open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kameyn

**Kameyn** (birm: **Kaman)** nomi bilan ham tanilgan, Myanmaning Rakxayn shtatida joylashgan, asosan musulmon hind-aryan etnik guruhdir. *Kaman* nomi fors tilidan olingan boʻlib, "kamon" degan maʼnoni bildiradi. Kamanlar Myanma hukumati tomonidan rasman tan olingan va Arakan xalqini tashkil etuvchi 7 nafar etnik guruhdan biri sifatida tasniflangan. Ular mahalliy deb hisoblanadi va odatda milliy guvohnomaga ega Myanma fuqarolari sifatida tanilgan.

Kamanlar Rakxaynda davom etayotgan tartibsizliklardan qattiq taʼsir koʻrsatdi.

## Tasiri
1660-yilda Mugʻal shahzodasi Shoh Shuja Mugʻallar imperiyasi taxtini egallashga muvaffaqiyatsiz urinishdan soʻng Arakanga (hozirgi Rakxayn shtati) qochib ketadi. Shahzoda oilasi va izdoshlari bilan Arakan hukmdori Makkaga ziyorat qilish uchun uni boshpana va kemalar bilan taʼminlash niyatida Myau-Uga koʻchib oʻtadi. Uning qochishi Mugʻallar imperiyasidan Arakanga qochib ketgan musulmon muhojirlar toʻlqini bilan birga boʻladi.

Arakan hukmdori Sanda Tudamma shahzodani avvaliga iliq kutib oldi, lekin tez orada munosabatlari buziladi. 200 nafar izdoshlari va mahalliy musulmonlar qurshovida boʻlgan shahzoda oʻzining oldingi vaʼdalaridan voz kechgan Arakan hukmdorini agʻdarishga qaror qiladi. 1661-yil fevral oyida Shoh Shuja va uning bir qancha sheriklari Arakan askarlari tomonidan oʻldirildi. 1663-yilda Shoh Shujaning bolalari, jumladan Arakan hukmdorining haramiga yuborilgan qizlari ham oʻldiriladi. Shoh Shujaning omon qolgan askarlari Arakan saroyining maxsus qoʻriqlash boʻlimiga, *Kaman* kiritiladi.

Kaman askarlari Shimoliy Hindistondan kelgan afgʻon yollanma askarlari bilan birga Arakan qirolligining siyosiy oʻyinlarida katta taʼsir oʻtkazdilar. Bu 1710-yilgacha davom etdi, qirol Sanda Vizaya I ularning kuchini bostirishga va kamanlarning koʻp qismini Ramri (Yanbi) oroliga yuborishga muvaffaq boʻladi. Kaman askarlarining avlodlari hozirgacha Ramrida va Akyob (Stue) yaqinidagi qishloqlarda istiqomat qilishadi.

1931-yilda Arakanda 2686 kamanlar yashagan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Venchur filantropiyasi

**Venchur filantropiyasi** oʻzida venchur biznesi mohiyati va usullarini filantroplarning maqsadlari bilan birlashtiradi. U moliyaviy resurslar va nomoddiy koʻmak yordamida kuchli ijtimoiy tashkilotlar va loyihalar yaratishga yoʻnaltirilgan. Ijtimoiy sarmoya va grantlar insonlarning hayotini yaxshi tomonga oʻzgartiruvchi startaplar va loyihalar (nochorlikka qarshi kurash, atrof-muhitni muhofaza qilish, taʼlim, sogʻliqni saqlash) ga yoʻnaltiriladi. Ijtimoiy tadbirkorlik va samarali alturizm falsafasi venchur filantropiyasi tushunchasiga yaqin.

Venchur filantropiyasi quyidagi xususiyatlar bilan tavsiflanadi:

* Yangicha yondashuvlarni tajribadan oʻtkazish va qoʻllashga tayyorlik.
* Moliyaviy, intellektual va insonlar kapitali bilan taʼminlash.
* Notijorat tashkilotlarda biznes koʻnikmalarini qoʻllash.
* Ijtimoiy loyihalarni uzoq muddatli asosda moliyalashtirish (3 yildan 7 yilgacha).
* Sarmoyalar samaradorligini qoʻllab-quvvatlash, loyiha salohiyatini mustahkamlash.
* Global usullarni mahalliy sharoitlarga moslashtirish.
* Sarmoyadorning loyihadagi ishtiroki ulushining notijoriy tashkilot rahbariyati tarkibiga qoʻshilishgacha boʻlgan daraja yuqoriligi.
* Ijtimoiy loyihalardan daromad olish va uni loyiha koʻlamini kengaytirishga yoʻnaltirish (bu holatda ijtimoiy taʼsir daromad olishdan ustun turadi).
* Natijani sarmoyadorlar va qabul qilib oluvchilar bilan birgalikda baholash.
* Sarmoyani olingan natijalarga qarab boshqa loyihalarga oʻtkazishga tayyorlik.

Venchur filantropiyasiga jalb qilishning uchta modeli mavjud: grandlar tizimiga ega anʼanaviy fond tashkil qilish, professional yollanma xodimlar ishlaydigan va filantroplar tomonidan moliyalashtiriladigan notijoriy tashkilot yaratish; venchur kapitali sarmoyadorlari qabul qiluvchilar bilan yaqindan hamkorlik qiladigan loyiha yaratish (pass-through funds).

Bill va Melinda Geyts fondi, Omidyara tarmogʻi, New Profit Inc., Draper Richards Kaplan Foundation, Peery Foundation, Pershing Square Foundation, Echoing Green, Mulago fondi, MCE Social Capital, RSF Social Finance, Yevropa venchur filantroplari assotsiatsiyasi, Foundation for Advanced Philanthropy, Social Venture Partners International, Social Venture Network, Brainerd Foundation, Kirsch Foundation, Silicon Valley Community Foundation, Silicon Valley Social Venture Fund, Robin Hood Foundation, Tipping Point Community, Austin Social Venture Partners, Community Development Venture Capital Alliance, Community Wealth Ventures, Dallas Social Venture Partners, The Enterprise Foundation, Global Partnerships, Roberts Enterprise Development Fund faoliyati venchur filantropiyasiga kiradi.

## Manbalar

## Havolalar
* What is Venture Philanthrophy?
* Венчурная филантропия: прямые инвестиции в благотворительность 
* Венчурная филантропия
* Венчурная благотворительность (Venture Philanthropy) 
## Adabiyotlar
*
Tafiy

**Tafiy**, baʼzan **Tafos** (), Argos turkumidagi yunon mifologiyasining qahramoni, Tafi yoki Teleboy qabilasining boshligʻi, Tafos orolining eponimi. Miken podsholigiga daʼvo qilgan.

## Mifologiyada

Afsonaning klassik versiyasiga koʻra, Tafiy Miken malikasi, Perseyningnabirasi boʻlgan Gippofoyning va Gippofoyni oʻgʻirlab, Exinad orollariga olib kelgan dengiz xudosi Poseydonlar oʻgʻli boʻlgan. Tafiy Mikenda tugʻilgan. Voyaga yetganida, u Akarnaniya sohilidagi Ion dengizida joylashgan Tafos orolini mustamlaka qildi. Tafiy bu yer aholisini teleboylar deb atagan, chunki Psevdo-Apollodorning soʻzlariga koʻra, „u oʻz vatanidan uzoqqa ketgan“ (tadqiqotchilar bu aniq yolgʻon etimologiya ekanligini taʼkidlaydilar). Keyinchalik, qahramon Mikenga qaytib keldi va oʻzining qarindoshi Elektrionga tegishli qirol hokimiyatiga boʻlgan huquqlarini talab qildi. Rad etilganidan soʻng, u Elektrion sigirlarini oʻgʻirlay boshladi va tezda urush boshlandi. Likimniydan tashqari qirolning deyarli barcha oʻgʻillari jangda halok boʻldi. Shundan soʻng, Elektrionning oʻzi teleboylar bilan urushga kirdi, ammo bu yurishda u tasodifan kuyovi Amfitrion qoʻlida halok boʻldi. Shunga qaramay, Tafiy Miken hokimiyatiga erisha olmadi.

