open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paysandu departamenti

**Paysandu departamenti** (ispancha talaffuzi:[*pajsanˈdu*]) – Urugvayning shimoli-gʻarbiy mintaqasidagi departament. Maydoni 13,922 km² va aholisi 113,124 kishi. Poytaxti Paysandu shahri. Departament shimolda Salto departamenti, sharqda Tacuarembo departamenti, janubda Rio-Negro departamenti bilan chegaradosh hamda gʻarb tomonida Rio-Urugvay daryosi oqib oʻtib, Argentina davlatidan ajratib turadi.

## Tarixi
Respublika birinchi marta 1816-yil 27-yanvarda oltita departamentga boʻlindi. Oʻsha yilning oxirida yana ikkita departament tashkil etildi. Oʻsha paytda Paysandu departamenti Rio-Negro shimolidagi barcha hududni oʻz ichiga olgan boʻlib, unga Artigas, Rivera, Tacuarembó, Salto, Paysandu va Rio Negroning haqiqiy boʻlimlari kiradi. 1837-yil 17-iyunda Urugvayning yangi boʻlinishi amalga oshirildi va bu hudud uch qismga boʻlindi.

## Aholisi

2011-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Paysandu departamentida 113,124 (55,361 erkak va 57,759 ayol) kishi va 42,849 uy xoʻjaliklari mavjud boʻlgan.

2010-yildagi Paysandu departamenti uchun demografik maʼlumotlar:

* Aholi oʻsish sur’ati: 0.250%
* Tugʻilish darajasi: 16.84 tugʻilish / 1000 kishi
* Oʻlim darajasi: 8.34 oʻlim / 1000 kishi
* Oʻrtacha yoshi: 30.8 (29.1 erkak, 32.7 ayol)
* Tugʻilganda kutilayotgan umr koʻrish:
 Umumiy aholi: 77.03 yosh
 Erkak: 73.78 yosh
** Ayol: 80.67 yosh
* Uy xoʻjaligining oʻrtacha daromadi: oyiga 24,543 peso
* Aholi jon boshiga shahar daromadi: oyiga 9,457 peso

## Manbalar

## Havolalar
* INE map of Paysandú Department 
* Nuestra Terra, Colección Los Departamentos, Vol.11 „Paysandú“
Ninohe

– Yaponiyaning Iwate prefekturasida joylashgan shahar.

## Geografiyasi
Ninohe shimolda Aomori prefekturasi bilan chegaradosh Iwate prefekturasining shimoliy markazida joylashgan. Kitakami togʻlarining shimoliy uchi, 852,2 metr balandlikdagi Oritsume togʻi Ninoheda joylashgan. Shahar hududining taxminan 70% togʻli va oʻrmonlardan iborat. Shahar boʻylab Mabechi daryosining yuqori oqimi oqib oʻtadi. Shaharning bir qismi Oritsume Basenkyō prefekturasi tabiiy bogʻi chegaralarida joylashgan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar
Aomori prefekturasi

* Nanbu
* Sannohe
* Takko

Iwate prefekturasi

* Xachimantay
* Kunohe
* Karumai
* Ichinohe

### Iqlimi
Ninohe nam kontinental iqlimga ega (Köppen *Dfb*), yoz va sovuq qish bilan kuchli qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Ninoheda oʻrtacha yillik harorat 9,7°C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1248 mm, eng yomgʻirli oy sentyabr, eng qurgʻoqchi oy esa fevral. Avgustda eng yuqori harorat 23,0°C atrofida, eng pasti esa yanvarda, −2,4°C atrofida.

## Demografiyasi
Yaponiyaning aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Ninohe aholisi 1960-yilda eng yuqori choʻqqiga chiqdi va soʻnggi 60 yil ichida doimiy ravishda kamaydi.

## Tarixi
Hozirgi Ninohe hududi qadimgi Mutsu provinsiyasining bir qismi boʻlib, hech boʻlmaganda Jōmon davridan beri oʻrnashib qolgan. Jōmon va Kofun davrining koʻplab qoldiqlari topilgan. Emishi qabilalari yashaydigan *[[Nihon shoki|Nihon Shoki]]* Nara davrining oxirida Yamato sulolasi kuchlari tomonidan hududga kirib borishini tasvirlaydi; ammo, u Heian davrining oʻrtalariga qadar markaziy hukumatning samarali nazorati ostida emas edi.

## Hukumati
Ninohe toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 18 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi bilan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Ninohe va Ichinohe shaharlari Iwate prefekturasi qonun chiqaruvchi organiga ikkita oʻrin bergan. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya parlamenti quyi palatasining 2-okrugiga kirgan.

## Manbalar
Sanologiya

**Sanologiya** — organizmning kasalliklar bilan kurashish mexanizmlari va choralari haqidagi fan hisoblanadi. U bevosita faqat inson salomatligi bilan shug'ullanishni maqsad qilib qo'ymaydi. Fan salomatlik to'g'risida emas, balki sog'lom bo'lishga olib keluvchi vositalar yoki sog'ayish mexanizmlari to'g'risidagi ilmdir. Shuningdek, sanologiya noan’anaviy tibbiyot usullari bilan davolashni asoslab bera oluvchi yagona
yo'nalish ham hisoblanadi.

## Fanning maqsadi va vazifasi
• Organizmga zararli ta’sir ko'rsatuvchi omillarga
qarshilik ko'rsatish mexanizmlarini tadqiq qilish; 

• Salomatlikni saqlash strategiyasini ishlab chiqish;

• Turli kasalliklarning birlamchi va ikkilamchi profilaktikasini tuzish va b.

## Tibbiyotdagi o‘rni
Sanologiya ilmining markazida *"sanogenez"* tushunchasi yotadi. Sanogenez haqida taniqli patofiziolog olim S.M.Pavlenko tomonidan batafsil o‘rganilgan.  *Sanogenez* — bu organizmning
o‘z zahiraviy quvvatini safarbar qilishi tufayli sog'ayish tomonga qarab rivojlanish mexanizmi hisoblanadi. Bu mexanizmning chuqurroq o‘rganilishi natijasida sanologiya ilmi rivojlanib borgan. Sanologiya tibbiyot, xususan, klinik tibbiyotda muhim ahamiyatga ega.

## Manbalar
Takamatsu

—Yaponiyaning Kagawa Prefekturasida joylashgan shahar.

## Geografiyasi
Takamatsu Sikoku orolidagi Kagawa prefekturasining markazida joylashgan. Shahar Sanuki tekisligining bir qismi boʻlgan Takamatsu tekisligida joylashgan boʻlib, tekis qiyaliklardan iborat. Shimoliy qismi Seto ichki dengiziga qaragan boʻlib, markazi Takamatsu porti va Takamatsu yangi portida (odatda Shinminato nomi bilan tanilgan) joylashgan. Shaharning gʻarbiy qismi Koto daryosining choʻkishi natijasida hosil boʻlgan allyuvial fandan iborat. Sharqiy qismi Kasuga daryosi va Shinkava daryosidan hosil boʻlgan tekisliklardan tashkil topgan. Orolning shimoliy-sharqiy qismida Genpei urushida, Yashima jangi boʻlgan. Seto ichki dengiziga choʻzilgan stol shaklidagi Yashima platosi va asosiy orolning eng shimoliy uchi boʻlgan Cape Takeida joylashgan. Shaharning bir qismi Setonaikai milliy bog'i chegaralariga, shuningdek, Seto ichki dengizidagi bir qator kichik aholi orollari kiradi.

### Qoʻshni munitsipalitetlari
Kagawa prefekturasi

* Sakaide
* Sanuki
* Miki
* Ayagava
* Xonno

Tokushima prefekturasi

* Mima

### Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Takamatsu aholisi 417 496 kishini tashkil qilgan. Takamatsu 1920-yildan buyon aholini roʻyxatga olish ishlarini olib boradi.

