open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
SC Corinthians Paulista

**Corinthians** (),  Braziliya poytaxti San Pauludagi sport klubidir, 1910-yilda. Ayniqsa professional futbol bilan shugʻullanuvchi qismi bilan mashhur. Ushbu klub 30 marotaba "Paulista" chempionligiga, 7 marotaba "Brasileiro" chempionligiga, 3 marotaba "Copa do Brasil" kubogiga, 1 marotaba Braziliyaning super-kubogiga, 2 marotaba FIFA Chempionlar Ligasi chempionligiga sazovor boʻlgan.
## Manbalar

## Havolalar

* 
* Acervo SCCP – all matches and history of Corinthians 
* Committee for Preservation of Corinthians' Memories
* FIFA Home Page (archived 18 February 2008)
* Book – Top 10 Idols
Madain Solih

**Madain Solih** — Madina va Shom o‘rtasidagi vodiy. Qur’oni Karimda zikr qilingan joy. Hozirda Saudiya Arabistonining Hijoz viloyatiga qarashli.

## Madain Solih Qur’oni Karimda
**[[Hijr surasi]]da Madain solih haqida mana bu [[oyat]]lar [[zikr]] qilingan.**

: (80) Aniqki, Hijr (vodiy) egalari (Samud oilasi) ham payg‘ambarlarni (yaʼni, Solih alayhis-salomni) yolg‘onchi qilgandirlar.

: (81) Biz ularga Oʻz oyat-mo‘‘jizalarimizni ato etgan edik, ular bu oyatlardan yuz o‘giruvchi bo‘ldilar.

: (82-83) (Shundan so‘ng) ular tinch-omonlikda (go‘yo hech qachon o‘lmaydigandek) tog‘laridan uylar yo‘nib yurganlarida, ularni tong chog‘ida dahshatli qichqiriq tutdi.

: (84) So‘ngra ularga qilgan narsalari (yaʼni, tosh qal’alari) biron foyda bermadi.

## Fotogalareya

Tasvir:Mada'in Saleh 1909 1.jpg| 

Tasvir:Sundial from Madain Saleh.JPG| 
|   

| 
Tasvir:Madain salih entrance.jpg |

|
Uzunligi boʻyicha daryolar roʻyxati

Bu **dunyoning eng uzun daryolari roʻyxatidir**. Ushbu roʻyxatga 1,000 km dan uzun boʻlgan daryo tizimlari kiritilgan.

## 1,000 km dan uzun boʻlgan daryolar roʻyxati

## Yana qarang

*Eng qisqa: D daryo, Roe daryosi va Reprua daryosi, bularning barchasi dunyoning eng qisqa daryosi nomiga egadir.
*Koʻl
*Okean
*Daryo

## Havolalar

## Havolalar
* Time Almanac 2004
* Dunyoning asosiy daryolari
* Amazon daryosi 'Nildan uzunroq' (BBC)
Zikr

**Zikr** ( – eslash, yodga olish) – tasavvufda xudoni yodga olish bilan boglik „samo“ marosimi va shu marosimda ijro etiladigan musiqiy sheʼriy turkum.

## Tarixi
	Musulmonlar orasida  asrlarda shakllangan. Ilohiyotchilar Allohni yodga olish zarurligini Qurʼonning *„Allohni zikr qilish bilan qalblar orom olur“* (13:28) degan koʻrsatmasi bilan bogʻlaydilar. Zikrning asosiy falsafiyestetik maqsadi vajd (ekstaz), yaʼni insonning musiqa, sheʼr va raqs vositasida oliy Haqiqat (Tangri) bilan hissiy-ruhiy birlashib, uygʻunlashib ketishidir. Turli xil tasavvuf tariqatlarida zikrning xilma-xil koʻrinishlari ishlatiladi. Masalan, Turkistonda eng koʻp tarqalgan naqshbandiya tariqatida „Zikri jahriy“ („Oshkora, katta zikir“ yoki „Xonakryi“ deb ham ataladi), „Zikri xafiy“ („Yashirin, kichik zikir“, tor doirada ijro etilgan), „Zikri adadiy“ („Sanokli zikr“), „Zikri alloniya“ („Eʼlonli zikr“), „Zikri dil“ kabi turlari qoʻllanilgan. Jaloliddin Rumiy asos solgan mavlaviya tariqatida zikr marosimiga musiqiy asboblar va raqslar keng jalb qilina boshlangan.

Naqshbandiya tariqatida „Zikri jahriy“ turkumining asosiy qismlari usullarning zarblariga koʻra, „Yakzarb“, „Duzarb“, „Sezarb“, „Chorzarb“ deb atalgan. Asosiy qismlarning oʻzgartirilgan koʻrinishlari „Chopqin“ deb yuritilgan. Zikrning boshlanishi, asosiy qismlar oraligʻi va turkum yakunida Qurʼon suralari rechitativ (nutqdosh) uslubida kuylanadi. Turkumning qismlari kuy-ohang, usul-ritmik tuzilmalari Sharq xalqlari musiqa merosi, xususan, oʻzbek ashula janriga taʼsir koʻrsatgan. Zikr mavlud va boshqa diniy marosimlarning tarkibiy qismiga aylangan. Oʻzbekiston kompozitorlaridan Ikrom Akbarov („Shoir xotirasiga“ poema), A. Kozlovskiy („Ulugʻbek“ operasi) va boshqa zikr usul-ohanglaridan foydalanishgan.

## Manbalar

## Havolalar
Nahl surasi

**Nahl surasi** (, nomining maʼnosi — **) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

## Asosiy maʼnosi
Bu sura qiyomat soati yaqinlashib qolgani haqida xabar berish bilan boshlanadi. Soʻngra Tangri taolo Oʻzining yakka-yu yolgʻiz ekani, yerdagi jonli-jonsiz butlar Unga sherik boʻlolmasliklari xususida ogohlantiradi va yer-u osmonlar, dengizlar, togʻlar, vodiy va vohalar, osmondan tushib, yerni koʻkartirayotgan yomgʻir, yerdan unib chiqib, osmonga intilayotgan nabotot,dengizlarda suzib borayotgan kemalar, kechalarda yoʻlovchi musofirlar uchun mayoq boʻlgan yulduzlar va, xususan, bir tomchi suvdan yaralib, butun borliqdan aziz va mukarram boʻlgan inson — bularning barchasi bir dono va bilimdon Yaratguvchi zot borligiga dalolat qilib turishi toʻgʻrisida uqtiriladi. Soʻngra Alloh taolo ato etgan behisob neʼmatlarning shukrini ado qilish lozimligi, kufroni neʼmat qilgan koʻrnamak kimsalarning oqibati halokat ekanligini bayon qiluvchi oyatlar keltiriladi. Sura nihoyasida Paygʻambar alayhissalom va u kishining ummatlariga Allohning diniga ilm-u hikmat va chiroyli pand-nasihat qilish bilan daʼvat etish hamda bu daʼvat yoʻlida chekiladigan jabr-u jafolarga sabr-toqat qilish amr etiladi. Tangri taoloning ojiz va moʻjizaviy maxluqi boʻlmish asalari xususida, uning ibratli hayot tarzi haqida hikoya qiladigan oyatlar oʻrin olgani uchun u "Nahl" — "Asalari" surasi deb atalgandir.

## Manbalar

NAHL SURASI
Isro surasi

**Isro surasi** (, nomining maʼnosi — **) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

## Asosiy maʼnosi
Bu surada ham boshqa Makka suralarida boʻlgani kabi eʼtiqod, Alloh taoloning yakka-yolgʻizligi, qayta tirilish aniq maʼlumligi borasida soʻz ketsa-da, undagi eng asosiy jihat paygʻambar Muhammad alayhissalomning shaxsiyatlari va u zotga Alloh tomonidan ato etilgan moʻjizalar taʼrif-tavsifidir. Bu sura Alloh taolo Oʻzining soʻnggi paygʻambariga koʻrsatgan "sayr" moʻjizasi haqida xabar berish bilan boshlanadi. Shu boisdan suraning nomi "Al-isro" — "Tungi sayr" deb atalgandir.  
 
Bu surada Bani Isroil qavmi xususida ham soʻz yuritilib, ularning tugʻyon va isyonlari hamda oxirat-oqibat topajak musibatlari haqida xabar beriladi. Shuning uchun ayrim ulamolar uni "Bani Isroil" surasi deb ham ataydilar.  
 
