open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Semagic

**Semagic** — bu blog yuritish (lar) uchun dastur. MS Windows oilasining operatsion tizimlari uchun mo'ljallangan. U dastlab *LiveJournal* foydalanuvchilari uchun ishlab chiqilgan, ammo keyinchalik boshqa bloglash platformalarini qo'llab-quvvatlay boshladi. Ism "Sema" (loyiha asoschisi *Aleksey Semenovning* taxallusi; 1.2.2 versiyasidan beri ishlab chiqishda ishtirok etmagan) va "sehrli" (Ing. "sehr, sehr").Semagic loyihasi endi ljwin32_sema hamjamiyati tomonidan qo'llab-quvvatlanadi.

Semagic-ni sozlashingiz mumkin bo'lgan boshqa blog xizmatlarining qisman ro'yxati:

* deadjournal.com
* greatestjournal.com
* blogger.com
* storage.msn.com
* xanga.com
* planeta.rambler.ru
* liveinternet.ru
* wordpress.com
* diary.ru
*  Живой Журнал
* Ya.ru

Kompyuterra - Onlayn ma’lumotlariga ko'ra, Semagic: 2006-yilda "Rossiyadagi eng mashhur onlayn kundalik dasturi".

## Eslatmalar

## Havolalar
* semagic.sourceforge.net SourceForge.netdagi rasmiy sayt
* ljwin32_sema hamjamiyati
Google Wallet

**Google Wallet** (, oʻzbekcha: Google Hamyon) – Google tomonidan ishlab chiqilgan va 2011-yil 26-mayda ishga tushirilgan elektron toʻlov tizimi. U Android operatsion tizimida ishlaydi va NFCga ega smartfonlar bilan ishlash uchun moʻljallangan. Google Wallet xaridlar uchun telefon orqali toʻlash imkonini beradi.
## Taqdimoti
Google ilovani 2011-yil 26-maydagi matbuot anjumanida taqdim etdi. Ilova 2011-yil 19-sentabrda chiqarilgan.
## Dastlabki bahs-munozaralar
Google Wallet paydo boʻlgandan soʻng muammolar markazida boʻldi. PayPalga egalik qiluvchi eBay Googleni tijorat sirlarini oʻgʻirlashda aybladi.
## Rivojlanishi va birlashtirilishi
### Android Pay’ning ishga tushirilishi
2015-yil sentyabrida Google oʻzining Android Pay toʻlov xizmatini ishga tushirdi. Tizim foydalanuvchining kredit va debet kartalari maʼlumotlarini saqlaydi, ulardan ham real, ham virtual doʻkonlarda foydalanish mumkin.
### Google Pay’ning eʼlon qilinishi
2018-yil yanvar oyida Pali Bhat Google blogida Google Pay xizmati ishga tushirilganini eʼlon qildi. Yangi toʻlov tizimi kompaniyaning boshqa xizmatlari – Android Pay va Google Wallet oʻrnini egalladi, shu bilan birga funksional oʻzgarishlar boʻlmadi. Google Pay yordamida foydalanuvchilar xarid qilishda „osonroq va xavfsizroq“ boʻladi. Toʻlov maʼlumotlari barcha Google mahsulotlari, jumladan, Chrome brauzeri, YouTube, Android Ilovalarida mavjud boʻladi va toʻlov maʼlumotlari Google hisoblarida saqlanadi.
### Xizmatlarning birlashtirilishi
2018-yil 20-fevraldan boshlab Google xizmatlari butun dunyo boʻylab *Wallet* va *Android Pay’ni* Google Pay bozorida yagona ilova ostida birlashtirish bilan yangilandi.

## Manbalar

## Havolalar
* Google Wallet
Google Checkout

**Google Checkout -** onlayn xaridlar uchun to'lov jarayonini soddalashtirishga qaratilgan Google tomonidan taqdim etilgan onlayn to'lovlarni qayta ishlash xizmati edi. U 2013-yil 20-noyabrda toʻxtatildi va xizmat Google Walletga (hozirda Google Pay deb ataladi) koʻchirildi. 

Foydalanuvchilar ekrandagi tugmani bosish orqali ishtirokchi do'konlarda xarid qilishlari uchun o'zlarining kredit yoki debet kartalari va yuk ma'lumotlarini Google hisoblarida saqlaydilar. *Google Checkout* firibgarlikdan himoya va xaridlar va ularning holatini kuzatish uchun yagona sahifani taqdim etdi.https://en.wikipedia.org/wiki/Google_Checkout

**Tarix**

Google Checkout xizmati Qo'shma Shtatlarda 2006-yil 28-iyunda va Buyuk Britaniyada 2007-yil 13-aprelda taqdim etildi. U 2008-yil 1-fevralgacha savdogarlar uchun bepul edi. 2009 yilning 5 mayigacha Google AQSH savdogarlaridan har bir tranzaksiya uchun 2,0% plyus $0,20, Buyuk Britaniyadagi savdogarlardan esa 1,4% + 0,20 funt sterling undirdi. Google keyinchalik *PayPal* bilan bir xil bo'lgan darajali xarajatlar tuzilishiga o'tdi. Shu kundan boshlab, Google AdWords hisobi bilan reklama qilgan savdogarlardan har oylik *AdWords* xarajatlarining oʻn barobaridan kam oylik tranzaksiyalari uchun toʻlov olinmagan taklifini ham toʻxtatdi.

Ilgari Google Checkout dasturida AQSH IRS sertifikati 501(c)3 notijorat tashkilotlariga standart toʻlov olinmagan holda onlayn tarzda xayriya toʻplash imkonini beradigan dastur mavjud edi (oylik daromadi $3000 ostida boʻlgan har bir tranzaksiya uchun 2,9% + $0,30, kattaroq hajmlar uchun pastroq stavkalar bilan).

2006 yilda o'sha paytda *PayPal-ga* egalik qilgan eBay Google Checkout-ni taqiqlangan to'lov usullari ro'yxatiga qo'shib, eBay tranzaksiyalari uchun Google Checkout-dan foydalanishni taqiqladi. 2011-yil iyun oyidan *eBay eBay tranzaksiyalari* uchun toʻlovlarni amalga oshirish uchun har qanday tashqi hisob-kitob tizimidan foydalanishni taqiqlaydi.

2013 yil 20 noyabrda u to'xtatildi. Kompaniya Google Wallet deb nomlangan ba'zi to'lovlar uchun o'rnini bosuvchi yechim taklif qildi.

**Qo'llab-quvvatlash**

Google Checkout mijozlarni Yordam markazi, Yordam forumlari va elektron pochta yordami kabi bir nechta kanallar orqali qo'llab-quvvatladi. Google *Checkout* xaridorlari Google Checkout xaridorlari yordam markazi va savdogarlar yordamni Google Checkout savdogar yordam markazi va Google Checkout savdogar forumi orqali topishlari mumkin. Keyinchalik bu faqat *Google Grants* oluvchilar uchun va faqat 2012-yilning 31-martigacha mavjud edi.

## Manbalar
https://en.wikipedia.org/wiki/Google_Checkout
Huawei Pay

**Huawei Pay** — Huawei Electronics tomonidan ishlab chiqilgan mobil toʻlov tizimi boʻlib, foydalanuvchilarga kompaniyaning qoʻllab-quvvatlanadigan mobil telefonlari va boshqa qurilmalari yordamida toʻlovlarni amalga oshirish imkonini beradi.

Dastlab, toʻlov tizimi Android ekotizimiga asoslangan holda ishlab chiqilgan. Huaweiga qarshi sanksiyalar qoʻllangach, u oʻzining ekotizimini, jumladan Huawei AppGallery ilovalar doʻkoni va Harmony OS operatsion tizimini targʻib qilishni boshlashga majbur boʻldi va Huawei Payning Rossiya bozoriga kirishi kechiktirildi. Hozirda Rossiyada Huawei Pay faqat Xitoyning China Union Pay toʻlov tizimi kartalari bilan ishlaydi va boshqa toʻlov tizimlarining kartalari bilan Huawei telefonlari Huaweidan rasmiy ravishda mustaqil boʻlgan Wallet Pay xizmati orqali ishlaydi.

