open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Angren zirasi

**Angren zirasi** ()– ikki urugʻpallalilar sinfi, ziradoshlar oilasi, zira turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Chatqol va Qurama togʻ tizmlarida, Ohangaron daryosi vodiysida tarqalgan.
## Tavsifi
Boʻyi 15 sm gacha yetadigan koʻp yillik, tuganakli gulli oʻsimlik turi. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Ildizi yogʻon uchida tuganak hosil boʻladi. Tuganagi sharsimon shaklda. Poyasi yakka yakka qisqa boʻyli. Barglari ingichka, lansetsimon uch karra patsimon boʻlingan, boʻlablaringni uzunligi 10 mm gacha yetadi. Gullari bir jinsli, soyabon toʻpgulda joylashgan. Soyaboni oʻrama bargchalarsiz, 2-5 shu’lali, shu’lalar uzunligi 15-20 mm. Gulkosachabarglari tishsiz. Gultojibarglari oq rangda, katta kichikligi bilan bir biridan farq qiladi. Hasharotlar yordamida changlanadi. May oyida gullab mevasi iyulda pishadi. Mevasi ellipssimon, meva bandi biroz kaltaroq. Urugʻi va tuganagi yordamida koʻpayadi.

Efemeroid oʻsimlik, urugʻlari, barglari ezilganda xushboʻy hid chiqaradi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan. Toshkent viloyati Chatqol va Qurama togʻ tizmlarida, Ohangaron daryosi vodiysida tarqalgan. Dengiz sathidan 1200-1300 m balandlikdagi shagʻalli yonbagʻirlarda oʻsadi. Chorva mollarining koʻplab boqilishi va togʻ hududlarining oʻzlashtirilishi sababli areali qisqarib ketgan. Chatqol biosfera qoʻriqxonasi va Ugom Chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.
## Manbalar
Jome masjidi (Dildar Nagar)

**Jome masjidi** yoki **Jama masjidi** – Hindistonning Uttar-Pradesh shtatidagi Dildarnagar shahrida 17-asrda qurilgan masjid. Bu Dildarnagardagi eng qadimiy masjid hisoblanadi.

## Transport aloqalari

Jome masjidi Dildarnagardagi temir yoʻl kesishmasidan 0,5 kilometr uzoqlikda joylashgan.

## Manbalar
Oltoy trolliusi

**Oltoy trolliusi** () – ikki urugʻpallalilar sinfi, ayiqtovondoshlar oilasi, trollius turkumiga mansub gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Piskom va Chatqol tizmalarida tarqalgan.

Turni birinchi marta rus botanigi Karl Antonovich Meyer 1831-yilda tasvirlab bergan.
## Tavsifi
Balandligi 20-60 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Ildizi oʻq ildiz, shingilsimon tuzilgan. Poyasi oddiy tuzilgan, kam shoxlangan. Ildizoldi barglari uzun bandli, panjasimon 5 boʻlakli, poya yuqorisidagi barglari bandsiz. Gullari ikki jinsli, poya uchida yakka yakka oʻnashgan, diametri 5-6 sm, kosachabarglari 10-20 ta, keng tuxumsimon. Gultojibarglari toʻq sariq yoki tillarang, ingichka, eni 1 mm, chetlari toʻq qizil tusda. Hasharotlar yordamida changlanadi. Changlanganidan keyin gul markazida qora dogʻ paydo boʻladi. May iyul oylarida gullab mevasi avgustda pishib yetiladi. Mevasi sharsimon, biroz egilgan. Urug'lari silliq, qora, qirrali. Urug‘lari yordamida koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan. Kichik toʻplamlar hosil qilib oʻsadi. Toshkent viloyati Chatqol va Piskom tizmasi hududida uchraydi. Dengiz sathidan 1900-2300 m balandlikda daraxt, butalar orasida, soylar boʻyida, sernam va unumdor tuproqlarda oʻsadi. Xalq tobobatida ham ishlatiladi. Mahalliy aholi tomonidan yigʻib olinishi natijasida areali qisqarib ketgan. Chatqol biosfera qo‘riqxonasi hududida muhofaza ostiga olingan.

## Manbalar
Sobir Usmonxoʻjayev

**Sobir Usmonxoʻjayev** (1986-yil 19-oktyabrda Toshkent shahrida tug‘ilgan) — oʻzbekistonlik futbolchi va murabbiy. 2010—2016-yillarda Oʻzbekiston Superligasining „Qizilqum“, „AGMK“, „Lokomotiv“ jamoalari hujumchisi boʻlgan. 2023-yildan Oʻzbekiston oʻsmirlar milliy futbol terma jamoasi yordamchi murabbiyi. 
## Natijalari

## Manbalar

## Havolalar
* Sobir Usmonxoʻjayev 
* Sobir Usmonxoʻjayev
* Sobir Usmonxoʻjayev
Ismat ota masjidi

**Ismat ota masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyatida joylashgan. Maskur masjid Vazirlar mahkamasi tasarrufida hisoblanib, Musulmonlar idorasi va Toshkent viloyati Musulmonlar boshqarmasi tomonidan faoliyat yuritadi.

## Joylashuvi va faoliyati
Ismat ota jome masjidi Toshkent viloyati, Nurafshon shahri tarkibidagi Haqiqat mahallasi fuqarolar yigʻini, Oppoq koʻchasida joylashgan. Maskur masjiga har kunlik 5 mahal namoz ibodatlarini ado qilish uchun Nurashfon sharining turli joylaridan musulmon insonlar tashrif buyurishadi. Jumladan, Oxunboboyev, Bobur shox koʻchasi, Dehqonobod, Ismatilla Xakimov, Guzar, Navroʻz, Baxt, Uchqun, Olmazor, Uchqun, Ozodlik, Sportchilar, Mirzayeva, Xurramlik bosh koʻchasi, Uchqun, Baxor, Odil Fayziyev, Ozod Sahrofiddinov, Muqimmiy, Ziyolilar, Kalelin, Navoiy, Eyvalak, Shifokorlar, Sharofiddinov, Eyvalak va Toshkent yoʻli bosh koʻchasidan istiqomat qiluvchi mahalliy aholi vakillari tashrif buyurishadi. Shuningdek, Oʻrta Chirchiq tumanining shaharga tutashgan aholi punktlari va yoʻlovchilar, mehmonlar va sayohatchilar Ramazon va Qurbon hayit namozlarida va Juma namozlari vaqtlarida tashrif buyurishadi. Ushbu jomeʼ-masjidda kunlik besh vaqt namoz oʻqilishi uchun zarur barcha shart-sharoitlar yaratilgan.

## Tarixi
Ismat otajome masjidining aniq qachon tashkil etilganligi haqida toʻliq va ishonchli manbalar mavjud emas. Jome masjid 1-noyabr 1995-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan diniy tashkilot sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan. Masjidning yangi binosi 2021-yil sentabr oyidan boshlab qurila boshlandi. Yangi binoning ilk tamal toshini Toshkent viloyati bosh imom-xatibi Jasurbek Raupov qoʻyib berdi.

## Manbalar
Yermogen (Golubev)

**Arxiyepiskop Yermogen**, shuningdek **Germogenes** (dunyoda **Aleksey Stepanovich Golubev,** 1896-yil 3-mart, Kiyev – 1978-yil 7-aprel, Jirovitskiy monastiri) – rus pravoslav cherkovi yepiskopi. 1963-yil 29-maydan Kaluga va Borovsk arxiyepiskopi.

