Savaş Dinçel

**Halil Savaş Dinçel** turk aktyori, rejissyor va karikaturachi.

## Yoshlik davrlari va taʼlimi
**Savaş Dinçel** 1942-yil 1-aprelda Istanbulning Fotih tumanida tugʻilgan. Boshlangʻich maktabni Koja Ragʻip Posha boshlangʻich maktabida tugatganidan soʻng, Istanbul oʻgʻil bolalar litseyiga oʻqishga kirdi. Teatr taʼlimini esa Istanbul shahar konservatoriyasining teatr boʻlimida boshlagan. Teatr taʼlimidan tashqari, u havaskor sifatida multfilmlar chizishni boshlaydi. Savaş birinchi marta aktyor sifatida Istanbul shahar teatrida sahnaga chiqadi.

## Karyerasi
Savaş Dinçel 1980-yilda harbiy toʻntarish natijasida harbiy holat eʼlon qilinishi bilan Istanbul shahar teatrlaridan chetlashtirilgan. Dinchel va Mujdat Gezen Kommunistik tashviqot qilishda ayblangan va 1983-yili bir-biriga kishanlangan holda sudga olib ketilgan. 1978-yilda Mujdat Gezen tomonidan yozilgan va Savaş Dinchel tomonidan chizilgan „Nazim Hikmet satrlar“ kitobi tufayli 1980-yil 12-sentyabrda ularga nisbatan oʻsha davrning mashhur 141 va 159-moddalari boʻyicha sudda daʼvo ishlari ochiladi. Bu ish tufayli hibsga olingan Dinchel va Gezen 1983-yil 4-iyun kuni qoʻllari bir-biriga bogʻlangan holda Oliy Jinoyat Sudiga olib kelinadi. Oʻsha paytda qamoqxonalarda majburiy boʻlgan „forma“ ni kiygan ikki doʻst bilaklaridagi kishanlarni yashirishga urinishmaydi, aksincha, buni koʻrsatish uchun qoʻllarini oldinga choʻzishadi."Kommunizmni targʻib qilish va hukumatning axloqiy shaxsini haqorat qilish" ayblovlari bilan 21 yilgacha qamoq jazosi bilan sudlangan Gezen va Dinchel bir muddat Sağmaljilar qamoqxonasida qolganidan keyin oqlanishadi.

Savaş Dinchel Toʻntarishdan soʻng "Guldürürü" oʻquv markazida karikaturachi boʻlib ishladi. Bir muddat „Gunaydın“ gazetasida karikaturachilik bilan shugʻullanadi. Bu yerda u „Tonton“ nomli multfilmlar tayyorlaydi. Davlat kengashi qayta tiklash qarori tasdiqlangach, u yana shahar teatrlarida ish boshlaydi. U ikkita karikatura koʻrgazmasini ochadi. „Nozim Hikmat satrlari“ nomli hajviy kitob tayyorlaydi..Rejissyor Ziya Oʻztan tomonidan suratga olingan „Kurtuluş“ va „Jumhuriyat“ filmlarida İsmet İnönü rolini oʻynadi. Ali Poyrazogʻlu teatri, Gen-Ar teatri, AST va Munir Özkul bilan ishlagan.

U Müjdat Gezen sanʼat markazi tashkil etilganidan boshlab oʻqituvchi sifatida ishlagan va qisqa vaqt davomida Kadir Has universiteti konservatoriyasida „sahna mashqlari“ fanidan dars bergan.

U Turkiya Respublikasining birinchi bosh vaziri va ikkinchi prezidenti Ismet Inönüga jismoniy jihatdan juda oʻxshashligi sababli koʻpincha Inönüni tasvirlab berardi.

2002-yilda „Non qayiq“ serialidagi Nusret ota obrazi bilan barchaning mehrini qozongan aktyor, mahalliy aholining har bir dardiga davo boʻlishi bilan birga, odamlar maslahat beradigan personajining suratini chizadi. Mahallaning „bilim“i boʻlgan Nusret ota siymosi oʻz hazillari bilan vaqti-vaqti bilan tomoshabinlarni kuldiradi. Serialdagi roli tufayli novvoylik bilan shugʻullangan Nusrettin Somuncu mahallaning otasi boʻlib, „dada kattasan“ deya seviladi. Sanʼatkor bu roli bilan turk xalqining qalbidan joy egallaydi.

Oʻgʻli Barish Dinchel taʼkidlaganidek, Savaş Dinchel bankomat kodi sifatida foydalangan „1402“ sonli harbiy holatga asoslanib, 1980-yil 12-sentyabrda faoliyati toʻxtatilgan davrdan tashqari, shahar teatrlarida rol oʻynagan va boshqargan. Bundan tashqari, u yon mashgʻulot sifatida rasm chizish va plakat ishlari bilan ham shugʻullangan.

## Vafoti
Savaş Dinchel "Sovuq kemalar" serialining suratga olish jarayonida kasal boʻlib qolib, ogʻir operatsiyani boshidan kechiradi. http://www.ntvmsnbc.com/news/430193.asp U 2007-yil 20-dekabr kuni Istanbuldagi uyida ichki qon ketishini boshidan oʻtkazdi va har qanday aralashuvlarga qaramay, xuddi shu kuni Memorial kasalxonasida vafot etti. Shifokori uning oʻlimi kasallik tufayli boʻlgan degan fikrni rad etadi. Oʻlim sababi „yurakning toʻxtab qolishi“ (yurakning toʻsatdan toʻxtab qolishi) bilan tushuntirilgan.

Savaş Dinçel 2007-yil 21-dekabrda Istanbuldagi Zincirlikuyu qabristoniga dafn etilgan.

### Aktyorlik oʻyinlari

* xxxx: Nikoh : Nikolay Gogol – Istanbul shahar teatri
* xxxx: Montserrat : Emmanuel Robles – Istanbul shahar teatri
* xxxx: Dushanbadan payshanbagacha : Musahipzade Jalal – Istanbul shahar teatri
* xxxx: Sulton Gelin : Cahit Atay – Istanbul shahar teatri
* xxxx: Vlademir Komarov : Istanbul shahar teatri
* 1964: Yosma : Ruzante – Anqara sanʼat teatri
* 1965: Buzilgan tartib : Güner Sümer – Anqara sanʼat teatri
* 1967: Cyrano de Bergerac : Edmond Rostand – Istanbul shahar teatri
* 1967: Kojadağlar ogʻa : Sabahattin Engin – Istanbul shahar teatri
* 1967 yil: Kichkina shahzoda : Antuan de Sent-Ekzyuperi – Istanbul shahar teatri
* 1983 yil: Oʻn ikki gʻazablangan odam : Reginald Rose – Istanbul shahar teatri
* 1987: Keshandan Ali dostoni : Haldun Taner – Istanbul shahar teatri
* 1987 yil: Gilos bogʻi : Anton Chexov – Istanbul shahar teatri
* 1988: Artiz maktabi : Müjdat Gezen – Müjdat Gezen teatri
* 1991 yil: Inspektor : Nikolay Gogol – Istanbul shahar teatri
* 1995: Ishqibozlar uchun hikoya : Sait Faik Abasiyanik \Savas Dincel – Istanbul shahar teatri
* 1996 yil: Godotni kutish : Samuel Beckett – Istanbul shahar teatri
* 2000 yil: Sersem erining ayyor xotini : Haldun Taner – Istanbul shahar teatri
* 2001: Hamlet 2001 : Uilyam Shekspir – Istanbul shahar teatri
* 2003: Barg tomchisi : Reshat Nuri Guntekin – Istanbul shahar teatri

### Yozgan oʻyinlari

* Uçurtmanın Kuyruğu
* Gürültülü Patırtılı Bir Hikaye
* Meraklısı İçin Öyle Bir Hikâye
* Çok Orijinal Bir Oyun

### Komikslar va multfilmlar albomi

* Çizgilerle Nâzım Hikmet
* Çoksesli

### U boshqargan baʼzi oʻyinlar

* xxxx: Fareli qishlogʻining Pied Piper : Adrian Mitchell – Istanbul shahar teatri
* xxxx: Kichkina shahzoda : Antuan de Sent-Ekzyuperi – Istanbul shahar teatri
* 1976: Begunohlar : M.Roli \ V. Vincenzoni – Istanbul shahar teatri
* 1976: Yoʻlovchi : Nozim Hikmet – Istanbul shahar teatri
* 1994 yil: Koʻzlarimni yumaman, vazifamni bajaraman : Haldun Taner – Istanbul shahar teatri
* 1998 yil: Kometa ostida : Huseyin Rahmi Gulpinar / Güner Sümer – Istanbul shahar teatri
* 2001 yil: Uçurtmaning dumi : Savaş Dinchel – Istanbul shahar teatri

### Filmografiya

* 1979: Gül Hasan
* 1980: İttihat Ve Terakki
* 1981: Hababam Sınıfı Güle Güle
* 1983: Üç İstanbul
* 1984: Kızlar Sınıfı
* 1985: Aşık Oldum
* 1986: Merdoğlu Ömer Bey
* 1987: Ateşböceği
* 1987: Homoti
* 1989: Bizimkiler
* 1994: Çözülmeler
* 1994: Kurtuluş
* 1995: Azmi
* 1996: Oğlum Adam Olacak
* 1997: Ağır Roman
* 1998: Cumhuriyet
* 2000: Abuzer Kadayıf
* 2000: Bizi Güldürenler
* 2000: Çemberler
* 2000: Dar Alanda Kısa Paslaşmalar
* 2000: Sinekli Bakkal
* 2002: Abdülhamit Düşerken
* 2002: Ekmek Teknesi
* 2003: Kurtlar Vadisi
* 2005: Bir Salkım Üzüm
* 2005: Ölümüne Sevdalar
* 2005: Peki Olur Şekerim
* 2006: Bir İhtimal Daha Var
* 2006: Can
* 2006: Eve Dönüş
* 2006: Sevda Çiçeği
* 2006: Esir Kalpler
* 2007: Hatırla Sevgili
* 2007: Sessiz Gemiler

## Mukofotlari

* 1989 yil: Ismoil Dumbullu mukofoti – Izmarit Nuri roli uchun
* 2000: Afife teatr mukofotlari : Yilning eng muvaffaqiyatli musiqiy yoki komediya aktyori – Sersem Kojaning ayyor rafiqasi
* 2000: 22. Siyod Turk kinosi mukofotlari – *Eng yaxshi erkak roli*, Dar Alanda Kısa Paslaşmalar (Tor maydonda qisqa oʻtishlar)
* 2001: 20- Istanbul kinofestivali – *Eng yaxshi aktyor*, Dar Alanda Kısa Paslaşmalar (Tor maydonda qisqa oʻtishlar)
* 2001: 8. ÇASOD „Eng yaxshi erkak roli“ mukofotlari, *eng yaxshi erkak roli*, Dar Alanda Kısa Paslaşmalar (Tor maydonda qisqa oʻtishlar)
* 2002: 2. Lions Teatr mukofotlari – *Yilning eng yaxshi dramaturgi*, Uçurtma Kuyruğu

## Manbalar