open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdussamad al-Barzanjiy

**Abdussamad al-Barzanjiy** ( — Abdussamad ibn Hasan ibn Muhammad ibn Ali ibn Bobo Rasul al-Barzanjiy al-Husayniy ash-Shahrazuriy ash-Shofeʼiy) — mutasavvif, olim va adib.

## Hayoti va faoliyati
Ilm-fanning baʼzi sohalarida faoliyat olib borgan.

Uning  „*Manzӯma tuhfa as-salāt*“ („*Tuhfa as-salāt*“ *manzumasi*“), „*Hāshiya ’alā sharh al-alfiyya li-s-Suyӯtӣ*“ (Suyutiyning „*Sharh al-alfiyya*“ *asariga hoshiya-­izoh*“), „*Sharh dalāil al-xayrāt*“ („*Daloil al-xayrot*“*ga sharh*“), „*Manzӯma fӣ musallasāt qutrӯb*“ („*Yovuz ruhning uchliklari haqidagi manzuma*“) kabi asarlari mavjud.

## Adabiyotlar

* Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. II, 153; 
* O‘rta Osiyo olimlari qomusi. — T.: „Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi“, 2007. 75.

## Manbalar
Sunlong

**Sunlong Bus** (rasman **Shanghai Shenlong Bus Co., Ltd.**), Shanxayda joylashgan Xitoy avtobus ishlab chiqaruvchisi. 2001-yil 13 aprelda tashkil etilgan va 2004-yil 2 fevralda eksport ishlab chiqarishni boshlagan.

## Modellar

Sunlong logistika furgonlari, 6-7m mikroavtobuslar, 8-9m shahar avtobuslari, 8-9m sayyohlik avtobuslari, 10-12m shahar avtobuslari va 10-12m sayyohlik avtobuslarini ishlab chiqardi.

## Mikroavtobuslar

* Toʻrtinchi avlod Jinbei Haise negizida SLK5030 furgon.
* SLK5031 furgoni, DFSK K-seriyasiga asoslangan
* SLK5032 furgon, Chery Q22 asosida
* Dongfeng kapitan EV400 asosidagi Sunlong Guangxi Yibian NEV elektr logistika furgoni

## Avtobuslar

*SLK5180XLJ Motorli uy
* SLK5228XLJ Motorli uy
* SLK6016 sayyohlik avtobusi
* SLK6103 shahar avtobusi
* SLK6105 shahar avtobusi
* SLK6106 sayyohlik avtobusi
* SLK6111 shahar avtobusi
* SLK6113 shahar avtobusi
* SLK6115 shahar avtobusi
* SLK6116 sayyohlik avtobusi
* SLK6120 sayyohlik avtobusi
* SLK6122 shahar avtobusi
* SLK6125 shahar avtobusi
* SLK6126 sayyohlik avtobusi
* SLK6129 shahar avtobusi
* SLK6800XC maktab avtobusi
* SLK6602 mikroavtobusi
* SLK6702 mikroavtobusi
* SLK6750 mikroavtobusi
* SLK6750XC maktab avtobusi
* SLK6753 shahar avtobusi
* SLK6770 mikroavtobusi
* SLK6800 shahar avtobusi
* SLK6800 maktab avtobusi
* SLK6802 sayyohlik avtobusi
* SLK6840 sayyohlik avtobusi
* SLK6872 maktab avtobusi
* SLK6872 sayyohlik avtobusi
* SLK6850 sayyohlik avtobusi
* SLK6851 shahar avtobusi
* SLK6855 shahar avtobusi
* SLK6891 shahar avtobusi
* SLK6900 sayyohlik avtobusi
* SLK6902 sayyohlik avtobusi
* SLK6905 shahar avtobusi
* SLK6935 shahar avtobusi
* SLK6970 shahar avtobusi
* SLK6972 sayyohlik avtobusi
* SLK6985 sayyohlik avtobusi
* SLK6985 shahar avtobusi

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Sunlong Bus website
Chor Xaros masjidi

**Chor Xaros masjidi** — Oʻzbekistonning Buxoro shahri tarixiy markazida joylashgan madaniy meros yodgorligi. Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Guzar masjidi XIX asrda bunyod etilgan. Sovetlar hukmronligi davridan hozirga qadar yevangeliya baptistlar cherkovi sifatida foydalanib kelinyapti.

## Manbalar
Golden Dragon

Golden Dragon Bus Co. Ltd (,  Syamin avtobus kompaniyasi oltin ajdaho) — 1992-yilda tashkil etilgan Xitoy qoʻshma korxonasi. Kompaniya hashamatli avtobuslar va yengil mikroavtobuslar ishlab chiqaradi. Kompaniya Xitoydagi eng yaxshi 10 ta avtobus ishlab chiqaruvchilar va avtobus brendlaridan biri sifatida obroʻga ega. Golden Dragon kompaniyasinkng shtab-kvartirasini Syamin shahrida (Fujian provinsiyasi) joylashgan.

2010-yilda maʼlum qilinishicha, mavjud quvvatlar kompaniyaga yiliga 15 000 tagacha katta va oʻrta sigʻimli avtobuslar va 25 000 tagacha kichik sigʻimli avtobuslar ishlab chiqarish imkonini beradi. 2011-yilda kompaniya 43 000 dan ortiq avtobus ishlab chiqargan.

2010-yilda kompaniyadan Turku shahriga (Finlandiya ) 10 ta avtobus yetkazib berildi va Skandinaviya mamlakatlarida bozorga chiqqan birinchi Xitoy ishlab chiqaruvchisi boʻldi.

Golden Dragon avtobuslari dunyoning koʻplab mamlakatlarida, jumladan (Xitoydan tashqari) Misr, Singapur, Isroil, Tailand, Finlandiya , Qozogʻiston va Rossiyada ishlaydi. Avtobuslar Osiyo, Yaqin Sharq, Afrika, Janubiy Amerika mintaqalarida 40 ga yaqin mamlakat va mintaqalarga eksport qilindi.

## Galireya


Fayl:B21209 at ZBAA Gate 1 (20210809173727).jpg|*Golden Dragon Navigator*
Fayl:Golden Dragon.JPG|*Golden Dragon Town Cruiser*
Fayl:Golden Dragon XML6129E1A Grand Cruiser на стоянке вид 2 - 2006.jpg|*Golden Dragon Grand Cruiser*
Fayl:A12653D at Xinmei St, Hongfu West Rd (20210622182818).jpg|*Golden Dragon XML*6606*JEVY*0*C*1
Fayl:Golden Dragon in Bangkok.JPG|*SunLong SLK*6111*UE*6*NA* (*Golden Dragon*)
Fayl:Bus Golden Dragon.jpg|*Golden Dragon XML*6720*C*
Fayl:Golden Dragon bus in Kazan.jpg|*Golden Dragon XML*6102
Fayl:Route terminal in Grazhdanskaya street of Kronstadt.JPG|*Golden Dragon XML*6125*C*R
Fayl:Golden Dragon bus in Turku, Finland.jpg|*Golden Dragon XML*6155 Turku (Finlandiya), 2016-yil


## Yana qarang

* Xitoyning avtomobil ishlab chiqaruvchilari roʻyxati

## Manbalar
Balaxanıda neft fontanı

**Balaxanıda neft fontanı** — qisqa metrajli hujjatli film. Rejissyor Aleksandr Mishon tomonidan 1898-yilda suratga olingan. Bu film Ozarbayjon kino tarixidagi ilk ovozsiz filmlardan biri hisoblanadi.

## Syujeti
Filmda Balaxanı konlaridan biridagi neft qudugʻi favvora boʻlib otilgani aks etgan.

## Film haqida

* Film syujeti 1900-yilda Parijda boʻlib oʻtgan Butunjahon koʻrgazmasida „Tirik fotosuratlar“ toʻplami nomi bilan katta muvaffaqiyat bilan namoyish etilgan. Shu bilan birga „Bibiheybətdə neft fontanı yanğını“, Aʼlohazrat Buxoro amirining „Buyuk knyaz Aleksey“ paroxodida vidolashish marosimi, Qafqaz rəqsi (Kavkaz raqsi"), „İlişdin“ kabi kinofilmlar ham namoyish etilgan. Aka-uka Lyumyerlar ulardan baʼzilarini sotib olib, oʻz kolleksiyalariga kiritishgan. Keyinchalik oʻsha kino syujetlari Parij kino arxiviga topshirilgan va hozirgacha oʻsha yerda saqlanmoqda. 2001-yilda Ozarbayjon Davlat kino fondi tashabbusi bilan ushbu filmlardan ikkitasi — „Bibiheybətdə neft fontanı yanğını“ va „*1898-ci il avqustun 4-də Balaxanıda neft fontanı*“ nomli filmlarning nusxalari Bokuga olib kelingan va Ozarbayjon davlat kino fondida saqlanmoqda.

