open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Helkiya

__ICHIDAGILARYOQ__

**Xelkiya** yoki *Xilkiya* ( &#x200F; &#x200E;yoki חלקיה; Septuagintada   ; ; „qism, Xudoning merosi“), — miloddan avvalgi VII-asrdagi yahudiy oliy ruhoniysi, shoh Yoʻshiyo davrida (Yoshiyo, miloddan avvalgi 639/640 — 608/609). Muqaddas Kitobda eslatib oʻtilgan (4Sar. 22:4, 8, 12, 14; 4Sar. 23:4; 2Par. 34:9; Yezd. 1:8). U shoh Yoʻshiyoning islohot ishlariga rahbarlik qilgan. Uning paytida Qonun kitobi ibodatxonada topilgan va Pasxa tantanali bayram qilingan.

## Hayot yoʻli

### Kelib chiqishi
Leviy, Horun va Elazar nasl-nasabida Xelkiya Sellumning (Shallum) oʻgʻli va Ozariyoning otasi (1Par. 6:13 ; 9:11).

### Xizmat
Uning davrida ibodatxonada podsho tomonidan amalga oshirilgan taʼmirlash (tozalash va yangilash) ishlari paytida Qonunning oʻrama qogʻozi (Qonun kitobi) topilgan. Kitob kultni tozalash va radikal diniy islohot uchun asos boʻlib xizmat qilgan (2Sar. 22:3 va qolg.).

Boshqalar bilan birga, u podshoh tomonidan Xulda (Xulda) paygʻambarning oldiga yuborilgan, u Xudodan oʻz taqdiri va xalqining taqdiri haqida soʻrash, Undagi diniy amrlarni (4Sar. 22:8-20; 2Par. 34:14-28; 2Sar. 22:12 va qolg.) bajarmaganliklari uchun odamlarga topilgan ilohiy kitobning dahshatli bashoratlari yoki Xudoning jazosi amalga oshadimi yoki yoʻqligini bilish uchun yuborilgan.

Unga Quddusning narigi tomonidagi Qidron vodiysida yoqib yuborilgan butparastlik buyumlarini ibodatxonadan chiqarib tashlash buyurilgan (2 Shohlar. XXIII, 4 — 8).

Uning davrida Yoʻshiyo kunlarida Pasxa tantanali ravishda nishonlangan (2Yezd. 1:1-23).

### Avlodlari
U, ehtimol, ruhoniy Ezraning ajdodlari roʻyxatiga kiritilgan (Miloddan avvalgi V-asr, Islomda Uzayr nomi bilan mashhur; Yezd. 7:1 ; 2Yezd. 8:1).

## Manbalar

## Havolalar

* Xilkiya Nystremning Injil lugʻatida.
Hemen

**Hemen** — qadimgi Misr mifologiyasidagi lochin-iloh.

## Ibodat joylari
Koʻpincha ilohiy mavjudot sifatida hurmatga eʼzozlanib, Horus bilan juda koʻp umumiyliklarga ega, masalan, Asfinisning xoʻjayini Horus-Xemen yoki Xefatdagi Horus-ahti-Hemen. Flinders Petri Hemenni Tufium (El-Tod) xudosi deb biladi. Qadimgi Misr shaharlaridan biri ham Xemen nomi bilan atalgan (Flinders Petri bu haqda Abidosda oʻqiyotganda oʻz esdaliklarida aytib oʻtgan).

## Hemen haqida qaydlar
Qadimgi yozuvlarda Xemen nomi kamdan-kam uchraydi. Quyida ushbu yozuvlardan baʼzilari keltirilgan:

* Yuqori Misrning III septa (nome) nomarxi Anhtifi, flotni oshkora tekshirish paytida, Xefat shahridagi begemotlarni bayramlarda Xemenga nazr qilish uchun oʻldiradi.
* XIII sulola davrida yaratilgan dumaloq tepali stelada Ptah-Sokar-Osiris va Horus-Xemenga, Lord Asfinisga murojaat oʻyib yozilgan. Ilgari stela V. S. Golenishchev kolleksiyasida edi, hozir u Moskvada A. S. Pushkin muzeyida.
* XVII-asr oxiri va XIX-asr boshidagi sulola davrida yashagan haykaltarosh Userxat „haykallarga sigʻinishni oʻz qabrlarida dam olishga undovchi“ sifatida tilga olinadi. Xefatlik Xemen Userxat sigʻinadigan xudolar orasida edi.
* Amenxotep III davrida yaratilgan Xemenning taniqli haykali; hozir u Fransiyada, Avignon shahrida joylashgan Kalvet muzeyidahttp://fr.wikipedia.org/wiki/Musée_Calvet.
* XXII sulola davrida Hefatdan Hemen kohin vazifasini bajaradi. Xemen haykali oldida Ikeni ismli bir kishi paydo boʻlib, "Ikeni haq! U toʻladi! " va boshqa gaplarni aytadi.
* Miloddan avvalgi 300-yilda Xemenga sigʻinish hali ham urfda edi, buni Hornefer nomining rasmiy imzosi tasdiqlaydi.
* Grifit institutidahttp://en.wikipedia.org/wiki/Griffith_Institute goʻyoki lochin boshi bilan Hemen tasvirlangan yozuvli tosh bor; yozuvda shunday deyilgan: „Amenxotep III, Xemenning suyuklisi, Heb-sed bayramining sohibi“.

## Yana qarang

* Gor-ahti
* Heb-sed

## Manbalar

## Adabiyotlar

** Hans Bonnet: *Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte*, Berlin 2000, ISBN 3937872086, S. 285 → Hemen
** Harco Willems: *Crime, Cult and Capital Punishment. (Moʻalla Inscription 8)* In: *The Journal of Egyptian Archaeology.* Vol. 76, 1990, Egypt Exploration Society, S. 27-54, text online.

## Havolalar

* Hor-nefer yozuvi)
* Misr xudolari roʻyxati)
* Hemen  (inglizcha)
Yozning ilk kuni

**Yozning birinchi kuni** (, islandcha talaffuz: ​[ˈsʏmarˌtakʏrɪn ˈfɪrstɪ]; Islandiyada  sifatida mashhur) Islandiyada yillik davlat bayrami boʻlib, 18-apreldan keyingi birinchi payshanba kuni nishonlanadi (baʼzan 19-25-aprel kunlari payshanba kuni nishonlanadi).Alting tomonidan 1971-yil 24-dekabrda qabul qilingan 88-sonli qonunga muvofiq, Islandiyada yozning birinchi kuni davlat bayrami deb eʼlon qilingan va dam olish kunidir. Qishning birinchi kuni ham bor (Fyrsti vetrardagur), lekin bu davlat bayrami emas.

Bu eski Islandiya taqvimida haftaning birinchi yoz oyining boshlanishini nishonlash. Eski kalendarda olti oy juda qisqa kunlar (qish) va olti oy kechasi (yoz) bor edi, shuning uchun aprel oyining oxirida Islandiyadagi iqlim yozga unchalik oʻxshamasa ham (1949-2015-yillar oraligʻidagi oʻn toʻrtta holatda, oʻrtacha harorat Reykyavikda, noldan past edi), yozning birinchi kuni kunlarning uzayishini va qattiq qishning tugashini bildiradi. 

Oddiy Islandiya xalq eʼtiqodiga koʻra yozning birinchi kunida qish va yoz birga muzlasa, yaxshi yoz keladi (Ef sumar og vetur frjósi saman boði það gott sumar). Shuning uchun islandiyaliklar tunda koʻchaga bir piyola suv qoʻyishadi va ertalabgacha u muzlashadi deb umid qilishadi. Shu kuni odamlar bir-birlariga yaxshi yoz tilaydilar va oʻtgan qish uchun minnatdorchilik bildiradilar (Gleðilegt sumar og takk fyrir veturinn!). 

Skautlar harakati bu kunni skautlar uchrashuvlari va paradlar bilan nishonlaydi. Bundan tashqari jamoalar va kichik aholi punktlari turli xil oilaviy bayramlarni oʻtkazadilar, odatda bolalar uchun qiziqishga urgʻu beradi. Shaharlarda mahalliy festivallar va koʻngilochar tadbirlar oʻtkaziladi.

## Manbalar

## Yana qarang

* Qishning birinchi kuni
* Islandiyada davlat bayramlari
* Islandiyadagi shahar va jamoat festivallari
Hettura

__ICHIDAGILARYOQ__

Hettura ( &#x200E; ; ) — Ibrohim paygʻambarning (sav) oxirgi xotini (Yar. 25:1) yoki kanizagi (1Tar. 1:32), Sora vafotidan keyin unga uylangan. Xetturaning 6 oʻgʻli bor edi. Ularning biridan Madyan xalqi tarqaldi. Iosif Flaviyning soʻzlariga koʻra, Hettura va uning bolalari Arabistonning shimoli-gʻarbiy qismida Qizil dengiz sohiliga joylashdilar. Baʼzi yahudiy sharhlovchilar HetturaniHojar deyishadi.

## Xetturaning oʻgʻillari

* *Zimran* (; )
* *Yokshan* (*Iazar*, ; )
* *Medan* (; )
* *Midiyon* (; )
* *Ishbak* (*Yusuvak*, ; )
* *Shuah* (*Suy*, ; )

## Manbalar

## Havolalar

* Hettura
* Hammaning ajdodi ramzi
* Yahudiy qadimiyati (1:15)
Hikaru Sulu

**Hikaru Sulu** ()  ― „Yulduzlar yoʻli: Asl serial“ ilmiy-fantastik teleserialidagi bosh qahramonlardan biridir. Shuningdek, „Yulduzlar yoʻli: Animatsion seriyalar“ multserialining birinchi oltita seriyasida, „Yulduzlar yoʻli: Sayyoh“ seriyasining epizodida va turli kitoblar, komikslar va videooʻyinlarda paydo boʻladi.

Xarondagi Sulu krateri uning nomi bilan atalgan.

## Tarjimai holi
Hikaru Sulu 2237-yilda San-Fransiskoda tugʻilgan. 2248-yilda Sulu oilasi Klingon imperiyasi bilan chegaradosh Ganjutsu sayyorasidagi Ishkavaga koʻchib oʻtdi. Klingonlarning kutilmagan hujumi Suluning qiz doʻstining oʻlimiga olib keldi va uning qalbida chuqur iz qoldirdi. Sulu 2255-yilda Yulduz floti akademiyasiga oʻqishga kirdi va u yerda qilichbozlik bilan shugʻullanib, uch marta chempion boʻldi. Akademiyada u botaniklikka oʻqib, uni 2259-yilda tugatgan. Xuddi shu yili u qoʻmondonlik maktabiga oʻqishga kirdi.

2265-yilda leytenant Sulu Enterprayz yulduzuchariga astronomik boʻlim boshligʻi etib tayinlandi. 2266-yilda Sulu rul boshqaruvchi sifatida koʻprik ofitseri etib tayinlandi va taktik ofitser vazifasini ham bajardi.

2266-yilda Sulu Enterprayz jamoasining qolgan aʼzolari bilan birga Psi 2000 virusi bilan kasallangan va qilichbozlik paytida oʻzini DʻArtanyan deb koʻrsatgan va qilichbozlik asnosida ekipajni xavf ostiga qoʻygan. Oʻsha yili Sulu Enterprise va qora tuynuk oʻrtasidagi tasodifiy toʻqnashuv tufayli Yerning oʻtmishiga sayohat qildi. AQSh harbiy-havo kuchlari kemani payqab qoldi va hujum qilishga urindi (bu, albatta, muvaffaqiyatsiz tugadi). Kapitan Kirk va Sulu Enterprayz fotosuratlarini olish uchun yer yuzasiga tushishdi.

2267-yilda Sulu boshqa ekipaj aʼzolari bilan birgalikda Omikron Seti III sayyorasida sporalarga duchor boʻldi. Ekipajning qolgan aʼzolari singari, Sulu Yulduz flotidan chiqib, sayyorada yashashni xohladi, ammo tuzalib, oʻz vazifasiga qaytdi. Oʻsha yili texnik nosozlik tufayli konsol portlashi oqibatida Sulu jarohat oldi.

2267-yilda yosh praporshik Chexov Enterprayzga tayinlanganida, Sulu taktik ofitser lavozimini egalladi. Chexov va Sulu oʻrtasida mustahkam doʻstlik paydo boʻldi.

## Manbalar
Sohil qurbaqasi

**Sohil qurbaqasi**  () - amfibiyalar turiga mansub haqiqiy qurbaqalar oilasiga mansub. Janubiy-Sharqiy Osiyo: Indoneziya, Malayziya va Tailand endemik jonzoti. 

Sohil qurbaqasining boshi va bel qisimlari och-yashil rangga ega, yon qisimlarida jigarrang chiziq burun boshligʻidan boshlab orqa oyoqlarigacha choʻzilgan, qorin qismi esa oq, orqa oyoqlarida jiraggang yol-yol naqshlari mavjud.

Erkaklarning uzunligi 45-68 milimetr, urgʻochilari 86-100 milimertni tashkil etadi.

Urgʻochilari 500 dan 2000 gacha tuxum qoʻyadi. Tuxumlar suv ostiga qoʻyiladi. 

Sohil qurbaqalari sharsharalar yaqinida, sayoz suv havzalarida, 0 dan 1700 metrgacha boʻlgan tropik balandliklaridagi oʻrmonlar soylarida uchraydi.

*O. hosii* turi birinchi marta 1891-yilda belgiyalik-ingliz zoologi Jorj Albert Boulenger (*Jorj Albert Boulenger* ; 1858-1937) tomonidan Rana hosii Boulenger nomi bilan tasvirlangan. Etnolog va zoolog Charlz Xous sharafiga nomlangan.  ,  (Birma) va  (Vyetnam),  (Vyetnam) Turlariga yaqin.

## Adabiyotlar

* Inger, Robert F. 1966-yil. Borneo amfibiyalarining sistematikasi va zoogeografiyasi. fieldiana. Zoologiya 52:1-402.
* Fei, L., C.-y. Ye, Y.-z. Huang, J.-p. Jiang va F. Xie. 2005-yil. Xitoy amfibiyalarining tasvirlangan kaliti. Chongqing: Sichuan fan va texnologiya nashriyoti.
* Frost, DR, T. Grant, J. Faivovich, RH Bain, A. Haas, CFB Haddad, RO de Sá, A. Channing, M. Wilkinson, SC Donnellan, CJ Raxworthy, JA Campbell, BL Blotto, PE Moler, RC Drewes, R. A. Nussbaum, J. D. Linch va D. M. Green. 2006-yil. Amfibiya hayot daraxti. Amerika tabiiy tarix muzeyi byulleteni 297: 1-370.

**Manbalar**
Kerak emas shahlo koʻzlaring

„**Kerak emas shahlo koʻzlaring**“ yoki shunchaki „**Kerak emas**“ — oʻzbek xonandasi Davron Gʻoipov ijro etgan rock'n'roll janridagi qoʻshiq. Ashulaning matnini ham, musiqasini ham 1983-yilda Gʻoipovning oʻzi yozgan. 1999-yil „Bolalar“ oʻzbek pop-rok guruhi „Kerak emas shahlo koʻzlaring“ qoʻshigʻining pop janridagi remiksini kuylagan. Qoʻshiq Gʻoipov hamda „Bolalar“ guruhi repertuaridagi eng taniqli qoʻshiqlardan biriga aylangan.

Dastlab „Bolalar“ ijro etgan remiksni Gʻoipovning oʻzi ijro etmoqchi boʻlgan. Gʻoipov 1999-yilning dekabrida oʻzbek qoʻshiqchisi Ruslan Sharipovdan „Kerak emas shahlo koʻzlaring“ qoʻshigʻining yangicha aranjirovkasini hozirlashni soʻragan. Ammo Gʻoipov Sharipovni kutmay, qoʻshiq remiksining yakuniy aranjirovkasini oʻzi hozirlagan. Remiksni yozishda Gʻoipov 1988—1991-yillarda ishlab chiqarilgan Ensoniq EPS sempleridan foydalangan. Remiks davomida oʻziga xos ohang chalingan. Gʻoipovning soʻzlariga koʻra, bu ohangga qoʻshiqchi diskotekada eshitib qolgan kuy turtki boʻlgan.

