Azerenerji

**Azerenergy** (**„Azerenerji“ ochiq aksiyadorlik jamiyati (OAJ)**) — Ozarbayjon Respublikasidagi eng yirik elektr energiya ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. Shuningdek, u mamlakatdagi eng yirik taqsimlash tarmogʻiga egalik qiladi, garchi mintaqaviy elektr tarmoqlari xususiylashtirilayotgan boʻlsa-da. „Azerenerji“ 1996-yilda Prezident Haydar Aliyev farmoni bilan davlat aksiyadorlik jamiyati sifatida qayta tashkil etilgan.

## Tarixi
1935-yilda „Electrotok“ tashkiloti „Azneft“ tarkibidan ajratilib, SSSR Ogʻir sanoat xalq komissarligining „Bashenerji“ („Glavenergo“) umumiy energiya boshqarmasi boʻysunuviga oʻtkazildi. Shu bilan birga, 29-iyuldagi SSSR Ogʻir sanoat xalq komissarligining buyrugʻi bilan uning negizida „Azenergy“ Ozarbayjon hududiy energiya boshqarmasi tashkil etildi. 1935-yil 15-avgustda „Azneft“ trestining 23/138-sonli buyrugʻi bilan „Electrotok“ tashkiloti oʻzining barcha boʻlinmalari bilan birgalikda yangi tashkil etilgan „Azenergy“ Ozarbayjon hududiy energiya boshqarmasi tarkibiga kirdi. Rasman „Azenergy“ oʻz faoliyatini 1935-yil 20-oktyabrdan boshlagan. 1957-yil 8-iyunda Ozarbayjon SSR Vazirlar Kengashining 292-sonli qarori bilan Ozarbayjon SSR Milliy xoʻjalik kengashining „Azenergy“ energiya boshqarmasi tashkil etildi.

1962-yil 16-oktyabrda Ozarbayjon SSR Vazirlar Kengashining 808-sonli qarori bilan Vazirlar Kengashi huzuridagi Umumiy energiya va quvvat boshqarmasi tashkil etildi. 1965-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi Prezidiumining farmoni bilan Ozarbayjon SSR Vazirlar Soveti huzuridagi Umumiy energiya va quvvat boshqarmasi („Azglavenergo“) tashkil etildi.

1970-yil 16-sentyabrda Ozarbayjon SSR Vazirlar Kengashining 336-sonli qarori bilan „Azenergy“ ishlab chiqarish birlashmasi tuzildi. 1971-yil 26-martda SSSR Vazirlar Kengashi oʻzining 196-sonli qarori bilan Ozarbayjon SSR Vazirlar Kengashi va SSSR Energetika va quvvat xizmatining „Azenergy“ ishlab chiqarish birlashmasini qayta tashkil etish boʻyicha tavsiyalarni qabul qildi.

1988-yil 3-avgustda SSSR Energetika xizmatining 296a-sonli qarori bilan „Azbashenerji“ („Azglavaenergo“) umumiy ishlab chiqarish birlashmasi tugatildi va uning negizida Ozarbayjon SSR Energetika va quvvat ishlab chiqarish birlashmasi (1988-yil 5-dekabrdagi 154/L-sonli qaror) tashkil etildi.

Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 14-iyundagi 301-sonli farmoyishi va Ozarbayjon Prezidentining 1993-yil 10-maydagi 571-sonli farmoniga binoan „Azenergy“ ishlab chiqarish birlashmasi Ozarbayjon Respublikasining „Azerenergy“ davlat elektroenergetika kompaniyasiga aylantirildi.

Ozarbayjon Davlat mulki qoʻmitasining 1996-yil 28-dekabrdagi 200-sonli buyrugʻiga asosan, „Azerenergy“ ochiq aksiyadorlik jamiyati tashkil etildi. Dastlabki bosqichda uning aksiyalari 100% davlatga tegishli edi va 1997-yil 17-martda Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligida roʻyxatdan oʻtkazildi.

## Elektr energiyasini ishlab chiqarish
„Azerenergy“ quyidagi gidroelektr stansiyalarini boshqaradi: 
*Kura daryosidagi Mingachevir shahrida joylashgan Mingachevir gidroelektr stansiyasi (2001-yilda rekonstruksiya qilingan, quvvati 360 MVt); 
*Kura daryosidagi Varvara yaqinida joylashgan Varvara GES (16 MVt); 
*Shamkir yaqinidagi Shamkir gidroelektr stansiyasi (1982-yilda qurib bitkazilgan, 380 MVt); 
*Yenikend gidroelektr stansiyasi (2000-yilda bitkazilgan, 150 MVt); 
*Araz GES va Vayxir GES. 
*Shuningdek, Fuzuliy tumanida Bash Mil kanali yaqinida 25 MVt quvvatli Fuzuliy GESi qurilmoqda.

„Azerenergy“ tomonidan ishlab chiqariladigan elektr energiyasining asosiy qismi issiqlik elektr stansiyalari (IES) hissasiga toʻgʻri keladi. Ularda bugʻ yoki gaz turbinalarini harakatga keltirish uchun qazilma yoqilgʻi, asosan mazut va tabiiy gaz ishlatiladi. Koʻmir yordamida energiya ishlab chiqarish 1991-yilda toʻxtatilgan. „Azerenergy“ tarkibida atom elektr stansiyasi yoki geotermal energetika quvvatlari mavjud emas. Kompaniyaning asosiy issiqlik elektr stansiyalari quyidagilardir: 
*Ozarbayjon IES (tabiiy gazda ishlaydi, 2400 MVt) 
*Shirvon IES
*Shimal IES 
*Boku issiqlik markazi (110 MVt) 
*Severnaya gaz-bugʻ turbinali elektr stansiyasi
*Bobek IES
*Astara IES
*Shaki IES
*Xachmaz IES (90 MVt)
*Naxchivon IES
*Boku-3 IES (108 MVt) 
*Sangachal IES
*Shahdagʻ IES
*Sumgait IES.

## Shuningdek qarang
* Ozarbayjonda kommunal xizmatlar
* Ozarbayjon energetikasi

## Manbalar

## Havolalar
*