Orion (UUA)

**Orion** - Kronshtadt (ITR MChJ) tomonidan ishlab chiqilgan oʻrta balandlikda uzoq parvoz davomiyligiga (MALE, Medium Altitude, Long Endurance) ega boʻlgan Rossiyaning uchuvchisiz uchish apparati (UUA).

UUA oʻrtacha massaga ega, shu bilan birga sezilarli parvoz davomiyligi va foydali yuk koʻtaraolish imkoniyatiga ega. Bort uskunasi maʼlum bir hududda uzoq vaqt patrul qilish imkoniyati bilan vizual, radar yoki elektron razvedka uchun moʻljallangan. Toʻrttagacha havo-yer raketalarini oʻrnatish mumkin.

UUAning eksport versiyasi " **Orion-E** " deb nomlanadi. Rossiya Qurolli Kuchlari uchun ishlab chiqilgan varianti esa **"Inoxodets** " deb nomlanadi.

## Tarixi
2011 yilda UAAni ishlab chiqish Rossiya Mudofaa vazirligi buyrugʻi bilan amalga oshirildi. Tajriba-konsttuktorlik ishlari doirasida UUA „Inoxodets“ kodi bilan nomlangan edi. Loyihaning bosh ishlab chiquvchisi va ijrochisi Sankt-Peterburgdagi „Tranzas“ kompaniyasining boʻlinmasi boʻlib, u UUAlarni ishlab chiqish bilan shugʻullanardi, keyinchalik „Kronshtadt“ deb nomlanadi va AFK „Sistema“ tomonidan sotib olinadi.

NPK SPP ning 2014-yil uchun hisobotidan maʼlum boʻlishicha, SPP „Orion“ UUA uchun optik-elektron stantsiyani ishlab chiqqan, ommaviy ishlab chiqarish esa 2017-yildan boshlangan (har yili 30 ta mahsulot).
### Sinovlar
Parvoz sinovlari uchun birinchi prototip 2015-yilda yasalgan. Xuddi shu yili ushbu UUA Ryazanning Protasovo aerodomida koʻrinish bergan. Sinovlar Gromov nomidagi Parvoz tadqiqot institutida 2016-yilning birinchi yarmida boshlandi.
### Aviasalonlar
Ushbu UUAning eksport versiyasi „MAKS-2017“ aviasalonida taqdim etildi. „Armiya-2018“ forumida „Kronshtadt“ guruhi dron uchun qurollarni boshqarish blokini taqdim etdi. 2018-yilda Orion havo bombalaridan foydalanish boʻyicha sinovdan oʻtkazildi. Oʻsha yili Suriyaga yuborildi, ammo unga qurol oʻrnatilmadi. „MAKS-2019“ aviasalonida Rossiya Mudofaa vazirligi yil oxirigacha bitta kompleksni olishi maʼlum boʻldi.

2019-yil noyabr oyida „Orion“ Rossiya Aerokosmik kuchlarida eksperimental harbiy operatsiyaga kirishdi; Oʻsha yilning 16-noyabrida Ryazan viloyatida bitta apparat qulab tushdi.

2019-yilda „Kronshtadt“ OAJ fuqaro aviatsiyasida foydalanish uchun „Orion“ uchuvchisiz uchish tizimi (UUT) sertifikatini olish uchun Rossiyadagi birinchi arizani Rosaviatsiyaga topshirdi. "Orion" UUT tarkibiga foydali yuklar toʻplami, masofaviy uchuvchi stantsiya va avtomatik uchish va qoʻnish moslamalari bilan jihozlangan ikkita uchuvchisiz uchish apparati kiradi. Kompaniya amaldagi havo qonunchiligiga muvofiq sertifikatlashtirish ishlarini kompleks tarzda amalga oshirishga kirishdi.

2019-yil dekabr oyida Mudofaa vazirligi kollegiyasida S.K. Shoygu dronning zarba beruvchi versiyasi birinchi marta Suriyadagi haqiqiy jangovar holatlarda sinovdan oʻtkazilganini aytdi. Avvalroq dron, oʻtgan yillar davomida u yerda „Orion“ qurolsiz konfiguratsiyada sinovdan oʻtkazilgani xabar qilingandi.

2020-yilning 20-aprelida TASS axborot agentligi „Kronshtadt“ guruhi va Rossiya Mudofaa vazirligi oʻrtasida uchta mashinadan iborat birinchi „Orion“ uchuvchisiz kompleksini qabul qilish akti imzolangani haqida xabar berdi.

2021-yil aprel oyida kompaniya matbuot xizmati „Kronshtadt“ kompaniyasi Dubna shahrida Rossiyaning birinchi uchuvchisiz uchish apparatlarini seriyali ishlab chiqarish zavodini qurishni boshladi. Zavod rekord muddatda qurilib, 2021-yilning noyabrida boshlandi. Loyihaga kiritilgan investitsiyalar 4 milliard rubldan ortiqni tashkil qildi. RIA Novosti iqtibos keltirgan Harbiy-sanoat kompleksidagi manbaga koʻra, "yangi ishlab chiqarish Mudofaa vazirligi va boshqa mijozlarning "Inohodets" UUAriga boʻlgan ehtiyojni qondiradi".

## Qoʻllanishi
UUT "Orion" havo patrulligi, monitoring va aerofotosurat bilan bogʻliq havo ishlarini bajarish uchun moʻljallangan.

Eng muhim vazifalardan biri sifatida Shimoliy dengiz yoʻli boʻylab Arktikaga boruvchi kemalar yurishini taʼminlash uchun razvedkadir. Bundan tashqari, oʻrmon yongʻinlarini aniqlashda uzoq masofaga uchuvchi apparat sifatida foydalanish mumkin. Bunday tizim „MAKS-2019“ aviasalonida taqdim etilgan.

Bunday tizimning vazifalariga quyidagilar kiradi:

*Yongʻinga qarshi monitoringi;
*Oʻrmon patologik monitoringi;
*Oʻrmon xoʻjaligi monitoringi;
*Oʻrmon yongʻinlari tuzilmalari bilan aloqani tashkil etish;
*Chekka hududlardagi yongʻin oʻchirish boʻlinmalariga favqulodda yuklarni yetkazib berish.

## Konstruktsiyasi

Oʻrta oʻlchamdagi planer, normal aerodinamik joylashuvi tekis qanotli va V shaklidagi dumga ega. Fyuzelaj katta choʻzilgan, nosimetrik kesmaga ega. Mustaxkamlik koʻrsatkichlarini saqlab qolgan holda, ogʻirlikni kamaytirish uchun uning korpusi kompozit materiallardan tayyorlangan.

Qanoti - ilgʻor mexanizatsiyalash bilan bir oz toraygan holda uzun choʻzilgan, oʻrtajoylashuvi tekis. Mexanizatsiyalashning barcha asosiy vositalari elektr masofadan boshqarish tizimi (EMBT) tomonidan boshqariladi.

Oldustunning oldi qismida va uning orqasida foydali yukni joylashtirish, zarur jihozlarni oʻrnatish uchun ichki hajmlar mavjud.

Tajriba namunasidagi dvigatel 86 kVt (115 ot kuchi) quvvatga ega va Amerikaning Rotax 914 (xuddi shunday dvigatel MQ-1 Predator ga oʻrnatilgan) dvigateli hamda, balandlikni oshirish uchun turbo kompressor bilan jihozlangan. Diametri 1,9 metr boʻlgan AB-115 ikki qanotli vint Aerosila kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan. Agat kompaniyasi AQMI bilan hamkorlikda seriyali ishlab chiqarish uchun Rossiyaning APD-110/120 dvigatelini ishlab chiqmoqda.

### Avionika
„KT-Uchuvchsiz tizimi“ va boshqa ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqilgan avionikadan foydalanilgan.

UUA avionikasi quyidagilardan iborat:

* Axborotni boshqarish tizimi;
* Avtomatik boshqaruv tizimlari;
* Umumiy jihozlar bilan interfeys uskunalari;
* Bort uskunalarini kuzatish va diagnostika qilish tizimlari;
* Inertsial-sunʼiy yoʻldosh navigatsiya tizimi.

### Foydali yuk
Foydali yuk fuzelyajning ichiga yoki qisman samolyot korpusining tashqarisiga oʻrnatiladi.

Yuk tashish imkoniyatlari:

* yuqori aniqlikdagi raqamli aerofotosurat tizimi,
* ixcham koʻp funksiyali radar tizimi,
* elektron razvedka uskunalari,
* optik-elektronik tizim.

Foydali yuk havodan razvedka qilish va qurolli kuchlar harakatlarini axborot bilan taʼminlash imkonini beradi; patrullik qilish; nishonni belgilash, yongʻinni boshqarish; hududni topografik suratga oladi.

### Optik-elektron tizim (OET)
Ishlab chiquvchiga koʻra :

* MOET vazni: 55,5&nbsp;kg,
* diametri - 410&nbsp;mm,
* balandligi - 550&nbsp;mm.

Asosiy funksiyalari :

* koʻrinadigan va infraqizil diapazonlardagi boʻshliqning umumiy koʻrinishi;
* Suv usti va yer usti nishonlarini aniqlash va avtomatik kuzatish;
* nishongacha boʻlgan masofani va uning yoritilishini lazer nurlanishi bilan  oʻlchash.

Axborot kanallari roʻyxati :

* oʻzgaruvchan burchakli maydonga ega teplovizor kamerasi;
* oʻzgaruvchan burchakli maydonga ega televizor kamerasi;
* keng burchakli televizor kamerasi;
* lazer masofa oʻlchagichi (koʻzlar uchun xavfsiz);
* lazerli masofa oʻlchagich / nishon koʻrsatuvchi.

### Radar
Rossiya Hukumatining 04.09.2010-yildagi 218-sonli qaroriga binoan "Fazotron-NIIR" korporatsiyasi" AJga *"Orion"* UUA uchun X-diapazonli RLS MF-2 koʻpfunksiyali radarini ishlab chiqish maʼsuliyati yuklatildi.

### Qurollar

* Sozlanuvchi aviabombasi - KAB-20, KAB-50
* boshqariladigan rejalashtirish aviabombasi - UPAB-50
* erkin tushadigan aviabomba - FAB-50
* aviatsiya boshqariladigan raketasi - X-50

## Kompleksning tarkibi
Kompleksning toʻliq tarkibiga quyidagilar kiradi:

* operatorni joylashtirish moduli,
* radiotexnik uskunalar moduli,
* uchish va qoʻnishni boshqarish moduli,
* 3-6 ta *"Orion"* UUA.

## TTX (eksport versiyasi)
*"Orion-E"* UUA kompleksining xususiyatlari:

* oʻlchamlari (uzunligi, qanotlari, balandligi): 8 m, 16,3 m, 3,2 m,
* uchish ogʻirligi: 1000&nbsp;kg,
* foydali (jangovar) yuk: 200&nbsp;kg,
* qoʻllash radiusi: 250&nbsp;km,
* UUA retranslyator bilan qoʻllash diapazoni: 300&nbsp;km,
* parvoz davomiyligi: 24 soat (60&nbsp;kg yuk bilan),
* dvigatel kuchi (Rotax 914): 86 kVt (115 ot kuchi),
* parvoz balandligi: 7500 m,
* kreyser tezligi 120&nbsp;km/soat.

"Kronshtadt" OAJning rasmiy veb-saytida "Orion" UUAning ishlash koʻrsatkichlari haqida bir oz qarama-qarshi maʼlumotlar mavjud. Shunday qilib, masalan, turli jadvallarda foydali yuk massasi 200&nbsp;kg va 250&nbsp;kg, kruiz tezligi esa 120&nbsp;km / soat va 200&nbsp;km / soat sifatida koʻrsatilgan (ehtimol 200&nbsp;km / soat qurilmaning maksimal tezligiga toʻgʻri keladi). Shuning uchun, yuqoridagilar ishlab chiquvchi tomonidan berilgan minimal qiymatlardir. Amaldagi amaliyot shuni koʻrsatadiki, Rossiya armiyasi uchun "Orion" versiyasi eksport versiyasidan yuqori xususiyatlarga ega boʻlishi mumkin.

## Manbalar