open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anatoliy Klimakov

**Anatoliy Ivanovich Klimakov** (1925-yilda tugʻilgan) – sovet sobiq futbolchisi, hujumchi va yarim himoyachi pozitsiyalarida oʻynagan.

## Biografiya
Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, 1945-yildan Moskva harbiy okrugi alohida ofitser brigadasining kichik leytenanti. "1941-1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali bilan taqdirlangan.

Futbolchi sifatida 1946-yilda Moskva harbiy okrugi jamoasida ikkinchi guruh ligasida oʻynagan va jamoasi bilan oʻz zonasida uchinchi oʻrinni egallagan. Keyingi yili u havo kuchlari tarkibida oliy ligada oʻynagan. Debyut oʻyinini 1947-yil 20-mayda CDKAga qarshi oʻtkazgan. Hammasi boʻlib 1947-yilning may-iyun oylarida oliy ligada 6 ta oʻyin oʻtkazgan va shundan soʻng jamoani tark etgan.

1950—1953-yillarda ODO (Toshkent) jamoasida oʻynagan. 1953-yilda armiya jamoalari tarqatib yuborilgach, u yarim mavsumni Pomirda (Leninobod) oʻtkazgan. Faoliyatining oxirida u ikki mavsum Kalininning Spartak jamoasida oʻynadi. Bu jamoalarning barchasi "B" toifasidagi ligada ishtirok etgan.

Keyingi taqdir nomaʼlum.

## Manbalar

## Havolalar

*  (1)
*  (2)
Sanjar Rashidov

**Sanjar Rashidov** () – oʻzbekistonlik futbolchi. Oʻzbekiston Superligasining „Soʻgʻdiyona“ futbol klubi yarim himoyachisi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Sanjar Rashidov  Transfermarkt saytida
Godmanchester Xitoy koʻprigi

**Godmanchester Xitoy ko'prigi** II darajali bino va Huntingdonshir Godmanchester shahrining nishoni (hozir Angliya Cambridgeshire qismi sifatida boshqariladi) hisoblanadi. Bu Great Ouse daryosida chigit oqimidan o'tgan piyoda ko'prikdir va ko'prikning nomi ham shuni ko'rsatadi, ko'prik ko'rinishi Xitoy uslubida qurilgan. Dastlab 1827-yilda me'mor Jeyms Gallier tomonidan loyihalashtirilgan, ammo yog'ochli maydon yomon holatga tushib, 1960-yilda mahalliy kengash tomonidan nusxa bilan almashtirilgan .

Ko'prikning kelib chiqishi biroz boshqacha. 18-asrning o'rtalarida  shahar daryo bo'yida Huntingdonshirning qabul qiluvchi generalining saroyi qurilgan davrda, "Xitoy Chippendale" mashhur bo'lgan. O'sha orolda bir oz kichikroq xitoy ko'prigi ham bor edi. Bu bir necha o'n yilliklar o'tgach, jamoat ko'prining qurilishiga ilhom bo'lgan bo'lishi mumkin - uning oq yog'och ham Xitoy Chippendale uslubida qurilgan.

Ko'prikning yog'och qismi 2010-yil 9-fevral seshanba kuni maxsus kranlar orqali olib tashlanadi. Yorkshyerda CTS Bridges tomonidan qurilgan nusxasi esa 15-fevral va 16-fevral kuni joylashtiriladi.

## Xalq madaniyatida
Ko'prik  The Howl & The Hum tomonidan ijro etilgan "Godmanchester Xitoy ko'prigi" qo'shig'ining asosiy mavzusi sifatida keltirilgan .

## Manbalar
Old Bridge, Huntingdon

**Huntingdon** va **Godmanchester** o'rtasidagi Eski ko'prik (hozir Angliya shtatining Cambridgeshire shtatining bir qismi) Buyuk Ouse daryosi ustida qurilgan o'rta asrdagi tosh ko'prik.

## Tarixi
Shahar uzoq vaqtdan beri Ermine ko'chasi (Londondan Linkoln va York gacha aloqa yo'li ) va turli sharq-g'arbiy savdo yo'nalishlari bilan Great Ouseni kesib o'tadigan muhim ko'prik bo'lib xizmat qilgan. Ermine ko'chasi birinchi navbatda daryoni hozirgi ko'prikning g'arbida bo'lgan deb hisoblangan bir ford orqali kesib o'tgan bo'lishi mumkin degan taxminlar mavjud  .  Keksa  Edvard X asrning boshlarida hozirgi ko'prikning g'arbidan bir necha metr uzoqlikda yog'och ko'prik qurdiradi va atrofdagi Xuntingdon qal'asini qayta qurish uchun buyuradi. 1107-yilgacha Sent Ives birinchi ko'prik qurilishiga qadar oqimdan pastga ko'prik yo'qligi va tashqi savdo daryosi Huntingdongacha oqimdan yuqoriga o'tishi mumkin bo'lgan.

Ko'prikni ta'mirlash mas'uliyati asrlar davomida bahs-munozaralar ostida bo'ladi. 1259-yilda sudning hukmi bilan viloyat bu ko'prikni tamirlash uchun pul to'lash kerakligini buyuradi. Shunga qaramay, ko'prik yomon holatga kelib qolgan va 1329-yilga kelib u parchalanish xavfi ostida deb e'lon qilingan.

Hozirgi ko'prik taxminan 1332-yil atrofida qurilgan bo'lib, daryoning har ikki qirg'og'ida ish boshlangani.Markaziy iskala yaqinidagi yengil burilish ikki yarmining mos kelmasligi natijasidir. Piyodalar uchun chuqurchalar tashkil etuvchi oltita kamardan iborat bo'lib, ular tosh bilan qoplangan, shimol tomonda uchburchak, janubda esa yarim olti burchakli .

Ko'prik dastlab piyoda va ot tashish uchun mo'ljallangan edi (ko'prikda og'irroq transport o'tishi uchun odamlar turishi uchun chuqurchalar mavjud), ammo hozirda faqat yengil avtomobillar harakati uchun xizmat qiladi. Piyodalar oqimdan bir necha metr yuqorida parallel piyoda ko'prigidan foydalanishadi. Mahalliy og'ir transport vositalari A1307-dan Brampton Hut o'rtacha sohasi orqali A14 viadukt yoki A141-dan foydalanishi kerak .

1950-yilda tarixiy Angliya 1128636 tomonidan Huntingdon ko'prigii I darajali ro'yxatga olingan va  Qadimgi yodgorlik hisoblanadi . Monks ko'prigi esa II darajali roʻyxatga olingan, aslida o'rta asrning oxirida joylashgan ko'prik 1.3 km G'arbda uchraydi.

## Manbalar

* Shaharni muhofaza qilish, shu jumladan qisqacha tarix
Mirasror Mirabrorov

**Mirasror Mirabrorov** (2003-yil 4-iyulda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik futbolchi. Oʻzbekiston Superligasining „Soʻgʻdiyona“ futbol klubi hujumchisi.

