Bachadon malformatsiyasi

**Bachadon malformatsiyasi** – bu embriogenez davrida Myuller naylarining anormal rivojlanishi natijasida kelib chiqadigan ayol jinsiy aʼzolari tugʻma nuqsonlarining bir turi. Simptomlar nuqsonning ogʻirligiga qarab asimptomatik holatdan amenoreya, bepushtlik, takroriy homila tushishigacha boʻlishi mumkin.

## Turlari
Amerika Reproduktiv Tibbiyot Jamiyati tasnifiga koʻra bachadon malformatsiyasining quyidagi turlari ajratiladi:

**I sinf** &#x2014; Myuller agenezi (bachadon yoʻqligi).
: Bu holat bachadonning turli qismlarining gipoplaziyasi yoki agenezi (umumiy yoʻqligi) bilan ifodalanadi:
:* **Vaginal** gipoplaziya yoki ageneziya;
:* **Bachadon boʻyni** gipoplaziyasi yoki ageneziyasi;
:* **Fundal** gipoplaziya yoki ageneziya (bachadon tubining yoʻqligi yoki gipoplaziyasi);
:* **Tubal** gipoplaziya yoki ageneziya (Fallopiy naychalarining yoʻqligi yoki gipoplaziyasi);
:* **Kombinatsiyalashgan** gipoplaziya – bachadonning turli qismlarining ageneziyasi;
: Bu holat Mayer-Rokitanskiy-Kuster-Hauzer sindromi deb ham ataladi. MRKH sindromi boʻlgan bemorda birlamchi amenoreya boʻladi.
**II sinf** &#x2014; bir shoxli bachadon (bir tomonlama bachadon).
: Bitta Myuller kanalining qisman yoki toʻliq rivojlanmasligi natijasida kelib chiqadigan kam uchraydigan holat. Bachadon diagnostik intrumental usullarda „banan shakli“da koʻrinadi. Ushbu holatni quyidagi kichik guruhlarga boʻlish mumkin:
:* **Aloqa qiluvchi**: rudiment bachadon shoxi hosil boʻladi va u bachadon tanasi bilan aloqa qiladigan boʻshliqni namoyon qiladi.
:* **Aloqa qilmaydigan**: rudiment bachadon shoxi hosil boʻladi va u bachadon tanasi bilan aloqa qilmaydigan boʻshliqni namoyon qiladi.
:* **Boʻshliq boʻlmasligi**: rudiment bachadon shoxi boʻshliqsiz namoyon boʻladi.
:* **Shox boʻlmasligi**: rudiment bachadon shoxi yoʻq, faqat ishlaydigan shox mavjud boʻladi.
**III sinf** &#x2014; bachadon didelfisi (ikkita bachadon).
: Myuller kanallarining ikkalasi ham rivojlanadi, lekin birlashmaydi, shuning uchun bemorda „qoʻshaloq bachadon“ paydo boʻladi.
**IV sinf** &#x2014; Ikki shoxli bachadon.
: Myuller tizimining bachadonni tashkil etuvchi qismining faqat yuqori qismi birlasha olmaydi, shuning uchun bachadonning kaudal qismi normal, kranial qismi ikkiga boʻlingan boʻlinadi. Bachadon „yurak shaklida“ boʻladi. Bu holat **toʻliq** yoki **qisman** boʻlishi mumkin.
**V sinf** &#x2014; Ajratilgan bachadon (bachadon toʻsigʻi boʻlishi).
: Ikki Myuller kanali birlashadi, lekin ular orasidagi toʻsiq hali ham mavjud boʻlib, boʻshliqni ikki qismga boʻladi. Toʻsiq bilan qin, bachadon boʻyni va bachadon ajralgan boʻlishi mumkin. Bachadonda toʻsiq boʻlishi **toʻliq** yoki **qisman** boʻlishi mumkin. Bachadon toʻsigʻini gisteroskopik jarrohlik yoʻli bilan tuzatish mumkin.
**VI sinf** &#x2014; DES (dietilstilbestrol bilan zararlangan – T-shaklidagi) bachadon.
Bachadon boʻshligʻi dietilstilbestrolning fetal taʼsiri natijasida „T-shakli“ ga ega boʻladi.

Qoʻshimcha variantlardan biri **yoysimon bachadon** boʻlib, bunda boʻshliq ichida bachadon tubida botiq chuqurcha hosil boʻladi.

Bachadon anomaliyalari boʻlgan bemorlarda buyrak anomaliyalari, shu jumladan, bir tomonlama buyrak agenezi boʻlishi mumkin.

### Qoʻshaloq qin
Qin asosan Myuller kanallaridan kelib chiqqanligi sababli, ikkala kanalning birlashmasligi vaginal duplikatsiyaning shakllanishiga olib kelishi mumkin va ikki kanal oʻrtasidagi devorning soʻrilmasligi qoldiq toʻsiqni qoldiradi va „qoʻshaloq qin“ paydo boʻlishiga olib keladi. Bu holat bachadon didelfisi yoki bachadon toʻsigʻi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.

## Diagnostikasi

Birlamchi tekshiruvdan tashqari, shifokorga malformatsiyaning xarakterini aniqlash uchun instrumental tekshiruv usullari kerak boʻladi: ginekologik ultratovush tekshiruvi, chanoq boʻshligʻi aʼzolarining MRT tekshiruvi yoki gisterosalpingografiya. Bachadonning tashqi konturini baholash va ikki shoxli va toʻsiqli bachadonni ajrata olmasligi sababli gisterosalpingogramma foydali hisoblanmaydi. Bundan tashqari, malformatsiyani diagnostika qilishda laparoskopiya va/yoki gisteroskopiya qoʻllanilishi mumkin. Baʼzi bemorlarda vaginal rivojlanish ham buzilishi mumkin.

## Davolash
Jarrohlik aralashuvini qoʻllash nuqssonning darajasiga bogʻliq. Didelfik bachadonda jarrohlik odatda tavsiya etilmaydi. Bachadon toʻsigʻini laparoskopiya va gisteroskopiyani birlashtirgan oddiy ambulatoriya usulida rezeksiya qilish mumkin. Ushbu muolaja anomaliyaga ega boʻlgan ayollar uchun abort qilish darajasini sezilarli darajada kamaytiradi.

## Tarqalishi
Bachadon malformatsiyasining tarqalishi umumiy populyatsiyada 6,7% ni, bepushtlik bilan kasallangan ayollar orasida biroz yuqoriroq (7,3%) va takroriy homila tushishi boʻlgan ayollar populyatsiyasida sezilarli darajada yuqori (16%) ekanligi aniqlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* BBC NEWS – Ikki bachadonli ayol uchun uch egizaklar