open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yes, Yes, Women Are My Weakness

**Yes, Yes, Women Are My Weakness** (nemischa: *Ja, ja, die Frauen sind meine schwache Seite*) – 1929-yilda rejissyor Edmund Heuberger tomonidan suratga olingan Germaniya ovozsiz komediya filmi. Filmda Georgia Lind, Mary Parker va Hans Albers bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Yvette, the Fashion Princess

**Yvette, the Fashion Princess** (nemischa: *Yvette, die Modeprinzessin*) – 1922-yilda rejissyor Frederic Zelnik tomonidan suratga olingan Germaniya ovozsiz komediya filmi. Filmda Lya Mara, Erich Kaiser-Titz va Robert Scholz bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
The Adventurers (1926-yilgi film)

**The Adventurers** (nemischa: *Der Abenteurer*) – 1926-yilda rejissyor Rudolf Walther-Fein tomonidan suratga olingan Germaniya ovozsiz sarguzasht filmi. Filmda Harry Liedtke, Erna Morena va Margarete Schlegel bosh rollarni ijro etgan. Filmning badiiy bezaklari Jacek Rotmil tomonidan yaratilgan. Ssenariy yozuvchi Rudolf Herzogning romaniga asoslangan. Filmning premyerasi 1926-yil 11-fevral kuni Berlin shahrida bo‘lib o‘tgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
The Young Man from the Ragtrade

**The Young Man from the Ragtrade** (nemischa: *Der Jüngling aus der Konfektion*) – 1926-yilda rejissyor Richard Löwenbein tomonidan suratga olingan Germaniya ovozsiz komediya filmi. Filmda Curt Bois, Maria Paudler va Frida Richard bosh rollarni ijro etgan. Curt Bois ijro etgan yosh, g‘ayratli yigit obrazi dastlabki filmlarda Ernst Lubitsch yaratgan obrazlardan ilhomlanib yaratilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Eupithecia chlorophora

**Eupithecia chlorophora** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1895-yilda Charles Swinhoe tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Hindistonning shimoli-sharqidagi Xasi tepaliklarida uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia cerynea

**Eupithecia cerynea** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi, tur ilk bor 1893-yilda Herbert Druce tomonidan tavsiflangan va ushbu tur Gvatemalada uchraydi.

## Manbalar
Dasmapura

**Dasmapura** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatining Ballari tumanida joylashgan qishloq.

## Yana qarang
* Ballari
* Karnataka tumanlari

## Manbalar

## Havolalar
* http://Bellary.nic.in/
Eupithecia chalikophila

**Eupithecia chalikophila** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Ispaniya va Shimoliy Afrikada uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia cestatoides

**Eupithecia cestatoides** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1949-yilda James Halliday McDunnough tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur AQShning Kaliforniya shtatida uchraydi.
## Manbalar
Nadivi

**Nadivi** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatida joylashgan qishloq. Qishloq Ballari tumani tarkibidagi Siraguppa taluk hududida joylashgan.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholini ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra, Nadivi qishlog‘ining aholisi 3 277 kishidan iborat bo‘lib, ularning 1 648 nafari erkaklar va 1 629 nafari ayollardan tashkil topgan.

## Yana qarang
* Ballari
* Karnataka tumanlari

## Manbalar
Ahmadabad (Bhalki)

**Ahmadabad** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatida joylashgan qishloq. Qishloq Bidar tumani tarkibidagi Bhalki taluk hududida joylashgan.

## Yana qarang
* Bidar
* Karnataka tumanlari

## Manbalar

## Havolalar
* http://Bidar.nic.in/
Umapur

**Umapur** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatida joylashgan qishloq. Qishloq Bidar tumani tarkibidagi Basavakalyan taluk hududida joylashgan.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholini ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra, Umapur qishlog‘ining aholisi 1 148 kishidan iborat bo‘lib, ularning 593 nafari erkaklar va 555 nafari ayollardan tashkil topgan.

## Yana qarang
*Aurad
*Basavakalyan
*Humnabad
*Bidar

## Manbalar

## Havolalar
*http://bidar.nic.in/
Eupithecia granata

**Eupithecia granata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Xitoyning Yunnan provinsiyasida uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia graefi

**Eupithecia graefi** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1896-yilda George Duryea Hulst tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Shimoliy Amerikada — janubi-g‘arbiy Albertadan Vankuver oroligacha, shimolda Alyaskadan janubda Kaliforniyagacha bo‘lgan hududlarda uchraydi.

## Kenja turlari
**Eupithecia graefi graefi*
**Eupithecia graefi tulareata* Cassino & Swett, 1922 
## Manbalar
Eupithecia gradatilinea

**Eupithecia gradatilinea** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Ekvatorial Gvineyaning Bioko orolida, shuningdek Keniya, Malavi, Janubiy Afrika, Zambiya va Zimbabveda uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia graphiticata

**Eupithecia graphiticata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Reyunion orolida uchraydi, asosan qish faslining oxirida baland tog‘li o‘rmonlarda uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia graphata

**Eupithecia graphata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1828-yilda Treitschke tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Janubiy Yevropa va Sharqiy Yevropaning aksariyat hududlarida, shuningdek Yaqin Sharqda uchraydi.

## Kenja turlari
**Eupithecia graphata graphata*
**Eupithecia graphata albofasciata* Staudinger, 1879
**Eupithecia graphata hesperia* Wehrli, 1926
**Eupithecia graphata olympica* Tuleschkov, 1951
**Eupithecia graphata setaceata* Dietze, 1903
**Eupithecia graphata sproengertsi* Dietze, 1910
## Manbalar
Eupithecia gomerensis

**Eupithecia gomerensis** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Kanar orollarida uchraydi.

## Kenja turlari
**Eupithecia gomerensis gomerensis*
**Eupithecia gomerensis leucophaeata* Pinker, 1969
## Manbalar
Eupithecia gueneata

**Eupithecia gueneata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Janubiy Yevropa va Sharqiy Yevropaning ko‘p qismida, shuningdek Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikada uchraydi.

## Kenja turlari
**Eupithecia gueneata gueneata*
**Eupithecia gueneata plantei* Herbulot, 1981
## Manbalar
Eupithecia griveaudi

**Eupithecia griveaudi** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Madagaskarda uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia gratiosata

**Eupithecia gratiosata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Fransiya, Iberiya yarim oroli, Italiya, Bolqon yarim oroli, Ukraina, Polsha, Rossiya, Turkmaniston, Qozog‘iston, shuningdek Yaqin Sharq va Eronda uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia grappleri

**Eupithecia grappleri** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Chilining Magallanes va Chililik Antarktika mintaqasidagi Esperansa provinsiyasida uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia groenblomi

**Eupithecia groenblomi** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Yevropa va Osiyoda uchraydi. Yevropada u Norvegiya, Finlyandiya, shimoli-g‘arbiy Rossiya va Urallarda, Osiyoda esa Rossiyaning Uzoq Sharqi, Kuril orollari, Yaponiya va Xitoyda uchraydi.
## Manbalar
Grey pug

**Grey pug** shuningdek **Eupithecia subfuscata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Palearktika mintaqasi bo‘ylab, shuningdek Shimoliy Amerikada uchraydi.
## Manbalar

## Manbalar

*Grey pug at ''UKMoths''
*''Lepiforum e.V.''
Eupithecia habermani

**Eupithecia habermani** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1988-yilda Jaan Viidalepp va Vladimir Mironov tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Rossiyaning Uzoq Sharqida uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia incorrupta

**Eupithecia incorrupta** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1984-yilda András Mátyás Vojnits tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Xitoyda uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia hainanensis

**Eupithecia hainanensis** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Xitoyning Xaynan orolida va Tailandda uchraydi.

