Jajangmyeon

***Jajangmyeon*** (자장면) yoki ***jjajangmyeon*** (짜장면) — *chunjang*, toʻgʻralgan choʻchqa goʻshti va sabzavotlardan tayyorlangan quyuq sous bilan toʻldirilgan koreys ugra taomi. Taomni tayyorlashda dengiz mahsulotlari yoki boshqa goʻshtlardan foydalaniladi.

## Tarixi
*Jajangmyeon* oʻn toʻqqizinchi asrning oxirida, Xitoyning Shandong provinsiyasidan ishchilar Xitoy harbiylari tomonidan Koreyaga yuborilganida joriy etilgan. Taom 1905-yilda Incheon Chinatowndagi xitoy restorani — *Gonghwachunda* xoʻrandalarga taklif qilinishni boshlagan (공화춘). Restoran hozir Jajangmyeon muzeyi hisoblanadi.

Nomi ham, taom ham xitoycha *zhájiàngmiàn* () dan kelib chiqqan. Ikkalasining umumiy xususiyatlari choʻchqa goʻshti, uzun bugʻdoy ugralari va fermentlangan soya pastasidan tayyorlangan sousdir. Ammo, *jajangmyeon* kraxmalli va karamel rangini ishlatadi, bu esa *zhájiàngmiàn* bilan solishtirganda qalinroq va quyuqroq sousga olib keladi. Irvinedagi Kaliforniya universitetining tarix professori Yong Chenning taʼkidlashicha, bu taom „Shimoliy Xitoyning ugra va maydalangan choʻchqa goʻshti taomi *zhájiàngmiàn* sifatida boshlangan boʻlsa-da, bugungi kunda u butunlay koreys taomiga aylangan“.

50-yillarning oʻrtalarida Janubiy Koreyada, Koreya urushidan soʻng, *jajangmyeon* arzon narxlarda sotildi, shunda har kim uni ogʻirlik qilmasdan yeyishi mumkin edi. Yangi koreys uslubidagi jajangmyeon savdo markazi boʻlgan Incheon portiga tashrif buyurgan koʻplab savdogarlar va baliq bozorida ishlaydigan koʻplab dok ishchilari orasida mashhurlikka erisha boshladi va tezda butun mamlakat boʻylab tarqaldi.

## Ism
*Jajang* ( ; muqobil ravishda *jjajang* jeo-i ) xitoycha *zhájiàng* () soʻzidan olingar), bu „qovurilgan sous“ degan maʼnoni anglatadi. *Myeon* () „ugra“ degan maʼnoni anglatadi. Xitoycha belgilar *jak* (작) deb talaffuz qilinadi va *jang* (장) koreys tilida, lekin ugra taom *jakjangmyeon* emas, *jajangmyeon* deb ataladi, chunki uning kelib chiqishi Xitoy-Koreys soʻzi emas, balki xitoycha talaffuzning transliteratsiyasi. Xitoycha *zhá* talaffuzi koreyscha quloqlarga *jja* (*ja* emas) kabi eshitilganligi sababli, taom Janubiy Koreyada *jjajangmyeon* nomi bilan tanilgan va koreys xitoy restoranlarining aksariyati bu imlodan foydalanadi.

Koʻp yillar davomida, 2011-yil 22-avgustgacha, Milliy koreys tili instituti *jjajangmyeon* soʻzini qabul qilingan idiomatik transliteratsiya sifatida tan olmadi. Jjajangmyeon standart *imloga aylanmaganining* sababi, 1986-yilda Taʼlim vazirligi tomonidan eʼlon qilingan xorijiy soʻzlarni transliteratsiya qilish qoidalariga bogʻliq boʻlib, unda xorijiy obstruentlarni baʼzi oʻrnatilgan qoʻllanishlardan tashqari qoʻsh undoshlar yordamida transliteratsiya qilish mumkin emasligi taʼkidlangan. Keyinchalik, *jjajangmyeon* Milliy tillarni muhokama qilish kengashida *jajangmyeon* bilan bir qatorda muqobil standart imlo sifatida qabul qilindi va 31-avgustda standart koreys tili lugʻatiga standart imlo sifatida kiritildi.

## Tayyorlash va dasturxonga tortish

*Jajangmyeon* bugʻdoy uni, tuz, pishirish soda va suvdan tayyorlangan qalin, qoʻlda yoki mashinada tortilgan ugralardan foydalanadi. Sous, ***jajang***, soya sousi (yoki ustritsa sousi), goʻsht (odatda choʻchqa goʻshti, lekin baʼzan mol goʻshti), dengiz mahsulotlari (odatda kalamar yoki qisqichbaqalar), xushboʻy hidlar (qoʻziqorin, zanjabil va sarimsoq) kabi boshqa masalliqlar bilan qovurilgan *chunjang* bilan tayyorlanadi), sabzavotlar (odatda piyoz, qovoq yoki koreys qovoqchalari yoki karam), bulon va kraxmalli atala.

Dasturxonga tortishda, *jajangmyeon ustiga* bodring, piyoz, tuxum skallion, qaynatilgan yoki qovurilgan tuxum, oqartirilgan qisqichbaqalar yoki qovurilgan bambuk kurtaklari qoʻshilishi mumkin. Taomga odatda *danmuji* (sariq tuzlangan turp), toʻgʻralgan xom piyoz va piyozni botirish uchun *chunjang* sousi qoʻshiladi.

## Variatsiyalar
Jajangmyeon taomining xilma-xilligiga *gan-jjajang*, *jaengban-jjajang*, *yuni-jjajang* va *samseon-jjajang kiradi*.

* *Gan-jjajang* () — *Jajangmyeon* quruq sousli, suv (stok) va kraxmalli bulyon qoʻshmasdan tayyorlangan. *Gan* harfi xitoycha  talaffuzidan kelib chiqqan.
* *Jaengban-jjajang* () — *Jajangmyeon qaynatilgan ugrani* sous bilan qovurilgan idishda qovurib, likopchada tortiladi. *Jaengban koreyscha* „likop“ degan maʼnoni anglatadi.
* *Yuni-jjajang* () — *Jajangmyeon* qiyma goʻsht bilan tayyorlanadi.
* *Samseon-jjajang* () — kalamar va midiya kabi dengiz mahsulotlarini oʻz ichiga olgan *Jajangmyeon*. *Samseon* soʻzi *xitoycha sānxiān* () soʻzining koreyscha oʻqilishidan kelib chiqqan, „uchta yangi masalliq“ degan maʼnoni anglatadi.

Chapagetti, Chacharoni va Chja Vang kabi tezkor *jajangmyeon* mahsulotlari *jajangmyeonning* tez tayyorlanadigan ugra versiyalari boʻlib, ular quritilgan sabzavot boʻlaklari yordamida *[[ramen]]* bilan bir xil tarzda qaynatiladi, ular quritilgan va *jajang sasu* kukuni yoki suyuq *jaja* bilan aralashtiriladi, shuningdek, oz miqdorda suv va moy ham qoʻshiladi.
Fayl:Korean.cuisine-Jajangmyeon-01.jpg|*Gan-jjajang*
Fayl:Jaengbanjajang.jpg|*Jaengban-jjajang*
Fayl:Jajang.jpg|*Yuni-jjajang*
Fayl:Haemul-jajangmyeon.jpg|*Samseon-gan-jjajang*
Fayl:농심 짜파게티 매콤한 사천 6.jpg|Chapagetti


## Manbalar