open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lightning

**Lightning** — Final Fantasy XIII filmining bosh qahramoni. Rejissor va stenariy muallifi Motomu Toriyama tomonidan yaratilgan, original dizayn rassom Tetsuya Nomura.

Oʻtmishda, bir askar, hozirda Koza tsivilizatsiyasi tomonidan Puls mamlakatini bosib olishga qarshi kurashmoqda. Haqiqiy ism — Ekler Farron, ota-onasi vafotidan soʻng uni bolaligida tashlab ketgan. Lightning oʻzining yangi ismi yordamida oʻtgan hayotidagi tazyiqlardan qutulib, singlisi Serega gʻamxoʻrlik qila oladigan kuchli, mustaqil ayol boʻlishni xohladi. Biroq, oxir-oqibat, bu tanlov faqat ular oʻrtasidagi munosabatlarning murakkablashishiga olib keladi.

Qahramonlardan biri sifatida u *Dissidia 012 Final Fantasy* oʻyinida ham mavjud.

## Yaratilishi va kontseptsiya
Motomu Toriyama Yashinni *Final Fantasy seriyasidagi* boshqa ayol qahramonlarga nisbatan ancha sport qomatini va kamroq ayol xarakteriga ega boʻlgan yangi turdagi ayol xarakteri boʻlishini xohlardi. Rassom Tetsuya Nomura tomonidan topshirilganda, u ham „kuchli va chiroyli“, „ *Final Fantasy VII* dan Cloud Strife -ning ayolga oʻxshash qaxramon“ boʻlishini soʻradi. Oʻyinni ishlab chiqish boshlanganidan beri koʻplab dizaynlar tugallanadi, ularning baʼzilari ishlab chiqarish guruhining boshqa aʼzolari tomonidan ishlab chiqilgan. Dastlabki loyihalarda uni sargʻish sochli osiyolik qiz deb tasavvur qilishgan, keyinchalik Nomura oʻzining shaxsiyatini oʻyinning boshqa xarakteri — jahldorroq bilan solishtirish uchun Lightningni „jiddiy“, „shafqatsiz“ va biroz „individual“ qilishga qaror qildi-jahldor va oʻzgaruvchan Snow Villiers. Yakuniy kontseptsiya chizmasi dastlab rejalashtirilganidan kamroq osiyo uslubida chiqdi va Hope Estate ilgari sargʻish boʻlgani sababli, Lightning pushti sochlarga ega boʻldi. U oʻyinda 21 yoshda.

## Koʻrib chiqish va tanqid
Lightning qahramoni ijobiy va salbiy sharhlarga ega. Oʻyin hali ishlab chiqilayotgan paytda, Anime News Network sharhlovchisi Todd Ziolek qahramonni stereotiplashda ayblab, Sagening sochli chaqaloq chokobosi yanada qiziqarli koʻrinishini taʼkidladi. 2010-yil fevral oyida yapon jurnali Famitsu Liytiningni 34-eng yaxshi videooʻyin qahramoni deb topdi. Koʻpgina tanqidchilar qahramonning *Final Fantasy VII* Cloud Strife oʻyinining qahramoni bilan oʻxshashligini taʼkidladilar.

## Manbalar
Bolkar xalqining qatag‘on qurbonlari yodgorligi

**Bolgar xalqining qatagʻon qurbonlari yodgorligi** — 1944-yildan 1957-yilgacha Bolgar xalqining deportatsiyasi tarixiga bagʻishlangan. Memorial 2002-yil 8-martda Kabardino-Bolgariya shahrida , Kanukoyev koʻchasida ochilgan. Memorialda har yili motam mitinglari oʻtkaziladi.

## Tarixi
Memorial yaratish toʻgʻrisida qaror 1989-yil 8-martda, Bolgar xalqi deportatsiyasining 45-yilligi munosabati bilan qabul qilingan. Oʻsha kuni ramziy tosh qoʻyildi: „Bolgar xalqining genotsidi qurbonlariga“.

## Ekspozitsiya
Yodgorlikning doimiy koʻrgazmasida koʻchmanchilarning yuzlab toʻplangan hujjatlari, shaxsiy buyumlari va uy-roʻzgʻor buyumlari oʻrin olgan. Ekspozitsiya ikki qavatda joylashgan boʻlib, vaqtinchalik ekspozitsiyalar uchun koʻrgazma zali, aktlar zali, arxiv va ofis binolari mavjud. Nodirlar orasida maxsus koʻchmanchilarning asl guvohnomalari, komendaturaning maxsus turar-joylardan tashqariga koʻchib oʻtishga ruxsatnomalari mavjud.

Arxitektura uslubi Oʻrta Osiyo diniy meʼmorchiligi (maqbara) va Bolgar meʼmorchiligi texnikasini oʻzida mujassam etgan. Yodgorlik devorida Bolgar xalqining surgun qilingan sanalari belgilangan — 1944-yil 8-mart — 1957-yil 28-mart.

## Manbalar
FortisBC

**FortisBC** — Kanadaning Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasidagi elektr energiyasi va tabiiy gaz taqsimlovchi korxona boʻlib, Kanadaning eng yirik xususiy kommunal kompaniyasi boʻlgan **Fortis Inc** ning shoʻba korxonasi hisoblanadi.

## Manbalar
Sariq boshli Amazon

**Sariq boshli Amazon** () - to'tiqushlar oilasiga mansub qush.

## Tashqi koʻrinish
Tana uzunligi 41 sm. Patlari yashil, boʻyin va boshi sariq. Orqa, ko'krak va bo'yin qismida quyuq yashil rangdagi chegara bor. Ba'zida to'tiqushlar mavjud bo'lib, ularda sariq patlar o'ralgan. Yosh to'tiqush faqat yashil rangga ega, ammo uning peshonasida kichik sariq nuqta bor.

## Areal va kichik turlari
*Magna*, *oratrix* va *tresmariae - [[Meksika]]*

*Belizensis - [[Beliz]]*

*Guatemalensis - [[Gvatemala]] va [[Gonduras]] shimoliy-gʻarb chekalarida*.

## Hayot tarzi
Ular daraxtlar, nam ekvatorial oʻrmonlarda yoki ochiq joylarda juft yoki kichik guruhlarda yashaydilar. U meva, don, yong'oq va daraxt va buta gullari bilan oziqlanadi.

## Koʻpayishi
Urg'ochisi ikkita tuxum qoʻyadi va ularni uch hafta davomida boʻsib oʻtirishadi, taxminan ikki yarim oydan keyin joʻjalar uyadan uchib ketadi.

## Xavfsizlik

Sariq boshli Amazonkaning tabiatdagi umumiy populyatsiyasi 1994-yilda 7000 kishini tashkil etgan.

## Havolalar

## Adabiyotlar

* *Quddus I.* To'tiqushlar va qo'shiqchilar: turlari, mazmuni, o'rgatish. - Rostov-na-Donu: Vladis, 2001. - 320 p. — ISBN 5-94194-073-4
Qizil boʻyinli karkidon qush

**Qizil boʻyinli karkidon qush**, yoki **Nepal** karkidon qushi, yoki **Nepal kalaosi** () —  Osiyo kalaosi urugʻiga mansub karkidon qush. Qushning umumiy uzunligi dumi bilan birga 90 sm dan 1 m gacha yetadi. Erkaklarining vazni 2,5&nbsp;kg, urgʻochilari esa 2,270&nbsp;kg ni tashkil qiladi. Butan, shimoliy-sharqiy Hindiston, Myanma, janubiy Yunnan va janubiy-sharqiy Tibet, Xitoy, Tailand, Laos va Vyetnamda yashaydi. Bu turning soni soʻnggi paytlarda sezilarli darajada kamaydi va hozirgi vaqtda ushbu turning soni 10 ming qushdan kam miqdorni tashkil etadi.