## Film ustida ish olib borganlar
Rejissyor: Aleksandr Mishon

Operator: Aleksandr Mishon

## Manbalar

## Havolalar

## Adabiyotlar
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 812.
* Aydın Kazımzadə. „Bu belə olub“. [Azərbaycan kinosu — 110] //"Cinema News" jurnalı.- 2008.- iyun.- səh. 10-11.
Tanagul

**Tanagul**   — Oʻzbekiston Respublikasining  Toshkent viloyatiga qarashli qishloq.   Qibray  tumani tarkibiga kiradi.
 
## Manbalar
Huasong

Huasong - 2014-yilda Xitoyning Brilliance1 avtomobil ishlab chiqaruvchisi tomonidan yaratilgan furgonlarga ixtisoslashgan avtomobil brendi.

2018-yil 1-yanvarda Brilliance va Renault tomonidan Renault-Brilliance-Jinbei Automotive Company2 qo‘shma korxonasi yaratilganidan so‘ng, Huasong brendi o‘zining singlisi Jinbei brendi kabi Renault Group3 tomonidan birlashtirildi.
Abdussamad al-Palimboniy

**Abdussamad al-Palimboniy** () – olim va mutasavvif.

## Hayoti va faoliyati
Hayotining asosiy qismi Arabiston yarimorolining Makka va Toif shaharlarida kechgan. Sammoniyya tariqatining asos­chisi Muhammad as-Sammonni murshid tutadi.

### Ijodi
Al-Gʻazzoliyning „*Ihyā ’ulӯm ad-dӣn*“ asarini „*Sayr as-sālikӣn*“ (Makka 1306-yil; Bulaq 1309-yil), „*Bidāya al-hidāya*“ asarini „*Hidāya as-sālikӣn*“ (Makka 1287-yil, Bombey 1311-yil) nomlari bilan malay tiliga tarjima qilgan. 1779-yilda boshlab, 1788-yilda nihoyasiga yetkazilgan „*Sayr as-sālikӣn*“ asarida „*Ihyā ’ulӯm ad-dӣn*“ning baʼzi oʻrinlarini qisqartirib, baʼzi boʻlimlariga ilovalar kiritgan.
Abdussamad al-Palimboniyning „*Urva al-vusqā va silsila uli-l-ittiqā*“ nomli avrod maj­muasi, „*Ar-Ratӣb*“ va „*Nasӣha al-muslimӣn*“ nomli arab tilidagi ikki risolasi ham mavjud. Shuningdek, aqoid va mantiq ilmiga bagʻishlangan „*Zuhra al-murӣd fӣ bayān kalima at-tavhӣd*“ nomli malay tilidagi asari mavjud boʻlib, uni Makkada Ahmad ad-Damanhuriydan taʼlim olgan darslari asosida tuzgan.

## Adabiyotlar

* Haririyzoda. Tibyān. II, 140b-142b;
* Serkîs. Mu’jam. II, 1284;
* John Bousfield. „Islamic Philosophy in South-East Asia“. Islam in South-East Asia (ed. M. B. Hooker). – Leiden: 1983. 95, 126;
* P. Voorhoeve. „Abd al-Samad al-Palimbanı“. EI2 (İng.). I, 92;
* Nihat Azamat. „Abdüssamed el-Pelimbânî“. TDV İA. – İstanbul: 1988. I, 300.

## Manbalar
Xitoy fundugi

***Corylus chinensis***, umumiy nomlari **Xitoy filberti** va **Xitoy fundugi**, Gʻarbiy Xitoyda o‘suvchi daraxt. Bu tur kamdan-kam uchraganligi sababli himoyaga muhtoj turlardan biri hisoblanadi.

## Tavsif

Bu turga mamsub daraxtlar 40 metrgacha oʻsadi, kulrang-jigarrang, yoriqli poʻstlogʻiga ega, dogʻli chiziqlari bor. Shoxchalar binafsha-jigarrang rangga ega, ingichka va siyrak.

## Tarqalish
*Corylus chinensis* 1200 dan 3500 metrgacha boʻlgan balandlikdagi oʻrmonlarning nam yon bagʻirlarida o‘sadi. Tibet, Shinjon, Gansu, Guychjou, Xubey, Shensi, Sichuan va Yunnanda o‘sishi aniqlangan.

## Foydalanish
*Corylus chinensisning* yogʻi va urugʻlari isteʼmol qilinadi.

## Manbalar
Qatar orollari roʻyxati

Quyida aholi yashaydigan va yashamaydigan **Qatar orollari roʻyxati** berilgan.

* Al Aaliya oroli yoki Alia oroli ()
* Al-Xor oroli (), shuningdek, Binafsha orol va Jazirat bin Gʻanim
* Al Safliya oroli ()
* Banan oroli ()
* Halul oroli ()
* Ishat oroli ()
* Inju oroli ()
* Ras Rakan ()
* Shrao oroli ()
* Umm Tais oroli ()

## Manbalar
Hydrangea chungii

***Hydrangea chungii*** - Xitoyning janubi-sharqida oʻsuvchi Hydrangeaceae oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. Bu tur rasman 1931-yilda Alfred Rehder tomonidan tasvirlangan.

## Manbalar
Abdushams ibn Abdumanof

**Abdushams ibn Abdumanof** ( – Quraysh qabilasining yirik urugʻlaridan Abdushams farzandlari shajarasining (Bani Abdushams) asoschisi.

## Hayoti va faoliyati
Otasi – Abdumanof ibn Qusay, onasi – Otika bint Murra boʻlib, tavallud va vafot etgan sanasi nomaʼlum.

### Tavalludi
Ibn Hishomning keltirishicha, Abdushams ibn Abdumanof bila Hoshim egizak boʻlib, terisining bir qismi bir-biriga yopishgan holatda tugʻilgan va Abdumanof qilichi bilan ikkovini orasini ajratgan.

Abdushams ibn Abdumanofning egizi Hoshimdan hoshimiylar, oʻgʻli Umayyadan esa umaviylar urugʻlari tarqagan. Abdushams ibn Abdumanof otasi Abdumanof va egizi Hoshim vafotidan ke­yin oʻz urugʻiga yetakchilik qilgan hamda Abduddor urugʻidan Kaʼba va hojilarga koʻrsatiladigan xizmatlarning bir qismini egallashga erishib, Quraysh qabilasiga katta taʼsir oʻtkaza boshlagan. Karvonboshilik va qoʻmondonlik vazifasi hisoblangan qiyoda ham shu tarzda Abdushams avlodi qoʻliga jamlangan. Bu vazifa Abdushamsdan keyin oʻgʻli Umayyaga, keyinchalik nabirasi Abu Sufyon ibn Harbga oʻtgan.

### „Iylof“ uyushmasi
Abdushams ibn Abdumanof aka-ukalari Muttalib va Nav­fal bilan birgalikda Hoshim boshchiligida tuzilgan mavsumiy savdo karvonlarini uyushtiruvchi „*iylof*“ uyushmasida qatnashib, tijorat bilan jiddiy shugʻullangan va umrining asosiy qismini safarlarda oʻtkazgan. Hoshim va Muttalibning vafotidan soʻng „*iylof“ga* ham boshchilik qilishni boshlagan Abdushams ibn Abdumanof savdo bitimlarini tuzish maqsadida Yaman orqali Habashistonga safar qilib, Makka va Habashiston oʻrtasida savdo aloqalari yoʻlga qoʻyilishiga erishdi.

### Vafoti
Abdushams ibn Abdumanof ushbu safardan qaytgach, koʻp oʻtmay vafot etdi va Safo togʻi yonbagʻridagi Ajyod nomli tepalikka dafn etilgan. Abdushams ibn Abdumanof Makkada Tuvo, Jaʼfar, Rum va Hum nomli quduqlarni qazdirgani rivoyat qilingan.

### Urugʻi
Abdushams ibn Abdumanofning oʻn ikkita farzandi boʻlgan. Shomda istiqomat qilgan Umayya va Navfal ismli ikki oʻgʻlidan tashqari barcha farzandlari Makkada yashagan va Bani Abdushams ibn Abdumanof nomi bilan Quraysh qabilasining muhim va obroʻli urugʻini tashkil qilganlar.

