open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bert Archer

Bert Archer — kanadalik yozuvchi, jurnalist, sayohatchi, esseist va tanqidchi. Archer Monrealda tugʻilgan va Kalgari va Vankuverda yashagan. U Britaniya Kolumbiyasining Viktoriya shahridagi Sent-Maykl universiteti maktabida o‘qigan, so‘ngra Toronto universiteti qoshidagi Sent-Maykl universiteti va Dublindagi Triniti kollejida o‘qigan. U Toronto universiteti talabalar gazetasi The Varsity uchun yozgan va kollej gazetasi The Mike bosh muharriri edi.

## Manbalar
Salsabil

**Salsabil** ( ‎, islom  suv havzasi yoki jannatning toʻrt daryosidan birining nomi. Qur’onda *bir marta zikr qilingan: "(Jannatda) ularni (ham) ichida zanjabil qoʻshilgan (sharob) qadahdan — [[oyat]] u yerdagi „Salsabil“ deb ataladigan manbadan ichadilar".*
Baʼzi tarjimonlar bu atama „oson yutish“ yoki „mazali taʼm“ deb tarjima qilinishi mumkin boʻlgan salla, salis yoki salsala soʻzlaridan kelib chiqqan deb taxmin qilishgan. Bu tushunchalar jannatda isteʼmol qilinadigan suyuqliklar uchun mos deb hisoblanadi. Boshqa tarjimonlar salsabil soʻzi ikki soʻila va sabil, yaʼni „yoʻl soʻra“ soʻzlaridan kelib chiqqan deb hisoblashgan.

## Adabiyotlar
*Salsabīl / Rippin, A. // Encyclopaedia of Islam
## Manbalar
*
*
Jeyms Skott

## Jeyms Skott
Jeyms Skott (1936 yil 2 dekabrda tugʻilgan) - qiyosiy siyosatga ixtisoslashgan amerikalik siyosatshunos va antropolog . U agrar va nodavlat jamiyatlar, subaltern siyosati va anarxizmning qiyosiy olimi . Uning asosiy tadqiqotlari Janubi-Sharqiy Osiyo dehqonlari va ularning hukmronlikning turli shakllariga qarshilik koʻrsatish strategiyalariga qaratilgan . The New York Times uning tadqiqotini „juda taʼsirli va oʻziga xos“ deb taʼriflagan. Skott bakalavr darajasini Uilyams kollejida , Magistratura va siyosatshunoslik fanlari doktori darajasini Yelda olgan. U 1976 yilgacha Viskonsin-Madison universitetida dars bergan, keyin esa Yel universitetida siyosatshunoslik boʻyicha Sterling professori boʻlgan . 1991 yildan beri agrar tadqiqotlar boʻyicha Yel dasturini boshqargan. U Konnektikut shtatining Durham shahrida yashaydi, u yerda bir vaqtlar qoʻy boqgan .
Matluba Usanova

**Matluba Usanova**—sharqshunos filolog, arabshunos, tarix fanlari nomzodi. 1938-yil Oʻsh shahrida (Qirgʻiziston) tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1964-yil bitiruvchisi.
## Faoliyati
1965–1990-yillar Oʻz FA Tarix va arxeologiya institutining Oʻzbekistonning qadimgi va oʻrta asr davri tarixi boʻlimida avval katta laborant, keyin kichik ilmiy xodim va ilmiy xodim. 1990-yildan nafaqaga chiqquncha, OʻzFA SHI manbashunoslik va qoʻlyozmalarni tavsiflash boʻlimida katta ilmiy xodim. 
## Ilmiy yoʻnalishi
Oʻrta Osiyoda mato ishlab chiqarish tarixi, manbashunoslik. 20 dan ortiq ilmiy va ommabop ishlar muallifi. 
## Asosiy ilmiy ishlari
Nomzodlik dissertatsiyasi mavzusi: “Oʻrta Osiyoda IX  – X asrlarda toʻqimachilik ishlab chiqarish tarixi”. – T., 1989.

*K istorii gorodov Xorezma X veka // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane. – Toshkent, 1985. – №6. – S.46–49.  
*Muqanna haqida soʻz // Saodat. – Toshkent, 1988. – №11.  
*Paxta tolasidan chiqarilgan matolar // Adabiy meros. – Toshkent, 1989.  
*Iz istorii tekstilnogo proivodstva v Sredney Azii IX – XII vekov (o tkani “dibadj”) // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane. – Toshkent, 1989. – №7. – B. 36–40. 
*K istorii proizvodstva lnyanыx tkaney v srednevekovoy Sredney Azii // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane. – Toshkent, 1989. – №11. – S.37–41. 
*“Zandanachi” matosi toʻqib chiqarish tarixidan // Oʻzbekistonda ijtimoiy fanlar. – Toshkent, 1993. – №6.
## Manbalar
*O'zbekiston sharqshunoslar bibliografiyasi, Toshkent, 2021
Pol Varley

## Pol Varley
Pol Varley (1949 yil 24 may — 2008 yil 2 iyul) ingliz musiqachisi, Arrows guruhida barabanchi sifatida tanilgan . Prestonda tugʻilgan, u " Too Much Touch ", " My Last Night With You " va " I Love Rock 'Nʼ Roll " kabi bir nechta eng yaxshi 30 ta hit yozuvlarida oʻynagan . Arrows 1976 yildan 1977 yilgacha Buyuk Britaniyaning Granada ITV televideniesida oʻzining „ Arrows“ teleserialini namoyish etdi. Varli huningdek , Little Free Rock (ilgari Purple Haze deb nomlangan), Ginger Jonsonning African Drums, Terri Reid uruhi, Darling va Hitchermen guruhlarida ham oʻynagan . Varlining Mark Bolanning sobiq rafiqasi Iyun Child-Bolan bilan munosabatlaridan 1977 yilda tugʻilgan Ilona ismli bir qizi bor edi . Yangi ming yillikda Varli koʻp yillar Los-Anjelesda yashab, Londonga koʻchib oʻtdi. Varley 2008 yil 2 iyulda 59 yoshida vafot etdi.
Sin davlati

