Nikolay Tanayev

**Nikolay Timofeevich Tanayev** (; 1945-yil 5-noyabr – 2020-yil 19-iyul) – qirgʻiz siyosatchisi boʻlib, u 2002-yildan 2005-yilgacha Prezident Asqar Akayev davrida Qirgʻiziston Respublikasining Bosh vaziri lavozimida faoliyat yuritgan.

2000—2001-yillarda Hukumat huzuridagi Arxitektura va qurilish boʻyicha Davlat komissiyasiga raislik qilgan. Shuningdek, Qirgʻiziston Respublikasi Arxitektura va qurilish akademiyasining prezidenti lavozimida faoliyat yuritgan.

## Biografiyasi
1969-yilda Jambul gidromelioratsiya-qurilish institutini muhandis-quruvchi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1973-yilda Marksizm-leninizm universitetini bitirgan.

1979—1984-yillarda Oʻsh shahar ijroiya qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

1984-yilda KPSS Markaziy Qoʻmitasining Oliy partiya maktabini „partiya qurilishi iqtisodiyoti“ yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan; shu yili Sovet Armiyasining Oliy ofitserlik kurslarini ham tugatgan.

„Oʻshqurilish“ va „Choʻyqurilish“ (Qirgʻiziston) trestlarida faoliyat yuritib, usta darajasidan trest boshqaruvchisi rahbarigacha koʻtarilgan. 1990-yillarda „Qirgʻizqurilish“ davlat qurilish kompaniyasiga rahbarlik qilgan. 1999-yilda „Qirgʻizqurilish“ davlat kontserni (sobiq Qirgʻiziston SSR Qurilish vazirligi) prezidenti boʻlgan.

Nikolay Qurmanbek Bakiyev hukumatida bosh vazir oʻrinbosari lavozimida ishlagan va 2002-yil 22-mayda Akayev Bakiyevni vazifasidan ozod etgach, vaqtinchalik bosh vazir etib tayinlangan. Sakkiz kundan soʻng Oliy Kengash uni tasdiqlashi bilan rasman bosh vazir lavozimiga oʻtirgan.

Bosh vazir sifatida 2004-yil 8-aprelda ishonchsizlik votumidan omon qolgan. Qonun chiqaruvchi organ uni lavozimidan chetlatish uchun 27 ga 14 nisbatda ovoz berdi, ammo bu kerakli 30 ta ovozdan kam edi.

Nikolay mustaqillikdan soʻng Qirgʻizistonning birinchi etnik osiyolik kelib chiqishga ega boʻlmagan bosh vaziri edi.

## Inqilob va surgun
2005-yil 24-martda Tanayev Lola inqilobi paytida bosh vazirlik lavozimidan darhol isteʼfoga chiqgan birinchi va yagona yuqori lavozimli davlat amaldor boʻldi. Shu ondayoq, unga Penza viloyati gubernatori Vasiliy Bochkaryov qoʻngʻiroq qilib, sobiq bosh vazirga bolaligi oʻtgan Penza viloyatiga qaytishni taklif etgan. Qariyb bir oydan soʻng, Rossiyada Penza viloyatining tashqi iqtisodiy aloqalar boʻyicha maxsus vakil etib tayinlangan.

Penzaga joʻnab ketishdan avval Tanayev Asqar Akayev bilan muzokaralar olib borish uchun tuzilgan komissiyaga taklif etilgan. Bu komissiya 2-aprel kuni Moskvaga uchib borib, Akayevni vakolatlarini topshirishga koʻndirdi. Muzokaralardan soʻng Tanayev Bishkekka qaytmadi, aksincha, gubernator Bochkaryovning taklifini qabul qilishga qaror qilib, 6-aprel kuni Penzaga shaxsiy tashrif bilan kelgan.

Biroq iyun oyiga kelib, Bosh prokuror vazifasini bajaruvchi Azimbek Beknazarov parlamentga oʻz idorasi Tanayevni qamoqqa olish toʻgʻrisida buyruq berganini maʼlum qilgan. Ayblovlardan biri uning oʻgʻli nazorat qiladigan kompaniyaga oʻtkazilgan 40 million soʻmlik (977 ming dollar) davlat mablagʻlari bilan bogʻliq edi. U Sankt-Peterburgdagi Katta Morskaya koʻchasi 6-uyda surgunda yashagan.

## Mukofotlari

* Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining faxriy yorligʻi (1977)
* Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan quruvchi (1993)
* Butunrossiya shaxslar jamoat palatasining jasorat ordeni (2000)
* Butunrossiya shaxslar jamoat palatasining Gʻolib Avliyo Georgiy ordeni (2000)
* 3-darajali „Manas“ ordeni (2002)
* Qirgʻiziston Respublikasi Arxitektura va qurilish akademiyasi akademigi (2002)
* MDHga aʼzo davlatlarning faxriy yorligʻi (2004)
* "Sankt-Peterburgning 300 yilligi xotirasiga" medali (2004)
* „Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistondan olib chiqilganiga 15 yil“ medali (2004)
* Moskva xalqaro menejment va huquq institutining faxriy professori (2004)
* SSSR va Qirgʻiziston Respublikasining idoraviy mukofotlari.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt 
* Hukumat sayti
* Moskva musulmon jangarilari haqida ogohlantirdi