## Manbalar
Gipofosfatemik raxit

**Gipofosfatemik raxit** (lot. Hipofosfatemik raxit, HR), C-HFR, fosfatli diabet, D vitaminiga chidamli raxit – reabsorpsiyaning buzilishi tufayli organizmdan fosforning koʻpayishi natijasida raxit rivojlanishi bilan tavsiflangan genetik jihatdan geterogen kasalliklar guruhidir. Buyraklardagi fosfatlar, yaʼni fosforning birlamchi siydikdan qonga qayta soʻrilishi. Oʻrtacha namoyon boʻlish yoshi 6 oydan 1,5 yilgacha. Fosfor suyaklarning normal oʻsishi va rivojlanishi uchun zarur boʻlganligi sababli, bunday kasallikka chalingan bolalarda koʻpincha oʻrtacha balandlikdan past boʻyli va pastki oyoq-qoʻllarining deformatsiyasi mavjud.
## Tarix
Gipofosfatemik raxit birinchi marta 1935 yilda Donovan Jeyms Makkun tomonidan raxitga oʻxshash kasalliklarning alohida guruhi sifatida aniqlangan. Gipofosfatemik raxitning asosiy xarakteristikalari va uning metabolik jihatlari 1937- yilda F. Olbrayt, A. M. Butler va E. Bloomberg tomonidan tasvirlangan. Kasallikning rivojlanishiga taʼsir qiluvchi gen lokuslari, ularning xromosoma joylashuvi va irsiy oʻtish turlari qayd etilgan.
## Epidemiologiya
HFR kam uchraydigan irsiy kasallikdir. Gipofosfatemik raxitning eng keng tarqalgan X-bogʻlangan dominant shakli (PHEX geni) 1:20 000 yangi tugʻilgan chaqaloqlarda uchraydi. Boshqa shakllarning chastotasi nomaʼlum.
## X-GFR ning meros usuli boʻyicha tasnifi
* Agar ota X-bogʻlangan dominant HGF bilan kasal boʻlsa, unda 100% hollarda u kasallikni qizlariga oʻtkazadi, barcha oʻgʻillar sogʻlom boʻladi.
* Agar ona kasal boʻlsa, u holda kasallikni har ikki jinsdagi bolaga yuqtirish xavfi 50% ni tashkil qiladi.
## X-GFR boʻlgan bolalarda asosiy simptomlar
* Koʻkrak qafasining raxitik deformatsiyalari
* Bosh suyagining gʻayrioddiy shakli (hayotning birinchi yilida frontal tuberkulyarlarning gipertrofiyasi);
* Boʻyning pastligi;
* Yurish paytidan boshlab pastki ekstremitalarning progressiv deformatsiyasi;
* Yurishning buzilishi („oʻrdak“ yurishi);
* Pastki segmentning qisqarishi tufayli nomutanosib fizika;
* mushak gipotoniyasi;
* Suyaklar va mushaklardagi ogʻriqlar;
* Dvigatel faolligining pasayishi, yurish paytida tez charchash (bola tez-tez oʻtiradi);
* Kariyes va ildiz xoʻppozlari tufayli tishlarning kech chiqishi yoki erta yoʻqolishi.
## Davolash
Qondagi fosforning normal darajasiga erishish terapiya samaradorligining mezoni emas va davolashning maqsadi emas. Konservativ davoning asosiy maqsadi – suyak toʻqimalarining tuzilishini yaxshilash (radiografiyaga koʻra) va mushaklarni fosfor orqali energiya bilan taʼminlash, bu esa tananing toʻliq rivojlanishiga imkon beradi.
## Prognoz
Gipofosfatemik raxitni erta, aniq tashxis qoʻyish va toʻgʻri tanlangan davolash bilan prognoz juda qulaydir.
## Havolalar
* Gipofosfatemik raxit: patogenez, diagnostika, davolash
* Bolalarda gipofosfatemik raxit kasalligini aniqlash va kasallikni davolash haqida oʻquv qoʻllanma
## Manbalar
Al-Abyad vodiysi

**Al-Abyad vodiysi** (shuningdek, **Wadi Abidh**, **Wadi Abiyad** nomi bilan ham tanilgan) – Ummon Sultonligining al-Batina mintaqasidagi vodiy boʻlib, Maskat-Suhor avtomagistralidan taxminan  janubda joylashgan.

## Yana qarang
* Ummon Sultonligi

## Manbalar
Al-Hijar vodiysi

**Al-Hijar** yoki **al-Hijr vodiysi** – Ummon Sultonligining shimoli-sharqiy qismidagi ad-Dahira viloyatida joylashgan vodiy.

1980-yillarning oxirida yuqori oqimdagi suv toshqinlari sabab vodiyning sugʻorish, qishloq xoʻjaligi va aholi punktlari katta salbiy taʼsir koʻrgan.

## Manbalar
Tizimli qizil yugurik

**Tizimli qizil yugurik TQYU** – etiologiyasi noaniq surunkali autoimmun kasallik boʻlib, aʼzolar va toʻqimalarning immun yalligʻlanishi va aʼzolar yetishmovchiligi bilan namoyon boʻluvchi kasallik.

## Kasallik statistikasi

Bu kasallik erkaklarga nisbatan oʻsmir qizlar va yosh ayollarda yaʼni reproduktiv yoshda 11-30 yoshgacha ayol va qizlarda koʻproq uchraydi. Kasallik ayollarda erkaklarga nisbatan 1:10 nisbatda kuzatiladi. Kasallanish har 100000 aholidan 5 tasida kuzatiladi. Yevropa va Shimoliy Amerikada har 100000 aholining 40 tasi shu kasallikga chalinadi.

## Kasallik etiologiyasi

**Noaniq holda.** Tarixiy kuzatuvlar asosida kasallik bakteriyalardan: streptokokk, sil tayoqchasi, stafilokokk kabi bakterial faktorlar; surunkali virusli infeksiyalar: RNK saqlovchi va retroviruslarda; genetik faktorlar: HLAA1, B8, DR2, DR3 genotipga ega odamlarda kuzatiladi.

## Kasallikni qoʻzgʻatuvchi omillar

# Antibakterial ingolatsiya
# Vaksinatsiya
# Sovuqqotish
# Turli infeksiyalar
# Oʻsma kasalliklari

Bu kasallik „tizimli kasallik“ boʻlgani uchun ham barcha sistemaga taʼsir oʻtkazmay qolmaydi.

## Kasallikni tasdiqlovchi belgilar

* „Kapalak“ simptomi.
Bu belgi tananing yuz sohasida, peshonada, burun, yanoqlar va iyakda qizil toshmalar koʻrinishida „kapalak“ shaklini hosil qiladi.

* LE hujayrasi yoki ANF titrining yuqoriligi
Biriktiruvchi toʻqima shikastlanganda zararlangan oʻchoqda amorf massali yadroning Kumbas reaksiyasida musbat qiymatga ega boʻlishi.

* Tana haroratining 37,5 dan yuqori ekanligi doimiy va bir vaqtda sodir boʻlishi, bosh, quloq, chanoq sohasida ogʻriq .

* Tanada alergik belgilar qizil toshmalar yoki tangacha dogʻlar paydo boʻlishi.

## Kasallik darajalari
# Oʻtkir
# Oʻtkir osti
# Surunkali

Surunkali shaklining oʻzi ham notartib fazalarga boʻlinadi:

A)Qaytalanuvchi poliartit yoki Serozit;

B)Diskoid valchonka sindromi;

D)Reyno sindromi;

G)Verlgof sindromi;

V)Epileptiform sindromi

***Faollik darajasi:
yuqori(3), oʻrtacha(2), minimal(1)

***Nofaol darajasi:
remmesiya.

## Manbalar
Banu Avf vodiysi

**Bani Auf** vodiysi () – Ummon Sultonligining Doxiliya muhofazasidagi vodiy. Vodiy nomi qadimgi davrdagi al-Avfiy () ismli kishilar bilan bogʻliq.

## Manbalar

## Havolalar

* Vodi Bani Avf Ummon
* Vodi Bani Avf – Ummon
Mikrosefaliya

**Mikrosefaliya** ( – kichik va  – bosh) – bosh suyagi va shunga mos ravishda tananing boshqa qismlarining normal oʻlchamlari bilan miya hajmining sezilarli darajada qisqarishi. Mikrosefaliya aqliy yetishmovchilik bilan birga yuzaga chiqadi. Bu kam uchraydigan kasallik boʻlib, oʻrtacha 6-8 mingtadan 1 tasida uchraydi .

## Mikrosefaliya sabablari
Mikrosefaliya sabablari turli omillar boʻlishi mumkin: radiatsiya, infektsiyalar, dorilar, genetik kasalliklar va boshqalar. Tugʻma mikrosefaliyaning sabablaridan biri intrauterin infektsiyalar boʻlishi mumkin – masalan, qizilcha, sitomegalovirus, toksoplazmoz, Denga isitmasi, ehtimol Zika isitmasi va boshqalar. Mikrosefaliya quyidagi sindromlarga xosdir:

* trisomiya 18 (Eduards sindromi);
* trisomiya 13 (Pata sindromi);
* trisomiya 21 (Daun sindromi);
* Cri de Cat sindromi ;
* Miller-Dieker lissensefali sindromi ;
* Prader-Villi sindromi va boshqalar;
* xomilalik spirtli ichimliklar sindromi ;
* Digidropteridin reduktaza yetishmovchiligi – bemorlarning 25 foizida mikrosefaliya kuzatilad;
* 5,10-Meteniltetragidrofolat sintetaza yetishmovchiligi.

## Davolash
Mikrosefaliya uchun maxsus davolash mavjud emas. Davolash asosan paydo boʻlgan simptomlarni bartaraf etishga qaratilgan boʻladi.