Gʻoipov „Kerak emas shahlo koʻzlaring“ qoʻshigʻining yangi talqinini eʼlon qilishni rejalashtirayotganida „Bolalar“ guruhi solisti Tohir Sodiqov undan qoʻshiqni ijro etishiga ruxsat berishni soʻragan. Gʻoipov bunga rozilik bergan. Oʻsha kuniyoq „Bolalar“ ijrosidagi remiks studiyada yozib olingan va keyingi kun radioda eshittirilgan va guruhga katta shuhrat olib kelgan. Gʻoipov bergan intervyularida konsertlar davomida „Kerak emas shahlo koʻzlaring“ qoʻshigʻini ijro etsa, baʼzan muxlislar „Bolalar“ qoʻshigʻini yaxshi kaver qilganini aytishlarini soʻzlab bergan.

## Manbalar

## Havolalar

*  (Jonli ijro)
*  („Bolalar“ ijrosida)
Korfu protokoli

**Korfu protokoli** (yunoncha: ,) — Korfu orolida 1914-yil 17-mayda Albaniya va Shimoliy Epir rasmiy vakillari tomonidan imzolangan shartnoma.

Tomonlar oʻrtasidagi muzokaralar Korfu orolida boʻlib oʻtgan. Buning natijasida 1914-yil 17-mayda Albaniya va Shimoliy Epir vakillari „Korfu protokoli“ deb nomlanuvchi shartnomani imzolagan. Uning shartlariga koʻra, ikki viloyat, Korchi va Gjirokastra, Alban knyazi Vidning nominal suvereniteti ostida toʻliq muxtoriyat (*korpus separatum*)ni qoʻlga kiritdi. Albaniya hukumati mahalliy aholi fikridan kelib chiqib, gubernatorlar va yuqori mansabdor shaxslarni tayinlash hamda lavozimidan ozod etish huquqiga ega boʻldi. Kelishuvning boshqa muhim bandlari quyidagilar edi: mahalliy aholi vakillarini hududiy jandarmeriyaga mutanosib ravishda jalb qilish va mahalliy boʻlmaganlardan tarkib topgan harbiy otryadlarning mintaqada boʻlishini taqiqlash. Pravoslav maktabida birinchi uch sinfdan tashqari sinflarda yunon tili yagona taʼlim tili boʻlishi kerak. Rasmiy sohada ham yunon tili ham alban tiliga tenglashtirildi. Himareda Usmoniylar davridagi imtiyozlar tiklandi. Bu yerda „kapitan“ (hukmdor) sifatida chet el fuqarosi 10-yilga tayinlanar edi.

Protokol bandlarini amalga oshirish va unga rioya qilish Xalqaro nazorat komissiyasiga, shuningdek, mintaqadagi davlat boshqaruvi tashkilotlari hamda adliya va moliya boshqarmalariga yuklatildi. Mahalliy jandarmeriyani tashkil etish va ularni tayyorlash Niderlandiya zobitlari tomonidan amalga oshirilishi kerak edi.

Shartnoma buyuk Davlatlar vakillarining 18-iyunda Afinada boʻlib oʻtgan yigʻilishida ratifikatsiya qilingan. Albaniya hukumati 23-iyunda imzolagan. Delvinda boʻlib oʻtgan Epirus Taʼsis Assambleyasi ham, garchi Himara delegatlari norozilik bildirib, faqat Gretsiya bilan ittifoq hayotiy yechimni taʼminlay oladi, degan fikrni ilgari surgan boʻlsa-da protokol shartlarini maʼqulladi. Iyul oyi boshida Tepelena va Korche (8-iyul) shaharlari Shimoliy Epir muvaqqat hukumati nazoratiga oʻtdi.

## Manbalar
Yurakning yopiq jarohatlanishi

Yurakning yopiq jarohatl anishini 4 tur farqlanadi: 
* chayqalishi, 
* mexanik jarohatlanishi, 
* yurak yorilishi 
* jarohatlanishli infarkt.

Chayqalish

Yurakni yopiq jarohatlanishini yengil formasi. Tez rivojlanuvchi qisqa muddatli va og'ir bo'lmagan klinik elektrokardiografik o'zgarishlardan iborat. Kardialgiyadan tashqari taxikardiya, aritmiya, qorinchalarda o'tkazuvchanlikni buzilishlari va repolyarizatsiya buzilishlari kuzatiladi. O’zgarishlar davomiyligi bir necha minut yoki soat davom etadi. Yurakning mexanik jarohati 
- klinik belgilari sekin asta paydo bo'ladi. Unga kardialgiyalar, stenokardiya, aritmiya, yurak chegaralari kattalashuvi, xansirash xos. Ba’zida o'tkir yurak yoki koronar yetishmovchihk kuzatiladi. Auskultalsiyada yurak tonlari keskin pasayadi.

Jarohatlanishli yurak yorilishi 
- yurakni yopiq jarohatlanishini og'ir formasi bo'lib, koʻp hollarda o'lim bilan yakunlanadi.

Infark 
Birlamchi jarohatlanishdan keyingi miokard infarkti klinik turlari koʻp turlidir. Ammo ular ichida anginoz forma (70%) yetakchilikni egallaydi. Koʻp hollarda shikastlanishning transmural bo'lmagan turlari kuzatiladi, chap qorinchaning oldingi devorida nekroz oʻchog'i paydo bo'ladi. Yaralanganlarda ovqat hazm qilish tizimi tomonidan yuzaga kelgan asoratlar koʻp hollarda, gastrit, уarа kasalligi va kolitlar shaklida kechadi. Yara kasalligini qaytarilishi yaralanishdan so'ng erta davrda (10 kungacha davrda) kuzatiladi. Kolit, gepatit yaralanishli sepsisning muhim belgilaridan biridir. Ular rivojlanishi asolida infeksion - toksik va modda almashinuvining buzilishlari yotadi.
Kassetali o‘q-dorilar bo‘yicha Konventsiya

**Kassetali oʻq-dorilar toʻgʻrisidagi konventsiya** (, ) kassetali oʻq-dorilardan foydalanishni taqiqlovchi xalqaro shartnoma. U har birining ogʻirligi 20 kg.dan oshmaydigan bir nechta portlovchi oʻq-dorilarni („bomblets“) sochadigan kassetali oʻq-dorilardan foydalanish, ulatni sotish va toʻplashni taqiqlaydi. Konventsiya 2008-yil 30-mayda Dublinda tayyorlangan boʻlib, hujjanning imzolanishi 2008-yil 3-dekabrda Osloda boshlangan. 2010-yil 1-avgustda 30 ta davlat tomonidan ratifikatsiya qilinganidan 6 oy oʻtib kuchga kirgan. 2013-yil sentabr holatiga, 113 ta davlat shartnomani imzolagan va 84 tasi uni ratifikatsiya qilgan.

Konventsiyani ratifikatsiya qilgan tomonlar „hech qachon va hech qanday sharoitda“ quyidagilar boʻyicha majburiyat oldi:

a) kassetali oʻq-dorilarni qoʻllamaslik;
b) kassetali oʻq-dorilarni yaratmaslik, ishlab chiqmaslik, boshqa yoʻllar bilan olmaslik, toʻplamaslik, saqlamaslik va hech kimga bevosita yoki bilvosita bermaslik;
c) ushbu Konventsiyaga koʻra, ishtirokchi davlatga taqiqlangan faoliyatni amalga oshirishga hech kimga yordam bermaslik, ragʻbatlantirmaslik va unga turtki bermaslik.


Xalqaro hujjatda foydalanishga ruxsat etilgan suboʻq-dorilar bilan jihozlangan oʻq-dorilarning roʻyxati keltirilgan. Bunda, tanlab taʼsir qilish va portlamagan suboʻq-dorilarning xavfsizligi masalasini inobatga olish shart qilingan. Ular orasida: har birining ogʻirligi 4 kg.dan ortiq boʻlgan 10 tadan kam oʻq-dori bilan jihozlangan oʻq-dorilar bor. Ular bir nishonga zarba berish uchun moʻljallangan hamda oʻz-oʻzini yoʻq qilish va oʻz-oʻzini oʻchirish elektron mexanizmlari bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Ogʻirligi 20 kg.dan ortiq boʻlgan oʻq-dorilari boʻlgan qurollar ham konventsiya bilan tartibga solinmaydi.

