Kulba

**Kulba** — bu turli xil mahalliy materiallardan qurilishi mumkin boʻlgan kichik uy . Kulbalar xalq meʼmorchiligining bir turi hisoblanadi, chunki ular yog‘och, qor, muz, tosh, o‘t, palma barglari, novdalar, terilar, mato yoki loy kabi oson mavjud bo‘lgan materiallardan avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan usullardan foydalangan holda qurilgan.

Kulbaning qurilishi odatda uy (bardoshli, yaxshi qurilgan uy)nikiga qaraganda kamroq murakkab, lekin chodir kabi boshpananikiga qaraganda koʻproq va vaqtinchalik yoki mavsumiy boshpana sifatida ishlatiladi yoki baʼzi mahalliy jamiyatlarda doimiy yashash joyi sifatida ham ishlatiladi . 

Kulbalar deyarli barcha koʻchmanchi madaniyatlarda mavjud. Baʼzi kulbalarni koʻchirib yurish mumkin va ob-havoning koʻp sharoitlariga bardosh bera oladi.

## Soʻz
Bu atama koʻpincha tropik va subtropik hududlarda gʻarbiy boʻlmagan uylarni qoʻpol yoki ibtidoiy deb hisoblaydigan odamlar tomonidan qoʻllanadi, lekin koʻpincha dizaynlar murakkab meʼmorchilik texnikasidan foydalangan holda mahalliy hunarmandchilik anʼanalariga asoslanadi. Tropik va subtropik hududlardagi dizaynlar issiqlik tarqalishiga imkon beruvchi oʻtkazmaydigan materiallardan qurilgan yuqori havo oqimi konfiguratsiyasini qoʻllab-quvvatlaydi. *Uy* yoki *xona* atamasi baʼzilar tomonidan koʻproq mos keladi.

Gʻarbiy tomonda *kulba* soʻzi koʻpincha yogʻochdan yasalgan shiypon uchun ishlatiladi.

Bu atama, shuningdek, alpinistlar va ryukzaklar tomonidan boshpana taklif qiladigan yanada mustahkam va doimiy tuzilmaga ishora qilish uchun qabul qilingan. Bular oddiy boshpanalardan bir oz koʻproq — tog 'kulbalarigacha, ular juda hashamatli va hatto restoranlar kabi ob’ektlarni oʻz ichiga olishi mumkin.

Bu soʻz 1650-yillardan kelib chiqqan boʻlib, fransuzcha *hutte* „cottage“, oʻrta oliy nemischa hutte „cottage, hut“ dan, ehtimol proto-germancha *hudjon-dan olingan boʻlib, qadimgi inglizcha hydan ildizi bilan bogʻliq "yashirish, " PIE dan *keudh-, ildizdan (s)keu- (qarang yashirish (n.1)). Qadimgi sakson xuttasi, daniyalik xitta, shved xittasi, gʻarbiy frizcha va oʻrta golland xutti, golland kulbasi oliy nemis tilidan. Ukraina „xata“si qadimgi davrlardan maʼlum boʻlganga oʻxshaydi. Avesto yoki qadimgi Erondan ham kelib chiqishi taxmin qilinmoqda."  *teri*, qoplama bilan bogʻliq.

## Zamonaviy foydalanish

Kulbalar choʻponlar tomonidan chorva mollarini togʻli va pasttekislik yaylovlari kabi mavsumiy yaylovlar oʻrtasida koʻchirishda foydalaniladi.

Ular, shuningdek, qishloq joylarida sayyohlar va boshqa sayohatchilar tomonidan keng qoʻllanadi.

Baʼzi koʻchirilgan odamlar diaspora davrida butun dunyo boʻylab kulbalardan foydalanadilar. Masalan, choʻlda vaqtinchalik kollektorlar Amazon oʻrmonidagi plantatsiyalarda qishloq xoʻjaligi ishchilari.

Kulbalar turar joy sifatida emas, balki omborxona, ustaxonalar va oʻqitish kabi maqsadlar uchun qurilgan.