*

## Eslatmalar

## Havolalar

* Mikrosefaliya // MedlinePlus
* NINDS mikrosefaliya haqida maʼlumot sahifasi (pdf )
Sääksi koʻli

**Saaksi koʻli** ( yoki shunchaki *Sääksi*) – Finlandiyaning Uusimaa shahridagi 260 gektarlik katta koʻl. Nurmijärvi va Hyvinkää munitsipalitetlari oʻrtasidagi chegarada, Salpausselkä deb nomlangan tizma shakllanish qismida joylashgan. Röykkä va Kiljava qishloqlari Saaksi koʻli yaqinida.

Saaksi koʻli – drenaj ariqsiz yer osti suvli koʻl va uning suvi tuproq orqali oʻzgaradi. Koʻl juda chuqurlikda va koʻlning eng chuqur qismi sakkiz metr chuqurlikka ega. Koʻldagi suv juda toza va koʻlda yaxshi kislorod holati mavjud. Koʻl suvining buferlik qobiliyatini koʻrsatadigan ishqoriylik darajasi juda past. Saaksi koʻli Finlandiyaning eng katta buloqli koʻllaridan biridir.

Taxminan 800 metr uzunlikdagi Saaksi plyaji Nurmijärvi va Hyvinkää aholisi orasida juda mashhur, ammo u Uusimaaning boshqa qismlaridan ham tashrif buyuruvchilarni jalb qiladi.

Koʻl 1870-yilda Aleksis Kivining *The Seven Brothers (Yetti aka-uka)* romanida xayoliy Ilvesyarvi koʻli uchun namuna boʻlib xizmat qilgani aytiladi.

## Yana qarang

* Hiidenvesi
* Tuusula koʻli
* Valkjärvi (koʻl)
## Manbalar

## Havolalar

* Saaksi koʻlining Fonektada joylashgan joyi
Iboundiou

**Iboundiou** — Togo Respublikasi Kara regioni Bassar prefekturasida joylashgan qishloq.

## Manbalar

## Havolalar
* Maplandia.com saytida sunʼiy yoʻldoshdan olingan tasvir
Lämsänjärvi

**Lämsänjärvi** – Finlandiyaning Oulu shahridagi Oulunsuu tumanida joylashgan kichik koʻl. Koʻlning shimoli-sharqiy tomonida joylashgan jamoat plyaji va gʻarbiy tomonda 1936-yilda qurilgan cherkov tomonidan boshqariladigan lager binosi mavjud. Ilgari koʻl juda sayoz botqoq suvi boʻlgan, ammo 1980-yillarning boshida u chuquqrroq qilib kavlangan va hozirgi koʻrinishiga keltirilgan. Koʻl boʻylab piyodalar va velosipedlar uchun yoʻllari, qishda changʻi va qor avtomobillari uchun yoʻllar oʻtadi. 2014-yilda plyaj suzuvchilar orasida diareya va qusish avj olganidan keyin yopilgan va suv namunalarida norovirus va adenoviridalar borligi tasdiqlangan, ular kichikroq suv havzalarida oson tarqaladi. Suv sifati har yili suzish mavsumi boshlanishidan oldin tekshiriladi.
## Manbalar
Lannevesi

**Lannevesi** – Markaziy Finlandiyaning Kymijoki asosiy suv havzasidagi oʻrta kattalikdagi koʻl. Saarijärvi munitsipaliteti hududida joylashgan. Lannevesi suvi shimolga, Summasjarviga tomon Lannejoki daryosi boʻylab oqadi.

Koʻl yaqinida Lannevesi qishlogʻi bor.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar
Al-Maavil vadisi

**Al-Maavil vadisi** – Ummon Sultonligining Janubiy al-Batina gubernatorligida joylashgan viloyat. Hudud Barkaning janubiy qismida, mamlakatning ichki qismida joylashgan boʻlib, koʻpchilik uni Barkaning bir qismi sifatida adashtirib yuboradi.

Al-Maavildagi oʻnlab arxeologik minoralar, qalʼalar, qasrlar va qadimiy masjidlar viloyat tarixining uzoq oʻtmishga ega ekanligidan va uning shonli oʻtmishidan dalolat beradi.

## Qoʻrgʻonlari va qal’alari
Al-Maavil vadida koʻplab arxeologik minoralar, qoʻrgʻonlar va qal’alar mavjud. Viloyatning bunday tarixiy merosi oʻzida nafaqat harbiy va mudofaa jihatlarini aks ettiradi, balki mintaqa boshdan kechirgan madaniy va sivilizatsiya xilma-xilligini ham namoyish etadi.

Sufala qal’asi ushbu tarixiy meros namunalaridan biri boʻlib, oʻtmishda strategik tekshiruv va mudofaa punkti boʻlib xizmat qilgan. Bundan tashqari Afi qishlogʻidagi Shayx boʻlmasi ham hududning diniy va maʼnaviy merosini oʻzida aks ettiradi, shuningdek, oʻsha vaqtda diniy faoliyat va taʼlim markazi boʻlgan boʻlishi ham mumkin.

Banu Salim qal’asi al-Maavil vodiysidagi tarixiy obyektlardan biri boʻlib, muayyan tarixiy davrlar yoki muhim voqealar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Katta ehtimol bilan ushbu qal’adan tarixda qoʻriqlash markazi yoki boshqaruv hududi sifatida foydalanilgan.

## Manbalar
Lappalanjärvi

**Lappalanjärvi** – Finlandiyadagi oʻrta kattalikdagi koʻl, Kymenlaakso mintaqasidagi Kouvola munitsipalitetida joylashgan. U Kymijoki asosiy suv havzasiga qarashli.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar
Ulugʻbek Kenjayev

**Ulugʻbek Kenjayev** () – oʻzbekistonlik futbolchi. Oʻzbekiston Superligasining „Soʻgʻdiyona“ futbol klubi himoyachisi.

## Manbalar
Banu Xolid vadisi

**Banu Xolid vadisi** – Ummon Sultonligining Shimoliy ash-Sharqiya gubernatorligidagi viloyat.

## Manbalar
Lentiira

**Lentiira** – Finlandiyaning oʻrta kattalikdagi choʻl koʻli. U Oulujoki asosiy suv havzasiga tegishli va Kainuu viloyatidagi Kuhmo munitsipalitetida joylashgan. Koʻl juda tor va chuqur boʻlib, uzun koʻrfazlarga ega. U Lentiira- Iivantiira-Lentua baydarka marshruti boʻlib, bu yoʻnalish Tar marshruti deb ham ataladi.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar
Lestijärvi koʻli

**Lestijärvi koʻli** – Finlandiyaning Markaziy Ostrobothnia, Lestijärvi shahrida joylashgan oʻrta kattalikdagi koʻl. Bu Finlandiyadagi eng katta 64-koʻl. Lestijärvi koʻliga katta perch va pike baliqlarini ovlash uchun koʻplab baliqchilar kelishadi. Mintaqaning barcha koʻllari sayoz, jumladan, Lestijarvi ham.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar
* Järvivikidagi Lestijärvi
Livojärvi

**Livojärvi** – Iijoki asosiy suv havzasidagi oʻrta kattalikdagi koʻl. Finlandiyaning Laplandiya mintaqasidagi Posio munitsipalitetida joylashgan. Suv sifati yaxshi.

## Yana qarang

* Finlyandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

* Posiolapland.com  – Posio turizmi
Maaria-Paattinen

**Maaria-Paattinen** (fin:*S:t Marie-Patis*; shvedcha *S:t Marie-Patis*) – palata (, ) Turku, Finlandiya, **9-boʻlimi** sifatida ham tanilgan. Boʻlim shahar hududining deyarli yarmini oʻz ichiga oladi va aholisi eng siyrak tuman hisoblanadi. U shaharning shimolida joylashgan boʻlib, Maaria va Paattinen nomi bilan atalgan, bu ikki sobiq munitsipalitet Turkuga qoʻshilgandan keyin tuzilgan.

Maaria-Paattinen Turkuning aholisi boʻyicha ikkinchi eng kichik palatasidir, atigi 8 756 nafar aholi istiqomat qiladi (2004-yil holatiga koʻra). Aholi soni har yili 0,95% ga oshadi. Boʻlim aholisining 22,66 foizini 15 yoshgacha boʻlgan yoshlar, 9,92 foizini 65 yoshdan oshganlar tashkil etadi. Palataning lingvistik tuzilishi quyidagicha: 95,76% fin, 1,29% shved va 2,95% boshqa millat vakillari.

