Ozarbayjon — Xitoy munosabatlari

**[[Ozarbayjon]]** **[[Xitoy|Respublikasi bilan Xitoy Xalq Respublikasi]]** oʻrtasida siyosiy, iqtisodiy va boshqa sohalardagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar.

## Diplomatik munosabatlar

Xitoy Ozarbayjon mustaqilligini 1991-yil 27-dekabrda tan olgan. Ikki davlat oʻrtasida diplomatik munosabatlar 1992-yil 2-aprelda oʻrnatilgan. Xitoy Xalq Respublikasining Ozarbayjondagi elchixonasi 1992-yil avgust oyida Boku shahrida ochilgan. Ozarbayjon Respublikasining Xitoydagi elchixonasi 1993-yil 3-sentabrda Pekinda ochilgan.

1994-yil 7-10-mart kunlari Ozarbayjon Prezidenti Haydar Aliyev Xitoyga xizmat safari bilan borgan. Aliyev Xitoy Prezidenti Jiang Zemin va Bosh vazir Li Pen bilan uchrashgan. Tashrif chogʻida ikki davlat oʻrtasida 8 ta shartnoma imzolangan. Uchrashuvda yetakchilar Xitoy va Ozarbayjon oʻrtasidagi doʻstona munosabatlarni yaxshilash asoslari toʻgʻrisidagi qoʻshma bayonotni imzoladilar. Ikki davlat oʻrtasida havo qatnovini ochish, fan, texnika, madaniyat, tibbiyot, televideniye va turizm sohalarida hamkorlik qilish toʻgʻrisida ham kelishuvlar imzolangan.

1994-yil 8-martda Haydar Aliyev Xitoy Xalq Respublikasi Davlat kengashi Bosh vaziri Li Pen bilan uchrashdi.

1996-yil 17-18-aprel kunlari Xitoy Xalq Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Szyan Szemin Ozarbayjonga tashrif buyurdi va Haydar Aliyev bilan uchrashdi.

1997-yil 27-30-avgust kunlari Xitoy Xalq Respublikasi Xalq Vakillari Assambleyasi Raisining oʻrinbosari Van Binsian boshchiligidagi delegatsiya Ozarbayjonda tashrif bilan boʻldi. Tashrif davomida ikki davlat oʻrtasidagi iqtisodiy hamkorlikni mustahkamlash, Ozarbayjon va Xitoy parlamentlari oʻrtasidagi aloqalarni yanada rivojlantirishga qaratilgan uchrashuvlar boʻlib oʻtdi. Xitoy Xalq Kongressi delegatsiyasi Ozarbayjon parlamentiga texnik yordam sifatida 60 ming dollar ajratdi.

2008-yil 7-avgustda Ozarbayjon prezidenti Pekinda 2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimida ishtirok etish uchun Xitoyga tashrif buyurdi.

Ilhom Aliyev 2019-yilning 24-aprel kuni Xitoy Xalq Respublikasi Raisining taklifiga binoan „Bir kamar, bir yoʻl“ xalqaro forumida ishtirok etish uchun amaliy tashrif bilan Xitoyga keldi. 2019-yilning 25-aprelida Ozarbayjon va Xitoy 821 million dollarlik hujjat imzoladi.

Ozarbayjon parlamentida Xitoy bilan munosabatlar boʻyicha ikki tomonlama ishchi guruhi faoliyat yuritmoqda. Guruh rahbari Siyovush Novruzov.

Butunxitoy xalq vakillari kongressida ikki tomonlama ishchi guruhi mavjud.

Tomonlar oʻrtasida 88 ta shartnoma imzolandi.

Xitoy Qorabogʻ hududini Ozarbayjon Respublikasining xalqaro huquqiy qismi sifatida tan oladi, Ozarbayjon ham oʻz navbatida Xitoyning umumiy siyosatini qoʻllab-quvvatlaydi va Tayvanni Xitoyning yagona qismi sifatida tan oladi.

## Iqtisodiyot sohasida

Xitoy Ozarbayjonning toʻrtinchi yirik savdo hamkoridir.

2015-yilda Ilhom Aliyevning Xitoyga davlat tashrifi chogʻida „Ipak yoʻli iqtisodiy kamarini“ yaratishni birgalikda ragʻbatlantirish toʻgʻrisidagi anglashuv memorandumi imzolangan.

Davlat bojxona qoʻmitasining statistik maʼlumotlariga koʻra, 2017-yilda Ozarbayjon va Xitoy oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 1,298 milliard AQSh dollarini yoki Ozarbayjon umumiy savdo aylanmasining 5,7 foizini tashkil etgan boʻlib, bu 2016-yildagi tovar aylanmasidan 33,16 foizga oshgan. 2017-yilda Ozarbayjon Xitoyga 433,8 million AQSh dollari miqdorida mahsulot eksport qildi, Xitoydan 854,5 million AQSh dollari miqdorida mahsulot import qildi. 2017-yilda eksport qilinadigan asosiy mahsulotlar yoqilgʻi, kimyo va plastmassalar boʻldi. Xitoydan elektr jihozlari, transport vositalari, kiyim-kechak va mebellar keltirilgan.

Ozarbayjon Xitoyning import tovarlarining birinchi xalqaro koʻrgazmasida ishtirok etdi, unda Ozarbayjonning 32 kompaniyasi 200 turdagi mahsulot bilan namoyish etildi.

2019-yilning birinchi choragi yakunlariga koʻra, Ozarbayjon va Xitoy oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 2,4 barobar oshgan. Xitoyning Ozarbayjon iqtisodiyotiga kiritgan sarmoyasi 800 million AQSh dollarini, Ozarbayjonning Xitoy iqtisodiyotiga kiritgan sarmoyasi 1,7 milliard AQSh dollariga yetgan.

Xitoyda Ozarbayjonning uchta savdo uyi mavjud. Uxan, Shanxay, Xarbin, Jinan shaharlarida Ozarbayjonning savdo boʻlimlari ochilgan, ular G-Hub savdo markazlari orqali Ozarbayjon oziq-ovqat sanoati mahsulotlarini sotish bilan shugʻullanadi. G-Hub Fortune Global 500 kompaniyasiga tegishli Grenlandiya guruhiga mansub.

TRASEKA yoʻnalishi yuklarni tashishda qoʻllanadi. Shu bilan birga, Xitoy nafaqat Ozarbayjonga mahsulot yetkazib beradi, balki ushbu yoʻnalish boʻyicha Ozarbayjon orqali Yevropaga ham yuk olib boradi.

## Madaniyat sohasida
1995-yil 12-21-aprel kunlari Pekin xalqaro koʻrgazmalar markazida ozarbayjonlik rassom Sattor Bahlulzoda asarlari koʻrgazmasi boʻlib oʻtdi.

2019-yil noyabr oyida Xitoy poytaxti Pekinda Haydar Aliyev jamgʻarmasi va Ozarbayjonning Xitoydagi elchixonasi koʻmagida „Ozarbayjon musiqa oqshomi“ nomli konsert boʻlib oʻtgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Ozarbayjonning Xitoydagi elchixonasi rasmiy sayti
* Xitoyning Ozarbayjondagi elchixonasi rasmiy sayti
* Ikki tomonlama munosabatlar Ozarbayjon Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi rasmiy sayti <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small>