Tafiyning oʻgʻli Pterelay edi, uning koʻplab oʻgʻillari Elektrion bilan urushda qatnashgan. Koʻpgina qadimshunoslar Psevdo-Apollodorning saqlanib qolgan qoʻlyozmalarida „Pterelay oʻgʻillari Tafiy bilan birga kelgan“ soʻzlari xato deb hisoblashadi; aslida muallif „tafiyaliklar bilan“ yozmoqchi boʻlgan va bu holatda Tafiy, aftidan, Miken taxti uchun kurashda qatnashmagan.

Muqobil nasabnomaga koʻra, Tafiyning otasi Gippofoning oʻgʻli Pterelay edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

# 
# Kolf. Taphios 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1932. — Bd. IV, 2. — Kol. 2257.
# Kolf. Taphios 2 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1932. — Bd. IV, 2. — Kol. 2257.
Kanzya

**Kanzya** (xitoycha: línjia) — Xitoyda yashovchi kichik moʻgʻul etnik guruhi. Madaniyat va til jihatidan ular Baoan va Dongxiangga yaqin. Ularning aholi soni 2 mingga yaqin. Hui xalqi tarkibiga kiritilgan.

## Til
Fanda kanzya tili nisbatan yaqinda tasvirlangan. Bu tilning kashf etilishi ilm-fan tomonidan taʼriflanmagan boshqa moʻgʻul dialektlarining mavjudligini koʻrsatishi mumkin.

Kanjia tili janubiy moʻgʻul tillari guruhiga kiradi va Baon hamda Dongxiang tillariga eng yaqin hisoblanadi. Janubiy moʻgʻul tillari guruhiga moʻgʻul tilini ham oʻz ichiga olgan shirongol tillari tarmogʻiga kiradi.

Shirongol tillarini G. N. Potanin. Biroq, u kanzya tilining mavjudligi haqida bilmas edi.

Kanjia xalqining 2000 nafar vakilidan 1000ga yaqini oʻz ona tilida soʻzlashadi.

## Joylashuvi
Ular Xuannan-Tibet avtonom prefekturasi, Tongren okrugidagi Xitoyning Tsinxay provinsiyasida yashaydi.

## Yana qarang

* Moʻgʻul xalqlari

## Manbalar
Kedayanlar

**Kedayanlar** — Borneo orolidagi Bruney, Labuan, Sabah va Saravakda yashovchi etnik guruh.

## Qisqacha tavsifi
Ular Dayak-Klementanlarning kichik guruhiga kiradi. Ular Islom diniga amal qiladilar. Ular kedayan tilida gaplashadilar. Bruneyda 30 000 ga yaqin, Sabahda 46 500 va Saravakda 37 000 kishi istiqomat qiladi. Sabahda ular asosan Sipitang, Bofort, Kuala Penyu va Papar shaharlarida, Saravakda — Lavas, Limbang, Miri shaharlarida yashaydilar.

## Kelib chiqishi
Kedayanlarning kelib chiqishi toʻliq aniq emas. Eng keng tarqalgan taxmin — bu XV-XVI-asrlarda koʻchib kelgan Yava aholisining avlodlari degan gipoteza. Borneo shimolida va oʻsha paytda Borneo shimolida keng hududlarga egalik qilgan Bruney malaylari bilan nikoh orqali yangi etnik jamoani yaratdi.

## Kedayan tili
Kedayan Bruney Malay tilining lahjasi hisoblanadi: bu ikki tildagi lugʻatning 94% ga yaqini oʻxshashdir. Talaffuzdagi asosiy farq shundaki, Kedayan tili boshlangʻichga ega, ammo Bruney Malay tilida yoʻq, shuning uchun Bruney Malay tilidagi Kedayan soʻzi *hutan* (oʻrmon) *utanga* mos keladi. Kedayan tilida ham tovushi yoʻq, shuning uchun Bruney malay tilidagi *rumah* (uy) soʻzi Kedayan *umahiga* mos keladi.

## Manbalar
Gruziya garmoni

**Gruziya garmoni** (yuk. ქართული გარმონი) — Gruziya xalq musiqa asbobidir. Mashhur oʻyinchilar: Lela Tataraidze, Repko Alhanaidze, Pro Torgvaidze, Tornike Shiereli va boshqalar. Gruziya garmonining uch turi mavjud: "Tsiko-tsiko" va „Buzika“ (miniatyura),  Tushinskiy" va „Basgarmoni“.

## Tarix
XIX-asrda Tbilisida yaratilgan.

## Adabiyotlar
*
Peperoni

**Peperoni** (,  — italyan-amerika salyamisining achchiq turi, shuningdek, amerikancha pitsa nomi. Asosan choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadi, shu bilan birga tovuq, mol va boshqa goʻsht turlari bilan tayyorlangan amerikancha variantlari ham bor. Peperoni quritilgan kolbasa boʻlib, achchiqligi jihatidan janubiy Italiya salyamisiga, xususan „S*alsiccia Napoletana piccante*“ga, Neapolning achchiq kolbasasi yoki Kalabriya Sopressatasiga oʻxshaydi. Ularning asosiy farq shundaki, pepperoni asosini tashkil qiluvchi massa mayinroq boʻladi (Milanning ziravorsiz salyamisi kabi) va odatda sunʼiy qobiqdan foydalangan holda tayyorlanadi.

*Peperoni (peperoni*) soʻzi italyancha *peperone* soʻzining koʻplikda aytilishi boʻlib, qalampir degan maʼnoni anglatadi, italyan-amerika oshxonasida esa achchiq kolbasa maʼnosini beradi. Italiyada pepperoning amerikancha turiga buyurtma berish uchun *salame* *piccante* yoki *salamino piccante* (Kalabriyada keng tarqalgan achchiq salyami) olib kelishlarini soʻrashingiz kerak. Peperoni qoʻshilgan pitsaning italyancha nomi — *pizza alla diavola* (achchiq kolbasa bilan) tarzida aytiladi.

Shu bilan birga, **pepperoni** kontinental Yevropada qalampirning turli navlari, jumladan qizil va mayda achchiq, koʻp hollarda tuzlangan qalampir, Italiyada „paprika, achchiq qizil qalampir“ () yoki „shirin nordon qalampir“ () ni anglatadi. AQShda esa ular *pepperoncini* yoki *banan qalampirlari* deb ataladi.

## Manbalar

## Havolalar
* nytimes.com: Pepperoni: On Top
Guan

**Guan** (xitoycha mashq shín, pinyin guǎn) — xitoycha puflab chalinadigan asbob, goyoning bir turi.  Asbob 8 yoki 9 oʻyin teshiklari boʻlgan, silindrsimon tayoqdan iborat. Xitoyning shimolida u yogʻochdan, janubda — baʼzan qamish yoki bambukdan ham qilingan. Guan kanaliga tor qismida sim bilan bogʻlangan qoʻsh qamish  kiritiladi. Asbobning har ikki uchida, baʼzan esa kalay yoki mis uzuklari oʻyin teshiklari orasiga joylashtiriladi. Guanning umumiy uzunligi 200 dan 450 mm gacha; eng kattasida mis qoʻngʻiroq bor.

Asbob uzunligi-18-33 santimetr. Zamonaviy guanining ovozi kromatikdir, diapazoni Es1—A3 (Big Guan) yoki as1—C4 (kichik Guan). Ansambllarda, orkestrlarda va yakka holda ishlatiladi.

Asbobning qadimgi kelib chiqishi bor. Miloddan avvalgi XIV asrning folbin suyaklaridagi  fleytalarda allaqachon quyidagi Yan va Guan  eslatmalari mavjud; miloddan avvalgi III-II asr klassik Xitoy adabiyoti yodgorliklarida(„Chjou marosimlari“ kabi) Di va Guanning eslatmalari mavjud.

Xitoyda Guan Xitoyning Shinjon Uygʻur avtonom hududida keng tarqalgan. Janubiy, Guangdong, guan, shuningdek, houguan (xitoycha: chàngān) nomi bilan ham tanilgan.

