open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pogonofobiya

**Pogonofobiya** – soqoldan, shu jumladan, soqolli kishilardan qoʻrqish va nafratlanish kassalligi.

## Tarixi
Pogonofobiya atamasi yunoncha *pogon* (pigōn) **soqol** va *fobos* (phobos) **qoʻrquv** soʻzlaridan olingan. Ushbu atamaga antonim sifatida „pogonofiliya“, yaʼni soqol yoki soqolli odamlarga boʻlgan muhabbat tuygʻusi qabul qilingan.

David Smith qalamiga mansub, 1851-yilda nashr etilgan „Isloh qilingan Presviterian cherkovi“ning „*The Covenanter“ (Shartnomachi)* kitobida Baden iyezuitlari iyagini koʻrgan demokrat pogonofobiyadan aziyat chekayotganligini tasvirlaydi.

Atama odatda hazil-mutoyiba bilan qabul qilinadi. 1920-yillarda psixolog John B. Watson yosh bolada qoʻrquvning ushbu turini shartli reflekslar usullari yordamida davolash usuluni yaratishga erishadi.

2013-yilning avgust oyida Ogayo shtatidagi Wright shtat universitetining tarix fani oʻqituvchisi hamda „*The Beard Movement in Victorian Britain“* kitobining muallifi Christopher Oldstone-Moore shunday degan edi: „*Oʻtgan asrda yuzdagi tuklarning oʻziga xos turmaklanishi shaxsiyatning shubhali boʻysunmaslik chizigʻini aks ettiradi deb hisoblangan.* *Siyosatchilar, davlat xizmatchilari va ishbilarmonlar, shuningdek jurnalistlar ustaradan voz kechsalar, oʻz obroʻlarini xavf ostiga qoʻyishardi*“.

Soqol qoʻyish bilan bogʻliq yuzdagi tuklarga asoslangan kamsitish holatlari boʻyicha turli madaniyatlarda farq borligi qayd etilgan. Turli diniy guruhlarning soqolga boʻlgan munosabatlari, jumladan yahudiylik va islomda alohida masala hisoblanadi. Baʼzi diniy jamoalar va oqimlarda soqol qoʻyish talab qilinadi va oldirish taqiqlanadi. Bu kabi holatlar esa oʻsha jamiyatning meʼyorlari va tushunchalariga taʼsir qiladi.

## BBC boʻyicha ayblovlar
2013-yil avgust oyida Jeremy Paxman soqol qoʻygan holda BBCning *[[Newsnight]]* dasturida koʻrinish bergani uchun koʻplab gazeta va nashriyotlar tomonidan ijtimoiy tarmoqlarda tanqidlarga uchraydi. Bu holatdan ranjigan jurnalist, oʻz ish beruvchilarini pogonofobiyada ayblaydi. Paxman shunday deydi: „*Agarda siz [[Only Fools and Horses]]dagi Albert amaki, [[Demis Roussos]] yoki [[Abu Hamza]]lardek boʻlmasangiz, BBC sizni omadsiz shaxs deb hisoblaydi hamda sizga nisbatan alban diktatori [[Anvar Xoʻja]] kabi pogonofobik xarakterini namoyish etadi*“. Keyinchalik u shunday deb yozgan edi: „*Gap shundaki, men odatda soqolni yoqtirmayman*“. U qanday qilib Soqolni ozod qilish fronti uchun „plakatchi bola“ boʻlganini taʼkidlab, „bu yelkasida juda ogʻir yuk“ boʻlganligidan afsusda ekanligini eslab oʻtadi.

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish

* 
* 

## Havolalar

* „Pogonofobiya“ soʻzining talaffuzi
Yōtei togʻi

Yaponiyaning Xokkaydo shahridagi Shikotsu-Toya milliy bogʻida joylashgan faol stratovolkan. U, shuningdek,  deb ham ataladi, „Ezo“ Xokkaydo orolining eski nomi boʻlib, u Fudziyama togʻiga oʻxshaydi. Togʻ  va  nomi bilan ham mashhur. Uning balandligi 1898 metrga yetadi.Yotei togʻi Yaponiyadagi 100 ta mashhur togʻlar roʻyxatiga kiritilgan.

## Geologiya

Yotei togʻi asosan andezit va dasitdan tashkil topgan. Stratovulqon nosimmetrik joylashgan boʻlib, bu uning Fudzi togʻiga oʻxshashligini isbotlaydi.

### Portlash tarixi
Tefroxronologiya Yotei togʻida ikkita portlash boʻlganligini koʻrsatadi. Eng soʻnggisi miloddan avvalgi 1050-yillarda togʻning shimoli-gʻarbiy qirgʻogʻidan  da paydo boʻlgan konusdan otilganligi taxmin qilinadi. Ilk portlash miloddan avvalgi 3550-yilga toʻgʻri kelgan boʻlishi mumkin.

## Etimologiyasi
Yotei togʻi Fudzi togʻiga oʻxshash deyarli mukammal konussimon shakli tufayli Ezo Fuji nomi bilan ham tanilgan va bu uni Yaponiyaning turli mintaqalarida joylashgan „mahalliy Fudzi“ lardan biriga aylantiradi.

Yaponiyaning Meidzi, Taysho va Shova davrlari davomida u bir nechta nomlar bilan ham tanilgan boʻlib, bular: „Shiribeshi-yama/Kōho-Yōtei-zan“, „Makkarinupuri“ va „Ezo Fuji“ nomlaridir. Ayrim xaritalardaYotei togʻi „Makkari-yama“ sifatida ham qayd etilgan.

1920-yilda Yaponiya yer oʻlchash departamenti tomonidan chop etilgan „Rusutsu“ hududining 50000:1 masshtabli topografik xaritasida togʻ „Shiribeshi-Yōtei-zan (Ezo-Fuji)“ deb qayd etilgan. Biroq, mazkur nomni oʻqish qiyin boʻlganligi sababli, Kutchan shahri uni Yotei-zan deb oʻzgartirishni soʻraydi. Oʻzgarish 1969-yil noyabr oyida Yaponiya Geospatial Axborot boshqarmasi tomonidan chop etilgan topografik xaritada amalga oshiri;ladi. Oʻshandan buyon Yotei-zanning hozirgi nomi xaritalarda aks eta boshlagan.

Togʻning sobiq „Shiribeshi-Yōtei-zan“ nomi „Shiribeshi-Yōtei“ joy nomidan kelib chiqqan boʻlib, u „*Nihon* *Shoki*“da Abe no Hirafu oʻz hukmronligini oʻrnatgan joy sifatida 17-maydagi qoʻlyozmalarida qayd etilgan. Milodiy 659-yilda (Imperator Kogyoku hukmronligining 5-yili) Ikashima va Uhona sulolalarining Ezo oilaviy guruhlari hududni boʻlib olishni istagani uchun tashkil etilgan. Ushbu yozuv hozirgi Yotei togʻi bilan bir xil joyga tegishlimi yoki yoʻqmi nomaʼlum. „Shiribeshi“ nomida yoziladigan belgilar „Shiribe“ deb ham oʻqiladi va yapon zavodining xitoycha nomi „Yotei“ uchun xitoycha belgilar bilan yozilgan lekin u yapon tilida „shi“ deb talaffuz qilinadi.

Aynular Makkarinupuri yoki Machineshiri (雌山) togʻini „ayol togʻi“ deb atashgan va janubi-sharqda joylashgan Shiribetsu-dake togʻini Pinneshiri (雄山) „erkak togʻi“ deb nomlashgan. Shiribetsu-dake, shuningdek, baʼzi yerliklar tomonidan Yotei togʻining eski Shiribeshi-Yōteizan nomidan farqli oʻlaroq, Zenpo-Yōteizan („oldindagi Yotei togʻi“ belgilari bilan yozilgan) deb ham ataladi.
## Galereya

## Yana qarang

* Yaponiyadagi vulqonlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Media related to Mount Yotei at Wikimedia Commons
*  - Japan Meteorological Agency
* Yotei Zan — Geological Survey of Japan
Sami Belgrun

**Sami Belgrun** ( ) — yarim og‘ir vazn toifasidagi jazoirlik dzyudochi. 1998—2004-yillar mobaynida dzyudo bo‘yicha Jazoir milliy terma jamoasida bahs olib borgan, Afrika chempioni, Butunafrika o‘yinlarining kumush va bronza medali sovrindori, ko‘pgina milliy va xalqaro ahamiyatga molik turnirlar g‘olibi va sovrindori, ikkita yozgi Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi.