## Toshkent yepiskopi
Yermogen 1953-yil 1-martda Moskva Epiphany Patriarxal soborida Toshkent va Oʻrta Osiyo episkopi etib tayinlandi. Muqaddas marosimni Moskva va Butun Rossiya Patriarxi Aleksiy (Simanskiy), Krutitskiy va Kolomna mitropoliti Nikolay (Yarushevich) va Mojaysk arxiyepiskopi Makarius (Daev) amalga oshirdi.

1955-yil noyabrdan 1956-yil iyungacha Olmaota va Qozogʻiston yeparxiyasini vaqtincha boshqargan.

Yepiskop Yermogen Toshkentda ulkan Uspenskiy sobori qurilishini boshladi va tugatdi. Bunday qurilish uchun hokimiyatdan ruxsat olishning iloji boʻlmaganligi sababli, u eski cherkovni tiklashga ruxsat oldi va tezda sobor qurishni boshladi. Qurilish taqiqlanganida, allaqachon kech boʻlgan, sobor allaqachon bitkazilgan edi. 1958-yil 4-sentyabrda tantanali ravishda soborning ochilishi boʻlib oʻtdi. Patriarx Aleksiy Toshkent sobori qurilishi Sovet hokimiyatining soʻnggi 50 yilidagi rus pravoslav cherkovining deputati tomonidan amalga oshirilgan eng yirik qurilish loyihasi boʻlganini tan oldi. Bir kun oldin, tun boʻyi hushyorlik boshlanishidan oldin, Patriarx Aleksiy I ning yepiskop Yermogenni arxiyepiskop darajasiga koʻtarish haqidagi farmoni oʻqildi.

1959–1960-yillarda Oʻzbekiston SSR din ishlari boʻyicha kengash komissari N. F. Voronichev Toshkent yeparxiyasidagi cherkovlar sonini sezilarli darajada qisqartirishga harakat qildi. Xususan, hukumat Oʻzbekiston SSRning qator viloyatlarida urushdan keyingi yillarda qurilgan qator ibodatxonalarni yopishni rejalashtirgan. Tarix fanlari doktori Aleksey Marchenko taʼkidlaganidek, arxiyepiskop Yermogen saʼy-harakatlari bilan oʻz yeparxiyasidagi diniy jamiyatlarning parchalanishi va cherkovlar yopilishining oldini olishga muvaffaq boʻldi. 1958–1960-yillarda Markaziy Osiyoda bironta ham ibodatxona yopilmagan. 1961-yil 1-yanvarda, shuningdek, 1958-yilda Oʻzbekiston SSRda 25 ta cherkov boʻlgan.

Yepiskop yangi toʻlov shaklini joriy qildi. Toshkent yeparxiyasining butun ruhoniylari naqd maoshga oʻtdilar. Bu rus pravoslav cherkovida ish haqiga oʻtgan birinchi yeparxiya edi. Ish haqi 100 rubldan 150 rublgacha edi. Yepiskop yeparxiya ruhoniylariga har bir bayram uchun 1000–3000 rubl miqdorida bonuslar berdi. Bola tugʻilishi, toʻy yoki dafn marosimlari uchun ruhoniylarga 5000–10000 rubl miqdorida pul ajratilgan.

Vladika ruhoniylarga moliyaviy yordam koʻrsatdi. 50-yillarning oxirida Toshkent farovonlik mablagʻ yoʻqligi sababli koʻpincha muhtojlarga cherkovga borishni tavsiya qilgan. Hurmatli Yermogen muammoga duch kelgan har bir kishiga yordam bergan.

## Manbalar
Boboxon ota masjidi

**Ismat ota masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid boʻlib, Toshkent viloyatida joylashgan. Maskur masjid Vazirlar mahkamasi tasarrufida hisoblanib, Musulmonlar idorasi va Toshkent viloyati Musulmonlar boshqarmasi tomonidan faoliyat yuritadi.

## Joylashuvi va faoliyati
Ismat ota jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati hududidagi, Oʻrta Chirchiq tumani Oʻrta saroy mahallasi fuqarolar yigʻinida joylashgan. Maskur masjiga har kunlik 5 mahal namoz ibodatlarini ado qilish uchun Oʻrta Chirchiq tumanining turli joylaridan musulmon insonlar tashrif buyurishadi. Jumladan, Oʻrta saroy, Navroʻz, Toshloq, Oq oltin, Ozodlik, Beshboy, Koʻk boʻyin, Bogʻish, Nurli zamin va yana boshqa koʻchalarda istiqomat qiluvchi mahalliy aholi vakillari tashrif buyurishadi. Shuningdek, Oʻrta Chirchiq tumanining Yuqori Chirchiq tumaniga tutashgan aholi vakillari va yoʻlovchilar, Ramazon va Qurbon hayit namozlarida va Juma namozlari vaqtlarida tashrif buyurishadi. Ismat ota jomeʼ-masjidi Toshkent shahrining Olmaliq, Ohangaron, Angren shaharlari, hamda, Andijon, Farg'ona, Namangan viloyatlarini bogʻlab turuvchi Ohangaron magistral yoʻlida joylashgan.

## Tarixi
Ismat otajomeʼ-masjidining tashkil etilganligi haqida toʻliq va ishonchli manbalar kam. Masjidning yangi binosi 2021-yil 24-noyabr oyidan boshlab qurila boshlandi. Yangi binoning ilk tamal toshini Oʻrta Chirchiq tumani bosh imom-xatibi Jamoliddin domla Tursunov qoʻyib berdi. Yangi masjid ikki mingdan ziyod namozxonlarga moʻljallangan boʻlib, yangi va zamonaviy bino, hamda, 30-35 kishilik tahoratxonadan foydalanishlari mumkin boʻladi.

## Manbalar
Hazrat Umar masjidi (Toshkent)

**Hazrat Umar masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid hisoblanib, Toshkent viloyati hududida joylashgan. Mazkur masjid musulmon aholi uchun kunlik besh vaqt namoz ibodatlarini bajarish uchun foydalanishga topshirilgan. Jomeʼ-masjid Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi hamda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi dasturi asosida oʻz faoliyat boshqarib yuradi.

## Joylashuvi
Hazrat Umar jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati hududidagi Oʻrta Chirchiq tumani, Qorasuv shaharchasi, Toshkent yoʻli koʻchasida joylashgan.
Mazkur masjid aholi gavjum joyiga qurilgan boʻlib, namoz vaqtlarida masjid binosi namozxonlar bilan doimiy ravishda toʻla boʻlib turadi. Masjidga Qorasuv mahalla fuqarolar yigʻinining turli koʻcha va mahallalaridan aholi namozni ado qilish uchun kelishadi. Shuningdek, Galabotir, Qoraqalpogʻiston koʻchasi, Koʻklam koʻchasi, Chuvildoq aholi punkti, Kirov mahalla fuqarolar yigʻini aholisi, Professor Poʻlatov mahalla fuqarolar yigʻinida istiqomat qiladigan musulmonlar tashrif buyurishadi. Jomeʼ-masjidning bosh imomi Shermatov Xusanboy Abdurashidovich boʻlib, masjidga tashrif buyurgan aholi bilan doimiy ravishda muloqotda boʻladi.

