Muhammadjon Qosimov

**Muhammadjon Qosimov** (; 1907-yil 9-may, Rishton, Rossiya imperiyasi — 1971-yil 5-iyul, Dushanbe, Tojikiston SSR) — sovet va tojik teatri hamda kino aktyori, teatr rejissyori, SSSR xalq artisti (1941), KPSS aʼzosi (1948).
## Tarjimayi holi
Muhammadjon Qosimov 1907-yil 9-may kuni Rishton qishlogʻi (hozirgi Fargʻona viloyatidagi Rishton shahri) xattot oilasida tavallud topgan. Millati tojik. 8 yoshidanoq Qurʼonni yod olgan. 9 yoshida otasi vafot etadi va onasi Qosimovni etikdoʻzga shogirdlikka berishga majbur boʻladi. Soʻngra onasi oʻgʻlini savodli boʻlishi uchun uni eski usulda oʻqitadigan maktabga beradi. Maktabdagi taʼlimi tufayli Hofiz Sheroziy, Saʼdiy, Bedilning asarlarini oʻqib chiqqan. Qoʻqon pedagogika texnikumi va Toshkentdagi Oʻrta Osiyo kooperativ texnikumida oʻqigan (1928-yilda bitiradi). O‘qishni tugatgach, Rishtonga qaytib, qishloq soveti kotibi, tuman ijroiya qo‘mitasi, tuman iste’molchilar uyushmasida ishlaydi. 1929-yildan boshlab Qosimov havaskorlik spektakllarida qatnashgan. Aktyorlik kasbini tanlashga 20-yillarning o‘rtalarida Rishtonda Hamza Hakimzoda Niyoziy tashkil etgan sayyor teatr truppasining „Layli va Majnun“ pyesasi katta ta’sir ko‘rsatgan. 1931-yildan Stalinobod shahridagi Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri truppasida to umrining oxirigacha ijodiy faoliyat yuritadi. Qosimov oʻzining birinchi ustozi deb 1930-yillarda Abulqosim Lohutiy nomidagi nomidagi tojik drama teatriga rahbarlik qilgan Homid Mahmudovni bilgan. Aktyorlikdan tashqari, teatr rejissyorligida ham faoliyat yuritgan. 1939-yildan badiiy filmlarni tojik tiliga dublyaj qilishda ishtirok etgan. Tojikiston SSR Kinematograflar ittifoqi aʼzosi (1961). Moskvadagi tojik sanʼati birinchi dekadasi ishtirokchisi (1941).

„Taxmos Xodjentskiy“ (, , S. Saidmurodov bilan hammualliflikda, 1943), „Doroga schastya“ (, , Jalol Ikromiy bilan hammualliflikda, 1949), „Umnomu namyok, durnomu palka“ (, , 1965)  pyesalari muallifi. 
### Oilasi
Muhammadjon Qosimovning rafiqasi Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist Musharrafa Orifjonova Qosimova (1918-yil 19-dekabr — 2019-yil 2-aprel), farzandlari Tojikiston xalq artisti Farrux Qosimov (1948-yil 17-sentyabr — 2010-yil 7-fevral) va Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist Xurram Qosimovdir (1951-yil 26-may).

### Vafoti
Qosimov 1971-yil 5-iyulda Dushanbeda vafot etgan. Shaharning markaziy qabristoniga dafn etilgan.

## Unvon va mukofotlari
* Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1939);
* SSSR xalq artisti (1941);
* Ikki marta Lenin ordeni (1941, 1957);
* Ikki marotaba Mehnat qizil bayrogʻi ordeni (1949, 1954);
* „1941-1945 yillar Ulug‘ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali (1946);
* Uch marotaba Tojikiston SSR Oliy Sovetining faxriy yorligʻi (1955, 1957, 1957).
## Ijodiy faoliyati
### Teatrdagi rollari
#### Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri

* 1931 — Komil Yashin, „Dva kommunista“ ()  — *Arslon*
* Komil Yashin, „Otashmezanem“  — *Sarimsoq*
* Validov, „Doch pastuxa“ () — *Haydarbek*
* Aleksandr Korneychuk, „Platon Krechet“ — *Berest*
* 1937 — Fridrix Shiller, „Makr va muhabbat“  — *Miller*
* 1939 — Uilyam Shekspir, „Otello“ — *Otello*
* 1941 — Sotim Ulugʻzoda, „Krasnopalochniki“ ()  — *Rahimbek*
* 1942 — Lope de Vega, „Ovechiy istochnik“ ()  — *Mengo*
* 1946, 1952 — Nikolay Gogol, „Revizor“  — *Gorodnichiy*
* 1947 — Boris Chirskov, „Pobediteli“ (  — *general Muravyov*
* 1949 — Huseyn Muxtorov, «Chest semyi»  — *Allan*
* 1949 — Uygʻun va Izzat Sulton, „Alisher Navoiy“ — *Husayn Boyqaro*
* 1950 — M.Zokirov, „Shodiyona“ — *Karimov*
* 1952 — M.Zokirov, „Podarok za radostnuyu vest“
* 1953 — Boqi Rahimzoda va Abdusalom Pirmuhammadzoda Dehotiy, „Povest o Tarifxodjayeva“ ()  — *Tarifxodjayev*
* 1953 — Abdulla Qahhor, „Shohi soʻzana“ — *Mavlon*
* 1954, 1957 — Jalol Ikromiy, „Doxunda“ — *Kolesnikov*
* 1957 — Hamza Hakimzoda Niyoziy, „Boy ila xizmatchi“ — *Solihboy*
* 1957 — Uilyam Shekspir, „Qirol Lir“ — *Lir*
* 1964 — Gʻani Abdullo, „Hurriyat“ — *Madaminbek*
* 1968 — Maksim Gorkiyning „Legenda“ () hikoyalari asosida — *Amir Temur*.

#### Vladmir Mayakovskiy nomidagi rsu drama teatri (Dushanbe)
* Nikolay Pogodin, „Chelovek s rujyom“ () — *[[Stalin]]*
* Nikolay Pogodin, „Kremlyovskiye kuranti“ () — *Stalin*
* Vselovod Vishnevskiy, „Nezabivayemiy 1919-y“ ()  — *Stalin*
### Spektakllari
* Sotim Ulugʻzoda, „V ogne“ (), (H. Rahmatulloyev bilan hamkorlikda)
* Boris Lavrenyov, „Golos Ameriki“ (), (A. Rahimov bilan hamkorlikda)
* Uilyam Shekspir, „Otello“

### Filmografiyasii

* 1940 — Na dalney zastave
* 1942 — Sin Tadjikistana () — *Hofiz*
* 1953 — Zastava v gorax — *Ismoilbek*
* 1956 — Avitsenna — *Maymandiy*
* 1956 — Doxunda — *Azimshohboy*
* 1957 — Moy drug Navruzov — *Tupalangov*
* 1958 — Visokaya doljnost () — *Boboniyoz*
* 1958 — Po putevke Lenina — *ishchi*
* 1959 — Nasreddin v Xodjente, ili ocharovanniy prins — *Xoʻjand xoni*
* 1959 — Sudba poeta () — *Sahl ibn Mansur*
* 1961 — Znamya kuznetsa () — *Kova*
* 1962 — Tishini ne budet — *Muhammadjon Qurbonov*
* 1965 — Pereklichka — *ijro qoʻmitasi raisi*
* 1965 — Hasan Arbakesh — *togʻa*
* 1967 — Pod peplom—ogon — *Karimov*
* 1968 — Kak velit serdse () — *Saidov*
* 1971 — Skazaniye o Rustame () — *Zol*

## Xotira
* 1973-yilda aktyor hayoti va faoliyati haqida rejissyor M.Mullojonovning „Muhammadjon Qosimov“ nomli hujjatli filmi chiqqan.
## Galereya

File:Muhammadjon Qosimov Otello rolida.jpg|*SSSR xalq artisti Muhammadjon Qosimov Otello rolida* (Uilyam Shekspirning „Otello“ pyesasi, Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri, 1955-yil)
File:Muhammadjon Qosimov Qirol Lir rolida.jpg|*SSSR xalq artisti Muhammadjon Qosimov qirol Lir rolida* (Uilyam Shekspirning „Qirol Lir“ pyesasi, Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri, 1957-yil)
File:Muhammadjon Qosimov Lir rolida.jpg|*SSSR xalq artisti Muhammadjon Qosimov qirol Lir rolida, masxaraboz rolida esa Tojikiston SSSrda xizmat koʻrsatgan artist Zohir Doʻsmatov* (Uilyam Shekspirning „Qirol Lir“ pyesasi, Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri, 1957-yil)
File:Muhammadjon Qosimovning dastxati .jpg|*Muhammadjon Qosimovning dastxati* (1960—1971)
File:Muhammadjon Qosimov portreti.jpg|*Moskvada joylashgan [[Katta teatr|Rossiya davlat akademik katta teatridagi]] Muhammadjon Qosimov portreti* (1941-yil)
File:Muhammadjon Qosimov nomli kitob surati.jpg|*„Muhammadjon Qosimov“ nomli kitobning surati* („Iskusstvo“ nashriyoti, Moskva, 1955-yil)

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*