Louis Leon Thurstone

**Louis Leon Thurstone** (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) psixometrik va psixofizika sohalarida amerikalik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur. 2002-yilda nashr etilgan *umumiy psixologiya soʻrovi sharhi* Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va Robert S. Vudvort bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi.

## Shaxsiy hayoti
Louis Leon Thurstone Chikagoda, Illinoys shtatida, shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda Kornel universitetida mashinasozlik boʻyicha magistrlik darajasini oldi. Thurstonga Tomas Edison laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda Minnesota universitetida ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u Chikago universitetining psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan Jeyms Uotson ham bor edi. 1952-yilda Shimoliy Karolina universitetida Chapel Xilldagi Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi.

## Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash
Thurstone, dastlab Alfred Bine tomonidan qoʻllangan Intellekt Test tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan IQ ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan.

Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda *Psychometrika* jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi.

Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar *ogʻzaki tushunish*, *soʻz ravonligi*, *raqamlar moslamasi*, *fazoviy vizualizatsiya*, *assotsiativ xotira*, idrok *etish tezligi* va *fikrlash* edi.

## Mukofot va unvonlari
Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi.

## Tanlangan asarlari

* *Intellekt tabiati* (London: Routledge. 1924)
* *Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri* Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil
* *Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari* Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil
* *Aql vektorlari.* *Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr* (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934)
* *Aql vektorlari* (Chikago, IL, AQSh: Chikago universiteti matbuoti, 1935)
* *Birlamchi aqliy qobiliyatlar* (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938)
* *Koʻp faktorli tahlil* (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947)
* *Statistikaning asoslari* (MacMillan: Norwood Press. 1925)

## Maʼlumotnomalar

## Manbalar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*