## Tarixi
Mazkur masjidning qachon va kim tomonidan tashkil etilganligi, binoning tanlanishi, eski bino loyihasi haqida deyarli yetarli manbalarga emas. Masjid atrofidagi aholi orasida turli rivoyatlar, afsonalar tarqalgan. Masjid mahalliy aholi faollari, homiylar tomonidan bir necha marotoba qayti remont qilingan. Masjidga Paygʻambarimiz Muhammad (s.a.v.) sahobalari, hazrat Umar ibn Hattob nomi berilgan. Ushbu nom bilan nafaqat Respublikamiz miqyosida, balki, dunyoning koʻplab davlatlarida ham Umar ibn Hattob nomli masjidlar mavjud.

## Manbalar
Rashidova

**Rashidova**
* Amira Rashidova — oʻzbek jurnalisti, „Sevimli“ telekanalining sobiq bosh prodyuseri
* Dilbar Rashidova — oʻzbekistonlik olima, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori, professor
* Sayyora Rashidova — kimyogar olima. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000)

## Yana qarang
* Rashidov
Rashidov

**Rashidov**

* Gadzhimurad Rashidov — rossiyalik erkin kurashchi
* Gʻulomqodir Rashidov —  tarixchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), tarix fanlari doktori (1966), professor (1973)
* Komil Rashidov — oʻzbek diplomati, yuridik fanlar doktori, professor
* Nosir Rashidov — mashinasozlik sohasidagi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1982)
* Roziq Rashidov — 
* Sardor Rashidov — oʻzbek professional futbolchisi
* Sharof Rashidov — sovet partiya va davlat arbobi, oʻzbek yozuvchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1974), Oʻzbekiston SSR Kommunistik partiyasi rahbari
* Tursunboy Rashidov — mexanika sohasidagi olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1984), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1977)

## Yana qarang

* Rashidova
Arab tangosi

„**Arab tangosi**“ (, *Ya zahraten fi xayali*; tarjimasi: *Mening nurli orzularim*) – sovet davri oʻzbek qoʻshiqchisi Botir Zokirov tomonidan kuylangan qoʻshiq. Qoʻshiq Botir Zokirovni jahon ommasiga tanitgani alohida eʼtirof etib kelinadi. U ilk bor Farid al-Atrash tomonidan ijro etilgan.

## Qoʻshiq tarixi
Qoʻshiq ilk bor 1947-yilda Suriyalik hamda misrlik qoʻshiqchi Farid al-Atrash tomonidan „Habibal-’umr“ – „Hayotim sevgisi“ filmida kuylangan. „Ya zahraten fi xayali“ qoʻshigʻi keyinchalik shu nomdagi film uchun asos boʻlgan. Bu ayni paytda Atrash rol ijro etgan eng soʻnggi filmdir. Filmni suratga olish jarayonlari 1974-yilda boʻlib oʻtib, film namoyishi Atrashning vafotidan keyin – 1975-yil 25-yanvar kuni amalga oshirilgan.

Botir Zokirov Sharq ijrochilik anaʼanalariga qiziqqanligi sababli bu qoʻshiqni ijro etgani aytiladi. Qoʻshiq 1957-yil Moskvada oʻtkazilgan oʻzbek dekadasida Botir Zokirov tomonidan ilk bor kuylangan. Qoʻshiq 1959-yili tasmaga yozib olingan. „Arab tangosi“ nomi bilan tanilgan qoʻshiq xonandani koʻpgina davlatlarda mashhur qilib, koʻp yillar davomida uning oʻziga xos „tashrif qogʻozi“ ham boʻlib kelgan.

## Manbalar
Xoʻjai korsoz masjidi

**Xoʻjai korsoz masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid hisoblanib, Toshkent viloyati hududida joylashgan. Mazkur masjid musulmon aholi uchun kunlik besh vaqt namoz ibodatlarini bajarish uchun foydalanishga topshirilgan. Jomeʼ-masjid Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi hamda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi dasturi asosida oʻz faoliyat boshqarib turadi.

## Joylashuvi

Xoʻjai korsoz jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati hududidagi Oʻrta Chirchiq tumani, Qumovul mahalla fuqarolar yigʻini, F. U. Oxunboboyev koʻchasida joylashgan.
Mazkur masjid Toshkent shahriga yaqin boʻlgan hududda joylashganligi sababli Juma namozi, hamda, Hayit namoz vaqtlarida namozxonlar bilan toʻlib ketadi. Masjidning yon tomonida shu nom bilan nomlanadigan qabriston Joylashgan. Jomeʼ-masjidga Qumovul mahalla fuqarolar yigʻini, F. U. Oxunboboyev, Gulzor, Yangi Turmush, Saidovul, Birlashgan koʻchasining turli tor koʻcha va mahallalarida yashovchi aholi namozni ado qilish uchun kelishadi. Jomeʼ-masjidning bosh imomi Boboyev Abduvahob boʻlib, masjidga tashrif buyurgan aholi bilan birga, boshqa hududdan tashrif buyurgan ziyoratchilarni doimiy ravishda muloqotda boʻladi.

## Tarixi

Xoʻjai korsoz jomeʼ-masjidining asl nomi XI-asrda yashab oʻtgan „Xoʻjai Korsoz“ nomi bilan mashhur boʻlgan zot sharafiga qoʻyilgan boʻlib, 1960-yilda mahalliy aholi va homiylar bilan birga xashar yoʻli orqali barpo etilgan. Masjid 2017-yil 6-iyul kuni oʻsha vaqtdagi Oʻzbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Alimov ushbu maskanga tashrif buyurib masjidning yangi binosini barpo etishda qatnashayotgan aholi bilan suhbat oʻtkazib, birinchi tamal toshini qoʻyib berdi.
Mazkur masjid 1998-yil, 13-avgust kuni Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan diniy tashkilot sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan.

## Manbalar
Said ibn Vaqqos masjidi

**Said ibn Vaqqos masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid hisoblanib, Toshkent viloyati hududida joylashgan. Jomeʼ-masjid Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi hamda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi dasturi asosida oʻz faoliyat boshqarib turadi.

## Joylashuvi
Said ibn Vaqqos jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati hududidagi Nurafshon shahrida joylashgan. Mazkur masjidga har kuni 5 mahal namoz ibodatlarini ado qilish uchun Nurashfon sharining turli joylaridan musulmon insonlar tashrif buyurishadi. Jumladan, Oxunboboyev, Bobur shox koʻchasi, Dehqonobod, Ismatilla Xakimov, Guzar, Navroʻz, Baxt, Uchqun, Olmazor, Uchqun, Ozodlik, Nafosat, Erkinlik, Yaxshi niyat, Xayat,Obod, Sportchilar, Mirzayeva, Xurramlik bosh koʻchasi, Uchqun, Baxor, Sharofiddinov, Eyvalak va Toshkent yoʻli bosh koʻchasidan istiqomat qiluvchi mahalliy aholi vakillari tashrif buyurishadi.

## Tarixi
Masjid 2021-yil 26-avgust kuni yangi bino qurilishi masalasida O‘zbekiston musulmonlari idorasi masjidlar boʻlimi mudiri Muhammadnazar Qayumov, Toshkent viloyati bosh imom-xatibi Jasurbek domla Raupov, Nurafshon shahrida faoliyat yuritayotgan imom-xatiblar, nuroniy otaxonlar, saxovatpesha homiylar, mahalla aholisi ishtirok etdi. Eski masjid binosi qurilganiga ham oʻttiz yildan oshgan ketgan boʻlib, ushbu masjidda bor-yoʻgʻi 200 kishi namoz oʻqishi mumkin boʻlgan. Shuningdek, eski masjid binosi temir yoʻlga yaqin hududda joylashganligi sabab, poyezdlar oʻtib-qaytishi oqibatida masjid devorlariga darz ketgan edi. Tahoratxona ham talabga javob bermay qolgan edi. Shuni inobatga olib, mutasaddilar bilan maslahatlashib, hokimiyat va homiylar koʻmagida yangi jomeʼ-masjid uchun boshqa hududdan 1 gektar yer maydoni ajratildi. Ayni paytda ushbu joyda 900 oʻrinli yangi jomeʼ-masjid binosi, hamda, yangi tahoratxona ham barpo etilishni boshladi.

