open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dabih

**Dabih** (β Cap,β Capricorni, Beta Togʻtaka) — Togʻtaka yulduz turkumidagi bir nechta yulduz tizimi. Arab tilidan tarjima qilinganda **Dabih** nomi qassob degan maʼnoni anglatadi, arabcha **nakshatra saʼd ad-dabih** — „kesuvchining baxti“ (qassob, qurbonlik) soʻzidan kelib chiqqan. Ekliptika yaqinida joylashgan Dabih oy va vaqti-vaqti bilan sayyoralar bilan qoplanishi mumkin.

## Vizual qoʻshaloq tizim
Yorqinroq komponent  **β¹ Togʻtakaning** aniq kattaligi +3,05 m, zaifroq komponent **β² Togʻtakaning** aniq kattaligi +6,09 m. Ular bir-biridan 3,5  burchak masofasi  va kamida 21 000  daqiqasi bilan ajralib turadi (0,34 yorugʻlik yili).Ular bir-biridan 3,5 yoy daqiqasi va kamida 21 000 AU burchak masofasi bilan ajralib turadi (0,34 yorugʻlik yili). β²  Togʻtakasi asosiy yulduz atrofida toʻliq aylanish uchun taxminan 700 000 yil talab qiladi. Komponentlarning har biri ham bir nechta tizimdir. Tizimning murakkabligi tufayli bir nechta tizimning mavjudligi uchun bir nechta sxemalar taklif qilindi. Eng keng tarqalgan „koʻp tizimlar katalogi“da keltirilgan.

## β¹ Togʻtaka
**β¹ Togʻtaka** eng murakkab tizim, Spektral tadqiqotlar, agar toʻgʻri talqin qilinsa, tizim kamida uchta komponentdan iborat ekanligini koʻrsatadi. Ular orasida dominant  **β Togʻtaka Aa** hisoblanadi: koʻrinadigan kattaligi +3,08 m boʻlib, u K spektral tipidagi toʻq sariq yorqin gigantdir. Uning hamrohi **β Togʻtaka** **Ab** — B spektrli sinfining asosiy ketma-ketligi yulduzi-koʻrinadigan qiymatga ega + 7,20 m. Ular bir-biridan 0,05 yoy sekund (5 AU) burchak masofasi bilan ajratilgan va orbital davri 3,77-yil.

**β Togʻtaka Aa** sirt harorati 4900 K, diametri quyoshnikidan 35 marta va yorqinligi quyoshnikidan 600 marta katta. **β Togʻtaka Ab** ning yana bir koʻrinmas sunʼiy yoʻldoshi — **β Togʻtaka Ac** mavjud boʻlib, u atrofida 8,7 kunlik davr bilan aylanadi. βTogʻtaka Aa ham kichik sunʼiy yoʻldoshga ega, deb ishonish uchun asos bor.

## β² Togʻtaka
**β² Togʻtaka** zaifroq  komponenti boʻlib oddiyroq va koʻproq oʻrganilgan. Bu qoʻsh yulduz boʻlib, uning yorqinroq komponenti **β Togʻtaka B** koʻrinadigan kattaligi +6,1 m boʻlib, A spektral turidagi oq gigant boʻlib, Quyoshdan 40 marta yorqinroq porlaydi. **β Togʻtaka B** juda gʻayrioddiy, chunki atmosferada gʻayritabiiy darajada katta miqdordagi simob va marganets topilgan.Bundan tashqari, undan 3 yoy soniya uzoqlikda joylashgan β Togʻtaka C yoʻldoshi bor.

## Mumkin komponentlar
**β¹ Togʻtaka** Djon Gershel tomonidan ikki yulduz ochildi. Ular 112 burchak soniyasida **β¹ Togʻtakalardan** ajralib turadi va ular optik jihatdan ikkilanganmi yoki **β Togʻtaka** tizimiga tegishlimi, aniq emas. Shunga qaramay, baʼzan ular D va E **β Togʻtaka** bilan belgilanadi.

## Manbalar
Alesskiy farmoni

**Alesskiy farmoni** (fr. Edit D’alais) — kardinal Rishelyo tomonidan tuzilgan va 1629-yil 28-iyun kuni Alesda qirol Lyudovik XIII va gugenotlar yetakchilari oʻrtasida imzolangan tinchlik shartnomasi. Shartnoma Nantes Farmonining asosiy tamoyillarini tasdiqladi, ammo u gugenotlarning siyosiy huquqlarga ega emasligi va barcha shahar va qal’alarni darhol tark etishi kerakligi haqida qoʻshimcha qoidalarni oʻz ichiga olganligi bilan ajralib turardi. Shartnoma gugenot qoʻzgʻolonlarini tugatdi, gugenotlarga amnistiya berdi va bu diniy guruhga bagʻrikenglik kafolatladi. Afsuski, gugenots uchun tinchlik uzoq davom etmadi: Lyudovik XIV protestantlarni taʼqib qilishni davom ettirdi, bu esa 1685-yilda  Nant farmonini bekor qilishga olib keldi.

## Adabiyotlar
* Salmon, J. H. M. Peasant Revolt in Vivarais, 1575—1580. French Historical Studies, Vol. 11, No. 1, (Spring 1979). Duke University Press.
* Knecht, R. J. The French Civil Wars (2000) Pearson Education Limited.
Demokratik saylovlar, saylov huquqlari va erkinlari standartlari to‘g‘risidagi Konvensiya

**Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligiga aʼzo davlatlarda demokratik saylovlar, saylov huquqlari va erkinliklari standartlari toʻgʻrisidagi** konvensiya — MDH konvensiyasi. 2002-yil oktabr oyida imzolangan va 2003-yilda uch davlat (Qirgʻiziston, Rossiya va Tojikiston) tomonidan ratifikatsiya qilinganidan soʻng kuchga kirgan. Keyinchalik Armaniston, Moldova, Qozogʻiston va Belarus ham konventsiyaga qoʻshilgan. Konventsiyani imzolagan davlatlar qatoriga Gruziya va Ukraina ham kiradi. Biroq ikkisi ham turli shartlar bilan imzolagan. Konventsiya loyihasi Rossiya Federatsiyasi MSK tashabbusi bilan Rossiya Federatsiyasi MSK aʼzosi V.I. Lisenko boshchiligidagi guruh tomonidan ishlab chiqilgan.

Konventsiya 2011-yil iyul oyida Dnestrboʻyi Moldova respublikasi Oliy Kengash qarori bilan mamlakatdagi asosiy huquq normasi sifatida tan olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* *Lysenko V. I.* Konventsiyaga tushuntirish xati … (loyiha). Rossiya Federatsiyasi Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining Axborotnomasi. № 4 / 2001-yil

## Havolalar

*  (nedostupnaya ssilka s 20-09-2016 [2073 dnya])Tekst konvensii (kopiya)
* Konvensiya o standartax demokraticheskix viborov, izbiratelnix prav i svobod v gosudarstvax — uchastnikax Sodrujestva Nezavisimix Gosudarstv: Dokumenti i materiali Otv. red. V. I. Lisenko. M.: RTsOIT, 2008. ISBN 5-93639-066-7
Dʰéǵʰōm

**Dʰéǵʰōm** (PRA-ind. *dʰéǵʰōm yoki, ""), yer, yoki ***Pleth₂wih₁** (PRA-ind. *dʰǵʰōm*pleth₂wih₁) ochiq — proto-Hind-Yevropa mifologiyasida qayta tiklangan Yer maʼbudasining ismi. Ona Yer (*Déōm Méhttēr)odatda keng (*pleth₂wih₁) va qorongʻu (*dengengwo-) oʻlimga oidlar maskani, hamma narsani va tirik mavjudotlarni olib yuruvchi sifatida tasvirlangan. Bu koʻpincha *Dyēus Ph2tēr, kunduzi osmon xudosi va oʻlmas va samoviy xudolarning uyi bilan bogʻliq, chunki Dyeusning samarali yomgʻirlari yerdagi qabilalarga ozuqa va farovonlik olib kelishi mumkin. Shunday qilib, *Dʰéǵʰōm odatda hind-yevropa anʼanalarida unumdorlik, oʻsish va oʻlim bilan bogʻliq boʻlib, odamlarning onasi va maskani sifatida koʻriladi.