## Sin davatiga asos solinishi
**XVI asr oxiri — XVII asr boshlarida** **Min** imperiyasi uchun o‘ta xavfli tashqi raqib
ham paydo bo‘ldi. Bu imperiyaga chegaradosh hududlarda tashkil etilgan
Manjuriya davlati edi. Manjurlar imperiyaning katta qismini bosib oldilar. **1636-
yilda** *Abaxay* o‘zini imperator deb e‘lon qildi. O‘z sulolasini **Sin** (toza, tiniq) nomi
bilan atay boshladi. **1644-yil bahorida** kuchli qarshilikka duch kelmasdan hukumat
kuchlari, qoʻzgʻolonchi qoʻshinlar jadallik bilan oldinga Pekinga siljishdi.
Mamlakat uzoq davom etgan ichki urush tufayli zaiflashgan edi.
**1644-yil aprelda** Pekin **LisziChen** otryadi tomonidan bosib olindi va **Min**
sulolasining oxirgi imperatori o‘z joniga qasd qildi. Bu vaqtga kelib, manjurlar
ko‘plab xitoyliklarga xos elementlarni qabul qilganlar, jumladan Xitoy madaniyati,
ayniqsa, eng muhimlaridan biri bu davlat boshqaruvi tamoyillari edi.
**Manjur-Sin** imperiyasining tashkil topishi Manjurlar o‘zlarini „manzu“
deb atovchi xalq hisoblanadi. Asosiy qismi Xitoy Xalq Respublikasining shimoliysharqiy qismi **Dunbey** (东 北) da yashaydi. Manjurlarning etnogenezi milodiy IV
asrdagi „moxe-vuji“ qabilalar ittifoqiga borib taqaladi.
**Tayzi** **1636-yil** barcha hududlarni birlashtirdi va
Shenyanda imperatorlik tojini kiydi. Davlatiga esa Sin imperiyasi nomini berdi. Bu
davrda Koreya ularning dushmani edi. **1637-yil**da Koreya ham bo‘ysundirildi.
Sinlar ichki Mo‘g‘ulistonni egallab, Min sulolasi bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri chegaraga
tutashdi. **1636-1643 yillar** Sinlar 3 marotaba Buyuk Xitoy Devoriga hujum
uyushtirdi va Xitoy hududlarini taladilar. Bunday talonchiliklar Xebey, Shandun,
Xenanda sodir bo‘ldi. Bunday holatda aholi partizanlik janglarni boshlab yubordi.
**1643-yilda** Sinlar Xayjouni egallaganlarida Syao Yuanya boshliq xristian partizan
guruhi Sinlarga qarshi hujumga o‘tdi va asirga olingan maxbuslarni ko‘pini qo‘lga
oldi. **1642-yil** Buyuk Xitoy Devori yaqinidagi SunShan shahri bosib olindi,
keyinchalik Ji va Lyao rayonlari bo‘ysundirildi. 1643-yil Xuan Tayzi vafot etdi va
uning o‘rniga o‘g‘li **FuLinyu** keldi. Uning o‘smirlik davrida vaqtinchalik
boshqaruvni amakisi **Dorgun** boshqargan. **1644-yil** Liszichen Pekinga kirdi va Min
sulolasini agʻdarib, Xitoyda yangi sulolaga asos soldi. Shuning bilan Xitoyda 300
yilga yaqin hukmronlik qilgan va butun Xitoy yerlarini birlashtirgan yangi sulola
Sin sulolasining rasman hukmronligi boshlandi. XVII asrning birinchi yarmida
Xitoy manjur qabilalari bilan uzoq vaqt davomida urush olib bordi. O‘z navbatida
dehqonlar ham mahalliy boylarga qarshi bosh ko‘tardilar. Dehqonlar
qo‘zg‘olonidan talvasaga tushgan Xitoy feodallari manjur suvoriylariga Pekin
darvozalarini ochib berdilar va ular yordamida qo‘zg‘olonni bostirmoqchi
bo‘ldilar. Ana shu xoinlik tufayli manjur feodallari **1644-yilda** Pekinda
hokimiyatni qo‘lga oldilar. Ular yuqori harbiy lavozimlarni, serhosil, unumdor
yerlarni egallab, aholidan turli soliqlar undira boshladilar. Davlat tepasida
manjurlarning Sin sulolasiga mansub cheklanmagan mutlaq hokimiyatga ega
bo‘lgan **bog‘dixonlar** (imperatorlar) turar edilar.
## Manbalar
Chingizxonning Gʻarbga yurishi

**Chingizxonning Gʻarbga yurishi**

Chingizxon Gʻarbga yurish qilish uchun jiddiy tayyorganlik koʻradi. Dushman ichkarisida Chingizxon xizmatida boʻlgan Oʻrta Osiyo
musulmon savdogarlaridan tashkil topgan razvedkachilar toʻplagan maʼlumotlari yurishga salmoqli xissa qoʻshib, ularning oʻzi moʻgʻul armiyasi yoʻlboshchilari boʻlishgan. 1219-yilning kuzida Irtish daryosi qirgʻoqlaridan Chingizxon, jangchilarini Muhammad Xorazmshoh davlatiga qarshi yurishga chorlaydi.

## Xorazmshohlar davlatiga yurishi

Xorazmshohlar davlatining muhim davlat markazlariga birdaniga zarba berish uchun Chingizxon armiyasini qismlarga boʻladi, bir qismini Oʻtrorni qamal qilish uchun qoldiradi. Jangchilarini Sirdaryoning quyi va yuqori oqim qismlariga joʻnatadi, oʻzi esa asosiy kuch bilan Buxorga yoʻl oladi.qilish uchun jiddiy tayyorganlik koʻradi. Dushman ichkarisida Chingizxon xizmatida boʻlgan Oʻrta Osiyo musulmon savdogarlaridan tashkil topgan razvedkachilar toʻplagan maʼlumotlari yurishga salmoqli xissa qoʻshib, ularning oʻzi moʻgʻul armiyasi yoʻlboshchilari boʻlishgan. 1219-yilning kuzida Irtish daryosi qirgʻoqlaridan Chingizxon, jangchilarini Muhammad Xorazmshoh davlatiga qarshi yurishga chorlaydi.
Xorazmshohlar davlatining muhim davlat markazlariga birdaniga zarba berish uchun Chingizxon armiyasini qismlarga boʻladi, bir qismini Oʻtrorni qamal qilish uchun qoldiradi. Jangchilarini Sirdaryoning quyi va yuqori oqim qismlariga joʻnatadi, oʻzi esa asosiy kuch bilan Buxorga yoʻl oladi.

## Adabiyotlar roʻyxati

# Ergashev Sh. Qadimgi sivilizatsiyalar. – T.: „Oʻzbekiston“ NMIU, 2016. – 360 b.
# Ergashev Sh. Jahon tarixi: yangi davr. I-q. XVI-XVIII asrlar (oʻquv qoʻllanma). – T.: „Oʻzbekiston“, 2016. – 528 b.
# Ergashev Sh. Jahon tarixi: yangi davr. II-q. 1800-1918 yillar (oʻquv qoʻllanma). – T.: „Oʻzbekiston“, 2016. – 568 b.
Raypur

**Raypur**-Markaziy Hindistondagi Chhattisgarxshtatining poytaxti. Raypur tumanining maʼmuriy markazi.

## Tarixi
Birinchi shahar qoldiqlari Raypur shaharning janubiy qismida joylashgan bo'lib, u yerda qal'a va boshqa inshootlarning xarobalari saqlanib qolgan. Ba'zi tarixchilarning fikriga ko'ra, Raypur shahri IX asrning boshlarida mavjud boʻlgan. Ammo ko‘pchilik olimlarning fikricha shaharga XIV asrning so‘nggi choragida qirol Rama Chandra tomonidan asos solingan.

## Geografik xususiyatlari
Raypur Chhattisgarh shtatining markazida joylashgan. Shaharning sharqida Hindistonda sholi yetishtirish markazi boʻlmish Mahanadi daryosi vodiysi joylashgan. Shaharning shimoli-gʻarbida Maykal tepaliklari joylashgan. Shimoli-sharqda Chota Nagpur tepaligi boshlanadi va undan keyin Jharkhand shtati hududi tarkibiga kiradi.

O'rtacha harorat:

* Yozda: 29 dan 47 gacha°C
* Qishda: 10 dan 27 gacha°C

O'rtacha yillik yogʻin: 1200 mm

## Aholi
Hindiston aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 2011-yilda Raipur munitsipal korporatsiyasining aholisi 785,829 nafar kishi, shahar aglomeratsiyasida esa 1,010,087 nafar kishi edi. Jinsiy nisbat bo'yicha 1000 erkakka 946 ayol; Aholining 12,3 foizini 6 yoshgacha bo‘lgan yoshlar tashkil etadi . Savodxonlik darajasi esa 86,90%ni tashkil qiladi. .

## Iqtisodiyot
Geografik joylashuvi sababli Raypur Chhattisgarx  shtatining iqtisodiy markazi ham hisoblanadi. Bundan tashqari, shaharda Chhattisgarx qishloq xo'jaligi mahsulotlari savdosi ham to'plangan. Shu bilan birga, hozirgi vaqtda shahar sanoat markaziga aylanib bormoqda - uning atrofida sement zavodlari, marmar, granit ishlab chiqarish va qayta ishlash zavodlari ham bor. Toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati, shellak ishlab chiqarish ham mavjud.

## Manbalar

## Havolalar

* Raypur shahar rasmiy veb-sayti
Entoni Kaldellis

## Entoni Kaldellis
Entoni Kaldellis 1971-yil 29-noyabrda Gretsiyaning Afina shahrida tug‘ilgan . U bakalavriat (1994) va fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. (2001) Michigan universitetining tarix fanidan . Doktorlik dissertatsiyasini qo‘lga kiritgach. Kaldellis Ogayo shtati universiteti klassika kafedrasida assistent (2001-2006), dotsent (2006-2007), professor (2007-) va kafedra mudiri (2015-) lavozimlarida ishlagan .
Uygʻotuvchi soat

**Uygʻotuvchi soat** — maʼlum bir vaqtda ovoz, yorugʻlik va signal berish yoʻli bilan uygʻotuvchi yoki eslatuvchi soat. Bunday soatlarning asosiy maqsadi ertalab egasini yoki odamni uygʻotish. Bundan tashqari, bu soatlardan eslatma yoki taymer sifatida foydalanish ham mumkin.