## Tarjimai hol
Sami Belgrun 1975-yil 12-aprelda dunyoga keladi. 

U Jazoir milliy terma jamoasining asosiy tarkibiga kirib, Dakardagi Afrika chempionatida mutlaq vazn toifasida ishtirok etadi va u yerdan turnir jadvalida qo‘lga kiritilgan kumush mukofotni olib kelganda 1998-yilgi mavsumda kattalar o‘rtasidagi xalqaro miqyosdagi birinchi jiddiy muvaffaqiyatiga erishadi.

Belgrun 1999-yilda Yoxannesburgdagi Butunafrika o‘yinlarida u yarim og‘ir vaznda va umumiy hisobda mos ravishda kumush va bronza medaliga sazovor bo‘ladi. U Parij, Leonding, Myunxen va Pragadagi Jahon kubogi bosqichlarida, shuningdek, Birmingemdagi jahon Kubogi bosqichlarida bahs olib boradi va jangda 1/32 final bosqichida medallar uchun kurashishni tark etadi.

Qator muvaffaqiyatli janglari bilan u 2000-yilda Sidneyda o‘tkazilgan yozgi Olimpiya o‘yinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqini qo‘lga kiritadi. 100 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida u turnir jadvalidagi birinchi raqibidan muvaffaqiyatli o‘tgan bo‘lsa, ikkinchi to‘qnashuvda fransiyalik Stefan Treno Belqrunn imag‘lub etadi. Uchinchi o‘rin uchun tasalli beruvchi bahsda uni rossiyalik Yuriy Styopkin to‘xtatadi.

Sidney Olimpiadasidan so‘ng Belgrun yana bir olimpiya bosqichi uchun Jazoir dzyudo jamoasi tarkibida qoladi va yirik xalqaro turnirlarda bahs olib borishni davom etadi. Shunga ko‘ra, 2001-yilda u Tripolidagi Afrika chempionati va Tunisdagi xalqaro turnirda g‘alaba qozonadi, Myunxendagi jahon chempionatida ishtirok etadi.

2002-yilda Qohiradagi Afrika chempionatida bronza medaliga sazovor bo‘ladi, Parijdagi Jahon Superkubogida jang olib boradi.

2003-yilda u Marseldagi xalqaro turnirda g‘oliblikka erishadi va Tunisdagi xalqaro turnirda ikkinchi bo‘ladi.

2004-yilda Tunisdagi Afrika chempionatida kumush medalni oladi, Kasablankadagi Afrika Olimpiya saralash turnirida ikkinchi o‘rinni egallaydi va shu tariqa Afinadagi Olimpiya o‘yinlari saralash bosqichidan muvaffaqiyatli o‘tadi. Bu yerda u birinchi raqibidan qo‘li baland kelgan bo‘lsa, ammo keyingi bahsda gruziyalik Iveri Jikurauliga imkoniyatni boy berib qo‘yadi va sovrindorlar qatoriga kirishning barcha imkoniyatidan mosuvo bo‘ladi. Ushbu musobaqalar nihoyalanganiga ko‘p o‘tmay, u sport faoliyatini yakunlashga qaror qiladi.

## Havolalar

* Sami Belgrun — *judoinside.com* profili
* Sami Belgrun — *Sports-Reference.com* saytida Olimpiya o'yinlari statistikasi
* Sami Belgrun — Xalqaro Olimpiya qo'mitasi veb-saytidagi sahifa
Delfin Kommerson

**Delfin Kommerson** () — rang-barang delfinlar turkumiga mansub sutemizuvchi (). Ushbu hayvonlarni birinchi marta 1767-yilda tasvirlab bergan Filiber Commerson nomi bilan atalgan.

## Tashqi koʻrinish
Commerson delfinlari juda oʻziga xos tana shakliga ega. Ularning boshi qora, tomogʻi va tanasi oq, orqa qanoti ham bor. Kommerson delfinlari uzunligi atigi 1,3-1,7 metr va tana vazni 35-60 kg ga yetadigan eng kichik kitsimonlar qatoriga kiradi. Orqa qanoti uzun, uchi egilgan. Har bir tish qatorida 29-30 tish mavjud.

Qorin boʻshligʻidagi qora nuqta shakli bilan erkaklar va urgʻochilarni ajratish juda oson: erkak delfinlarda u koʻz yoshlariga oʻxshaydi, ayollarda esa yumaloqroq boʻladi.

## Tarqatish

Kommerson delfinlarining ikkita populyatsiyasi mavjud boʻlib, ular bir-biridan taxminan 8500 km masofada joylashgan. Bir aholi Janubiy Amerika janubida, Cape Gorn janubidagi Patagoniya qirgʻoqlari boʻylab, markaziy Magellan boʻgʻozidan sharqda va Folklend orollarida joylashgan.

Ikkinchi aholi Hind okeanida, Kergelen orollari yaqinida joylashgan.

## Xulq-atvor
Commerson delfinlari juda faol hayvonlardir. Ular tez-tez suv yuzasiga tez suzib, suvdan sakrab chiqayotganini koʻrishgan. Ular, shuningdek, yuqoriga va pastga suzishlari bilan juda mashhur, bu ularga oʻljalarini yaxshiroq kuzatishga yordam beradi.

Oziq-ovqat qirgʻoq va dengiz baliqlari va kalamar aralashmasidir. Janubiy Amerika delfinlari ham qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadi.

Ular 3-15 kishidan iborat guruhlarda yashaydilar.

Urgʻochilar 6-9 yoshgacha, erkak delfinlar taxminan bir xil yoshda koʻpaytirishga qodir. Juftlanish bahor yoki yozda sodir boʻladi, delfinlar 11 oylik homiladorlikdan keyin tugʻiladi va tugʻilishda taxminan 6 kg ogʻirlikda boʻladi.

Yovvoyi tabiatda Commerson delfinlari 10 yildan ortiq yashamaydi. Ushbu turning barcha maʼlum shaxslarining eng keksasi 18 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
To'q delfin

**To'q delfin** ( ) —  delfinlar oilasiga mansub tur boʻlib, *Sagmatiyalar turkumiga kiradi*. 2019-yilgi reviziyaga qadar u odatda qisqa boshli delfinlar turkumiga kiritilgan (Lagenorhynchus).

## Tavsif
O'rta kattalikdagi delfin. Tanasi kichik va ixchamdir. Tana uzunligi 1,6-2,1 m. To'q delfinning vazni 68-84 kg, maksimal 93 kg gacha. Yuqori tana rangi qora. Tananing pastki qismi och kulrangdan oqgacha, ba'zida kulrang dog'lar mavjud. Orqa suzgich yarim oy shaklida bo'lib, tananing markazida joylashgan. Yuqori jag'da 32 juft, pastki jag'da esa 30 juft tish mavjud.

## Hudud
To'q delfinlarJanubiy Afrika, Yangi Zelandiya, Chili va Shimoliy Antarktida suvlarida (Folklend orollari va Kergelen yaqinida) yashaydilar.

## Hayot tarzi
To'q delfinlar  10-19 ° S haroratli sovuq suvlarni afzal ko'radilar. Ular 200 metrgacha chuqurlikda yashaydilar. Delfinlar 8-15 kishidan iborat suruvlarni tashkil qiladi, ba'zan 240 tagacha bo'lgan podada to'planadi. Kundalik ovqatlanish maydoni 750 kvadrat kilometrga yetadi. Ratsionning asosi baliq, kalmar va qisqichbaqalardir.

Ular alohida guruhlarda yashaydilar —  erkaklar va urg'ochilar alohida, ular faqat bahorda sodir bo'lgan naslchilik mavsumida birga bo'lishadi. Ayol delfinlarning homiladorligi 11-12 oy davom etadi. Yangi tug'ilgan delfinning vazni 3-5 kg, uzunligi 55-70 sm. Bolalari bo'lgan urg'ochilar bir yil davomida delfinlar guruhidan ajralib turadilar.