Kassetali oʻq-dorilarning eng yirik ishlab chiqaruvchilari va egalari boʻlgan davlatlar — AQSh, Rossiya, Xitoy konventsiyaga qoʻshilmagan, yaʼni uni imzolamagan. Shuningdek, Hindiston, Pokiston, Isroil, Janubiy Koreya kassetali oʻq-dorilarni samarali va zarur qurol deb bilgani sababli shartnomani qabul qilishdan bosh tortgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Kassetali oʻqlar toʻgʻrisidagi konventsiya (Dublin, 200-yil 19-30-may) Diplomatik konferensiyada kassetali oʻq-dorilar toʻgʻrisidagi konventsiyani qabul qilish boʻyicha qabul qilingan // BMT; pdf

## Havolalar

* clusterconvention.org — konventsiyaning rasmiy sayti
* Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro huquq audiovizual kutubxonasi tarixiy arxividagi *kassetali oʻqlar toʻgʻrisidagi konventsiya boʻyicha* protsessual tarix va tegishli hujjatlar
Timur Aliyev

**Tamerlan Magomedovich Aliyev**, taniqli **Timur Aliyev (Aliyev)**, ()) (1973-yil 18-sentabr, Chechenistonning Grozniy shahrida tugʻilgan) — taniqli chechen jurnalisti, Grozniyda joylashgan *“Chechen jamiyati”* nashrining sobiq bosh muharriri.

Aliyev 1995-yilda Grozniy davlat neft institutini tamomlagan.

U Birinchi va Ikkinchi Chechen urushlari va Shimoliy Kavkazdagi siyosiy vaziyat haqida ko'p yozgan va *[[Financial Times (gazeta)|Financial Times]]*, *The Moscow Times*, *[[Deyli telegraf|The Daily Telegraph]]* va *People jurnallarida nashr etilgan*.

2008-yilda Aliyev jurnalistlik faoliyatini tashlab , Checheniston prezidenti Ramzan Qodirovning yordamchisi bo'lib ishga kirdi.

## Havolalar

* Timur Alievning LiveJournal sahifasi
* Timur Alievning CV
* Chechen jamiyati bosh sahifasi
* To'rtta  burchak Timur Aliev bilan suhbat
* Xalqaro PEN Caselist 2004

### Intervyular

* Four Corners intervyusi, 2004-yil 15-noyabr
* Faks jurnalining intervyusi, 2009-yil yanvar
1983 yildagi Fransiya va Buyuk Britaniya chegaralari toʻgʻrisidagi konvensiya

**1983-yildagi** **Fransiya va Buyuk Britaniya chegaralari toʻgʻrisidagi konvensiya** (, ) ― 1983-yildagi hukumatlararo bitim boʻlib, Fransuz Polineziyasi va Britaniyaning Pitkern orollaridagi dengiz chegarasini belgilash uchun Fransiya va Buyuk Britaniya hukumatlari tomonidan imzolangan.

## Shartnoma shartlari
Shartnoma chegarani, ikki hududning eng yaqin orollari orasidagi teng masofadagi chiziqni, belgilaydi. Chegara taxminan shimoliy-janubiy chiziq boʻylab oʻtadi va oltita alohida koordinata nuqtasi bilan belgilangan beshta tekis dengiz segmentidan iborat.

## Shartnomaning imzolanishi
Shartnoma 1983-yil 25-oktyabrda Parijda imzolangan. Konvensiya 1984-yil 12-aprelda har ikki davlat uni ratifikatsiya qilganidan keyin kuchga kirgan. 1993-yilda Buyuk Britaniya Pitkern orollari atrofida eksklyuziv iqtisodiy zonani eʼlon qilgandan soʻng, ikki davlat 1983-yilgi kelishuvda belgilangan chegara, shuningdek, Tinch okeanining janubidagi Fransiya va Britaniya eksklyuziv iqtisodiy zonalari oʻrtasidagi chegara boʻlishi kerakligiga kelishib olganlar.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Anderson, Evan V. (2003). *Xalqaro chegaralar: geosiyosiy atlas.* Yoʻnalish: Nyu-York. ; OCLC 54061586
* Charni, Jonatan I., Devid A. Kolson, Robert V. Smit. (2005). *Xalqaro dengiz chegaralari,* 5 jild. Hotei nashriyoti: Leyden. ; ; ; ; ; OCLC 23254092

## Havolalar

* Konventsiyaning toʻliq matni
Plastik portlovchi moddalarni markalash toʻgʻrisidagi konvensiya

**Plastik portlovchi moddalarni aniqlash maqsadida markalash toʻgʻrisidagi konvensiya** () ― imzolagan davlatlar hududiga olib kirish yoki ularning hududidan belgilanmagan portlovchi moddalarni olib chiqib ketishning oldini olish yoʻli bilan xalqaro terrorizmga qarshi kurashishga qaratilgan koʻp qirrali xalqaro shartnomadir. Konvensiya qoidalariga koʻra, imzolagan davlatlar ularni aniqlashni osonlashtirish uchun sanoatda ishlab chiqarilgan portlovchi moddalarga maxsus markalangan uchuvchi komponent qoʻshishlari shart.

Konvensiya terrorizmga qarshi kurash boʻyicha 18 ta asosiy konvensiyalardan biri hisoblanadi.

Konvensiya 1991-yil 12-fevraldan 1-martgacha Monrealda Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan oʻtkazilgan havo huquqi boʻyicha xalqaro konferensiyada qabul qilingan va 1998-yil 21-iyunda 35 ta davlat tomonidan ratifikatsiya qilingandan soʻng kuchga kirgan.

Konvensiya SSSR nomidan 1991-yil 1-martda imzolangan va Rossiya Federatsiyasi Prezidenti tomonidan 2007-yil 24-iyuldagi Federal qonunni imzolaganidan keyin Rossiya Federatsiyasi hududida kuchga kirgan. N 201-FZ, Rossiya Federatsiyasi tomonidan ratifikatsiya qilingan oʻn uchta xalqaro terrorizmga qarshi shartnomalarning oxirgisi hisoblanadi.

2014-yil oxiriga kelib, Konvensiya 150 ta davlat tomonidan ratifikatsiya qilingan (shundan 149 tasi BMT aʼzolari, shuningdek, Niue).

## Manbalar

## Havolalar

*
Iskandariya zilzilasi

**Iskandariya zilzilasi** — 1955-yil 12-sentyabr kuni Iskandariya shahri, Misrda, UTC boʻyicha soat 06:09 da sodir boʻlgan, 6,3 magnitudali zilzila.

Vayronagarchilik Iskandariya va Qohira oʻrtasi Nil deltasida, sodir boʻlgan. Idku daryosi tumanida 300 ga yaqin somon uylar vayron boʻlgan. Tabiiy ofat natijasida 20 kishi halok boʻlgan, 89 kishi jarohatlangan va 420 dan ortiq uylar butunlay vayron boʻlgan.

## Yana qarang

* 

## Manbalar
Hans Selye

**János Hugo Bruno** „**Hans**“ **Selye** (; 26-yanvar 1907-yil — 16-oktabr 1982-yil) — venger-kanadalik patolog va endokrinolog.

## Hayoti
Hans Selye 1907-yilda Vena shahrida Komarno shahrida (oʻsha paytda Komarom, Avstriya-Vengriya) oʻz jarrohlik klinikasi boʻlgan venger shifokori va rafiqasi avstriyalik. U Slovakiyadagi Venger tilida taʼlim olib boriladigan yagona universitet boʻlgan Komarno shahrida oʻsgan. Avstriya-Vengriya imperiyasi parchalanganidan soʻng, shahar Chexoslovakiya hududida tugadi va Selye aynan shu mamlakatda — Praga universitetining tibbiyot fakultetida taʼlim oldi. Keyin Rim va Parijda oʻqishni davom ettirdi.