## Tarixi
Takamatsu hududi qadimgi Sanuki viloyatining bir qismi boʻlib. Xeyan va Kamakura davrida, Sikoku orolidan Xonsyuga eng yaqin port sifatida, Kotohira ziyoratgohiga ziyoratchilar uchun transport markazi va darvozasi boʻlgan. Sengoku davrida Ikoma Chikamasa 1588-yilda Takamatsu qal’asini boshqargan. 1642-yilda Mito domenidagi Tokugava Yorifusaning oʻgʻli va Tokugava Ieyasuning nabirasi Takamatsu domeniga sazovor boʻldi, uning avlodlari Meidzi qayta tiklanishigacha hukmronlik qilishda davom etdilar.

## Hukumati
Takamatsu toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 40 ta aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakli hisoblanadi. Takamatsu Kagawa prefekturasi assambleyasiga 15 ta aʼzoni biriktira oladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Takamatsu shahrining rasmiy veb-sayti 
* Takamatsu-Sense of Wonder- － Takamatsu shahrining turizm haqidagi rasmiy hisobi.
Serik Bilyalov

**Bilyalov Serik Sultongazinovich** () – qozoq davlat arbobi. 2007— 2013-yillarda Shimoliy Qozogʻiston viloyati hokimi. 1958-yil 5-aprelda Shimoliy Qozogʻiston viloyati Bulayev tumani Saritomar qishlogʻida tugʻilgan.

## Biografiyasi
1958-yil 5-aprelda Sartomar Shimoliy Qozogʻiston viloyati Bulaevskiy tumanidagi qishloqda tavallud topgan.

Selinograd qishloq xoʻjaligi institutini (1983), Olmaota iqtisodiyot va statistika institutini (1998) chorvachilik muhandisligi, iqtisod yoʻnalishlari boʻyicha tamomlagan.
## Mehnat faoliyati
Mehnat faoliyatini 1974-yilda sovxozda veterinariya vrachi sifatida boshlagan. Molodogvardeytsev Shimoliy Qozogʻiston viloyatining Vozvyshenskiy tumanidan, keyin Bishkoʻl viloyati Andreevskiy sovxoz filialida chorvachilik boʻyicha mutaxassis boʻlib ishlagan.

Selinograd qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagandan soʻng, 1983-yilda Shimoliy Qozogʻiston viloyatidagi sovxozlarda chorvachilik boʻyicha bosh mutaxassis, Sovet viloyatidagi „Aralagash“ sovxozi direktori lavozimlarida ishlagan.

1992-yildan – bosh chorvachilik mutaxassisi, soʻngra „Bishkul parrandachilik fabrikasi“ OAJ prezidenti.

1999-yildan Shimoliy Qozogʻiston viloyatining Bulayevskiy (hozirgi Magʻjan Jumaboev), Yesil, Qiziljar tumanlari hokimi lavozimlarida ishlagan.

2007-yil mart oyidan – Shimoliy Qozogʻiston viloyati hokimining oʻrinbosari.

2007-yil 9-oktabrda Shimoliy Qozogʻiston viloyatida ish safari bilan boʻlgan Qozogʻiston Respublikasi Bosh vaziri Karim Masimov viloyat mas’ulatining navbatdagi sessiyasida Serik Bilyalovni hokim etib tayinlashga kelishish masalasini koʻtargan. Deputatlar masalani koʻrib chiqib, ushbu tayinlashni maʼqullagan.

2013-yil 22-yanvarda u lavozimidan ozod etilgan. Oʻrniga nomzod sifatida Eskendirov Samat Saparbekovich saylangan.

2013-yil 15-martda Shimoliy Qozogʻiston viloyatidan Qozogʻiston Respublikasi parlamenti Senati deputati etib saylangan.

## Mukofotlari
2-darajali „Baris“ ordeni (2009).

Kurmet ordeni (2001)

„Ostonaning 10 yilligi“ medali

„Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligining 20 yilligi“ medali (2011)

## Manbalar
Abeulov Muqotoy

**Muqotoy Abeulov**(1917-yil-1944-yil 16-dekabr) - Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, 4-gvardiya Kuban qozoq otliqlari korpusining 152-gvardiya tankiga qarshi artilleriya polkining qurolchisi , Ukraina 2-sonli frontining qozoq gvardiyasi qatnashuvchisi. Sovet Ittifoqi (1945-yil).
## Hayoti
Abeulov Muqatoy 2-Ukraina fronti, Qizil Armiya gvardiyasining 4-gvardiya otliqlari Kuban qozoq korpusining 152-gvardiya tankiga qarshi artilleriya polkining qurolchisi.

1917-yilda Qozog‘istonning Abay viloyati, hozirgi Ayagʻoz tumani Sarqamish qishlog‘ida dehqon oilasida tugʻilgan. Toʻliq boʻlmagan oʻrta maʼlumotni olgach , sovxozda ishlagan.
## Faoliyati
1941-yil 8-avgustda Qozoq SSR Semipalatinsk viloyati Belo-Achinskiy tuman harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan. Xuddi shu yili u frontga jo'natiladi. 1944-yildan VKP(b) aʼzosi hisoblanadi.

152-gvardiya tankga qarshi artilleriya polkining (4-gvardiya otliq korpusi, 2-Ukraina fronti) qozoq gvardiyasi Muqatoy Abeulov Vengriyani ozod qilish uchun janglarda ajralib turdi.

1944-yil 6-oktyabrdan 16-dekabrgacha mohir va zo'r otishmachi Abeulov oltita tankni, bronetransportni nokaut qiladi va dushmanning boshqa koʻplab harbiy texnikasini toʻgʻridan-toʻgʻri oʻq bilan yoʻq qildi.

U 1944-yil 16-dekabrda Vengriya poytaxti Budapeshtdan 50 kilometr shimoli-sharqda joylashgan Mohora qishlogʻi yaqinida dushmanning tank hujumini qaytarish chogʻida qahramonlarcha halok boʻladi. Muqatoy Vengriyaning Mohora qishlogʻi markazida dafn etilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 28-apreldagi farmoni bilan nemis bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi hamda gvardiya, Qizil Armiyaning jasorati va qahramonligi uchun askar Abeulov Mukatay Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan (vafotidan keyin).
## Mukofotlari
* Sovet Ittifoqi Qahramonining "Oltin Yulduz" medali (1945-yil 28-aprel)
* Lenin ordeni (1945-yil 28-aprel)
* 1-darajali Vatan urushi ordeni (1945-yil 3-iyul)
* "Jasorat uchun" medali (1944-yil 8-avgust)
* Medallar
## Manbalar
Nankoku

- Yaponiyaning Kōchi Prefekturasida joylashgan shahar. Aholisi — 46‚459 kishi.

## Geografiyasi
Nankoku Kochi prefekturasining markazida, Sikoku orolida joylashgan. Shaharning shimoliy qismi Sikoku togʻlarining janubiy uchida, janubiy qismi esa Tinch okeanidan sakkiz kilometr uzunlikda joylashgan. Shaharning qariyb yarmi oʻrmonlardan iborat.

### Iqlimi
Nankoku nam subtropik iqlimga ega. Yozi issiq va nam, qishi salqin bo'ladi. Yil davomida, ayniqsa, iyun va iyul oylarida sezilarli darajada yogʻingarchilik boʻladi. Nankokudagi oʻrtacha yillik harorat .

### Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Nankoku aholisi 46,664 kishini tashkil qiladi. Nankoku 1960-yildan beri aholini roʻyxatga olish ishlarini olib boradi.

## Tarixi
Barcha Kōchi prefekturasida boʻlgani kabi, Nankoku ham qadimgi Tosa viloyatining bir qismi edi. Tosa Kokubun-ji Nara davrida qurilgan boʻlib, u Tosa viloyatining markazi va viloyat markaziga yaqin joylashganligini koʻrsatadi.

