Kalusha Bwalya

**Kalusha Bwalya** - Zambiyalik sobiq xalqaro futbolchi. U Zambiyaning eng koʻp oʻyin oʻtkazgan sakkizinchi futbolchisi, Godfrey Chitalu va Aleks Choladan keyin barcha vaqtlarning eng yaxshi toʻpurarlari roʻyxatida uchinchi oʻrinda turadi. Kalusha 1988-yilda *France Football* jurnali tomonidan Afrikada yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. 1996-yilda FIFA tomonidan yilning eng yaxshi oʻyinchisi nominatsiyasiga nomzod boʻldi, hamda u yerda butun yil davomida maqtovli o'yin ko'rsatgan holda,  biroz vaqtdan so'ng dunyoning top-15 ta futbolchilar ro'yxatiga kiritildi.

Uning akasi Benjamin Bwalya professional futbol o'yinchisi bo'lib, ukasi Joel Bwalya kabi Zambiya terma jamoasida oʻynagan. Uning amakivachchasi Cardiff City va Welsh terma jamoasi sobiq futbolchisi Robert Earnshaw boʻlgan.

Uning futbolchi, murabbiy va Zambiya futbol assotsiatsiyasi prezidenti sifatidagi faoliyati qisman "Eightteam" hujjatli filmida koʻrsatilgan.

2016-yil 20-martda Kalusha Zambiya Futbol Assotsiatsiyasi (FAZ) saylovlarida taniqli biznesmen futbol amaldoriga aylangan, lekin Andrew Kamanga 163 va 156 ovoz bilan magʻlub boʻldi.

2018-yil avgust oyida FIFA jahon futbol tashkiloti Bwalyani ikki yilga milliy va xalqaro miqyosdagi futbolga aloqador barcha tadbirlardan chetlashtirdi. Mustaqil Etika qoʻmitasining FIFA hakamlar palatasi uni FIFA axloq kodeksining 16-moddasi (Maxfiylik) va 20-moddasi (Sovgʻalar va boshqa imtiyozlarni taqdim etish va qabul qilish) buzganlikda aybdor deb topdi. Taʼkidlanishicha, Bwalya Qatar rasmiysi Muhammad Bin Hammamdan sovgʻa shaklida pora olgan. Kalusha Zambiya futboli tarixidagi eng buyuk futbolchilardan biri hisoblanadi.

## Xalqaro martabasi
Bwalya 1988-yilgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan milliy terma jamoa aʼzosi boʻlib, Italiyaga qarshi oʻyinda (4:0) eng mashhur xet-trik bilan o'zini namoyon qildi. To'liq xalqaro miqyosda u 1983-yildan 2004-yilgacha 87 ta xalqaro o'yinda maydonga tushib, 39 ta gol urgan. U 1983-yil aprel oyida Ndoladagi Millatlar kubogi saralashida Dag Hammarskjoeld stadionida Sudanga qarshi debyut qildi va keyingi yili jahon chempionati saralashida Uganda darvozasiga birinchi golini urdi.

U 1994-yilgi Jahon chempionatiga saralash oʻyinlari paytida milliy futbol terma jamoasining sardori boʻlgan boʻlsa-da, Kalusha 1993-yil 28-aprelda samolyot Atlantika okeaniga qulashi natijasida butun jamoa va uning rahbariyati halok boʻlgan baxtsiz parvozdagilar orasida emas edi. U PSV "PSV Eindhoven"da oʻynar ekan, uning jadvaliga koʻra, jamoa samolyotida emas, jamoaga qoʻshilish uchun Gollandiyadan Senegalga uchib ketgan. Afrikaning eng mashhur "11-raqami" Kalusha Bwalya keyingi yili milliy terma jamoaning tiklanishiga boshchilik qildi va 1994-yilda Tunisda boʻlib oʻtgan CAF Afrika Millatlar Kubogida ikkinchi oʻringa koʻtarildi. Milliy terma jamoa 1996-yilda Janubiy Afrikada oʻtkazilgan navbatdagi Afrika kubogida 3-oʻrinni egalladi va Kalusha turnirning eng yaxshi toʻpurari sifatida "Oltin butsa" mukofotini qoʻlga kiritdi.

U 2006-yilgi Afrika Jahon chempionati saralash oʻyinlarida futbolchi-murabbiy boʻlgan. 2004-yil 5-sentyabrda Zambiya Liberiya bilan oʻynadi va oʻyin tugashiga 0:0 daqiqa qolganida durang qayd etildi. 41 yoshli Kalusha ikkinchi bo'limda zaxiradan maydonga tushdi va to'g'ridan-to'g'ri jarima zarbasidan gol urib, Zambiyani 1:0 hisobida g'alaba qozondi va Afrikaning 1-guruhida peshqadamlik qildi.

## Manbalar

## Havolalar