## Xavfsizlik
To'q turdagi delfinlar xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

## Manbalar
Abe no Hirafu

yapon harbiy strategiyachisi va Asuka davri qoʻmondoni sifatida tanilgan shaxs.

Baʼzi manbalarda u taxminan 575-664 yillar oraligʻida yashaganligi aytiladi.

## Biografiyasi
Abe no Hirafuning hayotidagi voqealar uning oʻlimidan bir necha oʻn yillar oʻtib yozilgan "Nihon Shoki " va „Kojiki“ kitoblarida tasvirlangan. Otasining ismi va kelib chiqishi nomaʼlum, chunki yozma manbalar bir-biriga zid boʻlib, oʻsha paytda yashagan urugʻlarning nasabnomasini ulugʻlash uchun oʻzgartirilgan boʻlishi ham mumkin.

Voyaga yetganidan soʻng, Abe no Hirafu Koshi viloyatining gubernatori etib tayinlanadi. 658-yilda u mahalliy aholining iltimosiga binoan „Vatarishima“ da (bu Tsugaru yarim oroli yoki Xokkaydoni anglatishi mumkin) Mishixase ustidan gʻalaba qozondi. Uning odamlari 660-yilgacha Xokkaydo va Okushiri orollarida bosqinchilik va talon-toroj qilishni davom ettirib, koʻplab oʻljalar va mahbuslarni oʻzlari bilan olib kelishadi. Abe no Hirafuning oʻljalari orasida kamida 2 ta tirik ayiq, 70 ta ayiq terisi va 353 ta mahbus bor edi. 660-yil mart oyida mahalliy ittifoqchilar undan Xokkaydodagi Ishikari daryosida harbiy yordam soʻrashdi, u yerda Abe no Hirafu yana gʻalaba qozonadi.

662-yilda Abe no Hirafuning xoʻjayini (tez orada imperator Tenji boʻladi), uni va asirga olingan shahzoda Buyeo Pungni vayron boʻlgan ittifoqchi Baekje qirolligini tiklash uchun Koreya yarim oroliga ekspeditsiyada qatnashishga tayinlaydi. Abe no Hirafuga uchta diviziyada orqa boʻlinma qoʻmondonligiga tayinlangan edi. Uning boʻlinmasi butunlay dengiz boʻlinmasi boʻlib, ular 662-yil avgustda qitʼaga kirib kelgan va 663-yil avgustda Baekgang jangidagi magʻlubiyatdan keyin mamalakatga qayta chaqirib olingan.

Abe no Hirafu bir yoki bir nechta Abe sulolalarining, shuningdek, Ando va Akita sulolalarining ilk vakili boʻlishi mumkin.

## Yana qarang

* Mishihase

## Eslatmalar va havolalar

This article incorporates text from OpenHistory.

Ushbu maqola 2017-yil 27-iyulda foydalanilgan Yapon Vikipediyasi sahifasi língínìnìnìnìnìnìnìnìnči sahifasidan olingan.
Son Jon-guk

**Son Jon-guk** () (1979-yil 20-fevralda tugʻilgan) — nafaqadagi janubiy koreyalik futbolchi . 2002 va 2006-yilgi FIFA Jahon chempionati ishtirokchisi.

## Futbolchilik faoliyati

### Ilk faoliyat yillari
2000-yil iyun oyida Son Xu Jung-mu qoʻl ostida Makedoniyaga qarshi xalqaro oʻyinda maydonga tushgan. 2001-yilda Son Yonsei universitetini tamomlagandan soʻng K League klubi Pusan I’Consda professional faoliyatini boshlagan. U oʻzining birinchi mavsumidayoq K ligasida yilning eng yaxshi futbolchisi deb topilgan. Janubiy Koreya terma jamoasining yangi bosh murabbiyi Gus Xiddink uni jahon chempionati terma jamoasi aʼzosi sifatida tanlagan.

Janubiy Koreya 2002-yilgi Jahon chempionatini toʻrtinchi oʻrinda tugatgan boʻlsa, Son Janubiy Koreya jamoasining 7 oʻyinda hammasi boʻlib 687 daqiqa oʻynagan yagona oʻyinchi boʻlgan.

### Feyenoord
2002-yilgi Jahon chempionatidan soʻng, „Tottenxem“ va "Arsenal" Sonni olish uchun Busan I’Consga murojaat qilgan, ammo Pusan uni saqlab qolish uchun shartnomalarni ataylab kechiktirgan. U Premer-liga klublari bilan kelishuvlari buzilganidan soʻng, shartnomalarini bekor qilib, Yevropa klubiga oʻtish niyatini qatʼiy bildirgan. Oxir-oqibat u Eredivisie klubi Feyenoordga qoʻshilgan. U Bert van Marveyk qoʻl ostida ikki mavsumda „Feyenoord“ safida 56 ta oʻyinda maydonga tushgan. Ammo toʻpigʻidagi jarohatlar tufayli uning jismoniy holati pasayib ketgan. Murabbiylikka Ruud Gullit kelganidan soʻng u tarkibdagi oʻrnini butunlay yoʻqotgan.

### Suwon Samsung Bluewings
Son 2005-yil yanvarida „Feyenoord“dan ketganidan keyin „Suwon Samsung Bluewings“da o‘ynash uchun Janubiy Koreyaga qaytgan. 2005-yil oktyabr oyida u yana toʻpigʻidagi jarohatini yangilab olgan va oxir-oqibat operatsiya qilingan. U besh oydan soʻng maydonga qaytgan.

U 2006-yilgi FIFA Jahon chempionati uchun terma jamoaga uning ahvolidan xavotirda boʻlishiga qaramay chaqiruv oolgan va birinchi guruh oʻyinini Togoga qarshi oʻtkazgan. U Janubiy Koreyaning gʻalaba goliga assistentlik qilgan. U oʻzini kutilganidan ham yaxshiroq koʻrsatgan, ammo murabbiy Dik Advokat uni keyingi oʻyinlarda maydonga tushirmagan.

Son 2006-yilgi Jahon chempionatidan soʻng Suwonning asosiy oʻyinchisiga aylangan va 2008-yilda sardorlik bogʻichini olgan. U 2008-yilgi K liga chempionati finalida gʻalaba golini kiritib, jamoasini liga chempionligiga olib chiqgan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Xalqaro

## Yutuqlari
**Busan I’Cons**

* Koreya Ligasi kubogi sohibi: 2001

**Feyenoord**

* KNVB kubogi sovrindori: 2002—2003

**Suwon Samsung Bluewings**

* Pan-Tinch okeani chempionati : 2009
* A3 Chempionlar Kubogi : 2005
* K ligasi 1 : 2008
* Koreya FA kubogi : 2009
* Koreya Liga kubogi : 2005, 2008
* Koreya Superkubogi : 2005

**Tianjin Teda**

* Xitoy FA kubogi : 2011

**Janubiy Koreya U20**

* Yoshlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati : 1998

**Janubiy Koreya**

* FIFA Jahon chempionati toʻrtinchi oʻrin sohibi: 2002
* OFK Osiyo Kubogi uchinchi oʻrin sohibi : 2007

## Manbalar
Lila Latrus

**Lila Latrus** () — yengil vazn toifasidagi jazoirlik dzyudochi. U 1998—2009-yillarda dzyudo boʻyicha Jazoirning milliy terma jamoasida bahs olib borgan, toʻrt karra Afrika chempioni, Butunafrika oʻyinlari chempioni, Oʻrtayer dengizi oʻyinlarining bronza medali sohibasi, ikkita yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

## Tarjimai hol
Lila Latrus 1979-yil 15 iyulda dunyoga keladi.

U 1998-yilgi mavsumda birinchi marta, Jazoir milliy terma jamoasining asosiy tarkibiga kirganida va Parijdagi Jahon chempionatida ishtirok etganda dzyudo boʻyicha kattalar oʻrtasidagi xalqaro miqyosdagi debyutini amalga oshiradi.

2000-yilda u Jazoirda oʻtkazilgan Afrika uy chempionatida yettinchi oʻrinni egallaydi.

