open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Osiyo bayroqlari

Quyida **[[Osiyo]]da** joylashgan mamlakatlar bayroqlari keltirilgan.


Fayl:Flag of the Republic of Abkhazia.svg|Abxaziya
Fayl:Flag of Azerbaijan.svg|Ozarbayjon
Fayl:Flag of Armenia.svg|Armaniston‎
Fayl:Flag of Taliban.svg|Afgʻoniston (ISLOMIY IMOROT)
Fayl:Flag of Bangladesh.svg|Bangladesh
Fayl:Flag of Bahrain.svg|Baxrayn
Fayl:Flag of Brunei.svg|Bruney
Fayl:Flag of Bhutan.svg|Butan
Fayl:Flag of East Timor.svg|Sharqiy Timor
Fayl:Flag of Vietnam.svg|Vietnam
Fayl:Flag of Georgia.svg|Gruziya
Fayl:Flag of Israel.svg|Isroil
Fayl:Flag of India.svg|Hindiston
Fayl:Flag of Indonesia.svg|Indoneziya
Fayl:Flag of Jordan.svg|Iordaniya
Fayl:Flag of Iraq.svg|Iroq
Fayl:Flag of Iran.svg|Eron
Fayl:Flag of Yemen.svg|Yaman
Fayl:Flag of Kazakhstan.svg|Qozogʻiston
Fayl:Flag of Cambodia.svg|Kambodja
Fayl:Flag of Qatar.svg|Qatar
Fayl:Flag of Cyprus.svg|Kipr
Fayl:Flag of Kyrgyzstan.svg|Qirgʻiziston
Fayl:Flag of the Peopleʼs Republic of China.svg|Xitoy
Fayl:Flag of the Republic of China.svg|Tayvan
Fayl:Flag of North Korea.svg|Shimoliy Koreya
Fayl:Flag of South Korea.svg|Janubiy Koreya
Fayl:Flag of Kuwait.svg|Quvayt
Fayl:Flag of Laos.svg|Laos
Fayl:Flag of Lebanon.svg|Livan
Fayl:Flag of Malaysia.svg|Malayziya
Fayl:Flag of Maldives.svg|Maldiv orollari
Fayl:Flag of Mongolia.svg|Moʻgʻuliston
Fayl:Flag of Myanmar.svg|Myanma
Fayl:Flag of Nepal.svg|Nepal
Fayl:Flag of the United Arab Emirates.svg|BAA
Fayl:Flag of Oman.svg|Oman
Fayl:Flag of Pakistan.svg|Pokiston
Fayl:Flag of Palestine.svg|Falastin
Fayl:Flag of Saudi Arabia.svg|Saudiya Arabistoni
Fayl:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|Shimoliy Kipr(Turkiya)
Fayl:Flag of Singapore.svg|Singapur
Fayl:Flag of Syria.svg|Suriya
Fayl:Flag of Tajikistan.svg|Tojikiston
Fayl:Flag of Thailand.svg|Tayland
Fayl:Flag of Turkmenistan.svg|Turkmaniston
Fayl:Flag of Turkey.svg|Turkiya
Fayl:Flag of Uzbekistan.svg|Oʻzbekiston
Fayl:Flag of the Philippines.svg|Fillipin
Fayl:Flag of Sri Lanka.svg|Shri-Lanka
Fayl:Flag of South Ossetia.svg|Janubiy Osetiya
Fayl:Flag of Japan.svg|Yaponiya


## Muxtor oʻlkalar va hududlar bayrogʻi
**Gruziya muhtor mamlakati**

Tasvir:Flag of Ajaria.svg|Adjariya bayrogʻi


**Hindiston shtatlari**

Tasvir:Jammu-Kashmir-flag.svg|Jammu va Kashmir bayrogʻi


**XXRning muhtor tumanlari**

Tasvir:Flag of Hong Kong.svg|Hongkong bayrogʻi
Tasvir:Flag of Turkestan.svg Turkiston
Tasvir:Flag of Macau.svg|Makao bayrogʻi


**Oʻzbekiston muhtoriyati**

Tasvir:Flag of Karakalpakstan.svg|Qoraqalpogʻiston bayrogʻi


## Manbalar
* Ensiklopediya geraldika 
* Flags of the World 
* Osiyo bayroqlari
Afrika bayroqlari

## Davlatlar bayrogʻi

Tasvir:Flag of Algeria.svg|
Tasvir:Flag of Angola.svg|
Tasvir:Flag of Benin.svg|
Tasvir:Flag of Botswana.svg|
Tasvir:Flag of Burkina Faso.svg|
Tasvir:Flag of Burundi.svg|
Tasvir:Flag of Gabon.svg|
Tasvir:Flag of The Gambia.svg|
Tasvir:Flag of Ghana.svg|
Tasvir:Flag of Guinea.svg|
Tasvir:Flag of Guinea-Bissau.svg|
Tasvir:Flag of Djibouti.svg|
Tasvir:Flag of Egypt.svg|
Tasvir:Flag of Zambia.svg|
Tasvir:Flag of Western Sahara.svg|
Tasvir:Flag of Zimbabwe.svg|
Tasvir:Flag of Cape Verde.svg|
Tasvir:Flag of Cameroon.svg|
Tasvir:Flag of Kenya.svg|
Tasvir:Flag of the Comoros.svg|
Tasvir:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|
Tasvir:Flag of the Republic of the Congo.svg|
Tasvir:Flag of Cote d'Ivoire.svg|
Tasvir:Flag of Lesotho.svg|
Tasvir:Flag of Liberia.svg|
Tasvir:Flag of Libya.svg|
Tasvir:Flag of Mauritius.svg|
Tasvir:1959-2017 Flag of Mauritania.svg|
Tasvir:Flag of Madagascar.svg|
Tasvir:Flag of Malawi.svg|
Tasvir:Flag of Mali.svg|
Tasvir:Flag of Morocco.svg|
Tasvir:Flag of Mozambique.svg|
Tasvir:Flag of Namibia.svg|
Tasvir:Flag of Niger.svg|
Tasvir:Flag of Nigeria.svg|
Tasvir:Flag of Rwanda.svg|
Tasvir:Flag of Sao Tome and Principe.svg|
Tasvir:Flag of Swaziland.svg|
Tasvir:Flag of the Seychelles.svg|
Tasvir:Flag of Senegal.svg|
Tasvir:Flag of Somalia.svg|
Tasvir:Flag of Somaliland.svg|
Tasvir:Flag of Sudan.svg|
Tasvir:Flag of Sierra Leone.svg|
Tasvir:Flag of Tanzania.svg|
Tasvir:Flag of Togo (3-2).svg|
Tasvir:Flag of Tunisia.svg|
Tasvir:Flag of Uganda.svg|
Tasvir:Flag of the Central African Republic.svg|
Tasvir:Flag of Chad.svg|
Tasvir:Flag of Equatorial Guinea.svg|
Tasvir:Flag of Eritrea.svg|
Tasvir:Flag of Ethiopia.svg|
Tasvir:Flag of South Sudan.svg|
Tasvir:Flag of South Africa.svg|


## Muhtor hudular bayrogʻi
**Qomor orollari**

Tasvir:Flag of Anjouan.svg|Анжуан
Tasvir:Flag of Grande Comore.svg|
Tasvir:Flag of Mohéli (official).svg|Мохели

**Tanzaniya muhtor viloyatlari**

Fayl:Flag of Zanzibar.svg|Zanzibar


## Manbalar
* Geraldika Ensilopediyasi 
* Flags of the World
Udinese Calcio

**Udineze Kalsio** (italyancha talaffuzi: Udinese Calcio) – Italiyaning Friuli-Venezia Giulia, Udine shahrida joylashgan professional futbol klubi. Jamoa hozirda Italiya futbolining birinchi toifasi boʻlgan A Seriyada ishtirok etmoqda. 1896-yil 30-noyabrda sport klubi, 1911-yil 5-iyulda esa futbol klubi sifatida tashkil etilgan.

Jamoaning anʼanaviy uy liboslar toʻplami qora va oq chiziqli koʻylak, qora shortilar va oq paypoqlardan iborat. Klub 110-kanalda (Udineze kanali) Italiyaning shimoli-sharqidagi raqamli yer usti televideniyesida koʻrsatuvlar olib boradi. Friuli va uning atrofidagi hududlarda koʻplab muxlislari bor.

