Multiolam talqini

**Multiolam** (MWI) kvant mexanikasining talqini boʻlib, universal toʻlqin funksiyasi ob’ektiv real ekanligini va toʻlqin funksiyasi qulashi yoʻqligini tasdiqlaydi . Bu kvant oʻlchovlarining barcha mumkin boʻlgan natijalari qandaydir „dunyo“ yoki koinotda jismoniy amalga oshirilishini anglatadi. Kopengagen talqini kabi baʼzi boshqa talqinlardan farqli oʻlaroq, multiolamda umuman voqelikning evolyutsiyasi qatʼiy deterministikdir   va mahalliy . Koʻp dunyolar nisbiy holat formulasi yoki *Everett talqini* deb ham ataladi, birinchi marta 1957 yilda uni fanga kiritgan fizik Xyu Everett nomi bilan atalgan. Bryce DeWitt formulani ommalashtirgan va uni 1970 -yillarda *Multiolam* deb atagan.
Multiolamda toʻlqin funksiyasi qulashining sub’ektiv koʻrinishi kvant dekogerentsiyasi mexanizmi bilan izohlanadi . Kvant nazariyasini talqin qilishda dekogerentlik yondashuvlari 1970-yillardan beri keng oʻrganilib, ishlab chiqilgan va juda mashhur boʻldi. Multiolam endi boshqa dekogerentlik talqinlari, qulash nazariyalari (shu jumladan Kopengagen talqini) va Bohm mexanikasi kabi yashirin oʻzgaruvchan nazariyalar bilan bir qatorda asosiy talqin hisoblanadi .

Multiolamlarning talqini koinotlarning cheksiz soni borligini anglatadi . Bu fizika va falsafadagi bir qancha koʻp oʻlchovli farazlardan biridir .Multiolam talqini vaqtni koʻp shoxli daraxt sifatida koʻrib chiqadi, bunda barcha mumkin boʻlgan kvant natijalari amalga oshiriladi. Bu oʻlchash muammosini va shuning uchun EPR paradoksi va Shrodinger mushugi kabi kvant nazariyasining baʼzi paradokslarini hal qilish uchun moʻljallangan .chunki kvant hodisasining barcha mumkin boʻlgan natijasi oʻz koinotida mavjud.

## Yana qarang

* Barqaror tarixlar
* koʼp fiikrlar talqini
* "Yoʻllar bogʻi"
* Badiiy adabiyotda parallel olamlar
* *[[Cheksizlikning boshlanishi]]*
* Matematik koinot gipotezasi

## Adabiyotlar
 #Bryce S. DeWitt (1970). "Kvant mexanikasi va haqiqat". Bugun fizika . 23 (9): 30–35. Bibcode : 1970PhT....23i..30D . doi : 10.1063/1.3022331 .
 #Lesli E. Ballentin; Filipp Perl; Evan Xarris Uoker; Mendel Saks; Toyoki Koga; Jozef Gerver; Bryce DeWitt (1971). 
 #"Kvant-mexanika bahsi". Bugun fizika . 24 (4): 36–44. Bibcode : 1971PhT....24d..36. . doi : 10.1063/1.3022676 .
 #Everett, Xyu ; Wheeler, JA ; DeWitt, BS ; Kuper, LN ; Van Vechten, D.; Graham, N. (1973). DeWitt, Brays ; Graham, R. Neill (tahrirlar).
 #Kvant mexanikasining koʻp dunyo talqini . Fizika bo'yicha Princeton seriyasi. Princeton, NJ: Princeton University Press . p. v. ISBN 0-691-08131-X.
 #Tegmark, Maks (1998). "Kvant mexanikasining talqini: koʻp dunyo yoki koʻp so'zlar?". Fortschritte der Physik . 46 (6–8): 855–862. arXiv : kvant-ph/9709032 . Bibcode : 1998ForPh..46..855T . doi : 10.1002/(SICI)1521-3978(199811)46:6/83.0.CO;2-Q . S2CID 212466 . 
 #Harvey R. Braun ; Kristofer G. Timpson (2016). "Bell teoremasi bo'yicha Bell: nolokallikning o'zgaruvchan qiyofasi". Meri Bellda; Shan Gao (tahrirlar).
 #Kvant nolokalligi va haqiqat: Bell teoremasining 50 yilligi . Kembrij universiteti matbuoti. 91–123-betlar. arXiv : 1501.03521 . doi : 10.1017/CBO9781316219393.008 . ISBN 9781316219393. S2CID  118686956 .
 #Xyu Everettning universal to‘lqin funksiyasi nazariyasi , tezis, Prinston universiteti, (1956, 1973), 1-140-betlar
Everett, Xyu (1957).
 #"Kvant mexanikasining nisbiy holat formulasi" . Zamonaviy fizikaning sharhlari . 29 (3): 454–462. Bibkod : 1957RvMP...29..454E . doi : 10.1103/RevModPhys.29.454 . Asl nusxadan arxivlangan, 27.10.2011 . Olingan 2011-10-24 .
 #Cecile M. DeWitt , Jon A. Wheeler eds, The Everett-Wheeler Interpretation of Quantum Mechanics, Battelle Rencontres: 1967 Matematika va fizika bo'yicha ma'ruzalar (1968)
 #Bryce Seligman DeWitt , Kvant mexanikasining koʻp olamlar talqini, Xalqaro fizika maktabi "Enriko Fermi" kursi IL: Kvant mexanikasi asoslari , Akademik matbuot (1972)
 #X. Diter Zeh , Kvant nazariyasida o'lchovlarni talqin qilish to'g'risida, Fizika asoslari , jild. 1, 69–76-betlar, (1970).
 #Wojciech Hubert Zurek , Dekogerentlik va kvantdan klassikaga o'tish, Fizika bugun , jild. 44, 10-son, 36-44-betlar, (1991).
 #Wojciech Hubert Zurek , Dekogerentlik, einseleksiya va klassikaning kvant kelib chiqishi, Zamonaviy fizika sharhlari, 75, 715-775-betlar, (2003)

--Madaminova Zarnigor (munozara) 16:00, 6-Dekabr 2022 (UTC)