Hindiston Ikkinchi jahon urushida

Ikkinchi jahon urushi davrida Hindiston,Pokiston va Bangladesh Britaniya imperiyasining bir qismi edi. Britaniya Hindistoni 1939-yil sentabrda fashistlar Germaniyasiga rasman urush e’lon qildi  Hindiston Ittifoqdosh Millatlar tarkibiga kirganda,Britaniya qo'mondonligi ostida eksa kuchlariga qarshi kurashish uchun ikki yarim milliondan ortiq askar yubordi.Hindiston,shuningdek,Xitoy Birma Hindiston teatrida Xitoyni qo'llab-quvvatlash uchun Amerika operatsiyalari uchun bazani taqdim etdi.

Hindlar butun dunyoda,jumladan,Yevropa teatrida Germaniyaga qarshi,Shimoliy Afrikaning fashistik Italiyaga qarshi kampaniyasida va janubi-sharqiy Osiyo teatrida alohida kurash olib bordilar; shuningdek,Hindiston yarimorolini yapon qo'shinlaridan,shu jumladan Britaniya Birmasi va Tseylon toj mustamlakasidan himoya qilgan. Hindiston qo'shinlari,shuningdek,Singapur va Gonkong kabi sobiq mustamlakalarda,Ikkinchi Jahon urushi tugagandan so'ng,1945-yil avgustida yaponiyaliklar taslim bo'lishlari bilan qayta joylashtirildi.Ikkinchi jahon urushida 87 000 dan ortiq hind askari va 3 million tinch aholi halok bo'ldi.   Hindistonning sobiq bosh qo‘mondoni,feldmarshali ser Klod Auchinlekning ta’kidlashicha,Britaniya “Agar Hindiston armiyasi bo‘lmaganida,ikkala urushni ham [Birinchi va Ikkinchi jahon urushi] boshdan kechira olmasdi”. 

Viceroy Linlitgou Hindiston siyosatchilari bilan maslahatlashmasdan,Hindiston Germaniya bilan urushda ekanligini e'lon qildi.Musulmonlar Ligasi va Hindu Mahasabha kabi siyosiy partiyalar Britaniyaning urush harakatlarini qo'llab-quvvatladilar,o'sha paytda Hindistonda mavjud bo'lgan eng yirik va eng nufuzli siyosiy partiya-Hindiston Milliy Kongressi Britaniyaga yordam berishdan oldin mustaqillikni talab qildi. London rad etdi va Kongress 1942-yil avgust oyida"Hindistonni tark eting"kampaniyasini e'lon qilganida,uning o'n minglab rahbarlari inglizlar tomonidan bir muddat qamoqqa tashlandi.Ayni paytda,Hindiston rahbari Subhash Chandra Bose boshchiligida Yaponiya Hindiston Milliy Armiyasi deb nomlanuvchi hind harbiy asirlari armiyasini tuzdi va u inglizlarga qarshi kurashdi.1943-yilda Bengaliyadagi katta ocharchilik 3 million kishining ochlik tufayli o'limiga olib keldi va Cherchillning shoshilinch oziq-ovqat yordamini ko'rsatmaslik qarori bilan bog'liq juda munozarali masala. 

Ittifoqchilar kompaniyasida Hindistonning ishtiroki kuchli bo'lib qoldi.Hindistonning moliyaviy,sanoat va harbiy yordami Britaniyaning fashistlar Germaniyasi va imperator Yaponiyaga qarshi kampaniyasining muhim tarkibiy qismini tashkil etdi. Hindistonning Hind okeanining uchida joylashgan strategik joylashuvi,uning ko'plab qurol-yarog' ishlab chiqarishi va ulkan qurolli kuchlari Imperator Yaponiyaning Janubi-Sharqiy Osiyo teatridagi taraqqiyotini to'xtatishda hal qiluvchi rol o'ynadi.Ikkinchi jahon urushi davrida Hindiston armiyasi Shimoliy va Sharqiy Afrika kampaniyasida,G'arbiy cho'l kampaniyasida qatnashgan eng yirik ittifoqchi kuchlar kontingentlaridan biri edi.Ikkinchi Jahon urushi avjida 2,5 milliondan ortiq hind qo'shinlari butun dunyo bo'ylab eksa kuchlariga qarshi jang qilishdi.Urush tugagandan soʻng Hindiston dunyodagi toʻrtinchi yirik sanoat davlati sifatida maydonga chiqdi va uning siyosiy,iqtisodiy va harbiy taʼsiri kuchayishi 1947-yilda Buyuk Britaniyadan mustaqil boʻlishiga yoʻl ochdi.

