open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qalmaqshabin (Tasqala tumani)

**Qalmaqshabin** — Qozogʻistonning Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati Tasqala tumanidagi qishloq.
## Aholisi
1999-yil qishloq aholisi 328 kishini tashkil etgan(164 erkak,164 ayol).2009-yil ma`lumotlarga koʻra 134 kishini tashkil etgan(76 erkak,58 ayol)

## Manbalar
Bir El Djir tumani

**Bir El Djir** — Oʻrta yer dengizidagi Jazoirning Oran viloyatidagi tuman.  Tuman nomi poytaxt Bir El Djir sharafiga nomlangan.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana 3 ta munitsipalitetga bo'lingan:

* Bir El Djir
* Hassi Bounif
* Hassi Ben Okba
Nijnezavitinka

**Nijnezavitinka** () — Rossiyaning Amur viloyati Mixaylov tumanidagi Korshunovskiy tumanidagi qishloq. 2018-yilda aholi soni 54 kishini tashkil qilgan.

## Geografiyasi
Qishloq-Zavitaya daryosining oʻng qirgʻogʻida, Poyarkovodan 28 km shimolda joylashgan.

## Manbalar
Tibbiy atamalar izohli lugʻati

„**Tibbiy atamalar izohli lugʻati**“ — 2022-yil *A. Q. Shadmanov* tahriri ostida „Kamalak-PRESS“ MChJ nashriyotida nashrga tayyorlangan va matbaa bo‘limida chop etilgan tibbiyotga aloqador atamalarga bagʻishlangan lugʻat kitob.

*Tibbiy atamalar lug‘ati* hozirgi zamon tibbiyotida qo‘llaniladigan 10 000 atrofidagi klinik terminlar va tibbiy tushunchalarni o‘z ichiga qamrab olgan. U umumiy amaliyot vrachlari, farmatsevtlar, tarjimonlar, tibbiyot muassasalari xodimlari hamda tibbiyot institutlari va kollej o‘qituvchilari hamda talabalari uchun terminlar mohiyatini kirill va lotin yozuviga asoslangan yangi o‘zbek alifbosi orqali o‘zlashtirishda maxsus lugʻat qoʻllanma vazifasini oʻtaydi.

Lug‘atda asosiy klinik terminlar va tibbiy tushunchalar bilan bir qatorda anatomiya, fiziologiya, Jarrohlik, tibbiy psixologiya, psixoterapiya, stomatologiya, biokimyo, farmakologiya, psixiatriya, epidemiologiya, hamshiralik ishi hamda sog‘liqni saqlash muassasalari va boshqa jabhalarda keng qo‘llaniladigan yangi atamalar o‘rin olgan.

Taqdim etilayotgan lug‘atning anatomiyaga oid terminlari 2009-yilda nashr qilingan „Tibbiy terminlar ensiklopedik lug‘ati“ga asoslangan holda tayyorlangan.

## Havolalar

* Kitobni yuklab olish uchun havola . 

## Manbalar
Ambato departamenti

**Ambato departamenti** () — Argentinaning Catamarca provinsiyasi tarkibidagi department.

Hududi — 1797 km². Argentina Milliy statistika va aholini roʻyxatga olish institutining 2010-yildagi maʼlumotlariga koʻra, department aholisi soni 4463 kishini tashkil etdi, bu esa 2001-yilga (4525 kishi) nisbatan 1,4% ga kamayganini anglatadi.

Maʼmuriy markazi — La-Puerta

## Geografiyasi

Departament Catamarca provinsiyasining sharqida joylashgan.

Departament quyidagilar bilan chegaradosh:

* shimolda — Andalgala departamenti bilan
* shimoli-sharqda — Tukuman provinsiyasi bilan
* sharqda — Paklin departamenti bilan
* janubi-sharqda — Frei-Mamerto-Eskuyu departamenti bilan
* janubda — Kapayan departamenti bilan
* gʻarbda — Poman departamenti bilan

## Maʼmuriy boʻlinishi

Departament tarkibiga 4 ta munitsipalitet kiradi:
* El Rodeo
* La Puerta
* Las Juntas
* Los Varela
## Manbalar
Arsentyevka

**Arsentyevka** () — Rossiyaning Amur viloyati Mixaylovskiy tumanidagi qishloq posyolkasi. 2018-yilda aholi soni 186 kishi edi. Koʻchalar soni 3 ta.

## Geografiyasi
Arsentyevka avtomobil yoʻlida Zavitaya daryosining oʻng chap qirgʻogʻida, Poyarkovodan (tuman maʼmuriy markazi) 57 km shimolda joylashgan. Petropavlovka — eng yaqin qishloq.

## Manbalar
Bir El Djir

**Bir El Djir** — Jazoirning Oran viloyatidagi Oran shahridan shimoli-sharqda joylashgan shaharcha. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 171,883 kishini tashkil qiladi.

## Universiteti
Bir El Djirda  Oran 2 Muhammad Ben Ahmed universiteti joylashgan.

## 2022-yilgi O'rta yer dengizi o'yinlari
Bir El-Djir 2022-yilgi O'rta Yer dengizi o'yinlari Oran shahrida o'tkaziladigan uch maydondan biridir.

## Yana qarang

* Bir El Djir tumani
* Jazoirdagi universitetlar ro'yxati

## Manbalar
Bethioua tumani

**Bethioua** — Jazoirning Oran viloyatidagi tuman. Oʻrta yer dengizi sohilida joylashgan Tuman nomi poytaxt Betiua sharafiga nomlangan.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana 3 ta munitsipalitetga bo'lingan:

* **[[Betihioua]]**
* Mers El Hadjadj
* Ain Bya

## Manbalar
Betioua

**Bethioua** (berber tili : **Ibeṭṭiwen**,  , ilgari *Arzyu*, Fransiya hukmronligi ostida, *Vieil Arzew* keyin *Sent Leu* deb ataladi) — Jazoir gʻarbidagi Oran viloyatidagi shahar va viloyat. Unda gaz porti, neft-kimyo inshootlari va tuzsizlantirish zavodi mavjud.

Shahar qadimgi Rim shaharchasi Portus Magnus xarobalari ustida joylashgan. Mintaqaning oʻzi Rif togʻlaridan kelgan Berber urugʻlarining Battiwa (Ibeṭṭiwen) guruhiga, asosan, Ait Said va Temsaman qabilalariga tegishli boʻlgan. Ular Zegzava (Izegzaven), Ait Mait va maqbarasi dengizga qaragan marabutik rahbari Sidi Amar Ben Ahmed urugʻlaridan iborat edi. Shunday qilib, dastlab Mostaganem shahri yaqinidagi Mazagranga joylashadilar, 1784-yilda Maskara beyi tomonidan ularga Betiuaning qirgʻoqboʻyi hududidan biroz gʻarbda joy berilgan. Fransiya mustamlakasi paytida Bettiuas yana Mazagrangadan panoh topishga majbur boʻldi, koʻpchiliggai esa hokimiyat tomonidan oʻz yerlarini qaytarib berdi. Bugungi kunda faqat keksalari hali ham qabila tilida gaplasha oladilar.

1941-yil noyabr oyida ingliz-amerikaliklar Jazoirga bostirib kirganlarida (mash’al operatsiyasi), Oranni qoʻlga kiritgan amerikalik qoʻshinlar Arju va Betiua oʻrtasidagi qirgʻoq chizigʻi boʻlgan Z sohiliga qoʻnim topadi.

## Manbalar


## Kutubxona

*
Béni Saf tumani

**Béni Saf** — Jazoirning Ayn Temouchent viloyatidagi tuman. Tuman nomi poytaxt Beni Saf sharafiga nomlangan.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana uchta munitsipalitetga boʻlingan:

* Beni Saf
* Sidi Safi
* El Amir Abdulkadir

## Manbalar
Cheremisino

**Cheremisino** () — Rossiyaning Amur viloyati, Mixaylov tumanidagi Zelenoborskiy selsovet qismidagi qishloq. 2018-yilda aholi soni 50 kishi edi. Koʻchalar soni 2 ta.

## Geografiyasi
Cheremisino avtomobil yoʻlida Zavitaya daryosining chap sohilida, Poyarkovodan(tuman maʼmuriy markazi)14 km shimolda joylashgan. Krasniy Vostok — eng yaqin qishloq.