## Adabiyotlar

* Ibn al-Kalbiy. Jamhara an-nasab. – Quvayt: 1403/1983. I, 94, 148;
* Ibn Hishom. Sӣra. – Qohira: 1375/1955. I, 106, 131, 135, 137, 139;
* Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubrā. – Bayrut: 1388/1968. I, 75, 77, 79, 85;
* Az-Zubayriy. Nasab Quraysh. – Qohira: 1953. 14, 97;
* Ibn Habib. Al-Muxabbar. – Haydar­obod: 1361/1942. 163, 169, 399, 456;
* At-Tabariy. Tarӣx. – Leiden: 1879-1901, I, 1089, 1092;
* Ibn Durayd. Al-Istiqāq. – Qohira: 1378/1958. 17, 73, 155, 165-167;
* M. Hamîdullah, İslâm Peygamberi (trc. Salih Tuğ). – İstanbul: 1980. I, 318, 477;
* Kahhola. Mu’jam qabāil al-’arab. – Bayrut: 1402/1982. II, 724;
* Mustafa Fayda. „Abdüşems b. Abdümenâf“. TDV İA. – İstanbul: 1988. I, 304.

## Manbalar
Al Aaliya oroli

**Al Aaliya oroli** () Qatarning Al Daayen munitsipaliteti qirgʻogʻida, bandargoh shimolida joylashgan orol.

Bu kichik, past qoyali, jigarrang rangdagi orol, sharqiy uchida bir nechta choʻqqilari bor. Al Safliya orolidan 3½ mil shimolda joylashgan; u 6 yoki 7 milya masofada koʻrinadi. Bu ikki orol oʻrtasida 2000-yillar oxirida qurilgan „Inju“ sunʼiy oroli joylashgan edi. Ilgari uning sharqiy choʻqqisi Al-Bidda bandargohiga kirish belgisi sifatida foydalanilgan.

## Yana qarang

* Qatar orollari roʻyxati

## Manbalar
Hosta ventricosa

***Hosta ventricosa yoki*** **ko'k chinor nilufari** chuchmomadoshlar oilasiga mansub, janubi-sharqiy, janubiy-markaziy Xitoy va Amerika Qo'shma Shtatlarining sharqiy qismida o‘suvchi gulli o‘simlik turi.

## Manbalar
Chumchuqli

**Chumchuqli** — Oʻzbekiston Respublikasining Samarqand viloyatiga qarashli qishloq. Urgut tumani tarkibiga kiradi.

## Manbalar

**Chumchuqli qishlogʻi (MFY) tarixi**

***1***. ***Aholi soni – 5276 ta***

***2. Milliy tarkibi – Tojiklar 1 ta***

***3.*** ***MFY ni tashkil topgan yili 1996***

**Mahalla nomi va tavsifi :** Chumchuqli mahallasi Urgut tumanining Sharqiy qismida joylashgan boʻlib Ota bobolarimiz yozib qoldirishicha qishloqning paydo boʻlganligi 300 yillik tarixga ega. Dastlab aholimiz Urgutning hozirgi Soʻfiyon mahallasida joylashgan keyinchalik dehqonchilik ishlari bilan shugʻullanish maqsadida „Qushqoʻnmas“ degan joyga koʻchib kelishgan. Bu yer salqin va daraxtlari koʻp boʻlgan. Kechga tomon uyga qaytishgach otalari soʻrashgan. Tushlikda chorva mollarini qayerda suv ichib soyalashishini surishtirishgan. Shundan soʻng bolalar yuqoridagi manzildagi Chashmani, „Chinchiqdi“ deb Chumchuqli nomi berilgan.

Mahalla ziyolilari va faollari 139 ta – 15 ta, Jumladan: ***Imomova Malik*** sobiq j/x raisi, xoji.

***Raxmonov Hamdam*** – sobiq maktab direktori.

***Yoʻldoshev Ergash*** – Nuroniylar boʻyicha MFYda muovin.

***Ibragimov Nizom*** – „Yoqub Ohun“ Jome Masjidi Imom xatibi.

***Gʻayrat Qurbonov*** – Mahalla faoli, tashabbuskor.

Mahalla chegara hududlar: sharqdan Chep MFY,shimoldan Mirzabogʻlon-Chep, janubdan Moʻminobod MFY , gʻarbdan Jarqishloq MFY.

MFY dan koʻchalar: 7ta Turkiston, Koʻk toʻnli ota, Dashtobod, M.Tarobiy, Ravot, Otchopar, Quruq soy, Ijtimoiy soxa obektlari Maktab 1 ta, Masjid 1 ta, Qabriston 2 ta, Bogʻcha 1 ta, Doʻkonlar 14 ta, Maktabda oʻquvchilar soni 1156 ta,Oʻqituvchilar 78 ta,

MFY da ishlagan raislar: Imomov Malik – 1942 yil tugʻulgan . Rais boʻlib 1996-99 yillarda ishlagan. Yoʻldoshev Ergash 1956 yil, Xojiyev Nurali 2005-2010 yillar, Abdullayev Latif 2010-2016 yillar, Xojiyev Begali 1979 yil tugʻulgan. 2016-2022 yillarda maxalla raisi boʻlib ishlagan, hozirda MFY raisi Shokir Imomov.
Terak (Urgut tumani)

**Terak**   — Oʻzbekiston Respublikasining  Samarqand viloyatiga qarashli qishloq.   Urgut tumani tarkibiga kiradi.
 
## Manbalar
Dhuri

**Dhuri** — Hindistonning Panjob shtatidagi Sangrur tumaniga qarashli shahardir. Qoʻshni Dhuri shaharlari — Sangrur, Malerkotla, Nabha va Barnala .

## Demografiyasi
2011-yilgi Hindiston aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Dhuri shahrida jami 55,225 kishi bor edi, ulardan 29,231 nafari erkaklar va 25,994 nafari ayollar edi. 0 yoshdan 6 yoshgacha boʻlgan guruhdagi aholi soni 6169 kishini tashkil etdi. Dhurida savodlilarning umumiy soni 40,067 kishini tashkil etdi, bu aholining 72,6% ni, erkaklar savodxonligi 76,4% va ayollar savodxonligi 68,2% ni tashkil etdi. Rejalashtirilgan kastalar aholisi 14,207 kishi edi.

## Manbalar
Eski Termiz (Termiz tumani)

**Eski Termiz**   — Oʻzbekiston Respublikasining  Surxondaryo viloyatiga qarashli qishloq.   Termiz tumani tarkibiga kiradi.
 
## Manbalar
Abjad al-ʼulum

**Abjad al-ʼulum** ()

„*Abjad al-’ulӯm*“ ensiklopedik asar. Unda ilm va fanlar, xususan, Islomga oid ilmlar tasnifi, shuningdek, tarix va turli soha olimlarining tarjimai hollari haqida maʼlumotlar berilgan. Asar Muhammad Siddiqxon al-Qannujiy qalamiga mansub. Muallif asarni yozishda al-Forobiyning „*Ihsā al-­’ulӯm*“, al-Xorazmiyning „*Mafātih al-’u­lӯm*“, Toshko‘prizodaning „*Miftāh as-­saʼāda*“ va Hoji Xalifaning „*Kashf az-­zunӯn*“ asarlaridan foydalangan.

### Jildlari
Asar uch jilddan iborat bo‘lib, har bir jild bir necha bob va fasllarga bo‘lingan hamda quyidagicha nomlangan:

# Birinchi jild — „*Al-Vashy al-marqӯm*“.
# Ikkinchi jild — „*As-Sihāb al-markӯm al-mumtir bi-anvā’ al-funӯn va asnāf al-’ulӯm*“.
# Uchinchi jild — „*Ar-Rahӣq al-maxtӯm min tarājim aimma al-’ulӯm*“.

Asar 1978-yil Damashqda nashr etilgan.

## Muallif haqda
Muallifning to‘liq ismi Muhammad Siddiqxon ibn Hasan ibn Ali ibn Lutfulloh al-Hasaniy al-Buxoriy al-Qannujiy bo‘lib, u taniqli hadisshunos olim va mufassir bo‘lgan. 1248/1832-yil Hindistonning Banus Bariliy qish­log‘ida tavallud topgan.

