open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jean-Philippe Mateta

**Jan-Philippe Mateta** (28 iyun 1997-yilda tugʻilgan) – fransuz professional futbolchisi, Angliya Premyer-ligasining „Kristal Pelas“ klubi hujumchisi. U Fransiyani terma jamoasining 19 yoshgacha va 21 yoshgacha boʻlgan yoshlar darajasida oʻynagan, shuningdek, 2024-yilgi Olimpiya terma jamoasi uchun ishtirok etgan.

Mateta oʻz faoliyatini 2015-yilda Fransiyaning uchinchi darajali ligasi ishtirok etuvchi SHateauroux klubida boshlagan. 2016-yilgi mavsumda Fransiyaning yetakchi jamoalaridan biri, Lion klubi bilan shartnoma imzolagan. 2017-yilgi mavsumda Fransiyaning Ikkinchi divizion vakili „Le Gavr“ jamoasida ijara asosida oʻynagan va yaxshi natijalar qayd etgan. Ijaraga olingandan soʻng, u 2018-yilda Bundesliganing „Maynts 05“ klubi bilan shartnoma imzolagan va 2021-yilda Angliyaning „Kristal Pelas“ jamoasiga oʻtgan.

## Klub faoliyati
Mateta Drancy futbol maktabining tarbiyalanuvchisi. 2014-yilda „Chateauroux“ akademiyasiga oʻtdi. 2015/2016-yilgi mavsumda oʻzi oʻqigan akademiyaning asosiy jamoasiga qabul qilingan. Dastlabki mavsumidayoq klubning asosiy oʻyinchilaridan biriga aylandi va 22 ta oʻyin oʻtkazib, 11 ta gol urgan. Mateta 2015-yilning 6-noyabrida u Liga 3 da, Belfort jamoasiga qarshi oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan debyut oʻyinini oʻtkazgan. 11-dekabr kuni u Beziers darvozasiga dubl qayd etib, professional faoliyatidagi ilk gollarini kiritgan.

2016/2017-yilgi mavsum ham Chateaurouxda boshlandi. Toʻrtta oʻyinda ikkita gol urib, „Lion“ skautlari eʼtiborini tortdi va jamoa uni 3 million yevroga sotib olgan. Lion jamoasi bilan shartnoma muddati 5 yil edi. Ushbu transfer oʻsha paytda jarohat olgan Alexandre Lacazetteni oʻrnini toʻldirish bilan bogʻliq edi. 2016-yil 21-sentyabrda u Ligue 1 turnirida Monpelye jamoasiga qarshi oʻyinda debyut qilgan.

2018-yilning 28-iyunida 8 million yevro evaziga Mateta Germaniyaning „Maynts 05“ futbol klubiga oʻtdi.

## Milliy jamoadagi faoliyati
2019-yilning yozida Marko Italiyada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etish uchun terma jamoaga taklif qilingan. Yarim finalda u Ispaniya darvozasiga penaltidan bitta gol urdi, ammo jamoasi 1:4 hisobida magʻlub boʻlgan.

2024-yil 3-iyunda Mateta bosh murabbiy Thierry Henryning Parijdagi Olimpiada oʻyinlari oldidan Fransiya terma jamoasining kengaytirilgan tarkibiga kiritilgan. Yakuniy tarkibda uchta katta yoshli futbolchilardan biri sifatida tanlangan va musoboqaga jalb etilgan. Musoboqa davomida Mateta Argentinaga qarshi chorak final oʻyinida yagona gol urib, Fransiyani keyingi bosqichga olib chiqgan. Misrga qarshi yarim finalda u ikkita gol urdi va Fransiya yakunda 3:1 hisobida gʻalaba qozongan.

## Career statistics

## Yutuqlar
**Individual**

* „Kristal Pelas“ ning eng yaxshi futbolchisi: 2023–24
## Manbalar

## Havolalar

* Profile Crystal Palace F.C. saytida
* 
*
Ali ibn Sahl maqbarasi

**Ali ibn Sahl maqbarasi** – Eronning Isfahon shahridagi tarixiy maqbara. Tasavvufchi Abulhasan Ali ibn Sahl Azhar Esfahoniy Abbosiylar xalifasi Al-Mu’tadid davrida yashagan. Togʻchi qabristonining shimolida uning xonqohi va maktabi boʻlgan. U 894-yilda Isfahonda vafot etgan va oʻz xonxonasida dafn etilgan.

Ali ibn Sahl maqbarasi tasavvuf maskani va darveshlarning uchrashadigan joyiga aylangan. Hozirgi vaqtda maqbara xaksariy darveshlarga tegishli. maqbaraning keng bogʻi bor.

## Tavsifi
Ali ibn Sahlning qabri xoch shaklidagi binoning oʻrtasida joylashgan. Uning qabr toshi toʻrtburchak shaklda. Uzunligi 2 m, balandligi 120 sm. U sariq, oq, koʻk va qora koshinlar bilan bezatilgan. Koshinlarga Ali va Muhammadning ismlari yozilgan. Inshootda boshqa qabr toshlari ham mavjud. Maqbara payshanba kuni tushdan keyin har kuni tashrif buyuruvchilar uchun ochiq boʻladi.

## Yana qarang

* Isfahon viloyatidagi tarixiy inshootlar roʻyxati

## Manbalar
Hindiston islom tadqiqotlari instituti

**Hindiston islom tadqiqotlari instituti** – Nyu Dehlidagi islomshunoslik instituti. 1963-yilda taniqli musulmon yetakchilaridan biri Hakim Abdul Hamid tomonidan tashkil etilgan. Bu institut bilan bir qatorda islom boʻyicha tadqiqotlar hamda madaniyatlararo tadqiqotlarni ham targʻib qiladi. Institut 1984-yilda Dehlida joylashgan Hindiston islom madaniyati markazini moliyalashda ham muhim rol oʻynagan.
## Manbalar
Safaviy shahzodalar maqbarasi

**Safaviy shahzodalar maqbarasi** (forscha:آرامگاه شاهزادگان صفوی) – Eronning Isfahon shahridagi Chaharsu-ye-Kuchak tumanida joylashgan tarixiy dafn yodgorligi. Unda Safaviylar hukmdori Shoh Ismoil I ning Shoh Safiy davrida qatl etilgan baʼzi nevaralarining jasadlari dafn etilgan.

## Tarixi
Som Mirzo Eronning yangi shohi sifatida hokimiyat tepasiga kelib, Shoh Safiy shohlik unvonini olgach, oʻz hokimiyatiga tahdid qiluvchi deb bilgan har bir kishini shafqatsizlarcha yoʻq qilib, deyarli barcha Safaviy shahzodalarni qatl ettirgan. 1631-yildan 1632-yilgacha boʻlgan davrda qatl ettirilgan shahzodalarning baʼzilari hozirgi maqbara joylashgan hududda dafn etilgan. Maqbara 1826-yilda Fath-Alishoh Qojar davrida taʼmirlangan. Oʻsha yilgi qurilish vaqtida maqbaraga bitilgan sheʼrda taʼmirlash ishlariga masʼul boʻlgan „Muhammad Alixon“ning ismi koʻrsatilgan.

## Siti Fotima maqbarasi

Maqbaraning gʻarbida **Siti Fotima** (forscha:آرامگاه ستی فاطمه) maqbarasi joylashgan. Unda Ahl ul-baytning yettinchi imomi Muso al-Kozimning qizi Siti Fotimaning qabri borligi taxmin qilinadi. Bu bino Shoh Abbos I davrida qurilgan. Muso al-Kozimning qizi u yerda dafn etilgani haqida hech qanday tarixiy dalil va uning hoki mavjudligiga oid dalillar yoʻq. Bu hududda Sulton Xalifa va Sadat Marashiyning oilalari ham uchun shaxsiy maqbaralar qurilgan.

## Yana qarang

* Isfahondagi tarixiy obidalar roʻyxati
* Erondagi maqbaralar roʻyxati
## Manbalar
Leo Rudolf Raubal

Leo Rudolf Raubal Jr. (1906 – 1977) Avstriyalik bo‘lib, Adolf Gitlerning  o‘g‘li. Leo Rudolf Raubal Ikkinchi jahon urushi paytida Germaniyagagi Luftwaffe'da xizmat qilgan.