## Manbalar

## Havolalar

* BirdLife International 2012. ''Aceros nipalensis''. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3.
Laiy

**Laiy** yoki **Lay** () ― qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni.

Fiva shohi, Labdakning oʻgʻli, Iokastaning eri, Edipning otasi. Otasi vafot etganida, Laiy 1 yoshda edi. Keyinchalik egizaklar Zef va Amfion tomonidan Fivadan quvilgan.

Fiva taxtini egallab olgan Amfion va Zetadan yashirinib, Laiy Pisatis shahri qiroli va Tantalning oʻgʻli Pelop dargohidan mehmondoʻstlik va panoh topdi. Pelop laʼnat ostida edi, chunki u taxtni ham, uning rafiqasi Gipodamiyani ham makkorlik orqali qoʻlga kiritgan edi. Pelop kenja oʻgʻli Xrisippni hammadan ham koʻproq yaxshi koʻrardi. Laiy Xrisippga ikki gʻildirakli aravada yurishni oʻrgatayotganida, uni sevib qoladi va oʻgʻirlab ketadi. Laiy uni aldab, Fivaga olib boradi, buning uchun u oʻz navbatida Pelop tomonidan laʼnatlangan (afsonaning boshqa versiyasida Xrisipp katta akalari tomonidan oʻldirilgan).

Amfion vafotidan keyin u Fivaga hukmronlik qilgan. Menekeyning qizi Iokastaga (yoki Epikast) uylangan. Pelopning laʼnati Laiyning nikohida befarzandlikka olib keldi. Delfiga maslahat soʻrab borgan Laiyga Apollon orakuli bashorat qiladi: Laiy oʻgʻil koʻrishi mumkin, ammo keyin oʻgʻli uni oʻldiradi. Maʼbud orakul orqali Laiyga uch marta farzand koʻrishni taqiqlaydi. Buni xohlamay, Laiy farzand koʻrish gʻoyasidan voz kechadi, lekin bir kuni mast boʻlib, u xotinini homilador qiladi. Laiy bashorat amalga oshishidan qoʻrqib, xizmatkorga chaqaloq Edipni Kiferon togʻiga olib borib tashlashni buyuradi, lekin xizmatkor rahm-shafqat qilib, buyruqqa itoat qilmaydi va chaqaloqni choʻponlarga beradi.

Voyaga etgan Edip oʻzining kelib chiqishini bilmagan holda, otasini oʻldirishi haqida bashorat oldi va dahshatga tushib, asrab olgan ota-onasidan qochib ketadi. Toʻrtta hamrohi bilan Fokida hududi boʻylab aravada ketayotgan Laiy, Edip tomonidan janjalda oʻldirilgan. Bu Sxistda (yoʻl chorrahasi) roʻy bergan edi, Laiy va uning qulining qabri shu yerga qoʻyilgan. Yoki Laiy va xabarchisining qabri Lafistiy togʻida boʻlgan.

Esxilning „Laiy“ tragediyasi va Likofronning „Laiy“ tragediyasining, Platonning „Laiy“ komediyasining bosh qahramoni.

## Manbalar
Lavinia

**Lavinia** () — Rim mifologiyasidagi qahramon. Afsonaning eng keng tarqalgan versiyasiga koʻra, Latinning qizi, Latsium shohi va Amata, Eneyning xotini. Askaniydan qoʻrqqani tufayli, Eney oʻlimidan soʻng, u oʻrmonga choʻpon Tirru yoniga qochib ketadi va u yerda Silviyani dunyoga keltiradi. Otasining iltimosiga koʻra, mahalliy knyazning qalligʻi sifatida u troyalik Eneyaga turmushga chiqishi kerak edi va keyinchalik undan Silviyani dunyoga keltiradi. Lavinia Rim shoirlari Virgiliy va Ovidiy tomonidan madh qilingan.

Boshqa versiyalarga koʻra, Lavinia:

* Favnning qizi, Eneyning xotini.
* Gerakldan Pallantni dunyoga keltirgan Yevandraning qizi. Polybiyga koʻra, ismi *Launa*.
* Troyaliklarga hamrohlik qilgan Aniyaning qizi, Laviniy shahri uning nomi bilan atalgan; yoki Aniyaning qizi, Eneyning xotini.

## Madaniyatda

* Ursula Le Guinning „Lavinia“ romani qahramoni (2008).
* Veneradagi Lavinia tekisligi.

## Manbalar
Qoyilmaqom Bartok

***Qoyilmaqom Bartok***&nbsp;(inglizcha: *Bartok the Magnificent*) 1999-yilda ekranlarga chiqarilgan animatsion filmdir. Fox Animation Studios studiyasi tomonidan ishlangan, 20th Century Fox Home Entertainment tomonidan esa tarqatilgan. Film rejissorlari — Don Bluth va Gary Goldman. Ssenariy muallifi — Jay Lacopo. Filmda bosh qahramonlarga Hank Azaria, Kelsey Grammer, Catherine OʻHara, Andrea Martin, Tim Curry, Jennifer Tilly, French Stewart, Phillip Van Dyke, Diedrich Bader ovoz bergan.

## Syujeti
Film boshida Ludmilla shahzodaning yo’qolganini va bu ishni yalmog’iz  kampir qilganini e’lon qiladi hamda xalqqa murojaat qilib shahzodani kim qutqara olishini so’raydi. Shunda kichkina bolakaylar bir ovozdan Qoyilmaqom Bartok deyishadi.  Birozdan so’ng kazaklar Qoyilmaqom Bartokni olib kelishadi. Bartok Shahzodani qutqarishga rozi bo’ladi. Bartokga uning eng yaqin do’sti Zozi ham yordam beradi. Bartok kampirning yoniga boradi kampir birinchi sharti yaʼni ilonni olib kelishini aytadi. Bartok birinchi shartni bajarib ilonni olib kelganidan so’ng bartokga ikkinchi shart temirchining bosh kiyimini olib kelishni aytadi. Bosh kiyimni olib kelgandan so’ng esa uchuvchi patni olib kelishni aytadi. Bartok bu shartni ham a’lo darajada bajaradi. Kampir shahzodani eski qal'ada qamab qo’yilgani aytib unga sehirli damlama beradi damlamani ichsa 10 barobar kuchliroq bo’lishini aytadi. Bartok shaharga keladi hamda shahzodani qutqarish uchun eski qal'aga boradi. Shahzoda qafas ichiga qamab qo’yilgan edi. Shahzodani aslida yalmog’iz olib qochmagan edi.

## Ovoz berganlar
* Hank Azaria — Bartok
* Kelsey Grammer — Zozi
* Catherine OʻHara — Ludmilla
* Andrea Martin - Yalmogʻiz kampir
* Jennifer Tilly - Yalmogʻiz kampirning hayvoni
* French Stewart — Oble
* Phillip Van Dyke — Tsar Ivan Romanov

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
HDMI

**High Definition Multimedia Interface** (HDMI; „HDMI“ deb oʻqiladi) – raqamli video maʼlumotlarni va koʻp kanalli raqamli audio signallarni nusxalashdan himoyalangan holda (HDCP) uzatish imkonini beruvchi yuqori aniqlikdagi multimedia interfeysi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Kris Djenkins. HDMI – idealniy interfeys? // DVD Ekspert: jurnal. – 2011. – № 4. – S. 18—20.

## Havolalar

* Litsenziyalovchi tashkilotning rasmiy veb-sayti ).
* HDMI nima?  // 2sat.net, 28/01/2010
* HDMI 1.3: hozirgi va kelajak interfeysi // THG, 2007-yil 16-yanvar
* HDMI 1.4 Ethernet va Ovozni qaytarish kanalini oʻz ichiga oladi // Ferra, 15/09/2009
Oʻzbekiston Respublikasi xalq baxshisi

**“Oʻzbekiston Respublikasi xalq baxshisi”** faxriy unvoni — baxshichilik sanʼatini yanada rivojlantirishdagi, milliy qadriyatlarimizni eʼzozlash va oʻzbek xalq ogʻzaki ijodiyotini keng targʻib etishdagi, oʻz ijodi va ijrochilik faoliyati bilan xalqimizni, ayniqsa yoshlarni koʻp ming yillik madaniyatimiz sarchashmalaridan bahramand qilishdagi hamda Vatan istiqloli va shon-sharafini ulugʻlash yoʻlidagi salmoqli hissalari hamda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini ragʻbatlantirish maqsadida taʼsis etilgan. 
 
