Florence Griffith-Joyner

**Florens Griffit-Joyner** (tug'ilgan ismi *Delorez Florens Griffit*, ommaviy axborot vositalarida *Flo-Jo* nomi bilan tanilgan; 21-dekabr 1959, Los-Anjelesda ; † 21 Sentabr 1998 Mission Viejo) amerikalik sprinter va *Olimpiya oltin medali sovrindori* edi. U uch karra Olimpiya chempioni va bir marta jahon chempioni bo'lgan. Uning 1988-yildagi 100 va 200 metrdan oshiq jahon rekordlari  yildan ortiq davom ettirgan edi.

## hayoti
Florens Griffit-Joyner Los-Anjelesda o'nta aka-uka bilan o'sgan. Uning ota-onasi to'rt yoshida ajrashishdi. 1966-yilda u sport bilan shug'ullana boshladi va 1973 va 1974-yillarda Jessi Ouens yoshlar o'yinlarida g'olib chiqdi. 1978-yilda o'rta maktabni tugatgandan so'ng, u Kaliforniya shtati Northridge universitetida psixologiya bo'yicha o'qishni boshladi. U yerda u murabbiy Bob Kersi boshchiligidagi yengil atletika jamoasi bilan milliy chempionatda g'olib chiqdi, biroq bir yildan so'ng moliyaviy sabablarga ko'ra o'qishni to'xtatdi va bank xodimi bo'lib ishlay boshladi.  Keyinchalik o'z himoyachilari qatoriga yetti sportchi va uzunlikka sakrash bo'yicha Jeki Joyner-Kersini ham kiritgan Kersi Los-Anjelesdagi Kaliforniya universitetiga (UCLA) yordamchi murabbiy sifatida o'tdi va 1980-yilda Griffit-Joynerga stipendiya olishda yordam berdi.  1983-yilda u UCLAni psixologiya bo'yicha tamomlagan.

1980-yilda u AQSh olimpiya terma jamoasidan joy o'tkazib yubordi, ammo bu AQShning 1980-yilda Moskvada bo'lib o'tgan yozgi o'yinlarga boykot e'lon qilgani uchun hech qanday oqibatlarga olib kelmadi. U 1983-yilda Xelsinkida bo'lib o'tgan yengil atletika bo'yicha jahon chempionatida birinchi marta xalqaro maydonga chiqdi. 1984-yilda u Los-Anjelesdagi yozgi o'yinlarda qatnashdi va 200 metrga yugurishda kumush medalni qo'lga kiritdi. 1987-yil oktyabr oyida u uch hatlab sakrash Olimpiya chempioni Al Joynerga uylandi. Ko'p yillar davomida u ilgari to'siqchi Greg Foster bilan do'st bo'lgan, keyinchalik uning agenti bo'lgan edi.

Evropadagi sport festivallarida yosh sportchi dastlab o'zining ajoyib sprint fazilatlari bilan emas, balki ko'zni qamashtiruvchi ko'rinishi bilan ko'proq shov-shuvga sabab bo'ldi. Griffit-Joyner "tartan yo'lining birinchi divasi"  hisoblangan, bu uzun, yorqin bo'yalgan tirnoqlari yoki yorqin, terini o'tkazmaydigan yugurish kostyumlari kabi savdo belgilari bilan oqlangan. "Men rozi bo'lishni va boshqacha bo'lishni yaxshi ko'raman", deydi Griffit-Joyner intervyuda.

1985-yilgi mavsumdan so'ng Griffit-Joyner bankda yarim vaqtda soch stilisti sifatida ishlashga qaytdi.  1987-yil aprel oyida u yengil atletikaga jiddiy qaytdi va to'rt oydan keyin 200 kumush medalni qo'lga kiritdi.&nbsp; Rimda bo'lib o'tgan jahon chempionatida 4 x 100 metr va estafetada oltin medal oldi.

1988-yilgi Olimpiya o'yinlari uchun sinovlarda Griffit-Joyner 16-iyun kuni yaxshilandi.&nbsp;1988-yil iyul, Indianapolisda 100 dan ortiq jahon rekordi&nbsp;Evelin Ashforddan 10,49 metrgacha&nbsp;soniya; o'tgan yili uning shaxsiy eng yaxshi ko'rsatkichi 10,96 edi&nbsp;soniya. Shamol o'lchovi 0,0 bo'ladimi&nbsp;sekundiga metr to'g'ri edi, keyinchalik shubha ostiga olindi, chunki bir vaqtning o'zida 4&nbsp;Kuyruk shamoli soniyasiga metr va ikkinchi yarim finalda darhol 5 sekundiga metr o'lchangan edi.

Sinovlardan so'ng Griffit-Joyner hayratlanarli tarzda murabbiyi Bob Kersi bilan xayrlashdi va turmush o'rtog'i Al Joyner qo'l ostida mashg'ulotlarni boshladi.  Seuldagi keyingi Olimpiya o'yinlarida u 100 va 200da oltin medalni qo'lga kiritdi.&nbsp;metr, shuningdek, 4 x 100 m estafeta bilan oltin va 4 x 400 m estafeta bilan kumush. 200metr, Griffit-Joyner 21.34 jahon rekordi vaqtida g'alaba qozondi soniya (1987-yilda shaxsiy eng yaxshi: 21,96soniya), bu 71 tadan atigi 37 tasi erkaklar undan oldin qolgan bo'lardi. U hali ham ushbu yo'nalishda va 100 metr masofada jahon rekordchisi hisoblanadi. Mushakli sportchi musobaqada shu darajada ustunlik qildiki, salbiy testlarga qaramay, tez orada doping haqidagi mish-mishlar tarqaldi. Bu mish-mishlarga, xususan, uning bir yil ichida to'satdan ko'rsatkichlari ortishi va tez orada yuqori darajadagi sportni tark etishi sabab bo'ldi. Bu Olimpiya o'yinlaridan keyingi yilda doping nazorati kuchaytirilgani e'lon qilingan vaqtga to'g'ri keldi. 1989-yilda u raqobatbardosh sport turlaridan yuz o'girdi va 15-aprel kunida&nbsp;1990-yil noyabrda qiz tug'di. 1995-yilda u *AQShning yengil atletika shon-shuhrat zaliga kiritildi*.

U bir necha bor qaytishini e'lon qildi. Shunday qilib, u 1996-yilda Atlantadagi Olimpiada o'yinlarida ishtirok etishni xohladi, ammo o'ng Axilles tendonidagi muammolar tufayli o'yinlar boshlanishidan ikki oy oldin sport karerasini yakunlashini e'lon qildi. O'sha yili u kichik insultni boshdan kechirdi va tibbiy yordamga murojaat qilishga majbur bo'lgan edi.

38 yoshida Florens Griffit-Joyner uxlayotgan payt bo'g'ilib qoldi.. Bunga kuchli epileptik tutilish sabab bo'lganligi aytiladi; boshqa mish-mishlar insult yoki yurak etishmovchiligi bo'lgan. Koroner uning chap fronto-orbital miya sohasida kavernöz gemangiomani aniqladi, bu esa tutilishni keltirib chiqarishi mumkin edi. Griffit-Joyner Leyk Forestdagi El Toro memorial bog'ida dafn qilindi.

## doping spekulyatsiyasi
1988-yilda uning katta sakrashidan so'ng, u o'ynaganida ham doping haqida mish-mishlar paydo bo'ldi. Qisqa vaqt ichida mushaklarning sezilarli o'sishi yoki avvalgidan ko'ra chuqurroq ovoz kabi tashqi xususiyatlar aytib o'tilgan.  Musobaqalardan tashqarida doping nazorati joriy etilishidan bir necha oy oldin boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlaridan besh oy oʻtib, oʻzining yutuqli ijobiy doping natijalari   va uning iste’foga chiqishi haqida ham mish-mishlar tarqaldi.   Braziliyalik o'rta masofaga yuguruvchi Joakim Kruz 1988-yilgi Olimpiada o'yinlari paytida televizorga bergan intervyusida Griffit-Joyner va Jeki Joyner-Kersi mushaklarni o'stirish uchun noqonuniy dorilarni qo'llashiga ishora qildi.  Dekabr oyida 1988, Pensilvaniya universitetida nutq so'ng, Olimpiya chempioni Karl Lyuis Griffith-Joyner steroid qabul qilayotganini ba'zi "juda ishonchli manbalardan" bilgan olomon savoliga javob berdi.   U, shuningdek, vaziyatni sobiq murabbiy Griffit-Joyners tomonidan oqlanganini ta'kidladi. Aytilishicha, Lyuis oʻz soʻzlari talabalarning *The Daily Pennsylvanian* gazetasi uchun yozib olinganidan bexabar boʻlgan va nashrdan soʻng Griffit-Joyner va uning murabbiyi doping iste’mol qilgani haqida shaxsiy ma’lumotga ega emasligini aytib, uzr soʻragan. O'zining " *Inside Track"* avtobiografiyasida Lyuis keyinchalik Griffit-Joynerning mushaklari va ovozli o'zgarishlariga ishora qildi  va "yengil atletika olamida [...] Florensiyaning dopinglanganligi haqidagi fikr umumiy asosga ega edi" deb ta'kidlab o`tdi.

1989-yil sentyabr oyida *Stern* jurnaliga bergan intervyusida sprinter va sobiq o'smirlar o'rtasidagi jahon rekordchisi Darrell Robinson bir nechta amerikalik yengil atletika sportchilari va murabbiylarini doping iste'mol qilishda aybladi.   Ular orasida Griffit-Joynerning murabbiyi Bob Kersi ham bor edi, Robinson 1987-yildan beri u bilan birga shug'ullangan.  Robinson, shuningdek, 1988-yil mart oyida Griffit-Joynerga bir flakon o'sish gormoni (HGH) sotganini aytdi. Griffit-Joyner bu da'volarni rad etib, Robinsonni *Today* teleko'rsatuvida "majburiy, aqldan ozgan, yolg'onchi telba" deb atadi (*"Darrell, sen kompulsiv, aqldan ozgan, yolg'onchi jinnisan"*).   Keyinchalik Robinson o'zining bayonotlari tufayli u Yevropa yengil atletika musobaqalaridan deyarli chetlashtirilganligini va uning faoliyati shu tariqa yakunlanganini aytdi, ammo u o'z ayblovlariga sodiq qoldi.

Griffit-Joynerning o'limi anabolik steroidlarni yoki boshqa samaradorlikni oshiruvchi dorilarni suiiste'mol qilish natijasida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan zarar haqida bahs-munozaralarni keltirib chiqardi. Aleksandr de Mérode - XOQ tibbiy qo'mitasi raisi va o'tmishda o'zi 1984-yilgi Olimpiada o'yinlarida ijobiy testlarni kuzatmagani uchun tanqid qilgan  - o'limidan bir necha kun o'tgach, doping mish-mishlariga qarshi chiqdi va Griffitni ta'kidladi. Joyner hech qachon sinovlarda taqiqlangan moddalarni aniqlay olmadi.  Uning sobiq mashg'ulot sherigi Lorna Boothe, o'limidan so'ng, u 1987-yilda Kaliforniya kasalxonasida ishlaydigan hamshiradan Griffit-Joyner muntazam ravishda anabolik steroidlar va testosteron bilan davolanganini bilganini aytdi.

25-kuni munosabati bilan *Die Presse* kundalik gazetasi 100 metrdan oshiq jahon rekordining yilligi munosabati bilan 2013-yilda quyidagi xulosaga keldi: "1988-yilgi Seuldan uch karra Olimpiada chempioni hech qachon ijobiy natija bermadi, lekin har doim doping bilan bog'liq edi.

## Mukofotlari

* 1988-yil: " IAAF Jahon yilning eng yaxshi sportchisi"
* 1988-yil: Yilning eng yaxshi ayol sportchisi (Associated Press)
* 1988-yil: "Yilning eng yaxshi yengil atletikachisi" jurnali tomonidan *yilning eng yaxshi yengil atletikachisi*
* 1988-yil: Jahonda yilning eng yaxshi sportchisi (L'Équipe)

## Web havolalar

* Florence Griffith-Joyner in der Datenbank von World Athletics (englisch)
* Florence Griffith-Joyner in der Datenbank von Olympedia.org (englisch)

## Manbaalar