open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mittivoy va Karlsson

„**Mittivoy va Karlsson**“ () — shved yozuvchisi Astrid Lindgren yozgan qissa. Lindgren Mittivoy va Karlsson haqida yozgan uch qissaning birinchisi.

„Mittivoy va Karlsson“ ertagidagi voqealar 1950-yilda Stokgolm shahrining Vasastan markaziy rayonida sodir boʻladi. Voqealar bir uyda yashovchi ikki bosh qahramon – Svantesonlar oilasining kichkina farzandi Svante va tomda yashovchi Karlsson haqidadir.

„Mittivoy va Karlsson“ bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Oʻzbek tiliga rus tilidan Husan Roʻzimatov tarjima qilgan. Oʻzbekcha tarjima fransuz yozuvchisi Antoine de Saint-Exupéryning „Kichkina shahzoda“ qissasi bilan bir qatorda toʻplam oʻlaroq 1988-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Mittivoy va Karslson“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/bolalar_kutubxonasi/Astrid%20Lindgren.%20Mittivoy%20va%20Karlson%20(qissa).pdf)
John Kennedy

**John Fitzgerald „Jack“ Kennedy** (1917-yil 29-may, Brookline, Massachusetts – 1963-yil 22-noyabr, Dallas, Texas) — Amerika Qoʻshma Shtatlarining 35-prezidenti (1961–1963), Demokratlar partiyasidan saylangan. AQSh floti ofitseri (1941–1945), AQSH kongressi aʼzosi (1947–1961). Prezidentlik davrida ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar dasturi (qashshoqlikka qarshi kurashish, qora tanli aholining fuqarolik huquklarini himoya qilish va boshqalar)ni olgʻa surgan. Harbiy bloklar va AQSh qurolli kuchlarini mustahkamlash tarafdori boʻlgan. Shu bilan birga SSSR bilan boʻlgan munosabatlarda birmuncha realistik yoʻl tutish yoʻlidan borgan; atmosfera, kosmik fazo va suv ostida yadro quroli sinovini taqiqlash toʻgʻrisidagi Moskva bitimini imzolagan (1963). Dallasda suiqasd qurboni boʻlgan.

## Shaxsiy hayoti
Kennedylar oilasi Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi eng nufuzli oilalaridan biri boʻlgan. Kennedylar oilasidan bitta prezident, 3 ta senator, 3 ta elchi hamda bir qancha siyosatchilar yetishib chiqqan. Kennedy kongressmen sifatida 1951-yilda Hindiston, Yaponiya, Vyetnam va Isroilga yetti haftalik safarini boshlaydi. Safar davomida 25 yoshdagi Robertni hamda uning opasi boʻlgan 27 yoshli Patricia bilan yaqindan tanishib oladi. Ular birga 25 000 milyani (40 000&nbsp;km) birga bosib oʻtdilar va shu uzoq muddatli safar ularni yanada yaqin doʻstlar boʻlishiga sabab boʻladi. 2024-yilga kelib Kennedyning jiyani boʻlmish Robertning oʻgʻli kichik Robert 2024-yilda prezidentlikka daʼvogarlik qilmoqda.

Kennedy kongressmenligida boʻlajak ayoli Jacqueline Kennedy Onassisni uchratadi. Jurnalist Charles Bartlett kechki ovqat paytida ularni tanishtirib qoʻyadi. Ular 1953-yil 12-sentyabrda turmush qurishadi. Turmush qurganlaridan soʻng 1955-yilda farzandlarini abort qilishadi, 1956-yilda esa qizi Arabelle oʻlik tugʻiladi. 1957-yilda Carolina ismli qizlari tugʻiladi. 1960-yil noyabr oyida John ismli farzandi dunyoga keladi, shunday 17 kun oʻtgach Kennedy prezidentlikka saylanadi. Kennedy respublikachilardan boʻlgan raqibi, amaldagi vitse-prezident Richard Nixonni qiyinchilik bilan magʻlub etib, prezident etib saylandi. 1999-yilda John Kennedyning oʻgʻli aviahalokatda vafot etadi.

## Manbalar

## Havolalar
Osmonning bir parchasi

„**Osmonning bir parchasi**“ — oʻzbek yozuvchisi Asad Dilmurodov qalamiga mansub hikoyalar toʻplami. 1978-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. „Osmonning bir parchasi“ muallifning ilk kitobi va ilk hikoyalar toʻplamidir.

## Hikoyalar
* „Ogʻir kun“
* „Osmonning bir parchasi“
* „Xarsang“

## Manbalar

## Havolalar
* „Osmonning bir parchasi“ toʻplamidan parcha
Antifer togʻaning ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari

**„Antifer togʻaning ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari“** () — fransuz yozuvchisi Jules Verne qalamiga mansub sarguzasht roman. Ilk bor 1894-yil nashr qilingan. Asarda qahramonlarning nomaʼlum dengizdagi noʻmalum orolga koʻmilgan xazinani izlab boshdan kechirgan sarguzashtlari hikoya qilinadi. Asarni oʻzbek tiliga Erkin Mirobidov tarjima qilgan.

## Syujeti
Romanda turk boyvachcha Kamylk-Pacha () umr boʻyi toʻplagan boyliklarini nomaʼlum orolda yashiradi. Oradan oʻttiz yil oʻtib yashirilgan boyliklar haqida Pierre-Servan-Malo Antifer () xabar topadi va ularni izlashga otlanadi. Asarda Antifer togʻaning ushbu xazinani izlab boshdan kechirgan sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi.

## Qahramonlari
* Pierre-Servan-Malo Antifer () – sohil boʻylab suzuvchi kemaning sobiq kapitani
* Gildas Trégomain () – Antiferning doʻsti
* Juhel () – Antiferning jiyani
* Nanon () – Antiferning opasi
* Énogate () – Nanonning qizi, Juhelning sevgilisi
* Kamylk-Pacha () – vasiyatchi boyvachcha
* Ben-Omar () – notarius
* Zambuco () – bankchi
* Mourad () – Kamylk-Pachaning dushmani
* Saouk () – Mouradning oʻgʻli

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga Saʼdulla Karomatov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1969-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Roman oxirida rus adabiyotshunosi Yevgeniy Brandisning Jules Verne hamda uning „Antifer togʻaning ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari“ romani haqidagi maqolasi keltirilgan.

## Havolalar

* [„Antifer togʻaning ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Jyul%20Vern.%20Antifer%20tog'aning%20sarguzashtlari%20(roman).pdf)
Suv ostida 80000 kilometr

**„Suv ostida 80000 kilometr“** (, yaʼni „Dengizlar ostida 20000 lye: Dunyo boʻylab suv osti sayohati“) — fransuz yozuvchisi Jules Verne qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Kitob oʻlaroq birinchi marta 1870-yil nashr qilingan. Ilk bor 1869-yilning martidan 1870-yilning iyunigacha Pierre-Jules Hetzelning „Magasin d’Éducation et de Récréation“ jurnalida chop etilgan. Asarni oʻzbek tiliga Saʼdulla Karomatov tarjima qilgan.

Kitob nashr etilganidan keyin yaxshi kutib olingan. Hozirgi kunda ham yuqori baholanadi. „Suv ostida 80000 kilometr“ muallifning eng sara asarlaridan biri hisoblanadi. Asar qahramoni kapitan Nemoning suv osti kemasiga berilgan tavsif oʻz davridan olinda boʻlgan. Undagi voqealar kapitan Nemoning „Nautilus“ kemasidagi yoʻlovchilarning biri – tabiiy tarix muzeyi professori Pierre Aronnax nomidan hikoya qilinadi.

## Syujeti
1866-yil bir necha davlat kemalari nomaʼlum dengiz maxluqini uchratishganini aytishadi. AQSHning Nyu-York shahrida maxluqni topib, yoʻq qilish uchun ekspeditsiya uyushtiriladi. Roman hikoyachasi Professor Pierre Aronnax oʻsha patda Nyu-Yorkda boʻladi va ekspeditsiyaga taklif qilinadi. Kanadalik garpunchi Ned Land hamda Aronnaxning xizmatkori Conseil ham qoʻshiladi.

Ekspeditsiya aʼzolari mahluqni topib, uning aslida oʻz zamonidan ancha ilgarilab ketgan suv osti kemasi ekanligini aniqlashadi. Ularni „Nautilus“ deb ataluvchi mazkur suv osti kemasini qurgan shaxs va uning kapitani Nemo qoʻlga olib, kema ichiga olib kiradi.

Ekspeditsiya aʼzolari kapitan Nemo bilan sal kam 10 oy davomida 80000&nbsp;km (20000 lye) suzadilar. Sayohatlari davomida Qizil va Oʻrta dengizlari, Atlantika, Tinch, Hind, Shimoliy muz va Janubiy okeanlardan oʻtadilar.

## Qahramonlari
* Pierre Aronnax () — Parijdagi tabiiy tarix muzeyi professori; roman hikoyachisi
* Conseil () — professor Aronnaxning xizmatkori
* Ned Land () — kanadalik garpunchi
* Kapitan Nemo () — „Nautilus“ suv osti kemasi kapitani

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga Leningrad gazeta-jurnal va kitob nashriyoti 1946-yil chop etgan ruscha nashridan Saʼdulla Karomatov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1973-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A.&nbsp;Habibullayev – muharrir, A.&nbsp;Kiva – rassom, I.&nbsp;Kiriakidi – rasmlar muharriri, T.&nbsp;Smirnova – texnik muharrir, M.&nbsp;Qudratova – musahhih. Kitob adadi – 60&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar

* [„Suv ostida 80000 kilometr“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Jyul%20Vern.%20Suv%20ostida%2080000%20km%20(roman).pdf)
Xazinalar oroli

**„Xazinalar oroli“** () – shotland yozuvchisi Robert Lyuis Stivenson qalamiga mansub sarguzasht roman. Kitob oʻlaroq birinchi marta 1883-yil London shahrida „Cassell and Company“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Ilk bor 1881-1882-yillarda „Young Folks“ bolalar jurnalida „Xazinalar oroli, yoki Ispanola isyosni“ () nomi bilan chop etilgan. Romanni oʻzbek tiliga Ahmadjon Yoqubov tarjima qilgan.

Asarda Jim Hawkins () ismli bolaning hayoti, uning skvayr Trelawney () va doktor Livesey () bilan birgalikda Xazinalar oroliga borib, u yerdagi boyliklarni izlab boshidan kechirgan sarguzashtlari haqida soʻz yuritiladi. „Xazinalar oroli“ eng koʻp sahnalashtirilgan romanlardan biri hisoblanadi. Asar qaroqchilar haqidagi ommaviy tasavvurning shakllanishida muhim rol oʻynagan. Masalan, xazina xaritalarini „X“ bilan belgilash, tropik orollar, yelkasida toʻti qush olib yuruvchi bir oyoqli dengizchilar obrazlari aynan shu asardan keyin keng tarqalgan.

„Xazinalar oroli“ olti qismga va 34 bobga boʻlingan. Voqealar Jim Hawkins nomidan hikoya qilinadi. Faqat 16-18-boblarda hikoyalarni doktor Livesey soʻzlab beradi.

## Syujeti
Jim Xokins ismli oʻsmir onasi va otasi bilan yashaydi. Ularning sodda restorani boʻladi. Kunlarning birida restoranga bir qaroqchi keladi.

Jimning otasi va qaroqchi gap talashib urushib ketadilar va  bir-birini oʻldiradi. Jim qaroqchi ashyolari ichidan xazina yashiringan orol xaritasini topib oladi. Oʻsmir o'zi yashaydigan joydan odam toʻplab, orolga otlanadi. Guruhning yarmi xarita egasini tanigan qaroqchilardan iborat boʻladi.

Bu qaroqchilar safar davomida Jimga isyon qilmoqchi boʻladi. Orolda Jim uch yil avval tashlab ketilgan, yolgʻizlikdan qisman aqldan ozgan Ben Ganni uchratadi. Ben Jimga katta yordam beradi, xazinani topib olganini aytadi. Jim oʻz sheriklari bilan Benni shaharga olib boradi, xazinani esa boʻlishtirib oladilar.

## Qahramonlari
* Jim Hawkins – bosh qahramon; asar hikoyachisi
* Livsi – mahalliy doktor
* Jon Silver – Xazinalar oroliga qilingan safar oshpazi
* Smollet  –  Xazinalar oroliga qilingan safar kapitani
* Treloni  – skvayr, yaʼni boyvachcha yer egasi
* Billi Bons – qari dengizchi
* Ben Gan  – Xazinalar orolida tashlab ketilgan, qisman aqldan ozgan shaxs

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1957-yil „Detgiz“ nashriyoti chop etgan nashrga asoslanib Ahmadjon Yoqubov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1973-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E.&nbsp;Mirobidov – muharrir, K.&nbsp;Nazarov – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Puzenko – texnik muharrir, M.&nbsp;Nazirova – musahhih. Kitob adadi – 60&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar

* [„Xazinalar oroli“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Robert%20Luis%20Stivenson.%20Xazinalar%20oroli%20(roman).pdf)
Soʻronboy Jeenbekov

**Soronboy Sharipovich Jeenbekov** (16.11.1958) – qirgʻiz davlat arbobi, 2016-yilning 13-aprelidan 2017-yil 21-iyulgacha – Qirgʻiziston bosh vaziri. 2017-yilda Qirgʻiziston prezidentligiga nomzod. 2017-yildan 2020-yilgacha – Prezident.

## Biografiyasi
1976-1977 – Oʻzgan tumanidagi Lenin nomli maktabda oʻqituvchi.

1983-1988 – Oʻsh viloyati Sovetskiy tumani bosh zootexnigi.

1988-1991 – partiya tashkiloti kotibi.

1991-1993 – Ulyanov tumani partiya tashkiloti mudiri.

1993-1996 – „Kashka-Jol“ sovxozi direktori.

1995-yilda – parlament deputatligiga saylangan.

1996-2007 – Qirgʻiziston Joʻqorgʻi Kengesi Agrar qoʻmitasi raisi oʻrinbosari, qoʻmita raisi.

2007-2007 – Qirgʻiz Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri.

2008-2010 – xususiy tadbirkor.

2010-2015 – Oʻsh viloyati gubernatori.

2015-2016 – Davlat kadrlar xizmati direktori, davlat maslahatchisi.

2016-2017 – Bosh vazir.

2017-yilda Bosh vazir lavozimidan ketdi va prezidentlikka nomzod boʻlishini eʼlon qildi.

2017-yil 15-oktyabrda prezident etib saylandi.

2020-yil 15-oktabrda prezidentlik lavozimini tark etdi.
## Manbalar
Binali Yildirim

**Binali Yildirim** () — Turkiya Bosh vaziri (2016-2017 yillarda), Adolat va Taraqqiyot Partiyasi aʼzosi. 2017-yilgi konstitutsiyaviy referendum natijasida iste'fo berdi.