## Rasm imkoniyatlari

* Geya — yunonlar orasida.
* Tellus — Rimliklar orasida.
* Yord — Skandinaviyaliklar orasida.
* Jemina (litvaliklar) va Zemes-mate (latviyaliklar) - Baltlar orasida.
* Prithivi — Vedik davrining hindulari orasida.
* Bhumi — keyingi hindular orasida.
* Spandarma — eronliklardan.
* Nerta — nemislar orasida.
* Ona — pishloq yer — slavyanlar orasida.
* Danu — Keltlar orasida.
* Api — skiflar orasida.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
*
Jahon intellektual mulk tashkilotini etish taʼsis Konventsiyasi

**Jahon intellektual mulk tashkilotini taʼsis etish toʻgʻrisidagi konventsiya** () — Jahon intellektual mulk tashkilotini (WIPO) taʼsis etishni nazarda tutuvchi xalqaro shartnoma. Konventsiya 1967-yil 14-iyulda Stokgolmda imzolangan. 1970-yilda kuchga kirgan (1979-yilda oʻzgartirilgan).

Konventsiyaning funktsiyalarini tashkilotning oʻzi amalga oshiradi.

2020-yil uchun 193 shtat mavjud.

## Yana qarang

* Jahon intellektual mulk tashkiloti
* Intellektual mulkni himoya qilish bo'yicha Birlashgan xalqaro byurolar
* WIPO Lex

## Manbalar

## Havolalar

* Jahon intellektual mulk tashkilotini taʼsis etish toʻgʻrisidagi konventsiya (1979-yil 2-oktabrda oʻzgartirilgan) (rus. ) WIPO Lex maʼlumotlar bazasida — WIPO rasmiy veb-sayti.
Nish deklaratsiyasi

**Nish deklaratsiyasi** ― 1914-yil 7-dekabrda Nish shahrida Serbiya Milliy Birlashmasi tomonidan qabul qilingan, Janubiy slavyanlarni bir davlatga birlashtirishni oʻz faoliyatining ustuvor yoʻnalishlaridan biri sifatida eʼlon qilgan kelishuv. Hujjat Serb qoʻshinlari Avstriya-Vengriya ustidan gʻalaba qozongan Kolubara jangi tugashidan bir necha kun oldin eʼlon qilingan. Nish deklaratsiyasi ham Serbiya hukumatining yagona Yugoslaviya davlatini yaratishga intilishdan iborat boʻlgan mafkuraviy kayfiyatini aks ettirdi va Avstriya-Vengriya hukmronligi ostidagi Xorvatiya, Sloveniya va boshqa slavyan mintaqalari aholisidan ittifoqchilarni jalb qilishni maqsad qilgan.

## Oldingi davr

1903-yilgi May toʻntarishidan keyin yagona Yugoslaviya davlati gʻoyalari Serbiyada siyosatchilar, xususan, Radikal partiya doiralarida juda mashhur edi. Birinchi jahon urushining boshlanishi bilan Serbiya rahbariyati Avstriya-Vengriyaning hududida milliy tartibsizliklarni keltirib chiqarish bilan uni zaiflashtirish va oʻzini janubiy serb yerlarining bir qismini Bolgariyaga oʻtkazishni talab qilayotgan Antanta ittifoqchilarining bosimidan himoya qilish uchun birlashish konsepsiyasini faol ravishda ishlab chiqa boshladi. 1914-yil 3-oktabrda Serbiya qirollik missiyasi Petrogradda Rossiya TIVga Yugoslaviyani birlashtirish dasturini eʼlon qilgan xatni taqdim etdi. Frontdagi qiyin vaziyat Serbiya hukumatini vaqtincha poytaxtni Nishga koʻchirishga majbur qildi. Noyabr oyida dushman mamlakatning ichiga kirishini toʻxtatgan Kolubara jangi boshlandi.

## Deklaratsiyani imzolash
1914-yil 3-dekabrda ittifoqchilardan bir partiya oʻq-dorilarni qabul qilib olgan Serb qoʻshinlari qarshi hujumni boshladilar. 7-dekabr kuni Nishda Milliy Birlashma Serbiya hukumatining deklaratsiyasini qabul qildi, unda Avstriya-Vengriya bilan qurolli toʻqnashuv, boshqalari bilan bir qatorda, „barcha ozod boʻlmagan serb, xorvat va sloven birodarlarimizni ozod qilish va birlashtirish uchun kurash“ deb eʼlon qilindi. Bosh vazir Nikola Pashich Avstriya-Vengriyadagi vaziyatni beqarorlashtirishda unga katta ahamiyat bergan. Shuningdek, hujjatda „Buyuk Serbiya“ haqida hech qanday eslatma boʻlmagan, aksincha, barcha slavyan xalqlarining tengligi eʼlon qilingan.

## Keyingi voqealar
Nish deklaratsiyasida taqdim etilgan dastur kelajakda Serblar, Xorvatlar va Slovenlar Qirolligini yaratish uchun boshlangʻich nuqtalardan biriga aylandi. 1917-yil iyun oyining oʻrtalarida Korfu orolida Serbiya Bosh vaziri Nikola Pashichning Yugoslaviya qoʻmitasi rahbarlari bilan uchrashuvi boʻlib oʻtdi. Ularning muzokaralari "Korfu deklaratsiyasi"ni imzolash bilan yakunlandi. Birlashish esa 1918-yil oxirida, Avstriya-Vengriya parchalanganidan keyin yuz berdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
*
*
*
*

## Havolalar
*
Konstantinopol shartnomasi 1712

**Konstantinopol shartnomasi** — 1712-yil 5 (16-aprel)da Rossiya va Turkiya oʻrtasida imzolangan tinchlik shartnomasi. U 1711-yilgi Prut tinchlik shartnomasi bandlarini tasdiqlashni nazarda tutib, Konstantinopol (Istanbul) shahrida imzolangan.

Rossiya bir oydan kechiktirmay Rech Pospolitadan qoʻshinlarini olib chiqishga, Ukraina va Polsha ishlariga aralashmaslik majburiyatini zimmasiga oldi. Shu bilan birga, mabodo Shvetsiya qoʻshinlari Polshaga kirgudek boʻlsa, Pyotr I Polsha yerlarida ular bilan urush olib borish shartini kirita oldi (1-modda). Rossiya Karl XII va unga hamroh boʻlgan qoʻshinlarni erkin oʻtkazish majburiyatini ham oldi (2-modda).

Pyotr I Ukrainaning oʻng qirgʻogʻi va Zaporojya Sechiga daʼvosidan ham voz kechdi. Dneprning gʻarbiy tomonida faqatgina Kiyev va uning atrofi Rossiya ixtiyorida qoldi. Dneprning gʻarbiy tomonida yashagan kazaklar va Sechlar Rossiyaga boʻysunmaydigan boʻldi (3-modda).

Ikki tomon ham Azov va Cherkassk oʻrtasida birorta ham qal’a qurmaslik majburiyatini oldi.

Bitimni Rossiya nomidan favqulodda va muxtor vazirlar P. P. Shafirov hamda B. Sheremetyev imzolagan.

## Adabiyotlar

* Diplomatiya tarixi, 1-jild. M., 1959;
* Arkas M. M. Ukraina-Rossiya tarixi. K., 1991-yil
Adrianopol tinchlik shartnomasi (1713)

**Adrianopol tinchlik shartnomasi (1713)** ― 1710-1713-yillardagi rus-turk urushini tugatdi. Adrianopolda (hozirgi Turkiya, Edirne)1713-yil 13-(24) iyunda imzolangan. Adrianopol shartnomasining asosiy qoidalari 1711-yildagi Prut tinchlik shartnomasining shartlarini takrorladi. Ushbu shartnomalarga muvofiq, Rossiya Azovni unga tutash Orel daryosigacha boʻlgan hudud bilan Turkiyaga berdi.

„Sovet harbiy ensiklopediyasida“ Adrianopol shartnomasi Rossiyaning katta diplomatik muvaffaqiyati sifatida baholanadi, chunki u hududiy yoʻqotishlarga qaramay, unga Boltiqboʻyi qirgʻoqlari uchun kurashda harakat erkinligini taʼminladi. Adrianopol shartnomasi 1720-yilda Konstantinopolning „abadiy tinchligi“ tuzilgunga qadar amal qildi.