## Stadion

* Stadio Moretti (1924—1976)
* Stadio Friuli (1976—hozirgacha)

## Futbolchilar
### Joriy tarkib

### Udinese Primavera

### Shartnomasi mavjud ammo tarkibga kiritilmagan futbolchilar

### Ijaraga berilgan futbolchilar

## Murabbiylar tarixi

Quyida „Udineze“ning tarixdagi murabbiylari roʻyxati keltirilgan.



## Manbalar

## Havolalar

*  
* Profile at Lega Serie A.  .
* Profile at UEFA
Italiya A seriyasi 2011/2012

**Italiya A seriyasi 2011/2012** — futbol boʻyicha Italiya chempionatining 80-chi mavsumi. «Milan» chempionlik unvonini himoya qilgan. Oʻtgan mavsum yakunlariga koʻra B&nbsp;seriyasiga tushib ketgan «Sampdoriya», «Breshia» va «Bari» jamoalarining oʻrnini «Atalanta», «Siyena» va «Novara» jamoalari egallashgan.

## Turnir jadvali

## Oʻyinlar natijalari
## Statistika

### Toʻpurarlar
### Rekordlar

## Qiziqarli maʻlumotlar
## Izohlar

## Manbalar
* A seriyasining rasmiy sayti
Mustaqil davlatlar bayroqlari

## A

## B

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## X

## Y

## Z

## Oʻ

## Sh

## Ch

## Oʻxshash maqolalar
* Bayroqlar roʻyxati
* Osiyo bayroqlari
* Yevropa bayroqlari
* Afrika bayroqlari
* Janubiy Amerika bayroqlari
* Shimoliy Amerika bayroqlari
* Sobiq Sovet Ittifoqi Respublikalari bayroqlari
Sartlar

**Sart** — (savdogar), XIX — XX asr boshlarida Oʻrta Osiyoning ayrim viloyatlarida (Farg'ona, Toshkent, Xorazm) ijtimoiy tabaqa boʻlgan. Buxoro amirligida bu nom ishlatilmagan.

Rossiya imperiyasi davrida hokimiyat tomonidan „Sart“ soxta millati bilan birgalikda „sart“ soxta tilini yaratishga urinish boʻlgan, ammo bu tajriba muvaffaqiyatsizlikka uchragan.

11 asr filologi Mahmud Qoshg'ariy sart atamasini savdogar ma'nosida ishlatgan.

Rossiya imperiyasi davrida Samarqandlik ma'rifatparvar Mahmudxoʻja Behbudiy sart atamasini mustamlakachilar tomonidan oʻzbeklarga nisbatan qoʻllanilishini tanqid qilib chiqqan edi.

1922-yilda “Aq job qozoq” gazetasi sart soʻzini Toshkent aholisiga nisbatan qoʻllaganda oʻzbek yozuvchisi Abdulla Qodiriy bu maqolani tanqid qilgan. Mustamlakachi Ostroumov toʻraning davrilarini eslatib yuboryapti deb yozgandi Qodiriy. “Biz, oʻzbeklar, kimlar tomonidan boʻlsa boʻlsun, ismimizga qaysi maqsad bilandir taqilgan «sart» soʻziga qarshi kurashdik”.

Rossiya mustamlakachilik siyosati tarafdori Erdmanning fikricha sart alohida til boʻlgan va sartlar oʻzbek tiliga assimilyatsiya boʻlib yoʻqolib ketgan.

## Rus manbalaridagi ma’lumotlar
“Frazi na sartovskom yazike” (Sart tilidagi iboralar) deb nomlangan sartcha-ruscha soʻzlashgich boʻlib, 1884 yili Z.A Alekseev muallifligida Toshkentda chop etilgan. 
1926 yildan boshlab “sart” nomi aholi roʻyxati va siyosiy muhokamalardan chiqarib tashlandi.

Abashinning soʻzlariga koʻra, Rossiya imperiyasi kelishidan oldin Oʻrta Osiyoda “etnik guruhlar” boʻlmagan. Faqat Rossiyaning kelishi bilan Oʻrta Osiyoda xalqlar paydo boʻldi.

Rossiyalik etnolog Abashinning fikricha Fargʻona vodiysi aholisining asosiy qismini kelib chiqish jihatidan eronzabon sartlar tashkil qilgan, keyinchalik sobiq Sovet hokimiyati siyosati oqibatida ular o‘zbeklashib ketganlar. S.N. Abashinning ushbu fikriga umuman qo‘shilib bo‘lmaydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Ingeborg Baldauf, Some Thoughts on the Making of the Uzbek Nation. Cahiers du Monde russe et soviétique, Vol. 32, No. 1, 1991.
Yoqub Bek

**Yoqubbek** (Muhammad Yoqubbek Badavlat, Otaliq gʻoziy) (1820, Piskent – 1877, Sharqiy Turkistonning Koʻrla sh.) – Qoʻqon xonligining harbiy va davlat arbobi, Yettishahar Uygʻur davlatining hukmdori (1865—77).

## Biografiyasi
Otasi Pirmuhammad Mirzo Qoʻqon xonligidagi Qurama qishlogʻi qozisi, onasi piskentlik krzi shayx Nizomiddinning singlisi. Yo. 1845-yil Toshkentda askarlikka chaqirilgan. Togʻasi Toshkent qozisi boʻlib tayinlanishi va singlisining Toshkent hokimiga turmushga chiqishi munosabati bilan uning mavqei tez oʻsgan, xon urdasida mahram, keyinchalik ellikboshi, yuzboshi, ponsod (beshyuzboshi) boʻlgan, Chinoz va Avliyoota (1846)ga, Oqmachit (1847) ga bek qilib tayinlangan. Yo. Oqmachitda qushbegi lavozimiga koʻtarilib, rus bosqinchilariga qarshi kurashda jasur sarkarda ekanligini koʻrsatgan. Toshkent hokimi uni chaqirtirib, boturboshi etib, Qoʻqon xoni Xudoyorxon esa, uni Xoʻjand (1852) begi qilib tayinlaydi. Xudoyorxonga qilgan muvaffaqiyatsiz fitnasidan keyin (1853) Buxoroga krchgan. Xudoyorxon taxtdan agʻdarilgandan soʻng Qoʻqonga qaytgan (1858). 1864-yilda Sharqiy Turkistonda Manjur imperiyasining zulmiga qarshi mustaqillik uchun kurash boshlanib, beshta xonlik yuzaga keladi. Kashqar xonligi mamlakatni birlashtirish maqsadida Qoʻqon xonligidan Yorkent xonligining taxt vorislaridan birini Sharqiy Turkistonga yuborishini iltimos qilgan. Yo. Buzrukxoʻjaga qushbegi qilib tayinlanib Qashqarga yuborilgan (1865). U Buzrukxoʻjaning davlat ishlariga qobiliyatsizligidan foydalanib, hokimiyatni oʻz qoʻliga olgan. U boshda Buzrukxoʻja va b. xoʻjalar nomidan ish yurgizib, Ili sultonligidan tashqari (mazkur xonlikni 1871-yil ruslar bosib olgan) 4 xonlikni (Qashqar, Xoʻtan, Kuchor, Urumchi xonliklarini) birlashtirib Yettishahar Uygʻur davlatini tuzgan. Yo. Yettishaharning ravnaq topishi va dunyoga tanitish uchun katta ishlarni qilgan. Yo. davlatining asosiy tayanchi mahalliy yer egalari va ruhoniylar boʻlgan. Yo. qatʼiy tashqi siyosiy yoʻnalishga ega boʻlmagani tufayli Buyuk Britaniya, goh Turkiya, goh Rossiyaning koʻmagidan umidvor boʻlgan, bunda ularning Oʻrta Osiyodagi manfaatlari oʻzaro ziddiyatli ekanlkgidan foydalanmoqchi boʻlgan. Turkiston generalgubernatori K. P. Kaufman bilan chegara chizigʻini belgilash haqida muzokaralar olib borgan. Yo. xonligi davrida koʻplab masjid, Madrasa, karvonsaroy qurilgan. Yo.ni eng yaqin kishilaridan biri, Xoʻtan begi Niyoz Hakim zahar berib oʻldirgan. Yo. oʻlimidan keyin taxt uchun kurash boshlangan. Xitoy ichki ziddiyatlardan foydalanib, 1878-yilda Yettishahar davlatini tutatgan. Sharqiy Turkistonda Xitoy hukmronligi qayta tiklangan.

