Google Play Books

**Google Play Books,** sobiq **Google eBooks**, Google tomonidan boshqariladigan elektron kitoblarni raqamli tarqatish xizmati boʻlib, u Google Play mahsuloti qatoriga kiradi. Foydalanuvchilar, besh milliondan ortiq nomlarni taklif qiluvchi Google Playdan elektron kitoblar va audio kitoblarni xarid qilishlari va yuklab olishlari mumkin, Google esa uni „*Dunyodagi eng katta elektron kitoblar toʻplami*“ – deb daʼvo qilmoqda. Kitoblarni Google Play veb-saytidagi maxsus „Kitoblar“ boʻlimidan Android va iOS uchun mavjud mobil ilovadan foydalanish orqali, **[[Adobe Digital Editions]]<nowiki/>ni** qoʻllab-quvvatlaydigan tanlangan elektron oʻquvchilardan foydalanish orqali, veb brauzer va „Google Home“ orqali oʻqilishi mumkin. Foydalanuvchilar, shuningdek, **[[PDF]]** yoki **[[EPUB]]** fayl formatlarida 2 000 tagacha elektron kitobni yuklashlari mumkin. Google Play Books 75 ta mamlakatda mavjud.

Google Play Books 2010-yil dekabr oyida sotuvga qoʻyilgan boʻlib, mustaqil kitob sotuvchilarga, Google elektron kitoblarini oʻz veb saytlarida arzon narxlarda sotishga ruxsat beruvchi, „*Reseller*“ dasturiga ega boʻldi. Shuningdek, u 2011-yil iyun oyida Hamkorlik dasturini ishga tushirdi, bu esa veb sayt egalariga, oʻsha paytdagi Google elektron kitob doʻkoni sotuvga havola qilish orqali, komissiyadan olish imkonini berdi. Biroq Reseller dasturi 2012-yil aprel oyida yakunlandi, Google u „biz kutgandek tortishuvga erisha olmaganini va koʻp kitobxonlar yoki kitob sotuvchilarning ehtiyojlarini qondira olmaganini“ taʼkidladi. Hamkorlik dasturi 2012-yil fevral oyida yangi roʻyxatdan oʻtishi uchun yopildi, Google tashabbusni qisqartirishini eʼlon qildi va faqat uni shaxsiy taklifnomaga aylantirdi.

Mobil Android ilovasi, joriy etilganidan buyon bir qancha muhim yangilanishlarga ega boʻldi, jumladan, ranglar-kontrastli turli oʻqish rejimlari, matnni ajratib koʻrsatish va qayd qilishni qoʻllab-quvvatlash, oʻqilmagan kitoblar uchun oʻqish tajribasini yaxshilash maqsadida, sahifalarni oson siljitish bilan kichraytirilgan koʻrinish, muqovadan -muqovaga, komikslar uchun vertikal aylantirish rejimi, quyosh botgandan keyin, koʻz zoʻriqishini kamaytirish uchun – koʻk yorugʻlikni bosqichma-bosqich filtrlaydigan, „Tungi yorugʻlik“ funksiyasi, komikslardagi nutq pufakchalarini kengaytirish uchun mashina oʻrganish tasvirlash, texnologiyalaridan foydalanish va audio kitoblarni tinglash.

Play Books doʻkonida koʻplab nusxalashtiruvchi kontent borligi taʼkidlangani uchun, Google 2015-yilda oʻzining nashriyot dasturiga yangi roʻyxatdan oʻtishni toʻxtatdi. Dastur faqat 2018-yilda qayta ochildi, u doʻkonda mavjud boʻlgan boshqa kitoblardan koʻchirilgan, keng matnni oʻz ichiga olgan kitoblarni rad etishning avtomatlashtirilgan jarayonini oʻz ichiga oldi.

## Tarix
Google Play Books tarixini, Google Play brendi paydo boʻlishidan oldin, Google tomonidan taqdim etilgan Google eBooks xizmatidan kuzatish mumkin. abrda ishga tushirilgan boʻlib, unda uch milliondan ortiq kitoblar mavjud boʻlib, u „dunyodagi eng katta elektron kitoblar toʻplami“ga aylandi. Ishga tushirish vaqtida xizmat 100 ta mustaqil kitob sotuvchisi bilan hamkorlik qilgan, nashriyotlar soni esa 5 000 tani tashkil etgan. 2011-yil may oyida bu raqam 250 ta mustaqil kitob sotuvchisi va 7 000 ta noshirga koʻpaydi, shuningdek, AQShda mavjud boʻlgan uch million bepul Google elektron kitoblari ishga tushirilganda ikki milliondan oshdi. Xizmatning kod nomi **Google Edition** edi, bu nom ostida xizmat ishga tushirilishi keng tarqalgan edi. Google Books direktori Dan Clancy 2009-yil iyul oyida bergan intervyusida Googlening bosma kitoblar uchun elektron kitoblar doʻkonini ochish niyati haqida gapirgan edi. Oʻsha paytda nomini *olgan TechHive* 2009-yilning oktyabrida xizmat 2010-yilning birinchi yarmida ishga tushirilishi haqida xabar bergan edi, may oyida Google xodimi ommaviy axborot vositalariga ishga tushirish iyun yoki iyul oylarida boʻlishini oldindan aytdi. Biroq haqiqiy ishga tushirish dekabr oyida boʻlib oʻtdi.

Doʻkonga Dan Clancy rahbarlik qilgan, u ham Google Booksni boshqargan. Clancyning taʼkidlashicha, Google nashrlari nashriyotlarga oʻz kitoblari uchun narxlarni belgilashga ruxsat beradi va „agentlik“ modelini qabul qiladi, chunki noshir sotuvchi hisoblanadi, onlayn sotuvchi esa „agent“ sifatida ishlaydi. Clancy, shuningdek, „Google elektron kitoblari istalgan qurilmada oʻqilishi mumkinligini“ – taʼkidladi, bu esa platformaning ochiqligidan dalolat beradi. Shuningdek, u elektron kitoblarni kitob doʻkonlarida sotilishi mumkin qilib, daromadning „koʻp qismini“ doʻkonga beradi. Oʻsha paytda 12 million jismoniy kitoblarni, shu jumladan, nashr qilinmagan nomlar, Google Amazon va Appledan koʻra „kattaroq“ tanlovni taklif qildi.

2011-yil iyun oyida, Google elektron kitoblar uchun hamkorlik dasturini taqdim etdi, bu esa veb saytlarga Google elektron kitoblar doʻkoniga sotish orqali komissiya olish imkonini beradi. Google elektron kitoblari, Google Affiliate Network roʻyxatiga kirdi.

2012-yil mart oyida, Google oʻzining barcha raqamli tarqatish xizmatlarini, Google Play deb nomlangan yagona platformaga aylantirdi, Google eBookstore Google Play Boooksga aylandi.

2012-yil aprel oyida, Google oʻzining reseller Hamkori dasturi 2013-yil yanvar oyi oxirigacha toʻxtatilishini eʼlon qildi.

2013-yil iyul oyida, Google Google Play Books uchun nashriyot siyosati sahifasiga baʼzi oʻzgarishlar kiritdi, kitoblar toʻplami narxlari haqidagi eslatmalarni olib tashladi va elektron kitoblar ijarasi haqida bir nechta eslatmalarni qoʻshdi. Google, shuningdek, asosan EPUB formatiga eʼtibor qaratish uchun DOC, XML, HTML, MOBI va PDBni oʻz ichiga olgan turli xil elektron kitob fayl formatlarini qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatdi.

2015-yil may oyi boshida, Google Literata nomli yangi maxsus shrift Google Play Books uchun ishlatilishini eʼlon qildi.

Oyning oxiriga kelib, Google oʻzining „Kitoblar hamkori markazi“ni yangi roʻyxatdan oʻtish uchun vaqtincha yopayotganini eʼlon qildi va bu „kontentni boshqarish imkoniyatlari va foydalanuvchi tajribamizni yaxshilash“ ekanini aytdi. Bu, ehtimol, *The Digital Reader* tomonidan eʼlon qilingan elektron kitoblar doʻkonidagi keng qamrovli qaroqchilik kuzatuvlariga javob boʻlgan. Biroq u uzoq vaqt davomida yopiq qolishda davom etdi, bu esa *The Digital Readerning* yopilishi doimiy boʻlishini taxmin qilishiga olib keldi va „Google elektron kitoblarga faqat minimal qiziqish uygʻotadi“ deb izoh berdi. Bu vaqt davomida mualliflar va noshirlar oʻz mazmunini doʻkonga olishning yagona yoʻli PublishDrive, ebookpartnership va StreetLib kabi agregatorlar orqali edi.

2005-yilda sentyabr oyida,Google obunaga asoslangan elektron kitoblar xizmati Oysterni sotib oldi. Sotib olishning bir qismi sifatida Oyster 2016-yil boshida oʻzining mavjud xizmatini oʻchirib qoʻydi va uning asoschilari Nyu-Yorkdagi Google Play Booksga qoʻshildi.

2018-yil yanvar oyida, Google ilova orqali tinglash mumkin boʻlgan audio kitoblarni sotishni boshladi.

2018-yil iyun oyida, Google oʻzining nashriyot dasturini yangi roʻyxatdan oʻtish uchun qayta ochdi. Qaroqchilikning oldini olish uchun endi, yangi kitoblar matni doʻkondagi boshqa kitoblar bilan solishtiriladi.

### Reseller dasturi
Ishga kirishish paytida, Google mustaqil kitob sotuvchilari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻydi va bu ularga Google elektron kitoblarini oʻz veb saytlarida sotishni qisqartirish uchun sotish imkonini berdi. Kitob doʻkoni hamkorlari orasida Pauell’s, Alibris va Amerika kitob sotuvchilari uyushmasining ishtirokchi aʼzolari bor edi.

2011-yilning may oyida oʻz blogida, Google oʻzining 250dan ortiq mustaqil kitob sotuvchi hamkorlari borligini eʼlon qildi, shu bilan birga, ishga tushirish vaqtida ularning soni 100dan sal koʻproq edi.

2012-yil aprel oyida, Google reseller dasturini tugatishga qaror qilib, dastur „biz kutgan darajada jalb qilinmaganini“ va „reseller dasturi koʻplab kitobxonlar yoki kitob sotuvchilarning ehtiyojlarini qondirmagani aniq“ligini aytdi. Dastur 2013-yil yanvar oyi oxirida toʻxtatildi. *Publishers Weekly* taʼkidlaganidek, xizmat mahalliy kitob doʻkonlariga isteʼmolchilar tomonidan sotib olingan har bir nom uchun haq berib, „mustaqil chakana sotuvchilarni raqamli chakana savdoga jalb qilishga“ intildi, ammo mahalliy doʻkonlar oʻzlarining marketing va reklamalarini amalga oshirishlari kerak edi. Doʻkonlarda shunchaki resurslar yoʻq edi. Amazon va Barnes &amp;amp; Noble bilan raqobatlashmoqchi boʻlgan kichik kitob doʻkonlari uchun katta zarba sifatida koʻrilgan bu harakat sanoatning qattiq tanqidiga sabab boʻldi. Amerika kitob sotuvchilari assotsiatsiyasi oʻz aʼzolariga yoʻllagan maktubida Google qaroridan „juda hafsalasi pir boʻlganini“ va bu oʻzgarish kitob sotuvchilarni „bezovta qiluvchi va buzuvchi“ boʻlishi mumkinligini taʼkidladi. „Ulkan, koʻp millatli korporatsiya sifatida Google mustaqil kitob doʻkonlari va umuman, kitob olamidan ham manfaatlarga ega va baʼzida u bizning sohamizning koʻplab asosiy tamoyillarini tushunmaydi“- deyiladi xatda.