## Oldingi davr
Muvaffaqiyatsiz Prut safaridan soʻng, Rossiya va Usmonli imperiyasi oʻrtasida shartnoma tuzildi, unga koʻra Rossiya Azovni turklarga qaytarishi va Azov dengizidagi boshqa oʻz qal’alarini yoʻq qilishi kerak edi.

Pyotr I bu shartlarni bajarishni paysalga soldi, lekin turklar ham oʻz majburiyatlarini bajarishga shoshilmadilar. Konstantinopolda Tolstoy va unga yordam berish uchun yuborilgan Shafirov olib borgan muzokaralar davom etdi. Nihoyat, 1712-yil 29-noyabrda sulton Rossiyaga urush eʼlon qilib, Tolstoy va Shofirovni qamoqqa oladi. Biroq, urush boshlanmadi: turklar va Turkiyadagi shved harbiylari oʻrtasida mojaro kelib chiqdi, natijada Buyuk Vazir va urushning boshqa tarafdorlari lavozimdan boʻshatildi, muzokaralar esa davom etdi. Endi Turkiya Moskva podshosidan Qrim xoniga har yili oʻlpon toʻlashini, Rossiya chegarasi Samara va Orel daryolari oʻrtasida oʻrnatilishini va Rossiyani oʻzgartirgan kazaklar unga joylashtirilishini talab qildi. Rossiya diplomatlarining saʼy-harakatlari tufayli yakuniy kelishuvga faqat chegara haqidagi qoida kiritildi.
## Manbalar


## Adabiyotlar
* Адрианопольские мирные договоры 1713, 1829 // Военная энциклопедия. — М.: Военное издательство, 1997. — Т. 1. — С. 93.
*  Адрианопольские мирные договоры 1713, 1829 // Советская историческая энциклопедия : в 16 т. / под ред. Е. М. Жукова. — М. : Советская энциклопедия, 1961. — Т. 1 : Аалтонен — Аяны. — Стб. 219.
* Адрианопольский мирный договор 1713 // А — Бюро военных комиссаров / [под общ. ред. А. А. Гречко]. — М. : Военное изд-во М-ва обороны СССР, 1976. — С. 117. — (Советская военная энциклопедия : [в 8 т.] ; 1976—1980, т. 1).
Nish shartnomasi (1739)

**Nish shartnomasi (1739)** (, ) — 1739-yil 3-oktabrda Rossiya va Usmonli imperiyalari oʻrtasida tuzilgan tinchlik shartnomasi va 1735-1739-yillardagi rus-turk urushini tugatgan Belgrad tinchlik shartnomasiga qoʻshimcha.

## Shartnomaning mazmuni
Rossiya-turk urushi Rossiyaga Qora dengizga chiqishga yordam berishi kerak edi, ammo rus qoʻshinlarining Turkiya va Qrim xonligiga qarshi janglardagi barcha muvaffaqiyatlari Gabsburg monarxiyasi qoʻshinlarining magʻlubiyati bilan tenglashtirildi. Natijada 1739-yil 18 (29)-sentabrda Belgradda Belgrad tinchlik shartnomasi imzolandi. Belgrad sulhiga koʻra, Avstriya Shimoliy Serbiya, Shimoliy Bosniya va Olteniyadan voz kechib, ularni Turkiyaga berdi. Rossiya Azovni va Dnepr va Don oʻrtasidagi kichik yerlarni oldi, lekin Qora va Azov dengizlarida dengiz flotiga ega boʻlish huquqiga erisha olmadi. Turk sultoni Avstriya imperatorini barcha nasroniylarning — Usmonli imperiyasi fuqarolarining himoyachisi sifatida tan oldi, garchi Rossiya ham bu unvonni olishga harakat qilgan boʻlsa ham.

Rossiya va Turkiya oʻrtasidagi Belgrad tinchlik shartnomasiga qoʻshimcha ravishda, Nish shartnomasi tuzildi, unga koʻra Rossiya Qora dengiz mintaqasi (jumladan, Qrim va Moldaviya) yerlariga daʼvo qilishdan oʻzining toʻliq voz kechishini tasdiqladi, ammo Azovda savdo porti tuzish huquqini oldi va portda hech qanday harbiy inshootlar va istehkomlar qurmaslik majburiyatini oldi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
* S. J. Shaw (1976), History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Vol.1 Empire of gazis, Cambridge Universiy Press, pp. 245.
Sheera

**Sheera** ― Yefremov qabilasining asoschisi Yefremning qondosh qizi.

Sheera Bef-Oron quyi va yuqori va Uzzen Sheera shaharlarini qurdi yoki mustahkamladi. Bef-Oron levitlarga tayinlangan va keyinchalik Sulaymon tomonidan mustahkamlangan.

Gerbert Lokyer (1886-1984) Sheera „katta jismoniy kuchga ega boʻlgan ayol boʻlishi kerak“ deb taxmin qilgan, Antye Laban va Exud Ben Svi esa u tomonidan qurilgan Uzzen-Shira shari uning oʻlimidan keyin ham uning nomida qolganligi sababli „uning obroʻsi jamiyatda yuksak boʻlib qoldi“ deb taʼkidlagan.

## Manbalar
Inqilob gʻalabasi

**Inqilob gʻalabasi** () — Kuba inqilobi gʻalabasini xotirlash uchun har yili 1-yanvarda nishonlanadigan Kuba davlat bayrami sanaladi (xotira kuni). Ozodlik kuni sifatida ham tanilgan (ispancha: Día de la Liberación). Tadbirlar yil oxirida boʻlib oʻtadi va anʼanaviy Yangi yilni nishonlash bilan birlashtiriladi.

1952-yil 10-martdagi davlat toʻntarishi natijasida Kubada harbiy-politsiya diktaturasini oʻrnatgan harbiy Fulxensio Batista hokimiyat tepasiga kelgan. Keyingi yili uning rejimiga qarshi isyonchilarning qurolli kurashi Fidel Kastro boshchiligidagi 26 iyul harakati ostida olib borilgan. Kuba inqilobi 1953-yil 26-iyulda (Monkada kazarmalari kuni) boshlandi va 1959-yil 1-yanvarda qoʻzgʻolonchilarning gʻalabasiga, davlat tuzilishini sotsialistik respublika bilan almashtirilishiga, qadar davom etgan. Batista hokimiyatdan agʻdarilganidan bir necha kun oʻtgach, Fidel Kastro inqilobning gʻalabasi barcha muammolar darhol hal qilinishini anglatmaydi, lekin „har birimiz endi koshonaga ega boʻlamiz va hayotimiz yengillashadi“ deb eʼlon qildi. 1 yanvar kuni u davom etdi, „biz endigina boshlash huquqini qoʻlga kiritdik“.

Kubaliklar uchun Yangi yil qoʻshaloq bayramdir. Bayramlar davomida butun mamlakat boʻylab mitinglar, harbiy paradlar, feyerverklar va kontsertlar oʻtkaziladi. Kuba inqilobiy qurolli kuchlarining birinchi paradi 1960-yilda Inqilob maydonida boʻlib oʻtgan. Kuba jamiyatining muxolifatchi, xususan Florida shtatida surgunda boʻlgan vakillari 1902-yil 20-mayda Ispaniyadan ozod qilinganligini — Mustaqillik kunini milliy bayram sifatida nishonlaydilar. Ular buni inqilobning rasmiy kommunistik gʻalabasi bilan taqqoslaydilar.

