open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Farallon orollari

**Farallon orollari** yoki **Farallonlar** - (ispancha *farallón* dan "ustun" yoki "dengiz qoyasi" degan ma'noni anglatadi), San-Fransisko, Kaliforniya, Amerika Qo'shma Shtatlari qirg'oqlari yaqinida, Farallon ko'rfazidagi orollar va dengiz to'plamlari guruhidir. Orollarni dengizchilar ba'zan **Iblis tishlari orollari** deb ham atashadi, bu ularning atrofidagi ko'plab xiyonatkor suv osti shollariga ishora qiladi. Orollar  Oltin darvozadan tashqarida va  Point Reyes janubida joylashgan va ochiq kunlarda materikdan ko'rinadi. Orollar San-Fransisko shahri va okrugi tarkibiga kiradi. Orollarning yagona aholi yashaydigan qismi Janubi-Sharqiy Farallon orolida (SEFI) joylashgan bo'lib, u yerda Point Blue Conservation Science va AQSh Baliq va yovvoyi tabiat xizmati tadqiqotchilari istiqomat qilishadi. Orollar jamoatchilik uchun yopiq.
Klaster metodi

**Klaster metodi -** pedagogik, didaktik strategiyaning muayyan shakli boʻlib, u taʼlim olovchilarga ixtiyoriy muammo (mavzu)lar yuzasidan erkin, ochiq oʻylash va fikrlarni bemalol bayon etish uchun sharoit yaratishga yordam beradi. Mazkur metod turli xil gʻoyalar oʻrtasidagi aloqalar fikrlash imkoniyatini beruvchi tuzilmani aniqlashni talab etadi. Klaster metodi aniq obektga yoʻnaltirilmagan fikrlash shakli sanaladi. Undan foydalanish inson miya faoliyatining ishlash tamoyili bilan bogʻliq ravishda amalga oshadi. Ushbu metod muayyan mavzuning taʼlim olovchilar tomonidan chuqur hamda puxta oʻzlashtirilguniga qadar fikrlash faoliyatining bir maromda boʻlishini taʼminlashga hizmat qiladi.
Navbahor (futzal klubi)

**Navbahor** — Namangan viloyatining futzal klubi. 2008-yilda tashkil etilgan.

## Joriy tarkibi
*[[2023-yil]] [[2-yanvar]] holatiga*

## Manbalar
Dinamo (futzal klubi)

**Dinamo** — Samarqand viloyatining futzal klubi. 2008-yilda tashkil etilgan.

## Joriy tarkibi

## Manbalar
Muhammad Sahool Bhagalpuri

**Muhammad Sahool Bhagalpuri** (1948-yilda vafot etgan) hind musulmon olimi va huquqshunosi boʻlib, Dorul Ulum Deobandning beshinchi bosh muftiysi boʻlib faoliyat yuritgan.

## Biografiyasi
Muhammad Sahool Bhagalpuri Bhagalpurning Puraini shahrida Usmon naslini daʼvo qiladigan musulmon oilasida tugʻilgan.

Sahool boshlangʻich taʼlimni uyda olgan, keyin esa Ashraf Alam bilan birga oʻqigan. U Jomiy al-Ulum Kanpur madrasasiga koʻchib oʻtgan va u yerda Ashraf Ali Tanviy va Muhammad Ishoq Burdvoniydan tahsil olgan. Keyin Fayz-i Om madrasasida Muhammad Faruk Chiryakotiydan tahsil oladi. Muhammad Sahool Haydarobodga borib, u yerda Lutfulloh Aligarhiy va Abdulvahhob Bihoriydan mantiq, falsafa, astronomiya, adabiyot va fiqh ilmlarini o‘rgangan. Haydaroboddan Dehliga ko‘chib o‘tadi va Nazir Husaynning maʼruzalarida qatnashadi, so‘ngra Dorul Ulum Deobandga aʼzo boʻladi va bu dargohda Mahmud Hasan Deobandiydan hadis ilmini o‘rganadi hamda shu yerda taʼlimni tamomladi.

Sahool oʻqishni tamomlagandan soʻng Dorul Ulum Deobandga oʻqituvchi etib tayinlandi. U sakkiz yildan ortiq seminariyada dars bergan. Keyin Aziziya madrasasi, Kalkutta Alia madrasasi va Sylhet hukumati Alia madrasasida katta hadis professori va bosh muallim sifatida xizmat qildi. 1920-yilda Patna shahridagi Alia Shamsul Huda madrasasiga mudir etib tayinlandi. Muhammad Shofi Usmoniydan keyin u hijriy 1355-yildan hijriy 1357-yilgacha Dorul Ulum Deobandning beshinchi bosh muftiysi bo‘lib ishlagan va o‘z davrida 15 185 ta fatvo bergan.

Sahool 1948-yilda (27-rajab 1367-hijriy) vafot etdi va Purenida dafn qilindi.

## Adabiy asarlar
Dor al-Suhul Shimoliy Nozimobodda oʻzining „*Fatova Suhuliya*“ nomi bilan mashhur boʻlgan *Mahmud al- Fatova* nomli diniy farmonlar kitobini nashr etdi. Fatovoning eski nusxasini Sahoolning nabirasi Muhammad Saʼdulloh Usmoniy Jomiyya Ulum -ul- islomiya ustozi Muhibbullohga bergan. Muhibulloh buning ustida ishladi va fatvo tuzib nashr etdi.

## Manbalar

### Adabiyotlar

*
Al-Abbos ibn Uboda

**Al-Abbos ibn Uboda** ( – Al-Abbos ibn Uboda ibn Nazla al-Ansoriy al-Xazrajiy) – sahoba.

## Hayoti
Ansoriy sahobalardan boʻlib, birinchi va ikkinchi aqaba bay’atida ishtirok etgan. Ikkinchi aqabada xazrajliklarga qarata nutq soʻzlagan va ularga bay’atning mohiyati, bay’atdan keyin ulardan talab qilinuvchi ishlar haqida eslatgan. Ushbu bay’atdan keyin Madinaga qaytmay, Makkada paygʻambar bilan birga qoladi. Rasulullohdan bir oz oldin Madinaga hijrat qiladi. Shu bois „Madinalik muhojir“ degan nom bilan atalgan. Hijratdan soʻng muhojirlardan Usmon ibn Maz’un bilan birodar tutingan.

Al-Abbos ibn Uboda Badr jangida ishtirok etmagan, biroq Uhud jangida qatnashgan. Ushbu jangda musulmonlarning parokanda boʻlib, magʻlubiyatga uchrayotganini koʻrgach, ularni ruhlantiruvchi soʻzlarni aytib jangga kirgan va halok boʻlgan.

## Adabiyotlar
* Ibn Hishom. *As-Sӣra.* – Qohira: 1955. II, 432, 446, 448, 464, 494;
* Ibn Saʼd*. At-Tabaqāt.* – Bayrut: 1968. I, 220, 223, 226;
* Ibn al-Asir. *Usd al-gʻāba.* – Qohira. 1970-73. III, 163-164; Ibn Hajar*. Al-Isāba.* – Qohira: 1912. III, 630-631;
* Nevzat Aşık. „*Abbas b. Ubâde“.* *TDV İA.* – İstanbul: 1988. I, 29;
* Alixontoʻra Sogʻuniy. *Tarixi Muhammadiy.* – T.: „Movarounnahr“, 2017. 107;
* Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. *Islom tarixi*. – T.: „Hilol-nashr“, 2017. I, 235.

## Manbalar
Muhammad Fazal Karim

**Muhammad Fazal Karim** (1954-yil) bir nechta Barelvi partiyalarining birlashmasi boʻlgan sunniy Ittihod Kengashining (SIK) yuqori martabali aʼzosi boʻlgan pokistonlik siyosatchi edi. Faysaloboddan PML (N) nomzodi sifatida Milliy Assambleyaga (MNA) birinchi muddatga saylangan. Ilgari Jamiyat Ulema-e-Pakistan (JUP) bilan siyosiy aloqador boʻlgan. Keyinchalik Sunniy Ittihod Kengashining bosh vitse-prezidenti boʻlgan. Jigar saratonidan aziyat chekib, 2013-yilning 4-aprelida ogʻir ahvolda Faysaloboddagi kasalxonaga yotqizilgan va 2013-yilning 15-aprelida vafot etgan.