## Manbalar
Sherlock Holmes haqida hikoyalar (1989)

**„Sherlock Holmes haqida hikoyalar“** () — shotland yozuvchisi Arthur Conan Doyle yaratgan izquvar Sherlock Holmes haqidagi hikoyalar toʻplami. Toʻplam 1989-yil Toshkent shahrida „Yulduzcha“ nahriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi mazkur toʻplamga 18 ta hikoya kiritilgan.

Oʻzbekcha toʻplamga kiritilgan hikoyalar rus tilidan tarjima qilingan. Unga kiritilgan 13 hikoyani Vahob Roʻzimatov, 2 hikoyani Nabijon Boqiyev, 2 hikoyani Qodir Mirmuhammedov, 1 hikoyani Mirziyod Mirzoidov tarjima qilgan.

Toʻplamdan 1966-yil „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan „Sherlock Holmes haqida hikoyalar“ toʻplamidan olingan 12 hikoya hamda 6 yangi tarjima qilingan hikoya oʻrin olgan. Undagi 8 hikoya „The Adventures of Sherlock Holmes“ („Sherlock Holmes sarguzashtlari“) (1892), 3 hikoya „The Memoirs of Sherlock Holmes“ („Sherlock Holmesning memuarlari“) (1894), 5 hikoya „The Return of Sherlock Holmes“ („Sherlock Holmesning qaytishi“) (1905), 2 hikoya „His Last Bow“ („Uning soʻngi taʼzimi“) (1917) toʻplamlaridan olingan.

Mazkur toʻplamni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Shoyim Boʻtayev – muharrir, E.&nbsp;Kigay – rassom, F.&nbsp;Basharova – rasmlar muharriri, T.&nbsp;Lukyanova – texnik muharrir, Sh.&nbsp;Soatova – musahhih. Kitob adadi – 150&nbsp;000 nusxa.

## Qahramonlari
* Sherlock Holmes () – izquvar, bosh qahramon
* Doktor Watson () – Holmesning doʻsti
* Missis Watson () – doktor Uotsonning rafiqasi
* Missis Hudson () – Holmes turgan uyning bekasi

## Hikoyalar

## Yana qarang
* „Sherlock Holmes haqida hikoyalar (1966)“

## Manbalar

## Havolalar

* „Sherlock Holmes haqida hikoyalar“ Ziyouz saytida
Don Quixote sarguzashtlari

**„Don Quixote sarguzashtlari“** () (, yaʼni „La-manchalik ziyrak idalgo Don Quixote sarguzashtlari“) — ispan yozuvchisi Miguel de Cervantes Saavedra qalamiga mansub roman. Birinchi qismi ilk bor 1605-yil, ikkinchi qismi 1615-yil chop etilgan.

Odatda shunchaki „Don Quixote“ deb ataluvchi bu asar muallifning eng mashhur kitobi boʻlib, Ispan oltin davrining hamda butun ispan adabiyotining eng sara asari hisoblanadi. Roman zamonaviy gʻarb adabiyoti shakllanishiga katta taʼsir koʻrsatgan boʻlib, bir necha eng sara adabiy asarlar roʻyxatiga kiritilgan.

„Don Quixote“ dunyoning koʻplab tiliga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Asarni oʻzbek tiliga rus tilidan Sotiboldi Yoʻldoshev tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ikki marta nashr etilgan. Roman asosida oʻnlab film suratgan olingan.

## Syujeti
Romanda janob Alonso Quixano () ismli idalgo haqida hikoya qiliniadi. Quixano ritsarlar sevgisi haqida juda koʻp asar oʻqib, aqldan ozadi hamda oʻzini la-manchalik Don Quixote () deb atab, ritsarlikni qayta tiklashga hamda dunyoda adolat oʻrnatishga qaror qiladi.

Don Quixote sodda fermer Sancho Panzani () oʻziga eskvayr qilib oladi. Panza Don Quixotening eskirib qolgan ritsarlik haqidagi gaplariga oʻzgacha, hayotiy gaplar bilan javob qaytaradi. Asarning birinchi qismida Don Quixote dunyoni oʻzidek qabul qilmaydi va oʻzini ritsar deb hisoblaydi.

## Qahramonlari
* Don Quixote (), asl ismi Alonso Quixano () – idalgo, bosh qahramon
* Sancho Panza () – fermer, Don Quixotening doʻsti

## Oʻzbekcha tarjimasi
„Don Quixote“ni oʻzbek tiliga 1962-yil „Detgiz“ nashriyotida chop etilgan ruscha nashrdan Sotiboldi Yoʻldoshev tarjima qilgan. Asar oʻzbek tilida ilk bor 1969-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etlgan. Ilk nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E.&nbsp;Mirobidov, I.&nbsp;Muslim– muharrirlar, V.&nbsp;Akudin – rassom, K.&nbsp;Nazarov – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Shishkina – texnik muharrir, A.&nbsp;Azimboyeva – musahhih. Kitob adadi – 30&nbsp;000 nusxa.

Oʻzbekcha nashr 1990-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida qayta chop etilgan. Qayta nashr kirishida Nabijon Boqiynning roman haqidagi maqolasi keltirilgan. Oʻzbekcha yangi nashrni tayyorlagan tahrir hayʼati Hakim Nazir, Anvar Obidjon, Farhod Musajonov, Quddus Muhammadiy, Raim Farhodiy, Poʻlat Moʻmin, Ergash Raimov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev, Nosir Fozilovlardan iborat boʻlgan. Mazkur nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: N.&nbsp;Joʻrayeva, S.&nbsp;Tohirova – muharrirlar, V.&nbsp;Apuxtin – rassom, A.&nbsp;Kiva – rasmlar muharriri, T.&nbsp;Smirnova – texnik muharrir, Sh.&nbsp;Nazarova – musahhih. Kitob adadi – 30&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar

* [„Don Quixote sarguzashtlari“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Servantes.%20Don%20Kixotning%20sarguzashtlari%20(roman).pdf)
Yulduzli tunlar

„**Yulduzli Tunlar**“ – oʻzbek yozuvchisi Pirimqul Qodirov qalamiga mansub tarixiy roman. Asarda Zahiriddin Muhammad Bobur hayoti haqida soʻz yuritiladi. Qodirov mazkur roman ustida oʻn yil (1969—1978) davomida ish olib borgan. „Yulduzli tunlar“ga „Boburnoma“ hamda „Humoyunnoma“ asarlari asosiy manba boʻlib xizmat qilgan.

„Yulduzli tunlar“ zamonaviy oʻzbek adabiyotining eng sara asarlaridan biri hisoblanadi. Qodirov 80-yillarda „Yulduzli tunlar“ romanining mantiqiy davomi sanalmish Boburning farzandi Humoyun va nabirasi Akbar Jaloliddin Muhammad hayoti haqida hikoya qiluvchi „Avlodlar dovoni“ romanini yozgan. 1982-yil muallif roman uchun Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

„Yulduzli tunlar“ dunyoning bir necha tillariga, jumladan, rus, qoraqalpoq, qirgʻiz, qozoq, urdu, turkman, hind, bengal, turk tillariga tarjima qilingan. 2022-yil esa yapon tiliga ham tarjima qilingan. Asar ikki marta ingliz tiliga oʻgirilgan. Ilk bor 2019-yil Samarqand davlat chet tillar instituti xodimlari Ilhomjon Toʻxtasinov, U. Yoʻldoshev va A.&nbsp;Hamidovlar qilgan tarjima „Starry Nights: Babur“ nomi bilan bosilib chiqqan. 2023-yil esa Carol Yermakova Islom Karimov nomidagi fond qoʻllovi bilan qilgan tarjima „Babur: Starry Nights“ nomi bilan chop etilgan. Yermakova tarjimasi Julie Weekenden tahriri ostida „Nouveau Monde Editions“ fransuz nashriyotida bosilib chiqqan.

## Manbalar
Doktor Dumchevning kashfiyotlari

**„Doktor Dumchevning kashfiyotlari“** () — rus yozuvchisi Vladimir Bragin qalamiga mansub ertak-roman. Ilk bor 1948-yil Moskva shahrida „Detgiz“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Bu asar muallifning eng mashhur kitobidir. Asarni oʻzbek tiliga Haydar Ibrohimov tarjima qilgan.

Romanda asar qahramoni Sergey Dumchev chumolidek kichrayib qoladi va hashorotlar dunyosiga tushib qoladi. U yerda Dumchev qirq yil yashab, soʻngra Chensk shahriga qaytadi. Asarga ertak-roman deya tavsif berilgan boʻlsa-da, undagi hodisalar ertak emas, balki ilmiy fantastika janridadir.

## Oʻzbekcha tarjimasi
„Doktor Dumchevning kashfiyotlari“ni oʻzbek tiliga qayta ishlangan va toʻldirilgan, 1959-yil chop etilgan 2-nashridan Haydar Ibrohimov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1977-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashr oxirida akademik O. I. Oparinning roman haqidagi maqolasi keltirilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: S.&nbsp;Yunusov – muharrir, T.&nbsp;Gamidov – rassom, Q.&nbsp;Aliyev – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Burkina – texnik muharrir, Sh.&nbsp;Shoumarova – musahhih. Kitob adadi – 30&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Doktor Dumchevning kashfiyotlari“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Vladimir%20Bragin.%20Doktor%20Demchevning%20kashfiyotlari%20(roman).pdf)
Qoʻngʻirot (qishloq)

**Qoʻngʻirot** — Buxoro viloyati Gʻijduvon tumanida joylashgan qishloq. Qishloqda oʻzbeklarning Qoʻngʻirot qabilasi yashagan. Qishloq tarixi taxminiy 1398-yillarga borib taqaladi. Aytilishicha, oʻsha davrda 300 kishiga yaqin
Qoʻngʻirot qabilalaridan biri qishloqqa koʻchib kelgan va ular bu joyni Qoʻngʻirot deya nomlashgan. Ushbu nom oʻsha vaqtdan beri saqlanib kelmoqda.

16-asrning oʻrtalarida qishloqda 2000 tadan ortiqroq odam yashagan. Ular boshqa qabilalardan kelin yoki kuyov qabul qilishmagan. Bu odat yaqin-yaqingacha saqlanib kelgan. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan soʻng aholi qaytadan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Shundan soʻnggina bu odat yoʻqolib ketdi.

Qabila Buxoro xonligi tugatilgunicha zardushtiylik diniga eʼtiqod qilgan. Shundan soʻng qabila islom dinini qabul qilgan.
Oʻzbekcha-ruscha lugʻat (maʼnolari)

**Oʻzbekcha-ruscha lugʻat** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Oʻzbekcha-ruscha lugʻat (1959) – 1959-yil chop etilgan bir jildli oʻzbekcha-ruscha lugʻat;
Qotil

**„Qotil“** () — rus huqushunosi hamda yozuvchisi Lev Sheynin qalamiga mansub detektiv hikoya. Hikoya muallifning „Tergovchi xotiralari“ () toʻplamidan olingan. Toʻplamda sovet tergovchisi ish kunlari haqida hikoya qilinadi.

Hikoyani oʻzbek tiliga Hamdam Olimtoyev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni ruschadan oʻzbekchaga Hamdam Olimtoyev 1969-yil Toshkentda „Oʻzbekiston“ nashriyotida chop etilgan nashridan tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M.&nbsp;Mirzayev – muharrir, A.&nbsp;Vizel – rassom, L.&nbsp;Miroyedova – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Jixarskaya – texnik muharrir, M.&nbsp;Toirov – musahhih. Kitob adadi – 60&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* „Qotil“ Rulit saytida
KES yulduzi

**„KES yulduzi“** () – rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Ilk bor „Вокруг света“ jurnalida chop etilgan. Kitob sifatida esa birinchi marta 1936-yil nashr qilingan.

Asarni oʻzbek tiliga Nizom Komil tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 1970-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida Belyayevning „Amfibiya odam“ romani bilan birga toʻplam oʻlaroq chop etilgan. 1989-yil „Amfibiya odam. Jahongir. KES yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan.

„KES yulduzi“ fazoni oʻzlashtirish mavzusidagi Sovet Ittifoqida chop etilgan ilk fantastik asardir. „KES yulduzi“ rus olimi Konstantin Eduardovich Siolkovskiy xotirasiga bagʻishlangan. Asarda yerning ikkinchi sunʼiy yoʻldoshi KES yulduzi deb ataladi.

## Syujeti
Asardagi hodisalar biolog Leonid Artemyev otidan hikoya qilinadi. Roman qahramonlari KES yulduziga uchib borishadi. Bu yulduz Yerning ikkinchi sunʼiy yoʻldoshi boʻlib, u yerda odamlar yashaydi va fazoni oʻrganadi. Yulduz, undagi raketalar va boshqa koʻplab moslamalar Konstantin Eduardovich Siolkovskiy loyihalarida asosida tayyorlangani uchun yulduzga uning nomi berilgan.

## Qahramonlari
* Leonid Vasilevich Artemyev — biolog
* Antonina Ivanovna Gerasimova, Tonya — Artemyevning qoʻshnisi
* Yevgeniy Paley-Yevgenev — Tonyaning eski doʻsti
* Kramer — laborant-biolog
* Anna Ignatevna Myoller — KES yulduzida vrach
* Elza Nilsen — KES yulduzida kutubxonachi
* Andrey Pavlovich Shlikov — biolog
* Fyodor Grigorevich Tyurin — rasadxona astronomi
* Boris Mixaylovich Sokolovskiy — geolog
* Parxomenko — KES yulduzi direktori
* Andrey Pavlovich Kistenko — aerolog
* Vera Zorina, Faleyev — biologlar

## Oʻzbekcha tarjimasi
### KES yulduzi. Amfibiya odam
„KES yulduzi“ni oʻzbek tiliga Nizom Komilov tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 1970-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida Belyayevning „Amfibiya odam“ romani bilan birga toʻplam oʻlaroq chop etilgan. Mazkur toʻplamni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E. Mirobidov – muharrir, G. Jirnov – rassom, K. Nazarov – rasmlar muharriri, L. Shishikina – texnik muharrir, M. Azimboyeva – musahhih. Kitob adadi – 45&nbsp;000 nusxa.

### Amfibiya odam. Jahongir. KES yulduzi
Roman 1989-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida „Amfibiya odam. Jahongir. KES yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan. Toʻplamni oʻzbek tiliga 1963-yil „Молодая гвардия“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Nizom Komilov tarjima qilgan. Asar soʻzboshini M. Mahmudov yozgan.

Tahrir hayʼati Hakim Nazir (rahbar), Anvar Obidjon, Farhod Musajonov, Quddus Muhammadiy, Raim Farhodiy, Poʻlat Moʻmin, Ergash Raimov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev hamda Nosir Fozilovlardan iborat boʻlgan. Mazkur nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Joʻrayeva – muharrir, L. Davats, A. Shatalov – rassomlar, A. Kiva – rasmlar muharriri, V. Barsukova – texnik muharrir, SH. Sobirova, SH. Nazarova – musahhihlar. Kitob adadi – 30&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar
* [„KES yulduzi“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Aleksandr%20Belyayev.%20KETS%20yulduzi%20(qissa).pdf)
Sinchalak

**„Sinchalak“** — oʻzbek yozuvchisi Abdulla Qahhor qalamiga mansub qissa. Muallif bu qissani 1958-yil yozgan. Qissa shu kungacha bir necha marta nashr qilingan. Qissa oʻquvchilar hamda tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olingan. Asarni Konstantin Simonov rus tiliga, Rosen Trinkov bolgar tiliga tarjima qilgan.

Asar Saida ismli „oʻzi kichkina, nimjon boʻlsa hamб osmonni koʻtargulik quvvati, gʻayrati bor“ qiz haqidadir. Adabiyotshunos Ozod Sharafiddinovning yozishicha, Abdulla Qahhor „Saida obrazida hozirgi ilgʻor oʻzbek ayollarining xarakterli, tipik sifatlarini umumlashtiradi“.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Sinchalak“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/uzbek_nasri/Abdulla%20Qahhor.%20Sinchalak%20(qissa).pdf)
Jahongir (roman)

**„Jahongir“** () — rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Asarning qisqartirilgan versiyasi ilk bor 1926-yil „Gudok“ gazetasida chop etilgan. Toʻliq versiyasi 1928-yil „Vokrug sveta“ jurnaliga ilova sifatida nashr qilingan.

Asarni oʻzbek tiliga Nizom Komilov tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. 1989-yil „Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan.

„Jahongir“ fikrlarni masofaga joʻnatish mavzusiga bagʻishlangan. Muallifni bu gʻoya juda qiziqtirgan.

## Syujeti
Asar bosh qahramoni Shtirner olisdan turib kishi ongiga taʼsir oʻtkazuvchi moslamani ixtiro qiladi. Ammo u ixtirosi yordamida boylik orttirishga, jahonga yagona hukmron boʻlishga urinadi. Pirovardida Shtirner tang ahvolga tushib, tanlagan yoʻlidan qaytishga majbur boʻladi.

## Qahramonlari
* Lyudvig Shtirner – olmon fiziologi, sobiq aspirant, bankir kotibi
* Emma Fit – Gotlib bankida kotiba
* Elza Glyuk – Gotlib banki xodimi
* Otto Zauer – Gotlibning yuriskonsulti
* Karl Gotlib – Olmoniyaning yirik bankiri
* frau Shmitgof – Gotlibning ekonomkasi
* Gans – Gotlibning xizmatkori
* Oskar Gotlib – Gotlibning ukasi
* Rudolf Gotlib – Oskar Gotlibning oʻgʻli
* Lyuders – advokat
* Krans – berlinlik iqzuvar
* Kachinskiy – moskvalik muhandis va ixtirochi
* Dugov – Moskvadagi hayvonot bogʻlarining mudiri

## Oʻzbekcha tarjimasi
### Jahongir
Roman Oʻzbek tilida 1979-yil alohida kitob oʻlaroq chop etilgan. Mazkur nashr Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyoti chop etilgan.

### Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi
Roman 1989-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida „Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan. Toʻplamni oʻzbek tiliga 1963-yil „Molodaya gvardiya“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Nizom Komilov tarjima qilgan. Asar soʻzboshini M.&nbsp;Mahmudov yozgan.

Tahrir hayʼati Hakim Nazir (rahbar), Anvar Obidjon, Farhod Musajonov, Quddus Muhammadiy, Raim Farhodiy, Poʻlat Moʻmin, Ergash Raimov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev hamda Nosir Fozilovlardan iborat boʻlgan. Mazkur nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M.&nbsp;Joʻrayeva – muharrir, L.&nbsp;Davats, A.&nbsp;Shatalov – rassomlar, A.&nbsp;Kiva – rasmlar muharriri, V.&nbsp;Barsukova – texnik muharrir, Sh.&nbsp;Sobirova, Sh.&nbsp;Nazarova – musahhihlar. Kitob adadi – 30&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar
* [„Jahongir“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Aleksandr%20Belyayev.%20Jahongir%20(roman).pdf)
Jahongir (maʼnolari)

**Jahongir** ( — jahonni oluvchi, egallovchi):

* Jahongir –  Hindistondagi Boburiylar davlatining toʻrtinchi hukmdori;
* Jahongir – rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub roman;
* Jahongir — erkaklar ismi.
Oq kema

**„Oq kema“** (), **„Ertakdan keyin“** deb ham ataladi — qirgʻiz yozuvchisi Chingiz Aytmatov qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1970-yil „Noviy mir“ jurnalida chop etilgan. „Oq kema“ bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Qissada Issiqkoʻl boʻyida yashovchi yetti yoshli yetim bola haqida hikoya qilinadi. 1975-yil qissa asosida „Qirgʻizfilm kinostudiyasida film suratga olingan. Film SSSR davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

## Oʻzbekcha tarjimasi
„Oq kema“ bir necha tilga tarjima qilingan. Asarni oʻzbek tiliga 1971-yil „Qirgʻiziston“ nashriyoti chop etgan ruscha nashirdan Asil Rashidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1973-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Qissa oʻzbek tilida bir necha marta chop etilgan. Jumladan, 1986-yil „Oʻqituvchi“ nashriyotida „Birinchi muallim“ va „Boʻtakoz“ qissalari bilan bir qatorda toʻplam oʻlaroq bosilib chiqqan. 

## Manbalar

## Havolalar
* [„Oq kema“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Chingiz%20Aytmatov.%20Oqkema%20(qissa).pdf)
Shovvoz Švejkning boshidan kechirganlari

**„Shovvoz Švejkning boshidan kechirganlari“** () (, yaʼni „Yaxshi askar Švejkning Jahon urushi davomidagi muhim sarguzashtlari“) — chex yozuvchisi Jaroslav Hašek qalamiga mansub tugallanmagan satirik roman. Roman chex adabiyotining boshqa tillarga eng koʻp tarjima qilingan asaridir. Aksar adabiyotshunoslar bu asarni ilk urushga qarshi roman deb hisoblaydi. Roman asosida bir necha oʻnlab film suratga olingan. Asarni oʻzbek tiliga Nasibulla Habibullayev tarjima qilgan.

Muallif asarni olti jildi qilishni istagan. Ammo uch jildni yakunlab, toʻrtinchisini yoza boshlagan paytda yuragi toʻxtab, vafot etgan. Yakunlangan boʻlimlar quyidagilardir: „Mamlakat ichkarisida“ (1921), „Frontda“ (1922), „Shonli qamchilash“ (1922), „Shonli qamchilash davom etadi“ (1923) (toʻliq tugallanmagan). Hašek vafotidan keyin tugallanmagan romanni jurnalist Karel Vaněk davom etgan. Bu asar „Shovvoz askar Švejkning rus asirligidagi sarguzashtlari“ ( nomi bilan 1923-yil chop etilgan.

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1958-yil „Pravda“ nashriyotining „Ogonyek“ jurnalida chop etilgan ruscha nashridan Nasibulla Habibullayev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1971-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tiliga romanning faqat „Mamlakat ichkarisida“ hamda „Frontda“ boʻlimlari oʻgirilgan xolos. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: X.&nbsp;Ergashev – muharrir, G.&nbsp;Frolov – rassom, I.&nbsp;Siganov – rasmlar muharriri, E.&nbsp;Saidov – texnik muharrir, N.&nbsp;Roʻzimuhamedova – musahhih. Adadi – 15&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar

* [„Shovvoz Švejkning boshidan kechirganlari“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Yaroslav%20Gashek.%20Shovvoz%20Shveykning%20boshdan%20kechirganlari%20(roman).pdf)
Arthur Rimbaud

## Hayot yoʻli
**Rembo Artur** () — fransuz shoiri.
Rembo Artur 1854-yilning 20-oktabrida Fransiyanining shimoli-sharqiy qismida Sharlevilda tugʻilgan. Uning otasi, Fredrik Rembo, harbiy boʻlib, Jazoirda xizmat qilgan. Onasi, Mari-Katrin-Vitali Kyuif, oddiy xizmatchi oilasidan boʻlgan. 4 yoshligida ularni otasi tashlab ketadi va shundan soʻng Arturni onasi tarbiyalay boshlaydi. Boshlangʻish taʼlimni Sharlevil litseyida oladi. 1870-yilda birinchi sheʼri chop etilgach, 16 yoshida Rembo Fransiyaning shimoli va Belgiyaning janubiga sayohatini boshlaydi.
17 yoshida Parijda shoir Pol Verlon bilan tanishadi va bir muddatga uning yaqin doʻstiga aylanadi. Verlen Remboni Parijga taklif qiladi va yoʻl harajatlarini oʻzi qoplaydi.

## Rembo zamonaviy madaniyatda
XX asrda Remboning meʼrosi munozaralar mavzusiga aylangan. Fransuz shoirlaridan Giyom Appoliner va Pol Elyuar Remboning umumeʼtirof qilingan izdoshlaridan hisoblanishadi. Remboning dunyoqarashi va sheʼriyati Genri Millerning ijodiga taʼsir koʻrsatgan. XX asrning ikkinchi yarmida Artur Rembo juda katta mashhurlikka erishgan.
1991-yilda Rishar Dindoning "Arthur Rimbaud — Une biographie" filmi dunyo yuzini koʻrdi.
Qoʻshiqchi va shoira Patti Smit oʻz ishlarida uni koʻp bor esga oladi.
Martin Eden

**Martin Eden** () — amerikalik yozuvchi Jack London qalamiga mansub roman. Kitob sifatida birinchi marta 1909-yil „Macmillan“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Ilk bor 1908-yilning sentabridan 1909-yilning sentabrigacha „The Pacific Monthly“ jurnalida chop etilgan.

„Martin Eden“ Londonning oʻzbek kitobxonlari orasida eng yaxshi tanilgan asarlaridan biridir. Romanni oʻzbek tiliga Qodir Mirmuhamedov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1986-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan.

## Syujeti
Romanda yozuvchi boʻlish ishtiyoqida yurgan yosh kishi haqida soʻz yuritiladi. London romanda oʻz hayotini aks ettirgan. Ammo Londondan farqli oʻlaroq, asar qahramoni Eden sotsializmga qarshi chiqadi. Roman qahramoni ogʻir mehnat qilib, shuhrat qozonadi. Ammo oʻzi ideallashtirgan tuzumdan hafsalasi pir boʻlib, umidsizlikka tushadi hamda oʻz joniga qasd qiladi.

## Qahramonlari
* Martin Eden () – bosh qahramon, sobiq dengizchi;
* Ruth Morse () – talaba, badavlat oila farzandi;
* Lizzie Connolly () – fabrika ishchisi;
* Joe Dawson () – Edenning boshchisi;
* Russ Brissenden () – kasal yozuvchi.

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1961-yil Moskva shahrida „Ogonyek“ nashriyotida chop etilgan nashrga asoslanib Qodir Mirmuhamedov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1968-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M.&nbsp;Osimov – muharrir, A.&nbsp;Kiriakidi – rassom, I.&nbsp;Siganov – rasmlar muharriri, A.&nbsp;Boboxonov – texnik muharrir, Sh.&nbsp;Sobirova – musahhih. Kitob adadi – 25&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar

* [„Martin Eden“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Jek%20London.%20Martin%20Iden%20(roman).pdf)
Achraf Baznani

**Achraf Baznani** Marokashlik rassom, kino rejissiyor hamda mahoratli fotografdir. U Marrakeshda tug’ilgan.http://aplus.com/a/achraf-baznani-miniature-human-surreal-photo-series

## Hayoti va ijodi
Baznani fotograflikni tasodifan boshlagan. U o’zining tug’ilgan kunida Kodak Ektra 250 kamerasini sovg’a tariqasida olgan. Baznani tez o’rganuvchan bo’lgan va hech qanday qo’shimcha fotograflik kurslariga bormagan. U bir qancha qisqa metrajli va hujjatli filmlar yaratgan. Ular orasiga“Oldinga” – 2006-yil va “Unitilgan” – 2007-yil kiradi. “Muhojir” – 2007-yilda yaratgan qisqa metrajli filmi bir qancha milliy va xalqaro unvonlarni qo’lga kiritgan.

Baznani birinchilardan bo’lib Arab dunyosida surreal - ya’ni fakt va fantaziya aralashgan hikoyalarni suratlar bilan kitob shaklida chiqargan mashhur ijodkor hisoblanadi. “Mening nigohimda” va “Hayolimda” nomli kitoblarida Baznani o’z kundalik hayoti va kulgili voqea - hodisalarni suratlar bilan tasvirlagan.

Uning ijodiy ishlari bir qancha jahon jurnallarida chop etilgan, Masalan, PicsArt, Mambo, Photo+, Amateur Photographer, Fotografe Melhor, Digital Photo jurnallari va boshqalar.

2014-yilda u o’zining “52 Loyiha” nomli ishini tamomladi. Bu loyihani bajarishda ijodkor yilning har haftasini o’z suratlarida aks ettirishga harakat qilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayt
Ming bir qiyofa

**„Ming bir qiyofa“** — oʻzbek yozuvchisi Omon Muxtor qalamiga mansub roman. 1994-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyot matbaa-konsernining bosh tahririyatida chop etilgan. Roman bir qarashda bir-biriga bogʻliq boʻlmagan uch hikoyatdan iboratdir. 

„Ming bir qiyofa“ oʻzbek romanchiligida katta yangilik boʻlgan. Asar stilistik jihatdan Gabriel García Márquezning „Yolgʻizlikning yuz yili“, Mixail Bulgakovning „Usta va Margarita“ hamda Franz Kafkaning „Jarayon“ romanlariga qiyosalanadi.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Z. A. Mirzahakimova – muharrir, Aziz Umarov – rassom, M. M. Aʼlamov – badiiy muharrir, L. Yu. Xijova – texnik muharrir, Yu. T. Bizaatova – musahhih. Kitob adadi – 50&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Ming bir qiyofa“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/uzbek_nasri/Omon%20Muxtor.%20Ming%20bir%20qiyofa%20(roman).pdf)
Kapitan qizi

**„Kapitan qizi“** — rus shoiri hamda yozuvchisi Aleksandr Pushkin qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1836-yil „Sovremennik“ jurnalining toʻrtinchi sonida chop etilgan. Jurnalda muallifning ismi koʻrsatilmagan. Kitob oʻlaroq 1837-yil nashr qilingan. Qissada 1773-1774-yillarda boʻlib oʻtgan Pugachev qoʻzgʻoloni haqida hikoya qilinadi.

„Kapitan qizi“ rus adabiyotida realizm janri shakllanishida muhim rol oʻynagan. Qissa asosida bir necha film suratga olingan.

Qissani oʻzbek tiliga Abdulla Qahhor tarjima qilgan.  Asar oʻzbek tilida 1939-, 1949-, 1972-, 1988-yillarda nashr qilingan.

## Manbalar

## Havolalar

* [„Kapitan qizi“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Aleksandr%20Pushkin.%20Kapitan%20qizi%20(qissa).pdf)
Oq tanli sardor

**„Oq tanli sardor“** (), toʻliq nomi **„Oq tanli sardor: Shimoliy Amerika afsonasi“** () — irlandiyalik-amerikalik yozuvchi Thomas Mayne Reid qalamiga mansub roman. Ilk bor 1855-yil chop etilgan. Asarni oʻzbek tiliga Erkin Mirobidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1990-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.

„Oq tanli sardor“ Mayne Reidning eng taniqli asarlaridan biridir. Romanda Shimoliy Amerikaning mahalliy aholisi boʻlmish hindularning amerika va ispan bosqinchilariga qarshi kurashi haqida soʻz yuritiladi.

## Syujeti
Romandagi hodisalar 18-asr oxiri-19-asr boshida Meksikada sodir boʻladi. Romanda Shimoliy Amerikaning mahalliy aholisi boʻlmish hindularning amerika va ispan bosqinchilariga qarshi kurashi haqida soʻz yuritiladi. Mayne Reid romanni 1840-yillarda Amerika va Meksika oʻrtasida boʻlib oʻtgan urushda boshidan kechirganlariga asoslanib yozgan.

## Qahramonlari
* Carlos () – oq tanli sardor
* Rosita () – Carlosning singlisi
* Catalina de Cruces () – Carlosning sevgilisi
* Don Juan () – Rositaning sevgilisi
* Antonio () – Carlosning yaqin doʻsti
* Josefa () – Antonioning qalligʻi
* Roblado() – Carlosning ashaddiy dushmani, kapitan
* Vizcarra () – Robladoning doʻsti, Carlosning dushmani
* Joaquin () – Carlosning dushmani, iyezuit
* Gomez () – Carlosning dushmani
* Don Ambrosio () – Catalinaning otasi
* Vicenza () – Catalinaning oqsochi, aygʻoqchi
* Manuel () va Pepe () – bizon ovchilari, Carlosni izlaganlar
* Andres () – otboqar, Catalinaga doʻst

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1956-yil „Detgiz“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Erkin Mirobidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1990-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Shavkat Turob – muharrir, E.&nbsp;Kigay – rassom, R.&nbsp;Zufarov – rasmlar muharriri, V.&nbsp;Demchenko – texnik muharrir, B.&nbsp;Yunusov – musahhih. Kitob adadi – 100&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Oq tanli sardor“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Tomas%20Mayn%20Rid.%20Oq%20tanli%20sardor%20(roman).pdf)
Xandon pista (asar)

„**Xandon pista**“ — oʻzbek yozuvchisi Said Ahmad qalamiga mansub hajviyalar toʻplami. 1994-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallif 1990-yillar boshida yozgan hajviy asarlar jamlangan.

„Xandon pista“ Ahmadning eng taniqli hajviy toʻplamlaridan biri boʻlib, oʻzbek filologlar tomonidan keng tahlil qilingan. Toʻplamga Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Oʻtkir Hoshimov muharrirlik qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Xandon pista“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/hajviyot/Said%20Ahmad.%20Xandon%20pista%20(hajvlar).pdf)
Xandon pista (maʼnolari)

**Xandon pista** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Pista – pistadoshlar oilasiga mansub buta yoki daraxtlar turkumi;
* Xandon pista — oʻzbek yozuvchisi Said Ahmad qalamiga mansub hajviyalar toʻplami.
Plutoniya

**„Plutoniya“** () — rus geologi hamda geografi Vladimir Obruchev qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Muallif asarni 1915-yil yozgan. Ammo roman 1924-yilga kelibgina chop etilgan. „Plutoniya“ni oʻzbek tiliga Oʻlmas Muhiddin tarjima qilgan.

Romanda bir guruh olim Yerning ichki qismiga sayohat qiladi hamda yer ostida yashovchi qadimiy jonzotlarga duchor boʻladi. Bundan tashqari, romanda geologiyani oʻrganish, oʻsimliklar hamda hayvonot olamini muhofaza qilish masalalari haqida soʻz yuritiladi.

## Syujeti
„Plutoniya“da olti tekshiruvchining Yer ichiga qilgan sayohati va ularning yerosti dunyosi ustida olib borgan kuzatishlari haqida soʻz yuritiladi. Kitobda Yer sayyorasining geologiyasi, tarkibi va tuzilishi haqida hikoya qilinadi.

Asarda qadimgi davrlarda yerda yashagan oʻsimlik va hayvonlar, ularning oʻzgarishi, bir-birini almashtirishi va ular orasidan insonning ajralib chiqishi haqida soʻz yuritiladi.

## Qahramonlari
* Semyon Semyonovich Papochkin – zoolog
* Ivan Andreyevich Borovoy – meteorolog
* Mixail Ignatyevich Gromeko – botanik va vrach
* Pyotr Ivanovich Kashtanov – geolog
* Yakov Maksheyev – togʻ injeneri
* Ilya Stepanovich Igolkin – kayur
* Nikolay Innokentyevich Truxanov – geofizik va astronom

## Oʻzbekcha tarjimasi
„Plutoniya“ni oʻzbek tiliga Oʻlmas Muhiddin tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1987-yil qayta ishlanib, Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi ikkinchi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Toʻlqin – muharrir, A.&nbsp;Ponoparev – rassom, H.&nbsp;Rahmatullayev – rasmlar muharriri, V.&nbsp;Demchenko – texnik muharrir, S.&nbsp;Saydolimov – musahhih. Kitob adadi – 60&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Plutoniya“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Vladimir%20Obruchev.%20Plutoniya%20(roman).pdf)
Alibobo va qirq qaroqchi (toʻplam)

„**Alibobo va qirq qaroqchi toʻplami**“ — arab xalq ertaklarini oʻzida jamlagan toʻplam. 1989-yil Toshkent shahrida „Choʻlpon“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga „Ming bir kecha“ va unga kirmay qolgan arab xalq ertalari kiritilgan. Toʻplam Oʻzbekistondagi maktablarda мустақил мутолаа учун тавсия этилadigan asarlar safidan oʻrin olgan.

Asardagi ertaklarni Abdusodiq Irisov toʻplagan. Toʻplamni tayyorlagan tahrir hayʼati Erkin Vohidov, Qodir Mirmuhamedov, Muhammadjon Mirzamuhamedov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev, Nurali Qobul, Nosir Fozilov, Tohir Malik, Anvar Obidjon, Toʻlqin Alimovlardan iborat boʻlgan. Toʻplamga Shamsi Odil muharrirlik qilgan.

## Ertaklar

## Manbalar

## Havolalar
* [„Alibobo va qirq qaroqchi“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_xalqlari_ogzaki_ijodi/Alibobo%20va%20qirq%20qaroqchi%20(ertaklar).pdf)
Yillar armoni

**„Yillar armoni“**, toʻliq nomi **„Yillar armoni: Sheʼrlar va dostonlar“** — oʻzbek shoiri Abdulla Oripov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1983-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida 35 ming nusxada chop etilgan. 1987-yil ayni nashriyotda qayta chop etilgan. Asar uchun adabiyotshunos va munaqqid Matyoqub Qoʻshjonov kirish soʻz yozgan. 

„Yillar armoni“ Oripovning eng tanliqli sheʼriy toʻplamlaridan biri boʻlib, zamonaviy oʻzbek sheʼriyatidagi eng muhum asarlardan biri hisoblanadi. Toʻplamga kiritilgan sheʼrlar va dostonlar oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar orasida keng tanilgan.

## Manbalar
Turk hikoyalari

**„Turk hikoyalari“** — turk yozuvchilari qalamiga mansub hikoyalar toʻplami. Toʻplamga 16 turk yozuvchisining 21 hikoyasi kiritilgan. Hikoyalarni rus tilidan oʻzbek tiliga Hikoyat Mahmudova tarjima qilgan.

## Hikoyalar

*[[Oʻrxon Kamol]]*
* „Eng muhimi, non!“
* „Bezori“

*[[Mahmud Ozay]]*
* „Qochoq“
* „Jannat bogʻi“

*[[Mehmed Seyda]]*
* „Dovyurak Ahmad“

*[[Sabohiddin Qudrat Oqsol]]*
* „Qosh qorayganda“

*[[Najot Jumali]]*
* „Joʻxorizorda“

*[[Ziyod Salim oʻgʻli]]*
* „Qudratli Salim“
* „Machta uchidagi odam“

*[[Oʻktoy Oqbol]]*
* „Zangi buzilgan soat“

*[[Komron Shipal]]*
* „Onaizor“

*[[Muzaffar Buyruqchi]]*
* „Bolakay“

*[[Chingiz Yoʻrik]]*
* „Odamlarni yolgʻiz qoldirmang“

*[[Bilge Karasu]]*
* „Tut xiyoboni“

*[[Tariq Dursun Kakinch]]*
* „Ota“
* „Ochiq eshik ortida“

*[[Bakir Yulduz]]*
* „Germaniyada qilingan“
* „Emikdoshlar“

*[[Tahsin Yujel]]*
* „Ilhom“

*[[Temirtosh Jayhun]]*
* „Agar oʻgʻil boʻlsa“

*[[Adnan Oʻzyalchinor]]*
* „Ish tashlash“

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1976-yil „Xudojestvennaya literatura“ nashriyoti chop etgan nashrga asoslanib Hikoyat Mahmudova tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A.&nbsp;Qosimov – muharrir, V.&nbsp;Nemirovskiy – rassom, A.&nbsp;Bobrov – rasmlar muharriri, E.&nbsp;Potapova – texnik muharrir, M.&nbsp;Qudratova – musahhih. Kitob adadi – 100&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* „Turk hikoyalari“ Ziyouz saytida
Gobseck

**„Gobseck“** () — fransuz yozuvchisi va dramaturgi Honoré de Balzac qalamiga mansub qissa. Muallif qissani 1830-yil yozgan. „Gobseck“ keyinchalik Balzacning „La Comédie humaine“ („Inson komdediyasi“) romanlar toʻplamida chop etilgan.

„Gobseck“ ilk bor eskiz oʻlaroq 1830-yilning mart oyida „l’Usurier“ („Sudxoʻr“) nomi bilan „La Mode“ jurnalida chop etilgan. Oʻsha yilning avgust oyida „Le Voleur“ jurnalida ham chop etilgan. Qissa toʻlaligicha „les Dangers de l’inconduite“ nomi bilan Mame-Delaunay tomonidan chop etilgan. Mazkur versiya 1835-yil „Papa Gobseck“ nomi bilan Madame Charles-Béchet tomonidan ham chop etilgan. Qissa „Gobseck“ tituli bilan 1842-yil „La Comédie humaine“ toʻplamida chop etilgan.

## Syujeti
Qissadagi hodisalar Burbonlar restavratsiyasi davrida sodir boʻladi. Uning bosh qahramoni Anastasie de Restaud boy burjuaning qizi boʻlib, aristokratga turmushga chiqadi, ammo his-tuygʻusiz hayotidan zerikadi. Anastasie Maxime de Trailles degan shaxs bilan oshiq-mashuq boʻladi va bor mulkini unga sarflaydi. Anastasie sudxoʻr Jean-Esther van Gobseckdan moliyaviy yordam soʻraydi. Maître Derville esa Gobseckning huquqshunosi boʻladi. Pirovardida Anastasie oilasidan ham, oilaviy boyliklaridan ham ayriladi.

## Oʻzbekcha tarjimasi
„Gobseck“ni oʻzbek tiliga Mirziyod Mirzoidov hamda Mahkam Mahmudov tarjima qilgan. Qissa oʻzbek tilida Balzacning „Sagʻri teri tilsimi“ qissasi bilan birga toʻplam oʻlaroq chop etilgan. Toʻplam 1981-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Tursunov – muharrir, V. Pletuxin – rassom, A. Bobrov – rasmlar muharriri, E. Saidov – texnik muharrir, M. Abdusalomova – musahhih. Kitob adadi – 600&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar
* [„Gobseck“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Onore%20de%20Balzak.%20Gobsek%20(qissa).pdf)
Choliqushi

„**Choliqushi**“ () – turk yozuvchisi Reşat Nuri Güntekin qalamiga mansub roman. Ilk bor 1922-yil chop etilgan. Asarda yosh oʻqituvchi Farida va uning Komronga boʻlgan muhabbati haqida hikoya qilinadi.

Romanni oʻzbek tiliga Mirzakalon Ismoiliy tarjima qilgan. Asar oʻzbek tilida bir necha marta nashr qilingan.

1966-yil „Choliqushi“ asosida film suratga olingan. 1986- hamda 2013-yillarda esa asar asosida teleserial olingan. 1986-yilgi serial „Oʻzbektelefilm“ kinostudiyasida oʻzbek tiliga dublyaj qilingan.

## Syujeti
Romandagi voqealar Birinchi jahon urushi arafasida yuz beradi. Asarning bosh qahramoni Feride ota-onasining vafotidan soʻng, hayotda turli qiyinchiliklarga duch keladi. Feride oʻz xolasining oʻgʻli Kamronni sevib qoladi. Kamron ham uni sevadi, ammo oilaviy sharoitga koʻra ular birga boʻla olmaydilar. Feride oʻqituvchi boʻlib ishlash uchun chekka qishloqqa ketadi. Asar soʻnggida ikki yosh nihoyat bir-biriga yetishadi.

## Qahramonlari
* Farida (Choliqushi) () — bosh qahramon
* Komron () — Faridaning sevgilisi
* Basima () — Faridaning xolasi, Komronning onasi
* Mujgon () — Faridaning xolavachchasi
* Oysha () — Faridaning xolasi, Mujgonning onasi
* Munisa () — Faridaning boqib olgan qizi
* Xayrullo () — yoshi keksa doktor
* Sayfuddin () — Komronning otasi

Romanni oʻzbek tiliga Mirzakalon Ismoiliy tarjima qilgan. Asar oʻzbek tilida bir necha marta, jumladan, 1968- hamda 1988-yillarda chop etilgan. Mazkur nashrlar Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Roman oxirida Miad Hakimov soʻngi soʻzi keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Choliqushi“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Rashod%20Nuri%20Guntekin.%20Choliqushi%20(roman).pdf)