Selye 1929-yilda Pragada tibbiyot va kimyo fanlari doktori boʻldi, 1931-yilda u Rokfeller jamgʻarmasi stipendiyasi boʻyicha Jons Xopkins universitetiga oʻqishga kirdi, soʻngra Monrealdagi MakGill universitetiga bordi va u yerda 1936-yilda stress muammosini tadqiq qila boshladi. 1945-yilda u Monreal universitetiga koʻchib oʻtdi, u yerda 40 xodim va 15 000 laboratoriya hayvonlari bor edi. 1949-yilda u Nobel mukofotiga nomzod boʻlgan.

Selye 1982-yil 16-oktabrda Kanadaning Monreal shahrida vafot etdi.

## Professional faoliyat
Urushdan keyingi Yevropada Selye oʻzi uchun joy topolmadi va chet elga hijrat qildi, u yerda eksperimental tibbiyot va jarrohlik institutini (hozirgi Xalqaro stress instituti) boshqargan.

Pragaga qaytib, Yuqumli kasalliklar universiteti klinikasida ishlayotganda, Selye turli infeksiyalarning birinchi namoyon boʻlishi aynan bir xil ekanligiga eʼtibor qaratdi; farqlar bir necha kundan keyin paydo boʻladi va dastlabki alomatlar bir xil boʻladi.

Shu bilan birga, u umumiy moslashish sindromi haqidagi gipotezasini ishlab chiqa boshladi, unga koʻra patogen omil tetiklantiruvchi taʼsirga ega, shu jumladan evolyutsiya jarayonida ishlab chiqilgan moslashish mexanizmlari.

U fiziologik stressni tanaga qoʻyiladigan har qanday talablarga javob sifatida koʻrib chiqdi va tana qanday qiyinchilikka duch kelmasin, uni ikki turdagi reaksiyalar bilan hal qilish mumkin, deb hisobladi: faol yoki kurash va passiv, qochish shaklida. qiyinchiliklardan yoki ularga dosh berishga tayyorlikdan.

Selye stressni zararli deb hisoblamadi, balki uni organizmning omon qolishiga yordam beruvchi reaksiya sifatida qaradi. U adaptatsiya kasalliklari tushunchasini ham kiritdi. U salbiy stressni qiyinchilik va ijobiy stressni eustress deb ataydi.

Selye miyokard nekrozining rivojlanishida elektrolitlar va steroidlar muvozanatining muhim rolini oʻrnatdi va uni oldini olish usullarini taklif qildi.

## Nashrlar
* „A Syndrome Produced by Diverse Nocuous Agents“ — 1936 article by Hans Selye from The journal of neuropsychiatry and clinical neurosciences
* *The Stress of Life*. New York: McGraw-Hill, 1956, 
* 
* *From Dream to Discovery: On being a scientist*. New York: McGraw-Hill 1964, 
* *Hormones and Resistance*. Berlin; New York: Springer-Verlag, 1971, 
* *Stress Without Distress*. Philadelphia: J. B. Lippincott Co., c1974, 
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Konstantinopol tinchlik shartnomasi

**1700-yilgi Konstantinopol shartnomasi** — 1700-yil 3-(14-)iyulda Konstantinopol (Istanbul) shahrida Rossiya imperiyasi va Turkiya (Usmoniylar xalifaligi) oʻrtasida imzolangan tinchlik shartnomasi. Ushbu tinchlik shartnomasiga Pyotr birinchining Azov dengizi hududlariga harbiy yurishi sabab boʻlgan.

Rossiya harbiy urush davomida Azov qal’asini uning qoʻshni hududi va yangi qurilgan qal’alari (Taganrog, Pavlovsk, Mius) bilan egallab oldi. Shu bilan bu hududlar Qrim xoniga yillik oʻlpon toʻlashdan ozod qilindi. Dnepr mintaqasining rus qoʻshinlari tomonidan bosib olingan hamda buzilishi kerak boʻlgan mayda turk qal’alari Turkiyaga qaytarilishi lozim edi. Tomonlar chegara chizigʻida yangi istehkomlar qurmaslik, qurolli xurujlarga yoʻl qoʻymaslik majburiyatini oldi. Turkiya rus mahbuslarini ozod qilishi, shuningdek, Rossiyaga Konstantinopolda boshqa kuchlar bilan teng ravishda diplomatik vakolatxona qurish huquqini berishi kerak edi. Shartnoma Turkiyaning betarafligini taʼminladi va Pyotr I ga Buyuk Shimoliy urush uchun imkoniyat taqdim etadi.

30-yilga tuzilgan shartnoma 1710-yil noyabrigacha amal qilgan. Oʻshanda, Usmoniylar xalifaligi hukmdori Sulton Ahmad III Rossiya qirolligiga urush eʼlon qilgan.

## Adabiyotlar

* Naumenko V. G. Konstantinopolskaya istoriya: iz diplomaticheskix snosheniy Moskovskogo gosudarstva s Krimskim xanstvom i Tursiey // Informatsionniy gumanitarniy portal „Znanie. Ponimanie. Umenie“. — 2015. — № 4 (iyul — avgust) (arxivirovano v WebCite).
* Voenniy ensiklopedicheskiy slovar. Moskva, „ONIKS 21 vek“, 2002.

[Turkum:1700-yil]]
[Turkum: tadbirlar iyul 14|1700]]
[Turkum:Pax Ottomana]]
Avliyo Foma kuni

**Avliyo Foma kuni (Avliyo Tomas** *kuni*) 21-dekabr kuni qator mamlakatlarda nishonlanadigan bayram. Ilgari katolik cherkovida muqaddas havoriy Tomas (Foma)ning xotirasi 21-dekabr sanasida nishonlangan. Hozirgi vaqtda Rim-katolik cherkovida havoriy Tomas xotirasi 3-iyul kuni yodga olinadi. Uning xotirasi baʼzi yeparxiyalar, anʼanaviy katoliklar, shuningdek, ayrim protestant cherkovlarida 21-dekabr kuni nishonlanadi. Koʻpgina mamlakatlarda u oʻzining diniy mazmunini yoʻqotgan va diniy mansubligidan qatʼi nazar tantana qilinadi.

Bayram, qoidaga muvofiq, mahalliy urf-odatlar va anʼanalar bilan birga oʻtkaziladi. Mamlakatda belgilangan tartibdan kelib chiqqan holda dam olish kuni boʻlishi yoki boʻlmasligi mumkin. Bu Yer sayyorasining Shimoliy yarimsharida yilning eng qisqa kunli va eng uzun tunli sutkasida nishonlanadi.

## Bayram qilinishi va xalq anʼanalari

### [[Finlandiya]]
Finlandiya kompaniyalarining aksariyati Sankt-Tuomas kunidan boshlab oʻz xodimlariga taʼtil beradi. Finlandiyaliklar shunday deyishadi: "Siz bir oy yurmas ekansiz, boshlamasligingiz ham kerak edi! " Yilning eng qisqa kuni „Mavlidga qarshi“ — „Antichrist“ deb nomlangan, ammo buning butparastlikka hech qanday aloqasi yoʻq. Bir naql bor: „*Antichrist* *olib keladi, Tuomas uni uyga kiritadi*“. Shu kundan boshlab, (Mavlid roʻzasi yana 3 kun davom etishiga qaramay) nasroniy Mavlid ziyofatlari boshlanadi: *"Kimda kim Tuomas kuni boʻlmasa, Mavlid kunida ham boʻlmaydi".* „Tuomas kuni“da dasturxonga dudlangan choʻchqa oyoqlari va qonli kolbasalar albatta tortiladi.

Shu kuni „ikki non kechasi“ boshlanadi — u shunchalik uzun boʻladiki, pechkalarda ikki marta pishirishga ulgurishadi. Aynan shu kechada yulduz shaklidagi mashhur Mavlid qora noni pishiriladi. Kafelar, restoranlar, barlar va hatto turar-joy binolari ham oʻziga xos tarzda bezatiladi.

