Ibn Rajab

**Abd ar-Rahmon ibn Ahmad ibn Rajab** (736–795 hijriy / 1335–1393 milodiy), odatda **Ibn Rajab** nomi bilan tanilgan (bu laqab unga rajab oyida tugʻilgan bobosidan meros qolgan), muhaddis, olim va faqih edi. Imom an-Navaviyning qirq hadisiga yozgan sharhi bilan mashhur boʻlib, u Fath al-Bari asarining ilk muallifi ham boʻlgan.

## Tarjimai hol
Imom Ibn Rajab 1335-yilda (736-hijriy) Bagʻdodda tugʻilgan. Bobosi islom olimi boʻlib, hadis bilan shugʻullanar edi. Otasi ham Bagʻdodda tugʻilgan boʻlib, koʻplab olimlardan saboq olgan. Besh yoshida Ibn Rajabning oilasi Damashqqa koʻchib oʻtdi, soʻng Quddusga borib, u yerda al-Alloʻiydan taʼlim oldi, keyin yana Bagʻdodga qaytdi va u yerdan Makkaga yoʻl oldi.
Makkada boʻlganida otasi unga Islom ilmlarini oʻrganishni ham tashkil qildi. Soʻng u Misrga safar qildi va yana Damashqqa qaytib, oʻz shogirdlariga dars bera boshladi. U saboq olgan olimlar orasida Ibn an-Naqib, as-Subkiy, al-Iroqiy va Muhammad ibn Ismoil al-Xabbaz bor edi. Shuningdek, u Ibn Qayyim al-Javziyya bilan Ibn al-Qayyim vafotigacha ilm bilan mashgʻul boʻldi. Ibn Rajabning an-Navaviyning qirq hadisi (Jomi‘ al-‘Ulum va-l-Hikam)ga yozgan sharhi eng yiriklaridan biri boʻlib, odatda eng yaxshi sharhlardan biri deb eʼtirof etiladi. Hayotining oxirlariga yaqin Ibn Rajab Sahihi Buxoriyga sharh yozishni boshladi, biroq vafotidan oldin faqat janoza namozlari bobigacha yetdi. U asariga *Fath al-Bari* deb nom qoʻygan va yozib ulgurgan qismi *Dar Ibn al-Javziy* tomonidan yetti jildda nashr etilgan. Bu Sahihi Buxoriyning oltidan bir qismidan ham kamini tashkil etadi. Ibn Rajab vafotidan yigirma yil oʻtib, Ibn Hajar al-Asqaloniy Sahihi Buxoriyga oʻz sharhini yozishni boshladi va Ibn Rajabga hurmat sifatida asariga shu nomni berdi.

### Vafoti
Ibn Rajab 795-hijriy yil ramazon oyining 4-kunida (1393-yil) dushanba kechasi, ellik toʻqqiz yoshida, ijaraga olgan bogʻ hududida, Damashqda vafot etdi. Ertasi kuni janoza namozi oʻqildi va u Bob as-Sagʻir qabristoniga dafn etildi.

### Boshqa musulmon olimlarining fikrlari
Ibn Qodiy Shuhbo uni tarjimai holida shunday taʼriflaydi:
„U oʻqidi va ilmlarning turli sohalarida mohir boʻldi. U (Hanbaliy) mazhabining masalalari bilan shu qadar mashgʻul boʻldiki, uni mukammal egalladi. Hadis matnlari, illatlari va maʼnolarini oʻrganishga oʻzini bagʻishladi. Va yozish uchun uzlatga chekindi“.

Al-Hofiz Ibn Hajar al-Asqaloniy u haqida shunday deydi:
„U hadis ilmlarida roviylar ismlari, ularning tarjimai hollarini bilish, rivoyat yoʻllari va maʼnolaridan xabardorlik jihatidan nihoyatda mohir edi“.

Imom Ibn Muflih al-Hanbaliy shunday deydi:
„U shayx, buyuk olim, hofiz, dunyoga beparvo kishi edi. Hanbaliylik mazhabining shayxi boʻlib, juda foydali koʻp kitoblar yozgan.“

## Asarlari
### Tafsir va Qur’onshunoslik
*Ixlos surasi tafsiri
*Fotiha surasi tafsiri
*An-Nasr surasi tafsiri
*I'roab al-Bismillah
*Al-Istig'no bil-Qur'on

### Hadis tadqiqotlari va sharhlar
* *Sharh [[Sahihi Termiziy]]*
* *Fath al-Boriy bi sharh Sahih al-Buxoriy* (Sahih al-Buxoriyga sharh)
* *Jomi‘ al-‘Ulum va-l-Hikam fi sharh xamsina hadis min javomi‘ al-kalim* (ingliz tilida Turath Publishing Ltd., London, 2007-yil iyul oyida *The Compendium of Knowledge and Wisdom* nomi bilan nashr qilingan)
* *Mā zi’bāni jā’i‘oni ursilā fī ghanam*
* *Ixtiyor al-avlō fi sharh hadisi Ixtisom al-Malā al-Aʼlō*
* *Nur al-Iqtibos fi Mishkat vasiyyat an-Nabiy libn Abbas* (Paygʻambarimizning Ibn Abbosga vasiyatlari sharhi)
* *Gʻoyat an-nafaʼ fi sharh hadisi tamthil al-mu’min bi xarmat az-zaraʼ*
* *Kashf al-kurbah fi vasfi holi ahl al-gʻurbah* (Gʻariblarning holatini bayon qilishda gʻam-gʻussani yengillatish)

### Fiqh
* *Al-Istixroj fi ahkom al-xaroj*
* *Al-Qavoʻid al-fiqhiyya*
* *Kitob ahkom al-xavotim va ma yataʼallaku biha*

### Tarjimai hol va tarixiy asarlar
* Zayl ‘alā Tabaqot al-Hanbila
* *Muxtasar sira Umar ibn Abdulaziz*
* *Sira Abdulmalik ibn Umar ibn Abdulaziz*

### Boshqa
* *Latoif al-maʼarif fīmā li mavosim al-‘ām mina-l-vazhoif*
* *At-taxvīf min an-nor va-t-taʼrif bi holi dār al-bavār*
* *Al-farq bayna-n-nasihah va-t-taʼyir* (Nasihat va qoralash oʻrtasidagi farq)
* *Ahol Ahl al-Qubur*
* *Fazl ‘ilm as-salaf ‘alā-l-xalaf* (Salaf ilmining xalaf ilmidan ustunligi)

## Yana qarang
* Ahmad ibn Hanbal
* Hanbaliy ulamolari

## Manbalar

## Havolalar
* MuslimScholars.info dagi biografiya
* Ibn Rajab asarlari
*  Ibn Rajab At-tawhid.net saytidan