open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Internet fenomeni

**Internet fenomeni** yoki **internet memi** deb kishidan kishiga internet orqali tarqaluvchi biror faoliyat, tushuncha, shior yoki mediaga aytiladi. Misol qilib jamoat joylarida yerga yotib suratga tushish ("planking") va Harlem Shake musiqasiga raqsga tushayotganlarni videoga olishni keltirish mumkin.
 
Mem lugʻatda "odamdan odamga tarqaluvchi gʻoya, feʼl-atvor, yoki uslub" deb taʼriflanadi. Internet memi tasvir, havola, video, vebsayt yoki hashtag shaklida boʻlishi mumkin. Shunchaki soʻz yoki ibora, jumladan atayin xato yozilgan ibora boʻlishi ham mumkin. Bunday memlar odamlar orasida ijtimoiy tarmoq, blog, email yoki yangiliklar orqali tarqaladi. Internet memlari internet madaniyatining katta qismidir.

*Mem* soʻzini Richard Dawkins 1976-yilgi *[[:en:The Selfish Gene|Xudbin gen]]* kitobida madaniy axborot tarqalishini tushuntirish uchun kiritgan; *Internet* memi esa shu mem tushunchasining internetga oid qismidir.

## Manbalar

## Havolalar

* The Internet and Memetics , Gary Marshall
Taras Bulba

**„Taras Bulba“** () — rus yozuvchisi Nikolay Gogol qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1835-yil muallifning „Mirgorod“ qissalar toʻplamida chop etilgan.

Qissada zaporojyelik kazak Taras Bulba va uning oʻgʻillari Ostap va Andriyning polyaklarga qarshi kurashdagi ishtiroki haqida hikoya qilinadi. Asar tarixiy hodisalarga asoslanib yozilgan. Qissa bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

## Syujeti
Qissaning asosiy qahramonlari zaporojyelik kazak Taras Bulba va uning oʻgʻli Ostap va Andriydir. Oʻgʻillar Kiyev akademiyasida tahsil olib, uyga qaytib kelishadi. Soʻngra ota va ikki oʻgʻil zaporojyelik kazaklar markazi Sechga otlanadilar.

Sechda qahramonlar boshqa kazaklarga qoʻshilib, polyaklarga qarshi jang qiladilar. Oʻqishda polyak qizni sevib qolgan Andriy sevgilisi oldiga borib, polyaklar safiga qoʻshiladi. Bundan jahli chiqqan ota janglarning birida oʻgʻlini oʻldiradi. Ostapni esa polyaklar asir olib, dorga osadi. Janglarning birida Taras Bulbani ham asir olib, qatl etishadi.

## Qahramonlari
* Taras Bulba – zaporojyelik kazak
* Ostap – Taras Bulbaning katta oʻgʻli
* Andriy – Taras Bulbaning kichik oʻgʻli
* Nikolay Pototskiy – polyak siyosatchisi va harbiy yetakchisi

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asar oʻzbek tilida bir necha marta nashr qilingan. Ilk bor 1952-yil Toshkent shahrida OʻzSSR Taʼlim va pedagogika nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek maktablari uchun moʻljallangan ushbu nashrda ruscha-oʻzbekcha lugʻat keltirilgan.

Qissa 1976-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida qayta chop etilgan. Mazkur nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Nabi Alimuhamedov – tarjimon, A.&nbsp;Shomirzayev – muharrir, I.&nbsp;Kart – rassom, Q.&nbsp;Aliyev – rasmlar muharriri, T.&nbsp;Gulak – texnik muharrir, M.&nbsp;Toirov – musahhih. Kitob adadi – 60&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* „Taras Bulba“ Lib.ru saytida
Mary Poppins (toʻplam)

„**Mary Poppins**“ () — britan yozuvchisi P. L. Travers qalamiga mansub sakkizta ertak-qissalar seriyasi. 1934-yildan 1988-yilgacha boʻlgan davrda chop etilgan. Seriya rasmlarini Mary Shepard chizgan.

Kitoblar seriyasi bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Ilk oʻzbekcha tarjima 1975-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Mazkur toʻplamga Poppins haqida muallif yaratgan sakkiz qissaning ikkitasi kiritilgan. Qissalarni rus tilidan oʻzbek tiliga Surayyo Saydaliyeva tarjima qilgan. Toʻplamga „17-uy“ () hamda „Mary Poppinsning qaytib kelishi“ () qissalari kiritilgan.

## Kitoblar
### 17-uy (1934)
„17-uy“ () Marry Poppins () haqidagi birinchi kitob boʻlib, ilk bor 1934-yil chop etilgan. Unda London shahrining Cherry Tree Lane () koʻchasidagi 17-xonadonda yashovchil mister va missis Banks (), ularning farzandlari Jane () va Michael () hamda egizaklar John () va Barbara () haqida hikoya qilinadi. Bolalarning enagasi Katie Nana () jahl bilan chiqib ketishi ortidan kuchli sharqiy shamol enaga Mary Poppinsni katta sumkasi bilan birga xonadonga olib keladi. Poppins enagalik qilishga rozi boʻladi („shamol oʻzgargunicha“). Bolalar enagalari qattiqqoʻl, maqtanchoq va qoʻpol boʻlishiga qaramasdan, sehrgara oʻxshash ajoyib shaxs ekanligiga amin boʻladilar. Mary Poppins bolalar bilan turli qiziqarli mashgʻulotlarni bajaradi. Asar soʻnggida qilgan ishlaridan qoniqqan enaga soyabonini ochadi, gʻarbdan esgan shamol esa uni olib ketadi.

### Mary Poppinsning qaytib kelishi (1935)
„Mary Poppinsning qaytib kelishi“ () enaga Marry Poppins () haqidagi ikkinchi kitobdir.  Poppins ketganidan keyin Bankslar () xonadonida tinchlik yoʻqoladi. Kunlarning birida Michael () varrak uchiradi. Varrak oʻzi bilan birga Poppinsni olib tushadi. Poppins Bankslar xonadoniga qaytib, yana bolalarga enagalik qila boshlaydi. Bolalar yana bir bor Poppins bilan turli-tuman ajoyib sarguzashtlarni boshdan kechiradilar. Poppins bu safar ham Bankslar xonadonini tark etadi, ammo ehtiyoj tugʻilsa yana qaytishini aytadi.

## Oʻzbekcha tarjimasi
Qissalarni rus tilidan oʻzbek tiliga Surayyo Saydaliyeva tarjima qilgan. Toʻplam 1975-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi ushbu toʻplamga faqat „17-uy“ () (1934) hamda „Mary Poppinsning qaytib kelishi“ () (1935) qissalari kritilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Ustasi farang

„**Ustasi farang**“ — turk yozuvchisi Oʻrxon Kamol qalamiga mansub hikoyalar toʻplami. Toʻplamga muallifning 21 hikoyasi kiritilgan. Hikoyalarning aksari Kamolning „Birodarlik ulushi“ () toʻplamidan olingan. Hikoyalarni rus tilidan oʻzbek tiliga Ahmad Qurbonbekov tarjima qilgan. Toʻplamga kiritilgan hikoyalar Kamolning boshqa ishlari kabi sotsialistik realizm janrida yozilgan.

## Hikoyalar

## Oʻzbekcha tarjimasi
„Ustasi farang“ni oʻzbek tiliga 1967-yil „Nauka“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Ahmad Qurbonbekov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1972-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

## Manbalar
The Adventures of Sherlock Holmes

„**The Adventures of Sherlock Holmes**“ () — shotland yozuvchisi Arthur Conan Doyle yaratgan izquvar Sherlock Holmes haqidagi 12 hikoyani oʻzida jamlagan toʻplam. Ilk bor 1892-yilning 14-oktabrida chop etilgan. Unga kiritilgan individual hikoyalar 1891-yilning iyunidan 1892-yilning iyuligacha „The Strand Magazine“ jurnalida nashr qilingan.

Toʻplamga kiritilgan hikoyalar xronologik ketma-ketlikda berilmagan. Barcha hikoyada uchraydigan obrazlar Holmes hamda doktor Watson () obrazlaridir. Hikoyalar birinchi shaxsda Watson nuqtai nazaridan soʻzlab beriladi.

Umuman olganda, „The Adventures of Sherlock Holmes“ga kiritilgan hikoyalarda Holmes ijtimoiy nohaqliklarni aniqlashga va ularni tuzatishga urinadi. Holmes adolatga yangicha, odilroq nazar bilan qaraydi. Hikoyalar kitobxonlar va tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olingan hamda „The Strand Magazine“ obunachilari sonini oshirgan. Natijada Doyle keyingi hikoyalari uchun nashriyotdan koʻproq haq talab qila olgan. Toʻplamning birinchi hikoyasi boʻlmish „Izquvarning inqirozi“da () Irene Adler () obrazi ilk bor gavdalanadi. Bu obraz Doylening bitta hikoyasida tilga olingan boʻlsa-da, Holmes haqidagi zamonaviy ekranizatsiyalarda muhim rol oʻynaydi. Adler odatda Holmesning ishqiy qiziqishi oʻlaroq tasviralanadi. Doyle mazkur toʻlamga kiritilgan 4 hikoyani oʻzining Holmes haqidagi eng sevimli 12 hikoyasi qatoriga qoʻshgan. Muallif „Chipor lenta“ () hikoyasini eng sevimli asari oʻlaroq koʻrsatgan.

## Hikoyalar

## Havolalar

* „The Adventures of Sherlock Holmes“ Gutenberg loyihasida
Koʻr muzikachi

**„Koʻr muzikachi“** () — rus va ukrain yozuvchisi Vladimir Korolenko qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1886-yil chop etilgan. 1898-yil kitob oltinchi bor nashr etilganidan keyingina Korolenko asar matnini tahrir qilishdan to‘xtadi.

Qissada onadan koʻzi ojiz boʻlib tugʻilgan isteʼdodli bola haqida hikoya qilinadi. Asarni oʻzbek tiliga Tojiboy Qosimov tarjima qilgan.

## Syujeti
Ukraina janubi-gʻarbida qishloqda yashovchi boy pomeshchiklar uyida koʻr bola tugʻiladi. Unga Pyotr ismini  berishadi. Bolaning onasi hamda togʻasi Maksim bolakayga ovozlar maʼnosini va jismlarni ushlab aniqlashni oʻrgatadilar.

Pyotrda Evelinadan boshqa doʻsti boʻlmaydi. Ulgʻaygach ikkisining doʻstligi yanada kuchayadi. Pyotr Evelinaga uylanadi, juftlik oʻgʻil koʻradi. Otasi oʻgʻli ham koʻri boʻlishidan qoʻrqadi. Ammo bolasi soppa-sogʻ boʻladi.

Oradan uch yil oʻtib Pyotr musiqiy isteʼdodi tufdayli nom chiqaradi. Kiyevda koʻplab odam koʻr muzikachi ijrosini eshitish uchun toʻplanadi. Maksim Pyotr hayotni toʻliq his qilganiga amin boʻladi, bunga oʻz hissasini qoʻshganidan suyunadi.

## Qahramonlari
* Pyotr – koʻr muzikachi
* Maksim – Pyotrning togʻasi
* Evelina – Pyotrning rafiqasi

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga Korolenkoning 1953-yil „Pravda“ nashriyoti chop etgan „Asarlar“ toʻplamidan Tojiboy Qosimov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1981-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: D.&nbsp;Bekilova – muharrir, A.&nbsp;Vizel – rassom, A.&nbsp;Gʻulomov – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Burkina – texnik muharrir, M.&nbsp;Yunusova – musahhih. Kitob adadi – 75&nbsp;000 nusxa. Shuningdek, qissa „Chinovnikning oʻlimi. Koʻr muzikachi“ toʻplamiga ham kiritilgan.
## Manbalar
Somon yoʻli elchilari

**„Somon yoʻli elchilari“** — oʻzbek yozuvchisi Tohir Malik qalamiga mansub ilmiy-fantastik qissa. Muallif bu qissani 1978-yil yozgan. Asar kitob sifatida ilk bor 1979-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. „Somon yoʻli elchilari“ muallifning ikkinchi yirik qissasidir. Asar rus tiliga tarjima qilingan.

Asarda arxeolog Davronning qazishma ishlari davrida boshidan oʻtkazgan kechinmalari haqida hikoya qilinadi. Davron qazishma ishlari olib borayotib oltin haykalchalar topadi. Bu buyumlar yordamida yerliklar oʻzga sayyoraliklar bilan oʻtmishda aloqada boʻlgani yoki yoʻqligini aniqlashga urinadi.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Shamsi Odil – muharrir, T.&nbsp;Shumskaya – rassom, E.&nbsp;Valiyev – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Burkina – texnik muharrir, S.&nbsp;Saydalimov – musahhih. Kitob adadi – 60&nbsp;000 nusxa.

## Boʻlimlari
* „Muqaddima“
* „Vakil“
* „Umidsizlik“
* „Qaltis hazilmi“
* „Yangi avlod“
* „Burgaga achchiq qilib“
* „Meros“
* „Uloq“
* „Xotima“

## Manbalar
Koʻkorol chiroqlari

**„Koʻkorol chiroqlari“**, baʼzan **„Koʻkorol chirogʻlari“** deb yoziladi — oʻzbek yozuvchisi Hakim Nazir qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1954-yil chop etilgan. 1958-yil qayta ishlanib, **„Soʻnmas chiroqlar“** nomi bilan nashr qilingan. Asarni A.&nbsp;Udalova rus tiliga tarjima qilgan.

Qissada mehnat jarayonida yoshlar xarakterida ishchanlik, tashabbuskorlik, uyushqoqlik, rostgoʻylik kabi ijobiy fazilatlarning shakllanishi tasvirlangan. Asarda Sovet Ittifoqi mafkurasiga mos ravishda sotsializm va kollektiv mehnat olqishlangan.

## Nashrlar
Qissa ilk bor 1954-yil Toshkent shahrida Oʻzbekiston SSR davlat nashriyotida chop etilgan. Mazkur nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Yu.&nbsp;Shamsharov – muharrir, A.&nbsp;Venediktov - rassom, F.&nbsp;Raxmatullin – texnik muharrir, Sh.&nbsp;Qoʻshboyeva – musahhih. Adadi – 30&nbsp;000 nusxa.

Qissa 1958-yil qayta ishlanib, „Soʻnmas chiroqlar“ nomi bilan nashr qilingan.

## Manbalar
Tatyana Karimova

**Tatyana Akbarovna Karimova** () — Oʻzbekiston Respublikasining birinchi prezidenti Islom Karimovning turmush oʻrtoʻgi. 1991-yildan 2016-yilgacha Oʻzbekistonning birinchi xonimi boʻlgan.

## Faoliyati
Ikkinchi jahon urushidan keyingi ogʻir yillarda Xabarovskda harbiy oilada tugʻilgan Karimova asli kelib chiqishi rus va tojik boʻlgan (ota tomondan tojik, onasi tomondan rus). 1952-yilda ota-onasi bilan Fargʻona viloyatiga koʻchib kelgan.Uning yaqinlaridan singlisi — Tamara Sobirova bor. Tatyana Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Iqtisodiyot institutida tadqiqotchi boʻlib ishlagan. Islom Karimov birinchi xotini Natalya Petrovna Kuchmi bilan 1964-yilda ajralishigan va 1967-yilda Tatyana Akbarovnaga uylangan. Ikki qizi, Gulnora Karimova (1972 yil tugʻilgan) va Lola Karimova-Tillayeva (1978 yil tugʻilgan) bor. Bundan tashqari, besh nabirasi: Iman Karimova, Maryam Tillyaeva, Umar Tillyaev, Safiya Tillyaeva ham bor.

Karimova mamlakat mustaqillikka erishganidan to 2016-yilda turmush o‘rtog‘i Islom Karimov vafotigacha O‘zbekistonning birinchi xonimi bo‘lgan. U turli xayriya loyihalarida ishtirok etgan va davlat vazifalarini bajargan, shuningdek, erining siyosatining ko'plab sohalarida juda taniqli maslahatchi bo'lgan . 

2013-yilda Tatyana Karimova va uning toʻngʻich qizi Gulnora Karimova oʻrtasidagi adovat Twitterga yoyildi. Gulnora Karimova onasini amakivachchasi Akbarali Abdullayevning hibsga olinishiga yoʻl qoʻygani uchun „yoʻq qilishga“ urinayotganlikda aybladi. u singlisi Lola Karimova-Tillayevani ham „sehrgarlik“da ayblagan. Gulnora Karimovaning Twitterdagi hisobi ayblovlardan koʻp oʻtmay toʻxtatilgan va u 2014-yilda uy qamogʻiga qoʻyilgan. Karimova 2016-yilda Islom Karimov vafotiga qadar xayriya ishlari va rasmiy davlat funksiyalari bilan shugʻullangan.

## Shaxsiy hayoti

Tatyana Karimova bo‘lajak turmush o‘rtog‘i Islom Karimov bilan Samarqandda o‘qish paytida tanishgan:Ko‘p o‘tmay, Tatyana Akbarovnaning so‘zlariga ko‘ra, Karimov yotoqxonaga kelgan va bog‘da sayr qilish chog‘ida kutilmaganda unga turmushga chiqish taklifi bilan chiqqan. Bo'lajak turmush o'rtoqlar oilaviy oqshomlarda bir nechta uchrashuvlar va Xalqaro xotin-qizlar kuni arafasida parkda sayrdan keyin turmush qurishdi. Islom Karimovning oʻzi birinchi rafiqasi Natalya Petrovna Kuchmi (1938-yil — 2008-yil 28-aprel) bilan 1964-yildan 1968-yilgacha nikohda boʻlgan . Birinchi nikohdan o'g'il bor — Pyotr Islomovich Karimov.

Karimovlar oilasining Gulnora Karimova (1972-yilda tug‘ilgan) va Lola Karimova-Tillayeva (1978-yilda tug‘ilgan) ikki qizi bor edi. Bundan tashqari, ularning beshta nevaralari bor edi: kichik Islom Karimov, Imon Karimova, Mariam Tillayeva, Umar Tillayev va Safiya Tillayeva. Tatyananing Tamara Sobirova ismli singlisi bor .

## Manbalar
Adiba mehri

**„Adiba mehri“** yoki **„Buvi“** () — chex yozuvchisi Božena Němcová qalamiga mansub qissa. Muallif asarni 1855-yil yozgan. Muallifning eng mashhur asari boʻlmish bu qissa chex adabiyotining eng muhim asarlaridan biri hisoblanadi.

Qissa chex tilida 300 martada oshiq nashr qilingan, dunyoning 21 tiliga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Asarda muallifning bolaligi badiiy toʻqima yordamida hikoya qilinadi.

## Syujeti
Qissada Němcová hayoti ideallashtirilgan tarzda hikoya qilinadi. Asarda mahalliy aholi udumlari bilan bir necha ayolning tuygʻulari tasvirlanadi. Undagi voqealar buvi qizining oilasi bilan birga yashash uchun koʻchib kelganidan keyin sodir boʻladi. Buvining otboqar oʻlaroq ishlovchi kuyovi tez-tez safarga ketadi. Asarda bosh qahramonlar buvi, Viktorka hamda knyaginyalar hayoti haqida hikoya qilinadi. Barunka obrazida muallifning oʻzi gavdalanadi. Ammo qissa Barunka nomidan hikoya qilinmaydi.

## Qahramonlari
* Buvi – taqvodor, oqila, marhamatli va mehribon ayol
* Barunka – Buvining katta nevarasi; muallif bolaligiga asoslanib yaratilgan obraz
* Knyaginya – yuqori statusli, adolarli va mehribon ayol; muallifning homiyi Kateřina Zaháňskága asoslanib yaratilgan obraz
* Terezka – bosh qahramonning katta qizi
* Viktorka – aqldan ozgan qiz

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1956-yil Moskva Davlat badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan ruscha nashridan M. Islomov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1960-yil Toshkent shahrida Oʻzbekiston SSR davlat badiiy nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: X.&nbsp;Gʻulomova – muharrir, O.&nbsp;Apuxtin – rassom, G.&nbsp;Ostapenko – rasmlar muharriri, M.&nbsp;Parpixoʻjayev – texnik muharrir, E.&nbsp;Mirobidov – musahhih. Kitob adadi – 15&nbsp;000 nusxa.
Muqaddas xazina

„**Muqaddas xazina**“, toʻliq nomi „**Muqaddas xazina: Ertaklar, hikoyalar, kissalar**“ – rus yozuvchilari qalamiga mansub ertak, qissa va hikoyalarni oʻzida jamlagan oʻzbekcha toʻplam. 1987-yil Toshkent shahrida „Yulduzcha“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga Vladimir Odoyevskiy, Konstantin Ushinskiy, Vladimir Dal, Ivan Turgenev, Anton Chexov, Lev Tolstoy hamda Vladimir Korolenkolarning taniqli asarlari kiritilgan.

## Ertak, qissa va hikoyalar
*[[Vladimir Odoyevskiy]]*
* „Ayoz bobo“ (Zuhriddin Isomiddinov tarjimasi)
* „Toʻrt karning mashmashasi haqida hind rivoyati“ (Zuhriddin Isomiddinov tarjimasi)
*[[Konstantin Ushinskiy]]*
* Hikoya va ertaklar (qarang&nbsp;Mirmuhamedov tarjimasi)
*[[Vladimir Dal]]*
* „Eng zoʻr qoʻshiqchi“ (Zuhriddin Isomiddinov tarjimasi)
* „Qorqiz“ (Zuhriddin Isomiddinov tarjimasi)
* „Gʻirrom sichqon bilan saxiy chumchuq haqida ertak“ (Zuhriddin Isomiddinov tarjimasi)
* „Har kim oʻz boshiga oʻzi xoʻjayin“ (Zuhriddin Isomiddinov tarjimasi)
*[[Ivan Turgenev]]*
* „Mumu“ (I.&nbsp;Shamsharov tarjimasi)
*[[Anton Chexov]]*
* „Oʻgʻil bolalar“ (X.&nbsp;Ahrorova tarjimasi)
* „Qashqa“ (E.&nbsp;Jabborov tarjimasi)
* „Kashtanka“ (X.&nbsp;Ahrorova tarjimasi)
* „Vanka“ (O.&nbsp;Rahimiy tarjimasi)
*[[Lev Tolstoy]]*
* „Odamga ikki gaz yer kifoya“ (K.&nbsp;Qahhorova tarjimasi)
* „Akula“ (B.&nbsp;Omonov tarjimasi)
* „Sakrash“ (B.&nbsp;Omonov tarjimasi)
* „Bulka“ (B.&nbsp;Omonov tarjimasi)
* „Bulka va toʻngʻiz“ (B.&nbsp;Omonov tarjimasi)
* „Milton va Bulka“ (B.&nbsp;Omonov tarjimasi)
* „Toshbaqa“ (B.&nbsp;Omonov tarjimasi)
* „Bulka va boʻri“ (B.&nbsp;Omonov tarjimasi)
* „Pyatigorskda Bulkaga nima boʻldi?“ (B.&nbsp;Omonov tarjimasi)
* „Bulka va Miltonning oʻlimi“ (B.&nbsp;Omonov tarjimasi)
*[[Vladimir Korolenko]]*
* „Koʻr muzikachi“ (T.&nbsp;Qosimov tarjimasi)

## Manbalar

## Havolalar
* „Muqaddas xazina“ Ziyouz saytida
Maysajonning sarguzashtlari

**„Maysajonning sarguzashtlari“** () — rus yozuvchisi Sergey Rozanov qalamiga mansub qissa. 1928-yil yozilgan qissa rus adabiyotida bola koʻz qarashidan yozilgan ilk asarlarning biridir. Asarda katta shaharda adashib qoluvchi bolakay haqida hikoya qilinadi.

