open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rashid Meredov

**Raşit Övezgeldievich Meredov** (turkman : Rashit Övezgeldievich Meredov ; 1960-yilda tugʻilgan) – turkman siyosatchisi va diplomati, 2001- yildan buyon Turkmaniston hukumatida tashqi ishlar vaziri boʻlib ishlagan. 2001- yildan Turkmaniston Vazirlar Kengashi raisi oʻrinbosari lavozimida ham ishlaydi.

Advokat oilasida tugʻilgan Meredov Moskva davlat universitetida huquqshunoslik boʻyicha tahsil olgan. U mustaqil Turkmanistonda diplomatik martaba qilgan. 2007 -yilda, prezident Saparmurod Niyozov vafotidan koʻp oʻtmay, u Bosh vazirning politsiya va armiya uchun mas’ul oʻrinbosari etib tayinlandi.

## Hayoti
Rashid Meredov 1960- yilda Ashxobodda tugʻilgan. 1977-yilda Moskva davlat universitetining yuridik fakultetiga oʻqishga kirgan, 1982-yilda Turkman davlat universitetining fuqarolik huquqi va fuqarolik protsessi kafedrasi oʻqituvchisi lavozimida ishlagan. 1984-1987 yillarda Moskva davlat universitetida aspiranturada ishlagan. U huquqshunoslik magistri darajasiga ega. 1987-1990-yillarda Turkman davlat universitetining fuqarolik huquqi va fuqarolik huquqi kafedrasida oʻqituvchi va katta oʻqituvchi lavozimlarida ishlagan.

1990-1991 -yillarda Turkmaniston Adliya vazirligida bosh maslahatchi, sektor mudiri, boʻlim boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 1991-yildan Turkmaniston Prezidenti huzuridagi huquqni muhofaza qiluvchi kuchlar faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha organ boshligʻi lavozimida ishlagan. 1993- yil mart oyidan Turkmaniston Prezidenti departamentida yuridik boʻlim mudiri lavozimida ishlagan. 1994- yil dekabridan Turkmaniston parlamenti huquq qoʻmitasi raisi. 1996- yildan Turkmaniston milliy demokratiyasi va inson huquqlari instituti direktori oʻrinbosari, Turkmaniston prezidenti lavozimlarida ishlagan.

1999- yil may oyida u tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlandi. 1999- yil dekabr oyida Turkmaniston Assambleyalari raisining birinchi oʻrinbosari etib tayinlandi. 2001- yil may oyida Turkmaniston parlamenti spikeri etib saylangan. 2001- yil iyul oyida Turkmaniston tashqi ishlar vaziri etib tayinlandi. 2001-yil avgust oyidan boshlab u bir vaqtning oʻzida Turkmaniston Prezidenti huzuridagi Demokratiya va inson huquqlari boʻyicha Turkman milliy instituti direktori lavozimlarida ishlagan. 2003-2005-yillarda Turkmaniston Vazirlar Kengashi raisi oʻrinbosari lavozimida ishlagan. „Vatanga muhabbat“ va „Kuch“, „Taraqqiyot“ medallari bilan taqdirlangan. 

## Manbalar
Oxud

**Oxud** — Ozarbayjonning Shaki tumanidagi qishloq va munisipalitet. 4825 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Taniqli mahalliy aholi

* Ahmadiyya Jabrayilov — Fransuz qarshiliklarining afsonaviy jangchisi.
* Mikayil Jabrayilov — Ozarbayjon Milliy Qahramoni; Ahmadiya Jabraylovning o‘g‘li.

## Manbalar

*
Öyrət

**Öyret** Ozarbayjonning Shaki tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. Uning aholisi 302 kishi.

## Manbalar
Hakim Jalilov

**Hakim Jalilov** – sovet davlat va iqtisodiyot arbobi. Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirining oʻrinbosari. Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining IV, V, IX, X chaqiriqlari deputati.

## Tarjimayi holi
1916-yilda tavallud topgan. 1946-yildan KPSS aʼzosi. Toshkent temir yoʻl muhandislari institutini tamomlagan. 1935-yildan boshlab iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol. 1935—1985-yillarda zavod shogirdlik maktabida usta. Tuman mexanigi, temir yoʻl xoʻjaligi boshligʻi, Farhod GESida temir yoʻl qurilishi boshligʻi kabi lavozimlarda faoliyat yuritgan. Fargʻona viloyat partiya qoʻmitasi kotibi. Toshkent viloyati ijroiya qoʻmitasi raisi (1957—1961), Guliston tuman kommunistik partiyasi qoʻmitasi birinchi kotibi. Transport, mexanizatsiya va energetika boshqarmalari boshligʻi, „*Glavsredazirsovxozstroy*“ bosh boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari. Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirining birinchi oʻrinbosari. Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining IV, V, IX, X chaqiriqlari deputati.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Deputati Verxovnogo Soveta Uzbekskoy SSR: Desyatiy soziv. (Kratkie biogaficheskie svedeniya). – T.: Oʻzbekiston, 1981. – S. 128.
Qaradağlı (Shaki)

**Qaradağlı** Ozarbayjonning Shaki tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. 266 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

*
Maytubek

**Maytubek**(, 1994 yilgacha — Janaturmis)— Qozogʻistonning Pavlodar viloyati Mayskiy tumanidagi qishloq. Maitubek QFYning maʼmuriy markazi va yagona aholi punkti. KATO kodi — 555649100.

## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1092 kishi (541 erkak va 551 ayol) edi. 2009 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 635 kishi (311 erkak va 324 ayol) yashagan.

## Manbalar
Gʻani Xoʻjayev

**Gʻani Xoʻjayev** (1906-yil 24-yanvar Qoʻqon, Fargʻona viloyati — 1976-yil 4-may Toshkent, OʻzSSR, SSSR) — sovet davlat va iqtisodiyot arbobi.

## Tarjimayi holi
1906-yil 24-yanvarda Qo‘qonda tug‘ilgan. 1931-yildan KPSS aʼzosi.

1921—1960-yillar oraligʻida Oʻrta Osiyo temir yoʻl tizimida telegrafchi, stansiya navbatchisi, stansiya boshligʻi, transport inspektori, Andijon transport boshqarmasi boshligʻi, boshliq oʻrinbosari, Toshkent temir yoʻl boʻlimi boshligʻi, Markaziy temir yoʻl boshligʻining birinchi oʻrinbosari kabi lavozimlarida xizmat qilgan. Chardjou — Qoʻngʻirot temir yoʻli qurilishi boshligʻi, Oʻzbekiston SSR shahar va qishloq qurilish vazirligi vaziri.

SSSR Oliy Kengashining III chaqiriq deputati etib saylangan. 1976-yilda Toshkentda vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Pravda Vostoka (02.03.1950)
Yukarıçayırcık (Taşköprü)

**Yukarıçayırcık-**Turkiyaning Kastamonu viloyatining Taşköprü tumaniga qarashli qishloq.

## Manbalar
Qaratorpaq

**Qaratorpaq** — Ozarbayjonning Shaki tumanidagi qishloq va munisipalitet. 392 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

*
Pokiston foydali qazilmalari ro'yxati

**Pokiston viloyatida topilgan metall va metall boʻlmagan minerallar roʻyxati**.

## Kon qazish joylari
Minerallar Pokistonning barcha viloyatlarida juda koʻp. Ular aholi yashash joylaridan yoki alohida ajratilgan hududlardan qazib olinishi mumkin. Turli xil minerallar Hindukush, Himoloy va Qorakorum tizmalari kabi turli mintaqalarda ham qazib olinadi.

### Panjob

## Metall boʻlmagan minerallar

* Shoʻr suv
* Kalsit
* Koʻmir
* Ilmenit
* Kaolinit
* Lignit
* Ohaktosh
* marmar
* Slyudalar
* Fosforitlar
* Kaliy
* Pirit
* Radioaktiv minerallar
* Tosh tuzi
* Silika qumi
* Steatit
* Oltingugurt
* Vermikulit
* Xromit
* Gips

## Qimmatbaho toshlar

Qimmatbaho javohirlar, yarim qimmatbaho toshlar zargarlik buyumlari va bezak maqsadlarida keng qoʻllaniladigan minerallardir. Pokistonning shimoliy va gʻarbiy hududlari yuqori sifatli qimmatbaho toshlarga boy. Asosiy qimmatbaho toshlardan baʼzilari quyida keltirilgan.

