open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
JR-Maglev

**JR-Maglev -** Markaziy Yaponiya temir yo'llari kompaniyasi (JR Central) va Temir yo'l texnik tadqiqot instituti tomonidan ishlab chiqilgan magnit levitatsiya (maglev) temir yo'l tizimi hisoblanadi.

Tizim 1960-yillardan boshlab Yaponiya milliy temir yoʻllari (JNR) tomonidan ishlab chiqilgan. 1977-yilda Miyazaki prefekturasining Xyuga shahrida 7&nbsp;km sinov liniyasi o'rnatildi va sinovlar 1997-yilda Yamanashi prefekturasining Tsuru shahrida 18,4 km uzunlikda o'tkazildi. 

2015-yil 21-aprelda yetti vagonli L0 seriyali SC Maglev 590-poyezdi boshqarildi.&nbsp;603 km/soatdan bir hafta o'tgach&nbsp;2003-yil dekabr oyida JR Central MLX01 magnit poyezdi soatiga 581 km tezlikka erishdi. Hamda bu tezlik bilan temir yo'l rekordini yangiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Markaziy Yaponiya temir yo'l kompaniyasi - Linear Express 29 Mart 2018 tarihinde     
* Temir yo'l texnik tadqiqot instituti (RTRI)
* RTRI Maglev veb-sayti  30 Mart 2016 tarihinde     
* SC MAGLEV veb-sayti  29 Kasım 2018 tarihinde
Hohenzollern koʻprigi

**Hohenzollern koʻprigi** (nem. Hohenzollernbrücke) — Germaniyaning Kyoln shahrida joylashgan Reyn daryosini kesib oʻtuvchi koʻprik.

Dastlab temir yoʻl va avtomobil yoʻllari uchun foydalanilgan koʻprik 1945-yildan keyin bugungi kungacha faqat temir yoʻl koʻprigi va piyodalar oʻtish joyi sifatida foydalanilgan. Bu Germaniyada eng koʻp ishlatiladigan temir yoʻl koʻprigi hisoblanib, Köln Hauptbahnhof va Köln Messe/Deutz stantsiyalarini bir-bir bilan bogʻlab turadi.

U 1907-yildan 1911-yilgacha eskirgan Dom koʻprigi (Dombrücke) oʻrniga uning oʻtkazuvchanligidan oshib ketgan tirbandlik sababli qurilgan. II. jahon urushidavrining eng muhim koʻpriklaridan biri boʻlgan Hohenzollern koʻprigi havo bombardimonlariga qaramay, katta zarar koʻrmadi. Biroq, 1945-yil 6 martda Ittifoq kuchlari Kyoln shahrining gʻarbiy qirgʻogʻini ishgʻol qila boshlaganida, u nemis muhandislik boʻlinmasi tomonidan portlatilgan. U 1945-yil 8 mayda urush tugaguniga qadar qayta tuzildi va piyodalar oʻtish joyi ochildi.

Keyingi oʻn bir yil ichida koʻprik tuzatildi va 1959-yilda u toʻliq foydalanishga yaroqli holatga keltirildi. 1980-yillarda koʻprik ikkita yangi yoʻlak bilan yangilandi. Bugungi kunda Gohenzollern koʻprigidan har kuni 1200 dan ortiq poyezdlar oʻtadi.

Koʻprik Kyolnning muhim qismi hisoblanadi, yaʼni u Kyoln markaziy stantsiyasini Reyn daryosining narigi tomonidagi yirik Yevropa shaharlari bilan bogʻlab turadi.

Hohenzollern koʻprigining umumiy uzunligi 409,19 metrni tashkil qiladi.
Karim Abdullayev

**Karim Abdullayev** (1905-yilda tugʻilgan — 1938-yil 4-oktyabrda vafot etgan) — Buxoro qishloq xo‘jalik texnikumi direktori, xalq maorifi komissarligida tashkiliy qism mudiri, Farg‘ona okrug xalq maorifi mudiri, Marg‘ilon tumani madaniy-targ‘ibot bo‘lim boshlig‘i, shahar partiya komiteti ijroiya byurosi aʼzosi, „Marg‘ilon haqiqati“ gazetasining muharriri. Sobiq Samarqand davlat pedagogika akademiyasida direktor, Oʻzbekiston davlat universitetiga aylangach, ushbu muassasada rektor. O‘zSSR Sog‘liqni Saqlash xalq komissari.

## Hayoti va taʼlimi
Karim Abdullayev 1905-yilda Sirdaryo viloyati Qarnoq qishlogʻida tavallud topgan. 1937-yil 5-iyunida hibsga olinadi. SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasi 1938-yil 4-oktyabrda otishga hukm etiladi.
1919-1921-yili sovet qishloq maktabida o‘qigan. 1921-yildan 1926-yilgacha Toshkent Maorif institutida tahsil olgan. Oʻzbek, qirgʻiz, rus tillarini bilgan.

## Faoliyati
1926-yili Zarafshon viloyati maorif bo‘limiga ishga yuboriladi. 1926-yil iyundan 1927-yil yanvargacha Buxoro qishloq xo‘jalik texnikumiga direktorlik qiladi. To 1929-yilgacha shu idora apparatida mehnat qiladi, 1929-yildan xalq maorifi komissarligida tashkiliy qism mudiri bo‘lib, o‘sha yili 1-noyabridan Farg‘ona okrug xalq maorifi mudiri bo‘lib xizmat qiladi. 1937-yildan partiya aʼzosi boʻlgan. Okruglar tugatilgach, O‘z Kompartiya Markaziy Komiteti qarori bilan Marg‘ilon tumaniga yuboriladi. Keyinchalik shahar partiya komiteti ijroiya byurosi aʼzosi, madaniy-targ‘ibot bo‘lim boshlig‘i sifatida ishlay boshlaydi. „Marg‘ilon haqiqati“ gazetasining muharriri bo‘lib 1932-yil dekabr oyiga qadar faoliyat olib boradi.

Markaziy Komitet qarori bilan Samarqand davlat pedagogika akademiyasiga direktor, bu ilmiy muassasa O‘zbekiston davlat universitetiga aylantirilgach, uning rektori lavozimiga tayinlanadi. 1935-yili O‘zSSR Markaziy Ijroiya Komiteti aʼzosi bo‘lib saylanadi. 1935-yil 22-oktyabrda O‘zSSR Sog‘liqni Saqlash xalq komissari etib saylanadi, 1937-yil 5-iyunida ishdan bo‘shatiladi, partiyadan o‘chiriladi, hibsga olinadi.

## Adabiyotlar
* 
## Manbalar
Andijon zilzilasi (1992)

**1992-yilgi Andijon zilzilasi** — 1992-yilning 15-mayida soat 8 dan 8 daqiqa oʻtganda Andijon viloyatida roʻy bergan zilzila. Magnitudasi uncha katta boʻlishiga qaramay (taxminan 6.2 ball) natijada shahar hududidagi koʻpgina inshootlar jiddiy talafot koʻrdi. Baʻzi manbalarda 6-7 ball qiyamtida qayd etilgan. Chuqurligi 49.5 km. Tebranish intensivligi - Epitsentr yaqinida oʻrtacha silkinish kuzatildi. Seysmik energiya quvvati - 1,3 x 1014 J (35 gigavatt-soat, 30089 tonna TNT yoki 1,9 atom bombasiga teng!). Qurbonlar soni aniq emas.

## Manbalar
Bibi Seshanba (ziyoratgoh)

**Bibi Seshanba** yoki **Bibi Seshanbe** — Andijon viloyatining Qoʻrgʻontepa tumani Sultonobod qishlogʻining Andijon-Xonobod yoʻli yoqasida joylashgan.

## Nomlanishi

Ziyoratgoh nomining kelib chiqishi oʻzbek va tojik xalqlarining afsonaviy siymosi Bibi Seshanba nomi bilan aloqador. Ushbu obraz oilaviy baxt va tikuvchilik, ip-yigiruv kabi hunarlarning homiysi, ayollarning himoyachisi sifatida talqin etiladi. Bu obraz yana boshqa xalqlarda ham tilga olinadi. Masalan, turklarda — Parshamba pari, afgʻonlarda — Bibi Charxi, Bibi Risinda, uygʻurlarda esa Seshamba Bibi kabi nomlari qoʻllanib keladi.

