open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ruminiyada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Ruminiyada ilk bor 2020-yil 26-fevral oyida tarqaldi.

9-aprel holatiga koʻra, Ruminiya Hukumati 25.586 kishi karantinga joylashtirilgan va 87.400 kishi tibbiy nazorat ostida uyda izolyatsiya qilingan. 51 802 ta testlar qayta ishlandi.
## Epidemiyadan oldingi holat
12-yanvar kuni Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) yangi koronavirusni 31 dekabr kuni JSTning eʼtiboriga tushgan Xubei provintsiyasida (Xitoy) Uxan shahrida odamlar guruhida nafas olish kasalligi keltirib chiqarganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003 yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
## Vaqt jadvali
### 21 fevral — 2 mart: Birinchi profilaktika choralari
21-fevral kuni, Italiyada COVID-19 avj olganidan soʻng, Ruminiya hukumati zarar koʻrgan hududlardan qaytayotgan fuqarolar uchun 14 kunlik karantin eʼlon qildi.

22-fevral kuni Ruminiya hukumati bir nechta profilaktika choralarini eʼlon qildi, shu jumladan beshta kasalxonani yangi holatlar uchun izolyatsiya markazlari sifatida belgilash, xalqaro aeroportlarda termal skanerlarni sotib olish va joylashtirish va COVID-19 tarqalishidan zarar koʻrgan hududlardan kelgan yoʻlovchilar uchun maxsus ajratilgan liniyalarni amalga oshirdi.

25-fevralda yangi choralar koʻrildi. Ruminiya hududiga yetib kelganida, zarar koʻrgan hududlardan kelgan barcha asemptomatik sayohatchilar, tegishli ravishda Xubey, Italiyadagi 11 joylar va Diamond Princess kruiz kemasida qolgan yoʻlovchilar 14 kun davomida toʻgʻridan-toʻgʻri karantinga boradilar. Lombardiya va Veneto viloyatlaridan kelgan boshqa odamlar Ruminiyaga kelgandan keyin 14 kun davomida oʻz uylarida ixtiyoriy izolyatsiyaga kirishadilar.

26-fevral kuni Taʼlim va tadqiqot vaziri maktablardan koronavirus haqida xabardorlikni tarqatishni talab qildi.

28-fevral kuni Rumin Pravoslav cherkovi izdoshlariga oʻz qoshigʻidan foydalanishni va cherkovda anʼanaviy piktogramma oʻpishdan saqlanishni taklif qildi.

2-mart kuni favqulodda vaziyatlar milliy qoʻmitasi tomonidan koʻproq profilaktik choralar koʻrildi. Shunday qilib, Xitoyning boshqa provintsiyalari yoki shaharlaridan, Italiyaning Lombardiya, Veneto yoki Emiliya-Romagna mintaqalaridagi boshqa joylar, shuningdek, ilgari korporativ karantinga tayinlanmagan Janubiy Koreya va Eron hududlari va joylaridan kelgan fuqarolar 14 kunlik izolyatsiyaga olindi.
### 8-12 mart: Jamoat yigʻilishlari taqiqlandi, maktablar toʻxtatildi

### 13-mart: Birinchi yuqtirilgan siyosatchi

### 14-21 mart: Favqulodda holat eʼlon qilindi, parlament faoliyati toʻxtatildi

### 22 martdan hozirgi kungacha: Birinchi COVID-19 halokati, mamlakat boʻylab qulash, Suseava karantini, himoya niqoblari
## Holatlar
## Manbalar

## Havolalar
Polshada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Polshada ilk bor 2020-yil 4-mart oyida tarqaldi.

2020-yil fevral va mart oylarida, Koronavirus pandemiyasi paytida, Polsha sogʻliqni saqlash organlari yetti taniqli koronaviruslardan biri boʻlgan SARS-CoV-2 tomonidan infeksiyaning shubhali holatlarini, shuningdek, uylarning karantini va monitoringini laboratoriya tekshiruvidan oʻtkazdilar. laboratoriyada SARS-CoV-2 infeksiyasi tasdiqlangan Polshadagi birinchi hodisa Zielona Goradagi kasalxonaga tushganligi tasdiqlandi va tasdiqlash 2020-yil 4-martda eʼlon qilindi.

Polshada SARS-CoV-2 ning mahalliy uzatish bosqichi 10-mart kuni Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotiga eʼlon qilindi. Polshada 2019-yil (COVID-19) koronavirus kasalligidan birinchi oʻlim 56 yoshli ayolning 12 mart kuni vafoti edi. Polsha hukumati 2020-yil 28-fevralda Yevropa Ittifoqining boshqa 20 aʼzo davlatlar ishtirok etgan COVID-19 pandemiya bilan bogʻliq tibbiy asbob-uskunalarni sotib olish boʻyicha tender savdosida qatnashmadi. Polsha 6 mart kuni qoʻlqop, koʻzoynak, yuzni himoya qiluvchi vositalar, jarrohlik niqoblari va kiyimlarini sotib olish boʻyicha 17 mart kuni oʻtkazilgan tenderda qatnashdi; Yevropa Komissiyasi tenderdagi barcha soʻrovlar takliflar bilan qondirilganligini bildirdi.

2020-yil 9-aprel holatiga koʻra SARS-CoV-2 laboratoriyasi tomonidan tasdiqlangan 5575 laboratoriya holatlari va 174 oʻlim hollari mavjud va 2020 yil 9 aprel holatiga 284 ta tiklanish holatlari mavjud.
## Tayyorgarlik
### Sinov va monitoring
### Yangi qonun: „specustawa“
## Vaqt jadvali
### 2020 yil 4 martgacha
### 4-9 mart: faqat import qilingan holatlar
### 10 martdan 27 martgacha: mahalliy uzatish
### 28 mart — hozirgi kunga qadar: qariyalar uyi va shifoxona klasterlari
## Epidemiya nazorati
### SARS-CoV-2 sinovlari
### Tibbiy buyumlar
## Boshqa davlatlar bilan birdamlik
## Tibbiy xodimlarning Senzurasi
## SARS-CoV-2 ning Polsha hududida va atrofida tarqalishi
## Holatning batafsil soni
### COVID-19 vafot etishni COVID-19 boʻlmagan tasniflash
### Shubhali COVID-19 karantindagi oʻlim
### Norasmiy oʻlim
## Manbalar

## Havolalar
Pokistonda COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Pokistonda ilk bor 2020-yil 26-fevral kunida tarqaldi.

## Epidemiyadan oldingi holat
## Vaqt jadvali
### Fevral 2020
### Mart 2020
#### 1-10 mart
#### 11-19 mart
#### 20-31 mart
### Aprel 2020
## Oldini olish choralari va ularga javob choralari
## Federal
## Manbalar

## Havolalar
Imperator Tenji

**Imperator Tenji**-anʼanaviy meros tartibiga koʻra Yaponiyaning 38-imperatori boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
Fikret Kuşkan

**Mehmed Fikret Kuşkan** — () turkiyalik aktyor.
## Biografiyasi
Kuşkan Istinye shahrida ota-onasi va toʻrt singlisi bilan katta boʻlgan. Uning otasi alban millatidan edi. 13 yoshida otasi vafot etdi va u Tokotga koʻchib oʻtdi. Uch yildan soʻng u Istanbulga qaytib keldi va Hasköy Litseyida oʻqishni boshladi. Istanbul universiteti teatr konservatoriyasini bitirgan.
## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar
*
Profayling

**Profayling** (inglizcha: *profile* — „profil“) — shaxsni tashqi koʻrinishi, noverbal va verbal xulqidagi eng koʻp axborot beruvchi maxsus belgilari, xususiyatlarini tahlil qilish asosida inson xulqini baholash va prognozlashga qaratilgan psixologik usul va metodikalar majmuini bildiruvchi tushuncha.