## Manbalar
Béni Saf

**Beni Saf** () — Jazoirning shimoli-gʻarbiy qismidagi shaharcha, Orandan 80 kilometr janubi-gʻarbda joylashgan. Shahar 1876-yilda shaharning janubida qazib olinadigan temir rudalarini tashish porti sifatida tashkil etilgan. Shaharning boshqa mahsulotlari rux, marmar va oniksni oʻz ichiga oladi va baliqchilik sanoati keng.

Medgaz tabiiy gaz quvuri Beni Safni Ispaniyaning Almeria portidagi  bilan bogʻlaydi.

## Manbalar

*
Bendaoud

**Bendaoud** — Jazoirning Relizane viloyatidagi shaharcha va kommuna. 2008-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 17,953 kishidan iborat. Shaharcha Relizanening janubi-gʻarbiy qismida joylashgan.

## Manbalar
Benabdelmalek Ramdane

**Benabdelmalek Ramdane** (shuningdek **, Ben Abdelmalek Ramdan**) — Jazoirning Mostaganem viloyatidagi shaharcha va kommuna. Shaharcha Sidi Laxdar tumanida joylashgan. 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 12,577 kishidan iborat.

## Manbalar
Ben Freha

**Ben Freha** () — Jazoirning Oran viloyatidagi shaharcha va kommuna. 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 14565 kishini tashkil qiladi.

## Manbalar
Achacha tumani

**Achacha** — Jazoirning shimolida, O'rta yer dengizi bo'yida joylashgan Mostaganem viloyatida joylashgan tuman. Tuman poytaxti Achacha nomi bilan atalgan.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana to'rt munitsipalitetga bo'lingan, ularga quyidagilar kiradi:

* Achacha (aholisi: 31 360 kishi)
* Xadra (aholi: 12 294 
* Nekmariya (aholi: 9104) 
* Ouled Boughalem (aholi: 11 886) 

## Manbalar
Tlemsen viloyati

**Tlemsen** () — Jazoirning shimoli -gʻarbiy qismida joylashgan viloyat (*viloyat*). U yerda Tlemsen milliy bogʻi joylashgan.

## Tarixi
Viloyat 1974-yilda Oran (departament) va Tlemsen departamentlaridan tashkil topgan.

## Maʼmuriy boʻlinmalar
Viloyati 20 ta tumanga (*daira*) boʻlingan va keyinchalik 53 ta yoki munitsipalitetga boʻlingan.
## Manbalar
Ysgol Gyfun Gymraeg Bryn Tawe

**Ysgol Gyfun Gymraeg Bryn Tawe** — wels tilidagi umumtaʼlim maktabi Penlan, Suonsi , janubi-gʻarbiy Welsda joylashgan. U 2003-yilda Ysgol Gyfun Gwyrni toʻldirish va mintaqada uels tilida oʻrta taʼlimga boʻlgan talab ortib ketganidan soʻng qoʻshimcha quvvat bilan taʼminlash maqsadida ochilgan. Ochilgach, u Gwyrning mavjud shogirdlaridan hech birini olmagan holda faqat oʻzining yangi isteʼmolini oʻtkazdi. Natijada, maktab 2007-yil sentyabr oyida beshinchi marta qabul qilingandan soʻng 7-11 (11-16 yosh) oʻzining toʻliq toʻplamiga erishdi. 2012-yil sentyabr holatiga koʻra, unda 900 ga yaqin oʻquvchi tahsil oladi.

Sayt avvalroq Uels xalqaro regbi ittifoqi oʻyinchilari qatnashgan oʻgʻil bolalar uchun Penlan katta umumtaʼlim maktabi tomonidan ishgʻol qilingan.

2008-yil sentabr oyida Ysgol Gyfun Gŵyr bilan yangi oltinchi sinf hamkorlik ochildi va oʻquvchilar ikkala saytdagi mavzulardan foydalanishlari mumkin.

## Maʼlumotnomalar

## Havolalar
* 2007 yil tekshiruvi
*
Mycobacterium tuberculosis

***Mycobactérium tuberculósis*** (lat. ), **Koch tayoqchasi** (*MBT*, *BK*) — mikobakteriyalar turi, *[[Mycobacteriaceae]]* oilasining turi, Robert Kox tomonidan 1882-yil 24-martda ajratilgan (JSST tomonidan 24-mart Butunjahon silga qarshi kurash kuni deb eʼlon qilingan).

Odamlarda va baʼzi hayvonlarda sil kasalligini keltirib chiqarishga qodir *MTBC* () yaqin turlari guruhiga kiradi (*M. tuberculosis, M. bovis, [[Mycobacterium africanum|M. africanum]], [[Mycobacterium microti|M. microti]], [[Mycobacterium pinnipedii|M. pinnipedii]]* va *[[Mycobacterium caprae|M. caprae]]*). Bu guruhning eng koʻp oʻrganilgan turi hisoblanadi.
Osiyoning uzun moʻynali mushugi

Osiyo uzun yungli mushuk zoti Osiyo kalta yungli mushuklariga oʻxshab ketadi, lekin ularning ajralib turuvchi hislati ularning uzun moʻynalari borligidir. Bu mushuk zoti Osiyoda Tiffani nomi bilan ham tanilgan. Bu kalta moʻynali mushuk zotlarining naqshlari va ranglariga oʻxshab ketuvchi zotdir. Osiyo Kalta moʻynali mushuk zotlari kabi bu turning ham kelib chiqishi Buyuk Britaniyaga borib taqaladi. Bu mushuk turi GCCF da toʻliq tan olingan, Butunjahon Mushuklar Federatsiyasida hamda Butunjahon Mushuklarni Sevuvchilarda oʻzining maqomiga ega, Xalqaro Mushuklar Uyushmasida roʻyxatdan oʻtgan. Bu tur Shimoliy Amerika zoti va Chet el uzun moʻynali zotlari bilan bogʻliq, faqatgina baʼzi xususiyatlarida farqlanadi. Avstraliyalik Tiffanidan bu tur sezilarli darajada farq qiladi va Birma uzun moʻynali mushugining boshqa nomi deyish mumkin.

## Tarixi
Tiffani mushugi 1980-yillarda Buyuk Britaniyada osiyo yarim moʻynali mushuk zotining uzun moʻynali turi sifatida qabul qilingan. Bu turning kelib chiqishini Fors chinchillasi va Birma mushugi turlarining chatishmasidan kelib chiqqanini kuzatishimiz mumkin. Ular Birma mushuklariga juda ham oʻxshashdir.

## Temperamenti
Tiffani mushuk zoti — momiq, faol va qiziquvchan zot hisoblanadi. Bu zotga mansub mushuklar oʻz egalari bilan bogʻlangan, lekin boshqa tur vakillari bilan til topishishi qiyin, chunki ularning xarakterlarida qizgʻanchiqlik boʻlishi mumkin. Bu tur vakillari faol va egalari tomonidan eʼtibor talab qilishini kutadi. Osiyo uzun moʻynali mushugi osiyodagi eng aqlli va tartibli tur deyishimiz mumkin.

## Manbalar

## Havolalar

* Osiyo yarim uzun soch tavsifi
* FBRL zoti sahifasi: Osiyo
* Osiyo mushuklari uyushmasi 
* Osiyo mushuklari jamiyati
Muhammad an-Nasaviy (Abu Amr)

**Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Ahmad ibn Ali an-Nasaviy** (hijriy 378-yil (milodiy 989-yil)da tavallud topib, 478-hijriy yil (milodiy 1086-yil)da vafot etgan) — „qozilarning qozisi“ laqabiga sazovor faqih, mufassir va qozi bo‘lgan. Xorazm qozisi bo‘lgan.

## Asari
* „*Kutub fi-l-fiqhva-t-tafsir*“ („*Fiqh va tafsir kitoblari*“.

## Manbalar
Reaksiya chegarasi

**Reaksiya chegarasi** — elementar zarracha maʼlum bir yadro reaksiyasi sodir boʻlishi uchun laboratoriya hisoblash tizimida boʻlishi kerak boʻlgan minimal kinetik energiya. Reaksiya Chegarasini hisoblash uchun formula:
: T_{}=\frac{(m_{b}+m_{B}-m_{a}-m_{A})(m_{b}+m_{B}+m_{a}+m_{A})c^{2}}{2m_{A}}

yoki shunga oʻxshash

: T_{}=\left| Q \right|(1+\frac{m_{a}}{m_{A}}+\frac{\left| Q \right|}{2m_{A}c^{2}}) ,

Agar Q boʻlsa, keyin bu formula qisqaroq yozilishi mumkin:

: T_{}\cong \left| Q \right|(1+\frac{m_{a}}{m_{A}}) ,

Bu yerda Q bu reaksiyaning energiyasi, m_{a},m_{A},m_{b},m_{B} mos ravishda boshlangʻich va oxirgi zarrachalarning massalari . Formulalar reaksiyadagi zarrachalarning istalgan soniga ham qoʻllanishi mumkin.