## Tarixi

Fargʻona vodiysida momolar yoki bibilar bilan bogʻliq ziyoratgohar oʻrta asrlarda ham mavjud bolgan. Bu togʻrisidagi maʼlumotlarni Muhammad Mufti Ohangaroniy oʻz asarida shunday yozgan:Men nima qilarimni bilmay Momo Xotunning muborak qabrlariga bordim. Ul orifalar sayyidasi Hazrat Sulton ul-Orifin (Ahmad Yassaviy) ning asrdoshi edi. U kishining jazbasi nihoyatda quvvatli edi. Oʻz holimni arz qildim Shu asnoda Hazrat Momoning ruhi hozir boʻldi.

Sovetlar davrida ziyorat qilish taʼqiqlab qoyilgan. Bu yerda oromgoh tashkil etilib, oʻquvchilar dam olgan. 2000—2005-yillar davomida hudud koʻngillilar tomonidan obodonlashtirilgan. Kichik xona oʻrniga milliy uslubdagi ganchkor maqbara va choyxona, oshxonalar qurilgan. Buloqlar qirgʻoqlari toshlar bilan mustahkamlangan.

Maqbara quyi qismida „Jannatbuloq“, „Sumalakbuloq“, „Qizbuloq“, „Koʻzbuloq“, „Shoʻrbuloq“ kabi shifobaxsh buloqlar mavjud. Ushbu buloqlar tarkibidagi minerallar turli xil toshmalar, ichki kasalliklar, quloq vq koʻz sohasidagi kasalliklarga davo hisoblanadi. Tarixchi S.Jalilovning fikricha ushbu hududda Qoʻqon xonlari ham dam olib ketgan.

## Manbalar
Mohlaroyim madrasasi

**Mohlaroyim madrasasi** — Fargʻona viloyati Qo‘qon shahrining Haydarbek mahallasida joylashgan madrasa. Mohlaroyim madrasasini Qo‘qon xoni Madalixon (Muhammad Alixon) ning onasi Nodira (1792—1842)  1824—1825-yillarda qurdirgan. Madrasaga qurilgan yilda vaqf mulki ta‘sis etiladi. Madrasa bir darsxona, 37 hujrali bo‘lgan. O‘sha davr nuqtai nazaridan oʻlchami boʻyicha xonlikdagi o‘rtahol madrasalardan biri bo‘lgan. Ma‘lumki, xonlikda madrasaning katta kichikligiga qarab vaqf mulki joriy etilgan. Mohlaroyim o‘rtacha kattalikdagi madrasa bo‘lgani uchun vaqf mulki ham shunga yarasha bo‘lgan. Vaqfnomada xon Madalixon va qozilarning muhri bosilgan. Vaqfnomada bayon etilishicha, Mohlaroyim madrasasiga Nodirabegim Qo‘qondagi bir karvonsaroyni 48 ta do‘konlari bilan, undan tashqari yana 22 do‘konni vaqf qilib bergan. Yana Yangiqishloqda 1546 tanob ekiladigan yer ham mulk sifatida ta‘sis etilgan.

1877-yili madrasa mutavallisi shahardagi vaqf mulklarini 56 tillaga, Yangiqishloqdagi vaqf yerlarini 125 tilla va 420 chorak gʻallaga ijraga bergan. 1881-yilda karvonsaroy va doʻkonlarni 74 tilla, yerlarni 115 tilla va 420 chorak gʻallaga ijaraga berilgan. Madrasa bir yilda vaqf mulkidan 180 tilladan ortiq pul va 2000 puldan ortiq gʻalla daromad qilgan. Bu madrasa uchun katta daromad boʻlib, bilim dargohining barcha xarajatlarini qoplagan.

Mohlaroyim madrasasidagi darslarni, toliblar bilimi, ustozlar hovlini shaxsan oʻzi nazorat qilib turgan. Nodira Qoʻqonda Mohlaroyim madrasasidan tashqari bozor va rastalar, masjid va madrasalar, xonaqoh va maqbaralar, hammom va karvonsaroylar qurilishiga ham bosh-qosh boʻlgan. Chalpak madrasasi, Dahmayi shohon hazirasi, Modarixon maqbarasini bunyod ettirdi.  Bugungi kungacha Chalpak va Mohlaroyim madrasalari saqlanib qolmagan. Shoir Mushrif Mohlaroyim madrasasi talabalari uchun oziq-ovqat va kiyim-kechak bilan ta’minlangani haqida hikoya qiladi. Madrasada turli kitoblar, qoʻlyozmalar toʻplanib, atrofida uylar, bogʻlar, karvonsaroylar, savdo va hunarmandlar qatorlari, bozorlar, mehmonxonalar, hammomlar va hokazolar vaqfga oʻtkazilgan.

## Manbalar
Foum Jamaa

**Foum Jamaa** — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Azilal viloyatida joylashganshaharcha hisoblanadi. 2004-yildagi statistik ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 5,360 kishidan iborat.

## Manbalar
Foum Oudi

**Foum Oudi —** Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Beni Mellal viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko'ra kommunada 1404 xonadonda jami 7802 kishi istiqomat qilgan.

## Manbalar
Akrom Gʻaniyev

**Gʻaniyev Akrom Toʻlqinovich** (1981-yil Andijon viloyatida tavallud topgan) – „Nil-granit“ masʼuliyati cheklangan jamiyati ishlab chiqarish boʻyicha direktor oʻrinbosari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi.

## Biografiya
Akrom Gʻaniyev 1981-yil 1-martda Andijon viloyatida tavallud topgan.

2017-yil Akrom Gʻaniyev Shuhrat medali bilan taqdirlandi.

2020-yil 6-17-yanvar kunlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzolarini saylash boʻyicha qoʻshma majlislar boʻlib oʻtdi. Ovoz berish natijalariga koʻra, Akrom Gʻaniyev Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzoligiga saylandi.

2021-yil 20-avgustda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev farmoyishi bilan Gʻaniyev Akrom Toʻlqinovich „**Eng koʻp ish joylari yaratgan tadbirkor**“ sifatida eʼtirof etildi.

## Manbalar

## Havolalar
* Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati
* Gʻaniyev Akrom Toʻlqinovich
Odiljon Iminov

**Iminov Odiljon Karimovich** (1963-yil Andijon viloyatida tavallud topgan) – muhandis, iqtisodchi, iqtisod fanlari doktori. 2020—2024-yillarda Oliy Majlisi Senatining Fan, taʼlim va sogʻliqni saqlash masalalari qoʻmitasi raisi.

## Biografiyasi
Odiljon Iminov 1963-yil 7-dekabrda Andijon viloyati Andijon tumanida tavallud topgan. 1986-yilda Andijon qishloq xoʻjalik institutini, 1998-yilda esa Davlat va jamiyat qurilish akademiyasini, shuningdek 2004-yilda Maasstrixt menejment maktabi (Gollandiya)ni tamomlagan.

Mehnat faoliyatini 1986-yilda Andijon viloyati Ulugʻnor tumani „Doʻstlik“ xoʻjaligi muhandisi sifatida boshlagan.

1988—1990-yillarda Andijon viloyati Andijon tumanida xoʻjalik muhandisi, yoshlar tashkiloti qoʻmitasi kotibi, 1990—1992-yillarda Oʻrta Osiyo qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti ilmiy-tadqiqot instituti aspiranti, 1992—1993-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi „Navroʻz“ jamgʻarmasi iqtisod boʻlimi boshligʻi, 1993—1997-yillarda „Oʻztadbirkorbank“ aksiyadorlik‐tijorat banki kreditlash boʻlimi boshligʻi, boshqaruv raisi yordamchisi vazifasini bajaruvchisi, Toshkent viloyati boshqarmasi boshligʻi, 1997—1998-yillarda Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi tinglovchisi, 1998—1999-yillarda Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash fondi kreditlash va loyihalarni monitoring qilish departamenti boshligʻi, Boshqaruv raisi oʻrinbosari, 1999—2001-yillarda Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi doktoranti, 2001—2015-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy biznes maktabi „Moliya“ kafedrasi mudiri, direktorning birinchi oʻrinbosari, direktor vazifasini bajaruvchisi, 2015—2017-yillarda Korporativ boshqaruv markazi direktori oʻrinbosari, kafedra professori, 2017—2018-yillarda Davlat boshqaruvi akademiyasi „Menejment nazariyasi va amaliyoti“ kafedrasi professori, 2018—2018-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, 2018—2020-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Agrar, suv xoʻjaligi masalalari va ekologiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari sifatida faoliyat olib borgan.

