Ko Samet

**Ko Samet** Cajeput oroli;  , Thai [kɔ̀ʔ samèt]) deb talaffuz qilinadi. Bu orol Tailandning sharqiy dengiz sohilidagi orollaridan biridir. U Tailand koʻrfazida, Tailand viloyatining Rayong qirgʻogʻida, taxminan  Bangkokdan janubi-sharqida joylashgan. Ko Samet orolining bir qismi Phe () Mueang Rayong tumani ( , Poytaxt tumani yoki Amfo Mueang), Rayong viloyati . Ko Samet — qirgʻoqdan unchalik uzoq boʻlmagan orollar klasterining eng katta va eng gʻarbiy qismidir. Ko Samet  shimoldan janubda. Orol materikga eng yaqin nuqtasida, materik Rayong provinsiyasidan 2,6 kilometr (1,6 milya) janubda joylashgan; ammo Phe shahridagi asosiy tijorat sayyohlik koʻprigidan orolning eng yaqin sayyohlik sohiligacha boʻlgan haqiqiy sayohat masofasi taxminan 10 kilometrni (6,2 milya) tashkil qiladi.

Chet ellik sayyohlar orasida mashhur va yaqin atrofdagi Bangkok aholisi uchun dam olish kunlari dam olish maskani sifatida orolning katta qismi (Na Dan hududi bundan mustasno) Khao Laem Ya-Mu Ko Samet milliy bogʻida joylashgan. 1981-yilda Qirollik oʻrmon departamenti Samet arxipelagini va boshqa toʻqqizta kichik orolni, Khao Laem Yaning boshi va 11 kilometr (6,8 milya) Mae Ramphueng sohilini milliy bogʻ deb eʼlon qildi va shuning uchun Ko Samet Tailand hukumatining Milliy bogʻlar boʻlimining himoyasi ostida.

## Tarixi
Tailand hukumati 1981-yilgacha orolda tunda tunashni chekladi (garchi bangkokliklar Ko Sametning goʻzalligini oʻnlab yillar davomida bilishgan). Oʻsha yili, 1-oktyabrda Tailand Oʻrmon xoʻjaligi departamenti Ko Samet va uning atrofini milliy bogʻ deb eʼlon qildi.

## Geografiyasi va iqlimi
Tailand koʻrfazidagi poytaxtdan 220 km uzoqlikda joylashgan, Ko Samet taxminan  oʻlchamda va „t“ harfiga oʻxshash shaklda. „T“ (shimoldan janubga) uzunligi boʻylab orol taxminan 7 kmga teng va oʻlchovlari 4 km „t“ boʻylab (gʻarbiy-sharq)da. Oʻrmonlar umumiy maydonning 80 foizini egallaydi. 

Materikga eng yaqin joydagi Ko Samet qishlogʻi nomi bilan mashhur boʻlgan kichik port qishlogʻi Na Dan joylashgan boʻlib, uning yaqinidagi sohil Hat Sai Kaeo (Shisha qumli sohili; ), Ko Sametdagi eng uzun sohil hisoblanadi. Ko Samet sohillarining aksariyati orolning sharqiy qirgʻogʻida joylashgan. Oroldagi boshqa sohillarga quyidagilar kiradi: Ao Phai, Ao Wai, Ao Kio Na Nai, Ao Cho, Ao Kio Na Nok, Ao Vong Duean, Cape Kut, Ao Toei va Ao Karang janubiy qirgʻogʻida va Ao Phrao gʻarbiy qismida joylashgan. Orolning janubiy chekkasida uchta kichik tosh orollar joylashgan: Ko Chan (oroli  .), Ko San Chalam (Shark Fin oroli) va Hin Khao (Rok; ).

Ko Samet — Tailanddagi eng quruq arxipelaglardan biri hisoblanadi. Ko Sametga Rayong viloyatiga qaraganda ancha kam yogʻingarchilik boladi, garchi u dengizdan bir necha kilometr masofada joylashgan boʻlsa ham. Orolning „yomgʻirli mavsumi“ faqat maydan iyulgacha davom etadi, ammo bu mavsumda ham Tailanddagi boshqa orollarga qaraganda kamroq yomgʻir yogʻadi. Orol qurgʻoqchil boʻlishiga qaramay, doim yashil va bargli oʻrmonlar bilan qoplangan yam-yashil oʻrmonli tepaliklardan iborat va moʻl-koʻl kajeput daraxtlari oʻsadi („samet“ nomi „cajeput“ degan maʼnoni anglatadi). Yomgʻir yoʻqligi sababli Ko Samet ichimlik suvini materikdan import qilishga majbur.

## Maʼmuriyat
Ko Samet, Rayong viloyati, Mueang Rayong tumani, Phe tumani tomonidan boshqariladi. Ko Samet, shuningdek, milliy bogʻ hududi (Khao Laem Ya-Mu Ko Samet milliy bogʻi) homiyligidadir va barcha chet ellik mehmonlar tashrif buyurganidan soʻng 200 baht (taxminan 5,60 AQSh dollari) kirish toʻlovini toʻlashlari kerak.

## Transport
Ko Sametda ikkita asosiy arteriya mavjud: shimoliy yoʻnalish Hat Sai Kaeoni Ao Klang va Ao Noina bilan bogʻlanadi. Markaziy yoʻnalish toʻrtta kichik yoʻldan iborat: Birinchi yoʻl Sai Kaeo sohilini Ao Phai va Ao Phutsa bilan bogʻlaydi. Ikkinchi yoʻl orol markazini Ao Vong Duean bilan bogʻlaydi. Uchinchi yoʻl birinchi yoʻlni Ao Thapthim va Ao Nuanga bogʻlaydi. Toʻrtinchi yoʻl birinchi yoʻlni Ao Phrao bilan bogʻlaydi.

Songthaews jamoat transportining asosiy vositasidir.

Beshta iskala mavjud: Ao Klang, Ao Phrao, Ao Vong Duean, Ao Thian va Ao Wai. Ao Klang Pier materik portidir. Qolganlari shoʻngʻin va ekskursiyalar uchun piersdir.

## Ommaviy madaniyati

19-asr davomida shoir Sunthorn Phu (1786-1855) oʻzining *"Phra Aphai Mani"* (baʼzan *Pra Apaimanee* deb tarjima qilinadi) epik asarining bir qismini orol qirgʻoqlarida yozgan. Bosh qahramon shahzoda Aphai Mani va uni Ko Sametga olib borgan sirena / suv parisi haykallarini Hat Sai Kaeo sohilida topish mumkin.

## Galereya

## Yana qarang

* Tailand orollari roʻyxati
* Tailand milliy bogʻlari roʻyxati

## Manbalar



## Havolalar

* Ko Samet travel guide from Wikivoyage
* Khao Laem Ya — Mu Ko Samet National Park