Yuriy Baturin

**Yuriy Mixaylovich Baturin** (tugʻ.1949 - yil 12-iyunda, Moskva, RSFSR, SSSR) — rossiyalik siyosatchi, olim, huquqshunos va Rossiya Federatsiyasining kosmonavti (dunyoning 382-kosmonavti va Rossiyaning 90-kosmonavti). Rossiya Federatsiyasi Qahramoni. Yuridik fanlar doktori va professori. 2010-yildan 2015-yilgacha Rossiya Fanlar akademiyasining Tabiiy fanlar va texnologiyalar tarixi instituti direktori, 2011-yil 22-dekabrdan Rossiya Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi. 2014-yil 29-noyabrdan —  Rossiya Fotograflar uyushmasi raisi.

## Ta'lim va darajalar

* 1966-yilda Moskvadagi 44-sonli ingliz maxsus maktabini oltin medal bilan tamomlagan.
* 1973-yilda Moskva fizika-texnika institutining (MIPT) aerofizika va kosmik tadqiqotlar fakultetini parvoz va boshqaruv dinamikasi mutaxassisligi bo'yicha tamomlagan.
* 1980-yilda Butunittifoq sirtqi yuridik institutini huquqshunoslik fakultetini tamomlagan.
* 1981-yilda M.V. nomidagi Moskva davlat universitetining jurnalistika fakultetini tamomlagan. 
* 1985-yil iyun oyida u “ Yevropa parlamenti ” mavzusida yuridik fanlar nomzodi ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.
* 1992-yil yanvar oyida “Kompyuter huquqi” mavzusida yuridik fanlar doktori ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.
* 2000-yilda Rossiya Qurolli Kuchlari Bosh shtabi akademiyasining Oliy kurslarini tamomlagan.
* 2005-yil 28-iyunda Rossiya Tashqi ishlar vazirligi Diplomatik akademiyasining kechki bo'limini xalqaro munosabatlar mutaxassisligi bo'yicha tamomlagan, diplom mavzusi kosmik diplomatiya va xalqaro huquq edi.

## Maratba

* 1973-yilda o'qishni tugatgandan so'ng, Moskva fizika-texnika instituti TsKBEMda faoliyatini boshlagan.
* 1980—1990-yillarda SSSR Fanlar akademiyasi Davlat va huquq institutida kichik ilmiy xodim, ilmiy xodim, katta ilmiy xodim lavozimlarida ishlagan.
* 1990-yil 17-maydan 1992-yil 2-yanvargacha SSSR Prezidenti yordamchisining maslahatchisi bo'lib ishlagan. "SSSR matbuoti to'g'risida" gi qonun mualliflaridan biri.
* 1991-yilda —  " Itogi " dasturining doimiy maslahatchisi (1-kanal).
* 1993-yildan 1994-yilgacha u Rossiya Federatsiyasi Prezidentining huquqiy masalalar bo'yicha yordamchisi bo'lib ishlagan.
* 1994—1996-yillarda Yuriy Rossiya Federatsiyasi Prezidentining milliy xavfsizlik bo'yicha yordamchisi bo'lgan.
* 1996-yildan 1998-yilgacha —  Rossiya Federatsiyasi Prezidentining yordamchisi.
* 1994-1996 va 1996—1997-yillarda u Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Kadrlar siyosati kengashining Oliy harbiy lavozimlar, oliy harbiy unvonlar va oliy maxsus unvonlar komissiyasini boshqargan. 
* 1996-yil 25-iyuldan 1997-yil 28-avgustgacha Rossiya Federatsiyasi Mudofaa kengashining kotibi.
* 1998-yil iyul oyidan boshlab Yuriy Baturin Moskva fizika- texnika institutida (siyosiy jarayonlarni matematik modellashtirish elementlari bilan siyosiy va huquqiy tahlil) va Moskva davlat universitetining jurnalistika fakultetida (siyosiy va huquqiy tahlil) kunduzgi professori bo'lgan. Ommaviy axborot vositalari, fan va jurnalistika muammolari, kosmik jurnalistika), shuningdek MEPhI kompyuter huquqi kafedrasi mudiri.
* 1997-yil iyungacha u MGIMOda dars bergan, ammo vaqtinchalik KPKda o'qish davrida o'qituvchilik faoliyatini to'xtatgan.
* 1998-yilda Yuriy RGNII TsPK im sinov kosmonavti lavozimiga tayinlandi.
* 2000-yil 1-iyundan - RGNII TsPK im kosmonavtlar otryadi komandirining o'rinbosari. Gagarin tadqiqot va sinov ishlari uchun. Bu birinchi marta fuqaroning harbiy kosmonavtlar otryadida ma'muriy lavozimga tayinlanishi, ya'ni KKP otryadi.
* 2008-yil 28-dekabrdan - Rossiya Federatsiyasi Xavfsizlik Kengashi huzuridagi Ilmiy kengash a'zosi. Rossiya Fanlar akademiyasining ko'rgazmalar bo'yicha ilmiy kengashi raisi. “Transparency International – R” Korrupsiyaga qarshi tadqiqotlar va tashabbuslar markazi boshqaruvi raisi.
* 2017-yildan K. nomidagi Rossiya kosmonavtika akademiyasining jamoatchilik va ommaviy axborot vositalari bilan aloqalar bo'yicha vitse-prezidenti lavozimida ishlagan.

Yuriy Baturin ikkita kosmik parvozda qatnashdi - "Soyuz TM-28" (1998) va "Soyuz TM-32" (2001), jami 20 kunga yaqin.

## Birinchi parvoz
1998-yil 13-avgustdan 1998-yil 25-avgustgacha tadqiqotchi kosmonavt sifatida kosmik kema komandiri Gennadiy Padalka va bort muhandisi Sergey Avdeev boshchiligidagi ekipaj tarkibida. U Talgat Musabayev va Nikolay Budarin bilan Yerga qaytdi.

## Ikkinchi parvoz
2001-yil 28-apreldan 2001-yil 6-maygacha kosmik kema komandiri Talgat Musabayev va birinchi kosmik sayyoh Dennis Tito boshchiligidagi ekipaj tarkibida bort muhandisi sifatida.

## Kosmik parvozlardagi ilmiy ishlar
Yuriy Mixaylovich Baturin orbital stantsiyalarda, shuningdek, transport kosmik kemalarida muhim qator ilmiy tajribalarni amalga oshirdi, shu jumladan Rossiya-Germaniya kosmik loyihasi "Plazma kristali" ning ishtirokida, ikkinchi kosmik parvozda davom etgan tajribalar. Ikkinchi kosmik parvoz paytida (2001-yil, ISS), "Plazma kristali" eksperimenti paytida u Maks Plank jamiyatining Yerdan tashqari fizika instituti nemis fiziklari "Baturin effekti" deb atagan effektni topdi.

## Chet tillarni bilish

# Ingliz tili
# Shved tili
# Yapon tili
# Fransuz tili
# Nemis tili
# Serb-xorvat

## Manbalar