open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2012-yilgi UEFA Chempionlar ligasi finali

**2012-yildagi UEFA Chempionlar Ligasi Finali** 19-may 2012-yil Myunxenning „Allianz Arena“ stadionida Bavariya va Chelsi klublari oʻrtasida boʻlib oʻtgan. Ushbu oʻyinda Yevropaning klublar oʻrtasidagi asosiy futbol turniri boʻlmish UEFA Chempionlar ligasining 2011—2012-yilgi mavsumi gʻolibini aniqlanishi kerak edi.

Bavariya bu oʻyingacha 8 marotaba final bahslarida ishtirok etib, 4 marotaba gʻalaba qozongan. Chelsi esa oʻzining 2-final oʻyinini oʻtkazdi va gʻalaba qozondi.

Bu Allianz Arenada (Fußball Arena Myunchen nomi bilan tanilgan) oʻtkazilgan birinchi Chempionlar ligasi finali edi. Har ikki jamoa oʻz guruhida birinchi oʻrinni egallab, pley-off bosqichiga yoʻl olishgan edi. Oʻshanda Bavariya Bazel, Marsel va Real Madridni magʻlub etib, finalga chiqdi, „Chelsi“ esa Napoli, Benfika va amaldagi chempion „Barselona“ni magʻlub etgan.

## Stadion

Allianz Arena UEFA tomonidan 2010-yilning 30-yanvarida 2012-yilgi final oʻtkaziladigan joy sifatida eʼlon qilingan edi. Stadion 2005-yil ochilgan va Jahon chempionatining ochilish oʻyinini oʻzida qabul qilgan. Myunxenda boʻlib oʻtgan har bir finalda birinchi marotaba chempionga aylanadigan jamoa gʻalaba qozonar edi.

## Finalga yoʻl
*(U: Uy uchrashuvlar; M: Mehmon uchrashuvlar).*

## Oʻyindan oldin
### Chiptalar
UEFA tomonida ikki jamoa muxlislari uchun 17500 ta chipta ajratilingan edi. Yana 7000 ta chiptalar UEFA.com orqali butun dunyo boʻylab muxlislarga sotilishi rejalashtirilgan edi. Chiptalarningning narxi 70 dan 370 yevrogacha belgilangan edi. Qolgan chiptalar mahalliy tashkiliy qoʻmita, UEFAning 53 milliy futbol assotsiatsiyasi hamda tijorat va translyatsiya hamkorlariga ajratilgan.
### Final elchisi
Sobiq nemis futbolchisi Paul Breitner final elchisi etib tayinlangan edi.
### Hakamlar
2012-yil may oyida finalni nazorat qilish uchun portugaliyalik hakam Pedro Proença tayinlangan.
### Jamoalar tarkibi
Har ikki klubda ham diskvalifikatsiya tufayli oʻyinchilar oʻyinda ishtirok eta olishmasdi. Bavariyada David Alaba, Holger Badstuber va Luiz Gustavo, Chelsida esa Branislav Ivanović, Raul Meireles, Ramires va John Terry oʻz jamoalariga yordam bera olishmagan.John Terry Barcelonaha qarshi oʻyinda qizil kartochka olganidan soʻng final oʻyinni oʻtkazib yuborishi malum boʻlgan.

Finaldagi 36 nafar futbolchidan faqatgina ikki futbolchi bungacha Chempionlar Ligasida gʻolib boʻlgan edi. Chelsi tarkibidagi Paolo Ferreira va José Bosingwa bungacha Portu tarkibida ushbu turnirda gʻalaba qozongan edi. 2010-yilgi final baxsida Bavariyaning 18 nafar futbolchisidan 10 nafari ishtirok etgan edi. Chelsining 2008-yilgi magʻlubiyatidagi futbolchilardan 8 nafari ushbu finalgacha klubda faoliyat yuritib kelishar edi.
## Oʻyin


## Manbalar
Shchetsin

**Shchetsin** (polyak tilida *Szczecin*, nemis tilida *Stettin*) – Polshaning shimoliy-gʻarbiy qismidagi shahar. Gʻarbiy Pomeraniya voyevodasining maʼmuriy markazi. Aholisi 405,6 ming kishi (2010). Transport yoʻllari chorrahasi. Odra daryosi boʻyidagi yirik port. Mamlakat tashqi savdo yuklarining katta qismi Shchetsin porti orqali oʻtadi. Mashinasozlik (kemasozlik va boshqalar), metallurgiya, kimyo, tsellyulozaqogʻoz, oziqovqat, tikuvchilik sanoati korxonalari mavjud. Baliq ovlash bazasi. Universitet, teatrlar bor. Shahar ilk bor 9-asrda tilga olingan. 13—18-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklar saqdangan.

## Manbalar
Robinson Crusoe

***Robinson Crusoe*** [] Daniel Defoning bosh qahramon nomi bilan atalgan asari. Kitob 1719-yilda roman shaklida ingliz tilida nashr qilingan. 
Asarda 28 yoshli, Yorklik dengizchi Robinzon Kruzoning boshidan kechirgan qiziqarli sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. Baxtga qarshi u o'tirgan kema xalokatga uchraydi,kemadagi ekipajdagilardan faqatgina u tirik qoladi. Taqdir taqazosi bilan u dengizdagi orollardan biriga tushib qoladi. Bu roman angliyadagi ilk klassik romanlardan biri edi.
Roman ilk bora qisqa nashrda,Ingliz tilida chop etildi.

Romanning syujeti hayotdan olingan bo'lib Aleksandr Selkirkning tarixidan olingan.
Madhiya

**Madhiya** ( — maqtov qoʻshigʻi; qasida) — biror shaxs, voqea yoki narsaning maqtoviga bagʻishlangan badiiy asar. Baʼzan asarning bir qismi ham madhiyadan iborat boʻlishi mumkin.

Arab, fors va oʻzbek mumtoz adabiyoti anʼanalariga koʻra, har bir yirik epik asarning bosh qismida maxsus (asosan, sheʼriy) maqtovlar berilgan. Odatda, bu maqtovlar falsafiy oqimlarning asoschilari, asar yozilgan paytdagi hukmdor va boshqalarga bagʻishlangan. Shuningdek, shoirlar oʻzlaridan avval oʻtgan buyuk shaxslarga maqtovlar bagʻishlashi ham odat boʻlgan (masalan, Navoiy Hamsasidagi dostonlar muqaddimasida Nizomiy, Hisrav Dehlaviy, Jomiy madhi). Madhiya harakteridagi asar turli janrlarda (masnaviy, gʻazal, muhammad va boshqalar) yozilishi mumkin.

Muayyan davlatga bagʻishlangan sheʼriy-musiqiy asar ham madhiya hisoblanadi (baynalmilal tilda gimn).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

**Gimn** (yunoncha: hymnos) — tantanavor qoʻshiq, sheʼr. Yunonistonda dastlab afsonaviy xalq qahramonlari, xudolar shaʼniga maqtovlar (hamdlar) tarzida vujudga kelgan. Keyinchalik shaxslar, davlatlar, voqea va hodisalarga ham bagʻishlangan gimnlar paydo boʻlgan.

Malumot o'rnida, O'zbekiston Respublikasi ham o'z masdhiyasiga ega va Davlat Madhiyasi O'zbekiston Respublikasi ramzi hisoblanadi. 

