Slovo patsana. Krov na asfalte

**"Slovo patsana. Krov na asfalte"** () – Jora Krijovnikov tomonidan 2023-yilda suratga olingan rus kriminal teleseriali. Teleserial *[[Robert Garayev]]*ning Qozon fenomeni haqidagi „Slovo patsana. Kriminalniy Tatarstan 1970—2010-x“ *()* romaniga asoslangan. Undagi asosiy rollarni Ivan Yankovskiy, Ruzil Minekayev, Leon Kemstach, Elizaveta Bazykina, Anna Peresild va Anastasiya Krasovskaya ijro etadi.

Serial *Toomuch Production* kinokompaniyasi tomonidan *NMG Studio* bilan birgalikda „Internetni rivojlantirish instituti“ koʻmagida va *Start* onlayn kinoteatri buyurtmasi asosida suratga olingan. Premyera 2023-yil 9-noyabrdan 21-dekabrgacha „Wink“ va „Start“ onlayn kinoteatrlarida boʻlib oʻtdi.. Chiqarilganidan keyin serial Rossiyada ham, sobiq SSSR mamlakatlarida ham keng shuhrat qozondi. Rossiya matbuotida jurnalistlar „Yigit soʻzi“ ni „fenomen“ va 2023-yilgi asosiy rus seriali sifatida taʼkidladilar.

## Syujeti
1980-yillarning oxirida, SSSRda „qayta qurish“ roʻy berayotgan va Sovet Ittifoqi davri yakunlanayotgan paytda, hayot beqaror va oʻzgaruvchan boʻlib qoldi. 1980-yillar shahar koʻchalariga nafaqat erkinlik, balki jinoyat toʻlqinlarini ham olib keldi. Baʼzi yoshlar koʻchada ulgʻayishni boshladilar, boshqalari esa bu oldindan aytib boʻlmaydigan haqiqatda oʻz oʻrnini topishga qiynaldi.

Bosh qahramon, oʻn toʻrt yoshli Andrey onasi va besh yoshli singlisi bilan yashaydi. U musiqa maktabida oʻqiydi va koʻpincha uni bezovta qiladigan koʻcha oʻsmirlariga duch keladi. Oʻzini himoya qilish uchun Andrey oʻsmirlardan biri Marat bilan doʻstlashadi. U unga koʻcha hayoti olamiga kirib borishiga yordam beradi. Yoshlar guruhlari har bir hudud uchun kurashadi; ular oʻzlarining yashash huquqini himoya qiladilar, hatto qonunlarni va vaʼdalarni buzishadi. Ular uchun muhim boʻlgan yagona narsa, ular kattalar dunyosining zoʻravonliklari va qoʻrquvlariga qarshi turishgan doʻstlariga bergan vaʼdalaridir.

Shu bilan birga, Andrey va voyaga etmaganlar ishlari boʻyicha inspektsiyaning yosh xodimi Irina oʻrtasidagi munosabatlar haqida hikoya qilinadi.

## Rollarda

## Epizodlar roʻyxati

## Yaratish tarixi
### Asosiy suratga olish
Serial syujeti „Qozon fenomema“ atrofida qurilgan – bu 1970-yillarda tashkil etilgan, asosan voyaga etmaganlardan iborat Qozon jinoiy toʻdalarining umumiy nomi. Rejissyor va ssenariy muallifi Jora Krijovnikov va ssenariy muallifi Andrey Zolotarev „Yigit soʻzi“ kitobiga tayangan. Jinoiy Tatariston 1970-2010-yillar, birinchi marta 2020 yilda nashr etilgan. Kitob muallifi Robert Garayev serialda maslahatchi sifatida ishlagan. Bosh qahramon Andreyning prototipi – Garayevning oʻzi; Andrey singari Garayev ham oʻqituvchi undan ikki talabaning oʻqishini „tarbiyalashni“ soʻraganidan keyin guruhga qoʻshildi va u ular bilan doʻstlashdi.