„Maysajonning sarguzashtlari“ rusiyzabon kitobxonlar orasida keng tanilgan. Asar Rozanov hayoti davomida 17 marta nashr qilingan. Uning asosida 1976-yil film suratga olingan. Qissani oʻzbek tiliga Hakim Pirmuhamedov tarjima qilgan.

## Syujeti
Qissada bosh qahramon Maysajon Moskva shahrida ota-onasi bilan yashaydi. U hamma narsani bilishni xohlaydi. Qahramon qiziquvchanligi tufayli shaharda adashib qoladi va turli sarguzashtlarni boshidan kechiradi.

## Qahramonlari
* Maysajon – bosh qahramon
* Maysajonning otasi
* Maysajonning onasi

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1958-yil „Detgiz“ nashriyotida chop etilgan ruscha nashridan Hakim Pirmuhamedov qisqartirib tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Maysajonning sarguzashtlari“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/bolalar_kutubxonasi/Sergey%20Rozanov.%20Maysajonning%20sarguzashtlari%20(qissa).pdf)
7-SER

„**7-SER**“ („7-siljuvchi elektron robot“) – oʻzbek yozuvchisi Hojiakbar Shayxov hamda jurnalist Tohir Hobilov yozgan ilmiy-fantastik qissa va hikoyalar toʻplami. 1972-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga Shayxovning yetti hikoyasi hamda Hobilovning „Hikmat afandining oʻlimi“ qissasi kiritilgan.

„7-SER“ Shayxov oʻz adabiy karyerasining ilk yillarida yozgan asarlardan biridir. Tanqidchi va adabiyotshunos Pirmat Shermuhamedov „7-SER“ qissasini salbiy baholagan. Xususan, Shermuhamedov „Adib robotning tuzilishi, oʻziga xos ishlash usuli, Farhodning hayratlanishi haqida maʼlumotlar berish bilan cheklanib qolgan“, deb yozgan.

## Qissa va hikoyalar
*[[Hojiakbar Shayxov]]*
* „7-SER“
* „Tasodifiy qoʻnish“
* „Toshdagi izlar“
* „Maydon panohida“
* „Mars, Fobos, Deymos va Inson“
* „Gʻaroyib tushlar“
* „Kelgindilar“

*[[Tohir Hobilov]]*
* „Hikmat afandining oʻlimi“

## Manbalar

## Havolalar
* [„7-SER“ Ziyouz saytida](https://ziyouz.com/books/uzbek_nasri/Hojiakbar%20Shayxov,%20Tohir%20Malik.%207-SER%20(fantastik%20qissalar).pdf)
Ellada qahramonlari

„**Ellada qahramonlari**“ (), toʻliq nomi „**Ellada qahramonlari. Qadimgi Gresiya afsonalaridan**“ () – yunon xalq afsonalari toʻplami. Toʻplamni rus bolalar yozuvchisi Vera Smirnova tuzgan va bolalar uchun moslashtirib, nashrga tayyorlagan.

„Ellada qahramonlari“ toʻplamini Mirziyod Mirzoidov oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Oʻzbekcha tarjima ikki marta nashr qilingan. Birinchi nashr 1957-yil OʻzSSR Davlat badiiy adabiyot nashriyotida, ikkinchi nashr 1976-yil „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.

## Afsonalar

*[[Argonavtlar]]*
* Oltin junli qoʻchqor
* Bir oyogʻiga shippak kiygan odam
* Joʻnab ketish
* Lemnos orolida
* Ayiq togʻi
* Kemadagi janjal
* Bebriklar mamlakatida
* Argonavtlar Salmidessda. Finey kaptari
* Ochilib-yopilib turadigan qoyalar orasida
* Yoʻl oxiri
* Yazon Kolxida shohi huzurida
* Sehrgar Medeya
* Ares dalasida
* Oltin junli terini olib qochish
* „Argo“ning qaytib kelishi
* Yazonning oʻlimi

*[[Gerakl]]*
* Qahramonning tugʻilishi
* Gera Geraklni halok etmoqchi boʻladi
* Yoʻl tanlash
* Birinchi qahramonlik. Gerakl Nemey arslonini oʻldiradi
* Ikkinchi qahramonlik. Gerakl Lerney ajdahosini oʻldiradi
* Uchinchi qahramonlik. Greakl Keriney ohusini quvib yetadi
* Toʻrtinchi qahramonlik. Gerakl yerni Erimanf toʻngʻizidan xalos qiladi
* Beshinchi qahramonlik. Gerakl Stimfal qushlarini haydab yuboradi
* Oltinchi qahramonlik. Gerakl Avgiy otxonasini tozalaydi
* Yettinchi qahramonlik. Gerakl Krit buqasini boʻysundiradi
* Sakkizinchi qahramonlik. Gerakl Diomedning otlarini olib keladi
* Toʻqqizinchi qahramonlik. Gerakl jangda yengib, Ippolitaning kamarini olib keladi
* Oʻninchi qahramonlik. Gerakl okeanga yoʻl ochadi va Garionning podasini haydab keladi
* Oʻn birinchi qahramonlik. Gerakl dunyoning chekkasiga borib, Gesperidalarning olmasini olib keladi
* Oʻn ikkinchi qahramonlik. Gerakl oʻliklar dunyosiga tushadi va Kerberni yengadi
* Gerakl asirlikda
* Gerakl Prometeyni ozod qiladi
* Geraklning oʻlimi

## Oʻzbekcha tarjimasi
„Ellada qahramonlari“ toʻlamini oʻzbek tiliga 1955-yil „Detgiz“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Mirziyod Mirzoidov tarjima qilgan.  Oʻzbekcha tarjima ikki marta nashr qilingan. Birinchi nashr OʻzSSR Davlat badiiy adabiyot nashriyotida, ikkinchi nashr 1976-yil „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Rejissyor Olimjon Salimov „Oyina“ nashri uchun tuzgan muhim adabiy asarlar roʻyxatiga „Ellada qahramonlari“ toʻplamini kiritgan.

## Manbalar
J. K. Rowling

**Joanna Ketlin (Jo) Rowling** ingliz bolalar yozuvchisidir. U 1965-yilning 31-iyulida Yeit shahrida tavallud topgan. U oʻzining yetti kitobdan iborat Garri Potter romanlari bilan mashhurdir. Bu yetti asar unga 1 milliard dollar foyda keltirgan. U romanlar toʻplamining birinchi qismini 1997-yilda nashrdan chiqartirgan. Ushbu kitobning barcha qismlari butun dunyo boʻylab juda mashhurdir. Rowling asosiy yetti qismli romanlaridan tashqari oʻsha kitoblarga ilova tarzida yana toʻrtta kitob nashr ettirgan. Oxirgi kitob 2016-yil 31-iyulda Garri Potter va Laʼnatlangan Bola nomi bilan nashrdan chiqarildi. Ushbu kitob teatrlar uchun sahna asari: dramatik uslubda yozilgan boʻlib ikki qismdan tashkil topadi. Shokir Dolimov bir necha yildan buyon asar qismlarini shaxsiy ravishda tarjima qilib, oʻz blogida oʻquvchilarga taqdim etib kelmoqda. Bugungi kungacha yettita qism ham tarjimalari nihoyasiga yetkazilib, o'quvchilar e'tiboriga havola etilgan. 

## Manbalar
Samanta

„**Samanta**“ () — rus yozuvchisi Yuriy Yakovlev yozgan qissa va hikoyalar toʻplami. 1990-yil Toshkent shahrida „Choʻlpon“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplam oʻrta maktab yoshidagi bolalar uchun moʻljallangan.

Toʻplamga Yakovlevning taniqli „Samanta“ qissasining ilk va yagona oʻzbekcha tarjimasi kiritilgan boʻlib, uni oʻzbekchaga Baxtiyor Bobonov oʻgirgan. Qissada Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi bosh kotibi Yuriy Andropov bilan maktub orqali yozishgan va pirovardida kotib taklifi bilan Sovet Ittifoqiga tashrif buyurgan AQShlik qizaloq Samantha Smith haqida hikoya qilinadi. Toʻplamga kiritilgan uch hikoyani esa Mirzamurod Alimov tarjima qilgan. Hikoyalarda Ikkinchi jahon urushi fojialari haqida soʻz yuritiladi.

## Qissa va hikoyalar
*Qissalar*
* „Samanta“ (Baxtiyor Bobonov tarjimasi)

*Hikoyalar*
* „Koʻktargʻoq“ (Mirzamurod Alimov tarjmasi)
* „Boʻlinma turgan joyda“ (Mirzamurod Alimov tarjmasi)
* „Yulya“ (Mirzamurod Alimov tarjmasi)

## Manbalar
Kanizak (roman)

„**Kanizak**“ (, yaʼni kvarteronka), toʻliq nomi **„Kanizak yoxud uzoq magʻribdagi sarguzashtlar“** (, yaʼni „Kvarteronka yoxud bir oshiqnining Luizianadagi sarguzashtlari“) — irlandiyalik-amerikalik yozuvchi Thomas Mayne Reid romani. Ilk bor 1856-yil chop etilgan.

Roman asosida Dion Boucicault „The Octoroon“ pyesasini sahnalashtirgan. „Kanizak“ romanini Erkin Mirobidov oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Oʻzbekcha tarjima 1991-yil Toshkent shahrida „Kamalak“ nashriyotida chop etilgan.

## Syujeti
Buyuk britaniyalik Edward () yangi hayot izlab Amerikaga keladi. Edward boy oilaning oʻzida oq tanlilar, hindular, qora tanlilar hamda Lotin Amerikasi xalqlari qoni boʻlgan goʻzal kanizagi Aurorani () sevib qoladi. Edward erkin odam, Aurora esa qul boʻlgani uchun ikki yosh koʻp toʻsiqlarga duch keladilar. Shuning uchun Edward Aurorani olib qochishga qaror qiladi. Ikki yoshning orzusi amalga oshishida ularga doʻstlari yaqindan yordam beradi.

## Qahramonlari
* Aurora () – qurama kanizak, bosh qahramon sevgan qiz
* Eugenie Besanson () – Auroraning kreoli, mademuazel
* Scipio () – Eugenie Besansonning xizmatkori
* Edward () – bosh qahramon, sayohatchi
* Gabriel () – ilon avrovchi, zanji
* Reigart () – doktor, Edwarning doʻsti
* Gayarre () – prokuror, Edwardning dushmani

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1956-yil „Detgiz“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Erkin Mirobidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1991-yil Toshkent shahrida „Kamalak“ nashriyotida chop etilgan.

## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar
* „Kanizak“ Oʻzbekiston milliy kutubxonasi saytida
* „Kanizak“ Gutenberg loyihasida
Ajdodlarimiz qismati

**„Ajdodlarimiz qismati“** (, yaʼni **„Olov uchun kurash“**) — fransuz yozuvchisi J.-H. Rosny qalamiga mansub tarixiy roman. Ilk bor 1909-yil nashr qilingan. Alohida asar sifatida esa 1911-yil chop etilgan.

Asardagi hodisalar qadim zamonda sodir boʻladi. Romanning asosiy qahramonlari ibtidoiy odamlar boʻlib, asarda ularning olovni oʻzlashtirish uchun qilgan kurashi haqida hikoya qilinadi. Roman bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Asarni oʻzbek tiliga Xayrulla Ergashev tarjima qilgan.

## Syujeti
Oulhamrlar () qabilasi asrlar davomida olovni saqlab keladi, ammo uni yaratishni bilmaydi. Dushmanlarga qarshi kurash davomida qabila olovi oʻchib qoladi. Qabila boshchisi Faouhm () olovni topib kelgan odamga qizi Gammlani () uzatishni vaʼda qiladi.

Bu chaqiriqqa botir Naoh () rozi boʻladi. Naoh yana ikki botir – Nam () va Gawni () oʻziga sherik qilib oladi. Qabilaning Gammlaga erishishni xohlovchi yana boshqa aʼzolari – aka-uka Aghoolar () Naohga raqib boʻladi.

Naoh sheriklari bilan odamlar uchun xavf tugʻdiradigan xudularda olov izlaydi. Ular yovvoyi hayvonlar, boshqa qabilalar tugʻdirgan xavf-xatarga duch keladilar. Naoh va uning doʻstlari nihoyat Agoolarni yengib chiqib, qabilaga olovni qaytaradilar.

## Qahramonlari
* Faouhm () – Oulhamrlar () qabilasi boshchisi
* Gammla () – Faouhmning qizi
* Naoh () – olov topib keluvchi botir
* Nam () – Naohning doʻsti
* Gaw () – Naohning doʻsti
* Aka-uka Aghoolar () – Naoning raqiblari

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1966-yil „Detgiz“ nashriyoti chop etgan nashrga asoslanib Xayrulla Ergashev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A.&nbsp;Shomirzayev – muharrir, N.&nbsp;Pirogov – rassom, K.&nbsp;Nazarov – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Shishikina – texnik muharrir, M.&nbsp;Nazirova – musahhih. Kitob adadi – 30&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar
* „Ajdodlarimiz qismati“ Lib.ru saytida
Bremenlik mashshoqlar

**„Bremenlik mashshoqlar“** () — olmon yozuvchilari aka-uka Grimmlar qalamiga mansub ertak. Aarne–Thompson klassifikatsiyasi boʻyicha ertak 130-raqamga ega: asarda egasi kerak boʻlmagan hayvonlar yangi uy topadi. Asar qahramonlari „bremenlik“ deb atalsa-da, ular aslida shaharga yetib bormaydilar.

Ertak asosida bir necha film, multfilm, myuzikl hamda teatr postanovkasi tayyorlangan. Ertak oʻzbek tilida bolalar uchun moslashtirilib boʻyash kitobi oʻlaroq nashr qilingan.

## Syujeti
Ertakning asosiy qahramonlari — oʻz xoʻjayinidan xafa boʻlgan eshak, it, mushuk va xoʻroz Bremen shahriga musiqachilik qilish uchun yoʻl oladilar.

Ammo bir kunda Bremenga yetib bora olmayidalar va oʻrmonda tunashga qaror qiladilar. Eshak va it katta daraxt ostida, mushuk shoxlarda, xoʻroz esa daraxtning eng tepasiga chiqib uxlaydi.

Qahramonlar oʻrmonda ketayotib eski kulbani koʻrib qoladilar. Bremenlik mashshoqlar bir-birlarining ustiga chiqib, oʻz „kuy“larini ijro etadilar – eshak hangraydi, it uvillaydi, mushuk miyovlaydi, xoʻroz qichqiradi. Ularning ovozini eshitgan qaroqchilar qoʻrqib, qochib ketadi.

Har kim oʻz odati boʻyicha uyquga ketadi: eshak hovlida, it – eshik ortida, mushuk – pechka ustida, xoʻrox esa uy tomida uxlagani yotadi.

Oʻsha kuni kech qaroqchilarning yetakchisi kulbani kim egallab olganini tekshirish uchun yugurdaklaridan birini yuboradi. Ammo uni mushuk tirnaydi, it qopadi, eshak tepadi, xoʻroz esa kulba tomida turib baland qichqiradi. Qoʻrqib ketgan qaroqchi yetakchisi oldiga kelib, uyni dahshatli jonzotlar egallab olganini aytib beradi. Qaroqchilar kulbaga qaytib kela olmaydi, bremenlik mashshoqlar esa uni oʻzlariga uy qilib oladilar.

## Qahramonlari
* Eshak
* It
* Mushuk
* Xoʻroz

## Oʻzbekcha nashr
„Bremenlik mashshoqlar“ 1987-yil Sankt-Peterburg shahrida „Lenizdat“ nashriyotida rus tilida boʻyash kitobi oʻlaroq chop etilgan. Mazkur nashr uchun ertakni A.&nbsp;Vvedenskiy bolalar uchun moslashtirib hikoya qilgan. Asar rasmlarini G.&nbsp;Yasinskiy chizgan. 1988-yil „Lenizdat“ nashriyotida aynan shu kitob oʻzbek tilida chop etilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* „Bremenlik mashshoqlar“ Lib.ru saytida (A. Vvedenskiy bolalar uchun moslashtirgan versiya)
Dankoning alangali yuragi

**„Dankoning alangali yuragi“** () — rus yozuvchisi Maksim Gorkiy qalamiga mansub afsona. Muallif asarni qadimiy bessarab afsonasiga tayanib yozgan. „Dankoning alangali yuragi“ „Larra haqida afsona“ rivoyati hamda Izergil ismli qariyaning hayoti haqidagi hikoya bilan birgalikda „Izergil kampir“ () nomli hikoyaga kiritilgan.

