Sigismund cherkovi

**Sigismund cherkovi** ; shuningdek, **Qirollik ibodatxonasi** yoki **Yagellonka cherkovi**) Krakovdagi Avliyo Stanislav va Vatslav bosh cherkovini qurshab turgan oʻn toʻqqizta ibodatxonadan biri.

Nemis sanʼatshunos tarixchisi Avgust Ottmar Essenveyn (1831-1892) uni 1867-yilda „Alp togʻlarining shimoliy qismidagi Uygʻonish davri marvaridi“ deb atagan. Cherkov Italiyadan tashqari hududda joylashgan Florensiyaning Uygʻonish davriga xos boʻlgan sof namunasidir.

## Tarixi
Qirol Sigismund I birinchi xotini Varvara Zapolya vafotidan soʻng oʻz sulolasi uchun maqbara qurishga qaror qildi. Qirol cherkovni barpo etishni florensiyalik arxitektor Bartolomeo Berechchiga (, 1480-1537) topshirdi. U 1517-yilda qirolga ibodatxonaning birinchi chizmalarini taqdim etgan edi. Ish 1519-yilda Buyuk Kazimir III ning eski ibodatxonasi vayron qilinganidan keyin boshlangan. 1525-yilda ibodatxona dastlabki koʻrinishda qurilgan, 1526-yilda gumbaz barpo etilgan, qurilish ishlari 1531-yilda yakunlangan. 1533-yilda cherkov muqaddaslashtirilgan.

Qurilish jarayonida meʼmor Berechchiga boshqa italiyalik ustalar: Antonio da Fyezole (), Nikkolo Kastilyone (), Filippo da Fyezole (), Bernardino Zanobi de Janotiss (), Jovanni Soli (), Jovanni Chini da Siena () va Jovanni Mariya Padovano () lar ham yordam berishgan.

## Arxitektura
Cherkov kvadrat rejaga muvofiq qurilgan. Elliptik gumbaz dumaloq derazali sakkiz burchakli peshayvonga tayanadi. Gumbaz zarhal misdan yasalgan „baliq tangachalari“ (cherepitsa) bilan qoplangan.

Fasadlar pilyastra va karnizlarga ajratilgan. Yagona kirish joyi cherkovning dekorativ panjarali arkada qismi orqalidir.

Cherkov loyihasi Berechchining mustaqil ishi boʻlib, Italiyada uning birorta ham oʻxshashi yoʻq. Leonardo da Vinchi tomonidan yaratilgan chiqmalarda uzoq oʻxshashlik borligi aytiladi.

## Interyer
Kirish eshigi qarshisida mehrob mavjud, Katta Sigismund I va Sigismund II Avgust sarkofagi oʻng tomonda, oʻrindiq-taxt esa chap tomonda joylashgan. Devorlarda avliyolarning suratlarini koʻrish mumkin.

Devorlari mifologik naqshlar va panopliya (ritsarlik zirhlari) bilan bezatilgan.

Gumbaz tosh rozetkali kassetlarga boʻlinadi. Chiroqning ochiq qismi atrofida lotincha yozuv bor: *BARTHOLOMEO FLORENTINO OPIFICE*

Qirol Sigismund I sarkofagi Berechchi tomonidan yaratilgan, qirol Sigismund II sarkofagining muallifi Santi Guchchi hisoblanadi.

Taxt qirolicha Anna Yagellonka qabrining marmar plitasi bilan jihozlangan — bu ham Santi Guchchining ishidir

Mehrob (1531-1538) nyurnberglik bir guruh hunarmandlar tomonidan Hans Dyurer loyihasi asosida yaratilgan.

Eshiklarning ichki qismidagi relyeflar Piter Flyother loyihasiga koʻra Melhior Bayer tomonidan kumush tunukadan oʻyib ishlangan. Eshiklarning tashqi tomonidagi rasmlar Georg Penchga tegishli.

Polsha, Litva va Sforza oilasi (1530-1532) gerblari tushirilgan kiraverishdagi panjara muallifi Xans Fisher hisoblanadi.

## Galereya

Poland-01779 - Anna's tomb (31970703362).jpg|Qirolicha Anna Yagellonianning murakkab va zarhallangan qabr toshi
Kraków Wawel Chapel Window.jpg|Deraza bezaklari va shpil gumbaz tepasida joylashgan
Kraków - Wawel - Orzeł Zygmunta Starego.jpg|Qadimgi „S“ Sigismund I monogrammasi bilan Polsha oq burguti
Nagrobek Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.jpg|Sigismund I qabr toshi va Sigismund II avgust ibodatxonasida


## Manbalar

## Adabiyotlar

* Mixal Rozek, *Krakowska katedra va Vavelu*. Wydawnictwo św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej, Krakov 1989-yil