## Manbalar
Mustafo Selaniki

**Mustafa Selaniki** (; salonikilik Mustafo; taxminan 1600-yilda vafot etgan) – **Selaniki Mustafo afandi** nomi bilan ham tanilgan Usmoniy olimi va xronikachi. Uning *Tarix-i Selaniki* asari 1563–1599-yillar oraligʻidagi Usmoniylar imperiyasi tarixini tasvirlaydi. Imperiya devonining kotibi sifatida xizmat qilgan, biroq uning *Tarixi Selaniki*  asari sultonlarga nisbatan tanqidiy ohangda yozilgan va ularga bevosita eʼtirozlar bildirgan. *Tarix-i Selaniki* XVI asr Usmoniy hayotining eng oʻziga xos tarixiy manbalaridan biri sifatida eʼtirof etiladi. Asarda, shuningdek, 1590-yillarda Kichik muzlik davri bilan bogʻliq Onadoʻlidagi sovuq va ocharchilik haqida eng batafsil maʼlumotlar berilgan.

Selanikining hayoti, oilasi, kelib chiqishi yoki yoshi haqida deyarli hech narsa maʼlum emas, biroq uning taʼlimi haqida ayrim xulosalar chiqarish mumkin. Oʻz yozuvlarida aytishicha, u Sulton Sulaymon I ning jasadi ustida Qur’on tilovat qilgan olti nafar hofizdan biri boʻlgan.

## Asarlari
* 

## Yana qarang
* Saloniki

## Manbalar
Eupithecia hamleti

**Eupithecia hamleti** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Armanistonda uchraydi.
## Manbalar
Şeker Ahmed posho

**Ahmed Ali posho** (1841 – 1907-yil 5-may), asosan, **"Shakar Ahmad posho"** nomi bilan tanilgan Usmoniylar rassomi, harbiy xizmatchi va davlat amaldori. „Şeker“ („shakar, shirinlik“) laqabi unga juda muloyim, yoqimtoy feʼl-atvori sababli berilgan.

## Biografiya
Ahmed Ali posho Istanbulning Üsküdar shahrida tugʻilgan. 1855-yilda tibbiyot maktabiga oʻqishga kirgan, biroq keyinroq harbiy akademiyaga oʻtgan. Shu yerda u rassomlikka qiziqish bildirgan, tibbiy va harbiy bilimlari esa unda anatomiya hamda perspektivaga boʻlgan qiziqishni kuchaytirgan. Sulton Abdulaziz uning ishlarini yoqtirib, uni darhol Parijga yuborgan, u yerda Ahmed Ali Gustave Boulanger va Jean-Léon Gérômedan taʼlim olgan. U Fransiyada yetti yil oʻqigan va 1869-yilda Parijda oʻzining moyboʻyoqda ishlangan asarlaridan iborat koʻrgazmasini oʻtkazgan. 1871-yilda Istanbulga *kapitan* unvoni bilan qaytgan.

1873-yilda Ahmed Ali fransuz rassomi Pierre-Désiré Guillemet yordami bilan Istanbulda ilk sanʼat koʻrgazmalaridan birini tashkil etgan va taqdim qilgan. Ahmed posho harbiy lavozimlarda tez koʻtarilgan, 1876-yilda mayor, 1877-yilda podpolkovnik, 1880-yilda polkovnik, 1885-yilda brigada generali va nihoyat 1890-yilda general-leytenant unvonlarini olgan. 1896-yilda u rasmiy harbiy protokol boshligʻi etib tayinlangan.

Şeker Ahmad posho Usmoniylar harbiy rassomlarining eng muhim vakillaridan biri hisoblanadi. U oʻrmonlar, mevalar, gullar va hayvonlar tasvirlangan manzaraviy asarlarni mahorat bilan chizgan. Uning hayoti va ijodi Tanzimot davridan keyingi Usmoniylar elitalarining Gʻarb madaniyatini oʻrganishga, uni oʻzlashtirish yoki anʼanaviy Usmoniy madaniy naqshlar bilan uygʻunlashtirishga boʻlgan intilishini aks ettiradi. Ahmad posho sanʼat sohasida bunday uygʻunlashuvning yorqin namunasi boʻlgan.

Ahmed posho 1907-yil 5-may kuni yurak xurujidan vafot etgan va Istanbuldagi Eyüp qabristoniga dafn etilgan.

## Tanlangan asarlari

File:Ahmed-Sheep.jpg|Qoʻylar bilan manzara
Image:Seker ahmet pasa ayvali naturmort. JPG|Behi tasvirlangan natyurmort
File:Ahmed-Roe.jpg|Oʻrmonda kiyik
File:Ahmed-Grapes.jpg|Xurmo va uzum tasvirlangan natyurmort 


## Manbalar
Şemʼi

**Şemʼi** (1591-yilda vafot etgan) – **Şemʿullah Mustafo ibn Mehmed**, Usmoniy turk tarjimoni va fors adabiyoti asarlari sharhlovchisi. Mashhur fors adiblari Farididdin Attor, Nizomiy Ganjaviy, Saʼdiy Sheroziy, Jaloliddin Rumiy, Hofiz Sheroziy va Jomiy asarlariga sharhlar yozgan.

Uning bir qancha sharhlari sulton Murod III (1574–1595) hukmronligi davrida yuqori martabali saroy aʼzolari uchun yozilgan. 1587-yil fevral oyida Murod III Şemʼiga Rumiyning olti jildli *"[[Masnaviy]]"* asariga usmoniy turk tilida sharh yozishni buyurgan. Sulton Murod Şemʼining *"Masnaviy"* asariga yozgan sharhiga homiylik qilishi bu asarning turk oʻquvchilari orasida kengroq tarqalishiga sabab boʻlgan.

## Manbalar
Sinan posho Sijerčić

**Sinan posho Sijerchić** (1806-yilda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasining posholaridan biri, Bosniya viloyatidan chiqqan. Goražde va uning atroflari, shuningdek, *[[mütesellim]]* sifatida Pljevlja shahrini boshqargan.

U 1806-yil avgust oʻrtalarida Usmoniylar armiyasi safida Mišar jangida serb inqilobchilari bilan boʻlgan jangda halok boʻlgan. Posho jangda Luka Lazarević tomonidan oʻldirilgan.

Posho aslida bosniyalik serb pravoslav oilasi Šijernićlar avlodidan chiqqan.

## Manbalar
Ali Suavi

**Ali Suaviy** (1839-yil 8-dekabr – 1878-yil 20-may) – Usmoniy turk siyosiy faoli, jurnalist, maʼrifatchi, ilohiyotshunos va islohotchi. Sulton Abdulazizga qarshi yozgan maqolalari tufayli Kastamonuga surgun qilingan. Usmoniylar davrida birinchi panturkistlardan biri hisoblanadi.

## Hayoti

Ali Suaviy Bursada boshlangʻich maktabda dars bergan, Istanbuldagi Shahzoda masjidida vaʼz qilgan, Filip afandining *[[Muhbir]]* gazetasida ishlagan, Simav, Plovdiv va Sofiya shaharlarida turli lavozimlarda faoliyat yuritgan. U Yosh usmoniylar harakatining aʼzosi boʻlgan va uning rasmiy nashrida muharrirlik qilgan. Shuningdek, pan-islomchi *[[Basiret]]* gazetasining mualliflaridan biri edi.

1867-yilda Ali Suaviy sud taʼqibidan qochib, hamfikr yosh usmoniylar Namık Kemal va Zioa posho bilan birga Parijga qochgan. 1876-yilda Sulton Abdulaziz taxtdan agʻdarilgunga qadar oʻsha yerda yashagan. Jurnalistika sohasidagi tajribasi tufayli Suaviy Yevropada chiqqan Yosh usmoniylarning birinchi gazetasi – *Muhbir* nashrini boshqargan. Biroq bu gazeta keyinchalik Yosh usmoniylarga noqulayliklar tugʻdirib, ular Suaviydan bu nashr bilan bogʻliq harakatlarini toʻxtatishni soʻrashgan. Shundan soʻng Suaviy Yevropaning turli shaharlarida yashab, harakatdan norozi boʻlgan va mustaqil ravishda nashrlar chiqargan. U, shuningdek, oʻzi yozgan va tahrir qilgan *"Ulum gazetesi"* (Ilmlar gazetasi) ham nashr qildirgan. U ham respublikachi Yosh usmoniylarni, ham monarxiyani qoʻllovchi sulton hukumatini xalq dushmanlari sifatida keskin tanqid qilgan. Biroq u sultonlik institutiga hurmat bilan qarar, uni xalq manfaati yoʻlida eng yaxshi yoʻl bilan boshqarishi mumkin boʻlgan maʼrifatli mutlaq monarx tarafdori edi.