## Adabiyotlar
* Nikolayeva N. Moʻjiza kitob. Bolalar uchun universal ensiklopediya. 3-jild. Oʻzbekiston NMIU. 1998.
XIX asr oʻrtalaridan XX asr 30 yillarigacha Afgʻonistondagi siyosiy vaziyat

Afgʻoniston davlatida XIXasr 2-yarimidagi vaziyat, xususan, Sheralixon boshqaruvi davri 2- ingliz- afgʻon urushi boʻlib oʻtgan. Doʻstmuhammaddan keyin taxtga Sheralixon oʻtiradi. Biroq tez orada taxt uchun kurash boahlanadi. Sheralixonning asosiy raqibi akasi Muhammad Afzalxon boʻlgan. XIXasr 70-yillarda Afgʻoniston masalisida Buyuk Britaniya, Rossiya bilan muzakora olib borgan. Ingli Afgʻon bilan urush olib borganda, afgʻon qoʻshinlari 60.000 nafarni tashkil etardi Qurollanish jihatdan juda yomon qurollangan. Inglizlar esa qoʻshini 30.000nafarni tashkil etgan. Ammo, zamonaviy qurollangan edi. 1880-yil 31- avgustkuni qaramlik shartnomasi imzolangan. Yaʼni tashqi ishlarni yuritish ustidan inglizlar nazorat qilgan. 2- afgʻon urushida ham ingliz qoʻshinlari magʻlubiyatga uchragan. Jarbiy yoʻl bilan egallay olmagan inglizlar afgʻonni siyosiy yoʻl bilan egallamoqchu boʻlgan. Yaʼ Hindistondan temiryoʻl olib kirish orqali. Lekin bunga Abdurahmon ruxsat bermaydi. 1887-yil chegaralar belgilash boʻyicha rus- afgʻon shartnomasi imzolagan. Dyurant bitimi esa, 1893-yil Hindistondagi Britaniya mulklari va amir Abdurahmon qoʻl ostidagi hududlarni ajratib turuvchi shartnoma. Abdurahmon 2-ingliz-afgʻon urushi natijasida mamlakatni birlashtiradi. Xirot, Qandahor, huzuriylar yashaydigan hududlar qoʻshib olinadi.
## Abdurahmon islohotlari
Shahar hokimi, qozi, solih, moliya ishlariga mansub boshqaruv tuzim vujudga keladi.
Yana bir islohoti, boshqaruv orginni ikkiga boʻladi:
1. „ Hizoriy“- harbiy yoʻnalish.
2. „Mulkiy“- fuqorolik ishlari bilan shugʻullanuvchi(moliya, adliya, taʼlim…. .)
## Habibulloxon hukmronligi
Habibulloxon Abdurahmon oʻgʻli. Uning davrida konstutsiya qabul qilinadi.kengash tuziladi.
1929-yil Afgʻonistonning shimolida Bachai Sakao laqabli Habibulloxon boshchiligida xalq qoʻzgʻolonlari boʻlib oʻtadi. Omonulloxon taxtga oʻtirolmay Yevropaga ketadi.
## Omonulloxon islohotlari
Moliya, harbiy, Afgʻonistonning xalqaro maydonda obrosini oshirgan. Diplomatic aloqalarini kengaytirgan.
## Omonullaxonning islohotidagi kamchiliklari
Xalqning etnik kelish chiqishini hisobga olmagan. Natijada ommaviy qoʻzgʻolonlar, noroziliklar kuchaygan.
## Bachai Sakaoning kamchiliklari
1. Millati (tojik)
2. U xalqning qoʻllab — quvvatlashiga erishmadi. Bunga asosiy sabab millati boshqaligi. Undan soʻng taxtga Muhammad Nodirshoh keldi. M.Nodirshoh(1929- 1933) barakzoylardan kelib chiqqan. 1933-yilda suiqasd tufali oʻldirilgan.
Muhammad Zohirshoh(1933-1973) hukmronlik qilgan.
## Adabiyotlar
Afgʻonistonda davlatchilik masalasi. Rustam Rashidov.
Hunter Doohan

**Hunter Doohan** (talaffuzi: *Xanter Duxan;* 19-yanvar, 1994-yil, Fort Smit, Arkanzasda tug‘ilgan) — amerikalik aktyor .

## Shaxsiyati
Doohan oila qurmagan.Ma'lumotlarga qaraganda doohan bir erkak bilan to'yi bo'layotganini internet sahifasiga joylagan.Lekin xech qachon erkak va erkak oila qura olmaydiDoohanning sherigi Fielter Jewwet ismli aktyor bo'lgan..

## Hayoti va faoliyati
Doohan Arkanzasda tug‘ilgan. U o‘zining aktyorlik qobiliyatini o'rta maktabning ikkinchi yilida kashf etgan. Shundan so'ng, u Oklahoma Siti universitetida teatr bo'yicha tasviriy san'at bakalavriati darajasini olish uchun o'qishni rejalashtirgan, ammo buning o'rniga Los-Anjelesda kasting direktori Elizabet Barns bilan stajirovkadan o'tgan va o‘sha yerda qolishga qaror qilgan. Keyin u Santa Monikadagi ikki yillik aktyorlik dasturiga hamda boshqa aktyorlik kurslariga yozildi.

Doohan  professional aktyorlik faoliyatini bir nechta qisqa metrajli filmlarda boshladi, ularning ba'zilarining ssenariysini yozgan va rejissyorlik ham qilgan. U 2018-yildan taqdimoti o‘tkazilgan *[[Soundwave (Film)|“Soundwave”]]* filmida badiiy filmlar olamidagi birinchi hamda bosh rolini oldi, shu ijrosi uchun kinofestivallarda “Eng yaxshi aktyor” nominatsiyasiga sazovor boʻldi. Keyin u Aaron Paul va Bryan Cranstonning o'g'li sifatida *"Your Honor",* yosh versiyasi sifatida *[[Truth Be Told|"Truth Be Told"]]* filmida, shuningdek,   2022 Netflixning *[[Wednesday|"Wednesday"]] nomli* serialida bosh rollarda o‘ynadi.

## Filmografiya (tanlangan)

* 2015: The Other Client List (Teleserial)
* 2015: It’s Supposed to Be Healthy (Qisqa metrajli film)
* 2015: Coffee House Chronicles (Teleserial)
* 2016: After You’ve Gone (Qisqa metrajli film)
* 2017: Far from the Tree (Qisqa metrajli film)
* 2018: Westworld (Teleserial)
* 2018: Cagney and Lacey (Teleserial)
* 2018: Soundwave (Film)
* 2019: Where We Disappear (Film)
* 2019: Schooled (Teleserial)
* 2019: What/If (Teleserial)
* 2019: Aware I’m Rare (Fernsehpilot)
* 2019–2020: Truth Be Told (Teleserial, 8 Episoden)
* 2020–2021: Your Honor (Teleserial, 10 Episoden)
* 2022: Wednesday (Teleserial)

## Mukofot va nominatsiyalar
*Soundwave* uchun (2018)

* Shimoliy Virjiniya xalqaro kino va musiqa festivali 2019: Eng yaxshi aktyor **mukofoti**
* Shimoliy ollivud Cinefest 2019: Eng yaxshi aktyor nominatsiyasi

## Manbalar
Uchtut yodgorligi

**Uchtut yodgorligi**— Oʻzbekistonning Navoiy viloyatidagi Navbahor tumani Olchin qishlogʻi yonidagi Qoratogʻning janubiy qiyaligida joylashgan. Yodgorlik 1958-yil arxeolog X.Muhammedov tomonidan topilgan. Uchtut ilk va oʻrta paleolit davriga oid manzilgoh va chaqmoqtosh xom ashyosi qazib olinadigan joy boʻlgan. Bu manzilgohda muste davriga oid tosh qurollari, qoʻpol choʻqmorlar, nukleuslar va boshqa koʻplab qurollar topilgan. Tosh ustaxonalari Zarafshonning qadimgi irmoqlari,Ohangaron daryosi boʻylarida ham mavjudligi aytib oʻtilgan. Ular arxeolog T.Mirsoatov tomonidan oʻrganilgan.
## Manbalar
Asadilla Xoʻjayev

**Asadilla Ashrapovich Xoʻjayev** (1920-yil 12-aprel — 1983-yil 6-sentyabr, Toshkent) — sovet va oʻzbek partiya va davlat arbobi, Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti raisi (1980—1983). Arxitektura sohasida Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1994-yil, vafotidan keyin).