Bu sura moʻminlarga yolgʻiz Alloh taologagina ibodat qilishdan keyingi eng zarur amal ota-onaga yaxshilik qilish, ularning huzurida taʼzim-tavozuʼ bilan turish, buyurgan ishlarini quloq qoqmay bajarish ekanini uqtiradi. Yana bu surada borliqdagi jonli-jonsiz barcha mavjudot oʻz vujudlari, oʻzaro bogʻlanishlari va bir tartib-intizomga soʻzsiz boʻyinsunishlari bilan ularni yaratgan ham, boshqarib turgan ham yolgʻiz Alloh taolo ekanligiga dalolat qilib turishi taʼkidlanadi.

## Manbalar

ISRO SURASI
Muhandislik

**Muhandislik**, bu  inshoot, mashina, qurilma, tizim va materiallar qurish uchun ilmiy, iqtisodiy va ijtimoiy bilimlarni amaliyotga tadbiq etish hunaridir. Muhandislik bilan shugʻullanuvchi shaxs muhandis, deb ataladi. 

**Muhandislik** - ilm-fan, texnologiya va matematikadan foydalanib, muammolarni hal qiluvchi kasbdir. Muhandislar dunyoni yaxshiroq qilish uchun yangi narsalarni ixtiro qiladi, loyihalashtiradi va quradi. Ular ko'priklar, binolar, mashinalar, dasturiy ta'minot va boshqa ko'plab narsalarni yaratadilar.

Muhandislik juda keng soha bo'lib, u ko'plab ixtisosliklarni o'z ichiga oladi. Masalan, qurilish muhandislari binolar va ko'priklarni loyihalashtiradi va quradi, mashinasozlik muhandislari avtomobillar va samolyotlarni loyihalashtiradi, elektrotexnika muhandislari elektr tizimlarini ishlab chiqadi va boshqaradi.

Muhandis bo'lish uchun odatda muhandislik sohasida oliy ma'lumotga ega bo'lish talab etiladi. Muhandislik dasturlari odatda matematika, fizika, kimyo va boshqa fanlarni o'z ichiga oladi. Muhandislar, shuningdek, muammolarni hal qilish, tanqidiy fikrlash va jamoada ishlash kabi ko'nikmalarga ega bo'lishi kerak.

Muhandislik - bu qiyin, ammo foydali kasbdir. Muhandislar o'z ishlari orqali jamiyatga katta foyda keltiradi va dunyoni yaxshiroq qilishga hissa qo'shadi.

**Mana muhandislikning ba'zi asosiy xususiyatlari:**

**Muammolarni hal qilish:**
Muhandislar doimo muammolarni hal qilish bilan shug'ullanadilar. Ular muammoni aniqlab, uni tahlil qiladi va yechim topish uchun o'z bilimlari va ko'nikmalaridan foydalanadi.
**Ijodkorlik:** Muhandislik - bu ijodiy kasbdir. Muhandislar yangi g'oyalarni ishlab chiqish va ularni hayotga tatbiq etish uchun o'z tasavvurlaridan foydalanadilar.
**Texnik bilim:** Muhandislar o'z sohalarida chuqur texnik bilimga ega bo'lishi kerak. Ular matematika, fizika, kimyo va boshqa fanlarni yaxshi bilishi kerak.
**Jamoada ishlash:** Muhandislar ko'pincha jamoada ishlaydi. Ular boshqa muhandislar, texniklar va boshqa mutaxassislar bilan hamkorlik qiladi.
**Aloqa ko'nikmalari:** Muhandislar o'z g'oyalarini boshqalarga aniq va tushunarli tarzda etkazish uchun yaxshi aloqa ko'nikmalariga ega bo'lishi kerak.
## Manbalar
Amazon daryosi

**Amazon daryosi** yoki **Amazonka** () — Janubiy Amerikadagi daryo, sersuvligi va havzasi maydonining kattaligi jihatidan dunyoda birinchi oʻrinda, uzunligi jihatidan (6,4 ming km, Ukayali irmogʻi bilan taxminan 7 ming km) Nil daryosidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Amazon 7180 ming km² maydondan suv yigʻadi. Asosiy irmogʻi — Maranon. Sharqiy Kordilera togʻ tizmasini kesib oʻtgandan keyin Amazonka pastte-kisligiga chiqadi va Ukayali daryosi bilan qoʻshilib Amazonni hosil qiladi. Amazonga taxminan 500 irmoq quyiladi, koʻpchiligi yirik daryo hisoblanadi. Oʻng tomondan Ukayali, Jurua, Madeyra, Tapajos, Shingu, chapdan — Isa, Yapura, Riu-Negru daryolari qoʻshilib kengaya boradi, oʻrta oqimida 5&nbsp;km, dengizga quyilish oldida 80-150&nbsp;km gacha kengayadi. Amazonning chuqurligi oʻrta oqimida taxminan 70 m, quyilish joyida 15-45 m. Daryo doim sersuv, may — iyunda toshadi. Amazon yil davomida oʻz havzasidan 1 mlrd. tonna loyka oqizib keladi. Oʻrtacha suv sarfi 220 ming m³/sek. Aling irmoqlarida yirik viktoriya-re-giya oʻsimligi oʻsadi, suv hayvonlaridan lamantinlar, delfinlar, suv choʻchqalari yashaydi. 2000 baliq turi bor. Amazon kemalar qatnay oladigan qismining uz. 4300&nbsp;km. Manaus shahrigacha (okeandan 1690&nbsp;km) yirik okean kemalari qatnaydi. Asosiy portlari: Ikitos, Manaus, Obidus, Santa-rel, Belen.

## Havolalar
Sovet Armiyasi

Qizil Armiya (ruschada: Krasnaya armiya, yoki toʻliq nomi Raboche-krestyanskaya Krasnaya Armiya, yaʼni „ Ishchi-dehqonlarning Qizil Armiyasi“) Oktyabr Revolyutsiyasidan keyin oʻzidan oldingi Chor Rossiyasining xududida Bolshevik hukumat tomonidan asos solingan harbiy qoʻshinlardir. Bu armiyaning birinchi va asosiy maqsadlaridan biri tashqi kuchlar (Fransiya, Buyuk Britaniya, Chexoslavakiya, AQSh, Yaponiya Imperiyasi)tomonidan qoʻllab quvvatlangan Oq Armiyani magʻlub qilish boʻlgan. „Qizil“ soʻzi inqilobga aloqadorlikni bildirish uchun berilgan.

**Qizil armiya** — sovet hokimiyati harbiy kuchlarining 1918—46 yillardagi rasmiy nomi. Dastlab Rossiya Ishchi Dehqon qizil armiyasi deb nomlangan. 1918-yil fevralida tashkil topgan. Rossiyadagi fuqarolar urushi davrida Qizil armiyaning soni keskin ravishda ortib, 1918-yil oxirida 3 mln. 1920-yil kuzida 5,5 mln. kishiga yetgan. Keyinchalik qizil askarlarning miqdori ancha kamaytirilsa ham u dunyodagi eng katta armiyalardan biri sifatida oʻz mavqeini saqlab qolgan. Ikkinchi jahon urushi davrida fashizmga qarshi kurashda Qizil armiya asosiy rol oʻynagan. 1946-yilda u sovet armiyasiga aylantirilgan.

Qizil armiya Turkiston mintaqasida shoʻrolar hokimiyatini zoʻravonlik bilan oʻrnatish va saqlab qolishda "faollik" koʻrsatgan. Qizil armiyaning Xivaga qilgan hujumi va Buxoro bosqini natijasida mintaqa toʻla ravishda sovetlashtirilgan. Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat ishtirokchilari Qizil armiya otryadlariga qarshi mardonavor kurashsalarda, 1935-yilda ular butunlay magʻlubiyatga uchrashgan.

## Adabiyotlar

* Turkestan v nachale XX veka: k istorii istokov natsionalnoy nezavisimosti, T., 2000.