Konservativ Abdulhamid II taxtga chiqqach, Suaviy 1878-yilda Chiragan voqeasi nomi bilan tanilgan davlat toʻntarishini amalga oshirishga urindi. Uning maqsadi ortib borayotgan avtoritarizmni tugatish va liberal qarashli Sulton Murod V ni taxtga qaytarish edi. Ammo bu urinish muvaffaqiyatsizlik bilan tugadi va Ali Suaviy toʻntarish paytida oʻldirildi. Ingliz Said poshoningning yozishicha, Suaviy oʻlimidan sal oldin Sulton Murodning qoʻlidan ushlab: „Ey janobimiz, keling, bizni Moskoflardan qutqaring“ („*Aman efendimiz, kel bizi Moskoflardan xalos et.*“) degan.

## Asarlari

* *A Propos de L’Herzegovine* (Gersegovina haqida, Parij, 1876)
* *Ali poshoning siyosati* (1908)
* *Daftar-i aʼmol-i Ali posho* (Parij)
* *Davlat 116,5 million qarzdan qutulmoqda* (Parij, 1875)
* *Xiva* (Parij, 1874; Istanbul, 1910)
* *Hukuku’ş-Şevari* (Gazoliydan tarjima, 1808)
* *Chernogoriya* (Parij, 1876)
* *Nesayih-i Abu Hanifa – Qomus ul-uloom va maʼrif* (Ilm va taʼlim lugʻati, 1870)
* *Saydu’l mefqud* (Yoʻqolgan oʻlja, 2 jild)
* *Taharriyat-i Suavi ala tarix-i turk* (Turk tarixi boʻyicha Suavi tadqiqotlari)
* *Usul-i fiqh nom risolaning tarjimasi* (London, 1868)

## Manbalar

## Adabiyotlar
*  – Islom tadqiqotlari instituti, McGill universiteti dissertatsiyasi.
*
Eupithecia harrisonata

**Eupithecia harrisonata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Shimoliy Amerikada, Britaniya Kolumbiyasidan Kaliforniyagacha bo‘lgan hududlarda uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia inepta

**Eupithecia inepta** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1922-yilda Prout tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Chilidagi Xuan Fernandes orollarida uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia hastaria

**Eupithecia hastaria** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1906-yilda William Warren tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Braziliya va Argentinada uchraydi.

## Kenja turlari
**Eupithecia hastaria hastaria*
**Eupithecia hastaria tango* Kocak, 2004

## Manbalar
Eupithecia haworthiata

**Eupithecia haworthiata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1856-yilda Henry Doubleday tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur G‘arbiy Yevropa, Janubiy Yevropa va Markaziy Yevropada, shuningdek Kichik Osiyo, Kavkaz va Amurgacha bo‘lgan Palearktika mintaqasida uchraydi. U Alp tog‘larida 1800 metr balandlikkacha, Apennin tog‘larida 1400 metrga va Bolqon yarim orolida 1500 metr balandlikkacha uchraydi.

## Kenja turlari
**Eupithecia haworthiata haworthiata*
**Eupithecia haworthiata transsylvanaria* (Dannehl, 1933)

## Manbalar

## Havolalar

*Kimber, Ian "70.146 BF1813 Haworth's Pug ''Eupithecia haworthiata'' Doubleday, 1856". *UKMoths*. Retrieved April 29, 2019.
*"''Eupithecia haworthiata'' Doubleday, 1856". *Fauna Europaea*. Retrieved April 29, 2019.
*"08477 ''Eupithecia haworthiata'' Doubleday, 1856 - Waldreben-Blütenspanner". *Lepiforum e.V.* Retrieved April 29, 2019.
*"Bosrankdwergspanner ''Eupithecia haworthiata''". *De Vlinderstichting*. Retrieved April 29, 2019.
Eupithecia indistincta

**Eupithecia indistincta** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1910-yilda Taylor tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Shimoliy Amerikada — Kvebekda va Vermont, Meyn, Merilend, Shimoliy Karolina hamda G‘arbiy Virjiniya kabi Atlantika bo‘yi shtatlarida uchraydi. Shuningdek, u Kaliforniyada ham qayd etilgan.
## Manbalar
Eupithecia indissolubilis

**Eupithecia indissolubilis** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Xitoyning Shensi provinsiyasida hamda Rossiyaning janubiy Sibir hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia incurvaria

**Eupithecia incurvaria** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Afg‘oniston, shimoliy Pokiston, Jammu va Kashmir, Nepal hamda Hindistonning Sekkim hududlarida, 1 400 dan 3 500 metr balandliklarda uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia indecora

**Eupithecia indecora** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Xitoyning Shansi provinsiyasida uchraydi.
## Manbalar
The Adventures of Captain Hasswell

**The Adventures of Captain Hasswell** (nemischa: *Die Abenteuer des Kapitän Hasswell*) – 1925-yilda rejissyor Rolf Randolf tomonidan suratga olingan Germaniya ovozsiz sarguzasht filmi. Filmda Rudolf Hilberg, Ria Jende va Ernst Pittschau bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Mehmed Şükrü posho

**Mehmed Şükrü posho** (turkcha: ; 1857 – 1916-yil 5-iyun) – Usmoniylar armiyasida xizmat qilgan turk generali (*birinchi ferik*).

## Hayoti
Posho Arzirumda 1857-yilda tugʻilgan. Otasi Kolağası (katta kapitan) Mustafo, onasi turk Aybakanlar oilasidan boʻlgan Muhsina ismli ayol edi.

Bolaligidan harbiy xizmatga qiziqib, Erzincandagi harbiy litseyda oʻqishni boshlagan. Otasining vafotidan soʻng onasi boshqa kishiga turmushga chiqqan va Mehmed Şükrü bundan ranjib, atrofdagilaridan uzoqlashgan va Istanbuldagi Sütlüce artilleriya maktabiga oʻqishga kirgan. 1879-yilda Urush kollejini artilleriya leytenanti sifatida tamomlagan.

Posho Bolqon urushlari davrida bolgarlar tomonidan qamal qilingan Edirne shahrini 155 kun davomida ogʻir sharoitlarda himoya qilgan. Edirneda uning nomiga bagʻishlab yodgorlik oʻrnatilgan.

Mehmed Şükrü posho 1916-yil 5-iyunda Istanbuldagi uyida vafot etgan va Merkezefendi qabristoniga dafn qilingan.

## Manbalar
The Adventuress of Monte Carlo

**The Adventuress of Monte Carlo** (nemischa: *Die Abenteuerin von Monte Carlo*) – 1921-yilda rejissyor Adolf Gärtner tomonidan suratga olingan Germaniya ovozsiz sarguzasht filmi. Filmda Ellen Richter, Anton Pointner va Eduard von Winterstein bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
The Air Pirates (film)

**The Air Pirates** (nemischa: *Die Luftpiraten*) – 1920-yilda rejissyor va aktyor Harry Piel tomonidan suratga olingan Germaniya ovozsiz sarguzasht filmi. Filmda bosh rolni ham Harry Piel ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Abdulmajid al-Qadiy

**Abdulmajid Qozi** (arabcha:; 1934-yilda tugʻilgan) – Yamanlik dramaturg va yozuvchi. Uning asarlari Yamanda mavjud boʻlgan ijtimoiy muammolar bilan shugʻullanishi bilan ajralib turadi. Uning dastlabki ikkita pyesasi *Al-Daudahi qizi* va *Yosh Mansur* deb nomlangan. Uning *Oxiri zangi* qissasi ingliz tiliga tarjima qilingan va 1988-yilda zamonaviy arab adabiyoti toʻplamida (Salma Xadra Jayyusiy tomonidan tahrirlangan) chop etilgan

## Manbalar
Tavakkoli Dede

**Tavakkoliy Dede**, shuningdek, **Tavakkoli-dede Sarayli** nomi bilan ham tanilgan (1625-yilda vafot etgan) – sarayevolik shoir. Asarlarini fors tilida yozgan, ammo uning asarlari bizgacha yetib kelmagan. Maʼlum boʻlishicha, u fors tilini Mavlaviylar tariqati (*Mevlevi Order*) bilan aloqalari orqali mukammal oʻzlashtirgan.

## Manbalar
Zabya Xamis al-Muslimaniy

**Zabya Xamis al-Muslimani** () (1958-yilda tugʻilgan) – Birlashgan Arab Amirliklarilik shoira va qissa yozuvchi.

Zabya Xamis al-Muslimani Dubayda tugʻilgan. 1975-yildan 1980-yilgacha u Indiana universitetida falsafa, siyosatshunoslik va adabiyotni oʻrgangan; 1982-yildan 1989-yilgacha Londonda tahsil olgan. U 1987-yilda „haddidan oshgan sheʼrlar“ nashr etgani uchun Abu-Dabida qamoqqa olingan. Natijada, 1989-yildan beri Misrda yashaydi. Uning asarlari ingliz tilidagi toʻplamlarda nashr etilgan.

## Manbalar
Ibtisam al-Mutavakkil

**Ibtisam al-Mutavakkil** (1970-yilda tugʻilgan) – Yamanlik shoira, Sanoda tugʻilgan. U 1998-yilda nashr etilgan *Shadha al-jamr* (*Kul hidlari*) sheʼriy toʻplami bilan tanilgan.

## Manbalar
Muhammad Abdulloh Musanna

**Muhammad Abdulloh Musanna** (1945 yoki 1947-yilda tugʻilgan) – yamanlik romannavis, dramaturg va qissa yozuvchi.

Muhammad Hudaydada tugʻilgan va Qohirada tahsil olgan. 1970-yillarda u siyosiy dissident sifatidagi faoliyati tufayli bir necha marta hokimiyat tomonidan qamoqqa olingan. U hukumatda ishlagan, shuningdek jurnalistika bilan ham shugʻullangan.

Muhammad badiiy adabiyot va drama sohasida samarali yozuvchi boʻlib, qissalari bilan yaxshi tanilgan va ular ingliz va italyan tillariga tarjima qilingan. Uning birinchi qissalar toʻplami *Fi giavf al-layl* (Tunning qalbida) 1976-yilda nashr etilgan. Keyingi toʻplamlar *Al-jabal yabtasim aydan* (1978) va *Rihlat al-umr* (2002) ni oʻz ichiga oladi. 1990-yilda u Misrning Iskandariya shahrida taqdim etilgan arab qissalari mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Manbalar
Ibn Darraj al-Qastalli

**Abu Umar Ahmad ibn Muhammad ibn al-Asi ibn Ahmad ibn Sulayman ibn Isa ibn Darraj al-Qastalli** (, 958–1030) berber qabilasidan chiqqan andalusiya shoiri. Dastlab Kordova sarkardasi Almanzor uchun, 1018-yildan keyin esa Zaragoza taifasi hukmdorlari uchun saroy she'riyati asarlari yaratgan. Musulmon faylasufi as-Saolibiy oʻzining *Kitab Yatimat* asarida u haqda shunday maʼlumot bergan: „U Andalus uchun xuddi al-Mutanabbiy Suriya uchun boʻlgani kabi muhim edi. Eng yuksak darajadagi shoir boʻlib, soʻzlagan va bitgan asarlarida birdek nafislik namoyon etardi“.

Ibn Darraj 958-yil mart oyida kelib chiqishi berber boʻlgan zodagon Sanhaja oilasida tugʻilgan. Tugʻilgan joyi borasida biroz chalkashlik mavjud. Ismidagi al-Qastalli qoʻshimchasi oʻsha paytda Ispaniyadagi Qastalli shahrida tugʻilganini anglatadi. Oʻrta asr kartografi Muhammad al-Idrisiy Kastalla dengiz qirgʻogʻida, Taviradan oʻn toʻrt mil sharqda joylashgani haqida maʼlumot bergan. Ispaniyalik tarixchi José Antonio Conde mazkur shahar hozirda Ispaniyaning Jaen viloyatidagi Kastellar ekanligini taxmin qilgan.

992-yilda improvizatsiya qobiliyati tufayli Almanzorning saroy shoiri etib tayinlangan. Ijodi Almanzorning xristian qirolliklarga qarshi harbiy yurishlarini tarannum etishga bagʻishlangan. Sheʼriyati nafaqat adabiy qiymatga ega, balki tarixiy maʼlumotlarga ham toʻla boʻlib, Almanzorning jasorati haqida tasavvur hosil qilish imkonini beradi.

Almanzor vafot etgach, uning oʻgʻli Abdulmalik al-Muzaffarga xizmat qilishda davom etgan. Leon va Kataloniyaga qarshi yurishda hukmdorga hamrohlik qilgan. Biroq 1008-yilda fuqarolar urushi boshlangach, dastlab shu yili Hammudiylar bilan Seutaga, keyinchalik esa Saragosa taifasiga qochishga majbur boʻlgan. 1018-yilda al-Mundir I saroyida vazir-kotib va saroy shoiri lavozimida ish boshlagan.

Yana saroy shoiri boʻlgach, Mundir I harbiy jasoratlarini tarannum eta boshladi. Shuningdek, 1021-yilda Mundir tomonidan uyushtirilgan Barselona grafi Ramon I bilan Kastiliya hukmdori Sancho Garsiyaning qizi Sancha Sanchesning nikoh toʻyida qoʻshiq kuylagan.

1022-yilda Mundir I oʻrniga oʻgʻli Yahyo ibn al-Mundir taxtga oʻtirgandan keyin ham Ibn Darraj 1028-yilgacha oʻz xizmatini davom ettirgan. Shundan soʻng, Valensiyaga, keyin esa Deniyaga koʻchib oʻtib, 1030-yilda shu yerda vafot etgan.

## Manbalar
Ali Muhammad Zayd

**Ali Muhammad Zayd** – yamanlik elchi, yozuvchi va tarjimon, hozirda Parijda yashaydi. U 1990-yildan 2000-yilgacha Yamanni YuNESKOdagi vakili boʻlgan va uchta roman, ikkita tarixiy asar nashr ettirgan, shuningdek, fransuz va ingliz tillaridan arab tiliga asarlar tarjima qilgan. Yozuvchining asarlari Banipal jurnalida nashr etilgan.

## Manbalar
Shafiqa Zavqariy

**Shafiqa Ahmad az-Zavqariy** (; 1942-da tugʻilgan) – yamanlik qissa yozuvchi.

Shafiqa Zavqariy 1942-yilda Yamanning Aden shahrida tugʻilgan. 2008-yil holatiga koʻra, u Birlashgan Arab Amirliklarida yashovchi maktab direktori boʻlgan.

U 1970-yillarda Yaman adabiyotida zamonaviy muammolar, siyosat va ijtimoiy tanqidni oʻz ichiga olgan bevosita, realistik hikoyalar yaratayotgan bir qator ayol yozuvchilardan biri edi. Uning mukofotga sazovor boʻlgan „ارملة الشهيد“ (Shahid bevasi/Shahid bevasi) qissasi 1968-yilda „المجلة“ (*Almajalah*) jurnalining birinchi sonida nashr etilgan. U ikkita qissalar toʻplamini nashr ettirgan.