### [[Niderlandiya]]
Niderlandiya maktablarining barcha oʻquvchilari „Avliyo Tomas kuni“da darsga vaqtliroq kelishga harakat qiladi. Ular yoziv taxtasiga oʻz ismlarini yozadi. Eng oxirgi yozgan kishi „uyquchi Tomas“ laqabini oladi. Oʻqituvchilar ham kechikmaslikka intiladi, chunki bu holda taxallus ularga beriladi. Niderlandiyada shunday deyishadi: *"[[Mavlud|Mavlid]] Saint-Tomas bilan birga keladi"*, chunki shoshiluvchilar Mavlid uchun barcha tayyorgarliklarni tugatadi. Finlandiyada boʻlgani kabi, niderlandiyaliklar ham „ikki non kechasi“ni soʻzda emas, amalda bilishadi.

### [[Gvatemala]]
Avliyo Tomas Gvatemaladagi Chichicastenango shahri homiysi hisoblangani bois „Avliyo Tomas kuni“ asosiy mahalliy bayramlardan biridir. Shu kuni hindular „Avliyo Tomas kuni“ni musiqa, raqs va rang-barang teatrlashtirilgan tomoshalar bilan nishonlash uchun shaharda toʻplanishadi. Santo-Tomas cherkovi va Paskual Aba ziyoratgohi atrofida teatr tomoshalari boʻlib oʻtadi va Chichicastenango koʻchalarida havoriy Tomas tasviri olib oʻtiladi. Bayram tantanalari mushakbozliklar va cholgʻu orkestri joʻrligida davom etadi.

## Yana qarang

* Havoriy Tomas
* Avliyo Silvestr kuni

## Manbalar

## Havolalar

* 
* „Den Svyatogo Tomasa“ v Niderlandax
* Den Svyatogo Tomasa v Chichikastenango, Gvatemala
Suv o'ti (pele)

Suv oʻtlari Pele (dan. Oʻtish: saytda harakatlanish, qidiruv Pele dengiz oʻtlari-maʼbuda Pele yosunlari) — suv taʼsirida LAVA pufakchalarining qattiqlashishi natijasida hosil boʻlgan nozik plitalar shaklida LAVA shaklidir.

Eritilgan LAVA oqimi ichidagi dengiz toʻlqinlarining qaynatilganda, odatda subaeral (yer usti) sharoitlarda hosil boʻladi. Shu bilan birga, suvli bugʻ bilan LAVA pufakchalari hosil boʻladi va LAVA tez soviydi va qattiqlashadi.Vayron qilinganida, bu muzlatilgan pufakchalar jigarrang-yashildan deyarli shaffof rangga aylanadi.Chuqur dengiz „suv oʻtlari“ ning shakllanishi mexanizmi pufakchalar yuqori bosim ostida shakllanadi va kamroq darajada kengayadi.

## Muddati
LAVA pufakchalarining muzlatilgan devorlaridan olingan bu vulkanik shisha tashqi koʻrinishida begona oʻtlarga oʻxshaydi. Atamaning ikkinchi qismi Pele-Gavayi olov va vulqonlarning maʼbudasi nomidan keladi

## Yoyish
"Pele dengiz oʻtlari" issiq lava suv bilan uchrashadigan joylarda, odatda qirgʻoqda joylashgan. Ular qirgʻoq vulqon konuslari yaqinida va suv osti vulqonlarida, masalan, Loixi vulqonining tepasida joylashgan.

## Sm. shuningdek

* Pelening koʻz yoshlari
* Pelening sochlari

## Manbalar

## Havolalar

* Pele suvoʻtlari — Arxivnaya kopiya
* Portlovchi portlashlar  Arxivnaya kopiya - Monterey Bay akvariumida
* Tasvirlar  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
Jober chuqurchasi

Jobert chuqurligi(A.J. Jobert de Lamballe, 1799-1867, fransuz jarrohi)

Tizza bo'g'imlari maydonining medial yuzasida, old tomondan katta qo'shimcha mushakning paylari bilan, orqada - yarim membrana, semitendinosus va nozik mushaklarning paylari bilan chegaralangan chuqurcha;  pastdan - sonning medial kondilining yuqori yuzasi tomonidan, yuqoridan - sartorius mushaklarining chetidan;  J. i orqali.  popliteal arteriyaga kirish.

## Manba
Agadir zilzilasi

**1960-yildagi Agadir [[Zilzila|zilzilasi]] ―** 29-fevral, dushanba kuni mahalliy vaqt boʻyicha soat 23:47 da sodir boʻlgan. Bu Marokash tarixidagi eng halokatli va vayronkor, 5,7 Msh magnitudali zilzila boʻlib, 15 000 ga yaqin odamni (oʻsha paytdagi shahar aholisining uchdan bir qismini) oʻlimiga sabab boʻlgan va yana 12 000 kishi jarohat olgan. Kamida 35 ming kishi boshpanasiz qolgan.

## Zilziladan keyin
Kasallik tarqalishining oldini olish uchun zilziladan 2 kun o‘tib shahar evakuatsiya qilingan. Marhum qirol Muhammad V ning „Agar Agadir vayron bo‘lishga mahkum bo‘lsa, uning qayta tiklanishi bizning irodamizga bog‘liq“ degan va uning iltimosiga binoan Agadir asl joyidan 3 km janubda qayta qurilgan. Qutqaruv ishlarida Fransiyaning „La Fayette“ aviatashuvchi kemasi ham ishtirok etgan.

## Havolalar

* ''Tarixiy zilzilalar — Agadir'' 2008 Arxivnaya kopiya — USGS da arxivlangan.
* ''1960: Marokashdagi zilzilada minglab odamlar halok boʻldi'' — bbc.co.uk (On tosi den).
* Tabiiy ofatdan olingan suratlar .
* Zilziladan oldin va keyin mehmonxona suratlari .
## Manbalar
Psixotrop moddalar toʻgʻrisidagi konvensiya

**Psixotrop moddalar toʻgʻrisidagi konvensiya** (1971-yildagi Vena konvensiyasi) — psixotrop moddalarni suisteʼmol qilishga va ularning noqonuniy savdosini oldini olishga qaratilgan BMT shartnomasi. 1976-yil avgustda kuchga kirgan. 2008-yil noyabr holatiga koʻra konvensiyaga 183 ta davlat qoʻshilgan.

Nazorat qilinadigan psixotrop moddalar terapevtik qiymatiga va ulardan foydalanish bilan bogʻliq potentsial xavfga qarab toʻrtta guruhga boʻlingan.

* I guruh — gallyutsinatsiya chaqirish xususiyatlariga ega boʻlgan moddalar, ilmiy foydalanish uchun tasdiqlangan va tibbiy maqsadlarda cheklangan.
* II guruh — yuqori qaramlik potentsialiga ega boʻlgan va suisteʼmol qilish keng tarqalgan, ammo terapevtik xususiyatlarga ega boʻlgan moddalar.
* III guruh.
* IV guruh.

2008-yil noyabr holatiga koʻra 116 ta psixotrop moddalar xalqaro nazorat ostida turadi.

II, III va IV guruhlarga kiritilgan barcha moddalar faqat retsept boʻyicha berilishi kerak, yorliqlar va qoʻshimcha varaqalarda ulardan foydalanish boʻyicha koʻrsatmalar, shu jumladan zarur ogohlantirishlar va oldini olish choralari boʻlishi kerak. Ushbu moddalarni jamoatchilik oldida reklama qilinishini taqiqlash kerak. I guruhdagi moddalardan foydalanish faqat davlat nazorati ostidagi tibbiy yoki tadqiqot muassasalarida yoki maxsus ruxsatnoma bilan ruxsat etiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Konventsiya matni BMT veb-saytida
Shokri Moniya

**Moniya Shokri**, shuningdek, **Monya Shokri** ( ;  27-iyun, 1983-yil, Kvebek, Kanada) - kanadalik teatr va kino aktrisasi.

## Biografiya
Moniya Shokri Kanadaning Kvebek shahrida tug'ilgan. U aktyorlik faoliyatini 2005-yilda Monreal dramatik san'at konservatoriyasini tamomlagandan keyingina boshlagan.

## Karyera
U Monrealdagi teatr spektakllarida bir nechta mashhur rollarni o'ynagan, shuningdek, Kann kinofestivalida taqdim etilgan filmlarda muhim rollarni o'ynagan. Katta ekranlardagi debyut 2007-yilda Aziza rolida, Denis Arcana rejissorligidagi komediya-fantastik dramada , Zulmat davri filmida bo'lib o'tdi. 2010-yilda u "Xayoliy sevgi" melodramasida Mari rolini o'ynadi, yosh va istiqbolli rejissor Xaver Dolan. Bundan tashqari, u yana Xaver Dolanning " Va shunga qaramay Lorens " filmida rol o'ynadi, unda asosiy rollarni Melvil Pupo, Syuzanna Klement va Natali Bay o'ynagan. 2015-yilda Monia Andre Turpin Endorfin rejissorligidagi Kanada dramasida rol o'ynadi. Uning so'nggi va yuqori darajadagi asarlari orasida " Hayvonlarni davolash ", " Yaralaringizni hisoblang " va " Ochlik Z " filmlaridagi rollarini alohida ta'kidlash kerak.

Uning rejissor sifatida debyuti 2013-yilda Monia " G'ayrioddiy odam " (). Film Canadian Prix Iris Film Awards tanlovida “Eng yaxshi qisqa metrajli film” nominatsiyasida gʻolib chiqdi. Shokrining birinchi badiiy filmi “ Mening birodarimning qizi” boʻlib, u 72-Kann kinofestivalida “ Un-Cretain Regard” nominatsiyasidan birini qoʻlga kiritdi.

## Filmografiya

## Qiziq faktlar

* 2010-yil oxirida *Les Inrockuptibles* o'quvchilari uni " Hayoliy sevgi" filmidagi ijrosi uchun yilning eng yaxshi aktrisalari ro'yxatida 4-o'rinni egalladilar &#x5B; **' &#x5D;</sup>.
* Uning aktyorlik sifati tanqidchilar tomonidan qayd etilgan, ayniqsa ''Les Inrockuptibles'' va ''Le Monde'' <sup class="noprint" style="white-space: nowrap">&#x5B; **' &#x5D;.

## Eslatmalar
Kulrang choʻyan

**Kulrang choʻyan** – unda uglerod erkin holda, yaʼni grafit tarzida boladi. Kulrang choʻyan oquvchan, qotganda hajmi kam qisqaruvchi, suyuqlanish harorati nisbatan past boʻlgan, yaxshi kesib ishlanuvchi qotishmadir. Lekin choʻyan po'latlarga qaraganda ancha mort, shuning uchun uni bolgʻalab yoki prokatlab boʻlmaydi. Kulrang choʻyanlar siqilishga, tebranma kuchlarga ayniqsa yaxshi qarshilik koʻrsatadi. Kulrang choʻyanlarning siniq yuzalari kulrang tusda boʻlganligidan, ular kulrang choʻyanlar deyiladi.
Verden shartnomasi

**Verden shartnomasi** (, , ) — Buyuk Karl imperiyasini taqsimlash toʻgʻrisidagi shartnoma. 843-yil avgustda Verdunda Gʻarb imperator Lui (Ludvig) I’ning uch oʻgʻli: taqvodor Loteyr I, nemis Lui (Ludvig) II va Tepakal Charlz II oʻrtasida imzolangan.

Franklar davlatining yerlari aka-ukalar oʻrtasida quyidagicha boʻlingan:

* Katta aka Lotarga markaziy hududlar: Rona boʻyidagi yerlar va asosan Reyn daryosi gʻarbiy hududlarining katta qismi: Avstraziyaning gʻarbiy qismi (Avstrasiya Franklar davlatining tarixiy oʻzagi va beshigi), Friziya (qirollik), Elzas, Burgundiya, Provans, Lombardiya, (shimoliy) Italiya va baʼzi boshqa hududlar, shuningdek, otaning imperatorlik unvoni.
* Oʻrtancha oʻgʻil LyudvigNemisga asosan Reyn daryosi sharqidagi yerlarning katta qismi berildi: Avstraziyaning sharqiy qismi — Frankoniya, Saksoniya, Tyuringiya Marki, Alemanniya, Bavariya, Sharqiy Bavariya Marki (Avstriya), Karantaniya — Karintiya va bir qator boshqa hududlar.
* Kichik oʻgʻil Charlz Baldga Lothairga berilgan markaziy hududlarning gʻarbiy qismidagi yerlar berildi: Neustria, Avstraziiyaning kichik shimoli-gʻarbiy qismi, Akvitaniya, Vaskoniya, Septimaniya, Ispaniya marki va boshqa bir qator hududlar.

Shunday qilib, boʻlinish natijasida uchta davlat tashkil topdi: Oʻrta Franklar qirolligi (qisqa muddatli davlat, 855-yilda Loter I vafotidan keyin 3 qirollikka — Lotaringiya, Italiya va Provansga parchalanib ketgan), Gʻarbiy Franklar qirolligi (keyinchalik qariyb shu chegaralar doirasida Fransiya qirolligi tashkil topgan) va Sharqiy Franklar qirolligi (keyinroq taxminiy shu chegaralar doirasida Germaniya qirolligi tashkil topgan).

## Adabiyotlar

* A. Plushard. Ensiklopedik leksika, 9-jild. — A. Plyushar bosmaxonasi; S.-P., 1837 — b. 453 (Verden shartnomasi).
* Teys L. [fr]. Karolingiya merosi. IX-X asrlar / Per. fr dan. T. A. Chesnokova. — M.: Scarabey, 1993-yil. — T. 2. — 272 Bilan. — (Oʻrta asrlar Fransiyasining yangi tarixi). — 50 000 nusxa. — .
* Verdenskiy dogovor / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg., 1890-1907.
Shori Hamada

**Shori Hamada** (; tugʻ. 1990-yil 25-sentyabr, Kirishima, Kagosima, Yaponiya) — yaponiyalik dzudochi va sambochi, 78&nbsp;kg gacha va 80&nbsp;kg gacha vazn toifasida, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. 2014-yilda sambo boʻyicha Jahon chempionatida va 2018-yilda dzudo boʻyicha Jahon chempionatida oltin medallarni qoʻlga kiritdi. Osiyo chempioni va Jahon chempionati gʻolibi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni. 2018-yilda Shori Hamada dzudo va sambo boʻyicha Jahon chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi yaponiyalik sportchi boʻldi.

## Faoliyati
Shori Hamada 10 yoshida vatani Kirishimada dzudo bilan shugʻullana boshlagan. 2009-yilda Kagosima shahridagi Kagasima qishki maktabini tamomlagandan soʻng, u Kofu shahridagi Jamanshi Gakuin universitetida oʻqishni boshladi. 2013-yildan kollejni tamomlagandan beri JSDF oʻquv markazida malaka oshirib kelmoqda.

Xuddi shu, 2013-yilda u xalqaro raqobat faoliyatini boshladi. 2014-yilda Narita shahrida (Yaponiya) oʻtkazilgan sambo boʻyicha Jahon chempionatida 80&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida final bahslarida u barcha janglarida gʻalaba qozonib, chempionatning oltin medalini qoʻlga kiritdi.

2016-yilda u Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtadigan Yozgi olimpiada oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kirita olmadi. 2017-yilda Hong Kongda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi. 2018-yilda u dzudo va sambo boʻyicha Jahon chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi yaponiyalik sportchi boʻldi. 2018-yilda Boku shahrida (Ozarbayjon) oʻtkazilgan Jahon chempionatida 78&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida final bahslarida u barcha janglarida gʻalaba qozonib, chempionatning oltin medalini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u finalda fransiyalik sportchi Madeleine Malongaga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. Aralash jamoa tarkibida u Jahon chempioni boʻldi.

