open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nakip masjidi

**Molla Nakip masjidi** – Turkiyaning Trabzon shahri Pazarkapi tumanida joylashgan masjid.

## Tarixi
Bino dastlab X–XI asrlarda Vizantiya imperiyasi davrida cherkov sifatida qurilgan. 1461-yilda hudud Usmoniylar tomonidan bosib olingandan keyin masjidga aylantirilgan va hozirgi nomini olgan. Masjidning shimoliy kirish qismi Usmoniylar tomonidan qurilgan. 1975-yilda binoda katta restavratsiya ishlari amalga oshirilgan va shift beton bilan qoplangan.

## Manbalar
Yangi Juma masjidi

**Yangi Juma masjidi** () – Turkiyaning Trabzon shahrida joylashgan masjid. Dastlab Vizantiya imperiyasi davrida shahar homiyi Avliyo Eugeniusga bagʻishlab *Agios Eugenios cherkovi* sifatida qurilgan. Shahar 1461-yilda sulton Mehmed II Fotih tomonidan bosib olinganidan soʻng, oʻsha shahardagi koʻplab cherkovlar singari masjidga aylantirilgan.

## Tarixi
Cherkovning aniq qachon qurilgani nomaʼlum, ammo tadqiqotchilar uni bazilika deb hisoblashadi. Binoning yonidan 1291-yilga oid yozuv topilgan. Biroq 1222-yilda Trabzonni qamal qilish paytida shahar aholisining qarshiligidan gʻazablangan Sulton Melik binoning yuqori devorlarini buzib tashlashni va polni buzib, olib tashlashni buyurgan. Shu sababli hozirgi bino aynan shu voqealardan keyin qurilgan boʻlishi mumkin.

Sayohatchi va jurnalist Jakob Philipp Fallmerayer XIX asrning boshlarida Trabzonga tashrif buyurganida binoning ichkarisida Alexios I dan Alexios III gacha boʻlgan imperatorlarning rasmlari qoldiqlarini koʻrganligini xabar qilgan. Har bir rasmga tegishli sarlavha hamda shaxsning ismi yozilgan boʻlgan. Biroq tarixchi va arxeolog Gabriel Millet bino ustida tekshiruv olib borgan paytga kelib, bu yozuvlar yo’qolib ketgan. Shunga qaramay, Millet kirish joyining chap tomonida rasmlarning izlari qolganini tasdiqlagan.

## Meʼmorchiligi
Minora 1461-yilda Usmoniylar istilosidan keyin masjidga aylantirilgan cherkovning shimoliy eshigi atrofidagi maydonga qoʻshilgan. Tosh mehrob barokko uslubida, minbar esa yogʻochdan hech qanday bezaklarsiz ishlangan.

## Manbalar
Rashid bin Abdulloh Al-Xalifa

**Rashid bin Abdulloh Al Xalifa** (1954-yilda tugʻilgan) Bahrayn qirollik oilasining aʼzosi va 2004-yildan beri Bahrayn ichki ishlar vaziri.

## Oilasi
Rashid – Abdulloh bin Ahmad Al Xalifaning yagona oʻgʻli.

Oʻgʻli Abdulloh bin Rashid bin Abdulloh Al-Xalifa 2017-yil aprel oyida Bahraynning AQShdagi elchisi etib tayinlangan va qirollik oilasining yana bir aʼzosi Abdulla bin Muhammad bin Rashed Al Xalifani  oʻrnini egalladi.

## Faoliyati
Xalifa 2001-yilning oktabridan 2004-yilning mayigacha general-mayor unvoni bilan Bahrayn mudofaa kuchlari shtab boshlig'i lavozimida ishlagan.

Xalifa qirol Hamad tomonidan 2004-yilning may oyida ichki ishlar vaziri etib tayinlangan. Xalifa 1974-yildan buyon lavozimda ishlab kelayotgan Muhammad bin Xalifa bin Hamad Al Xalifani shia namoyishchilari va xavfsizlik kuchlari oʻrtasidagi toʻqnashuvlar natijasida ishdan boʻshatdi. Muhammad hukmron oila kengashi rahbari oʻrinbosari etib tayinlandi. Rashid ichki ishlar vaziri etib tayinlangach, general-leytenant unvoniga koʻtarildi.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
Ali Aliyev (futbolchi)

**Ali Xanali oʻgʻli Aliyev** (; 1980-yil 27- oktabrda tugʻilgan) – qozogʻistonlik futbol murabbiyi va sobiq futbolchisi. Qozogʻiston terma jamoasida oʻynagan.

## Faoliyati

### Klub
2014 yilning mart oyida Aliyev „Ordabasi“ klubiga futbolchi-murabbiy sifatida qoʻshilgan.

### Murabbiylik
2021-yilning 20-yanvarida Aliyev Qaragʻandining „Shaxtyor“ klubi bosh murabbiyi etib tayinlangann.

2022-yilning aprelidan 2023-yilning yanvarigacha „Jenis“ bosh murabbiyi.

## Faoliyat statistikasi
Oxirgi yangilanish: 2014-yil 15-dekabr

### Xalqaro

*2008-yil 23-may kuni boʻlib oʻtgan oʻyinning statistik maʼlumotlari*.

## Yutuqlar
;Qayrat

* Qozogʻiston Premyer-ligasi: 2004-yil
* Qozogʻiston kubogi: 2001, 2003

## Shaxsiy hayot
Alining ukasi Pirali Aliyev ham futbolchi boʻlib, Qozogʻiston terma jamoasida oʻynagan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Profile at KFF website
*
Çobanbey

**Çobanbey** – Usmoniylar imperiyasining asoschisi Usmon Beyning ogʻli.

Maqbarasi Bursada joylashgan. Uning qabri joylashgan tumanga uning nomi berilgan. Maqbaraning yonida eski masjid xarobalari va kichik qabriston joylashgan. Maqbara Umurbey tumanida joylashgan. Maqbaraning togʻrisida joylashgan eski korxonaning bogʻida Çobanbey nomidagi madrasaning xarobalari mavjud va hozirda bu yer qazish maydonchasi sifatida saqlab turilibdi.
## Manbalar
Muhammad ibn Xolid al-Qosriy

**Muhammad ibn Xolid al-Qosriy** () – Xolid al-Qosriyning oʻgʻli, Umaviylar davrida Iroqning (724–738) noibi.

Abbosiylar inqilobi davrida Abbosiylar qoʻshini yaqinlashganda Kufadagi qoʻzgʻolonda qatnashgan. Keyinchalik Abbosiylar xalifasi al-Mansur tomonidan Makka, Madina va Toif viloyatlariga hokim etib tayinlangan.
## Adabiyotlar
* 
## Manbalar
Joe Flaherty

**Joseph** "**Joe**" **O'Flaherty** (talaffuzi: 1941-yili Pitsburgda tugʻilgan) Amerikalik aktyor, komediyachi, va musiqachidir.
Melik Bey

**Melik Bey** – Oʻrxon Gʻoziyning 1324-yildagi Mekece vaqf nizomida tilga olingan Usmoniylar imperiyasining asoschisi Usmon Beyning olti ogʻlidan biri. Manbalarda Melik Bey aslida unvon ekanligi va shahzodaning asl ismi Arslan Bey yoki Murod Arslan ekanligi keltirilgan. Uning Melek Xotun ismli qizi boʻlganligi, ammo bu qiz Murod Beyning qizi Pasha Melek bilan ayni qiz ekanligi tahmin qilinadi.
## Manbalar
Fatma Hatun

**Fatma Hatun** – Usmoniylar imperiyasining asoschisi Usmon I va Malxun Xotunning yagona qiz farzandi. 1284-yilda Söğüt dunyoga kelgan. Akasi Oʻrxon I hukmronlik qilgan davrda vafot etgan.
## Ommaviy Madaniyatda Tutgan Oʻrni
2019-yilda atv tomonidan ekranlarga uzatila boshlangan Hukmdor Usmon serialida Fatma Hatunning yoshligini Cemre Demircan, bolaligini Leya Kırşan jonlantirgan.
## Manbalar
Paşa Melek Hatun

**Paşa Melek Hatun** (Bursa – Samarqand) – Boyazid I Yildirim va Despina Xotunning qizi.

Paşa Melek Hatunni onasi bilan birga Amir Temur asirga olgan. U Temur amirlaridan Jaloliddin Islomning oʻgʻli Shamsuddin Mehmed bilan turmush qurgan va Samarqandga yuborilgan.
**Paşa Melek Hatun** ismli Murod Ining xotini bor boʻlganligi haqidagi gaplar manbasiz boʻlib, oʻz tasdigʻini topmagan.
Fûl-Dâne Hâtûn

**Fûl-Dâne Hâtûn** – Candaroğulları bekligi amiri Süleyman Şah Paşaning qizi. Usmonlilar imperiyasining uchinchi sultoni Murod Ining xotini. Ular 1383-yilda turmush qurishgan. Yakub Çelebi va Savcı Beyning onasi.
Nada Haffad

**Nada Haffad** 2004-yilda Sogʻliqni saqlash vaziri etib tayinlanganida, Bahrayn birinchi ayol vaziri boʻlgan edi. 2007-yil sentyabr oyigacha lavozimda oʻz vazifasini bajargan. Dastkab Bahrayn parlamentining yuqori palatasida va Maslahatchilik kengashiga xizmat qilgan.

## Tarixi
Haffad Bahraynga qaytishdan oldin Misrda va Irlandiyadagi Qirollik jarrohlar kollejida tibbiyot sohasida oʻqigan, Sogʻliqni saqlash vazirligida shifokor va maʼmuriyatda ham oʻz faoliyatini olib borgan. Haffad shifokorlar qarshilik koʻrsatgan hukumat islohotlarini amalga oshira olmagan avvalgi vazir oʻrniga vazirlikni boshqarishni oʻz zimmasiga oldi.

2007-yil sentyabrida hukumat islomchilar ustunlik qiladigan parlament tanqidchilarni tinchlantirishga va deputatlarga qarshi boʻlgan vazirlarni lavozimidan chetlatishga harakat qilgani sababli Haffad vazirlar mahkamasidagi oʻzgarishlar natijasida oʻz lavozimidan boshqa lavozimga oʻtkazilgan. Haffad 2007-yilning aprel oyida Sogʻliqni saqlash vazirligi faoliyatini tekshirish boʻyicha parlament komissiyasi tuzilganidan keyin isteʼfoga chiqishga ariza bergan edi. Kanada Sogʻliqni saqlash akkreditatsiyasi kengashi tomonidan Bahrayn sogʻliqni saqlash xizmatlari auditi oʻtkazilgandan soʻng (aʼzolari Muhammad Xolid va Jassim Al Saidiy) komissiyaga turtki boʻlgan. Biroq, Haffad parlament tekshiruviga qarshi chiqqan va buni siyosiy sabablarga koʻra, deb hisoblagan Bahrayn Tibbiyot Jamiyatining qoʻllab-quvvatlashini boshlagan va BMS rasmiysi shunday dedi: „Tekshiruv qoʻmitasi vazirlikning qoidabuzarliklari va kamchiliklarini tekshirmayapti. Buning oʻrniga, u nishonga olmoqda. vazirning ishlarni yaxshilashga qaratilgan harakatlari maqtovga sazovor va unga nisbatan har qanday haqorat qabul qilinishi mumkin emas biz uchun“ degan fikrni bayon qilgan.

Bahrayn shia mazhabining aʼzosi boʻlib, u Bahrayn Ayollar Oliy Kengashi bilan ayollar huquqlari uchun faol ishtirok etgan&#x5B;**&#x5D;.

## Manbalari
Iso ibn Ibrohim al-Xalifa

**Shayx Iso ibn Ibrohim ibn Muhammad ibn Iso al-Xalifa** 1941-yilda Bahraynning Muharraq shahrida tugʻilgan, 2010-yilda Gʻarbiy Riffa, Bahrayn shahrida vafot etgan. U bahraynlik harbiy va siyosatchi boʻlgandi.

## Tarixi
U Bahrayn mudofaa kuchlarida xizmat qilgan, ammo 1976-yil avgustidan 2004-yil apreligacha Pensiya jamgʻarmalari boʻyicha Bosh tashkilotning bosh direktori sifatida faoliyat yuritgan. Uning davrida maʼmuriy tizim zamonalashtirildi, moliyaviy investitsiyalar rivojlantirildi, aktuar bankrotlik ijtimoiy sugʻurta sohasidan ajratildi. U 1993-yildan to vafotigacha Xalifa uyi direktorlar kengashida va 2004-yildan to vafotigacha valiahd shahzoda mahkamasida maslahatchi lavozimida ishlagan&#x5B;**'&#x5D;</sup>.

== Mukofotlari ==
2000-yil dekabr oyida u Sheikh Iso ibn Salman al-Xalifa, Birinchi sinf ordeni bilan taqdirlandi<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;.

## Vafoti
U 2010-yil 6-iyulda 69 yoshida vafot etdi va Riffa shahridagi Hunayniya qabristoniga dafn qilindi.

## Shaxsiy hayoti
Uning toʻrt farzandi bor edi: Ahmad, Salmon, Hamad va Ibrohim.

Uning singlisi Sabika bint Ibrohim al-Xalifa qirol Hamad bin Iso Al Xalifaning birinchi xotinidir.

## Manbalari
Sanki Yedim masjidi

**Sanki Yedim masjidi** (, shuningdek, *Mehmed Shokir afandi masjidi* yoki *Keçeci Hayreddin masjidi)* – Turkiyaning Istanbul shahri, Fotih tumani, Zeyrek mahallasida joylashgan masjid.

## Tarixi
Sanki Yedim masjidi dastlab XVIII asrda Keçeci Hayreddin yoki Sankiyedim nomi bilan qurilgan boʻlishi mumkin.

Bir paytlar ushbu masjid Adanali Mehmet Shokir ogʻa tomonidan qayta qurilgan. Oradan vaqt oʻtgach, bino yonib ketgan, keyinchalik Imomzoda Hasan Afandi tomonidan qayta qurilgan va 1868-yilda masjid foydalanuvchilar uchun ochilgan. 1908-yilgi Çırçır yongʻinida yana masjid binosi yonib ketgan. 1959–1961-yillarda esa Turkiya Anitlar Derneği tomonidan qayta tiklangan.

## Tavsifi
Masjidning bugungi kundagi koʻrinishi meʼmoriy jihatdan boshqa masjidlardan ajralib turmaydi. Masjid binosi koʻp qavatli uylar orasida siqiq holda joylashgan va uni qurishda temirbeton qurilish materialidan foydalanilgan.

## Manbalar
Saʼsa ibn Suhon

**Saʼsa ibn Suhon** (arabcha:صعصعة بن صوحان) milodiy 598-yilda, hijratdan taxminan 24 yil oldin Saudiya Arabistonining Qatif shahrida tugʻilgan. U Alining hamrohi boʻlgan va shialar tomonidan hurmat qilinadi.

U Abdulqays qabilasidan edi. U mohir yozuvchi, notiq va Zayd ibn Suhonning ukasi edi.

Saʼsa Muoviya I tomonidan Bahraynga surgun qilingan va u yerda 666-yilda (hijriy 44-yilda) vafot etgan. Uning qabri Askar qishlogʻida joylashgan boʻlib, uni koʻplab shia musulmonlari ziyorat qilishadi.

## Havolalar

* Saʼsa ziyoratgohi\ 
* 
* Biografiya
D'ayj ibn Salmon al-Xalifa

**D’ayj ibn Salmon ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Iso al-Xalifa** 1953-yilda (72 yoshida) Bahrayn mudofaa kuchlari shtab boshligʻi lavozimini egallab turgan bahraynlik askar boʻlgandi.

## Karyerasi
1953-yilda Muharraqda tugʻilgan. U harbiy fanlar boʻyicha diplomga ega va maxsus kuchlar va parashyutchilar operatsiyalari kursida qatnashgan. Shuningdek, terrorizmga qarshi kurash boʻyicha ixtisoslashtirilgan kurslarda ham qatnashgandi. Ofitserlik tayyorgarligini tugatgandan soʻng, u 1988-yilda maxsus kuchlarga qabul qildi.