2003-yilda u Tunisdagi xalqaro turnirda kumush medalga sazovor boʻladi, Osakada boʻlib oʻtgan jahon chempionatidagi bahsi e’tiborga olinadi va ushbu musobaqada yengil vazn toifasida 1/16 finalgacha bora oladi.

2004-yilda Tunisdagi Afrika chempionatida u turnir jadvalidagi barcha raqiblarini magʻlub etadi va shu tariqa oltin medalni qoʻlga oladi. Qator muvaffaqiyatli ishtiroki tufayli u Afinadagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqiga ega boʻladi. Biroq 57&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasidagi dastlabki bahsda u xitoylik Lyu Yuysyanga imkoniyatni boy beradi va shu zahoti medallar uchun kurashdan mahrum etiladi.

2005-yilda u Port-Elizabetdagi Afrika chempionatida gʻalabaga erishadi, Qohiradagi jahon chempionatida nemis vakili Ivonn Byonish va rossiyalik Olga Soninalarga magʻlub boʻladi.

2006-yilda u Tunisdagi xalqaro turnirda gʻalaba qozonib, Suvondagi talabalar  jahon chempionatida bronza medali sovrindoriga aylanadi.

Lila Latrus 2007-yilda Jazoirdagi Butunafrika uy oʻyinlarida yengil vazn toifasida birinchi oʻrinni egallaydi. Bundan tashqari, u Korridoniya va Tunisdagi xalqaro turnirlarda gʻolib chiqadi, Marseldagi turnirda bronza medali sohibasi boʻladi. Rio-de-Janeyrodagi jahon chempionatida ishtirok etadi.

U 2008-yilda Agadirdagi Afrika chempionatida gʻolib chiqdi va Pekin Olimpiadasi saralash bosqichidan muvaffaqiyatli oʻtadi. Bu safar 57&nbsp;kg vazn toifasida u ikkita bahs oʻtkazadi: birinchi xitoylik Syuy Yanga, keyin finlandiyalik dzyudochi Nina Koyvumyakiga imkoniyatni qoʻldan boy beradi.

Latrus Pekin Olimpiadasidan soʻng bir muncha vaqt Jazoir dzyudo jamoasi tarkibida qoladi va yirik xalqaro turnirlarda jang olib borishda davom etadi. Shunday qilib, 2009-yilda u Mavrikiydagi Afrika chempionatida gʻalabaga yuz tutadi. shu tariqa dzyudo boʻyicha Afrikaning toʻrt karra chempionligiga erishadi va Peskardagi Oʻrtayer dengizi oʻyinlarida yengil vazn toifasida ishtirok etib,  bronza medalini olib qaytadi. Lila Rotterdamda oʻtkazilgan jahon chempionatida ham bahs olib boradi, ammo sovrindorlar qatoridan joy ololmaydi. Ushbu musobaqalar tugaganiga koʻp boʻlmay, Latrus sport faoliyatini yakunlashga qaror qiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Lila Latrus — *judoinside.com* profili
* Lila Latrus — *Sports-Reference.com* saytida Olimpiya o'yinlari statistikasi
* Lila Latrus (inglizcha) — Xalqaro Olimpiya qo'mitasi veb-saytidagi sahifa
Kulrang delfin

**Kulrang delfin** () — delfinlar oilasiga mansub sutemizuvchilar turi. Kulrang delfinlar (*Grampus*) jinsining yagona vakili. Afrikaning gʻarbiy qirgʻoqlari, Janubiy Amerikaning shimoli-sharqlari va qutb dengizlari bundan mustasno, deyarli butun dunyo boʻylab ochiq va qirgʻoq suvlarida tarqalgan. Rossiya suvlarida kulrang delfin faqat Kuril orollarining janubiy qismi yaqinida joylashgan.

## Tavsif
Voyaga yetgan delfining vazni 300 dan 500 kg gacha boʻlishi mumkin. Uzunligi 4 m gacha oʻsadi. Kulrang delfinning dorsal qanoti baland, orqa chetida chuqur oʻyilgan va tananing old yarmiga bir oz siljigan. Boshqa delfinlarga xos tumshugʻi yoʻq. Mollyuskalarning tishlari natijasida paydo boʻlgan yorugʻlik dogʻlari, chiziqlar va tirnalgan joylar tanaga tarqalib ketgan.

Kichkintoylar qishda tugʻiladi va uzunligi uch metrga yetganida balogʻatga etadi.

Kulrang delfinning umr koʻrish davomiyligi 30 yilgacha.

## Hayot tarzi
Ushbu tur delfinlari, barcha delfinlar singari, juda ochiqkoʻngil. Delfinlar 50 donagacha boʻlgan suruvlarda toʻplanishadi. Koʻp miqdorda ozuqa toʻplanadigan joylarda ular 500 tagacha podada toʻplanishi mumkin.

Koʻpgina guruhlarda bir jins va yoshdagi hayvonlar toʻplanadi.

## Ovqatlanish
Kulrang delfinlarning asosiy oʻljasi-tunda suv yuzasiga koʻtariladigan kalmarlar va Boshoyoqli mollyuskalar. Shuningdek, ular baliq, sefalopod va qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadilar. Ular katta chuqurlikda oziq-ovqat olishlari kerak.

## Aholi va xavfsizlik
Delfinlar yashaydigan hududlarda doimiy baliq ovlash ishlari olib borilmoqda va oziq-ovqat zaxiralari kamayib bormoqda. Yaponiya va Shri-Lanka kabi mamlakatlarda odamlar kulrang delfinlarning goʻshtini isteʼmol qiladilar, shuning uchun ularning soni doimiy ravishda kamayib bormoqda.

## Manbalar
Bochansev eversmaniyasi

**Bochansev eversmaniyasi** ( ) — dukkakdoshlar (*Fabaceae*) oilasiga mansub (*Eversmannia*) ikki pallali o‘simliklar turi. Birinchi marta botanik S. A. Sarkisova tomonidan 1981-yilda ifoda etilgan.

## Tarqalishi va yashash joyi
Oʻzbekistonning Qashqadaryo viloyati endemigi , Qashqadaryo viloyatidagi Ellikbosh tog‘ tizmasi (Qo‘rg‘ontosh qishlog‘i atrofi)da uchraydi.

Qizilqumtoshlarda o‘sadi.

## Botanika tavsifi
Ushbu o‘simlik ko‘p yillik tikanak buta bo‘lib, uning balandligi 60-70 sm, shoxlari tukli. Barglari 4–7 juft, bargchalari tuxumsimon, uchlari kemtik, tukchalari zich joylashgan. Gulbandlari 7–10 sm uzunlikda. Gultojisi binafsharang, Mevasi — 3-5 sm uzunlikdagi dukkak. May-iyun oylarida gullaydi, iyul oylarida mevasi yetiladi. Urug‘idan ko‘payadi.

## Muhofaza maqomi
O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan  . Turlarga tahdidlardan biri bu yaylovdir. Turlar tahdidlardan biri bu Chorva mollarining boqilishi va ola tusli maydonlarning qisqarishi sabab bo‘ladi. Soni aniqlanmagan, tarqalishi bo‘yicha muhofaza choralari ko‘rilmagan  .

## Manbalar

; Izohlar
Narzullo Oblomurodov

**Narzullo Naimovich Oblomuradov** — oʻzbek davlat, siyosiy va fan arbobi. 2021-yil 1-fevraldan Oʻzbekiston Ekologik partiyasi yetakchisi. 2021-yil 30-dekabrdan Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi. 2024-yil 19-noyabrdan Toshkent davlat agrar universiteti rektori etib tayinlandi.

## Tarjimai holi
1975-yilda Samarqand viloyatida tugʻilgan. 1996-yilda Toshkent Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetini tamomlagan va oʻqishni Buyuk Britaniyada davom ettirish uchun ketgan. 2000-yilda Birmingem universitetini tamomlagan. Mutaxassisligi boʻyicha olim-iqtisodchi, iqtisod fanlari doktori, professor.

2000-yildan Oʻzbekiston oliy taʼlim tizimida, xususan, Toshkent moliya institutida, Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat institutida; ilmiy xodim, kafedra mudiri, fakultet dekani lavozimlarida ishlagan. Shuningdek, bank-moliya sohasida, davlat organlari tizimida, jumladan, fuqarolar huquqlarini himoya qilish xizmatida, hamda, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlashni nazorat qilish va tartibga solish xizmatida ishlagan.

