Utair

**UTair** () — bosh ofisi Xanti-mansiysk aeroportida joylashgan Rossiya aviakompaniyasi. Utairning Surgut va Vnukovo xalqaro aeroportlarida ham markazlari mavjud. Aviakompaniya Gʻarbiy Sibir boʻylab neft va gaz sanoatini qoʻllab-quvvatlash uchun rejalashtirilgan ichki va baʼzi xalqaro yoʻlovchilar xizmatlarini, rejali vertolyot xizmatlarini va doimiy qanotli samolyotlar va vertolyotlar bilan keng charter reyslarini amalga oshiradi.

1967-yilda Aeroflot aviakompaniyasi tomonidan tashkil etilgan va hozirda Markaziy Osiyo, Janubiy Osiyo, Janubi-Sharqiy Osiyo, Gʻarbiy Osiyo va Yevropaning 72 ta yoʻnalishlariga har kuni toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarni amalga oshiradi.

UT Air Aviation bosh ofisi Xanti-Mansiyskda (Rossiya) joylashgan va Xanti-Mansiysk aeroporti,Surgut xalqaro aeroporti,Siktyvkar aeroporti, Vnokova xalqaro aeroporti, Domodedovo xalqaro aeroporti, Reschino xalqaro aeroporti va Novibarsk aeroportlari bu markazlar hisoblanadi. aviakompaniya keladi. Utair aviaparkida hozirda 115 ta yoʻlovchi samolyoti mavjud. Ushbu kompaniyaning aktsiyalari,Moskva fond birjasi qoshida sotiladi.

## Tarixi

1967-yil fevral oyida Gʻarbiy Sibirda tez rivojlanayotgan neft va gaz sanoatining transport ehtiyojlarini qondirish uchun Aeroflot Tyumen direksiyasi tashkil etildi. Aeroflot tashkilotining parchalanishidan soʻng, 1991-yilda Aeroflot Tyumen direksiyasi oʻrnida Tyumenaviatrans aviatsiya (TAT) tashkil etilgan. TAT 2002-yilda UTair nomini qabul qildi. Aviakompaniya aksiyadorlari safida Xanti-Mansiysk tumani maʼmuriyati (23%), Surgut shahri maʼmuriyati (19%), rus aksiyadorlari va kompaniyalari (33%), Rossiya Federatsiyasi (2%) va xususiy xorijiy investorlarga (20%) bor.

2010-yil oktyabr oyida Utair oʻzining Tupolev Tu-134 parkini Sukhoi Superjet 100 bilan almashtirishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi Dekabr oyida UTair 2013-yilda 24 ta samolyotni ishga tushirish uchun rasman buyurtma berdi. Shuningdek, 2010-yilda aviakompaniya Tu-154 samolyotiga tyumenlik arbob Boris Evdokimovich Sherbina nomini berdi.

2014-yil noyabr oyida Utair moliyaviy qiyinchiliklarga duch keldi va obligatsiyalar toʻlay olmadi. 2015-yil aprel oyida Utair moliyaviy qiyinchiliklar tufayli 50 dan ortiq samolyotlar parkini qisqartirishini eʼlon qildi. Shuningdek, u 24 ta Suxoi Superjet 100 samolyotiga buyurtmani bekor qildi. Bir necha hafta oʻtgach, uning mintaqaviy aviakompaniyasi UTair Express oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

2015-yil dekabr oyida Utair oʻzining Azur Air shoʻba korxonasini bir necha hafta oldin UTair-Ukrainani sotib olgan Turkiyaning Anex Tourism Group sayyohlik kompaniyasiga sotgani eʼlon qilindi. 2017-yil 31-oktabrda Utair oʻzining rebrendingini eʼlon qildi va nomini „UTair Aviation“ dan „Utair“ ga oʻzgartirdi.

2022-yil 8-aprelda AQSh Savdo vazirligi Aeroflot, Aviastar, Azur Air, Belavia, Rossiya va Utairning AQShda ishlab chiqarilgan samolyotlarida parvozlarni chekladi. Aftidan, AQSh intellektual mulkka egalik huquqini qaytarib olmoqchi. 16-iyun kuni AQSh sanksiyalar rejimining buzilishi aniqlanganidan keyin oltita aviakompaniyaga nisbatan cheklovlarni kengaytirdi. Cheklovlarning taʼsirida samolyot parkining Amerikada ishlab chiqarilgan qismini yerda qoldirish hisoblanadi
.

## Utair parvoz yoʻnalishlari

### Kodshering shartnomalar
Utair quyidagi aviakompaniyalar bilan kodshering shartnomalari tuzgan:

* Azerbaijan Airlines;
* FlyOne;
* NordStar Airlines;
* RusLayn;
* Turkish Airlines

## Aviaparki

### Aviaparkining joriy holati

2022-yil iyul holatiga koʻra, Utair magistral parki quyidagi samolyotlardan iborat (vertolyotlar va shoʻba kompaniyalarning samolyotlaridan tashqari):

### Faoliyatini toʻxtatgan samolyotlari

Aviakompaniya ilgari quyidagi samolyotlardan foydalangan:

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar
* 2007-yil 17-martda UTair aviakompaniyasining 471-reysi, Tupolev Tu-134 samolyoti Samaraga halokatga uchradi, natijada 7 kishi halok boʻldi va 26 kishi jarohatlandi.

* 2008-yil 2-iyulda Utair Mi-8 vertolyoti Yamal yarim orolida qulab tushdi, bortda 9 kishi halok boʻldi va 7 kishi yaralandi.
* 2010-yil 16-yanvarda VQ-BAC ro‘yxatiga ega Utair Boeing 737-500 samolyoti Vnukovo xalqaro aeroportiga qo‘nayotganda uchish-qo‘nish yo‘lagidan chiqib ketdi va burun g‘ildiragi yiqilib tushganda jiddiy shikastlangan.
* 2011-yil 20-dekabrda Utair Mil Mi-26T vertolyoti Gʻarbiy Sibirdagi neft koniga qulab tushdi, natijada bir kishi halok boʻldi. Utair ushbu hodisadan soʻng barcha Mil Mi-26T vertolyotlarini yerdan toʻxtatdi.
* 2012-yil 2-aprel kuni VP-BYZ nomi bilan roʻyxatdan oʻtgan UTair 120-reysi, ATR 72-200 rusumli samolyoti Gʻarbiy Sibirning Tyumen shahriga xizmat koʻrsatuvchi Roshchino xalqaro aeroportidan Surgut xalqaro aeroportiga parvoz qilayotganda taxminan  masofada qulab tushdi. Samolyot bortida 39 yoʻlovchi va 4 ekipaj aʼzosi boʻlgan. Bugungi kunga qadar ogʻir jarohatlar va kuyishlar bilan tirik qolgan 10 kishi tasdiqlangan.
* 2012-yilning 4-iyulida Utair tomonidan neft va gaz kompaniyasiga tegishli vertolyot Lensk aeroportining uchish-qo‘nish yo‘lagidan taxminan 4 kilometr uzoqlikdagi chekka hududda qulab tushdi. Bir necha soatdan keyin vayronalar topildi va uchta jasad topildi, toʻrtinchi odam halok boʻlgan deb taxmin qilingan. Oʻsha paytda hodisa sababi maʼlum emas edi, biroq Utair barcha samolyotlarni Lensk aeroportida yonilgʻi bilan taʼminlash sifati boʻyicha tekshiruv oʻtkazilgunga qadar parvozdan oldi.
* 2018-yil 4-avgust kuni Utairga tegishli MI-8 vertolyoti Krasnoyarsk o‘lkasidagi Igarka shahridan 180&nbsp;km uzoqlikda qulab tushdi va bortdagi 18 kishi halok bo‘ldi.
* 2018-yil 1-sentabr kuni Vnukovodan 164 yo‘lovchi va 6 ekipaj aʼzosi bilan parvoz qilayotgan Utairning 579-reysli Boeing 737-800 samolyoti Sochiga qo‘nayotganda uchish-qo‘nish yo‘lagidan chiqib ketdi va yonib ketdi, 18 kishi jarohatlandi.
* 2020-yil 9-fevral kuni Utair aviakompaniyasining 595-reysi, Moskvaning Vnukovo xalqaro aeroportidan ichki reysni amalga oshirayotgan Boeing 737-500 samolyoti qo‘nish moslamasi qulashi oqibatida Rossiyaning Usinsk aeroportiga avariya holatida qo‘ndi. Barcha 100 yoʻlovchi va ekipaj hodisadan omon qolgan.

## Manbalar

* „2010 Annual Report بایگانی‌شده در ۲۰۱۳-۱۰-۱۰ توسط Wayback Machine.“ () UTair Aviation. 58. Retrieved on 27 February 2012. „Airport, Khanti-Mansiysk, Tyumen region, 628012 Russian Federation“. — Russian بایگانی‌شده در ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine(): „628012, Rossiyskaya Federatsiya, gorod Xanti-Mansiysk, aeroport“
* …مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا."UTair Aviation".در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۱ مه ۲۰۱۴

## Tashqi havola

* Rasmiy veb-sayt