File:Cuban T-34s.jpg

Inqilob g‘alabasi Kuba inqilobi sharafiga „Ozodlik oroli“da nishonlanadigan bayramlardan biridir. Bayram har doim, hatto Kastro vafotidan keyin ham, kuchli vatanparvarlik asosiga va inqilobiy tarixiy davr xotiralariga ega boʻlgan. 2-yanvar „Qurolli kuchlarning gʻalabasi“ va 26 iyul Monkada kazarmalari kuni (Milliy qoʻzgʻolon kuni) sifatida tanilgan. 2017-yil 3-yanvar kuni Inqilob maydonida mamlakat qurolli kuchlari tashkil etilganining 60 yilligiga bagʻishlangan harbiy parad boʻlib oʻtishi kerak boʻlgan, lekin Kastroning vafoti munosabati bilan motam eʼlon qilinishi munosabati bilan bir oyga qoldirilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

*
H-xolinomimetiklar

Manba: Farmakologiya-Azizova 2006
H—xolinoretseptorlami qoʻzgʻatuvchi moddalar **H-xolinomimetiklar** deb ataladi. H — xolinoretseptorlar simpatik, parasimpatik gangliylarda, buyrak usti bezining xromaffm toʻqimalarida, karotid koptokchalarida, tomirlaming xemoretseptorlarida hamda markaziy nerv sistemasida joylashgan. H — xolinoretseptorlami nikotinning kichik miqdori tanlab qoʻzgʻatadi, nikotinning yuqori miqdori esa ulami falajlaydi. Ushbu guruhga nikotin, lobelin va sititon alkaloidlari mansub. Bu guruh dori vositalari n-xolinoretseptorlarga 2 bosqichli taʼsir koʻrsatadi (avval qoʻzgʻatadi, keyin esa susaytiradi).

## Qoʻllanishi
Amaliy tibbiyotda H-xolinomimetiklardan lobelin va sititon qoʻllanadi. Lobelin lobeliya (Lobelia inflata), sitizon rakitnik (Cytisus laburnum) oʻsimliklamdan olinadigan alkaloidlardir. Sitizinning 0,15 % li eritmasi sititon deb ataladi, kimyoviy tuzilishi piperidin unumlaridan hisoblanadi. Moddalar sinokarotid koptokchalaridagi H-xolinoretseptorlami qoʻzgʻatib, reflektor yoʻl bilan uzunchoq miyadagi nafas va qon tomirlar markazini qoʻzgʻatadi, natijada, nafas tezlashadi va chuqurlashadi, oʻpkada havo almashinuvi oshadi, qon bosimi ham bir oz ortadi. Shu bilan birga bu moddalar simpatik gangliylaming H-xolinoretseptorlarini ham qoʻzgʻatadi, simpatik nervlar oxirida mediator noradrenalinning ajralishini oshirib, qon bosimini bir oz koʻtaradi. Lobelin va sititon buyrak usti bezining xromaffm toʻqimalaridagi H — xolinoretseptorlami qoʻzgʻatishi tufayli qon bosimi koʻtariladi. Qon bosimi koʻtarilishi buyrak usti bezining miya qismidan adrenalinning ajralishiga ham bogʻliqdir. Lobelin va sititon moddalari reflektor analeptiklar hisoblanadi, ular asosan nafas yetishmovchiligida, markaziy nerv sistemani falajlovchi moddalar (barbituratlar, narkotik analgetiklar) bilan zaharlanganda hamda nafas markazi hujayralarining uglekislotaga sezuvchanligi kamayib ketganda qoʻllanadi. Moddalar CO bilan zaharlanganda, nafas reflektor tarzda toʻxtaganda, baʼzi jarrohliklardan keyin kuzatiladigan oʻpka faoliyatining yetishmovchiligida, pnevmoniya va atelektazlaming oldini olish uchun ham qoʻllanadi.

## Nojoʻya tasirlari
Moddalar faqat venalarga yuboriladi, taʼsiri 2-3 daqiqadan keyin boshlanib, 3-5 daqiqa davom etadi. Agar moddaning birinchi marta yuborilganda taʼsiri boʻlmasa, uni takror yuborishning hojati boʻlmaydi, chunki bunda nafas markazi falajlangan boʻladi, reflektor yoʻl bilan qoʻzgʻalmaydi. Lobelin va sititon gematoentsefalik toʻsiqdan oʻtib, markaziy nerv sistemasidagi H — xolinoretseptorlami qoʻzgʻatishi mumkin. Agar moddalarning miqdori oshirib yuborilsa, bemor qayt qiladi, uni talvasa tutadi hamda vagus nervi markazining faolligi oshishi tufayli yurak toʻxtab qolishi mumkin.

## Tasir mexanizmi
M-xolinoretseptorlar:

Retseptor faollashishi > Ion kanallar ochilishi > Hujayraga Natriy (Na) ionlarining kirishi > Depolyarizatsiya

* Silliq mushaklarning qisqarishiga sabab bo'ladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

# Farmakologiya (Azizova) [2006]
# Retseptura + Xarkevich

## Havolalar

# https://en.wikipedia.org/wiki/Parasympathomimetic_drug
# https://en.wikipedia.org/wiki/Acetylcholine_receptor
Sotaki

**Sotaki** (slov. Sotáci) — Slovakiyaning Preshov viloyatida Labortsa, Udava, Tsiroxa, Ondava va Ondavki vodiylari oraligʻida Stropkov, Snina va Gumenne (XX asrning birinchi yarmida aholi punkti sotaklar 50 ga yaqin qishloqni oʻz ichiga olgan) yashovchi slovaklarning subetnik guruhi hisoblanadi. Tarixiy jihatdan sotaklar slovak etnik oʻziga xosligini qabul qilib, ruten tilidan slovak tiliga oʻtgan ruten aholisi boʻlishgan. Tadqiqotchilar, XIX-XX asrlarning boshida, sotaklarni koʻpincha slovaklar va rusinlar oʻrtasidagi oʻtish guruhi sifatida taʼriflashgan. Polsha tadqiqotchisi Z.Shtiber sotaklarning rusinlardan kelib chiqishi haqidagi gipotezaga shubha qilib, slovak olimi Y.Lishka, sotaklar dastlab sharqiy slavyanlar taʼsiriga tushib qolgan slovaklar ekanligiga ishongan (bir nechta Ruten qishloqlarining slovakizatsiyasi yuz bergan).

Eʼtiqodli sotaklar — katoliklar, yunon-katoliklari, yevangelistlar.

Sotaklar nomi ularning shevalarida qoʻllaniladigan soʻroq olmoshidan *so* (adab.slov. *čo* „nima“). P.Y.Shafarik „sotaki“ etnonimi V asrdan buyon tilga olinuvchi sataglar qabilasi nomidan kelib chiqqan deb hisoblanadi.

S.Tsambel sotaklar oʻzlari kelib chiqqan rusinlardan, tili va madaniyatda yaqin boʻlgan sharqiy slovaklardan ham ajralib turishini qayd etgan.

M.Yu.Dronovaning tadqiqotiga koʻra, „rus-slovak aholisining til oʻtish davri“ nafaqat „sotaki“, balki „tsotaki“ va „slovyaklar“ nomi bilan ommabop boʻlgan, „keng tarqalgan uchta nom bir-biri bilan qisman oʻzaro toʻqnashadi“. Shu oʻrinda „slovaklar“ etnonimi sharqiy slovaklarning mutlaq koʻpchiligini nomini olgan. Maxsus sotak etnik oʻziga xosligining shakllanishiga sotaklar uchun moʻljallangan bosma nashrlarning paydo boʻlishiga koʻmak bergan, ularda sotak shevalaridan foydalanish bilan bir qatorda maxsus sotak etnik guruhining mavjudligi haqidagi gʻoyalar ham tarqalgan. Urushlararo davrda sotakning oʻziga xosligi gʻoyalari Avtonom qishloq xoʻjaligi ittifoqi (*Avtonom Zemledelskiy ittifoqi*) va uning rahbari Andrey Brodiya faoliyati tufayli tarqalgan (sotak sahifasi lotin tilida 1924-1939-yillarda „Russkiy vestnik“ gazetasida nashr etilgan). Ushbu harakatlarning maqsadi sotaklar orasida kengroq karpato-rus yoki rus kimligini tarqatish edi. Ammo buning oʻrniga sotaklarda oʻz-oʻzini anglashning etnik koʻrinishi rivojlanib, bunga oʻz nomi va yorqin lahja xususiyatlarining mavjudligi yordam bergan.

Sotaklar sotak lahjasining vakillari hisoblanib, sharqiy hududiga mansub boʻlgan sharqiy slovats dialektiga kiruvchi slovak tili soʻzlashuvchilari boʻlishgan. Ushbu lahjalar sharqiy slovak lahjalari va rusin (lemko) dialektlari oʻrtasidagi uzoq muddatli aloqalari natijasida tillari shakllangan, ular fonetika va morfologiyada sharqiy slavyan taʼsirini, shuningdek, lugʻatda koʻplab ukrainizmlarni (ehtimol, Sharqiy slavyan substrati) namoyon etadi.  Y.Lishkining soʻzlariga koʻra, sotak lahjalari dastlab slovak tili hisoblanib, keyinchalik kuchli sharqiy slavyan taʼsiriga uchrashgan.

