Half-Life 2: Episode One

***Half-Life 2: Episode One*** — 2006-yilda Valve tomonidan Windows uchun ishlab chiqilgan va ommaga taqdim etilgan birinchi shaxsdan otishma videooʻyin. U 2004-yilda ishlab chiqilgan Half-Life 2ʼning davomidir. Oʻyinchilar xuddi oldingidek nazariyachi fizik olim Gordon Freeman oʻlaroq oʻynab, sherigi Aliks Vens bilan Siti 17ʼdan chiqib ketishlari kerak. Oldingi Half-Life oʻyinlari singari, *Episode One* ham otishma, boshqotirma va syujetni bir yerga jamlagan.

Valve Half-Life 2ʼni olti yil davomida Source yuritkichida ishlab chiqidi. Half-Life 2ʼni bir butun, toʻliq qilib ishlab chiqish oʻrniga, uni bir-necha epizodlarga boʻlishdi. Valve bu gal asosiy urgʻuni personaj yetuklashuviga berdi. Ayniqsa, *Episode One*ʼning katta qismida Gordonga yoʻldoshlik qilib yuradigan Aliksga katta eʼtibor qaratildi. Valve Aliksning SIga oʻzgarishlar kiritdi. Natijada, Aliks oʻyinchi koʻtargan buyum yoki yengib oʻtgan toʻsigʻiga qarab fikr bildiradigan boʻldi. U shuningdek, syujetni ochib berish va oʻyinchiga nima qilish kerakligini aytib, toʻgʻri yoʻnalish berishda muhim oʻrin tutadi. Boshqa tomondan esa Aliks oʻyinchiga bosim oʻtkazib, xalaqit bermasligi uchun uning dialoglari ozaytirildi. Valve oʻyinga „Qahramonlik onlari“ degan vaziyatlar qoʻshdi. Bunday vaziyatlarda oʻyinchining yolgʻiz oʻzi kuchli dushmanlarga oʻxshagan qiyin toʻsiqlarni yengib oʻtishi kerak, Aliks esa kuzatuvchi rolini olib, oʻyinchining chaqqonliklarini maqtovga olib turadi.

*Episode One* yana-da yuksakroq yorugʻlik effektlari va yangi versiyadagi yuz animatsiyasi texnologiyasiga ega yangilangan Source yuritkichida yaratildi.

*Episode One* asosan ijobiy sharhlar oldi. Taqrizchilar oʻyinning *Half-Life 2*ʼga qaraganda chalkash va yuqori surʼatdagi oʻyin jarayonini maqtashdi. Oʻyinning interaktivligi, ayniqsa, Aliks va uning oʻyinchi harakatlari hamda oʻyindagi hodisalarga munosabat bildirishi alohida eʼtirof etildi. Oʻyinning tanqid qilingan qismi esa uning 4–6 soatlik qisqa oʻtish davomiyligida boʻldi. Baʼzilarda bu oʻyin oʻzining narxiga arziydimi degan soʻroq keltirib chiqardi.

## O'yin qismi
*Birinchi bo`lim*da o'yinchilar qator bosqichlar orqali o`z yo`lini topishadilar va shuningdek, turli dushman va ittifoqchilar bilan uchrashadilar. O'yin qismi jangga qaratilgan qiyinchiliklar va fizikaga asoslangan pazllarga bo'lingan. *Birinchi bo'lim* o'yinchilarni yangi o'yin mexanikasi bilan tanishtirish uchun hikoyalar orqali o'quvga o'xshash vazifalarni o`z ichiga qo`shadi. Ekranda personajning sog'ligi, energiyasi va o'q-dori ko'rsatiladigan bosh ko'rsatuvchi ekran turadi. O'yin davomida o'yinchi personajni dushman kuchlaridan himoya qilish uchun yangi qurol va o`q-doriga ega bo'ladi. Half-Life 2-da Gordonning birinchi quroli tirgak bo'lganidan farqli o'laroq, bu o`yinda Gordon birinchi navbatda Gravitatsion qurolni qo`lga kirgizadi, va bu o`z o`rnida o'yinda o'yinchiga jang va turli xil pazllarni hal qilish uchun fizika orqali obyektlarni masofadan boshqarishga yordam beradi . [2]

Gordonning hamkori uchun sun'iy intellekt (AI) birinchi qismda o'yinchining qobiliyatlarini to`ldirish va  hamkor bo`lish uchun ishlab chiqilgan. Dasturchilar Aleksning *Birinchi bo`lim* uchun noyob va ishonchli hamkor dasturi qilib yaratilganini alohida ta`kidlab o`tadilar. Kodning bir qismida u juda ko'p mexanik yoki takrorlanadigan harakatlarni bajarishmaslik uchun dasturlangan, masalan, muloqot chiziqlarini takrorlash yoki jang vaziyatlarida ba'zi odatiy mexanik harakatlarini bajarish. Ushbu hamkorlikdagi o'yinning misoli yer osti darajasidagi jangni o'z ichiga oladi. Ushbu voqeada o'yinchi Aleksni dushmanlarni aniqlash va o'ldirish uchun chiroqdan foydalangan holda o'z o`q-dorisini saqlab qolishi mumkin. Shu singari, Aleks ko'pincha strategik joylarni egallaydi va o'yinchi muayyan joyga sayohat qilganda yoki muayyan harakatlarni amalga oshirganda xavfsizligini saqlash uchun o`yinchiga yordam taqdim etadi.

## Syujeti
Aleks Vens Qal`a tashqarisida  Ayzek Klayner bilan gaplashmoqda. Yangi HDR renderingi va Phong soyalash effektlari ko'rinadi.17-shaharda Gordon Freeman va Aleks Vens (Merle Dandridge) Qal`aning reaktorini yo'q qildilar. U portlaganida, bir nechta vortigontlar (Louis Gossett Jr..) paydo bo'lib, Aleksni u yerdan chiqarib olishadi. Freemanni portlashdan olib chiqqan G-Man (Mikayl Shapiro) birdan vortigontlar tomonidan yuzlanadi va Freemandan uzoqlashtirib yuboriladi; vortigontlar Frimanni qutqarganda, G-Man g'azab bilan "Biz bu haqida hali ko`ramiz..." deb javob beradi.

Freeman 17-shaharning vayronchiligida uyg'onadi. U yerda It uni axlatlar ostidan qutqaradi va Aleks bilan uchrashtiradi. Bu yerda u shahardan qochib ketgan Eli Vans (Robert Guillaume) va Ayzek Klayner (Harri S. Robins) bilan aloqaga chiqadi. Klayner ularga Qal`aning yadrosi tez orada buzilib ketishini, Friman va Aleks shahardan omon qochib ketish imkoniyatiga ega bo'lmasligini aytadi. Friman va Aleks yadroga kirib, uni vaqtincha barqaror holatga olib kelishadi; u yerda Aleks Ittifoqchilar o'z dunyosiga xabar uzatish uchun Qal`aning yo'q qilinishini tezlashtirishga harakat qilayotganini aniqlaydi. Aleks, Judit Mossman (Michelle Forbes) tomonidan yozib olingan video bilan birga, koʻpchilik tomonidan Kombayn hujumidan kesilmasdan oldin nomaʼlum loyiha joyini topish haqida gapirgan videoni yuklab oladi. Friman va Aleks poyezdga chiqib, keyinchalik yo`lidan chiqib ketadigan poyezddan Qal`adan qochib ketish uchun foydalanadilar.

Poyezdni tashlab, ikkalasi yer osti transport tizimi va shahar ko'chalari orqali piyoda yurishni davom etadilar. Kombayn boshqaradigan poezd stansiyasi yaqinida Friman va Aleks shahardan qochoqlarni evakuatsiya qilish uchun stansiyadan foydalanishni rejalashtirayotgan Barni Kalhon (Mikhail Shapiro) bilan uchrashadi. Friman va Aleks qochoqlarni stansiyaga o`z panog`ida olib borib, u yerda Kombaynlarni yo'q qiladilar. Ikkalasi 17-shahardan boshqa poyezdda ayni reaktor portlash paytida qochib ketadi. Kombayn Maslahatchilari bor bir nechta kapsulalar Qal`adan uchib ketganda, portlashning shok to'lqinlari poezdni yo'ldan uradi.

## Ishlab chiqarish taraqqiyoti
Valve o'zining yangi o'yin yuritkichi, Source yordamida olti yil davomida Half-Life 2 (2004) ni ishlab chiqarildi. O`yinni to`liq keyingi qismidan davom etish o`rniga, Valve Source yordamida keyingi qismlarni bo`limli yaratishga qaror qildi. Dizayner Robin Walker jamoasi o'z vositalari bilan qulay bo'lganini va yangi texnologiyalarni ishlab chiqish o'rniga,allaqachon ularning tajribasi bor bo`lgan uskunalaridan foydalanishni xohlaganini aytdi. Valve prezidenti Gabe Nyuell, mijozlar boshqa "monolitik mahsulot" ni yillar kutishning o'rniga, yangi Half-Life o'yinini qisqacha vaqt ichida yetkazilib berishidan ko'proq xursand bo'lishlarini aytdi. [2]