Muhammad Siddiqxon olti yoshga yetganida otasi vafot etib, yetim qoladi. Onasi va akasi bilan ota-bobolari yurti Qanuj shaharchasiga jo‘nab ketadilar. Dehlida taʼlim oladi. Keyinchalik, Bhopal shahriga (Hindiston) safar qilib, o‘sha yerda yashab qoladi. U yerda vazir darajasigacha ko‘tariladi. Bhopal amiri Iskandar Begimning qizi malika Shohjahon Begimga uylanadi.
Muhammad Siddiqxon oltmishdan ziyod arab, fors va hind tillarida asarlar yozgan. U 1307/1890 y. vafot etgan.

## Adabiyotlar

# Muhammad Siddiqxon. Abjad al-’ulӯm. „Dor Ibn Hazm“, 2002; 
# Ahmad Atiyatulloh. Al-Qāmӯs al-islāmӣ. „Maktaba an-nahda al-misriyya“, 1963. I, 7-8; 
# Fotima Mahjub. Al-Mavsӯ’a az-zahabiyya. II, 88.

## Manbalar
Sandaur

**Sandaur** — Hindistonning Panjob shtatidagi Malerkotla tumaniga qarashli qishloq. Ilgari Sangrur tumanining bir qismi boʻlgan, Malerkotla tehsilida joylashgan.

2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Sandaur qishlogʻining joylashuv kodi 039427. Malerkotla tuman shtab-kvartirasidan 14 kilometr (8,7 mil) va Sangrur tuman shtab-kvartirasidan 50 kilometr (31 mil) uzoqlikda joylashgan. Savodsizlik darajasi 31% ni tashkil qiladi. Jami 3532 kishidan 1104 nafari savodsiz. Erkaklar savodsizligi darajasi 26% ni tashkil etadi. Ayollar orasida savodsizlik darajasi 36% ni tashkil etadi. Band boʻlganlar soni 1168 nafar, 2364 nafari ishlamaydi.

## Manbalar
Kaftarxona (Termiz tumani)

**Kaftarxona**   — Oʻzbekiston Respublikasining  Surxondaryo viloyatiga qarashli qishloq.   Termiz tumani tarkibiga kiradi. Кафтархона қишлоғи Сурхондарё вилояти маркази Термизнинг ёнида, Амударёнинг соҳилида, Ўзбекистоннинг энг жанубида, Афғонистон чегарасига  яқин ҳудудда М-39 катта Олма-Ота - Бишкек - Тошкент - Шаҳрисабз - Термиз магистралининг ёнида жойлашган. Тошкентдан 708 км узоқликда. Аҳолиси таҳминан 7000 киши бўлиб, асосан туркманлар яшайди. Унинг ўртасидан темир йўл ўтган бўлиб темир йўлнинг жануби-ғарбий томонидагилар ўзларини Оролли, шимоли-шарқий томонидагилар эса Болдирли деб билишади.  Унинг ёнгинасида  Телеминора, келиб чиқиши ҳақида маълумот кам бўлган  тепаликлар ва Учқизил сув омбори жойлашган. Сув омбори бу ҳудудларда коллективлаштириш ва пахта етиштириш мақсадида яратилган. 

Бу ерларда инсоният фаоллигининг ҳозиргача ўрганилган тарихи камида эрамиздан аввалги икки мингинчи йилларга бориб тақалади. Кушонлар давлатчилигидан тортиб Араб босқини, Ғазнавийлар, Қорахонийлар, Қорахитойлар, Салжуқийлар, Хоразмшохлар, Темурийлар ва Совет давлатчиликларини бошидан кечирган.

Бу ҳудудларнинг дунё цивилизациясида муносиб ўрни бўлиб, зардуштийлик, буддавийлик, християнлик ва монийлик каби турли динларнинг шаклланиши, тараққий этишида муҳим ўрин тутади. Шунингдек, Ҳаким Термизий, Варроқ Термизий, Юсуф Ҳаёт Термизий, Абу Исо Термизий, Абул Музаффар Термизий, Саййид Бурхонуддин Ҳусайн Термизий каби алломалар ҳам шу ҳудудларда қадам босиб  яшаб ўтган. 

Қишлоқнинг яқин тарихини Уч тут номи билан боғлаш мумкин. Уч тут ҳозирги Кафтархона қишлоғининг ҳудудида бўлган кичик қишлоқ номи. Бу ерларда 1927-йилда колхозлаштириш ишлари ташкил этилган. Ўзбекистон ССР колхоз ва совхозлари тарихи жамоатчилик институти, Хурсанд Сувонов томонидан қишлоқ ёшулилари, Иккинчи Жаҳон Уруши фаҳрийлари Анна Қурбонов, Қурбон Шаропов, Аллақули Жумаев, Шоназар Сувонов, Пиримқул Ғаффоровлар, ўша вақтдаги колхоз раиси Йўлдош Хайдаров Қаюм Шомуродов, Эшмурод Холмуродов, Оқмурод Давроновлар ёрдамида 1986-йилда 12 ададли, 110 варақли Ленин колхози тарихи китоби ёзилган. Унда бу ерлар тиканзор ва қамишзорлардан иборат бўлганлиги, бу ҳудудларда қачон, нима мақсадда ва ким томонидан қурилганлиги ноъмалум  битта катта минора бўлиб “Кафтархона” деб номланганлиги ёзилган.

1927 йилда колхозлаштириш ва ерларни ўзлаштириш мақсадида бу ерларга сув келтирилиб пахта етиштириш ва унда ишлаш учун Шерободнинг Таллашқон қишлоғидан ишчи-деҳқонлар кўчириб келтирилган. Кейинчалик  Амударё ўртасидаги “Орол Пайғамбар” деб аталувчи оролда яшовчи аҳоли ва  ҳозирги Музработ туманидаги Болдир ҳудудидан одамлар кўчириб келтирилган. 1933-йилда колхозда мактаб учун  уч хонали бино қурилиб 4 йиллик мактаб ташкил этилган. 

Ҳозирда бу ҳудуд иккита маъмурий бирлик - Орол ва Халқобод маҳалла фуқаролар йиғини томонидан бошқарилади.

## Manbalar
Dirba

**Dirba** — Hindistonning Panjob shtatidagi Sangrur tumaniga qarashli kichik hudud va Nagar Panchayat.

## Geografiyasi
Dirba  koordinatasida joylashgan. Uning oʻrtacha balandligi 236&nbsp;metr (774&nbsp;fut).

## Taʼlim
Hududda taʼlim asosiy masala. Garchi hudud oʻz hududida juda koʻp maktablarga ega boʻlsa-da, lekin bu hududda yirik universitet yoki kollej mavjud emas.

## Manbalar
Navroʻz (Termiz tumani)

**Navroʻz**   — Oʻzbekiston Respublikasining  Surxondaryo viloyatiga qarashli qishloq.   Termiz tumani tarkibiga kiradi. Termiz tuman 27-sonli umumta'lm maktabi va 10-sonli davlat maktabgacha ta'lim muassasasi ham shu yerda joylashgan.
 
## Manbalar
Abiyda as-Salmoniy

**Abiyda as-Salmoniy** () – faqih, tobeʼin.

## Hayoti
Asli yamanlik boʻlib, Murod qabilasining Salmon urugʻiga nisbatan *as-Salmoniy* deyilgan. Islomga kirishidan oldin ham qabilasi orasida yuqori mavqega ega boʻlib, qabilasining orifi sanalgan. Makka fathi asnosida musulmon boʻlgan, biroq paygʻambar bilan uchrasha olmagan. Umar davrida Madinaga kelgan, keyinchalik u yerdan Kufaga koʻchib oʻtgan. Koʻpgina gʻazotlarda ishtirok etgan. Ali va xorijiylar oʻrtasida boʻlib oʻtgan jangda ham qatnash­gan. Sahobalarning koʻpi bilan koʻrishgan. Umar, Ali, Abdulloh ibn Mas’ud va Abdulloh ibn Zubayrlardan hadis rivoyat qilgan. Undan esa Muhammad ibn Siriyn, Shaʼbiy, Ibrohim an-Naxaʼiy va Abu Ishoq as-Sabiiy singari oʻsha davr­ning mashhur olimlari hadis rivoyat qilganlar.

Hadis munaqqidlari tomonidan ishonchli va rivoyatlari eng sahih isnodlardan, deb eʼtirof etilgan. Abiyda as-Salmoniyning fiqh va qiroatdagi ustozi Abdulloh ibn Mas’uddir. Oʻzi esa baʼzi olimlar fikricha Kufaning toʻrtta mashhur faqihlari (Abiyda, Horis, Alqama va Shurayh)ning eng ustuni hisoblangan. Manbalarda Shurayh oʻzi yecha olmagan ayrim masalalarda Abiyda as-Salmoniy bilan maslahatlashib, keyin fatvo bergani haqida maʼlumotlar keladi.

