Sridevi

**Shri Amma Yanger Ayyappan** (1963-yil 13-avgust — 2018-yil 24-fevral), **Sridevi** sahna nomi bilan mashhur boʻlgan hind aktrisasi va kino produseri boʻlib, telugu, tamil, hind, malayalam va kannada filmlarda ishlagan. Hind kinosining „Birinchi ayol super yulduzi“ sifatida tan olingan. Sridevining hind kinosidagi faoliyati 50 yildan ortiq komediyadan tortib epik dramalargacha boʻlgan turli janrlarni qamrab olgadi. U oʻzining soʻzsiz va introvert xarakteri bilan tanilgan, ammo qattiq irodali, nafosatli ayollar rollarini ijro etgan. 2013-yilda Sridevi sahna sanʼati orqali hind madaniyatiga qoʻshgan hissasi uchun mamlakatning toʻrtinchi eng yuqori fuqarolik sharafi — Padma Shri bilan taqdirlangan. Shuningdek u, 2013-yilda hind kinosining yuz yilligi munosabati bilan oʻtkazilgan CNN-IBN milliy soʻrovida „Hindistonning 100 yildagi eng buyuk aktrisasi“ deb topilgan.

Sridevi bolaligida 1967-yilda toʻrt yoshida „*Kandhan Karunai*“ Tamil filmida debyut qildi va aktyorlik karyerasini bolaligida MA Thirumugamning 1969-yildagi „*Thunaivan*“ mifologik Tamil filmida bosh rollar bilan boshladi. U Tamil, Telugu, Malayalam va Kannada filmlarida bolalar artisti sifatida harakat qilishni davom ettirdi. U hind kinosidagi debyutini 9 yoshida *Rani Mera Naamda* (1972) qilgan. Uning oʻsmirlikdagi birinchi roli 1976-yilda 13 yoshida, u „*Moondru Mudichu*“ Tamil filmida rol oʻynaganida paydo boʻlgan. U *16 Vayathinile* (1977), *Thulavarsham* (1976), *Angeekaaram* (1977), *Sigappu Rojakkal* (1978), *Padaharella* *Vayasu* (1978), *Varumayin Niram Sivappu* (1980), *Meendum Kokila* (1981), *Premabhishekam* (1981), *Vazhvey Maayam* (1982), Moondram *Pirai* (1982), *Aakhari Poratam* (1988), *Jagadeka Veerudu* Athiloka *Kshandari* (1989) va (1991) rollari bilan oʻzini Janubiy Hindiston kinosining taniqli va yetakchi ayol yulduzlaridan biri sifatida tezda namoyon qildi.

„*Julie*“ (1975) romantik dramasida ajoyib rol oʻynaganidan soʻng, Sridevining hind kinosidagi birinchi bosh roli 1979-yilda „*Solva Savan*“ drama filmi bilan paydo boʻldi va u 1983-yilda „*Himmatwala*“ jangovar filmi uchun kengroq eʼtirofga sazovor boʻldi. U *Mavaali* (1983), *Adliya Chaudhuri* (1983), *Tohfa* (1984), *Naya Kadam* (1984), *Maqsad* (1984), *Masterji* (1985), *Karma* (1986), *Nazrana* (1987), *Vatan Ke Rakhwale* (1987), *Janob Hindiston* (1987), *Vaqt Ki Avaz* (1988) va *Chandni* (1989) kabi bir qator muvaffaqiyatli filmlar bilan oʻzini sanʼat sohasida oʻrnatdi. U *Sadma* (1983), *Nagina* (1986), *ChaalBaaz* (1989), *Lamhe* (1991), *Khuda Gawah* (1992), *Gumrah* (1993), *Laadla* (1994) va *Judaai* (1997) kabi filmlardagi oʻyinlari uchun maqtovga sazovor boʻlgan. „*Malini Iyer*“ (2004-2005) telekompaniyasidagi bosh qahramon rolidan soʻng Sridevi juda muvaffaqiyatli „*English Vinglish*“ (2012) komediya-dramasi bilan kino aktyorligiga qaytgan va keyin „*Mom*“ trillerida oʻzining 300-chi va soʻnggi filmida rol ijro etgan. U ikkala filmdagi oʻyinlari uchun tomoshabinlarning yuqori bahosiga sazovor boʻldi va ikkinchisi uchun vafotidan keyin eng yaxshi aktrisa uchun Milliy kino mukofoti bilan taqdirlangan.

2018-yilning 24-fevralida u Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahridagi Jumeirah Emirates Towers mehmonxonasidagi tasodifiy suvga choʻkish oqibatida oʻlik holda topilgan. Uning oʻlimi haqidagi xabar Hindiston va xalqaro ommaviy axborot vositalarida keng tarqalgan.

U kino produseri Boni Kapoorga turmushga chiqqan, u bilan ikki farzandi bor edi, uning farzandidan biri aktrisa Janhvi Kapoordir.

## Hayot va faoliyat
Sridevi 1963-yil 13-avgustda Hindistonning hozirgi Tamil Nadu shtatidagi Sivakasi yaqinidagi Meenampatti qishlogʻida va Rajeshvari oilasida tugʻilgan. Uning otasi Tamilnadu shtatining Sivakasi shahridan yurist, onasi esa Andxra Pradesh shtatining Tirupati shahridan edi. Shridevining ona tili telugu tili boʻlib, u tamil tilini yaxshi bilardi. Uning singlisi va ikkita oʻgay ukasi bor.

## Mukofot va unvonlari

### Fuqarolik mukofotlari

* 1991-yil — *Xuda Gavax* uchun „Afgʻoniston ordeni“
* 2013-yil — Padma Shri — Hindiston hukumati tomonidan Hindistonning toʻrtinchi eng yuqori fuqarolik mukofoti.

### Maxsus unvonlari

* 1990-yil — Hind kinosiga qoʻshgan hissasi uchun Smita Patil Memorial mukofoti
* 1997-yil — Andxra-Pradesh hukumati tomonidan Kalasarasvati mukofoti
* 2003-yil — Lachchu Maharaj mukofoti
* 2003-yil — Hind kinosiga qoʻshgan hissasi uchun Vamsee xalqaro mukofoti
* 2003-yil — Hindiston kinosiga qoʻshgan hissasi uchun MAMI mukofoti
* 2008-yil — FICCI
* 2009-yil — Hind kinosiga qoʻshgan hissasi uchun 33-Qohira xalqaro kinofestivalida alohida sharaf
* 2013-yil — Kinoga qoʻshgan hissasi uchun Kerala hukumati tomonidan taqdirlangan
* 2013-yil — Bollivudning ayol aktrisalari orasida 4-oʻrinni egalladi va Britaniyaning Osiyodagi „Eastern Eye“ haftalik gazetasi tomonidan chop etilgan „Buyuk Britaniyaning 100 ta eng buyuk Bollivud yulduzi“ hind kinosining 100 yilligiga bagʻishlangan soʻrovnomada umumiy roʻyxatda 10-oʻrinni egalladi
* 2013-yil — *CNN-IBN* soʻrovida „Hindistonning barcha davrlarning eng zoʻr aktrisasi“ deb topildi
* 2013-yil — Hindiston Prezidenti „Hind kinosining 100 yilligiga qoʻshgan hissasi uchun“ „Faxriy medali“ berildi
* 2014-yil — Chennay, Sathyabama universitetining ilhomlantiruvchi ikona mukofoti
* 2018-yil — Kinoga qoʻshgan hissasi uchun Osiyo mukofoti
* 2018 — 71-Kann xalqaro kinofestivali Titan Reginald F. Lyuis Icon mukofoti
* 2018-yil — Osiyo mukofotlari marosimida kinodagi ajoyib yutuq
* 2019 — 2018-yil uchun ANR Milliy mukofoti

## Manbalar