## Tarjimai holi

Fazal Karim 1954-yil 24-oktyabrda Faysalobodda tugʻilgan. Islom olimi Sardor Ahmad Chishtining oʻgʻli edi. 1987-yilda Jamiya Rizviyadan islomshunoslik boʻyicha diplom oldi.

## Siyosiy faoliyati

Karim 1993-yilda Pokiston Musulmon ligasi (N) aʼzosi sifatida Panjob provinsiyasi assambleyasiga saylangan va 1997-yilda assambleya tarqatib yuborilgunga qadar ishlagan. Xuddi shu davrda viloyat Din ishlari boʻyicha vaziri lavozimida ishlagan. 2002-yilda Pokiston Musulmon Ligasidan (N) Pokiston Milliy Assambleyasiga saylandi va besh yillik vakolatiga kirishdi. 2008-yilda shu okrugdan qayta saylangan. Fazal Karim va Mavlono Bashir Ahmad Sialvi Anjuman-e-Talba-e-Islom Faysalobodda muhim ahamiyatga ega. SIK uning rahbarligi va Jamoat Ahle Sunnat, Sunniy Tahrik va Difa-e-Pakistan Kengashi koʻmagida Labaik Ya Rasulalloh nomli mart oyligini boshlagan. Karim Pokistonning dunyoviy davlat emas, balki islomiy davlat ekanligini taʼkidlab, „Biz koʻp qurbonliklardan soʻng Alloh nomi bilan barpo etilgan mamlakatda islom qonunlari tatbiq etilgunga qadar saʼy-harakatlarimizni davom ettiramiz.“, — deb taʼkidlagan.

## Vafoti

Fazal Karim vafoti munosabati bilan PML-N prezidenti Navoz Sharif, Panjob bosh vaziri Najam Seti, sobiq bosh vazir Shahboz Sharif va boshqa nufuzli shaxslar hamdardlik bildirdilar. PST motam eʼlon qilib, siyosiy faoliyatni uch kunga toʻxtatdi.

## Manbalar
Abbosa bint al-Mahdiy

**Abbosa bint al-Mahdiy** ( – Abbosa bint Muhammad al-Mahdiy al-Abbosiy)  — xalifalar xonadonidan.

## Hayoti
Abbosa abbosiy xalifalaridan Mu­hammad Mahdiyning qizi, Hodiy va Horun ar-Rashidning singlisi. Abbosa bint al-Mahdiy Muhammad ibn Sulaymon ibn Aliga, uning oʻlimidan soʻng Ibrohim ibn Solih ibn al-Mansurga, uning vafotidan keyin Muhammad ibn Ali ibn Dovudga turmushga chiqqan. Uchinchi erining vafotidan soʻng, Iso ibn Jaʼfar Abbosa bint al-Mahdiyga sovchi qoʻyishni xohlagan. Abu Nuvosning xalifaga yozgan „Bir xoinni oʻldirishni istasang, uni qilich bilan emas, Abbosaga nikohlab qoʻyish bilan oʻldir“, degan sheʼrini eshitib oʻz fikridan qaytgan.

Baʼzi manbalardagi rivoyatga koʻra, Horun ar-Rashid oʻz majlislarida ularning ikkisi ham qatnashishligini taʼminlash uchun singlisi Abbosa bint al-Mahdiy va Jaʼfar ibn Yahyo al-Barmakiyni nikohlab qoʻygan, ammo er-xotinlik munosabatlarini taʼqiqlagan. Biroq ular mazkur buyruqqa boʻysunmasdan Abbosa bint al-Mahdiy homilador boʻlgan. Horun ar-Rashid Jaʼfarni darhol qatl qildirgan.

Manbalarda hikoya tarzida kelgan bu voqea keyinchalik romanlarga mavzu boʻlgan. Jurji Zaydonning „*Abbāsa*“ nomli romani turk tiliga tarjima qilinib, nashr etilgan (tarjimon Hasan Badriddin, 1923-yil).

Abbosa bint al-Mahdiyga otasi Mahdiy Abadon shahrining sharqiy tomonidan baʼzi hududlarni ajratib berganligi haqida maʼlumotlar uchraydi. „*Suvayqa al-Abbosa*“ Abbosa bint al-Mahdiyning nomi bilan ataladi.

## Adabiyotlar

* Yoqut. *Mu’jam.* – Bayrut: „Dor Sodir“, 1957. III, 287-288;
* Ibn Xallikon. *Vafayāt.* – Bayrut: „Dor Sodir“, 1978. I, 332-334;
* Mustafa Fayda*. „Abbase bint Mehdi“. TDV İA.* – İstanbul: 1988. I, 30;
* J. Horovitz. „*Abbasa“. EI<sup>2</sup>* (Ing.). I, 14.

## Manbalar
Bahromjon Aʼloyev

**Bahromjon Joʻraboyevich Aʼloyev** – oʻzbek diplomati, filolog. Oʻzbekistonning Fransiya, Portugaliya, Qatar, Quvayt va Iroq davlatlaridagi sobiq elchisi.

## Biografiyasi
1963-yil 20-aprelda Namangan viloyatida tugʻilgan. Filologiya fanlari nomzodi. Favqulodda va muxtor elchi diplomatik martabasiga ega. Fransuz va ingliz tillarini biladi.

### Maʼlumoti
1980—1985 – Toshkent davlat chet tillar instituti talabasi.

1985—1989 – Moskva davlat chet tillar instituti magistranti.

1994—1995 – Yevropa Ittifoqi dasturi doirasida Fransiyaning Eks-An-Provans shahridagi korxonalarni boshqarish instituti va Ruan shahridagi Oliy savdo maktabida maxsus kurslar tinglovchisi.

1997—1998 – Parij xalqaro diplomatiya akademiyasi tinglovchisi.

### Mehnat faoliyati
1989—1990 – Toshkent davlat chet tillar institutida fransuz tili oʻqituvchisi.

1990—1993 – Harbiy xizmat.

1993—1995 – Oʻzbekiston davlat jahon tillari universitetida katta oʻqituvchi.

1995—1996 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasida uchinchi kotib.

1996—1999 – Oʻzbekiston Respublikasining Fransiyadagi elchixonasida uchinchi kotib.

1999—2001 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasida birinchi kotib.

2001—2006 – Oʻzbekiston Respublikasining Belgiya Qirolligidagi elchixonasida birinchi kotib, maslahatchi.

2006—2008 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi MDH mamlakatlari va Rossiya Federatsiyasi bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

2008—2012 – Oʻzbekiston Respublikasining Fransiyadagi favqulodda va muxtor elchisi.

2009—2012 – Oʻzbekiston Respublikasining Portugaliya Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

2012—2014 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

2014—2016 – Oʻzbekiston Respublikasining Quvayt davlatidagi elchixonasi maslahatchisi.

2016—2022 – Oʻzbekiston Respublikasining Quvayt davlatidagi favqulodda va muxtor elchisi.

2018—2022 – Oʻzbekiston Respublikasining Qatar davlatidagi favqulodda va muxtor elchisi.

2019—2022 – Oʻzbekiston Respublikasining Iroq Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

2022-yil 14-noyabrdan 2023-yil 29-dekabrgacha Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

2023-yil 29-dekabrdan Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari.

## Oilasi
Oilali. Ikki nafar farzandi bor.

## Mukofotlari
2024-yil 24-avgustda Sodiq xizmatlari uchun medali bilan mukofotlangan.

## Manbalar
Sayyid Muhammad Rafi

**Qozi Sayyid Muhammad Rafi** (milodiy 1803-yil 23-martda vafot etgan) — Britaniya Rajidagi Mewat (Xaryana) shahridan boʻlgan islom diniy fundamentalisti. Mewat yaqinidagi hududlarda taniqli shaxs boʻlgan va diniy mavzularda koʻplab kitoblar yozgan.

## Biografiyasi
Muhammad Rafi milodiy 17—18-asrlarida yashagan. Otasi Qozi Sayyid Muhammad Zamon kabi shariat qonunlarini oʻrgangan musulmon fundamentalist *faqih* edi. Shahar *[[Qozi|qozisi]]* boʻlgani uchun shaharning maʼmuriy va boshqaruv ishlariga masʼul edi.

