open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Farshed Zehniy

**Farshed Zehniy** (1958-yil 15-yanvar, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – muhandis-arxitektor, texnika fanlari nomzodi, Rossiya Fanlar akademiyasi aʼzosi, Rossiyada xizmat koʻrsatgan quruvchi, xalqaro geotexniklar jamiyati aʼzosi.

## Biografiyasi
Farshed Zehniy 1958-yil 15-yanvar kuni Oʻzbekiston SSRga qarashli boʻlgan Samarqand viloyatidagi Bogʻimayon qishlogʻida tugʻilgan. U adabiyotshunos olim Toʻraqul Zehniyning nabirasi hisoblanadi. Farshed Zehniy 1975-yil Osimiy nomidagi Tojikiston davlat texnika universitetining qurilish fakultetiga oʻqishga qabul qilingan. Ushbu oliygohni 1980-yil muvaffaqiyatli tamomlagan. U 1980-yilda SSSR Davlat qurilishi tashkiloti qoshidagi Yerosti inshootlar institutida oʻz dissertatsiyasini himoya qildi. 1988-yildan 1991-yilgacha Tojikiston davlat texnika universitetida katta oʻqituvchi boʻlib ishlaydi. SSSR Davlat qurilishi tashkiloti tomonidan 1991-yilda Farshed Zehniy Yerosti inshootlar institutining Markaziy Osiyo boʻlimi rahbari etib tayinlandi. Farshed Zehniy 1991-yildan 1994-yilgacha Tojikistonning markaziy shaharlari inshootlarini loyihalashda, yoʻl qurilishi sohasida hamda tarixiy obidalarni rekonstruksiya qilishda oʻz hissasini qoʻshdi. U 1978-yil Baykal Amur magistralini qurishda hamda Sibir neft va gaz zavodini loyihalashda ishtirok etgan. Farshed Zehniy 1988-yildan 1993-yilgacha Dushanbe aviatsiya xodimlari kengashi raisi boʻlgan.

## Faoliyati
Farshed Zehniyning 80 dan ortiq ilmiy ishlar hamda 2 ta patentlangan ixtirosi bor edi. U AQSh Milliy institutining dasturi asosida xalqaro ekspert unvoni sohibi hisoblanadi. Moskvadagi Gagarin maydoni, Kremldagi binolar, Stanislavskiy teatri, Moskva harbiy akademiyasi va Rostov Don stadioni kabi binolarni loyihalashda bevosita ishtirok etgan. 1993-yil Yangi Dehli shahridagi, 2001-yil London shahridagi, 2002-yil Istanbul shahridagi, 2007-yil Madrid shahridagi hamda 2011-yil Afina shahridagi Xalqaro arxitektura konferensiyalarida ishtirok etgan.

## Manbalar
Aditya-L1

**Aditya-L1** quyoshni oʻrganish va tadqiq qilish uchun moʻljallangan avtomatik stansiya boʻlib, Hindiston kosmik tadqiqotlar tashkiloti (ISRO) va bir qancha Hind ilmiy-tadqiqot institutlari tomonidan ishlab chiqilgan. Ushbu qurilma Hindistonning quyosh tadqiqoti uchun moʻljallangan birinchi loyihasi hisoblanadi. Aditya-L1 2023-yil, 2-sentabr sanasida, Hindistonning muvaffaqiyatli Chandraayan-3 loyihasidan 10 kun oʻtib, PSLV C57 raketasi yordamida Hindiston vaqti bilan 11:50 da ochiq kosmosga uchirildi va Yerdan 1.5 million kilometr uzoqlikda joylashgan, L1 lagranch nuqtasi orbitasi tomon yoʻl oldi.

Aditya-L1 missiyasi Yerdan 1500000 km uzoqlikda joylashgan L1 lagranj nuqtasi atrofidagi halo orbitasiga yetib borishi uchun 109 Yer kuni atrofida vaqt ketadi. 1,5 tonna oʻgirlikdagi sunʼiy yoʻldosh turli maqsadlarga ega boʻlgan, jumladan, tojning isishi, quyosh shamoli tezlashishini, toj magnitometriyasini, yaqin UV quyosh nurlanishining kelib chiqishi va monitoringini oʻz ichiga oluvchi yettita yuklarni olib yuradi.

## Nomlanishi
"Aditya" Quyoshni ifodalovchi hind xudolari – Surya va Adityas sharafiga nomlangan. „L1“ belgisi Lagranj 1 nuqtasini, kosmik kemaning Quyosh va Yer orasidagi manzilini bildiradi.

## Loyiha maqsadi

Aditya-L1 dan koʻzlangan maqsadlar:
* Quyosh xromosferasi va toji dinamikasini kuzatish
** Xromosfera va koronal issiqlikni, qisman ionlangan plazma fizikasini, toj magnit maydonini va issiqlik uzatish mexanizmlarini va olov almashinuvini oʻrganish
* Oʻz joylashgan oʻrni atrofidagi fizik zarrachalar muhitini kuzatish
* Quyosh otilishiga olib keladigan toj ostidagi bir necha qatlamlardagi jarayonlar ketma-ketligini aniqlash
* Kosmik ob-havoni, quyosh shamolining kelib chiqishi, tarkibi va dinamikasini oʻrganish

## Tarixi

Aditya 2008 yil yanvar oyida Kosmik fanlar boʻyicha maslahat kengashi (ADCOS) tomonidan loyihalangan. Dastlab Quyosh tojini oʻrganish uchun koronagrafli Pastki Yer orbitasida (800 km) kichik (400 kg) sunʼiy yoʻldosh sifatida loyihalash koʻzda tutilgan. 2016–2017-moliya yili uchun $36 milliard miqdorida eksperimental byudjet ajratildi. Missiya doirasi kengaytirildi va u Lagrange nuqtasi L1 ga joylashtiriladigan keng qamrovli quyosh va kosmik muhit observatoriyasiga aylandi, shuning uchun missiya „Aditya-L1“ deb oʻzgartirildi.

## Manbalar

## Havolalar
* Qoʻshimcha maʼlumotlar
Maligin baliqkoʻzi

**Maligin baliqkoʻzi** () – sho‘radoshlar oilasi baliqko‘z turkumiga mansub endemik oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Sirdaryo viloyati, Mirzacho‘l hududida uchraydi. Choʻl mntaqasida shoʻr (taqir tuproqlar) va shoʻrxok tuproqlarda oʻsishga moslashgan.
## Tavsifi
Bir yillik oʻt oʻsimlik, boʻyining uzunligi 30-35 sm. Shoʻrxok choʻllarda oʻsishga moslashgan, oʻq ildiz tizimiga ega. Yosh nihollarining sirti tuk bilan qoplangan, oʻsimlik kattalasha boshlaganidan keyin tuklari toʻkilib ketadi. Barglari novdada navbatma navbat joylashgan, rangi yashil, etli, uzunligi 0,8 sm gacha, shakli ingichka qalami, uchi toʻmtoqlashgan. Gulyonbargchalari gulqoʻrgʻonidan qisqa tuxumsimon shaklda. Gullari pushti yoki och pushti rangda, ikki jinsli, poya oxiridagi boshoq to‘pgullarda joylashgan. Gulqoʻrgʻon boʻlakchalari nashtarsimon tuksiz. Meva pishib yetilganidan keyin gulqoʻrgʻon boʻlaklari qanotcha hosil qiladi. Gultojibargalari va gulkosachabarglari 5 donadan erkin. Changdonining uzunligi 1,5 mm, yarmigacha qoʻshilgan, uchlari erkin. Hasharotlar yordamida changlanadi. Urug‘chibargi gulqoʻrgʻonidan uzun. Iyun-sentabr oylarida gullab, mevasi yetiladi. Mevasi quruq yongʻoqcha, qanotchalari yordamida, shamol orqali tarqaladi. Urug‘i orqali jinsiy yoʻl bilan koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Yakka yakka holatda uchraydi. Sirdaryo viloyati, Mirzacho‘l hududida tarqalgan. Shoʻrxok tuproqlarda oʻsadi. Bu tur tarqalgan joylarda chorva mollarining koʻplab boqilishi va dehqonchilik olib borilishi natijasida areali kamayib ketgan.

## Manbalar
Biwali Bayles (basketbolchi)

**Biwali Bayles** (2002-yil 15-fevralda tug'ilgan) — Milliy Basketbol Ligasining (NBL) Illavarra Xouks jamoasi uchun avstraliyalik professional basketbolchilaridan biri hisoblanadi.

## Hayotining boshlang'ich davri
Biwali Bayles 2002-yil 15-fevralda Brisbenda tavallud topgan Biwali Bayles bir yoki ikki yoshida oilasi bilan Sidney chekkasidagi Redfern shahriga ko'chib o'tgan hamda o'zi yashaydigan The Blokda o'sgan. Biwali Bayles "Bronkos" o'yinchisi Jharal You Yehning katta muhlisi bo'lgan hamda bir paytlar onasi basketbol o'ynashni taklif qilmaguncha, regbi ligasi futbolida martabasi yuqori bo'lishini xohlagan edi.

## Kollej karyerasi
Biwali Bayles 2020-yil yanvar oyida Gavayida kollej basketboli terma jamoasi tarkibida oʻynashga qaror qilgan.

Biwali Bayles dasturdagi yakka mavsumida har bir o'yinda (2,6) golli uzatma bo'yicha jamoani boshqargan, shu bilan birga har bir o'yinda o'rtacha 6,2 ochko to'plagan. Biwali Bayles shuningdek, Gavayi uchun o'yinda g'alaba qozongan zarba bo'lgan Cal State Northridgega qarshi uch ochkolik zarbani tushirib, jamoasi uchun muhim ga'labani olib kelgan.

Biwali Bayles 2021-yilning mart oyida o'yinni tark etib hamda professional basketbolchi bo'lib, Avstraliyada o'ynagan. Keyinchalik Biwali Baylesda bu yaxshi tajriba bo'lganini, lekin u kortda yetarli vaqtga ega bo'lmaganini va "kun oxirida men buni o'zim uchun his qilmadim" deganini ham sezganmiz  ham.

## Professional martaba

### Sidney Kings (2021–2023) yil
Biwali Bayles 2021-yil 27-aprelda Sidney Kings terma jamoasi bilan shartnoma imzolagan. U qirollarga 2022-yilgi NBL chempionligini yutishda yordam berganligi bilan ajralib turgan.

2023-yilning 14-yanvarida Biwali Bayles 2022-2023-yilgi mavsumning qolgan qismida Kingsdan pullik ta’tilga chiqishi e’lon qilingan. Qirollar 2023-yilgi NBL chempionligini ham qo'lga kiritishga muvaffaq bo'lishgan.

### Illawarra Hawks (2023-yildan hozirgi kungacha)
2023-yil 25-mayda Bayls Illavarra Xouks bilan NBL 2023-2024 yilgi mavsumi uchun munosib rivojlanishi haqida o'ylab, ushbu terma jamoa bilan shartnoma imzolagan.

## Terma jamoadagi faoliyati
Biwali Bayles 2019-yilda FIBA U–17 Okeaniya chempionatida 17 yoshgacha bo'lgan basketbolchilar o'rtasifAvstraliya terma jamoasida o'ynab, oltin medalni qo'lga kiritgan. Biwali Bayles 19 yoshgacha bo'lgan Avstraliya milliy terma jamoasi a'zosi bo'lib, ular uchun 2021-yilgi  Jahon chempionatida o'ynab, chempionlikni qo'lga kiritishgan.

## Karyera statistikasi

|-
| 2020–2021 
| align=left|Hawaii
| 21 || 12 || 19.3 ||. 404 ||. 432 ||. 697 || 3.1 || 2.6 || 0.6 || 0.1 || 6.2

## Manbalar
Abul Hasan Said Mu’tazid

**Abul Hasan Said Mutazid**- (1248-yilda vafot etgan) **1242**-yildan to vafotigacha hukmronlik qilgan Muvahhidlar xalifasi. U Idris al-Ma’munning o‘g‘li edi.
## Hayoti
Muvahidinlar hozirgi Marokashning faqat bir qismini nazorat qilgan davrda u ukasi Abdulvohid II dan keyin xalifa bo‘ldi. Hukmronligi davrida u Mariniylardan Miknasni, Zayyoniylardan Tlemsenni qaytarib olishga harakat qilgan. Said Mariniylardan kontingent olishga muvaffaq bo‘ldi. Lekin Ujda jangida Zayyoniylar tomonidan o‘ldirildi, shundan so‘ng uning boshi olinadi.

Keyin Mariniylar Fesni zabt etish imkoniyatidan foydalanib, Muvahhidlarning Marrakosh hududiga nazoratini samarali tarzda kamaytirdilar.
## Manbalar
Abu Hafs Umar Murtazo

**Abu Hafs Umar Murtazo**- (arab. أبو حفص عمر المرتضى بن أبي إبراهيم اسحاق بن يوسف بن عبد المؤمن) (vaf.- 1266) 1248-yildan vafotigacha hozirgi Marokashning bir qismida muvahhidlar xalifasi boʻlgan.

## Hayoti
U xalifa boʻlgan davrda muvahhidlar nazorati ostidagi Marokash hududi uning atrofidagi mintaqaga, jumladan Marrokashga qisqartirildi. U Mariniylar uchun oʻlpon toʻlashga majbur boʻldi. U oʻzining amakivachchasi Abu al-Ula al-Vosiq Idris tomonidan Mariniy hukmdori Abu Yusuf Yaqub ibn Abdulhaqning yordami bilan hokimiyatdan agʻdarildi, keyin Idris II oʻzini xalifa deb eʼlon qildi.

U Magʻribiy yozuviga qiziqib,Marrakashdagi masjidi madrasasida birinchi ommaviy qoʻlyozma transkripsiya markazini tashkil qilgan. 
## Manbalar
Abdulvohid II

**Abu Muhammad Rashid Abdulvohid**- (arab. أبو محمد الرشيد عبد الواحد بن المأمون; 1242-yil 4-dekabrda vafot etgan) 1232-yildan to vafotigacha hukmronlik qilgan Muvahhid xalifasi.

## Hayoti
Otasi Idris I vafotidan so‘ng (u poytaxt Marrakashni nazorat qilgan raqib xalifa Yahyo Mo‘tasimga qarshi yurishda halok bo‘lgan) Abdulvohid yangi xalifa bo‘ldi va Muvahhid xalifaligining yakuniy parchalanishi boshlandi. U Yahyoni Marrakeshdan siqib chiqara olmadi, Tlemsen amiri esa Tunisdagi Hafsiylar hukmdori Abu Zakariyo Yahyo singari 1236-yildan mustaqillikka erishdi (Zayyoniylar sulolasiga asos soldi). Xalifalikning janubiy qismidagi tartibsizliklar tufayli u Marrakesh va Tlemsenni qaytarib olish fikridan voz kechishga majbur boʻldi va xalifalikning janubiy sahara hududidagi qoʻzgʻolonlarni bostirishga eʼtibor qaratdi. U Sahroi Kabirda qoʻzgʻalonchilarga qarshi kurash olib bordi va ularni 1239 yilda tor-mor qildi. Soʻngra butun e’tiborini yoʻqotilgan hududlarini qaytarib olishga qaratdi.

## Vafoti
1242-yilda Abdulvohid oʻz [gubernatoriga Fesni qoʻlga kiritgan Mariniy **Abu Yahyo ibn Abdulhaq**ning yana bir boʻlinishiga qarshi kurashishni buyurdi. Biroq, Abdulvohid oʻsha yil(1242)ning dekabr oyida oʻz saroyida hovuzga choʻkib ketgan (yoki yiqilib vafot etgan) holda topilgan. Uning o‘rniga akasi Abul Hasan Said Moʻtazid kelgan.

## Manbalar
Avtomobil ishlab chiqarish bo'yicha mamlakatlar ro'yxati

Avtotransport ishlab chiqaruvchilar xalqaro tashkiloti (OICA) 2022-yil va undan avvalgi yillardagi boshqa ma'lumotlarga asoslangan **avtomobil ishlab chiqarish bo'yicha mamlakatlar ro'yxatini tuzib chiqqan**.Ushbu ro'yxat yengil avtomobillar, yengil tijorat avtomobillari, mikroavtobuslar, yuk mashinalari, avtobuslar va uzoq masofaga qatnovchi avtobuslarni o'z ichiga oladi.