## Bili
Bu cholgʻuning anʼanaviy xitoycha nomi bili (xitoycha trad. 筚篥, 篳篥); anʼanaviy imloda u koreys va yapon tillariga oʻtgan.

Bili guanning peshvosi hisoblanadi. Billy Xitoyning Markaziy Osiyo mamlakati Kuchadan Tang sulolasining hukmronligi davri boshlangunga qadar, miloddan avvalgi V asrga toʻgʻri keldi.

Guandan (bili) VIII asrda yapon madaniyatiga kirib kelgan yapon xitirika asbobi paydo boʻldi. Bili bambukdan yasalar edi. Uning uzunligi 15 sm; uning yettita barmoq uchun teshigi va ikkita bosh barmoq uchun teshigi bor edi. Tang sulolasi (618-907) qoshidagi saroy ansambllarida asosiy asbobga aylandi. Keyinchalik bili  Yaponiyada paydo boʻldi (uning  Xitoy iyerogliflari „xitiriki“ deb nomlangan) va Gagakda ishlatilgan.

XIV asrda u ibodatxona musiqasida mashhur boʻlgan (Shandi va NUJ bilan birga) (ingliz) rus zarbli cholgʻu  asboblaribilan  bir qatorda, Shuningdek  xalq marosimlarida ham mashhur boʻldi.

## Tegishli asboblar

* Xitiriki — guan avlodidan boʻlgan goʻyo guruhidan boʻlgan qadimgi yapon puflama asbobi.
* Xiao — anʼanaviy xitoycha yogʻoch nafasli asbob.
*  koreys tiliga tegishli asbobdir.
* Pile — Vetnamcha asbob.
* Pi a — kxmer asbobi.

## Yana qarang
* Xitoy musiqa asboblari
## Adabiyotlar
* Музыкальные инструменты Китая, под ред. И. Алендера, М., 1958.
* Li Yuanqing: ʻGuanzi yanjiu’ (Study of the guanzi), Minzu yinyue wenti de tansuo (Exploring issues in Chinese music) (Beijing, 1983), 18-52
* Yuan Jingfang: Minzu qiyue xinshang shouce [Handbook for the appreciation of Chinese instrumental music] (Beijing, 1986), 60-62
* Liu Dongsheng and Yuan Quanyou, eds.: Zhongguo yinyue shi tujian [Pictorial guide to the history of Chinese music] (Beijing, 1988)
* Liu Dongsheng, ed.: Zhongguo yueqi tujian (Pictorial guide to Chinese musical instruments) (Ji′nan, 1992), 148-51
* S. Jones: Folk Music of China: Living Instrumental Traditions (Oxford, 1995/R, 2/1998 with CD), 181—225
## Manbalar
Karatay

**Karatay** (qoz. Qoratay) — Oʻrta Juzdagi nayman qabilasining yirik qozoq urugʻi.

## Tarixi
Nayman Belgibaydan, Belgibay Okireshdan, Okiresh Ergenektadan. Nasabnomaga koʻra, Sarijomart Soybolat botirning ukasi erta vafot etgan, uning uch farzandi koʻkjarli, qoratoy, bura akasi Sarijomartning bagʻrida voyaga yetgan.

Shejire Shakarim Kudaiberdieva. Sarjoʻmartning katta xotinidan Qoratoy, kichik xotinidan esa Bidala, Jansariy, Shaygʻoz, Barjaksi oʻgi`llari bor. Sarjomartning ukasidan Boʻra, Balta va Bagonali, Koʻkjarlidan asrab olingan oʻgʻillari ham bor edi.

## Joylashishi

1824-yilda tashkil etilgan, 1868-yilda Qarqarali okrugiga aylantirilgan Qarqarali tashqi okrugida qoratoy-naymanlar yashagan. 1897-yilda Qarqarali okrugi aholisi 171655 kishi edi. 1926-yilda — 250 ming kishi. Aholi punkti: Qarqarali (koʻpchilik), Atbasar, Semipalatinsk, Pavlodar tumanlari. Hududi taxminan 300 ming km2.

Chuy choʻlida Qoratay — Daulet kenja naymanlari yashagan.

Klan birinchilardan boʻlib Chuy oʻlkasiga yoʻl ochgan odamlar orasida mashhur. Buning hikoyasi: 1860-yillarda, Shimoliy Qozogʻistonda katta jut bilan, koʻplab chorva mollari oʻlib va odamlar kasallik tufayli nobud boʻlgan. Daulet urugʻiga mansub Kebenek turkumining boshligʻi Chuy choʻlidagi boy choʻl yerlariga ega Ust-Kamenogorsk tumanidagi Koʻk-Terek hududidan, koʻplab xalqlarga „Ipak yoʻli“ nomi bilan maʼlum boʻlgan, juta kasalligi yoʻq va odamlar oʻlmaydigan, yaxshi bepul yaylovlar va erkin dashtlar bor joyga koʻchib oʻtishgan.

## Volostlar
Semipalatinskning yuqori qismiga joylashib, Oktabr inqilobidan oldin qoratoylarning avlodlari Ust-Kamenogorsk viloyatidagi Janubiy Oltoy deltasida yashagan. Asosiy kasbi chorvachilik edi.

## Manbalar


## Havolalar
* ФАЗЛАЛЛАХ РАШИД-АД-ДИН-&gt;СБОРНИК ЛЕТОПИСЕЙ-&gt;ПУБЛИКАЦИЯ 1946—1952 ГГ.-&gt;ТОМ I-&gt;КНИГА 1-&gt;РАЗДЕЛ 3
* УКАЗАТЕЛЬ названий тюркских кочевых народов, которые все происходят от потомства четырёх сыновей Диб-Якуя
* Э. Хара-Даван. Объединение отдельных племён в монгольский народ 
* Современное шежире (родословная) казахов — Шежире казахов 
* Найман шежіресі. Т. А. Енсебаев
Kaftoritlar

**Kaftoritlar** ()&#x200E; — Sharqiy Oʻrta yer dengizi aholisi **"kaftorimlar"** nomi bilan Muqaddas Kitob tarjimasida aytilgan.

## Kaftoritlarning kelib chiqishi manbalari
Minoan Kritining zamonaviy tadqiqotchilari va sharqshunoslar orasida „Kaftor“ Minoan Kriti bilan bir xil boʻlgan va Misr matnlarida **Keftiu** (kftw) sifatida ham tilga olingan degan gipoteza keng tarqalgan.

Ilgari boshqa versiyalar surilgan edi, endi ular deyarli yoʻq:

* Ueynrayt 1931-yilda Kafto/Kaftiu Anadoluning janubi-sharqiy qismidagi (Kilikiya yoki Kapadokiya) ehtimol Misr nazorati ostidagi hudud ekanligini taklif qildi. Bu gipoteza anʼanaviy gipotezaga zid emas, chunki Kritning Milet mustamlakasi Kichik Osiyoning janubi-sharqida joylashgan edi (Xet matnlarining *Milavanda*). Bu taxmin bilan bogʻliq asosiy muammolardan biri shundaki, Kilikiya Rexmir davrida Mino maxsulotlarni tarqatish markazi boʻlishi qiyin edi.
* Injil olimi J. Strange (1980) fikriga koʻra, Semit Kaphtor va Misr Keftiu geografik Kipr oroli bilan bogʻliq. Bu nazariya tadqiqotchilar tomonidan koʻrib chiqilmagan.

## Manbalar


## Havolalar
* Библия
* Strange, J. Caphtor/Keftiu: A New Investigation (Leiden: Brill) 1980.
Yogʻoch baliq

**Yogʻoch baliq** (xitoycha mùyú , pinyin mùyú , pall. muyui,  , moktak, mogi kor. míngínhì, mo (vyet . mõ), mokugyo (yap.mìnìmokugyo:) — buddistmonastirlarida marosimlar va ibodatlar vaqtida ritmni saqlash uchun ishlatiladigan baliq shaklidagi yogʻoch tirqishli nogʻora. Xitoy va yapon talqinlarida u bezatilgan boʻlishi mumkin, supaga, yostiqlarga joylashtirilishi mumkin; koreyscha varianti soddaroq shaklga ega. Yogʻoch baliqlarning kelib chiqishi haqida bir qator afsonalarda hikoya qilinadi. Xitoy va yapon talqinlarida u bezatilgan boʻlishi mumkin, supaga, yostiqlarga joylashtirilishi mumkin; koreyscha varianti soddaroq shaklga ega.  Yogʻoch baliqlarning kelib chiqishi haqida bir qator afsonalarda hikoya qilinadi.