Muallif hikoya va undagi afsonalarni 1894-yil yozgan. Asar ilk bor 1895-yil „Samara gazetasi“da chop etilgan. „Dankoning alangali yuragi“ni A. Rahimiy oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

## Syujeti
Bir qabila vakillari asrlar davomida bir dashtda yashab keladi. Keyin boshqa qabila kelib, mahalliy aholini oʻrmonga quvib yuboradi. Qabila dashtga qayta olmaydi, oʻrmonda esa zaharli botqoqlar kutadi. Birdan Danko ismli odam kelib, qabilani oʻrmon orqali boshqa dashtga olib oʻtishni taklif qiladi.

Yoʻlda qabila aʼzolarining Dankodan jahli chiqib, uni oʻldirmoqchi boʻladilar. Danko esa koʻkragidan alangali yuragini chiqarib, odamlarni dashtga olib boradi, manzilga yetib borganidan keyin halok boʻladi. Uning halok boʻlganini bir odam payqaydi xolos. Oʻsha odam nimadandir hayiqib, Dankoning haliyam yonib turgan yuragini oyoqlari bilan bosadi. Yurak oʻchib qoladi, ammo uning uchqunlari qoladi. Bu uchqunlar dashtda haliyam miltirab turadi.

## Oʻzbekcha tarjimasi
„Dankoning alangali yuragi“ bir necha tilga tarjima qilingan. Asarni oʻzbek tiliga A. Rahimiy tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1989-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Asar rasmlarini G.&nbsp;Li chizgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Qariya Izergil“ Lib.ru saytida
Xayrli tun

**„Xayrli tun“** — oʻzbek shoiri Madamin Mamatkarim qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1990-yil Toshkent shahrida „Yulduzcha“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga maktabgacha yoshdagi bolalar uchun moʻljallangan sheʼrlar kiritilgan.

## Manbalar
Dovyurak kampir va qoʻrqoq chol

**„Dovyurak kampir va qoʻrqoq chol“** — saam xalq ertagi. Ertak hazilomuz boʻlib, unda eridan ombordan oziq-ovqat mahsulotlarini olib kelishni iltimos qilgan kampir haqida hikoya qilinadi.

Ertakni rus tilidan oʻzbek tiliga G.&nbsp;Normatova tarjima qilgan. Oʻzbekcha tarjima 1989-yil Toshkent shaharida „Yosh gvardiya“ nashriyotida „Dovyurak kampir va qoʻrqoq chol“ nomi bilan chop etilgan toʻplamga kiritilgan.

## Manbalar
Zumrad va Qimmat (toʻplam)

„**Zumrad va Qimmat**“ — oʻzbek xalq ertaklari toʻplami. Ilk bor 1988-yil chop etilgan, oʻsha tilida ruscha tarjimasi ham bosilib chiqqan. Toʻplamni Komil Imomov tuzgan. „Zumrad va Qimmat“ toʻplami „Oʻzbek xalq ijodi“ koʻp jildli kitoblar seriyasi doirasida chop etilgan asarlarning biridir. Toʻplam nomi ayni nomli taniqli oʻzbek xalq ertagi nomidan olingan.

## Nashrlari
„Zumrad va Qimmat“ toʻplami ilk bor 1988-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Ayni yilda ayni nashriyotda rus tilida ham chop etilgan. 1990-yil „Oʻzbekiston“ nashriyotida qayta nashr qilingan.

## Manbalar
Ascanio

**„Ascanio“** (), toʻliq nomi **„Ascanio yoki qirolli oltinchi“** () — fransuz yozuvchisi Alexandre Dumas qalamiga mansub roman. Asar italyan haykaltaroshi, rassomi, bastakori va zargari Benvenuto Cellini memuarlari asosida yozilgan. Romanni yozishda muallifga fransuz dramaturgi Paul Meurice koʻmaklashgan. Asar ilk bor 1843-yil Bryussel shahrida chop etilgan.

Paul Meurice 1852-yil asar asosida „Benvenuto Cellini“ pyesasini yozgan. Keyinroq Louis Gallet pyesa asosida libretto yozgan. 1887-1888-yillarda bastakor Camille Saint-Saëns mazkur librettoga tayanib „Ascanio“ operasini yozgan.

„Ascanio“ muallifning eng mashhur tarixiy romanlaridan biri hisoblanadi. Asarda Benvenuto Cellini va uning sevimli shogirdi Ascanioning fransuz qiroli Francis I qoʻlida ishlagan paytida boshidan kechirgan sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi.

Asar bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Oʻzbekcha nashr 1990-yil Toshkent shahrida „Choʻlpon“ nashriyotida chop etilgan.

## Manbalar
Ulugʻ kun

„**Ulugʻ kun**“ — oʻzbek yozuvchisi Iboxon qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1959-yil Toshkent shahrida „Oʻzadabiynashr“ nashriyotida chop etilgan, 1982-yil „Yosh gvardiya“ nashriyotida qayta chop etilgan.

Asarda Ikkinchi jahon urushi yillari davomida ota-onasidan ajralgan bolalar hayoti haqida hikoya qilinadi. „Ulugʻ kun“ sovet davrida oʻzbek tilidagi bolalar adabiyotiga salmoqli hissa qoʻshgan Iboxonning eng taniqli asarlaridan biri boʻlib, „Oʻzbek tilining izohli lugʻati“da asardan bir necha iqtibos keltirilgan.

## Syujeti
Bosh qahramonlar Hasan va Zuhraning otasi urushga chaqiriladi va bolalarini qoʻshni ayol Qumri xolaga topshiradi. Otalarining iltimosiga koʻra, Qumri xola bolalarni maxsus hunar maktabiga yuboradi.

Maktab direktori va boshqalar ularni juda yaxshi kutib oladi. Zuhra oʻzi xohlaganday elektroobmotka sexida, Hasan esa slesar-remontchilik boʻlimida ishlashni boshlaydi. Lekin Hasan mashinist boʻlishni xohlagandi. Hasanning istagini bilgan oʻqituvchilari uch yilda slesarlikni tamomlagandan keyin, mashinistlarni hozirlovchi maxsus maktabga yuborishga vaʼda berishadi.

Uch yildan soʻng Zuhra oʻzi xohlaganday elektrik boʻlib yetishadi. Hasan esa mashinistlikni oʻrganish uchun maxsus oʻqishga yuboriladi. Oradan yillar oʻtib, Hasan ham mashinist boʻlib yetishadi. Oʻqituvchilari Hasan va Zuhradan juda mamnun boʻlishadi. Hasan va Zuhra otalari xohlaganday yaxshi hunar egalari boʻlib yetishishadi.

## Qahramonlari
* Hasan – ota-onasidan yetim qolgan oʻsmir; bosh qahramon
* Zuhra – Hasanning singlisi; bosh qahramon
* Qumri xola – qoʻshni ayol
* Gorbunov – maxsus hunar maktabi direktori
* Kuznetsov – maktab bosh masteri
* Tursunov – komsorg (komsomol tashkilotchisi)
* Omonov – bosh tarbiyachi
* Yoʻldosh – Hasanning doʻsti

## Manbalar
Doda

**Doda Elektroda** (asl ismi **Dorota Aqualiteja Rabczewska**; 15-fevral, 1984) polyak pop qo'shiqchidir.; Mukofoti va nominatsiyalari

## Yana qarang
* Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari
Sylvie Meis

**Sylvie Meis** (13-aprel 1978-yilda tugʻilgan) niderland fotomodeli, teleboshlovchisi va aktrisasidir.

## Faoliyati
Sylvie 1978-yil 13-aprelda Breda shahrida dunyoga keldi. Sylvie Gʻarbiy Brabant oliy maktabini () bitirib, model boʻlib ishlashni boshladi. Televideniyega 2003-yilda kirib keldi. Germaniyaga kelishdan oldin Johan Nijenhuisning „Costa!“ filmida mayxona sotuvchisi Ice rolini qiziq talqin qildi. 2011-yildan beri Germaniyaning „RTL“ telekanalida „Letʼs Dance“ koʻrsatuvini olib boradi.