## Adabiyotlar

* Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubrā. – Bayrut: 1388/1968. VI, 93-95;
* Ali ibn al-Madiniy. Ilal al-hadӣs. – Halab: 1400/1980. 44;
* Ibn al-Asir. Usd al-gʻāba. – Qohira: 1390-93/1970-73. III, 552;
* Ibn al-Asir. Al-Lubāb. – Qohira: 1357-69. – Bayrut: II, 127;
* An-Navaviy. Tahzӣb al-asmā. – Bayrut: I, 317;
* Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. – Haydarobod: 1375-77/1955-58. – Bayrut: I, 50;
* Az-Zahabiy. Siyar. IV, 40-45;
* Ibn Hajar. Tahzӣb at-tahzӣb. VII, 84-85;
* Mustafa Uzunpostalci. „Abîde es-Selmânî“. TDV İA. – İstanbul: 1988. I, 309-310.

## Manbalar
As-Safliya oroli

**As-Safliya oroli** () — Qatar poytaxti Doha qirgʻoqlarida joylashgan orol. Orol Ras Abu Aboudan 3 mil shimolda joylashgan. Mahalliy aholi orasida mashhur sayyohlik maskani boʻlib, Dohadan qayiqda borilsa taxminan 30-40 daqiqalik masofa uzoqligida joylashgan.

## Tavsifi
As-Safliya oroli sharqdan gʻarbga tomon taxminan 2 milya uzunlikka choʻzilgan boʻlib, juda tor; past, qumli va oʻt toʻplamlari mavjud. Shimoliy rif oroldan 1 ½ milya janubi-sharqda joylashgan; u asosan qumdan iborat.

## Tozalash
2015-yilda Munitsipalitet va atrof-muhit vazirligi As-Safliya orolini tozalash kampaniyasini boshlagan, bu kompaniya orolga tashrif buyuruvchilar tomonidan qoldirilgan chiqindilar va plastik qutilarni olib tashlashni oʻz ichiga oladi. Shuningdek, ular 35 ta pergolani oʻrnatganlar.

## Yana qarang

* Qatar orollari roʻyxati

## Manbalar
Sayfur Rahmon Nizomiy

**Sayid Muhammad Saifur Rahmon Nizomiy** (1916-yilda tugʻilgan) — Bangladeshlik islom olimi va hadis tadqiqotchisi. 2020-yilda Bangladesh hukumati tomonidan Ekushey Padak bilan taqdirlangan.

## Tarjimai holi
Sayid Muhammad Sayfur Rahmon Nizomiy 1916-yilda (hijriy 1323) Chittagong tumani Mirsharai upazilaning Ichaxali ittifoqi Shimoliy Ichaxali qishlog‘ida tug‘ilgan. Otasi Sayid Shoh Golam Rahmon Echmati. 8 yoshidan boshlab Qurʼon bilan shugʻullangan. 1960-yilda Madrasa-e-Aliya Dakka hukumat madrasasida imtihondan oʻtgan. Nizmoiy Jahon sunniylik harakati va Jahon insoniyat inqilobi bosh maslahatchisi.

## Farzandlari
**Sayid Muhammad Saifur Rahmon Nizomiyning** uch oʻgʻli va ikki qizi bor. Katta oʻgʻli Sayid Imom Hayot, Jahon sunniylik harakati va Jahon insoniyat inqilobi asoschisi. Nizomiy katta oʻgʻli bilan koʻproq omma oldida koʻrinish beradi va otasining davomchisi boʻlishi mumkin.

## Karyera
Sayid Muhammad Saifur Rahmon Nizomiy o‘z faoliyatini madrasada dars berishdan boshlagan. Chittagong Sholashahar Jomiy Ahmadiya Sunniya Alia madrasasida bosh muhaddis sifatida dars bergan. Mirashoray Chittagongdagi Jameya Rahmaniya Fozil madrasasining asoschisi.

## Manbalar
Madaniyat (Jarqoʻrgʻon tumani)

**Madaniyat**   — Oʻzbekiston Respublikasining  Surxondaryo viloyatiga qarashli qishloq.   Jarqoʻrgʻon tumani tarkibiga kiradi.
 
## Manbalar
Banan oroli (Qatar)

**Banan oroli** () Qatardagi kichik orol. Uning hududi yarim oy shaklida boʻlib, poytaxt Doha qirgʻogʻida joylashgan. Bu Fors koʻrfazidagi tabiiy orol hisoblanadi. U yerda Anantara tomonidan Banana Island Resort Doha bunyod etilgan.

Orol  maydonni oʻz ichiga oladi hamda oʻzining marjon riflariga ega. Butun tuzilma 2015-yilga kelib qurib bitkazilgan. Orolda palma daraxtlari va xil oʻsimliklardan iborat bogʻlar hamda sayyohlar uchun hashamatli inshootlar barpo etilgan.

## Yana qarang

* Qatar orollari roʻyxati

## Manbalar
Gʻulom Rasul Jamoatiy

**Muftiy Gʻulom Rasul Jamoatiy** () sunniy hanafiy islom olimi. Uni izdoshlari Buyuk Britaniya bosh muftiysi sifatida qabul qilishadi.

## Biografiya
Muftiy G‘ulom Rasul Jamoatiy 1923-yilda Pokistonning Gujrat shahrida tug‘ilgan. Islomiy taʼlimning asosiy qismini Ollohu Sulton Ahmaddan olgan, taʼlimni oʻz davrining taniqli olimi va huquqshunosi Fazl-i-Haq Xayrobodiygacha olgan. Pokistonda boʻlgan vaqtlarida islom ilmlaridan saboq bergan, turli mavzularda fatvolar bergan.

1985-yilda Britaniyaga koʻchib oʻtdi va Londonda Alloma Pir Sayid Abdulqodir Shoh Jiloniy madrasasida dars bera boshladi. 1990-yilda Buyuk Britaniya Musulmonlar Kengashining faxriy muftiysi etib ham tayinlangan. Lavozimga kirishganidan beri 2000 dan ortiq fatvo bergan. Arab, fors va urdu tillarini yaxshi bilgan muftiy G‘ulom Rasul islom ilmining ko‘plab sohalarida, jumladan, fiqh, fiqh asoslari, tafsir, tafsir asoslari, hadis, hadis asoslari, aqida, mantiq, sxolastika, sxemashunoslik, axloqiy falsafa, polemika, astronomiya, morfologiya, sintaksis, ritorika, notiqlik, leksikologiya, adabiyot (jumladan, islomdan oldingi), sheʼriyat va boshqalarda ijod qilgan. Taʼlim berish va fatvo berish bilan birga yuqorida tilga olingan fanlardan turli mavzularda 40 ga yaqin kitoblar yozgan.

Muqaddas va huquqiy manbalarga nisbatan fatvolari va ularni amaliy huquqiy muammolarga qoʻllay olishi subkontinentning eng ilmli sunniy doiralari orasida hurmatga sabab boʻlgan. Eng mashhur asarlaridan biri Britaniyada yozilgan Fatavo Britannia deb nomlangan 800 betga yaqin fatvolar jamlanmasi boʻlib, Britaniyada yashovchi musulmonlarni tashvishga soladigan huquqiy masalalarga oid koʻplab masalalarni oʻz ichiga oladi. 

## Manbalar
Khanauri

**Khanauri** — Hindistonning Panjob shtatidagi Sangrur tumaniga qarashli shahar va nagar panchayat. NH 52 da Panjob va Haryana chegarasida joylashgan.

## Demografiyasi
2001-yil holatiga koʻra, Xanauri aholisi 10 960 kishidan iborat edi. Aholisi 5791 erkak va 5167 ayoldan iborat. Xonaurida butun aholining 16 foizi olti yoshdan kichik boʻlganlardir. Xonauriyning o‘rtacha savodxonlik darajasi 55 foizni tashkil qiladi. Savodxonlik darajasi erkaklar 61 foiz va ayollar 48 foiz.

## Xususiyatlari
Shahar Bxaxra va Ghaggar daryolari yaqinida joylashgan. Shaharda oltita ibodatxona mavjud: Shri Mahavir Mandir, Shri Naina Devi Mandir, Shri Xanuman Mandir, Shri Shani Dev Mandir, Lord Shiva ibodatxonasi, shuningdek, Gurdvara Sohib.

Khanauri shimoliy Hindiston hududidagi avtomobillar uchun eski ehtiyot qismlar va asboblarning eng yirik bozorlaridan biriga ega.