## Havolalar

* reaksiya energiyasi. Reaksiya chegarasi Arxivnaya kopiya (*B.* *BILAN.* *Ishxonov* *, E.* *VA.* *Kabina.* Aʼlo talaba uchun aldash varagʻi. Zarralar va yadrolar)
* Energiyani massaga aylantirish: zarrachalarni yaratish Arxivnaya kopiya )
Muhammad an-Nasaviy

**(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Saʼd ibn Hamuvayh an-Nasaviy** (hijriy 326-yil (milodiy 938-yil)dan keyin vafot etgan) — Iroq, Hijoz va Yamanga borib hadis eshitgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Hijriy 326-yilda Abu Ali al-Hofiz Nishopur shahrida uning hadislarini tekshirib, tanlab olgan.

## Manbalar
Muhammad an-Nasaviy (Shihobuddin)

**Muhammad ibn Abdulvohid al-Munshi an-Nasaviy** (hijriy 647-yil (milodiy 1250-yil) Halabda vafot etgan) — tarixchi va noshir, Xorazmshohning kotibi bo‘lgan.

## Asari
* „*Tarixu Jaloliddin Xorazmshoh*“ („*Jaloluddin Xorazmshoh tarixi*“).

## Manbalar
Muhammad an-Nasafiy

**(Abu Jaʼfar) Muhammad ibn Ahmad ibn Mahmud an-Nasafiy** (hijriy 414-yil shaʼbon oyi (milodiy 1023-yilda vafot etgan) — faqih va shoir bo‘lgan.

## Asari
* „*Taʼliqa fil-xilof*“ („*Ixtiloflarga sharhlar*“).
Shuningdek, uning sheʼrlari ham bor.

## Manbalar
Muhammad an-Nasafiy (Abu Bakr)

**Muhammad ibn Zakariyo ibn al-Husayn an-Nasafiy** (hijriy 344-yil jumodulavval oyi (milodiy 956-yil)da vafot etgan) — muhaddis va hofiz bo‘lgan, hadislarni boblarga bo‘lib tasnif qilgan.

## Manbalar
Qaraoy (Tasqala tumani)

**Qaraoy** — Qozogʻistonning Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati Tasqala tumanidagi qishloq. Kato kodi — 276033500.
## Aholisi
1999-yil qishloq aholisi 171 kishini tashkil etgan(93erkak,78 ayol).2009-yil ma`lumotlarga koʻra 59 kishini tashkil etgan(35 erkak,24ayol).

## Manbalar
Kenjaylau (Tasqala tumani)

**Kenjaylau** — Qozogʻistonning Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati Tasqala tumanidagi qishloq. Kato kodi — 276043400.
## Aholisi
1999-yil qishloq aholisi 206kishini tashkil etgan(112 erkak,94 ayol).2009-yil ma`lumotlarga koʻra 104 kishini tashkil etgan(53 erkak,51 ayol)

## Manbalar
Muhammad an-Nasafiy (Jaloluddin)

**Muhammad ibn Abdulloh al-Qoyniy al-Mavlud an-Nasafiy al-Hanafiy** (Hirotda hijriy 838-yil (milodiy 1453-yil)da vafot etgan) — nasaflik muhaddis va usul al-fiqh olimi bo‘lgan. Uning „Ishroqotu-l-usul fi ahodisi-r-rasul“ („Payg‘ambar hadislarida usul ilminingasoslari“).

## Manbalar
Qisiqsay (Tasqala tumani)

**Qisiqsay** — Qozogʻistonning Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati Tasqala tumanidagi qishloq. Kato kodi — 276045500.
## Aholisi
1999-yil qishloq aholisi 241 kishini tashkil etgan(126 erkak,115 ayol). 2009-yil ma`lumotlarga koʻra 69 kishini tashkil etgan(35 erkak, 34 ayol).

## Manbalar
Qizilbas (Tasqala tumani)

**Qizilbas** — Qozogʻistonning Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati Tasqala tumanidagi qishloq. Kato kodi —  **Aynabulaq** — Qozogʻistonning Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati Tasqala tumanidagi qishloq. Kato kodi —  276033400.

## Aholisi
1999-yil qishloq aholisi 63 kishini tashkil etgan(31 erkak,32 ayol).2009-yil ma`lumotlarga koʻra 38 kishini tashkil etgan(19 erkak,19 ayol).

## Manbalar
Muhammad an-Nashkiy

**(Abu Bakr) Muhammad ibn Abdulloh ibn Muhammad an-Nashkiy** (hijriy 468-yilning rabiulavval oyi (milodiy 1076-yil)da Marvda tavallud topgan) — fazilatli, solih, xudojo‘y va juda ehtiyotkor faqih bo‘lgan. Boxarzga borgan va u yerda umrining oxirigacha yashagan. Odamlar uning oldiga fatvolar so‘rab, murojaat qilishar edi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Jinapañjara

**Jinapanjara** (Pali;  ,*Chinabanchon*), baʼzan ingliz tilida „Bosqinchi qafas“ nomi bilan mashhur, postkanonik buddist Paritta qoʻshigʻidir . Bu Tailanddagi eng mashhur paritta hisoblanadi(himoya matni). U XIX asrning oxiridan, Rama II hukmronligi davridan beri mavjud sanaladi. Taxminlarga koʻra, Jinapanjara Lanna buddist rohibi tomonidan yozilgan. Keyinchalik rohib Somdej Toh afsunni oʻzgartirib, mazmunini tarjima qilgan va nomaʼlum maʼnoli qoʻshiqning baʼzi qismlarini qisqartirib, uni toʻliqroq qilgan. Matnni Myanma va Shri-Lankada ham topish mumkin.

## Terminologiyasi
Jinapanjara soʻzining maʼnosi asosan „Buddaning qurol-yarogʻi“ degan maʼnoni beradi. Jinapanjara ikki soʻzning birikmasidan iborat hisoblanib, Jina „gʻolib“, yaʼni Budda va Panjara „qafas“ degan maʼnoni anglatadi. Shunday qilib, Jinapanjara „har qanday xavf va dushmanlardan himoya qila oladigan qafas (zirhdek kuchli)“ degan maʼnoni anglatadi.

## Tarixi
Tarixchilar asl muallif yoki Jinapanjara qayerda yozilganligi haqida hech qanday dalil topa olishmadi, ammo matn qadimgi Birma yozuvlarida eslatib oʻtilgan. Muqaddas Kitobda Jinapanjara qirol Anavrahta Minsaw (1578-1607) davrida Chiang Mayda yozilganligi aytiladi. Buddist tamoyillarini buzgan holda koʻrib chiqilgan animistik marosimlarning mashhurligi sababli, Anawrahta monastir jamoasi bilan maslahatlashib, oʻz fuqarolariga Jinapanjara matnini aytishni buyurgan. Shunday qilib, Jinapanjara Chiang Maydagi Tailand rohiblari tomonidan yozilgan va uning qoʻshiqlari Myanma va Shri-Lankada keng tarqalib ketgan.

Bu yerda Tailanddagi Jinapanjaraning ikkita taniqli moslashuvi mavjud. Birinchi versiya Somdej Toh tomonidan Wat Rakhangkhositraram Woramahavihanda moslashtirilgan va ikkinchisi Pra Pattaramuni tomonidan Wat Thong Noppakun-da qayta koʻrib chiqilgan. Boshqa versiya Nyanasamvara Suvaddhana tomonidan moslashtirilgan. Ikkala versiya ham bir xil maʼnoga ega boʻlib, ammo talaffuzi va yozilishida bir oz gina farq qiladi.

