Tomsk politexnika universiteti

**Tomsk politexnika universiteti** – Rossiyadagi texnik universitet. 2013-yildagi Rossiyaning eng nufuzli universitetlari reytingida 5-100-oʻrinlarni qayd etgan. 2022-yilda Times Higher Education tomonidan tuzilgan *World University Rankings* reytingida 801-oʻrinni, 2023-yil U. S. News & World Report tomonidan tuzilgan reytingda 879-oʻrinni egallagan.
## Tarixi

### Nikolay II nomidagi Tomsk texnologik instituti

1896-yilda Rossiya imperatori Nikolay II nomidagi Tomsk texnologik instituti sifatida tashkil etilgan. Bu vaqtda institutda 2 ta kafedra, mashinasozlik va kimyo muhandisligi mavjud boʻlgan. Rossiya davlat kengashi institut negizida 4 boʻlim (mashinasozlik, kimyo muhandisligi, konchilik va qurilish muhandisligi)dan iborat politexnika institutini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan. Universitetning hozirgi asosiy binosi 1897-1907 yillarda arxitektor Robert Marfeld loyihasiga asosan barpo etilgan.

Hukumat tomonidan institutning rektori sifatida faoliyat olib borish uchun Dmitriy Mendeleyev taklif qilinadi. Biroq olim sogʻligʻidagi muammolar sabab bu taklifnini rad etadi. 1899-yilda Mendeleyevning shogirdi Efim Zubashev institutning rektori lavozimiga tayinlanadi.

### 1917-yilgi inqilobdan soʻng
1925-yilda institut Jerjinskiy nomidagi Sibir texnologik instituti deb oʻzgartirildi. 1930-yilda institut quyidagi institutlarni oʻz ichiga olgan:
* Sibir geologiya-qidiruv instituti (Tomsk)
* Gʻarbiy Sibir mashinasozlik instituti (Tomsk);
* Sibir kimyo muhandislik instituti (Tomsk);
* Gʻarbiy Sibir konchilik instituti (Tomsk);
* Gʻarbiy Sibir qishloq xoʻjaligi muhandislik instituti (Novosibirsk);
* Sibir temir yoʻl transporti muhandislari instituti
* Sibir geologiya-qidiruv instituti (Tomsk)

1935-yil 5-martda SSSR Butunittifoq Markaziy ijroiya qoʻmitasi qaroriga binoan institutga Sergey Kirov nomi berildi. 1940-yilda institut „Mehnat qizil bayroq“ ordeni bilan taqdirlandi.
### 1941-49
1941-45-yillarda institutning amaliy mashgʻulotlari Tomskdagi evakuatsiya qilingan sanoat korxonalariga qaratilgan edi. 1944-yilda institut Kirov nomidagi Tomsk politexnika instituti deb oʻzgartirildi. 1957-yilda Kirov nomidagi Tomsk politexnika instituti qoshida amaliy fizika ilmiy tadqiqot instituti tashkil etildi. 1959-yilda instituning fizika-muhandislik fakultetining kechki taʼlim boʻlimi ochildi.
### 1960-2019
1962-yilda institut radiotexnika fakulteti negizida Tomsk radioelektronika va elektron texnologiyalar instituti tashkil etildi. 1971-yilda Tomsk politexnika instituti „Oktyabr inqilobi“ ordeni bilan taqdirlandi. 1981-yilda institut huzurida kibernetika ilmiy oʻquv markazi tashkil qilingan. 1991-yil 18-oktyabrda RSFSR Vazirlar kengashi tomonidan „Tomsk politexnika institutini Tomsk politexnika universiteti sifatida qayta tashkil etish toʻgʻrisida“gi qarori qabul qilindi.
### 2020-hozirgacha
Universitetning sobiq rektori Dmitriy Andreevich Sednev 2022-yil mart oyida Yevropa universitetlar assotsiatsiyasi tomonidan lavozimidan ozod etilgan. Institutning Yevropa universitetlar assotsiatsiyasi tashkilotiga aʼzolik maqomi olib tashlangan.
## Reytinglardagi oʻrni

## Galereya

File:Ленина-30-DSN57425.jpg|Universitetning asosiy binosi
File:1 корпус Томского Политехнического Университета.jpg|Asosiy kampus
File:Lenina 43 IMG 1944 1945.jpg|Fizika fakulteti binosi
File:Lenina 2 IMG 1872.jpg|10-sonli kampus
File:Мемориал ТПИ IMG 1947 1948.jpg|Ikkinchi jahon urushining sharqiy frontiga bagʻishlangan yodgorlik 
File:Студенческий городок ТПУ признан лучшим в России (конкурс Минобрнауки 2016 года).jpg|2016-yilda Rossiyaning eng yaxshi oʻquv kampusi deya eʼtirof etilgan institutning kampusi
File:Научно-техническая библиотека ТПУ 2020.jpg|Universitet kutubxonasi


## Manbalar