Xonchorbogʻ

**Xonchorbogʻ** – Samarqand viloyati Pastdargʻom tumanidagi qadimiy qishloq. Tumanning janubiy qismida, Zarafshon togʻ tizmasining shimoliy etagida, Eski Anhor kanali boʻyida joylashgan. Aholisi 6 ming kishi. Bogʻdorchilik, sabzavotchilik va chorvachilik bilan shugʻullanadi. Dehqonchilikda Eski Anhor kanali suvidan foydalaniladi.

## Tarixi
### Tashkil topishi

Xonchorbogʻ toponimi *Xon* va *Chorbogʻ* soʻzlari birlashmasidan hosil boʻlgan. Xon turkiy va moʻgʻul xalqlari unvoni. Chorbogʻ shahardan tashqaridagi hovli joyli qoʻrgʻonli bogʻ. Buxoro xoni Abdullaxon II tomonidan chorbogʻ qurdirgan. Xalq ogʻizda aytilishida Xonchorbogʻ yerida juda katta bogʻ barpo qilingan. Undagi mevalar shigʻil pishib moʻl-kul hosil bergan. Bogʻ yonidan katta savdo yoʻli oʻtar, karvon yoʻl yurib Xonchorbogʻga kelganda tuyalar mevali daraxtlarga osilib shoxlarini, hosilini yeb qoʻymasin deb ularning ogʻizini toʻrva xaltalar bilan bogʻlab oʻtilgan. Abdullaxon II ning saroy tarixchisi Hofiz Tanish Buxoriy asarida Abdullaxon II ni Xonchorbogʻ yaqinidagi Qo‘riqi Qoqlik mavzesiga qoʻnib oʻtganligi yozilgan. Abdullaxon II qurdirgan Chorbogʻ yoʻnalishidan miyonkol shamoli esib turgan va hozir ham shunday. Chorbogʻning maydoni 19 gektarni tashkil qilgan.

### Abdullaxoja Ibn Darvesh qabri

Chorbogʻdan janubda 1554-yilda vafot etgan Abdulla Ibn Darvesh va Xitoy podshohi qizining qabri mavjud. Chorbogʻ atrofi aholisi 10 ming kishilik katta mahalla boʻlgan. Kasallik tarqalishi natijasida aholining koʻpchilik qismi vafot etgan, qolgan qismi atrofdagi qishloqlarga koʻchib oʻtgan.

### Arxeologik tatqiqotlar

Arxeolog Ivan Aleksandrovich Suxarev (1909-1941) 1936-yilda Chorbogʻ xarobalarini oʻrganadi. Chorbogʻ maydoni 19 gektar ekkanligini hisobotida yozib qoldirgan.

### XX asr
1937-1938-yillarda Qozogʻistondan ziyolilar, ruhoniylar, boylar qatagʻon qilingan. Ular Xonchorbogʻ yerlariga koʻchirib keltirilgan. 1942-yilda Mesxetiy turklar, 1943-yilda polyaklar, 1944-yilda qirim-tatarlarni Juma temir yoʻl stansiyasidan Xonchorbogʻga koʻchirib keltirilgan. Birinchilardan boʻlib 1938-yilda Chiroqchi tumanidan Jumayev Qoʻshoq (1906-1986) va Boyirov Qurbon (1909-1991) koʻchib kelgan. Xonchorbogʻ OSHP yonida shamol quduq boʻlgan. Uni mahalliy aholi *metrogen quduq* deyishgan.

## Mahalla

1991-yil mart oyida Turgʻun Normurodov mahalla raisi etib saylangan. Dastlab mahalla raisi shtat birligi boʻlsada, oylik ish haqqi ajratilmagan, keyinchalik bir necha yildan keyin oylik ish haqqi ajratilgan. Xonchorbogʻ mahallasi raislari (oqsoqollari):
# 1940-1965-yillar **Boyirov Qurbon** (1909-1991)
# 1965-1980-yillar **Mayinov Qurbon** (1934-1983)
# 1980-1991-yillar **Jumayev Rahmat** (1930-2015)
# 1991-1992-yillar **Normurodov Turgʻun** (1957-yil tugʻilgan.)
# 1992-1995-yillar **Qiyamov Erka ** (1941-2020)
# 1995-1996-yillar **Mayinov Qoʻchqor ** (1950-yil tugʻilgan.)
# 1998-1999-yillar **Aymatov Eshmamat ** (1967-yil tugʻilgan)
# 1999-2000-yillar **Normurodov Turgʻun ** (1957-yil tugʻilgan.)
# 2000-2002-yillar **Xushvaqtov Boyboʻri ** (1959-yil tugʻilgan.)
# 2002-2007-yillar **Aznarova Nodira** (1970-2010.)
# 2007-2013-yillar **Sulaymanov Zarif** (1969-yil tugʻilgan.)
# 2013-2016-yillar **Eshonqulov Xurram** (1961-yil tugʻilgan.)
# 2016-2019-yillar **Ochilov Jahongir** (1982-yil tugʻilgan.)
# 2019-2021-yillar **Ahmedov Joʻrabek** (1985-yil tugʻilgan.)
# 2021-2022 **Ochilov Jahongir** (1982-yil tugʻilgan.)
# 2022- hozirgacha **Zarif Sulaymonov** (1969-yil tugʻilgan)

## Maktab

Mahallada 1947-0yilda Holbekov Dunyo (1912-1984) uyida boshlangʻich maktab ochilgan. Bu maktab toʻrt yillik, darslar rus tilida oʻqitiladigan 35-sonli maktab boʻlgan.4-sinfni bitirgan oʻquvchilar tumandagi 11-maktabga kunlik qatnab, 21,31-maktablarga yotoq bilan borib oʻqishni davom ettirgan. Oʻquvchilarni Sanchiquldagi 11-maktabga Arziyev Xudoynazar (1916-2010), Aliyev Saʼdin (1934-2003)lar ot-aravada kunlik olib borib, olib kelishgan. Aravani qora va qizil rangli otlarga qoʻshgan. Qora rangli otning laqabi „karik“, qizil rangli otning laqabi „qovoq“ boʻlgan. Bu ot-arava mahalliy xalq tilida „Furgon“ deyilgan. 1956-yilda maktab oʻzbek tilida oʻqitiladigan maktabga aylantirilgan. 1964-yilda Hamid Olimjon nomli sakkiz yillik 70-son maktab, 1970-yil Yuriy Gagarin nomli 70-oʻrta maktab, 1986-yil Abdulla Qodiriy nomli 9-oʻrta maktab, 2004-yildan 9-umumiy oʻrta taʼlim maktabi maqomida faoliyat yuritib kelyapti. Maktab direktorlari:
# 1947-1956-yillar **Gonanenko**
# 1956-1964-yillar **Hayitov Abruy**
# 1964-1965-yillar **Abdunazarov Baxtiyor**
# 1966-1967-yillar **E.Rajabov**
# 1967-1969-yillar **Abdunazarov Baxtiyor**
# 1969-1973-yillar **Haqberdiyev Nurmamat** (1944-yil tugʻilgan)
# 1973-1974-yillar **Nafasov Koʻchar** (1941-yil tugʻilgan)
# 1974-1977-yillar **Mamatov Rahmon** (1926-2012)
# 1977-1999-yillar **Sulaymonov Ergash** (1942-yil tugʻilgan)
# 1999-2000-yillar **Eshonqulov Xurram** (1961-yil tugʻilgan)
# 2000-2003-yillar **Saxatov Xasan** (1961-yil tugʻilgan)
# 2003-2009-yillar **Usmonov Asliddin** (1972-yil tugʻilgan)
# 2009-2012-yillar **Mamatov Baxriddin** (1967-yil tugʻilgan)
# 2012-2014-yillar **Saxatov Sharifjon** (1987-yil tugʻilgan)
# 2014-2015-yillar **Mamatov Absalim** (1962-yil tugʻilgan)
# 2015-2019-yillar **Barotova Zulfiya** (1972-yil tugʻilgan)
# 2019-yil hozirgacha **Raximov Mamarasul** (1961-yil tugʻilgan)

## Fermir Xoʻjalik oʻyushmasi

Xonchorbogʻ yerlarida Belarus millatiga mansub Petrushkevichning oʻgʻli Fyodor XX-asrning 30-yillarida Zarafshon vohasiga Amerikadan keltirilgan ilk(Markiz Osiyoda) temir gʻildirakli **"Fordzon"** traktorlarini haydaganlardan biri boʻlgan. Qishloqda yashovchi otaxonlar oʻsha traktorlarni yaxshi eslashadi.**Xonchorbogʻ** Fermerlar uyushmasi xoʻjaligi faoliyat yuritib kelmoqda. Xoʻjalik raislari:
# 1930-yillar **Rozen **
# 1964-1969-yillar **Akbar Rahimov**
# 1969-1973-yillar ** Nassrullo Latipov**
# 1973-1977-yillar ** Norbek Xasanov**
# 1977-1978-yillar **Sattor Xamidov**
# 1978-1984-yillar **Halim Xakimov**
# 1984-1987-yillar **Razzoq Jabbarov**
# 1987-1988-yillar **Ismoil Rahimov**
# 1988-1990-yillar **Narziqul Eshonqulov**
# 1990-1993-yillar **Baxtiyor Sulaymanov**
# 1993-1996-yillar **Xolmamat Boʻriyev**
# 1996-1997-yillar **Nurmamat Raxmatov**
# 1997-2000-yillar **Yoʻldosh Nahangov**
# 2000-2001-yillar **Ilhom Mavlonov**
# 2001-2003-yillar **Meyli Mustayev**
# 2003-2003-yillar **Turgʻun Normurodov**
# 2003-2007-yillar **Bahodir Nurmuhammedov**
# 2007-2013-yillar **Abdunosir Ashurov**
# 2013-2014-yillar **Alisher Tojiyev**
# 2014-2015-yillar **Umar Rayimov**
# 2015-2017-yillar **Zarif Sulaymanov**
# 2017-2017-yillar **Bahodir Nurmuhammedov**
# 2017-2019-yillar **Abdunosir Ashurov**
# 2019-2021-yillar **Xurshid Jovboʻriyev**
# 2021-yildan hozirgacha **Saydalim Kalonov**

## Urush qatnashchilari

1938-yilda Xonchorbogʻga koʻchib kelgan Jumayev Qushoq (1906-1986) Pastdargʻom tuman harbiy boʻlimidan harbiy xizmatga safarbar etiladi.1942-yilda dushman qurshovida qolib ogʻir tan jarohati oladi. Bu haqdagi xabar oʻsha yili Jumayev Qushoqning oilasiga yetib keladi. Biroz harbiy shifoxonada davolanib chiqib yana urushga qaytgan. 1943-yil 14-sentyabrda koʻzidan jarohat oladi va yana harbiy shifoxonaga yotqiziladi. Sogʻayib harbiy xizmatni davom ettirib, yurtga yorugʻ-nurli yuz bilan, zafar quchib qaytadi.
Mahallada yashab oʻtgan ikkinchi jahon urushi qatnashchilari:
# **Arziyev Xudoynazar (1916-2010)**
# **Valiyev Mirxoz (1911-1998)**
# **Yoqubov Moʻmin **
# **Jumayev Qushoq (1906-1986)**
# **Isxoqov Ibrohim (1922-2012)**
# **Mirzayev Qoraxon (1922-1993)**
# **Nazarov Mirzan (1918-2002)**
# **Nazarov Bekmurod (1909-1991)**
# **Poʻlatov Rabbim (1924-2003)**
# **Rasulov Tilov (1921-1977)**
# **Rahimov Haydar (1917-1994)**
# **Saidov Umarxoʻja [[kapitan]]**
# **Saidov Xolmurod (1925-1944)**
# **Sattarov Farrux (1913-1988)**
# **Saxatov Sattor (1912-1987)**
# **Saʼdinov Koʻchak (1924-2010)**
# **Xoldarov Xolmirza (1916-1997)**
# **Shamsiddinov Mirza (1920-1990)**
# **Elmanov Boymurod (1921-2000)**
# **Yusupov Xolxoʻja (1918-1994)**
# **Gʻafforov Hamra (1921-1998)**
# **Hamroyev Joʻra (1917-1994)**

## Adabiyotlar
*  
* 
* 
* 

## Manbalar