2020—2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Fan, taʼlim va sogʻlikni saqlash masalalari qoʻmitasi raisi. Doʻstlik ordeni (2020) bilan taqdirlangan.

## Manbalar
BigSher

**Alisher Maqsatovich Burxanov**, BigSher (1993-yil 4-avgustda tugʻilgan, Qiziloʻrda, Qozogʻiston) — qozoq reperi. Qozoq tilida kuylaydigan hozirgi yosh xonandalardan biri.

## Biografiyasi
Alisher 1993-yil 4-avgustda Qizilo‘rda viloyati, Yangiqo‘rg‘on tumani, Tugisken qishlog‘ida tug‘ilgan. Hozir Olmaotada istiqomat qiladi. 2009-yildan boshlab repga qiziqa boshladi.

### Bilimi
Qozogʻiston sport va turizm akademiyasini tamomlagan. Sport ustaligiga nomzod. U 10 yildan ortiq sport bilan shugʻullanadi.

## Ijodkorlik yoʻli
2012-yilda Samruq qoʻshigʻi DeeRoom bilan birinchi qoʻshigʻi boʻldi. 2013-yilda „Qozogʻiston“ qoʻshigʻi nashr etildi. Keyin Qurmash Quanishbayev va Serik Ibragimov „Dem Beresin“ qoʻshigʻi bilan birga. Serik Ibrohimov bilan „Bir dana“, „To‘yxona“, „Devochki“, „No love“ qo‘shiqlarini ijro etdi. Yana Muxtor Xanazada „Jana jil“ qo‘shig‘ini duet qilib kuyladi. Alihan, Arenbey bilan ijro etilgan „Jana jil“ qoʻshigʻi 2020-yilda chiqdi. 2021-yil 21-dekabrda Qozog‘iston Milliy kanalidagi „ Tansholpan“ ko‘rsatuvida „No love“ qo‘shig‘ini kuyladi. „Devochki“ qoʻshigʻin Qiziq Premiya loyihasining 2021-yil yakuniy konsertida va 2022-yil 11-mart kuni „Bizding shou“ dasturida Serik Ibragimov bilan birgalikda ijro etilgan. 2022-yil 3-avgust kuni Serik Ibragimov va Zhuldyz LIVE loyihasida kichik konsert berishdi.

## Manbalar
Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar instituti

**Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar instituti** — Andijon viloyati Andijon tumanida joylashgan institut hisoblanadi. Institut 1964-yil iyun oyida *Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash injenerlari institutining* Andijon filiali bazasida Andijon paxtachilik instituti nomi bilan tashkil etilgan. Institut tuzilmasida 5 ta fakultet, 21 ta kafedra, magistratura va maxsus-sirtqi boʻlimlari, axborot-resurs markazi hamda akademik litsey mavjud.

## Tarixi
Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar instituti 1964-yil Toshkent davlat agrar universiteti negizida Andijon paxtachilik instituti nomi bilan tashkil etilgan edi.

1992-yil Oʻzbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti I. A. Karimovning 1992-yil 15-martdagi farmoniga asosan Andijon paxtachilik instituti negizida Andijon qishloq xoʻjalik instituti tashkil etildi.

2018-yil — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 2018-yil 8-maydagi „Toshkent davlat agrar universitetida oliy maʼlumotli kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi PQ-3704-son qarori asosida Andijon qishloq xoʻjalik instituti negizida Toshkent davlat agrar universiteti Andijon filiali tashkil etildi.

2020-yil — Shavkat Mirziyoevning 2020-yildagi PQ-4795-son qarori asosida Toshkent davlat agrar universiteti Andijon filiali negizida Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar instituti tashkil etildi.

## Oʻquv faoliyati

Institut tuzilmasida 5 ta fakultet, 21 ta kafedra, magistratura va maxsus-sirtqi boʻlimlari, axborot-resurs markazi hamda akademik litsey mavjud.

Fakultetlar:

* Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash fakulteti
* Oʻsimliklar himoyasi va agrokimyo fakulteti
* Agrobiznes va raqamli iqtisodiyot fakulteti
* Agrobiologiya fakulteti
* Agroinjeneriya va Gedromelioratsiya fakultetiti

Oʻqish muddati:

Bakalavriatura: kunduzgi — 4 yil, sirtqi — 5 yil, maxsus sirtqi — 3 yil

Magistratura — 2 yil;

## Fan va tadqiqotlar: Ilmiy yoʻnalishlar va olimlar
Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar institutining xodimi Abdullayev Orifjon Odiljon oʻgʻli Qozogʻiston Respublikasida boʻlib oʻtgan „Turk dunyosining eng yaxshi oʻqituvchilari“ xalqaro tanlovida gʻolib boʻldi.

## Manbalar
Chalpak madrasasi

**Chalpak madrasasi** — Fargʻona viloyati Qo‘qon shahrida joylashgan madrasa. Chalpak madrasasini Qo‘qon xoni Madalixon (Muhammad Alixon) ning onasi Nodira (1792—1842) qurdirgan. Boshqa bir oʻrinda Chalpak madrasasi Xudoyorxonning onasi Yorqinoyim tomonidan qurdirilgan deyiladi. Madrasa vaqfnomasida (Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxivida saqlanmoqda) 27 ta muhr bor. Jumladan, Qoʻqon xoni Madalixon muhri, hijriy 1227 yil belgilangan, Soʻfi Alam muhri, hijriy 1230-yil yozilgan, Muhammad Sharif qozi muhri va boshqalar. Vaqfnomadan tashqari madrasaning vaqf mulklarini xiroj va tanob soliqlaridan ozod qilinganligi toʻgʻrisidagi Xudoyorxonning inoyatnomasi ham boʻlgan.

Vaqfnomada mutavalli tayinlash va vaqf mulki daromadini taqsimlash tartibi quyidagicha belgilangan: Vaqfnomada mutavalli lavozimiga mudarris tayinlansin. Mutavalli har yili tushgan daromadni oldin madrasa binosini taʼmirlashga, boshqa ehtiyojlarga sarflab, qolgan qismini 24 boʻlakka boʻlgan. Boʻlakning 12 qismi mudarrisga, 10 qismi talabalarga, qolgan 2 qismini 9 boʻlakka boʻlib, ulardan 3 qismini madrasa masjidining imomiga, 2 qismini muazzinga, 1 qismini targʻibotchiga, yaʼni xatabga, 1 qismini qorovulga, 2 qismini sartaroshga berish vaqfnomada belgilab qoʻyilgan.

Chalpak madrasasi 29 hujra, bir necha darsxona, masjid, tahoratxona va yordamchi binolardan iborat boʻlgan. Masjid, darvozaxona kabi qismlari saqlangan. Inshoot Usta Bozor Muxandis nomli meʼmor boshchiligidagi ustalar tomonidan qurilgan. Bino oʻtgan asrning 20 yillarida kommunal xoʻjalik ixtiyoriga berilgan va u yerda bir necha xoʻjalik istiqomat qilgan. Oʻsha davrdan beri taʼmirlanmagan. Madrasaning „Chalpak“ deb nomlanishiga sabab shuki, bu yerda dastlab Xokim Oyim, keyinchalik shahar boylari hisobidan koʻp miqdorda chalpak pishirilib, muhtojlarga ulashib turilgan.

Chalpak madrasasi 2021 — 2030-yillarda O‘zbekiston Respublikasi tomonidan YUNESKOning Umumjahon madaniy merosi ro‘yxati, Insoniyat nomoddiy madaniy merosining reprezentativ ro‘yxati, Jahon xotirasi ro‘yxatiga madaniy va tabiiy meroslarni kiritishga ilgari surish bo‘yicha
MILLIY REJA dasturiga kiritilgan.