## Yana qarang

* Awgatha
* Buddist qoʻshigʻi
* Paritta
* Samata
* Smot (qoʻshiq aytish)
* Vipassana

## Manbalar

## Havolalar

* Pali tilida Junapanjara toʻliq matni , Tailand tarjimasi bilan
* Jinapanjara, Tailand qoʻshiqlari uslubida, musiqiy nota bilan
Muhammad an-Nujoboziy

**(Abu Bakr) Muhammad ibn Ali ibn Muhammad an-Nujoboziy al-Buxoriy** (hijriy 533-yil jumaduloxir oyining 18-sanasi (milodiy 1139-yil)da olamdan o‘tgan) — seribodatli, ko‘pni ko‘rgan zohid imom, faqih va muhaddis bo‘lgan. Uning „*Martaʼu-n-nazar fi fazoili-l-aʼmol va mahosini-l-axloq*“ („Solih amallar va go‘zal xulqlarga eʼtiborni kuchaytirish“) nomli asari bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad an-Nujoboziy (Abulmahosin)

**Muhammad ibn Abu Nasr ibn Ibrohim ibn Ali ibn Ubaydulloh an-Nujoboziy al-Buxoriy** (hijriy 470-yil (milodiy 1078-yil)dan keyin vafot etgan) Bag‘dodda yashagan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad an-Nujoboziy (Abul Muzaffar Zahiruddin)

**Muhammad ibn Umar ibn Muhammad al-Buxoriy an-Nujoboziy** (hijriy 616-yil (milodiy 1219-yil)da tavallud topib, hijriy 668-yil (milodiy 1270-yil)da vafot etgan) — usul al-fiqh faqihi bo‘lgan. Bag‘dodda yashagan, Mustansiriya amirligining voliysi bo‘lgan. Damashqqa safar qilgan.

## Asarlari
* „*Talxisu-l-Quduriy fi furuʼi-l-fiqhi-l-hanafiy*“ („*Hanafiy mazhabi furuʼal-fiqhiga oid Quduriyning muxtasari*“);
* „*Kashfu-l-ibhom li rafʼi-l-avhom*“ („*Shubhalarni ko‘tarish uchun noaniq narsalarning fosh etilishi*“);
* „*Kashfu-l-asror fi usuli-l fiqh*“ („*Usul al-fiqhda sirlarning ochilishi*“).

## Manbalar
Muhammad an-Nuvayziy

**(Abu Saʼd) Muhammad ibn Ahmad ibn Abulhoris ibn Ahmad an-Nuvayziy as-Sufiy as-Saraxsiy** (hijriy 460-yil (milodiy 1068-yil)da tavallud topib, 542-hijriy yil oxirlari (milodiy 1148-yil)da yoki 543-hijriy yil muharram oyi (milodiy 1149-yil)da vafot etgan) — solih shayx bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad an-Navqadiy (imom)

**Muhammad ibn Mansur ibn Muxlis ibn Ismoil an-Navqadiy** (hijriy 535-yil ramazon oyi (milodiy 1141-yil)da Samarqandda vafot etgan) — yil bo‘yi ro‘zador zohid imom, Samarqandda muftiy va mudarris bo‘lgan.

## Manbalar
Muhammad an-Nuriy

**Muhammad Taqiy ibn Muhammad Hodiy an-Nuriy** (hijriy 1273-yil (milodiy 1857-yil)dan keyin vafot etgan) — fozil inson bo‘lgan.

## Asari
* „*ar-Risola ash-shihobiyafi iloji-l-vabo*“ („*Vaboni davolashga oid yorqin va alangali risola*“).

## Manbalar
Muhammad an-Nuhiy

**(Abu Bakr) Muhammad ibn Ibrohim ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Nuh ibn Zayd an-Nuhiy** (hijriy 459-yil (milodiy 1067-yil)da vafot etgan) — to‘rt farzandning otasi. U ulamolardan hadis rivoyat qilgan, farzandlari otalaridan rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad an-Nuriy (Abul Fazl)

**Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Mubin an-Nuriy al-Hanafiy** (Uning vafot sanasini hjriy 694-yil (milodiy 1295-yil)dan keyin desak bo‘ladi) — faqih va usul al-fiqh bo‘yicha olim bo‘lgan. Uning „*al-Muntaxab li-Axsikatiy fi sharhi-l-muntaxab fi usuli-l-fiqh*“ („*Usul al-fiqhga oid saylanmaning sharhiga yozilgan Axsikatiyning saylanmasi*“) asari bor. U mazkur asarni 694-hijriy yilda yozib tugatgan.

## Manbalar
Muhammad an-Nuzoboziy

**(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Saidibn Mahmud ibn Muso al-Xayyotan-Nuzoboziy** (hijriy 321-yil (milodiy 933-yil)da vafot etgan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. .

## Manbalar
Smolyanskaya

**Smolyanskaya** (    ) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi Xozminskoye aholi punktiga qarashli qishloq. Aholisi 2014-yilda 100 kishidan iborat edi.

## Geografiyasi
Smolyanskaya Yelyuga daryosida, Velskdan (tuman maʼmuriy markazi) 56 km shimoli-gʻarbdagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Burtsevskaya - eng yaqin qishloq posyolkasi hisoblanadi.

## Manbalar
Solginskiy

**Solginskiy** (    ) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi qishloq. 2010-yilda jami 28 ta ko'cha mavjud bo'lib, aholi soni 1526 kishidan iborat edi.

## Geografiyasi
Solginskiy Velskdan 53 km g'arbdagi (tuman maʼmuriy markazi) avtomobil yoʻlida, Vel daryosi boʻyida joylashgan. Yakushevskaya - eng yaqin qishloq posyolkasi hisoblanadi.

## Manbalar
Stepankovskaya (qishloq)

**Stepankovskaya** (    ) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi Pakshengskoye aholi punktiga qarashli qishloq. 2014-yilda jami 1 ta ko'cha mavjud bo'lib, aholi soni 81 kishidan iborat  edi.

## Geografiyasi
Stepankovskaya Velskdan (tuman maʼmuriy markazi) 37 km shimoldagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Yefremkovskaya - eng yaqin qishloq posyolkasi hisoblanadi.

## Manbalar
Terebino

**Terebino** (    ) — Rossiya Federatsiyasining Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi Nizovskoye aholi punktiga qarashli qishloq va maʼmuriy markaz. 2014-yilda jami 13 ta ko'cha mavjud bo'lib, aholi soni 411 kishidan iborat edi.

## Geografiyasi
Terebino Velskdan (tuman maʼmuriy markazi) 27 km janubdagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Pershinskaya - eng yaqin qishloq posyolkasi hisoblanadi.

## Manbalar
Ulasovskaya

**Ulasovskaya** (    ) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi Rakulo-Kokshengskoye aholi punktiga qarashli qishloq. 2014-yilda aholi soni 4 kishidan iborat edi.

## Geografiyasi
Ulasovskaya Kokshenga daryosida, Velskdan (tuman maʼmuriy markazi) 55 km sharqdagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Begunovskaya - eng yaqin qishloq posyolkasi hisoblanadi.

## Manbalar
Shunema

**Shunema** (    ) — Rossiya Federatsiyasining Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi Shadegnskoye aholi punktiga qrashli qishloq va maʼmuriy markazi. 2014-yilda jami 11 ta ko'cha mavjud bo'lib, aholi soni 421 kishidan iborat edi.

## Geografiyasi
Shunema Vel daryosi boʻyida, Velskdan (tuman maʼmuriy markazi) 26 km shimoli-gʻarbdagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Titovskaya - eng yaqin qishloq posyolkasi hisoblanadi.

## Manbalar
Shoksha

**Shoksha** (    ) — Rossiya Federatsiyasining Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi Pakshengskoye aholi punktiga qarashli qishloq. 2014-yilda jami 5 ta ko'cha mavjud bo'lib, aholi soni 102 kishidan iborat edi.

## Geografiyasi
Shoksha Velskdan (tuman maʼmuriy markazi) 49 km shimoldagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Kulakovo-Podgorye - eng yaqin qishloq posyolkasi.

## Manbalar
Ust-Shonosha

**Ust-Shonosha** (   Ust  ) — Rossiya Federatsiyasining Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi Ust-Shonoshskoye aholi punktiga qarashli qishloq va maʼmuriy markaz. 2014-yilda jami 32 ta ko'cha mavjud bo'lib, aholi soni 1125 kishidan iborat edi.