Ikkinchi Jahon Urushi tugagandan bir yildan keyin, yaʼni 1946-yilda, bu qoʻshinlar nomi Sovet Armiyasi (ruschada:Sovetskaya Armiya) deb oʻzgartiriladi va SSSR parchalanishiga qadar shu nom bilan yuritiladi.
Qizil armiya

**Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi **koʻpincha **Qizil Armiya** nomi sifatida qisqartirilgan. Bolsheviklar partiyasi, Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi va 1922-yildan keyin Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqining armiyasi va havo kuchlari edi. Armiya 1918 yil yanvar oyida tashkil etilgan. Bolsheviklar Rossiya fuqarolar urushi davrida oʻz dushmanlarining harbiy konfederatsiyalariga (ayniqsa, Oq Armiya deb nomlanuvchi turli guruhlarga) qarshi turish uchun armiya tuzdilar. 1946-yil fevral oyidan boshlab Qizil Armiya Sovet dengiz floti bilan birga, 1991-yilda tarqatib yuborilgunga qadar „Sovet Armiyasi“ rasmiy nomini olgan Sovet Qurolli Kuchlarining asosiy tarkibiy qismini oʻzida mujassam etgan.

## Manbalar
Nicolaus Copernicus

**Nikolay Kopernik** (; ; , yoshligida *Niclas Koppernigk*; lotincha: *Nicolaus Copernicus*, 19-fevral, 1473 – 24-may, 1543) — Uygʻonish davrining astronomi va Yerni olam markazidan olib tashlagan geliosentrik kosmologiyani shakllantirgan birinchi inson.

Kopernikning vafotidan oz vaqt avval chop etilgan *[[De revolutionibus orbium coelestium]]* (*Osmon sferalarning inqilobi*) nomli kitobi koʻpincha zamonaviy astronomiyaning boshlangʻich nuqtasi va fan inqilobini boshlab bergan vahiy deya ataladi. Uning Quyosh olam markaziga joylashtirilgan geliosentrik modeli osmon jismlarining harakati Yerni olam markaziga qoʻymasdan turib tushuntirish mumkinligini isbot qiladi. Bu kashfiyot fan tarixida Kopernik inqilobi deya ataladi.

Uygʻonish davrining buyuk daholari singari Kopernik matematik, astronom, qonunshunoslikda doktor unvoniga ega boʻlgan yurist, shifokor, poliglot, tarjimon, rassom, katolik cherkovining ishchisi, siyosatchi, diplomat va iqtisodchi boʻlgan.

**Kopernik Nikolay** (polyakcha — Kopernik, lot. Copernicus — 1473.19.2, Torun, Polsha — 1543.24.5, Frambork, Polsha) — polyak astronomi, geliotsentrik sistema asoschisi. 1492—94 yillarda Krakov universitetida, keyinchalik Italiyaning Bolonyadagi universitet va boshqa universitetlarida huquqshunoslik, tibbiyot, astronomiya va matematika fanlarini oʻrgangan. K. zamonasining yetuk astronomlaridan biri boʻlgan. U 1543-yilda "Osmon sferalarining aylanishi haqida" asarini nashr ettirgan. Bu asarda Ptolemeynnng fan va dinda hukmron boʻlib kelgan geotsentrik sistemasini rad qiluvchi geliotsentrik sistemani bayon etgan. K. oʻz sistemasida Yerni oddiy sayyoralardek Quyosh atrofida va oʻz oʻqi atrofida aylanadi degan fikrni ilgari surgan. Geliotsentrik sistemaning toʻgʻriligi tez orada Galiley, Kepler, I. Nyuton kashfiyotlari bilan isbotlangan.

## Manbalar

## Havolalar
Corbin Bleu

**Corbin Bleu** (1989-yil 21-fevralda tugʻilgan — Brooklyn, New York, AQSh) — Amerikalik pop-qoʻshiqchi, kompozitor, prodyuser, raqqos va aktyor. 1990-yillar boshida kichik rollarni oʻynagan. Mashhur rollari qatoriga *[[The Beautiful Life]]* serialidagi Isaac ,*[[High School Musical]]*dagi Chad Danforth .

## Diskografiya

### Albomlar
* 2007 Another Side
* 2009 Speed of Light

### Singllar
* 2006 Push It to the Limit
* 2007 Deal with It
* 2008 Run It Back Again
* 2009 Moments That Matter
* 2009 Celebrate You

## Filmografiya

## Manbalar

## Havolalar

* Corbin Bleu — IMDB
* Rasmiy sayti
Zac Efron

**Zac Efron** (toʻliq ismi: **Zachary David Alexander Efron**; ; 1987-yil 18-oktabrda tugʻilgan — San Luis Obispo, Kaliforniya, AQSh ). amerikalik kinoaktyor. Mashhur rollari qatoriga *[[Summerland]]* serialidagi Cameron Bale,*[[High School Musical]]*dagi Troy Bolton .

## Filmografiya

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
Davo (guruh)

„**Davo**“ (sobiq nomi „**Fasl**“) — Oʻzbekistonda tuzilgan rok-guruh. Pop va alternativ rok janrlarida ijod qilgan. Guruhning asosiy tarkibi Shovkat Zikrullayev (vokal, ritm gitara), Muhammad Yusupov (solo-gitara), Izzat Mirusmonov (ikkinchi gitara) va Farruh Vahobovlardan (bas gitara) iborat boʻlgan. Ashulalarni asosan Zikrullayev yozgan. 2022-tilning guruhning „Kelmading“ nomli EPsi Apple Music plarformasida eʼlon qilingan.

Guruh Oʻzbekistonda rok janrida ijod qilgan boshqa guruhlar kabi ommalashmadi, ammo rok shinavandalari orasida tanildi. „Sayyod“ blogini yurituvchi Sardor Komilov guruhning „Kelmading“ qoʻshigʻini yuqori baholagan.

## Singllari
* „Bilaman“
* „Imkonim boʻlsa“
* „Jon“
* „Kelmading“
* „Kelmading“ (Radio version)
* „Qaramading bir bor“
* „Xayolim ojiz“

## Manbalar

## Havolalar
* DaVo YouTubeda
Nos surasi

**Nos surasi** (, *Odamlar*) — — Qurʼoni Karimning 114-chi surasi. Makkada nozil boʻlga 6 oyatdan iborat.

## Asosiy maʼnosi

## Manbalar

NOS SURASI
Falaq surasi

**Falaq surasi** (, nomining maʼnosi — **) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

## Asosiy maʼnosi

## Manbalar

FALAQ SURASI
Carl Linnaeus

**Carl Linnaeus** (shved tilidagi asl ismi **Carl Nilsson Linnæus**, 23-may, 1707 – 10-yanvar, 1778) — binominal nomenklaturaga asos solgan shved botanigi, zoologi va shifokori boʻlgan. U zamonaviy taksonomiya va ekologiyaning otasi deb ataladi. Uning ishlarining asosiy qismi lotin tilida yozilgan boʻlib, lotinchada uning ismi **** deya, 1761-yildan soʻng **Carolus a Linné** deb yozilgan.

LINNEY (Linne, Linnaeus) Karl (1707.23.5, Rosxult - 1778.10.1, Upsala) — shved tabiatshunosi. Shvetsiya Fanlar akademiyasi akademik va uning birinchi prezidenta (1739-yildan), Parij Fanlar akademiyasi akademik (1762-yildan). Lund va Upsala universitetlarida oʻqigan, Upsala universiteti professor (1741-yildan). Oʻsimlik va hayvonlarning zamonaviy sistematikasiga asos solgan, binar nomenklaturani fanga kiritgan. Linnaeus turni ikki nom, yaʼni tur va urugʻ (turkum) nomi bilan atashni taklif etgan; sinf, turkum (tartib), urugʻ (turkum), tur va variatsiya tushun-chalarini anikdab bergan. Linnaeus 1500 oʻsimlik turlarini tavsiflab berdi. Oʻsimliklarni 24 sinf, hayvonlarni 6 sinf (sut emizuvchilar, qushlar, amfibiyalar, baliklar, chuvalchanglar va hasharotlar)ga ajratadi. Amfibiyalarga suvda va quruqlikda yashovchilar hamda sudralib yuruvchilarni kiritadi. Odamni hayvonlar sistemasi (sut emizuvchilar sinfi, primatlar turkumi)ga kiritish oʻsha davrda hukmron boʻlgan dunyoqarashlarga zid edi. Linnaeus sistemasi kup xususiyatlarga kura, sunʼiy bulsa ham oʻz davrida katta ijobiy ahamiyat kasb etdi. U 10000 dan ortiq usimlik, 4200 dan ortiq hayvon turlarini tavsiflab berdi. Linnaeus tibbiyot, oʻsimliklarning iqlimga moslanishk va boshqa masalalarga bagʻishlangan bir qancha asarlar yaratdi. Upsala shahrida Gʻarbiy Yevropada eng yaxshi hisoblangan botanika bogini tashkil etdi.

