Germaniya — Italiya munosabatlari

**Germaniya-Italiya munosabatlari** — Germaniya Federativ Respublikasi va Italiya Respublikasi oʻrtasidagi xalqaro munosabatlar tushuniladi.

## Tarixi

Munosabatlar Italiya birlashgandan keyin oʻrnatilgan. Ikki mamlakat tarixan alohida aloqalarga ega, chunki ular Avstriya imperiyasiga qarshi birgalikda kurashgan va ularning hududlarining bir qismi Muqaddas Rim Imperiyasi va Germaniya Konfederatsiyasiga tegishli edi. Italiya va Germaniya uchlar ittifoqining bir qismi boʻlgan, ammo Birinchi Jahon urushi paytida ular oʻzaro dushman boʻlishgan. Ikkala davlat oxir-oqibat Ikkinchi Jahon urushi paytida eksa kuchlariga aʼzo boʻlishdi. Sovuq urush davrida (Gʻarbiy Germaniya) ittifoq tuzdilar, ichki oltilik qatoriga kirganlar va iqtisodiy mojizasidan keyin G6 davlatlaridan ikkitasiga aylandilar.

Bosh vazir Giulio Andreotti Germaniyaning qayta birlashishi tarafdori emas edi, lekin bugungi kunda Italiya hukumati va Germaniya Yevropa Ittifoqining toʻliq va yetakchi aʼzolaridir. 2005-yilda nemis kardinali Rim yepiskopi etib saylandi. Germaniyaning Rimda elchixonasi va Milan va Neapolda konsulliklari, Italiyaning Berlinda elchixonasi va Frankfurt, Freiburg, Gamburg, Gannover, Myunxen, Nyurnberg, Saarbryuken va Shtutgartda konsulliklari bor.

### Italiyadagi nemis jamiyati

### Italiya-Germaniya munosabatlari (1939)
Ikkinchi jahon urushi boshlanishidan oldin Benito Mussolini boshchiligidagi Italiya hukumati Ittifoqdosh kuchlarga qarshi kurashish uchun yagona harbiy tuzilmani yaratish maqsadida Adolf Gitlerning Germaniya hukumati oʻrtasida "Poʻlat pakti"ni tuzdi. Ikkala tomon ham hukumat shartnomasini tuzgan boʻlsa-da, Italiya va Germaniya bir-biriga nisbatan qoʻrquv va ishonchsizlikni saqlab qolgan. Ikki hukumat oʻrtasidagi bu ishonchsizlik koʻpincha ularning harbiy harakatlariga zid keladi va bir-biriga qarshi qaratilgan. 1940-yilda Germaniya va Italiya oʻrtasidagi dastlabki ikki qutbli pakt mavjud aʼzoni qoʻshib, Yaponiya uch tomonlama paktga aylanadi.

### Italiya ijtimoiy respublikasi
1943-yilda Italiya Buyuk Kengashi aʼzolari Benito Mussolinining siyosiy hokimiyatiga qarshi ovoz berishdi va uning isteʼfosini talab qilishdi. Mussolini hukumati tomonidan qoʻllab-quvvatlanishning pasayishi uning eng yaqin maslahatchilari va yordamchilarining xiyonati sababli kelib chiqqan deb qaraldi. Bu vaqt ichida Viktor Emmanuel Mussolinini Bosh vazirlik vakolatlaridan mahrum qildi va uni hibsga olishni talab qildi. Hibsga olingan paytda Mussolini Ponza oroliga surgun qilingan va siyosiy mahbus sifatida joylashtirilgan. Mussolini Gran Sasso togʻiga yuborilganidan koʻp oʻtmay, u yerda nemis askarlari uni qutqarib, Adolf Gitlerga olib kelish uchun jasorat bilan harakat qilishdi. Bu vaqt ichida Gitler Mussolinining siyosiy yordamini Italiya hukumatiga qaytarishga harakat qildi. Mussolini surgun qilinganidan qisqa vaqt oʻtgach, unga qarshi ittifoq tuzgan va uning hokimiyatdan tushishiga sabab boʻlganlar sudlangan va qatl etilgan. Italiya hukumati ustidan oʻz oʻrnini tiklashga intilib, Gitler Salo shahrida qoʻgʻirchoq respublika boʻlgan Italiya Ijtimoiy Respublikasini barpo etishga intildi va Mussolinini ittifoqchi kuchlarga qarshi kurashda siyosiy yordam yigʻishga undadi. Bir paytlar suveren rahbar boʻlgan Mussolini qayta oʻrnatilgan lider boʻldi. Endi Germaniya hukumati qoʻlida boʻlgan qoʻgʻirchoq hokimiyat egasi edi.

### Italiya — Germaniya savdosi (2017)
2017-yil davomida Italiya iqtisodiyoti dunyodagi yettinchi yirik eksportchi davlat sifatida baholangan. Shu bilan birga butun dunyo boʻylab barcha importlar orasida oʻninchi oʻrinni egallagan. 2017-yilda Italiyaning import va eksport boʻyicha yetakchi hamkori Germaniya boʻldi, import boʻyicha 72,2 milliard dollar, eksport esa 58,5 milliard dollarlik shartnomalar bajarilgan. 7,1 % bilan Italiya import qiladigan eng katta mahsulot avtomobillar boʻlsa, uning yetakchi eksporti 4,5 % da qadoqlangan dori vositalari (dorilar) hisoblanadi. Bu Italiyaning eng yirik importi boʻlib, 33 % Germaniyadan va 12 % Ispaniyadan import qilinadi. Italiyaning dori-darmonlar boʻyicha yetakchi eksporti Belgiya, Lyuksemburg va Shveytsariyaga umumiy hajmda 32 foizni tashkil etgan boʻlsa, faqat Germaniya uchun miqdori 9,6 foizni tashkil etgan.

## Mamlakatni taqqoslash

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Bessel, Richard, ed. *Fashistik Italiya va fashistlar Germaniyasi: taqqoslash va qarama-qarshiliklar* (Kembrij universiteti nashriyoti, 1996).
* Noks, MakGregor. *Umumiy taqdir: fashistik Italiya va fashistik Germaniyadagi diktatura, tashqi siyosat va urush* (Kembrij universiteti nashriyoti, 2000).