2020-yil kuzidan boshlab Huawei va Honor seriyali barcha smartfonlar, shuningdek, kompaniyaning aqlli soatlari va fitnes bilakuzuklari toʻlov tizimi bilan ishlagan, Huawei Payni faqat uchta Rossiya banki — Rosselxozbank, Vostochniy banki va Gazprombank qoʻllab-quvvatlagan. 2020-yil dekabr oyida Birdamlik banki tizimning hamkor banklariga qoʻshildi.

## Manbalar
Flattr

**Flattr** – mikrotoʻlovlar (mikrodoniyalar) tizimi boʻlib, 2010-yilning may oyida faqat taklifnoma boʻyicha cheklangan kirish uchun ochilgan va 2010-yil 12-avgustdan bepul kirish uchun ochilgan.

Flattr – *Piter Sunde* va *Linus Olson* tomonidan asos solingan loyiha hisoblanadi. Foydalanuvchilar har oy oz miqdordagi pul (kamida € 2) omonatga qoʻyishlari mumkin, soʻngra saytlardagi „Flattr“ tugmasini bosib, avval xayriya qilgan pullarini onlayn xayriya banklari kabi saytlar oʻrtasida taqsimlashlari mumkin. „Flattr“ soʻzi *Flattr tizimi* orqali toʻlovlar uchun feʼl sifatida ishlatiladi. Shunday qilib, foydalanuvchi Flattr tugmachasini bosganda va u bir vaqtning oʻzida Flattr saytiga kirgan boʻlsa, bunday harakat () deyiladi. Sunde shunday dedi: „Biz odamlarni pul va ijodni boʻlishishga undamoqchimiz“.

Flattr xizmati ish boshidanoq 10% toʻlov oladi. Oylik toʻlovlarning, garchi iqtisodiy sharoitlar imkon bersa, kelajakda bu toʻlov kamayishi mumkin.

2010-yil dekabr oyida Flattr Twitterda Wikileaks tashkilotiga pul oʻtkazish usuli sifatida keng eʼlon qilindi. Oʻsha paytda PayPal, Visa va Mastercard orqali pul yuborish taqiqlangan edi.

## Kengaytma
Xizmat oʻz qiymatini isbotlash uchun tarmoq effektlariga tayanganligi sababli, foydalanuvchilar ulanishi va hissa qoʻshish va qabul qilish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak. WordPress, Blogger va Joomla kabi turli xil platformalar qoʻllab-quvvatlanadi. Xizmatni, shu jumladan, Flattr-ni toʻgʻridan-toʻgʻri qoʻllab-quvvatlamaydigan saytlarni oʻzlashtirishni tezlashtirish uchun Firefox qoʻshimcha loyihasi yaratildi: Överallt (shved. hamma joyda). Bu brauzerga oddiy matn tegini (`[Flattr=ID]`) tanib olish va uning oʻrniga Flattr vidjetini joylashtirish imkonini beradi. Bu xususiyat Flattrni qoʻllash imkoniyatlarini kengaytiradi, shunda u bilan nafaqat Flattrni qoʻllab-quvvatlaydigan saytlar ishlaydi, balki barcha saytlarda Flattr tugmalari boʻlishi mumkin.

## Haqiqiy dunyo va tarmoqdan tashqari ishlar

Flattr mobil telefon orqali QR kodlarini tanib olish orqali oflayn ishlarga, shu jumladan kompyuterlarga aloqador boʻlmagan ishlarga mikro xayriya qilish uchun foydali boʻlishi mumkin. Tarmoqqa aloqador boʻlmagan ishlarga xayriya qilish uchun bir nechta xizmatlar mavjud boʻlib, ular Android telefonlarining QR kodlarini tanib olish qobiliyatidan foydalanishni oʻz ichiga oladi.

## Mukofotlar

* 2010-yildagi eng yaxshi yangi startap – TechCrunch Europe.
* Hoola Bandoola Band mukofoti.
* Netexplorateur 2011 da top 10.

## Manbalar

## Havolalar
* flattr
* Flattr blogi
Koʻkdala tumani

**Koʻkdala tumani** — Qashqadaryo viloyatidagi tuman. 2022-yil 17-martda Chiroqchi tumani hududini ikkiga boʻlish orqali tashkil etilgan. Markazi — Yettitom shaharchasi. Maydoni 171 ming gektar.

## Tarixi
2021-yil 11-oktabrda 2021-yilgi prezidentlik saylovida oʻz nomzodini koʻrsatgan Shavkat Mirziyoyev qashqadaryolik saylovchilar bilan uchrashuv vaqtida Chiroqchi tumanida aholi soni koʻpligi, transport infratuzilmasi rivojlanmagani sababli aholining tuman markaziga kelib-ketishida koʻp vaqti va mablagʻi ketayotganini aytib, tuman hududini ikkiga boʻlish taklifini bildirdi.
2022-yil 2-mart kuni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining yalpi majlisida Koʻkdala tumanini tashkil etish toʻgʻrisidagi masala koʻrib chiqildi. Majlisda yangi tashkil etiladigan Koʻkdala tumaniga Chiroqchi tumanidan tahminan 177 ming aholi yashaydigan 171 ming gektar yer maydoni ajratilishi haqida kelishib olindi. 2022-yilning 19-aprel kuni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senati yigʻilishida Koʻkdala tumanini tashkil etish toʻgʻrisidagi tegishli qaror qabul qilindi.

Koʻkdala tumanini tashkil etishda Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev soʻzlagan nutqdan parcha:

## Mahallalar

Koʻkdala tumani tashkil etilganida Chiroqchi tumanining quyidagi 32 mahallasi ushbu tumanga qoʻshilgan:

# Annaruz
# Ayritom
# Baxt
# Beglamish
# Eski anhor
# Guliston
# Koʻkdala
# Naymansaroy
# Oltin boshoq
# Oltin dala
# Paxtalisoy
# Qanotli
# Qumdaryo
# Soyboʻyi
# Suvliq
# Taloqtepa
# Torjilgʻa
# Toshli
# Toʻqmor
# Umakay
# Uymovut
# Xarduri
# Xushali
# Xoʻjaobod
# Zum
# Oʻtamayli
# Gʻallakor
# Shoʻrbozor
# Shoʻrquduq
# Chiyal
# Chorvador
# Chuvulloq

= Media va fan =
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sun’iy intellekt texnologiyalarini yanada rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2025-yil 22-oktabrdagi PF–189-son Farmoni bilan davlat organlarida sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy qilish belgilandi. Shunga muvofiq, hokimliklar ichida ilk bor Qashqadaryo viloyati Ko'kdala tumani hokimligi axborot xizmati jamoatchilikka axborot yetkazishda ilk sun’iy intellekt “Anora”ni ishga tushirdi. https://lex.uz/uz/docs/-7789403 

"Ayniqsa, uni milliy liboslar asosidagi obrazda yaratish — jamiyatdagi madaniy g‘urur va milliy qadriyatlarni zamonaviy texnologiya bilan uyg‘unlashtirishning ajoyib namunasi", degan Ko'kdala tumani hokimligi axborot xizmati Otabek Artikov.

## Manbalar

## Havolalar
* Chiroqchi tumani
* Oʻzbekistonning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi
Volcano diagrammasi (statistika)

**Volcano plot** ― bu takroriy qiymatlardan tashkil topgan katta maʼlumotlar toʻplamlarida oʻzgarishlarni tezda aniqlash uchun ishlatiladigan nuqta diagrammasi. Y oʻqi boʻyicha statistik ahamiyatga ega, X ga koʻra – farq oraligʻi. Volcano diagrammasi Genomika, proteomika va metabolomika kabi chiziq romanlarda mashhur boʻlib, unda takroriy qiymatlar tez-tez ishlatiladi va mazmunli farqlarni tezda aniqlash kerak.

