Qoʻziqorin shlyapa

**Qoʻziqorin shlyapa** (baʼzan **qoʻziqorin qirrali shlyapa** yoki **likopcha shlyapa** deb ham ataladi) – shlyapa sanʼatida qirrasi pastga egilib, qoʻziqorin (yoki likopcha) shaklini eslatuvchi shlyapa turidir. Bu uslub ilk bor 1870–1880-yillarda paydo boʻlgan boʻlib, oʻsha paytlarda odatda somondan tayyorlangan. 1907-yildan 1920-yillarning oxirigacha yana urfga kirib, bu davrdagi variantlar aniq pastga egilgan qirrasi bilan ajralib turgan, lekin toj qismi hajmi va shakli davr modasiga qarab farq qilgan.

1947-yilda Christian Dior oʻzining „New Look“ kolleksiyasi orqali qoʻziqorin shlyapaning yangi va boʻrttirilgan koʻrinishini mashhur qildi. Bu uslub odatda juda kichik toj qismi va juda keng qirra bilan ajralib turar, baʼzi modellari hattoki uchar likopchaga oʻxshab ketardi.
## Dizayn tarixi

Qoʻziqorin shlyapalarning asosiy belgilovchi xususiyati – qoʻziqorinni eslatuvchi pastga egilgan qirrasidir. 1870-yillarda somondan tayyorlangan qoʻziqorin shaklidagi dizaynlar mashhur boʻla boshladi. Ularning kichik toj qismi tasmalar, gullar hamda 1880-yillarga kelib qush bezaklari bilan bezatilgan.

1907-yilda somon va kigizdan tayyorlangan qoʻziqorin shlyapalar juda ommalashdi. Ular shunchalik keng tarqalganki, Evelyn Sharp The Guardian gazetidagi tahririy maqolasida keskin noroziligini bildirgan: „Taxminan olti oydan beri har xil somondan yasalgan, ipak sharf bilan bezatilgan qoʻziqorin shaklidagi shlyapalarni koʻrib kelmoqdamiz. Ehtimol, qoʻziqorin shlyapasi dastlab yaratilganda maʼlum bir jozibaga ega boʻlgandir. Hattoki hozir ham, juda kichkina va egiluvchan boʻlsa, ayniqsa avtomobilda oʻtirgan odamning boshida koʻrganimda, uning oʻziga xos goʻzalligini sezaman. Biroq, bu kuzda paydo boʻlgan kigiz „qoʻziqorinlar“ni faqat qoralash mumkin“.

Biroq uning tanqidi foyda bermadi – qoʻziqorin shakllari mashhurligicha qoldi. 1909-yilda „The Times“ gazetasida Selfridge & Coning ayollar bosh kiyimlari tanlovini tasvirlovchi toʻliq sahifali reklamada tuyaqush patlari bilan bezatilgan qoʻziqorin hoshiyali shlyapa haqida batafsil maʼlumot berilgan. Xuddi shu yili Dickins & Jones „keng baxmal tasma va yon tomoniga oʻrnatilgan gulchambar bilab bezatilgan juda yarashimli qoʻziqorin shlyapa“ni taklif etgan. 1915-yilga kelib, yosh qizlar uchun moʻljallangan variantlar deyarli qirrasiz qoʻziqorin shlyapalar koʻrinishida – klosh yoki chelak-shlyapaga oʻxshash dizaynlarda paydo boʻlgan.
### 1920-yillardagi variantlar

Qoʻziqorin shaklidagi shlyapa 1920-yillarda juda ommalashgan boʻlib, malika Mary 1920-yilda Ascot musobaqasining ochilish kunida koʻk toʻr bilan bezatilgan qoʻziqorin shaklidagi shlyapani tanlagan edi. Besh yil oʻtgach, York gersoginyasi Ascotning Xonimlar kuni poygasiga hoshiyasining ikki tomoniga yorqin toʻq sariq osprey patlarini qadab bezatilgan qoʻziqorin dizaynli shlyapani kiyib kelgan.

Bu uslub ham zich oʻtiruvchi klosh tipidagi, ham baland tojli shlyapalarni oʻz ichiga olishi mumkin edi. 1921-yilgi moda maqolasida keng soyabonli modellarning afzalliklari taʼkidlab oʻtilgan: „Quyoshning koʻp nur sochishi qoʻziqorin shaklidagi shlyapaning foydalarini koʻrsatib berdi, chunki uning yetarli darajadagi himoyasi tufayli koʻpincha soyabon kerak boʻlmay qoladi“. Xuddi shu yili chaqaloqlar uchun baxmal shlyapalar eng yangi bolalar bosh kiyimlari qatoriga kiritilgan. Shlyapa dizayni lenta, pat va toʻrlar bilan bezatishga mos kelardi. Shuningdek, u yozda somondan, qishda esa kigiz yoki qotirilgan ipakdan tayyorlanishi mumkin edi. 1925-yilda Harvey Nichols doʻkoni kuz mavsumi uchun eng soʻnggi urf boʻlgan velyur matosidan tikilgan qoʻziqorin shlyapalar toʻplamini taklif etgan.

## Manbalar

## Havolalar
* British Pathé film of 1921 featuring mushroom hats from Maison Lewis
* "New Look" outfit with hat at the Victoria & Albert Museum, 1947
* Fashion drawing of Balmain outfit at the Victoria & Albert Museum, c. 1954
* Fashion drawing of a large feather-trimmed mushroom hat at the Victoria & Albert Museum, c. 1954
* Fashion drawing of a Givenchy outfit at the Victoria & Albert Museum, c. 1954
* 1960s mushroom hat (illustration) at Parsons archives, New York 
* 1963 mushroom hat by Reed Crawford at VADS archive