Liviya (mifologiya)

**Liviya**, *Liviya* (  , "oqim" yoki Libu shamoli nomidan kelib chiqqan)  - qadimgi yunon va rim mifologiyasida, ma'lum dunyo chegarasida joylashgan ma'lum bir mamlakat - oykumena, Efiopiya va Skifiya bilan birga yer chegarasi.

Qadimgi geograflarning bilimlarining oshishi bilan afsonaviy mamlakat Shimoliy Afrikada va hatto Afrikaning o'zida ham ma'lum bir hudud bilan mahalliylashtirila boshladi (2-rasmga qarang) va bu joylar haqidagi qadimiy bilimlarning aks-sadolari, haqiqiy hayotdagi geografik ob'ektlar, xalqlar bilan solishtirildi.

Uning nomiga Yevropadagi Yupiter yo'ldoshi hisoblangan Liviya chizig'i nomlangan.

## Personifikatsiya
***Qadimgi yunon mifologiyasida*** Epaf  va Memfis (yoki Hemmida  ) ning qizi nimfa -  Liviya deb tasvirlangan. Poseydonning suyuklisi (yoki rafiqasi), undan Agenor ( Finikiyadagi Tir qiroli) va Bela ( Misr qiroli) , shuningdek, Leleg ( Megara qiroli) egizaklarini dunyoga keltirgan. Leleglarning eponimi ). Ba'zan Poseydondan o'g'li Busiris , Beladan qizi esa - Lamia  deb ataladi. Uning avlodlari Theban va Argive qahramonlarining ajdodlari bo'ldi . Delfidagi haykaltaroshlik guruhida Battaga gulchambarli toj kiydirilgan rasm tasvirlangan  . Bu tasvir Rodoslik Apolloniy  tomonidan aytib o'tilgan.

***Rim mifologiyasiga ko'ra*** Liviya Epaf va Kassiopiyaning qizi edi. Yuqori Misr hukmdori Busirisning onasi, ya'ni Neptunning xotini Gerkules tomonidan o'ldirilgan. Nil daryosining g'arbida joylashgan xuddi shu nomdagi mamlakatning hukmdori bo'lgan.

## Xudolar
Liviyada yashovchi xudolar va xudolarning nomlari, yunon-rim mifologiyasiga muvofiq:

* Parammon (Liviya xudosi, Olimpiada Germesning laqabi  ).
* Triton (dengiz xudosi, chuqurlik xabarchisi , Triton koʻli xudosi , tritonlarning otasi yoki Liviya qiroli  ).
* Xremet (daryo xudosi , Ancheroyning otasi  ).

## Hukmdorlar
Liviya va uning boshqa shaharlarida yoki mintaqa hukmdorlari tomonidan tilga olingan yunon-rim mifologiyasidagi qahramonlarning nomlari ro'yxati:

* Antey (gigant, Iras shahri bilan bog'liq).
* Danaus (ukasi Aegyptus bilan Liviyadagi hukmdor).
* Dido (Rim. Elissa - Karfagenning asoschisi va birinchi malikasi.
* Yevripil ( Kirene shahri bilan bog'liq, boshqa nomi Yevrit) - Kos orolining qiroli Yevvripildan farqli u ham Triton xudosining epitetidir.
* Iarbant (yoki Yarba yoki Giarb, birinchi odam, Rim. Yapon)  Garamantes  mamlakatida tug'ilgan, Maxitan qabilasining qiroli , Dido - Karfagen qirolligini qo'lga olgan (yoki bosib olishga harakat qilgan)  .
* Kaper (boshqa manbalarda Kafavr  ).
* Lamiya Liviyada hukmronlik qilgan (Parnass etagidagi Korfida tog'idagi yirtqich hayvon).
* Liviya (Libiya, nimfa ) Nilning g'arbiy qismida hukmronlik qilgan, Liviya mamlakati nomi bilan atalgan.
* Lik ( Ares xudosining o'g'li)  .
* Gorgon Medusa ( Tritonida ko'lida odamlar ustidan hukmronlik qilgan (Sochlari o'rnida ilonli ayol ko'rinishidagi maxluqot  ).
* Triton (Liviya qiroli , yoki xudo).
* Ferodamantus (yoki Feromedont)  .

## Geografiyasi

Liviyadagi ( Shimoliy Afrika ) qabilalar va hududlarning nomlari kelib chiqishida ta'sir ko'rsatgan toponimlar va eponimlar, shuningdek, yunon-rim mifologiyasidagi belgilar ro'yxati:

