Merdeka 118

**Merdeka 118,** shuningdek, **Merdeka PNB 118**, **Warisan Merdeka Tower**, **118 Tower** va **KL 118** nomi bilan tanilgan — Malayziyaning Kuala-Lumpur shahridagi 118 qavatli, 678,9 metr balandlikdagi megatall osmonoʻpar bino. Bu dunyodagi ikkinchi eng baland inshoot.

Binoning nomi *Merdeka* („mustaqillik“ degan maʼnoni anglatadi) ikki stadion yaqinida joylashgan: Stadium Merdeka va Stadium Negara. Binoning tepasi 2021-yil noyabrida qurib bitkazilgan.

Bino 2022-yil oʻrtalarida qurib bitkazildi. Malayziya va Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng baland bino hisoblanadi. Bu  balandlikdagi Shanxay minorasi,  balandlikdagi Malayziyadagi Petronas egizak minoralari va  balandlikdagi Landmark 81 binolarini ham ortda qoldirgan. Bino, shuningdek, Malayziyada birinchi boʻlib butun dunyo boʻylab barqarorlik sertifikatlaridan, jumladan, Energiya va atrof-muhitni loyihalashda yetakchilik (LEED) boʻyicha uch karra platina reytingiga ega boʻldi.

## Tarixi
Merdeka 118 (butun uchastkaning) rivojlanishi Permodalan Nasional Berhad (PNB) tomonidan moliyalashtirilgan 19 akr maydonni egallagan. Byudjeti 5 milliard RM (1.21 milliard AQSh dollarini tashkil etadi. 2023-yil oʻrtalarida butun qurilish ishlari tugallangandan soʻng minora Malayziyadagi eng baland bino boʻladi. U uch bosqichda qurilishi rejalashtirilgan va 400, 000 kv.m turar-joy, mehmonxona va savdo maydonlaridan iborat boʻlishi rejalashtirilgan.

Bino 100 qavatli ijara maydonlaridan, jumladan, 83 qavatli ofis maydonidan, 12 qavatli mehmonxona xonalaridan, 5 qavatli mehmonxona qarorgohlaridan va Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng baland kuzatuv maydonchasi boʻladigan rasadxonadan iborat boʻladi. U ikkita kuzatuv maydonchasiga ega, birinchisi bino ichida, ikkinchisi esa shpil ichida yaʼni chakana savdo biznes markazida (118 Mall). Kuzatuv xonasi toʻrt gektar bogʻlar bilan oʻralgan. Ijaraga olinmaydigan joylar liftlar, dam olish va texnik xizmat koʻrsatish ob’yektlari, shuningdek, 8500 tagacha mashinalar uchun toʻxtash joylaridan iborat. 80 ta ofis maydonidan 60 tasi loyihani ishlab chiquvchisi Permodalan Nasional Berhad (PNB) va uning shoʻba korxonalari uchun ajratilgan.

## Hudud
Bino Petaling tepaligida, sobiq Merdeka bogʻi joylashgan yerda joylashgan (keyinchalik ochiq havodagi avtoturargohga aylantirilgan). Bino Petaling koʻchasi, sport maydonchalari, shu jumladan Merdeka stadioni va toʻxtab qolgan Plaza Rakyat loyihasi (Ampang liniyasi boʻylab) kabi diqqatga sazovor joylar yaqinida joylashgan. Merdeka 118 qurilishi tugallangach, Kajang liniyasida (SBK) yangi qurilgan Merdeka MRT stansiyasiga kirish imkoniyati mavjud boʻladi va Belfild tunneli orqali uchta asosiy yoʻl bilan bevosita bogʻlanadi.