## Medallari

* Iso bin Salman Al Khalifa mukofoti
* Bahreyn medali, ikkinchi sinf
* Bahreyn medali, uchinchi sinf
* Harbiy xizmat medali, birinchi sinf
* Harbiy xizmat medali
* Kuvayt ozodlik medali
* Dialog medali, birinchi sinf

## Shaxsiy hayoti
D’ayjning ikki oʻgʻli va toʻrt qizi bor edi:

# Xalid
# Ahmad
# Nouf
# Lulwa
# Naila
# May

## Manbalari
Ali ibn Abdulloh al-Xalifa

**Ali ibn Abdulloh al-Xalifa** 2009-yil 11-avgustda vafot etgan Bahraynlik siyosatchi boʻlgan edi.

## Karyerasi
Muharraqda tugʻilgan, u Qohira universitetida tibbiyot bakalavri, jarrohlik bakalavr va Glazgodagi Qirollik shifokorlar va jarrohlar kollejida oʻqish davomida jarrohlik stipendiyasini qoʻlga kiritishga sazovor boʻlgandi. U Bahraynda koʻplab joylarida oʻz faoliyatini olib borgan. Bu joylar mudofaa kuchlari kasalxonasida tibbiy direktor, Arab Fors koʻrfazi universiteti dotsenti, Bahrayndagi shifokorlar va mutaxassislar qirollik akademiyasi prezidenti va Arab sport tibbiyoti federatsiyasi prezidenti lavozimlarida ishlagan. U 2002-yilda Maslahat Kengashi yoki Shoʻro Kengashi lavozimiga tayinlangan va 2009-yilda vafotigacha bu lavozimda oʻz faoliyatini olib borgandi.

## Manbalari
Ali al-Xavas

**Ali al-Xavas** 9-asrda yashab, ijod qilgan musulmon soʻfiy shoiri va tasavvufchi edi. Papa Frensis ekologiya mavzusidagi *Laudato si* (2015) ensiklik maktubida uni „maʼnaviy yozuvchi“ deb atagan.

Frensis „Laudato si“ asarida insoniyat „barcha narsada Xudoni kashf etishi“ mumkinligini yozadi: „bargda, togʻ soʻqmogʻida, shudring tomchisida, kambagʻal odamning chehrasida“. U izohda al-Xavasning Xudo va dunyo haqidagi tajribasiga murojaat qilib, shoir „dunyodagi mavjudotlar bilan Xudoning ichki tajribasi oʻrtasida haddan tashqari katta masofa qoʻymaslik kerakligini“ taʼkidlaganini qayd etadi.

Oysha Burining taʼkidlashicha, „papaning soʻfiy shoirdan iqtibos keltirishi gʻayrioddiy holat“ hisoblanadi.
## Manbalar
Kazdağlı masjidi

**Kazdağlı masjidi** () – Turkiyaning Safranbolu tumanida joylashgan tarixiy masjid.

## Meʼmorchiligi
Masjid 1779-yilda Safranbolu bozorining kirish qismida Kazdağlı Mehmet ogʻa tomonidan eski masjid oʻrniga qurilgan. Kvadrat shaklida rejalashtirilgan masjidni qurishda tosh va gʻishtdan foydalanilgan boʻlib, ustki tomoni yassi shaklda gʻishtdan ishlangan gumbaz bilan qoplangan. Masjidning old tomonida uchta qismdan iborat jamoat uchun maxsus ajratilgan joy mavjud. Jamoat joyining oʻrta qismi gumbaz bilan, boshqa qismlari esa qubba bilan qoplangan. Gumbaz va qubbalar gʻishtdan ishlangan. Masjidning mehrobi va minbari oddiy uslubda yaratilgan. Kirish eshigidan oʻng tomonda joylashgan minora gʻishtdan qurilgan va bitta balkonga ega. Eski masjid haqida maʼlumot mavjud emas. 2004-yilda masjid mulki Jamgʻarma boshqaruviga oʻtgan va oʻsha yili binoda taʼmirlash ishlari amalga oshirilgan.

## Yana qarang

* Masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* Kazdagʻli masjidi tasvirlari
Janubiy Sudanda islom

Janubiy Sudan asosan nasroniylar davlati boʻlib, 2020-yil holatiga koʻra islom diniga umumiy aholining 6,2 foizi eʼtiqod qilgan. Janubiy Sudandagi aksariyat musulmonlar Janubiy Sudan mustaqilligi uchun oʻtkazilgan referendumda mamlakatning ajralishidan mamnun boʻlishgan .

Janubliklarning dini haqida soʻnggi roʻyxatga olish ishlari 1956-yilga toʻgʻri keladi, bu yerda koʻpchilik anʼanaviy eʼtiqodlarga ergashgan yoki nasroniylar boʻlib, aholining 18%i musulmonlar edi. Pyu tadqiqot markazining Din va jamoat hayotiga oid soʻnggi hisobotida 2020-yilda Janubiy Sudanda 610 ming musulmon borligi, bu mamlakat aholisining 6,2 foizini tashkil etishi taxmin qilingan.

## Yana qarang

* Janubiy Sudanda din
## Manbalar

## Havolalar

* Vauda islomiy oʻsish holati.
Salman bin Khalifa Al Khalifa

Shayx **Salmon bin Xalifa Al-Xalifa** Bahrayn hukmron oilasining aʼzosi. Hozirgi vaqtda Moliya va milliy iqtisodiyot vaziri.

Salmon 1999 -yilda Babson kollejida investitsiyalar va iqtisod boʻyicha bakalavr darajasini oldi.U 2000- yildan 2005- yilgacha Buyuk Britaniyadagi UBS investitsiya bankida ishlagan. Keyin u 2008- yildan 2012- yilgacha Dubaydagi Deutsche Bank AGʻda Yaqin Sharq mintaqasi boʻyicha global bozorlar boʻyicha boshqaruvchi direktor boʻlib ishlagan. 2013-yildan buyon Bosh vazirning birinchi oʻrinbosari devoni bosh direktori hisoblanadi.

2018- yil dekabr oyida Salmon Moliya va milliy iqtisodiyot vaziri etib tayinlangan.U, shuningdek , Milliy neft va gaz boshqarmasi boshqaruvi raisining oʻrinbosari hisoblanadi.

## Manbalar
Hamad Al Kooheji

**Hamad Al Kuheji** – Bahraynlik siyosatchi, savdogar va ijtimoiy faol shaxs.U 2018-yil 12-dekabrda Muharraq gubernatorligining Birinchi okrugi uchun Vakillar kengashiga qasamyod qilgan.

Deputatlar palatasi

Siyosiy maydonga u Muharraq gubernatorligining Birinchi tumaniga nomzodini qoʻyganida kirib keldi. Birinchi turda, 2018-yilning 24-noyabrida u 46,23% uchun 3804 ovoz oldi va 1-dekabr kuni ikkinchi turni oʻtkazishga majbur boʻldi. Twitterda uning oilasiga qarshi siyosiy harakatlar boshlandi. Ammo ikkinchi turda u mustaqil raqibi Muhammad al-Husayniyni 53,86 foiz uchun 4171 ovoz bilan magʻlub etdi.

## Manbalar
Büyükdere Kara Mehmet Kethüda masjidi

**Kara Mehmet Kethüda masjidi** (), shuningdek, **Kara Kethüda masjidi** () nomi bilan ham tanilgan, Turkiyaning Istanbul shahri, Sariyer tumani, Büyükdere mahallasida XVIII asrda barpo etilgan masjid.

## Tarixi
Turkiyaning Istanbul shahridagi Sariyer tumanining Büyükderemahallasida joylashgan ushbu masjid Usmoniylar saroy boshqaruvchisi Mehmet ogʻa (laqabi: *Qora Mehmet*, ), tomonidan sulton Mustafo III () davrida qurilgan. 1929-yilda zamonaviy turk alifbosi joriy etilgach, masjid bir muddat davlat maktabi sifatida foydalanilgan. Bugungi kunda masjid Kara Kethüda Mehmet ogʻa jamgʻarmasi tasarrufida hisoblanadi.

## Meʼmorchiligi
Ikki qavatli masjid binosi gʻishtdan qurilgan boʻlib, tomi yogʻochdan, mehrobi esa betondan qurilgan. Masjidning eng diqqatga sazovor joyi uning tanasida zigzag naqshlar bilan bezatilgan minorasidir. Binoda koʻp marta restavratsiya ishlari amalga oshirilgani tufayli turli xil oʻzgarishlarga duch kelgan. Masjid hovlisida devor bilan oʻralgan qabriston va hojatxona binosi joylashgan.

## Manbalar
Samoada islom

Samoa asosan nasroniylar davlat boʻlib, islom tarafdorlari ozchilikni tashkil qiladi.

## Tarixi
Mamlakatga islom dinining kirib kelishi bir necha asrlar ilgari boshlangan. Ammo soʻnggi yillarda, jumladan, 1980-yillarda Saudiya Arabistonida joylashgan Musulmon yoshlari Butunjahon assambleyasi va Malayziyada joylashgan Janubi-Sharqiy Osiyo va Tinch okeani mintaqaviy Islomiy daʼvat kengashi Tinch okeani mamlakatlarida oʻz daʼvat faoliyatiga katta eʼtibor qarata boshlagan.

## Masjidlar
Mamlakatda bitta mashhur masjid bor. Shuningdek, orol boʻylab bir nechta masjidlarni ham koʻrish mumkin. Vaiusu qishlogʻida joylashgan.

## Demografiya
2001-yilgi aholini roʻyxatga olish paytida musulmonlar aholining 0,03% ni tashkil qilgan. Gʻarbiy Samoa musulmon ligasi 1986-yilda tashkil etilgan mamlakatdagi asosiy islomiy tashkilot hisoblanadi.

## Yana qarang

* Samoada din
* Amerika Samoasida islom
## Manbalar
Konak masjidi

**Konak masjidi** (), shuningdek, **Yali masjidi** () deb ham ataladi, Turkiyaning Izmir shahrida joylashgan masjid. Bino shahar markazidagi Konak maydonidagi Hukumat uyi va Izmir soat minorasi yonida joylashgan. Nisbatan kichik oʻlchamiga qaramay, masjid oʻziga xos sakkiz burchakli shakli va chiroyli koshinkorligi bilan shaharning diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

Konak masjidi 1755-yilda Izmirni boshqargan Katibzoda Mehmed Poshoning rafiqasi Ayshe Hanim homiyligida qurilgan. Tashqi koshinlar Kütahyadan keltirilgan. Masjidning 1 ta gumbazi, 1 ta minorasi, 1 ta kirish joyi bor. Ichki makonni qandil yoritiladi.

## Manbalar

## Havolalar
Mohammed Isa Al Abbasi

**Muhammad Iso Al Abbosiy** – bahraynlik siyosatchi va jurnalist. U 2018-yil 12-dekabrda Vakillar Kengashida qasamyod qilgan.

Taʼlim

Al Abossiy Ahliya universitetini tamomlagan.

2011 -yil Bahrayn qoʻzgʻoloni paytida, Bahrayn radio va televideniye korporatsiyasi telekanalida teleboshlovchi sifatida Al-Abossiy qatʼiy qirollik pozitsiyasini egalladi, bu esa muxolifatning qattiq tanqidiga sabab boʻldi. 2013- yilda u muxolifat va Xalifa uyi oʻrtasida yaqinlashish kuchaygan sharoitda toʻxtatildi.

Deputatlar palatasi

Al-Abbosiy siyosatga 2018-yilda Bahrayn umumiy saylovida Muharraq gubernatorligining milliy palatasida uchinchi saylov okrugi uchun oʻz nomzodini qoʻyish orqali kirdi. U 24-noyabr kuni boʻlib oʻtgan birinchi turda 38,54% uchun 2217 ovoz toʻplagan, 1-dekabrda ikkinchi turni oʻtkazish zaruriyati tugʻilgan va unda u 58,64% uchun 3096 ovoz bilan Muhammad Al Alaviyni magʻlub etgan.
Ali Rоbia

**Ali Qosim Rabea** () Bahrayndagi so'l siyosiy faol, hozirda Haq Harakatining yetakchisi. Robia 1973-yilda Milliy Assambleya tarqatilishidan oldin deputatlikka saylangan. Bahraynda demokratiyani tiklashga chaqiruvchi faol muxolifatchi edi. 1998-yil oktabr oyida muxolifat faoli Iso Al Javdr bilan birga mamlakatda siyosiy islohotlar oʻtkazish talabi bilan petitsiyani imzolagan. Natijada Bahrayn hukumati uni hibsga oldi.

2008-yilda Bosh vazir Xalifa ibn Salmon Al Xalifani lavozimidan chetlashtirishni talab qilgan petitsiyani imzolaganlardan biri edi.

## Manbalar

## Nashrlar

* „Bahrayn milliy kurashidagi mashhur petitsiya qoʻmitasi“
* „Ali Rabea 90-yillarni muhokama qilmoqda“, „Alvaqt“ gazetasi: Qismlar: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, oxirgi
* „Bahraynda demokratiya va diskriminatsiya“
* „Milliy harakat qayerda“
Salmon Ibrohim Muhammad Ali Al Halifa

**Salmon Ibrohim** Kubada Qoʻshma Shtatlar Guantanamo Bay hibsga olish lagerlarida suddan tashqari hibsga olingan Bahraynn fuqarosi hisoblanadi . Mudofaa vazirligi xabar berishicha, Al Halifa 1979-yil 24-iyul kuni Bahraynning Rifah shahrida tugʻilgan. U Bahreyn shohiga aloqador boʻlagan Bahreynning Al Khalifa shoh oilasining aʼzosi.

Al Halifada, Guantanamoda saqlangan boshqa bahrainiliklar kabi, Joʻshuo Kolangelo-Brayanning advokatligi bor.

## Rasmiy holatni koʻrib chiqish
Boshida Bush raisligi Jeneva konvensiyalari *"terrorga qarshi urush"da* ushlab qolingan asirlarga qoʻllanilmaganligini va bu shaxslar oʻzlarining maqomini ochiq-oydin koʻrib chiqmasdan, cheksiz muddatga ushlab qolinishi mumkinligini taʼkidlagan. Biroq, 2004-yilda Rasul v Bush AQSh Oliy sudida asirlarga hibsga olish sabablarini koʻrish va bu ayblovlarni rad etish imkoniyatini berish kerakligini hal qildi.

## Qamoqda saqlangan dushman jangchilarini maʼmuriy jihatdan koʻrib chiqish idorasi
Oliy sudning Rasul v Bushdagi hukmiga binoan, Mudofaa vazirligi yillik tekshiruvlarni oʻtkazgan, nazariy jihatdan, matbuot vakillariga ochiq boʻlgan hibsga olingan dushman jangchilarini maʼmuriy qayta koʻrib chiqish idorasini tashkil etdi. Al Halifaning maqomi 2004-yili va 2005-yillarda qayta koʻrib chiqildi.

## Ilgari yashirin boʻlagan Qoʻshma ishchi kuchlari Guantanamo hisoboti
2011-yilning 25-aprelida WikiLeaks axborot tarqatuvchi tashkilot Guantanamo qoʻshma ishchi kuchlari tahlilchilari tomonidan tayyorlangan ilgari maxfiy boʻlgan hisobotlarni chop ettirdi. Uning hisoboti besh sahifadan iborat boʻlib, 2005-yil 13-mayda tuzilgan. Lager komendanti Jey V. Hud oʻzining *"qamoqqa olishda davom etishi uchun boshqa davlat nazoratiga oʻtishni" tavsiya qildi.*

## Boʻshash
Gulf Daily News 2005-yil 5-noyabr kuni Salman ozod etilganligini va u uyga qaytayotib hibsga olingan uchta Bahreynlik mahbuslardan biri ekanligini eʼlon qildi. 

2007-yil 23-avgust kuni *Gulf Daily News* gazetasi Bahraini parlamenti aʼzosi Muhammad Halid Bahraini hukumatiga ozod qilingan erkaklarga moliyaviy kompensatsiya berishga chaqirganini xabar qildi.
## Manbalar
Ahmad al-Xalifa

**Ahmad ibn Muhammad ibn Xalifa bin Hamad al-Xalifa** (arabcha:أحمد بن محمد بن خليفة بن حمد آل خليفة) (2004 ― 1929-yil, 29-mart) – bahraynlik shoir. Al-Jasra qishlogʻida tugʻilgan. U yoshligida bir qancha davlat ishlarida ishlagan, keyin esa yakka tartibdagi shoir va yozuvchi boʻlgan. U bir qancha arab poytaxtlarida oʻtkazilgan bir qancha adabiy anjumanlarda oʻz mamlakati nomidan qatnashgan. U bir nechta sheʼriy toʻplamlar muallifi sifatida 1980-yilda „Al-anaqid al-arbaʼa“(„Toʻrt toʻplam“) nomi bilan chop etilgan dastlabki toʻrtta toʻplamini chiqargan.

## Biografiyasi
Al-Xalifa 1929-yilda Al-Jasra shahrida Xalifa xonadonida tugʻilgan. U uch yoshida oilasi Zallaq shahriga koʻchib oʻtdi va u 1951-yilda maktabda oʻqish uchun Manamaga koʻchib oʻtguncha shu yerda oʻsdi. U oʻrta maktabgacha Manama maktablarida oʻqigan, keyin arab tilidan xususiy repetitorlik qilgan.

Yoshligida bir nechta davlat ishlarini egallab, tez orada oʻzining toʻliq vaqtini yozishga bagʻishladi. U Ar-Riyod, Tunisda oʻtkazilgan adabiy anjumanlarda, shuningdek, Qohira xalqaro kitob koʻrgazmasida Bahrayn nomidan qatnashdi.
2004-yil 29-martda vafot etdi.

## Karyerasi
U yoshligidan sheʼr yozishni boshlagan, birinchi boʻlib Bi-bi-cining „Arab tinglovchisi“ jurnalida nashr etgan va bir qator Fors koʻrfazi va boshqa arab jurnallarida chiqib turgan. Yetakchi vatanparvar shoir sanalgan, u naboti (xalq sheʼriyati) bilan ham mashhur. Uning asarlari ingliz va nemis tillariga tarjima qilingan.

## Mukofoti
Ummonning Maskat shahrida „Sheʼriyat“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Nashrlar

* من أغاني البحرين (Bahrayn qoʻshiqlari, 1955)
* هجير وسراب (Hajir va Sarob, 1962)
* بقايا الغدران (Xavfli qoldiqlar, 1966)
* لقمر والنخيل (Oy va kaftlar, 1980)
* العناقيد الأربعة (Toʻrt toʻplam, uning birinchi toʻrtta toʻplamining toʻplami, 1980)
* غيوام في الصيف (Yozgi bulutlar, 1988)
* ماذا قالت البحرين للكويت (Bahrayn Quvaytga nima dedi?, 1991)
* عبير الوادي (Vodiy hidi, 2001)

## Manbalar
Ahmad ibn Ali al-Ajmiy

**Shayx Ahmad Al-Ajmiy** (arabcha: أحمد بن علي بن محمد آل سليمان العجمي — saudiyalik Qur'on qorisi va imomi.

## Hayoti

Ahmad Al-Ajmiy janubiy Xobardagi Al-Muhammadiya maktabida boshlang'ich maktabda o'qigan, Zubayr bin Avvom o'rta maktabida o'qigan, Xobardagi Xobar o'rta maktabida ham o'qigan (xususan Madinat Al-Umalda) va o'rta maktabni tugatgach, Imom Muhammad ibn Saud islom universitetiga o'qishga kirib, shariat bo'yicha bakalavr darajasini oldi.

U Badron oilasidan bo'lgan ayolga uylangan va olti farzandi bor.

## Etnik kelib chiqishi
Shayx Al-Ajmiy arabdir, ajamiy emas. Uning familiyasi arab Ajman qabilasining Al Sulaymon urug'iga mansubligini ko'rsatadi.

## Tashqi havolalar

* Shayx Ahmad Al-Ajmi - Qur'on tinglang va yuklab oling
* Shayx Al-Ajmiy Qur'onni to'liq tilovat qilmoqda
* Qur'on Ahmad El Agami ovozida
Xalil al-Marzuq

**Xalil al-Marzuq** – Baxraynlik shia siyosatchisi va Vakillar kengashining sobiq aʼzosi. Oʻz faoliyati davomida raisning birinchi oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

2011-yil 14-fevralda al-Marzuq va boshqa 17 nafar shia islomiy muxolifat partiyasi Al Vefaq parlamentdagi oʻrinlaridan isteʼfoga chiqdi. Hukumat tartibsizliklarni bostirgandan soʻng, al-Marzuq Bahrayn milliy muloqotida hukumat bilan muzokaralarni olib bordi, Ammo u va Al-Vefaqning boshqa toʻrtta vakili 17-iyulda muzokaralarni tark etishdi

Al-Marzuq 2013-yil 18-sentabrda hukumatni tanqid qilgani uchun hibsga olingan. Xalqaro Amnistiya tashkiloti uni vijdon mahbusi deb tan oldi va uni zudlik bilan ozod qilishga chaqirdi. Bahrayn sudi 2014-yil 25-iyunda uni „terrorizmni targʻib qilish“ va terroristik tashkilotga aʼzo boʻlish ayblovi boʻyicha oqladi

2015-yilning 1-fevralida al-Marzuq yangi ochilgan al-Arab News kanaliga intervyu berdi, shundan soʻng kanal oʻz efirini toʻxtatishga majbur boʻldi.

## Manbalar
Salmon Ibrohim Muhammad al-Xalifa

**Salmon Ibrohim** Bahrayn fuqarosi boʻlib, Kubadagi Amerika Qoʻshma Shtatlarining Guantanamo qamoq lagerida sud qilinmay, hibsda saqlangan. Mudofaa vazirligi xabar berishicha, Al-Xalifa 1979-yil 24-iyul kuni Bahraynning Rifah shahrida tugʻilgan. U Bahraynning Al-Xalifa shoh oilasining aʼzosidir.

Al-Xalifa Bahrayn qirolining ikkinchi amakivachchasi.

Al-Xalifa, Guantanamoda saqlangan boshqa bahrayniliklar kabi, Joshua Kolangelo-Bryanni oʻz advokati sifatida tayinlagan.

## Rasmiy holatga sharhlar:
Dastlab Bush prezidentligi Jeneva konventsiyalari „terrorga qarshi urush“da qoʻlga olingan hech qanday asirlarga nisbatan qoʻllanilmasligini va bu shaxslar ularning maqomini ochiq koʻrib chiqmasdan nomaʼlum muddatga ushlab turilishi mumkinligini taʼkidladi. Biroq, 2004-yilda Rasul v. Bush Amerika Qoʻshma Shtatlari Oliy sudi mahbuslarga hibsga olish asoslarini eshitish va bu daʼvolarni rad etishga urinish imkoniyatini berish kerak degan qarorga keldi.

## Ushlab turilgan dushman jangchilarini maʼmuriy koʻrib chiqish boshqarmasi
Oliy sud, Rasul v. Bush tomonidan Mudofaa vazirligi qoʻlga olgan dushman jangchilarini maʼmuriy koʻrib chiqish idorasini tashkil etgan va u nazariy jihatdan matbuot aʼzolari uchun ochiq boʻlgan yillik koʻrib chiqishni amalga oshirgan. Al-Xalifaning maqomi 2004- va 2005-yillarda koʻrib chiqilgan.

## Guantanamodagi sobiq maxfiy qoʻshma ishchi guruhni baholash
2011-yilning 25-aprelida WikiLeaks maʼlumot tarqatish tashkiloti Guantanamo qoʻshma ishchi guruhi tahlilchilari tomonidan ilgari tayyorlangan maxfiy baholarni eʼlon qildi. Uning bahosi besh sahifadan iborat boʻlib, 2005-yil 13-mayda tuzilgan. Lager komendanti Jay W. Hood uni „uzluksiz hibsga olish uchun boshqa mamlakat nazoratiga oʻtkazishni“ tavsiya qildi.

## Boʻshash
Gulf Daily News 2005-yil 5-noyabr kuni Salmon ozod etilganini va uyiga ketayotgan uchta bahraynlik mahbuslardan biri ekanligini eʼlon qildi.

2007-yil 23-avgust, payshanba kuni Gulf Daily News Bahrayn parlamenti aʼzosi Muhammad Xolid Bahrayn hukumatini ozod qilingan erkaklarga moliyaviy tovon toʻlashga chaqirgani haqida xabar berdi.
## Manbalar

## Havolalar

* Bay mahbusning "Menga yordam bering" iltimosi , *[[Gulf Daily News]]*, 2005-yil 5 sentyabr
* Uch nafar bahraynlik Guantanamo qamoqxonasidan ozod etilganidan keyin uylariga yo‘l oldi , *[[WFOR-TV|WFOR]]*, 2005-yil 4-noyabr
* Guantanamodagi uch bahraynlik mahbus vataniga qaytdi  , *[[WFOR-TV|WFOR]]*, 2005-yil 5-noyabr
Feruzbek Anvarov

**Zafarbek Rahimjonov** — oʻzbekistonlik futbolchi. „Neftchi“ klubi yarim himoyachisi.

## Manbalar
Grenadada islom

Grenada asosan dunyoviy davlat boʻlsa-da, aholisining koʻpchiligi nasroniylardan iborat, islom dini izdoshlari esa ozchilikni tashkil etadi. Grenadaning konstitutsiyasi dunyoviy xarakterga ega boʻlgani sababli, musulmonlar mamlakatda oʻz dinini targʻib qilish va ibodat joylarini qurish erkinligiga ega. Grenadada 1500 dan ortiq musulmon istiqomat qiladi. Ular mamlakat aholisining 0,75 foizini tashkil etadi.

Grenadada ikkita mashhur masjid bor, lekin orol boʻylab boshqa masjidlarni ham qurilgan. Grenada musulmonlari Trinidad musulmonlari bilan yaqin aloqalarni saqlab kelmoqda.
## Manbalar
Gvatemalada islom

Gvatemala asosan xristian mamlakati boʻlib, Islom diniga eʼtiqod qiluvchilar ozchilikni tashkil etadi. Gvatemala konstitutsiyasining dunyoviy xususiyati tufayli, musulmonlarga mamlakatda oʻz dinlarini targʻib qilish va ibodat joylarini qurish erkinligi berilgan.

Gvatemalaning musulmon aholisi taxminan 1200 kishini (jami aholining 0,008%) tashkil etadi, shulardan 95% falastinlik immigrantlardir. Ramziy Reforma xiyoboni yaqinida Gvatemaladagi Islomiy daʼvat masjidi (ispancha: Mezquita de Aldawaa Islámica) deb nomlangan masjid mavjud boʻlib, u besh vaqt namoz oʻqish uchun moʻljallangan va islomshunoslik boʻyicha darslar oʻtiladi.

Mamlakat Islom hamjamiyati prezidenti Fahed Himeda al-Saginidir.

## Masjidlar
Mamlakatdagi asosiy Ahmadiya masjidi Mezquita Baytul Avval boʻlib, 1989-yilda qurilgan. Biroq, Jamiyatning Huehuetenango va Quetzaltenango hududlarida masjidlari mavjud. Mamlakatda 700 ga yaqin Ahmadiya masjidi faoliyat olib boradi.

## Yana qarang

* Lotin Amerikasi musulmonlari

## Manbalar
Kabo-Verdeda islom

**[[Kabo-Verde|Kabo-Verdeda]] [[islom]]** ozchilik aholi eʼtiqod qiladigan din boʻlib, kichik, ammo oʻsib borayotgan jamiyatga ega. Umumiy aholining 2,8% qismi islom diniga eʼtiqod qiladi. Aksariyat musulmonlar Senegal va boshqa qoʻshni mamlakatlardan kelgan muhojirlar boʻlib, ular suvenirlar savdosiga oʻxshash kichik tijoriy maqsadlar bilan bu yerga koʻchib kelgan&#x5B; ** &#x5D;.

## Yana qarang

* Kabo-Verdeda din
## Manbalar
Quvaytda islom

Islom Quvaytning asosiy dini boʻlib, Quvayt fuqarolarining aksariyati musulmonlardir. Hisob-kitoblarga koʻra, ularning 60%-65%i sunniy va 35%-40%i shialardir. 2001-yilda 525 000 sunniy Quvayt fuqarolari va 300 000 shia Quvayt fuqarolari borligi aniqlangan. 2002-yildagi AQSH Davlat departamenti maʼlumotiga koʻra, Quvayt aholisining 30-40 foizini shialar tashkil etgan. Departament hisobotida Quvaytda 525 000 nafar sunniy Quvayt fuqarosi va jami 855 000 nafar shia Quvayt fuqarosi borligi aniqlangan (61% sunniylar, 39% shialar). 2004-yilda taxminan 600 000 sunniy Quvaytlik, 300 000-350 000 shia Quvaytlik va jami 913 000 nafar islomga eʼtiqod qiluvchi Quvayt fuqarosi mavjud edi.

Quvayt jamiyatida boshqa ayrim kichik musulmon oqimlari ham mavjud, biroq ular juda oz sonli yoki kamdan-kam uchraydi. Fuqaro boʻlmagan musulmonlarning aniq soni haqida maʼlumotlar yoʻq.

## Yana qarang

* Quvaytda din
* Quvayt demografiyasi
## Manbalar
Ahmad Muhammad al-Amir

**Ahmad Muhammad Ahmad Saad al Amir** ( tugʻilgan) – bahraynlik siyosatchi, bankir va kasaba uyushmasi xodimi. U 2018-yil 12-dekabrda Janubiy gubernatorlikdagi Birinchi tuman vakili sifatida Vakillar Kengashiga qasamyod keltirdi.

### Biografiya

Al Amir marketing yoʻnalishi boʻyicha menejment boʻyicha magistrlik darajasini oldi. U Ithmaar bankida katta menejer boʻlib ishlagan va Bahrain Bankers Syndicate boshqaruvi aʼzosi boʻlgan. Bundan tashqari, u Bahrayn ishchilar kasaba uyushmalari umumiy federatsiyasiga tegishli.

2014- yilgi Bahrayndagi umumiy saylovda u janubiy gubernatorlikning Birinchi okrugi uchun kurashgan. Birinchi turda 18,15 foiz uchun 984 ovoz toʻplagan holda u ikkinchi bosqichga chiqa olmadi.

2018-yilgi Bahrayndagi umumiy saylovda u yana oʻsha okrug uchun nomzodini qoʻydi, bu safar 24-noyabr kuni boʻlib oʻtgan birinchi turda 28,46 foizga 1602 ovoz yigʻib, 2-dekabrda ikkinchi turni oʻtkazish zarurati tugʻildi. Bu turda Al Amer raqibi Nasrin Maaroufni 56,92 foizga 2871 ovoz toʻplagan holda magʻlub etdi.
## Manbalar
Sent Lyusiyada islom

Sent Lyusiyada juda kichik musulmon jamoasi (150-200) mavjud. Jamiyat asosan afrikalik boʻlgan, lekin Yaqin Sharq, Janubiy Osiyo va boshqa Karib dengizi davlatlaridan kelgan muhojirlardan tarkib topgan. Jamoa asosan diniy qabul qilganlar yoki mahalliy aholidan iborat. Pyu tadqiqot markazining 2009-yilgi hisobotiga koʻra, musulmonlar Sent Lyusiya aholisining taxminan 0,1 foizini tashkil etadi. Odamlarning Islomni qabul qilish darajasi oyiga oʻrtacha 1-2 kishini tashki etadi va bu asosan erkaklar hissasiga toʻgʻri keladi. Hozirda ularda haqiqiy masjid mavjud emas. Buning oʻrniga kichik Musalladan foydalanishadi.

## Tarixi
1990-yillar boshida Sent Lyusiyada islom rivojlana boshladi.

## Demografiya
Mamlakatdagi musulmonlarning aksariyatini mahalliy afrikalik dinni qabul qilganlar, hamda Yaqin Sharq va Janubiy Osiyodan kelgan muhojirlar tashkil etadi.

## Tashkilot
2020-yilda roʻyxatdan oʻtgan Sent Lyusiya islom uyushmasi mamlakatdagi musulmonlarga vakillik qiladigan tashkilotdir.

* ASLAM – Sent-Lyusiya musulmonlari uyushmasi.

## Yana qarang

* Sent-Lyusiya demografiyasi
## Manbalar
Matruh al-Arabiy

**Matruh ibn Sulaymon al-Arabiy** () — 778—792-yillarda Barselonaning voliysi yoki noibi.

Matruh va uning otasi Sulaymon al-Arabiy 778-yilda Buyuk Karl qo‘shiniga qo‘shilib, Saragosa shahrini qamal qilishda ishtirok etdilar. Saragoza taslim bo‘lmagach, Buyuk Karl o‘z ittifoqchilaridan, jumladan Sulaymon al-Arabiydan garovga oldi. Matruh va uning ukasi Aysun basklar bilan ittifoq tuzib, Ronsevo dovoni jangida Buyuk Karlning karvoniga hujum qildilar va otalarini ozod qilishga muvaffaq bo‘ldilar.

Sulaymon Saragosaga qaytib keldi va 780-yilda o‘sha yerda uning sobiq do‘sti va ittifoqchisi saragosalik Husayn tomonidan o‘ldirildi. Buning natijasida Matruh Barselona va Gironaning voliysi bo‘ldi. 781-yilda Kordova amiri Abdurahmon I Saragosani o‘z hukmronligi ostiga oldi.

785-yildan so‘ng Matruhning ukasi Oysunning ikki xizmatkori - Amrus ibn Yusuf va uning qarindoshi Shabrit - Matruhning xizmatiga kirdi. Ko‘p o‘tmay, Matruh yana amirga qarshi isyon ko‘tardi va taxminan 789-yilda Hueska va Saragosani qo‘lga kiritdi. Biroq, 791 yoki 792-yillarda Matruhni o‘z xizmatchilari Amrus va Shabrit o‘ldirdi. Buning evaziga amir Amrusni mukofotladi.
## Manbalar
Ubaydulla Mingboyev

**Ubaydulla Qurbonovich Mingboyev** (28-yanvar 1935-yil, Denov tumani, Surxondaryo viloyati) – oʻzbekistonlik huquqshunos va davlat arbobi.

## Biografiyasi
1952-yildan 1956-yilgacha jamoa xoʻjaligida hisobchi boʻlib ishlagan.

1962-yilda harbiy xizmatni oʻtagan. 1966-yilda Toshkent universiteti yuridik fakultetini bitirgan.

