Meseret Defar

**Meseret Defar Tola** (amxarcha: መሠረት ደፋር; 1983-yil 19-noyabrda tugʻilgan) — 3000 metr va 5000 metr masofalarga ixtisoslashgan efiyopiyalik uzoq masofaga yuguruvchi. U Olimpiya va jahon chempionatlari kabi yirik xalqaro musobaqalarda 5000 metrga yugurishda oltin medallarni qoʻlga kiritgan. 2006-yilda ushbu masofada jahon rekordini o‘rnatgan, 2007-yilda yana rekordni yangilagan va 2008-yilgacha saqlab qolgan. O‘sha yili uning vatandoshi Tirunesh Dibaba bu natijani yangilagan.

2007-yilda Belgiya poytaxti Bryusseldagi musobaqada Defar ikki mil masofani 9 daqiqadan kam vaqtda (8:58.58) bosib oʻtgan ilk ayol sportchiga aylandi. Bu natija avvalgi jahon rekordidan 11 soniyaga yaxshi edi.

Defar Olimpiya oʻyinlarida 5000 metr masofada katta yutuqlarga erishgan: u 2012-yil London va 2004-yil Afina Olimpiadalarida oltin, 2008-yil Pekinda esa bronza medalini qoʻlga kiritgan. Jahon chempionatlarida ham muvaffaqiyatli qatnashgan: 2005-yilgi Helsinki chempionatida kumush, 2007-yilgi Osaka chempionatida esa oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Defar yopiq inshootlardagi 5000 metr, 3000 metr va ikki mil yugurish boʻyicha jahon rekordlarini oʻz qoʻlida ushlab turgan. U 3000 metrga yopiq inshootda oʻtkazilgan musobaqalarda ustunlik qilgan: 2004-yildan 2010-yilgacha boʻlgan davrda ketma-ket toʻrt marta jahon chempioni boʻlgan. Shuningdek, u Afrika oʻyinlarida ikki karra chempion, Afrika chempionatlarida toʻrt karra medal sohibi va yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatlarida ikki karra oltin medal sohibi hisoblanadi.

Defar 2014-yilda sportdagi faoliyatidan tanaffus olib, oilaviy hayotga eʼtibor qaratgan. U 2015-yilda musobaqalarga qaytishini maʼlum qilgan boʻlsa-da, Pekinda boʻlib oʻtgan 2015-yilgi jahon chempionatida ishtirok etmadi.

## Faoliyati

### Olimpiadalar
Defar 2003-yilda o‘tkazilgan ilk Afro-Osiyo o‘yinlarida 5000 metr masofada oltin medalni qo‘lga kiritdi. U ayollar o‘rtasidagi 5000 metr bahslarida 2004-yil Afinadagi va 2012-yil Londondagi yozgi Olimpiada o‘yinlarida oltin medalni qo‘lga kiritdi, mos ravishda 14 daqiqa 45,65 soniya va 2012-yilda yana g‘alaba qozondi. 2008-yil Pekin Olimpiadasida u bronza medalini qo‘lga kiritdi, biroq turkiyalik Elvan Abeylegesse doping bilan ushlanganidan so‘ng, bu medal kumush medaldan bahramand bo‘ldi.

### Jahon rekordlari
2006-yil 3-iyun kuni Nyu-York shahrida u 5000 metrni 14:24.53 daqiqa bilan o‘sha paytdagi jahon rekordini o‘rnatdi. 2007-yil 15-iyun kuni Oslodagi Bislett o‘yinlarida bu rekordni 14:16.63 ga yaxshiladi. 2007-yil 3-fevralda Germaniyaning Shtutgart shahrida u yopiq inshootdagi 3000 metrni 8:23.72 daqiqa bilan jahon rekordi sifatida yakunladi. 2007-yil 20-mayda Kaliforniya shtatidagi Karson shahrida 2 milni 9:10.47 daqiqa bilan eng yaxshi natija ko‘rsatdi. 1-sentabr kuni Osakada bo‘lib o‘tgan jahon chempionatida 5000 metrda 14:57.91 daqiqa natija bilan oltin medalni qo‘lga kiritdi. 2007-yil 14-sentabrda Bryusselda u ayollar o‘rtasidagi 2 mil masofasida 8:58.58 daqiqa bilan o‘zining oldingi rekordini 11.89 soniyaga yaxshiladi. O‘sha yili u “Yilning eng yaxshi ayol yengil atletikachisi” mukofotini ham oldi.

### Jahon chempionatlari
U 2005-yil Helsinkida bo‘lib o‘tgan Jahon chempionatida kumush medalni qo‘lga kiritdi — bu bahsda faqat Tirunesh Dibaba undan oldinda bo‘ldi. 2006-yilgi Yopiq inshootdagi Jahon chempionatida 3000 metr masofada g‘alaba qozonib, 2004-yildagi unvonini himoya qildi. 2008-yil yanvar oyida Boston shahridagi musobaqada u 2 milni 9:10.50 daqiqa bilan yengib, yopiq inshootda yangi rekord o‘rnatdi. 2008-yilgi Jahon yopiq chempionatida u ketma-ket uchinchi bor 3000 metrda oltin medalni qo‘lga kiritdi. O‘sha yili Afrikada bo‘lib o‘tgan chempionatda esa uni vatandoshi Meselech Melkamu mag‘lub etdi. Bislett o‘yinlarida esa uning 5000 metr bo‘yicha jahon rekordi Tirunesh Dibaba tomonidan yangilandi. Yil oxirida u 3000 va 5000 metr masofalarida Jahon yengil atletika finalida g‘olib chiqdi.

2009-yilgi mavsumda u shaxsiy natijalarini yaxshilab, yopiq inshootdagi 5000 metrda 14:24.37 va 2 milda 9:06.26 daqiqa bilan yangi jahon eng yaxshi natijalarini ko‘rsatdi. U 10,000 metr bahsida qatnashish uchun Buyuk Britaniyadagi saralash musobaqasida ishtirok etdi va 29:59.20 daqiqa natijasi bilan nafaqat shaxsiy rekordini, balki Buyuk Britaniya hududidagi eng yaxshi natijani ham yangiladi.

Berlindagi jahon chempionatida u 10,000 metrda so‘nggi 50 metrgacha peshqadam edi, lekin kuchi tugab, Keniyalik Linet Masaiga yutqazdi va yakunda 30:52.37 daqiqa bilan beshinchi bo‘ldi. Keyinchalik 5000 metr finalida ham uni Vivian Cheruiyot va Sylvia Kibet ortda qoldirdi. Biroq u ularni keyinchalik 3000 metrda mag‘lub etib, 8:30.15 daqiqa bilan yilning eng yaxshi natijasini qayd etdi.

2010-yilgi yopiq Jahon chempionatida u 3000 metrda ketma-ket to‘rtinchi marta oltin medalni qo‘lga kiritdi. Keyin u yo‘l yugurishlarida ishtirok etib, Carlsbad 5000 musobaqasida uchinchi bor g‘alaba qozondi. 2010-yilgi Afrika chempionatida u 5000 metrda kumush medalni qo‘lga kiritdi. Jahon kontinental kubogida esa u 3000 metrda g‘alaba qozondi. U o‘zining ilk yarim marafonida 1:07:44 daqiqa bilan g‘alaba qozonib, AQShdagi eng yaxshi natijani yangiladi.

2011-yil boshida u 3000 metr yopiq yugurishda jahon rekordi o‘rnatishga urinib, 8:36.91 daqiqa bilan biroz yetishmadi. Biroq ochiq stadiondagi musobaqalarda u Bislett, FBK va Meeting Areva o‘yinlarida 5000 metrda g‘alaba qozondi. Jahon chempionatida esa u 10,000 metrni yakunlay olmadi va 5000 metrda uchinchi bo‘ldi.

2012-yilgi Yopiq Jahon chempionatida u beshinchi marta g‘alaba qozonmoqchi edi, lekin so‘nggi 100 metrlikda Hellen Obiriga yutqazdi va ikkinchi o‘rinni oldi. Yozgi mavsumda esa u Vivian Cheruiyot va Tirunesh Dibaba ortidan bir necha bor ikkinchi bo‘ldi. Shunga qaramay, 2012-yil Londondagi Olimpiadada 5000 metrda raqiblarini ortda qoldirib, ikkinchi bor Olimpiya chempioni bo‘ldi.

U 2013-yilgi yopiq mavsumni 3000 metrda 8:35.28 bilan g‘alaba bilan boshladi. O‘sha oyda u Nyu-Orleandagi yarim marafonda 67:25 bilan musobaqa rekordini yangiladi.

U 2013-yil Moskvada o‘tkazilgan jahon chempionatida 5000 metrda ikkinchi marta jahon chempioniga aylandi — poyga davomida oldinga chiqmay, oxirgi 200 metrdan boshlab tezlikni oshirib, 14:50.19 daqiqa bilan g‘alaba qozondi.

## Eng yaxshi natijalari

Barcha maʼlumotlar IAAF profilidan olingan.

## Shaxsiy hayoti
Defar nasroniy boʻlib, Efiopiya pravoslav Tewahedo cherkoviga a’zo. U diniy e’tiqodini omma oldida namoyon qilgan. 2012-yilgi Olimpiya oʻyinlarida 5000 metrga yugurishda gʻalaba qozongach, Maryam buvisi va Iso goʻdak tasvirlangan ikona suratini koʻrsatib, ehtirom bildirgan.

## Manbalar