Valerian (Rudich)

**Yepiskop Valerian** (*toʻliq ismi:* *Vasiliy Nestorovich Rudich*; 1889-yil 12-aprel, Mizyakovskie Xutora, Podolsk viloyati — 1938-yil 27-fevral, Ijemskiy tumani, Komi Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi) — rus cherkovi yepiskopi, Kirillovskiy yepiskopi, Novgorod yeparxiyasining vikariysi.

## Biografiyasi
Vasiliy Rudich 1889-yil 12-aprel (baʼzi manbalarda 24-aprel) kuni u vaqtda Ukrainaning Vinnitsa viloyatiga qarashli Podolskda, Strijavskiy volostining Mizyakovskie Xutora qishlogʻida tugʻilgan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra uning ota-onasi dehqon boʻlgan; boshqa maʼlumotlarga koʻra esa u feldsher oilasida tugʻilgan. Akasi Kallinik Podolsk viloyatidagi Bratslav shahrida ruhoniy boʻlib xizmat qilgan. Kichik ukasi Viktor Rudich, opa-singillari Yevgeniya Shatkovskaya va Yelena Chervenchuk Ukraina SSRda yashagan. Yepiskop ular bilan hech qanday aloqada boʻlmagan.

Yepiskop Valerian Tyvrovskiy ilohiyot maktabini tamomlagan. 1910-yilda Podolsk diniy seminariyasini imtiyozli diplom bilan tugatgan. Yepiskop 1914—1916-yillarda Moskva diniy akademiyasi (MDA)da tahsil olib, uni ilohiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasi bilan tugatgan.

1917-yil 1-mart kuni Yepiskop Moskva Fanlar akademiyasining professori, keyinchalik ilohiyot magistri ilmiy darajasini olgan va 1918-yil bahorigacha Moskva Fanlar akademiyasida dotsent boʻlgan. 1917-yil qishida dastlab rohib etib tayinlangan va 1917-yil 1-mart kunidan boshlab iyeromonax unvonini olgan. 1917-yil 7—14-iyul kunlari Moskva diniy akademiyasida boʻlib oʻtgan oʻqimishli monastirlar kongressida ishtirok etgan. Oktyabr inqilobidan keyin taʼqib etilgan va hibsga ham olingan.

1924-yil 11-dekabr kuni u Sovet hokimiyati tomonidan taʼqib qilingan rus pravoslav cherkovining (kanonik va kanonik boʻlmagan) yepiskoplari roʻyxatini tuzishdan iborat boʻlgan „aksilsovet aksilinqilob faoliyati“da gumonlanib yana hibsga olindi. Hibsga olingandan soʻng unga „Sovet hokimiyatiga Danilov monastiri rohiblari va u bilan aloqasi boʻlgan shaxslar oʻrtasida yolgʻon mish-mishlar va maʼlumotlarni tarqatish“ ayblovi qoʻyildi. Tergov davomida Valerian Rossiya yepiskopligi haqida maʼlumot yigʻayotganini tasdiqlagan.

Yepiskop 1925-yil 19-iyungacha Butirka qamoqxonasida tergov ostida boʻlgan. 1925-yil 19-iyunda OGPU kollegiyasining maxsus yigʻilishida RSFSR Jinoyat kodeksining 73-moddasiga asosan Oʻrta Osiyoda uch yillik surgunga hukm qilingan. Dastlab Qoraqalpoq muxtor viloyatiga qarashli Toʻrtkoʻl shahriga, soʻngra Xoʻjayli shahriga surgun qilingan. Yepiskop 1926-yil noyabrdan 1928-yil 28-martgacha shu yerda surgunda yashagan. 1927-yil 5-oktyabr kuni Xoʻjayli shahrida surgun qilingan olti yepiskopning yigʻilishida ishtirok etgan. Yigʻilishda 1927-yilgi „Metropolitan Sergius“ (Stragorodskiy) deklaratsiyasini qabul qilish va cherkov hokimiyat organlarining qonuniylashtirilishini qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan. Yepiskop surgun davri tugagach, 1928-yil 28-mart kuni Moskvaga joʻnab ketgan.

1937-yil 27-dekabr kuni SSSR NKVDsining Arxangelsk viloyatidagi uchligi yepiskop Valerianni „aksil-inqilobiy tashviqot“ ayblovi bilan eng oliy jazo — oʻlimga hukm qildi. Hukm 1938-yil 27-fevralda amalga oshirilgan.

## Adabiyotlar
* Markovchin V. V., Shkarovskiy M. V. Valerian // Pravoslavnaya ensiklopediya. – M., 2003. – T. VI : „Bondarenko – Varfolomey Edesskiy“. – S. 528. – 752-b. – 39 000 ekz. – ISBN 5-89572-010-2.
* *Protoierey Georgiy Urbanovich* Tserkov i sovetskaya vlast v Smolenske v 20-e godi XX veka: (po materialam smolenskix arxivov) : issledovanie. – Smolensk : Smolenskaya Pravoslavnaya Duxovnaya Seminariya, 2012. – 239-b. – ISBN 978-5-9902770-2-1

## Manbalar