2020-yil aprel oyida Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan edi. 2021-yil 1-fevralda Oʻzbekiston Ekologik partiyasi Markaziy Kengashi Ijroiya qoʻmitasi raisi etib saylangan. 2020-yil noyabr oyidan buyon partiyani boshqarib kelayotgan Komiljon Tojiboyev oʻrniga partiya yetakchisi etib tayinlandi.

2021-yilgi saylovda Ekologik partiyadan Oʻzbekiston Prezidentligiga nomzod sifatida koʻrsatilgan. 24-oktabr kuni boʻlib oʻtgan ovoz berish natijalariga koʻra, 4,1% ovoz olgan.

2021-yil 30-dekabrda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi etib tayinlangan.

2023-yilda — Toshkent moliya instituti prorektori

2024-yil 3-iyundan — Toshkent davlat agrar universiteti o‘quv ishlari bo‘yicha prorektori

2024-yil 19-noyabrdan — Toshkent davlat agrar universiteti rektori

Oʻzbek tilidan tashqari ingliz va rus tilini biladi. Uylangan, uch nafar farzandi bor.

## Manbalar

## Havolalar
* Biografiya na ofitsialnom sayte Ekologicheskoy partii Uzbekistana

__INDEKS__
Monanieba

***Monanieba*** (, ) — rejissyor Tengiz Abuladze tomonidan suratga olingan gruzin filmi. Film 1984-yilda suratga olingan. Ammo filmda stalinizmni allegorik tanqid qilgani uchun uni chiqarish va tarqatish taqiqlangan. U ilk bor 1987-yilning may oyida Kann kinofestivalida namoyish etilgan. U ushbu festivalda FIPRESCI mukofoti va Ekumenik hakamlar hay’ati mukofotini qoʻlga kiritdi. Film 60-Oskar mukofotining „eng yaxshi chet tilidagi film“ nominatsiyasida Sovet davlati ishtirokchisi sifatida tan olingan. Lekin nomzod sifatida qabul qilinmagan.

## Syujeti
Film Gruziyaning kichik shaharchasida boʻlib oʻtadi. Shahar hokimi Varlam Aravidze vafot etadi. Uni koʻpchilik katta iztirob bilan dafn etadi. Biroq dafn marosimining ertasiga hokimning jasadi oʻgʻlining bogʻida paydo boʻlib qoladi. Jasadni qaytadan koʻmishadi. Ammo ertasi kuni bu holat yana takrorlanadi. Bu hol bir necha bor takrorlangach, ular qabrni qoʻriqlashadi. Shundan soʻng ular bu ishni kim qilayotganini aniqlaydi. Ketevan Barateli ismli ayol jasadini qazib olgani vabehurmat qilgani uchun hibsga olinadi. Ayolning aytishicha, gubernator Varlam stalincha hukmronlik qilgan. Shuning uchun u dafn etilishga loyiq emas, deydi. Qolaversa, ayol ota-onasi va doʻstlarining gʻoyib boʻlishida Varlamni ayblaydi. Sud jarayonida Varlamning oʻgʻli Abel otasiga qoʻyilayotgan ayblovlarni inkor etadi va ayolni aqldan ozganga chiqarishga harakat qiladi. Varlamning nabirasi Tornike esa, bobosining qilmishlari haqida eshitib hayratga tushadi. Oxir-oqibat oʻz joniga qasd qiladi. Shundan soʻng Abelning oʻzi Varlamning jasadini shahar chetidagi qoyadan uloqtiradi.

Oxirida film tort tayyorlayotgan ayol sahnasiga qaytadi.

## Rollarda
Filmdagi bosh rollarda Abuladze oʻzining baʼzi yaqinlarini oʻynatgan.

* Avtandil Maxaradze Varlam Aravidze va oʻrta yoshli Abel Aravidze rolida
* Dato Kemxadze Varlam Aravidzening oʻgʻli, yosh Abel Aravidze
* Ia Ninidze Abelning rafiqasi Guliko
* Zeynab Botsvadze Ketevan Barateli
* Ketevan Abuladze Nino Barateli
* Edisher Giorgobiani Sandro Barateli
* Kaxi Kavsadze Mixail Koresheli
* Merab Ninidze Tornike, Abel va Gulikoning oʻgʻli
* Nino Zaqariadze Elene Korisheli
* Nano Ochigava bola, Ketevan
* Boris Tsipuriya
* Akaki Xidasheli
* Leo Antadze Levan Antadze
* Rezo Esadze
* Mzia Maxviladze M. Maxazadze
* Amiran Amiranashvili

## Relizi
Film 1984-yilda suratga olinganidan keyin bir marta namoyish etildi. Shundan soʻng uch yil davomida chiqarilmadi. 1987-yilda Mixail Gorbachyov tashabbusi bilan boshlangan yangi siyosiy muhitda film butun Sovet Ittifoqi va gʻarbiy mamlakatlardagi kinofestivallarda namoyish etildi. Abuladze Lenin ordeni bilan taqdirlangan va Gorbachyovga 1988-yilda Nyu-Yorkka birinchi rasmiy tashrifida hamrohlik qilgan.

## Manbalar
Charles Sumner Hamlin

**Charles Sumner Hamlin** (; 1861-yil 30-avgust — 1938-yil 24-aprel) amerikalik huquqshunos va siyosatchi. 1914-1916-yillarda Federal rezerv tizimining raisi boʻlib ishlagan. 1893-yildan 1897-yilgacha va yana 1913-yildan 1914-yilgacha Prezident Woodrow Wilson uni Federal zaxira kengashining dastlabki aʼzolaridan biri sifatida nomzod qilib koʻrsatgan. Rais sifatidagi muddatidan keyin Hamlin 1936-yilgacha kengashda ishlashda davom etdi.

## Yoshligi
Charles Sumner Hamlin 1861-yil 30-avgustda Massachusets shtatining Boston shahrida Anna va Edward Hamlin oilasida tugʻilgan. 1883-yilda Garvard universitetini sanʼat bakalavri darajasi bilan tugatgan va 1886-yilda Garvardda sanʼat magistri darajasini olgan. Sumner magistrlik darajasini tugatgandan soʻng huquqshunoslikni oʻrgangan va 1886-yilda advokaturaga qabul qilingan. Bostonda huquqshunoslik bilan shugʻullangan.

## Faoliyati
1893-yildan 1897-yilgacha va yana 1913-yildan 1914-yilgacha Hamlin Gʻaznachilik kotibining yordamchisi boʻlgan. 1902 va 1910-yillarda Massachusets gubernatori lavozimiga muvaffaqiyatsizlikka uchradi. 1914-yil 10-avgustda Federal rezervning birinchi raisi etib tayinlandi va bu lavozimda 1916-yil 9-avgustgacha ishladi. Xemlin 1936-yilgacha boshqaruv aʼzosi boʻlib qoldi. 1902-yildan 1903-yilgacha Garvard universitetida hukumat tadqiqotlari boʻyicha maʼruza qildi.

1912-yilda Vilson kolleji erkaklar ligasining vitse-prezidenti va Massachusets shtatidagi Vilson ligasining prezidenti boʻlgan. Shuningdek, statistik va moliyaviy mavzular boʻyicha risolalarni nashr etdi, jumladan *, Davlatlararo savdo qonunlari indekslari toʻplami* (1907) va *Federal zaxira byulleteni indekslari toʻplami* (1921).

## Oʻlimi
Hamlin 1938-yil 24-aprelda Vashingtonda vafot etdi U Massachusets shtatidagi Yamayka tekisligining Forest Hills qabristoniga dafn qilindi.

## Merosi
Hamlinning kundaliklari Kongress kutubxonasida saqlanadi.

## Manbalar
Italiya gladiolusi

**Italiya gladiolusi (** ) — Gulsafsardoshlar oilasiga mansub gladiolus turkumiga kiruvchi o‘simlik turi..

## Botanik tavsifi
50-80 (100) sm bo‘lgan ko‘p yillik o‘t. Tugunak piyozchasi taxminan 20 mm bo‘ladi.   Barglari qilichsimon tomir qobiq bilan qoplangan. Barglari 3-5 mm, uchli, kengligi 8-22 mm va 20 sm uzunligigacha.

Gullash jarayoni kamdan-kam uchraydi, Guloldi barglari nashtarsimon, gullari tik, gulqo‘rg‘oni pushti rangli. Mevasi yumaloqtuxumsimon ko‘sak shaklida, uzunligi 1 sm gacha. Tugunak piyozchasi tuxumsimon, qo‘ng‘ir rangli qobiq bilan o‘ralgan. Iyun oyida gullab, mevasi iyulda yetiladi.

## Muhofaza choralari
Surxon va Kitob davlat qo‘riqxonalarida. Qrim Respublikasi (Yalta tog‘ va o‘rmon qo‘riqxonasida), Sevastopol shahri (“Baydar” qo‘riqxonasida muhofaza etiladi), Armaniston, O‘zbekiston va Ukrainaning Qizil kitoblariga kiritilgan.

## Manbalar

## Adabiyot

* Черняковская Е. Г. Gladiolus segetum — Шпажник посевной // Флора СССР : в 30 т. / гл. ред. В. Л. Комаров. — Л. : Изд-во АН СССР, 1935. — Т. 4 / ред. тома В. Л. Комаров. — С. 580—581. — 760, XXX с. — 5175 экз.
* Черняковская Е. Г. Gladiolus turkmenorum — Шпажник туркменский // Флора СССР : в 30 т. / гл. ред. В. Л. Комаров. — Л. : Изд-во АН СССР, 1935. — Т. 4 / ред. тома В. Л. Комаров. — С. 581—582. — 760, XXX с. — 5175 экз.
* Goldblatt P. Gladiolus italicus // Flora of North America : North of Mexico :  [англ.] : in 30 vol. / ed. by FNA Editorial Committee. — New York : Oxford University Press, 2002. — Vol. 26 : Magnoliophyta: Liliidae: Liliales and Orchidales. — 750 p. — . — .
The Heart of a Fool

***The Heart of a Fool*** — 1913-yilda suratga olingan ovozsiz qisqa metrajli film. Film William Garwood bosh rolni oʻynagan.

## Havolalar

*
Zaō togʻi

, odatda Zaō **togʻi** deb ataladi, Yaponiyaning Yamagata prefekturasi va Miyagi prefekturasi chegarasida joylashgan stratovolkanlarning murakkab klasteri hisoblanadi. Guruhning markaziy vulqoniga bir nechta lava gumbazlari va vulron konuslari, Goshiki-dake kiradi, ularda „Okama“ (御釜 kínín) nomli krater koʻli mavjud. Ob-havoga qarab u oʻz rangini oʻzgartirgani uchun „Besh rangli hovuz“ (五色沼, *goshiki numa*) nomi bilan ham tanilgan, Okama koʻli 1720-yillarda vulqon otilishi natijasida hosil boʻlgan kraterda joylashgan. Koʻlning diametri  va chuqurligi  boʻlib, u mintaqadagi asosiy sayyohlik markazlaridan biri hisoblanadi. Zao togʻining balandligi 1841 metrga yetadi.
## Togʻ changʻisi
Zao togidagi mashhur togʻ changʻi kurortlarining ajoyib xususiyatlaridan biri bu „qor yirtqich hayvonlari“(樹氷, Juhyō) hisoblanadi, ular qishning oʻrtalarida paydo boʻladi. Kuchli shamol yaqin atrofdagi koʻl ustida suv tomchilarini uchiradi, ular daraxtlar va ularning shoxlariga yaqin gorizontal muzliklar hosil boʻlguncha muzlaydi. Yomgʻir yogʻayotgan davrda tomchilar muz qatlamlariga joylashadi va natijada daraxtning gʻayritabiiy shakli paydo boʻladi. Bunday daraxtlardan tarkib topgan toʻliq oʻrmonining taʼsiri tashrif buyuruvchilarda ajoyib taassurot uygʻotadi. Zao togʻi Yaponiyadagi 100 ta mashhur togʻlardan biri hisoblanadi. Zao togʻidagi soʻnggi portlash 1940-yilning may oyida sodir boʻlgan. Ilk portlash vaqti maʼlum emas.

*Rotaria rotatoria* va *Pinnularia spp.* kislotali Okama koʻlida hududidan topilgan.

## Galereya

Fayl:Zao Volcano Relief Map, SRTM-1.jpg|Relyef xaritasi
Fayl:Zao 2006 Sanctuary.jpg|Okama krateri
Fayl:Aerial photo of Okama, the crater lake of Mt. Zaō in 1976.jpg|Okama krateri
Fayl:Zao snow monsters.jpg|Qor yirtqich hayvonlari
Fayl:Mount Zao Winter Miyagi 12 Feb 2021.jpg|Qishda Zao togʻining ko'rinish


## Yana qarang

* Yaponiyadagi togʻlar roʻyxati
* Yaponiyadagi vulqonlar roʻyxati
* Qorli mamlakat (Yaponiya)

## Manbalar


## Havolalar

* 
* Zaozan — Japan Meteorological Agency 
*  — Japan Meteorological Agency
* Zao — Geological Survey of Japan 
* Zaozan — Smithsonian Institution: Global Volcanism Program
Heart Beats of Long Ago

***Heart Beats of Long Ago*** — 1911-yilda D.V. Griffit rejissyorligida suratga olingan qisqa metrajli ovozsiz film. Bosh rolni George Nichols va Blanche Sweet ijro etgan. Film Kongress kutubxonasida qogʻoz nashrida saqlanadi.

## Rollarda

* George Nichols ota rolida
* Wilfred Lucas oshiq rolida
* Donald Crisp Courtier rolida
* Blanche Sweet
* Kate Toncray

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
The Heart of Edna Leslie

***The Heart of Edna Leslie*** — bu Kalem Companiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan ovozsiz amerika filmi boʻlib, bosh rollarni Gene Gauntier va Alice Joyce ijro etgan. Rejissyor Sidney Olcott.

## Rollarda

* Gene Gauntier
* Alice Joyce

## Havolalar

* 
* ''The Heart of Edna''

## Manbalar
Heart of Flame

***Heart of Flame („Olov yuragi“)*** — 1915-yilda rejissyor Tom Ricketts tomonidan suratga olingan. Vivian Rich, David Lythgoe va Harry von Meter ishtirok etgan amerika ovozsiz qisqa metrajli filmi.

## Rollarda

* Vivian Rich togʻlik qiz Zira rolida
* David Lythgoe Gordon Keith rolida
* Jack Richardson Cheko rolida
* Charlotte Burton Beppa rolida
* Louise Lester Nita rolida
* Harry von Meter Von Erzforf rolida
* Reeves Eason
* William Vaughn

## Havolalar

*
Gviana delfini

**Gviana delfini** () — delfinlar (Delphinidae) oilasiga mansub dengiz sutemizuvchilari turi.

## Tavsif
Gviana delfinlari ilgari oq delfinning (*Sotalia fluviatilis*) kichik turi hisoblangan. Turlarning mustaqilligi haqidagi dalillar genetik va bosh suyagi shakli va oʻlchamidagi sezilarli morfometrik farqlarga asoslangan. Hozirgi vaqtda ikki turga boʻlinish keng tarqalgan.

## Tashqi koʻrinish
Gviana delfinlarning uzunligi 2,1 m gacha, orqa va yon tomonlarida och koʻk kulranggacha, qorini esa och kulrang. Burnu oʻrta uzunlikda va aniq belgilangan.

## Tarqatish va turmush tarzi
Gviana delfinlari Janubiy va Markaziy Amerika va Karib dengizi sharqidagi dengiz va estuariy suvlarda yashaydi. 2-10 kishidan iborat kichik guruhlarda, baʼzan 100 tagacha yashaydi, bu yuqori darajada rivojlangan ijtimoiy tuzilishdan dalolat beradi. Shuningdek, delfinlar juda faol va suvdan sakrab tushishlari, salto qilishlari yoki dumlarini chayqashlari mumkin. Ular turli xil baliqlar, qisqichbaqalar va kalmar bilan oziqlanadilar. Ehtimol, umr koʻrish davomiyligi 30 yilgacha.