1966-yildan 1968-yilgacha Toshkent shahri Shayxontohur tumani ichki ishlar boʻlimida tergovchi boʻlgan. 1968-yilda Surxondaryo viloyat ichki ishlar boshqarmasida katta tergovchi, 1969-yilda Ichki ishlar vazirligining tergov boshqarmasiga katta tergovchi etib tayinlandi.

1971-yilda Surxondaryo viloyat sudining sud­yasi, 1972-yilda esa viloyat sudi raisining oʻrinbosari boʻldi. 1975-yilda Oʻzbekis­ton Respublikasi Oliy sudi sudyasi etib saylandi. 1978-yildan 1987-yilgacha Buxoro viloyat sudining raisi vazifasida ishladi.

1987-yilda Ubaydulla Mingboyev Oliy sudga sudya boʻldi. 1990-yil mart oyida Toshkent shahar sudining raisi, 1991-yil 12-iyunda Oliy sud raisi etib saylandi.

2001-yilda isteʼfoga chiqqan va 2017-yilgacha Oʻzbekiston sud tizimining faxriylarini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash jamoatchilik markazining raisi boʻlgan.

2017-yilda Oʻzbekiston sudyalar uyushmasi aʼzosi etib saylangan.

## Mukofotlari
2018-yilda Fidokorona xizmatlari uchun ordeni bilan taqdirlangan.

2025-yilda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiysi faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

## Yana qarang
* Muxtor Sultonov
* Gʻafur Rahimov
* Mirzo-Ulugʻbek Abdusalomov
* Boʻritosh Mustafoyev
## Manbalar
Ala masjidi

**Ala masjidi** () – Turkiyaning Osmoniye viloyati, Kadirli shahridagi tarixiy masjid.

Ala masjidi Usmoniya viloyatining Kadirli ilchesida (tuman) joylashgan. Masjidning sharqiy qismida Rim imperiyasi davriga oid qadimiy qabriston joylashgan.

Ushbu bino dastlab V asrda qurilgan Vizantiya cherkovi va monastiri boʻlgan. Shahar 1489-yili Dulkadiriy Qosimbey tomonidan bosib olingach, bino masjid va madrasaga aylantirilgan. Dulkariylar tomonidan binoga qoʻshimcha ravishda mimbar va minora qoʻshilgan. Masjid dastlab Qosimbeyning otasi Alaüddevle Bozkurt sharafiga *Alaüddevle Mescit* deb nomlangan. Keyinchalik bu nom qisqartirilib Ala masjidi deb nomlangan. XIX asrda Ala masjididan Usmoniylar armiyasi ombori sifatida foydalanilgan, 1865-yildan keyin esa masjid sifatida qayta tiklangan. 1924-yilda Turkiya Respublikasi davrida bino tashlab ketilgan. 2012-yildan boshlab esa restavratsiya qilinib, 2020-yilning iyul oyida taʼmirlash ishlari yakuniga yetkazilgan.

Richard Batlissning soʻzlariga koʻra, binoning ilk marotaba qurilgandagi oʻlchamlari  boʻlgan.

## Manbalar
Mansur ibn Yazid ibn Mansur al-Himyari

**Mansur ibn Yazid ibn Mansur al-Himyoriy ar-Ruayniy** () – Abbosiylar xalifaligining sakkizinchi asrdagi amaldori.

Ar-Ruayniy uchinchi abbosiy xalifasi al-Mahdiyning amakisi Yazid ibn Mansurning oʻgʻli edi. 779-yilda Misrda ikki oy noiblik qilgan. 781/2-783-yillar orasida Yaman noibi, 796-yilda esa oz muddat Xuroson noibi lavozimida ishlagan.

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Manbalar
Malik ibn al-Haysam al-Xuzaʼiy

**Abu Nasr Molik ibn al-Haysam al-Xuzoiy** () – abbosiylarning ilk tarafdori va harbiy qoʻmondon.

## Biografiyasi
Banu Xuzoʼa qabilasidan boʻlgan Xurosoniy arab. Abbosiylarning Xurosondagi daʼvatning dastlabki tarafdorlaridan biri boʻlgan va keyinchalik Abbosiylar harakatining asosiy rahbarlaridan biriga „oʻn ikki *[[Naqib (diniy yetakchi)|naqaba]]*“) aylangan. 747-yil oxirida Abbosiylar inqilobi boshlanishi bilan, u Abbosiylar yetakchilari tomonidan lager qoʻmondoni va bosh qoʻmondon Abu Muslim qoʻl ostidagi shurta boshligʻi etib tayinlangan, oʻgʻli Nasr esa uning oʻrinbosari etib belgilangan. Ushbu lavozimda Malik Xurosondagi Abbosiylar inqilobi janglarida hamda Abu Muslim rahbarligidagi gʻarbga yoʻnaltirilgan hujumda ishtirok etgan.
## Adabiyotlar
* 
* 
## Manbalar
Maʼn ibn Zaʼida ash-Shayboniy

**Abulvalid Maʼn ibn Zaʼida ash-Shayboniy** () (769/70-yilda vafot etgan) – 8-asrda shaybon qabilasidan boʻlgan arab sarkardasi. Umaviylar va Abbosiylarga xizmat qilgan.

## Umaviylar davrida
Maʼn shaybon qabilasining zodagonlaridan. Umaviylar xalifaligi xizmatiga kirgan va Iroqning noibi Yazid ibn Umar ibn Hubayra homiyligida 746/7-yilda Abdulloh ibn Muoviyaga qarshi Forsga qoʻshin boshqarishga yuborildi.

Abbosiylar inqilobi paytida u Iroqqa qaytib, Ibn Hubayra qoʻmondonligi ostida Vosit qamalida Abbosiylarga qarshi jang qilgan; Hatto, u Abbosiy qoʻmondon Qahtaba ibn Shabib at-Toʻiyni oʻldirganini daʼvo qilganlardan biri edi. Vasit garnizoni rahbarlari taslim boʻlganidan soʻng qatl etilishdan omon qoldi, chunki Ibn Hubayra nomidan xalifa as-Saffohga boʻysunish uchun Kufaga yuborilgandi.

## Abbosiylar davrida
Shundan soʻng u 758/9-yilgacha yashirinib yurdi, keyin esa Ravandiya isyonchilariga qarshi kurashish uchun yashirin hayotdan chiqdi. Bu vazifani shunchalik muvaffaqiyatli bajardiki, xalifa al-Mansur uni toʻliq afv etib, saroyda oʻrin berdi. Maʼn 759/60-yillarda Yaman gubernatorligiga tayinlangan va u yerda „mamlakatni shafqatsizlarcha, ammo muvaffaqiyatli tarzda tinchlantirgan“. 768-yilda Yamandan chaqirib olib, Seyistonni boshqarishga yuboriladi. U yerda mahalliy xorijiy qoʻzgʻolonchilarni magʻlub etishga muvaffaq boʻldi. Biroq ularning bir qismi oʻzlarini ishchi qiyofasiga kiritib, uning Bustdagi qarorgohiga kirib, uni oʻldirdilar (769/70-yillarda).

Maʼn „shafqatsiz jangchi, shuningdek, oʻta saxiy va shoirlar homiysi, ayniqsa Maʼn haqida mashhur marsiya yozgan Marvon ibn Abu Hafsaning homiysi“ sifatida shuhrat qozondi. Toʻrt oʻgʻlidan ikkitasi mashhurlikka erishdi: Zaʼida Yamanda uning oʻrnini egalladi, Sharahil esa 806-yilda Horun ar-Rashidning Vizantiya imperiyasiga bostirib kirishida qatnashdi. Biroq, Maʼnning oʻrnini ham Shaybon qabilasida, ham saroyda uning jiyanlari Yazid va Ahmad egalladi. Har ikkisi ham muhim viloyat noibliklari va harbiy qoʻmondonliklarni oʻz zimmalariga olishgan. Ayniqsa Yazid avlodlari Shirvon viloyatida hukmronlik oʻrnatishdi va bu yerda keyinchalik alohida sulola – *[[Shirvonshoh|shirvonshohlar]]* tashkil topgan.

