open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qoʻngʻiroqchalar

: *Glokenshpil, shuningdek, karillon deb ataladi*.

**Qoʻngʻiroqchalar** (, , , baʼzan nemischa **glokenshpil** deb ataladi) muayyan balandlikdagi zarbli musiqa asbobidir. Asbob pianoda yengil jiringlash tembriga ega, forteda zoʻr va yorqin. Qoʻngʻiroqchalar ikki xil boʻladi: oddiy va klaviaturali.

Oddiy (odatiy) qoʻngʻiroqchalar ― trapetsiyasimon yogʻoch ramkada ikki qatorga joylashtirilgan xromatik sozlangan metall plastinkalar toʻplami. Ulardagi plastinkalarning joylashishi pianino oq va qora tugmachalarining joylashishiga oʻxshaydi. Qoʻngʻiroqlarning qoʻllaniladigan diapazoni *c<sup>2</sup>* до *c<sup>5</sup>* gacha (ikkinchi oktavagacha — beshinchi oktavagacha), baʼzi asboblarda u kengroqdir. Oddiy qoʻngʻiroqchalarda ikkita kichik metall bolgʻacha yoki yogʻoch (baʼzan, ayniqsa, bolalar qoʻngʻiroqchasida — plastmassa) tayoqchalar — mallet bilan chalishadi.

Klaviaturali qoʻngʻiroqchalarda plastinkalar kichik pianino kabi korpusga oʻralgan boʻlib, u yerda tugmachalar zarbasini plastinkalarga uzatuvchi oddiy bolgʻa mexanizmi mavjud (bu mexanizm chelesta mexanizmiga oʻxshaydi). Klaviaturali qoʻngʻiroqchalar texnik jihatdan oddiylarga qaraganda ixchamroq, ammo tembrning sofligi boʻyicha yutqazadi.

XIX asrdan beri qoʻngʻiroqchalar, koʻpincha, simfonik orkestrda ishlatilgan. Qoʻngʻiroqchalar uchun notalar haqiqiy tovushdan ikki oktava pastroqda yoziladi, partiturada ularning partiyasi qoʻngʻiroqchalar qismi ostida, ksilofon partiyasining tepasida yoziladi.

Qoʻngʻiroqchalar ishlatiladigan baʼzi asarlar:

* Motsart — „Sehrli nay“ operasi;
* Delibes — „Lakme“ operasi („Qoʻngʻiroqchali ariya“);
* Chaykovskiy — Italyancha Kaprichchio;
* Dukas — „Sehrgarning shogirdi“ simfonik skersosi;
* Prokofyev — 1-sonli Des-dur orkestri bilan fortepiano uchun konsert;
* Hindemit — Klarnet va orkestr uchun konsert;
* Mayk Oldfild — "https://ru.wikipedia.org/wiki/Tubular_Bells".

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Glokenshpil // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1957. — T. II. — Stb. 238—239 — 567 s.

## Havolalar

* Vena simfonik kutubxonasidagi qoʻngʻiroqchalar haqida maʼlumot 
* Qoʻngʻiroqchalar // Katta Sovet Ensiklopediyasi : [30-jild] / Bosh. muh. A. M. Proxorov . — 3-nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969-1978.
* *[http://slovari.yandex.ru/Kolokolchiki/Kratkiy%20muzikalniy%20slovar/Kolokolchiki/ Qoʻngʻiroqchalar]  (nomaʼlum havola) (nomaʼlum havola 14.06.2016 dan [2139 kunlar])* — Qisqacha musiqiy lugʻatdan maqola
*
Tarmoq trafigi

**Tarmoq trafigi** yoki **Internet trafigi** ( ― „harakat“, „yuk aylanmasi“), ― maʼlum vaqt davomida kompyuter tarmogʻi orqali uzatiladigan maʼlumotlar hajmi. Trafik miqdori paketlar, bitlar, baytlar va ulardan hosil boʻlgan kilobayt (KB), megabayt (MB) va boshqalar bilan oʻlchanadi.

Trafik quyidagilarga boʻlinadi:

* Chiquvchi (tashqi tarmoqqa kiruvchi maʼlumotlar);
* Kiruvchi (tashqi tarmoqdan keladigan maʼlumotlar);
* Ichki (maʼlum bir tarmoq ichida, koʻpincha mahalliy);
* Tashqi (maʼlum bir tarmoqdan tashqari, koʻpincha — internet -trafik).

Tarmoq trafigini hisoblaydigan dasturlar: TMeter, BWMeter, NetWorx, DU Meter, NetTraffic, NetBalancer.

## Internet-trafik manbalari
Britaniyaning SimilarWeb kompaniyasi (2015-yil, aprel) tahlilchilarining hisobotiga koʻra, dunyodagi internet-trafikning eng katta hajmi brauzerdan saytlarga toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtish (43,4%) hisobiga taʼminlanadi. Ulardan keyingi 27,8% ulush qidiruv tizimlari, boshqa resurslardan keladigan havolalar ulushi qoʻshimcha 21,13% ga teng boʻladi. Ijtimoiy tarmoqlarning ulushi nisbatan kichikroq boʻlib, bu 5,8% ni tashkil qiladi, elektron pochta va turli reklamalardan kelgan kliklar ulushi esa 1 % dan sal koʻproqqa teng keladi .

## Mamlakatlar boʻyicha tarmoq trafigi
Turli mamlakatlar aholisining Internet-trafik hosil qilishdagi ulushi bir-biridan sezilarli darajada farq qiladi. 2015-yilning aprel oyida SimilarWeb ekspertlari tomonidan eʼlon qilingan reytingga koʻra, AQSH (25,05 %), Buyuk Britaniya (5,51 %) va Rossiya Federatsiyasi (5,05 %) dunyodagi uchta eng yirik internet-trafik generatorlari hisoblanadi. Kuchli oʻntalikka Braziliya (4,4 %), Fransiya (3,9 %), Germaniya (3,5 %), Hindiston (3,4 %), Kanada (3,2 %), Yaponiya (2,6 %) va Turkiya  2,5 %) kiradi. Qayd etish joizki, bir qator global ommaviy internet-resurslardan foydalanishda cheklovlar boʻlgani tufayli XXRdagi internet-trafik koʻrsatkichlari hisobga olinmagan.

## Yana qarang

* Internet-trafik almashish nuqtasi

## Manbalar
Energiya sig‘imi

**Energiya sigʻimi** — maʼlum bir texnologik tizim asosida mahsulot ishlab chiqarish, ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatishning asosiy va yordamchi texnologik jarayonlari uchun energiya va (yoki) yoqilgʻi sarfi miqdori.

## Umumiy maʼlumotlar
Tizimning *energiya sigʻimining* raqamli ifodasi tizim tomonidan isteʼmol qilinadigan energiyaning ushbu tizimning ishlashi natijasini tavsiflovchi qiymatga nisbatini ifodalovchi koʻrsatkichdir. Koʻpincha energiya sigʻimini hisoblash uchun quyidagi usullar qoʻllanadi: kVt-soat / mahsulot birligi (elektr energiyasi uchun); Gkal/mahsulot birligi (issiqlik uchun); t shartli yoqilgʻida qayta hisoblangan elektr energiyasi va issiqlik); energiya va yoqilgʻi xarajatlari/korxona daromadlari; energiya va yoqilgʻi xarajatlari / YaIM.

Oxirgi qiymat milliy iqtisodiyotlarning energiya samaradorligini baholash uchun ishlatiladi. Shunday qilib, 2009-yil oxirida Rossiyaning energiya sigʻimi Xitoynikidan ikki baravar va AQSh va Yevropa mamlakatlariga qaraganda 2,5-3,5 baravar yuqori edi. Shu munosabat bilan, 2007 yilga nisbatan 2020-yilga kelib Rossiyaning energiya sigʻimini 40 foizga kamaytirish niyati eʼlon qilindi.

Raqamli ravishda, baʼzi hisob-kitoblarda energiya sigʻimining qiymati energiya samaradorligi koeffitsienti qiymatiga qarama-qarshi qiymat sifatida qabul qilinadi.

## Yana qarang

* Energiya manbalarining sigʻimi — energiya zichligi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* ГОСТ Р 51387-1999 :: Энергосбережение. Нормативно-методическое обеспечение. Основные положения. Введ. 2000—07—01
* Ракутько С. А. :: Энергоёмкость как критерий оптимизации технологических процессов. Механизация и электрификация сельского хозяйства.-2008. № 12. С.54-56

## Havolalar

* Сборник документов и стандартов по энергоёмкости
* Графики и диаграммы к показателям энергоёмкости ВВП РФ

]
Manyinskoye (ko‘l)

**Manyinskoye** — Sverdlovsk viloyatining shimoli-gʻarbidagi Ivdel shahar okrugidagi uncha katta bo‘lmagan koʻl. U xuddi shu nomdagi botqoqning janubi-sharqiy qismida, Lozva daryosining oʻng irmogʻi — Manya daryosining oʻng qirgʻogʻidagi tayga hududining o‘rtasida joylashgan. Ivdel shahridan 6&nbsp;km shimolda va Talaya qo‘rgʻonidan 4&nbsp;km janubi- sharqda joylashgan.

Manyinskiy koʻlining maydoni 0,7 (0,75) km². Ko‘l sathi dengiz sathidan 89,2 m balandlikda. U janubi-gʻarbiy — shimoli-sharqiy yoʻnalishida betartib oval shakliga ega. Eng uzun qismi (janubiy-gʻarbiy ↔ shimoli-sharqiy) ≈ 980 metr, eng yirik yuzasi (shimoli-gʻarbiy ↔ janubi-sharqiy) ≈ 730 metr .

Ko‘lda cho‘rtan baliq, okun, chebak, tangabaliq, karp uchraydi. Suvda suzuvchi qushlar yashaydi.

Ko‘ldan bir kilometr gʻarbda Ivdel — Polunochnoe temir yoʻl liniyasi o‘tadi.

## Manbalar
Tovar-pul muvozanati

**Tovar-pul muvozanati** ** (TPM)** — muomalada boʻlgan pul massasi hajmi va barcha ishlab chiqarilgan va sotilgan tovarlarning umumiy narxi oʻrtasidagi miqdoriy moslik.

Tovar ishlab chiqarishga oʻtishda tovar-pul muomalasi tovar va pul massasi muvozanati darajasiga yetadi, bunda pul qiymat oʻlchovi funksiyasini yoʻqotadi va pul ekvivalentining doimiyligini taʼminlash muammosi paydo boʻladi. Tovar va pul massasi muvozanati pul muomalasini barqarorlashtirish maqsadida doimiy tartibga solish bilan taʼminlanadi, bu bilan odatda pul-kredit organlari shugʻullanadi, masalan, qoʻshimcha pul emissiyasini amalga oshirgan yoki pul massasini sterilizatsiya qilishni oʻtkazgan holda. Pul va tovar massalari oʻrtasidagi nisbat oʻzgarishi mumkin. Agar, masalan, pul miqdori tovarlar miqdoridan tezroq oʻssa, pul massasi va tovarlar massasi oʻrtasidagi muvozanat buziladi, bu inflyatsiyaning tezlashishiga va tovar ayirboshlash ekvivalentligining buzilishiga olib keladi. Pul massasi va tovar massasi oʻrtasidagi, sanoat va tijorat kapitali aylanmasi oʻrtasidagi muvozanatning buzilishi tovarlarning ortiqcha ishlab chiqarilishiga va isteʼmolchilarning xarid qobiliyatining pasayishiga olib keladi.

Emissiya oʻtkazuvchi muassasalar qogʻoz pullarni oʻzlari xohlagancha muomalaga chiqarishlari mumkin, ammo ularning real xarid qobiliyati pul muomalasi qonuni bilan belgilanadi, bu qonun buzilsa qogʻoz pul muomaladagi tovarlarning umumiy qiymatiga nisbatan qadrsizlanadi.

## Manbalar
Gidravlos

**Gidravlos** yoki **gidravlic** (,  — suv va aulos ; ) — suvli organ musiqa asbobi, zamonaviy organ ajdodi.

## Umumiy maʼlumot
Gidravlos dizaynining birinchi taʼriflari qadimgi antik yozuvchilar — aleksandriyalik Heron (Pneumatica I, 42) va Vitruvius (De archit. X, 8). Afina (Afina. Deypnosof. 174b-e), Vitruvius (De archit. IX, 8.4) va Pliniy Elder (Natur. historia VII, 125) gidravlos ixtirosini Ktesibiyga bogʻlagan .

Suv organi Oʻrta yer dengizi mamlakatlarida va keyinchalik butun Rim imperiyasida juda keng tarqaldi. Shunday qilib, Delfidagi bagʻishlov yozuvida taʼkidlanishicha, qandaydir Antipatr eramizdan avvalgi 90-yillarda musiqachilar tanlovida uzluksiz 2 kun oʻynab, shuhrat qozongan. Organ imperator Neronning sevimli asbobi edi.

Rim imperatorligi davrida gidravlos gladiatorlar janglarida ishtirok etadigan ansambllarning cholgʻu asboblaridan biri boʻlgan (masalan, milodning II asridagi Zliten mozaikasida aks etadi). Bundan tashqari, ushbu musiqa asbobi teatrda, bayramlarda („oʻyinlarda“), marosimlar va sirk tomoshalarida, taniqli insonlarning ziyofatlari va toʻylarida chalingan. Mansabdorlarning davlat lavozimiga kirishish tantanali qasamyod marosimlarida ham gidravlos ham qoʻllangan .

1931-yilda organning qadimgi Rimning Akvinkum shahrida (Budapesht yaqinida) olib borilgan qazishmalar paytida toʻquvchilar uyushmasi binosi xarobalaridan eramizning 228-yiliga oid metall qismlari topilgan. e.

Musiqa asbob ishlashi shundayki, havo nasos yoki Heron qurilmasida boʻlgani kabi, mitti shamol tegirmoni tomonidan suvga botirilgan metall sharsimon kameraga puflangan. Bosimning ortishi bilan havo suvni siqib chiqargan hamda qurshab turuvchi quvurchadagi suv darajasini koʻtargan, natijada ortiqcha havo suv ustida koʻtarilgan quvurga qaytgan. Nasos puflashlari oraligʻida metall shardagi havo bosimi bir xilligi tashqi hovuzdagi suv hisobiga saqlanib turgan. Gidravlos 3-4 registrdan iborat boʻlib, ularning har birida 7 dan 18 gacha diatonik sozlash quvurlari mavjud.

Vitruvius tomonidan tasvirlangan Rim namunasida alohida quvurlar orqali yoʻnaltirilgan havo oqimi kvadrat yogʻoch tortma bilan yopiladigan kvadrat kamerada joylashgan klapanlar bilan tartibga solinadi. Har bir tortma ungagina mos keladigan bosma tugmaga ega boʻlgan, organchi uni bosish orqali havoni chiqargan. Zamonaviy organda boʻlgani kabi, turli oʻlchamdagi naychalar yordamida turli ohanglar hosil qilingan. Rim namunalarida ularning soni 19 tagacha boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* *Vitruvius.* Arxitektura boʻyicha oʻnta kitob, trans. F. A. Petrovskiy, M., 1936, b. 365-66, 371.
* *Maklin Ch.* Shlangi organning printsipi // SIMG 6 (1904-1905).
* *Schneider Th.* Organum gidravlikum // Musikforsching 7 (1954).
* 
* *Kaba M.* Die römische Orgel von Aquincum. 2. Aufl. Bdpst, 1980-yil.
* *Nasonova M. L.* Gidravlos // Buyuk rus entsiklopediyasi. T. 7. M., 2007, b. 69-70.
* *Nasonova M. L.* Gidravlos // Musiqa asboblari. Entsiklopediya. M.: Deka-VS, 2008, p.&nbsp;150.
Jahon energetika kengashi

**Jahon energetika kengashi** (JEK; inglizcha: World Energy Council, WEC) eng yirik xalqaro energiya nodavlat tashkiloti hisoblanadi. 100 ga yaqin mamlakatning 3000 dan ortiq energetika tashkiloti manfaatlarini ifodalaydi. Ishtirok etish Milliy qoʻmitalar orqali amalga oshiriladi.

BMTning energiya masalalari boʻyicha akkreditatsiyalangan organi.

JEK Markaziy ofisini (London) Bosh kotib boshqaradi, u JEK ofitserlar kengashiga hisobot beradi va oʻz navbatida raisga boʻy sunadi. JEK raisi va rais oʻrinbosari uch yil muddatga saylanadi. Har qanday Milliy qoʻmita oʻz nomzodini taklif qilishi mumkin.

## JEK vazifalari

* Jahon energetika kongressini oʻtkazish;
* Energetika sohasida boshqaruvchilar va mutaxassislar kuchlarini birlashtirish;
* Energiya masalalari boʻyicha tadqiqot ishlarini ragʻbatlantirish;
* Energetika sohasini barqaror rivojlantirish boʻyicha ilmiy maʼlumotlarni solishtirish, energiya taʼminotining turli usullari va energiyadan foydalanish istiqbollarini oʻrganish;
* Jahon miqyosdagi tadbirlar orqali global, davlat, mintaqaviy strategiyalarni, ularning natijalarini nashr etish bilan ilmiy tadqiqotlarni yoritish.

## JEK aʼzolari

2017-yil iyun holatiga koʻra Jahon energetika kengashi 94 ta davlatdan iborat:
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

## Manbalar
Klavikord

**Klavikord** ( ― „kalit“ va  — „tor“) ― klaviaturali torli zarbli-qisqichli musiqa asbobi, hammerklavir va zamonaviy pianinoning ajdodlaridan biri.

Klavikord eng qadimgi klavishli asboblardan biri boʻlib, qadimgi monoxorddan olingan. Klavikordning ixtiro qilingan sanasi nomaʼlum. Birinchi marta „klavikord“ nomi 1396 yilgi hujjatlarda tilga olingan va saqlanib qolgan eng qadimgi asbob 1543-yilda Pizalik Domenik tomonidan yasalgan () boʻlib, hozir Leyptsig musiqa asboblari muzeyida saqlanadi.

Klavikorddagi tovush tekis kallakli metall shtiftlar ― tangentalar yordamida chiqariladi. Klavikordda chalish uchun xos ijro usuli bebung boʻlib, boshqa klaviatura asboblarida chalib boʻlmaydigan „klavishli vibrato“ turidir. Bitta tordan tovush juda past chiqadi, shu sababli tovushni kuchaytirish maqsadida har bir tovush uchun torlarni ikkilashtirish va uchlashtirish qoʻllangan, bu usul oʻzgartirmasdan pianinoda qoʻllanadi. Vaqt oʻtishi bilan klavikord diapazoni oʻzgarib turdi: dastlab u ikki yarim oktava boʻlgan, XVI-asr oʻrtalaridan boshlab u toʻrttaga koʻtarilgan, keyinchalik esa besh oktavaga teng boʻlgan. Baʼzan pastki oktava qisqartirilgan, yaʼni qisman diatonik boʻlgan.

Klavikordning ikkita turi mavjud: **mustaqil ―** har bir klavishga alohida tor toʻgʻri keluvchi toʻliq torlar toʻplamiga ega va **nomustaqil ―** tangentalar bir nechta, koʻpincha, ikki yo uchta boʻlib, klavish bitta torning turli joylariga zarb beruvchi qisqartirilgan torlar toʻplamiga ega. Nomustaqil klavikord qurilmasi torlar sonini sezilarli darajada kamaytirishga imkon beradi, ammo bunda tegishli notalarni bir vaqtning oʻzida ijro etishning iloji boʻlmaydi. Klavikordlar, asosan, uyda musiqa chalish uchun ishlatilgan, ammo organistlar tomonidan amaliyotda ishlatilgan bir nechta qoʻlda chalinuvchi va tepkili turlari ham boʻlgan. Klavikordning oʻlchami turi va diapazoniga qarab, kitob shaklidagi kichik sozdan tortib, korpusi 1,5 metrli anchagina katta sozlargacha boʻladi.

Klavikord musiqasi XVII—XVIII-asrlarda oʻzining eng yuqori choʻqqisiga chiqdi va XIX-asr boshlarida fortepiano uni tamom siqib chiqardi. Klavikord uchun I. S. Bax, uning oʻgʻli K. F. E. Bax, V. A. Motsart va hatto, L. van Betxoven kabi buyuk bastakorlar tomonidan asarlar yaratilgan.

## Yana qarang

* Fortepiano
* Klavesin
* Spinet
* Virginel
* Muselar

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
BWMeter

**BWMeter** ― shaxsiy kompyuter va tarmoq oʻrtasida maʼlumot uzatishni nazorat qilish va boshqarish uchun moʻljallangan dastur. Uning yordami bilan tarmoq kanali yukini grafiklar koʻrinishida tasvirlash, tarmoq birikmalari tezligini cheklash va uzatilgan maʼlumotlar paketlari boʻyicha batafsil statistik maʼlumotlar toʻplash mumkin.

Dastur Windows operatsion tizimlarida va x86 va x86_64 arxitektura protsessorlarida ishlaydi. Buning uchun *NT* *Kernel Resources’ning* „WinpkFilter“ drayverlaridan foydalaniladi. Ilovaga demoversiya sifatida kirish imkoniyati 30 kun davomida ochiq boʻladi, undan keyin ilovadan foydalanish uchun 30 USD toʻlash talab etiladi.

## Dasturning xususiyatlari

* *Trafikni qayta ishlash*. Dastur tomonidan qayta ishlangan barcha trafik maxsus filtrlardan oʻtadi. Filtrlarning har biri keyingi ishlov berish jarayoni uchun oqimning bir qismini trafikdan ajratadi. Ajratish jarayoni ushbu mezonlarga koʻra amalga oshiriladi: trafik yoʻnalishi (yuklash yoki yuklash), manba va maqsad manzillari (IP manzili, MAC manzili, domen nomi), tarmoq protokoli, port, hozirgi vaqt, sana va maʼlumotlar bilan ishlaydigan dasturning nomi.
* *Trafik vizualizatsiyasi*. Filtr tomonidan tanlangan maʼlumotlar oqimi alohida dastur oynasida grafik (vaqt boʻyicha uzaytilgan maʼlumotlar miqdori) sifatida koʻrsatilishi mumkin. Har bir grafikning vizual tasviri moslashuvchan boʻladi: siz oynaning aniq joylashishi, grafikning vizual uslubi (rang, shrift, tekislash), panjara chiziqlari oraligʻini, oynani koʻrish shartlarini, yangilanish oraligʻini va boshqalarni aniq belgilashingiz mumkin.
* *Statistik maʼlumotlar toʻplami*. Uzatilgan maʼlumotlar miqdorini hisobga olish ham avtomatik (dastur ishlayotgan butun vaqt davomida) va interaktiv (foydalanuvchi ishtirokida) tarzda amalga oshirilishi mumkin. Avtomatik ravishda toʻplangan statistikani tanlangan filtr va belgilangan vaqt oraligʻi asosida tuzilgan jadval shaklida koʻrish mumkin boʻladi. Maʼlumotlarni dinamik usulda yigʻish filtrdan oʻtadigan tarmoq paketlari roʻyxatini va foydalanuvchi tomonidan belgilangan vaqt oraligʻida uzatiladigan maʼlumotlarning tezligi va hajmining umumiy jadvalini shakllantirishga imkon beradi.
* *Xabarlar*. Dastur foydalanuvchini maʼlum hodisalardan ― yuklab olish / yuklash hajmi belgilangan miqdorga yetganda, maʼlumotlarni uzatish tezligi belgilangan miqdordan oʻtib ketganda yoki har safar belgilangan miqdordagi maʼlumotlar uzatilgandan keyin xabardor qilish imkonini beradi. Xabarlarning bir necha turlari mavjud: ovozni ijro etish, dasturni ishga tushirish, ekranda xabarni koʻrsatish yoki elektron pochta xabarini yuborish.
* *Masofadan boshqarish*. Ushbu xususiyat sizga filtrlar faolligini koʻrish va ilova oʻrnatilgan boshqa tarmoq kompyuterlaridagi statistik maʼlumotlarni toʻplash imkonini beradi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Dyson

**Dayson** (*Dyson* deb talaffuz qilinadi) — bu global fan va texnologiya kompaniyasi boʻlib, Singapur, Buyuk Britaniya, Malayziya va Filippinda muhandislik, tadqiqot, dizayn, ishlab chiqarish va sinov markazlariga ega . 1993-yilda tashkil etilgan, oʻz tarixini Buyuk Britaniyadagi angarda boshlagan kompaniya barqaror oʻsib kelmoqda. Kompaniya hozirda Malmesberi va Xullavingtonda umumiy maydoni 320 gektardan ortiq boʻlgan ikkita Britaniya tadqiqot markaziga, shuningdek Singapurda global shtab-kvartiraga ega. Kompaniya butun dunyo boʻylab 14 000 dan ortiq odam, jumladan 6 000 muhandis va olimlarni ish bilan taʼminlasa-da, u oilaviy mulk boʻlib qolmoqda. Dyson oʻz mahsulotlarini 83 mamlakat va mintaqalarda sotadi.

## Tarix
1978-yilda Jeyms Dayson boʻyoq kukuni zarralarini ilib olish uchun silikon separatordan foydalangan.

1992 yilda G-Force-ni sotishdan tushgan mablagʻ evaziga Dyson kompaniyasi tashkil etilgan, soʻngra Malmesberi, Wiltshire (Malmesbury, Wiltshire) da ixtirochi oʻzining asosiy ilmiy-tadqiqot, rivojlanish ishlari olib boriladigan oʻz zavodi va tadqiqot markazini yaratdi. 1993-yilda Dyson (DC01) brendi ostida nihoyatda mayda changni toʻplaydigan birinchi changyutkich chiqarildi.

Kompaniya siklonik texnologiyadan foydalanadigan qopsiz changyutkichlar, shuningdek, ventelyatorlari, HEPA filtri oʻrnatilgan qoʻl quritgichlari bilan mashhur.

Hozirda [ qachon? ] Dyson mahsulotlari qatoriga LED yoritgichlar, soch uchun fern va dazmollar ham kiradi.

## Egalari va boshqaruv tizimi
Kompaniyaning rahbari (asoschisi va egasi) — Jeyms Dayson.

Bosh direktor Maks Konze.

## Asosiy faoliyati
Dyson — maishiy texnika, changyutkichlar, qoʻl quritgichlar, ventilyatorlar, LED chiroqlar va soch uchun fenlar ishlab chiqaruvchi kompaniya.

2014-yil oxirida kelajakdagi texnologiyalarga 1,5 milliard funt sterling, shu jumladan tadqiqotlar va innovatsion mahsulot ishlanmalariga 1 milliard funt sterling sarmoya kiritilishi eʼlon qilindi. Kompaniya toʻrtta yangi texnologiya portfelini shakllantirmoqda.Kelgusi toʻrt yil ichida 100 ta yangi qurilmani jahon bozoriga chiqaradi. Dyson kompaniyasining Singapurdagi raqamli dvigatellar ishlab chiqarish zavodida toʻrtta qoʻshimcha ishlab chiqarish liniyasi ochildi, bu dvigatel ishlab chiqarishni yiliga 11 million donaga oshiradi.

Dyson mahsulotlarini ishlab chiqarish asosan Singapur va Malayziyada amalga oshiriladi.

### Faoliyatning umumiy koʻrsatkichlari

* 2016-yildagi maʼlumotlarga koʻra, xodimlarning umumiy soni butun dunyo boʻylab 7000 dan ortiq kishini tashkil etgan.
* Dyson turli ixtirolar uchun 1300 dan ortiq patent va 300 dan ortiq patent olish uchun arizalariga ega (2010-yilning oktabr holatiga koʻra).
* 2010-yilda kompaniya tadqiqot va ishlanmalariga 73 million dollar sarfladi.
* 4 yil davomida birgina parraksiz ventilyatorlarni ishlab chiqishning oʻzigayoq 14 million dollar sarflandi .

## Manbalar


## Havolalar

*
Muhandislik etikasi

**Muhandislik etikasi** — amaliy etikaning boʻlimi va muhandislik ishi amaliyotida qoʻllaniladigan axloqiy tamoyillar tizimi hisoblanadi. Ushbu soha muhandislarning jamiyat, ularning mijozlari va kasbi oldidagi majburiyatlarini aniqlaydi va belgilaydi. Oʻquv intizomi sifatida u falsafa muhandislik falsafasi va texnologiyalar etikasi kabi fanlar bilan chambarchas bogʻliqdir.

## Asosiy tamoyillar
Muhandisning fuqarolar, mijozlar, ish beruvchilar va kasbga boʻlgan munosabatlarida aynan muhandislik etikasi kodeksi alohida ustuvorlikni belgilaydi.

Koʻpgina muhandislarning mahoratli jamoalari etika kodeksini yaratishgan. Baʼzilari yigirmanchi asrning dastlabki oʻn yilligiga toʻgʻri keladi. Ular bir necha yurisdiktsiyalarda amal qiluvchi qonunlarga koʻp yoki kam darajada kiritilgan. Ushbu umumiy tamoyillarning qoidalari koʻrsatmalar sifatida berilgan boʻlsa-da, muhandislar kodeksning muayyan vaziyatga qanday tatbiq etilishini izohlash maqsadida hanuzgacha sogʻlom fikrdan foydalanishadi.

Etika kodeksining umumiy tamoyillari asosan turli muhandislik hamjamiyatlaridagiga oʻxshash boʻlib, butun dunyoda tasdiqlangan  . Quyidagi misol ushbu manbadan keltirilgan::

# Muhandislar fuqarolarning xavfsizligi, salomatligi va farovonligini birinchi oʻringa qoʻyishlari va oʻzlarining kasbiy vazifalarini bajarishda barqaror rivojlanish tamoyillarini saqlashga intilishlari kerak.
# Muhandislar faqatgina oʻz mutaxassisliklari doirasida xizmatlar koʻrsatishi kerak.
# Muhandislar faqatgina obyektiv va toʻgʻri tarzda ommaviy bayonotlar berishlari kerak.
# Muhandislar har bir ish beruvchi yoki mijoz uchun ishonchli agent yoki ishonchli shaxs sifatida mahoratli masalalarda harakat qilishlari va manfaatlar toʻqnashuvidan qochishlari kerak.
# Muhandislar oʻzlarining kasbiy obroʻlarini oʻz xizmatlarining afzalliklari asosida qurishlari va boshqalar bilan adolatsiz raqobatlashmasligi kerak.
# Muhandislar muhandislik kasbining shaʼni, halolligi va qadr-qimmatini qoʻllab-quvvatlaydigan va oshiradigan tarzda harakat qilishlari va poraxoʻrlik, firibgarlik va korrupsiyaga qarshi boʻlishlari kerak.
# Muhandislar oʻz faoliyati davomida oʻzlarining kasbiy rivojlanishini davom ettirishlari va ularning rahbarligi ostidagi muhandislarning kasbiy rivojlanishi uchun barcha imkoniyatlarni yaratib berishlari kerak.

## Manbalar
Gadulka

**Gadulka** () — an’anaviy bolgar, torli cholgʻu asbobi. Gadulka Bolgariya millatining an’anaviy cholg‘u asbobi, hamda musiqiy ansambillarning ajralmas qismi bo‘lib qolgan. Odatda raqs musiqasi orqali ijro etiladi.

## Tarixi
Gadulkaning kelib chiqishi fors kemanchasi, arab rubobi va oʻrta asrlar Yevropa rebek musiqa asboblari bilan bogʻlanadi. Gadulka tanasining shakli va tovush tirqishlari Gretsiya va Turkiyaning gʻarbiy qismida chalinadigan *armudi kamoncha* (shuningdek*, Konstantinopolitan lirasi*, lira politiki, *klassik* kamoncha nomi bilan ham mashhur) va lira kritik bilan juda oʻxshash (Krit o.). Ushbu asboblar qatoriga rus signali va bir torli Bolqon guslesi ham kirishi mumkin.

## Tuzilishi
Musiqa asbobining tanasi yongʻoq yogʻochidan yasalib, tirqishli noksimon, boʻyni keng, pardasiz, 3-4 ta torlardan tashqari, koʻp hollarda 7-10 ta jarangdor torlar ham mavjud boʻladi. Dobruja mintaqasida gadulkaning rezonansli (simpatik) torlarsiz kichik namunasi keng tarqalgan. Tanasining qoziqlar joylashgan () yuqori qismi () oval shaklga ega. Asbobning asosiy qismi bitta korpusdan iborat. Old qismi „taxta“ yoki „qopqoq“ () deb ataladi hamda qaragʻay yoki archa yogʻochidan yasaladi. Ovoz teshiklari D harfiga oʻxshash shaklga ega. Zamonaviy asboblarda metall torlardan foydalanilgan boʻlsa, ilgari kamroq bardoshli ipak yoki ichak torlar ishlatilgan. Boshqa torli cholgʻulardan farqli ravishda, gadulkada torosti taxtachalar boʻlmaydi. Qoziqlarga bogʻlangan torlar tovush teshiklari ustida joylashgan koʻprikcha orqali tortilib suyakdan yasalgan tortutqichga oʻrnatiladi. U oʻz navbatida pastki pinga biriktiriladi. Pastki pin koʻpincha musiqa asbobini ijrochi kamariga mustahkamlash uchun ishlatiladi. Shu bilan birga, gadulka xuddi shunday oʻlchamdagi skripka bilan solishtirganda, anchagina ogʻirroq.

Bolgariyaning turli hududlarida gadulka shakli, oʻlchami, torlar soni bilan farqlanadi. Asbob sozlamalari boʻyicha Trakiya, Dobrujan va boshqa namunalari mavjud.

## Sozlamasi
Ikkinchi jahon urushidan oldin bolgar musiqachilari asosan yakkaxon ijro etishgan. Shuning uchun ham sozlama aniqligi unchalik muhim emas edi. Biroq, vaqt oʻtishi bilan folklor ansambllarining paydo boʻlishi bilan uni standartlashtirish zarurati paydo boʻldi.

Gadulkaning yakkaxon ijro uchun sozlanishi sozanda xohishiga qarab farq qilishi mumkin, ammo umuman olganda bu beshinchi chorak  (Frakiya tuningi. Rezonansli torlar xromatik tarzda sozlangan.

Gadulka chalishning "bayroq shaklidagi " usuli va kamon shaklidagi dizayni, torning zaif tarangligi bilan asbobning yumshoq, sokin ovozini taʼminlaydi.
## Yana qarang
* Rebab
* Gusle
* Qoʻbiz
* Bizanchi
* Sarangi
* Liritsa
## Manbalar

## Havolalar
* Gadulka
*Sound sample
Krestnikovo (qishloq, Vladimir viloyatidagi)

**Krestnikovo** – Rossiyaning Vladimir viloyati Kovrovskiy tumanida joylashgan qishloq boʻlib, Klyazmensk qishloq manzilgohi tarkibiga kirgan.

## Geografiya
Ushbu qishloq Klyazmensk shaharchasi manzilgohi markazidan 18 km janubda, Kovrov shahrining viloyat markazidan 21 km janubiy-sharqiy qismida hamda Krestnikovo temiryoʻl stansiyasi qishlogʻi ostidan 3 km uzoqlikda joylashgan.

## Tarixi
XIX asrning oxiri – XX asr boshlarida qishloq Kovrovskiy tumanidagi *Osipovsk volostining* bir qismiga tegishli boʻlgan. 1859-yilda 20 xonadon, 1905-yilda – 14 xonadon, 1926-yilda – 11 xonadon qishloqda mavjud boʻlgan.

1929-yildan buyon qishloq Kovrov tumani *Krestnikovsk qishloq kengashining* markazi, 1954-yildan – *Osipovsk qishloq kengashi* tarkibida, 2005-yildan – Klyazmensk qishloq manzilgohi tarkibiga kirgan edi.

## Manbalar
1498-sonli „Moskva xalqaro maktabi“

**1498-sonli „Moskva xalqaro maktabi“** — Moskvaning gʻarbiy maʼmuriy okrugi, *Ramenki tumanida* joylashgan. Maktab manzili: Michurinskiy prospekti, 23-uy.

## Umumiy maʼlumot
1994-yilda 1498-sonli taʼlim markazi tashkil etilgan. Dastlab, ushbu davlat taʼlim muassasasi 1198-sonli umumiy oʻrta maktabi edi. 2009-yildan esa „Moskva xalqaro maktabi“ kontseptsiyasini amalga oshira boshladi.

Maktabda barcha *umumtaʼlim fanlari* oʻqitiladi. 1994-yilda ingliz tili chuqurlashtirilgan dastur boʻyicha oʻqitiladi 1498-sonli taʼlim markazi tashkil etilgan. Dastlab, ushbu davlat taʼlim muassasasi 1198-sonli umumiy oʻrta maktabi edi. 2009-yildan esa „Moskva xalqaro maktabi“ kontseptsiyasini amalga oshira boshladi. Shuningdek, chizmachilik fanini oʻrgatishga ham katta eʼtibor beriladi.

Maktabda turli tadbirlar oʻtkaziladi. 2010-, 2011- va 2012-yillarda 1498-sonli taʼlim markazida rasm chizish boʻyicha xalqaro musobaqa oʻtkazildi. 2010-yil bahorida maktabda ilmiy-texnika ijodiyoti va yoshlar tashabbusi festivali boʻlib oʻtdi. 2010-yil noyabr oyida 1498-sonli maktab markaziy idorasida xattotlik boʻyicha mahorat darsi boʻlib oʻtdi.

1498-sonli taʼlim markazi, 2011-yil noyabr oyida taʼlim faoliyati natijalariga koʻra tuzilgan Moskva shahar eng yaxshi maktablarining rasmiy reytingiga binoan 261-oʻrinni egallagan.

**Maktab dasturlari**

Maktabda quyidagi dasturlar faol ravishda amalga oshiriladi:: 1. Koʻpsonli ekskursiyalar;: 2. Maktab taʼtillari;: 3. Taʼlim sohasidagi turli tadbirlar.

Shuningdek, maktabning oʻz gazetasi ham chop etiladi, unda maktabning istalgan oʻquvchisi maqolasini eʼlon qilishi yoki sharh qoʻshishi mumkin.

## Maktab direktorlari

## Manbalar

## Havolalar

* 1498-sonli maktab rasmiy sayti 
* Maktabning eski rasmiy veb-sayti № 1498
* O‘quvchilar ota-onalari hamjamiyatining veb-sayti

* 
* 
* Moskva maktabidagi janjal: direktor oilaviy biznesni yoʻlga qoʻydi . Vesti.ru (2011-yil 31-avgust).*
* {Yangiliklar manbasi|url=http://www.mk.ru/social/article/2011/09/07/621627-shkolu-atakuyut-trolli.html?51b4eb50|title=Shkolu atakuyut „trolli“?. Roditeli vstali na zaщitu direktora 1498-y|date=8-sentabr 2011-yil|publisher=Московский Комсомолец № 25740|accessdate=27-yanvar 2012-yil}}
* 
* 
* Moskva maktabi direktori oʻquvchilarning ota-onalarini 20 million rubl uchun talon-toroj qildi . NTV (2014-yil 13-aprel).
* Moskva gʻarbidagi maktab direktori noqonuniy ingliz tili darslarida 20 million rubl ishlab topgan . „Moskovskiy komsomolets“ (2014-yil 13-aprel).
Kimval

**Kimval** (, ), asosan koʻplikda qoʻllanadi, **jinlar** (, , , ) — juft zarbli cholgʻu asbobi, zamonaviy tarelkaning ajdodi. Qadim zamonlardan beri maʼlum.

## Qisqacha tavsifi
Kimval kichik (5 dan 18 sm gacha) bronza tarelka boʻlib, uning oʻrtasiga oʻng qoʻlga kiyish uchun kamar (yoki chilvir) bogʻlangan. Kimvalni chap qoʻlga taqiladigan boshqa kimval bilan urilgan.

Antik davrda kimvallar Dionis va Kibel kultlarida aysh-ishrat marosimlariga tegishli edi. Aynan shu nuqtai nazardan, kimval qadimgi yunon (Pindar, Menandr, Ksenofont va boshqalar) va qadimgi Rim (Propersiy, Vergiliy, Katull va boshqalar) adabiy asarlarida koʻp tilga olinadi. Qoʻlida kimval tutgan Dionisiy kultiga xizmat qiluvchi musiqachilar va mifologik personajlar (satiralar, menadalar va boshqalar) aks etgan koʻplab tasvirlar (haykallar, vaza rasmlari, freskalar) saqlanib qolgan. Rimda Sharqdagi istilolar munosabati bilan zarbli cholgʻu asboblari (odatda timpan, krotal va kimval) va puflama (odatda avlos) cholgʻu asboblari koʻchada va tamaddixonalarda (qarang: qadimgi Rim mozaikasining namunasi) omma vaqtichogʻlik qilishi uchun oʻziga xos „sharqiy ekzotika“ sifatida keng tarqaldi. Arxeologlar tomonidan topilgan kimvalning asl namunalari Britaniya muzeyi, Metropoliten muzeyi va Neapol Milliy arxeologiya muzeyida saqlanadi.

Cherkov slavyancha va rus tilidagi hamd-sanolarning tarjimalaridagi „kimval“ soʻzi (bu Septuagintadan olingan) taxminan qadimgi yahudiycha kult idiofon — „selselim“ tarelkalarini anglatadi.

Kimvalni Belorussiya, Ukraina, Moldova va Bolqonda keng tarqalgan koʻp torli cholgʻu bilan chalkashtirmaslik kerak.

Bundan tashqari, (qadimgi) kimvalni simfonik orkestrning Gektor Berlioz tomonidan kiritilgan „antik tarelkalar“  cholgʻusi bilan chalkashtirmaslik kerak.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Kymbala // Riemann Musiklexikon. Sachteil. 12te Aufl. Mayns, 1967, SS. 499-500.
* *Kolyada E. A.* Bibliyadagi musiqa asboblari. Moskva, 2003-yil.

## Havolalar

* N. S. Kimval // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1895. — T. XV. — S. 60.
Valiha

**Valiha**, shuningdek, ***Valia*** (malag. valiha) — Madagaskar xalq torli cholgʻu asbobi, ichi boʻsh bambuk tanasi uzunligi 90 dan 120 sm gacha, diametri 7—10 sm gacha boʻlgan, tashqaridan 21—24 torli tortilgan; qaragʻay yoki metalldan ham tayyorlanishi mumkin. Koʻpincha milliy Madagaskar asbobi deb ataladi . Valihaning mashhurligi bu cholgʻu yasaydiganlar kasbining izolyatsiyasiga olib keldi.

## Tarixi
Valiha diniy maqsadlarda, yaxshi ruhlarning eʼtiborini jalb qilish uchun ishlatilgan. Faqat maʼlum bir tembrli asboblar kerakli ruhlarni uygʻotishga yordam beradi deb ishoniladi, chunki ular musiqa tovushining balandligini ajratib turadi.

Valiha Madagaskarda Malayziyalarning koʻchishidan keyin paydo boʻlgan, u bir nechta malay-indoneziya asboblari, Vyetnam togʻli xalqlarining asboblari va Hindistonning Bastar (bhuyabaja) tumani bilan bogʻliq.

## Konstruksiya va navlari
Rulolar uchun iplar dastlab yogʻoch chiplari bilan mahkamlangan bambuk tolalar edi, XXI asrda, professional iplar yoʻqligida Bowden kabeli kabi kabellardan metall yadrolar ishlatilgan. Madagaskarning sharqiy qirgʻogʻida Tuamasina yaqinida rulolar metall tom yopish plitalaridan yasalgan, ular silindrga emas, balki parallelepipedga egilgan va iplar faqat yuzlardan biriga tortilgan va ijrochining chap va oʻng qoʻllari uchun torlar alohida joylashtiriladi. Antandroy etnik guruhi va boshqa janubiy xalqlarning qaragʻay taxtalaridan yasalgan oʻziga xos valiha „maro vani“ (soʻzma-soʻz „koʻp ip“) bor.

Valihada qatʼiy tizim yoʻq, bir nechta mahalliy, shuningdek, Yevropa teng temperamenti qoʻllanadi. Maro vani toʻrtburchaklar kesimga ega va odatdagidan koʻra qalinroq iplar sanoat simlaridan tayyorlangan.
Valiha player in Ambohimahasoa.jpg|Valiha bilan ijrochi
Marovany (4169351628).jpg|maro wani
Plucked string instruments (3) Zither, Kora, Valiha — Soinuenea.jpg|Valixa boshqa yirtilgan asboblar qatorida (oʻngda)


## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
*
Kena

**Kena** (kechua quena-quena) — Janubiy Amerikaning togʻli hududlari — Peru, Boliviya, Chili shimoli, shimoliy va shimoli-gʻarbiy Argentina, Ekvador, Kolumbiya, Venesuela, Gviana hindularining uzunchoq nayi.

## Tarix
Eramizdan avvalgi IX-II-asrlardagi Chavin madaniyati davridan maʼlum. U hayvon va inson suyaklaridan, oltin va kumushdan, loydan yoki qovoqdan yasalgan, hozir, asosan qamish va bambukdan yasaladi.

## Tavsif
Asbobning uzunligi 25-70 sm.Teshiklar soni 5-6 ta (kamdan-kam hollarda 8 ta), boshmaldoq uchun qarama-qarshi tomonda yana bitta teshik bor. Tovushqator ikki oktavada xromatikdir. Teshikni toʻliq yopmasdan asosiy tovushqatorning pogʻonalarini oʻzgartirishga erishiladi.

Kechua, Aymara va metis xalqlari musiqasida pentatonik ohanglarni ijro etish uchun ishlatiladi. Kena, asosan, erkaklar tomonidan yakkaxon yoki ansamblda chalinadi. Masalan, *kena-kena, vayno, baylecito, karnavalito, kacharpari, kueka, takuirari* va boshqa raqslarga *bombo* yoki *kaha* nogʻorali ikkita kena joʻr boʻladi. Uch kenadan iborat (*pusifia* yoki *mukululos*).

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Hafise Kadin-afandi

**Hafisa Kadin afandi** (,  OK. 1685-yil — 1723-yil 12-iyun, Istanbul) — Usmonli sultoni Mustafo II ning kanizagi va besh oʻgʻil va bir qizning onasidir.

## Tarjimayi hol
Hafisaning hayoti haqida deyarli hech qanday maʼlumotlar mavjud emas. U tatarlar tomonidan asirga olingan, shundan soʻng 10 yoshida u Port vazirlaridan biri Sulton ABU Bakr afandining haramiga koʻchgan degan maʼlumotlar mavjud. Hafisa onasining yordami bilan kanizakka aylangan. U haramdagi ayollar ichida Mustafoning har uchta yurishida hamrohlik qilgan yagona ayol edi. Hafisa Sultonga besh oʻgʻil va bir qiz tugʻib berdi. 1718-yilning mart oyi boshida mashhur sayohatchi va Britaniyaning Istanbuldagi elchisining rafiqasi Meri Uortli Montagu Hafisaning oldiga tashrif buyurdi. U oʻz maktublarida Hafisani sultonning sevimli ayoli deb atagan.

1703-yilda Mustafo taxtdan agʻdarilib, vafot etgach, yangi sulton Hafisaga Portdagi xizmatkorlari orasidan er tanlab, haramni tark etishni buyuradi. Sobiq sultonning olti nafar farzandini dunyoga keltirgan ayoli uchun bu haqorat hisoblanar edi. Hafisa Ahmad III dan unga turmushga chiqmaslikni, sultonning bevasi besh shahzodaning onasi sifatida qolishiga umid qilib, uni oʻldirishni iltimos qiladi. Ammo barcha shahzoda farzandlari oʻlib, faqatgina qizi tirik qoladi, Ahmad ham oʻz qarorida qatʼiy qoladi. Hafisa tanlov qilishga majbur boʻldi. Va u oʻlgan eriga sodiq qolish va oʻz toʻshagiga boshqa odamni kiritmaslikka qatʼiy niyat qilib, davlat kotibi 80 yoshli Abu Bakr afandini  bir paytlar uni haramga olib kelgani uchun minnatdorchilik bildirish maqsadida tanlaydi. Abu Bakr afandi 1723-yilning 12-iyunida vafot etadi.

Hafida ikki marta beva qolib, 1723-yilda vafot etdi.

### Farzandlari
Oʻgʻillari:

* Shahzoda Mehmed (1698-yil 27-noyabr — 1703-yil 3-iyun)
* Shahzoda Selim (1699-yil 7-sentyabr — 1701-yil 30-iyun)
* Shahzoda Murod (1702 — 1703)
* Shahzoda Ahmad (1703-yil 3-mart — avgust)
* Shahzoda Murod (1703-yil 3-mart — 29-dekabr)

## Manbalar

; Manbalar

## Foydalanilgan adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Komprador

**Komprador** (port. comprador „xaridor“ — lat. comparare „sotib ol, ol“) — mahalliy savdogar, tadbirkor, rivojlanayotgan davlatning xorijiy kapital va milliy bozori oʻrtasida vositachi.

## Tarix
Sharqiy Osiyoda yashovchi yevropaliklar kompradorlarni import tovarlar bilan savdo qilish uchun bozorga yuborilgan mahalliy xizmatchilar deb atashgan.Keyinchalik kompradorlar xorijiy kompaniyalarda ishlagan mahalliy yetkazib beruvchilar va xorijiy firmalarning mahalliy vakolatxonalari rahbarlari deb atala boshlandi. Kompradorlar Janubiy Xitoy iqtisodiyotida muhim rol oʻynagan, ular choy, ipak, paxta va iplarni xorijiy korporatsiyalar uchun sotib olgan va sotgan va xorijiy banklarda ishlagan.

Keyinchalik rivojlanayotgan mamlakat burjuaziyasi tarkibiga kiruvchi, ichki va tashqi bozorda xorijiy kompaniyalar bilan savdo vositachiligini amalga oshiruvchi kompradorlardan „komprador burjuaziyasi“ deb ataladigan shakl shakllandi. U turli tabaqalardan: savdogarlar, sudxoʻrlar, feodallar va qabila zodagonlaridan tashkil topgan. U asosan xorijiy kompaniyalarga iqtisodiy va siyosiy jihatdan bogʻliq boʻlib, koʻpincha ularning manfaatlari uchun ishlatilgan. XIX asr oxiri — XX asr boshlarida, shuningdek, birinchi va ikkinchi jahon urushlari oʻrtasidagi davrda mustamlakachilik harakatlarida komprador burjuaziyasi odatda ishtirok etmadi.

Birinchi jahon urushidan keyin iqtisodiyotda komprador burjuaziyasining roli milliy sanoatning keskin rivojlanishi tufayli keskin tushib ketdi. Ikkinchi jahon urushidan soʻng mustamlakachilik emperyalizmining qulashi va milliy ozodlik harakatining kuchayishi komprador burjuaziyasining siyosiy yakkalanishiga olib keldi.

## Zamonaviylik
Hozirgi vaqtda „komprador“ va „komprador burjuaziyasi“ soʻzlari barqaror salbiy rangdagi iboralar boʻlib, „mahalliy tabiiy resurslarni chet elga sotish va chet el tovarlari bilan savdo qilish, pullarini xorijiy banklarda saqlash orqali oʻz kapitalini qoʻshadigan rasmiy byurokratlar va biznes oligarxlar, oʻz manfaatlaridan kelib chiqib, mamlakat iqtisodiyoti uchun oqibatlari haqida oʻylamaydilar“ .

Misol uchun, Gretsiya Kommunistik partiyasi Markaziy qoʻmitasi bosh kotibi Alek Papariga 14-dekabr 2011 nutqida:"Ular komprador va parazitik burjuaziya haqida gapirishadi. Binobarin, yetakchi kuchlarning eng qudratli va rivojlangan kapitalizmi bilan solishtirganda yunon kapitalizmining rivojlanishining nisbiy kechikishi ichki kapitalistik jamgʻarish imkoniyatining zaifligi yoki yoʻqligi natijasidir…".

Rossiya iqtisodchisi mg Delyaginning fikriga koʻra, XXI asrning boshlarida Rossiyada komprad kapitalizm paydo boʻldi, olim esa uning oʻziga xos xususiyatini taʼkidlaydi, unda kompradorning roli alohida kompaniyalar emas, balki davlat tomonidan ijro etiladi.

## Manbalar
Kemane

**Kemane** (makedoncha kemane; talaffuzi [ 'kjɛmanɛ ]) — Makedoniya Respublikasida anʼanaviy ravishda ishlatiladigan kamonli torli cholgʻu asbobi.

Kemanchaning makedoncha versiyasi  yoki  oʻxshaydi. Musiqa asbobi koʻpincha xalq musiqasi yoki ashulalariga joʻr boʻlib ishlatiladi. Yakkaxon cholgʻu sifatida kam qoʻllanadi.

Kemane turli shakllarda yogʻochdan yasaladi. Sozning uzunligi 48 dan 54 sm gacha oʻzgarib turadi. Sozning shakli tekis yoki egik boʻlishi mumkin. Qadimgi kemane cholgʻu asboblari zagotovkada teshik ochib, unga tor sifatida ot dumi qilini tortish yoʻli bilan yasalgan. Zamonaviy kemane torlari skripkadagiga oʻxshab, yogʻoch boshchaga biriktirililadi.

Makedoniyaning eng qadimgi torli asboblaridan biri hisoblanishiga qaramay, kemane faqat XIX-asr oxiri va XX-asr boshlarida Makedoniya musiqasida (*čalgija*) paydo boʻlgan. Ilgari bir joydan boshqa joyga koʻchib yuruvchi koʻr sozandalar ehson evaziga kemaneda xalq doston qoʻshiqlarini ijro etib yurgan.

Cholgʻuning nomi kemane, ehtimol, turkcha *kemenche* soʻzidan olingan boʻlib, xalq skripkasi degan maʼnoni anglatadi. Kemane uchta torga ega, baʼzida toʻrt torli nusxalari ham uchraydi.

Ushbu asbob Sharqiy Makedoniya va Osogovo viloyatida keng tarqalgan. Mamlakatning baʼzi qismlarida asbob kyemene (*kjemene*), Makedoniyaning shimoliy hududlarida esa gusle deb ataladi.

## Manbalar
Android 12

**Android 12** (kodli nomi **Snow Cone**) Android operatsion tizimining oʻn ikkinchi asosiy versiyasi va Google boshchiligidagi Open Handset Alliance tomonidan ishlab chiqilgan mobil operatsion tizim Androidning 19-versiyasidir. Ishlab chiquvchilar uchun ilk oldindan koʻrish versiyasi (beta-versiya) 2021-yil 18-fevralda chiqarilgan. Yakuniy versiya 2021-yil 4 oktabrda chiqarilgan va bugungi kunga qadar Androidning eng soʻnggi versiyasi hisoblanadi. Keyingi operatsion tizim Android 13 2022 yilning may oyida chiqarilishi rejalashtirilgan. Android 12 operatsion tizimga kiritilgan yangiliklar hamda optimallashtirishlarni yuqori baholagan foydalanuvchilar tomonidan asosan ijobiy fikrlarga ega boʻldi.

## Tarix

Android 12 rasmiy Android blogida 2021-yil 18-fevralda eʼlon qilindi. Ishlab chiquvchilar uchun oldindan koʻrishi versiyasi darhol chiqarildi, beta-versiyasi 2021-yil 18-mayda taqdim etildi.

2021-yil oktabr oyida Google katta ekranlarga moslashish uchun foydalanuvchi interfeysidagi oʻzgarishlar bilan Android 12L, buklanadigan telefonlar, planshetlar va Chromebooklar uchun Android 12 operatsion tizimining variantini eʼlon qildi. Tizim 2022-yil mart oyida chiqariladi.

## Xususiyatlari

### Foydalanuvchi interfeysi
Kattaroq tugmalar, koʻproq animatsiyalar va bosh ekran vidjetlari uchun yangi uslubni oʻz ichiga olgan operatsion tizimning „Material You“ deb nomlangan material dizayni tili yangilandi. Ichki kod nomi „monet“ funksiyasi operatsion tizimga foydalanuvchi fon rasmi ranglaridan foydalangan holda tizim menyulari va qoʻllab-quvvatlanadigan ilovalar uchun avtomatik rang mavzusini yaratish imkonini beradi. Android 11 quvvat menyusiga qoʻshilgan aqlli uy va hamyon zonalari bildirishnomalar paneliga koʻchirildi.

Android 12 da shuningdek, skrinshotlarni aylantirish uchun oʻrnatilgan yordam mavjud.

### Platforma
WindowManager, PackageManager kabi tizim xizmatlarining ishlash unumdorligi oshirildi. Koʻrish qobiliyati zaif odamlar uchun tizimdan foydalanish imkoniyatlari yaxshilandi.

Android 12 ga fazoviy audio va MPEG-H 3D Audioni qoʻllab-quvvatlash, shuningdek, uni qoʻlab-quvvatlamaydigan ilovalar bilan qarama-qarshi muvofiqligi uchun HEVC video qayta kodlashlarini qoʻllab-quvvatlash qoʻshildi.

### Maxfiylik
OS darajasidagi mashinaviy oʻrganish xususiyatlari „Android Private Compute Core“da da ajratilgan.

Ilovalar endi „aniq“ joylashuv maʼlumotlariga emas, balki faqat „taxminiy“ joylashuv maʼlumotlariga kirishdan cheklanishi mumkin. Tezkor sozlamalarga kamera va mikrofonni oʻchirish uchun boshqaruv elementlari qoʻshilgan. Agar ular faol boʻlsa, indikator ham ekranda koʻrsatiladi.

## Manbalar
Muskat uzumi

**Muskat** — bu mushkni eslatuvchi oʻziga xos hidga ega boʻlgan („muskat“) rezavor uzum turlarining (Vitis vinifera) uzum navi guruhi. Muskat uzumlari yangi holida isteʼmol qilinadi, shuningdek, Muskat vinolarini tayyorlash uchun ham ishlatiladi.

Muskat uzumlari Italiya, Ispaniya, Portugaliya, Fransiya, Germaniya, Moldova, Qrim va boshqa mamlakatlarda yetishtiriladi.

Maskatning eng mashhur navlari : oq (ladan), pushti, aleksandriya, gamburg, venger, qora navlar hisoblanadi. Eng yaxshi muskat vinolari oq, pushti va qora muskat uzumlaridan tayyorlanadi. Jami 200 ga yaqin muskat navlari mavjud.

Muskat navlarining keng tarqalgani va miqdori uning eng qadimgi xonakilashtirilgan guruh boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi. Madaniy uzum turiga tegishli koʻpchilik uzum navlarining aynan muskatlardan kelib chiqqaniga oid nazariyalar ham mavjud.

„Muskat“ soʻzi uzum va sharob nomi sifatida rus tiliga fransuz tilidan kirib kelgan (*muscat*), tub soʻz esa katta ehtimol bilan  — „mushk“ soʻzidan kelib chiqqan. Muskat uzumlari haqida aynan mana shu nom bilan soʻz yuritilgan eng qadimgi yozma manba — angliyalik Bartolomeyning „Narsalarning xususiyatlari haqida“ entsiklopediyasi (XIII asr) hisoblanadi. Ushbu nomning kelib chiqishiga oid boshqa versiyalar ham mavjud, xususan uning tarixini Yunonistonning Moshaton shahri yoki  („chivin“) soʻzlariga ham bogʻlashadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Muskati // Morshyn — Nikish. — M. : Sovet Entsiklopediyasi, 1974-yil. — (Buyuk Sovet Entsiklopediyasi : [30 tonnada] / Ch. ed. A. M. Proxorov ; 1969-1978, jild. 17).
* Muskati // Katta ensiklopedik lugʻat / Ch. ed. LEKIN. M. Proxorov . — 1-nashr. — M. : Buyuk rus entsiklopediyasi, 1991-yil. —  .
* Gerasimova V. A. Tovarshunoslik va lazzat beruvchi mahsulotlar ekspertizasi: universitetlar uchun darslik / V. A. Gerasimova, Belokurova E. S., Vytovtov A. A., A. A. Vytovtov. — Sankt-Peterburg: Peter, 2005. — 416 p.
* Jancis Robinson, Julia Harding, Xose Vuillamoz. Maskat / / Sharob uzumlari — 1368 uzum navlari, shu jumladan ularning kelib chiqishi va lazzatlari uchun toʻliq qoʻllanma (inglizcha) . — Pingvin kitoblari, 2012. —  .
Youhikko

**Youhikko** (karel. va fincha: *jouhikko,* shuningdek, ), kamonli kantele – karel-fin kamonli cholgʻu asbobidir.

### Umumiy maʼlumotlar
Youhikko qoraqaragʻay, qaragʻay yoki qayindan yasaladi.

## Shakli
Qoʻl uchun maxsus kesigi bor, keng figurali boʻyinli, qorni ingichka koʻrinshga ega. Torlari (ikki yoki uchta), qoidaga koʻra, qildan (*"jouhi" – oʻzbekcha „ot qili“, shundan cholgʻu '

*youhikko*' nomini olgan*) yoki toʻrt yo olti ipdan iborat boʻlib, iplar quloqlar yordamida tortiladi. Bugungi kunda youhikko uchun sintetik va metall torlar (alt yoki gitara) ishlatiladi. Kamonchasi yoy shaklida.

Ushbu asbob fin va karel xalq musiqasi ijrochilari orasida juda mashhur. Anʼanaviy ijrochilarning repertuarini runik, qoʻshiq va raqs kuylari tashkil etadi.

1970-1980 – yillarda Youhikko chalish anʼanasiga yangi hayot berildi. *Sibelius фkademiyasida* (Xelsinki) va Xalq musiqasi institutida (Kaustinen, Finlandiya) *youhikko* yasash va chalishni oʻrganish boʻyicha oʻquv kurslari ish boshladi.

## Chalish usuli
*Youhikkoning* pastki qirrasi oʻtirgan sozandaning oʻng sonining ichki yonida, tizzasidan sal yuqorida joylashadi, korpusining yon tomoni esa chap songa tegib turadi. Bosh barmoq tutqichni ushlaydi, chap qoʻl barmoqlari (bosh barmogʻidan tashqari) yuqoridagi teshikchadan oʻtkazib olinadi. Kamoncha qamishga tortiladi, oʻrta va nomsiz barmoqlar tor va qamish orasida turadi. Chap qoʻl barmoqlarini bosib tor qisqartiriladi. Barmoqlarni oʻziga xos tuta bilish chalish mahoratini belgilaydi. Ijrochi navbatma-navbat barmoqlarining orqa tomoni bilan torni bosib, ohang chiqaradi, qolgan torlar qoʻshimcha ton beradi.

## Manbalar

## Adabiyot

* 
* 
* *Marayev V.* Youhi kantele – youhikko – kamon lirasi