Madrasatul Vaizin

1919-yilda tashkil etilgan **Madrasatul Vaiziyn** yoki **Madrasatul Vaizin** yoki Madrasat al-Vaizin (Voizlar kolleji) Hindistonning Lakhnau shahridagi oʻn ikki shia taʼlimining eski markazi hisoblanadi. Koʻpgina ulamolar notiqlik va voizlik mahoratini mustahkamlash uchun boshqa shia seminariyalarida aspirantura taʼlimini tugatgandan soʻng ushbu maktabga boradilar. U oʻz kutubxonasidagi qimmatbaho qoʻlyozmalari bilan mashhur.

## Tarixi
Seminariya 1919-yil 19-mayda Mahmudobodlik Maharoja Muhammad Ali Muhammadxon tomonidan uning ukasi Sohibzoda Muhammad Ali Ahmadxon Sohib xotirasiga atab ochilgan. Mahmudoboddagi „Vaqf-madrasa-i-Ahmadiya“ 1919-yilda Mahmudobodlik Maharoja tomonidan roʻyxatga olingan *[[Vaqf|"Vaqfnoma"]]* yoʻli bilan yaratilgan. Madrastul Vaizin 1919-yilda yuqorida tilga olingan *vaqf* tomonidan tashkil etilgan.

Shams ul-ulamo Oyatulloh Sayid Najmul Hasan madrasa tashkil etilgan kundan boshlab unga jalb qilingan.

## Birinchi Vasiylik kengashi
Madrasaning birinchi Vasiylik kengashi quyidagicha boʻlgan:

* Rais: Maharoja Sir Muhammad Ali Muhammadxon, KCSI, KCIE, Mahmudobod
* Vakil: Najmul Millat Oyatulloh Sayid Najmul Hasan
* Vakil: Mahmudobodlik imomi Juma
* Vasiy: Muhammadpur-Bishanpur shahridagi Mian Shayx Muhammad Sodiq Ali Xon Sohib, Barabanki tumani
* Vasiy: Sayid Muzaffar Husayn Sohib, advokat, Qoziara, Sitapur, Sitapur tumani, Hindiston

## Kutubxonasi
Madrasatul Vaizin kutubxonasi fondida 20 000 dan ortiq bosma kitoblar va kamida 1500 ta qoʻlyozma mavjud. DR. Mohd. Taqi Ali Obidiy, Dots. Professor, arab va fors tillarida sharqshunoslik professori, Laknau universiteti 1989-1990-yillarda Madrasatul Vaizin kutubxonasida fors, urdu va arab qoʻlyozmalari katalogini tuzgan.

## Faoliyat va aloqador muassasalar
Ushbu Madrasaning faoliyat sohasi Hindiston bilan chegaralanib qolmagan, ammo uning missionerlari Zanzibar, Uganda, Mombasa, Darussalam, Singapur, Shanxayda ishlagan. 1920-yillarning oxirida Madrasatul Vaizin Sharqiy Afrikaga oʻz missionerlarini yuborishni boshladi. Bu missionerlar eʼtiqodni targʻib qilish uchun maxsus oʻqitilgan. Ular Sharqiy Afrika boʻylab sayohat qilishgan, shia Ithna-Asherisning turli jamoatlariga tashrif buyurishgan va oʻzlarining faoliyati haqida keng qamrovli hisobot tayyorlaganlar. Ushbu tashriflarning tabiati tezkor boʻlib, bir necha oyga choʻzilgan va shu vaqt ichida ularning baʼzilari oʻz tashriflarini janubdan Madagaskarga va shimoldan Somaliga tomon ham amalga oshirishgan.

Madrasaning Sitapur tumani, Mahmudobod shahrida Madrasa-e-Ahmadul Madaris nomi bilan mashhur boʻlgan tegishli muassasasi mavjud. U Mahmudobod rajasi tomonidan moliyalashtiriladi.

## Sobiq direktorlari
Sobiq direktorlar qatoriga quyidagilar kiradi:

* Xatib va Aʼzam Sayid Sibte Hasan Naqviy*
* Oyatulloh Sayid Abul Hasan Naqviy*
* Alloma Adil Axtar Zaydiy (1936-yildan 1950- vafotigacha) u Madrasatul Vaizinning ikkinchi direktori boʻlib ishlagan
* Oyatulloh Sayid Rahat Husayn Rizvi Gopalpuri 1955-yilda vafot etgan
* Mavlono Sayid Ibni Hasan Nonaharviy (1980-yil 25-martda vafot etgan)
* Mavlono professor Sayid Shabihul Hasan Nonaharviy (1998-yil 13-mayda vafot etgan)
* Mavlono Sayid Muhsin Rizvi Gopalpuri 2000-yilda vafot etgan
* Mavlono Sayid Muhammad Varis Hasan Naqviy (2008-yil 11-mayda vafot etgan)
* Mavlono Mujtaba Ali Xon  *Adebul Hindi Marhum* (direktor oʻrinbosari)
* Mavlono Urujul Hasan Misum, Madrasatul Vaizin faxriy direktori,

## Taniqli bitiruvchilari

* Oyatulloh Sayid Hamidul Hasan
* Sayid Ali Axtar Rizvi
* Kaifi Azmi

## Mashhur nashrlari

* Qur’oni Karim: Shia urf-odatlari va tamoyillariga koʻra sharhli tarjima. 2 jild. Badshah Husain, 1936-yil
* Musulmon sharhi: Madrasatul Vaiziynning ingliz oylik jurnali.
* Oylik Al-vaiz, Lakhnau

## Yana qarang

* Jamiya-e-Imaniya
* Jamiya Nazmiya
* Javadiya Arab kolleji
* Sulton-ul Madaris
* Tanzimul Makatib
* Tafazzul Husayn Kashmiriy
## Manbalar

## Havolalar

* Jamiya Nazmiyaning rasmiy sayti
* Sultonul Madaris rasmiy sayti