## Asarlari
* نبضات قلب/*Yurak urishlari,* 1970
* حرمان ضالة أخرى/*Boshqa bir roʻzgor istagi* (*Boshqa bir roʻzgor istagi*), 1977

## Manbalar
Ibn Sharaf al-Qayravoniy

**Ibn Sharaf al-Qayravoniy** (milodiy 999/1000 – 1067) arab musulmon yozuvchisi va saroy shoiri boʻlib, avval Ifriqiyada Ziriylar xizmatida, keyinchalik esa Andalusiyada turli hukmdorlar saroyida ijod qilgan. Asarlarini arab tilida yozgan. Asarlarining koʻpchiligi saqlanib qolmagan.
## Hayoti
Toʻliq ismi Abu Abdulloh Muhammad ibn Said ibn Ahmad ibn Sharaf al-Juhamiy al-Qayravoniy yoki qisqacha Ibn Sharaf milodiy 1000-yilda (hijriy 390) Qayravonda tugʻilgan. Faqat bir koʻzi sogʻlom boʻlgan. Sheʼriyatni Abulhasan al-Qobisiy va Abu Imron al-Fosiydan, grammatikani Muhammad ibn Jaʼfar al-Qazzozdan, adabiyotni al-Husriydan, ehtimol, astrologiyani Ali ibn Abulrijoldan oʻrgangan. Amir al-Muʼizz ibn Badisning saroy shoiri boʻlgan. Aytishlaricha, amir uning yana bir shoir Ibn Rashiq bilan raqobatini avj oldirgan ekan. Maʼlumki, ikki shoir bir-biriga epigramma va maktublar yozishgan. Biroq ularning barchasi yoʻqolib ketgan. Ibn Sharaf al-Muʼizz uchun anʼanaviy saroy sheʼriyat uslubini yaratgan boʻlib, unda oʻz hukmdori madhini kuylar, gullar va mevalar tavsifini bergan hamda adabiy majlislarda ishtirok etgan.

1055-yilda (hijriy 447-yil) hiloliy qabilalar bosqini tufayli al-Muʼizz Qayravondan Mahdiyaga koʻchishga majbur boʻlganda Ibn Sharaf unga hamrohlik qilgan. Qisqa muddat al-Muʼizzning oʻgʻli Tamim saroyida yashagach, Kalbiylar Sitsiliyasidagi Mazaraga koʻchib oʻtgan. U yerda surgundagi hamkasbi Ibn Rashiq bilan yarashgan. 1057-yilda (449) al-Andalusga koʻchib oʻtgan. Almeriya qirolligining Berja shahriga oʻrnashguncha bir nechta muluk at-tavoif (mayda qirollik) orasida koʻchib yurgan. Sevillada 1067-yil 11-noyabr (460-yil 1-muharram) kuni vafot etgan.

Ibn Sharafning oʻgʻli Abulfadl Jaʼfar ibn Muhammad ham shoir boʻlgan.
## Asarlari
Hozirda Ibn Sharaf asarlaridan baʼzi parchalar saqlanib qolgan. Ibn Bassamda baʼzi iqtiboslar, *Aʼlam al-kalom* asaridan ikkita parcha hamda 1924-yilda Abulaziz al-Maymaniy ar-Rajakuti toʻplab, tahrir qilgan baʼzi sheʼrlar shular jumlasidan. Bular qatoriga „haqiqiyligi shubhali boʻlgan tarixiy parchalar“ni ham qoʻshish mumkin. Ibn Sharafning shoh asari *Alʼlam al-kalomdir*. Uning nomi bilan bogʻliq asarlar qatoriga *Lumah al-mulah* va *Akbar al-afqar* kiradi. Bular Ibn Sharafning oʻzi abadiylashtirish uchun saralagan sheʼriy va nasriy asarlari toʻplami boʻlgan. Ibn Bassam Ibn Sharaf devonini (sheʼrlar toʻplami) qoʻlga kiritgach, sheʼriyatini Ibn Darraj asarlari bilan taqqoslab oʻrgangan.

Ibn Sharaf *Aʼlam al-kalomda* Hamadoniy maqomatiga taqlidan 20 ta hadis yozgan. Saqlanib qolgan ikki asarda Qayravoniy maktabiga xos ilgarigi shoirlar haqidagi mulohazalar hamda adabiy tanqid aks etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Xavla az-Zahiriy

**Xavla Hamdan az-Zahiriy** (baʼzan **az-Zahiriy** yoki **Azzahiriy**) (21-dekabr 1969-yilda tugʻilgan) – ummonlik qisqa hikoyalar yozuvchi.

Az-Zahiriy Suharda tugʻilgan. U 1991-yilda Birlashgan Arab Amirliklari universitetida taʼlim yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini olgan. 1998-yilda uning qissalaridan biri Shariqadagi Qizlar Klublari tomonidan oʻtkazilgan tanlovda uchinchi oʻringa sazovor boʻldi; xuddi shu yili uning asari Bayrutda nashr etilgan *Asvatuhunna* (*Ularning ovozlari*) toʻplamida nashr etilgan, bu Fors koʻrfazi arab davlatlari yozuvchilarining asarlaridan iborat edi. Uning hikoyalari ham oʻz vatanida, ham Birlashgan Arab Amirliklarida nashr etilgan.

## Asarlari
* *Sabaʼ*, 1998

## Manbalar
Pierre Balmain

**Pierre Alexandre Claudius Balmain** (1914-yil 18-mayda tugʻilgan – 1982-yil 29-iyunda vafot etgan) – fransuz moda dizayneri, urushdan keyingi davrning yetakchi moda uylardan biri Balmain brendining asoschisi. Nafislik va jozibadorlik bilan tanilgan Balmain tikuvchilik sanʼatini „harakat arxitekturasi“ deya taʼriflagan.

## Yoshlik davri
Balmainning otasi ulgurji mato savdosi bilan shugʻullangan, biroq oʻgʻli hali yetti yoshda boʻlgan vaqtida vafot etgan. Onasi Françoise esa singillari bilan birgalikda Galeries Parisiennes nomli moda butigini boshqargan. Balmain Chambéryda tahsil olgan va dam olish kunlarini amakisi bilan Aix-les-Bains nomli kurort shaharchasida oʻtkazar, u yerda uchrashgan jamiyat ayollari orqali Balmainning yuqori modaga boʻlgan qiziqishi shakllangan.

Balmain 1933-yilda École des Beaux-Arts oliy maktabida arxitektura yoʻnalishida oʻqishni boshlagan, shu bilan birga dizayner Robert Piguet uchun chizmalar chizib bergan.

## Karyerasi
1934-yilda Balmain Edward Molyneuxning studiyasiga tashrif buyurgan va u yerda Balmainnga ish taklif etilgan. Shundan soʻng Balmain oʻqishini tashlab, keyingi besh yil davomida dizaynerning qoʻl ostida ishladi. Ikkinchi jahon urushi davrida esa u Lucien Lelong modalar uyida faoliyat yuritdi, aynan oʻsha yerda u yosh dizayner Christian Dior bilan tanishgan.

## Oʻlimi
Pierre Balmain 68 yoshida Parijdagi Amerika kasalxonasida jigar saratoni tufayli vafot etgan. U oʻlimidan biroz avval kuzgi kolleksiyasi uchun chizmalarni endigina yakunlagan edi.

## Manbalar

## Havolalar
* Balmeyn uyi
* Per Balmainning vintage dizaynlari va reklamalari
*
Sibai Usmon

**Sibai Ahmad Usmon** (; 1938-yilda tugʻilgan) – saudiyalik jurnalist, yozuvchi va qissaqa muallifi. U 1938-yilda Sudanda tugʻilgan va jurnalistlik faoliyatini boshlashdan oldin Xartumdagi Sanʼat kollejida tahsil olgan. Usmonning asarlari orasida *Sukunat va devorlar* va *Vaqt kitobidagi doiralar* kabi bir qancha qissalar toʻplamlari mavjud. Uning *Sukunat va devorlar* qissasi Salma Xadra Jayyusiy tomonidan tahrirlangan 1988-yilgi arab adabiyoti toʻplamida ingliz tiliga tarjima qilingan holda chop etilgan.

## Adabiy faoliyati
U *[[Al-Nadva (gazeta)]]* gazetasi nashriyotchisi boʻlgan va Quroysh Press nashriyotini asos solgan. Usmon Makkadagi birinchi teatr – Islom dramasi uchun Dar Quroysh teatriga asos solgan.

