Hannover Leybnits universiteti

**Leybnits universiteti Hannover**, nemischa **Gottfried Wilhelm Leibniz Universität Hannover** , Germaniyaning Gannover shahrida joylashgan davlat tadqiqot universitetidir. 1831-yil 2-mayda asos solingan, Germaniyadagi eng yirik va eng qadimgi fan va texnologiya universitetlaridan biri. 2014/15 oʻquv yilida 25688 nafar oʻquvchi tahsil oldi, shundan 2121 nafari xorijiy davlatlardan. Unda 38 ta taʼlim yoʻnalishi boʻyicha 190 ta toʻliq va qisman daraja dasturlarini taklif qiluvchi toʻqqizta fakultet mavjud. 1978-yilda Hannover universiteti nomini oldi. 2006-yilda u XVIII asr matematiki va faylasufi Gotfrid Vilgelm Leybnits sharafiga nomlangan. 2018-yilda Hannover Leybnits universiteti rasmiy ingliz nomi sifatida qabul qilindi.

Hannover Leybnits universiteti Germaniyadagi toʻqqizta yetakchi texnologiya institutlari uyushmasi boʻlgan TU9 aʼzosi. U, shuningdek, Yevropadagi yetakchi muhandislik universitetlarining notijorat assotsiatsiyasi boʻlgan, ilgʻor muhandislik taʼlimi va tadqiqoti boʻyicha Yevropa maktablari konferensiyasi (CESAER) aʼzosi. Universitet dunyodagi eng yirik fan va texnologiya kutubxonasi boʻlgan Germaniya Milliy Fan va Texnologiya kutubxonasiga (TIB) homiylik qiladi.

## Tarix

Universitetning ildizlari Oliy kasb-hunar kolleji/Politexnika institutidan boshlanadi ()), 1831-yil 2-mayda tashkil etilgan. 1879-yilda Oliy kasb-hunar maktabi tarixiy Guelf saroyiga, Welfenschlossga koʻchib oʻtdi, bu maqsad uchun maxsus aylantirildi. 187- yil 1-aprelda Oliy kasb-hunar maktabi Qirollik texnologiya kollejiga aylandi ().). 1899-yilda Kayzer Vilgelm II texnologiya kollejiga universitetlar maqomi va doktorlik darajasini berish huquqini berdi. Kollej 1921-yilda Kollej homiylari uyushmasining moliyaviy koʻmagida rekonstruksiya qilingan. 1922-yil 1-iyul holatiga koʻra uchta fakultet mavjud edi: matematika va tabiiy fanlar, qurilish muhandisligi, mashinasozlik. 1968-yilda gumanitar va siyosiy fanlar fakulteti tashkil etildi va „Technische Hochschule“ („Texnika kolleji“ yoki „Texnik universitet“) „Technische Universität Hannover“ („Gannover Texnik Universiteti“) ga aylandi. 1973 va 1980-yillar orasida Huquq, biznes va iqtisod fakultetlari va ilgari mustaqil boʻlgan Oʻqituvchilarni tayyorlash kolleji universitetga qoʻshildi va 1978-yilda „Technische Universität Hannover“ „Universität Hannover“ („Gannover universiteti“) deb oʻzgartirildi. Talabalar soni birinchi marta 1991-yilda 30 000 dan oshdi. 2006-yilda institutning 175 yilligi munosabati bilan „Hannover universiteti“ga „Gotfried Wilhelm Leibniz Universität Hannover“ yoki qisqacha „Leibniz Universität Hannover“ nomi berildi. Universitet 2018-yilda „Leybnits universiteti Hannover“ nomli rasmiy ingliz nomini qabul qildi Kasb-hunar maktabida dastlab 64 talaba tahsil olgan boʻlsa, bugungi kunda universitetda 25.700 ga yaqin talaba, 2.900 dan ortiq akademik va olimlar, 160 ta kafedra va institutlar mavjud.

## Nomi

Universitet Senati 2006-yil aprel oyida Hannover universiteti nomini „Leibniz Universität Hannover“ deb oʻzgartirish uchun ovoz berdi. Leybnits akademiyasi bu nomdan foydalanish toʻgʻrisidagi kelishuvga koʻra, „Gotfrid Vilgelm Leybnits Universität Hannover“ oʻz nomini Gotfrid Vilgelm Leybnits tavalludining 360 yilligi munosabati bilan oldi. Universitet brendi — „Leibniz Universität Hannover“.

Universitetning eski logotipi Massachusets texnologiya institutidan ilhomlangan. 2008-yilda qabul qilingan joriy logotip Wolfenbüttel gersogi Rudolf Avgustga yozgan xatidan stilize qilingan parcha boʻlib, unda Leybnits birinchi marta ikkilik raqamlarni taqdim etgan.

## Fakultetlar va xodimlar
190 dan ortiq birinchi darajali kunduzgi va sirtqi darajali kurslarga ega boʻlgan toʻqqizta fakultet universitetni Quyi Saksoniyadagi ikkinchi yirik oliy taʼlim muassasasiga aylantiradi. Universitet xodimlari 2930 nafar ilmiy va oʻqituvchilardan iborat boʻlib, ulardan 321 nafari professordir. Maʼmuriy funksiyalarda 1810 qoʻshimcha xodimlar, 90 shogirdlar va uchinchi shaxslar tomonidan moliyalashtirilgan 1400 ga yaqin xodimlar mavjud.

* Arxitektura va landshaft fanlari fakulteti
* Qurilish va geodeziya fanlari fakulteti
* Iqtisodiyot va boshqaruv fakulteti
* Elektrotexnika va kompyuter fanlari fakulteti
* Gumanitar fanlar fakulteti
* Huquq fakulteti
* Matematika va fizika fakulteti
* Mashinasozlik fakulteti
* Tabiiy fanlar fakulteti
* QUEST Leibniz tadqiqot maktabi
* Leybnits taʼlim maktabi

## Hududi

Universitet kampusi 322 700 m 2 maydonni egallagan 160 ta binodan iborat.

## Byudjet
Universitetning umumiy byudjeti 2013-yilda taxminan 441,8 million yevroni tashkil etdi, uni quyidagicha taqsimlash mumkin:

* Yillik hisobotga koʻra daromad 222,6 mln
* Tashqi moliyalashtirish 101,8 million yevroni tashkil etadi
* Quyi Saksoniya shtatidan 58,3 million evro miqdoridagi maxsus mablagʻlar
* Boshqa daromadlardan 42,3 million yevro
* 16,8 million evro talabalar hissasidan

## Reytinglar
Germaniya iqtisodiyotidagi top-menejerlar soni boʻyicha oʻlchanadigan Leybnits universiteti 2019-yilda 7-oʻrinni egalladi

Times Higher Education World University Rankings 2022 Leybnits universiteti Gannoverni butun dunyo boʻylab 401-500 orasida joylashtirdi.

## Universitet kutubxonasi va TIB

Kutubxona 1831-yilda *Höhere Gewerbeschule/Polytechnische Schule* tashkil etilganida tashkil etilgan. Muassasa kasb-hunar/texnika kollejidan toʻliq Universitetga aylangani uchun u muhim toʻplamga aylandi. Ikkinchi jahon urushi davrida kitoblarning omborga olib qoʻyilishi urushdan keyingi Germaniyada noyob milliy ilmiy va texnik adabiyotlar toʻplamiga aylangan qimmatbaho eski zaxiralarni taʼminladi. Bunga Texnologiya Instituti kutubxonasi asos boʻlgan () 1959-yilda tashkil etilgan. Bugungi kunda toʻplam Germaniya milliy fan va texnologiya kutubxonasining yuragini tashkil etadi, bu dunyodagi eng yirik muassasa hisoblanadi.

## GISMA biznes maktabi
Germaniyaning Hannover shahridagi GISMA biznes maktabi 1999-yilda Quyi Saksoniya shtati va istiqbolli xususiy sektor korxonalari tomonidan qoʻshma tashabbus sifatida tashkil etilgan. Maktab 2011-yilga qadar Purdue universiteti (Indiana, AQSh) qoshidagi Krannert menejment maktabi bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, Leybnits universiteti Gannover qisqa vaqt ichida uning ota-onasiga aylangan. 2013-yilda Leybnits bilan hamkorlik tugadi va GISMA Global University Systems notijorat taʼlim kompaniyasining bir qismiga aylandi.

## Taniqli odamlar

### Fakultet

* Fridrix Bergius (1884-1949), kimyogar, kimyo boʻyicha Nobel mukofoti (1931)
* Konstantin Karateodori (1873-1950), matematik, professor
* Horst Dreier (1954-yilda tugʻilgan), huquqshunos
* Gerxard Ertl (1936-yilda tugʻilgan), fizik va kimyogar, kimyo boʻyicha Nobel mukofoti (2007)
* J. Hans D. Jensen (1907-1973), nemis fizigi, fizika boʻyicha Nobel mukofoti (1963)
* Vilgelm Jordan, (1842-1899), geodeziya va amaliy geometriya professori, Gauss-Jordanni yoʻq qilish bilan mashhur
* Karl Karmarsh (1803-1879), muhandis, oʻqituvchi
* Teodor Lessing (1872-1933), faylasuf
* Konrad Meyer (1901-1973), SS-Oberführer va Sharqiy Yevropani nemislashtirish uchun Generalplan Ost meʼmori. Keyinchalik Gannover universitetida qishloq xoʻjaligi va mintaqaviy rejalashtirish professori boʻlib ishlagan
* Oskar Negt (1934-yilda tugʻilgan), ijtimoiy faylasuf
* Eduard Pestel (1914-1988), muhandis va siyosatchi
* Lyudvig Prandtl (1875-1953), suyuqlik va aerodinamika boʻyicha fizik va muhandis, professor.
* Fridrix Shverd (1872-1953), mashinasozlik va operatsion tadqiqotlar professori, Birinchi jahon urushi ixtirochisi. Germaniya armiyasi Stahlhelm
* Fritz Sennheiser, (1912-2010), elektronika muhandisi, tadbirkor: Faxriy professor unvoni.
* Klaus Töpfer (1938-yilda tugʻilgan), nemis siyosatchisi (Xristian Demokratik Ittifoqi)

### Bitiruvchilar

* Karl FV Borgvard (1890-1963), tadbirkor, avtomobil ishlab chiqaruvchisi, muhandis, mehmon auditor.
* Valter Bruch (1908-1990), elektronika va televidenie muhandisi, faxriy doktor.
* Alfred Bucherer (1863-1927), fizik
* Vilgelm Bush (1832-1908), shoir va rassom
* Luise Druke (1948-yilda tugʻilgan), nemis olimi va Birlashgan Millatlar Tashkiloti amaliyotchisi
* Irmgard Flügge-Lotz (1903-1974), nemis-amerikalik matematik va muhandis
* Genrix Fok (1890-1979), nemis aviatsiya kashshofi
* Erich Gutenberg (1897-1984), nemis iqtisodchisi.
* Rento Hofstede Crull (1863-1938), elektr kashshofi
* Paskual Jordan (1902 — 1980), nazariy va matematik fizik, siyosatchi (CDU)
* Volfgang Jüttner (1948-yilda tugʻilgan), nemis siyosatchisi (SPD)
* Devid MakAllister (1971-yilda tugʻilgan), nemis siyosatchisi (CDU)
* Kristian Otto Mohr (1835-1918), qurilish va qurilish muhandisi
* Karl Adam Petri (1926-2010), matematik, mantiq va kompyuter olimi
* Frank Pohlmann (1959-yilda tugʻilgan), amerikalik siyosatchi va biznesmen
* Reynxold Rudenberg (1883 — 1961), Garvard Oliy muhandislik maktabining elektrotexnika boʻlimi boshligʻi, tashuvchi tok aloqasi ixtirochisi

## Panorama

## Yana qarang

* Germaniya Milliy fan va texnologiya kutubxonasi
* Germaniyadagi universitetlar roʻyxati
* Kollejlar va universitetlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Gannover Leybnits universiteti — Rasmiy veb-sayti (inglizcha versiyasi)
* Leybnits Alyansi Gannover (LEAH)