Rafi Sayyidlardan boʻlgan. Fazal Nison ismli ayol bilan turmush qurgan; ularning Qozi Sayyid Muhammad Ashraf va Sayyid Muhammad Shamsuddin ismli o‘g‘illari va Bibixon Davlat ismli bir qizi bor edi.  Rafining oʻgʻli Shamsuddin islom dinini yaxshi bilganligi sababli Nagpurda armiyaga xizmat qilgan. Ular Nagpurdagi Hansapurida (hozirgi Mominpura) Jhajjar Baghga asos solgan va u yerda Aina-e Mahal deb nomlangan uy qurishgan.

## Yana qarang

* Qozi Sayyid Rafi Muhammad
* Qozi Sayyid Inoyatulloh
* Qozi Sayyid Hayatulloh
* Hakim Sayyid Karam Husayn
* Sayyid Ziaur Rahmon

## Manbalar
Al-Abvo

**Al-Abvo** () – joy nomi.

## Tarixi
Al-Abvo – Madinaga qarashli al-Fur’ qishlogʻi yerlaridan hisoblangan qishloq. Madinaga boruvchi kishi uchun u bilan Juhfa qishlogʻi orasi yigirma uch mil masofani tashkil qilgan. Yoqut al-Hamaviyga koʻra, Orat togʻi va Madinadan Makkagacha boʻlgan yoʻlning oʻng tomonida joylashgan togʻning nomi ham al-Abvodir. U yerda shu toqqa nisbat berilgan shahar mavjud boʻlib, Saʼb ibn Jassoma al-Laysiy rivoyatidagi hadisda u haqda zikr qilingan.

577-yilda Muhammadning onalari Omina bint Vahb ibn Abdumanof Ul Zotni togʻa urugʻi bilan tanishtirish uchun Madinaga olib borib, qaytayotganda yoʻlda vafot etgan va al-Abvoda dafn qilingan. Al-Abvoda uning qabri mavjud. Paygʻambarning Madinadan birinchi bor qilgan safarlari al-Abvoga boʻlgan. Xabarlarga koʻra, hijriy 3-yilda (milodiy 625) makkaliklar Madinaga yurish qilib kelgan vaqtda baʼzilar Omina jasadini qabridan qazib olishni taklif qilgan. Ammo koʻpchilik bu ishga qarshi chiqqan. Muhammad Toif qamalidan qaytayotganlarida shu qishloqdan oʻtib, onalari qabrini ziyorat qilganlar.

## Adabiyotlar

* Yoqut. *Mu’jam.* – Bayrut: „Dor Sodir“, 1995. I, 79;
* Watt, W. Montgomery. „*Āmina“. EI<sup>2</sup>.* (Ing.). I, 438;
* oʻsha mual. „*Al-Abwa“.* *EI<sup>2</sup>.* (Ing.). I, 169;
* Mustafa Fayda. „*Ebva“.* *TDV İA*. – İstanbul: 1994. X, 378-379;
* A. A. Ali-zade. *Amina bint Vaxb // Islamskiy ensiklopedicheskiy slovar.* – M.: „Ansar“, 2007. 400;
* E. Talabov. *Abvo // Islomshunoslik qomusiy lugʻati.* – T.: „Movarounnahr“, 2013. I, 12;
* *Islom. Ensiklopediya*. – T.: „OʻzME DIN“, 2017. 10;
* Alixontoʻra Sogʻuniy. *Tarixi Muhammadiy.* – T.: „Movarounnahr“, 2017. 19;
* Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. *Islom tarixi.* – T.: „Hilol-nashr“, 2017. I, 200.

## Manbalar
Abbos ibn Mirdos

**Al-Abbos ibn Mirdos** ( – Abu-l-Haysam (Abu-l-Fazl) Abbos ibn Mirdos ibn Abu Omir ibn Horisa ibn Abd Qays ibn Rifoʻa ibn al-Horis ibn Bahsa ibn Salim ibn Mansur as Sulamiy)  – shoir, sahoba.

## Hayoti
Abbos ibn Mirdos Sulaym qabilasidan boʻlib, qahramonliklar haqidagi sheʼrlari bilan mashhur boʻlgan. Onasi al-Xunaso shoira boʻlgan. Otasi Mirdos­ning butparast boʻlgani hamda jinlar tomonidan oʻldirilgani ri­voyat qilinadi. Makka fathidan bir muddat avval,  bir rivoyatga koʻra, Hijriy 8-yilda (milodiy 629) qabiladosh­laridan bir guruhi bilan birga Paygʻambarning huzurlariga borib musulmon boʻlgan. Qabilasidan toʻplangan yetti yuz kishilik jangchi boʻlinmasiga boshliq boʻlib, oldin Makka fathida, ke­yin Hunayn jangi va Toif qamalida ham qatnashgan. Umar davrida Basraga koʻchib borib, oʻsha yerda joylashgani maʼlum. Ayrim manbalarda uning Shomga ham borgani aytilgan. Abbos ibn Mirdosning Hunayn jangida qoʻlga kiritilgan oʻljalar taqsimotida muallafati qulub boʻlganlarga undan koʻra koʻproq hissa berilganidan norozi boʻlib, bu haqida sheʼr aytadi. Shunda paygʻambar unga ham yuzta tuya berilib, rozi qilinishini amr qiladilar.

Abbos ibn Mirdos paygʻambardan toʻrtta hadis rivoyat qilgan. Xalifa Umar davrida vafot etgan.

Oʻzi qatnashgan Hunayn va boshqa janglardagi qahramonliklar haqida yozgan sheʼrlarining ayrimlari bizgacha yetib kelgan. „*Al-Agʻānӣ*“ hamda Ibn Hishomning „*As-Sӣra*“si kabi tarixiy manbalarda ulardan koʻpgina namunalar bor. Jamil Bek al-Azm tomonidan jamlanib, Abbos ibn Mirdosning ayrim sheʼrlarini oʻz ichiga olgan nusxa az-Zohiriyya kutubxonasida saqlanadi. Yahyo al-Jabburiy uning sheʼrlaridan yetmish yettitasini jamlab, 1968-yilda „*Dӣvān al-Abbos bin Mirdās as-Sulamӣ“* nomi ostida Bagʻdodda nashr ettirgan.

## Adabiyotlar

* Ibn Hishom. *As-Sӣra.* – Qohira: 1955. II, 427-428, 460-470, 494-495;
* Ibn Saʼd*. At-Tabaqāt.* – Bayrut: 1968. I, 273, 307-308;
* Ibn al-Asir. *Usd al-gʻāba.* – Qohira. 1970-73. III, 168-179;
* Ibn Hajar*. Al-Isāba.* – Qohira: 1912. II, 272;
* Sezgin. *GAS*. II, 242-243;
* G. E. von Grunebaum. „*Al-Abbas b. Mirdas“. EI<sup>2</sup>* (Eng.). I, 12;
* Mustafa Fayda. „*Abbas b. Mirdâs“. TDV İA.* – İstanbul: 1988. I, 27;
* Alixontoʻra Sogʻuniy. *Tarixi Muhammadiy.* – T.: „Movarounnahr“, 2017. 458.

## Manbalar
2013-yilgi Oʻzbek futbol transferlari roʻyxati

Bu 2012-2013-yilgi qishki va 2013-yil yozgi transfer oynasi uchun Oʻzbekiston futbolidagi transferlari roʻyxati. Faqat 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi va Birinchi liga transferlari taqdim etilgan. Mavsum boshlanishi 2013-yil mart edi.