## Adabiyot

* 

## Manbalar
Demi Lovato

**Demetria Devonne „Demi“ Lovato** (1992-yil 20-avgustda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa, xonanda va kiyimlar dizayneri.
## Manbalar

## Havolalar
Alisher Uzoqov

**Alisher Uzoqov** (25-avgust 1984-yilda tugʻilgan) – oʻzbek film aktyori, rejissori, qoʻshiqchisi va professional futbolchisi Uzoqov 2009-yil olingan „Janob hech kim“ filmida oʻynagan rolidan keyin Oʻzbekistonda shuhrat qozonadi. Undan keyingi yillarda aktyor bir necha kinokomediyada rol ijro etdi. Uzoqov faoliyati davomida bir necha qoʻshiqlar ham kuylagan.

Uzoqov oʻzini rejissor sifatida ham sinab koʻrdi. U hozirgacha uch filmga, yaʼni „Mening akam boʻydoq!“ (2011), „Endi dadam boʻydoq?“ (2012) hamda „Kuzda gullagan daraxt“ (2015) filmlariga rejissorlik qildi. 2013-yil aktyor filmlarda boshqa rol ijro etmasligini eʼlon qildi, lekin undan keyingi yillarda bir necha filmda rol oʻynadi.

Alisher Uzoqov 2012-yildan beri Futbol boʻyicha Oʻzbekiston birinchi ligasida bellashuvchi „Istiqlol“ futbol klubida oʻynab keladi. 2016-yil u Andijon viloyati futbol federatsiyasining birinchi vitse-prezidenti etib tayinlandi.

## Hayoti
Alisher Uzoqov 1984-yil 25-avgustda Toshkentda tugʻilgan. Uzoqov taniqli mumtoz qoʻshiqchi Maʼmurjon Uzoqovning nevarasidir. Otasi Muhammadjon Uzoqov aktyor va qoʻshiqchidir. Onasi Shohida Uzoqova ham aktrisa boʻlib, oʻgʻli bilan bir necha filmda, jumladan, „Soʻnggi lahza“ (2009), „Tundan tonggacha“ (2009), „Mening akam boʻydoq!“ (2011), „Uchrashuv“ (2011), „Soʻnggi qoʻngʻiroq“ (2012) hamda „Tundan tonggacha davom etadi…“ (2012) filmlarida birga rol ijro etgan. Uzoqov oilali boʻlib, bir oʻgʻli va bir qizi bor.

## Filmografiyasi
### Aktyor

### Rejissor

### Ssenariy muallifi

## Diskografiyasi
### Kliplari

## Futbolchilik faoliyati
Uzoqov 2012-yildan beri Futbol boʻyicha Oʻzbekiston birinchi ligasida bellashuvchi Istiqlol futbol klubida oʻynab keladi. 2016-yil u Andijon viloyati futbol federatsiyasining birinchi vitse-prezidenti etib tayinlandi.

## Manbalar

## Havolalar

*
Asal Shodiyeva

**Asal Shodiyeva** (1992-yil 6-aprelda tugʻilgan) — oʻzbek kino aktrisasi va qoʻshiqchisi. Shodiyeva 2000-yillar oxiri va 2010-yillar boshida oʻzbek kinokomediyalarida oʻynagan rollari bilan shuhrat qozondi. U bir necha qoʻshiq ham kuylagan. Turmush oʻrtogʻi – oʻzbekistonlik qoʻshiqchi Shohruhxon.

2013-yil aktrisa film sanʼatini tark etayotganini eʼlon qiladi. Ammo undan keyingi yillarda bir necha filmda rol ijro etdi.

## Filmografiyasi

## Diskografiyasi
### Kliplari

## Manbalar

## Havolalar
*
Melis Myrzakmatov

**Melis Myrzakmatov** (1969, 18-aprelda Papanda tugʻilgan) — Oʻsh shahrining eks meri (sobiq beri).

## Yana qarang
* Oʻsh qirgʻini
Adaxan Madumarov

**Madumarov Adaxan Kimsanbaevich** (1965-yil 9-mart, Oʻsh viloyati, Oʻzgan tumani, Qurshob qishlogʻi) — davlat va siyosat arbobi.
 
## Umrbayoni
Mehnat faoliyatini 1982-yilda tug‘ilib o‘sgan O‘zgan tumanidagi “Qaynar” sovxozida boshlagan.

1983-1985 yillarda SSSR Qurolli Kuchlarida xizmat qilgan. Xizmat muddati tugagach, sovxozga ishchi bo‘lib qaytdi.

1987-yildan 1992-yilgacha u RSFSRda (Rossiya) oliy ma'lumotga ega bo'lib, Tver davlat universitetini tarix va ijtimoiy fanlar o'qituvchisi mutaxassisligi bo'yicha tamomlagan. Ikkinchi oliy (yuridik) ma’lumotni 1999-yilda Qirg‘iziston Milliy universitetida olgan.

1992-yilda Qirg‘iziston matbuot va axborot vazirining yordamchisi, “Turk Aalamy” gazetasi bosh muharriri bo‘lgan.

1992—1994-yillarda Qirgʻiziston Davlat milliy teleradiokompaniyasining bolalar va yoshlar telekoʻrsatuvlari tahririyatida muharrir, bosh muharrir oʻrinbosari, bosh muharrir lavozimlarida ishlagan. 1994-yildan 1995-yilgacha shu teleradiokompaniya teleko'rsatuvlari bosh boshqarmasida siyosiy kuzatuvchi bo'lib ishlagan.

1995, 2000 va 2005-yillarda Jogorku Kengeshning birinchi, ikkinchi va uchinchi chaqiriqlari deputati etib saylangan, ijtimoiy siyosat qoʻmitasiga rahbarlik qilgan.

2005-yil aprel oyida Qirg‘iziston hukumatida Bosh vazir o‘rinbosari lavozimida ishlagan.

2006-2007 yillarda Qirgʻiziston Davlat kotibi.

2008-yilning yanvaridan 29-mayigacha IV chaqiriq Jogorku Kengesh spikeri bo‘lgan.

2008-yil 5-oktyabrdan 2009-yil 26-oktyabrgacha - Qirg'iziston Xavfsizlik kengashi kotibi.

2010-yildan - "Butun Qirg'iziston" siyosiy partiyasi raisi.

2013-yil 30-avgustdan 2015-yilgacha — Turkiy tilli davlatlar hamkorlik kengashi Bosh kotibi o‘rinbosari.

“Ata-Jurt” ijtimoiy-siyosiy harakatining hammuassisi.

2021-yilda Qirg‘izistonda bo‘lib o‘tgan parlament saylovlarida u partiya ro‘yxatidagi nomzodlar orasida eng ko‘p imtiyozli ovozlarni olgan.

## Manbalar
Madumarov biografiyasi
Logarifm

Logarifim a asosga koʻra b, yaʼni a'ning darajasini b ifodalaydi

## Umumiy maʼlumot
**[[Logarifm]]** (qadimgi yunoncha, λόγος (logos) – munosabat va ἀριθμός (a.rious)— son) — musbat sonlar toʻplamida aniqlanadigan funksiya. *b sonning „a“ asosga koʻra logarifmi* deb, „b“ sonni topish uchun „a“ asosni koʻtarish kerak boʻlgan daraja koʻrsatkichiga aytiladi. **log <sub>a</sub> b** koʻrinishida belgilanadi va "b ning a asosga logarifmi" deb oʻqiladi. Taʼrifdan kelib chiqadiki, *x = log<sub>a</sub>b* ni topish *a<sup>x</sup> = b* tenglamani yechishga tengdir. Masalan, log28 = 3. Chunki, 23 = 8.

Logarifmik funksiya y=logax boʻlib, bu yerda *a>0 va a
=
b*. Funksiyaning aniqlanish sohasidagi barcha sonlar musbatdir.

*D(y) = (0; +♾).*

Logarifmlarni hisoblash **logarifmologiya** deyiladi. a, b qiymatlar koʻp hollarda haqiqiy boʻladi, lekin kompleks logorifmlar ham mavjud.

