open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vladimir Barkovskiy

**Vladimir Borisovich Barkovskiy** (1913-yil 16-oktyabr – 2003-yil 21-iyul) sovet razvedka xodimi. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni.

## Hayoti
Barovskiy Belgorodda (Kursk viloyati) tavallud topgan. Otasi Boris Vladimirovich Barkovskiy, Belgorodda joylashgan 31-artilleriya brigadasining ofitseri. Onasi Yekaterina Anatolyevna (1893), ().

Qiziquvchan Barkovskiy maktab davrida fizikaga qiziqqan. Oʻqituvchisi rahbarligida metall, shamol induksiya shpallari bilan ishlashni oʻrgandi, keyinchalik klubda radio havaskorlar kurslarini tamomladi.

1920-yillarning oxirida shaharda birinchi ikkita quvurli radio qabul qiluvchilardan birini bunyod qildi. U maktabdan tashqarida planerlarga qiziqardi. Oʻsha paytda dizayner Sheremetev rahbarligida Belgorod bolalari va balogʻatga yetgan yoshlar planerlarni tashkil etishdi. Bu sevimli mashgʻulot harbiy uchuvchi boʻlish ishtiyoqining boshlanishi edi.

1930-yilda Belgoroddagi 2-bosqich maktabini tamomlagan.

Vladimir 1930-yilda onasi va buvisi bilan Moskva viloyati Krasnogorsk qishlogʻiga koʻchib oʻtdi. Soʻngra Kalinin temir yoʻlining Pavshino stansiyasidagi zavodga ishga kirdi. U dastlab mexanik, keyin mashinasozlik sexida mexanik boʻlib ishladi.

1934-yilda Moskva dastgohsozlik institutiga oʻqishga kirdi. Shu bilan birga, Moskva talabalar aeroklubida gliding va parvoz maktablarini tamomlagan, keyinchalik bu yerda instruktor boʻlib ishlagan.

Universitetda juda qobiliyatli talaba sifatida taʼriflangan. U aʼlochi talaba, dizayn qobiliyatiga ega va ijtimoiy faol edi. Aqlli, faol va ijodiy komsomol talabaga eʼtibor berishdi va 1939-yil bahorida unga NKVDda ishlashni taklif qilishdi.

Razvedka maktabida maxsus tayyorgarlikdan oʻtib, 1940-yil oxirida Buyuk Britaniyaga ilmiy va texnik razvedka boʻyicha London stansiyasining xodimi sifatida ishga yuborildi (elchixona attashesi lavozimi ostida).

Barkovskiy Londonda bir qator qimmatli manbalarni, shu jumladan atom qurollarini yaratish bilan bevosita shugʻullangan ingliz olimlarini jalb qildi. Barkovskiyning qabul qilingan Enormoz loyihasidagi maʼlumotlari SSSRda atom qurollarini yaratishda muhim rol oʻynadi.

Moskvaga xizmat safaridan qaytgach, Ilmiy-texnik razvedka boshqarmasida yuqori lavozimlarda ishlagan. Ilmiy-texnik inqilob orqali AQSH va Gʻarbiy Yevropa mamlakatlarida uzoq muddatli xizmat safarida boʻlgan. Rezident boʻlib faoliyat yuritgan.

1970-yillarda Qizil Bayroq ordeni razvedka institutining maxsus fanlar kafedrasi professori, tarix fanlari nomzodi lavozimida ishlagan. 1984-yilda nafaqaga chiqdi.

1996-yil 15-iyunda Rossiya Federatsiyasi Prezidentining farmoni bilan hayotga xavf tugʻdiradigan sharoitlarda davlat xavfsizligini taʼminlash boʻyicha maxsus vazifalarni muvaffaqiyatli bajarganligi, qahramonligi va jasorati uchun Barkovskiyga Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni berildi.

Barkovskiy 2003-yil 21-iyulda vafot etdi. U Moskvada Troyekurovskiy qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Taymuraz Yesenov

**Taymuraz Yesenov** **Axsarbekovich** (1987-yil 26-mayRossiya, Shimoliy Osetiya, Beslan) – rus askari, tank haydovchisi, katta serjant. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni.

## Hayoti
Taymuraz 1987-yil 26-mayda Shimoliy Osetiya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Beslan shahrida tavallud topgan. Taymurazning 10 ta singlisi va ukasi bor.

U 2006-yilda Beslan shahridagi 2-son oʻrta maktabni tamomlagan. Maktab yillarida sport, xususan, erkin kurash bilan faol shugʻullangan. Maktabni tugatgach, Yesenov Volgograd viloyatining Kamishin shahrida joylashgan 56-havo-desant polki havo-desant kuchlariga majburiy harbiy xizmatga chaqirildi. 2007-yilda tank kuchlariga oʻtkazildi va 2008-yilda shartnoma boʻyicha shu qismda xizmat qila boshladi. Taymuraz uch yil Checheniston Respublikasida xizmat qilgan (Jang faxriysi).

Uylangandan soʻng, armiyani tark etdi. Ammo keyinroq armiyaga qaytishga qaror qilgan. Janubiy Osetiya Respublikasi (Sxinvali shahri) hududidagi 4-gvardiya harbiy bazasining tank batalyonida tank komandiri lavozimida shartnoma asosida xizmat qilgan.

2022-yil mart oyida Yesenov oʻz tashabbusi bilan Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishida qatnashish uchun tuzilgan motorli miltiq batalyonining tank kompaniyasiga kirdi. 4-gvardiya Vapnyarsko-Berlin Qizil Bayroq motorli miltiq batalyoni tank kompaniyasining T-72 tankining komandiri boʻlib faoliyat yuritgan. Janubiy harbiy okrugning 58-qoʻshma qurolli armiyasi Suvorov va Kutuzov harbiy bazasida ishlagan. Boshqa batalyonda uning Azamat ismli ukasi bor edi. Taymuraz Yesenovni faoliyat olib borgan batalyon taktik guruhi Donetsk Xalq Respublikasida (DXR) Ugledar yoʻnalishidagi janglarda qatnashgan.

Taymuraz Yesenov 2023-yil aprel holatiga koʻra bedarak yoʻqolgan, uning taqdiri haqida hech narsa maʼlum emas.

## Manbalar
Nikolay Kolpakov

**Nikolay Kolpakov** **Viktorovich** (1955-yil 21-may) Sovet va Rossiya harbiy sinovchi-uchuvchisi. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1996), polkovnik.

## Tarjimai holi
Nikolay Kolpakov 1955-yil 21-mayda Storojevaya qishlogʻida (hozirgi Qorachoy-Cherkasiyaning Zelenchuk tumani) tavallud topgan. 1972-yilda oʻrta maktabni tamomlagan. Oʻsha yili Sovet Armiyasi safiga chaqirildi. Kolpakov 1976-yilda Sizran harbiy aviatsiya uchuvchilar maktabini tugatdi, shundan soʻng olti yil davomida 851-oʻquv aviatsiya polkida instruktor-uchuvchi boʻlib xizmat qildi.

Kolpakov 1983-yilda Axtubinskdagi amaliyotdagi uchuvchilarni tayyorlash markazini tamomlagan. Shundan soʻng bir yil davomida Ulan-Udinskiy aviatsiya zavodida harbiy qabulda amaliyot-uchuvchisi boʻlib xizmat qilgan va Mi-8 va Mi-9 vertolyotlarini sinovdan oʻtkazishda ishtirok etgan. 1984-yilda Harbiy-havo kuchlari ilmiy-tadqiqot institutiga sinov uchuvchisi lavozimiga oʻtkazildi va keyinchalik u yerda boʻlim boshligʻi boʻlib xizmat qildi. U Sovet Armiyasi va Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarida xizmat qilgan deyarli barcha vertolyotlar sinovlarida qatnashgan, shuningdek, Yak-52, L-39, L-410, An-26 va Yak-30 ni oʻzlashtirgan. Keyinchalik Axtubinskdagi 929-GLITga oʻtkazildi va u yerda birinchilardan boʻlib Ka-50 („Qora Shark“) vertolyotlarini sinovdan oʻtkazdi.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1996-yil 20-iyuldagi farmoni bilan aviatsiya polkovniki Nikolay Kolpakovga „yangi samolyotlarni hayot uchun xavfli sharoitlarda sinovdan oʻtkazishda koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik uchun“ Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni hamda Oltin yulduz medali taqdim etilgan .

Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan harbiy uchuvchisi. Vertolyot sporti boʻyicha sport ustasi. Qizil Yulduz ordeni va qator medallar bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Kolpakov Nikolay Viktorovich na sayte Minoboroni Rossii
NexTView

**NexTView** – Analog televideniye uchun EPG eshittirish texnologiyasi. Germaniya, Avstriya, Fransiya va Shveysariya barcha yirik Yevropa analog televizion tarmoqlarida telekanal dasturlarini uzatish uchun foydalaniladi. Eshittirish protokoli telematnga asoslangan, lekin undan farqli oʻlaroq, u formatlangan sahifalarda emas, balki ikkilik maʼlumotlar shaklida uzatiladi.

1997 yildan 2013 yil oktyabrigacha NexTView Shveysariya televideniesi kanallarida va telematn xizmatlari Shveysariya televideniyasi (SwissText) (TV5, M6, Canal+) dan boshqariladigan fransuz tilidagi kanallarda namoyish etildi.

## Manbalar

## Havolalar

* NextTView bosh sahifasi
* Video matnli elektron jurnal  Arxivnaya kopiya
Eidophor

**Eidophor** () – kino oʻlchamli ekranlarda televizor tasvirlarini ishlab chiqarish uchun mos keladigan yorugʻlik klapanli video projektor. Ism yunoncha *ειδω* va *φορέας*, soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, „tasvir“ va „tashuvchi“ degan maʼnoni anglatadi. Texnologiya yopishqoq dielektrik suyuqlikning sirtini katod nurlari bilan skanerlash orqali deformatsiyalanishiga asoslangan. Olingan mikroskopik nosimmetrikliklar maxsus yoriq optikasi yordamida ekranda proyeksiyalangan tasvirga aylantiriladi.

## Manbalar

## Havolalar

*
Suhrob Sultonov

**Suhrob Rustamjon oʻgʻli Sultonov** (, 26-mart, 1990-yil, Toshkent) Oʻzbekistonlik futbolchi, Bekobodning „Metallurg“ klubi darvozaboni.

## Futbolchilik faoliyati
Suhrob futbolchilik faoliyatini OKMK yoshlar jamoasi tarkibida boshlagan. 2010-yil Toshkening „NBU-Osiyo“ jamoasi tarkibiga oʻtgan. Oʻzbekiston Birinchi ligasi oʻyinlarida professional futboldagi debyutini oʻtkazgan. 2011-yilgi mavsum oldidan Samarqandning „Dinamo“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan va „NBU Osiyo“ jamoasiga ijaraga berilgan. 2013-yilgi mavsumda Bekobodning „Metallurg“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Suhrob Bekobodliklar tarkibida 4 mavsum davomida toʻp surdi. 2017-yilgi mavsumda Oʻzbekiston Oliy ligasi ikki davrasi oldidan Toshkentning „Bunyodkor“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Dastlabki mavsumidayoq qaldirgʻochlar tarkibida Oʻzbekiston Kubogi finaliga qadar yetib bordi. Final baxsida Bunyodlkor klubi „Lokomotiv“ jamoasiga 1-0 hisobida magʻlub boʻldi. 2019-yilgi mavsumda Olmaliqning „AGMK“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Olmaliqlar tarkibida 3 mavsum davomida toʻp surdi va AGMK jamoasining Oʻzbekiston Kubogi, Oʻzbekiston Liga kubogi finaligacha yetib borishida oʻz oʻyinlari bilan hissa qoʻshgan. 2022-yilgi masvum oldidan Toshkentning „Bunyodkor“ jamoasiga qaytdi va ikki yillik shartnoma imzolagan. 2024-yil yanvar oyida Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

## Yutuqlar
Oʻzbekiston Kubogi ikkinchi oʻrin: 2017, 2019, 2020

Oʻzbekiston Liga kubogi ikkinchi oʻrin: 2019

Oʻzbekiston Superkubogi ikkinchi oʻrin: 2019

## Manbalar

## Havolalar

* Suhrob Sultonov OʻzPFL saytida futbolchi profili
* Suhrob Sultonov Soccerway saytida futbolchi profili
* Suhrob Sultonov Transfermarkt saytida futbolchi profili
* Suhrob Sultonov Footballfacts saytida futbolchi profili
Muhammad Sultonov (futbolchi, 1992)

**Muhammad Imomalievich Sultonov** (; 1992-yil 22-dekabrda tugʻilgan) – rossiyalik futbolchi. U Moskvaning „Rodina“ klubida oʻynaydi.

## Klub karerasi
U 2012-yil 22-aprel kuni Moskvaning „Lokomotiv-2“ jamoasi safida Rossiya Ikkinchi Divizionida „Volga Tver“ klubiga qarshi oʻyinda debyut qilgan.

U 2014-yil 9-mart kuni „SKA-Energiya Xabarovsk“ klubiga qarshi oʻyinda „Spartak Nalchik“ jamoasi tarkibida Rossiya birinchi milliy ligasida debyut qilgan.

U 2020-yil 11-avgust kuni Sankt-Peterburgning „Zenit“ klubiga qarshi oʻyinda „Rotor Volgograd“ jamoasi safida Rossiya Premyer-ligasida debyut qildi.

2020-yil 8-sentabrda uning Rotor bilan shartnomasi oʻzaro kelishuvga koʻra bekor qilindi. Ertasi kuni u Nijniy Novgorod FK jamoasi bilan 2 yillik shartnoma imzoladi.

## Yutuqlar

; Torpedo Moskva
* Rossiya milliy futbol ligasi: 2021-22

## Faoliyat statistikasi

## Eslatmalar

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Usenbay Baltaniyozov

**Usenbay Baltaniyozov** (1940-yil, Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston SSR, Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Kegeyli tumanidagi „Xalqobod“ sovxozining mexanizatori. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1973). SSR Oliy Kengashining 7 va 8-chaqiriq deputati.

## Biografiyasi
Usenbay Baltaniyozov 1940-yilda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining qishloq aholi punktlaridan birida tugʻilgan. Millati qoraqalpoq. Mahalliy qishloq maktabini tugatgach, 1956-yilda Kalinin kolxozida ishlagan. Mexanizatsiya kurslarini tamomlagan. 1958-yildan mexanizator, Kegeyli tumanidagi „Xalqobod“ sovxozi mexanizatsiyalashgan boʻlinmasi aʼzosi. 1969-yilda Amudaryo deltasida paxta yetishtiruvchi shu kolxozga mexanizatsiyalashgan brigadaga brigadir etib tayinlanadi .

Usenbay Baltaniyozov brigadasi paxtachilikda yuqori mehnat natijalarini koʻrsatgan. Sakkizinchi besh yillikda (1966—1970) Usenbay Baltaniyozov brigadasi har yili Kegeyli tumani paxtakorlari oʻrtasidagi sotsialistik musobaqada birinchi oʻrinni egallagan. Sakkizinchi besh yillik rejadagi koʻrsatgan mehnat natijalari uchun Usenbay Baltaniyozov Lenin ordeni bilan taqdirlangan..

Keyingi yillarda ham Usenbay Baltaniyozov rahbarlik qilgan jamoa paxta xomashyosini yetishtirish va yigʻib olishda yaxshi natijalarni koʻrsatib keldi. Brigada 1973-yilda davlatga paxta xomashyosi topshirish boʻyicha toʻqqizinchi besh yillik (1971—1975)ning sotsialistik majburiyatini muddatidan uch yil oldin bajardi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1973-yil 10-dekabrdagi farmoni bilan Lenin ordeni hamda „Oʻroq va "Bolgʻa“  oltin medali bilan taqdirlangan(18476-son).

Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasidan SSSR Oliy Kengashining 7-chaqiriq (1966—1970) va 8-chaqiriq (1970—1974) deputati etib saylangan.

### Mukofotlari
Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1973), Lenin ordeni – ikki marta (04.08.1971; 1973).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Депутаты Верховного Совета СССР. Восьмой созыв. — М., 1970. — С. 45, 547.
* История Узбекской ССР с древнейших времён до наших дней. — Ташкент: изд. Фан, 1974. — С. 558. — 582 с.
* Министерство производства и заготовок сельскохозяйственных продуктов Узбекской ССР. Социалистическое сельское хозяйство Узбекистана. — Ташкент: изд. ЦК Компартии Узбекистана, 1974. — С. 6.

## Havolalar
*
Izzatilla Abdullayev

**Izzatilla Abdullayev** (; 16-yanvar 1996-yil, Oʻzbekiston) – Oʻzbekistonlik futbolchi, Toshkentning „Lokomotiv“ klubi hujumchisi. Oʻzbekiston oʻsmirlar terma jamoasi tarkibida 2012-yilgi AFC U-17 Osiyo Kubogi chempioni va 2013-yilgi FIFA U-17 Jahon chempionati ishtirokchisi.

## Futbolchilik faoliyati
Futbolchilik faoliyatini Toshkentning „Paxtakor“ jamoasi oʻrinbosarlar jamoasi tarkibida boshlagan. 2016-yilgi mavsumda Jizzaxning „Soʻgʻdiyona“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Oʻzbekiston Superligasidagi debyutini 2016-yil „Qoʻqon 1912“ jamoasiga qarshi oʻyinda oʻtkazdi. Jizzax jamoasi tarkibida 5 mavsum davomida oʻynagach 2020-yilgi mavsum oldidan „Buxoro“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Buxoro jamoasida bir mavsum davomida oʻynadi va 23 ta oʻyinda ishtirok etib 3 gol muallifi boʻldi. 2021-yilgi mavsum oldidan Oʻzbekiston Pro ligasi ishtirokchisi Fargʻonaning „Neftchi“ klubi bilan shartnoma imzoladi. 2023-yil 19-dekabrda uch yillik faoliyatinidan soʻng „Neftchi“ jamoasini tark etgan maʼlum qilindi. 2024-yilgi mavsum oldidan Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

## Yutuqlar

*  AFC U-17 Osiyo Kubogi chempioni: 2012
*  Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2014
*  Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolibi: 2021

## Shaxsiy hayot
Izzatilla „Soʻgʻdiyona“ klubini uzoq yillik darvozboni Shirinboy Abdullayevni ukasidir.

## Manbalar

## Havolalar

* Izzatilla Abdullayev  OʻzPFL saytida futbolchi profili

* Izzatilla Abdullayev Transfermarkt saytida futbolchi profili
* Izzatilla Abdullayev Soccerway saytida futbolchi profili
Xojambergen Iembergenov

**Xojambergen Iembergenov** (1916-yil, Mangʻishloq tumani, Zakaspiy viloyati, Turkiston viloyati, Rossiya imperiyasi — nomaʼlum, Qoʻngʻirot, Qoraqalpogʻiston ASSR, Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston SSR, Qoraqalpogʻiston ASSR, Qoʻngʻirot tumani Berdaq nomidagi oʻrta maktab direktori. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1978).

## Biografiyasi
Xojambergen Iembergenov 1916-yilda Mangʻishloq tumani (hozirgi Qoʻngʻirot tumani) 6-ovulda dehqon oilasida tugʻilgan. Xojambergen Iembergenov yoshligida yetim qolgan. Qoʻngʻirotdagi Chapayev nomli bolalar uyida tarbiyalangan. Toʻliq boʻlmagan oʻrta maʼlumotni olgach, Toʻrtkoʻldagi pedagogika texnikumida oʻqib, uni 1935-yilda tamomlagan. Xoʻjaylidagi ishchilar fakultetida, Tamdi qishlogʻidagi maktabda dars bergan. Keyingi yillarda Oʻrta Osiyo davlat universiteti (1935—1937), Toshkent pedagogika institutida (1940—1941) tahsil olgan. Ayni paytda Qoʻngʻirotdagi Orjonikidze maktabida dars bergan  .

Ulugʻ Vatan urushi boshlanganidan keyin Xojambergen Iembergenov koʻngilli sifatida frontga ketishga harakat qildi, ammo tibbiy koʻrikdan oʻta olmadi. Keyingi yillarda Chimboydagi pedagogika bilim yurtida dars bergan, Qoʻngʻirot shahridagi Orjonikidze oʻrta maktabida direktor boʻlgan. 1943-yildan maʼmuriy ishda. 1944-yildan KPSS (b) aʼzosi. 1945-yilgacha Qoʻngʻirot tumani ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari.

1950-yildan Qoʻngʻirot shahridagi Orjonikidze oʻrta maktabi direktori. 1951-yilda Nukus pedagogika institutining sirtqi boʻlimini biologiya va kimyo oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Oʻqituvchilikdagi ulkan yutuqlari uchun 1960-yilda Lenin ordeni bilan taqdirlangan. Xojambergen Iembergenov Qoraqalpogʻistonda birinchi oʻquvchilarning ishlab chiqarish brigadasini tashkil etish tashabbuskori va rahbari boʻlgan. Keyingi yillarda: oʻn bir yillik ishlab chiqarish maktabi direktori (1961—1963), Gagarin maktabi direktori (1963—1969). 1969-yildan Nukus shahridagi Berdaq maktabi direktori boʻlib, yigirma yil uzilishlar bilan boshqargan  1970—1974-yillarda mahalliy mehribonlik uyi direktori boʻlib ishlagan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1978-yil 27-iyundagi farmoni bilan unga Lenin ordeni bilan *„Oʻquvchilarga taʼlim va kommunistik tarbiya berishdagi ulkan xizmatlari uchun“* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni hamda Oʻroq va bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan (No 19081).

1979-yilda nafaqaga chiqdi. Pensioner boʻlib, 1986-yilgacha maktabda dars bergan. Nukusda yashagan. Oʻlim sanasi aniqlanmagan.

### Mukofotlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni — ikki marta (30.08.1960; 1978)
* Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Народное образование. — М.: Учпедгиз, 1985. — Т. Выпуски 1 – 6. — С. 7.

## Havolalar

*
Ahmed Reymov

**Ahmed Mambetkarimovich Reymov** (1977-yil 17-sentyabr, Qoraoʻzak, Qoraqalpogʻiston ASSR) —Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti rektori. Qoraqalpogʻiston Joʻqorgʻi Kengesi deputati. 

## Manbalar
Rahim Avezmuratov

**Rahim Avezmuratov** (1924-yil 9-may, Sovet Buyrachi qishlogʻi, Shovot tumani, Xorazm viloyati, Oʻzbekiston SSR  — 1983-yil 16-dekabr, Sovet Buyrachi qishlogʻi, Shovot tumani, Xorazm viloyati, Oʻzbekiston SSR) – Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Shuhrat ordenining toʻliq sohibi.

## Biografiyasi
Rahim Avezmuratov 1924-yil 9-mayda Sovet Buyrachi qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Maktabning 7-sinfini tamomlagach, kolxozda ishlaydi.

1942-yilda Oʻzbekiston SSR Xorazm viloyati Shovot tuman harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan. 1943-yil iyuldan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida boʻlgan. Rahim Avezmuratov Kursk jangida va Levoberejnaya Ukrainani ozod qilish janglarida qatnashgan, jarohatlangan, ammo xizmatga qaytgan. 1944-yilda 2 ta „Jasurlik uchun“ medali bilan taqdirlangan.

1945-yil yanvar oyining birinchi yarmida Gurna (Polsha) yaqinidagi janglarda oʻz boʻlinmasi bilan birga dushman transheyasiga yaqinlashib, 15 ga yaqin dushman askarini yoʻq qilgan. 1945-yil 20-yanvardagi 77-gvardiya oʻqchi diviziyasining № 1/n buyrugʻi bilan 3-darajali Shuhrat ordeni bilan taqdirlangan.

1945-yil 24-yanvarda Pulavi shahri (Polsha) yaqinida nemis mudofaasini yorib oʻtish paytida uning boʻlinmasi 20 ga yaqin dushman askarini yoʻq qilgan. Boʻlinmada patronlar tugagach, Avezmuratov qoʻl jangiga oʻtib, nemis askarlaridan birining pulemyotini tortib oladi va 10 ga yaqin dushman askarini yoʻq qiladi. 69-armiyaning 1945-yil 23-fevraldagi 34-n-sonli buyrugʻi bilan u 2-darajali Shuhrat ordeni bilan taqdirlangan.

1945-yil 10-martda Oderning oʻng qirgʻogʻidagi platsdarmda, dushmanning qarshi hujumlariga kurash paytida dushmanning butun boʻlinmasi va 20 ga yaqin dushman askarini yoʻq qilgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 31-maydagi farmoni bilan 1-darajali Shuhrat ordeni bilan taqdirlanadi va Shuhrat ordenining toʻliq sohibiga aylanadi.

1945-yildan KPSS aʼzosi.

1945-yilda serjant unvoni bilan demobilizatsiya qilindi. Demobilizatsiyadan keyin oʻzining tugʻilgan qishlogʻiga qaytib keladi. Chkalov nomidagi kolxozda traktorchi boʻlib ishlagan. 1983-yil 16-dekabrda vafot etgan.

## Mukofotlari

* I darajali Shuhrat ordeni (1945-yil 31-may; № 241634) — Oderning gʻarbiy qirgʻogʻidagi koʻpriklar koʻprigini kengaytirish boʻyicha janglarda koʻrsatgan mahorat va jasorati uchun;
* II darajali Shuhrat ordeni (1945-yil 23-fevral; № 11696) — Vistulaning gʻarbiy sohilida dushman mudofaasini yorib oʻtishda jasorat va mahorat koʻrsatgani uchun;
* III darajali Shuhrat ordeni (1945-yil 20-yanvar; 602-son) — Gurna qishlogʻi yaqinidagi jangda jangovar mahorat va shaxsiy jasorat koʻrsatgani uchun;
* 2 ta Jasurlik uchun medali;
* bir qator medallar.

## Manbalar
Salay Xudoyquliyev

**Salay Xudoyquliyev** (1935-yil, Hazorasp tumani, Xorazm viloyati, Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston SSR, Xorazm viloyati, Hazorasp tumani, Frunze nomidagi kolxoz mexanizatori. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1973). SSSR Oliy Sovetining 10-chaqiriq deputati.

## Biografiyasi
1935-yilda Hazorasp tumanidagi qishloq aholi punktlaridan birida tugʻilgan. Mahalliy maktabni tamomlagan. 1950-yildan Hazorasp MTSda traktorchi yordamchisi, traktorchi, mexanik boʻlib ishlagan. 1958-yildan Hazorasp tumani, Frunze nomidagi paxtachilik kolxozi rais oʻrinbosari. 1964-yilda shu kolxozda mexanizatsiyalashgan paxtachilik brigadasiga brigadir etib tayinlanadi.

Salay Xudoyquliyev rahbarlik qilayotgan jamoa har yili paxtachilikda yuqori mehnat natijalarini koʻrsatgan. Jamoaviy sotsialistik majburiyat va sakkizinchi besh yillikning (1966—1970) paxta yetishtirish boʻyicha rejalarini muddatidan oldin bajarib, Hazorasp tumani paxtakorlik jamoalari oʻrtasidagi sotsialistik musobaqada yetakchi oʻrinni egalladi. Sakkizinchi besh yillik rejadan keyingi koʻrsatgan mehnat natijalari uchun Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Keyingi yillarda Salay Xudoyquliyev brigadasi paxta xomashyosidan yuqori hosil olishni davom ettirdi va 1973-yil yakunlariga koʻra Hazorasp tumani paxtakorlari oʻrtasida oʻtkazilgan sotsialistik musobaqada yetakchi oʻrinni egalladi. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1973-yil 10-dekabrdagi farmoni bilan „1973-yilda paxta va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va davlatga sotishni koʻpaytirish boʻyicha majburiyatlar va rejalarni bajarishda mehnat jasorati koʻrsatganligi, sotsialistik mehnat faoliyati davomida erishgan yutuqlari, umumiyittifoq sotsialistik musobaqada erishgan yuksak muvaffaqiyatlari uchun“ Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan (12419-son) .

Oʻzbekiston SSRdan SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi 10-chaqiriq (1979—1984) deputati etib saylangan.

Keyingi taqdir nomaʼlum.

### Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni – ikki marta (04.08.1971; 1973)
* Oktyabr inqilobi ordeni (20.02.1978)

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Joʻxori gurtik

**Joʻxori gurtik** (*[[qoraqalpoq tili]]da*: *Júweri gúrtik*, *jueri gurtik* yoki *jugeri gurtik*) – qoraqalpoq oshxonasining joʻxori unidan tayyorlanadigan milliy taomi. U Qoraqalpoq oshxonasida keng tayyorlanadigan taom sirasiga kiradi. Taomni odatda beshbarmoq bilan adashtirib yuborishadi.
## Tayyorlash jarayoni
Joʻxori gurtikni tayyorlashda asosan un va maxsus yormadan foydalaniladi. Un Qoraqolpogʻiston hududida barqaror oʻsimlik boʻlgan joʻxori donidan tayyorlanadi. Taom uchun maydalanib yumaloq shaklga keltirilgan piyoz, kartoshka va sabzi qoʻshilgan goʻsht aralashmasi kerak boʻladi. Bu taom bir qarashda chuchvaraga oʻxshab ketadi. Joʻxori gurtik asosan qoʻzichoq yoki kurka goʻshti aralashmasidan hozir boʻlgan masalliqni joʻxori unidan tayyorlangan tanga shaklidagi xamirga tugish orqali pishiriladi.

## „Júweri gúrtik“ kuni
2023-yilning 25-fevral kuni turli ijtimoiy tarmoqlar orqali jamoatchilik tarafidan „Júweri gúrtik“ kunini Qoraqalpogʻiston Respublikasida keng nishonlash tashabbusi mahalliy aholi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan. Shundan soʻng Xoʻjayli tuman hokimligi, shuningdek, Turizm va madaniy meros vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oshpazlar uyushmasi, Nukus shahri 1-sonli ixtisoslashtirilgan madaniyat maktabi jamoasi koʻmagida ilk bor „Júweri gúrtik“ kuni nishonlangan. Joʻxori gurtikning eng katta porsiyasi Nukus shahrida joylashgan prezident maktabida tayyorlangan. Prezident maktabidagi taomni tayyorlash jarayonida 20 ta kurka goʻshti, 35 kg joʻxori uni va 15 kg bugʻdoy uni sarflangan. Tayyorlangan taom diametri 3,5 x 2,5 metr oʻlchamda tayyorlab olingan „lagan“ga suzilgan. „Júweri gúrtik“ kunini Rossiya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Janubiy Koreya va boshqa mamlakatlarda yashovchi qoraqalpoq faollari ham birga nishonlaganlar.

## Yana qarang

* Gurtik

* Beshbarmoq

* Qoraqalpoq oshxonasi

## Manbalar
Nyu Kvansen

**Nyu Kvansen**, boshqa variantlari **Nyu Kvan Sen**, **Nyu Gvan Sen** (1886-yil, Shimoliy Hamgyong provinsiyasi, Koreya — vafot etgan sanasi nomaʼlum, Mayskiy shahri, Kabarda-Bolqoriya ASSR, RSFSR) — Oʻzbekiston SSR, Xorazm viloyati Gurlan tumani Vazir qishloq soveti Stalin nomidagi kolxoz kolxozchisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

## Biografiyasi
Nyu Kvansen 1886-yilda Koreyaning Shimoliy Hamgyong provinsiyasi qishloq aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tugʻilgan. XX asr boshlarida Nyu Kvansen Rossiya imperiyasining Primorsk viloyatiga emigratsiya qilgan. 1937-yilda Oʻzbekiston SSRdagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. Gurlan tumanidagi Stalin nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan.

1949-yilda 5 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 80,2 sentnerdan sholi yigʻib oladi. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1950-yil 13-iyundagi farmoni bilan „Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining barcha turlari bo‘yicha majburiy yetkazib berish shartnomalarini bajargani, sug‘oriladigan yerlardan sholi, paxta va yashil kanoplardan yuqori hosil olganligi, 1949-yilda MTS ishi uchun natura shaklida toʻlovlar amalga oshirgani va 1950-yilda bahorgi ekinlarni ekish uchun barchani urug‘lik bilan ta’minlaganligi uchun“ Lenin ordeni, Oʻroq va Bolgʻa oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Keyinchalik Nyu Kvansen Kabarda-Bolqoriya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Mayskiy qishlogʻida yashagan, 60-yillarning oxirida vafot etgan va Mayskiy shahridagi eski qabristonga dafn etilgan. Hozirda dafn etilgan joyi nisbatan qoniqarli holatda.

### Mukofotlari
Sotsialistik Mehnat Qahramoni;Lenin ordeni; „1941-1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali; Mehnatdagi oʻrnak koʻrsatganligi uchun medali (1952).

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Шин Д. В., *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* З. В., Пан Н. Г. *Герои Социалистического Труда — казахстанцы*, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
* Мен Д. В., Квон Л. А., Ким, *Советские корейцы Казахстана*, Алматы, 1992
* Ким П. Г., *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Кан Г. В., *История корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Г. Н., Мен Д. В., *История и культура корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Б. И., *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

## Havolalar
* Герман Ким, Энциклопедия корё сарам. Герой Социалистического Труда Ню Гван Сен
Xivada davlat toʻntarishi (1918)

**Xivadagi davlat toʻntarishi (1918)** – Yovmut turkmanlari yetakchisi Junaidxon tomonidan Xiva xoni Asfandiyorxonning hokimiyatdan agʻdarilishi va oʻldirilishi. Bu Xivadagi inqilobiy harakatning natijasi boʻlib, voqealardan bir necha yil oʻtib Xorazmning Sovet Ittifoqi tarkibiga kirishiga olib keldi.

## Tarixi
1917-yil Rossiya fevral inqilobidan keyin xonlikda liberal islohotlar oʻtkazishga harakat qilindi. Lekin Xiva xoni Asfandiyorxon konservativ edi va bu islohotlarning oldini olishga harakat qildi. Rossiyada Oktyabr inqilobi va bolsheviklar oʻz farmonlari bilan hokimiyat tepasiga kelganidan soʻng Xiva xonligida xondan norozilik yanada kuchaydi.

## Toʻntarish
1918-yil bahorida Yovmut turkmanlarining rahbari Junaidxon harbiy toʻntarish uyushtirdi, Asfandiyorxonni taxtdan agʻdarib, oʻldirtirdi va Xivada hokimiyatni qoʻlga oldi. Asfandiyorxonning ukasi Said Abdullaxon (1918-1920-yillarda hukmronlik qilgan) qoʻgʻirchoq xon deb eʼlon qilindi.

## Yana qarang

* Xivadagi inqilob
* Xiva xonligi
* Asfandiyorxon
* Rossiyada fuqarolar urushi

## Adabiyotlar

*
Agrius cingulata

***Agrius cingulata***, **pushti dogʻli kalxat** yoki **kartoshka shox qurti**, Sphingidae oilasiga mansub kuya. Tur 1775-yilda birinchi marta Iogan Kristian Fabrisius tomonidan tavsiflangan.

## Tavsifi
Lichinkasining qanotlari kengligi  dan  dyuymgacha (9,5–12&nbsp;sm).Uning mustahkam tanasi pushti, kulrang, jigarrang ranglar bilan qoplangan. Tanasining tag qismi pastga tomon torayib borgan. Orqa qanotlarini kulrang, qora va pushti chiziqlar kesib oʻtgan.


Agrius cingulata MHNT CUT 2010 0 208 Itatiaia National Park Brazil female dorsal.jpg|Urgʻochisi
Agrius cingulata MHNT CUT 2010 0 208 Itatiaia National Park Brazil female ventral.jpg|Urgʻochi pastki qismi
Agrius cingulata MHNT CUT 2010 0 208 Itatiaia National Park Brazil male dorsal.jpg|Nari
Agrius cingulata MHNT CUT 2010 0 208 Itatiaia National Park Brazil male ventral.jpg|Nar pastki qismi


## Biologiyasi
Lichinkasi asosan tunda faol bo'ladi.U gullarning nektarlari bilan oziqlanadi, jumladan oy guli (*Calonyction aculeatum*), tonggi sharaf (*Convolvulus*) va petuniya shular jumlasidan.

Tuxumi — shoxli, yirik, qalin qurtsimon. Kechasi va kunduzi shirin kartoshka (*Ipomoea batatas*), *[[Datura]]* turlari va boshqa o'simliklar bilan oziqlanadi. Tuxumi shirin kartoshkaning zararkunandasi sifatida tanilgan.

## Tarqalishi
Bu tur asosan tropik tur boʻlib, katta kapalaklar shimoldan Kanadaga va janubdan Patagoniya va Folklend orollariga koʻchib oʻtadi. Ularni Galapagos orollari va Gavayida ham uchratish mumkin. Bu haqda Yevropa, jumladan Portugaliya va Buyuk Britaniya davlatlari tomonidan xabar berilgan. Ularni yaqinda G'arbiy Afrika va Kabo-Verdeda ham uchratish kuzatilgan. Braziliya esa ehtimol ularning vatani deb hisoblanmoqda.

## Rasmlari

image:Agrius cingulata variation sjh.JPG|O'zgarish davri
File:Starr 020124 0026 agrius cingulata.jpg|Kapalak qurti


## Havolalar
Suhrob Berdiyev

**Suhrob Berdiyev** (; 12-aprel 1990-yil, Toshkent) – Oʻzbekistonlik fubolchi, hujumchi pozitsiyasida oʻynadi. 

## Futbolchilik faoliyati
2016-yilgi mavsumda Gʻuzorning „Shoʻrtan“ jamoasidan Toshkentning „Paxtakor“ jamoasiga oʻtdi. Paxtakor jamasi safida Osiyo Chempionlar ligasida debyutini amalga oshirdi va debyut golini ham kiritishga muvaffaq boʻlgan. 2016-yilgi mavsum, ikki davra oldidan Qoʻqon 1912 jamoasi safiga oʻtgan. „Qoʻqon 1912“ jamoasidagi 5 yillik faoliyatidan soʻng jamoani tark etdi va Oʻzbekiston Pro ligasida ishtirok etuvchi „Yangiyer“ klibi bilan shartnoma imzoladi. 2022-yilgi mavsumda Yangiyer jamoasidan „Andijon“ jamoasiga oʻtdi va mavsum soʻngigacha shartnoma imzoladi.

## Yutuqlar

* Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolibi: 2022
* Oʻzbekiston PFL kubogi gʻolibi: 2015
* Oʻzbekiston Superkubogi ikkinchi oʻrin: 2016

## Manbalar

## Havolalar

* Suhrob Berdiyev  Transfermarkt saytida futbolchi profili
* Suhrob Berdiyev  OʻzPFL saytida futbolchi profili
* Suhrob Berdiyev Soccerway saytida futbolchi profili
Nikolay Kim

**Nikolay Vasilyevich Kim** (1904—1988) — sovet jamoat, davlat va siyosiyat arbobi, Xorazm viloyati Yangiariq tumanidagi Al-Xorazmiy nomidagi sovxoz direktori. Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

## Biografiyasi
1904-yilda 2-dekabrda Uzoq Sharqda, Priamur oʻlkasi, Primorsk viloyati, Janubiy Ussuri tumani, Pokrovskiy volostining Sinelnikovo-1 qishlogʻida (hozirgi Oktyabr tumani, Primorsk oʻlkasi) tugʻilgan. 1927-yildan KPSS aʼzosi.

1920-yildan jamoat, ijtimoiy va siyosiy ishlarda. 1928—1929-yillarda Uzoq Sharq oʻlkasining Vladivostok okrugi Pokrovskiy tumani, Sinelnikovo-1 qishlogʻidagi umumiy doʻkon boshligʻi, Budyonniy kolxozining raisi. 1931-yilda Vladivostok shahridagi ikkinchi darajali Uzoq Sharq oʻlkasi sovet partiya maktabini tamomlagan. 1931—1932-yillarda Uzoq Sharqning Primorsk viloyati, Xankayskiy tumani, Kamen-Ribolov qishlogʻida kolxoz raisining oʻrinbosari. 1937—1938-yillarda Oʻzbekiston SSR Xorazm okrugi Gurlan qishlogʻida mashina-traktor stansiyasi (MTS) direktorining siyosiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari, tuman ijroiya qoʻmitasining va isteʼmolchilar tashkilotining savdo boʻlimi boshligʻi. 1938-yil maydan oktyabrgacha Oʻzbekiston KP (b) Gurlan tuman qoʻmitasi kotibi. 1938—1939-yillarda Xorazm viloyati, Yangi Urganch shahridagi Xorazm viloyat isteʼmolchilar uyushmasi katta instruktori. 1939—1941-yillarda Oʻzbekiston KP (b) Qoʻshkoʻpir tuman qoʻmitasining ikkinchi kotibi. 1941—1950-yillarda Oʻzbekiston KP (b) Urganch tuman qoʻmitasining ikkinchi kotibi. 1950—1951-yillarda Oʻzbekiston KP (b) Yangibozor tuman qoʻmitasining ikkinchi kotibi. 1951—1952-yillarda Oʻzbekiston KP (b) Xorazm viloyati qoʻmitasi qishloq xoʻjaligi boʻlimi mudiri, kotib yordamchisi. 1952—1955-yillarda Oʻzbekiston KP Urganch tumani qoʻmitasining ikkinchi kotibi. 1955—1960-yillarda Xorazm viloyati qishloq xoʻjaligi boshqarmasi boshligʻi. 1960—1963-yillarda Xorazm viloyati „Uzselxoztexnika“ birlashmasi raisi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1973-yil 10-dekabrdagi farmoni bilan Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni taqdirlangan.

Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetiga deputat etib saylangan.

1988-yilda vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Герой соц.труда,Ким Николай Васильевич, первый директор совхоза Аль-Хорезми.
* Узбек совет энциклопедияси. — Т. 5. — С. 465.
Sharifiy xalifaligi

**Sharifiy xalifaligi** () — Tugatilgan Usmonli xalifaligi oʻrniga 1924-yilda Hijoz Hoshimiylar podsholigining sharifiy hukmdorlari tomonidan eʼlon qilingan xalifalik.

## Tarixi
Sharifiy xalifalik tushunchasi kamida XV asrda o‘ylab topilgan. XIX asrning oxiriga kelib, 1877–1878-yillardagi Rossiya-Turkiya urushida qattiq magʻlubiyatga uchragan Usmonli imperiyasining tanazzulga uchrashi tufayli potentsial Sharifiy xalifaligining istiqbollari yanada realroq boʻldi. Biroq, Sharifiy xalifaligi g‘oyasi Yaqin Sharqda yoki boshqa joylarda keng omma tomonidan qo‘llab-quvvatlangani haqida juda kam dalillar mavjud.

Usmonli saltanati 1922-yil 1-noyabrda Turkiyaning mistaqillik urushi paytida tugatildi. Ammo xalifalik lavozimi qo‘shimcha o‘n olti oy davomida saqlanib qoldi, bu vaqt davomida uni Abdulmajid II boshqargan. U 1924-yil 3-martgacha yangi tashkil etilgan Turkiya Respublikasi homiyligida xalifalik qilgan. Biroq Turkiya Buyuk Millatlar Majlisi qarorida xalifalik tugatildi. Husayn ibn Ali bundan xabar topgach, oʻzining paygʻambarlik nasl-nasabiga va Islomning ikki muqaddas masjidi – Makka masjidi va Madinadagi Paygʻambarimiz masjidini nazorat qilishiga asoslanib oʻzini xalifa deb eʼlon qildi  (birgalikda Haramayn sifatida tanilgan, , "ikki ziyoratgoh" egasi). *Haramayn*ga egalik qilish har qanday xalifa uchun ajralmas shart edi. The Times nashriga ko‘ra, Usmonlilarning so‘nggi sultoni va so‘nggidan oldingi Usmonli xalifasi Mehmed VI o‘zini xalifa deb e’lon qilganidan so‘ng Husaynga qo‘llab-quvvatlash telegrafi yuborgan. Shunga qaramay, podshoh Husaynning xalifaligi hali mustamlaka boʻlgan arab dunyosi tomonidan keng eʼtirof etila olmadi va Hoshimiylar oilasi Ibn Saudning (hozirgi Arabistonning asoschisi) 1924—1925-yillarda Najdiy Ixvon qoʻshinlari tomonidan bosib olingandan soʻng Hijoz hududini tark etishga majbur boʻlgach, tugatildi.

Xalifalik mavqei va uslubini ekumenik eʼtirof bilan tiklashga so‘nggi urinish Hijoz shohi va Makka sharifi al-Husayn ibn Ali al-Hoshimiy tomonidan qilingan. U 1924-yil 11-martda ikkalasini ham oʻz zimmasiga oldi va 1924-yil 3-oktabrgacha shohlikni oʻgʻli Ali ibn al-Husayn al-Hoshimiyga topshirgunga qadar, xalifalik lavozimi va uslubini qabul qilmadi.
## Manbalar
Gippodam tizimi

**Gippodam tizimi** yoki **Gippodam shahri** deb – qadimgi shahar koʻchalarining toʻgʻri burchak ostida kesishishi, jamoat binolari va bozorlarining toʻrtburchak shaklida rejalashtirish orqali standart holatga keltirish usuliga aytiladi. Ushbu uslub Aristotelning shogirdi, qadimgi yunon arxitektori Gippodamus nomi bilan bogʻliq. Turli davrlarda Gippodam tizimi orqali koʻplab qadimiy *([[Pirey (Gretsiya)|Pirey]], Rodos, Turii, [[Iskandariya|Misrning Iskandariya]])* va zamonaviy shaharlar rejalashtirilgan.

Gippodam tizimida asosiy koʻchalar bir-biriga perpendikulyar kesishadi. Kesishgan yoʻllar bilan chegaralangan hudud kvartal deb ataladi. Gippodam tizimida har bir hududning teng rivojlanishi asosiy maqsad qilib olingan edi. Oʻlchamlari bir xil boʻlgan turar-joy binolari shakllangan. Davrning eng mashhur kashfiyotlaridan biri kanalizatsiya xandaqlari ham aynan shu uslub bilan birga kirib kelgan. Koʻchalar asosan *(imkon qadar)* asosiy nuqtalarga olib borgan. Teatrlar va stadionlar turar-joylardan tashqarida qurilgan.

## Manbalar

## Yana qarang

* Manhattan bosh rejasi
Oʻrazbay Dlimbetov

**Oʻrazbay Dlimbetov** (1935-yil, Xoʻjayli tumani, Qoraqalpogʻiston ASSR — vafot etgan sanasi nomaʼlum, Xoʻjayli tumani, Qoraqalpogʻiston) — sovet ishchisi, Oʻzbekiston SSR Melioratsiya va suv xoʻjaligi vazirligi Qoraqalpogʻiston ASSR „Karakalpakvodstroy“ tresti Taxiatosh qurilish-montaj boshqarmasi ekskavator mashinisti. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1981).

## Biografiyasi
Oʻrazbay Dlimbetov 1935-yilda Oʻzbekiston SSR Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Xoʻjayli tumanida (hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi) tugʻilgan. Millati qoraqalpoq.

Xoʻjayli tumaniagi oʻrta maktabni tugatgan.

1951—1954-yillarda „Karakalpakvodstroy“ trestining Taxiatosh qurilish-montaj boshqarmasida mashinist yordamchisi, soʻngra ekskavator mashinisti boʻlib ishlagan. 1954-yilda Sovet Armiyasiga harbiy xizmatga chaqirilgan. 1958-yilda harbiy xizmatni oʻtab boʻlganidan keyin avvalgi ish joyiga qaytgan. Qoraqalpogʻiston ASSR „Karakalpakvodstroy“ tresti Taxiatosh qurilish-montaj boshqarmasi ekskavator mashinisti boʻlib ishlay boshlagan.

Oʻrazbay Dlimbetov Qoraqalpogʻiston SSSRda suv xoʻjaligi obyektlari, jumladan, Amudaryo deltasida irrigatsiya tizimlarini qurish bilan shugʻullangan. 1974-yil 27-fevralda Oʻrazbay Dlimbetov Lenin ordeni bilan taqdirlangan. Oʻninchi besh yillikning rejasi va shaxsiy sotsialistik majburiyatlarini muddatidan oldin bajargan.

1981-yil 13-martda SSSR Oliy Soveti Prezidiumining Farmoni bilan oʻninchi besh yillik reja vazifalari va sotsialistik majburiyatlarni bajarishda erishgan muvaffaqiyatlari uchun unga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medal berilgan.

Oʻrazbay Dlimbetov 1970—1974-yillarda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasidan SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashining 8-chaqiriq deputati etib saylangan.

Turli medallar bilan taqdirlangan. 2 marta Lenin ordeni (27.02.1974; 13.03.1981) bilan taqdirlangan. Keyingi taqdiri nomaʼlum.

## Manbalar
Nasaf futbol klubi mavsumlari roʻyxati

Nasaf Qashqadaryo viloyatining Qarshi shahriga tegishli jamoa hisoblanadi. Jamoaga 1986-yilda *Geolog* nomi ostida asos solingan. Shundan soʻng, klub nomi bir necha martta oʻzgartirilgan boʻlib, 1996-yildan buyon *Nasaf* nomi saqlanib qolmoqda. Klub 1997-yildan buyon Oʻzbekistonning Oliy ligasida (2017-yildan Super liga) uzluksiz oʻynab kelmoqda. Jamoa Oʻzbekiston Superligasida chempionlikka davogar boʻlganlar qatorida turadi. Superliga tarixida eng koʻp ochko toʻplagan jamoalar oʻrtasida toʻrtinchi yaxshi natijani qayd etib turadi. (2023-yil 8-oktyabr maʼlumoti).
## Mavsumlar

## Nasaf futbol jamoasining murabbiylari

## Manbalar

## Havolalar
* Oʻzbekiston — Yakuniy jadvallar roʻyxati (RSSSF)
Karl Jacobs

**Karl Thomas Jacobs** (, 1998-yil 19-iyulda tugʻilgan), ilgari **GamerBoyKarl** nomi bilan tanilgan, amerikalik Twitch strimeri va YouTuber. U MrBeastning ekrandagi aktyorlari aʼzosi sifatida mashhurlikka erishdi. Keyinchalik u oʻz videolarini, birinchi navbatda Minecraft kontentini ishlab chiqadi. Jeykobs Dark Horse Comics tomonidan nashr etilgan komikslar seriyasiga moslashtiriladigan Dream SMP-dagi SMP toʻplamidan olingan ertaklar antologiyasi seriyasining yaratuvchisidir. U, shuningdek, boshqa YouTuberlar Sapnap va GeorgeNotFound bilan Banter podkastining boshlovchisi.

## Mukofot va nominatsiyalar

## Manbalar
Feastables

**Feastables LLC**  – Jimmy Donaldson tomonidan asos solingan Amerika kompaniyasi va brend. 2022-yil yanvar oyida Donaldson MrBeast Bars deb nomlangan shokolad barlarini ishlab chiqaradigan kompaniya yaratilishini eʼlon qildi.

## Manbalar

## Havolalar

*
German Yugay

**German Yugay**, koreyscha ismi – **Yu Vyn Sik** (1920-yil 19-fevral, Primorsk viloyati, Nikolsk-Ussuri tumani, Borisov volosti, Tyapigou qishlogʻi — 1979-yil 19-dekabr) — Oʻzbekiston SSR, Xorazm viloyati, Gurlan tumani, Vazir qishloq soveti Stalin nomidagi kolxoz zvenosi boshligʻi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

## Biografiyasi
1920-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra, 1922-yilda) Nikolsk-Ussuri tumani Tyapigou qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga Oʻzbekiston SSR Xorazm viloyatidagi maxsus aholi punktiga surgun qilinadi. 1943-yilda Gurlan tumanidagi Andreyev nomidagi maktabning 10-sinfini tamomlagan.

Gurlan tumanidagi Stalin nomidagi kolxozda (1960-yillardan „Kommunizm“ kolxozida) oddiy kolxozchi, sholichilik mudiri, chorvachilik fermasi boshligʻi, chorvachilik boʻyicha rais oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

1949-yilda German Yugay rahbarligidagi zveno 5 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 80 sentnerdan sholi yigʻib oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 13-iyundagi farmoni bilan „Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining barcha turlari boʻyicha majburiy yetkazib berish shartnomalarini bajargani, sugʻoriladigan yerlardan sholi, paxta va yashil kanoplardan yuqori hosil olganligi, 1949-yilda MTS ishi uchun natura shaklida toʻlovlar amalga oshirgani va 1950-yilda bahorgi ekinlarni ekish uchun barchani urugʻlik bilan taʼminlaganligi uchun“ Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1957-yilda Toshkent qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan. 1966-yilgacha Gurlan tumanidagi Stalin nomidagi kolxozda agronom boʻlib ishlagan. 1967-yildan Gurlan qishloq xoʻjaligi boshqarmasi agronom-entomologi, 1971-yildan 1975-yilgacha Gurlan tumanidagi „Kommunizm“ kolxozining „Oxunboboy“ paxtachilik uchastkasi boshligʻi, paxtachilik brigadasi brigadiri.

1979-yil 19-dekabrda vafot etgan. Gurlan tumanidagi sobiq „Kommunizm“ kolxozi qabristoniga dafn etilgan.

### Mukofotlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni,
* Lenin ordeni,
* „1941-1945 yillar Ulugʻ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali,
* "Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun" medali (1972).
## Manbalar

## Adabiyotlar
* Шин Д. В., *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* Ким П. Г., *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И., *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

## Havolalar
* Герман Ким, Герой Социалистического труда Югай Герман, Видео-Энциклопедия корё сарам
Transiordaniya amirligi

**Transiordaniya amirligi** ( *Imārat Sharq al-Urdun*; ; Rasmiy: *Amirate of Trans-Jordan*) — 1921-yil aprelda Qohira konferensiyasidan keyin (1921) tuzilgan Britaniya protektorati. Amirlikni Hoshimiylar sulolasi boshqargan, u qo‘shni Iroqda ham hukmronlik qilgan. Rasmiy ravishda bu hudud Britaniyaning Falastin mandati tarkibiga kirgan, ammo butunlay muxtoriyat edi. 1946-yilda amirlik Transiordaniya Hoshimiylar Qirolligi deb nomlangan mustaqil davlatga aylandi. Abdulloh I podshoh etib tayinlandi. 1949-yilda Arab-Isroil urushi va yangi konstitutsiya qabul qilingandan soʻng Abdulla I davlat nomini Iordaniya Hoshimiylar Qirolligiga oʻzgartirdi.

## Tarixi

### Tarixidan oldin
Usmonlilar imperiyasi davrida Transiordaniyaning katta qismi Suriya viloyati tarkibiga kirgan. Mamlakatning shimoliy qismi anʼanaviy ravishda Suriya bilan, janubiy qismi esa Arabiston yarim oroli bilan chegaradosh.

Birinchi jahon urushi paytida Transiordaniya hududida janglar boʻlib oʻtdi. Makka sharifi Husayn ibn Ali ingliz zobiti T. E. Lourensning yordami bilan Usmonlilar imperiyasining magʻlubiyati va qulashiga hissa qoʻshgan muvaffaqiyatli qoʻzgʻolon uyushtirdi.
### Britaniya nazoratining oʻrnatilishi
Sayks-Pikoning maxfiy kelishuviga koʻra, kelajakdagi Transiordaniya hududi Buyuk Britaniyaga oʻtkazildi. Huquqiy jihatdan nazoratni topshirish Millatlar Ligasi tomonidan chiqarilgan Britaniyaning Falastin uchun mandati bilan belgilandi.
## Chegaralari
Transiordaniyaning maydoni taxminan 42 000 km² edi.
## Aholisi
Jami aholisi 240 ming kishi boʻlib, shundan 220 mingga yaqini musulmon va nasroniylar, 10 ming arab va 10 ming kavkazliklar, shuningdek cherkeslar edi. 1877—1878-yillardagi rus-turk urushidan keyin Turkiya hukumati tomonidan u yerga koʻchirilgan.
## Infratuzilmasi
Qohira-Bag‘dod havo yo‘nalishi amirlik hududidan o‘tgan va Ammanda aerodrom mavjud edi.
## Iqtisodiyoti
1924—1925-yillardagi davlat daromadlari: 217 000 Misr funti va Buyuk Britaniyaning hissasi (1923—1924-yillarda 150 000 Misr funti) edi.
## Yana qarang
*Transiordaniya
## Adabiyotlar
* Wasserstein, Bernard (2004). *Israel and Palestine: Why They Fight and Can They Stop?*. Profile Books. ISBN 1-86197-534-1
* 
* Lewis, B. *Dějiny Blízkého východu.* Nakladatelství Lidové noviny, Praha, 1997, 384 s. ISBN 978-80-7106-926-3
* Sachar, H.M. *Dějiny Státu Izrael.* Regia, Praha, 1998, 768 s. ISBN 80-902484-4-6
* Schubert, K. *Dějiny Židů.* NS Svoboda, Praha, 2003, 132 s. ISBN 80-205-1036-2
* 
* 
## Manbalar

## Havolalar
* Jordan — History: The making of Transjordan, история Трансиордании на официальном сайте короля Хусейна
* U.S. Library of Congress country study
* Transjordan countrystudies.us
* worldstatesmen
* ''Nordisk Familjebok'', Uggleupplagan, bind 38 (1926); sp. 928—929; opslag: Transjordanien
* Enciclopèdia de l’Islam, X, 955 i 956
* http://www.pm.gov.jo/arabic/index.php?page_type=pages&part=1&page_id=124 история Трансиордании на официальном сайте премьер-министра Иордании
TopHit

**TopHit** () – 2003 yildan beri mavjud boʻlgan onlayn musiqa portali. Yangi qoʻshiqlarni (asosan estrada yoʻnalishida) jamlash, sinovdan oʻtkazish va targʻib qilish, ularni radioda tarqatish, telekanallarga videokliplar yuborish, ijrochilar uchun xayriya yigʻish, radioeshittirishlarni kuzatish va musiqiy xit-parad nashr etish bilan shugʻullanadi. TopHitning doimiy foydalanuvchilari va hamkorlari orasida 5700 dan ortiq ijrochilar, musiqiy guruhlar, DJlar, shuningdek, Warner Music Group, Universal Music Group, Sony Music Entertainment, BMG Entertainment, Black Star, Velvet Music va boshqalarni oʻz ichiga olgan oʻnlab rekord yorliqlar mavjud.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Igor Kraev, TOPHIT.RU: "RADIO – samiy populyarniy sposob „potrebleniya“ muziki vo vsyom mire, potom – Youtube"  Arxivnaya kopiya ot 3 iyunya 2020 na Wayback Machine
Qirqyop

**Qirqyop** – Oʻzbekistonning Xorazm viloyati Xonqa tumanidagi qishloqlardan biri. Maydoni 0.36 ming kv km.
## Etimologiyasi
Qishloqning nomi suv bilan bogʻliq. Yaʼni uning bir tomonidan Xonqa arigʻi va boshqa tomonida Shovot kanali oqib oʻtadi. Shu sababli bu yerda ariq va kanallar koʻp va tarmoqlanib ketgan. Aholi tilida asta-sekin „qirq yop“ – „qirq“ koʻplik maʼnosida va „yop“ ariq yoki suv havzasi maʼnosidagi soʻz qoʻllana boshlagan.
## Tarixi
Qishloq nomi — asrlarga taaluqli manbalarda, Xiva xonligi arxiv hujjatlarida uchraydi. Xonlik arxiv maʼlumotlarida qishloq maʼmuriy birlik sifatida qayd etilgan. Aholi Sherim Shayx, Avazbobo Soʻfi, Xudoynazarboy Niyozmuhammadboy va Avazmuhammadkoʻsa masjid qavmlariga birlashgan. Oʻsha davr Qirqyop aholisi asosdan dehqonchilik bilan shugʻullangan boʻlib, oʻrtaxol tarzda hayot kechirgan. G. P. Danilyevskiy kuzatuvlarida qishloq aholisi asosan xonlikdagi qazuv ishlari uchun boshqa hududlardan koʻchirib kelingan va unadan avval urushlar vaqtida qul qilib keltirilgan turkman va eroniylarning avlodlari ekanligini taʼkidlagan.

## Hududiy boʻlinishi
Qishloq tarkibida Paxtakor, Madaniy yer, Obod, Doʻrmon va Xonqaobod kabi mahallalardan iborat.
## Aholisi
2013-yil maʼlumotlariga koʻra Qirqyopda 19 864 kishi istiqomat qilgan boʻlib shundan 19 853 kishi oʻzbek, 4 kishi rus va turkman, qozoq, tatar, tojik, belorus millatiga mansub.
## Ijtimoiy soha obyektlari
Qishloqda 6 ta maktab, 3 ta bogʻcha, 80 dan ortiq savdo va xizmat koʻrsatish obyektlari va „Xonqa“ dam olish maskani joylashgan.
## Adabiyotlar
* 
## Manbalar