## Shaxsiy hayoti
2005-yilda Rafael van der Vaartga turmushga chiqdi, lekin ular 8 yillik nikohdan keyin 2013-yilning yanvar oyida ajralishgan. Hozirgi vaqtda Sylvie oʻgʻli bilan Hamburgda yashaydi.

## Manbalar
Oilamiz quvonchi

**„Oilamiz quvonchi“** () — boshqird yozuvchisi Mustay Karim qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1951-yil nashr qilingan. Asar rus, oʻzbek, tuva, turkman, qoraqalpoq hamda vyetnam tillariga tarjima qilingan, koʻpab toʻplamlarga kiritilgan.

Qissada Ikkinchi jahon urushida ishtirok etgan xalqlarning doʻstligi, boshqird oilasi boqib olgan yetim ukrain qizi haqida hikoya qilinadi. Qissada, shuningdek, boshqirdlarning oilaviy qadriyatlari va udumlari tasvirlangan.

## Tarjimalari
Qissani rus tiliga V. Oseyeva tarjima qilgan. Oseyeva tarjimasi bir necha marta, jumladan, 1952-, 1953-, 1954-, 1965- yillarda nashr qilingan. Oseyeva tarjimasi yana bir necha adabiy toʻplamga kiritilgan.

„Oilamiz quvonchi“ qissasini M.&nbsp;Mirzoidov oʻzbek tiliga oʻgirgan. Oʻzbekcha tarjima 1956-yil chop etilgan. Qissa 1988-yil vyetnam tiliga ham tarajima qilingan. Oʻsha yili M.&nbsp;Dorju asarni tuva tiliga tarjima qilgan. 1989-yil G.&nbsp;Izimbetov qissani qoraqalpoq tiliga oʻgirgan. 1990-yil T.&nbsp;Meredov qissani turkman tiliga tarjima qilgan.

## Manbalar
Uch boʻtaloq va sirli qovoq

**„Uch boʻtaloq va sirli qovoq“** — qirgʻizistonlik oʻzbek shoiri hamda yozuvchisi Tursunboy Adashboyev qalamiga mansub sheʼrlar va ertaklar toʻplami. Toʻplamga bolalar uchun moʻljallangan sheʼrlar va ertaklar kiritilgan. Toʻplamga, shuningdek, bir necha chet ellik shoir sheʼrlari, jumladan, Korney Chukovskiy, Nodar Dumbadze, Yustinas Marsinkyavichyus, Vladimir Danko, Boris Zaxoder, Jan Brzechwa, Walter de la Mare sheʼrlari hamda xorijiy xalqlarning anʼanaviy sheʼrlari tarjimasi ham kiritilgan.

Toʻplam 1990-yil Toshkent shahrida „Choʻlpon“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplam nashrini Adashboyevning oʻzi moliyalashtirgan. „Uch boʻtaloq va sirli qovoq“ Adashboyev sheʼrlarining eng taniqli toʻplami boʻlib, tanqidchilar tomonidan yuqori baholangan. Xususan, undan oʻrin olgan sheʼrlarda bolalar dunyoqarashi mohirlik bilan va oʻrinli hazillar bilan ochib berilgani olqishlangan.

## Manbalar
Oyqor (qissa)

„**Oyqor**“, toʻliq nomi „**Oyqor (voqeiy qissa)**“ – oʻzbek yozuvchisi Nurali Qobul qalamiga mansub qissa. Muallifning ilk yirik asari boʻlib, 1978-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Asarda sovet davrida qishloq xoʻjaligining kollektivlashtirilishi haqida hikoya qilinadi. 1982-yil qissaning L.&nbsp;Samoyov oʻgirgan ruscha tarjimasi nashr etilgan.

„Oyqor“ qissasi Qobulning 1979-yil chop etilgan „Salom, togʻlar“ qissasi bilan bir qatorda oʻquvchilar va tanqidchilar orasida keng muhokama qilingan. Qissa uchun Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Rahmat Fayziy „umidli qalam sohibi“ nomi bilan kirish soʻzini yozgan. 1978-yil „Yosh leninchi“ gazetasida „Qorli togʻlar qoʻshigʻi“ nomi bilan qissadan parcha chop etilgan.

## Manbalar
Qor malikasi

**„Qor malikasi“** () — dan yozuvchisi Hans Christian Andersen qalamiga mansub ertak. Ilk bor 1844-yilning 21-dekabrida „Yangi ertaklar. Birinchi jild. Ikkinchi toʻplam. 1845“ () toʻplamida chop etilgan. Asarda Gerda va uning doʻsti Kay misolida yaxshilik va yovuzlik oʻrtasidagi kurash haqida hikoya qilinadi.

7 boʻlimga boʻlingan „Qor malikasi“ muallifning eng uzun va eng mashhur ertagidir. Asar Andersen qalamiga mansub koʻplab ertaklar toʻplamlariga kiritilgan. Ertak dunyoning oʻnlab tiliga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

## Syujeti
„Qor malikasi“ ertagida Kay ismli bola va Gerda ismli qizcha boshidan kechirgan sarguzashtlar haqida hikoya qlinadi. Kayni Qor malikasi oʻz qasriga olib ketadi. Malika uning yuragiga muz parchasini joylashtiradi. Natijada bolakay qoʻpol va shafqatsiz boʻlib qoladi.

Gerda qoʻrqmasdan Gerda qasriga boradi. U Kayni topadi, ammo doʻsti oʻzgarib qoglanini payqaydi. Shunday boʻlsa-da, Gerda oʻz mehri bilan Kayning muzlagan yuragini eritishga muvaffaq boʻladi. Kay va Gerda Qor malikasini yolgʻiz qoldirib, yanada yaqinroq doʻstlar oʻlaroq uyga qaytadilar.

## Qahramonlari
* Kay () – katta shaharda yashovchi kichik bolakay, Gerdaning doʻsti
* Gerda () – Kayning qoʻshnisi, doʻsti
* Qor malikasi – qor bilan dunyo kezuvchi malika
* Troll – voqelikni oʻzgartiruvchi koʻzgularni yasaydigan yovuz qahramon
* Buvi – Kayning buvisi
* Sehrgar kampir – Gerdani oʻzi bilan olib qolishga urinuvchi sehrgar
* Qargʻa – yovvoyi qargʻa
* Oʻrgatilgan qargʻa – Qor malikasi saroyida yashovchi qargʻa, yovvoyi qargʻaning doʻsti
* Malika – Gerdaga yordam beruvchi malika
* Shahzoda – kelib chiqishi kambagʻal oiladan boʻlgan shahzoda
* Oʻgʻri kampir – Gerdani ushlab olgan oʻgʻrilarning biri
* Oʻgʻri qizaloq – oʻgʻrilar kattasining qizi
* Bae () – Gerdani qor malikasi saroyiga eltuvchi bugʻu
* Saam ayol - Gerda va Baega yordam beruvchi saam ayol
* Fin ayol – Qor malikasi qasri yaqinida yashovchi fin ayol

## Havolalar
Yoz oqshomi

**„Yoz oqshomi“** — rus shoiri Aleksandr Blok qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1990-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida 100 ming nusxada chop etilgan. Sheʼrlarni oʻzbek tiliga Abdul Jalil tarjima qilgan. Toʻplamga bolalar uchun moʻljallangan sheʼrlar kiritilgan. Asar rasmlarini Dilyus Mursalimov chizgan.

