Scuola Romana

**Scuola romana** yoki **Scuola di via Cavour** XX asrdagi ekspressionizm doirasidagi bir guruh rassomlar tomonidan oʻylab topilgan va 1928—1945-yillar orasida Rimda faol boʻlgan va 1950-yillarning oʻrtalarida ikkinchi bosqichi yuz bergan sanʼat uslublaridan biri edi.

## Harakatning tugʻilishi
1927-yil noyabr oyida rassomlar Antonietta Raphael va Mario Mafai *Kavur orqali* Rim koʻchasining 325-uyiga koʻchib oʻtishdi, keyinchalik 1930-yilda buzib tashlangan Savoyan saroyida *Yangi Imperiya yoʻlida yashashdi*. Kvartiraning katta xonasi studiyaga aylantirildi.

Qisqa vaqt ichida bu studiya Enriko Falki, Juzeppe Ungaretti, Libero de Libero, Leonardo Sinisgalli, shuningdek, yosh rassomlar Scipione, Renato Marino Mazzakurati va Korrado Kagli kabi adabiyotshunoslarning uchrashadigan joyiga aylandi. Bu joyda barcha oʻz fikr va gʻoyalarni bir-birlariga oʻrtoqlashardi.

## Sanʼat uslubining oʻziga xosligi
Via Cavour studiyasida rassomlarning oʻz-oʻzidan birlashishi haqiqiy va toʻgʻri dasturlar yoki manifestlar bilan emas, balki doʻstlik, madaniy sintez va yagona tasviriy uygʻunlik bilan sodir boʻlgan koʻrinadi. Yevropa ekspressionizmiga qatʼiy yondashgan holda, ular 1920-yillardagi „Tartibga *qaytish“* oqimi tomonidan ilgari surilgan neoklassik xarakterdagi qatʼiy va tartibli rasmga rasman qarama-qarshi qoʻyishdi, bu ayniqsa Birinchi jahon urushidan keyingi Italiya sezgirligida kuchli edi.

Ushbu badiiy guruhning birinchi identifikatsiyasi Roberto Longhiga tegishli boʻlishi kerak, u shunday yozgan edi;

va qoʻshib qoʻydi:

Longhi bu taʼrifdan ushbu sanʼatkorlarning rasmiy sanʼat harakatlaridan ajralib, ekspressionistik olamda ijro etayotgan maxsus ishlarini koʻrsatish uchun foydalangan.

Oʻsha yillarda rassom Korrado Kagli ham *Scuola romana* apellyatsiyasidan foydalangan. Uning tanqidi ushbu yangi harakatni jonlantirgan "*nuovi pittori romani (yangi Rim rassomlari)* „ nomini aniqlashda davom etmaydi. Kagli keng tarqalgan sezgirlikni tasvirlab berdi va *Astro di Roma (Rim yulduzi)* haqida gapirdi va bu „yangi rimliklar“ ning haqiqiy sheʼriy asosi ekanligini tasdiqladi;

Shunday qilib, Cagli Novecento Italiano ning imperativ neoklassitsizmi deb atagan narsadan farqli oʻlaroq, murakkab va ifodalangan Rim holatini taʼkidlaydi. *Scuola romana* yovvoyi rasm uslubini, ifodali va tartibsiz, zoʻravon va issiq oxra va toʻq qizil ranglarni taklif qildi. Rasmiy qatʼiylik oʻrnini aniq ekspressionistik vizyonerlik egalladi.

Masalan, Scipione oʻziga xos *[[Rim]] barokko [[Ekspressionizm|ekspressionizmini]]* jonlantirdi, bu yerda koʻpincha ruhoniylar va kardinallar yashaydigan Rimning tarixiy barokko markazining dekadent landshaftlari paydo boʻladi, ular kuchli ifodali va gallyutsinatsiyalangan koʻz bilan koʻriladi.

## Scuola Romana ikkinchi mavsumi
1930-yildan soʻng, *Scuola Romana* oʻlish oʻrniga, 1930-yillarda rivojlangan va Ikkinchi Jahon Urushidan keyin tez orada etuk boʻlgan „ikkinchi mavsum“ ning boshqa turli rassomlari bilan davom etdi. Ular orasida Roberto Melli, Jovanni Stradone, Renato Marino Mazzakurati, Guglielmo Yanni, Renzo Vespignani va Korrado Kalli, Karlo Levi, Emanuele Kavalli va Kapogrossi boshchiligidagi *tonalistlar* bor edi, ularning barchasi Galleria della faoliyati bilan shugʻullangan.

Keyinchalik aʼzolar Fausto Pirandello (Nobel mukofoti Luidjining oʻgʻli), Renato Guttuzo, aka-uka Afro va Mirko Basaldella, Leoncillo Leonardi, Raffaele Frumenti, Sante Monachesi, Jovanni Omiccioli va Toti Scialoja kabi shaxslarni oʻz ichiga olgan.

## Scuola Romana muzeyi
Rimdagi Villa Torlonia oʻzining klassik „Casino Nobile“ da mashhur Villa Torlonia muzeylariga mezbonlik qiladi, Rim kommunasi muzey tizimining bir qismi: uning 2-qavatida *Scuola Romana muzeyiga* tashrif buyurish mumkin, ushbu sanʼat harakatining keng qamrovli koʻrinishini taqdim etadi.

## Yana qarang

* Avangard
* Ekspressionizm
* Klassizm

## Adabiyotlar

* Giorgio Castelfranco va Dario Durbé, *La Scuola Romana dal 1930 al 1945*, Rim, De Luka, 1960
* Mauritsio Fagiolo Dell’Arko, *Scuola Romana: Pittura e scultura va Rim 1919 va 1943*, Rim, De Luka, 1986
* Mauritsio Fagiolo Dell’Arko, Valerio Rivosekki va Emili Braun, *Scuola Romana: Artisti tra le due guerre*, Milan, Mazzotta, 1988-yil

## Manbalar

## Havolalar

* Tate Gallery, *s.v.* entry
* ''Roman School'', art note on the initial 19th century movement. Accessed 24 May 2011
* Museum of the Scuola Romana, official site
* (Museum’s excerpts of Scuola. Accessed 24 May 2011
* Scuola romana, dedicated website
* Glossary entry