### Hamkorlik dasturi
2011-yil iyun oyida, Google veb sayt egalariga Google elektron kitoblar doʻkoniga savdo qilish orqali komissiya olish imkonini beruvchi Google eBooks uchun hamkorlik dasturini ishga tushirdi. Google, avvalroq, 2010-yil dekabr oyida Goodreads bilan dasturni cheklangan beta versiya sifatida sinab koʻrgan edi. Veb sayt egalari kitob savdosi soniga qarab, kitob sotish narxining 6-10%gacha pul topishlari mumkin.

2012-yil fevral oyida, Google hamkorlik dasturini „kichraytirish, uni xususiy tashabbusga aylantirish va koʻpchilik filiallarni olib tashlash toʻgʻrisi“dagi qarorini eʼlon qildi. Google eBooks endi Google hamkorlik tarmogʻida reklama beruvchi sifatida roʻyxatga kiritilmaydi. Google eʼlon qilinishidan ikki haftadan koʻproq vaqt oldin shoʻba boʻlish uchun yangi ilovalarni qabul qilishni toʻxtatgan edi.

Dasturdan chetlashtirilganlar, 2012-yil 15-martgacha boʻlgan savdo uchun komissiya oldilar. Google filiallarni qoʻshishda davom etishini aytdi, lekin faqat taklifnoma asosida boʻldi.

### Qaroqchilik
2015-yil may oyida, *The Digital Reader* Play Books doʻkonida keng qamrovli qaroqchilik haqidagi oʻz xulosalarini eʼlon qildi. Veb sayt muallifi Nate Hoffelder „elektron kitoblarning haqiqiy boʻlmagan nusxalarini arzonlashtirilgan narxlarda sotadigan bir nechta elektron kitob qaroqchilari borligini“ – taʼkidladi. Ular sifatsiz edi, „formatlash yoʻq, umumiy yoki eskirgan muqovalar va boshqa muammolarga toʻla edi“. Bir kun oʻtgach, *The Digital Reader* nashri Google maqolaga javoban, qaroqchi kitoblar roʻyxatini oʻchirib tashlagani haqida xabar berdi, ammo buni yetarli emas, deb hisobladi.

## Platformalar
Xarid qilingan kitoblarni Google Play veb saytining maxsus Kitoblar boʻlimida, Android va iOS qurilmalari uchun mavjud Mobil ilova orqali hamda Google Chrome veb brauzer ilovasidan foydalanish orqali oʻqish mumkin. Oflayn yuklab olish va oʻqish mobil ilovalarda va Chrome veb brauzer ilovasi orqali qoʻllab-quvvatlanadi.

### Mobil ilova xususiyati

Ishga tushirilganda, kirish funksiyalari shrift, shrift oʻlchami, qatorlar oraligʻi va kunduzi/tungi oʻqish rejimlarini tanlash va bir nechta qurilmalardan foydalanganda oʻqish pozitsiyalarini tanlash qobiliyatini oʻz ichiga olgan. Androidda ilovaning bosh ekranida yaqinda ochilgan kitoblar, shuningdek, kitob tavsiyalari va doʻstlar tomonidan +1 qoʻyilgan kitoblar koʻrsatiladi. „Mening kutubxonam“ boʻlimida uchta toifaga boʻlingan barcha kitoblar koʻrsatilgan: „Xaridlar“, „Namunalar“ va „Yuklashlar“. Kitoblarni oflayn oʻqish uchun „qurilmada saqlash“ mumkin. Play Books 3D sahifani aylantirish effektiga ega, uni oʻchirish imkoniyati mavjud. Shuningdek, u foydalanuvchilarga qurilmaning ovoz balandligini boshqarish vositalaridan foydalangan holda sahifalarni aylantirish imkonini beradi. Veb sayt interfeysi turli xil oʻqish rejimlarini yoki sahifani aylantirish effektini qoʻllab-quvvatlamaydi. Matnni qurilmaning matndan nutqqa oʻtkazish mexanizmi yoki Google Text-to-Speech yordamida ovoz chiqarib oʻqilishi mumkin, sozlamalarda „Yuqori sifatli ovoz“ opsiyasi mavjud, garchi funksiya ovozli maʼlumotlarni uzatish uchun maʼlumot ulanishini talab qiladi.

