TLS orqali DNS

**TLS orqali DNS** (**DoT**) - bu Domen nomlari tizimi (DNS) so'rovlari va javoblarini Transport Layer Security (TLS) protokoli orqali shifrlash orqali tarmoq xavfsizligi protokoli. Usulning maqsadi man-in-the-middle hujumlari(MITM) orqali DNS ma'lumotlarini tinglash va manipulyatsiya qilishning oldini olish orqali foydalanuvchi maxfiyligi va xavfsizligini oshirishdir.

DNS-over-TLS har qanday DNS tranzaksiyalari uchun qo'llanilishi mumkin bo'lsa-da, u birinchi bo'lib stub yoki forwarding relvers va rekursiv rezolverchilar o'rtasida foydalanish uchun standartlashtirilgan. 2016-yil may oyida. Keyingi IETF harakatlari rekursiv va authoriative serverlar ("Authoritative DNS-over-TLS" yoki "ADoT") va vakolatli serverlar (Zone Transfer-over-TLS yoki "xfr-over-") o'rtasida DoT-dan foydalanishni belgilaydi. TLS").

## Server dasturiy ta'minot
BIND 9.17 versiyasidan boshlab DoT ulanishlarini qo'llab-quvvatlaydi. Oldingi versiyalar stunnel orqali proksi-server orqali DoT qobiliyatini taklif qildi. Unbound 2018-yil 22-yanvardan beri TLS orqali DNS-ni qoʻllab-quvvatlaydi. Unwind 2019-yil 29-yanvardan beri DoT-ni qoʻllab-quvvatlaydi Android Pie-ning TLS orqali DNS-ni qo'llab-quvvatlashi bilan ba'zi reklama blokerlari endi VPN va proksi-serverlar kabi odatda ishlatiladigan turli xil ishlov berish usullariga nisbatan o'z xizmatlariga kirishning nisbatan oson usuli sifatida shifrlangan protokoldan foydalanishni qo'llab-quvvatlaydi. Simple DNS Plus, Windows uchun hal qiluvchi va vakolatli DNS server, 2021-yil 28-sentabrda chiqarilgan 9.0 versiyasida DoT-ni qoʻllab-quvvatladi.

## Mijoz dasturiy ta'minot
Android 9 (Pie) yoki undan yangiroq versiyada ishlaydigan Android mijozlari TLS orqali DNS-ni qo'llab-quvvatlaydi va agar tarmoq infratuzilmasi, masalan, ISP uni qo'llab-quvvatlasa, standart holda undan foydalanadi.

2018-yil aprel oyida Google Android Pie’ga TLS orqali DNS-ni qoʻllab-quvvatlashini e’lon qildi, bu foydalanuvchilarga Wi-Fi va mobil ulanishlarda DNS-serverni telefon boʻylab oʻrnatish imkonini beradi, bungacha bu imkoniyat faqat root user ochilgan qurilmalar orqali mavjud edi. PowerDNS -dan DNSDist, shuningdek, 1.3.0 versiyasida TLS orqali DNS-ni qo'llab-quvvatlashini e'lon qildi.

Linux va Windows foydalanuvchilari NLnet Labs stubby demoni yoki Knot Resolver orqali mijoz sifatida TLS orqali DNS dan foydalanishlari mumkin. Shu bilan bir qatorda ular getdns-utils ni getdns_query vositasi bilan to'g'ridan-to'g'ri DoT dan foydalanish uchun o'rnatishlari mumkin. NLnet Labs tomonidan bog'lanmagan DNS-resolver ham TLS orqali DNS-ni qo'llab-quvvatlaydi.

Apple iOS 14 tizimi TLS orqali DNS (va HTTPS orqali DNS) uchun operatsion tizim darajasida qoʻllab-quvvatlashni joriy qildi. iOS DoT serverlarini qo'lda sozlash imkonini bermaydi va konfiguratsiyani o'zgartirish uchun uchinchi tomon ilovasidan foydalanishni talab qiladi.

systemd-resolved - bu faqat Linux uchun moʻljallangan dastur boʻlib, uni `/etc/systemd/resolved.conf` da `DNSOverTLS` opsiyasini yoqish orqali TLS orqali DNS-dan foydalanish uchun sozlash mumkin. Ko'pgina asosiy Linux distributivlarida starndart holatda bu opsiya yoqilgan bo'ladi. 

personalDNSfilter – bu ochiq manba DNS filtri boʻlib, DoT va HTTPS (DoH) orqali DNS -ni qoʻllab-quvvatlaydigan Java-ni yoqadigan qurilmalar, shu jumladan Android uchun.

Nebulo Android uchun ochiq manba DNS oʻzgartiruvchi ilova boʻlib, DoT va DoHni qoʻllab-quvvatlaydi.

## Manbalar