open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Forsivonlar

**Forsivonlar** yoki **parsivonlar, parsibonlar** (frsy̰wạn, prsy̱wạn, prsy̰bạn) ― Afgʻonistonning fors tilida soʻzlashuvchi aholisining umumiy nomi boʻlib, ularning tili rasmiy ravishda doriy tilining shevasi hisoblanadi. Afgʻonistonda koʻchmanchilik bilan hayot kechiradigan va fors-tojik shevalarida soʻzlashuvchi hazoralar hamda choraymoqlardan farqli oʻlaroq, fors tilida soʻzlashuvchi, shaharlar va qishloqlarda oʻtroq hayot kechiruvchi, dehqonchilik bilan shugʻullanadigan aholi vakillarining barchasi forsivonlar deb ataladi. Shu maʼnoda ushbu atamani **[[Tojiklar|tojik]]**lar etnonimi bilan maʼnodosh deyish mumkin. Shu bilan birga, gʻarb manbalarida berilgan taʼriflarga koʻra ushbu atama koʻp hollarda tor maʼnoda tushuniladi: Afgʻonistonning sharqi va shimoli-sharqida yashovchi sunniy tojiklardan farqli oʻlaroq, mamlakatning gʻarbiy va janubi-gʻarbiy qismida fors tilida soʻzlashuvchi shialar, qoʻshni Eronning shia aholisi avlodlari forsivonlar deb ataladi (Xuroson va Seyiston). Afgʻonistonda fors tilida soʻzlashuvchilar tojiklar deb ham atalishi mumkin.

## Nomning kelib chiqishi
Forsivon lingvoetnonimi (forsīvon, pers  fɒrsivɒ'n],  fɑrsiwɑ'n]) pushtu tilidagi -wān qoʻshimchasi asosida shakllangan *fārsī(za)bān" – „fors tilida soʻzlashuvchi“ soʻzidan olingan deb hisoblanadi. *Tojik* etnonimi bilan bir qatorda, koʻchmanchilik anʼanalarini davom ettirgan, fors va pushtu tillarida soʻzlashuvchi qabilalarga qarama-qarshi maʼnoda ushbu soʻzning yana bir sinonimi sifatida dehkani ( [dɪhqɒ'n]) „dehqon“, „oʻtroq aholi“ atamasi ham ishlatiladi.

## Aholi soni
Fors tilida soʻzlashuvchi odamlarning (sunniylar va shialar) Afgʻoniston aholisi (taxminan 30 million kishi) tarkibidagi ulushi soʻnggi hisob-kitoblarga koʻra 38 foizga yaqinlashadi, bu 11 milliondan ortiq kishiga toʻgʻri keladi.

## Afgʻon shia forsivonlari

Forsiyzabon oʻtroq aholining yagona tili miloddan avvalgi 2-ming yillik oʻrtalarida turkiy-moʻgʻullar bosqinlari va ayrim vohalarning (Marv, Termiz va boshqalar) turkiylashtirilishi natijasida yoʻqotilgan. Afgʻonistonning sharqiy, tojik viloyatlaridan oʻtroq oʻzbeklar, koʻchmanchi choraymoqlar va hazoralar bilan ajralib turadigan gʻarbiy viloyatlari XVIII asrgacha Eron Xurosoni bilan bir butun boʻlgan va uzoq vaqt davomida Safaviylarga tegishli joylar hisoblangan, bu esa ularning hududida shialikning keng tarqalishini oldindan belgilab bergan. Eron Xurosoni va Seyistonining forsiy aholisini davom ettiruvchi forsiyzabon shialar asosan gʻarbiy viloyatlar, jumladan Hirot, Farah, Nimrozda toʻplangan. Bu hududlarning „doriy“ shevalari anʼanaviy Tehron shevasidan farq qilsa-da, Eronning Xuroson-Seyiston shevalariga yaqin. Fors shialari Hilmand, Qandahor, Gʻazna viloyatlarida ham mavjud. Afgʻonistonning qizilboshli forsiylari – shaharlarda yashovchi fors askarlari va amaldorlarining avlodlari bilan ulardan ajralib turadi.

## Yana qarang

* Tojiklar
* Forslar
## Manbalar
Qozon vokzalidagi Lenin haykali

**V.I.** **Lenin** haykali — V.I.Leninning gipsdan yasalgan haykali. U haykaltarosh G.D. Alekseyevning haykalidan nusxa koʻchirish yoʻli bilan yasalib, meʼmor S.Ye.Chernishev tomonidan Moskvadagi Kazanskiy temir yoʻl vokzalining markaziy kutish zaliga kirish eshigi oldida past tagkursiga oʻrnatilgan.

Yadgorlikning asli haykaltarosh G.D.Alekseyev tomonidan Proletarka fabrikasi ishchilari mablagʻlari hisobidan yaratilgan va 1925-yil 1-mayda oʻrnatilgan. Haykaltarosh oʻrnatishda ishtirok etish uchun shaxsan Tverga kelgan. Keyinchalik, haykaldan Moskvadagi Kazanskiy temir yoʻl vokzaliga oʻrnatish uchun gips nusxasi quyilgan. „Chorlovchi dohiy“ asari Lenin xotirasini abadiylashtirish komissiyasi tomonidan SSSRning koʻplab shaharlarida oʻrnatish maqsadida „koʻpaytirish va tarqatish“ uchun tasdiqlangan.

Lenin figurasi XIX asr realistik haykaltaroshlik anʼanasi boʻyicha gipsdan yasalgan va balandligi ikki metrga yaqin. Yuqoriga koʻtarilgan qoʻlning taklif qiluvchi imo-ishorasi kompozitsiyaning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Qozon temir yoʻl stantsiyasidagi Lenin haykali fotosurati Arxivnaya kopiya
* 
* 
*   Arxivnaya kopiya
*
Uyqudagi Germafrodit

**Uyqudagi germafrodit** — miloddan avvalgi II asrga oid qadimgi yunon haykalining Rim nusxasi. U Pliniy Kattaning Tabiiy tarixida tilga olingan. Ushbu haykalning koʻplab qadimiy nusxalari bor, ulardan eng mashhurlari Florensiyadagi Uffitsida, Sankt-Peterburg Ermitajida, Rim milliy muzeyida, Borgeze galereyasida, Parijdagi Luvrda saqlanadi. Uygʻonish davrida, antik madaniyatga boʻlgan qiziqish fonida, koʻplab nusxalar ham yaratilgan.

Haykal qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni Germafroditni tasvirlaydi, uning tanasi ayol (koʻkrak va sonlari) va erkak (jinsiy organlar) xususiyatlarini birlashtiradi. Yotgan figuraning yarmi yon tomonga burilgan, boshi oʻzaro bogʻlangan qoʻllarga tayangan. Taxminlarga koʻra, haykal Afrodita va ayollashtirilgan Dionis obrazlarini birlashtiradi. Haykal dumaloq aylanma yoʻlni oʻz ichiga oladi. Dastlab, bir tomonda tomoshabin ellinistik anʼanaga koʻra, xumor holatda tasvirlangan yalangʻoch ayol qiyofasini koʻradi. Keyin, boshqa tomondan, toʻsatdan qadimgi afsona va Platonik falsafasini toʻliq aks ettiradigan, ammo bu holda faqat erotik idrokni qoʻzgʻatadigan tabiiy bajarilgan erkak jinsiy aʼzolarini koʻrishingiz mumkin.

Haykalning Rim nusxasi 1608-yilda Rimda , Diokletian vannalari va Sallyust bogʻlari yonidagiSanta Mariya della Vittoriya cherkovida huzuridagi monastir hududida topilgan. U Kardinal Shpione Borgezening mashhur toʻplamining bir qismiga aylandi va „Germafrodit Borgeze“ deb nom oldi. 1620-yilda Jovanni Lorenso Bernini haykal toʻshagini yaratdi. 1807-yilda Napoleon I oʻzining qaynogʻasi shahzoda Kamillo Borgezedan Luvr ekspozitsiyasi uchun Borgeza toʻplamining muhim qismini sotib oldi, „Uyqudagi germafrodit“ hali ham shu yerda saqlanadi (348-zal).

„Uyqudagi Germafrodit“ ispan rassomi Diego Velaskesning „Oynali Venera“ rasmining prototipi boʻlsa kerak deb taxmin qilingan.

## Manbalar


## Havolalar
* Спящий Гермафродит  на сайте Лувра
* Спящий Гермафродит на сайте Эрмитажа
Taxtdagi maʼbuda

**Taxtdagi maʼbuda** (, ) — ona maʼbudaning terakotadan yasalgan haykali, Vinka neolit sanʼatining yaxshi saqlanib qolgan namunasi. Prishtina va Kosovo ramzlaridan biri.

## Tavsif
Balandligi 18,5 sm bo‘lgan figura terakotadan yasalgan bo‘lib, taxtda qo‘llarini beliga bog‘lab o‘tirgan ayolning antropomorfik tasviridir. Koʻzga yaqqol tashlanadigan yuz bichimiga ega beshburchak boshi yarim doira diadema bilan bezatilgan. Bezaklardan biri V shaklidagi yoqa yoki yumaloq medalyonli marjondir.

## Tarixi
1956-yilda Radoslav Galovich boshchiligidagi Serbiya Milliy muzeyining bir guruh mutaxassislari tomonidan Prishtina chekkasidagi Kalabriya toʻqimachilik fabrikasi yaqinidagi " Predionitsa [sr] " () qazish ishlari olib borilayotgan joyda topilgan.

U Kosovo va Metoxiya muzeyida saqlanib, uning ramzlaridan biriga aylangan. 1999-yilda Yugoslaviya bombardimon qilingan paytda u Belgradda, Serbiya Milliy muzeyi va Serbiya Fanlar va sanʼat akademiyasi tomonidan tashkil etilgan, „Kosovo va Metoxiya arxeologik xazinalari“ koʻrgazmasida boʻlgan. 2002-yil 30-mayda u Kosovo maqomi boʻyicha muzokaralar paytida qulay muhit yaratish maqsadida Kosovo muzeyiga qaytarilgan.

Hozirda — Kosovo muzeyining doimiy koʻrgazmasida saqlanadi.

## Maʼnosi
Britaniyalik arxeolog Kolin Renfryuning soʻzlariga koʻra, nozik tarzda yasalgan bosh, qirrali burun va katta, bodomsimon koʻzlar Vinka madaniyatining „Prishtina uslubi“ ga xosdir. Mariya Gimbutas „Taxtdagi maʼbuda“ni o‘ziga xos topilma va Prishtinadan topilgan haykalchalar orasida alohida xudolarni ajratib ko‘rsatish mumkin degan farazning tasdig‘i deb hisoblagan. Baʼzi tadqiqotchilar ayol qiyofasida qushga oʻxshashlikni koʻradi va haykalchani Qush maʼbudasi sifatida tasvirlaydi.

Alban publitsistlari haykalni albanlarning Illiriyadan va Bolqonning eng qadimiy xalqi ekanligidan dalolat sifatida koʻrishadi. „Taxtdagi maʼbuda“ tasviri Prishtina gerbida va qisman tan olingan Kosovo Respublikasining shaxsni tasdiqlovchi guvohnomalarida joylashgan.

## Yana qarang

* Vinka madaniyati

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Narsis Monturiol yodgorligi

**Narsis Monturiol haykali** ( **Monturiol** haykali*Monumento a Narcis Monturiol*) — ispan haykaltaroshi Xosep Mariya Subirax (1927-2014) ishlagan haykal. 1963-yilda yasalgan. Barselonadagi (Ispaniya) Diagonal prospekti va Girona koʻchasi kesishmasi burchagida joylashgan.

Haykal ispan muhandisi va ixtirochisi Narsis Monturiol (1819-1885) xotirasiga bagʻishlangan.

Muallif temir-beton devor chuqurchalarida 1859-yilda Barselona portida sinovdan oʻtkazilgan „Ictineo“ suv osti kemasining 1:7 oʻlchamdagi prototipini tasvirlagan. Bu kema loyihasi Monturiol tomonidan yaratilgan edi. Yodgorlikka quyidagi bitiklar oʻyib yozilgan: „Barselona a Narciso Monturiol, ixtirochi del „Ictíneo“, primer submarino que navegó sumergido en el puerto de Barcelona el 28 de junio de 1859“.

Yodgorlik 1963-yil 3-dekabrda ochilgan. 1995-yilda uni bevosita Subiraks koʻmagida restavratsiya qilishdi. Soʻnggi restavratsiya ishlari 2000-2001-yillarda Subiraks roziligi bilan meʼmor Mariya Luisa Aguado rahbarligida amalga oshirildi.

## Havolalar
* 
* Информация на сайте Public Art
* Информация на сайте Субиракса
Teysheba xudoning haykali

**Teysheba xudoning haykali** — urush, momaqaldiroq va shamol xudosi, shuningdek, Urartuning uchta asosiy xudolaridan biri. Miloddan avvalgi VIII-VII asrlarga tegishli. 1941-yilda Karmir Blurdan (Qizil tepalik) topilgan. Topilma arxeologik ekspeditsiya rahbari Boris Piotrovskiyning rafiqasi Ripsima Janpoladyanga tegishli. Teysheba xudoning haykali Armaniston tarixiy muzeyida saqlanadi.

## Tavsif
Haykal barglar gulchambarida turgan yigitga oʻxshaydi. Erkak Urartu davridagi bezakli uzun chopon kiygan. Koʻylakning ustiga kamar bogʻlangan, yelkasida lenta. Teyshebaning sochlari yelkasida yoyilgan, boshida esa shox bilan qoplangan bosh kiyim. Teysheba hoʻkiz bilan tenglashtirilganligi sababli, shoxlar buqa ramzini bildiradi. Xudo haykalining chap qoʻlida jangovar bolta, oʻng qoʻlida esa uning timsoli boʻlgan nayza bor.

## Manbalar
Guanyin haykali

**Guanyin haykali** () — balandligi 108 metr boʻlgan haykal boʻlib, Guanyin bodxisattva tasvirlangan. Xitoyning xuddi shu nomdagi provinsiyasidagi Xaynan orolining Sanya shahridagi Nanshan ibodatxonasi yaqinida joylashgan. Haykal 2005-yilda qurib bitkazilgan.

Haykalning uchta tomoni bor: birining yuzi orolning ichki qismiga, qolgan ikkitasining yuzi Janubiy Xitoy dengiziga qaratilgan boʻlib, Xitoydan va butun dunyodan Guanyindan baraka va himoyani ifodalaydi. Bir tomonida Guanyin chap qoʻlida sutra ushlab turgan va oʻng qoʻlida mudra bilan tasvirlangan; ikkinchisi — tasbeh ushlab turgan holda kaftdan oyoqqa; uchinchisi esa lotus holatida. Hozirgi vaqtda haykal dunyodagi eng baland toʻrtinchi (ularning koʻpchiligi buddist haykallari) va dunyodagi eng baland Guanyin haykalidir.

Qurilish olti yil davom etdi va 2005-yil 24-aprelda yakunlandi. Ochilish Tayvan, Gonkong, Makao va materik Xitoydagi turli buddist guruhlarning 108 nafar bosh rohiblari, shuningdek, oʻn minglab ziyoratchilar ishtirokida boʻlib oʻtdi. Delegatsiya tarkibida Theravada va Vajrayana monaxlari ham bor edi.

## Yana qarang
Dunyoning eng baland haykallari roʻyxati
## Manbalar


## Havolalar
* Статуя богини Гуаньинь в Санья
* Фото на сайте Panoramio
Proletarka hovlisidagi Lenin yodgorligi

**V. I. Lenin** haykali — V. I. Leninning bronzadan yasalgan haykaltaroshlik tasviri. 1925-yilda haykaltarosh G.D.Alekseyev tomonidan yasalgan va Tver shahridagi Proletarka zavodi (Proletarka hovlisi) ishlab chiqarish binosi oldidagi parkda oʻrnatilgan.

Yodgorlik haykaltarosh G.D.Alekseyev tomonidan Proletarka fabrikasi ishchilari mablagʻlari hisobidan yaratilgan va 1925-yil 1-mayda oʻrnatilgan. Haykalni oʻrnatishda ishtirok etish uchun Alekseyevning shaxsan oʻzi Tverga kelgan. Keyinchalik, Moskvadagi Kazanskiy temir yoʻl vokzalida oʻrnatish uchun haykaldan nusxa koʻchirilgan.

Nemislar ishgʻoli paytida haykal tagkursidan uloqtirilib, eritishga tayyorlangan, ammo Proletarka ishchilari uni oʻgʻirlab, yashirib qoʻygan. 1942-yil 22-aprel kuni Kalinin ozod qilingandan soʻng, yodgorlik 60-yildan ortiq vaqt davomida turgan joyiga qaytarildi. Haykal tarixiy va madaniy yodgorlik sifatida tan olinib, davlat tomonidan muhofaza qilib kelingan. Biroq, yodgorlik 2004-yilda noqonuniy ravishda va hech qanday reklamasiz poydevordan demontaj qilingan. Yodgorlikning keyingi taqdiri nomaʼlum.

Lenin figurasi 19-asr realistik haykaltaroshligi anʼanasida bronzadan quyib yasalgan boʻlib, balandligi ikki metrga yaqin. Kompozitsiyaning oʻziga xos xususiyati — yuqoriga koʻtarilgan qoʻlning taklif qilayotgan mazmundagi imo-ishorasidir. Balandligi 3,5 m boʻlgan tagkursi ustki tomini ehrom shaklidagi murakkab pogʻonali shaklga ega. Bu konstruktivizm taʼsiridan dalolat beradi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*   Arxivnaya kopiya ot 17-noyabrya 2011 na Wayback Machine
*
Oktavian Avgust haykali

**[[Avgust (imperator)|Oktavian Avgust haykali]] ―** oliy xudo Yupiter obrazidagi haykali milodiy I asrning birinchi yarmida nomaʼlum haykaltarosh tomonidan yaratilgan. Hukmdorning oʻzi uni ilohiylashtirish gʻoyasini maʼqullamagan. Biroq, eramizning 14-yilida vafotidan keyin uning vorislari imperatorga ibodat qilishni rivojlantirdilar, bu imperatorni xudo sifatida hurmat qilishni nazarda tutadi. Aynan shunda osmon hukmdori qiyofasida Oktavian Avgust tasvirlari paydo boʻlgan.

Haykalning parchalari XIX-asrda Janubiy Italiyadagi Kuma shahridan topilgan. Restavratorlar uni antik tangalar va gemmlardagi imperator Yupiterning oʻtirgan suratlari asosida qayta tikladilar. Keyin haykal Kampana Markizining kolleksiyasiga tushdi, u yerda eng muhim eksponatlardan biri hisoblangan. Vayron boʻlgach, u imperator Aleksandr II tomonidan sotib olindi va 1861-yilda Ermitajga topshirildi.

Haykal toʻq rangli patinali qordek oq italyan marmaridan yasalgan. Oktavian Avgustning qoʻllari restavratorlar tomonidan Viktoriya Nikaning bronza haykalchasi va skipetr tayogʻi bilan birga qayta tiklangan.

Ushbu haykalning prototipi miloddan avvalgi 430-yillarda yaratilgan Fidiy tomonidan yaratilgan Zevsning Olimpiyadagi afsonaviy haykali, dunyoning yetti moʻjizasidan biri sifatida eʼtirof etilgan. Oktavian Avgust taxminan taxtda oʻtirgan holda tasvirlangan, u choʻzilgan oʻng qoʻlida gʻalaba maʼbudasi Viktoriya — Nika bilan shar- kuchni, pastga tushirilgan chap qoʻlida — tayoq-skipetrni ushlab turadi. Imperatorning yuz xususiyatlari portret, lekin juda ideallashtirilgan. Uning qiyofasi yalangʻoch, mantiya faqat chap yelkasi va oyoqlarini qoplaydi, bu Avgust obrazining ilohiyligini taʼkidlaydi, chunki odamlarning portretlari rimliklar tomonidan kiyimda tasvirlangan. Haykal monumental va qatʼiy koʻrinishga ega boʻlib, u ilohiy ulugʻvorlikni ifodalaydi. Imperatorning pozasi oddiy, xotirjam, ammo yigʻilgan, uning yalangʻoch figurasi biroz sxematik tarzda berilgan, mantiyasi burmalari bejamdorlikdan mahrum. Unda Rim sanʼatining keyingi davriga xos boʻlgan effekt va bamaylixotirlik yoʻq. Haykal Rim realizmini yunon klassikasi bilan birlashtirgan „Avgust klassitsizmi“ ning tipik asari hisoblanadi.

## Manbalar


## Havolalar
* 
* Zal Avgusta. Virtualniy vizit // Gosudarstvenniy Ermitaj
Shamol aso

**"Shamol aso"** () — Yangi Zelandiya mamlakati shaharlari va Londonda yaratilgan kinetik haykal.

## Tarixi
Koʻp marotaba oʻtkazilgan Lay tajribalardan soʻng, 1966-yilda Torontoda boʻlib oʻtgan Xalqaro haykaltaroshlar simpoziumi ( — Toronto xalqaro haykaltaroshlik simpoziumi) uchun birinchi „tayoqchani“ qurish imkoniyati taqdim etildi. Lekin hech qachon tuzilmani demontaj qilish imkonini beradigan texnik xusisiyatlarga moslashtirilgan tarzda qurilmadi. Maʼlumki, original dizayn alyuminiy yordamida ishlab chiqilgan.

1999 -yil 31-dekabrda 45-metrlik aso Yangi Zelandiyaning Yangi Plimut shahridagi yangi qirgʻoqboʻyida velosiped yoʻlakchasi markaziga oʻrnatildi. U boʻron paytida vayron boʻldi va qayta tiklash uchun buzib ham tashlandi. Taʼmirlashdan soʻng, Lay tugʻilgan kunining 100-yilligi munosabati bilan 2001-yil 5-iyulda yana sayr qilish markaziga oʻrnatildi. Yodgorlik fiberglas (shisha tolasi) va uglerod tolasidan yasalgan. Uning ogʻirligi taxminan 900 kg va diametri 200 mmni tashkil etadi Aso uchidagi shar 1296 LED chiroqlardan iborat boʻlib, yumshoq qizil rang taratadi.

2001-yilda Londonning Canary Wharf biznes mavzesida ingliz dizayneri Ron Arad gʻoyasi asosida yasalgan va Vestferri sirki ustiga 50 metrli igna — „Shamol tayoqchasi“ (Windwand) oʻrnatildi. Bu aso uglerod tolasidan qilingan, butun uzunligi boʻylab torayib ketadi va yuqori qismida LED chiroq mavjud.

2012-yil may oyida Taranaki mintaqasi hokimiyatining veb-saytida beshburchak koʻrinishidagi yangi haykalni sinovdan oʻtkazish haqida xabar paydo boʻldi. Xabarda asoda oltita tayoqcha boʻlishi ham qayd qilingandi. Maʼlum qilinishicha, tayoqchalar mavjud nusxadan ancha kichikroq boʻlgan 11 metrli beshta tayoq beshburchakning burchaklarida va 12 metrli tayoqcha markazda joylashgan boʻladi. Barcha tayoqchalar Layning asl eskizlari boʻyicha yaratilgan, yagona farq materialda boʻlib, haykalni yasash uchun faqat shisha tolasidan foydalanilgan. Bunday sanʼat inshootlari Oakland va Nyu-Plimut shaharlarida joylashtiriladi. Loyiha hozirda Waiwhakaiho daryosi vodiysida sinovdan oʻtkazilmoqda.

## Manbalar
Lazanya

**Lazanya** () — makaron mahsuloti, kvadrat yoki toʻrtburchaklar shaklidagi yupqa xamir, shuningdek, anʼanaviy ravishda turli hil masalliqlar qatlamlari bilan yupqa xamirdan (aslida xamirni *lazanya* deb ataladi) tayyorlangan italian taom. Italiyada taom **lazanya al forno** () deb ham nomlanadi.

Lazanya uchun eng anʼanaviy masalliqlar deb qiyma goʻshtidan qilingan raguga asoslangan, beshamel sousi quyilgan va parmesan pishloqi bilan sepilgan holda toyyorlanadi. Biroq, mintaqaviy versiyalarda, lazanya tayyorlash uchun pomidor, ismaloq, boshqa sabzavotlar, bolonyez sousi, mozzarella yoki rikotta pishloqlari masalliqlari ishlatiladi. Aslida, ushbu taomni tayyorlash uslublari turlisha boʻlishi mumkin.

## Nomning kelib chiqichi
"Lazanya" soʻzi dastlab pishirish idishini tasvirlagan. Taom Italiyada paydo boʻlgan deb qisoblanadi, ammo „“ soʻzining oʻzi yunoncha „lazanya“ („“) yoki „“ („*lasanon“*) dan olingan boʻlib, „yonib turgan plitalar“ yoki „koʻzaga qoʻyish“ degan maʼnoni anglatadi. Keyinchalik bu soʻz rimliklar tomonidan „lasanum“ sifatida qabul qilinib „taom pishirish uchun qozon“ degan maʼnoni anglatadi. Keyinchalik italiyaliklar bu soʻzni hozirgi vaqtda lazanya deb nomlanuvchi taom uchun ishlatishgan.

Boshqa bir nazariyaga koʻra, „“ soʻzi yunoncha  (*"laganon"*) — xamirdan tayyorlangan tekis qatlamli makaron turidan olingan.

## Tarixi
Lazanya uchun eng qadimgi maʼlum taom tarkibi Neapolda topilgan ikkita oshpaz kitobida tasvirlangan — Anonimo Meridionale, 1238—1239-yillarda yozilgan va Liber de Coquina (taxminan 1304—1314-yillarda). Keyinchalik, ushbu taom tanilgach, nafaqat Italiyada, balki butun dunyoda mashhur boʻldi. Birinchi lazanya duxovkada dastasi boʻlmagan maxsus tavada pishirilgan, ushbu tavaga bir-necha yupqa xamir qatlamlari oʻrasiga goʻtlu ragu va parmezan pishlogʻi ketma-ket solingan. Liguriyada anʼanaviy lazanyaga rugu bilan birga souslar (masalan, pesto sousi) qoʻshila boshlandi. Baʼzan lazanya xamiri ismaloq pyuresidan tayyorlanib, taomga yorqin yashil rang berilgan.

XVI-asrda Polsha oshxonasi tomonidan lazanya tarkibini takomilashtish natijasida lazanka paydo boʻldi.

## Xamir xususiyati
Lazanya xamiri makaronlar uchun ishlatiladigan qattiq bugʻdoy navlaridan tayyorlanadigan undan qilinadi.

Xamir qatlamlari ham makaron kabi ishlab chiqariladi va quruq xamir choyshablari sifatida sotiladi.

## Madaniyatda

* Xuddi shu nomdagi komikslar seriyasining qahramoni, mushuk Garfild ularning sahifalarida ushbu taomning ishtiyoqli muxlisi sifatida paydo boʻladi.
* Mashhur bloger PewDiePie „Bitch Lasagna“ deb nomlangan qoʻshiq yozdi.

## Adabiyotlar

* Serventi, Silvano; Sabban, Fransua. Makaron: universal taomning hikoyasi, Columbia UP, 2012, p.&nbsp;235. ISBN 0-231-12442-2.
* Del Konte, Anna. Italiya gastronomiyasi. pavilon. ISBN 978-1-86205-958-0.

## Manbalar

* BBC News — Buyuk Britaniya lazanyaga daʼvo qilmoqda

## Havolalar
Fiya

**Fiya** ( — „aqldan ozgan“, shuningdek, Fiyya/Tiyya) - qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Dionisga sigʻinish bilan bogʻliq nimfa. Yoki xuddi shu nomdagi daryo nomi bilan bogʻliq boʻlgan daryo xudosi Kefissning qizi, uning muqaddas joyi Delfida, yoki Kastaliyaning qizi. U Dionisning birinchi ruhoniysi va xizmatkori edi, fiadlar uning nomi bilan atalgan. Boshqa bir manbaga koʻra, u Apollondan Delfi ismli oʻgʻil tugʻdi. Yoki Xloridaning doʻsti, Poseydon Fiya bilan birga boʻldi. U Delfidagi Polignotning rasmida Hadesda tasvirlangan.

## Manbalar
Fliant

**Fliant** (shuningdek, Flias yoki Fliunt, , ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Dionis va Arefiriya (yoki Dionis va Ariadna) oʻgʻli. Yoki Likayning oʻgʻli.

Xotini Xtonofila (Sikyonning qizi), oʻgʻli esa Androdamant. Argonavt. Argive versiyasiga koʻra, u Keys va Xtonofilaning oʻgʻli va Temenning nabirasi edi. Dameonning otasi.

## Manbalar
Fobetor

**Fobetor** yoki **Ikelos** (, ) — Ovidga koʻra, turli xil hayvonlar qiyofasini olgan tush xudolaridan biri. Xudolar uni Ikel, xalq esa Fobetor (qo'rqinchli) deb atagan.

Fobetor - Gipnosning oʻgʻli va onirlardan (uyqu xudolari) biri.

## Yana qarang
* Onir (mifologiya)

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Икел // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Nokia 5310 (2020)

**Nokia 5310** (indeks TA-1212, kod belgisi "Pisces") - bu 2020-yilning bahorida Nokia brendi ostida Finlandiyaning HMD Global kompaniyasi tomonidan chiqarilgan uyali aloqa telefoni. U 2007-yilda ishlab chiqarilgan afsonaviy Nokia 5310 XpressMusicning qyangi ko'rinishi hisoblanadi. Avvalgi talqindan farqli o'laroq, yangi 5310 "XpressMusic" brendiga ega emas.

Telefon jahon bozorida chiqishi bilan turlicha qabul qilindi. Jurnalistlar yorqin ekran, yaxshi korpus materiallari va qulay klaviatura, shuningdek, baland ovozli dinamiklar va yuqori sifatli ovozni yuqori baholadilar, biroq nisbatan yuqori narx va avvalgisiga nisbatan sezilarli o'zgarishlar yoʻqligi tanqidga sabab boʻldi.

## Tarixi
Nokia 5310 XpressMusic mobil telefoni 2007-yil 27-avgustda taqdim etilgan. XpressMusic musiqiy turkumiga kiruvchi gadjet musiqa ijro etish uchun qoʻshimcha tugmalar bilan jihozlangan boʻlib, ular ekran yaqinidagi qirrali yon chetiga joylashtirilgan. Bundan tashqari, u 1 sm dan yupqa boʻlgan kam sonli telefonlardan biri va eng yengil (71 gramm) Nokia telefonlaridan biri edi. Mobil telefon Series 40 operatsion tizimida ishlagan va Java-appletlarini ishga tushirishni qo'llab-quvvatlagan, Bluetooth va FM radiosi ham mavjud edi

Nokia 5310 XpressMusic mutaxassislar tomonidan yuqori baholandi. U 2012-yilgacha ishlab chiqarilgan bo'lib, o'z davrida katta shuhrat qozongan (10 million nusxadan ortiq sotilgan)

### Yangi talqinda ishlab chiqish
2017-yildan buyon Microsoft Mobile’ni sotib olgan va Nokia brendiga boʻlgan huquqlarni qoʻlga kiritgan HMD Global kompaniyasi norasmiy umumiy nomi Nokia Originals boʻlgan mashhur Nokia telefonlarining zamonaviy talqinlarini ishlab chiqarmoqda. 5310 modeli 2020-yilda qayta tiklanishi mumkinligi haqidagi taxminlar bu haqda rasmiy ma'lumotlar paydo bo'lishidan oldin ham tahlilchilar tomonidan bildirilgan edi

2020-yil fevral oyi oʻrtalarida TENAA maʼlumotlar bazasida Nokia TA-1212 deb belgilangan uyali telefon sertifikati haqidagi xabar paydo boʻldi. Qurilmaning texnik xususiyatlari va fotosuratlaridan Nokia 5310 ning qayta tiklangan talqinini chiqishi va bu qurilma KaiOS yoki Android tizimidagi yarim smartfon emas, balki "oddiy" tugmachali telefon bo'lishi kerak edi. Ushbu habarlar 18-mart kuni yangilik rasman taqdim etilganida tasdiqlandi.

## Qurilmalardagi farq

## Manbalar
Supergirl

„**Supergirl**“ () – „Reamonn“ olmon rok musiqa guruhining ilk singli. 2000-yilning 27-martida „Virgin Records“ lebylining shoʻbasi boʻlgan „Virgin Schallplatten“ leybli tomonidan eʼlon qilingan. Singlning orqa tomonidan „7th Son“ qoʻshigʻi oʻrin olgan. „Supergirl“ guruhning „Tuesday“ nomli ilk studiyaviy albomiga kiritilgan.

„Supergirl“ 1999–2012-yillarda faoliyat yuritgan „Reamonn“ guruhi kuylagan eng taniqli qoʻshiqlarning biridir. Guruh aynan shu qoʻshiq ortidan shuhrat qozongan. Qoʻshiq Germaniya, Niderlandiya, Shveysariya, Avstriya hamda Rossiya radiolarida xitga aylangan. „Supergirl“ 2000-yilda ushbu mamlakatlarning har biridagi xit-paradlarda eng yuqori 10 pogʻona safiga kirgan. Germaniyada qoʻshiq koʻp sotilgani uchun „oltin“ sertifikat bilan taqdirlangan.

Qoʻshiqda oʻziga ishonuvchi, irodasi kuchli hamda yengilmaydigan qiz haqida soʻz boradi. Qoʻshiq matnini guruh aʼzolari Raymon Garvey (), Uwe Bossert (), Sebastian Padotzke (), Philipp Rauenbusch () hamda Mike Gommeringer () hamkorlikda yozgan. Qoʻshiqqa Steve Lyon () produserlik qilgan.

2015-yil olmon qoʻshiqchisi Anna Naklab „Supergirl“ qoʻshigʻi kaverini yozdi. Naklab kaverni olmon DJi Alle Farben hamda olmon DJ dueti YOUNOTUS bilan hamkorlikda yozdi. Qoʻshiq Germaniya xit-paradlarida yuqori pogʻonalarga koʻtarildi hamda original versiyadan ham koʻproq adadda sotildi. „Naklab“ kaverini oʻz navbatida Franz Alice Stern, Daniele Di Martino hamda Stereo Express jamoalari remiks qildi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Kaya qabilalar ittifoqi

**Kaya qabilalar ittifoqi**
## Tarixi
Eramizning birinchi asrida Koreya yarim orolining janubida
yashovchi pyonxan qabilalari asosida 6 ta siyosiy
qabilalar ittifoqi —Kimkvan Kaya,Tekaya, Sonsan Kaya, Ara Kaya,
Koyon Kaya va Sokaya boʻlgan. Afsonaga koʻra, ularning asoschilari
osmondan tushgan 6 ta oltin tuxum boʻlgan („Samguk yusa“da
yozilgan „Karak davlati haqida yozuvl a r“).-Mazkur qabilalarning
birlashuvi natijasida Kaya nomi paydo boʻlgan. Koguryo, Pekche
va Silladan farqli ravishda bu yerda konfederativ respublikalar
mavjud boʻlib, ularning har biri mustaqil siyosat olib borishgan.
Hududiy nuqtai nazardan Kaya Pekche va Silla oraligʻidagi hudud
sanaladi. Afsonaga koʻra, Kaya 42 — 562 yillarda mavjud boʻlgan.
Kaya qabilalarining birlashuvi mazkur davlatning asoschisi va
birinchi hukmdori Kim Suro (afsonaga koʻra, eramizning 42 yilidan
boshlab hukmronlik qilgan va 158 yil yashagan) tomonidan
Kimkvan Kaya atrofida kechgan. Uning rafiqasi hind malikasi Xo
Xvan-ok boʻlgan. Maʼlum vaqt oʻtib Kaya qabilalari markazi Tekayaga
oʻtgan. Kaya Koguryo, Pekche va Sillaning tajovuzlari ostida
qolgan. Kaya hokimiyati tarqoq boʻlib, oxir-oqibatda barham
topgan. Bu jarayon dastlab Kimkvan Kayada (532 y.), soʻngra Teka
(562 y.)da sodir boʻldi.
## Adabiyotlar
V.S.Xan. Koreya tarixi.-T.:2013
Hollywood „Shon-shuhrat xiyoboni“

**Hollywood „Shon-shuhrat xiyoboni“** — Los Anjelesning Hollywood bulvaridagi oʻn beshta mavze va Vine Streetdagi uch mavzelari koʻchalarining ikki tomonidagi bir qator piyodalar yoʻlaklari boʻlib, ular koʻngilochar sohalar sanoatidagi yutuqlarga doimiy va ommaviy yodgorlik sifatida xizmat qiladi. Trotuar plitalariga 2500 dan ortiq besh qirrali mis yulduzlar kiritilgan. Shon-shuhrat xiyobonida aktyorlar, musiqachilar, prodyuserlar, musiqiy va teatr guruhlari rejissyorlari, fantastik va real qahramonlar va boshqa koʻplab shaxslarning ismlari koʻngilochar va sanʼat sohasiga qoʻshgan hissalari uchun mavjud. Shon-shuhrat xiyoboni Hollywood Savdo palatasi tomonidan boshqariladi va *Hollywood Historic Trust* tomonidan moliyalashtiriladi.

Shon-shuhrat xiyoboni har yili 10 millionga yaqin tashrif buyuruvchilarni qabul qiladi. Bu Grauman Xitoy teatri, Qirolicha Meri qayigʻi va Los-Anjeles okrugi sanʼat muzeyiga keladiganlar sonidanda koʻpdir. Muzey, shuningdek, shahar turizmini rivojlantirishda ham muhim oʻrin tutadi.
## Tavsifi

*Shon-shuhrat xiyoboni* Hollywood bulvari boʻylab sharqdan gʻarbga Gower koʻchasidan La Brea avenyugacha va bir oz Marshfild yoʻli boʻylab oʻtadi.

Har bir yodgorlik besh qirrali yulduz, marjon pushti terrazzodan iborat boʻlib, terrazzo polga oʻrnatilgan mis (bronza emas, bu juda keng tarqalgan xato) romli. Yulduzning tepasida laureatning nomi misdan quyingan. Nom ostida, yulduzning pastki qismida laureatning hissa qoʻshgan sohasini koʻrsatadigan dumaloq mis emblema mavjud.

Emblemalar koʻngilochar sanoatning beshta toifasini ifodalaydi:

*  — kino sanoatini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun **klassik kinokamera**;
*  — televideniye rivojiga qoʻshgan hissasi uchun **retro-televizor**;
*  — ovoz yozish va musiqa sanoatiga qoʻshgan hissasi uchun **fonograf**;
*  — **radiomikrofon** radio sanoatini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun;
*  — teatr rivojiga qoʻshgan hissasi uchun **komediya/tragediya maskalari** (1984 yildan beri mavjud).

Ayni paytda Yulduzlarning 47 % ga yaqini kino sohasi, 24 % i televideniye sohasi, 17 % i musiqa sohasi, 10 % i radio sohasi va 2 % dan kamrogʻi teatrlar sohasidagi shaxslarga tegishli. Xiyobonda har yili oʻrtacha yigirmatada oʻttiztagacha yulduz paydo boʻladi.

Oʻn toʻqqizta „Maxsus toifali“ yulduzlar korporativ obyektlar va xizmat koʻrsatish tashkilotlari kabi boshqa sohalar uchun qoʻshilgan hissa bilan ifodalanadi va bunday toifadagilarning yulduzi butunlay boshqacha boʻladi. Masalan, Los-Anjeles politsiya departamentining Yulduzi LAPD nishonining aynan nusxasi. Sobiq siyosatchi Tom Bredlining Yulduzi Los-Anjeles muhri boʻlsa, Los-Anjelesdagi „Victoriaʼs Secrets“ butiki Yulduzida esa uning emblemasi aks etgan.

Ammo Yulduz shakliga nisbatan ikkita istisno mavjud. Apollon-11 ning Oyga missiyasi, Vayn koʻchasidagi Oy shaklidagi yulduz bilan ifodalangan, unda quyidagilar mavjud: astronavtlarning ismlari (Nil Armstrong, Edvin E. Oldrin Jr., Maykl Kollinz), Oyga birinchi qoʻngan sana (1969-yil 20-iyul), Apollon XI soʻzlari va televizor emblemasi, barchasi quyuq kulrang terrazzodan qilingan.

## Manbalar
Nokia 6120 classic

**Nokia 6120 Classic** – Freescale apparat platformasi va Symbian OS operatsion tizimiga asoslangan Nokia kompaniyasining smartfoni. Kompaniyaning 3G UMTS/HSDPA texnologiyalarini qoʻllab-quvvatlaydigan birinchi toʻrt diapazonli EGSM smartfon. 2007-yilda sotuvga chiqqan.

Nokia 6120 Classic 2007-yil 17-aprelda kompaniya tomonidan eʼlon qilingan va bozorda oʻrtacha narx segmentida mashhur Nokia 6233 modelini oʻrnini bosish uchun moʻljallangan edi. Smartfon dizayni Nokia 3110 Classic ergonomik dizaynining evolyutsiyasidir. Qurilma ikkita kamera bilan jihozlangan: videoqoʻngʻiroqlar uchun moʻljallangan 0,1 megapikselli va LED chirogʻli 2 megapikselli CMOS sensori hamda sekundiga 15 kadr tezlikda MPEG-4 formatida panoramali suratga olish va video yozib olish imkoniyati, 2 dyuymli TFT – 320x240 pikselli displey, 16 million rang, 369 MGts chastotali ARM11 protsessorli Freescale MXC300-30 64 MB SDRAM va 128 MB NAND. Telefon FM radio qabul qilish imkonini beradi. Quvvati 820 mA/soat boʻlgan BL-5B tipidagi litiy-ion batareyasi ishlatilgan, u 3 soatgacha suhbatlashish va 9 kungacha kutish vaqtini taʼminlashga qodir. Nokia 6120 Classic eng yengil smartfonlardan biridir. Uning vazni atigi 89 gramm. Telefon S60 3rd Edition Feature Pack 1 interfeysi va Java MIDP 2.0ni qoʻllab-quvvatlaydigan Symbian 9.2 operatsion tizimiga ega, uchta oʻyin, MP3 pleer, FM qabul qiluvchi va video pleer, shuningdek, multimedia kontentini 2 GBgacha boʻlgan MicroSD xotirasida saqlash imkoniyati mavjud. Elektromagnit energiyaning solishtirma yutilish koeffitsienti 1,18 Vt/kg JBenchmark testlari shuni koʻrsatadiki, tezlatkich yordamida sinovlardagi kechikishlarni hisobga olmaganda, qurilmaning ishlashi Nokia N95 ga yaqinroq

Nokia 6120 classic EGSM raqamli mobil uyali aloqa standartining toʻrt diapazonini qoʻllab-quvvatlaydi: ikkinchi avlodning 850, 900, 1800, 1900 MGts tarmoqlari, shuningdek, 3-avlod Internet xizmatlari bilan yuqori tezlikdagi mobil keng polosali ulanish uchun UMTS / WCDMA texnologiyalari diapazonlarda: 2100, 850 MGts (Nokia NM705i modifikatsiyasida 800 MGts, Nokia 6121 Classic modifikatsiyasida 900 MGts), shuningdek CSD, EDGE, GPRS, HSCSD, HSDPA.

Kichik arxitektura modifikatsiyalari mavjud: Nokia 6120c-1 uchun RM-243 va Nokia 6120c-5 uchun RM-310, Nokia 6121 Classic uchun RM-308 va Nokia NM705i uchun RM-309.

## Galereya

File:Model Posing with Nokia 6120 classic.jpg
File:Nokia 6120 classic (707803252).jpg
File:Nokia_6120_classic_(707799804).jpg
File:Nokia_6120_classic_(707801438).jpg
File:Nokia_6120_classic_(707806408).jpg
File:Nokia_6120_classic_(706929389).jpg
File:NM705i.JPG 
File:NM705i3.JPG


## Manbalar
Katta Ergash

**Katta Ergash**, (1882-yil, Bachqir qishlogʻi, Fargʻona viloyati—1921-yil Xonabod) — Fargʻona vodiysidagi istiqlolchilik harakatining yoki bosmachilikning rahbarlaridan biri.

## Tarjimayi holi

Ergash qoʻrboshi 1882-yilda Qo‘qonning Bachqir qishlog‘ida tug‘ilgan. U istiqlolchilik harakatining Fargʻona viloyatidagi (1918—1921) eng nufuzli dala qoʻmondonlaridan biri boʻlgan. Uch yil Farg‘ona vodiysida sovet tuzumiga qarshi kurashgan. 1921-yil yanvarda Xonobodda qizil armiya tomonidan o‘ldirilgan.

1918-yil 12-fevralda Qo‘qon qal’asiga muvaffaqiyatsiz hujum uyushtirildi.

Farg‘onalik mujohidlar orasida Ergash ismli ikki rahbar bo‘lgan. Birinchi Ergash (Kichik Ergash) 1918-yil Bachqirdagi jangda halok bo‘lgan. Ikkinchi Ergash Qo‘qonda yashagan. U din arbobi bo‘lgan va juma namozlarida 25 ming kishiga vaʼz oʻqigan. Mulla Ergash nomi bilan ham mashhur. Mulla Ergash Qo‘qonni qamal qilishda qatnashib, keyimchalik Bachqirga qochadi. Kichik Ergash vafotidan keyin (1918-yil fevral) mulla Ergash sho‘rolarga qarshi kurashning birinchi guruhini tuzgan. 1918-yil bahorida barcha Farg‘ona rahbarlari uni Amir ul Muslim deb tan oldilar va u xalq orasida mashhur bo‘ladi. 1918-yil bahor va kuz oylarida Namangan va Qo‘qon viloyatlarida Qizil armiya bilan bo‘lgan barcha janglarda Ergash qoʻrboshi g‘alaba qozonadi. Ergashbek va Madaminbek mujohidlar yetakchiligi uchun kurashadi va Ergash kurashda mag‘lub bo‘ladi. Natijada 1918-yil oxiri 1919-yil boshida Farg‘ona mujohidlariga Madaminbek boshchilik qiladi. Qizillarga qarshi janglarning birida Ergash yarador bo‘lib, 1921-yilgacha yirik janglarda qatnashmaydi. Oʻsha yili u oʻz qarorgohida Qizil Armiya tomonidan oʻldirilgan. Baʼzi manbalarda bu sana 1919- yoki 1920-yil deb koʻrsatilgan.

## Yana qarang
* Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat

## Manbalar
Elk daryosi

**Elk daryosi** — Kanadaning Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasining janubi — sharqiy Kutenay tumanidagi, uzunligi *220 kilometr (140 milya)* boʻlgan daryo.

## Manbalar
NSU Prinz

**NSU Prinz** — Gʻarbiy Germaniyadagi NSU Motorenwerke AG tomonidan 1957-yildan 1973-yilgacha ishlab chiqarilgan avtomobil.

## Manbalar

## Havolalar

* http://www.nsu-ig.de/ Arxivnaya kopiya -da arxivlangan )
* https://web.archive.org/web/20170315082748/http://www.nsuprinz.com/%7B%7BEn 
* Isroilda qayta tiklangan NSU Sport Prinz
LADA Priora

**LADA Priora** – 2007-yil martdan 2018-yil iyuligacha AvtoVAZ PJSC tomonidan ishlab chiqarilgan avtomobil. Avtomobil Lada 110 modelining qayta ishlangan va zamonaviylashtirilgan koʻrinishi boʻlib, 2009-yilda uning oʻrnini egallagan.

## Manbalar

## Havolalar

* LADA rasmiy sayti
* LADA Priora modeli sahifasi
Aziz Said

**Aziz Said** (*asl ismi*: **Aziz Joʻraqulovich Saidov**; 1961-yil 25-sentyabr Denov, Surxondaryo viloyati, O‘zbekiston SSR) — shoir, jurnalist va tarjimon. Doʻstlik ordeni sohibi.

## Tarjimai holi
Aziz Said (Saidov) (asli Buxorolik) 1961-yil 25-sentyabrda Denov shahrida tugʻilgan. 1984-yili Toshkent davlat universitetining (hozirgi OʻzMU) jurnalistika fakultetini, 1992-yilda filologiya fakulteti aspiranturasini tugatgan.

## Faoliyati
Oʻrta Osiyo temir yoʻl qurilishi koʻchma stansiyasida yoʻl montyori, Navoiy viloyati Qiziltepa parrandachilik fabrikasida ishchi, „Qizil tong“ gazetasida korrektor, boʻlim boshligʻi, Gʻafur Gʻulom nashriyotida muharrir, „Yosh kuch“ jurnali bosh muharriri oʻrinbosari, „Sinfdosh“ jurnali bosh muharriri, „Jahon adabiyoti“ jurnali masʼul kotibi, „XXI asr texnologiyalari“ jurnali bosh muharriri oʻrinbosari, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi raisining davlat tili boʻyicha maslahatchisi vazifalarida faoliyat koʻrsatgan. Ayni paytda „Sharq yulduzi“ jurnali bosh muharriri oʻrinbosari.

## Ijodi
Aziz Saidning „Chiltor“ (1987), „Dili qani Bedilning“ (1994), „Fursat darvozasi“ (2011), „Vaqt manzili“ (2021) sheʼriy toʻplamlari, „Gʻoyibdan doʻst bilan suhbatlar“ (2004) adabiy-tanqidiy maqolalar toʻplami nashr etilgan. Sheʼrlari fransuz, turk, ozarbayjon, rus, bolgar, ingliz, tojik, qozoq, venger va hind tillariga tarjima qilinib, turli adabiy-badiiy jurnal va almanaxlarda chop etilgan.

Mashrab, Choʻlpon, Nozim Hikmat haqida qator adabiy-ilmiy tadqiqotlar qilgan.

## Tarjimalari
Tarjimon sifatida Uolt Uitmen (sheʼrlar), Nozim Hikmat (sheʼrlar va „Yusuf va Zulayho“ dramasi), Muin Bsisu (sheʼrlar), Yevgeniy Yevtushenko (sheʼrlar), Yozef Rubak (sheʼrlar), Donat Shayner (sheʼrlar), Pokiston sheʼriyatidan (Josh Malihobodiy, Ahmad Faraz, Vazir Ogʻa, Anis Nagi, Shahzod Ahmad), Rene Aviles Fabila (hikoyalar), Migel de Astiruas (hikoyalar), Tomas Ouen (hikoyalar), Frensis King (hikoyalar), Bertold Brext (adabiy maqolalar), Paulo Koelo („Alkimyogar“, roman), Nikolay Shmelev (hikoyalar), Aleksandr Volkov („Zumrad shahar“, qissa), Yana Vagner („Shogird“, drama), Sergey Mogilsev („Egizaklar“ drama), Vitol Gombrovich („Ivonna, Burgund malikasi“, drama), Marta Kim (sheʼrlar) asarlaridan namunalarni oʻzbek tiliga oʻgirgan.

## Yutuqlari
1987-yildan beri Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

2021-yilda „Doʻstlik“ ordeni bilan mukofotlangan.

## Asarlari
„Chiltor“ (1987),

„Dili qani Bedilning“ (1994),

„Gʻoyibdan doʻst bilan suhbatlar“ (2004)

„Fursat darvozasi“ (2011),

„Vaqt manzili“ (2021)

## Manbalar

## Adabiyotlar
Qiziltepa tarixi / Q. Rajabov, R. Maqsudov; maʼsul muharrir S.Inoyatov. — T.: „Muharrir“ nashriyoti, 2011, 301-bet

## Havolalar
* Aziz Said: Xalq muhabbati nisbiy mezon *qaraldi*: 11-avgust 2023-yil
* Aziz Said. Sheʼrlar | Азиз Саид. Шеърлар
Abdulla Qodiriy koʻchasi (Toshkent)

**Abdulla Qodiriy koʻchasi** — Oʻzbekiston Respublikasining poytaxti Toshkent shahrining Yashnobod, Mirzo Ulugʻbek, Yunusobod va Shayxontohur tumanida joylashgan koʻchalardan biridir. Abdulla Qodiriy koʻchasi Nukus koʻchasidan boshlanib Zarqaynar koʻchasida yakunlanadi.

## Tarixi va nomi
Koʻchaning nomi oʻzbek shoiri Abdulla Qodiriy nomi bilan nomlangan.

13-may 2017-yili Toshkentda Abdulla Qodiriy koʻchasida ayollar velopoygasi boʻlib oʻtdi.

22-yanvar 2021-yili Toshkentning bir nechta koʻchalarida avtobus, yoʻnalishli taksi, tez tibbiy yordam, oʻt oʻchiruvchi mashinalar harakati uchun alohida ajratilgan yoʻlaklar tashkil etilishi rejalashtirilgan edi. Shu jumladan Abdulla Qodiriy koʻchasidan ham oʻtilishi kerak edi.

25-may 2021-yili poytaxtdagi Humo Arena muz saroyi yonida „Moʻynoqqa madad“ xayriya velomarofoniga start berildi. Shu munosabat bilan xayriya velomarafonini oʻtkazish doirasida ishtirokchilarning harakatlanish yoʻli boʻylab koʻchalarning bir qismi vaqtincha yopildi. Shu jumladan Abdulla Qodiriy koʻchasi ham. Mazkur xayriya tadbirdan tushgan mablagʻlar Orolboʻyi hududida yashayotgan aholining turmush sharoitlarini yaxshilashga, jumladan, Moʻynoq tumani Ali ovul qishlogʻini obod qilish, sugʻorish-irrigatsiya tizimlarini yaxshilash, toza ichimlik suvi tarmogʻini oʻtkazish, yangi ish oʻrinlari yaratish va aholining boshqa muammolarini hal etishga yoʻnaltirildi.

## Tavsifi
Abdulla Qodiriy koʻchasi Nukus koʻchasidan boshlanadi, shningdek koʻchani boshida Fargʻona yoʻli va Istiqbol koʻchasi joylashgan. Abdulla Qodiriy koʻchasi Zarqaynar koʻchasida yakunlanadi. Abdulla Qodiriy koʻchasidan Mahtumquli koʻchasi, Movarounnahr koʻchasi, Mustaqillik shoh koʻchasi, Qori Niyoziy koʻchasi, Amir Temur shoh koʻchasi, Sharof Rashidov koʻchasi, Labzak koʻchasi, Abay koʻchasi, Sebzor koʻchasi va Qorasaroy koʻchasi kesishadilar.

## Mashhur binolar va inshootlar
Abdulla Qodiriy koʻchasida koʻplab binolar va inshootlar joylashgan. Koʻcha eng taniqlilaridan biri hisoblanadi va Toshkent shahrining markazida joylashgani sababli koʻchada koʻplab maʼmuriy, taniqli inshootlar mavjud. Shuningdek koʻcha Yangi va Eski Toshkentdan oʻtadi.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Abdurauf Fitrat koʻchasi (Toshkent)

**Abdurauf Fitrat koʻchasi** — Toshkent shahrining Mirobod tumanidagi Fargʻona yoʻli koʻchasi (sobiq Kuybisheva shossesi).va Abu Sulaymon Banokatiy koʻchasi oraligʻida joylashgan. Koʻcha oʻzbek badiiy adabiyotining taniqli ijodkori Fitrat nomi bilan ataladi. 1990-yilning 28-iyunida *„Noviy put koʻchasi“* nomi Abdurauf Fitrat koʻchasi deb qayta nomlangan. 5 ta tor koʻchani oʻz ichiga oladi. Koʻchaning yoʻnalishlarida Mirobod dehqon bozorida joylashgan „Fargʻona“ shahobchasi, Qorasuv kanali, Toshkent tramvay-troleybus boshqarmasining poliklinikasi, koʻp qavatli hamda shaxsiy turar joy binolari oʻrin olgan. Koʻchaning uzunligi 3 km ni tashkil qiladi.

## Tarixi va nomi

Koʻchasi oʻzbek tarixchisi, filolog, tarjimon, yozuvchi, dramaturg va shoir, zamonaviy oʻzbek tili va adabiyoti asoschilaridan biri, Oʻrta Osiyo jadidchiligining taniqli vakillaridan biri, birinchi oʻzbek professori boʻlmish Abdurauf Fitrat nomi bilan nomlangan.

## Tavsifi
Abdurauf Fitrat Muxtor Ashrafiy koʻchasidan boshlanadi va Geydar Aliyev va Qumariq koʻchasida yakunlanadi. Abdurauf Fitrat koʻchasi Eski Sarikoʻl koʻchasi, Sarikoʻl koʻchasi, Yangizamon koʻchasi, Abu Sulaymon Banokatiy koʻchasi va Geydar Aliyev koʻchasidan kesishadi.

## Mashhur binolar va inshootlar
Abdurauf Fitrat koʻchasida koʻplab binolar va inshootlar joylashgan. Koʻchada Shaxar 3-son klinik shifo xonasi mavjud. Koʻchadan uzoq boʻlmagan masofada Islom Karimov nomidagi Toshkent Xalqaro Aeropoti joylashgan. Koʻchadan Vokzalga orib boruvchi temir yoʻl joylashgan.

## Yana qarang

## Manbalar
Bosniya va Gertsegovinadagi tartibsizliklar (2014)

**Bosniya va Gertsegovinadagi tartibsizliklar** (bosniycha: ''Februarski protesti u Bosni i Gercegovini'', , ) - 2014-yil 3-fevraldan 10-fevralgacha Bosniya va Gertsegovina hududida boʻlib oʻtgan bir qator norozilik aksiyalari.

Mamlakatning bir qator yirik shaharlarida hukumatga qarshi mitinglar boshlandi, ular tezda tartibsizliklarga aylandi. Namoyishchilarning asosiy talabi Bosniya hukumatining iste’foga chiqishi edi.

BBC va New York Times kabi bir qator ommaviy axborot vositalari tartibsizliklarni Bosniya bahori (bosniycha: Bosansko proljeće) termini bilan, arab va Praga bahoriga oʻxshab tarifladilar.

Ayni paytda Bosniya va Gertsegovinaning uchta kantoni maʼmuriyati, shuningdek , Unsko-Sana kantoni bosh vaziri Hamdiya Lipovach isteʼfoga chiqdi.

## Sabablari
Namoyishlarning asosiy sababi mamlakatdagi ishsizlikning yuqori darajasi 27,5% (Bolqondagi eng yuqori) edi. Bundan tashqari, aholining 20% dan ortigʻi yashirin iqtisodiyot deb ataladigan sohaga jalb qilingan; har beshinchi fuqaro qashshoqlik chegarasidan pastda yashagan va oʻrtacha oylik ish haqi 420 yevroni (taxminan 570 dollar) tashkil etgan.

Toʻpolonlarni qoʻzgʻatgan bevosita sabab mamlakatning uchinchi yirik shahri va yirik sanoat rayoni markazi boʻlgan Tuzladagi zavod va firmalarning yopilishi edi. 21-asr boshida toʻrtta yirik davlat shirkati xususiylashtirildi va yangi mulkdorlar ularga sarmoya kiritishga majburlandilar. Buning oʻrniga ular aktivlarini sotishdi, ishchilarga maosh toʻlashni toʻxtatdilar va bankrotlik toʻgʻrisida ariza berishdi. 3-4-fevral kunlari shaharda tinch namoyishlar boʻlib oʻtdi, ammo 5-fevral kuni ular politsiya bilan toʻqnashuvga aylandi, bu kompaniyalarning sobiq xodimlari mahalliy hukumat binolariga bostirib kirishdi. Tez orada mamlakatning boshqa yirik shaharlarida norozilik namoyishlari va tartibsizliklar boshlandi.
## Manbalar
Nasriddin Buxoroda

„**Nasriddin Buxoroda**“ – sovet-komediya filmi boʻlib, Leonid Solovyevning „Xotirjam isyonchi“ romani va Xoʻja Nasriddin haqida sharq xalq ertaklari asosida rejissor Yakov Protazanov tomonidan suratga olingan. Bu filmda nimagadir Xoʻja unvoni ishlatilmaydi.

## Syujeti
Ushbu filmda Sharq ertagi qahramoni taniqli Nasriddin Buxoroga oʻz eshagi bilan tashrif buyuradi. Aynan shu kuni Buxoro amiri gʻoyat odilona hukm chiqarayotgan boʻladi. Kulol Niyoz sudxoʻr Jaʼfardan 400 tanga qarz olgan va uni bir soat ichida qaytarishi shart boʻladi. Bechorahol kulolda bunday mablagʻ yoʻq edi, endi u qizi Guljon bilan qullikdan boshqa choralari topilmagan mahalda Nasriddin yordam qoʻlini choʻzib, Jaʼfarga qarzni toʻlab kulolni qutqarib qoladi.

Gʻazab otiga mingan Jaʼfar bor gapni amirga yetkazadi. Amir esa uning soʻzini ikki qilgan isyonchini tutishlarini talab etadi. Nasriddin esa Kulol Niyoz va Guljonning uylariga qoʻriqchilardan yashirincha kirib oladi. Biroq bu voqeadan keyin Nasriddinning suyukli yori amir haramidan joy olishidan xavotirlanib film qahramoni munajjim olim Husayn Husliya bilan liboslarini almashtirib olishadi. Soʻng Nasriddin oʻzini munajjim olimi deb tanitib saroyga kirib oladi.

## Rollarda

* Lev Sverdlin – Nasriddin
* Konstantin Mixaylov – Buxorolik amir
* Emmanuil Geller – Jaʼfar, sudxoʻr
* Vasiliy Zaychikov – Niyoz, kulol
* M. Mirzakarimova – Guljon, Niyoz qizi
* Stepan Kayukov – Baxtiyor, vazir
* Obid Tolipov – Yusup, temirchi
* Matvey Lyarov – Arslonbek, qoʻriqchi boshligʻi
* Nikolay Volkov – Husayn Husliya, donishmand
* Asad Ismatov – Ali, chayxonachi
* Mirshohid Miroqilov – amir posboni
* Ivan Bobrov – amir qoʻriqchisi
* Rahim Pirmuhamedov – amir qoʻriqchisi
* Lutfi Sarimsoqova – saroy xizmatchisi (titrda yozilmagan)

## Suratga olish guruhida

* Rejissor: Yakov Protazanov
* Ssenariychi: Viktor Vitkovich, Leonid Solovyov
* Bastakor: Muxtar Ashrafi, Boris Arapov
* Rassom – Varsham Yeremyan
* Direktor – Dj. Denison

## Videosi
2000-yilda film Master Tape va Vostok V tomonidan VHS-da namoyish etildi.

## Havolalar

* „Nasriddin Buxoroda“ „ Milliy kino ensiklopediyasi“ saytida