## Manbalar
Gazlangan shokolad

**Gazlangan shokolad** shokoladning bir turi. Mahsulot suyuq shokoladga gaz pufakchalarini qo‘shish orqali tayyorlanadi. Ishlab chiqarish jarayoni 1935-yilda Rowntreeʼs tomonidan ixtiro qilingan. Ishlab chiqarish jarayonida suyuq shokolad massasi propellant bilan koʻpiklanadi va keyin past bosimli muhitda sovutiladi. Azot, argon, karbonat angidrid va azot oksidi koʻpincha havo shokoladi uchun propellantlar sifatida ishlatiladi.

## Manbalar
Tamara Golovey

**Tamara Golovey** (; ; 1943-yil, 19-sentyabr, Uchqoʻrgʻon tumani, Namangan viloyati, OʻzSSR, SSSR) — shaxmat ustasi, xalqaro shaxmat hakami va Belarus Respublikasida xizmat koʻrsstgan murabbiy. Uning AQSH shaxmat federatsiyasi reytingidagi ochkosi 2322.

## Hayoti
Tamara 1943-yilning 19-sentyabrida Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi Namangan viloyatining Uchqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan. 12 yoshidan Minsk shahrida A.Shagalovich qoʻl ostida shaxmat bilan shugʻullanishni boshlagan. 1965-yilda Belarus politexnika institutini bitirganiga qaramasdan shaxmat faoliyati uchun muhandislikdan voz kechgan. 1970-yildan Minskdagi 11-sonli olimpiya zaxiralari bolalar sport maktabining shaxmat boʻyicha bosh murabbiyi.
U uch marta (1965, 1969 va 1976) Belarus ayollar chempionatida gʻolib chiqdi va shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi SSSR chempionatining koʻp karra finalchisi boʻldi. 1989-yildan boshlab u xalqaro hakam sifatida oʻz faoliyatini boshladi.
Tamara Golovey koʻplab shaxmat musobaqalarida hakamlik qilgan.
1999-yildan beri Tamara AQShda yashaydi. U Albert Chow (FIDE ustasi, USCF 2294) bilan birga 2000-yil Illinoys ochiq chempionati — Illinois Openda uchinchi oʻrinni va 2001 yilda erkaklar oʻrtasida Illinoys Openda toʻrtinchi oʻrinni egalladi. U Chikagoda bolalarni musobaqalar uchun muvaffaqiyatli tayyorlamoqda.

## Murabbiylik faoliyati
Tamara Golovey sobiq Ittifoqning bosh murabbiyi sifatida Grossmeyster, ikki karra olimpiya chempioni, 1991-yilda dunyo boʻyicha reytingda uchinchi oʻrinni egalllagan Boris Gelfand va 2008-yilgi AQSH chempioni, xalqaro grossmeyster Yury Shulman kabi kuchli shaxmatchilarga ustozlik qilgan.

Shuningdek:
* Xalqaro shaxmat ustasi, 1992-yilgi AQSh Olimpiya jamoasi aʼzosi — Yuliya Levitan;
* Xalqaro usta, 1994-yilgi olimpiadaning bronza medali egasi -Valeri Atlas;
* Grossmeyster Eric Rosen ham Tamara Goloveyning shogirdlari qatoriga kiradi.

## Manbalar
Alfa zarrachalar rentgen spektrometri

**Alfa zarracha rentgen spektrometri** ( **AZRS**) alfa zarralari va lyuminestsent rentgen nurlaridan olingan namunani alfa zarralari va radioaktiv manbalardan olingan rentgen nurlari bilan nurlantirgandan so'ng tahlil qiluvchi spektrometrdir . Namunaning elementar tarkibini tahlil qilishning bu usuli ko'pincha past kuchlanish, kichik o'lcham va minimal quvvat sarfini talab qiladigan kosmik tadqiqotlarda qoʻllanadi. Boshqa usullar (masalan, massa spektrometriyasi ) katta quvvat talablari bo'lgan kattaroq uskunalarni talab qiladi. Variatsiya **alfa proton rentgen spektrometridir**, masalan, Pathfinder missiyasidagi kabi, u ham protonlarni aniqlaydi.

## Manbalar
Alfa zarralar rentgen spektroskopiyasida nurlanishning bir necha shakllari qoʻllanadi. Ularga alfa zarralari, protonlar va rentgen nurlari kiradi. Beqaror atomlarning radioaktiv parchalanishi paytida alfa zarralari, protonlar va rentgen nurlari chiqariladi. Alfa zarralarining umumiy manbayi kurium-244 dir. Energiyasi 5,8 MeV bo'lgan zarrachalarni chiqaradi. Plutoniy-240 ning parchalanishida 14 va 18 keV rentgen nurlari chiqariladi.

## Alfa zarralari

Aniqlangan energiyaning ba'zi alfa zarralari, agar ular atom yadrosi bilan to'qnashganda, detektorga orqaga tarqaladi. 180 ° ga yaqin burchakda Rezerford fizik qonunlari energiyaning saqlanish qonuni va chiziqli impulsning saqlanishi bo'ladi. Bu alfa zarracha urgan yadro massasini hisoblash imkonini beradi.

Yengil elementlar alfa zarrachalarining energiyasini ko'proq o'zlashtiradi, alfa zarralari esa deyarli bir xil energiya bilan og'ir yadrolar tomonidan aks ettiriladi. Tarqalgan alfa zarralarining energiya spektri dastlabki alfa zarralarining 25% dan 100% gacha cho'qqilarini ko'rsatadi. Ushbu spektr namunaning tarkibini, ayniqsa yengilroq elementlar uchun aniqlash imkonini beradi.

## Protonlar
Alfa zarralarining bir qismi atom yadrolari tomonidan so'riladi. Bu so'rilish bilan natriy, magniy, kremniy, alyuminiy va oltingugurtni aniqlash mumkin. Bu usul faqat Mars Pathfinder aparatida Alfa zarra rentgen spektrometrida qo'llanilgan. Mars Exploration Rovers aparati uchun proton detektori ikkinchi alfa zarracha sensori bilan almashtirildi. Shuning uchun u alfa zarrachalar rentgen spektrometri deb ham ataladi.

## rentgen nurlari
Alfa zarralari, atomning ichki qobig'idan (K- va L-qobig'i) elektronlarni chiqarishga qodir. Ushbu bo'sh joylar tashqi qobiqlardan elektronlar bilan to'ldiriladi, buning natijasida xarakterli rentgen nurlari hosil bo'ladi. Bu jarayon zarrachalar induktsiyali rentgen nurlanishi deb ataladi va uni aniqlash nisbatan oson va og'irroq elementlar uchun eng yaxshi sezgirlik va ruxsatga ega.

"Ma'lumot O;zbekiston Milliy Universiteti Fizika fakulteti tomonidan tarjima qilindi"
HV Wolf

&nbsp;15<sup>ч</sup>&nbsp;28<sup>м</sup>&nbsp;17,42<sup>с</sup> −45°&nbsp;08&prime;&nbsp;5,88&Prime;
**HV Wolf** (  ) - Quyoshdan taxminan 5599 yorug'lik yili (taxminan 1717 parsek ) masofada joylashgan Bo'ri yulduz turkumidagi yagona o'zgaruvchan yulduz . Yulduzning zohiriy kattaligi +8,09 m dan +7,3 m gacha. Yulduzning yoshi taxminan 11,75 million yil ekanligi aniqlangan[4].

## Xususiyatlari
**HV Volka** - ko'k-oq o'zgaruvchan Be-star (BE:)[6][7][8]* [9] spektral turi B0[10][11], yoki B1Vne [12][13], yoki B1IIInep [14][15][16] [17], yoki B1-2I/IIIn [18]. Massasi - taxminan 18,8 quyosh, yorqinligi - taxminan 57016,4 quyosh[19]. Samarali harorat taxminan 25900 K[20].

## Manbalar
Xoshim Sattarov

**Sattarov Xoshim Og‘aliqovich** (1904-yilda tugʻilgan — 1938-yil 4-oktyabrda vafot etgan) — O‘zSSR Sog‘liqni Saqlash Xalq Komissarligida kadrlar mudiri, Toshkent Tibbiyot instituti direktori, O‘zSSR Markaziy Ijroiya Komiteti aʼzosi.