2022-yil 1-fevralda Jora Krijovnikov „Yigit soʻzi“ nomli seriya ustida ish boshlanganini eʼlon qildi. Kastinglarda 1200 ga yaqin kishi ishtirok etdi va serial ustida ishlash uchun Qozon shahrida 240 va Naberejnye Chelnida 40 kishi tanlab olindi. Robert Garayevning soʻzlariga koʻra, mahalliy hokimiyat Qozonda suratga olishga qarshi boʻlgan, shu bois suratga olish ishlari Yaroslavl shahrida boʻlib oʻtgan. Ishlab chiqarish Internetni rivojlantirish instituti koʻmagida *"Toomuch Production"* va *"NMG Studio"* kinokompaniyalari tomonidan amalga oshirildi.

2022-yil fevral oyida Tataristondagi bolalar huquqlari boʻyicha komissari Irina Volynets, agar u Qozon uyushgan jinoiy guruhlari vakillarini ulugʻlagan boʻlsa, serialni taqiqlashni talab qilishini maʼlum qildi va shuningdek, „serialni suratga olmaslik tavsiya etiladi“ hammasi." Suratga olish jarayonini qoʻllab-quvvatlagan holda, oʻz navbatida, Tatariston Madaniyat vaziri maslahatchisi, „Oltin niqob“ mukofoti hakamlar hay’ati aʼzosi Niyoz Igʻlomov ham filmni suratga olish jarayonini qoʻllab-quvvatlab, jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari soʻzga chiqdi. Tatariston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi (1993-1997) Aleksandr Avvakumov, „Qozon fenomeni“ filmni uzoq vaqt oldin suratga olish kerak edi, deb daʼvo qildi.

### Yakuniy epizodni qayta suratga olish
2023-yil 12-dekabrda serialning yettinchi va sakkizinchi epizodlarining ishchi versiyalari internetga tarqaldi: ular mos ravishda 14 va 21 dekabrda chiqishi kerak edi. 15 dekabr kuni rejissyor va ssenariy muallifi Jora Krijovnikov va ssenariy muallifi Andrey Zolotarev videomurojaatda serialning oxirgi sakkizinchi epizodini qayta suratga olishga qaror qilganliklarini eʼlon qilishdi. Krijovnikov, shuningdek, ikkita epizodning ishchi versiyalarining sizib chiqishiga izoh berdi: "Bir kishi restoran oshxonasiga yugurib kirib, xom ovqat, tozalanmagan kartoshka, iflos sabzi, pishmagan goʻshtni olib, odamlarga olib keldi va: „Bu idish“, dedi. Unday emas, tayyor emas". Krijovnikovning soʻzlariga koʻra, hatto „uchinchi epizod atrofida“ ham u va Zolotarev voqeani boshqacha yakunlashni xohlashlarini tushunishgan; Ular yakuniy epizodni qayta suratga olishni uni „avval qilganimizdan koʻra sovuqroq, hissiyroq va oʻtkirroq“ qilish istagi bilan bogʻlashdi. Natijada, ijodkorlarning fikriga koʻra, ettinchi epizod qisman yakunlandi, sakkizinchi epizod esa qayta suratga olindi; epizodlar avval rejalashtirilganidek, mos ravishda 14 va 21 dekabr kunlari chiqarildi.

Matbuotda qoralama va yakuniy epizodning yakuniy versiyasi oʻrtasidagi taqqoslashlar eʼlon qilindi: 

## Saundtrek

## Reliz va qabul qilish
Serial sakkiz qismdan iborat boʻlib, uning translyatsiyasi 2023-yil 9-noyabrda Wink va Start onlayn kinoteatrlarida boshlangan..

„Yigitning soʻzi“ 2023 yilgi Yangi mavsum festivalining asosiy nominatsiyasi – „Eng kutilgan serial“ nominatsiyasida gʻolib chiqdi..

