open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baynalmilal jangchi yodgorligi Ijevsk

**Baynalmilal jangchi haykali** — Izhevsk shahrida, shaharning Bolalar va oʻsmirlar ijod saroyi maydonida oʻrnatilgan. Saroy Oktabr tumanidagi Militsionnaya va Kirov koʻchalari kesishmasi yaqinida joylashgan. U dunyoning „qaynoq nuqtalarida“ vafot etgan Udmurtiya fuqarolari xotirasiga bagʻishlangan.

## Tarixi
Bronzadan yasalgan 2 metrlik haykal askarning tosh ustida oʻtirgan, qoʻlida avtomat qurol tutgan aksini mujassamlashtirgan. Haykal yonida ikkita peshtaxta oʻrnatilgan boʻlib, lavhalarda turli qaynoq nuqtalarda halok boʻlgan Udmurtiya fuqarolarining nomlari bitilgan. Ular soʻnggi oʻn yilliklardagi urushlar qurbonlaridir. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Vladimir Kurochkin. Keyinchalik yodgorlik yonida BTR-60 harbiy transporti ham oʻrnatildi.

Taʼkidlash kerak, ilgari ushbu haykal oʻrnida baynalmilalchilar xotirasiga atalgan boshqa bir mavhum yodgorlik oʻrnatilgan boʻlib, u faxriylarga yoqmagan va natijada olib tashlangan. Yangi haykal 2009-yil 12-fevralda Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistondan olib chiqib ketilganining 20-yilligi munosabati bilan oʻrnatilgan. Atrofdagi hududlar obodonlashtirilgach, 2010-yil 15-sentabrda baynalmilalchi askarning yangi haykali tantanali ravishda ochilgan. Yodgorlikning ochilish marosimida qurol-yarogʻ konstruktori M. T. Kalshnikov, Udmurtiya hukumati raisi Yu. S. Pitkevich, V. V. Balakin, shuningdek, faxriylar va jamoat tashkilotlari vakillari ishtirok etdi. Yodgorlik Ijevsk va Udmurt yeparxiyasining ruhoniylari tomonidan muqaddaslashtirilgan, shundan soʻng 251 ta sham yoqilgan. Yodgorlik poyiga esdalik gulchambarlari va gullar qoʻyilgan.

Yodgorlik yaqinida atrofni tozalash va haykalni yuvish maqsadida shanbaliklar tashkil etiladi. Uning atrofida baynalmilalchilarni xotirlash kunlari oʻtkazib turiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Egy

**Egy** bo'lishi mumkin :

* Misr tili uchun ISO 639 kodi
* Misrning qisqartmasi

## Yana qarang

* Tuxumli (aniqlash uchun)
* Egi (aniqlash uchun)
* Egi kvarteti
Baynalmilal jangchilar yodgorligi Moskva

**Baynalmilal askarlar yodgorligi **— Moskva Gʻalaba bogʻidagi Poklonnaya tepaligida baynalmilal harbiylar xotirasiga oʻrnatilgan haykal.

## Tarixi
Baynalmilalchilar xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik Afgʻoniston urushi faxriylari tashkilotlarining xayriya mablagʻlari, baynalmilal askarlarning shaxsiy moddiy hissalari, shahar hokimiyati koʻmagida barpo etilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar S. A. Shcherbakov va S. S. Shcherbakov, meʼmorlar Yu. P. Grigoryev va S. Grigoryevlardir.

4 metr balandlikdagi bronzadan quyilgan haykal — chap qoʻlida dubulgʻa va oʻng qoʻlida avtomat qurol ushlagan, harbiy kamuflyaj kiyimidagi yosh sovet askarini aks ettiradi. Askar qoyaga yaqinlashib, uzoqlarga qaragan holda tasvirlangan. Qizil granitdan yasalgan tagkursi ustida jangchi siymosi joylashgan. Piyodaga jang sahnasi tasvirlangan bronza barelyef oʻrnatilgan.

Yodgorlikning ochilishi 2004-yil 27-dekabrda boʻlib oʻtgan va Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistonga kiritilishining 25-yilligiga toʻgʻri kelgan. Yodgorlikning ochilish marosimida afgʻon faxriylari, Amin saroyiga bostirib kirgan maxsus kuchlar, faxriylar tashkilotlari vakillari ishtirok etdi.

## Havolalar

* 
* 
*
Desantchi askar haykali

**Desantchi askar haykali** — Rossiya Federatsiyasi, Tyumen shahrining Sharqiy tumanida oʻrnatilgan yodgorlik.

## Tarixi
Yodgorlik „Tyumen viloyati desantchilar ittifoqi“ jamoat tashkiloti bosh qarorgohi yonida oʻrnatilgan va 2010-yil 2-oktabrda ochilgan. Yodgorlikning ochilish marosimida Ulugʻ Vatan urushi, Afgʻoniston va Chechen Respublikasidagi urushlar faxriylari, shuningdek, faxriylar jamoatchilik tashkilotlari vakillari, tuman rahbarlari va Tyumen shahri aholisi ishtirok etdi.

Haykal — havo-desant kuchlari askarining qoʻlida PK pulemyotini tutgan holdagi bronzadan yasalgan yodgorligidir. U qora marmar plitali granit tagkursiga oʻrnatilgan boʻlib, undagi lavhaga Havo-desant kuchlari haqidagi qoʻshiq soʻzlaridan iqtibos bitilgan:Margelovning Oʻgʻillari

Biz oʻz qonunlari bilan yashaymiz -
Hurmat, jasorat, qoʻnish birodarlik,
Va mamlakat koʻk osmon ostida
Buning uchun kurashishga tayyormiz.

V. PuhovYodgorlik muallifi — havo-desant qoʻshinlari faxriysi, „Jasorat“ ordeni sohibi Sergey Kalinovskiy. U yodgorlikni oʻz ustaxonasida Tyumen havo-desant qoʻshinlari faxriylari jamoat tashkiloti aʼzolari tashabbusi bilan hamfikrlari koʻmagida toʻliq oʻz mablagʻlari hisobidan yasagan. 2011-yil 19-fevralda tashkilot kengashi raisi Sergey Shermatov ushbu xizmati hamda Tyumen shahrida desant harakatini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun Sergey Kalinovskiyga „Armiya generali V. F. Margelov ordeni“ni topshirdi.

## Havolalar

* 
* 
*
Kleodora

**Kleodora** () — qadimgi yunon mifologiyasida nimfa, qahramon Parnas ning onasi, xuddi shu nomdagi togʻning eponimi va qushlarning parvozi orqali fol ochishning ixtirochisi. Parnasning otasi dengizlar xudosi Poseydon yoki oʻlik Kleopompus () edi.

Kleodora tosh otish orqali kelajakni bashorat qila oladigan Korikian nimfalaridan biri edi. U Delfi yaqinidagi Parnas togʻining gʻarbiy yon bagʻrida joylashgan Corycian Cave Koriya gʻorida yashagan.

 nomi „Shon-sharafli sovgʻa“ degan maʼnoni anglatadi — ulugʻvorlik va  — sovgʻa.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Кондрашов А. Легенды и мифы Древней Греции и Рима: Энциклопедия. — М.: РИПОЛ классик, 2005. — 768 с.
* Мифологический словарь/Гл. ред. Мелетинский Е. М. — М.: Советская энциклопедия, 1990 г.- 672 с.
Kleotera

**Kleotera** (grech. Leoththa) — yunon mifologiyasida Mileziya qiroli Pandareyning qizi va uning rafiqasi Garmofoy, Merope va Aedonaning singlisi.