## Hayoti va taʼlimi
1904-yili Namangan viloyati, Namangan shahrida oddiy dehqon oilasida tavallud topgan. Oilasi 7 kishidan iborat boʻlgan: rafiqasi, o‘g‘li, xotinining 2 singlisi va otasi. Toshkent shahrida, 1-may ko‘chasi, 74-uyda istiqomat qilgan.

1938-yil 4-oktyabr sanasida SSSR Oliy harbiy hamjamiyati sayyor sessiyasining Toshkentdagi yig‘ilishida S. X. Og‘aliqovich otish jazosiga hukm etildi va oʻsha kunning oʻzida otib tashlandi.

1917—1919-yillarda „Namuna“ xalq maktabida o‘qidi. 1930-yili Moskvadagi Tibbiyot institutini tugatib, ichki kasalliklar bo‘yicha shifokor mutaxassisligiga ega bo‘lgan. 1919-yili Toshkentda O‘zbekiston pedagogika instituti huzuridagi kursda 1922-yilgacha tahsil oldi. Muassasani tamomlab, Moskvaga Kalinin nomidagi ishchilar fakultetiga o‘qishga kirdi va 1925-yilda tugatdi. Sattarov o‘sha yilning o‘zida ishchilar fakulteti tomonidan 1-sonli Moskva davlat universiteti Tibbiyot fakultetiga o‘qishga yuborildi, 1930-yili shu universitetning Tibbiyot fakultetini tamomladi. Tibbiyot institutini bitirgandan so‘ng, Moskvadagi SSSR Tropik instituti aspiranturasida oʻqishni davom ettirgan.

## Faoliyati
1931-yil may oyida O‘z K(b)P Markaziy Komiteti qarori asosida Toshkentga ishlash uchun chaqirib olindi. Keyinchalik O‘zK(b)P Markaziy Komiteti qaroriga muvofiq O‘zSSR Sog‘liqni Saqlash Xalq Komissarligida kadrlar mudiri etib saylandi. Ushbu lavozimda 1931-yilning 15-may sanasidan 1932-yilgacha ish olib bordi. 1932—1934 yillar oraligʻida esa O‘zSSR Sog‘liqni Saqlash Xalq Komissari o‘rinbosari sifatida xizmat qildi. 1932-yil iyunidan boshlab Toshkent Tibbiyot instituti direktori bo‘lib ishlay boshladi. Sovetlar V qurultoyida O‘zSSR Markaziy Ijroiya Komiteti aʼzosi etib tayinlandi.

## Adabiyotlar
* 
## Manbalar
Ming Oyim madrasasi

**Ming Oyim madrasasi** - Qoʻqonda saqlanib qolmagan madrasa. 1809-yilda Qoʻqon xoni Umarxon onasi xotirasiga bagʻishlab Qoʻqon shaxrida Xilbatulla Xoja maxallasida barpo ettirgan.

## Tarixi
Madrasa bunyod qilingan yili Umarxon unga vaqf mulki taʼsis qilgan. Vaqfnomaga Norboʻtaxon, Umarxon, Muxammad Alixon va oʻsha davr qozilari muxr bosgan. Madrasa vaqfnomasi maʼlumotlariga asoslanganda, Ming Oyim madrasasiga shaxarda 1 ta karvonsaroy va 19 ta doʻkon vaqf qilib berilgan.

## Adabiyotlar
*
Sferik elektromagnit toʻlqinlar tenglamasi

**Toʻlqinlar** — fazoda chekli tezlik bilan tarqaluvchi modda yoki muhitning holat oʻzgarishlaridir. Toʻlqinlarning tarqalish jarayonida energiya fazoning bir nuqtasidan ikkinchi nuktasiga uzatiladi, lekin zarralari koʻchmaydi. Turli xil mexanik, issiqlik, elektromagnit holat oʻzgarishlariga turli xil toʻlqinlar mos keladi.

Toʻlqin tezligi v barcha yoʻnalishlarda bir xil tarqalsa, manba esa nuqtaviy boʻlsa, toʻlqin sferik boʻladi.
Manbaning tebranish fazazi 𝛚t (yaʼni f0=0) boʻladi. U holda, toʻlqin sirtidagi r radiusda faza quyidagiga teng boʻladi: ω(t-r/v).
Toʻlqin muhit tomonidan soʻrilmasa, doimiy boʻlmasa, tebranish amplitudasi 1/r qonun boʻyicha kamayib boradi. Oʻz navbatida sferik toʻlqin tenglamasi:
ε=A/r cos⁡ω(t-r/v) yoki ε= A/r cos⁡(ωt-kr)
bu yerda A manbadan birlik masofa uzoqlikdagi amplituda. Yuqoridagi tenglama r ning kichik qiymatlarida qoʻllanilmaydi, r—>0 amplituda cheksizlikga intiladi.

## Manbalar

Vinogradova M. B., Rudenko O. V., Landsberg.
Abduvosi Yusupov

**Abduvosi Yusupov** (1904-yilda tugʻilgan — 1938-yil 4-oktyabrda vafot etgan) — Namangan uyezd-shahar militsiyasida ish yurituvchi, soʻngra shu tashkilotning axborot boʻlimi mudiri. Namanganda savodsizlikni tugatish favqulodda komissiyasining mudiri. Namangan shahridagi 3-son Yog‘ zavodi direktorining yordamchisi. Yangiqo‘rg‘ondagi MTS direktori o‘rinbosari. Namangan shahri prokurori. Namangan, Oyim, Baliqchi tumanlari partiya komitetlari va ijroiya komitetlari aʼzosi.

## Taʼlimi
1918—1920-yillar oraligʻida Namangan shahridagi 4-sonli Sovet rus maktabida 2 yil taʼlim olgan, 1924-yildan 1925-yilgacha Toshkentdagi savodsizlikni tugatish kursini tamomlagan.

## Faoliyati
1918—1920-yillarda Namangan uyezd-shahar milisiyasida ish yurituvchi sifatida faoliyat yuritgan. 1920—1922-yillar oraligʻida uyezd-shahar milisiyasining tashkiliy axborot bo‘limi mudiri, 1923—1924-yillarda esa Namanganda savodsizlikni tugatish favqulodda komissiyasining mudiri boʻlib ishlaydi.
1925-yildan to 1927-yilgacha Namangan shahridagi 3-son Yog‘ zavodi direktori yordamchisi;
1927—1928-yillari siyosiy maorif mudiri;
1928—1930-yillari tuman paxta soyuzi idorasi raisining o‘rinbosari;
1930—1933-yillari Namangan shahri partiya komitetida instruktor va tashkiliy bo‘lim mudiri o‘rinbosari;
1934-yil Oyim tumanida partiya komiteti tashkiliy bo‘lim mudiri;
1934—1935-yillari Baliqchi tumanida partiya komiteti sekretarining o‘rinbosari;
1935-yilda Yangiqo‘rg‘ondagi MTS direktori o‘rinbosari, 1935-yil 15-martdan Namangan shahri yer bo‘limi mudiri;
1936-yilning 19-iyunidan boshlab Namangan shahri prokurori lavozimida, 1931-yildan 1936-yilgacha Namangan, Oyim, Baliqchi tumanlarida partiya komitetlari va ijroiya komitetlariga aʼzo bo‘lib saylangan. Rus va o‘zbek tillarini bilgan.

## Vafoti
Abduvosi Yusupov 1938-yil 5-okyatbrdagi SSSR Oliy sudi harbiy hamjamiyati sayyor sessiyasining yig‘ilishida otishga hukm qilindi va hukm o‘sha kuni otib tashlandi.

## Adabiyotlar
* 
## Manbalar
Shohjahon Abdullayev

**Shohjahon Abdullayev Qahramonjon oʻgʻli** (2002-yil 17 iyun, Andijon, Andijon viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbek havaskor va professional bokschisi, yengil, birinchi ogʻir va ogʻir vazn toifalarida ringga tushadi. O‘zbekiston terma jamoasi aʼzosi, O‘zbekiston chempioni (2022), yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionati bronza medali sovrindori (2021), yoshlar o‘rtasida Osiyo chempioni (2019), jahon chempionati (2021) ishtirokchisi.

