Inchxon aeroporti

**Inchxon xalqaro aeroporti** () , baʼzan **Seul-Inchxon xalqaro aeroporti** deb ataladi, Koreya Respublikasidagi eng yirik aeroport hisoblanadi. U 2001-yil 29-martdan boshlab oʻz faoliyatini davom ettirmoqda. Inchxon aeroporti bir yilga 41,5 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadi.

2021-yil holatiga koʻra, aeroport Skytrax tomonidan dunyodagi toʻrtinchi eng yaxshi aeroport sifatida baholangan. Skytrax shuningdek, aeroportni dunyodagi eng yaxshi xalqaro tranzit aeroporti va dunyodagi eng toza aeroportlardan biri sifatida baholadi. Aeroport Skytrax kompaniyasining 5 yulduzli aeroportlaridan biri boʻlib, 2021-yilda eng yaxshi aeroport xavfsizligi uchun mukofotlangan.

Xalqaro aeroportlar kengashi (XAK) tomonidan 2005-yildan 2011-yilgacha boʻlgan dunyodagi eng yaxshi aeroport reytingining butun faoliyati davomida Inchxon xalqaro aeroporti har yili reytingda birinchi oʻrinni egalladi. Shuningdek, XAK aeroportni 2006-yildan 2016-yilgacha ketma-ket 10 yil davomida reyting seriyasi 2017-yilda tugaguniga qadar Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi eng yaxshi aeroport deb baholadi.

Aeroportda golf maydonchasi, spa, shaxsiy uyqu xonalari, konkida uchish maydonchasi, kazino, yopiq bogʻlar, video oʻyinlar markazi va Koreya madaniyati muzeyi mavjud. Aeroportning oʻrtacha uchib ketish va yetib kelish vaqti mos ravishda 19 daqiqa va 12 daqiqa davom etadi, bu dunyo boʻylab oʻrtacha 60 daqiqa va 45 daqiqaga teng boʻlib, bu aeroportni bojxona rasmiylashtiruvi boʻyicha dunyodagi eng tez aeroportlar qatoriga kiritadi. Uning bojsiz savdo markazi 2013-yilda Business Traveller tomonidan uch yil ketma-ket dunyoning eng yaxshisi deb topilgan. Inchxon xalqaro aeroporti, shuningdek, 0,0001% yukni notoʻgʻri ishlatish haqida xabar beradi.

Aeroport 2001-yil 29-martda ochilgan boʻlib, hozirda asosan ichki yoʻnalishlar va Sharqiy Osiyoning bir qancha metropoliyalariga Pekin—Poytaxt, Osaka—Kansay, Shanxay—Xonqyao, Taypey—Sonshan va Tokio—Haneda yoʻnalishlariga xizmat koʻrsatadigan eski Gimpo xalqaro aeroportini almashtirdi.

Inchxon xalqaro aeroporti Inchxon shahri markazidan gʻarbda, Yonjon va Yonyu orollari orasidagi sunʼiy ravishda yaratilgan quruqlikda joylashgan. Ikki orol dastlab sayoz dengiz bilan ajralib turardi. Ikki orol orasidagi hudud bir paytlar alohida boʻlgan Yonjon va Yonyu orollarini samarali bogʻlovchi qurilish loyihasi uchun qaytarib olindi. Qayta tiklangan hudud va ikkala orol ham Inchxonning maʼmuriy tumani Jung-gu tarkibiga kiradi.

Inchxon xalqaro aeroporti terminalida jami 111 ta bortga chiqish darvozalari mavjud boʻlib, ulardan 44 tasi 1-terminalda, 30 tasi konkurs Ada (1-terminalga ulangan) va 37 tasi 2-terminalda.

Aeroport 21-asrda havo transportiga boʻlgan talabni boʻlishish va Shimoli-sharqiy Osiyoda markaz aeroporti boʻlib xizmat qilish uchun qurilgan.

Inchxon xalqaro aeroporti 2020-yilda dunyoning eng yaxshi tranzit aeroporti gʻolibi deb topildi. Inchxon xalqaro aeroportidagi 2-terminal 2020-yilda dunyodagi eng yaxshi aeroport terminali deb topildi.