## Manbalar
Fadiy Zagʻmut

**Fadiy Zagʻmut** – iordaniyalik yozuvchi va bloger. U 2012-yilda chop etilgan va Ruth Kemp tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan „Ummon kelini“ debyut romani bilan tanilgan.

## Kitoblari

* عروس عمّان [Aroos Amman] (2012). *Ummon kelini*, tarj. Ruth Ahmedzai Kemp (Signal 8 Press, 2015)
* جنّة على الأرض [Janna ala al-ard] (2015). *Yerdagi jannat*, tarj. Sawad Hussain (Signal 8 Press, 2017)
* ليلى والحمل [Layla val-hamal] (2018). *Laylo*, tarj. Hajer Almosleh (Signal 8 Press, 2020)
* إبرة وكشتبان [Ibra va-kushtuban] (2021). *Oʻrtacha boʻyli odam*, tarj. Vasan Abdulhaq (Syracuse University Press, 2025)
* أمل على الأرض [Amal ala al-ard] (2023). *Yerdagi umid*
* فرح على الأرض [Farah ala al-ard] (2025). *Yerdagi shodlik*

## Manbalar
Ulugʻbek Sultonov

**Ulugʻbek Sultonov** – oʻzbek siyosatchisi. Turli yillarda rahbarlik lavozimlarida faoliyat yuritgan. Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi Markaziy apparatining Mahalladagi yoshlar yetakchilari faoliyatini muvofiqlashtirish va metodologik taʼminlash boʻlimi boshligʻi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan bir necha marotaba mukofotlangan.

## Faoliyati
2017-yilda Qarshi davlat texnika universitetini muvaffaqiyatli tamomlagan. 2018-yildan Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi Qashqadaryo viloyati Kengashi boʻlimi boshligʻi sifatida faoliyatini boshlagan. 2020-yilda Oʻzbekistondagi maktab oʻquvchilarining eng yirik uyushmasi – „Kamalak“ bolalar tashkilotining Qashqadaryo viloyati boʻyicha rahbari etib tayinlangan. 2023-yildan 2024-yilgacha Yoshlar ishlari agentligining Qashqadaryo viloyati boshqarmasi boshligʻi sifatida faoliyati yuritgan. 2023-yilning 25-oktyabr kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Qashqadaryo viloyatiga tashrifi doirasida viloyatni iqtisodiy-ijtimoiy jihatdan rivojlantirish maqsadida oʻtkazilgan yigʻilishda Ulugʻbek Sultonov davlat rahbari bilan muloqot qilgan. 2024-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat siyosati va boshqaruvida milliy kadrlar zaxirasiga kiritilgan davlat xizmatchilari uchun tashkil etilgan boshqaruv kursini muvaffaqiyatli tamomlagan. 2025-yilda Oʻzbekiston yoshlar yetakchilarini qoʻllab-quvvatlash markazi direktori lavozimiga tayinlangan.

Faoliyati davomida bir qancha yirik loyihalarni amalga oshirgan. Jumladan, „Inklyuziv Oʻzbekiston“, „Iqtidor“, „Qashqadaryolik“, „Matonat“, „Imkon“ kabi loyihalar shular jumlasidan.

## Mukofotlari
Ulugʻbek Sultonovning faoliyati Oʻzbekiston hukumati tomonidan eʼtirof etilgan. 2015-2016-yillarda Oʻzbekiston „Kamolot“ yoshlar ijtimoiy harakati stipendiyasi bilan mukofotlangan . Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tegishli farmonlariga muvofiq, 2017-yilning 10-oktyabr kuni „Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga 25 yil“ hamda 2021-yilning 24-may kuni „Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 30 yilligi“ mukofotlari bilan taqdirlangan.
## Manbalar
Habib Zabalaviy

**Habib Said Zabalaviy** – iordaniyalik jurnalist, 2013-yildan beri BeIN Sportsda ishlaydi va 2010-yildan beri FIFA oʻyinchilar agenti.

## Kasbiy faoliyati

* Abu Dabi Sports – Prodyuser (noyabr 2008 – dekabr 2012)
* Iordaniya Radio va Televideniyesi (ATV) – Katta prodyuser / Diktor (avgust 2006-noyabr 2007)
* Arab Radio va Televideniyesi (ART) – Xalqaro sport muxbiri (mart 2005-avgust 2006)
* Al Arabiya Sunʼiy Yoʻldosh Kanali (MBC Group) – Sport muxbiri (fevral 2003-mart 2005)
* Jordan Motorsport – Iordaniyadagi rasmiy diktor va sharhlovchi (Iordaniya Xalqaro Rallisi – Iordaniya Milliy Rallisi) (fevral 2007-avgust 2008)
* Super Sport Magazine – Iordaniyadagi sport muxbiri (yanvar 2004-avgust 2008)

## Mukofotlari
* 2004, 2005 va 2006-yillarning eng yaxshi arab sport muxbiri.
* Malika Sumayya Bint al-Hassan mukofoti – Iordaniyadagi eng yaxshi sport muxbiri sifatida (2004)
* FIA tomonidan 2010-yilda barcha huquq egasi kanallari orasida F1 poygalarini eng yaxshi yoritgani uchun mukofot.

## Manbalar
Eupithecia hebes

**Eupithecia hebes** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Xitoyning shimoliy qismidagi Shansi provinsiyasida uchraydi.
## Manbalar
Eupithecia haywardi

**Eupithecia haywardi** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1953-yilda David Stephen Fletcher tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Argentinada uchraydi.
## Manbalar
Helîm Yûsiv

**Helîm Yûsiv** (Amûdê, 1967) – suriyalik kurd yozuvchisi va huquqshunos. U Halab universitetida huquqshunoslik yoʻnalishi boʻyicha tahsil olgan. Uning asarlari Livan, Turkiya va Germaniyada asarlari nashr etilgan. U kurd va arab tillarida yozadi.

## Asarlari (tarjima qilingan sarlavhalar)
* *Homilador erkak* (1991, arab tili, Damashq; 1997, kurd tili, Istanbul; 2004, nemis tili, Myunster)
* *Yuqori qavatdagi ayol* (1995, arab tili, Bayrut; 1998, kurd tili, Istanbul)
* *Oʻliklar uxlamaydi* (1996, kurd tili, Istanbul)
* *Sobarto* (1999, kurd tili, arab tili, Bayrut)
* *Zinsiz Mem* (2003, kurd tili, Istanbul)
* *Tishsiz qoʻrquv* (2006, kurd tili, Istanbul)

## Havolalar
* DNB
Faramurz

**Abu Mansur Faramurz** (; Faramurz ismi mashhur) Isfahonning Kakuyiylar sulolasi amiri. Muhammad ibn Rustam Dushmanziyarning katta oʻgʻli boʻlgan. 1051-yilda Saljuqiylar hukmdori Toʻgʻrulbekdan magʻlubiyatga uchrab, vassal hukmdorga aylangan. Faramurz 1063-yil oxirida yoki 1070-yillarda vafot etgani aytiladi.
## Hukmronlik
### Mustaqil boshqaruv
1037-yilda Muhammad ibn Rustam Isfahon mudofaasini mustahkamladi. Bundan maqsad shaharni Xurosondan kelgan turkman koʻchmanchilaridan himoya qilish edi. 1041-yilgi Dandanakon jangida gʻaznaviylar saljuqiylardan magʻlubiyatga uchragach, Saljuqiylar Kakuyiylar bilan qoʻshni boʻlib qoldilar. Gʻaznaviylar magʻlubiyatga uchragach, Toʻgʻrulbek Rayni oʻz davlati poytaxtiga aylantirdi.

Toʻrt yil oʻtgach, Faramurz Isfahonda otasi Muhammadning oʻrnini egalladi. Muhammadning kenja oʻgʻli Garshasp I esa akasining vassali maqomida Hamadon hokimi lavozimini egalladi. Muhammadning uchinchi oʻgʻli Abu Harb esa akasiga qarshi isyon koʻtarib, Fors buvayhiylaridan yordam soʻradi. Faramurz qoʻzgʻolonchilarni magʻlub etdi.