## Xavfsizlik holati
Shuni etib oʻtish kereki, bu tur delfinlari baliq ovlash vositalarining, ayniqsa to'r, qisqichbaqalar va baliq tuzoqlarining tasodifiy oʻlimi tufayli zaifdir. Poytaxtning ko‘p qismlarida sezilarli ovlar qayd etilgan. Bundan tashqari, keyinchalik akulalar va qisqichbaqalar uchun oʻlja sifatida foydalanish uchun odamlar tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri oʻldirishlar sodir boʻlgan. Ushbu tur delfinlari oʻz tarqalishining aksariyat mamlakatlarida qonuniy himoyalangan. Gviana delfinlariCITES I ilovasiga kiritilgan.

## Manbalar
Xolmon isirg‘aguli

**Xolmon isirg‘aguli** ( ) — O‘rta Osiyoda o‘suvchi, loladoshlar oilasiga mansub, Fritillāria kiruvchi bir pallali gulli o‘simliklar turi .

Fritillaria imperialis keng tarqalgan turi bilan chambarchas bog‘liq .

Qirg'izistonda uni aygul (oyning guli) deb atashadi.

## Tavsif
Gulbarg o‘lchami 120 sm Barglari halqasimon 12-24 sm, Barglari yaltiroq, yashil, pastki barglari keng cho‘ziq, ba’zan poyada halqa hosil qilib joylashadi. Ushbu o‘simlik poyasida 35-50 tagacha barg bo‘ladi. Gullari qo‘ng‘iroqsimon, pastga qarab osilib turadi, qizg‘ish, qirmizi-qo‘ng‘ir rangli, 5—20 tadan bo‘lib, soyabonsimon to‘pgul hosil qiladi. Mevasi yuqoriga qarab tik turuvchi, qisqa bandli, eni 6 sm, ensiz qanotchali qutichaga o‘xshaydi. Aprelda gullab, mevasi may oyida yetiladi. Erta bahordan yozning o‘rtalarigacha, urug‘lar yoki ildizlar bilan ko‘payadi. Gullari ekishdan 5-6 yil o‘tgach paydo bo‘ladi. Markaziy Osiyoda o‘sadi .

## Turlari

* *Fritillaria eduardii* var. *inodora* (Regel) Wietsma - Tojikiston, O'zbekiston
* *Fritillaria eduardii* var. *eduardii* - Tojikiston, O'zbekiston, Qirg'iziston

## Manbalar
Binafsha gulli arg‘uvon

**Binafsha gulli arg‘uvon**, yoki **Griffitning Cercisi** ( ) — ushbu daraxt yoki buta dukkakdoshlar (*Fabaceae*), oilasiga mansub Syersis (*Cercis*) turkumining bir turi sanaladi.

## Tarqalishi va ekologiyasi
Tabiatan mazkur turning tarqalishi Eron, Afg‘oniston va Markaziy Osiyoni qamrab oladi.

Toshkent va Surxondaryo viloyatlari: Gʻarbiy Tyan-Shan – Ugom, Qurama tizmalari; Pomir-Oloy – Hisor va Bobotog‘da o‘sadi. Tojikiston va Afg‘onistonda ham uchraydi.

## O‘sish joyi
Dengiz sathidan 800-2200 m balandlikdagi tog‘larning pastki qismlaridagi toshli, toshli-shag‘alli va mayda zarrali tuproqlarda o‘sadi. 

Urug‘larini ekish orqali ko‘paytiriladi.

## Biologik tavsifi
1-4 (10 gacha) m balandlikdagi keng shox-shabbalab ketgan buta yoki daraxt. Bo‘yi Bir yillik novdalarining po‘stlog‘i qo‘ng‘ir-qizil rangli, keyinroq qo‘ng‘ir tusga kiradi.

Barglari yumaloq-buyraksimon, uzunligi 5-8 sm, kengligi 7-12 sm, tub qismi keng o‘yilgan, ustki tomoni yashil, pastki tomoni ko‘kimtir rangda. uzunligi 2-3 sm.

Gullari kalta-kalta shokilalarga to‘plangan. Gulkosasi do‘ppaygan, mayda tishchali, Tojbargi qirmizi-binafsha rangli.

Dukkakgining uzunligi 10—12 sm, eni 1,5—2,5 sm.gacha cho‘ziqsimon, ustki tomoni yo‘nilgan, terisimon, usti ensiz qanotchali, kengligi 3—5 mm ga yetadi. Dukkakgida ko‘zga tashlanadigan ko‘ndalang tomirlari bor. Urug‘lari kam, oval, yassilangan, uzunligi 5-6,5 mm va kengligi taxminan 4—4,5 mm, tuksiz, to‘q qo‘ng‘ir tusda. 1 ming urug‘ning vazni 50 g. 

Barglar paydo bo‘lishidan oldin aprel-may oylarida gullaydi. Iyun-avgust oylarida yetiladi.

Kurtaklari 12—15 mm diametrli deyarli yumaloq; birinchi barglari buyraksimon yoki yumaloq tuxumsimon, asosi yuraksimon bo‘ladi. Manzarali daraxt.

## Ahamiyati va qo‘llanilishi
Erta bahorda gullaydigan go‘zal manzarali buta.  

Asal beruvchi o‘simlik.

## Adabiyot

* Палибин И. В. Род 772. Церцис — Cercis L. // Флора СССР : в 30 т. / гл. ред. В. Л. Комаров. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1945. — Т. 11 / ред. тома Б. К. Шишкин. — С. 16—19. — 432 с. — 4000 экз.
* Пидотти О. А. Род 4. Церцис — Cercis L. // Деревья и кустарники СССР : Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции : в 6 т. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1958. — Т. 4 : Покрытосеменные. Семейства Бобовые — Гранатовые / ред. С. Я. Соколов. — С. 43. — 976 с. — 2500 экз.

## Manbalar
Viktor Chjen

**Viktor Anatolyevich Chjen** (1945-yil 10-may, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR — 2020-yil 13-oktabr, Sankt-Peterburg, Rossiya) — sovet, oʻzbek va rus iqtisodchisi, shoir, jamoat arbobi, Rossiya Yozuvchilar uyushmasi va MARIS Prezidiumi aʼzosi, „IP-MARIS“ birjasi birja kengashi raisi, iqtisod fanlari doktori. 200 dan ortiq kitoblar, monografiyalar va ilmiy ishlar muallifi. 1990-1994-yillarda —SSR, keyin esa Oʻzbekiston Respublikasi sanoat vaziri lavozimlarida ishlagan. 1995-yilda Davlat mulkini boshqarish va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi raisi, Bosh vazir oʻrinbosari (1995-2000), soʻngra Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri maslahatchisi (2000) lavozimlariga tayinlangan.

## Tarjimai holi
Viktor Chjen 1945-yil 10-mayda Samarqandda tugʻilgan. 1968-yilda Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universitetini muhandis-texnolog mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Sovet Armiyasi saflarida Leningrad harbiy okrugida xizmat qilgan. Uzoq vaqt ishlab chiqarishda ishlab, yirik mashinasozlik korxonalarini boshqargan. Nomzodlik, keyin esa doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan.

1990-yilda Oʻzbekiston SSR sanoat vaziri etib tayinlangan va bu lavozimda 1994-yilgacha ishlab kelgan. 1995-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Abdugʻaniyevich Karimov farmoni bilan Viktor Chjen Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi raisi etib tayinlangan. 2000-yilda Oʻzbekiston Bosh vaziri maslahatchisi etib tayinlangan.

2001-2014-yillar davomida „VAMI“ OAJ ilmiy-tadqiqot loyiha instituti bosh direktori lavozimida ishlagan. 2001-2014-yillar davomida boʻlgan davrda Butunrossiya alyuminiy-magniy institutini boshqargan.
Viktor Chjen Kaliforniya xalqaro fanlar akademiyasining a’zosi, „Shimoliy-Gʻarbiy loyiha-muhandislik kompaniyasi“ direktorlar kengashining hamraisi boʻlgan.
2020-yil 13-oktabrda vafot etgan.