## Mifologiya
Kleotera va uning opa-singillari Aedona va Merope Milet qiroli Pandarey oilasida tugʻilgan.

Bir manbaga koʻra, ularning otasi Pandareus Kritning shahridagi Zevs ibodatxonasini qoʻriqlagan oltin itni oʻgʻirlab ketgan va uni saqlash uchun Sipil qiroli Tantalga topshirgan. U yana Sipilda paydo boʻlib, itni qaytarishni talab qilganida, Tantal xudo Germesga hech narsa olmaganlikka qasam ichadi. Boshqa bir manbaga koʻra, hamma narsa aksincha sodir boʻladi va oltin itni oʻgʻirlagan hamda Pandareyga saqlash uchun bergan Tantal edi. Qanday boʻlmasin, Zevs oʻgʻirlangan narsalarni qaytarishni talab qiladi. Zevs boshchiligidagi xudolarga soxta qasamlar va kafolatlar tufayli, u hech qachon oltin itni koʻrmagan, gʻazablangan xudolar Pandarey va uning xotinini oʻldirishgan (afsonaning boshqa manbasida ularni toshga aylantirganlar).

Zevs Pandarea oilasining barcha aʼzolaridan oʻch olmoqchi edi. Afrodita va boshqa maʼbudalar ikki yosh opa-singil Kleotera va Meropani saqlab qoladi va ularni tarbiyalaydi: Gera ularga goʻzallik va gʻayritabiiy donolik beradi, Artemida ularni kuchli va baland boʻyli qiladi, Afina esa barcha taniqli ayollar hunarmandchiligini oʻrgatadi. Afrodita ular uchun daʼvogarlar tanlaydi va hatto Zevsdan ular uchun kechirim olish uchun uning oldiga boradi. Biroq, u nimadandir shubhalangan boʻlsa kerak va Afrodita u bilan Olympusda birga qolganda, eriniylar uning roziligi bilan qizlarni oʻgʻirlab ketishadi va ularni Erinyesga topshirdilar, ular qizlarni oʻz xizmatkorlariga aylantirib, baxtsiz yetimlarni qolganlari ota-ona gunohlari uchun shafqatsiz azoblanishga majbur qildilar.

## Manbalar


## Havolalar
* *Кондрашов А. П.* Кто есть кто в мифологии Древней Греции и Рима. 1738 героев и мифов. — : РИПОЛ классик, 2016. — С. 174. — ISBN 978-5-386-09554-3.
* *Heinrich Wilhelm Stoll*. Kleothera // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. / Hrsg.: Wilhelm Heinrich Roscher., 1894. — Bd. 2, 1. — Sp. 1225.
Yaroslavldagi Savva Mamontov yodgorligi

**Savva Mamontov haykali Yaroslavl —** Glavniy temir yoʻl vokzali yaqinidagi Yaroslavl temir yoʻl vokzal maydonida joylashgan.

## Yaratilish tarixi
Rossiyalik sanoatchi va filantrop Savva Ivanovich Mamontovning nomi Shimoliy temir yoʻl tarixi bilan chambarchas bogʻliq. Bu rus sanoatchisi va filantropi 1859-yilda Moskva-Yaroslavl temir yoʻl jamiyatining asoschilaridan biridir. Keyinchalik bu yoʻl asosiy yoʻnalishning bir qismiga aylandi. U oʻz mablagʻlari bilan Yaroslavl, Vologda va Arxangelskda temir yoʻl qurdi.

## Yodgorlikning tavsifi
Olti metrli bronza kompozitsiyada Mamontov toʻliq gavdasi bilan tasvirlangan. U qoʻlida soat va kompas ushlab turibdi. Arxitektor fikricha, soat yuzi vaqtni, kompas esa temir yoʻl yordamida Rossiya iqtisodiyotiga birlashgan va integratsiyalashgan shimoliy hududlarning cheksiz makonini anglatadi. Yodgorlik yonida ikkita granit plita oʻrnatilgan boʻlib, ulardan birida Savva Mamontov davridagi temir yoʻl xaritasi, ikkinchisida esa uning tarjimai holi keltirilgan. Poydevorning perimetri boʻylab toʻrtta bronza paneli mavjud boʻlib, ular Mamontovning hayot yillarini, shuningdek, eng yirik temir yoʻl stantsiyalari — Yaroslavl, Vologda va Ribinskni koʻrsatadi.

## Yodgorlikning ochilishi
Yodgorlik 2008-yil 31-iyulda Shimoliy temir yoʻlning 140-yilligi kuni ochilgan.

## Havolalar
Klimen

**Klimen** (  „mashhur“) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Kardisning oʻgʻli, Olimpiya qiroli. Idean Gerkulesning avlodi. Krit Kidoniyasidan, Iardana daryosidan koʻchirilgan. U Elisda Afina Kidoniya ibodatxonasiga asos solgan va kulidan Hera Olympia uchun qurbongoh bagʻishlagan.

U toshqindan taxminan 50-yil oʻtgach, Kritdan keladi, Olimpiyada musobaqalar oʻtkazadi va Kuretlar hamda Gerkulesga qurbongoh qurib, uni Gerkules Parastatus deb ataydi. Endimion uni hokimiyatdan mahrum qiladi.

## Manbalar
Klimen (Presbon oʻgʻli)

**Klimen** (  „mashhur“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Presbonning oʻgʻli (Friksning oʻgʻli), Orxomen oʻlimidan keyin Orxomen shohi. Yoki Orxomenning oʻgʻli. Poseidonning muqaddas joyida, Onhestda u Menekey Perierning aravachasi tomonidan oʻlik yarador boʻladi. Klimen oʻgʻli Ergindan oʻlimi uchun fivalardan qasos olishni soʻraydi Ergin, Stratius, Arron, Pileus, Azei oʻgʻillari. Boshqalarga manbalarga koʻra, bir necha Thebans Poseidon Onchestius festivalida uni oʻldirish edi.

## Manbalar
Klimena

**Klimena** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Okeanida, Okean va Tetisning qizi, Yapetusning xotini, Prometey, Epimetey, Menetius va Atlasning onasi.

Boshqa nasabnomalarga koʻra, Prometeyning xotini, Deucalionning onasi; manbaga koʻra, u Zevsdan Mnemosinani tugʻadi.

Okeanida bilan — Heliosning xotini (Apollon bilan aniqlangan) va Phaethon va Astrisning onasi, shuningdek Heliad. Boshqa bir guruh manbalarda Faeton ning onasi Minyasning qizi bilan belgilanadi.

Klimena Perseyni qutqaradi. Virgil tomonidan tilga olingan.

Ehtimol, (104) Klymene asteroidi 1868-yil 13-sentabrda amerikalik astronom J.K. Uotson tomonidan AQSh-ning Detroit rasadxonasida kashf etilgan va qadimgi yunon mifologiyasining 10 qahramonidan biri sharafiga nomlangan okeanida Klimena ismi sharafiga nomlangan.

## Manbalar
Otaturk niqobi

**Otaturk niqobi** () — zamonaviy Turkiyaning asoschisi Mustafo Kamol Otaturkning Izmirning Buja tumanida joylashgan katta beton byusti. Haykal 2009-yilda 4,2 million turk lirasiga qurib bitkazildi.

## Tarixi
Buja tuman hokimiyati haykaltarosh Horun bilan Mustafo Kamol Otaturkka haykal oʻrnatish uchun shartnoma tuzdi. Qurilishi 2006-yilda boshlangan haykal 2009-yilda 4,2 million turk lirasi ga qurib bitkazildi. 2010-yil sentabr oyida haykaltaroshlik boʻyicha „Mustaqillik urushi“ va „9-sentabr muzeyi“ nomli muzey tashkil etildi, bu uzoq davom etmadi. 2018-yilda ob-havo va iqlim sharoiti tufayli qisman vayron boʻlgan byust tajribali alpinistlar yordamida taʼmirlandi, chunki maxsus kran yodgorlikning baʼzi joylariga yetib bora olmagan.

## Tavsif
Otaturkning niqobi balandligi 42 metr boʻlib, u Turkiyadagi eng baland relyefli haykaldir va dunyoda oʻninchi turadi. U maxsus ramka yordamida qurilgan va oʻz turiga oʻxshab togʻ yonbagʻriga oʻyib ishlangan emas. Haykalning pastki chap burchagida Otaturkning „Uydagi tinchlik — butun dunyodagi tinchlik“ soʻzi va imzosi oʻyib yozilgan.

## Manbalar
Kleopatra (Idas qizi)

**Kleopatra** () — qadimgi yunon mifologiyasida, Marpessa va Argonavt Idasning qizi, Meleagerning rafiqasi.

Kleopatra Meleagraga Polydora ismli qiz tugʻadi, u Kiprga koʻra, yunon shahzodasi Protesilausga turmushga chiqadi (boshqa bir manbaga koʻra, Protesilausning xotinining ismi Laodamea boʻlgan).

Kalidoniyaliklar va kuretlar oʻrtasidagi oʻzaro urush paytida, kuretlar Kalidonni qamal qilishganda, Kleopatra onasining soʻzlariga qaramay, erini shaharni himoya qilishga ishontiradi. Meleager jangda halok boʻladi. Boshqa manbaga koʻra, Meleager onasi Alfea tomonidan hayoti bogʻliq boʻlgan olovga yogʻoch tashlab oʻldirilgan.

Afsonaning bir manbasida aytilishicha, Kleopatra boshqa ayollar bilan birga gvineya parrandalariga aylanadi va Afrodita tomonidan barcha gunohkorlarning boshpanasi boʻlgan Leros oroliga koʻchiriladi.

## Manbalar
Klitiy

**Klitiy** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Navbol urugʻidan boʻlgan Ekaliya shohi Yevrit va Antioxiyaning oʻgʻli (yoki Yevrit va Antiop).

Argonavt, Giginga koʻra, Aetes tomonidan oʻldirilgan. Boshqa manbaga koʻra, u Ehaliani qoʻlga olish paytida Gerkules tomonidan oʻldirilgan.

## Manbalar
Kleopatra (Borey qizi)

**Kleopatra** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj, Boreasning qizi va Frakiya qiroli Finey rafiqasi, Argonavtlar afsonasi bilan bogʻliq.

## Mifologiyada

Kleopatra shimoliy shamol xudosi Boreas va Afina malikasi Oritiyaning qizi, Boreads Zeta va Kalening singlisi, shuningdek, Chione edi. U Frakiyada, Pontus Euxinus (zamonaviy Qora dengiz) qirgʻogʻidagi Salmidesni boshqargan qirol Fineyning xotini boʻladi. Kleopatra ikkita oʻgʻil tugʻadi va shahzodalarning ismlari haqidagi qadimgi mualliflarning fikrlari turlicha: Psevdo-Apollodorus Plexippus va Pandionga ega, Sofokl — Terimbas va Aspond tomonidan "Antigona scholia" sining muallifi. Rodoslik Apollonius — Orithyus va Krambos yoki Parthenius va Crambis, boshqa manbada — Polimed va Clytias.

Keyinchalik Finey boshqa xotin oladi — skif shohi Dardan Ideyaning qizi. Bu ayol oʻzidan oldingi va oʻgay oʻgʻillariga zulm qila boshlaydi. U shahzodalarni uni zoʻrlamoqchi boʻlganlikda ayblaydi; Finey unga ishonadi va turli manbalarga koʻra, Kleopatra va uning oʻgʻillarini oʻldirgan yoki koʻr qilgan yoki shunchaki qamoqqa tashlagan. Keyinchalik, Gelios, buning uchun jazo sifatida, Fineyni koʻrishdan mahrum qiladi. Afsonaning bir manbasiga koʻra, argonavtlar Kolxidaga ketayotib, Salmidessada toʻxtaganlarida, ular orasida boʻlgan Zeta va Kalaid singlisi uchun qasos olishgan. Ular Fineyni oʻldirishadi (boshqa manbaga koʻra, bu ishni Gerkules qiladi) va Kleopatra ozodlikka chiqadi. Qirollik hokimiyati uning oʻgʻillariga oʻtgan yoki ular hokimiyatni onalariga oʻtkazib, oʻzlari argonavtlar safiga qoʻshilgan.

## Adabiyotda
Finey va uning oilasi haqidagi afsona dramaturglar Esxil va Sofokl, lirik Timoti Miletlik tomonidan ishlab chiqilgan. Tegishli asarlardan faqat kichik boʻlaklar qolgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
# 
# 
# 
# Eitrem S. Kleopatra 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1921. — Bd. XI, 1. — Kol. 732—733.
Karpo

**Karpo** () — yunon mifologiyasidagi fasllar maʼbudasi. Afinadagi Orlardan biri. Zevs va Femidaning qizi. U Afroditaning hamrohi hisoblangan.

Sanʼatda u yil mavsumiga mos keladigan turli xil mevalari bilan bezatilgan yosh goʻzal qiz (baʼzan Fallo bilan birga) sifatida tasvirlangan.

2005-yil 30-martda Yupiterning tabiiy yoʻldoshiga maʼbuda nomi berilgan.

## Manbalar
Karnabon

**Karnabon** (, roditelniy padejda: *Χαρναβώντος*) – yunon mifologiyasidagi Getlar shohi, Sofokl tomonidan „Triptolem“ tragediyasida eslatib oʻtilgan. Undan faqat qisqacha parchalar qolgan boʻlsa-da, Triptolem va Karnabon afsonasi eramizdan avvalgi II asrdagi yunon tarixchisi Gegesianaksning hikoyasiga ishora qilgan Gay Yuliy Giginning „Poetik astronomiya“ sida saqlanib qolgan.

Giginning soʻzlariga koʻra, maʼbuda Demetra odamlar qishloq xoʻjaligiga ega boʻlishlari uchun ularga birinchi marta don berganida Karnabon hukmronlik qilgan. U bu vazifani ajdaho qoʻshilgan uchar aravada dunyoning turli burchaklariga tashrif buyurgan oʻzining sevimli Triptolemiga ishonib topshirgan. U Frakiyaga kelganida, uni Karnabon iliq kutib oldi (*Gigin* Carnabon deb atagan). Biroq, keyinchalik Karnabon nomaʼlum sababga koʻra mehmonga hujum qilib, uni ham oʻldirmoqchi boʻlganida, Triptolem qochib ketmasligi uchun qirol ajdarlarholaridan birini yashirincha oʻldirishni buyurdi. Ammo Demetra Triptolemga yangi ajdaho sovgʻa qiladi va u uchib ketishga muvaffaq boʻladi. Bunday xiyonat uchun u Karnabonni shunchalik qattiq jazoladiki, uning hayotining qolgan qismi chidab boʻlmas boʻlib qoldi. Oʻlimidan soʻng, u Karnabon jinoyati va jazosiga ishora qilib, ilonni uni oʻldirmoqchi boʻlgandek ushlab turgan odamga oʻxshash Ilon eltuvchi yulduz turkumiga aylandi.

## Manbalar


## Havolalar
* Theoi Project – Demeter Wrath: Carnabon
Ona Albaniya

**Ona Albaniya** () — Albaniya shahidlari milliy qabristoni yaqinida joylashgan oʻn ikki metrli haykal. 1971-yilda qurilgan.

Yodgorlik mualliflari Muntas Dhrami, Kristak Rama va Shaban Xaderi.

Haykal majoziy maʼnoda mamlakat uchun jonini fido qilgan barcha halok boʻlgan askarlarni qoʻriqlayotgan ona sifatida gavdalanadi. Katta haykalda dafna gulchambari va yulduz bor.

Haykal uch metrlik poydevor ustiga oʻrnatilgan boʻlib, uning ustiga „Vatan shahidlarining mangu shon-shuhratlari“ („Lavdi e perjetshme deshmoreve te Atdheut“) yozuvi oʻyib yozilgan

Haykal betondan yasalgan.

## Manbalar
Karmenta

**Karmenta** — Rim maʼbudasi, uning nomi c*armen* soʻzidan olingan boʻlib, u bashoratchi maʼbuda hisoblanganligini koʻrsatadi. Kimmeriyaliklar nomi ostida sivillalar soniga kiritilgan.

Kapitoliy etagida unga ibodatxona quriladi va 11-15-yanvar kunlari (12 va 15-yanvar) uning sharafiga ziyofat (C*armentalia*) boʻlib oʻtdi, unda asosan ayollar qatnashdilar. Bu bayram nafaqat Karmentaning oʻziga, balki uning hamrohlari Antevorta va Postvortaga ham tegishli edi, ulardan birinchisi kelajakni, ikkinchisi esa oʻtmishni bashorat qilgan. Biroq, ehtimol, bu nomlar Karmentaning oʻzi uchun oddiy sinonimlar boʻlib, uning oldindan koʻrish qobiliyatini koʻrsatadi.