## Tavsifi
Koʻkrak nishoni 0,25 mikron qalinlikda tilla qoplangan 925 probali kumushdan tayyorlanib, diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻladi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr. Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida milliy cholgʻu asbobi — doʻmbira chalib kuylayotgan baxshi, pastki oʻng chekkasida dafna novdasi tasvirlangan. Ramzlarning yuqorirogʻidan “XALQ BAXSHISI” degan yozuv gorizontal holatda joy olgan. Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.Tasvirlar va yozuv qabariq. Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi.

## Sohiblari

## Manbalar
Air China

**Air China Ltd** (**SEHK: 0753, SSE: 601111, LSE: AIRC**) (xitoycha 中国国际航空公司, pinyincha Zhōngguó Guójì Hángkōng Gōngsī, toʻliq inglizcha Xitoy Xalqaro Aviatsiya kompaniyasi, qisqartmasi ) — shtab-kvartirasi Pekinda joylashgan Xitoy hukumatiga tegishli aviakompaniya. Flot hajmi boʻyicha Xitoyning China Southern Airlines kompaniyasidan keyin ikkinchi o'rinda turuvchi yirik aviatashuvchisi. 2007-yil dekabr oyidan beri yoʻlovchi aviatsiyasi global alyansi Star Alliance aʼzosi hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Air China (RU)
* Rasmiy veb-sayt (ZH)
* Air China Worldwide  Arxivnaya kopiya
* Air China Business Jet
* Air China floti 

### Kompaniya haqida maʼlumot

* kompaniya profili Reuters
* Kompaniya profiliGoogle Finance
* kompaniya profili Yahoo! Moliya
Trankvilizatorlar

***Trankvilizatorlar*** - ataraktik-ruhiyatni tinchlantiruvchi, xotirjamlik keltiruvchi moddalar hisoblanadi. U markaziy asab tizimiga – ruhiyatga oʻziga xos tinchlantiruvchi anksiolitik taʼsir koʻrsatadi. Moddalarning psixozga taʼsiri juda kam boʻlib, kimyoviy tuzilishi jihatdan u benzodiazepin unumlaridan iborat. Moddalarning anksiolitik taʼsiri limbik sistema bilan bogʻliq, shu yerda oʻziga xos boʻlgan benzodiazepin retseptorlarni bogʻlab, ularni qoʻzgʻatadi. Benzodiazepin retseptorlari esa GAMK retseptorlarining modulyatori hisoblanadi, shu tufayli benzodiazepin retseptorlarining qoʻzgʻalishi GAMK ergik toʻqimalarni faolligini oshiradi, GAMK mimetik taʼsir koʻrsatadi. Trankvilizatorlar markaziy nerv sistemasining qoʻzgʻatuvchi hamda harakatlantiruvchi faoliyatini kamaytiradi. Anksiolitik sedativ taʼsir tufayli bu moddalar uyquga ketishni osonlashtiradi. Shuning uchun bu moddalar bolalar va kattalarda uyqu dori sifatida psixonevroz holatlarida, xirurgiyada premedikatsiya sifatida qoʻllanadi.

## Benzodiazepin qatorlari
Benzodiazepinlar bir -biridan faolligi, taʼsir muddati, zaharliligi va zarari bilan farq qiladi. Taʼsir muddati boʻyicha qatorlash.
### Xlordiazepoksid
#### Qoʻllanilishi
Alkogolizm, narkomaniya abstensiyasi sindromini davolash uchun qoʻllanadi. Xlordiazepoksida ogʻriq qoldiruvchi modda boʻlib, xirurgiyada jarrohlikdan keyin boʻladigan ogʻriqlarda qoʻllanadi. Jigar buyrak ogʻir miasteniya kasalliklarida xlordiazepoksid man qilinadi.
### Seduksen
Anksiolitik mushsklarni boʻshashtirishi jihatdan xlordiazepoksiddan ustunroq, benzodiazepinlar ichida yogʻda yaxshi erigani uchun miya toʻqimalarida aniqlanadi. Moddaga psixik tobelik paydo boʻlishi mumkin. Davolash har 2 oydan oshmasligi zarur, takroriy davolashni 3 haftadan keyin boshlash lozim. Psixomotor qoʻzgʻlishlarda, kuchli qoʻrquvda mushaklar orasiga, venalarga yuboriladi.
Fenazepam yuqori darajada anksiolitik taʼsirga ega.
S.S.Azimova
Virtual reallik

**Virtual reallik** (**VR**, , *VR*, *sunʼiy haqiqat*) – texnik vositalar yordamida yaratilgan, insonga uning his-tuygʻulari orqali uzatiladigan dunyo: koʻrish, eshitish, teginish va boshqalar.

## Manbalar

## Havolalar

* Kengaytirilgan reallik va hamma joyda kompyuterlar kesishmasidagi loyihalar  // Computerra, № 34, 2008-yil
* Virtual haqiqat texnologiyalarining rivojlanish tarixi  / 2010-05-17
* Virtual maʼruza xonasi  – Dyuk universiteti va Cisco loyihasi
* iCube – uch oʻlchovli virtual haqiqatni yaratish texnologiyasi  //dailytechinfo.org, 2009-yil 19-aprel
* VR Oculus bosh olimi Maykl Abrash uchun inson oʻzaro munosabatlarining kelajagi boʻyicha katta muammo / 08/02/2017
* Muzey biznesidagi virtual haqiqat – 
* Yangi VR qoʻlqoplari virtual dunyoni his qilish imkonini beradi
Safiy I

**Shoh Safiy I** (1611-1642) — safaviylar sulolasidan boʻlgan Eron shohi (1629-1642). Abbos I Safaviyning oʻgʻli.

## Manbalar
KLM Cityhopper

**KLM Cityhopper** – Niderlandiya aviakompaniyasi. Yevropa aeroportlari oʻrtasida qisqa masofali tijorat aviatashuvlarini amalga oshiradi. Cityhopper KLM kompaniyasining shoʻba korxonasi hisoblanib, Air France-KLM aviatashuvchilar xoldingi tarkibiga kiradi.

## Manbalar

## Havolalar

* ''KLM Cityhopper'' rasmiy sayti )
* ''KLM Cityhopper'' rasmiy sayti (kerak. )
* ''KLM Cityhopper'' KLM veb-saytida
Catherine Beauchemin-Pinard

**Catherine Beauchemin-Pinard** (tugʻ. 1994-yil 26-iyun, Monreal, Quebec, Kanada) — kanadalik dzudochi, 63&nbsp;kg gacha vazn toifasida, Kanada terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori. U Olimpiadada dzudo boʻyicha medal qoʻlga kiritgan ikkinchi kanadalik ayol boʻldi. U oʻz vazn toifasida Jahon reytingining kuchli oʻnligiga koʻtarildi. 2014-yildan 2017-yilgacha u 57&nbsp;kg gacha vazn toifasida ham ishtirok etgan.

## Biografiya
1994-yil 26-iyunda Catherine Beauchemin-Pinard Monrealda tugʻilgan. U toʻqqiz yoshida dzudo bilan shugʻullana boshlagan. U Université du Québec à Montréalda buxgalteriya hisobi va mehmondoʻstlikni boshqarish boʻyicha tahsil olgan.