## Hayoti
Shohjaxon Abdullayev 2002-yil 17-iyunda Oʻzbekistonning Andijon viloyati Andijon shahrida tugʻilgan.

## Havaskorlik faoliyati

### 2019—2020-yillar
2019-yilning noyabr oyida Ulan-Batorda (Mo‘g‘uliston) 81 kg vazn toifasida yoshlar o‘rtasida Osiyo chempioni bo‘ldi, finalda xitoylik Xalimulati Rehemandani mag‘lub etdi.

2020-yilda COVID-19 koronavirus pandemiyasi boshlandi, Oʻzbekistonda va butun Osiyoda kuchga kirgan qattiq rejimli koronavirus karantini esa raqobat amaliyotining pasayishiga olib keldi.

### 2021—2022-yillar
2021-yilning aprel oyida Kielceda (Polsha)  81 kg gacha boʻlgan vazn toifasida bronza medali sovrindori bo‘ldi, yarim finalda chernogoriyalik bokschi  yutqazdi.

2021-yil oktyabr oyi oxirida Belgradda (Serbiya) jahon chempionatida 86 kg vazn toifasida ishtirok etdi. Musobaqaning 1/16 finalida muddatidan oldin 2-raundda belgiyalik bokschi Viktor Shelstratga yutqazdi va yakunda 2021-yilgi jahon chempionatining bronza medali sovrindoriga aylandi.

2022-yilning noyabr oyida Ammanda (Iordaniya) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida 86 kg vazn toifasida ishtirok etib, chorak finalda hakamlarning ikkiga boʻlingan qarori bilan (hisob: 2:3) iordaniyalik tajribali Odai Riyad Al-Hindaviga yutqazib qoʻyadi. Natijada u 2022-yilgi Osiyo chempionatining kumush medali sohibiga aylandi.

Bokdchi 2022-yilning dekabr oyida 86 kg vazn toifasida finalda Temurxon Sobirovni mag‘lub etib, O‘zbekiston chempioni bo‘ldi.

### 2023-yil
Shohjahon 2023-yil fevral oyi  86 kg vazn toifasida gʻoliblikka erishdi. Sofiya (Bolgariya) shahrida bo‘lib o‘tgan musobaqada bokschi yarim finalda gruziyalik tajribali Giorgi Kushitashvilini, finalda esa italiyalik  mag‘lub etdi.

## Professional faoliyati
2022-yil 6-avgustda Yekaterinburgda (Rossiya) professional ringdagi debyutini oʻtkazdi. Og‘ir vazn toifasida (90,72 kg dan yuqori) 4 raundlik jangda tajribali rus-germaniyalik Skobenkoga (5:12) yutqazdi. 4-raundda Abdullayev nokdaunga uchradi.

## Professional jangi statistikasi

## Manbalar

## Havolalar
* https://www.sports.kz/search?searchm=Shoxjahon+Abdullayev — Sports.kz saytidagi yangiliklarda
* 
* Shokhjakhon Abdullaev — Tapology.com saytidagi profili
Sabriye Bekirova

**Sabriye Iskanderovna Bekirova** (1965-yil 7-may; Andijon, Oʻzbekiston) – rossiyalik dirijyor, Shimoliy Osetiya-Alaniya Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2010).

## Hayoti va ijodi
Sabriya 1965-yil 7-may Andijonda, deportatsiya qilingan qrim tatarlari Iskander va Xatija Bekirovlar oilasida tugʻilgan. Ikki yoshida ota-onasi va opa-singillari bilan Novorossiyskga koʻchib oʻtadi. Novorossiysk musiqa kollejida oʻqituvchi Mixail Tokarev bilan birga oʻqiydi.

1990-yilda Sankt-Peterburg konservatoriyasini professor E. A. Komarovadan skripka, professorlar I. A. Musin va Yu. X. Temirkanovlardan opera va simfoniya dirijyorligi boʻyicha tahsil olgan. 1996—1998-yillarda Kareliya davlat filarmoniyasining mehmon dirijyori. 2000—2002-yillarda Sankt-Peterburg operasida dirijyorlik qilgan. 2004—2007-yillarda Sankt-Peterburg simfonik xalq va klassik musiqa orkestri dirijyori. 2005-yildan Sankt-Peterburg davlat madaniyat va sanʼat universitetida dirijyorlik fanidan dars beradi. 2008-yildan 2011-yilgacha —Shimoliy Osetiya-Alaniya Respublikasi, Vladikavkaz shahri, Milliy davlat opera va balet teatrining bosh dirijyori. 2014-yildan Boshqirdiston Respublikasi Milliy simfonik orkestrining mehmon dirijyori. Ushbu teatr haqida quyidagi fikrlarni bildirib oʻtgan: Orkestrda – ajoyib, sezgir, professional musiqachilar ishlaydi. Sizning orkestringiz katta imkoniyatlarga ega. Boshqirdiston Respublikasi uchun bu shunchaki xazina, tashrif qogʻozi.

Oʻylaymanki, respublikadagi bunday jamoalar rahbariyat tomonidan kuchli qoʻllab-quvvatlanishi, „hammadan ustun boʻlishi“, jumladan, moliyalashtirish borasida ham oldinda boʻlishi lozim.2015-yildan beri u Tuluza Tasviriy sanʼat institutida orkestr dirijyorligi boʻyicha professor boʻlib ishlaydi, Tuluza Kapitoliy milliy simfonik orkestri va Belistokdagi Podlaski opera va filarmonik simfonik orkestri bilan hamkorlik qiladi. Shuningdek, 2016-yilda sobiq turmush oʻrtogʻi Tugan Soʻxiyev tomonidan tashkil etilgan Xalqaro orkestr dirijyorlik akademiyasining professori.

## Manbalar

## Havolalar
* Sabriye Bekirovaning rasmiy sayti
* Sankt-Peterburg filarmoniyasi veb-saytidagi sahifa
* https://web.archive.org/web/20160306233535/http://osradio.ru/culture/12538-vladikavkazskaja-vesna-nachalas-s-poceluja-chanity.html
Abbosxoʻja Boboxoʻjayev

**Abbosxoʻja Boboxoʻjayev** (1904-yilda tugʻilgan — 1938-yil 8-oktyabrda vafot etgan) — Toshkent shahrida qishloq xo‘jaligi ishchilari okrugi uyushmasi raisining o‘rinbosari. O‘rta Chirchiq tumani ijroiya komiteti raisi o‘rinbosari. Piskent tumani partiyasi komitetining 1-mas’ul kotibi. Oʻzbekiston SSRdagi siyosiy faol shaxslardan biri. Bir qancha hukumat lavozimlarida faoliyat yuritgan.

## Hayoti va taʼlimi
Abbosxoʻja Boboxoʻjayev 1904-yil Fargʻona viloyati Qoʻqon shahrida ishchi oilasida tavallud topgan. Millati — oʻzbek. Maʼlumoti — quyi. 1925-yildan 1929-yilgacha Toshkent shahrida joylashgan V. Lenin nomidagi O‘rta Osiyo harbiy maktabining artilleriya bo‘limida tahsil olgan. Manbalarda rafiqasi, ikki yarim yashar o‘g‘li, shuningdek, 72 yoshdagi otasi va 54 yoshdagi onasi borligi, yashash manzili — Piskent tumani, Lenin ko‘chasi, deb qayd qilingan. Abbosxo‘ja Boboxo‘jayev 1938-yil 8-oktyabrdagi SSSR Oliy harbiy sudi hamjamiyati sayyor sessiyasining yig‘ilishida otishga hukm etilgan va hukm o‘sha kuning oʻzidayoq ijro etilgan.