Logarifmlar oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlib, ular vaqt talab qiladigan hisob-kitoblarni sezilarli darajada soddalashtirish uchun keng qoʻllanadi. „Logarifmlar olamiga“ oʻtishda Sonlarni koʻpaytirish amali qoʻshish bilan almashtiriladi, ayirish amali bilan esa boʻlish bajariladi va darajaga koʻtarilish va ildiz chiqarish mos ravishda darajaga koʻpaytirish va boʻlinishga aylanadi. Laplas logarifmlarning ixtiro qilinishi haqida „Logarifmlar matematikning mehnatini qisqartirib, uning hayotini ikki baravar oshirdi“, degan.

Logarifmlarning taʼrifi va ularning qiymatlari jadvali (trigonometrik funksiyalar uchun) birinchi marta 1614 yilda Shotlandiya matematigi Jon Nepier tomonidan nashr qilingan. Boshqa matematiklar tomonidan kengaytirilgan va takomillashtirilgan. Logarifmik jadvallar tuzilib, logarifmik lineykalardan foydalanilgan. Logarifmik jadvallar elektron hisob mashinalari va Kompyuterlar paydo boʻlgunga qadar uch asrdan koʻproq vaqt davomida ilmiy va muhandislik hisob-kitoblari uchun keng qoʻllangan.

## Foydalanilishi
Logarifmlar inson faoliyatining boshqa koʻplab sohalarida ham ajralmas hisoblanadi: differensial tenglamalarni echish, miqdorlar qiymatlarini tasniflash (masalan, tovush chastotasi va intensivligi), turli bogʻliqliklarni taxmin qilish, axborot nazariyasi, ehtimollar nazariyasi va hokazo. Bu funksiya elementar sonni bildiradi, u koʻrsatkichli funksiyaga nisbatan teskari. Eng koʻp ishlatiladigan lagarifm turi bu haqiqiy logarifmlardir.

2 (ikkilik),

*e* (natural) va

10 (oʻnlik logarifm)
Qoʻshish, koʻpaytirish va darajaga koʻtarish uchta eng asosiy arifmetik amallardir. Qoʻshishning teskarisi ayirish, koʻpaytirishning teskarisi boʻlinishdir. Xuddi shunday, logarifm koʻrsatkichning teskari amalidir. Koʻrsatkichlar – b sonining asosi maʼlum darajali y darajaga koʻtarilib, x qiymatini berish; bu belgilanadi.

## Manbalar
A. Abduhamidov <u>— Algebra va analiz asoslari</u>
Bhoja Air 213 reysi halokati

**Bhoja Air 213 reysi halokati** 2012-yili 20-aprelida mahalliy vaqt bilan soat 18:40 da Pokistonning Islomobod shahri yaqinida sodir boʻldi. Karachi-Islomobod reysini bajarayotgan Boeing 737-236 uchogʻi bortida 121 nafar yoʻlovchi va 6 nafar ekipaj aʼzosi bor edi, ularning bari halok boʻldi. Halokatning ehtimoliy sababi qilib yomon ob-havo sharoiti koʻrsatildi.

## Manbalar

## Havolalar
* Bhoja Air
Shoʻr-Buloq (Jalolobod)

**Shoʻr-Buloq** — Jalolobod shahridagi dam olish joyi. Bu maskanni koʻpchilik ulugʻ joy deb atashadi. Jalolobodliklarning aytishicvha bu yerda ulug avliyolar va hatto paygʻambar Ayyub alayhi vassalom ham oʻtgan deyishadi.

## Tarixi
Shoʻr buloq tarixiga nazar tashlaydigan boʻlsak taxminan 3 ming yillar avval Ayyub paygʻambar davrida. Ayyub paygʻambarni ustiga qurt tushadi va qurtlar badanini butun qismini qoplaydi. Shunda Ayyub paygʻambar Allohga yolvoradi va Alloh taolo yerni tep deb nido qiladi Ayyub alayhi sallom yerni tepadi, yerdan buloqlar chiqa boshlaydi. Ayyub paygʻambarning butun vujudidagi yaralar tuladi qurtlar qolmaydi. Badani esa xuddi 18 yosh bolani badanidek boʻlib qoladi. Shu tariqa Shoʻr-buloqni insonlar ziyorat qila boshlaydi.
Pozitsiya (gazeta)

**Pozitsiya gazetasi** — Qirgʻizistondagi oʻzbek tilida nashr qilingan gazetalardan biri. Gazetaga 1994-yilda asos solingan. Ammo 2009-yilning may oyida birinchi soni chiqqan.

## Manbalar
* „Pozitsiya“ oʻzbekcha chiqa boshladi
* Qirgʻizistonda yana bir oʻzbek gazetasi ish boshladi
Hindiston — Pokiston urushi

1971-yilda Hindiston — Pokiston davlatlari o‘rtasida
yana urush boshlandi. Bunga Pokistonda
boshlangan bo‘linish jarayoni bahona bo‘ldi.
Pokiston G‘arbiy va Sharqiy qismlarga bo‘linar edi. Ularni Hindiston hududi ajratib turardi. Sharqiy Pokistonda aholi ko‘p bo‘lsa-da, uni G‘arbiy Pokiston
vakili boshqarar edi. Bu hodisa keskin norozilik keltirib chiqardi. Sharqiy Pokiston keng muxtoriyat talab eta boshladi. Biroq hukumat bunga rozi bo‘lmadi. Natijada Sharqiy Pokistonda separatchilar harakati kuchaydi.
Hindiston separatchilarga yordam uchun o‘z armiyasini yubordi. Buning oqibatida Sharqiy Pokiston ajralib chiqdi va u yerda mustaqil Bangladesh davlati tashkil etildi. Bu urushda SSSR Hindistonni qo‘llab-quvvatladi.
Filipp Kirkorov

**Filipp Bedrosovich Kirkorov (Krikoryan)** (30-aprel 1967-yil, Varna) — sovet, rus estrada qoʻshiqchisi. Shuningdek aktyorlik, bastakorlik va produserlik faoliyatini ham nomuntazam ravishda olib boradi. Rossiya va Ukraina xalq artisti (2008).Otasi - arman yahudiysi. Onasi - yahudiy.
Asr namozi

**Asr namozi** — Alloh taolo tomonidan farz qilingan namozlardan biri. Bu namozni musulmon kishi har kuni oʻqiydi. Ushbu namoz 4 rakat farzdan iborat.

## Yana qarang

* Namoz
** Bomdod namozi
** Peshin namozi
** Shom namozi
** Xufton namozi
** Vitr namozi

## Manbalar
Xalqaro mehnatkashlar kuni

**Xalqaro mehnatkashlar kuni** ishchilar bayrami boʻlib, har yili 1-may kuni nishonlanadi. Bayramda ishchilar va ularning kasaba uyushmalari koʻchada yurish, namoyishlar oʻtkazishadi. 1-may 80 dan ortiq mamlakatda rasmiy milliy bayramdir, boshqa mamlakatlarda norasmiy nishonlanadi.

## Tarixi
1886-yili Chikago, AQShda politsiya 8 soatlik ish kunini talab qilayotgan ishchilar mitingini oʻqqa tutib, shafqatsizlik bilan tarqatdi (namoyishchilar olomonidan nomaʼlum kimsa politsiyaga qarata dinamit uloqtirganidan soʻng). Oʻnlab odamlar halok boʻldi, shu jumladan politsiya xodimlari ham. Shu fojeani 1889-yili Parijda oʻtayotgan qurultoyda xotirlab, 1890-yili xalqaro eʼtirozlar oʻtkazish taklifi oʻrtaga tashlandi. Keyinchalik, 1904-yili Amsterdamda Xalqaro Ijtimoiy Konferensiyada 1-may kunida barcha proletariat ish tashlashi taklifi eʼlon qilindi. Koʻp mamlakatlarda ishchilar sinfi 1-mayni dam olish kuni, deb tan olinishiga muvaffaqiyatli urindi.

Oʻta oʻng-qanot siyosat yurituvchi partiya va hukumatlar (Portugaliya, Uchinchi reyx, Franco Ispaniyasi va hokazo) 1-mayni nishonlashni bekor qilishgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 1-may qoʻshiqlari
Tamil tili

**Tamil tili** (mahalliy: தமிழ்) — Hindistonning eng janubiy tillaridan biri hisoblanib, dravid tillari oilasiga mansubdir. Bu tilda janubiy Hindistonda soʻzlashiladi, aniqrogʻi Tamil Nadu shtatining rasmiy tilidir.