## Tumanlar
Palata beshta tumandan iborat.

## Yana qarang

* Turku tumanlari
## Manbalar
Vudam al-Sahil

**Vudam al-Sahil** – Ummon Sultonligining Janubiy al-Batina gubernatorligi Batina mintaqasida joylashgan qirgʻoq boʻyidagi qishloq. Vudam al-Sahil baliq ovlash hamda Hindiston va Sharqiy Afrika kabi mamlakatlar bilan bogʻliq savdo aloqalarining boy tarixiga ega. Bugungi kunda Vudam al-Sahilda Said ibn Sulton dengiz bazasi, al-Musannah shahri va Millenium Resortlar joylashgan. Qishloq 2010 yilda Osiyo plyaj oʻyinlariga mezbonlik qilgan.

## Manbalar
Vutayya

**Vutayya** () – Ummon Sultonligining shimoli-sharqiy qismida, poytaxt Maskat shahrida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Inkoukoumamne

**Inkoukoumamne** — Togo Respublikasi Kara regioni Bassar prefekturasida joylashgan qishloq.

## Manbalar

## Havolalar
* Maplandia.com saytida sunʼiy yoʻldoshdan olingan tasvir
Kabir vadisi

**Kabir vadisi** – Ummon Sultonligining shimoli-sharqiy qismida, Maskat gubernatorligining Ruvi shahri yaqinidagi shaharcha.

## Manbalar
Mäntyluoto

**Mäntyluoto** () Finlandiyaning Pori shahridagi tumani. U asosan sanoat va bandargoh hududi boʻlib, shu jumladan Mäntyluoto Pori portining bir qismi boʻlgan. Mäntyluoto Tampere–Pori temir yoʻlining tugallanish qismi hamdir.

Mäntyluoto kemasozlik zavodi dunyodagi shpal platformalar ishlab chiqaruvchi korxonalar ichida yetakchilik qiladi.

## Yana qarang

* Kaanaa
* Kallo mayogʻi

## Manbalar
Masala (Kirkonummi)

**Masala** () Kirkkonummi munitsipalitetidagi 5855 aholiga ega qishloq. U Gʻarbiy Uusimaa mintaqasida, Finlandiyaning janubida, Xelsinki Metropolitan hududidan tashqarida joylashgan. Masala temir yoʻl stansiyasi, Xelsinki shaharlararo temir yoʻl tarmogʻidagi stansiya boʻlib, Masala shahrida joylashgan. Finlandiya geodeziya instituti ham shu yerda joylashgan.
## Manbalar
Yaaloni

**Yaaloni** – Ummon Sultonligidagi 153 metr balandlikda joylashgan kichik qishloqlardan biri. Hududda 50 °C dan yuqori haroratni qayd etgan haroratni kuzatish stansiyasi, shuningdek, UNESCOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Arab Oriks qoʻriqxonasi joylashgan.

## Manbalar
Mulkkusaaret

**Mulkkusaaret** (soʻzma-soʻz *Dik orollari* yoki *Penis orollari* deb tarjima qilinadi) Finlandiyaning Paltamo munitsipalitetidagi Ouluyarvi koʻlidagi uchta kichik orol va bitta toshdan iborat guruhdir. Orollar Teva orolidan shimolda, Melalahti qishlogʻidan taxminan  janubi-gʻarbda va Paltaniemi qishlogʻidan taxminan  shimoli-gʻarbda joylashgan.

Orollar shimoli-sharqiy-janubiy-gʻarbiy yoʻnalishda zanjir hosil qiladi va asosan boreal oʻrmonlar bilan qoplangan. Ochiq jarlik qirgʻoqlarini uchta orolda, asosan janubiy tomonlarda koʻrish mumkin. Orolning janubiy qismida gulxan yoqiladigan joy va boshpana, *laavu* mavjud.
## Manbalar
Mynäjärvi

**Mynäjärvi** – koʻl. Finlandiyaning Pöytyä va Mynämäki munitsipalitetlari hududida joylashgan. Koʻl Kurjenrahka milliy bogʻida joylashgan. Mynäjärvi – Mynäjokining (Myna daryosi) manbai hisoblanadi.
## Manbalar
Yenkit

**Yenkit** – Ummon Sultonligining shimoli-sharqiy qismida, Maskat gubernatorligida joylashgan kurort shaharcha. Bugungi kunda Yenkit hududida 2 milliard dollarlik integratsiyalashgan turizm kurorti qurilmoqda.

## Maʼlumotnomalar

## Havolalar

* Rasmiy sayt
Yanqul

**Yanqul** – Ummon Sultonligining ad-Dahira gubernatorligiga qarashli viloyat*.* Ummonning shimoli-gʻarbiy qismida, Birlashgan Arab Amirliklari bilan chegara yaqinida joylashgan. Viloyat oʻzining xilma-xil geografiyasi, jumladan, qoyali togʻlari, vodiylari va choʻl landshaftlari bilan mashhur.

## Tarixi va merosi
Yanqul hududi boy tarixiy merosga ega boʻlib, arxeologik obidalarga boy. Yanqul qalʼasi esa bular orasida eng koʻzga koʻringan tarixiy maskan hisoblanadi. Qalʼa Ummon Sultonligining meʼmoriy va tarixiy merosidan dalolat beradi. Ushbu qal’adan mudofaa va boshqaruv hududi sifatida foydalanilgan.

## Qishloq xoʻjaligi
Viloyat hududidan tabiiy buloqlar oqib oʻtgan boʻlib, bu narsa vohada dehqonchilik bilan shugʻullanish imkonini beradi. Xurmo yetishtirish Yanquldagi muhim qishloq xoʻjaligi sohalaridan biri hisoblanadi. Anʼanaviy *aflaj* (sugʻorish kanallari) tizimlari asrlar davomida qishloq xoʻjaligi uchun suvni samarali taqsimlash imkonini berib kelgan.

## Manbalar
Näläntöjärvi

**Näläntöjärvi** – Finlandiyaning Kiuruvesi shahrida joylashgan koʻl.
Koʻlning umumiy maydoni 12.93 km 2 ni tashkil etadi.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar
* Fin atrof-muhit instituti: Finlyandiyadagi koʻllar
* Etelä-Savon ympäristökeskus: Saimaa, nimet ja rajaukset
Nitsijärvi

**Nitsijärvi** (Skolt Sami:Njeʹǯǯjäuʹrr) – Finlandiyaning Laplandiya hududidagi oʻrta kattalikdagi koʻl. U Norvegiya chegarasidan 68 km uzoqlikdagi Näätämö qishlogʻi yaqinida joylashgan. Koʻl Paatsjoki asosiy suv havzasiga tegishli.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar
2024-yilgi UEFA Chempionlar ligasi finali

**UEFA Chempionlar Ligasi 2024 finali** – UEFA tomonidan tashkil etilgan Yevropaning premer-klub futbol turnirining 2023–24-yilgi UEFA Chempionlar Ligasining 69-mavsumi va Yevropa chempion klublari kubogidan UEFA Chempionlar Ligasiga oʻzgartirilganidan beri 32-mavsumning final oʻyinidir. Ushbu final oʻyini 2024-yil 1-iyun kuni Angliyaning London shahrida joylashgan Wembley Stadium stadionida Germaniyaning Borussia Dortmund klubi va Ispaniyaning Real Madrid klubi oʻrtasida boʻlib oʻtdi. 2020-yilgi final oʻyinining qoldirilishi va boshqa joyga koʻchirilishi munosabati bilan yakuniy mezbonlar bir yil orqaga surildi, oʻrniga London 2024-yilgi finalga mezbonlik qildi.

Real Madrid bu oʻyinda 2:0 hisobida gʻalaba qozonib, 15-chempionlikni qoʻlga. Gʻolib sifatida Real Madrid klubi 2023–24 UEFA Yevropa ligasi gʻolibi Atalantaga qarshi UEFA Superkubogi 2024da oʻynash va FIFA Qitʼalararo Kubogining ilk turnirida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdilar.