2012-yil sentabr oyida, Androiddagi Google Play Books kunduzgi va tungi rejimlardan tashqari, yangi sepiya oʻqish rejimiga ega boʻlish uchun yangilandi Sepiya oʻqish rejimi, matnni ajratib koʻrsatish va qayd qilish funksiyalari 2013-yil avgust oyida iOS ilovasiga kengaytirildi.

2013-yil may oyida, Play Books foydalanuvchilarga PDF va EPUB fayllarni Play Books veb sayti orqali 1 000 tagacha faylni qoʻllab-quvvatlash orqali bepul yuklash imkonini berdi. Android ilovasi 2013-yil dekabr oyida fayllarni yuklashni qoʻllab-quvvatlash bilan yangilangan.

2014-yil oktabr oyida, Play Books foydalanuvchilarga kitoblarni oʻqish tajribasini yaxshilash maqsadida, foydalanuvchilarga sahifalar oʻrtasida osongina siljish imkonini berish uchun kichraytirilgan „ajratib olish“ rejimiga oʻtish uchun ekranning oʻrtasiga tegish, imkonini berish uchun yangilandi. Badiiy adabiyotlar, oshpazlik kitoblari va darsliklar kabi, odatda, boshigacha oʻqib boʻlmaydi.

2015-yil noyabr oyida, Play Books komikslar muxlislari uchun moʻljallangan funksiyalar bilan yangilandi, shuningdek, yangilanish landshaft rejimida komikslar uchun yangi vertikal aylantirish tajribasini hamda nashr va hajm boʻyicha tartiblash variantlari bilan komikslar uchun yangi tanlangan sahifalar va tavsiyalarni qoʻshdi.

2015-yil dekabr oyida, Play Books yangilangan boʻlib, „Kun botishi bilan ekraningizdagi koʻk yorugʻlikni asta-sekin filtrlab, uni issiq sargʻish chiroqqa almashtiradigan“, „Tungi yorugʻlik“ funksiyasini oʻz ichiga oladi. Googlening taʼkidlashicha, Tungi yorugʻlik „avtomatik ravishda, kunning vaqtiga qarab, tashqaridagi tabiiy quyosh nuri miqdoriga moslashadi va sizga kerakli harorat va yorqinlikni beradi“.

2016-yil iyul oyida, Play Books „Bubble Zoom“ funksiyasi bilan yangilandi, bu komikslardagi obyektlarni taniydi va bir marta bosish bilan komiksning nutq pufakchakchalarini kengaytirib, mobil qurilmangiz ularni oʻqishni osonlashtiradi.

## Google Play orqali kitoblar
Google Play doʻkoni Google Play Booksda oʻqish uchun elektron kitoblarning asosiy manbai boʻlib xizmat qiladi. 2013-yil holatiga koʻra, besh milliondan ortiq nom mavjud.

Tanlangan kitoblar, asosan, darsliklar ijaraga beriladi. Ijara muddati toʻlov tugallangandan soʻng boshlanadi. Shuningdek, Google Play foydalanuvchilarga elektron kitoblarga oldindan buyurtma berish imkoniyatini beradi, chunki u taqdim etilishi bilanoq nomi avtomatik ravishda yetkazib beriladi.

### Fayl formatlari
Dastlab, Google nashriyotlar va mualliflarga kitoblarni DOC, PDF, PDB, MOBI, EPUB va HTML kabi bir qancha formatlarda yuklashga ruxsat bergan. Ammo 2013-yil iyul oyida PDF va EPUBdan tashqari, barcha bu formatlarni qoʻllab-quvvatlash toʻxtatildi. 2017-yil ,Google EPUB 2.0.1 va 3.0.1 versiyalarini qabul qiladi. Matnli va tasvirga asoslangan PDF fayllar EPUB formati mavjud boʻlmaganda qabul qilinadi, matnli qatlamli PDF fayllarga afzallik beriladi.

Elektron oʻquvchilar yoki uchinchi tomon ilovalarida oʻqish uchun baʼzi elektron kitoblarni EPUB („oqimli matn“) yoki PDF („asl sahifalar“) formatlarida yuklab olinishi mumkin. Google oʻzining qoʻllab-quvvatlash sahifalarida EPUBning PDFdan ustunligi shundaki, u kitob matnini turli ekran oʻlchamlariga moslashtirishga imkon beradi va kichikroq fayl oʻlchamlarini taklif qiladi.

Noshirlar elektron kitoblarni raqamli fayllarni yuklab olish uchun raqamli huquqlarni boshqarish (DRM) himoyasini yoqish imkoniyatiga ega. Amaldagi DRM tizimi Adobe Content Server 4. Elektron kitobxonlar Adobe Digital Editionsni qoʻllab-quvvatlashlari kerak va Google oʻzining qoʻlab-quvvatlash sahifalarida „Google Playda sotib olingan kitoblar Amazon Kindle qurilmalarida ishlamaydi“ deb qayd etadi.

### Mavjudligi

##### Elektron kitoblar
Argentina, Avstraliya, Avstriya, Bahrayn, Belarusiya, Belgiya, Boliviya, Braziliya, Kanada, Chili, Kolumbiya, Kosta-Rika, Chexiya,Daniya, Dominikan Respublikasi, Ekvador, Misr, Salvador, Estoniya, Finlandiya, Fransiya, Germaniya, Gretsiya, Gvatemala, Gonduras, Gonkong, Vengriya, Hindiston, Indoneziya, Irlandiya, Italiya, Yaponiya, Iordaniya, Qozogʻiston, Quvayt, Qirgʻiziston, Latviya, Livan, Litva, Lyuksemburg, Malayziya, Meksika, Niderlandiya, Yangi Zelandiya, Nikaragua, Norvegiya, Ummon, Panama, Paragvay, Peru, Filippin, Polsha, Portugaliya, Qatar, Ruminiya, Rossiya, Saudiya Arabistoni, Singapur, Slovakiya, Janubiy Afrika, Janubiy Koreya, Ispaniya, Shvetsiya, Shveysariya, Tayvan, Tailand, Turkiya, Ukraina, Birlashgan Arab Amirliklari, AQSH, Urugvay, Oʻzbekiston, Venesuela, Vyetnam.

##### Audio kitoblar
Argentina, Avstraliya, Avstriya, Belgiya, Boliviya, Braziliya, Kanada, Chili, Kolumbiya, Kosta-Rika,Dominikan Respublikasi, Ekvador, Salvador,Finlandiya, Fransiya, Germaniya, Gvatemala, Gonduras, Gonkong, Hindiston, Irlandiya, Italiya, Yaponiya,Malayziya, Meksika, Niderlandiya, Norvegiya, Yangi Zelandiya, Nikaragua, Panama, Paragvay, Peru, Filippin, Polsha, Rossiya, Janubiy Afrika, Janubiy Koreya, Ispaniya, Singapur, Shvetsiya, Shveysariya, Buyuk Britaniya, AQSh, Urugvay, Venesuela, Vyetnam.

#### Kengayish tarixi
Google Play Books 2013-yil mart oyida, Meksikada ishga tushirilgan; 2013-yil iyun oyida Avstriya, Belgiya, Irlandiya va Portugaliya; 2013-yil noyabr oyida Janubiy Afrika, Shveysariya va Turkiya; Argentina, Chili, Kolumbiya, Peru va Venesuela 2013-yil dekabrida; Belarus, Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Oʻzbekiston 2014-yil noyabrida; 2014-yil sentabrida Estoniya, Latviya, Litva va Ukraina, va 2016-yil yanvar oyida Bahrayn, Misr, Iordaniya, Quvayt, Livan, Ummon, Qatar, Saudiya Arabistoni va Birlashgan Arab Amirliklari.

## Manbalar