## Adabiyotlar

* 
* 
* 

## Manbalar
Kusayyir

**Kusayyir ibn Abdurahmon** () (taxminan 660 &#x2013; taxminan 723; **Kusayyir Azza** () nomi bilan tanilgan) – umaviylar davrida yashagan arab shoir. Azd qabilasidan. Madinada tugʻilgan, Hijoz va Misrda istiqomat qilgan. Sheʼrlarida asosan Azza ismli oilali bir ayolga nisbatan amalga oshmagan sevgisi haqida yozgan. Valiy Abdulaziz ibn Marvon va xalifalar Abdulmalik ibn Marvon, Umar ibn Abdulaziz va Yazid II bilan tanish boʻlgan. Shialikning hozirda mavjud boʻlmagan Kaysaniya oqimi izdoshlaridan biri sifatida tilga olinadi.

## Manbalar
Güzeloluk masjidi

**Güzeloluk masjidi** () – Turkiyaning Mersin viloyati, Güzeloluk qishlogʻidagi XIX asrga oid masjid.

## Qishloq geografiyasi
Güzeloluk – Mersin viloyati Erdemli tumaniga qarashli qishloq. Masjid Güzeloluk qishlogʻini gʻarb tomonga tutashtiruvchi yoʻlda joylashgan.

## Tarixi
Güzeloluk masjidi Erdemli qishloqlaridagi yagona tarixiy masjid hisoblanadi. Masjiddagi yozuvlariga koʻra, bino 1873-yilda qurilgan, ammo minorasi 1908-yilda qoʻshilgan. Minora 1970-yilda momaqaldiroq natijasida qisman buzilgan boʻlsa-da, 1978-yilda qayta taʼmirlangan. Devorga osilgan rasmiy lavhaga koʻra, masjid qishloq ahli tomonidan qurrilgan, ammo akademik hisobotlarga koʻra, Böcüoğlu Ibrohim tomonidan barpo etilgan. Usmoniylar imperiyasida yashovchi armanlardan Todiri ismli shaxs va uning yordamchisi Nikolos masjid meʼmorlari boʻlgan.

## Bino
Rasmiy lavhada aytilishicha, masjidning umumiy maydoni , kvadrat rejali ichki maydoni esa ni tashkil qiladi. Bino bir vaqtning oʻzida 400 nafar namozxonni sigʻdira oladi. Masjid qurilishida toshdan foydalanilgan.

Bino garchi Usmoniylar masjidi boʻlsa-da, musulmon boʻlmagan Todiriy ismli meʼmor tomonidan qurilganligi bois qurilishda cherkov elementlaridan foydalanilgan. Bunga misol qilib noodatiy tarzda bezatilgan minbar va binoning kirish portalini keltirish mumkin.

## Manbalar
Mersin Katta masjidi

**Mersin Katta masjidi** () – Turkiyaning Mersin shahridagi jome masjid.

## Tarixi
Keyinchalik Yangi masjid deb nomlangan bino 1898-yilda Mersin shahrining yetakchi kishilari, jumladan, Abdülqodir Seydaviy tomonidan barpo qilingan. 1970-yillarda masjid qayta qurilib, *Ulucami* nomini olgan.

## Bino
Masjid Mersinning Akdeniz munitsipalitetida, asosiy koʻchalar chorrahasida joylashgan. Shaharning janubida Otaturk parki, shimol va gʻarbiy tomonlarida esa biznes kvartal joylashgan. Masjidning kvadrat maydoni taxminan ni tashkil qiladi. Masjid podvali ostida avtoturargoh joylashgan. Masjidning oʻzi uch qavat qilib qurilgan boʻlib, 3000 kishiga moʻljallangan namoz oʻqish xonasi birinchi qavatda, 400 oʻrinli konferensiya zali va Yoshlar markazi binosi yertoʻlada joylashgan. Sharqda va gʻarbda 2 ta minora mavjud. Har bir minorada ikkita şerefes (minorali balkon) mavjud.

## Manbalar

## Havolalar
* Masjid rasmlari
Oliver Hudson

**Oliver Rutledge Hudson** (1976 yil 7 sentyabrda tug'ilgan) — amerikalik aktyor.

## Filmografiyasi

## Manbalar


## Havolalar
Habib-i Nejjar masjidi

**Habib-i Nejjar masjidi** () Turkiyaning Hatay viloyati, Antokiya shahridagi tarixiy masjid boʻlib, duradgor Habib nomi bilan atalgan. Osi daryosining sharqiy qismida joylashgan. 2023-yilning fevralida sodir boʻlgan zilzilalar oqibatida jiddiy zarar koʻrgan.

## Tarixi
Antik davrda hozirgi masjid oʻrnida butparastlar ibodatxonasi boʻlgan. Xristianlik davrida bino Yahyo paygʻambar nomidagi cherkovga aylantirilgan. Oʻrta asrlarda shahar dastlab 637-yilda Roshidun xalifaligi, 969-yilda Vizantiya imperiyasi, 1084-yilda saljuqiy turklar, 1098-yilda salib yurishlari va 1268-yilda Mamluklar sultonligi baybarlari tomonidan bosib olingan. Har bir holatda binoning maqomi cherkovdan masjidga va masjiddan cherkovga oʻzgartirilgan. Biroq masjiddagi yozuvlarga koʻra, 1275-yilda baybarlar binoni masjidga aylantirganidan soʻng koʻp oʻtmay qayta qurilgani yozilgan. Wendy Mayer va Pauline Allen masjidning sobiq Cassian cherkovining tepasida qurilgan, deya maʼlumot bergan. Biroq ushbu maʼlumot noaniq, chunki Yoqut ar-Rumiy XIII asrning boshlarida Habib ziyoratgohi Antioxiya franklar hukmronligi ostida ziyoratgoh sifatida mashhur boʻlganini, biroq bu aynan oʻshu cherkov emasligini taʼkidlagan.

Masjid 1853-yilgi zilzila paytida vayron boʻlgan. Keyinchalik Usmoniylar tomonidan qayta qurilgan, ammo minora zilziladan keyin ham tik qolganligi bois qayta qurilmagan, shu sababdan ham binoning boshqa qismlariga qaraganda eskiroqdir. Masjid binosiga keyinroq shodirvon (tahorat olinadigan favvora) ham qoʻshilgan.

Masjid 2023-yildagi zilzila natijasida vayron boʻlgan.

## Nomi
Masjidga Iso Masih davrida yashagan duradgor Habib yoki Habib an-Najjorning nomi berilgan. Xristianlikning dastlabki yillarida u dinni qabul qilishdan bosh tortgan butparastlar tomonidan shahid qilingan. Habib nasroniy avliyo sifatida tan olingan.

## Manbalar
Tuyaboʻgʻiz GES

**Tuyaboʻgʻiz GES** – Toshkent viloyatidagi gidroelektr stansiya. Oʻrta Chirchiq tumani Tuyaboʻgʻiz shaharchasida. Tuyaboʻgʻiz suv omborida joylashgan. Chirchiq-Boʻzsuv suvenergetika trakti, Quyi Boʻzsuv GESlar kaskadi tarkibiga kiradi. Stansiyaga davlat nomidan „Oʻzbekgidroenergo“ AJ egalik qiladi.

GES qurilishi 2017-yil iyunda boshlanib, 2019-yil martda foydalanishga topshirilgan. Loyihalash Gidroproyekt AJ, qurish esa TO‘PALANG HPD IRRIGATION SYSTEMS UK tomonidan amalga oshirilgan. Umumiy quvvati 11,4 MVt, yiliga oʻrtacha 41,2 million kVt*soat elektr energiyasi ishlab chiqaradi. Bu 1 600 ta xonadonning elektr toki isteʼmoliga tengdir.

Qurilish vaqtida loyiha qiymati 16,33 mln AQSh dollari boʻlgan. GES ishga tushirilgach esa qiymati 15,8 million AQSh dollari boʻlib, shundan $8,1 million Xitoy eksport-import banki tomonidan moliyalashtirigani maʼlum qiligan.

2018-yil iyul holatiga koʻra, Tuyaboʻgʻiz GESda 61 ming m3 yer ishlari, 6,2 ming m3 beton ishlari amalga oshirilib, 362,7 tonna metall konsruksiya montaj qilingan.

## Manbalar
Xolaf al-Bazar

**Abu Muhammad Xolaf ibn Hishom ibn Saʼlab al-Asadiy al-Bazzar al-Bagʻdodiy** (, 150–229 hijriy/767–844 milodiy; **Xalaf** nomi bilan taniqli) – qiroat usuli va Qurʼon tarixidagi muhim shaxslardan biri. Nafaqat yetti kanonik qiroatchilardan biri boʻlgan Hamza az-Zaiyyotning qiroat usulini yetkazuvchi sifatida tanilgan, balki oʻzining mustaqil usuli bilan ham mashhur boʻlgan. 844-yilning 2-martida (hijriy 229-yilning 7-jumodissoni) vafot etgan.

## Manbalar