Tamil tili — dravid tillarining jan. guruhiga mansub. Hindistondagi Tamilnad shtatining rasmiy tili, Singapurda 4 ta rasmiy tildan bittasi. Hindistondan tashqari ShriLanka, Myanma, Malayziya va boshqa joylarda tarqalgan. Hammasi boʻlib 65 mln. dan ortiq (1996) kishi soʻzlashadi.

3 ta lahja guruhi bor: shim.sharqiy, gʻarbiy va janubiy. ShriLanka laxjasi jan. guruhga yaqin turadi. Morfologiya va sintaksisda oʻziga xos hodisalar mavjud. Mas., feʼllarning "kuchli". "oʻrtacha" va "kucheiz" ga boʻlinishi. Soʻz yasalishi va leksikada (jumladan, ijtimoiysiyosiy va ilmiy terminologiyada) boshqa hind tillariga nisbatan sanskrit tilidan kamroq soʻz olishi bilan ajralib turadi.

Hozirgi adabiy til meʼyorlari 3—4-asrlarda shakllangan, 13—14-asrlarda uzilkesil qayd etilgan. Tamil tilining adabiy va ogʻzaki shakli oʻrtasida jiddiy fonetikmorfologik farqlar bor, biroq adabiy va yozma shakllarning yaqinlashuvi kuzatilmokda. Yozuvi braxmining jan. shaklidan kelib chiqqan. Eng qad. epigrafik yodgorliklar mil. av. 2— 1-asrlarga mansub.

## Manbalar
Riga texnika universiteti

**Riga texnika universiteti** (RTU; 1958—1990 yillarda **Riga politexnika instituti**, RPI) — Latviyadagi eng qadimgi universitet. Undagi 8 ta fakultet muhandislik sohalari boʻyicha texnik taʼlim beradi.

## Fakultetlar
* Arhitektura va shahar rejalashtirish fakulteti
* Quruvchilik fakulteti
* Kompyuter va axborot texnologiyalari fakulteti 
* Energetika va elektrotexnika fakulteti 
* Muhandislik iqtisodiyoti va boshqaruv fakulteti 
* Materialshunoslik va kimyo fakulteti
* Transport va mashinashunoslik fakulteti
* Elektronika va telekommunikatsiya fakulteti

## Filiallar
* Daugavpils
* Liepaya
* Ventspils
* Sesu

## Tarixi

* 1862—1896 — Riga politehnikumi (Das Baltische Polytechnikum zu Riga)
* 1896—1919 — Riga politexnika Instituti (RPI)
* 1915—1918 Moskva va Ivanovo-voznesenskga evakuatsiya
* 1919—1958 — Latviya davlat universitetining Texnika fakulteti
* 1958—1990 — Riga politexnika instituti (RPI)
* 1990-yildan boshlab — Riga texnika universiteti (RTU)

## Veb sahifalar
* Universitet veb sahifasi
Arthur Conan Doyle

**Artur Konan Doyl** (; 22-may 1859-yil&nbsp;— 7-iyul 1930-yil) — shotlandiyalik fizik va yozuvchi. Artur Konan Doyl Sherlok Xolms haqida yozgan detektiv asarlari bilan butun dunyoga mashhurdir. Xolms haqidagi hikoyalarini millionlab kitobxonlar hozirga qadar sevib oʻqiydi. Xolmsning jinoyat ishlarini ajoyib mantiq va fikrlash bilan hal qilishiga kitobxon lol qoladi.

Artur Konan Doylning koʻp asarlari rus tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Shu jumladan, „Sherlok Xolms haqida hikoyalar“ koʻp oʻzbek kitobxonlarining eng sevimli asarlaridandir.Doyl shifokor sifatida tahsil olgan.

## Hayoti
Artur Konan Doyl 1859-yil 22-mayda Edinburgda tavallud topgan. Edinburg universitetida tahsil olgan. Doyl yozuvchilikdan tashqari fizika va tibbiyot bilan ham shugʻullangan.

## Ijodi
Konan Doyl ijodini „Sesassa vodiysining siri“ (1879) hikoyasi bilan boshlagan. Doyl „Badargʻa qilinganlar“ (1893), „Sardor Jerar jasorati“ (1894-95), „Rodney Ston“ (1896) tarixiy-sarguzasht romanlar, „Yoʻqolgan dunyo“ (1912), „Zaharlangan mintaqa“ (1913), „Marakot jarligi“ (1929) ilmiy-fantastik asarlar muallifidir. U yana "Bog'emiyadagi mojaro" asarining muallifi.

### [[Sherlok Xolms]]
Conan Doyle birinchi boʻlib Holmes obrazini „A Study in Scarlet“ („Skarletdagi tadqiqot“) (1887) romanida yaratgan. Doyl Xolms obrazini „The Final Problem“ („Sherlok Xolmsning soʻnggi ishi“) (1893) hikoyasida oʻldirmoqchi boʻladi. Lekin butun dunyodagi kitobxonlarning noroziligidan keyin detektivni qaytadan tiklaydi va yangi hikoyalar yozadi.

Doylega bosh qahramoni izquvar Sherlock Holmes boʻlgan detektiv janrdagi „Toʻrtlar belgisi“ (1890), „Baskervillar iti“ (1901-02), „Dahshatlar vodiysi“ (1914-15) sarguzasht qissalari va „Sherlok Xolms sarguzashtlari“ (1891-92), „Sherlok Xolms haqida xotiralar“ (1892-93) hikoyalar toʻplamlari va boshqalar katta shuhrat keltirdi. Londonda Sherlok Xolms yodgorlik muzeyi tashkil etilgan. Doylening „Baskervillar iti“ (1971), „Yoʻqolgan dunyo“ (1983) va boshqa asarlari oʻzbek tilida nashr qilingan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Baskervillar iti“ qissasi Ziyouz kutubxonasida 
* „Yoʻqolgan dunyo“ romani Ziyouz kutubxonasida
Latish tili

**Latvian** (*latviešu valoda*) — Latviyaning rasmiy tili. Hind-yevropa oilasining boltiq tillari guruhiga mansub, unga eng yaqin til litovchadir. Latish tilida 1 mln 300 mingga yaqin kishi gaplashadi (2000). U 3 ta asosiy — oʻrta latish (Markaziy Latviya; bu dialekt asosida adabiy latish tili shakllangan), livon (Kurzemening shimoliy va Vidzemening shimoli-gʻarbiy qismlari), yuqori latish (Sharqiy Latviya) laxjalariga boʻlinadi. Latish tilida arxaik xususiyatlar kam, odatda, urgʻu soʻzning birinchi boʻgʻiniga tushadi; fonetik tarkibi barcha unlilarning uzun va qisqa boʻla olishi bilan harakterlidir. Latish tili yozuvi 16-asrda lotin alifbosi asosida paydo boʻlgan.

## Manbalar
Ernest Thompson Seton

**Ernest Thompson Seton** () (14-avgust 1860— 23-oktabr  1946) – kanadalik–amerikalik yozuvchi va rassom. Ernest Thompson Seton tabiat va hayvonlar haqida yozgan taʼsirchan hikoyalari bilan shuhrat qozondi. Uning hayvonlar haqidagi hikoyalar toʻplami rus tiliga N. Chukovskiy tomonidan tarjima qilingan va bu hikoyalar oʻz navbatida ruschadan oʻzbekchaga oʻgirilgan. Oʻzbek kitobxoni orasida Thompson Setonning keng tarqalgan hikoyalar toʻplami „Yovvoyi yoʻrgʻa“dir. Bu asarni oʻzbek tiliga Togʻay Murod tarjima qilgan.

Ernest Thompson Seton 1860-yil 14-avgustda Angliyaning South Shields portida tugʻilgan. 1866-yil, 6 yoshida oilasi bilan Kanadaga koʻchib borgan. Thompson Seton hikoya yozish bilan birga shu hikoyalariga oʻzi rasm chizgan. Masalan, „Wild Animals I Have Known“ („Men bilgan yovvoyi hayvonlar“) (1898) va „Biography of an Arctic Fox“ („Arktik tulkining biografiyasi“) (1937) kitoblariga rasmlarni Thompson Setonning oʻzi chizgan. U 1930-yil Kanadadan New Mexicoga koʻchib borgan va umrining oxirigacha oʻsha yerda yashagan.