## Manbalar
Ivan Ivanovich bilan Ivan Nikoforovich oralarida boʻlib oʻtmish janjallar hikoyati

**„Ivan Ivanovich bilan Ivan Nikoforovich oralarida boʻlib oʻtmish janjallar hikoyati“** () — rus yozuvchisi Nikolay Gogol qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1834-yil Aleksand Smirdinning „Novoselye“ almanaxida chop etilgan. 1835-yil kichik oʻzgartirishlar bilan muallifning „Mirgorod“ qissalar toʻplamiga kiritilgan. Asarni Nabi Alimuhamedov oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

## Syujeti
Qissada ikki yaqin doʻst – Ivan Ivanovich va Ivan Nikiforovich arzimagan narsa ustidan janjallashib qoladi. Ivan Ivanovich Ivan Nikiforovich, Ivan Nikiforovich esa Ivan Ivanovich ustidan sudga arz qiladi. Sudya ikki doʻstni oʻz arzini qaytib olishga chaqiradi, ammo ikki doʻst bunga rozi boʻlmaydi.

Ularning umumiy doʻstlari ikkisini yarashtirishga harakat qiladi, ammo ularning urinishlari zoye ketadi. Oradan 12 yil oʻtib, ikkisiga ishni yopishni vaʼda qiladilar. Bu orada ularning koʻp doʻstlari oʻladi, ammo ular sud qarorini kutib yuraveradilar.

## Qahramonlari
* Ivan Ivanovich Pererepenko – pomeshchik
* Ivan Nikiforovich Dovgochxun – Ivan Ivanovichning qoʻshnisi, pomeshchik
* Gapka – Ivan Ivanovichning kalitdori
* Gorpina – Ivan Nikiforovich uyidagi kampir
* Agafiya Fedoseyevna – Ivan Nikiforovichning tanishi
* Demyan Demyanovich – sudya
* Taras Tixonovich – sud kotibasi
* Pyotr Fyodorovich – gorodnichiy
* Anton Prokofyevich Golopuz – gorodnichiy mehmoni
* Ivan Ivanovich (bosha) – gorodnichiy mehmoni, gʻilay
* Orishko – sud xizmatkori

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga Nabi Alimuhamedov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1972-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“da chop etilgan. Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A.&nbsp;Shomirzayev – muharrir, D.&nbsp;Sinitskiy – rassom, K.&nbsp;Nazarov – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Shishkina – texnik muharrir, D.&nbsp;Obidova – musahhih. Adadi – 30&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar

* „Ivan Ivanovich bilan Ivan Nikoforovich oralarida boʻlib oʻtmish janjallar hikoyati“ Lib.ru saytida
Tushda kechgan umrlar

„**Tushda Kechgan Umrlar**“ — oʻzbek adabiyotining yetuk namoyondasi Oʻtkir Hoshimov qalamiga mansub roman. Ushbu roman yozuvchining ijodidagi uchinchi va so'nggi romanidir.  1993-yilda yozib tugatilgan roman ilk bor „Sharq yulduzi“ jurnalida serialashtirilgan. Kitob oʻlaroq 1994-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyotida chop etilgan.

„Tushda Kechgan Umrlar“ Hoshimovning eng taniqli asarlaridan biridir. Roman tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olingan. Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Said Ahmad „Romanni loqayd-hayajonsiz oʻqib boʻlmaydi. U kitobxonni larzaga soladi. Xalq boshiga kulfatdan boshqa narsa solmagan qonli urushni boshlagan telba urushqoqlarga dil-dilidan qargʻish yogʻdiradi“, deya yuqori baholagan. So'nggi marta 2024-yili "Nurli Dunyo" nashriyotida 15 000 nusxada 288 betli yumshoq muqovada nashr etildi.

## Qahramonlari
Romanda bosh qahramon **Rustam**ning fojiaviy qismati orqali afgʻon urushining maʼnosiz mohiyati ifoda etilgan. Butun umri davomida totalitar rejim siyosatining qalqoni va qilichi sifatida ish koʻrgan, necha minglab halol odamlar dilini jarohatlagan, yostigʻini quritgan Komissar ham oʻziga xos fojiaviy obrazdir. Bu kimsaning fojiasi shundaki, u oʻzi olib borgan qora ishlarni haq deb biladi. Shuningdek, asarda Qurbonoy xola obrazi boʻlib, u boshiga tushgan qiyinchiliklarni matonat bilan yenggan oʻzbek ayoli timsolida gavdalanadi. Qolaversa, asarda Rustamning ayoli Shahnoza obrazi boʻlib, u erining oʻlimida oʻzini aybdor hisoblaydi.

## Manbalar

## Havolalar

* Oʻtkir Hoshimov: „Haqiqiy yozuvchi Xudo koʻngliga solganini yozadi“, *Xurshid Davron kutubxonasi*
Sibir tili

**Sibir tili** — (sibircha: сыбыр тел, *sıbır tel*) — turkiy tillar oilasiga mansub til. Sibir xalqining tili. Marcel Erdalga koʻra, bu tilning ma'lum ora xususiyatlari sababli, sibir tili Turkiy tillarning Sibir guruhiga mansub tillarga yaqin.

## Manbalar
Sibirlar

**Sibirlar** (oʻz adi - Сыбырлар, *Sıbırlar*) - Shimoliy Osiyoning janub-gʻarbisinda - Sibirning mahalliy halki. Sibir tilda gaplashadilar.

## Manbalar
Professor Douelning boshi

**„Professor Douelning boshi“** () — rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Muallifning eng mashhur asarlaridan biri. Asarning ilk versiyasi 1925-yil „Rabochaya gazeta“ gazetasida qissa oʻlaroq chop etilgan. Roman toʻlaligicha oʻsha yili „Vsemirniy sledopit“ jurnalida chop etilgan.

Asarda kishi boshini yangi tanaga oʻrnatish masalasi haqida hikoya qilinadi. Roman bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. 1984-yil asar asosida „Professor Douelning vasiyati“ filmi suratga olingan.

## Syujeti
Professor Douel va uning yordamchisi, jarroh va doktor Kern tanadan uzilgan organlarni saqlab qolish haqida izlanishlar olib boradi. Doktor Kern professor Douelni oʻldiradi. Kern professorning boshini tirik saqlab, undan ilmiy sirlarni oladi. Ammo Kernning yangi yordamchisi Mari Loran boʻlib oʻtgan ishlardan xabar topadi. Kern Loran oʻz sirlarini fosh qilmasligi uchun uni soxta ruhiy xastalar shifoxonasiga qamatadi.

Kern izlanishlarini davom ettiradi. Yosh ayolning boshini yangi tanaga qoʻyadi. Tana Doulning doʻstlaridan birining oʻgʻli yaxshi koʻrgan qizga tegishli boʻladi. Oʻsha bola doktor Kern laboratoriyasidan qochib chiqqan yosh ayolning tanasini tanib qoladi.

Douelning oʻgʻli doʻsti bilan birga Mari Loranni ozod etadilar. Doktor Kern oʻzini ixtirochi, deb eʼlon qilishga oshiqadi. Ammo Douelning qizi va Mari Loran professorning boshini kameralar oldiga olib kelib, haqiqatni fosh etadilar. Professor Douelning boshi hammasini aytib berib, oʻladi. Sharmanda boʻlgan doktor Kern esa oʻz joniga qasd qiladi.

## Qahramonlari

#### Kishilar
* Kern – professor, xoin jarroh
* Mari Loran – vrach, Kernning yordamchisi
* Jon – qora tanli xizmatkor
* Anjelika Gay – halok boʻlgan qoʻshiqchi; uning tanasidan Kern oʻz maqsadlarida foydalanadi
* Malla Marta – Brikening dugonasi
* Jan – Martining turmush oʻrtogʻi
* Madam Loran – Marining onasi
* Arman Lare – rassom
* Artur Douel – professor Douelning oʻgʻli
* Shaub – avstraliyalik rassom, Larening doʻsti
* Ravino – jinoyatchi vrach, ruhiy shifoxona boshligʻi

#### Boshlar
* Douel – professor, olim jarroh
* Toma Bush – halok boʻlgan quruvchi; uning boshini Kern tiriltiradi
* Brike – halok boʻlgan bar qoʻshiqchisi; uning boshini Kern tiriltiradi

## Havolalar
* „Professor Douelning boshi“ Lib.ru saytida