## Qish 2012–13

### Sana boʻyicha

### Jamoa tomonidan

#### Buxoro FK

**Jamoaga kelgan:**

**Jamoadan ketgan:**

#### Bunyodkor

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Guliston FK

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Dinamo Samarqand

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Lokomotiv Toshkent

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Metallurg Bekobod

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Navbahor Namangan

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Nasaf Qarshi

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Neftchi Fargʻona

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Olmaliq FK

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Paxtakor

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Qizilqum Zarafshon

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Soʻgʻdiyona Jizzax

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Shoʻrtan Gʻuzar

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

### Birinchi liga

#### Andijon FK

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] Muborak

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

#### Oqtepa Toshkent

**Jamoaga kelgan:**

**Jamoadan ketgan:**

#### Zarafshon Navoiy

**Jamoaga kelgan:**

**Jamodan ketgan:**

## 2013-yil yozi

### Sana boʻyicha

## Yana qarang

* 2013-yil Oʻzbekiston Oliy ligasi
* 2010-yilgi oʻzbek futbol transferlari roʻyxati
* 2011-yilgi oʻzbek futbol transferlari roʻyxati
* 2012-yilgi oʻzbek futbol transferlari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi
* Oʻzbekiston PFL tarkiblari 2013 yil, I 
* Oʻzbekiston PFL tarkibi 2013 yil, II 
* Oʻzbekiston Ligasi 2012-13 qishki transferlar
* Oʻzbekiston PFL 2013 yil yozgi transferlar
Molk-e Mian

**Molk-e Mian** (, romanizatsiya qilinganda **Molk-e Mīān**, **Malek Mīān** va **Molk Meyan**) — Eronning Gilon ustoni, Rudsar tuman okrugi tarkibidagi Chaboksar tumani, Ovshiyon okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Molk-e Mian aholisi 677 nafarni tashkil qilib, ular 192 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Pirijed

**Pirijed** (, romanizatsiya qilinganda **Pīrījed**; shuningdek, **Pīr Jad**, **Pīr Jād** va **Tang-e Parījeh** nomlari bilan ham mashhur) — Eronning Luriston ustoni, Xurramobod tuman okrugi markaziy tumani tarkibidagi Robat okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pirijed aholisi 102 nafarni tashkil qilib, ular 22 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Yunus Ali

**Yunus Ali Enayetpuriy** ( ; 1886-1951) yoki oddiygina **Xoʻja Enayetpuri** so‘fiy avliyo boʻlgan.

## Shaxsiy hayoti
Yunus Ali 1886-yilda tugʻilgan. U 17 yoshidan boshlab Kalkuttada 18 yil davomida Sayyid Vojid Ali qoʻlida tahsil oladi. U Bag‘dodlik sayyidlar avlodidan bo‘lgan deb ishoniladi, lekin yozuvlar Chaitra 26, 1330 (milodiy 1924)da sodir bo‘lgan yong‘inda yo‘q qilingan. Xoʻja 1952-yilda vafot etgan.

## Taʼlimotlari
Xoʻjaning taʼlimoti Tajalliyga, ilohiy nurga qaratilgan va uning izdoshlari yuz minglab kishilardan iborat edi. Xoʻja Enayetpuriy „yozma“, „maʼruza“ va „xonqoh“ kabi uch tomonlama o‘qitish usulini ishlab chiqqan.

Uning soʻfiylik tariqati boshqa toʻrtta soʻfiylik tariqatiga taʼsir qiladi: Qodiriy, Chishti, Naqshbandiya va Mujaddediy, Naqshbandiyning (Mujaddidiy) alohida taʼsiri bilan hamda u Bangladeshga Mujaddediya tariqatini joriy etgani uchun alohida eʼtirof etilgan. Oʻsha paytdagi Sharqiy Pokistonda soʻfiylarning uygʻonishi Xojaning soʻfiylikka shubha bilan qaraydigan musulmonlarga, jumladan, shariat va soʻfiylikni (tariqa) uygʻunlashtirishga qaratilgan faoliyati bilan bogʻliq. U shariat va tasavvufga oid ikkita „*Shariyat Alo*“ („Shariat nuri“) va „*Ganje Asror*“ („Sirlar shahri“) kitoblarini yozgan.

## Merosi
Xoʻja Yunus Ali universiteti va Xoʻja Yunus Ali tibbiyot kolleji ilm dargohlari Xoʻja nomi bilan atalgan. Muassasalar Xoʻjaning izdoshi va kuyovi M. M. Amjad Husayn tomonidan tashkil etilgan boʻlib, tibbiyot kollejining joylashuvi uning hayoti davomida Xoʻja tomonidan tanlangan hududda bunyod etilgan. Ro-ro paromi, shuningdek, „ENAYETPURI“ M/F ham Xoʻja nomi bilan atalgan.

Bangladeshdagi Xoʻja Enayetpuriga bagʻishlangan va uning ixlosmandlari tomonidan tashkil etilgan Xanqahlar (soʻfiy markazlari) quyidagilardan iborat:

* Enayetpur Darbar Sharif, Xoʻjaning oʻzi tomonidan tashkil etilgan dastlabki xonqa va Bangladeshdagi barcha xonqalarning eng kattasi. Bu soʻfiylar markazi „Bisva Shanti Manzil“ (Jahon Tinchlik Markazi) nomi bilan mashhur.
* Mymensinghdagi Shambhuganj Darbar Sharif
* Bisva Zaker Manzil (Atroshida Atroshi pirlari tomonidan tashkil etilgan Jahon Zaker Markazi va Xoʻja shogirdlari tomonidan asos solingan eng yirik xonqohlardan biri)
* Faridpurdagi Chandra Para Darbar Sharif
* Tangaildagi Para Darbar Sharif jannati Xoʻja Enayetpuriyning eng yaqin shogirdlaridan biri Mavlono Makim Uddin tomonidan asos solingan.
* Jamalpurdagi Murshidpur Darbar Sharif

Enayetpur Darbar Sharif xonaqohiga ruhiy peshvo, Enayetpuriyning uchinchi o‘g‘li Kamol Uddin va xonaqoning hozirgi sajjada nashin (so‘fiy ustozi) rahbarlik qiladi. Xoʻja Kamol Uddin Naqshbandiya va Mujaddidiy farmoni boʻyicha hokimiyat egasi hisoblanadi. U oʻzining akalari Xoʻja Xosim Uddin va Xoʻja Mozammel Huqning oʻrnini egallaydi, xonaqodagi sobiq sajjada nashin lavozimida faoliyat yuritadi.

## Manbalar
Suli Darreh

**Suli Darreh** (, shuningdek, **Sūlī Darreh** , **Solu Darreh**, **Sūlīdareh** va **Suli-Darreh**) — Eronning Qazvin ustoni, Takestan tuman okrugi tarkibidagi Ziyaobod tumani, Dodangeh-ye Olya okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Suli Darreh aholisi 42 nafarni tashkil qilib, ular 13 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Abdulloh Siroj

**Abdulloh ibn Abdurrahmon Siroj** (; ‎ — 1949-yil may) arab siyosatchisi va islom olimi boʻlib, Hijoz qirolligida va keyinchalik Transiordaniya amirligida turli lavozimlarda ishlagan, jumladan, har ikki davlatning Bosh vaziri lavozimini egallagan (shuningdek, 5-Iordaniya bosh vaziri boʻlgan).

## Hayoti
Abdulloh Siroj Makkada tugʻilgan, u Savlatiya madrasasini, keyinchalik Qohiradagi al-Azhar universitetini tamomlagan. 1907-yilda Sharif Ali Abdulloh tomonidan Makkadagi hanafiylar muftiysi etib tayinlangan. U 1908-yilda Usmonlilar parlamentida Makka vakili etib saylangan, ammo xizmat qilishdan oldin isteʼfoga chiqqan. Sharif Husayn 1916-yilda Usmonlilar imperiyasidan mustaqilligini eʼlon qilganidan soʻng, Sirojni Hijoz hukumatining bosh sudyasi va bosh vazir oʻrinbosari etib tayinlaydi. Siroj 1918-yilgacha amir Ali o‘rniga Bosh vazir vazifasini bajaruvchi bo‘lgan. 1924-yilda Husayn taxtdan voz kechganidan soʻng, Siroj Alining qisqa hukmronligi davrida Bosh vazir lavozimini egallaydi, bu qirollikning 1925-yilda Nejd Saudiya sultonligiga taslim boʻlishi bilan yakunlanadi. Keyinchalik Abdulloh Siroj Iordaniyaga koʻchib oʻtadi va u yerda amir Abdulloh qoʻl ostida 1931-yildan 1933-yilgacha Bosh vazir boʻlib ishlaydi hamda bir vaqtning oʻzida moliya va Ichki ishlar vazirligi, shuningdek, Bosh sudya lavozimini egallaydi.

## Manbalar
Majduddin

**Majduddin al-Madaniy** (; 1813-yil vafot etgan), **Madan Shahjahanpuri** () nomi bilan ham tanilgan 18-asrda yashagan hind musulmon ilohiyotchisi. Kalkutta madrasasining birinchi mudiri, Bengaliyaning birinchi Alia madrasasi muallimi boʻlgan.

