LGBTlarda oʻz joniga qasd qilish

**LGBTlarda oʻz joniga qasd qilish** — bu tadqiqotchilarning eʼtiborini tortgan ijtimoiy hodisa. Chunki statistik maʼlumotlarga koʻra, gomoseksual va biseksual odamlarning oʻz joniga qasd qilishga urinish ehtimoli geteroseksuallarga qaraganda bir necha baravar, transgenderlarda esa aholining qolgan qismiga qaraganda oʻz joniga qasd qilishga urinish oʻn baravar koʻp. LGBT oʻsmirlari ayniqsa oʻz joniga qasd qilishga moyil. LGBT vakillari oʻrtasida oʻz joniga qasd qilishning oldini olish uchun koʻplab mamlakatlarda ushbu toifadagi odamlarning ehtiyojlarini hisobga olgan holda maxsus " ishonch telefonlari " va loyihalar yaratilmoqda.

## Xususiyatlari va sabablari
Gomoseksuallar orasida oʻz joniga qasd qilish Magnus Xirshfeld davridan beri fanda tasvirlangan. Gomoseksual odamlarning hayotdan ixtiyoriy ravishda chiqib ketishining sababi ularning jinsiy orientatsiyasini yashirish va ikki tomonlama hayot kechirish uchun doimiy ehtiyoj, ijtimoiy inqirozga olib keladigan taʼsir qilish qoʻrquvi yoki hatto jismoniy tajovuz boʻlishi mumkin. Bugungi kunda gomoseksual odamlar orasida oʻz joniga qasd qilish harakatlarining yuqori darajasi, asosan, gomoseksuallarning oʻz jinsiyligini qabul qilishiga va uni kundalik hayotga qoʻshilishiga toʻsqinlik qiladigan geteroseksist va gomofobik muhitning taʼsiri bilan bogʻliq .

Giyohvand moddalarni suiisteʼmol qilish ham oʻz joniga qasd qilish fikrlarini kuchaytirishda rol oʻynashi mumkin. LGBT odamlari oʻrtasida alkogol va giyohvandlik muammosiga qarshi kurashish uchun ushbu toifadagi odamlarga qaratilgan maxsus dasturlar kerak. Chunki LGBT odamlarining ehtiyojlarini hisobga olmaydigan umumiy dasturlar koʻpincha bunday giyohvandlikning mohiyatini oʻtkazib yuboradi.

Baʼzi gomoseksuallar LGBT harakatida faol ishtirok etib, oʻzlarini begonalashish va izolyatsiya tuygʻularidan xalos qilishga harakat qilishadi, ammo jamiyatga qarshilik koʻpincha bu his-tuygʻularni kuchaytiradi va oʻz joniga qasd qilish fikrlarini kuchaytiradi.

Reparativ terapiya boʻyicha muvaffaqiyatsiz tajriba, shuningdek, geteroseksual boʻlmaganlar orasida oʻz joniga qasd qilish harakati bilan bogʻliq boʻlishi mumkin .

Yoshlar, ayniqsa, oʻz joniga qasd qilishga moyil boʻlib, faqat oʻzlarining jinsiy qiziqishlari tengdoshlarinikidan farq qilishini va hayotlarining ushbu inqiroz davrida yordam olmaganligini tushunadilar. Tengdoshlari va oʻz oilasidan begonalashish, jinsiy istaklaridan qoʻrqish, aybdorlik va oʻzini yomon koʻrish koʻplab LGBT oʻsmirlar uchun chidab boʻlmas stressni keltirib chiqaradi .

Shu bilan birga, yosh geylar va lezbiyenlar orasida oʻz joniga qasd qilish xavfi ayniqsa yuqori, agar ular:

* gomoseksualligini juda erta ochiq tan olish;
* shu munosabat bilan ular gomofobiya asosida jismoniy yoki ruhiy zoʻravonlikka duchor boʻlishadi;
* psixoaktiv moddalar yordamida oʻz muammolarini hal qilishga harakat qilish;
* oilalari tomonidan rad etillish .

Nihoyat, gomoseksual odamlarda oʻz joniga qasd qilish fikrlari ham ularning jinsiy orientatsiyasiga hech qanday aloqasi boʻlmasligi va butunlay boshqa sabablarga koʻra yuzaga kelishi mumkin.

## Raqamlar va faktlar
1914-yilda Magnus Xirshfeld mingga yaqin gomoseksual erkaklar va ayollarni tekshirib, ularning taxminan 75 foizi kamida bir marta oʻz joniga qasd qilish haqida oʻylashgan, 25 foizi buni qilishga uringan va uning bemorlarining 3 foizi haqiqatan ham shunday xulosaga kelganligini aniqladi. XIX asr oxiri va XIX asrning boshlarida boshqa tadqiqotchilar ham shunga oʻxshash raqamlarni olishdi: Warren Johansson fikriga koʻra, odamlarni bunday qadam tashlashga undagan mumkin boʻlgan sabablar orasida bir jinsli aloqalar, shantaj, oʻlim uchun jinoiy javobgarlik, sevgilisi, yoki geteroseksual nikohda bosim bor edi. Yaqinda AQShda nashr etilgan *The Gey Report* (1977) maʼlumotlari shuni koʻrsatdiki, soʻralgan erkaklarning 40 foizi va ayollarning 39 foizi oʻz joniga qasd qilish haqida jiddiy oʻylashgan yoki urinishgan. Shunga oʻxshash topilmalar keyingi tadqiqotlarda ham mavjud.

Shunday qilib, 1999-yilda Illinoysda 103 egizak namunasi boʻyicha oʻtkazilgan tadqiqot gomoseksuallik va oʻz joniga qasd qilish harakati oʻrtasidagi bogʻliqlikni aniqladi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, gomoseksuallar oʻz egizaklariga qaraganda 6,5 baravar koʻproq oʻz joniga qasd qilishga urinishgan.

Tadqiqotlarga koʻra, gey amerikalik oʻgʻil bolalarning 20-30 foizi oʻz joniga qasd qilishga urinishgan. Bu boshqa yosh guruhlariga qaraganda ancha koʻp. Sobiq GDRda so‘rovda qatnashgan gomoseksuallarning 36 foizi o‘z joniga qasd qilish haqida o‘ylaganliklarini, 13 foizi esa buni qilishga uringanliklarini aytishgan.

AQSh Sogʻliqni saqlash vazirligining 1989-yilda chop etilgan tadqiqotlari, shuningdek, gomoseksual oʻsmirlarning oʻz joniga qasd qilish ehtimoli geteroseksual tengdoshlariga qaraganda 2-3 baravar koʻproq ekanligini koʻrsatdi. Har yili yoshlar oʻrtasidagi oʻz joniga qasd qilishning 30 foizi yosh geylar va lesbiyanlar tomonidan sodir etiladi va oʻz joniga qasd qilish ular uchun oʻlim sabablari roʻyxatida birinchi oʻrinda turadi.

Masalan, Qoʻshma Shtatlardagi gey oʻsmirlar oʻrtasida oʻz joniga qasd qilish va oʻz joniga qasd qilishga urinishlar foizi ularning geteroseksual tengdoshlariga xos koʻrsatkichlardan sezilarli darajada yuqori . Tadqiqotlarga koʻra, gey oʻsmirlarning taxminan beshdan biri (20%i) oʻz joniga qasd qilishga uringan. Kolumbiya universiteti maʼlumotlariga koʻra, geteroseksual oʻsmirlar orasida oʻz joniga qasd qilishga urinishlar soni kamida 10 baravar kam (). Tadqiqotchilar lezbiyen qizlar va gey oʻgʻil bolalar oʻrtasidagi oʻz joniga qasd qilishlarning bunday yuqori foizini LGBT oʻsmirlari atrofidagi doʻstona ijtimoiy muhit yoʻqligi bilan bogʻlashadi.

## Transgender odamlarning oʻz joniga qasd qilishi
Jinsini jarrohlik yoʻli bilan oʻzgartirganlarda oʻz joniga qasd qilish va oʻz joniga qasd qilishga urinishlar soni juda yuqori. Shunday qilib, tadqiqotchilar operatsiyadan keyingi transgender odamlarning oʻz joniga qasd qilish darajasi AQSh aholisidagi umumiy oʻz joniga qasd qilish darajasidan 80 baravar yuqori ekanligini aniqladilar. Xuddi shunday, transgenderlar orasida oʻz joniga qasd qilishga urinishlarning yuqori foizi boshqa mamlakatlarda, masalan, Gollandiyada olib borilgan tadqiqotlarda ham topilgan. Jinsni oʻzgartirish operatsiyasini rejalashtirayotgan transgenderlar orasida oʻz joniga qasd qilishga uringanlar ulushi 19-25% ni tashkil qiladi. 2000-yillarning boshlarida olib borilgan tadqiqotlar yanada yuqori baholarni beradi: transgenderlarning uchdan bir qismi kamida bir marta oʻz joniga qasd qilishga uringan. Tadqiqotchilar, shuningdek, oʻz joniga qasd qilishga urinishlar transgender oʻsmirlar va yoshlar orasida keksa transgender odamlarga qaraganda koʻproq kuzatilishini taʼkidlashadi.

## Oʻz joniga qasd qilishning oldini olish boʻyicha loyihalar
LGBT odamlari uchun oʻz joniga qasd qilishning oldini olish, birinchi navbatda, insonning gomoseksualizm bilan bogʻliq psixologik tajribasini kamaytirish strategiyalarini ishlab chiqishga qaratilgan. Psixologik yordamga muhtoj boʻlgan gomoseksual odamlar LGBT muammolari va qiyinchiliklari haqida maʼlumotga ega boʻlgan, oʻzlarining diniy eʼtiqodlari yoki boshqa sabablarga koʻra bemorning ahvolini ogʻirlashtirmaydigan maxsus tayyorlangan mutaxassisning yordamini olishlari kerak. Koʻpgina mamlakatlar oʻz joniga qasd qilish tendentsiyasiga ega LGBT odamlariga yordam berish uchun " ishonch telefonlari " va maxsus inqiroz markazlarini ochdilar.

Rossiyada LGBT oʻsmirlarini qoʻllab-quvvatlash uchun 2013-yil mart oyida LGBT bolalar haqida bir qator maqolalar yozgan jurnalist Elena Klimova tashabbusi bilan " Bolalar-404 " Internet loyihasi mavjud .
## Yana qarang

* Gey va toʻgʻridan-toʻgʻri ittifoqlar
* Auting
* Tasdiqlovchi psixoterapiya
* Xavfsiz hudud
* Egodistonik jinsiy orientatsiya

## Manbalar