## Manbalar
Badruxan

**Badruxan** — Hindistonning Panjob shtati Sangrur-Barnala yoʻlida joylashgan katta qishloq, Sangrurdan 5 km uzoqlikda. Qishloqda Davlat oʻrta maktabi, 4 oʻrinli yordamchi tibbiyot punkti va pochta boʻlimi mavjud.

## Tarixi
Pandit Badru boshchiligidagi beshta kichik qishloqlar, Vada Agvarx, Vichla Agvarx, Dalamval, Dhalivas va Tagan vali Patti aholisi dacoitlardan xavfsizlik uchun Buyuk Jat hukmdori, Jind Maharajasi Maharaja Gajpat Singxga murojaat qilishdi. Maharaja Gajpat Singx bu qishloqlarni birlashtirib, uni Badruxan deb nomladi. 1763-yilda Gajpat Singx Jind shahrini egallab olganida, Badruxon Jind davlatining poytaxti etib tayinlandi. Bu yerda ham qal’a qurdirdi.

## Manbalar
Abkar al-Minan

**Abkar al-Minan** ()

Asar muallifi hindistonlik mu­haddis Abu-l-Alo Muhammad Abdurrahmon ibn Abdurrahim al-Muborakfuriy (vafoti 1353-hijriy yil) bo‘lib, u Imom Abu Iso at-Termiziyning „*Al-Jāmi’ as-sahӣh*“ asariga „*Tuhfa al-ahvazū sharh jāmi’ at-Termizū*“ nomli sharhi bilan mashhur.

## Muallif haqida
Muhammad Abdurrahmon al-Muborakfuriy Shayx Abdulloh al-Miaviy, Nazir Husayn al-Bahoriy ad-Dehlaviy, Husayn ibn Muhammad al-Ansoriy al-Xazrajiy, Hisomuddin al-Miaviy va boshqa ko‘plab ustozlardan taʼlim olib, dars, fatvo bergan va ilmiy kitoblar yozgan. Abdussalom al-Muborakfuriyning ustozi bo‘lgan.

## Mavzusi
Asarning to‘liq nomi „*Abkār al-minan fū tanqūd āsār as-sunan*“dir. Asar „*Āsār as-sunan*“ asarini tanqidiy o‘rganishga bag‘ishlangan. „*Āsār as-sunan*“ asari Muhammad ibn Ali an-Naymaviyga mansub bo‘lib, u „*Sahūh*“ va „*Sunan*“ to‘p­lamlardan tanlangan hadislarni o‘zida jamlagan. Shuningdek, asar tahorat va namoz bo‘yicha hanafiy mazhabi dalillarini o‘z ichiga oladi.

Abdurrahim al-Muborakfuriy asari „*Kitāb at-tahāra*“ va „*Kitāb as-salāt*“ nomli ikki kitobdan tashkil topgan bo‘lib, ularda tahorat va namozga oid mavzular bayon qilingan. „*Kitāb at-tahāra*“ 29 bobdan, „*Kitāb as-salāt*“ esa 67 bobdan iborat bo‘lib, ularga qator „*tanbeh*“ va „*foyda*“lar ilova qilingan. Asarning Banoras nashrida 17 sahifadan iborat tuzatish­lar ilova qilingan. Bu tuzatishlar to‘rt ustunda berilgan bo‘lib, ularda sahifa raqami, satr raqami, xato holati va tuzatilib o‘qilishi talab qilingan shakllar bayon etilgan.

Muallif Abdurrahim al-Muborakfuriyda har bir hadis va undan olingan hukm borasidagi to‘rt fiqhiy mazhab (hanafiy, molikiy, shofe’iy va hanbaliy) dalillarini qiyosiy bayon qilgan. Shuningdek, fiqhiy mazhablardagi hukmlar, bir mazhab o‘rtasidagi turli fikrlarni ham keltirgan. Barcha qarashlar bayon qilingach, ularning dalillari, manbalari, Qur’on oyati bo‘lsa, u haqida mashhur tafsirlar, hadislarning esa taxriji (qaysi to‘plamlarda rivoyat qilingani)ni bayon qilish bilan birga, aqliy dalillar ham o‘z o‘rnida keltirilgan.

## Nusxalari
Abdurrahim al-Muborakfuriy asarining 1388-hijriy yilda ko‘chirilgan qo‘lyozma nusxasi [Quvayt]]dagi Vaqf ishlari vazirligi kutubxonasida (inv. raqam 9873) saqlanmoqda.

## Nashrlari
Abu-l-Qosim ibn Abdulazim tomonidan tayyorlangan nashrlari esa, 1990-yil Banorasdagi „Al-Maktaba as-salafiyya“, 2013-yilda „Dor al-qabas“ matbaalarida chop etilgan.

## Adabiyotlar

# Abdurrahmon al-Muborakfuriy. Abkār al-minan fū tanqūd āsār as-sunan. (Abu-l-Qosim ibn Abdulazim nashri). — Banoras: „Al-Maktaba as-salafiyya“, 1990.

## Manbalar
Darvesh Nozukiy

**Darvesh Nozukiy** (15-asr) – zullisonayn shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida tilga olinadi. Аlisher Navoiy uni Xurosonning mard kishilaridan ekanligi, otasi Mashhadda hokimlik qilganligi haqida maʼlumot beradi. Darvesh Nozukiy sipohiylikni tark etib, darveshlik yoʼlini tutadi va Mashhadda xilvat bir goʼshada jun chakmon kiyib umr kechiradi. “Majolis un-nafois”da uning forsiy hamda turkiy tilda bitgan quyidagi bayti keltirilgan:Birovkim chiqti eldin ogah uldur,

Gadoligʼdin kim ogahdur, shah uldur.Darvesh Nozukiyning qabri Mashhad shahrida.

## Manbalar
Darvesh Shuhudiy

**Darvesh Shuhudiy** (15 asr) – samarqandlik forsiynavis shoir va darvesh. Baʼzi manbalarda Mavlono Foniy tarzida keltiriladi. Nomi “Majolis un-nafois”ning oltinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning yoshligida ancha shoʼx boʼlganligini, keyinchalik darvesh va solih insonga aylanganligini aytib, Mir Sarbarahnaning fikrini keltiradi. Mir Sarbarahnaning aytishicha, Darvesh Shuhudiy tariqatda shunday kashf va karomat hosil qilibdiki, birovning soqolini ushlab, undagi tuklar sonini bexato aytib berar ekan. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:In dogʼhoki, bar tani ahli muhabbat ast, 

Bar koʼhi dard rexti boroni hasrat ast.

(Mazmuni: Muhabbat ahli tanidagi bu dogʼlar, dard togʼiga qoʼymlgan hasrat yomgʼirlaridir).

## Manbalar
Abulhusayn Darroj

**Аbulhusayn Darroj** (vaf. 320 h.q./932 m.) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Ibrohim Xavvosning xodimi. Аbu Аbdulloh Xafif Sheroziy, Аbubakr Kattoniy, Аbulhusayn Muzayyin, Yusuf bin Husayn Roziy bilan suhbatda boʼlgan. Аbu Jaʼfar Majzum bilan birga haj safariga borgan. Аbu Аmr Dimishqiy va Аbu Imron Muzayyin bilan birga samoʼ majlisida vajd holiga tushib, vafot etgan. Аlisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʼliq bobni aynan kiritgan.

## Manbalar
Abdulqodir Jiloniy (pokistonlik ulamo)

**Abdulqodir Jiloniy** (,  *Abdulqodir Giloniy*) sunniy olim va huquqshunos. 1935-yil 14-dekabrda (Ramazon, hijriy 1354-yil) Pokistonning Ravalpindi shahridagi Sandhu Sayyidon nomli qishloqda tug‘ilgan. Otasi Valoyat Ali Shoh Giloniy va Abdulqodir Gʻiloniyning avlodidir. Sharqiy Londonning Uolhemstou shahrida yashaydi.

## Asosiy ishlari
2010-yilda Jiloniy o‘zining „*Zubdah at-Tahqiq*“ kitobini nashr etdi. Urdu tilida yozilgan bu asarMuhammadning sahobalari va Abu Bakrning eng buyuk sahoba sifatidagi maqomi borasida sunniy ulamolar oʻrtasidagi ixtiloflar haqida.

## Ofcom hukmlari
2011-yil oktyabr oyida Jiloniy Buyuk Britaniyaning DM Digital telekanalidagi *Rehmatul Lil Alameen* dasturida mehmon sifatida ishtirok etdi. Eshittirish davomida Jiloniy 2011-yil boshida Panjob gubernatori Salman Tasirning otib oʻldirilganiga ishora qilib izoh berdi.

Shikoyatdan soʻng, Ofcom sharhlarni efirga uzatish orqali DM Digital Eshittirish kodeksining 3.1-qoidasini buzganligi haqida qaror chiqardi. Unda „Jinoyat sodir etishga undash yoki tartibsizlikka olib kelishi mumkin boʻlgan materiallar televideniye yoki radioga kiritilmasligi kerak“ligi belgilangan. Ofcom qaroriga koʻra, „Olimning soʻzlarini oqilona talqin qilinsa, u shaxsan barcha musulmonlar murtadlarga yoki Paygʻambarni haqorat qilgan deb hisoblanganlarga hujum qilish yoki oʻldirishga majbur ekanligini targʻib qilgan. Yuqorida keltirilgan islom ulamosi tomonidan aytilgan turli gaplarning efirga uzatilishi jinoyat sodir etishga undashi mumkin, deb hisoblandi“.

Bunga javoban Jiloniy Pokiston qonuni boʻyicha Muhammad siymosini haqorat qilganlar haqida fikr bildirayotganini aytdi. Bu holatda Jiloniy Pokiston sudi tomonidan gubernator Salman Tasirni oʻldirganlikda ayblanib oʻlimga hukm qilingan Mumtoz Qadrining ishini muhokama qilgan edi. Xulosa qilib aytadigan boʻlsak, agar izohlar tom maʼnoda qabul qilingan boʻlsa, Jiloniyning izohlari Buyuk Britaniyadagi baʼzilar uchun haqoratli boʻlishi mumkin. Shuni aytish kerakki, nutq urdu tilida qilingan edi va Pokiston qonunlari, urf-odatlari va amaliyotlarini nazarda tutgan.

## Manbalar
Abaspura

**Abaspura** — Hindistonning Panjob shtati Malerkotla tumanidagi qishloq. Ilgari Sangrur tumanining bir qismi boʻlgan, Malerkotla tehsilida joylashgan.

## Geografiyasi
Abaspura Malerkotla shahrining sharqiy chegarasida joylashgan. Yaqin atrofdagi qishloqlar — Hathoa, Haider Nagar, Binjoki Xurd va Binjoki Kalan.

## Transporti
Abaspuraga eng yaqin temir yoʻl stansiyasi — 3,5&nbsp;km masofada joylashgan Malerkotla temir yoʻl stansiyasidir.

## Manbalar
Buxoro amiri saroyi (Kogon)

**Buxoro amirining saroyi** — Buxorodan 12 kilometr sharqda joylashgan saroy. Bu saroy qurilgan shahar qurilish yillarida Yangi Buxoro deb atalgan, 1935 yilda esa Kogon nomi bilan atalgan. 

## Tarix

Saroyning qurilishi 1895-yil 14-avgustda amir Sayid Abdulahadxon buyrug‘i bilan Yangi Buxoroda boshlanib, 1898-yilda qurilgan. Saroyning loyihachisi Aleksey Leontyevich Benois, muhandis Dubrovin qurilishga rahbarlik qilgan, buxorolik va rus hunarmandlari binoni qurishgan.

Ko'p minoralari, gumbazlari va ustunlari bo'lgan saroy eklektik bo'lib, barokko va imperiya bilan uyg'unlashgan neo-mavriy uslubda qurilgan. Dizaynda odatiy Yevropa uslubidan tashqari, arabcha naqshlar ham qoʻllanadi.

Saroyni qurish maqsadining turli xil versiyalari mavjud. Ulardan biriga ko‘ra, amir o‘zi uchun saroy qurishni buyurgan, biroq bino qurib bitkazilgandan so‘ng uni ko‘zdan kechirib, uni yetarlicha muhtasham va hashamatli deb hisoblagan. Boshqa versiyaga ko'ra, saroy qurilishi dastlab imperator Nikolay II ning Buxoro amirligiga tashrifi uchun rejalashtirilgan edi
Sayid Abdulahadxon vafotidan soʻng uning vorisi amir Sayid Olimxon temir yoʻl vokzaliga yaqin joyda joylashgan saroydan Buxoroga kelgan yuqori martabali amaldorlar uchun qarorgoh sifatida foydalangan. 

Ayni kunda temir yo‘lchilar madaniyat saroyi joylashgan ushbu bino me’moriy yodgorlik maqomiga ega.

## Havolalar

Buxoro amiri saroyi (Yalta)

Buxoro amirining uyi

Markaziy Osiyo sivilizatsiyalari tarixi.

Kogon, Buxoro amiri joylashgan joy (ingl.) )

Buxoro amiri saroyi(oʻzb.) )

## Manbalar

„Дворец эмира Бухарского. Вокруг света. 1900 г.“. www.bukhara.uz. 17-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentabr 2018-yil.

„20 прекрасных мест в Узбекистане, которые стоит посетить“.  17-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2017-yil.
Debo

**Debo** ("devbof" – dev toʼqigan mato) – turli rangda tovlanuvchi harir ipak mato. Xitoyda toʼqilgan navi (Deboi Chin) mashhur boʼlgan. “Muntahal-arab”da Deboni toʼqish sirrini Sulaymon paygʼambar devlardan oʼrganganligi haqida maʼlumot berilgan. “Tarixi anbiyo va hukamo”da Muso alayhissalomning yoshi saksonga borganda “Tavrot” lavhlarini Deboga oʼrab, sandiq ichiga solganligi hamda bu sandiqni asrashni Horunga topshirganligi haqida soʼz yuritiladi. “Tarixi muluki Аjam”da Xusrav Parvizning podshohlik shavkatining nishonalaridan biri sifatida Debodan toʼqilgan gilam haqida maʼlumot berilgan.

Alisher Navoiyning g'azallaridan birida ham "debo" so'zi qo'llangan:Bemalohat xoʼbkim debo kiyar bor uylakim,

Maʼni oʼlgʼay choshnisizlik anga pargor lafz.

(“Badoeʼ ul-vasat”, 285-gʼazal)

## Manbalar
Devdashimoq

**Devdashimoq** – Аlisher Navoiy “Muhokamat ul-lugʼatayn” asarida alohida taʼkidlagan yuzta feʼlning yigirma yettinchisi. Ushbu feʼl *chayqalmoq, qoʼzgʼalmoq, harakat qilmoq* kabi maʼnolarni bildirgan. Devdashimoq soʼzi Navoiyning “Muhokamat ul-lugʼatayn”dan boshqa asarlarida qoʼllanilmagan.

## Manbalar
Devoni Ismat Buxoriy

**“Devoni Ismat Buxoriy”** – Ismat Buxoriyning sheʼrlar toʼplami. Gʼazal va qasida janridagi sheʼrlarni oʼz ichiga oladi. Gʼazallar asosan oshiqona va orifona mavzularda, qasidalar davr hukmdorlari Xalil Sulton va Ulugʼbek Mirzoga bagʼishlangan. Devondagi sheʼrlar hajman 8000 baytdan iborat. Alisher Navoiy ushbu devonni “Majolis un-nafois”da Ismat Buxoriy bilan bogʼliq bobda tilga oladi.

## Manbalar
Ibrohim Dehistoniy

**Ibrohim Dehistoniy** – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Аstarobod yaqinidagi Dehiston viloyatida tugʼilgan. Moʻʼtaziliylik aqidalariga qarshi boʼlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʼliq bobni aynan kiritgan.

## Manbalar
Аbubakr Dovud Muhammad bin Dovud Dinavariy

**Аbubakr Dovud Muhammad bin Dovud Dinavariy** (250–350 h.q./ 865 – Dinavar–962 m.) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Аbu Аbdulloh Jallo va Аbubakr bin Аbdulloh Tusiy Nassoj bilan suhbatda boʼlgan. Аlisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʼliq bobni aynan kiritgan.

## Manbalar
Ras Rakan

**Ras Rakan** () Qatar yarim orolining eng shimoliy nuqtasi, Ash-Shamalda joylashgan. U Jazirat Ras Rakan deb nomlangan orolning shimoliy-gʻarbiy nuqtasi hisoblanadi. Ammo bu orol va materik orasidagi kanal qayiqlar uchun ochiq emasligi sababli, Jazirat Ras Rakan burunning shimoliy chekkasini tashkil qiladi.

## Joylashuvi
Orol qirgʻoqdan qariyb 1,5 mil uzoqlikda joylashgan boʻlib, unga past suvdan oʻtish yoʻli orqali borish mumkin. Qatarning eng shimoliy shahri Ar-Ru’ays oroldan 2,5 mil janubi-sharqda joylashgan.

## Tavsifi
Jazirat Ras Rakkan juda pastlikdagi, T shaklidagi orolcha boʻlib, orol yuzasi oʻt-oʻlanlar bilan qoplangan. Uning janubiy tomonida mayda mangrov oʻsimligi uchraydi. Orolning uzunligi sharqdan gʻarbga deyarli 2 milyaga yetadi va juda tor hisoblanadi. T harfining yuqori qismi, uning gʻarbiy uchida boʻlib, uzunligi 1 milya.

## Gidrologiyasi
2010-yilda Qatar Statistika boshqarmasi tomonidan Ras Rakan qirgʻoq suvlari boʻylab oʻtkazilgan tadqiqotda uning oʻrtacha chuqurligi  ekanligi aniqlangan va oroldagi oʻrtacha pH darajasi 7,74 ga teng. Bundan tashqari, suvning shoʻrligi 48,18 psu, oʻrtacha harorati 19,61° C va erigan kislorod miqdori 4,86 mg / l ga teng.

## Manbalar
Аbubakr Kisoiy Dinavariy

**Аbubakr Kisoiy Dinavariy** – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Iroq yaqinidagi Dinavar qishlogʼida tugʼilgan. Junayd Bagʼdodiy suhbatidan bahramand boʼlgan. Аbulxayr Аsqaloniyning guvohlik berishicha, Аbubakr Kisoiy uxlagan paytida koʼksidan Qurʼon oyatlari eshitilarkan. Аlisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilann bogʼliq bobni aynan kiritgan.

## Manbalar
Аbu Аbdulloh Muhammad bin Аbdulxoliq Dinavariy

**Аbu Аbdulloh Muhammad bin Аbdulxoliq Dinavariy**– “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Zohirparast kimsalarning maʼnaviy olami xarob va qashshoqligini mavʼizalarida koʼp taʼkidlagan. Tajrid va tavakkul, qanoat va tafridda oʼz davrining mashhur mashoyixlaridan boʼlgan. Madina shahrining yoʼlidagi Vodil Quroʼda vafot etgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx hayotiga bogʼliq bobni qisqartirib kiritgan.

## Manbalar
Qiziltogʻan

**Qiziltogʻan** () — Qozogʻiston RespublikasiningAlmati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Algʻabas qishloq okrugi tarkibiga kiradi. U Bije daryosida joylashgan. KATO kodi — 194835200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 668 kishini (333 erkak va 335 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 691 kishi (335 erkak va 356 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Koʻpir (razyezd)

**Koʻpir** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi aholi yashash punkti. Aynabuloq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. U Bije daryosi boʻyida joylashgan. KATO kodi — 194833200.
## Aholisi
1999-yilda razyezd aholisi 35 kishini (18 erkak va 17 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, u yerda 24 kishi (12 erkak va 12 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Devon un-nasab

**“Devon un-nasab”** (“Nasl-nasablar toʼplami”) – Аbu Sulaymon Faxriddin Banokatiyning asari. Tarixiy mavzuda yozilgan. Аsl va toʼliq nomi «Ravzat ul-albob fi tavorix al-akobir val-ansob» («Аkobirlar va nasl-nasablar tarixi xususida oqillar bogʼi»). Аsar elxoniylardan Аbu Sayidxon (1317–35) davrida yozilgan. Unda eng qadimgi davrlardan to Аbu Sayidxon hukmronligigacha Eron, Hindiston, Movarounnahr, Xitoy va Yevropada boʼlib oʼtgan voqealar bayon qilingan. Alisher Navoiy ushbu asar nomini “Tarixi muluki Аjam”da Iskandar tarixi bilan bogʼliq faslda eslatadi.

## Manbalar
Yakshub

**Yakshub** (, **romanizatsiya: Yakshūb**) — Eronning Mozandaron viloyati Babol okrugi Babol Kenar tumani, Deraz Kola qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 87 nafar, 21 oiladan iborat boʻlgan.

## Manbalar
Balran

**Balran** — Hindistonning Panjob viloyati Sangrur tumanidagi qishloq. Sangrur tuman shtab-kvartirasidan 54 km janubda va shtat poytaxti Chandigarxdan 157 km uzoqlikda joylashgan. Qishloq Xaryana shtatining Sangrur tumani va Fatehobod tumani chegarasi yaqinida joylashgan.

## Geografiyasi
Balran  manzilida joylashgan. Panjobda Hindistonning Xaryana shtati bilan chegaradosh. Oʻrtacha 227 m balandlikda joylashgan.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Balran aholisi 6566 kishidan iborat edi (erkaklar 3542 kishi, ayollar esa 3022)

## Manbalar
Abon ibn Usmon

**Abon ibn Usmon** ( — Abu Saʼid Abon ibn Usmon ibn Affon al-Umaviy al-Madaniy) — faqih, muhaddis, tobeʼin.

Xalifa Usmon ibn Affonning o‘g‘li Abon ibn Usmon Madina shahar voliysi, o‘z davrining imomi, so‘z va rivoyatlari ishonchli hadis roviyi, faqih bo‘lgan.

## Faoliyati
Abon ibn Usmon otasidan, Zayd ibn Sobitdan hadis eshitgan. Kam hadis rivoyat qilgan. Olimdan Amr ibn Dinor, az-Zuhriy, Abu-z-Zinod va boshqalar rivoyat qilganlar. Molikning aytishicha, Abdulloh ibn Abu Bakrning otasi Abu Bakr ibn Hazm qozilikni Abondan taʼlim olgan. Shamsuddin az-Zahabiy o‘zining „*Si­yar aʼlām an-nubalā*“ asarida Abon ibn Usmon otasidan rivoyat qilgan hadisni keltirgan. Ushbu sahih hadisni Abon ibn Usmondan Munzir ibn Abdulloh al-Hizomiy va Muhammad ibn Kaʼb al-Quraziylar rivoyat qilganlar. Imom at-Termiziy hadis olingan manbalarni o‘rganib, uni hasan sahih hadis, degan.

Yetti yil Madina shahrida voliylik qilgan. Elchi sifatida xalifa Abdulmalik ibn Marvon huzuriga borgan.

## Iqtiboslar
Ibn Saʼd o‘z „*Tabaqāt*“*ida* aytadi: 

Yahyo al-Qatton Madina shahri faqihlari o‘n nafar ekanini taʼkidlab, ularning avvalida Abon ibn Usmon nomini zikr qilgan.

Amr ibn Shuayb Abon ibn Usmonga baho berarkan, shunday degan: 

## Adabiyotlar

* Az-Zahabiy. Siyar. „Muassasa ar-risola“, 1985. IV, 351; 
* Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubrā. — Bayrut: „Dor Sodir“, 1968. V, 152; 
* Imom Shamsiddin Zahabiy. Mashhur daholar siyrati. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 55-56; 
* Salahattin Polat. „Ebân b. Osman b. Affân“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 66-67.

## Manbalar
Babol shahristoni

**Babol shahristoni** () Eronning Mozandaron viloyatida joylashgan. Okrugning poytaxti — Babol shahri. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 125,187 xonadon, 464,538 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda 149 320 xonadon, 495 472 kishini tashkil etgan. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olishda esa okrug aholisi 174,351 xonadon, 531,930 kishidan iborat edi.

Babol okrugining nomi XIX asrda Barforush boʻlgan.

Babolning tarixiy binolaridan eng mashhurlari Imomzoda Gʻasem (milodiy 15-yilda qurilgan muqaddas), Ganjineh-ye-Babol, Muhammad Hasan Xon koʻprigi, Qirollik saroyi minorasi va Jome masjididir.

Mozandarondan, xususan, Babol okrugidan kelgan baʼzi taniqli oilalar:

* Pahlaviylar uyi
* Karenning uyi
* Moradi uyi (Suren uyining filiali)
* Suren uyi
* Batoul uyi

Babolning eng katta merosi Balfdir.

## Maʼmuriy boʻlinmalar
Babol shahristoni maʼmuriy boʻlinmalarining ketma-ket uchta roʻyxatga olish boʻyicha aholi tarixi quyidagi jadvalda koʻrsatilgan. So‘nggi aholini ro‘yxatga olishda olti tuman, 13 qishloq shahristoni (dehiston) va yetti shahar ko‘rsatilgan.

## Manbalar