Rim mifologiyasiga koʻra, u nimfa, Yevandrning onasi va Favnning xotini edi. U oʻgʻliga Italiyaga koʻchishni bashorat qilgan. Plutarxning yozishicha, uning asl ismi Femida yoki Nikostrata.

## Yana qarang
* Karmenta darvozasi — Rimdagi Serviya devorining darvozasi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Кармента // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Keley

**Keley** () — qadimgi yunon mifologiyasida Elevsinning birinchi shohi.

Avtoxton. Metaniraning eri, Demofont, Diogeniya, Pammerope va Sesaraning otasi, Elevsin shahrining qiroli, Demetra Persefona Aid tomonidan oʻgʻirlab ketilgandan keyin sargardonlik paytida shu shaharga kelib qolgan va uning uyida yashagan. Bundan tashqari, maʼbuda Demetraga hurmatsizlik koʻrsatgani uchun u tomonidan kaltakesakka aylantirilgan Abantning otasi.

Yoki Triptolemning otasi, yoki Demetra va Triptolemning qarindoshi. Ehtimol, Plutarx u birinchi boʻlib pritaneyni taʼsis qilganligini aytganida uni nazarda tutgandir. Keleyning qizlari Elevsinda dafn etilgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Келей // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Kar

**Kar** (Kariy va , ) — qadimgi mifologiyada karianlarning eponimi. Damashq Nikolayga koʻra Zevs va Torrebiyaning oʻgʻli. Koʻlda nimfalarning qoʻshiqlarini eshitgan va ulardan musiqa oʻrgangan, qoʻshiqlar Torrebiya va koʻl Torrebiskiy deb atalgan. Kariya afsonasiga koʻra, Lid va Misning ukasi. Boshqa versiyaga koʻra, Kretaning oʻgʻli.

## Manbalar
Vaqt mashinasi yodgorligi

**Vaqt mashinasi** ― yodgorligi Ufada Dvigatel quruvchilar maydonida oʻrnatilgan Su-25 samolyoti uchun moʻljallangan R-95Sh dvigateli tasvirlangan yodgorlik boʻlib, Ufa dvigatel zavodining afsonaviy direktori Mixail Ferin tavalludining 100 yilligiga bagʻishlangan.

Haykaltaroshlik kompozitsiyasining asosi — ulkan kub boʻlgan metall ramkadagi poydevorga oʻrnatilgan haqiqiy R-95Sh dvigateli. Dvigatel har tomondan aniq koʻrinib turishi uchun shisha bilan qoplanmagan. Poydevorda ikkita tilda — rus va boshqird tillarida dvigatelning texnik tavsiflari berilgan plitalar mavjud.

Ushbu yodgorlik Ufa avtomobilsozlik ishlab chiqarish birlashmasining barcha xodimlariga bagʻishlangan.

„Vaqt mashinasi“ haykaltaroshlik kompozitsiyasining tantanali ochilishi 2007-yil 15-dekabrda boʻlib oʻtgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Rossiyaning gʻayrioddiy yodgorliklari saytida vaqt mashinasi
* Yodgorlikning 3D panoramasi
Londondagi Viktoriya yodgorligi

**Viktoriya yodgorligi** () — Bukingem saroyi oldidagi Qirollik bogʻining markazida joylashgan va qirolicha Viktoriyaga bagʻishlangan haykal.

Yodgorlik 1911-yilda Viktoriyaning toʻngʻich nabirasi Jorj V va uning amakivachchasi Vilgelm II tomonidan qurdirilgan. Haykaltarosh ser Tomas Brok edi. Memorialning oʻzi 1914-yilda yakunlandi.

Arxitektor Aston Uebb tomonidan oq marmardan yasalgan poydevorning ogʻirligi 2300 tonnani tashkil etadi.

Viktoriya haykalining yuzi shimoli-sharqiy tomonga, The Mall koʻchasi tomon qaragan. Poydevorning qolgan uch tomonida Adolat farishtasi (shimoli-gʻarbga Green park tomon qaragan), Haqiqat farishtasi (janubi-sharqqa qaragan) va Bukingem saroyi oldida oʻtirgan Mehribonlik farishtasining marmar haykallari joylashgan. Tepada ikkita oʻtirgan figurali Gʻalaba turadi.

Butun yodgorlik dengiz mavzusiga ega. Unda siz Buyuk Britaniyaning dengiz qudratiga ishora qiluvchi mavjudotlarni koʻrishingiz mumkin: mermaidlar, mermenlar va gippogriflar.

Albert Xoll oldida Viktoriyaning turmush oʻrtogʻi Albertga bagʻishlangan xuddi shunday yodgorlik bor.

## Yana qarang

* Shahzoda Albert yodgorligi
* Viktoriya yodgorligi (Hindiston)

## Manbalar
Ayiqlar haykaltaroshlik kompozitsiyasi

**"Ayiqlar" haykaltaroshlik kompozitsiyasi** („Rossiya shu yerdan boshlanadi“ yodgorligi sifatida tanilgan) ― Kamchatka oʻlkasi Yelizovo shahrida oʻrnatilgan yodgorlikdir.

## Tarix

Haykaltaroshlik kompozitsiyasi 2011-yil 7-oktabrda Yelizovo shahrida uchta Kamchatka vulqonlari — Avachinskiy (balandligi 2741 m.), Koryakskiy (balandligi — 3456 m.) va Kozelskiy (balandligi 2189 m.) panoramasi fonida oʻrnatilgan. Ushbu yodgorlikning oʻrnatish muallifi va tashabbuskori Kamchatka fuqarosi, Yelizovskiy munitsipal okrugi rahbari Andrey Andreyevich Shergaldin.

Haykaltaroshlik kompozitsiyasi Yelizovo xalqaro aeroporti yaqinida Petropavlovsk-Kamchatskiy yoʻlida joylashgan.

## Tavsifi
Ona ayiq bilan bolasidan iborat haykallar tabiiy ranglariga muvofiq tabiiy hajmda yasalgan. Ona ayiq ogʻzida katta baliqni ushlab turibdi. Poydevorda old tomonda „Rossiya shu yerdan boshlanadi“ va „Kamchatka“ yozuvlari, orqa tomonida esa „Yelizovo“ yozuvi bor.

## Hozirgi holat
Bu mintaqaning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri va Kamchatkaning oʻziga xos tashrif qogʻozidir. Mahalliy aholi anʼanaviy tarzda yodgorlik yonida toʻy fotosessiyasi va boshqa muhim tadbirlarni oʻtkazadi.

2015-yilda uning yoniga shaharlar koʻrsatgichlari oʻrnatilgan.

Ushbu kompozitsiya tasviri 2016-yilda 200 va 2000 rubllik kupyuralardan joy olish uchun Rossiyaning diqqatga sazovor joylari orasida Butunrossiya ovoz berishida ishtirok etdi.

Yodgorlik vandallar tomonidan bir necha bor shikastlangan — ayiq tishlarida ushlab turgan baliq sindirildi; „Qrim“ yozuvli belgi sindirildi; ayiqning quloqlarini sindirildi. Shu munosabat bilan kompozitsiya kechayu kunduz video kuzatuv ostiga olingan.

2018-yil may oyida yodgorlik rekonstruksiya qilindi.

## Manbalar

## Havolalar

* „Rossiya shu yerdan boshlanadi“ yodgorligi haqida
* „Rossiya shu yerdan boshlanadi“ yodgorligi
Aviakonstruktor Koritin yodgorligi

**Aviakonstruktor Andrey Sergeyevich Koritin haykali ―** 1990-yilda Anapa kurort shahrida, Tamanskaya va Protapov koʻchalari chorrahasida I.V. Gudovich nomidagi bogʻda ochilgan.

## Yodgorlik tarixi
Yodgorlik gidrosamolyotlar dizayneri va Anapa shahrining faxriy fuqarosi — Andrey Sergeyevich Koritinga bagʻishlab qurilgan(1807-1989).

Nafaqaga chiqqach, Koritin Anapa tarixiy va madaniyat yodgorliklarini jamoat muhofazasi boshqarmasi tarixiy boʻlimi raisi boʻlib ishlagan. Bu lavozimda u kurortning barcha qazishmalari va qurilishini nazorat qildi, arxeologik topilmalarni kuzatib bordi. Uning saʼy-harakatlari bilan shaharda „ Gorgipiya“ arxeologik muzey-qoʻriqxonasi tashkil etildi. Yodgorlik shahar aholisiga munosib hayot kechirgani va Anapa kurort shahrining arxeologik ahamiyati keng tarqalishi uchun minnatdorlik belgisi sifatida oʻrnatildi.

## Tavsif

Yodgorlik samolyot konstruktorining barelyefi boʻlgan stela boʻlib, stelaning tepasida Taganrog aviatsiya zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan Be-10 gidrosamolyotining maketi joylashtirilgan. Stelladagi yozuvda „Andrey Sergeyevich Koritinga bagʻishlangan“ deb yozib qoʻyilgan. Yodgorlik poyiga oʻrnatilgan granit taxtachada „Koritin Adrey Sergeevich, 1907-1989, gidroaerodinamika bosh muhandisi. MBR-7, KOR-2, LL-143, Be-10, Be-12 gidrosamolyotlari dizayneri“ degan yozuvlar bor.

Yodgorlik ustida haykaltarosh-rassom A. N. Proshutin va meʼmor Yu. V. Risin ishlagan. Yodgorlik 1990-yilda ochilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Korytin haykali (Anapa) / " Arxivnaya kopiya "
* Anapadagi Koritin haykali Arxivnaya kopiya -da arxivlangan / „Mening Anapam“
* S.  Arxivnaya kopiya
* Arxivnaya kopiya haykali 
* Andrey Sergeevich Korytin haykali (1907-1989) Arxivnaya kopiya | „www. anapa-dengiz. rf“
* Samolyot konstruktori A. S. Korytin. Anapa rezidentining tarjimai holi sahifalari  | " Arxivnaya kopiya "
* Anapadagi A. Korytin haykali yangilandi / „www.anapa.info“
Aviatorlar yodgorligi

**Aviatorlar** yodgorligi - Rostov viloyati, Novocherkask shahrida joylashgan samolyot shaklidagi yodgorlik-stela.

## Tarix
Fuqarolar urushidan so'ng, 1927-yilda Novocherkasskda harbiy tashkilot paydo bo'ldi - 15-alohida korpus tuzatuvchi alohida havo eskadroni (OKKAO). Unga fuqarolar urushi qahramoni Aleksandr Georgievich Dobrolej qo'mondonlik qilgan. 1928-yil kuzida Shimoliy Kavkaz harbiy okrugining birinchi aviatsiya bo'linmasi bo'lgan 13-chi yengil bombardimonchi aviatsiya brigadasi tuzildi. Havo brigadasi 150 dan ortiq samolyotlardan iborat edi. Ivan Danilovich Florovskiy uning birinchi qo'mondoni bo'ldi. 1932-yilda Novocherkasskda 13-havo brigadasining 44-havo eskadroni bazasida SSSRda yengil bombardimonchi aviatsiya navigatorlari uchun birinchi kurslardan biri tashkil etildi.

1936-yilda 13-aviatsiya brigadasi o'rniga 55-yengil bombardimonchilar brigadasi tuzildi. 1938-yilda 55-havo brigadasi negizida 12-uzoq masofali bombardimonchi aviatsiya polki tuzildi, u 1940-yil aprel oyida 81-uzoq masofali bombardimonchi aviatsiya polkiga aylantirildi va Kutaisi shahriga ko'chirildi. Ulug' Vatan urushi yillarida Xotunok aerodromida 216-qiruvchi aviatsiya diviziyasining bir nechta polklari joylashgan edi.

Xotunokdagi aerodrom bilan bog'liq barcha aviatorlar sharafiga 1981-yilda yodgorlik belgisi - MiG-21 samolyoti va uning yonida - Vatan uchun janglarda halok bo'lganlarning ismlari yozilgan yodgorlik plitalari o'rnatildi.

Novocherkassk 24-sonli maktab muzeyida Xotunokdagi aerodromning o'tmishi haqida hikoya qiluvchi eksponatlar mavjud edi.

## Manbalar

## Havolalar

* Sovet aviatorlari haykali tarixi
* Xotunokdagi aviatorlar haykali
Brestdagi „Chegara qo'riqchilariga“ yodgorligi

**"Chegara qoʻriqchilari"** yodgorligi – Belarusning Brest viloyati, Brest shahridagi chegarachilarga bagʻishlangan yodgorlik majmuasi. 1972-yilda ochilgan „Chegara posbonlari“ haykali negizida rekonstruksiyadan soʻng „Qahramonlar – chegara qoʻriqchilari“ yodgorlik majmuasi yaratildi.

## Tarix va tavsif
"Chegara qoʻriqchilari" monumenti Ikkinchi jahon urushi yillarida halok boʻlgan chegarachilarga bagʻishlangan. U 1972-yilda Chegara qoʻshinlari maydonida ochilgan. Yodgorlik mualliflari: haykaltarosh M. S. Altshuler, meʼmorlar A. Gorbachev, N. Milovidov. 2001-yilda Brest chegara guruhi va Belarus chegara qoʻshinlari faxriylarining shaxsiy mablagʻlari bilan „Chegara qoʻriqchilari“ haykali negizida „Qahramonlarga – chegara qoʻriqchilariga“ yodgorlik majmuasi yaratildi. Moskva va Butun Rossiya Patriarxi Aleksiy II tomonidan duo qilingan. 2015-yildan buyon yodgorlik kapital taʼmirdan oʻtkazilib, 2017-yilda qayta ochildi. Yodgorlik majmuasi taʼmirlandi, granit plitalar almashtirildi, zinapoyalar qayta tiklandi, yodgorlik joylashgan joy atrofi obodonlashtirildi. Hozirgi vaqtda yodgorlik majmuasida chegarachilar – Sovet Ittifoqi Qahramonlari – Andrey Mitrofanovich Kizhevatov, Garmazhap Ayurovich Garmaev, Ivan Petrovich Barsukov,Qizil Armiya askari Grigoriy Ilyich Kofanov, kapral Aleksandr Abramovich Zavidov, siyosiy ofitser oʻrinbosari Ivan Petrovich Belyayev, kichik serjant Aleksey Aleksandrovich Novikov, katta general Varlam Mixaylovich Kublashvil barelyeflari tasvirlangan sakkizta stela mavjud.

Yodgorlik majmuasi Brest shahridagi Masherov prospekti va Lenin koʻchasi kesishmasida joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar

* „Chegara qoʻriqchilariga“ haykali kapital taʼmirdan soʻng ochildi
* Hammasi Ikkinchi jahon urushi haqida. Yodgorliklar va yodgorliklar
* „Chegara qoʻriqchilariga“ – Brestdagi yodgorlik chegara majmuasi
Tears Don't Fall

„**Tears Donʼt Fall**“ Uelsda tuzilgan Bullet for My Valentine heavy metal guruhi ijro etgan qoʻshiqdir. Guruhning *[[The Poison]]* nomli ilk studiyaviy albomining toʻrtinchi singli oʻlaroq 2006-yilning 17-iyunida chiqarilgan. Trustkill Records leybli tomonidan eʼlon qilingan. „Eng yaxshi singl“ nominatsiyasida Kerrang! mukofotini oldi. Qoʻshiq AQShda chop etiladigan *[[Billboard]]* jurnali yuritadigan Hot Mainstream Rock va Alternative Rock hit-paradlarida mos ravishda 24- va 32-pogʻonaga koʻtarildi. 2013-yilda guruh ushbu qoʻshiqning davomi boʻlmish „Tears Donʼt Fall (Part 2)“ ni omma eʼtiboriga taqdim etdi, bu ashula guruhning *[[Temper Temper]]* nomli toʻrtinchi studiyaviy albomida eʼlon qilindi.

## Klipi
Qoʻshiq klipiga Tony Petrossian rejissorlik qilib, u erkak va ayol oʻrtasidagi munosabatning qisqacha tarixi haqida hikoya qiladi. Klip juftlikning mashinadagi ishqiy munosabatlaridan boshlanadi. Ertasiga ham ayol xuddi kechagidek munosabat xohlaydi, biroq erkak buni istamaydi. Juftlik mashinada ketishayotganida, yoqilgʻi tugaydi. Erkak mashinasiga yoqilgʻi quyayotganida, ayol unga yaqinlashadi, oqibatda yoqilgʻi solingan kanistra erkakning qoʻlidan tushib ketib, toʻkiladi. Bundan jahli chiqqan erkak ayolni oʻzini qoldirib, mashinani haydab ketadi. Erkak mashinasi bilan mehmonxonada toʻxtaydi va oq-sariq sochli qiz bilan munosabatlarni boshlaydi. Yoʻlda qolib ketgan ayol esa yayov yurib, erkak kelgan mehmonxonaga yetib keladi. U erkak tashlab ketgan kanistrani olib, toʻgʻri yangi juftlik birga boʻlgan mehmonxona xonasiga kirib boradi hamda yondirib yuborish maqsadida juftlik va oʻziga benzin sepadi. Soʻng, zajigalkani yotoq ustiga tashlaydi, ammo u oʻt olmaydi. Chunki, kanistradagi benzin emas, oddiy suv boʻladi. Keyin, ayol dahshatga tushgan juftlikka qarab, istehzoli jilmayadi. Shuningdek, klip davomida Bullet for My Valentinening kuchli yomgʻir ostida ijro etayotgani ham koʻrsatiladi.

2022-yil mart holatiga koʻra, klip YouTubeda 202 million oshiq marta koʻrilgan.

## Hit-paradlar

## Jamoa
* Matthew „Matt“ Tuck — asosiy vokal, ritm- va solo-gitara
* Michael „Padge“ Paget — solo-gitara, bek-vokal
* Michael „Moose“ Thomas — barabanlar
* Jason „Jay“ James — bas-gitara, bek-vokal
## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy klip
«Igorning yurishi haqidagi ertak» muallifiga yodgorlik

**"Igorning yurishi haqidagi ertak" muallifiga yodgorlik** () — Lugansk shahrida oʻrnatilgan Qadimgi Rusning „Igorning yurishi haqidagi ertak“ dostonining nomaʼlum muallifiga bagʻishlangan yodgorlik.

Dostonning muallifi haqida turli farazlar ilgari suriladi. Ehtimol bu antik davrning „bashoratli“ shoiri Boyanning ismsiz nabirasi yoki ehtimol Galisiyalik „dono kotib“ Timoti. Lugansk shoiri, uzoq yillik tadqiqotchi Leonid Strelnik, doston muallifi Novgorod-Severskiy va Chernigov knyazining toʻngʻich oʻgʻli Igor Svyatoslavich — Vladimir boʻlishi mumkinligiga ishonadi. U otasi bilan birga muvaffaqiyatsiz yurish paytida asirga olingan. Kiyevlik olim Nikolay Karl juda ishonchli farazni ilgari surdi. Doston muallifi knyaz Igorning oʻzi. Qanday boʻlmasin, Luganskda afsonaviy vatanparvar yozuvchiga haykal oʻrnatilishi tabiiydir. Koʻplab olimlar knyaz Igorning kumanlar bilan janglari Lugansk viloyati hududida boʻlgan deb taʼkidlashadi.

Yodgorlik 1994-yilda M. Gorkiy nomidagi viloyat universal ilmiy kutubxonasi binosi yonida oʻrnatilgan.

Unda quyidagi soʻzlar oʻyib yozilgan:

Yodgorlik muallifi — Ukraina xalq rassomi, Davlat mukofoti laureati. T. G. Shevchenko Ivan Chumak.

## Manbalar
Mirabel saroyi

**Mirabel saroyi** () ― Salzburg shahrining meʼmoriy yodgorligi boʻlib, bogʻi tufayli u shaharning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridandir.

Saroy, saroy bogʻi va uning atrofidagi binolar YUNESKO himoyasi ostidagi meʼmoriy yodgorlik sifatida tasniflanadi.

## Tarixi
Saroy 1606-yilda yepiskop Wolf Ditrix fon Ratenau tomonidan sevimli Solomiya Alt uchun qurilgan va dastlab Altenau saroyi deb nomlangan. 1612-yilda yepiskop hibsga olinganidan keyin uning jiyani va saroyning yangi egasi Markus Sittikus fon Xohenems amakisining maʼshuqasi va 15 nafar bolasini saroydan haydab yuboradi. Markus Sittikus oʻzidan oldingi sharmandalikni eslatmaslik uchun saroyning nomini oʻzgartirib, uni Mirabel deb nomlaydi, bu italyancha „juda chiroyli“ degan maʼnoni anglatadi (- chiroyli).

U koʻp marta qayta qurilgan va 1727-yilda oʻzining yakuniy shakliga ega boʻlgan. Dastlabki binodan podvalli binodagi janubi-sharqiy qanotning faqat bir qismi qolgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Istoriya Dvorsa Mirabel na ofitsialnoy stranitse goroda Zalsburga
Shukar bobo haykali

**"Shukar bobo"** — Mixail Aleksandrovich Sholoxovning „Ochilgan qoʻriq“ romanidagi bosh qahramonlardan birining yodgorligi. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi 1981-yilda daryo vokzali yaqinidagi Rostov-na-Don qirgʻogʻida ochilgan.

## Tarixi
Shukar boboning prototipi, „Ochilgan qoʻriq“ qahramoni, Gremyachiy Log fermasida yashagan va Sholoxovning tez-tez mehmoni boʻlgan duradgor Timofey Timofeyevich Vorobyov edi. U bu taxallusni hali bolaligida olgan va hayotining soʻnggi kunlarigacha u bilan qolgan.

Keyinchalik nomi mashhur boʻlgan yorqin va oʻziga xos qahramonga yodgorlik yaratish gʻoyasi 1980-yilda asar muallifi Mixail Aleksandrovich Sholoxovga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilganidan keyin paydo boʻldi.

Yodgorlik mualliflari Ukraina SSR xizmat koʻrsatgan rassomi, haykaltarosh Nikolay Vasilevich Mojaev va meʼmor Vitaliy Ivanovich Voloshin edi.

## Tavsifi
Pastak beton poydevorga oʻrnatilgan toʻliq boʻy-bastli haykal bronzadan yasalgan boʻlib, unda rus xalq kiyimlarini kiygan, jingalak soqolli va ochiq yuzli ozgʻin qariya tasvirlangan. Shukar bobo yarim choʻkkalab, oʻng qoʻlini tizzasiga qoʻygan holda tasvirlangan; chap qoʻlini koʻtarib, koʻrsatkich barmogʻini oldinga qoʻyib, oʻzining ibratli hikoyalaridan birini aytib beradi. Uning yonida, ikki oyoqli tayanchda, olovda baliq shoʻrva tayyorlanadigan qozoncha osilgan.

„Shukar bobo“ dan sal narida Sholoxovning yana bir timsoli — „Don hikoyalari“ qahramoni Nahalyonkaning bronza figurasi joylashgan.
## Manbalar
Demidov ustuni, Yaroslavl

**[[Yaroslavl|Yaroslavldagi]] Demidov ustuni ―** Yaroslavl Demidov oliy fanlar maktabining asoschisi Pavel Grigoriyevich Demidovga qoʻyilgan yodgorlik.

U Yaroslavldagi Paradnaya maydonida shahar aholisi va boshqa ixtiyoriy donorlar hisobidan oʻrnatildi. 1829-yil 6 (18)-martda ochilgan. Bu granit poydevor ustidagi balandligi 17 arshin (12 metr) boʻlgan bronza ustun (ichi qum bilan toʻldirilgan) boʻlib, unda bronza osmon sferasi va tepasida zarhallangan ikki boshli burgut bor.

1885-yilda shahar boshligʻi I. A. Vaxromeyev paytida ustun atrofida bogʻ barpo etilgan va u oxir-oqibat ustunga koʻra Demidov deb atalgan.

Fevral inqilobidan keyin burgut (avtokratiya ramzi) va osmon sferasi yodgorlikdan olib tashlandi va 1931-yilda yodgorlik vayron qilindi.

2004-yilda Shahar tarixi muzeyi Demidov ustunini tiklash tashabbusi bilan chiqdi, bu gʻoya Yaroslavl meri V. V. Volonchunas tomonidan qoʻllab-quvvatlandi. Yodgorlik 2005-yilda shahar byudjeti mablagʻlari (20 million rubldan ortiq) hisobidan asl joyida qayta tiklangan. Ochilish 2005-yil 9-dekabrda boʻlib oʻtdi. Bu Yaroslavlning eng baland yodgorligidir.

## Manbalar
Krasnodardagi Avrora haykali

„**Avrora**“ yodgorligi — Krasnodardagi Rossiyaning yorqin kelajagiga ishonchni anglatadigan haykal.

Yodgorlik quyidagi manzilda joylashgan: Krasnodar, Krasnaya koʻchasi, 169-uy.

## Tarixi
Krasnodardagi Avrora yodgorligi xuddi shu nomdagi kinoteatr binosi yaqinida joylashgan. Ilgari bu yerda qadimiy mozorqoʻrgʻon bor edi. Haykal 1967-yilda Sovet hokimiyatining 50-yilligi sharafiga ochilgan va Krasnodar badiiy-ijodiy ishlab chiqarish birlashmasi ustalari tomonidan tayyorlangan. Haykalni haykaltarosh Ivan Shmagun, meʼmor Yevgeniy Lashuk yasagan. Haykalni A. Morov ishlagan. Majmua loyihasi muallifi „Yujgiprokomunstroy“ institutining Sochi filiali meʼmori E. Serdyukov.

Sovet hokimiyati yillarida yodgorlik poydevoriga yozilgan „Hokimiyat Sovetlarga, tinchlik xalqlarga“ degan yozuv hozirgacha saqlanib qolmagan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1967-yil 7-mayda boʻlib oʻtgan.

Yodgorlik yelkasida kamar va miltiq taqilgan shinel kiygan Qizil Armiya askar qizini tasvirlaydi. U chap qoʻlida Avrora yulduzini ushlab turibdi, bu mamlakatning porloq kelajagiga ishonch ramzi hisoblanadi. Qizning sochlari shamolda hilpirayapti. Yodgorlik yonida favvora bor.

Viloyat ijroiya qoʻmitasining 1975-yildagi 63B-son qarori bilan yodgorlik sanʼat yodgorligi qatoriga kiritilgan.

## Texnik tafsilotlar
Soxta alyuminiydan yasalgan „Avrora“ning umumiy balandligi 14 metrni, poydevori bilan birga yodgorlikning umumiy balandligi 16,8 metrni tashkil qiladi.

## Havolalar

* Aurora yodgorligi Arxivnaya kopiya
* Aurora yodgorligi Arxivnaya kopiya
* Krasnodar yodgorliklari
* Yodgorlik tarixi
Muhabbat daraxti, Odessa

**Muhabbat daraxti** — Odessada oʻrnatilgan mangulik yoki Sevishganlar kuni ramzi boʻlgan bronza haykal.

## Yaratish gʻoyasi
Yodgorlik yaratish gʻoyasi „Veche“ partiyasi tomonidan taklif qilingan. Yodgorlik muallifi Mixail Revaning xotiralariga koʻra, yodgorlikning asl kompozitsiyasi boshqacha boʻlishi kerak edi: *"Men uni yasaganimda, pastda kichik bir oʻgʻil va qiz katta yurakni ushlab turishi kerak edi.* *Ammo keyin men tomoshabinlar bu qahramonlar boʻlishini angladim*. Shunday qilib, daraxt va bolalarning haykalchalari ikkita mustaqil haykaltaroshlik kompozitsiyasiga boʻlindi: shoxlari yurakka aylangan daraxt shahar bogʻiga oʻrnatildi va Litvak reabilitatsiya markazi hovlisiga yurak tutgan bolalarning haykalchalari oʻrnatildi.

Yodgorlik 2006-yil 14-fevral — Sevishganlar kunida tantanali ravishda ochildi. Ochilish marosimida haykaltarosh va „Veche“ vakillari yodgorlik poyiga oʻsha yili tugʻilgan bolalarga maktub solingan kapsulani qoʻyishdi.

## Kompozitsiya
Ogʻirligi bir tonna boʻlgan uch metrli kompozitsiya daraxt shaklida yaratilgan boʻlib, uning toji yurakka oʻxshaydi. Patinalangan bronza tojda pishgan mevalar kabi, 210 ta bronza yurak Odessa shahrining yillar soniga koʻra (Odessa 1794-yilda tashkil etilgan) porlashi uchun relyef shaklida chiqib turadi. Bir nechta yurakcha yerga tushib, ustun tagida yotibdi. Haykaltarosh kompozitsiyaning maʼnosini tushuntirdi: *"Daraxt — hayotning asosi: uning ildizlari oʻtmish, toji — bugun".* Daraxt tanasida dunyoning 65 tilida bitta soʻz yozilgan — „muhabbat“.

## Shahar afsonasi
Ishinishlariga koʻra, agar sevishgan er-xotin qoʻl ushlashib daraxt tanasiga tegsa, ularning sevgisi bronza kabi mustahkam boʻladi.

## Yana qarang

* "Oʻn ikkinchi stul" yodgorligi

## Manbalar

## Havolalar

*
Jon Eriksson milliy yodgorligi

**Jon Eriksson milliy yodgorligi ―** Milliy Alleya,  va  )yaqinida) Vashingtonning janubi-gʻarbida, Kolumbiya okrugida joylashgan boʻlib, vintli propeller ixtirosi bilan dengiz harbiylari tarixida inqilob qilgan kishiga bagʻishlangan. Shvetsiyalik muhandis Jon Eriksson, shuningdek, Amerika fuqarolik urushida AQSh dengiz flotini birinchi oʻringa olib chiqqan USS Monitor kemasining konstruktori edi.

Milliy yodgorlik 1916-yil 31-avgustda Kongress tomonidan tasdiqlangan va 1926-yil 29-mayda Prezident Kalvin Kulij va Shvetsiya valiahd shahzodasi Gustaf Adolf tomonidan ziyorat qilingan. Kongress yodgorlik uchun 35 000 dollar ajratdi, asosan, Skandinaviya millatiga mansub amerikaliklar esa yana 25 000 dollar qoʻshdilar. Yodgorlik 1926-yil sentabrdan 1927-yil aprelgacha Linkoln yodgorligi yonidagi joyda pushtirang milford granitdan balandligi 20 fut (6,1 m) va tagligi diametri 150 fut (46 m) qilib bunyod etilgan.

Kompozitsiya haykaltaroshi Jeyms Erl Freyzer. Memorialda balandligi 6 fut 5 dyuym (1,96 m) boʻlgan Eriksson oʻtirgan figurasi hamda sarguzasht, mehnat va tasavvurni ifodalovchi uchta tik turgan figura mavjud. Milliy yodgorlik Milliy Xiyobon va Memorial park tomonidan boshqariladi.

## Tasvirlari

File:John erricsson memorial-front.jpg
File:John ericsson memorial closeup.jpg
File:Fraser Ericsson Adventure.jpg|"Sarguzasht" boʻlimi
File:Fraser EriccsonLaborCloseup.jpg|"Mehnat" boʻlimi katta planda
File:Fraser Ericsson Labor.jpg|"Mehnat" boʻlimi
File:Fraser Ericsson Vision.jpg|"Nigoh" boʻlimi


## Yana qarang

* Vashingtondagi ommaviy sanʼat asarlari roʻyxati, Kolumbiya okrugi, 2-rayon

## Manbalar

## Havolalar

* John Ericsson National Memorial official NPS website
* John Ericsson National Memorial-American Heritage Society
* John Ericsson National Memorial-Virtual Globetrotter
* John Ericsson National Memorial-Oh Ranger.com
* John Ericsson Memorial Photos-Flickr
Agata Kristi yodgorligi

**[[Agatha Christie|Agata Kristi]] yodgorligi** () ― ingliz yozuvchisi va dramaturgi, detektiv nasrining dunyodagi eng mashhur mualliflaridan biri Agata Kristi sharafiga oʻrnatilgan.

Ochilish 2012-yil 25-noyabrda uning „Qopqon“ spektaklining 60-yilligi munosabati bilan boʻlib oʻtdi.

Yodgorlik Londonning Kovent -Garden tumanining eng markazida, Krenborn koʻchasi va Buyuk Nyuport koʻchasi chorrahasida oʻrnatilgan. Muallif haykaltarosh Ben Twiston-Davies.

U markazda A.Kristi tasviri tushirilgan kitob shaklida ishlangan. Bronzadan yasalgan yodgorlikning balandligi taxminan 2,4 metr. Pastdan ham, ichkaridan ham yoritilgan. Old tomonidagi yozuvda *Agata / Kristi / 1890-1976* yozuvlari aks etgan. Bundan tashqari, yodgorlikda muallifning eng mashhur kitoblari va pyesalarining ingliz va boshqa tillardagi nomlari keltirilgan.

## Havolalar

* Agata Kristi yodgorligi — Cranbourn Street, London, Buyuk Britaniya  )
* West End Agata Kristi yodgorligini olish uchun arxivlangan )
* Agata Kristi yodgorligi oʻrnatiladi arxivlangan )
Dildora Niyozova

**Dildora Niyozova** (1978-yil 14-sentabr, Toshkent, OʻzSSR, SSSR) – taniqli oʻzbek qoʻshiqchisi. „Ishonma“ nomli hazil qoʻshigʻi bilan xalq orasida tanilgan. Turli yillarda Xalqlar doʻstligi saroyida oʻzining 6 ta yakkaxon konsert dasturini taqdim etgan. 300 dan ortiq mualliflik qoʻshiqlari, 14 ta musiqiy albomi mavjud.

## Biografiyasi
Dildora Niyozova 1978-yil 14-sentyabr kuni Toshkent shahrida tugʻilgan. Baʼzi bir manbalarga koʻra, Dildora Niyozova Yulduz Usmonovaning ashaddiy muhlisi boʻlgan, bolaligidan uning qoʻshiqlarini xirgoyi qilib yurgan. Respublika estrada-sirk kollejida tahsil olgan. Sanʼatning estrada yoʻnalishidagi ijodini 2000-yilda boshlagan. Turli yillarda Xalqlar doʻstligi saroyida oʻzining 6 ta yakkaxon konsert dasturini taqdim etgan. 300 dan ortiq mualliflik qoʻshiqlari, 14 ta musiqiy albomi mavjud.

Dildora Niyozovaning „Ishonma“ nomli hazil qoʻshigʻi unga omad keltiradi. U shu qoʻshigʻi orqali keyinchalik xalqqa taniladi. Xonandaning aytishicha „Ishonma“ qoʻshigʻini Fargʻona vodiysidagi toʻylarning birida undan bir necha marotaba qayta kuylashini soʻrashadi. Shu toʻyda qoʻshiqning rekord natijasi qayd etilib, bitta qoʻshiq ketma-ket 15 marta ijro etiladi. „Ishonma“ni Dildora Niyozovadan avval xorazmlik erkak qoʻshiqchi ijro etgan.

Dildora Niyozova oʻzining mega xit taronalari muallifi Ruslan Sharipov bilan duet qilgan. Ular birgalikda kuylagan „Chilla“ dueti xit boʻlgach, Ruslan Sharipov ijodni tark etgan.

## Oilasi
Dildora Niyozova 2 farzandning onasi: bir oʻgʻli va Muslima ismli qizi bor (2015-yil 9-oktyabrda tugʻilgan). Turmush oʻrtogʻi Latifjon Yunusov.

## Manbalar
Adam Mitskevich yodgorligi

Adam Mitskevich haykali () — Belarusning Grodno viloyati Novogrudok shahridagi yodgorlik. Yuliush Slovakki va Zigmunt Krasinskiy bilan birga Polsha romantizmining asoschilaridan biri sanalgan belaruslik polyak shoiri Adam Mitskevichga bagʻishlangan. Yodgorlik muallifi belarus haykaltaroshi Valerian Yanushkevichdir.

U shaharning tarixiy markazidagi Qal’a tepaligi yaqinidagi Kichik qal’a koʻchasida joylashgan.

Ilgari, yodgorlik oʻrnida 1975-yilda oʻrnatilgan Adam Mitskevichning mozaik portreti tushirilgan stela mavjud edi (muallif — V. Grek).

Yodgorlikning tantanali ochilishi 1992-yil 12-sentabrda shoir sharafiga oʻtkazilgan Xalqaro bayramda boʻlib oʻtdi. Novogrudokdagi tantanali tadbirlarda (shu kunning oʻzida taʼmirlangan Adam Mitskevich uy-muzeyining ochilishi ham) Polsha Respublikasi Madaniyat vazirining oʻrinbosari Mixal Yagiello va Polsha Respublikasining Belarusdagi birinchi Elzbieta Smulkova ishtirok etdi.

Yodgorlik sochi toʻzgʻib ketgan, uzun plash kiygan, bir qoʻli biroz koʻtarilgan yosh Mitskevichning toʻliq figurasidir. Bronzadan yasalgan haykal dala toshiga oʻrnatilgan boʻlib, uning balandligi 3,1 metrni tashkil qiladi.

Novogrudokdagi Adam Mitskevich haykali xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy va madaniy qadriyat sifatida Belarus Respublikasining tarixiy va madaniy qadriyatlari davlat roʻyxatiga kiritilgan.

## Yana qarang

* Adam Mitskevich haykali (Minsk)

## Manbalar

## Havolalar

* ''Globus Belarus'' veb-saytidagi Novogrudokdagi Adam Mitskevich haykali. Arxivnaya kopiya
Shahidlar Milliy yodgorligi

**Shahidlar Milliy yodgorligi** () — Bangladeshda 1971-yilda Pokistondan mustaqillik uchun urushda halok boʻlgan fuqarolar sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Yodgorlik Savar shahrida, poytaxt Dakkadan 35 km shimoli-gʻarbda joylashgan. LoyihaSayid Maynul Husayn tomonidan ishlab chiqilgan va yodgorlik Concord Group tomonidan qurilgan.

## Tarixi
1976-yilda yodgorlik qurish rejalari eʼlon qilindi. Uchastka tanlash, yer uchastkasi ajratish va unga yoʻl qurishdan soʻng, 1978-yil iyun oyida respublika boʻylab loyihalash tanlovi oʻtkazildi. Taqdim etilgan 57 ta dizaynni koʻrib chiqqach, Sayid Maynul Husayn dizayni tanlab olindi. Asosiy inshoot, sunʼiy koʻl va boshqa inshootlar 1982-yilda qurilgan. Yodgorlik 1982-yil 16-dekabrda ochilgan.

## Tavsifi
Arxitektura uchburchak devor yoki prizmaning yetti qismidan iborat. Tashqi qismi balandligi boʻyicha eng kalta, lekin oʻlchami boʻyicha eng keng boʻlib, ichki qismlari asta-sekin tomonlar nisbatini oʻzgartiradi va eng ichki qismi shu tariqa arxitekturaning choʻqqisini tashkil qiladi. Devorlarning ushbu yetti qismining har biri Bangladesh tarixidagi muhim bobni ifodalaydi, xususan: 1952-yilda bengal tili maqomi uchun kurash, 1954-yilda viloyat saylovlarida Birlashgan frontning gʻalabasi, 1956-yilda Konstitutsiya harakati, 1962-yilda Taʼlim komissiyasiga qarshi harakat, 1966-yilda „Olti nuqta“ harakati, 1969-yildagi ommaviy qoʻzgʻolon va nihoyat 1971-yildagi Mustaqillik urushining yakuniy hodisasi, natijada Bangladesh alohida mustaqil suveren davlatga aylandi.
## Manbalar