Wesleyan universiteti

**Wesleyan universiteti** Connecticut shtatining Middletown shahridagi xususiy universitetidir. Universitet 1831-yilda Metodist Yepiskop cherkovi homiyligida erkaklar kolleji sifatida tashkil etilgan. Kollej metodizm asoschisi John Wesley nomi bilan atalgan Middletowndagi birinchi oliy taʼlim muassasasi edi. Hozirgi kunda u dunyoviy universitet hisoblanadi.

Kollej 1872-yildan 1909-yilgacha ayol abituriyentlarni oʻqishga qabul qildi, ammo 1970-yilgacha toʻliq qoʻshma taʼlimga oʻtmadi. Toʻliq qoʻshma taʼlim oldidan Wesleyan kolleji bitiruvchilari va ayollar taʼlimining boshqa tarafdorlari 1912-yilda ayollar uchun Connecticut kollejini tashkil etishdi.

## Tarixi

Wesleyan universitetining tarixi haqida uchta asar nashr etilgan: „*Wesleyanʼs First Century“* (1932) Carl F. Price, „*Wesleyan University“, 1831-1910:* *"Collegiate Enterprise in New England"* (1999) va „*Wesleyan University“* * (1910—1970),* *"Academic Ambition and Middle-Class America"* (2015) asarlarining ikkalasi ham Devid B. Potts tomonidan yozilgan. Wesleyan universiteti tashkil etilishidan oldin, bu yerda kapitan Alden Partridge tomonidan tashkil etilgan harbiy akademiya mavjud boʻlgan. Ushbu akademiya muvaffaqiyatsizlikka uchragach, New England metodistlari uni sotib olib, ilmiy muassasaga aylantirdilar. Wesleyan 1831-yilda metodistlar konferensiyasi tomonidan faqat erkaklardan iborat metodistlar kolleji sifatida tashkil etilgan. Uni birinchi prezidenti Willbur Fisk boshqargan. Nomiga qaramay, Wesleyan hech qachon toʻliq diniy seminariya boʻlmagan, ammo u oʻquv dasturi va kampus diniy hayotida kuchli metodist taʼsiriga ega edi. Wesleyan rivojlanishining boshida maʼmuriyat jihatdan oʻzining ilmiy manfaatlarini oldingi Alden Partridge harbiy akademiyasidan oʻtgan xodimlar va talabalar manfaatlari bilan muvozanatlashi kerak edi. Shunga qaramay, u oʻzining dastlabki tarixi davomida taʼlim taraqqiyotida yetakchi boʻlib qoldi. 1870 va 1880-yillarda Wesleyan oʻzining maktabdan tashqari ijodiy izlanishlari, ayniqsa musiqa va yozuvchilik sohasida mintaqaviy obroʻ qozona boshladi.

Universitet hajmi jihatidan taqqoslanadigan muassasalardan koʻra kattaroq kutubxona fondiga ega. Wesleyan talabalar jamoasi 1910-yilda 300 ga yaqin edi. 1960-yilda bu koʻrsatkich 800 taga yetdi.

1872-yilda universitet oz sonli qiz talabalarni qabul qilish orqali qoʻshma taʼlim olishga uringan birinchi AQSh kollejlaridan biri boʻldi.1909-yilda Vasiylar kengashi kollej oʻzining erkak qiyofasini yoʻqotib borayotganidan va ayollar kollejni tugatgandan soʻng erkaklar kabi moliyaviy yordam bera olmasligidan qoʻrqib, ayollarni bakalavr sifatida qabul qilishni toʻxtatish uchun ovoz berdi. Bu xavotirni hisobga olgan holda, Wesleyan ayollarni qabul qilishni toʻxtatdi. 1912-yildan 1970-yilgacha Wesleyan yana erkaklar kolleji sifatida faoliyat yuritdi.

Wesleyan 1937-yilda metodist cherkovi taʼsiridan mustaqil boʻldi. 2000-yilda universitet tarixiy metodistlar sayti sifatida belgilandi.

1950-yillarning oxiridan boshlab prezident Victor Lloyd Batterfild universitetni qayta tashkil etish boʻyicha ulkan dasturni boshladi. Dasturga binoan, universitet bakalavriat taʼlimi va markazlashtirilgan magistraturaga ega boʻlgan yettita kichik turar joy kollejiga boʻlinadi. Doktorlik dasturlari va Ilgʻor tadqiqotlar markazi (keyinchalik Gumanitar fanlar markazi deb oʻzgartirildi) ushbu qayta tashkil etish tarkibiga kiritildi.

Ushbu tizim ostida boshlangan qurilish dasturi Foss Hillda uchta turar-joy kollejini (Foss Hill yotoqxonalari), undan keyin yana uchta turar joy kollejini (hozirda Butterfield kollejlari deb ataladigan Lawn Avenue yotoqxonalari) yaratdi. Tuzilmalar qurilgan boʻlsa-da, taklif qilingan oʻquv dasturlaridan faqat toʻrttasi amalga oshirildi. Ulardan ikkitasi (Adabiyot kolleji va Ijtimoiy fanlar kolleji) bugungi kunda davom etmoqda. 1960-yilga kelib, Wesleyan Amerikadagi har qanday kollej yoki universitetning har bir talaba uchun eng katta jamgʻarmasiga ega edi.

Universitet dekanlarining nomlari Jacques Stainbergning 2002-yilda chop *etilgan „Gatekeepers: Inside The Admissions Process of a Premer College“* kitobida keltirilgan. 2007-yilning kuz semestrida Wesleyann universitetiinng 1978 -il bitiruvchisi va Kaliforniya sanʼat kollejining sobiq prezidenti Michael S. Roth universitetning 16-prezidenti lavozimini egalladi.

## Kampus

Wesleyan universiteti kampusi 360 akr maydonni egallaydi. Universitet kampusida 340 dan ortiq binolar, jumladan Olin memorial kutubxonasi, Andrus jamoatchilik bilan aloqalar markazi, Exley ilmiy markazi, Shanklin va Hall-Atwater laboratoriyalari, Van Vleck rasadxonasi, Beckhem Hall bilan Fayerweather, Russell House binosi, Milliy tarixiy yodgorliklar binosi, Allbritton markazi, Butterfield yotoqxonalari, Fauver Field yotoqxonalari va 11ta binodan iborat Sanʼat markazi majmuasi joylashgan.

Wesleyan universiteti 1831-yilda tashkil etilganida 1825-yilda qurilgan ikkita bino (Shimoliy va Janubiy kollej binolari) kampusini egallab oldi. Bu binolar dastlab Middletown shahri tomonidan kapitan Partridge foydalanishi uchun qurilgan. 1829-yilda Connecticut qonun chiqaruvchi organi „Kollej diplomlarini berish toʻgʻrisida“gi nizomni rad etganidan soʻng, kapitan Alden Partridge oʻz akademiyasini Vermont shtatining Nortfield shahriga koʻchirdi. Akademiya keyinchalik Norwich universitetiga aylandi va Middletown binolari Wesleyan universiteti tomonidan sotib olindi. Janubiy kollej dastlab litsey deb atalgan. Shimoliy kollej esa kazarma deb atalgan.

Ushbu binolar Connecticut shtatining Portland shahridan olib kelingan jigarrang qumtoshdan qurilgan. „Kazarma“ toʻrt qavatli, uzunligi 150 fut va kengligi 52 fut boʻlib, katta chodir va podvaldan iborat. „Litsey“ kazarmadan 20 fut janubda joylashgan.Litsey uch qavatli bibo boʻlib, yertoʻlasi yerdan qisman yuqorida joylashgan edi. Binoning old tomonida 14 × 16 fut va balandligi 73 fut boʻlgan minora bor edi. Podvalda arsenal va laboratoriya, birinchi va ikkinchi qavatlarida esa sinf xonalari joylashgan. „Litsey zali“ deb nomlangan uchinchi qavat cherkov xonasi boʻlib, jamoat xizmatlari uchun ishlatilgan.

Soʻnggi yillarda qurilgan yangi binolarga Freeman atletic markazi (50 m suzish havzasi, xokkey uchun Spurrier-Snayder Rink, 1200 oʻrinli Silloway gimnaziyasi), Andersen fitnes markazi va sakkizta kortli Rosenbaum Squash markazi, Kino tadqiqotlari markazi va Fisk Hall va Russell House oʻrtasidagi High Streetning sharqiy tomonida ingliz, roman tillari, adabiyot kolleji, klassik tadqiqotlar, falsafa, san'at va sanʼat tarixi boʻlimlarini oʻz ichiga olgan Gumanitar fanlar binolari kiradi. Allbritton markazi (ilgari Davenport talabalar markazi va undan oldin Scott laboratoriyasi) 2009-yilning kuzida ochilgan.Bu markaz Allbritton jamoat hayotini oʻrganish markazi, Shapiro ijodiy yozish markazi, miqdoriy tahlil markazi va feministik, gender markazini oʻz ichiga oladi.

2007-yil sentyabr oyida ochilgan Usdan universitet markazida talabalar va professor-oʻqituvchilar uchun ovqatlanish joylari mavjud. Shuningdek, Usdan universitet markazi seminarlar va uchrashuvlar uchun joylar, Wesleyan talabalar Assambleyasi, Talabalar faoliyati va yetakchilikni rivojlantirish idorasi, Universitet tadbirlari va rejalashtirish idorasi, pochta boʻlimi va kompyuter doʻkoniga ega.
### Reytinglar
*"US News & World Report" nashrining* 2023-yil reytingida Wesleyan universiteti milliy liberal sanʼat kollejlari orasida 18-oʻrinni, „Faxriylar uchun eng yaxshi kollejlar“ boʻyicha birinchi, „Eng yaxshi qiymatga ega maktablar“ boʻyicha 17-oʻrin va „Ijtimoiy sohadagi eng yaxshi ijrochilar“ reytingida 60-oʻrinni egalladi. Wesleyan universiteti New England Oliy taʼlim komissiyasi tomonidan akkreditatsiyadan oʻtgan.

Milliy tadqiqot universitetlari, liberal sanʼat kollejlari va harbiy akademiyalarni yagona soʻrovda birlashtirgan 650 ta Amerika kollejining 2023-yilgi *[[Forbes]]* jurnali reytingida Wesleyan universiteti umumiy reytingda 51-oʻrinni va faqat liberal sanʼat kollejlari orasida 8-oʻrinni egalladi. Yaqinda Forbesning yana bir reytingida Wesleyan milliy miqyosda toʻqqizinchi va liberal sanʼat kollejlari orasida uchinchi oʻrinni egalladi. Iqtisodiy tadqiqotlar milliy byurosi tomonidan eʼlon qilingan „Oshkor qilingan imtiyozlar reytingi“ nomli tadqiqotga koʻra, Wesleyan universiteti birinchi oʻrinni egalladi.

## Kutubxonalar

Wesleyan universiteti katta kutubxona fondiga ega.Ularning aksariyati 1,8 million jild va taxminan 10 000 dan ortiq seriyali obuna Olin memorial kutubxonasida joylashgan.Wesleyan universitetining birinchi kutubxonasi fuqarolar urushidan keyin qurilgan Rich Hall (hozirgi '92 teatri) edi. Olin kutubxonasi 1925—1927-yillarda qurilgan. Olin kutubxonasi dastlab ancha kichik boʻlgan va sinf xonasini ham oʻz ichiga olgan edi. Qurilgandan beri kutubxona ikki marta (oxirgisi 1992-yilda) kengaytirilgan.

Talabalar shaharchasidagi ikkinchi yirik kutubxona bu Fan kutubxonasi boʻlib, unda ikki yuz ellik ming jilddan ortiq ilmiy tezislar, kitoblar, jurnallar, monografiyalar, maqolalar, davriy nashrlar va soʻrovnomalar saqlanadi. Ilmiy kutubxonada shuningdek, „Cutter Collection“ deb nomlangan katta toʻplam mavjud boʻlib, unda, asosan XIX asr ingliz tilidagi Yevropa adabiyoti, sanʼati va madaniyatiga oid kitoblarning eski nashrlari saqlanadi.

## Talabalik hayoti

### Diniy hayot
2020-yilning iyunigacha universitetda yahudiy ravvin, katolik ruhoniysi, protestant ruhoniysi va musulmon ruhoniysi ishlagan. 2020-oʻquv yilining oxirida protestant va musulmon ruhoniylari lavozimlari boʻshab qoldi va universitet COVID-19 pandemiyasi tufayli byudjetni qisqartirish zarurati tufayli ularni toʻldirmaslikka qaror qildi. Universitet taklifiga koʻra, hozirgi ruhoniy lavozimlari „bir ruhoniy universitet diniy hayotining barcha jabhalarini nazorat qilish uchun qolmaguncha, barchasi bosqichma-bosqich bekor qilinadi. Bunda ruhoniyga talabalarning diniy guruhlarini boshqarishda va talabalarni Middletowndagi diniy xizmatlarga yoʻnaltirishda yordam berish uchun pullik talaba stajyor lavozimlari yaratiladi.“

Shuningdek,Universitetda buddistlar, musulmonlar, nasroniylar va yahudiylar uchun uy-joy qurish dasturi ham mavjud. Memorial Chapel binosi ichida meditatsiya xonalari ham mavjud.

### Sport

Wesleyan 29 sport turi boʻyicha universitet jamoalarining atletik konferensiyasi (NESCAC) III divizionining aʼzosi. Universitet jamoasi musobaqalarda anʼanaviy raqiblari Amherst va Williams jamoalariga qarshi kurashadi. Har yili 600 ga yaqin talabalar kollejlararo sport musobaqalarida qatnashadilar.

Bill Belichick, Eric Mangini va Field Yetes kabi bitiruvchilari boʻlgan kollej ESPN nashri tomonidan „buyuk futbol aqllari uchun oʻchoq“ deb taʼriflangan.

#### Wesleyan talabalar assambleyasi
Wesleyan talabalar assambleyasi (WSA) har yili Wesleyan universitetining bakalavriat talabalari jamoasiga vakillik qilish uchun saylanadigan 38 talabadan iborat organdir. Assambleya aʼzolari universitetning barcha sohalarida, jumladan, talabalik hayoti, akademiklar, universitet moliyasi va kampus binolari bilan bogʻliq masalalarda talaba himoyachilari sifatida xizmat qiladi.

## Taniqli bitiruvchilar va oʻqituvchilar

Fayl:Lin-Manuel Miranda by Gage Skidmore.jpg|Lin-Manuel Miranda, dramaturg va aktyor
Fayl:DavidBrewer.jpg|David Josiah Brewer,Qoʻshma Shtatlar Oliy sudining sobiq sudyasi
Fayl:Photo of the Day- 4-20 (34163554775) (cropped).jpg|Bill Belichick, „New England Patriots“ jamoasining bosh murabbiyi, bosh murabbiy sifatida oltita „Super Bowl“ mukofoti gʻolibi
Fayl:Michael Bennet Official Photo.jpg|Michael Bennet, AQSh senatori va prezidentlikka sobiq nomzod
Fayl:Max Rose, official 116th Congress photo portrait.jpg|Max Rose, AQSh Mudofaa vazirining COVID-19 pandemiyasi boʻyicha sobiq yordamchisi va sobiq AQSh Kongressi aʼzosi
Fayl:Herb Kelleher (131125herb).jpg|Herb Kelleher, „Southwest Airlines“ asoschilaridan biri va bosh direktori
Fayl:Lael Brainard (14438068496).jpg|Lael Brainard, Federal zaxira raisi oʻrinbosari
Fayl:Michael.bay.png|Michael Bay, *"Armageddon"*, *"Pearl Harbor"* va *"Transformerlar"* filmlari bilan tanilgan rejissyor
Fayl:Joss Whedon by Gage Skidmore 7.jpg|Joss Whedon, *"Qasoskorlar"* filmi rejissyori
Fayl:D. B. Weiss by Gage Skidmore 2.jpg|D. B. Weiss
Fayl:Peter Shumlin by Gage Skidmore.jpg|Peter Shumlin, Vermontning sobiq gubernatori
Fayl:2015 -WinterMeetings- Jed Hoyer (23613745646).jpg|Jed Hoyer, „Chicago Cubs“ beysbol operatsiyalari prezidenti va „San Diego Padres“ sobiq bosh menejeri
Fayl:Matthew Weiner 2011 Shankbone.JPG|Matthew Weiner, ijrochi prodyusser
Fayl:John Hickenlooper June 2019.jpg|John Hickenlooper, Kolorado shtati vakili sifatida AQSh senatori, Kolorado shtatining sobiq gubernatori va prezidentlikka sobiq nomzod
Fayl:Clark Gregg by Gage Skidmore 2.jpg|Clark Gregg, „ *Temir odam“*, *"Qasoskorlar"* va " *Kapitan Marvel* " filmlaridagi rollari bilan tanilgan aktyor
Fayl:Amanda Palmer at IFC 2016 — IMG 0132 (24075269118) (cropped).jpg|Amanda Palmer, qoʻshiqchi.
Fayl:Stephen Talbot seated.jpg|Stephen Talbot, prodyusser
Fayl:Garson, Willie.jpg|Willie Garson, aktyor
Fayl:Bill Rodgers 1977.jpg|Bill Rodgers, sportchi, ilgari marafonda yugurish boʻyicha rekord oʻrnatgan
Fayl:Beanie Feldstein at SXSW.jpg|Beanie Feldstein, aktrisa
Fayl:Scott Gottlieb official portrait.jpg|Scott Gottlieb, Oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi(FDA) komissari lavozimida ishlagan shifokor
Fayl:Dana Delany.jpg|Dana Delany, aktrisa
Fayl:Bradleywhitford.jpg|Bradley Whitford, aktyor
Fayl:Kenneth Lonergan Viennale 2016 opening 4 (cropped).jpg|Kenneth Lonergan rejissyor
Fayl:Akiva Goldsman by Gage Skidmore.jpg|Akiva Goldsman „A Beautiful Mind“ (film), *"Batman & Robin"(film)*, „I Am Legend“(film) va *"The Da Vinci Code"* filmlari bilan tanilgan,Akademiya mukofoti sovrindori.
Fayl:Angela Yee.png|Angela Yee, shou boshlovchisi, '
Fayl:John Perry Barlow 2012.jpg|John Perry Barlow, shoir va esseist
Fayl:Headshot of Jim Friedlich during the Knight Media Forum 2019 (46506272564).jpg|Jim Friedlich, ommaviy axborot vositalari va xayriya tashkiloti rahbari
Fayl:Ward Farnsworth.jpg| Ward Farnsworth, Texas universiteti huquq fakultetining sobiq dekani


## Manbalar

## Havolalar

* 
* ''Wesleying'' , an independent, student-produced blog about real students and real student life at Wesleyan University in Middletown, Connecticut