Ichki fotoeffekt hodisalarining amalda ishlatilishi

**Fotoelektrik effekt** - elektromagnit nurlanish, masalan yorug'lik materialga tushagnida elektronlarning chiqishi. Shu tarzda chiqarilgan elektronlar fotoelektronlar deb ataladi. Bu hodisa kondensatsiyalangan moddalar fizikasi, qattiq holat va kvant kimyosida atomlar, molekulalar va qattiq jismlarning xossalari haqida xulosa chiqarish uchun oʻrganiladi. Effekt yorug'likni aniqlash va aniq vaqtli elektron emissiya uchun ixtisoslashgan elektron qurilmalarda qo'llanilishini topdi.

https://www.britannica.com/video/151060/Explanation-photoelectric-effect

## Kashfiyot va dastlabki ish
Fotoelektrik effekt 1887 yilda nemis fizigi tomonidan kashf etilganGeynrix Rudolf Gerts. Radioto'lqinlar ustida ishlash bilan bog'liq holda, Gertz ultrabinafsha nurlar ikkita metall elektrodga kuchlanish bilan ta'sir qilganda, yorug'lik uchqun paydo bo'ladigan kuchlanishni o'zgartirishini kuzatdi. Yorug'lik va elektr o'rtasidagi bu bog'liqlik (demak, *fotoelektrik* ) 1902 yilda boshqa nemis fizigi tomonidan aniqlangan.Filipp Lenard . U elektr zaryadlangan zarralar yoritilganda metall yuzadan ajralib chiqishini va bu zarralar 1897 yilda ingliz fizigi Jozef Jon Tomson tomonidan kashf etilgan elektronlar bilan bir xil ekanligini ko'rsatdi.

Keyingi tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, fotoelektr effekti yorug'likni elektromagnit to'lqin sifatida tasvirlaydigan klassik fizika tomonidan tushuntirib bo'lmaydigan yorug'lik va materiya o'rtasidagi o'zaro ta'sirni ifodalaydi. Tushunib bo'lmaydigan kuzatishlardan biri bu maksimal ediChiqarilgan elektronlarning kinetik energiyasi to'lqin nazariyasiga ko'ra kutilganidek yorug'lik intensivligiga qarab o'zgarmadi , lekin uning o'rniga proportsional edi.yorug'lik chastotasi . Yorug'lik intensivligi metalldan chiqarilgan elektronlar sonini aniqladi (o'lchanganelektr toki ). Yana bir hayratlanarli kuzatuv shuki, radiatsiya kelishi va elektronlar emissiyasi o‘rtasida deyarli hech qanday vaqt oralig‘i bo‘lmagan .

https://www.britannica.com/video/222287/Your-Daily-Equation-08-Photoelectric-Effect

Eynshteyn foton materialga kirib, energiyasini elektronga o'tkazadi deb faraz qildi. Elektron yuqori tezlikda metall bo'ylab harakatlanib, nihoyat materialdan chiqqanda, uning kinetik energiyasi s deb ataladigan miqdorga kamayadi.elektronning metalldan qochishi uchun zarur bo'lgan energiyani ifodalovchi ish funktsiyasi ( elektron ish funktsiyasiga o'xshash ). Energiyani tejash orqali bu fikr Eynshteynni *E <sub>k</sub>* = *h f* - s fotoelektrik tenglamasiga olib keldi , bu yerda *E <sub>k</sub>* - chiqarilgan elektronning maksimal kinetik energiyasi.

Eynshteyn modeli yoritilgan plastinkadan elektronlar chiqishini tasvirlagan bo'lsa-da, uning foton gipotezasi etarlicha radikal bo'lib, u keyingi eksperimental tekshiruvdan o'tmaguncha hamma tomonidan qabul qilinmadi. Keyingi tasdiq 1916 yilda amerikalik fizik Robert Millikan tomonidan o'ta aniq o'lchovlar Eynshteyn tenglamasini tasdiqlaganida va Eynshteynning *h doimiysi qiymati* Plank doimiysi bilan bir xil ekanligini yuqori aniqlik bilan ko'rsatganida yuz berdi . Nihoyat Eynshteyn 1921 yilda fotoelektr effektini tushuntirgani uchun fizika bo'yicha Nobel mukofotiga sazovor bo'ldi .