## Ijodkorlik
Viktor Anatolyevich 200 dan ortiq monografiyalar, kitoblar va ilmiy ishlar muallifi boʻlgan. Uning tarixiy va teologik-falsafiy mavzularda yozgan „Tasodifiy faylasufning sayohatlari“, „Amir Temur“, „Rurikdan Nikolaygacha“, „Onaon“, „Bibliya she’rlarda“, „Dinlar asoschilari“ kitoblari alohida qiziqish uygʻotadi.

## Mukofotlari
*	Oltin Yesenin medali;
*	V.S.Pikul nomidagi xalqaro mukofot;
*	M.A.Sholoxov nomidagi xalqaro mukofot;
*	M.Yu.Lermontov nomidagi medal;
*	„Rossiyaning eng yaxshi qalamlari“ professional e’tirofining jurnalistik mukofoti.

## Manbalar
Hearts and Diamonds

***Hearts and Diamonds'' (Yuraklar va olmoslar'')*** 1912-yilda Edison kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan qisqa metrajli ovozsiz filmidir.

## Chiqarish
*Hearts and Diamonds* 1912-yil 20-sentyabrda AQShda chiqarilgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Another Love

„**Another Love**“ (tarjimasi: **„Boshqa muhabbat“**) — ingliz qoʻshiqchisi Tom Odellning qoʻshigʻi. „Another Love“ qoʻshigʻi Tom Odellning „*Songs from Another Love“* (2012) hamda „Long Way Down“ albomlariga joylashtirilgan va 2012-yilda omma eʼtiboriga havola etilgan.

2013-yilda „Another Love“ qoʻshigʻi Buyuk Britaniyaning „UK Singles“ chartida 10-oʻrinni egalladi. „Another Love“ qoʻshigʻi Beliyaning B „Ultratop“ chartiga Irlandiyaning „Irlish Singles“ charti va Niderlandiyaning „Dutch“ chartlariga ham kiritilgan. „Another Love“ qoʻshigʻi 2013-yil 29-iyun kuni Buyuk Britaniyaning „UK Singles“ chartida 10-oʻrinni egallaganidan soʻng, Odellning 10 talikka kirgan birinchi xit qoʻshigʻiga aylandi.

2022-yilda „Another Love“ qoʻshigʻi TikTokda mashhur boʻlganidan keyin Yevropa va Avstraliyadagi davlatlar chartlarida qayta paydo boʻla boshladi. 2022-yil avgust oyida „Another Love“ qoʻshigʻi Spotifyda 1 milliard oqim toʻpladi.

## Musiqa videosi
„Another Love“ qoʻshigʻining musiqiy videosi birinchi marta YouTubeda 2012-yil 5-noyabrda jami toʻrt daqiqayu sakkiz soniya davom etgan video shaklida chiqdi. „Another Love“ qoʻshigʻining musiqiy videosida kamera qarshisidagi kresloda o‘tirgan qiz uning va eʼtiborini tortishga urinayotgan Odell tasvirlangan. Video qizning Odellni tashlab ketishi bilan yakunlanadi.

„Another Love“ qoʻshigʻining musiqiy videosining Amerikadagi chiqishi uchun „qisqa film“ deb nomlangan yana bir video chiqarildi. Yangi videoda Odell koʻchalarda bir qizni izlashi tasvirlangan. Video oxirida Odell izlayotgan qizini uchratadi. Videoda Odell izlayotgan qiz rolini aktrisa Sarah Navratil oʻynagan.

## Qabul qilinishi
*Digital Spy* nashri uchun Lewis Corner „Another Love“ qoʻshigʻini „hayratlanarli darajada goʻzal“ deb taʼkidlagan.

## Koverlar
„Another Love“ qoʻshigʻi Vengriyaning „Zaporojes“ nomli rok guruhi tomonidan „Azon az éjszakán“ nomi ostida kover qilib qayta chiqarilgan. Rok guruhi ijrosidagi yangi kover „Petőfi Rádio“ chartining „Top 30“ reytingida uch hafta davomida birinchi oʻrinni egallagan. 2016-yil 2-fevralda yangi koverning musiqiy videosi You Tubega joylashtirildi.

## Chartlar
### Haftalik chartlar

## Manbalar
Luís Fabiano

**Luís Fabiano Clemente** () — braziliyalik futbolchi, hujumchi.

## Faoliyati

### Jamoalardagi faoliyati
Faoliyatini „Ponte Preta“da boshlagan Luís Fabiano „São Paulo“da oʻynab, eng yaxshi hujumchi boʻlganligi bilan mashhur boʻlgan. Futbolchilik faoliyatidagi navbatdagi bosqich fransuz „Rennes“ jamoasi boʻldi. Ammo u oʻz iqtidorini koʻrsata olmadi. Portugaliyadagi omadsiz mavsumdan soʻng „Porto“ jamoasidan Luis Fabiano 10 million yevro evaziga Ispaniyaning „Sevilla“ jamoasiga oʻtdi. Qisqa vaqt ichida Luís Fabiano haqiqiy jamoa yetakchisiga aylandi va Ispaniya chempionatining eng yaxshi hujumchilaridan biriga aylandi. 2007-2008-yilgi mavsumda u jamoaning eng yaxshi toʻpurariga aylandi. U 2005-2006-yilgi UEFA kubogi finalida „Middlesbrough“ bilan gollardan birini urgan va uchrashuvdagi gʻalabani yaratuvchilardan biri boʻlgan. 2009-2010-yilgi mavsumda Ispaniya chempionatida 23 uchrashuvda 15 ta gol urdi (toʻpurarlar roʻyxatida 8-oʻrin), Chempionlar ligasida 2 ta gol urdi. 2011-yilning 11-martida u „São Paulo“ bilan 4 yil muddatga shartnoma imzoladi.

2017-yilning 17-fevralida „Vasco da Gama“ hujumchi Luís Fabiano bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.

## Terma jamoa safida
2003-yil 11-iyunda Luís Fabiano Braziliya terma jamoasi uchun Nigeriyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qildi va xalqaro debyutini gol bilan nishonladi, shundan soʻng u almashtirildi. U 2003-yilgi Konfederatsiyalar kubogi uchun Braziliya terma jamoasiga ham kiritilgan, ammo turnirda birorta ham oʻyin oʻtkazmagan.

2009-yil 28-iyun kuni Luís Fabiano 2009-yilgi Konfederatsiyalar kubogi finalida AQSH darvozasiga ikkita gol urdi, chunki Braziliya kubokni qoʻlga kiritdi. U beshta gol bilan turnirning eng yaxshi toʻpurariga aylandi.

## Yutuqlari

; **„São Paulo“**

* Rio — San-Paulu turniri gʻolibi: 2001-yil
* Janubiy Amerika kubogi gʻolibi: 2012-yil

; **„Porto“**

* Qitʼalararo kubok gʻolibi: 2004-yil

* Ispaniya kubogi sohibi: 2007, 2010
* Ispaniya Superkubogi sohibi: 2007-yil
* UEFA kubogi sohibi: 2006, 2007
* UEFA Superkubogi sohibi: 2006-yil

; **Braziliya terma jamoasi**

* Amerika kubogi gʻolibi: 2004-yil
* Konfederatsiyalar kubogi sohibi: 2009-yil

## Shaxsiy yutuqlari

* Braziliya chempionatining eng yaxshi toʻpurari: 2002-yil
* Paulista toʻpurari: 2003-yil
* Libertadores kubogining eng yaxshi toʻpurari: 2004-yil
* „Kumush toʻp“ gʻolibi: 2003-yil
* „Oltin Samba“ mukofoti sovrindori
* Konfederatsiyalar kubogi toʻpurari: 2009- yil

## Statistikasi

## Manbalar
A Helpful Sisterhood

*A Helpful Sisterhood* — 1914-yilda Van Dyke Brooke tomonidan suratga olingan AQSh filmi.

## Rollarda

* Norma Talmadge Mary rolida
* Mary Mauirice buvi rolida
* Marie Weirman Sofi rolida
* Marie Tener Luiza rolida
* Mary Anderson Alice rolida
* Leo Delaney detektiv rolida
* Van Dyke Brooke janob Vardon rolida
* Arthur Cozine Jon rolida
* Bert rolida Cortland Van Deusen
* Ernest Kozzens