* Zabarjad
* Akuamarin
* Topaz — turli xil ranglarda, jumladan binafsha, pushti, oltin va shampan
* Yoqut
* Zumrad
* Bastnezit — noyob tuproq minerali
* Ksenotime — noyob tuproq minerali
* Sfen
* Turmalin
* Har xil turdagi kvars

Ushbu qimmatbaho toshlarni qazib olishning asosiy joylari Xayber-Paxtunxva, federal boshqaruvdagi qabila hududlari, Gilgit-Baltiston va Balujistonda joylashgan.

## Yana qarang

* Pokiston mineral qazib olish korporatsiyasi
* Pokistonning qimmatbaho toshlari

## Manbalar
Kameliya × Williamsii

***Camellia'' × ''williamsii*** - *Camellia saluenensisni* *[[Camellia japonica]]* bilan chatishtirish orqali olingan gibrid nav guruhi. U dastlab 1923-yilda Kornuoldagi Caerhays qal'asida John Charles Williams  tomonidan o'stirilgan.

## Turlari
Williamsii gibrid kameliyalari boshqa navlarga qaraganda chidamli. Ma'lumki, ba'zi navlar sovuq iqlim sharoitida issiqroqlarga qaraganda yaxshiroq o‘sadi. Masalan, "EG Waterhouse" Sidneyga qaraganda Melburnda yaxshiroq o'sadi. "Saint Ewe" kabi navlari to'rt oydan besh oygacha (Buyuk Britaniyada dekabrdan aprelgacha) gullaydi. Ba'zi gibridlarda *C. saluenensis* ning elliptik va uchli barglari, boshqalarida *C. japonica* ning yanada yumaloq barglarini ko'rish mumkin.

Guruhda 100 dan ortiq navlar bor.

### AGM navlari
Quyidagi navlar Qirollik bog'dorchilik jamiyatining Garden Merit mukofotiga sazovor bo'lgan.

## Galereya

Fayl:Camellia x williamsii 'Brigadoon'.JPG|"Brigadon"
Fayl:Camellia x williamsii 'Citation'.jpg|"Citation"
Fayl:Camellia x williamsii 'Debbie'.jpg|"Debbi"
Fayl:Camellia × williamsii 'Daintiness'.jpg|"Qiziqlik"
Fayl:Camellia x williamsii 'La Sonnambula'.JPG|"La Sonnambula"
Fayl:Camellia × williamsii 'Taylor's Perfection'.JPG|"Teylorning mukammalligi"
Fayl:Margaret Waterhouse 2 RBG 19-8-2017.jpg|"Margaret Waterhouse"


## Kultivatsiya
*C.* × *williamsii* - rhododendron kabi kislotani yaxshi ko'radigan o'rmon o'simliklari uchun ajoyib hamroh. U kislotali tuproqda, ph 5,5-6,5 bo'lganda,  quyoshli yoki qisman soyali, himoyalangan joyda yaxshi o'sadi. Ayoz va sovuq shamollar bo'lgan joylarda, gul kurtaklari osongina shikastlanadi.

## Yana qarang

* Garden Merit kamelya mukofotlari ro'yxati
* Eben Gowrie Waterhouse

## Manbalar
Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Kubogi

**Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Kubogi** () — Oʻzbekiston futbol federatsiyasi tomonidan oʻtkazilgan futbol turniri boʻlib, unda 32 ta professional klublar ishtirok etgan.

1/16 finaldan boshlab saralash tizimi boʻyicha oʻtkazildi. Final uchrashuvi 1993-yil 9-oktyabrda Toshkentdagi „Paxtakor“ stadionida „Paxtakor“ hamda „Navbahor“ jamoalari oʻrtasida boʻlib oʻtgan. „Paxtakor“ ilk bor kubok sohibiga aylangan.

## 1/16 final

## Turnir toʻplami

## 1/8 final

## 1/4 final

## 1/2 final

## Final

## Havolalar
* Oʻzbekiston futbol federatsiyasi
* Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi
*
Tursun Komilov

**Tursun Komilov** -  sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

## Biografiyasi
Tursun Komilov 1902-yilda hozirgi Andijon viloyati hududida tug‘ilgan. 1929-yildan KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Komilov 1920-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1920-1973-yillarda Andijon viloyati Komsomol partiya xodimi, Oʻzbekiston SSR Qishloq xoʻjaligi xalq komissarligining koʻchirish boʻlimi boshligʻi, Oʻzbekiston Kompartiyasi (b) Qoʻqon shahar qoʻmitasi birinchi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi (b) Fargʻona viloyat komiteti kotibi, Andijon viloyati paxta tayyorlash birlashmasi boshqaruvchisi, O‘zbekiston Kompartiyasi Andijon viloyati Lenin tumani qo‘mitasi birinchi kotibi hamda Andijon viloyat partiya komissiyasi raisi lavozimlarida ishlagan.

T. Komilov SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi farmoni bilan unga Lenin ordeni, „O‘roq va Bolg‘a“ oltin medali bilan taqdirlangan va unga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Komilov KPSS (b) XVIII konferensiyasi delegati va O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining 5-chaqiriq deputati etib saylangan.

Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi Komilov 1980-yildan keyin vafot etgan.

## Adabiyot

* O‘zbek Sovet Ensiklopediyasi — 5-jild — 588-bet.
Indonesiya tabiati

**Indoneziya tabiati** – 17 000 dan ortiq orollar vulqonlar, o'rmonlar, ko'llar, o'tloqlar, mangrovlar, ajoyib marjon bog'lari va hatto qorli tog'lar uchun yulduzli landshaftni tashkil qiladi. O'simlik va faunaning ajoyib xilma-xilligi bilan Indoneziya o'rganishni kutayotgan tabiiy mojizalar jannatidir.

**Iqlimi**

Indoneziyaning iqlimi asosan issiq va nam bo'lib, yog'ingarchilik asosan past-baland hududlarda va sovuqroq haroratni boshdan kechirayotgan tog'li hududlarda yog'adi. Jakarta, Ujung Padang, Medan, Padang va Balikpapan shaharlarida o'rtacha minimal harorat 22,8 ° C va eng yuqori harorat 30,2 ° S ni tashkil qiladi.

**Hayvonot olami**

Dramatik manzaralar, yovvoyi vulqonlar, maftunkor plyajlar va boy tarix va madaniyatga ega Indoneziya orol mamlakati o'z mehmonlarini quchoq ochib taklif qiladi. Bu orol sir, afsona va afsonalar aralashmasidir va shu bilan birga u yovvoyi tabiatning rang-barang aralashmasiga ega. Yovvoyi hayvonlar va qushlarning noyob zotlari yashaydigan bu yerdagi yovvoyi tabiat noyob va xilma-xildir, chunki biologik xilma-xillik Indoneziyaning yuqori qismida joylashgan va shuning uchun agar siz tabiat va yovvoyi tabiatni sevuvchi bo'lsangiz, bu siz uchun joy bo'lishi mumkin. Bir umr sarguzashtlari bilan Indoneziya sizni yovvoyi tabiatdagi xilma-xilligi bilan hayratda qoldiradi va sizga eng katta kaltakesaklardan eng kichigigacha bo'lgan primatlarga duch kelish tajribasini beradi! 1. Komodo Dragon,2. Sumatran Orangutan, 3. Maleo, 4. Pygmy Tarsier, 5. Javan Rhinoceros.

