open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaamchor

***Kaamchor*** — 1982-yilda suratga olingan Bollivud dramatik filmi. Film prodyusser Rakesh Roshan hamda rejissiyor K. Vishwanath tomonidan suratga olingan. Kaamchor filmi Vishwanathning 1980-yildagi "Subhodayam" nomli Telugu filmining hind tilidagi remeyki hisoblanadi. Filmda bosh rollarni Rakesh Roshan, Jaya Prada,Tanuja, Sujit Kumar, Suresh Oberoi, Shreeram Lagoo va Bhagwan Dada ijro etgan. Filmning saundtregi prodyuser va bosh aktyorning ukasi Rajesh Roshan tomonidan yaratilgan. Film, qo‘shiqlari bilan birga, katta muvaffaqiyatga erishgan. Filmda Rakesh Roshanning jiyani rolini keyinchalik mashhur qo‘shiqchi bo‘lib yetishgan yosh Sonu Nigam ijro etgan.   

## Rollarda
Filmda:

* Rakesh Roshan - Suraj rolida 
* Jaya Prada - Gita Sanghvi rolida
* Suresh Oberoi - Suresh rolida
* Neeta Mehta - Sureshning rafiqasi Roopa Sanghvi rolida
* Sujit Kumar - Sohan rolida 
* Tanuja - Sohanning rafiqasi Radha rolida
* Shriram Lagoo - Rai Bahadur Chunilal Sanghvi rolida

## Musiqasi
Ushbu film uchun musiqani Rajesh Roshan bergan.Qo'shiqlar Indeevar tomonidan yozilgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
ISO 3166

**ISO 3166** – Davlatlar va qaram hududlarning kod belgilarini belgilaydigan xalqaro ISO standarti; shuningdek, davlatlar ichidagi asosiy maʼmuriy tuzilmalar. Quyidagi qismlardan iborat:
* **[[ISO 3166-1]]** – davlatlar va qaram hudud kodlari
** **[[ISO 3166-1 alpha-2]]** – ikki harfli
** **[[ISO 3166-1 alpha-3]]** – uch harfli
** **[[ISO 3166-1 numeric]]** – raqamli
* **[[ISO 3166-2]]** – davlatlar ichidagi maʼmuriy tuzilmalar kodlari (viloyatlar, shtatlar, provinsiyalar va boshqalar)
* **[[ISO 3166-3]]** – tugatilgan davlatlar kodlari (birlashish, boʻlinish, nom oʻzgarish va boshqalar).
Ikki harfli ISO 3166-1 alfa-2 kodlari ICANN tomonidan mamlakat kodini yuqori darajadagi domen nomlarini belgilash uchun ishlatiladi.

## ISO 3166-1 roʻyxati

Mamlakat kodi 2 harfli yuqori darajadagi domen maʼlumotlar bazasi ISO 3166 Maintenance Agency tomonidan ishlab chiqilgan mamlakatlar roʻyxatidan tuzilgan. IANA yangi ccTLD ni uning kodi ISO 3166-1 roʻyxatida paydo boʻlgandan keyingina yaratadi.

Ushbu roʻyxat boshqa maqsadlarda ham keng qoʻllanadi, chunki u uchun mamlakat tanlash jarayoni siyosiy jihatdan neytral tamoyillardan foydalanadi.

## ISO 3166-2 roʻyxati

ISO 3166-2 ikkinchi darajali maʼmuriy boʻlinmalar bilan bogʻliq. Masalan, Rossiyaning Chelyabinsk viloyati RU-CHE deb belgilangan.

## Yana qarang
* GOST 7.67 – Mamlakat nomlari kodlari va Dunyo mamlakatlarining Butunrossiya tasniflagichi
* ISO 639 – GOST 7.75-97 ‘‘Tillar nomlari uchun kodlar,, ga muvofiq tillar nomlari kodlari va tillar uchun kodlar
* ISO 4217 – valyuta kodlari va Valyutalarning Butunrossiya tasniflagichi
* XOQ kodlari roʻyxati – mamlakatlarning uch harfli belgilari ushbu roʻyxatdan bir oz farq qiladi.

## Havolalar
*
Oppoq Xo‘ja

**Xidayatulla Oppoq Xo‘ja ibn Xo‘ja Muxammad Yusuf** — faqih, Sharqiy Turkistonning diniy va siyosiy arbobi.
(milodiy 1626 — 1693/94).

Oppoq Xo‘janing otasi Muhammad Yusuf Sharqiy Turkiston yoki „Olti shahr“ga O‘rta Osiyodan kelgan. Mashhur avliyo tasavvuf namoyondasi Maxdumi Aʼzam avlodidan bo‘lib,Sharqiy Turkiston mintaqasida naqshbandiylik ta’limotini yoygan.
## Hokimiyat tepasiga kelishi
XVI-asrning 60 yillarida Qoshgʻar zodagonlari hokimiyat tepasiga Oppokxoʻjani ko‘tarishadi, biroq qoratogʻli urugʻiga qarshi kurashda magʻlubiyatga uchragach, Sharqiy Turkistonni tark etishga majbur boʻladi. SHundan so‘ng Oppoq Xo‘ja otasining izidan borib, Xitoyning Sing shahriga (Gansu/Singhay) vaʼz qilish uchun boradi (taxminan 1671-1672).U yerlarda ko‘plab shogirdlar yetishtirgan Oppoq Xo‘ja XVIII-asrda koʻplab tasavvufiy maktablarining paydo boʻlishiga katta taʼsir koʻrsatgan, shuningdek, Kashmir va Tibetga ham safar qilgan. 1678 yilda Qashg‘arda hokimiyat tepasiga qaytadi.

## Vafoti
Oppoq Xo‘ja 1694 yilda vafot etgach, Qashg‘ar yaqinidagi Yogʻdu deb nomlangan joydagi ota-buvalari qabri yoniga dafn etilgan. Ushbu joy OppoqHo‘ja ziyoratgohi deb ataladi. Appakxoʻja maqbarasi Sharqiy Turkistonning meʼmoriy diqqatga sazovor joylaridan biridir. Uning avlodlari „Oqtog‘lilar Xo‘jasi“ nomi bilan, yuz ellik yildan ortiq vaqt mobaynida Qashg‘arda muhim rol o‘ynadi.

## Manbalar
FC Energetik-BGU Minsk

**FC Energetik-BGU Minsk -** Minsk shahrida joylashgan Belarus futbol klubi. „RCOR-BGU“ stadionida oʻynaydi.

Klubning eng yuqori yutuqlari: Belarus Oliy ligasida 2-oʻrin va Belarus kubogining yarim finali.

## Tarix
Jamoa 1996-yilda „Zvezda Minsk“ nomi bilan tashkil etilgan. Jamoa nomidagi BGU qoʻshimchasi ruscha qisqartma boʻlib, Belarus davlat universitetini anglatadi.

Zvezda-VA-BGU 2002-yilda Premyer-ligada debyut qilgan va u yerda 2005-yilgacha oʻynagan. 2006-yildan beri jamoa quyi ligalarda oʻynaydi.

2006-yilda Zvezda-BGU Belarus kubogining yarim finaliga chiqdi.

### Ism oʻzgarishi

* 1996-yil: Zvezda Minsk sifatida tashkil etilgan
* 1998-yil: Zvezda-VA-BGU Minsk deb oʻzgartirildi 
* 2005-yil: Zvezda-BGU Minsk deb oʻzgartirildi
* 2017-yil: Energetik-BGU Minsk deb oʻzgartirildi

## Stadion
Klub oʻz uy uchrashuvlarini „RCOR-BGU“ stadionida oʻtkazadi (Belarus davlat universitetining futbol boʻyicha olimpiya tayyorgarligi respublika markazi).Stadion sigʻimi 1500 oʻrin. Maydon maysasi sunʼiydir. Manzil: Minsk, Semashko koʻchasi, 13-uy. 2020-yil may oyidan u vaqtincha Molodechno shahrida joylashgan. 2021-yil may oyidan vaqtincha Borisovda joylashgan

## Yutuqlar
**Birinchi liga**

* **Vitse-chempion**: 2001 , 2018

**Ikkinchi liga**

* **Chempion**: 1998
* **Bronza medali sohibi** : 2013

.