## Manbalar
Jogorku Kengesh

**Jogorku Kengesh** (qirgʻ. **Жогорку Кеңеш**, "Yuqori Kengash") Qirgʻiziston parlamentidir. Jogorku Kengeshda hozirgi kunda 5 partiyadan 120 deputat faoliyat olib boradi. 
## Partiyalar
*Ata jurt
*Ata meken
*Ar namis
*Respublika
*KSDP

## Manbalar

## Havolalar
Qozogʻistonning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi

## Bugungi hududiy bo'linishi

## Tarixi
### Rossiya imperiyasi davri
### Sovetlar davri
### Postsovet davri
## Boshqa maqolalalar
*Qozogʻiston shaharlari
*Qozogʻiston tumanlari
*Qozogʻiston qishloqlari

## Manbalar
Qozogʻiston shaharlari roʻyxati

Qozogʻiston Respublikasida 86 aholi punkti shahar maomiga ega. Aholining 56 % shaharlarda istiqomat qiladilar.
## Yirik shaharlari

## Kichik shaharlari
##### Viloyatlardagi kichik shaharlar

## Shaharlar tizmasi
## Boshqa maqolalar
## Manbalar
Orol (tuman)

**Orol tumani** — Qozogʻiston Respublikasining Qiziloʻrda viloyatidagi tuman. Tuman markazi — Aralsk shahri.

Tumanga 1938-yilning 15-yanvarida asos solingan.

## Ma'muriy bo'linishi
58 ta aholi punkti 1 ta shahar hokimligi va 22 ta qishloq okrugiga birlashtirilgan:
Daniel Defoe

**Daniel Defoe** () (taxminan 1659—1661 yillarda Londonda tavallud topgan — 1731-yil 24-aprelda Londonda vafot etgan) Ingliz buyuk yozuvchisi va jurnalisti. Oʻzining „Robinson Crusoe“ (1719) shoh asari bilan dunyoga mashhur boʻldi. Daniel Defoe bu asari bilan ingliz romanchiligiga katta hissa qoʻshgan.

Daniel Defoe yozuvchilik bilan birga jurnalistlik ham qilgan. U koʻplab asar yozgan: Defoening qalamiga 500 dan oshiq kitob, pamflet va siyosiy risolalar mansubdir.

"Loyihalar to'g'risida tajribalar" (1697) pamfletila bir qator siyosiy va iqtisodiy islohotlar oʻtkazishni taklif etgan. Koʻpgina asarlarida tadbirkorlik, aql-idrok, eʼtiqod va soʻz erkinligini yoqlagan, demokratiya gʻoyalarini ilgari surgan ("Xokisor odamning tavsiyanomasi", 1698 va boshqalar). D. maqtanchoq aslzodalarni fosh etadi ("Aslzoda ingliz", 1701). 1702-yilda pinhoniy nom bilan "Dissenterlardan qasos olishning eng oson yoʻli" nomli pamfletini eʼlon qilgani uchun qamaladi. D.ning "Robinzon Kruzoning hayoti, ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari" bu roman mehnat aniq insoniy fikr tirishqoqlik va jasorat madhiyasi bo'lib qoldi. (1719) Ushbu romani unga olamshumul shuhrat keltiradi. "Kapitan Singlton" (1720), "Polkovnik Jak tarixi", "Moll Flenders" (1722), "Roksana" (1724) sarguzasht romanlari ham qiziqarli tafsilotlarga boy. Jahon adabiyotida "Robinzon Kruzo" romaniga taqlidan juda koʻp asarlar yaratilgan. Bu roman Yoʻldosh Shamsharov tarjimasida oʻzbek tilida bir necha bor nashr etilgan.

## Manbalar
* Dengiz sayyohi Robinzon Kruzoning hayoti va ajoyib sarguzashtlari, T., 1965.
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mesxetin turklari

**Mesxetya turklari** (Turk: Ahıska Türkleri, gruz. თურქი მესხები) - Usmonlilar imperiyasi zamonlaridan bu yon, kunimizda Gruziyada joylashkan Mesxetya (Turk: Ahıska) viloyatida yashagan Turklar. 1944-yili Stalin amalga oʻshirgan surgun natijasida, kunimizda Mesxetya Turklari asosan Sobiq Sovet Ittifoqi mamlakatlarida yashamoqdalar. Shu bilan birga Turkiya va AQSHta yashamoqdalar. Umumiy soni — 629 000. kishi.
Ruslar

**Ruslar** slavyan oilasidagi xalq, Rossiya Federatsiyasining asosiy aholisi (taxminan 120 mln. kishi). Ukrainada 11,35 mln. kishi, Qozogʻistonda 6,23 mln. kishi, Oʻzbekistonda 1,65 mln. kishi, Belorussiyada 1,34 mln. kishi, Qirgʻizistonda 916,6 ming kishi, Latviyada 900 ming kishi, Moldaviyada 560 ming kishi, Estoniyada 475 ming kishi, Ozarbayjonda 390 ming kishi, Tojikistonda 390 ming kishi, Litvada 345 ming kishi, Gruziyada 340 ming kishi, Turkmanistonda 330 ming kishi, Armanistonda 51 ming kishi, shuningdek, Amerika mamlakatlarida (asosan, AQShda 1 mln. kishi, Kanada va boshqa mamlakatlarda jami taxminan 1,4 mln. kishi) va Gʻarbiy Yevropada yashaydilar. Umumiy soni 146,5 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Rus tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan, pravoslavlar. Ruslar, ukrain va beloruslar kabi, urugʻ qabilachilik munosabatlarining yemirilishi va Kiyev atrofida Qadimgi Rus davlati vujudga kelishi jarayonida sharqiy slavyan qabilalaridan shakllangan qadimgi rus elatidan paydo boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
Oybek Qora

**Oybek Qora**-jinoyat olamining rahbarlaridan biri. U Qirg'izistonning Jalolobod viloyatida oddiy hizmatchilar oilasida tavallud topgan. 

## Faoliyati
## Vafoti
U 2010 yilning 9-iyul kuni Suzoq tumaniga qarashli Olma-Bog' mahallasida noma'lum shahslar tarafidan o'ldirildi. Noma'lum shahslar Oybek Qorani ikki hos soqchisi va o'zini vahshiylar o'qqa tutgan. Oybek Qorani o'limida gumonlar mavjud birinchisi Qodirjon botirov ikkinchi gumon Qirg'iziston hukumati.

## Linklar

*“Кара Айбектин” каалаганы эмне эле?  Qirg'izcha
*"Черный Айбек" - о зеркале киргизской революции  
*Киргизия набирается сил 
*Киргизия: убит Черный Айбек 
*Киргизия: за что убит Черный Айбек?
Oʻzbekiston havo yoʻllari

**Oʻzbekiston havo yoʻllari** () Oʻzbekiston Respublikasining 1992-yilda asos solingan davlat aviakompaniyasidir.

## Tarixi
„Oʻzbekiston havo yoʻllari“ – xalq xoʻjaligi va aholini aviatsiya xizmati (yuk, yoʻlovchi tashuvlari, maxsus aviaishlar) bilan taʼminlovchi Oʻzbekiston Respublikasi milliy aviakompaniyasidir. Aviakompaniya 1992-yil 28-yanvarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov Farmoniga binoan tashkil etilgan. Ana shu vaqtdan boshlab samolyot parkini zamonaviylashtirish, yangi aerovokzallar qurish, havodagi harakatni boshqarish tizimini tubdan oʻzgartirish, aerodromlarni yangi zamonaviy texnika bilan taʼminlash, yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlovchi baza hamda menejment tizimini takomillashtirishga yoʻnaltirilgan respublika Fuqaro aviatsiyasini rivojlantirish davlat dasturi amalga kirdi. Oʻtkazilgan islohotlar Oʻzbekiston aviatsiya transportining xalqaro, iqtisodiy, diplomatik va madaniy aloqalarini rivojlantirishda yetakchi sohalardan biriga aylanishiga omil yaratdi.

## Samolyotlar

2023-yil Oktabr oyi maʼlumotlariga koʻra kompaniya tarkibida 43 ta samolyot mavjud.

### Nofaoliyatdagi samolyotlar
*  Antonov An-24B
*  Antonov An-24RV
*  Airbus A310-300
*  Avro RJ85
*  Ilyushin Il-62M
*  Iljuschin Il-76TD
*  Iljuschin Il-86
*  Jakovlev Jak-40
*  Tupolev Tu-154B
*  Tupolev Tu-154M

## Oʻzaro kod ulashuv
Oʻzbekiston havo yoʻllari quyidagi aviakompaniyalar bilan oʻzaro kod ulashuvga kelishgan:
* Air Baltic
* Air India
* Czech Airlines (SkyTeam)
* Korean Air (SkyTeam)
* Malaysia Airlines (oneworld)
* Turkish Airlines (Star Alliance)

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Asqar Akayev

**Asqar Akayev** (1944.10.10, Qirgʻiziston Respublikasining Kemin tumani) — Qirgizistoning birinchi prezidenti. Qirgʻiziston davlat va siyosat arbobi. Qirgʻiziston Fanlar Akademiyasi akademigi (1987), texnika fanlari doktori (1981), professor (1983). Mehnat faoliyatini 1961-yil „Frunzemash“ zavodida chilangar katta oʻqituvchi, Leningrad aniq mexanika va optika institutida doktorant. 1976-yildan Frunze politexnika institutida katta oʻqituvchi, kafedra mudiri. 1986 −87 yillarda Qirgʻiziston KP MK fan va oʻquv yurtlari boʻlimi mudiri, 1987-yildan Qirgʻiziston Fanlar Akademiyasi vise-prezidenti, 1989-yildan prezidenti. 1990-yil 27-oktyabrdan Qirgʻiziston Respublikasi Prezidenti. Bir necha marta rasmiy tashrif bilan Oʻzbekiston Respublikasida boʻlgan. Fizik optika va golografiya boʻyicha ilmiy asarlar muallifi. Bir qancha universitetlar, jumladan OʻzMUning faxriy doktori (1996).

Qirgʻiziston davlat va siyosat arbobi. Qirgʻiziston Fanlar Akademiyasi akademik (1987), texnika fanlari doktori (1981), professor (1983). Mehnat faoliyatini 1961-yil „Frunzemash“ zavodida chilangarlikdan boshlagan. Leningrad aniq mexanika va optika institutini tugatib (1968), shu institutda avval laborant, soʻng aspirant. 1972-73 yillarda Frunze politexnika institutida assistent, katta oʻqituvchi, Leningrad aniq mexanika va optika institutida dok-torant. 1976-yildan Frunze politexnika institutida katta oʻqituvchi, kafedra mudiri. 1986 — 87 yillarda Qirgʻiziston KP MK fan va oʻquv yurtlari boʻlimi mudiri, 1987-yildan Qirgʻiziston Fanlar Akademiyasi vitse-prezidenti, 1989-yildan prezidenti. 1990-yil 27-oktyabrdan 2005-gacha Qirgʻiziston Respublikasi Prezidenti lavozimini bajargan. Bir necha marta rasmiy tashrif bilan Oʻzbekiston Respublikasida boʻlgan. Fizik optika va golografiya boʻyicha ilmiy asarlar muallifi. Bir qancha universitetlar, jumladan OʻzMUning faxriy doktori (1996).
## Ayblov
Asqar Akayev prezidentlik vaqtida bir qator korrupsiya holatlariga aralashganlikda ayblangan va qidiruv eʼlon qilingan. Akayev necha payt Rossiyada qochqinlikda yashagan. 2021-yilning 2-avgust kuni ayblovlar uchun qonuniy chora koʻrish maqsadida Qirgʻizistonga olib kelindi.

## Manbalar
Qurmanbek Bakiyev

**Qurmanbek Bakiyev** (1949 yil 1 avgust, Jalolobod viloyati, Qirgʻiz SSR, SSSR) — 2005-yildan 2010-yilgacha Qirg'izistonning prezidenti. Qirgʻiz siyosiy va davlat arbobi, „Qirgʻiziston xalq harakati“ siyosiy blokining rahbari (2004-yildan), Qirgʻiziston bosh vaziri (2000-2002 va 2005). 2005 yildan 2010 yilgacha Qirgʻiziston prezidenti. Asqar Akayevning hukumatiga qarshi „lolalar inqilobi“ toʻlqinida hokimiyatga keldi. 2009da Qirgʻiziston prezidenti lavozimiga qayta saylandi. 2010-yil 7-15 apreldagi inqilob paytida muxolifat tomonidan agʻdarildi va mamlakatni tark etdi, Belorussiyadan siyosiy boshpana oldi.

## Manbalar
Ijodkor klubi

**Ijodkor klubi**-Qirg'izistonlik ijodkorlarlarning uyushmasi boʻlgan. 1990 yilda asos solingan. Klubda Jalolobod, O'sh, Botken viloyatlarining soir va yozuvchilar o'z she'rlari bilan qatnashganlar. Klub rahbari qirg'izistonlik shoir - Usmon Temur boʻlgan. Qirg'izistondagi millatlararo boʻlgan to'qnashuvdan so'ng klub o'z faoliyatini to'xtatgan.
## Boshqa maqolalar
*Pozitsiya gazetasi
*Diydor gazetasi
*Jalolobod tongi
*Mezon gazetasi
Qamchibek Tashiyev

**Qamchibek Kydyrshaevich Tashiev** (, 1968-yil 27-sentabr, Jalolobod viloyati Barpi qishlogʻi) – qirgʻiz siyosatchi va davlat arbobi, Qirgʻiziston Favqulodda vaziyatlar vaziri (2007-2009), Joʻqorgʻi Kengesning sobiq deputati, „Ata-Jurt“ siyosiy partiyasining raisi, Qirgʻiziston Respublikasi Boks Milliy Federatsiyasi vitse-prezidenti. 2020-yil oktabridan Qirgʻiziston Milliy xavfsizlik davlat qoʻmitasini boshqarib kelmoqda. General-polkovnik.

## Yana qarang
* Adaxan Madumarov
* Axmatbek Keldibekov

## Manbalar

## Havolalar
* Ташиев Камчыбек Кыдыршаевич
* Киргизия: МЧС республики возглавил Камчибек Ташиев
John Adams

**Jon Adams** (inglizcha: John Adams; 1735-yil 30-oktyabr — 1826-yil 4-iyul) — amerikalik davlat arbobi, huquqshunos, diplomat, yozuvchi. 1797-yildan 1801-yilgacha Qoʻshma Shtatlar ikkinchi prezidenti sifatida faoliyat yuritgan. Prezident boʻlgunga qadar Buyuk Britaniya mustamlakasidan ozodlikka erishgan Amerika inqilobining yetakchisi boʻlgan. U ikki marta vitse-prezident etib saylangan.

## Manbalar

## Havolalar
OpenStack

**OpenStack** bulutli hisoblash infrastruktura xizmatini yaratib berish uchun Rackspace Cloud va NASA tomonidan tashkil ochiq kodli dasturiy vosita loyihasi.

OpenStack NASAning Nebula hisoblash platfomasi va Rackspacening bulutdagi fayllar platformasi asosida qurilgan.

## Tarixi

2010-yil Iyun oyida Rackspace Hosting va NASA birgalikda bulutli hisoblash muhitini yaratishga imkon beradigan yangi OpenStack nomli loyiha taklifi bilan chiqishdi.

### Nashr tarixi

OpenStack modulli arxitekturaga ega bo'lib, 3 qismdan iborat

* Compute (Nova)
* Object Storage (Swift)
* Image Service (Glance)

## Manbalar
Dasturiy taʼminot

**[[Dasturiy taʼminot yaratish|Dasturiy]] taʼminot** yoki **Software**- bu Komputerda maʼlum bir turdagi vazifani bajarish uchun ishlab chiqilgan vositadir.

Aynan shu dasturiy taʼminotgina kompyuter — „quruq temir“ degan atamani yoʻqqa chiqargan. Dasturiy vositalar Komputer tomonidan qoʻllaniladigan barcha dasturlar toʻplamidir. Ingiliz tilida bu atama **software** yaʼni „soft“ — yumshoq, „ware“ — „mahsulot“ degan maʼnoni bildiradi.

Dasturiy taʼminot 3 guruhga boʻlinadi:
1-Sistema dasturlari (unga turli yordamchi vazifalarni bajaruvchi dasturlar kiradi: Task Manager (Windows OSda mavjut));
2-Amaliy (unga foydalanuvchiga aniq bir foydalanish sohasida maʼlumotlarga ishlov berish va qayta ishlashni amalga oshiruvchi dasturlar, masalan : Microsoft Office, Adobe CC);
3-Uskunaviy dasturlar (bular dasturlash uchun ishlatiladigan dasturlar).

### Dasturiy ta'minot tizim

Bu tizimning to'g'ri ishlashi uchun zarur boʻlgan barcha dasturlarning bajarilishi uchun mas'ul boʻlgan dastur. U tez-tez operatsion tizim bilan aralashib ketadi, ammo boshqa tarkibiy qismlar qatorida optimallash vositalari, qurilmalar drayverlari va serverlarini ham o'z ichiga olganligi sababli yanada rivojlanadi.
**Software**- kompyuterning dasturiy qismlari.
**Hardware**- kompyuterning texnik qurilmalari hisoblanadi.

## Yana qarang
* Dasturlash

## Manbalar
Ochiq manbali dastur

**Ochiq manbali dasturiy taʼminot** — litsenziya asosida chiqarilgan dastur boʻlib, mualliflik huquqi egasi foydalanuvchilarga dasturiy taʼminotni va uning manba kodini istalgan maqsadda foydalanish, oʻrganish, oʻzgartirish va tarqatish huquqini beradi. Ochiq manbali dasturiy taʼminot hamkorlikda yoki ommaviy tarzda ishlab chiqilishi mumkin. Ochiq manbali dasturiy taʼminot ochiq hamkorlikning yorqin namunasidir, chunki har qanday qobiliyatli foydalanuvchi dasturni yaratishda onlayn tarzda oʻz hissasini qoʻshishi mumkin. Kodni tekshirish imkoniyati jamoatchilikning dasturiy taʼminotga ishonchini oshiradi.

Ochiq manbali dasturiy taʼminotni ishlab chiqish bir kompaniyaga turli yoʻllar bilan foyda keltirishi mumkin. Ochiq manbali dasturiy taʼminotlarning firmalar uchun bahosi 8,8 trillion dollarni tashkil etadi, chunki firmalar ochiq kodli dasturiy taʼminotdan foydalanmasdan hozirda sarflayotgan mablagʻdan 3,5 baravar koʻp sarflashlari kerak boʻladi.

Ochiq manbali kod ilmiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin va qobiliyatli foydalanuvchilarga dasturiy taʼminotni oʻzlarining shaxsiy ehtiyojlariga moslashtirishga imkon beradi.

## Taʼriflar

Open Source Initiative (OSI) taʼrifi xalqaro miqyosda bir qancha hukumatlar tomonidan standart yoki de facto taʼrif sifatida tan olingan. OSI dasturiy taʼminot litsenziyasini ochiq manba deb hisoblash mumkinligini aniqlash uchun *[[Open Source Definition]]*dan foydalanadi. Taʼrif asosan Perens tomonidan yozilgan va moslashtirilgan Debian bepul dasturiy taʼminot koʻrsatmalariga asoslangan.

Perens taʼrifiga koʻra, *ochiq manba* — kodni ishlatish va oʻzgartirish boʻyicha yengil yoki mavjud boʻlmagan cheklovlar bilan keng jamoatchilikka manba kodini taqdim etadigan keng dasturiy taʼminot litsenziyasi. Bu ochiq manbaning takrorlanmas xususiyati boʻlib, u dasturiy taʼminotning tez rivojlanishini taʼminlash uchun har qanday tashkilot yoki foydalanuvchi tomonidan foydalanish yoki tarqatishda juda kam cheklovlar qoʻyadi.

## Ochiq manbali dasturiy taʼminotni ishlab chiqish

### Afzalliklari
Standartning ochiq manbali etib joriy qilinishi ushbu standartning omma tomonidan qabul qilinishini oshirishi mumkin. Bu dasturchilarda oʻzlariga ishonch tuygʻusini shakllantiradi. Chunki ishlab chiqarish yakunida har bir dasturchi ushbu dasturiy taʼminotga egalik hissini his qiladi.

Bundan tashqari, ochiq manbali dasturiy taʼminot uchun marketing va logistika xizmatlari arzon boʻladi. Ochiq manbali dastur kompaniyaning imidji hamda tijorat mahsulotlarini targʻib qilish vositasi boʻlishi ham mumkin.

## Manbalar
Rackspace

**Rackspace [[AQSh]]** IT hosting kompaniyasi. Dastlab Texasning San Antonio shahrida tashkil topgan. Kompaniyaning Avstraliya, Buyuk Britaniya, Niderlandlar va Gon Kong davlatlarida ham ofislari mavjud. 2008-yil maʼlumotlariga asosan kompaniya axborot markazlari Texas, Illinois, Virginiya, Buyuk Britaniya va Gon Kongda mavjud.

## Manbalar
Axborot markazi

**Axborot markazi** birdan ortiq server kompyuterlari jamlanmasi bo'lib, katta miqdordagi maʻlumotlarni saqlash va qayta ishlash maqsadida foydalaniladi.
Server

**Server -** mijoz kompyuterlari soʻroviga javob berish uchun moʻljallangan, nisbatan yuqori hisoblash imkoniga ega boʻlgan kompyuter. Server ma'lum bir sohaga xizmat qilishi ham mumkin. Server tarmoqdagi *ma`lumotlarni* saqlaydi, tarmoqning boshqa nuqtalariga uzatadi va asosiy xizmati – foydalanuvchilarni internetga ulaydi. Ayni mana shu xizmatlarni bajaradigan tashkilotni – *provayder* deb atashadi. Ularning serverlari internetga kirish darvozalari hisoblanadi.

## Server protsessorlari
Bundan tashqari "server" so`zi quyidagicha shakllarda ham ishlatiladi. *Ajratilgan server*, *Virtual server*, *Proksi-server,* *Ajratilgan server* va *Protokol*. Yirik kompaniyalar ko`pgina kompyuterlarga ega bo`lishadi. Tashkilotning barcha tarmoq xizmatlarini boshqarish uchun alohida kompyuter ajratilib, unga maxsus dasturlar o`rnatiladi, internetga doimiy holda ulanadi va uni *ajratilgan server* deb atashadi. Bu server orqali barcha kompyuterlar internetga chiqa olishadi. 

Web-server tushunchasini ikki xil ma'noda ishlatish mumkin. Agarda gap WWW xizmatini ko'rsatish haqida borsa, u holda Web-server tarmoq mijozlariga Web-sahifa va saytlardan foydalanish imkoniyatini yaratib beruvchi dastur ma'nosini anglatadi. Web-serverni siz oʻz uyingizda yaratishingiz mumkin. Uning uchun bitta kompyuter ajratib, unga biror veb dastur oʻrnatasiz va bu dasturni yaxshilab sozlashingiz kerak boʻladi. Soʻng oʻz saytingizni shu serverga joylashtirasiz va biror domen sotib olasiz. Bundan kelib chiqadiki, saytingiz ishlashi uchun siz ajratgan kompyuter doim yoqilgan holatda boʻlishi kerak. Web-serverga oʻrnatiladigan *web dastur turlari* koʻpdir. Eng zamonaviy va eng ommabop dastur bu – albatta Apachedir. Apache Software Foundation korxonasi tomonidan chiqarilgan.

## Manbalar
Rossiya prezidentlik saylovi (2012)

**2012-yilgi [[Rossiya]] prezidentlik [[saylov]]i** 2012-yil 4-mart kuni boʻlib oʻtdi. Unda besh nomzod: Vladimir Putin (Birdam Rossiya), Gennadiy Zyuganov (RFKP), Vladimir Jirinovskiy (RLDP), Sergey Mironov (Odil Rossiya) va Mixail Proxorov (mustaqil nomzod) qatnashdi. Saylovda gʻalaba qozonuvchi shaxs olti yilga Rossiya Prezidenti lavozimini egallaydi.