**O`rmonlari**

Indoneziya o'rmonlari Jannat o'rmonlarini qog'oz va palma yog'i kompaniyalaridan himoya qilish. Indoneziya o'rmonlari ajoyib yovvoyi tabiatning xazinasidir. Mamlakatda dunyoga mashhur o'simliklar, sutemizuvchilar va qushlarning 10-15 foizi yashaydi. Ammo so'nggi yarim asrda Indoneziyadagi tropik o'rmonlarning 74 million gektardan ko'prog'i - Germaniyadan ikki baravar kattaroq maydon - kesilgan, yoqib yuborilgan yoki vayron qilingan.Indoneziya allaqachon buzilmagan o'rmonlarning 72 foizini yo'qotgan. Bu Sumatran yo'lbarslari va orangutanlar kabi turlarning yashash muhitiga tahdid solmoqda, shuningdek, oziq-ovqat, boshpana va yashash uchun Indoneziya o'rmonlariga bog'liq bo'lgan millionlab odamlarga zarar etkazmoqda. Bu global isish uchun ham yomon yangilik. Torfli yerlar, shu jumladan Indoneziya tropik o'rmonlarining botqoqli zaminini tashkil etuvchi yerlar - dunyodagi eng katta uglerod cho'kmalaridan biri. Indoneziyaning torfzorlari 35 milliard tonna uglerodni saqlaydi. Bu torf yerlari quritilganda, yoqib yuborilganda va plantatsiyalar bilan almashtirilsa, u minglab tonna karbonat angidridni chiqaradi va halokatli o'rmon yong'inlari uchun zamin yaratadi.

**Adabiyotlar**
1
Sergey Voronin

**Voronin Sergey Anatolyevich** (1964-yil 4-aprelda Toshkentda tug‘ilgan. Oʻzbekiston SSR) — sovet va rus suv polochisi (mobil hujumchi), ayni paytda murabbiy. Xalqaro toifadagi sport ustasi.

Sergey Voronin 1981-1984-yillarda „Mehnat“ (Toshkent),  1985-1989-yillarda va 1996-1998-yillarda „Dinamo“ (Moskva), 1990-1994-yillarda esa „Lechche“ (Lechche, Italiya) jamoalarida o‘ynagan.

Shuningdek, u SSSR (1985-yil, 1987-yil) va Rossiya (1998-yil) chempioni, SSSR (1988-yil, 1989-yil) va Rossiya (1997-yil) chempionatlarining 2-medal sovrindori.

Sergey Anatolyevich SSSR (1986-yil, 1988-yil) va Rossiya (1996-yil, 1997-yil) kuboglari sohibi hamda Rossiya kubogi finalchisi (1998-yil) hisoblanadi.

Bundan tashqari, sportchi 1986-yilda Yevropa kubogi finalchisi, 1985-1986-yillarda SSSR terma jamoasi hamda 1989-yilning Kubok egalari kubogi finalchisi hamdir.

2000 yilda professional faoliyatini yakunlagach, murabbiylik faoliyatini davom ettirdi.

Sergey Anatolyevich Voronin 2000-yilda professional faoliyatini yakunlagach, murabbiylik faoliyatini boshlagan. 2005-yilda „Spartak-Volgograd“ klubida ikkinchi murabbiy, 2009-2010-yillarda esa klub bosh murabbiyi bo‘lgan.

Uning rahbarligi ostida jamoa Rossiya chempionatida kumush va Rossiya kubogida oltin medallar sohibiga aylangan (2009-yil).

2010-yilda jamoa Rossiya chempionatida oltin medalni qo‘lga kiritgan va chempion bo‘lgan. Rossiya kubogida esa bronza medali g‘olibiga aylangan.

Voronin 2011-yildan boshlab „Spartak-Volgograd 2“ erkaklar jamoasi bosh murabbiyi, keyinchalik, suv sporti bo‘yicha olimpiya tayyorgarligi markazi (Kirishi, Leningrad viloyati) bosh murabbiyi bo‘lib ishlagan.

Shuningdek, Sergey Anatolyevich 2020-yilning yozida „Dinamo“ (Moskva) klubi bosh murabbiyi etib tayinlangan.
Vyacheslav Grachev

**Vyacheslav Ivanovich Grachev** (1973-yil 22-aprelda Toshkentda tugʻilgan) — rossiyalik regbichi va regbi boʻyicha murabbiy, sakkizinchi pozitsiyada oʻynagan. Rossiyaning xalqaro toifadagi sport ustasi.

## Futboldagi faoliyati

### Klubdagi faoliyati
Vyacheslav Ivanovich Grachev Sovet regbi maktabi tarbiyalanuvchisi, Toshkentning „Zvezda“ jamoasi tarkibida O‘zbekiston SSR chempionatida ishtirok etgan. 1990-yillarda Vyacheslav Rossiyada „Yenisey-STM“ klubida o‘ynagan va 2001-yilda uni tark etgan. Futbolchi 2000-yillar davomida Fransiya chempionatida ishtirok etgan. 2008-yilda esa tizzasidan jiddiy jarohat olganligi sababli uzoq vaqt o‘yinlarni o‘tkazib yuborishga majbur bo‘lgan va faoliyatini deyarli yakunlagan. Ammo shu holatda ham 2012-yilgacha o‘ynagan.

### Terma jamoadagi faoliyati
Grachev milliy terma jamoa safida 73 ta o‘yin o‘tkazib, 155 ochko jamg‘argan. Futbolchi terma jamoadagi debyutini 1993-yil 6-iyulda Italiyaga qarshi kechgan o‘yinda o‘tkazgan. 2011-yilgi Jahon chempionatida qatnashgan, Rossiya terma jamoasidagi eng keksa o‘yinchi bo‘lgan. Jahon chempionati rasmiy sayti maʼlumotlariga ko‘ra, Vyacheslav terma jamoaga o‘z tarixidagi eng tajribali futbolchi sifatida ruhiy kayfiyatni ko‘tarish uchun maxsus jalb qilingan.

## Murabbiylik faoliyati
Vyacheslav Ivanovich 2012-yilda Bulava jamoasining murabbiyi bo‘lgan, ammo yil oxirida ushbu jamoa bilan shartnomasini uzaytirmaslikka qaror qilgan. 2014-yilda Grachev Rossiya terma jamoasi shtab-kvartirasida bu o‘ringa nomzod deb topilgan. 2019-yilda yana Bulavani boshqargan. 2020-yil yozida Vyacheslav Grachev 2020/21-yilgi Rossiya chempionatining 7 turidan so‘ng jamoani tark etgan — jamoa faqat 1 ta g‘alabaga erisha olgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 2011 yilgi Jahon chempionati veb-saytidagi profil )
Indonesiya iqtisodiyoti

### Indonesiya Iqtisodiyoti

Indoneziya iqtisodiyoti Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng yirik va rivojlanayotgan bozor iqtisodiyoti hisoblanadi. O'rtacha daromadli mamlakat va G20 a'zosi sifatida Indoneziya yangi sanoatlashgan mamlakat sifatida tasniflanadi.Nominal YaIM bo'yicha dunyoda 17-o'rinda va YaIM (PPP) bo'yicha 7-o'rinda turadi. 2019-yilda 40 milliard dollarga baholangan.Indoneziyaning internet-iqtisodiyoti 2025-yilga borib 130 milliard dollardan oshib ketishi kutilmoqda. Indoneziya ichki bozor va davlat byudjeti xarajatlari va davlat korxonalariga egalik qilishiga bog'liq (markaziy hukumat 141 korxonaga ega). Indoneziya bozor iqtisodiyotida bir qator asosiy tovarlar (jumladan, guruch va elektr energiyasi) narxlarini boshqarish ham muhim rol o'ynaydi. Biroq, 1990-yillardan boshlab, iqtisodiyotning aksariyat qismi alohida indoneziyaliklar va xorijiy kompaniyalar tomonidan nazorat qilinadi. 1997 yilgi Osiyo moliyaviy inqirozidan so'ng, hukumat ishlamaydigan bank kreditlarini sotib olish orqali xususiy sektor aktivlarining muhim qismini o'z qo'liga oldi. va korporativ aktivlar qarzni qayta tuzilish jarayoni orqali va hibsda bo'lgan kompaniyalar bir necha yil o'tib xususiylashtirish uchun sotilgan.

## Statistikalar

1999 yildan boshlab iqtisodiyot tiklandi. O'sish so'nggi yillarda 4–6% dan oshdi.2012 yilda Indoneziya Hindistonni Xitoydan keyin eng tez o'sayotgan G-20 iqtisodiyoti sifatida almashtirdi. O'shandan beri yillik o'sish sur'ati taxminan 5% atrofida o'zgarib turdi.Biroq, Indoneziya 2020 yilda iqtisodiy o'sish COVID-19 pandemiyasi tufayli -2,07% gacha pasayib ketgan retsessiyaga duch keldi. Bu 1997 yilgi inqirozdan beri eng yomon o'sish bo'ldi.2021-yilda yalpi ichki mahsulot COVID-19 cheklovlarining olib tashlanishi hamda xom ashyo narxlarining oshishi tufayli rekord darajadagi eksport tufayli 3,69 foizga o‘sdi.
Indoneziya 2045 yilga kelib dunyoning 4-oʻrinli iqtisodiyoti boʻlishi bashorat qilinmoqda. Joko Vidodo oʻz vazirlar mahkamasi hisob-kitoblariga koʻra, 2045-yilga borib Indoneziya aholisi 309 million kishiga yetishini koʻrsatgan. Vidodoning hisob-kitoblariga ko'ra, iqtisodiy o'sish 5−6% va YaIM 9,1 trillion AQSh dollarini tashkil qiladi. Indoneziyaning aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan daromadi 29 000 AQSh dollariga yetishi kutilmoqda.

## Adabiyotlar

"G20 Presidency of Indonesia". Retrieved 27 June 2022.
Kepulauan Raja Ampat (Papua Barat)

*Raja Ampat Regency* 

Raja Ampat Regency Indoneziyaning janubi-gʻarbiy Papua provinsiyasida joylashgan viloyatlardan biridir. Tuman poytaxti Vaysayda joylashgan. Bu tumanda 610 ta orol, jumladan, Raja Ampat arxipelagi bor. Ulardan to'rttasi, ya'ni Misul oroli, Salavati, Batanta va Vaygeo katta orollardir. Butun oroldan faqat 35 ta orolda aholi yashaydi, qolgan orollarda esa aholi yashamaydi va ularning aksariyatida nomlar yo'q. 

## Tarixi

Aytishlaricha, bir kuni bir ayol yettita tuxum topib, ulardan to'rttasi shahzodaga, qolgan uchtasi esa ayol, sharpa va toshga aylangan. To'rt shahzoda ajralib, keyin navbati bilan Waigeo (Vawiyai), Salawati (Samate), G'arbiy Misul (Vaygama) va Sharqiy Misul (Lilinta)da hukmronlik qildi. Ayni paytda, Sailolofdagi Janubiy Salavati qirolligiga Baykole qushining tuxumidan chiqqan Moy qabilasi, Vaygeo qiroli Pinfun Libitning qiziga uylangan qiziqarli Mo tomonidan asos solingan.[7]

Tarix nuqtai nazaridan, 15-asrda Raja Ampat orollari Tidor sultonligi hokimiyatining bir qismi bo'lgan, bu hudud ilgari Bacan sultonligi bilan aloqada bo'lganidan keyin Maluku orollarida joylashgan yirik imperiya. Gurabesi bilan munosabatlari kengayganidan so'ng, Tidor sultoni hukumatni boshqargan va Vaygeo, Salavati, Misul va Vaigamada hukmronlik qilgan mahalliy qirollar orqali bu mintaqadan soliq yig'gan. Ayni paytda, asoschisi boshqa shohliklar bilan qon aloqasi bo'lmagan Sailolof ham Tidor bilan bir xil munosabatda.

Ushbu orollar guruhida hukmronlik qilgan 4 Raja (Tidor nuqtai nazariga ko'ra Vaigama yoki mahalliy nuqtai nazarga ko'ra Sailolof) atamasi Raja Ampat nomining boshlanishi bo'ldi.  

## Geografiyasi

Raja Ampat Regency - hududi asosan 2 ° 25' shimoliy kenglik - 4 ° 25' janubiy kenglik va 130 ° - 132 ° 55' sharqiy uzunlikda joylashgan orollar guruhidan iborat tuman. Ushbu regentlik ± 6084,5 km² maydonga ega. Bu regentlik taxminan 600 ga yaqin katta va kichik orollardan iborat bo'lib, ular katta orollarga, shu jumladan Salavati oroliga kiradi; Butanta oroli; Misul oroli va Vaygeo orollari  vulqon bo'lmagan, tepalikli orollar bo'lib, ular asosan zich tropik yomg'ir o'rmonlari bilan qoplangan. Katta orollar orasida tarqalgan kichik orollar kokos daraxtlari va butalar bilan qoplangan marjon orollari va vulqon bo'lmagan orollardir. 

## Adabiyotlar

1 "Kabupaten Raja Ampat Dalam Angka 2020"  
2 "Raja Ampat, Papua Barat, Indonesia"  
3 "Ribuan Warga Sambut Bupati Terpilih Raja Ampat" 

 
1
Jabridlar

**Jabridlar**
Jabridlar (arab. الجبريون ‎) — 15—16-asrlarda Arabiston yarim orolining sharqiy qismida hokimiyat tepasida boʻlgan sulola, aʼzolari Bani-Xolid qabilasidan boʻlgan.
Eng mashhur Jabrid 1507 yilda vafot etgan Ajvad ibn Zomildir. Zamondoshlarining taʼrifiga koʻra, u Nejdda tugʻilgan. 15-asr boshida sulolaga asos solgan uning katta akasi boʻlib, El-Qatifdagi Jarvoniylar sulolasining soʻnggi monarxini[en] agʻdarib, oʻldirgan. Jabridlar oʻzlarining eng yuqori kuchlari davrida arablar yashagan Fors koʻrfazining butun qirgʻoqlarini, shu jumladan Bahraynni ham nazorat qildilar va doimiy ravishda yarim orolning markaziy qismida va Ummondagi yurishlarda qatnashdilar. Zamonaviy olim Ajvad ibn Zomilni „Al-Hasa va Qotif podshosi va Nejdlar rahbari“ deb atagan.
Uning vafotidan keyin saltanat hududi uning avlodlari, jumladan, uning faraziy nabirasi Muqrin ibn Zomil [ar] tomonidan boʻlingan, uning qoʻliga Al-Hasa, Qatif va Bahrayn oʻtgan. U 1521 yilda portugallarning yurishini toʻxtatishga urinib, ikkinchisining hududida vafot etdi.

Basra viloyatida yashovchi Muntafiq[ar] qabila ittifoqi va Usmonlilar tomonidan Al-Hasaga bostirib kirishidan ko‘p o‘tmay saltanat parchalanib ketdi. Keyingi uch yuz yil davomida Ummonda sulolaning faqat bitta shoxobchasi hokimiyatda boʻlishda davom etdi.
Ummondan tashqarida boʻlgan jabridlarning taqdiri qanday boʻlganini aniqlash mumkin boʻlgan aniq maʼlumotlar yoʻq. Bir fikrga koʻra, ular Iroqqa koʻchib oʻtgan, boshqa bir fikrga koʻra, jabridlar agʻdarilganidan keyin yarim orolda hokimiyat tepasiga kelgan Bani-Xolid ittifoqiga kirgan Jubur [ar] qabilasi bilan assimilyatsiya qilingan.
## Adabiyotlar
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%8B
Jabridlar
Hormuz

**Hormuz**
Hormuz (fors. jzy̰rh hrmz‎) – Eron Islom Respublikasining Hormuzgʻon viloyati tarkibiga kiruvchi Hormuz boʻgʻozidagi orol.

## Geografiya
Hormuz oroli Hormuz boʻgʻozining shimoliy qismida, Ummon va Fors koʻrfazi oʻrtasida joylashgan. Sohildan 8&nbsp;km uzoqlikda joylashgan, 7 dan 8&nbsp;km gacha boʻlgan oval shaklga ega; maydoni – 42&nbsp;km². Hormuzning janubi-gʻarbida Qeshm (boʻgʻozdagi eng katta orol) va Larek orollari joylashgan. Relefi adirli (vulqon kelib chiqishi), maksimal balandligi 186 m. Foydali qazilmalar orasida qizil oxra eksport qilinadi.
Sohil – asosan qumli plyajlar, baʼzi joylarda qoyalar suvga qaraydi. Asosiy bandargohning sharqida shoʻr botqoq oʻsimliklari boʻlgan kichik suv oqimi tizimi mavjud. Orolning ichki qismida, asosan, oʻsimlik qoplami yoʻq.

## Tarix
III asrdan boshlab Hormuz Sosoniylar davlati tarkibiga kirgan. Arab istilolari (632-661) davrida solih xalifalar mulklari Eron togʻlarigacha kengaytirilgach, Hormuz Kirmonning asosiy porti va bozoriga aylandi. Taxminan 1200 yilga kelib Hindiston va Xitoy bilan savdo faqat Hormuz orqali amalga oshirila boshlandi.[1] 13-asr oʻrtalariga kelib Moʻgʻullar imperiyasi (xulaguiylar davlati) tarkibiga kirdi. Bu vaqtda venetsiyalik sayohatchi Marko Polo Ormuzga ikki marta tashrif buyurgan.
Keyinchalik Hormuz Temuriylar, keyin Safaviylar davlati tarkibiga kirgan. Ushbu muhim savdo markaziga 1414-1415, 1421-1422 va 1433 yillardagi savdo-diplomatik ekspeditsiyalar paytida Chjen Xe qoʻmondonligi ostidagi Xitoy floti tashrif buyurdi.
XIV asrda orol arab savdo davlati Hormuz tomonidan nazorat qilingan, 1507 yilda portugal-fors urushi paytida orol Afonso d’Albukerke boshchiligidagi portugallar tomonidan bosib olingan. Boʻgʻoz ustidan nazoratni taʼminlagan muhim nuqtani himoya qilish uchun portugallar Hormuz qal’asini qurdilar. 1622 yilda orol Fors nazorati ostiga oʻtdi (Ingliz floti yordami bilan Abbos I tomonidan bosib olingan).

## aholi
Yagona doimiy aholi punkti orol shimolidagi Ormuz baliqchi qishlogʻidir. Kichik sugʻoriladigan yerlari va bogʻlari boʻlgan yana bir qancha aholi punktlari mavjud. Yozda migratsiya tufayli orol aholisi ikki barobarga qisqarishi mumkin.[1] Eng yaqin shahar Bandar Abbos, shimoli-gʻarbda 20&nbsp;km.
## Adabiyotlar
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%B7_(%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2)Hormuz
Ahmad ibn Buvayh

**Muizz ad-Daula Abu-l-Husayn Ahmad ibn Buvayh ibn Fanna Xosrov ad-Daylamiy**
Muizz ad-Daula Abu-l-Husayn Ahmad ibn Buvayh ibn Fanna Xosrov ad-Daylamiy (915 — 8-aprel 967) — Buvayhidlar (Buidlar) sulolasi asoschilaridan biri, Iroq sultoni, amir al-umara („amir“). amirlar" — unvoni oliy qoʻmondon, aslida harbiy diktator) va 945-967 yillarda Abbosiylar xalifaligining amalda hukmdori. 945-yilda Bag‘dodni qo‘lga kiritib, keyingi yili xalifa al-Mustakfiyni taxtdan ag‘dargan Ahmad ibn Buvayh xalifalikdagi barcha hokimiyatni o‘z qo‘liga to‘pladi va al-Mutiyni rasman yangi xalifa deb eʼlon qildi. U xalifalikda mo*tadil shialik mavqelarining mustahkamlanishiga hissa qoʻshgan**.*

## Biografiya
Ahmad ibn Buvayh shia islomiga eʼtiqod qiluvchi Daylamiylarning jangari togʻ qabilasidan chiqqan. Uning otasi Abu Shuja Buvayh (yoki Buye) ibn Fanna Xosrov Deylemdan kelgan kambagʻal Kaspiy baliqchi va yogʻoch ishlab chiqaruvchi edi. Abu Shuja oʻzining uch oʻgʻli bilan dastlab Somoniylar harbiy xizmatiga kirgan, keyin esa Daylamiy amiri Merdaviy ibn Ziyor (935 yilda oʻldirilgan) huzuriga oʻtgan, u 927-935 yillarda katta qoʻshin boshchiligida koʻpchilikni asir olgan. shimoliy va gʻarbiy Eronni egallab, Ziyoriylar davlatiga asos solgan. Ahmad Abu Shoji Buvayhning uch o‘g‘lining eng kichigi edi.
Keyinchalik Abbosiylar xalifaligida hokimiyat tepasiga kelgan Abu Shojining oʻgʻillari otalarining nasabnomasini tuzishni buyurdilar, unga koʻra u sosoniylar sulolasining bevosita avlodi boʻlgan. Bu nasl-nasabning haqiqati al-Beruniy tomonidan allaqachon soʻroq qilingan
967 yilda Muizz Davla Ahmad vafotidan so‘ng Bag‘dod ustidan hokimiyat va uning barcha mulki uning o‘g‘li Izzaddavla Baxtiyorga o‘tdi[9]. Undan tashqari oilada Abu Ishoq, Habashiy, Marzubon va Abu Tohir ismlarini olgan to‘rt nafar o‘g‘il va Zubayda ismli qiz bo‘lgan.
## Manbalar
Kazerun

**Kazerun**
Kazerun (pers. كازرون‎) — Eronning Fors viloyatidagi shahar. Shahristonning maʼmuriy markazi — Kazerun. Aholisi — 89 ming kishi (2005). Qishloq xoʻjaligi markazi. Kazerun shimolida qadimiy Bishapur shahri (miloddan avvalgi 3-asr) xarobalari joylashgan. Janubi-sharqda — „Zardushtiylar qal’asi“ meʼmoriy majmuasi.

## Adabiyotlar
https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%BD Kazerun
Tomiichi Murayama

**Tomiichi Murayama** (yap. 村山 富市 tur. 1924 yil 3 mart) — 1994 yil 30 iyundan 1996 yil 11 yanvargacha Yaponiya Bosh vaziri boʻlib ishlagan yapon siyosatchisi.

## Biografiya
Murayama 1924 yilda Yaponiyaning Oita shahrida Baliqchi oilasida tugʻilgan. Oliy maʼlumotni Meiji universitetida olgan. U siyosiy faoliyatini shahar va keyinchalik iita prefektura Assambleyasining deputati sifatida boshladi. 1972 yilda u Yaponiya parlamentining vakillar palatasiga saylandi. U sotsial-demokratik partiyaning rahbari edi (1996 yilgacha-Sotsialistik partiya).

1994 yil iyundan 1996 yil yanvargacha Murayama Yaponiyaning koalitsiya uch partiyali hukumatining bosh vaziri boʻlib ishlagan. 1995 yil 15 avgustda u ikkinchi jahon urushi tugaganining 50 yilligiga bagʻishlangan taniqli nutq soʻzladi, unda Yaponiya oʻzining mustamlakachilik hukmronligi va tajovuzkorligi bilan boshqa mamlakatlar, xususan Osiyo xalqlari uchun katta zarar va azob-uqubatlarni keltirib chiqarganini tan oldi va ulardan kechirim soʻradi.

1996 yilgi saylovlardan soʻng Murayama bosh vazir lavozimiga Liberal — demokratlar etakchisi Ryutaro Xashimoto bilan almashtirildi. 2000 yilda Murayama siyosatdan voz kechishga qaror qildi. U 1994 yilda oʻz hukumati tomonidan Janubiy Koreya, Filippin, Tayvan, Gollandiya va Indoneziyadan kelgan „tasalli ayollarga“ tovon puli toʻlash uchun tashkil etilgan Osiyo ayollar jamgʻarmasini boshqargan.

## Manbalar
Hesht

**Hesht**
Heshtyoki Xisht (fors. حشت‎) — Eron janubidagi shahar, Fors viloyati. Shahriston Kazerun tarkibiga kiradi.
Shahar yaqinida xuddi shu nomdagi yirik neft va gaz koni mavjud.

## Geografiya
Shahar Farsning shimoli-gʻarbiy qismida, Zagros janubi-sharqidagi baland togʻlarda, dengiz sathidan 480 metr balandlikda joylashgan. Hesht viloyat markazi Sherozdan taxminan 110 kilometr g‘arbda va mamlakat poytaxti Tehrondan 675 kilometr janubda joylashgan.

## Adabiyotlar
https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B5%D1%88%D1%82_(%D0%A4%D0%B0%D1%80%D1%81)Hesht
Deravan orollari

### Deravan orollari
(indonez. Kepulauan Derawan) — Indoneziyadagi Sharqiy Kalimantan provinsiyasida. Ular 31 ta oroldan iborat boʻlib, eng mashhurlari Deravan, Kakaban, Maratua va Sangalaki orollaridir. Shuningdek, suv ostida qolgan koʻplab riflar va orollar mavjud. Ular Sulavesi dengizida, Sharqiy Kalimantanning sohil boʻyidagi shelfida (2°17′N — 118°13′E) joylashgan. Orollar Berau Regency tarkibiga kiradi.

### Biologik xilma-xillik

Deravan orollari er yuzidagi eng boy dengiz biologik xilma-xilligini oʻz ichiga olgan Marjon uchburchagining bir qismidir. Biologik xilma-xillikning faol nuqtasida joylashgan Deravan orollarida rif baliqlarining 872 turi, marjonlarning 507 turi va umurtqasiz hayvonlar, jumladan, himoyalangan turlar (5 gigant mollyuska turi, 2 dengiz toshbaqasi, kokos qisqichbaqasi va boshqalar) mavjud. Baʼzi orollarda toshbaqa tuxumlari juda koʻp ekspluatatsiya qilinadi va shu bilan birga Indoneziyadagi eng katta yashil toshbaqa uyasi joylashgan.

Deravan orollarida zaharsiz meduzalar boʻlgan kamida ikkita koʻl bor, biri Kakaban orolida, ikkinchisi Maratua orolida Haji Buang hovuzi bilan. Kakaban ikkinchisidan koʻra mashhurroq, unga kirish ham qiyinroq. Kakabandagi koʻl millionlab meduzalardan iborat boʻlib, ular kichikdan kattagacha, baʼzilari kattalar kaftidan ikki baravar katta. Indoneziyada tiqilinchsiz meduzalar yashaydigan kamida 7 ta koʻl bor. Boshqalar: Raja Ampat, Gʻarbiy Papua, Togean oroli, Markaziy Sulavesi va biri Rote orolida, Sharqiy Nusa Tenggarada.

### Resurslardan foydalanish

Ikkita aholi yashaydigan orollar, yaʼni Deravan (qishloq 1259 kishi) va Maratua (2704 kishidan iborat toʻrtta qishloqdan iborat). Baliqchilik jamiyat uchun muhim daromad keltiradigan faoliyatdir. 1990-yillarning boshidan beri odamlar yuqori talabni qondirish uchun jonli grupers, Napoleon wrasse va omarlarni tutdilar. Deravan orollarida uchta shoʻngʻin kurortlari mavjud, shu bilan birga koʻproq qoʻshimcha kurortlar yoki ob’ektlar rejalashtirish jarayonida.

### Gʻorlar

Maratua oroli 35,5 kvadrat kilometr maydonga ega va kamida 13 ta gʻorga ega, ammo bashoratga koʻra, hali oʻrganilmagan yuzdan ortiq gʻorlar mavjud. Gʻorlar odatda dengizga bevosita bogʻlangan. Bu gʻorlar dengiz suvi kirib, er osti kanallarini yaratadigan rifdan paydo boʻlgan.

### Aeroport va dengiz porti

2015-yil 11-sentabrda Maratua aeroporti uchish-qoʻnish yoʻlagi 1200 metr boʻlib, turizmni rivojlantirish hamda mudofaa strategiyasini taʼminlash maqsadida ishga tushirildi, chunki Maratua oroli Malayziya va Filippin chegarasiga yaqin joylashgan. Samarinda xalqaro aeroporti Deravanga asosiy darvoza hisoblanadi.

## Manbalar
Smilyanskaya Irina Mixaylovna

**Smilyanskaya Irina Mixaylovna**

Smilyanskaya Irina Mixaylovna (1925-2019) Arab tarixchisi, tarix fanlari doktori, professor, SSSR fanlar akademiyasining sharqshunoslik instituti xodimi (RFA) 1956 yildan beri Arab Sharqining yangi va yaqin tarixiga ixtisoslashgan, xususan, zamonaviy davrda Arab jamiyatlari va xalqaro munosabatlarning ijtimoiy-iqtisodiy tarixi, shuningdek, Rossiyaning Arab dunyosi bilan aloqalari tarixi. 100 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Rossiyada sharqshunoslar va sharqshunoslikning taqdiri haqida hikoya qiluvchi "mahalliy sharqshunoslikning noma'lum sahifalari" turkumini yaratishga Ilhom beruvchi va tashabbuskor. Irina Mixaylovnaning eng muhim ilmiy loyihalari orasida Usmoniylar  Imperiyasida konstitutsiyaviy harakat davrini o'rganishidir. natijada "Suriya yosh Turk inqilobi arafasida va davrida. Konsullik hisobotlari materiallari asosida" (2015) va 18-asrning so'nggi uchdan bir qismida Rossiyaning O'rta yer dengizidagi XVIII  asirning so'ngi faoliyati ko'tarilish holatlarini har tomonlama tahlili. Katta tom paydo bo'ldi "Rossiya O'rta yer dengizida. Buyuk Yekaterinaning arxipelag ekspeditsiyasi"(2011)
Vidyasova Mariya Fedorovna

**Vidyasova Mariya Fedorovna**

Vidyasova Mariya Fedorovna (1945-2020) Arab tarixchisi, tarix fanlari doktori (1987), M. V. Lomonosov nomidagi  Moskva davlat universitetining xizmat ko'rsatgan professori. (2002), Sharq siyosatshunoslik kafedrasi mudiri (1991-2015), ilmiy ishlar bo'yicha direktor o'rinbosari (1989-1998), "Sharq madaniyati ekologiyasi" ilmiy-tadqiqot laboratoriyasining etakchi ilmiy xodimi (2015-2020). U yangi va zamonaviy Arab mamlakatlari tarixi, xususan, ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy jarayonlar tarixi, klassik  arab-musulmon kontekstdagi siyosiy nazariya bo'yicha ixtisoslashgan Tunis, Liviya, Misr iqtisodiyoti va siyosatiga oid fundamental asarlar muallifi. Mariya Fedorovnaga shon-shuhrat o'zining o'rta asrlar va ushbu mintaqaning yangi davri tarixi bo'yicha fundamental tadqiqot bo'lgan "Koloniyadan oldingi Mag'ribning ijtimoiy tuzilmalari" (1987) birinchi monografiyasi chiqishi bilan keldi. M.F.Vidyasovaning cho'qqiga chiqishi haqli ravishda zamonaviy Tunisning "Urushsiz jihod" (2005-2012) 4 jildlik tarixi hisoblanadi, bu sizga 20-asrdagi Tunis tarixining to'liq rasmini tuzishga imkon beradi. Ushbu asar, Mariya Fedorovnaning boshqa ko'plab kitoblari singari, ilmiy tadqiqot qonunlariga muvofiq, lekin ayni paytda mutaxassis bo'lmaganlar uchun ochiq tilda yozilgan bo'lib, bu keng o'quvchilarga o'zlarini qiziqtirgan muhitga singdirish imkonini beradi.
Grachia Mikaelovich Gabuchan

**Grachia Mikaelovich Gabuchan**

Grachia Mikaelovich Gabuchan ( 1926 yil 24 sentyabr, Qohira - 2004 yil  20 sentyabr, Moskva) sovet va rus filologi va arabisti edi. Filologiya fanlari doktori, Moskva universitetining faxriy professori (2000). Arab tilida 50 ga yaqin asar, shu jumladan o'quv qo'llanmalarining muallifi. 1953 yilda Yerevan davlat universitetining filologiya fakultetini tamomlagan. 1957 yildan-Moskva davlat universiteti Sharq tillari instituti o'qituvchisi, 1983-2003 yillarda-Arab filologiyasi kafedrasi mudiri, 1984-1986 yillarda va 1991 yildan — direktor o'rinbosari. Filologiya fanlari nomzodi (1967) dotsent (1969).