## Faoliyati
1921—1922-yillari Qo‘qon shahrida harbiy etikdo‘z. 1922—1923-yillarda esa Qo‘qondagi Markaz uyushmasida huddi shu kasb egasi sifatida xizmat qilgan. Abbosxoʻja Boboxoʻjayev 1924—1925-yillar oraligʻida mehnatni muhofaza qilish ustaxonasida poyabzal taʼmirlovchi bo‘lib ishlagan. 1929-yil avgust oyidan 1930-yil fevral oyigacha Toshkent shahri qishloq xo‘jalik ishchilari okrug uyushmasi raisi o‘rinbosari lavozimida, 1930-yilning fevralidan 1930-yilning dekabr oyigacha O‘rta Chirchiq tumani ijroiya komiteti raisi o‘rinbosari lavozimlarida faoliyat olib borgan. 1931-yil yanvar oyidan boshlab, 1932-yil oktyabrgacha Xatirchi tumani (Navoiy viloyati) partiya komitetining mas’ul kotibi, shu yilining oktyabrdan Piskent tumani partiya komitetining 1-mas’ul kotibi bo‘lib xizmat qilgan. 1937-yil 13-sentyabr sanasida oʻz vazifasidan ozod etilgan.
1932-yilda O‘zKompartiya Markaziy Komiteti mablag‘larni safarbar qilish rejasini bajarmaganligi sababli unga xayfsan eʼlon qilingan.

## Adabiyotlar
* 
## Manbalar
Buger - Lambert - Ber qonuni

**Buger-Lambert-Ber qonuni** (shuningdek, oddiygina *Buger qonuni*) fizik qonun boʻlib, u yutuvchi muhitda tarqalayotgan parallel monoxromatik yorugʻlik nurlarining kuchsizlanishini belgilaydi.

Qonun quyidagi formula bilan ifodalanadi:

: I(l) = I_o e^{-k_{\lambda}l} ,

bu yerda I(l) qalinligi boʻlgan materiya qatlamidan oʻtadigan yorugʻlikning intensivligi l, I_0 — moddaga kiradigan yorugʻlik intensivligi, k_\lambda yutilish indeksidir (oʻlchovsiz yutilish indeksi bilan adashtirmaslik kerak \kappa bilan bogʻliq k_\lambda formula k_\lambda=4\pi\kappa/\lambda, bu yerda \lambda — toʻlqin uzunligi) .

Yutilish koʻrsatkichi moddaning xususiyatlari bilan belgilanadi va umuman olganda yutilayotgan yorugʻlikning toʻlqin uzunligiga bogʻliq. Ushbu bogʻliqlik moddaning yutilish spektri deb ataladi.

## Qonunning kashf etilishi tarixi
Buger-Lambert-Ber qonuni 1729-yilda fransuz olimi Pyer Buger tomonidan eksperimental ravishda ochilgan, 1760-yilda nemis olimi I. G. Lambert tomonidan batafsil oʻrganilgan va kontsentratsiyaga nisbatan 1852-yilda nemis olimi A.Ber tomonidan eksperimental tekshirilgan. .

## Eritmalar tomonidan yorugʻlikni yutish
Yorugʻlikni yutmaydigan erituvchilardagi yutuvchi moddalar eritmalari uchun yutilish koʻrsatkichi quyidagicha yozilishi mumkin

: k_\lambda = \chi_\lambda C ,

* bu yerda \chi_\lambda — yutuvchi erigan modda molekulasining toʻlqin uzunligi λ boʻlgan yorugʻlik bilan oʻzaro taʼsirini tavsiflovchi koeffitsient ; C erigan moddaning konsentratsiyasi, mol/l.

Buni daʼvo qilish \chi_\lambda ga C bogʻliq emas, A .Ber qonuni deb ataladi. (Karl Baerning daryo vodiylarining assimetriya qonuni bilan adashtirmaslik kerak). Bu qonun molekulaning yorugʻlikni yutish qobiliyatiga eritmadagi bir moddaning atrofdagi boshqa molekulalari taʼsir qilmaydi, deb taxmin qiladi. Biroq, ushbu qonundan koʻplab ogʻishlar kuzatilib turiladi, ayniqsa, C ning katta qiymatlarida .

## Eslatmalar
* Mohiyati haqida qisqacha 
## Adabiyotlar

* 
* Landsberg „Optika“
Aleksey Yegorov

**Aleksey Semyonovich Yegorov** (1914—1970) — Ikkinchi jahon urushining sovet partizani, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945-yil 2-may).

## Hayoti
Aleksey Yegorov 1914-yil 22-noyabrda Andijonda (hozirgi Oʻzbekiston) tugʻilgan. 1938-yilda ishchi va dehqon Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. Harbiy maktabni tugatgan, shundan soʻng shu yerda xizmat qilish uchun qolgan. 1941—1942-yillarda Toshkentdagi Harbiy Akademiyada tahsil olgan. 1942-yil avgustdan Moskvadagi partizan harakati markaziy shtabida partizan maktabida ishlagan.

1943-yil iyun oyida Yegorov Aleksey Fedorovning partizan tarkibiga qoʻmondonning sabotaj ishlari boʻyicha oʻrinbosari lavozimiga yuborilgan. Toʻgʻridan-toʻgʻri sabotaj guruhlarini jalb qilish va tayyorlash bilan shugʻullangan. Yangi kechiktirilgan minalardan foydalanish boʻyicha oʻqitilgan partizanlardqn boʻlgan. Shaxsan sabotaj operatsiyalarida qatnashgan, birgina 1943-yil iyul oyida uning rahbarligida 7 ta harbiy eshelon va 1 dushman zirhli poyezdi portlatilgan. Kovel-Sarni va Kovel-Brest temir yoʻllarida sabotajdan soʻng ikki hafta davomida harakat toʻxtagan.

1944-yil iyul oyining oxirida Yegorov partizan guruhining boshchiligida Slovakiyada tashlab ketiladi, bu yerda avgust oyida guruh negizida uning qoʻmondonligi ostida partizan otryadi tashkil etiladi. Keyinchalik otryad mahalliy aholi hisobiga 2800 kishidan iborat partizan brigadasiga aylangan. Otryad va brigadaga rahbarlik qilgan Yegorov Slovakiya milliy qoʻzgʻolonida faol ishtirok etgan. Yegorov partizanlari 21 ta koʻprikni vayron qilgan, 20 ta harbiy eshelonni relsdan chiqarib yuborgan, shuningdek, dushmanning koʻp sonli harbiy texnikasi va ishchi kuchini yoʻq qilgan. Yegorov brigadasi sovet boʻlinmalariga qoʻshilmaguncha kurashni davom ettirgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 2-maydagi farmoni bilan „Nemis bosqinchilariga qarshi kurashda ko‘rsatgan jasorati va qahramonligi uchun“ ordeni bilan Aleksey Yegorov Sovet Ittifoqi Qahramoni, Lenin nomidagi va 7376-raqamli „Oltin yulduz“ medali bilan taqdirlangan.

1945-yildan partiyaviy lavozimlarda ishlagan. 1956-yilda KPSS Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi Oliy partiya maktabini tamomlagan, soʻngra ishchilar deputatlari Kirovograd viloyat Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari boʻlib ishlagan. 1970-yil 15-aprelda vafot etadi, Kirovograddagi Abadiy shon-shuhrat panteoniga dafn qilinadi.

Ikkita Lenin ordeni, Qizil Bayroq ordeni, qator medallar va xorijiy mukofotlar bilan taqdirlangan.

A. S. Yegorov sharafiga Slovakiya milliy qoʻzgʻolonining 25 yilligiga bagʻishlangan „Yegorov yulduzi“ koʻkrak nishoni taʼsis etilgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / I. N. Shkadov jamlanmasi. — M.: Voenizdat, 1987. — 1 tom /Abayev — Lyubichev/. — 911 b. — 100 000 ekz. — ISBN ots., Reg. № v RKP 87-95382.
* Geroї partizanskoї borotbi na Ukraїnі. — Kiїv, 1948, kn. 1.
* *V. Voroneskiy.* Zvezda Yegorov // Krasnaya zvezda. — 1970. — 17-iyul. — S. 4.
* Ukrainskaya SSR v Velikoy Otechestvennoy voyne … 1941—1945 gg. T.2. Kiev, 1975.
* Podvigom proslavlennie. Kiev, 1985.
Karim Zarifov

**Karim Zarifov** (1897-yil 15-iyunda tugʻilgan — 1938-yil 9-oktyabrda vafot etgan) — Qoʻqon okrug kommiteti partiya tashkiloti aʼzosi, Yuqori Dargʻom tumani Ijroiya kommiteti raisi oʻrinbosari. Qoʻqon shahar militsiyasi boshligʻi. „Qoʻshchi“ soyuzi tashkiliy boʻlim mudiri. Fargʻona viloyati jinoiy-qidiruv boʻlimi boshligʻi.

## Hayoti
1897-yil 15-iyunda Namangan viloyati Namangan shahrida dehqon oilasida tavallud topgan. Manbalarda faqat ayoli borligi, yashash manzili — Buxoro shahri, Guzor Ozod ko‘chasi, 385-uy ekani qayd etilgan.
Karim Zarifov 1938-yil 9-oktyabrdagi SSSR Oliy harbiy sudi kollegiyasi sayyor sessiyasining yig‘ilishida otuvga mahkum etilgan va hukm o‘sha kunning oʻzidayoq ijro etilgan.

## Faoliyati
1915-yildan boshlab bog‘dorchilik bo‘yicha ishlay boshladi, bundan bir yil o‘tgach, Namangan shahri bog‘boni yordamchisi qilib tayinlandi. 1920-yilda Oktyabr inqilobidan so‘ng Namangan uyezd-shahri bog‘boni bo‘lib xizmat qilgan. 1924-yil 21-avgustda Qo‘qonda partiyaga qabul qilingan. Soʻng Yuqori Darg‘om tumani Ijroiya Komiteti raisi o‘rinbosari vazifasida ish boshlagan. Keyinchalik Qo‘qon shahar militsiyasi boshlig‘i sifatida faoliyat yuritgan. 6 oydan oʻtgach uyezd „Qo‘shchi“ soyuzi tashkiliy bo‘lim mudiri lavozimida xizmat qilgan. Keyin esa, 1923-yilgacha partiya tashkilotchisi bo‘lib ish yuritgan.

K. Zarifov 1924-yili viloyati partiya komiteti tomonidan viloyat jinoiy-qidiruvning faol qismi boshlig‘i etib tayinlandi. Bu lavozimda bir yil faoliyat yuritgandan so‘ng o‘sha tashkilotning oʻzida maxfiy-operativ qism boshligʻi lavozimida ish boshladi. 1925-yili viloyat partiya komiteti qarori bilan viloyat jinoiy-qidiruv bo‘limi boshlig‘i sifatida ishlay boshladi. Ushbu lavozimda 1926—1927-yilgacha ishladi va qayta tashkil etish o‘tkazilishi munosabati bilan Andijon okrugi jinoiy-qidiruv boshlig‘i bo‘ldi. Bu lavozimda 1928-yilgacha faoliyat ko‘rsatdi. Shundan so‘ng 1929-yilning boshlarida Qo‘qon okrug partiya komiteti va O‘zSSR NKVD roziligi asosida yana Qo‘qon okrugi maʼmuriy bo‘limi militsiya va qidiruv boshlig‘i etib tayinlandi.

1929-yil dekabrda Samarqand shahriga kelishi bilan 1-son zavod boshqarmasida 6 oy boshliq sifatida faoliyat olib bordi. Samarqand okrug partiya komiteti qaroriga binoan uni Ikromov tumani yer bo‘limida mudir boʻlib, keyinroq Samarqand okrug partiya komiteti va okrug ijroiya komiteti Ikromov tumani raisi o‘rinbosari boʻlib xizmat qildi. Biroz vaqt oʻtgach, yana o‘sha tashkilotlar qaroriga muvofiq Yuqori Darg‘om tumani ijroiya komiteti raisi o‘rinbosari lavozimida ish yuritdi.

Karim Zarifov 1931—1935-yillarda yangi Urganch shahrida Xorazm okrugi militsiya boshlig‘i, 1935—1937-yillarda Buxoro shahrida okrug militsiya sektor boshlig‘i sifatida xizmat qilgan.
1924-, 1925-, 1926-, 1934-yillari jinoyatchilarga qarshi faol kurash olib borgani uchun Faxriy yorliqlar va qurollar bilan taqdirlangan.

## Adabiyotlar
* 
## Manbalar
Gyuygens–Frenel tamoyili

**Gyuygens-Frenel tamoyili** to'lqinlar nazariyasining asosiy postulati bo'lib, u to'lqinlarning, xususan, yorug'lik to'lqinlarining tarqalish mexanizmini tavsiflaydi va tushuntiradi.

## Tavsif
Gyuygens-Frenel tamoyili 1678 - yilda Kristian Gyuygens tomonidan kiritilgan tamoyilning rivojlanishidir: Frontning har bir nuqtasi (to'lqin erishgan sirt) sferik to'lqinlarning ikkilamchi (ya'ni yangi) manbaidir. Barcha ikkilamchi manbalarning to'lqin jabhalarining konverti keyingi vaqt momentida to'lqin jabhasiga aylanadi.

Gyuygens tamoyili bu shaklda to'lqinlarning tarqalishini geometrik optika qonunlariga mos ravishda tushuntiradi, lekin diffraktsiya hodisasini etarlicha to'liq va hatto miqdoriy jihatdan tushuntira olmaydi. 1815 yilda Frenel elementar to'lqinlarning kogerentligi va interferensiyasi tushunchalarini kiritish orqali Gyungens tamoyilini to'ldirdi, bu Gyungens-Frenel tamoyili asosida difraksiya hodisalarini ko'rib chiqish imkonini berdi.

Gyuygens-Frenel tamoyili quyidagicha tuzilgan:
Каждый элемент волнового фронта можно рассматривать как центр вторичного возмущения, порождающего вторичные сферические волны, а результирующее световое поле в каждой точке пространства будет определяться интерференцией этих волн.
To'lqin jabhasining har bir elementini ikkilamchi sferik to'lqinlarni hosil qiluvchi ikkilamchi tebranish markazi deb hisoblash mumkin va natijada kosmosning har bir nuqtasida yorug'lik maydoni ushbu to'lqinlarning aralashuvi bilan aniqlanadi.

Nemis fizigi Gustav Kirxgof Gyungens tamoyiliga qat'iy matematik shakl berdi va uni Kirxhof integral teoremasi deb ataladigan teoremaning taxminiy shakli deb hisoblash mumkinligini ko'rsatdi.

Bir hil izotrop fazodagi nuqta manbasining to'lqin jabhasi sferadir . Nuqtali manbadan tarqaladigan sferik to'lqin frontining barcha nuqtalarida tebranishning amplitudasi bilan bir xil.

Gyuygens tamoyilining keyingi umumlashtirilishi va rivojlanishi zamonaviy kvant mexanikasining asosi bo'lib xizmat qiladigan yo'l integrallari nuqtai nazaridan shakllantirishdir .

## Shuningdek

* Ko'zgu (fizika) / Qayta emissiya
* Ferma tamoyili
* Gamilton-Jakobi tenglamasi
* Yo'l integrallari nuqtai nazaridan shakllantirish

## Eslatmalar

## Havolalar

* Гюйгенса - Френеля принцип // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Гюйгенса - Френеля принцип — статья из Физической энциклопедии.
* Видео, наглядно описывающее принцип Гюйгенса - Френеля // Центральная кинолаборатория школьного фильма РСФСР, Министерство просвещения, Москва.
Futbol boʻyicha 2023-yilgi MOFA millatlar kubogida jamoalar tarkibi

Quyida 10—20-iyun kunlari (Toshkent, Oʻzbekiston) va (Bishkek, Qirgʻiziston) shaharlarida boʻlib oʻtadigan **[[CAFA Millatlar Kubogi 2023|CAFA Nations Cup 2023]]** musobaqasida ishtirok etuvchi har bir davlat uchun terma jamoalar roʻyxati keltirilgan. Har bir davlat 23 nafar futbolchi, shu jumladan 3 nafar darvozabondan iborat yakuniy tarkibni taqdim etishi kerak edi.

## Afgʻoniston
Bosh murabbiy: Abdulloh al Mutairi

 

## Eron
Bosh murabbiy: Amir Ghalenoei

## Qirgʻiziston Respublikasi
Bosh murabbiy: Shtefan Tarkovich

## Ummon
Bosh murabbiy: Branko Ivankovich 

## Tojikiston
Bosh murabbiy: Petar Segart 

## Turkmaniston
Bosh murabbiy:  Mergen Orazov 

 

## Oʻzbekiston
Bosh murabbiy: Srecko Katanec 

 

 

## Manbalar

## Havolalar

* The-cafa.com