## Dizayni

Bino malayziyalik odamlarning har xil tabiatini bildirish uchun olmos shaklidagi shisha jabhalar aralashmasi bilan yaratilgan. Dizayn Tunku Abdul Rahmonning 1957-yil 31-avgustda Malayziya mustaqilligini eʼlon qilganida „*Merdeka!*“ deya choʻzilgan qoʻl ishorasiga oʻxshash va shundan ilhomlanib yaratilgan. Binoning qoplamasi 18 144 panel, 114 000 kvadrat metr oyna va 1600 tonna deraza romlari ekstruziyasidan iborat. Binoda 118 Mall, Grade-A ofislari, mehmonxonalar va turar-joy binolari mavjud. Strukturaviy muhandislar: Leslie E. Robertson Associates va Robert Bird Group, qurilish muhandisi esa Arup. Bino tungi vaqtda 8,4 km jihozlanadi va LED yorugʻlik yordamida yoritiladi.

## Qavat rejalari
Barcha qavat rejalari binoga boʻlgan takliflardan olingan va oʻzgarishi mumkin:

## Balandligi
Merdeka 118 shpil, toj, tom, yuqori qavat, kuzatuv va turar-joy minoralarining balandligi.

## Taraqqiyoti

Loyiha uchun qoziq va poydevor ishlari Pintaras Geotechnics Sdn Bhd kompaniyasiga topshirilgan. Permodalan Nasional Berhad turli qurilish ishlari uchun oltita guruhni qisqa roʻyxatga kiritdi: Samsung C&T va UEM Group Bhd; IJM Corp Bhd, Norwest Holdings Sdn Bhd va Shimizu Corp; Malaysian Resources Corp Bhd va State Construction Engineering Corp; WCT Bhd va Arabtec Construction MChJ; TSR Capital Bhd va Daewoo Group; Seacera Group Bhd Spaz Sdn Bhd, Sinohydro Corp va Shanghai Construction Group bilan. Ushbu kompaniyalar 2015-yilning 28-yanvariga qadar oʻz takliflarini taqdim etdilar. Finlandiyaning KONE guruhi loyiha uchun 87 ga yaqin lift va eskalatorlarni yetkazib bergan.

2015-yil 23-noyabrda PNB kompaniyasi Janubiy Koreyaning Samsung C&T va UEM Group Berhad qoʻshma korxonasiga 3,4 milliard RM miqdoridagi shartnoma tuzilganini eʼlon qildi. Bundan tashqari, 2017-yil 9-noyabrda PNB oʻz loyihasi uchun 15 yillik muddatga Merdeka Asean Green SRI Sukuk orqali yashil sukuk orqali RM2 milliardgacha mablagʻ toʻplashni rejalashtirdi. Sukuk minoraning bir qismini tashkil etuvchi 83 qavatli ofis maydonining rivojlanishini qamrab oldi. Bu Malayziya Qimmatli qogʻozlar komissiyasi tomonidan ishga tushirilgan Asean Yashil obligatsiyalari standartlarini birinchi qabul qiluvchisi boʻlib, PNBning loyihani barqaror va ekologik toza loyiha sifatida rivojlantirish majburiyatini tasdiqlaydi.

2018-yil 27-fevralda Park Hyatt Merdeka 118-da mehmonxona ochishi eʼlon qilindi. Park Hyatt Kuala Lumpur binoning eng yuqori 17 qavatini egallaydi; U 232 ta xonadon, jumladan, 28 ta lyuks va 30 xonadondan iborat boʻlishi rejalashtirilgan.

Qurilish 2020-yil 18-martda Malayziyada mamlakatdagi COVID-19 pandemiyasi sabab boʻlgan Harakatni nazorat qilish buyrugʻi tufayli toʻxtatildi, biroq ishlar 2020-yil may oyi oʻrtalarida qayta tiklandi. 2020-yil avgust oyi boshida binoning beton yadrosi 118 qavatga yetib, Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng baland bino sifatida Vincom Landmark 81 dan oshib ketdi. 2020-yil 25-oktabrda PNB prezidenti Ahmad Zulqarnayn Onn 1 va 2-bosqichlar 2022-yilning 3-choragida yakunlanishi kutilayotganini eʼlon qildi. 3-bosqich 2024- yoki 2025-yillarda yakunlanishi kutilmoqda. Qurilish hozirda minoraga qaratilgan 1-bosqichda.

2021-yil 8-iyun holatiga koʻra, minoraning 81 % i yakunlandi, 108-qavatda shisha jabhani oʻrnatish ishlari davom etmoqda va chakana podium bilan birga 50 % yigʻilgan shpil bilan 118-darajaga muvaffaqiyatli erishdi. Turner International ushbu murakkab rivojlanish uchun Loyiha boshqaruvi boʻyicha maslahatchi rolini oʻynagan. Minora 2021-yil noyabrida qurib bitkazilgan.

## Tanqidlar
Koʻpgina malayziyaliklar ushbu loyihani tanqid qilib, bu loyihani keraksiz va „davlat mablagʻlarini“ isrof qilish, Malayziya hukumatining davlat korxonasi Permodalan Nasional Berhad (PNB) tomonidan moliyalashtirilganligini qoʻshimcha qilishgan. Taʼkidlanishicha, RM5 milliarddan ortiq mablagʻ mamlakatda tobora yomonlashib borayotgan taʼlim va sogʻliqni saqlash kabi boshqa amaliy maqsadlarga sarflanishi mumkin edi. Tanqidga javoban, 1MDB mojarosiga bevosita aloqador boʻlgan sobiq bosh vazir Najib Razak, loyiha isrof emasligini va „iqtisodiy imkoniyatlar“ yaratish orqali „koʻproq foyda keltirishini“ daʼvo qilgan.

## Transport

Binoga Jalan Hang Jebat boʻylab joylashgan Kajang liniyasining Merdeka MRT stantsiyasi xizmat koʻrsatadi. 

Bundan tashqari, ishlab chiqilayotgan uchastkaning parki orqali ulangan Maharajalela monoray stansiyasidan ham kirish mumkin boʻladi. 

Hang Tuah stansiyasi ham Ampang liniyasiga, ham KL monorayga xizmat koʻrsatib, janubi-sharqda 600 metrlik piyoda masafadan soʻng binoga yetish mumkin. 

## Galereya

Fayl:KL118 construction site November 2016.jpg|Fond ishlari, 2016-yil
Fayl:PNB 118, Kuala Lumpur.jpg|2018-yil dekabr
Fayl:Merdeka PNB 118, Kuala Lumpur.jpg|2019-yil iyul
Fayl:Kuala Lumpur. Merdeka 118. 2019-11-30 20-54-46.jpg|2019-yil noyabr
Fayl:PNB 118 in 02 2020 1.jpg|2020-yil fevral
Fayl:Observatory Deck view of the city at Kuala Lumpur Tower (Menara KL), Malaysia on 28 July 2020 at 143028.jpg|2020-yil iyul
Fayl:PNB118 in September 2021.png|2021-yil sentyabr
Fayl:Merdeka 118 under construction at night.jpg|Minoraning tungi koʻrinishi. 2021-yil oktyabr
Fayl:PNB118 facing the north side.png|Jalan Hang Jebatdan Kuala-Lumpur shahar markaziga qaraydigan oʻrtadagi shisha lift koʻrinishi.
Fayl:Merdeka118.jpg|2021-yil noyabri, sharqdan deyarli tugallangan shpilning oqshomida telefoto suratga olingan
Fayl:Merdeka 118 filled with cork was taken at Kuala Lumpur Tower.jpg|Kuala-Lumpur minorasidan koʻrinishi, bulutlar bilan oʻralgan, 2022-yil fevral.
Fayl:KL- Merdeka 118 (June 2022).jpg|2022-yil iyun. Changkat Bukit Bintangdan koʻrilgan.
Fayl:KL skyline from Bandar Sunway.jpg|Olis fonda baland Merdeka 118, Bandar Sunwaydagi baland turar-joy binosidan koʻrinib turibdi. Exchange 106 va Menara Telekom ham koʻrinadi. Surat 2022-yil avgust oyida olingan.


## Manbalar