open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oʻzbek liboslari galereyasi

**Oʻzbek liboslari galereyasi** — milliy liboslar namoyish etiladigan uy. Kiyimlarni modellash va loyihalash, ularni milliy mato koloritida namoy-ish qilish, milliy kiyimlarni targʻib qilish, yan-gilarini oʻylab topish, modalar koʻrsatuvini tashkil qilish, xalqaro uch-rashuatar (aloqalar)ni, milliy libos sanʼatini rivojlantirish, kon-traktlar tuzish bilan shugullanadi. Toi^kentning Eski joʻva maydonida 2005-yilda qurildi (meʼmori Yu.Mi-roshnichenko). "Modern" uslubida qurilgan bino (86,0x36,0, yon tomonlari 24,0x30,0 m, markaziy qismi 36,0x36,0) baland moviy gumbaz bilan yopilib, ichki va tashqi tomonlari meʼmoriy-badiiy jihatdan qad. va zamonaviy meʼmorchilik anʼanalari asosida bezatilgan. Bino balandligi 25,90 m, 4 qavatli [pastki (yer ostidagi) qavatni hisobga olganda], 1-qavatda vesti-byul, modalar galereyasi, atelye, savdo joyi, kafe-bar va boshqa, 2-qavatda kiyimlar namoyish zali, kolleksiyalar joyi, matolar va tayyor kiyimlar doʻkoni va boshqa, 3-qavatda tomosha may-doni, bufet, xizmatchilar va texnik xodimlar joylashgan. Oʻziga xos meʼmoriy yechimga ega boʻlgan baland peshtokli kirish qismi orqali serhasham koʻrgazmalar zaliga oʻtiladi. Liboslar tayyorlaydigan ustaxonalar, savdo shahobchalari, umumovqatlanish korxonasi ham binoning qavatlariga joylashtirilgan. Ganchkorlik, yogʻoch oʻymakorligi va naqqoshlik namunalari bilan bezatilgan bino loyihasi Toshkent bosh reja loyihalash instituti tomonidan ishlab chiqilgan. Binoni bezatishda xalq ustalaridan M.Sultonov. X. Odilov, A.Karimov, A.Abdullayevlar shogirdlari bilan qatnashdilar.

Toʻlqinoy Qodirova, Rahmatilla Solihov.
Thomas Schelling

**Shelling Tomas** (1921. AQSH, Merilend) — amerikalik iqtisodchi. 1945-yildan AQSH federat byudjet byurosida ishlagan, Garvard universitetida doktorlik ilmiy darajasini olgan. Merilend universiteti professori. 1999-yil Amerika iqtisodiy assotsiyasi prezidenti, shu tashkilotning faxriy aʼzosi. Sh. savdolashish nazariyasiga katta hissa qoʻshgan. Ilmiy ishlari harbiy strategiya, atrofmuhitni muhofaza qilish siyosati, iqlim oʻzgarishi, terrorizm, uyushgan jinoyatchilik. xorijiy mamlakatlarga yordam va xatqaro savdo, ixtiloflar va savdolashish muammolariga bagʻishlangan. 1981-yil "Qurollanish strategiyasi va nazorat", 1984-yil "Tanlov va uning oqibatlari" kitoblari nashr etilgan. Nobel mukofoti laureati (2005. R.Omann bilan birga).

## Manbalar
Shabot Xoʻjayev

**Shabot Xoʻjayevich Xoʻjayev** (1924.2.5, Toshkent) — infeksionist olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1977). Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1965). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan vrach (1964). Tibbiyot fanlari doktori (1960), professor (1961). Toshkent tibbiyot akademiyasining davolash fakultetini tugatgach (1946), Nuqusdagi Respublika kasalxonasida ichki kasalliklar boʻlimi mudiri (1946). SSSR Tibbiyot Fanlar akademiyasining Epidemiologiya, mikrobiologiya va yuqumli kasatliklar instituti (Moskva)da aspirant (1946—50), kichik ilmiy xodim (1950— 51). Toshkent vrachlar matakasini oshirish instituti yuqumli kasalliklar kafedrasida assistent (1951—53). dotsent (1953—56). SSSR Tibbiyot Fanlar akademiyasi Epidemiologiya. mikrobiologiya va yuqumli kasalliklar intila doktorant (1956—60), Toshkent vrachlar matakasini oshirish instituti yuqu.m li kasagpgklar kafelrasida professor (1960— 64). 1964-yildan mudir, ayni vaqtda oʻquv itsglari boʻyicha prorektor: virusologiya instituti tashkilotchisi va direktori (1979 — 2004). Oʻzbekiston mehr-shafqat va satomatlik fondi raisi (1989-yildan). "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

## Manbalar
* Meningokokkovaya infeksiya |Rukovod-stvo dlya vrachey!. T.. 1986. Virusnne gspati-tm, T.. 1985; Difteriya |Rukovodstvo dlya vrachey]. T.. 1994.
Roʻzaqul Xalmurodov

**Xаlmurodov Roʻzaqul Sotiboldiyevich** () — 1941-yil 1-mayda Janubiy Qozogʻiston viloyati Sayram tumani Mankent qishlogʻida dunyoga kelgan. Millati — oʻzbek.

Toshkent Davlat Universitetini (1968) geografiya fani mutaxasisligi boʻyicha; Toshkent qishloq xoʻjalik institutining agronomiya fakultetini (1982), agronom mutaxasisligi boʻyicha; Almati oliy partiya maktabini (1986) siyosatshunoslik boʻyicha bitirgan. Uylangan, turmush oʻrtogʻi — Xalmurodova Savrioy. 6 farzandi bor. Oʻzbek, qozoq va rus tillarini biladi.

* Dini — Islom, ikki marta haj safariga borgan.
* Xobbisi — gul parvarish qilish.
* 1958-yil — JQV Sayram tumani Mankent qishlogʻida shirkat ishchisi.
* 1959-yil — Toshkent Davlat universitetining studenti.
* 1959-1960 yillar — Kengash askarlarining safida xizmatda boʻldi.
* 1963-yil — Chimkent viloyati Aqala qishlogʻidagi 8 yillik „Qizil juldiz“ maktabining muallimi.
* 1965-yil — Qozogʻiston LKJO Sayram tumani partiya qoʻmitasining boʻlim mudiri, birinchi kotibi, ikkinchi kotibi.
* 1971-1973 yillari — Chimkent viloyati Sayram tumani partiya qoʻmitasi tashkillashtirish boʻlimining mudiri.
* 1977-yil — Chimkent viloyati partiya qoʻmitasi partiyaviy birlashmalar boʻlimining instruktori, birinchi kotibining yordamchisi.
* 1985-yil — Chimkent viloyati Turkiston tumani partiya qoʻmitasining birinchi kotibi.
* 1989-yil — Chimkent viloyati viloyat partiya qoʻmitasining kotibi.
* 1991-yil — Chimkent viloyati ijroiya qoʻmitasi raisining movuni, viloyat kommunal mulk boshqarmasining boshligʻi.
* 1992-yil — JQV Sayram tumanining hokimi.
* 1993-yil — JQV hokimining oʻrinbosari.
* 2002-yil — JQV Intizom kengashining raisi.
* 2005-yil — QR Davlatning hududiy xizmat ishlari boshqarmasining boshligʻi, JQV Intizom kengashining raisi.
* 2007-2016  — QR Parlament Majlisining 4 va 5 chaqiriqda Qozogʻiston xalqi assambleyasidan taklif etigan deputat. 
Agrar masalalari boʻyicha qoʻmatasining aʼzosi. Hozirgi kunda nafaqador hisoblanadi.

„Doʻstlik“ QR oʻzbeklari ijtimoiy birlashmasi respublika birlashmasining prezidentі (2003-yildan);

„Qurmet belgіsі“ (1971), II darajali „Dos’tiq“ (2001), I darajali „Doʻstiq“ (2008) ordenlari bilan; „Yeren enbegi үshіn“ (1981), „Yerlіk enbegi үshіn. V.I. Leninning tavalludiga 100 yil boʻlishi hurmatiga“, „Yenbek Yerі“ (1974), „Tingʻa 50 jil“ (2004), „Qozogʻiston Qomusiga 10 yil“ (2005), „Astananing 10 yilligi“ (2008) medaldari bilan; QozSSR Oliy kengashi Hurmat gramotasi bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* Ұлты өзге депутат әріптестерінен қазақ тілінде сөйлеуді талап етті
* Депутат басқа ұлт өкілдері өздерінің тілдерінде білім алуы тиіс дейді
Toʻrtkoʻl (atama)

**Toʻrtkoʻl** — qadimgi qalʼa xarobalari, qoʻrgʻonlar, shuningdek, karvonsaroylar ham shu atama bilan yuritiladi. Joy nomlari shaklida ham uchraydi (mas., Toʻrtkoʻl sh.).
Tamilcha Vikipediya

**Tamilcha Vikipediya** — Vikipediyaning tamil tilidagi boʻlimi. Tamilcha Vikipediya 2003-yilning sentyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Tamilcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Tamilcha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi
* 20-oktyabr 2006-yil  - 5 000 maqola
* 28-aprel 2007-yil  - 10 000 maqola
* 19-avgust 2008-yil - 15 000 maqola
* 6-oktyabr 2010-yil - 25 000 maqola
* 18-dekabr 2012-yil - 50 000 maqola

## Manbalar

## Havolalar
* Tamilcha Vikipediyaning statistikasi 
* Tamilcha Vikipediyaning statistik diagrammasi
* Tamilcha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
* Tamilcha Vikipediyaning mobil nusxasi
Г (kirill)

**Г, г** — oʻzbek Kirill alifbosining toʻrtinchi harfi. Yaqin til orqa, portlovchi, jarangli undosh. Soʻz boshi (gul, goʻzal), oʻrtasi (yugur, egar), oxiri (barg, tong)da keladi. Soʻz oxirida tub oʻzbek soʻzlarida deyarli uchramaydi, boshqa tillardan oʻzlashgan soʻzlarda jarangsizlashadi (pedagog — pedagok, buldog — buldok va hokazo). 1995 yilda qabul qilingan oʻzbek lotin alifbosida oltinchi harf. Turkiy xalqlar, jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda bu harf oʻziga xos shaklga egadir.
В (kirill)

**В, в** — oʻzbek kirill alifbosining uchinchi harfi. Bu tovush harf talaffuzida oʻpkadan chiqayotgan havo tovush paychalarini tebrantirib, ogʻiz boʻshligʻi opqali ikki lab orasidan sirgʻalib oʻtadi. Ikki varianti bor: lab-lab va labtish. Birinchisi oʻzbek tiliga oid soʻzlar (ov, qirov va b.), ikkinchisi oʻzga tillardan oʻzlashtirilgan soʻzlar (visol, vint va b.) tarkibida uchraydi. Oʻzga tilga oid (rus tili va u orqali oʻzlashgan) soʻzlar oxirida kelganda va jarangsiz undosh oldidan "f" tarzida talaffuz etiladi (mas., avtobus — aftobus, aktiv — aktif va hokazo)- 1929—39-yillarda amalda boʻlgan oʻzbek lotin alifbosida, shuningdek 1995-yilda qabul qilingan keyingi oʻzbek lotin alifbosida (21-oʻrinda) V koʻrinishiga ega. Jahon yozuvi tarixida turkiy xalqlar, shu jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda V harfi oʻziga xos shaklda boʻlgan.

## Manbalar
Д (kirill)

**Д, д** — oʻzbek kirill alifbosining beshinchi harfi. Til oldi, portlovchi, jarangli undosh tovush. Soʻz boshi (dara, dovon), oʻrtasi (bugʻdoy, madat), oxiri (obod, ozod)da kela oladi. Soʻz oxirida kelganda "d" tovushi jarangsizlashadi va "t" tarzida talaffuz etiladi (mas, obod-obot, ozod-ozot va hokazo). Bundan tashqari, soʻz oxirida kelgan yondosh undoshlardan biri (keyingisi) "d" boʻlsa, u tushib qoladi (mas, baland-balan, Samarqand-Samarqan va b.). Lekin bu hodisa imlo qoidalarida aks etmaydi. 1929—39 yillarda amalda boʻlgan oʻzbek lotin alifbosida ham beshinchi oʻrinda. 1995 yilda qabul qilingan keyingi oʻzbek lotin alifbosish uchinchi oʻrinda boʻlib Dd koʻrinishiga ega. Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda bu harf oʻziga xos shaklga ega.
Abdullayev

Abdullayev - oʻzbek va boshqa xalqlarning ichida keng tarqalgan familiya.

## Taniqli Abdullayevlar
* Abdullayev Abdugʻani — yogʻoch oʻymakori, Oʻzbekiston Respublikasi xalq ustasi (1999). 
* Abdullayev Doʻstmurod — Oʻzbekiston Qahramoni (1999).
* Abdullayev Joʻra Abdullayevich — energetik olim.
* Abdullayev Oʻrinboy — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi.
* Abdullayev Ramazon — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi.
* Abdullayev Rustambek Samigʻovich — musiqashunos, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2002).
* Abdullayev Samigʻ Fayzullovich  -rassom. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1975). 
* Abdullayev Saʼdulla — rassom, Oʻzbekiston BA haqiqiy aʼzosi (1997).
* Abdullayev Yorqul — iqtisodchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1992).
*Abdullayev Bahodir —  tadbirkor, Namangan viloyat Xalq deputatlar kengashi deputati. Mehnat shuhrati ordeni sohibi (2022-yil)
Moya (maʼnolari)

**Moya**:

* Moya (Las Palmas) - Ispaniyaning Kanar orollari mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Las Palmas provinsiyasi tarkibiga kiradi. 
* Moya (Cuenca) - Ispaniyaning Castilla-La Mancha mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cuenca provinsiyasi tarkibiga kiradi.
* Fuentelespino de Moya - Ispaniyaning Castilla-La Mancha mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cuenca provinsiyasi tarkibiga kiradi.
* Santa Cruz de Moya - Ispaniyaning Castilla-La Mancha mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cuenca provinsiyasi tarkibiga kiradi.
* Moyá - Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitet.
* Moya (maqom) (arab. — *asl, sof*) — 13—17-asrlarda Oʻrta va Yaqin Sharq mamlakatlari kasbiy musiqa amaliyotida qoʻllangan nazariy-amaliy tizim.
Qahhor baxshi (baxshi)

**Qahhor baxshi** (taxallusi; asl nomi Abduqahhor Qodir oʻgʻli Rahimov) (1958.2.11, Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumani Chalka qishlogʻi) – baxshi. Qrdir baxshining oʻgʻli. Qarshi davlat pedagogika institutining oʻzbek filologiya fakultetini tugatgan (1983). 1978-yildan Bobur nomidagi 1oʻrta maktabda oʻzbek tili va adabiyoti fani oʻqituvchisi. Qahhor baxshi (baxshi) dostonchilikning butun sirasrorini Qodir baxshidan oʻrgangan. Otasidan 6 yoshidan doʻmbira chertishni oʻrgangan. 18 yoshida mustaqil dostonchi boʻlib yetishgan. Repertuarida „Alpomish“ „Kuntugʻmish“, „Yodgor“, „Yusuf va Zulayho“, „Rustamxon“, „Boloyim“, „Oysuluv“, „Balogardon“, „Ollanazar“, „Olchinbek“, „Murodxon“, „Sohibqiron“, „Malika ayyor“, „Nurali va semurgʻ“, „Chambil qamali“, „Kelinoy“, „Yozi bilan Zebo“ kabi 30 dan ortiq doston hamda 100 ga yaqin termalar mavjud.

Qahhor baxshi (baxshi) respublika baxshishoirlari bellashuvida 1 (1987) va 2 (1989) oʻrinni egallagan.
Qahhor baxshi (maʼnolari)

**Qahhor baxshi**:

* Qahhor baxshi - #redirect Rahimov Abduqahhor 
* Qahhor baxshi (baxshi) (taxallusi; asl nomi Abduqahhor Qodir oʻgʻli Rahimov) (1958.
Chevrolet Cobalt

**Chevrolet Cobalt** — „General Motors“ tomonidan ishlab chiqilgan avtomobil. Ushbu avtomobil to‘rt turda ishlab chiqariladi.

„Cobalt“ 1,5 litr hajmdagi to‘rt silindrli, benzin bilan ishlaydigan 106 ot kuchi quvvatiga ega va 5 bosqichli mexanik uzatmali dvigatel bilan jihozlangan. 100 kilometrga taxminan 6,2 litr yoqilg‘i sarflaydi. Rivojlanib borayotgan bozorlarda bu avtomobil B turkumiga kiruvchi yagona model bo‘ladi. Bundan tashqari, uning 6 bosqichli avtomat transmissiya o‘rnatilgan rusumi ham mavjud.

Besh kishi uchun mo‘ljallangan keng salonli avtomobil yo‘lovchilarga qulaylik yaratish maqsadida yon tomonlari baland anatomik o‘rindiqlar bilan jihozlangan. Avtomobil konditsioner, quyma disklar, audiotizim, xavfsizlik yostiqchalari, elektr ko‘zgular va avtomatik transmissiya bilan jihozlangan.
## Cobalt Oʻzbekistonda
Chevrolet Cobalt Andijonning Asaka zavodida yig‘ilib unga O‘zbekistondagi **General Motors Powertrain Uzbekistan** zavodida ishlab chiqarilgan hajmi 1,5 litr va 105 ot kuchiga ega bo‘lgan DOHC motori o‘rnatilgan. Bu motor 100 kilometrga 6,2 litr yonilg‘i sarflaydi.
„GM Uzbekistan“ qo‘shma korxonasi Chevrolet Cobalt avtomobilini O‘zbekistonda 2012-yil 5 sentyabrda taqdim qilgan.

2013-yilda O‘zbekistonda 120 mingdan ziyod Chevrolet Cobalt ishlab chiqarish va uning yarmidan ko‘pini xorijga eksport qilish rejalagan.

## Tasvirlar

Image:Chevrolet Cobalt LTZ sedan.jpg
Image:Chevrolet Cobalt 2013 in Russia.JPG
Image:Chevy Cobalt cab Recife 20150722-DSC 0132.JPG


## Manbalar
Chevrolet Malibu

**Chevrolet Malibu** — „General Motors“ tomonidan ishlab chiqilgan avtomobil. Yuksak harakatlanish xarakteristikasi, zamonaviy xavfsizlik tizimi va betakror interyeri bilan alohida ajralib turuvchi „Malibu“da yangi dizaynerlik ishlanmalari qoʻllangan: ikki sektsiyali Chevrolet radiator panjaralari, kuchli ksenon faralar, shuningdek, svetodiodli bejirim orqa faralar shular jumlasidandir.

Avtomobil 2,4 litr hajmli, toʻrt silindrli 169 va 263 ot kuchi quvvatiga ega mexanik va avtomat uzatmali dvigatel bilan jihozlangan. Ushbu modelda rul boshqaruvining yaxshilangani avtomobilning haydovchi harakatiga nisbatan tez va aniq reaksiyasini taʼminlaydi, izolatsiya qilingan oldingi rama shovqin va vibratsiyaning salonga kirishiga yoʻl qoʻymaydi. „Malibu“ kuzovi konstruksiyasi mustahkam ishlangani avtomobilni yuqori tezlikda boshqarishda qoʻshimcha qulaylik yaratadi.

Avtomobil yangi audio va navigatsiya tizimlari bilan jihozlangan. „Malibu“ oltita xavfsizlik yostiqchasi, bosh va boʻyin qismlarni himoya qiluvchi xavfsizlik pardalari bilan taʼminlagan.
* ikki seksiyali Chevrolet radiator panjaralari, kuchli ksenon faralar, shuningdek, svetodiodli bejirim orqa faralar shular jumlasidandir. Avtomobil 2,4 litr hajmli, toʻrt silindrli 169 va 263 ot kuchi quvvatiga ega mexanik va avtomat
uzatmali dvigatel bilan jihozlangan.
Ushbu modelda rul boshqaruvining yaxshilangani avtomobilning haydovchi harakatiga nisbatan tez va aniq reaksiyasini taʼminlaydi, izolatsiya qilingan oldingi rama shovqin va vibratsiyaning salonga kirishiga yoʻl qoʻymaydi. Malibu kuzovi konstruksiyasi mustahkam ishlangani avtomobilni yuqori tezlikda boshqarishda qoʻshimcha qulaylik yaratadi. Avtomobil yangi audio va navigatsiya tizimlari bilan jihozlangan.

## Manbalar
Lindsey Stirling

**Lindsey Stirling** (; 1986-yil 21-sentabrida tugʻilgan) amerikalik skripkachi, raqqosa va bastakordir. Faoliyatini 2007-yili Lindseystomp nomli YouTube kanalida xoreografik skripka chalishi videolari namoyishi bilan boshlagan. 2010-yili Stirling *[[America's Got Talent]]* shou-tanlovida chorak finalga yetib bordi.

2010-yildan keyin Stirling *Lindsey Stirling* nomli minialbom va bir necha singl chiqardi. U klassikadan tortib to hip hop va dubstepgacha turli janrlarda musiqa ijro etadi. Boshqa musiqachilar qoʻshiqlari va soundtrack'larga kaverlar ham ishlaydi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
* Lindsey Stirling YouTube kanali
Camp Nou

**Camp Nou** (, katalonchadan tarjimasi — *yangi maydon*) — Barselona futbol klubiga tegishli boʻlgan stadion. Stadion 1957-yilda ochilganda uning nomi *Estadi del FC Barcelona* (*F.K. Barcelona stadioni*) boʻlgan.
## Manbalar
Kerbuloq (tuman)

**Kerbuloq tumani** () — Almati viloyatining markaziy qismida joylashgan. Yer maydoni 11,5 ming km2. 1973-yil tashkil topgan. Aholisi 49,8 ming kishi, oʻrtacha zichligi 1&nbsp;km2-ga 4,3 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman markazi — Sarioʻzak qishogʻi. 1997-yilgacha Taldiqoʻrgʻan viloyatining tarkibida boʻlib kelgan. Avvalgi Gvardiya va Kerbuloq tumanlari asosida 1997-yil qaytadan tashkil topib, hozirgi nomi bilan nomlanadi.

## Aholisi
Tuman aholisi 49,8 ming kishi oʻrtacha zichligi 1&nbsp;km2-ga 4,3 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman aholisi koʻp millatli hisoblanadi, milliy tarkibini quyidan koʻrishingizga boʻladi (2010):
* qozoqlar — 44 015 kishi (84,82 %)
* ruslar — 5 895 kishi (11,36 %)
* chechenlar — 931 kishi (1,79 %)
* tatarlar — 277 kishi (0,53 %)
* ukrainlar — 166 kishi (0,32 %)
* uygʻurlar — 162 kishi (0,31 %)
* olmonlar — 103 kishi (0,20 %)
* boshqalari — 345 kishi (0,66 %)
* Jami — 51 894 kishi (100,00 %)

## Iqlimi
Tuman iqlimi keskin kontinental. Yanvar oyining oʻrtacha yillik harorati –10 – 15°С. Qish oylarining ayrim kunlarida –37°С gacha pasayadi. Iyul oyining oʻrtacha harorati 22 – 24 °С; janubi-gʻarbdagi tekisliklarda ayrim kunlari 38 – 40°С gacha yuqori boʻladi. Yogʻingarchilikning gʻrtacha yillik miqdori tumanning gʻarbiy hududida 150 – 200&nbsp;mm.dan sharqiy, shimoli-sharqida 650 – 800&nbsp;mm.gacha.

## Katta qishloqalri
* Sarioʻzak 
* Qoʻgʻali
* Shanxanay
* Qarashoʻqi
* Qiziljar
* Basshi
* Joʻlaman
* Qaragʻash
* Qoʻyankoʻz

## Manbalar

## Havolalar
* Общая информация о районе на сайте Акима Алматинской области
Yenbekshiqazaq (tuman)

**Yenbekshiqazaq tumani** — () Almati viloyatining janubiy qismida joylashgan. Yer maydoni 8,3 ming km2. 1928-yil tashkil topgan. Aholisi 281,296 kishi (2013). Tuman markazi — Yesik shahri.

## Aholisi
Tuman aholisi 281,296 kishi va 1&nbsp;km2 33,8 kishidan toʻoʻgʻri keladi (2013). Tuman aholisi koʻp millatli hisoblanadi, milliy tarkibini quyidan koʻrishingizga boʻladi (2010):
* qozoqlar — 107 815 kishi (49,14 %)
* uygʻurlar — 48 451 kishi (22,08 %)
* ruslar — 32 319 kishi (14,73 %)
* turklar — 12 175 kishi (5,55 %)
* ozarbayjonlar — 4 183 kishi (1,91 %)
* kurdlar — 3 218 kishi (1,47 %)
* olmonlar — 1 660 kishi (0,76 %)
* chechenlar — 1 600 kishi (0,73 %)
* tatarlar — 1 323 kishi (0,60 %)
* ukrainlar — 1 121 kishi (0,51 %)
* koreyslar — 828 kishi (0,38 %)
* yunonlar — 711 kishi (0,32 %)
* qirgʻizlar — 666 kishi (0,30 %)
* oʻzbeklar — 625 kishi (0,28 %)
* boshqalari — 2 717 kishi (1,24 %)
* Jami — 219 412 kishi (100,00 %)

## Ijtimoiy soha
Tumanda umumiy bilim beruvchi 75 maktab, gimnaziya, pedagogika, yuridik va tibbiyot kollejlar, 2 bolalar bogʻchasi, 2 muzey bor. Tuman kasalxonasi va shifoxonasi, qishloqlarda 6 kasalxona, 33 shifokorlik amblatoriya, 16 feldsher-akusherlik va 23 feldsher punkti v.h mahkamalar bor.

## Iqlimi

Tuman iqlimi keskin kontinental. Qishi sovuq. Togʻli hududlarga qor koʻp yogʻadi (40 — 60 sm). Yanvar oyining oʻrtacha harorati −6 — 10&nbsp;°C, ayrim paytarda harorat −28 — 30&nbsp;°C gacha pasayadi. Yozi issiq va qurgʻoq. Iyul oyining oʻrtacha harorati 20 — 24&nbsp;°C. Yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori tekisliklarda 200 – 400&nbsp;mm, togʻli hududlarda 550 – 700&nbsp;mm.

## Katta qishloqalri
* Yesik shahri (31,3 ming kishi)
* Shelek (23,3)
* Turgen (10,4)
* Malovodnoe (7,1)
* Novoalekseevka (5,5)
* Qoʻram (5,4)

## Manbalar

## Havolalar
* Общая информация о районе на сайте Акима Алматинской области
Orkestr

**Orkestr** ( - *orchestra* — yunon teatrida sahnaning old maydonchasi) — musiqa asarini birglalikda ijro etuvchi cholgʻu asboblari yigʻindisi va shu asboblarni chaluvchi musiqaschilar kollektivi. Orkestr kamer ansambldan dirijor tomonidan boshqarilishi va baʼzi partiyalar yakka sozlarda emas, balki sozandalar guruhi tomonidan ijro etilishi bilan farqlanadi. Sozlarning turlari va tuzilishiga koʻra, orkestlar simfonik orkestr, xalq cholgʻu asboblari orkestri, kamer orkestr, puflamalar orkestri, torli cholgʻular orkestri, estrada orkestri, jaz orkestri va boshqa turlarga boʻlinadi. Oʻzbekistonda orkestrlarning barcha turlari mavjud.

## Havolalar

* http://www.mti.dmu.ac.uk/~ahugill/manual/
Mikrofon

**Mikrofon** (mikro... va... fon) — tovush tebranishlarini elektr tebranishlarga aylantiradigan elektr akustik asbob. Tovush kuchaytirib uzatish (eshittirish) uchun qoʻllanadi. Koʻmirli, elektrodinamikli, kondensatorli, elektretli, pyezoelektrli; tovush uzatish yoʻnalishi jihatdan -yoʻnaltirilmagan, bir tomonga yoʻnaltirilgan (kardioid) va ikki tomonga yoʻnaltirilgan xillari bor. Koʻmirli M.ni birinchi marta rus ixtirochisi M. Mahalskiy (1878) va undan bexabar ravishda P. M. Golubitskiy (1883) yaratishgan. Kumir yoki metall membrana tovush toʻlqinlari taʼsirida tebranib, zichlikni oʻzgartiradi, natijada piston va membranaga tegib turgan kumir kukuni elektr qarshiligini oʻzgartiradi. M. orqali oʻtayotgan tok kuchi oʻzgaradi. Hosil boʻlgan im-pulyelanuvchi (telefonga ulangan oʻtkazgich orqali kelayotgan) tok tele-fondagi membranani M.dagi membranaga mos ravishda tebratadi. Elektrodinamikli M.da yupqa polistirol parda yoki alyuminiydan tayyorlangan diafragma magnit tizimning halqasimon tirqishida joylashgan ingichka simda oʻralgan gʻaltakka biriktirilgan. Tovush toʻlqinlari taʼsirida diafragma tebranganda gʻaltak oʻramlari magnit kuch chiziqlarini kesib oʻtadi va gʻaltakda e.yu.k. hosil boʻladi. Bu e.yu.k. uning qismlarida oʻzgaruvchan kuchlanishni vujudga keltiradi.

Kondensatorli M.da tovush toʻlqinlari yupqa metall membranaga taʼsir etib, uning orasidagi masofani oʻzgartiradi, natijada membrana bilan elektr kondensator plastinkalariga oʻxshash metall korpus orasidagi elektr sigʻimi oʻzgaradi. Plastinkalarga oʻzgarmas kuchlanish berilganda kondensator sigʻimi oʻzgarib, unda tok hosil boʻladi. Tok kuchi tovush chastotalarining tebranishiga mos ravishda oʻzgaradi, natijada tovush tebranishlari elektr tebranishlariga aylanadi. Bunday M. tovushni sifatli yozib olish va qayta eshittirish tizimlarida ishlatiladi.

Elektretli M. kondensatorli M.ga oʻxshaydi. Unda kondensatorning qoʻzgʻalmas platinalari va oʻzgarmas kuchlanish manbai sifatiga elektret plastina qoʻlllaniladi.

Pyezoelektrik M.da tovush toʻlqinlari pyezoelektr xossaga ega boʻlgan modda (mas, segnet tuzi) dan yasalgan plastinkalarga taʼsir etib, ularning sirtida elektr zaryadlari hosil qiladi. Elektromagnitli M.da tovush toʻlqinlari poʻlat yakorga bikr ulangan membranaga taʼsir etadi; membrana oʻzgarmas magnit tirqishida, yakor sirtiga oʻralgan simlardan iborat gʻaltak uchlarida e.yu.k. hosil boʻladi. Pyezoelektr va elektromagnitli M.lar radiohavaskorlik qurilmalari va eshittirish apparatlarida ishlatiladi. Stereofonik radioeshittirish va tovush yozib olish tizimlarida umumiy korpusga zich joilashtirilgan ikkita bir xil M. ishlatiladi. M. telefon aloqada, radio va teleeshittirish, ovozi kuchaytirish hamda tovush yozib olish tizimlarida ishlatiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Eski mikrofonlar haqida maʼlumot 
* http://users.belgacom.net/gc391665/microphone_history.htm
Jambul (tuman, Almati viloyati)

**Jambul tumani** — Almati viloyatining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Yer maydoni 19,3 ming km2. 1928-yil tashkil topgan. Aholisi 139,817 kishi (2013). Tuman markazi — Uzunagʻash qishlogʻi.

## Aholisi
Tuman aholisi 139,817 kishi, aholi zichligi1 km2 7,2 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman aholisi koʻp millatli hisoblanadi, milliy tarkibini quyidan koʻrishingizga boʻladi (2010):
* qozoqlar — 100 964 kishi (80,06 %)
* ruslar — 12 887 kishi (10,22 %)
* uygʻurlar — 3 759 kishi (2,98 %)
* turklar — 2 225 kishi (1,76 %)
* ozarbayjonlar — 1 333 kishi (1,06 %)
* olmonlar — 882 kishi (0,70 %)
* tatarlar — 807 kishi (0,64 %)
* kurdlar — 484 kishi (0,38 %)
* ukrainlar — 421 kishi (0,33 %)
* oʻzbeklar — 380 kishi (0,33 %)
* qirgʻizlar — 336 kishi (0,27 %)
* chechenlar — 290 kishi (0,23 %)
* koreyslar — 163 kishi (0,13 %)
* boshqalari — 1 177 kishi (0,93 %)
* Jami — 126 108 kishi (100,00 %)

## Ijtimoiy soha
Tumanda 4 bolalar bogʻchasi, 58 maktab, 1 kasbiy-texnik bilim dargohlari faoliyat yuritmoqda. 12 madaniyat uyi, 3 muzey, 22 kutubxona aholiga xizmat qilmoqda. 61 tibbiyot mahkamasi, shulardan 4 kasalxona, 17 qishloq shifokorlik ambulatoriya, 1 oʻpka kasalliklarini davolaydigan kasalxona v.h faoliyat yuritmoqda.

## Iqlimi
Tuman iqlimi keskin kontinental. qishi qisqa va iliq boʻladi. Yanvar oyining yillik oʻrtacha harorati janubida –8°С, shimolida –12°С, iyul oyida janubida 20°С, shimolida 25°С. Togʻ etaklarida yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori 500&nbsp;mm, shimolida 200 – 300&nbsp;mm.

## Manbalar

## Havolalar
* Общая информация о районе на сайте Акима Алматинской области
* Форум Жамбылского района
* Аппарат Акима Жамбылского района
Maxatma Gandi

**Mohandas Karamchand Gandi** (1869-yil 2-oktabr, Gujarot — 1948-yil 30-yanvar, Dehli) — Hindiston milliy-ozodlik harakati rahbarlaridan biri, taniqli mutafakkir. U 1869-yil Gujarot viloyati Porbandar shahrida tugʻilgan. Hind xalqi uni „**Mahatma**“ („*Buyuk qalb*“) deb ataydi. Uning nomi bilan bogʻliq boʻlgan gandizm taʼlimoti Hindistondagi asosiy hukmron partiya — Hindiston Milliy Kongressining rasmiy mafkurasi hisoblanadi . 1887—1891-yillarda Angliyada huquqshunoslik boʻyicha maʼlumot oladi. 1891-yildan advokatlik vazifasida, 1893—1914-yillarda Janubiy Afrikadagi (Angliya mustamlakasi) gujarot savdo firmasida huquqshunosmaslahatchi. Nataldagi olmos, koʻmir, oltin konlarida, shakarqamish plantatsiyalarida yollanib ishlayotgan hind dehqonlarining insoniy huquqlarini himoya qilib 22 yil kurash olib bordi. Gandi „satyagraxa“ („*kuch ishlatmasdan kurashish*“) taktikasini ishlab chiqdi. U 1915-yildan Milliy kongress ishlarida faol qatnasha boshladi. Gandi ingliz mustamlakachilariga qarshi tinch namoyishlar oʻtkazish, chet el tovarlarini boykot qilish, rasmiy mansab va unvonlardan voz kechish, soliq toʻlashdan bosh tortish kabi kurash usullari orqali mehnatkash ommani kurashga jalb etdi. Gandi bir necha marta qamalgan (1922-1924, 1930-1931, 1942-1944). Gandi hindular bilan musulmonlarning oʻzaro doʻstligini mustahkamlashga intildi. Kastachilikka qarshi kurashdi. Gandining hinduizmiya eʼtiqodi chuqur boʻlgan; boshqa dinlarga hurmat bilan qaragan. Gandi butun faoliyatida din bilan siyosatni bir-biriga bogʻlashga harakat qilgan. Gandining barcha dinlar hamkorligi va doʻstligi haqidagi gʻoyalari Hindistondagi reaksion unsurlarning gʻazabini keltirgan. Hindularning reakiion shovinistik tashkiloti aʼzosi tomonidan otib oʻldirilgan. 

U umri davomida koʻrgan-kechirgan voqealarini "Mening hayotim" nomli kitobda bayon etdi. Gandi XX asrning Albert Eynshteyndan keyingi 2-raqamli insoni deya rasman tan olingan.

## Manbalar

## Manbalar

*
Louis XIV

**Louis XIV** (Louis Dieudonné (); 5-sentyabr 1638-yil — 1-sentyabr 1715-yil) 14-may 1643-yildan to oʻlimiga qadar, yaʼni 1715-yilgach Fransiya qiroli boʻlgan. U taxtda 72 yil-u 110 kun mobaynida oʻtirgan hamda insoniyat tarixida eng uzoq taxtda oʻtirgan monarxga aylangan. Burbonlar sulolasidan. Uning davrida Fransiyada mutlaq hokimiyat oʻzining eng yuqori choʻqqisiga chiqqan. Rivoyatlarga koʻra, „Davlat — bu men“ degan ibora Louis XIV ga tegishli. Fransiya hududini kengaytirish maqsadida olib borgan toʻxtovsiz urushlar, qirol saroyining katta harajatlari, soliqlarning oshishi, diniy taʼqiblar xalq qoʻzgʻolonlariga sabab boʻlgan. Bu esa Burbonlar sulolasini inqirozini yaqinlashtirgan. Mutlaq monarxiya davrida Fransiyada hali ham sanoat Angliyadan orqada qolayotgan edi.

## Manbalar
Louis VII

**Louis VII** (; 1120-yil — 18-sentabr 1180-yil, Parij) — qirol (1137-yildan). Kapetinglar sulolasidan. 2-salib yurishi (1147—49) yoʻlboshchilardan biri. 1152-yil Akvitaniya gersoginyasi Aliyenora bilan boʻlgan nikohi bekor qilingach, Fransiya Akvitaniyadan vaqtincha mahrum boʻlgan.
Louis VIII

**Louis VIII** (; 1187.5.9, Parij — 1226.8.11, Monpansye) — qirol (1223-yildan). Kapetinglar sulolasidan. Inglizlar bilan urushib Puatu, Perigor va boshqa fransuz hududlarini qaytarib olgan. 1226-yil albigoychilar (bidʼatchi diniy harakat qatnashchilari)ga qarshi urushga rahbarlik qilgan.
Radiokarnay

**Radiokarnay** — reproduktor nutq, musiqa va boshqa tovushlarni balandlatib eshittiradigan elektroakustik yoki mexanik qurilma. Tovush chastotali elektr toki yoki kuchlanishni mexanik vosita (diffuzor, diafragma va boshqalar) yordamida tovush tebranishlariga aylantirib beradi. Radiokarnayning elektrodinamik, ruporli, pyezoelektr, kondensatorli, elektromagnitli va pnevmatik xillari bor. Radioeshittirish tarmoqlari, tovush kuchaytirish tizimlari va boshqa sohalarda elektrodinamik radiokarnay (nominal quvvati 0,1-100 va chastotalar polosasi 5-12000 gs), bir nechta diffuzorli radiokarnaydan iborat tovush karnaylari (nominal quvvati — 100 va gacha, chastotalar polosasi — 100-800 gs), elektrodinamik va ruporli radiokarnaydan iborat (nominal quvvati 100 va gacha) agregatlar keng qoʻllangan.

## Manbalar

## Havolalar
* ALMA — Global Radiokarnay Industriyasi Forumi
Yuk mashinasi

**Yuk mashinasi** yoki **yuk avtomobili** — yuk tashish uchun moʻljallangan avtomobil.

## Havolalar
* Yuk mashinalari ensiklopediyasi  
* „Gruzovik Press“ jurnali
Louis IX Avliyo

**Louis IX Avliyo** (; 1214.25.4, Puassi — 1270.25.8, Tunis) — qirol (1226-yildan). Kapetinglar sulolasidan. Davlat hokimiyatining markazlashtirish yoʻlida islohotlar oʻtkazgan. 1248-yil va 1270-yildagi 7,8 - salib yurishlariga rahbarlik qilgan. Parij bitimi (1259)ni imzolagan.
Louis XI

**Louis XI** (; 1423.3.7, Burj — 1483. 30.8, Plessi — Le-Tur) — qirol (1461-yildan) Valua sulolasidan. Markazlashtirish siyosatini olib borgan. Gʻalayonlarni bostirgan. Anju, Pikardiya va boshqa hududlarni qirollik domenkta qoʻshib olgan.
Louis XII

**Louis XII** (; 1462.27.6, Blua — 1515.1.1, Parij) — qirol (1498-yildan). Valua sulolasidan. 1499-yilgi harbiy yurishi bilan Italiya urushi (1494—1559) ni qaytadan boshlagan. Harbiy, sud, soliq, pul tizimida islohotlar oʻtkazgan.
Louis XVI

**Louis XVI** (; 1754.23.8, Versal — 1793.21.1, Parij) — qirol (1774—1792-yillar). Burbonlar sulolasidan. Buyuk Fransuz inkilobi boshlangach, xorijiy davlatlarni Fransiyaga qarshi qurolli yurish boshlashga undagan. Xalq qoʻzgʻoloni natijasida taxtdan agʻdarilgan (1792-yil 10-avgust) Aksil inqilobiy faoliyati uchun Konvent tomonidan sud qilinib, oʻlimga hukm etilgan; qatl qilingan.
Louis XVIII

**Louis XVIII** yoki **Lyudovik XVIII** (1755.17.11, Versal — 1824.16.9, Parij) — qirol (1814—1815 va 1815—1824). Burbonlar sulolasidan. Buyuk fransuz inqilobi davrida (1789—1794) xorijdagi fransuz aksil inqilobchilari rahbari. Napoleon I taxtdan agʻdarilgach, xorijiy davlatlar koʻmagida hokimiyatni egallagan.
AA

**AA** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

## AA
### Tashkilotlar
* Alcoa (kompaniya), AQSh aluminiy kompaniyasi.
* Anonim Alkogoliklar, alkogolizmdan davolanuvchilarga koʻmaklashuvchi xalqaro tashkilot.
* Alvesta Alternative, Shvetsiya siyosiya partiyasi.
* Daniya Meʼmorlar Akademiyasi (*Akademisk Arkitektforening*).
* The Automobile Association, Buyuk Britaniya avtomobilchilar assotsiatsiyasi.
* Olmoniya tashqi ishlar vazirligi (*Auswärtiges Amt*).

### Naqliyot
* American Airlines, IATA kodi.

### Sport va oʻyinlar
* Ancient Anguish, komputer oʻyini.
* Asociación Alumni, Argentina regbi klubi.

### Fan, tibbiyot, matematika va informatika
* AA amiloidozi, amiloidoz shakli.
* AA postulati, Yevklid geometriyasidagi postulat.
* Academia de Artes, Meksika badiiy sanʼat akademiyasi.
* Aggregatibacter actinomycetemcomitans, bakteriyalar turi.
* Akkomodatsiya amplitudasi, koʻz fokuslana olishi oʻlchovi.
* Anti-aliasing, signal va tasvir qayta ishlash texnikasi.
* Atlas Autocode, dasturlash tili.

### Harb
* Al Asad havo bazasi, Iroqdagi havo bazasi.

### Boshqa
* AA batareyasi
* AA, siyna hajmi

## Aa
* Å, harf.
* Aa (daryo), Yevropadagi daryo.
* Aa (Big A Little a), amerikalik rock guruh.
* Aa!, J-pop guruhi.
* Aa (meʼmor), qadimgi Misr meʼmori.
* Aa (oʻsimlik), orxideya turi.
* Aa (Estoniya), Estoniyadagi qishloq.

## Odamlar
* Van der Aa, gollandcha ism.
** Abraham Jacob van der Aa (1792–1857), golland adibi.
** Christianus Petrus Eliza Robidé van der Aa (1791–1851), golland huquqshunosi va yozuvchisi.
** Dirk van der Aa (1731–1809), golland rassomi.
** Michel van der Aa (1970-), golland bastakori.
** Philips van der Aa, golland siyosatdoni.
* Brynjar Aa, norveg dramaturgi.

## 'A'ā
* ʻAʻā, bazalt lava oqimi tipi.

## aA
* attoamper, 10−18 amper, elektr toki birligi.

## aa
* Afar tili, ISO 639 alpha-2 til kodi.

## .aa
* audiofayl formatlaridan biri.

## Aa.
**Aa.*, arteriya tibbiy qisqartmasi.
Ford Sierra

**Ford Sierra** — Ford Motor Company firmasining oʻta oʻlchamli avtomobili. 1982-yilda ilk marotaba ishlab chiqarilgan. 1983-yilgi Yevropa avtomobil tanlovida Sierra 2-oʻringa loyiq deb, topildi. 2 700 000 dona chiqarilgan.

## Narxi
Noxun (musiqa)

**Noxun** (fosr. *tirnoq*) — baʼzi musiqa asboblarini chalishda ishlatiladigan moslama. Noxunning bir necha turi mavjud. Gitara, rubob kabi asboblarni chalishda ishlatiladigan noxun (shu turi **mediator** deb ham ataladi) yupqa palstinka shaklida boʻladi. *Tanbur noxuni* odatda oʻng qoʻlning koʻrsatkich barmogʻiga kiyiladi. *Doyra noxuni* barmoqqa bogʻlab qoʻyiladi.

## Mediator

Mediator odatda koʻrsatgich va bosh panja oʻrtasida ushlanadi va musiqa asbobi torlarini chalish uchun qoʻllanadi. Mediatorlar asosan plastmassadan yasaladi. Ammo suyak, toshbaqa kosasi va yogʻochdan yasalgan turlari ham mavjud. Ilk mediatorlar toshbaqa kosasidan yasalgan. Keyinchalik toshbaqalarning soni kamaygani uchun ulardan mediator yoki boshqa narsa yasash taqiqlangan. Hozirgi kunda taqiqdan avval toshbaqa kosasidan yasalgan mediatorlar juda qadrlanadi.

Mediatorlarning shakli va oʻlchami har xil boʻladi. Jazz uchun ishlatiladigan mediatorlar kichik boʻladi. Bas gitara mediatorlari boʻlsa katta boʻladi. Gitara mediatori qalinligiga qarab ishlatiladi. 0,2&nbsp;mm dan 0,5&nbsp;mm gacha boʻlgan yupqa mediatorlar odatda ritm chalish uchun ishlatiladi. 0,7&nbsp;mm dan 1,5&nbsp;mm yoki undan ham qalin boʻlgan mediatorlar esa solo chalish uchun qoʻllanadi.

Oʻzbekistonda uchraydigan asboblardan rubob, tor kabi asboblar mediator bilan chertiladi.

## Tanbur noxuni
Tanbur noxuni boʻyi barmoqning bir boʻgʻiniga teng tirnoq shaklida boʻladi va odatda oʻng qoʻlning koʻrsatkich barmogʻiga kiyiladi.

## Doira noxuni
Doyra noxuni uzunasiga kesilgan yarimta angishvona shaklida boʻlib, barmoqqa bogʻlab qoʻyiladi.
Noxun (zihdoʻzlik)

**Noxun** (fors. — *tirnoq*) — zihdoʻzlikda (yoʻrma jiyak tikishda) chap qoʻlning koʻrsatkich barmogʻiga kiyiladigan angishvonaga oʻxshagan asbob.
Plug

**Plug** — yer haydashda ishlatiladigan q.h. quroli. Misr, Xitoy, Oʻrta Osiyoda qadimdan maʼlum boʻlgan. Dastlab yogʻochdan yasalgan, uchiga tigʻ qoplangan. Ot, xoʻkiz qoʻshib ishlatilgan (qarang Omoch). Miloddan avvalgi 1-ming yillikda temir lemexli P.lar paydo boʻla boshlagan. Metall P.lar 18-asr yarmida paydo boʻlgan. Traktorlar P.lari 1marta 20-asr 20-yillarida ishlab chikarilgan. P. asta-sekin takomillashtirib borilgan.

Ish organlarining tuzilishiga qarab lemehli va diskli; tortish kuchi turiga qarab, traktorga oʻrnatiladigan (oʻrnatma, yarim oʻrnatma, tirkama), otga qoʻshiladigan va kanatli; ish organlari soniga qarab, 1—2 va koʻp korpusli; vazifasiga qarab, umumiy va maxsus; yer haydash usuliga qarab, tuproqni ichkariga va tashqariga agʻdarib egat ochadigan hamda tekis haydaydigan P.lar boʻladi.

Traktorga oʻrnatiladigan lemexli P.lar (tirkama, yarim oʻrnatma) keng qoʻllanadi. Asosiy uzellari: ish organlari, haydash chuqurligini rostlovchi mexanizm, avtomat, silindr, tayanch gʻildiraklar, oʻrnatish yoki osish moslamasi. Lemexli P.larning ish organlari — korpus, chimqirqar, disk-pichoq. Haydalma qatlam ostini yuqoriga chiqarmasdan 5—12sm chuqur haydashda korpusga qoʻshimcha chuqurlatkichlar mahkamlanadi. Chim-qirqarlar P. korpusidan 30—35 sm oldinga oʻrnatiladi, 10 sm gacha tuproq qatlamini olib, korpus hosil qilgan egat tagiga tashlaydi. Diskli P.lar, asosan, yangi yerlarni haydashda ishlatiladi. Umumiy ishlarga moʻljallangan P.lar har qanday yerni 18— 45 sm chuqurlikda haydashda qoʻllanadi. Mokisimon P.larning korpusi oʻngga va chapga aylanadigan 2 seksiyadan iborat. Seksiyalar navbat bilan ishlaydi. Maxsus P.lar changalzor-botqoqliklarni, bogʻ, tokzor, oʻrmon, toshloq yerlarni haydashda ishlatiladi. Yerni shudgor qilish uchun 1 korpusli (PO-1-30 markali) va 2 korpusli (PO-2-30) agʻdarma-osma P.lar, dehqon va fermer xoʻjaliklari uchun 2 korpusli (PN-2-30) va 3 korpusli (PN3-30) agʻdarma-osma P.lar, texnik ekinlar uchun moʻljallangan yer haydaladigan 3 korpusli (PDN-3-30) va toʻrt korpusli (PDN-4-45) agʻdarma-osma P.lar, yerni chuqur haydashga moʻljallangan yarusli tirkama (PYA-3-35) P.lar (hammasi "Chirchiqqishmash" AJ); paxta, gʻalla va boshqa ekinlar ekiladigan yerlarni xaydash uchun moʻljallangan osma P. (PN-3-35) ("Urganchozuqamash" AJ), yerni bir tekis agʻdarib haydash uchun moʻl-jallangan agʻdarma-osma P. (EurOpal 9 (4+1) N 100) ("Agregat" zavodi va "Lemken" firmasi) va boshqa ishlab chiqarilmoqda. Bu P.lar yerni 18—45 sm chuqurlikda haydaydi.
Oʻzbekiston Olimpiya oʻyinlarida

**Oʻzbekiston sportchilari Olimpiya oʻyinlarida** 1952-yildan buyon (1992-yilgacha sobiq Ittifoq va MDH sportchilari jamoasi tarkibida, 1996-yildan e'tiboran mustaqil davlat vakili sifatida) qatnashib keladi. Olimpiada harakatini rivojlantirishdagi alohida xizmatlari uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I. A. Karimov XOQ tomonidan Olimpiada oltin ordeni bilan taqdirlangan (1996).

## Oʻzbekistoning Olimpiada oʻyinlaridagi medallari

### Oʻzbekiston olimpiadachilarining Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi medallari

## Olimpiada oʻyinlari sovrindorlari
### Qishki Olimpiada oʻyinlari sovrindorlari

### Yozgi Olimpiada oʻyinlari sovrindorlari

### Olimpiada medallaridan mahrum qilingan sportchilar

* London 2012 Olimpidasida bronza medalini qoʻlga kiritgan Soslan Tigiyev organizmida taqiqlangan metilgeksaneamin moddasi topilgani sabab, bronza medalidan mahrum qilingan.

## Medallar jadvali
### Oʻyinlar boʻyicha medallar
; Yozgi Olimpiada oʻyinlari

; Qishki Olimpiada oʻyinlari

### Sport turlari boʻyicha  medallar
; Yozgi sport turlari

; Qishki sport turlari

## Yana qarang
* Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi
* Oʻzbekiston Paralimpiada oʻyinlarida

## Manbalar
Rose Byrne

**Mary Rose Byrne** (; t. 24-iyul 1979) avstraliyalik aktrisadir. Byrne ijodini 1994-yili *[[Dallas Doll]]* filmidagi kichik rol bilan boshlagan. 2000-yili u *[[The Goddess of 1967]]* filmida bosh rolni oʻynab, Venetsiya kinofestivalida Eng Yaxshi Aktrisa mukofotini oldi.

2007—2012-yillarda Byrne *[[Damages (teleserial)|Damages]]* teleserialida Ellen Parsons rolini oʻynab, ikkita Oltin globus va ikkita Emmy nominatsiyasiga erishdi. 2011-yili u *[[Insidious (film)|Insidious]]*, *[[X-Men: First Class]]* va *[[Bridesmaids (film)|Bridesmaids]]* filmlarida ijro etib, olamshumul shuhrat qozondi.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

*
*
Ozzy Osbourne

**John Michael** "**Ozzy**" **Osbourne** (; 1948-yil 3-dekabr  2025-yil 22-iyul) ingliz heavy metal vokalchi va qoʻshiqyozardir. Osbourne heavy metal janrini shakllantirishga xizmat qilgan guruhlardan boʻlmish Black Sabbath bosh vokalchisi sifatida shuhratga erishdi. Xarakterli ovozi va Black Sabbath uslubi tufayli Osbourne „Zulmat Shahzodasi“ degan epitet bilan tanildi. Osbourneʼni shuningdek „Heavy Metalning Choʻqintirgan Otasi“ ham deyishadi.

2000-yillar boshida u rafiqasi Sharon va bolalari Kelly hamda Jack bilan birgalikda oʻzining *[[The Osbournes]]* nomli realiti-tomoshasida suratga tushdi. 2011-yil aprelida esa hayoti va ijodi haqidagi *God Bless Ozzy Osbourne* nomli hujjatli film ekranlarga chiqdi. Osbourne yakkaxon va Black Sabbath ijrochisi sifatida butun dunyoda 100&nbsp;milliondan oshiq albom sotib, multi-platina mavqeiga erishgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Rasmiy sayti
AQSh mustaqillik deklaratsiyasi

**AQSh Mustaqillik deklaratsiyasi** (1776-yil 4-iyul) — Shimoliy Amerikadagi Angliya mustaqillik uchun urush davrida (1775-83) ingliz mustamlakalari vakillarining Ikkinchi Kontinental kongressi qabul qilgan. Mustaqillik deklaratsiyasi Thomas Jeffersonning respublika va demokratiya ruhi bilan tuzilgan loyihasiga asoslangan. Mustaqillik deklaratsiyasi mustamlakalarning metropoliyadan ajralganligini va yangi mustaqil davlat — Amerika Qoʻshma Shtatlari barpo etilganligini, shuningdek, xalq erkinligini, barcha kishilarning qonun oldida tengligini eʼlon qildi. Mustaqillik deklaratsiyasi katta tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan.

## Manbalar
Sarah Bernhardt

**Sarah Bernhardt** (; ; ; 22/23-oktabr 1844 &ndash; 26-mart 1923) fransuz teatr va kinematograf aktrisasi boʻlgan. Sarah Bernhardt oʻz vaqtida „dunyo bilgan eng taniqli aktrisa“ deb atalgan. Bernhardt shuhratga 1870-yillarda Fransiya sahnalarida erishib, keyin Yevropa va Amerikada ham tanildi. U jiddiy dramatik aktrisa sifatida mashhurlik qozondi.

## Manbalar

## Havolalar
* The Sarah Bernhardt Pages 
* 
*
Édith Piaf

**Édith Piaf** (; ; ; 19-dekabr 1915 – 11-oktabr 1963), asl ismi — **Édith Giovanna Gassion** (), fransuz qoʻshiqchisi va aktrisa boʻlgan. Piaf Fransiyaning milliy divasiga va eng taniqli xalqaro yulduzlaridan biriga aylangan. Piaf ashulalari uning hayotini aks ettirib, shanson va balladalarida sevgi, yoʻqotish va qaygʻu haqida kuylanadi. Eng mashhur qoʻshiqlari sirasiga „La Vie en rose“ (1946), „Non, je ne regrette rien“ (1960), „Hymne à l'amour“ (1949), „Milord“ (1959), „La Foule“ (1957), „l’Accordéoniste“ (1955) va „Padam … Padam …“ (1951) kiradi.

## Manbalar

## Havolalar
* Edith Piaf and her Paris
*
Frida Kahlo

**Frida Kahlo de Rivera** (; ; ), yoki **Magdalena Karmen Frida Kahlo Kalderon** (; Koyoakan, Mexiko, 6-iyul 1907 — 13-iyul 1954), — oʻz avtoportretlari bilan mashhur boʻlgan meksikalik rassom.

Kolumbgacha boʻlgan xalqlar Meksika madaniyati va sanʼati uning ijodiga sezilarli taʼsir koʻrsatgan. Frida Kahloning rassomlik uslubini baʼzida sodda sanʼat yoki folk-art sifatida baholaydilar. Surrealizm asoschisi Andre Breton uni surrealistlar qatoriga kiritgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Frida Kahlo va uning rasmlari haqida toʻliq tarjimai hol 
* Tarjimai hol va Frida Kahlo rasmlari
* FRIDA KAHLO DUNYOSI
* Frida Kahlo kundaligi 
* Frida Kahlo rasmlarining qayta ishlanishi 
* Frida Kahloning hayoti va vafoti
* Frida Kahlo va Diyego Riverining fotosuratlari
Evolutsiya (oʻzgarish)

**Evolyutsiya** (lotincha: yeuo1iIo — avj olish) — rivojlanishnchng sinonimi; asta-sekin, bosqichmabosqich roʻy beradigan miqdor va sifat oʻzgarishlari. E.da rivojlanishning sifatiy asosi keskin oʻzgarmaydi, uning boshlanish va yakunlanish bosqichlari orasida muayyan fursat oʻtadi. Evolyutsion rivojlanishda portlash hodisasi roʻy bermaydi. Jamiyatda, organik dunyoda va jonsiz tabiatda roʻy beruvchi oʻzgarishlarning yoʻnalishini, tartibini, qonuniyatlarini ifodalab, muayyan sistemadagi oʻzgarishlarning doimo oʻzidan ilgarigi holatidan farq qilishini qoʻrsatib turadi va fanda tarix, tarixiylik, taraqqiyot, rivojlanish, oʻsish, ravnaq topish singari tushunchalarning mazmunini ifodalaydi.
Bola

**Bola** — asosiy maʼnosi — bolalik davridagi inson. Bolalikning yosh chegaralari turli madaniyatlarda, hayotiy sikl nazariyalarida va huquqiy tizimlarda farq qiladi. Umuman olganda, bola deb tugʻilish paytidan boshlab to jinsiy balogʻatga yetguncha boʻlgan davrdagi insonga aytiladi. Qiz — ayol jinsidagi bola; Oʻgʻil — erkak jinsidagi bola.

Bola sogʻligʻiga bagʻishlangan tibbiyot boʻlimi pediatriya deb aytiladi.

## Tarixiy maʼlumotlar
Olimlar bola haqidagi taʼlimot eramizdan oldingi IV asrda tibbiyot otasi Gippokratning "Bola tabiati haqida" nomli kitobi bilan boshlangan deb hisoblaydilar. Keyinchalik (I—II asrlar) bolalarni tarbiyalash va parvarishlash haqida Sels, Galen va Soranlar yozadilar. Keyingi 15 asr davomida amalda oldin Galen va Soran tomonidan bayon etilganlar takrorlandi. Lekin, koʻp bolalar oʻlimi, muhtojlarga yordam beruvchi tashkilotlarning paydo boʻlishi, shuningdek Yevropaning ayrim davlatlarida tashlandiq va boquvchisini yoʻqotgan bolalar uchun tarbiya uylarining ochilishi XV-XVII asrlarda bolalar organizmining oʻziga xos xususiyatlariga qiziqish uygʻonishiga sababchi boʻldi — bolalarni tarbiyalash va parvarishlashga bagʻishlangan koʻp sonli asarlar chop etildi.

## Bolalik davrlari
Bola — doimo oʻsuvchi va rivojlanuvchi organizm, har bir yosh bosqichida maʼlum morfologik, fiziologik va psixologik xususiyatlarni egallab boradi. Postnatal (tugʻilgandan keyingi) davrda quyidagilar farqlanadi:
* *yangi tugʻilganlik davri* (hayotining birinchi toʻrt haftasi (28 kun))
* *emadigan yosh* (hayotining 29-kunidan boshlab bir yilgacha)
* yasli yoki *maktabgacha yoshdan oldingi davr* (uch yilgacha)
* *maktab yoshigacha boʻlgan davr* (uch yildan yetti yilgacha)
* *kichik maktab yoshi* (yetti yoshdan oʻn bir yoshgacha)
* *katta maktab yoshi* (oʻn ikki yoshdan oʻn yetti - oʻn sakkiz yoshgacha)

### Balogʻatga (voyaga) yetish yoshi
* Koʻpchilik davlatlarda balogʻatga yetish yoshi 18 yoshdan boshlanadi.
* Balogʻatga yetishning eng kichik yoshi Farer orollarida oʻrnatilgan — 14 yosh.
* Kubada balogʻatga yetish 16 yoshda keladi.
* Oʻzbekistonda balogʻatga yetish yoshi — 18 yosh.

*Shuningdek qarang — [[Balogʻatga yetish]]*

## Bola rivojlanishi

*Bola rivojlanishi* — goʻdakning ulgʻayishi jarayonida uning jismoniy va psixologik rivojlanishi bilan kechuvchi jarayon va mexanizmlarni oʻrganishga bagʻishlangan fan yoʻnalishi.

## Oʻsmirlik (oʻspirinlik) davri

Bolaning jinsiy balogʻatga yetish yuz beradigan va organizm rivojlanishining yuqoriroq darajasiga oʻtish davri — balogʻatga yetish.
Oʻsmir — yoshi bolalikdan oʻspirinlikga oʻtayotgan yigit yoki voyaga yetgan qiz. Hozirgi fan oʻsmirlik yoshini davlat (yashash mintaqasi) va madaniy-milliy xususiyatlarga, shuningdek jinsiga bogʻliq ravishda aniqlaydi (12-14 yoshdan 15-17 yoshgacha).

2011-yilga dunyoda milliarddan ortiq oʻsmir mavjud deb hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Bolalar huqulari toʻgʻrisida konvensiya
Davlat qarzlari boʻyicha mamlakatlar roʻyxati

Quyidagilar Markaziy razvedka boshqarmasining „Jahon faktlar kitobi“ hamda XVJ maʼlumotlariga koʻra, **[[davlat qarzi]] boʻyicha mamlakatlarning roʻyxatlari**dir. Sof qarz — bu mamlakatning milliy valyutasida koʻrsatilgan toʻlovlarni olib tashlagan holda barcha davlat ssudalarining yigʻindisidir.
## YIM % ga koʻra davlat qarzi

## Aholi jon boshiga tushadigan davlat qarzi

## Manbalar
Sonic Youth

**Sonic Youth** — granj janridagi Amerikalik rok-guruh. „Bull in the Heather“ (1993) hiti orqali sanʼat dunyosiga kirib kelgan.

## Diskografiya: Studiyaviy albomlar
* Sonic Youth EP, (1982 m.)
* *[[Confusion Is Sex]]* (1983 m.)
* *[[Bad Moon Rising]]* (1985 m.)
* *[[Made in USA]]* (1986 m.)
* *[[EVOL]]* (1986 m.)
* *[[Sister]]* (1987 m.)
* *[[Daydream Nation]]* (1988 m.)
* *[[Goo]]* (1990 m.)
* *[[Dirty]]* (1992 m.)
* *[[Experimental Jet Set, Trash & No Star]]* (1994 m.)
* *[[Washing Machine]]* (1995 m.)
* *[[Live in Holland 12/27/83]]* (1995 m.)
* *[[A Thousand Leaves]]* (1998 m.)
* *[[Goodbye 20th Century]]* (1999 m.)
* *[[NYC Ghosts & Flowers]]* (2000 m.)
* *[[SYR 5]]* (2000 m.)
* *[[SYR 6]]* (2002 m.)
* *[[Murray Street]]* (2002 m.)
* *[[Dirty Deluxe Edition]]* (2003 m.)
* *[[Live at the Royal Albert Hall]]* (2003 m.)
* *[[Sonic Nurse]]* (2004 m.)
* *[[Rather Ripped]]* (2006 m.)
* *[[The Eternal]]* (2009 m.)
## Guruh tarkibi

### Asosiy tarkib
* Thurston Moore — vokal, gitara 
* Lee Ranaldo — vokal, gitara
* Kim Gordon — bas gitara 
* Steve Shelley — baraban

### Guruhga turli yillarda kirgan ishtirokchilar
* Jim O'Rourke — bas gitara
* Bob Bert — baraban (1990)

## Havolalar

* http://www.sonicyouth.com