## Biografiyasi
1945-yildan VKP(b) aʼzosi. Toshkent temir yoʻl muhandislari institutini tamomlagan.

* 1942—1951-yillar — Oʻrta Osiyo temir yoʻli ustasi, katta prorabi, muhandisi, katta muhandisi, yoʻl masofasi boshligʻi;
* 1951—1954-yillar — Oʻzbekiston KP(b) MK sanoat va transport boʻlimi instruktori,
* 1954—1963-yillar — Oʻzbekiston SSR avtomobil transporti va avtomobil yoʻllari vazirining oʻrinbosari, birinchi oʻrinbosari;
* 1963—1964-yillar — Oʻzbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyat sanoat qoʻmitasining birinchi kotibi;
* 1964—1967-yillar — Samarqand viloyat Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi,
* 1967—1968-yillar — Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti Namangan viloyati boʻyicha tashkiliy byurosi raisi;
* 1968—1973-yillar — Oʻzbekiston Kompartiyasi Namangan viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi,
* 1973—1978-yillar — Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent shahar qoʻmitasining birinchi kotibi,

1978-yildan — Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti kotibi, 1980-yil mart oyidan bir vaqtning oʻzida Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti raisi.

SSSR Oliy Kengashining 8- va 9-chaqiriqlari deputati.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* SSSRning davlat hokimiyati. Oliy hokimiyat va boshqaruv organlari va ularning rahbarlari. 1923-1991 / Komp. V. I. Ivkin. — M .: „Rossiya siyosiy entsiklopediyasi“, 1999 yil.

## Havolalar
* Nekrolog
Omon Hatamov

**Omon Hatamov**—sharqshunos filolog, hindshunos, tarix fanlari nomzodi, diplomat. (1944 – 2010) – Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumanida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1965-yil bitiruvchisi.
## Faoliyat
*1966-yil Hindistonning Gudjarot shtatida tarjimon 
*1967-yil Respublika Tinchlikni himoya qilish komitetida maʼsul kotib 
*1971-yil Vazirlar kengashida, diniy ishlar boʻyicha kengash apparatida referent 
*1973-may oyidan Oʻzb KP MKning “Axborot va tashqi aloqalar” boʻlimida inspektor
*1976 – 1979-yillarda KPSS MK qoshidagi Ijtimoiy fanlar akademiyasida aspirant
*1979 – 1981-yillarda Oʻzbekiston Oliy Kengash Prezidiumi raisi kotibiyatining mudiri
*1981 – 1984-yillarda Bangladesh Xalq Respublikasidagi elchixonada maslahatchi (shu orada 1982-y. Sovet Ittifoqi TIV tomonidan unga Diplomat rangi berildi) 
*1984 – 1985-yillarda MQning partiya tashkiliy ishlar boʻlimida inspektor boʻlib ishladi
*1985 – 1989-yillarda Oʻzbekiston KP MKning Axborot va tashqi aloqalar boʻlimi mudiri oʻrinbosari
*1989 – 1991-yillarda Toshkent rus tili va adabiyoti institutida prorektor boʻlib ishladi
*1991 – 1992-yillarda Oʻzbekiston Oliy Kengash Prezidiumi apparatida parlamentlararo boʻlim mudiri
*1992 – 1993-yillarda OʻzR TIV da vazir oʻrinbosari. 2010-yil 22-fevralda ogʻir xastalikdan vafot etdi. 
## Ilmiy yoʻnalishi
Hindistondagi ijtimoiy jarayonlar. 15 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. 
## Asosiy ilmiy ishlari
Nomzodlik dissertatsiyasi mavzusi: «Kommunisticheskaya partiya Indii v borbe za splocheniye levыx, demokraticheskix sil stranы /1971 – 1978gg. / Akademiya obщestvennыx nauk pri SK KPSS. – Moskva, 1979. 
 
*Kommunisticheskaya partiya Indii v borbe za ekonomicheskiye interesы i demokraticheskiye prava indiyskix trudyaщixsya (70-ye godы) // Kommunistы i sovremennыy mir. Vыp. III. – M.: AON, 1979. - 2,0 p.l. 
*Hindistonda 70-yillar ichki siyosiy vaziyat va hind Kompartiyasining tutgan siyosati. Hind kompartiyasi bugungi kunda. – Toshkent, 1978. - 0,9 b.t. 
*Kompartiya Indii v borbe za sotsialnыe preobrazovaniya // Agitator Uzbekistana. – Tashkent, 1976. – №10. - 0,3 p.l. 
*Oltmishinchi yillar sharqshunoslari // Oʻzbekiston sharqshunoslik maktabi. – Toshkent: OʻzME, 2009. – B.372 – 382. 
*Umr zarvaragʻi // Chin ziyoli timsoli / Fotih Gʻulomovich Teshaboyev haqida xotiralar. – Toshkent, 2009. – B.21 – 29.
## Manbalar
*O'zbekiston sharqshunoslar bibligrafiyasi, Toshkent, 2021
Jay Bahadur

Jey Bahodur (1984-yilda tugʻilgan) — kanadalik jurnalist va yozuvchi. U Somalidagi qaroqchilik haqidagi reportajlari, The New York Times, The Financial Post, The Globe and Mail va The Times of London gazetalariga yozishi bilan mashhur boʻldi. Bahodir CBS News telekanalida mustaqil muxbir sifatida ham ishlagan va AQSh Davlat departamentiga qaroqchilik bo‘yicha maslahat bergan. Uning birinchi kitobi, „Somali qaroqchilari: ularning yashirin dunyosi ichida“ (2011), uning Somalining shimoli-sharqidagi yarim avtonom hudud boʻlgan Puntlendda bir necha oy qaroqchilar bilan yashaganligi haqidagi hikoyasi.

## Biografiyasi
Bahodir 1984-yilda Kanadaning Ontario shtati, Toronto shahrida tug‘ilgan. Toronto maktablari universitetida tahsil olgan, u Toronto universitetida oʻqigan va 2007-yilda bakalavr darajasi bilan tamomlagan. Siyosatshunoslik va iqtisod fanlarida. 2008-yilda u Chikagodagi bozor tadqiqoti firmasida ishlagan. Jurnalist bo‘lib ishlashga qiziqqan Bahodirga haqiqiy jurnalistlar maktabga bormasdan jurnalistikani o‘rganishni va buning o‘rniga „aqldan ozgan joylarda“ frilanser bo‘lib ishlash tajribasini olishni aytishgan.

## Manbalar
Futbol boʻyicha jahon chempionati finallari roʻyxati

**[[FIFA Jahon chempionati]]** 1930-yilda boshlangan va har toʻrt yilda bir marta oʻtkaziladigan xalqaro futbol turniridir. Xalqaro futbol assotsiatsiyalari assotsiatsiyasi (FIFA)ga aʼzo boʻlgan faqat erkaklar milliy futbol jamoalari ishtirok etishi mumkin boʻlgan turnir, II. Ikkinchi jahon urushi tufayli 1942 va 1946 yillarda tashkil etilishi mumkin emas edi. Birinchi jahon chempionati 1930-yilda Janubiy Amerika davlati Urugvayda boʻlib oʻtgan va final oʻyinida Argentinani 4:2 hisobida magʻlub etgan Urugvay turnir gʻolibi boʻldi Soʻnggi jahon chempionati 2018-yilda Rossiyada boʻlib oʻtgan va final oʻyinida Xorvatiyani 4:2 hisobida magʻlub etgan Fransiya turnir chempioni boʻlgan edi.