## Manbalar
Bektemir masjidi

**Bektemir masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid hisoblanib, Toshkent viloyati hududida joylashgan. Jomeʼ-masjid Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi hamda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi dasturi asosida oʻz faoliyat boshqarib turadi. Ushbu masjidda namozxonlar uchun zarur boʻlgan qulay shart-sharoitlar yaratib berilgan.

## Joylashuvi
Bektemir jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati hududidagi Oʻrta Chirchiq tumanida Bektemir mahalla fuqarolari yigʻini, Bektemir shox koʻchasi 121-uyda joylashgan. Mazkur masjidga har kuni 5 mahal namoz ibodatlarini ado qilish uchun Oʻrta Chirchiq tumanining turli joylaridan musulmon insonlar tashrif buyurishadi. Jumladan, Oxunboboyev, Bektemir shox koʻchasi, Sobir Rahimov, Mehnatobod, Nurafshon, Charogʻon, Xislat, Maydon, Jamila Toshkandiy, Barxayot, Nurli, Namuna, Qipchoq, Barkamol, Parkent yoʻli, Amir Temur, Shodlik, Marvarid, Tinchlik, Bunyodkor, Navbaxor, Oxun guzar, Bogʻi Eram, Bilol Nozim, Saxovat, Ittifoq, Navoiy, Oltin topgan, Ziyoli, Alisher Navoiy, Doʻstlik, Chinor, Billur, Ixlos, Olmos, Katta ariq koʻchalarida istiqomat qiluvchi mahalliy aholi vakillari tashrif buyurishadi. Shuningdek, joʻme-masjid Toshkent shahriga yaqin boʻlgan hududda joylashganligi sababli, hamda, poytaxtni Toshkent viloyatining Oʻrta Chirchiq tumani, Bekobod tumani, Piskent tumani, Bo'ka tumani, Oqqo'rg'on tumani, Bekobod shahri va viloyat markazi boʻlgan Nurafshon shari bilan bogʻlab turuvchi Bektemir shox koʻchasi yuzasida joylashganligi sababli, ushbu masjidda yoʻlovchilar va sayyohlar tashrif buyurishlari, namoz ibodatlarini ado qilishlari mumkin.

## Manbalar
Tuyaboʻgʻiz masjidi

**Tuyaboʻgʻiz masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid hisoblanib, Toshkent viloyati hududida joylashgan. Mazkur masjid musulmon aholi uchun kunlik besh vaqt namoz ibodatlarini bajarish uchun foydalanishga topshirilgan. Jomeʼ-masjid Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi hamda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi dasturi asosida oʻz faoliyat boshqarib yuradi.

## Tarixi
Oʻrta chirchiq tumani „Tuyaboʻgʻiz“ hududi 1962-yilda suv ombori qurilgan vaqtda, „Tuyaboʻgʻiz“ qoʻrgʻoni maqomini olgan. Ushbu hududda 29 xil turdagi millat va elatlar yashab kelishgangan, hamda, 1420 xonadondan iborat qoʻrgʻon hisoblangan. Ushbu aholining 70 foizini islom diniga eʼtiqod qiluvchi aholilar tashkil etib, sovet tuzumi vaqtlarida diniy marosimlar va namozlarni uzoq joylarda joylashgan masjidlarda borib ado etib kelishgan.

Mustaqillik davridan keyin, ushbu hududda joylashgan tashlandiq eski choyxona binosidan qariyalar namozxona sifatida foydalanib kelishgan. Koʻpchilikning taklifi va maslahati bilan mazkur namozxona 2005-yil 10-oktyabrda Toshkent viloyati Adliya boshqarmasida roʻyxatdan oʻtkazilib, jomeʼ-masjid maqomiga ega boʻlgan. 2012-yilda aholi tashabbusi bilan masjid butunlay buzilib, masjid binosini yangidan qurilish ishlari boshlandi. Ikki yil davomida qurilgan yangi masjid binosi Oʻzbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi zamonaviy masjidlar qatoridan joy egallaydi. Masjid qurilishi O‘zbekiston musulmonlari idorasi, Toshkent viloyati vakilligi, Tuyaboʻgʻiz, Yoriq, Degantepa, Chapqirgʻoq, Navroʻz, Qundoʻzak, Qoʻqonovul, Qoraqoʻyli Koʻtarma, mahalla fuqarolar yigʻini aholilaridan, hamda, Toʻytepa (hozirgi Nurafshon) shahridan tadbirkorlar, homiyligida amalga oshiriladi. Ustalar va loyihalovchi dizaynerlar Qoraqalpogʻiston Respublikasidan, Farg‘ona viloyati va Toshkent shahridan jalb qilinadi. Masjidning qayta qurilishdan keyingi hududi 0,41 gektarga kengaytirildi, 500 kishiga moʻljallangan katta xonaqoh, zamonaviy tahoratxona va ishchi xodimlar uchun qoʻshimcha binolarga ega boʻldi.

## Joylashuvi
Tuyaboʻgʻiz jomeʼ-masjidi Toshkent viloyati hududidagi Oʻrta Chirchiq tumani, Tuyaboʻgʻiz shaharchasida joylashgan.
Mazkur masjid aholiga qulayjoyiga qurilgan boʻlib, namoz vaqtlarida masjid binosi namozxonlar bilan doimiy ravishda toʻla boʻlib turadi.

## Manbalar
Chipor lola

**Chipor lola** () – bir urugʻpallalilar sinfi, loladoshlar oilasi, lola turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Chatqol, Ugom, Qurama, Qorjontov togʻ tizmalarida tarqalgan.
## Tavsifi
Boʻyi 7-25 sm gacha yetadigan koʻp yillik piyozchali oʻt oʻsimlik. Piyozchasi tuxumsimon choʻziq, qobigʻi toʻq jigarrang, ichi yotiq tukli. Barglari uch dona poyada ketma ket joylashgan, bandsiz, pastki qismi bilan poyani oʻrab oladi, rangi koʻkimtir, chetlari egri bugri. Gullari ikki jinsli, poya uchida yakka joylashgan. Gulbandi koʻkimtir, tuklar bilan qoplangan. Gultojibarglari sariq rangda, tashqi tomoni koʻkimtir pushti yoʻl-yoʻl dogʻli, gul tubi toʻq sariq tusda. Changchi iplari va changdonlari sariq tusda. Hasharotlar yordamida changlanadi. May iyun oylarida gullab mevasi iyulda pishadi. Mevasi toʻq jigarrang yoki yashil rangdagi koʻsak meva. Urugʻi va piyozchalari orqali koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan. Toshkent viloyati Chatqol, Ugom, Qurama, Qorjontov togʻ tizmalarida uchraydi. Togʻlarning oʻrta va yuqori qismlaridagi unumdor tuproqlarda, yakka yakka holatda oʻsadi. Gullari va piyozchalarining yigʻib olinishi natijasida areali qisqarib ketgan. 1956-yildan buuyon Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining Botanika bogʻida ekib oʻstirilmoqda. Chatqol biosfera qoʻriqxonasi va Ugom-Chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.
## Manbalar
Qurama parriyasi

