Gülçiçek Hatun

**Gulchichek xotun** (1389-yilgacha yoki 1400-yildan keyin vafot etgan) — Usmonlilar sultoni Murod I ning kanizi, Sulton Boyazid I ning onasi.
## Biografiya
Gulchichekning kelib chiqishi haqida ishonchli maʼlumotlar yoʻq. Entoni Alderson va Xit Lourining fikricha, u yunon edi. Nejdet Sakaoʻgʻlining yozishicha, Gulchichek „turk ismli yunon asli ayol, Orxan Gʻozining kelini, Murod Hyudavendigarning xotini va Yildirim Boyazidning onasi“ edi. XVII asrda yashagan Tarix-i Saf Yahyo Boʻstonzoda asarida shunday satr bor: „Istanbul ayollar hukumronligi“, lekin Gulchichek ulardan biri boʻlganligi maʼlum emas. Sakaoʻgʻlining yozishicha, „Islom entsiklopediyasida“ Boyazid I haqidagi maqola muallifi Myukrimin Xalil Yinanch shunday xabar beradi: „Ushbu ayol haqida vaqf hujjatlarida ikki sana zikr qilingan: hijriy 791 va 802-yillar. Bu vaqf hujjatlari uning asli yunon ekanligini tasdiqlaydi“, shu bilan birga Yinanch vaqf hujjatlarida Gulchichekning kelib chiqishi haqida qanday maʼlumotlar borligini aytmaydi. Sakaoʻgʻli, shuningdek, Alderson Boyazid I Gulchichekning onasi nomining mumkin boʻlgan toʻgʻri variantini koʻrib chiqdi, ammo taʼsis vaqf hujjatlari uni aynan Guljichek deb atasa ham; bundan tashqari, kelajakda Sulton oilasining ayrim vakillari ham shu nomni olgan.
Gulchichek 1357-yilgacha haramga kirgan, shu yili u Boyazid I ni dunyoga keltirgan. Gulchichek ning keyingi taqdiri haqida ishonchli maʼlumotlar yoʻq: Aldersonning soʻzlariga koʻra, u oʻgʻlining taxtga oʻtirishidan oldin — 1389-yilgacha vafot etgan, shu bilan birga, Nejdet Sakaoʻgʻli Boyazid I ning onasi 1400-yildan keyin vafot etishi mumkin boʻlgan va shu tariqa u oʻgʻlining hukmronligini topgan boʻlishi mumkinligini taxmin qiladi. Sakaoʻgʻli vafot etgan joyi Bursani - oʻsha paytda Usmonlilar davlatining sobiq poytaxti deb ataydi. Sulton Boyazid I ning onasi Bursada oʻz sallasida dafn etilgan. Gulchichekdan tashqari turbada yana uch kishi dafn etilgan, biroq tadqiqotchilar ularning shaxsini aniqlay olishmagan.
E.H.Aiverdi oʻzining „Usmonli meʼmorchiligi“ kitobida Komil Kepedjiogʻluning 1370-yildagi „Bursa masjidlari“ asariga ishora qilib, Yahshi bey masjidi qurilishi uchun katta mablagʻ va u bilan birga bir turba ehson qilgani haqida xabar beradi. Biroq bu Boyazid I ning onasimi yoki Gulchichek ismli boshqa ayolmi, aniq maʼlum emas. Katta ehtimol bilan, ikkinchisi toʻgʻri, chunki Kepedjioʻgʻli Gulchichekni bek Karasa Ajlanning xotini (taxminan 1325-yilda vafot etgan) va 1345-yilda Karasa Oʻrxon Gʻozi tomonidan qoʻlga olinganidan keyin Sultonning huzuriga olib ketilgan Yaxshi bekning onasi deb ataydi. Haram va Murod Iga uylangan. Murod I beva ayolga uylangan boʻlishi ehtimoldan yiroq. Nejdet Sakaoʻgʻlining fikricha, Gulchichek Bursada Murod I vafotidan keyin ham Qorasyoʻgʻullar sulolasi vakiliga uylanib, uning oʻgʻli Yaxshini tugʻishi mumkin edi.
## Xayriya
Gulchichek oʻz mablagʻi bilan diniy xayriya jamgʻarmasi ochdi, Bursada masjid, soʻfiy monastiri, masjidga tegishli bir qancha uylar, salla qurdi. Barcha binolardan faqat 1399—1400-yillarda qurilgan turba Gulchichek nomi bilan atalgan. U tabiiy omillar taʼsirida bir necha marta vayron qilingan, keyin esa turli hunarmandlar tomonidan tiklangan. Toʻgʻri burchakli rejali, gumbaz bilan qoplangan maqbara ham Bursadagi Sulton oilasining eng qadimgi qabristonlaridan biridir.
## Manbalar