U òzining xohishiga kòra adirga dafin qilingan. Uning asarlari davrimizning eng dolzarb muammosi bòlmish tabiatni asrash muammosini hal etishda dasturlamal bòlgani haqida Toģay Murod òz fikrini bayon qilgan.  

## Manbalar

## Havolalar
* „Yovvyi yoʻrgʻa“ hikoyalar toʻplami Ziyouz kutubxonasida
Id, ego va super-ego

**Id**, **ego** va **super-ego** Sigmund Freud'ning psixika tarkibiy modelida aniqlangan psixik apparatning qismlaridir; bu uch nazariy qurilmalarning faolligi va oʻzaro munosabati orqali ruhiy hayot tasvirlanadi. Psixikaning ushbu modeliga binoan **id** &mdash; koordinatsiyalashmagan instinktiv mayl; **ego** &mdash; koordinatsiyalashgan, realistik qism; **super-ego** esa tanqidiy va maʼnaviy rol oʻynaydi.

Bu model tarkibiy va apparat xaritasi boʻlsa-da, id, ego va super-ego miya qismi emas, balki ong funksiyalaridir hamda haqiqiy somatik tuzilmalarga mos kelmaydi.

Bu konseptlar Freud tomonidan 1920-yillarda taklif etilgan va shu kunga qadar boshqa ruhshunoslar tomonidan ishlatilib kelinmoqda.

## Manbalar
Id

**Id** quyidagilarni anglatishi mumkin:
* Id &mdash; ruhshunoslikda ongning betartib qismi.
* id Software &mdash; AQSh videooʻyin shirkati.
* .id &mdash; - Indoneziya uchun yuqori darajali milliy domen.
Riga

**Riga** () — Latviya Respublikasidagi shahar. Respublika poytaxti. Yirik industrial, ilmiy va madaniy markaz, temir yoʻl tuguni, dengiz porti. Daugava daryosi sohilida, uning Riga qoʻltpigʻita quyilish joyida. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —4,5°, iyulniki 18°. Yillik yogʻin miqdori — 649&nbsp;mm. Maydoni 307&nbsp;km. Aholisi 764 ming kishidan ziyod (2000). Olti shahar tumanidan iborat.

Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, Riga 10—11-asrlarda vujudga kelgan. Shahar sifatida 1201-yilda tilga olingan. 13— 16-asrlarda Riga arxiyepiskopligiga boʻysundirilgan. 14-asr boshida Ganzatarkibiga kirgan. 1561-yilgacha Livon ordeni tarkibida. 1561-yildan erkin shahar, savdo va hunarmandchilik markaziga aylangan. 1581-yilda Rech Pospolita xukmronligi ostiga oʻtgan. 1621-yil shvedlar tomonidan bosib olingan. Rigani Shimoliy urush davrida 1710-yil 14 iyulda rus qoʻshinlari egallagan. 1714-yildan Riga, 1796-yildan Liflyandiya gubernyasining markazi. 18-asr oxirida Riga Rossiyaning eng yirik porti va savdo markazi. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida yirik sanoat markazlaridan biri. Riga 1919-yildan Latviya Respublikasi poytaxti, 1940—90 yillarda Latviya SSR poytaxti, 1990-yil maydan yana Latviya Respublikasi poytaxti.

Mashinasozlik va metallsozlik, shu jumladan, elektrotexnika va radioelektronika, kimyo, kimyofarmatsevtika, yogʻochsozlik, yengil, oziq-ovqat sanoatlari bor. Parfyumeriyakosmetika zavodi faoliyat koʻrsatadi, qurilish materiallari ishlab chiqariladi.

Riga — baliqsanoatining yirik markazi. Konservakulinariya va sardina zavodlari, baliqchilik portida tral va refrijerator floti bazalari ishlab turibdi. Riga porti muqim ahamiyatga ega. Daugavada kemalar katnaydi. 2 aeroport bor.

Shahar eski va yangi qismlarga boʻlinadi. Eski Riga hududida oʻrta asr meʼmoriy yodgorliklaridan Dom cherkovi (13-asr), Yekaba (13-asr), Yan (manbalarda dastlab 1297-yilda tilga olingan) va Peter (13—15-asr boshlari) cherkovlari, Orden qasri (14—19-asrlar), 15—18-asrlar turar joylari, Birodarlik kabristoni memorial majmui (1924—36 yillar) va boshqa saqlanib qolgan. Rigada 7 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, Latviya universiteti, Riga texnika universiteti, konservatoriya), Riga Badiiyot akadimyasi (Yevropada eng koʻhna akademiyalardan), 21 muzey (shu jumladan, Latviya tarixi muzeyi, Shahar tarixi va dengiz sayyoxligi muzeyi, Tabiat muzeyi, Adabiyot va sanʼat tarixi muzeyi, Badiiy muzey, Etnografiya muzeyi va boshqalar), 9 teatr (shu jumladan, Latviya Milliy operasi teatri), filarmoniya, sirk, telemarkaz, kinostudiya bor. Shahar markazida 2004-yil aprelda Mirzo Ulugʻbekka haykal oʻrnatilgan. Riga yaqinida Yurmala kurorti faoliyat koʻrsatadi.
## Manbalar

## Havolalar
*Riga shahrining rasmiy vebsayti
*Riga shahrining virtual xaritasi
Alexandre Dumas

**Alexandre Dumas** () (24-iyul 1802&nbsp;— 5-dekabr 1870) — farang yozuvchisi. Sarguzashtlarga boy tarixiy romanlari bilan nom chiqargan. Dyuma eng mashhur fransuz yozuvchilaridandir. Alexandre Dumasning oʻgʻli Alexandre Dumas (oʻgʻil)|Alexandre Dumas ham yozuvchi boʻlgan. Shuning uchun Alexandre Dumas katta *Dumas père* (**Dumas-ota**) va Alexandre Dumas kichkina *Dumas fils* (**Dumas-oʻgʻil**) deb yuritiladi.

Alexandre Dumasning eng mashhur asarlari „Uch mushketyor“ (1844), „Graf Monte-Kristo“ (1844-1845), „Yigirma yildan keyin“ (1845) va „Vikont de Brajelon“ (1848-1850) romanlaridir. Dyuma romanlar bilan birga dramalar ham yozgan. U hayoti davomida 1200 dan oshiq asar yozgan. Alexandre Dumasning koʻp asarlari rus tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

## Ijodi
Dumas adabiy faoliyatini dramaturg sifatida boshlagan — uning ilk asari „Ov va muhabbat“ (1825) kichik pyesasidir. „Genrix III va uning saroyi“ (1829) dramasi yozuvchiga muvaffaqiyat keltirdi. Dumasning „Antoni“ (1831), „Nel minorasi“ (1832) va boshqa pyesalari romantik teatr tarixidagi muhim voqeadir.

1835-yilda Dumas birinchi tarixiy romani „Izabella Bavarskaya“ni eʼlon qildi. 19-asrning 40-yillarida ketma-ket „Uch mushketor“ (1844), „Yigirma yildan soʻng“ (1845), „Vikont de Brajelon“ (*Le Vicomte de Bragelonne, ou Dix ans plus tard*) (1848-50-yillar) tarixiy-sarguzasht romanlari paydo boʻldi. Trilogiyani tashkil etgan bu romanlarning qahramonlari umumiy asardan-asarga oʻtib yuradi. Uchinchi romanni aslida Paul Mahalin yozgan. Shunday boʻlsa ham, kitobga muallif sifatida deb Dyumaning nomi koʻrsatilgan. „Qirolicha Margo“ (1845), „Monsoro xonim“ (1846), „Qirq besh“ (1847-48-yillar) — Genrix Navarrskiy haqidagi trilogiyadir. „Graf Monte-Kristo“ (1845-46-yillar) zamonaviy hayot haqidagi sarguzasht roman.

Dyuma romanlar va pyesalardan tashqari esdaliklar, yoʻl ocherklari va boshqa asarlar yozgan. „Parijdan Astraxongacha“ (1858) kitobi Rossiyaga sayohati haqida.

Dumasning romanlari qiziqarli, ularda hayotga faol munosabat sezilib turadi, voqealar tez rivojlanadi, qahramonlari jasur, xushchaqchaq, topqir, qiyinchiliklarni oson bartaraf qiladi va hamisha gʻolib chiqadi.

Dumasning bir qator asarlari dunyoning turli mamlakatlarida ekranlashtirilgan. „Graf Monte-Kristo“, „Uch mushketyor“ romanlari oʻzbek tilida nashr etilgan. „Nel minorasi“ pyesasi „Ajal minorasi“ nomi bilan oʻzbek tilida sahnalashtirilgan (1972).

## Manbalar
Robert Louis Stevenson

**Robert Lyuis Stivenson** (inglizcha: *Robert Louis Stevenson*; 13-noyabr 1850&nbsp;— 3-dekabr 1894) — mashhur shotland yozuvchisi va shoiri. Robert Lyuis Stivensonning eng taniqli asari „Xazinalar oroli“ („Treasure Island“) (1883) romanidir.

Stivenson Edinburg universitetida muhandislik va huquqshunoslikka oʻqigan. Ammo u yoshligidan adabiyotni sevgan va keyinchalik asar yozishga jiddiy kirishgan. Stivensonning asarlari jahonning koʻp tilariga, shu jumladan oʻzbek tiliga ham tarjima qilingan.

Stivenson hayoti davomida koʻp hastalikka chalingan. Sogʻligʻini tiklash uchun juda koʻp marta yashash joyini oʻzgartirgan.

## Manbalar

## Havolalar

* „Katriona“ romani Ziyouz kutubxonasida 
* „Merosxoʻr“ romani Ziyouz kutubxonasida 
* „Xazinalar oroli“ romani Ziyouz kutubxonasida
Jonathan Swift

**Jonathan Swift** () (30-noyabr 1667 — 19-oktyabr 1745) — ingliz/irland yozuvchisi, shoiri va satirachisi. Swift ingliz asrining eng yuksak namoyondalaridan hisoblanadi. Swiftning shoh asari ilk bor 1726-yilda chop etilgan „Gulliverning sayohatlari“ romanidir. Bu asar dunyoning koʻp tilariga, shu jumladan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Romanni koʻpchilik bollar uchun yozilgan deb oʻylaydi. Ammo „Gulliverning sayohatlari“ aslida insoniyat haqida satirladir.

Jonathan Swift ilk asarlarini M.B. Drapier, Lemuel Gulliver, Isaac Bickerstaff kabi turli taxalluslar ostida yozgan. Baʼzi asarlarida esa ismini koʻrsatmagan. Jonathan Swift satiralarida siyosat, adabiyot va inson jamiyatiga oid mavzular haqida yozgan.

## Ijodi
Swift 1682—1688-yillarda Dublin universitetining Triniti kollejida tahsil koʻrgan. Ilk asarlari — „Vilyam Senkroftga qasida“ (1690) va „Kongrivga qasida“ (1693). „Kitoblar jangi“ (1697) pamfletining davomi „Bochka haqida ertak“ hajviyasi (1704)da katolik, anglikan va puritan cherkovlari orasidagi kurash parodiya ruhida tasvirlangan. „Movutchining xatlari“ (1723—24) va „Kamtarin taklif“ (1729) pamfletlarida irland xalqi boshidan kechirayotgan zulm qoralangan. „Dunyoviy suhbatchilar“ (1738), „Malaylarga oʻgitlar“ (1745) kabi hajviyalari ham bor.

Swiftning ijodidagi eng muhim va yagona roman — „Gulliverning sayohatlari“ (1-2-jildlar, 1726) ingliz jamiyatidagi illatlarni fosh etuvchi achchiq satira, oʻtkir aybnomadan iborat. Gulliverning xayoliy oʻlkalar — liliputlar (mitti odamlar), brobdingneglar (ulkanlar), guigngnmlar (aqlli otlar) mamlakatlariga qilgan sayohatlari bilan bogʻliq holda adib real voqelikdagi yangicha munosabatlar, bosqinchilik urushlari, davlat idoralaridagi sotqinlik, sudyalarning adolatsizligi va boshqalarni aks ettirgan.

Swift satirasi uning ijodiga xos boʻlgan maʼrifatparvarlik asosida rivojlanib, xususiy va ijtimoiy illatlarni tugatish zarurligini taʼkidlagan gumanistik pafos bilan chambarchas bogʻliq.

## Manbalar

## Havolalar

* „Gulliverning sayohatlari“ romani Ziyouz kutubxonasida
Honoré de Balzac

**Honoré de Balzac** (talaffuzi: *Onore de Balzak*) (20-may, 1799 — 18-august, 1850) farang yozuvchisi va dramaturgi. Balzac jahondagi eng buyuk yozuvchilardan biridir. Honoré de Balzac bir qancha roman, hikoya, drama va insho yozgan. Uning eng mashhur asarlaridan biri „La comédie humaine“ (1842—1848) („Inson komediyasi“) deb nomlanuvchi 90 ga yaqin roman toʻplamidir. Bu romalarda Honoré de Balzac farang jamiyatini batafsil tasvirlab bergan.

## Ijodi
Balzacning ijodiy merosi janr jihatidan ulkan va xilma-xil: romanlar, povestlar, dramalardan iborat. Balzacning koʻpgina romanlari va povestlari umumiy gʻoya asosida birlashtirilgan va „Inson komediyasi“ deb nomlangan koʻp jildli epopeyani tashkil etadi. Unda Balzac oʻz zamonasidagi fransuz jamiyatining haqqoniy, yorqin manzarasini yaratgan. „Inson komediyasi“ni muallif 3 qismga boʻlgan: „Odatlar haqidagi etudlar“, „Falsafiy etudlar“, „Analitik etudlar“. Oʻylangan 143 ta asardan 97 tasi yozilgan. Eng katta qismi „Odatlar haqidagi etudlar“dir, unga 72 ta roman kirgan boʻlib, bular orasida — „Gobsek“(qissa, 1830), „Yevgeniya Grande“ (1833), „Gorio ota“ (1834), „Yoʻqotilgan orzular“ (183-1843) kabi asarlar bor.

Balzac ijodida fransuz realizmi oʻzining yuksak pogʻonasiga koʻtarildi. „Inson komediyasi“ epopeyasi 13-asrdan to 19-asrning 1-yarmidagi fransuz jamiyatining realistik manzaralarini keng qamrovda aks ettirganligi, voqealarga, dalillarga boyligi, turli toifadagi kishilar dramasi yaratilganligi, yorqin obrazlari va personajlari bilan katta taassurot qoldiradi. Epopeya asarlari bir-biri bilan bogʻlangan, qahramonlar taqdiri tutash. Sudxoʻr Gobsek, kommersant Grande, bankir Nusingen, ziyoli Rastinyak kabi obrazlar asardan asarga oʻta boradi. Balzacning „Inson komediyasi“ epopeyasi zamondoshlarining yuksak bahosiga sazovor boʻlgan. 

## Oʻzbek tiliga tarjima

„Gorio ota“ (roman) - rus tilidan Sulton Muhammadjonov;

„Gobsek“ (qissa) – rus tilidan Mahkam Mahmudov va Mirziyod Mirzoidov;

„Sagʻri teri tilsimi“ (roman) – rus tilidan Mirziyod Mirzoidov va Mahkam Mahmudov;

„Yevgeniya Grande“ (roman) – rus tilidan Davron;

„Gʻoyib boʻlgan durdona“ (hikoya) – rus tilidan Naim Karimov;

„Chin sevgi“ (hikoya) ‐ rus tilidan Qodir Mirmuhammedov;

„Dahriyning ibodati“ (hikoya) – rus tilidan Poshali Usmon:

„Sezar Birotoning parvozi va inqirozi“ (roman) – rus tilidan Sanjar Sodiq (2024);

„Satanglar yaltiroqligi va qashshoqligi“ (roman) – rus tilidan Sanjar Sodiq (2024) tomonidan turli yillarda oʻzbek tilida nashr etilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* „Gobsek“ qissasi Ziyouz kutubxonasida 
* „ Sagʻri teri tilsimi“ romani Ziyouz kutubxonasida
Sergey Yesenin

Sergey Aleksandrovich Yesenin  (3-oktabr, 1895&nbsp;— 28-dekabr, 1925) — iqtidorli rus lirik shoiri va yozuvchisi. Yesenin „chinakam xalqona shoir“ deb nom taratgan. Shoir oʻz sheʼrlarida oddiy xalq, dehqonlar, rus qishlogʻidagi hayot va tabiat haqida yozgan. 20-asrning eng mashhur rus shoirlaridan boʻlishiga qaramay, Yesenin 30 yoshida oʻz joniga qasd qilgan. Sergey Yeseninning sheʼrlarini oʻzbek shoiri Erkin Vohidov buyuk mahorat bilan oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

## Hayoti
Sergey Yesenin 1895-yil 3-oktabrda Rossiyaning Ryazan shahri atrofidagi Konstantinovo qishlogʻida tavallud topgan. Hozirgi kunda bu qishloq Yesenin qishlogʻi deb ataladi. Yesenin 1920-yillarda bir necha marotaba AQShga va Yevropaga borgan. Umrining oxirida Yeseninning hayoti algʻov-dalgʻov boʻlib ketgan. 1925-yil Sankt Peterburgdagi Angleter mehmonxonasida Yesenin oʻzini osib, o'z joniga qast qiladi. So'ngra shoir va yozuvchi Sergey Yesenin 1925-yil 28-dekabr kuni Moskvada shahrida dafn etiladi.