2023-yil dekabr oyida 202-yilda chiqarilgan „Aigel“ guruhining shu nomdagi albomidan „Pyala“ (tatarlardan – „shisha“) qoʻshigʻi jahon Shazam chartida birinchi oʻrinni egalladi. Matbuot buni „Aigel“ guruhi Rossiyadagi kontsertlari bekor qilingani va aʼzolarining Rossiyadan koʻchib ketgani sababli, guruh urushga qarshi bayonot berganidan soʻng, serial kreditlaridan chiqarib tashlanganligi bilan bogʻladi. Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi. Shu bois, nomaʼlum qoʻshiq muallifini bilmoqchi boʻlgan tomoshabinlar treklarni tovushga qarab aniqlaydigan Shazam xizmatiga ommaviy ravishda murojaat qilishdi. Shazamdan tashqari trek Yandex Music, VK, Rossiya, Qozogʻiston, Ukraina, Belarus, Qirgʻiziston, Latviya va Estoniyadagi Apple Music, shuningdek, Rossiya, Qozogʻiston, Ukraina va Belorussiyadagi Spotify’da birinchi oʻrinni egalladi.

2023-yil dekabr oyi boshida serial Kinopoiskning eng yaxshi 250 ta eng yaxshi teleserialida 250 mingdan ortiq foydalanuvchi ovozi asosida 10 tadan 9 ball bilan toʻrtinchi oʻrinni egalladi (Game of Thrones, Breaking Bad va Seventeen seriyalariga yutqazdi). Kinopoisk veb-sayti muharrirlari serialni 2023-yildagi „Eng yaxshi rus teleseriali“ roʻyxatida birinchi oʻringa qoʻydi.

Yandex Wordstat maʼlumotlariga koʻra, ruslar bir oy ichida „Ukrainadagi urush“ va „SVO“ soʻrovlariga qaraganda „Boy’s Word“ soʻroviga koʻproq qiziqishgan; 2023-yilning 9-noyabridan 6-dekabriga qadar „Yigitning soʻzi“ boʻyicha soʻrovlar soni 45 million martadan ortiqni tashkil etgan boʻlsa, „Ukrainadagi urush“ va „SVO“ soʻrovlari soni 2023-yil uchun 32,1 million va 41,4 millionni tashkil etdi. marta, mos ravishda.

### Kino tanqidchilari fikri
Serial tanqidchilardan asosan ijobiy sharhlarni oldi. Kino tanqidchilari odatda aktyorlik oʻyinini, liboslar va toʻplamlarni, shuningdek, gangsterizm va zoʻravonlikni romantiklashtirish yoʻqligini maqtashdi. 1980-yillar voqeliklarining qorongʻu tasviri va tarixiy „Qozon hodisasi“ dan asos sifatida foydalanish yanada munozarali qabul qilindi. RIA Novosti serialni kech SSSR davrini aniq aks ettiruvchi atmosferasi uchun yuqori baholadi. Biroq, „aniq nomuvofiqliklar“, shu jumladan kostyumlar bilan bogʻliq boʻlganlar qayd etildi (masalan, qahramon Oygul oddiy ish kunida oq maktab fartugi kiyadi, garchi ular faqat bayramlarda kiyilgan boʻlsa ham). Shuningdek, „baʼzida qahramonlar ochiq-oydin pafosga berila boshlaydilar va ular koʻcha argotini almashtirishga harakat qiladigan baʼzi jargonlar tasvirlangan voqelikka toʻgʻri kelmaydi“. Nashrga koʻra, film zoʻravonlikka chaqirmaydi, balki uning befoydaligini koʻrsatadi, 80-yillarning romantiklashgan qiyofasini yoʻqotadi va aksincha, ularni „barcha darajadagi hokimiyat uchun shiddatli kurash“ davri sifatida koʻrsatadi. „Bolaning soʻzi“ nashr tomonidan ogohlantiruvchi seriya sifatida taʼriflangan.

„Vedomosti“ gazetasida Nikolay Kornatskiy „Bolaning soʻzi“ ni „jinoiy turmush tarzi uchun antireklama“ deb taʼriflaydi. Uning soʻzlariga koʻra, seriyadagi har bir jinoyat oxir-oqibatda „jazoga olib keladi va hatto yuz barobar“. Vasiliy Stepanov „Kommersant Weekend“ jurnalida „toʻxtovsiz kamera, yaxshi oʻylangan olomon sahnalari va joʻshqin aktyorlik“ seriyasida qayd etadi. RBCdagi Timur Aliyevning taʼkidlashicha, serial „yoʻqolgan avlod“ ni juda yaxshi koʻrsatadi: „qoʻrqqan, sarosimaga tushgan, davr boshida yangi va nomaʼlum narsalarni sinab koʻrish“. Meduza uchun yozgan tanqidchi Anton Xitrov „Bolaning soʻzi“ ni „ehtimol, tasavvur qilish mumkin boʻlgan eng dolzarb rus seriali“ deb taʼriflab, uning syujeti va Rossiyadagi hozirgi vaziyat oʻrtasida parallellik koʻrsatdi. „Aslida, bu idealizm qanday qilib oʻz-oʻzidan murosaga kelishi va uning oʻrnini kinizm egallashi haqidagi seriya“, deb xulosa qildi Xitrov.

Kino tanqidchisi Zinaida Pronchenko „Xolod“ nashri uchun yozgan maqolasida serial haqida salbiy fikr bildirdi va uning asosiy muammosini „hech qanday rivojlanishning toʻliq yoʻqligi“ deb atadi. Uning fikriga koʻra, Garayev oʻz kitobida „oʻquvchilarni 1970-yillarning oxiridan 2000-yillarning oʻrtalarigacha boʻlgan evolyutsiyani kuzatishga taklif qilgan“ va „bunday narsa yoʻq“. Jurnalist va tanqidchi Yuriy Saprikin serialni yuqori baholadi va uni „yilning eng mashhur seriali“ deb atadi: „Bu Rossiya tarixidagi birinchi film boʻlib, u televizorda koʻrsatilmagan yoki keng prokatga chiqarilmagan holda shu qadar mashhur boʻlgan. U toʻgʻridan-toʻgʻri oqim platformalaridan odamlarga bordi. Bu qaysidir maʼnoda tarixiy yutuqdir“.

### Duma tashabbusi
2023-yilning 2-dekabrida Irkutskda bir guruh oʻsmirlar avtobus bekatida 15 yoshli tengdoshini oʻldirishdi; marhumning qarindoshlari va ommaviy axborot vositalaridagi sharhlovchilar buni serialning taʼsiri bilan bogʻlashdi. Shu munosabat bilan, 4 dekabr kuni Davlat Dumasining Oilani himoya qilish, otalik, onalik va bolalik masalalari qoʻmitasi rahbari Nina Ostanina Tergov qoʻmitasi va Roskomnadzorga seriyalarni (shuningdek, boshqa seriyalar) tekshirishni soʻrab murojaat qildi. „Oziq-ovqat bloki“) „bolalar hayoti va sogʻligʻiga, shuningdek, butun Rossiya jamiyatiga zarar etkazishi mumkin boʻlgan tashviqot mazmuni uchun“. Deputatning qayd etishicha, serialdagi sahnalar „dahshatli“. Uning soʻzlariga koʻra, „oʻsmirlar ekrandagi qaroqchilarni etarlicha koʻrgan holda jinoyatni romantik qilishni boshlaydilar“ degan qoʻrquv shafqatsiz haqiqatga aylandi. Oʻz murojaatida Ostanina serial rejissyori Jora Krijovnikovning, shuningdek, uni yaratish va keng auditoriyaga chiqarishda ishtirok etganlarning xatti-harakatlariga baho berishni soʻraydi, agar „serialni tomosha qilish jinoyatchilarga taʼsir qilgan va qotillikka olib kelgan boʻlsa“ bolaning." Shuningdek, u serialni ijaraga olishga ruxsat bergan Rossiya Madaniyat vazirligini tekshirishni soʻraydi. Ichki ishlar vazirligi serial va qotillik oʻrtasidagi bogʻliqlikni rad etdi. Serial yaratuvchilari oʻzlarining ishtirok etmaganliklarini eʼlon qilgan bayonot berishdi. 9-dekabr kuni Roskomnadzor serialning qonuniyligini tekshirib, hech qanday qoidabuzarlik topmaganini maʼlum qildi.

## Rossiyadan tashqarida reaksiya
Ukraina ommaviy axborot vositalarining xabarlariga koʻra, serial ukrainalik tomoshabinlar orasida biroz mashhurlikka erishgan. Serial chiqqandan soʻng, „Pyala“ qoʻshigʻi Apple Music va Spotify-da Ukrainadagi eng yaxshi jadvallarni egalladi, shuningdek, YouTube Music va Deezer-da birinchi oʻrinni egalladi.

Bu Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida ukrainaliklarning rus tarkibini isteʼmol qilishiga oid faol munozaralarga olib keldi. Teleboshlovchi Mariya Efrosinina va aktrisa Irma Vitovskaya kabi ukrainalik arboblar Rossiya bilan urush paytida ukrainalik tomoshabinlar tomonidan serial tomosha qilinishini keskin qoraladilar, biroq rejissyor Aleksandr Rodnyanskiy shunday dedi: „Bu kinoning sehrli sifati. Agar u personajlarga qiziqish va ishonchni uygʻotsa va hayajonlanishga qodir boʻlsa, u chegaralarni yengib chiqadi. Urush paytida ham.“ Ukraina Madaniyat va axborot siyosati vazirligi bayonotida „serialda dushman tashviqoti bor, buning Ukrainada urush paytida mavjudligi qabul qilinishi mumkin emas“ va „bosqinchi mamlakatga xos zoʻravonlik, jinoyatchilik va estetikani bevosita targʻib qiladi“ deb yozgan. Vazirlikning taʼkidlashicha, seriya Ukrainaning rasmiy platformalarida tarqatilmaydi, shuning uchun uni pirat va Rossiya manbalarida topish mumkin, bu noqonuniy hisoblanadi. Vazirlik fuqarolar va fikr yetakchilarini ongli ravishda Rossiya mahsulotini isteʼmol qilishni toʻxtatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga chaqirdi.

Dekabr oyi boshida Qozogʻiston rasmiylari rus seriallari atrofida toʻplanib borayotgan maʼlumotlar va vaziyatni oʻrganayotgani haqida maʼlumot paydo boʻldi, bu borada Fan va taʼlim vaziri Sayasat Nurbek bayonot berdi. Maxsus yigʻilgan brifingda vazir ushbu masalani oʻrganish uchun vazirlik Madaniyat va axborot vazirligidan bir necha ekspertlarni jalb qilganini aytdi.

## Mukofotlar va nominatsiyalar
* 2023 yil — “Yangi mavsum” onlayn kinofestivali: “Eng kutilgan serial” mukofoti;
* 2023 yil — KinoReporter jurnalining “Yil voqeasi” mukofoti: “Yilning eng yaxshi aktyori” mukofoti (Ivan Yankovskiy, “Fisher”, “Pleylist volontora” va “Slovo patsana. Krov na asfalte” seriali uchun);
* 2023 yil — *FashionTV* kanalining "Yilning eng yaxshi aktyori" uchun "Fashion New Year Awards 2023" mukofoti (Leon Kemstax);
* 2024 yil - "Eng yaxshi serial" uchun "*Belyy slon*" mukofoti;
* 2024 yil - "*Sports.ru*" saytining "Cyber ​​​​Best" mukofoti: "Eng yaxshi rus seriali" mukofoti.

## Manbalar

## Havolalar
* Wink video xizmatidagi seriya sahifasi
* Marat kurtkasi, Adidas olimpiyasi, Palto: uslub va moda „Yigit soʻzi“ // „Kinopoisk“
* „Fojili yakun“: Lev Zulqarnayev – „Yigit soʻzi“dagi Qish roli, shon-shuhrat va serialning asosiy gʻoyasi haqida // „Kechki Moskva“
*  // Tahririyat. Kontekst
* SSSR parchalanishi davridagi yoshlar toʻdalari haqidagi „Yigit soʻzi“ seriyasi chiqdi // Lenta.ru, 2023-yil 10-noyabr