda hizmat koʻrsatgan taʼlim arbobi“ davlat mukofotiga sazovor boʻldi.

Toshkent shahrining Botkin qabrstonida koʻmilgan.

## Asarlari
* „Izbrannie trudi po fizike vzaimodeystviya izlucheniya s veщestvom. Sbornik izbrannix nauchnix trudov professora V.&nbsp;A.&nbsp;Pazdzerskogo“. Tashkent, Natsionalniy universitet respubliki Uzbekistan, Kafedra teoreticheskoy fiziki, Izd."Trovant", 2005
Behzod Abduraimov

**Behzod Abduraimov** (1990-yil 11-sentabrda Toshkent shahrida tugʻilgan) — Oʻzbekistonlik pianist. London xalqaro pianino musobaqasi  va boshqa bir necha xalqaro pianino musobaqalari gʻolibi.

## Tarjimai holi
Behzod 1990-yil 11-sentabr Toshkent shahrida tugʻilgan, pianinoda chalishni besh yoshida boshlagan. Ilk musiqiy bilimlarini Toshkentdagi Uspenskiy nomli Respublika maxsus musiqa maktabida Tamara Popovichdan olgan. 8 yoshidan boshlab Oʻzbekiston Milliy simfonik orkestri jamoasida AQSh, Italiya, Rossiya va Oʻzbekiston sahnalarida yakkaxon musiqalar ijro etgan. Hozir u AQShning Park universiteti da musiqa yoʻnalishi boʻyicha tahsil olmoqda.

## Xalqaro musobaqalardagi ishtiroki
* "XXI asr musiqachisi" musobaqasida 3-oʻrin. *(Qozogʻiston, 2000-y.)*
* Chaykovskiy xalqaro musobaqasida diplom *(Syamin sh. Xitoy. 2002-y.)*
* "Le Muze" musobaqasida 1-oʻrin va grand pri sovrini. *(Italiya, 2003-y.)*
* Lennox yosh artistlar musobaqasi va Corpus Christi. *(AQSh, 2008-y.)*
* Janubiy Missuri xalqaro pianino musobaqasining yosh ijrochilar bo`limida 1-o`rin. *(AQSh, 2008-y.)*
* London xalqaro pianino musobaqasida 1-oʻrin. *(London, Angliya, 2009-y.)*
## Manbalar

## Havolalar
* London International Piano Competetion
Nada Surf

**Nada Surf** 1992-yili tuzilgan amerikalik rock-guruhdir. Aʼzolari: Matthew Caws, Daniel Lorca va Ira Elliot.

## Diskografiyasi
### [[Musiqiy albom|Albomlar]]
* *High/Low* (1996)
* *The Proximity Effect* (1998)
* *Let Go* (2002)
* *The Weight Is a Gift* (2005)
* *Lucky* (2008)

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Underoath

**Underoath** (baʼzan **underOATH** yoki **UNDERØATH** deb yoziladi) amerikalik rock-guruh, Grammy nomzodidir.1997-yil 30-noyabrida Floridaning Ocala shaharchasida tuzilgan; yangi aʼzolar esa Tampadandir.

## Diskografiyasi
### [[Musiqiy albom|Albomlar]]
* *[[Act of Depression]]* (1999)
* *[[Cries of the Past]]* (2000)
* *[[The Changing of Times]]* (2002) 
* *[[They're Only Chasing Safety]]* (2004)
* *[[Define the Great Line]]* (2006)
* *[[Lost in the Sound of Separation]]* (2008)

## Manbalar

## Havolalar
*Rasmiy sayti
Devi

**Devi** – Shivaning rafiqasi , uning shaktisi. Shakti – bu insonning ichki energiyasi. Erkak kuchining turli ko`rinishlarini(salbiy va ijobiy) uning rafiqasi namoyish etadi. Shakti – borliqning ayol boshlanmasi. Devining qiyofalari: Kali, Durga, Lakshmi, Sarasvati, Parvati, Chamunda, Bxavani, Tripura, Sundari, Bxayravi, Chandi, Tara, Minakshi, Lalita, Kamakshi, Rajarajeshvari, Shyama.
Kali-durga

