Hayotiy zarur va eng muhim dori preparatlari

**Hayotiy zarur va eng muhim dori vositalari** (**HZEMDP**; 2011-yilgacha – "HZDV", Vital va Essential *Medicines*) – dori vositalari narxlarini davlat tomonidan tartibga solish maqsadida Rossiya Federatsiyasi hukumati tomonidan tasdiqlangan dori vositalari roʻyxati. Dori vositalari narxlarini davlat tomonidan tartibga solish vazifasi aholi va tibbiyot muassasalari uchun dori vositalarining mavjudligini oshirishdan iborat.

Hayotiy zarur va eng muhim dorilar roʻyxati xalqaro patentlanmagan nomlar ostidagi dori vositalari roʻyxatini oʻz ichiga oladi va Rossiya Federatsiyasi fuqarolariga davlat kafolatlari ostida koʻrsatiladigan tibbiy yordamning deyarli barcha turlarini, xususan, shoshilinch tibbiy yordam, statsionar yordam, ixtisoslashtirilgan ambulatoriya va statsionar bemorlarni parvarishlashni qamrab oladi, shuningdek, tijorat sohasida sotiladigan dori-darmonlarning katta miqdorini oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari hayotiy zarur va eng muhim dori vositalarining roʻyxati Rossiya Federatsiyasining taʼsis subyektlarining mintaqaviy roʻyxatlarini va statsionar tibbiy tashkilotlarning dori vositalarining formulalar roʻyxatini ishlab chiqish uchun asos boʻlib hizmat qiladi.

Hayotiy va muhim dori vositalari roʻyxati dori vositalarining xalqaro anatomik-terapevtik-kimyoviy tasnifi (ATC) yordamida shakllantiriladi.).

## Tarixi
2012-yildan boshlab Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 2011-yil 7-dekabrdagi 2199-r -sonli qarori bilan tasdiqlangan hayotiy va muhim dori vositalarining roʻyxati amal qiladi.

2013-yilda 2012-yil 30-iyuldagi 1378-r-son buyrugʻiga binoan roʻyxat oʻzgarishsiz qoldi. 2011-yil roʻyxati bilan taqqoslaganda, baʼzi dorilar (masalan, ergokalsiferol, xinidin va boshqalar.) roʻyxatdan chiqarib tashlandi, boshqalari qoʻshildi.

Roʻyxatdagi dori vositalarining umumiy soni 29 moddaga koʻpaydi (u 24 moddaga kengayishi kerak edi) va 588 ta (2011-yildagi roʻyxatda 559 taga qarshi) dori nomlarini oʻz ichiga oladi.

2012-yil roʻyxatiga faqat mahalliy ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqarilgan 93 ta dori kiritilgan , 207 ta dori vositalari  faqat xorijiy ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqarilgan va yana 267 nomdagi  dori vositalarining  Rossiya va xorijiy farmatsevtika kompaniyalari tomonidan ishlab chiqariladi.

2011-yilda hayotiy va muhim dori vositalari roʻyxatidagi dori-darmonlar narxi 2 foizga oshdi..

2011-yil kuzida Rossiya farmatsevtika ishlab chiqaruvchilari assotsiatsiyasi (ARPM) narxlarni 6 foizga oshirishga intildi (kutilgan inflyatsiyaga muvofiq), ammo Federal tarif hizmati va Rossiya Federatsiyasi Sogʻliqni saqlash va ijtimoiy rivojlanish vazirligi buni rad etdi.

Tatyana Golikova, bir safar kompaniyalarga 2012-yilda mavjud tarif tartib-qoidalariga muvofiq narxlarni qayta hisoblash imkoniyati berilishini vaʼda qilgandi.

2015-yil 1 martdan boshlab Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 2014-yil 30-dekabrdagi 2782-r -sonli qarori bilan tasdiqlangan 2015-yil uchun tibbiy maqsadlarda foydalanish uchun hayotiy zarur va eng muhim dori vositalarining roʻyxati qoʻllanadi.

2016-yil 1 martdan 2015-yil oxirida tasdiqlangan 2016-yil uchun tibbiy maqsadlarda foydalanish uchun hayotiy va muhim dori vositalari roʻyxati qoʻllanadi. Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 2016-yil 28-dekabrdagi 2885-r-son qarori bilan 2017-yil uchun tibbiy maqsadlarda foydalanish uchun hayotiy va muhim dori vositalari roʻyxati tasdiqlandi (2016-yil 28-dekabrdan kuchga kirgan)).

2018-yil 1-yanvardan boshlab hayotiy va muhim dori vositalarining roʻyxati 60 ta dori va 8 ta dozalash shakllarini oʻz ichiga olgan holda kengaytirildi (Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 2323-r-son qarori).

Roszdravnadzor maʼlumotlariga koʻra, 2017-yilda Rossiya Federatsiyasida hayotiy va muhim dori vositalarining narxi 1,8 foizga kamaydi. Boshqarmaning qayd etishicha, bunday dori vositalari oxirgi marta 2013-yilda – 0,6 foizga arzonlashgan. Oʻtgan yili 5 yil davomida rekord koʻrsatkich qayd etildi.

2018-yil 10-dekabrda Hayotiy zarur va eng muhim dori vositalarining yangi roʻyxati tasdiqlandi. 2019-yil uchun roʻyxat 38 ta dori vositasi va 2 ta yangi dori shakli bilan toʻldirildi. Roʻyxatdagi dori vositalarining umumiy soni 699 tadan 735 tagacha oʻsdi.

2022-yilda hayotiy va muhim dori vositalari roʻyxati 808 nomga kengaytiriladi, dedi Rossiya Bosh vaziri Mixail Mishustin.

## A. Ovqat hazm qilish tizimi va metabolizm

## B. Qon va qon yaratish sistemasi