* Bir paytlar qoʻrs bir rohib yashar edi, u oʻlimidan keyin orqasida daraxt oʻsib turgan, baliq boʻlib qayta tugʻildi. Bir kuni bu baliqni daryoda, oʻsha rohibning ustozi boʻlgan, bir kishi koʻrib qoldi. U baliq shogirdi ekanligini bildi. Baliq ustozidandan uni daraxtdan xalos qilib, baliq shaklidagi asbob yasashni so‘radi va o‘qituvchi vaʼdasini bajardi.

* Koreyalik rohib Chxun San Pvep Sa „Yurak sutrasi“ tarjimasi va qo‘shiq aytishdagi mahorati bilan mashhur bo‘lgan. Rohib yashagan shahar yaqinida chiroyli koʻk koʻl bor edi. Bir kuni hukumat vakillari rasmiy tashrif bilan u yerdan suzib oʻtayotganda qayiqda boʻlgan bola suvga tushib ketadi; qayiqda hech kim suza olmaganligi uchun uni hech kim qutqara olmaydi. Qaygʻuga botgan amaldor baliqchilarga jasadni topishni buyurdi; uch kun davomida izlash ishlari muvaffaqiyatsiz tugaydi. Shundan so‘ng amaldor jasad topilmaganiga qaramay, dafn marosimini o‘tkazishni so‘rash uchun Chxun San Pvep Sa huzuriga borgan. Rohib qoʻshiq aytishni boshlaganida maʼrifatni his qiladi: bolaga nima boʻlganligi unga ayon boʻladi. U amaldorga baliq bozoriga borib, u yerdagi eng katta baliqni sotib olishni aytadi. Baliq kesilganda, ular ichida mojizaviy tarzda omon qolgan bolani topdilar. Xursand bo‘lgan amaldor buning sharafiga, Chxun San uchun maxsus baliq shaklidagi musiqa asbobini buyurtma qiladi; va shundan buyon bu asbob ogʻzi ochiq, oshqozoni boʻsh baliq shaklida yasaladi.

Maʼlumki, yogʻoch baliq eramizdan avvalgi III asrning birinchi oʻn yilligi oxirida ishlatilgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Kudarin buryatlari

**Kudarin buryatlari, Baykal-Kudarin buryatlari** (bur. Xudaryn Buryaaduud) — buryat etnik guruhi tarkibiga kiruvchi etnoterritorial guruh. Baykal koʻlining sharqiy qirgʻogʻida, Selenga qirgʻogʻida joylashgan xuddi shu nomdagi dashtda joylashgan. Barguzin buryatlari singari, ular Lena, Kuda va Murin daryolari vodiylaridan keladi.

## Qabila tarkibi
Kudarin (Baykal-Kudara) buryatlarining etno-hududiy guruhiga Abazay, Shono, Olzon, Xengelder, Alagui, Ashibagat, Xurumsha, Segenud, Xaytal, Durlai, Galzud, Torgoud, Moʻgʻul, Xamnigan, Otonhoi, Otonhoi kabi qabilalar kiradi. Bura, zungar, baltai, nagatay, abaganad, ikinad, darkhad, tarha, balai-segenud. Kudarin choʻli hududidagi Shona urugʻi tarkibida quyidagi boʻlinmalar qayd etilgan: tumentey, borsoi, sogol, hamnai, xonxo, baltai, ehe-shono, baga-shono, yartaga. Alagui jinsi boʻlinmalarni oʻz ichiga oladi: Kherei va Saganag. Abxan urugʻining tarmoqlari ham tilga olinadi: Bahaday, Batar, Alsxan, Monson. S.P. Baldaev Galzud urugʻining bir tarmogʻi — Darxon-Galzudni eslatib oʻtadi. Qabilalarning aksariyati ehiriylardir. Ularga katta Buryat qabilalarining tarkibiga kirmagan Verxolensk Segenudlari, Xaytallar, Durlaevtslar, Torgoudlar, Galzudlar, Charades, Zungarlar va Murinskiy Xurumshinlari hamrohlik qiladi. Bulagatlar — alaguy, ashibagad, otonxoʻy qabilalariga mansub buryatlar.

## Yana qarang

* Buryat etnik guruhlari, qabilalari va urugʻlari

## Manbalar


## Adabiyotlar
* *Нанзатов Б.З.* Племенной состав бурят в XIX веке // Народы и культуры Сибири. Взаимодействие как фактор формирования и модернизации: Сборник статей. — Иркутск, 2003. — С. 15–27.
* *Нанзатов Б.З.* Этногенез западных бурят (VI - XIX вв.). — Иркутск, 2005. — 160 с.
* *Балдаев С.П.* Родословные предания и легенды бурят. Ч. 1. Булагаты и эхириты. — Улан-Удэ, 1970. — 362 с.
Kugama

**Kugama** () — Nigeriyaning sharqiy qismida, Benue daryosidan janubda, Apava qishlogʻidan sharqda va Yada qishlogʻidan shimolda (Adamava shtatining Fufore tumani) yashovchi Adamava-Ubangi xalqi. Kugamaning etnik hududi Fulbe xalqining qishloqlari va shaharlari bilan oʻralgan. Qoʻgʻomning gʻarbida Mumuye, Yendang, Vaka, Teme, Kumba, Bali, Passam va Gengle kabi qarindosh xalqlar oʻrnashgan.

Joshua Project saytda taqdim etilgan maʼlumotlarga koʻra , Kugama aholisining soni taxminan 5600 kishini tashkil qiladi.

Kugama aholisi Niger-Kongo makrofamiliyasining adamawa- ubangi oilasining idiomasida gapirishadi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, bu idioma mustaqil til — Kugama. Boshqa manbalarga koʻra, Kugama-Gengl yoki Gengl-Kugama nomi bilan mashhur boʻlgan bu idioma Kugama va Gengle xalqlari uchun umumiy tildir („Kugama“ va „Gengl“ bir vaqtning oʻzida ikkita teng variantni bildiradi (tili va bir-biriga yaqin ikki lahja nomi). Etnolog dunyo tillari maʼlumotnomasida eʼlon qilingan maʼlumotlarga koʻra, *Kugama* tilida soʻzlashuvchilar soni taxminan 5000 kishini tashkil qiladi (1995). Kugama xalqi vakillari oʻz turar-joylarining maʼlum hududlarida oʻz ona tillaridan tashqari, bir-biriga yaqin boʻlgan Adamava-Ubangi tillari — Gengle, Kumba va Yendang tillarida, Djibaning jukunoid tilida va Gʻarbiy Chad tillarida soʻzlashadilar.

Kugama xalqining aksariyat vakillari anʼanaviy eʼtiqodlarga (80%) rioya qilishadi, ularning baʼzilari islom (10%) va nasroniylik (10%).

## Manbalar
Krubyane

**Krubyane** (kashubs. krëbanë, krëbanie, ) — Kashubiyaning janubi-sharqiy qismida yashovchi kashubiyaliklarning sub- etnik guruhi — Kosyej tumanidagi Dziemiany va Karsin kommunalarida hamda Chojnik tumanidagi Brusi kommunalarida. Krubiyaliklar *toʻsiqlar* sifatida ham tanilgan (kashubsk. zabòrôcë, zoborôcë, ). Krubiyaliklar, barcha Kashubiyaliklar singari, katoliklardir.

## Nomi
Subetnik etnonimning birinchi varianti — Krubianlar (kashubsk. krëbanë, krëbanie, ilgari *kùrbanie*) — bu soʻzning etimologiyasi toʻliq aniq emas, bu kashubiyaliklar guruhining nomi *kùrban* soʻzidan kelib chiqqan degan taxmin mavjud — „yogʻ uchun loydan yasalgan idish“. Qurbon apellyatsiyasidan *Krubyanlar* nomi, xususan, B. Syxta (*B. sychta*). Etnonimning ikkinchi varianti — toʻsiqlar — bu kashubiyaliklar guruhining joylashgan joyi — Zabori viloyati bilan bogʻliq () Lesno yaqinida (pol ), Svornihatse (), Brusov va Karsina (). Bu „devor ortida yashash“ iborasini bildiradi () — Tucholskiy Borining shimolida. Zabora toponimi qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlib, u Pomeraniya knyazlari hujjatlarida (*terra Tabor*, *Saborda* (1292), *terra Zaborensis* (1299)) va Pomeraniyani salibchilar tomonidan bosib olingan vaqtga oid hujjatlarda (*das land Saborn*). Oʻrta asrlarda Zaborskiy yerlari gʻarbdagi Brda daryosidan Vda daryosigacha boʻlgan hududlarni egallagan () va Vdzydze koʻli () sharqda, shimolda uning chegaralari zamonaviy Chojnicki tumani chegaralariga toʻgʻri keldi, janubda ular Czernitsa (). Baʼzan, keng maʼnoda, Krubyanlardan tashqari, kashubiyaliklarning boshqa guruhlari toʻsiqlar deb ataladi.

## Soʻzlashuvi
Oʻtmishda krubiyaliklar orasida janubiy kashubiyalik *zaborskiy* yoki *krub* soʻzlashuvi keng tarqalgan edi (kashubian gvara krëbańsko, ). F.Lorentz Krubyan aholi punkti hududida Lesna*-Brussko-Velevskiy* lahjasini ajratib koʻrsatdi. Unga qoʻshimcha ravishda u boshqa dialektlarni ham *Zaborskiy* lahjasiga kiritdi va u ikki guruhga boʻldi: *Shimoliy Zaborskiy dialektlari* (Grabovskiy, *Koscejskiy*, *Skozhevskiy*, *Gostomskiy*, *Lipushskiy*) va *Janubiy Zaborskiy dialektlari* (*Lesnensko-Brussko-Velevskiy,* *Svozhenskiy*).

## Anʼanalar
Krubiyaliklarning anʼanaviy kasblari chorvachilik, ovchilik, baliqchilik, asalarichilik va qatron tayyorlsh edi. Anʼanaviy hunarmandchilikdan gʻildirak va arava yasash, ot jabduqlari va egar yasash, kashtachilik, kulolchilik va temirchilik kabilar bor edi. Oʻtmishda koʻplab hunarmandchilik va hunarmandchilik Krubiyaliklar uchun muhim daromad manbai boʻlgan. Anʼanaviy xalq liboslari, qoʻshiq va raqslar hali ham Brusi shahridagi "Krëbane" folklor guruhi tomonidan saqlanib qolgan.

## Yana qarang
* Kashubiyaliklar
* Koscierie poviat
* Chojnicky poviat
## Manbalar



## Adabiyotlar
* 
## Havolalar
*
Norvegiyadagi armanlar

**Norvegiyadagi armanlar** (, ) — Norvegiyada yashovchi etnik armanlar jamoasi. Mamlakatdagi armanlarning aniq soni nomaʼlum, ammo norasmiy maʼlumotlarga koʻra, taxminan 1000-2500 kishi. Norvegiyaga arman migratsiyasi asosan Yaqin Sharq davlatlaridan keladi, ammo soʻnggi yillarda Armanistondan migrantlar oqimining koʻpayishi kuzatilmoqda. Etnik armanlarning aksariyati Norvegiya poytaxti Osloda istiqomat qiladi. Asosan xizmat koʻrsatish sohasida band, shuningdek hunarmandlar va mayda savdogarlar.

## Tarixi
Armanlar Norvegiyaga 1970-yildan boshlab koʻchib kela boshladilar, dastlab ular asosan Livan va Eronlik armanlar edi, 1990-yildan boshlab Armanistondan migrantlar oqimi boshlandi.

## Armanlar jamoasi
Norvegiyada bitta arman yakshanba maktabi mavjud boʻlib, unda arman tili va Armaniston tarixi oʻrgatiladi.

Norvegiyadagi arman jamiyatining vakillik organi Arman-Norvegiya ittifoqi (rahbari Fred Iskandaryan), shuningdek, etnik armanlarning bir qancha hududiy fuqarolik birlashmalari ham mavjud. 2001 va 2012-yillarda Arman-Norvegiya ittifoqi Norvegiya hukumatiga Arman genotsidini rasman tan olish talabi bilan murojaat qilgan. Biroq Norvegiya hozircha armanlar genotsidini rasman tan olmagan. 2007-yil 21-aprelda norvegiyalik qutb tadqiqotchisi, olim, diplomat, 1922-yilgi Nobel tinchlik mukofoti sovrindori, arman diasporasi rivojiga katta hissa qoʻshgan Fridtyof Nansen, shuningdek, 1915-yildagi arman genotsidi qurbonlariga Bergen shahrida xachkar oʻrnatilgan.

## Din
Armanlarning aksariyati Muqaddas Echmiadzin Arman Apostol cherkoviga mansub, shuningdek, Arman katolik cherkoviga mansub katolik armanlar ham oz sonli.

## Yana qarang
* Arman diasporasi
## Manbalar


## Adabiyotlar
* Доктор Фритьоф Нансен. «Армения и Ближний Восток». Издатель: И. С. И А. Л. Фосетт, Инк., Нью-Йорк, 1928, стр. 170—179
* «Энциклопедия Армянская диаспора» глав.ред Ов. Айвазян. Ереван, 2003.
## Havolalar
* Институт арменоведческих исследований ЕГУ «Диаспора»
Zaks

**Zaks**, boshqa transkripsiyada *Saks* () — nemis familiyasi.

U Germaniyadagi hudud nomidan kelib chiqqan — (Quyi) Saksoniya (), bu oʻz navbatida s*akslarning* (), qadimgi german saks qabilalarining shimoli-sharqiy guruhining nomlaridan kelib chiqqan (). „Sakslar“ soʻzining etimologiyasi hali toʻliq aniqlanmagan, soʻzni (S*ax*) birinchi marta ishlatgan qadimgi mualliflar, uni sakslarning odatiy quroli — xanjarning bir turi — skramasaksdan kelib chiqib talaffuz qilgan. III asrdan boshlab Rim manbalarida saks dengiz qaroqchilari haqida qaydlar mavjud. 810-811 yillarda *"Limes Saxoniae"* — Buyuk Karl Sakson va Obodrit yerlarini boʻlish uchun belgilagan „Sakson chegarasi“ deb tanilgan. Sakson manbalarida toʻgʻridan-toʻgʻri qaydlar XI asrda yaratilgan Anno II Kyoln () arxiyepiskopi haqidagi eposga kiritilgan: *"von den mezzerin alsô wahsin, wurdin si geheizzin *'Sahsi*'"* (Juda *oʻtkir boʻlgan pichoqlardan kelib chiqib, ular sakslar deb atala boshlandi*).

Germaniyadagi qadimgi german qabilalari va yerlarining nomlaridan olingan shunga oʻxshash familiyalar keng tarqalgan va turli xil versiyalarda, quyida koʻrib chiqishingiz mumkin. Bayer (), Shvabe (), Franke (), Proys, Prus ().

## Yana qarang
* Saks
* Zaks (yahudiy familiyasi)
## Manbalar
Myanmadagi armanlar

**Myanmadagi armanlar** (birm.မြန်မာနိုင်ငံမှအာမေးနီးယန်းများ, ) — Myanmada yashaydigan etnik armanlar. Birinchi armanlar 1612-yilda Birma shahriga kelib, Tanxlinga joylashdi, birinchi arman qabr toshlari 1725-yilga toʻgʻri keldi, u yerdagi arman aholisi asosan savdogarlar edi.

## Tarixi

XVII asr boshlarida armanlar koʻp miqdorda Isfaxon (Fors) chekkasidagi Nor-Juguga surgun qilingan. Koʻpchilik XVIII asrda Forsda ular uchun noqulay turmush sharoiti vujudga kelganda Hindiston va Janubi-Sharqiy Osiyoga koʻchib oʻtgan. XIX asrga kelib arman jamoalari asosan Birma, Malay yarim oroli (ayniqsa, Penang va Malakka) va Yava da uchraydi. Ular birinchi jahon urushidan soʻng u yerdan koʻchib ketishgan, ayniqsa Avstraliyaga.

Birmada yirik arman savdogarlari Birma qirollari tomonidan rasmiy shaxslar, ayniqsa, bojxona va chet elliklar bilan aloqalar uchun mas’ullar sifatida yollanganlar. Ular 1826-yilda inglizlar Arakan va Tenasserimni anneksiya qilganda Birinchi Birma urushidan omon qolishdi, ammo 1852-yilda mamlakatning savdo markazi boʻlgan Quyi Birma inglizlar tomonidan bosib olinishi arman savdogarlarini Britaniya hokimiyatiga qarshi boʻlganlik va rossiyaparastlikda yangi ayblovlarga (inglizlar tomonidan) olib keldi. Biroq, Yangon armanlari 1862-yilda ularga Birma qiroli tomonidan berilgan yerlarda oʻz cherkovlarini qurdilar.

1871-1872-yillarda Britaniya Hindistonida oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish shuni koʻrsatdiki, u yerda asosan Kalkutta, Dakka va Yangonda 1250 arman yashagan. 1881-yilgi aholini roʻyxatga olishda bu koʻrsatkich 1308; Bengalda 737 va Birmada 466 odamni tashkil etdi. 1891-yilga kelib ularning umumiy soni 1295 tani tashkil etdi. Britaniya Hindistonidagi 1901-yildagi aholini roʻyxatga olish Birmada 256 arman istiqomat qilishini koʻrsatdi.

Bugungi kunda Myanmadagi yagona Arman apostol cherkovi bu Yangondagi Avliyo Ioann Choʻqintiruvchi cherkovi.

## Taniqli vakillar
Takerning hind qoʻllanmasida Birma biznesi va hukumatida arman tilidagi koʻplab nomlar mavjud. Aka-uka Sarkislar (Janubi-Sharqiy Osiyo boʻylab mehmonxonalar tarmogʻiga asos solganligi bilan mashhur boʻlgan toʻrt nafar arman aka-uka guruhi) dastlab 1884-yilda Penang shahrida Eastern & Oriental mehmonxonasini ochgan va keyinchalik oʻz biznesini 1901-yilda Singapurdagi Raffles va Yangondagi The Strand Hotel mehmonxonalarigacha kengaytirgan. Birmada qolgan koʻplab armanlar ham Angliya-Hind yoki, aniqrogʻi, Angliya-Birma hamjamiyatining bir qismi hisoblanishi mumkin edi. Yana bir mashhur Birma armani — Diana Abgar.

## Yana qarang
* Arman diasporasi
## Manbalar
Meksikadagi armanlar

**Meksikadagi armanlar** (, ) — boshqa mamlakatlar bilan solishtirganda eng kichik arman jamoalaridan biri. Armanlar Meksikaga 1910-1928-yillar oraligʻida kela boshlagan, ularning aksariyati 1915-yilgi arman genotsididan keyin kelgan. Ular asosan talabalar, savdogarlar, ishchilar, rassomlar va tadbirkorlar edi. 2003-yildagi norasmiy maʼlumotlarga koʻra, Meksika hududida 400 ga yaqin arman yashagan.

## Tarixi
Meksikaga kelgan birinchi arman haqidagi eng qadimgi maʼlumot 1632-yilga tegishli, uning ismi Fransisko Martin boʻlgan. 1723-yilda arman Don Pedro de Sarate Xitoydan Akapulkoga ketayotgan ispan kemasida Meksikaga keldi. 1897-yilda Meksika prezidenti Porfirio Dias Tamaulipas, (Shimoliy Meksika) Soto-la-Marinada arman koʻchmanchilari bilan qishloq xoʻjaligi jamiyatini yaratish loyihasini rejalashtirgan; Biroq, loyiha amalga oshirilmadi. 1915-yil aprel oyida Usmonli qoʻshinlari tomonidan sodir etilgan arman genotsididan soʻng koʻplab armanlar Amerika qitʼasiga koʻchib kela boshladilar. 1921-1928-yillarda Meksikada chet elliklar uchun ochiq immigratsiya siyosati mavjud edi. Bu vaqt ichida 300 ga yaqin armanlar Meksikaga koʻchib ketgan.

Meksika arman qochqinlarining oxirgi manzili emas edi, ular AQShga koʻchib oʻtishga intilishgan, ammo qiyin yoʻl va mablagʻ yetishmasligi tufayli ularning baʼzilari Meksikada, asosan Mexiko tumanlaridan birida, La Mersedda joylashdilar. Ularning koʻpchiligi savdogar, etikdoʻz va doʻkondor boʻlishgan. Nisbatan kichikligi tufayli Meksikadagi armanlar jamoasi (Argentina va Braziliyaning yirik jamoalari bilan solishtirganda) arman jamoasining meksikaliklar orasida assimilyatsiya qilinmasligiga imkon beradigan arman maktabi yoki jamoat markazini ocha olmadi.

Meksikadagi arman jamiyati bugungi kunda taxminan 400-500 kishini tashkil qiladi. Arman jamoasining koʻp aʼzolari mashhur siyosatchilar, rassomlar va aktyorlarga aylanishdi; Meksikadagi armanlarning ikkinchi avlodi, yaʼni 1915-yilda kelganlarning yosh avlodlari arman tilini, arman anʼanalari va urf-odatlarini deyarli unutganlar.

## Manbalar
Kitoy buryatlari

**Kitoy buryatlari** (bur. Xutin Buryaaduud) — buryat etnik guruhi tarkibidagi etnoterritorial guruh. Angara irmoqlari boʻylab — Kitoyning oʻrta oqimi va quyi oqimi hamda Baley qirgʻoqlari boʻylab joylashgan.

## Qabila tarkibi
Kitoy buryatlarining etno-hududiy guruhiga saygud, xoyxo (xoygo, xoyxo), shosholog, xurxud, xatagin, taishud, uryanxay, xongodor, saljuud, durben kabi mayda qabilalar kiradi. Aholining asosiy qismini yirik qabila birlashmalariga kirmagan mayda qabilalar, shuningdek, bulagatlar va xongodorlar tashkil etadi.

## Yana qarang

* Buryat etnik guruhlari, qabilalari va urugʻlari

## Manbalar


## Adabiyotlar
* *Нанзатов Б. З.* Племенной состав бурят в XIX веке // Народы и культуры Сибири. Взаимодействие как фактор формирования и модернизации: Сборник статей. — Иркутск, 2003. — С. 15-27.
* *Нанзатов Б. З.* Этногенез западных бурят (VI—XIX вв.). — Иркутск, 2005. — 160 с.
* *Балдаев С. П.* Родословные предания и легенды бурят. Ч. 1. Булагаты и эхириты. — Улан-Удэ, 1970. — 362 с.
Kiche

**Kiche** () — Gvatemala togʻlarida yashagan Amerikaning tub aholisi, mayya etnik guruhi vakillaridan biri. Sinonimlar: keche kechalax (oʻzining nomi: „oʻrmon mamlakati odamlari“).

Kiche „Popol-Vuh“ dostoni va "Rabinal-achi" pyesasi muallifi. Ularning soni 250 ming kishi. Til Kiche tili boʻlib, bir qancha dialektlar bilan ifodalanadi, mayya tillarining Kiche-Mam boʻlimining Kichean guruhiga kiradi. Ular ispan tilida ham gapirishadi. Imonlilar katoliklar va protestantlardir.

## Kelib chiqishi
Etnogonik afsonalar Kichelarni Tolteklarga bogʻlaydi: ular Gvatemalaga X-XI - asrlarda Tabaskodan kelgan va poytaxti Kumarkax (Utatlan) bilan markaziy togʻlarni bosib olgan. XIV-asrning oxiriga kelib, Gvatemalaning koʻplab xalqlari kichelarga boʻysungan. XV-asrda kakchikelilar ulardan ajralib, oʻz davlatlarini tuzdilar.