Kali-Durga (sanskrit. दुर्ग – yetish qiyin bo`lgan) – Shivaning rafiqasi – Devining jangchi qiyofalaridan biri. Dunyo tartibini saqlovchi Shivaning shakti(energiya)si in`ikosi. Vindxya tog`ida sakkizta yordamchisi – qonxo`r yoginilar qurshovida yashaydi. Yo`lbars yoki sher ustida o`tirgan o`nta qo`lli ayol qiyofasida tasvirlanadi. Qo`llarida Shivaning uch shoxli nayzasi, Vishnuning gardishi, Vayuning kamonini tutib turadi.
Xbox 360

**XBox 360** oʻyin uchun moslashtirilgan konsoldir. Asosiy raqiblari — PlayStation 3 va Nintendo Wii. Birinchi reliz MTV orqali eʼlon qilingan.
Depressiya

**Depressiya** ruhiy kasallik boʻlib, u odamda hayotga boʻlgan umidsizlik, odamlarga boʻlgan ishonchsizlik, tushkunlik, yolgʻizlik, stress, toʻxtovsiz xavotirlanish va shu kabi yomon [negative] hissiyotlarni uygʻotishi mumkin. Oʻta jiddiy holatlarda, baʼzilar sigaret chekish, spirtli ichimliklar ichish, meyoridan ortiqcha uxlash kabi yomon illatlar bilan oʻzlarini chalgʻitishga urinishadi. O'spirin yoshidagi bolalarning juda koʻp musiqa tinglashi depressiyadan qiynalishlariga sabab bo'lishi mumkin. Depressiya vaqtida inson ortiqcha miqdorda taom iste'mol qilishi ham mumkin.

Asosiy depressiya (klinik depressiya) ikki haftadan ortiq davom etadigan kuchli yoki jiddiy alomatlarga ega. Bu alomatlar kundalik hayotga aralashadi.

Depressiya turlari: Bipolyar depressiya — bipolyar buzilishi bilan odamlar past kayfiyat va juda yuqori energiya muqobil muddatlari bor davrlar. Past davr mobaynida ular g'amgin yoki umidsiz yoki energiya etishmasligi kabi depressiya belgilariga ega bo'lishi mumkin. Perinatal va tug'ruqdan keyingi depressiya:" Perinatal " tug'ilgan atrofida anglatadi. Koʻp odamlar bu turga postpartum depressiya deb murojaat qilishadi. Perinatal depressiya bir chaqaloqni keyin homiladorlik davrida va bir yilgacha sodir bo'lishi mumkin. Belgilari orqasida borish qaysi kichik achinish sabab, tashvish yoki stress.
Doimiy depressiv buzuqlik: PDD ham dysthymia sifatida tanilgan. PDD belgilari asosiy depressiyadan kamroq. Lekin odamlar ikki yil yoki undan koʻproq vaqt davomida PDD alomatlarini boshdan o'tkazadilar.
Premenstrual disforik buzilish: Premenstrual disforik buzilish premenstrual buzilish (PMS) ning og'ir shakli hisoblanadi. Bu ularning hayz qadar etakchi kun yoki hafta ichida ayollarga ta'sir qiladi.
Psikotik depressiya: psikotik depressiya bilan odamlar og'ir depressiv alomatlar va delusions yoki gallyutsinatsiyalar bor. Delusions aslida asoslangan emas narsalar e'tiqod bor, gallyutsinatsiyalar ko'rib jalb esa, eshitish, yoki narsalar bilan tegdi his aslida yo'q, deb.
Mavsumiy hissiy buzuqlik (SAD): mavsumiy depressiya, yoki mavsumiy hissiy buzuqlik, odatda kech kuzda va erta qishda boshlanadi. Koʻpincha bahor va yoz oylarida ketadi.(Manbahttps://ezolifedream.uz/)

**Depressiya** (lot. depressio — bosilish, susayish) (iqtisodiyotda) — iqtisodiy tanglik natijasida va undan keyin boshlanadigan turgʻunlik davri. Bu davrda i.ch. oʻsmaydi, iqtisodiy jonlanish yuz bermaydi, isheizlar soni koʻpayadi, narxlar bir meʼyorga kelgan boʻlsa ham tovar va xizmatlarga talab past boʻladi. Tovar zaxiralari koʻpaymaydi, uning maʼlum qismi arzon bahoda sotiladi. Arzon sotilgan mahsulotlar oʻrnini qoplash uchun i.ch. harajatlarini kamaytirishga, ish haqini pasaytirishga, mehnat unumdorligini oshirishga qaratilgan choratadbirlar koʻriladi. Tanglikdan keyingi D. iqtisodiy tanglik yakuniy bosqichga oʻtganligini va iqtisodiyotda jonlanishni, soʻngra yuksalishni kutish mumkinligidan darak beradi. 

## Manbalar
Sharq

**Sharq** – bu Yer aylanadigan yoʻnalish. Sharqqa yoʻnalish shimolga va janubga, yaʼni Yerning geografik qutblariga perpendikulyar va gʻarbiy yoʻnalishga qarama-qarshidir. Sharqqa yoʻnalish geodezik azimutda +90° va astronomik azimutda −90° ga toʻgʻri keladi.

Dastlab, ehtimol, bu soʻz „quyosh chiqishi“ degan maʼnoni anglatadi va keyinchalik maʼno oʻzgardi.

Tenglik kunlarida quyosh aynan sharqdan chiqadi.

## Etimologiya
Ruscha „sharq“ soʻzi cherkov slavyan tilidan olingan. Qadimgi slavyan tilida bu soʻz „vstok“ deb yozilgan boʻlib, u yunoncha „ἀnánolή“ ning iz qogʻozi edi .

Ingliz tilidagi „sharq“ soʻzi nemischa „ost“ va qadimgi norvegiya „austr“ soʻzlari bilan oʻxshash boʻlib, lotincha „aurōra“ ga oʻxshaydi. Qadimgi ingliz tilida bu soʻz „ēast“ (sifat), „ēastan“ (zarf) yoki „ēaste“ (ism) sifatida yozilgan boʻlib, bu soʻzlar proto- germancha „*aust-“ soʻzma-soʻz „quyosh chiqishi tomon“ soʻzidan kelib chiqqan., xuddi shu soʻz proto-hind-yevropacha „*aus-“ („porlash“) dan keladi . Oʻrta ingliz tilida bu soʻz allaqachon „est“ deb yozilgan.

Yerning zamonaviy xaritalarida **sharq** oʻng tomonda joylashgan. Ushbu konvensiya magnit shimolni kompas nolga qoʻyadigan kompasdan foydalanish natijasida paydo boʻldi, biroq Venera va Uran kabi retrograd aylanadigan sayyoralar jadvallarida chap tomon sharqda joylashgan.

## Manbalar
Goldbax muammosi

**Goldbax muammosi** — sonlar nazariyasining hali toʻla yechimini topmagan muammolaridan biri.

X.Goldbax 1742-yil 7-iyunda L.Eylerga yozgan xatida „Menimcha har qanday n>5 natural son uchta tub son yigʻindisidan iborat“ degan fikrni bayon qilgan.
Eyler oʻzining javob xatida: „Har qanday n>2 juft son ikkita tub son yigʻindisidan iboratligiga aminman, lekin afsuski, juda koʻp uringan boʻlsamda, men buni isbot qilolmayapman“ deb yozgan.

Bu gipotezalar birgalikda Goldbax-Eyler gipotezalari yoki Goldbax-Eyler muammosi deb yuritiladi.

Agar Goldbax gipotezasini juft sonlar va toq sonlar uchun alohida yozilsa, u holda Goldbax-Eyler gipotezalarini quyidagicha bayon qilish mumkin:

Goldbaxning kuchli binar gipotezasi (yoki Eyler gipotezasi):
: „Har qanday n>2 juft son ikkita tub son yigʻindisidan iborat“.
Juft sonlar uchun Goldbaxning kuchsiz ternar gipotezasi:
: „Har qanday n>4 juft son uchta tub son yigʻindisidan iborat“.
Toq sonlar uchun Goldbaxning kuchsiz ternar gipotezasi:
: „Har qanday n>5 toq son uchta tub son yigʻindisidan iborat“.

## Adabiyot
* B.Y.Yagudayev „Ajoyib sonlar olamida“ „Oʻqituvchi“. Toshkent. 1973-yil.

## Manbalar
Louis Saha

**Louis Laurent Saha** (1978-yil 8-avgustda tug‘ilgan) fransuz sobiq professional futbolchi bo‘lib, hujumchi pozitsiyasida o‘ynagan. Saha Fransiya milliy terma jamoasi safida 20 ta o‘yin o‘tkazib, to‘rtta gol urgan. U Clairefontaine futbol akademiyasining sobiq o‘quvchisi bo‘lgan Louis Saha o‘z faoliyatini "Mets" jamoasida boshlagan, so‘ngra "Nyukasl Yunayted"da ijara asosida to‘p surgan. 2000-2001 yilgi mavsum boshlanishidan oldin Saha "Fulhem" jamoasiga o‘tgan va u yerda o‘zini asosiy hujumchi sifatida namoyon etgan. Shuningdek, u jamoaning birinchi mavsumidayoq Premer-ligaga chiqishiga katta hissa qo‘shgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
*
*
Irina Hakamada

**Irina Mutsuovna Hakamada (Xakamada)** (, * 13 aprel 1955), Rossiyalik siyosatchi.

## Linklar

* Официальный сайт
* Марка одежды Ирины Хакамады «Хакама» 
* Лицом к лицу
* Хакамада уходит из политики 
* Ирина Хакамада. Биография из первых уст. Эфир на радио «Маяк» 5 августа 2008 г. 
* Ирина Хакамада на радио «Эхо Москвы»
* Интервью Ирины Хакамады для журнала «New Times» - (видео), 25 января 2008 г.
Mike Naumenko

**Mikhail Vasilyevich Naumenko** (; 18-aprel 1955-yil — 27-avgust 1991-yil) &mdash; **Mike Naumenko** nomi bilan tanilgan sovet rok-musiqachi.

## Qoʻshiqlar roʻyxati
### ''Zoopark'' guruh (''Hayvonot bog'i'')
* 1981 — *Blues de Moscou* (*Moskva blyuzi*)
* 1983 — *Uyezdniy gorod N* (*Viloyat N shahri*)
* 1984 — *Belaya polosa* (*Oq chiziq*)
* 1991 — *Muzika dlya filma* (*Film uchun musiqa*)

## Manbalar

## Havolalar
* Remike.spb.ru 
* Майк Науменко.ru
* Mike-zoo.kiev.ua
* Майк и группа "Зоопарк"
* Poems lib.ru saytidq
Toshkent temir yoʻl muhandislari instituti

**Toshkent Davlat Transport Universiteti** — Transport va unga tegishli asosiy xizmatlar uchun yuqori malakali mutaxassislar tayyorlaydigan *oliy oʻquv yurti*.

## Tarixi
Oʻrta Osiyo temir yoʻl transporti muhandislari instituti sifatida 1931-yilda tashkil etilgan, 1937-yildan hozirgi nom bilan ataladi. Institut tarkibida 5&nbsp;ft: tashish ishlarini boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimi, iqtisodiyot, elektromexanika, temir yoʻl qurilishi va sirtqi ftlar, magistratura markazi bor. Institut qoshida litsey faoliyat koʻrsatadi. Institutda 17 yoʻnalish boʻyicha bakalavrlar tayyorlanadi. Institut qoshidagi aspiranturada 5 ta mutaxassislik boʻyicha ilmiy xodimlar tayyorlanadi. Kafedralarning ilmiy tadqiqotlar ishlarida, loyihakonstruktorlik byurolari, transport va qurilish korxonalari ishlarida talabalar faol qatnashadi. Institutda 27 kafedra, 60 laboratoriya, tayyorlov boʻlimi, kutubxona (600 mingdan ziyod asar) bor. 2002/03 oʻquv yili institutda 4300 dan ortiq talaba oʻqidi. Institut tashkil qilinganidan beri 50 mingdan ortiq yuqori malakali mutaxassis yetkazib berildi. Institut qoshida talabalar uylari, madaniyat saroyi, poliklinika va profilaktoriy, sport inshootlari, bolalar bogʻchasi bor. Institut Rossiya Federatsiyasi, Polsha, Litva, Ukraina kabi mamlakatlar bilan hamkorlik qiladi. Institut faoliyati A. Glushchenko, A. Lavrik, E. A. Odilxoʻjayev, A. Gofman va boshqa olimlar nomi bilan bogʻliq. 1937-yildan hozirgi nom bilan ataladi.

2020-yil 20-may — Toshkent transport muhandislari instituti, Toshkent avtomobil yoʻllarini loyihalash, qurish va ekspluatatsiya qilish instituti, Toshkent davlat texnika universitetining Aerokosmik texnologiyalar fakulteti negizida Toshkent davlat transport universiteti tashkil etildi.

## Fakultetlar
# Qurilish fakulteti
# Tashishni tashkil etish va trasnport logistikasi
# Elektromexanika fakulteti
# Iqtisodiyot fakulteti
# Malaka oshirish va kadrlarni qayta tayyorlash markazi

## Kafedralar
# Vagonlar va vagon xoʻjaligi
# Fizika
# Temir yoʻllar elektr taʼminoti
# Elektr transporti va yuqori tezlikdagi elektr harakat tarkibi
# Lokomotivlar va lokomotiv xoʻjaligi
# Temir yoʻldan foydalanish ishlarini boshqarish
# Transport logistikasi va servis
# Temir yoʻl transportida avtomatika va telemexanika
# Elektr aloqa va radio
# Hayot faoliyati xavfsizligi
# Jismoniy tarbiya
# Informatika va kompyuter grafikasi
# Quriilish mexanikasi
# Bino va sanoat inshootlari qurilishi
# Oliy matematika
# Temir yoʻl qurilishi, yoʻl va yoʻl xoʻjaligi
# Koʻpriklar va tonnellar
# Muhandislik kommunikatsiya va tizimlari
# Iqtisodiyot va menejment
# Buxgalteriya hisobi va audit
# Ijtimoiy-gumanitar fanlar
# Tillar
# Temir yoʻl transportida axborot tizimlari

## Yoʻnalishlar

## Mashhur bitiruvchilari

* Shuhrat
* Botir Xoʻjayev
* Boris Anisimovich Bondarenko
* Glushchenko Aleksey Danilovich
* Ochilboy Ramatov
* Yodgor Nasriddinova
* Gʻulom Shokirovich Zokirov
* Minavar Tursunov

## Manbalar
Gʻarbiy Bogemiya universiteti

**Gʻarbiy Bogemiya Universiteti** (*[[chex tili|chex:]] Západočeská Univerzita v Plzni, ZČU*) — Chexiya davlatining Plzen shahridagi universitet. 1991-yilda tashkil topgan.

## Tarixi

## Fakultetlar
* The Faculty of Applied Sciences [FAV]
* The Faculty of Economics [FEK]
* The Faculty of Electrical Engineering [FEL]
* The Faculty of Philosophy and Arts [FF]
* The Faculty of Education  [FPE]
* The Faculty of Law [FPR]
* The Faculty of Mechanical Engineering [FST]
* The Institute of Art and Design  [UUD]

## Qabul
*Institutga qabul shartlari*

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayti
* Chet ellik studentlarga INTERSTUD grand loyihasi (inglizcha)
Nikolay Valuyev

**Nikolay Valuyev** (1973-yil 21-avgust, Leningrad, SSSR) - rus bokschisi, Butunjahon Boks Assotsiatsiyasi (ingl. *WBA*) versiyasi bo'yicha supero'girvaznda jahon chempioni (17-dekabr 2005 - 14-aprel 2007).

* Bo'yi: 213 sm
* Vazni: 143&nbsp;kg

## O`tkazgan janglari

## Manbalar

## Havolalar
Nani

**Luís Carlos Almeida da Cunha** (1986-yil, 17-noyabrda tugʻilgan) — **Nani** nomi bilan tanilgan portugaliyalik professional futbolchi.

Nani oʻz faoliyatini Sportingda boshlagan. 2003-yilda klubning yoshlar jamoasiga qoʻshilgan. 2005-yilda asosiy jamoa safida oʻz debyutini amalga oshirgan. Portugaliyadagi ikki yillik faoliyati davomida Portugaliya kubogini qoʻlga kiritgan. 2007—2008-yilgi mavsum oldidan Nanining oʻyini Angliyaning „Manchester United“ klubi eʼtiborini tortgan va 2007-yilning iyul oyida Manchesterliklar Nani bilan shartnoma imzolashgan. Manchester United klubiga kelishi bilan asosiy jamoa futbolchisiga aylangan. Klub safida toʻrtta Premer-liga chempionligi, ikkita Liga kubogi, klublar oʻrtasidagi jahon chempionati va UEFA chempionlar ligasida chempionlikni qoʻlga kiritgan. Shundan soʻng, ijara asosida Sporting klubiga oʻtgan va Portugaliya kubogini qoʻlga kiritgan. 2015-yilda Turkiyaning „Fenerbahche“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan. Bir yildan soʻng esa Ispaniyaning „Valensiya“ klubi bilan shartnoma imzolagan. 2018-yilda yana Sporting safiga qaytgan. Shu mavsumda Portugaliya kubogi va Portugaliya liga kubogini qoʻlga kiritgan. Mavsum yakunlangach AQSh chempionatida ishtirok etuvchi „Orlando City“ klubi safiga borib qoʻshilgan. 3 mavsum davomida Orlando City klubi sardori sifatida oʻyinlarda ishtirok etgan va 2021-yil oxirida ushbu klubni tark etgan. 2022-yilning yanvar oyida Italiyaning Venezia klubi bilan shartnoma imzolagan. 2023-yil 13- iyulda Turkiyaning Adana Demirspor klubi bilan shartnoma imzolagan. Adana Demirspor safida 34 ta uchrashuvda maydonga tushib, raqiblar darvozasini 4 marta ishgʻol etgan va 3 ta golli uzatmaga mualliflik qilgan. 2024-yil 13-mayda Nani va Adana Demirspor klubi oʻrtasidagi shartnoma bekor qilingan.

Nani Portugaliya terma jamoasi safida 2006-yilda debyut qilgan va oradan koʻp oʻtmay terma jamoa safida ilk golini urgan. Shu tariqa, jamoaning asosiy futbolchilaridan biriga aylangan. Uchta Yevropa chempionati (2008, 2012 va 2016) va 2014-yilgi jahon chempionatida Portugaliya sharafini himoya qilgan. Nani 2016-yilgi Yevropa chempionati finalida asosiy tarkibda maydonga tushgan. Final oʻyinida Cristiano Ronaldo jarohat olib, maydonni tark etganidan soʻng, oʻyinning qolgan qismini jamoa sardori sifatida oʻtkazgan va Portugaliyaningg gʻalabasiga oʻz hissasini qoʻshgan. Nani Terma jamoa safida jami 112 oʻyin oʻtkazib, raqiblar darvozasiga 24 ta toʻp kiritishga muvaffaq boʻlgan. 

## Manbalar
Ogʻir vazn

**Professional [[boks]]da ogʻir vazn** (*[[ingliz tili|ing.]] heavyweight*) deganda 90,892 kg (200 funt) dan ortiq vaznli bokschilar tushuniladi.

## Yana qarang
* Boksda ogʻirlik toifalari
Boksda ogʻirlik toifalari

Professoinal **[[boks]]dagi [[ogʻirlik]] toifalari**:

Havaskor boksdagi ogʻirlik toifalari:

## Manbalar
Oqtosh

**Oqtosh** — Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyati Narpay tumanidagi shahar, tuman markazi. Viloyatning janubi-gʻarbida joylashgan. Narpay tuman markazi. 1967-yil 31-sentabrda tashkil etilgan. Zirabuloq temir yoʻl stansiyasi mavjud. Oqtosh shahri Samarqand shahridan 133&nbsp;km gʻarbda joylashgan. Aholisi 35 ming kishiga yaqin (2003), asosan, o`zbeklar, shuningdek, rus, tatar, tojik, qozoq, ukrain, koreys, yahudiy va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shaharda 15 ta umumiy taʼlim maktabi, 2 ta kasb-hunar kolleji, 2 ta avtokorxona, paxta tozalash zavodi, «Oqtoshdon», «Oqtoshnon», «Salomatlik» aksiyadorlik jamiyatlari, «Zarafshon» firmasi, Zirabuloq tajriba sinov zavodi, MTP, Zirabuloq magistral gaz yoʻllaridan foydalanish boshqarmasi, 4 ta bank, 2 ta bozor, 2 ta klub, tuman markaziy madaniyat uyi, 8 ta kutubxona, madaniyat va istirohat bog`i, markaziy kasalxona, kattalar va bolalar poliklinikalari, dorixonalar va boshqa savdo, madaniy-maishiy shaxobchalar bor.

## Tarixi
Oqtosh qadimdan oʻzining "Zirabuloq" nomi bilan maʼlum va mashhurdir. Qadim tarix zarvaraqlarida bayon etilishicha hozirgi Oqtosh shahri oʻrnida qadimgi Arbinjon shahri xarobalari joylashgan.

## Iqlimi
Iqlimining alohida xususiyatlari: issiq va yorugʻ kunlari koʻp, iqlimi quruq va kontinental, qishi yumshoq, yoz esa issiq va quruq. Iyul oyida kunduzi oʻrtacha harorat +34&nbsp;°C, kechalari +18&nbsp;°C gacha, yanvarda kunduzlari oʻrtacha +7&nbsp;°C dan kechalari −4&nbsp;°C gacha boʻladi.

## Manbalar
* O`zbekiston Milliy Ensiklopеdiyasi

## Havolalar
* Samarkand.uz 
* SAMARQAND VILOYATI SHAHARLAR VA TUMANLAR HOKIMLARI

## Manbalar
Madaniyat uyi

**Madaniyat uyi** (Madaniyat saroylari va uylari) - aholining madaniy dam olishini uyushtirish maqsadida qurilgan yirik muassasa.
Yanvar

**Yanvar** (lotincha; *Jānuārius mēnsis* 'Yanus oyi' rimliklar xudosi Yanus nomidan) — Grigoriy kalendari boʻyicha yilning birinchi oyi. Yanvar 31 kundan iborat (yana qarang Kalendar).

Yerning shimoliy yarimshari boʻylab eng sovuq oy (qishning ikkinchi oyi) va janubiy yarimsharning katta qismida eng issiq oy hisoblanadi.

## Boshqa tillarda
* Sichen (ukr.)
* Studzen (belorus.)
* Styczeń (pol.)
* Leden (chex.)
* Siječanj (xorv.)
* Sausis (lit.)
* Tammikuu (fin.)

## Bayramlar
### Xalqaro
* 1-yanvar — Yangi yil. Kuba ozodlik kuni. Kamerun mustaqillik kuni.

### Oʻzbekistonda
* 1-yanvar — Yangi yil
* 14-yanvar — Vatan himoyachilari kuni

### Chet davlatlarda
Fevral

**Fevral** (lotincha, Februarius — halollanish oyi) — Grigoriy kalendarika, yilning ikkinchi oyi (28 kunga, kabisa yilida esa 29 kunga teng). Nomi qadimgi rimliklarning har yili 15-fevralda oʻtkazilgan halollanish marosimi bilan bogʻliq.
## Boshqa tillarda
* Únor (chex.)
* Februar (nemis)
* February (ingliz)
* Luty (pol.)

## Bayramlar
### Xalqaro
* 14 — Muqaddas Valentin kuni

### Oʻzbekistonda

### Chet davlatlarda
Mart

**Mart** (lot. *mensis, Martius*) — Grigoriy taqvimida yilning uchinchi oyi. 31 kundan iborat.

## Bayramlar
### Xalqaro
* 8-mart — Xalqaro xotin-qizlar bayrami

### Oʻzbekistonda
* 8-mart — Xalqaro xotin-qizlar bayrami
* 21-mart — Navroʻz

### Chet davlatlarda

## Manbalar
Austenit

**Austenit** – temir-uglerod qotishmalarining tarkibiy tuzilmalaridan biri. uglerodning u-temirdagi qattiq eritmasi. Ingliz tadqiqotchisi R. Austen (1843–1902) nomiga qoʻyilgan. Uglerodli poʻlatlarda austenit odatda 727° dan (kritik nuqtadan) yuqori temperaturadagina barqaror boʻladi, ammo asta-sekin sovitib borilsa, temperatura 727° ga yetganda ferrit va sementitga, ya’ni perlitga parchalanadi. Austenitning kristall panjarasi qirralari markazlashgan kub, panjara parametrlari austenit tarkibidagi uglerod miqdoriga qarab oʻzgaradi va 3,63 dan 3,68 A gacha boʻladi. 1147°da u temirda eng koʻp miqdorda (2,14%) uglerod eriydi, binobarin, shu temperaturada austenit tarkibida 2,14% uglerod boʻladi. Temperatura pasaygan sari, austenit tarkibidagi uglerod miqdori kamayib borib, 727°da 0,8% ni tashkil etadi. Austenit yumshoq va plastikdir. 

**Austenit** (\gamma\,\!-faza) – Temir-Uglerod qotishmalaring tarkibiy tuzilmalaridan biri. Ingliz tadqiqodchisi R. Austen (1843-1902) nomiga qoʻyilgan. Uglerodli poʻlatlarda Austenit odatda 727°C dan (kritik nuqtadan) yuqori haroratlardagina barqaror boʻladi, ammo asta-sekin sovitib borilsa, harorat 727°C ga yetganda Ferrit va sementitga, yaʻni perlitga parchalanadi. Austenitning kristall panjarasi qirralari markazlashgan kub, panjara parametrlari Austenit tarkibidagi uglerod miqdoriga qarab oʻzgaradi. 1147°Cda \gamma\,\!-temirda eng koʻp miqdorda (2,14%) uglerod eriydi, binobarin, shu haroratda Austenit tarkibida 2,14% uglerod boʻladi. Harorat pasaygan sari, Austenit tarkibidagi uglerod miqdori kamaya borib, 727°Cda 0,8% ni tashkil etadi. Austenit yumshoq va plastikdir.

## Manbalar
* Oʻzbekiston Milliy Enciklopediyasi

## Manbalar