Kırşehir

**Kırşehir- **tarixda ***'Mocissos***' yoki **Mokissos** (qadimgi yunoncha: Μωκισσός) va qadimgi davrlarda **Justinianopolis** () deb atalgan Turkiyadagi shahar. Shahar Kırşehir viloyati va Kirşehirs tumanini markazi hisoblanadi. Uning aholisi 2022-yil holatiga koʻra 150,700 kishini tashkil etgan. Shaharning dengiz sathidan balandligi  ga teng. Kırşehirning hokimi Selahattin Ekicioğlu hisoblanadi.

## Tarixi

Kırşehir tarixi Xettlar davriga borib taqaladi. Xettlar davrida Kırşehir havzasi „Axeylar mamlakati“ degan maʼnoni anglatuvchi „Ahiyuva“ yurti deb tanilgan, yunonlar xettlarga maʼlum boʻlganidek. Bu hovuz Rim imperiyasi va Vizantiya imperiyasi davrida Kappadokiya degan nomni olgan.

Kırşehir bir vaqtlar **Aquae Saravenae** nomi bilan tanilgan. Saljuqiylar shaharni 1070-yillarda bosib olib, shaharga hozirgi nomini berishdi. Turk tilida „*Kır Şehri*“ soʻzi „*dasht shahri*“ yoki „choʻl *shahri*“ degan maʼnoni anglatadi. Bu shahar 1912-yilda aksariyati musulmon turklar boʻlgan, 8000 nafar aholi yashagan, Usmoniylarning Angora viloyatidagi sanjakining bosh shahri boʻldi.

XIX asrda Kırşehir Anqaradagi sanjakga biriktirildi. 1867-yildan 1922-yilgacha Kırşehir Angora viloyati tarkibiga kirgan. 1924-yilda Kirşehir yangi Kirşehr viloyatining poytaxti etib belgilandi. Mustafa Kemal Ataturk 1921 va 1931-yillarda shaharga tashrif buyurgan.

## Tarixiy binolari va tuzilmalari

### Kesikköprü
Kesikköprü – Markaziy Onadoʻlida Saljuqiylar imperiyasi tomonidan qurilgan koʻpriklardan biri. U Kırşehir-Konya yoʻlida, Kırşeyirdan janubda taxminan  uzoqlikda va Kızılırmak daryosi boʻylab 13 qismdan iborat. Izmirdan kelgan va Tokatdan Sivas va Erzurumga yetib borishga harakat qilganlar Kesikköprüdan oʻtgan. XVII va XVIII asrlarda karvon yoʻllari qaroqchilar tomonidan kesib oʻtilgani uchun Kesikköprü nomini olgan.

Mesud I yoki Kilij Arslan II hukmronligi davrida qurilgan eski Saljuqiylar masjidi mavjud. Qishloqda Saljuqiylar yoki Usmoniylar davrida bir darvishning vayron qilingan qabri mavjud.

Koʻprikdagi yozuvga koʻra, u 646-yilda, Hijriy hisobga koʻra 1248-yilda nasroniylik davrida Kayxusravning oʻgʻli Kaykovus hukmronligi davrida Atabeg Izzu’d-Din Muhammed tomonidan qurilgan. Bu yozuv 1953-yilda daryoga botgan. Tosh poydevordagi uch satrli yozuvni qiyinchilik bilan oʻqish mumkin:

### Ashik Paşa maqbarasi
Aşık Pasha maqbarasi – XIV asrdagi 1332-yilda vafot etgan tasavvuf taʼlimoti shoiri Aşık Pashaning qabri.

### Kırşehir qalʼasi
Tepalikda joylashgan Kırşehir qalʼasi IV asrda qurilgan deb ishonishadi. Qal`a 10 akr maydonni oʻz ichiga oladi. Bu Vizantiya imperiyasi imperatori Yustinian I tomonidan qurilgan degan taxmin bor. Qal`adan hech narsa qolmagan.

## Dunyoning geografik markazi

Kırşehir tumanida joylashgan Seyfe qishlogʻi Yerning geografik markazi hisoblanadi, chunki u 39-shimoliy parallel va 34-shimoli meridian kesish nuqtasida joylashgan.

## Diniy tarixi

### Mocissusning metropoliten arxiyepiskopi
Mocissus ham xristian yepiskopi edi va metropolisga aylandi, Prokopius (De ædif., V, iv) bizga xabar berganidek, Yustinian I Kappadokiyani uchta viloyatga boʻlib, Kapadokiya Tertia shimoli-gʻarbiy Kappadokiya metropolisidagi joyni mustahkamlab, unga Justinianopolis nomini berdi. Uning tarixi haqida boshqa hech narsa maʼlum emas va uning ismi ehtimol Mocessus deb yozilishi kerak. Moissus yoki Mocessusning joyida zamonaviy Kırşehir shahri joylashganligiga hech shubha yoʻq. U *Notitiæ episcopatuumida XII-XIII* asrlarga qadar mavjud edi.

Faqatgina bir nechta yepiskoplari maʼlum: eng qadimgisi, Peter, Beshinchi ekumenik kengashga (Konstantinopolning Ikkinchi Kengashida, 536) qatnashgan; oxirgisi, uning ismi nomaʼlum, katolik edi va XV asrning oʻrtalaridan keyin Florensiya katolik kengashidan Konstantinopol patriarxi Metrophan II tomonidan muqaddaslashtirilgan. 

### Titulga qarang
Yeparxiya 1895-yilda eng yuqori darajadagi arxiyepiskop (metropolitan) sifatida tiklandi. Quyidagi amaldorlar boʻlgani sababli u boʻsh:

## Iqlimi
Kırşehirda Oʻrta yer dengiz iqlimi (Köppen iqlimi klassifikatsiyasi: Csa) yoki kontinental iqlim (Trewartha iqlimi klassifikasiyasi: *Dc*) sovuq, qorli qishlari va issiq, quruq yozlari mavjud. Yil davomida yengil yomgʻir yogʻadi, faqat yoz oxirida deyarli yomgʻirlar yoʻq.

## Kırşehirning mashhur odamlari

* Ugur Mumcu, tergov jurnalisti
* Haşim Kiliç, Turkiyaning Konstitutsiyaviy sudining prezidenti 2007-yil 22-oktabrdan, 2015-yil 10-fevralgacha
* Mustafa Bumin, Turkiya Konstitutsiyaviy sudining prezidenti 2000-yil 31-maydan, 2005-yil 26-iyungacha
* Lütfi Müfit Özdeş, siyosatchi
* Osman Bölükbaşı, siyosatchi
*  , siyosatchi
*  , ijrochi rassom
* Muharrem Ertaş, xalq musiqachi
*  , xalq musiqachi
* Neşet Ertaş, xalq shoiri
* Ahi Evren, vaʼzxon – Kırşehirda vafot etdi
*  , siyosatchi
* , Sufiylik maʼnaviy rahbari, turk shoiri
* , XVIII asrdagi Usmoniylar buyuk vaziri
* Yasin Öztekin, futbolchi
* Nuri Shahin, futbolchi

## Galereyasi

Fayl:Ahi_Evran_Mosque_-_panoramio_(1).jpg|alt=Ahi Evran Tomb front view|Ahi Evran qabrining oldindan koʻrinishi
Fayl:Ahi_Evran_Mosque_-_panoramio.jpg|alt=Ahi Evran Tomb side view|Ahi Evran qabrining koʻrinishi
Fayl:Apple_Farm_-_panoramio.jpg|alt=Apple farm in Kırşehir|Kırşehirdagi olma fermasi
Fayl:Cugun.jpg|alt=Cügün (Cogun) lake|Cügün (Cogun) koʻli
Fayl:Üçayak_Gesamt.jpg|alt=The ruins of the Üçayak Byzantine Church|Üçayak Vizantiya imperiyasi cherkovining vayronalari
Fayl:Kentpark_at_Night_-_panoramio.jpg|alt=View of Kent Park at night|Kent park tungi manzaralari
Fayl:Kent_Park_-_panoramio.jpg|alt=View of the city during the day|Kun davomida shahar koʻrinishi
Fayl:Winter_in_Hilla_Park_-_panoramio.jpg|alt=Winter in Hilla Park|Hilla Parkda Qish
Fayl:Özbağ-Kırşehir_Merkez-Kırşehir,_Turkey_-_panoramio.jpg|alt=Construction of the new mosque in Özbağ in Kırşehir, Turkey|Turkiyaning Kirshehir shahridagi yangi Özbağ masjidi qurilishi


## Manbalar

## Havolalar

* GigaCatholic bilan titular mavjud biografiya bogʻlari
* Kirsehir portasi