## Umumiy ishlab chiqarish bo'yicha
 
**EX** mamlakatning avtomobil ishlab chiqarish darajasi noma'lumligini bildiradi.

 

## Yana qarang

* 2000-yillarda avtomobil ishlab chiqarish bo'yicha mamlakatlar ro'yxati
* 2010-yillarda avtomobil ishlab chiqarish bo'yicha mamlakatlar ro'yxati
* Avtomobil ishlab chiqarish bo'yicha ishlab chiqaruvchilar ro'yxati
* Mamlakatlar bo'yicha avtomobil sanoati
* Aholi jon boshiga transport vositalari bo'yicha mamlakatlar ro'yxati
* Avtomobil sanoati

## Manbalar

## Tashqi havolalar

*
Azizam (2015 yil Amerika filmi)

„**Darling**“ — AQSH psixologik filmi. 2015-yilda ekranlarga chiqqan. Bosh rollarni Lauren Ashley Carter, Sean Young, Brian Morvant, Larry Fessenden, Helen Rogers, John Speredakos oʻynagan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Olesya Jurakovskaya

**Olesya Viktorovna Jurakovskaya** (; 1973-yil 13-avgust, Kiyev) – Ukraina teatr va kino aktrisasi. Dneprning chap qirgʻogʻidagi Kiyev akademik drama va komediya teatrida oʻz faoliyatini yuritmoqda (2002-yildan). Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist (2016).

## Tarjimai holi
Olesya Jurakovskaya 1973-yil 13-avgust kuni Kiyevda tavallud topgan. 1996-yilda RATI-GITISni tamomlagan (V. A. Andreyeva).
U ikki yil M. N. Yermalova teatrida faoliyat olib bordi.
2002-yildan Dneprning chap qirgʻogʻidagi Kiyev akademik drama va komediya teatrining aktrisasi boʻldi.

## Mukofoti

* III darajali malika Olga ordeni (2021) bilan mukofotlangan.

## Ijodi

### Teatrdagi rollari

* „Nerina“ – „Mnogo shumu v Parije“ (Jan-Batist Molyerning „Gospodin de Pursonyaka“ komediyasi asosida) (2001, rejissyor. D. Bogomazov);
* „Fillis“ – Albert Gurney „Silviya“ (2001, rejissyor. Aleksey Lisovets);
* „Gofmeysterina“ – S. Tsipin „Kapriz prinsessi“ (2001);
* „Klodina“ – J. B. Molyerning „Jorj Dandin ili odurachenniy muj“ pyesasi asosida „Lyubov vremyon Lyudovika“ (2002, rejissyor. A. Dzekun);
* „Rita“ – Y. Bar-Yosefning „Eto velikoye more“ pyesasi asosida „More, Noch, Svechi“ (2003, rejissyor Eduard Mitnitskiy);
* „Jozefina“ – Irji Gubach „Korsikanka“ (2003, rejissyor Aleksey Lisovets);
* „Bela Berlo“ – Xanox Levin „Torgovtsi rezinoy“ (2004, rejissyor Aleksey Lisovets);
* „Kormilitsa“ – V. Shekspir „Romeo va Juletta“ (2005, rejissyor. Aleksey Lisovets);
* „Mironova“ – F. M. Dostoyevskiy va A. Volodin asarlari asosida „Golubchiki moi!“ (2006, rejissyor Yuriy Pogrebnichko);
* „Yelena Andreyevna“ – Eduard Mitnitskiyning A. P. Chexovning „Leshiy“ pyesasi asosida yaratilgan „26-xona“ sahna kompozitsiyasi (2006, rejissyor Eduard Mitnitskiy);
* „Feona“ – A. N. Ostrovskiy „Ne vse kotu maslenitsa“ (2008, rejissyor Aleksey Lisovets);
* „Tyotushka Magda Vrana“ – L.Pirandelloning „Liola“ spektakli asosida „Kuda poduyet veter“ (2010);
* „Anfisa Petrovna Obnoskina“, „Opiskin. Foma!“ F. M. Dostoyevskiyning „Selo Stepanchikov i yego obitatel“ hikoyasi asosida sahnada rol ijro etgan (2012).

## Manbalar
Oketo (Yaponiya)

– Yaponiyaning Xokkaydo prefekturasi tarkibiga kiruvchi Oxotsk subprefekturasidagi shahar.

Oketo nomi Tokoro daryosiga qoʻshiladigan irmoqlardan birining Ainu tilidagi nomidan kelib chiqadi. „O-ket-un-nai“ – qirgʻogʻida hayvonlar terisini quritish/choʻzish uchun ramkalar joylashgan daryo.

2016-yil sentabr holatiga koʻra, shaharda aholisi tahminan 3,042 kishi va aholi zichligi 1 km² ga 5,8 kishidan toʻgʻri keladi. Umumiy maydoni 527,54 km².

Oketo dastlab daraxt kesuvchilar urugʻ jamoasining manzilgohi boʻlgan. Hozirda dehqonchilik bilan shugʻullanadi. Koʻp ekiladigan ekinlarga kartoshka, oq gulli loviya va lavlagi kiradi. Sut mahsulotlari ishlab chiqarish va chorvachilik ham yoʻlga qoʻyilgan. Oketo 1960-yillarda bir necha marta arqon tortish boʻyicha Yaponiya chempioni boʻlgan. Har yilining iyul oyida oʻtkaziladigan Ningen Banba festivalida ushbu arqon tortish anʼanasi bugungi kungacha ham davom etmoqda. Ningen Bamba davomida 5 yoki 7 kishidan iborat jamoalar sunʼiy tepaliklar orqali marra chizigʻiga chanalarni tortib chiqarishadi.

## Taʼlim
Oketoda bitta boshlangʻich maktab bor, Oketo boshlangʻich maktabi. Ilgari shaharda toʻrtta faol boshlangʻich maktab boʻlgan, ammo aholi sonining kamayishi sababli ulardan uchtasi yopilgan. Oketo oʻrta maktabi shahardagi yagona oʻrta maktabdir. Oketoda prefekturaga qarashli Oketo yuqori maktabi ham mavjud. Maktab ijtimoiy farovonlik kurslarini taklif qiladi.
## Tarix
Oketo Yaponiyada Oke-Craft deb nomlangan yogʻoch hunarmandchiligi bilan mashhur. Ushbu hunarmandchilik buyumlarining aksariyati tovoq va kosa kabi maishiy jihozlardir. Ular odatda mahalliy oq qaragʻaydan tayyorlanadi. Tarixdan oldingi davrlarda Oketo yaqinidagi togʻlar (masalan, Oketoyama) kesish asboblari va oʻq uchlari uchun ishlatiladigan obsidianning asosiy manbai boʻlgan.
## Talisman

Oketoning talismani bu . U tabiatni sevuvchi, yumshoq o'yinchoq shaklidagi ot. U Oketoning chekka qismlarida yashaydi. U xotirjam, lekin juda beparvo. U *Ningenbanbaning* (Inson jismidagi ot) azaliy raqibi boʻlgan, ammo koʻp sonli magʻlubiyatlardan so'ng jang qilishni to'xtatadi. Buning oʻrniga u park golfchisiga aylandi. Ammo, golfda ham koʻplab magʻlubiyatlari natijasida yana  isteʼfoga chiqadi va K*atsuyama Onsen Yuyu*ga boradi. U har doim o'zi bilan *oke* (yapon anʼanaviy chelagi) olib yuradi. Uning yelkasi *Oketo Park* golf maydoniga oʻxshaydi.

## Manbalar
Yahyo Mo‘tasim

**Yahyo Mo‘tasim** -(arab. أبو زكرياء المعتصم يحي بن الناصر; Abu Zakariyo Mo‘tasim Yahyo ibn Nosir; 1236-yilda vafot etgan). U 1227–1229 yillarda hukmronlik qilgan Muvahhidlar xalifasi, Muhammad Nosirning oʻgʻli va xalifa Yusuf II ning ukasi edi.