Jahon chempionati final oʻyinlari — turnir yakunida jahon chempionini aniqlash uchun oʻtkaziladigan bir oʻyinli oʻyinlar. Agar oʻyinning 90-daqiqalik asosiy vaqti durang bilan tugasa, 30 daqiqalik qoʻshimcha vaqtlar ikki oʻn besh daqiqalik boʻlimda boshlanadi. Agar bu qoʻshimcha vaqt oxirida durang buzilmasa, jamoalar penaltilar seriyasiga oʻtadi va penaltilar seriyasida gʻalaba qozongan jamoa chempion boʻladi. Turnir tarixida bor-yoʻgʻi bir marta, 1950-yilda bitta oʻyinda final oʻtkazilmagan. Ushbu turnirda oʻz guruhlarini peshqadam sifatida yakunlagan toʻrtta jamoa (Urugvay, Braziliya, Shvetsiya va Ispaniya) final guruhi deb ataladigan guruhda toʻqnash kelishdi va guruh peshqadamini yakunlagan Urugvay chempion boʻldi. Bu oʻyin FIFA tomonidan 1950-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatining final oʻyini sifatida qabul qilingan, chunki Urugvay oxirgi oʻyinlar oldidan soʻnggi oʻyinda mezbon Braziliyani 2:1 hisobida magʻlub etib, kubokga ega chiqqandi.

Hozirgacha oʻtkazilgan 21 ta turnirda 76 ta turli davlat ishtirok etdi. Final oʻyinlarida 13 ta davlat oʻynadi, ulardan 8 tasi chempion boʻlishga muvaffaq boʻldi. [not 1] 21 ta turnirda qatnashgan yagona jamoa boʻlgan Braziliya besh karra chempion boʻlib, „kubokning eng muvaffaqiyatli jamoasi“ unvoniga ham ega. Italiya toʻrt marta, Germaniya toʻrt marta, Urugvay, Argentina va Fransiya ikki marta, Angliya va Ispaniya bir marta kubokni koʻtargan. Ketma-ket finalga chiqqan ikki davlat — Braziliya va Germaniya, uch marta. Italiya, Gollandiya, Argentina va Braziliya qatorasiga ikki marta finalda oʻynadi. Bundan tashqari, faqat UEFA (Yevropa) va CONMEBOL (Janubiy Amerika) konfederatsiyalariga tegishli davlatlar finalda muvaffaqiyat qozonishgan.

### Kalit

## Manbalar
Mont-Sent-Mishel

## Mont-Sent-Mishel
Mont-Sent-Mishel — Normandiya va Brittani qirgʻoqlari yaqinida, Kuesnon daryosi va Fransiyaning Avranches shahrining ogʻzilarida joylashgan toʻlqinli orolning nomi. Mont-Sent-Mishel oroli merovingiyaliklar mintaqa ustidan hokimiyatni qoʻlga kiritgandan beri madaniy, diniy va strategik ahamiyatga ega boʻlgan boʻlsa-da, Mont-Sent-Mishel bugungi kunda gotika uslubidagi goʻzal Benedikt abbeyining sayti sifatida tan olingan. eramizning 11-16-asrlarida qurilgan va Archangel Avliyo Mayklga bagʻishlangan. „G‘arb mo‘jizasi“ deb atalgan Mont-Sent-Mishel va uning ko‘rfazi milodiy 1979 yilda YUNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan va orolning abbatligi yiliga 3 milliondan ortiq tashrif buyuruvchilar bilan Fransiyaning eng mashhur joylaridan biri hisoblanadi.
Hazrati Maʼsuma saroyi

**Hazrati Maʼsuma saroyi** — Eronning Qum ustonidagi saroyi. Bu imorat islom dunyosidagi eng katta va chiroyli diniy maskanlaridan biridir. Imoratning qurilishi bir necha bosqichda davom etgan boʻlib, dastlabki hijriy-qamariy  III asrda (milodiy 815-yil) boshlanib, IV asrda (milodiy 912-yil) maqbara va VI asrda (milodiy 1106-yil) gumbaz barpo etilgan. Saroy yaqinida Oyatulloh Burujardiy nomidagi ulkan masjid joylashgan. Ushbu majmuaga islom olamidagi buyuk olimlar dafn etilgan.

## Manbalar
Koʻfte

**Koʻfte** (کوفته) — Eronning mashhur taomlaridan biri boʻlib, sabzavotlar va qizil goʻshtdan tayyorlanadi. Koʻfte, xuddi obgusht singari, Eron oshxonasining zamonaviy taomlaridan biridir. Guruch ham koʻftening ajralmas tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi va garnir sifatida ishlatiladi.

Nodir Mirzo oʻzining pazandalikka bagʻishlangan kitobida bu taom haqida alohida toʻxtalib oʻtgan. U ozarbayjoncha koʻfte va oddiy koʻfteni qanday pishirishni sharhlashdan boshlab, uning boshqa turlari haqida ham maʼlumotlar yozib qoldirgan.

## Koʻfte turlari
* Tabriziy koʻftesi;
* Kirmonshohiy yoki Shomiy koʻftesi;
* guruchli koʻfte;
* piyoz va kartoshkali koʻfte;
* loviyali koʻfte;
* sabzavotli yoki Sheroziy koʻfte.

Koʻftelarning tarkibiga koʻra turli xillari mavjud. Bu taomni tayyorlashda yuqori kalloriyali mahsulotlar ishlatilganligi sababli, u yuqori ozuqaviy qiymatga ega. Koʻfteler tabiiy taʼm va rangga ega boʻlib, unda qoʻshimcha rang beruvchi moddalar ishlatilmaydi.

File:Koofteh tabrizi.jpg|alt=Three eight-inch meatballs in sauce|Eroncha *Tabrizi koʻfte*
File:Kofte Chawal from India.jpg|alt=Sauced meatballs with rice|*Koʻfte Chawal* (hindcha koʻfte)
File:EgFoodKofta.jpg|Misrcha varianti
File:Cuisine arménienne - Sini Kofte (à gauche) et deux Mitchougov Kofte (à droite).jpg|Armancha turi
NargisiKofta.jpg|Karachi stilidagi koʻfte


## Manbalar
Oydin Boysan

**Aydin Boysan**  (1921 yil 17 iyun,  Istanbul  - 2018 yil 5 yanvar,  Istanbul ), turk meʼmori va jurnalisti.

U o'qituvchi Nevreste Boysan  va kelib chiqishi hisobchi bo'lgan Esat Boysan  ning farzandi bo'lib tug'ilgan. 1939-yilda Pertevniyal oʻrta maktabini, 1945-yilda Istanbul Davlat tasviriy sanʼat akademiyasini tamomlagan . Kasbini 1999 yilgacha tanaffussiz davom ettirdi. Turkiya arxitektorlar palatasi asoschilaridan edi; U direktorlar kengashi a'zosi, birinchi bosh kotib va Istanbul bo'limi boshlig'i bo'ldi. 1957-1972 yillarda Istanbul Texnika Universitetida ma’ruzalar o‘qigan. Respublika va xalqaro arxitektura tanlovlarida sovrinli o‘rinlarni qo‘lga kiritgan. U o'zining kitoblarini nashr etish uchun Bas nashriyoti (1984-1993) ga asos solgan. *[[Hürriyet|“Hurriyat”]]* gazetasiga o‘n yil, *[[Aksham (gazetasi)|“oqshom”]]* ga esa uch yil rukn yozdi. U 2018-yil 5-yanvar kuni aktyor Munir O'zkul bilan bir kunda vafot etdi. Boysanning dafn marosimi peshin namozidan keyin O'rtako'y qabristonida turmush o'rtog'i Suzan Boysan yoniga dafn qilindi.

Me’morchilik kasbini 1945-yilda boshlagan va 2000-yilgacha davom etgan Aydin Boysan, 55 yillik me’morlik faoliyati davomida 1,5 million kvadrat metrlik binolar loyihasini ishlab chiqdi.

* Hakkari viloyati saroyi (uning birinchi loyihasi).
* Hurriyet Media Towers, Güneşli, Istanbul.
* Sütlücedagi Archelik binosi.
* fabrikasi, Istanbul, 1967 yil
* Nasaş alyuminiy zavodlari, Gebze-Kocaeli
* Turistik mehmonxona Thermal, Uludag-Bursa
* Ejzajibashi binosi (Hozir buzilgan, Kanyon savdo markazi o'z o'rnida).
* Silkpaper Karamursel tuzilishi.
* Orhangazi Doktosh binosi.
* Chorlu Aymar binosi.
* Mimar Sinan universiteti madaniyat markazi.
* Chatalcadagi Nesin fondi binolarini ta'mirlash.

