Uzum

**Uzum** tokning gʻujumlardan iborat mevasidir. Botanik jihatdan rezavor meva hisoblanadi.

Uzumni vino, murabbo, uzum sharbati, jele, uzum urugʻi ekstrakti, sirka va uzum urugʻi yogʻi kabilarni tayyorlashda ishlatish yoki quritib, mayiz hosil qilish mumkin. Uzum noklimakterik turdagi meva hisoblanadi.

Xom uzum tarkibida 81% suv, 18% uglevodlar, 1% protein va oz miqdorda yogʻ boʻladi.

**ok – uzumdoshlar oilasiga mansub ko‘p yillik daraxtsimon lianalar turkumi, yer sayyorasida eng keng tarqalgan meva ekinlaridan biri. Fransiya, AQSH, Ispaniya, Italiyada millionlab gektar maydonlarda, asosan, vinobop navlari yetishtiriladi.**

Tok issiqsevar, yorug‘sevar, sovuqqa chidamli, asosan, vegetativ yo‘l bilan ko‘paytiriladi, ko‘chatlari qalamchalardan, payvand qilish orqali, seleksiya maqsadida urug‘laridan o‘stiriladi, **2-3 yilda** hosilga kiradi.

Tok aslida yer tanlamaydi, ammo qumoq tuproqli, sug‘oriladigan, unumdor yerlarda yaxshi o‘sadi. 30-300 yil yashaydi. O‘rtacha hosildorligi **70-600 s/ga**.

2013-2015-yillar davomida **Parkent, Bo‘stonliq, Yangiyo‘l, Zangiota, Samarqand, Jomboy, Asaka** tumanlari meva-uzum yetishtirishga ixtisoslashtirildi, yangi tokzorlar barpo etildi.

Ayni paytda mamlakatimizning deyarli barcha hududlarida (naviga qarab) uzumning **50 navi** yetishtiriladi.

Bugungi kunda yurtimizda yetishtirilayotgan uzum mahsuloti **Afg‘oniston,** **Belorus Respublikasi, Germaniya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Latviya, Litva, Mongoliya, BAA, Polsha, Rossiya, Ukraina** kabi mamlakatlarga eksport qilinmoqda.

## Xo'raki uzum navlari

#### ANDIJANSKIY CHERNIY navi
**Mevasi** o‘rtapishar, xo‘raki-mayizbop nav, sovuqqa kam chidamli, novdalari hosil olish uchun 12-15 ko‘zgacha kesiladi.

**Uzum** **bog‘i** katta, siyrak, silindrsimon, g‘ujumi yirik, uzunchoq, konussimon, rangi qora, quvroq, zich tartibda joylashgan.

Bir boshining vazni – **212 g.**

Qayerda yaratilgan: **Mahalliy nav.**

**1959-yil** Davlat reyestriga kiritilgan.

Mamlakatimiz hududida **Andijon, Namangan va Farg‘ona viloyatlari**da ekish uchun tavsiya qilinadi.

**Yuqori sifatli,** isteʼmol va qayta ishlash uchun mo‘ljallangan.

**Erta-o‘rtapishar** nav, kasalliklarga bardoshli. Tupi o‘rtacha, uzum shingili yirik, o‘rtacha vazni – **350-400 g.**

**Shingili** silindrsimon shaklda, rangi pushti, yirik hamda eti qattiq, karsillash xususiyatiga ega. Mevasi **iyul oyining 20 – kunida** to‘liq pishib, yetiladi. **Hosildorligi** gektaridan 200-250 s/ga ni tashkil etadi.

Qayerda yaratilgan: **Akademik M.Mirzayev nomli bog‘dorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy-tadqiqot institutining Samarqand ilmiy-tajriba stansiyasi**.

**Mualliflar:** *K.V. Smirnov, G.V. Ogiyenko, A.F. Gerasimova.*

**2006-yil** Davlat reyestriga kiritilgan.

Mamlakatimizning **barcha hududlarida** ekish uchun tavsiya qilingan.

Bu navning **tupi** **baland** bo‘lib, mevasi o‘rtapishar, uzum shingili mayda, tuxumsimon, rangi sarg‘ish yashildan to sariqqacha, mayda qora nuqtalari bor. Nav urug‘siz bo‘lib, quritish uchun ishlatiladi. Uzum shingilining o‘rtacha vazni – **153 g.**

**Hosildorligi** – 259 s/ga, eng yuqori hosildorligi – 300,8 s/ga ni tashkil etadi.

Qayerda yaratilgan: **O‘rta Osiyo**.

**1959-yil** Davlat reyestriga kiritilgan.

Mamlakatimizning **barcha hududlarida** ekish uchun tavsiya qilingan.

## Galereya

Fayl:GrapesBuds.JPG| 
Fayl:GrapesFlowers.JPG| 
Fayl:TenderGrapes.JPG|
Fayl:UrgutGus (29).jpg
Fayl:Grapes Angoor.JPG|Uzum (Eron)
Fayl:Grapes.jpg| 
Fayl:Cyprusgrapefarm.jpg| 
Fayl:Seedless grapes of Kallidaikurichi.jpg|Urugʻsiz uzumlar
Fayl:Grapes in the Philippines 1.jpg|Uzumlar (Filippin)


## Yana qarang
* Uzumchilik

## Manbalar

## Oʻqish uchun
* Creasy, G. L. and L. L. Creasy (2009). *Grapes* (Crop Production Science in Horticulture). CABI. .

## Havolalar