2021-yilda Tokio shahrida (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u 57&nbsp;kg gacha vazn toifasidagi final jangida fransiyalik sportchi Madeleine Malongani magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

## Manbalar
Verel tinchlik shartnomasi

Verel tinchlik **shartnomasi** yoki 1790-yilgi **Verel tinchlik sulhi** — 1788-1790-yillardagi rus-shved urushiga rasman barham bergan shartnomadir. Hujjat 1790-yil 3 (14)-avgustda Värälä qoʻrgʻonida (oʻsha davrdagi rus hujjatlarida *Verel* deb qayd etilgan; hozir  qishlogʻi) Finlandiyaning Kouvola shahri (Kymenlaakso provinsiyasi) tumanida Rossiya imperiyasi bir tomondan, Shvetsiya Qirolligi ikkinchi tomondan imzolangan. Rossiya imperiyasi nomidan shartnomaga general-leytenant, Simbirsk va Ufa general-gubernatori baron Osip Andreyevich Igelstryom, Shvetsiya Qirolligi nomidan general-mayor, ober-kameryunker, qirol Gustav III ning general-adyutanti Baron Gustav Morits Armfelt imzo chekkan. Shartnoma muddatsiz deb tan olingan.

## Shartnomaning asosiy shartlari

* Rossiyaning Shvetsiya ustidan protektorati va uning ichki ishlariga aralashuvidan voz kechishi;
* „abadiy tinchlik“ni tiklash, Nishtad va Abo tinchlik shartnomalaridagi Rossiyaning Shvetsiya ustidan protektorati va Rossiyaning Shvetsiyadagi konstitutsiyaviy tuzumni himoya qilishiga doir bandlaridan tashqari boshqa rezolyutsiyalar daxlsizligini tasdiqlash.
* status-kvo saqlanishi va urushdan oldingi chegaralarning oʻzgarmasligi.
* asirlarni oʻzaro ozod qilish
* Boltiq dengizi va oʻz dengiz portlarida flotlarning oʻzaro mushak otish qoidalarini belgilash
* Rossiya hukumatining Shvetsiya tomonidan Rossiya Boltiqboʻyi portlarida har yili 50 ming rublga non (don, un) va 200 ming rubl uchun kanopni bojsiz sotib olishga ruxsatini tasdiqlash.

Gustav III dastlab Finlandiyadagi rus yerlarining bir qismini olishni, shuningdek, Yekaterinadan Turkiya bilan sulh tuzishni talab qilishni istagan. Yekaterina ikkala bandni ham qatʼiyan rad etgan.

## Ahamiyati
1789-yilda Riksdag tomonidan Gustav III ning harakatlariga ruxsat berilishi va shvedlarning ikkinchi Rochensalm jangida gʻalaba qozonishi Gustav III ga tinchlik muzokaralarini boshlash va urushdan xavfsiz chiqish orqali obroʻsini saqlab qolish imkonini berdi. Rossiya tovon puli toʻlamagan, lekin Yekaterina bolalikdagi doʻstlikni tiklashning isboti sifatida Gustavga uning Daniya va Fransiya bilan urushini moliyalashtirish uchun ulkan „singil yordami“ koʻrsatdi. Biroq, urush boʻlmadi, chunki Gustav tez orada oʻldirilgandi. Amakivachchalar Gustav va Yekaterina oʻrtasidagi Verel tinchlik shartnomasining asosiy ahamiyati shundaki, natijada Shvetsiya Turkiya bilan ittifoq tuzish istagidan, Rossiya esa Nistadt va Abo hujjatlaridagi baʼzi bandlardan voz kechdi. Unga koʻra, Rossiya Shvetsiyaning ichki ishlariga aralashish va konstitutsiyaviy tuzumni absolyutizmdan himoya qilish imkoniyatiga ega boʻlgandi. Fransuz inqilobining boshlanishi Yekaterinaga konstitutsiyaviy tuzumdan qoʻrqishni oʻrgatdi. Shartnomaning tuzilishi Shvetsiyaning ittifoqchilari — Angliya, Prussiya va Turkiya uchun mutlaqo ajablanarli hol boʻldi va ularning barcha rejalarini qorishtirib yubordi va Angliya hamda Prussiya Gustav tomonidan Fransiya bilan rejalashtirilgan urushga jalb qilindi.

## Manbalar

## Havolalar

* V. M—n. Verelskiy mir // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1892. — T. VI. — S. 22.
Goliaf qurbasi

**Goliaf qurbaqasi**() —Conrauidae oilasiga mansub dumsiz qurbaqa, zamonaviy qurbaqalarning eng yirik vakili. U Kamerunning janubi-gʻarbiy qismida va Ekvatorial Gvineyada yashaydi.

## Tavsifi

### Hajmi
Dunyodagi eng katta qurbaqa -  tana uzunligi 32 sm, orqa oyoqlari bilan birga - 81-90 sm.ga etadi. Vazni 3,3 - 6  kg.gacha boʻlishi mumkin. Igor Ivanovich Akimushkin Angolada tanasining oʻzini uzunligi 40 sm, kengligi 24 sm va ogʻirligi taxminan 5 kg boʻlgan goliaf qurbaqasini qoʻlga tushirganini ishora qiladi.

### Tashqi koʻrinish
Erkaklari ayollariga qaraganda bir oz kichikroq. Yelka va bel qismidagi teri ajinlangan, yashil-jigarrang boʻlib qorin va oyoqlarning ichki qismi sargʻish yoki oq rangga ega.

## Hayot tarzi
### Yashash joyi
Goliaf qurbaqasi tez oquvchan va toʻliq tropik daryolarning sharsharalarida yashaydi. Ba'zi turdagi vakillardan farqli oʻlaroq botqoqlarni xush kormaydi, goliaf qurbaqasi shaffof suvlarni, kislorodga boy boʻlgan suv havzalarini xush koʻradi. Goliaf qurbaqasi uchun qulay boʻlgan suv harorati 16-22 oC ga teng. Yuqori namlik kerak boʻlgani sababli goliaf qurbaqasi quyosh bibin yoritilgan joylarni aylanib oʻtadi.
### Xulq-atvori
Voyaga etgan goliaf qurbaqalari odatda tungi turmush tarzini kechiradi.

Voyaga etgan amfibiyalar juda ehtiyotkor va chochuvchan boʻladi, ularga yaqinlashish qiyin, ular koʻrish qobiliyati yaxshi rivojlanga boʻlib 40 metr va undan koʻproq masofada harakatlanadigan hamma narsani tezda sezadilar.

Xavf tugʻilgach, Golia odatda bir sakrab suvda berkinadi. Ba'zan qurbaqa olti yoki etti sakrashni amalga oshiradi. Sakrashning uzunligi 3-3,5 metr.

## Ozuqasi
Goliaf qurbaqasi asosan hasharotlar va oʻrgimchaklar bilan oziqlanadi, mayda qurbaqalar, qisqichbaqasimonlar, qurtlar, mayda ilonlar, kaltakesaklar, qushlar va boshqa tirik mavjudotlarni eydi, tez bosh harakati yoki okeskin sakrash orqali oʻljasini tutadi. Boshqa qurbaqalar singari, Goliaf ham oʻz oʻljasini tili va jagʻlari bilan ushlab, bir oz siqib, butunlay yutib yuboradi.

## Koʻpayish
Nasilchilik quruq mafsumda davom etadi. Urgʻochi qurbaqa 5-6 kun davomida tosh ustida 5-6 mm diametrli 10 mingdan ortiq tuxum qoʻyadi. Erkaklar uya quradilar. Aksariyat uyalar odatda 150 dan 350 gacha tuxumni oʻz ichiga sigʻdirishi mumkin, ammo ba'zilari 2800 tagacha tuxum boʻlishi ham mumkin. Metamorfoz taxminan 70 kun davom etib, dunyoga kelgan itbaliq uzunligi 8 mm gacha boʻlib, 45 kun ichida maksimal oʻlchami 4,8 sm ga etadi, shundan keyin dumi tushib qoladi.

## Himoya darajasi
Goliaf qurbaqasi yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan tur. XX asrning 80-yillari oxiridan 2004 yilgacha, taxminiy hisob-kitoblar boʻyicha, goliaf qurbaqalari aholisi mahalliy aholi tomonidan isteʻmol qilish, chet elga eksport qilish va odatiy yashash joylarini yoʻq qilish sababli ikki baravar kamaydi.

Goliaf qurbaqasi zahar, toʻr va tuzoq bilan ovlanadi.

## Manbalar