Faramurz va Toʻgʻrulbek munosabatlari alohida ahamiyatga ega edi. Gʻaznaviylarga qarshi Dandanakon jangida Faramurz Saljuqiylar safida ishtirok etgani maʼlum boʻlgan. Faramurz Kakuyiylar taxtiga chiqishi bilan Toʻgʻrulbek sovgʻa-salomlar joʻnatib, Faramurzning sadoqatini kafolatlagan. Biroq, Faramurz ham, uning ukasi Garshasp I ham Saljuqiylar tomonga oʻtishni istamadilar.

1044-yilda Faramurz buvayhiy Abu Kalijardan Kirmon viloyatidagi bir nechta shaharlarni tortib oldi. Biroq, Abu Kalijar tezda qarshi hujum uyushtirib, Kirmonning ayrim hududlarini, jumladan Abarquhni ham, qayta egalladi. Keyingi yili Jibal viloyati daylamiylari va kurdlari Xuroson turkmanlarining hujumiga qarshi birgalikda kurashishga otlandilar. Keyingi yili Toʻgʻrulbek Isfahonga keldi. Faramurz Saljuqiylarga taslim boʻldi.

1050-yilda Toʻgʻrulbek Isfahonni qamal qildi. Isfahon xalqi shaharni bir yil davomida mardonavor himoya qildi. Biroq, oxir-oqibat taslim boʻlishga majbur boʻldi. Isfahon devorlari buzib tashlanib, Toʻgʻrulbek shaharni oʻz poytaxtiga aylantirdi.
### Saljuqiylar hukmronligi
Keyin Faramurz Isfahonning boy berilgani evaziga Yazd va Abarkuh hukmdori etib tayinlandi. Rasman Faramurz nazorati ostida boʻlgan bu ikki shahar allaqachon Kakuyiylar qoʻl ostiga oʻtib ketgan edi. Faramurz deyarli barcha hokimiyatini yoʻqotgan boʻlsa-da, Saljuqiylar saroyida hurmatga sazovor edi. 1061 va 1063-yillarda ikki marta „Shamsulmulk“ (Saltanat quyoshi) unvoni bilan taqdirlangan. Bu davrda Saljuqiylar elchiligi tarkibida Bagʻdodga borgan. U yerda Saljuqiylar vaziri Al-Kunduriy va Toʻgʻrulbek bilan birga Saljuqiylar hukmdorining Abbosiylar xalifasi Al-Qoimning qiziga uylanish marosimini tashkil etishda ishtirok etgan. Faramurzning keyingi hayoti haqida hech qanday maʼlumot mavjud emas. Ehtimol, tez orada vafot etgandir. Oʻrnini oʻgʻli Ali ibn Faramurz egallagan. Ali keyinchalik Chagri Begning qizlaridan biriga uylangan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* Janine and Dominique Sourdel, *Historical Dictionary of Islam*, Éd. PUF, , article *Kakuyids*, pp.&nbsp;452–453.
* 
*
Dündar Bey

**Dündar Bey** – XIII asrda yashagan Kayı qabilasining beyi Sulaymon Shoh yoki Gündüz Alpning kenja oʻgʻli, Ertuğrulning ukasi. Usmoniylar imperiyasi asoschisi Usmon I ning amakisi.

## Tarjimai holi
Kayı qabilasi boʻlingan paytda Dündar Bey otasining vafotidan soʻng akasi Ertuğrul bilan birga koʻchib ketgan. Taxminan 1280-yilda Ertuğrul vafot etgach, Kayı qabilasining rahbarligi (beylik boshqaruvi) Ertuğrulning oʻgʻli Usmon I ga oʻtdi. Usmon I kichik yunon oroliga hujum qilishga qaror qilganida Dündar unga qarshi fitna uyushtirdi, u bunday hujum qabilani halokatga olib keladi deb oʻylagani uchun qoʻzgʻolon koʻtargan. Uning oʻlimi bilan bogʻliq holatlar hayotining boshqa koʻplab tafsilotlari kabi turli manbalarda ziddiyatli tarzda keltirilgan. Tarixiy manbalar uning Usmon I tomonidan qatl etilgan-etilmaganligi borasida turlicha maʼlumot beradi.

## Manbalar
Abulfadl Jaʼfar ibn Muhammad

**Abulfadl Jaʼfar ibn Muhammad** (milodiy 1052/1053 – 1139 [hijriy 444 – 534]) qayravonlik andalusiy arab shoiri va aforizmlar ustasi. Otasi Ibn Sharaf bilan 1057-yilda al-Andalusga koʻchib oʻtgan. Almeriya hukmdori Muhammad al-Muʼtasimning () vaziri lavozimida xizmat qilgan. Asarlarining aksariyat qismi bizgacha yetib kelmagan. Shunday boʻlsa-da, sheʼriyatning madhiya va hikmatli soʻzlar janrida ijod qilgani maʼlum. Nasr va nazmda aforizmlar hamda maqollardan iborat *Nujh an-nush* va *Sirr al-birr* nomli ikkita toʻplam yaratgan. Shuningdek, zohidlik haqida urjuza (sheʼriy asar) bitgan. Ayrim sheʼrlari antologiyalar orqali yetib kelgan boʻlib, Ibn Bassam uning bir nechta misralari va vazirlik davri maktublarini saqlab qolgan. Al-Maqqariyga koʻra, Abulfadl Jaʼfarning Abu Abdulloh Muhammad ismli oʻgʻli ham aforizmlar yozadigan shoir boʻlgan.

## Manbalar
Abulhasan Ali ibn Xalaf al-Qobisiy

**Abulhasan Ali ibn Muhammad ibn Xalaf al-Maofiriy al-Qobisiy** (935 – 1012) islom huquqshunosligining (fiqh) Molikiy maktabiga mansub yetakchi ifriqiyalik olim (usulshunos) boʻlgan. 996-yilda amakisi Ibn Abi Zayd oʻrniga Qayravon maktabi rahbari (shayxi) etib tayinlangan.

Al-Qobisiyning otasi Qobis (Gabes) yaqinidagi al-Maofiriyyin qishlogʻida tugʻilgan. Onasi esa qayravonlik boʻlgan. Ogʻzaki maʼlumotlarga koʻra, Abulhasan onasining singlisi oʻgʻillari boʻlgan Abu Zayd va Muhriz ibn Xalaf bilan amakivachcha boʻlgan. Uning koʻzi ojiz boʻlgan. Al-Qobisiyga Afrikada tunislik shofiʼiy olim Abulabbos al-Iboniy, ashʼariy olim Darros al-Fosiy hamda Ibn Mansur ad-Dabbag taʼlim bergan. Al-Qobisiy Darros al-Fosiy va andalusiyalik al-Asiliy hamrohligida 963-yildan 968-yilgacha sharq boʻylab uzoq rihla (sayohat) qilgan. Koʻzi ojiz boʻlgani uchun sayohat davomida unga hamrohlari kotiblik qilishgan.

Al-Qobisiy fiqh bilan shugʻullanishgacha boʻlgan davrda qiroatdan (Qurʼon qiroati) dars bergan. Huquqshunos sifatida anʼanaviy yoʻnalishga mansub boʻlib, ashʼariy qarashlarga moyilligi boʻlgan. Shu tufayli Ibn al-Mavvazning asarlariga alohida eʼtibor qaratgan. Hadislar boʻyicha kuchli bilimga ega boʻlgan. Al-Buxoriyning hadislar toʻplami boʻlmish *[[Sahihi Buxoriy|Sahih]]ning* Afrikada yoyilishiga hissa qoʻshgan hamda hadislar sharhi uchun bir asar yozib, mazkur asarning tarqalish usullarini bayon etgan. Asarlari qatoriga Andalusda mashhur boʻlgan *[[Muvatta]]* nomli hadislar toʻplami, Sahnun asarlari namunasi asosida yozilgan maktab oʻquvchilarining odobi haqidagi risola, tugallanmagan fiqh rivoyatlari toʻplami hamda Qurʼon tafsiri, rabot meʼmorchiligi, haj marosimlari, al-Ashʼariy ilohiyoti va bakriylarni (xorijiylar) rad etish kabi turli mavzularda yozilgan koʻplab maktublar kiradi. Keksaygan chogʻida yosh Ibn Sharafni sheʼriyatga oshno qilgani haqida maʼlumotlar bor.