## Tarixi

1988-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlaridan keyin Janubiy Koreyaga xalqaro havo qatnovi ortdi. 1990-yillarda Gimpo xalqaro aeroporti havo oqimining koʻpayishiga dosh bera olmasligi maʼlum boʻldi. Gimpo xalqaro aeroportidagi yuklamani kamaytirish uchun hukumat yangi xalqaro aeroport qurishga qaror qildi.

Yangi aeroport dastlab Seuldan  janubi-sharqda joylashgan Chonju shahrida boʻlishi rejalashtirilgan edi, biroq uning uzoqligi tufayli Seul va Kyongi fuqarolari bunga qarshilik koʻrsatishdi. Xvason yana bir tanlov edi, lekin bu ham oʻxshash talablarga koʻra rad etilgan. Nihoyat, tanlangan hudud Inchxon edi.

1992-yil noyabr oyida Inchxon aeroporti qurilishi Yonjon oroli va Younyu oroli oʻrtasidagi qayta tiklangan yerlarda boshlandi va yakunlanishi sakkiz yil davom etdi va sinov uchun qoʻshimcha olti oy davom etdi. Qurilish dastlab 1997-yilda rejalashtirilgan edi, ammo iqtisodiy inqiroz tufayli kechiktirildi. Aeroport 2001-yil 21-martda rasman ochilgan.

2006-yil 15-noyabrda Airbus A380 sertifikatlash safarining birinchi bosqichi doirasida aeroportga qoʻndi. Uchish-qoʻnish yoʻlaklari, taksi yoʻllari va rampalarda oʻtkazilgan sinovlar shuni koʻrsatdiki, aeroport samolyotni qabul qila oladi.

Xizmatni yanada yaxshilash maqsadida Inchxon va Koreyaning yirik logistika firmasi Hanjin Group (Korean Airning egasi) 2008-yil 10-yanvarda Yonjon tibbiyot markazini qurishga kelishib oldilar, u 2012-yilda qurib bitkazildi. Bu shifoxona yaqin atrofdagi aholi va har yili Koreyaga keladigan 30 000 tibbiy sayyohlarga xizmat koʻrsatadi.

## Statistikasi

Janubiy Koreyaning poytaxti va eng yirik shahri Seuldan  gʻarbda joylashgan Inchxon xalqaro aeroporti Korean Air, Asiana Airlines, Jeju Air va Polar Air Cargo uchun asosiy markaz hisoblanadi. Aeroport Sharqiy Osiyoda xalqaro fuqarolik havo transporti va yuk tashish markazi boʻlib xizmat qiladi. 2016-yilda Inchxon xalqaro aeroporti yuk tashish boʻyicha dunyoda beshinchi, Osiyoda uchinchi, yoʻlovchi tashish boʻyicha esa dunyoda oʻn toʻqqizinchi va Osiyoda sakkizinchi aeroport boʻldi. 2016-yilda aeroport jami 57 849 814 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan.

Aeroport 2001-yil boshida ochilgan eski Gimpo xalqaro aeroporti oʻrnini bosdi, Gimpo hozirda asosan ichki yoʻnalishlarga hamda Pekin—Poytaxt, Osaka—Kansay, Shanxay—Xongqiao, Taypey—Sonshan va Tokio—Hanedaga xizmat koʻrsatadi, ammo Pekin va Osakaga Inchxon aeroportidan ham reyslar amalga oshiriladi.

## Qurilish bosqichlari
Aeroport dastlab uch bosqichda qurilishi rejalashtirilgan edi, talab oshgani sayin aeroport sigʻimini bosqichma-bosqich oshirib bordi. Biroq, aeroport ochilgandan keyin bu toʻrt bosqichga oʻzgartirildi.

### 1-bosqich

1-bosqichda aeroport yiliga 30 million yoʻlovchiga, yuk tashish sigʻimi esa yiliga  boʻlgan. Ushbu bosqichda kvadrat metr (5 338 900 kvadrat fut), ikkita parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi, boshqaruv minorasi, maʼmuriy bino, transport markazi (Integratsiyalashgan transport markazi, Terri Farrell va Partners va Samoo Architects & Engineers tomonidan ishlab chiqilgan), integratsiyalashgan operatsiyalar markazi, uchta yuk terminali , Xalqaro biznes markazi va davlat idorasi binosi qurildi.

### 2-bosqich
2-bosqich qurilishi 2002-yilda boshlangan va dastlab 2008-yil dekabrida yakunlanishi kutilgan edi. Biroq aeroportni 2008-yil avgustida boʻlib oʻtgan Pekin Olimpiadasiga tayyorlab qoʻyish maqsadida, jadvalga oʻzgartirish kiritildi va 2-bosqich qurilishi 2008-yil 20-iyunda qurib bitkazildi. Ushbu qurilish bosqichida uchinchi parallel  uchish-qoʻnish yoʻlagi va 13 gektar yuk terminali maydoni qoʻshildi. 16,5 gektar maydonga asosiy yoʻlovchi binosiga ikkita parallel yer osti oʻtish yoʻlaklari orqali ulangan yoʻlak qoʻshildi, Mitsubishi Crystal Mover transport poyezdi APM yoʻlovchilarni asosiy terminal va yoʻlovchilar zali oʻrtasida olib boradi.

Koʻpgina shaharlararo xorijiy aviatashuvchilar yangi salonga koʻchirildi, Korean Air va Asiana Airlines mavjud terminaldan foydalanishda davom etdi.

### 3-bosqich
Janubiy Koreya hukumati Inchxon xalqaro aeroportini kengaytirish uchun 2017-yilgacha ₩ 4 trln sarmoya kiritdi. Aeroportning shimoliy maydonida ikkinchi yoʻlovchi terminali qurilib, uning mavjud yuk terminali va boshqa infratuzilmalari kengaytirildi. Terminallar bir-biriga „Starline“ yer osti poyezdi orqali ulangan. Shuningdek, aeroport xodimlari va toʻgʻri terminalga kelmagan yoʻlovchilar uchun Landside Connecting tizimi (Bus Shuttle) ishlatiladi. Qurilishi tugallangandan soʻng Inchxon xalqaro aeroporti yiliga 62 million yoʻlovchi va  yukni qabul qila oladi, bu avvalgi sigʻimi 44 million yoʻlovchi va  koʻpaytiradi. Qurilish 2011-yilda boshlangan va 2017-yilda yakunlangan. Terminal 2018-yilning 18-yanvarida ochilgan. Inchxonning kengayishi, shuningdek, samolyotlarni qoʻyish uchun qoʻshimcha perronlar qoʻshish va aeroportdan taxminan  uzoqlikdagi Seul shahri markaziga temir yoʻl liniyasini kengaytirishni ham oʻz ichiga oladi. Aeroport, shuningdek, 6 yulduzli mehmonxonalar, tematik bogʻlar va kazinoni oʻz ichiga olgan „Inspire“ deb nomlangan kurort qurish boʻyicha kelishuv imzoladi.

### 4-bosqich
2017 va 2024-yillar oraligʻida aeroportda toʻrtinchi qurilish bosqichi amalga oshirilmoqda. 2-terminal kengaytiriladi, toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi va qoʻshimcha perron va avtoturargohlar quriladi. Ishlar nihoyasiga yetgach, aeroportning soatlik parvoz qilish imkoniyati 90 tadan 107 tagacha oshishi kutilmoqda.

Beshinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi va uchinchi terminal uchun uzoq muddatli rejalar mavjud.

## Terminallari

### 1-terminal
1-terminal () Janubiy Koreyadagi eng yirik aerovokzaldir. 1-terminal Curtis W. Fentress, FAIA, Fentress Architects RIBA tomonidan ishlab chiqilgan. Uning uzunligi , kengligi  va balandligi . Uning qurilish qiymati 5.632&nbsp;trillion vonni tashkil etadi. Terminalda 44 ta bortga chiqish porti (ularning barchasi Airbus A380 ni sigʻdira oladi), 50 ta bojxona koʻrik porti, 2 ta biologik karantin hisoblagichi, 6 ta statsionar va 14 ta koʻchma yoʻlovchi karantin hisoblagichi, 120 ta uchib kelish pasportini tekshirish hisoblagichi, 8 ta kelish va joʻnab ketish xavfsizlik porti, 28 ta xavfsizlik porti, 252 roʻyxatdan oʻtish va 120 chiqish pasportini tekshirish hisoblagichlariga ega. 2015-yilda Korean Air, Asiana Airlines va China Southern Airlines aviakompaniyalari orqali sayohat qiluvchilar foydalanishi mumkin boʻlgan avtomatik roʻyxatga olish hisoblagichi yoʻlga qoʻyildi. Peshtaxtada aeroport xodimlarining oʻrniga sayohatchilar parvoz maʼlumotlarini kiritadigan, pasportlarini skanerlaydigan, parvoz chiptalarini oladigan va nihoyat, yukni konveyerga yuklaydigan mashina mavjud. Ushbu tizim 2-terminalda joriy etilishi rejalashtirilgan edi, lekin 2015-yilning may oyida Inchxon aeroporti uchuvchisiz yuk tashish tizimi uchun qarshi orollardan birini ishlatgan.

### Yarim himoya maydoni

2008-yil may oyi oxirida yoʻlovchilar yoʻlakchasi qurib bitkazildi. U 1-terminalga IAT (aeroport ichidagi tranzit) bilan jihozlangan ikkita parallel 870 metr uzunlikdagi (2850 fut) yer osti oʻtish yoʻllari orqali ulangan. U 30 ta darvoza va olti zalga (Asiana Airlines/Star Alliance, Singapore Airlines/Star Alliance, Japan Airlines/Oneworld, Korean Air/SkyTeam va China Eastern Airlines/SkyTeam) ega.

### 2-terminal
2018-yil 18-yanvarda yangi yoʻlovchi terminali ochildi va Korean Air, KLM, Delta Air Lines va Air France reyslari 1-terminaldan 2-terminalga koʻchirildi. SkyTeamning boshqa aʼzolari: Aeromexico, Xitoy havo yoʻllari, Garuda Indonesia, XiamenAir, Czech Airlines va Aeroflot 2018-yil 28-oktabrda 2-terminalga xizmat koʻrsatishni boshladi. 2023-yil 1-iyuldan boshlab Korean Airning shoʻba korxonasi Jin Air 2-terminalda ishlay boshlaydi. Vietnam Airlines, China Eastern Airlines, Shanghai Airlines va Saudia kabi SkyTeamning qolgan aʼzolari 4-bosqich qurilish ishlari tugagandan soʻng 2-terminalga koʻchiriladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
### Yoʻlovchi tashish

## Mukofotlari
Inchxon xalqaro aeroporti ochilganidan beri bir qator mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan:

* 2007-yilda birinchi aeroport xizmati sifati mukofotida Dunyo boʻylab eng yaxshi aeroport;
* 2007-yil yanvar oyida GT Tested Award dunyoning eng yaxshi aeroporti deb topdi;
* Global Traveller (GT) tomonidan 2008-yil yanvar oyida ketma-ket ikkinchi yil davomida dunyodagi eng yaxshi aeroport deb nomlandi;
* Skytrax tomonidan eʼlon qilingan Jahon aeroporti soʻrovi natijalariga koʻra 2009-yil uchun dunyoning eng yaxshi aeroporti deb topildi;
* 2012-yilda u Skytrax tomonidan dunyodagi eng yaxshi aeroport deb topildi;
* 2018-yilda Inchxon xalqaro aeroporti Osiyoda yilning eng yaxshi aeroporti sovrinini qoʻlga kiritdi;
* 2023-yilda XAK tomonidan aeroport yoʻlovchilari bilan bogʻliq jarayonlardagi eng yaxshi innovatsiya mukofoti.

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar
2011-yil 16-iyun kuni Asiana Airlines aviakompaniyasining HL7763 reysi bilan Xitoyning Chendu Shuanlyu xalqaro aeroporti va Inchxon xalqaro aeroporti oʻrtasida amalga oshirilgan Airbus A321-200 324-reysi Inchxonga qoʻnishga kelganda Koreya Respublikasi dengiz piyodalarining ikki askari tomonidan oʻqqa tutildi. Uchish masofasidan tashqarida boʻlgan va hech qanday shikast yetkazmasdan xavfsiz qoʻnishni amalga oshirgan samolyotda jami 99 ta patron oʻchirildi. Askarlar samolyotni Shimoliy Koreya harbiylariga tegishli ekanligini notoʻgʻri aniqlashgan va 2010-yil noyabrida Yonpyon bombardimon qilinishidan soʻng, ularga yuqori martabali zobitlarga murojaat qilmasdan turib, uchish uchun ruxsat bergan buyruqlar asosida harakat qilishgan.

## Yer usti transporti

### Jamoat transporti
#### Avtobus
Aeroport avtobuslari yoʻlovchilarni 1-terminal va 2-terminal oʻrtasida tashiydi. Avtobuslar bepul, har 5-8 daqiqada yetib boradi, taxminan 20 daqiqa yoʻl vaqtini oladi va yoʻnalishga qarab Hyatt mehmonxonasida yoki aeroportning oʻt oʻchirish stansiyasida toʻxtaydi.

Aeroport avtobuslari limuzin avtobuslari deb ataladi. Standart limuzin avtobuslari Gimpo aeroporti va Sonjeon bekatiga boradi.

Shaharlararo avtobuslar Koreyaning boshqa shaharlari va shaharlari bilan bogʻlanadi.

Gannamdagi Korea City Air Terminal aeroport bilan limuzin avtobuslari orqali bogʻlangan.

#### Temir yoʻl
Aeroport Railroad Express (AREX va AʼREX deb nomlanadi) bekati 1-terminal binosiga tutashgan Transport markazida joylashgan va 2-terminalning podvalida joylashgan. U Gimpo xalqaro aeroporti va Seulga xizmat koʻrsatadi. Yoʻnalish boʻylab koʻplab bekatlar Inchxon metrosi, Seul metropoliteni va Inchxon aeroporti Maglevga ulanish imkonini beradi.

Uchuvchi yoʻlovchilar uchun Seul Station City Airport Terminal aeroportga kelishdan oldin roʻyxatdan oʻtish va immigratsiya xizmatlariga ega.

Korea Train eXpress (KTX) AREX bilan bir bekatda ishlagan, lekin boshqa platformadan foydalangan. Aeroportdan kuniga 20 marta ishlaydi; Gyeonbu liniyasida oʻn ikki marta, Gyeonjeon liniyasida ikki marta, Honam liniyasida toʻrt marta va Jeolla liniyasida ikki marta. Xizmat 2014-yilda boshlangan, biroq 2018-yilning mart oyida haydovchilar soni kamligi sababli toʻxtatilgan. Toʻxtatib turish 2018-yil sentabr oyida liniya rasmiy ravishda yopilganligi sababli doimiy boʻldi.

Inchxon Maglev aeroporti 2016-yil fevral oyida ochilgan. Birinchi bosqich uzunligi 6,1 km boʻlib, oltita bekatga yoyilgan boʻlib, chavandozlar aeroportdan akvapark joylashgan orolning janubi-gʻarbiy qismiga olib boradi. 2-bosqich 9,7 km uzunlikda boʻlib, chiziqni orolning shimoli-gʻarbiga choʻzadi. 3-bosqich 37,4 km qoʻshib, chiziqni aylanaga aylantiradi.

#### Parom
Parom xizmati Yeongjong-doni materik bilan bogʻlaydi. Biroq, dok aeroportdan ancha uzoqda joylashgan. Aeroportga yetib borish uchun orolga yetib borgach, muqobil transport vositasini izlash kerak.

#### Avtomobil
Aeroportda 4000 ta mashina uchun qisqa muddatli toʻxtash joyi va 6000 ta mashina uchun uzoq muddatli toʻxtash joyi mavjud. Shuttle xizmatlari uzoq muddatli avtoturargohni yoʻlovchi terminali va yuk terminali bilan bogʻlaydi. Avtomobil ijarasi uzoq muddatli toʻxtash joyi yaqinida joylashgan. Materik bilan aloqa pullik Yeongjong koʻprigi va tezkor yoʻl orqali taʼminlanadi. Incheon koʻprigidagi ikkinchi tezyurar yoʻl ham orolni Incheon markazi bilan bogʻlaydi. Yeongjongdoni Cheongna xalqaro shahri bilan bogʻlaydigan 3-qoʻnish koʻprigi hozirda qurilmoqda. (2025-yilda ochiladi)

## Yoʻlovchilar oqimi va statistika

2017-yilda aeroport yuk tashish boʻyicha dunyoda toʻrtinchi, Osiyoda uchinchi va yoʻlovchi tashish boʻyicha dunyoda 19-oʻrinda va Osiyoda toʻqqizinchi aeroport boʻldi. 2019 yilda aeroport jami 70 857 908 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan.

### Eng gavjum yoʻnalishlar

### Yillik yoʻlovchi oqimi

## Galereya

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Official Site of Korea Tourism Org.: Incheon