## '''Hayoti'''
Leo Raubal Jr. Leo Raubal Sr. va  Angelaning o‘g‘li edi. Raubal Jr. Salcburgda kimyo o‘qituvchisi bo‘lib ishlagan. U onasini ko'rish uchun Berxtesgaden shahriga borib turgan. Leo Raubal Gitler bilan vaqt o‘tkazishdan zavqlanadigan "sevimli amakivachchasi" bo‘lgan. William Patrick Gitlerning ta'kidlashicha, Leo amakisi Adolfni yoqtirmagan va singlisi Geli o‘limida uni aybdor deb hisoblagan. Tarixchi Werner Maser so'zlariga ko‘ra,1967-yilda Leo Gitlerning Geli o‘limida "butunlay aybsiz" ekanini aytgan.

## '''Ikkinchi Jahon Urushi va Moskvadagi Qamoq'''
Urushdan oldin, u Linz po‘lat zavodining boshqaruvchisi bo‘lib ishlagan. 1939-yil oktyabrida Luftwaffe'ga chaqirilgan va muhandislik korpusida leytenant bo‘lgan. 

1943-yil yanvarida Stalingrad jangida jarohatlanganidan so‘ng, Friedrich Paulus Gitlerdan Raubalni Germaniyaga evakuatsiya qilish uchun samolyot so‘ragan. Gitler rad etgan va Raubal Sovetlar tomonidan  1943-yil 31-yanvarda qo‘lga olingan. Gitler Sovetlar bilan Stalinning o‘g‘li Yakov Dzhugashvili uchun almashtirishni ko‘rib chiqishni so'ragan, ammo Stalin buni rad etgan. Raubal Moskvadagi qamoqxonada saqlangan va 1955-yil 28-sentyabrda ozod qilingan va  Avstriyaga qaytgan.

## '''Qamoqdan keyingi hayoti'''
Ozodlikka chiqqandan so‘ng, Raubal  Linzda o‘qituvchi sifatida ishlagan. 1977-yil 18-avgustda Ispaniyada ta'til vaqti vafot etgan va  1977-yil 7-sentyabrda Linzda dafn qilingan. Leo Raubal Jr. ning o‘g‘li Peter (1931-yilda tug‘ilgan) bo‘lib, Elfriede Raubalning o‘g‘li Heiner Hochegger (1945-yilda tug‘ilgan) va William Patrick Gitlerning uchta tirik o‘g‘li Alexander Adolf (1949-yilda tug‘ilgan), Louis (1951-yilda tug‘ilgan) va Brian William (1965-yilda tug‘ilgan) bilan birga, Adolf Gitlerning  tirik qarindoshlari hisoblanadi. Peter Raubal hozirda Linzda yashovchi pensiyaga chiqqan muhandis.

## Qo'shimcha

* Gitlerning kundaliklari

## Manbalar
Xoʻja Tojuddin maqbarasi

**Xoʻja Tojuddin maqbarasi** (), baʼzan **Xoji Toj ud-Din maqbarasi** nomi bilan ham ataladi, Eronning Koshan shahrida Fazel-e Naragʻi tumanidagi Ogʻa Bozor masjidi yonida joylashgan tarixiy diniy majmua. U 15-asrda temuriylar hukmdori Xoja Zaynuddin tomonidan saljuqiylar davridagi inshoot ustiga, ukasining qabri atrofida qurilgan. U Eron milliy yodgorliklari roʻyxatida 400-oʻrinni egallaydi.

## Tarixi

Majmua joylashgan joy dastlab Saljuqiylar davri binosi boʻlgan. Keyinchalik, 15-asrda temuriylar hukmdori Xoja Zaynuddin Qoraqoʻyunli amiri Jahonshohning vaziri boʻlgan ukasi Xoja Tojuddinning qabri atrofida diniy majmua qurdirgan. U yerda xonqa, masjid va madrasa ham qurishga buyruq bergan. Ammo ziyoratgohdan boshqa masjid ham, madrasa ham saqlanib qolmagan. Bino Safaviylar davrida, 1959-yilgacha Eron Qurolli Kuchlari Bosh shtab boshligʻining qizi Hasan Firuzobodiydan taʼmirlanganiga qadar nochor holatda boʻlgan.
## Manbalar
Hakim Abdulhamid

**Hakim Abdul Hamid** (; 1908 – 1999) – hind shifokori, Jamiya Hamdard asoschisi va Aligarh musulmon universitetining sobiq rektori. Ajdodlari Qashqardan (hozirgi Kashi, Shinjon, Xitoy) Hindiston yarimoroliga, Boburiy imperatori Shah Olam hukmronligi davrida kelgan. Hamdard Laboratories asoschisi va bosh ishonchli vakili edi. 1965-yilda Hindiston hukumati tomonidan Hindistonning toʻrtinchi eng yuqori fuqarolik mukofoti boʻlgan Padma Shri mukofoti bilan taqdirlangan. 1992-yilda hukumat uni Hindistonning uchinchi oliy mukofoti Padma Bhushan bilan taqdirlagan. Abdul Hamid Hakim Muhammad Saidning akasi edi.

## Hissalar
Abdul Hakim 1993-yilda Nyu-Dehlidagi Hamdard davlat maktabini tashkil etgan. Jamiya Hamdard, Hamdard Milliy jamgʻarmasi, Hamdard taʼlim jamiyati, Hamdard oʻquv toʻgaragi, Hamdard xalq maktabi, Hamdard tarixiy tadqiqotlar instituti, Gʻolib akademiyasi, Janubiy Osiyo tadqiqotlari markazi va biznes va bandlik byurosi kabi bir qancha ilmiy muassasalarni tashkil etishda muhim rol oʻynagan. Xayriya ishlarini davom ettirish uchun 1948-yilda Hamdard xayriya jamgʻarmasini va 1964-yilda Hamdard milliy jamgʻarmasini tuzgan.

### Mukofotlari
Hakim Abdul Hamid Padma Shri va Padma Bhushan bilan taqdirlangan. 1983-yilda Avitsenna mukofoti bilan taqdirlangan. 2000-yilda Istanbul, Turkiya islom tarixi, sanʼati va madaniyati tadqiqot markazi tomonidan Madaniy merosni saqlash va stipendiyalarni targʻib qilishda homiylik uchun IRCICA mukofoti bilan taqdirlangan.
## Manbalar
Yegor Kondratyuk

**Yegor Valeriyovich Kondratyuk** (; 2000-yil 3-avgust Odessada tugʻilgan) – ukrainalik va oʻzbekistonlik futbolchi, qanot hujumchisi va markaziy hujumchi pozitsiyasida harakat qiladi. Oʻzbekiston Pro ligasida „Qoʻqon 1912“ jamoasi tarkibida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Yegor Ukrainada tugʻilgan. Futbolga oid dastlabki bilimlarini 2016-yildan Odessadagi 11-Bolalar va oʻsmirlar sport maktabida olishni boshlagan. 2018-yilgi mavsumda Oʻzbekistonga kelgan va Qarshining „Nasaf“ jamoasi akademiyasida taxsil olgan. 2019-yilgi mavsumda Litvaning Stumbras jamoasi tarkibiga oʻtgan. Litvada yarim mavsum oʻynaganida soʻng Qarshiga qaytib kelgan va faoliyatini „Nasaf“ jamoasining 21 yoshgacha boʻlgan tarkibida davom ettirgan.

2020-yilgi mavsumda Moldovaning Dinamo Tiraspol jamoasi tarkibiga oʻtgan. Ikki mavsum davomida 40 ga oʻyin oʻtkazgan va 3 ta gol urgan. 2022-yilgi mavsumda Tiraspol klubini tark etgan va maʼlum vaqt jamoasiz qolgan. 2023-yilgo mavsumda Ukrainaning quyi ligasi ishtirok etadigan jamolardan, Titan Odessa klubi tarkibiga oʻtgan. Odessa jamoasi bir mavsum oʻynaganidan soʻng 2024-yilgi mavsum yozgi transfer oynasida Qoʻqon 1912 jamoasiga oʻtgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Yegor Kondratyuk OʻzPFL saytida

* Yegor Kondratyuk Transfermarkt saytida
Suzish 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – erkaklar oʻrtasida marafon 10 km

2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida **erkaklar oʻrtasida 10 kmga marafon** suzish musobaqasi 2024-yilning 9-avgust sanasida Sena daryosida boʻlib oʻtgan. Bu musobaqalar 2008-yildan buyon oʻtkazib kelinmoqda.

## Saralash
Erkaklar va ayollar oʻrtasida 10 km masofaga marafon suzish bahslarida 22 nafar suzuvchi ishtirok etgan, bu Tokio-2020 roʻyxatidagidan 3 taga kamroqdir. Ular quyidagicha saralangan:

* 3: Yaponiyaning Fukuoka shahrida boʻlib oʻtgan 2023-yilda suv sporti boʻyicha jahon chempionatida 10 km masofaga suzish boʻyicha uchta medal sohibi
* 13: Qatarning Doha shahrida boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha 2024-yilgi jahon chempionatida saralash uchun kurashayotgan eng yaxshi oʻn uchta suzuvchi
* 5: har bir FINA qitʼasidan (Afrika, Amerika, Osiyo, Yevropa va Okeaniya) bittadan vakil.
* 1: mezbon davlatdan (Fransiya), agar boshqa yoʼnalishlar boʻyicha ishtirok etmayotgan boʻlsa. Agar bir nechta fransuz suzuvchilari toʻgʻridan-toʻgʻri saralashdan oʻtsa, ularning oʻrinlari 2024-yilgi Jahon suv sporti chempionatida eng yuqori reytingni qoʻlga kiritgan suzuvchilar oʻrtasida qayta taqsimlanadi.

## Musobaqa formati
Hovuzdagi barcha suzish musobaqalaridan farqli oʻlaroq, erkaklar va ayollar oʻrtasida 10 kmga marafon suzish bahslari ochiq suv inshootida oʻtkaziladi. Dastlabki saralash oʻyinlar oʻtkazilmaydi, faqat bitta mass-start musobaqasi boʻladi. Marafon erkin uslubda suzish boʻyicha oʻtkaziladi, alohida qoidalar mavjud emas.
## Jadval
Barcha vaqtlar Markaziy Yevropa vaqti (UTC+1) bilan berilgan

## Natijalar

## Manbalar
Ogʻir atletika 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – erkaklar 73 kg

2024-yilning 8-avgust sanasida 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ogʻir atletika musobaqalarining **73 kg gacha boʻlgan erkaklar oʻrtasidagi** bahslar „Paris Expo Porte de Versailles“ sahnasida boʻlib oʻtgan.

## Rekordlar
Ushbu musobaqadan avval oʻrnatilgan jahon va olimpiada rekordlari quyidagicha edi:

## Natijalar

### Yangi rekord
Musobaqa davomida quyidagi rekordlar oʻrnatilgan:

## Manbalar
Shampun

**Shampun **– sochni yuvish uchun qoʻllanadigan gigiyenik-kosmetik vosita. Bir necha moddalarning aralashmasidan tarkib topgan. Tarkibidagi asosiy komponent – suv, undan keyin sirtga qoʻllanuvchi faol moddalar (SFM). Shuningdek, kerakli qovushqoqlikni saqlab turish uchun konservantlar, xushboʻylantirgichlar, noorganik tuzlar – natriy xlorid yoki boshqalar ishlatiladi. Zamonaviy shampunlar tarkibiga koʻpincha tabiiy moylar, vitaminlar yoki ishlab chiqaruvchilarning taʼkidlashicha, sochlarni mustahkamlashga yordam beradigan yo isteʼmolchilar uchun qandaydir foyda keltiradigan boshqa komponentlar qoʻshiladi. Shunga qaramay, ushbu fikr eksperimental tasdigʻini topmagan.

Shampun qoʻllanilgandan soʻng, koʻpchilik soch uchun konditsioner yoki balzam yo soch uchun maxsus moy surtadi.

Aksariyat yirik kompaniyalarda shampun, balzam/konditsioner, soch uchun niqob, muss, mum, lok kabi mahsulotlarning butun bir toʻplami mavjud.
## Yana qarang
* Sovun
## Adabiyotlar
* Wilfried Umbach: *Kosmetik – Entwicklung, Herstellung und Anwendung kosmetischer Mittel.* Georg Thieme Verlag, Stuttgart 1988, ISBN 3-13-712601-0.
* André O. Barel, Marc Paye, Howard I. Maibach: *Handbook of Cosmetic Science and Technology.* Informa Healthcare, New York.
* Günter Vollmer, Manfred Franz: *Chemische Produkte im Alltag.* dtv, 1985, ISBN 3-423-03276-6, S. 176 f.
## Havolalar
Zohid Nurmatov

**Zohid Mashrapovich Nurmatov** () — oʻzbekistonlik futbolchi. „Chust-Paxtakor“ klubi bosh murabbiyi.

## Manbalar

## Havolalar

* Zohid Nurmatov Footballfactsru saytida
Katerina Beker

**Katerina Beker** (qizlik familiyasi Kruger; 1964-yil) — Drezden Texnika Universiteti professori, neyrobiolog olim. U asab tizimi rivojlanishi va regeneratsiyasi sohasida keng qamrovli tadqiqotlar olib borgan.

## Hayoti va ta'limi
Katerina Beker 1964-yilda Germaniyaning Marburg shahrida dunyoga kelgan. U Bremendagi Kippenbergdagi boshlang'ich maktabni tugatgandan so‘ng, Bremen universitetida biologiya yo‘nalishi bo'yicha bakalavr va magistr darajalarini oladi. 1993-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, tabiiy fanlar doktori ilmiy darajasini qo‘lga kiritadi. Uning doktorlik ishi qurbaqalar va salamandralarda ko'rish tizimining rivojlanishi va tiklanishi bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlarga bag‘ishlangan bo‘lib, bu ish Gerhard Rot rahbarligida amalga oshiriladi.

Ta'limni davom ettirgan Beker Shveysariyaning Syurix shahridagi Shveysariya Texnologiya Institutida tadqiqot olib borgan. Keyinchalik, u AQShning Kaliforniya universiteti va Gamburg Molekulyar Neyrobiologiya Markazida doktorantura tadqiqotlarini olib boradi. 2000-yilda Gamburgda guruh rahbari etib tayinlanadi va 2012-yilda neyrobiologiya sohasida "Habilitatsiya" ilmiy darajasini oladi.

## Akademik faoliyati
2005-yilda Beker Edinburg Universitetiga o‘qituvchi sifatida ishga qabul qilinadi. 2013-yilda u asab tizimi rivojlanishi va regeneratsiyasi bo‘yicha  kafedra mudiri etib tayinlanadi. Beker 2015-yilgacha Neyroregeneratsiya markazining aspirantura ta’limi direktori, 2017-yilgacha esa ilmiy markaz direktori lavozimida faoliyat olib boradi. 2021-yilda Beker Drezden Texnika Universitetiga ko‘chib o‘tib, Drezden Regenerativ Terapiya markazida "Aleksandr Gumboldt" professori unvoniga sazovor bo‘ladi. 2024-yilda esa ushbu markaz prezidenti etib tayinlanadi.

Bekerning ilmiy faoliyati asosan asab tizimi rivojlanishi va regeneratsiyasiga qaratilgan. U zebra baliqlari modeli asosida markaziy asab tizimi jarohatlaridan keyin neyronlar hosil bo‘lishi va ularning yo‘nalishini belgilovchi omillarni o‘rganadi. Bu tadqiqotlar markaziy asab tizimi jarohatlari va neyrodegenerativ kasalliklarni davolash uchun katta ahamiyatga ega. Uning izlanishlari natijasida zebra baliqlarining orqa miya regeneratsiyasi borasida bir qator muhim kashfiyotlar amalga oshiriladi.

## Jamiyatdagi faoliyati va a'zoliklari
Beker xalqaro ilmiy jamiyatlarda ham faol ishtirok etadi. U zosi hisoblanadi. Shuningdek, u bir qancha xalqaro konferensiyalarda ma'ruzalar olib borgan va ushbu sohada muhim ilmiy hamkorliklarni amalga oshirmoqda.

## Mukofotlar va e'tiroflar
Bekerning ilmiy yutuqlari bir qancha xalqaro mukofotlar bilan taqdirlangan, jumladan:
* 2014-yil: Qirollik Biologiya Jamiyati a’zosi etib saylangan.
* 2016-yil: MRC LMS Saylov Huquqi Fanlari Mukofoti (Tabiiy fanlar) bilan taqdirlangan.
* 2016-yil: Eurolife Faxriy Ma’ruzasi bilan e’tirof etilgan.
* 2021-yil: Aleksandr fon Gumboldt professori unvoniga sazovor bo‘lgan.

## Manbalar


*
Kafansiz koʻmilganlar

**Kafansiz koʻmilganlar** – Oʻzbekiston xalq shoiri Shukrullo tomonidan yozilgan avtobiografik asar. Asar 1951-yillarda yozila boshlangan boʻlib, 1989-yilda yakuniga yetkazilgan va dastlab Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, 1991-yilga kelibgina „Adabiyot va sanʼat nashriyoti“ tomonidan chop etilgan. „Kafansiz koʻmilganlar“ Şuayip Karakaş tomonidan turk tiliga ham tarjima qilingan.

## Mazmuni
„Kafansiz koʻmilganlar“ qatagʻon davri dahshatlari, shoʻrolar davrida „Vatan xoini“, „bosmachi“ va „chet el josusi“ kabi tamgʻa hamda uydirmalar bilan Sibir kabi manzillarga surgun qilingan yoki qatl etilgan Turkiston ziyolilari qismati haqida hikoya qiladi. Shukrullo ham qatagʻon yillarining ikkinchi toʻlqinidan jabr koʻrgan va Sibirga badargʻa etilgan oʻzbek ijodkorlaridan, shoʻro hukumati lagerlarida ogʻir azob-uqubatlarni boshidan kechirgan jabrdiydalardan biri boʻlgan. Uning ushbu romani ana shu voqealarning badiiy ifodasidir. Asar NKVDning qirgʻin mashinasi, hatto urush davrida ham toʻxtamaganligini, oʻzbek xalqi Ikkinchi jahon urushida ham joni, ham moli bilan fidoyilik koʻrsatishiga qaramasdan 1950-yilga kelib uning bir qator ziyoli farzandlari „davlat xoini“, „chet el josusi“ degan uydirmalar bilan qamoqqa olingani voqealarini yoritadi. Voqealar davomida minglab begunoh insonlar Rossiyaning eng chekka va sovuq oʻlkalariga surgun etiladi. Shoirning oʻzi ham ana shunday tuhmatlarga uchragan ziyolilardan biri edi.

„Bordiyu kimdir menga bu koʻrgiliklar biron payt ota-onangning dilini ranjitganing, ozor berganing uchun desa, ularning oyoqlariga yiqilib tavba-tazarru qilishga, hatto har qanday jazoga ham rozi boʻlardim. Ammo oʻz vatanim, xalqimga aslo xiyonat qilgan emasman! Agar shundoq boʻlganda oʻlimimga rozi edim“, – deya yozadi adib.

Kitobning boshlanishida shunday izohlar bor:

„Bu asar ozod Turkiston yoʻlida qizillarning oʻqlariga nishon boʻlgan „Kafansiz koʻmilganlar“ – „Tirik ruhlar“ – Mahmudxoʻja Behbudiy, Choʻlpon, Abdulla Qodiriy, Gʻozi Yunus oʻgʻli, Usmon Nosir, Ubaydulla Xoʻjayev kabi maʼsum va mazlum millionlarning aziz xotiralariga bagʻishlanadi…“

„Kafansiz koʻmilganlar“ 1951-yilda KGB qamoqxonalari va sovet surgun lagerlaridagi azob-uqubatlarni ochib beradi, Shukrullo sovet rejimidan norozilikda, panislomizm va islomiy gʻoyalarni amalga oshirishda ayblangan. Panturkizm uchun 25 yil qamoq jazosiga, 5 yil surgunga va besh yil yozish erkinligidan mahrum boʻlishga hukm qilingan. Stalinning oʻlimidan soʻng ishi qayta koʻrib chiqiladi va u aybsiz deb topilib, ozod qilindi.

## Manbalar

## Havolalar
Larzon (raqs)

** '' Larzon '' ** – oʻzbek milliy raqsining Buxoro maktabiga oid raqs turi boʻlib, asosiy harakat va usullar Buxoro ashulachilik maktabiga tegishli, doira zarbi joʻrligida namoyish etiladi. Raqs nomining maʼnosi ham soʻzma-soʻz olganda *„tebranish“*, *„titroq“* degan mazmunni beradi. Raqsning bugungi kundagi shaklini akademik xoregrafik holatga keltirgan muallif Isohor Oqilovdir.
## Raqs harakatlari
„Larzon“ raqsida raqqosalar turli taqinchoqlar bilan bezalgan libosda yalang oyoqlar bilan chiqib keladi. Harakatlar doira zarbiga mos ravishda raqqosa butun tanasini olovning pirpirashiga monand silkitishi bilan kechadi. Ushbu jarayonda har bir harakatning oʻz nomi mavjud:
* **' – keskin harakat bilan yerga tizzalab tushish;
* **' yoki *yelka qoqish* – tanani orqaga yoki ikki yonga tashlab harakatlanish;
* **' – tanani doira boʻyicha harakatlantirish;
* **' – koʻkrak qismini aylana boʻylab harakatlantirish;
* **' – tizzalab yurish va tik turgan yoxud oʻtirgan holatda oyoq kafti hamda barmoqlarini harakatlantirish;
* **' — yarim oʻtirgan holda chapdan oʻngga koʻkrak bilan silkinish;
* **' — barmoqlarni bir-biri bilan chalishtirish;
* **' — boshni sarak-sarak qilish yoki tasdiq imosi shaklida oʻynatish;
* **' — libos etagini silkish yoki qoʻllarni etak barobarida silkitib, raqs harakatlarini ijro etish;
* **' — oyoqlarni juftlagan yoki yelka kengligida ochgan holda tezlik bilan bir necha bor aylanish;
* **' — qarsak urish, odatda, qoʻllar yuqori va pastdan shiddat bilan yaqinlashtirilib, oʻrtada qars uriladi. Baʼzan ushbu harakat ikki marta bajarilishi mumkin hamda bu ''„qoʻshqars“ '' deyiladi;
* **' — toʻlqinsimon harakat boʻlib, harakat turlariga qarab u **', **', **' kabilarga boʻlinadi;
* **' — qadam tashlab harakatlanish shakli boʻlib, uning ham **', **', *,, *  deb nomlanuvchi turlari bor.

## Manbalar
Gimnastika 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – erkaklar oʻrtasida erkin mashqlar

2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ayollar oʻrtasida erkin mashqlar boʻyicha bahslar 2024-yil 27-iyul va 3-avgust kunlari Bercy Arenada boʻlib oʻtgan. 
## Jadval

## Saralash

;Zaxiradagi sportchilar

Erkaklar oʻrtasidagi erkin mashqlar finali uchun zaxiradagi sportchilar:
# 
# 
# 

## Final

## Manbalar
Taekvondo 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar +67 kg

**[[2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari]]da [[Taekvondo 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida|taekvondo boʻyicha ayollar]]** oʻrtasida +67 kg vazn toifasida musobaqa 2024-yil 10-avgust kuni Fransiyaning Parij shahridagi Grand Palais Éphémère sahnada boʻlib oʻtadi.

## Natijalar
### A guruhi

### B guruhi

### Takroriy bahs

### Final

## Manbalar
The Walters

**The Walters** – 2014-yilda Chikagoda tashkil topgan amerikalik indie pop guruhi. Ularning musiqasi yumshoq melodiyalar va samimiy vokallari bilan mashhur boʻlib, „I Love You So“ kabi qoʻshiqlar orqali keng muxlislar auditoriyasiga ega boʻlishdi. Guruhning oʻziga xos uslubi va nostaljik ohanglari ularni indie sahnasida oʻziga xos qilib qoʻydi.

## Hayoti
The Walters – bu Amerikada tashkil topgan indie-pop guruh boʻlib, 2014 yilda Chikagoda shakllangan. Guruh aʼzolari Luke Olson (vokal), Michael J. Tirabassi (gitarist), Walter Kosner (gitarist), Danny Wells (bas-gitarist) va Charlie Ekhaus (barabanchi) hisoblanadi. Ular musiqaga boʻlgan oʻziga xos yondashuvi va sof ovozlari bilan tezda oʻz muxlislarini topdilar. Guruhning nomi asosan ularning doʻsti va sobiq guruh aʼzosi boʻlgan Walter Kosnerning ismidan olingan, garchi u keyinchalik guruhdan ketgan boʻlsa ham, ularning nomi oʻzgarishsiz qoldi.

## Ijodi
Guruhning ilk ijodiy ishlari 2014 yilda „Songs for Dads“ deb nomlangan birinchi EP (Extended Play) albomlari bilan boshlangan. Ushbu albomda joy olgan „I Love You So“ qoʻshigʻi katta muvaffaqiyat qozondi va musiqiy platformalarda millionlab tinglovchilarga ega boʻldi. Ushbu qoʻshiq ularni indie musiqiy sahnasida mashhur qilib qoʻydi. Guruhning musiqa uslubi odatda yumshoq va melodik boʻlib, unda vokal va instrumental toʻqimalar bir-birini mukammal ravishda toʻldiradi.

## Guruhning muvaffaqiyatlari
"The Walters"ning mashhurligi oʻsib borishi bilan ular koʻplab jonli konsertlar oʻtkazdilar va katta shoularning mehmoni boʻlishdi. Ularning musiqasi odatda yoshlarga, ayniqsa, nostalgiya va romantik tuygʻularga moyil boʻlganlar uchun juda yoqadi. Guruh, shuningdek, turli janrlarda oʻzini sinab koʻrishdan qoʻrqmaydi, bu esa ularning ijodini yanada boyitadi.

## Tanazzul va qayta birlashish
2017 yilda guruh tarqab ketdi, va aʼzolar turli yoʻnalishlarda yakka holda ijod qilishdi. Ammo, 2021 yilda guruh aʼzolari qayta birlashishga qaror qilishdi va yangi musiqiy loyihalar ustida ishlashni boshlashdi. Ularning yangi qoʻshiqlari va albomlari yana eski muxlislarni qaytarishga va yangi tinglovchilarni jalb qilishga xizmat qildi.

## Yangi loyiha va rejalar
The Walters guruhining qaytishi katta shov-shuvlarga sabab boʻldi. 2022 yilda ular oʻzlarining yangi albomini chiqardi va bu albom ham ijobiy baholar oldi. Guruh hozirda faol ijod qilib, yangi musiqiy yoʻnalishlar va loyihalar ustida ishlamoqda. Ularning yangi chiqishlari va konsertlari muxlislar uchun katta intizorlik bilan kutilgan voqealardan biridir.

## Manbalar

* 
* 

## Havolalar
Guruhning ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalari:
* Instagram
* Twitter
* You tube
* Guruhning Spotify’dagi sahifasi
Jean-Marie Loret

**Jean-Marie Loret** (1918 – 1985) fransuz temir yo‘l ishchisi bo‘lib, ba'zi odamlar uni Adolf Gitlerning qonuniy bo‘lmagan o‘g‘li sifatida ko‘rishadi. U 1918-yil 18 martda Seboncourt shahrida tug‘ilgan va 1985-yil 13 fevralda Fransiyada vafot etgan.

## Hayoti
Jean-Marie Loretning onasi Sharlotta Eudoxie Alida Lobjoie (1898 – 1951) bo‘lib, Loretning tug‘ilganlik guvohnomasida uning otasi "noma'lum nemis askari" sifatida ko‘rsatilgan. Gitler 1916 va 1917-yillarda Seclin, Fournes-en-Weppes, Wavrin va Ardooie hududlarida bo‘lgan va Sharlotta bilan munosabatda bo‘lgan.

Loret dastlabki yetti yilini ota-onasiz o‘tkazgan, so‘ngra onasining to‘yidan so‘ng Clément Loret tomonidan tarbiyalangan. 1936-yilda fransuz armiyasiga qo‘shilgan va urushdan so‘ng biznes bilan shug‘ullangan. 1948-yilda moliyaviy qiyinchiliklar tufayli ishdan bo‘shagan.

## Loret–Gitler Aloqasi
Jean-Marie Loretning Gitlerning qonuniy bo‘lmagan o‘g‘li ekanligi haqidagi iddaosi ko‘plab bahs-munozaralarga sabab bo‘lgan. Unga ko‘ra, 1948-yilda onasi unga Gitler bilan bir munosabatda bo‘lgani va uning o‘g‘li bo‘lganini aytgan. Gitlerning yordamchisi Xaynz Lingning xotiralariga ko‘ra, Himmler Gitler bilan telefon orqali gaplashib, Fransiyada bir ayol va uning o‘g‘lini izlashga buyruq bergan.

Germaniya tarixchisi Verner Maser 1977-yilda Loretning iddaosini ommaga tanitdi va 1981-yilda Loretning "Ton père s'appelait Hitler" nomli avto-biografiyasini nashr etdi. Biroq, tarixchilar Anton Yoximsthaler, Timothy Ryback, Ian Kershaw va belgiyalik jurnalist Jean-Paul Mulders, Gitlerning Loretning otasi bo‘lishini isbotlash qiyin deb hisoblashadi. 2008-yilda belgiyalik jurnalist Jean-Paul Mulders Gitlerning qarindoshlaridan DNK to‘plab, Loretning Gitlerning o‘g‘li emasligini aniqladi.

## Manbalar
Yityish Aynav

**Yityish "Titi" Aynav** (1991-yil 23-iyunda tug‘ilgan) — isroillik model, televideniye hodimi.    U 2013-yilda "Miss Israel" tanlovida g‘olib bo'lib, ushbu unvonni qo‘lga kiritgan birinchi qora tanli isroillik ayol hisoblanadi. Erishgan yutuqlari natijasida u Isroilning eng mashhur shaxslaridan biriga aylandi va xalqaro miqyosda ham eʼtirofga sazovor boʻldi.

## Ilk hayoti va ta’limi
Yityish Aynav 1991-yilning 23-iyunida Efiopiyaning Gondar viloyatida, efiopiyalik yahudiy oilasida dunyoga kelgan. Uning oilasi qashshoqlikda yashagan boʻlsa-da, Aynav interevyularidan birida bolaligini baxtli o'tganligi haqida eslab o'tgan. Otasi u tug‘ilganidan koʻp oʻtmay vafot etadi, onasi ham Aynav oʻn yoshga to‘lganida kutilmaganda  vafot etadi. Bu fojiali voqealar natijasida Aynav va uning ukasi Yellek yetim qolishadi. Ular oʻn ikki yoshida bobosi va buvisi bilan Isroilga koʻchib kelishadi va Netanya shahrida hayot boshlaydilar.

Isroilga kelgach, Aynav yangi madaniyatga moslashish va isroil tilini oʻrganishda katta qiyinchiliklarga duch keladi. Aynav maktabda sinf rahbari bo'lib ishladi, yengil atletika musobaqalarida qatnashdi va milliy talabalar kinematografiya tanlovida g‘oliblikni qo'lga kiritdi. Aynav Kfar HaNoar HaDati universitetini tamomlagach, Isroil Mudofaa Kuchlariga chaqirilib, harbiy politsiyada leytenant sifatida xizmat boshlaydi. U harbiy xizmatini tugatgach, Netanyada kiyim-kechak doʻkonida ishlab boshladi va shu davr mobaynida uning hayotida muxim o'zgarishlar yuz berdi.

## Faoliyati

Yityish Aynav modellik faoliyatiga tasodifan qadam qo'yadi. Yaqin do‘sti uni Miss Israel 2013 tanloviga ro‘yxatdan o‘tkazganida, Aynav hali modellik sohasida hech qanday tajribaga ega emas edi. 2013-yil fevral oyida u tanlovda g‘olib chiqib, "Miss Israel" tojini qo‘lga kiritdi va Isroil tarixida ushbu mukofotga ega chiqqan birinchi qora tanli ayolga aylanadi.Aynavning g‘alabasi Beta Isroil hamjamiyatida va Isroil jamoatchiligi orasida katta shov shuvlarga sabab bo'ldi. Aynav, shuningdek, oʻz qarindoshlarining immigratsiya so‘rovlari rad etilganidan soʻng, ularga Isroilga koʻchib kelishda yordam berdi. Aynavning g‘alabasi unga Shimon Peres va Barak Obama ishtirokida oʻtkazilgan gala-marosimda ishtirok etish imkoniyatini berdi. Obama uni "namunali shaxs" deb atab, unga yuqori baho berdi.

Yityish Aynav 2014-yil mart oyida "Miss Israel 2014" tanlovida o'z tojini  Mor Mamanniga topshirdi. 2015-yilda u "Survivor: Gonduras" realiti-shousining Isroil nashrida ishtirok etdi va ikkinchi oʻrinni qo'lga kiritdi. Aynav, shuningdek, 2016-yilda Netanya shahrida qiyinchilikka tushgan yoshlarga yordam berish uchun jamoat sanʼati taʼlim markazini tashkil etishga kirishdi. Ushbu markaz yoshlarga sanʼat orqali oʻz imkoniyatlarini kengaytirish imkonini beradi.
## Manbalar


## Tashqi havolalar
* Titi Aynav (Jewish Virtual Library)
* Obama praises Miss Israel as inspirational (The Jerusalem Post)
* Israel's first black beauty queen hails victory as sign of hope for underdogs (The Guardian)
Irasema Alcantara-Ayala

**Irasema Alcántara-Ayala** (1970-yil, Meksika shahri) – Meksikaning Milliy Avtonom Universitetida tabiiy xavflar va risklar boʻyicha professor. U tabiiy fanlar va ijtimoiy fanlarni birlashtirib, yer silkinishlari, tabiiy xavflar va zaifliklarni oʻrganadi. 2016-yilda Yevropa Geofiziklar Ittifoqi tomonidan Sergey Solovyev medali bilan taqdirlangan va Xalqaro Fanlar Kengashining aʼzosi hisoblanadi.

## Erta hayoti va taʼlimi
Alcántara-Ayala Meksika shahrida tugʻilgan. U Milliy Avtonom Universitetida geografiya boʻyicha tahsil olib, 1993-yilda bakalavr diplomini olgan. Oʻqish davrida Gabino Barreda medali bilan taqdirlangan. Keyinchalik, Londondagi Kingʻs College da geomorfologiya boʻyicha doktorlik darajasini olgan (1997).

## Tadqiqotlar va kariyera
1998-yilda Alcántara-Ayala Massachusetts Texnologiya Institutida postdoktorantura tadqiqotchisi sifatida ishladi. 2000-yilda Milliy Avtonom Universitetida assistent professor boʻldi va 2008-yilda institutning eng yosh ayol direktori boʻldi. Uning tadqiqotlari Latif Amerika va Karib dengizi hududlariga qaratilgan. U Meksikaning Milliy Ofatlarni Oldini Olish Markazi va Tabiiy Xavflar Markazi bilan hamkorlik qiladi. Alcántara-Ayala Latif Amerikadagi Ofatlar Oldini Olish Ijtimoiy Tadqiqotlar Tarmogʻining aʼzosi hisoblanadi. U yomgʻir bilan bogʻliq yer silkinishlari xavfini baholash uchun havo suratlari, maydon kuzatuvlari va qiyalik barqarorligi tahlilidan foydalanadi. Shuningdek, ijtimoiy zaiflikni oʻrganadi. Geomorfologlarning rivojlanayotgan mamlakatlarda xavf baholash va ofatlarni boshqarishda ishtirok etish zarurligini taʼkidlaydi. U ofatlarni yaratish sabablari boʻyicha Forensik Tadqiqotlar Loyihasi bilan hamkorlik qiladi. Meksikada Milliy Fuqarolik Himoya Tizimini Integratsiyalashgan Ofat Riskini Boshqarish siyosatiga aylantirish taklifini ilgari surgan.

## Akademik xizmat
Alcántara-Ayala Xalqaro Geomorfologlar Assotsiatsiyasiyasining sobiq vitse-prezidenti. U avval Xalqaro Geografik Ittifoq va Integratsiyalashgan Ofat Riski Tadqiqotlari Dasturining vitse-prezidenti boʻlgan. U Togʻlarni Tadqiq qilish Tashabboti (MRI) rahbariyat kengashida ishlaydi. U Rivojlanayotgan Dunyo uchun Ayollar Fanlari Tashkiloti va Meksika Fanlar Akademiyasining aʼzosi. 2010-yilda „Geomorfologik Xavflar va Ofatlarni Oldini Olish“ nomli birinchi kitobi Cambridge University Press tomonidan nashr etilgan. U Jahon Fanlar Akademiyasining Yosh Aʼzosi hisoblanadi.

## Manbalar
Choose your fighter

„**Choose Your Fighter**“ – bu amerikalik qoʻshiqchi Ava Maxning Barbie the Album albomining 2023-yildagi Barbie filmi uchun saundtrek qoʻshigʻi. Qoʻshiq Ava Max, Madison Love, Maykl Pollak va boshqa prodyuserlari tomonidan yozilgan.

## Orqa foni
2023-yil iyul oyi o‘rtalarida Cosmopolitan jurnali bilan bo‘lgan intervyuda Max, Barbi filmining saundtreki produseri Mark Ronson unga Zoom videomuloqoti orqali filmning bir qismida rol ijro etishi haqida aytib oʻtgani maʼlum qildi. Oʻsha intervyuda Max qoʻshiq yozish jarayoni atigi ikki soat davom etganini va u shu vaqtda konsert safarida boʻlganini aytdi. Qoʻshiq Max, Madison Love, Maykl Pollak va Cirkut tomonidan yozilgan va ommaga taqdim etilgan.

2023-yil 11-iyul kuni Max oʻzining ijtimoiy tarmoqlari orqali qoʻshiqning bir qismini boʻlishdi.

## Tanqidlar
„Choose Your Fighter“ tanqidchilar tomonidan ijobiy izohlar oldi, koʻplar uni Ava Maxning 2020-yilgi singli "Kings & Queens" bilan taqqoslashdi.

## Chartlar

### Haftalik chart

### Yillik chart

## Chiqarilishi

## Manbalar
Klemens Lortet

**Klemens Lortet** (1772-yil 17-sentyabr– 1835-yil 15-aprel) — fransuz botanigi va tabiatshunosi. U 1823-yilda Parij Linney jamiyatining a’zoligiga qabul qilingan va Lion shahridagi Linney botaniklar jamiyatiga asos soladi, Klemens bu jamiyatni mashhur botanik Jovanni Balbis bilan birgalikda tashkil qilgan.

## Hayoti va faoliyati
Klemens Lortet ipak bo‘yovchisi Pyer Richard (1741-1815) va Janna Gondret (1750-1826)ning qizi edi. U otasi sababli ilm-fanga yoshligidanoq qiziqish bildirgan va botanika hamda tabiatshunoslik fanlariga mehr qo'ygan. 1791-yilda Klemens Jan-Pyer Lortetga turmushga chiqdi va ularning Pyer Lortet ismli o‘g‘li dunyoga keldi.

Lionning 1793-yilgi qamali davrida yosh o‘g‘li Per hali chaqaloq bo‘lgan vaqtda Klemens o‘z hayotini xavf ostiga qo‘yib, har ikki tomon yaradorlariga, ya’ni qirollik tarafdorlariga ham, inqilobchilar-yakobinchilarga ham yordam ko‘rsatdi. Uning bu qahramonligi ko‘plab insonlar hayotini saqlab qolishga yordam berdi.

1803-yilda Klemens tabiatshunoslikka chuqur qiziqish bildirgan holda, mashhur shifokor va botanik Jan-Emmanuel Gilibertdan maslahat so'raydi. Gilibert unga botanika bilan shug‘ullanishni, Lion bog‘ida o‘simliklar yetishtirishni va uning darslariga qatnashishni tavsiya qiladi. Bu hamkorlik natijasida Klemens mineralogiya va botanika sohalarida  yetuk tabiatshunos bo‘lib yetishadi. U o'z davrining taniqli botaniklari Noel-Antuan Aunier, Jorj Roffavier va keyinchalik Jovanni Battista Balbis bilan ilmiy hamkorlik qiladi.

1823-yilda Klemens Parij Linney jamiyatining faxriy a’zosi etib saylandi. U shuningdek, Lion shahridagi Linney jamiyatining ham asoschilaridan biri edi. Lortet ilmiy faoliyati davomida biror-bir jurnal maqolasi chop etmagan bo‘lsa-da, uning qo‘lyozmalari ilmiy hamjamiyat tomonidan e’tiborga olinib, saqlangan.

## Ilmiy merosi
Klemens Lortetning xotirasiga atalgan o‘simliklar taksonlari mavjud bo‘lib, ulardan biri **L’Hieracium lortetiae** (Lyon flora tizimidagi Asteraceae oilasiga mansub o‘simlik)dir. Ushbu o‘simlik Pilat tog‘larida Lortet tomonidan topilgan. Shuningdek, 1847-yilda Nikolya Sharl Seringe tomonidan yaratilgan **Lortetia** turkumi ham uning xotirasiga bag‘ishlangan. Klemensning ilmiy merosi uning oilasida davom etgan, Pyer Lortet va uning o‘g‘li Lui Lortet mashhur shifokor va botaniklar sifatida tanilgan.

## Xotirasini abadiylashtirish
Klemens Lortetning ilmiy ishlari, garchi rasmiy nashrlar shaklida bo‘lmasa ham, uning zamondoshlari tomonidan yuksak baholangan. Lion shahrida  joylashgan kutubxona 2017-yildan beri uning nomi bilan ataladi. Bu, Lortetning ilm-fanga qo‘shgan hissasini e’tirof etish va uning xotirasini abadiylashtirish maqsadida amalga oshirilgan.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Linnaean Societies in France
* Botanists of the 19th Century
Taekvondo 2024-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida – erkaklar 80 kg

**[[2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari]]da [[Taekvondo 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida|taekvondo boʻyicha erkaklar]]** oʻrtasida 80 kg vazn toifasida musobaqa 2024-yil 9-avgust kuni Fransiyaning Parij shahridagi Grand Palais Éphémère sahnada boʻlib oʻtgan.

## Jadval
Barcha vaqtlar mahalliy vaqt bo‘yicha (UTC+2).

### Natijalar
#### A guruhi

#### Pool B

### Takroriy bahs

## Final

## Manbalar
Ogʻir atletika 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar 81 kg

2024-yilning 10-avgust sanasida 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ogʻir atletika musobaqalarining **81 kg vaznda boʻlgan ayollar oʻrtasidagi** bahslar „Paris Expo Porte de Versailles“ sahnasida boʻlib oʻtgan.

## Rekordlar
Ushbu musobaqaga qadar mavjud jahon va Olimpiya rekordlari quyidagicha edi.

## Natijalar

### Yangi rekord
Musobaqa davomida quyidagi rekordlar oʻrnatilgan:

## Manbalar
Davronbek Sotvoldiyev

**Davronbek Sotvoldiyev** () — oʻzbekistonlik futbolchi. Oʻzbekiston Superligasining „Turon“ klubida hujumchi sifatida toʻp suradi.

## Manbalar
AQShning O‘zbekistondagi elchixonasi

**AQShning Toshkentdagi elchixonasi** Amerika Qoʻshma Shtatlarining Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi hisoblanadi.

## Tarix
AQSh Oʻzbekistonni mustaqil davlat sifatida birinchilardan boʻlib tan olgan. 1991-yil 25-dekabrda Prezident Jorj Bush Sovet Ittifoqi parchalanishi munosabati bilan qilgan murojaatida Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan. Keyinchalik 1992-yil 16-martda Toshkentda Amerika elchixonasi tashkil etildi va Maykl Mozur muvaqqat ishlar vakili sifatida faoliyat yuritgan. Oʻzbekiston ilgari SSSR tarkibiga kiruvchi respublika boʻlgan va qisqa muddat ichida AQSh bilan terrorga qarshi urushda ittifoqchi sifatida qoʻshilgan.

Dastlab elchixona Chilonzor tumani, Chilonzor koʻchasida joylashgan edi. 2006-yil fevral oyida Amerikaning Oʻzbekistondagi elchixonasi Yunusobod tumanidagi, Mayqoʻrgʻon koʻchasidagi yangi elchixona majmuasiga koʻchib oʻtgan.

Kengroq mintaqaviy kontekstda elchixona AQSh va Markaziy Osiyoning beshta respublikasi: Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston ishtirokidagi C5+1 diplomatik platformasi doirasida ishlaydi

## Yana qarang

* Oʻzbekistonning AQShdagi elchixonasi
* AQSHning Oʻzbekistondagi elchilari roʻyxati
* AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari

## Manbalar

## Havolalar

* Elchixona rasmiy sayti
Sarvar Ablayev

**Sarvar Ablayev** () — oʻzbekistonlik futbolchi. Qirgʻizistonning „Alay“ klubida yarim himoyachi sifatida toʻp suradi.

## Manbalar
Liticia Corral

## Hayoti va Taʼlimi
Leticia Corral 1959-yil 16-martda Meksikaning Chihuahua shtatidagi Ciudad Cuauhtémoc shahrida tug‘ilgan. U Chihuahua Texnologiya Institutida sanoat kimyo muhandisligi bo‘yicha bakalavr diplomini, CINVESTAVda matematika magistrini va Chihuahua shahridagi Advanced Materials Research (CIMAV) markazida materiallar fanlari bo‘yicha doktorlik darajasini olgan. Shuningdek, u CIMAVning Monterrey kampusida postdoktorantura ishlari olib borgan.

## Kasbiy Faoliyati
Leticia Corral Milliy Texnologik Institutida va Ciudad Cuauhtémoc Texnologiya Institutida tadqiqot professori sifatida ishlaydi. Uning hozirgi tadqiqotlari astrofizika, xususan, umumiy nisbiylik nazariyasi, qora tuynuklar, qiyshiq tuynuklar, koinotning kelib chiqishi va Sir Roger Penrose ning kosmologiya nazariyalariga qaratilgan.

U 2003-yilda Dublin shahridagi Mexanik va Ishlab chiqarish Muhandislik maktabida "Matemáticas Aplicadas a los Materiales" mavzusida maqola taqdim etdi va 2005-yilda Londondagi City Universitetida "Modelling heat transfer in work rolls of a continuous hot strip mill, Part I" mavzusida chiqish qildi. Ushbu tadqiqot Mathematical Modelling: Education, Engineering and Economics kitobida bob sifatida nashr etildi. 2012-yilda Istanbulda Ciudad Cuauhtémoc Texnologiya Institutida uch avlod mekatronika talabalar bilan olib borilgan "Diseño de un robot mecatrónico para dar terapia y remover tumores" nomli tadqiqotini taqdim etdi. Bu ishlari uchun 2013-yilda Chihuahua Texnologiya Fanlari mukofotini oldi.

2009-yilda 5-xalqaro Qattiq va Suvli Moddalar Diffuziyasi Konferensiyasi ilmiy qo‘mitasi unga qora tuynuklarga issiqlik o'tkazilishi bo‘yicha tadqiqotlari uchun Joseph Fourier mukofotini berdi. Shundan beri u Penrose ning kosmik senzura gipotezasi, masshtabli astrofizik ob'ektlar atrofida energiya o'tkazilishi va suyuqlik oqimi, qiyshiq tuynuklar, katta portlashdan virtual zarrachalar va Higgs bosonidagi massani o'tkazish bo‘yicha bir nechta maqolalarni nashr etdi.

2011-yilda Portugaliya Vilamoura shahrida Higgs bosoni bo‘yicha tadqiqotini taqdim etdi, u bu tadqiqot bilan Higgs bosonining massasini aniq bashorat qildi. Bu bashorat 2012-yil 4-iyulda ATLAS va CMS tajribalari tomonidan Large Hadron Colliderda tasdiqlandi.

2015-yil 2-iyulda London Imperial College’da, Corral nisbiylik tenglamalarini ishlatgan modelni taqdim etdi va Katta Portlashda juda past entropiyani bashorat qildi. Uning nazariyasi, Stephen Hawkingning faza-hajmi hajmi bilan kelishmaydi, bu ishlanmalar maxsus ilmiy jurnalda nashr etilmagan yoki peer review qilinmagan. Biroq, bu Penrose ning Weyl egilish gipotezasi bilan mos keladi. Shu sababli, u koinotning siklik modelini qo‘llab-quvvatlaydi, bunda dastlabki sharoitlar yakuniy sharoitlar bilan mos keladi. Biroq, u astrofizika jurnalida hech qanday akademik maqola nashr etmagan va da'vo qilingan ilmiy yutuqlar ilmiy jamoatchilik tomonidan qo‘llab-quvvatlanmaydi yoki tan olinmaydi.

## Mukofotlari
Leticia Corral ilm-fanga qo‘shgan hissalari uchun bir qator mukofotlarga sazovor bo‘lgan, jumladan, 2009-yilda Joseph Fourier mukofoti va 2013-yilda Chihuahua mukofoti.

## Manbalar
Umarov

**Umarov** – erkak ismidan shakllangan familiya. Arab tilidan tarjima qilinganda „barhayot“, „uzoq yashaydigan“ degan maʼnoni anglatadi.

# Fahriddin Umarov (1926—2007) — hofiz, bastakor, shoir. Oʻzbekiston xalq hofizi.
# Gʻiyos Umarov (1921—1988) — fizik olim.
# Solih Umarov (1921—1995) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi.
# Karimjon Umarov (1948-yilda tugʻilgan) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi.
# Shodmon Umarov (1918—1984) — sovet askari, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi.
# Xolxoʻja Umarov (1955—) — quruvchiusta, ishlab chiqarish novatori, Oʻzbekiston Qahramoni (1997).
# Akrom Umarov (1899—1956) — samarqandlik ganchkor usta, meʼmor.
# Hamdam Umarov (1928—) — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.
# Abdulhay Umarov (1928—2002) — sanʼatshunos, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1978).
# Ulugʻbek Umarov (1958—) — ishlab chiqarish novatori, Oʻzbekiston Qahramoni (1999).
# Otabek Umarov (1984—) — oʻzbek davlat arbobi.
# Sulton Umarov (1908—1964) — fizik olim, davlat va jamoat arbobi.
# Shohjahon Umarov (2001—) — oʻzbekistonlik futbolchi.
# Abbos Umarov (2006—) — oʻzbekistonlik futbolchi.
# Shahboz Umarov (1999—) — oʻzbekistonlik professional futbolchi.
# Amirxon Umarov (1995—) — boshlovchi, rejissyor, prodyuser.
# Sanjar Umarov (1956—) — oʻzbek siyosatchisi va tadbirkori.
# Farhod Umarov (1977—) — oʻzbek moliyachisi va davlat arbobi.
# Baxtiyor Umarov (1979—) — O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati a'zosi, senator, iqtisodchi, tadbirkor.
# Zikrilla Umarov (1936—1992) — oʻzbekistonlik olim, filologiya fanlari nomzodi.
# Abdurahim Umarov (1947—) — ganchkor usta, meʼmor. Oʻzbekiston Badiiy akadimyasi akademigi.
# Avvalbek Umarov (1929—) — Sotsialistik Mehnat Qahramoni.
# Abdusalom Umarov (1960—) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor.
# Saidkomil Umarov (1946—) — Oʻzbekiston xalq artisti (2000).
# Hamza Umarov (1925—1987) — aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1967).
# Narimon Umarov (1956—) — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining sud-huquq masalalari qoʻmitasi raisi.
# Rustam Umarov (1984—) — oʻzbek mini-futbolchisi, darvozabon. Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi.
# Poʻlat Umarov (1881—1937) — sobiq savdogar, bosqinchilik uchun qamalgan.
# Umarov Ergash (—) — kolxoz aʼzosi.
# Qayrat Umarov (1963—) — qozoq davlat arbobi, diplomat.
# Mahkamboy Umarov (1949-yilda tug‘ilgan) — o‘zbek bolalar shoiri.
## Aholi punktlari
# Umarov — Navoiy viloyati Karmana tumaniga qarashli shaharcha.
## Yana qarang
* Umarova
Matej Benus

**Matej Benus** (1987-yil 2-noyabrda tugʻilgan) – Slovakiyalik changʻi sporti ustasi. U 2002-yildan beri xalqaro miqyosda musobaqalarda qatnashib kelmoqda.

## Faoliyati
### Yoshligi
Matej Benusni ota-onasi yoshligida changʻi sporti bilan tanishtirdi. U 11 yoshida ushbu sport turi bilan shugʻullana boshladi. 2002-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida C1 toifasida 23-oʻrinni egalladi. 2004-yilda Krakovda boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida individual C1 toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

### U23 toifasi
2004-yilda U-23 toifasida ishtirok etib, C1 jamoasi bilan Yevropa chempionatida beshinchi oʻrinni egalladi. 2007-yilda Krakovda C1 musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2008-yilda 23 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida kumush medal va 2009-yilda Liptovskiy Mikulashda C1 yoʻnalishida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

### Katta yoshdagi faoliyati
Benusning kattalar darajasidagi birinchi yirik musobaqasi- 2007-yildagi Yevropa chempionatida 15-oʻrinni egalladi. 2010-yilda Yevropa chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2011-yilda jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi va Jahon kubogi musobaqasida birinchi marta shohsupada boʻldi. 2010 va 2015-yillar oraligʻida Jahon chempionatining C1 toifasida birinchi va ikkinchi oʻrinlarni egalladi.

## Yutuqlari
Matej Benus 2016-yilda Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida C1 musobaqasida kumush medalni, 2024-yilda esa bronza medalni qoʻlga kiritdi. U ICF kanoeda changʻi sporti boʻyicha jahon chempionatida toʻqqizta oltin medal (C1 jamoasi: 2009, 2010, 2011, 2013, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019), bitta kumush (C1 jamoasi: 2022) va ikkita bronza medalini (C1: 2011, C1 jamoasi: 2021) qoʻlga kiritdi. U C1 toifasida uch karra jahon chempioni (2010, 2015, 2019) boʻldi. Yevropa chempionatida u jami 14 ta medalni (8 oltin, 3 kumush va 3 bronza) qoʻlga kiritdi, shu jumladan 2023-yilda Krakovda boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida C1 jamoaviy musobaqasida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

## Shaxsiy hayoti
Matej Benus uylangan, rafiqasi Ivana va uch nafar farzandi – Simon, Tobias va Sebastián bor. Uning katta singlisi Dana Mann ham 2011-yilda jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Benus Bratislava shahridagi Salesian yoshlar markazida tarbiyalangan.

## Manbalar


## Koʻproq oʻqish
* Slovak Sport – Matej Beňuš
* Canoeist – Matej Beňuš Profile
* Olympics Profile – Matej Beňuš
* Canoe ICF – Matej Beňuš