Coral qal'asi

**Marjon qal'asi** - Latviya-Amerika ekssentrik Edvard Lidskalnin (1887-1951 yillari) tomonidan yaratilgan oolit ohaktosh konstruktsiya asosida yaratilgan. U Florida

shtatidagi Mayami-Deyd okrugining korporativ bo'lmagan hududida, Homestead va Leisure City shaharlari o'rtasida joylashgan joyda qurilgan . Strukturaning har biri og'irligi bir necha tonna bo'lgan ko'plab yirik toshlardan iborat bo'lib, ular turli shakllarga o'yilgan, jumladan, plitalli devorlari, stollar, stullar, yarim oy shakli, suv favvorasi va quyosh soati kabi noyob tosh  oymokorlik strukturalari bor.  Hozirda bu xususiy turistik diqqatga sazovor joy hisoblanadi. Marjon qal'asi o'zining yaratilishi bilan bog'liq afsonalar bilan mashhur bo'lib, u Lidskalnin tomonidan teskari magnitlanish yoki toshlarni harakatlantirish va o'ymak uchun g'ayritabiiy qobiliyatlardan foydalangan holda bir qo'lda qurilgan.  

## Tarixi
**Coral Castle** qalasi o'zining reklama materialida aytilishicha, Edvard Lidskalnin 26-yoshda bo'lgan, to'ydan bir kun oldin Latviyada 16 yoshli kelini Agnes Skuvst uni to'satdan rad etgan. Qo'shma Shtatlarga jo'nab ketayotib, u go'yoki terminal sil kasalligi bilan kasallangan, ammo magnitlar uning kasalligiga qandaydir g'ayritabiy ta'sir ko'rsatganini aytib, o'z-o'zidan tuzalib ketgan. 

U Coral qal'asini qurish uchun 28-yildan ko'proq vaqt sarfladi va u ishlayotgan paytda uni hech kimga ko'risha olishmagan. Bir nechta o'smirlar uning ishiga guvoh bo'lishadi va u marjon bloklarini vodorod sharlari kabi harakatga keltirganini aytishdi.  Lidskalnin foydalanish haqida gapirgan yagona ilg'or vosita bu " doimiy harakat ushlagichi" edi.

Leedskalnin dastlab qal'a qurgan va uni "Ed joyi" deb nomlagan Florida Siti, Florida, 1923-yil atrofida. U erni Ruben Mozerdan sotib oldi va uning rafiqasi sil kasalligi bilan kasallanganida so'mg unga yordam bergan. Florida Siti, qaysi Everglades chegaradosh, bir orolda emas, Amerika Qo'shma Shtatlarida Janubiy shaharidir. O'sha paytda, bu joy juda kam rivojlangan juda uzoq joy edi. Qal'ani Florida shahrida taxminan 1936-yilgacha Leedskalnin ko'chib o'tishga va qal'ani o'zi bilan olib ketishga qaror qillishga majbur boladi  . Uning ikkinchi va oxirgi joylashuvi pochta manziliga ega edi va uning manzili 28655 Janubiy Diksi shosse, Mayami, Fl 33033, pochta manzili orqail ro'yxatga olish uchun yaratilgan qoplama ichida paydo bo'ladi bo'sh vaqtida shaharni sayohat qiligan . Lekin aslida birlashtirilmagan tuman hududi edi .  Xabarlarga ko'ra, u qal'aning asl hududida yerlarni o'zlashtirish to'g'risida munozaralar boshlanganda, shaxsiy hayotini himoya qilish  Coral  qalasi  vositasi sifatida ko'chib o'tishni tanlagan. U uch yil davomida Coral Castle-ning tarkibiy  km) shimolga, hozirgi joylashgan joyiga ko'chirdi.

Lidskalnin o'zining yangi joyini orqa devorga o'rnatgan ulkan orqa tomonda joylashgan hilpiragan bayroq simon darvoza sharafiga "Tosh darvozasi" deb nomlagan. U 1951-yilda vafotigacha qal'ada ishlashni va yashahni davom ettiradi. Yangi qal'aning bir qismi bo'lgan marjon bo'laklari, asl joyidan ko'chirilganlar orasida emas, qal'a devorlaridan bir necha fut yoki metr uzoqlikda joylashgan mulkda qazib olingan. Hovuz va janubiy devor yonidagi chuqur karerdir. Sharqiy va g'arbiy  qismlari ham karerlar to'ldirilgan.

Florida-Siti shahridagi, Lidskalnin qal'a hududini aylanib chiqish uchun tashrif buyuruvchilardan har biri uchun o'n sentdan kirish uchun pul olgan . Homesteadga ko'chib o'tgandan so'ng, u yigirma besh sentdan boshlab pul so'raydi, ammo agar pullari bo'lmasa ham , tashrif buyuruvchilarga bepul kirishiga ruxsat bergan . "Ikki marta qo'ng'iroq qiling" ning old darvozasida toshlarga o'yilgan belgilar mavjud. U qal'a minorasining ikkinchi qavatidagi turar joyidan darvozaga yaqin joyda tushib, ekskursiya o'tkazardi. U qasrni qanday qilganini so‘raganlarga hech qachon aytmagan. U oddiygina “Qanday qilishni bilsangiz, qiyin emas”, deb javob bergan.

Qasrni nima uchun qurganligi haqida so'rashganda, Lidskalnin bu uning "Shirin o'n oltitasi" uchun, deb noaniq shaklda javob bergan. Bu Agnes Skuvstga ishora (ko'pincha "Scuffs" deb noto'g'ri yozilgan) deb  tahminan ishoniladi. Lidskalninning  kitobining nomi *"Har bir uyda kitob"* nashrida u o'zining "Shirin o'n oltitasi" haqiqatdan ko'ra ko'proq idealga egaligini anglatadi. Latviya hisobiga ko'ra, qiz bor edi, lekin uning ismi asl ismi **Germīne Lūsis** edi. 

1951-yil noyabr oylarida Lidskalnin kasal bo'lib qolgani tufayli, u old darvoza eshigiga "Kasalxonaga borish" belgisini qo'yadi va avtobusda Mayamidagi Jekson Memorial kasalxonasiga olib yotqiziladi. U kasalxonadan ketishdan oldin yoki  tahminlarga ko'ra u kasalxonada bir marta insultni boshdan kechirdi . U yigirma sakkiz kundan keyin pielonefritdan (buyrak infektsiyasi) 64 yoshida vafot etdi. Uning o'lim haqidagi guvohnomasida uning o'limi " uremiya ; buyrak etishmovchiligi, infektsiya va xo'ppoz natijasida" bo'lganligi qayd etilgan 

Mulk tekshirilayotganda,  Lidskalninning shaxsiy buyumlari orasidan osha davrning $3,500 dollari ( U hozizgi $39,460 dollorga teng)topilgan. U o'z daromadini sayohatlar o'tkazish, turli mavzular (jumladan, magnit oqimlar) haqidagi risolalar sotish va  ning bir qismini sotishdan olgan. AQSH 1-marshruti qurilishi uchun mulki  Uning irodasi yo'qligi sababli, qal'a uning Qo'shma Shtatlardagi eng yaqin qarindoshi, Michiganlik Garri ismli jiyani mulkiga aylandi. 

Coral Castle veb-saytida  uning sog'lig'i yomonligi bo'lganligi va tufayli qal'ani 1953-yilda Illinoys yashovchi oilasiga sotib yuborganligi haqida xabar berilgan. Biroq, bu hikoya Marjon qal'asining sobiq egasi, Illinoys shtatining Chikago shahridan nafaqaga chiqqan zargar Yuliy Levinning obituaridan farq qiladi. Nekroloqda aytilishicha, Levin 1952-yilda Florida shtatidan yer sotib olgan va bu yerda hatto qal'a borligini bilmagan bo'lishi mumkin. 

Yangi egalar uni sayyohlik maskaniga aylantirishganlar va Rok darvozasini nomini Rok Geyt Parkiga, keyinroq  esa Coral qal'asiga o'zgartirdilar. 

1981-yil yanvar oyida Levin qal'ani Coral Castle, Inc.ga  sotdi. .  Kompaniya bugungi kunda egalik huquqini saqlab qoladi.

1984-yilda  bu mulk tarixiy joylar milliy reestriga kiritilgan.  U "Rock Gate" nomi bilan qo'shilgan va tanila boshlagan, ammo ro'yxatdagi nom 2011 yilda "Coral Castle" ga o'zgartirilgan 

"Adm. 10c Drop Low" deb yozilgan mulk ichidagi tosh belgisi Coral qal'asiga xos emas deb yurutiladi. Lidskalnin beparvolik qilib, uning butazorlarini oyoq osti qilgan mehmonlarga “bepul shou” ko‘rsatishdan charchaganidan so'ng , bu belgini yasagan va Florida-Siti shahridagi o‘zining avvalgi joyiga olib borib qo‘ygan. Ushbu belgi Ed's Placening egalari tomonidan sovg'a qilingan va keyingi yillarda bu erga joylashtirilgan. 

## Qal'a

Marjon qal'asining maydoni bir necha gektarni tashkil etadi. Undan  iborat  devorlar, o'ymakorliklar, mebellar va qal'a minorasi ko'rinishidagi toshlardan ko'ra  kop toshlar mavjud . Odatda marjondan qilingan deb noto'g'ri ishoniladi, u aslida oolitik ohaktosh sifatida ham tanilgan oolitdan qilingan. Oolit - bu konsentrik qatlamli karbonatning mayda sharsimon donalaridan tashkil topgan cho'kindi jins bo'lib, qazilma chig'anoqlari va marjonlarning mahalliy konsentratsiyasini o'z ichiga olishi mumkin. Oolit Floridaning janubi-sharqiy qismida Palm Beach okrugidan Florida Keysgacha bo'lgan hududlarda joylashgan.  Oolit ko'pincha bir necha dyuymli tuproq qatlami ostida, masalan, Coral qal'asida joylashgan.

Toshlarni ohaksiz bir-biriga mahkamlangan Ularni birga ushlab turish uchun og'irliklari yordamida bir-biriga tayanch ustun sifatida o'rnatiladi. Hunarmandchilik detallarini juda noziklik va toshlarni shu qadar aniqlik bilan bog'langanki, bo'g'inlardan yorug'lik o'tmaydi.  perimetri devorini tashkil etuvchi baland vertikal toshlar bir xil balandlikka ega. O'nlab yillar o'tgan bo'lsa ham, toshlar o'zgarmadi.

Xususiyatlari va o'ymakorligi orasida Lidskalninning o'z uy joyi bo'lib xizmat qilgan ikki qavatli qal'a minorasini (devorlari 8 fut balandlikdagi tosh bo'laklaridan iborat), aniq quyosh soati, qutbli teleskop, obelisk, barbekyu, suv qudug'i, favvora, samoviy yulduzlar va sayyoralar va ko'plab mebellar. Mebel buyumlari orasida yurak shaklidagi stol, Florida shaklidagi stol, yigirma beshta tebranadigan stullar, yarim oyga o'xshash stullar, vanna, ko'rpa-to'shak va taxt mavjud.

Bir nechta istisnolardan tashqari, ob'ektlar o'rtacha og'irligi  bo'lgan bitta tosh bo'laklaridan yasalgan. har biri. Eng katta toshning og'irligi  va eng balandlari  teng ikkita monolitdir har biri.

9 tonnaga aylanuvchi 8 futlik darvoza qal'aning mashhur inshooti bo'lib, u *"In Search of..."* teledasturlarida hujjatlashtirilgan  va *bu ajoyib bo'lgan !* .  Darvoza devorlarning chorak dyuymiga sig'adigan tarzda o'yilgan. Ma'lumotlarga ko'ra, u yaxshi muvozanatlangan, shuning uchun bolalar uni barmoq bilan ochib bera oladi. Darvozaning mukammal muvozanatli o'qining sirlari va uning aylanish qulayligini 1986- yilda ishlamay qolganiga qadar o'nlab yillar davom etgan . Uni olib tashlash uchun oltita erkak va 50 tonnalik kran ishlatilgan. Darvoza olib tashlanganidan so'ng, muhandislar Lidskalnin uni qanday markazlashtirganini va muvozanatlashganini aniqlashdilar. U yuqoridan pastgacha teshik ochdi va metall milni kiritdi. Tosh eski yuk mashinasi podshipnikiga tayangan. Aynan shu podshipnikning zanglab ketgani darvoza aylana olmadi. Yangi podshipniklar va mil bilan to'la, u 1986 yil 23 iyulda joyiga qaytarildi  2005 yilda ishdan chiqdi va yana ta'mirlandi; biroq, u avvalgidek osonlik bilan aylanmaydi.

Coral qal'asi  hali hammon mashhur sayyohlik joyi bo'lib qolmoqda. Kitoblar, jurnallar va televizion dasturlarda Lidskalnin qanday qilib strukturani qurish va og'irligi ko'p tonna bo'lgan toshlarni ko'chirishga muvaffaq bo'lganligi haqida taxmin va munozaralar qilinadi . Lidskalninni ishda hech kim ko'rmaganligi va u toshlarini ko'targanligi haqidagi da'volar rad etildi. Orval Irvin uning toshlarini qazib olib , devorining qismlarini o'rnatganiga guvoh bo'lgan va usullarini *"Janob bo'lishi mumkin emas"* kitobida tasvirlab bergan.  Nemit filmlar to'plami 1944-yilda uning ish joyida qisqa metrajli hujjatli filmini suratga oldi  . Coral Castle veb-saytida aytilishicha, "Agar kimdir Eddan marjon bloklarini qanday ko'chirgani haqida so'rasa, Ed faqat og'irlik va tortish qonunlarini yaxshi tushungan deb javob beradi".  U, shuningdek , Gizaning Buyuk Piramidasiga ishora qilib, "ehromlar sirlarini kashf etganini" aytdi. 


## Ommaviy madaniyatda

* Coral qal'a ba'zan Florida Stounhenge deb ataladi. 
* 1958-yilda suratga olingan *“Vongoning yovvoyi ayollari”* filmida ajdaho xudosi ma’badi uchun to‘plam sifatida Marjon qal’asi ishlatilgan. 
* 1961-yilda suratga olingan *“Oydagi yalang‘och”* filmining oy sahnalari Marjon qal’asida suratga olingan. 
* 1966 yilda bolalar uchun *mo'ljallangan Jimmy, the Boy Wonder* musiqiy filmida Coral Castle bir nechta sahnalarda fon sifatida ishlatilgan.
* "Sirlar qal'asi" Leonard Nimoyning " *Izlanishda..."* (1976–1982) dasturining epizodi bo'lib, unda Lidskalninning minimal kuch bilan toshlarni siljitish dramatizatsiyasi kiradi. 
* 2014-yil 20-iyun kuni History kanali “ *Qadimgi musofirlar* ” (2-mavsum, 8-qism), “Sirli tuzilmalar” serialidagi Marjon qal’asi haqidagi segmentni efirga uzatdi. 
* Billy Idolning 1986 yilgi " Sweet Sixteen " qo'shig'i Lidskalnin va Coral qal'asi hikoyasidan ilhomlangan.  
* Jon Martinning 2012-yil noyabr oyida chop etilgan *Coral qal'a qurilishi*  kitobida Ed Lidskalnin o'z strukturasini fundamental muhandislik tamoyillari asosida qanday qurganligi tasvirlangan.
* *Fortnite* video o'yinida Coral Castle nomli joy mavjud. Bu haqiqiy hayotdagi Marjon qal'asiga tegishlimi yoki yo'qmi noma'lum. 2020-yil avgust oyida Coral Castle-ga egalik qiluvchi kompaniya Epic Gamesni savdo belgisini buzganlik uchun sudga berdi. 
* Kuba-amerikalik yozuvchi Daína Chavianoning *"Abadiy sevgi oroli"* romanida butun bob ("Mening yuragimga juda yaqin") Coral qal'asi va uning quruvchisi Edvard Lidskalnin tarixiga bag'ishlangan. 

## Shuningdek qarang

* Ferdinand Cheval, xuddi shunday tosh qal'a *Le Palais idealni* qurgan fransuz pochtachisi
* Vatt minorasini qurgan amerikalik qurilish ishchisi Saymon Rodia
* Bishop qal'asi, Kolorado shtatidagi Rye yaqinidagi bir kishilik qurilish loyihasi.
* Sirli qal'a, 1930-yillarda Arizona shtatining Feniks shahrida Boys Lyuter Gulley tomonidan qurilgan bir kishilik qurilish loyihasi.

*