Profayl metodi asoschilari psixolog olimlar Paul Ekman, V. Frizen, M. Sukerman vaB. De Paulo hisoblanadi. 2012-yilda esa Y. Spiritsa tomonidan yolgʻonni tadqiq qilish boʻyicha Xalqaro akademiyada kriminal profayling usuli taqdim etildi. Uning fikricha: kriminal profayling — jinoyatchi deb taxmin qilinayotgan shaxs xususiyatlarini tashxislovchi kompleks usullar yordamida uning psixologik profilini tuzish tushuniladi.

Profayling — bu shaxsning psixologik qiyofasini tuzishdir. 1888-yilda psixologik portret tuzishga uringanlardan biri britaniyalik jarroh Thomas Bond (u bu usulni chavaqlovchi Jack shaxsiga nisbatan qoʻllagan) hisoblanadi.

Soʻngi vaqtlarda, ayniqsa havo transportida, profayl-metod yoki profayling iborasi keng tarqaldi. Ushbu profayling metodi tajribasi Isroil, AQSH, Rossiya kabi davlatlarda bir necha yillardan beri takomillashib kelayapti. Profayling metodi ikkita bir-birini toʻldiruvchi metoddan, yaʼni psixologik kuzatish va soʻrov (suhbat) metodidan tashkil topgan.

Profayling oʻzining tarkibiga — tezkor psixodiagnostika, emotsiyalarni tahlil qilish, manipulyativ texnikalar, gipnotexnologiya, soʻzamonlik, grafologiya, yuz ifodalari tahlili, mushaklar faoliyatini tahlil qilish va ijtimoiy psixologiyani qabul qiladi.
## Manbalar
Braziliyada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Braziliyada ilk bor 2020-yil 26-fevral kunida tarqaldi.
## Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

## Vaqt jadvali
## Manbalar

## Havolalar
Meseda Bagaudinova

**Meseda Bagaudinova** (: 1983-yil 30-oktyabrda tugʻilgan) — rus qoʻshiqchisi va mashhur „Nu Virgos“ pop-guruhining sobiq aʼzosi.

## Biografiyasi

### Yangi Virgos
Meseda „Nu Virgos“ ga 2007-yil 1-aprelda qoʻshilgan va taxminan uch hafta oʻtgach, 21-aprelda Londondagi konsertida debyutini qilgan.

2007-yil 1-iyunda u MUZ-TV premyerasida jamoaning yangi aʼzosi sifatida tanishtirildi.

U oʻzining debyutini „Oʻpish“ videoklipida qildi.

Meseda guruhda boʻlganida, u 2 ta CD, 4 videoklip (Kiss, Men qoʻrqmayman, Mening ozodligim, Amerikalik xotin) va eng yaxshi pop-guruh, eng yaxshi videoklip, eng yaxshi qoʻshiq va boshqalar uchun mukofotlarga sazovor boʻldi.

Meseda Maksim jurnalining „2008-yildagi eng seksual 100 qiz“ roʻyxatida 26-oʻrinni egalladi.

2009-yil 19-yanvarda Mesedaning „Nu Virgos“ guruhidan chiqarilishi, Nadejda Granovskaya sobiq asoschisi qaytganidan keyin eʼlon qilindi.

### Qaytish
Meseda oʻzining sobiq produserlari Dmitriy Kostiuk va Konstantin Meladze yordamida 2009-yil sentyabr oyida yakka martaba boshlashni rejalashtirmoqda.

### Mish-mishlar
Shu bilan birga, Meseda partiyalarda, prezentatsiyalarda va premeralarda chiqishlarni davom ettirmoqda. U modellashtirishda katta tajribaga ega va guruhni tark etganidan beri u plastik jarrohlik operatsiyalari (botoks, kollagen in'ektsiyalari) haqida jiddiy mish-mishlar mavjud.
Gedik Ahmed posho

**Gedik Ahmed posho**-Usmoniylar imperiyasining 17-buyuk vaziri.
## Kelib chiqishi va tarjimayi holi
Uning kelib chiqishi biroz nomaʼlumligicha qolmoqda. Koʻp manbalarda u alban millatiga mansub, boshqalari esa serb millatiga mansub deb taʼkidlashadi. U Anadolidagi deyarli barcha qurilish korxonalarini boshqargan.

Gedik Ahmed Pasha shuningdek Oʻrta yer dengizida venetsiyaliklarga qarshi kurashdi va 1475-yilda sulton tomonidan Qrim xonligiga Genos kuchlariga qarshi yordam berish uchun yuborildi. Qrimda u Kaffa, Soldaiya, Cembalo va boshqa Genuy qal’alarini, shuningdek, Teodoro Knyazligini poytaxti Mangup va Qrimning qirgʻoq mintaqalari bilan bosib oldi. U Qrim xoni Mezli I Girayni geno kuchlaridan qutqardi. Ushbu kampaniya natijasida Qrim va Cherkes Usmonli taʼsir doirasiga kirdi.
## Manbalar
Karamani Mehmed Pasha

**Karamani Mehmed Paşa**-Usmoniylar imperiyasining 17-buyuk vaziri.
## Dastlabki yillar
Karamani Koniyada tugʻilgan va Rumining avlodidan boʻlgan. Mahmud Pasha Angelovich tomonidan qurilgan madrasada oʻqish uchun Konstantinopolga (hozirgi Istanbul) joʻnadi. Keyinchalik u madrasada oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Harflarni yaxshi bilgan kishi, turli xil holatlarda u sultonning maslahatchisi boʻlgan. U sud xattot (nancanci, turkcha: nishancı) etib tayinlangan va Usmonli imperiyasini tartibga soluvchi bir qator qonunlarda Mehmed II ning qonuniga hissa qoʻshgan. Shuningdek, u Aq Qoyunlu sultoni Uzun Hasanga yuqori adabiy ahamiyatga ega xatlarni yozishda sultonga yordam bergan.
## Buyuk Vazirlik davri
Konstantinopolni zabt etgandan va buyuk vazir Chandarli Xalil poshoning qatl etilishidan soʻng, II Mehmed, juda kuchli bosh vazirlarning vujudga keladigan inqirozlariga yoʻl qoʻymaslik uchun, etnik turklar oʻrniga devsirma kelib chiqishi boʻyicha yirik vazirlarni tayinlashni afzal koʻrdi. Soʻnggi turkchasini qatl qilganidan soʻng, uning toʻrtta yirik vaziri devsirmadan edi. 1476-yilda Karamani Mehmetning bosh vazir etib tayinlanishi juda muhim bir istisno hisoblanadi, chunki u Anadolida yaqinda bosib olingan Karamanidlar hududidan boʻlgan turk edi. Qisqa muddat ichida Karamani Mehmet Usmonli boshqaruvini isloh qilishga harakat qildi.
## Manbalar
Dimbos jangi

**Dimbos jangi**-1303-yilda Vizantiya imperiyasi va Usmoniy beyligi oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang.
Usmoniy beyligi gʻalabasi bilan yakunlangan.