## Oʻtkazilish joyi
Oʻyin UEFA Chempionlar Ligasining qayta qurilgan Wembley Stadium stadionida boʻlib oʻtgan uchinchi finali boʻldi, avvalroq 2011 va 2013 yillarda boʻlib oʻtgan. Umuman olganda, bu Londonda boʻlib oʻtgan sakkizinchi final boʻlib, qolgan beshta oʻyin 1963, 1968, 1971, 1978 va 1992—yillarda asl Wembley stadionida boʻlgan.
## Finalgacha bosib oʻtilgan yoʻl
*Koʻproq maʼlumotga ega boʻlishni istasangiz, bu maqolaga qarang: → [[UEFA Chempionlar Ligasi 2023/2024]]*
*Eslatma: (H: uyda; A: safarda).*

## Manbalar

## Havolalar
*
Nuijamaa koʻli

**Nuijamaa koʻli** () – Finlandiya va Rossiya oʻrtasidagi chegarada, Nuijamaa shahri yonida joylashgan koʻl.

Koʻl Boltiq dengizidagi Vyborg koʻrfazini Finlandiya Lakelandidagi Saymaa koʻli bilan bogʻlaydigan Saymaa kanalining bir qismi hisoblanadi.
## Manbalar
Yibal

**Yibal** – Ummon Sultonligidagi eng yirik neft koni, sultonlikning ad-Dahira gubernatorligida, Maskatdan 360 km janubi-gʻarbda joylashgan. Ushbu kon 1968-yildan neft ishlab chiqarishni boshlagan, eng yuqori koʻrsatkichi bir kunda 250,000 bochka ( boʻlgan. Soʻnggi yillarga kelib ushbu kon faoliyatida susayish kuzatila boshlagan, eng past koʻrsatkich 2005-yilda kunlik 88,000 bochka ( boʻlgan. Yibal neft koni, asosan, Petroleum Development Oman tomonidan boshqariladi.

## Yibal Khuff loyihasi
Buyuk Britaniyada joylashgan Petrofac kompaniyasi 2015-yilda shartnoma asosida yirik Yibal Khuff loyihasini ishlab chiqishni oʻz zimmasiga olgan. Kompaniya oʻsha vaqtdagi shartnoma qiymatini 900 million dollar atrofida ekanligini maʼlum qilgan.

Yibal Khuff loyihasi (YKP) 2021-yilning sentyabr oyida oʻz faoliyatini boshlagan boʻlib, unda 1200 ummonlik va 200 nafar chet el fuqarolar ish bilan taʼminlangan. Loyiha toʻliq ishga tushirilganida kuniga 5 million kub metr gaz va kuniga taxminan 20 ming bochka xom neft ishlab chiqargan.

## Manbalar
Nuoramoisjärvi

**Nuoramoisjärvi** – Kymijoki asosiy suv havzasidagi oʻrta kattalikdagi koʻl. U Päijänne Tavastia viloyatining Sysmä hududida joylashgan.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar
*
Nurmijärvi (koʻl)

**Nurmijärvi** – Finlandiyaning Nurmijärvi munitsipalitetidagi qushlar koʻli boʻlgan. Uning yuzasi birinchi marta 1920-yillarda oʻlchangan va 1950-yillarda koʻl suvi butunlay qurigan. U Kirkkojärvi deb ham atalgan ().
## Manbalar
Yibal aeroporti

**Yibal aeroporti**  – Ummon Sultonligining ad-Dahira gubernatorligidagi Yibal shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport.

Fahud VOR-DME (Identifikator: **FHD**) va yoʻnalishsiz mayoq (Ident: **FHN**) aeroportdan  sharqiy-shimoli-sharqiy masofada joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Bizning aeroportlarimiz – Yibal aeroporti
* FallingRain – Yibal
Nummela (Vihti)

**Nummela** Janubiy Finlandiyadagi Vihti munitsipalitetining eng yirik shahar aglomeratsiyasi va munitsipaliteti hisoblanadi. Nummela 1, 2 va 25-sonli avtomobil yoʻllari orasidagi uchburchak hududda joylashgan. U poytaxt Xelsinkidan  shimoli-gʻarbda, Lohja shahridan  shimoli-sharqda va Ojakkaladan  janubi-gʻarbda barpo etilgan, Vixtidagi uchinchi yirik aholi punktidir. Nummela shahrining aholisi 13 500 nafar.

Nummelada parvoz qilish uchun qulay aeroport (ICAO: **EFNU**) ham mavjud.

## Nummela shahridan chiqqan mashhur odamlar

* Uma Aaltonen, yozuvchi
* Merikukka Forsius, siyosatchi
* Ella Kanninen, teleboshlovchi
* Vivi Fridman, rejissyor
* Veikko Xelle, siyosatchi
* Anssi Kela, qoʻshiqchi
* Jani Lakanen, orientir boʻyicha raqobatchi
* Aleksi Mäkelä, rejissyor
* Markus „Zarkus“ Poussa, musiqachi
* Markus Selin, kino prodyuseri
* Jani Sievinen, suzuvchi
* Eeli Tolvanen, xokkeychi
* Jaakko Haaparanta, UX dizayneri

## Galereya

Fayl:Nummela.jpg|alt=Center of Nummela.|Nummela markazi.
Fayl:Library_in_Nummela,_Vihti_(2).jpg|alt=The seat of the main library of Vihti is in Nummela.|Vihtining asosiy kutubxonasi Nummela shahrida joylashgan.
Fayl:Rientola,_Nummelan_TY_Elo_07.jpg|alt=Rientola, the peopleʼs House in Nummela.| Rientola, Nummeladagi xalq uyi.


## Yana qarang

* Muijala
* Ojakkala
* Vihti (qishloq)
## Manbalar

## Havolalar
Örö

**Örö** – Finlandiyadagi Arxipelag dengizidagi katta orol. Kimitoön munitsipaliteti tarkibiga kiradi. Orol 2015-yilda Arxipelagi milliy bogʻi tarkibiga kirgunga qadar harbiy hudud boʻlgan va hozirda sayyohlar uchun ochiq.
## Manbalar

## Havolalar

* 
* Örö at nationalparks.fi
Ordalsklint

**Orrdalsklint** – dengiz sathidan 129,1 metr (423,6&nbsp;fut) balandlikdagi, Finlandiyaning Aland avtonom viloyatida joylashgan eng baland nuqta. Tepalik Saltvik munitsipalitetida, shahar markazidan 7 km shimoli-sharqda joylashgan.

Tepada kuzatuv minorasi va sayyohlar uchun kabina joylashgan.

Orrdalsklint 10 000 yil oldin dengizdan koʻtarilgan Alandning birinchi qismlaridan biri boʻlgan.Kulolchilik madaniyatini tarqatgan birinchi odamlar Orrdalsklintga taxminan 6000 yil oldin kelishgan. Birinchi jahon urushi paytida Orrdalsklint tepasida harbiy qoʻriqlash shlangi qurilgan. Kuzatuv minorasi va kabinasi Ikkinchi jahon urushi paytida havo kuzatuvi uchun barpo etilgan.

## Yana qarang

* Orollarning eng yuqori nuqtasi boʻyicha roʻyxati
## Manbalar
Ostrobotniya tekisligi

**Ostrobotniya tekisligi** yoki **Pohjanmaa** Finlandiyada ikkala dengiz boʻyida joylashgan katta pasttekislik boʻlib, Skandinaviya mamlakatlaridagi eng katta tekislik hisoblanadi. Tekislik daryolar va torf botqoqlari bilan almashinadigan kichikroq individual qum va gil tekisliklardan tashkil topgan. U Finlandiyaning shimoli-gʻarbiy qirgʻoqlari boʻylab 100 km kenglik va 257 km uzunlikka choʻzilgan. Hudud nihoyatda tekis boʻlib, balandlik farqi 50 m dan ortmaydi.

Geologik jihatdan tekislik Fennoskandiyaning katta qismida joylashgan subkembriy peneplenining davomi hisoblanadi.
## Manbalar
Pääjärvi (Lammi)

**Pääjärvi** – Finlandiyadagi oʻrta kattalikdagi koʻl. U Tavastiya Proper mintaqasidagi Xameenlinna shahri va Päijänne Tavastiya viloyatidagi Hollola munitsipaliteti oʻrtasidagi chegarada joylashgan.