## Geografiyasi
Ust-Shonosha Vel daryosi boʻyida, Velskdan (tuman maʼmuriy markazi) 59 km shimoli-gʻarbdagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Ust-Shonosha - eng yaqin qishloq posyolkasi hisoblanadi.

## Manbalar
Gazlangan suv

**Gazlangan suv** (shuningdek, **Gazli suv**, **Sodali suv** hamda AQSh da **Selzer suvi**) – erigan karbonat angidrid gazini oʻz ichiga olgan suvdir. Karbonatsiya kichik pufakchalar paydo boʻlishiga sabab boʻladi . 

## Tarkibi

Gazlangan suvlar tarkibiga koʻra, oz miqdorda natriy xlorid, natriy sitrat, natriy bikarbonati, kaliy gidrokarbonat, kaliy sitrat, kaliy sulfat va natriy gidrosulfatni oʻz ichiga oladi.

## Sogʻliqqa taʼsiri
Gazlangan suvlar inson salomatligiga unchalik salbiy taʼsir qilmaydi.
AQSh qonunchiligiga koʻra, gazlangan suv oziq-ovqat mahsulot sifatida belgilanadi. Gazlangan suv odamlarda ich qotishiga qarshi yordam berishi mumkinligi haqida taxminiy nazariyalar mavjud.

## Manbalar
Achacha (Jazoir)

**Achacha** — Jazoirning shimoli-gʻarbiy qismidagi Mostaganem viloyatidagi shaharcha va kommuna. Shaharcha — Achacha tumanining markazidir. 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 31,360 kishidan iborat. Shahar Achacha tumanidagi Xadra, Nekmariya va Ouled Boghalemdagi yana toʻrtta mashhur shaharlardan biridir.

## Manbalar
Aïn Boudinar

**Aïn Boudinar** — Jazoirning Mostaganem viloyatidagi Kheir Eddine tumanida joylashgan shaharcha va kommuna. 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 5,241 kishidan iborat.

## Manbalar
Aïn Bya

**Aïn Bya** — Jazoirning Oran viloyatidagi shaharcha va kommuna 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 26,253 kishidan iborat.

## Manbalar
Aïn El Turk tumani

**Aïn El Turk** — Jazoirning Oran viloyatidagi tuman. Oʻrta yer dengizida joylashgan. Tuman nomi poytaxti Aïn El Turk sharafiga nomlangan.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana 4 ta munitsipalitetga boʻlingan:

* Ain El Turk
* Mers El Kebir
* Bousfer
* El Ankor
Aïn Larbaâ tumani

**Aïn Larbaâ tumani** — Jazoirning Aïn Témouchent viloyatidagi tuman.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana 4 ta munitsipalitetga boʻlingan:

* Ayn El Arbaa
* Tamzura
* Sidi Bumedien
* Ued Sabah

## Manbalar
Aïn Nouïssy

**Aïn Nouïssy** — Jazoirning Mostaganem viloyatidagi shaharcha va kommuna. Shaharcha Aïn Nouissy tumanining ma'muriy markazi hisoblanadi. 1998-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 11,389 kishidan iborat.

## Manbalar
Aïn Nouïssy tumani

**Aïn Nouïssy** — Jazoirning Mostaganem viloyatidagi tuman. Tuman nomi o'zining ma'muriy markazi Aïn Nouïssy sharafiga nomlangan.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana 3 ta munitsipalitetga bo'lingan:

* Ain Nouissy
* Fornaka
* El Hassaine-Béni Yahi
Aïn Kihel tumani

**Aïn Kihel** — Jazoirning Ayn Temouchent viloyatidagi tuman. Tuman nomi poytaxt Aïn Kihel sharafiga nomlangan.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana 4 ta munitsipalitetga bo'lingan:

* **[[Aïn Kihal|Aïn Kihel]]**
* Aghlol
* Aubellil
* Ayn Tolba

## Manbalar
Qalmoqjon oyim madrasasi

**Qalmoqjon oyim madrasasi** Hoji Habibulloh guzarida joylashgan bo‘lib, 14 hujradan iborat bo‘lgan ikkinchi darajadagi oliy toifaga mansub bo‘lgan. 

## Tarixi
Mazkur o‘quv maskani faoliyatiga taalluqli oltita hujjat aniqlangan. Qozikalon Mir Badriddin arznomasida madrasa taʼlimini tugatgan va dars berishga layoqatli mulla Sohibnazar Qalmoqjon oyim madrasasi mudarrisi mulla Neʼmatullohning bo‘sh qolgan o‘rniga o‘tishdan umidvorligini maʼlum qilgan. Maoshi 6 tilla. Ikkinchi hujjatda mulla Sohibnazar o‘quv mavsumi boshlanganida vazifasini bajarish uchun ish joyiga kelmagani va uning o‘rniga usta Solih Farmonqul masjidida qurgan hujralar mudarrisi mulla Jonmuhammad o‘tkazilayotgani bildirilgan. Maoshi 9 tilla. XIX asr oxirlarida bu yerda mulla Kattabek mudarrislik qilgan. Bemorlar ro‘yxatida Qalmoqjon oyim madrasasining 4 nafar talabasi ismi mavjud.

## Manbalar
Frontal nerv

**Frontal nerv** - oftalmik nervni eng katta tarmog'i ya'ni shoxi bo'lib, o'zi trigeminal nervning (CN V) bir tarmog'i. Peshona terisini, frontal sinusning shilliq qavatini va yuqori ko'z qovog'ining terisini innervatsiya qiladi.

## Tuzilishi
Frontal nerv ko'z nervining (V1) shoxchasi bo'lib, o'zi trigeminal nervning bir tarmog'i. Frontal nerv yuqori orbital yoriqga kirishdan oldin darhol shoxlanadi. Keyin lakrimal nerv  va pastki oftalmik vena o'rtasida Zin halqasining superolateraliga o'tadi. Orbitaga kirgandan so'ng, tomning periosteum va levator palpebrae superioris o'rtasida oldinga qarab harakatlanadi. Orbita cho'qqisi o'rtasida u ikkita shoxchaga bo'linadi: supratroxlear nerv va supraorbital nerv.

## Funksiyalar
Frontal nervni ikkita shoxlari peshona terisini, frontal sinusni shilliq qavatini (havo sinusi) va yuqori ko'z qovog'ini terisini innervatsiya qilishni ta'minlaydi.

Frontal nerv kamdan-kam hollarda miyelin qobig'ini ta'sir qiladigan saraton bo'lgan schwannomadan ta'sirlanishi mumkin. Bu yuqori orbital yoriq va supraorbital foramen yoki supraorbital kentik o'rtasida bo'lishi mumkin. Frontal suyakning qo'shni orbital qismiga zarar etkazishi mumkin.  Saraton darajasini aniqlash uchun kompyuter tomografiyasi yoki magnit-rezonans tomografiya ishlatilishi mumkin. Tashxisni tasdiqlash uchun biopsiya olinishi mumkin. Shvannomani olib tashlash uchun jarrohlikdan foydalanish mumkin.

## Manbalar
Qori Sulton madrasasi

**Qori Sulton madrasasi** Xoja Porso guzarida joylashgan bo‘lib, 10 hujrasi bo‘lgan. Amir Abduahadxon davrida qurilgan. Mulla Sultonbiy ibn Xoja Murod hijriy 1323-yili (1905 — 1906) Xoja Porso guzaridagi mulla Sultonbiy madrasasi uchun Taxti sho‘r guzarida 1 savdo do‘koni, Komi Abu Muslim tumanidagi Qasri ishrat mavzesida 2 tanob sug‘oriladigan ekin yerini vaqf qilgan. Hujjat qozi ul-quzzot Mir Badriddin ibn Sadriddin muhri bilan tasdiqlangan.