## Oqibat
Kete gubernatori yaqin atrofdagi Lopardion (zamonaviy Ulubat) qal’asiga qochishga harakat qildi. Ammo Usmon I uni qal’ada hibsga olib, keyin qatl qildi, keyinchalik istehkom taslim boʻldi.
## Yana qarang
* Bursa qamali
* Gelibolu fathi
* Pelekanon jangi
* Otlukbeli jangi
* Iznik qamali (1328-1331)

## Manbalar
Otlukbeli jangi

Erzincan
**Otlukbeli jangi**-1473-yil 11-avgustda Oqqoʻyunli davlati bilan Usmoniylar Imperiyasi oʻrtasida jang boʻlgan.
## Jang
1473-yilda Uzun Hasan ustidan gʻalaba qozonish uchun Mehmed II Fotih oʻz qoʻshini bilan jangga kirdi. Turkiyaliklarning anʼanaviy qoʻshinlari bor edi, ular tarkibida sezilarli miqdordagi yengil otliqlar boʻlgan. Boshqa tomondan, Usmoniy armiyasi eng yangi texnologiyalardan foydalangan. Ular toʻpponchalar va toʻplar bilan kelishdi. Ikkala qoʻshinning tabiati oʻrtasidagi bu farq jangning natijasini koʻrsatdi. Usmoniy tomoni qatʼiy gʻalabani qoʻlga kiritdi, Uzun Hasan armiyasi esa bir kunda deyarli yoʻq qilindi.
## Oqibat
Usmoniylar Sharqdagi Oq Qoyunli kuchini deyarli yo'q qildi. Keyingi yillarda Oq Qoyunli eronlik Ismoil I Safaviy tomonidan butunlay yo'q qilinadi. Safaviylar sulolasining bu g'alabasi Sharqda Usmonli imperiyasi uchun yangi dushman yaratadi. Ikki imperiya o'rtasidagi kurash 18-asrda Safaviylar sulolasining hokimiyatdan ag'darilishi bilan yakunlandi.
## Yana qarang
* Bursa qamali
* Gelibolu fathi
* Pelekanon jangi
* Iznik qamali (1328-1331)
* Dimbos jangi

## Manbalar
Shenyan metropoliteni

**Shenyan metropoliteni** — Xitoyning Shandong viloyati, Shenyan shahrida tezkor tranzit tizimi. Birinchi liniya, (shimoliy qism) 2010-yil 27-sentyabrda ish boshladi.

## Yana qarang
* Metropolitenlar roʻyxati
## Manbalar
Chiba

**Chiba shahri** — Yaponiyaning Chiba prefekturasining poytaxti. U Tokio markazidan Tokio koʻrfazida 40 km (25 mil) janubi-sharqda joylashgan. Chiba 1992-yilda hukumat tomonidan tayinlangan shaharga aylandi. 2019-yil iyun oyida uning aholisi 979,768 kishini tashkil qildi, aholi zichligi 1 km2 ga 355 kishi. Shaharning maydoni 271,77 kvadrat kilometr (104,93 kvadrat milya)dir.

## Manbalar
Shizuoka

**Shizuoka shahri** — Yaponiyaning Shizuoka prefekturasining poytaxti va aholisi va mintaqasida prefekturaning ikkinchi yirik shahri. U tarixdan avvalgi davrlardan beri katta shaharlar qatorida boʻlgan. 2019-yil 1-dekabr holatiga koʻra, shahar 106,087 xonadonlarda 690,881 kishi, aholi zichligi — har km2 489 kishi edi.
## Geografiyasi
Shizuoka markaziy Shizuoka prefekturasida, Tokio va Nagoyaning oʻrtasida Tokaydo yoʻlagi boʻylab, Suruga koʻrfazi janubda va shimolda Minami Alp togʻlari orasida joylashgan. Shizuoka Yaponiyada 2003-yil aprel oyida Shimizu bilan birlashgandan soʻng, Gifu prefekturasidagi Takayama uni toʻqqizta atrofdagi munitsipalitetlar bilan birlashtirgandan keyin eng katta hududga ega boʻldi.
### Asosiy sonlar
* Aholi zich joylashgan hududining maydoni: 103,99 km2
* Shaharsozlik maydoni: 234.80 km2
* Urbanizatsiya uchun ajratilgan maydon: 104,0 km2

## Tarixi

## Manbalar
Setagaya

**Setagaya shahri** — Yaponiyaning Kanto prefekturasining shahri.
## Geografiyasi

Setagaya Tokioning maxsus boʻlimlarining janubi-gʻarbiy burchagida joylashgan va Tama daryosi Tokio Metropolis va Kanagawa prefekturasi oʻrtasidagi chegarani ajratib turadi.

Shahar besh tumanga boʻlingan. Bular Setagaya, Kitazawa, Tamagawa, Kinuta va Karasuyama. Asosiy boʻlim va munitsipal yigʻin (shahar hokimiyati) Setagaya tumanida joylashgan, ammo boshqa tumanlarda maʼmuriy tarkibiy qismning oʻz boʻlim boʻlimlari mavjud. Har bir filial asosiy ofis kabi deyarli bir xil xizmatlarni taqdim etadi, ammo shahar kengashi bilan bogʻliq xizmatlarni koʻrsatmaydi.

Shaharning katta qismi Musashino togʻli hududida joylashgan. Tama daryosining janubidagi qismlar nisbatan past joylashgan.

## Tarixi
Setagaya 1947-yil 15-martda tashkil etilgan.

Edo davrida 42 qishloq bu hududni egallab olgan. Xan tizimining bekor qilinishi bilan 1871-yilda markaziy va sharqiy qismlar Tokio prefekturasining, qolgan qismi Kanagawa prefekturasining bir qismiga aylandi; 1893-yilda baʼzi joylar Tokio prefekturasiga oʻtkazildi. 1932-yilda eski Tokio shahrida Setagaya Ward (odatiy boʻlim) tashkil etilishi va 1936-yilda yanada birlashishi bilan Setagaya hozirgi chegaralarini oldi.

## Manbalar
Hamamatsu

**Hamamatsu shahri** — Yaponiyaning janubidagi prefekturasi — Shizoku prefekturasining poytaxti.
## Tarixi
* 1911-yil 1-iyul: Hamamatsu shaharchadan shaharga yangilandi.
* 1918-yilgi guruch tartibsizliklari Hamamatsuga taʼsir qildi
* 1921-yil Tenjinchi qishlogʻi Hamamatsu bilan birlashadi
* 1926-yil Yaponiya imperatorlik armiyasining Hamamatsu aviabazasi ochildi
* 1933-yil Imperial Yaponiya Armiya Uchish maktabi ochildi
* 1936-yil Hikuma va Fujizuka qishloqlari Hamamatsu bilan birlashdilar
* 1944-yil 7-dekabr Tonankaydagi zilzila katta zarar keltiradi
* 1945-yil iyun Hamamatsu asosan AQSh havo hujumlari natijasida yoʻq qilindi
* 1948-yil Hamamatsu voqeasi, Koreyaning Zaynichi aholisining etnik tartibsizliklari.
* 1951-yil Aratsu, Goto va Kawarin qishloqlari Hamamatsu bilan birlashdi
### Tumanlar

## Manbalar
Shenjchen metropoliteni

**Shenzen metropoliteni**-Xitoyning Guangdong viloyatidagi Shenzhen shahri uchun tezkor tranzit tizimi. Tizim 2004-yil 28-dekabrda ochilgan. Tarmoq 2011-yil yozgi Universiada oldidan va 2016-yilda uchta yangi liniya bilan kengaytirildi.

