Josef Frank (arxitektor)

**Josef Frank -** (1885-yil 15-iyul - 1967-yil 8-yanvar) - avstriyalik arxitektor, rassom va dizayner bo'lib, umrining ikkinchi yarmida Shvetsiya fuqaroligini qabul qilgan. Oskar Strnad bilan birgalikda u Vena arxitektura maktabini va undagi zamonaviy uylar, uy-joylar va interyerlar konsepsiyasini yaratgan.

## Hayoti
Frank yahudiylardan bo'lgan. Uning otasi savdogar Ignaz (Isak) Frank (1851–1921, Vena) va Venada tug‘ilgan onasi Jenny (1861–1941) asli Vengriyaning Heves shahridan bo‘lgan. U ota-onasining qabrini Vena markaziy qabristonining eski yahudiy qismida (19-guruh, 58-qator, №52 qabr) loyihalashtirgan. U Vena Texnologiya universitetida arxitektura bo'yicha tahsil olgan. Keyinchalik u 1919-1925 yillarda Vena san'at va hunarmandchilik maktabida dars bergan. U Viena Werkbund asoschisi, 1932-yilda Venada Werkbundsiedlung loyihasining tashabbuskori va rahbari edi. 1933-yilda u Shvetsiyaga ko'chib ketgan va 1939-yilda u yerning fuqaroligini olgan. U kompaniya asoschisi Estrid Ericson tomonidan yollangan Stokholmdagi Svenskt Tenn (Shwedish Pewter) dizayn kompaniyasining eng nufuzli dizayneri edi. Venaga qaytarishga urinishlariga qaramay, u 1945-yildan keyin Shvetsiyada qolgan. Vena doirasi manifestida uning uchta nashri bir-biriga yaqin boʻlgan mualliflar bibliografiyasida keltirilgan. Siyosiy jihatdan Frank sotsializmga ishongan.

U, shuningdek, matematik, fizik va faylasuf Philipp Frankning ukasi edi.

## Merosi
Josef Frank uy-joy massivlari bilan erta shug'ullangan. Venadagi urushlararo davrdagi ko'pgina boshqa me'morlaridan farqli o'laroq, u munitsipal uy-joylarda super bloklar deb ataladigan narsalarni yaratish emas, balki turar-joy g'oyasini olgan. U, shuningdek, fasad dekoratsiyasini rad etgan va aniq funksional shakllarni afzal ko'rgan. Venalik me'mor va mebel dizayneri Luigi Blau uni o'zining butlaridan biri deb atagan. Arxitektura ishlaridan tashqari u mebel, jihozlar, matolar, devor qog'ozi va gilam uchun ko'plab dizaynlarni yaratgan. Josef frank, shuningdek, rassom ham bo'lgan.

Uning to'qimachilik dizayni ko'rgazmasi 2017-yilning yanvar oyidan may oyiigacha Londondagi Moda va to'qimachilik muzeyida bo'lib o'tadi.

## Tanilishi

* 1965-yil Avstriya arxitektura jamiyati tomonidan birinchi avstriyalik Frank ko'rgazmasi
* 1965-yil Arxitektura bo'yicha Avstriyaning Buyuk Davlat mukofoti
* 1981-yil Frank ko'rgazmasi Avstriya amaliy san'at muzeyida, Vena
* 1991-yil Donaustadt Vena shahridagi *Jozef-Frank-Gass* ko'chasi me'mor nomi bilan ataldi.
* 2007-yil *Jozef Frank ko'rgazmasi*
* 2010-yil 15-iyulda 125 yilligi munosabati bilan Google Doodle bilan taqdirlandi.
* 2015–16-yillar Avstriya amaliy san'at muzeyida "Jozef Frank: dizaynga qarshi" ko'rgazmasi, Vena

## Yirik loyihalari

* Colognedagi Sharqiy Osiyo muzeyining ko'rgazma dizayni(1912)
* Wilbrandtgasse uyi 12, Vena (1914) Oskar Wlach va Oskar Strnad bilan
* Altmannsdorfdagi (Vena) Hoffingergasse kommunal turar joyi (1921–24), Erich Faber bilan birgalikda
* Wiedenhoferhof turar-joy binosi, Vena (1924–25)
* Winarskyhof turar-joy binosi (1924–26), Adolf Loos, Piter Berens, Margarete Schütte-Lihotzki bilan birgalikda
* Weißenhofsiedlungdagi dupleks, Shtutgart (1927)
* Turar-joy binosi Sebastyan-Kelch-Gasse 1–3, Vena (1928–29)
* House Pivo (Wlach bilan 1929–30) Vena 13, Wenzgasse 12 dagi 800 kvadrat metrli Villa pivosi 1929/1930 yillarda Oskar Vlax bilan birgalikda kauchuk poyafzal ishlab chiqaruvchi Julius Beer uchun sotilgan

## Nashrlari

* *Arxitektura ramz sifatida: nemis "yangi binosi" elementlari*, 1931 (nemis tilida)
* *Xalqaro Werkbundsiedlung Vena 1932*, 1932 (nemis tilida)
* *Jozef Frank.* *Schriften / Yozuvlar* (Deutsch/inglizcha); 2 Bände/2 jild; (Tahr.): Tano Bojankin, Kristofer Long va Iris Meder, Metroverlag, Wien 2012

## Manbalar