Saylovda 2000&mdash;2008-yillarda Prezident, 2008&mdash;2012-yillarda Bosh Vazir lavozimlarini egallab kelgan Vladimir Putin yutib chiqdi. Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimov Putinga rasmiy qutlovlar yubordi.
## Natijalar
Saylov natijalari quyidagicha:

## Manbalar

## Havolalar
* Presidential Vote 2012 , *Moscow Times*
Kongo Demokratik Respublikasining hududiy bo'linishi

Hozirgi kunda Kongo Demokratik Respublikasida 26 provinsiya bor.



## Kongo Demokratik Respublikasining 2009 yilgacha bo'lgan hududiy bo'linishi

* Janubiy Kivu
* Shimoliy Kivu
* Yuqori Kongo
* Quyi Kongo
* G'arbiy Kasai
* Sharqiy Kasai
* Ituri
* Ekvatorial provinsiya
* Katanga (Shaba)
* Bandundu
* Sharqiy provinsiya
Bandundu

Bandundu - (frans.Bandundu) Kongo Demokratik Respublikasining garbiy qismidagi provinsiya.

## Tarixi
## Asosiy tillari
## Geografiyasi
### Suvlari

* Kasai daryosi
* Kvango daryosi
* Kvilu daryosi
* Kvenge daryosi
* Lukenie daryosi
* Mai-Ndombe ko‘li
Janubiy Kivu

**Janubiy Kivu** (fr. Sud-Kivu)- Kongo Demokratik Respublikasidagi provinsiya.

Maydoni - 65070&nbsp;km². Ma'muriy markazi — Bukavu shahri.

Shimolda Simoliy Kivu, sharqida esa Burundi, Tanzaniya bilan chegaradosh.
Kinshasa (provinsiya)

**Kinshasa** (fr. Kinshasa) — Kongo Demokratik Respublikasining g'rbiy qismidagi provinsiya, 

Markazi — Kinshasa shahri. Provinsiya Kongo daryosining qirg'g'ida joylashgan.

Aholisi — 8 951 248 kishi (2005)
Kongo Respublikasining hududiy bo'linishi

## Ma'muriy-hududiy bo'linishi

Kongo Respublikasi 12 departamentga bo'linadi, 2 poytaxt shahari mavjud ular Barazzavil va Puent-Nuar shahri.

})
! |Markazi
! |Maydoni,  км²$4
! |Aholisi (2004), kishi.
| rowspan="14" |
|-----
| 1
| Brazzavil
| Brazzaville
| Brazzavil
| 100
| 1 243 523
|-----
| 2
| Buenza
| Bouenza
| Madingu
| 12 265
| 282 666
|-----
| 3
| Garbiy Kyuvet
| Cuvette-Ouest
| Evo
| 28 790
| 49 883
|-----
| 4
| Kuilu
| Kouilou
| Loango
| 13 694
| 878 846
|-----
| 5
| Kyuvet
| Cuvette
| Ovando
| 46 060
| 174 976
|-----
| 6
| Lekumu
| Lékoumou
| Sibiti
| 20 950
| 78 023
|-----
| 7
| Likuala
| Likouala
| Impfondo
| 66 044
| 85 646
|-----
| 8
| Niari
| Niari
| Lubomo
| 25 942
| 244 706
|-----
| 9
| Plato
| Plateaux
| Jambala
| 38 400
| 140 184
|-----
| 10
| Pul
| Pool
| Kinkala
| 33 955
| 235 313
|-----
| 11
| Puent-Nuar
| Pointe-Noire
| Puent-Nuar
| 50
| 663 400 (2005)
|-----
| 11
| Sanga
| Sangha
| Veso
| 55 800
| 61 892
|+
|}
Som

**Som** — Qirgʻiziston Respublikasining pul birligi. 1993-yil 10-mayda muomalaga kiritilgan. 1 som - 100 tiyin. Xalqaro ifodasi K.1S. 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 nominaldagi banknotlarda chiqarilgan. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 AQSH dollari q 42,51 S. (2003, oktyabr).
Qirg‘iziston Respublikasining milliy valyutasining barcha banknotlari va tangalari Qirg'iziston Respublikasi hududida rasmiy to'lov vositasi maqomiga ega bo'lib, chiqarilgan yilidan qat'i nazar, to'lov vositasi sifatida qabul qilinshi shart ekanligi belgilangan.
## Tarixi
Qirg‘iziston Respublikasi mustaqikka erishganidan soʻng Jogorku Keneshining 873-XII-sonli qaroriga asosan Davlat banki 1992-yilning 6-martida Qirg‘iziston Respublikasining milliy bank sifatida tashkil etilgan. Milliy bankning maqomi, vazifalari, funksiyalari, vakolatlari va faoliyati tashkiliy tamoyillari Qirgʻiziston Konstitutsiyasi va Milliy banki, banklar va bank ishi to'g'risidagi qonun tomonidan belgilandi. Qirg'iziston Respublikasi Milliy bankining asosiy maqsadi tegishli pul-kredit siyosatini amalga oshirish orqali milliy valyuta
birlikning barqarorligiga erishish va qo'llab-quvvatlash hisoblangan.
## Monetalar

## Banknotalar
### 1993-yildagi banknotalar
Tiyinning old tomonida quyosh nurlari fonida uchayotgan oltin burgut tasviri,
davlat nomi va nominasiyasi yozilgan, teskari tomonda -quyosh nurlari bilan o'ralgan tunduk tasvirlangan, davlat nomi va nominasiyasi yozilgan.
So‘mning old tomonida Manasning otliq haykali, emitent bankning qisqacha nomi, nominal qiymati va Milliy bank raisi K. K. Nanaevning imzosi qoʻyilgan, orqa tomonida Manas maqbarasi tasvirlangan. Banknotlarda chiqarilgan yili ko'rsatilgan emas.

### 1994-yildagi banknotalar
### 1997—2005-yildagi banknotalar
### 2009—2016-yildagi banknotalar
### 2023-yildagi banknotalar

## Yana qarang !
*Soʻm
## Manbalar
Qodirjon Botirov

**Qodirjon Botirov** — (1956-yil 9-mart) Qirgʻizistonlik oʻzbek tadbirkor va siyosatchi. Qirgʻizistonda faoliyat koʻrsatgan Oʻzbek milliy-madaniy markazi raisi boʻlgan. Oʻz hisobidan Jalolobod shahridagi Xalqlar Doʻstligi Universitetini ochgan. 2010-yil Qirgʻiziston janubida boʻlib oʻtgan milliy nizolardan keyin mamlakatdan chiqib ketgan. Hozirda Shvetsiyada siyosiy quvgʻin.
## Umrbayoni
Qodirjon Botirov 1956-yilda Qirgʻizistonning Jalolobod viloyatida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan.
U Andijon Xalq xoʻjaligi institutini bitirgan.
Qodirjon Botirov oʻzining tadbirkorlik faoliyatini 1980-yillarning ikkinchi yarmida oʻz kooperativini ochib boshlagan. Uning faoliyati mahalliy oʻzbeklar jamoasi orasida koʻzga koʻringan, 1992 - yildan Jalolobod viloyat Oʻzbek Milliy madaniy markazi raisi oʻrinbosari etib saylangan. Milliy madaniy markazda Qodirjon Botirov oʻz faoliyatini asosan qirgʻizistonlik oʻzbek maktablari uchun darsliklar tayyorlash va kadrlarni yetishtirib chiqarish maqsadida taʼlim sohasiga qaratgan. U Jalolobod shahridagi Olimjon Botirov nomidagi Xalqlar Doʻstligi universitetining asoschilaridan boʻlgan.
## Manbalar

## Havolalar
* „Qodirjon Botirov: Bizni qoʻrquv tufayli taʻqib qilishmoqda“, *[[Ozodlik Radiosi]]*
Haliljon Xudoyberdiyev

**Haliljon Xudoyberdiyev** (20-dekabr, 1952-yil, Qizil-Qishloq, Qorasuv tumani, Oʻsh viloyati, Qirgʻiziston SSR) – televideniya va radiyosozlik mutaxassisi. 2010-yilgacha OʻshTVning egasi boʻlgan. Telekompaniyaga 1991-yili, mart oyida asos solgan. 1991-yilning 5-mayida Oʻrta Osiyoda birinchilardan boʻlib efirga uzatilgan.

## Tarjimai holi
Taʼlimoti: 1970—1975-yillar – Toshkent elektrotexnik bogʻlanuv instituti, televideniya va radiyosozlik mutaxassisi.

Mehnat faoliyati:
* 1975—1977-yillar – Sovet armiyasida xizmatda.
* 1977—1984-yillar – Oʻsh telemarkazida injener, boʻlim boshlig'i.
* 1991—2010-yillar – OʻshTV telekompaniyasining direktori. Iyun oxirlarida – iyul boshlarida – taxminan „Oʻsh voqeʼalarining“ 20 kunidan soʻng, Oʻsh shahar hokimi Melis Mirzakmatov tomonidan qurol ishlatish va Xaliljon Xudoyberdiyev va uning oilasi hayotiga tahdid solingan holda, telekanal tortib olingan.

## Shaxsiy hayoti
Oilaviy, ikki qiz va ikki oʻgʻilning otasi.
## Qoʻshimcha maʼlumotlar
* QR Maʼdaniyat aʼlochisi.
* 2003-yil – QR faxrli yorligʻi bilan taqdirlangan.
## Manbalar

## Havolalar
Talas (shahar)

**Talas** — Qirgʻizistondagi shahar (1944-yildan). Talas viloyati markazi. Talas daryosi vodiysida, dare boʻyida. Taroz temir yoʻl stansiyasidan 90&nbsp;km. 1280 m balandlikda. Taroz temir yoʻl stansiyasi va Bishkek bilan avtomobil yoʻli orqali bogʻlangan. Aholisi 32,6 ming kishi (1999). Yogʻmoy zavodi, non kombinati, pivo zavodi, qurilish materiallari korxonalari, tikuvchilik fabrikasi, Bishkek poyabzal ishlab chiqarish. birlashmasi filiali, GES bor. 

Talas - (qir.Талас) Qirg'zisitonning Talas viloyatidagi shahar.
## Aholisi
Aholisi — 32 886 kishi (2009).

Millatlar tarkibi: qirg'izlar — 29 288 kishi (88,9 %)  ruslar — 2127 kishi (6,6 %)  oʻzbeklar — 435 kishi 1,3 %)  ukrainlar — 239 kishi (0,7 %)  olmonlar — 214 kishi (0,6 %)  turklar — 158 kishi (0,5 %),  qozoqlar — 155 kishi (0,5 %).

## Manbalar
Zu (Benin departamenti)

Benin janubida joylashgan. G'arbda Togo va *Kuffo* departamenti bilan, shimolda *Kolin*  bilan, sharqda — *Plato*departamenti, janubda — *Atlantik* va *Ueme*  departamenti bilan chegaradosh. Markazi — Abomey shahri. 9 komunaga bo'linadi:
* **Abomey** ()
* **Agbannizun** ()
* **Boxikon** ()
* **Jija** ()
* **Zagnanado** ()
* **Zadogbomey** ()
* **Za-Kpota** ()
* **Kove** ()
* **Manala** ()
* **Uini** ()
Mozambik hududiy boʻlinishi

Mozambik 11 provinsiyaga bo'linadi.

Mamlakat poytaxti — Maputu (1200 ming kishi.). 
*Yirik shahari: 
*Beyra (412 588 kishi), 
*Nampula (230 ming kishi.), 
*Inyambane (150 ming kishi.), 
*Tete (100 ming kishi).

Asosiy portlari: 
*Beyra, 
*Nakala, 
*Kelimane.
Portugal tili

**Portugal tili** – roman tillaridan biri. Portugaliya, Braziliyada, Afrikaning bir qancha mamlakatlarida, Osiyoda Aominda va Hindistonning ayrim hududlarida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 190 mln. kishidan ortiqroq (jumladan, Portugaliyada 15 mln.ga yaqin, Braziliyada 160 mln. kishidan ortiq). Portugaliya, Braziliya, Angola, Mozambik, Gvineya-Bisau, Kabo-Verde, San-Tome va Prinsipi respublikalarining rasmiy tili. Portugal tili 12— 14-asrlardajan. va shim. por-tugalgalisiy shevalarining aralashuvi natijasida shakllangan. 16-asr boshida Portugaliyaning mustamlakachilik harakatlari tufayli Braziliyaga kirib keladi va asta-sekin mahalliy indeys tillarini siqib chiqaradi. Hozirgi Portugal tilining 2 asosiy varianti – portu-galcha va brazilcha variantlari mavjud (ular, asosan, fonetika va leksika sohasida oʻzaro farqlanadi); brazilcha variantda mahalliy narsa-ashyolarni ifodalovchi indeys soʻzlari koʻplab uchraydi. Portugal tili ning afrikancha varianti esa shakllanish arafasida. Portugaliya hududida 3 ta lahja guruhi mavjud; Jan., Markaziy va Shimoliy Braziliyada shim. va jan. laxjalarga ajralsada, ular deyarli oʻzaro farqlanmaydi.

Portugal tilining fonetik qurilishi urgʻusiz boʻgʻinlarning, asosan, soʻz oxirida reduksiyaga uchrashi, ochiq va yopiq, shuningdek, burun unlilarining, ay-niqsa, burun diftonglarining mavjudligi bilan boshqa roman tillaridan farqlanadi. Hozirgi Portugal tilida lotincha zamon shakllaridan uzoq oʻtgan zamon (ga suf-fiksli) va shartli kelasi zamon (-re suffiksli) shakllari saqlanib qolgan.

Portugal tilidagi dastlabki adabiy yodgorlik va hujjatlar 12-asrga mansub. Hozirgi adabiy Portugal tili 16-asrda, Luish di Kamoens ijod qilgan davrda shakllangan. Yozuvi lotin grafikasiga asoslangan.

## Yana qarang

* Ispan tili

## Manbalar
Nikola Tesla

**Nikola Tesla** (, , 10-iyul 1856 – 7-yanvar 1943) serb-amerikalik ixtirochi, mexanik va elektr muhandis boʻlgan. U kunimizda keng tarqalgan oʻzgaruvchan tokli elektr tizimiga asos solgan. Maykl Faradey nazariyalariga tayanib, Tesla elektromagnetizmda inqilobiy kashfiyotlar ochdi. U shuningdek simsiz aloqa va radioga asos soldi. 1884-yildan boshlab AQSHda ilmiy ishlarini olib borgan. Aylanuvchi magnit maydoni hodisasini bayon qilgan (1888). Koʻp fazali elektr mashinalarni va koʻp fazali toklarning tarqalish sxemasini ishlab chiqqan. Yuqori chastotali tok texnikasi (generatorlari, transformatorlari, 1891 va boshqalar) yaratuvchisi. Signallar va energiyani simsiz uzatish mumkinligini tadqiq qilgan.

Avstriya Imperiyasining (hozirda Xorvatiya) Xorvatiya Harbiy Chegarasidagi Smilyan qishlogʻida (hozirda Gospich) etnik serblar oilasida Avstriya Imperiyasi fuqarosi oʻlaroq tugʻilgan Tesla keyinchalik Amerika fuqaroligini qabul qildi. 1894-yili radio orqali qisqa masofali simsiz aloqani havola etgani va „Toklar Urushi“ gʻolibi boʻlgani uchun u Amerikada ishlagan elektrmuhandislardan eng buyugi sifatida hurmat qozondi. U elektrmuhandislik kashshoflaridan biri boʻlib, uning kashfiyotlari katta ahamiyatga molikdir. Oʻsha paytda Amerikada Tesla eng mashhur olim, deb sanalardi. Tesla 1891-yili elektr qurilmalarni quvvatlash uchun simsiz energiya uzatishni namoyish etdi, qitʼalararo energiya uzatish maqsadida Uordenkliff Minorasi loyihasini boshladi.

Magnit maydonini oʻlchaydigan **B** (*[[Magnit induksiya]]si*) SI birligi 1960-yilgi Parijdagi Vaznlar va Oʻlchovlar Umumiy Konferensiyada uning sharafiga *[[Tesla (birlik)|Tesla]]* deb nomlandi.

## Yana qarang

* Nikola Tesla haykali

## Manbalar

## Havolalar
* Nikola Tesla muzeyi
Hard Candy

**Musiqiy albom** 
* **Nomi** = Hard Candy
* **Tip** = albom
* **Ijrochi** = Madonna
* **Reliz** = 19-aprel 2008
* **Janr** = pop
* **Davomiyligi** = 56:24
* **Leybl** = Warner Bros.
* **Prodyusserlar** = Madonna, The Neptunes, Timbaland, Danja, Justin Timberlake, Kanye West

**Hard Candy** — Madonna guruhining uchinchi studiyaviy albomi, relizi 2008-yil 19-aprel.

## Trek-list
# Candy Shop
# 4 Minutes
# Give It 2 Me
# Heartbeat
# Miles Away
# She's Not Me
# Incredible
# Beat Goes On
# Dance 2night
# Spanish Lesson
# Devil Wouldn't Recognize You
# Voices
Maskat

**Maskat** ( *Masqaṭ*) — Ummon Sultonligi poytaxti, Arabiston yarim orolning sharqiy qismida. Ummon qoʻltigʻi sohilidagi dengiz porti (chetga xurmo, mevalar, quritilgan baliq chiqariladi). Aholisi 52 ming kishidan koʻproq (1993). Karvon yoʻllari tuguni. Savdohunarmandchilik markazi. Universitet bor. Meʼmoriy yodgorliklaridan oʻrta asrlarda qurilgan turar joylar, 16-asrda portugallar qurgan fortlar saqlangan. Shahar yaqinida xalqaro aeroport bor.

## Havolalar
* Maskat shahrining rasmiy vebsayti  * Turizm ministrligining rasmiy vebsayti 

## Manbalar
Aveyru

## Geografil joylashuvi
## Aholisi
## Tarixi
## Transporti
## Tumanlari
## Fotogalereya

Tasvir:Aveiro.jpg|Aveyrudagi kanal.
Tasvir:Nt-Aveiro-Moliceiros.jpg|Milliy qayiq *moliceiro* kanalda.
Tasvir:Catedral de Aveiro.jpg|Shahar minorasi *Sé Catedral de Aveiro*. 


## Hamdo'st shaharlar
Braziliya hududiy bo'linishi

## Braziliya shtatlari tarkibi

}

Braziliyaning hududiy boʻlinishi siyosiy xaritada shtatlar va hududlari.
Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi

**Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi** () – Oʻzbekiston Professional futbol ligasi tomonidan oʻtkazilgan futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionatining 21-mavsumi. „Bunyodkor“ 2011-yilgi mavsumda amaldagi chempion boʻlgan. 2012-yil 6-yanvarda O‘zbekiston Ligasining 2012-yilgi mavsumiga qur’a tashlash marosimi bo‘lib o‘tdi. Xorijlik futbolchilarning 4+1 formati 3+1ga qisqartirildi.

## Jamoalar
O‘tgan mavsum yakunlariga ko‘ra, „So‘g‘diyona“ — 18 ochko (14-o‘rin) bilan quyi liga, Oʻzbekiston birinchi ligasiga tushib ketdi. „Guliston“ futbol klubi Oʻzbekiston birinchi ligasida 2-oʻrinni olganiga qaramay moliyaviy muammolari sababli, Oliy ligada qatnashishdan chetlashtirildi, uning o‘rniga Oliy ligada 13-oʻrinni olgan „Qizilqum Zarafshon“ klubi bilan toʻldirildi. 2011-yilgi mavsum yakuniga ko‘ra Oʻzbekiston birinchi ligasi gʻolibiga aylangan „Lokomotiv“ klubi soʻnggi 14 jamoa boʻlib Oliy ligaga qoʻshildi. 2011-yilgi mavsumda boʻlgani kabi PFL 2012-yilgi chempionatda ham Oliy liga ishtirokchilari sonini oʻzgarishsiz qoldirishga qaror qildi — 14 ta jamoa.

### Boshqaruvdagi oʻzgarishlar

### Xorijlik futbolchilar

#### Yangi qoidalar
— Xorijlik futbolchilarning 4+1 formati 3+1 ga qisqartirildi.

* Mavsumning birinchi yarmidan keyin klublarini tark etgan xorijlik futbolchilar.

## Turnir jadvali


## Natijalar

## Eng koʻp gol urganlar

Last updated: 2012-yil 21-noyabrSource: Soccerway

## Yana qarang
* Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Kubogi
* Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Birinchi Ligasi
* Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi Ligasi
* Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston PFL kubogi
* Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbolchisi
* Oʻzbekiston Ligasining eng yaxshi toʻpurari

## Manbalar

## Havolalar
* Championat.uz: Standings and Results
* Chempionat Uzbekistana 2012. soccerway.com.
Absenteizm

Absenteizm — (lotincha absens (absentis) saylovchilarning vakillik organlari yoki mansabdor shaxslarni saylashda, yigʻilishlarda va hokazoda qatnashishdan bosh tortishi; aholining oʻz fuqarolik huquqlarini amalga oshirishga befarq qarashi. Absentizm saylov tizimining nodemokratik koʻrinishiga qarshi aholi noroziligining bir shakli, u erkin saylovlar oʻtkazilayotganda uchraydi. Bunga qarshi salbiy (jarima sanktsiyalarini belgilash — ayrim davlatlarda qoʻllanadi) va ijobiy (ovoz berishda ishtirok etganligi uchun davlat byudjetidan pul toʻlanadi yoki saylov oʻtkazilgan kun mehnat taʼtiliga qoʻshib beriladi) tusdagi usullar qoʻllanadi.

**Absenteizm** (lotincha absentia — qatnashmaslik, bosh tortish) — 1) say-lovchilarning vakillik organlari yoki mansabdor shaxslarni saylashda, yigʻilishlarda va hokazoda qatnashishdan bosh tortishi; aholining oʻz fuqarolik huquqlarini amalga oshirishga befarq qarashi. A. saylov tizimi nodemokratik koʻrinishiga qarshi aholi noroziligining bir shakli; 2) qishloq xoʻjaligini yuritishning sharti sifatida yerning oʻz egasidan aj-ratib qoʻyilishi. Bunda yer egasi — ab-senteist ishlab chiqarish jarayonida qatnashmay pul daromadi (renta yoki foyda shaklida) oladi. Bu bilan yer daromadlari qishloq xoʻjaligi ish-lab chiqarishi sohasidan ajratiladi va absenteistlarning yashash manbaiga ay-lanib qoladi. Dehqonchilik A.i Lotin Amerikasida eng koʻp tarqalgan.

Qoida tariqasida, Absentizm saylovlar haqiqiy deb topilishi uchun lozim boʻlgan saylovchilar sonining kamayishiga olib keladi. Masalan, „Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida“gi Qonun talablariga muvofiq, agar roʻyxatga kiritilgan fuqarolarning yarmidan kami referendumda ishtirok etgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendumni oʻtmagan deb hisoblaydi.
## Manbalar
Avtonom okrug

**Avtonom okrug** — davlat avtonomiyasining (viloyat, maʼmuriy, milliy, hududiy avtonomiyaning) bir turi.

Bunday avtonom birliklar masalan, Rossiyada dastlab milliy okruglar deb atalgan, 1977 yilgacha olimlar oʻrtasida milliy okruglar avtonomiyaning shakli hisoblanadimi yoki ular maʼmuriy-hududiy birliklarning turlaridan birimi degan mavzuda bahslar boʻlgan. Avtonon okruglar RF Shimolida va Shimoli-sharqida tuzilgan. Hududining kattaligi va aholisining umumiy sonida tub aholi salmogʻining nisbatan ozligi ularga xos xususiyatdir.
Avtonom okkrug oʻz qonunlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarini qabul qilish huquqiga ega. U oʻzining qonun chiqaruvchi (vakillik) va ijro etuvchi organlarini mustaqil ravishda tuzadi, Avtonom okrug hududida mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish tizimini belgilaydi. Boshqa sub’ektlarda boʻlgani singari Avtonom okrugning oʻz mulki bor (bu davlat mulkining bir qismidir), u oʻz byudjetini mustaqil ravishda qabul qiladi, federal qonunga muvofiq soliqlar va yigʻimlarning muayyan turlarini belgilab qoʻyishi mumkin.
Muxtoriyat

**Muxtoriyat** – konstitutsiyaviy huquqda biron bir hududning unga konstitutsiya yoʻl qoʻygan chegaralarida davlat hokimiyatini mustaqil amalga oshirish huquqi. M. markazlashgan tizimdan markazlashmagan tizimga oʻtishning muayyan darajasini bildiradi, ammo bu – federativ davlatdagiga nisbatan kamroq darajada boʻladi. XX asr boshlarida Turkiston jadidlari M. harakatiga mustaqil davlat tuzish yoʻlidagi alohida bosqich sifatida qaraganlar va bu yoʻlda kurashganlar (qarang Turkiston muxtoriyati). Rossiyada bolsheviklar hokimiyat tepasiga kelgach, dastlab Turkiston Avtonom (Muxtor) Sovet Respublikasini tashkil qilishdi (1918-yil, 30-aprel.). Oʻzbekiston SSR tuzilgach, uning tarkibida Qoraqalpogʻiston ASSR (1936-yil 5-dekabrdan) boʻlgan.

M. keng maʼnoda – biron bir ilmiy muassasa (masalan, universitet), turli tashkilotlarning muayyan masalalarni oʻz holicha, mustaqil hal qilish huquqi.

**Muxtoriyat** – umuman olganda, kimningdir ixtiyoriga topshirilgan masalalarni uning oʻzi mustaqil ravishda hal etish huquqi.
Konstitutsiyaviy huquqda Muxtoriyat tushunchasi bir nechta maʼnoda qoʻllanadi:
a) davlat yoki viloyat muxtoriyati deb nomlanadigan milliy-davlatchilik tuzilishi shaklini belgilash uchun. Bunda muayyan milliy tarkibdagi aholi zich joylashgan, alohida xoʻjalik va turmush xususiyatlariga ega boʻlgan hudud – muxtor davlat (respublika) yoki avtonom milliy-davlat tuzilmasi (viloyati, okrugi) deb eʼlon qilinadi;
b) muayyan millatga mansub fuqarolar guruhining oʻz milliy, maʼnaviy, madaniy va boshqa manfaatlarini amalga oshirish uchun birga harakat etish imkoniyatlarini ifodalash uchun;
v) u yoki bu konstitutsiyaviy-huquqiy munosabatlarining ishtirokchisi oʻzining vakolatlarini amalga oshirishda erkinlikka egaligiga alohida urgʻu berish uchun. Maxsus adabiyotlar va roʻznomalarda „viloyat oʻz ishlarida toʻliq avtonom“, „mansabdor shaxs oʻz vakolatlarini amalga oshirishda katta avtonomiya oldi“ kabi iboralarni uchratish mumkin. Bu yerda „muxtoriyat“ atamasi koʻproq konstitutsiyaviy-huquqiy mazmunda emas, balki umumiy tushuncha sifatida ishlatiladi va tegishlicha davlatning, davlat tuzilmasining, maʼmuriy-hududiy birlikning, mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organining, jamoat birlashmasining, mansabdor shaxsning erki oʻzidaligini ifodalaydi.

## Manbalar
Avtoritarizm

**Avtoritarizm** ( — „hokimiyat“) — davlatni idora qilish usuli. Avtoritarizmda siyosiy hokimiyat hukmdor shaxsning yoki yetakchining siyosiy irodasi va qarorlari asosida amalga oshiriladi.

Avtoritar davlatda gʻayridemokratik, avtoritar rejim hukmronlik qiladi. Avtoritar rejimdagi davlatlar uchun fuqarolarning huquq va erkinliklari cheklangan yoki butunlay tugatilganligi, muxolifatdagi partiya va boshqa tashkilotlarning taʼqiqlanganligi, saylab qoʻyiladigan davlat organlarining roli cheklanganligi va ijro etuvchi hamda farmoyish beruvchi davlat organlarining roli kuchaytirilishi, davlat boshligʻi va hukumatning qoʻlida hokimiyat vakolatlarining toʻplanishi, parlament va boshqa davlat hokimiyat organlarining rolini yoʻqqa chiqarilganligi xosdir. Avtoritar rejimning eng xavfli shakllaridan biri fashizmdir. Fashistik rejim XX asrning 30–40-yillarida gʻarb mamlakatlarida (Germaniya, Italiya) paydo boʻlib, u yerda mavjud boʻlgan demokratik huquq va erkinliklarni yoʻqqa chiqardi va muxolif partiya va tashkilotlarni terroristik usulni qoʻllab yanchib tashladi. Fashizmga ijtimoiy asosni hokimiyatga intiluvchi kuchlar va aldangan ishchi, dehqonlar qatlami yaratdilar.

Fashistik rejimlarni paydo boʻlishiga jamiyatning ichida ijtimoiy-sinfiy ziddiyatlarning keskinlashuvi, hukmron sinfning siyosiy hokimiyatini inqirozi sabab boʻladi. Inqirozlar natijasida hukmron tabaqa oʻz hukmronligini laberal-demokratik usullar orqali taʼminlay olmaydi, shu sababli hokimiyatni qoʻldan boy berishdan qoʻrqib terroristik usullarni qoʻllashga oʻtadi. Ularga misol qilib, ikkinchi jahon urushi boshlanishi oldidagi Germaniya va Italiyadagi fashistik rejimlarni koʻrsatish mumkin. Bu mamlakatlarda mavjud boʻlgan fashistik rejimni xususiyatlariga quyidagilarni koʻrsatish mumkin: 
* aholini kam taʼminlangan qatlamini himoya qilishni roʻkach qilib boshqaruvni repressiv usullarini qoʻllash; 
* ommaviy axborot vositalari orqali gʻayrikommunistik va gʻayrisemit gʻoyalarni targʻib qilinishi; 
* xalq farovonligi uchun gʻamxoʻrlik qilish toʻgʻrisidagi yolgʻon shiorlarni tarqatish; 
* fashist rahbarlari siyosatiga qarshi boʻlganlarga davlat miqyosida kurash olib borish; 
* hukmron doiralarning armiya, politsiya va boshqa repressiv kuchlarga tayanishi; 
* Germaniya va Italiya fashistlari yoʻlboshchilarining daxlsizligi, dohiylikka daʼvogarligi va hokazo.

Bu sanab oʻtilganlardan tashqari, fashistik rejimning yana bir qator oʻziga xos xususiyatlari mavjud. Ulardan eng muhimi ijro etuvchi hokimiyatning qonun chiqaruvchi hokimiyatdan mutlaq ustunligidir. Ijro etuvchi hokimiyatning mutlaq ustunligi „tub islohotlar“ni oʻtkazish, „millat birligi“ uchun kurashish, „haqiqiy“ demokratiyani oʻrnatish, qonuniylik va adolatni tantanasi uchun kurashish kabi shiorlarni oʻrtaga tashlash bilan taʼminlandi. Bunda parlament faoliyat yuritishni toʻxtatadi va siyosiy jihatdan betaraflashadi. Parlament oʻzining qonunlarni yaratish vakolatidan mahrum boʻladi.

## Manbalar

## Havolalar