## Yana qarang
* Metropolitenlar roʻyxati
## Manba
Shisiyachjuan metropoliteni

**Shisiyachjuan metropoliteni**-Xitoyning Xebey provinsiyasi Shijiazhuangda tezkor tranzit tizimi.
## Yana qarang
* Metropolitenlar roʻyxati
## Manbalar
Suchjou metropoliteni

**Suchjou metropoliteni**-Xitoyning Tszyansu provintsiyasida joylashgan Suchjou shahriga xizmat ko'rsatadigan tezkor tranzit tizimi. 1-liniya 2012-yil 28-aprelda ish boshladi. Ikkinchi liniya 2013-yil 28-dekabrda ochilgan. Yana beshta liniyani 2020-yilgacha qurib bitkazish rejalashtirilgan. To'ldirilishi bilan tizim taxminan 140 km uzunlikda va 109 ta stantsiyaga ega bo'ladi. Qo'shni Kunshan shahrini va undan tashqari Shanxay metrosini bog'laydigan Suchjou metrosining S1 liniyasi qurilmoqda
## Yana qarang
* Metropolitenlar roʻyxati
## Manba
Tyantszin metropoliteni

**Tyantszin metropoliteni**-Tyanjin shahrida tezkor tranzit tizimi bo'lib, Pekindan keyin Xitoyda metro tizimini boshqaradigan ikkinchi shahar edi. 1984-yilda ochilgan ushbu tizim 233,2 km (144.9 milya) masofani bosib o'tgan 6 ishchi liniya va 159 stantsiyaga ega.

## Tarixi

## Manbalar
Turk dunyosi madaniyat va sanʼat poytaxti

**Turk dunyosi madaniyat va sanʼat poytaxti** () — TURKSOY tomonidan bir kalendar yili davomida bir qator madaniy tadbirlarni oʻtkazadigan shahar.

Madaniy poytaxt toʻgʻrisida qaror 2010-yilda Turksoyning oʻninchi yigʻilishida qabul qilindi. Birinchi shahar 2012-yil uchun Ostona sifatida tanlandi. 2013-yilda „Yevrovizion“ mavzusidagi qoʻshiq tanlovi „Turkvision“ tanlovi debyut qilindi.

## Poytaxt shaharlar roʻyxati


 Fayl:Kazan skyline view.jpg|Qozon (Rossiya), 2014-yil poytaxti
Fayl:Street in "Yukhari-Bash" Historic-Architectural Reserve in Shaki.JPG|Sheki, 2016-yil
Fayl:Туркестан.jpg|Turkiston (Qozogʻiston), 2017-yil


## Manbalar
Gabonda COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Gabonda ilk bor 2020-yil 12-mart kunida tarqaldi.
## Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

## Vaqt jadvali

## Manbalar

## Havolalar
Urumchi metropoliteni

**Urumchi metropoliteni**-Xitoyning Shinjon muxtor viloyati poytaxti Urumchi shahrida tezkor tranzit tizimi.

Urumchi metrosi 2 liniya, 1-qator va 2-chiziq uchun rejasini taqdim etdi, uning qiymati 31,24 milliard yuanga teng.

## Tarixi

## Manba
Sahihi Muslim

**Sahihi Muslim**-sunniy Islomdagi Kutubi sitta (oltita asosiy hadislar toʻplami) dan biridir. Bu sunniy musulmonlar va Zaydiy shia musulmonlari tomonidan katta eʼtirof etilgan.

Sahihi Buxoriydan keyingi eng ishonchli hadislar toʻplami hisoblanadi. Uni Imom Muslim deb nomlanuvchi Muslim Ibn Hajjoj toʻplagan

## Manbalar
Kutubi sitta

**Kutubi sitta** ( *al-kutubu s-sitta* - olti kitob) yoki **Sihohi sitta** ( *aṣ-ṣiḥāḥu s-sitta*) – Islom olamida tasnif etilgan ishonchli hadis kitoblariga ishlatilgan atama. Ular Imom Buxoriy va Imom Muslimning „Sahih“lari, Abu Dovud, Termiziy, Nasoiy va Ibn Mojaning „Sunan“lari. Ba’zi olimlar oz bo‘lsada, zaif hadislarni ham o‘z ichiga olgani uchun Ibn Mojaning „Sunan“i o‘rniga Imom Molikning „Muvatto“sini yoki Dorimiyning „Sunan“ini oltinchi kitob deb bilishadi. Buxoriy va Muslimning „Sahih“lari ular hayotlik chog‘laridayoq katta shuhrat qozongan, ularga Abu Dovud, Termiziy va Nasoiyning „Sunan“lari qo‘shilib „Usuli xamsa“ (Besh asosiy kitob) degan bahoga sazovor bo‘lgan. Ular qatoriga keyinroq va Ibn Mojaning „Sunan“i qo‘shilgan.

## Ahamiyati
Sunniy musulmonlar oltita asosiy hadislar toʻplamini oʻzlarining eng muhimlari deb bilishadi.
# Sahihi Buxoriy, Imom Buxoriy toʻplagan. 7,275 hadisni birlashtirgan.
# Sahihi Muslim, Muslim ibn Hajjoj toʻplagan. 9,200 hadisni birlashtirgan.
# Sunani Abu Dovud, Sijistoniy toʻplagan. 4,800 hadisni birlashtirgan.
# Sahihi Termiziy, Termiziy Abu Iso toʻplagan. 3 956 hadisni birlashtirgan.
# Sunan al-Sugʻro, Nasaiy toʻplagan. 5 270 hadisni toʻplagan.
# Ikki kishi:
* Sunani Ibn Moja, Ibn Moja toʻplagan.
* Muwatta Malik, Anas ibn Molik toʻplagan. 1 720 ta hadisni birlashtirgan.

Ibn Hajarning taʼkidlashicha, ularning ikkalasi ham sahih deb ataladi, agar takroriy hisoblanmasa, taxminan yetti mingta hadis mavjud.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
Sunan al-Sugʻro

**Sunan al-Sugra**-(arabcha-السنن الصغرى‎), Kutubi sittaning yana bir kitoblaridan biri boʻlib, Nasaiy tomonidan yozilgan.
## Taʼrif
Sunniylar ushbu toʻplamni oltita asosiy hadislar toʻplamining beshinchisi deb hisoblashadi. Al-Mujtaba 5270 ga yaqin hadislarni oʻz ichiga olgan boʻlib, muallif oʻzining as-Sunan al-Kubra asaridan tanlagan takrorlangan rivoyatlarni oʻz ichiga oladi. Bu shayx Nosiriddin Albanining „Sahihayn“ (Sahih al-Buxoriy va Sahih Muslim) dan keyingi eng ishonchli kitobi hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
Sunani Abu Dovud

**Sunani Abu Dovud** (arabcha: سنن أبي داود) &mdash; Kutubi sittaning yana bir kitoblaridan biri boʻlib, Sijistoniy tomonidan yozilgan hadislar toʻplami.

## Kirish

## Taʼrif

## Manbalar

## Havolalar
Drest I

**Drest** yoki **Drust**-Erpning oʻgʻli, 412-yildan 452-yilgacha Piktlarning afsonaviy shohi.

„Pikt xronikasi“ da aytilishicha, Drest 100-yil hukmronlik qilgan va 100 ta jangda gʻalaba qozongan.

Anglilar, inglizlar va shotlandlarning tazyiqlariga qarshi, u Rimning tortib olinishidan keyin yuzaga kelgan tartibsizliklardan soʻng Shimoliy Britaniyaning koʻp qismini nazorat qildi. Shuningdek, Sankt-Patrik oʻz hukmronligining oʻn toʻqqizinchi yilida Irlandiyaga borganligi va bu yerda uni 5-asr oʻrtalarida joylashtirishi aytilgan. Xronikaning taʼkidlashicha u ukasi Nextanni Irlandiyaga quvgʻin qilgan. Fordunlik Djonning taʼkidlashicha, Drest Patrik oʻrniga Palladiy davrida 45 yil hukmronlik qilgan va uni ukasi Nextan bilan aloqada boʻlgan.

