Lək-lək (jurnal)

**"Lak-Lak" jurnali** ( ozarbayjon - azərb-ərəb.   — 1914 yildan Yerevanda chiqarilgan adabiy jurnal.

## Jurnal haqida
" *Lak-lak* " jurnalining birinchi soni 1914 yil 22 fevralda Yerevanda nashr etilgan. « *Lak-lak* » o‘sha yilning 30-iyuniga qadar nashr etilgan, bor-yo‘g‘i 12 soni nashr etilgan (aslida bu senzura hujjatlaridagi «Laylak» jurnalining arab alifbosidan transliteratsiyasidir. Jurnal “ Mulla Nasriddin” adabiy maktabi an’analarini davom ettirdi. “ *Hamadanli Mashadi Ibad* ” imzosi bilan chop etilgan press-relizda shunday deyiladi:Jurnalning noshiri va muharriri Mir Muhammad Mir Fatullayev va Jabbor Askarzoda (Ajiz) boʻlib, Yerevandagi “ *Luys* ” bosmaxonasida chop etilgan. Uning nashr etilishi to'xtatilgani haqida muallifning eslatmalari mavjud. O‘sha davrdagi ijtimoiy-siyosiy, adabiy-madaniy voqealar bilan yaqindan tanishish mumkin. " *Lak-lak* " haftalik yumor jurnali bo'lgan hozirgi Armanistonda turk tilida nashr etilgan birinchi matbuot organi edi.

1913 yilda  “ *Lak-lak* ”ni nashr etishga ruxsat berilganligi haqidagi senzura hujjatlarida Gruziya SSR Markaziy davlat tarix arxividagi 480-sonli fond 1-roʻyxatining 968-sonli ish papkasidaYerevan gubernatorining  “*Lak-lak* ” ” gazetasini nashr etish toʻgʻrisidagi qarori va Mir Muhammad Mir Fatullayevga va Jabbor Asqarzodaga 1914-yil 21-yanvarda  berilgan guvohnomada jurnaldagi asosiy maqolalar, she’rlar, shahar voqealari, Kavkaz xabarlari, telegrammalar, xorijiy va ichki xabarlar, ruknlarni chop etishga ruxsat berilgan.

## Bosh muharrirlar

* Tagʻi Shahbozi Simurg
* Jabbor Asqarzoda

## Gazetaning asosiy mavzulari
Jurnal ko'plab ijobiy g'oyalarni ilgari surdi. Uning hamkorlari diniy dunyoqarash, xurofot va shariatni tanqid qilmasdan turib, yangi madaniyatga yo‘l ochish mumkin emasligini ko‘rdilar. “ *Lak-lak* ” sahifalarida dinning reaksion mohiyatini ko‘rsatuvchi, ruhoniylarning asl qiyofasini ochib beruvchi, eski dunyoning chirigan urf -odatlarini tanqid qiluvchi maqolalarga keng o‘rin berildi. “ *Lak-lak* ” Xudodan madad kutish befoyda ekanini, ilm va madaniyatni egallab, mehnat qilib farovon hayot qurish mumkinligini ochiq aytdi.

" *Lak-lak* " yangi maktabning targ'ibotchisi edi. Jurnal faol boʻlgan davrda Yerevandagi 15 rus-tatar maktabida jami 911 ozarbayjon, yaʼni har 350 kishidan biri taʼlim olar edi. Maktablarda o'qish bilim va iste'dod bilan emas, balki pul bilan mumkin edi. Jurnal “ *Chekij* ” ruknida mahalliy hukumat maktablar ochishga e’tibor bermayotganini keskin tanqid qilgan.

Jurnal o'z sahifalarida inqilobiy voqealar rivojiga to'xtalib, ozodlik harakatining ba'zi muammolarini yoritib berdi. Rossiyadagi voqealarni yaqindan kuzatib boruvchi “Lak-Lak” gazetasi ishchilarning ish tashlash harakati va namoyishlari to‘xtamayotganini yozdi. " *Ishchilar: bizga erkinlik kerak, tenglik kerak, deyishadi* ." Jurnal Armanistonni inqilobiy harakatga qo‘shilishini istab, endi so‘z Armanistonniki ekanligini, unga ham erkinlik va baxt kerakligini ko‘rsatdi. 1914 yil may oyida Yerevanda arman tilida chiqadigan " *Xosk* " (" *So'z* ") gazetasining 17-soni musodara qilindi va uning muharriri bolshevik Arshabir Melikyan inqilobiy g'oyalarni targ'ib qilgani uchun jinoiy javobgarlikka tortildi. “ *Lak-lak* ” bu voqeaga norozilik bildirgan ommaviy axborot vositalaridan biri edi. Jurnalda imperialistik urushni tanqid qiluvchi va uning tajovuzkorligini ko‘rsatuvchi maqolalar chop etilgan.

Bunday materiallardan tashqari, *Lak-lak* sahifalarida mayda burjua yig'ilishlari ham targ'ib qilindi. Siyosiy voqealarga ba’zan burjuaziya nuqtai nazaridan ham baho berildi. N. Oxundov to‘g‘ri yozadi:*“Komil poshoning ruhiga bag‘ishlov”* deb nomlangan uzun she’rda (she’r “ *Yetim tovuq* ” imzosi bilan nashr etilgan) “ *Siyosiy* lug‘atlar”da Yaqin Sharq va Bolqondagi siyosiy voqealar biryoqlama yoritilgan: milliy ozodlik va davlat mustaqilligi uchun kurashayotgan Bolqon xalqlarining huquqlariga munosib baho berilmagan.

## Foydalanilgan adabiyotlar

* «Lak-lak», 1914 yil, 6-son
* «Lak-lak», 1914 yil, 7-son
* N. Oxundov. «Ozarbayjon satira jurnallari», Boku, 1968 yil, 91-bet
* I. Mammadov. “Azerbaijanskaya pechat v Armeniy” (muallif avtoreferati), Yerevan, 1971, 16-bet.

## Manbalar

* Ziyiddin Maharramov, "Yerevanda ta'lim va ta'lim", Boku, Nurlan, 2010 yil.
* N.N.Zeynalov “Ozarbayjon matbuoti tarixi”, I qism. Boku, 1973, ADU nashriyoti
* Gruziya SSR Markaziy davlat tarixi arxivi, 480-fond, 1-roʻyxat, 968-fayl.