## Hayoti
Amakisi Abdulloh Odil vafot etgach, Yahyoni Marokash shayxlari qo‘llab-quvvatladilar, ammo ikki yildan so‘ng uni boshqa da’vogar, amakisi Idris al-Ma’mun rad etdi. Idris 1232-yilda vafot etgach, Yahyo o‘z da’volarini yangiladi, lekin uning amakivachchasi Abdulvohid II undan afzalroq edi. U baribir 1236-yilda vafotigacha Marrakeshni nazoratida saqlab qola oldi, shundan so‘ng Muvahhidlar davlati hududlari yana Abdulvohid qo‘l ostida birlashtirildi.
## Manbalar
Mardonqul Shohmuhammadzoda

**Mardonqul Shohmuhammadzoda**, **Mulla Mardonqul Shohmuhammad oʻgʻli** (1882-yil, Samarqand – 1920-yil, Qarshi) – jadid maʼrifatparvari. Samarqandda nashr etilgan „Hurriyat“ gazetasining bosh muharriri.

Mardonqul Shohmuhammadzoda 1882-yili Samarqandda tugʻilgan. Mardonqul Shohmuhammadzodaning otasi oddiy odam boʻlishiga qaramasdan oʻgʻli uchun taʼlim masalasiga eʼtibor qaratgan. Dastlab maktabda tahsil olgan. Soʻngra madrasa ilmini olgan. Fors va arab tillarida gaplasha olgan. Mustaqil ravishda rus tilini ham oʻrgangan. Shohmuhammadzoda 1898-yili Samarqanddagi bir hamrohi bilan Istanbul shahriga sayohat qilgan. Dunyoviy ilm-fanlarni oʻrganishni davom ettirgan. Oʻzining hurfikrli qarashlari orqali zamondoshlari eʼtiboriga tushgan. Rossiyada 1917-yilda yuz bergan fevral inqilobi arafasida shunday qarashlari tufayli rus imperiyasi hukumati tomonidan hibsqa olinib Toshkent qamoqxonasida saqlangan.

1917-yil fevral inqilobidan soʻng oʻzining maqsadlaridan voz kechmagan holatda ijtimoiy-siyosiy vaziyatlarga fikr bildirib turgan. 1917-yilning aprelidan Samarqand shahrida chiqa boshlagan „Hurriyat“ gazetasining 9-sonidan 26-sonigacha Mardonqul Shohmuhammadzoda bosh muharrir boʻlgan. Gazetaning ilk sonida Mardonqul Shohmuhammadzodaning „Taʼmini istiqbol“ maqolasi bosilgan. Unda muallif mazkur gazetaning asosiy vazifasi xalqimizning maʼnaviy kamoloti, maʼrifati va ilmi rivojiga xizmat qilishdir, deb vaʼda beradi. 1917-yilda Shohmuhammadzoda „Mardikorlar jamiyati“ tuzgan. Biroq jamiyat oʻtkazgan tadbirlar qarshilikka duch kelib, natijada uzoq vaqt faoliyat yuritmay tugatilgan. Shundan keyin Mardonqul Shohmuhammadzoda betob boʻlib davolanish maqsadida Rossiya atrofidagi shaharlarga davolanish hamda qimiz ichish uchun yoʻlga chiqadi. Oktyabr voqealaridan soʻng bolsheviklar qoʻl ostidagidagi hukumat ishlarida ishlaydi.

1918-yilning boshlarida Samarqand uyezdida militsiya boshligʻi oʻrinbosari vazifasida ishlagan. Shu yilda Samarqand viloyatida ocharchilik kuchayib ketadi. Mardonqul Shohmuhammadzoda qishloqlarida ovqat pishirib, och qolganlarga yordam qoʻlini choʻzgan.

1918-yilning bahor oyida Buxoroga hujum qilishni rejalashtirgan Kolesovning niyatidan qaytarish umidida Buxoroga boradi. Ammo niyati amalga oshmagach Samarqandga kelib yana oʻzining ishlari bilan mashgʻul boʻladi. 1918-yilning yozida yana betob boʻlib davolanadi. Bir oylik ruxsat bilan Rossiyaga safar qiladi. Qaytishda dastlab Kavkazda, keyin Istanbul shahriga borib biroz vaqt shu yerda yashaydi. Turkistonda muxtoriyat masalasi koʻtarilgach Istanbuldan qaytib yoʻl qiyinchiliklari bilan 1918-yilning qishida Chorjoʻy orqali Samarqandga keladi. Ijtimoiy hayotni yaxshilash uchun xalq xizmatiga kirishadi. Shohmuhammadzoda aholi orasidagi ortiqcha hashamlar, bidatlarga qarshi kurashgan.

1919-yilda Mahmudxoʻja Behbudiy bilan safarga chiqqanda Shahrisabz yaqinida hibsga olingan, 1920-yilda oʻldiriladi. Baʼzi maʼlumotlarda Qarshi begi Togʻaybek tomonidan Buxoro amirligining qatl buyrugʻi bilan „jadid, kofir va tilchi (josus)“ degan soxta ayblar bilan oʻldirilgan.
## Manbalar
Gipomenorreya

**Gipomenorreya** – hayz koʻrish davri oʻzgarmagan holda hayz sikli paytida kamroq qon ketishidir.

## Belgilari
Baʼzi ayollarda hayz sikli paytida kamroq qon ketishi odatiy hol boʻlishi mumkin. Bu holat genetik boʻlishi mumkin va agar anamnez yigʻilsa, ayolning onasi va/yoki opa-singlisida ham hayz koʻrish davrida qon hajmi kamligini aniqlash mumkin.

Hayz koʻrishning kamayishi gormonal kontratseptsiya usullari, masalan, ogʻiz kontratseptiv tabletkalari, gormonal oʻzgarishga olib keladigan bachadonichi kontraseptiv qurilmalari yoki Depo-Provera kabi gormonal implantlarning keng tarqalgan nojoʻya taʼsiri boʻlishi mumkin. Koʻpgina gormonal kontratseptivlarda mavjud boʻlgan nisbatan past estrogen endometriy oʻsishini pasaytiradi, shuning uchun hayz paytida ajralib tushadigan endometriy hajmi kam boʻladi.

Kam hayz koʻrish odatda reproduktiv hayotning u yoki bu chegaralarida, yaʼni balogʻat yoshidan keyin va menopauzadan oldin sodir boʻlishi mumkin. Buning sababi shundaki, bu vaqtda ovulyatsiya tartibsiz boʻlib, endometrial qavatlar normal rivojlanmaydi.

## Sabablari

* Gipomenorreyaning sabablaridan biri Asherman sindromi (bachadon ichi bitishmalari) boʻlib, uning yagona aniq belgisi gipomenorreya (yoki amenoreya) boʻlishi mumkin. Hayz koʻrish yetishmovchiligi darajasi adgeziyalar darajasi bilan bogʻliq.
* Bachadon hajmining kichikligi: hayz miqdorining kam miqdorda boʻlishi baʼzida qon ketish yuzasining odatdagidan kichikroq ekanligini anglatadi va baʼzida miomektomiya yoki bachadondagi boshqa plastik operatsiyalar paytida endometrial boʻshliq hajmi kamayganida kuzatiladi.
* Nerv va emotsional faktorlar: stress yoki haddan tashqari hayajon kabi psixogen omillar gipomenorreyaga olib kelishi mumkin. Bunday omillar tuxumdonlar siklida (estrogen va progesteron kabi gormonlarni ajratish uchun) tuxumdonlarni ragʻbatlantiradigan miyadagi markazlarning faoliyatini pasaytiradi va bu gormonlarning kam ishlab chiqarilishiga olib kelishi mumkin.
* Tanada yogʻ toʻqimasining kamligi: Haddan tashqari koʻp jismoniy mashqlar va notoʻgʻri dieta tanadagi yogʻ ulushi pasayishiga, natijada kam hayz koʻrishga olib kelishi mumkin. Bu hayz koʻrishning toʻliq yoʻqligi (amenoreya)ga ham olib keladi.

## Diagnostika

* Qon analizlari: Hayz paytida qon oqimining pasayishining koʻp uchraydigan sabablari qon analizlari bilan aniqlanishi mumkin. Follikula stimullovchi gormon, luteinlovchi gormon, estrogen, prolaktin, insulin kabi gormonlar darajasini aniqlash uchun qon analizlari muhim ahamiyatga ega. Tuxumdon polikistozi sindromida insulin va androgenlarning yuqori darajasi kuzatiladi.
* Ultrasonogramma: Ultrasonogramma endometriumning qalinligini, tuxumdonlar hajmini, follikullalar oʻsishini, ovulyatsiyani va boshqa anormalliklarni tashxislashi mumkin.
* Boshqa testlar: Baʼzida hayz paytida kam qon hajmining sababini aniqlash uchun MRT kabi boshqa usullar talab qilinadi.

## Davolash
Agar jiddiy sababli anormallik aniqlanmasa, bemorni tinchlantirishdan tashqari davolash usuli kerak emas. Aks holda, davo choralari gipomenorreyaga olib kelgan anormallikni davolash bilan olib boriladi.

## Havolalar

* Gipomenorreya

## Manbalar
Boysunqur Mirzo

**Boysunqor Mirzo** ( 1477 - 1499 ) - Temuriylar sulolasining Movarounnahrdagi to'qqizinchi hukmdori hisoblanadi. 1495-1497 yillar hukmronlik qilgan.

## Biografiyasi
Boysunqor Mirzo (1477-1499) Sulton Mahmud mirzoning ikkinchi oʻgʻli, temuriy Abu Sayidning uchinchi oʻgʻli bo'lib, otasidan keyin hukumronlik qilgan.

Dastlab otasi unga Buxoroni meros qilib bergan.

1495- yilda, otasi vafotidan soʻng, u Mavarounnahr Temuriylar davlatini boshqargan. Hukmronlik yillari 1495-1497 yillar hisoblanadi.

**Samarqandni qamal qilish** 1496-yil noyabridan 1497-yil mayigacha yetti oy davomida temuriylar oʻrtasidagi oʻzaro urush davrida sodir boʻldi . Bobur va Sulton Ali mirzo qoʻshinlari Boysunqor mirzoga tegishli boʻlgan Samarqand shahrini muvaffaqiyatli qamal qilib, egallab oldilar.

Uning hukmronligi davri notinch edi, ichki ziddiyatlar va taxt uchun ketayotgan kurashlar uning hukumronligiga ham rahna solib turgandi. 1496-yilda u hokimiyatni saqlab qolish uchun boshqa bir temuriyzoda Sulton Ali Mirzo bilan kurashishga majbur bo'ldi. Dastlab uni Shayboniyxonga yaqin boʻlgan Sulton Mahdiy va Hamza qoʻllab-quvvatlagan, biroq keyinchalik ular undan voz kechgan.

Boburning yozishicha, Boysunqur Odili taxallusidan foydalanib, yaxshi she’r yozgan. Samarqandda Boysunqur mirzo g‘azallari shu qadar keng tarqalgan ediki, mirzo g‘azallari bo‘lmagan xonadon kam edi. Ammo hozirda ular saqlanib qolinmagan.

Bobur o‘z qo‘shinini Boysunqur Mirzoga qarshi boshlab, ko'plab muvaffaqiyatlaridan so‘ng Samarqand yaqinidagi Yama qishlog‘ida qarorgoh tuzdi. Keyin bir qancha toʻqnashuvlar boʻlib, ikki tomon ham katta yoʻqotishlarga uchradi, Bobur otryadlaridan biri shaharliklar tomonidan magʻlubiyatga uchradi, asirga olingan askarlar qatl etildi. Bobur soxta chekinish manevrini amalga oshirdi, shahar aholisi va askarlar shaharni tark etib, Bobur qo'shinini ta'qib qilishga qaror qildilar, ammo keyinroq pistirmaga tushib qolishdi.

Qish yaqinlashgach, Bobur o‘z askarlarini joylashtirish uchun kulbalar qura boshlaydi. Bu vaqtda Bobur Boysunqorning ittifoqchisi oʻzbek xoni Muhammad Shayboniyga qarshi chiqdi . Shayboniy tavakkal qilmay, Samarqand tomon chekindi. Boysonqur mirzo oʻz ittifoqchisining harakatlaridan norozi boʻlib, ittifoqchilar oʻrtasida janjal kelib chiqadi va Shayboniy oʻz qoʻshinlarini tortib oladi.

1497- yilda temuriylarning amakivachchasi Bobur yetti oylik qamaldan so‘ng Samarqandni egallab oladi va Sulton Boysunqor Mirzo Hisorga qochishga majbur bo‘ladi. Bu yerda uni Xusravshoh qoʻllab-quvvatladi, ammo keyin Samarqandni egallashga boʻlgan muvaffaqiyatsiz urinishlardan soʻng unga homiylik qilishni toʻxtatdi, keyinchalik o'zi uchun boshpana topolmay ko'p vaqtini yo'otgan.

## O'limi
Boysunqor Mirzo 1499- yil 17-avgustda Hisorda Xusravshoh qoʻlida vafot etadi. Boysunqor mirzodan keyin avlodi davom etmadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* *[[Vasiliy Bartold|Bartold V.]]* *[[Vasiliy Bartold|IN.]]* Insholar. - T. II. 2-qism. - М., 1964 yil.
Oligoamenorreya

**Oligoamenorreya** – bu oligomenoreya va amenoreya uchun umumiy atamadir. Bu hayz koʻrishning buzilishi boʻlib, unda hayz sikli kamdan-kam va tartibsiz ravishda sodir boʻladi. Oligoamenorreyada hayz koʻrish oraligʻi 37 kundan 180 kungachaoraliqda boʻladi. Oligoamenorreya bilan ogʻrigan ayollarning deyarli 90 foizida tuxumdon polikistozi sindromi uchraydi.

## Manbalar
Iskandar Xamrayev

**Iskandar Abdurahmonovich Xamrayev** (1934-yil 5-iyun, Samarqand – 2009-yil 10-oktyabr) – sovet va rus kinorejissyori va ssenariynavisi, Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan artist (1998).

## Hayoti
Iskandar Xamrayev 1934-yil 5-iyunda Samarqandda tugʻilgan. Oʻrta Osiyo universitetining filologiya fakultetida oʻqigan. 1959-yilda S.A.Gerasimov nomidagi Butunrossiya davlat kinematografiya instituti rejissyorlik boʻlimini (Sergey Gerasimov studiyasi) tamomlagan, soʻng Leningradga koʻchib ketgan. 1961-yilda Lenfilm kinostudiyasida oʻzining birinchi „Eski taymer“ filmini, uch yildan soʻng Vera Panovaning „Sputniklar“ hikoyasiga asoslangan „Mehr-shafqat poyezdi“ filmini suratga olgan. Uning filmlari orasida eng mashhurlari: "Kelgusi asrlar uchun", „ Qizil oʻq“ (I.Sheshukov), „Yerning tuzi“, „Advokat“, „Monastrdagi qotillik“. U Sankt-Peterburg kino va televideniye universitetida dars bergan. Rejissorlik kafedrasi professori boʻlgan. Iskandar Abdurahmonovich Xamrayev 1998-yilda Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan artist unvonini olgan.

Iskandar Xamrayev 2009-yil 10-oktyabrda 76 yoshida vafot etdi. U Smolensk pravoslav qabristoniga dafn qilindi.

## Filmografiya
Rejissyor asarlari: 1961-yil „Eski vaqt“m 1964-yil „Mehribonlik poyezdi“, 1969-yil „Uning ismi bahor“, 1972-yil „Qora qumlarda“, 1974-yil „Asosiy kun“, 1976-yil „Oddiy oy“, 1978-yil „Yerning tuzi“, 1981-yil „Bir osmon ostida“, 1982-yil „Monomaxning qalpoqchasi“, 1985-yil „Kelgusi asr uchun“, 1986-yil „Qizil oʻq“, 1990-yil „Monastrdagi qotillik“, 1998-yil „Politsiyachilar. Buzilgan koʻchalari-1“, „Chapdan uchinchi“ seriali. 1981-yil „Bir osmon ostida“, 1998 yil – „Politsiya. Buzilgan koʻchalari-1“, „Maxfiylikka tajovuz“, „Chapdan uchinchi“ filmlari ssenariylari muallifi.