* Amfitemis, Amfitemida, Amfitemid - Liviya, Apollon va Akakallisning o'g'li. Garamant deb ham ataladi  . Garamante qabilasining eponimi.
* Atlanta (Rim. Atlas) - bu titan nomidan olingan Atlantika okeanining nomi, Atlas tog'lari, afsonalarda, Atlant daryosi nomi bilan ataladi.
* Geraklov ustunlari (rim.Gerkules ustunlari - bu Gibraltar bo'g'oziga kirishni belgilovchi balandliklarni belgilash uchun ishlatiladigan nom.
* Irasu - shahar, ( Antey va Gerkules afsonasi) mahalliylashtirilmagan.
* Kenip va Kenif - afsonalarda tilga olingan mahalliylashtirilmagan daryolar.
* Kirena - Apollonning sevgilisi, Kirenaikadagi Kirena shahri uning nomi bilan atalgan.
* Liviya (nimfa) qadimgi Liviyaning eponimidir.
* Lotofaglar - Liviya qirg'oqlari yaqinidagi orolda lotus tomonidan boshqariladigan afsonaviy xalq , Gabes ko'rfazining haqiqiy aholisi bilan taqqoslangan.
* Menelay - Gomerning " Iliada "  dostonining afsonaviy qahramoni, Menelayning Liviyada qolishi haqidagi hikoyalar Kireniya mustamlakasi bilan bog'liq  . Ardanida mintaqasi yaqinidagi bandargoh ( Kirenaika, keyinchalik Marmarika ) Menelay nomini oldi.
* Nasamon — nasamon xalqining eponimi, Tritonida nimfasining oʻgʻli.
* Psil — Psil xalqining eponimi.
* Okean yoki tashqi dengiz - butun yer yuzini yoki hech bo'lmaganda Yevropa va Liviyani (Afrikani) qoplagan ulkan suv maydonidir (ba'zan Okean Nil daryosining nomi sifatida qo'llanilgan).
* Omfal - Zevsning qarorgohi yaqinida, Triton daryosi yaqinidagi hudud , mahalliylashtirilmagan.
* Muborak orollar - bu geografik ob'ektning lokalizatsiyasi noma'lum, ehtimol bu O'rta Yer dengizi yoki Atlantika okeanining ba'zi orollari bo'lgan, bir versiyaga ko'ra - Azor orollari .
* Pigmeylar - mitti xalq. Ular Liviyada yashagan (variant: Hindistonda, Trakiyada )  . Haqiqiy xalqlar guruhi bilan taqqoslash mumkin.
* Tritonida - ko'l  (yoki daryo  ), mahalliylashtirilmagan, mifologiyada bu ko'lning nimfasi Tritonida hisoblanadi.
* Faruslar - xalq nomi( Gerkules haqidagi afsonalarda eslatib o'tilgan), mahalliylashtirilmagan.

## Maxluqlar va hayvonlar

Liviya hududi nomi bilan tilga olingan yunon-rim afsonalarida keltirilgan yirtqich va oddiy hayvonlar:

* Triton - bu hayvon, Tanagrada Dionis yordamida qanday qilib mag'lub bo'lganligi haqida afsona bor.
* Ilon haqida havolalar:
** Liviyada o'ldirilgan ilon ( Giant fikriga ko'ra) .
** Liviyada o'ldirilgan ilon ( Idmonga fikriga ko'ra) .
** Gorgon Meduza qon tomchilaridan tug'ilgan Liviya ilonlari esga olinadi: aspid, amfisbaena, ammodit va basilisk  .
** Kenxris - ilon turi  .
** Kerast - Liviyadagi shoxli ilon zoti 
* Arslon havolalari:
** Liviyalik sher, Giantni o'ldirgan.
** Arslon shoh Yevripilning buqalarini qirib tashlagan, u kamonchi Kirene tomonidan o'ldirilgan.
** Liviya qiroli Ferodamant o'z sherlarini chet elliklarning go'shti bilan oziqlantirgan.
* Chorvachilik va ularni o'g'irlash haqidagi syujetlar:
** Argonavtlar - cho'pon Kefalion qo'riqlagan Nasamon qo'ylarini haydab yuborishgan.

## Boshqa personajlar

* Akakallida, Akakallis - uni Liviyaga Minosning qizi olib kelgan, u yerda Apollondan Amfitemidaning o'g'lini tug'gan  .
* Aristey Liviya qirg'og'ida tug'ilgan, keyinchalik Kirenaika deb nomlangan. Kirenada u silfiyning dorivor ishlatilishini kashf etdi  .
* Guney - Troyadan qaytgach, Kafereya tog'i yaqinida bo'ron girdobiga tushib qolgan. Kemalarni tashlab, Liviyaga yetib kelgan va Kinipa daryosi  sohiliga joylashgan.
* Evribat - argonavt, Liviyada vafot etgan. Gomerning Iliadasidagi qahramon Evribat bilan adashtirmaslik kerak.
* Kanf - argonavt, Liviyada o'ldirilgan (variant: Skifiyada).
* Liviya, Palamedesning qizi.
* Nirey - Troyan urushida jang qilgan, u yerda vafot etgan (variant: undan qaytib kelganida, shamollar uni Liviyaga olib borgan. ).
* Profoy - Troyan urushida qatnashgan, undan qaytib kelgach, Kaferey qoyalarida kema halokatida vafot etgan (variant: Liviyaga  yetib kelgandan so'ng).

## Manbalar