## Ijodi
### Shoir sifatida
Yeseninning birinchi sheʼriy toʻplami „Radunitsa“ 1916-yilda chop etilgan. Ilk sheʼriy toʻplamidayoq shoir qalb holatlarini nozik tuygʻularda berishni, tabiat bilan bogʻliq ruhiy kechinmalarni ifodalashning ustasi, qishloq hayoti, xalq tili va qalbining bilimdoni ekanligini namoyish etgan. 1919-1922-yillarda Yesenin *imajinist* (ijodning maqsadini asarning mazmuniga mos kelishi shart boʻlmagan obrazlarni oʻylab topishda deb tushunuvchi)lar guruhida boʻlgan.

„Moskva mayxonalari“ (1924) va boshqa turkum sheʼrlarida, „Qora odam“ (1925) dostonida shahar hayotining yaramas tomonlari, qishloqni xonavayron qilayotgan „taraqqiyot“ haqqoniy aks ettirilgan. Yesenin „Anna Snegina“ (1925) dostoni hamda „Shoʻro Rusi“, „Zamin dargʻasi“ (1925) toʻplamlarida „kommuna oyoqqa turgʻizayotgan Rus“ni anglashga harakat qilsa ham, oʻzini „oʻtmishga aylanayotgan Rus“ning shoiri deb bildi.

1924-1925-yillarda Yesenin Oʻrta Osiyo va Kavkazorti mintaqalarida sayohatda boʻlgan. Yesenin qisqa boʻlsa-da Toshkentda ham yashagan, Samarqand shahrida boʻlgan. Yeseninning „Fors taronalari“ (1924-1925) deb nomlangan sheʼrlar turkumi Kavkazort oʻlkalarga sayohat chogʻida yaratilgan. „Fors taronalari“ sheʼrlar turkumi Hofiz, Saʼdiy Sheroziy, Umar Xayyom kabi sharq ijodkorlariga cheksiz hurmat-ehtirom mahsuli sifatida dunyoga keldi.

„Tanlangan sheʼrlar“, „Zamin dargʻasi“, „Lirika: sheʼrlar, dostonlar“ sheʼriy toʻplamlari Erkin Vohidov tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan (1965, 1970, 1981). 1985-yil Toshkentda shoirning uy-muzeyi ochilgan.

Yesenin oʻlimidan bir kun avval doʻstiga atab sheʼr yozgan. Shoirning eng mashhur misralaridan biriga aylangan bu sheʼrni Erkin Vohidov oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilgan:

### Yozuvchi sifatida
Yesenin faqat sheʼr yozib qolmay bir qancha hikoya ham yozgan. „Jar“ (1916) qissasi, „Bobil va Drujok“ (1917) hikoyasi, „Temir Mirgorod“ ocherkida Yeseninning nasriy imkoniyatlarini namoyish 

## Manbalar

## Havolalar
„Fors taronalari“ sheʼrlar toʻplami
Aleksandr Belyayev

**Aleksandr Romanovich Belyayev** (16-mart, 1884&nbsp;– 6-yanvar, 1942) — rus ilmiy fantastika yozuvchisi. Belyayev XX-asrning 20-30-yillarida yozgan asarlari bilan butun Sovet Ittifoqida iqtidorli fantast yozuvchi sifatida shuhrat qozondi. Belyayevning koʻp asarlari, shu jumladan «Professor Douelning boshi» (1925), «Jahongir» (1926), «Amfibiya odam» (1928) va «KETS yulduzi» (1936) romanlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

## Tanlangan romanlari
* „Professor Douelning boshi“ () (1925)
* „Jahongir“ () (1926)
* „Buzilgan kemalar oroli“ () (1926)
* „Amfibiya odam“ () (1928)
* „Atlantidadan soʻnggi odam“ () (1926)
* „Efirdagi jang“ () (1928)
* „Mangu non“ () (1928)
* „Yuzini yoʻqotgan kishi“ () (1929)
* „Havo sotuvchisi“ () (1929)
* „Boʻshliqqa sakrash“ () (1933)
* „KES yulduzi“ () (1936)
* „Laboratorya W“ () ({1938)
* „Ariel“ () (1941)

## Havolalar
*«Amfibiya odam» romani Ziyouz kutubxonasida 
*«Jahongir» romani Ziyouz kutubxonasida 
*«KETs yulduzi» romani Ziyouz kutubxonasida 
*Kelajakni bashorat qiluvchi adabiyot Internet databazasida Aleksandr Belyayev haqida ma'lumot
Aleksandr Soljenitsin

**Aleksandr Isayevich Soljenitsin** (; 1918-yil 11-dekabr — 2008-yil 3-oktyabr) — rus yozuvchisi. Oʻzining ishlarida Gulaglardagi, yaʼni Sovet mehnat lagerlaridagi ayanchli ahvol haqida yozgan. Uning eng mashhur asarlari „Ivan Denisovichning bir kuni“ (Odín den Ivána Denísovicha) (1962) va „GULAG Arxipelagi“ (Arxipelag GULAG) (1973) romanlaridir.

Soljenitsin 1970-yil adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. 1974-yil Sovet Ittifoqidan quvib yuborilgan. Yozuvchi sovet tuzumi qulagandan keyin, 1994-yil Rossiyaga qaytgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayti 
* Adaviyot boʻyicha 1970-yilgi Nobel mukofoti
Xavi

**Xavier „Xavi“ Hernández i Creus** (; 1980-yilning 25-yanvar, Terrassa) Ispaniyalik sobiq futbolchi. Barselona klubining va Ispaniya milliy futbol jamoasining yarim himoyachisi. UEFA Chempionlar Ligasining uchkarra gʻolibi.

## Klublardagi faoliyati
Kataloniyaning Barselona akademiyasi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. U 1991-1997-yillar davomida Kataloniya klubining ikkinchi jamoasi sharafini himoya qilgan.

1998-yildan to 2015-yilga qadar Barselonaning bosh jamoasida faoliyat yuritib 505 oʻyinda harakat qilgan.

2015-yildan boshlab esa erkin agent sifatida Qatarning Al-Sad jamoasi aʼzosiga aylangan. Futbolchilik faoliyatini osiyoda yakunlagan yarim himoyachi oradan qisqa fursat oʻtib aynan shu jamoaning bosh murabbiyi etib tayinlangan.

## Halqaro maydondagi faoliyati
### Jahon chempionati 2010
### Xalqaro statistika
*2011-yil 9-avgustidagi maʼlumotnoma boʻyicha*

## Unvonlari
## Eslatmalar
## Manbalar

## Havolalar

* Xavi at the FC Barcelona website
* Xavi at the La Liga website
* National team data at BDFutbol
* 
* 
* 
*
François Hollande

**François Gérard Georges Nicolas Hollande** (; 12-avgust, 1954) fransuz siyosatdoni, saylangan Fransiya prezidentidir. 1997—2008-yillarda Fransuz Sotsialist Partiyasi birinchi kotibi, 2001—2008-yillarda Tulle hokimi boʻlgan. 2012-yilgi Fransiya prezidentlik saylovida Hollande raqibi, joriy prezident Nicolas Sarkozy'ni yengib chiqdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti