Kusatsu (Gunma)

Yaponiyaning Gunma prefekturasida joylashgan shaharchadir. 2020-yil 1-sentyabr holatiga koʻra, shaharchada 3407 ta xonadonda 6255 nafar aholi istiqomat qilgan, aholi zichligi esa 1 km2 ga 130 kishidan toʻgʻri kelgan. Shaharning umumiy maydoni 249,75 kvadrat kilometr (96,43 mi²) ni tashkil etadi. Kusatsu — Yaponiyadagi eng mashhur issiq buloqlarshahridan biri hisoblanadi.

## Geografiyasi
Kusatsu dengiz sathidan 1200 metr balandlikda joylashgan. Kusatsudan gʻarbda faol Kusatsu-Shirane vulqoni (2160 m) va faol boʻlmagan Tengu togʻi (1385 m) hamda Motoshirane togʻi (2171 m) qad roslagan.

### Atrofdagi munitsipalitetlar
Gunma prefekturasi

* Higashiagatsuma
* Tsumagoi
* Nakanojo

Nagano prefekturasi

* Takayama

### Iqlimi
Kusatsu nam kontinental iqlimga ega (Köppen *Dfb*) boʻlib, yozi issiq va qishi qattiq qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Kusatsuda oʻrtacha yillik harorat 3,3 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1711 mm boʻlib, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 23,7 °C, eng past harorat esa yanvarda, −1,4 °C atrofida boʻladi. Qish mavsumida onsen suvi yordamida koʻchalar qordan tozalanadi.

## Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Kusatsu aholisi soʻnggi 40 yil ichida kamaygan.

## Tarixi

### Yayoi davri
Kusatsuning afsonaviy kelib chiqishi Yayoi davrida, milodiy II asrga borib taqaladi. Afsonaga koʻra, Yamato Takeru yoki Yamabushi Kusatsu atrofidagi issiq buloqlari ochilgan; ammo, ikkala daʼvo uchun hech qanday tarixiy dalil mavjud emas. Afsonaga koʻra, Yamato Takeru oʻz xotinining sharafiga shahrchaga Tsumagoi va Agatsuma deb nom bergan („tsuma“ yapon tilida „xotin“ degan maʼnoni anglatadi).

### Kamakura davri
XII asrgacha Kusatsu haqida aniq maʼlumot mavjud emas. Mahalliy folklorda aytilishicha, Minamoto no Yoritomo 1193-yilda Kusatsuga Taira urugʻi jangchilaridan qochish uchun shu yerdan panoh topgan. Keyin u Yubatakeda yashirinadi va choʻmiladi. Yoritomo oʻtirgan  va u choʻmilgan deb aytiladigan  hanuzgacha mavjud. Kusatsu tarixi 1200-yilda, Kosenji ibodatxonasiga asos solinganida boshlangan.

### Sengoku davri
Deyarli 400 yil oʻtgach, Sengoku davrida, yaralangan samuraylar orasida mashhur boʻlgan issiq buloqlar kurortiga aylangan Kusatsu mavjudligi haqida koʻplab dalillar mavjud.  1595-yil (Bunroku 4) davomida Tokugava Ieyasu va Toyotomi Hideyoshining oʻrtasidagi yozishmalarda Ieyasu onseniga borish taklifi haqida zikr etiladi. Biroq, Hideyoshi Kusatsuga bormaydi, lekin uning oʻrniga Kusatsudan suv olib kelish uchun bir necha xizmatkorlarini yuboradi.

### Edo davri
Edo davrida, ayniqsa Bakumatsu davrida, Kusatsu misli koʻrilmagan iqtisodiy oʻsishni boshdan kechirdi va Yaponiyaning eng mashhur issiq buloqlar manzilgohidan biriga aylandi. Bu qisman Tokioning Yoshivara kabi qizil nurli tumanlarida yuqadigan gonoreya va zaxm kabi tanosil kasalliklarining koʻpayishi bilan bogʻliq edi, buning uchun issiq buloqda choʻmilishdan boshqa hech qanday davo yoʻq deb hisoblanar edi.  maʼnosi ham shu vaqtga borib taqaladi va xuddi Edodagi (savdo tumanlari) kabi mingta doʻkon maʼnosini anglatadi.