## Manbalar
Qosimxoja madrasasi

**Qosimxoja madrasasi** Shahriston dahasiga qarashli Alamnarason (Mavlona Sharif) guzarida joylashgan. 

## Tarixi
Qosimxoja ibn Muhammad Shafi'xoja hijriy 1231-yili (1815 – 1816) mazkur madrasa uchun Xutfar va Poyirud tumanidagi Qo‘rg‘ontepa, Shirgaron mavzelarida 50 tanob yer; Xoja Alamnarason guzarida 2 ta hovli vaqf qilgan. Hujjat qozi ul-quzzot Abul Hasanxoja ibn Asomiddinxoja muhri bilan tasdiqlangan. Yana bir hujjatda mazkur madrasa haqida gap boradi: “Qosimxoja madrasasi mudarrisi mulla Mavlon kambag‘alligi tufayli Fathulloh qushbegi madrasasidagi mulla Umarning bo‘sh qolgan bir hissa dars o‘rnini olishdan umidvor bo‘lib janobi oliyni duo qilgan. Maoshi 25 tilla. Mulla Miyon Fazl Malik go‘rxonasi hujralarida dars beruvchi mulla Zaynulbashar kambag‘alligi tufayli Qosimxoja madrasasi mudarrisi mulla Mavlonning bo‘sh qolgan darsi o‘rniga o‘tishdan umidvor bo‘lib janobi oliyni duo qiladi. Maoshi 12 tilla”.

## Manbalar
Qozi Latif madrasasi

**Qozi Latif madrasasi** Kokilai xo‘rd guzarida joylashgan bo‘lib, 28 hujradan iborat bo‘lgan. U Amir Muzaffarxon davrida hijriy 1295-yili (1878) qurilgan. Vaqfli edi, hujjati hozirgi kungacha  yetib kelgan. Hijriy 1331-yil jumad ul-avval oyida (1913-yil aprel' – may) bu joyda qori Zakariyo mudarrislik qilgan. Bungacha u Kahband madrasasida ham dars bergan. Bemor talabalar ro‘yxatida bu o‘quv dargohida mulla Omonulla va Sayyidxoja rishta kasaliga chalingani bildirilgan.

## Manbalar
Qozi Salim madrasasi

**Qozi Salim madrasasi** Mir Tahur guzarida joylashgan. Qozi Salim XVII asrda yashab o‘tgan. U mazkur madrasani ashtarxoniy Subhonqulixon zamonida qurdirgan. 

## Tarixi
O‘zi qozilik lavozimida ishlagan. Ushbu madrasa faoliyatiga oid beshta hujjat mavjud. Hujjatlarning birida Qozi Salim madrasasi mudarrisi mulla Mu’iniddin Xalifa Xudoyberdi xonaqohida bo‘sh qolgan dars o‘rniga o‘tkazilishi so‘raladi. U Qozi Salim madrasasida 13 tilla maosh olgan ekan. Qozikalon Mir Badriddinning boshqa arznomasida Mavlona Sharif ayvoni hujralari mudarrisi mulla Najmiddin qozi Salim madrasasida mulla Sadriddinning bo‘sh qolgan o‘rniga o‘tkazilishi so‘ralgan. Maoshi 12 tilla belgilangan. Bemor talabalar ro‘yxatida qori Mir Sayid Xo‘qandiy, Abduqodir Xo‘qandiy va yana bir ilm tolibi nomi mavjud.

## Manbalar
Aïn Sidi Chérif

**Aïn Sidi Chérif** — Jazoirning Mostaganem viloyatidagi Mesra tumanida joylashgan shaharcha va kommuna. 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 7,819 kishidan iborat.

## Manbalar
Ain Tarik tumani

**Ain Tarik** () — Jazoirning Relizane viloyatining janubi-sharqida joylashgan tuman. Ain Tarik tumani ikkita munitsipalitetdan iborat: Ain Tarik va Xad Chakkala. 2002-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, tuman 19 000 kishidan oshdi. Tuman hududi 322km 2 ni qamrab oladi.

## Joylashuvi
Tuman shimolda va gʻarbda Ammi Mussa tumani, sharqda Ramka tumani, shuningdek janub va janubi-sharqda Tiaret viloyati va Tissemsilt viloyati bilan chegaradosh.

Ain Tarik sharqdan Burokba (bwrkbẗ) va El-Ariya (ạlʿryẗ) togʻlari, gʻarbdan Ouled Bouriah (ạ̉wlạd bwryậ) togʻlari, janubdan El-Ariya (ạlʿryẗ) va Malouiya (mlwyẗ) bilan oʻralgan. Oued Rhiou daryosi shimolga Chlef daryosiga quyiladi. Tuman hududi 322 km 2 (124,325 kv milya)ni joyni egallaydi.

## Iqlimi
Ain Tarik mintaqasi iqlimi Oʻrta yer dengizi iqlimidek: yozi issiq, quruq, qishi yumshoq, yomgʻirli, tepaliklarda qorli. Yozda harorat Selsiy boʻyicha 40 darajaga yetishi mumkin, Sahroi Kabirdan issiq va quruq shamol esadi. Yillik yogʻin miqdori 250 mm dan 500 mm gacha kuzatiladi
.

## Taʼlimi
Ain Tarik tumanida koʻplab boshlangʻich maktablar mavjud. Bundan tashqari, uchta oʻrta maktab va bitta yuqori maktab mavjud.

Oʻrta maktablar: Mohamed Budiaf (Ain Tarik), Rabeh Douis (Marioua), Malek Bennabi (Boughidane).

Oʻrta maktab: Mohamed Bendjamaa (Ain Tarik)

CFPA (Ain Tarik) — professional va texnik oʻquv markazidir.

## [[Munitsipalitetlar]]
Ain Tarik tumani ikkita munitsipalitetdan iborat:

* Ain Tarik
* Chakkala

## Manbalar
Aïn Tedles

**Aïn Tédelès** — Jazoirning Mostaganem viloyatidagi shaharcha va kommuna. Shaharcha Aïn Tédelès tumanining maʼmuriy markazi hisoblanadi. 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 31,685 kishidan iborat.

## Manbalar
Aïn Tedles tumani

**Aïn Tédelès** — Jazoirning Mostaganem viloyatidagi tuman. Tuman  nomi mamuriy markazi Aïn Tédelès sharafiga nomlangan.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana 4 ta munitsipalitetga bo'lingan:

* Ayn Tedles
* Nordon
* Sidi Bellater
* Oued El Kheir
Jade Pettyjohn

**Jade Pettyjohn** (2000-yil 8-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa.

## Filmografiya
### Filmlari

### Televizion

## Manbalar

## Havolalar
* www.jadepettyjohn.com
*
Vajd

**Vajd** (arab.الوجد - topmoq, his qilmoq) - sufiylarning holdagi tarzini ifodalovchi atama. U keng ma’noda «to‘lqinlanish, mavjlanish, qizish», «kuchli sevgi, intilish», «shodlik, xushchaqchaqlik, jazava» kabi tushunchalarni anglatadi.

Vajd bezovta qiluvchi narsaning zikri, xavotirli xavf, xatoga tanbeh, latif so‘zlashuv, foydali ishorat, g‘aybga shavq, boy berilgan narsaga afsus, o‘tgan narsaga nadomat, biror holga jalb qilinish, vojib ishga chaqiriq yoki sirriy munojot, oxirat hollaridan birining ma’nosini ko‘rish kashfi vaqtlarida yuzaga keladigan kayfiyat o‘zgarishi. Unga yaqiynning ruhi va zikrning safosi (sofligi) bilan shohid bo‘linadi, chunki u hushyorlik va ogohlikdir. 

Vajd qalbning qulog‘i va ko‘zi ham deyiladi. U sukrga ham o‘xshatiladi. Vositiyga ko‘ra vajdning maqomlari to‘rtta: unutish (zuhul), so‘ng hayrat, so‘ng sukr, so‘ng sahv. Nuriyga ko‘ra, vajd sirlarda paydo bo‘lgan alanga, shavq payti keluvchi va undan a’zolar yo shodlik yoki mahzunlik tufayli iztirobga tushadigan voridotdir. Vajd zavolga, ma’rifat esa sabotga yaqin bo‘lib, zavol bo‘lmaydi. 
Vajd sufiylarda to‘satdan keladi. U kelgunicha nimaligi bilinmaydi. Oriflar nazdida vajd Allohni tanishda topiladigan aziz bir zavqdir. Vajdning haqiqati murodning hosil bo‘lishidir.
Abu Najib Suhravardiy va Abu Hafs Suhravardiylarga ko‘ra, vajd botin sifatlari siridir, xuddi toat zohir sifatlari siri bo‘lganidek. Zohir sifatlari harakat va sukun, botin sifatlari esa ahvol (hollar) va axloqdir.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Alvier (tog')

**Alvier** () — Appenzell Alp togʻlaridagi tog ', bu togʻning yarim qismi Valenstadt koʻli va Sankt-Gallen okrugidagi Reyn oʻrtasida joylashgan. Bu Seez va Reyn vodiylarini ajratib turuvchi asosiy choʻqqilaridan biridir.