## Yoshligi va taʼlimi
Majduddin 18-asrda Shimoliy Hindistonning Bareilly shahridagi Shohjahanpur shahrida Tohir al-Husayniy oilasida tug‘ilgan. Gopamau shahrida Shayx Vahhaj ad-Din qoʻli ostida tahsil olgan, u Muhammad Solih Bengaliyning ham ustozi boʻlgan, shuningdek, Majduddin Qozi Muborakning shogirdi boʻlgan. Majduddin islom fiqhidan tashqari notiqlik va mantiq ilmidan ham taʼlim olgan.

## Faoliyati
18-asrning 4-choragida Britaniya maʼmurlari subkontinentning maʼmuriyatini yaxshiroq boshqarish uchun uning turli diniy, ijtimoiy va huquqiy pretsedentlarini oʻrganish zarurligini tushunishdi. Ushbu tashabbusning bir qismi sifatida Fort-William prezidentligining inauguratsion general-gubernatori Warren Hastings 1780-yil oktyabr oyida Kalkutta Mohammedan kollejiga asos solgan. Mulla Majduddin sentabr oyida Kalkuttaga tashrif buyurdi va u yerda uning tarafdorlari ko‘p edi. 21-sentabrda bir qancha musulmonlar Xastingsdan Majduddinni madrasaga muallim qilib ishga olish uchun uning taʼsiridan foydalanishni soʻradilar. Shunday qilib, Majduddin madrasaning birinchi mudiri boʻlib, taxminan oʻn yil davomida bu vazifani bajardi. U koʻpincha Shimoliy Hindistonning mashhur islom oʻquv dasturi boʻlgan Dars-i Nizomiyni Bengaliya va qoʻshni mamlakatlarga kiritgani uchun eʼtirof etiladi. Shuningdek, madrasaning oʻquv dasturini tuzgan. Fundamental islom taʼlimoti va fiqh ilmi bilan bir qatorda matematika, mantiq va falsafani ham o‘z ichiga olgan.

1791-yilda Majduddin Britaniyaning 24 Parganas kollektori uni notoʻgʻri boshqaruvda aybladi, ammo tergov oʻtkazilganidan bekor qilindi. Kalkuttadan ishdan boʻshatilgandan soʻng, Majduddin Avad Saadat Ali Xon II navobi qoʻli ostida Laknau qozisi sifatida ishga kirdi. Biroq, koʻp oʻtmay buni ham tark etib, Bareilliga qaytib keldi. U yerda Hafizul Mulk dargohida islom fiqhidan dars bera boshladi. Uning Bareillidagi taniqli shogirdlaridan biri Salamat Ulloh Kashfiy edi. Majdiddin 1813-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Abdon al-Azdiy

**Abdon al-Azdiy** ( – Abu Abdurrahmon Abdulloh ibn Usmon ibn Jabala al-Azdiy) – hadis hofizi.

## Hayoti
Asosan, Abdon al-Azdiy laqabi bilan tanilgan. Yoshligidanoq hadis ilmini oʻrgangan. Otasi Usmon ibn Jabala, Abu Hamza, Shu’ba, Molik ibn Anas, Abdulloh ibn Muborak, Jarir ibn Abdulhamid, Yazid ibn Zuray’, Ibrohim ibn Saʼd singari mashhur muhaddislardan hadis rivoyat qilgan. Abdulloh ibn Muborakning barcha kitoblarini oʻz xati bilan koʻchirgan. Imom al-Buxoriy undan bir yuz oʻnta hadis rivoyat qilgan. Imom Muslim, Abu Dovud, at-Termiziy va an-Nasoiylar boshqa roviylar orqali undan koʻpgina hadis rivoyat qilganlar. Ibn Hibbon uni siqa deb eʼtirof etgan. Ahmad ibn Hanbal Abdon al-Azdiyni „Xurosonda hadis olish maqsadida huzurigacha boriladigan yagona muhaddis“, deb maqtagan. Abdon al-Azdiy Juzjon qoziligiga saylangan va qisqa muddatdan soʻng uzr soʻrab, lavozimidan boʻshagan. Nihoyatda saxovatpesha boʻlgan Abdon al-Azdiy hayoti mobaynida bir million dirham sadaqa qilgani rivoyat qilinadi.

## Adabiyotlar

* Az-Zahabiy. *Tazkira al-huffāz.* – Haydar­obod: 1955-58. I, 401;
* Az-Zahabiy. *Siyar.* X, 270-272;
* Ibn Hajar*. Tahzӣb at-tahzӣb.* V, 313-314;
* Ibn al-­Imod. *Shazarāt az-zahab.* – Qohira: 1934-35. II, 49;
* Abu Nasr al-Buxoriy al-Kaloboziy. *Al-Hibāya va-l-irshād fӣ maʼrifa as-siqāt va-s-sadād.* – Bayrut: 1987. I. 418;
* Abu Bayr ibn Manjuvayh. *Rijāl Sahӣh Muslim.* – Bayrut: 1987. I. 377.

## Manbalar
Nushan-e Olya

**Nushan-e Olya** (, romanizatsiya qilinganda **Nūshān-e ‘Olyā**; shuningdek, **Nūshān** nomi bilan ham mashhur) — Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni, Urmiya tuman okrugi tarkibidagi Silvaneh tumani, Dasht okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nushan-e Olya aholisi 180 nafarni tashkil qilib, ular 37 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Savarobod-e Olya

**Savarobod-e Olya** (, romanizatsiya qilinganda **Savārābād-e ‘Olyā**; shuningdek, **Savārābād** nomi bilan ham mashhur) — Eronning Markazi ustonida joylashgan Shozand tuman okrugi tarkibidagi Zalian tumani, Nahr-e Mian okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Savarobod-e Olya aholisi 30 nafarni tashkil qilib, ular 13 ta oiladan iborat boʻlgan.

## Manbalar
Pedaran-e Olya

**Pedaran-e Olya** (, romanizatsiya qilinganda **Pedarān-e ‘Olyā**; shuningdek, **Kalāteh-ye Peydarān-e Bālā** va **Kalāteh-ye Pedarān-e Bālā** nomlari bilan ham mashhur) — Eronning Janubiy Xuroson ustoni Sarbish tuman okrugi tarkibidagi Mud tumani, Mud okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pedaran-e Olya aholisi 59 nafarni tashkil qilib, ular 15 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Kalateh-ye Ali Siah

**Kalateh-ye Ali Siah** (, romanizatsiya qilinganda **Kalāteh-ye ‘Alī Sīāh**) — Eronning Xurosoni Rizoviy ustoni, Torbat-e Haydariya tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Pain Velayat okrugiga qarshli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish malumotlariga koʻra, Kalateh-ye Ali Siah aholisi 268 nafarni tashkil qilib, ular 71 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Hunestan

**Hunestan** (, romanizatsiya qilinganda **Hūnestān**; shuningdek, **Honestān**, **Hūnistān**, **Khonestān** va **Khūnistān** nomlari bilan ham mashhur). Eronning Semnan ustoni, Meyami tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Kalat-e Hay-ye Sharqi okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Hunestan aholisi 958 nafarni tashkil qilib, ular 269 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Reshbugar

**Reshbugar** (, romanizatsiya qilinganda **Reshbūgar**) — Eronning Kermanshah ustoni, Kirmonshoh tuman okrugi tarkibidagi Mahidasht tumani, Mahidasht okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Reshbugar aholisi 175 nafarni tashkil qilib, ular 51 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Bahram Kosh-e Mirza

**Bahram Kosh-e Mirza** (, romanizatsiya qilinganda **Bahrām Kosh-e Mīrzā** va **Bahrām Kosh Mīrzā**; shuningdek, **Bahrām Kosh** nomi bilan ham mashhur) — Eronning Luriston ustoni, Xurramobod tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Koregah-e Sharqi okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Bahram Kosh-e Mirza aholisi 30 nafarni tashkil qilib, ular 5 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Abdon al-Ahvoziy

**Abdon al-Ahvoziy** ( – Abu Muhammad Abdulloh ibn Ahmad ibn Muso al-Ahvoziy al-Javoliqiy) – hadis hofizi.

## Hayoti
Asosan, Abdon laqabi bilan tanilgan Abdulloh ibn Ahmad manbalarda al-Javoliqiy (arabcha „qop toʻquvchi“ yoki „qop sotuvchi“) laqabi hamda *al-Qoziy* unvoni bilan zikr etilgan. Ahvoz hududi tevaragida harbiy qarorgoh tarzida qurilgan, hozirda faqat qoldiqlarigina qolgan Askar Mukramda yashagani uchun *al-Ahvoziy*, baʼzida esa, *al-Askariy* deb nisbatlangan.

