open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gʻulomjon Abdullayev

**Gʻulomjon Ozodovich Abdullayev** (1998-yil 11-noyabr, Xorazm, Oʻzbekiston) – oʻzbek erkin kurashchisi, Tokio Olimpiadasi ishtirokchisi. 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sohibi. „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan.

## Faoliyati
Toshkentning „Dinamo“ jamoasi sport maktabi tarbiyalanuvchisi. Baxtiyor Sobirov va Latif Karimovlar rahbarligida tahsil olgan. Jahon sahnasidagi ilk katta muvaffaqiyatiga 18 yoshida, 2016-yil sentyabr oyida erishgan. Keyinchalik U20 yosh toifasidagi Fransiyaning Makon shahrida oʻtkazilgan jahon chempionatida ishtirok etib, 3-oʻrin uchun kurashda yaponiyalik Takumi Toshironi magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, Abdullayev bir necha bor nufuzli xalqaro turnirlar shohsupasiga koʻtarilgan. Yoshlar oʻrtasida ikki karra Osiyo chempioni. 2018-yildan buyon Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2021-yil aprel oyida Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Osiyo chempionati litsenziyasi turnirida Gʻulomjon Abdullayev Qirgʻiziston vakili Bekbulat Mirnazarovni magʻlub etib, Tokio Olimpiadasi yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Turkiyaning Istanbul shahrida boʻlib oʻtgan Yasar Dogu turnirida oʻz vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan.

Abdullayev Konyada (Turkiya) boʻlib oʻtgan Islom birdamligi oʻyinlarida oltin medalga sazovor boʻlgan.

Serbiyaning Belgrad shahrida boʻlib oʻtgan 2022-yilgi kurash boʻyicha jahon chempionatida 57 kg vazn toifasida ishtirok etgan.

Abdullayev 2024-yilning aprel oyida Qirgʻizistonda oʻtgan Osiyo litsenzion turniridagi muvaffaqiyatli ishtiroki orqali −57 kg vazn toifasida Parij-2024 yozgi Olimpiya oʻyinlari yoʻllanmasini qoʻlga kiritgan.
### 2024-yilgi Olimpiada oʻyinlari
Gʻulomjon Abdullayev 2024-yilgi Parijdagi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining 1/16 finalida Ozarbayjon vakili Aliabbas Rzazadeni 11:4 hisobida magʻlub etgan. Chorak finalda armanistonlik Arsen Xarutyunyan 12:5 hisobida Abdullayevga imkoniyatni boy bergan. Yarim final bahslarida Abdullayev AQSh vakili Spencer Lee bilan bellashadigan boʻldi. Abdullayev Leega 14:4 hisobida imkoniyatni boy berdi. Bronza medali uchun kechgan bahslarda qirgʻizistonlik Bekzot Almas Uuluni 5:1 hisobida magʻlubiyatga uchratdi va bronza medali sohibi boʻldi.

## Sport natijalari
* Yozgi olimpiada oʻyinlari 2024 – ;
* Kurash boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati 2016 – ;
* Kurash boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionati 2016 – ;
* Kurash boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati 2018 – ;

## Unvon va mukofotlari
* 2021-yilda „Shuhrat“ medali bilan mukofotlangan.
* 2024-yilda „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sportchi“ faxriy unvoni berilgan.
## Manbalar

## Havolalar
* Gulomjon Abdullaev – profil na sayte International Wrestling Database (angl.)
* „Oni budut zaщiщat chest strani v Tokio“: xorezmskiy bores Gulomjon Abdullaev
Koç Holding

**Koç Holding A.Ş.** — Turkiyadagi eng yirik sanoat konglomerati boʻlib, 2016-yil holatiga koʻra «Fortune Global 500» roʻyxatiga kiritilgan mamlakatdagi yagona kompaniyadir. Bosh qarorgohi Istanbulning Nakkashtepe shahrida joylashgan kompaniya Turkiyaning eng badavlat oilalaridan biri Koch oilasi tomonidan nazorat qilinadi.

Kompaniya asoschisi Vehbi Koch 1926-yilda oʻzining birinchi firmasiga asos soladi. 1963-yilda barcha kompaniyalarni Koch Holdingga birlashtiriladi.

## Tarix
Koch Holdingga aylangan ilk firma 1926-yilda Vehbi Koch tomonidan tashkil etilgan.

1984-yilda Vehbi Koch boshqaruv kengashi raisi lavozimini oʻgʻli Rahmi M. Kochga topshirdi.

1988-yil sentabr oyida kompaniya oʻz qarorgohini Istanbulning Fındıkli tumanidan Istanbulning Onadoʻli qismidagi Nakkashtepega koʻchirdi.

2003-yil 4-aprelda Rahmi Koch nafaqaga chiqdi va oʻz lavozimini katta oʻgʻli Mustafo V. Kochga topshirdi. Rahmi Koch faxriy rais unvonini va direktorlar kengashidagi oʻrnini saqlab qoldi.

2015-yilning fevral oyida Levent Chakiroglu Turgay Durak oʻrniga bosh direktor lavozimini egalladi.

2016-yilning 1-choragida Mustafo V. Koch vafotidan keyin Omer Koch boshqaruv raisi boʻldi.

## Operatsiyalar
Koch guruhining 16 kompaniyasining aktsiyalari Istanbul fond birjasida sotiladi. Konglomerat 113 kompaniya, 90 000 xodim va 14 000 diller, agentlik va sotuvdan keyingi xizmat ko'rsatuvchi xodimlardan iborat.

## Guruh tarkibidagi kompaniyalar

## Manbalar
Sweet Child o' Mine

„**Sweet Child o' Mine**“ („Mening jon bolam“) Guns N' Roses rok musiqa guruhining *[[Appetite for Destruction]]* nomli debyut albomiga kiritilgan qoʻshiqdir. Qoʻshiq 1988-yilning iyunida albomning uchinchi singli oʻlaroq chiqarilgan. Ashula soʻzlarini guruhning oʻzi yozgan. „Sweet Child o' Mine“ ''Billboard'' Hot 100 xit-paradida birinchi pogʻonaga koʻtarildi va guruhning AQSh xit-paradlarida 1-pogʻonaga koʻtarilgan ilk va yagona ashulasiga aylandi. Qoʻshiq 1989-yili qayta chiqarilib, UK Singles Chart xit-paradida 6-pogʻonaga koʻtarilgan.

## Klipi
Qoʻshiq klipiga Nigel Dick rejissorlik qilgan boʻlib, u California shtatining Huntington Park shahrida olingan. Unda guruh aʼzolarining Mendiola raqs zalida repetitsiya qilishayotgani tasvirlangan. Shuningdek, klipda guruh aʼzolarining oʻsha vaqtdagi mahbubalari ham koʻrsatiladi: Erin Everly (Rosening mahbubasi, The Everly Brothers rok guruhi aʼzosi Don Everlyning qizi), Lame Flames rok guruhi aʼzosi Mandy Brix (McKaganning mahbubasi), Angela Nicoletti (Stradlinning mahbubasi), Cheryl Swiderski (Adlerning mahbubasi) va Sally McLaughlin (Slashning mahbubasi). Klipda Stradlinning iti ham koʻrsatilgan.

Rose 2006-yilning mayida Eddie Trunkga bergan intervyusida aytadiki, qoʻshiq klipi gʻoyasi avvalboshda giyohvand moddalar savdosiga qaratilgan boʻlgan. Biroq, bu gʻoya Geffen Records leybli tomonidan rad etilgan.

Qoʻshiqdan 1988-yilda chiqarilgan *Bad Dreams* („Yomon tushlar“) nomli dahshatli filmda foydalanilgan. Bundan tashqari, ashuladan 2022-yil 18-aprelda ommaga havola etilgan ** („Thor: Sevgi va yashin“) filmi tizer treylerida ham foydalanilgandir.

## Trek-list

## Jamoa
* W. Axl Rose — vokal
* Slash — solo- va ritm-gitara
* Izzy Stradlin — ritm-gitara, bek-vokal
* Duff "Rose" McKagan — bas gitara, bek-vokal
* Steven Adler — barabanlar

## Manbalar

## Havolalar
* „Sweet Child o' Mine“ YouTubeda
Abbas Sayar

**Abbas Sayar** () — turk yozuvchi, romannavis, jurnalist, rassom va shoiri.
## Hayoti
Adib 1923-yil 21-martda Yozgatda tugʻilgan. 1941-yilda Yozgat oʻrta maktabini tamomlab, 1945-yilda turmush qurgan va Istanbulga joylashgan. Istanbul universitetining turk tili va adabiyoti boʻlimida turkologiyadan toʻrt yil oʻqigan, ammo taʼlimni toʻxtatib, Yozgatga qaytgan. Bir muddat dehqonchilik bilan shugʻullangan. Abbas Istanbulga qaytib bosmaxona tashkil etdi. 1953-yilda ona shahri Yozgatga qaytib kelib, Istanbuldagi bosmaxonasida har 15 kunda bir marta nashr etayotgan gazetasini Yozgatda chiqarishni davom ettiradi va shu tariqa shaharning birinchi mahalliy gazetasi „*Bozlak*“ ommaga nashr etila boshlanadi. Yozgatda chop etilayotgan „Bozok“ va „Ileri“ gazetalarida Abbasning turli maqolalari chiqdi. U qisqa vaqtga boʻlsa ham siyosatga qiziqish bildirdi va Yozgat Demokratik partiyasi tashabbuskor qoʻmitasining asoschilaridan biriga aylandi. Biroq uning siyosatga boʻlgan qiziqishi koʻpga choʻzilmadi.

1989-yil 11-iyulda Ayvalik litseyi adabiyot oʻqituvchisi Hanife Ender Sayar bilan ikkinchi marta turmush qurganidan soʻng Balıkesirning Ayvalik shahriga joylashdi. U adabiyotdan tashqari naqqoshlik sanʼati bilan ham shugʻullangan. 1990-yillarda Anqara, Antaliya, Ayvalik va Izmirda koʻrgazmalar oʻtkazgan. 1999-yil 4-avgustda yotogʻida uxlab yotganida miyasiga qon quyilgan Sayarning ahvoli yarim tunga yaqin yomonlashgan va Izmir tibbiyot fakultetiga davolanishga yotqizilgan. Adil 1999-yil 12-avgust kuni Izmir tibbiyot fakultetida 76 yoshida vafot etgan. Qabri ona shahri Yozgatdagi Çatak qabristonida joylashgan.

Abbas Sayarning oʻgʻli bor. Yozgat shahridagi bir koʻchaga uning nomi berilgan.
## Ijodi
U koʻp sheʼr yozgan boʻlib, jami 6 ta sheʼriy kitobi nashr etilgan. Bu kitoblar bugungi kunda maʼlum emas, chunki ular juda tor doiradan tashqariga chiqmagan. Biroq uning ilgari nashr etilgan barcha sheʼrlari 1992-yilda jamlanib, *"Boşluğa Takılan Ses"* nomi bilan kitob holida nashr etilgan. 1999-yilda vafotidan keyin jamlangan sheʼrlari „Şiirler“ nomi bilan nashr etilgan.

U 1950-yillarda roman janriga oʻtdi. U oʻzining ilk romani „Yılkı At“ni yozganidan taxminan oʻn-oʻn besh yil oʻtib, 1970-yilda nashr ettirdi. Yovvoyi tabiatda qolib ketgan otning omon qolish uchun kurashini aks ettiruvchi, qishloq odamlarining qashshoqlik va nochorligini fonda aks ettiruvchi roman asosida keyinchalik kino ham suratga olingan.
## Asarlari
* Anılarda Yumak Yumak ISBN 978-975-437-401-8
* Can Şenliği ISBN 978-975-437-402-5
* Çelo ISBN 978-975-437-404-9
* Dik Bayır ISBN 978-975-437-425-4
* El Eli Yur, El De Yüzü ISBN 975-437-430-8
* Noktalar ISBN 978-975-437-423-0
* Şiirler ISBN 975-437-428-5
* Yılkı Atı ISBN 978-975-437-406-3
* Yorganımı Sıkı Sar ISBN 978-975-437-405-6
* Yozgat Var, Yozgatlı Yok ISBN 978-975-437-669-2

## Manbalar
Amadai

**Amaday** yoki **kafel** () — Malacanthidae oilasiga mansub nurli baliqlar turkumi. Barcha okeanlarning tropik va moʻtadil suvlarida tarqalgan. Turli xil turlar vakillarining maksimal tana uzunligi 24 dan 60 sm gacha oʻzgarib turadi.

## Tavsif
Tana toʻrtburchaklar shaklida, boshi kvadrat; tana balandligi standart uzunlikning 22 dan 30% gacha (odatda 27%). Predorsal tizma qisqargan, lekin doimo mavjud. Boshning uzunligi standart uzunlikning 24 dan 33% gacha (odatda 28%); va bosh balandligi bosh uzunligining 82 dan 108% gacha (odatda 95%). Ko'z orbitasining diametri bosh uzunligining 20-37% (odatda 24-30%). Preoperkulumning yuqori burchagi nozik tishli, pastki chetida kam yoki yoʻq. Operakulumdagi umurtqa pogʻonasi egiluvchan va toʻmtoq. Yuqori jagʻning uchi koʻzning orqa chetidan vertikal oʻtish joyiga etib boradi. Ogʻiz terminali, biroz qiyshiq. Jagʻlarning har ikki tomonida 4 yoki 5 tadan teshik mavjud. Birinchi gill yoyida 18 dan 24 gacha gill raker mavjud. Orqa va anal qanotlari uzun va uzluksiz. Dorsal fin 6-8 (odatda 7) tikanli va 14-16 (odatda 15) yumshoq nurli. 2 ta tikanli va 11-13 (odatda 12) yumshoq nurli anal fin. Kaudal suzgich yumaloq, kesilgan yoki ikki tishli (hech qachon oy yoki vilkali), 17 ta asosiy nurga ega, ba'zan choʻzilgan boʻlaklarga ega. Tananing koʻp qismida ktenoid, boshida sikloid tarozi. Odatda 47 dan 51 gacha (faqat *B. serratusda* 67 dan 72 gacha) lateral chiziqda, 6 dan 11 gacha boʻlgan shkala qatorlari lateral chiziqdan, 16 dan 31 gacha boʻlgan shkalali qatorlar lateral chiziq ostida joylashgan. Umurtqalar: 24 ta, shundan 10 tasi magistral va 14 tasi kaudal. Pelagik lichinkalarning boshlarida koʻp tikanlar va tishli tizmalari bor.

## Tasnifi
Jins 18 turni o'z ichiga oladi:

* Branchiostegus albus Dooley, 1978 — Белый амадай
* Branchiostegus argentatus (Cuvier, 1830) — Серебристый амадай, или серебристый кафельник
* Branchiostegus auratus (Kishinouye, 1907)
* Branchiostegus australiensis Dooley & Kailola, 1988
* Branchiostegus biendong Hiramatsu, Vinh, Endo, 2019
* Branchiostegus doliatus (Cuvier, 1830) — Ребристый амадай
* Branchiostegus gloerfelti Dooley & Kailola, 1988
* Branchiostegus hedlandensis Dooley & Kailola, 1988
* Branchiostegus ilocanus Herre, 1928
* Branchiostegus japonicus (Houttuyn, 1782) — Японский амадай, или жёлто-красный амадай, или жёлто-красный кафельник
* Branchiostegus okinawensis Hiramatsu & Yoshino, 2012
* Branchiostegus paxtoni Dooley & Kailola, 1988
* Branchiostegus saitoi Dooley & Iwatsuki, 2012
* Branchiostegus sawakinensis Amirthalingam, 1969 — Веснушчатый амадай
* Branchiostegus semifasciatus (Norman, 1931) — Гвинейский амадай, или африканский латилус
* Branchiostegus serratus Dooley & Paxton, 1975
* Branchiostegus vittatus Herre, 1926
* Branchiostegus wardi Whitley, 1932 — Амадай Уарда

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

* Род Branchiostegus (англ.) в Мировом реестре морских видов (World Register of Marine Species). (Дата обращения: 7 февраля 2022)
Bell falaji ( Yuz nevropatiyasi)

**Bell** falaji -yuz nevropatiyasining eng keng tarqalgan idiopatik shaklidir.
19-asr Shotlandiya fiziologi Charlz Bell sharafiga nomlangan.

## Etiologiyasi va patogenezi
Bell falajida etiologik omillar odatda nomaʼlum. Bu mavsumiy boʻlib, hipotermiya va shamollashdan keyin paydo boʻlishi mumkin

Kasallikning patogenezi nomaʼlum. Baʼzida otopsiyada faqat yuz nervida oʻziga xos boʻlmagan oʻzgarishlar aniqlangan, ammo ular odatda ishonganidek, yalligʻlanish emas edi.

## Alomatlar
Bellning falaji toʻsatdan boshlanadi, zaiflik odatda 48 soatdan keyin maksimal darajaga etadi. Paraliziya rivojlanishidan 1-2 kun oldin bemor quloq orqasida ogʻriqni his qilishi mumkin. Baʼzida taʼm sezuvchanligi yoʻqoladi va giperakuziya mavjud. Baʼzi bemorlarda engil pleotsitoz mavjud. Bemorlarning 80 % gacha bir necha hafta yoki oy ichida tuzalib ketadi. 10 kundan soʻng denervatsiyaning elektromiyografik belgilari aksonal degeneratsiyadan dalolat beradi va regeneratsiya uzoq kechikish bilan sodir boʻladi va toʻliq boʻlmasligi mumkin. Elektromiyografiya vaqtinchalik oʻtkazuvchanlik nuqsonini nerv tolalari jarayonida anatomik uzilishdan ajratishga yordam beradi. Agar kasallikning birinchi haftasida bemorga toʻliq boʻlmagan falaj tashxisi qoʻyilgan boʻlsa, bu qulay prognostik belgi boʻlib xizmat qiladi.

**Yomon natijalar bilan bogʻliq xavf omillari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
**
## Diagnostika
Tashxis klinik koʻrinish asosida belgilanadi, yuz asabiga zarar etkazishi mumkin boʻlgan boshqa kasalliklarni istisno qilish uchun miyaning KT va MRIni oʻtkazish kerak.

Simptomlarning sekin rivojlanishi bilan quyidagi kasalliklar bilan differentsial tashxis qoʻyish kerak:

* diabetes mellitus ;
* oʻrta quloq yoki mastoid jarayonining infektsiyalari;
* sarkoidoz ;
* Lyme kasalligi ;
* temporal suyakning piramidasining sinishi;
* karsinomatoz yoki leykemik nerv invaziyasi;
* surunkali meningit;
* serebellopontin burchak yoki boʻyinbogʻning shishi.

Bell falajiga shubha qilingan barcha bemorlar uchun sarkoidozni istisno qilish uchun koʻkrak qafasining rentgenogrammasi yoki KT tekshiruvi va qon zardobidagi ACE darajasini aniqlash majburiydir.
}}.

## Davolash
Yuz nervining neyropatiyasini davolashda glyukokortikoid gormonlar (prednizolon, deksametazon)ning samaradorligi simptomlar boshlanganidan boshlab dastlabki 72 soat ichida isbotlangan. Davolashning davomiyligi 10 kun. Birgalikda herpes infektsiyasi mavjud boʻlsa, valasiklovir yoki asiklovir buyurilishi mumkin. Simptomatik davolash koʻzlarni namlashga qaratilgan (namlovchi koʻz tomchilaridan foydalanish). Mimik gimnastikadan ham foydalanish mumkin. Qiyin holatlarda jarrohlik davolash.

## Manbalar


## Havolalar

* Yuz falaji bilan yuzni reanimatsiya qilishdan oldin va keyin fotosuratlar. 
* https://neurolikar.com.ua/palsy-bella-neuritis-facial-nerve
* Bell falajining fotosuratchisi
Intermec

**Intermec Inc.** — avtomatik identifikatsiyalash, yaʼni avtomatik ravishda aniqlash qurilmalarinining yirik ishlab chiqaruvchi va yetkazib beruvchi hisoblanadi.

## Kompaniya tarixi

* 1966-yil — *Interface Mechanisms kompaniyasiga* asos solingan.
* 1982-yil — *Intermec Corporation nomiga* oʻzgartirilgan.
* 1991-yil — Litton Industries, Inc ni sotib oldi.
* 1994-yil — Litton kompaniyasining shoʻba korxonasi Western Atlas Inc.tarkibiga kirdi.
* 1997-yil — Western Atlas Inc shoʻba korxonasi UNOVA, Inc. mulkiga oʻtdi.
* 1997-yil — Norand va UBI (United Barcode Industries) shirkatlarini sotib oldi.
* 1997-yil — IBM' kompaniyasidan patent oldi.
* 1998-yil Amtech korporatsiyasining UHF RFID biznesini sotib oldi (Amtech Transportation Systems).
* 2006-yil UNOVA Inc. Intermec Technologies kompaniyasini shoʻba korxonasi sifatida saqlab qolgan holda Intermec, Inc nomi bilan atala boshlandi.
* 2013-yil — Intermec, Inc. Honeywell Scanning and Mobility kompaniyasining tarkibiga kirdi.

## Uskunalar

Intermec uskunalari xoʻjalik faoliyatining turli sohalari, jumladan sanoatda qoʻllanadi. Lekin kompaniya oʻzining asosiy eʼtiborini turli ishlab chiqarish sohalari, xususan, omborxona, yetkazib berish, chakana savdo, transport va logistika, shuningdek, manzilga chiqib xizmat koʻrsatish sohalarida taʼminot zanjirini avtomatlashtirishga qaratmoqda. Intermec RFID (Radiochastotani identifikatsiyalash) patentlarining 10 foizdan ortigʻiga ham egalik qiladi.

Kompaniya asosiy ishlab chiqaradigan uskunalar roʻyxatiga quyidagilar kiradi:

* Shtrix-kod skanerlari
* Maʼlumot yigʻish terminallari
* RFID (radiochastotali identifikatsiyalash) qurilmalari, printerlar, yorliqlar
* Yorliq printerlari va ular uchun sarflanadigan materiallar
* Simsiz tarmoqlar

Kompaniya shuningdek quyidagilarni taqdim etadi:

* Dasturiy taʼminot va yordamchi dasturlar
* Professional texnik xizmatlar
* Texnik yordam

## Manbalar

## Havolalar

* Kompaniyaning rasmiy sayti
Taroq

**Taroq** — soch va soqolni tarash uchun foydalaniladigan vosita. U odatda, hayvon tishlari, suyaklar, yogʻoch, temir va plastik materiallardan yasaladi. Bu asbobdan odatda soch turmaklovchilar va sartaroshlar koʻproq foydalanishadi.

Taroq uzoq tarixga ega boʻlib, eng qadimgi taroqlar 5000 yil oldingi Eron hududlariga tegishli. Orkney va Somersetdagi arxeologik qazishmalardan Temir davriga oid kit suyagidan yasalgan taroqlar topilgan.

## Manbalar
Hebrew Free Loan Association of Northeast

**Shimoli-sharqiy Ohayodagi yahudiy bepul kredit uyushmasi** ( qisqacha **HFLA**) — Amerika notijorat tashkiloti boʻlib, boshqa turdagi kreditlardan foydalanish imkoni boʻlmagan odamlarga foizsiz qarz berish bilan shugʻullanadi. Tashkilot Ohayoning shimoli-sharqida 25 000 dan ortiq qarz bergan. Qarzlarni qaytarish darajasi oʻrtacha 97-99 foizni tashkil qiladi.

## Tarixi
HFLA faoliyati 1904-yilda Morris A.Bleyk, Charlz Ettinger va Herman Stern tomonidan toʻplangan 501 dollardan boshlangan. Tashkilot oʻzining birinchi yilida 10 dan 37 dollargacha boʻlgan qarzlar bergan va ularning barchasi toʻliq qaytarilgan. 1909-yilda HFLA 700 ta qarz berishga ulgurgan edi.

Barcha kreditlar yahudiylarning Injil anʼanalariga muvofiq foizsiz stavkada beriladi. „Agar siz Tavrotga murojaat qilsangiz, tsedakaning eng yuqori shakli shunchaki kimgadir pul berish emas, balki kimgadir oʻziga yordam berish imkoniyatini berishdir“, dedi Devid Edelman, tashkilot prezidenti. „Birovga foizsiz qarz berish muhabbatning eng oliy koʻrinishlaridan biridir“ deb qoʻshimcha qildi.

1982-yilda Shimoli-Sharqiy Ohayo shtatidagi ibroniy bepul qarz uyushmasi International Association of Hebrew Free Loan (Yahudiy bepul qarz xalqaro assotsiatsiyasi)ning mustaqil aʼzosi boʻldi.
## Qarzlar dasturi
HFLA 12 000 dollargacha kredit taklif qiladi. Qarz oluvchilar va hammualliflar uchun shart shundaki, ular Ohayo shtatining shimoli-sharqida yashashi kerak. HFLA qarzlarini turli maqsadlarda olish mumkin: tibbiy va stomatologik toʻlovlar, uylarni taʼmirlash, kreditlarni soʻndirish, uy ijarasi, immigratsiya, taʼlim va boshqalar.

## Mukofotlari
1984-yilda HFLA insoniy munosabatlar boʻyicha Ishayo mukofotiga sazovor boʻldi (tomonidan insoniy munosabatlar boʻyicha Isaiah mukofoti ).

## Manbalar
Busefal

**Butsefal** (lotincha *busephalus* — „buqaboshli“;  &ndash; mil. av. 326) buyuk sarkarda va hukmdor Aleksandr Makedonskiyning sevimli tulpori. Peshonasida buqaning boshiga oʻxshash oq qashqasi borligi uchun shunday nom olgan. 12 yoshligida otasi Filipp II tomonidan sovgʻa qilingan. Butsefalni faqat Aleksandr jilovlay olgan. Uni faqat sarkardaning oʻzi mingan boshqa hech kim undan foydalanmagan. Butsefal Aleksandr Makedonskiyga 15 yil xizmat qilgan (Kallisfen maʼlumoti). Aleksandr Butsefalni oʻzi bilan olib yurgan. Lekin janglarda asosan boshqa tulporlardan foydalangan. Mil.avv 326-yilda Hind hukmdori Por bilan boʻlgan jangda Butsefal halok boʻladi.

Aleksandr Makedonskiy sevimli otining xotirasi uchun hatto shahar qurdiradi. Bu shaharning xarobalari bugungi kunga qadar saqlangan va Pokistonning Jalolpur shahrida joylashgan. 

## Manbalar
Ruh 5:13

***Ruh 5:13*** — qoʻrqinchli-triller janrda yaratilgan oʻzbek tilidagi ilk film. Filmning dastlabki premyerasi 2006-yil boʻlib oʻtgan. Kino 4 qismdan iborat. Psixologik qoʻrqinchli film hisoblangan Ruh 5:13 filmining eng soʻnggi — toʻrtinchi qismi (2018-yil 20-yanvarda) Andijon shahridagi „Oʻzbegim sinema“ kinoteatrida boʻlib oʻtgan. „Ruh 5:13“ filmining 4-qismi film premyerasi boʻlib oʻtgandan soʻng, 2018-yilning 21-mayidan boshlab, Alisher Navoiy nomli kino saroyida namoyish qilinishi haqda taʼkidlab oʻtadi.

## Film haqida
*Ruh 5:13* filmi rejissor Shavkat Jayron tomonidan suratga olingan oʻzbek kinofilmlar tarixidagi ilk qoʻrqinchli film hisoblanadi. Ushbu film umumiy hisobda 4-qismdan iborat. Ilk premyera 2006-yilda boʻlib oʻtgan. Ushbu filmning ssenariy muallifi hisoblanmish Sherzod Eraliyev real voqealarga asoslanmagan, fantastik film ekanligini taʼkidlab oʻtgan. Ushbu film 11 yil davomida Oʻzbekkino milliy agentligi tomonidan taqiq ostiga olingan. Taqiqlanish sababi oydinlashtirilmagan. Bu haqda film rejissyoriga ham maʼlumot berib oʻtilmagan. 2018-yilda suratga olingan film davomiyligi 88 daqida (1 soat, 28 daqiqa). Film ssenariysi tahmiman shunday koʻrinishda: „Sarvar ismli bir yigit qimorda yutkazib qoʻyadi va katta pul qarz boʻlib qoladi. Qimorda yutgan odamlar Sarvar qarzini toʻlay olmasligini bilib, evaziga singlisini soʻraydi. Sarvar Sadr ismli doʻstining oldiga boradi va yordam soʻraydi. Sadr esa Noʻmonni (Sarvarni qimorda yutgan kishi) oʻldirtiradi. Ruhsora (Sarvarning singlisi) esa bunga guvoh boʻlib qoladi“

## Ijodkorlar
Toʻrt qismli ushbu kinofilmning deyarli barchasida rollar har xil aktyorlar tomonidan ijro etilgan. Jumladan, bosh rol egasi va rejissor: Shuhrat Jayron (oʻzgarmagan). Rollarda: Madina Abdullayeva, Shohista Xolmatova, Shohrux Islomov, Aziza Aripboyeva, Feruza Hasanova, Asliddin Rahimov, Dilnoza Satimova, Nigora Akbarova („Ruxsora“ rolida), Sherzod Eraliyev („Baxodir“ rolida), Avaz Rustamov („Sadr“ rolida), Alisher Qodirov („Sarvar“ rolida). Filmni suratga olishda ishtirok etgan **operatorlar'': ****'Aziz Shokirov, Hurshid Muxtorov, Nozim Tolipov**, ***'''bastakorlar'': ****Sherzod Nuraliyev, Doniyor Saidaliyev*'. ***Shuningdek***, *chiroq ustasi****': '''Rustam Hudoyberdiyev****, *grim ustasi*: ****Sherzod Eraliyev''',*** **montaj ustasi**: *Dilmurod Zaynobiddinov*, **postanovkachi rassom**: *Aleksandr Kislyakov*.
## Manbalar

## Havolalar
* Ruh 5:13 (4-qism) filmi, Youtubeda tomosha qiling.
Canal & River Trust

**Canal & River Trust** — Buyuk Britaniyada tashkil etilgan nohukumat tashkilot. U 2000 mildan ortiq ichki suv yoʻllari: kanallar, daryolar, suv omborlari, shuningdek, Angliya va Uels suv havzalariga tegishli binolar va infratuzilmalarni, jumladan muzeylarni muhofaza qilish va rivojlantirish uchun tashkil etilgan. 2012-yil 12-iyulda British Waterways davlat kompaniyasining vorisi sifatida tashkil etilgan.

## Tarixi
Buyuk Britaniyaning milliy ichki suv yoʻllarini saqlab qolish kontseptsiyas birinchi marta 1940-yillar oxirida Tom Rolt va Robert Aykman tomonidan ilgari surildi. Ular shu maqsadda ichki suv yoʻllari uyushmasini tashkil etishdi.

Bu gʻoya 2008-yilda Britaniya suv yoʻllari tomonidan tiklandi. Tashkilot subvensiyalarning tobora qisqarishi, 2007-08-yillardagi moliyaviy inqirozdan keyin tijorat daromadlarining kamayishi va suv yoʻllaridan foydalanuvchilarni ularni boshqarishga koʻproq jalb qilish talablarining kuchayishi ortidan shunday yoʻl tutdi.

2009-yil 18-mayda parlament Umumpalatasi peshayvonida „Yigirmata yigirma — kanallar va daryolarimiz kelajagiga nazar“ taqdimoti ochildi. Unda British Waterways suv yoʻllarini boshqarishni tubdan qayta koʻrib chiqish va davlat boshqaruvidan notijorat tashkilotga oʻtishni taklif qildi. Tadbirni parlamentdagi uchta yetakchi partiya qoʻllab-quvvatladi.

2010-yil 24-martda Leyboristlar hukumati British Waterways korporasiyasini birlashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Bu Leyboristlarning 2010-yilgi mehnat manifestida ham qayd etilgandi: „Koʻproq odamlarga yuqori baholangan milliy boylikdan ulush berish uchun British Waterways qoʻshma egalaik tarzidagi birlashmaga aylantiriladi“.

2012-yil iyul oyida British Waterways kompaniyasining Angliya va Uelsdagi barcha aktivlari, majburiyatlari va javobgarligi 12-iyulda rasman ochilgan Canal & River Trust nohukumat tashkilotiga oʻtkazildi.

## Kanallar va daryo yoqasidagi yoʻllardan foydalanish
Canal&River Trust tomonidan boshqariladigan suv yoʻllaridan qayiqlar, baydarkalar, kanoelar va boshqa suvda suzish vositalarining foydalanishi uchun tegishli litsenziya toʻlovi toʻlanishi kerak. Shunda ularga ruxsat beriladi.

Piyodalar va velosipedchilar kanallar va daryolar yoqasidagi tarmoqlanib ketgan yoʻllardan bepul foydalanishlari mumkin. Ammo bu yoʻllarda otda sayr qilish, yoki kemalarni tortish uchun otdan foydalanish man etiladi, ruxsat berilgan holatlar istisno. Mototsikl va boshqa motorli transport vositalarining harakati va kirishi taqiqlanadi.

## Manbalar
Chizuru Arai

**Chizuru Arai** (; tugʻ. 1993-yil 1-noyabr, Saitama, Yaponiya) — yaponiyalik dzudochi, 70 kg gacha vazn toifasida, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. Besh karra Jahon chempioni, Yozgi Osiyo oʻyinlari chempioni, Osiyo chempionati gʻolibi. 2020-yilgi Olimpiada oʻyinlari chempioni.

## Faoliyati
2012-yilda U20 Osiyo chempionatida gʻolib chiqqanidan soʻng, 2013-yilda Lyublyanada (Sloveniya) oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili u yirik turnirlarda ikkita shohsupani qoʻlga kiritdi: Moskvadagi (Rossiya) „Katta dubulgʻa“da ikkinchi oʻrin va Tokiodagi (Yaponiya) „Katta dubulgʻa“da gʻalaba. Keyingi mavsumda, 2014-yilda u xalqaro turnirlarda, Dyusseldorf (Germaniya) Gran-prisida va Tyumendagi (Rossiya) „Katta dubulgʻa“ musobaqalarida ikkinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili Inchxon (Koreya Respublikasi) Yozgi Osiyo oʻyinlari u kumush medalini qoʻlga kiritdi, shuningdek, Yaponiya terma jamoasi safida jamoaviy turnirda gʻolib chiqdi.

2016-yil aprel oyida u Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun tanlovda gʻalaba qozongan Yaponiya chempionatida Xaruka Tahimotoga yutqazdi va u yerda Olimpiada chempioni boʻldi. 2017-yilda u Parijda (Fransiya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turnirida gʻolib chiqdi. Dyusseldorf Gran-prisida gʻolib chiqdi. U aprel oyida Yaponiya chempionatida gʻolib chiqadi. Oʻsha yili Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u barcha raqiblarini magʻlub etib, Jahon chempioni boʻladi. Shuningdek, u Yaponiya terma jamoasining bir qismi boʻlib, aralash jamoalar musobaqasida gʻolib chiqadi.

2018-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 70 kg gacha boʻlgan vazn toifasidagi finalda u barcha janglarida gʻalaba qozonib, chempionatning oltin medalini qoʻlga kiritdi. Bundan tashqari, Yaponiya terma jamoasi tarkibida aralash jamoalar bahsida ham oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 70 kg gacha vazn toifasida u finalda avstriyalik Michaela Polleresni magʻlub etib, Olimpiada chempioniga aylandi va Fransiya terma jamoasi bilan Olimpiada kumushni qoʻlga kiritdi.

## Manbalar
Californication

„**Californication**“ Red Hot Chili Peppers rok musiqa guruhining „Californication“ (1999) nomli yettinchi albomiga kiritilgan qoʻshiqdir. 2000-yilning iyunida singl oʻlaroq chiqarilgan. Qoʻshiq AQShning ''Billboard'' Hot 100 xit-paradida 69-, UK Singles Chart xit-paradida 16-, shuningdek, *Billboard* jurnali yuritadigan Mainstream Rock Tracks va Modern Rock Tracks xit-paradlarida birinchi pogʻonaga koʻtarildi.

„Californication“ Red Hot Chili Peppersning eng taniqli va eng koʻp ijro etilgan qoʻshiqlaridan biri hisoblanadi. Red Hot Chili Peppers uni konsertlarida 500 martadan oshiq ijro etgan boʻlib, bu koʻrsatkich ortidan ashula guruhning musiqiy repertuaridagi eng koʻp ijro etgan uchinchi qoʻshiqqa aylandi.

## Klipi
Qoʻshiq klipiga Jonathan Dayton va Valerie Faris rejissorlik qilishgan. Klip voqealari uch oʻlchamli videooʻyinda sodir boʻladi. Unda guruh aʼzolarining har birining sarguzashtlari tasvirlangan. Klip uchinchi shaxs tomonidan kuzatiladi.

„Californication“ uchun olingan klip YouTube platformasida shu kungacha 939 million martadan ortiq koʻrilgan boʻlib, guruhning YouTubedagi eng koʻp koʻrilgan klipi hisoblanadi.

## Videooʻyin
2022-yilning 1-martida geym-developer Miquel Camps Orteza „Californication“ ashulasiga olingan 2000-yilgi klip asosida videooʻyin yaratdi.

## Trek-list
**CD single** 1 
# „Californication“ — 5:21
# „I Could Have Lied“ (Live) — 4:26
# „End of Show Brisbane“ (Live) — 8:11

**CD single 2** 
# „Californication“ — 5:21
# „I Could Have Lied“ (Live) — 4:26
# „End of Show State College“ (Live) — 9:27

**EP** 
# „Californication“ — 5:21
# „End of Show Brisbane“ (Live) — 8:11
# „I Could Have Lied“ (Live) — 4:26
# „End of Show State College“ (Live) — 9:27

## Jamoa
**Red Hot Chili Peppers**
* Anthony Kiedis — asosiy vokal
* John Frusciante — elektrogitara, bek-vokal, sintezator
* Flea — bas-gitara
* Chad Smith — barabanlar

## Xit-paradlar

### Haftalik xit-paradlar

### Yil tugashidagi xit-paradlar

## Reliz tarixi

## Manbalar

## Havolalar
* „Californication“ YouTubeda
Incredible Miracle

**Incredible Miracle (ajablanarli moʻjiza)** (qisqa. **IM)** — *StarCraft II* boʻyicha 2010-yilda Janubiy Koreyada tashkil etilgan kibersport jamoasi. Ikki karra Global StarCraft II Team League chempioni. 2012-yilda League of *Legends* va *World of Warcraft boʻyicha tarkibi tuzildi.* 2016-yilda *StarCraft II* boʻyicha tarkib tarqatib yuborildi va *League of Legends tarkibi* Longzhou nomi bilan qayta tashkil etildi.

## Tarixi
Incredible Miracle 2010-yil 10-oktabrda *StarCraft: Brood War* jamoasining sobiq oʻyinchilari: Lim „NesTea“ Jae-deok, Jung „Mvp“ Jong-hyun, TT, KYumer va Xvang „LosirA“ Kang-hoʻlar tomonidan tashkil etilgan. Jamoa oʻyinchilarining musobaqalardagi ishtiroki juda muvaffaqiyatli boʻldi. Masalan, 2013-yilga kelib jamoa tarkibida ikki nafar uch karra Global StarCraft II League chempioni bor edi. Bular NesTea va Mvp. Ushbu natijalar tufayli Incredible Miracle eSport Federation federatsiyasining yirik homiy olishga muvaffaq boʻlgan kam sonli jamoalaridan biriga aylandi: 2012-yilda jamoaga LG Electronics homiylik qila boshladi va jamoa nomi shunga mos ravishda LG-IM’ga oʻzgartirildi. Jamoada juda kuchli oʻyinchilar borligiga qaramay, Incredible Miracle jamoaviy chempionatlarda unchalik yaxshi oʻynamadi, chunki jamoa murabbiyi ikkinchi darajali oʻyinchilarga ishonch bildirishni yaxshi koʻrardi.

2012-yili LG qoʻllab-quvvatlashi bilan *League of Legends* va *World of Warcraft* boʻlinmalari tashkil etildi. 2013-yilda LG kompaniyasi ortidan jamoaga ASRock, Coca-Cola, Nvidia va Kingston ham homiylik qila boshladi.

2013-yil sentabr oyida Incredible Miracle eSport Federation federatsiyasini tark etdi va StarCraft II Proleague musobaqasida ishtirok etish uchun KeSPAga qoʻshildi. Bu vaqtga kelib IM’da Park „Squirtle“ Hyun Woo, Xan „ByuL“ Ji Von, Shin „RagnaroK“ Xi Bum va Gong „Ruin“ Duk kabi yangi yulduzlar paydo boʻlgandi. Shin „RagnaroK“ Xi Bum va Gong „Ruin“ Duk jamoa tarkibiga kelib qoʻshilishdan oldin ushbu jamoa tarbiyalanuvchilari edi va yirik musobaqalarda jiddiy natijalarga erishmagan edi.

2014-yil oxirida Incredible Miracle bir necha asosiy oʻyinchilari: Shin „RagnaroK“ Xi Bum, Cho „Trap“ Seon Xo, Park „Squirtle“ Xyun Vu va Jung „Mvp“ Jong Xyun larni yoʻqotdi. 2016-yili Proleague yopilgandan soʻng, *StarCraft II* boʻyicha jamoa tarqatib yuborildi. Xuddi shu yili *[[:ru:League of Legends|League of Legends]]* jamoasi Longzhou nomi bilan qayta tashkil etildi. U 2018-yilda Kingzone DragonX jamoasi tomonidan sotib olindi. U esa 2020-yilda  DRX deb oʻzgartirildi.

## Tarkibi
Asosiy oʻyinchilar:

* Jung „Mvp“ Jonghyun
* Lim „NesTea“ Jae-Dok
* Xvang „LosirA“ Kang Xo
* Ahn „Seed“ Sang Won
* Choy „YongXva“ Yong-xva
* Ahn „Baxtli“ Xo Jin
* Kang „Birinchi“ Xyun Vu

## Yutuqlari

* 2011 Global StarCraft II Team League February (1-oʻrin)
* 2011 Global StarCraft II Team League March (2-oʻrin)
* 2013 Global StarCraft II Team League Preseason (1-oʻrin)

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Zelenoglazoye taksi

„**Zelenoglazoye taksi**“ (, yaʼni „Yashli koʻzli taksi“) — rus bastakori Oleg Kvasha hamda shoiri Valeriy Panfilov 1987-yil yozgan qoʻshiq. Rus qoʻshiqchisi Mixail Boyarskiy kuylaganidan keyin keng tanilgan. Qoʻshiq nomiga sovet davrida taksilarda mashinaning ichki tomonidan oʻrnatilgan yashil chiroq asos boʻlgan. Yashil chiroq taksi boʻsh ekanini anglatgan.

Boshida qoʻshiqni Kvashaning oʻzi kuylagan. 1988-yil „Melodiya“ firmasi har bir estrada yulduzi Kvashaning ikki qoʻshigʻini kuylagan diskni chiqarishga qaror qilgan. „Zelenoglazoye taksi“ ashulasini disk uchun Mixail Boyarskiy ijro etgan. Boyarskiy versiyasi Rossiyada va sobiq sovet mamlakatlarida shuhrat qozongan. Qoʻshiq Alla Pugachyovaga ham xush kelgan, ammo unga „Krisolov“ hamda „Kajdiy vozmyot svoyo“ qoʻshiqlari allaqachon tayinlangan boʻlgani uchun „Zelenoglazoye taksi“ qoʻshigʻi berilmagan.

SSSR Davlat teleradiosi markaziy televideniyesi Boyarskiy ijro etgan „Zelenoglazoye taksi“ qoʻshigʻini „juda hazin, ifodasiz, uyquni keltiradigan“ () deya taʼriflab, Boyarskiyga bu ashula bilan „Pesnya-88“ butunittifoq qoʻshiq tanlovida ishtirok etishga ruxsat bermagan.

Qoʻshiqni bugunda qadar qator rus va xorijiy sanʼatkor kaver qilgan. 2007-yil Avstriyada tuzilgan „Global Deejays“ guruhi ashulaning remiksini hozirlagan. Oʻsha yili fransuz qoʻshiqchisi F. R. David qoʻshiqning „Taxi“ nomi bilan inglizcha kaverini eʼlon qilgan. 2009-yil AQShda tuzilgan „Brazzaville“ guruhi „Green Eyed Taxi“ nomi bilan ingliz tilida kaver hozirlagan. 2021-yil „IOWA“ hamda „RSAC“ rus musiqiy guruhlari ham qoʻshiq kaverini yozgan. Rejissor Jora Krijovnikov 2015-yil suratga olgan „Samiy luchshiy den“ kinokomediyasida ashulaning oʻziga xos versiyasi ishlatilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
* 
*
112 qutqaruv xizmati raqami kuni

**112 qutqaruv xizmati raqami** kuni ( yoki )Finlandiya milliy bayramidir. U 11-fevral kuni nishonlanadi va 112 favqulodda xizmatlar raqamiga bagʻishlangan.

## Tarixi
Bayram Finlandiyada 1997-yilda politsiya, yongʻin xavfsizligi, tez yordam va qutqaruv xizmatlari uchun yagona 112 favqulodda yordam raqami tashkil etilishi munosabati bilan belgilangan Umumyevropa miqyosida 112 qutqaruv xizmati raqami 2008-yildan foydalanila boshlandi.

## Qiziqarli faktlar
Finlandiya hududida ushbu raqamga qilinadigan yiliga toʻrt million qoʻngʻiroqning 800 mingdan ortigʻi asossizdir..

## Manbalar

## Havolalar

* 112 kun tez yordam raqami (fin.) (Kirish mumkin: 11 fevral 2013)
Mustaqillik kuni Somaliland

**Somaliland Mustaqillik** (somalicha. Maalinta Madaxbanaanida Somaliland) Somaliland’ning Somali davlatidan mustaqilligini eʼlon qilishiga bagʻishlangan milliy bayrami. Har yili nishonladi. Uning bir tomonlama qarori xalqaro hamjamiyat tomonidan tan olinmagan. Xalqaro hamjamiyat uni Somalining muxtor davlati maqomini tan olganiga qaramay, mustaqillikning yigirma yilligini nishonlash tantanalari Somaliland poytaxti Xargeysadagi Milliy saroyda boʻlib oʻtdi. Shu kuni butun mamlakat boʻylab dam olish kuni deb eʼlon qilindi.

## Manbalar
Bolgariya mustaqillik kuni

**Bolgariya mustaqillik kuni** () Bolgariya milliy bayrami. 22-sentyabr kuni suveren Bolgariya qirolligi eʼlon qilingan kun sifatida nishonlanadi. Mamlakatda paydo boʻgan eng yosh bayramlardan biri.

## Mustaqillik deklaratsiyasi
Mustaqillikning eʼlon qilinishi 1908-yil 22-sentyabrda Bolgariya knyazi Ferdinand I Veliko Tırnovo shahridagi Qirq jafokash cherkovida „Bolgariya mustaqilligi toʻgʻrisidagi manifest“ni oʻqib berishi bilan sodir boʻldi. Mustaqillik eʼlon qilinishidan oldin Bolgariya knyazligi rasman Usmonli xalifaligining vassali boʻlgan va barcha tashqi siyosat ishlarida turk sultonining roziligini soʻragan. Shundan soʻng, mustaqil Bolgariya Bolgariya Qirolligi deb nomlandi.

## Eng yangi tarix
Mamlakatning kommunistik boshqaruv davrida bu bayram nishonlanmagan. Mamlakatning eng yangi tarixida ushbu Mustaqillik kuni 1998-yildan beri qayta nishonlanib kelinmoqda. Bayramning asosiy tantanalari poytaxt Sofiya shahrida emas, balki „Mustaqillik manifesti“ oʻqilgan Veliko Tirnovo shahrida oʻtkaziladi. Bayram tadbirlari Bolgariya Mustaqillik monumentida Manifestni tantanali oʻqish bilan boshlanadi va 22-sentyabr kuni kechqurun Sareves nomli shahar tepaligida ochiq osmon ostida sahnalashtirilgan tomosha boʻlib oʻtadi.

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

* 
*
Tulumbas

**Tulumbas** () — turkman, turk, eron, rus, ukraincha zarbli musiqiy cholgʻu asbobi boʻlib, u membranofon oilasiga mansubdir. U litavrning bir turi hisoblanadi. XVII asrdan buyon harbiy signal asbobi sifatida qoʻllangan.

## Tuzilishi
Tulumbas — metall, loy yoki yogʻochdan yasalgan qozon shaklidagi yoki silindrsimon rezonator koʻrinishida boʻlib, uning ustki qismi qalin teri bilan qoplangan. Tulumbasni ogʻir yogʻoch choʻplar bilan urishib chalishgan.

## Ovozi
Asbobning ovozi — baland va past, juda baland, uzoqdan otilgan oʻq ovozini eslatadi.

## Qoʻllanilishi
Zaporok Sechi qozoqlari armiyani boshqarish uchun turli oʻlchamdagi tulumbaslardan foydalanishgan. Kichik turi egarga bogʻlangan va qamchi tutqichi bilan undan tovush chiqarilgan. Tulumbaslarning eng kattasi bir vaqtning oʻzida sakkiz kishi tomonidan urilgan. Zarb bilan urilgan baland ovoz, qoʻrqitish vositasi sifatida nabata tovushi va bubnani shovqini yordamida amalga oshirilgan. Aholi orasida ushbu vosita sezilarli darajada ommalashmagan.

Sharqda tulumbas shoh sovgʻasi boʻlib xizmat qilgan, masalan, xitoylik imperatorlar oʻz vassallariga alohida iltifot belgisi sifatida tulumbasni hadya etgan.

## Yana qarang

* Baraban
* Barabanka
* Tambur
* Gusacha
* Litavralar

## Manbalar

## Havolalar

* Tulumbas
* Tulumbas datasi
Finalissima 2022

**Finalissima 2022** CONMEBOL-UEFA Chempionlar Kubogining uchinchisi boʻlib, avvalroq boʻlib oʻtgan Janubiy Amerika va Yevropa chempionatlari gʻoliblari oʻrtasidagi futbol oʻyini.  Uchrashuvda Euro-2020 gʻolibi Italiya (2021-yilda boʻlib oʻtadi) va Amerika Kubogi-2021 gʻolibi Argentina terma jamoalari ishtirok etadi. 2022-yil 1-iyun kuni Angliyaning London shahridagi “Wembley” stadionida boʻlib oʻtadi. Ushbu oʻyin 29 yil oldin oʻtkazilgan Copa Artemio Franchining qayta tiklanishi va UEFA hamda CONMEBOL tomonidan ikki konfederatsiya oʻrtasidagi yangilangan hamkorlik doirasida tashkillashtirilmoqda.
## Jamoalar

Italiya Wembleyda boʻlib oʻtgan finalda Angliyani penaltilar seriyasida magʻlub etib, UEFA Yevro-2020 (2021-yilda boʻlib oʻtgan) dagi gʻalabasi tufayli Finalissimada ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi. Argentina 2021-yilgi Amerika Kubogida gʻalaba qozonib, finalda Braziliyani 1:0 hisobida magʻlub etib, rekord darajadagi — 15-Amerika Kubogi chempionligini qoʻlga kiritdi.
## Oʻyin oʻtkaziladigan joy

Oʻyin Angliyaning London shahridagi „Wembley“ stadionida boʻlib oʻtadi. “Wembley” stadioni 2007-yilda 2002—2003-yillarda vayron qilingan asl stadion oʻrnida ochilgan. Stadion futbol assotsiatsiyasiga (FA) tegishli boʻlib, u Angliya milliy futbol stadioni sifatida xizmat qiladi. Stadion UEFA Euro-2020 musobaqasiga mezbonlik qilgan, shu jumladan xuddi shu oʻyingohda finalda Italiya penaltilar seriyasida Angliya ustidan gʻalaba qozongan.  Ilgari “Empire” stadioni nomi bilan mashhur boʻlgan asl stadion 1923-yilda ochilgan va 1966-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempionati oʻyinlariga mezbonlik qilgan, shu jumladan finalda mezbon Angliya Gʻarbiy Germaniyani qoʻshimcha boʻlimlardan soʻng 4:2 hisobida magʻlub etgan va UEFA Euro-1996 da  finalda Germaniya Chexiyani magʻlub etgan.

## Manbalar
Bogʻishamol (Samarqand)

**Bogʻishamol** yoki **Bogʻi-Shamol (Bogʻi-shamol)** (;  ‎) — Samarqand shahrining gʻarbiy qismidagi nisbatan yirik tarixiy-geografik tuman boʻlib, u bir qancha kichikroq tarixiy, geografik va madaniy tumanlarni oʻz ichiga oladi. Tuman hududidan xuddi shu nomdagi kichik daryo oqib oʻtadi, uning katta qismi hozir yer ostida. Oʻrta asrlarda, xususan, Temuriylar davrida u oʻzining boy bogʻlari, unumdor yerlari bilan mashhur boʻlgan. „Bogʻishamol“ fors tilidan tom maʼnoda *Shamollar bogʻi* deb tarjima qilinadi.

Amir Temur Bogʻishmolda oʻzining mashhur bogʻlaridan birini qurdirgan. Bogʻ Mironshohning qizi Amir

Temurning nabirasi sharafiga qurilgan. Bogʻning markazida toʻrt burchakli saroy boʻlib, uning har bir tomoni uzunligi 1500 qadamdan iborat boʻlgan. Saroyning devorlari marmar bilan, pastki qismi esa qora yogʻoch va fil suyagi bilan bezatilgan.

1939-yil 10-fevralda Samarqand shahri hududi uchta maʼmuriy tumanga boʻlingan: Eron, Temir yoʻl ( va Siyob. Qisqa vaqtdan soʻng Eron hududi Bogʻishamol tumani deb oʻzgartirilgan. Bogʻishamol tumani shaharning markaziy qismini, Temir yoʻl tumani gʻarbiy qismini, Siyob tumani esa Samarqandning tarixiy markazi joylashgan sharqiy qismini egallagan. 1950-yillarda bu tumanlarning barchasi bekor qilingan. 1976-yilda Bogʻishamol, Jeleznodorojniy hamda Siyob tumanlari qayta tuzilgan. 1990-yillarda Jeleznodorojniy tumani rasman Temir yoʻl tumani deb oʻzgartirilgan. 2004-yil 1-yanvarda shaharning barcha uchta tumani bekor qilingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Amir Temur boglari, NEU, Toshkent, 2000-2005.
* Samarqand guzarlari, Abramov.
Ahmet Say

**Ahmet Say** () — turk yozuvchisi va musiqa oʻqiyuvchisi boʻlib, 1935-yilda Istanbul shahrida tugʻilgan.
Trumshayt

**Thrumshayt** (, ) — qadimiy kamonli torli musiqiy asbob boʻlib, mohiyatiga koʻra rezonatorli monoxord hisoblanadi. U gʻarbiy Yevropada XV asrda mashhur boʻlib, XVIII asrning oʻrtalarigacha keng tarqalgan (turli modifikatsiyalarga koʻra).

## Atama
Ushbu asbob uchun hozirda keng tarqalgan atamalardan biri, bu — *tromba marina* (tom maʼnoda „dengiz trubasi“) lotin tilidagi xatolik (maria vs. Maria) tufayli yuzaga kelgan. Germaniyada mazkur asbobni *Nonnengeige* („rohibalar uchun skripka“) va *Nonnentrompete* („rohibalar uchun truba“) deb ham atashgan, chunki rohibalarga asrlar davomida chin cholgʻu asboblarini ijro etish taqiqlangan.

## Oʻyinning tuzilmasi va texnikasi
Trumshaytning oʻlchami ikki metrga yaqin. Mazkur asbob bir torli, uchburchak shaklidagi yogʻoch rezonator va ladsiz qisqa grif bilan jihozlangan. Trumshaytda faqatgina flajolet kabi tabiiy tovush qatori bosh barmoq bilan tovushlar yaratiladi. Flajoletga oʻziga xos „jiringlash“ ohangini (masofadan trubaga oʻxshash) taglik taqdim etadi. Qadimdan 180 dan ortiq haqiqiy asbob saqlanib qolgan..

## Tarixiy tasavvur
Trumshaytning dastlabki badiiy koʻrinishlaridan biri G. Memlingning mashhur „Musiqa farishtalari“ kartinasida (1480-yillar; chapdan ikkinchisi) aks etgan. Trumshaytning ilk texnik tavsifi — „trigon“ (trigonia) nomi bilan, shuningdek, „uchburchak monoxord“ (triangulum monochordum) — Glareanning „Dodekaxord“ida (1547) namoyon etilgan. U buni Reyn daryosi yaqinida yashovchi nemis va gallar bilan bogʻlagan, ular goʻyoki ushbu asbobni yunoncha „dala“ (schiza) soʻzi deb atashgan. Glareanga koʻra, baʼzi ohangdor torning ustida bir oktava ovoz chiqarib, boshqa — burdon — torni qoʻshishgan. Glarean truba sadosiga oʻziga xos shovqin beruvchi tebranish stendini ham rang-barang tasvirlagan va asbobning oʻlchamlarini aniq koʻrsatgan. Keyinchalik trumshayt barokko davri kitoblarida, shu jumladan M.Pretoriusning mashhur „Syntagma musicum“ va M.Mersennaning „Harmonie universelle“ risolalarida ham mashhur. Unga ushbu asbobda eng mashhur ijrochi Jan-Batist Pren (1742) tomonidan maxsus ocherkni bagʻishlangan. XVIII asrning oʻrtalarida, bir maromli temperatsiyasida tez tarqalishi tufayli trubadan foydalanishga ehtiyoj qolmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* *Garnault P.* La trompette dengiz. Qanchadan-qancha, 1926-yil.
* *Vogel M.* Zur Etymologie von „tromba marina“ // IMSCR XI. Kopengagen 1972-yil, 696-701-betlar.
* *Kullmer E.* Mitschwingende Saiten: Musikinstrumente mit Resonanzsaiten. Bonn, 1986-yil.
* *Adkins C., Dickinson A.* Boshqa har qanday nomdagi truba: trubachi dengiz tarixi. 2 vls. Buren, 1991. 612 b. ISBN 9789060276242.

## Havolalar

* ''Nyuton D.'' Tromba marina. Organologiya boʻyicha tadqiqot (2002)
* Karnay ovozi namunalari veb sayt)
Tulum musiqiy asbob

**Tulum** (yoki **guda** — lazsk. გუდა;  — parkapzuk) — Turkiyaning lazs viloyatidagi qoplarga oʻxshash anʼanaviy musiqa asbobi hisoblanadi. Mazkur asbobni amshenliklar, pontiy yunonlari (ayniqsa, xaldeylar) orasida ham uchratish mumkin. Tulum shimoli-sharqiy Anatoliya aholisi orasida mashhur boʻlib, musiqa va raqs tarkibini tashkil etadi..
## Nomi
Turk tilidan „tulum“ soʻzi „mesh“ deb tarjima qilinib, xakas tilidan kelib chiqqan..

Ushbu asbobning Yaqin Sharq xalqlaridagi baʼzi nomlari:

* Guda (lazsk. გუდა)
* Kaba gayda (Bolgariyadagi Rodoplar)
* Gudastvri ()
* Ç'ip’oni (Artvin, Adjariya, Lazistan)
* Dankio (Pontiyliklar, romeika)
* Parkapzuk ()
* Shuvur (mariyliklar, cherkeslar)
* Saxbr, shapar (chuvashliklar)
* Tulum (ozarbayjonlar, turklar.

## Asbob
Olimlar [ qanday? ] tulumning paydo boʻlgan vaqtini sinfiy jamiyat paydo boʻlishining dastlabki davri bilan bogʻlaydi. Tulum echki yoki qoʻy terisidan tayyorlanadi, maxsus usulda teri bilan qoplanadi va yumshatiladi. Toʻrtta teri teshigi butun teriga ikki tomonlama mahkam bogʻlanadi; qolgan ikkita teshikdan biriga tiqin shaklida qamish yoki suyak trubkasi joylanadi va uning yordamida tulum havo bilan toʻldiriladi, ikkinchi teshikka ijro etish uchun qoʻllaniladigan ikki juft naycha biriktiriladi. Uzunligi 260–280&nbsp;mm boʻlib, trubkada 7 ta teshik nosimmetrik tarzda joylashtirilgan. Ijrochi asbobni chap tirsak ostida ushlab, havo bilan toʻldirilgan suv poʻstini yengil bosib, havoni trubalar orqali oʻtkazadi; ikkala qoʻlning barmoqlari bilan teshiklarni ochish va yopish orqali u kerakli balandlikdagi tovushlarni yaratadi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Sabahattin Ali

**Sabahattin Ali** () — turk shoiri va yozuvchisi. Sabahattin Ali (25-fevral 1907; Eğridere, Edirne viloyati - 2-aprel 1948, Qırklareli), turk yozuvchisi va shoiri. U o‘zining adabiy shaxsini sotsialistik realistik tekislikka qo‘yib, o‘z hayotida kechinmalarini o‘quvchiga aks ettirdi va o‘zidan keyingi jumhuriyat davridagi turk adabiyotiga ta’sir ko‘rsatgan shaxsga aylandi. U asosan qissalar yozgan bo‘lsa-da, romanlari bilan maydonga chiqdi; U o'z romanlarida uzoq ta'riflar bilan shug'ullangan sevgi va sevgi mavzusini vaqti-vaqti bilan siyosiy bahslariga ishora qiluvchi hikoyalar va vaqti-vaqti bilan ijtimoiy buzilishlarni tanqid qilish bilan qo'llab-quvvatladi. “Kuyucakli Yusuf” (1937), “Ichimdagi shayton” (1940) va  “Mo‘yna mantoli Madonna” (1943) romanlari Turkiyadagi adabiy doiralarning olqishiga sazovor bo‘ldi va XX - XXI asrlarda ham o‘z ta’sirini davom ettirdi.

Eğridereda tug'ilgan Sabahattin Ali birinchi hikoya va she'riy insholarini Balıkesirda boshlagan, she'rlarini esa Istanbuldagi adabiyot o'qituvchisi Ali Canip Metodning ko'magida birinchi marta *Akbaba* va *Chag'layan jurnallarida nashr etgan.* Qisqa muddat Anado‘lida dars berganidan so‘ng Turkiya davlati tomonidan til o‘rgatish uchun Germaniyaga yuboriladi. Turkiyaga qaytib kelganida nemis tili oʻqituvchisi boʻlib ishlay boshlagan boʻlsa-da, avvaliga kommunistik targʻibot olib borganlik aybi bilan bir muddat hibsga olingan, soʻngra Turkiya davlat boshqaruvchilarini tanqid qilgani uchun yana hibsga olingan. Bu davrda u davlat xizmatidan chetlashtirildi, ammo OtaturkU haqida yozgan she’ri tufayli davlat muassasalariga qayta tayinlangan. O'ziga singdirilgan sotsialistik idrokni sindirish uchun *"Esirs"* nomli pyesa ham yozgan.

U umrining so'nggi yillarida turk millatchilari bilan o'tkazgan munozaralari bilan ham kun tartibiga chiqdi, ayniqsa Turkiy-Turonchi yozuvchi Nihal Atsiz bilan boshidan kechirgan tarangligi Irqchilik-Turanchilik Davasining bir qismiga aylandi. Bu davrda Aziz Nesin bilan birga nashr qilgan Markopasha jurnalida siyosatchilarni tanqid qilgani uchun turli sud jarayonlariga duch keldi. Oʻziga qarshi daʼvolar oʻziga qarshi boʻlgan bir paytda Turkiyani tark etmoqchi boʻlgan va Bolgariya chegarasini kesib oʻtmoqchi boʻlganida, qochish tashabbusida unga yoʻl koʻrsatgan Ali Ertekin tomonidan millatchilik asosida oʻldirilgan.