Nankin chinni minorasi

**Nankin chinni minorasi**, sobiq **Buyuk Baoʻen ibodatxonasining** bir qismi, Xitoyning Nankin shahridagi Qinxuay daryosining janubiy qirgʻogʻida joylashgan tarixiy joy. XV asrda Ming sulolasi davrida qurilgan pagoda, XIX asrda Taypin qoʻzgʻoloni paytida vayron qilingan. Uning zamonaviy nusxasi Nankinda mavjud.

2010-yilda xitoylik tadbirkor Van Szyanlin Nankin shahrini rekonstruksiya qilish uchun bir milliard yuan (156 million AQSh dollari) xayriya qildi. Xabar qilinishicha, bu Xitoy tarixida qilingan eng katta shaxsiy xayriyadir. 2015-yil dekabr oyida zamonaviy minora nusxasi va uning atrofidagi park xalq uchun ochildi.

## Tarixi
 
Nankin chinni minorasi imperator Yongle davrida (1402–1424-yillar hukmronligi) loyihalashtirilgan, XV asr boshlarida qurilishi boshlangan. Uni Gʻarb dunyosi Yoxan Nieuhof kabi yevropalik sayyohlar orqali bilishgan. Ba'zilar uni dunyoning yetti moʻjizasidan biri sifatida qayd etgan. Minora tashqi dunyoga ma'lum boʻlganidan soʻng mahalliy aholi va butun dunyodagi boshqa madaniyatlar uchun milliy boylik sifatida namoyon boʻldi.

1428-yil 25-martda imperator Syuande Chjen Xe va boshqalarga Nankindagi Buyuk Baoʻen ibodatxonasini qayta qurish va ta'mirlashni buyurdi. 1431-yilda ma'bad qurilishi yakunlandi.

1801-yilda minorani chaqmoq urishi natijasida eng yuqori toʻrtta qavati qulab tushdi. Tez orada qayta tiklandi. Granville Gower Loch tomonidan 1843-yilda nashr *etilgan "Xitoydagi kampaniyaning yakuniy voqealari"* kitobida minora 1840-yillarning boshlarida mavjud boʻlgani tavsiflangan. 1850-yillarda Taypin qoʻzgʻoloni Nankinga yetib borgani va qoʻzgʻolonchilar shaharni egallab olgani sababli minora atrofida fuqarolar urushi avj oldi. Ular buddist tasvirlarni sindirishdi va Sin hukumatining kuzatuv platformasidan voz kechish uchun ichki zinapoyani vayron qilishdi. Amerikalik dengizchilar 1854-yil may oyida shaharga kirganlarida ichi boʻsh minoraga tashrif buyurishdi. 1856-yilda Taypinlar minorani yo dushman guruhning shaharni kuzatish va oʻqqa tutish uchun foydalanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun yoki uning geomantik xususiyatlaridan xurofiy qoʻrquv tufayli vayron qilishdi. Shundan soʻng, minora qoldiqlari boshqa binolarda foydalanish uchun tashib ketildi. Bu hudud diqqatga sazovor joyni qayta tiklashga harakat boshlangunga qadar vayrona holida qoldi.

## Tavsifi
 Minora sakkiz burchakli boʻlib, poydevori taxminan 30 metr diametrda. U qurilganida Xitoydagi eng katta binolardan biri boʻlib, balandligi ga koʻtarilgan. Bino toʻqqiz qavatli va 184 pogʻona yuqoriga aylanib yuriladigan zinapoyadan iborat. Tomning tepasi oltin bilan bezaldi. 1852-yilda Nankinga tashrif buyurgan amerikalik missionerning soʻzlariga koʻra, binoga qoʻshimcha qismlar qoʻshish uchun rejalar mavjud boʻlgan. Xitoyda mazkur binodan baland bir nechta xitoy pagodalari mavjud. Masalan, balandligi Xebeydagi XI asrga oid Liaodi Pagodasi (84 metr) yoki hozirda saqlanib qolmagan VII asrga oid Changʻanning yogʻoch pagodasi kabilar.

Minora kunduzi quyosh nurlarini aks ettiruvchi oq chinni gʻishtdan qurilgan, kechasi esa minorani yoritish uchun binoga 140 ga yaqin chiroq osilgan. Chinni ishlab chiqarishda sir va tosh buyumlar ishlatilgan. Minoraning yon tomonlarida yashil, sariq, jigarrang va oq naqshlar, jumladan hayvonlar, gullar va landshaftlar tasviri ishlangan. Minora, shuningdek, koʻplab Buddizm tasvirlari bilan bezatilgan.

Minoraning asl qismlari Hindiston Geologik xizmati tomonidan 1877-yil 7-avgustda tashkil etilgan Kalkutta muzeyida boʻlishi mumkin.

## Galereya

Fayl:UB Maastricht - Nieuhof 1665 - Toren.jpg|Sharqiy Hindiston kompaniyasi elchiligi (1665) a'zosi Johan Nieuhof tomonidan ishlangan minoraning Yevropadagi dastlabki tasviri
Fayl:Nieuhof-Ambassade-vers-la-Chine-1665 0789.tif|*Sharqiy Hindiston kompaniyasi elchiligi (1665) a'zosi Johan Nieuhof tomonidan ishlangan minoraning Yevropadagi dastlabki tasviri*
Fayl:Nanking Erlach.jpg|Fischer von Erlachning "Fuqarolik va tarixiy arxitektura rejasi" asarida tasvirlangan chinni pagoda (1721)
Fayl:Prototype 3D Porcelain Pagoda of Nanjing.png|Nankin muzeyida namoyish etilayotgan modelga asosan yaratilgan chinni minoraning vayron bo'lgunga qadar tasviri.


## Manbalar

## Havolalar

**  by Granville Gower Loch. London 1843.
** Great Baoʻen Monastery, Architectura Sinica Site Archive