Belgiya — Buyuk Britaniya munosabatlari

**Belgiya — Buyuk Britaniya munosabatlari** Belgiya va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi tashqi aloqalardir. Belgiyaning Londonda elchixonasi va 8 ta faxriy konsulliklari (Belfast, Edinburg, Gibraltar, Kingston-apon-Xull, Manchester, Nyukasl-apon-Tayn, Sent-Xelier va Sautgemptonda) mavjud. Buyuk Britaniyaning Bryusselda elchixonasi bor.

Ikkala davlat ham NATOga aʼzo boʻlishgan. Ikkala davlat ham Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlatlar edi, biroq Buyuk Britaniya 2020-yil 31-yanvarda Yevropa Ittifoqini tark etdi. Bundan tashqari, ikkala mamlakatning qirollik oilalari Sakse-Koburg va Gota sulolasidan kelib chiqqan, Britaniya shajarasi Vindzor uyi va Belgiya shajarasi Belgiya uyi sifatida tanilgan.

## Tarixi

Yuz yillik urushning dastlabki yillarida Angliya qiroli Eduard III Fransiyaga qarshi chegara mamlakatlar zodagonlari va Flandriya burgerlari bilan ittifoq tuzdi. 

Belgiya 1830-yilgi inqilobda mustaqillikka erishdi. Yevropaning boshqa buyuk davlatlari singari, Britaniya ham yangi davlatni tan oldi. Lekin Buyuk Britaniya qiroli George IV ning sobiq kuyovi va boʻlajak qirolicha Viktoriyaning amakisi Saks-Koburglik Leopoldning Belgiya qiroli etib saylanishi ham Londondan diplomatik eʼtirofga erisha olmadi. Belgiyaning tashkil topishi Niderlandiya Birlashgan Qirolligining parchalanishiga sabab boʻldi. Napoleon urushlari tugaganidan keyin Fransiyaning kelajakdagi ekspansiyasiga qarshi kurash sifatida tashkil etilgan bir nechta bufer davlatlardan biri Belgiya qirolligi edi. Britaniya tomonidan tashkil etilgan Yevropa Kongressi 1839-yilgi London shartnomasini tuzdi. Unga koʻra Buyuk Davlatlar (va Gollandiya) Belgiyaning mustaqilligini rasman tan olishdi va (Britaniyaning talabiga binoan) uning betarafligini kafolatladilar.

Berlin konferensiyasida (1884) Britaniya Kongo erkin davlatini Belgiya qirolining shaxsiy mulki sifatida tan oldi. Keyinchalik Britaniya Kongo islohot assotsiatsiyasi kabi tashkilotlar orqali Leopold II ning hududdagi shaxsiy boshqaruviga qarshilik koʻrsatish markaziga aylanadi. Bir paytlar Britaniya hatto Berlin konferensiyasini imzolagan 14 davlatdan vaziyatni muhokama qilish uchun yana uchrashishni talab qilgan. 1908-yilda Belgiya parlamenti Yevropaning odatiy mustamlakasiga aylangan Kongo ustidan nazorat oʻrnatdi. Birinchi jahon urushidan oldingi yillarda koʻplab belgiyaliklar Buyuk Britaniyaning Leopold II ni Kongodagi faoliyatiga qarshi kampaniyasidan qattiq norozi edilar.

1839-yilgi betaraflik kafolatlari 1914-yilda Germaniya tomonidan Belgiyaga bostirib kirishining oldini ololmadi. Bu Fransiya magʻlubiyatining oldini olish zaruratidan tashqari, urushga kirish uchun sababga muhtoj boʻlgan Liberal partiya uchun soʻnggi tomchi edi. Tarixchi Zara Shtayner nemis bosqinchiligi haqida shunday deydi:

: Jamoatchilik kayfiyati oʻzgardi. Belgiya urushning koʻplab his-tuygʻularini, mantiqiy fikrlarini va ulugʻlashlarini qoʻzgʻatuvchi katalizator boʻldi. Axloqiy sababga koʻra, koʻp yillik dengiz raqobati va dushmanlik tufayli yuzaga kelgan barcha yashirin anti-nemis tuygʻulari yuzaga chiqdi. „Qogʻoz parchalari“ hukumatning birligini saqlashda ham, keyin esa jamoatchilik tuygʻusini markazlashtirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega boʻldi. Britaniya janglarining katta qismi Belgiya tuprogʻida, Ypres atrofida boʻlib oʻtdi (Gʻarbiy front, Birinchi jahon urushi). Ikkinchi jahon urushi davrida surgundagi Belgiya hukumati koʻplab boshqa mamlakatlar hukumatlari kabi Londonda joylashgan; shu jumladan Fransiya, Polsha va Chexoslovakiya ham Londondan panoh topgan edi.

Birinchi jahon urushi paytida 250 000 ga yaqin belgiyalik qochqin Buyuk Britaniyaga kelgan; taxminan 90 % urush tugaganidan keyin tez orada Belgiyaga qaytib ketgan.

## Savdo aloqalari

Tarixiy jihatdan Buyuk Britaniyaning janubi-sharqiy qismi va hozirgi Belgiya hududi I asrdan beri savdo-sotiqning markazi. X asrdan Flandriya okrugi orqali Buyuk Britaniyadan mato importi uchun jun eksporti mavjud. 1278-yilda London minorasi qurilishida flamand gʻishtlari ishlatilgan. Bugungi kunda Belgiya eksportining 7,8 foizi Buyuk Britaniyaga toʻgʻri keladi. Belgiya importining atigi 5 % dan ortigʻi, 12 000 000 yevrodan koʻprogʻi Buyuk Britaniyadan keladi. Belgiya Buyuk Britaniyaning oltinchi yirik eksport bozori boʻlib, yiliga 10 000 000 funt sterling yigʻiladi. Buyuk Britaniya Belgiyaning toʻrtinchi yirik eksport bozori boʻlib, mintaqadagi ikki tomonlama savdo hajmi 22,000,000,000 funt sterlingni tashkil etadi, shundan 2,000,000,000 funt sterlingi ijtimoiy xizmatlarga toʻgʻri keladi. Oltin koʻprik mukofotlari 2012-yilda Buyuk Britaniyaning Belgiyadagi eksport muvaffaqiyati uchun taʼsis etilgan va bozorga yaqin boʻlish muhimligini tan olgan.

## Zamonaviy aloqalar
Bugungi kunda Belgiyada taxminan 30 000 britaniyalik va Buyuk Britaniyada 30 000 belgiyalik istiqomat qiladi. 2014-yilda Buyuk Britaniya hukumati Flandriyadagi Birinchi jahon urushi davridagi qabrlarni tiklash uchun 5 000 000 funt sterling ajratganini eʼlon qildi.

Qirolicha Yelizaveta II oʻz hukmronligi davrida Belgiyaga 1966-, 1993-, 1998-yillarda va oxirgi marta 2007-yilda qirol Albert II tomonidan qabul qilingan jami toʻrt marta davlat tashrifini amalga oshirgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Allen, Robert V. *Cherchillning mehmonlari: Buyuk Britaniya va Ikkinchi Jahon urushidagi Belgiya surgunlari* (Praeger, 2003).
* Allen Jr, Robert V. „Britaniya Belgiya armiyasini 1940—1945-yillarda tiriltirdi“. *Strategik tadqiqotlar jurnali* 21.4 (1998): 78-96.
* Asquith, Gerbert H. „Britaniyaning Belgiyaga hurmati“. *Hozirgi tarix* 4#6 (1916), s.&nbsp;1057-58, onlayn .
* Bond, Brayan. *Buyuk Britaniya, Fransiya va Belgiya, 1939-1940* (Brassey’s, 1990). onlayn koʻrib chiqish
* Deklark, Kristof. „Urush davridagi Britaniyada qochqinni kutib olishning gʻalati ishi: birinchi jahon urushidagi belgiyalik qochqinlarga nisbatan noqulay raqamlar, gʻoyib boʻlgan harakatlar va unutish“. *War Journal 1.2-dagi yaqin uchrashuvlar* (2020): 5-26. onlayn
* Fransua, Piter. "" Qitʼadagi kichik Britaniya „: Britaniyaning Belgiya haqidagi tushunchasi (1830-70)“ (Pisa universiteti nashriyoti, 2010). havola
* „Germaniya Sharqiy Afrikasi boʻlindi: Belgiya ikkita yirik provinsiyaga ega boʻldi va Buyuk Britaniya qolganlarini egallab, uni Tanganika hududi deb oʻzgartirdi.“ *Joriy tarix* 12#2 (1920), s.&nbsp;350-51 onlayn .
* Yashil, Leanne. „Reklama urushi: Birinchi jahon urushi reklamasida Belgiyani tasvirlash.“ *Media, urush va mojaro* 7.3 (2014): 309-325. onlayn
* Hayes, Pol. *Zamonaviy Britaniya tashqi siyosati: 19-asr 1814-80* (1975) bet.&nbsp;174-93.
* Helmreich, Jonatan E. *Belgiya va Yevropa: Kichik kuch diplomatiyasi boʻyicha tadqiqot* (Mouton De Gruyter, 1976).
* Helmreich, Jonatan E. „Belgiya, Buyuk Britaniya, Qoʻshma Shtatlar va Uran, 1952-1959.“ *Studia Diplomatica* (1990): 27-81 onlayn .
* Uord, Adolf Uilyam va Jorj Pibodi Guk. *Britaniya tashqi siyosatining Kembrij tarixi, 1783-1919.* *jild. 1* (1929).
* Uilson, Trevor. „Lord Braysning Belgiyadagi nemis vahshiyliklari boʻyicha tergovi, 1914-15“. *Zamonaviy tarix jurnali* 14.3 (1979): 369-383.