Ibn Abi Zayd (996) va Ibn Shiblun (999) vafotidan keyin al-Qobisiyning obroʻ va nufuzi oshib, Shimoliy Afrika va Andalus hududlaridagi yetakchi huquqshunos maslahatchiga aylangan. Vafoti vaqtida saksonta oʻquvchiga dars berayotgan boʻlgan. Ishlarini davom ettirgan vorislari Abu Bakr ibn Abdurahmon va Abu Imron al-Fosiylardir. Qayravonlik ushbu olimlar faoliyatining choʻqqisi Misr gʻarbidagi Afrika hududlarida molikiy maktabining gʻalabasi hamda molikiy Ziriylar va shia Fotimiylari oʻrtasida uzilish boʻldi.
## Izohlar

## Manbalar
Gündüz Alp

**Gunduz Alp** – afsonaga koʻra, XIII asrda yashagan Ertoʻgʻrulning otasi va Usmon I ning bobosi, yaʼni Usmoniylar sulolasi asoschisining ajdodi boʻlgan. Baʼzi manbalarda aytilishicha, Ertoʻgʻrulning oʻgʻillaridan biri ham Gündüz Alp deb atalgan, shuning uchun u Usmon I ning ukasi hisoblanadi. XV asr atrofida yozilgan Usmoniylar tarixlarida Usmon I ning nasabiga oid tafsilotlar turlicha keltirilgan.

## Yana qarang
* Usmoniylar nasab daraxti
* Usmoniylar imperiyasi

## Manbalar
Saud Zuhayr

**Saud Zuhayr** (, 1925-yilda tugʻilgan – 2000) – misrlik yozuvchi boʻlib, *[[Rose al Yusuf (jurnal)|Rose al-Yūsuf]]* jurnalida ishlagan va uning koʻplab romanlari ketma-ket shaklda nashr etilgan.

Ingliz tili oʻqituvchisi va jurnalist qizi boʻlgan Zuhayr ar-Rahmoniyada tugʻilgan. U 1938-yilda oʻrta maktabni tamomlagan, ammo otasining vafoti sababli moliyaviy qiyinchiliklar tufayli universitetni tugata olmadi. U 1948-yilda siyosiy faoliyati uchun qamoqqa olingan.

## Shaxsiy hayoti
U Lenin ar-Ramliyning onasi.

## Tanlangan asarlari
* *I 'tirafat imra 'a mustarjila* („Erkakka oʻxshash ayolning tan olinishlari“) roman (1960)
* *Xitab ila rajul 'asri* („Zamonaviy erkakka xat“) roman (1994)

## Manbalar

## Havolalar

* elcinema.com
Hayme xotun

**Hayme xotun**, shuningdek, **Hayma Ona** (Ona Hayma) Usmoniylar imperiyasi asoschisi Usmon I ning buvisi boʻlgan. Ertugʻrul Gʻozi va Gundogʻdu Beyning onasi, ular O‘g‘uz turklarining Kayi urugʻining boshliqlari edi. Hayme xotun Usmoniylar imperiyasining **Devlet Ana** (Davlat Onasi) unvoni bilan sharaflangan va shu nom bilan tanilgan.

## Ismi
Uning ismi manbalarda Haymana, Hayme Hatun, Hayme Sulton, Ayva Ona va Ayvana shakllarida uchraydi. *Hayma Ona* nomi, ehtimol, „dasht“ maʼnosini anglatuvchi topografik atama *haymana* soʻzidan shaxsiy ismga aylangan.

## Dafn qilingan joyi

Hayma onaning qabri Domaniç yaqinidagi Çarşamba qishlogʻida, yaylov hududida boʻlib, u Bursaning sharqidagi pasttekisliklarni Tavşanlı bilan bogʻlovchi yoʻl yaqinida joylashgan. 1892-yilda sulton Abdulhamid II Hayma Onaning maqbarasini tiklashni buyurgan.

## Yana qarang
* Usmoniylar nasab daraxti
* Usmoniylar imperiyasi
* Usmoniylar

## Qoʻshimcha adabiyotlar
* Ismoil Haqqiy Uzuncharshili, *Osmanli Tarixi*, I jild
* Selim Yildiz, „Hayme Ona“, *Viloyatlarning sultonligidan fazilatlarning sultonligiga – Usmoniylar davlati*, Kutahya, 1999, 40-bet
* Mehmed Maqsudogʻlu, *Osmanli Tarixi*, Istanbul, 2001, 21-bet

## Manbalar
Amina Zaydan

**Amina Zaydan** (; 1966-yilda tugʻilgan) – misrlik romannavis va qisqa hikoyalar yozuvchisi. U 1966-yilda Suvayshda tugʻilgan va hozirda Qohirada yashaydi hamda davlat xizmatchisi sifatida ishlaydi.

Zaydan oʻz asarlarida gender tengsizligiga qarshi qatʼiy pozitsiyasi bilan tanilgan. 1994-yilda uning *Maxfiy sodir boʻldi* nomli qisqa hikoyalar toʻplami Jamol al-Gʻitoniyning *[[Axbar al-Adab]]* haftalik gazetasi tomonidan oʻtkazilgan adabiy tanlovda birinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, keyingi yili u Qohira Xalqaro kitob koʻrgazmasida Eng yaxshi qisqa hikoyalar toʻplami mukofotiga sazovor boʻldi. Undan keyin u *Favdo* nomli yana bir qisqa hikoyalar toʻplami va bir qator romanlar nashr ettirdi. Uning ikkinchi romani *Qizil vino* 2007-yilda Naguib Mahfouz medalini qoʻlga kiritdi. *Qizil vino* ning Sally Gomaa tomonidan ingliz tiliga tarjimasi 2010-yilda AUC Press tomonidan nashr etilgan.

## Manbalar
Nariman Yusuf

**Nariman Yusuf** – mislik tarjimon. U Buyuk Britaniyaga magistratura taʼlimi uchun koʻchib oʻtishdan oldin Qohiradagi Amerika universitetida informatika yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini olgan. U Birkbeck kolleji va Edinburg universitetida magistr darajalariga ega va hozirda Manchester universitetida doktorant. U CASAW bilan hamkorlik qiladi.

Adabiy tarjimon sifatida Yusuf Inaam Kachachi tomonidan yozilgan *Amerika nevarasi* romanini tarjima qilgan. Bu roman 2009-yilgi Arab Booker mukofotining qisqa roʻyxatiga kiritilgan va inglizcha tarjimasi Bloomsbury Qatar Foundation Publishing tomonidan nashr etilgan. Yusufning tarjimasi *[[Banipal]]* jurnali tomonidan maqtovga sazovor boʻlgan: „Nariman Yusuf tomonidan mahorat bilan tarjima qilingan *Amerika nevarasi*ning inglizcha nashri tarjimadagi arab adabiyotiga qoʻshilgan qadrli hissadir.“.

Yusuf shuningdek, umonlik shoir Abdullah ar-Ryamiy va boshqalarning sheʼrlarini tarjima qilgan. Bundan tashqari, u *Oʻzgarish yozgi: Tahrir – 18 kunlik marhamat* nomi ostida Misr inqilobi haqida elektron kitob yozgan. Bu kitob Vintage Books tomonidan chiqarilgan.

## Yana qarang
* Arab-ingliz tarjimonlari roʻyxati

## Manbalar
Yaroslav Galan

**Yaroslav Aleksandrovich Galan** (; 1902-yil 27-iyul — 1949-yil 24-oktyabr) — ukrain sovet yozuvchisi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar