Utah Shtat Universiteti

**Yuta shtat universiteti** (qisqartmasi: **USU** yoki **Utah shtati**) – Logandagi (Yuta shtati) davlat grant tadqiqot universitetidir. Kollejlar va universitetlar boʻyicha Shimoliy-gʻarbiy komissiya tomonidan akkreditatsiya qilingan. Talabalar kampusida yoki yaqinida 20 000 ga yaqin talabalar yashaydigan USU Yuta shtatidagi eng yirik jamoat turar joyidir. 2021-yil kuz holatiga koʻra, 27,426 nafar talaba, jumladan, 24,255 nafar bakalavriat va 3,171 nafar magistratura bosqichida tahsil olayotgan edi. Universitet Yuta shtatidagi har qanday davlat universitetida shtatdan tashqari talabalarning eng yuqori foiziga ega, bu talabalar jamoasining 23 % ni tashkil qiladi.

1888-yilda Yuta shtatidagi er-grant kolleji sifatida tashkil etilgan USU fan, muhandislik, qishloq xoʻjaligi, mahalliy sanʼat, harbiy fan va mexanika sanʼatiga eʼtibor qaratgan. Universitet liberal sanʼat, muhandislik, biznes, iqtisod, tabiiy resurslar fanlari va milliy darajadagi boshlangʻich va oʻrta taʼlim dasturlari boʻyicha dasturlarni taklif qiladi. U gumanitar fanlar, ijtimoiy fanlar va STEM sohalarida (fan, texnologiya, muhandislik va matematika) magistrlik va doktorlik dasturlarini taklif etadi. U hozirgi nomini 1957-yilda olgan

Universitet „R1: Doktorantura universitetlari – juda yuqori tadqiqot faoliyati“ qatoriga kiritilgan. Yuta shtat universiteti yetti Rodos stipendiyasi, bitta Nobel mukofoti sovrindori, bitta MakArtur stipendiyalari dasturi ishtirokchisi, Garri S. Truman stipendiyasining toʻrt nafar oluvchisi, va 34 ta oluvchilar bilan bogʻlangan. Barri M. Goldwater stipendiyasi. USU toʻqqizta kollejga ega va 159 ta bakalavriat, 83 ta magistratura, va 41 ta doktorlik darajasini taklif etadi. USUning asosiy kampusi Logan shahrida joylashgan boʻlib, Brigham Siti, Tuele va Uintah havzalarida shtat boʻylab kampuslar va Yuta boʻylab 28 ta boshqa joylarda joylashgan. < 2010-yilda Yuta shtatining Prays shahridagi Sharqiy Yuta kolleji USU tizimiga qoʻshildi va Sharqiy Yuta shtatidagi Utah Davlat universiteti kollejiga (USU Sharqiy) aylandi. Yuta boʻylab USU 20 dan ortiq masofaviy taʼlim markazlarini boshqaradi. Mintaqaviy kampuslar, USU Sharqiy va masofaviy taʼlim markazlari roʻyxatga olingan talabalarning 25 % ni tashkil qiladi. USU 50 shtat va 114 ta davlatda 163 000 bitiruvchiga ega.

USUning atletik jamoalari NCAA ning I divizionida raqobatlashadi va birgalikda Utah shtati Aggies deb nomlanadi. Ular togʻ-gʻarbiy konferensiya aʼzosi.

## Tarixi

### Maʼlumot va asos

1861-yil 16-dekabrda Jastin Morrill (VT) AQSh Vakillar palatasiga „har bir shtatda ishonchli va doimiy asosda, hamma uchun, lekin ayniqsa mehnat oʻgʻillari uchun ochiq boʻlgan kamida bitta kollej tashkil etish toʻgʻrisida“gi qonun loyihasini kiritdi". Prezident Avraam Linkoln keyingi yilning iyul oyida kuchga kirgan Morrill Land-Grant kollejlari toʻgʻrisidagi qonunni imzoladi.

Ayni paytda, oʻzining tugʻilgan Daniyadagi bir nechta qishloq xoʻjaligi maktablariga tashrif buyurganidan soʻng, Yuta hududiy qonun chiqaruvchi organi vakili Enton X. Lund Yuta hududida qishloq xoʻjaligi bilan ilmiy va akademik tadqiqotlarning eng yuqori darajasini birlashtiradigan bunday maktabga ehtiyoj borligiga qaror qildi. mahalliy aholining koʻpchiligi uchun hayot. Qoʻshma Shtatlarga qaytib kelgach, Lund Morrill qonuni haqida eshitdi va davlat boʻlish uchun qayta ariza bermoqchi boʻlgan Hududiy qonun chiqaruvchi aʼzolar orasida keng qoʻllab-quvvatlanadigan kollej haqida tasavvur qildi. Endi joylashuv masalasi paydo boʻldi. 1938-yilda tarixchi Joel Riksning soʻzlariga koʻra, „Provo aqldan ozgan boshpana oldi, Solt-Leyk-Siti shahrida universitet va Kapitoliy bor edi va qonun chiqaruvchi organlarning koʻpchiligi yangi institutlarni Weber va Kesh grafliklariga berish kerak deb hisobladilar“. Kesh okrugidagi Logan shahridagi fuqarolar birlashdilar va sharaf uchun vakillarni muvaffaqiyatli qabul qildilar. **Yuta qishloq xoʻjaligi kollejini** tashkil etish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi 1888-yil 8-martda qabul qilingan va 1890-yil 2-sentyabrda 14 yoshli Miss Vendla Berntson birinchi talaba sifatida roʻyxatdan oʻtgan.

### Konsolidatsiyalash bahslari
Oʻzining dastlabki yillarida kollej oʻz faoliyatini Yuta universiteti bilan birlashtirish uchun ikkita yirik kampaniyadan qochib qutuldi. Prezident Uilyam J. Kerrning kollej koʻlamini qishloq xoʻjaligidan tashqari kengaytirishiga javoban koʻp bahs-munozaralar paydo boʻldi. Solt-Leyk-Sitidagi qoralovchilar bunday kengayish Yuta universiteti hisobidan boʻlishidan qoʻrqishdi va konsolidatsiyani hisoblagich sifatida ilgari surishdi.

1907-yilda qishloq xoʻjaligi kollejining oʻquv dasturlarini faqat qishloq xoʻjaligi, mahalliy fan va mexanika sanʼati bilan cheklash toʻgʻrisida kelishuvga erishildi. Bu Logandagi barcha boʻlimlarni, shu jumladan, allaqachon taʼsirchan boʻlgan musiqa boʻlimini yopishni anglatardi, bu soyabon ostida boʻlmagan. Binobarin, Yuta universiteti 1888-yilda Qishloq xoʻjaligi kollejining boshlangʻich nizomiga qaramay, bir muddat muhandislik, huquq, tibbiyot, tasviriy sanʼat va pedagogika kurslari uchun mas’ul boʻlib qoldi. Oʻquv cheklovlarining asosiy qismi keyingi yigirma yil ichida olib tashlandi, bundan buyon Utah universitetining yagona mulki boʻlib qolgan huquq va tibbiyot bundan mustasno.

### Keng tarqalgan oʻsish

Gʻalayon davrida Qishloq xoʻjaligi kolleji kamtarona oʻsdi va 1914-yilda oʻzining shtat miqyosida Kengaytirish dasturini qoʻshdi Bir yil oʻtgach, birinchi magistrlik darajalari berildi. < Yuta qishloq xoʻjaligi kolleji odatda qisqartirilganidek Birinchi jahon urushining bevosita natijasi sifatida talabalar soni sezilarli darajada koʻpaydi. harbiy taʼlim olgan va harbiy xizmatni tugatgandan soʻng oʻqishga qaytishi mumkin boʻlgan talabalardan iborat. Oʻsha paytdagi kichik kampus bunday katta miqdordagi yangi talabalarni boshqa yoʻl bilan qoʻllab-quvvatlay olmaganligi sababli, kollej prezidenti Elmer Peterson 1918-yilda shtatni urush paytida SATC talabalari uchun kazarma sifatida ishlatilishi mumkin boʻlgan doimiy gʻishtli binolar uchun mablagʻ ajratishga va keyinchalik koʻrsatmalar berishga ishontirdi. Urush tez orada tugashiga qaramay, kampus hajmi ikki baravar koʻpaydi.

1920 va 1930-yillarda katta oʻsishning genezisi kuzatildi. 1928-yilda taʼlim maktabi qoʻshildi, bu muassasa 1929-yilda Yuta shtati qishloq xoʻjaligi kolleji deb oʻzgartirilishining debochasi Doktorlik darajasi birinchi marta 1950-yilda berilgan 1957-yilda maktabga Utah **shtati qishloq xoʻjaligi va amaliy fanlar universiteti** sifatida universitet maqomi berildi, ammo **Utah shtat universiteti** qisqa nomi hatto rasmiy hujjatlarda ham qoʻllanadi.

Ikkinchi Jahon urushi boshida Yuta shtati Qoʻshma Shtatlar dengiz floti tomonidan juda noodatiy Elektronika Taʼlim Dasturi (ETP) boʻyicha boshlangʻich maktab berish uchun tanlangan oltita kollejdan biri edi. 1942-yil 23-martdan boshlab va undan keyin har oyda dengiz flotining 100 nafar talabadan iborat yangi guruhi 3 oylik 14 soatlik kunlik elektrotexnika boʻyicha konsentratsiyali oʻqishga kelishdi. Smart Gymnasium yotoqxonaga aylantirildi va Old Main sinf xonalari va laboratoriyalar uchun jihozlandi. Larri S. Koul dastur direktori, Uoldo G. Xobson esa oʻquv direktori etib tayinlandi. ETPga kirish uchun urush yillarida berilgan eng tanlangan malaka imtihonlaridan biri boʻlgan Eddy Testidan oʻtish kerak edi. Maʼlum bir vaqtda, 300 ga yaqin dengiz floti talabalari kampusda boʻlib, urush yillarida muntazam ravishda 1000 kishini qabul qilishni sezilarli darajada oshirdi. Sidney R. Stok ilgari radio va aviatsiya boʻlimini ishlab chiqdi va elektronika boʻyicha mashgʻulotlarni tashkil etishda yordam berish uchun dengiz flotiga leytenant qoʻmondoni sifatida kirdi. U Vashingtondagi ETPni rejalashtirgan qoʻmita aʼzosi edi va qisqa vaqt ichida Yuta shtatiga mas’ul xodim sifatida qaytib keldi. ETP boshlangʻich maktabi Yuta shtatida 1944-yil avgustigacha davom etdi va 30 sinfda 2750 ga yaqin oʻquvchini tugatdi.

1970-yillarning oxirlarida maktabning tarixan koʻp eron aholisi boʻlgan kampusda yana bahs-munozaralar avj oldi. AQShning Eron bilan munosabatlari oʻn yil davomida yomonlasha boshlaganligi sababli, kampusdagi eronlik talabalar Shohga qarshi norozilik namoyishlarini uyushtira boshladilar, bu noroziliklar jamiyatda noroziliklarga duch keldi. 1979-yilda garovga olish inqirozi boshlanganidan soʻng, immigratsiya rasmiylari har bir eronlik bilan suhbatlashish uchun kampusga kelishdi, bu koʻplab xalqaro va mahalliy talabalarni begonalashtirgan. Bir muncha vaqt uchun Yaqin Sharq talabalari soni keskin kamaydi va yaqinda yana oʻsishni boshladi. 

XX asrning oxiriga kelib, Yuta shtati kichik mintaqaviy kollej sifatida obroʻsini yoʻqotish va oʻzini milliy taniqli universitetga aylantirish uchun koʻproq qadam tashlay boshladi. 1992-yildan 2000-yilgacha USU boshqaruvida ishlagan prezident Jorj Emert homiyligida universitetning mablagʻi 7 million dollardan 80 million dollarga koʻtarildi.

### XXI asrda

Soʻnggi paytlarda, ayniqsa sobiq prezident Sten Albrext davrida, USU bir qancha xorijiy institutlar va hukumatlar bilan hamkorlik qildi. Universitet roʻyxatga olish, jamgʻarma va tadqiqot nuqtai nazaridan oʻsishda davom etmoqda. 2005-yilda Merrill-Cazier kutubxonasi ochildi va undan keyin boshqa ob’ektlar paydo boʻldi. <2011|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100620102303/http://library.usu.edu/specol/usuarchives/universityhistory.html|arxivsana=June 20, 2010}} 2010-yilda USU Park Siti tashqarisidagi Swaner EcoCenter hamda sobiq Sharqiy Yuta kollejini oʻzining ikkita kampusi va turli bakalavriat va kasb-hunar dasturlari bilan sotib oldi. 2012-yilda universitet 400 million dollarlik mablagʻ yigʻish kampaniyasini muvaffaqiyatli yakunladi – USUdagi eng yirik kampaniya – bu Albrechtning aytishicha, tarixga USUning eng muhim daqiqalaridan biri sifatida kiradi. 2019-yil holatiga koʻra, universitetning jamgʻarmasi 402,9 million dollarni tashkil etdi.

## Tizim

Yuta shtatidagi grant universiteti sifatida Yuta shtat universiteti tizimi butun Yuta shtatida ishlaydi. USU masofaviy taʼlimning dastlabki ildizlari 1904-yilda USU professorlari sut mahsulotlari boʻyicha maʼruzalar oʻqish uchun Logandan Aydaxo shtatining Burliga poezdda sayohat qilganlarida borib taqaladi. 1950-yillarda professorlar kurslarni oʻrgatish va talabalarga maslahat berish uchun muntazam ravishda shtat boʻylab sayohat qilishdi. Birinchi shtat kampusi, Uintah havzasi 1967-yilda Yuta shtati qonun chiqaruvchi organi tomonidan tayinlangan Keyingi yili „uchuvchi professorlar“ USUning turli kampuslari va markazlarida dars berish uchun har hafta sayohat qilishdi. 1996-yilda sunʼiy yoʻldosh tizimlari oʻrnatilgunga qadar markazlarga borish va qaytish zarur edi. 2005-yilda Universitet prezidenti Sten Albrext USU mintaqaviy kampuslari va masofaviy taʼlimni tashkil qildi. Tizim 2010-yilda USU Sharqiy qismi USU roʻyxatga olishning deyarli yarmiga qoʻshilishi bilan oʻsdi. Bugungi kunda USU tizimiga Sharqiy Yuta kolleji, 3 ta hududiy kampus, 21 ta masofaviy taʼlim markazlari va 30 ta kengaytma saytlari kiradi. 2012-yilda RCDE radioeshittirish sinflari, RCDE ofislari va Yuta taʼlim tarmogʻini oʻz ichiga olgan Mintaqaviy Kampuslar masofaviy taʼlim (RCDE) binosini qurishni yakunladi.

### Sharqiy Yuta shtat universiteti
Yuta shtatining Prays shahrida joylashgan sobiq Sharqiy Yuta kolleji 2010-yilda USU tizimiga qoʻshildi va Sharqiy Yuta shtatidagi Utah Davlat universiteti kollejiga (USU Sharqiy) aylandi. 2013-yilda rasmiy nom Sharqiy Utah shtat universitetiga qisqartirildi. USU Eastern , Yuta shtatining Blanding shahrida Blanding kampusi deb nomlanuvchi sunʼiy yoʻldosh kampusini boshqaradi. Birlashishdan oldin USU kollejda Mintaqaviy Kampuslar va Masofaviy Taʼlim (RCDE) orqali kurslarni oʻqigan. USU Eastern kichik kollej boʻlib, aspirantura, sertifikatlar va kasbiy dasturlarni taklif etadi. Biroq, bakalavr, magistratura va doktorantura kurslari RCDE orqali saytda mavjud. Sharqiy USU Sharqiy Yuta Oltin Eagles sifatida raqobatlashadi va Logandan tashqari, atletika dasturiga ega boʻlgan yagona kampusdir.

## Logan kampusi

USUning Logandagi asosiy kampusi taxminan ) maydonda joylashgan, Logan shahar markazidan taxminan bir mil shimoli-sharqda, Logan kanyonining ogʻzida. Kampus gʻarbdagi vodiyga qaraydigan „skameykada“ yoki tokchaga oʻxshash togʻ etagida joylashgan. Logan togʻi va Bear daryosi tizmasi toʻgʻridan-toʻgʻri sharqqa keskin koʻtariladi. Kampusda 100 dan ortiq yirik binolar mavjud. Talabalar faoliyatining aksariyati talabalar shaharchasining janubiy qismida joylashgan boʻlib, unda akademik boʻlimlarning aksariyati, Quad, Taggart talabalar markazi va Eski asosiy bino joylashgan.

Eʼtiborli tuzilmalarga kollejning birinchi binosi boʻlgan Old Main, shuningdek, Merrill-Cazier kutubxonasi,  . 1 800 000 dan ortiq jami jildlarni oʻz ichiga olgan asosiy universitet kutubxonasi. Kutubxona, shuningdek, keng qamrovli maxsus toʻplamlar va arxivlar maydoni, avtomatlashtirilgan saqlash va qidirish tizimi, 150 dan ortiq ish stantsiyalari va 33 guruh oʻquv xonalariga ega. Manon Keyn Rassell-Ketrin Keyn Uanlass ijro zali ham diqqatga sazovor boʻlib, u butun Gʻarbiy Qoʻshma Shtatlardagi eng yaxshi akustikani oʻz ichiga oladi.

Logan Siti qabristoni kampusning katta qismini yarmiga boʻladi. Janubda koʻpgina oʻquv binolari, gʻarbiy va shimolda esa mos ravishda Maverik stadionida Di Glen Smit spektri va Merlin Olsen maydoni joylashgan. Koʻpgina ilmiy va qishloq xoʻjaligi tadqiqot binolari shimoldan ham uzoqroqda joylashgan. Yaqin atrofdagi Logan kanyoni talabalar uchun mashhur dam olish maskani boʻlib, daryo boʻylab yoʻllar va parklar tizimi mavjud. Lager va piyoda sayr qilishdan tashqari, kanyon yaqin atrofdagi Beaver Mountain Ski Resort va Bear Leyk uchun asosiy yoʻnalish boʻlib xizmat qiladi. Universitetning Ochiq havoda dam olish dasturi talabalarga lager, suv sporti, togʻ sporti va qishki sport anjomlarini ijaraga beradi, shuningdek, ularga hududiy yoʻl xaritalari va kanyon va boshqa joylardagi tashabbuslari uchun tajribalar bilan taʼminlaydi.

## Manbalar