Swisscom

**Swisscom** – Shveysariya telekommunikatsiya kompaniyasi boʻlib, Shveysariya va Italiyada statsionar va mobil aloqa xizmatlarini taqdim etadi. Bosh qarorgohi Bern kantonining Ittigen kommunasida joylashgan. Aksiyalarning nazorat paketi Shveysariya hukumatiga tegishli (50,95%).

## Tarixi
1851-yilda Shveysariyada telegraf aloqasini rivojlantirish boʻyicha davlat korxonasi tashkil etildi. 1852-yil iyul oyida Shveysariyaning birinchi telegraf liniyasi Sankt-Gallen va Syurix oʻrtasida ish boshladi; oʻsha yilning oxiriga kelib telegraf tarmogʻi mamlakatning aksariyat yirik shaharlarini bogʻladi. 1877-yilda birinchi telefon tarmoqlari ish boshladi, 1880-yildan boshlab yirik shaharlarda birinchi xususiy telefon tarmoqlari paydo boʻla boshladi.

1920-yilda pochta xizmatini telegraf va telefon tarmoqlari bilan birlashtirgan PTT davlat korxonasi tashkil etildi. Keyinchalik PTTGA Shveysariyada radioeshittirish va televideniyeni rivojlantirish topshirildi. 1948-yilda PTTDA 500 ming telefon abonenti boʻlgan, 1950-yillarning oxiriga kelib esa ularning soni millionga yetgan. 1959-yilga kelib Shveytsarida dunyodagi birinchi boʻlib ichki telefon tarmogʻini toʻliq avtomatlashtirishga erishdi va 1982-yilga kelib xalqaro qoʻngʻiroqlarni amalga oshirdi. 1976-yilda NATEL mobil telefoniya tarmogʻining rivojlanishi boshlandi, bu birinchi va eng muvaffaqiyatli tarmoqlardan biri. 1992-yilda PTT davlat monopoliyasi maqomidan mahrum qilindi, telekommunikatsiyalar Telecom PTT boʻlinmasiga ajratildi. Oʻsha yili GSM NATEL D texnologiyasi asosida mobil tarmoq ishga tushirildi, 1990-yillarning oxiriga kelib uning 2 millionga yaqin abonenti bor edi. 1990-yillarning oʻrtalarida Telecom PTT Blue Window (keyinchalik Bluewin) brendi ostida internetga kirish xizmatini taklif qila boshladi va tez orada Shveysariyaning eng yirik Internet-provayderiga aylandi.

1997-yilda Shveytsarida telekommunikatsiya bozori raqobat uchun toʻliq ochildi, Telecom PTT alohida kompaniyaga aylandi va oʻz nomini Swisscom deb oʻzgartirdi. 1998-yilda u Shveytsarida birjasida aksiyalarni joylashtirish orqali qisman xususiylashtirildi. Shuningdek, 1998-yilda mobil aloqa bozorida birinchi raqobatchi Diax (keyinchalik oʻz nomini Sunrise deb oʻzgartirgan) paydo boʻldi. 2000-yilda ushbu bozorda yana bir oʻyinchi paydo boʻldi, France Telecom oʻzining Orange brendi bilan. Shu bilan birga, Swisscom yangi bozorlarni oʻzlashtira boshladi: 1999-yilda Germaniyaning mobil aloqa operatori Debitel sotib olindi, u Germaniyadan tashqari Fransiya, Niderlandiya, Sloveniya va Daniyada ham ishlagan (jami 10 million abonent).

2004-yilda Debitel Permira xalqaro sarmoya guruhiga sotildi. 2007-yilda Italiyaning FASTWEB telekommunikatsiya kompaniyasining 82% aksiyalari 5,3 milliard yevroga sotib olingan, qolgan Aksiyalar 2010-yilda sotib olingan. Swisscom bosh direktori Karsten Shloter 2013-yil 23-iyulda oʻlik holda topilgan, u oʻz joniga qasd qilgan deb taxmin qilinadi. 2019-yil aprel oyida kompaniya 5G tarmogʻini rivojlantirishni boshladi, shu yilning iyul oyida Janubiy Koreyaning SK Telecom kompaniyasi va Finlyandiyaning Elisa Oyj bilan Rouming shartnomalari imzolandi.

## Faoliyati
Kompaniya Shveysariya va Italiyada ishlaydi. 2022-yil holatiga koʻra asosiy boʻlinmalar:

Shveysariya 1,32 mln statsionar telefoniya abonentlari, 2,03 mln kabel keng polosali Internet abonentlari, 1,57 mln kabel televideniye abonentlari, 6,17 mln mobil aloqa abonentlari, daromadning 75%;

Italiya (FASTWEB brendi) – 2,68 million kabel keng polosali Internet abonentlari, 3,09 million uyali aloqa abonentlari, 16% daromad;

Boshqa faoliyati – telekommunikatsiya tarmoqlari va teleradioeshittirish uskunalariga xizmat koʻrsatish, onlayn xizmatlar, daromadning 9%.

2023-yilgi Forbes Global 2000 dunyodagi eng yirik ommaviy kompaniyalar roʻyxatida Swisscom 619-oʻrinni egalladi.

## Manbalar