## Turlari

### Anʼanaviy

* Bahay kubo — tom yopish uchun bambuk va palma barglaridan yasalgan anʼanaviy filippinlik uy. Ular engil vaznli boʻlishi uchun moʻljallangan, shuning uchun ularni bir guruh erkaklar tomonidan koʻchirish orqali bir joydan ikkinchi joyga koʻchirish mumkin, bu odatda *bayanihan deb ataladi.*
* Balok — Sibirning uzoqroq qismlarida ovchilar, baliqchilar va sayohatchilar tomonidan ishlatiladigan, odatda umumiy foydalanish uchun moʻljallangan, yogʻochlardan yasalgan Sibir choʻl kulbasi . Baʼzi baloklar harakatchan va chanalarga oʻrnatiladi.
* Barabara — Aleut xalqining er ostidagi qishki uyi
* Kazarma — bu vaqtinchalik kulba uchun eski atama,  endi koʻproq harbiy uy-joy va pichan kazarma deb ataladigan noyob pichan saqlash inshooti atamasi sifatida ishlatiladi.
* Bothy — Dastlab Birlashgan Qirollikdagi erkak fermerlar uchun bir xonali kulba, hozirda bir kechada sayyohlar uchun tog 'kulbasi .
* Burdei yoki bordei — Ruminiya, Ukraina va Kanadada tom bilan qoplangan dugout yoki chuqur uy .
* Cabana — ochiq boshpana
* Chozo — ispancha kulba uchun, bu atama Meksikada ham qoʻllanadi.
* Clochán — Irlandiyadagi quruq tosh kulba
* Quruq tosh kulba
* Yer lojasi — tubjoy amerikalik uy
* Heartebeest Hut — janubiy afrikalik Trekboer tomonidan qamishdan qurilgan, baʼzan loy bilan shuvalgan kulba
* Hytte — Norvegiyadagi kabina yoki kulba
* Igloo — Qattiq qor yoki muz boʻlaklaridan yasalgan kulba
* Kolba — Afgʻoniston
* Xata — Ukraina kulbasi
* Lodge — kulba yoki kabina uchun umumiy atama, masalan, log kabinasi yoki yozgi . Lodge tipi, terli uy va ovchilik, baliq ovlash, changʻi sporti va safari uyiga murojaat qilish uchun ishlatiladi.
* Mitato — Gretsiyadagi kichik, quruq tosh kulba
* Orri — fransuz quruq tosh va sod kulbasi
* Rondavel — Markaziy va Janubiy Afrika
* Roundhouse (turar-joy) — odatda konusning tomi boʻlgan dumaloq kulba yoki uy
* Sheiling — Dastlab choʻponlar uchun vaqtinchalik boshpana yoki kulba, endi tosh bino boʻlishi mumkin. Shotlandiyada keng tarqalgan.
* Sod uyi — Amerika tekisliklarida yogʻoch kam boʻlgan kashshoflar uyi.
* Sukkah — Isroil va yahudiy diasporasi
* Trullo — Italiyaning Puglia shahridagi quruq tosh kulba
* Tule kulbasi — Shimoliy Amerika qirgʻoqlari, Gʻarbiy sohil, Shimoliy Kaliforniya
* Oca — Braziliya
* Quinzhee — qor uyumida qurilgan boshpana
* Yurt — Markaziy va Shimoliy Osiyo

### Zamonaviy

* HORSA kulbasi — 1944-yildagi Taʼlim toʻgʻrisidagi qonundan qoʻshimcha talabni qondirish uchun qurilgan yigʻma maktab binosi
* Yotoq kulbasi — bir-biriga mahkamlangan, tashqi tomondan gips va namat bilan qoplangan, engil yogʻoch devor qismlari. 1940-yilda kazarmada yashash uchun moʻljallangan 
* Nissen kulbasi — 20-asrning 1-choragida ixtiro qilingan gofrirovka qilingan poʻlatdan yarim doira shaklida tayyorlangan prefabrik poʻlat konstruktsiya.
** Jeymsvey kulbasi — Nissen kulbasining oʻzgarishi
** Romni kulbasi — Nissen kulbasining oʻzgarishi
** Quonset kulbasi — yarim doira kesimli gofrirovka qilingan poʻlatdan yasalgan engil yigʻma konstruktsiyali Nissen kulbasining bir turi.
* Pratten kulbasi — Ikkinchi jahon urushidan keyin Buyuk Britaniyadagi maktablarda odatda sinflar uchun ishlatiladigan yigʻma bino.
* Skaut kulbasi — butun dunyo boʻylab Skautlar uyushmasi aʼzolari yigʻilish joyi sifatida foydalaniladigan binolar uchun berilgan atama.

## Qurilish

Koʻpgina kulbalar nisbatan tez va arzon qurilishi uchun moʻljallangan.

## Marketingdan foydalanish
**Hut** atamasi koʻplab savdo doʻkonlari, kompaniyalari va tushunchalarini nomlash uchun ham ishlatiladi. Bu nom koʻpincha qiziqarli va doʻstona muhitga ega boʻlgan kichik, tasodifiy joyni nazarda tutadi. Masalan, Pizza Hut va Sunglass Hut . Kiosklar kulbaga oʻxshab qurilgan boʻlishi mumkin va ular koʻpincha parklar, savdo markazlari, plyajlar yoki boshqa jamoat joylarida joylashgan boʻlib, turli xil arzon oziq-ovqat yoki tovarlar sotiladi.

## Yana qarang

* Afrika arxitekturasi
* Cabane en pierre sèche ()
* Lean-to — boshpana turi
* Togʻli kulba — sayyohlar va alpinistlarni oziq-ovqat va boshpana bilan taʼminlaydigan bino
* Palloza — ispancha turdagi dumaloq uy
* Ibtidoiy kulba — arxitektura nazariyasidagi tushuncha
* Tipi — Markaziy Shimoliy Amerika chodiri

## Manbalar