## Manbalar
Temur Mirokilov

**Temur Mirokilov** (1919-yil 15-avgust, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 1995-yil 22-mart, Dushanbe, Tojikiston) – iqtisodiyot fanlar doktori, professor, Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

## Biografiyasi
Temur Mirokilov 1919-yil 15-avgust kuni Oʻzbekiston SSR tarkibidagi Samarqand viloyatida tugʻilgan. Oʻzi tugʻilgan qishloqda oʻrta taʼlimni olgach, Dushanbe davlat pedagogika institutining tarix fakultetiga oʻqishga qabul qilinadi. Ushbu oliygohni 1952-yil muvaffaqiyatli tamomlaydi. Shundan soʻng, Abu Ali ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot institutining iqtisod kafedrasida assistent boʻlib ishlaydi. Temur Mirokilov 1954-yildan 1956-yilgacha Moskvada joylashgan SSSR Fanlar akademiyasining Iqtisodiyot institutining aspirantura bosqichida tahsil oldi. U Tojikiston davlat universitetida 1957-yildan 1959-yilgacha katta oʻqituvchi, 1959-yildan 1964-yilgacha kafedra dotsenti, 1964-yildan 1992-yilgacha „Siyosiy iqtisod“ kafedrasi mudiri lavozimlarida faoliyat yuritdi. Temur Mirokilov 1993-yildan umrining oxirigacha Tojikiston davlat agrar univeristetida kafedra rahbari hamda professori boʻlgan. Sirojiddin Nuriddinov Respublika iqtisodiyotini rivojlantirishning turli yoʻnalishlarida izlanishlab olib bordi. Ilmiy izlanishlarining asosiy maqsadi iqtisodiyot, sanoat va qishloq xoʻjaligini umumalashtirgan holda yaxlit tizimni ishlab chiqish edi.

## Mukofotlari
* Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi unvoni bilan 1989-yil taqdirlangan.
* „Shon-sharaf“ ordeni bilan mukofotlangan.

## Manbalar
Sirojiddin Nuriddinov

**Sirojiddin Nuriddinov** - rassom, Tojikistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi, SSSR Rassomlar ittifoqi aʼzosi. Samarqandda tugʻilgan.

## Manbalar
Toini Gustafsson

**Toini Gustafsson Rönnlund** (1938-yilning 17-yanvar sanasida **Karvonenda tugʻilgan**) – shvetsiyalik sobiq changʻi uchuvchisi . 1964-1968-yillardagi Qishki Olimpiya oʻyinlarida toʻrtta medalni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, Gustafsson Holmenkollen changʻi festivalida 1960, 1967 va 1968-yillarda 10 kmlik masofadagi bahsda gʻolib boʻlgan. 1962-yilda Changʻi boʻyicha Jahon Chempionatida uchta kumush medalni qoʻlga kiritgan (estafeta 3 × 5&nbsp;km) va 1966-yilda ikkita bronza medallarini qoʻlga kiritgan (estafeta 10&nbsp;km va 3 × 5&nbsp;km). Holmenkollendagi muvaffaqiyatlari uchun Gustafsson 1967-yilda Holmenkollen medalini qabul qilib olgan(Ole Ellefsater bilan birgalikda). U Holmenkollen medalini qoʻlga kiritgan birinchi shved ayoli hisoblangan. 1968-yilda, Svenska Dagbladet Oltin medali bilan taqdirlangan.

U ikki marta turmushga chiqqan va uning 1956-yilda tugʻilgan Eva ismli qizi bor. 1968-yilda birinchi turmush oʻrtogʻidan ajrashgan va shvetsiyalik sobiq changʻichi Assar Rönnlundga turmushga chiqqan. Ular Holmenkollen medalilini qoʻlga kiritgan er-xotin jamoasi boʻlishgan (Ronnlund 1968-yilda medalni qoʻlga kiritgan). Bundan tashqari, ular Svenska Dagbladet Oltin medalini qoʻlga kiritgan yagona er-xotin jamoasi hisoblanishgan.

Gustafssonning kelib chiqishi finnlik. U Finlandiyaning Suomussalmi shahrida tugʻilgan. Lekin, 1944-yilda Shvetsiyaga Finlandiyadan urush bolasi sifatida evakuatsiya qilingan.1968-yilda nafaqaga chiqqan va keyinchalik, jismoniy tarbiya oʻqituvchisi boʻlib ishlashni boshlagan.

## Natijalari
Barcha natijalar Xalqaro changʻi federatsiyasidan (FIS) olingan. 

### Olimpiya oʻyinlari

* 4 ta medal (2 ta oltin, 2 ta kumush)

### Jahon chempionatlari

* 3 ta medal (1 kumush, 2 bronza)

## Manbalar

4. |url=https://www.sports- reference.com/olympics/athletes/gu/toini-gustafsson-1.html |archive-
2. url=https://web.archive.org/web/20200417071017/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/gu/toini-gustafsson-1.html 3. |url-status=dead |archive-date=2020-04-17 |title=Toini Gustafsson}}
Oligomenorreya

**Oligomenorreya** – hayz koʻrish oraliqlarining uzoq boʻlishi bilan ifodalanadi. Aniqroq aytganda, bu menstrual siklning 35 kundan ortiq vaqt oraligʻida, yiliga atigi toʻrtdan toʻqqiztagacha sodir boʻlishi. Oligomenorreyada menstrual sikllar oraligʻidagi muddat turlicha boʻlishi mumkin.

## Sabablari
Oligomenorreya prolaktinomalar (gipofiz oldingi boʻlak adenomalari) natijasi boʻlishi mumkin. Bunga tirotoksikoz, menopauza davridagi gormonal oʻzgarishlar, Prader-Villi sindromi va Graves kasalligi sabab boʻlishi mumkin.

Yugurish yoki suzish kabi chidamlilik mashqlari ayol sportchilarning reproduktiv fiziologiyasiga taʼsir qilishi mumkin. Ayol yuguruvchilar, suzuvchilar va balet raqqosalari ham oʻz yoshdagi sportchi boʻlmagan ayollarga nisbatan kam hayz koʻradilar yoki amenoreyani boshdan kechiradilar. Yaqinda oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatadiki, ozgʻinlik yoki maʼlum bir vaznga eʼtibor qaratadigan sport turlari bilan shugʻullanadigan sportchilarda, bularga kamroq eʼtibor qaratadigan sport bilan shugʻullanadigan sportchilarga qaraganda, hayz koʻrish disfunksiyasining koʻproq uchrashi kuzatiladi.

Koʻkrak suti bilan boqishda hayz davrining tartibsizligi ovulyatsiyani kechiktiradigan gormonlar taʼsiri bilan bogʻliq.

Tuxumdon polikistozi sindromi boʻlgan ayollarda ham oligomenorreya boʻlishi mumkin.Tuxumdon polikistozi sindromi – bu tuxumdonlar tomonidan ortiqcha androgenlar (erkak jinsiy gormonlar) ajralib chiqadigan holat. Bu sindrom bilan ogʻrigan odamlarda oligomenorreya va amenoreyadan tortib, juda ogʻir, tartibsiz boʻlgan hayz davrining buzilishigacha kuzatiladi. Bu holat premenopauzal ayollarning taxminan 6%ida kuzatiladi.

Ovqatlanish buzilishlari ham oligomenorreyaga olib kelishi mumkin. Hayz koʻrishning buzilishi nervoz anoreksiya bilan bogʻliq boʻlsa-da, nevroz bulimiya ham oligomenorreya yoki amenoreyaga olib kelishi mumkin.

## Yana qarang

* Amenoreya: hayz koʻrishning butunlay toʻxtashi
* Menorragiya: noodatiy ogʻir menstrual sikllar

## Manbalar
Maksim Gromov

**Maksim Stanislavovich Gromov** (, 1998 yil 18 fevral, Tarko-Sale, Yamal-Nenets avtonom okrugi, Rossiya) – rus aktyori, musiqachi, teatr direktori, qoʻshiqchi.

## Biografiya
Maksim 1998 yil 18 fevralda Tarko-Sale shahrida tugʻilgan. Ana Gromova Irina Petrovna – parfyumeriya doʻkoni direktori. Ota Gromov Stanislav Vasilyevich politsiyachi. Maks Gromovning Nil ismli ukasi va katta opasi Sofiya ham bor. U Tarko-Salinskiy 3-maktabning kadet sinfida oʻqigan. 12 yoshida musiqa bilan shugʻullana boshladi.