2005-yil aprel oyida Valve "Aftermath" nomi ostida *Birinchi qism*ni e'lon qildi. Birinchi qismning nomi 2006-yil fevral oyida e'lon qilindi. May oyida Valve, *Birinchi qism* keyingi ikki yil davomida chiqarilgan uchta o'yin trilogiyasidan birinchisi bo'lishini e'lon qildi. Nyuell trilogiyani Half-Life 3-ga teng deb hisoblashini aytdi. Nyuellning aytishicha, asl Half-Life (1998) G-Man Frimanni o'z vositasiga aylantirganini va Half-Life 2 da G-Man tomonidan Friman foydalanilganini ko'rgan bo'lsak,uchta bo`limda G-Manning Frimanning ustidan nazoratni yo'qotishini ko`rsatib o`tdi.[4]

Half-Life va Half-Life 2 filmlarining syujet va dialoglari faqat Mark Laidlaw tomonidan yozilgan bo'lsa-da, Half-Life 2-episodlari Laidlaw va yangi xodimlar Chet Faliszek va Erik Wolpaw tomonidan yozilgan. Valve'ning e'tiborida personajlarni, ayniqsa, Gordonning hamkori Aleksni rivojlantirishni o`z burchi deb bilishgan chunki, u birinchi qismning aksariyat qismlarida o'yinchiga hamroh bo'lgan. Walker shunday deydi: "Half-Life 2 mavzusining ko'p qismi boshqa personaj va boshqa odamlar haqida bo'lishiga qaramay, siz o'yinning ko'p qismini yolg'iz o'tkazganingiz juda qiziqarli".

Valve Aleksning sun`iy intellektiga o'yinchining harakatlariga javob bera olishi uchun o'zgartishlar kiritdi. O'zgarishlar o'yinchi manipulyatsiya qiladigan narsalar yoki ular yenggan to'siqlar haqida javob berishni o'z ichiga oladi. U shuningdek, syujetni tushunish va o'yinchining sayohatini yo'naltirishda muhim rol o`ynaydi, chunki u ko'pincha o'yinchiga yordam berish uchun nima qilish kerakligini gapiradi. Shu bilan birga, Valve Aleks o'yinchiga to'sqinlik qilishini istamadi va ba'zan o'yinchilar uning hozirligi tufayli bosim ostida yoki bezovta bo'lmasligi uchun uning ba`zi bir muloqot chiziqlarini kamaytirdi. [1] Valve o'yin davomida "qahramonlik paytlari" deb atagan narsalarni joylashtirdi, bu esa o'yinchiga o'z qo'lidan to'g'ri qarshiliklarni yengishga imkon beradi, masalan, ayniqsa qiyin dushmanlarda, Aleks kuzatuvchi rolini o'ynaydi va o'yinchini o'z yutuqlari uchun maqtab turadi.[1] O'yin Valve tomonidan uning samaradorligi va qiyinligini baholashi uchun keng sinovdan o'tkazildi.

*Birinchi bo`lim* Source yuritkichining yangilangan versiyasi, yanada ilg'or yorug'lik effektlari va yuz animatsiyalari / ifoda texnologiyasining yangi versiyasi bilan yaratilgan. Dushman sun`iy intellektiga qo`shilgan yangilanishlar Kombayn askarlariga ilgari ularda mavjud bo'lmagan taktikadan foydalanishga imkon beradi. Masalan, Kombayn qo'shinlariga o'yinchi o'qining chegarasi ostida qolib ketmaslik uchun o'q otilganda darrov egilish qobiliyatiga ega bo`lishdi. O`yin soundtrekini Kelly Bailey qo'shdi. Musiqa kamdan-kam ishlatiladi; u asosan asosiy syujet rivojlanishlari va katta janglar kabi muhim harakatlar paytida yoki yangi dushman bilan uchrashganda ijro etiladi. [2]

O'yin o'tkaziladigan 17-shahar va Half-Life 2 oxiridagi Qal`aga o`yinchining o`yin ustidan rostan ham katta ta`siri borligini ko`rsatish uchun katta o'zgarishlar kiritilgan.. Qal`a oldingi o'yindagi sovuq, begonaligidan  juda nonstabil holatiga aylanib ketgan. Bu o'yinchiga ular yetkazgan daxshatli zararning vizual ta`sirini beradi va Qal`aning yaqinlashib kelayotgan qulashi bilan birga keladigan xavflarni kuchaytiradigan yangi o'yin elementlarini joriy etishga imkon beradi. Shuningdek, bu 17-shahardagi Ittifoqning ustunligini zaiflashtirishni qayd etib, mavzuviy maqsadga xizmat qiladi. Shunga o'xshab, 17-shahar ham qarshilikning ochiq isyoni oqibatlarini aks ettirish uchun o'zgartirilgan, bu isyonning keng miqyosida vayron qilingan binolar va ilgari o'z hududlaridan tashqarida saqlangan dushmanlarni kiritilganida aks ettirilgan.