Abdon al-Ahvoziy Hijoz, Shom, Misr va Iroq ilm markazlarini kezib, Abu Shayba, Usmon ibn Abu Shayba, Xalifa ibn Xayyot va Bundor singari zamonasining mashhur muhaddislaridan hadis oʻrgangan. Oʻz navbatida, olimdan Ibn Qoni’, at-Tabaroniy, Abu Bakr al-Ismoiliy, Hamza al-Kinoniylar hadis rivoyat qilganlar. Abdon al-Ahvoziydan tahsil olgan Abu Ali an-Naysoburiy uning yuz mingta hadisni yoddan bilgani va ustozlari ichida u kabi koʻp hadis yod olgan boshqa muhaddisni koʻrmaganini aytgan. „Oliy isnod“ga erishish uchun harakat qilib Basraga tobeʼinlardan boʻlgan Ayyub as-Saxtiyoniyning yoniga oʻn sakkiz marta borgan.

Abu Xotim al-Bustiy uning hadis rivoyati xususida hassos, oʻta ehtiyotkor boʻlganini aytgan.

Abdon al-Ahvoziyning hadis rivoyat qilishda baʼzida xato qilgani, chalkashgani zikr qilinadi. Biroq az-Zahabiy uni *saduq,* hadis hofizi, hujjat ekanini va juda kam yanglishganini taʼkidlagan. Abdon al-Ahvoziy (hijriy 306, milodiy 918-yil) taxminan toʻqson yoshda vafot etgan.

## Asarlari
Shuningdek, uning turli asarlari borligi, shulardan uchta juzi oʻziga *oliy isnod* bilan yetib kelganini xabar bergan. Al-Kattoniy esa, uning hadislarni jamlagan **"***Favāid"* nomli asari borligini aytgan.

## Adabiyotlar

* Al-Xatib. *Tarӣx Bagʻdād*. – Qohira: 1349/ 1931. IX, 378-379;
* Ibn Asokir. *Tarӣx Dimashq*. – Damashq: 1402/1982. III, 345-353;
* Az-Zahabiy. *Tazkira al-huffāz.* – Haydarobod: 1375-77/1955-58. II, 688;
* Az-Zazabiy. *Siyar.* XIV, 168-173;
* As-Suyutiy. *Tabaqāt al-huffāz*. – Qohira: 1393/1973. 299;
* Kattoniy. *Ar-Risāla al-mustatrafa*. – Damashq: 1383/1964. 96-97;
* M. Yaşar Kandemir. „*Abdân el-Ahvâzî“.* *TDV İA.* – İstanbul: 1988. I, 66-67.

## Manbalar
Shihabuddin Ahmad Koya

**Shihobuddin Ahmad Koya Shaliyathi** (Arab tili :شهاب الدين احمد كويا شاليات, Malay tili: ശിഹാബുദ്ദീന് അഹ്മദ് കോയ ശാലിയാത്തി), Hindiston janubiy shtati Kerala shtatidagi Kerala shahrilikdir. U Keraladagi sunniy olimlarning rasmiy tashkiloti Samastha Kerala Jamiyathul Ulamada muhim lavozimlarni egallagan. U mashhur janubiy hind shofiy olimi, sunniylik Barelvi harakati asoschisi Imom Ahmad Rizo Xon Barelviyning shogirdi boʻlgan.

## Yoshlik yillari
Shihobuddin Ahmad Koya hijriy 1302-yilda Jumadul Oxirda Kojikodadagi Koyamarakkarakam uyida Mohyaddin Qutty hojining oilasida dunyoga keladi. U diniy kelib chiqishi boʻyicha ota-onasining qattiq nazoratiga olingan va boshlangʻich taʼlimni otasidan olgan. Ahmad Koya olim va ozodlik kurashchisi Ali Musliyar tomonidan Darsega (Masjid universiteti) qabul qilinadi. U Bareyli shahriga sayohat qilib, oʻtgan asrning mashhur sunniy olimi, mujaddid imom Ahmad Rizoxon Barelviy qoʻlida islomiy va maʼnaviy taʼlim oladi. U zot tomonidan so‘fiy Qadriy tartibida shogird qabul qilishga ruxsat berilgan. Ahmad Koya keyingi taʼlimni Keralalik islohotchi Chalilakat Kunahmed Hoji va Madrasning oʻsha paytdagi bosh muftiysi Shamsul Ulama Moulana muftiy Mahmud qoʻl ostida davom ettiradi. U Bayon, Badiy, Mantiq va Hadisda mukammallikka erishadi. Ahmad Koya otasining vasiyatiga binoan Velore Lathifiya kollejining Nizomiy kursini tamomlagan.

## Nikoh hayoti
Ahmad Koya Chaliyatda oila quradi, lekin bu uzoq davom etmadi va turmush ayolining bevaqt oʻlimi bilan yakunlandi. Birinchi turmush oʻrtogʻi vafotidan keyin u amakivachchasi bilan nikoh qurdi va ikki oʻgʻilli boʻldi. Ahmad Koya baʼzi sabablarga koʻra ikkinchi ayoli bilan ajrashishga majbur boʻlgan va Manekkal Kunnahmed Musliyarning qiziga uylangan.

## Xizmat sohasida
Latifiya kollejida tahsil olayotgan paytda u Dorul-iftoga (Fatvo kengashi) kiritildi va baʼzi fanlardan muallim etib tayinlandi. Latifiya kollejini tamomlagandan soʻng, Tamilnadu shtatidagi Riyala Jiyan kolleji Tirunnelvelga oʻqituvchi etib tayinlandi. U Haj ziyorati uchun taʼtil paytida Ali nomidan xizmat burchini bajargan va besh yil davomida Kolayattur Juma masjidida ishlagan. U shayx Ubaydullohi Madirasining taklifiga binoan Badukkal masjidida bosh professor lavozimini egallaydi. Hijriy 1245-yilda toʻrt mazhabdagi keng bilimi tufayli u zot muftiylik lavozimiga tayinlangan.

## Samastha Kerala Jamiyathul Ulamada
Ahmod Koya yangilikka asoslangan guruhlarga qarshi dastlabki intellektual qarshi hujumlarda tashkilotning yetakchi vakili edi. U 1933-yilda Kojikode tumanidagi Feroke shahrida tashkil etilgan chaqiriqni boshqargan.

## Intellektual ishlari
Uning turli mavzudagi oʻttiz yetti kitobi boʻlib, ularning qoʻlyozma nusxalari Azhariya kutubxonasida saqlanadi.

## Vafoti
Hijriy 1374-yil, Muharram oyining 27-sanasida foniy dunyoni tark etib, Azhariya Kutubxona yaqinida dafn etilgan.

## Manbalar
Amjad Ali Aazmi

**Amjad Ali Aazmi** (urdu:مفتى أمجد على أعظمى) (1882-yil noyabr — 1948-yil 6-sentyabr), shuningdek, izdoshlar tomonidan Sadr al-Shariah (urdu: صدر الشريعه (Islom qonuni boshligʻi) nomi bilan ham mashhur. Ruhiy mifologiyaning oyi yoki tariqat yoʻnalishlarida islom huquqshunosi, yozuvchisi va Hindistonning sobiq bosh muftiysi boʻlgan. Amjad Ali 1882 (hijriy 1300)-yilda Hindistonning Uttar-Pradesh shtati, Mau tumani, G‘osi, Mohalla Karimuddin Pur shahrida tug‘ilgan. Otasining ismi Hakim Jamoliddin Ansoriy edi. Uning otasi va bobosi diniy ilohiyot hamda Unani tibbiyoti olimlari boʻlgan.

## Vafoti
Amjad Ali Aazmi 1948-yil 6-sentyabrda Mumbayda vafot etdi va Hindistonning Uttar-Pradesh shtatidagi Ghosi shahrida dafn qilindi.

