open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Korall poliplar

**Korall poliplar**, marjon poliplar  — dengiz boʻshliqichlilari sinfi. Koloniya boʻlib, ayrim turlari yakka yashaydi; medoʻza hosil qilmaydi. Koʻpchiligi ohak yoki muguz skeletli. Yakka yashovchi korall poliplar skeletsiz. Koloniyadagi ayrim individlar silindr shaklida; tanasi asosi bilan koloniyaga yopishib oʻsadi. Yakka yashovchi Korall poliplar tovoni yordamida substratga yopishib oladi. Tovonining qarama-qarshi tomonida joylashgan ogʻzi paypaslagichlar bilan oʻralgan. Gastral boʻshligʻi radial toʻsiqlar (mezenteriylar) yordamida kameralarga boʻlingan; ektodermal halqumi ogʻzidan kameralar boʻshligʻiga osilib toʻshadi. Jinsiy va jinssiz koʻpayadi. Jinsiy hujayralari *mezenteriy* toʻsiqlar *endodermasida* rivojlanadi. Tuxumdan chiqqan planula lichinkasi bir oz suzib yurgach dengiz tubiga yopishib, voyaga yetgan polipga aylanadi. Yakka yashovchi aktiniyalar boʻyiga boʻlinib koʻpayadi. Korall poliplar 6 nurlilar va 8 nurlilar kenja sinflariga boʻlinadi. 6000 ga yaqin turi maʼlum. Koloniya boʻlib yashovchi qizil qorall va yakka yashovchi aktiniyalar koʻpchilikka maʼlum.

## Manbalar
Kopulyativ organlar

**Kopulyativ organlar**, qoʻshilish organlari — hayvonlarning qoʻshilish (kuyikish) organlari; erkak hayvonlarda spermani urgʻochisi tanasiga kiritish, urgʻochilarda erkagining Kopulyativ organlarini qabul qilish va urugʻini tirik holda saqlash uchun xizmat qiladi. Kopulyativ organlar faqat ichki urugʻlanadigan hayvonlar: koʻpchilik chuvalchanglar, mollyuskalar, boʻgʻimoyoqlilar, ayrim baliqlar, suvda va quruqlikda yashovchilar, barcha sudralib yuruvchilar (gatteriyadan tashqari), ayrim qushlar va barcha sut emizuvchilarda boʻladi. Kopulyativ organlar jinsiy yoʻllarning keyingi qismidan hosil boʻlganida haqiqiy, jinsiy sistema bilan bogʻlanmaganida qoʻshimcha Kopulyativ organlar deyiladi. Erkak hayvonlarda Kopulyativ organlar funksiyasini oyoqlar (qisqichbaqachasimonlar, oʻrgimchaksimonlarda), ogʻiz organlari (ayrim kanalar, solpuglar, ayrim qanotsiz hasharotlar), baliqlarda paypaslagichlar (boshoyoqli mollyuskalar gektokotili) bajarishi mumkin. Odatda, Kopulyativ organlar spermani urgʻochi hayvon tanasiga jinsiy teshik orqali yoki tana devorini teshib teri ostiga kiritadi (ayrim kiprikli chuvalchanglar, parazit halqali chuvalchang mezostomidlar, zuluklar, bosh aylangichlilar). Kopulyativ organlarning morfologik xususiyatlari, koʻpincha, asosiy sistematik belgi hisoblanadi.

## Manbalar
Kordaitdoshlar

**Kordaitdoshlar** (Cordaitaceae) — ochiq urugʻli oʻsimliklar. Boʻyi baland (30 m cha), tanasi uchidan shoxlagan, bargi nashtarsimon, yirik (15—100 sm). Toʻpguli bir jinsli, bargaksimon. Hozir yoʻq boʻlib ketgan, qazilma holda karbon va perm davri qatlamlarida uchraydi. Oʻzbekiston hududidagi Qurama, Turkiston, Olay, Hisor, Qoramozor, Chatqol togʻlaridan 5 turi qazib olingan.

## Manbalar
Kordebalet

**Kordebalet** (frans. corps de ballet — baletning shaxsiy tarkibi) — balet, opera, operettada ommaviy raqslar ijro etuvchi, xalq hayoti lavhalarini gavdalantiruvchi raqqos va raqqosalar ansambli.

## Manbalar
Kordiyerit

**Kordiyerit** (fransuz geologi Kordye (1777—1861) nomidan), iolit, dixroit — mineral. Alyuminiy, magniy va temirning murakkab silikati. Kimyoviy tarkibi Al3(Mg, Fe)2 [Si5AlOll8. Rombik singoniyali. Koʻpincha qoʻshaloq holda uchraydi. Rangsiz yoki koʻk va binafsha rang. Qattikdigi 7— 7,5. Zichligi 2600–2660&nbsp;kg/m3. Yaltiroq. K. koʻproq gneyslarda, kristallangan slanetslarda, oʻzgargan magmatik togʻ jinslarida osongina yemirilib, talk, slyuda va boshqa ikkilamchi minerallar hosil qiladi. Oʻzbekistonda Shimoliy Nurota va Chatqoldagi silur davri slanetslarida uchraydi. Shaffof xillari qimmatbaho tosh hisoblanadi.

## Manbalar
Amerika Kordilyerasi

**Amerika Kordilyerasi -** Yer sharidagi eng uzun togʻ tizimi. Shimoliy Amerika va Janubiy Amerikaning gʻarbiy chekkasi boʻylab, shimolda Arktikaning Alyaska qirgʻogʻidan janubda Olovli Yer arxipelagining janubigacha choʻzilgan. Oʻz. 18 ming km dan ziyod. Amerika Kordilyera togʻlari materikning sharqidagi tekisliklar bilan Tinch okeani oʻrtasidagi suvayirgʻich hamda tizmalarning har ikki tomonida joylashgan mamlakatlar oʻrtasidagi iqlim chegarasidir. Amerika Kordilyerasi Himolay va Markaziy Osiyodagi togʻlardan pastroq. Eng baland choʻqqilari: Shimoliy Amerikada Mak-Kinli togʻi (Alyaskada), balandligi 6193 m, Janubiy Amerikada Akonkagua togʻi, balandligi 6960 m.

Amerika Kordilyera togʻlari ikki qismdan: Shimoliy Amerika Kordilyerasi va Janubiy Amerika Kordilyerasidan iborat.

## Manbalar
Kordova

**Kordova** — Argentinaning markaziy qismidagi shahar. Kordova provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,2 mln. kishidan ziyod (2001). Mamlakatning muhim sanoat va madaniy markazi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mashinasozlik, jumladan, transport mashinasozligi va metallurgiya, kimyo, oziq-ovqat, koʻn-poyabzal sanoati korxonalari mavjud. Universitet (1613), muzeylar, jumladan, botaniqa muzeyi, konservatoriya bor. Shaharga 1573-yilda asos solingan. 17—18-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklar saqlangan.

## Manbalar
Kordova katta masjidi

**Kordova katta masjidi** () - Kordova Ispaniyadagi meʼmoriy yodgorlik. Jahondagi qad. eng yirik masjidlardan biri. Asrlar davomida barpo etilgan boʻlib, har gal kengaytirib borilgan. Binoning asosiy oʻzagi — masjidning hozirgi shim.-gʻarbiy qismi (11 nefli, 12 ravokli) 786 yilda qurilgan. Aholi soni tez oʻsib borayotgan poytaxt uchun masjid kichiklik qilgani sababli 961—966-yillar jan. tomon kengaytirilgan. Marmar ustunlar bilan bezatilgan baland minora qad koʻtargan. Ikki qoʻshimcha va 8 nefli yagona bino qurilgan. 987—88-yillar masjid sharq tomon qarata kengaytirilgan. Shu tarzda u oʻzining katta umumiy tarhi (22 250 m2)ga ega boʻlgan. Har bir kengaytirilish davomida minoralar koʻrinishidagi 2 qavat ravoklar qurilmasi saqlanib qolgan. Tuzilishida arab meʼmorligi anʼanalari mujassam. Katta zali 19 nefli, 600 dan ortiq ustunlar joylashtirilgan. 2 qavatli ravoqlar ustunlar qatoriga tayangan (baʼzi ustunlar Vizantiya va boshqa joylardan keltirilgan). Ravoqlarning 1-qatori taqasimon, 2-qatori yoysimon bezaqli boʻlib, ular ravoqning mutanosibligiga boʻysungan. Gumbaz osti bagʻallari 3 va 5 qatlamli, doirasimon shakldagi murakkab tuzilishga ega boʻlib, oʻzaro ravoqlar bilan kesishgan. Bagʻal va ravoqlar girix handasiy naqshlar bilan bezatilgan. Kordova katta masjidim.ning yon tomonida xristian kapellasi (13-asr) vujudga kelgan. Kordova katta masjidim. ispanmagʻrib meʼmoriy yoʻnalishidagi oʻziga xos uslubga egadir.

## Manbalar
Kordofan xalqlari

**Kordofan xalqlari** - Sudan (Kordofan platosi)dagi xalqlar guruhi (koalib, tegali, tagoy, kadugli-krongo va boshqalar). Umumiy soni 600 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Kordofan tili laqjasida soʻzlashadilar. Dindorlari — sunniy-musulmonlar, bir qismi anʼanaviy dinlarga eʼtiqod qilishadi. Kordofan xalqlari, asosan, dehqonchilik, chorvachilik bilan shugʻullanadi.

## Manbalar
Koreys yozuvi

**Koreys yozuvi** — fonetik harfiy-boʻgʻinli yozuv. 1444-yilda qirol Se Jon davri (1419—50)da koreys olimlari Chon Nin Ji, Sin Suk Chu, Son Sam Mum tomonidan yaratilgan. 15-asrning 1-yarmigacha esa koreys tilida Xitoy iyeroglifik yozuvidan foydalanilgan. Lekin bu davrda Xitoy tili koreyslarning adabiy tili boʻlgani uchun, yangi milliy alifbo keng tarqalmadi. 19-asr oxiriga kelib koreys tilida yana iyeroglifik yozuv qoʻllana boshladi. Bu yozuv alifbosi 24 fonemani ifodalaydi. Boshqa fonemalar esa harflarni qoʻshish yoʻli bilan hosil boʻladi. Hozirgi Koreys yozuvida 40 grafema mavjud boʻlib, shundan 24 tasi sodda va 16 tasi murakkabdir. Ammo bu grafemalarning tartibi KXDR va Koreya Respublikasida farq qiladi. Ilgari matnlar yuqoridan pastga va oʻngdan chapga qarab yozilardi. Hozirgi koʻproq chapdan oʻngga qarab yozish rasm boʻlmoqda.

## Manbalar
Korelli Arkanjello

Corelli Arkanjello (1653.17.2, Fuzinyano - 1713.18.1, Rim) — italyan skripkachisi, kompozitor, dirijyor, pedagog. Italyan skripka ijrochiligi maktabining asoschisi. 2 skripka va bas uchun trio-sonatalar (1681—94 yillarda 4 toʻplami nashr etilgan), skripka va bas uchun sonatalar (1700), orkestr uchun 12 koncherto grosso (1714) muallifi. Sonatalari skripka konsert uslubining yetuk namunalaridir, koncherto grosso asarlari mumtoz simfonik musiqa janrlarining shakllanishida muhim oʻrin tutgan. Deyarli barcha asarlari kompozitsion ravshanligi va shu bilan birga mukammalligi, mavzulari kuychanligi, xalq kuylariga yaqinligi bilan ajralib, Yevropa mumtoz musiqa uslublari yuzaga kelishini yaqinlashtirgan.

## Manbalar
Kordova (maʼnolari)

**Kordova**:

* Kordova — Argentinaning markaziy qismidagi shahar.
* Kordova (shahar), Kurtuba — Ispaniyaning jan.
Kordova (shahar)

**Kordova**, Kurtuba – Ispaniyaning janubiy qismidagi shahar, Andalusiyada, Gvadalkvivir daryosi vodiysida. Kordova provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 310 ming kishi (1998). Shahar miloddan avvalgi bunyod etilgan. 711-yildan Kordova arablar qoʻl ostiga oʻtgan. 756-yildan Qurtuba amirligi, 929-yildan Kurtuba xalifaligining poytaxti boʻlgan. 1236-yildan Kordova Kastiliya tarkibida.

Kordova – transport yoʻllari tuguni. Mis eritish sanoatining yirik markazi. Elektrotexnika va qishloq xoʻjaligi mashinasozligi, oziq-ovqat (jumladan, vinochilik, un tortish, shakarqand va boshqalar), toʻqimachilik sanoati korxonalari mavjud. Universitet, tasviriy sanʼat va arxeologiya muzeylari bor. Meʼmoriy yodgorliklardan masjid (qarang Kordova katta masjidi), Madinat az-Zahro saroyi qoldiqlari, San-Migel va San-Lorenso cherkovlari (XIII asr) va boshqa saqlangan.
## Taniqli shaxslari
Muhammad I (Kordova amiri)
## Manbalar
Koreya yarim oroli

**Koreya yarim oroli** - Sharqiy Osiyoda, Yapon dengizi bilan Sariq dengiz oraligʻida. Maydoni 150 ming km². Oʻz. 600&nbsp;km chamasida, aksari qismida kengligi 200&nbsp;km. Koreya yarim orolio.da Koreya Respublikasi va KXDRning katta qismi joylashgan. Yarim orol materik bilan Koreya boʻyni orqali tutashgan. Relyefi, asosan, togʻli, gʻarbida sertepa tekislik. Eng baland joyi — Sharqiy Koreya togʻlaridagi Chirisan choʻqqisi (1915 m). Sharqiy qirgʻoqlari kam parchalangan, gʻarbi va janubida qoʻltiq va buxta koʻp. Iqlimi moʻtadil iqlim, mussonli, janubida subtropik iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimolida —21° dan janubida 4° gacha, iyulniki 22—26°. Yiliga 900– 1500&nbsp;mm yogʻin yogʻadi. Daryolari sersuv, eng muhimlari: Amnokkan, Tumangan, Kimgan va boshqa Keng bargli va doim yashil subtropik oʻrmonlar (jan.da) bilan qoplangan. Vodiylarda sholi, soya, paxta ekiladi. Foydali qazilmalardan volfram, grafit, magnezit uchraydi. *Milliy parklar* tashkil etilgan. Yana q. Koreya.

## Manbalar
Boris Korjavin

**Boris Dmitriyevich Korjavin** (1892.28.9, hozirgi Rossiya Federatsiyasi Kostroma viloyati Buy shahri — 1984.24.11, Toshkent) — gidrotexnik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1950), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan irrigator (1950). Leningrad politexnika institutini tugatgan (1925). 1925—40 yillarda Oʻzbekistondagi suv xoʻjaligi idoralarida bosh muhandis lavozimida ishladi. Katta Fargʻona kapali qurilishida (1940) muhandis, OʻzSSR Suv xoʻjaligi xalq komissari oʻrinbosari va xalq komissari (1941 —46), "Sredazgiprovodxlopok" tresti Amudaryo ekspeditsiyasi direk-tori oʻrinbosari (1946-51), OʻzSSR Suv xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari (1954—58), "Sredazgiprovodxlopok" instituti direktori (1958—62) boʻlgan. 1966-yildan OʻzSSR Fanlar akademiyasi Ishlab chikaruvchi kuchlarni oʻrganish kengashining irrigatsiya sektorida katta ilmiy xodim. Ilmiy ishlari qadimdan sugʻoriladigan yerlarning gidromeliorativ tarmoqlarini qayta tiklash va Zarafshon daryosi vodiysida sugʻorishni rivojlantirish tizimini ishlab chiqish masalalariga bagishlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-nov-25-1984-1750811/
Korjenevskaya choʻqqisi

**Korjenevskaya choʻqqisi** — Fanlar akademiyasi tizmasining (Tojikiston) shimoli-gʻarbidagi eng baland togʻ choʻqqilaridan biri. Mutlaq balandligi 7105 m. Choʻqqidan Mushketov, Fortambek va boshqa muzliklar oqibtushgan. Nikolay Korjenevskiy tomonidan 1910-yilda oʻrganilib, uning rafiqasi va yordamchisi Ye. Korjenevskaya nomi bilan atalgan.

## Manbalar
Nikolay Korjenevskiy

**Nikolay Leopoldovich Korjenevskiy** (1879.6.2, Vitebsk guberniyasi — 1958.31.10, Toshkent) — tabiiy geograf va glyasiolog. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1947). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1939). Geografiya fanlari doktori (1937). Oʻrta Osiyo universitetining tabiiy geografiya kafedrasi professor, mudiri (1927-yildan). Oʻrta Osiyo Gidrometeorologiya institutida konsultant va glyasiologiya boʻlimining boshligʻi (1926—58). Ilmiy faoliyati Oʻrta Osiyo tabiiy geografiyasi va muzliklariga bagʻishlangan. K. Oʻrta Osiyo muzliklarining dastlabki katalogini tuzgan (1930), 70 ga yaqin muzlik va choʻqqilarni oʻrganib ilmiy adabiyotga kiritgan. Ustyurt platosi, Moʻyinqum, Qirgʻiziston tizmasi, Qorakoʻl, Yashilkoʻl, Sarez, Iskandarkoʻl va Balxash koʻllarini tadqiq qildi. Pomir va Tyaniianda 3 muzlik va Orqa Olay tizmasidagi choʻqqi K. nomi bilan atalgan.

## Manbalar

## Adabiyot
* Nikolay Leopoldovich Korjenevskiy (1879-1958), T., 1962.
* Katalog lednikov Sredney Azii, T., 1930;
* Srednyaya Aziya. Kratkiy fizikogeograficheskiy ocherk, 2 izd., T., 1941;
* Priroda Sredney Azii, T., 1960.
Korjenevskiy muzligi

**Korjenevskiy muzligi** - Shimoliy Tyanshandagi eng yirik vodiy moʻzligi. 3270 m dan 5020 m gacha boʻlgan balandlikda joylashgan. Uzunligi 11,7&nbsp;km, maydoni 38&nbsp;km². 1928-yil iyunda Germaniya bilan hamkorlikda Pomirga uyushtirilgan ekspeditsiya qatnashchisi — N. L. Korjenevskiy tomonidan oʻrganilgan.

## Manbalar
Dmitriy Korjinskiy

**Dmitriy Sergeyevich Korjinskiy** [1899.1(13).9.- Peterburg -1985.16.12] — rus geologi, akademik (1953), 1929—40-yillarda Leningrad konchilik institutida, 1937-yildan SSSR Fanlar Akademiyasida (1969—1979-yillarda eksperimental mineralogiya instituti direktori) ishlagan. Qozogʻiston, Sharqiy Sibir, Ural va Oʻrta Osiyodagi tokembriy togʻ jinslari va u bilan bogʻliq foydali qazilma konlari ustida ilmiy tadqiqot ishlari olib borgan. Mineral hosil boʻlish jarayonlari nazariyasining fizik-kimyoviy asoslarini ishlab chiqqan. Korjinskiy skarn hosil boʻlishining bimetasomatik va kontaktli-infiltratsiya va eritmalarning kislota-asosli gidrotermal tadriji nazariyasini taqlif qilgan. Korjinskiy bir qancha xorijiy ilmiy jamiyat va akademiyalarning aʼzosi. Davlat mukofoti laureati (1946,1958, 1975). Korjinskiy nomiga korjinskiy minerali qoʻyilgan.

## Manbalar

* Teoriya metasomaticheskoy zonalnosti, M., 1969; Teoreticheskiye osnovi analiza paragenezisov mineralov, M., 1973.
Carl Ferdinand Cori

**Carl Ferdinand Cori** (1896. 5.12, Praga — 1987) — amerikalik biokimyogar. Praga universitetini tugatgan (1920). AQSH Milliy akademiyasi va London qirollik jamiyati aʼzosi. Vashington universiteti professor (1931-yildan). Asosiy ishlari hayvonlar organizmidagi uglevodlar almashinuvini oʻrganishga bagʻishlangan. Glyukoza (1)-fosfat ("Qori efiri") moddasini kashf etgan va sof holda ajratib olgan. Glikogenning katalitik jarayonlarini aniqlagan. Nobel mukofoti laureati (1947; G. T. Kori bilan hamkorlikda).

## Manbalar
Koriz

**Koriz** (fors.) — yer osti suvlarini yigʻish va ularni yer yuzasiga chiqarish uchun quriladigan yer osti inshooti; aholini suv bilan taʼminlash va sugʻorish maqsadlarida qoʻllanadi. K. Yaqin Sharq, Janubi-Sharqiy Osiyoda tarqalgan. Oʻrta Osiyoning togʻli va togʻ oldi zonalarida uchraydi. Turkmaniston (Ashxobod shahri yaqinida chuq. 100 m, suv sarfi 150—225 l/s), Oʻzbekistonning Buxoro, Samarqand, Navoiy viloyatlarida 200 ga yaqin K. qazilgan. 20-asrning 20-yillariga qadar Oʻrta Osiyoda K. suvlaridan ekinlarni sugʻorishda foydalanilgan. K. kavlash yer osti suvlari sathida roʻy beradigan oʻzgarishlar va joy relyefidagi nishablikni aniq belgilashni talab etgan. Bu maxsus asboblar (astrolyabiya, vaterpas) vositasida amalga oshirilgan. K. trassasi belgilab chiqilgach, shu trassa boʻylab har 5–40 m da quduqlar kavlangan. Quduqlarning chuq. 14–15 m danbaʼzan 60–70 m gacha borgan. Quduqlar suvli qatlamga tutashadigan lahim (tunnel) orqali bir-biriga birlashtirilgan. Lahimning balandligi 1,5 m, eni 1 m boʻlib, devorlari yogʻoch yoki toshlar bilan mustahkamlangan, uzunligi joy nishabligiga qarab bir necha km gacha choʻzilgan. Mas, Nurota (Navoiy viloyati)dagi "Maston" nomli K.ning 280 qudugʻi boʻlib, bosh qudugʻining chuq. 14 m va lahimning oʻz. 3&nbsp;km boʻlgan. K. qurilishi davrida bu quduqlar tuproq-shagʻalni chiqarib tashlashga, K.ni ishlatish davrida esa kuzatish (nazorat), tiklash, tuzatish va havo almashtirish uchun xizmat qiladi.

Oʻrta hisobda 1 m uzunlikdagi suv yigʻuvchi quduq 0,3—0,6 l/s suv beradi. K. kavlashda bir qancha korizchi jamoalar oylab va yillab lahim hamda quduqlar qazib, minglab kubometr tuproq va shagʻal qazib chiqargan. Nurotada qadimgi K.lardan koʻpi koʻmilib ketgan. Mastak, Zulm, Zulfiqor, Mozor, Xayrobod, Sulton, Maston, Koʻnchi, Begli, Tayla, Korizchi singari 30 dan ortiq K. boʻlgan. Ayrim K.larning nomidan ularning qazilish tarixi, yili chiqadi. Mas, Zulm K.ning nomidagi harflar yigʻindisidan abjad hisobida hijriy 970— milodiy 1533—1534-yillar va Zulfiqor K.dan hijriy 1118— milodiy 1706 yoki 1707-yil raqamlari chiqadi.

Masharif Boqiyev.

## Manbalar
Korinf

**Korinf** — qad. yun. shahar-davlati (polis) (hozirgi Korinfdan 6&nbsp;km narida). taxminan miloddan avvalgi 10-asrda doriylar tomonidan barpo qilingan. Tiranlar — Kipsel va Periandr davri (miloddan avvalgi 7—6-asrlar boshi) da gullab-yashnagan. K. yirik savdo-hunarmandchilik markazi; Afina bilan raqobatlashgan; bronza va sopol buyumlari bilan mashhur boʻlgan; yunon kolonizatsiyasida faol qatnashgan.

## Manbalar
Korinf boʻyni

**Korinf boʻyni** - Yevropa janubidagi boʻyin, Peloponnes yarim orolni Gretsiyaning markaziy rayonlari bilan bogʻlaydi. Ioni dengizining Korinf qoʻltigʻi bilan Egey dengizining Saronikos qoʻltigʻi suvlari oʻrab turadi. Oʻz. 42&nbsp;km, kengligi 16&nbsp;km gacha. Chala choʻl oʻsimliklari oʻsadi. Korinf boʻyni orqali Afina shahri bilan Korinfni bogʻlovchi temir yoʻl 2 va shosse yoʻli oʻtgan. 1881—93 yillarda Korinf boʻyni orqali Korinf kanali qazilgan.

## Manbalar
Korinf orderi

**Korinf orderi** — yunon meʼmorligida yaratilgan 3 asosiy meʼmoriy orderlardan biri (qarang Meʼmorlik orderlari).
Boshqa ikkita uslub — Dor uslubi, eng dastlabki, va Ion uslubi. Qadimgi yunon arxitekturasida Korinf uslubi Ion uslubini deyarli barcha jihatlarda takrorlaydi, faqat ustunlarning kapitellari (ustun boshlaridagi bezaklar) bundan farq qiladi, garchi Rim arxitekturasida bu farq biroz o‘zgardi.

Korinf kapiteli Ion kapiteline boyitilgan shakl sifatida qaralishi mumkin, lekin ba’zida Ion volyutlarini (“helices”) ko‘rish uchun diqqat bilan qarash kerak bo‘ladi, ular kapitellarning burchaklarida joylashgan, ehtimol kichikroq va kamroq ahamiyatli, ikki qator stilizatsiyalangan akantus barglari va novdalari (“cauliculi” yoki “caulicoles”) ustida chiqarilgan. Umumiy hisobda sakkizta barg mavjud. Kichik volyutlar har tomondan ichkariga qarab burilib, bir-biriga yetadi. Barglar qattiq, sxematik va quruq bo‘lishi mumkin, yoki juda tabiiy, o‘tkir va detallarga boy bo‘lishi mumkin. Kapitalning yuqori qismidagi tekis abakusning har bir yuzasida egri chiziq mavjud bo‘lib, odatda barglar ostida joylashgan bitta gul (“rozetka”) har yuzada ustunlik qiladi.

Renessans davrida klassik arxitektura qayta jonlanishi bilan yana ikki uslub qo‘shildi: Tuskan uslubi va Kompozit uslubi, ular Rim davrida mavjud bo‘lgan, ammo Korinf uslubining buyuk imperator varianti sifatida qaralgan. Korinf uslubi xiralangan ustunlar va akantus barglari hamda burmalar bilan bezatilgan murakkab kapitellar bilan ajralib turadi. Bu uslubning ko‘plab o‘zgarishlari mavjud.

Korinf nomi qadimgi yunon shahri Korinfdan olingan, garchi u ehtimol Afina shahrida ixtiro qilingan bo‘lsa ham.
## Manbalar
Gyustav Gaspar Koriolis

**Gyustav Gaspar Koriolis** (Coriolis) (1792—1842) — fransuz matematigi va mexanigi. Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1836). Parij politexnika maktabini boshqargan (1838-yildan). "Qattiq jismlar mexanikasi va mashinalarni hisoblashga doir traktat" (1829) va "Jismlar tizimining nisbiy harakati tenglamalari haqida" (1835) nomli asarlarida K. nisbiy harakat nazariyasini asoslab berdi (qarang Koriolis kuchi, Koriolis tezlanishi).

## Manbalar
Koriolis kuchi

**Koriolis kuchi** — biron sistemaga nisbatan harakat qilayotgan jismga shu sistema aylanma harakati koʻrsatadigan taʼsirga asoslangan inersiya kuchi. G.G.Koriolis nomiga qoʻyilgan. Aylanayotgan sanoq sistemasi (Yer) da harakatlanayotgan jism Koriolis kuchi taʼsirida oʻz nisbiy tezligi v ga va sistemaning burchak tezligi p ga tik yoʻnalgan tomonga ogʻadi yoki bu kuch shunday ogʻishga qarshilik koʻrsatayotgan jismga taʼsir qiladi. Koriolis kuchi jism massasining koriolis tezlanishiga koʻpaytmasiga teng va shu tezlanish yoʻnalishiga qarama-qarshi yoʻnalgan: /1 = ~m"t, bunda t —jism massasi, a =2[y5,b] —Koriolis tezlanishi.

Sutka davomida aylanayotgan Yerga yuqoridan erkin toʻshayotgan jismlarning sharq tomonga ogʻishi, Yer sirtida harakatlanayotgan jismlar Yerning Shimoliy yarim sharida shu jismlarning harakatiga nisbatan oʻngga, Janubiy yarim sharida esa chapga ogʻishi Koriolis kuchi tufayli-dir. Yer sekin aylanganligi tufayli, bu ogʻishlar juda kichik boʻladi. Juda katta tezlikdagi jism harakatlarida (mas, raketa va artilleriya snaryadlarining uchishida) yoki jism harakati juda uzoq vaqt davom etganda (mas, Yerning Shimoliy yarim sharidagi daryolar suvining oʻng qirgʻoqni yuvishi, Janubiy yarim sharida esa chap qigʻoqni yuvishi) bu ogʻishlar sezilarli boʻladi (bunda Yer aylanma harakatdagi "jism", daryo suvi — Yerga nisbatan harakatlanayotgan "jism"). Koriolis kuchi texnika (ayniqsa, kosmonavtika), meteorologiya, ballistikada hisobga olinadi.

## Manbalar
Koriolis tezlanishi

**Koriolis tezlanishi**, buri lish tezlanishi — murakkab koʻchma harakatda (ilgarilanma harakat qilmaganda) jism olgan qoʻshimcha tezlanish; jism toʻliq tezlanishining tarkibiy qismi. Koriolis tezlanishi koʻchma harakatning jismning nisbiy tezligi ish oʻzgarishiga va jismning nisbiy harakatining uning koʻchma tezligi oʻzgarishiga taʼsirini hisobga oladi. Koriolis tezlanishi yoʻnalishini \>nis vektorini yukoʻch ga tik tekislikka proyeksiyalab va bu proyeksiyani koʻchma aylanish tomoniga 90° ga burib aniqlanadi. Mas, Yerning Shimoliy yarim sharida shim.dan janubga tomon harakat qilayottan jiyemning Koriolis tezlanishi (bu tezlanish Yerning sutkalik aylanishini hisobga oladi) sharqqa tomon yoʻnalgan boʻladi. Quyidagi hollarda Koriolis tezlanishi nolga teng boʻladi: a) koʻchma harakat ilgarilanma harakat boʻlsa, yaʼni cokV4=0; b) harakatdagi nuqtaning nisbiy tezligi Koʻchma aylanish uqiga parallel boʻlsa, yaʼni <x = 0.

Kinematika va dinamikad,ap\ qator masalalarni yechishda "Koriolis tezlanishi" tushunchasidan foydalaniladi. Turli harakatlarda, ayniqsa, transport harakatida, kosmonavtikada Koriolis tezlanishining ahamiyati katta.

## Manbalar
Korifey

**Korifey** (yun. koryphaios — boshliq, rahbar) — 1) yunon drama va tragediyalarida xorning rahbari, yetakchi ijrochisi; 2) balet teatrida kordebalettt yetakchi artisti; 3) keng maʼnoda — sanʼat, ilmning atoqli namoyandasi.

## Manbalar
Kork

**Kork** — Irlandiya janubidagi shahar. Kork qoʻltigʻi yaqinida joylashgan. Yirik dengiz porti, temir yoʻl tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Aholisi 180 ming kishi (1996), aholisining soni boʻyicha Dublinpan keyin 2-oʻrinda. Mamlakatning muhim sanoat markazi. Sanoat korxonalarining asosiy qismi qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Metallurgiya, metallsozlik, mashinasozlik, elektrotexnika, kimyo va kema remonti korxonalari mavjud. Shahar yaqinida Irlandiyada yagona metallurgiya zavodi qurilgan, sohilda tabiiy gaz olinadi. Un-t kolleji, muzeylar bor. Shaharga 6-asr oxirlarida asos solingan.

## Manbalar

## Havolalar
*  — Kork rasmiy veb-sayti
Koreya boʻyni

**Koreya boʻyni** - Koreya yarim orolning shimolidagi, Gʻarbiy Koreya va Sharqiy Koreya qoʻltiqlari oraligʻidagi siqiqjoy, KXDRhududi. Kengligi 160 km, eng baland joyi 1833 m. Gʻarbiy va sharqiy qismi sohilboʻyi tekisligidan, markazi oʻrmonlar bilan qoplangan Puktebon tizmasidan iborat. 

## Manbalar
Allan McLeod Cormack

**Allan McLeod Cormack** – amerikalik fizik. 1963-yilda tomografiya (rentgenologiya tekshirishlari usulida) tasvirni tiklashning kompyuter usulini ishlab chiqqan. Nobel mukofoti laureati (1979; G. Xaunsfild bilan hamkorlikda).

## Manbalar
Arthur Kornberg

**Arthur Kornberg** (1918. 3.3, Bruklin — 2007.26.10, Palo-Alto) — amerikalik biokimyogar. Rochester universitetini tugatgan (1941). Stanford universiteti biokimyo boʻlimi boshligʻi (1959-yildan). DNK-polimeraza fermentini kashf etgan va uning yordamida biologik faollikka ega boʻlgan DNK molekulasini sintez qilgan. Nobel mukofoti laureati (1959; Severo Ochoa bilan hamkorlikda).

## Manbalar
Aleksandr Korneychuk

**Aleksandr Yevdokimovich Korneychuk** [1905.12 (25). 5, Xristinovka stansiyasi (hozirgi Cherkassi viloyati) — 1972.14.5, Kiyev] — ukrain dramaturgi va davlat arbobi. Ukraina Fanlar akademiyasi (1939), SSSR Fanlar akademiyasi (1943) akademik "Eskadraning haloqati" (1933), "Haqiqat" (1937), "Platon Krechet" (1934), "Bogdan Xmelnitskiy" (1939) pyesalari ukrain dramaturgiyasida muhim urin tutadi. "Ukraina chullarida" (1941), "Front" (1942), "Makar Dubrava" (1948), "Bodrezakzor" (1950), "Mening doʻstlarim" (1970) va boshqa pyesalarida 2-jahon urushi va undan keyingi yillardagi xalqlar hayoti va mexnati tasvirlangan. "Platon Krechet", "Eskadra haloqati", "Front" va boshqa asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan, baʼzilari oʻzbek teatrlarida sahnalashtirilgan.

## Manbalar
Koreya boʻgʻozi

**Koreya boʻgʻozi** — Koreya yarim oroli bilan Yaponiya arxipelagi oraligʻida. Yapon dengizini Sharqiy Xitoy dengizi bilan bogʻlab turadi. Kengligi 180&nbsp;km, oʻz. 324&nbsp;km, eng sayoz joyining chuqurligi farvaterida 73 m. Susima o.lari boʻgʻozni ikkiga ajratib turadi. Boʻgʻoz orqali xalqaro ahamiyatga ega dengiz yoʻllari oʻtgan. 1904—05 yillardagi Rossiya — Yaponiya urushi vaqtida Koreya boʻgʻozida Susima jangi (1905) boʻlgan.

## Manbalar
Korner

**Korner** (ing. cornor — boshi berk koʻchaga kiritish, burchak) — olib sotish yoʻli bilan ustama foyda olish maqsadida muayyan tovarni sotib olish boʻyicha tijoratchilar oʻrtasidagi kelishuv (bitim). K. bir necha firma va kompaniyalar oʻrtasidagi maxsus bitimga asoslanadi. Aksiyalarni sotib olish va kompaniyalarning ilgari qoʻlga kiritilgan aksiyalari nazorat paketini qayta sotish, sotib olish uchun fond birjalarida ham K. tuziladi. Tovar birjasida.tovarlarni sotib olish nuli bilan bozorda tovar taqchilligini uyushtiruvchi firmalar (bir firma) yoki shaxslar guruhi faoliyati ham K.dir. Birja kridalari bunday faoliyatni man etadi.

## Manbalar
Kornet

**Kornet** (nem. Kornett, lotincha cornu — shox, burgʻu soʻzidan), kornet-a-piston — 1) mundshtukli-puflama musiqa cholgʻu sozi, shrubata yaqin, lekin ixcham (kalta)roq shaklda. 19-asr boshida yaratilgan. Asosan, "V" (sibemol) sozida boʻladi. Diapazoni ye-s3 (kichik oktava "mi"dan — uchinchi oktava "do"ga qadar). Tovushi kuychan va mayin. Opera va simfonik orkestrlar tarkibiga kiradi. Puflama sozlar orkestrida yetakchi sozlardan; 2) kad. K. (sink) burgʻusimon shaklida, oʻz. 295–320&nbsp;mm. Yevropada 11-asrdan maʼlum.

## Manbalar
Lavr Kornilov

**Lavr Georgiyevich Kornilov** (1870–1918) — rus harbiy arbobi, infanteriya generali (1917). Turkiston harbiy okrugi shtabining razvedka boʻlimida xizmat qilgan (1899–1903). 1917-yil Rossiyada armiya, front qoʻmondoni, iyul-avgust oylarida esa Oliy bosh qoʻmondon. Front ichkarisi va temir yo'llarni harbiylashtirish bilan Rossiyadagi ahvolni (soʻl radikal partiyalar mavqeini kuchayishi bilan bogʻliq) bir maromga keltirishni nazarda tutgan dasturni olgʻa surgan. Butun davlat hokimiyatini oʻziga tinch yoʻl bilan oʻtkazish haqida K.F.Kerenskiy bilan muzokaralar olib borgan. Qatʼiy harbiy rejim oʻrnatilishi boʻyicha 24-avgustda bir qator harbiy tadbirlarni amalga oshirgan. 27-avgustda qoʻmondonlikdan chetlatilgan, farmonga boʻysunishdan bosh tortgach, isyonchi deb eʼlon qilingan va tez orada qamoqqa olingan. Fuqarolar urushi davrida Koʻngillshshr armiyasi tashqilotchilaridan biri va bosh qoʻmondon (1917-yil noyabr – 1918-yil aprel). Yekaterinodar (hozirgi Krasnodar) yonidagi jangda oʻldirilgan.

## Manbalar
Kornuoll

**Kornuoll** – Buyuk Britaniyaning janubuy-gʻarbidagi yarim orol. La-Mansh boʻgʻozi va Bristol qoʻltigʻi suvlari oʻrab turadi. Oʻz. 150&nbsp;km chamasida, eni 72&nbsp;km gacha. Qirgʻoqlari qoʻltiklar bilan kuchli parchalangan. Relyefi yassitogʻ (eng baland joyi 621 m) va sertepali tekislik. Qirgʻoqlari tik. Keng bargli oʻrmonlar, vereskzorlar, torf botqoqliklari bor. Qalay olinadi. Yirik porti – Plimut.

## Manbalar
Koro Kamil

KORO (Corot) Kamil (1796.16.7 -Parij — 1875.22.2) — fransuz rassomi, fransuz realistik manzara janrining asoschilaridan. Italiyada boʻlgan (1825—28, 1834,1843), 1862-yilda Belgiya, Gollandiya, Londonga oʻquv safarlari bilan borgan. K. ijodiga tabiatga qiziqish, uni lirik his etish xos. Ijodini klassik anʼanalarda manzaralar yaratish bilan boshlagan ("Venetsiyada tong", taxminan 1834; "Gomer va choʻponlar", 1845 va boshqalar), 1850-yillardan K. asarlarida koʻtarinki ruh, yetuklik, orzu ohanglari kuchaydi, tabiatni oʻzgaruvchan holatini ifodalashga, lahzani muhrlashga, ilk taassurotlar sofligini saqlashga intildi ("Sevr yoʻli", 1855—60; "Mortefonten xotiralari", 1864; "Shamol xuruji", 1865—70 va boshqalar). 1860-yildan atrof muhit bilan uygʻunlashgan portretlar yaratgan. K., shuningdek, rasm, litografiya, ofortlari bilan ham mashhur.

## Manbalar
Yevgeniy Korovin

**Yevgeniy Petrovich Korovin** (1891. 25.2 - Moskva — 1963.1.12) — botanik olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1947), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1940), professor (1932). Moskva universitetini tugatgan (1917). Oʻrta Osiyo universiteti oʻsimliklar geografiyasi va sistematikasi kafedrasi mudiri (1928-60). Universitet qoshidagi Biologiya ilmiy tadqiqot instituti (1932—38), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botaniqa instituti (1944—48, 1950— 52) direktori. K.ning ilmiy ishlari, asosan, ekologiya, geografiya, flora, oʻsimliklar qoplami va filogenetikaga oid. Ferula turkumidan 60 dan ortiq yangi turni fanga kiritgan. Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston boʻylab oʻtkazilgan 24 ekspeditsiyada qatnashib, uchlamchi davr qazilma florasi (Turkmaniston kserofiti, Qoratov lezofili)ni topgan. Oʻrta Osiyoda gʻoʻzani rayonlashtirish haritasini tuzgan.

## Manbalar

* Geobotanicheskaya karta Oʻzbekistona, T., 1949; Rastitelnost Sredney Azii i Kazaxstana, v 2 tomax, M., 1961, 1962.
Pierre Corneille

**KORNEL (Corneille) Pyer** (1606.6.6, Ruan — 1684.1.10, Parij) — fransuz dramaturgi, klassitsizmning asoschilaridan biri. Fransiya akademiyasining aʼzosi (1647-yildan). Ijodining dastlabki davrida ("Melita", "Beva" va boshqalar) komediyalar yozgan (1969-36). "Sid" (1637), "Medeya" (1639), "Goratsiya" (1641) kabi tragediyalari mashhur. K. bu asarlarini yaratishda antik davr ijodkorlari asarlariga, shuningdek, muayyan tarixiy voqealar hamda tarixiy shaxslar faoliyatiga tayangan. Bundan tashqari, K. "Yinna yoki Avgust marhamati" (1643), "Pompeyning ulimi" (1644), "Iraqliy yoki Sharq sultoni" (1647), "Edip" (1659), "Otton" (1665), "Attila — xunnlar shohi" (1667), "Tit va Berenika" (1677) va boshqa dramalar muallifi. Asarlarida fransuz klassitsizmi yaxlit holida namoyon boʻlgan. Dramaturgiya toʻgʻrisida "Muqokama" (1660) nomli ilmiy-nazariy asar ham yozgan.

## Manbalar

## Havolalar
Vladimir Korolenko

**Vladimir Galaktionovich Korolenko** [1853.15(27).7, Jitomir — 1921. 25.12, Poltava] — rus yozuvchisi, publitsist, jamoat arbobi. Peterburg (1900—02) va Rossiya (1918) Fanlar akademiyasi faxriy aʼzosi. Ilk hikoyasi — „Izlovchi hayotidan lavhalar“ (1879). „Maftunkor“ (1880), „Fyodor“ (1885), „Koʻr muzikachi“ (1886), „Cherkas“ (1888), „Ot dovon“ (1892), „Goʻng“ (1895), „Shuʼlalar“ (1901) singari hikoya va qissalarida zulm, zoʻravonlikka qarshi chiqqan, istibdod va tuhmat qurboni boʻlgan mazlumlar qismati aks etgan. „Zamondoshim tarixi“ (1922) avtobiografik asari va boshqa asarlarida demokratiya va gumanizm gʻoyalari ilgari surilgan. 1920 -yil Lunacharskiyga yozgan maktublarida [ "Noviy mir" („Yangi dunyo“) jurnal, 1988 -yil, 10-soni; Moskva] Rossiyadagi inqilob istiqboliga ishonmasligini bayon etgan va fuqarolar urushida bolsheviklarning beboshliklari haqida gʻazab bilan yozib, sudsiz otishlar va bolalarning oʻldirilishiga qarshi chiqqan. Asarlari jahondagi koʻpgina tillarga, jumladan, oʻzbek tiliga ham tarjima qilingan.

## Manbalar

## Havolalar
Aleksey Vasilyevich Korolyov

**Korolyov Aleksey Vasilyevich** (1897. 15.5, Ryazan — 1960.24.5, Toshkent) — geolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1960). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1947), geologiya-mineralogiya fanlari doktori (1942), professor (1942). Moskva konchilik akademiyasini tugatgan (1926).

Oʻrta Osiyo geologiya boshqarmasi konsultant-geologi (1929—37). Oʻrta Osiyo politexnika institutida dotsent (1930—33), kafedra mudiri (1932). Ilmiy ishlari Qoramozor konlarining geologik xususiyati, elementlarning geokimyoviy tarixi va Yerning rivojlanish tarixida ruda hosil qiluvchi elementlarning rolini aniqlashga bogʻishlangan.

## Manbalar

* Struktura i metallogeniya Almalika. Nekotorie voprosi teorii endogennogo rudoobrazovaniya, 2 izd., T., 1970.
Sergey Korolyov

**Sergey Pavlovich Korolyov** (ukrain: *Сергі́й Па́влович Корольо́в*) [1906. 30.12(1907.12.1), Jitomir – 1966.14.1, Moskva] — raketa-kosmik sistemalari boʻyicha rus olimi, konstruktor, akademik (1958). Kosmik fazoni oʻzlashtirish tarixidagi dastlabki yutuqlar Korolyov nomi bilan bogʻliq. 1924-yil Odessadagi professional qurilish maktabini tugatgan. Kiyev politexnika institutini (1926), Moskva Oliy texnika bilim yurtini va ayni vaqtda, Moskva uchuvchilar maktabini tugatgan (1930). K.E.Siolkovskiy ishlari bilan tanishgach, Korolyov raketa tipidagi uchuvchi apparat yaratish gʻoyasi bilan qiziqadi. Korolyov rahbarligida 1933-yil avgustda suyuq yonilgʻili birinchi raketa "GIRD09" uchirildi. 1933-yil oxiridan Reaktiv i-tda, 1942–46 yillarda Konstruktorlik byurosi boʻlimida ishladi. U boshqariladigan kanotli raketa (1939-yil uchirilgan) va raketa-planyor (1940-yil uchirildi) loyihasini ishlab chiqqan. Korolyov seriyalab ishlab chiqariladigan harbiy samolyotlarga suyuq yonilgʻili raketa tezlatkichlari oʻrnatish masalasi bilan shugʻullangan. Korolyovning keyingi ilmiy faoliyati qudratli raketa sistemalari yaratishga qaratildi. Uning rahbarligida ballistik va geofizik raketalar, eltuvchi raketalar, bortida kosmonavtlari boʻlgan"Vostok" va "Vosxod" kosmik kemalari, Yer va Oy sunʼiy yoʻldoshlari yaratilgan. Oy, Venera va Marsga uchirilgan avtomatik stansiyalar, "Elektron", "Molniya-1", "Kosmos", "Zond" seriyasidagi sunʼiy yoʻldoshlar ham Korolyov rahbarligida ishlab chiqilgan. Oyning teskari tomonidagi talassoidga. Korolyov nomi berilgan.

## Manbalar

* Raqstniy polyot v stratosfere, M., 1934.

## Adabiyot
* Astashe n kov P. T., Akademik S. P. Korolyov, M., 1969; Romanov O. P., Konstruktor kosmicheskix qorabley, 2 izd., M., 1971.
Kopohap kamchilik

**Kopohap kamchilik** (lotincha sogo narius – toj) – koronar qon aylanishining anatomik funksional buzilishi (yana qarang Yurakning ishemik kasalligi).

## Manbalar
Koronograf

**Koronograf** ( — toj va …graf) — quyosh tojini oʻrganish uchun moʻljallangan teleskop. Quyosh tojidan toʻshayotgan yorugʻlik selostat qurilma yordamida katta masshtabli surat olish uchun uzun fokusli fotokameraga yoʻnaltiriladi. Quyosh tutilishi kam boʻlganligi uchun, Quyosh tojini doimiy kuzatish maqsadida koronografdan foydalaniladi. Unda Quyosh tasvirini toʻsib qoladigan qoʻshimcha disk bor. Koronograf yassi linza, ekran toʻsqich maydon linzasi, diafragma va Quyosh tojining tasvirini fotoqogʻozga tushiruvchi obyektiv linzadan iborat. Shunday koronografni birinchi boʻlib fransuz astronomi B. Lio yasagan (1930) va Pikdyu-Midi (Fransiya) rasadxonasidan Quyosh tojini kuzatgan (1931). Koronograflar yaqin vaqtlargacha dengiz sathidan ancha balandga (Pikdyu-Midida 2870 m, Aroza togʻida 2050 m) oʻrnatilardi.

## Koronografda olingan suratlar

## Manbalar
Gennadiy Korotko

**Korotko Gennadiy Feodosyevich** (1928.14.12, hozirgi Qibray tumani) — biolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1968), biologiya fanlari doktori (1959), professor (1956). Toshkent qishloq xojaligi institutini tugatgan (1948).Toshkent tibbiot akademiyasi normal fiziologiya kafedrasi assistenti (1949—56), Andijon tibbiyot instituti normal fiziologiya kafedrasi mudiri (1956—82), ilmiy ishlar boʻyicha prorektor (1970—74). Ilmiy ishlari, asosan, ovqat hazm qilish aʼzolari fiziologiyasiga bagʻishlangan.

## Manbalar

## Havolalar
http://www.famous-scientists.ru/2797/
Korporativ manfaat

**Korporativ manfaat** — korporatsiyaga kiruvchi firma, kompaniya, tashkilotlar uchun umumiy manfaatlar. Bu manfaat birgalikda tovar yoki xizmat bozorlariga kirib borish, unda oʻz oʻrnini topib, mavqeini mustahkamlash, raqobat kurashida gʻolib chiqib, foydani yoki mahsulot ishlab chiqarish hajmini koʻpaytirish, mahsulot sifatini keskin yaxshilash shaklida boʻlishi mumkin. Korporativ manfaat oʻzida bir nechta maqsadlarni aks ettiradi. Manfaatdorlik mexanizmi koʻp va sifatli mahsulotni kam xarajat bilan ishlab chiqarish, mahsulot tannarxini kamaytirish, xom ashyo, material, energiya, yoqilgʻi va pul mablaglarini tejashni, iqtisodiy maqsadga muvofiqligini taʼminlaydi va foyda hamda daromadni koʻpaytiradi.

Korporativ manfaat koʻp bosqichli xususiyatga ega boʻlib, korporatsiyada ishlovchi har bir xodim, tarkibiy boʻlimlar va umuman korporatsiyaning manfaatlaridan shakllanadi.

## Yana qarang
* Korporatsiya

## Manbalar
Korporatsiya

**Korporatsiya** ( — birlashma, uyushma, hamjamiyat) — rivojlangan yirik aksiyadorlar jamiyati, biron bir faoliyat uchun uyushgan huquqiy va jismoniy shaxslar majmui. Korporatsiya bir kasb yoki faoliyat sohasida fuqarolarni birlashtirishi ham mumkin. XX-asr oʻrtalarida paydo boʻlgan. Hozirgi bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarda xoʻjalikning barcha tarmoqlarida asosiy mavqega ega. Korporatsiyalar negizini aksiyadorlik jamiyatlari tashkil qiladi. XIX-asrning II-yarmidan xalqaro korporatsiyalar keng rivoj topdi. Aksariyat hollarda korporatsiyalar bir xil mahsulotlarning asosiy ishlab chikaruvchilarini birlashtiradi, natijada ishlab chiqarish monopollashadi. Ayni paytda korporatsiya investitsiya kapitalining markazlashuviga yordam beradi, ilmiytexnika taraqqiyotini, mahsulotning raqobatbardoshligi va uzoq hayotiy shaklini taʼminlaydi. Mulk egaligi maqomiga koʻra, davlat, xususiy, aralash (qoʻshma) korporatsiyalarga, tarmoqlar boʻyicha sanoat, qishloq xo'jaligi, transport, aloqa va boshqa turdagi korporatsiyalarga boʻlinadi. Rivojlangan mamlakatlarda sanoat tarmoqlari korporatsiyaga uyushgan hollar koʻp uchraydi (mas, „Daewoo“ korporatsiyasi). Oʻzbekistonda birinchi korporatsiyalar XX-asrning 90-yillaridan boshlab sanoatning turli tarmoqlarida paydo boʻldi. 

## Manbalar
Korpus

**Korpus** (lotincha: corpus — tana) — 1) inshoot, mexanizm, asboblar, apparat, qurilmalar va baʼzi transport mashinalarining qismi; 2) yaxlit maydondagi bir necha binodan bittasi yoki yirik inshootning alohida qismi; 3) kegeli (oʻlchami) 10 punktga (3,76&nbsp;mm ga) teng boʻlgan bosma shrift; 4) biror maxsus ish bilan mashgʻul boʻlgan mutaxassislar hayʼati (mas, diplomatik korpus, ofitserlar korpusi va boshqalar).

## Manbalar
Korpus (maʼnolari)

**Korpus**:

* Korpus (lotincha
* Korpus (harbiy ish) (harbiy ishda) — turli davlatlarning quruqlikdagi qoʻshinlari va b.
Korpus (harbiy ish)

**Korpus** (harbiy ishda) — turli davlatlarning quruqlikdagi qoʻshinlari va boshqa turdagi qurolli kuchlari tarkibidagi oliy taktik yoxud tezkor — taktik birlashma. K. bir qator Yevropa mamlakatlari, jumladan, Rossiyada 18-asr boshida paydo boʻlgan; qoʻshin turlarining bir necha birlashma va qismlari, maxsus qoʻshinlar va boshqalardan tashkil topgan. Oʻqchi, otliq askarlar, mexanizatsiyalashtirilgan, tank, avia, havo desanti K.lari boʻladi.

## Manbalar
Koror

**Koror** — Palau Respublikasi poytaxti (1994-yildan). Palau arxipelagidagi Koror orolining shimoliy sohilida joylashgan. Aholisi 10,5 ming kishi (2000). Shahar kengayib, qurilish ishlari Babalsuat oroliga ham koʻchirilmokda. Qadimda ikki orol koʻprik va akveduk orqali bogʻlangan. Hozirda parom qatnaydi va yangi koʻprik qurilmokda. Turizm rivojlangan. Aholisining koʻpchiligi dengiz hayvonlarini ovlash va uni qayta ishlash bilan shugʻullanadi. Chetga kopra chiqariladi. Badiiy hunarmandchilik rivojlangan. Kema remonti korxonalari bor. Zamonaviy binolar qurilgan.

## Manbalar
Korpuskulyar-toʻlqin dualizmi

**Korpuskulyar-toʻlqin dualizmi** — materiyaning har qanday mikroobʼyektlari (fotonlar, elektronlar, protonlar, atomlar va boshqalar) ham korpuskulyar (zarra), ham toʻlqin xususiyatlariga ega ekanligi haqidagi qoida. Zarraning trayektoriya boʻylab harakatlanishi tushunchasi bilan toʻlqinning tarqalish yoʻnalishi tushunchasi klassik (anʼanaviy) fizikada bir-biridan tamomila farq qiluvchi fizik jarayonlar hisoblanadi. Fotoeffekt, Kompton effekti va boshqa hodisalarda oʻtkazilgan tajriba natijalari oqimi — fotonlar xossalariga ham ega boʻlishini koʻrsatdi. Bu holda foton energiyasi Ye va impulsi r, yorugʻlik chastotasi v va toʻlqin uzunligi X ga quyidagi munosabatlar bilan bogʻlangan: E=hv, p=h/X (L-Plank doimiysi). Ikkinchi tomondan kristallarga toʻshayotgan elektronlar oqimining kristallardagi difraksiya hodisasini ularning toʻlqin xususiyatiga egaligi bilangina tushuntirish mumkin. Demak, mikroolamga xos muhim xususiyat ikki tomonlama xususiyatning K-t. d. mavjudligidir. Zarralar sochilishidagi difraksiya hodisasi zarralarning trayektoriya boʻylab harakatlanishi tushunchasiga zid boʻlib, toʻlqin xususiyatiga ega boʻlishini koʻrsatadi.

## Manbalar
Korrekt va nokorrekt masalalar

**Korrekt va nokorrekt masalalar** (lotincha: correctus — toʻzatilgan) — matematik masalalarning yechimlari aniqliklariga qarab baʼzi shartlarga javob beradigan sinfi. Koʻpgina matematik masalalarda berilgan U boshlangʻich maʼlumotlar boʻyicha Ze4HM izlanadi. Bunda U va Z ushbu Z= R(U) funksional bogʻlanish bilan bogʻlangan hisoblanadi. Agar quyidagi shartlar (korrektlik shartlari) bajarilgan boʻlsa, masala korrekt masala (yoki korrekt quyilgan masala) deyiladi: 1) har qanday yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan boshlangʻich maʼlumotlarda masala yechimga ega (yechimning mavjudligi); 2) har bir boshlangʻich maʼlumot U ga faqat bitta yechim toʻgʻri keladi (masalaning bir qiymatliligi); 3) yechim turgʻun (ustuvor).

Birinchi shartning mazmuni shundan iboratki, boshlangʻich maʼlumotlar orasida shartlarning bir-biriga zidlik qiladigani mavjud emas, agar mavjud boʻlganda masalaning yechimi boʻlmasdi.

Ikkinchi shartning mazmuni shundaki, masala yechimining aniq bir qiymatli boʻlishi uchun boshlangʻich maʼlumotlar yetarli. Bu ikki shart, odatda, masalaning matematik aniq boʻlish shartlari deyiladi.

Uchinchi shartning mazmuni quyidagicha: agar (/ va U2 — boshlangʻich maʼlumotlarning ikkita har xil toʻplami boʻlib, bir-biridan chetlashish farqi yetarlicha kichik boʻlsa, u holda Z, = A”({/,) va Z, = R(U2) yechimlarning bir-biridan chetlashish oʻlchami oldindan berilgan oʻlchov aniqligidan kichik boʻladi. Bunda mumkin boʻlgan boshlangʻich maʼlumotlarning £/={£/} koʻp xilliligida va mumkin boʻlgan yechimlarning Z= {z\ koʻp xilligida r (£/,, U2) va p*(zp z2) oʻlchov chetlashishi (yaqinmas oʻlchovi) tushunchalari belgilangan. Odatda, uchinchi shart masalaning tabiiy determinantlanganligi deb sharhlanadi. Bu shu bilan tushuntiriladiki, tabiiy masalaning boshlan-gʻich maʼlumotlari, odatda, baʼzi xatoliklar bilan beriladi; uchinchi shart buziladigan boʻlsa, boshlangʻich maʼlumotlarning har qanday kichik oʻzgarishi yechimda katta oʻzgarishlarni vujudga keltirishi mumkin.

Shartlardan aqalli bittasini qanoatlantirmaydigan masalalar nokorrekt masalalar deyiladi.

Masalalarning korrektliligiga fransuz matematigi J. Adamar 1923-yilda xususiy hosilali tenglamalar uchun chegaraviy masalalarni yechganda eʼtibor bergan. Masalalarning korrektliligi tushunchasi, xususan, aytilgan tenglamalarning chegaraviy masalalarini sinflarga ajratishga sabab boʻlgan. Nokorrekt masalalarni yechishning taqribiy usullariga va ularni teskari masalalarni yechish uchun tatbiq qilishga doir koʻpgina ilmiy ishlar mavjud. Bu ishlar kuzatuv materiallarini ishlashni avtomatlashtirish, boshqaruv muammolarini hal qilish va boshqa uchun juda muhim.

## Manbalar
Korrektura

**Korrektura** (lotincha correctura — toʻgʻrilash, yaxshilash) — bosmaxonada yoki boshqa usullar bilan koʻpaytirish uchun tayyorlangan matn va grafik materiallardagi xato va kamchiliklarni tuzatish jarayoni. K. uchun terilgan harflardan yoki bosma qolipdan ottisk (mas, vyorstka, granka) olinadi. Bu ottisk asl nusxa (original) ga solishtirib oʻqiladi va yoʻl qoʻyilgan xatolar standartdagi korrektura belgilardan foydalanib koʻrsatiladi (rasmga q.) va shunga koʻra operator (harf teruvchi) xatolarni tuzatadi.

K. 4 turga boʻlinadi: bosmaxona K.si; original-maket asosida chop qilinadigan nashr K.si; nashriyot K.si: reproduksiya bosma qolipi Korrektura Bosmaxona K.si va original-maket asosidagi nashr K.si da harf terish (naborning) barcha jarayonlaridagi xatolar tuzatiladi. Nashriyot K.si muallif, muharrir va texnik muharrir tuzatishlaridan iborat. Reproduksiya bosma qolipi K.si da bir yoki koʻp boʻyoqli namuna ottiski olinib, asl nusxa (mas, muzeydagi kartina va boshqalar) bilan solishtiriladi va tuzatishlar (maxsus belgilarsiz) ottisk chekkasida koʻrsatiladi. KORRELYASIYA (lotincha correlatio — nisbat, munosabat) — 1) tushunchalar, narsalar, funksiyalar orasidagi oʻzaro bogʻliqlikni, oʻzaro moslikni, munosabatni bildiruvchi tushuncha; 2) (matematik statistikada) — qatʼiy funksional harakterga ega boʻlmagan tasodifiy miqdorlar orasidagi ehtimoliy (statistik) bogʻlanish. K.ning matematik kutilishlari M va Ms hamda dispersiyalar D va Bs boʻlgan % va t tasodifiy miqdorlar orasidagi eng koʻp qoʻllaniladigan tafsiloti K. koeffitsiyenti deb ataladi. Bu koʻrsatkich ushbu formula bilan aniqlanadi:K. koeffitsiyenti -1 < g < 1 tengeizlikni qanoatlantiradi. Agar g^= O boʻlsa, u holda £; va t| miqdorlar korrelirlanmagan deyiladi; bogʻliqmas miqdorlar albatta korrelirlanmagan boʻladi (aksinchasi notoʻgʻri). Agar r?il = ±l boʻlsa, u holda t va s orasida chiziqli bogʻliqlik mavjud boʻladi. Korrelyasion analiz K.ning matematik nazariyasiga asoslanadi.

## Manbalar