open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hadim Hofız Ahmed posho

**Hadım Hofız Ahmad posho** (odatda, **Hofiz Ahmad posho** deb ataladi, 1613-yil 3-noyabrda vafot etgan) — Usmoniylar davlat arbobi, 1590 yoki 1591-yildan 1594-yilgacha Misr hokimi lavozimida xizmat qilgan. Ilgari Kipr hokimi (beklarbegi) sifatida faoliyat yuritgan, Misr hokimi etib tayinlanishi bilan birga vazir unvonini ham olgan. Misrdan keyin 1594-yildan 1595-yilgacha Bursa hokimi bo‘lib xizmat qilgan. Unga berilgan *Hadım* laqabi turk tilida „haram ogʻasi“ degan ma’noni anglatadi.

Hofiz Ahmad posho Sulton Mehmed III hukmronligi davrida 1606-yilda Eger qamalida Usmoniylar qo‘shinlariga g‘alaba keltirgan. Turli davlat va harbiy lavozimlarda xizmat qilganidan so‘ng, Ahmad posho 1607 yoki 1608-yillarda nafaqaga chiqqan. Posho 1613-yil 3-noyabrda vafot etgan.

## Shuningdek qarang

* Misrning Usmoniy hokimlari roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Süreyya, Bey M, Nuri Akbayar, va Seyit A. Kahraman. Sicill-i Osmanî. Beşiktaş, İstanbul: Kültür Bakanlığı bilan Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı qoʻshma nashri, 1996. Chop etilgan.
Proletariat

**Proletariat** (; ) — marksistik nazariya va shunga yaqin oqimlarda: ishchilar sinfi; yashash manbai oʻz ishchi kuchini ishlab chiqarish vositalari egalariga sotishdan iborat boʻlgan yollanma ishchilar sinfi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

## Havolalar
Yusuf Halaq

**Yusuf Halaq** (; 1939–2007) – suriyalik yozuvchi, professor va adabiy tarjimon boʻlib, 1968-yildan boshlab turli rus asarlari va nashrlarini rus tilidan oʻz ona tili arab tiliga tarjima qilgan.

Halaq 1939-yilda Suriya Mandati davrida Damashqdan 80 kilometr shimolda joylashgan Yabrud shaharchasida tugʻilgan. Yabrudda taʼlimini tugatgach, u 1964-yilda Moskva davlat universitetida rus adabiyoti boʻyicha magistr darajasini olgan holda vaqtincha Moskvaga sayohat qilgan va u yerda yashagan. Vataniga qaytgach, u 1968-yilda tarjima qilishni boshlashdan oldin Damashq universiteti qoshidagi Oliy Rus Tili Institutida va shahardagi turli maktablarda rus tilidan dars berishni boshlagan.

U Arab Yozuvchilar Uyushmasi va uning Tarjima Assotsiatsiyasiga qoʻshildi va 1968-yildan 1990-yilgacha Vladimir Lenin, Rasul Hamzatov va Mixail Bulgakov kabi taniqli shaxslarning tanlangan asarlarini oʻz ichiga olgan 18 ta rus tilidagi kitobni tarjima qilgan.

U 2007-yilda Damashqda 67 yoshida vafot etgan.

## Asarlari
Quyidagi nashrlar Halaqning 1968-yildan 1990-yilgacha Damashq va Bayrutda nashr etilgan rus tilidan qilgan tarjimalaridir.
* *Marksistik estetika – Sovet olimlari guruhi tomonidan tadqiqot* (1968) الجمال في تفسيره الماركسي- دراسة لمجموعة من العلماء السوفييت
* *Lenin va Lunacharskiy haqida hikoyalar* (1970) قصص عن لينين لوناتشارسكي
* *Spirtli ichimliklar va bolalar* (1972) الكحول والأولاد
* *Adabiyot va sanʼat haqida* (1972–1973) في الأدب والفن
* *Adabiy va badiiy tadqiqotlar* (1977) دراسات أدبية وفنية
* *Marksistik-leninistik estetika asoslari* (1978) أسس علم الجمال الماركسي-اللينيني
* *Mening Dogʻistonim* (1979) بلدي
* *Tanlangan asarlar – Belinskiy* (1980) أعمال مختارة – بلنسكي
* *Duel* (1982) المبارزة
* *Molex* (1982) مولك
* *Sanʼatning haqiqatga estetik munosabatlari* (1982) علاقات الفن الجمالي في الواقع
* *Madaniyatda* (1982) في الثقافة
* *Mariya uchun pul* (1984) نقود لماريا
* *Adabiyot va gumanist fanlar* (1986) الأدب والعلوم الإنسانية
* *Usta va Margarita* (1986) المعلم ومارغاريتا
* *Romandagi soʻz* (1988) الكلمة في الرواية
* *Romandagi joy va vaqt* (1990) المكان والزمان في الرواية

## Manbalar
Müftizade Ahmed posho

**Müftizade Ahmed posho** (1824-yil may oyida vafot etgan) – Usmoniylar davlat arbobi. Oʻz faoliyati davomida turli viloyat hokimi va yuqori darajadagi boshqaruv lavozimlarida xizmat qilgan.

Ahmed posho hozirgi Turkiyaning Mersin viloyatida tugʻilgan. Uning otasi Silifke shahrining muftiysi boʻlgan, shu sababli „Müftizade“ (muftiyning oʻgʻli) laqabini olgan. Posho Dumyot (1802), Măcin (1807–08), Veliko Tarnovo (1808) va Nesebar (1808–1810) shaharlarida hokim bo‘lib ishlagan. Shuningdek, u, asosan, akasiga qarshi siyosiy raqib sifatida Usmoniylar imperiyasining bir qator viloyatlarida hokim (valiy) sifatida xizmat qilgan. Jumladan, Jidda (1802-yil, yo‘llar yopilganligi sababli lavozimga kirishmagan), Misr (1803-yil, bir kun xizmat qilgan), Halab (?–1806, 1817–1818), Karaman (1806–1807), Diyorbakir (1812), Morea (1812-yil avgust – 1817), Bursa va Kocaeli (1817), Aydin (1821), Saruhan (1821 – 1824-yil yanvar), Kars (1824-yil yanvar) hamda Damashq (1824-yil yanvar – may, bu lavozimni egallamagan) viloyatlari hokimi bo'lgan.

## Misr hokimligi
Yanicharlar 1803-yilda Misrni amalda boshqarayotgan alban va mamluk rahbarlaridan norozi bo‘lib, hokimiyatni qo‘lga kiritish uchun Ahmed posho bilan fitna uyushtirganlar. Ularning yordami bilan Ahmed posho bir kunga hokim bo‘lgan, ammo tez orada hokimiyat yana boshqa tomon Tohir poshoning qo‘liga o‘tgan.

## Vafoti
Ahmed posho 1824-yil may oyida Damashq hokimi lavozimini egallash uchun yo‘lda ketayotib vafot etgan.

## Yana qarang

* Misrning Usmoniylar hokimlari ro‘yxati
* Damashqning Usmoniylar hokimlari ro‘yxati
* Halab hukmdorlari ro‘yxati

## Manbalar
Masʼud Hamid

**Masʼud Hamid** – suriyalik kurd, jurnalistika talabasi. U kurdlarga qaratilgan tadbirning fotosuratlarini olgan.

## Hayoti
Hamidga uch yil qamoq jazosi hukm qilindi. Hamid 2003–2004-yillarda bir yil davomida Adra qamoqxonasida yakkaxona qamoqda saqlangan, soʻngra unga oylik tashriflar ruxsat etilgan, va Inson Huquqlari Uyushmasi tergovchilar uni qiynoqqa solgani va oyogʻiga mixli qamchi bilan urgani haqida xabar bergan. Uning xonasi  oʻlchamda boʻlib, asosan hojatxona bilan toʻldirilgan edi.

U 2005-yilda Reporters Without Bordersdan kibererkinlik mukofotini olgan.

## Manbalar
Lina Havyani al-Hasan

**Lina Havyani al-Hasan** () (1975-yilda tugʻilgan) – suriyalik romannavis, jurnalist va yozuvchi. U Damashq universitetida falsafa yoʻnalishida oʻqigan. U Damashq gazetasi *al-Thavra* ning adabiy boʻlimini boshqaradi. Yozuvchi sifatida al-Hasan oltitadan ortiq kitob nashr etgan, jumladan romanlar va nodavriy asarlar. 2010-yilda u *Xalqaro Arab Fikri mukofoti* va Birlashgan Arab Amirliklari Shayx Hamdan homiyligida oʻtkazilgan yosh yozuvchilar uchun seminarning ikkinchi IPAF Nadvasida qatnashish uchun tanlangan.

## Manbalar
Sausan Jamil Hasan

**Sausan Jamil Hasan** (1957-yilda tugʻilgan) – suriyalik shifokor va yozuvchi. U Latakiyadagi Tishreen universitetida tibbiyot yoʻnalishida tahsil olgan. Oʻz vatanida va chet elda shifokor sifatida oʻttiz yil ishlagandan soʻng, u tibbiyotdagi faoliyatini yakunlab, yozuvchi boʻldi. Uning asarlari quyidagilardan iborat:
* *Harir al-Zalam* (Zulmat ipagi) 2009,
* *Alf Layla fi Layla* (Bir kechada ming kecha) 2010,
* *Al-Nabbashun* (Axlat yigʻuvchilar) 2012,
* *Qamis al-Layl* (Kecha koʻylagi) 2014.

Uning 2022-yildagi *Mening ismim Zayzafun* romani *Arab Booker mukofoti*ga nomzod qilib koʻrsatilgan.

## Manbalar
Deli Emir Ahmed ogʻa

**Deli Amir Ahmed ogʻa** ( – Telba Amir Ahmad ogʻa; 1753-yil noyabrda vafot etgan), keyinchalik Sayyid Amir Ahmed posho nomi bilan tanilgan, Usmoniylar davlati siyosiy arbobi va harbiy yetakchisi.

Amir Ahmed posho yanicharlar safiga mansub boʻlib, 1750-yil mayidan 1751-yil yanvarigacha bu qoʻshinlarning ogʻasi (bosh qoʻmondoni) lavozimida xizmat qilgan.

Keyinchalik posho Sidon viloyati (1751, 1752–1753-yillar) va Halab viloyati (1751–1752-yillar) hokimi sifatida faoliyat yuritgan.

Poshoning kelib chiqishi turkdan bo‘lgan.

## Manbalar
Favvoz Haddod

**Favvoz Haddod** (arabcha: فواز حدّاد) (1947-yilda tugʻilgan) – suriyalik romannavis.

U Damashqda tugʻilgan va Damashq universitetida huquqshunoslik yoʻnalishida oʻqigan. U yozishni boshlashdan oldin bir nechta ishlarda ishlagan. Haddod oʻzining birinchi *Mozaika, Damashq 39* romanini 1991-yilda nashr etdi. Oʻshandan beri u *Oʻtkinchi sahna*, *Sadoqatsiz tarjimon*, *Pianinoda yakkaxon ijro* va *Xudoning askarlari* kabi bir qancha romanlar yozgan. *Sadoqatsiz tarjimon* 2009-yilda *Arab Booker mukofoti*ga nomzod qilib koʻrsatilgan, *Xudoning askarlari* asari esa 2011-yilgi mukofotning roʻyxatiga tanlangan, ammo yakuniy roʻyxatga kira olmagan.

Haddod asarlaridan parchalar ingliz tiliga tarjima qilingan va Banipal jurnalida nashr etilgan. Princeton universiteti olimi va tarjimoni Max Weiss Haddodning 2009-yildagi *Azef Munfared 'ala al-Piano* romanini tarjima qilgan, u *Solo Piano Music* nomi bilan Dar Arab tomonidan 2023-yilda nashr etilgan.

## Asarlari
* *Mozaika, Damashq '39* (1991)
* *Teatro 1949* (1994)
* *Al-Risala al-Axira* (*Oxirgi xat*) (1994)
* *Surat al-Ravee* (*Hikoyachining tasviri*) (1998)
* *Al-Walad al-Jahel* (*Bilimsiz bola*), (2000)
* *Al-Daghina va al-Hava* (*Gʻashlik va mehr*) (2001)
* *Mersal al-Gʻaram* (*Sevgi elchisi*) (2004)
* *Mashhad 'Aber* (*Oʻtkinchi sahna*) (2007)
* *Al-Mutarjim al-Xaʼin* (*Sadoqatsiz tarjimon*) (2008)
* *Azef Munfared 'ala al-Piano* (*Pianinoda yakkaxon ijro*) (2009) Ingliz tilida *Solo Piano Music* nomi bilan, Dar Arab 2023, ISBN 978-1788710909
* *Xudoning askarlari* (2010)
* *Dushman suriyaliklar*

## Manbalar

## Havolalar

* Favvozning 2023-yilgi ''Solo Piano Music'' asaridan parcha, Maks Vays tarjimasi
Xoin Ahmed posho

**Xoin Ahmed posho** (1524-yilda vafot etgan) – Usmoniylar hokimi (beklarbegi) va davlat arbobi, 1523-yilda Misr viloyati hokimi etib tayinlangan.

## Yoshlik davri
Ahmad poshoning kelib chiqishi gruzinlardan kelib chiqqan. U Enderun saroy maktabida taʼlim olgan.

## Oʻzini Misr sultoni deb eʼlon qilishi
Xoin Ahmed posho bosh vazir boʻlishni istagan. Shu maqsadda u Sulaymon I ni Piri Mehmed poshoni lavozimdan ozod etishga koʻndirishga uringan va buni Piri Mehmed poshoning yoshi kattaligi bilan oqlagan, natijada, Piri Mehmed posho lavozimidan ozod etilgan. Biroq uning raqibi Pargali Ibrohim posho 1523-yil iyun oyida bosh vazir etib tayinlangan. Shundan soʻng Ahmed posho Sulton Sulaymonga uni Misr viloyati hokimi etib tayinlashini soʻragan va u Misr hokimi etib tayinlangan. Ahmed posho Misrga borganidan soʻng oʻzini Usmoniylar imperiyasidan mustaqil holda Misr sultoni deb eʼlon qilgan. U o‘z nomi va surati tushirilgan tangalar zarb qilgan va shu yo‘l bilan hokimiyatini qonuniylashtirishga uringan. 1524-yil yanvar oyida Ahmed posho Qohira qal’asi va mahalliy Usmoniy garnizonlarini egallagan.

## O‘limi
Oldin lavozimidan ozod qilgan ikki amir tomonidan unga qarshi hammomda suiqasd uyushtirilgan, ammo Ahmed posho suiqasddan omon qolgan va Qohiradan qochib ketgan. Usmoniylar hokimiyati uni qo‘lga olib, boshini kesib qatl etgan. Uning qoʻzgʻoloni yangi tashkil etilgan Misr viloyatida qisqa muddatli beqarorlikka sabab boʻlgan. Ahmed poshoning vafotidan soʻng, uning raqibi Pargali Ibrohim posho Misrga tashrif buyurib, viloyatning harbiy va fuqaroviy boshqaruvini isloh qilgan.

## Oilasi
Ahmed posho sulton Boyazid II ning qizi Ilaldi Sultonga uylangan.
Ularning kamida bir oʻgʻli va bir qizi boʻlgan:

Ahmed poshoning oʻgʻli Sultonzoda Koʻchiy Bey amakivachchasi Hanzade Hanımsultanga (Boyazid II ning qizi Selçuk Sultonning qizi) uylangan va Ahmad Chelebiy ismli oʻgʻil koʻrgan.

Shahzoda Aynishah Xonimsulton (1570-yilda vafot etgan) Abdussalom Chelebiyga turmushga chiqqan va Ummihan Xonim ismli qiz koʻrgan.

## Yana qarang
* Misrning Usmoniy hokimlari roʻyxati

## Manbalar
Rosa Yosin Hasan

**Rosa Yosin Hasan** () – suriyalik romannavis va yozuvchi. U 1974-yilda Damashqda tugʻilgan va universitetda arxitektura yoʻnalishida oʻqigan. 1998-yilda uni bitirgach, jurnalist sifatida ishlay boshlagan va turli suriya va arab davriy nashrlarida faoliyat yuritgan. Uning birinchi nashr etilgan kitobi 2000-yilda *Nur bilan ifloslangan osmon* nomi ostida nashr etilgan qisqa hikoyalar toʻplami edi. U, shuningdek, *Hanna Mina mukofoti*ni qoʻlga kiritgan *Ebony* (2004) dan boshlab bir qancha romanlar yozgan. Uning uchinchi romani *Hurras al-Hava* (*Havo qoʻriqchilari*, 2009) *Arab Booker mukofoti* uchun roʻyxatga kiritilgan.

2009-yilda Hasan Beirut39 guruhining aʼzosi sifatida tanlandi, bu Banipal jurnali va Hay Festival tomonidan tashkil etilgan tanlov orqali tanlangan 40 yoshgacha boʻlgan 39 arab yozuvchisidan iborat guruh edi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Ahmed Rushdi Mostari

**Ahmad Rushdiy Mostari** (yoki **Ahmad Roshdiy** deb ham yoziladi, taxallusi Rushdiy/Roshdiy; 1637–1699/1700) – Mostar shahridan chiqqan bosniyalik Mavlaviy shoir. Abdulloh ismli kishining oʻgʻli boʻlgan. Yoshligida Konstantinopolga (hozirgi Istanbul) koʻchib oʻtgan va u yerda saroydagi sahifa maktabida (*ʿajemi oʻgʻlon*) tahsil olgan. Keyinchalik u mudarris boʻlib ishlagan, soʻngra davlat xizmatidan chetlanib, kitob doʻkoni boshligʻi sifatida faoliyat yuritgan.

Rushdiy oʻz davrida isteʼdodli shoir sifatida shuhrat qozongan, ayniqsa, uning ijodida tasavvuf bilan bogʻliq falsafiy tasavvur va ramziylik alohida oʻrin tutadi. U bir *[[devon]]* tuzgan boʻlib, unda, jumladan, uchta *[[g‘azal]]i* va bitta *[[qitʼa (lirik janr)|qitʼasi]]* fors tilida yozilgan. Rushdiyning sheʼriy uslubi „hind uslubi“ deb ataladi va uning sheʼrlari chuqur gʻamgin ohangi bilan ajralib turadi, bunga sabab, ehtimol, uning yagona oʻgʻlining vafoti bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.

## Manbalar
Muhammad Shafiy

**Muhammad Shafiy** (1897-yil 24-yanvar – 1976-yil 6-oktyabr; **Muftiy Muhammad Shafiy** deb ham tanilgan) – pokistonlik sunniy ulamo, hanafiy faqihi va muftiysi, shuningdek, shariat, hadis, Qur’on tafsiri va tasavvuf boʻyicha vakolatli shaxs. Britaniya Hindistonining Deoband shahrida tugʻilgan u 1917-yilda Dorul Ulum Deobandni tamomlagan, keyinchalik u yerda hadis ilmidan dars bergan va bosh muftiy lavozimini egallagan. 1943-yilda isteʼfoga chiqdi. Pokiston mustaqillikka erishgandan soʻng ushbu mamlakatga koʻchib oʻtdi, 1951-yilda Dorul Ulum Karachiga asos soldi. Asarlari ichida eng mashhuri Qur’onning urducha tafsiri boʻlmish *Maʼariful Qur’an*dir.
## Manbalar
Ahmed Tolib Bosnaviy

**Ahmad Tolib Bosnaviy** (yoki **Ahmad Taleb Bosnavi** deb ham yoziladi, 1674-yilda vafot etgan) – kelib chiqishi bosniyalik boʻlgan Usmoniylar amaldori va shoir.

Ahmad Tolib Bosniyada, yaʼni Usmoniylar imperiyasi davridagi Bosniya va Gersegovina hududida tugʻilgan. Dastlabki taʼlimini vatani Bosniyada olgan, soʻngra tahsilini davom ettirish uchun Konstantinopol (bugungi Istanbul)ga koʻchib oʻtgan. U Usmoniylar imperiyasining bosh vaziri Köprülüzade Fozil Ahmed posho (1661–1676-yillar orasida) xizmatiga kirgan va saroy tizimida sekin-asta yuqori lavozimlarga koʻtarilib, nihoyat *[[reis ül-küttab]]* (saroy devoni bosh kotibi) unvoniga ega boʻlgan.

Bosnaviy arab, turk va fors tillarida yozilgan sheʼrlarni oʻz ichiga olgan *[[devon]]* tuzgan. Uning forsiy sheʼrlari beshta *[[g‘azal]]* va oltita *[[qit’a|qit’adan]]* iborat. Gʻazallarida u oʻzining maʼnaviy izlanishlari va ruhiy kamoloti haqida soʻz yuritgan. Uning fors tilidagi sheʼriy uslubi nafis va sodda deb baholanadi.

## Manbalar
Saʼdiddin posho al-Azm

**Saʼdiddin posho al-Azm** (, 1762-yilda Raqqada vafot etgan) – Usmoniylar davlat arbobi.

Posho Usmoniylar imperiyasida bir nechta viloyatlar hokimi, jumladan, Halab (1750–1752), Sidon (1752, 1757–1758/59), Tripoli (1752–1757), Misr (1757), Marash (1757, 1760), Jidda (1758/59–1760), Konya (1760–1761), Raqqa (1761–1762) hamda 1762-yilda Bagʻdod hokimi etib tayinlangan, biroq bu lavozimni egallamagan.

Saʼdiddin posho al-Azm mashhur Al-Azm sulolasi aʼzosi boʻlgan Ismoil Posho al-Azmning oʻgʻli edi. Uning ukasi As’ad posho al-Azm, amakisi esa Sulaymon posho al-Azm edi.

## Yana qarang
* Al-Azm sulolasi
* Misrning Usmoniy hokimlari ro‘yxati

## Manbalar
Muhammad Baxit al-Mutiʼiy

**Muhammad Baxit al-Mutiiy** (1854 yoki 1856 – 1935) – Misr bosh muftiysi, shariat qozisi, al-Azhar universiteti rektori, oʻz davrining yetuk hanafiy-moturidiy ulamolaridan biri. U al-Azharda tahsil olgan va bir necha yil shu universitetda dars bergan. 1914-yilda muftiy etib tayinlangan va bu unvonni yetti yil davomida egallagan. Al-Afgʻoniy va Muhammad Abdu boshchiligidagi islomiy islohot harakatining eng ashaddiy dushmani sifatida tanilgan. U maʼlum bir fatvo chiqarish uchun hukumat bosimiga bosh egmay, muftiylik lavozimini yoʻqotishni afzal bilgan ulamo sifatida ham tanilgan.

Baxit al-Azharda tahsil olib, 1875-yildan 1880-yilgacha Qalyubiya qozisi etib tayinlangandan soʻng turli viloyat markazlarida, Iskandariya va Qohirada qozi boʻlib ishlagan. 1914-yil 21-dekabrda Misr bosh muftiysi etib tayinlanib, 1921-yilgacha xizmat qilgan. U Muhammad Abduning al-Azhardagi islohotlariga qarshi chiqdi, 1919-yil inqilobining oʻrtalarida musulmonlarni bolshevizmdan (ehtimol, siyosiy ruhdagi zoʻravonlik maʼnosini bildiradi) ogohlantirish uchun fatvo chiqardi va Qurʼon tarjimasi, oila huquqlari, ayollar huquqlari, xotin-qizlar huquqlari kabi masalalarda konservativ pozitsiyani egalladi.

## Manbalar
Ismoil Abu Hatab

**Ismoil Abu Hatab** (; 1993 – 2025-yil 30-iyun) – falastinlik fotojurnalist va kinorejissyor, C-light va ByPa asoschisi, Gʻazo urushidagi front hisobotlari bilan mashhur. U Gʻazo sektori tashqarisida bir qancha fotokoʻrgazmalar tashkil qilgan. U 2025-yil 30-iyunda Isroil havo hujumi natijasida halok boʻlgan.

## Hayoti va faoliyati
Abu Hatab Gʻazo shahrida tugʻilib oʻsgan. 2000-yillarning boshida u kundalik hayot va turli mojaroli sahnalarini suratga olishni boshladi va 2008-yilga kelib mahalliy OAVlar uchun frilanserlik qildi.

2008-yildan boshlab Abu Hatab BBC, DW va CARE International kabi xalqaro tashkilotlar va axborot agentliklari bilan ishlay boshlagan.

2023-yil 2-noyabrda al-Gʻafariy minorasidan Isroil havo hujumlarini yoritayotganda Abu Hatab ogʻir yaralandi. Abu Hatab NDTVga Gʻazodagi frilanser jurnalistlar „hech qanday institutsional xavfsizlik tarmogʻiga ega emas“ligini aytgan.

2025-yil aprel oyida Abu Hatabning „Osmon va dengiz oʻrtasida“ koʻrgazmasi Los-Anjeles, Qoʻshma Shtatlarda namoyish etildi.

### Oʻlimi
2025-yil 30-iyunda Isroil havo hujumi vaqtida Gʻazo shahridagi al-Baqa internet kafesiga ziyon yetkazildi, bu uning va kamida 41 kishining oʻlimiga sabab boʻldi. U 32 yoshda edi.

Falastin Media Forumi Abu Hatabning oʻlimiga motam tutdi. Xalqaro Jurnalistlar Federatsiyasi (IFJ) va Falastin Jurnalistlar Sindikati (PJS) hujumni qoraladi va darhol tergov oʻtkazishni talab qildi.

## Manbalar
Ali Ferruh Bey

**Ali Ferruh Bey** (1865-yil 5-iyun – 1904-yil 20-oktyabr) – Usmoniylar imperiyasining Amerika Qo‘shma Shtatlaridagi elchisi.
„*Ottoman Diplomatic and Consular Personnel in the United States of America, 1867–1917*“ () asari muallifi Sinan Kuneralp uni „AQShga yuborilgan eng taniqli Usmoniylar elchisi“ deb taʼriflagan.

Usmoniylar Tashqi ishlar vazirligi musulmon diplomatlar va ularning oilalariga xorijga oilaviy safarga chiqishni taqiqlagan boʻlsa-da, Ali Ferruh oʻz rafiqasi va uning oilasini ham AQShga olib borgan. Kuneralpning yozishicha, bu holat uning „boy va mustaqil inson“ ekanini koʻrsatadi.

1900-yilda u vazifasidan chaqirib olingan va uning oʻrniga Mustafo Shekib Bey tayinlangan.

## Yana qarang
* Usmoniylar imperiyasi va AQSh oʻrtasidagi munosabatlar

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Nodir Gʻaniyev

**Nodir Gʻaniyev** – oʻzbekistonlik diplomat. Oʻzbekistonning Portugaliya, Fransiya va Monakodagi elchisi. 2023-yil oktyabrdan 2024-yil iyul oyigacha Oʻzbekistonning Shvetsiyadagi favqulodda va muxtor elchisi.

## Maʼlumoti
Oʻzbekiston milliy universitetining filologiya va sharqshunoslik fakultetida taʼlim olgan.

## Mehnat faoliyati

Mustaqillikning dastlabki yillaridan Oʻzbekiston Tashqi ishlar vazirligi tizimida ishlay boshlagan. Keyinchalik Oʻzbekistonning xorijdagi diplonatik vakolatxonalarida turli lavozimlarda faoliyat olib borgan.

2022-yil Shvetsiya poytaxti Stokgolmda Oʻzbekistonning birinchi diplomatik vakolatxonasi ochilgan va 2023-yil oktyabrda birinchi elchi sifatida Nodir Gʻaniyev tayinlangan. 2024-yil 29-iyunda Shvetsiyadagi Oʻzbekiston elchisi sifatida missiyasini yakunlagan.

2024-yil 23-iyulda Oʻzbekistonning Fransiyadagi elchisi etib tayinlangan.

2025-yil 28-mayda Oʻzbekistonning Portugaliyadagi elchisi etib tayinlangan.

2025-yil 9-oktyabrda Oʻzbekistonning Manakodagi birinchi elchisi tayinlangan.

## Manbalar
Ahmad Yusuf al-Hasan

**Ahmad Yusuf al-Hasan** () (1925-yil 25-iyun – 2012-yil 28-aprel) – falastinlik/suriyalik/kanadalik arab va islom fanlari va texnologiyasi tarixchisi. Quddus, Qohira va Londonda tahsil olgan va London universitet kollejidan mexanik muhandislik boʻyicha PhD darajasiga erishgan. U Halab universitetining muhandislik fakulteti dekani va keyinchalik prezidenti boʻlib, u yerda Arab Fanlari Tarixi Instituti (IHAS)ga asos solgan va uning birinchi direktori sifatida tayinlangan.
U, shuningdek, 1971-yilgacha Suriyaning Neft, Elektr va Mineral Resurslari vaziri lavozimida ishlagan.
U 1982-yilda Kanadaga koʻchib oʻtgan.

## Lavozimlar va mukofotlar
* London universitet kolleji, Fan tarixi va falsafasi kafedrasining professori
* Toronto universiteti, Yaqin Sharq va Islomshunoslik kafedrasining professori
* Halab universiteti, Arab Fanlari Tarixi Instituti (IHAS) professori
* Fransiya Respublikasining Ordre National de la Légion d’honneur mukofoti sohibi

## Manbalar
Marie Seurat

**Marie Maamar Seurat** (qizlik familyasi: **Bachi**, 1949-yil 26-yanvar) – suriyalik romannavis.

## Hayoti
Marie Maamar Bachi 1949-yil 26-yanvarda Halabda tugʻilgan. Uning otasi fermer edi. 1965-yildan boshlab u Oksfordda grafika sanʼatini oʻrgandi va keyin Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtdi. 1973-yilda u Bayrutda Michel Seurat bilan uchrashib qoladi. U sotsiolog va CNRS tadqiqotchisi bilan turmush quradi, u 1985-yil 22-mayda Bayrutda Islomiy Jihod Tashkiloti tomonidan oʻgʻirlab ketilgan. Erining oʻlimi 1986-yil 5-martda eʼlon qilingan. Bu voqealardan soʻng u „Halab gʻozlari“ kitobini yozdi, u yerda siyosatning ikkiyuzlamachiligini qoralagan.

## Asarlari
* *Yomon omen qushlari*. Quartet, 1990, ISBN 9780704326941.
* *Shu qadar yaqin Sharq*
* *Oʻtgan yulduz, Asmaxanening singan taqdiri*
* *Mening shamol podsholigim, Hester Stanxop xotiralari*

## Yana qarang

* Suriya adabiyoti

## Manbalar
Yosir Abdul Boqiy

**Yosir Abdul Boqiy** (1972-yilda tugʻilgan) – Yamanlik romannavis, ssenariynavis, jurnalist va muallif. U Adenda tugʻilgan va universitetda tarix va qadimiy ashyolarni oʻrgangan. Uning birinchi qisqa hikoyalar kitobi *Ahlam* (Tushlar) deb nomlangan, keyin *Tun ayoli* toʻplami nashr etilgan. Uning bahsli romani *Zahavar* 2008-yilda chop etilgan.

2009-yilda Abdul Boqiy oʻzining birinchi ssenariysi *Voheeda* ni yozgan. U, shuningdek, 2010-yilda Adan koʻrfazi teatr guruhi tomonidan taqdim etilgan *Qizil kartochka* sahna asari yozilishiga hissa qoʻshgan.

Abdul Boqiy asarlari ingliz va italyan tillariga tarjima qilingan. Uning „Pullman #99“ qisqa hikoyasi ikki chet tilidagi antologiyalarda paydo boʻlgan: *Quyoshdagi apelsinlar* (2007) va *Perle dello Yemen* (2009). U, shuningdek, zamonaviy Yaman adabiyotiga bagʻishlangan Banipal jurnalining bir sonida taqdim etilgan Yaman mualliflaridan biri edi.

Abdul Boqiy Adandagi *Al-Manara* jurnalining muharriri boʻlib, bu Yaman Yozuvchilar Uyushmasining bir organidir.

## Manbalar
Hulikavi

**Hulikavi** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatining Belgaum tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Moralı Ali posho

**Moralı Ali posho** (morealik Ali posho, 1735-yilda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi davlat arbobi.

Ali posho Usmoniylar imperiyasida bir qator muhim lavozimlarda xizmat qilgan. Jumladan,Onadoʻli (1718–1719), Halab (1719), Kandiya sanjagi (Krit 1719–1720, 1725, 1726, 1730-yillar), Van (1720–1721), Mavsil (1721), Eğriboz sanjagi (1721–1725), Misr (1725–1726), Özi sanjagi (1730-yillar) va Adana (1734–1735) hokimi boʻlgan.

## Yana qarang
* Misrning Usmoniy hokimlari ro‘yxati

## Manbalar
Hunshyal (P.Y.)

**Hunshyal** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatining Belagavi tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Seydi Ali posho

**Seydi Ali posho** (1820 yoki 1821-yilda vafot etgan) – Gruziyada tugʻilgan Usmoniylar imperiyasining yirik dengiz qoʻshinlari amaldori, buyuk qoʻmondon (kapudan posho). Ali al-Tarabulusning ukasi. Dastlab Jazoirda yashagan, keyinchalik xizmat qilish uchun Istanbulga koʻchgan.

Seydi Ali posho Usmoniylar dengiz flotining bosh qoʻmondoni Kapudan posho lavozimini 1807-yildan 1808-yil 23-avgustgacha va 1808-yil 22-noyabrdan 1809-yil 10-apreligacha egallagan. Shuningdek, u 1808-yil 23-avgustdan shu yilning oxirigacha Silistra viloyati hokimi sifatida ham faoliyat yuritgan.

Tarixchi Mehmet Süreyyaning maʼlumotlariga koʻra, posho Gruziyadan chiqqan. Soʻnggi lavozimidan keyin u Gʻarbiy Onadoʻlidagi hozirgi Afyonkarahisar shahriga surgun qilingan.

## Yana qarang
* Kapudan posholar roʻyxati

## Manbalar
Al-Muʼazzam Isa

**** (1176 – 1227; shuningdek, ) – 1218—1227-yillarda Damashqdagi ayyubiy kurd amiri. Sulton al-Adilning oʻgʻli va Salohuddin al-Ayyubiyning jiyani boʻlmish al-Muazzam otasi tomonidan 1198- yoki 1200-yilda Damashq hokimi etib tayinlangan. 1218-yilda, otasining vafotidan soʻng, al-Muazzam Suriyadagi Ayyubiylar yerlarini oʻz nomidan 1227-yilgacha (vafotiga qadar) boshqargan. Uning taxti oʻrniga An-Nasir Dovud oʻtirdi.

U kitobxon sifatida hurmatga sazovor boʻlib, grammatika va fiqhga qiziqardi. 1204-yilga kelib, Quddus uning asosiy qarorgohiga aylangandi.
## Manbalar
Ingalagi (Belgaum)

**Ingalagi** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatining Belgaum tumanida joylashgan qishloq.

## Demografiyasi
2011-yilgi Hindiston aholini ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra, Ingalagi qishlog‘ining aholisi 3 965 kishini tashkil etgan.

## Manbalar
Ingali

**Ingali** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatida joylashgan qishloq. Qishloq Belgaum tumani tarkibidagi Chikodi taluk hududida joylashgan.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholini ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra, Ingali qishlog‘ida 7 920 nafar aholi istiqomat qilgan. Shundan 4 140 nafari erkaklar va 3 780 nafari ayollardan iborat bo‘lgan.

## Yana qarang
* Belgaum
* Karnataka tumanlari

## Manbalar

## Havolalar
* http://Belgaum.nic.in/
Elle Macpherson

**Eleanor Nancy Macpherson** (; 1964-yil 29-martda tugʻilgan) – model, tadbirkor ayol, teleboshlovchi va aktrisa.

Macpherson 1980-yillardan boshlab *Sports „Illustrated Swimsuit Issue*“ jurnali muqovasida rekord darajada , yaʼni 5 marta koʻrinish bergan. Shu sababli unga 1989-yilda „*Time*“ jurnali tomonidan „The Body“ laqabi berilgan. Model „Elle Macpherson Intimates“ (ichki kiyimlar liniyasi) va „The Body“ (teri parvarishi mahsulotlari liniyasi) kabi bir qator biznes loyihalarning asoschisi, bosh modeli va ijodiy direktori hisoblanadi. Macpherson 2010–2013-yillar davomida „*Britain & Ireland’s Next Top Model*“ loyihasining boshlovchisi va ijrochi prodyuseri boʻlgan. Shuningdek, u NBC telekanalining „*Fashion Star*“ shousi ijrochi prodyuseri boʻlib, birinchi mavsumda dastur boshlovchisi sifatida chiqish qilgan.

Aktyorlik faoliyatida esa Macpherson „*Sirens*“ (1994), „*The Mirror Has Two Faces*“ (1996) filmlarida ikkinchi darajali rollarni, „*Batman and Robin*“ (1997) filmida esa Julie Madison rolini ijro etgan. U „*The Edge*“ (1997) va „*South Kensington*“ (2001) filmlarida bosh rollarni oʻynagan. Shuningdek, Macpherson „''Friends''“ serialida rol ijro etgan, „''Saturday Night Live''“ dasturining bir sonini olib borgan.

## Yoshlik davri
Macpherson 1964-yil 29-martda Avstraliyaning Yangi Janubiy Uels shtatidagi Killara shahrida dunyoga kelgan. Tugʻilgan vaqtidagi ismi Eleanor Nancy Gow. Otasi Peter Gow tadbirkor, „Cronulla-Sutherland Sharks“ regbi jamoasi sobiq prezidenti, onasi Frances Gow esa hamshira boʻlgan. Macphersonning ota-onasi u 10 yoshligida ajrashgan, Macpherson esa onasi va ikki singlisi bilan birga yashagan. Keyinchalik onasi qayta turmush qurgan, yangi maktabda roʻyxatdan oʻtkazish jarayonida xatolik yuz bergani sababli familiyasi Gowdan oʻgay otasining familiyasi Macphersonga oʻzgartirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* . Wikimedia Commonsda   ga bogʻliq
* 
* Elle Macpherson on AskMen
* 
* Elle Macpherson Celebrity Style Profile (14 April 2012)
* ''Sports Illustrated'' Swimsuit Collection of Elle Macpherson
* Elle Macpherson interviewed by Ginny Dougary (2005)
* Elle Macpherson interview by *Harper’s Bazaar Australia* (2007-yil oktyabr)
Fitch Ratings

**Fitch Ratings, Inc.** – Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi kredit reyting agentligi. U AQSh Qimmatli qogʻozlar va birja komissiyasi tomonidan milliy miqyosda tan olingan uchta milliy statistika reyting tashkiloti () dan biridir va Moody’s hamda Standard & Poor’s bilan bir qatorda „katta uchlik kredit reyting agentliklari“ tarkibiga kiradi.

## Tarixi
Fitch Ratings kompaniyasining ikkita bosh ofisi Nyu-York va London shaharlarida joylashgan. Hearst korporatsiyasi 2018-yil 12-aprel kuni kompaniyaning qoʻshimcha 20 foiz ulushini 2,8 milliard AQSh dollari evaziga sotib olgach, Fitch Ratingsning 100 foiz egasiga aylandi. Bungacha Hearst 2014-yil 12-dekabr kuni 1,965 milliard dollar qiymatidagi bitim orqali oʻz ulushini 30 foizga oshirib, jami 80 foizga yetkazgan edi. Hearst dastlab 2006-yilda 20 foizlik ulushni xarid qilib, keyinchalik uni bosqichma-bosqich kengaytirgan.

Hearst korporatsiyasi ilgari FIMALAC S. A. kompaniyasi bilan birgalikda Fitch Ratingsga egalik qilgan boʻlib, FIMALAC 2018-yilgi bitimgacha kompaniyaning 20 foiz ulushiga ega edi. Fitch Ratings va Fitch Solutions birgalikda Fitch Group tarkibiga kiradi.

Kompaniya 1914-yil 24-dekabrda Nyu-York shahrida John Knowles Fitch tomonidan Fitch Publishing Company nomi bilan tashkil etilgan. 1989-yilda u Robert Van Kampen ham ishtirok etgan investorlar guruhi tomonidan sotib olingan. 1997-yilda FIMALAC kompaniyasi Fitchni xarid qilib, uni Londonda joylashgan oʻz shoʻba korxonasi – IBCA Limited bilan birlashtirgan. Keyinchalik, 2000-yilda, Fitch Chikagodagi Duff & Phelps Credit Rating Co. (aprel oyida) va Thomson Financial BankWatch (dekabr oyida) kompaniyalarini ham sotib olgan.

Fitch Ratings – uchinchi yirik NRSRO reyting agentligi boʻlib, u S&P va Moody’sga nisbatan bozorning nisbatan kichik ulushini qamrab oladi. Shunga qaramay, kompaniya xaridlar orqali izchil oʻsib kelmoqda va koʻpincha boshqa ikki agentlikning reytinglari yaqin, ammo aynan teng boʻlmagan hollarda hal qiluvchi uchinchi tomon sifatida faoliyat yuritadi.

2011-yil sentyabr oyida, Fitch Group oʻzining Algorithmics (xavf tahlili dasturlari ishlab chiquvchi) kompaniyasini IBMga 387 million AQSh dollari evaziga sotganini eʼlon qildi.

2022-yil iyun oyida esa Fitch Group GeoQuant sunʼiy intellektga asoslangan maʼlumot va texnologiya kompaniyasini sotib oldi.

## Faoliyati
Fitch Ratings Hearst Communicationsga toʻliq tegishli boʻlgan Fitch Group xolding kompaniyasining shoʻba korxonasi hisoblanadi. Fitch Group tarkibida, shuningdek, Fitch Solutions ham faoliyat yuritadi. U Fitch Ratings mahsulotlarini tarqatish bilan birga, kredit bozori maʼlumotlari va moliyaviy tahlillarni taqdim etadi. Fitch Groupda taxminan 5 000 nafar xodim, shulardan 1 600 dan ortigʻi tahlilchi sifatida ishlaydi. KompaniyagaFitch Group prezidenti va bosh ijrochi direktori sifatida Paul Taylor rahbarlik qiladi. Fitch Ratings esa milliy miqyosda tan olingan statistik reyting tashkiloti (NRSRO) sifatida roʻyxatdan oʻtgan. Unda 2 400 dan ortiq xodim faoliyat yuritadi, kompaniya prezidenti esa Ian Linnell hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Fitch Solutions
* Fitch Learning
* U. S. Credit: Fitch Ratings
Jakabal

**Jakabal** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatining Belgaum tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Paloma Elsesser

**Paloma Kai Shockley Elsesser** (1992-yil 12-aprelda tugʻilgan) – amerikalik model. 2023-yilda „Yil modeli“ nominatsiyasi boʻyicha „Fashion Awards“ mukofotini qoʻlga kiritgan ilk „plus-size“ (yirik oʻlchamdagi) model. 2024-yil oxirida Victoriaʼs Secret moda koʻrgazmasida ham chiqish qilgan.

## Yoshlik davri
Paloma Elsesser 1992-yil 12-aprelda Angliyaning London shahrida dunyoga kelgan. Onasi afro-amerikalik, otasining ajdodlari esa Chili va shveysariyaliklar boʻlgan. Model Kaliforniya shtatining Los-Anjeles shahrida voyaga yetgan va 2010-yilda psixologiya va adabiyotni oʻrganish uchun Nyu-York shtati Nyu-York shahriga koʻchib oʻtgan. Elsesserning bir opasi va bir singlisi bor, opasi Kanyessa McMahon rejissyor va prodyuser, singlisi Ama aktrisa va model boʻlib, IMG agentligi bilan shartnoma imzolagan, akasi Sage Elsesser aka Navy Blue esa reper va professional skeytbordchi.

## Karyerasi
Paloma Elsesser model sifatida Instagram tarmogʻida vizajist Pat McGrath tomonidan kashf etgan.

Model Nike, Inc., Fenty Beauty, Victoriaʼs Secret, Proenza Schouler va Mercedes-Benz brendlari bilan hamkorlik qilgan. Shuningdek, u *American Vogue*, *Vogue España*, *Teen Vogue*, *[[Elle]]*, *W*, *Wonderland Magazine* va *[[Glamour]]* kabi mashhur moda jurnallarining tahririy sahifalarida ham koʻrinish bergan.

2018-yilda Elsesser *British* *Vogue* jurnalining aprel soni muqovasida Fran Summers, Radhika Nair, Adut Akech, Faretta, Selena Forrest, Halima Aden, Vittoriya Ceretti va Yun Yon Bae bilan birga suratga tushgan. 2019-yilda u aka-uka Safdielarning „*Uncut Gems“* nomli filmida oʻzining ilk aktyorlik debyutini amalga oshirgan.

Elsesserning surati 2021-yil yanvar oyida *American Vogue* jurnali muqovasida, 2025-yilning aprel oyida esa *Vogue Adria* jurnali muqovasida paydo boʻlgan.

## Mukofotlari

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar
*
Ivan Nikitin

**Ivan Savvich Nikitin** (; 1824-yil 3-oktyabr — 1861-yil 28-oktyabr) — rus shoiri.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
Frantsisk Skorina

**Frantsisk Skorina** (;  1490-yil — 1541-yil) — birinchi belorus noshiri va maʼrifatparvari.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
Jokanatti

**Jokanatti** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatining Belagavi tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Matrasul Matyoqubov

**Matrasul Matyoqubov** (3-iyun 1958, Xiva, Xorazm viloyati) — oʻzbek sozandasi, surnay va qoʻshnay ijrochisi, musiqashunos va pedagog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (2006), *Doʻstlik* ordeni sohibi. Oʻzbekiston va xorijda oʻzbek milliy cholgʻu ijrochiligini targʻib qilgan sanʼatkor.

## Hayoti va taʼlimi
Matrasul Matyoqubov 1958-yil 3-iyunda Xiva shahrida tugʻilgan. U Matyoqub Ollayorovdan qoʻshnay va surnay chalishni oʻrgangan. 1973-yilda Urganch shahridagi Matyusuf Xarratov nomli musiqa bilim yurtida, 1977-yildan Toshkent davlat konservatoriyasining Sharq musiqasi boʻlimida tahsil olgan.

## Faoliyati
1970–1980-yillarda u Otajon Xudoyshukurov, Ortiq Otajonov, Farhod Davletov bilan birga ijod qilgan. 1987-yilda maqom ijrochilari tanlovida gʻolib boʻlgan. 1990-yillardan boshlab Turkiya, Koreya, Yaponiya, Germaniya va Fransiyada Oʻzbekiston sanʼatini targʻib qilgan.

## Pedagogik faoliyati
1989-yildan pedagog sifatida faoliyat yuritadi. Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi va Yunus Rajabiy nomidagi OʻzMMSIda dars bergan. “Qoʻshnay”, “Surnay”, “Oʻzbek anʼanaviy cholgʻulari” kabi oʻquv qoʻllanmalar muallifi.

## Mukofotlari

* Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (2006)
* Doʻstlik ordeni
* Professor unvoni (2019)

## Shaxsiy hayoti
Turmush oʻrtogʻi Munavvar Ollayorova, farzandlari Quvondiq va Orzuxon Matyoqubovalar musiqiy yoʻnalishda faoliyat yuritishadi.

## Manbalar

Saibjon Begmatov; Matrasul Matyoqubov.Oʻzbek anʼanaviy cholgʻulari, (Madaniyat, sanʼat akademik litsey va kollejlari uchun oʻquv qoʻllanma), Toshkent: "Yangi nashr" nashriyoti, 2008 — 72-bet. . ()
Kadapur

**Kadapur** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatida joylashgan qishloq. Qishloq Belgaum tumani tarkibidagi Chikodi taluk hududida joylashgan.

## Demografiyasi
2011-yilgi Hindiston aholini ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra, Kadapur qishlog‘ida 5 151 nafar aholi istiqomat qilgan. Shundan 2 638 nafari erkaklar va 2 513 nafari ayollardan iborat bo‘lgan.

## Yana qarang
* Belgaum
* Karnataka tumanlari

## Manbalar

## Havolalar
* http://Belgaum.nic.in/
Shomahmud Shorahmedov

**Shomahmud Shorahmetov** (11-iyun 1962, Toshkent) — oʻzbek sozandasi, joʻrnavoz, xonanda va pedagog. Rubob ijrochiligida anʼanaviy maktabning yirik vakillaridan biri. Oʻzbek milliy musiqasini targʻib etishda, shuningdek, yosh ijodkorlarni tayyorlashda muhim hissa qoʻshgan.

## Hayoti va taʼlimi
Shomahmud Shorahmetov 1962-yil 11-iyunda Toshkent shahrida sanʼatkor oilasida tugʻilgan. 1986-yilda Toshkent davlat konservatoriyasining “Sharq musiqasi” kafedrasini tamomlagan. Shu yili Guliston musiqa bilim yurtida oʻqituvchi sifatida mehnat faoliyatini boshlagan.  1989-yildan boshlab Toshkent davlat konservatoriyasida hozirda esa Yunus Rajabiy nomidagi Oʻzbek milliy musiqa sanʼati institutida pedagoglik faoliyatini davom ettirib kelmoqda.

## Ijodiy faoliyati
Ustoz rubob ijrochiligida anʼanaviy ijro maktabiga tayanadi. Uning repertuarida “Soʻlim”, “Topolmasman”, “Yigʻlayman”, “Yangi oy chiqqan kecha” kabi xalq va bastakor kuylar mavjud.  Shorahmetov xonandalik sohasida ham faol boʻlib, 1989-yilda boʻlib oʻtgan “Kamolot-89” tanlovida III oʻrinni egallagan.

## Pedagogik faoliyati
Shorahmetov 30 yildan ortiq davom etayotgan pedagogik faoliyati davomida koʻplab isteʼdodli shogirdlarni yetishtirgan. U “Maqom yoʻllaridagi kuylar va mashqlar” nomli oʻquv qoʻllanma muallifi boʻlib, maqom ijrochiligi va cholgʻu mashgʻulotlari boʻyicha ilmiy-uslubiy yoʻnalishda faol ishlaydi.  2006-yilda dotsent ilmiy unvoniga ega boʻlgan.

## Mukofot va unvonlari

* “Madaniyat va sanʼat fidokori” koʻkrak nishoni (2020)
* “Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 30 yilligi” esdalik nishoni (2021)
* Dotsent ilmiy unvoni (2006)

## Manbalar
Kankanawadi

**Kankanawadi** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatida joylashgan qishloq. Qishloq Belagavi tumani tarkibidagi Raybag taluk hududida joylashgan.

## Demografiyasi
2001-yilgi Hindiston aholini ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra, Kankanawadi qishlog‘ida 13 303 nafar aholi istiqomat qilgan. Shundan 6 760 nafari erkaklar va 6 543 nafari ayollardan iborat bo‘lgan.

## Yana qarang
* Belagavi
* Karnataka tumanlari

## Manbalar

## Havolalar
* http://Belgaum.nic.in/
Kankanwadi

**Kankanwadi** — Hindistonning janubidagi Karnataka shtatining Belgaum tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Mirzamaqsud Alimov

**Mirzamaqsud Alimov ** (1973-yil, Jalaquduq, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbek din arbobi va ilohiyotshunosi, imom, 2019-yil 25-noyabrdan Andijon viloyati bosh imom xatibi.

## Biografiyasi
Mirzamaqsud Alimov 1973-yilda Jalaquduq tumanida tug‘ilgan. 1996-yilda Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutini tamomlagan. „Imom Buxoriy“ ordeni sohibi.

Faoliyati davomida Jalaquduq tumanidagi So‘fiqishloq jome masjidi imom-xatibi, Jalaquduq tuman bosh imom-xatibi lavozimlarida ishlagan. Shuningdek, 2008-2018-yillarda Andijon viloyat bosh imom-xatibi o‘rinbosari, 2018-2019-yillarda esa Andijon viloyatidagi Sayid Muhiddin Mahdum o‘rta maxsus islom bilim yurti mudiri vazifalarida mehnat qilgan.

2019-yil noyabr oyida Nuriddin Xoliqnazarovning o‘rniga Andijon viloyati bosh imom-xatibi etib tayinlandi.

## Unvon va mukofotlari
* „Imom Buxoriy“ ordeni (2025) — *Vatanimiz mustaqilligini mustahkamlash, Yangi O‘zbekistonni barpo etish yo‘lida amalga oshirilayotgan islohotlarga qo‘shgan munosib hissasi, o‘zining yorqin iste’dodi, keng qamrovli ilmiy-ijodiy va amaliy faoliyati bilan xalqimizning intellektual salohiyati va ma’naviyatini yuksaltirish, mamlakatimizda ilm-fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, sport, adabiyot, madaniyat va san’at sohalari, ommaviy axborot vositalarini rivojlantirish, yosh avlodni ona yurtga muhabbat, umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida sog‘lom va barkamol etib tarbiyalash yo‘lidagi ko‘p yillik samarali xizmatlari hamda ijtimoiy hayotdagi faol ishtiroki uchun*.

## Manbalar
Samir Abdulfattoh

**Samir Abdulfattoh** – yamanlik qisqa hikoyalar muallifi, romannavis va dramaturg. U 1971-yilda Yamanning Jibla shahrida tugʻilgan va 1982-yilda Sanoga koʻchib oʻtgan, u yerda universitetda iqtisod va biznes yoʻnalishida oʻqigan. Uning birinchi qisqa hikoyalar toʻplami „Ranin al-matar“ 2002-yilda nashr etilgan. Shundan soʻng yana ikkita toʻplam nashr etdi. U ikkita roman yozgan: „Rivayat al-Sayyid Mim“ (2007) va „Ibn al-nasr“ (2008). Shuningdek, u teatr sahnalari uchun pyesalar ham yozgan.

Abdulfattoh koʻp qirrali yozuvchi boʻlib, ayniqsa Yevropa adabiyoti, xususan, Rossiya adabiyotiga qiziqadi. U koʻpincha ekzistensial mavzularni yoritadi va uning asarlari zamonaviy Yaman adabiyotining avangard oqimiga tegishli hisoblanadi. 2009-yilda u Nadia al-Kokabaniy, Vajdi al-Ahdal va Ali al-Moqriy kabi hamkasb yozuvchilar bilan birgalikda „Kecha uchrashuvi“ („Meeting Yesterday“) nomli adabiy guruhga asos soldi. Uning asarlari italyan tiliga tarjima qilingan va „Perle Dello Yemen“ (2009) nomli zamonaviy yaman yozuvchilari antologiyasiga kiritilgan.

## Manbalar
Mayfa Abdulrahmon

**Mayfa Abdulrahmon al-Qiyadiy** (1951 – 3-aprel 2021) – Yamanlik qisqa hikoyalar yozuvchisi va jurnalist. U Moskvadagi Gorkiy Institutida tahsil olgan va 1982-yilda magistrlik darajasiga erishgan. U Yamanning ijtimoiy va siyosiy haqiqatlarini oʻrganadigan qisqa hikoyalari bilan mashhur. Uning birinchi qisqa hikoyalar toʻplami 1975-yilda, keyingi toʻplami esa 1983-yilda nashr etilgan. Uning asarlari ingliz tiliga tarjima qilinib, 1988-yilda Salma Xadra Jayyusiy tahrirlagan „Zamonaviy Arabiston Adabiyoti“ (*The Literature of Modern Arabia*) nomli antologiyada chop etilgan.

Abdulrahmon Adendagi Axborot vazirligida ishlagan. Shuningdek, u „Al-Nidaa“ kabi Yaman jurnallarida ham ishlagan. 2010-yilda, „Al-Nidaa“ jurnali va uning jurnalistlariga qarshi sud qarori qismi sifatida, Abdulrahmonga uch oylik shartli qamoq jazosi berilgan.

## Manbalar
Derviş Ali

**Derviş Ali** () (1673-yilda vafot etgan) – XVII asrda yashagan Usmoniylar davridagi mashhur xattot.

## Hayoti va ijodi
Derviş Ali yoki *Büyük*, *Birinci* yoki *ayırt Mâruf* nomlari bilan tanilgan (bu nomlar uni keyinchalik yashagan shu ismli boshqa ikki xattotdan farqlash uchun ishlatilgan).

Uning yoshlik yillari haqida juda kam maʼlumot mavjud. Tugʻilgan sanasi nomaʼlum. Derviş Ali yanichar zobiti Kara Hasan oʻgʻli Huseyn ogʻa xonadonida qul sifatida voyaga yetgan. Yoshligida yanicharlar tarkibida kichik zobit boʻlib xizmat qilgan. Keyinchalik u mashhur xattot Halid Erzurumiy (vafoti: 1651) qoʻlida tahsil olgan.

Derviş Ali Köprülü kutubxonasida ishlagan va koʻplab xattotlarni tayyorlagan. Ularning eng mashhurlari bosh vazir Köprülüzade Fazıl Ahmad posho, Hofiz Usmon va Suyolcuzade Mustafo Eyubiy boʻlgan. Uning yana bir shogirdi Ismoil afandi boʻlib, u Hofiz Usmonning qabrtoshi yozuvlarini yozgan va Qurʼonning 44 nusxasini koʻchirgan.

Derviş Ali 1673-yilda keksalik chogʻida vafot etgan va Topkapı (qadimiy Sent-Romen darvozasi) hududi tashqarisida dafn etilgan.

## Yana qarang
* Usmoniylar imperiyasi madaniyati
* Hofiz Usmon
* Islom xattotligi
* Usmoniylar xattotlari ro‘yxati
* Usmoniylar sanʼati

## Manbalar
Fotima Abdulhamid

**Fotima Abdulhamid** (; 1982-yilda tugʻilgan) – Saudiya Arabistonilik yozuvchi. Jiddada tugʻilgan Fotima universitetda psixologiya yoʻnalishida tahsil olgan va oʻqituvchi va psixolog sifatida ishlagan. Unga tegishli asarlar qatoriga „Qogʻoz samolyot kabi“ (2010) qisqa hikoyalar toʻplami va bir qator romanlar kiradi. Uning 2022-yilda yozilgan „Ufqning eng baland qismi“ (*The Highest Part of the Horizon*) romani *Arab Booker mukofoti*ga nomzod qilib koʻrsatilgan. Uning boshqa romanlari orasida „Kumushning chekkasi“ (*The Edge of Silver*, 2013) va „Ayol uchun F“ (*F for Female*, 2016) bor.

## Manbalar
Yunus Abdulsalom

**Yunus Abdulsalom Ahmad** (1996-yilda tugʻilgan) – mustaqil Yamanlik jurnalist boʻlib, 2021-yil 4-avgustdan buyon hibsda saqlanmoqda.

## Hayoti
Yunus 1996-yilda Taiz muhofazotida tugʻilgan. U 2016-yilda Sano universitetining Ommaviy axborot vositalari fakultetini tamomlagan. 2021-yilda u ikki hafta davomida yoʻqolib qolgan, soʻngra uning advokati va himoya guruhi Yunusning 2021-yil 4-avgustdan boshlab husiylar nazoratidagi Sano Xavfsizlik va Razvedka Xizmati tomonidan hibsda saqlanayotgani va uning holati yomonlashayotganini oshkor qilgan. Amnesty International husiylar Yunusni hech qanday ayblovsiz oʻzboshimchalik bilan hibsga olganliklarini aytib, uni shartsiz ozod qilishni soʻragan. Uning advokati, Yunusning holati yomon boʻlishiga qaramay, husiylar uni ozod qilishdan bosh tortayotganliklarini aytgan. 2020-yil avgust oyida Yunus bir hafta davomida Janubiy Oʻtish Kengashiga sodiq qoʻshinlar tomonidan Abiyan muhofazotida hibsga olingan edi.

## Manbalar
Mirza Mazhar Jani Janaan

**Mirza Mazhar Jani Janaan** (; **Shamsuddin Habibulloh** taxallusi bilan mashhur boʻlgan; 1699-yil 13-mart – 1781-yil 6-yanvar) – Dehlilik mashhur hanafiy Moturidiy Naqshbandiy soʻfiy shoiri. „Urdu sheʼriyatining toʻrt ustuni“dan biri sifatida tanilgan. U sunnatga mutlaq sodiqligi va unga taqlid qilgani uchun zamondoshlari tomonidan *sunnitarash*, „sunnitchi“ nomi bilan ham atalardi.
## Manbalar
Jamol Abu Hamdan

**Jamol Abu Hamdan** (1944–2015) – Iordaniyalik yozuvchi. U janubiy Suriya provinsiyasi As-Suvaydada druz oilasida tugʻilgan. U Ummon, Qohira va Bayrutda tahsil olgan va 1966-yilda Bayrut Arab Universitetida huquqshunoslik darajasini olgan.

Abu Hamdan butun Arab dunyosida keng tarqalgan qisqa hikoyalari va pyesalari bilan mashhur. Shuningdek, u arab tilidagi telekanallarda efirga uzatilgan bir qancha teleseriallarni dramalashtirilgani uchun ham tanilgan. Uning asarlari ingliz tiliga tarjima qilingan holda Granta jurnali va bir nechta antologiyalarda chop etilgan.

U 2015-yil aprel oyida Fayetteville shahrida vafot etgan.

## Manbalar
Hoda Ablan

**Hoda Ablan** (1971-yilda tugʻilgan) – Yamanlik shoira.

## Hayoti va faoliyati
U Ibb shahrida tugʻilgan va Sano universitetida tahsil olib, 1993-yilda siyosatshunoslik va iqtisod yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini olgan.

Ablan Yaman Yozuvchilar Ittifoqining bosh kotibi lavozimida ishlagan. U turmush qurgan va farzandlari bor.

## Asarlari
Uning ilk sheʼriy toʻplami „Vurud shaqiyat al-malamih“ (Yaramas xususiyatli atirgullar) 1989-yilda Damashqda nashr etilgan. Shundan soʻng u bir qancha boshqa sheʼriy toʻplamlarni nashr ettirgan. Uning asarlari tarjima shaklida turli nashrlarda, jumladan, Banipal jurnalining ikkita sonida (8 va 36-sonlar) chop etilgan.

### Antologiyalarda

*  
* 

## Manbalar
Constantine Anthopoulos

**Constantine Anthopoulos** (, ; 1835–1902) – Usmoniylar yunonlaridan boʻlgan olim va davlat arbobi.

## Hayoti
Constantine Anthopoulos Usmoniylar dengiz akademiyasida professor boʻlib ishlagan, keyinchalik Usmoniylar huquq tizimiga oʻtgan va kassatsiya sudida sulton prokurori lavozimigacha koʻtarilgan. U Kritning general-gubernatori boʻlgan hamda 1895-yilda Londondagi Usmoniylar elchisi etib tayinlangan. Ushbu lavozimni 1902-yilda Konstantinopolda vafot etguniga qadar egallab turgan.

U butun faoliyati davomida ziyrak va halol davlat xizmatchisi sifatida obroʻ qozongan.

1902-yil iyun oyida Sulton unga Usmoniylar imperiyasiga sodiq xizmatlari uchun olmos bilan bezatilgan *Nishon-i Iftixor* (Shon-sharaf ordeni)ni topshirgan.

## Manbalar
Aydoslu Mehmed posho

**Aydosli Mehmed posho**, shuningdek, **Aidos Mehmed posho** nomi bilan ham tanilgan, XVIII asrda yashagan Usmoniylar davridagi davlat arbobi va harbiy zobit.

Aydosli Mehmed posho eng avvalo 1790-yilda 1787–1792-yillardagi rus–turk urushi davrida Izmail qal’asi garnizonining bosh qoʻmondoni sifatida tanilgan. Izmail qamali vaqtida ruslar tomonidan asirga olingan. U oʻz davrining eng malakali va tajribali Usmoniy qoʻmondonlaridan biri boʻlgan.

Keyinchalik posho yana Usmoniylar xizmatiga qaytgan va 1791-yilda Rumeliya viloyatining beklarbegi etib tayinlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* https://www.prlib.ru/en/history/619832(https://www.prlib.ru/en/history/619832) Russian armies captured a Turkish fortress Izmail (Yeltsin Presidential Library)