Howard Baker

**Howard Henry Baker Jr.** (1925-yil 15-noyabr — 2014-yil 26-iyun) – amerikalik siyosatchi va diplomat boʻlib, 1967—1985-yillarda Tennessi shtatidan Qoʻshma Shtatlar senatori boʻlib ishlagan. Oʻz faoliyati davomida u Senatdagi ozchiliklar yetakchisi, keyin esa Senatdagi koʻpchilik yetakchisi darajasiga koʻtarildi. Respublikachilar partiyasi aʼzosi Beyker Tennessi shtatida qayta qurish davridan beri AQSh Senatiga saylangan birinchi respublikachi edi.Vashingtonda „Buyuk yarashtiruvchi“ sifatida tanilgan Beyker koʻpincha murosaga kelish, qonunchilikni qabul qilish va madaniyatni saqlash nuqtai nazaridan eng muvaffaqiyatli senatorlardan biri sifatida qaralgandi. Misol uchun, u demokrat senator Edmund Maski bilan 1970-yilgi Toza havo qonunini ishlab chiqish va qabul qilishda bosh rol oʻynagan. Moʼtadil konservativ, u demokrat hamkasblari tomonidan ham hurmatga sazovor boʻlgan. Baker 1980-yilda Respublikachilar partiyasidan prezidentlikka nomzod boʻlishga intildi, biroq birinchi praymerizdan soʻng uni tark etdi. 1987-yildan 1988-yilgacha u prezident Ronald Reyganning Oq uy apparati rahbari boʻlib ishlagan. 2001-yildan 2005-yilgacha u AQShning Yaponiyadagi elchisi boʻldi.

## Shaxsiy hayoti
Baker Tennessi shtatining Xantsvill shahrida Dora Ann (niyasi Ladd) va Xovard X. Beyker oilasida tugʻilgan. Uning otasi 1951-yildan 1964-yilgacha AQSh Vakillar palatasining Respublikachi aʼzosi boʻlib, Tennessi shtatining Ikkinchi okrugi vakili boʻlgan. Beyker Chattanogadagi The McCallie maktabida oʻqidi va uni tugatgandan soʻng, u Nyu-Orleandagi Tulan universitetida oʻqidi. Beyker Pi Kappa Phi birodarligining Alpha Sigma boʻlimining bitiruvchisi edi. Ikkinchi jahon urushi paytida u Tennessi shtatining Sevani shahridagi Janubiy universiteti kampusidagi AQSh harbiy-dengiz kuchlari inshootida V-12 harbiy-dengiz kuchlari kolleji tayyorlash dasturida tahsil olgandi. U Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz flotida leytenant sifatida xizmat qilgan va 1949-yilda Tennessi universiteti yuridik kollejini tamomlagan. Oʻsha yili u Tennessi advokatiga qabul qilindi va yuridik amaliyotini boshladi.

## Faoliyati
Baker oʻzining siyosiy faoliyatini 1964-yilda, marhum senator Estes Kefauverning muddati tugamagan vakolatini toʻldirish uchun AQSh Senatiga saylovda liberal demokrat Ross Bassga yutqazganidan boshlangandi. Biroq, Beyker atigi 4,7 foiz punktga yutqazdi, bu respublikachining Tennessi shtatidan Senatga xalq tomonidan saylanishiga eng yaqin vaqt edi. 1966-yilda Tennessi shtatidagi AQSh Senatiga saylovda Bass Demokratik partiyadan Tennessi shtatining sobiq gubernatori Frenk G. Klementga yutqazdi va Beyker Kennet Robertsga qarshi Respublikachilar partiyasidagi birlamchi poygada 112,617 (75,7 foiz) va 36,043 (24,2 foiz) bilan gʻalaba qozondi. Beyker Klementning Demokratik bazani, ayniqsa uyushgan mehnatni quvvatlantirmasligidan foydalanib, umumiy saylovda gʻalaba qozondi. U kutilganidan biroz kattaroq 55,7 foiz va Klement 44,2 foiz ovoz bilan gʻalaba qozondi. Shunday qilib, Beyker Tennessi shtatidan qayta qurishdan keyingi birinchi respublikachi senator va Tennessi shtatidan Senatga xalq tomonidan saylangan birinchi respublikachi boʻladi. Baker 1968-yildagi Fuqarolik huquqlari toʻgʻrisidagi qonunni va Turgud Marshallni AQSh Oliy sudiga tasdiqlashni yoqlab ovoz beradi. Baker 1972-yilda va yana 1978-yilda qayta saylangan va 1967-yil 3-yanvardan 1985-yil 3-yanvargacha xizmat qilgan. 1969-yilda u qaynotasi Everett Dirksenning oʻlimi bilan ochilgan ozchiliklar rahbariyatiga nomzod edi, ammo Beyker Xyu Skott tomonidan 24-19 hisobida magʻlub boʻldi. Keyingi Kongressning boshida, 1971-yilda, Beyker yana yugurib, Skottga yana 24-20 hisobida yutqazadi. Skott nafaqaga chiqqanida, Beyker 1977-yilda respublikachi hamkasblari tomonidan Robert Griffinni 19-18 hisobida magʻlub etib, Senat respublikachilari rahbari etib saylanadi. Beyker 1977-yildan 1981-yilgacha Senatdagi ozchilik rahbari sifatida ikki muddat va 1981-yildan 1985-yilgacha Senatdagi koʻpchilik yetakchisi sifatida ikki muddat ishlagan, oʻz faoliyatining soʻnggi sakkiz yilida Senat GOPni boshqargan.Bakerr yana qayta saylanishga intilmadi va 1985-yilda Senatdagi faoliyatini yakunladi. Uning oʻrnini Demokratik vakil va boʻlajak vitse-prezident Al Gor egalladi.

## Manbalar