## Manbalar
Olimpiya tinchligi

**Olimpiya tinchligi** yoki **ekeheiria** () ― qadimgi yunon anʼanasi boʻlib, miloddan avvalgi VIII-asrda paydo boʻlgan. Olimpiya oʻyinlari anʼanasi bilan bogʻliq. 1992-yilda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi barcha davlatlarni ushbu tinchlikni hurmat qilishga chaqirib, bu anʼanani qayta tikladilar.

BMT Bosh Assambleyasi 1993-yil 25-oktabrdagi 48/11 rezolyutsiyasida aʼzo davlatlarni:… har bir Olimpiya oʻyinlari ochilishidan yetti kun oldin boshlanib, yopilganidan keyin yetti kun oʻtgach tugaydigan muddat davomida „Olimpiada tinchligi“ga rioya qiling.Birlashgan Millatlar Tashkilotining Mingyillik Deklaratsiyasi (Bosh Assambleyaning 2000-yil 8-sentabrdagi 55/2 rezolyutsiyasi bilan tasdiqlangan):Biz aʼzo davlatlarni yakka tartibda va birgalikda hozir va kelajakda „Olimpiya tinchligi“ni hurmat qilishga hamda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasini sport va Olimpiya ideali orqali odamlar oʻrtasida tinchlik va oʻzaro tushunishni mustahkamlashga qaratilgan saʼy-harakatlarini qoʻllab-quvvatlashga chaqiramiz.

## Tinchlik kelishuvining buzilishi
1992-yilda qayta tiklanganidan beri Olimpiya tinchligi bir necha bor buzilgan:

* 2001-2021: Afgʻonistondagi urush.
* 2003-2011-yillar: Iroq urushi.
* 2008-yil: Janubiy Osetiyadagi qurolli mojaro.
* 2014-yil: Qrimning Rossiya Federatsiyasi tarkibiga qoʻshilishi.
* 2022-yil: Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Ekexeyriya // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Craig David

**Craig Ashley David** (talaffuzi: *Kreyg Eshli Devid*; 5-may 1981-yilda tugʻilgan) ingliz qoʻshiqchisi, qoʻshiqnavisi, reperi va produseridir. Artful Dodger musiqa guruhi bilan hamkorlikda ijro etgan „Re-Rewind“ (1999) qoʻshigʻi ortidan shuhrat qozongan. David 2000-yilda *[[Born to Do It]]* nomli ilk studiyaviy albomini chiqardi. Bundan soʻng, u yana beshta studiyaviy albomini ommaga havola etib, Sting, Tinchy Stryder, Big Narstie, Kano va Jay Sean kabi sanʼatkorlar bilan birga ishladi. Davidning 20 ta ashulasi „Birlashgan Qirollik hit-paradlaridagi eng sara 40 ashula“, yettita albomi esa „Birlashgan Qirollik hit-paradlaridagi eng sara 40 albom“ safiga kirgan. Shu kungacha, umumjahon boʻylab 15 milliondan oshiq albom sotgan.

David koʻplab yutuqlarga, jumladan oʻn toʻrt marotaba Brit Awardsga va ikki marotaba Grammy Awardga nomzod boʻlgan.

## Diskografiyasi
* *[[Born to Do It]]* (2000)
* *[[Slicker Than Your Average]]* (2002)
* *[[The Story Goes...]]* (2005)
* *[[Trust Me]]* (2007)
* *[[Greatest Hits (Craig David albomi)|Greatest Hits]]* (2008)
* *[[Signed Sealed Delivered]]* (2010)
* *[[Following My Intuition]]* (2016)
* *Rewind — The Collection* (2017)
* *[[The Time Is Now]]* (2018)
* *[[22 (albomi)|22]]* (2022)
* *[[Commitment]]* (2025)

## Turnelari
* The Time Is Now Tour (2018)

## Manbalar

## Havolalar

*  — rasmiy sayt 
* 
*
Osman-Venetsiya dengiz shartnomasi (1416)

**Osman-Venetsiya dengiz shartnomasi (1416)** ― 1416 -yilda Osmanlar imperiyasi va Venetsiya Respublikasi oʻrtasida tuzilgan, ikki davlat oʻrtasidagi qisqa muddatli toʻqnashuvga chek qoʻygan, Egey dengizi va Bolqondagi Venetsiyaliklarning egaliklarini tasdiqlovchi, ular oʻrtasidagi dengiz savdosi qonunlarni oʻrnatgan kelishuvdir.

## Tarixi
XIV-asr boshlarida, Konya sultonligi parchalanganidan soʻng, bir qancha Anadolu beyliklari, jumladan Karasi, Oydin va Menteshe mustaqillikka erishib, Egey dengiziga chiqish huquqini qoʻlga kiritdilar. Biroq, oʻsha asrning oxirida ular kuchini sezilarli darajada oshirgan Osmanlar imperiyasi tomonidan qoʻshildi. Osmanla sobiq mustaqil beyliklarning jamoalari bilan flotlarga egalik qilishdi. Oʻz flotini toʻldirish va shu tariqa kengaytirish orqali Osmanlar Egey dengizidagi Venetsiya hukmronligiga tahdid sola boshladilar. Keyinchalik Tamerlanning yurishi paytida beyliklar qisqa vaqt ichida mustaqillikka erishgan boʻlsalar ham, ular hech qachon oʻz flotlarini tiklay olmadilar.

1415-yilda, Osmanlar interregnumidan koʻp oʻtmay , Venetsiya Respublikasi Osmanlar flotini nazorat qilish uchun Pietro Loredano boshchiligidagi 10 ta galleyni Marmar dengiziga yubordi. Egey orollaridan (ularning aksariyati Venetsiya hukmronligi ostida edi) qoʻshimcha kuchlarni olgan bu flot keyinchalik butun Marmar dengizining suvlarini nazorat qiladi.

1416-yil 29-mayda Gelibolu jangi boʻlib oʻtdi, bu jangda Venetsiya floti yirik gʻalabaga erishdi va Osmanlar admiral Chali Beyni yoʻqotadilar. Keyin general-kapitan Pietro Loredano Osmanlarning Lapseki portini egallashga urinib koʻrdi, ammo chekinishga majbur boʻladi.

## Shartnoma
Vizantiya imperatori Manuel II Paleologos vositachiligida ikkala tomon quyidagi masalalarda kelishuvga erishdilar:

* Ikki tomondan harbiy asirlar almashinishi kerak edi.
* Ikkala tomon ham qaroqchilikka qarshi turishga vaʼda berishadi.
* Venetsiya Usmonlilar imperiyasi hududida savdo imtiyozlarini oladi.

## Manbalar

## Havolalar
* Турецко-венецианские войны
Inson huquqlari va asosiy erkinliklari to‘g‘risida MDH konventsiyasi

**Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining Inson huquqlari va asosiy erkinliklari toʻgʻrisidagi konventsiyasi** — 1995-yilda tuzilgan xalqaro shartnoma. Hujjatning 38-moddasiga muvofiq, Konventsiya uchta davlat tomonidan ratifikatsiya qilinganidan soʻng kuchga kiradi. Konventsiyaning 34-moddasiga koʻra, u MDHning Inson huquqlari boʻyicha komissiyasi toʻgʻrisidagi 1993-yilda qabul qilingan Nizom bilan uzviy bogʻliq. 2021-yilda Komissiyani tashkil etish boʻyicha ekspertlar guruhining yigʻilishi boʻlib oʻtdi.

1995-1998-yillarda Rossiya, Tojikiston va Belarus tomonidan ratifikatsiya qilingan va ular uchun 1998-yil 11-avgustdan kuchga kirgan; Qirgʻiziston hujjatni 2003-yil 21-avgustda ratifikatsiya qilgan va bu respublikada ham kuchga kirgan. Gruziya, Armaniston va Moldova tomonidan imzolangan, lekin ratifikatsiya qilinmagan.

2001-yilda PACE (Yevropa Parlament assambleyasi) Yevropa Kengashi aʼzolari va nomzod aʼzolariga ushbu konventsiyani imzolamaslik yoki ratifikatsiya qilmaslikni tavsiya qildi. Tashkilotga koʻra, bu konventsiya inson huquqlarini himoya qilishning EKIHga nisbatan zaifroq mexanizmini taklif qiladi.

Yevropa Kengashi Vazirlar qoʻmitasi Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudidan Inson huquqlari boʻyicha Yevropa Konvensiyasi hamda MDH konventsiyasi birga kuchda boʻlishiga doir xulosasini soʻradi. Biroq sud bu masala oʻz vakolatiga kirmaydi, degan xulosaga keldi.

## Manbalar

## Havolalar

* Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining Inson huquqlari va asosiy erkinliklari toʻgʻrisidagi konventsiyasi
* Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining Inson huquqlari boʻyicha komissiyasi toʻgʻrisidagi Nizom
* [MDHning Inson huquqlari va asosiy erkinliklari toʻgʻrisidagi konventsiyasi va Inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha Yevropa konventsiyasining birgalikda yashashining huquqiy muammolari boʻyicha fikr](http://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-INF(1998)008-e), Venetsiya komissiyasi, 1998-yil. )
* Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining Inson huquqlari va asosiy erkinliklari toʻgʻrisidagi konventsiya va Inson huquqlari boʻyicha Yevropa konventsiyasining birgalikda mavjudligi PACE hisoboti )
MYu Qurbongoh

**MYu Qurbongoh** (**m Ara**, **m Arae**), **Servantes ―** Qurbongoh yulduz turkumidagi quyoshga oʻxshash yulduzdir. U Quyoshdan 50,6 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan.

Yulduz toʻrtta maʼlum ekzosayyoradan iborat sayyora tizimiga ega boʻlib, ulardan uchtasini massasi boʻyicha Yupiter bilan taqqoslash mumkin. Yoritqichga eng yaqin boʻlgan sayyora birinchi kashf etilgan „issiq Neptun yoki super-yer“ sinfidagi sayyora edi.

## Yulduzi
MYu Qurbongoh — G3IV-V tipidagi sariq mitti (ehtimol, subgigant). Kuzatish moslamasisiz koʻz bilan koʻrish mumkin (kattaligi 5,12). Yorqinligi 1,9 quyosh yorqinligidir. Samarali Yer orbitasi 1,3 a.b. ni tashkil qiladi.

## Sayyora tizimi

### Sayyora b
MYu Qurbongoh b 2001-yilda doppler spektroskopiyasi orqali topilgan. Oʻsha paytda sayyora yuqori ekssentriklik va aylanish davri taxminan 743 kunlik orbitada boʻlgan deb taxmin qilingan.

Yangilangan maʼlumotlarga koʻra, b sayyorasining aylanish davri 643,25 ± 0,90 kun, orbitaning katta yarim oʻqi 1,497 a.b. ni, ekssentriklik 0,128 ± 0,017 ni tashkil qiladi. Massa 1,676 Yupiter massasiga teng, turi — gaz giganti.

Sayyora suv boʻlish ehtimoli boʻlgan MYu Qurbongohning yashashga yaroqli zonasida joylashgan. Bu ushbu mintaqada Yerga oʻxshash sayyoralar paydo boʻlishiga yoʻl qoʻymaydi, ammo bu gaz gigantining yirik tabiiy yoʻldoshlari yoki bulutlari suvga ega boʻlishi mumkin. Boshqa tomondan, sayyora va uning sunʼiy yoʻldoshlari massasi oʻrtasidagi koʻrinadigan oʻxshashlik qonuni tufayli bunday massiv yoʻldoshlar gaz gigantlari atrofida paydo boʻlishi mumkinmi yoki yoʻqmi aniq emas. Bundan tashqari, yulduzning ultrabinafsha nurlanishini oʻlchash potentsial yashashga yaroqli sayyoralarda biomolekulalarning paydo boʻlishi uchun yetarli emasligini koʻrsatadi.

### Sayyora c
MYu Qurbongoh 2004-yilda doppler spektroskopiyasi tomonidan kashf etilgan. Ehtimol, yer sayyoralari guruhiga tegishli. Bu issiq Neptun sifatida aniqlangan birinchi sayyora edi. Aylanish davri 9,6386 ± 0,0015 kun, orbitaning katta yarim oʻqi 0,09094 a.b. ni, ekssentriklik 0,172 ± 0,04 ni tashkil etadi. Massasi 0,03321 Yupiter massasi.

### Sayyora d
MYu Qurbongoh d 2006-yilda doppler spektroskopiyasi yordamida kashf etilgan. Aylanish davri 310,55 ± 0,83 kun, orbitaning katta yarim oʻqi 0,921 a.b. ni, ekssentriklik 0,0666 ± 0,0122 (deyarli dumaloq) tashkil qiladi. Minimal massa — 0,5219 Yupiter massasi. U Yer bilan taqqoslanadigan nur oqimini qabul qiladi va ultrabinafsha yashash zonasida yotadi. U oʻzining potentsial yoʻldoshlarida yoki bulutlarida/yuzasida suv mavjud boʻlishi uchun juda issiqlik qiladi.

### Sayyora e

MYu Qurbongoh e kashf etilishi 2004-yilda eʼlon qilingan. Oʻsha paytda orbita parametrlari notoʻgʻri aniqlangan. Sayyora yuqori ekssentriklik va aylanish davri 8,2-yil boʻlgan orbitada joylashgan deb taxmin qilingan. MYu Qurbongoh d va MYu Qurbongoh c ning keyingi aniqlanishi bilan maʼlumotlar tuzatildi.

Aylanish davri 11,51 ± 2,08 yil, katta yarim oʻq 5,235 a.b., ekssentriklik 0,0985 ± 0,0627 ni tashkil qiladi. Bu massasi kamida 1,814 Yupiter massasiga ega boʻlgan gaz gigantidir.

## Manbalar
KinOle

**KinOle** — Isroilda har yili boʻlib oʻtadigan rus tilidagi kinofestival. 2010-yildan beri Hayfa shahrida, Isroilning Absorbsiya vazirligi va Hayfa munitsipaliteti koʻmagida oʻtkaziladi. Uning tashkilotchisi, produseri va rejissori Tatyana Kisilevskayaning soʻzlariga koʻra, bu dunyoda „davlat muammolari haqida nodavlat tilda“ gapiradigan yagona festivaldir. Dastlab hujjatli filmlar festivali boʻlgan boʻlsa, vaqt oʻtishi bilan u televizor, badiiy, musiqa va animatsion filmlar uchun ham ochiq boʻldi.

Festival ishtirokchilari sobiq SSSR davlatlaridan kelgan repatriantlardir. Turli vaqtlarda KinOle festivalida Gerts Frank, Pyotr Mostovoy, Leonid Gorovets va boshqa koʻplab taniqli rejissorlarning filmlari namoyish etilgan.

## Manbalar


## Havolalar
* 
* Анонс «КинОле»-5   https://www.youtube.com/watch?v=vFBO7uDLRPo
Sofiya Gubaydulina nomidagi „Concordia“ xalqaro zamonaviy musiqiy festival

**Sofiya Gubaydulina nomidagi „Concordia“ xalqaro zamonaviy musiqiy festival** ― har yili Qozon shahrida o‘tkaziladigan musiqa festivalidir.

Festivalni Aleksandr Sladkovskiy dirijyorligidagi Tatariston davlat simfonik orkestri olib boradi.

Ijodiy yo‘nalish zamonaviy musiqa va uni keng omma orasida targ‘ib etish bilan bog‘liq. Festival dasturiga kiritilgan ijodlarning aksariyati Qozonda ilk marta yangraydi.

Birinchi festival Sofiya Gubaydulinaning 80-yilligiga bag‘ishlandi. Bastakor Qozonda zamonaviy musiqa forumini o‘tkazish g‘oyasini minnatdorchilik bilan qabul qildi. "Endi biz faqat o‘yin-kulgi sanʼati uchun qulay vaqtni boshdan kechirmoqdamiz. Sanʼatning ikkinchi turi, agar agressiv eʼtirozni aytmasa, juda katta qiyinchiliklarni boshdan kechirmoqda. Shu nuqtai nazardan qaraganda, sizning aynan zamonaviy sanʼatni qo‘llab-quvvatlash va ushbu loyihaga „CONCORDIA“, yaʼni rozilik, yarashuv nomini berish istagingiz maʼnaviy faoliyatning har ikkala turini himoya qilishda, qiyin bo‘lsa-da, juda muhim qadamdir. Ishonchim komilki, Qozonlik tinglovchilar zamonaviy rassomlarning his-tuyg‘ulari va takliflariga juda mushfiq. Men uchun bu festival voqeadir. Bu katta umid", deb yozadi Sofiya Gubaydulina festivalchilar bilan salomlashishda.

## I festival (2011)
Festivalda Sofiya Gubaydulina, David Geringas, Yuriy Bashmet, Aleksandr Chaykovskiy, Leonid Roshal ishtirok etdilar. Konsertlardan biri tatar kompozitorlari ijodiga bag‘ishlandi.

## II festival (2012)
Festivalda Giya Kancheli, Andrey Eshpay, Yuriy Bashmet, Kseniya Bashmet, Vadim Demchog ishtirok etdilar.

## III festival (2013)
Festival-2013 B. Britten, K. Penderecki va L. Bernshteyn yubileylariga bagʻishlangan. Unda Andres Mustonen, Lukas Genyushas, Sergey Nakaryakov, Igor Fedorov, Kristofer Mulds, Rustem Kudoyarov ishtirok etdilar.

## Havolalar
* Современная музыка обрела «Согласие»
* Не сворачивать с неправильного пути
* Телеканал «НТВ»
* Масгуда Шамсутдинова мечтает о татарском космодроме
* «Кин-дза-дза» — особенный фильм
* Венеролог из «Интернов» рассказал в Казани сказку
* «ЭТО НЕПРОФЕССИОНАЛЬНО ДЛЯ МУЗЫКАНТА — БОЛЕТЬ»
Kontrastlar musiqa festifali

**Kontrastlar musiqa festifali** — 1995-yildan beri har yili Lvovda (Ukraina) oʻtkaziladigan xalqaro zamonaviy musiqa festivali. Festivalning kontseptsiyasi „zamonaviy Ukraina musiqasini jahon musiqa sanʼati kontekstida tasavvur qilish“ va „zamonaviy shakllar, uslublar, janrlar va talqinlarning xilma-xilligini ochib berish“ ga qaratilgan. Qoidaga koʻra, festival sentabr va oktabr oylarida boʻlib oʻtadi. „Yangi musiqaning ikki kun va ikki kechasi“, "Kiyev musiqa festivali" va boshqalar kabi festivallar bilan bir qatorda, „Kontrastlar“ Ukrainadagi zamonaviy klassik musiqaning yetakchi festivallaridan biri hisoblanadi.

Festivalning birinchi kunlaridan boshlab uning kontseptsiyasi avangard va eksperimental musiqaga qaratilgan edi (tashkilotchilar uchun „Varshava kuzi“ namuna boʻldi), ammo vaqt oʻtishi bilan bu yoʻnalishlar kamroq radikal boʻlib qoldi. Soʻnggi yillarda eksperimental vektor oʻzining dominant maqomini oldi.

„Kontrastlar“ asoschilari dirijyor Roman Revakovich, bastakor Yuriy Lanyuk va musiqashunos Yarema Yakubyakdir. Badiiy kengash aʼzolari — Miroslav Skorik (rais) va Aleksandr Shetinskiy. Festival direktori Vladimir Sivoxip.

„Kontrastlar“ dasturida zamonaviy bastakorlarning asarlari, xususan, premyeralar, shuningdek, XX asr va oʻtgan davr klassikalari oʻrin olgan. Baʼzi konsertlarning dasturlari „eski“ (barokko yoki klassik davr asarlari) va „yangi“ (zamonaviy bastakorlarning asarlari) musiqalarini birlashtiradi. Festivalning taniqli ishtirokchilari orasida Kshishtof Penderetskiy (1996, 1999), Gia Kancheli (2014), Arvo Pyart (2001), Sofiya Gubaydulina (2012), Zigmund Krauze (2008), Saulius Sondeckis (2006), Leonid Grabovskiy (2010), Boguslav Sheffer (2005), Eljbeta Sikora (2011) va boshqalar bor.

## Yana qarang

* KievMusicFest
* Varshava kuzi
* LvivMozArt
## Havolalar
* Rasmiy sayt 
* Ukraina-Rossiya munosabatlari milliy instituti (rus. )
* 
* „Tizhnya koʻzgulari“ maqolasi 
## Manbalar
Glize 676

**Glize 676** () — Qurbongoh yulduz turkumidagi 10 yulduz kattalikdagi keng qoʻshaloq tizim. U Quyoshdan taxminan 54 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan.

Ikki qizil mittidan iborat boʻlib, ular 20 ming yildan ortiq orbital davrida kamida 800 a.b. masofa bilan ajratilgan.

2009-yilda orbitada asosiy komponent atrofida gaz giganti topildi, bu kuzatish 2011-yilda tasdiqlandi; ikkinchi gaz giganti 2012-yilda ikkita kichikroq sayyora bilan birga kashf etilgan.

## Sayyora tizimi
Birinchi kashf etilgan sayyora Glize 676 A b super Yupiterdir; birinchi marta 2009-yil oktabr oyida tasvirlangan. Sayyoraning kashfiyoti 2011-yilda rasman eʼlon qilingan, bu bilan birga yulduz hamroh boʻlishi mumkin boʻlmagan tendentsiyaning birinchi kashfiyoti. Sayyora va trend kuzatuvlari moslashtirilgandan keyin ham, qoldiq tezliklar hali ham taxminan 3,4 m/s qiymatlarga ega boʻlib, kuzatish xatolaridan sezilarli darajada oshib ketishi (taxminan 1,7 m/s) qayd etildi. Yulduzlar atrofidagi orbitada boshqa jismlar mavjudligi toʻgʻrisida xulosa chiqarildi, ammo bu vaqtga kelib boshqa hech narsani toʻliq aytish mumkin emas edi.

Yulduz HARPS-TERRA dasturiy taʼminoti uchun sinov ob’ekti boʻlib xizmat qildi, bu 2012-yil boshida HARPS spektrometri maʼlumotlarini yanada aniqroq qisqartirish imkonini berdi. Maʼlumotlar xatosi darajasi sezilarli darajada past boʻlsa ham, 2011-yilga qaraganda kamroq maʼlumotlardan foydalanish mumkin edi. Shunga qaramay, bir guruh tadqiqotchilar sayyora va trend modelidan foydalangan bir guruh oʻtmishdoshlar kabi xuddi shunday xulosaga kelishdi. Qoldiq tezliklar ham ortiqcha boʻlib chiqdi, bu tizimda qoʻshimcha ob’ektlar mavjudligi haqidagi taxminni kuchaytirdi.

Oldingi tahlil vaqti va 2012-yil iyun oyi oraligʻida qolgan nur tezlik oʻlchovlari nashr etildi, bu esa HARPS-TERRA yordamida qisqartirishlarni amalga oshirish imkonini berdi. Maʼlumotlar ilgari HD 10180 i va HD 10180 j kashfiyotida qoʻllangan Bayes yondashuvi yordamida tahlil qilindi, bu esa b sayyorasining mavjudligini tasdiqladi va Glize 676 A c sayyorasi haqida birinchi maʼlumotni berdi. Sayyoralarning dastlabki ikkita signali aniqlangandan soʻng, 35,5 kunlik muddat va 0,156 notoʻgʻri signal ehtimoli bilan uchinchi kuchli signal aniqlandi. 104 model signallari yaratilgandan soʻng, notoʻgʻri signal ehtimoli 0,44% gacha kamaydi. Minimal massasi taxminan 11 Yer massasi boʻlgan sayyora super-yer va Neptunga oʻxshash gaz sayyoralari oʻrtasidagi taxminiy chegarada joylashgan. Uchinchi signal tasdiqlangandan soʻng, 3,6 kunlik davrga ega choʻqqi aniqlana boshladi. Notoʻgʻri signal ehtimoli ahamiyatsiz boʻlib chiqdi, sayyoraning massasi 4,5 Yer massasiga tengligi aniqlandi.

Tizim, 2018-yil holatiga koʻra, bitta sayyora tizimidagi sayyoralar massalarining farqi boʻyicha rekord oʻrnatadi, shuningdek, massa taqsimoti boʻyicha tizim Quyoshnikiga oʻxshaydi: gaz gigantlari kichikroq jismlarga qaraganda yulduzdan kattaroq masofada joylashgan.

Sayyoralar tizimida ikkita superyupiter mavjud: davri 1052 kun (2,9-yil) va minimal massasi 6,7 MJ boʻlgan Glize 676 A b komponenti va 7340 kunlik (20,1-yil) va massasi 6, 8 MJ boʻlgan Glize 676 A c.

## Manbalar
Kyustendil bahori

**Kyustendilda „Kyustendil bahori“** **bayrami ―** har yili bahorgi tengkunlik kuni — 21 martda nishonlanadi.

Bu 1966-yildan beri shaharning rasmiy bayrami hisoblanadi va uning birinchi bayrami 29-yanvar — Kyustendil Usmonlilar hukmronligidan ozod qilingan kundan keyin nishonlanadi.

Bayram Rim davrida Sol Invictusga eʼtiqodda oʻtgan „quyosh xudolari“ ga, shuningdek, Asklepiy, Gigiya, Telesfor, Apollon va Dionis tabiblarining hurmatiga asoslanadi. Quyoshdan tashqari, butparast anʼanalar bayramni oʻzining atributlari — olov va oltin bilan bogʻlaydi. Bayram zardushtiylarning Navroʻz bayramiga toʻgʻri keladi, bundan tashqari, imperator Trayan hukmronligi davrida (miloddan avvalgi 106-yil Pautaliya shahar maqomini oldi) Rim imperiyasining gʻarbiy qismida mitraizm tobora ommalashib bordi.

Bu kun Bolgariya milliy taqvimidan „Muqaddas qirq shahid“ bayramini oladi. Dastlabki xotiralashdan bir oy oʻtgach, 1966-yil 11-iyunda tashabbus Yuriy Gagarin tomonidan qoʻllab-quvvatlandi, u shaharga va unga qoʻshni Dragovishtitsa, Rajdavitsa va Shipochano qishloqlariga tashrif buyurdi.

## Havolalar
* болг. «Кюстендилская весна» — городская мифология, сказки, легенды, история
## Yana qarang
* Surva
* Atirgul festivali (Qozonlak)
* Rozhen (festival)
* Kyustendil sanjagi
## Manbalar
Andy Dwyer

**Andy Dwyer** (qo‘mondon-ritsar ) — NBC kompaniyasining „Parklar va dam olish maskanlari“ komediya serialida Kris Pratt tomonidan rol ijro etilgangan xayoliy qahramon. Qahramon vaqtinchalik rejalashtirilgan edi, lekin Endi o‘z rolida shu qadar yoqimtoy ediki, prodyuserlar Prattdan muntazam ravishda serialda qatnashishini so‘rashdi.

Ilk marta serialning birinchi mavsumida Enn Perkinsning ishsiz va bekorchi yigiti sifatida paydo bo‘ladi. Serialning ikkinchi mavsumida u Pauni Sity Hollda poyabzal tozalovchi sifatida ishga joylashadi. Keyinchalik, Endi Eypril Ladgeytga uylanadi va Lesli Noupning yordamchisi darajasiga ko‘tariladi.

Andy r serialning bir qancha asosiy qahramonlaridan biri bo‘lib, har bir seriyada paydo bo‘lavermagan, u oltinchi mavsumning bir necha seriyalarida ishtirok etmagan, chunki o‘sha paytda Kris Pratt "Galaktika qoʻriqchilari" filmini suratga olish bilan band edi.

## Manbalar
Enialiy

**Enialiy** (miken: **e-nu-wa-ri-jo**, ) — Miken davrida mustaqil yunon xudosi. Klassik yunon mifologiyasida Ares epiteti.

Spartada kechasi unga yosh kuchukcha qurbon qilingan. Spartada zanjirband qilingan yogʻochdan yasalgan Enialiy haykali boʻlgan.

## Manbalar
Enipey

**Enipey** () — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Fessaliyaning janubiy qismida joylashgan xuddi shu nomdagi daryo (hozirgi Enipefs) xudosi.

Enipey Okean va Tefidaning oʻgʻli edi. Qadimgi mualliflarning yozishicha, qirol Iolk Krefeynining rafiqasi Tiro ismli inson-ayol uni sevib qolgan, ammo Enipey uning his-tuygʻulariga javob bermagan. Poseydon bundan foydalanib daryo xudosi qiyofasiga kirdi va Tiroga egalik qildi, bundan u Peliy va Neley egizaklarini dunyoga keltirgan.

Miloddan avvalgi 48 yilda Enipey daryosi boʻyida Farsal jangi boshlandi va daryoning mavjudligi Gay Yuliy Tsezarning gʻalabasini taʼminlagan eng muhim omillardan biriga aylandi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Грейвс Р. Мифы Древней Греции. — Екатеринбург: У-Фактория, 2005. — 1008 с. — ISBN 5-9709-0136-9.
* Энипей // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1988. — Т. 2 : К—Я. — 719 с.
* Tümpel K. Neleus 1 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1902. — Bd. III, 1. — Kol. 104—111.
* Enipeus // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885. — С. 471.
Press-byuvar

**Press-byuvar** — ofis materiallari, qogʻozni tozalash uchun qurilma. U tekis yuzali qavariq yarim oval shakldagi yogʻoch blokdan iborat boʻlib, uning pastki qismiga qigiz yoki movut mahkam yopishtiriladi va markazda bosh qismi yopilgan vint bilan bogʻlangan tekis yuqori qopqoqdan iborat.  **Press-byuvar** va vint boshi yogʻoch, metall, marmar, boshqa toshlar va plastmassalardan yasaladi. Matbuot byuvarining oʻrtacha uzunligi 13-17 sm va kengligi 6-8 sm. Koʻpincha siyoh toʻplamiga kiritilgan.

Murakkab toʻplamlar singari, matbuot byuvarlari ham koʻpincha boy tarzda yasatilgan. Yogʻochdan tayyorlangan matbuot byuvarlari boʻyalgan, pirografiya, oʻyma yoki inley bilan bezatilgan. **Press-byuvar**larining marmar yuzalari maydalangan, tekislangan va sayqallangan.

**Press-byuvar** M. Gorkiyning „Klim Samgin“ hayoti  romanida qayd etilgan. B. S. Jitkovning „Viktor Vavich“ romanining bosh qahramoni ayollarning kichik matbuot byuvaridan foydalanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Press-byuvar // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 333—334
Electron

**Electron** () — Marvel Comics komikslaridagi personaj. U elektr energiyasini boshqara oladigan samoviy Shi’ar irqining aʼzosi

## Manbalar
Rastrum

**Rastrum** — besh qirrali yozuv qiroli — musiqa qoʻlyozmalarida parallel chiziqlarni chizish uchun qoʻllanadi. Odatda jez yoki poʻlatdan yasalgan. Rastrum oʻz nomini shakli tufayli olgan — lotincha *rastrum* soʻzi tarjimada „xaskash“ degan maʼnoni anglatadi.

## Tarixi va turlari
Rastrum Yevropada taxminan oʻn toʻqqizinchi asrga qadar keng qoʻllangan, oʻsha vaqtlarda musiqa qogʻozi[en] hali keng tarqalmagan. Baʼzi rastrumlar (oʻn burchakli) bir vaqtning oʻzida bir nechta nota chiziqlarini chizish uchun moʻljallangan. Boʻr uchun qoʻshimchalar bilan rastrumlar ham bor edi.

Baʼzi paleograflar oʻz tadqiqotlarida rastrumlar va ularning oʻziga xos xususiyatlari haqidagi maʼlumotlardan musiqa qoʻlyozmalarining yozilgan sanasi va kelib chiqishini aniqlash uchun foydalanganlar. Paleografiyaning bu sohasi **rasterologiya** deb ataladi.

Bastakor Igor Stravinskiy rolikli rastrumni ixtiro qildi va unga „Stravigor“ nomini berdi. 1911-yilda Stravinskiy ushbu asbobni patentlashga harakat qildi, ammo patent berilmagan. Bastakor musiqa qoʻlyozmalarini yaratishda koʻpincha rastrumdan foydalangan.

## Manbalar