open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Indigirka salati

**Indigirka salati** — bu Shimoliy Rossiyada, ayniqsa Yoqutistonda mashhur salat. Bu Yoqutiston oshxonasining tashrif qogʻozi hisoblanadi. „Besh daqiqa“ nomi bilan ham tanilgan.

## Tarixi
Muayyan nomga ega boʻlgan taniqli taom sifatida u XX-asrning oʻrtalarida Yoqutiston oshpazi I. I. Tarbaxov tufayli paydo boʻlgan, u Ojogino koʻli yaqinidagi yoqutlar oilasida boʻlganida, mahalliy aholi „*Siikey*“, ruscha „*Pyatiminutka*“ deb ataydigan tez salat tayyorlashni koʻrgan. Salat yangi tutilgan, mayda boʻlaklarga boʻlingan chir baligʻi, oz miqdorda qoʻshilgan tuz, qalampir va piyozdan iborat.

„Indigirka“ salati asl *"Siikey"* dan faqat sovuq holda tortilishi bilan farqlanadi, yaʼni salat tarkibidagi baliq mayda toʻgʻralgan va muzlatib yangi eritilgan holda tortiladi.

## Retsepti
Salatning asosiy komponenti muzlatilgan baliqdir (shimoliy kelib chiqqan turlari — muksun, nerka, pelyed, chir yoki gulmohi afzal). Baliq kesiladi, terisi, ichak va boshdan tozalanadi; umurtqasi boʻylab ikki qismga boʻlinadi; keyin undan suyaklar ajratiladi, shundan soʻng tayyor file kichik kubchalarga (3-5 mm) boʻlinadi.

Keyingi bosqichda kubchalar idishga yigʻiladi, muzlatgichga qoʻyiladi va muzlatiladi. Bundan tashqari, sovutish uchun salat solib tortiladigan idish ham muzlatgichga qoʻyiladi.

Baliq boʻlakchalari muzlatilgandan soʻng, ular sovuq idishga solinadi, oz miqdorda toʻgʻralgan piyoz bilan aralashtiriladi (piyoz kubchalari aralashtirishdan oldin qoʻllar bilan eziladi, shunda ulardan sharbat chiqadi), tuz va qora murch bilan ziravorlanadi, shundan keyin oz miqdorda rafinadlangan oʻsimlik moyi sepiladi. Xizmat qilishdan oldin, salat muzlatgichda 10-20 daqiqa davomida saqlanishi kerak.

Baʼzan, taomga bayramona koʻrinish berish uchun salatga qizil ikra qoʻshiladi.

## Manbalar
Gernsi funti

**Gernsi funti** () Gernsi pul birligidir. Orol 1921 yildan beri Buyuk Britaniya bilan valyuta ittifoqida boʻlganligi sababli, Gernsi funti mustaqil valyuta emas va 1:1 nisbatda funt sterlingga bogʻlangan va Buyuk Britaniya pullari orolda qabul qilinadi. Gernsi pullari faqat Gernsidagi qonuniy toʻlov hisoblanadi. Angliya, Uels, Shotlandiya va Shimoliy Irlandiyada qonuniy toʻlov vositasi boʻlmasa-da, Gernsi banknotalari „maqbul pul vositasi“ hisoblanadi va toʻlov uchun qabul qilinishi mumkin.

## Tarixi

Gernsi 1834 yilgacha pul birligi sifatida fransuz livridan foydalangan, keyin esa fransuz franki 1921 yilgacha toʻlov sifatida qabul qilingan. Biroq, 1827-yilda allaqachon oʻz banknotlarini funt sterlingda chiqarish boshlandi va 1830 yildan boshlab esa dubl tangalarda, bu yerda 80 dubl 1 frankni tashkil etdi. 1848 yildan 1850 yilgacha orolda toʻlov uchun funt sterlingni qabul qilish toʻgʻrisidagi farmoyish bor edi, 1870-yilda farmoyish tangalar uchun tiklandi (12,5 Gernsi pens 1 shillingga teng boʻldi) va 1914-yil banknotlari uchun yangi oʻz banknotalari bosildi, ularning nominallari shilling va frank edi. 1921-yilda Gernsi butunlay funtga oʻtdi va oʻz funtini inglizlar funtiga 1:1 sifatida bogʻladi va 1971-yilda oʻnlik tizim joriy etildi.

## Valyuta kursi rejimi
Gernsi funti 1:1 nisbatda funt sterlingga bogʻlangan.
## Havolalar
 Dunyo davlatlarining banknotalari. 1994-yilgi 50 Gernsi funti, Qirolicha Yelizaveta II tasviri bilan
  Gernsi banknotalari galereyasi
## Manbalar
Barberstown qasri

**Barberstown qasri** () ― Irlandiyadagi qasrlardan biri boʻlib, Kildare okrugida, Straffan qishlogʻi yaqinida joylashgan. Qasr Dublindan 15 mil gʻarbda joylashgan. 1971-yildan beri qasr mehmonxona sifatida faoliyat koʻrsatmoqda. Qasrning atrofida 20 gektar maydonni egallagan bogʻlar mavjud. 1996-yilda oʻtkazilgan tadqiqot qasr yaqinida ilgari nomaʼlum boʻlgan, qasrni Straffan cherkovi bilan bogʻlovchi yer osti tunneli topilgan.

## Tarixi
Barberstown qasri 1288-yilda Nikolas Barbi tomonidan qurilgan. Qasr bir muncha vaqt Fitsjerald feodallariga tegishli boʻlgan. 1630-yilda Kildare yerlaridagi eng kuchli aristokratik oilalardan birining vakili William Satton Barberstown qasrining egasiga aylangan. 1689-yilda Irlandiyada ikki qirol oʻrtasida urush boʻldi. Oʻsha paytda Barberstown qasri Lord Kingstonga tegishli edi. Qasrni Tirkonnel grafi Lord Kingston oʻsha paytda taxtdan tushirilgan va Irlandiya tuprogʻida urush olib borayotgan Angliya qiroli James II ni qoʻllab-quvvatladi, degan bahona bilan tortib olgan. Qasr qirollik mulkiga aylandi — uni qirollik daromad komissarlari boshqargan. XVII-asr oxirida qasr Rojer Kelliga tegishli edi. Keyinchalik u koʻp marotaba qoʻldan-qoʻlga oʻtdi. Oʻsha paytdagi mulkdorlar orasida 1703-yilda qasrni 335 gektar yer bilan birga 1033 funt sterlingga sotib olgan Bartolomey Vangomray ham bor edi. U 1697-yilda Dublinning lord meri boʻlgan va Jonathan Swiftning maʼshuqasi Vasenessaning otasi edi. Bartolomey Vangomray qasrni Genrining oilasiga sotdi. Keyinchalik bu oila moliyaviy muammolarga duch keldi va qasrni Barton va Gvester oilasidan vino ishlab chiqaruvchi Hugh Bartonga sotdi. U 1830-yilda qasrga yangi qanot binosini qurdirdi. Qasrni yakunlashdan tashqari, u mashhur klub joylashgan Straffan Houseʼni ham qurdi.

XX-asrda qasr Gaddlestone oilasiga tegishli edi. Ular qasrni Nora Devlin xonimga sotishdi, u 1971-yilda uni mehmonxonaga aylantirdi. 1979-yilda qasr Eric Clapton tomonidan sotib olingan. 1987-yilda u qasrni hozirgacha qasrda yashayotgan egasi Ken Gilliga sotdi. Ken Gilli qasrga 10 ta yotoq xonasini qurdirib qoʻshdi, u yerda avvaldan boʻlgan 3 ta hammom va 59 tagacha yotoq xonani taʼmirladi. Qasr 4 yulduzli mehmonxonaga aylantirildi.

## Manbalar


## Yana qarang
* Irlandiyadagi qasrlar roʻyxati
## Havolalar
* Barberstown Castle website
*
Wilkinghege qasri

**Wilkinghege qasri** () — Vestfaliyadagi Münster shahrining Kinderxaus tumanidagi sobiq suv ustidagi qasr; ushbu joydagi istehkom birinchi marta 1311-yildagi hujjatlarda qayd etilgan va kech Uygʻonish davri uslubidagi zamonaviy bino 1550-yilda barpo qilingan. 1955-yildan beri meʼmoriy yodgorlik boʻlgan qasrning hududida golf maydoni boʻlgan mehmonxona joylashgan.

## Yana qarang
* Strunkede qasri
* Ostershteyn qasri
## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* Matzner, Florian / Schulze, Ulrich (1995): Barock in Westfalen — Ein Reiseführer. 1. Auflage, Münster, Seite 130.
* Der Oberstadtdirektor von Münster, Dezernat für Öffentlichkeitsarbeit — Presse und Informationsamt in Zusammenarbeit mit dem Stadtplanungsamt (Hrsg.) (1994): Spaziergänge zu Baudenkmälern, Nr. 10. Münster.

## Havolalar
*
Witkowie minorasi

**Witkowie minorasi** () — Polshadagi Lubusz voevodaligining Jaganskiy tumani Shprotava kommunasidagi Witkowie qishlogʻida joylashgan uy-joy va mudofaa ritsarlari qoʻrgʻoni.

## Arxitekturasi
Bino, ehtimol, XIV-asr oxirida kvadrat rejada qurilgan. U tosh mudofaa devori va Mlynkovka oqimidan suv bilan toʻldirilgan xandaq bilan oʻralgan edi. Ilgari, devorlardan tashqarida kommunal binolar ham bor edi. Oʻrta asr offitsinasi, devor qoldiqlari, qoʻrgʻonlarning bir qismi va yarim doira shaklidagi minoralar (bastei) qoldiqlari ham hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Minoraning oʻzi toshdan, yaʼni chagʻirtosh va gʻishtdan qurilgan boʻlib, tomi gont bilan qoplangan. Uning mavjudligi davomida minora bir necha marta qayta qurilgan. Janubdan minoraga xandaq ustidagi koʻtarma koʻprik olib borardi. Darvozaning yon tomonida, minoraning birinchi qavatida, sopol koʻzalar bor, ehtimol ular eshitish qobiliyatini kuchaytirishi kerak edi. Ichki koʻrinishi rang-barang gotikaga oid polixromiyaning qoldiqlari — odamlar, qushlar va xochga mixlanish sahnasi bilan bezatilgan.

## Hozirgi zamonda
XXI asr boshlarida minora xususiy mulkka aylantirildi.

## Manbalar
Witostowicach qal’asi

**Witostowicach qal’asi** (, ) — XIV-asrning birinchi yarmida Polshaning Quyi Sileziya voevodaligi, Zombkovitse okrugi, Ziebitse kommunasiga qarashli Witostowice qishlogʻida qurilgan suv usti qal’asi.

## Tarixi

Dastlab, qal’a turar-joy binosi, ibodatxona, minora, xoʻjalik binolaridan iborat boʻlib, devor va xandaq bilan oʻralgan edi. Qal’a XVI-XVII asrlarda bir necha marta qayta qurilgan. Natijada, uning poydevori kvadratga yaqin toʻgʻri shaklga keldi. Qal’aning ichida xandaq bilan oʻralgan uchta qanotdan iborat turar-joy va xoʻjalik binolari mavjud. Toʻrtinchi tomondan qalʼaning hovlisi ikki cheti aylana minoralar bilan tugallanuvchi gulzorli devor bilan toʻsilgan. Qal’aga devor bilan oʻralgan bogʻ ulangan. Qal’a tashqi va ichki qoʻshaloq xandaqqa ega, ular basteyli tuproq devor bilan ajratilgan. Qal’aning oʻrta qanotidagi bogʻ sahnidagi gulzorda qayta tiklangan Uygʻonish davriga oid ibodatxona joylashgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Wzgórza Niemczansko-Strzelinskie. Przedgorze Paczkovskie. Słownik geografii turystycznej Sudetów, (N-Ż) t. 21, pod qizil. Marka Staffy, I-Bis, Wroclaw 2008, ISBN 978-83-85773-93-1, ss. 456-460
Wolowie qasri

**Wolowie qasri** () — Polshaning Quyi Sileziya voevodaligidagi Voluv shahridagi Piastlar qasri.

## Tarixi

Voluvdagi qasr, ehtimol, XIV-asrning boshlarida Glogow shahzodasi Konrad I buyrugʻi bilan qurilgan boʻlsa-da, bu bayonot baʼzi tadqiqotchilar tomonidan shubhaga borilgan. XVI-XVII asrlarda qasr qayta tiklangan, XVIII-asr boshlarida esa yongʻin natijasida vayron boʻlgan. 1714-1725-yillarda qasr qayta tiklandi, keyinchalik XIX-asr oxirigacha kichik oʻzgartirishlar kiritildi.

Hozirgi vaqtda qasrda Voluv shahri oqsoqolligi joylashgan.

## Arxitekturasi
Qasr toʻrtburchak reja asosida qurilgan toshdan qurilgan bino boʻlib, ikki xonali traveyasi, uch qavati, chodirsimon tom bilan qoplangan sakkiz burchakli minorasi mavjud. Ichki koʻrinishi XVII-XIX asrlarda ofis maqsadlariga mos ravishda qayta qurilgan, buning natijasida ular oʻzlarining asl, turar joyga moʻljallangan koʻrinishini yoʻqotgan.

## Manbalar
Wolfurt qasri

**Wolfurt qasri** () — Avstriyaning Wolfurt kommunasi (Vorarlberg federal shtati) yaqinidagi oʻrta asr qal’asi; birinchi marta 1217 va 1226-yillardagi hujjatlarda qayd etilgan. 1402-yilda Mererau monastiri qasrning yarmini egallab oldi va qasr monastir abbotlari uchun yozgi qarorgohga aylandi. 1451-yilda qasr Avstriyaga oʻtdi. Taxminan 1707-yilda qasrning ichki qismi barokko uslubida qayta qurilgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin qasr Fransiyaning Forarlberg harbiy hukumati rahbarining vaqtinchalik qarorgohi edi. 2017-yilda Wolfurt munitsipal kengashi qasrni xususiy mulkdorlardan sotib olishga qaror qildi.

## Tarixi
Wolfurt qasri birinchi marta 1217 va 1226-yillardagi hujjatlarda qayd etilgan, ammo u ancha oldin qurilgan edi: qasr mintaqani va mahalliy hokimiyatni himoya qilish uchun qad koʻtargan. Wolfurt lordlarining qarorgohi boʻlgan. 1402-yilda Mererau Abbey qasrning yarmini Wolfurtlar oilasidan sotib oldi va qasr monastir abbatlarining yozgi qarorgohiga aylandi. 1451-yilda qasr Avstriya hukmdorlari — Bregenzlik aristokratik oilalarning mulkiga aylandi.

Islohot davrida, 1530-yilda, Sankt-Gallen monastirining abboti Kilian Hermann (1485-1530) qasrni sotib olib, shahardan bu yerga qochib keldi. Undan keyin qasrda 1530-yildan 1564-yilgacha oʻz lavozimini egallagan abbot Diethelm Blahrer fon Vartensi yashagan. Taxminan 1707-yilda qasrning ichki qismi barokko uslubida qayta qurilgan. 1856-yildan keyin qasrning egasi boʻlgan Bregenzlik savdogar neoromanesk uslubida taʼmirlash ishlarini olib bordi. Keyingi taʼmirlash ishlari 1937-yildan boshlab amalga oshirildi — ular Shveysariya-Avstriya arxitektori Iogan Anton Tsharner (1880-1955) loyihasiga muvofiq amalga oshirildi. 1945-1953-yillarda qasr Fransiyaning Forarlberg harbiy hukumati rahbarining vaqtinchalik qarorgohi boʻlgan. 2017-yil mart oyida Wolfurt munitsipal kengashi qasrni xususiy mulkdorlardan 4,1 million yevroga sotib olishga qaror qildi.

## Yana qarang
* Rugburg qasri
* Neuburg qasri (Koblach)
* Neu-Montfort qasri
* Alt Ems qasri
## Manbalar


## Adabiyotlar
* Alois Niderstätter: Die Vorarlberger Burgen. Universitätsverlag Wagner, Innsbruck 2017, ISBN 978-3-7030-0953-2, S. 171-174.
* Bundesdenkmalamt (Hrsg.): Dehio-Handbuch. Die Kunstdenkmäler Osterreichs: Vorarlberg. Koblach. Burgruin Noyburg. Verlag Anton Schroll & Co, Wien 1983, ISBN 3-7031-0585-2.
* Osterreyxdagi Buckelquader — Patrik Shixt — 2011-yil
* Kleines Vorarlberger Burgenbuch — Frans Josef Huber — 1985-yil
* Osterreichisches Burgenlexikon — Georg Clam Martinic — 1992-yil
* Shtayner Zeugen — Volkmar Diet — 1995-yil
* Von Schloß zu Schloß in Österreich — Gerxard Stenzel — 1976-yil
## Havolalar
*
Dyushes kartoshka

**Dyushes kartoshka** () — fransuz oshxonasining klassikretsepti boʻlib, u mashhur fransuz pazandachilik kitoblarida eslatib oʻtilgan.

Tuxum sarigʻi va sariyogʻ qoʻshilgan kartoshka pyuresidan iborat boʻlib, ular qandolat qopchasi orqali turli shakllarda siqib chiqariladi yoki qoʻlda shakl beriladi. Soʻngra pechda oltin jigarrang boʻlgunga qadar pishiriladi. Ular odatda kartoshka pyuresi singari, masalan, tuz, murch va muskat yongʻogʻi bilan tuzlanishi mumkin.

## Tarixi
Ushbu taomning ilk retsepti 1746-yilda La Nouvelle Cuisinière Bourgeoise nashrida chop etilgan. Keyinchalik, à la duchesse iborasi fransuz oshxonasida kartoshka pyuresi va tuxum sarigʻi aralashmasini oʻz ichiga olgan har qanday taomning nomiga aylandi. Dyushes retseptlari kamida 1878-yildan beri Amerika oshpazlik kitoblarida ham nashr etila boshlangan. Amerikalik pazanda Fanni Farmer 1896-yilgi oshpazlik kitobida gertsoglik kartoshkasining ijodini shunday tasvirlab bergan: „Qandolat qopchasi va naycha yordamida massani savatga, piramidaga, tojga, barglarga, atirgullarga va hokazolarga aylanting. Bir choy qoshiq suv qoʻshib urilgan tuxum surting, soʻngra, issiq duxovkada pishiring“. 1902-yilda Boston pazandachilik maktabi oʻz jurnalida dyushes kartoshkasi retseptini chop etgan. Fransuz pazandachilik kitobi muallifi Auguste Escoffier oʻzining birinchi marta 1903-yilda nashr etilgan mashhur „Le guide culinaire“ pazandachilik kitobida ushbu taomni tasvirlab bergan.

Buyuk Depressiya davrida AQSh federal hukumati kartoshka yetishtirishni yaxshilash uchun oʻnlab shtatlar qishloq xoʻjaligi agentliklari bilan hamkorlik qilgan. Amerika Uy xoʻjaligi byurosi isteʼmolchilarni dyushes kabi kamroq tarqalgan kartoshka taomlarini tatib koʻrishga chaqirdi. Ikkinchi jahon urushi AQShda oziq-ovqat, ayniqsa sariyogʻ, goʻsht va konserva taqchilligiga olib keldi. 1943-yil yanvar oyida birinchi xonim Eleanora Ruzvelt Oq uyda toʻqqizta oilaviy taom menyusini eʼlon qildi. Kechki ovqatlardan biriga goʻshtli non va dyushes kartoshkasi ham kiritildi. 1949-yilda Nyu-York Tayms nashri mol goʻshtiga qaraganda arzonroq muqobil retsept sifatida qovurilgan tovuq yoki qovurilgan baliq bilan dyushes kartoshkani targʻib qildi.

Dyushes kartoshkasi koʻpincha rasmiy hukumat yigʻilishlarida tortiq qilinadi. 1959-yil sentabr oyida AQSh prezidenti Duayt Eyzenxauer Kemp Devidda sovetlar Bosh kotibi Nikita Xrushchev bilan uchrashdi. Tushlikka mol goʻshti qovurgʻalari va pishirilgan qizil okun baligʻi kiritilgan. Dyushes kartoshkasi garnirlar qatorida edi. Eron shohi Muhammad Rizo Pahlaviy 1962-yil aprel oyida Vashingtonga tashrif buyurganida, Eron elchixonasida prezident Jon Kennedi uchun oltita taomdan iborat kechki ovqat tashkil etdi. Asosiy taom qirgʻovul goʻshti edi, dyushes kartoshka ham ovqatlar safidan oʻrin olgandi. 1966-yil iyun oyida Saudiya Arabistoni qiroli Faysal Vashingtonga tashrif buyurdi. Prezident Lindon Jonson Oq uyda davlat kechki ovqatini uyushtirdi va menyuda bodom, qovurilgan fileta va dyushes kartoshkasi ham bor edi.

## Manbalar
Gvozdansko qal‘asi

**Gvozdan qal’asi** **[[Qalʼa]]** — Markaziy Xorvatiyadagi tarixiy bino. Dvor va Glina shaharlari oʻrtasida, Zrin qal’asidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, Gvozdansko qishlogʻida joylashgan. Xorvatiyaning markaziy Sisachko-Moslavacka okrugidagi qal’a.
## Tarixi
Gvozdansko qal’asi XV asr ikkinchi yarmida Xorvatiya zodagonlaridan Zrinski oilasining togʻ-kon huquqi tufayli qurilgan. Qal’a, manbalarda birinchi marta 1488-yilda tilga olinadi. Nikola III Zrinski va uning oʻgʻli Nikola Šubich Zrinski tez-tez Gvozdanskoga konlar va zarbxonani koʻzdan kechirish uchun kelib turishadi.

Turklar Gvozdansko qal’asini egallashga bir necha bor uringan. Qal’ani egallash uchun 1561-yilda Malkochbeg, 1574-yilda Farxodbeg va 1576-yilda Kapiji posho tomonidan uchta yirik urinish amalga oshirilgan. 1577-yil 3-oktabrdan 1578-yil 13-yanvargacha olib borilgan oxirgi qamal ancha yaxshi tashkil etilgan. Farxod Posho Sokolovichning ushbu qamalida 10 ming askar bilan ishtirok etgan. Gvozdansko qal’asini qamal qilish Usmonlilarning gʻalabasi bilan yakunlangan. Ular 1578-yil 13-yanvarda qal’aning soʻnggi himoyachilari qattiq qishda, oʻtinsiz yoki olov yoqish uchun hech narsasiz qolib, muzlab oʻlgandan keyingina qal’aga bostirib kirishga muvaffaq boʻlgan. Gvozdanskdogi Usmonli hukmronligi 1718-yilgacha davom etgan. Usmonli qoʻmondoni vayron boʻlgan qal’ada jangovar pozitsiyalarda mushketlarini ushlab turgan himoyachilarning muzlab qolgan jasadlarini koʻrib, jasur xorvat himoyachilaridan hayratda qolgan.

## Manbalar
Gifu qasri

**Gifu qasri** () — Yaponiyaning Gifu shahridagi qasr.

Mamlakatning Kinka togʻida, dengiz sathidan 329 metrdan ortiq balandlikda joylashgan.

Qal’a XII asr boshlarida Kamakura hukumatining yuqori martabali samuraylaridan biri Nikaido Yukimasa tomonidan barpo qilingan.

## Tarixi
Qal’aning qurilishi 1201-yilda boshlangan va 1204-yilgacha davom etgan. Qasr XVI asrda viloyat gubernatori Saito Dosan boshchiligida qurib bitkazilgan. 1567-yilda Oda Nobunaga provinsiya va unga yaqin hududlarni bosib olgan va keyinchalik bu hudud nomini „Inoguchi“dan „Gifu“ga oʻzgartirgan.

## Yana qarang

* Yaponiyadagi qal’alar roʻyxati

## Manbalar
Glenvey qalʼasi

**Glenway qal’asi** () — Glenway milliy bogʻida joylashgan qal’a-qoʻrgʻon. Irlandiyaning Donegal okrugida joylashgan. 1870-1873-yillarda qurilgan. Qal’a 4 qavatli markaziy bino, devor va yumaloq shaklda tiklangan minoradan iborat. Qal’aning atrofida bogʻ barpo qilingan. Uning atrofidagi hudud koʻllar va oʻrmonli togʻ landshaftli.

Glenway qal’asi kapitan Jon Jorj Ader tomonidan qurilgan.U kichik zodagon va Lish okrugida tugʻilgan boʻlib, u oʻz boyligini AQShda yer oldi-sotdisi orqali topgan. Boy boʻlgach, u Irlandiyaga qaytib keladi va Donegal okrugida katta yerlarni sotib olishni boshlaydi. 1869-yilda Jon Adera Jeyms S. Wordsworth qiziga uylanadi. Uodsvort, Amerika fuqarolar urushi davrida Shimoliy armiya generali boʻlgan. Adera rafiqasi bilan birgalikda Glenway qal’asini qurishni boshlagan. Kapitanning rejalariga koʻra, bino qirolicha Viktoriya qarorgohi Balmoraldan oʻzib ketishi kerak edi.

1937-yilda qasr amerikalik Genri Plumer MakLenni tomonidan sotib olingan va 1981-yilda Irlandiya mulkiga topshirilgan.

Glenwayga Hollywood’ning koʻplab mashhurlari, jumladan Greta Garbo va Merilin Monro tashrif buyurgan.

## Havolalar

* Glenway qal’asi bogʻlari
* Glenway milliy bogʻi
Windeck qal’asi

**Windeck qal’asi** — Germaniyaning Baden-Vyurtemberg federal shtatidagi Vaynxaym shahrining oʻrta asr qal’asi xarobalari.

Dengiz sathidan 220,5 m balandlikda Qal’a tepaligi deb ataladigan joyda joylashgan boʻlib, yurish uchun qulay masofa tufayli sayr qilish uchun sevimli joy hisoblanadi.

## Tarixiy tavsifi
Taxminan 1110-yilda bu yerda Lorsh imperator abbeyining mulkini himoya qilish uchun qal’a (ehtimol kichik istehkom) qurilgan. 1114-yilda bu birinchi qal’a vayron qilingan va uning poydevorida taxminan 1125-yildan 1130-yilgacha yangi qal’a qurilgan, uning xarobalarini bugungi kungacha kuzatish mumkin.

1132-yilda Lorshning mustaqilligi tugashi bilan Windeck 1264-yilda Reyn palatin graflariga butunlay oʻtgunicha (boshqa manbalarga koʻra, 1344-yil) Mayns arxiyepiskoplari va Kurpfalzlar oʻrtasida uzoq vaqt talashishlarga sabab boʻldi.

Qal’a Oʻttiz yillik urushda sezilarli darajada shikastlangan va 1663-yilda tiklangan.

1674-yilda Louis XIV armiyasi tomonidan Kurpfalzlar xonavayron qilinganida, Windeck qal’asi general Turenning qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan va shundan keyin mudofaa inshooti sifatida foydalanilmagan. Harbiy harakatlar tugagandan soʻng, vayronalar mahalliy aholi tomonidan oʻz uylarini qayta qurish uchun tosh koni sifatida ishlatilgan.

1803-yilda Windeck Baden Markgrafligi ixtiyoriga oʻtdi va keyin 1900-yilda shu vaqtga qadar Vaynxaym qal’asiga egalik qilgan va qal’ani toʻliq vayronagarchilikdan himoya qilish uchun birinchi choralarni koʻrgan fon Berkxaymga sotilgan.

1978-yildan beri qal’a Vaynxaym shahriga tegishli.

## Hozirgi zamonda foydalanilishi
Windeck qal’asi xarobalari jamoatchilikka ochiq. Xususan, siz bergfried deb ataladigan eski asosiy minoraga chiqishingiz va Weinham shahri va quyida joylashgan Reyn vodiysining goʻzal panoramasidan bahramand boʻlishingiz mumkin.

## Adabiyotlar

* Tomas Biller: Burgen und Schlösser im Odenwald — Ein Führer zu Geschichte und Architektur. bitta. Aftidan. Verlag Schnell und Steiner, Regensburg 2005, ISBN 3-7954-1711-2, S. 83-86.
* Kristof Bühler: Burgen der Kurpfalz. Bergstrasse va Nekartal. Heidelberger Verlagsanstalt, Heidelberg 1990, ISBN 3-89426-012-2, S. 29 ff.
Gogenbaden

**Hohenbaden qal’asi** () ― mahalliy aholi orasida **Eski qal’a** () Germaniyaning Baden-Württemberg yeridagi Baden-Baden shahrida joylashgan.
## Tarixi
Hohenbaden qal’asi Margrave Hermann II buyrugʻi bilan dengiz sathidan 410 metr balandlikdagi Buttert qoyalari ustida barpo qilingan. Qal’a oʻrta asrlardagi binolarning kanalizatsiya tizimiga ega boʻlgan eng qadimgi namunalaridan biri hisoblanadi. XI asrdan XVasrgacha Xohenbaden Zähringen sulolasidan Baden markgraflarining qarorgohi boʻlgan. Yangi qal’a qurilganidan soʻng, qarorgoh unga koʻchirilib, eski Xohenbaden qal’asi 1599-yilda yongʻin natijasida vayron boʻlgan.

1999-yili mashhur musiqachi Ryudiger Opperman ishtirokida qal’aning ritsarlar zalida shamol eol arfasi oʻrnatilgan. Hozirgi vaqtda qal’a xarobalari shaharning asosiy sayyohlik maskanlaridan biri hisoblanadi.

## Yana qarang

* Yangi qal’a (Baden-Baden)
* Baden Baden

## Havolalar
Wasowie qasri

**Wasowie qasri** () — (pol.) Polshadagi Buyuk Polsha voevodaligi, Novotomysky Poveti, Kuslin kommunasidagi Vonsovo qishlogʻidagi neogotik saroy. Bino koʻpincha qal’a deb nomlanishiga qaramay, u hech qachon mudofaa vazifasini bajarmagan.

## Tarixi

Saroy 1870-1872-yillarda Berlin meʼmori Gustav Erdmanning loyihasi boʻyicha (nem.), birinchi navbatda Berlin bankiri Richard fon Xardt uchun neogotik villa sifatida (nemis.) qurilgan. Bino XVIII asrdagi eski Schanecki saroyi yonida qurilgan (pol.).

Nemis imperatori Vilgelm II ning 1900-yillarda Vonsovoga rejalashtirilgan tashrifi munosabati bilan villa qasr qiyofasini berish uchun qayta qurilgan.

## Zamonaviyligi
2011-yil 19-fevralda saroyning katta qismi yongʻin paytida yonib ketdi. Bino qayta tiklangan va hozirda unda mehmonxona va restoran joylashgan.

## Tavsifi
Saroy tepalikda joylashgan boʻlib, u esda qolarli daraxtlar, asosan, eman, joʻka va qora qayin daraxtlari boʻlgan landshaft bogʻ bilan oʻralgan. Vakillik birinchi qavatining interyerlari katta zal atrofida nosimmetrik tarzda joylashtirilgan boʻlib, undan ikki qavatli zinapoya ikkinchi qavatga koʻtariladi.

## Manbalar
Vranov nad Dyji qasri

**Vranov nad Dyji qasri** () — janubiy Moraviya (Chexiyaning Janubiy Moraviya viloyati), Znoymo tumani markazidan 16 km gʻarbda joylashgan xuddi shu nomdagi shahar yaqinidagi Die daryosi ustidagi zich oʻrmonlar bilan oʻralgan qoyali togʻda joylashgan qirollik qasri.

Yilnomalarda Vranov nad Dyji qasri haqida eslatma 1100-yilda boshlangan, ammo u Avstriya bilan chegarani qoʻriqlagan qirollik qasri sifatida ancha oldin qurilgan. Undagi barcha binolar gotika uslubida qurilgan. 1323-yilda qasr qirol Lyuksemburglik Jon tomonidan Lipalik janob Yindrjixga topshirildi. 1614-yilda u Altanovlar oilasidan Wolf Ditrix tomonidan sotib olingan. 1665-yilda qasrda katta yongʻin sodir boʻldi. Yongʻindan keyin u rekonstruksiya qilindi va barokko uslubida zamonaviy koʻrinishga ega boʻldi.

Qasrning eng jozibali joylaridan biri bu ajdodlar zali. Qasr apreldan oktabrgacha tomoshabinlar uchun ochiq. Dushanba dam olish kuni hisoblanadi.

## Adabiyotlar
* Hrady a zámky moravsko-rakouského Podyjí 

## Havolalar
* История замка на официальном сайте
* http://www.praga-praha.ru/zamok-vranov-nad-dyji/
Gorval qal‘asi

**Gorval qal’asi** () — XVI—XVIII asrlarda Gomel viloyati, Rechitsa tumani, Gorval qishlogʻi yaqinida mavjud boʻlgan sobiq qal’a. XVI asrda himoya qoʻrgʻoni boʻlgan, ammo yogʻochdan yasalgan istehkomlarga ham ega edi. Gorval qal’asi Berezina va Dneprga boradigan suv yoʻlini kesib oʻtish uchun muhim nazorat nuqtasi hisoblangan.

1648-yili Bogdan Xmelnitskiy qoʻzgʻoloni paytida Ukraina kazaklari Gorval yaqinida Litva Buyuk Gertsogligi qoʻriqchisi Grigoriy Mirskiy qoʻshinini magʻlub etadi va qal’ani egallab oladi. 1654-yil noyabrda Ukraina getmanining kazaklari I. N Zolotarenko Gorval qal’asini hujum bilan egallab olingan va yoqib yuborilgan.

Keyinchalik qal’a qayta tiklangan, ammo 1700-1721-yillardagi Shimoliy urush paytida u butunlay vayron etilgan.

## Adabiyotlar

* Belarus ensiklopediyasi: U 18 jild T. 5: Galtsy — Dagon / Redkal.: G. P. Pashkov va insh. — Minsk: BelEn., 1997. — 576 p.: il. ISBN 985-11-0090-0 (5-jild), ISBN 985-11-0035-8
* Górvalskі zámak / / Belarus entsiklopediyasi : U 18 jild T. 5: Galtsy — Dagon (Belarus) / Redkal.: G. P. Pashkov va insh. — Mn. : BelEn, 1997-yil. — FROM. 359. — 10 000 nusxa. — .
Woodcroft qal’asi

**Woodcroft qal’asi** — Angliyaning Cambridgeshire grafligi, Ettonning () hokimiyatga kelishidagi (jamiyatidagi) oʻzgartirilgan oʻrta asr qal’asi.

## Tarixi
Woodcroft qal’asi XIII-asr oxirida, taxminan 1280-yillarda, Cambridgeshiredagi Peterboro shahri yaqinida qurilgan. Oʻsha paytda unga egalik qilgan Vudkroftlar oilasi nomi bilan atalgan (). Bugungi kunda qal’aning oʻrta asr qoldiqlari fasad, aylana minora va darvozaxonani oʻz ichiga oladi. Asl qal’a normal Edvard toʻrtburchak dizaynining namunasi boʻla olganmi, degan bahslar bor, bu dizaynning aksariyat tuzilmalari oʻsha paytdan beri yoʻqolgan yoki qal’a hech qachon toʻliq qurib bitkazilmagan boʻlishi mumkin. Keyinchalik Tudor islohotlari hozirgi dizayndagi ushbu oʻrta asr elementlarini saqlab qoldi. Woodcroft qal’asi Angliya fuqarolar urushi davrida royalistlar (kavalerlar) tomonidan ushlab turilgan va 1648-yilda parlament kuchlari tomonidan muvaffaqiyatli hujumga uchragan va egallab olingan. Bugungi kunda qal’a II darajali bino sifatida roʻyxatga olingan.

## Yana qarang
* Angliyadagi qasrlar roʻyxati
## Manbalar


## Havolalar
*Pettifer, Adrian. (2002) *[https://books.google.co.uk/books?id=47iheRUGKIEC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false English Castles: a Guide by Counties].* Woodbridge, UK: Boydell Press. ISBN 978-0-85115-782-5.
Moviy qoʻy

**Moviy qoʻy**, yoki **nahur**, yoki **bharal**, yoki **kuku-yaman**, bovidlar oilasiga mansub artiodaktil sutemizuvchi, shu nomli jinsning yagona turi (*Pseudois*; soʻzma-soʻz — „soxta qoʻchqor“).

Nepal, Xitoy, Pokiston va Hindistonda Himoloy togʻlarining baland qismida yashaydi.

2 ta kichik tur mavjud:

* *Pseudois nayaur nayaur* — **Himoloy Moviy qoʻylari**, Pokiston shimoli-sharqidagi Himoloy togʻlari, shimoli-gʻarbiy Hindiston, Nepal va Butan, shuningdek, vaqti-vaqti bilan Tibet va ekstremal janubi-gʻarbiy Xitoy;
* *Pseudois nayaur szechuanensis* — **Xitoyning Moviy qoʻylari**, markaziy Xitoy.

IUCN Qizil roʻyxati (2014) shuningdek, Yangtzi daryosining yuqori oqimidagi kichik hududda yashovchi *[[Pseudois nayaur schaeferi]]* (mitti moviy qoʻy) kenja turini ham tan oladi. Biroq, 2012-yildagi molekulyar genetik tahlilga koʻra, pigmy koʻk qoʻy alohida kichik tur emas, balki faqat *P. n* kichik turining morfologik jihatdan ajralib turadigan polifiletik populyatsiyasi. *szechuanensis*.

## jismoniy xususiyatlar
Bosh va tana uzunligi 1150-1650 mm, dumi 100-200 mm, yelka balandligi 750-910 mm, vazni 25-80 kg. *P. nayaurda* bosh va ustki qismlari jigarrang-kulrang, koʻkish tusli, oyoqlarning pastki va ichki tomonlari oq rangda. Bu rang ochiq yonbagʻirlarning koʻk shiferlari va jigarrang oʻtlari bilan yaxshi mos keladi. *P. schaeferi* odatda kichikroq va kumushrang jilo bilan kulrangroq rangga ega.

## Mavjudligi va ovqatlanishi
Ular 2500-2600 metr balandlikdagi zich oʻtli ochiq yonbagʻirlarda va platolarda yashaydi. Himoya rangi va biron bir oʻsimlik boshpanasi yoʻqligi sababli, bu hayvonlar yaqinlashganda harakatsiz qoladi. Ular oʻzlarini koʻrganlarini bilib, tik qoyalardan qochib, borish qiyinroq joylarga chiqishadi.

Himoya rangi va biron bir oʻsimlik boshpanasi yoʻqligi sababli, bu hayvonlar yaqinlashganda koʻchmas boʻlib qoladi.

Togʻlarning oʻtli yonbagʻirlarida kun boʻyi navbatma-navbat ovqatlanadilar va dam olishadi. Ratsion oʻtlardan (yozda) va quruq oʻtlardan (qishda) iborat.

## Ijtimoiy tuzilish va koʻpayish
Ijtimoiy tuzilma mavsumiy boʻlishi va yem-xashak mavjudligiga bogʻliq boʻlishi mumkin. Juftlar oktabrdan yanvargacha birlashadi, bolalar esa maydan iyul oyining boshigacha tugʻiladi. Homiladorlik davri 160 kun davom etadi. Koʻpincha bitta bola tugʻiladi, lekin egizaklar kam uchraydi. Laktatsiya 6 oy davom etadi. Jinsiy etuklikka 18 oy ichida erishiladi. Erkaklar 7 yil ichida kattalar hajmiga etadi. Bir naxur 20 yil-u 10 oy asirlikda yashadi.

## Fotosurat

Blue Sheep Pseudois nayaur WTK20150921-DSC00167.jpg|
Bharal (blue sheep) WTK20150921-DSC00166.jpg|
An adult male blue sheep in Spiti valley, India 02.JPG|
Bharal.jpg|


## Manbalar


## Adabiyotlar

* G. Sapojnikov. Naxur, yoki koʻk qoʻy: SSSR faunasida yangi tur // „Ov va ov“ jurnali, 1984-yil, 7-son. 6-7-betlar.
Makedoniya denari

**Makedoniya dinari** () – Shimoliy Makedoniyaning milliy valyutasi, nomi qadimgi Rim denariyasidan kelib chiqqan.

Bir *denar* rasmiy ravishda 100 deniga teng, ammo 2013-yildan boshlab deni tangalari toʻlov vositasi sifatida ishlatilmaydi. 2000-yil 25-dekabrdan 2006-yilgacha *Umumrossiya* valyutalar tasniflagichida u *denar* deb nomlangan.

## Tarixi
U 1992-yil 26-aprelda muomalaga kiritilgan, oʻsha paytda u Yugoslaviya dinoriga teng edi. 1993-yil 5-mayda 100 eski denarga 1 yangi denar nisbatida denominatsiya amalga oshirildi. Muomalada 1, 2, 5, 10 va 50 denarlik tangalar; 10, 50, 100, 500 va 1000 denarlik – banknotalar mavjud. 2016-yilda 200 va 2000 denarlik banknotalar muomalaga kiritildi. Shu bilan birga, 5000 denarlik banknot muomaladan chiqarildi.

## Tangalar
Tangalarning old tomonida (avers) 16 nurli quyoshning stilizatsiya qilingan tasviri fonida nominal joylashgan. Orqa tomonda (revers) – chetida davlat nomi va chiqarilgan yili, markazda – mos tasvir. Barcha nominaldagi tangalarning cheti silliq.

## Banknotalar
1993-yilda 10, 20, 50, 100 va 500 denar nominallarida yangi denar chiqarildi. 20 denar faqat ushbu birinchi banknotalar seriyasida chiqarilgan. 1996-yilda 1000 va 5000 denorlik banknotalar qoʻshildi. 2016-yilda 200 va 2000 denarlik banknotalar muomalaga chiqarildi, Shimoliy Makedoniya Respublikasi Milliy banki esa Milliy bankning muomaladagi banknotlarning amaldagi tarkibini muvozanatlashtirish boʻyicha rejalari doirasida 5000 denarlik banknotani muomaladan chiqarishni boshladi. 2017-yilda Shimoliy Makedoniya Respublikasi Milliy banki polimer kupyura sifatida chop etilgan hozirgi 10 va 50 dinarlik banknotlarni muomalaga kiritdi va ular 15-maydan muomalaga chiqarildi.

## Valyuta kursi rejimi

## Manbalar

## Havolalar
 Makedoniya pul birligi, valyutasi
  Makedoniya banknotlari galereyasi
Tog‘ qal’asi

**Togʻ qal’asi** () — XVI—XVIII asrlarda mavjud boʻlgan sobiq qal’a. Mogilev viloyati, Goretskiy tumanidagi Gori Velikiye qadimiy shahrida (hozirda Gori deb ataladi) joylashgan. U Gollandiya fortlar tizimiga muvofiq qurilgan istehkomlarga ega boʻlib, ularning asosini — 7 ta tayanch qoʻrgʻon, shuningdek, keng va chuqur ariqdan iborat sopol qoʻrgʻonlar tashkil etgan.

1654-yil 9-oktabrda Rossiyaning Rech Pospolita bilan urushi davrida qal’ani A.N. Trubetskoy qoʻshinlari bosib olgan. Bunga Smolensk qal’asining taslim boʻlgani haqidagi xabar taʼsir koʻrsatgan. 1663-yilda „Gorskaya qal’asi“ juda xarob ahvolda boʻlgan, ammo qal’a va shahar qamoqxonasi 1680-yillardagi hujjatlarda eslatib oʻtilgan. Oxirgi marta Shvetsiya qiroli Charlz XII 1708-yilda Gorskiy qal’asining istehkomidan foydalanishga harakat qilgan. Keyinchalik, Gorskiy qal’asi oʻzining harbiy ahamiyatini yoʻqotgan.

## Adabiyotlar

* Górskі zámak // Belaruskaya ensiklapediya: U 18 t. T. 5: Galsi — Dagon (belor.) / Redkal.: G. P. Pashkooʻ і іnsh. — Mn.: BelEn, 1997. — S. 366—367. — 10 000 ekz. — .
Tovuqli paprikash

**Tovuqli paprikash** (;  yoki *Paprikahähnchen*) — tovuqdan tayyorlanadigan paprikash, Avstriya va Vengriya oshxonasining toʻyimli klassik taomidir.

Qadimda tovuqli paprikash taomga yanada boy taʼm berish uchun katta tovuqlardan tayyorlangan. Hozirgi vaqtda tovuq oyoqlari yoki koʻkraklari koʻpincha tovuqli paprikashni tayyorlash uchun ishlatiladi. Tovuq goʻshti tuzlanadi va qalampir sepiladi, soʻngra oʻsimlik yogʻida qizarguncha qovuriladi va bir muddat chetga olib qoʻyiladi. Hosil boʻlgan yogʻda mayda toʻgʻralgan boshpiyoz va halqa qilib kesilgan yangi shirin qalampir qovuriladi, tovuq suvi, sarimsoq va shirin paprika qoʻshiladi. Keyin qovurilgan tovuq qoʻshiladi, u goʻsht suyaklardan osongina ajratilguncha dimlanadi. Keyinchalik, smetanaga bir oz un qoʻshiladi, yaxshilab aralashtiriladi, paprikashga quyiladi va qaynatiladi.

Tovuqli paprikash uzma yoki makaron bilan tortiladi. Vengriyada tovuqli paprikash, shuningdek, tarxonya va yashil salat bargi bilan beriladi. Tovuqli paprikash Hortobadcha blinchiklarida toʻldirish vazifasini ham bajaradi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* Charles Sinclair. paprikás csirke // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 422. — 632 p. — .
## Havolalar
* Elizabeth Riely. The chef’s companion: a culinary dictionary
Kurd qahvasi

**Kurd qahvasi** (kurd. Q*ehweya Kurdî* yoki *Qehweya Kezwanan*) — Kurdistonning etnogeografik mintaqasidagi kurdlar hududida keng tarqalgan anʼanaviy issiq ichimlik. Ichimlik terpentin daraxtining qovurilgan maydalangan mevalaridan tayyorlanadi. Terpentin daraxti (; *turpentin pistasi*) — pista daraxtining eng yaqin qarindoshi, u bilan birga pista oilasiga mansub. Kurd qahvasi kofeinsiz hisoblanadi.

Kurd qahvasini tayyorlash va uni tortish anʼanalari oddiy qahvanikiga oʻxshaydi. Terpentin daraxtining yigʻilgan mevalari qovuriladi, maydalanadi va qaynatib pishiriladi. Kurd qahvasi odatda Turkiya va Armanistondagi oddiy qahvaga oʻxshash, bir stakan suv bilan birga kichik qahva stakanlarida beriladi.

XX-asrning boshidan kurd qahvasi Yevropada qiziqish uygʻotdi va Yevropa mamlakatlariga eksport qilina boshladi. Fransiyada u „Chicorée au Kurde“ ("kurdcha „sikoriy“) nomi bilan sotilgan va ekzotik qahva oʻrnini bosuvchi sifatida oʻz oʻrniga ega boʻldi.

Bugungi kunda kurd qahvasi ayniqsa Turkiyaning janubi-sharqidagi viloyat va shaharlarda mashhur boʻlib, bu yerda aholining muhim qismi kurdlardir. Bular, xususan, Mardin, Batman, Diyorbakir va Gaziantep shaharlaridir.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Ilkay Erdogʻan Oʻrxon, F. Sezer Şenol, A. Rifat Gulpinar, Nozim Sekerogʻlu, Murat Kartal, Bilge Şener. Baʼzi terebinth qahva brendlarining neyroprotektiv salohiyati va Pistacia terebinthus L. ning qayta ishlanmagan mevalari va ularning yogʻli va efir moylari tahlillari. oziq-ovqat kimyosi. 130-jild, 4-son, 2012-yil, 15-fevral, 882-888-betlar
* Pelin Yilmaz. Menengiçten Şuruba: Gaziantep’te İçecek Kultur
Doctor Strange: The Oath

***Doctor Strange: The Oath*** () Marvel Comics tomonidan nashr etilgan Doktor Strange haqidagi komikslar seriyasidir.

## Manbalar
Kullama

**Kullama** () — tatar milliy taomi.

## Tayyorlash usuli
Kullama yogʻli qaynatilgan goʻshtdan tayyorlanadi. Karam, salma, sabzi va piyozli bulon qaynatiladi va goʻsht boʻlaklari bilan tortiladi. Kullama va ulyush oʻrtasidagi farq — ulyushda kartoshkaning mavjudligidadir.

Salma 15x15 mm oʻlchamdagi romb shaklida kesilgan yupqa oʻralgan xamirdan tayyorlanadi.

Toʻgʻralgan kartoshka kubchalarini suzilgan qaynab turgan bulonga solinadi, qaynatiladi, unga qovurilgan sabzavotlar (piyoz, sabzi) qoʻshiladi. Keyin tayyor kullama solinadi (kullama kvadrat yoki romb shaklida kesiladi) va pishgunicha qaynatiladi. Shoʻrva goʻsht yoki parranda goʻshti bilan tortiladi. Alohida sous idishda qatiq beriladi.

Shoʻrvaga yangi koʻkatlar koʻproq sepiladi, ziravorlar, jumladan, qizil, qora, oq va xushboʻy qalampir, zira, zaʼfaron, qalampirmunchoq, dolchin, dafna yaprogʻi, zanjabil, muskat yongʻogʻi ziravor sifatida ishlatiladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Ю. А. Ахметзянов. «Татар халык ашлары» (Татарские блюда). — Казань: Татарское книжное издательство, 1959.
* Ю. А. Ахметзянов. «Татарские блюда». — Казань: Татарское книжное издательство, 1961. — 271 с.
* Ю. А. Ахметзянов. «Кулинария и дары природы». — Казань: Татарское кн. изд-во, 1973. — 224 с. с.
Alt-Ems qal’asi

**Alt-Ems qal’asi** () — Avstriyaning Xoenems shahri (Forarlberg federal yeri) yaqinidagi o‘rta asr qal’asi xarobalari; XII-asrda dengiz sathidan 740 metr balandlikda qurilgan. Dastlab qal’a majmuasi Velflar oilasiga tegishli bo‘lib, 1179-1191 yillarda Gogenshtaufen oilasi nazorati ostiga o‘tgan. Qal’a qamoqxona sifatida ham ishlatilgan: bu yerda Sitsiliya qiroli Vilgelm III va Kyoln arxiyepiskopi Bruno IV fon Zayn kabi mashhur mahbuslar saqlangan. 1407-yilda qal’a Appensell urushi paytida vayron qilingan. XVII-asrda qal’a Uyg‘onish davri qal’asiga qayta qurilgan; 1792-yilda vayron qilingan.

## Tarixi
Alt-Ems qal’asi XII-asrda dengiz sathidan 740 metr balandlikda — Alpenrheintal vodiysidan taxminan 300 metr balandlikda — qoyali Shlossberg tizmasida qurilgan. Alt-Ems (yoki Alt-Embs) nomi lotincha „altus“ (baland) so‘zidan kelib chiqqan. Dastlab qal’a majmuasi Velflar oilasiga tegishli bo‘lib, 1179-1191 yillarda u Gogenshtaufenlar oilasi (Herren fon Ems) nazorati ostiga o‘tgan. XII-asrning oxirida qal’a janubiy Germaniyadagi eng yirik qal’a majmualaridan biri bo‘lgan: Alt-Ems Germaniyadan Italiyaga boradigan yo‘lning bir qismida xavfsizlikni taʼminlash uchun mo‘ljallangan.

Qal’a qamoqxona sifatida ham ishlatilgan: bu yerda Sitsiliya qiroli Vilgelm III (1195-yildan) va Kyoln arxiyepiskopi Bruno IV fon Zayn (Bruno IV fon Sayn; 1206-yildan) kabi mashhur mahbuslar saqlangan. 1407-yilda Appensell urushlari paytida qal’a qo‘zg‘olonchilar tomonidan qamal qilindi: ikki oylik qamaldan so‘ng u bosib olindi va vayron qilindi, ammo tez orada qayta tiklandi.

Graf Yakob Gannibal I fon Xoenems (1530-1587) davrida qal’a sezilarli darajada qayta qurildi va kengaytirildi. Graf Kaspar fon Xohenems (1573-1640) eski qal’ani keng Uyg‘onish qal’asiga aylantirib, qayta qurishni davom ettirdi: loyiha 1566-yilda meʼmor Martino Longi tomonidan tuzilgan. 1765-yilda qal’a Xoenems oilasining uzilishi munosabati bilan Avstriya mulkiga aylandi; 1792-yilda kim oshdi savdosiga qo‘yilib, buzib tashlangan. 1938-yildan 1940-yilgacha, so‘ngra 1965-yildan 1966-yilgacha qal’a xarobalari restavratsiya qilindi; 2006-2007 yillarda yangi restavratsiya amalga oshirildi. XXI-asrda Alt-Ems xarobalari Valdburg-Sayl-Hoenems oilasining shaxsiy mulki.

## Yana qarang
* Neu-Ems qal’asi
* Gaienhofen qal’asi
* Jagdberg qal’asi
* Veyerburg qal’asi
## Manbalar


## Adabiyotlar
* Alois Niderstätter: Die Vorarlberger Burgen. Universitätsverlag Wagner, Innsbruck 2017, ISBN 978-3-7030-0953-2, S. 34-37.
* Dehio Handbuch. Die Kunstdenkmäler Osterreichs: Vorarlberg. Tyuringerberg. Bundesdenkmalamt (Hrsg.), Verlag Anton Schroll & Co, Wien 1983, ISBN 3-7031-0585-2 .
* Burgen und Schlösser in Tirol, Südtirol va Vorarlberg — Bahnmyuller Wilfried — 2004
* Die Kunstdenkmäler des pol. Bezirkes Feldkirch — Dagobert Frey — 1958 yil
* Kleines Vorarlberger Burgenbuch — Frans Josef Huber — 1985 yil
* Shtayner Zeugen — Volkmar Diet — 1995 yil
* Österreyxdagi Von Burg zu Burg — Gerxard Stenzel — 1973 yil

## Havolalar

*
Yevropa Ittifoqining kengayishi (2007)

**Yevropa Ittifoqining kengayishi (2007)** Yevropa Ittifoqining tarixdagi beshinchi kengayishidir. Oldingi kengayish uch yil oldin sodir boʻlgan.

Ushbu kengayish Bolgariya va Ruminiyani oʻz ichiga oldi.

## Yevropa Ittifoqiga qoʻshilish tarixi
Ikkinchi jahon urushidan keyin Yevropa ikki taʼsir zonasiga boʻlingan - Amerika va Sovet ittifoqi. 1980-yillarning oxiriga kelib, ichki omillar taʼsirida SSSR Sharqiy Yevropada oʻz oʻrnini yoʻqota boshladi va buning natijasi 1989-yilda kommunistik rejimlarning ketma-ket qulashi va keyinchalik 1991-yilda SSSRning parchalanishi edi. 1994-yilda Ruminiya va Bolgariya Yevropa Ittifoqi bilan assotsiatsiya shartnomasini imzoladilar va Yevropa Ittifoqiga kirishga tayyorgarlik koʻrishlari kerak edi. 1995-yilda bu ikki davlat Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlish uchun ariza topshirgan va ular 2004-yilda Malta, Kipr va boshqa davlatlar bilan birga Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlishlari kerak edi, lekin 2007-yilda bu ikki davlatni qabul qilishga qaror qilindi, chunki Yevropa Komissiyasining fikriga koʻra, bu ikki mamlakat iqtisodiyotida juda koʻp sotsialistik qoldiqlar mavjud edi.

## Kirill alifbosi

Kirill alifbosiga qoʻshilgandan soʻng Yevropa Ittifoqida lotin va yunon alifbolaridan keyin uchinchi rasmiy alifboga aylandi. Kirill alifbosi yevro banknotasida va Bolgariya yevro tangasining milliy (old) tomonida ham koʻrsatilgan. ECB va YeI komissiyasi Bolgariya valyutaning rasmiy nomini EURO (odatdagidek) dan EURO ga oʻzgartirishni talab qilib, valyutaning Yevropa Ittifoqi standart imlosi va talaffuziga ega boʻlishi kerakligini taʼkidladi.

Bu masala nihoyat 2007-yil Lissabonda boʻlib oʻtgan YeI sammitida Bolgariya foydasiga hal boʻldi va Bolgariyaga Yevropa Ittifoqining barcha rasmiy hujjatlarida kirill alifbosidan foydalanishga ruxsat berildi.

Bolgariyaning Yevropa Ittifoqiga qoʻshilishi munosabati bilan, yevro banknotlarining yangi seriyasida „EBPO“ yozuvi, shuningdek, „ECB“ ().

## Manbalar
Adler Trumpf

**Adler Trumpf** – 1932-yildan 1939-yilgacha Germaniyaning „Adler“ kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan yengil avtomobil.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*  (nedostupnaya ssilka)
Bidwell saroyi

**Bidwell saroyi** — Californianing Chico shahridagi „525 Esplanade“ uyida joylashgan. 1868-yil oxiridan 1900-yilgacha, general Jon Bidwell va Enni Bidwellning uyi boʻlgan. Bidwell vafot etgach, Enni 1918-yilda vafotigacha u yerda yashashni davom ettirdi.

## Saroy qurilishi
Jon Bidwell oʻzining 26 000 metr kvadrat uyida saroy qurishni boshladi. „Rancho del Arroyo Chico“da Enni Ellikot Cannedy bilan 1868-yilda turmush qurganlaridan soʻng, uch qavatli, 26 xonali, Viktoriya arxitektura uslubida oʻz saroyini qurdi. Bu bino Sakramento vodiysining yuqori qismidagi ijtimoiy va madaniy markazga aylandi. Hozirda muzey va shtat tarixiy bogʻi boʻlib, u Californianing tarixiy yodgorligi „№ 329“ boʻlib, milliy tarixiy joylar reestriga kiritilgan. Saroy 60 000 dollarlik loyiha boʻlib, 1868-yil may oyida qurib bitkazildi.

Bidwell saroyi qurilganida zamonaviy sanitariya-tesisat, gaz yoritgichi va suv tizimlari mavjud edi. Uch qavatli gʻisht konstruktsiyasi italyan uslubining norasmiy romantik versiyasida qurilgan. Bundan tashqari, italyan villasi va sakkizburchak uylari turlari mavjud. Binoning tashqi koʻrinishi pushti rangli gips bilan bezatilgan.

Bidwell saroyining birinchi qavatiga uyning tashqi qismidagi rampa orqali kirish mumkin. Butun saroyning ichki qismini haftaning dam olish kunlari boshlanadigan bir soatlik sayohat paytida koʻrish mumkin. Saroyning 2—3-qavatlariga 50 ta zinapoyadan chiqa olmaydiganlar uchun, alohida tashrif buyuruvchilarga videorolik mavjud.

Bidwell saroyiga tashrif buyuruvchilar doimiy kelishlari mumkin. Bu yerda sovgʻalar doʻkoni, muzey, teatr va qulay qabulxona mavjud.

## Yana qarang

* Karson uyi
* Rochdale Town Hall
* Somerleyton Hall

## Manbalar

## Havolalar

* Bidwell saroyi SHP veb-sayti
* Bidwell saroyining Wikimapia manzili
Amerongen qal’asi

**Amerongen qal’asi** (niderlandcha: Kasteel Amerongen) — Amerongen qishlog‘ida (niderlandcha) (Utrext provinsiyasi) o‘rta asr qal’asi o‘rnida qurilgan XVII-asr oxiridagi bino. Majmua erta himoya tuzilmalarining tiklangan qoldiqlarini ham o‘z ichiga oladi.

Qal’a va istehkomlarni qurish 1286-yil iyul oyida aka-uka Borre tomonidan Floris V ning ruxsati bilan boshlangan. Manzil savdo yo‘llariga yaqin edi. Qal’a Reyn qirg‘og‘ida joylashgan bo‘lib, u yerda kema qatnovi rivojlangan bo‘lgan. 1427-yilda Geldern gertsogi uni bosib oldi va vayron qildi, ammo keyin qal’a qayta tiklandi. 1672-yilda („*halokatlar yili*“) Gollandiya urushi paytida qal’a fransuzlar tomonidan talon-toroj qilindi va yoqib yuborildi. Biroq, XVII-asrning oxiriga kelib, u Gollandiya klassitsizmi uslubida qayta tiklandi.

XIX-asrda qal’a asosan bo‘sh edi, lekin 1879-yilda uni *Godard Graaf van Aldenburg* sotib oldi. U rekonstruksiyaga mashhur golland arxitektori Piter Kyoypersni taklif qildi.

1918-yilda Germaniyadan qochgan Vilgelm II dastlab Amerongen qal’asiga joylashdi. Ammo 1920-yilda u Dorn saroyiga ko‘chib o‘tdi va u yerda 1941-yilda vafotigacha yashadi.

1977-yildan beri qal’aning holati jamg‘arma tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi. Zamonaviy interyer 1940-yilda *graf van Aldenburg* vafot etgan paytdagi holatni eslatadi.

Amerongen qal’asi Niderlandiyadagi eng yaxshi 100 ta madaniy meros ob’ektiga kiritilgan.

2011-yilda Piter Grinuey va Saskiya Boddeke qal’a hayotida bir kun — 1680-yil 21-iyun ko‘rsatilgan filmni suratga olishdi.
Fayl:Amerongen (195).JPG|
Fayl:2006-04-25 10.48.1 Amerongen, kasteel.JPG|
Fayl:Amerongen (103).JPG|
Fayl:Amerongen (129).JPG|


## Manbalar
Amleshagen saroyi

**Amlishagen qal’asi** () — Amlishagen qishlogʻida (Gerabron shahri) Brettax daryosi vodiysi ustida joylashgan oʻrta asr qal’asi.

## Tarixiy ocherk
Saroy XIII asrda qurilgan va birinchi marta yozma ravishda 1253-yilda „Amelushagen“ nomi bilan eslatib oʻtilgan. Uning birinchi egalari va, ehtimol, quruvchilari, Gogenloe-Braunek graflarining benefitsiarlari (vassallari) sifatida tanilgan shu nomdagi oila vakillari boʻlgan. Qal’a oʻzining yaqqol aks etgan shildmaueri (tashqi devorning ayniqsa baland va qalin qismi) bilan ajralib turadi.

XIV-asrda Amlishagen qal’asi dastlab qisman, soʻngra toʻliqligicha ritsarlar oilasi fon Volmershauzen (nemis. *Ritter von Wollmershausen*) boshqaruviga berilgan, uning ostida u kengaytirilgan va asrning ikkinchi yarmida qayta qurilgan. Taxminan 1580-1600-yillarda qal’a qayta kengaytirilib, zamonaviy qiyofa kasb etdi.

XVIII-asr boshlarida Volmershauzenlar oilasi toʻxtashi bilan Amlishagen 1821-yil oktabrda feldmarshal Blyuxerning leyb-tibbiy xodimi, Iogann Karl fon Gorlaxer (nemis. *Iogann Karl von Horlacher*, 1769-1852) tomonidan sotib olingunga qadar oʻz egalarini koʻp marta oʻzgartirdi, uning avlodlaridan biri bugungi kungacha qal’aga egalik qiladi.

## Zamonaviy foydalanish
Qal’a xususiy mulk boʻlib, turar-joy binosi sifatida foydalaniladi. Qal’aning 1980-yillarda olib borilgan restavratsiya va rekonstruksiya ishlari davomida atroflicha arxeologik oʻrganilgan qismida muzey ochilgan. Tashrif faqat yoz oylarida mumkin: Pasxadan boshlab 31-oktabrgacha.

## Adabiyotlar

* Alois Shnayder: Die Burgen im Kreis Schwäbisch Hall — Eine Bestandsaufnahme. Konrad Theiss Verlag, Shtutgart 1995, ISBN 3-8062-1228-7, 107-112-betlar.
* Vilgelm Gradman: Hohenlohedagi Burgen va Shlyosser. Shtutgart 1982-yil
* Fridrix Vilgelm Krahe: Burgen des Deutschen Mittelalters — Grundriss-Lexikon. Sonderausgabe, Flechsig Verlag, Würzburg 2000, ISBN 3-88189-360-1, S. 79

## Havolalar
* Реконструкция изначального облика замка