Koʻl suvi Teuronjoki daryosi orqali Mommilanjärvi koʻliga quyiladi va u yerdan Puujoki daryosi orqali Kernaalanjärvi koʻliga va u yerdan Hiidenjoki daryosi orqali Vanajavesi koʻliga quyiladi. Shu sababli ham, u Finlandiya koʻlining gʻarbiy uchdan bir qismini tashkil etadigan Kokemäenjoki havzasining bir qismidir.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar
Spiralli uylar (Mariupol)

**Shpilli uylar** (  ) - tepasida shpilli minora bilan tugaydigan ikkita turar-joy binosi - Mariupol shahrining taniqli diqqatga sazovor joylaridan biri. 1953-yilda Xarkov "Gorstroyproekt" institutidan Kiev arxitektori L. Yanovitskiy loyihasi bo'yicha sobiq shahar ijroiya qo'mitasi (bino urush paytida vayron qilingan) o'rnida qurilgan. 2 ta uyni Artyom koʻchasidagi yoʻl va yoʻlaklar ajratib turadi. 2000-yillarda shpilli g'arbiy uy oq rangga bo'yalgan (sharqiy uy tabiiy g'isht rangi bo'lib qolgan).

Binolar Stalinistik me'morchilik an'analarida yaratilgan. Markazda 7 qavatli qism mavjud bo'lib, unga 4 va 5 qavatli qanotlar qo'shni. Shlyapalar tufayli binolar Mira prospekti va Kuindji ko'chasi kesishmasida me'moriy diqqatga sazovordir.

Rossiya-Ukraina urushi paytida ular shaharni bosib olish paytida o'q otish va bombardimon qilish tufayli katta zarar yetkazdilar.

2023-yil iyun oyida rossiyalik quruvchilar Mariupoldagi Teatr maydoni yaqinidagi ikkita tarixiy uyni burg'u bilan tiklashni boshlashdi.

## Galereya

Fayl:Житловий_будинок_зі_шпилями.jpg|link=Файл:Житловий_будинок_зі_шпилями.jpg|alt=Восточный дом (вид со стороны драмтеатра)|Sharqiy uy (drama teatridan ko'rinish)
Fayl:Будинки_зі_шпилем_(Маріуполь)_2.jpg|link=Файл:Будинки_зі_шпилем_(Маріуполь)_2.jpg|alt=Общий вид|Umumiy ko‘rinish
Fayl:Будинки_зі_шпилем_(Маріуполь).jpg|link=Файл:Будинки_зі_шпилем_(Маріуполь).jpg|alt=Западный дом|G'arbiy uy


## Nashrlar

* "Shpil ortiqcha emas", Methodius Martynov "LIFE-WEEK", 18.04.2002, № 58

## Manba
Paatari koʻli

**Paatari koʻli** – Finlandiyaning Laplandiya mintaqasidagi koʻl. U Juutuanjoki daryosi orqali Inari koʻliga quyiladi. Uning asosiy oqimlari Lemmenjoki va Vaskojoki daryolaridir.

Koʻlning eng chuqur qismi 43 metr2 ni tashkil etadi
## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar
Parkumäki

**Parkumäki** – Finlandiya qishlogʻi, Parkumäki jangi va uning yodgorligi joyi boʻlgan. Savoniya janubidagi Rantasalmi munitsipalitetida joylashgan. Qishloqning oʻz pochta indeksi (58830) mavjud.

Qishloqda 1789-yil 21-iyulda Gustav III urushi paytida Parkumäkida boʻlib oʻtgan jangning yodgorlik haykali boʻlgan, ulkan Parkumäki yodgorligi ham joylashgan.
## Manbalar
Oijärvi

**Oijärvi** – Finlandiya shimolidagi Kuivajoki asosiy suv havzasidagi oʻrta kattalikdagi koʻl. U Shimoliy Ostrobotniya mintaqasida va Ii munitsipalitetida joylashgan. Koʻlning katta qismi qushlar uchun qulay muhitligi tufayli Natura 2000 himoya dasturiga tegishli.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar
Onkivesi

**Onkivesi** – Finlandiyaning juda katta koʻli. Vuoksi asosiy suv havzasiga tegishli. U Shimoliy Savoniya mintaqasida va asosan Lapinlahti munitsipalitetida joylashgan. Koʻldagi suv qisman tabiiy oqimlar va qisman qishloq xoʻjaligi hududida joylashganligi sababli biroz jigarrang tusga ega.

## Yana qarang

* Finlandiyadagi koʻllar roʻyxati
## Manbalar
Salim ibn Nosir ibn Said al-Avfiy

**Salim ibn Nosir ibn Said al-Avfiy** – Ummon Sultonligining Energetika va Minerallar vaziri. 2022-yilning 16-iyunda ushbu lavozimga tayinlangan.

## Taʼlimi
Al-Avfiy Heriot-Vatt universitetida neft muhandisligi boʻyicha magistr darajasiga ega.

## Karyerasi
— 2010-yilda Petroleum Development Oman (PDO) shirkatida Shimoliy Ummon direktori etib tayinlangan.

— 2012-yilda Fuqarolik aviatsiyasi boʻyicha (PACA) bosh direktor etib tayinlangan.

— 2013-yilda Neft va gaz vazirligining maslahatchisi lavozimiga tayinlangan.

— 2020-yilda Energetika va mineral xomashyo vazirligi kotibining oʻrinbosari boʻlgan.

— Petroleum Development Ummon direktorlar kengashi raisi sifatida faoliyat yuritgan.

— 2022-yil 16-iyundan bugungi kungacha Energetika va Mineral xomashyo vaziri lavozimida ishlab kelmoqda.

## Manbalar
Saud ibn Hamud ibn Ahmed al-Habsiy

**Saud ibn Hamud ibn Ahmad al-Habsiy** – Ummon Sultonligi Qishloq xoʻjaligi, baliqchilik va suv xoʻjaligi vaziri. 2020-yilning 18-avgustda ushbu lavozimga tayinlangan.

## Taʼlimi
Al-Habsiy Malayziyaning Newcastle universiteti PhD darajasiga ega.

## Karyerasi
Al-Habsiy dastlab Ummon Qishloq xoʻjaligi va baliqchilik vazirligining Baliqchilik tadqiqotlari boshqarmasida faoliyat yuritgan.

2013-yilda Ummon tadqiqot kengashining Atrof-muhit va bioresurslar sektori direktori etib tayinlangan.

2016-yilga kelib, Ummon akvakulturani rivojlantirish kompaniyasida faoliyat yuritgan.

Keyinchalik baliq resurslari boʻyicha kotib oʻrinbosari etib tayinlangan.

2020-yilning 18-avgustidan bugungi kunga qadar Qishloq, baliqchilik va suv xoʻjaligi vaziri lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda.

## Manbalar
Akça (Kızıltepe)

**Akça** (kurdcha) - Turkiya Mardin viloyati Kızıltepe shahridagi mahalla. Qishloqda erbanî qabilasidan boʻlgan kurd tilida gapiradigan arablar yashaydi. Qishloqda yashovchilar Tayy avlodidan boʻlgan. 2021-yilda qishloqda 383 kishi yashagan.

## Manbalar
Nasra al-Adaviy

**Nasra al-Adaviy** – ummonlik yozuvchi va shoir.

Nasra asl-Adaviy Zanjibarda tavallud topgan. U sheʼrlarini dastlab arab tilida, soʻngra ingliz tiliga yozishni boshlagan. Shoir oʻzining ijodiy faoliyati davomida uchta sheʼriy kitob nashr ettirgan boʻlib, ularning koʻp qismi saraton kasalligi haqida kengroq jamoatchilikni xabardor qilishga yordam beradi. Shoir Nasra al-Adaviy, asosan, „*Al Mar’a“* Ummon ayollar jurnali uchun sheʼrlar yozadi.

## Ijodiy ishlari

* „*Collective Thoughts*“ (Yigʻilgan fikrlar), 2002.
* „*Within Myself: The Will Power To Live beyond Cancer*“ (Oʻzimning ichimda: Saratondan uzoqda yashash uchun kuch), 2004.
* „*Brave Faces: The Daring Stand Against Cancer*“ (Jasur yuzlar: Saratonga qarshi dadil turish). Maskat: man Printers, 2007.