## Kitoblari

* *Bahari shariat*
* *Fatvo Amjadia*
* *Islomi Axlaq-O-Adaab*
* *Ada e Haj ey Umra*

## Yana qarang

* Hindiston bosh muftiysi

## Manbalar

## Havolalar

* Sunnirazvi.net saytida tarjimai hol
Abdon al-Marvaziy

**Abdon al-Marvaziy** ( – Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Iso al-Junujirdiy al-Marvaziy) – muhaddis, shofeʼiy faqihi.

## Hayoti
Abdon laqabi bilan tanilgani uchun koʻpgina manbalarda Abdon ibn Muhammad deb zikr qilingan. Xurosondagi muhaddislardan hadis saboqlarini olgach, Iroq va Hijozga boradi. U yerda Qutayba ibn Saʼid, Ali ibn Hujr va Abu Kurayb kabi allomalardan hadis oʻrganadi. Muhaddislar nazdida *siqa*. Hijozdan Misrga borib, Imom ash-Shofeʼiyning shogirdlaridan shofeʼiy fiqhidan tahsil oladi va keyinchalik yurtiga qaytadi. Marv shahri muftiysi boʻlgan. U Xurosonda *shofeʼiy [[Mazhab|mazhabi]]* yoyilishiga oʻz hissasini qoʻshgan faqih Ahmad ibn Sayyordan keyingi oʻrinda turuvchi alloma hisob­lanadi. Ibn Sayyorning vafotidan soʻng, shofeʼiylar turli mavzulardagi masalalar yechimida Abdon al-Marvaziygagina murojaat qilganlar. Shofeʼiy mazhabi imomlaridan boʻlgan Ibrohim ibn Ahmad al-Marvaziy fiqh ilmini Abdon al-Marvaziydan taʼlim olgan. Shuningdek, Yahyo ibn Muhammad al-Anbariy, Abu Ahmad al-Assoiy va Abu-l-Qosim at-Tabariy kabi zamonasining mashhur olimlari unga shogird boʻlganlar.

Abdon al-Marvaziy qabri Marvda, Abdulloh ibn Muborak maqbarasi qarshisida joylashgan.

## Asarlari

* „*Kitāb al-maʼrifa*“
* „*Kitāb al-­muvatto*“.

## Adabiyotlar

* Al-Xatib. *Tarӣx Bagʻdād*. – Qohira: 1931. XI, 135;
* Az-Zahabiy. *Tazkira al-huffāz.* – Haydar­obod: 1375-77/1955-58. II, 687-688;
* As-Subkiy. *Tabaqāt.* – Qohira: 1383-96/1964-76. II, 297-298;
* Al-Kattoniy. *Ar-Risāla al-mustatrafa*. – Damashq: 1964. 126-127;
* Ibn Qozi Shuhba. *Tabaqāt ash-shāfi’iyya.* I, 105;
* Kahhola*. Mu’jam al-muallifӣn*. 1957-63. VI, 232;
* Ali Yardim. „*Abdân el-Mervezî“. TDV İA*. – İstanbul: 1988. I, 67.

## Manbalar
Gʻulom Mustafo Burdvoniy

**Gʻulom Mustafo aBurdvoniy** () — 18-asrda yashagan islom olimi va Burdvanlik shoir. Abdulhay al-Luknaviy va Muhammad Ishoq Bhatti asarlarida tilga olingan boʻlib, u oʻz davrida islom huquqshunosligi sohasidagi yetakchi olimlardan biri sifatida tasvirlangan.

## Hayoti
Gʻulom Mustafo Bengal Subahidagi Burdvan shahrida Bengal musulmon oilasida tugʻilgan. Bohar qishlogʻidagi Jaloliya madrasasida oʻqib Abdulali Bahrul Ulum qoʻli ostida (Dars-i Nizomiy ijodkori Nizomiddin Sihaliviyning oʻgʻli va shogirdi) yuqori kurs talabasi boʻldi. Oʻqishni tamomlagach, koʻp yillar Shimoliy Hindistondagi Etava *[[Muftiy|muftiysi]]* boʻlib xizmat qildi. Keyin umrining oxirigacha Bengaliyadagi Burdvan yaqinidagi Birbhumda yashadi. Gʻulom Mustafo fors tilining koʻzga koʻringan shoiri ham edi.

## Yana qarang

* Jaloliddin Tabriziy

## Manbalar
Lashenlu

**Lashenlu** (, romanizatsiya qilinganda **Lashenlū**; shuningdek, **Lashīnlū** nomi bilan ham mashhur) — Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni, Urmiya tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Bakashluchay okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Lashenlu aholisi 132 nafarni tashkil qilib, ular 40 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Moskva (raketa kreyseri)

**Moskva**-rossiyalik qoʻriqchilarning raketa kreyseri, Project 1164-Atlantning etakchi kemasi. Bu Rossiya dengiz flotining Qora dengiz flotining 30-chi yer usti kemalari diviziyasining bir qismi edi. Nikolaev shahridagi 61 kommunar nomidagi kemasozlik zavodida qurilgan, dastlab „**Slava**“ nomini oldi. „Moskva“ suv osti kemasiga qarshi kreyseri 1123 loyihasi bekor qilingandan soʻng, u oʻz nomini meros qilib oldi va Qora dengiz flotining flagmani boʻldi. U Gruziya (2008), Qrim (2014), Suriya (2015) va Ukrainadagi (2022) harbiy mojarolarda

2022-yil 24-fevralda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida kema Zmeyniy orolini bosib olishda ishtirok etdi, aynan Moskva kreyseriga " Rossiya harbiy kemasi, siking seni " iborasi bilan murojaat qilgan..

## Manbalar
Izaz Ali Amrohi

**Izaz Ali Amrohi** (; Noyabr 1882 — 1955) hind islom olimi boʻlib, Dorul Ulum Deobandning ikkinchi va toʻqqizinchi bosh muftiysi boʻlib ishlagan. Uning „*Nafahtul arab*“ kitobi madrasalarda, jumladan „Dorul Ulum Deoband“da o‘qitiladi.

## Hayoti
Izaz Ali Amrohi 1882-yil noyabr oyida Amrohada tugʻilgan. Qutbiddindan Qur’on o‘rgangan, Hofiz Sharfuddin qo‘l ostida yod olgan. U otasidan fors tilini o‘rgangan va Tilhordagi Arbi Gulshan Fayz madrasasida Maqsud Ali Xon bilan birga dars-e-nizomining asosiy kitoblaridan taʼlim olgan. So‘ngra „Ayn-ul-Ilm“ madrasasiga ko‘chib o‘tdi va u yerda Qori Bashir Ahmaddan *Mulla Jomiy* va *Kanzud Daqoiqni*, *Kifoyatulloh Dihlaviydan Sharah Viqoya* kabi fors va fiqh kitoblarini o‘rgandi. Qori Bashir Ahmad va Kifoyatulloh Dehlaviyning iltimosiga ko‘ra, Ali Dorul Ulum Deobandga ko‘chib o‘tadi va u yerda Dorul Ulum Deobandning o‘sha paytdagi vitse-kansleri Hofiz Muhammad Ahmad va Muhammad Sahool Bhagalpuri bilan birga tahsil oldi.

Ali Deobandda bir yilni tugatmoqchi edi, u Meerutga sayohat qildi va u yerda Aashiq Elahi Meerthi bilan uchrashdi. Mirtining iltimosiga koʻra, u Meerutda qolib, u bilan birga „aruz“ va „usul“ kitoblarini, mantiq, falsafa va „Kutubi sitta“ kitoblarini, Abdul Moʻmin Deobandiydan „*[[Sahihi Buxoriy]]*“ ni oʻrgandi. U yana Deobandga koʻchib oʻtdi va Mahmud Hasan Deobandiydan *Sahihi Buxoriy*, *Termiziy*, *Sunan Abu Dovud* va *Baydaviy asarlarini* oʻrgandi. Ali Azizur Rahmon Usmoniy davrida islom fiqhi bo‘yicha ixtisoslashgan va Muizuddin Ahmaddan arbiy adabiyotini o‘rgangan. 1903-yilda Dorul Ulum Deobandni tamomlagan.

Dorul Ulum Deobandni tamomlagandan soʻng, Mahmud Hasan Deobandiy uni Bhagalpurning Pureni shahridagi Nomaniya madrasasiga yubordi va u yerda yetti yildan ortiq dars berdi. Keyin u Shohjahonpurga ko‘chib o‘tdi va Afzal al-Madarisni masjidda taʼsis etdi hamda u yerda deyarli uch yil davomida hech qanday haq olmasdan dars berdi. Ali 1911-yilda Dorul Ulum Deobandga oʻqituvchi etib tayinlangan va u yerda birinchi yilida „*Ilm as-Sigʻ*“, „*Nur al-Izoh*“ kabi arab tilining boshlangʻich kitoblaridan dars bergan. Uning Dorul Ulumdagi ilmiy faoliyati 44 yildan ortiq davom etgan. U ikki marta: birinchi marta 1928-1929-yillarda va ikkinchi marta 1944-1946-yillarda Dorul Ulum Deoband bosh muftiysi lavozimida ishlagan hamda uning rahbarligi ostida 24 855 ga yaqin fatvo yozilgan. U Husayn Ahmad Madaniy yo‘qligida „*[[Sahihi Buxoriy|Sahih al-Buxoriy]]*“dan dars bergan va umrining so‘nggi bosqichida bir necha yil *[[Termiziy Abu Iso|Termiziyning]]* ikkinchi jildidan ham dars bergan. Uning shogirdlari orasida Muhammad Shafi Deobandiy, Anzar Shoh Kashmiriy, Muhammad Salim Qasmi va Rashid Ahmad Ludhianviy bor.

Ali 1955-yilda vafot etdi va Dorul Ulum Deobandning Qasmi qabristoniga dafn qilindi. Uning shogirdi Anzarshoh Kashmiriy ustozi haqida o‘zining „*Tadhkiratul Izaz*“ nomli tarjimai holini yozgan.

## Adabiy asarlar
Izaz Ali Amrohi „*Nafhat al-Arab*“ kitobini yozgan, bu kitobni zamonaviy dars-e-nizomi oʻquv dasturida jumladan Dorul Ulum Deoband oʻqitiladigan. Uning boshqa kitoblari orasida *al-Ahadis al-mavdua* ham bor.

## Manbalar
Abduddor

**Abduddor** ( – Bani Abd ad-Dor) – Quraysh qabilasining asosiy urugʻlaridan biri.

## Tarixi
Abduddor arabcha soʻz boʻlib, dorning quli – *johiliyat* davridagi arablar eʼtiqodida mashhur boʻlgan Dor ismli butning quli degan maʼnoni anglatadi. Makka fathigacha Kaʼba xizmatlari, hojilarga suv tarqatish, bayroqdorlik hamda „*Dor an-nadva“ni* bosh­qarish huquqiga ega boʻlgan urugʻ boʻlib, Paygʻambarning katta bobolari Qusayning katta oʻgʻli ismidan olingan. Manbalarda Abdumanof oʻgʻillarining bobolari merosini qaytarib olish harakatida Abduddorga qarshi chiqqanlari hamda ular oʻrtasida tuzilgan shartnomaga binoan Kaʼba xizmatlari, bayroqdorlik va Makka rahbarligi Abduddorning vakolatida qolgani qayd etilgan.

Al-Abdiy, al-Ibodiy, al-Abdariy ka­bi nisbatlar bilan nomlangan Abduddor qabilasi Kaʼbaning taʼmir ishlarida qatnashib, baʼzi qabilalar bilan birgalikda Hijr qismidagi devorni quradilar. *[[Zamzam|Zam-zam]] [[Quduq|qudugʻi]]* qazilmasidan oldin qabila uchun Ummu Ahrad nomi berilgan quduq qaziganlar. Habashistonga qilingan ilk hijratda Abduddor oʻgʻillaridan besh erkak va bir ayolning qatnashgani, musulmonlarga qarshi tuzilgan hujjat matni shu qabila vakili Mansur ibn Ikrima tomonidan yozilgani va Qur’ondan taʼlim berish uchun Madinaga yuborilgan Mus’ab ibn Umayr ham mazkur qabilaga mansubligi maʼlum*.*

Quraysh bayroqdori hisoblangan Abuddor oʻgʻillari Uhud janggida Abu Sufyon va uning rafiqasi Hindning qistovi bilan birin-ketin urush maydoniga chiqadi va ularning koʻpchiligi oʻldiriladi. Makka fathidan keyin paygʻambar Kaʼbaning kalitiga doimiy egalik qilish huquqini mazkur urugʻdan boʻlgan Usmon ibn Talhaga topshirganlar.

## Adabiyotlar

* Ibn Hishom. *As-Sӣra.* – Qohira: 1936. I, 132, 136, 138, 140, 157, 341, 376;
* Ibn Kasir. *As-Sӣra.* – Qohira: 1964-66. I, 100, 101, 259; II, 216, 259;
* Kahhola. *Mu’jam qabāil al-’arab*. – Bayrut: 1982. II, 723;
* Ahmet Lütfi Kazanci. „*Abdüddâr“ (Benî Abdüddâr)". TDV İA*. – İstanbul: 1988. I, 177.

## Manbalar
Margad Sar

**Margad Sar** (, shuningdek, **Marg Sar** nomi bilan ham mashhur) — Eronning Luriston ustoni, Xurramobod tuman okrugi tarkibidagi Papi tumani, Keshvar okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Margad Sar aholisi 64 nafarni tashkil qilib, ular 11 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Nikolay Lavrov

**Nikolay Vladimirovich Lavrov** (1911-yil 17-dekabr, Rossiya imperiyasi, Samara — 1981-yil 21-aprel, SSSR) — gaz va yonilgʻi sohasidagi sovet olimi, kimyogar, texnika fanlari doktori (1950), Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi (1960), KPSS aʼzosi (1942), SSSR gaz sanoati vazirligi ilmiy-texnika kengashi aʼzosi, Butunittifoq Gaz ilmiy tekshirish instituti qoshidagi yonilgʻilarni qazib chiqarish seksiyasining raisi.
## Tarjimayi holi
Nikolay Vladimirovich Lavrov 1911-yil 17-dekabr kuni Samarada tavallud topgan. 1934-yili Dmitriy Mendeleyev nomidagi Moskva Kimyo texnologiyasi institutini bitiradi. 1935—1936-yillari Moskva tunukasozlik zavodida gaz-generator stansiyasining katta muhandisi, 1939—1941-yillarda SSSR Fanlar akademiyasi Energetika institutida ilmiy xodim boʻlib ishlagan. 1941—1945-yillari Ulugʻ Vatan urushida ishtirok etgan. Lavrov 1945—1948-yillari SSSR FA Energetika instituti hamda Yonilgʻi qazilamalari institutida katta ilmiy xodim, 1948—1949-yillari SSSR FA Prezdiumida ishlagan. 1949-yildda Lavrov Andrey Chernishyov bilan birgalikda Butunttifoq Yer osti gazlari ilmiy tekshirish institutini tashkli etishda tashabbus koʻrsatishgan. 1949—1951-yillarda Butunttifoq Yer osti gazlari ilmiy tekshirish instituti (VNIIpodzemgaz) xodimi, 1951—1953-yillarda mazkur insitutning direktori, SSSR FA Yonilgʻi qazilmalar institutida (1953—1959-yillar) ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, 1960—1964-yillari Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi texnika fanlari boʻlimining akademik-sekretari hamda Oʻzbekiston SSR FA Yonilgʻidan foydalanish instituti direktori, 1965-yildan Butunittifoq Gaz ilmiy tekshirish instituti (VNIIProzmgaz) da laboratoriya mudiri vazifasida faoliyat olib borgan. Olim 1981-yil 21-aprelda 69-yoshida vafot etgan.
## Ilmiy ishlari
Lavrov gazsimon yonilgʻilardan foydalanishga va yonilgʻilarning kimyoviy texnologiyasiga oid 300 ga yaqin ilmiy asar, shu jumladan 14 kitob va monografiya muallifidir.
## Mukofotlari
* Qizil Yulduz ordeni;
* 2-darajali Vatan urushi ordeni.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Sar Tashtak

**Sar Tashtak** () — Eronning Kerman ustoni, Bam tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Howmeh okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Sar Tashtak aholisi 37 nafarni tashkil qilib, ular 11 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar