Anton Shkaplerov

**Anton Nikolaevich Shkaplerov** (; 1972-yil 20-fevralda tugʻilgan) - rus kosmonavti. Toʻrtta kosmik parvozning faxriysi.

## Shaxsiy hayot
Shkaplerov Tatyana Petrovnaga uylangan va ularning Kristina va Kira ismli ikki qizi bor. Uning ota-onasi Nikolay Ivanovich Shkaplerov va Tamara Viktorovna Shkaplerova Sevastopolda yashaydi. Uning sevimli mashgʻulotlariga sport, sayohat, baliq ovlash va golf kiradi.

## Ta'lim
Shkaplerov 1989-yilda Sevastopol aviatsiya klubida Yak-52 uchish mashgʻulotlarini tamomlagan. 1989-yilda Sevastopol oʻrta maktabini tugatgandan soʻng Kachinsk havo kuchlari uchuvchilar maktabiga oʻqishga kirdi. 1994-yilda uchuvchi-muhandis sifatida uni tamomladi. 1997-yilda N.E.Jukovskiy nomidagi Harbiy-havo kuchlari muhandisligini tamomlagan.

## Tajriba
O'qishni tugatgandan soʻng Shkaplerov Rossiya Harbiy-havo kuchlarida katta uchuvchi-instruktor boʻlib xizmat qildi. U Yak-52, L-29 va MiG-29 samolyotlarini boshqargan. U havo kuchlarining 2-toifali uchuvchi-instruktori. U, shuningdek, parashyutda umumiy tayyorgarlik boʻyicha instruktor boʻlib, 300 dan ortiq parashyut sakrashini amalga oshirgan.

## Roskosmos faoliyati

2003-yil may oyida Shkaplerov Gagarin nomidagi Kosmonavtlarni tayyorlash markazi kosmonavtlar idorasining sinov-kosmonavt nomzodi sifatida tanlandi. 2003-yil iyunidan 2005-yil iyunigacha u asosiy kosmik mashgʻulotlarda qatnashdi va 2005-yilda sinov kosmonavti sifatida malaka oldi.

2007-yil aprel-oktabr oylarida Shkaplerov Texasning Xyuston shahridagi Jonson kosmik markazida joylashgan Rossiya kosmik agentligining operatsiyalar boʻyicha direktori lavozimida ishlagan.

Anton 22-ekspeditsiyaning zaxira qoʻmondoni etib tayinlandi.

### Ekspeditsiya 29/30
Shkaplerov ISS bortida 29/30-ekspeditsiyada bort muhandisi boʻlib ishlagan. U "Soyuz TMA-22" komandiri boʻlgan va bort muhandislari Anatoli Ivanishin va Dan Burbank bilan 2011-yil 16-noyabrda uchirilgan. 2 kun orbitada boʻlgandan soʻng ular 29/30 ekspeditsiyasini boshlash uchun ISS bilan tutashdilar. 2012-yil 12-fevralda Shkaplerov va hamkasbi kosmonavt Oleg Kononenko XKS tashqarisida olti soatlik koinot sayohatini amalga oshirdilar. Ular Zvezda xizmat koʻrsatish moduliga uni mikrometeoroid orbital qoldiqlardan himoya qilish uchun qalqonlarni oʻrnatdilar va Strela 1 kranini Pirs oʻrnatish boʻlinmasidan Poisk Mini tadqiqot moduliga (MRM-2) oʻtkazdilar. Yurish davomiyligi 6 soat 15 daqiqa boʻldi. Ular 2012-yil 27-aprelda Yerga qayitshdi va koinotda 165 kun oʻtkazdilar.

### Ekspeditsiya 42/43

2014-yil 23-noyabrda Shkaplerov “Soyuz TMA-15M” kemasida Boyqoʻngʻir kosmodromidan bort muhandislari Samanta Kristoforetti va Terri Virts bilan birga kosmosga koʻtarildi. Taxminan olti soat oʻtgach, u Xalqaro kosmik stansiyaga muvaffaqiyatli qoʻshildi va ekipaj qoʻmondon Barri Uilmor va bort muhandislari Aleksandr Samokutyayev va Yelena Serovadan iborat Ekspeditsiya 42 ekipajiga qoʻshildi. Ekipaj 2015-yil 11-iyun kuni Yerga qaytganda koinotda 199 kun oʻtkazgan edi. Shkaplerovning koinotdagi umumiy vaqti 365 kunga yetdi.

### Ekspeditsiya 54/55
Shkaplerov NASA astronavti Skott Tingl va JAXA vakili Norishige Kanai bilan 2017-yil 17-dekabr kuni UTC vaqti bilan soat 07:21da Soyuz MS-07 bortida koinotga uchirildi. U 54-ekspeditsiyaning bort muhandisi va 55-ekspeditsiya komandiri edi.

2018-yilning 2-fevralida Shkaplerov 54-ekspeditsiya qoʻmondoni Aleksandr Misurkin bilan birgalikda yuqori daromadli aloqa antennasiga eski elektronika qutisini almashtirish uchun XKS tashqarisida 8 soat 13 daqiqalik kosmik yurishda qatnashdi. Yakunga koʻra, ikki kosmonavt Rossiyaning hozirgi kunga qadar eng uzun kosmosga chiqishi boʻyicha yangi rekord oʻrnatdi.

### Ekspeditsiya 65/66
Shkaplerov kinorejissor Klim Shipenko va aktrisa Yuliya Peresild bilan 2021-yil 5-oktabr kuni UTC vaqti bilan soat 08:55da “Soyuz MS-19” bortida XKSga uchdi. 6-noyabrda Shkaperlov 66-ekspeditsiya tarkibida ISS qoʻmondoni boʻldi.

2022-yilning 19-yanvarida u “Soyuz” va “Progress” avtomashinalariga tashrif buyurishni qoʻllab-quvvatlash uchun *Prichal* modulini sozlash maqsadida 7 soat 11 daqiqalik kosmik yurishda qatnashdi.

Shkaplerov 2022-yil 30-martda rossiyalik kosmonavt Pyotr Dubrov va amerikalik astronavt Mark Vande Xey bilan birga yerga qoʻndi.

### Statistika

## Kinematografiya
2021-yil 14-may kuni Idoralararo qoʻmita 2021—2023-yillar uchun XKSning asosiy va muqobil ekipajlari tarkibini tasdiqladi. Kosmonavt Anton Shkaplerov (komandir) va *“Challenge* ” filmi ekipaji: aktrisa Yuliya Peresild va rejissor Klim Shipenko “Soyuz MS-19” da XKSga uchirildi. Drama "Roskosmos", "Birinchi kanal" va "Sariq, qora va oq" studiyasining qoʻshma loyihasidir. Tibbiy komissiyadan oʻtgan muqobil boruvchilar: Yangi drama teatrining aktrisasi Alyona Mordovina, rejissor Aleksey Dudin va komandir Oleg Artemyev. 24-maydan boshlab ekipaj a'zolari Yuriy Gagarin nomidagi Kosmonavtlarni tayyorlash markazida mashgʻulot oʻtkazdi. 23-iyul kuni bosh ekipaj “Sokol” kostyumida “Soyuz” nusxasi ichida toʻrt soatlik simulyatsiyada qatnashdi va 30-iyulda kosmik kemaning uchirilishidan oldingi tayyorgarlik ishlari boshlandi.

Shipenko va Peresild 2021-yil 17-oktabrda “Soyuz MS-18” kemasida komandir Oleg Novitskiy bilan Yerga qaytishdi. Kosmonavt Pyotr Dubrov va “Soyuz MS-18”da XKSga kelgan astronavt Mark Vande Xey “Soyuz MS-19” qoʻnishida Shkaplerovga qoʻshiladi, Shkaplerov 66 va 67-ekspeditsiyalar qoʻmondoni sifatida xizmat qiladi. “Soyuz MS-19” 2022-yil 28-martda qaytishi rejalashtirilgan.

Roskosmos rahbari Dmitriy Rogozinning soʻzlariga koʻra, "Roskosmos ikki oddiy odamni 3 yoki 4 oy ichida uchishga tayyorlay oladimi yoki yoʻqligini koʻrish uchun tajriba" boʻlgan film ilmiy va aerokosmik hamjamiyatlarning e'tiroziga uchradi. Ular oʻqitilgan kosmonavtlarni parvozlaridan olib tashlashadi, davlat pullaridan notoʻgʻri foydalanish yoki hatto stansiya resurslaridan ilmiy boʻlmagan maqsadlarda foydalanish noqonuniy boʻladi deb hisoblashadi. Xabarlarga koʻra, Roskosmosdagi ekipaj dasturlari direktori Sergey Krikalev loyihaga qarshi chiqish orqali oʻz pozitsiyasini yoʻqotgan, biroq kosmonavtlarning noroziliklaridan soʻng faol ish joyiga qaytarildi.

Klim Shipenko XKSda taxminan 35-40 daqiqalik film suratga olishi, shuningdek, rejissor, operator, badiiy direktor va vizajist lavozimlarini egallashi kerak. Filmda Oleg Novitskiy va Pyotr Dubrov suratga tushadi, Dubrov va Mark Vande Xey ishlab chiqarishda yordam berishadi. Shkaplerov filmning ba'zi sahnalarida koʻrinadi.

## Manbalar