Abjad raqamlari

**Abjad raqamlari**, shuningdek, **Hisob al-Jummal** ( ٱl̊  deb ham ataladi) arab alifbosining 28 ta harfiga raqamli qiymatlar berilgan oʻnlik alifboli sanoq tizimi yoki alfanumerik koddir. Abjad raqamlari arab tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarda VIII asrdan oldin (pozitsion arab raqamlari qabul qilingandan beri) qoʻllanila boshlagan. Hozirgi arab tilida **' (arabcha: ) so‘zi umumiy holda „[[Alifbo|<span lang="en" dir="ltr">alifbo</span>]]“ degan maʼnoni anglatadi.

Abjad tizimida arab alifbosining birinchi harfi „alif“ 1 ni ifodalash uchun ishlatiladi. Ikkinchi harf, bāʾ 2 ni … ketma-ketlikda ta harfi 9 ni ifodalaydi. Undan keyingi harflar 10 va 100 larning dastlabki toʻqqizta oraligʻini ifodalaydi: 10 uchun yāʾ, 20 uchun kāf, 100 uchun qof… 1000 bilan tugaydi.

''[[Abjad|ʾabjad]]'' soʻzi () oʻzi semit alifbosining (jumladan, [[Oromiy yozuvi|oromiy alifbosi]], [[Yahudiy yozuvi|ibroniy alifbosi]], [[Finikiy yozuvi|finikiya alifbosi]] va [[Som tillari|semit tillari]] uchun boshqa yozuvlari kelib chiqqan) birinchi toʻrtta harfidan (ABJD) kelib chiqadi, Bu semit alifbosiga asoslangan eski alifbolar atigi 22 ta harfdan iborat boʻlib, ularning soni qiymati 400 ga teng. Arab Abjad tizimi shu nuqtada boshqa alifbolarda uchramaydigan harflar bilan davom etadi: thāʾ = 500 va hokazo. Arab tilidagi Abjad raqamlari [[Ivrit tili|ibroniy]] gematriya va [[Yunon tili|yunon]] izopsefiyasining oldingi alfanumerik kodlariga oʻxshaydi.

== Abjad tartibi ==
[[Arab alifbosi|Arab alifbosining]] Abjad tartibida bir oz farq qiladigan ikkita variant mavjud. Abjad tartibi oldingi shimoliy semit alifbo tartibining oddiy tarixiy davomi emas, chunki u oromiy yozuvining ''samekh / semkat''  harfiga mos keladigan pozitsiyasiga ega. Ammo tarixan arab alifbosining hech bir harfi bu harfdan kelib chiqmagan. Keyinchalik, **' yoʻqolishi  harfining boʻlinishi bilan qoplandi. Yuqoridagi **' harfidan ikkita mustaqil arab harfi,  (**') va  (sin), **' oʻrnini egallash uchun foydalanildi.

Oʻngdan chapga oʻqiladigan eng keng tarqalgan Abjad ketma-ketligi:

Bu odatda quyidagicha talaffuz qilinadi: مصر mṵr

:* .

Yana bir tovush:

:* 

Yana bir Abjad ketma-ketligi (ehtimol eskiroq, hozir asosan Mag‘rib bilan chegaralangan hududlarda ishlatiladi) quyidagilardir: 

uni quyidagicha ifodalash mumkin:

:* 

Yana bir tovush:

:* 

; Taqqoslash tartibi

Zamonaviy lugʻatlar va boshqa maʼlumotnomalarda yangiroq **' () ishlatiladi. Bu shakli oʻxshashligi boʻyicha harflarni qisman birlashtiradigan tartibdir:

Hozirda abjad raqamlarida **' [[Magʻrib|Magʻrib]] tartibi mavjud ([[Mashriq|Mashriqiy]] tartib bilan almashtirilgan); 

[[Fors tili|Forscha]] lugʻatlarda bir oz boshqacha tartib qoʻllanadi, bunda w undan keyin emas, h dan oldin keladi.

== Abjad tizimidan foydalanish ==
[[Hindu-arab sanoq tizimidan]] oldin raqamlar sifatida abjad raqamlari barcha matematik maqsadlarda ishlatilgan. Zamonaviy arab tilida ular asosan konturlarni, roʻyxatlardagi elementlarni va maʼlumot nuqtalarini raqamlash uchun ishlatiladi. (Masalan, „A.“, „B.“ va „C“. (yoki kamroq, rim raqamlari: I, II, III, IV), arab tilida shunday qilib " , keyin "  ", keyin "  ", zamonaviy **' tartibining birinchi uchta harfi emas.)

Abjad raqamlari numerologiya maqsadlarida arabcha soʻzlarga raqamli qiymatlarni belgilash uchun ham ishlatiladi. Umumiy islomiy ibora  **' („Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan“-[[Bismilloh|Basmala]]) soʻzining soni qiymati 786 (harfma-harf yig‘indisi 2+60+40+1+30+30+5+1+30+200+8+40+50+1+30) +200+8+10+40). [[Alloh]]  soʻzi oʻz-oʻzidan 66 (1+30+30+5) qiymatiga ega.

== Ya Latif ==

Muqobil Abjad tartibida bir nechta raqamli qiymatlar farqlanadi:

Toʻrtta [[Fors alifbosi|fors harflari]] uchun bu qiymatlar ishlatiladi:


== Shunga oʻxshash tizimlar ==
Abjad raqamlari oldingi [[Ibroniy raqamlari|ibroniy raqamlariga]] (400 ga teng) oʻxshash. **Ibroniycha raqamlar tizimi** [[gematriya]] nomi bilan tanilgan va kabbalistik matnlarda hamda numerologiyada qoʻllanadi. Abjad tizimi singari, Ibroniycha raqamlar tizimi ham zamonaviy davrda maʼlumotlarning konturlari va nuqtalarini, shu jumladan haftaning birinchi olti kunini raqamlash uchun ishlatiladi. **Yunon raqamlari** Abjad raqamlaridan bir necha jihatdan farq qiladi (masalan, [[Yunon yozuvi|yunon alifbosida]]  (**') harfi uchun ekvivalent yoʻq). Yunon tilidagi harflar-sonlar tizimi **izopsefiya** deb ataladi. Hozirgi vaqtda ushbu tizimning eski 27 harfli alifbosi roʻyxatlarni raqamlash uchun ham qoʻllanilishida davom etmoqda.

## Manbalar

## Havolalar

* ''Abjad'' numerologik tizimining umumiy koʻrinishi
* Soʻfiy numerologiya sayti 
* „Abjad“ hisobi boʻyicha arabcha matnning raqamli qiymati — www.alavibohra.org 
* Arab, ibroniy, fors tillarida onlayn Abjad kalkulyatori — matnga teskari Abjad raqami bilan