Sanoiy

**Abulmajd Sanoiy** (toʻliq ismi: **Hakim Abulmajd Majdud ibn Adam Sanoiy Gʻaznaviy**; ; **Sanoiy** nomi bilan ham mashhur) — Gʻaznalik fors shoiri bo'lib, o'z hayotini hozir Afg'onistonda joylashgan G'aznaviylar imperiyasida o'tkazgan. 1080-yilda tug‘ilgan va 1131-1141-yillarda vafot etgan. „Hadiqat ul-haqoyiq“ va „Sayr ul-ibod ilal maod“ kabi asarlar muallifi.

## Hayoti
Sanoyi sunniy musulmon edi.  U 1117 – 1157 yillarda hukmronlik qilgan G‘aznaviy Bahromshoh saroyi bilan bog‘langan 

## Asarlari
Taxminan 900 yil davomida *“Devorli Haqiqat bog‘i”* doimiy ravishda klassik asar sifatida o‘qilib, so‘fiylik darsligi sifatida foydalanildi. Mayor T. Stivensonning fikricha: “Sanoyning shon-shuhrati hamisha oʻzining *“Hadiqa”* siga tayangan; bu asar Sharqda eng mashhur va eng hurmatli asaridir; ana shu asari tufayli u buyuk uchlikdan birini tashkil qiladi. Tasavvuf ustozlari — Sanoiy, Attor, Jaloliddin Rumiy ”. Sanoi nafs, nafs va hissiy hayajon insoniyat va ilohiy ilm o‘rtasida turganini, bu yagona haqiqiy haqiqat ( *Haq* ) ekanligini o‘rgatgan. Ishq ( *Ishq* ) va ijtimoiy vijdon uning uchun dinning asosidir; insoniyat uyquda, kimsasiz dunyoda yashaydi. Sanay uchun umumiy din faqat odat va marosim edi.

Sanoiy she'riyati fors adabiyotiga katta ta'sir ko'rsatdi. U tasavvufning falsafiy, tasavvufiy va axloqiy g‘oyalarini ifodalashda *[[qasida]]* (qasida), *[[Gʻazal|g‘azal]]* (lirika) va *masnaviy* (qofiyali bayt)dan foydalangan birinchi shoir hisoblangan.

### Poetik ta'sir
Rumiy Sanoyi va Attorni o‘zining ikki buyuk ilhomi deb e’tirof etib, “ Attor – ruh, Sanoi uning ikki ko‘zi, men Sanoi va Attordan keyin keldim”, dedi. *Devorli haqiqat bog‘i* Nizomiyning *“Maxzan al-asror”* (Sirlar xazinasi) uchun ham namuna bo‘lgan  .

### Zamonaviy madaniy manbalari
Gilermo del Toroning 2017-yilda *suratga olingan “Suv shakli”* filmi oxirida Hakim Sanoyining sheʼriyatiga havola qilingan. Filmning so‘nggi sahnasida hikoyachi o‘ziga xos nisbatlarsiz bir necha misra she’r o‘qiydi, garchi filmning kredit ketma-ketligida “Hakim Sanoiyning moslashtirilgan asarlari”ga ishora bor. "Kongress kutubxonasi " blogida tadqiqot olib borgan Piter Armenti " *Catbird* *o'rindig'idan* " blogi o'quvchilari yordami bilan *"Suvning shakli"* oxirida aytilgan she'r del Toro tomonidan Priya Xemenveyning Hakim Sanayning asl she'ri tarjimasiga moslashtirilganligini tasdiqladi. Hemenway tarjimasi *"Hamma narsaning kitobi: Yurakning xohishi sayohati"* kitobida keltirilgan* : Hakim Sanoiyning devorli haqiqat bog‘i* (2002)  .

## Iqtiboslar

* Sanoiy she’riyati “uyg‘onish” imkoniyatini ta’kidlaydi;

*Insoniyat dunyoda shunchaki yuk bo'lib qolmoqda* *U xuddi qayiqda uxlab yotgandek supurib ketadi.* *Ular uyquda nimani ko'rishlari mumkin?* *Qanday haqiqiy mukofot yoki jazo bo'lish mumkin?*

*O'z nafsini bilmagan o'zganing ruhini qanday bilsin? Qo'l va oyog'ini biladigan odam Xudoni qanday bilsin?* *Payg'ambarlar bu masalani tushunishga teng emas; Nega sen ahmoqona shunday qilyapsan?* *Qachonki bu mavzuni ko'rsatsangiz, iymonning pok mohiyatini bilib olasiz. Aks holda imoningiz bilan nima umumiyligingiz bor? Sen jim bo'lganing va ahmoqona gapirmaganing yaxshidir.* *O'rganganlar bema'ni gapiradi; chunki haqiqiy din har kimning oyog'iga to'qilgan emas*  .

Uning bu uyg'onish vositasi Xudoga taslim bo'lishdir, uning she'riyati "muhabbat yo'lining muhim hidi" deb nomlangan. U insoniy ikkiyuzlamachilik va ahmoqlikka zarba beradi  ;

* Boshqalar g'aflatda, — sen dono bo'l, bu yo'lda tilingni sukut qil. Bunday kishiga qo'yilgan shart shundaki, u barcha taom va ichimliklarni sabablardan emas, balki sababchidan olishi kerak. Boringlar, azob chekinglar, agar sizni yaxshi ko'rsalar; Agar yo'q bo'lsa, do'zaxga boradigan yo'l bilan qanoat qil. Hech kim qiyinchilikka chidamasdan maqsadiga erisha olmadi. 

## Adabiyotlar

* "Hadiqat al-haqiqa va shariat at-tariqa" Encyclopædia Iranicada JTP De Bruijn http://www.iranicaonline.org/articles/hadiqat-al-haqiqa-wasariat-al-tariqa
* EG Braun. *Fors adabiyoti tarixi* . (To'rt jild, 2256 bet va yigirma besh yil yozma). 1998 yil.ISBN&nbsp;
* Jan Rypka, *Eron adabiyoti tarixi* . Reidel nashriyot kompaniyasi. 1968 yil .ISBN&nbsp;
* Bo Utas, *Fors so'fiy she'ri: lug'at va terminologiya* . Skandinaviya Osiyo tadqiqotlari instituti monografiya seriyasi, Curzon Press, 1977 yil.OCLC&nbsp;
## Manbalar

## Havolalar