Iași okrugi

**Iași okrugi** () – Ruminiyaning Gʻarbiy Moldaviya mintaqasidagi okrugi (județ), maʼmuriy markazi – Iași shahri. Okrug Ruminiyadagi Buxarest munitsipalitetidan keyin eng koʻp aholiga ega okrug (uning maʼmuriy darajasi okrug bilan bir xil) hisoblanadi.

## Geografiyasi

Okrugning umumiy maydoni 5476 km² ni tashkil qiladi&nbsp;. Siret va Prut daryolari orasidagi tekislikda joylashgan. Okrug hududidan yana ikkita daryo: Bahlui (uning qirgʻogʻida Iasi shahri joylashgan) va Jijia daryolari oqib oʻtadi.

### Qoʻshni hududlar

* Sharqda Moldova Respublikasi – Ungheni tumani.
* Gʻarbda Neamț okrugi.
* Shimoli-gʻarbda Botoşani va Suceava okruglari.
* Janubda Vaslui okrugi.

## Demografiyasi
2011-yil 20-oktyabrdagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Iași okrugi 772,348 kishidan iborat boʻlgan. Boshqa tomondan, okrug aholisini roʻyxatga olish xizmati tomonidan taqdim etilgan 2012-yil maʼlumotlariga koʻra, okrugda roʻyxatga olingan umumiy aholi soni 873,662 kishini tashkil qiladi.

* Ruminlar – 97,61% 
* Roman loʻlilar- 1,55%
* Lipovanlar – 0,39%
* Boshqalar – 0,3%

Iași okrugi aholisi hozirda oltmish yil avvalgi koʻrsatgichlardan deyarli ikki baravar koʻp.

## Okrug hukumati

2020-yilgi mahalliy saylovlarda yangilangan Iasi okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan iborat:

## Iqtisodiyoti
Bu okrugning topografik joylashuviga koʻra, asosan qishloq xoʻjaligidir. Sanoat asosan shaharlarda jamlangan. Asosiy sanoat tarmoqlari:

* Dasturiy taʼminot
* Farmatsevtika
* Avtomobilsozlik
* Metallurgiya va ogʻir uskunalar ishlab chiqarish
* Elektronika va elektrotexnika
* Toʻqimachilik
* Oziq-ovqat ishlab chiqarish

## Turizmi

Iaşi shahri Moldaviyadagi va Ruminiyadagi eng muhim ijtimoiy, madaniy va ishbilarmonlik markazlaridan biridir. Bu mamlakatdagi eng qadimgi universitetga ega boʻlib, Birlashgan Knyazliklar tashkil etilgunga qadar Moldaviyaning poytaxti boʻlgan.

Okrugning baʼzi turistik yoʻnalishlari:

* Iași shahri va uning atrofi (Iaşining yetti tepaligi);
* Ruginoasadagi Aleksandru Ioan Kuza memorial saroyi;
* Cucuteni – neolit davri arxeologik yodgorligi;
* Cotnari va Bohotin uzumzorlari;
* Harlaudagi uzumzorlar va vino muzeyi;
* Hadambu va Dobrovat monastirlari;
* Miclăușeni qal’asi va monastiri;
* Mircestidagi Vasile Aleksandri yodgorlik uyi;
* Hermeziudagi Constantin Negruzzi muzeyi;
* Kotnaridagi Sezar Petrescu muzeyi;
* Pašcani, Târgu Frumos va Harlau shaharlari;
* Strunga kurorti.

## Maʼmuriy boʻlinishi

Iași okrugida 2 ta munitsipalitet, 3 ta shahar va 93 ta kommuna mavjud.

* Munitsipalitetlar (2011-yilgi aholi roʻyxatiga koʻra)
** Iași – aholisi: 290 422 kishi (va 465 477 (2014-yil holatiga) shahar hududida)
** Pašcani – aholisi: 33 745 kishi
* Shaharlar
** Harlau
** Podu Iloaiei
** Târgu Frumos
 

## Tarixiy okrugi
Okrug Buyuk Ruminiyaning va Moldaviya mintaqasining shimoli-sharqida joylashgan edi. Bugungi kunda sobiq okrug hududining katta qismi hozirgi Iași okrugi tarkibiga kiradi. Okrugning sharqiy qismida okrugga Prut daryosining chap qirgʻogʻining bir qismi, hozir Moldova Respublikasi hududida kirgan. U shimolda Botoșani va Balti okruglari, sharqda Lapusna, janubda Fălciu va Vaslui okruglari, gʻarbda Rim va Baia okruglari bilan chegaradosh edi.

### Maʼmuriyati

Okrug 1938-yilda oltita tumanga boʻlingan (*plăși*):

# Plasa Bahlui, bosh qarorgohi Podu Iloaiei shahrida joylashgan
# Plasa Cârligătura, bosh qarorgohi Târgu Frumosda
# Plasa Codru, shtab-kvartirasi Butsiumida joylashgan (oʻsha paytda kommuna, hozirgi Iași shahridagi Bucium tumani)
# Plasa Copou, shtab-kvartirasi Iasida
# Plasa Turia, shtab-kvartirasi Șipoteleda
# Plasa Ungheni, shtab-kvartirasi Ungheni-Targda, hozir Moldova Respublikasining Ungheni shahrida joylashgan.

Iasi okrugi ikkita shaharni oʻz ichiga olgan: Iasi (okrugning markazi) va okrugning gʻarbiy chegarasida joylashgan Târgu Frumos shahar kommunasi.

1930-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 275 796 kishi, shundan 81,6% ruminlar, 14,6% yahudiylar, 0,6% ruslar, 0,5% vengerlar, 0,4% nemislar, shuningdek, boshqa ozchiliklardir. Diniy nuqtai nazardan aholining 82,0% sharqiy pravoslavlar, 14,9% yahudiylar, 2,3% rim katoliklari, shuningdek, boshqa ozchiliklar ham maʼlum.

#### Shahar aholisi
1930-yilda okrugning shahar aholisi 107,804 kishini, Iasida 102,872 va Târgu Frumosda 4,932 kishini tashkil etdi, ularning 60,8% ruminlar, 33,6% yahudiylar, 0,9% nemislar, 0,9% ruslar, shuningdek, boshqa kichik millatlar boʻlgan. Shaharlarda rumin (72,5%), undan keyin yahudiy (22,2%), rus (1,8%), nemis (0,9%), shuningdek, boshqa ozchiliklar tillarida gaplashilgan. Diniy nuqtai nazardan shahar aholisini sharqiy pravoslav (61,4%), yahudiy (34,4%), rim-katolik (3,0%), shuningdek, boshqa ozchiliklar tashkil etgan.

## Manbalar


## Havolalar

* Iași okrugi – agerpres.ro saytida qisqacha tarixi 
* Iasi – koʻp asrlik daraxtlar okrugi