Muhammad bin Yahyo an-Ninoviy

**Muhammad bin Yahyo an-Ninaviy** (; 1970-yilda tugʻilgan) kelib chiqishi Suriyalik boʻlgan, Amerikalik ulamo, mutakallim va shifokordir. U qirollik Islomiy Strategik Tadqiqotlar Markazi tomonidan Ammanda tayyorlangan nashrda dunyodagi eng nufuzli musulmonlar roʻyxati – 500 ta eng taʼsirli musulmonlar qatorida tilga olingan.

## Hayoti
An-Ninaviy Suriyaning Halab shahrida tugʻilgan. Uning nasabi al-Husayn orqali Islom paygʻambari Muhammadga borib taqaladi. Uning katta bobosi Ibrohim al-Mujob (Muhammad al-Obidning oʻgʻli, u esa Muso al-Kozimning oʻgʻli) „ijobat qilingan koʻzi ojiz“ nomi bilan mashhur boʻlib, Madina al-Munavvarada tugʻilgan va hijriy 300-yillar atrofida janubiy Iroqda al-Husayn yonida, uning hozirgi masjidida dafn etilgan. Oilasi shimoldagi Ninova viloyatiga qarashli Mosul shahriga koʻchib oʻtgan, u yerda mahalliy kurdlar bilan zaytun moyi va boshqa savdo ishlarida shugʻullangan, keyin bir necha yuz yil avval Shimoliy Suriyadagi Halab shahriga koʻchib oʻtgan.

## Taʼlimi
An-Ninaviy dastlab otasi sayyid Yahyo ibn Muhammad va Halabdagi koʻplab ulamolar qoʻlida oʻqishni boshlagan, Qur’onni yod olish va islomiy fanlarni, jumladan aqida (islomiy eʼtiqod), fiqh (islom huquqi), hadis (paygʻambar sunnati) va ehson (tasavvuf)ni, ijozalar (dars berish ruxsatnomasi) bilan egallagan. Ayniqsa hadis, tavhid va tazkiya/ihsan sohalarida ixtisoslashgan.

U Al-Azhar universitetining Usul ud-din fakultetida oʻqigan va koʻplab ulamolar qoʻlida taʼlim olgan. Hadis ilmlari boʻyicha fan doktori (PhD) ilmiy darajasiga erishgan. Shuningdek, u Suriya, Madina, Makka, Marokash, Misr, Sudan va boshqa mamlakatlarda istiqomat qilgan koʻplab ulamolar huzuriga borib ilm oʻrgangan. U Jorjiya universiteti (UGA) dinshunoslik departamentida islomshunoslik boʻyicha birinchi PhD himoya qilgan shaxsdir.

## Faoliyati
An-Ninaviy AQSh, Buyuk Britaniya, Kanada, Janubiy Afrika, Norvegiya, Sudan, Turkiya, Indoneziya va Malayziyada filiallari boʻlgan Madina Instituti, Madina seminariyasi va Planet Mercy tashkilotlarining asoschi direktori hisoblanadi.

Madina institutlari va seminariyalari orqali an-Ninaviy imomlar va ilohiyot olimlarini tayyorlashga qaratilgan islomiy taʼlim dasturlarini taklif etadi. An-Ninaviy muhaddis – hadis ilmlari boʻyicha olim, deb qaraladi. U Janubiy Afrikadagi Madina institutining asoschi prezidenti boʻlib, u yerda Oliy taʼlim vazirligi tomonidan toʻliq akkreditatsiyadan oʻtgan universitetda bakalavr, faxriy va magistrlik darajalari beriladi. U Malayziya sultoni farmoni bilan ikkinchi muddatga Malayziya xalqaro islom universiteti boshqaruv kengashi aʼzosi etib tayinlangan.

U aqida, hadis, usul va tasavvuf ilmlarida bir qancha kitoblar yozgan. U dinning asosiy mavzulari sifatida „shartsiz rahm-shafqat va muhabbat“ni ilgari surib, tuban qatlamlar bilan ishlashda kashshof hisoblanadi hamda dunyo miqyosida barcha odamlar va dinlar orasida zoʻravonlikka qarshi, tinchlik tarafdori gʻoyalarni ilgari surishda yetakchi boʻlib kelmoqda. U „Zoʻravonlikdan tiyilish: asosiy islomiy tamoyil“ asarining muallifi boʻlib, Islomiy tamoyillarga asoslangan zoʻravonlikdan tiyilish va tinchlik tadqiqotlari maktabini tashkil etgan.

An-Ninaviy, shuningdek, ruhiy yoʻlboshchi boʻlib, Alaviy-Husayniy-Ninaviy zaviyasi doirasida faoliyat yurituvchi, tasavvufiy Shaziliyya tariqatining jahon boʻylab tarqalgan tarmogʻiga boshchilik qiladi. Bu tariqat Ahl al-hadis tasavvufini qayta jonlantirishga intiladi U islomshunoslik boʻyicha PhD dan tashqari, an-Ninaviy Illinoys universitetidan mikrobiologiya boʻyicha bakalavr darajasi va tibbiyot doktori darajasiga ham ega.

2001-yildan boshlab an-Ninaviy AQShning Jorjiya shtatidagi Atlanta shahri Norkross hududida joylashgan Al-Madina instituti va masjidining imomi va xatibi boʻlib xizmat qilgan, u yerda har haftalik juma xutbasini oʻqigan va hadis hamda tavhid boʻyicha haftalik majlis oʻtkazgan. Keyinchalik u Jorjiya shtatining Dulut shahrida Madina institutini tashkil etish uchun koʻchib oʻtgan va 2011-yildan beri u yerda faoliyat yuritadi. U Islom, jahon tinchligi va insoniyat farovonligiga bagʻishlangan anjumanlarda ishtirok etadi.

An-Ninaviy ilohiyot professori boʻlib, ilgari Jorjiya universitetlari tizimida fiziologiya va anatomiya fanlaridan ham dars bergan.

U koʻplab mavzularda yozgan boʻlsa-da, asarlarining aksariyati arab tilida yozilgan va hali nashr etilmagan. U bir qator kitoblarga soʻzboshi yozgan, shuningdek, ingliz tilida oʻz asarlarini ham yaratgan, jumladan „Expressing Delight in the Birth of the Light“ va „The Book of Love“, „Rahm-shafqat va rahm-shafqat koʻrsatuvchilar haqidagi qirqta hadis“, „Al-Madina al-Munavvaraning fazilatlari haqidagi 40 hadis“, „Hazrati Fotima onamizga nisbatan tajovuz qilishdan johil tajovuzkorni qaytarish“ kabi asarlar.

## Zoʻravonlikdan tiyilish va tinchlik tadqiqotlari markazi
Zoʻravonlikdan tiyilish va tinchlik tadqiqotlari markazi Madina institutining ajralmas qismi boʻlib, turli kelib chiqishdagi musulmonlar sogʻlom va bagʻrikeng muhitda anʼanaviy islom taʼlimotlari bilan shugʻullanishlari mumkin boʻlgan yetakchi islomiy taʼlim maskanidir. Markazning asosiy maqsadi Paygʻambar misolida asos solingan Madina maktabining zoʻravonlikdan tiyilish va tinchlik yoʻlini davom ettirish hamda zoʻravon va zoʻravon boʻlmagan shakllardagi global ekstremizmga qarshi turishdir. Madina institutining Zoʻravonlikdan tiyilish va tinchlik tadqiqotlari markazi zoʻravonlikdan tiyilish boʻyicha diplom va daraja dasturlarini taklif etadi.

## Shaxsiy hayoti
An-Ninaviy oila aʼzolari bilan AQShningda Jorjiya shtatidagi Atlanta shahrida yashaydi. U uylangan, uch oʻgʻil va bir qiz farzandi bor. Uning ukasi shayx sayyid Iso (Atlanta shahridagi Hamza masjidining imomi) va onasi ham Atlantada istiqomat qiladi.

## Adabiyotlar

## Havolalar

* 
* Madina instituti veb-sayti 
* Ihsanpath veb-sayti