## Manba
Soner Yalchin

**Soner Yalchin** 1966-yil 1-yanvarda tugʻilgan. Onasi Jamila Yalchin,otasi esa Mehmet Ali Yalchin bo'lgan.Ona tarafi Terjondan, ota tomoni Xurosonlik. Uning onasi uy bekasi, otasi savdogar oziq-ovqat savdosi bilan shug'ullangan. Universitet ta'limini Hojattepa sog'liqni saqlash boshqarmasi o'rta maktabida tamomlagan. Keyinchalik u ma'muriy fanlar bo'yicha oliy ma'lumot olishga qaror qildi. Anqara ofisida uzoq vaqt muxbir bo'lib ishlagan. Bu yerda u Adnan Akfırat, Hikmet Chichek va Serhan Bolluk bilan birga ishlagan. 1990-yil 6-mayda Anqara razvedka boshqarmasi boshligʻi etib tayinlangan.

1993-1994 yillar orasida kundalik gazeta sifatida chiqadigan Aydinlikda ish boshladi.  Do‘g‘an Yurdaqulning “Oq – AQora” gazetasida bir muddat ishlagan.

1996 yilda televideniyega kirib, Show TVning Anqaradagi ofisida ishlay boshladi. Xuddi shu yili u Star TVga o'tdi va yangiliklar direktori etib tayinlandi. Keyinchalik “Afandi: Oq turklarning buyuk siri”, “Afandi 2: Oq musulmonlarning buyuk siri” nomli kitoblarini nashr ettirdi. U CNN Turk telekanalida Juneyt O O'zdemir bilan 5N1K dasturini tayyorladi. U "Bo'rilar makoni" teleserialining dastlabki ikki yilida kontseptsiya bo'yicha konsultatsiyani o'z zimmasiga oldi. U CNN Turk telekanalida men u yerda bo'lganim siyosiy hujjatli filmni tayyorladi. 2007-yil 4-fevraldan yakshanba kunlari “Hurriyat” gazetasining “Bloknot” ruknida yozishni boshlagan. 2012-yilning mart oyida ishdan bo‘shatilgan.
Vinland

## Vinland
Vinland (Qadimgi Norse Vínland , 'Sharob oʻlkasi') Shimoliy Amerikada eramizdan avvalgi 1000-yillarda Shimoliy Amerikada skandinav vikinglari tomonidan oʻrganilgan va qisqacha joylashtirgan erlarga berilgan nom, xususan Nyufaundlendni nazarda tutadi, u yerda L’Anse aux Meadows deb nomlanuvchi Vikinglar hududi ochilgan. 1960-yillarda va Sent-Lorens koʻrfazida. Vinland atamasi baʼzan Shimoliy Amerikadagi vikinglar tez-tez uchraydigan barcha hududlarni koʻrsatish uchun ishlatiladi, bu holda u hozirgi Kanadadagi Labrador, Baffin oroli, Nyu-Brunsvik va Shahzoda Edvard orollariga ham tegishli.
Nosir Xoʻjayev

**Nosir Sodiqovich Xoʻjayev** (1919-yil 5-may, Toshkent, Turkiston ASSR — nomaʼlum, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston SSR, SSSR Aviatsiya sanoati vazirligi V. P. Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya zavodi tibbiyot-sanitariya boʻlimi boshligʻi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1969-yil).

## Biografiyasi
1919-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. Oʻrta maktabdan soʻng Toshkent tibbiyot institutida oʻqib, uni 1941-yilda tamomlagan. 1941-yil noyabrda Qizil Armiya safiga safarbarlikka chaqiriladi. Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan. 65-armiyaning 115-piyoda diviziyasi tarkibida tibbiy vzvod komandiri sifatida Markaziy, Belorussiya, Gʻarbiy, Stalingrad, 1-Belorussiya frontlarida jang qilgan. 1942-yildan KPSS(b) aʼzosi. Mayor unvoni bilan demobilizatsiya qilingan va Toshkentga qaytgan.

1-son yuqumli kasalliklar shifoxonasida jarroh-konsultant boʻlib ishlagan. 1958-yildan Toshkentdagi Oʻzbekiston SSR Xalq xoʻjaligi kengashining 84-sonli zavodi tibbiy-sanitariya boʻlimi jarrohlik boʻlimi mudiri boʻlgan (1960-yildan — V. P. Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya zavodi, 1973-yildan — V. P. Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi).

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1969-yil 4-fevraldagi farmoni bilan Lenin hamda Oʻroq va bolgʻa oltin medalini (12284-son) taqdim etgan holda „*Sovet xalqi salomatligini muhofaza qilish sohasidagi ulkan xizmatlari uchun*“ *Sotsialistik Mehnat Qahramoni* unvoni bilan mukofotlangan.

Nafaqaga chiqqanidan keyin Toshkentda yashagan. 1979-yil avgustdan — federal ahamiyatga ega shaxsiy nafaqaxoʻr. Vafot etgan sanasi belgilanmagan (1985-yildan keyin).

; **Mukofotlari**

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin buyrugʻi
* Qizil yulduz ordeni — ikki marta (02.06.1943; 15.08.1944)
* 2-darajali Vatan urushi ordeni (04.06.1985)
* „Stalingrad mudofaasi uchun“ medali
* "Varshavani ozod qilgani uchun" medali
* "1941-1945-yillardagi Ulug 'Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali

## Manbalar

## Adabiyot

* 

## Havolalar

* Xodjaev Nasir Sadikovich (rus.). Sayt „Geroi strani“.
* Xodjaev Nasir Sadikoviya, Pamyat naroda
Jamkaron muqaddas masjidi

**Jamkaron muqaddas masjidi** Eronning Qum ustoni yaqinida joylashgan. Hijriy-qamariy IV asr (milodiy 912-yil)da bunyod etilgan ushbu masjid oʻn ikkinchi imom Imom Mahdiy muxlislarini oʻziga jalb etib keladi. Hozirda masjid maydoni kengaytirilib, yangi inshootlar qoʻshish borasida ishlar olib borilmoqda.

## Manbalar
Alaviyon gumbazi

**Alaviyon gumbazi** Hamadon shahridagi Imomzoda Abdulloh maydoni yaqinida joylashgan. Ushbu bino Saljuqiylar davrida barpo etilgan. Qadimda ushbu binoda gumbaz boʻlib, vaqt oʻtishi bilan gumbaz qulab tushgan. Ushbu bino hududida Hazrat Ali oilasi vakillari dafn etilgan. Bino devorlarida Qurʼondan oyatlar kufiy va suls xatlarida bitilgan.

## Manbalar
Tony Burman

Toni Burman (1948 yil 13 iyunda tugʻilgan) — kanadalik teleboshlovchi, jurnalist va universitet rasmiysi. 1960-yillardan boshlab Burman bosma, radio, televidenie va internetda jurnalist sifatida ishlagan. Bu vaqtning koʻp qismida (35 yil) u Kanada radioeshittirish korporatsiyasida edi. Keyinchalik u „Al Jazeera English“ga qoʻshildi. Shuningdek, u jamoat teleradiokompaniyasi va jurnalistik tadqiqotni qoʻllab-quvvatlashda faol.

## Manbalar
Vashnuh gʻori

**Vashnuh gʻori** Eronning Qum ustonidan 60 km. uzoqlikda Ardaxol toʻrt gʻor mavjuddir. Toʻrt gʻordan birining kiraverish joyida katta suv ombori joylashgan. Bu suv togʻ yorigʻidan oqib chiqadi va buloq kabi otilib chiqadi.

## Manbalar
Rossiya Federatsiyasi qurolli kuchlari

**Rossiya Federatsiyasi qurolli kuchlari** () – Rossiyani quruqlikdan, havodan va dengizdan har qanday hujumlardan himoya qilish vazifasi yuklangan harbiy kuch. Rossiya Federatsiyasi quruqlik qoʻshinlari, Rossiya havo kuchlari, Rossiya dengiz floti, Rossiya strategik raketa kuchlari, Rossiya havo-desant kuchlari va Rossiya kosmik kuchlarining harbiy qismlaridan iborat.