## Ishlab chiqarish
*Birinchi bo`lim* chakana savdo do'konlarida   va Valvening onlayn Steam tarqatish tizimida ham sotildi, ammo ikkinchi misolda u chegirma narxida sotildi. Ushbu o'yin shuningdek, birinchi chiqarilish sifatida "Electronic Arts" tomonidan tarqatilgan.

. Uni 1 may 2006 kuni Steam orqali oldindan Half-Life Deathmatch: Source va Half-Life 2: Deathmatch dasturi dastlabki paketning bir qismi sifatida o'ynash uchun  yuklab olish va oldindan sotib olish mumkin edi. *Birinchi bo`lim* "The Orange Box" jamlanishida Mac, PC, Xbox 360 va PlayStation 3 uchun qayta nashr etildi. 2008 yilga kelib *Birinchi bo`lim*ning taxminan 1,4 million nusxasi sotilgan edi.

## Ko`rib chiqish
 
*Birinchi bo'lim* haqidagi umuman ijobiy bo'ldi. Muhokamachilar uni Half-Life 2-dan ko'proq murakkab va yaxshiroq o'yin deya maqtab kelishdi. O'yinning interaktivligi, ayniqsa Aleksning o'yinchi harakatlari va o'yinda sodir bo'ladigan voqealarga reaksiyalari maqtovga sazovor bo`ldi. PC Gamer shunday fikr bildirdi: "Haliki ushbu dastlabki bo`lim Half-Life 2 kabi muhim FPS bo'lmasligi mumkin, ammo uni o'tkazib yuborishni istagan hech qanday FPS muxlisini tasavvur qila olmayman".  PC Gamer o'yin davomida pazllarga va harakatga bog'liq qiyinchiliklarni o'rtasidagi muvozanatni alohida maqtab o'tdi.

Edge o'yinchilarning ko'zlarini yo'naltirgan "aniqlik" va Aleksning hamkor sifatida kuchliligini maqtab o`tdi. *Birinchi bo'lim* Metakritik  va GameRanking tomonidan tanqid agregatorlarida 87/100 va 85.59% ballarga ega bo'ldi. IGN *birinchi bo`lim*ni "2006 yilning eng yaxshi kompyuter FPS o`yini" deb nomladi va uni "Valvening yangi bo`limli rejasi yordamida katta sarosima" deb tasvirladi, garchi u "Half-Life 2 kabi to'liq tajriba" bermagan bo'lsa ham. GameSpy 2006 yilgi "Yil o'yinlari" ro'yxatida *Birinchi bo`limni* to`qqizinchi o`ringa belgiladi va Aleksning keyinchalik ham ishonchli va foydali hamkor sifatida amalga oshirilishi mumkinligini qayd etdi.

O'yinning keng tanqid qilinadigan sabablari uning qisqaligida bo`ldi. *Birinchi bo`limni* tugatish uchun taxminan 4-6 soat vaqt ketadi, bu esa o'yinning narxini oqlaydi yoki yo'qmi degan savolni keltiradi. *Kompyuter o'yinlari jurnali* o'yinni bo`limli xususiyati tufayli qayta ko'rib chiqishning foydasizligini ta'kidladi; uch qismli hikoya qanoqining birinchi qismi sifatida, yakuniy mahsulotdan ajralganda uni hukm qilish qiyin. Game Revolution atrof-muhit va qurol kabi yangi xususiyatlarning yetishmasligi bilan xafa bo'lganini bildirdi.

O'ninchi 10-yillik interaktiv yutuq mukofotlari davomida Interaktiv san'at va fanlar akademiyasi "Yilning birinchi shaxs otish o`yini" sovrinini *Half-Life 2:Birinchi bo`lim*ga berdi.

## Keyingi qismlar
Half-Life 2:Ikkinchi bo`lim 2007-yilda chiqarilgan. Uchinchi bo`lim 2007-yilgi Rojdestvo kuni chiqarilishi rejalashtirilgan edi, lekin Valve yangi qismlar uchun o'sgan orzulariga o`yin ishlab chiqarishni bo`limli modelini zid topgani sababli bekor qilindi. Valve yana bir nechta Half-Life loyihalarini bekor qilgandan so'ng, 2020 yilda Half-Life: Alyx nomli prikvel o`yinini chiqardi.

## Manbalar