Xalqaro chim ustida xokkey federasiyasi

**Xalqaro chim ustida xokkey federasiyasi** (, , qisqartma. **FIH**, rus transliteratsiyasida **ФИХ**) — xalqaro chim ustida xokkey va indor-xokkeyni boshqaruvchi tashkilot. U 137 ta milliy federasiyani birlashtiradi. Bosh qarorgohi Shveysariyaning Lozanna shahrida joylashgan.

## Tarixi
Xalqaro tashkilotni yaratish yo‘lidagi dastlabki qadamlar 1909-yilda, Angliya va Belgiya xokkey assosiasiyalari xalqaro xokkeyni tartibga solish maqsadida bir-birini tan olganlarida qo‘yildi. Tez orada ularga Fransiya qo‘shildi. Ungacha IV London Olimpiadasi dasturiga chim ustidagi xokkey kiritilgan edi. Olimpiya turnirida 6 davlat – Angliya, Irlandiya, Shotlandiya, Germaniya, Fransiya va Uels terma jamoalari ishtirok etdi.

1924-yil 7-yanvarda Parijda yetti davlat (Avstriya, Belgiya, Vengriya, Ispaniya, Fransiya, Chexoslovakiya va Shveysariya) vakillari tomonidan Xalqaro chim ustida xokkey federasiyasi (FIN) tuzildi. Yangi sport tashkilotining birinchi prezidenti etib fransiyalik Pol Lotte saylandi. Ingliz va fransuz tillari FIN ning rasmiy tillariga aylandi.

1925-yilda Daniya, 1926-yilda Gollandiya, 1927-yilda Turkiya, 1928-yilda Germaniya, Polsha, Portugaliya va Hindiston Xalqaro hokkey federasiyasiga qo‘shildi. 1964-yilga kelib FIH a’zolari 50 ta davlat, shuningdek, uchta kontinental assosiasiyalar — Osiyo, Panamerika va Afrika mamlakatlari edi. 1969-yilda Yevropa dala xokkey federasiyasi ham tuzildi. 1979-yilda 79 a’zoga ega edi.

1970-yillarning boshiga kelib, chim xokkeyining yopiq versiyasi rivojlana boshladi.

Federasiya homiyligida plyaj xokkeyi bo‘yicha xalqaro musobaqalar, shu jumladan tinchlik chempionatlari (festivallari) o‘tkaziladi, ularning birinchisi 2014-yilda Niderlandiyada bo‘lib o‘tgan . 2014-yildan beri FIN birinchi marta 2014-yilgi Yoshlar Olimpiya o‘yinlarida taqdim etilgan chim ustidagi mini xokkeyni (hockey5s) faol rivojlantirmoqda .

1982-yilda Xokkey ayollar assosiasiyalari xalqaro federasiyasi (IFWHA) FIHga qo‘shildi. 1927-yilda asos solingan va 1979-yilda 31 mamlakatning milliy xokkey ayollar uyushmalarini birlashtirgan.

2021-yil holatiga ko‘ra, Xalqaro chim ustida xokkey federasiyasi tarkibiga 137 ta milliy assosiasiya va 5 ta qit’a federasiyasi kirdi.

### FIH prezidentlari

* 1924-1926 —  Pol Lote
* 1926-1932 —  Frants Reishhel
* 1932-1936 —  Marsel Bellin du Koto
* 1936-1945 —                  Jorj Evers
* 1945-1946 —  Robert Liegeois
* 1946-1966 —  Karles van Ufford
* 1966-1983 —  Rene Frank
* 1983-1996 —  Etyen Glisich
* 1996-2001 —  Xuan Anxel Kalzado
* 2001-2008 —  Els van Breda Frisman
* 2008-2016 —  Leandro Negre
* 2016 yildan beri —  Narinder Batra

## FIH tuzilmasi
Xalqaro chim ustida xokkey federasiyasining oliy organi har ikki yilda bir marta chaqiriladigan **Butunjahon kongressi** hisoblanadi. FINga a’zo bo‘lgan yoki ushbu tashkilotga a’zolikka nomzod bo‘lgan barcha milliy federasiyalar Kongress ishida ishtirok etishga taklif qilinadi.

Kongress tomonidan FIN oldiga qo‘yilgan vazifalarni, shuningdek, nizom talablarini hal qilish uchun Kongress delegatlari Kongress qarorlarini amalga oshiradigan, shuningdek, FIN Kongressning kundalik faoliyatini tashkil etuvchi **Ijroiya kengashi** hisoblanadi. Ijroiya kengashi yiliga uch marta yig‘ilmaydi va FIN prezidenti, ijrochi direktor va 14 a’zodan iborat bo‘lib, ulardan 5 nafari qit’a federasiyasini va bittasi - sportchilarni ifodalaydi. Ijroiya kengashining barcha a’zolari har 2 yilda bir marta qayta saylanadi.

FIN oldida turgan maxsus vazifalarni hal qilish uchun uning tarkibida doimiy ishlaydigan texnik **qo‘mitalar t**ashkil etilgan: musobaqalar, o‘yin qoidalari, hakamlik, yuridik, tibbiy va boshqalar. 

FIN ing tarkibiy bo‘linmalari bo‘lgan 5 ta **kontinental konfederasiyaga** bo‘lingan. Ular FINning tegishli geografik hududlarida vakolatli vakillari hisoblanadi. Milliy federasiyalar bir vaqtning o‘zida FIN ham ularning mintaqaviy konfederasiyasi a’zolaridir. Odatda mamlakat o‘z mintaqasi konfederasiyasining a’zosi hisoblanadi, ammo ba’zi istisnolar mavjud.

Hududiy birlashmalarning ro'yxati quyidagi shaklda nomoyon bo‘ladi:

* Yevropa hokkey federatsiyasi (EHF) — Yevropa;
* Osiyo chim ustida xokkey federatsiyasi (AHF) — Osiyo;
* Afrika chim ustida xokkey federatsiyasi (AfHF) — Afrika;
* Panamerika chim ustida hokkey federatsiyasi (PAHF) — Amerika;
* Okeaniya chim ustida xokkey federatsiyasi (OHF) — Avstraliya va Okeaniya .

## Rasmiy musobaqa
Xalqaro chim ustida xokkey federatsiyasi o‘z faoliyati doirasida terma jamoalar o‘rtasida quyidagi turnirlarni o‘tkazishga mas’uldir:

* Chim ustida xokkey bo'yicha Olimpiya turnirlari — har 4 yilda bir marta (XOQ bilan birgalikda)
* Jahon chempionati — har 4 yilda bir marta
* Chempionlar kubogi — har yili
* Jahon ligasi — har ikki yilda bir marta
* Yoshlar terma jamoalari o‘rtasidagi jahon chempionati — 4 yilda bir marta
* Xokkey bo'yicha yopiq inshootlardagi jahon chempionati — har 4 yilda bir marta

## FIH a'zolari

### [[Yevropa]]
42 ta milliy federatsiyalar: Avstriya, Angliya, Armaniston, Belarus, Belgiya, Bolgariya, Vengriya, Germaniya, Gibraltar, Gretsiya, Gruziya, Daniya, Isroil, Irlandiya, Ispaniya, Italiya, Kipr, Litva, Lyuksemburg , Malta , Norvegiya Polsha, Portugaliya, Rossiya, Ruminiya, Shimoliy Makedoniya, Serbiya, Slovakiya, Sloveniya, Turkiya, Ukraina, Uels, Finlandiya, Fransiya, Xorvatiya, Chexiya, Shveysariya, Shvetsiya, Shotlandiya, Estoniya .

### [[Osiyo]]
31 ta milliy federatsiyalar: Afgʻoniston, Bangladesh, Bruney, Vetnam, Gonkong, Hindiston, Indoneziya, Eron, Qozogʻiston, Kambodja, Qatar, Xitoy, KXDR, Makao, Malayziya, Moʻgʻuliston, Myanma, Nepal, BAA, Ummon, Pokiston , Pokiston, Tailand, Tayvan, Turkmaniston, O'zbekiston, Filippin, Shri-Lanka, Janubiy Koreya, Yaponiya .

### [[Afrika]]
25 ta milliy federatsiyalar: Jazoir, Botsvana, Burkina-Faso, Burundi, Gana, Misr, Zambiya, Zimbabve, Kamerun, Keniya, Kot - d'Ivuar, Liviya, Mavrikiy, Malavi, Marokash, Namibiya, Nigeriya, Sidaniya , Sidaniya Togo, Uganda, Esvatini, Janubiy Afrika .

### [[Amerika (qitʼa)|Amerika]]
30 ta milliy federatsiyalar: Argentina, Bagama orollari, Barbados, Bermud orollari, Boliviya, Braziliya, Venesuela, Gaiti, Gayana, Gvatemala, Gonduras, Dominikan Respublikasi, Kayman orollari, Kanada, Kolumbiya, Kosta -Rika, Kuba, Panama Peragua , Nikaayga, Puerto-Riko, Salvador, AQSH, Trinidad va Tobago, Urugvay, Chili, Ekvador, Yamayka .

### Avstraliya va Okeaniya
9 ta milliy federatsiyalar: Avstraliya, Amerika Samoasi, Vanuatu, Yangi Zelandiya, Papua-Yangi Gvineya, Samoa, Solomon orollari, Tonga, Fiji .

## Manbalar

## Adabiyot

* To'p bilan xokkey. Chim ustida xokkey: qo'llanma. *Comp. A. V. Komarov* - M .: Jismoniy tarbiya va sport, 1979 yil.
* XOQ va Xalqaro sport uyushmalari: qo'llanma. *Comp. A. O. Romanov* - M .: Jismoniy tarbiya va sport, 1979 yil.

## Havolalar

* Rasmiy sayt