## Iqtisodiyot va anʼanalar
Anʼanaviy kasblar: qoʻlda dehqonchilik (asosiy ekin — makkajoʻxori (makkajoʻxori). Qoʻshimcha hunarmandchilik — ovchilik, baliqchilik, asalarichilik. Ispaniya istilosidan keyin ular shudgorchilik, bogʻdorchilik va bogʻdorchilikni oʻzlashtirdilar.

Anʼanaviy hunarmandchilik: zargarlik buyumlari, kulolchilik, naqshli toʻquv, niqob yasash, musiqa asboblarini yasash.

Uy-joy va oziq-ovqat — Mayya kabi.

Ayollar kiyimi — yoqasi kashta tikilgan oq koʻylaklar, bezakli ouipil, tizzalari yoki toʻpiqlarigacha oʻralgan yubkalar. Erkaklar kreol tipidagi kostyum kiyishadi. Bayramlarda milliy kiyimlardan foydalaniladi — tizzagacha qora shim, qizil kashtadoʻzli qora koʻylagi (bolero), qizil kamar, yelkama-sumkalar, sandallar, toʻn (serap), shlyapa, uning ostida qizil sharf.

## Ijtimoiy tashkilot
Oila asosan kichik, katta patrilokal ham uchrab turadi.

## Taniqli vakillar

* Tekun Uman — XVI-asrning birinchi choragida ispan konkistadorlariga qarshilik koʻrsatishning yetakchisi, tashkilotchisi.
* Kiche xalqining asli — Rigoberta Menchu, gvatemalalik siyosatchi va huquq himoyachisi, mamlakat tub aholisi huquqlari uchun kurashda faol hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Энциклопедия «Народы и религии мира», М.-1989.
* Пополь-Вух. Родословная владык Тотоникапана.
* драма Рабиналь-Ачи
* Энциклопедия «Латинская Америка», том 1, стр.573, М.-1979.
* 
## Havolalar
* Языки майя-киче
Koalib

**Koalib**, lgalige, Sudandagi kordofan xalqlari guruhi (Kordofan platosining sharqida): koalib (lgalige), kanderiya, kavama, laro, moro, otoro, tira, fungor, shvay, heyban (oʻz nomi — lebang). Aholining mumiy soni 240 ming kishini tashkil etadi.

## Til
Ular koalib-dengiz tillarida gaplashadi. Shuningdek, ISO standartlariga koʻra Koalibga oʻxshash 7 ta til va dialekt mavjudhttp://globalrecordings.net/language/946.

## Din
Koaliblarning aksariyati sunniy musulmonlar, baʼzilari anʼanaviy eʼtiqodlarga amal qiladilar (Misyugin, 1966:287).

## Yashash hududi
Sudan (Kordofan platosining sharqida) 2016-yil 5-martda Wayback Machine arxivlangan.

## ijtimoiy tuzilma
Ijtimoiy tashkilotning asosiy birligi katta oila jamoasidir. Bir guruh oilalar boshida oqsoqol boʻlgan ekzogam urugʻini tashkil qiladi. Nikoh patrilokaldir. Qarindoshlik hisobi patrilinealdir; Talodi va Kadugli-Krongo matrilineal anʼanalarni saqlab qolishadi (Mints, 2007:250).

## Hayot tarzi va faoliyati
Umumiy Kordofan tipidagi anʼanaviy madaniyat. Asosiy mashgʻulotlari — terrasalarda yomgʻirli va sugʻoriladigan dehqonchilik (doʻxna, joʻxori, kunjut, yeryongʻoq, paxta), chorvachilik va mayda chorvachilik; Gummaarabika yigʻish muhim ahamiyatga ega. Xalq ogʻzaki ijodi, jumladan musiqa ham saqlanib qolgan (Andrianov, 1999:198).

## Manbalar

## Havolalar
* Global Recordings Network
* JoshuaProject
* Энциклопедии и словари
## Adabiyotlar
* Адрианов Б. В. Коалиб // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. — С. 198.
* Народы Африки, М., 1954;
* Мисюгин В. М., Кордофанские народы, в сборнике: Africana, М.— Л., 1966 (Тр. института этнографии, Новая серия, т. 90). — С. 287—291.
* Большая советская энциклопедия : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. Т. 30. — М. : Сов. энцикл., 1970—1981. — С. 467—470
* Минц Л. М. Коалиб // Большая энциклопедия народов / Науч. ред. Л. М. Минц. М.: ОЛМА Медиа Групп, 2007. — С. 250.
Gelikon

**Gelikon** (- *burama,* qiyshiq) — saksgornlar oilasiga mansub past ovozli jez cholgʻu asbobi. Asosan duxovoy orkestrlarda ishlatiladi. Simfonik orkestrlarda helikon deyarli ishlatilmaydi, chunki u tuba bilan almashtiriladi (bu asboblarning ovozi oʻxshash). Gelikonning duxovoy orkestrlardagi mashhurligi uni tik turgan holda yoki harakatlanayotganda foydalanish qulayligi bilan bogʻliq: uzoq vaqt davomida oʻynaganda, vaznini qoplash uchun kamarlardan foydalanish kerak boʻlgan tuba bilan solishtirganda, gelikon oʻz konstruksiyasi va joylashishiga koʻra chalish paytida (asbob bosh orqali chap yelkaga osiladi) vaznini yaxshiroq taqsimlaydi. Otdagi duxovoy orkestrlarida bu qulaylik yanada katta ahamiyatga ega boʻladi: ijrochi otni boshqarish uchun bir qoʻlini (yoki hatto ikkala qoʻlini) boʻshatib, gelikonda oʻynashi mumkin.

Gelikon Rossiyada XIX-asrning birinchi yarmida faqat oʻrnatilgan armiya guruhlari uchun ixtiro qilingan. U Markaziy va Sharqiy Yevropada, XIX asrning oxirida AQShda paydo boʻlgan bir turi suzafon esa AQSh va boshqa mamlakatlarda ham mashhur.

## Qoʻshimcha faktlar

* Nikolay Nosovning ertak qahramoni Bilmasvoy multiplikatsion filmlarda gelikon chalayotgan holda tasvirlangan, garchi kitobda u truba chalgan deb aytilgan boʻlsa ham.
* Imperator Aleksandr III gelikon chalishni yaxshi koʻrgan.

## Galereya

Joueur.jpg|Tik turgan holatda vertolyotni oʻynash
French Republican Guard cavalry fanfare DSC03125.JPG|Helikon otda


## Yana qarang
* Sousaphone — spiralning eng keng tarqalgan turi

## Manbalar



## Adabiyotlar

* 
* 
* *Mikheeva L.* Hikoyalardagi musiqiy lugʻat. — M.: Sovet bastakori, 1986. — 176 b.
Muqaddas Yelena orollarida xitoyliklar

**Muqaddas Yelena orollarida Xitoyliklar** — Sankt-Yelena shahrida yashovchi xitoylik xalqlarning etnik guruhi. Hozirgi vaqtda Xitoydan kelgan muhojirlar va ularning avlodlari mahalliy aholining 25%ni tashkil etuvchi etnik ozchilikni tashkil qiladi.

## Tarixi
1792-yilda gubernator Robert Patton Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasi tomonidan Afrikadan qora tanli qullarni olib kirishni taqiqladi. Shundan so‘ng orolning qishloq xo‘jaligi sanoatida ishlash uchun Xitoydan pudratchi ishchilarni yollashni boshlashga qaror qilindi. Buning uchun Britaniya mustamlakachi hukumati Xitoyga so‘rov yubordi. Xitoylik ishchilarning katta qismi orolga 1810-1834 yillarda kelgan. Eng katta raqam — 618 xitoylik 1818-yilda kelgan. Keyinchalik, bu ishchilarning koʻpiga Sankt-Yelenada qolishga ruxsat berildi. Ularning avlodlari Muqaddas Yelena aholisiga kiritilgan.

Singapur tashqarisida Chinatownning ilk paydo boʻlishi 1852-yilda boʻlgan, oʻshanda Muhtaram Xetfild oʻz kitobida ushbu atamani oroldagi xitoylar turar-joyini tasvirlash uchun ishlatgan.

## Joriy holati
2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, orolda 1932 xitoylik kishi yashagan, bu orol umumiy aholisining 25% ni tashkil qiladi. Sankt-Yelenadagi xitoyliklar koʻpincha xristianlik va buddizmga eʼtiqod qiladilar.

## Yana qarang

* Muqaddas Yelenadagi oqlar
* Sent-Yelenadagi afrikaliklar
* Namibiyadagi xitoylar

## Manbalar


## Havolalar
* The World Factbook — Central Intelligence Agency
Konzo

**Konzolar** Kongo Demokratik Respublikasidagi (Eduard koʻli gʻarbida) Bantu guruhining xalqi boʻlib, Uganda va chegaradosh hududlarda ham yashaydilar. Kongo DR-da 600 ming kishigacha, Ugandada esa 250 ming kishini tashkil etadi.

## Til
Muloqot tili olu konzo.

## Din
Ajdodlarga sigʻinish, tabiat kuchlari ajdodlardan qabilaga oʻtgan. Ammo Konzo qabilasining barcha vakillari katolik nasroniylar deb tasniflanadi.

## Ijtimoiy tashkilot
Katta oila jamoalari ijtimoiy tashkilotning asosidir.

## Asosiy kasb
Konzo qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi banan, joʻxori, elemsina, kassava, guruch, dukkaklilar, moy palmalari va mayda qoramollar netishtirilib, boqiladi. Shuningdek, Edvard koʻli boʻyida baliq ovlash bilan shugʻullanadilar. Ular boʻyalgan somondan paspaslar ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi, somon savatlari, qovoq belanchaklari. Konzo metallarni eritib, qayta ishlaydilar, yogʻoch bilan ham ishlaydilar (yogʻoch oʻymakorligi). Kongo Demokratik Respublikasining kon markazlarida mavsumiy ishlar rivojlangan.

## Turar joylar
Konzo kulbalari asalari uyasi shaklida boʻlib, devorlari yoʻq, tomlari yerga tegib banan barglari bilan qoplangan. Barcha aholi punktlari tepaliklarda joylashgan. Ularning yonida oʻt va somondan toʻqilgan don omborlari joylashgan. Bir katta oilaga tegishli kulbalar odatda aylana shaklida joylashgan boʻlib, ular ichida kichik koʻcha va hovlilarni tashkil qiladi.

## Asosiy oziq-ovqat
Oziq-ovqat, bu mintaqaning koʻplab aholisi singari, oʻsimlik - non va boʻtqalar, donli mahsulotlar, banan va baliqdan tayyorlangan taomlardir, palma yogʻi va yeryongʻoq. Palma sharobi ham tayyorlanadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Исмагилова Р. Н., Таланова Е. В. Кения, Уганда. У карты мира, — М. : Географгиз, 1959. — 59 с.
* Минц Л. М. // Большая энциклопедия народов : для школьников и студентов/, — М. : Медиа Групп, 2007. — 643 c.
* Позднякова А.П Уганда: Справочник / Позднякова Ариадна Петровна; Институт Африки РАН. — М.: Восточная литература, 1998. — 223с.
* Членов М. А. Конзо // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков, — М. : Большая Российская Энциклопедия, 1999, — 928 с.
* Шпажников Г.А Этнический состав и социально-политическое развитие независимой Танзании в 1960-х начале 1970-х гг.: Автореф. дис. ист. наук. — М., 1982. — 21 с.
* Hilton A./ The Kingdom of Kongo. — Oxford: Oxford University Press — London., 1985. — 319 p.

## Havolalar
* Энциклопедия народов мира
* Tooro of Uganda
* [Страна за пустыней 1990 Ланге П. В.
Livandagi Lankiylar

**Livandagi Lankiylar** yashovchi Shri Lankaliklardir. Ularning soni 80 000 — 90 000 kishi deb taxmin qilinmoqda Lankaliklar Livanda yuqori darajadagi uy mehnati bilan asosan ish qidirish maqsadida Yaqin Sharqqa koʻchib ketishadi.

## Tarixi
Lankiylaik ayollarning Livanga katta oqimi 1990-yillarning boshida boshlangan, ular asosan uy ishchilari sifatida ishlaydi. Boshqa mamlakatlar singari, Shri-Lanka hukumati ham oʻz fuqarolarini uy ishchilari sifatida „eksport“ ni faol ravishda ragʻbatlantiradi, chunki bu mamlakat uchun valyuta tushumlarining eng katta manbaiga aylandi. Biroq, yaqinda Shri-Lankadagi uy ishchilarining aksariyati qonuniy mehnat sharoitlarini hisobga olgan holda „shartnomali qullik“ toifasiga kirdi.

## Manbalar


## Havolalar
* Еще 1000 ланкийцев должны быть репатриированы из Ливана на этой неделе
Guiro

**Guiro** () — Lotin Amerikasining musiqa asbobi boʻlib, dastlab Kuba va Puerto-Rikoda „iguero“ nomi bilan tanilgan,  gorlyanka  daraxti mevalaridan yasalgan (ispancha: higüero, lat. Crescentia cujete), sirtki qismida yaralar bilan. Zamonaviy guiros koʻpincha tirqishli metall naycha yoki yogʻoch gofrirovka qilingan taxta shaklida boʻladi. Guiro musiqachisi (odatda qoʻshiqchi) uni Poa qirgʻichi (pua) bilan boshqaradi, xarakterli chiroyli ovozni chiqaradi. „Guiro“ soʻzi Antil orollarida yashaydigan taino hindulari tilidan Yevropa mustamlakasiga qadar keladi. Zamonaviy guiro turli xil materiallardan tayyorlanadi:   gorlyanka  daraxti mevalaridan, gorlyanka (Oddiy lagenareya), yogʻoch, plastmassa va metalldan.

Anʼanaga koʻra, Merengue tez-tez oʻtkir ovozga ega boʻlgan metall guiro, salsa va cha-cha — cha-yogʻoch yoki anʼanaviy igueroʻdan tayyorlangan. Gironing boshqa nomlari — kalabaso (calabazo), ralyadera(ralladera) va raskador(rascador).

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Kriptografik algoritm

**Criptografik algoritm** (inglizcha – cryptographic algorithm) ruscha – kriptograficheskiy algoritm) Axborotni (maʼlumotlarni) buzishga toʻsqinlik qilish va undan ruxsatsiz foydalanishdan muhofazalash maqsadida uni oʻzgartirishning matematik algoritmi.
Jangari film

**Jangari** yoki **ekshn film** (**ekshn filmi**) ( — *harakatli film*) — kino janri boʻlib, unda asosiy eʼtibor otishma, mushtlashuv, quvish va hokazolarga qaratilgan. Jangari filmlar koʻpincha yuqori byudjetli boʻlib, kaskadyorlar va maxsus effektlarga toʻla boʻladi. Jangari filmlarning koʻpchiligi „yaxshilik musht bilan boʻlishi kerak“ degan mashhur tezisni tasvirlaydi. Ushbu janrdagi filmlar koʻpincha murakkab syujetga ega boʻlmay, bosh qahramon odatda eng aniq koʻrinishida yovuzlikka duch keladi: terrorizm, odam oʻgʻirlash, qotillik, korrupsiya, adolatsizlik. Boshqa yoʻl topolmay, bosh qahramon zoʻravonlik qilishga qaror qiladi. Filmning soʻnggida koʻpincha salbiy qahramonlar odatda oʻldiriladi, kam holatda hibsga olinadi . Oʻldirilgan salbiy personajlar va ularning sheriklari soni oʻnlab va hatto yuzlablarga boʻlishi mumkin. „Zoʻravonlik estetikasi“ning ommalashishi shunday kinofilmlar sabab hisoblanadi. Jang sanʼatiga atalgan filmlar odatda jangovar filmlarning kichik janri sifatida qabul qilinadi.

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
* IMDB Popular Action Titles
* 
*