Uzoq yoʻl yurishni talab qilsa ham, choʻqqiga har ikki tomondan soʻqmoqlar orqali osongina kirish mumkin.

## Manbalar
Aïn Témouchent

**Aïn Témouchent** () — Jazoirning shimoli-gʻarbiy qismidagi, Aïn Témouchent viloyatining maʼmuriy markazi boʻlgan shahar. Aïn Témouchent shahar chambarchas bogʻliq boʻlgan Orandan 72 km janubi-gʻarbda va gʻarbdan Sidi Bel Abbes 63 km kenghlikda joylashgan. Shahar „La Florissante“ nomi bilan tanilgan tor unumdor bazalt vodiysida uzumzorlar va bogʻlar bilan oʻralgan.

## Tarixi
Shahar 1851-yilda Rim **Albulae** va Arab **Ksar ibn Senar** joylashgan joydagi ispan muhojirlari tomonidan tashkil etilga.

## Manbalar
Aïn Témouchent tumani

**Aïn Témouchent tumani** — Jazoirdagi Aïn Témouchent viloyatidagi tuman.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman 2 munitsipalitetga boʻlingan:

* Aïn Témouchent
* Sidi Ben Adda

## Manbalar
Absouya bo'limi

**Absouya** — Burkina-Fasoning gʻarbiy qismidagi Oubritenga viloyatidagi departament yoki kommuna hisoplanadi. Poytaxti Oubritenga shahrida joylashgan. 1996-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, bo'limda jami 26 188 kishi istiqomat qiladi.

## Shaharlar va qishloqlari

* **[[Absouya]]** (2 017 aholi) (poytaxt)
* Bargo (2 021 aholi)
* Batenga (650 aholi)
* Bendogo (2341 aholi)
* Bilogtenga (3 216 aholi)
* Danaogo (1 228 aholi)
* Gounghin (1768 aholi)
* Largo (1 021 aholi)
* Moanéga (1789 aholi)
* Mokin (2580 aholi)
* Nabdogin (1281 aholi)
* Nioniogo (1860 aholi)
* Sattin (968 aholi)
* Siguinvousse (1 036 aholi)
* Siny (526 aholi)
* Tambizinsé (390 aholi)
* Tampaongo (1496 aholi)

## Manbalar
Arzev tumani

**Arzew** — Jazoirning Oran viloyatidagi tuman bo'lib, Oʻrta yer dengizi sohilida joylashgan. Tuman nomi ma'muriy markazi bo'lgan Arzew sharafiga nomlangan.

## [[Munitsipalitetlar]]
Tuman yana 2 munitsipalitetga bo'lingan:

* **[[Arzew]]**
* oran
Aïn Témouchent viloyati

**Aïn Témouchent** () — Jazoirning shimoli-gʻarbiy qismidagi viloyat, nomi maʼmuriy markazi Ayn Temuchent bilan nomlangan .

## Tarixi
Viloyat 1984-yilda Sidi Bel-Abbes viloyatidan tashkil topgan.

## Maʼmuriy boʻlinmalari
Viloyat 8 ta tuman va 28 ta munitsipalitetdan iborat.

Tumanlari quyidagilar:
 
# Aïn Kihel
# Aïn Larbaâ
# Aïn Témouchent
# Béni Saf
# El Amria
# El Malah
# Hammam Bou Hadjar
# Oulhassa Gheraba

Munitsipalitetlari quyidagilardir:
 
# Aïn Kihel
# Aïn Larbaâ
# Aïn Témouchent
# Béni Saf
# El Amria
# El Malah
# Hammam Bou Hadjar
# Oulhassa Gheraba
# Aghlal
# Aïn El Arbaa
# Aïn Kihal
# **[[Aïn Témouchent]]**
# Aïn Tolba
# Aoubellil
# Beni Saf
# Bou Zedjar
# Chaabet El Ham
# Chentouf
# El Amria
# El Emir Abdelkader
# El Malah
# El Messaid
# Hammam Bouhadjar
# Hassasna
# Hassi El Ghella
# Oued Berkeche
# Oued Sabah
# Ouled Boudjemaa
# Ouled Kihal
# Oulhaca El Gheraba
# Sidi Ben Adda
# Sidi Boumedienne
# Sidi Ouriache
# Sidi Safi
# Tamzoura
# Terga

## Manbalar

## Havolalar

*  Official website
Dağtabaklı

**Dağtabaklı** — Sinop viloyati Boyabat tumaniga qarashli qishloq.
## Tarixi
Qishloq nomi 1925-yildagi yozuvlarda Tabaklı deb qayd etilgan.
## Joylashuvi
Qishloq Sinop viloyati markazidan 112 km, Boyabat tumani markazidan 22 km uzoqlik masofada joylashgan.
## Aholi

## Manbalar
Çamtepe (Tarsus)

**Çamtepe** — Turkiyaning Mersin viloyati Tarsus tumaniga qarashli qishloq. U Çukurovada (Antik Clicia) Tarsusning shimoli-sharqida va O.31 turk avtomagistrali bilan Turkiya davlati D.750 avtomobil yoʻli oʻrtasida joylashgan. Uning Tarsusgacha boʻlgan masofasi  va Mersingacha ni tashkil etadi . Çamtepe aholisi 2011-yilda 292 kishidan iborat boʻlgan.

## Manbalar
Abu Bakr al-Jassas

Imom **Abu Bakr al-Jassas** **Ahmad IBn Ali Ar-Roziy al-Jassas al-** **Hanafiy**.

## Ismi va tahallusi

Uning asl ismi Ahmad bin Ali Ar-Roziy boʻlib, kunyasi Tanmiyya, taxallusi esa Al-Jassas va Ibn Al-Fardiy, baʼzilar uni Al-Xassiy deb zikr qilganlar.

## Tugilishi
Imom Al-Jassas 305-yil, Ar-Ray shahrida tugʻilgan. Yigirma yoshiga qadar u yerda qolib ilm oʻrgangan keyinchalik, Bagʻdodga koʻchib oʻtgan.

## Ilmiy safarlari
Imom Al-Jassas millat ulamolari, xususan, hanafiy ulamolari orasida yuksak ilmiy mavqega ega bo‘lgan. Hanafiy mazhabining rahbari sifatida kulliyada faoliyat olib bordi, soʻng Bag‘dodga qaytib biroz muddatdan so‘ng, Ahvazga ketadi, keyin esa Bag‘dodga qaytib, Nishopurga chiqdi. Nishopur hukmdori, shayxi Abu al-Hasan Al-Karxiyning xabar berishicha, Al-Karxi Nishopurda boʻlgan vaqtida vafot etdi.

## Ustozlari
Katta shayxlari:

* Taqvo va zohidlikda al-Jassalardan boʻlgan Abu al-Hasan al-Karxi.
* Ibni Sahlaz-Zajaji
* Abdulbaqiy ibn Qani' undan hadis oldi
* Abu Hotim ar-Roziy

## Asarlari

# Muhammad ibn al-Hasan ash-Shayboniy masjidining izohi
# Muhammad ibn Al-Hasan Al-Shayboniyning kichik masjidining izohi
# Muhammad bin Al-Hasan Al-Shayboniyning hayoti
# Tahoviy uchun fiqhning qisqacha izohi
# Tahoviy taʼsirini tushuntirish
# Tahoviy uchun faqihlarning qisqacha farqi
# Xasaf uchun qozi adabiyotining izohi
# Al-Karxi haqida qisqacha tushuntirish
# Chiroyli ismlarni tushuntirish
# Savollarga javoblar
# Qur’on qoidalari

## Vafoti
U hijriy 370-yil Zulhijja oyining yettinchi, yakshanba kuni vafot etdi. Taxminan 65 yosh edi.

## Manbalar
Çaltıbükü

**Çaltıbükü** — Turkiyaning Mersin viloyati Anamur tumaniga qarashli qishloq. U Dragon daryosi vodiysida joylashgan. Anamurgacha boʻlgan masofa ni tashkil etadi. 2011-yil holatiga koʻra, Çaltbükü aholisi 163 kishini tashkil etadi. Qishloqning bir qismi"Akine, Anamur" "Sarıağaç" "Ormancık, Anamur" bilan birga toʻgʻon suv omborida ostida boʻladi deb rejalashtirilgan.

## Manbalar
Muhammad an-Nusiy

**(Abul Fath) Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Abu Said al-Husayriy an-Nusiy** (hijriy 420-yil (milodiy 1029-yil)dan oldin tug‘ilib, 547-hijriy yil zulqaʼda oyining 16-sanasi (milodiy 1153-yil)da vafot etgan) — ilm va Qurʼon ahlidan, kamtarin va solih shayx bo‘lgan, doimo tilovat qilib yurgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Varzoniy

**(Abu Abdulloh) Muhammad ibn al-Hasan ibn Yahyo ibn al-Ashʼas al-Muhtasib al-Varzoniy** (hijriy 333-yil (milodiy 945-yiol)da vafot etgan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Çağlayangedik

**Çağlayangedik** — Turkiyaning Mersin viloyati Mut tumanidagi kichik qishloq. Mut tumanidan  va Mersindan  uzoqlikda joylashgan. Qishloqda 2012-yilda 99 kishi yashagan. Qishloqning asosiy xoʻjalik mahsulotlari oʻrik, anjir va zaytun sanaladi.

## Manbalar
Mavlono Noziriy

**Mavlono Noziriy** (15–16-asr) – xurosonlik forsiynavis shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning yaxshi sheʼriy tabʼga ega, lekin sal oʻzboshimcha yigit ekanligini aytib, quyidagi matlaʼsini keltiradi:Meshavad dar qahr agar xudro kusham az bahri oʻ,

Vah, chi qahr ast on ki xudro mekusham az qahri oʻ.

(**Mazmuni:** Ul yor uchun oʻzimni oʻldirsam, uning qahri keladi.

Vah, bu qanday qahrki, u qahr tufayli oʻzimni oʻldiraman).

## Manbalar
Muhammad al-Yazdoziy

**(Abu Bakr) Muhammad ibn Zakariyo ibn al-Husayn ibn Ibrohim ibn Yazdod al-Hofiz as-Saʼlukiy al-Yazdoziy** (hijriy 344-yil (milodiy 956-yil)da vafot etgan) — o‘z yurti roviylarining hadislarini jamlagan nasaflik fozil kishi bo‘lgan. Ularning nasablarini to‘liq o‘rgangan, qoldirgan ilmiy merosini bir joyga to‘plagan hamda ularni boblarga ajratib, tartibga solgan. Buxoro, Samarqand va Sug‘d shaharlari, Kesh va uning atroflarini kezgan. Hadis olayotgan shayxlarini „yaxshilab elakdan o‘tkazgan“. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Hurmuzfarhiy

**(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Ali ibn Muhammad ibn Ibrohim al-Hofiz al-Hurmuzfarhiy al-Marvaziy** (hijriy 306-yil (milodiy 919-yil)da vafot etgan) — benuqson, ishonchli va rostgo‘y hofiz bo‘lgan. Iroq, Xuroson, Shom va Misrga borib, hadislarni jamlagan va ularni qog‘ozga tushirgan. Safar chog‘ida Imom ash-Shofiʼiyning kitoblarini eshitib, yozib olgan va o‘z yurtiga olib kelgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Yasirkasiy

**(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Ibod ibn Amr ibn Iso al-Yasirkasiy** (hijriy 268-yil ramazon oyi (milodiy 882-yil)da vafot etgan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Yuxashuniy

**(Abu Bakr) Muhammad ibn Ham ibn Noqib as-Saffor al-Yuxashuniy** (hijriy 381-yil (milodiy 991-yil)da vafot etgan) Imom al-Buxoriyning „*al-Jomiʼ as-sahih*“ („*Ishonchli to‘plam*“) asarini rivoyat qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Qorong'u turizm

**Qorongʻu turizm** (shuningdek, **Thana turizmi** (Tanatosda boʻlgani kabi), **qora turizm**, **morbid turizm** yoki **qaygʻu turizmi**) – tarixan oʻlim va fojia bilan bogʻliq boʻlgan joylarga sayohatni oʻz ichiga olgan turizm sifatida taʼriflangan. Qorongʻu turizm sayohlik turlari sayyohlarning ushbu turoperator saytiga tashrif buyurish talablarini ham oʻz ichiga olishi kerakligi ogohlantiradi, chunki sayt atributlari tashrif buyuruvchini „qorongʻi turist“ qilmasligiga olib kelishi mumkin. Qorongʻu joylarning asosiy diqqatga sazovor joyi ularning oʻlim va azob-uqubatlar bilan bogʻliqligi emas, balki tarixiy ahamiyatidir. Holokost turizmi ham qorongʻu turizm ham meros turizmi jihatlarini oʻz ichiga oladi.

Qorongʻu turizm oʻlim haqidagi falsafiy soʻroq bilan shugʻullanadi. Bu joylarga qiziqqan tashrif buyuruvchilar boshqalarning dardini yoki oddiygina mafkura maqsadlarini tushunishga imkon yaratadi. Qorongʻu turizm sayyohlari koʻpincha boshqasining qiyofasi orqali oʻzlarining cheksizligini tasavvur qilishadi. Qorongʻu turizm jamiyatni qabul qilish salohiyatini oshirishga yordam beradi, shuningdek, keyingi avlodlarga saboq beradi.
Muhammad al-Yuziy

**(Abu Bakr) Muhammad ibn Ahmad ibn Uhayd ibn Riva ibn al-Xattob ibn Ism ibn Anm al-Faqih al-Yuziy** (hijriy 336-yil rajab oyining 10-sanasi (milodiy 948-yil)da olamdan o‘tgan) — fazilatli ulamolardan bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Varkay

**(Abu Bakr) Muhammad ibn Bakr ibn Xalaf ibn Muslim ibn Ibod al-Varkay al-Mutavviʼiy** (hijriy 380-yil rabiussoniy oyi (milodiy 990-yil)da vafot etgan) — varkanlik solih shayx bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Vananduniy

**(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Isʼhoq ibn Solih al-Muqriʼ al-Vananduniy al-Buxoriy** (hijriy 313-yil (milodiy 925-yil)da vafot etgan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Forobiy

**(Imoduddin, Abul Hasan) Muhammad ibn Ahmad al-Forobiy** (hijriy 617-yil (milodiy 1220-yil)da vafot etgan) „*Xulosatu-l-maqomot*“ („*Maqomlarning xulosasi*“), „*al-Asʼila al-lomiʼava al-ajviba al-jomiʼa“* („*Aniq savollar va to‘liq javoblar*“) kabi asarlar muallifi.

## Manbalar
Muhammad ar-Rizaviy

**Muhammad Solih ar-Rizaviy as-Samarqandiy (Abu Abdulloh)** (1263-yil (milodiy 1847-yil)da vafot etgan)- sufiy, musnid, yaʼni hadis isnodlarini yaxshi biluvchi olim va sayyor tabib bo‘lgan. Samarqandda tug‘ilgan va Madinada vafot etgan. Uning aksariyat asarlari tasavvuf, isnod va pinhoniy ilmlarga bag‘ishlangan.

## Manbalar
Muhammad al-Ashtobdiyzakiy

**(Abul Fazl) Muhammad ibn Solih ibn Mahmud ibn al-Haysam al-Karobisiy al-Ashtobdiyzakiy as-Samarqandiy** (hijriy 322-yil (milodiy 934-yil)da vafot etgan) — hadislarni ko‘p aytadigan ishonchli va fozil inson bo‘lgan. Samarqand va Bag‘dodda ilm ahliga mansub bo‘lgan jamoalarning juda ko‘p vakillaridan hadis rivoyat qilgan. Ulamolardan iborat ko‘pgina jamoalar undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad as-Samarqandiy (Abul Fazl)

**Muhammad ibn Abduljalil ibn Abdulmalik ibn Ali ibn Haydar as-Samarqandiy (Abul Fazl)** (hijriy 537-yil (milodiy 1143-yil)da vafot etgan) — tarixchi bo‘lgan. Abu Hafs Umar an-Nasafiydan taʼlim olgan.

## Asari
* „*Muntaxabu-l-qand fitarixi Samarqand*“ (Nasafiyning „*al-Qand fi tarixi Samarqand*“ kitobidan tanlab olingan lavhalar).

## Manbalar