2016 yilda u oʻrta maktabni tugatdi va oʻsha yili Yaroslavl davlat teatr institutining „TN Kutsenko va SF Kutsenko“ ustaxonasiga oʻqishga kirdi. Maks Gromov Teatr institutining ikkinchi kursida oʻqiyotganida „Yurak anatomiyasi“ teleserialida epizodik rolda debyut qildi.

## Filmografiya
* 2017 ― „Limb“
* 2022 ― „NLO“
* 2023 ― „Sasha protiv!“
* 2023 ― „Avantyura“
* 2024 ― „Besprinsipnie 4“
* 2024 ― „Ya jenil svoih roditeley“
* 2024 ― „SuperIvanovy 2“

## Diskografiya

* 2021 ― „Green Rose“
* 2021 ― „Ona kroet“
* 2021 ― „Mechtat“
* 2021 ― „Aiqos“
* 2022 ― „Pure“
* 2023 ― „Pure (remix)“

## Manbalar
Mitral yetishmovchilik

**Mitral etishmovchilik-** yurak qopqogʻi kasalligining bir shakli boʻlib, unda mitral qopqoq yetarli emas va yurak qonni pompalasa, toʻgʻri yopilmaydi. Bu qonning orqaga gʻayritabiiy oqishi – chap qorincha qisqarganda, chap qorinchadan mitral qopqoq orqali chap atriumga regürjitatsiya. Mitral etishmovchilik yurak qopqogʻi kasalliklarining eng keng tarqalgan shaklidir.

## Taʼrif
Mitral etishmovchilik bu chap qorincha qisqarganda chap qorinchadan mitral qopqoq orqali va chap atriumga qonning orqaga qarab oqishi, natijada chap qoʻltiqqa tarqaladigan sistolik shovqin

## Patofiziologiya
Mitral regurgitatsiya patofiziologiyasi kasallik jarayonining uch bosqichga boʻlinishi mumkin: oʻtkir bosqich, surunkali, kompensatsiyalangan faza va surunkali dekompensatsiyalangan faza. 

### Exokardiyogramma

### Mitral etishmovchilikni miqdoriy aniqlash
Mitral regurgitatsiyaning tezlik darajasini regurgitant fraktsiyasi bilan aniqlash mumkin, bu chap atriumga qaytadigan chap qorincha insult hajmining foizidir. 

: regurgitant fraktsiya&nbsp;=&nbsp;\frac{V_{mitral} - V_{aortic}} {V_{mitral}} \times 100\%

Bu yerda V mitral va V aorta mos ravishda yurak siklida mitral klapan va aortal klapan orqali oldinga oqadigan qon hajmidir. Mitral yetishmovchilikda regurgitant fraktsiyani baholash uchun ishlatiladigan usullarga exokardiyografiya, yurak kateterizatsiyasi, tezkor kompyuter tomografiyasi va yurak mitral regurgitatsiyasi kiradi. 

## Yana qarang

* Trikuspid etishmovchiligi
* Aorta etishmovchiligi
* Oʻpka etishmovchiligi

## Manbalar

## Havolalar
Tesla Roadster (ikkinchi avlod)

**Tesla Roadster** – Tesla, Inc tomonidan ishlab chiqariladigan toʻrt oʻrindiqli akkumulyatorli elektr sport avtomobili. Kompaniyaning taʼkidlashicha, u 1,9 soniyada 0 dan 60 milyagacha tezlasha oladi. Ushbu model Teslaning 2008-yilda ishlab chiqarilgan birinchi avtomobili, Roadsterning 1-avlodini vorisi hisoblanadi.

Tesla bosh direktori Ilon Mask, Roadster sotuvi 2024-yilda boshlanishini taʼkidladi****. Maskning Twitterda yozishicha, 0 dan 60 milyagacha 1.1 sekundda tezlanish imkoniyatini taqdim eta oladigan, jumladan, „SpaceX“ paketi kabi yuqori unumdorlikdagi modifikatsiyalar asosiy xususiyatlardan tashqari, qoʻshimcha tarzda mavjud boʻladi.

## Umumiy maʼlumotlar

### Tarixi
2011-yilda, Tesla Roadsterning 1-avlodi ishlab chiqarilish yakunida, Ilon Mask avtomobilning yangi versiyasi 2014-yilgacha ishlab chiqarilishini taʼkidladi. 2014-yilda taqdim etilgan yangi Roadster esa jamoatchilikning masxaralariga duchor boʻldi. Oʻsha paytda u *Tesla Model R* deb ham atalgan.

2015-yilda Mask yaxshiroq tezlanishga ega boʻlgan yangi Roadster chiqarilishini aytdi. 2016-yil dekabr oyida Ilon Mask oʻz tvitida ikkinchi Roadster ishlab chiqilayotganini yana bir bor tasdiqladi. Ikkinchi Roadster Frants fon Xolzhauzen tomonidan loyihalangan.

2017-yil 16-noyabrda boʻlib oʻtgan Tesla Semi tadbiri yakunida kutilmaganda Roadster prototipi namoyish etildi va 2020-yilda 200 000 AQSh dollari qiymatidagi boshlangʻich narx bilan sotuvga chiqarilishi eʼlon qilindi. Tadbirda avtomashinaga oldindan buyurtma berish uchun 50 000 dollarlik depozitning dastlabki 5 000 dollarini darhol toʻlaganlar uchun mashinani sinov sifatida minib koʻrish imkoniyati taqdim etildi.

2021-yil yanvarida Ilon Mask tvitterda ishlab chiqarish 2022-yilgacha kechiktirilishini maʼlum qildi. 2021-yil sentabrida esa, Mask ishlab chiqarish 2023-yilgacha, 2023 yil may oyidagi aksiyadorlar yigʻilishida esa 2024-yilgacha kechiktirilishini maʼlum qildi.
## Manbalar

Oltiariq IM Isroiljon (munozara) 17:11, 2025-yil 12-iyun (UTC)
Polimenorreya

**Polimenorreya** (tez-tez hayz koʻrish) – menstrual sikllar oraligʻi 21 kundan qisqa boʻlgan hayz davrining buzilishidir. Polimenorreyada sikllar muntazam va hayz siklidagi qon miqdori normal boʻladi. Normal holda, hayz koʻrish davri 25 kundan 30 kungacha, oʻrtacha davomiyligi 28kunni tashkil etadi.

Polimenorreya odatda anovulyatsiya (ovulyatsiyaning amalga oshmasligi), luteal fazaning yetarli emasligi yoki qisqaligi va/yoki qisqa follikulyar faza tufayli yuzaga keladi. Polimenorreya balogʻat va oʻsmirlik davrida gipotalamo-gipofizar-gonadal oʻqning yaxshi rivojlanmaganligi tufayli kuzatiladi. Qisqa hayz davrlari erta perimenopauzada (menopauzaga oʻtish) davrida ham koʻp uchraydi. Giperprolaktinemiya, gipotireoz, gipertireoz, Kushing sindromi va akromegaliya kabi baʼzi endokrin kasalliklar polimenorreyaga olib kelishi mumkin. Klassik simptom hisoblanmasa-da, polimenorreya bachadon miomasi natijasida paydo boʻlishi ham mumkin. Polimenorreya, qon yoʻqotish tufayli anemiya va temir tanqisligiga olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, luteal fazaning yetarli emasligi va shuning uchun progesteron yetishmovchiligi tufayli polimenorreya endometriy saratoni xavfining ortishiga sabab boʻlishi mumkin.

Polimenorreya odatda vaqtinchalik yuzaga kelib, oʻz-oʻzidan oʻtib ketadi, shuning uchun maxsus davolanishni talab qilmaydi. Agar bu holat uzoq davom etsa yoki tez-tez hayz koʻrish tufayli sezilarli qon yoʻqotish boʻlsa, davo choralari koʻrsatilishi mumkin. Davolashning asosiy yoʻnalishlari ovarial siklning luteal bosqichida progestogen yoki kombinatsiyalangan ogʻiz kontratseptiv tabletkalaridan foydalanishdan iborat.

Polimenorreya baʼzan metrorragiya (menstrual sikllar orasidagi hayzli qon ketish) bilan adashtirilishi mumkin. Uni muntazamligi bilan metrorragiyadan ajratish mumkin. Ushbu holatni polimenorreya va menorragiyaning kombinatsiyasi boʻlgan polimenorragiyadan ham farqlay bilish lozim.

## Manbalar
Muhammadquli Oʻrinbiy oʻgʻli

**Muhammadquli Oʻrinbiy oʻgʻli** (1891-yil, Samarqand – 1920-yil, Qarshi) – jadid maʼrifatparvari. Jadid nashrlarini moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlagan.

## Biografiyasi
Muhammadquli 1891-yilda Samarqandda tugʻilgan. Dastlabki taʼlimni maktabda olgan, xat-savodini maktabda chiqargan. Jadidchilik harakatlari natijasida islohot ishlari boshlangandan soʻng Mahmudxoʻja Behbudiy (1874-1920)ga shogirdlikka tushadi. Jadidchilik harakatining gʻoya va fikrlariga ergashib, ularga koʻmak bergan. Mahmudxoʻja Behbudiy tomonidan chop etish yoʻlga qoʻyilgan „Samarqand“ gazetasi va „Oyina“ jurnallarini moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlagan. Samarqandda kutubxona va maktab qurilishiga yordam bergan. Muhammadqul oʻzi ham uyida maktab ochib, 30-50 nafar xalq bolalarini oʻqitgan.
Muhammadquli maktabi 1918-yilgacha faoliyat olib borgan, bolsheviklar hokimiyatni egallaganidan keyin hukumat maktabiga oʻzgartirilgan.

Muhammadquli Oʻrinbiy oʻgʻli 1912-yilda Moskva, Varshava, Odessa, Istanbul, Vena shaharlarini kezib, Varshava orqali Turkiston oʻlkasiga qaytgan. 1914-yil birinchi jahon urushi boshlanmasdan avval Samara, Kavkaz, Moskva, Nijniynovogorod va Qozon shaharlarida sayohat qilgan.

Rossiyada 1917-yilda yuz bergan fevral inqilobidan keyin yana xalq xizmatiga kirishadi. A.Kerenskiyning muvaqqat hukumati boshqaruvi davrida Samarqandda chop etiladigan „Hurriyat“ gazetasiga moddiy jihatdan koʻmak bergan. Muhammadquli „Ittifoq“ gazetasining moddiy taʼminotiga 1918-yilgacha, yaʼni, bolsheviklar hukumati hokimiyatni oʻrnatgunga qadar homiylik qilgan. Muhammadquli Oʻrinbiy oʻgʻli Samarqandda maktab va maorif sohalarini rivojlanishiga katta eʼtibor bergan. Shaxsiy mablagʻlarini ushbu sohalar rivojlanishiga sarflagan. 1919-yil 25-martda Mahmudxoʻja Behbudiy bilan safarga otlanadi. Behbudiy, Shohmuhammadzoda Shahrisabzda qoʻlga olingan va Qarshiga keltirilgan. Qarshi begi Togʻaybek buyrugʻi bilan qatl etilgan.

## Manbalar
Maqsuda Abdusalomova

**Maqsuda Abdusalomova Neʼmatovna** (tojikcha: *Maqsuda Neʼmatovna Abdusalomova*; 1938-yil 20-dekabr, Samarqand Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi), – kimyogar, kimyo fanlari doktori (1988), professor (1990), Tojikiston fan va texnika arbobi (1997).

## Hayoti
Maqsuda Neʼmatovna Abdusalomova 1938-yil 20-dekabrda Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasining Samarqand shahrida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach Leningrad nomidagi Oliy texnologiya institutiga oʻqishga kirdi. 1959-yilda Leningrad nomidagi Oliy texnologiya institutini tamomlagan. SSSR FA Kimyo instituti katta laboranti (1960-1961), aspiranti, Tojikiston Fanlar akademiyasi metallurgiya boʻlimi xodimi (1961-1964), Tojikiston Fanlar akademiyasi kafedra mudiri (1965-76), Tojikiston Fanlar akademiyasi Kimyo instituti yarim oʻtkazgichlarning ulanish laboratoriyasi mudiri (1976-1998) lavozimlarida mehnat faoliyatini yuritgan. 1988-yilda kimyo fanlari doktori, 1990-yilda professorlik darajasini olgan. 1998-yildan Kimyo institutining katta ilmiy xodimi boʻlgan. Kompleks birikmalarning xarakteristikalari va ulardan turli elementlar, plastmassa metallarni ishlab chiqishda foydalanish, faza diagrammalarini qayta qurish qonuniyatlarini aniqlash, elementlarning elektron birikmalari, ayniqsa, antimonidlar va vismutidlarning korrelyatsiyasi, yangi yarim oʻtkazgichli birikmalar sintezi texnologiyasini topish boʻyicha tadqiqot olib borgan. Ilmiy maqolalari xorijiy mamlakatlarda bir necha bor nashr etilgan. 2023-yil 25-may kuni Tojikiston Fanlar Akademiyasining Kimyo, biologiya, radiatsiya va yadro xavfsizligi agentligi qoshidagi WiN Global milliy seksiyasi tomonidan konferensiya oʻtkazildi. Konferensiyada Maqsuda Neʼmatovna Abdusalomova ishtirok etdi va maʼruza qildi.

## Kitoblari
Maqsuda Abdusalomova kimyoga oid kitoblar nashr etilgan.
* Surma. – Dushanbe, 1977;
* Vismutlar. – Dushanbe, 1978;
* Noyob yer elementlarining antimonid va vismutlari. Dushanbe, 1978;
* Jins va texnologiya. – Dushanbe, 2005;

## Manbalar
Toʻxta Qobilov

**Toʻxta Qobilov** (1896-yil, Samarqand – 1938-yil, Toshkent) – Samarqand va Karmana shahar militsiyasi boshligʻi. Stalin davri qatagʻoni qurboni boʻlgan.

## Biografiyasi
Toʻxta Qobilov 1896-yilda Samarqand tumanidagi Arabxona qishlogʻida tugʻilgan. Oilasi kambagʻal dehqonlardan boʻlgan. Oʻrta taʼlim olgan. 1919-yilning 18-martidan kommunistik partiya aʼzosi hisoblanadi. Otasi 1927-yilning 8-mayida vafot etgan.

Toʻxta Qobilov 1917-yildan 1920-yilga qadar mavsumiy ishlarda ishlab roʻzgʻor tebratadi. 1920-yildan boshlab turli xil vazifalarda faoliyat yuritadi. Dastlab shu yili Arabxona qishloq sovetida kotib vazifasida ishlaydi. Bu ishda 1922-yilga qadar qoladi. 1922-yildan 1923-yilgacha Dargʻom tumanidagi Juma temiryoʻl stansiyasida artel raisi boʻlgan. 1923—1924-yillarda Ikromov tumani tuman matbuot kooperatsiya raisi, 1924—1926-yillarda Daul volosti ijroqoʻmi kotibi, 1926—1929-yillarda Samarqand va Karmanada shahar militsiyasi boshligʻi boʻlgan. Keyinchalik katta tergovchi lavozimiga tayinlangan. 1929-yildan 1930-yilga qadar kolxoz raisi boʻlgan. 1932-yilning sentyabr oyidan Ikromov tumani partiya qoʻmitasida instruktor vazifasida ishlaydi. 1933—1935-yillarda betobligi tufayli ishlamaydi. 1936-yilning 1-iyulidan Ikromov tumani ijroiya qoʻmitasi raisi oʻrinbosari boʻlib ishlagani toʻgʻrisida maʼlumotlar bor. Shaxsiy varaqasida 1927-yilda okrug maʼmuriy boʻlimi tomonidan bosmachilikka qarshi kurashgani uchun soat bilan, 1935-yilda Oʻzbekbirlashuv tomonidan bir oylik maosh bilan taqdirlangan.

1930-yildan 1932-yilgacha Stalin nomidagi Kommunistik universitetda tahsil olgan. III toifali partiya boʻlimini tamomlagan.

1938-yilning 15-oktyabrda SSSR Oliy Sudi Harbiy kollegiyasining sud majlisida oʻlimga hukm qilinadi. Hukm ijrosi oʻsha kuni taʼminlanib, otib tashlanadi.

Kommunistik partiyaning XX syezdidan soʻng realibitatsiya qilingan.
## Manbalar