## Faoliyati
2014-yilda u Ulan-Batordagi (Mongoliya) Gran-pri va Tyumendagi (Rossiya) „Katta dubulgʻa“ turnirida gʻolib chiqdi. Abu-Dabida (BAA) u bronza medali uchun kurashda yutqazib, beshinchi oʻrinni egalladi. 2015-yilda Torontoda (Kanada) boʻlib oʻtgan Panamerika oʻyinlarida u kumush medalni qoʻlga kiritdi va ular tugaganidan soʻng darhol Tyumenga yoʻl oldi va „Katta dubulgʻa“ turnirining bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2016-yil iyun oyida u Kanada olimpiada terma jamoasiga tayinlandi. U 1/8 finalda toʻqqizinchi oʻrinni egallab va jangni tark etdi.

2017-yilda Panamerika chempionatida Catherine kumush medali va Orenburgdagi (Rossiya) Yevropa kubogida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2018-yilda Xuxxoto (Xitoy) va Zagrebdagi (Xorvatiya) Gran-prida u bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda u Yekaterinburgdagi (Rossiya) „Katta dubulgʻa“ turnirida bronza medalini qoʻlga kiritdi, keyin esa Panamerika chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Monrealdagi Gran-prida uchinchi boʻldi. 2020-yilda Tel-Avivdagi (Isroil) Gran-prida u ishtirok etdi va u yerda final jangida magʻlub boʻldi va kumush medal sohibiga aylandi. Yana Panamerika chempionatida gʻolib chiqdi. 2021-yilda Antaliyada (Turkiya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turnirida u bronza medalini qoʻlga kiritgan, avvalroq Tbilisida (Gruziya) gʻalaba qozongan.

COVID-19 pandemiyasi tufayli 2021-yilga qoldirilgan Tokio-2020 Olimpiadasida Catherine Beauchemin-Pinard Kanada vakili edi. U 63&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida oʻzining ilk janglarida gʻalaba qozondi va yarim finalda Jahon chempioni va boʻlajak Olimpiada chempioni Clarisse Agbegnenouga imkoniyatni boy berdi. Keyin Beauchemin-Pinard bronza medali uchun kurash olib bordi va Anriquelis Barriosni magʻlub etdi. Bu hakamlar tomonidan vaza-ari uchun baholangan otishdan keyingi oltin hisobda sodir boʻldi. Gʻalabadan soʻng u shunday dedi: 

## Dzudo boʻyicha Panamerika chempionati

## Manbalar
Astra Linux

**Astra Linux** (**„Astra Linux“**,  – „yulduz“) – Linuxga asoslangan operatsion tizim, Rossiyada Microsoft Windowsga muqobil sifatida joriy etilmoqda. Ilgari bu RusBITech kompaniyasining mudofaa loyihasi boʻlib, huquqni muhofaza qilish organlari uchun har qanday maʼlumotlarni himoya qilish uchun moʻljallangan edi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* http://mirror.yandex.ru/astra
* http://wiki.astralinux.ru/
* http://rusbitech.ru/products/os/
* astraver.linuxtesting.org 
* http://packages.lab50.net/ – paketi, ne voshedshie v ofitsialniy distributiv

## Adabiyotlar

*
Air America (aviakompaniya)

**Air America** – 1946-yilda tashkil etilgan yoʻlovchi va yuk aviakompaniyasi. 1950-yildan 1976-yilgacha Markaziy razvedka boshqarmasi (CIA) tomonidan yashirin ravishda egalik qilingan va boshqarilgan. Aviakompaniya Vyetnam urushi paytida Janubi-Sharqiy Osiyoda yashirin ishlab chiqarishni qoʻllab-quvvatlagan va ragʻbatlantirgan.

## Manbalar
Hydro-Québec

**Hydro-Québec** — bu Kanadaning Kvebek provinsiyasida elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlashni, shuningdek, AQShning shimoli- sharqiy qismlariga energiya eksportini boshqaradigan davlat xizmati.

U 1944-yilda Kvebek hukumati tomonidan xususiy firmalarning ekspropriatsiyasi natijasida tashkil etilgan. Buning ortidan Jeyms Bay loyihasi kabi gidroelektr loyihalariga katta sarmoya kiritildi. Bugungi kunda 63 ta GESning umumiy ishlab chiqarish quvvati 37 370 megavattni tashkil etadi. Qoʻshimcha quvvat provinsiyadan eksport qilinadi va Hydro-Kvebek Yangi Angliya energiya ehtiyojlarining 10 foizini taʼminlaydi.

## Manbalar
Nabijon Boqiy

**Nabijon Boqiy** (1956-yil 7-noyabr; Bogʻdod tumani, Oʻzbekiston SSR) — yozuvchi, tarjimon va jurnalist. Panjikent pedagogika institutining faxriy professori. Fargʻona viloyatining Bagʻdod tumanidagi Chuvalanchi qishlogʻida tugʻilgan. Toshkent davlat universtitetining jurnalistika fakultetini tugatgan (1984). Bir qancha asarlari, jumladan, „Bir muhabbat qissasi“ (1990), „Qatlnoma“ (1992), „Gulzamira“ (1994), „Chingiz afandiga maktublar“ (2004), „Anvar poshoning vasiyati“ (2006) kabi qissalari nashr etilgan. Bir necha jahon adabiyoti namunalarini oʻzbek tiliga oʻgirgan. Robert Luis Stivensonning „Katriona“ va „Merosxoʻr“ romanlari va Georgiy Priyaxinning „Tushlarimga kirar Xazora“ romani ana shunday tarjimalaridan hisoblanadi. Nabijon Boqiy 2007-yilda muallifi Sadriddin Ayniy boʻlgan „Sudxoʻrning oʻlimi“ qissasiga asoslanib 10 qismli kinoqissa yozgan. Adib KGB arxivlari asosida yozgan Qatlnoma hujjatli romanini yozishi ortidan mashhurlikka erishgan. 1996-yilda „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan.

Nabijon Boqiy tomonidan 2022-yilda yozib tugatilgan „Qizil toshboʻron“ asari atoqli Hamza Hakimzoda Niyoziyga bag‘ishlangan yirik tarixiy-badiiy asardir.

## Manbalar

## Havolalar
* Nabijon Boqiy mutolaa va adabiyot haqida Youtube
* Talabalar bilan oʻtkazilgan adabiy uchrashuv Youtube
* Bugun Qodiriy tirik boʻlganida… Youtube
* Nabijon Boqiy „Qatlnoma“ qissa ziyouz.com
* Qatagʻondan maktublar… Azon TV
TamTam

**TamTam** — xabarlar, musiqa video, rasm, ovozli xabarlar, video xabarlar, giflar, stikerlar yaratish imkonini beruvchi messenjer. Hozirda asosan Rossiya hududida rivojlanib borayotgan faol ijtimoiy tarmoqlardan biri.

## Tarixi
Ijtimoiy tarmoq birinchi boʻlim OK messager nomi bilan ish faoliyatini boshlagan. Bunga sabab ijtimoiy tarmoq asosan Odnoklassniki saytiga bogʻlangan holda xabar almashishi edi. 2017-yil 25-maydan boshlab ijtimoiy tarmoq TamTam nomiga oʻzgartirildi. 2018 — yilga kelib ijtimoiy tarmoq Odnoklassnikidan mustaqil foydalanish imkoniga ega boʻldi. 2020 — yilga kelib ijtimoiy tarmoq aloqa vazirligi tomonidan „Ijtimoiy tarmoq“ sifatida tan olindi va resurslar roʻyxatiga qoʻshildi.

2021 — yilga kelib esa messenjer Google kompaniyasiga tegishli Play market ilovasi orqali 10 millondan ortiq yuklab olindi.

## Yangilanishlar
TamTam messenjeri 2019-yilda **TamTam bot API, joylashuvni baham koʻrish, xabarlarni tahrirlash, rektsiyalar, postlarga sharhlar qoldrish** kabi imkoniyatlar bilan kengaytirdi. 2020-yilga kelib ijtmoiy tarmoq **Guruh qoʻngʻiroqlari, yangi stikerlar** bilan oʻz imkoniyatlarini yanada boyitdi. 2021-yilda **matnlarni formatlash, yangi stikerlar** bilan yangilanishlarni yakunladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb sayt
* Ilovaing yangilanishlari haqida rasmiy manba 
* BOT API TamTam 
* Ilovaning App storedagi havolasi
* Ilovaning AppGallerydagi havolasi
* Ilovaning Play marketdagi havolasi
Muz vulqoni

**Muz vulqoni** — bu quruqlikdagi koʻl ustida suvning otilishi va muz qoplamasi orqali shilimshiqlar natijasida hosil boʻlgan konus shaklidagi muz togʻidir. Jarayon toʻlqinlar bilan boshqariladi, shamol toʻlqinlarning muzni kesib oʻtishi, vulqonlarning shakli va faolligini tatbiq qiluvchi shakllanishlarni yaratishi uchun energiya beradi. Moddalar atmosferaga chiqarilgandan soʻng, suyuq suv va shilimshiq muzlaydi hamda yana yer yuzasiga tushadi. Shunday qilib muz vulqobi hosil boʻladi. Ayrim hollarda vulqonlardan muz otilishi ham mumkin. Bu hodisa koʻpincha Eri koʻli va Ontario koʻlining janubiy qirgʻogʻida kuzatiladi, ushbu hodisa harorat muzlashdan past boʻlganda va shamol kamida 25 mil / soat (40 km/soat) tezlikda quruqlikda esganda kuzatiladi. Hodisa u yerda qirgʻoq eroziyasini kamaytirishi maʼlum. Muz vulqonlaridagi shakllanishlar vaqtinchalik: ular tez-tez boʻronlar va issiq ob-havo tufayli vayron boʻladi. Koʻl butunlay muzlagandan soʻng, vulqonning otilish imkoni boʻlmaydi.

Ushbu hodisa uchun konsensus nom yoʻq. Vulqonizmga va ayniqsa kriovulqonizmga vizual oʻxshashligi tufayli „muz vulqoni“ atamasi tez-tez ishlatiladi, ammo u munozarali boʻlib qolmoqda. Geyzerlar va tegishli tuzilmalardan farqli oʻlaroq, muz vulqonlari gidrotermal emas.

Muz vulqonidagi otilishlar koʻplab tashrif buyuruvchilarni jalb qilishi mumkin, ammo ular xavfli va mutaxassislar odamlarga muz tushishi yoki sovuq koʻlga sirpanib tushishi mumkinligi haqida ogohlantirmoqda. Muz vulqonlari qorli boyqushlar tomonidan suv qushlarini qidirish uchun ov platformasi sifatida ishlatiladi.

## Shakllanishi
Bu vulqon xususiyatlari bosim tizmalaridan farq qiladi, ular muzning qirgʻoq chizigʻiga yoki boshqa suv oqimiga siqilishi natijasida hosil boʻlgan koʻtarilishdir. Muz vulqonlari muz qatlamining chetidagi nosimmetrikliklar bilan toʻqnashgan toʻlqinlar natijasida hosil boʻladi. Anormalliklar toʻlqin energiyasini kichik maydonda toʻplaydi, bu yerda muz V shaklidagi kanalni hosil qilish uchun eroziyalanadi. Muz va shilimshiq suvlar kanalning qirgʻoq uchida vulqon konusini hosil qiladi. Bu jarayon bir necha soat davom etadi. Keyin kanalning koʻl tomoni muz bilan yopilishi mumkin, ammo vulqon otilishida davom etadi. Toʻlqin amplitudasi otilishlarni qoʻzgʻatish uchun kamida bir metr (3 fut 3 dyuym) talab qilinadi, shuning uchun muz vulqonlari boʻronli shamollarsiz kamdan-kam hollarda faol boʻladi. Quruqlik yaqinida hosil boʻlish hodisa uchun zarur boʻlgan toʻlqin energiyasini oʻzlashtiradigan riflar va qirgʻoqlar tomonidan bostiriladi. Shunga qaramay, ular dengizdan uzoqroqda kattaroq konuslarni ishlab chiqarishi mumkin, bu yerda katta chuqurlik mavjudligi bunga imkon beradi.

„Sovuq nuqta“ deb nomlanuvchi muzli vulqonning bir turi muz togʻchasining chetiga toʻlqinlarning parchalanishini talab qilmaydi. Buning oʻrniga, suv va shilimshiqlar qirgʻoq yaqinidagi zaif muz hududi orqali otilib, tepalik hosil qiladi. Bu geologik faol nuqtaga oʻxshaydi.

## Manbalar
ZX Spectrum

**ZX Spectrum** – Zilog Z80 mikroprotsessoriga asoslangan ingliz kompaniyasi Sinclair Research Ltd tomonidan ishlab chiqilgan 8 bitli uy kompyuteri.

## Manbalar


## Havolalar

* zx.pk.ru  (rus. ) – ZX Spectrum haqida rus tilidagi forum
* Spektr dunyosi ) Amstrad tomonidan tasdiqlangan rasmiy fan sayti
* Sinclair sayyorasidagi spektr sahifasi  )
* speccy.info  (rus. ) – Wiki dvigatelidagi SpeccyWiki ensiklopediyasi
Xondro distrofiya

**Xondro distrofiya**— Xondro distrofiya bu suyaklarning ko’p sonli distrofiyasi bo’lib, pakanalikka olib keladi. Shu bilan birga Xondro distrofiya bilan kasallangan bemorlarning ko’pchiligida gidrosefaliya alomatlari  ham kuzatiladi.

## Patogenezi

Kasallikning mohiyati – suyaklar enxondral o’sishining buzilishidir. Bunda suyaklarning periostal va endostal o’sishi buzilmaydi.

## Klinik ko’rinishi

Kasallikning kechishi klinik belgilariga ko’ra ham o’ziga hosdir(bola bo’yining pastligi,bosh suyagining kattalaigi,qo’l va oyoqlarning kaltaligi). 
Kasallik bola tug’ilishi bilan yaqqol ko’rinadi. Bosh hajmining kattaligi peshona, chakka tepa ensa suyaklarining bo’rtib chiqishi xisobiga vujudga keladi. Bu bemorlaning bo’yi past, yelkasi keng, qorin chiqqan xolatda bo’ladi.  Bundan tashqari bel lordozi kuchaygan, qo’l oyoqdagi suyaklar segmentida qiyshayish ko’zga tashlandi, bo’g’imlar yo’g’onlashgan va shakli buzilgan bo’ladi,panjalari yo’g’on va kalta bo’ladi. 
Katta yoshdagi bemorlarning 120 smdan oshmaydi. Ruxiyati odatiy, ichki a’zolarida deyarli o’zgarishlar kuzatilmaydi. Kasallikni oxirgi o’rganishlar orqali Xondrodistrofiyalarning 80% ona qornida yoki tug’ilgan zahoti vafot etadi.  Qolgan 20% chaqaloqlar umrlarining oxirigacha yashashlari mumkin.

## Davolash

Asosan ortopedik muolajalar va sanairya kurortlarida davolanish(dengizda cho’milish ,baliq yog’ini ichish,temir preparatlari iste’mol qilish)  tavsiya etiladi.
So’ngi yillarda o’sishni tezlashtirish uchun anabolic garmonlar qo’llanilmoqda. Shakli o’zgargan qo’l oyoqlarni to’g’irlash uchun jarrohlik muolajalaridan foydalanish mumkin. Bunday bemorlarda asosan qo’l va oyoqlarni to’g’irlashda ʻ’to’g’irlovchi osteotomiyadan’’ foydalaniladi. 
Xondrodistrofiyada kasallikni oldini olish juda muhim. Agar deformatsiya bilan tug’ilgan chaqaloqni oyoqqa turg’izishga xarkat qilinsa kasallikning zo’rayishiga sabab bo’ladi. Bunday bemorlar faqat maxsus ortopedik moslamalar orqali xarakatlanishlariga ruhsat beriladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* «Результаты лечения детейс экзостозной хондродисплазиейсложной анатомической локализации» В.В. Фохтин, Е.П. Кузнечихин, А.С. Кузин, Л.А. Махров(1995)
* Юмашев Г.С. (ред.) Травматология и ортопедия (1990)
Yevropa Universitetlar Assotsiatsiyasi

**Yevropa Universitetlar Assotsiatsiyasi** (**EUA**) 48 mamlakatdagi 800 dan ortiq oliy taʼlim muassasalarini ifodalaydi va ularga oliy taʼlim va tadqiqot siyosati boʻyicha hamkorlik va maʼlumot almashish forumini taqdim etadi. Assotsiatsiya aʼzolari — oʻquv va tadqiqot bilan shugʻullanadigan Yevropa universitetlari, rektorlarning milliy uyushmalari va oliy taʼlim va ilmiy tadqiqotlar bilan shugʻullanadigan boshqa tashkilotlar kiradi.

EUA *Yevropa universitetlari assotsiatsiyasi va* *Yevropa Ittifoqi rektorlar konferentsiyalari konfederatsiyasi* oʻrtasidagi birlashuv natijasida tashkil qilingan. Birlashish Salamankada 2001-yil 31-martda boʻlib oʻtdi. 

## Aʼzolik
Quyida EUA aʼzoligining mamlakatlar boʻyicha taqsimoti keltirilgan:  &#x5D;

2022-yil mart oyida Rossiya rektorlar ittifoqining (RUR) Rossiyaning 2022- yilda Ukrainaga bostirib kirishini qoʻllab-quvvatlagan 2022-yilgi murojaatidan soʻng, 2022-yil mart oyida YeI 12 nafar rossiyalik aʼzoni "Yevropa Ittifoqiga qoʻshilishda qabul qilgan Yevropa qadriyatlariga keskin qarshilik koʻrsatgani uchun faoliyatini toʻxtatdi.

## Yana qarang

* Frankofoniya universiteti (AUF)
* Afrika universitetlari assotsiatsiyasi
* Arab va Yevropa universitetlari assotsiatsiyasi (AEUA)
* Hamdoʻstlik universitetlari assotsiatsiyasi
* Tinch okeani Rim universitetlari assotsiatsiyasi
* EURODOC
* Xalqaro taʼlim boʻyicha Yevropa assotsiatsiyasi
* Oliy taʼlim sifatini taʼminlash boʻyicha Yevropa assotsiatsiyasi
* Yevropa oliy taʼlim muassasalari assotsiatsiyasi (EURASHE)
* Yevropa talabalar ittifoqi
* Yevropa universitetlari axborot tizimlari
* Mustaqil Yevropa universitetlari

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
* Missiya va faoliyat, Nizom 
* Aʼzo universitetlar roʻyxati
* Kengash aʼzolari
Universitetlar xalqaro assotsiatsiyasi

**Universitetlar xalqaro assotsiatsiyasi** (**IAU**) oliy taʼlim sohasida faoliyat yurituvchi nodavlat tashkilotdir. U 130 ga yaqin davlatdagi 650 dan ortiq oliy taʼlim muassasalari va tashkilotlarini oʻz ichiga oladi. IAU YUNESKOning rasmiy hamkori hisoblanadi. IAU kotibiyati Parijda, YUNESKO shtab-kvartirasida joylashgan.

## Tarixi
Universitetlar xalqaro assotsiatsiyasi1950-yil 9-dekabrda Nitssa shahrida boʻlib oʻtgan Xalqaro universitetlar konferensiyasida YUNESKO shafeligida tashkil etilgan. Uning maqsadi butun dunyo boʻylab oliy taʼlim muassasalari oʻrtasidagi hamkorlikni ragʻbatlantirish edi va shunday boʻlib qoladi.

## Boshqaruv
Universitetlar xalqaro assotsiatsiyasning boshqaruv organlari Bosh assambleya va boshqaruv kengashi hisoblanadi. Kotibiyat boshqaruv organlari tomonidan qabul qilingan strategiyani amalga oshiradi.

## Aʼzolar
2022-yil 1-yanvar holatiga koʻra, Xalqaro Universitetlar Assotsiatsiyasi dunyoning 130 ga yaqin davlatida 600 dan ortiq aʼzolarni (muassasalar, tashkilotlar, filiallar va assotsiatsiyalar) oʻz ichiga oladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Veb-sayt
* Jahon oliy taʼlim maʼlumotlar bazasi
* Oliy taʼlim boʻyicha xalqaro bibliografik maʼlumotlar bazasi
* Barqaror rivojlanish uchun oliy taʼlim va tadqiqotlarni ilgari surish uchun IAU Global portali 
* Afrikada doktorlik taʼlimiga innovatsion yondashuvlarni targʻib qilish uchun IAU portali
Vadim Kucherov

**Vadim Petrovich Kucherov** — sovet, oʻzbek va rus aviakonstruktori, V.P.Chkalov nomidagi Toshkent aviasiya ishlab chiqarish birlashmasi bosh direktori (1996-2006). Texnika fanlari doktori, professor, ilmiy nashrlar muallifi.

## Tarjimai hol
Kucherov Vadim Petrovich 1941-yil 7-sentabrda Sverdlovsk viloyati, Aramil shahrida uchuvchi-aviainstruktor oilasida tugʻilgan.

U 1966-yilda Kuybishev aviasiya institutini muhandis-mexanik yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan.

Kucherov V.P.Chkalov nomidagi Toshkent aviasiya ishlab chiqarish birlashmasi (ChnTAICHB) uchuvchi-sinov stansiyasida ishlagan.

Oradaqn biroz vaqt oʻtib, Vladimir Petrovich 1970-yildan Il-76 yigʻish syexining boshligʻi. Keyinchalik - parvoz sinov stansiyasining boshligʻi, An-124, An-225 va An-70 uchun qanotlarning ixtisoslashtirilgan ishlab chiqarish boshligʻI sifatida ishlagan. 1989-yildan Ishlab chiqarish boʻyicha bosh direktorning oʻrinbosari, 1993-yildan — ChnTAICHBning bosh muhandisi boʻlgan.

U 1996-yildan V.P.Chkalov nomidagi Toshkent aviasiya ishlab chiqarish birlashmasi bosh direktori. Il-114T ni yaratishda va Il-76 ni zamonaviylashtirishda(modernizasiya) ishtirok etgan.

2005-yilda uning rahbarligi ostida Volga-Dnepr aviakompaniyasi - Il-76TD-90VD tomonidan buyurtma asosida PS-90 dvigatelli Il-76 samolyotining modifikasiyasi ishlab chiqarildi. 

2007-yildan buyon u Moskvada yashagan, bosh direktor oʻrinbosari - ishlab chiqarish boʻyicha direktor, “Ile”da Il-76 samolyotlarini ta’mirlash ishlarini boshqargan. 

Texnika fanlari doktori 2013-yildan boshlab Bosh direktorning kadrlar va ma’muriy boshqaruv boʻyicha oʻrinbosari maslahatchisi, S.V.Ilyushin nomidagi Aviasiya majmuasi bosh direktorining maslahatchisi lavozimlarida faoliyat olib borgan. 

Kucherov 2018-yil 14-sentabrda Moskvada vafot etdi. Keyin u Troyekurovskiy qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofot va unvonlar

* Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sanoat xodimi (1996-yil 26-avgust)
* “Mehnat shuhrati” ordeni (2003-yil 21-may)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* “Faxriy aviaquruvchi” nishoni

## Manbalar

## Havolar

* http://www.ilyushin.org/press/news/ev7099/
* http://www.ilyushin.org/press/news/ev6189/?print=y
Flammarion oʻymakorligi

**"Flammarion Gravür"** () — XIX asr fransuz astronomi Kamil Flammarion tomonidan 1888-yilda nashr etilgan „Atmosfera: mashhur meteorologiya“ (*Lʻatmosphère: météorologie populaire)* kitobidagi birinchi nashri sharafiga oʻz nomini olgan, oʻz vaqtida yogʻoch oʻymakorligi hisoblangan anonim oʻyma.

## Tavsif
Unda oʻrta asrlarga oid ziyoratchilar kiyimida, qoʻlida tayoq bor odam tasvirlangan. U Yerning chetiga yetib bordi va osmon pardasi orqali koinotning tuzilishini oʻrgandi. Ushbu samoviy mexanikaning elementlaridan biri „Xudoning aravasi“ (Merkava) ning „gʻildirak ichidagi gʻildirak“ koʻrinishidagi Izqiyo paygʻambarning vahiylaridan anʼanaviy grafik tasvirlarini juda eslatadi. Sarlavhada shunday deyilgan: *"Oʻrta asr missioneri osmonning Yerga tegib turgan nuqtasini topganini aytadi".* Ushbu rasmga qoʻshilgan matnda shunday deyilgan: *"U holda, albatta mavjud boʻlgan va kunduzi yulduzlarni bizdan toʻsib qoʻyadigan bu moviy osmon nima?"*

Asar koʻpincha arxaik uslubda va yer sharsimon emas, balki tekis tasvirlangani uchun oʻrta asrlar deb taʼriflanadi va qabul qilinadi.

## Ishning tarixi
1957-yilda astronom Ernst Zinner tasvir XVI asr oʻrtalarida yashagan nemis rassomining ishi ekanligini eʼlon qildi, ammo u 1906-yilgacha boʻlgan nashrlarni topa olmadi. Keyingi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, u turli xil tarixiy davrlardagi uslublar elementlarini oʻzida mujassam etgan va XVIII asr oxirida paydo boʻlgan gravyura asbobi yordamida qilingan. Keyin gravyura birinchi marta Flammarionning kitobida (mustaqil ravishda astrofizik va fan tarixchisi Artur Beer va Tsyurix kutubxonasining noyob kitoblar kuratori Bruno Veber tomonidan) bosilganligi aniqlandi.

Veber va astronom Jozef Ashbrukning tadqiqotlariga koʻra, osmonni boshqa haqiqatdan ajratib turuvchi samoviy sferaning tasviri Sebastyan Myunsterning 1544-yildagi „Kosmografiya“ kitobidagi rasmga oʻxshaydi, bu kitob Flammarion bibliofil va kollektsioner sifatida boʻlishi mumkin edi. Ziyoratchining yer va osmon uchrashadigan joyni izlash gʻoyasi Rimlik Avliyo Makariusning hikoyasidan ilhomlangan boʻlishi mumkin, bu haqda Flammarion oʻzining „Les mondes imaginaires et les mondes réels“ kitobida batafsil iqtibos keltiradi.

Bundan tashqari, maʼlumki, Flammarion oʻn ikki yoshida parijlik oʻymakor tomonidan oʻqitilgan, u tomonidan nashr etilgan kitoblar uchun koʻplab rasmlar oʻz rasmlari boʻyicha va, ehtimol, uning bevosita nazorati ostida qilingan. Shuning uchun, Flammarionning oʻzi ushbu rasmning muallifi boʻlgan boʻlishi mumkin, ammo bu aniq isbotlanmagan.

## Adabiyotlar

*  Sm. skan etoy stranitsi v Gallike.
* E. Zinner, in *Börsenblatt für den Deutschen Buchhandel*, Frankfurt, 18.03.1957
* B. Weber, in *Gutenberg Jahrbuch*, p.&nbsp;381, 1973
* J. Ashbrook, *Sky & Telescope*, p.&nbsp;356, May 1977
Mixail Lazarev yodgorligi Sochi

**Mixail Petrovich Lazarev** **haykali** — Antarktida kashfiyotchilaridan biriga oʻrnatilgan yodgorlik. U 1812-yilgi Rossiya Vatan urushi qatnashchisi, Rossiya dengiz qoʻmondoni, admiral, navigator, Qora dengiz floti qoʻmondoni boʻlgan. Haykal Sochi shahrining Lazarevskiy tumanida oʻrnatilgan.

## Joylashuvi
Yodgorlik Sochi shahrining Lazarevskiy tumanida, tuman temir yoʻl vokzalining Lazarevskaya bekati hududida joylashgan.

## Yodgorlikni oʻrnatish
Yodgorlik 1954-yilda monumental haykaltarosh I.P. Shmagun loyihasi boʻyicha oʻrnatilgan.

## Meʼmoriy kompozitsiya
Yodgorlik balandligi 2,5 metr boʻlgan tabiiy toshdan yasalgan tagkursiga oʻrnatilgan boʻlib, uning poyiga temir langar oʻrnatilgan. Tagkursiga harbiy kiyimdagi Lazarevning bronza byusti oʻrnatilgan. Haykalning balandligi 1 metr 10 santimetr. Poydevorga biriktirilgan marmar lavhada shunday yozuv bor:
 Admiral Mixail Petrovich Lazarev 1788 - 1851.

## Yodgorlikning demontaj qilinishi
1990-yil avgust oyida Lazarevskoye qoʻrgʻoni tuman deputatlari Kengashi sessiyasida Qora dengiz „Adige Xase“ shapsuglari jamoat tashkilotining murojaatidan soʻng yodgorlikni koʻchirishga qaror qilingan.Tashkilot haykalni Lazarevning tugʻilgan vatani Vladimir shahriga koʻchirishni talab qilgan.

## Qayta oʻrnatilishi
Lazarevskiy tumani maʼmuriyati rahbarining 2003-yil 6-iyundagi 102-R-son buyrugʻi bilan 2003-yil 12-iyunda tantanali ibodat va mitingdan soʻng M.P. Lazarev haykali buzilishdan oldin boʻlgan joyiga qayta oʻrnatilib ochildi.

## Havolalar

## Manbalar
„Uch xoch“ Rembrandt oʻymakorligi

**"Uch xoch"** () — Rembrandtning eng mashhur oʻymakorlaridan biri boʻlib, beshta holatga ega. Imzolangan va sana faqat uchinchi, shuning uchun qolganlarini Rembrandt oraliq hisoblagan. Beshinchi holat juda kam uchraydi, faqat beshta namunasi maʼlum.

## Tavsif
Oʻyma Xushxabarda tasvirlangan Goʻlgfa xochida Masihning oʻlimining dramatik lahzasini tasvirlaydi. Rembrandt bu qirqishda misli koʻrilmagan miqyosda kesuvchi va „quruq igna“ texnikasidan foydalangan, bu esa tasvirning kontrastini oshirgan.

2008-yil 2-dekabrda bu oʻymakorlik (IV holat) Christieʼs doʻkonida 421250 funt sterlingga sotildi.

### Uchinchi holat
Yuqoridan yogʻayotgan nur Masihga, uning chap va oʻng tomonida xochga mixlangan ikki oʻgʻri va olomonga qaratilgan. Rembrandt gʻayrioddiy injillardan baʼzi epizodlarni, masalan, askarlar uning kiyimini kim olishini koʻrish uchun qurʻa tashlagan epizodni qoʻshmagan. Buning oʻrniga, u birinchi oʻrinni Masihning azobidan hayratda qolgan odamlar bilan toʻldirdi. Chap tomonda otli Rim askarlari koʻrinadi, faqat hayratda qolgan yuzboshi otdan tushib, tiz choʻkdi. "Yuzboshi nima boʻlayotganini koʻrib, Xudoni ulugʻladi va dedi: „Haqiqatan ham, bu odam solih odam edi“ (Luqo Xushxabari, 23:47). Oʻng tomonda Masihning izdoshlari. Bokira Maryam hushidan ketdi, Yuhanno mushtlarini koʻtardi, qaygʻuga botgan Magdalalik Maryam xochda changalladi.

### Toʻrtinchi holat
Toʻrtinchi holatda kompozitsiya chuqur qayta ishlashdan oʻtdi. Toʻrtinchi holat avvalgilariga qaraganda ancha qorongʻi. Toʻsardan kuchli diagonal zarbalar yirtilgan parda taassurotini beradi. Nur endi faqat Masihning suratiga tushadi. U ochiq ogʻzi bilan koʻrsatilgan. Baʼzi belgilar gʻoyib boʻldi va yangilari qoʻshildi. Iso bilan xochning chap tomonida hozir qilich koʻtargan askar turibdi. Oʻsayotgan ot paydo boʻldi. Ioan hozir qoʻllarini keng ochib turibdi.

## Manbalar

## Manbalar

* Rijksmuseum veb-saytidagi oʻymakor sahifa
* Rembrandtning toʻliq oʻlchami asl oʻlchamda takrorlangan, Gari Shvarts (muharrir). Nyu-York: Dover, 1994-yil.
* LEKIN. Verjbitskiy. Rembrandtning ishi.
* Melissa Raxit. Rembrandt. Iris-Press, 2006-yil.
* Pol Dekarg. Rembrandt. „Yosh gvardiya“, 2000-yil.
* Christie veb-sayti
"Uch daraxt" Rembrandt oʻymakorligi

**"Uch daraxt"** ( ,) — Rembrandtning, bitta holatda mavjud boʻlgan oʻymakorligidir. Bu Rembrandtning eng katta manzara oʻymakorligidir. Tasvirni talqin qilish qiyin, garchi baʼzi tadqiqotchilar uchta daraxt, uchta xochni ramziy maʼnoga ega deb hisoblashadi.

Markazning chap tomonida gʻalati bulutlarning paydo boʻlishi Rembrandtning „Bokira qizning taxmini“ () eskizi uchun rad etilgan lavhadan foydalanganligi bilan bogʻliq. Muallifning imzosi va sanasi juda qiyinchilik bilan koʻrinadi.

## Tavsif
Oʻymakorlikda uchta katta daraxt toʻliq hukmronlik qiladi, ular bulutlarni haydab chiqaradigan shamollarga qarshi turadilar. Peyzajni, uzoq shaharning minoralariga (ehtimol Amsterdam) yaqinlashib kelayotgan yomgʻir, odamlar, sigirlar va otlar koʻrinadigan dalalar jonlantiradi. Osmonda bir gala qushlar uchib yuribdi. Chap tomonda baliqchi, uning yonida esa savat bilan xotini oʻtiradi. Oʻng tomonda, tepada, rassom joylashgan, undan unchalik uzoq boʻlmagan joyda jabduqli arava bor. Bir-ikki sevishganlar butalar orasiga yashiringan.

## Manbalar

* Rijksmuseum veb-saytida ishlangan sahifa (mavjud havola)
* Rembrandtning toʻliq oʻlchami asl oʻlchamda takrorlangan, Gari Shvarts (muharrir). Nyu-York: Dover, 1994 yil.
* 
* 
*
„Masih kasallarni davolaydi“ Rembrandt oʻymakorligi

**"Masih kasallarni davolaydi"** yoki **"Yuz gildiyaning bargi"** (,  — Rembrandt oʻymakorligi, ikki holatda mavjud, birinchisi juda kam uchraydi, bir nechta nusxalari bor.

Oʻymakorlikning ikkinchi nomi — „Yuz gulden bir varaq“, bir tahlilga koʻra, XVII asr meʼyorlariga koʻra, oʻymakorlik bir vaqtlar juda katta miqdorga sotilganidan keyin paydo boʻlgan. Ikkinchi tahlil — Rembrandt oʻzining oʻymakorligini Marcantonio Raimondi, oʻymakor Rafaelning noyob eski asari bilan almashtirdi, buning uchun savdogar dastlab 100 gulden soʻradi.

Rembrandtning eng yaxshi asarlaridan biri, 40 dan ortiq personajlarni aks ettiruvchi oʻymakorligi hisoblanadi.

## Tavsif
Oʻyma Matfeya Yevangeleyaning 19-bobni tasvirlaydi. Biroq, Rembrandt u yerda tasvirlangan bir nechta epizodlarni, bitta kompozitsiyada birlashtirdi.

Oʻymakorlikning markazida Iso Masih joylashgan. Uni vasvasaga solgan farziylar : "Har qanday sababga koʻra, erkak oʻz xotinidan ajrashishi mumkinmi? " chap tomonda joylashgan. Shuningdek, kompozitsiyaning chap tomonida bolalarni koʻtargan onalar va havoriy Butrus ularni Isoning oldiga qoʻymasdan: "Keyin bolalarni Uning oldiga olib kelishdi, U qoʻllarini ularning ustiga qoʻyib, ibodat qildi; shogirdlar ularni tanbeh qildilar. Lekin Iso dedi: Bolalarni qoʻyib yuboringlar va ularning Mening oldimga kelishiga toʻsqinlik qilmanglar, chunki Osmon Shohligi ana shundaylardandir. Onalar oʻrtasida bir boy yigit „qaygʻu bilan“ oʻtiradi, unga Iso Masih shunday degan: „Mul-mulkingizni sotib, kambagʻallarga beringlar; va osmonda xazinaga ega boʻlasiz.“ Naqshning oʻng tomonida kasal boʻlib, shifo topishga chanqoq: „Koʻp odamlar Unga ergashdilar va U ularni oʻsha yerda davoladi“. Teshikga tuya kiradi, uning yoniga boy kiyimdagi odam chiqadi — bu Isoning soʻzlariga ishora: „Boyning Xudo Shohligiga kirishidan koʻra, tuyaning igna teshigidan oʻtishi qulayroqdir“.

## Manbalar

* 
* 
* 
* Ofort na sayte Reyksmyuzeuma (nedostupnaya ssilka)
* Allen Memorial Art Museum http://www.oberlin.edu/amam/Rembrandt_HundredGuilder.htm
* The Complete Etchings of Rembrandt Reproduced in Original Size, Gary Schwartz (editor). New York: Dover, 1994.
Oʻzbekiston fan arbobi

**"Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi"** faxriy unvoni – olimlarga fan va texnika sohasidagi gʻoyat qimmatli asarlari, kashfiyot va ixtirolari uchun, Fan va texnikani rivojlantirishdagi, uning yutuqlarini targʻib va joriy etishdagi, respublika xalq xoʻjaligi uchun ilmiy kadrlar va yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashdagi xizmatlari uchun beriladi.

## Tavsifi
Koʻkrak nishoni 0,25 mikron qalinlikda tilla qoplangan 925 probali kumushdan tayyorlanib, diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻladi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.
Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida yadro atrofidagi elektronlar trayektoriyasi, pastki oʻng chekkasida dafna novda tasvirlangan. Nishonning chap qismidan „FAN ARBOBI“ degan yozuv gorizontal holatda joy olgan.

Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasing Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi.

## Mukofot sohiblari

## Manbalar
Meliss Krit shohi

**Meliss** (Meliss, ,  „ari“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Tarixchi Parmeniskning yozishicha, Krit shohi. Adrasteya va Ida nimfalarining otasi, Zevsning boquvchisi. Yoki Idoteya, Amaltiya va Adrasteyaning otasi. Boshqa bir hikoyaga koʻra, uning qizlarining suti yoʻq edi va Zevsni echki Amalthea boqdi. Orfiklar orasida Meliss Amalteyaning eridir. Didim Xalkenterning yozishicha, u birinchi boʻlib xudolarga qurbonlik qilgan.
## Manbalar