## Hindiston harakatini tark eting

Mohandas Karamchand Gandi,Sardar Vallabhbhai Patel va Maulana Azad boshchiligidagi Hindiston Milliy Kongressi fashistlar Germaniyasini qoraladi, ammo Hindiston mustaqil bo'lmaguncha unga yoki boshqa hech kimga qarshi kurashmaydi. Kongress 1942-yil avgust oyida Hindistondan chiqish harakatini boshladi va mustaqillik berilmaguncha hukumat bilan hech qanday hamkorlik qilishdan bosh tortdi.Bunga tayyor bo'lmagan hukumat 60 000 dan ortiq milliy va mahalliy Kongress rahbarlarini darhol hibsga oldi va keyin Kongress tarafdorlarining zo'ravon reaktsiyasini bostirishga harakat qildi. Asosiy rahbarlar 1945-yil iyunigacha qamoqda saqlandi, garchi Gandi sog'lig'i tufayli 1944-yil may oyida ozodlikka chiqdi.Kongress,o'z rahbarlari bilan hech qanday aloqasi yo'q,ichki frontda unchalik katta rol o'ynamadi.Asosan hindu kongressidan farqli o'laroq,Musulmonlar Ligasi Hindistondan chiqish harakatini rad etdi va Raj hukumati bilan yaqindan hamkorlik qildi.

Britaniya Raj tarafdorlari buyuk urush o'rtasida dekolonizatsiya qilish mumkin emasligini ta'kidladilar.Shunday qilib,1939-yilda Britaniya vitse-qiroli lord Linlitgou avvalgi saylovlarda endigina saylangan Hindiston Kongressi yetakchilari bilan maslahatlashmasdan Hindistonning urushga kirishini e'lon qildi.

Subhas Chandra Bose (shuningdek,Netaji deb ataladi) Kongressning eng yuqori rahbari bo'lgan.Kongressdan ajralib chiqib,mustaqillikka erishish uchun Germaniya yoki Yaponiya bilan harbiy ittifoq tuzishga harakat qildi.Bose Germaniya koʻmagida Hind legionini Axisda bosib olingan Yevropa va Hindiston armiyasidagi harbiy asirlardan hind talabalaridan tuzdi.1942 va 1943-yillarda nemislarning o'zgarishi bilan Bose va Legion ofitserlari o'z rejalarini davom ettirish uchun U qayig'ida Yaponiya hududiga olib ketildi.Kelgach,Yaponiya unga Hindiston milliy armiyasini (INA) tashkil etishga yordam berdi,u asosan Birma kampaniyasida yapon rahbarligida jang qildi.Bose,shuningdek,Singapurda joylashgan quvg'indagi hukumat-Ozod Hindistonning Muvaqqat hukumatini boshqargan.U Hindiston hududini nazorat qilmagan va faqat Yaponiyaga qo'shinlar to'plash uchun ishlatilgan. 

## Britaniya Hindiston armiyasi

1939-yilda Britaniya Hindiston armiyasi 205 000 kishidan iborat edi.U ko'ngillilarni qabul qildi va 1945-yilga kelib tarixdagi eng katta ko'ngilli kuch bo'lib,3,35 milliondan ortiq kishiga ko'tarildi. Bu kuchlarga tank,artilleriya va havo-desant kuchlari kiradi.Britaniya Hindiston armiyasining hind xodimlari jasorati uchun 6000 ta mukofotga sazovor bo'lishdi,shu jumladan 31 Viktoriya xochi. 

### Yaqin Sharq va Afrika teatri

Ayni paytda, Britaniya hukumati hind qo'shinlarini G'arbiy Osiyo va Shimoliy Afrikaga o'qga qarshi jang qilish uchun yubordi.Hindiston,shuningdek,oziq-ovqat va kiyim-kechak kabi zarur tovarlarni ishlab chiqarishga tayyorlandi.

4, 5 va 10 Hindiston bo'linmalari Shimoliy Afrika teatrida Rommelning Afrika Korpsiga qarshi ishtirok etdi.Bundan tashqari,8-hind diviziyasining 18-brigadasi Alameynda jang qildi.Avvalroq,Hindistonning 4 va 5-diviziyalari Italiyaliklarga qarshi Somaliland,Eritreya va Habashistonda Keren tog' qal'asini egallab olish uchun Sharqiy Afrika kampaniyasida qatnashgan.

Bir Xacheim jangida hind qurolli kuchlari tankga qarshi rolda qurol ishlatish va Rommel panzer bo'linmalarining tanklarini yo'q qilish orqali muhim rol o'ynadi.Mayor PPK Kumaramangalam tankga qarshi rolda joylashgan 41-dala polkining batareya komandiri edi.Ko‘rsatgan jasorati uchun DSO ordeni bilan taqdirlangan.Keyinchalik u 1967-yilda Hindiston armiyasi shtab boshlig'i bo'ldi.

### Janubi-Sharqiy Osiyo teatri

BritaniyaHindiston armiyasi Birma kampaniyasidaBritaniya imperiyasining asosiy jangovar ishtiroki edi.Hindiston qirollik havo kuchlarining birinchi hujum missiyasi Birmada joylashgan yapon qo'shinlariga qarshi amalga oshirildi.Imperator Yaponiyaning g'arbiy yurishi to'xtab qolganda,Britaniya Hindiston armiyasi Imfal qamalini buzish uchun kalit bo'lgan.

Ushbu tuzilmalar Hindiston III korpusi,IV korpus,Hindiston XXXIII korpusi va o'n to'rtinchi armiyani o'z ichiga olgan.Uzoq masofaga o'tish(LRP)yangi kontseptsiyasining bir qismi sifatida Hindiston armiyasining Gurkha qo'shinlari hozirgi Madxya Pradesh shtatida ularning qo'mondoni(keyinchalik general-mayor)Orde Charlz Vingeyt qo'l ostida o'qitilgan.

*Chindits* nomi bilan mashhur bo'lgan bu qo'shinlar Yaponiyaning Janubiy Osiyoga yurishini to'xtatishda hal qiluvchi ro'l o'ynadi.

#### Hindiston hududini bosib olish
1942-yilga kelib,qo'shni Birma Yaponiya tomonidan bosib olindi,u o'sha paytda Hindistonning Andaman va Nikobar orollarini egallab olgan edi.Yaponiya 1943-yil 21-oktabrda orollar ustidan nominal nazoratni Ozod Hindistonning Muvaqqat hukumatiga berdi va keyingi mart oyida Hindiston milliy armiyasi Yaponiya yordamida Hindistonga oʻtib,Nagalanddagi Koximagacha yetib bordi.Janubiy Osiyo materikidagi bu yurish Hindiston hududidagi eng chekka nuqtasiga yetib keldi,yaponlar nihoyat Koxima jangidan va 1944-yil iyunida bir vaqtning o'zida Imfal jangidan chekinishdi 

#### Axis tomonidan bosib olingan hududni qaytarib olish
1944-45 yillarda Yaponiya o'z uyida kuchli havo bombardimoniga uchradi va Tinch okeanida katta dengiz mag'lubiyatiga uchradi.Imphal hujumi muvaffaqiyatsizlikka uchragani sababli,og'ir ob-havo va kasallik va havo qoplamining olib tashlanishi(Tinch okeanidagi ko'proq ehtiyojlar tufayli)yaponlarga,INA va Birma milliy armiyasining qoldiqlariga ham ta'sir ko'rsatdi.1945-yil bahorida qayta tiklangan ingliz armiyasi bosib olingan yerlarni qaytarib oldi.

### Italiyaning bosib olinishi

Hindiston kuchlari Italiyani fashistlar nazoratidan ozod qilishda muhim rol o'ynadi.Hindiston Italiya kampaniyasida AQSh va Britaniya kuchlaridan keyin uchinchi yirik ittifoqchi kontingentga hissa qo'shdi.4, 8 va 10-diviziyalar va 43-Gurxa piyodalar brigadasi,ayniqsa Monte-Kassinodagi mashaqqatli jangda oldinga siljishdi. Ular 1944 va 1945-yillarda Gotika chizig'ida jang qilishgan.

## Hindiston qirollik havo kuchlari

Ikkinchi Jahon urushi paytida IAF birinchi IAF havo hujumi amalga oshirilgan Birmada yapon armiyasining yurishini to'xtatishda muhim rol o'ynadi.Ushbu birinchi missiyaning maqsadiArakandagi Yaponiya harbiy bazasi bo'ldi,shundan so'ng, IAF zarba missiyalari Tailand shimolidagi Mae Hong Son,Chiang May va Chiang Raidagi Yaponiya havo bazalariga qarshi davom etdi.

IAF asosan zarba berish,yaqin havodan yordam berish,havodan razvedka qilish,bombardimonchilarni kuzatib borish va RAF va USAAF og'ir bombardimonchi samolyotlari uchun yo'l topish missiyalarida ishtirok etgan.RAF va IAF uchuvchilari jangovar tajriba va aloqa ko'nikmalariga ega bo'lish uchun mahalliy bo'lmagan havo qanotlari bilan uchish orqali mashq qilishdi.Birma teatridagi operatsiyalardan tashqari,IAF uchuvchilari Shimoliy Afrika va Evropadagi havo operatsiyalarida ishtirok etishdi.

IAFdan tashqari,ko'plab mahalliy hindular va Britaniyada yashovchi 200 ga yaqin hindular RAF va ayollar yordamchi havo kuchlariga qo'shilish uchun ko'ngilli bo'lishdi.Shunday ko'ngillilardan biri serjant Shailendra Eknath Sukthankar bo'lib,u 83-sonli otryadda navigator bo'lib xizmat qilgan.Suktxankar ofitser lavozimiga tayinlandi va 1943-yil 14-sentyabrda DFCni qabul qildi.Otryad rahbari Sukthankar oxir-oqibat 45 ta operatsiyani yakunladi,ulardan 14 tasi RAF muzeyidagi Avro Lancaster R5868 bortida.Yana bir ko'ngilli bo'lim xodimi yordamchisi Nur Inoyat Xon bo'lib,u 1940-yilning noyabrida natsizmga qarshi kurash uchun WAAFga qo'shilgan musulmon pasifist va hind millatchisi.Nur Xon Fransiyadagi Maxsus Operatsiyalar Boshqarmasida(SOE)maxfiy agent sifatida jasorat bilan xizmat qildi, ammo oxir-oqibat xiyonat qildi va qo'lga tushdi. Ushbu hindistonlik havo kuchlarining ko'pchiligi kengaytirilgan IAFga jo'natilgan yoki ko'chirilgan,masalan,Birmadagi 4-sonli IAF eskadronini boshqargan otryad rahbari Mohinder Singx Pujji DFC.

Urush paytida IAF barqaror kengayish bosqichini boshdan kechirdi.Filoga qo'shilgan yangi samolyotlar orasida AQShda ishlab chiqarilgan Vultee Vengeance,Duglas Dakota,Britaniyaning Hawker Hurricane,Supermarine Spitfire,Bristol Blenheim va Westland Lysander bor edi.

Subhas Chandra Bose Hindiston milliy armiyasining yosh kursantlarini uchuvchi sifatida tayyorlash uchun Yaponiyaga yubordi.Ular 1944-yilda Yaponiya imperatorlik armiyasi havo kuchlari akademiyasida o‘qishni davom ettirdilar.

IAF tomonidan jasoratli xizmatini e'tirof etgan holda, qirol Jorj VI 1945-yilda "Royal" prefiksini berdi.Keyinchalik IAF *Hindiston Qirollik havo kuchlari* deb ataldi.1950-yilda Hindiston respublikaga aylanganida,prefiks olib tashlandi va u Hindiston havo kuchlariga aylandi.

Urushdan so'ng,№4 IAF eskadroni ittifoqdosh ishg'ol kuchlari tarkibida Yaponiyaga yuborildi.

## Hindiston qirollik dengiz floti

1934-yilda Hindiston Qirollik dengizi o'z nomini o'zgartirdi,1934-yilda Hindiston dengiz floti (intizomi) qonuni qabul qilindi.Hindiston qirollik dengiz floti 1934 yil 2-oktyabrda Bombeyda rasmiy ravishda ochildi. Uning kemalarida Buyuk Hazratlarining Hindiston kemasi uchun **HMIS** prefiksi bor edi.

Ikkinchi Jahon urushi boshida Hindiston qirollik dengiz floti kichik bo'lib,faqat sakkizta harbiy kemaga ega edi.Urushning boshlanishi bir yozuvchi tomonidan "fenomenal" deb ta'riflangan kemalar va xodimlarning kengayishiga olib keldi.1943-yilga kelib RINning kuchi yigirma mingga yetdi. Urush paytida ayollar qirollik Hindiston dengiz xizmati tashkil etildi,birinchi marta ayollarga dengiz flotida rol berildi,garchi ular uning kemalarida xizmat qilmagan bo'lsalar ham.

Urush davomida Birlashgan Qirollikda RIN uchun oltita zenit kemalari va bir nechta flot mina qo'riqlash kemalari qurildi,foydalanishga topshirilgandan so'ng,ushbu kemalarning ko'pchiligi Britaniya orollariga shimoliy yaqinlashuvlarda ishlaydigan turli eskort guruhlariga qo'shildi.HMIS Sutlej va HMIS Har biri oltita baland burchakli 4 dyuymli qurollar bilan qurollangan HMIS 1941-yilgi Klayd"Blits"paytida qatnashgan va zenit himoyasini ta'minlash orqali ushbu hududni himoya qilishga yordam bergan.Keyingi olti oy davomida bu ikki kema Atlantikada faoliyat yurituvchi Klayd eskort kuchlariga va keyinchalik Irlandiya dengiz eskort kuchlariga qo'shildi va ular guruhlarning katta kemalari sifatida harakat qilishdi.Ushbu vazifalarni bajarayotganda,U-qayiqlarga qarshi ko'plab hujumlar amalga oshirildi va dushman samolyotlarining hujumlari qaytarildi.Bismark ishtirok etgan harakatlar paytida,Sutlej,Bismarkni cho'ktirish bilan shug'ullangan qirg'inchilardan konvoyni qabul qilish uchun barcha jo'natmalari bilan guruhning katta a'zosi sifatida Scapa Flowni tark etdi.

Keyinchalik HMIS Koveri,HMIS Kistna,HMIS Narbada,HMIS Godavari,shuningdek,zenit shpallari,Buyuk Britaniya suvlarida shunga o'xshash davrlarni Atlantikadagi konvoylarni kuzatib borgan va dushman U-qayiqlari,samolyotlari va planer bombalari hujumlariga qarshi kurashgan.Bu oltita kema va mina qo'riqlash kemalari oxir-oqibat Shimoliy Atlantika,O'rta er dengizi va Keyp stantsiyalarida turli vazifalarni bajarib,Hindistonga yo'l olishdi.Filoning mina qo'riqlash kemalari HMIS edi Katiavar,HMIS Kumaon,HMIS Baluchiston,HMIS Karnatik,HMIS Xaybar,HMIS Konkan,HMIS Orissa,HMIS Rajputana,HMIS Rohilxand.

HMIS Bengal Ikkinchi jahon urushi davrida Sharqiy flotning bir qismi boʻlgan va 1942-1945-yillarda koʻplab konvoylarni kuzatib borgan.

Sloops HMIS Sutlej va HMIS Jumna IttifoqchilarningSitsiliyaga bostirib kirishi bo'lgan Huski operatsiyasida havo hujumidan mudofaa va suv osti kemalariga qarshi bosqinchilik flotini tekshirishda rol o'ynadi.

Bundan tashqari,qirollik Hindiston floti Hind okeani va O'rta er dengizida konvoy eskort vazifalarida ishtirok etdi va Birma kampaniyasining bir qismi sifatida jangovar operatsiyalarda faol ishtirok etdi,reydlar,qirg'oqlarni bombardimon qilish,dengiz bosqinini qo'llab-quvvatlash va Drakula operatsiyasi bilan yakunlangan boshqa tadbirlarni amalga oshirdi. Urushning oxirgi bosqichlarida operatsiyalarni tozalash.

### Hindiston qirollik dengiz kuchlarining jangovar yo'qotishlari
Sloop HMIS *Pathan* 1940-yil iyun oyida Italiya dengiz floti *Galvani* tomonidan Sharqiy Afrika kampaniyasi paytida cho'kib ketgan.

Pearl-Harborga hujumdan keyingi kunlarda,HMS Glazgo Yaponiya kemalari va suv osti kemalarini qidirish uchun Lakkadiv orollarida patrullik qilayotgan edi.1941-yil 9-dekabr yarim tunda HMS Glasgow RIN patrul kemasi HMIS Prabhavati-ni ikki zajigalka bilan Karachiga ketayotib,6 dyuymli snaryadlar bilan 6000 yard(5500 m)masofada cho‘ktirdi.Prabhavati zajigalkalar yonida bo'lgan va uni yapon suv osti kemasi deb adashgan.

HMIS Indus was sunk by Japanese aircraft duringBurma Campaign on 6-April 1942.

### Hindiston qirollik dengiz floti muvaffaqiyatlari
HMIS Jumna was ordered in 1939,and built byWilliam Denny and Brothers.She was commissione in 1941,and with World War II underway,was immediately deployed as a convoy escort.*Jumna* served as an anti-aircraft escort during the Java Sea campaign in early 1942,and was involved in intensive anti-aircraft action against attacking Japanese twin-engined level bombers and dive bombers,claiming five aircraft downed from 24 to 28 February 1942.

1942-yil iyun oyidaHMIS Bombey Sidney bandargohiga hujum paytida Sidney bandargohini himoya qilishda ishtirok etgan.

1942-yil 11-noyabrda *Bengal* Gollandiyaning *Ondina*  tankerini Hind okeanidagi Kokos orollarining janubi-g‘arbida kuzatib bordi.Olti dyuymli qurollar bilan qurollangan ikki yapon savdo bosqinchisi *Ondinaga* hujum qildi.*Bengal* o'zining to'rt dyuymli to'pponchasini otdi,*Ondina esa* 102 o'q uzdimm va ikkalasi ham *Xokoku Maruga* zarba berdi,u qisqa vaqt ichida portladi va cho'kib ketdi. 

1944-yil 12-fevralda yapon suvosti kemasi RO-110chuqurlikda zaryadlangan va Hindistonning Visakxapatnam yaqinida sharqdan janubi-sharqda HMIS tomonidan cho'ktirilgan.Jumna va Avstraliyaning HMAS Launceston va HMAS Ipswich mina qo'riqlash kemalari (J186).RO-110 JC-36 konvoyiga (Kolombo-Kalkutta) hujum qildi va ingliz savdogar Asfalionni (6274 GRT) torpeda qildi va shikastladi.

1944-yil 12-avgustda Germaniyaning *U-198* suv osti kemasi Seyshel orollari yaqinida HMIS tomonidan chuqurlik ayblovi bilan 03º35'S,52º49'E pozitsiyalarida cho'ktirildi.Godavari va Britaniya fregati HMS Findhorn.

## Axis kuchlari bilan hamkorlik
Hindistonning radikal inqilobiy istiqlol harakatining bir qancha yetakchilari asosiy Kongressdan ajralib,Britaniyaga qarshi urush boshladilar.Subhas Chandra Bose,bir vaqtlar Hindiston Milliy Kongressida taniqli rahbar,fashistlar Germaniyasi va Yaponiyaga ko'ngilli ravishda yordam berdi;u o'z chiqishlarida Britaniyaning natsizm va fashizmga qarshi chiqishi "ikkiyuzlamachilik",deb da'vo qildi,chunki Britaniyaning o'zi hindlarning shaxsiy erkinliklarini inkor etmoqda. Bundan tashqari,u Germaniya va Yaponiya emas,balki inglizlar urush uchun Hindiston resurslaridan haddan tashqari foydalanayotgani uchun dushman Britaniya Raj Bose,agar Britaniya tomonida urush olib bormasa,Hindistonga eksa kuchlarining birortasi tomonidan hujum qilish ehtimoli kamligini aytdi.

Fashistlar Germaniyasi dalda berdi,ammo kam yordam berdi.Keyin Bose Tokiodagi Yaponiya imperiyasiga yaqinlashdi,bu esa unga o'zi tashkil etgan hind qo'shinlarini nazorat qilish imkonini berdi. 

Dastlab Moxan Singx Deb tomonidan tuzilgan Hindiston milliy armiyasi (INA) dastlab Malaya va Singapurda yaponiyaliklar tomonidan olib ketilgan asirlardan iborat bo'lib,ularga Yaponiya tomonidan INAga xizmat qilish yoki asirlar lagerlarida juda yomon sharoitlarda qolish taklif qilingan.Keyinchalik,u Subhas Chandra Bose ostida qayta tashkil etilgandan so'ng,u Malaya va Birmadan kelgan fuqarolik ko'ngillilarini jalb qildi.Oxir-oqibat,jangda faqat ikkita bo'linma qatnashgan bo'lsa-da,40 000 dan kam bo'lgan kuch tuzildi.INAning razvedka va maxsus xizmatlari guruhlari Arakan hujumining dastlabki bosqichida Britaniya Hindiston armiyasini beqarorlashtirishda muhim rol o'ynadi.Aynan shu vaqt ichida Britaniya harbiy razvedkasi INAga qo'shilgan haqiqiy sonlarni himoya qilish uchun tashviqot ishlarini boshladi.Va shuningdek,INA ishtirokini ko'rsatuvchi yapon shafqatsizliklari haqidagi hikoyalarni tasvirlab berdi.Bundan tashqari,Hindiston matbuotiga INAning har qanday hisoblarini nashr etish taqiqlangan. 

Yaponiya hujumi boshlanishi bilan INA jangga yuborildi.Bose qurol-yarog',qurol-yarog' va inson kuchiga ega bo'lmagan jangovar janglardan qochishga umid qildi. Dastlab u Britaniya hind askarlaridan qurol olishga,shuningdek,o'z saflarini ko'paytirishga intildi,u o'z maqsadiga qaytishga umid qildi.Yapon qo'shinlari Imphalda Britaniya mudofaasini buzishga muvaffaq bo'lgach,u INAni Shimoliy-Sharqiy Hindiston tepaliklarini kesib o'tib,Ganga tekisligiga o'tishni rejalashtirdi,u yerda partizanlar armiyasi sifatida ishlaydi va quruqlikdan tashqarida yashashni kutadi. inqilobni amalga oshirish uchun mahalliy aholi orasidan qo'llab-quvvatlash,materiallar va saflarni to'plang.

Bir paytlar Subhas Bose harbiy kotibi bo'lgan va keyinchalik birinchi Qizil qal'a sinovlarida qatnashgan INA ofitseri Prem Kumar Sahgal,urushning o'zi muvozanatda bo'lganiga qaramay,yaponiyaliklar g'alaba qozonishiga hech kim ishonchi komil emasligini,o't bilan xalq inqilobini boshlaganini tushuntirdi.Hindiston ichidagi ildiz qo'llab-quvvatlash Yaponiya urushda oxir-oqibatda mag'lub bo'lgan taqdirda ham,Britaniya o'zining mustamlaka hokimiyatini qayta tiklash imkoniyatiga ega bo'lmasligini ta'minlaydi,bu oxir-oqibat INA va Azad Hindning maqsadi edi.

Yaponiya Hindistonga qarshi hujumni boshlaganida,INAning to'rtta partizan polkidan iborat birinchi diviziyasi 1944-yilda Arakan hujumida qatnashdi,bitta batalon Chittagongdagi Moudokgacha yetib bordi.Boshqa bo'linmalar Imfal va Koximaga, shuningdek,Arakan janubidagi yapon qanotlarini himoya qilishga yo'naltirildi,bu vazifani muvaffaqiyatli bajardi.Biroq,birinchi bo'linma Imfal qamalini sindirish paytida Mutaguchi armiyasi bilan bir xil taqdirga duch keldi.Musson tomonidan kam yoki yo'q ta'minot va ta'minot liniyalari,Ittifoqchi havo hukmronligi tomonidan ta'qib qilingan holda,INA 15-armiya va Birma hududi armiyasi chekinishni boshlaganda chekinishni boshladi va urush paytida yarador,och va kasal odamlarning halok bo'lgan dahshatli taqdirini boshdan kechirdi.Birmaga shoshilinch ravishda olib chiqish.Ammo keyinchalik urushda,Irravaddy va Nangyu atrofidagi qo'shni hududlarni himoya qilish vazifasi yuklangan INAning ikkinchi bo'limi Birmaning muvaffaqiyatli yurishi paytida Pagan va Nyangyu daryosini kesib o'tishga harakat qilganda Messervy 7-hind piyoda askarlariga qarshi turishda muhim rol o'ynadi.keyingi yil ittifoqchilar.2-diviziya 17-hind piyodalar diviziyasini Popa tog'i atrofidagi hududni rad etishda muhim rol o'ynadi,bu Meiktila va Nyangyuni qaytarib olishga urinayotgan Kimura qo'shinlarining qanotini fosh qilishi mumkin edi.Biroq,oxir-oqibat,bo'linish yo'q qilindi.INAning omon qolgan bo'linmalaridan ba'zilari Rangun qulashi bilan taslim bo'lishdi va ittifoqchi kuchlar shaharga kirgunga qadar tartibni saqlashga yordam berishdi.Boshqa qoldiqlar Subhas Chandra Bose bilan birga quruqlik va piyoda Singapur tomon uzoq yurishni boshladilar.Yaponiyadagi vaziyat qaltis bo'lganida,Bose ruslar bilan bog'lanish uchun Manchuriyaga jo'nab ketdi va Tayvan yaqinidagi aviahalokatda vafot etgani xabar qilindi.

Azad Hind hukumati nazorat qilgan yagona Hindiston hududi nominal ravishda Andaman va Nikobar orollari edi.Biroq,ular Yaponiya dengiz floti uchun bazalar edi va dengiz floti hech qachon nazoratdan voz kechmadi.Ma'muriy nazorat yo'qligidan g'azablangan Azad Hind gubernatori podpolkovnik.Loganatan keyinchalik o'z vakolatlaridan voz kechdi.Urushdan keyin INAning bir qator ofitserlari xiyonatda ayblanib sud qilindi.Biroq,Hindiston armiyasida ommaviy tartibsizliklar va qo'zg'olon paydo bo'lishi ehtimoliga duch kelgan Britaniya rasmiylari harbiy asirlarni ozod qilishga qaror qilishdi;Bundan tashqari,voqea Hindistonning hokimiyat va mustaqilligini o'zgartirish jarayonini tezlashtirish uchun burilish nuqtasi bo'ldi.  

## Bengal ochligi

Hindistonning Bengal viloyati 1940-yildan 1943-yilgacha dahshatli ocharchilikka uchradi.Ushbu ocharchilikning asosiy sabablaridan ba'zilari:

# Britaniyaning Yevropadagi urush uchun oziq-ovqat va materiallar eksporti;
# Yaponiyaning Birmaga bostirib kirishi, bu mintaqaga oziq-ovqat va boshqa zaruriy ta'minotni to'xtatdi;
# Sharqiy mintaqa bo'ylab asosiy oziq-ovqat transportini yo'q qilish haqidagi Britaniya buyruqlarini rad etdi;
# Britaniya boshqa viloyatlardan g'alla o'tkazishni taqiqlab, Avstraliyadan kelgan don takliflarini rad etdi;
# Britaniya Hindiston mintaqaviy hukumatlari tomonidan noto'g'ri boshqaruv;
# 900 ta aerodromlar qurish (har biri 2000 akr) juda katta erlarni qishloq xo'jaligidan olib tashlash;
# urush ishlab chiqarish natijasida kelib chiqqan narxlar inflyatsiyasi
# Birma va Bengaliyadan kelgan qochqinlar natijasida talabning qisman ortishi.

Britaniya hukumati Hindiston davlat kotibi Leopold Ameri va Hindiston vitse-qiroli Archibald Vavelning Bengaliyadan ocharchilikka qarshi kurashda ishlatilishi mumkin bo'lgan oziq-ovqat eksportini to'xtatish haqidagi shoshilinch iltimosini rad etdi.O'sha paytdagi bosh vazir Uinston Cherchill bu so'rovlarni Ameri "Gitlerga o'xshash"deb hisoblagan tarzda rad etib,agar ocharchilik shunchalik dahshatli bo'lsa,Gandi nima uchun hali ochlikdan o'lmaganligini so'radi.

Hindistonlik iqtisodchi Amartya Sen(1976)bu pravoslavlikka qarshi chiqdi va Bengaliyada oziq-ovqat taqchilligi yo'q va ocharchilik inflyatsiya tufayli yuzaga kelgan degan da'voni qayta tikladi.

## Knyazlik davlatlari

Ikkinchi Jahon urushi paytida,1941-yilda inglizlar RAFning ikkita qiruvchi eskadronini moliyalashtirish evaziga Haydarobod Nizomiga qo'lga olingan nemis Bf109 bir dvigatelli qiruvchi samolyotini sovg'a qilishdi.

Kolxapur shtatidagi Valivade shahrida polshalik qochqinlar uchun lager bor edi,bu urush paytida Hindistondagi polshalik qochqinlarning eng yirik turar joyi edi. Polshalik qochqin bolalar uchun yana bir shunday lager Balachadi shahrida joylashgan bo'lib,u 1942-yilda Nawanagar shtatidan KS Digvijaysinxji,Jam Saheb Maxaraja tomonidan yozgi kurort yaqinida qurilgan.U Sovet lagerlaridan (Gulaglar) qutqarilgan yuzlab polshalik bolalarga boshpana bergan.  Lager hozirda Sainik maktabining bir qismidir.

## 1944–45 yillar Balujistondagi qoʻzgʻolon
1944-yildan 1945-yilgacha Doru Xon Badinzay Raj hukumatiga qarshi qo'zg'olon ko'targan.Bu 1944-yilning birinchi yarmida,Badinzay qabilasining isyonchilari Balujiston chegarasining Britaniya tomonida yo‘l qurilishiga aralasha boshlaganida boshlangan. Isyon 1945-yilning mart oyiga kelib barham topdi.

## Mazrak Zadranning Hindistonga bostirib kirishi
1944-yilda Afgʻonistonning janubiy va sharqiy viloyatlari notinch holatga tushib,zadran,safi va mangal qabilalari Afgʻoniston hukumatiga qarshi koʻtarilishdi. Qo'zg'olon rahbarlari orasida Zadran boshlig'i Mazrak Zadran  1944-yil oxirida inglizlar tomonidan bosib olingan Hindistonga bostirib kirishni ma'qul ko'rdi.U yerda unga baluj boshlig‘i Sulton Ahmad qo‘shildi. Mazrak Britaniya havo bombardimonlari tufayli Afg'onistonga chekinishga majbur bo'ldi.

## Yana qarang

* Ikkinchi jahon urushidagi propaganda va Hindiston
* Birma kampaniyasi
* Ikkinchi jahon urushi davrida Hindiston armiyasi
* Birinchi jahon urushidagi Hindiston bo'linmalari ro'yxati
* Hindistonning harbiy tarixi
* Ikkinchi jahon urushi davrida harbiy ishlab chiqarish
* Ikkinchi jahon urushidagi Britaniya Hamdo'stligining harbiy tarixi

## Eslatmalar

26.Genri Boot va Rey Stutivant.Urush sovg'alari 27. Brett Xolman.Imperator samolyot flotiliyasi - II

## Qo'shimcha o'qish

* Bandyopadhyay, Sekhar. *Plasseydan boʻlinishgacha: Zamonaviy Hindiston tarixi* (2004)
* Barkavi, Tarak. "Koloniyalardagi madaniyat va janglar: Ikkinchi jahon urushidagi Hindiston armiyasi", *Zamonaviy tarix jurnali* (2006) 41#2 sahifalar 325–355 doi=10.1177/0022009406062071 onlayn
* Bhatiya, Xarbans Singx, *Britaniya Hindistonining harbiy tarixi, 1607-1947* (1977)
* Braun, Judit M. *Zamonaviy Hindiston: Osiyo demokratiyasining kelib chiqishi* (1994)
* Braun, Judit M. *Gandi: Umid asiri* (1991)
*  .
* Collins, DJE *The Royal India Navy* (1964 onlayn rasmiy tarix
* Gopal, Sarvepalli. *Javoharlal Neru: Hayoti* (1976)
* Herman, Artur.* Gandi va Cherchill: Imperiyani vayron qilgan va bizning davrimizni yaratgan epik raqobat* (2009), 443-539-betlar.
* 
* Jalol, Oysha. *Yagona matbuot kotibi: Jinnah, Musulmon Ligasi va Pokistonga talab* (1993),
* Jeyms, Lourens. *Raj: Britaniya Hindistonini yaratish va qayta tiklash* (1997) 545-85-betlar, hikoya tarixi.
* Joshi, Vandana. " Xotira va yodga olish, dafn etish va eksgumatsiya qilish, Ikkinchi Jahon urushi davridagi targ'ibot va siyosat Xalqaro kuzatuv xizmati (ITS) to'plamlari ob'ektivi orqali ", *[https://www.projekt-mida.de/rechercheportal/reflexicon/ MIDA Archival Reflexicon]* (2019), pp.&nbsp;1–12.
* Judd, Dennis. *Arslon va yo'lbars: Britaniya Rajining yuksalishi va qulashi, 1600–1947* (2004)
* Karnad, Raghu. *Eng uzoq dala - Ikkinchi jahon urushi haqidagi hind hikoyasi* (Harper Kollinz Hindiston, 2015)
* Xon, Yasmin. *Hindiston urushda: Subkontinent va Ikkinchi Jahon urushi* (2015), keng qamrovli ilmiy tadqiqotdan parcha ; Shuningdek *, The Raj At War: A People History of India's Second World War* (2015) onlayn sharhi sifatida nashr etilgan.
* Marston, Daniel. *Hindiston armiyasi va Rajning oxiri* (Cambridge UP, 2014).
* Mur, Robin J. "1940-yillarda Hindiston", Robin Uinksda, ed. *Britaniya imperiyasining Oksford tarixi: tarixshunoslik* (2001), s.&nbsp;231–242
* Mukerji, Madhusri. *Cherchillning maxfiy urushi: Britaniya imperiyasi va Ikkinchi jahon urushi paytida Hindistonning vayronagarchiliklari* (2010).
* Raghavan, Srinath. *Hindiston urushi: Ikkinchi jahon urushi va zamonaviy Janubiy Osiyoning yaratilishi* (2016). keng ko'lamli ilmiy so'rovdan parcha
* O'qing, Entoni va Devid Fisher. *"Eng mag'rur kun: Hindistonning mustaqillik sari uzoq yo'li"* (1999) onlayn nashri  ; 1940-47 yillardagi batafsil ilmiy tarix
* Roy, Kaushik. "Mustamlaka sharoitida harbiy sadoqat: Ikkinchi jahon urushi davrida Hindiston armiyasining misolini o'rganish." *Harbiy tarix jurnali* 73.2 (2009): 497–529.
* Voigt, Yoxannes. *Hindiston Ikkinchi jahon urushida* (1988).
* Wolpert,*Pokistonlik Stenli A. Jinna* (2005).

## Havolalar

* Media related to India in World War II at Wikimedia Commons.