## Manbalar

## Havolalar

* journals.squ.edu.om
Snoh Aalegra

**Snoh Sheri Nowrozi** (tugʻilgan paytidagi ismi **Shahrzad Fooladi** boʻlib,1987-yil 13-sentabrda tavallud topgan), oʻzining sahnadagi ismi **Snoh Aalegra** nomi bilan mashhur, u shvetsiyalik qoʻshiq yozuvchi hamda qoʻchiqchidir. Uning „Feels“ nomli debyut albomi 2017-yilda, „Ugh, Those Feels Again“ nomli esa 2019-yilda chiqarilgan.
## Bolaligi
Aalegra 1987-yil 13-sentabrda Shvetsiyaning Upsala shahrida ota-onasi Eron janubidan boʻlgan fors oilasida tugʻilgan. U Enköpingda (Shvetsiya) oʻsgan, ota-onasi ajrashganidan keyin onasi bilan u yerga koʻchib kelgan . Keyinchalik ular Stokgolmga koʻchib oʻtishgan. U 9 ​​yoshida musiqa yozishni boshlagan.
## Faoliyati

2001-yilda, 13 yoshida, Aalegra Sony Music Shvetsiya bilan rassomlarni rivojlantirish boʻyicha shartnoma imzolagan, ammo oxir-oqibat Sonyni hech qanday musiqa chiqarmasdan tark etgan.

2009-yilda Aalegra oʻzining musiqiy karerasini Sheri yordamida boshlagan. U 2009-yil 16-fevralda Andreas Karlsson tomonidan ishlab chiqarilgan „Hit and Run“ debyut singlini chiqardi. Bu esa Shvetsiya Single Chartsda 12-oʻrinni egalladi. Aalegra 2009-yil 4-dekabrda oʻzining ikkinchi „U Got Me Good“ singlini chiqargan va Shvetsiya single chartlarida 2-oʻrinni egallagan.

2010-yil 6-aprelda Sheri nomi bilan Universal Music Sweden kanalida „First Sign“ studiyaviy albomini chiqardi. Unda Sadening 1984-yilda chop etilgan „Smooth Operator“ qoʻshigʻi, „Hit And Run“ va „U Got Me Good“ singllarining muqovasi mavjud.

2013-yilda Aalegra No I. D.ning ARTium Recordingsiga imzo chekgan. 2014-yil iyul oyida u oʻzining yangi ismi Snoh ​​Aalegra debyutini oʻtkazdi va Lonnie Rashid Lyanning „Hustle Harder“ qoʻshigʻi kiritilgan „Nobody’s Smiling“ oʻninchi studiyaviy albomida koʻrinish bergan. U 2014-yil oktabr oyida Lonnie Rashid Lyan (Common nomi bilan mashhur) ishtirokidagi „Bad Things“ debyut singlini chiqargan.
## Manbalar
Candela Francisco

**Candela Belén Francisco Guecamburu** (2006-yil 14-avgustda tugʻilgan) – argentinalik shaxmatchi, ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega. Candela 2023-yilgi oʻsmir qizlar oʻrtasidagi jahon chempioni.

## Shaxmatdagi faoliyati
U Amerika qitʼasining ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha amaldagi qitʼa chempioni. Francisco 2017-yilda 12 yoshgacha boʻlgan qizlar divizionida, 2019-yilda 14 yoshgacha va 2021-yilda 16 yoshgacha boʻlgan qizlar divizionida Argentina yoshlar chempioni unvonini qoʻlga kiritgan. U 2022-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Argentina chempionatida Maria Florencia Fernandezdan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan.

Francisco shaxmat boʻyicha 2021-yilgi jahon chempionatida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha yoshlar oʻquv-mashgʻulot yigʻinida ishtirok etgan, unda yuqori saviyali oʻyinchilar, shu jumladan sobiq jahon chempioni Vishvanatan Anand ham murabbiylar qatorida boʻlgan. Francisco olti yoshida ota-onasi unga Rojdestvo uchun shaxmat toʻplami sotib olganidan keyin shaxmat oʻynay boshlagan. U toʻqqiz yoshida Pilar shahrida mashgʻulotlarni boshlagan, ammo keyinchalik Buenos-Ayres markazidan taxminan 50 kilometr uzoqlikda joylashgan Visente Lopes Partido shahrida joylashgan ancha yuqori darajadagi shaxmat klubi hisoblanmish Círculo de Ajedrez de Villa Martellida mashgʻulot oʻtkaza boshlagan.

2023-yilda Francisco oʻsmir qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan va u Carissa Yipdan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan. U Yip va Beloslava Krastevalar bilan bir hil ball jamgʻarib kelgan soʻnggi turgacha va soʻnggi turda Krastevaga qarshi oʻtkazilgan gʻalabasi tufayli tay-breyklarda yaxshi natija qayd etib, chempionlikni qoʻlga kiritgan. Uning yakuniy balli 8,5/11 (+6−0=5) boʻlgan. U Janubiy Amerikadan oʻsmir qizlar oʻrtasida Perulik Deysi Coridan keyin ikkinchi jahon chempioni va Argentinadan Oskar Panno, Karlos Bielichki va Pablo Zarnickidan keyin 20 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi toʻrtinchi jahon chempioni unvonini qoʻlga kiritgan.
## Manbalar
Edith Soppe

**Edith Soppe** (1961-yil 10-avgust – 2005-yil 22-noyabr) argentinalik shaxmatchi. U 1978-yilda FIDE xalqaro ayol ustasi (WIM) unvonini qoʻlga kiritgan va shaxmat boʻyicha Argentina chempionatining uch karra gʻolibi (1979, 1980, 1981) hisoblanadi.

## Biografiyasi
1970-yillarning oxiridan 1980-yillarning boshigacha Soppe argentinalik ayol shaxmatchilarning yetakchilaridan biri boʻlgan. U ketma-ket uch marta shaxmat boʻyicha Argentina chempionatida gʻolib chiqgan: 1979, 1980 va 1981-yillardagi musobaqalar shular jumasidandur. 1978-yilda u FIDE Janubiy Amerika mintaqaviy turnirida Berna Karrasko bilan birga birinchi oʻrinni egallagan va FIDE ayol xalqaro ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻlgan. 1979-yilda Rio-de-Janeyroda Soppe zonalararo turnirda qatnashgan va 15-oʻrinni egallagan.

Soppe Argentina terma jamoasi tarkibida quyidagi ayollar shaxmat olimpiadalarida ishtirok etgan:

- 1976-yilda Hayfa shahrida oʻtkazilgan VII Shaxmat Olimpiadasida (ayollar) ikkinchi oʻrinni egallagan (+3, =3, −3),

- 1978-yilda Buenos-Ayresdagi 8-shaxmat Olimpiadasida (ayollar) birinchi oʻrinni egallagan (+6, =1, −6),

- 1980-yilda Valletta shahridagi 9-shaxmat Olimpiadasida (ayollar) birinchi oʻrinni egallagan (+4, =9, −0),

- 1982-yilda Lutserndagi 10-shaxmat olimpiadasida (ayollar) birinchi oʻrinni egallagan (+6, =4, −3).

U oilasiga koʻproq vaqt ajratish va oʻzini farzandlariga bagʻishlash uchun turnirlarni tark etgan. Uning ikki nafar farzandi bor edi. U oʻqituvchi va rahbar sifatida ham ajralib turgan. Luz y Fuerza maktabida u koʻplab shaxmatchilarni tarbiyalagan (ular orasida Kordovaning ikkita chempioni ham bor). U Kordova viloyati shaxmat assotsiatsiyasini (AACC) tashkil etishda ulkan hissa qoʻshgan.

U 2005-yil 22-noyabrda 44 yoshida vafot etgan.

2012-yildan boshlab Soppe xotirasiga shaxmat boʻyicha turnirlar oʻtkazib kelinmoqda.

## Manbalar
Alfred Ajdarević

**Alfred Ajdarević** (20-iyun 1998-yilda tugʻilgan) – kosovolik professional futbolchi, Albaniyaning „Vllazniya“ klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Yoshlik yillari
Alfred Shvetsiyada tugʻilgan, serb millatli futbolchi hisoblanadi. Uning ota onasi Serviyada istoqmat qilishgan ammo keyinchalik yaʼni 1992-yilda Shvetsiyaga koʻchib oʻtgan. Albaniya manbalarining taʼkidlashicha, oilaning haqiqiy familiyasi Hajdari boʻlgan, ammo otasi Yugoslaviya chempionatida oʻynagani uchun uni „Ajdarević“ deb oʻzgartirgan. Uning otasi Agim Ajdarevich 1980 va 1990-yillarda Yugoslaviya Birinchi Ligasida ishtirok etadigan FK Spartak Subotica jamoasi aʼzosi boʻlgan va keyinchalik Agim 1992-yilda Shvetsiyaga koʻchib oʻtganida, u Falkenbergs FF bilan shartnoma tuzgan. Uning katta akasi Astrit ham otasi kabi Falkenbergs FFning oʻyinchisi boʻlgan va Rinia IF jamoasida ilk faoliyatini boshlagan. Uning boshqa akasi Arben ham futbolchi.

## Klubdagi faoliyati

### Ilk faoliyati
Ajdarević oʻzining yoshlik faoliyatini Rinia IF jamoasida boshlagan, u yerdan Falkenbergs FF jamoasiga koʻchib oʻtgan. Keyin 2016-yil 5-iyulda u akasi Astrit Ajdarevichga qoʻshilgan va Örebro SK bilan shartnoma imzolagan.

### Örebro
U 2016-yil 23-iyulda sobiq jamoasi Falkenbergsga qarshi oʻyin uchun Örebro SK jamoasining asosiy tarkibiga kiritilgan va u yerda butun oʻyin davomida zaxira oʻrindigʻida qoldirilgan. U professional futboldagi debyutini 2016-yilning 6-noyabr kuni „Elfsborg“ jamoasiga qarshi oʻyinda Mayk Sema oʻrniga 76-daqiqada zaxiradan maydonga tushish orqali amalga oshirgan.

2021-yil 30-iyunda Ajdarević Örebro jamoasini tark etgan.

## Xalqaro faoliyati
Ajdarević 2017-yilning 18—25-yanvar kunlari Albaniyaning Durres shahrida boʻlib oʻtgan yigʻin uchun murabbiy Alban Bushi tomonidan 21 yoshgacha boʻlgan Albaniya milliy terma jamoasidan ilk xalqaro chaqiruv olgan. 2019-yilda u 21 yoshgacha boʻlgan Kosovo milliy terma jamoasiga chaqirilgan, ammo oʻyinda maydinga tushirlmasdan zaxira oʻrindigʻida qoldirilgan.
## Manbalar
Mahmood Al-Ajmi

**Mahmud Merza Mahdi Ahmad Al Ajmi** (1987-yil 8-mayda tugʻilgan) – bahraynlik professional futbolchi, oxirgi marta „Al-Safa“ jamoasi tarkibida oʻynagan. U 2007—2013-yillarda futbol boʻyicha Bahrayn terma jamoasi sharafini himoya qilgan.

## Klubdagi faoliyati

### Al-Shabab
Al-Ajmi professional klubdagi faoliyatini 2006-yilda „Al-Shabab Manama“ jamoasida boshlagan va 2009-yilda Bahrayn Riffa jamoasiga koʻchib oʻtgunga qadar 44 liga oʻyinida maydonga tushib, 11 gol urishga muvaffaq boʻlgan.

### Al-Riffa
2010-yilda u „Al-Riffa“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan va 2011-yilgacha 33 ta oʻyinda 22 ta gol urgan. U 2010-yilda Riffaning Bahrayn Qirol Kubogida gʻolib chiqqan jamoasi tarkibida ham boʻlgan. Riffa bilan 2010-yilgi OFK kubogi qitʼa turnirida oʻynagan va Riffa yarim finalga qadar yetib borgan.

### KF Tirana
U 2011-yil 12-iyulda boshqa yangi transferlar bilan birga klub prezidenti Refik Xalili tomonidan ommaviy axborot vositalariga taqdim etilgan, Al Ajmi u yerda KF Tirananing yangi libosida taqdim etilgan. Al Ajmi klub tarkibida 10-raqamli futbolkani kiyish uchun tanlab olingan.

2011—2012-yillarda Tirana bilan 2010—2011 Albaniya kubogi va 2011 Albaniya Superkubogi kabi turnirlarda qatnashgan.

### Manama klubi
Albaniyaning Tirana jamoasidagi faoliyatidan soʻng u Manama bilan Bahrayn Premer-ligasiga qaytgan va 55 liga va kubok oʻyinlarida maydonga tushib, 12 gol urishga muvaffaq boʻlgan.

### Hidd SCC
2012—2013-yilgi mavsumda u „Al-Shabab“ dagi navbatdagi mavsumidan oldin Hidd SCC bilan Premer-ligada 22 oʻyinda maydonga tushgan.

### Al Safa

### Manamaga qaytish
Al-Ajmi 2015-yilda oʻzining avvalgi jamoasi Manama klubi tarkibiga qaytgan. Bu uning klubdagi faoliyatidagi eng muvaffaqiyatli oʻyinlaridan biri boʻlib, ligada 88ta oʻyinda maydonga tushib, 29ta gol urgan. Manama bilan u 2016—2017-yilgi nufuzli Bahrayn Qirol kubogi va 2017-yil Bahrayn Superkubogini qoʻlga kiritgan.

U OFK kubogi-2018da ham klub sharafini himoya qilgan, ammo Manama „B“ guruhida 5 ta oʻyinda magʻlub boʻlgani uchun pley-off bosqichiga chiqa olmagan.

### Gokulam Kerala
2018-yilda u Hindistonga koʻchib oʻtgan va I-Liga jamoasi Gokulam Kerala FC bilan shartnoma imzolagan. U oʻzining ilk golini 12-fevral kuni *Malabariyaliklar* safida Mohun Bagan AC darvozasiga kiritgan. U liganing 10ta uchrashuvida maydonga tushib, 3ta gol urgan.

Gokulam bilan 2018-yilda Qahramon Superkubogid bahsida ham maydonga tushgan.

## Xalqaro faoliyati
Al-Ajmi terma jamoadagi debyutini 2007-yilning 16-oktyabrida Liviyaga qarshi oʻyinda (2:0) oʻtkazgan. U Bahrayn uchun birinchi golini Eronga qarshi 2014-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichida kiritgan.

U shuningdek, Bahraynni 2010-yilgi WAFF chempionati, 2012-yilgi Arab Millatlar kubogi va 2015-yilgi Osiyo kubogi saralash bosqichida ishtirok etgan. U 2007—2013-yillarda Bahrayn terma jamoasi safida jami 12ta oʻyinda maydonga tushib, 3ta gol urgan.

## Manbalar
Adeleke Akinyemi

**Adeleke Akinola Akinyemi** (1998-yil 11-avgustda tugʻilgan) – nigeriyalik professional futbolchi.

## Faoliyati

### Klub

#### Serdarli GB
2015-yil 24-yanvarda Akinyemi KTFF Super Lig jamoasi Serdarli GB bilan shartnoma imzolagan. U ligada 13 ta oʻyin oʻtkazib, 10 ta gol urgan. U 2014—2015-yilgi mavsumda Kipr turklari safida jami 17 ta oʻyin oʻtkazib, 11 ta gol urgan.

#### Ventspils
2018-yil avgust oyi boshida Akinyemi AWOLga ketgan, natijada uning klubi FK Ventspils futbolchi oʻgʻirlab ketilganligi toʻgʻrisida ariza topshirihsgan. Akinyemi bir necha kundan soʻng, 13-avgust kuni Ventspilsga qaytib kelgan va oʻsha kuni FK Liepaya ustidan gʻalaba qozongan.

#### Start
2018-yil 16-avgustda IK Start Akinyemi bilan 2021-yilgi mavsum oxirigacha shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan. „Start“ning 2018-yilgi mavsumida 3 ta gol urganidan soʻng, 2019-yilda 1. divisjon mavsum ochilish oʻyinida u toʻpigʻini sindirib olgan. Akinyemi uzoq muddatga safdan chiqgan va shundan keyin „Start“ning asosiy jamoasiga kira olmagan. Sobiq toʻpurar 2020-yilda ham „Hamkam“ jamoasiga ijaraga berilganda birorta gol ura olmagan. 2021-yildagi golsiz ligadan soʻng Start uni 2021-yilgi mavsum tugaganidan keyin qoʻyib yuborishga qaror qilgan.

#### Karvina
2023-yil 6-fevralda Karvina KF Lachidan Akinyemi bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan.

## Manbalar