## Harbiylar soni
Rossiya Qurolli Kuchlarida 1 014 000 faol va 2 000 000 nafar zahiradagi xodimlar mavjud. Shuningdek, u harbiylar soni boʻyicha dunyoda 2-oʻrinda turadi.

## Tarixi
Boris Yeltsin 1992- yil 7- mayda Rossiya Mudofaa vazirligini tashkil etish toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi va Sovet Qurolli Kuchlarining Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi chegaralaridagi barcha boʻlinmalari Rossiya Federatsiyasi nazoratiga oʻtkazildi.

Sovet Ittifoqining parchalanishi natijasida yuzaga kelgan iqtisodiy inqiroz tufayli Rossiya 2000-yillarga qadar texnologik oʻzgarishlardan orqada qoldi. Soʻnggi paytlarda tabiiy gaz narxining oshishi bilan iqtisodiyoti yaxshilangan Rossiya dunyoda yana rol oʻynay boshladi.

Uning 2010- yilgacha boʻlgan loyihalari: Borey toifasidagi yadro ballistik raketa suv osti kemasi, Yasen toifasidagi yadroviy hujum suv osti kemasi, PAK FA yashirin qiruvchi samolyoti, T-90 asosiy jangovar tanki, Bulava qitʼalararo (suv osti) ballistik raketasi va 2010 -yilga kelib boshqa samolyot tashuvchisi. Admiral Kuznetsov .

* Rossiya quruqlikdagi kuchlari (Suxoputnye voyska)
* Rossiya havo kuchlari (Voenno-vozdushnye sily; VBS)
* Rossiya dengiz floti (Venno-Morskoy flot; VMF)
* Rossiya strategik raketa kuchlari (Raketnye voyska strategicheskogo naznacheniya; RVSN)
* Rossiya kosmik kuchlari (Kosmicheskie voyska)
* Rossiya Havo mudofaasi kuchlari (Vozdushno-desantnye voyska; VDV)

### Harbiy okruglar

* Moskva harbiy okrugi (Moskovskiy voennyy okrugi; MVO)
* Leningrad harbiy okrugi (Leningradskiy voennyy okrugi; LenVO）
* Volga-Ural harbiy okrugi (Privoljsko-uralskiy voennyy okrug; PruVO)
* Shimoliy Kavkaz harbiy okrugi (Severo-kavkazskiy voennyy okrug; SKVO)
* Sibir harbiy okrugi (Sibirskiy voennyy okrug; SibVO)
* Uzoq Sharq harbiy okrugi (Dalnevostochnyy voennyy okrug; DVA)

### Flotlar

* Boltiq floti (Dvajdy Krasnamnyonnyy Baltiyskiy floti / Ikki Qizil Bayroqli Boltiq floti, bosh qarorgohi: Baltiysk, Kaliningrad viloyati).
* Tinch okean floti (Tixokeanskiy floti, shtab-kvartirasi: Vladivostok)
* Shimoliy flot (Severnyy flot, shtab-kvartirasi: Severomorsk)
* Qora dengiz floti (Chernomorskiy floti, shtab-kvartirasi: Sevastopol)
* Kaspiy flotili (Kaspiyskaya flotiliya, shtab-kvartirasi: Astraxan)

### Harbiylashtirilgan

* Ichki ishlar vazirligining mahalliy birlashmasi (Vnutrennie voyska Ministerstva vnutrennix del / MVD qoʻshinlari)
* Rossiya Federatsiyasining Chegara xavfsizligi xizmati (Rossiya Federatsiyasining FSB qoʻshinlari)

## Ofitser darajalari va belgilari

*

## Manba
Xo'jakent manzilgohi

**Xoʻjakent manzilgohi**— Oʻzbekistonning Toshkent vohasidagi muste davriga oid gʻor turidagi yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Toshkent shahridan 80 km shimoliy-sharqda Xoʻjakent qishlogʻi yaqinida,Chirchiq daryosining chap sohilidagi qoyatoshlar ostida joylashgan. Gʻorning balandligi 2.5 m, kengligi 6 m.1958-1959-yillarda A. P. Okladnikov hamda X.Nasriddinovlar tadqiqot ishlarini amalga oshirishgan. Uning madaniy qatlami gʻorning ayrim joylaridagina saqlanib qolgan. Ilmiy ishlar jarayonida makondan 524 ta tosh qurollar topilgan. Shulardan 88 tasi paraqalar,49 tasi nukleuslar, qolganlaritosh uchirmalari va siniqlardir. Topilgan qurollar levallua-muste madaniyatiga xosdir. Topilgan qurollar Obirahmat hamda Teshiktosh makonlaridagi mehnat qurollariga oʻxshashdir..
## Manbalar

.
Kalligrafiya yozish

**Qalam** yoki **qalam uchi,** odatda, qalam uchlari kabi kapillyar kanallari boʻlgan, tutqich yoki ushlagichga oʻrnatilgan, koʻpincha yogʻochdan yasalgan metall uchdan iborat. Tutqich uchun boshqa materiallar, jumladan, suyak, metall va plastmassadan foydalanish mumkin; baʼzi qalamlar butunlay shishadan yasalgan.

Odatda, qalamlarda siyoh rezervuari yoʻq, shuning uchun foydalanuvchi chizish yoki yozishni davom ettirish uchun siyohni siyoh idishi yoki shishasidan toʻldirishi kerak boʻladi. Oddiy, mayda quvurli rezervuarlar mavjud boʻlib, ular baʼzan illyustratorlar qalamlarga qisadi, bu esa uchni qayta botirmasdan bir necha daqiqa chizish imkonini beradi. Bu qoʻllanadigan siyoh miqdorini koʻproq nazorat qilish imkonini beradi.

Dip ruchkalar 19-asrning boshlarida paydo boʻlgan, ular qalam qalamlarini va dunyoning baʼzi qismlarida qamish qalamlarni almashtirganlarida paydo boʻlgan. Dip ruchkalar odatda 19-asr oxirida favvorali qalamlar ishlab chiqilishidan oldin ishlatilgan va hozirda asosan illyustratsiya, xattotlikda qoʻllanadi.

Dip qalam favvora qalamga nisbatan maʼlum afzalliklarga ega. U suv oʻtkazmaydigan, pigmentli, temir oʻt siyoh, zarracha va bogʻlovchi asosli siyohlardan, masalan, Hindiston siyoh, chizma siyoh va akril siyohlardan virtual jazosiz foydalanishi mumkin, favvoralar esa suvga asoslangan siyohlardan foydalanishi kerak (bir nechta maxsus holatlar bundan mustasno)., pigmentli yoki suv oʻtkazmaydigan siyohlar bilan foydalanilganda tiqilib qolishning oldini olish uchun yaxshilab va muntazam tozalanishi kerak va temir oʻt siyoh bilan ishlatilganda korroziyaga olib kelishi mumkin. Qalam uchlari temir oʻt siyohi bilan qoʻllanganda ham korroziyaga tushishi mumkin, ammo bu dip ruchkaning uchi har foydalanishdan keyin tez-tez tozalanishi va tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlanganda osongina almashtirilishi kabi muammoli emas.

## Tarix

Maʼlum boʻlgan eng qadimgi uchli metall ruchka Rim Britaniyasida topilgan, saqlanib qolgan mis qotishma qalamdir.  Oʻrta asrlar va Uygʻonish davriga oid yana bir qancha omon qolgan butunlay metall va olinadigan qalamlar topilgan, bu ular qalam qalamlari bilan bir qatorda ishlatilganligini koʻrsatadi.

Poʻlat qalam birinchi marta Daniel Defoning *Buyuk Britaniyaning butun oroli boʻylab sayohat – 1724–26* kitobida yozilgan. VII maktubida Defo shunday deb yozgan edi: "Baʼzi xonalarning shiftlari va devorlari gipslari shunchalik nozik, qattiq va butun boʻlib, ular uni katta boʻlaklarga boʻlib sindirib tashlaydilar va u qalam yoki poʻlat qalam bilan yoziladi. Bungacha qalam yozuv asbobining eng keng tarqalgan shakli boʻlgan. Keyinchalik uning ukasi Uilyam Mitchell Sent-Pol maydonida oʻzining qalam ishlab chiqarish biznesini yoʻlga qoʻydi. Mitchell oilasi qalam uchlarini kesish uchun mashinalardan foydalangan birinchi ishlab chiqaruvchilar sifatida eʼtirof etiladi, bu jarayonni sezilarli darajada tezlashtirdi.
So Morita

**So Morita** (1992-yil 14-mayda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.

## Klub statistikasi
*2018-yil 23-fevralgacha yangilangan*.

## Manbalar

## Havolalar

* So Morita, J.League (Yapon tilida)
* Profil, J. League
Raxat Aliyev

**Aliyev Raxat Muxtorovich** (1962-yil 10-dekabr, Olmaota — 2015-yil 24-fevral, Vena) — tadbirkor va siyosatchi.

## Biografiyasi
1962-yili tugʻilgan Oʻrta juzning Qoʻngʻirot qabilasining Jamanbay urugʻining Kiyikshi boʻlimidan.

Olmaota davlat tibbiyot institutin, „Adilet“ oliy yuridik maktabin tamomlagan. Tibbiyot va iqtisod fanlarining doktori. Ingliz tilini oʻzlashtirgan. Favqulodda va muxtor vakil I sinfli Vakil diplomatiya darajasi bor.

1986-93-yillar ilmiy ish bilan shug‘ullangan.

1993-96-yillar tadbirkorlik faoliyatida.

1996-97-yillar Qozog‘iston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasining Soliq politsiyasi bosh boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari.

1997-98-yillar Olmaota shahar soliq politsiyasi boshqarmasi boshligʻi, Qozogʻiston Respublikasi Moliya vazirligi Soliq politsiyasi departamenti direktori.

1998-99-yillar Birinchi vazir oʻrinbosari — Qozog‘iston Respublikasi Davlat daromadlari vazirligining Soliq politsiyasi qo‘mitasi raisi.

1999-2000-yillar— Olmaota shahri va Olmaota viloyati Milliy xavfsizlik boshqarmasi boshlig‘i. 2000-2001-yillarda — Qozog‘iston Respublikasi Milliy qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari.

## Mukofotlar
II darajali „Danq“ ordeni va „Qozog‘iston Respublikasining parlamentiga 10 yil“ yubiley medalining sohibi. 2008-yilning 20-aprelida Qozog‘iston Respublikasi Prezidentining topshirig‘iga binoan barcha mukofotlardan, „Moliya politsiyasi general-mayori“ maxsus unvonidan, „general-mayor“ harbiy unvoni va elchi unvonlaridan mahrum qilingan. .

## Oilaviy ahvoli
Sobiq rafiqasi Darigʻa Nazarboyeva bilan (Nursulton Nazarboyevning qizi) uchta farzandi: Nurali Raxatovich, 1985-yil, Aysulton Raxatovich, 1990-2020, Venera Raxatovina, 2000-yil.

## Manbalar
Xitoy iyerogliflari

**Imperator Vu uchun belgilar**, Zetian belgilar  yagona xitoylik hukmron imperator Vu Zetyan tomonidan o'z kuchini tasdiqlash uchun ishlatilgan xitoycha belgilar hisoblanadi . Belgilarning o'zi 689-yil dekabr oyida   ismli sud xodimi tomonidan yaratilgan. Turli manbalardagi ierogliflar soni 12 dan 30 gacha yetgan. Ierogliflar Vu hukmronligi davrida majburan kiritildi, uning o'limidan so'ng darhol foydalanilmadi (shuning uchun hujjatlarni ulardan foydalanish sanasi bilan aniqlash mumkin).

## Hikoya
Vu Xitoy tarixidagi kam sonli imperatorlardan biri edi, uning hukmronligi davrida u ko'plab islohotlarni amalga oshirdi, xususan, u youv qoidalarini o'zgartirdi va yangi yozma belgilarni kiritdi. To'g'risini aytganda, ular noldan ixtiro qilinmagan, ularda oldingi ierogliflarning qismlari mavjud edi.
Tarixiy dalilning tarixiy haqiqatni aniqlashdagi o’rni

## Tarixiy dalil
Tarixchilarning faoliyati — bu bilim, bu insoniyat haqida yangi bilimlarni yaratishdir. Gap fikr bildirmaslik, bilim olish bilan bogʻliq. Tarixchilar isbotlangan bayonotlarni berishga harakat qiladilar, ularning haqiqati isbotlanishi mumkin boʻlgan bunday haqiqiy bayonotlarni olishga intiladilar. Shunday qilib, tarixchining bilim faoliyati tarix haqidagi fikrlarning isbotidir. Tarixiy haqiqat bilan bogʻliq masalalarni tushunish uchun tarixiy haqiqat tushunchalarini tahliliy tahlil qilish kerak, Har bir tarixiy tadqiqotning maqsadi oʻrganilayotgan voqelikning rivojlanishi va tarixiy xususiyatlarining asosiy mohiyatini ochib berishdan iboratdir. Olimlar tarixiy matnlar tanqidiy tekshiruvdan oʻtkazilgandan soʻng, ulardagi dalillar haqiqat va ishonchli deb hisoblanishi kerakligiga ishonishdi. Pozitivistlar nuqtai nazaridan tarixiy haqiqatni bilish uning nisbiy soddaligi va tuzilishi bilan aniqlandi. Bizga tarixiy dalillar matnlardan maʼlum, shuning uchun tarixiy haqiqatni aniqlash uchun manbalarga murojaat qilish kifoya. dalillarga asoslanib, pozitivist tarixchilar tarixni aniq fanga aylantirishga harakat qilishdi. Tarix haqiqati va tabiat haqiqati bir qator voqelik hodisalari deb hisoblangan. Faktiy materiallarni toʻplash maqsadida manbalarni tahlil qilish, pozitivistlarning fikriga koʻra, ularni tashqi va ichki tanqid qilish tabiiy fanlardagi tajriba kabi muhim rol oʻynadi. Kollingvud tarixchining „betaraf kuzatuvchi“ sifatidagi pozitsiyasiga alohida eʼtibor qaratildi, faktlarga baho bermasligi kerak edi, „uning vazifasi ular nima boʻlganligini aytishdir“ Tarixchi hujjatlardagi maʼlumotlardan koʻproq narsani bilishi mumkin emas. Hujjatda boʻlmagan narsa, yaʼni fikrlar, mish-mishlar tarix uchun mavjud emas. Shuning uchun, pozitivistlarning fikriga koʻra, tadqiqotchining vazifasi — oʻtmishni iloji boricha aniqroq hujjatlardan nusxalash. Tarixchi soxta dalillarni ishonchli maʼlumotlardan ajratib olishga va manbalarning haqiqiyligini aniqlashga imkon beradigan uslublar ishlab chiqishi lozim.
Qarah Ayaq

**Qarah Ayaq** (   , Roman tilida **Qarah Ayaq** va **Qarah Ayaq**) — Eron, Gʻarbiy Ozarbayjon viloyati hisoblanadi, Shoot tumani markaziy tumanidagi Yovla Galdi qishloq tumanidagi joylashgan. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 1,617 nafar va 343 oiladan iborat ekanligi aniqlangan
Tarixiy faktlarning uchta toifasi

## Tarixiy faktlarning uchta toifasi
Tarixiy faktlarning uchta toifasini aniqlash mumkin: 
1) haqiqatni aks ettiruvchi o'tmishdagi ob'ektiv dalillar; 
2) ushbu faktlarni tarixiy manbalarda talqin qilish ("manbaning dalillari"); 
3) tarixchilar yozuvlarida keltirilgan faktlar ("ilmiy va tarixiy faktlar").
Shunday qilib, biz tarixiy dalillar ob'ektiv tarixiy voqelik fenomeni sifatida va dalil  tarixchining tadqiqot faoliyatining hosilasi. Dalilni tashkil etuvchi bu axborotlardir. Tarixchi va uning dalillari o'rtasidagi munosabatlar aslida ancha murakkabroq. Tarixiy faktlar o'zgarmaydi, abadiy mavjud bo'ladi.