**Qurama parriyasi** () – ikki urugʻpallalilar sinfi, karamdoshlar oilasi, parrya turkumiga mansub gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Qurama togʻ tizmasi Qamchiq dovoni hududida tarqalgan.
## Tavsifi
Balandligi 15-25 sm gacha yetadigan koʻp yillik, poyasiz oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Barglari ildiz boʻgʻzida toʻp boʻlib oʻrnashgan, oddiy keng bandli, yuzasi bezchali tuklar bilan qoplangan, oʻtkir uchli, yaproqchalari yirik tishli. Gulpoyasi tik, uzunligi 15-18 sm, bargsiz, bezchasimon tukli. Gullari ikki jinsli. Gultojibarglari, uzun tirnoqsimon, binafsha rangda. Gulkosachabarglari yashil qoʻshilmagan. Changchilari doira hosil qilib urug‘chibargni oʻrab oladi, gulning oʻrta qismida nektar ishlab chiqaruvchi bez oʻrnashgan. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyunda gullab mevasi iyulda pishadi. Mevasi quruq qoʻzoq meva. Qoʻzogʻi uzunchoq, tik, yassi, tuksiz, siliq, boʻgʻim oraligʻi ingichkalashgan. Urug‘i ellipssimon, uzunchoq uzunchoq shaklda, bir tekis joylashgan. Urug‘i orqali koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda kam tarqalgan. Yakka yakka yoki uch toʻrttadan toʻp hosil qilib oʻsadi. Toshkent viloyati Qurama tizmasi, Qamchiq dovoni hududida uchratish mumkin. Dengiz sathidan 2200-2300 m balandlikda siyrak archazorlarda, shagʻalli yonbagʻirlarda. Ochiq shimoli sharqiy yonbagʻirlar oʻsimlik oʻshishib uchun qulay joy hisoblanadi. Qamchiq dovoni hududidagi mol boqiladigan yerda oʻsandigʻi sababli oyoq ostida qolib ezilishi natijasida areali qisqarib ketgan.

## Manbalar
Fedchenko oksitropisi

**Fedchenko oksitropisi** () – ikki urugʻpallalilar sinfi burchoqdoshlar oilasi oksitropis turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Chatqol va Qurama togʻ tizmlarining gʻarbiy qismlaridagi yonbagʻirlarda tarqalgan.
## Tavsifi
Balandligi 5-30 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Ildizi qisqa yogʻon. Poyasiz, zich toʻplam hosil qilib oʻsadi. Barglari poyada navbatma-navbat joylashgan, bandli, murakkab, bargchalari 3-8 juft, uzunligi 2-3 sm, choʻziqroq dumaloq shaklda. Gullari ikki jinsli. Gulpoyasi bargidan uzun. Gultojibarglari pushti yoki och qizil tusda, qisman qoʻshilgan. Gulkosachabarglari yashil yarmigacha qoʻshilgan. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyun oyida gullab mevasi iyulda pishib yetiladi. Mevasi quruq dukkak meva, tashqi qobigʻi pardasimon tuzilgan. Dukkagi toʻq jigarrang yoki yashil tusda, yumaloq pufaksimon, uzunligi 15 mm. Urug‘i va vegetativ yoʻl bilan koʻpayadi. Boshqa oʻsimliklar bilan raqobatda chidamsiz.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan. Toshkent viloyati Chatqol va Qurama togʻ tizmlarining gʻarbiy qismlarida uchraydi. Tog‘larning yuqori qismida, yirik shagʻalli yonbagʻirlarida va mayda toshli tuproqlarda, mustahkamlangan surilmalarda oʻsadi. Chorva mollari koʻp boqiladigan yerda oʻsadi, yovvoyi hayvonlar ham isteʼmol qiladi, bundan tashqari raqobatga chidamsiz. Ugom Chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

## Manbalar
Aleksey Fateyev

**Aleksey Viktorovich Fateyev** (1974-yil 1-dekabrda tugʻilgan, Kupiansk-Vuzlovyi, Xarkov viloyati) – rus teatr va kino aktyori.

## Biografiyasi
Aleksey Fateyev 1974-yil 1-dekabrda Ukraina SSR Xarkov viloyati, Kupiansk Vuzlovyida tugʻilgan.

Oʻrta maktabni tugatgach, u Xarkov temir yoʻl transporti muhandislari institutida sirtdan oʻqigan. Keyin Xarkov madaniyat kollejini xor dirijyori mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Maktabda talaba sifatida u I. P. Kotlyarevskiy nomidagi Xarkov sanʼat instituti rejissyorlik boʻlimining bitiruv spektakllarida qatnashgan. 1995-yilda Alekseyning oʻzi ushbu institutning aktyorlik boʻlimi talabasi boʻlgan (E. V. Lisenko kursi), 1999-yilda esa uni bitirgan.

Ikkinchi kursdayoq talaba Fateev A. S. Pushkin nomidagi Xarkov akademik rus drama teatriga taklif qilingan, u yerda toʻqqiz yillik faoliyati davomida (1997–2006) koʻplab qiziqarli rollarni, shu jumladan „Maskarad“ filmidagi *[[Yevgeniy Arbenin|Arbenin]]* rolini va *Jorj Pigdenning* „13-raqam“ filmlarida rol ijro etgan, buning uchun u I. A. Maryanenko nomidagi shahar mukofoti bilan taqdirlangan (2003). A. S. Pushkin teatrida faoliyat olib borgan vaqtlarida Xarkov „Yangi bosqich“ teatrida ham (2001–2006) oʻynagan.

Bugungi kunga qadar Alekseyning oʻnlab teatr asarlari bor. Vladimir Mayakovskiy nomidagi Moskva akademik teatrining hozirgi repertuaridan u sakkizta spektaklda ishtirok etgan va navbatdagi teatr mavsumida premyerasi tomoshabinlarni kutayotgan yana bir spektaklni mashq qilmoqda. U yettita spektaklda bosh rollarni ijro etgan.

Aleksey kinoda ham muvaffaqiyatli ishlagan. 2012-yilda televideniyeda uning ishtirokida birdaniga ikkita premyera namoyish etilgan: 16-aprel kuni „Rossiya 1“ telekanalida Elyor Ishmuhamedovning „M. U. R.“ va 11-iyun kuni „Omadli chipta“ ning birinchi epizodi (rejissyor Vitaliy Moskalenko) Rossiyaning „Birinchi kanali“da (rejissyor Vitaliy Moskalenko) chiqqan, unda aktyor bosh rol – *Ilya Dronov* ni oʻynagan.

### Shaxsiy hayoti
Aleksey Fateev Xarkovlik Alina bilan turmush qurgan. 2005-yil 13-sentyabrda ularning qizi Mariya tugʻilgan. Er-xotin Moskvada ajrashishgan. 2017-yilda aktyor davlat xizmatchisi Alyonaga uylangan va er-xotin aktyorning birinchi turmushidagi xotinining oʻgʻlini tarbiyalamoqda.

## Mukofotlari

* 2003-yil *"13-raqam" spektaklidagi Jorj Pigden roli uchun* . I. A. Maryanenko nomidagi shahar mukofoti laureati boʻlgan.
* 2013-yil *"Odamlar sevgisi" spektaklidagi Sergey roli uchun „MK“ teatr mukofoti „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasini olgan.*

## Manbalar
Shohimardon Ibrohimov

**Shohimardon Mirg'iyosovich Ibrohimov** ( 1841, (ba'zi manbalarda 1840), Ko'kchatov atrofidan - 1892 (boshqa manbalarda 1891), Jidda, Saudiya Arabistoni) - jurnalist, etnograf, diplomat, tarjimon (turk, fors, arab va boshqa tillarni bilgan) o'lkashunos.  Turkiston o'lkasida birinchi o'zbek taqvimini tuzgan. 

## Tarjimai holi
Kelib chiqishi - orenburglik boshqirdlardan (aslzoda oiladan). Omsk kadetlar korpusida tahsil olgan. So'ngra, Oqmo'la viloyati Petropavlosk shahridagi turli xil muassasalarda ishlagan. 1850 yilda Ko'kchatov okrugi boshlig'i Chingiz Valixonovning kotibi bo'lib, 1863-1867 yillarda Omskdagi qozoq maktabida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan; 

## Faoliyati
1867 yildan - Toshkentda Turkiston general-gubernatorning tarjimoni (boshqa maʼlumotlarga koʻra, 1870 yildan Turkiston general-gubernatorligi hukumat  idorasida tarjimon boʻlgan.  1870—1890 yillarda — «Turkiston viloyatining gazeti»ning muharriri, (boshqa manbalarga ko'ra 1870—1881 yillarda muharrirlik qilgan).  1880 - 1881 yillarda Rossiyaning buxoro amirligidagi elchisi, 1881 yildа — Qoshg'ar shahrida консул (Xитoй),  1886 yildan Turkiston general-gubernatorligining Sankt-Piterburgdagi vakili).  1890 (ba'zi manbalarga ko'ra, 1891) yildan Jidda shahridagi Rossiya bosh konsuli etib tayinlangan.

O'zbek tilidagi birinchi taqvimni tuzgan. Bu taqvim 1871 yilda 500 nusxada chop etilgan. Kuz faslida bu taqvim zarurat tufayli qayta chop etilgan.1873 yilda taqvim Moskva bosmaxonasida chop etilgan. Bu taqvim ham rus, ham o'zbek tilida alohida nashr etilgan ilk taqvim hisoblanadi. Bu taqvim o'sha davr Rossiya imperiyasi va Turkiston general-gubernatorligi haqida ma'lumot beruvchi muhim manba hisoblanadi.  

1880 yilda Sh. M. Ibrohimov Turkiston general-gubernatorligining "4 yillik samarali diplomatik xizmati  uchun" tashakkurnomasiga loyiq deb topilgan.  

## Manbalar
Asteroid kamari

**Asteroid kamari** quyosh tizimini torus shaklida kamar holatida oʻrab turgan hudud. Markazi Quyosh. Yupiter va mars sayyoralarining orbitalari orasidagi boʻshliqdan oʻtgan. Ushbu halqada asteroidlar va kichik sayyoralar deb ataladigan juda koʻp qattiq, nomaʼlum shakldagi jismlar mavjud. Oʻlchamlari aniqlangan obyektlar turli xil oʻlchamlarga ega, ammo sayyoralardan ancha kichikroq. Bu asteroidlar yigʻindisi quyosh tizimidagi boshqa asteroidlar guruhlaridan farqlash uchun asosiy asteroid kamari yoki asosiy kamar deb ataladi.

## Manbalar
Qiziltomir astragal

**Qiziltomir astragal** () – ikki urugʻpallalilar sinfi burchoqdoshlar oilasi astragal turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Oqsoqotasoy, Boshqizilsoy hamda Serkalisoy hududida tarqalgan.
## Tavsifi
Balandligi 3-4 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Poyasi juda qisqa, deyarli yoʻqolib ketgan, yerbagʻirlab oʻsadi. Bargi murakkab, bandli, uzunligi 10-12 sm, bargchalari asosan ellips shaklida oʻtkir uchli, ustki tomoni siyrak, ostki qismi qalin, yotiq tuklar bilan qoplangan. Gulpoyasi mustahkam, uzunligi 12-15 sm. Gullari ikki jinsli, boshsimon. Gultojibarglari och pushti yoki qizgʻish tusda. Gulkosachabarglari toʻrsimon, shishgan tomirli. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyun oyida gullab mevasi iyulda pishadi. Mevasi quruq dukkak meva. Dukkagining uzunligi 13-14 mm, eni 0,5 sm, meva qobigʻi pardasimon yupqa tuzilgan. Urug‘i va vegetativ yoʻl bilan koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan, Oʻzbekiston hududida oʻsuvchi 3500-4000 dona tupi borligi aniqlangan. Toshkent viloyati Chatqol tizmasida, Oqsoqotasoy, Boshqizilsoy, Ertoshsoy va Serkalisoy hududlarida uchratish mumkin. Dengiz sathidan 1800-2000 m balandlikda tosh shagʻalli yonbagʻirlarda oʻsadi. Hayvonlar tomonidan isteʼmol qilinishi, raqobatga chidamsizligi va maʼlum sharoitga moslashganligi sababli areali qisqarib ketgan. Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi va Chatqol biosfera qoʻriqxonasi hududida muhofaza ostiga olingan.

## Manbalar
Piskom astragali

**Piskom astragali** () — ikki urugʻpallalilar sinfi, burchoqdoshlar oilasi, astragal turkumiga kiruvchi ko‘p yillik gulli o‘simlik. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Piskom daryosi, Teparsoy va Ispaysoylarning yuqori oqimida uchraydi.
## Tavsifi
Yer usti poyasi juda qisqa bo‘lgan yarimbuta. O‘q ildiz tizimiga ega. O‘simlikning yer usti novdalari bir yillik, uzunligi 5 sm, yotiq tuklar bilan qoplangan. Poya yuqorisidagi barglari oddiy, bandli, uzunligi 5-8 sm, yog‘on oq tukli. Kichik bargchalari 5-8 juft, chiziqli, chiziqlari qalin, tasmasimon, uzunligi 7-12 mm, uchi to‘mtoqlashgan yoki biroz o‘yilgan, ikki tomonlama oq tuk bilan qoplangan. Gulpopugi zich joylashgan bi nechta boshchalardan iborat, uzunligi 2-2,5 sm. Gullari ikki jinsli, gulqo‘rg‘oni kapalak shaklida, 2-5 ta gul yig‘ilib boshchani hosil qiladi.  Gultojibarglari oq tusda. Gulkosachabarglari yashil qo‘shilmagan. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyul oyida gullab mevasi avgustda pishadi. Mevasi quruq dukkak meva. Dukkagi cho‘ziq bandsiz, o‘tkir uchli uzunligi, 12-20 mm, eni 3-4 mm, qalin qora tuklar bilan qoplangan, ikki uyali.  Urug‘i orqali ko'payadi. 