1958-1961 yillarda- SIKP Markaziy qo'mitasi huzuridagi ijtimoiy fanlar Akademiyasining o'qituvchisi.  1961-1962 yillarda-SSSR TSV tashqi savdo Akademiyasining o'qituvchisi.

1971-1979 yillarda-P. Lumumba nomidagi xalqlar do'stligi universitetining o'qituvchisi.
Abu Ahmad Qantariy

**Abu Ahmad Qantariy** (X asr) faqih, muhaddis, adib, shoir va qozi.

Toʻliq ismi Abu Ahmad Qosim ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Maʼruf Nasafiy Qantariy.

## Hayoti va faoliyati

Hadis va fiqh ilmida olim boʻlgan. Hadislarni Muhammad ibn Yoqub Asm, Abdulmu’min ibn Xallaf, Abu Jaʼfar Jamol kabi bir qancha Movarounnahr va Xurosonlik allomalardan rivoyat qilgan. Abu Ahmad Qantariy Shayx Abu Bakr Muhammad ibn Ibrohim Qalonisiy Nasafiy davrida Nasafda qozilik qilgan. Keyinchalik bir muncha vaqt Sagʻoniyonda va bir muncha vaqt Ishtixonda ham qozilik qilgan.

## Vafoti
Hijriy 388-yil Rabi’ul oxir oyining uchinchi kuni vafot etgan (milodiy 997-yil).

## Adabiyotlar
Najmiddin Umar Nasafiy. „Al-qand fi zikri ulamoi Samarqand“, 237-bet; Isayev Y., Abbosov A. „Ishtixoniy allomalar“ 61-bet.

## Manbalar
Xitoy opera maktablari

Bugungi kunda Xitoy operasiga ixtisoslashgan gʻarb uslubidagi bir nechta oʻquv yurtlari Pekindagi Xitoy teatr sanʼati milliy akademiyasi va Taypeydagi Tayvan milliy sahna sanʼati kolleji kabilar mavjud.

## Taʼlim
Pekin operasini oʻrganish jarayonida talabalar jang sanʼati, akrobatika va tambling, musiqa va raqs boʻyicha koʻnikmalarni rivojlantirdilar. Maktablarda kaskadyorlar, xoreograflar, aktyorlar va rejissyorlar avlodi yetishib chiqdi, jumladan Gonkong jangovar kinosining eng mashhur yulduzlari. 1960-yillarning oxirlarida Pekin operasiga jamoatchilik qiziqishi pasaydi va Madaniy inqilob davrida maktablarning aksariyati yopildi.

Tarixan oʻquvchilar yoshligida oʻqituvchi tomonidan tanlab olingan va ota-onalari bilan shartnoma asosida yetti yildan oʻn yilgacha oʻqitilgan. Oʻqituvchi bu davrda oʻquvchilarni oziq-ovqat va turar joy bilan taʼminlaganligi sababli, ular oʻqituvchi oldidagi qarzlarini yigʻishtirib qoʻyishgan va keyinchalik ular ishlagan daromadlari hisobidan toʻlangan. 1911-yildan keyin oʻqitish yanada rasmiy tashkil etilgan maktablarda oʻtkazildi. Odatda, bu maktablarning oʻquvchilari ertalab soat beshda mashq qilish uchun turishadi.

Kunduzi aktyorlik va jangovar mahoratni oʻrganish bilan oʻtadi, yuqori sinf oʻquvchilari esa kechqurunlari tashqarida teatrlarda chiqishardi. Jismoniy jazo odatiy hol edi va agar bir talaba spektakl paytida xatoga yoʻl qoʻysa, butun guruh uchun bambuk qamish bilan kaltaklanardi. 1930-yilda oʻqitish usullari kamroq boʻlgan maktablar paydo boʻla boshladi, biroq 1931-yilda Yaponiya bosqinidan keyin barcha maktablar yopildi. Xitoy drama akademiyasi va bahorgi va kuzgi drama maktabi kabi zamonaviy maktablar urushdan keyin, taxminan 1952 yilda ochilgan.
Podshohlar vodiysi

Podshohlar vodiysi (arab. **وادي الملوك**  koptcha ϫⲏⲙⲉ) Misrdagi toshli dara boʻlib, u yerda Yangi qirollik davrida (miloddan avvalgi 16-asrdan miloddan avvalgi 11-asrgacha taxminan 500 yil) joylashgan. miloddan avvalgi) fir'avnlar, shuningdek, ularning bir qator yuqori martabali amaldorlari va qarindoshlari uchun qabrlar qurdirgan. Podshohlar vodiysi ikki qismdan iborat: asosiy qabrlar majmuasi joylashgan sharqiy qism va kichik qabrlar guruhi joylashgan g'arbiy qism, ularning eng kattasi Amenxotep III qabridir.

18-asrning oxiridan boshlab bu hudud avval xazina qidirish, so'ngra arxeologik va misrologik tadqiqotlar markaziga aylandi va hozirgacha uning qabrlari jamoatchilik e'tiborini jalb qilishda davom etmoqda. Bizning davrimizda Shohlar vodiysi Fir'avn Tutanxamon qabri (KV62) topilganligi sababli mashhur bo'ldi. 1979 yilda FIVA nekropolining boshqa qismlari bilan bir qatorda u YuNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan

2005 va 2008-yillarda yangi kashfiyotlar hisobga olingan holda Shohlar vodiysidagi qabrlarning umumiy soni 63 tani tashkil etadi. Shohlar vodiysida dafn etilgan birinchi fir’avn 18-suloladan Tutmos I, oxirgisi esa 18-suloladan Ramses XI dir. 20-sulola.
Pekinning Jingju teatr kompaniyasi

**Pekindagi Jingju teatr truppasi**, ilgari **Pekinning Pekin opera teatri**  sifatida tanilgan,  Pekinda joylashgan teatr kompaniyasi va Xitoydagi eng yirik *jingju* ( Pekin operasi ) ijrochi guruhidir. Uning asosiy joyi Chang'an Grand teatri bo'lib, spektakllar ko'pincha milliy CCTV-11 orqali namoyish etiladi. Noma'lum ijrochilar ham kichikroq teatrlarda o'z mahoratlarini oshiradilar.

## Tarixi
Hozirgi teatr 1979-yilda tashkil etilgan, lekin  Pekindagi Pekin opera teatri truppasi , 1955-yilda tashkil etilgan. Truppaning " *Ishdan bo'shatilgan Xay Rui* " spektakli ko'pincha madaniy inqilob boshlanishi uchun katalizator sifatida qabul qilinadi.

2000-yilda har bir spektakl uchun kassa yalpi miqdori atigi 2500 yuanni tashkil qilgan. Li Enjiedan so'ng (  ) o'z zimmasiga oldi, bozorga yo'naltirilgan ko'plab strategiyalar, masalan, tanlovlar, yosh bazaga yoqadigan ko'proq yulduzlarni etishtirish maqsadida amalga oshirildi. 1985 yilda tug'ilgan Li  rejissyori kabi kichikroq teatrlarda sahnalashtirilgan shoular. ), yoshlar orasida ham muvaffaqiyatga erishdi. Daromadlar asta-sekin yaxshilanmoqda. Xabar qilinishicha, 2017 va 2018-yillarda umumiy yalpi daromad 40 million ¥ga yaqin bo‘lgan va 2018-yilga kelib o‘rtacha yalpi 2009-yilga nisbatan to‘rt baravarga oshgan

## Adabiyotlar
Germopol

Germopolis -  (misr ḫmnw; .qadimgi yunon. Ἑρμοῦ πόλις «Germes shahri»; qadimgi yunon.. *Hermopolis Magna*; qibt. SHMUN) O'rta Misrdagi qadimgi Misr shahri, asosiy diniy markazlardan biri edi. U zamonaviy Al-Minya muxofazasi hududida, zamonaviy Al-Ashmunayn shahri yaqinida joylashgan.

XV Yuqori Misr nomidagi Unut markazi.

Qadimgi qirollikning provinsiya shahri boʻlgan Germopolis III asrdan boshlab Rim viloyatining poytaxti va ilk nasroniylik markaziga aylandi.

III asrga oid Oxyrhynchus papiruslariga ko'ra, arablar istilosidan oldin shaharda yetti qavatli uylar qurilgan. Arablar toshlardan ohak manbai sifatida foydalangan yoki boshqa inshootlarni qurish uchun eksport qilgan. Arablar Misrni bosib olgandan so'ng, aholi vayron bo'lgan shaharni tashlab ketishdi, ammo keyinchalik u Rim-katolik va Kopt cherkovlari yordamida qayta tiklandi.

Uning o'ziga xos diniy kosmogoniyasi va mifologiyasi bor edi.

Bugungi kunda Germopolda ochiq osmon ostidagi kichik muzey mavjud.
Bugungi Xitoy adabiyoti

***Xitoy adabiyoti bugun*** ( *CLT* ) - yiliga ikki marta chiqadigan Xitoy adabiyoti va madaniyati jurnali Pekin Normal universiteti va Oklaxoma universiteti tomonidan birgalikda mezbonlik qiladi va tahrir qiladi va Routledge tomonidan ishlab chiqariladi va nashr etiladi. m 2010-yil yozida boshlangan *CLT* mukofotga sazovor boʻlgan *World Literature Today* jurnalining filiali hisoblanadi. Ushbu madaniyatlararo hamkorlik zamonaviy xitoy adabiyoti bo'yicha tarjima qilingan kitoblar turkumini ham yaratdi.

## Manbalar
Mir Qarshiy

**Mir Qarshiy** — (taxminan XV asrda yashagan) shoir va sahhof. Fors-tojik tilida „Xatoiy“ taxallusi bilan ijod qilgan.

## Hayoti va faoliyati
Asli Qarshilik, XV asrning 2-yarmidan keyin hayoti Samarqandda oʻtadi. Alisher Navoiy "Majolisu-n-nafois" tazkirasining ikkinchi majlisida u haqida maʼlumotlar keltirib oʻtadi: „Mir Qarshiyning Samarqand bozoridagi sahhoflik doʻkoni hamisha adabiyot ixlosmandlari bilan gavjum boʻlgan. Mir Qarshiy bu oʻziga xos adabiy anjumanga rahbarlik qilgan, rangin gʻazallar bitgan. Anʼanaga koʻra, fors-tojik tilida „Xatoiy“ taxallusi bilan ijod qilgan“. Alisher Navoiy asarida uning quyidagi bayti ham keltirib oʻtiladi:

*Nest oyini muhabbbat kardan az yore gila,*

Varna z-on badaxd mekardem bisyore gila.

*Mazmuni: Muhabbat qoidasida yordan gina qilish yoʻq, boʻlmasa, u vafosizdan koʻp gina qilar edim.*

## Vafoti
Mir Qarshiy Samarqandda vafot etgan va shu shaharga dafn etilgan.

## Adabiyotlar
Muhammadiyev N. „Nasaf va Kesh allomalari“ 68-bet.

## Manbalar
Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy

**Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy** – (X—XI asrlar) muhaddis. Toʻliq ismi Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Amr ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Hoshim Gʻubdiniy

## Hayoti va faoliyati
Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy Ustrushananing „Gʻubdin“ qishlogʻida tavallud topgan. Ota-onasi bilan yoshlik chogʻida Buxoroga koʻchib boradi va shu yerda muqim yashab qoladi. Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy xat-savodini Buxoroda chiqarib, yetuk muhaddis darajasiga koʻtariladi. Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy hadislarni Ibn Solih Xalaf ibn Muhammad ibn Ismoil Xayyom, Abu Said Xalil ibn Ahmad Sijziy va Abu Amr Muhammad ibn Sobirlardan rivoyat qilgan. Abdulloh ibn Muhammad Gʻudbiydan hadislarni oʻz davrida yigirma ming hadis yodlagan hofiz Abu Turob Ismoil ibn Tohir Harifiy rivoyat qilgan.

## Vafoti
Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy 420-hijriy (milodiy 1029-yil)dan keyin Buxoroda vafot etgan.

## Adabiyotlar
Sam’oiy, „Al-ansob“. 4-jild, 317-bet;
Atayev M., „Jizzax allomalari“, 89-bet.

## Manbalar
Husayn ibn Muhammad Gʻubdiniy

**Husayn ibn Muhammad Gʻubdiniy** — (952—1036-yillar) muhaddis, roviy. Toʻliq ismi Abu Naim Husayn ibn Muhammad ibn Naim Gʻubdiniy.

## Hayoti va faoliyati
Husayn ibn Muhammad Gʻubdiniy oʻz davrining fozil, zohid, taqvodor imomlaridan boʻlib, dastlabki taʼlimini oʻz qishlogʻi, yaʼni Gʻubdinda olgan. Keyinchalik ilm talabi bilan Xuroson, Iroq, Hijoz kabi shaharlarga borib, u yerda zamonasining eng mashhur allomalaridan saboq olgan. Hadislarni yozib olsih uchun juda koʻplab shaharlarga borgan. Jumladan, Buxoroda Abu Solih Xalaf ibn Muhammad Xayyom, Abu Sahl Horun ibn Ahmad Astrobodiy, Abu Amr Muhammad ibn Muhammad ibn Sobir Buxoriylardan, Naysobur shahrida Abulqosim Abdulloh ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Yaʼqub Nasaviydan, Bagʻdodda Abu Tohir Muhammad ibn Abdurrahmon Muxlis va Abu Hafs Umar ibn Ibrohim Qattoniylardan hadislar eshitib, yozib olgan.

Abulabbos Jaʼfar ibn Muhammad Mustagʻfiriy va qozi Abu Ali Hasan ibn Abdulmalik Nasafiylar Hasan ibn Muhammad Gʻubdiniydan hadis rivoyat qilganlar.

## Vafoti
Hasan ibn Muhammad Gʻubdiniy 341-hijriy yil (milodiy 952-yil iyun oyi)da tavallud topgan, 427-hijriy yil (milodiy 1036-yil aprel oyi)da vafot etgan..

## Adabiyotlar
Atayev M., «Jizzax allomalari», 54-bet.

## Manbalar
Muhammad ibn Hasan Gʻubdiniy

**Muhammad ibn Hasan Gʻubdiniy** — (XI —XII asrlar) roviy, imom. Toʻliq ismi Muhammad ibn Hasan ibn Mansur Gʻubdiniy.

## Hayoti va faoliyati
 Muhammad ibn Hasan Gʻubdiniy oʻz zamonasida fozil imomlardan biri boʻlib, Samarqandda qozi lavozimida faoliyat olib borgan. 
Muhammad ibn Hasan Gʻubdiniy juda koʻplab shaharlarga borib, jumladan, Marv shahrida Abu Toyyib Tohir ibn Hasan Matu’iy va Abu Ali Husayn ibn Ali Lomishiydan, Buxoroda Abu Hafs Umar ibn Abi Bakr Subhiydan va Samarqandda Abu Muhomid Mahmud ibn Ahmad Sogʻarjiylardan hadislar yozib olgan.

## Vafoti
Muhammad ibn Hasan Gʻubdiniy hijriy 505-yil (milodiy 1111-yili avgust oyi)da Buxoroda vafot etgan..

## Adabiyotlar
Atayev M. «Jizzax allomalari». 90-bet.

## Manbalar