Volcano diagrammasi statistik ahamiyatga ega boʻlgan oʻlchovni (p-qiymati) va farqlar oraligʻini birlashtiradi, bu esa statistik jihatdan ahamiyatli koʻrsatkichlar bilan katta farqlar oraligʻida ushbu qiymatlarni (genlarni va boshqalarni) tezda aniqlashga imkon beradi.

Vulkanlar jadvallari Y oʻqi boʻyicha statistik ahamiyatga ega boʻlgan farqning manfiy logarifmasidan iborat (odatda 10 ta asos).

P – qiymati past bolgan grafikdagi bu nuqtalar yuqoriga intiladi. X oʻqi ikki qiymat orasidagi farqning logarifmidir. Farqlarning logarifmi markazdan har ikki yoʻnalishda teng masofadagi farqlarni koʻrsatadi. Diagrammani shu tarzda shakllantirish diagrammada ikkita qiziqish zonasiga olib keladi:

# Diagrammaning yuqori qismida joylashgan;
# Bir-biridan uzoqda joylashgan nuqtalar.

Diagramma farqlar oraligʻida (markazning chap yoki oʻng tomonida) va statistik ahamiyatga ega boʻlgan (tepaga qarab ortib borayotgan) katta tarqalishni koʻrsatadigan qiymatlarni taqdim etadi.

Qoʻshimcha maʼlumotni uchinchi maʼlumot oʻlchoviga (masalan, signalning intensivligi) muvofiq nuqtalarni boʻyash orqali qoʻshish mumkin. Ushbu grafik shuningdek, mikrochiplarning ahamiyatini tahlil qilishda ham qoʻllanadi.

Vulkan diagrammasi gʻoyasini boshqa oʻlchovlarga qoʻllash uchun umumlashtirilishi mumkin, bunda X oʻqi statistik signal kuchini oʻlchashga mos keladi va Y oʻqi signalning statistik ahamiyatini oʻlchashga mos keladi. Misol uchun, genetik assotsiatsiyalarda nazorat guruhi, masalan, genom boʻylab assotsiatsiyani qidirish, diagrammada nuqta bitta nukleotid polimorfizmini ifodalaydi. X qiymati diapozon boʻlishi mumkin, Y oʻqi chi-kvadratdan -log10 p-qiymatlari boʻlishi mumkin.

## Manbalar
Noqulay tanlov

**Noqulay tanlov** () – iqtisodiy atama boʻlib, bozorning tartibsiz shaklini ifodalaydi va bozor subyektlari (masalan, sotuvchi va xaridor) oʻrtasidagi assimetrik maʼlumotlar tufayli sodir boʻladi. Natijada, arzon narxlardagi farqli bozorlarda sifatsiz tovarlar yuqori sifatli tovarlarni siqib chiqaradi.

## Jorj Akerlof misoli
Jorj Akerlof oʻzining „Limon bozori: sifat noaniqligi va bozor mexanizmi“ kitobida ishlatilgan avtomobillar bozorida ham yuqori, ham past sifatli avtomobillar sotiladi, deb taxmin qiladi. Noqulay tanlov bu holatda sotuvchilar oʻz avtomobillarining sifati haqida xaridorlarga qaraganda yaxshiroq maʼlumotga ega ekanligida ifodalanadi -xaridor sotib olayotganda avtomobilning holati toʻgʻrisida toʻliq haqiqatni bilish imkoniyatiga ega emas. Binobarin, xaridorlar „yomon“ mashina olishlari mumkinligini hisobga olishadi va agar ular sotib olayotgan mashina sifatli ekanligini aniq bilganlaridan koʻra oʻrtacha hisobda kamroq pul toʻlashga tayyor. „Yaxshi“ avtomobil sotuvchilari arzon narx tufayli oʻz takliflarini qisqartiradilar. „Yomon“ avtomobil sotuvchilari, aksincha, oʻz tovarlari uchun haqiqiy qiymatidan koʻproq narsani olishadi – va taklifni oshirishga harakat qilishadi. Muayyan davr oxirida xaridorlar yuqori sifatli mashinalardan koʻra koʻproq past sifatli mashinalar sotib olinganligini bilib olishadi. Bu fakt ularni oʻrtacha narxni yanada pasaytirishga majbur qiladi. Jarayon past sifatli avtomobillar bozorda hukmronlik qilmaguncha va oʻrtacha narx „past“ sifatli avtomobillar uchun real narx darajasida belgilanmaguncha davom etadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Mikroiqtisodiyotdan 50 ta maʼruzalar. 49-maʼruza Axborot assimetriyasi
Squeak

**Squeak** – bu dasturlash tili, Smalltalk tilining dialektidir. Oʻzaro platformali dasturga ega (Windows, Linux, Macintosh). „Squeak“ dastlab bir guruh Apple kompyuter dasturchilari tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, ular orasida Smalltalk-80 dasturchilari ham bor edi. Rivojlanish xuddi shu guruh tomonidan Walt Disney Imagineeringda davom ettirilgan.

Ayni paytda Squeak har qanday foydalanish uchun mutlaqo bepul. Bundan tashqari, Squeak toʻliq manba kodlarida (shu jumladan, virtual mashinada) mavjud. Squeakda bir nechta grafik quyi tizimlar amalga oshirilgan (jumladan MVC, original Smalltalk-80-dan meros boʻlib qolgan, joriy versiyada qoʻllab-quvvatlanmaydi, 3.8 dan oldingi versiyalarda ishlaydi). Biroq, asosiysi Morphicning oʻziga xos grafik quyi tizimi (Self'dan koʻchirilgan).

Atrof-muhitga qoʻshimcha ravishda, Squeak by Example kitobi ochiq litsenziya ostida tarqatiladi.

Kamchiliklari orasida *virtual mashinaning* past ishlashi, juda oʻziga xos grafik interfeysi va oz miqdordagi hujjatlar mavjud.

Asosiy ishlab chiquvchilar orasida: Dan Ingalls (Dan Ingalls) va Alan Kay (Alan Kay).

## Adabiyotlar

* Misol bilan qichqiring
*  (UDK519.85(023) BBC 22.18).

## Yana qarang
• Dasturlash tillari

## Havolalar

* Asosiy sayt
* Squeak poligloti  – Squeak 3.8 ning koʻp tilli versiyasi, ruslashtirilgan interfeys va ruscha kalit soʻzlardan foydalanish qobiliyati
* Dasturlash tillari ensiklopediyasi Progopediadagi Squeak maqolasi  (rus.)
Meʼmoriy vizualizatsiya

**Arxitektura vizualizatsiyasi arxitekturada** obyekt yoki shahar holatining grafik tasviridir. U maʼlum darajada maʼlumot tarkibiga ega va kelajakdagi tuzilmaning tashqi xususiyatlarini toʻliq taqdim etishga imkon beradi.

Bu raqobatbardosh loyihalarni namoyish etish, loyihalash va qurilish sohasida taqdimotlar yaratishning samarali shaklidir.Arxitektura vizualizatsiyasi arxitektorlar va 3D-dizaynerlar uchun ixtisoslikka aylandi.

Bugungi kunda arxitektura vizualizatsiyasi yakuniy mahsulot sifatida nafaqat yaratilgan meʼmoriy shakllarning tasviri koʻrinishidagi informatsion ahamiyatga ega boʻlishi kerak, balki kompozitsiya, yoritish va meʼmoriy elementlarning malakali taqdimoti nuqtai nazaridan badiiy qiymatni ham birlashtirishi kerak. Zamonaviy hisoblash algoritmlarining imkoniyatlari (*koʻrsatish usullari*) va kompyuter quvvati meʼmoriy shakllarning toʻliq fotoreal tasvirlarini yaratishga imkon beradi, bu obʼektni mavjud binoda yoki mavjud maydonda vizualizatsiya qilishda ayniqsa muhimdir. Shunday qilib, hozirgi vaqtda arxitektura vizualizatsiyasi quruvchilar va arxitektorlar uchun ham, reklama va ijodiy sohalar uchun ham turli xil vazifalarni oʻz ichiga oladi. Arxitektura vizualizatsiyasining bunday keng imkoniyatlari kompyuter grafikasining ushbu sohasini jahon bozorida xizmat va xizmatlarning alohida tarmogʻiga aylantirish uchun sharoit yaratdi.

## Vizualizatsiya turlari

* *Qoʻlda grafik.* Tasviriy geometriya tamoyillariga muvofiq qoʻlda yaratilgan tasvirlar. Keyinchalik, ular kompyuterdan keyingi ishlov berishdan oʻtkazilishi mumkin.
* *Kompyuter grafikasi.*Statik vektor yoki rastr grafika, animatsiya yoki panoramali vizualizatsiya (*Sferik panorama*), koʻrsatilgan obyektning kompyuter modelini maxsus dastur orqali koʻrsatish (*koʻrsatish*) natijasida olingan.

Arxitektura vizualizatsiyasini amalga oshirish uchun koʻpincha quyidagi dasturlardan foydalaniladi: ArchiCAD, Artlantis R, 3ds Max, AutoCAD, SketchUp, Maya, Cinema 4D, SolidWorks, V-Ray, Blender va boshqalar. Bugungi kunda meʼmoriy vizualizatsiya sohasida ishlashning eng mashhur usullaridan biri bu masofaviy dizayndir. Tarmoq resurslari, dizaynerlarning maʼlumotlar bazalari kompyuter grafikasining ushbu sohasida hamkorlik qilishdan manfaatdor boʻlgan barcha foydalanuvchilar uchun mavjud. Arxitektura vizualizatsiyasi dizayn studiyalari, arxitektura firmalari, ishlab chiquvchilar va mebel ishlab chiqaruvchilari orasida talabga ega.

## Adabiyotlar

* *Rastorgueva Yu. S., Piskorskaya S. Yu.* Dizayn va arxitekturada uch oʻlchovli vizualizatsiya texnologiyalari. / "Aviatsiya va kosmonavtikaning dolzarb muammolari", № 6, 2-jild, 2010 yil .
* *Romanov N.* *P., Averyanova O.* *V., Mxitaryan A.* *G.* Lumion-da arxitektura vizualizatsiyasi. / "Noyob binolar va inshootlarni qurish", No 7 (22), 2014. P. 239-252.
* *Sazanov E.* *LEKIN.* Autodesk 3ds Max-da arxitektura vizualizatsiyasi 2015. Omsk, 2016. - ISBN 978-5-93204-887-0 .

## Manbalar
Bozor savati tahlili

**Bozor savatchasini tahlil qilish** — bu supermarketlardagi eng odatiy, shablonli xaridlarni qidirish (assotsiativ qoidalarni qidirish). Bozor savatini tahlil qilish oʻzaro bogʻliq boʻlgan tovarlar kombinatsiyasini aniqlash uchun maʼlumotlar bazalarini tahlil qilish orqali amalga oshiriladi. Boshqacha qilib aytganda, “juftlangan tovarlar„ ni aniqlash amalga oshiriladi. Har bir bunday juftlikda bitta mahsulot asosiy mahsulot boʻladi va u bilan sotib olingan mahsulot hamroh boʻladi. Bunday tahlil juftlashtirilgan mahsulotlarni sotib olish chastotasini, shuningdek, tegishli mahsulotni asosiy mahsulot bilan birga sotib olish ehtimolini aniqlaydi.

## Bozor savati tahlili natijalari

* tovarlar va zahiralar assortimenti optimallashtirish;
* savdo maydonchalarida tovarlarni joylashtirish;
* aksiyalarni rejalashtirish (juft mahsulotlarga chegirmalarni taqdim etish);
* tegishli mahsulotlarni ilgari surish hisobiga sotish hajmining oshishi.

Misol uchun, tahlillar natijasida makaron va ketchup (pivo va chips, shampun va konditsioner, printer va qogʻoz) birgalikda sotib olish shablonli xarid ekanligi aniqlandi. Xarid qilish chastotasini va tegishli tovarni kalit bilan birga sotib olish ehtimolini bilgan holda, xaridorni ularni yonma-yon joylashtirish yoki ulardan birini reklama qilish orqali birgalikda sotib olishga “qoʻzgʻatish„ mumkin.

## Asboblar
Zamonaviy maʼlumotlar bazalari juda katta va oʻsishda davom etganligi sababli, muammoni qisqa vaqt ichida hal qiladigan assotsiatsiya qoidalarini topish uchun samarali kengaytiriladigan algoritmlar talab qilinadi. AIS deb nomlangan birinchi assotsiatsiya qoidalarini qidirish algoritmi 1993-yilda IBM Almaden tadqiqot markazi tomonidan ishlab chiqilgan. Bugungi kunga kelib, assotsiatsiya qoidalarini olish uchun ishlatiladigan asosiy algoritm Rakesh Agraval muallifi boʻlgan Apriori algoritmidir.  
## Manbalar
Maʼlumotlar bogʻliqligi

Informatika **fanidagi maʼlumotlarga bogʻliqlik** – dasturning keyingi buyrugʻi oldingi har qanday buyruqqa bogʻliq boʻlgan holat. Kompilyatsiya nazariyasida bogʻliqlikni aniqlash usuli *bogʻliqlikning tahlili* deb ataladi.

Bogʻliqlarning uch turi mavjud: maʼlumotlarga bogʻliqlik, nomga bogʻliqlik va boshqaruvga bogʻliqlik.

## Maʼlumotlarga bogʻliqliklar
Agar quyidagi shartlardan kamida bittasi bajarilsa, 2-jamoa 1-jamoaga maʼlumotlarga bogʻliqligini aytamiz:

* 1-buyruq 2-buyruq foydalanadigan natijani chiqaradi.
* 2-buyruq baʼzi 3-buyruqlarga bogʻliq boʻlgan maʼlumotlar, bu esa oʻz navbatida 1-buyruqga bogʻliq

Agar buyruqlar maʼlumotlarga bogʻliq boʻlsa, ularni bir vaqtning oʻzida bajarib boʻlmaydi. Ushbu buyruqlarning bir vaqtning oʻzida bajarilishi bir -birining ustiga chiqishni yoʻq qilishni taʼminlaydigan ichki quvurlarni blokirovka qilish sxemalari boʻlgan baʼzi bir mashinani yaratishni talab qiladi. Ichki qulflari boʻlmagan mashinada *kompilyator* toʻliq mos keladigan bogʻliq koʻrsatmalarni rejalashtira olmaydi. Aks holda, dastur toʻgʻri ishlamaydi.

## Nomi boʻyicha bogʻliqliklar
Keyingi turdagi bogʻliqlik – bu nomga bogʻliqlik. Bu bogʻliqliklar buyruqlar bir xil nomdan foydalanganda (registr, xotira joylashuvi), lekin buyruqlar oʻrtasida *maʼlumot uzatish* boʻlmaganda paydo boʻladi. 1 va 2 buyruqlar oʻrtasida nomga bogʻliqlikning ikki turi mavjud:

* Anti -dependency – Agar 2-koʻrsatma 1-koʻrsatma oʻqiydigan xotira joyiga yozsa va birinchi boʻlib 1-koʻrsatma bajarilsa paydo boʻladi.
* Chiqishga bogʻliqlik – 1-buyruq va 2-buyruq natijani bir xil xotira joyiga yozganda yuzaga keladi. Bu buyruqlarni bajarish tartibi saqlanishi kerak.

Ushbu ikki turdagi bogʻliqliklar bogʻliqlik deb ataladi, chunki maʼlumotlarga bogʻliqlikdan farqli oʻlaroq, ular maʼlumotlarni bir buyruqdan boshqasiga oʻtkazmaydi. Bu shuni anglatadiki, nomga bogʻliqlik bilan bogʻlangan buyruqlar birgalikda bajarilishi mumkin, agar buyruqlarda ishlatiladigan xotira joylashuvi nomi buyruqlar bir-biriga zid boʻlmasligi uchun oʻzgartirilsa. Roʻyxatga olish nomini oʻzgartirish kompilyator tomonidan statik ravishda, shuningdek, apparat tomonidan dinamik ravishda amalga oshirilishi mumkin.

## Bogʻliqlarni nazorat qilish
Bogʻliqlikning oxirgi turi – bu nazoratga bogʻliqlik. Ular shartli sakrash buyrugʻiga nisbatan koʻrsatmalarning tartibini belgilaydi. Natijada, sakrashsiz koʻrsatmalar faqat kerak boʻlganda bajariladi. Dasturdagi har bir koʻrsatma shartli sakrashlar toʻplamiga bogʻliq holda nazorat qilinadi. Umuman olganda, ushbu nazorat bogʻliqliklari saqlanishi kerak.

Boshqaruvga bogʻliqlik bilan bogʻliq ikkita cheklov mavjud:

* Boshqarishga bogʻliq boʻlgan koʻrsatma harakat natijasida shartli oʻtish koʻrsatmasi oldiga qoʻyilmaydi va undan mustaqil boʻladi.
* Shartli tarmoqli koʻrsatmadan nazoratdan mustaqil boʻlgan koʻrsatmani shartli tarmoqli koʻrsatmadan keyin shunday joylashtirish mumkin emaski, uning bajarilishi shu shartli boʻlim tomonidan nazorat qilinadi.

## Manbalar
Intellektual matn tahlili

**Matn** yaratish ( IMT,  ) ― sunʼiy intellektning asosiy yoʻnalishidan biri bo'lib, uning maqsadi mashinani o'rganish va tabiiy tilni qayta ishlashning amaliy usullarini qo'llash asosida matnli hujjatlar to'plamidan ma’lumot olishdir. "Matn yaratish" nomi "ma'lumotlar orasidan matn qazib olish*" tushunchasiga mos keladi* ( *AID*,  ), bu ularning maqsadlari, axborotni qayta ishlashga yondashuvlari va qo‘llanilish sohalarining o‘xshashligini ifodalaydi; farq nafaqat yakuniy usullarda, yoki, AID elektron kutubxonalar va matn  korpuslari bilangina emas, balki omborlar va maʼlumotlar bazalari bilan shug‘ullanishida namoyon bo'ladi.

## AIT vazifa guruhlari
**AIT** vazifalarining asosiy guruhlari quyidagilardan iborat: matnni turkumlash, ma’lumotlarni ajratib olish va qidirish, matn to'plamlaridagi o‘zgarishlarni qayta ishlash va foydalanuvchiga ma‘lumot taqdim etish vositalarini ishlab chiqishdir.

*Hujjatlarni* turkumlashtirish to'plamdan hujjatlarni o‘xshash matnlarning bir yoki bir nechta guruhiga (sinflari, klasterlari) (masalan: mavzu yoki uslub bo'yicha) ajratishdan iborat. Kategoriyalashtirish shaxs ishtirokida ham, usiz ham sodir bo‘lishi mumkin. *Hujjatlar tasnifi* deb ataladigan birinchi holatda, AIT tizimi matnlarni allaqachon aniqlangan (uning uchun qulay) sinflarga kiritishi kerak. Mashinani o‘rganish nuqtai nazaridan, bu nazorat ostida *o'rganishni* talab qiladi, buning uchun foydalanuvchi AIT tizimiga sinflar to‘plamini va ushbu sinflarga tegishli hujjatlar namunalarini taqdim etishi kerak.

Kategoriyalashtirishning ikkinchi holati *[[Hujjatlarni klasterlashtirish|hujjatlarni klasterlash]]* deb ataladi. Shu bilan birga, AIT tizimi matnlar tarqatilishi mumkin bo'lgan klasterlar to'plamini o'zi aniqlashi kerak - mashinani o'rganishda tegishli vazifa deyiladi *nazoratsiz o‘rganish*. Bunday holda, foydalanuvchi IAT tizimiga qayta ishlanayotgan to'plamni bo'lishni xohlagan klasterlar sonini aytishi kerak (xususiyatlarni tanlash protsedurasi allaqachon dastur algoritmiga kiritilgan deb taxmin qilinadi).

## Ilova
So'nggi paytlarda matn tahlili xavfsizlik, tijorat va ilm-fan kabi turli sohalarda tobora ko'proq e'tiborni tortmoqda.

### Xavfsizlikda
Aerotext va Attensity kabi ko‘plab matn tahlil paketlari xavfsizlik ilovalari bozoriga, xususan, yangiliklar saytlari kabi oddiy matn manbalarini tahlil qilishga qaratilgan.

### Dasturiy ta'minotda
IBM, Apple va Microsoft kabi yirik kompaniyalarning tadqiqot va ishlanmalar boʻlimlari kelajakda maʼlumotlarni tahlil qilish va chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish maqsadida matn tahlili texnologiyalarini oʻrganmoqda.

## Manbalar

## Adabiyotlar

 

* 
* 
*
Axborot ehtiyojlari

**Maʼlumotlarga boʻlgan ehtiyoj** () — bu shaxs,shaxslar guruhi yoki amaliyotda vazifani bajarish uchun maʼlumot olish zarurligini aks ettiruvchi tizimning mulki.

## Kontseptsiyaning mohiyati
"Axborotga ehtiyoj" atamasi birinchi marta jurnalist Robert Teylor tomonidan "Savol berish yoʻli" maqolasida ishlatilgan. () 1962-yilda Amerika hujjatlarida nashr etilgan. Maqolada Teylor shaxs ongli ravishda yoki ongsiz ravishda axborot tizimidan qanday javob olishini tasvirlashga harakat qildi.Shuningdek, u axborot izlovchi va berilgan tizim oʻrtasidagi oʻzaro taʼsirni oʻrgangan.

Teylorning soʻzlariga koʻra, maʼlumotlarga boʻlgan ehtiyojlar soʻrovlarning aniqligining toʻrtta darajasiga ega:

* foydalanuvchi real shakllantira olmaydigan, ammo uning ongsizligida shakllanmagan shaklda mavjud boʻlgan "ideal savol";
* axborotga boʻlgan ehtiyojga ongli munosabat, lekin noaniq shaklda (shu darajada tushunish bilan shaxs unga soʻrov berishga yordam beradigan bilimdon odamga murojaat qilishi mumkin);
* tadqiqotchining savoli, u nimani qidirayotganidan va qanday shaklda xabardor ekanligi;
* savol axborot tizimida taqdim etilgan shaklda.

Teylor maʼlumot soʻrovini anglash modelini taklif qildi va u ongsiz maʼlumot soʻrovining mavjudligi mavzusiga ham toʻxtaldi. Ongsiz shakldagi maʼlumotni aniq tuzilishi mumkin emas.

Dastlab, ehtiyoj inson psixikasi darajasida paydo boʻladi, keyin u fikrlash darajasiga oʻtadi, undan keyin til darajasi keladi, unda model soʻz bilan ifodalanadi . Darajadan darajaga oʻtish, model koʻpincha deformatsiyalanadi va natijada aqliy darajada paydo boʻlgan modelga toʻliq mos kelmaydigan soʻrov boʻladi.

Ilmiy adabiyotlarda "axborot" ehtiyojlari koʻpincha shunday nomlanadi:

* materiya va energiya almashinuvi kabi tirik mavjudotlar uchun zarur boʻlgan hissiy maʼlumotlarga organik (biogen) ehtiyoj;
* ijtimoiy maʼlumotlarga maʼnaviy ehtiyoj;
* ilmiy va texnik maʼlumotlarga kasbiy ehtiyoj.

## Manbalar
Pure Data

**Pure Data**, **Pd** („sof maʼlumotlar“) – interaktiv kompyuter musiqasi va multimedia asarlarini yaratish uchun 1990-yillarda Miller Puckette tomonidan ishlab chiqilgan maʼlumotlar oqimini dasturlash paradigmasida ishlaydigan vizual dasturlash tilidir. Bu Max/MSP ning bepul analogidir.

Pd-ning asosiy qoʻllanishi audio ishlov berishdir, ammo vaqt oʻtishi bilan „sof maʼlumotlar“ tasvir va videoni qayta ishlash kabi raqamli signallarni qayta ishlashning kengroq sohasida qoʻllanishini topdi.

Turing-toʻliq tilning markazida ***maʼlumotlar oqimlari*** () ***obʼektlardan*** oʻtish () va ***ulanishlar*** (obʼektlar orasidagi) ***chiqish*** (bitta obʼektning) ***kirishlar*** uchun maʼlumot beradi () boshqa obʼektlar va oqimning oʻzi koʻp bosqichlardan iborat boʻlishi mumkin. Pd-dagi dastur – bogʻlangan obʼektlar toʻplami – ***yamoq*** deb ataladi () modulli sintezatorlarga oʻxshash boʻlib, ularda ulanishlar uchun patch-kodlari ishlatilgan.

Pure Data – bu hodisalarga asoslangan tizim boʻlib, unda ***xabarlarni*** qayta ishlaydigan obʼektlar () maʼlumotlarni qabul qilmaguncha hech narsa qilmaslik kerak. Signalni qayta ishlash uchun obʼektlar, agar aniq oʻchirilgan boʻlmasa, doimo ishlaydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 

## Havolalar
*
Daraxtsimon sxema

**Dendrogramma** — bu klasterni ketma-ket kengaytirish jarayonining har bir bosqichini ifodalovchi n ta darajani oʻz ichiga olgan daraxt diagrammasi.

***Dendrogramma*** nomi qadimgi yunoncha ikkita soʻzdan kelib chiqqan bo’lib, díndrón (*dendron*) — „daraxt“ va gamma (*grámma*) — gramm, „chizilgan”, “matematik figura“ degan ma’nolarni bildiradi.

Dendrogrammaning boshqa nomlari ham bor: **daraxt diagrammasi**, klaster birlashma daraxti, ierarxik tuzilishidagi daraxti.

Dendrogramma — bu ierarxiyaning turli darajalarida oʻzgarib turadigan obyektlarning ichki guruhlari.

### Dendrogrammalarni qoʻllash

* Ierarxik klasterlashda u tadqiqot natijasida olingan klasterlarning joylashishini tasvirlash uchun ishlatiladi.
* Hisoblash biologiyasida va genlar yoki naqshlarning klasterlanishini, baʼzida issiqlik xaritalari chegaralarida koʻrsatadi.
* Filogenetikda turli xil biologik taksonlar oʻrtasidagi evolyutsion munosabatlarni koʻrsatadi. Bunda dendrogramma filogenetik daraxt deb ham ataladi.

## Qurilish usullari
Dendrogrammalarni yaratishning turli usullari mavjud. Joylashuviga koʻra, ular *[[vertikal]] va gorizontal ravishda* boʻlinadi.

## Eslatmalar
Shartli rang

**Shartli ranglar** (yoki **soxta ranglar**) elektromagnit spektrning turli qismlarida (jumladan, uning koʻrinadigan va koʻrinmaydigan qismlarida) yozib olingan vizual maʼlumotni rangda aks ettirish uchun ishlatiladigan renderlash usullari guruhiga ishora qiladi. **Notoʻgʻri rangli** tasvir — bu obyekt **haqiqiy rangli** fotosurat koʻrsatishi mumkin boʻlmagan rangda koʻrsatilgan rasm. Koʻpincha bunday tasvirlarda shartli ranglar bizning koʻzlarimiz odatda koʻrmaydigan toʻlqin uzunliklariga beriladi.

Soxta rang, **zichlik boʻlaklari** va **choropletlar** kabi *soxta ranglarning* turli xil variantlari mavjud boʻlib, ular bitta kulrang **shkala** kanali bilan toʻplangan maʼlumotlardan yoki elektromagnit spektrning qismlarini **ifodalamaydigan** maʼlumotlardan maʼlumotlarni vizuallashtirish uchun ishlatiladi (masalan, magnit maydondagi toʻqimalar yoki toʻqimalar turlari boʻyicha koʻtarilish).

## Haqiqiy rang

**Haqiqiy rang** tushunchasi soxta rangni tushunishga yordam beradi. Tasvirning rangi obyektning tabiiy rangini idrok etishga *toʻgʻri kelsa, haqiqiy* deyiladi. Bu shuni anglatadiki, tasvirdagi obyektning ranglari inson kuzatuvchisiga xuddi oʻsha kuzatuvchi obyektni bevosita koʻrayotgandek koʻrinadi: tasvirda yashil oʻt yashil, qizil olma qizil, koʻk-osmon koʻk va hokazo yoqilgan. Qora va oq tasvirlarga qoʻllanilganda, *haqiqiy rang* obyektning idrok etilgan yorqinligi uning tasvirida saqlanib qolishini anglatadi.

Mutlaqo aniq ranglarni koʻpaytirish mumkin emas. Rang xatosining uchta asosiy sababi bor (metamerik nosozlik):

* Inson koʻzining turli xil Spectral sensitivity  va tasvirni olish qurilmalari (masalan, kameralar).
* Obyektning turli xil spektral emissiyalari/akslari va tasvirni koʻrsatish jarayoni (masalan, printer yoki monitor).
* Koʻzgu tasvirlari (masalan, fotosuratlar) yoki aks ettiruvchi obyektlar uchun spektral yoritishdagi farqlar qarang. rangni koʻrsatish indeksi (CRI).

Metamerik xatoning natijasi, masalan, daraxtning oʻzidan farqli yashil soyani koʻrsatadigan yashil daraxtning tasviri, qizil olma uchun qizilning boshqa soyasi, koʻk-osmon uchun boshqa koʻk soyasi boʻlishi mumkin. va boshqalar dustida. Rangni boshqarish (masalan, ICC profillari bilan) bu muammoni jismoniy chegaralar ichida yumshatish uchun ishlatilishi mumkin.

Kosmik kema tomonidan olingan tasvirlardan olingan taxminiy haqiqiy rangli tasvirlar odatda maʼlum bir metamerik xatolikka ega, chunki kosmik kameralarning spektr diapazonlari birinchi navbatda toʻliq rangli tasvirlarni olish uchun emas, balki oʻrganilayotgan obyektning fizik xususiyatlari haqida maʼlumot toʻplash uchun tanlanadi .

## Manbalar
Katta kartografiya

**Volumetrik kartografiya ** – ikki oʻlchovli tasvirlarni uch oʻlchamli obektlarga aylantirish imkonini beruvchi dasturiy taʼminot turidir. Masalan, rentgen tasviri olingan obʼektning eng kichik detallarini ochib berishi mumkin va tegishli kompyuter dasturi bu tasvirlarni qatlamlarga aylantira oladi, bu jarayon deyiladi volumetrik koʻrsatish.

## 3D kartografiya yordamida qoʻlyozmalarni qayta tiklash
3D xaritalashdan foydalanishning eng mashhur misollaridan biri bu Isroildagi Eyn Gedi jamoasidan kuygan pergament varaqlarini qayta tiklashdir. Qadimgi Eyn Gedi miloddan avvalgi 7-asrdan beri mavjud boʻlgan. e. va oʻz tarixi davomida u bosqinchilar tomonidan bir necha marta vayron qilingan. Miloddan avvalgi 800-yillarda shahar Vizantiya imperatori Yustinian I tomonidan vayron qilingan va sinagogadagi yongʻinda pergament qogʻozlari yonib ketgan. Ushbu kuygan oʻramlarning qoldiqlari 1970-yilda qazishmalar paytida arxeologlar tomonidan topilgan. Yonib ketgan oʻramlar shunchalik moʻrt ediki, ular teginganda parchalanib ketdi va ularni mexanik ravishda ochish va oʻqish mumkin emas edi.

Volumetrik kartografiya yordamga keldi. 2016-yilda Kentukki universiteti tadqiqotchisi B. Seals En-Gedi Scroll.

## Texnologiya

### Volumetrik skanerlash
Rentgen mikrotomografiyasi (Micro-CT) skaner namunaning uch oʻlchamli tasvirini yaratadi. Rentgen skaneri 10 mikrongacha boʻlgan kichik nuqtalarni hosil qilishi mumkin.

### Segmentatsiya
Sirtlar kichik uchburchaklarga boʻlinadi, natijada sirt hosil qiluvchi uchburchak mash hosil boʻladi.

### Teksturalash
Toʻrdagi har bir nuqtaga ogʻirlik beriladi, bu nuqtada yozuv mavjudligi ehtimolini koʻrsatadi.

### Tekislash
Toʻr yuzasi tekislikda koʻrsatiladi.

### Birlashish
Qayta tiklangan yuzaning qismlari bitta tasvirga birlashtiriladi.

## Manbalar
Maʼlumotlarni tozalash

**[[Maʼlumotlar bazasi|Maʼlumotlar]]<nowiki/>ni tozalash** () — ularning sifatini yaxshilash maqsadida xatolarni, maʼlumotlar nomuvofiqliklarini aniqlash va tuzatish jarayoni, bazi maʼlumotlarni izlab olish ajralmas qismi sifatida tasniflanadi.

Maʼlumotlarni tozalash maʼlumotlar bazalari yoki fayllardagi maʼlumotlar toʻplamida amalga oshiriladi. Maʼlumotlarni tozalash zarurati koʻpincha turli xil axborot tizimlarini (maʼlumotlar omborlari, korporativ resurslarni boshqarish tizimlari, mijozlar bilan munosabatlarni boshqarish tizimlari) integratsiyalashganda paydo boʻladi.

Turli xil tizimlardagi maʼlumotlar manbalari koʻpincha tarqoq va turli holatlarda boʻladi. Transformatsiyalar avtomatik (qoidalar toʻplamiga muvofiq) yoki qoʻlda (interaktiv) amalga oshiriladi.

Korporativ axborot tizimlarida tozalanishi va tuzatilishi kerak boʻlgan mavzular jismoniy va yuridik shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, manzil va aloqa maʼlumotlari boʻlib, matn shaklida qoʻlda kiritilgan har qanday maʼlumotnoma maʼlumotlari ham tozalanishi kerak.

## Havolalar

*
ARDI

**ARDI** () —  Jahon intellektual mulk tashkiloti va yirik ilmiy va texnik nashriyotlar oʻrtasidagi hamkorlik boʻlgan “Taraqqiyot va innovatsiyalar uchun tadqiqotlarga kirish” dasturi. ARDI 2013 yil dekabr holatiga ko'ra 107 ta rivojlanayotgan va kam rivojlangan mamlakatlarda patent idoralari, ilmiy va ilmiy muassasalar uchun 10 000 ga yaqin onlayn jurnallar, kitoblar va ma'lumotnomalardan foydalanish imkoniyatini beradi.  ARDIning belgilangan maqsadi “rivojlanayotgan mamlakatlarning global bilimlar iqtisodiyotiga integratsiyalashuviga ko‘maklashish, ularga o‘z ijodiy salohiyatini yanada to‘liqroq amalga oshirish imkonini berish”dir.

ARDI Research4Life ning bir qismi boʻlib, toʻrtta dasturning umumiy nomi - HINARI (sogʻliqni saqlashga qaratilgan), AGORA (qishloq xoʻjaligiga eʼtibor), OARE (atrof-muhitga eʼtibor) va ARDI (amaliy fan va texnologiyaga yoʻnaltirilgan).  Research4Life rivojlanayotgan mamlakatlarga akademik va professional ko'rib chiqiladigan onlayn kontentdan bepul yoki arzon narxlarda foydalanish imkonini beradi. 

## Tarix
ARDI 2009 yil iyul oyida Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan 12 ta yirik nashriyot - Amerika fan taraqqiyoti assotsiatsiyasi bilan hamkorlikda ishga tushirilgan; Amerika fizika instituti; Elsevier; Fizika instituti; Jon Wiley & Sons; Oksford universiteti matbuoti; Milliy fanlar akademiyasi; Nature Publishing Group; Qirollik kimyo jamiyati; Sage nashrlari; Springer Science+Business Media; va Teylor va Frensis. 

## Aʼzolar
ARDIda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan muassasalar — patent idoralari, ilmiy muassasalar va ilmiy-tadqiqot institutlari. Roʻyxatdan oʻtgan tashkilotning barcha aʼzolari (olimlar, oʻqituvchilar va maʼmuriy xodimlar, talabalar) ARDI orqali kirilgan axborot resurslaridan foydalanishlari mumkin.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Research4Life Partnership
Bubble (dasturlash tili)

**Bubble** — **Bubble Group** tomonidan ishlab chiqilgan *vizual dasturlash platformasi* boʻlib, dasturlashdan xabari boʻlmagan odamlarga kod yozishni talab qilmasdan veb-ilovalarni yaratish imkonini beradi. Buning oʻrniga, foydalanuvchilar sahifaga elementlarni shunchaki qoʻyish va ishlash mantigʻini boshqarish uchun ishlash interfeysini chizishadi. Bubblening maqsadi kod yozmasdan veb-ilovalarni yaratishdir.

## Umumiy maʼlumot
Bubblening vizual ishlab chiqish platformasi Wix va Squarespace kabi shablonga yoʻnaltirilgan veb-sayt yarativchilarga qaraganda koʻproq rivojlangan funksionallikka ega veb-saytlar va veb-ilovalarni yaratish uchun ishlatiladi. Undan kod yozishdan umuman xabari boʻlmagan startap asoschilari, maktablarda taʼlim va boshqa tashkilotlar tomonidan tijorat maqsadlarida foydalaniladi.

Bubble foydalanuvchilarga veb-ilovalarni, jumladan, Twitter kabi ijtimoiy media saytlarini, Airbnb va Uber kabi marketpleyslarni, Instacart kabi xizmatlarni va boshqalarni darsliklar orqali yaratish imkonini beradi. Bubble oʻzining API integratsiyalari, shablonlari va plaginlarini taklif qiladi. Platforma foydalanuvchilari, shuningdek, Bubble ekotizimida qurilgan yangi uchinchi tomon shablonlari, plaginlari va xizmatlarini yaratdilar.

## Tarix
Bubble 2012—yil Nyu-Yorkda Emmanuel Straschnov va Josh Xaas tomonidan asos solingan. Bubble yetti yil davomida stillashtirilgan. 2019-yilda Bubble SignalFire, Neo, Nas, Erik Ries va Warby Parker, Allbirds, Okta, Garry’s asoschilaridan 6 million dollar yig‘di. „Bubble Fast“ kompaniyasi 2021—yilda eng innovatsion kompaniyalaridan biri deb topildi. Bubble veb-saytlariga, 2017—yildan 2021—yilgacha 50% dan ortiq veb-trafik sur’atlar bilan oshdi.
## Manbalar
Layli va majnun (maʼnolari)

* Layli va Majnun — romantik doston;
* Layli va Majnun (Navoiy) — Alisher Navoiy "Xamsa"sining uchinchi dostoni.
Shockley Semiconductor Laboratory

**Shokli yarimo'tkazgichlar laboratoriyasi** – hozirda tugatilgan Amerika kompaniyasi. Bu shirkat oz fursatda „Silikon vodiysi“ nomi bilan mashhur boʻlgan kremniy yarimoʻtkazgich biznesidir.

