Nyut Gingrich

**Nyuton Leroy Gingrich** (**McPherson** 1943-yil 17-iyunda tug'ilgan) - amerikalik siyosatchi va yozuvchi. 1995-yildan 1995-yilgacha Qo'shma Shtatlar Vakillar palatasining 50-spikeri bo'lib ishlagan. Respublikachilar partiyasining a'zosi. 1979-yildan 1999-yilda iste'foga chiqqunga qadar Shimoliy Atlanta hamda unga yaqin hududlarga xizmat ko'rsatgan. Jorjiya 6-kongress okrugida AQSh vakili boʻlgan. 2012-yilda Gingrich Respublikachilar partiyasidan AQSh prezidentligiga nomzod bo'lish uchun muvaffaqiyatsizlikka uchradi.

1970-yillarda G'arbiy Jorjiya universitetida tarix va geografiya professori boʻlgan. Gingrich 1978-yil noyabr oyida AQSh Kongressi Vakillar palatasiga saylovda g'alaba qozondi. Gruziyaning 6-kongress okrugi tarixidagi birinchi respublikachi bo'ldi. 1989-yildan 1995-yilgacha uydagi ozchilik qamchi sifatida ishlagan. "Amerika bilan shartnoma"ning hammuallifi va arxitektori Gingrich 1994-yilgi Kongress saylovlarida Respublikachilar g'alabasining asosiy yetakchisi boʻlgan. 1995-yilda "''Time"'' uni "Yil odami" deb e'tirof etdi. "Palatadagi to'rt o'n yillik demokratik ko'pchilikka barham berishdagi roli" uchun.

## Yoshligi
 

Gingrich 1943-yil 17-iyunda Pensilvaniya shtatining Xarrisburg shahridagi Harrisburg kasalxonasida Nyuton Leroy Makferson sifatida tug'ilgan. Uning onasi Ketlin "Kit" (niki Daugherty; 1925–2003) va biologik otasi Nyuton Searles McFerson (1923–1970). 1942-yil sentabrda, u 16 va Makferson 19 yoshida turmushga chiqdi. Nikoh bir necha kun ichida buzildi. U ingliz, nemis, shotland va shotland-irland millatiga mansub.

1946-yilda onasi Robert Gingrichga (1925–1996) turmushga chiqdi. Robert Gingrich Koreya va Vetnamda gastrollarda xizmat qilgan mansab armiyasi zobiti edi. 1956-yilda oila Evropaga ko'chib o'tdi va bir muddat Fransiyaning Orlean shahrida va Germaniyaning Shtutgart shaharlarida yashadi.

## Palata spikeri

Palata Gingrichning shartnomaning barcha o'nta masalalarini sessiyaning dastlabki 100 kunida ovozga qo'yish haqidagi va'dasini bajardi. Prezident Klinton buni "Amerika shartnomasi" deb atadi.

Amerika Qo'shma Shtatlarining 104-Kongressi tomonidan taklif qilingan. Qonunchilik Kongress vakillari uchun muddatlarni cheklash, soliqlarni kamaytirish, farovonlikni isloh qilish va muvozanatli byudjetga tuzatishlar kiritish, shuningdek, Vakillar palatasining moliyasini mustaqil tekshirish va muhim bo'lmagan xizmatlarni bekor qilishni o'z ichiga oladi..Gingrichning Vakillar palatasi spikeri sifatidagi dastlabki ikki yilidan so'ng, respublikachilar ko'pchilik 1996-yilgi saylovda qayta saylandi, bu 68 yil ichida birinchi marta respublikachilar va bir vaqtning o'zida birinchi marta Demokratik prezident qayta saylanishda g'alaba qozondi.

#### Federal byudjetni muvozanatlash

Amerika bilan 1994-yilgi shartnomaning asosiy jihati muvozanatli federal byudjet va'dasi edi. Hukumat yopilgandan so'ng, Gingrich va boshqa respublikachilar rahbarlari Kongress 1996-yilda muvozanatli byudjet loyihasini ishlab chiqa olmasligini tan oldilar. Buning o'rniga, ular Oq uy tomonidan ma'qullangan ba'zi bir kichik qisqartirishlarni tasdiqlashni va keyingi saylov mavsumini kutishni afzal ko'rdilar.

### Hukumatning yopilishi

Gingrich va kelayotgan respublikachi ko'pchilikning hukumat xarajatlari tezligini pasaytirish haqidagi va'dasi prezidentning Medicare, ta'lim, atrof- muhit va sog'liqni saqlash bo'yicha kun tartibiga zid bo'lib, federal hukumatning jami 28 kunlik ikki marta vaqtincha yopilishiga olib keldi.

### Axloqiy ayblovlar va tanbehlar

Demokratlar tomonidan Gingrichga spikerlik davrida sakson to'rtta axloqiy ayblov qo'yilgan. Oxir-oqibat, bittasidan tashqari barchasi bekor qilindi. Siyosiy maqsadlarda ishlaydigan kollej kursi uchun soliqdan ozod maqomiga da'vo qilish. 1997-yil 21-yanvarda Palata Gingrichga rasman tanbeh berdi. Bu birinchi marta Spiker axloq qoidalarini buzgani uchun intizomiy jazoga tortildi.

Vaziyatga kelsak, Gingrich 1997-yil yanvar oyida shunday dedi: "Men o'z nomimdan qo'mitaga taqdim etilayotgan ma'lumotlarni sinchkovlik bilan yo'naltirish yoki ko'rib chiqish uchun etarlicha kuch sarflamadim. Mening nomimdan va mening imzom bilan qo‘mitaga noto‘g‘ri, to‘liq bo‘lmagan va ishonchsiz ma’lumotlar berildi, lekin men qo‘mitani chalg‘itmoqchi emas edim.&nbsp;. . . Men odamlarning o‘z hukumatiga bo‘lgan ishonchini zaiflashtirishi mumkin bo‘lgan mojaroni xalq uyiga tushirdim”.

## Manbalar