## Manbalar
Muborak

**Muborak** — Oʻzbekiston respublikasining Qashqadaryo viloyatida joylashgan shahar. Muborak muhim gaz va neft shahridir. Shahar Muborak tumanining markazi hisoblanadi. Muborak shahri Qashqadaryo viloyatining markazi Qarshi shahridan 78&nbsp;km masofada joylashgan.

## Tarixi
Muborak 1974-yildan beri shahar hisoblanib keladi. Baʼzi mahalliy rivoyatlarga koʻra, „Muborak“ nomi Imom Buxoriyning ustozlaridan biri deb sanalgan Abdulloh ibn Muborak al-Marvaziyga atab barpo qilingan „Xoʻjamuborak“ qishlogʻi nomidan olingan.

## Demografiyasi
Muborakning aholisi 31 455 kishidir. 2002-yil aholi soni 28 300 kishi boʻlgan. Muborakda asosan oʻzbeklar yashaydi. Shuningdek, tojik, rus, turkman, ukrain, ozarbayjon va boshqa millat vakillari ham bor.

## Iqtisodi
Muborak muhim gaz va neft shahridir. Muborak yaqinida Muborak gazkondensat koni joylashgan.

## Madaniyati
Muborakda tuman hokimiyati binosi, gazni qayta ishlash zavodi, „Muborakneftgaz“ korxonasi, bosmaxona, toʻrt avtokorxona, oʻn qurilish taʼmirlash korxonasi, dehqon bozori, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. Umumiy taʼlim maktablari, maktabgacha tarbiya muassasalari, sanoat kasb-hunar, tibbiyot, pedagogika-iqtisodiyot kollejlari, kasb-hunar maktabi, telemarkaz, kutubxona, klub, stadion, yoshlar sport majmuasi, tennis korti, madaniyat va istirohat bogʻi, markaziy kasalxona va boshqa tibbiy muassasalar mavjud. Shaharda suv bilan davolash fizioterapiya shifoxonalari faoliyat koʻrsatadi.

## Transporti
Muborak Qarshi—Buxoro temir yoʻlidagi stansiyadir. U yerga Kitob—Qarshi—Buxoro poyezdi qatnaydi. Shuningdek Muborakdan Koson, Qarshi, Buxoro yoʻnalishlari boʻyicha avtobuslar qatnaydi.

## Manbalar

## Havolalar
* Mashʼal futbol jamoasining rasmiy sayti
Soxta fan

**Soxta fan** fan deb beriluvchi, biroq ilmiy metod bilan tekshirila olmaydigan, ilmiy dalillari yoʻq yoki boshqa ilmiy mavqeʼi mavjud boʻlmagan ishonch yoki iddaolar toʻplamidir. Soxta fan noaniq, oshirib yuborilgan yoki tasdiqlanmas iddaolar, taraflilik, boshqa mutaxassislar uchun yopiqlik, ratsional nazariyalar tizimi yoʻqligi bilan xarakterlanadi.

Biror soha, amaliyot yoki bilimlar toʻplami jamiyat normalariga binoan ravishda fan yoki ilmiy tadqiqot deb iddao etilsa-yu, ammo ilmiy mezonlarni ochiqlikcha qanoatlantirmasa, unga soxta fan, deyiladi. Fan vahiy, teologiya yoki spiritualizmdan fizik olamga empirik tadqiqot va tekshiruvlar orqali boqishi bilan farqlanadi. Ommabop fandagi baʼzi qarashlar fan kriteriylariga mos kelmaydi. Ommabop fan omma nigohida soxta va haqiqiy fan orasidagi chegarani xiralashtirishi va qisman ilmiy taxayyulotdan iborat boʻlishi mumkin. Soxta ilmiy qarashlar shunchalik keng tarqalganki, ularga hatto baʼzi oʻqituvchi va muxbirlar ham ishonishadi.

Haqiqiy va soxta fan orasida chegara chizish etik, siyosiy, falsafiy va ilmiy muammodir. Fanni soxta fandan ajratish tibbiyot, sud ekspertizasi, ekologik siyosat va taʼlimda juda muhimdir. Astrologiya, tabiblik va okkultizmda taqdim etiladigan iddaolarning ilmiy yoki emasligini farqlay olish taʼlim va ilmiy savodxonlikka bogʻliq.

„Soxta fan“ iborasi koʻpincha haqoratomuz hisoblanadi, chunki u fan deb beriluvchi biror bilimni xato yoki hatto yolgʻon, deyish bilan barobardir. Shuning uchun soxta fan bilan shugʻullanuvchilar oʻz sohalarini bunday nomlashga qarshi chiqishadi. 

## Manbalar
Armon (film)

„**Armon**“ () — taniqli oʻzbek rejissori Melis Abzalov 1986-yil yaratgan drama film. Filmda Ikkinchi jahon urushi yillarida oʻzbek ayollari, qariyalari va yoshlari qilgan mashaqqatli mehnat tasvirlangan.Kino Qashqadaryo viloyati Kitob tumanida tasvirga olingan

## Syujeti
1920-yillarda Boʻri yosh bolaligida otasidan ayriladi. (Otasining ham ismi Boʻri boʻladi. Otasi rolini Yodgor Saʼdiyev oʻynagan.) Ulgʻaygach u shaharga borib oʻqiydi va elektr ishchisi boʻlib yetishadi. Soʻngra tugʻilgan qishlogʻiga qaytadi. Qishloqdagi barcha qizlarga manzur boʻlishiga qaramay, Boʻri allaqachon boshqa yigitga unashtirilgan Xumorni sevib qoladi. Fashistlar Olmoniyasi bilan Sovet Ittifoqi oʻrtasida urush boshlangach Boʻri hamqishloqlari bilan urushga otlanadi. U urushdan qaytib kelmaydi.

## Rollarda
* **Boʻri** (otasi) — Yodgor Saʼdiyev
* **Boʻri** (oʻgʻli) — Baxtiyor Zokirov
* **Boyxotin** — Oybarchin Bakirova
* **Rais** — Obid Yunusov
* **Xumor** — Dilorom Egamberdiyeva
* **Qoʻzivoy** — Diyas Rahmatov
* **Oʻlmasoy** — Raʼno Zokirova

## Manbalar

## Havolalar
*
Maryam surasi

**Maryam surasi** (,) — Qurʼoni Karimning 19-surasi. Makkada nozil boʻlgan, 98 oyatdan iborat.

## Asosiy maʼnosi
Bu surada ham bir qancha paygʻambarlar qissalari zikr qilinadi. Dastlab Zakariyo va uning keksalik chogʻida koʻrgan farzandi Yahyo haqida soʻzlanib, soʻngra eng ajib va gʻarib qissa — Maryam va uning beota dunyoga kelgan va beshikda yotgan chogʻidayoq tilga kirib, oʻzining kimligini aytgan farzandi Isoning qissasi hikoya qilinadi va Yaratgan nazdida bu oson ish ekanligi taʼkidlanadi. Suraning "Maryam" deb nomlanishiga ham sabab shudir.

Yana bu surada Alloh taoloning paygʻambarlaridan Ibrohim, Is'hoq, Yaʼqub, Muso, Horun, Ismoil, Idris va Nuhlarning nomlari ham zikr qilinib, ularning barchalari bir zanjirning halqalari ekanliklari, yaʼni Yagona Allohning diniga daʼvat etganliklari yana bir bor eslatib oʻtiladi.

Shuningdek, bu surada qiyomatning ayrim manzaralari, u kunning dahshatlari — jahannamga tashlanishlarini kutib, tiz choʻkib turgan kofirlarning ahvoli ilohiy qalam bilan chizib beriladi. Lekin U zotning yolgʻiz Allohga bandalik qiladigan kishilarga bu dunyoda ham, u dunyoda ham rahm-shafqatli ekanligi taʼkidlanib, suraning bir necha oʻrinlarida Alloh kalimasining oʻrniga "Rahmon" - "Mehribon" soʻzi qoʻllanadi.

Sura nihoyasida Alloh taoloning farzand va sherikdan pok — tengi yoʻq zot ekani yana bir karra uqtirib oʻtiladi.

## Manbalar

MARYAM SURASI
Kelinlar qoʻzgʻoloni (film)

„**Kelinlar qoʻzgʻoloni**“ () — taniqli oʻzbek rejissori Melis Abzalov 1984-yil yaratgan kinokomediya. Komediya Said Ahmadning shu nomli asari asosida olingan. „Kelinlar qoʻzgʻoloni“ sovet davrida olingan eng yaxshi oʻzbek kinokomediyalaridan biri hisoblanadi. Melis Abzalov 1982-yil yaratgan „Suyunchi“ filmidagi kabi „Kelinlar qoʻzgʻoloni“da ham qattiqqoʻl buvi haqida soʻz boradi.

## Syujeti
Farmon bibi (Tursunxon Jaʼfarova ijro etgan) mehribon, ammo juda qattiqqoʻl ona boʻlib, oʻzining yetti oʻgʻli va ularning oilalari bilan bir hovlida yashaydi. Eng kenja oʻgʻliga tushgan kelin Nigora Farmon bibiga qarshi „qoʻzgʻolon“ koʻtaradi, boshqa kelinlar esa uni qoʻllab-quvvatlaydi. Farmon bibi kelinlariga yon berishga va ularning talablarini bajarishga majbur boʻladi.

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
*
Viswanathan Anand

**Anand Vishvanatan** (tam. **விசுவநாதன் ஆனந்த்**; 11-dekabr 1969-yilda tugʻilgan) hind shaxmatchisi, xalqaro grossmeysteri va joriy jahon chempionidir. Anand Jahon Shaxmat Chempionatida besh marta yutgan (2000, 2007, 2008, 2010, 2012), 2007-yildan beri chempionlikni ushlab kelmoqda.

Anand Hindistonning birinchi grossmeysteridir. 2007-yili unga Hindistonning ikkinchi eng yuqori mukofoti Padma Vibhushan berildi va u bunday mukofot olgan ilk sportchi boʻldi.

Anand koʻp qirrali shaxmatchi &mdash; u turnir, match, tez shaxmat va nokautli musobaqalarda jahon chempionidir.

2012-yilgi jahon chempionatida u isroillik Boris Gelfandni yengib, chempionlikni saqlab qoldi.
## Manbalar

## Havolalar
* Vishvanatan Anand Twitteri
Shaxmat boʻyicha jahon chempionati

**Jahon Shaxmat Chempionati** shaxmat oʻyinini jahonda kim eng yaxshi oʻynashini aniqlash uchun tashkillashtirilgan musobaqadir. Istalgan yosh va jinsdagi odamlar unda qatnasha oladi.

Birinchi rasmiy shaxmat chempionati 1886-yili Wilhelm Steinitz va Johann Zukertort orasida boʻlib oʻtgan. 1886 dan 1946-yilgacha qoidalarni chempion oʻrnatardi. 1948 dan 1993-yilgacha chempionat FIDE jahon shaxmat federatsiyasi tomonidan boshqarilgan. 1993-yili oʻsha paytdagi chempion Garri Kasparov FIDEdan chiqib, alohida chempionat yaratdi. Bu ahvol 2006-yilgacha davom etib keldi, keyin chempionliklar birlashdi.

Hozirgi jahon chempioni Dommaraju Gukeshdir. U 2024-yildan beri shu unvonni saqlab kelmoqda.

## Jahon chempionlari

## Ayollar 0'rtasidagi jahon chempionlari

## Havolalar
* FIDE sayti
## Manbalar
Boris Gelfand

**Boris Abramovich Gelfand** (; ; 24-iyun 1968-yili tugʻilgan) kelib chiqishi belarus boʻlgan isroillik shaxmatchi, grossmeysterdir. 2011-yili Nomzodlar Turnirini yengib, 2012-yili jahon chempioni Vishvanatan Anand bilan matchga chiqdi. Match 6-6 hisobda durang ketayotgan edi, lekin Gelfand tez pleyoffda yutqazdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Boris Gelfand profili
Maftuningman

„**Maftuningman**“ () — taniqli oʻzbek rejissori Yoʻldosh Aʼzamov 1958-yil yaratgan oq-qora kinotasmaga olingan musiqiy kinokomediya. Film birinchi oʻzbek kinokomediyasi boʻlib, eng sara oʻzbek filmlaridan biri hisoblanadi. Filmda oʻzbek madaniyatining qiziqarli jihatlari hamda sovet kolxozlaridagi hayot tasvirlangan.

## Syujeti
„Maftuningman“ filmida ikki kinochining shu nomli musiqiy film olish uchun aktyor va aktrisa izlashi tasvirlangan. Kinochilarning biri Oʻzbek SSRning turli qismlariga borib aktyor qidiradi. Qayerga bormasin, juda ham isteʼdodli kishilarni uchratadi, mamlakatning boshqa hududlaridagi talantli odamlar haqida eshitadi. „Maftuningman“ filmiga aktyorlar haqiqatan ham shu yoʻsinda tanlangan.

## Ashulalar
„Maftuningman“ filmida aytilgan barcha qoʻshiqlar koʻpchilikka maʼqul keldi va hozirgi kunda ham oʻzbeklar bu qoʻshiqlarni sevib tinglaydi. Koʻpchilik filmda aytilgan qoʻshiqlarni yoddan biladi. Filmda aytilgan „Doʻppi tikdim“ (Turob Toʻla qalamiga mansub), „Goʻzal Toshkent“, „Maftun boʻldim“ va „Sartarosh“ kabi ashulalar xalqning sevimli qoʻshiqlariga aylangan.

## Manbalar
Mahallada duv-duv gap

„**Mahallada duv-duv gap**“ () — 1960-yil yaratilgan oq-qora kinotasmaga olingan oʻzbek kinokomediya. Filmga Shuhrat Abbosov va Yuriy Stepchuk rejissorlik qilgan. „Mahallada duv-duv gap“ eng sara oʻzbek filmlaridan biri, SSSR xalq artisti Abbosov esa oʻzbek kinosining asoschilaridan biri hisoblanadi.

## Syujeti
Filmda Toshkent shahrining eski qismidagi mahallalardan biridagi zamonaviy turar-joy binolari qanday qurilayotgani haqida hikoya qilinadi. Film qahramonlari quruvchilarning oilalari: qizi Sayyora bilan ishlayotgan gʻisht teruvchi, oʻgʻli Azimjon Moskvada oʻqishini tugatayotgan Mehrixon aya hamda omborxona mudiri Arslon va uning kranchi oʻgʻli Umarjon haqida hikoya qiladi.

Oʻqishni tamomlab, Sayyora yaqinlaridan yashirincha zavodga kiradi. Qoʻshnilar uning taqdiriga aralashishga harakat qil. Mehrixon oʻz oʻgʻli Azimjonga, Oyposhsha esa oʻz oʻgʻli Umarjonga olib bermoqchi. Azimjon allaqachon Moskvada uylangani, Arslonning oʻgʻli Umar esa u bilan qurilishda birga ishlaydigan Umidani sevib qolgani ma’lum boʻaldi. Yoshlar Umarga ota-onasining qarshiligini yengib, Umida bilan turmush qurishiga yordam beradi. Baxtli oilalar mahalladan yangi qurilgan uyga koʻchib oʻtadi.

## Rollarda

## Ssenariy
Film uchun ssenariy boshida rus tilida yozilgan. Ammo Shuhrat Abbosov filmni oʻzbek tilida olishni istagan. Tasvirga olish boshlanishidan bir kun avval Abbosov mashhur oʻzbek yozuvchisi Abdulla Qahhordan ssenariyni oʻzbek tiliga tarjima qilib berishini iltimos qilgan. Abdulla Qahhor oʻsha paytda shifoxonada davolanayotgan boʻlgan. U ssenariyni shifoxona qarshisidagi oʻtirgʻichda oʻtirib ikki soatda tarjima qilgan. Abdulla Qahhor filmning oxirida tarjimon sifatida aytib oʻtilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Louis Pasteur

**Lui Paster** (fransuzcha: Louis Pasteur; 27-dekabr, 1822 – 28-sentabr, 1895) – fransuz kimyogari va mikrobiologi, hozirgi zamon mikrobiologiyasi va immunologiyasi asoschilaridan biri. Parij Fanlar akademiyasi (1862) va Fransiya tibbiyot akademiyasi (1873), Fransiya akademiyasi (1886) akademik Strasburg universiteti (1849), Lill universiteti (1854), Oliy normal maktab (1857) va Parij universiteti (1867) professor 1888-yil Parijda xususiy mikrobiologiya ilmiy tadqiqot institutini (Paster instituti) tashkil qiladi va boshqaradi.

Paster spirtli (1860), sut kislotali va yogʻ kislotali (1861) bijgʻishlar mikroblarning ferment ishlab chiqarish faoliyati sa-babli vujudga kelishini, kislorodsiz sharoitda yashaydigan mikroblar – ana-eroblar borligini isbotladi. Pasterning vino hamda pivolarning achib qolishi va pilla qurti kasalliklari (1870) sabablarini aniklab, bu mikroblarga qarshi samarali chora-tadbirlarni (pasterizatsiya usuli) ishlab chiqishi sanoat va oziq-ovqat mikrobiologiya -sining shakllanishiga asos boʻldi. Paster dunyoda birinchi boʻlib ilmiy izlanishlar natijasida parrandalar vabosi (1879), kuydirgi (1881) va quturish (1885) kasalliklariga qarshi vaksina tayyorlash usulini ishlab chiqdi va kasallikning oldini olishda kuchsizlantirilgan kasallik qoʻzgʻatuvchi bilan emlash mumkinligini tasdiqlab, immunizatsiya (immunlash)ga asos soldi.

Paster oziq muhitlarga tashqaridan begona mikroorganizmlarni tushirmaslik va yiringli yaralarga qarshi kurashish usullarini ishlab chikib, aseptika va antiseptikaga asos soldi. Paster oʻz ilmiy izlanishlarining natijalari asosida mikroorganizmlar oʻzidan-oʻzi vujudga keladi degan nazariyani rad etdi.

## Manbalar
* Izbrannie trudi, t. 1—2, M., 1960.
Butlar Qurʼonda

**Butlar Qurʼonda** — qadimgi arablarning butlari haqida Qurʼoni Karimning Najm, Saffot, Nuh suralarida bayon qilingan. Arablarning hammasi boʻlib toʻqqizta buti Qurʼonda bayon qilingan.

## Baʼl

**Baʼl** () qadimgi Suriya, Finikiya xalqlarining oltindan yaslgan buti. Baʼlni Urush hudosi, Osmon hudosi, Quyosh hudosi va boshqa nomlar bilan atashgan. Qur`oni Karimda Baʼl haqida Saffot surasida bayon qilingan.

*123. Ilyos ham shak-shubhasiz payg‘ambarlardandir.*

*124. Eslang, u o‘z qavmiga degan edi: „(Allohdan) qo‘rqmaysizlarmi?!“*

*125-126. Sizlar Baʼlga sig‘inib, sizlarning ham, avvalgi ota bobolaringizning ham Parvardigorini — eng go‘zal-afzal Yaratguvchi Allohni tark qilurmisizlar?!"
*
*127. Bas (qavmi Ilyosni) yolg‘onchi qildilar. Endi albatta ular (do‘zax azobiga) hozir qilinguvchidirlar.*

*128. Magar Allohning pokiza bandalarigina (azobga duchor bo‘lmaslar).*

*129. Biz keyingi (avlod)lar orasida (Ilyos) haqida (go‘zal maqtovlar-olqishlar) qoldirdik.*

*130. Ilyosga salom bo‘lgay.*

*131. Albatta, chiroyli amal qilguvchilarni mana shunday mukofotlarmiz.*

*132. Albatta, u Bizning mo‘min bandalarimizdandir.*

## Makka hudolari
Makkalik mushriklar xudoning sherigi bor deb eʼtiqod qilar edilar. Ular sigʻinadigan butlarning eng ulugʻlari Lot bilan Uzzo sanalardi. Bu haqida Najm surasida bayon qilingan:

*19-20. (Ey mushriklar, o‘zlaringizcha sig‘inayotgan sanamlaringiz) — „Lot“, „Uzzo“ va yana uchinchilari bo‘lmish tuban „Manot“ haqida hech o‘ylab ko‘rdinglarmi?!*

*21. (Sizlar o‘sha but-sanamlarni va farishtalarni „Allohning qizlari“, deysizlar, demak) erkak (jinsi) sizlarniki-yu, ayol (jinsi) U zotnikimi?!*

*22. U holda bu adolatsiz taqsim-ku?!*

2*3. U (nom)lar faqat sizlar o‘zlaringiz va ota-bobolaringiz qo‘yib olgan nomlardir. Alloh ular(ga ibodat qilish) haqida biron hujjat tushirgan emas. U (mushrik)larga (payg‘ambar alayhis-salom vositalarida) Parvardigor tomonidan hidoyat (Qur’on) kelib turgan holda ular faqat gumonga va havoyi nafslarigagina ergashadilar-a!*
### Lot

**[[Al-Lot]]** ( *qadimgi arablarning taniqli hudosi.*) naqshinkor oq harsang edi. U Toif shahrida boʻlib, ustiga bino qurilgan, pardasi, xizmatchilari bor edi. Uning atrofida keng sahn boʻlib, u yer Saqiyf qabilasi va unga tobeʼ boʻlganlarning fahri hisoblanar edi. Ularning eʼtiqodicha, Lot Ka`badan keyingi ikkinchi oʻrinda turar edi. lot soʻzining oʻzi esa, Alloh soʻzining muannasi, yaʼni, ayollik maʼnosi edi.

### Uzzo
### Manot

## Nuh qavmining xudolari
### Vadda
### Suva
### Yogʻus
### Yauk
### Nasr

## Manbalar
* NAJM SURASI
* Riyozus-solihiyn
* SOFFAT SURASI
Faqir

**Faqir** ( – *kambagʻal*) moddiy yoki maʼnaviy jihatdan muhtoj odam. Kambagʻal (fuqaro)ga, yaʼni ijtimoiy jihatdan nochor odamlarga gʻamxoʻrlik qilish zarurligi Qur’oni karimda, sunna va pandnoma asarlarida alohida taʼkidlanadi. Zohidlik va soʻfiylik „kambagʻallik“ („faqr“, „fuqr“)ni keng targʻib qilgan. „Faqir“ deyilganda „darvish“ va „soʻfiy“lar tushunilgan. Shoirlar, mualliflar, xattotlar ham oʻzlarini kamtarlik bilan Faqir deb atashgan.

**Faqir** – moddiy jihatdan muxtoj, nochor, kambagʻal, qashshoq odam. Baʼzi kishilar (shoirlar, mualliflar, xattotlar) „men“ soʻzi oʻrnida oʻzlarini kamtarlik bilan faqir deb atashgan.

## Manbalar

*Islom ensiklopediyasi – Toshkent 2004*
Darvish

**Darvish** ( — turkcha *derviš* — kambagʻal) qalandar -qashshoq, - o‘zini Alloh yo‘lida xizmat qilishga bag‘ishlagan va o‘zini o‘zi kamolotga yetishtirish yo‘liga kirgan inson. „So’fiy“ so‘ziga sinonim. Darvishlik taʼlimotining asosini zikr tushish orqali xudo bilan „yaqinlashish“ va, hatto, u bilan „qo‘shilib ketish“ mumkin, degan g‘oya tashkil qiladi. Eron, Oʻrta Osiyo, Turkiyada Darvish so‘zi tor maʼnoda — shaxsiy mulki bo‘lmagan kambag‘al, daydi zohidni (16-asr boshigacha -"qalandar" atamasining sinonimi) anglatgan. Darvishning boshlang‘ich maʼnosini bildirgan „kambag‘al“ so‘zi soʻfiylikning ixtiyoriy kambag‘allik, oz narsaga qanoat qilish haqidagi taʼlimotidan kelib chiqqan. Darvishlar muayyan maslak (suluk)ka birlashgan va uning goyalarini targ‘ib qilgan. Darvishlikning mashhur suluklari:
naqshbandiylik, yassaviylik, kubroviylik va bilan taʼlimoti, amaliyoti, odati va kiyimlaridan qatʼiy nazar, Darvishlar ikki guruh — daydi, doimo darbadarlik qilib yuruvchilarga va shayx, pirlar rahbarligida muqim yashovchilarga bo‘lingan.

Darvishlarning birinchi guruhi erta bahorda dunyo bo‘ylab safarga otlanganlar. Shuning uchun ularni „darbadar“, eshikma-eshik yuruvchi deb ham ataydi. Ikkinchi guruhi hunarmandlar, savdogarlar, turli darajadagi amaldorlar va boshqalardan iborat bo‘lib, uyda yashab, o‘z ishlari bilan shug‘ullangan. Ular har kungi ibodatni bajargan, hafta yoki oyning aniq belgilangan kuni umumiy zikr tushishga qatnashganlar. Inqilobdan oldin Oʻrta Osiyoda ham Darvishlik keng yoyilgan, Darvishlarning faoliyati bilan bog‘liq qalandarxonalar va xonaqoxlar mavjud bo‘lgan.
Darvishlik suluklarining taʼsiri Pokiston, Hindiston, Indoneziya, Eron va Afrikaning ayrim mamlakatlarida hozir ham mavjud.

## Galereya


Tasvir:Wassilij Wassiljewitsch Wereschtschagin 001.jpg
Tasvir:Gérôme - Whirling Dervishes.jpg
Tasvir:Mevlevi-Derwisch.jpg
Tasvir:Turkey.Konya053.jpg
Tasvir:Whirling Dervishes.jpg
Tasvir:Whirling Dervishes, Konya, Turkey, RMO.jpg
Tasvir:Amedeo Preziosi - Turks.jpg
Tasvir:Mevlevi dervishes 1887.jpg



## Manbalar

## Adabiyotlar
*Islom ensiklopediyasi — Toshkent 2004*

## Havolalar
Pir

**Pir** ( — *keksa, qari*) — soʻfiylik anʼanasida tariqatlarning oliy rahnamolari yoki obroʻli rahnamolar. Shuningdek, har bir murid oʻz murshidini ham pir deb atagan. Aholi orasida pir tushunchasi avliyo, maʼlum bir hunarning asoschisi maʼnosida ham ishlatiladi.

## Manbalar
Shum bola (film)

„**Shum bola**“ () — Gʻafur Gʻulomning shu nomli asari asosida 1977-yil olingan sarguzasht film. Filmga Damir Salimov rejissorlik qilgan, ssenariyni Shuhrat Abbosov va Aleksandr Naumov yozgan. Oʻzbek kino ishqibozlarining sevimli filmlaridan biriga aylangan „Shum bola“ ham oʻzbek, ham xorijiy film tanqidchilari tahsiniga sazovor boʻlib keladi. Tinib-tinchimasligi sabab turli koʻrgiliklarga yoʻliquvchi oʻn yoshli Shum bola (filmdagi asl ismi Qoravoy) rolini Abduraim Abduvahobov oʻynagan.

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
*
Eshon

**Eshon** (chigʻatoycha — *išan*) — soʻfiylik oqimlarida diniy rahnamolar unvoni. Odatda, Eshonlar darvishlik, so’fiylik oqimlarining biriga mansub boʻlgan. Ismoiliylar firqasi dindorlar jamoasining rahbari ham Eshon deb atalgan. Oʻrta asrlarda soʻfiy rahnamolariga murojaat qilishda ularning ismlari oʻrnida Eshon, baʼzan „pir“ soʻzlari qoʻshib ishlatilgan. Eshonlarga muridlarni soʻfiylik yoʻliga oʻrgatuvchi (murshid), bemorlar dardiga shifo beruvchi, kelajakni oldindan aytuvchi sifatida qarab kelingan.

Bazi tarixiy manbalarda eshonlar musulmon Chingizxon avlodidan, deyarli kopchilik eshonlar korinishda xam sariqdan kelgan aziyat yuzli, va ismini oxirida xon qoshimchasi bor, Aziyat yuzli oq yuzli, arablarga mutlaqo tortmaydi, ikkinchidan, tarixiy hujjatlarda aynan Chingizxon avlodidan Abulğozi Bahodurxonni shajaratul turk kitobida shunday yozadi, iqtibos:Ul zamonda Chağatayxan naslindin Toqluq Temirxon tegan Qoshğarda azim ESHONxon bolub erdi. Chağatayxon bolsa Chingizxon nevarasi boladi. Baxodurxon yana shunday yozadi, Chingizxon avlodlarini aksari oq sariq boldi kozlari ashxol boldi, kozini bubachiği qizil yani malla rang boldi deb yozadi

Manba: Abulğozi Baxodurxon Shajaratul Turk

## Etimologiyasi
Eshon so‘zi fors tilidan “ایشان" - ,,ular” degan ma’noni anglatadi. Qozoqlar: ishan; qirgʻizlar: eshen; tojiklar: eshon; tatarlar: ishan; turkmanlar: işan; uygʻurlar: ایشان tarzida talaffuz qiladilar. Eshonlar Oʻrta Osiyodagi soʻfiy yetakchilariga berilgan sharafli unvondir. Jianping Vangning xulosalariga qaraganda, ,,Sharqiy Turkistonda topilgan so‘fiylik ta’limotida eshon ilohiy tabiatga ega bo‘lib, musulmonlar va Alloh o‘rtasida vositachi vazifasini bajaradi. Eshon o‘z guruhida mutlaq hokimiyatga ega va o‘z xalifasi va hofizini nomzod qilib ko‘rsatishi mumkin. Odatda, eshonlar o‘z mavqeyini o‘z oilasi ichidan meros qilib oladi va uni o‘z avlodlariga o‘tkazadi. Ayrim hollarda o‘zining eng iqtidorli shogirdlariga ham eshonlik rutbasini topshirganlar. Eshon so‘zi shaxslar ismlarining bir qismi sifatida ham uchraydi.

Pir so‘zi ham fors tilida “پير” — keksa, qari ma’nosini ifodalaydi. Pirlar so‘fiylik an’anasida tariqatlarning oliy rahnamolari yoki obro‘li rahnamolari bo‘lganlar. Shuningdek, har bir murid o‘z murshidini ham pir deb atagan. Aholi orasida ,,pir” tushunchasi avliyo, ma’lum bir hunarning asoschisi ma’nosida ham ishlatiladi. Markaziy Osiyodagi mashhur eshonlardan Afoq Xoja[3], Dukchi Eshonlarni keltirib o‘tish mumkin.

## Manbalar
Tariqat

**Tariqat** (arabcha — yoʻl, usul) —   tasavvufga amal qilish. Unga koʻra, sufiy yoki solik tirikchilikning barcha tashvishlaridan voz kechishi, doim kambagʻallikda qanoat qilib yashashi, tarkidunyo qilishi, har narsani xudodan deb bilishi, xudoni sevishi va unga intilishi, ixtiyorini pir, murshidga topshirishi lozim. Bundan tashqari tariqat tushunchasi koʻproq tasavvuf yoʻnalish (suluk)i, tarmogʻi maʼnosida qoʻllanadi. Tarixda tasavvuf tariqatlarini notoʻgʻri tushunish va talqin qilish natijasida baʼzi mutaassiblikka berilish holatlari ham kuzatilgan. Tasavvufda T. koʻp boʻlgan, mas., tayfuriya, qodiriya, suhravardiylik, bektoshiya va boshqa Oʻrta Osiyoda naqshbandiya, kubroviylik, yassaviylik T.lari tarqalgan.

**Tariqat** ( yoʻl, usul) — so’fiylikka xos tushuncha. Uch maʼnoda ishlatiladi: 1) umuman soʻfiylik yoʻli; 2) soʻfiylikning muayyan tarmogʻi, yoʻnalishi; 3) soʻfiylik bosqichlaridan biri. Lekin Tariqatni soʻfiylik yoʻnalishlari (suluklari), tarmoqlari maʼnosida qoʻllash kengroq tarqalgan. Soʻfiylikning bosqichi sifatida Tariqat soʻfiylar oldiga qoʻyiladigan oʻziga xos talablar majmuasini, xilma-xil ruhiy-jismoniy xatti-harakatlarni oʻz ichiga oladi. Tariqatga qadam qoʻyish — tirikchilikning barcha tashvishlaridan voz kechish hamda ixtiyorni pir-murshid (eshon)ga topshirishdan boshlanadi. Undan keyin Tariqat yoʻlida soʻfiy yana bir necha bosqich (maqom)larni, jumladan doim kambagʻallikda, tasodifiy rizq hisobiga yashash (faqr), tarki dunyo qilish (zuhd), har narsani faqat xudoga solish (tavakkul), uni sevish va unga intilish (muhabbat, shavq) va boshqa bosqichlarni oʻtaydi. Soʻfiylikning baʼzi yoʻnalishlari insonni nafaqat zohidlik, balki mutaassiblik yoʻliga ham yetaklaydi. Soʻfiylikda Tariqatlar gʻoyatda koʻp boʻlgan. Hozirgacha ayrim Sharq mamlakatlarida saqlanib kelayotgan qodiriya (Eron va Afgʻonistonda), rifioya (Eron), tayfuriya (arab mamlakatlari), mavlaviya (Turkiya), chishtiya (Hindiston, Pokiston), bektoshiya (Turkiya), safaviya (Eron) va boshqa shular jumlasidandir. Oʻrta Osiyoda esa, ilgaridan naqshbandiylik(Bahouddin Naqshbandiy), kubroviylik(Najmiddin Kubro),yassaviylik(Ahmad Yassaviy) tariqatlari tarqalgan.

## Tariqatlar roʻyxati
Panama kanali

**Panama kanali** () uzunligi 82 kilometr, eni 51 metrdan iborat. Panama kanali Amerikaning eng janubiy mamlakati Panamada joylashgan boʻlib, Atlantika okeani (Karib dengizi) orqali Tinch okeani bilan bogʻlab turadi.

Panama kanalini qurish 1880-yilda boshlangan va 1914-yilda qurub bitkazilgan.

## Qurilishi
Panama kanaliga birinchi urinish 1881-yil 1-yanvarda qilingan. Loyiha Suvaysh kanalini qurgan Ferdinand de Lesseps boshchiligida dengiz sathidan kanal sifatida ishlab chiqilgan.

Kanal qurilishining dastlabki yillarida qazish ishlari natijasida hosil bo‘lgan chiqindilarni tashishda tashkiliy ishlar yo‘qligi, transport vositalarining yetishmasligi natijasida dastlabki jiddiy muammolar yuzaga kela boshladi. Bularning barchasidan tashqari, sodir boʻlgan ko'chkilar bilan ham katta qiyinchiliklarga duch keldi. Ko'chkilarning oldiniolish uchun Kanalning ma'lum qismlarida qazish chuqurligini kamaytirish kerak edi.

Kengaytirilgan Panama kanali 2016-yil 26-iyunda yana ishga tushdi.
Suyunchi (film)

„**Suyunchi**“ () — taniqli oʻzbek rejissori Melis Abzalov 1982-yil yaratgan drama film.

## Syujeti
Filmda kichik Oʻzbek SSR qishlogʻida oʻgʻli, kelini va 10 oʻgʻil nevarasi bilan yashovchi Anzirat ona haqida hikoya qilinadi
(Anzirat ona rolini Zaynab Sadriyeva oʻynagan). Anziratning qattiqqoʻlligi sabab hamqishloqlari uni „General Buvi“, deb ataydi.

1930-yillarda Anzirat ona qishlogʻining kolxoziga boshchilik qilgan, koʻp qiyinchiliklarni koʻrgan boʻladi. Yoshi ulgʻaygach ham dam olish oʻrniga baʼzi hamqishloqlarining yalqovligi, ochkoʻzligi va eʼtiborsizligiga chiday olmaydi, oʻz oilasida tartib oʻrnatishga harakat qiladi. Anzirat onaning oʻgʻli boʻlsa hamma vaqtini homilador ayoliga uy ishlarida yordam berish oʻrniga farzandlari bilan oilaviy futbol komandasi tuzishga bagʻishlaydi. Anzirat onaning vafotidan keyin qishloq aholisi usiz qishloqning huvillab qolganini sezadi. Ular Anzirat ona qishloqlarining vijdoni boʻlganini anglab yetishadi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Gʻayb

**Gʻayb** ( — insondan goyib hodisalar) — inson sezgi aʼzolari bilan his eta olmaydigan, bilish imkonlari bilan idrok eta olmaydigan hodisa. Inson oʻzining nechogʻli bilimdonligi bilan gʻururlanmasin, uning bilganidan bilmagani koʻp boʻlib qolaveradi. Oʻsha gʻayb narsalarni bilishda insonning birdan-bir vositasi bor, u ham boʻlsa, ilohiy vahiydir. Qolgan barchasi taxmin va gumonlardan boshqa hech narsa emas.

Moʻmin-musulmonlar Gʻaybga iymon keltirish bilan boshqalardan ajralib turadilar. Chunki,
aqida bobi, asosan, Gʻaybga, yaʼni, koʻzi bilan koʻrib, qoʻli bilan ushlamagan narsalarga
ishonishdan iboratdir. Allohga imon keltirish ham gʻaybga imondir. Shuningdek,
farishtalarga, ilohiy kitoblarga, Paygʻambarlarga, qiyomat kuniga, jannatga, doʻzaxga, yaxshi-yu yomon qadarning Allohdan boʻlishiga imon keltirish ham Gʻaybga ishonishdir. Ushbular va bundan tashqari insonni har tarafdan oʻrab turgan, oʻtmishni, hozirni va kelajakni ilohiy parda ortida tutib turgan son-sanoqsiz narsalar gʻaybiyotdir. Inson gʻaybni bilish borasvda gʻoyat ojizdi. U birinchi inson — Odamatoning qaerda va qachon paydo boʻlganini bilmaydi. Bilishi mumkin boʻlgan narsa — Qurʼoni karimdagi maʼlumotlar. Boshqa hammasi taxmin, gumon, faraz va hokazo. Inson hatto oʻz boshiga kelajakda qanday hodisalar kelishini bilmaydi. Oʻziga tegishli narsalarni bilmaganidan keyin, olamdagi boshqalarga aloqador narsalarni umuman bilmaydi. Alloh taolo esa, ularning hammasini bilguvchidir. Gʻaybning kalitlari Alloh taoloning Oʻzidaligi shundadir. Bu kalitni hatto Paygʻambarlar ham bilmaydilar. Kimki, gʻayb ilmini daʼvo qilsa, kofirlardan boʻladi.

Aqoid ilmida „gʻaybiyot“ deb nomlangan, iymon keltirish lozim boʻlgan narsalardan,
Arshni, Kitobni va bilishni aytish mumkin.
Tezlik

Fizikada **tezlik** (\vec v,  yoki ) vektor kattalik boʻlib, fazoda nuqtaning berilgan sanoq tizimiga nisbatan harakatlanish surʼati va yoʻnalishini ifodalaydi. Kundalik hayotda tezlik atamasi ostida ushbu kattalikning skalar qiymati tushuniladi. Masalan, „soatiga 60 chaqirim“ – skalar, „sharq tomonga soatiga 60 chaqirim“ – vektordir.

**Tezlik** (mexanikada) – moddiy nuqta harakatining asosiy kinematik koʻrsatkichlaridan biri; vektor kattalik boʻlib, v q Qfr munosabat orqali aniqlanadi, bunda f* moddiy nuqtaning fazodagi oʻrnini ifodalovchi radius vektor. T. vektorning yoʻnalishi harakat *trayektoriyasiga* oʻtkazilgan urinma boʻyicha yoʻnalgan boʻladi. Tekis harakat tezligi moddiy nuqtaning vaqt birligi t da oʻtgan yoʻli s bilan oʻlchanadi, yaʼni v q |. Notekis harakat uchun berilgan on (moment)dagi T. kattalik jihatdan, agar nuqta shu ondagi tezlikni bundan keyin ham saqlab qolgan boʻlsa, nuqtaning vaqt birligida oʻtadigan yoʻliga teng boʻladi, deb qarash mumkin.

Xalqaro birliklar tizimi SI va T. birligi kilib 1&nbsp;m/s qabul kilingan.

Vaqt oraligʻida ( \Delta t) koʻchish ( \Delta \mathbf{d}) bajargan jismning *oʻrtacha* tezligi **v** quyidagi formula bilan hisoblanadi:

: \mathbf{\bar{v}} = \frac{\Delta \mathbf{d}}{\Delta t}.

xatolik bunday hisoblanadi
: \frac{\Delta \mathbf{\bar{v}}}{\bar{v}} = \frac{\Delta (\Delta \mathbf{d})}{\Delta d} + \frac{\Delta (\Delta\mathbf{t})}{ \Delta t}.

Vaqt (s) oʻtishi bilan tezlik (m/s) oʻzgarishi tezlanishdir (m/s²).

## Havolalar

## Manbalar