## Hukumati
Nankoku toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 21 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya quyi palatasining Kōchi 1-okrugiga kiradi.

## Manbalar
Tosashimizu (Kōchi)

– Yaponiyaning Kochi prefekturasining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan shahar. 2022-yil 31-iyul holatiga koʻra, shahardagi 7004 ta xonadonda 12407 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Geografiyasi
Tosashimizu uzoq gʻarbiy Kochi prefekturasida, Shikoku orolida, shaharning bir qismi esa Ashizuri-Uvakay milliy bogʻi chegaralarida joylashgan.

### Iqlimi
Tosashimizu nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Tosashimizuda oʻrtacha yillik harorat  . Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori , eng yomgʻirli oy iyun oyi hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat  va eng pasti yanvar oyida  atrofida boʻladi. Tosashimizuda qayd etilgan eng yuqori harorat  ni tashkil etadi.

### Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Tosashimizu aholisi 12,388 kishini tashkil qilgan. Tosashimizu 1920-yildan beri aholini roʻyxatga olish ishlarini olib borgan. Kochi prefekturasidagi 11 shahar ichida Tosashimizu aholi soni boʻyicha ikkinchi oʻrinda turadi.

## Tarixi
Barcha Kochi prefekturasi singari, Tosashimizu hududi qadimgi Tosa provinsiyasining bir qismi boʻlgan. Meiji restavratsiyasidan soʻng, 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining yaratilishi bilan Hata tumanidagi Shimatsu qishlogʻi (Kōchíní) tashkil etilgan. U oʻz nomini Shimizu deb oʻzgartirib,1924-yilda shahar maqomiga koʻtarilgan. 1954-yil 1-avgustda Shimizu qoʻshni Shimokavaguchi, Misaki va Shimokae shaharlari bilan birlashib, Tosashimizu shahrini tashkil etgan.

## Hukumati
Tosashimizu toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 12 aʼzodan iborat mer-kengash shakliga ega. Tosashimizu Kochi prefekturasi assambleyasiga bitta aʼzodan hissa qoʻshadi.

## Iqtisodiyoti
Eng yirik sanoat – baliq ovlash. Mahalliy *mejikabushi* deb ataladigan *Sōdabushi* mintaqadagi asosiy dengiz mahsulotlaridan biri boʻlib, bozor ulushi taxminan 70% ni tashkil qiladi.

## Taʼlimi
Tosashimizu shahrida oltita davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan bitta davlat oʻrta maktabi mavjud.

## Manbalar
Tosa (Kōchi)

– Yaponiyaning Kōchi prefekturasida joylashgan shahar. 2022-yil 1-oktyabr holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 26,427 kishini tashkil qiladi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 290 kishi toʻgʻri keladi. Umumiy maydoni 91.50 km² (35.33 mi²).

## Geografiyasi
Tosa Sikoku orolining janubiy qirgʻogʻidagi markaziy Kochi prefekturasida joylashgan boʻlib, shimolda Shikoku togʻlari va janubda Tinch okeaniga qaragan. Guruch yetishtiriladigan Niyodo daryosi shahardagi Takaoka tekisligidan oqib oʻtadi.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

* Kochi (shahar)
* Susaki
* Ino
* Kochi
* Sakava
* Hidaka

## Iqlimi
Tosa nam iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin. Tosada oʻrtacha yillik harorat 15.9 °C. Yillik oʻrtacha yogʻingarchilik miqdori 2631 mm, sentyabr eng yomgʻirli oy hisoblanadi. Eng yuqori harorat avgust oyida 25.9 °C atrofida, eng pasti esa yanvarda, 5.8°C atrofida boʻladi.

## Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Tosa aholisi oʻtgan asr davomida nisbatan barqaror boʻlib qoldi.

## Tarixi
Butun Kochi prefekturasida boʻlgani kabi, Tosa hududi ham qadimgi Tosa viloyatining bir qismi edi. Shahar hududidan 4000 yil oldingi Jomon davrining qoldiqlari topilgan. Meiji islohotidan soʻng, 1889-yil 1-oktyabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimi yaratilishi davrida Kochining Takaoka tumanida Takaoka qishlogʻi tashkil etildi. Takaoka 1899-yil 1-martda shaharcha maqomiga koʻtarildi. Takaoka 1959-yil 1-yanvarda shahar maqomiga koʻtarildi va Tosa deb oʻzgartirildi.

## Hukumati
Tosa toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 15 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shaklidagi shahar. Tosa Kōchi prefekturasi assambleyasiga bitta aʼzo qoʻsha oladi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Parlamenti quyi palatasining Kōchi 1-okrugiga kiradi.

## Manbalar
Doʻstmirat Abdullayev

**Doʻstmirat Abdullayev** (1950-yil, 6-avgust; Samarqand viloyati, Paxtachi tumani) – Oʻzbekiston qahramoni, agronom.

## Tarjimai holi
Doʻstmirat Abdullayev 1950-yilning 6-avgust kuni Samarqand viloyati Paxtachi tumanida tugʻilgan. 1968-yilda Samarqand viloyatidagi qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash texnikumiga qabul qilingan. 1971-yilda texnikumni tamomlagach, harbiy xizmatga chaqiriladi. Harbiy xizmatdan qaytgach Paxtachi tumanidagi Roʻziqul Maxmanov jamoa xoʻjaligida mexanik, keyinchalik hudud agronomi boʻlib ishlagan. 1980-yillarning oʻrtalarida R.Maxmanov jamoa xoʻjaligida gʻallachilik brigadasi boshligʻi lavozimida ishlaydi. Bundan tashqari Samarqand qishloq xoʻjaligi institutining sirtqi boʻlimga oʻqishga qabul qilingan. D.Abdullayev 2000-yilda oʻzi faoliyat yuritayotgan jamoa xoʻjaligi raisligiga tayinlanadi. Bu vazifada 2008-yilga qadar mehnat qiladi. U 2008-yilda „Abdullayev Doʻstmirat Sultonovich“ fermer xoʻjaligini tashkil qiladi. Ushbu fermer xoʻjalik 70 gektar yerga egalik qiladi va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtiradi.
## Oilasi
Doʻstmirat Abdullayev oilali. Turmush oʻrtogʻi Jongul Abdullayeva. Ularning yetti farzandi bor.
## Mukofotlari
* Oʻzbekiston qahramoni (1999-yil).

## Manbalar

## Adabiyotlar
Somali mushugi

**Somali mushugi** -  genetik jihatdan  Abyssinian mushugiga oʻxshaydi. Lekim uzun yungi sababli Abyssinian mushugidan biroz farq qiladi.
Pitalovskiy

**Pytalovskiy tumani** – Rossiyaning Pskov viloyati gʻarbidagi maʼmuriy-hududiy tuman. 1945-yil yanvarda tashkil topgan.
Tumanning maʼmuriy markazi – Pitalovo shahri.

## Tarixi
Hozirgi Pskov viloyati hududida VI asrlarda slavyan qabilalari (Krivichi va Ilmen slovenlari) yashagan. Yangi yerlarning oʻzlashtirilishi mahalliy boltiqboʻyi xalqlari hamda va fin-ugor xalqlarning asta-sekin assimilyatsiyasi jarayonida sodir boʻldi. Milodiy VIII-IX asrlarga kelib hozirgi kundagi Rogovo, Karpovo qishloqlari hududidagi Boltiqboʻyi tipidagi aholi punktlari va Kokshino, Skadino, Buxolovo, Korovsk qishloqlari paydo boʻlgan.

## Iqlimi
Pytalovo viloyatidagi iqlim moʻtadil kontinental, nam, Atlantika okeanidan iliq havo oqimlari taʼsirida yumshatilgan. Yiliga oʻrtacha 130 ga yaqin siklon mintaqa ustidan oʻtadi. Qishki siklonlar erish, past bulutlar va yogʻingarchilik bilan birga keladi. Yozda ular haroratning pasayishiga va yomgʻirli ob-havoga olib keladi.

## Manbalar
Jerom gambiti

**Jerom gambiti** – bu quyidagi yurishlar bilan boshlanadigan shaxmat debyuti:  **1. e2-e4 e7-e5 <br /> 2. Kg1-f3 Kb8-c6 <br /> 3. Cf1-c4 Cf8-c5 <br /> 4. Cc4:f7+**.

## Tarixi
Jerom gambiti amerikalik shaxmat havaskori Alonzo Jerom (1834—1902) sharafiga nomlangan boʻlib, u ushbu debyut tahlilini 1874-yil aprel oyida Dubuque Chess Journalda nashr etgan. Zamonaviy shaxmat amaliyotida kamdan-kam uchraydi.

## Debyut gʻoyalari
Gambitning asosiy gʻoyasi – piyoda uchun filni qurbon qilish, qora shohni rokirovkadan mahrum qilish va uning xavfli holatidan foydalanib, hujum qilish imkoniyatini qoʻlga kiritish. Oʻz tadqiqotida A.Jerom 4. …Ke8:f7 dan keyin oʻyinni 5. Kf3:e5+ Kc6:e5 6. Qd1-h5+ (yoki 6. d2-d4)ga qadar davom ettirishni tavsiya qilgan. Uning fikricha, himoyada qoralar yaxshi imkoniyatlarga ega boʻlishiga qaramay, oqlarga hujumni davom ettirish uchun sezilarli darajada qarshilik koʻrsatolmaydi.

## Variantlar
* **4. …Kpe8-f8?** – Jerom gambiti rad etildi, bu qoralar uchun noqulay.
* **4. …Kre8:f7** – Jerom gambiti qabul qilindi.
** **5. s2-s3**
** **5. 0-0**
** **5. Fd1-e2**
** **5. Kf3:e5+ Kc6:e5** – „Jerom qoʻsh gambiti“.
*** **6. d2-d4 Fd8-h4 7. 0-0 Ke5-g4 8. h2-h3 Cc5-d6 9. e4-e5** – Oqlar oʻz yoʻqotishlarini qoplash imkoniyatiga ega boʻladi.
*** **6. Fd1-h5+** – hujumning eng asosiy nuqtasi.
**** **6. …g7-g6** 
**** **6. …Ke5-g6 7. Ff5-d5+ Kpf7-f8 8. Fd5:c5+ d7-d6 9. Fc5-e3** 
**** **6. …Krf7-f8 Fh5:e5 7. d7-d6 Fe5-g3** 
**** **6. …Krf7-e6** 
***** **7. Fh5-e5 Kpe6-d6 8. f2-f4** yoki **8. d2-d4**
***** **7. f2-f4** 
****** **7. …Fd8-f6 8. Lh1-f1**
****** **7. …d7-d6 8. f4:e5 d6:e5 9. Fh5-h3+ Kpe6-f7 10. Fh3-h5 g7-g6 11. Fh5:e5 Cc5-d4**

## Manbalar
Kōnan

Yaponiyaning Kochi prefekturasida joylashgan shahardir. 30-iyun, 2022-yil holatiga koʻra, shaharda 15350 xonadonda 33076 nafar aholi istiqomat qiladi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 49 kishidan toʻgʻri keladi. Shaharning umumiy maydoni 126,46 kvadrat kilometr (48,83 mi²).

## Geografiyasi
Konan Sikoku orolining janubi-sharqidagi Kochi prefekturasida joylashgan. U janubda Tinch okeanidagi Tosa koʻrfaziga qaragan.

Butun Kochi prefekturasida boʻlgani kabi,Kōnan hududi ham qadimgi Tosa provinsiyasining bir qismi boʻlgan. Edo davrida, hudud Kochi qal’asidagi oʻrnidan Yamauchi urugʻi tomonidan boshqariladigan Tosa domenining bir qismi edi. Hudud 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan Kami tumani tarkibiga kiruvchi qishloqlarga aylantirildi. 1899-yil 15-fevralda Akaoka, 1926- yil 1-fevralda Noichi, 1943-yil 1-yanvarda Yasu va 1955-yil 1- aprelda Kagami shahar maqomiga koʻtarildi. Konan shahri 2006 yil 1 martda ushbu toʻrtta shahar va Yoshikava qishlogʻining qoʻshilishi natijasida yaratilgan. Shu kuni Kami tumanining qolgan munitsipalitetlari birlashib, Kami shahri tashkil etildi va natijada tuman tugatildi.

* Aki
* Nankoku
* Kami
* Geisei

## Iqlimi
Kōnan nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin, qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Kōnan shahrida oʻrtacha yillik harorat 15,2&nbsp;°C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2190&nbsp;mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Kitagawada eng yuqori harorat oʻrtacha 25,5 atrofida&nbsp;°C, eng pasti esa yanvarda, 4,9 atrofida&nbsp;°C.

## Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra ,Konan aholisi 1960-yillardan beri koʻpayib bormoqda.

## Tarixi
Butun Kochi prefekturasida boʻlgani kabi, Konan hududi ham qadimgi Tosa provinsiyasining bir qismi boʻlgan. Edo davrida, hudud Kochi qal’asidagi oʻrnidan Yamauchi urugʻi tomonidan boshqariladigan Tosa domenining bir qismi edi. Hudud 1889 yil 1 aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan Kami tumani tarkibiga kiruvchi qishloqlarga aylantirildi. 1899 yil 15 fevralda Akaoka, 1926 yil 1 fevralda Noichi, 1943 yil 1 yanvarda Yasu va 1955 yil 1 aprelda Kagami shahar maqomiga koʻtarildi.

## Hukumati
Kōnan toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 22 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Kōnan Kochi prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzodan hissa qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, qishloq Yaponiya Diet quyi palatasining Kochi 1-okrugiga kiradi.

## Manbalar
Terri Akoks

**Terrance L. Acox** (1969 yilda tugʻilgan) – amerikalik sobiq professional basketbolchidir.

## Professional martaba
1992-yil sentabrida Terri Akoks Islandiyalik 1. deild karla  da Körfuknattleiksfélag ÍA bilan shartnoma imzoladi va u 50 dyuymli vertikal sakrash va baland uchishlari tufayli muxlislarning sevimli basketbolchisiga aylangan. 1992-yil 29-noyabrda Bolungarvikda UMFBga qarshi kechgan oʻyinda 11 daqiqa qolganida Terri Akoks dukkakli taxtani sindirib tashlagan. Oʻyinning bosh hakami Leyfur Gardharsson oʻyinni oʻyinning qolgan qismida oʻyinchi oʻrinbosar boʻlmagani uchun yon savatda davom ettirishga qaror qilgan. 1993-yil fevral oyida Akos Islandiya yulduzlari oʻyiniga tanlangan va u yerda 26 ochko toʻplagan. Terri Akoks dank musobaqasida ham qatnashib, ishonchli tarzda gʻalaba qozongan. Maydondagi ustunligiga qaramay, ÍA Acox-ni 1993-yil mart oyida mavsum tugashidan oldin oʻyinni tugatgan.

## Shaxsiy hayoti
Terri Akoks professional basketbolchi va Islandiya milliy basketbol jamoasi aʼzosi Kristófer Acoxning otasi boʻladi.

Basketbol faoliyati yakuniga yetganidan soʻng, Terri Akoks huquqni muhofaza qilish organlarida ishlay boshlagan.

## Manbalar
Zulfiya haykali

**Zulfiya haykali** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Monumental san’at yodgorligi. Obyekt davri: 2014-yil. Toshkent shaharning Chilonzor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Milliy bogʻ, Shoirlar hiyoboni. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Tuman obodonlashtirish boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Sarvar Karimov

**Sarvar Ilhomjon oʻgli Karimov** ( 1996-yil 25-dekabr, Jizzax) – Oʻzbekistonlik futbolchi, darvozabon pozitsiyasida oʻynaydi. Oʻzbekiston oʻsmirlar va yoshlar terma jamoasi tarkibida 2013 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida ishtirok etgan. Hozirda Toshkentning „Bunyodkor“ jamoasi futbolchisi.

## Futbolchilik faoliyati
2017-yilgi mavsumni Jizzaxning „Soʻgʻdiyona“ jamoasi safida boshladi. Jizzaxliklar jamoasi tarkibida yarim mavsum oʻynagacha, yozgi transfer oynasi vaqtida „Lokomotiv“ jamoasi safiga qaytdi. 2018-yilgi mavsum yozgi transfer oynasida „Lokomotiv“ jamoasidan „Qoʻqon 1912“ jamoasi tarkibiga oʻtdi. 2020-yilgi mavsum oldidan Toshkentning „Bunyodkor“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan. 2024-yil yanvar oyida „Bunyodkor“ jamoasi bilan shartnomasini uzaytirgan.

## Yutuqlar

*  Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2016
*  Oʻzbekiston Superligasi ikkinchi oʻrin: 2014, 2015
*  Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 2014, 2016
*  Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2015
*  Oʻzbekiston Superkubogi ikkinchi oʻrin: 2014

*  AFC U-17 Osiyo Kubogi chempioni: 2012

## Manbalar

## Havolalar

* Sarvar Karimov OʻzPFL saytida futbolchi profili
* Sarvar Karimov Transfermarkt saytida futbolchi profili
* Sarvar Karimov Soccerway saytida futbolchi profili
Gʻotfar

**Gʻotfar mahallasi** – Samarqand shahrining tashqarisida, shahar shahristoni yaʼni hozirgi Afrosiyob hududida joylashgan qadimgi mahalla. Baʼzan Gʻotifar shaklida ham uchraydi. Abulqosim Firdavsiyning „Shohnoma“ asarida qayd qilinishicha, Movarounnahrning arablar istilosiga qadar boʻlgan davrida harbiy boshligʻi Gʻotfar deb atalgan. Bu haqidagi maʼlumotlarni XIX asrda yozilgan tarixiy manbalarda ham uchratish mumkin. Gʻotfar mahallasi Afrosiyob shaharchasining shahriston hududida joylashgan. U Isfizor mahallasi bilan chegaradosh boʻlib, uning hududidagi Novadon va Gʻotfar ariqlari ustida qurilgan koʻprik boʻlgan. Mahalla hududida hunarmandchilik, savdo-sotiq va dehqonchilik bilan shugʻullanuvchi oʻzbeklar va tojiklar yashagan.

XVI asrning huquqiy hujjatlarida, Abu Tohir Xojaning „Samariya“ asarida Gʻotfar mahallasi arkning gʻarbiy-shimoliy qismida joylashganligi yoziladi. Mahalla hududida shu nomdagi qabriston boʻlgan. Unda avliyolar, diniy ulamolar dafn etilgan. Jumladan, yetuk shaxslardan Xoja Abulfavoris Bagʻdodiy, imom Lomishiy, Umar bin Ahmad Margʻiloniy, Iskandar Dermiy, Xoja Zayniddin Dimishqiy, „Tali toʻgʻon“ tepaligida Hazrat Shams ulaiymoyi Halvoiy, Xoja Duryuzagar, Xoja Moʻytob kabi islom olamida taniqli shaxslar koʻmilgan.

Mahalla hududida ikkita tepalik boʻlgan. Biri „Tali toʻgʻon“, ikkinchisi „Tali muharrabon“ deb atalgan. Tali muharrabon tepaligida Xoja Gʻotfariy dafn etilgan.
XI asrda mahallada Umar Xayyom yashagan. Shuningdek, ushbu qadimgi mahallada shoir va olimlardan Xoja Shamsiddin Gʻotfari, Xoja Mavlono Gʻotfari, meʼmor Rafiq ibn Abdullo kabilar istiqomat qilishgan.
## Yana qarang
* Nayman mahallasi
* Dobusiya mahallasi

## Manbalar
Telekom Tower

**TM** **Tower nomi bilan ham tanilgan Telekom Tower** – Kuala-Lumpurdagi (Malayziya) 55 qavatli, 310 metr balandlikdagi osmonoʻpar bino boʻlib, Malayziya telekommunikatsiya kompaniyasi Telekom Malaysianing sobiq bosh qarorgohi boʻlgan.

**Telekom Tower** dunyodagi eng baland 4-burilishli binodir. Inshoot Malayziyaning eng baland 5-binosi boʻlib, koʻrinishidan unib chiqayotgan „bambuk novdasi“ni tasvirlaydi. Bino loyihasi Hijjas Kasturi Associates tomonidan ishlab chiqilgan va 1998- va 2001-yillarda Daewoo Construction tomonidan qurilgan. Bino 2003-yil 11-fevralda Malayziyaning toʻrtinchi Bosh vaziri Tun doktor Mahathir Mohamad tomonidan rasman ochilgan. Inshoot koʻrinishi jihatidan Xoshimin shahridagi Bitexco moliyaviy minorasi (qurilishi 2010-yilda tugagan) va Montevideodagi Telekommunikatsiya minorasi (qurilishi 2002-yilda tugagan) ga oʻxshab ketadi.

Unda bir qator qilib qurilgan osma bogʻlar mavjud boʻlib, narxi 160 million dollardan oshadi. Minora energiya tejashni ragʻbatlantirish uchun derazalari, yoʻnalishi va konditsioner tizimidan foydalangan holda atrof-muhitdan foydalanish uchun moʻljallangan.

Majmua, shuningdek, 2500 tomoshabinga moʻljallangan teatr, katta ibodatxona (surau) va sport inshootini oʻz ichiga oladi. Minoraning oʻziga xos xususiyati shundaki, har uch qavatda 22 ta ochiq osmon bogʻi joylashgan. Ofis qavatlari shimol va janubiy qanotlarga boʻlingan, tezkor ikki qavatli liftlar bilan xizmat qiladi.

Bino yaqinida janubi-sharqiy Osiyodagi eng baland elektr ustuni Kerinchi Pylon joylashgan.

## Ijarachilar
Telekom tower bir nechta taniqli ijarachilar, xususan, Mercedes-Benz, BASF, DHL, Hapag-Lloyd, Unilever, Henkel Malaysia, Malaysia Airlines, Takaful Nasional va Tenaga Nasional IT boʻlimiga ega.

## ''Avengers'' reklamasi
Bino „Qasoskorlar“dan boshlab Marvel kinematografiya olami filmlarida tasvirlangan Stark minorasiga (keyinchalik *[[Qasoskorlar (film, 2012)|Qasoskorlar]]* minorasi) oʻxshaydi. TM va Marvel Malaysia oʻrtasidagi hamkorlik doirasida *[[qasoskorlar: Abadiyat jangi|"Qasoskorlar: cheksizlik urushi"]]* filmi uchun „Qasoskorlar“ logotipi Telekom minorasida prognoz qilingan.

## Yana qarang

* Bitexco moliyaviy minorasi
* Osmonoʻpar binolar roʻyxati
* Malayziyadagi eng baland binolar roʻyxati

## Manbalar


## Havolalar

* Telekom Malayziya
* CTBUH osmonoʻpar binosida Menara Telekom
* Hijjas Kasturi Associates
Otabayashi stantsiyasi

**Otabayashi stansiyasi** () – Yaponiyaning Ibaraki prefekturasi, Yuki shahridagi yoʻlovchi temir yoʻl stansiyasi. Stansiya Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi (JR East) tomonidan boshqariladi.
## Tarixi
Otabayashi stantsiyasi 1955-yil 1-aprelda ishga tushurilgan. 1987-yil 1-aprelda Yaponiya milliy temir yoʻllarini (JNR) xususiylashtirilishi natijasida JR East tarmogʻiga kiritilgan.

## Havolalar
*
Al-Buxoriy mahallasi

**Al-Buxoriy mahallasi** – Samarqand shahridagi mahalla.

Samarqand shahrida joylashgan Al-Buxoriy mahallasi 1996-yilning 14-avgustida sobiq Temiryoʻl tumani hokimining 314Q qarori bilan tashkil qilingan. Mahalla idorasi Samarqand shahri Tong koʻchasi 49-uyda joylashgan. Samarqand shahar xalq deputatlar kengashining 2017-yil 2-fevraldagi qaroriga asosan Al-Buxoriy mahallasi va Tong mahallasi qoʻshib yuboriladi. Ungacha mahalla hududida 556 ta xonadonda 2043 nafar aholi yashagan boʻlsa, endi ularning soni 1185 xonadon va 4029 nafar aholini tashkil qilgan. Mahallada aholining tarkibiga koʻra 49,76% ni ayollar, 50,24% ni erkaklar tashkil qiladi. Aholining 90 fpizdan koʻprogʻini oʻzbeklar, 6,35% ni tojiklar, 1.89% ini eroniylar tashkil etadi. Bundan tashqari rus, arman, boshqird, uygʻur, koreys, tatar va boshqa millat vakillari ham istiqomat qiladi. Al-Buxoriy mahallasi tarkibiga kiritilgan sobiq Tong mahallasi 2002-yilda oʻsha paytdagi Samarqand viloyat hokimi Sh. Mirziyoyev davrida tashkil qilingan edi. Al-Buxoriy mahallasi Samarqand tumanining „Buxor“ va shahardagi „Nodirabegim“, „Soʻgʻdiyona“, „Uvaysiy“, „Mash’al“ mahallalari bilan chegaradosh. Mahallaning birinchi raisi Hamroqul Sodiqov boʻlib, u 16 yil davomida mahallani boshqargan. Undan keyingi davrda Boturboy Asliyev, Larisa Ogay raislik qilgan. 2013-yilning noyabrida Mahammadi Xudoyberdiyev, Xolida Nasrullayeva, 2019-yilning mayida Valijon Islomov rais etib saylangan edi. 2021-yilning yanvaridan boshlab Al-Buxoriy mahallasini Jamila Kuvatova boshqarmoqda.
Al-Buxoriy mahallasi hududida Soʻgʻdiyona Grant mehmonxonasi, Family park Viloyat bolalar uyi, 32 ta savdo doʻkoni, 2 ta dorixona, 3 ta guzallik saloni, 2 ta stomatologiya muassasasi, 1 ta restoran, 1 ta choyxona mavjud.
## Manbalar
Buster

**Buster** (ing. booster, boost — bosim, kuchlanishni oshiraman) — yuk ancha ortib ketgan vaqtda asosiy mexanizm yoki mashinaning taʼsir kuchi va tezligini oshiradigan yordamchi qurilma. Aviatsiyada tez uchar samolyotlarni boshqarish zanjiridagi gidravlik, elektrik yoki pnevmatik qurilma; raketa texnikasida —eltuvchi raketa, koʻp bosqichli raketaning birinchi bosqichi, startdagi tezlatkich; elektrotexnikada (eskirgan nomi) — tarmoqdagi elektr kuchlanishini maromlash uchun tarmoqqa ulanadigan qoʻshimcha elektr toki manbai yoki transformator.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Paxta favvorasi

**Paxta favvorasi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Meʼmoriy yodgorligi. Obyekt davri: 1950-yil. Toshkent shaharning Mirobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: A. Navoiy teatr maydoni. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Earnin

**Earnin** – bu ish haqi olish imkoniyatini beruvchi moliyaviy xizmatlar kompaniyasi. Ilova 2014-yilning may oyida ishga tushirilgan va dastlab **Activehours** deb nomlangan. Kompaniyaning biznes modeli – foydalanuvchilar ish haqini muddatidan oldin olib qoʻyish uchun ixtiyoriy „uchun“ toʻlashlari. 2019-yilda kompaniya oʻz xizmatlarini kengaytirib, shifokorlar va shifoxonalar bilan oʻz foydalanuvchilarining tibbiy toʻlovlarini kamaytirish uchun muzokaralar olib bordi. 2020-yilda Earnin „**Tip Yourself**“ nomli yangi tejash funksiyasini sotib oldi va joriy qildi.

## Xizmatlar
EarnIn-ning asosiy xizmati Cash Out foydalanuvchilarga hali ularga toʻlanmagan ish haqini olish imkonini beradi. Kompaniya, shuningdek, foydalanuvchilarga oʻz ilovasini debet kartaga, shuningdek, jamgʻarma vositasiga ulash imkonini beradi. EarnIn shuningdek, tibbiy toʻlovlarni toʻlash imkoniyatlari past boʻlgan odamlarga mos keladigan Health Aid xizmatini ham taklif qiladi.

Foydalanuvchilar har bir tranzaksiya uchun „ixtiyoriy maslahat“ qoldirishni soʻrashgan. Biroq, maslahat bermagan foydalanuvchilar oylik maksimal cheklovlarga ega boʻlishi mumkin va kompaniya Nyu-York shtat moliyaviy xizmatlar departamenti tomonidan shtatning ish haqi toʻgʻrisidagi kredit qonunlarini buzishi mumkinligi uchun tekshirilgan. Ilova har bir tranzaksiya uchun bir nechta maslahat darajasini taklif qiladi.

## Manbalar
Nayman mahallasi

**Nayman mahallasi** – Samarqand viloyati, Paxtachi tumani, Poʻlatchi QFY hududida joylashgan mahalla. 1997-yili tashkil etilgan. Mahalla tuman markazidan 30 km uzoqlikda.

„Nayman“ nomi manbalarda „Poʻlatchi, Eshonqora, Qarluq“ shaklida uchraydi. Poʻlatchi qishlogʻI hududida asosan quyidagi urugʻ vakillari yashagan: nayman, urgʻuch, boyovli, boltali, biya, jastovon, ukrach, uramas, momoy, poʻlatchi, bektup, qarluq, chuvilloq, choʻmichli, polvon, burunsov, tumor. „Nayman“ – etnik guruh boʻlib, oʻzbek millatining tarkibiga kirgan urugʻlardan birining nomi. Moʻgʻul tilida nayman soʻzi „sakkiz“ degan maʼnoni bildirgan. Shu maʼno tufayli naymanlarni sakkiz urugʻ, qabila, turkiy xalq deb ham izohlashgan . 

Mahalla hududida V asrga oid qadimiy Qorovultepa yodgorligi joylashgan. Qorovultepa Narpay kanalini, vohani qiya togʻlar va dasht tomondan kuzatib qoʻriqlash uchun xizmat qilgan qal’aning qoldiqlaridir. Qal’a buzilib xarobaga aylangan. Nayman mahallasi shimol tomondan „Zarafshon daryosi“, sharqdan „Boltali mahallasi“, Gʻarbdan „Dobusiya mahallasi“, janubdan „Urgich“ mfy bilan chegaradosh. Mahalla fuqarolar yigʻinida 3 ta koʻcha mavjud. Koʻchalar quyidagi nomlar bilan ataladi: Oriyat, Ziyo va Shirin. Hududda 38-sonli maktab, 36-maktabgacha taʼlim tashkiloti, 3-oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim muassasasi, 17 ta savdo doʻkoni, 1ta toʻylar maskani, 1 ta tikuvchilik xonasi, 1 ta nonvoyxona, oshxona, dorixona, avtomobillarni yuvish shoxobchasi, shlakoblok, travertin, temirpanjara, akfa eshik-romlari ishlab chiqarish korxonasi, 1 ta qabriston joylashgan.
Nayman mahallasi tashkil etilgan vaqtdan boshlab 2006-yilgacha uni U. Jabborov, 2006-yildan boshlab 2007-yilgacha Sh. Pardayev, 2007-yildan 2008-yilgacha Yu. Xolmurodov, 2008—2009-yillarda O. Toshpoʻlatova, 2010-yildan 2013-yilgacha O. Allayorov, 2013-yildan 2014-yilga qadar Sh. Abdullayev, 2015—2016-yillarda F.Muxammadiyev, 2017-yildan 2018-yilgacha B. Nosirov, 2019—2020-yillarda U.Doʻsmatov, 2020-yilning 10-sentyabrdan boshlab hozirgi vaqtgacha X. Narzullayev mahalla fuqarolar yigʻini raisi sifatida faoliyat olib bormoqda.
## Manbalar
Alisher Jalilov

**Alisher Lutfulloyevich Jalilov** (, , , 1993-yil 29-avgust, Dushanbe) – tojikistonlik professional futbolchi, „Istiqlol“ da yarim himoyachi. Jalilov Rossiya fuqaroligiga ham ega va 2013-yilda Rossiyaning bir qancha yoshlar futbol terma jamoalarida, jumladan, U-21 terma jamoasida oʻynagan.

## Futbolchilik faoliyati

### Klub
Jalilov Rossiya Premyer-ligasidagi debyutini 2011-yilning 18-iyunida Qozonning „Rubin“ klubi tarkibida „Rostov“ jamoasiga qarshi oʻyinda oʻtkazdi.

2017-yil 12-iyunda u Kaliningradning „Baltika“ klubi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi.

2021-yil dekabr oyida Jalilov ikkinchi marta Tojikistonda yilning eng yaxshi futbolchisi deb eʼlon qilindi. Alisher avvalroq 2019-yilda ham xuddi shunday sovrinni qoʻlga kiritgan edi.

2022-yilning yanvarida Jalilov Oʻzbekiston Superligasi ishtirokchisi Olmaliqning „AGMK“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi.

2023-yil 9-fevral kuni "Istiqlol" klubi Jalilovning jamoaga qaytishini eʼlon qildi.

### Xalqaro
2019-yilning may oyi oxirida Jalilov ilk bor Tojikiston milliy terma jamoasiga Afgʻoniston va Xitoyga qarshi oʻyinlari uchun chaqirilgan edi. Ammo Jalilov 2019-yilning 3-iyunida tizzasidan olgan jarohati tufayli jamoadan chetlatilgan edi. 2019-yilning 18-iyul kuni Jalilov Tojikiston terma jamoasida oʻynash uchun FIFAdan xalqaro ruxsat oldi. 2019-yilning 5-sentyabr kuni futbol boʻyicha Jahon chempionati ikkinchi saralash bosqichida Qirgʻizistonga qarshi oʻyinda milliy terma jamoa safidagi ilk golini urdi.

## Karyera statistikasi

### Klub



### Xalqaro

### Terma jamoa uchun gollar

: *Ballar va natijalar birinchi boʻlib Tojikistonning gollar sonini sanab oʻtadi.*

## Yutuqlar
**Istiqlol**

* Tojikiston Oliy ligasi: 2019, 2020, 2021
* Tojikiston kubogi: 2019 
* Tojikiston Superkubogi: 2019, 2020, 2021

**Individual**

* Tojikistonning yilning eng yaxshi futbolchisi (2): 2019, 2021

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Nikolay Ilminskiy

**Nikolay Ivanovich Il’minskiy** (; 1822—1891) Qozon universitetining turkiy tillari boʻyicha rus professori. Rus pravoslav cherkovi nomidan mahalliy tatarlar bilan ishlagani uchun u „mahalliy maʼrifatparvar“ sifatida tanilgan.

## Tarjimayi holi
Akademik tilshunos sifatida muvaffaqiyat qozonganidan soʻng, u oʻzini Rus pravoslav cherkovi nomidan missionerlik faoliyatiga bagʻishladi. Ona tilini oʻrgatish animistlar boʻlishini taʼminlashning asosiy omili ekanligi haqidagi fikriga asoslanib, u Ilminskiy usulini ishlab chiqdi. 1863-yilda Ilminskiy Qozon diniy seminariyasida sharq tillaridan dars bera boshladi. Tatarlar uchun tatar tilida oʻquv materiallari ustida ishladi. Aynan oʻsha yerda Iliminskiy ona tilini oʻqitish haqidagi gʻoyasini Ilminskiy usuli bilan amalga oshirdi. Shundan soʻng u Sankt-Guriya birodarligi qoshidagi tarjima komissiyasini tuzishda yordam berdi. 1904-yilga kelib 23 xil tilda asarlar yaratildi. Ilminskiy, shuningdek, Nikolay Zernov tomonidan Bibliyaning koʻplab Osiyo tillariga tarjimalari yaratilishiga katta hissa qoʻshgan shaxs sifatida tasvirlangan. Nikolay Ilmiskiy shuningdek, arab, fors, turk, tatar, cheremis, chuvash, qirgʻiz, mordvin, yakut va boshqa osiyo tillarida soʻzlasha olganini izohlangan.

U pedagog Ilya Ulyanov bilan yaqindan hamkorlik qilgan va uning „shakl boʻyicha milliy, mazmunan pravoslav“ deb taʼriflangan taʼlim modeli Ulyanovning oʻgʻli Vladimir Leninga taʼsir qilgan deb hisoblash mumkin.

## Manbalar

## Havolalar

* Professor N. I. Egorov. Vystuplenie na chuvashskom yazyke (Kruglyy stol, posvyashchennyy k 195-letiyu so dnya rojdeniya N. I. Ilminskogo, 120-letyu N. N. Poppe va 145-letyu K. P. Prokopeva). Chavashla.
* I.%20Ilminskogo%20i%20chuvashi%3A%20dve%20storoni%20odnoy%20medali.html Sergey Shcherbakov: Missionersko-prosvetitelskaya sistema N. I.%20Ilminskogo%20i%20chuvashi%3A%20dve%20storoni%20odnoy%20medali.html I. I.%20Ilminskogo%20i%20chuvashi%3A%20dve%20storoni%20odnoy%20medali.html Ilminskogo va chuvashi: dve storony odnoy medali
* Agabazar: Sumbur vmesto issiqoniy
Quvayt milliy futbol terma jamoasi

**Kuvayt milliy futbol terma jamoasi** () Quvayt milliy terma jamoasi hisoblanadi va Quvayt futbol assotsiatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Quvayt 1982 yilda jahon chempionati finalida bir marta ishtirok etib, guruh bosqichida bir ochkoni boshqargan. Osiyo Kubogida Quvayt 1976 yilda finalgacha yetib borgan va 1980 yilda turnirda gʻolib chiqqan.

2000-yilda Quvaytning Butan ustidan qozonilgan 20:0 hisobidagi gʻalabasi oʻsha paytda xalqaro futboldagi eng yirik gʻalaba edi. 2001-yilda Avstraliya Amerika Samoasini 31:0 hisobida magʻlub etganida, undan oshib ketdi.

Quvayt 1970-yillardan 2000-yillargacha Osiyoning asosiy futbol kuchlaridan biri boʻlgan boʻlsa-da, milliy terma jamoaning kuchi 2010-yillardan boshlab asta-sekin soʻna boshladi, Quvayt 2011 va 2015-yillarda ketma-ket ikki Osiyo Kubogida muvaffaqiyatsizlikka uchragan va 2019-yilgi musobaqaga diskvalifikatsiya qilingan. 2023-yilgi Osiyo Kubogida ishtirok eta olmadi. Shuningdek, jamoa 1982-yildan buyon birorta ham jahon chempionatiga chiqa olmadi.

## Futbolchilar

### Joriy tarkib
Quyidagi futbolchilar 2023-yil 21-iyundan 4-iyulgacha boʻlgan 2023-yil SAFF chempionatiga chaqirilganlar.

*2023-yil 4-iyul holatiga koʻra, oʻyindan keyingi oʻyinlar va gollar *'Hindiston**.''






























=== Soʻnggi terma jamoaga chaqirilgan fubolchilar ===
Keyingi 12 oy ichida Kuvayt terma jamoasiga quyidagi futbolchilar ham chaqirilgan.




















== Oʻzaro oʻyinlardagi natijalar ==
Quyidagi jadvalda **Kuvaytning barcha vaqtlardagi xalqaro natijalari''' koʻrsatilgan.,   qarshi oʻyindan keyin

## Manbalar

## Havolalar

* Kuwait at AFC
* Kuwait at FIFA
* Official fans' forum site
Zirabuloq makoni

**Zirabuloq makoni** – Zarafshon vohasida joylashgan yodgorlik. Samarqand viloyati Kattaqoʻrgʻon tumanidagi Zirabuloq chashmasi boʻyidan topilgan.

Zirabuloq Qoʻtirbuloqdan 1 km sharqroqda, dengiz sathidan 475 m. balandlikda joylashgan. Zirabuloq makoni 1971-yili roʻyxatga olingan. Makonda dastlab arxeologik qazishma ishlari 1972, 1978 va 1984-yillarda Samarqand davlat universiteti dotsenti Neʼmat Toshkenboyev tomonidan amalga oshirilgan. Yodgorlik hududida uchta shurf qazilgan. 1977—1978-yillarda Samarqand davlat universitetining arxeologlar jamoasi arxeolog M.Joʻraqulov boshchiligida tadqiqotlar olib borgan. Bu yerdan Qoʻtirbuloq makonidan topilgan tosh buyumlarga oʻxshash buyumlar topildi. Bundan arxeologlar bir—biriga yaqin qoʻshni boʻlgan ibtidoiy odamlar yashagan degan xulosaga keldilar. Makon ijtimoiy jihatdan ibtidoiy toʻda-ovchi guruh kishilariga mansubligi aniqlandi.
Lekin bu yerdan soʻnggi mustye davriga oid tosh qurollari ham topilgan.

Qazishma ishlari davomida Zirabuloq makonining bir qismi qishloq xoʻjaligi sohasini kengaytirish uchun oʻzlashtirib yuborilgani maʼlum boʻldi. Shu sababli makon katta zarar koʻrgan. Madaniy qatlamlar yoʻq boʻlib ketgan. Biroq baʼzi joylarida birlamchi qatlamlar saqlanib qolgan.

Madaniy qatlamlar bilan bogʻliq tuproq qalinligi ayrim uchastkalar hududida 1 metrdan 1.5 metrgacha yetgan. Qazishma ishlari natijasida hududdan 1000 dan ziyod topilmalar topilgan. Bu ashyolar tarkibida qirgʻichlar, har xil kattalikdagi oʻzaklar, nayza tigʻlari, randalar, pichoqsimon paraqalar, qurollar boʻlgan. Mehnat qurollarining yasalish tartibidan makon oʻrta paleolit davrining rivojlangan bosqichiga oidligi aniqlangan. Jamoa aʼzolari oddiy, kapasimon chaylalarda yashagan. Ibtidoiy ot, tuya, buqa, fil, qulon, bugʻu kabi jonivorlarni guruhlarga birlashib ov qilishganlar.

Zirabuloq makonidagi ibtidoiy odamlar yasagan buyumlarda foydalanilgan texnik uslublar Teshiktosh, Omonqoʻton, Obirahmat, Qoʻtirbuloq oʻrta paleolit davri jamoalarinikiga oʻxshashligi ayon boʻlgan.

## Manbalar
Grozniy aeroporti

**Grozniy aeroporti** (, )  Rossiyaning Checheniston Respublikasidagi aeroport, Grozniy shahridan 7,5&nbsp;km shimolda joylashgan.

## Tarixi
Grozniyda birinchi aeroporti 1938-yilda oʻz faoliyatini boshlagan, oʻshanda P-5 va U-2 samolyotlari birinchi pochta tashish va sanitariya parvozlarini amalga oshira boshlagan. Bir muncha vaqt oʻtgach, u qishloq xoʻjaligi maqsadlarida uchishni boshladi. 1977-yilgacha Grozniy aeroportida faqat Li-2, IL-14, AN-24 va AN-10 kabi samolyotlarni qabul qila oladigan tuproq qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud edi.

1977-yilda SSSR hududlari bilan Checheniston Respublikasini bogʻlovchi Tu-134 yoʻlovchi samolyotini qabul qila oladigan sunʼiy uchish-qoʻnish yoʻlagi va bazasi boʻlgan yangi aeroport kompleksi taqdim etildi. Yangi aeroport „Shimoliy aeroport“ deb nomlandi.

1990—2000-yillar oraligʻida aeroport nomi bir necha bor oʻzgartirildi:

* 1990-yil – Shayx Mansur aeroporti
* 1995-yil – „Shimol“ aeroporti
* 1996-yil – Shayx Mansur aeroporti
* 2000-yil – „Shimol“ aeroporti

Aeroportni 1991-yil 8-sentyabrda egallab olgan va 1994-yil 30-sentyabrgacha oʻz nazorati ostida ushlab turgan chechen jangarilariga qarshi harbiy harakatlar paytida Grozniyning barcha infratuzilmasi va aerodromiga jiddiy zarar yetkazildi. Urush tugashi va mamlakatda nisbatan tinch hayot boshlanganidan keyin aeroport asta-sekin tiklandi. 2000-yilda Adnan Vohidovich Gakayev rahbarligida „Grozniy „Shimol“ aeroportini qayta tiklash boʻyicha direksiya“ federal davlat boshqarmasi tuzildi. 2005-yil 1-dekabrda FSBning Checheniston Respublikasi boʻyicha tergov boʻlimi aeroportni tiklash uchun berilgan katta miqdordagi mablagʻlarni oʻzlashtirganlik uchun jinoiy javobgarlikka tortildi.

1999–2006-yillarda aeroportni qayta qurish jarayonida uchish-qoʻnish yoʻlagi kengaytirildi. Tu-154 va IL-62 samolyotlarini qabul qila oladigan aeroport majmuasi qayta qurildi. Rossiya Transport vazirligining 2002-yil 6-martdagi AT-76-P qarori bilan aeroportni toʻliq miqyosda qayta qurish boshlandi. 2005-yilda Shimol aeroporti Grozniy aeroporti deb oʻzgartirildi.

2007-yil 19-fevralda Rossiya federal havo transporti agentligi (FHTA) buyrugʻi bilan AIO-19 Grozniy aeroportiga (Shimol) davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma berildi. Aeroport Tu-134 samolyotlari va vertolyotlarini butun yil davomida, kecha-yu kunduz qabul qilishi uchun B toifasiga kiritilgan. 2007-yil 29-noyabrda Grozniy aeroportiga Tu-154ni qabul qilish huquqi berildi.

2009-yil 11-iyunda Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasi (IAC) xalqaro aerodrom sertifikatini berdi, shu sababli aerodrom xalqaro parvozlar xizmati uchun yaroqli deb tan olindi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Manbalar

## Havolalar

* Nonstop to Chechnya: As War Ebbs, Flights Return The New York Times
*
Tatarskiy povorot koʻchasi (Toshkent)

**Tatarskiy povorot koʻchasi** – Toshkent shaharning shimoliy qismida, Olmazor tumani „Ibrohim ota“ mahallasi hududida joylashgan koʻcha boʻlib, umumiy uzunligi 300 metrni tashkil qiladi.

## Kesishgan koʻchalar

Ushbu koʻcha Chuqursoy koʻchasidan boshlanib, Chuqursoy bekati koʻchasida tugaydi.

## Binolar

Koʻchada ikki qavatli binolar, sanoat korxonalari joylashgan.

## Tansport

Koʻcha boʻylab hech qanday jamoat transporti harakatlanmaydi.

## Galereya

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar