Igor Krutoy

**Igor Yakovlevich Krutoy** ( ; 29-iyul 1954-yil Kirovograd viloyati, Gayvoronda tugʻlgan) — sovet va rus bastakori, prodyuseri, pianinochisi, qoʻshiqchisi. Rossiya Federatsiyasi xalq artisti (1996), Ukraina xalq artisti (2011), Lenin komsomol mukofoti sovrindori (1989).

## Biografiyasi
Igor Krutoy 1954-yil 29-iyulda Ukraina SSR (hozirgi Ukraina) Kirovograd viloyatining Gayvoron tumani markazida yahudiylar oilasida tug‘ilgan. Ota-onasi — Yakov va Svetlana Krutoular.

Yakov Avraamovich Krutoy (1927-1980), asli Dubinovo qishlogʻidan (hozirgi Odessa viloyati, Savranskiy tumani), 1941-yilda ukasi va singlisi bilan birga bosib olingan hududda boʻlib, konslagerda boʻlgan. 1944-yilda ozodlikka chiqqandan soʻng u armiyaga chaqirildi, 1952-yilgacha GDRda xizmat qildi, keyin Ukrainaga qaytdi. U radiozavodda ishlagan.1980-yilda tupurik bezining saratonidan vafot etdi. Igor Krutoyning otasi tomonidan bobosi Ikkinchi jahon urushi paytida vafot etgan.

Svetlana Semyonovna Krutaya (1934-yilda tugʻilgan), Xarkovdagi texnikumni tugatgan, SES laboranti, keyin esa zavodda muhandis boʻlib ishlagan. Igor Krutoyning onasi tomonidan bobosi Dahau konslagerida vafot etgan.

Singlisi — Alla Krutaya (1959-yilda tugʻilgan), teleboshlovchi.

Erta bolalik davrida Igor tugmachali akkordeon chalishni oʻrgandi, bolalar musiqa maktabida oʻqishni davom ettirdi.1974-yilda Kirovograd musiqa kollejini musiqa nazariyasi mutaxassisligi boʻyicha imtiyozli diplom bilan tamomlagan, kollejni tugatgandan soʻng uni Gayvoronga ishlashga yuborishgan, u yerdan Gayvoronskiy tumani, Bandurovo qishlogʻiga ishlash uchun yullangan.

1974-yilda u Kiev konservatoriyasiga kirishga harakat qildi, ammo kirish imtihonlaridan birida muvaffaqiyatsizlikka uchradi. 1975-yilda Nikolaev nomidagi musiqa-pedagogika institutining dirijyorlik va xor boʻlimiga oʻqishga kirgan, uni 1979-yilda tugatgan.

Nikolaevda u Karavella restoranida pianinochi boʻlib ishlagan va u yerda qoʻshiqchi Aleksandr Serov bilan tanishgan. Uch yil davomida u Saratov konservatoriyasining kompozitsiya boʻlimida tahsil oldi, ammo kuy-qoʻshiqchi va musiqachi sifatida ishlaganligi sababli oʻqishni tark etdi.

## Shaxsiy hayoti
1979-yilda Leningradda gastrol safarida u boʻlajak rafiqasi Elena Butoma (sovet davlat arbobi Boris Butomaning nabirasi) bilan uchrashdi, Leningradga koʻchib oʻtdi, radio, televidenieda ishlashga harakat qildi, biroq 1981-yilda u Moskvadagi kontsert orkestrida pianinochi boʻlib ishlash uchun taklif oldi. Valentina Tolkunova va Evgeniy Leonov bilan ishlagan. Keyinchalik, Leonov va Tolkunova tufayli u Moskvadagi birinchi kvartirasini oldi.

1981-yilda rafiqasi Elena bilan ajrashdi, 1981-yil 29-oktyabrida esa oʻgʻli Nikolay tugʻildi. Ajralishning sababi oilaning moliyaviy qiyinchiliklari edi. Keyinchalik, ona Igorning oʻgʻli bilan muloqot qilishiga toʻsqinlik qildi.

1994-yilda u boʻlajak rafiqasi Olga bilan uchrashdi, 1995-yilda ular turmush qurishdi, 2003-yil 18-iyulda ularning qizi Aleksandra dunyoga keldi. Igor shuningdek, Olganing avvalgi nikohdan qizi Viktoriyani (1985-y. t.) asrab oldi.

Olga Krutaya biznes bilan shugʻullanadi, Nyu-Jersida yashaydi. Igor Krutoyning uchta nabirasi bor.

Krutoyning Yakov ismli noqonuniy oʻgʻli ham bor, uning mavjudligini 2018-yilda bilib qolgan.

## Ijodi
### Bastakorlik faoliyati
1985-yilda Igor Krutoyning „Mir dlya vlyublyonnih“ („Oshiqlar uchun dunyo“) (David Usmonov sheʼri) va „Priznaniye“(„Eʼtirof“) (Aleksandr Jigarev va Sergey Alixonov sheʼrlari) musiqasiga ikkita qoʻshiqdan iborat „Mir dlya vlyublyonnih“ nomli birinchi plastinkasi chiqdi.

1987-yilda Igor Krutoy sovet shoiri Rimma Kazakovaning sheʼriga „Madonna“ qoʻshigʻini yozdi, Krutoyning doʻsti Aleksandr Serov qoʻshiqni ijro etdi. Qoʻshiq katta shuhrat qozondi va „Pesnya goda“ („Yil qoʻshigʻi“) telefestivalining laureati boʻldi (1987). Rimma Kazakova bilan hamkorlikda „Muzika venchalnaya“, „Kak bit“, „Ti menya lyubish“ kabi qoʻshiqlar yaratildi.

1987-yilda Melodiya kompaniyasi uning birinchi mualliflik albomi -"Priznaniye" plastinkasini chiqardi, unda turli qoʻshiqchilar tomonidan ijro etilgan toʻrtta qoʻshigʻi kiritildi. Krutoyning oʻzi plastinkada hamrohlik qiluvchi guruhlardan birining rahbari sifatida qayd etilgan. Xuddi shu yili „Madonna“ plastinkasi jami 2 500 000 nusxada chiqarildi. Ushbu disk uchun annotatsiya Valentina Tolkunova tomonidan yozilgan boʻlib, unda Aleksandr Serov tomonidan ijro etilgan bir nechta sovet shoirlarining sheʼrlarida Igor Krutoyning oʻnta qoʻshigʻi mavjud.

1988-yilda Igor Krutoy Lenin komsomol mukofotiga sazovor boʻldi .

I. Krutoyning qoʻshiqlari turli vaqtlarda ijro etilgan va ijro etilmoqda: Sofiya Rotaru, Anjelika Agurbash, Leonid Agutin, Vadim Azarx, Alexa, Anatoliy Alyoshin, Irina Allegrova, Lala Allegrova, Alsou, Vladimir Asimov, Inna Afanasyeva , Samirdejda. Babkina, Vadim Baikov, Vladimir Balaxon, Nikolay Baskov, Galina Besedina, Dima Bilan, Aleksandr Bon, Igor Borisov, Aleksandr Buinov, Laima Vaikule, Valeriya, Anjelika Varum , Mixail Veselov, Anna Veski, Natalya Vetlitskaya,Leri Vinn, Eynar Vitols, Oleg Gazmanov, Kseniya Georgiadi, Aleksey Glyzin, Evgeniy Gor, Aleksandr Gradskiy, Diana Gurtskaya, Dominik Joker, Larisa Dolina, Irina Dubtsova, Sergey Jukov, Evgeniya Zamchalova, Igor Ivanov, Aleksandr Kalyanov, Iosif Kobzon, Karina Koks, Olga Kormuhina , Filipp Kirkorov, Anastasiya Kochetkova, Sergey Lazarev, Kseniya Larina, Valeriy Leontiev, Valeriy Klipka, Marina Lepa, Grigoriy Leps, Lev Leshchenko, Lolita, Ani Lorak, Muslim Magomayev, Sergey Mazaev, Yana Melikaeva, Murat Nasyrov, Nikita, Igor Nikolaev, Kristina Orbakaite, Irina Otieva , Yuriy Oxochinskiy , Soso Pavliashvili, Aleksandr Panayotov, Taisiya Povaliy, Yegor Creed, Vladimir Presnyakov-mladshiy, Alla Pugacheva, Masha Rasputina, Anna Reznikova, Aleksandr Rozenbaum, Avraam Russo, Verka Serdyuchka, Aleksandr Serov, Vlad Stashevskiy, Emin Agalarov, Anastasiya Stotskaya, Igor Talkov, Timati, Yuriy Titov, Vladimir Tkachenko, Valentina Tolkunova, Lara Fabian, Xatuna, Marina Xlebnikova, Prohor Shalyapin, Mihail Shufutinskiy, Batyrxan Shukenov, AʼStudio guruhi, Discoteka Avariya guruhi, Respublika guruhi, Sinyaya ptitsa VIA, Slivki VIA, " Novaya volna " xalqaro tanlovi ishtirokchilari, Igor Krutoyning „Novaya volna“ bolalar xori va taniqli opera xonandalari Cho Sumi, Andrea Bocelli, Aida Garifullina, Dmitriy Xvorostovskiy, Mariya Maksakova, Dimash Xudoybergenov va boshqalar. 2018-yildan — Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi madaniyat va sanʼat boʻyicha kengash aʼzosi.

### Prodyuserlik faoliyati
1989-yilda ARS Yoshlar markazining rejissyor-badiiy rahbari, 1998-yildan esa prezident sifatida boshqargan. 1997-yildan beri ARS-records kompaniyasi mavjud. Tashkilot faoliyatining asosiy yoʻnalishi musiqiy loyihalarni targʻib qilish, kassetalar, kompakt disklar ishlab chiqarish va reklama faoliyati edi. Valeriy Leontiev, Boris Moiseev, Andrey Gubin, Leonid Agutin, Aleksandr Buinov, Dmitriy Xvorostovskiy, Polina Gagarina, Mixail Shufutinskiy, Timati, Yuriy Shatunov va boshqa koʻplab sanʼatkorlar kompaniya bilan hamkorlik qilishgan.

Igor Krutoyning soʻzlariga koʻra, u hech qachon sanʼatkorlar bilan tijorat shartnomalarini imzolamagan, hamkorlik ijrochilar va guruhlar faoliyatidan foyda olishni nazarda tutmagan.

Prodyuser sifatida 2011-yilda Ostonada boʻlib oʻtgan qishki Osiyo oʻyinlarining ochilish marosimini, 2013-yilda Kazan shahrida boʻlib oʻtgan Butunjahon yozgi Universiadasining ochilish va yopilish marosimlarini tashkil etgan.

Ilgari u Krutoy Media Rossiya radioeshittirish xoldingiga ega boʻlgan („Love Radio“, „Radio Dacha“ va "Taksi FM ").

„Novaya volna“, „Detskaya Novaya volna“, „Pesnya goda“, „Utrennyaya pochta“ kabi loyihalarga prodyusserlik qilgan. Bir necha mavsum davomida u „Ty super!“ Xalqaro televizion loyihasining hakamlar hay’ati aʼzosi. 2004-yilda Fabrika zvyozd-4 loyihasining prodyuseri boʻlgan.

U musiqachilar, ijrochilar, bastakorlarni tayyorlash boʻyicha xususiy oʻquv markazi — Igor Krutoy nomidagi mashhur musiqa akademiyasining asoschisi. Oʻqitish pullik asosda amalga oshiriladi, biroq iqtidorli bolaning oilasida bunday moliyaviy imkoniyatlar boʻlmasa, oʻqish uchun toʻlov olinmaydi. 2020-yil holatiga koʻra, Akademiyaning Rossiya shaharlarida yetti filiali mavjud boʻlib, franchayzing tizimi orqali yanada rivojlanishi kutilmoqda. Ommaviy musiqa akademiyasining loyihalari orasida har yili oʻtkaziladigan: "Detskoe Eurovideniye " qoʻshiq tanlovining saralash bosqichini tashkil etish (2014-yildan), „Bitva talantov“, " Detskaya novaya volnai ", „Rojdestvenskaya pesenka goda“ va boshqalar.

### Qoʻshiqchilik faoliyati
Igor Krutoy koʻpincha qoʻshiqchi sifatida ham sahnaga chiqadi va sanʼatkorlarga hamrohlik qiladi, u birinchi marta Irina Allegrovaning kontsertida sahnaga chiqdi. Igor Krutoy va Irina Allegrova tomonidan duetda kuylangan „Nezakonchenniy roman“ qoʻshigʻi shuhrat qozondi. Shundan soʻng, turli konsertlar doirasida Igor Krutoy oʻz qoʻshiqlarini ijro etdi.

Oʻzining YouTube-kanalida va Instagram-dagi blogida u „Muzikalniy salon Igorya Krutogo“ („Igor Krutoyning musiqiy saloni“) boʻlimini boshqaradi, unda u oʻz ijrosidagi qoʻshiq va kuylarni nashr etadi.

2020-yilda Igor Krutoy ilgari Laima Vaikule bilan birga ijro etgan „Vetka kashtana“ qoʻshigʻini ijro etdi. Koʻp oʻtmay, Irina Allegrova bilan birgalikda u „Osen“ qoʻshigʻini ijro etdi.

## Mukofotlari
**Faxriy unvonlari:**

* RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1991-yil 24-sentyabr) — *Sovet sanʼati sohasidagi xizmatlari uchun*
* Rossiya Federatsiyasi xalq artisti (1996-yil 29-yanvar) — *sanʼat sohasidagi ulkan xizmatlari uchun* 
* Ukraina xalq artisti (2011-yil 23-avgust) — *Ukrainaning xalqaro nufuzini mustahkamlash, tarixiy merosi va zamonaviy yutuqlarini ommalashtirishga qoʻshgan katta shaxsiy hissasi uchun hamda Ukraina mustaqilligining 20 yilligi munosabati bilan*

**Sovrinlari:**

* Lenin komsomol mukofoti (1989) — *musiqa sanʼati sohasidagi xizmatlari uchun*
* Rossiya Ichki ishlar vazirligining mukofoti (2000)
* Belarus Respublikasi Prezidentining maxsus mukofoti (2020-yil 8-yanvar) — *2019-yil II Yevropa oʻyinlarining keng koʻlamli ochilish va yopilish marosimlarining ijodiy konsepsiyasini ishlab chiqqani va amalga oshirganligi uchun*.

**Ordenlari:**

* Doʻstlik ordeni (2004-yil 14-iyul) — *madaniyat va sanʼat sohasidagi koʻp yillik samarali faoliyati uchun*
* IV darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni (2009-yil 28-iyul) — *mahalliy musiqa sanʼatini rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi va koʻp yillik ijodiy faoliyati uchun*
* III darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni (2014-yil 21-iyul) — *milliy madaniyat va sanʼatni rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari, koʻp yillik samarali faoliyati uchun*
* II darajali „Do‘stlik“ ordeni (2019-yil 2-iyul, Qozog‘iston) — *Qozog‘iston va Rossiya xalqlari o‘rtasidagi do‘stlik va hamkorlikni mustahkamlashdagi xizmatlari uchun*
* Aleksandr Nevskiy ordeni (2019-yil 11-noyabr) — *milliy madaniyat va sanʼatni rivojlantirishdagi xizmatlari, koʻp yillik samarali faoliyati uchun*

**Boshqa mukofotlari, ragʻbatlantirishlari, mukofotlari va jamoatchilik eʼtirofi:**

* „Ploshad zvyozd“dagi yodgorlik belgisi (1998-yil 25-sentyabr)
* Yurmala shahrining faxriy fuqarosi (2010-yil 30-iyul)
* Rossiya Federatsiyasi Prezidentining minnatdorchiligi (2011-yil 16-avgust) — *"Novaya volna" mashhur musiqa ijrochilari uchun xalqaro tanlovni tashkil etish va oʻtkazishdagi faol ishtiroki uchun*
* MUZ-TV mukofotining *"Musiqa sanoatini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun"* maxsus mukofoti (2012)
* 2001/2002, 2004/2005, 2007/2008, 2009/2010 va 2011/2012 yillar yakunlari boʻyicha Donetsk "Shaxtyor" madhiyasi muallifi sifatida futbol boʻyicha Ukraina chempioni oltin medali va diplomi
* „Viktoriya“ Rossiya milliy musiqa mukofoti laureati „Lyubov ustavshih lebedey“ kompozitsiyasi uchun „Yil bastakori“ nominatsiyasida (2019)
* „Legendi Tavridi“ mukofoti (2020).

## Manbalar

## Havolalar

* Bastakorning rasmiy sayti
* Yangi toʻlqin yulduzlari
* Pianino va royalti oʻrtasida. Krutoy qanday qilib sovet sahnasini rus shou-biznesiga aylantirdi TASS

### Intervyu

* 
* 

### Video intervyu

* 
* 
* 
*