## Tarqalishi va o‘sish sharoiti
Tabatda juda kam tarqalgan. Toshkent viloyati Piskom daryosi, Teparsoy va Ispaysoylarning yuqori oqimida uchraydi. Toshli shag‘alli yonbag‘irlarda o‘sadi. Ugom Chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.
## Manbalar
Novbargli zira

**Novbargli zira** () – ikki urugʻpallalilar sinfi, ziradoshlar oilasi, sira turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Qorjontov togʻ tizmasida tarqalgan.
## Tavsifi
Balandligi 40-50 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega, ildizning uchida tuganagi bor. Tuganagi sharsimon, diametri 2 sm. Poyasi yakka yakka uzunligi 25 sm gacha yetadi, yuzasi. Barglari ikki karra patsimon boʻlingan, qalin tuxumsimon, lanset shaklida kengaygan, yaltiroq novbarglari uchidagi boʻlaklari ingichka, uzunligi 10 mm, eni 2 mm. Gullari bir jinsli, urugʻchibargi va changchisi boshqa boshqa gullarda oʻrnashgan, soyabon to‘pgulda yigʻilgan. Soyaboni 10-5 shu’lali, shu’lalar uzunligi 10 mm. Soyabonchalari oʻrama bargchalarsiz, 10-15 gulli. Kosachabarglarining tishlari yoʻq. Gultojibarglari oq, teskari tuxumsimon, kemtikli, uzunligi 10 mm. Hasharotlar yordamida changlanadi. May oyida gullab mevasi iyunda pishadi. Mevasining uzunligi 3 mm, uzunchoq ovalsimon. Urug‘i va tuganagi orqali koʻpayadi.

Efemeroid oʻsimliklar qatoriga kiradi, gullari va urugʻlari ezilganda xushboʻy hid chiqaradi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda kam tarqalgan. Toshkent viloyati Qorjontov togʻ tizmasida uchraydi. Suvayirgichlar atrofidagi tosh shagʻalli yonbagʻirlarda oʻsadi. Chorva mollarining koʻplab boqilishi natijasida areali qisqarib ketgan. Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

## Manbalar
Obliq jome masjidi

**Obliq jome masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jomeʼ-masjid boʻlib, Toshkent viloyatida joylashgan. Maskur masjid Vazirlar mahkamasi tasarrufida hisoblanib, Musulmonlar idorasi va Toshkent viloyati Musulmonlar boshqarmasi tomonidan faoliyat yuritadi.

## Joylashuvi va faoliyati
Obliq jome masjidi jome masjidi Toshkent viloyati, Angren shahrida joylashgan. Maskur masjiga har kunlik 5 mahal namoz ibodatlarini ado qilish uchun Angren sharining turli joylaridan musulmon insonlar tashrif buyurishadi. Jumladan, Yangi qishloq mahalla fuqarolar yigʻini, Qora qishloq mahalla fuqarolar yigʻini, Yangi hayot mahalla fuqarolar yigʻini, Ilgʻor mahalla fuqarolar yigʻini, Ilgʻor mahalla fuqarolar yigʻini, Qoraqalpoq mahalla fuqarolar yigʻini, Chuvildoq mahalla fuqarolar yigʻini, Lashkerek mahallasi, Beshkapa mahalla fuqarolar yigʻini, Abdurasul, Davron, Yoshlar, Kultepa, Grum, Xaydarova, Chiqon koʻchasi, Gʻafur Gʻulom, Boy toʻpi kabi yana bir qancha koʻchalarida istiqomat qiluvchi mahalliy aholi vakillari tashrif buyurishadi. Shuningdek, Angren shahrining turli hududlarida istiqomat qiluvchi aholilar, namozxonlar, shuningdek, yoʻlovchilar, mehmonlar va sayohatchilar Ramazon va Qurbon hayit namozlarida va Juma namozlari vaqtlarida tashrif buyurishadi. Ushbu jomeʼ-masjidda kunlik besh vaqt namoz oʻqilishi uchun zarur barcha shart-sharoitlar yaratilgan.

## Tarixi
Obliq jome masjidida 2021 -yilda yangi bino qurilish ishlari boshlab yuborildi. Yangi masjid binosiga ilk tamal toshni qoʻyish uchun Toshkent viloyati bosh imom-xati Jasurbek domla Raupov qurulish maydoniga tashrif buyurdi. Yangi masjid binosining qurilishi uchun mahalliy aholi vakillari va koʻngillilar tashrif buyurishdi. Qurilishga homiylar, tadbirkorlar, mahalla va Angren shahar faollari homiylik qilishdi. Obliq jome masjidining yangi binosi 2022-yilda foydalanishga topshirildi.

## Manbalar
Nikolay Pak (Sotsialistik Mehnat Qahramoni)

**Nikolay Pak** (1928-yil 20-noyabr, Uzoq Sharq oʻlkasi, Vladivostok tumani, Spassk-Primorskiy – 1969-yil 13-sentyabr, Toshkent viloyati, O'zbekiston SSR) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanidagi Mikoyan nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Hayoti
Nikolay Pak 1928-yil 20-noyabrda Uzoq Sharq oʻlkasining Spassk-Primorskiy shahrida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga O‘zbekiston SSRning Toshkent viloyatidagi maxsus aholi punktiga surgun qilingan. 1951-yildan Quyi Chirchiq tumanida joylashgan Mikoyan nomidagi kolxozda dala brigadasi aʼzosi boʻlib ishlagan.

1950-yilda Nikolay Pak brigadasi 7,5 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 89,3 sentnerdan yashil kanop poyasi yigʻib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan unga Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Nikolay Pak 1953-yildan Toshkent qishloq xoʻjaligi institutida tahsil ola boshlagan. 1954-yildan Quyi Chirchiq tumanida joylashgan Stalin nomidagi kolxozning dala ekinlari boʻlimi aʼzosi boʻlgan. Nikolay Pak Xalq xoʻjaligi yutuqlari Butunittifoq koʻrgazmasida bir necha bor ishtirok etgan. Nikolay Pak 1950-yilda Mehnat Qizil Bayroq ordeniga loyiq koʻrilgan.

Nikolay Pak umrining soʻnggi yillarida Quyi Chirchiq tumanidagi Sverdlov nomidagi kolxozda ishlagan. U 1969-yil 13-sentyabrda vafot etgan va sobiq Sverdlov nomidagi kolxoz (hozirgi Oqqoʻrgʻon tumani) qabristoniga dafn etilgan.

## Oilasi
Otasi – Park Mun Sim.

Ukasi – Park Gennadiy.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni
* Ikki marta Lenin ordeni (1951, 1953)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1950)
* „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali

## Adabiyotlar
* Шин Д. В., *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* З. В., Пан Н. Г. *Герои Социалистического Труда — казахстанцы*, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
* Мен Д. В., Квон Л. А., Ким, *Советские корейцы Казахстана*, Алматы, 1992
* Ким П. Г., *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Кан Г. В., *История корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Г. Н., Мен Д. В., *История и культура корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Б. И., *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

## Manbalar
Sabriye Eredjepova

**Sabriye Eredjepova** (; 1912-yil 12-iyul, Boqchasaroy, Tavrida gubernatorligi – 1977-yil, Oʻzbekiston SSR) – sovet qrim-tatar xonandasi. Qrim ASSRda xizmat koʻrsatgan artist (1940), Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1964).

## Hayoti
Sabriye Eredjepova 1912-yil 12-iyulda Boqchasaroyda oʻqituvchi Kerim Jemilev (Naji aka Kerimafyz) oilasida tugʻilgan. Onasi – Saide (? – 1924), shoir Jemil Kermenchiklining singlisi. Aka-ukalari Abduramon va Abdulloh. Simferopoldagi 13-sonli toʻqqiz yillik qrim-tatar maktabini tamomlagan. U Varvara Xanbekovadan qoʻshiqchilik boʻyicha tahsil olgan. U birinchi marta 1928-yilda 16 yoshdaligida aktrisa Sara Baykinaning yubileyida xorda chiqish qildi. Maktabni tugatgach, Tav-Bodrak qishlogʻidagi yetti yillik maktabda dars berdi. 1932-yildan boshlab yosh xonanda Qrim radiosida xalq qoʻshiqlari repertuari bilan chiqish qiladi.

1935 yilda u „Dunay narigi kazak“ (rejissyor I.Kavaleridze) filmining dublyajiga taklif qilindi va sahna ortida „Majbur oldim“ va „Pendjereden kar gelir“ („Qor bor“) qoʻshiqlarini kuyladi.

1939-yilda u Moskvada boʻlib oʻtgan Birinchi Butunittifoq estrada tanlovida „Nogai beitleri“ qoʻshigʻi bilan ishtirok etdi, spektakl ajoyib boʻldi va hakamlar hay’ati raisi Isaak Dunaevskiy unga yuqori baho beradi. Eredjepova „Iqtidorli yosh xonanda“ diplomi bilan taqdirlandi. Xuddi shu vaqtdan u oʻzini televidenyeda sinab koʻrdi.

1940-yilda u Qrim Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist unvoniga sazovor boʻldi.

Ulugʻ Vatan urushi davrida, 1941-yil noyabr oyida Qrim ishgʻol qilinishidan oldin, u Qrim Davlat tatar drama teatrining targʻibot guruhi tarkibida frontda va kasalxonalarda konsertlarda qatnashgan. Bosqin yillarida u Qrim radioqoʻmitasining solisti sifatida Germaniya hukumati tomonidan ochilgan oʻsha teatrga qoʻshildi va Simferopolda uning sahnasida chiqish qildi. 1943-yilda teatr truppasi nemis-rumin qoʻshinlari bilan birgalikda Ruminiyaga evakuatsiya qilindi. 1944-yilda vataniga qaytarilgandan soʻng Oʻrta Osiyoga surgun qilingan, u yerda 1950-yil 15-sentyabrda urush paytida dushman davlat hududida boʻlgani uchun 25 yilga lagerda oʻtirishga hukm qilingan. 1956-yil 12-martda jinoyat tarkibi yoʻqligi sababli ish toʻxtatildi va u ozod qilindi. Reabilitatsiyadan soʻng Toshkentda Xaytarma ansamblida solist boʻlib ishladi va 1966-yilda Sabriyaga Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist faxriy unvoni berildi.

1977-yil 18-sentyabrda vafot etgan va Toshkent shahrida dafn etilgan.

## Mukofotlari
* Qrim Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1940).
* Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1964).

## Manbalar

## Havolalar
* Авдет (№ 29, 26.07.2010): «Она пела не для всех, она пела для каждого»
* Вечер памяти заслуженной артистки Крыма и Узбекистана Сабрие Эреджеповой (20 февраля 2013)
* Сабрие Эреджепова на discogs.com
Ten Dyun Gir

**Ten Dyun Gir** (1903-yil 19-oktyabr, Sinelnikovo-2 qishlogʻi, Janubiy Ussuriysk tumani, Amur viloyati, Rossiya imperiyasi – 1981-yil 20-noyabr, Toshkent viloyati) – Qozogʻiston SSR, Qizil Oʻrda viloyati, Shieli tumanidagi „Gigant“ kolxozining agronomi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

## Hayoti
Ten Dyun Gir 1903-yilda Janubiy Ussuriysk tumanidagi Sinelnikovo-2 qishlogʻida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan. Ten Dyun Gir 1918-yildan Ussuri viloyati, Pokrovskiy tumani, Pokrovka qishlogʻida yashagan. Keyinchalik 1937-yilda Qozogʻiston SSR Qizil Oʻrda viloyati Chiyli tumanidagi maxsus aholi punktiga surgun qilingan. 1938-yildan – oddiy kolxozchi, Chiyli tumanidagi „Gigant“ kolxozida sholichilik boshligʻi.

1948-yilda Ten Dyun Gir boʻlinmasi 6 gektar yerning har gektaridan oʻrtacha 81,6 sentner sholi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 21-iyundagi farmoni bilan unga „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sholidan yuqori hosil olgani uchun“ Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1949-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1950-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun tayyorlash, ularni toʻliq miqdorida urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun“ Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali berilgan.

1954-yilda Oʻrta Chirchiq tumani Tuyaboʻgʻiz qishlogʻiga koʻchib keladi. „Toshvodoxranilishe“ SMUda betonchi, qorovul boʻlib ishlagan.

U 1967-yilda nafaqaga chiqdi. Kasaba uyushma ahamiyatiga ega nafaqa tayinlangan. Ten Dyun Gir 1981-yil noyabr oyida vafot etdi. Toshkentdagi Bektemirovskiy qabristoniga dafn etilgan.

## Adabiyotlar
* Шин Д. В., *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* З. В., Пан Н. Г. *Герои Социалистического Труда — казахстанцы*, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
* Мен Д. В., Квон Л. А., Ким, *Советские корейцы Казахстана*, Алматы, 1992
* Ким П. Г., *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Кан Г. В., *История корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Г. Н., Мен Д. В., *История и культура корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Б. И., *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

## Manbalar
Andalus masjidi

**Andalus masjidi** – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyatida joylashgan. Maskur masjid Vazirlar mahkamasi tasarrufida hisoblanib, Musulmonlar idorasi va Toshkent viloyati Musulmonlar boshqarmasi tomonidan faoliyat yuritadi.

## Joylashuvi va faoliyati
Andalus jome masjidi Toshkent viloyati, Zangiota tumani tarkibidagi Tarnov shaharchasi Oxunboboyev mahalla fuqarolar yigʻini, Abdurahmon Jomiy koʻchasida joylashgan. Maskur masjiga har kunlik 5 mahal namoz ibodatlarini ado qilish uchun Zangiota tumanining turli joylaridan musulmon insonlar tashrif buyurishadi. Shu jumladan, Oxunboboyev mahalla fuqarolar yigʻini, Abdurahmon Jomiy koʻchasi, Toshkent koʻchasi, Gulobod koʻchasi, Maktab koʻchasi, Toxinur koʻchasi, Gul saroy koʻchasi, Turkiston shox koʻchasi, Turkiston koʻchalari, Tarnov koʻchasi, Shodlik koʻchalari, Tokzor koʻchasi, Ramazon koʻchasi, Shifokorlar koʻchasi, Koʻrkam koʻchasidan istiqomat qiluvchi mahalliy aholi vakillari tashrif buyurishadi. Shuningdek, Zangiota tumanining shaharga tutashgan aholi punktlari va yoʻlovchilar, mehmonlar va sayohatchilar Ramazon va Qurbon hayit namozlarida va Juma namozlari vaqtlarida tashrif buyurishadi. Ushbu jomeʼ-masjidda kunlik besh vaqt namoz oʻqilishi uchun zarur barcha shart-sharoitlar yaratilgan.

## Tarixi
Andalus jome masjidining aniq qachon tashkil etilganligi haqida toʻliq va ishonchli manbalar mavjud emas. Jome masjid 30-noyabr 1998-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan diniy tashkilot sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan. Masjidning yangi binosi yaqin yillarda qurilgan boʻib, oʻz zamonasining koʻrkam inshotlaridan qolishmaydi, hamda, namozxonlar uchun sharoitlar yetarli.

## Manbalar