Kusatsu Onsenning maqtovini eshitgan 8-Syogun Tokugava Yoshimune Yubatake manbasidan issiq buloq suvini olib, choʻmilish uchun oʻz qalʼasiga olib boradi. Hozirgi Kusatsu hududi Edo davrida Kozuke provinsiyasidagi *Hatamoto* tomonidan boshqariladigan hududning bir qismi hisoblanadi.

### Meiji davri
1869-yilda Kusatsu hududi yonib ketadi. Shahar bir necha yil ichida rekonstruksiya qilinadi, ammo bu jarayon koʻplab mahalliy aholini qarzdor qilib, keyingi 20 yil ichida koʻplab kichik korxonalar, ayniqsa *ryokanlar* bankrot boʻlishiga olib keladi. Oʻsha paytda Kusatsu aholisining koʻpchiligi anʼanaviy  anʼanasidan voz kechishadi, yaʼni qishda Kusatsuni tark etib, togʻlar ostida joylashgan oʻz ona shaharlariga qaytishni afzal koʻrish odati hisoblanadi. Buning oʻrniga shaharliklar qarzlarini toʻlash uchun eski uylarini sotib, yil boʻyi Kusatsuda yashay boshladilar.

Kusatsu qishlogʻi 1889-yil 1-aprelda Gunma prefekturasining Agatsuma tumanida sobiq Kusatsuning Maeguchi va boshqa oltita qishloqlar bilan qoʻshilishi va Meiji tiklanishidan keyin zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish orqali bunyod etilgan. 1900-yil 1-iyulda qishloqning sobiq Kusatsu va Maeguchi qismlari shaharcha maqomiga koʻtarildi, qolgan qismi esa Kuni qishlogʻini tashkil etdi.

Meidzi davrida infratuzilma va odamlarning bilimlari rivojlangan, shuning uchun koʻplab taniqli odamlar Kusatsuga tashrif buyurishgan. Issiq buloqlar, vulqonlar va boshqalar taʼsirini oʻrganish uchun muhim yoʻnalishga aylangan bu sohaga, ayniqsa, chet elliklar ilmiy qiziqish uygʻotdi.

1876-yilda nemis shifokori Erwin Balz birinchi marta Kusatsuga tashrif buyuradi. Balz Yaponiyadagi zamonaviy gʻarbiy tibbiyot fanining otalaridan biri va imperator Meidjining saroy shifokori boʻlgan. U Kusatsudagi issiq buloqlarning shifobaxsh kuchiga ishonch hosil qiladi va yapon shifokorlariga issiq buloqlardan toʻgʻri foydalanishni oʻrgatish zarurligiga shahar aholisini ishontirish maqsadida ular ustida ilmiy izlanishlar olib boradi.

### Taysho Reyvaga
1914-yilda Kusatsu changʻi klubi tashkil etilgan.

1915-yilda ingliz anglikan missioneri Meri Kornuol Leg birinchi tashrifini amalga oshirildi. 1916-yilda Kornuoll Leg oʻz mablagʻlaridan foydalangan holda, oʻsha paytda Kusatsuning Yunosava hududida boʻlgan Hansen kasalligi bilan ogʻrigan koʻplab aholini uy-joy bilan taʼminlab, Avliyo Barnabo missiyasini tashkil etdi. Kornuoll Leg keyingi yillarini Kusatsu moxov jamiyatida ishlashga bagʻishladi, uning mehnati va fidoyiligi Yaponiya hukumati tomonidan sharaf bilan tan olinadi.

1941-yilda Sankt-Barnabus kasalxonasi yopildi, uning oʻrniga hukumat tomonidan boshqariladigan Kuryu Rakusen-en sanatoriysi bunyod etildi. Kusatsudagi Avliyo Barnabus cherkovi va Kornuoll-Leg parki Meri Kornuoll-Legning xayriya merosi va u xizmat qilmoqchi boʻlgan jamiyat tarixidan dalolat beradi.

1926-yilda Kusatsu va Karuizava oʻrtasida qurilayotgan 1908-yilda  qurilishi yakunlandi.

1948-yilda Kusatsu yaqinidagi Tengu togʻida changʻi lifti oʻrnatildi. Bu Yaponiyadagi birinchi changʻi lifti boʻlib, Kusatsu mamlakatdagi birinchi togʻ-changʻi kurortlaridan biriga aylantirildi.

## Hukumat
Kusatsu toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 12 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Kusatsu, Agatsuma tumanidagi boshqa munitsipalitetlar bilan birgalikda Gunma prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzoni qoʻshish huquqiga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Gunma 5-okrugi tarkibiga kiradi.

2020-yilda mahalliy saylovlar boʻlib oʻtdi, unda saylovchilarning 90 % dan ortigʻi shahar kengashi aʼzosi Shoko Araini chaqirib olish uchun xalq ovoz berishi oʻtkazildi. Kengashdagi yagona ayol Arai shahar meri Nobutada Kuroivani unga jinsiy tajovuz qilishda ayblagan edi. Kuroiva ayblovlarni rad etdi, bu esa oʻz ayblovlari bilan shahar obroʻsiga putur yetkazishda ayblangan Araiga qarshi norozilikni keltirib chiqardi.

## Iqtisodiyoti
Shaharning asosiy daromad manbai turizm (mehnatga layoqatli aholining qariyb 90 % uchinchi darajali sektorda ishlaydi) hisoblanadi, bunda birinchi navbatda issiq buloq kurortlari asosiy ahamiyat kasb etadi, sanoat va qishloq xoʻjaligi deyarli rivojlanmagan.

## Taʼlim tizimi
Kusatsuda shahar hukumati tomonidan boshqariladigan davlat boshlangʻich maktabi, Kusatsu boshlangʻich maktabi (草津町立草津小学校) va bitta davlat oʻrta maktabi, Kusatsu kichik oʻrta maktabi (草津町立草津中学校) faoliyat yuritadi.

Shaharda oʻrta maktab mavjud emas. Gunma prefekturasi taʼlim kengashi boshqa joylarda prefektural oʻrta maktablarni boshqaradi.

## Transport

### Temir yoʻl
1964-yilda shaharga temir yoʻl qatnovi yaqin atrofdagi oltingugurt konining yopilishi va yuk tashishning toʻxtashi tufayli toʻxtatildi, bu esa liniyaning iqtisodiy samaradorligini yoʻqotdi.

### Magistral yoʻl

* Milliy yoʻnalish 292

## Qardosh shaharlar bilan munosabatlari

*  Hayama, Kanagawa, Yaponiya, since March 29, 1969
*  Kusatsu, Shiga, Yaponiya, since September 8, 1997
*  Bietigheim-Bissingen, Germaniya since October 11, 1962. The town in which Kusatsu’s benefactor Erwin Bälz was born. The contacts with this sister town are the most intensive. There is an annual student exchange.
*  Neustift, Austriya since March 21, 1986. Winter sports resort town. Contact established through the Austrian national ski team.
*  Karlovy Vary (Karlsbad, Carlsbad), Czech Republic since May 20, 1992. Spa resort town, was compared with Kusatsu by Erwin Bälz.
*  Snowy River, Avstraliya since July 10, 1991. This town is located on the same latitude as Kusatsu, but in the southern hemisphere.

## Mahalliy diqqatga sazovor joylar

### Kusatsu Onsen

Kusatsu shahrida 100 ga yaqin issiq buloqlar mavjud boʻlib, ularning umumiy miqdoriga koʻra har daqiqada taxminan 34 000 litr yerdan oqib chiqadi. Suv oltingugurtli va kislotali boʻladi. Issiq buloqlar: artralgiya, yelkaning qattiqlashishi, falaj, qotib qolish, koʻkarishlar, burilishlar, surunkali hazmsizlik, bavosir, titroq, arterioskleroz, kuyishlar, surunkali ginekologik kasalliklarni davolashga yordam beradi. Tabiiy issiq buloqlardan olingan suv nafaqat choʻmilish uchun, balki shahardagi boshlangʻich va oʻrta maktablar, shahar ijtimoiy taʼminot markazi, qishda koʻchalar va koʻplab xonadonlarni isitish uchun, shuningdek, shahar suzish havzasini isitish uchun foydalaniladi.

### Bälz muzeyi
Bälz muzeyi Kusatsuning yana bir diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanib, Kusatsuga kiraverishda joylashgan boʻlib, tashrif buyuruvchilar Ervin Bälzning hayoti va faoliyati haqida koʻplab maʼlumotlar olishlari mumkin. Shuningdek, esdalik sovgʻalari doʻkonida asosan Germaniya va Chexiya tovarlari mavjud.

### Gullar
Kusatsuning diqqatga sazovor joylaridan yana biri bu shahar va uning atrofida oʻsadigan togʻ gullari hisoblanadi. Ularning eng mashhurlari quyidagilardir:

* Watasuge (Eriophorum Vaginatum, quyon dumi paxta oʻti)
* Zazenso (Simplocarpus foetidus, Skunk karam)
* Azumashakunage (Rhododendron Metternichii var. Yaponika, Rhododendronning bir turi)
* Hakusanshakunage (Rhododendron brachycarpum, Rhododendronning bir turi)
* Rengetsutsuji (Rhododendron molle subsp. Japonicum, Azalea turi)
* Yanagiran (Epilobium angustifolium, Rosebay Willowherb)
* Nanakamado (Sorbus commixta, Yapon Rowan)
* Ezorindo (Gentiana triflora var. Yaponiya, koʻk Gentian)
* Komakusa (Dicentra peregrina, magnoliyaning bir turi)

### Festivallar va tadbirlar
Yil davomida bir qator anʼanaviy festivallar hamda bir qator tadbirlar oʻtkaziladi.

### Sport
Thespakusatsu Gunma futbol klubi, garchi Yaponiya futbol ligasi tizimida Kusatsuda tashkil topgan vakillik jamoasi boʻlsa ham, aslida Maebashida toʻp suradi.

### Koʻllar va sharsharalar
Kusatsu yaqinida bir qancha sharsharalar va kraterli koʻllar mavjud. Eng mashhurlari quyidagilardir:

*  dengiz sathidan 2100 metr balandlikda joylashgan Shirane togʻining krater koʻli. U juda yuqori kislotalilik darajasiga ega va zumrad-yashil sirt bilan qoplangan.
* , dengiz sathidan 2000 metr balandlikda Shirane togʻi va Motoshirane togʻlari oʻrtasida joylashgan. Uning suvi tiniqligi bilan ajralib turadi.
*  va  Kusatsu yaqinidagi sharshara

### Changʻi zonasi
Tengu togʻi va Shirane togʻida qurilgan  90 yillik tarixga ega maskan boʻlib, u Kusatsuning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi. Changʻi zonasi dengiz sathidan 2100 metrdan 1300 metrgacha balandlikda joylashgan. Bu yerda qorning qalinligi juda yaxshi va barcha qiyinchilik darajalari uchun oʻn xil yoʻnalishda uchish yoʻllari, shuningdek, oʻn ikkita lift mavjud. Eng uzun marshrut sakkiz kilometr uzunlikka ega.

## Kusatsu shahridan taniqli odamlar

* Kenji Ogivara, changʻidan sakrash boʻyicha Olimpiya oʻyinlarining oltin medali sovrindori
* Tsugiharu Ogivara, Olimpiada oltin medali sovrindori changʻichi
* Ichita Yamamoto, siyosatchi
## Manbalar

## Adabiyotlar
 
* Kawaai Yūtarō, Onsenshiwa, 1966, Gunma-ken, Agatsuma-Gun, Kusatsu-Machi, 3-7-2 Shigehara
* Kusatsu Kyōikuiinkai, Kusatsuonsen no Bunkazai, 1998, Asahiinsatsukōgyō Kabushikigaisha
* Erwin von Bälz Museum, director Okitsu Hiroyoshi, Toki No Utsuroi　(nashr qilinmagan)
* Kazumine Daiji, Manga Kusatsumachishi, 2000, Kusatsumachi
* Kusatsu Ryokankyōkai, Meiyukusatsu Onsen Hyakka
* Kusatsu Kankō Kyōkai, Kusatsu Style, 2007
* Kusatsu municipal business division, Kusatsu — The Kusatsu Guide 2002　(2007-yil tahrirlangan)
* Kusatsu municipal tourism division, Kusatsu — Kusatsu tourizm indeksi
* Kusatsu town hall, special project division, Yubatake VIPs — 100 famous people that visited Kusatsu, 1999

## Havolalar

* Official Website