## Hozirgi tarkib
 

## Ichki musoboqalar tarixi

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt 
* RCOP-BGU veb-sayti
Buxoro tasviriy sanʼat muzeyi

**Buxoro tasviriy sanʼat muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1982-yilda tashkil etilgan.

## Muzey tarixi
Buxoro tasviriy sanʼat muzeyi 1982-yilda Oʻzbekiston SSR markaziy komiteti birinchi kotibi Sharof Rashidov tashabbusi bilan tashkil etilgan. Muzey binosi ikki qavvatli boʻlib, 1912-yilda rus injeneri Margulis va arxitektori Sakovichlar loyihasiga asosan qadimgi Shohrud arigʻi ustida murakkab meʼmorchilik inshooti sifatida rus savdogari va mesenati Savva Morozov firma magazini va Azov-Don banki boʻlimi sifatida qurilgan. Ushbu binoda sovetlar toʻntarishidan keyin 1980-yilgacha davlat banki joylashgan. Maxsus taʼmirlangan binoda Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi qarashli 3 ta mustaqil boʻlim tashkil qilingan boʻlib, birinchisi Buxoro Tasviriy sanat muzeyi boʻlimi, ikkinchisi Tarixiy qoʻlyozmalar ilmiy markazi, uchinchisi Foto va hujjatlar fondi hisoblanadi.

## Ekspozitsiya boʻlimlari
Muzey 3 ta ekspozitsiyadan tashkil topgan boʻlib, birinchisi XX asr tasviriy sanat ekspozitsiyasi, ikkinchisi Buxoro zargarlik sanʼati koʻrgazmasi, uchinchisi Oʻzbekiston Respublikasi davlat mustaqilligi ekspozitsiyasi.
1930-yillarda muzey kolleksiyasiga Pavel Benkov polotnolari, 1946—1949-yillarda M. I. Kurzin kartinalari va xalq ustalari portretlari, xalq ustasi mashhur zargar va miniaturachi Sadriddin Pochchaev (1870—1948) miniaturalari sotib olingan. 1957-yilda Oʻzbekiston rassomlarining Oʻzbekiston Davlat sanʼat muzeyidagi rasmlari toʻplami, 1960, 1962 va 1982-yillarda Oʻzbekiston SSR Rassomlar Direksiyasi koʻrgazmasi fondidan rasmlar, grafika asarlari sotib olingan. 1965 va 1972-yillarda Buxoroning havaskor rassomi Hasan Boboev asarlari, 1970-yilda G.V. Sobolev — Melexovning mashhur etyudlari sotib olingan. Sharqshunos olim arxeolog va etnograf S. N. Yurenev kolleksiyasidan olingan etyudlarning katta qismi 1960-yillarning boshlariga toʻgʻri keladi. 1970-yillarning oxiridan boshlab Buxoroda mahalliy rangtasvirchi va grafiklar B. Salomov, N. Boboev, A. Hazratov, M. Abdullaev, A. Barnoev, Z. Saidjonov, P. Gulkorovlar ish boshlagan. Ularning badiiy asarlari muzey kolleksiyasiga sotib olinib, Buxoro rassomlari boʻlimiga asos solingan. 

## Manbalar
Xoʻjand aeroporti

**Xoʻjand xalqaro aeroporti** ()  – Tojikistonning ikkinchi yirik shahri boʻlgan Xoʻjandga xizmat koʻrsatadigan aeroport. Xoʻjand sovetlar davrida *Leninobod* deb atalgan, shuning uchun IATA kodi *LBD*. Aeroport shahar tashqarisida, yaqin atrofdagi Boʻston shahrida joylashgan.

2024-yilda aeroport 779 201 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu esa 2023-yilgi 1 025 537 yoʻlovchidan 22,1%ga kamroq.

## Infratuzilmasi
Aeroport dengiz sathidan 442 metr balandlikda joylashgan. U 08/26 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi 3200 x 50 m oʻlchamda.

Yangi yoʻlovchi terminali 2019-yil 1-oktyabrda ochilgan.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
 

## Manbalar
Imom al-Buxoriy memorial muzeyi

**Imom al-Buxoriy memorial muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 2001-yilda tashkil etilgan. Majmua Chashmai Ayyub maqbarasining sharqiy tomonida, tarixiy obidaga qaratib qurilgan.
Muzey buxorolik  arxitektor Zoyirshoh Qilichevning  loyihasi asosida qurilgan.

## Muzey tarixi
Imom al-Buxoriy memorial muzeyi Chashmai Ayyub maqbarasining sharqiy tomonida 2001-yilda bunyod etilgan. Majmua buxorolik arxitektor Zoyirshoh Qilichevning taqdim etgan loyihasi asosida qurilgan. Bino zamonaviy va qadimgi sharq meʼmorchiligini oʻzida mujassam etgan ikki qavatli maqbara koʻrinishida qad koʻtarilgan. Mahobatli kitob shaklida ishlangan minoraning ikki tomonidagi pillapoyalardan koʻtarilib Imom al-Buxoriy dafn qilingan, Samarqanddagi qabridan keltirilgan tuproq ustiga qoʻyilgan sharqona koʻk gumbaz yoniga chiqiladi. Ramziy maʼno kasb etuvchi ,,Kitob“ni nurlantirib turgandek, gumbaz oʻzgacha bir tarovat kasb etgan. Kitob va gumbazni ichiga olgan yarim-oy shaklida qurilgan binoning ikkinchi qavati old tomoni zamonaviy oynakori qilinib, kirish eshigi oʻrtadan qoʻyilgan.

## Ekspozitsiya boʻlimlari
Muzey yirik ikki boʻlimdan iborat boʻlib, birinchi boʻlim „Markaziy Osiyoda Islom madaniyati (IX—XII asrlar) ga bagʻishlangan. Boʻlimning toʻgʻrisida binoning yuqori qismida Imom al-Buxoriyning safar xaritasi keltirilgan. Boʻlim oʻn olti kichik qismdan iborat boʻlib, Imom al-Buxoriyning zamondoshlari va keyingi IX—XI asrlarda yashagan buyuk allomalar va ularning hayoti va ijodi haqida har bir boʻlim bitta allomaga bagʻishlanib namoyish etiladi. Shu zalning keyingi boʻlimlari IX—XI asrlarda islom dini, arxeologiya, arxitektura, uy roʻzgʻor buyumlari, oʻsha davrda qurilgan tarixiy obidalar qurilishi, xaritasi, yogʻoch oʻymakorligi, kulolchilik kabi ashyolarni oʻzida mujassam etgan boʻlimlardan iborat. Ikkinchi boʻlim, faqat Imom al-Buxoriyga bagʻishlangan boʻlib, uning hayoti va faoliyatini toʻliq yoritib beruvchi uch tilda yozilgan annotatsiya, devorda esa ilintirilib tugʻilganidan boshlab, bosib oʻtgan hayot yoʻli ketma-ketlikda davrma-davr berilib, kelib chiqishi poykentlik boʻlgani uchun Poykent tarixi va xaritasi, oʻsha davr Buxoro tarixi va islom dini, keyingilarida unga qoʻshimcha ravishda oʻsha davr muhiti va sharoiti, Movarounnahrda hukmronlik qilayotgan Somoniylar davlati va uning shaharlari, savdo aloqalari yoritilib beriladi. Shuningdek bu zaldagi vitrinalarda allomaning asarlariga yozilgan sharhlar, allomaning Samarqanddagi qabri maketi, hamda oʻsha davr etnografiyasini namoyon etgan eksponatlar ekspozitsiya namoyishiga qoʻyilgan. 

## Manbalar
Oʻsh aeroporti

**Oʻsh xalqaro aeroporti** (; )  – Qirgʻizistonning Oʻsh viloyati markazi Oʻsh shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport. 2016-yilda aeroport orqali 1 million 210 ming 576 nafar yoʻlovchi tashilgan, bu oʻtgan yilga nisbatan 33 foizga koʻproq.

Oʻsh xalqaro aeroporti – Fargʻona vodiysidagi eng yirik aeroportlardan biri, „Manas“ xalqaro aeroporti“ AJ Oʻsh filiali tomonidan boshqariladi. Qirgʻizistonning „janubiy poytaxti“ – Oʻsh shahridan 9 km shimolda joylashgan. Oʻsh mamlakat poytaxti Bishkek shahridan 689 km, Toshkentdan 322 km, Namangandan 103 km, Andijondan 43 km uzoqlikda. Dengiz sathidan balandligi – 892 m. Aerodrom „B“ toifaga (MAK) va „4D“ (ICAO) toifaga kiradi.

Ish vaqti – tun-u kun. Oʻsh aeroportida uchta uchish yoʻli mavjud. Platformada bir vaqtning oʻzida 14 ta samolyot tura oladi. Samolyotlarni toʻxtash joyiga kiritish, agar kerak boʻlsa, eskort mashinasi tomonidan amalga oshiriladi. Aeroport aproni hozirda umumiy maydoni 59 200 kv. m. Unish-qoʻnish yoʻlagi uzunligi 3212 m, eni 45 m. Ishga tushirish sanasi 1974-yil. 1992-yilda xalqaro aeroport maqomini olgan. Asosiy operator: Avia Traffic Company. 2012-yilda aeroport 835,9 ming yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, yoʻlovchi aylanmasining oʻsishi 2011-yilga nisbatan 18 foizni tashkil etdi. 2019-yilda uchish-qoʻnish yoʻlagini rekonstruksiya qilish ishlari yakunlandi, hozirda uchish-qoʻnish yoʻlagining umumiy uzunligi 3212 metrni tashkil etadi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar
* 2011-yil 28-dekabrda Bishkekdan Oʻshga QH3 reysini amalga oshirayotgan, EX-020 roʻyxatidan oʻtgan Qirgʻiziston Tupolev TU-134A samolyoti 73 yoʻlovchi va 6 ekipaj aʼzosi bilan Oʻsh aeroportining 12-uchish-qoʻnish yoʻlagiga tuman va koʻrish masofasining cheklanishi sharoitida qattiq qoʻndi, natijada oʻng asosiy uzatma qulab tushdi, oʻng qanotning ajralib ketdi va samolyot orqaga qarab dumalab ketdi. Samolyot uchish-qoʻnish yoʻlagining oʻng chetidan taxminan 10 metr narida yumshoq yerda toʻxtadi. Chap qanotdan yoqilgʻining sizib chiqishi oʻt chiqishiga sabab boʻldi va aeroport favqulodda xizmatlari tomonidan tezda oʻchirildi. Bir yoʻlovchi ogʻir tan jarohati, 24 kishi yengil tan jarohati (miya chayqalishi, koʻkarishlar) oldi, shundan 16 nafari mahalliy shifoxonalarga yetkazildihttp://aviation-safety.net/database/record.php?id=20111228-0.

* 2015-yil 22-noyabr kuni mahalliy Avia Traffic kompaniyasining EX-37005 raqami bilan roʻyxatdan oʻtgan 768-reysida parvoz qilgan Boeing 737-300 samolyoti Oʻsh aeroportida qattiq qulab tushdi, natijada 8 kishi jarohatlandi va barcha qoʻnish moslamalari yirtilib ketdi. Samolyot uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi va chap dvigateli ishdan chiqdi.

## Yer usti transporti
Aeroportga shahardan 107 va 142-sonli yoʻnalishli mikroavtobuslar (marshrutka) orqali yetib olish mumkin.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayt
Farxor aviabazasi

**Farxor aviabazasi** — Tojikistonning Farxor shahri yaqinida, poytaxt Dushanbedan  janubi-sharqda joylashgan harbiy aviabaza. U Hindiston havo kuchlari tomonidan Tojikiston havo kuchlari bilan hamkorlikda boshqariladi. Farxor Hindistonning oʻz hududidan tashqaridagi dastlabki harbiy bazasidir.

## Tarixi
1996–97-yillarda Hindiston razvetkasi (Tadqiqot va tahlil qanoti (RAW)) Tojikiston bilan Farxor aviabazasidan Afgʻoniston shimoliy ittifoqi yuqori balandlikdagi harbiy yuklarni tashish, ularning vertolyotlariga xizmat koʻrsatish va razvedka maʼlumotlarini yigʻish uchun foydalanish boʻyicha muzokaralarni boshladi. O‘shanda Hindiston Farxor mintaqasida kichik harbiy gospitalni boshqargan. Farxordagi shifoxona Tolibon bilan janglarda yaralangan Afg‘oniston Shimoliy ittifoqi a‘zolarini, jumladan, o‘ziga qarshi xudkush hujumidan so‘ng u yerga olib ketilgan harbiy yetakchi Ahmad Shoh Masudni davolash uchun foydalanilgan.

2002-yilda Hindiston Farxorda havo bazasi tashkil etayotganini tan oldi. U Rossiya yordami bilan himoyalangan. Aviabaza avariya holatida edi va 1980-yillardan beri foydalanilmaydi. Hindiston hukumati aviabazani 2005-yilgacha tiklash uchun 2003-yilda xususiy quruvchilar oʻrtasida 10 million dollarlik tender e’lon qildi.

Quruvchi tashkilot bankrot bo‘lganidan so‘ng, Chegara yo‘llari tashkiloti aviabaza rekonstruksiyasini yakunlash uchun ishga kirishdi.

## Strategik joylashuvi va geosiyosiy oqibatlari
Farxor havo bazasi Hindiston harbiylariga Hindiston yarimorolida kattaroq rol oʻynash uchun zarur chuqurlik va masofani beradi va Hindistonning Markaziy Osiyodagi oʻz kuchini loyihalashtirish harakatining yorqin ifodasidir.

## Yana qarang

* Ayniy aviabazasi

## Manbalar
Ona Vatan partiyasi

**Ona Vatan partiyasi** 1983 yilda Turgut O'zal tomonidan asos solingan sobiq siyosiy partiya. Uning rasmiy qisqartmasi "ANAP". U 1983 yildan 1991 yilgacha uzluksiz hokimiyatda qoldi va 1996 yildan 2002 yilgacha turli koalitsion hukumatlarda qatnashdi. 31-oktyabr 2009-yilda Mehmet Ağarnin partiyasi Demokrat Parti bilan birlashtirilgan.
Malohat Shahobova

**Malohat Badriddinovna Shahobova** () (15.03.1928 – 2005-yil) tojikistonlik tilshunos.

Buxoro shahrida tug‘ilgan Shahobova 1948-yilda Jahon tillar institutini tamomlagan holda ingliz tili bo‘yicha tahsil oldi. Uch yil o'tgach, u Dushanbe Pedagogika institutini tamomladi. 1959-yilda Moskvadagi Jahon tillar institutini tamomladi. Akademik bo‘lib, u chet tillar institutida ham, Dushanbe pedagogika institutida ham dars bera boshladi. 1952-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi a'zosi bo'ldi. 1985-yilda u doktorlik darajasini oldi va ikki yildan so'ng professor unvoniga sazovor bo'ldi. Shahobova ijodida tojik va ingliz tillari oʻrtasidagi munosabatlarga eʼtibor qaratilgan. Uning nashrlari orasidan *The English Language* (1982); *Tojik va ingliz tili grammatikalarining eksperimental qiyosiy tadqiqi* (Moskva, 1985); *“Inglizcha-tojikcha lug‘at”* (1987); va *tojik-ruscha suhbat* (1993) o'rin egallaydi.  Shuningdek, u hind yozuvchilarining ijodi haqida tadqiqot olib bordi.  Nafaqaga chiqqanida ham u Tojikiston Fanlar akademiyasida faol bo'lib, uning chet tillar bo'limida ishlashni davom ettirdi. U Tojikiston xotin-qizlar uyushmasining ham asoschisi bo‘lgan va uzoq yillar tashkilotga rahbarlik qilgan. Faoliyati uchun u Tojikiston Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy ordeni bilan taqdirlangan. 

## Adabiyotlar
Shavkat Mirzayev

**Shavkat Mustakimovich Mirzayev** (1953-yilda tug‘ilgan) — fizika va texnika sohalaridagi olim, texnika fanlari doktori, professor. 

## Ta’limi
Shavkat Mirzayev 1953-yil 12-sentyabrda Buxoro shahrida ziyoli oilasida tug‘ilgan. Otasi Mustaqim Mirzayev O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi, filologiya fanlari doktori, professor, o‘zbek tilshunosligiga asos solgan olimlardan. Shavkat Mirzayev 1970-yilda Buxoro shahridagi 10-sonli o‘rta umumta’lim maktabini a’lo baholarga tugatgan. 1971-yili Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)ning fizika-matematika fakultetiga fizika-umumtexnika fanlari ixtisosligi bo‘yicha o‘qishga kirgan. O‘qishni tugatgach, 1976—1978-yillarda harbiy xizmatni o‘tagan. 

## Ilmiy-pedagogik faoliyati
1979—1980-yillarda O‘zbekiston Fanlar akademiyasining Yadro fizikasi institutida ilmiy izlanishlar olib bordi. 1981-yilda shu institutning kunduzgi bo‘lim aspiranturasiga o‘qishga qabul qilindi. 1984-yilda aspiranturani muvaffaqiyatli tugatib, o‘sha yili Fanlar akademiyasining Yadro fizikasi instituti huzuridagi ixtisoslashgan ilmiy kengashda fizika-matematika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun *«Исследование и разработка методов визуализации двумерного распределения потоков ионизирующих излучений»* mavzusida atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi mutaxassisligi bo‘yicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Ilmiy rahbari — O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi, fizika-matematika fanlari doktori, professor Vafo Arabovich Mo‘minov.

1984-yildan Buxoro davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakultetida umumiy fizika kafedrasi o‘qituvchisi, 1986-yilda shu kafedra dotsenti lavozimlarida ishladi. 1988—1992-yillarda fizika-matematika fakulteti dekani bo‘lib faoliyat ko‘rsatdi. 1992-yildan boshlab umumiy fizika kafedrasi dotsenti, 2002—2007-yillarda Buxoro davlat universitetida akademik litsey va kasb-hunar kollejlari bilan ishlash bo‘yicha prorektor bo‘ldi. 2005-yilda O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Energetika va avtomatika ilmiy tadqiqot institutidagi ixtisoslashgan ilmiy kengashda *«Пути повышения энергоэффективности адсорбционных циклов»* mavzusida doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. Ilmiy maslahatchisi — texnika fanlari doktori, professor Yunus No‘monovich Yoqubov.

2007-yildan 2019-yilgacha Buxoro davlat universiteti fizika-matematika fakulteti dekani lavozimida ishlagan. 2019-yildan Fizika kafedrasi professori lavozimida, 2022-yildan Geliofizika va qayta tiklanuvchi energiya manbalari kafedrasi professori lavozimida ishlab kelmoqda. 

## Ilmiy-uslubiy ishlari
Shavkat Mirzayev 1976—2019-yillar davomida Respublika ilmiy jurnallarida 100 dan ortiq ilmiy maqolalari va 150 dan ortiq tezislari bilan ishtirok etgan. Hammualliflikda yaratilgan 10 ta o‘quv qo‘llanma va 6 ta uslubiy qo’llanmasi nashr etilgan. 2006—2008-yillarda „Suv nasos chuchitkichi gelioqurilmasini yaratish“ mavzusidagi davlat grantiga ilmiy rahbarlik qilgan.

## Manbalar
The Bukharian Times

**The Bukharian Times** — Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Buxoro yahudiy jamiyatining haftalik obuna gazetasi.

Gazeta 1996-yilda jamoat arbobi, Buxoro yahudiylari kongressi prezidenti Boris Kandov tomonidan tashkil etilgan boʻlib, uning faoliyati dunyoning koʻplab mamlakatlarida, jumladan, Oʻzbekiston va Tojikistonda xalqaro eʼtirofga sazovor boʻlgan. Gazeta bosh ofisi Nyu-York shtati (AQSh) Queens shahrining Forest Hills tumanidagi Buxoro yahudiylari kongressining bosh binosida joylashgan. Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi buxorolik yahudiylar jamoasining asosiy qismi Kvinsda istiqomat qiladi. Buxorolik yahudiylarning aksariyati 1980-yillarning boshidan AQShga ko‘chib kelgan. 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida ularning AQSh, Isroil va boshqa mamlakatlarga oqimi keskin oshdi  .

## Tavsifi
Materialning asosiy qismi rus tilida nashr etiladi. Shuningdek, yahudiy, tojik, oʻzbek va ingliz tillarida alohida rukn va boʻlimlar mavjud. „The Bukharian Times“ gazetasi Buxoro yahudiylarning avlodlari orasida tobora kamayib borayotgan yahudiylarning ona tilida: yahudiy hamda tojik tilida materiallar chop etuvchi dunyodagi kamyob gazetalardan biri. Gazeta mavzusi universaldir. Iqtisodiyot, siyosat, tarix, din, tillar, madaniyat va boshqa sohalarga oid materiallar va yangiliklarni nashr etadi. Tahririyatda 20 ga yaqin odam ishlaydi, ularning aksariyati ilmiy darajaga ega. Bosh muharrir hozirda asli samarqandlik Rafael Nektalovdir. The *Bukharian Times gazetasining* umumiy tiraji 2016-yil yanvar holatiga koʻra 10 000 tani tashkil qilgan. Gazeta nafaqat buxorolik yahudiylar jamoasi, balki sobiq SSSRdan kelgan boshqa rusiyzabon muhojirlar orasida ham mashhur.

## Manbalar

## Havolalar
* Gazetaning rasmiy sayti: bukhariantimes.org 
* „Amerika Ovozi“ Oʻzbek xizmatining The Bukharian Times gazetasidagi reportaji (2016-yil yanvar)
* Samarqand haqida Bukharian Times
* Bukharian Times mehmonlarni kutib oladi 
* Bukharian Times ASIA-ISRAEL jahon portalida
Oʻzbekiston Olimpiya futbol terma jamoasi natijalari (1992–1999)

Bu Oʻzbekiston Olimpiya terma jamoasining 1992-yildan 1999-yilgacha oʻynagan futbol oʻyinlari roʻyxati.

## Raqib jamoalar

## Natijalar

### 1995-yil

### 1999-yil

## Manbalar
Oʻzbekiston Olimpiya futbol terma jamoasi natijalari (2000–2009)

Bu Oʻzbekiston Olimpiya terma jamoasining 2000-yildan 2009-yilgacha oʻynagan futbol oʻyinlari roʻyxati.

## Raqib jamoalar

## Natijalar

### 2002-yil

### 2004-yil

### 2006-yil

### 2007-yil

## Manbalar
Oʻzbekiston Olimpiya futbol terma jamoasi natijalari (2010–2019)

Bu Oʻzbekiston Olimpiya terma jamoasining 2010-yildan 2019-yilgacha oʻynagan futbol oʻyinlari roʻyxati.

## Yillar

### 2010-yil

### 2011-yil

### 2012-yil

### 2014-yil

### 2015-yil

### 2016-yil

### 2017-yil

### 2018-yil

### 2019-yil

## Manbalar
Anton Shepetkov

**Anton Petrovich Shepetkov** (9-sentyabr 1912-yil Krivoy Rog, Xerson viloyati — 26-sentyabr 1982-yil Navoiy) — sovet kon muhandisi. SSSR Davlat mukofoti laureati (1977-yil).

## Tarjimai holi
Anton Petrovich Shepetkov 1912-yil 9-sentyabr kuni  Xerson viloyati Krivoy Rog shahrida tavallud topgan.

Sverdlovsk konchilik institutida tahsil olgan. Anton Shepetkov oʻqishni tamomlagandan soʻng uyiga oilasining yoniga bormay toʻgʻridan toʻgʻri urushga joʻnatilgan. U KPSS aʼzosi lavozimida ishlagan.
1938-yildan  iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda oʻz faoliyatini boshlagan.
1941-yilgacha Krivoy Rog shahrida kon muhandisi boʻlib ishlagan.

Voronej frontidagi 40-armiyaning 173-maxsus tarkibi brigadasida Ulugʻ Vatan urushi janglarida xizmat qilgan.
1945—1956-yillarda 6-sonli kombinat (LGHK) Taboshar konida muhandis, boʻlim boshligʻi, direktor boʻlib faoliyat olib borgan.
1956—1959-yillarda 24-sonli kon boshqarmasi boshligʻi (Krasnogorsk) lavozimida ishlagan.
1959—1982-yillarda Navoiy KMK bosh muhandisi, Markaziy ilmiy tadqiqot laboratoriyasi mudiri, bosh geolog oʻrinbosari boʻlib ishlagan.
Anton Petrovich Shepetkov 1982-yil 26-sentyabrda  OʻzSSR Navoiy shahrida vafot etgan.

## Mukofotlari

* SSSR Davlat mukofoti (1977) — Uchquduq konini oʻzlashtirgani uchun (jamoa tarkibida: L. M. Demik, L. D. Efanov, B. N. Zizdo, O. N. Malgin, P. L. Nijnikov A. A. Petrov, B. I. Shvartsman, V. V. Mixaylov — Birinchi bosh boshqarmasi; L. X.Malskiy, L. G. Podolyako — loyiha instituti).
* Lenin ordeni
* Vatan urushining ordeni
*Mehnat Qizil Bayroq ordeni kabi mukofotlar bilan taqdirlangan

## Manbalar
Oʻzbekiston Olimpiya futbol terma jamoasi natijalari (2020–yildan hozirgacha)

Oʻzbekiston Olimpiya futbol terma jamoasi natijalari.

## Yillar

#### 2020-yil

#### 2021-yil

#### 2022

### 2023

### 2024

### 2025

## Manbalar
Qadimgi Varaxsha va kulolchilik sanʼati tarixi muzeyi

**Qadimgi Varaxsha va kulolchilik sanʼati tarixi muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida
1991-yil tashkil topgan. 2017-yilda Qadimgi Varaxsha va kulolchilik sanʼati tarixi muzeyi deb nomlangan. Hozirda mazkur muzey Nodir devonbegi xonaqohi ichida joylashgan.

## Muzey tarixi
Muzey 1991-yilda tashkil etilgan va 2017-yilda Qadimgi Varaxsha va kulolchilik sanʼati tarixi muzeyi sifatida qayta nomlanib, koʻrgazmalari oʻzgartirilgan. „Qadimgi Varaxsha va kulolchilik tarixi“ muzey koʻrgazmasida Qadimgi Varaxsha tarixiy qoʻrgʻoni va kulolchilik buyumlari namoyish qilinadi. Muzey koʻrgazmasi quyidagilardan iborat: Nodir Devonbegi xonaqosi tarixi, Buxoro vohasida shaharsozlikning vujudga kelishi, Qadimgi Varaxsha shahri tarixi, Qadimgi va oʻrta asrlarda Buxoro voxasida kulolchilik tarixi, XVII—XX asr oʻrtalarigacha boʻlgan davrda Buxoroning kulolchilik maktablari.  Varaxsha va uning atrofida Vasiliy Afanasevich Shishkin 1937—1939 va 1947—1954-yillarda keng koʻlamda arxeologik izlanishlar olib borgan. Shishkindan keyin esa Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Arxeologiya instituti arxeologi, akademik Abdulahad Muhammadjonov 1975—1979-yillarda arxeologik izlanishlar olib bordi. 1977—1979-yillarda ilmiy-tadqiqot ishlarini Varaxshada O. V. Obelchenko olib bordi. 1987—1990-yillarda Varaxshada arxeologik ishlarni Shishkinning qizi Shishkina Varaxshaning ayrim qismlarida davom ettirdi. Muzey ekspozitsiyasida Varaxshada ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borgan arxeolog olimlarning fotosuratlari namoyish etilmoqda.

## Nodir devonbegi xonaqohi tarixi
Nodir devonbegi xonaqohi Buxorodagi yirik xonaqohlardan biri 1621—1622-yillarda Imomqulixonning vaziri Nodir devonbegi Mirzo Togʻay ibn Sulton buyurigʻi bilan qurilgan. Xonaqoh markaziy gumbazli, atrofi ziyoratxona, Qurʼoni Karim mutola qilish xonasi, doimiy yashovchi soʻfiylar va ziyoratchilar xujrasi, oshxona va omborxonadan iborat. Xonaqoning uch ta darvozasi boʻlib, obida tashqi tomondan toʻrt qavatli boʻlib koʻrinishida, aslida ikki qavatdan iborat. Birinchi qavatda tashqi tomondan sakkizta xujra bilan oʻrab olingan. Binoning orqa tomonida avliyo Xazrat Xoʻja Karimning qabri saqlangan. Yodgorlik 1914—1916-yillarda Amir Olimxon tomonidan taʼmirlangan. Sovetlar davrida binodan omborxona maqsadida foydalanishgan.

## Manbalar
Buxoro adabiyoti tarixi muzeyi

**Buxoro adabiyoti tarixi muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1985-yilda tashkil etilgan. Mazkur muzey Koʻkaldosh madrasasi hujralarida joylashgan.

## Muzey tarixi
Buxoro adabiyot tarixi muzeyi filialini tashkil etishning asosiy maqsad madrasada oʻqitilgan darsliklar va madrasa talabalari hayoti haqida namoyon etishdan iborat. Mazkur muzey filiali Koʻkaldosh madrasasi hujralarida viloyat tarixiy va madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish jamiyati prezidiumining 1985-yil 14-sentyabrdagi 3-sonli qarori 11-bandi asosida tashkil topgan. Buxoro adabiyot tarixi muzey koʻrgazmasini Koʻkaldosh madrasasida tashkil etishdan maqsad oʻz davrida ushbu madrasada, shoir Boborahim Mashrab, Maxtumqulilar ham tahsil olishgan. Tarixiy maʼlumotlarga qaraganda XIX asr oxiri va XX boshlarida Buxoroda 100 dan ortiq shoirlar ijod qilgan. Mazkur davrda bitilgan esdaliklar va tazkiralardan bular haqida talaygina maʼlumotlarga ega boʻlisimiz mumkin. Jumladan, Sadriddin Ayniyning „Esdalik“ lari, Sadr Ziyoning „Navodiri Ziyoiya“ asari, Ahmad Donishning „Navodiri vaqoe“ asari, Qori Rahmatulloh Buxoriyning „Taskirat ul-ashob“ kabi asarlari bilan tanishib, ular ijod qilgan davr haqida maʼlumot olish mumkin. Bu yerda Sadriddin Ayniy 1901-yildan 1917-yilgacha istiqomat qilgan. Madrasa talabalari hayoti ilk ilm taʼlim maskanlari madrasalar boʻlganligini inobatga olib, muzey ekspozitsiyasi tashkil etishga qaror qilingan. Ushbu muzey 5 ta Koʻkaldosh madrasasi hujrasida joylashgan.

## Muzey tuzilishi
Muzey filial tuzilishi quyidagilardan iborat: XIX asr oxiri va XX asr boshlarida madrasa talabalari turmush tarzi, madrasalarda oʻqitilgan adabiyotlar xususida, Sadriddin Ayniy hayoti va ijodi, madrasalarning tashkil topishi haqida maʼlumot beruvchi annotatsiyalar, Abdurauf Fitrat hayoti va ijodi, XIX asr oxiri va XX asr boshlarida yashab ijod etgan buxorolik adiblar Ahmad Donish, Jalol Ikromiy, Abdulqodir Savdo, Shamsiddin Muhammad Shohin, Azmiddin Somiy, Hayrat, Mulla Qurbon Fitrat, Iso Mahdum Buxoriy, Vozehqori Rahmatulloh, Mirzo Hayit Sahbo, Abdurahmon Tamkin hayoti va ijodlariga bagʻishlangan.

## Manbalar
Entoni Yadgaroff

**Entoni Yadgaroff** (1949-yilda tugʻilgan) - Londonning Old Jewry shahrida joylashgan Allenbridge Group PLC  kompaniyasi asoschisi. Ushbu kompaniya aktivlarni boshqarish boʻyicha maslahatchi MJ Hudson tomonidan sotib olingan va uning sarmoyaviy maslahat boʻlimi hisoblanadi. Uning bosh direktori Odi Lahav.  

## Tarixi
Entoni Yadgaroff buxorolik yahudiylaridan hisoblanadi. Uning ota-onasi Buxoroda tugʻilgan, bobosi Ibrohim Yadgarov  1921-yilda u yerdan ketgan. Uning otasi Ikkinchi Jahon urushi paytida Britaniya armiyasida xizmat qilgan mayor Rahamin Yadgaroff edi. Uning onasi Dora Yadgaroff urush yillarini Parijda oʻtkazgan Aaron Abramoffning qizi boʻlib, u yerda unga Asaf Achildiyev yordam bergan (ilgari sanab oʻtilgan). Uning akasi Lyuis Rafayel Yadgaroff va ikkita singlisi bor: Odetta Yadgaroff va taniqli fransuz yozuvchisi va teleboshlovchisi Per Assouline bilan turmush qurgan Anjela Assouline. 

## Karyerasi
2010-yilda u Yevropa HFM haftaligida Xedj-fond sarmoya bo‘yicha eng yaxshi maslahat firmasi mukofotini qo‘lga kiritdi. U 2009-yilda innovatsiyalari, yutuqlari va alternativ sanoatga qoʻshgan hissasi bilan ajralib turadigan institutsional investorlar, toʻsiq fondlari menejerlari va maslahatchilarni eʼtirof etadigan Institutional Investor jurnalining 8-yillik Xedj fondi Industry Awards mukofotida Yilning Xedj fondi maslahatchisi roʻyxatiga kiritilgan. Yadgaroff investorlar nomidan muvaffaqiyatli qabul qilgan yirik moliya institutlari bilan boʻlgan bir qancha shov-shuvli janglardan soʻng "Ajdaho qotili" laqabini oldi. 

## Yahudiy jamiyati
Yadgaroff Londondagi yahudiy jamiyatining ajralmas aʼzosi. U Gʻarbiy Marble Arch sinagogasining vitse-prezidenti boʻlib ishlagan va hozirda Buyuk Britaniyadagi eng yirik yahudiy qabriston jamiyati Gʻarbiy xayriya jamgʻarmasining gʻaznachisi hisoblanadi. Yadgaroffning jamiyatdagi boshqa lavozimlari orasida xalqaro yahudiy inson huquqlari tashkiloti Simon Vizental markazi direktori va Tel-Aviv universiteti gubernatori lavozimlari ham bor.  

## Shaxsiy hayoti
Entoniy Yadgaroff rafiqasi Karen bilan Londonda yashaydi va uning Kamilla va Pandora ismli ikki qizi bor. U "shporlar" ning ashaddiy muxlisi.

## Manbalar
Qadimgi Poykent tarixi muzeyi

**Qadimgi Poykent tarixi muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1991-yilda tashkil etilgan.  Buxoro viloyati Qorakoʻl tumani Sayyot mahalla fuqarolar yigʻini Shoʻrobod qishlogʻida joylashgan.

## Muzey tarixi
Qadimgi Poykent tarixi muzeyi 1991-yilda tashkil topgan. Muzeyda ilk va oʻrta asrlarda Qadimgi Poykent shahri, oʻzbek shaharsozligi, savdo-sotiq, sanʼat va hunarmandchilik, ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar tarixi, arxeologik topilmalar va ashyoviy dalillar vositasida ochib berilgan. Muzey quyidagi boʻlimlardan iborat: Qadimgi Poykent savdo yoʻllari chorrahalarida, qadimgi va antik davrda Poykent, Poykent ilk oʻrta asrlarda, Poykentda olib borilgan arxeologik tadqiqotlar lavhalari va rekostruksiya. 1903-yilda amerikalik tarixchi R.Pampelli, Oʻrta Osiyo boʻylab sayohati davomida Poykent shahri vayronalarini ham koʻzdan kechiradi. 1913—1915-yillarda Zimin boshchiligidagi ekspeditsiya Poykentda qazuvlarni amalga oshirgan. 1939-yilda Qadimgi Poykent tarixini arxeologik oʻrganishlar  Shishkin ishtirokida shahar vayronalari va uning atroflarida  olib borilgan.  Asosiy eʼtiborni ular shahar va uning atroflarining planini tuzib chiqishga qaratadi. Bu ishlar Shishkin tomonidan bajarilib, unda M.M. Dyakonov qatnashdi. Planda shaharning asosiy qismlari: ark, birinchi va ikkinchi shahristonlar, rabotlar, darvozalarning taxminiy oʻrinlari, mudofa devorlaridagi soqchilik minoralari aks ettirildi. Rejada aks ettirilgan maʼlumotlar asosida, Aleksandr Yakubovskiy shaharning asosiy qismlari turli davrlarda barpo boʻlgan degan xulosaga keldi. Shular asosida shaharning bir necha qismlarida  bir nechta shurf qazildi. Buning natijasida shaharda XV asrga qadar hayot davom degan xulosalar chiqarildi. 1954-yilda Qadimgi Poykentning shaharga tutash qismlarini oʻrganish maqsadida Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi arxeologiya institutining maxsus otryadi tadqiqotlar oʻtkazdi. Natijada shahardan shimoliy-sharq tomonda joylashgan qadimiy nekropol (xilxona) qoldiqlari topib oʻrganildi.

## Muzey tuzilishi
Muzeyning birinchi zalida rivojlangan oʻrta asrlarda Poykentda yozuv, pul muomilasi, Poykentdan chiqqan hadis va fiqh ilmi allomalari, sirlangan sopol idishlar, qolipda sopol buyumlar ishlab chiqarish va zargarlik buyumlari namoyish qilinadi. Bundan tashqari Qadimgi Poykent shahridan topilib, restavratsiya qilingan amaliy sanʼatning nodir namunalari X—XI asrlar devoriy ganch oʻymakorligi mahsuli, mehrob boʻlaklari zalning markaziy qismiga oʻrnatilgan. Qoʻshimcha tarzda, Qadimgi Poykent shahri, Poykent arki va Poykentda ochib oʻrganilgan xonadon planlari hamda Qadimgi Poykent shahri tarixi maʼlumotlari ham oʻrin olgan. Ikkinchi zalda bronza va temirga ishlov berish, qurolsozlik, kamon oʻqlari, murakkab yoy, sopol buyumlar ishlab chiqarish va kulolchilik charxi va xumdon, rivojlangan oʻrta asrlarda Poykentning sirlanmagan sopol buyumlari, toshdan ishlangan buyumlar,
shishadan ishlangan buyumlar oʻrin olgan.
## Manbalar
Buxoro yogʻoch oʻymakorligi tarixi muzeyi

**Buxoro yogʻoch oʻymakorligi tarixi muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1991-yilda tashkil etilgan. Mazkur muzey Abdulazizxon madrasasi masjidida joylashgan.
## Muzey tarixi
Buxoro yogʻoch oʻymakorligi tarixi muzeyi 1991-yilda tashkil topgan. Buxoro yogʻoch oʻymakorligi muzeyi koʻrgazmasida oʻzbek xalq amaliy bezak sanʼatining keng tarqalgan turlaridan biri sifatida rivojlanib kelayotgan yogʻoch oʻymakorligi sanʼatining uzoq davrlarga borib taqaluvchi tarixi, Oʻrta Osiyo va Buxoro yogʻoch oʻymakorligining qadimdan shakllangan oʻziga xosligi, Buxoro meʼmoriy obidalaridagi oʻymakor uslublar, uy-roʻzgʻor buyumlari va amaliy sanʼat buyumlari boʻlmish musiqiy asboblar, xontaxta, qutichalar, qalamdonlar va boshqa bezak buyumlarni yasash texnikasini tarixiy manbalar tarixiy ashyolar, fotosuratlar, zamonaviy inavatsion texnologiyalar oʻrin olgan. Buxoro badiiy oʻymakorligida geometrik ornamentlar oʻrni katta, xuddi shu narsa Buxoro badiiy oʻymakorligini Oʻrta Osiyodagi boshqa shaharlar, masalan, Oʻratepa, Qoʻqon, Xiva badiiy oʻymakorligidan ajratib turadi. Rombsimon, kvadrat, svastika-chorkalit, 2-3 qirrali zanjiralar, 5 ,6, 8, 10,12 qirrali yulduzlar Buxoro oʻymakori eshiklarida tipik geometrik naqshlardir. Buxoro oʻymakor ustalarining uslublari uch qirrali oʻyma, oysimon va garmonsimon oʻymakorlikdir. Yogʻoch oʻymakorligi bilan faqat erkaklar shugʻullanishgan. Baʼzan ularga ayollar ham yordam berishgan. Buxoro meʼmorchiligida yogʻochni ham qurilish, ham bezak ashyo sifatidagi roli doimo oshib borgan. Undan usta duradgorlar turli sinch, bolor, vassalar, ustunlar, eshiklar, darvoza va panjaralar yasash bilan birga uy-roʻzgʻor buyumlariuy-jihozlari, bolalar oʻyinchoqlari va turli sovgʻa buyumlari yasab, soʻngra ularga oʻyma, chizma va boʻyoqli naqshlar solib bezaganlar. Buxoroda usta naqqoshlar oʻz ijod maktablarini yaratganlar. Buxoro, Vobkent, Gʻijduvon shaharlari oʻymakori eshik va darvozalar tayyorlanadigan markazlar boʻlgan. Ustalar turli xil mahalliy daraxt yogʻochlaridan-archa, tol, yongʻok, oʻrik, gujum, tut, chinordan keng foydalanganlar. Buxorolik duradgorlar shahardagi bir necha guzarlarda yashaganlar. Ular duradgorlik hunarining homiysini hazrati Nuh paygʻambar deb bilganlar. Bir turdagi hunarmandlar oqsoqol boshchiligidagi mustaqil uyushmaga birlashganlar. Oqsoqol umumiy yigʻilishda saylangan va bu haqda amirga yozma ravishda bildirilgan. Shundan soʻng uch kun ichida amirdan tuhfa-sarpo va maxsus farmon-yorliq yuborilgan.
## Manbalar
Farxod Baxriyev

**Farxod Baxriyev** (uzb: Farhod Baxriyev; Buxoroda tugʻilgan) — oʻzbek havaskor bodibildingchi, WBPF 2021-yilgi jahon chempionatining 85 kg.gacha toifasida boʻlgan erkaklar oʻrtasida bodibilding boʻyicha oltin medal sovrindori   va xuddi shu vazn toifasida Tailandning Pxuket shahrida bo'lib o'tgan 2022-yilgi Jahon bodibilding federatsiyasi tomonidan o'tkazilgan jahon chempionatining bronza medali sovrindori.

## Biografiyasi
Baxriyev 1987-yil 10-aprelda Oʻzbekistonning Buxoro shahrida tugʻilgan. 2006-yilda u bodibilding bilan shug'ullana boshladi va 2017-yilda bodibilding turnirlarida qatnasha boshladi. 2017-yilda Buxoroda bo‘lib o‘tgan O‘zbekiston ochiq chempionatida ilk turnirda g‘olib chiqdi va 75 kg.gacha bo'lgan erkaklar toifasi  o‘rtasida uchinchi o‘rinni egalladi  2021-yilgi WBPF jahon chempionatida 85 kg erkaklar toifasi  da jahon chempioni bo‘ldi va 2022-yilda Pxuketda bodibilding va fizika sporti bo'yicha 13-WBPF jahon chempionatida kumush medalni qo'lga kiritdi. 

## Antropometriya

* Balandligi: 5&nbsp;fut 7&nbsp;yilda (170&nbsp;sm)
* Mavsumdan tashqari vazn: 100–105&nbsp;kg
* Raqobat vazni: 85–90&nbsp;kg
* Yuqori qo'l o'lchami: 50-5&nbsp;2&nbsp;sm
* Ko'krak qafasi: 52 dyuym 30&nbsp;sm
* Son o'lchami: 75&nbsp;sm
* Bel hajmi: 85&nbsp;sm
* Buzoq kattaligi: 46&nbsp;sm

## Musobaqa tarixi

## Manbalar
Vasiliy Gorin

**Vasiliy Gorin** (1896-yil tavallud topgan — 1938-yil vafot etgan) — Oʻrta Osiyo iqtisodiy kengashi kotibi. Turkiston harbiy okrugi shtabi 5-boʻlim boshligʻi.

Vasiliy Gorin 1896-yil iyun oyida Buxoro shahrida dehqon oilasida tug‘ilgan. Millati rus. Otasi xizmatchi bo‘lgan. Onasi hech qayerda ishlamagan. Uy bekasi.

Partiyaga a‘zo bo‘lishidan oldin sovetlarning turli tashkilotlarida ishlagan. 1919-yildan Kommunistik partiya a‘zosi hisoblangan.

1905—1915-yillarda Samarqand shahridagi gimnaziyada o‘qigan. 1915-yilda Polshaning Varshava politexnika instituti qurilish fakultetiga o‘qishga kirgan. Biroq o‘qishni otasining vafoti sababli 1-kursdan tashlab ketgan. 1916-yilda Tomsk texnologiya institutiga oʻqishga kiradi. Oʻqishidan ikki oy harbiy xizmatga chaqiriladi. 1917-yilda Toshkent praporshiklar maktabini bitirgach, Ashxobod shahriga 8-Sibir oʻqchilar polkiga yuboriladi. Ashxoboddan Rossiya imperiyasidagi Shimoliy frontga yuboriladi. Frontda 18-Sibir oʻqchilar polki kichik ofitseri, kesim qism rahbari darajasigacha koʻtariladi.

1920—1922-yillarda Krasnovodsk, Marv, Ashxobod kabi shaharlarda I Turkiston o‘qchilar brigadasi shtabida tezkor qism boshligʻi boʻlib ishlaydi. 1924—1926-yillarda O‘rta Osiyo harbiy okrugi Turkiston fronti shtabining o‘qchilar brigadasi raisi bo‘lgan. 1926—1930-yillari Toshkent shahrida O‘rta Osiyo harbiy okrugi shtabi 5-bo‘limi boshlig‘i bo‘lib faoliyat yuritadi. 1930—1932-yillarda esa O‘zbekiston SSR Davlat reja qo‘mitasida  mudofaa bo‘limi boshlig‘i bo‘lgan. Keyinchalik mazkur muassasada kotib va prezidium a‘zosi bo‘lgan. 1932—1934-yillarda O‘rta Osiyo iqtisodiy sovetida kotib bo‘lib ishlaydi.

SSSR Oliy Sudi harbiy kollegiyasi sayyor sessiyasining 1938-yil 7-oktyabrdagi yigʻilishida Gorin Vasiliy Vasilevich otishga hukm qilinadi va oʻsha kuni oʻsha kuni otib tashlanadi. Vasiliy Gorin nomi VKP (b) Siyosiy byurosi va shaxsan Stalin tomonidan maqullangan va kategoriyalarga ajratilgan qatagʻon qurbonlari roʻyxatiga kiritilgan. Vasiliy Gorin oʻlimidan keyin oqlanadi.

## Manbalar
Lazer materiallari

**Lazer materiallari** — lazerlarda faol muhit sifatida ishlatiladigan moddalardir . Lazer materiallari asosan lazerning xususiyatlarini aniqlaydi: birinchi navbatda, uning nurlanishining toʻlqin uzunligini va quvvatini, shuningdek impulsning davomiyligi (impulsli lazerlar uchun).

## Lazerli materiallarning turlari
Lazer materiallari juda xilma-xildir:

* qattiq : kristallar, shishalar (amorf), yarim oʻtkazgichlar materiallar ;
* suyuq : organik boʻyoqlarning eritmalari;
* gazsimon : gazlar va ularning aralashmalari, metall bugʻlari;
* plazmali — metall bugʻlaridagi qoʻzgʻatilgan plazma, masalan, seziyda.

## Tarixi
1960 yilda yaratilgan birinchi lazerda faol muhit yoqut kristalli edi — Al 2 O 3 dagi Cr 2 O 3 ning qattiq eritmasi.

Birinchi lazerlarda neon va geliy aralashmasi (1960), neodim ionlari (1961) va galliy arsenid (1962) bilan qoʻshilgan silikat shishasi ham ishlatilgan. 1973 yilga kelib 200 ga yaqin turli xil lazer materiallari maʼlum edi.

## Mezonlar
Lazer nurlanishini yaratish va boshqarish uchun, foydalaniladigan material quyidagi xususiyatlarga ega boʻlishi kerak:

* elektronlarni uzatish uchun tashqaridan taʼminlangan energiyani idrok etish va maksimal chiqish bilan uni elektromagnit nurlanishga aylantirish imkonini beradigan energiya darajalari (yoki zonalari) toʻplami;
* yuqori optik bir xillik;
* yuqori issiqlik oʻtkazuvchanligi;
* issiqlik kengayishining past koeffitsienti;
* ish sharoitida tarkibi va xususiyatlarining doimiyligi;
* qattiq materiallar uchun — yuqori sifat, mexanik ishlov berish uchun yaroqlilik.

## Yana qarang

* Lazer
* Lazer turlari
* Lazer qurilmasi

## Adabiyotlar

* Katta Sovet Entsiklopediyasi. „Lazer materiallari“ maqolasi.
*
Pijik (kiyik)

**Pizyk**&nbsp;— 1 oylik (boshqa tasniflarga ko‘ra, olti oygacha) bo‘lgunga qadar bug‘u buzoqchasi. Tasniflashdan chiqqandan so'ng, yiring bir yoshga to'lgunga qadar **nebleuy** deb ataladi.

Pijikning mo'ynasi ham pijik deb ataladi, bundan esa "*pijikova shlyapa"* nomi kelib chiqqan. GOST 11026-64 "Bug'uning buzoq terilari ajratilmaydi (najas, yiring, qusuqsiz)". **Najas**&nbsp;- erta tug'ilgan buzoqning terisi, ayolning qornidan olingan.

Sovet Ittifoqida beanie shlyapalar nisbatan qimmat bo'lib, maqom belgisi edi.

## Qarang shuningdek

* Shimol bug'ulari

## Manbalar

* GOST 11026-64. Kiyik terilari, yechintirilgan (najas, somon, tumanlik) [Wayback mashinasida arxivlangan . ] .
* Выпороток // Brockhaus va Efronning entsiklopedik lug'ati : 86 jildda (82 jild va 4 qo'shimcha jild). - Sankt-Peterburg, 1890-1907. (Ruscha doref.)
* bug'lanish uchun&nbsp;// Jonli buyuk rus tilining talqin lug'ati&nbsp;: 4 jildda&nbsp;/ auth.-sost. IN.&nbsp;I.&nbsp;Masofa&nbsp;- 2-nashr.&nbsp;- Sankt-Peterburg&nbsp;: Tipografiya M.&nbsp;DA.&nbsp;Bo'ri, 1880-1882.
Buxoro xattotlik sanʼati tarixi muzeyi

**Buxoro xattotlik sanʼati tarixi muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1990-yilda tashkil etilgan. Mazkur muzey Ulugʻbek madrasasi darsxonasida joylashgan.

## Muzey tarixi
Mazkur muzey 1990-yilda tashkil etilgan. Ushbu muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi „Arab yozuvidagi qoʻlyozmalarni ilmiy oʻrganish“ markazidagi noyob eksponatlar asosida „Buxoro xattotlik sanʼati tarixi“ sifatida qayta tashkil etilgan. Markaziy Osiyo xalqining koʻp asrlik ilmiy-adabiy, tarixiy-qomusiy merosi qoʻlyozma shaklida yetib kelgan. Mazkur muzey koʻrgazmalarida yillar mobaynida toʻplangan musulmon Sharqining ustalari yaratgan xattotlik sanʼatining VII—XXI asrlarga oid namunalari qoʻyilgan. Muzeyda xattotlik sanʼatidan Movarounnahr badiiy hunarmandchiligiga oid musulmon meʼmorchiligi yodgorliklari — masjid, madrasa, maqbaralar bezaklari, arab alifbosidagi epigrafik yozuvlarni uy-roʻzgʻor buyumlarda, sopol, mis, bronzadan tayyorlangan idishlar, yogʻoch oʻymakorligida, toʻnlarda, tumorlarda va boshqa buyumlarida kuzatishimiz mumkin. Xattotlikda arab alifbosining quyidagi turi keng qoʻllanadi: muhaqqaq, rayhoniy, suls, nasx, tavqiʼ, riqoʼ, taʼliq. Ushbu muzey hozirgi kunda ham faoliyat yuritib kelmoqda.
## Muzey ekspozitsiyasi
Muzey 3 boʻlimdan iborat boʻlib, birinchi boʻlimda xattotlik sanʼatidan Movarounnahr badiiy hunarmandchiligiga oid, sopol, mis, bronzadan tayyorlangan buyumlar, musulmon meʼmorchiligi yodgorliklari — masjid, madrasa, maqbaralar bezaklari, arab alifbosidagi epigrafik yozuvlarni uy-roʻzgʻor buyumlarda, yogʻoch oʻymakorligida, toʻnlarda, tumorlarda va boshqa buyumlarida kuzatishimiz mumkin. Ikkinchi boʻlimda „ Buxoro xattotlari“ va Buxoroda xattotlik taraqqiyoti va uning madaniy hayotda tutgan oʻrni mavzulari ochilgan. Uchinchi boʻlimda badiiy ijodda xattotlik, yozuv sanʼatining oʻrni mavzulari yoritilgan.

## Manbalar
Zarafshon qirgʻovuli

**Zarafshon qirgʻovuli** (Phasianus colchicus) – asosan Zarafshon daryosi va Qashqadaryo vohasi, Samarqand, Buxoro, Navoiy viloyatlarida istiqomat qiladi.

## Tarqalishi
Tojikiston,Yevropa,Gʻarbiy va Oʻrta Osiyo,Afgʻoniston,Xitoy Koreya va Uzoq Sharqda boshqa turlari tarqalgan.

## Yashash joylari
Toʻqayzorlar, sohilboʻyi qamishzorlari, sugʻoriladigan yerlarda koʻchib yashaydi.

## Tashqi koʻrinishi
Kavkaz **tustovuq** tasnifga koʻra u tovuq goʻshti tartibiga kiritilgan. Bu uning ishlab chiqaruvchilardan kattaroqdir. Tana uzunligi 90 sm, vazni 1,7 – 2,0 kg. Urgʻochilar erkaklar kabi katta emas.

Uzoq uchli dumlar. Qanotlar yumaloq. Erkaklar shporlar bilan qurollangan, ularning har doim yorqin tuklari bor. Koʻz va yonoq atroflari teriga boʻyalgan.

## Soni
1960-1970-yillarda keskin qisqarib, areyali janubida ummuman yoʻq boʻli ketgan. Hozirda soni barqarorlashgan(jami 5 mingtaga yaqin) boʻlsa-da, biroq muhofazaa choralariga bogʻliq. Oʻtgan asrning 90 yillarida Zarafshon Milliy tabiat bogʻida 3,5 ming atrofida yashagan.2015-yilga kelib ularning soni 1,6 mingtagacha kamayib ketgan. Paxta ekin maydonlarining qisqarishi va ularning donli hamda sabzavot ekinlari bilan almashish tufayli qirgʻovullar agrolandshaftlarda joylashib ola boshladi va bu odatiy tus oldi. Ayni paytdagi soni maʼlum emas 20 mingtadan ortiq deya taxmin qilinadi.
## Yashash tarzi
Poligam. Inini yerga quradi. Mart-iyul oyida 4-16 ta tuhum qoʻyadi va 23-24 kun bosib yotadi. Polaponlari avgust-sentyabr oylaridan ucha boshlaydi. Hasharotlar, chakanda mevalari va oʻtlarning urugʻlari bilan oziqlanadi.

Maʼlumot uchun Zarafshon qirgʻovuli Oʻzbekiston Respublikasi Qizil Kitobiga kiritilgan

## Cheklovchi omillar
Toʻqayzorlarning qisqarishi, suvloqlar yoʻqligi, yongʻinlar, toshqinlar, brakonyerlik,1960-1970-yillarda pestistiflarning haddan tashqari koʻp qoʻllanishi.

## Koʻpaytirish.
Zarafshon Milliy tabiat bogʻida koʻpaytirish tajribasi mavjud.

## Muhofaza choralari
Ovlash taqiqlangan. Zarafshon Milliy tabiat bogʻida muhofaza ostiga olingan.
## Manbalar