Qirol, Anielning oʻgʻli Talorkni taʼqib qilgani toʻgʻrisida yozib qoʻyilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Alan Orr Anderson|Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* John of Fordun, *Chronicle of the Scottish Nation*, ed. William Forbes Skene, tr. Felix J.H. Skene, 2 vols. Reprinted, Llanerch Press, Lampeter, 1993.
Talorc I

**Talorc I**-Anielning oʻgʻli 452-yildan 456-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasining qirollari roʻyxatida u Erpning oʻgʻli Drest I va uning ukasi Nechtan I oʻrtasida hukmronlik qilgan.

## Manbalar
* Alan Orr Anderson, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
## Havolalar
* Pictish Chronicle
Galan Erilich

**Galan Erilich**-510-yildan 522-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasining qirollik roʻyxatlari unga Drest Gurthinmoch va Uudrostning Drest oʻgʻli va Giromning oʻgʻli Drestning birgalikdagi hukmronligi oʻrtasida oʻn besh yil davomida hukmronlik qilgan.
## Manbalar

## Havolalar
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Pictish Chronicle
Piktlar

**Piktlar** kech Britaniya temir davrida va erta oʻrta asrlarda Shotlandiyaning sharqiy va shimoliy qismida yashagan kelt tilida soʻzlashadigan xalqlarning konfederatsiyasi edi. Ular qayerda yashaganliklari va ularning madaniyati qanday boʻlgani haqida oʻrta asrlardagi matnlarga va Pikt toshlaridan maʼlumotlar saqlanib qolgan. Ularning Lotin nomi, Picti, kech antik davrdan 10-asrgacha yozma yozuvlarda uchraydi *pictus*, „painted“, cf. Greek „πυκτίς“ *pyktis*, „picture“). Ular Forth va Klod daryolarining shimolida istiqomat qilishgan. Dastlabki oʻrta asr manbalarida janubda yashagan britaniyaliklar bilan yaqin aloqada boʻlgan.

Piktlar Rim tarixchilari yoki Ptolomeyning dunyo xaritasida eslatib oʻtgan Kaledoniy va boshqa temir asrlari avlodlari boʻlgan deb taxmin qilinadi.
## Etimologiya

## Tarixi

## Manbalar

## Havolalar
Drest III

**Drest III**-Uudrostning oʻgʻli 522-yildan 530-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Pictlar xronika qirolining roʻyxatlari uni Drest IV bilan bogʻlaydi. Har ikki hukmronlik alohida-alohida va birga ikki Drestga tayinlangan, ular bir yildan oʻn besh yilgacha oʻzgarib turadi.
## Manbalar

## Havolalar
* Alan Orr Anderson, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Pictish Chronicle
Gartnait I

**Gartnait I**-Girom oʻgʻli 531-yildan 537-yilgacha Pictlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasining qirollik roʻyxatlari unga Drest IV va Cailtram oʻrtasida olti yoki yetti yil davomida hukmronlik qilgan.

Cailtram Gartnaitning ukasi boʻlgan va Giromning uchta oʻgʻli ketma-ket qirol sifatida roʻyxatga olingan, garchi Giromning oʻgʻli Drest IV Gartnait va Calitramning ukasi boʻlgani aniq aytilmagan.
## Manbalar
* Anderson, Alan Orr, Early Sources of Scottish History A.D 500-1286, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Pictish Chronicle 

## Havolalar
Drest Gurthinmoch

**Drest Gurthinmoch**-480-yildan 510-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.
Pikt xronikasining qirollari roʻyxatida Nechtan va Galan oʻrtasida 30 yil hukmronlik qilgan. Gurthinmoch epithetining maʼnosi nomaʼlum, ammo birinchi qism uelslik gwrdd bilan bogʻliq boʻlishi mumkin, bu juda katta maʼnoni anglatadi.
## Manbalar

## Havolalar
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Pictish Chronicle
Nechtan Morbet

**Nechtan I**-Eripning oʻgʻli, 456-yildan 480-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Qirol Nechtan uchun bir qator epitetlarni yetkazib beradi: Morbet va Celchamoth va Lotin Magnus (Buyuk). Aytishlaricha, u yigirma toʻrt yil hukmronlik qilgan. Kichkina ismlar va yillarning kichkina bayonotidan kamdan-kam oʻzgarganda, qirollar roʻyxatlari Nechtanni Abernetining poydevori bilan bogʻlaydigan anʼanani taqdim etadi:"Shunday qilib, Buyuk Nechtan, Wirpning oʻgʻli, Piktsiyaning barcha viloyatlari podshohi, Sankt Brigidga, qiyomat kuniga qadar, Aberneti va uning hududlari bilan qurbonlikni taklif qildi … Endi qurbonlikning sababi shu edi. Nektoniy, tirik edi, surgun hayotida, uning ukasi Drest Irlandiyaga surgun qilinganida, Sankt Brigiddan u uchun Xudodan yolvorishini soʻradi va u uchun ibodat qildi va shunday dedi: "Agar oʻz mamlakatingga kelsang, Xudovand senga rahm qiladi. Siz tinchlik bilan Piktlar shohligiga ega boʻlasiz.

Sankt-Boaytning hayoti, Monasterboice nomi bilan atalganligi, Boite Nechtanni oʻlikdan tiriltirganini va Strathmordagi Kirkbuddo bilan bogʻlanganligini daʼvo qiladi.

Ushbu urf-odatlar keyinchalik Irish oʻgʻli Nechtanning oʻxshash nomi bilan keyinchalik Morishsh qiroli bilan bogʻliq boʻlishi kerakligi taxmin qilingan.

Nechtan haqida boshqa aniq bir narsa bilan gapirish uchun tarixiy dalillar yoʻq.
## Manbalar
Cailtram

**Calitram**-Giromning oʻgʻli 537-yildan 538-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasining qirollari roʻyxatida uning ukasi Girom oʻgʻli Gartnait I va Mircholachning oʻgʻli Talork oʻrtasida olti yil hukmronlik qilgan. Uning ismining ehtimoliy asl nusxasini beradigan ikkita roʻyxat, ularning variantlari, jumladan Cailtarni va Cailtaine kabi variantlari ham bor. Keyingi versiyalariga Kelxiran, Kelturan va Kyburcan kiradi.

U Giromning shoh sifatida roʻyxatga olingan uchinchi oʻgʻli, garchi Giromning Drest IV oʻgʻli Cailtram va Gartnait Ining ukasi boʻlgani aniq aytilmagan.
## Manbalar
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Pictish Chronicle 
## Havolalar
Talorc II

**Talorc II**-Muircholachning oʻgʻli 538-yildan 549-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasining qirollik roʻyxatlari unga Cailtram va Drest V oʻrtasida oʻn bir yil davomida hukmronlik qilishiga imkon beradi. Uning otasining ismining koʻplab variantlari mavjud, ular orasida Mordeleg, Murtholay va Mordelet ham bor.

## Manbalar
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Pictish Chronicle
Drest V

**Drest V**-Muniat oʻgʻli 549-yildan 550-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasining qirollik roʻyxatlari unga Talorc II va Galam Cennalath oʻrtasida bir yil hukmronlik qilishini talab qiladi. 580-yilgacha u hukmronlik qildi.
## Manbalar
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Pictish Chronicle
## Havolalar
Gartnait II

**Gartnait II**-584-595-yillarda Piktlar shohi boʻlgan.

Poppleton qoʻlyozmasidagi „Piktlar xronikasi“ shoh roʻyxatlarida Gartnait II, Maelxonning oʻgʻli Bridei vafotidan keyin 584-yil Irlandiya yilnomalarida qayd etilgan. Gartnait II ning oʻlimi Tigernax yilining 599-yilida qayd etilgan va podshoh roʻyxatlaridan keyin uning oʻrnini Nechtan II egallagan..

Qirollar roʻyxatining baʼzi versiyalari Gartnaitni Aberneti monastirining poydevori bilan bogʻlashadi, garchi boshqa variantlar buni Nechtan II yoki xuddi shunga oʻxshash tarixiy podshoh Nechtan IIning oʻgʻli bilan bogʻlashadi.
## Manbalar
Nechtan II

**Nechtan II**-Uerbning nabirasi, 595-yildan 616-yilgacha Piktlarning podshohi boʻlgan. Bu Nechtan Olt Clut qirolligini boshqargan neyton bilan bir xil boʻlgani taxmin qilinadi.

Pikt xronikasiga koʻra, Nechtan II 20 yoki 21 yil hukmronlik qilgan. Oʻzidan oldingi Gartnait IIning oʻlimi 597-yilda Tigerernax tomonidan berilgan boʻlsa-da, Nechtanning oʻlimi aniq qayd etilmagan. U Canu’ning Nechtan oʻgʻli boʻlishi mumkin, uning oʻlimi 621-yil Ulster yilnomalarida uchraydi, garchi bu Neyton, u Ol Clutning Dumnagual Xenning oʻgʻli Gipno oʻgʻli ekanligi haqidagi fikr bilan kelishish qiyin.
## Manbalar
Angolada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Angolada ilk bor 2020-yil 21-mart kunida tarqaldi.
## Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

## Vaqt jadvali
## Manbalar
Bridei I

**Bridei I**-554-yildan 584-yilgacha hukmronlik qilgan. Manbalar noaniq yoki qarama-qarshi, ammo uning mahkamasi Lox Nessning yonida va u nasroniy boʻlgan boʻlishi mumkin deb ishoniladi. „Pikt shohi“ unvonini talab qiladigan zamondoshlar bor edi. U 580-yillarning oʻrtalarida, ehtimol urushda vafot etgan va uning oʻrniga Domelch oʻgʻli Gartnait II tayinlangan.
## Tarixiy manba
Maelxonning oʻgʻli Bridei 584-586-yillarda vafotigacha Piktlarning shohi boʻlgan. Uning ismining boshqa shakllariga Melcho oʻgʻli Bryud va Irlandiya manbalarida Maelchu oʻgʻli Bryuid va Maelchonning oʻgʻli Bruidhe kiradi. U birinchi marotaba 558-560-yillardagi Irlandiya yilnomalarida esga olinadi, bu yerda Ulsterning yilliknomalarida „Melchuning oʻgʻli qirol Bryuedgacha boʻlgan migratsiya“ xabar qilingan.

## Shaxsiy hayoti
Bridei Artur davrida Jon Morris tomonidan Maelgwn Gvineddning oʻgʻli boʻlganligi taxmin qilinadi, u yerda „… Shimoliy Uelsning qudratli qiroli Maelgwnning oʻgʻli Bridei …“ deb aytiladi. Kitob tijorat yutugʻiga aylangan boʻlsa ham, uni tarixchilar "notoʻgʻri maʼlumotlarning ishonchsiz manbai sifatida rad etadilar.

Brideining oʻlimi 580-yillarda, ehtimol, Surnin shahrida Morgish raqiblariga qarshi jangda, Mearns bilan mos keladigan deb oʻylagan hududda boʻlgan. Pikt xronikasida qirollarning roʻyxatlari Bridei Domelchning oʻgʻli Gartnaitdan keyin ekanligiga ishonishadi.

## Siyosiy hayoti

## Manbalar
Galam Cennalath

**Galam Cennalath**-550-yildan 555-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasining qirollik roʻyxatlari boʻyicha u ikki yildan toʻrt yilgacha hukmronlik qiladi, baʼzi versiyalarga koʻra u bir yil Maelxonning oʻgʻli Bridei bilan birga boʻlgan.

Baʼzi variantlarda uning hukmronligi Gartnayit va Giromning oʻgʻli Drest oʻrtasida joylashtirilgan, bu nusxa koʻchirish xatosi boʻlishi mumkin yoki u ikki marta hukmronlik qilgan boʻlishi mumkin.

„Cennalath, Pikt shohi“ ning oʻlimi haqida Ulster yillari va 580 yilda Tigerna yilnomalari xabar beradi.
## Manbalar
* Alan Orr Anderson, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork includes the *Annals of Ulster*, *Tigernach*, *the Four Masters* and *Innisfallen*, the *Chronicon Scotorum*, the *Lebor Bretnach* (which includes the *Duan Albanach*), Genealogies, and various Saints' Lives. Most are translated into English, or translations are in progress.
* Pictish Chronicle
Shoh Jahon II

**Shoh Jahon II** — qisqa muddat ichida 1719-yilda hukmronlik qilgan Boburiylar davlatining 11-hukmdori. Sayyid aka-uka tomonidan tanlanganidan soʻng, oʻsha yili oʻzining qisqa umrli ukasi Rafi ud-Darajat oʻrniga keldi. Ukasi singari u sil kasalidan vafot etdi va Qutbuddin Baxtiyor Kaki dafn qildi.

## Shaxsiy hayoti
Shoh Jahon II Rafi ud-Davlah nomi bilan tugʻilgan. U Rafi-ush-Shanning ikkinchi oʻgʻli va Bahadur Shoh I.ning nabirasi edi. Shoh Jahon II ning aniq tugʻilgan sanasi maʼlum emas. U akasi Rafi ud-Darajatdan oʻn sakkiz oy katta edi. Uylanganmi yoki yoʻqmi, bolasi bormi yoki yoʻqmi nomaʼlum.
## Hukmronligi

## Oʻlimi
## Manbalar

## Havolalar
Shoh Jahon III

**Shoh Jahon III**(1711 — 1772), (**شاه جہاں ۳**)-Muhi-ul-millat nomi bilan ham tanilgan. U Muhi-us-sunnatning oʻgʻli. U 1759-yil dekabr oyida Dehlidagi murakkabliklar natijasida Imad-ul Mulk yordamida Boburiylar davlati taxtiga oʻtirdi. Keyinchalik uni Maratha Sardars chetlatdi.
## Manbalar

## Havolalar
Shah Olam II

**Shah Olam II** oʻn oltinchi Boburiylar imperatori va Alamgir II ning oʻgʻli. Shah Alam II eng oxirgi hukmdorlardan biri boʻlgan. Uning hukmronligi davrida uning kuchi shu qadar pasayganki, bu forsiy tilda „Sultonat-e-Shah Alam“, „Az Dilli ta Palam“ degan maʼnoga ega boʻlib, „Shah Alam imperiyasi Dehlidan Palamgacha“ degan maʼnoni anglatgan. Palam shahar atrofi. 1760-yilda Abdalining bosqinchi kuchlari Sadashivrao Bhau boshchiligidagi Maratas tomonidan haydab chiqarilgan. Shah Jahon III, Feroze Jung III ning qoʻgʻirchoq Boburiy imperatorini taxtdan tushirdi va Shah Alam II ni Maratha nazorati ostida huquqli imperator qilib oʻrnatilgan.
## Bolalik davri
## Dehlidan qochishi
## Bengal urushi
## Manbalar

## Havolalar
Gartnait III

**Gartnait III**-Foitning oʻgʻli Gartnait yoki Uuidning oʻgʻli (635-yilda vafot etgan) 631-yildan 635-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasining qirollik roʻyxatlari unga toʻrt yil hukmronlik qilishni beradi, Irlandiya yilnomalariga mos keladi, ammo boshqa tarixiy kitoblarda besh va sakkiz yil deb aytiladi.

Uning oʻlimi haqida Annals 637-yil xabar beradi. Podshoh roʻyxatiga koʻra uning ukasi Uuidning oʻgʻli Bridei bor edi. Uchinchi aka-u Talorc Brideidan keyin shoh boʻlgan.
## Manbalar
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
## Havolalar
* CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork includes the *Annals of Ulster*, *Tigernach*, *the Four Masters* and *Innisfallen*, the *Chronicon Scotorum*, the *Lebor Bretnach* (which includes the *Duan Albanach*), Genealogies, and various Saints' Lives. Most are translated into English, or translations are in progress.
* Pictish Chronicle
Bridei II

**Bridei II**-Foitning oʻgʻli yoki Uuidning oʻgʻli (641-yilda vafot etgan) 635-yildan 641-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasining qirollik roʻyxati unga akasi Gartnait III dan keyin besh yil hukmronlik qilganligi aytilgan.

Uning oʻlimi haqida Ulster yillari va Tigernax yilnomalari xabar berishadi. Undan keyin boshqa bir aka-uka Talorc III shohlar roʻyxatiga binoan podshoh boʻlgan.

Bridei II Bernardiyalik Elfritga uylangan.
## Manbalar

## Havolalar
* CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork includes the *Annals of Ulster*, *Tigernach*, *the Four Masters* and *Innisfallen*, the *Chronicon Scotorum*, the *Lebor Bretnach* (which includes the *Duan Albanach*), Genealogies, and various Saints' Lives. Most are translated into English, or translations are in progress.
* Pictish Chronicle
Rafi-ud Darajot

**Rafi ud-Darajat**-Rafi-ush-Shanning kenja oʻgʻli va Azim ush Shanning jiyani, Boburiylar davlatining 10-hukmdori boʻlgan. U 1719-yil 28-fevralda Furruxsiyardan keyin Sayid Birodarlar tomonidan Badshah deb eʼlon qilindi. Sil kasalligidan vafot etgan.

## Hukmronligi
### Sayyid aka-ukalarning roli
Rafi ud-Darajat oʻz taxtini egallashda Sayyid birodarlar oldida qarzdor boʻladi, ular bundan toʻliq foydalandilar. Ular uning qoʻgʻirchoqboz hukmdor boʻlishini xohlashdi va shuning uchun hokimiyatni toʻxtatish uchun choralar koʻrishdi. Oldingi imperator Farruxsiyar Sayed aka-ukalar tomonidan oʻz mustaqilligini saqlab qolishga uringan paytda agʻdarilgan edi.
### Raqiblar taxtga daʼvogar

## Manbalar

## Havolalar
Talorgan I

**Talorgan I**- (657-yilda vafot etgan) 653-yildan 657-yilgacha Piktlarning qiroli boʻlgan. U Bernsning Enfritning oʻgʻli edi. Pikt malikaga uylangan va ularning oʻgʻli Talorcan edi.

Talorgan 653-yilda shoh boʻldi; keyingi yili u Strat Etairtdagi jangda Dal Riata shohi Dunchad Mac Conaingni magʻlub etdi va oʻldirdi. Ushbu jang, podshohning boshqaruvi boshlanishini nishonlash uchun dushman qoʻshnilarga qarshi anʼanaviy „ochilish reydi“ ning bir qismi boʻlishi mumkin deb taxmin qilinadi.

Talorgan Northumbriaʼnin kuchli Osviu jiyani edi; Bede Osviu Pictlarni „Dali Riata bilan birga“ boʻysundirganligi va Talutan Osviuga boʻysunganligi haqida xabar bergan.

## Manbalar

## Havolalar
* CELT: Corpus of Electronic Texts
* Pictish Chronicle
Talorc III

**Talorc III**-Foitning oʻgʻli yoki Uuidning oʻgʻli (653-yilda vafot etgan) 641-yildan 653-yilgacha Piktlarning shohi boʻlgan.

Piktlar xronikasi qirollarida ukasi Bridei IIdan keyin oʻn ikki yil hukmronlik qilganligi haqida malumotlar uchraydi. Uchinchi aka-uka Gartnait III Bridei II dan oldin shoh boʻlgan.

Uning oʻlimi haqida Ulster yillari va Tigernax yilnomalari xabar berishadi. Undan keyin Enfritning oʻgʻli Talorc hukmronlik qilgan.
## Manbalar
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500—1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
## Havolalar
* CELT: Corpus of Electronic Texts
* Pictish Chronicle
Bridei III

**Qirol Bridei III**-672-yildan 693-yilgacha piktlarning qiroli boʻlgan.

Brideining oʻlimi Ulster yilnomalari va 693-yilgacha Tigernax yilnomalarida qayd etilgan.
## Adabiyotlar

* 
* 
* Fraser, James E., *The Battle of Dunnichen: 685* (Charleston, 2002)
* Woolf, Alex, „Dun Nechtain, Fortriu and the Geography of the Picts“, *Scottish Historical Review* 85(2006), 182-201.
* Woolf, Alex, „Pictish matriliny reconsidered.“ *Innes Review* vol. 49, no. 2, pp.&nbsp;147-167. ISSN 0020-157X

## Havolalar
* Annals of Tigernach
* Annals of Ulster (translated)
* Historia Brittonum (translated )
Taran I

**Taran I**-693-yildan 697-yilgacha piktlarning qiroli boʻlgan.

Uning hayoti va hukmronlik yillari haqida bizgacha juda kam maʼlumotlar yetib kelgan.

U haqida asosiy maʼlumotlar Ulster yilnomalari, Piktlar xronikasi va Irland tarixiy kitoblarida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
* Annals of Tigernach
* Annals of Ulster (translated)
* Historia Brittonum (translated )
Bridei IV

**Bridei IV**-697-yildan 706-yilgacha piktlarning qiroli boʻlgan tarixiy shaxs.

U Nechtanning ukasi edi. Brediedning otasi Cenel Komgaillning Dargart Mak Fingingin (686-yilda vafot etgan), Dal Riyadagi podshoh guruhi va Koval va Bute orolini boshqargan degan taxminlar mavjud. Uning onasi Der-Iley boʻlgan.

Nechtan singari, boshqa birodarlar, Brideining aka-uka yoki opa-singillari Irlandiya yilnomalarida aniqlanishi mumkin: Drest oʻgʻli Talorgan, Dargartning oʻgʻli Kongus va Der-Ilening oʻgʻli Sinayid.

Ulster yilnomalarining guvohlik berishicha Bridei IV 706-yilda vafot etgan. Uning oʻrnini ukasi Nechtan muvafaqqiyatli egallaydi.
## Manbalar

## Havolalar
* CELT: Corpus of Electronic Texts 
* Pictish Chronicle 
* Cáin Adomnáin
Lex, Chex va Rus

**Lex, Chex va Rus** &mdash; uchta slavyan xalqlarining tashkil topgan afsonasini anglatadi: polyaklar (yoki lexitlar), chexlar va rus xalqlari. Uchta afsonaviy aka-ukalar 14-asr boshlarida toʻplangan Wielkopolska xronikasida paydo boʻlishadi. Afsonada aytilishicha, aka-ukalar ov safarida turli xil oʻljalarni taʼqib qilishgan va shu tariqa turli yoʻnalishlarda sayohat qilishgan (va joylashishgan); Shimolda Lex, gʻarbda Chexiya va sharqda Rus. Afsonaning bir nechta versiyalari mavjud, ular orasida Gʻarbiy slavyan hududida bir nechta mintaqaviy variantlar mavjud va kamroq darajada boshqa slavyan mamlakatlarida faqat bitta yoki ikkita aka-uka tilga olingan. Uchtasi, shuningdek, baʼzi afsonalarda Janubiy slavyan xalqlarining kelib chiqishi afsonasini aks ettiradi.

## Polyak varianti

## Chex varianti
## Manbalar

## Havolalar
Krakus

**Krakus**,**Krak** yoki **Grakch**-afsonaviy Polsha shahzodasi, Krakovning asoschisi, Lechitiyaliklar (Polyaklar) qabilasining hukmdori edi. Krakusga shuningdek, Wavel qal’asini qurish va Wavel Ajdaho oʻldirilganligi aytiladi. Ikkinchisi, qanday qilib shahzoda va keyinchalik qirol boʻlganligi nomaʼlum. Krakus haqida yozilgan birinchi eslatma, keyin Grakch tilga olingan boʻlib, 1190-yilda yozilgan. Chronica seu originale regum et principia Poloniae deb nomlangan.

Tarixchi J.Banaskievich Krakning ismini slavyangacha boʻlgan „krakula“ soʻzi bilan bogʻlaydi, bu sudya xodimlarini anglatadi. Xuddi shu soʻz chexiya va rus nomlash konventsiyalarida ishlatilgan deb ishoniladi. Ammo tarixchilar Kaptiski va Dervich boshqalarga nisbatan koʻproq ehtimolga ega boʻlgan Krak bilan taqqoslanadigan turli xil etimologiyani taklif qilmoqdalar, bu shunchaki eman, muqaddas daraxt degan maʼnoni anglatadi, koʻpincha genealogiya tushunchasi bilan bogʻliq.

Hozirgacha mavjud boʻlgan Krakus Mound, ilgari Krakus qoldiqlari mavjud deb taxmin qilingan. Bu 1934-38-yillarda puxta arxeologik tadqiqotlar mavzusi boʻlgan, ammo bu yerda bironta mozor topilmagan. Qabrning diametri 50 metrdan oshadi. Tadqiqotlarga koʻra, u 8-10-asrlar oraligʻida qadimgi mozor joyining markaziy elementi sifatida qurilgan boʻlib, bugungi kunda mavjud emas.


Tasvir:Kopiec Krakusa.jpg|Krakus vodiysi.
Tasvir:Chronica Polonorum I 5.jpg|Krak
Tasvir:Krakowdragon.jpg|Olov purkayotgan haykal

## Manbalar

## Havolalar
* Krak or Krakus?
* 'Krakus and the Dragonʼ. A puppet re-telling by the pupils of St. Mary’s Primary, Gorleston
Krakus II

**Krakus II**-(; )-Polsha hukmdori boʻlgan. U Krakov shahri asoschisi deb taxmin qilingan Krakusning vorisi va oʻgʻli boʻlgan, Vincentiy Kadubekning soʻzlariga koʻra u Lech II ning ukasi edi. U oilani Wawel ajdaho haqidagi milliy hikoya bilan bogʻlaydi
.

Ammo Yan Dugushning soʻzlariga koʻra, Krak katta oʻgʻil boʻlgan va Krak ajdahoni oʻldirganidan keyin Lex uni oʻldirgan. Bu ularning otalarining oʻlimidan keyin sodir boʻldi
.

## Manbalar
Drest VI

**Drest VI**('''Drest mac Domnal)-663-yildan 672-yilgacha Piktlarning qiroli boʻlgan.

U 662-yilda akasi vafot etganida, akasi Gartnait IV oʻrnini egalladi . U 671-yilda Northumbria ekgfritiga qarshi vuvaffaqiyatsiz urush olib boradi.

Ulster yilnomalari va 671-yilgi Tigerna yilnomalarida, u, ehtimol, Bridei tomonidan taxtdan agʻdarilgani haqida yozilgan. 677-yilda vafot etgan.
## Manbalar

## Havolalar
* CELT: Corpus of Electronic Texts
* Pictish Chronicle
Gartnait IV

**Gartnait**, **Gartnait mac Domnail**-657-yildan 663-yilgacha Piktlarga hukmrdorlik qilgan.

U haqida deyarli tarixiy maʼlumotlar saqlanib qolmagan.

Uning oʻlimi haqida Piktlar xronikasida yozilgan boʻlib, u 663-yilda vafot etgan(vafot sababi nomaʼlum).

## Manbalar

## Havolalar
* CELT: Corpus of Electronic Texts
* Pictish Chronicle
Togg

**TOGG** yoki **Turkiyaning Avtomobilsozlik Qoʻshma Korxonasi Group Inc. ** () — turk avtomobil kompaniyasi qoʻshma korxonasi sifatida 2018-yilda tashkil etilgan. Anadolu Guruh, BMC Turkiya, Kök Guruh, Turkcell va Zorlu Holding asosiy aktsiyadorlar Turkiya savdo-sanoat palatalari va tovar birjalari uyushmasi bilan birgalikda asos solindi. Yuqoridagi har bir korxona 19 %ga va Turkiya savdo-sanoat palatalari va tovar birjalari uyushmasi 5 % ulushga ega boʻldi.

## Tarixi
2010-yilda Turkiya prezidenti Erdoğan Turkiyada ishlab chiqarilgan avtomobil ishlab chiqarish tashabbusi bilan chiqdi. 2017-yilda Erdogʻan TOGG va uning yaratuvchilarini eʼlon qildi.

2019-yil 27-dekabrda TOGGning taqdimoti Gebzeda,, birinchi IT vodiysi (Ilm vodiysi)ni yaratish bilan birga boʻlib oʻtdi. Tadbir davomida Prezident Erdogʻan ikkita modelni-bitta SUVva bitta sedanni taqdim etdi. Birinchi ikkita prototip Pininfarina tomonidan Italiyada ishlab chiqarilgan. Avtomobil ishlab chiqarish zavodi Bursaning Gemlik shahrida joylashgan.

## Modellar

### Joriy modellari
2019-yil dekabrida taqdim etilgan TOGG turk milliy avtomobilining ikkita modeli 300&nbsp;km yoki 500&nbsp;km masofaga ega boʻlgan toʻliq elektr mashinalardir. har ikkala avtomobil ham 8-yillik batareya kafolati va 2-darajali avtonom haydash yordamchisiga ega boʻladi.

## Ishlab chiqarish zavodi
Ishlab chiqarish zavodi uchun Bursa viloyatining Gemliktumanida Haralar tumanida joy tanlangan. Turk Qurolli Kuchlariga tegishli boʻlgan 400 gektar (990 akr) koʻchmas mulkning bir qismi sifatida joylashgan boʻladi. Bu joy dengiz portiga, erkin savdo zonasiga va etkazib beruvchilarning manbaiga yaqinligi tufayli tanlangan edi. Ishlab chiqarish zavodini qurish qiymati 22 milliard turk lirasi (taxminan 3,7 milliard AQSh dollari) etib budjetlangan. Ishlab chiqarish korxonasida 4323 kishini ish bilan taʼminlash rejalashtirilgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Lech II

**Lech II**-XV asr xronikasi Yan Dyugosz tomonidan eslatib oʻtilgan Polshaning afsonaviy hukmdori edi. U Krakov shahri asoschisi deb taxmin qilingan Krakus ning oʻgʻli va u Krakus II ning ukasi edi.
## Adabiyotlar
* Jan Długosz, Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, ks 1 — 2, Warszawa 1961, s. 191 — 192.
* Aleksander Semkowicz, Krytyczny rozbiór Dziejów Polski Jana Długosza (do roku 1384), Kraków 1887.