Vyetnam demilitarizatsiya zonasi

**Vyetnam qurolsizlantirilgan zonasi** birinchi Indochina urushi natijasida 1954-yil iyulidan, 1976-yilgacha Shimoliy va Janubiy Vyetnam oʻrtasidagi boʻlinish chizigʻi sifatida tashkil etilgan qurolsizlangan zona edi. Vyetnam urushi davrida (1955-1975) bu shimolni Janubiy Vyetnam hududlaridan ajratib turuvchi jangovar demarkatsiya sifatida muhim ahamiyat kasb etgan. 1976-yil 2-iyulda Vyetnamning qayta birlashishi bilan ushbu zona oʻz faoliyatini toʻxtatdi, ammo bu hudud koʻplab portlatilmagan portlovchi moddalar tufayli xavfli boʻlib qolmoqda.

## Geografiya

Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasidagi chegara chiziqi  uzunlikda boʻlib, bu Quảng Trị provinsiyasida hozirgi Vyetnamning oʻrtalarida sharqdan gʻarbga qarab choʻzilgan. Gʻarbdan Laos bilan uchish nuqtasidan boshlanib, toʻgʻri chiziq boʻylab sharqqa qarab, Ban Xi daryosidagi Bo Xo Su qishlogʻiga yetib borgan. Soʻngra chiziq bu daryoga ergashgan, chunki u keng shimoli-sharqqa qarab Tonkin koʻrfaziga oqib chiqadi. Chiziqning har ikkala tomoni demilitarizatsiya qilingan hudud boʻlib, taxminan  buferni tashkil qiladi. Garchi u nominal ravishda " 17-parallel " deb taʼriflangan boʻlsa-da, chegar

## Tarix

Birinchi Indochina urushi (Fransuz Indochina urushi deb ham ataladi) 1946-yildan, 1954-yilgacha Fransiya va Fransiya nazoratidagi Vyetnam davlati va kommunistlar hukmronlik qilgan Vyetnam mustaqillik harakati (Xitoy yordami bilan) oʻrtasida 1946- yildan, 1954-yilgacha boʻlgan. va SSSR) boshqa tomondan. Vyet-min urushda gʻalaba qozondi va Xanoy atrofidagi anklavdan tashqari butun Vyetnam shimolini samarali nazorat qildi. 1954-yil 21- iyulda Fransiya Respublikasi Vyetnam ustidan nazoratdan voz kechdi va Vyetnam Demokratik Respublikasi Fransiya tomonidan Shimoliy Vyetnam hukumati sifatida tan olindi, shu bilan birga Vyetnam davlatini janubiy Vyetnam hukumati sifatida „tan oladi“.

Vyetnamning mustamlakachilikdan keyingi shartlari 1954-yil Jeneva konferensiyasida belgilandi va kelishuv 1954-yil 21- iyulda yakunlanvan. Shartnoma yerdagi harbiy vaziyatni aks ettirdi: Vyetnamning deyarli butunlay Vyetnam Min tomonidan nazorat qilingan shimoliy qismi kommunistlar yetakchisi Xo Chi Min boshchiligida Vyetnam Demokratik Respublikasiga aylandi; Vyetnamning janubiy qismi, bu yerda Vyetnam faqat nisbatan kichik va chekka hududlarni nazorat qilgan, eski Vyetnam imperatorlik uyining soʻnggi qismi boʻlgan Bảo Đại ostida mustaqil Vyetnam davlatiga aylandi. Vyetnam davlati keyinchalik Vyetnam Respublikasiga aylandi. Saylovlargacha asosan Ban Xi daryosi boʻylab oʻtadigan vaqtinchalik chegara oʻrnatildi, chegaraning har ikki tomonidagi hudud demilitarizatsiya qilingan hudud deb eʼlon qilingan.

1950-yillarda Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasida urush boshlanganidan soʻng, DMZ de-fakto xalqaro chegarlarga aylanadi. Urushning oʻzi Sovuq Urushning proksi toʻqnashuviga aylanadi va minglab Amerika qoʻshinlari mamlakatga yuboriladi. DMZ taxminiy maqomiga qaramay, 3-dengiz diviziyasi razvedkasi 1968-yil yanvar oyida DMZ hududida NVA va Vetkong kuchlarining jangovar kuchi 40, 943 askarni tashkil qilganini taxmin qildi. Shimol 1975 -yildagi urushda gʻalaba qozondi va DMZ 1976- yil 2- iyulda Vyetnam qayta birlashganidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

## Turizm
Demilitarizatsiya zonasini oʻrganish bugungi kunda har kuni Huế yoki Đà Nẵngdan boshlanadigan turli turlardan biriga qoʻshilish orqali qulay tarzda amalga oshirilishi mumkin. Mahalliy yoʻriqnoma bilan birgalikda Khe Sanh jangovar bazasi, Rockpile, Xo Chi Min Trail, Doc-Mieu-Station yoki Vinh Moc joylariga borish mumkin.

Vyetnam urushi bir necha oʻn yillar oldin tugagan boʻlsa ham, koʻplab portlamagan oʻq-dorilar tufayli belgilangan yoʻllardan tashqarida yurish hali ham xavfli boʻlib qolgan.

## Galereya

Fayl:Vietnam DMZ II.jpg|1957-yildagi DMZ xaritasi
Fayl:Vietnam DMZ 2.jpg|1966 yildagi DMZ xaritasi


* 1-Projektor batareyasi (AQSh)
* Clear Path International — Markaziy Vyetnamdagi Vetnam urushidan qolgan bombalar va minalar qurbonlariga yordam beradigan amerikalik nodavlat tashkilot .
* Demilitarizatsiya zonasi
* Hien Luong koʻprigi
* Koreya demilitarizatsiya zonasi
* McNamara liniyasi
* Ichki Germaniya chegarasi va Berlin devori

## Manbalar


## Havolalar

* Archive.org: DMZ uchun loyqa sayohat qoʻllanmasi — *fotosuratlar bilan* .
* Honan.ne: DMZ fotosuratlari
* Washington Post DMZ xaritasi