1956-yilda fizika boʻyicha boʻlajak Nobel mukofoti sovrindori Uilyam Shokli 4 qatlamli diodlar ustida ishlash uchun Shokli yarimoʻtkazgichlar laboratoriyasini yaratdi. U universitetdagi tanishi, Beckman Instruments asoschisi Arnold Bekmanning moliyaviy yordamini taʼminladi. Shockley Semiconductor Beckman Instruments kompaniyasining Shoklini korxonasi sifatida tashkil etilgan, ammo Bekman Shoklini erkin qoʻygan. Shokli laboratoriyani Mountain View kichik shaharchasida joylashtirishga qaror qiladi. Bunga sabab, birinchidan, uning onasi u yerdan uncha uzoq boʻlmagan joyda yashagan, ikkinchidan, Stenford universiteti Mauntin-Vyudagi yerga egalik qilgan va uni elektronika ishlab chiqaruvchilariga qulay shartlarda bergan.

Shokli oʻzining sobiq xodimlarini Bell Labs’dan olib kela olmaydi. Buning oʻrniga u Amerika universitetlarini yaqinda tugatgan, uning fikricha, elektronika boʻyicha eng yaxshi yosh mutaxassislar guruhini ishga oladi. Shoklining takabbur va hatto beparvolik bilan biznes yuritish uslubi yosh xodimlarga yoqmaydi. Misol uchun, Shoklining kotibi uning barmogʻini kesib tashlagani va Shokli aybdorni topish uchun kompaniyaning barcha xodimlarini poligrafiya testidan oʻtishga majbur qilgani maʼlum boʻlgan (maʼlum boʻlishicha, kotibaning oʻzi tasodifan oʻzini pushta bilan kesib tashlagan). Soʻnggi qaror Shoklining kremniy yarimoʻtkazgichlari boʻyicha ilgʻor tadqiqotlarni toʻxtatish qarori boʻldi. Bular – sakkiz nafar yosh xodim. „Xiyonatli sakkizlik“ Bekmanga Shoklini professional menejer bilan almashtirishni taklif qildi. Bekman rad etdi. 1957-yilning kuzida sakkiz kishi oʻz ishlarini tashlab, oʻzlarining *Fairchild Semiconductor* kompaniyasiga asos solishdi.

Sakkiz kishining ketishi bilan Shokli yarimoʻtkazgich laboratoriyasi eng yaxshi xodimlarining koʻpini yoʻqotdi; bir necha oy oʻtgach, Shokli kompaniyasi yopildi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Dizayn menejmenti

**Dizayn menejmenti** () — bu ijodiy jarayonni boshqarish, ijodiy madaniyatni rivojlantirish va ijodkorlik uchun mos tashkiliy tuzilmani yaratish uchun dizayn amaliyotlari, loyiha va strategik boshqaruv usullari, shuningdek taʼminot zanjirini boshqarish usullarini qoʻllashni oʻrganadigan biznes intizomi. Dizayn menejmentining maqsadi kompaniyaning strategiyasi va missiyasi dizayn orqali amalga oshiriladigan samarali biznes muhitini yaratish va qoʻllab-quvvatlashdir. Yakuniy boshqaruv jarayonlari majmui sifatida dizayn boshqaruvi biznesning barcha darajalarini (operatsiondan strategikgacha) va loyihaning hayot aylanishining barcha bosqichlarini (kashfiyotdan tortib to amalga oshirishgacha) qamrab oladi. Dizayn menejmenti boshqaruv faoliyati sohasi sifatida marketing menejmenti, operatsiyalarni boshqarish va strategik menejment bilan kesishadi.

Anʼanaga koʻra, dizayn menejmenti dizayn ishlarini menejmenti uchun cheklangan vosita sifatida koʻrib chiqilgan,ammo keyinchalik uning amaliyoti biznesning boshqa jihatlariga kengaytirilgan. Endilikda dizayn fikrlashni strategik boshqaruv tizimlariga moslashtirishni oʻz ichiga olgan fanlararo yondashuv shakllanmoqda. Ushbu paradigma oʻgʻirlash mulohazalari bilan qoʻllab-quvvatlanadigan hamkorlik va iterativ ishni tashkil etish uslubini nazarda tutadi. Dizayn koʻplab kompaniyalar uchun brend qiymatini yaratish, mahsulotni farqlash va mahsulot sifatini taʼminlashda strategik aktiv oʻrnini egalladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Yandex Labs

**Yandex Laboratoriyalari**, **Yandex Laboratories** — 2008—2015-yillarda mavjud boʻlgan Silikon vodiysidagi Yandex kompaniyasining shoʻba korxonasi. U joylashgan edi: 299 S.Kaliforniya Ave, Suite 200, Palo Alto, CA 94306, AQSh, keyin San-Xosega koʻchib oʻtdi, AQShdagi yagona Yandex ofisi edi.

## Qisqacha maʼlumot

Qidiruv texnologiyalarini rivojlantirish maqsadida 2008-yil 20-iyunda yangi ofis ochilishi eʼlon qilindi. Yangi idoraning qizil tasmasi oʻsha yilning oktabr oyida kesilgan. Vish Maxijani, Yahoo qidiruv boʻlimining sobiq rahbari. Boshida xodimlar soni taxminan 20 kishi edi. 2009-yil may oyining oxirida Vish Zynga ijtimoiy oʻyinlarni ishlab chiqish kompaniyasiga koʻchib oʻtdi. 2010-yilda Anja Barskiy ijrochi direktor etib tayinlandi. 2010-yil iyun oyida Dmitriy Medvedev AQShga safari doirasida ofisga tashrif buyurdi. 2011-yilda boʻlinma qayta tuzildi: endi u faqat ingliz tilidagi matnlarni indekslash bilan shugʻullana boshladi (bundan oldin Yandex Labs qidiruv texnologiyalarini takomillashtirish bilan ham shugʻullangan). Kadrlar oʻzgarishi amalga oshirildi.

2011-yil dekabr oyidan boshlab Yandex-Labs xodimlarining soni qisqara boshladi, 2014-yilda ofis San-Xosedagi kichik ofisga koʻchdi, 2015-yil iyun oyida esa Yandex-Labs oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

## Ishlanmalar
Yandeksning Kaliforniyadagi ofisining asosiy vazifasi Yandex.com xizmatini qoʻllab-quvvatlash edi. Biroq, bunga qoʻshimcha ravishda, Yandex Labs kompaniyaning quyidagi mahsulotlarini ishlab chiqish bilan mashhur:

* „tezkor“ qidiruv roboti Orange — tez-tez yangilanadigan saytlar (axborot agentliklari saytlari va boshqalar) sahifalarini indekslash uchun moʻljallangan). Kompaniyaning Kaliforniya va Moskva ofislarini birgalikda ishlab chiqish.
* real vaqtda qidiruv texnologiyasi (shuningdek, Moskvadagi ofis bilan birgalikda).
* Wonder ilovasi faqat ingliz tilida soʻzlashuvchi foydalanuvchilarga moʻljallangan boʻlib, foydalanuvchining ijtimoiy tarmoqlardagi doʻstlarining afzalliklariga asoslanib tavsiyalar berishga qodir. Janjal bilan Facebook bloklandi.
* televizor ekranidagi kontentni boshqarish interfeysi.

## Manbalar

## Havolalar

* Kaliforniya ofisidan olingan fotosuratlar