Elisabet Ney

**Franzisca Bernadina Wilhelmina Elisabeth Ney** (talaffuzi: Fransiska Bernadina Vilgelmina Elizabet Ney; ; 1833-yil 26-yanvar, Munster — 1907-yil 29-iyun, Ostin, Texas) — asli nemis keyinchalik Amerika fuqaroligini olgan haykaltarosh.

## Yoshligi va faoliyati
Elisabet Vestfaliyaning Myunster shahrida, katolik diniga mansub tosh oʻymakori oilasida tugʻilgan. Bolaligidan u otasiga ustaxonada yordam bergan (oiladagi barcha bolalar, u va akasidan tashqari, erta vafot etgan), shu bilan haykaltarosh boʻlishga qaror qilgan (ota-onasi bunga faqat 7 yoshdan keyin rozi boʻlgan. Qizining ochlik eʼlon qilishi oqibatida bu qarorini qoʻllab-quvvatlashgan). 1852-yilda u Myunxen Badiiy akademiyasining haykaltaroshlik sinfida oʻqigan birinchi ayol boʻldi, u oʻsha paytgacha faqat erkaklar sinfi edi. 1854-yil 29-iyulda u akademiya diplomini olgan va Berlinga joʻnagan. U yerda haykaltarosh Kristian Daniel Rauch bilan oʻqishni davom ettiradi. 1857-yilda u Berlinda haykaltaroshlik studiyasini ochgan. Tez orada u koʻplab taniqli zamondoshlarining haykaltarosh portretlari muallifi sifatida shuhrat qozondi.

Elisabet feministik qarashlarga amal qilgan, ot minib, erkaklar kiyimini kiygan, ovqat pishirishdan bosh tortgan. Ney 1863-yildan boshlab uzoq vaqt davomida sil kasalligi bilan kasallangan. Pul ishlash maqsadida portretlar yaratish uchun mijozlar izlayotgan Elisabet Shotlandiyadan koʻchib kelgan shifokor Edmund Montgomeri bilan nikohsiz birga yashagan. 1871-yil 14-yanvarda sogʻligʻini yaxshilash umidida Ney u bilan birga AQShga, Jorjiya shtatiga koʻchdi. Amerikada u Edmunddan ikki oʻgʻil koʻrgan. 1873-yilda mahalliy gubernatorning taklifiga binoan u Texasga koʻchib oʻtdi va u yerda Montgomeri bilan birga rancho sotib oldi. Texasda u oʻzining ijodiy faoliyatini davom ettirgan va tez orada shahar madaniy hayotining markaziga aylangan Ostin shahri yaqinida Formosa nomli badiiy studiyasini tashkil etadi. Studiyada ishlab, koʻplab haykaltaroshlik asarlarini yaratdi. Elisabet umrining oxirigacha Ostinda yashadi, eri uning vaftidan keyin yana toʻrt yil yashadi.
## Ishlari
Quyida uning asarlarining qisman roʻyxati keltirilgan.

## Galereya

File:Elisabet Ney - Bust of Jacob Grimm (1856-58).jpg|Jeykob Grimmning portret byusti
File:Elisabeth Ney,um 1859.jpg|Elizabet Ney c. 1859-yil Artur Shopengauer byusti bilan
File:Eilhard Mitscherlich by Elisabeth Ney, 1863 - Museum fur Naturkunde, Berlin - DSC09903.JPG|Eilhard Mitscherlixning portret byusti
File:Giuseppe Garibaldi Ney.jpg| Giuseppe Garibaldi portret byusti
File:Ludwig II Ney.jpg|Bavariyalik Lyudvig II portreti
File:Edmund Montgomery.jpg|Edmund Montgomery
File:Sam Houston by Elizabeth Ney.jpg|Sam Houston
File:Elisabet Ney in ihrem Atelier in Texas, 1875.jpg|Elisabet Ney  Texasdagi ustaxonasida
File:Elisabet Ney - Lady Macbeth - Detail.jpg|Lady Macbeth
File:Albert Sidney Johnston Tomb.jpg|Albert Sidney Jonstonning qabri. Texas shtati qabristoni
File:Johnston tomb.jpeg|Albert Sidney Jonston haykali
File:Stephen Austin by Elisabet Ney,1905.jpg|Stiven F. Ostin haykali . Texasdan National Statuary Hall Collection uchun qarz evaziga ishlangan

File:Elisabet Ney Museum Inside.jpg|Elisabet Ney muzeyi


## Manbalar

## Adabiyotlar

* Katrer, Emili Fourmi, *Ayol sanʼati: Elisabet Neyning hayoti va ishi,* Nebraska universiteti matbuoti, Linkoln, Nebraska, 1988 (ISBN 0-8032-1438-3).

## Havolalar

* Britannica entsiklopediyasi maqolasi )