Zakovat intellektual klubi

**Zakovat intellektual klubi** – Oʻzbekistonning zakovat klublari va musobaqalarini idora etuvchi tashkilot. Klub mamlakatda turli intellektual oʻyinlarni tashkil qilish, Oʻzbekistonda intellektual aholi qatlamini qoʻllab-quvvatlash, rivojlantirish va ommalashtirish bilan shugʻullanadi.

Zakovat intellektual klubining Toshkent shahri, Qoraqalpogʻiston Respublikasi va har bir viloyatda alohida boʻlimlari mavjud.

## Tarixi
Zakovat intellektual oʻyini 2001-yilda tashkil etilgan boʻlib, klub faoliyati ham teleoʻyin bilan bir vaqtda boshlangan. 2001-yil Navroʻz bayrami arafasida „Zakovat“ intellektual teleoʻyinining ilk soni efirga uzatilgan. Koʻrsatuv Yoshlar va „Oʻzbekiston“ telekanallarida, keyinchalik esa Milliy TVda namoyish qilingan. 2020-yil oxirida teleoʻyin efirdan olindi va toʻxtatib qoʻyildi. Ushbu holat bir necha eʼtirozlarga sabab boʻlgan. Milliy mass-mediani qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi Vasiylik kengashining 2021-yil 1-yanvarda boʻlib oʻtgan yigʻilishida Zakovat intellektual klubi nodavlat notijorat tashkilotini tuzish haqida qaror qabul qilindi. Yigʻilish davomida klubning yangi internet sayti taqdim etilishi hamda Zakovatga aʼzo boʻlish tartibi, oʻyin qoidalari, tadbirlar jadvali eʼlon qilinishi belgilab berildi. Zakovat intellektual teleoʻyinining Milliy TV efiridan olinganligi, bu esa ijtimoiy tarmoqlarda muhokamalarga sabab boʻlganidan soʻng Zakovat intellektual klubi tashkil etildi. Zakovat intellektual teleoʻyini efirdan olingandan soʻng Komil Allamjonov Telegramdagi kanalida quyidagicha izoh qoldirdi:

Zakovat yopilmaydi. Aksincha, gullaydi. Biz Saida Mirziyoyeva bilan ushbu loyihani oʻz otaligʻimizga oldik. Bu yil inshaalloh ushbu media loyiha orqali respublikamizda yangidan yangi bilimdon yoshlarni kashf qilamiz.

2021-yil 10-fevralda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining 969-sonli guvohnomasiga koʻra Zakovat intellektual klubi nodavlat notijorat tashkilot sifatida roʻyxatdan oʻtkazildi.

2021-yil fevral oyi boshida Zakovat intellektual klubiga aʼzolik uchun onlayn arizalar qabul qilish boshlandi va 21-fevralda aʼzolik uchun onlayn arizalar qabul qilishning dastlabki bosqichi yakunlandi. Dastlabki bosqichda rasmiy ravishda 13 043 kishi klub aʼzoligiga qabul qilindi. Aʼzolarning 11 ming 111 nafari yakka tartibda, qolgan 1 932 nafari esa 322 ta jamoa tarzida roʻyxatdan oʻtgan. 2021-yil holatiga koʻra klubga 245 302 ta bilimdon aʼzo boʻlib, 20 742 ta ichki klub faoliyat yuritadi.

2023-yilda doimiy aʼzolari soni 500 mingtaga koʻpaydi. 156 250 jamoa va 1 150 000 ga yaqin bilimdonlar ishtirokida 7 000 dan ortiq xalqaro hamda mahalliy oʻyinlar oʻtkazildi. Oʻyinlarda tuzilgan va oʻynalgan savollar soni 15 000 dan oshdi.

2024-yilda klubga 1 155 000 ta bilimdon aʼzo boʻlib, 272 xodimlar va koʻngillilar faoliyat yuritadi. Klub kengashida klub prezidenti Abdurasul Abdullayev, direktor Deyl Ahmadidan tashqari, klub magistrlari hamda bilimdonlari Saidkamol Abdurazzoqov, Jobir Ahmedov, Umid Valiyev, Xushnud Xudayberdiyev, Bobur Yoqubovlar faoliyat yuritadi. Klub tomonidan soʻngi 4 yil davomida 35 ta katta tadbir tashkil etilib, ularga mamlakat boʻylab 900 mingdan ortiq bilimdon ishtirok etdi.

## Vazifalari
Zakovat intellektual klubining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

* yoshlarning bilimga boʻlgan intilishlarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish;
* intellektual sogʻlom raqobatni yuzaga keltirish;
* yoshlar orasida kitobxonlikni targʻib qilish va rivojlantirish;
* respublikaning turli hududlaridagi zakovatli yoshlar uchun fikr almashish imkoniyatini yaratish;
* taʼlim muassasalarida intellektual toʻgaraklar faoliyatini yoʻlga qoʻyish va takomillashtirish;
* professional va havaskor bilimdonlar ishtirokida intellektual loyihalarni amalga oshirish.

## Rahbariyati
Zakovat intellektual klubi prezidenti Abdurasul Abdullayev hisoblanadi. Klub direktorligi joriy qilinganda ushbu lavozimga sohada faol ishtirok etib kelayotgan bilimdon Umid Narimov tayinlangan. 2023-yil 29-dekabrda Zakovat intellektual klubi nodavlat notijorat tashkiloti taʼsischisining kengaytirilgan yigʻilishi boʻlib oʻtdi, unda tashkilotga Deyli Ahmadi direktor etib tayinlandi. Ushbu lavozimga qadar Deyli Ahmadi AOKA Media-markazi rahbari lavozimida faoliyat yuritgan. 2025-yil martida Zakovat intellektual klubi nodavlat notijorat tashkiloti direktor etib Xayotilla Raxmanov tayinlangan.

### Klub direktorlari

## Zakovat teleoʻyini

Zakovat intellektual teleoʻyini 2001-yildan beri oʻtkazib kelinmoqda. Asoschisi va boshlovchisi Zakovat intellektual klubi prezidenti Abdurasul Abdullayev. Ushbu oʻyin oʻndan ortiq davlatlarda turli nomlar bilan tashkil qilib kelinadi. Zakovat teleoʻyini 2018-yilga qadar MTRKda, 2019-yildan Milliy TV telekanalida namoyish etila boshlandi. 2021-yildan boshlab Mass-media fondi koʻmagida yangi media-loyiha sifatida qayta yoʻlga qoʻyildi.

## Klub loyihalari va musobaqalari
Zakovat intellektual klubi tomonidan intellektual oʻyinlarni ommalashtirish maqsadida bir qancha yirik loyihalar, shuningdek, yurtimizida va xalqaro maydonda doimiy hamda yilda bir marta oʻtkaziladigan musobaqalar tashkil etiladi.

### Mahalliy

#### Oʻzbekiston chempionati
Oʻzbekiston chempionati zakovat professional jamoalar oʻrtasidagi Oʻzbekistonning eng yirik musobaqasi hisoblanadi. Turnir 3 yoʻnalishda „Zakovat“, „Erudit-kvartet“ va „Shaxsiy oʻyin“ boʻyicha boʻlib oʻtadi.

#### Intellektual olimpiada
Zakovat intellektual klubi tomonidan har yili dekabr oyida oliy taʼlim muassasalarining talabalari oʻrtasida oʻtkaziladigan musobaqa. Musobaqada talabalar saralash va respublika bosqichlarida bellashadi. Har bir jamoada 11 nafar ishtirokchi boʻladi. Respublika bosqichida „Zakovat“, „Breyn-ring“, „Erudit-kvartet“, „Shaxsiy oʻyin“, shaxmat va shashka oʻyinlari boʻyicha 6 ta yoʻnalishda oʻyinlar boʻlib oʻtadi. Intellektual olimpiadaga respublikadagi barcha oliy taʼlim muassasalarida (davlat va nodavlat OTMlar, ularning filiallari, xorijiy oliy oʻquv yurtlari va ularning filiallari) bakalavriat va magistratura bosqichida tahsil olayotgan talabalar, taʼlim yoʻnalishidan qatʼi nazar, ishtirok etishi mumkin.

Olimpiadada har bir yoʻnalish boʻyicha oʻrinlar uchun reyting ballari yigʻiladi. Yakunda eng koʻp ball toʻplagan oliy taʼlim muassasasi gʻolib deb topilib, Prezident sovgʻasi bilan mukofotlanadi. Intellektual oʻyinlarning respublika bosqichida gʻolib boʻlgan talabalar uchun yil davomida har oyda „Zakovat“ stipendiyasi beriladi hamda taʼlimning keyingi bosqichiga bazaviy toʻlov-kontrakt asosida imtihon sinovlarisiz qabul qilinadi. 2023-yilda tashkil etilgan musobaqaning umumiy sovrin jamgʻarmasi 5 milliard 400 million soʻmni tashkil qiladi. Shundan 4,5 milliard soʻmi Prezident sovgʻasi sifatida, umumjamoa natijalariga koʻra 1-, 2- va 3-oʻrinlarni qoʻlga kiritgan oliy taʼlim muassasalariga (taʼlim muassasasining oʻziga) berildi (1-oʻringa – 2 milliard soʻm, 2-oʻringa – 1,5 milliard soʻm, 3-oʻringa – 1 milliard soʻm). Qolgan 900 million soʻm esa gʻolib jamoa aʼzolari oʻrtasida boʻlindi.

#### Intellektual haftalik
Oliy taʼlim muassasalaridagi talabalar oʻrtasida intellektual raqobat muhitini shakllantirish, yoshlarning bilim olishga boʻlgan qiziqishlarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish, respublikaning turli hududlarida tahsil olayotgan yoshlar uchun fikr almashish imkoniyatini yaratish maqsadida klub tomonida har yili Intellektual haftalik tashkil etiladi. Saralash oʻyinlari aprel oyida Toshkent shahri, Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlarda oʻtkaziladi. Respublika bosqichi may oyida boʻlib oʻtadi.

#### Zakovat-Gambit
„Zakovat-Gambit“ Zakovat intellektual klubi tashkilotchiligida sportning shaxmat turida oʻtkaziladigan musobaqa. Ushbu turnir 2021-yildan beri har yili oʻtkazilib kelinadi. Sovrin jamgʻarmasi 600 million soʻmni tashkil qiladi. „Zakovat-Gambit“ shaxmat turniri ishtirokchilari reytinglari boʻyicha beshta guruhga boʻlinadi. Turnirning B, C, D, va E guruhidagi shaxmatchilar 9 ta turda shveytsarcha tizim boʻyicha (qoida boʻyicha 9 raundda, 3 (daqiqa) + 2 (har bir yurish uchun soniya) tarzida) oʻynashadi. Bu tizimda har bir turdan soʻng ishtirokchilar oʻzlarining natijalariga qarab yangi raqiblar bilan kurashadi. A guruhida esa professional shaxmatchilar davra tizimida, yaʼni har bir ishtirokchi qolgan barcha raqiblar bilan navbatma-navbat oq va qora donalarda oʻynaydi. B, C, D, va E guruhlarida faqat Oʻzbekiston fuqarolari ishtirok etishi mumkin. Musobaqa ikki bosqich saralash va final bosqichidan iborat. Asosiy oʻyinlardan soʻng bir vaqtning oʻzida oʻyin seanslari formatida mahorat darslari oʻtkaziladi. Mahorat seanslarida Rustam Qosimjonov, Gulruhbegim Toxirjonova, Viswanathan Anand, Harika Dronavalli, Judit Polgar, Timur Gareyev kabi grossmeysterlar ishtirok etgan.

#### Liga oʻyinlari



Zakovat intellektual klubi liga oʻyinlari yil davomida Zakovat klubi tomonidan bahorgi, yozgi, kuzgi hamda qishki mavsum oʻyinlari tarzida oʻtkazilib kelinadigan „Zakovat“ oʻyinining sportcha versiyasiga asoslangan musobaqa hisoblanadi. Oʻyinlar Toshkent shahri, Qoraqalpogʻiston Respublikasi va 12 ta viloyatda oʻtkaziladi. Jamoalar oʻzaro Ikkinchi liga, Birinchi liga, Professional ligalarda bellashadi. Mavsum yakuniga koʻra Professional, Birinchi va Ikkinchi liga mavsumiy musobaqalarini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga koʻra eng yaxshi oʻrinlarni egallagan jamoalar yuqori ligalarga, past natija qayd etgan jamoalar esa quyi ligalarga yoʻl olishadi.

Liga oʻyinlari Zakovat intellektual klubi tomonidan muntazam oʻtkazilib boriladi. 2022-yil 4—5-iyundan boshlab klub tomonidan Professional hamda Birinchi liga oʻyinlari tashkil qilingan boʻlsa, 2022-yil 10-sentyabrdan Ikkinchi liga oʻyinlari yoʻlga qoʻyilgan. Liga oʻyinlarida bir necha bor jamoalarning soni boʻyicha oʻzgartirishlar amalga oshirilgan.

Toshkent shahri, Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlardagi mavjud klublar liga oʻyinlarini sinxron tarzda oʻtkazadi.

#### Intellektual maktab loyihasi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 20-yanvardagi PQ-96-sonli qarori bilan tasdiqlangan „Zakovat“ intellektual oʻyinini aholi oʻrtasida ommaviy-maʼrifiy harakatga aylantirish va boshqa intellektual oʻyinlarni rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida"gi qonunga koʻra har yili Boʻstonliq tumanidagi „Oqtosh“ va „Geolog“ bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlarida „Intellektual maktab“ loyihasi oʻtkaziladi. Loyiha doirasida oʻquvchi-yoshlar oʻrtasida Zakovat, Breyn-ring, Erudit-kvartet, Zakovat Quiz kabi intellektual oʻyinlar hamda futbol, voleybol, shaxmat va shashka boʻyicha musobaqalar tashkil etiladi. Shuningdek, eko-seminarlar hamda Zakovat Karyera markazi tomonidan kasbga yoʻnaltirish boʻyicha treninglar oʻtkaziladi.

### Hamkorlikda

#### WikiQuiz

WikiStipendiya II loyihasi tashkilotchilari hamda Zakovat intellektual klubi bilan hamkorlikda 2023-yilning 22-sentyabridan 1-dekabriga qadar „WikiQuiz“ intellektual oʻyini boʻlib oʻtdi. WikiQuiz – WikiStipendiya loyihasi doirasida tashkil etilgan intellektual oʻyin boʻlib, yoshlarni Vikipediya bilan tanishtirish va Vikipediya asosidagi savollar orqali maqolalarning oʻqilishini oshirishni maqsad qiladi. WikiStipendiya loyihasi tomonidan WikiTurlar mobaynida Qoraqalpogʻiston va Xorazm kabi viloyatlarda WikiQuiz oʻyini tashkil etilgan.

### Media loyihalari

#### Diqqat, savol! podkasti
Zakovat intellektual klubi tomonidan YouTube online ijtimoiy media platformasida Diqqat, savol! podkasti yoʻlga qoʻyilgan boʻlib, 2024-yil 18-aprelda buyon oʻtkazilib kelinadi. Diqqat, savol! loyihasi doirasida turli soha mutaxassislari, blogerlar va zakovatchilar jamiyatdagi muhim mavzularda fikr almashishadi. Podkastning ilk sonida klub prezidenti Abdurasul Abdullayev va oʻyin yulduzlari Nurbek Alimov, Saidkamol Abdurazzoqov hamda Saidakrom Rasulevlar ishtirok etdi. Shuningdek, podkastning Diqqat, savol! „Zakovat“ ommalashishi uchun nimalar qilish kerak? sonida klub bilimdoni Nodira Turgʻunova hamda „Zakovat Asian Cup“ gʻolibi Sardor Ahmedov ishtirok etgan.

#### Tahlil loyihasi
Zakovat intellektual klubi tomonidan YouTube online ijtimoiy media platformasida klub bilimdoni Abbos Salaydinov boshlovchiligida Tahlil loyihasi yoʻlga qoʻyilgan. Loyiha 2024-yil 5-maydan boshlab faoliyat yuritadi. Tahlil loyihasida zakovat klubining professional jamoalari oʻyinini tahlil qiladi va bilimdonlarning xatolari va oʻyin texnikasini koʻrib chiqiladi. Loyihaning 1-sonida amaldagi Oʻzbekiston chempioni Espero jamoasining oʻyini muhokama qilingan.

### Xalqaro
Zakovat intellektual klubi tomonidan bir qancha xalqaro turnirlar ham oʻtkazilib kelinmoqda. 2021-yil 2-may kuni Toshkentdagi Botanika bogʻida RU-liga birinchi „Zakovat“ turniri boʻlib oʻtdi. Unda 935 ta ishtirokchi 187 ta jamoaga boʻlingan holda bellashishdi va bu Oʻzbekistonda ham, MDHda ham rus tili segmentida intellektual oʻyinlarda ishtirok etgan oʻyinchilar soni boʻyicha mutlaq rekord natija boʻldi. Turnir OAVni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi va „Zakovat“ nodavlat notijorat tashkiloti tomonidan tashkil etildi. Yakuniy natijalarga koʻra „Misteriya“ jamoasi musobaqa gʻolibiga aylandi. 2022-yil 24-25-sentabr kunlari Toshkent Botanika bogʻi musobaqalar oʻtkaziladigan sport maydonchasida „Zakovat“ oʻyinining sportcha versiyasi boʻyicha I Markaziy Osiyo kubogi boʻlib oʻtdi. Sovrin jamgʻarmasi 200 million soʻmni tashkil etdi. Musobaqada O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmanistondan 48 ta jamoa ishtirok etdi. Gʻoliblikni Qozogʻistonning „Oddiy mehnatkashlar“ jamoasi qoʻlga kiritdi. 2023-yil 12-avgust kuni Toshkentda „Zakovat“ intellektual oʻyinining birinchi Osiyo ochiq chempionati boʻlib oʻtdi. Ikki kun davom etadigan yirik turnirda O‘zbekiston, Isroil, Kipr, Germaniya, Armaniston, Qozog‘iston, Belarus, BAA, Latviya, Daniya, Turkmaniston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Rossiya kabi 14 mamlakatdan 55 ta jamoa qatnashdi. Sovrin jamgʻarmasi 200 million soʻmni tashkil etdi. Musobaqaning barcha asosiy oʻyinlari „Zakovat Arena“da oʻtkazildi. Gʻoliblikni Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Armaniston yoshlaridan iborat „GG“ jamoasi qoʻlga kiritdi. 2024-yil 5 avgust kuni Ostona shahrida esa Zakovat Osiyo kubogi boʻlib oʻtdi hamda unda Oʻzbekiston va Qozogʻiston terma jamoalari bellashishdi. Qozogʻiston Respublikasi Prezident Markazida boʻlib oʻtgan „Markaziy Osiyo derbisi“da oʻzbekistonlik bilimdonlar 2:0 hisobida mezbonlar ustidan gʻalaba qozondi.

2024-yil 5-sentyabrida „Vatandosh“ jamoat fondi, Turkiston-Amerika jamiyati va Zakovat intellektual klubi hamkorligida Nyu-Jersi shtatining Dover shahridagi Turkiston-Amerika Assotsiatsiyasi binosida AQShning turli shtatlaridan (Nyu-York, Nyu-Jersi, Pennsilvaniya, Ogayo, Massachusets) kelgan vatandoshlarimiz ishtirokida Zakovat oʻyini boʻlib oʻtdi. Pennsilvaniya shtatidan tashrif buyurgan yoshlardan iborat „Yurtdosh“ jamoasi birinchi oʻrinni egalladi. Bunga qadar Zakovat intellektual klubi hamda „Vatandosh“ jamoat fondi bilan birgalikda 3 marotaba Buyuk Britaniya, Turkiya, Germaniyada musobaqalar tashkil etilgan. 2024-yil 27-sentyabrda Ostona shahrida qozogʻistonlik yoshlar oʻrtasida „Aqyl Battle Cup“ musobaqasi boʻlib oʻtdi. „Aqyl Battle Cup“ – bu Qozogʻiston Madaniyat va axborot vazirligi tomonidan oʻtkazilgan uch bosqichli tanlovdir. Grand-finalda Qozogʻistonning 17 viloyati va 3 shahridan bittadan jamoa, jami boʻlib 20 ta jamoa qatnashdi. Zakovat klubidan Abdurasul Abdullayev hamda Saidkamol Abdurazzoqov musobaqaga faxriy mehmonlar sifatida ishtirok etishdi.

## Yutuqlar
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va Oʻzbekiston nodavlat notijorat tashkilotlar milliy assosiasiyasi tomonidan Oʻzbekistonda joylashgan 100 dan ortiq respublika nodavlat notijorat tashkilotlarining 2021-yildagi faoliyatini ochiqlik indeksi boʻyicha baholash ishlari natijasiga koʻra Zakovat intellektual klubi „Eng shaffof nodavlat notijorat tashkilotlari top – 20“ roʻyxatiga kiritildi.

## Zakovat Arena



Intellektual klub tomonidan tashkil etiladigan turli loyihalar hamda musobaqalar Zakovat Arenada oʻtkaziladi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2021-yil 12-oktyabr kuni Buxoro viloyati Romitan tumanida joylashgan Boʻrontepa yaqinidagi ekoturizm klasterida boʻlib oʻtgan „Zakovat“ breyn-ring intellektual oʻyini finalida soʻzga chiqib Toshkentda „Zakovat“ klubi uchun bino qurib berilishi haqida aytib oʻtdi.

„Zakovat“ klubini avvalo moliyaviy rivojlantirish kerak. Shu maqsadda har yili 50 milliard soʻm pul ajratiladi. Chekka tumanlarda ham „Zakovat“ klublari tashkil etiladi, maktablarda ham „Zakovat“ klubi tashkil etiladi. Surishtirdim, „Zakovat“ klubining oʻz binosi yoʻq ekan. Sizlarga Toshkentning soʻlim joyidan alohida bino qurib beramiz.

2023-yil 25-mart kuni Toshkent shahri Olmazor tumanida yoshlar uchun sport, madaniy-maʼrifiy va intellektual oʻyinlarni oʻtkazishga moʻljallangan yopiq majmua Zakovat Arena binosining ochilish marosimi boʻlib oʻtdi. Ochilish kuni Zakovat intellektual klubining Professional, Birinchi va Ikkinchi liga oʻyinlari bir vaqtda, bir joyda va bir xil savollar bilan oʻtkazildi. Yangi bino ochilgunga qadar klub tomonidan tashkil etilgan musobaqalar turli binolarda, asosan Yunusobod tumanida joylashgan „Yoshlik“ kafesida oʻtkazilgan.

Klubning ESG loyihasi mavjud boʻlib, loyiha maqsadi atrof-muhitga boʻlgan taʼsirni, shuningdek, xavfsiz va adolatli mehnat sharoitlarini taʼminlash. Loyiha doirasida mintaqada birinchi boʻlib Zakovat Arena binosida IQAir havo datchigi oʻrnatilgan.

## Klub madhiyasi
2001-yildan beri oʻtkazib kelinayotgan Zakovat teleoʻyinining madhiyasi Joziba guruhi solisti Abdugʻofur Kamolov ijrosidagi „Bu olamning jumbogʻi koʻp“ qoʻshigʻi boʻlgan. „Bu olamning jumbogʻi koʻp“ sheʼri muallifi Anvar Obidjon. Hozirda Zakovat intellektual klubi mahiyasi Shohrux reper tomonidan kuylangan „Uzbek power“ qoʻshigʻi boʻlib, Milena Madmusayeva va Abbbose, Ruhsora Emmlar ijrosidagi koʻrinishi ham mashhur.

## Yana qarang

* Zakovat
* Abdurasul Abdullayev

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
* Rasmiy sayti
* YouTube kanali
* Instagram sahifasi
* Facebook sahifasi
* Telegram kanali