Indoneziya korrupsiyani kuzatish tashkiloti

**Indoneziya korrupsiyani kuzatish tashkiloti** (**ICW**) – Indoneziyadagi nodavlat tashkilot boʻlib, uning asosiy vazifasi mamlakatdagi korrupsiya holatlarini kuzatish va jamoatchilikka yetkazishdir. ICW, shuningdek, korrupsiyaning oldini olish va uni kamaytirish yoʻlida taʼlim, madaniyatni oʻzgartirish, sud jarayonlarini qoʻllab-quvvatlash va tizimni isloh qilish kabi faoliyatlar bilan ham shugʻullanadi. Tashkilot 1998-yil iyun oyida, Suharto hokimiyatdan ketganidan soʻng paydo boʻlgan hukumatlarda korrupsiyaning oldini olish maqsadida Jakartada tashkil etilgan.

ICW Indoneziyada oʻz sohasidagi eng yirik nodavlat tashkilotlardan biri sifatida katta obroʻga ega boʻlib, 1998-yildan beri Indoneziya va yirik xalqaro OAV tomonidan keng yoritib kelinadi. BMTning Giyohvand moddalar va jinoyatchilik boʻyicha boshqarmasi (UNODC) ICWni „Indoneziyadagi korrupsiyaga qarshi kurashuvchi eng yetakchi NNT“ deb hisoblaydi. Jahon banki ham ICW tomonidan oʻtkazilgan koʻplab tadqiqotlarni oʻz hisobotlari va rasmiy saytida keltiradi. ICWning faoliyati va hisobotlari davlat boshqaruvi va jamiyatdagi korrupsiya haqida yozilgan yuzlab ilmiy maqolalar, kitoblar va jurnal tadqiqotlarida qoʻllanilgan.

2013-yilda Jakarta gubernatori Basuki „Ahok“ Tjahaja Purnama ICWdan oʻz boshqaruvidagi davlat boʻlinmalarining faoliyatini monitoring qilishni soʻragan. 2015-yilda esa Indoneziya politsiyasining ICW xodimlari va faollarini hibsga olishi yoki qoʻrqitish holatlari qayd etilgan. 2015-yil 2-sentyabrda Prezident Joko Vidodo ICWning sobiq rahbari Teten Masdukini oʻzining yangi maʼmuriyat rahbari etib tayinladi.

## Indoneziyada korrupsiya madaniyati
: 
Indoneziyada korrupsiya juda keng tarqalgan boʻlib, u baʼzan „odamlarga tugʻilganidan to oʻlgunicha taʼsir qiladigan“ darajada deb tasvirlanadi. Transparency Internationalning 2014-yildagi tadqiqoti (The Wall Street Journal tomonidan yoritilgan)ga koʻra, indoneziyalik yoshlarning 72%i shaxsiy manfaat uchun korrupsiyaga qoʻl urishga tayyor ekanini bildirgan. 2014-yilda TIning Korrupsiyani idrok etish indeksida Indoneziya 175 mamlakat orasida 107-oʻrinni egallagan. Jahon bankining 2003-yildagi tadqiqoti esa davlat xizmatchilarining 56–70%i hamkasblari tomonidan „pora oluvchi“ sifatida koʻrilganini aniqlagan. Kuchli korrupsiya muammosining sababi sifatida ayrimlar Indoneziya sobiq rahbari Suharto davrida shakllangan korrupsiya tizimini koʻrsatsa, boshqalar bu holatni Ikkinchi jahon urushidan avval ham mavjud boʻlgan „korrupsiya madaniyati“ning davomiyligi bilan izohlaydi.

## Tarixi va roli
ICW 1998-yil 21-iyunda, Prezident Suharto isteʼfoga chiqqanidan atigi bir necha hafta oʻtib, ijtimoiy faol Teten Masduki, huquqshunos Todung Mulya Lubis, iqtisodchi Faisal Basri va boshqa bir qator islohotparvar shaxslar tomonidan tashkil etilgan. Tashkilotning paydo boʻlishi Suhartodan keyingi hukumatning demokratik va korrupsiyadan xoli boʻlishini taʼminlashga qaratilgan islohotlar harakati oʻrtasida sodir boʻlgan.

Suharto lavozimdan ketganidan soʻng, mamlakatda markazlashgan boshqaruvdan voz kechilib, hududiy avtonomiya oshirilishi natijasida kutilganidan koʻra koʻproq korrupsiya paydo boʻlgani tezda ayon boʻldi. Bu yangi tizimda korrupsiya endi markazlashgan emas, balki parchalanib, turli mintaqalarda yangi mahalliy kuch markazlari va yetakchilar paydo boʻlgani sababli aniqlash va nazorat qilish ancha murakkablashdi. Shu sharoitda ICW oʻz faoliyatini quyidagilarga qaratdi: korrupsiya holatlarini jamoatchilikka va huquqni muhofaza qilish organlariga yetkazish, milliy va mahalliy saylovlarda saylovoldi kampaniyalari va siyosiy moliyalashtirish jarayonlarini kuzatish, Axborot erkinligi toʻgʻrisidagi qonun, Murojaatchilarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, Korrupsiyaga qarshi kurash toʻgʻrisidagi qonun va Saylov toʻgʻrisidagi qonun kabi korrupsiyaga qarshi qonunchilik tashabbuslarini ilgari surish.

## Eʼtirof
2015-yil 6-avgustda Indoneziya korrupsiyani kuzatish tashkiloti xalqaro halollik va adolatni targʻib qiluvchi Allard Prize for International Integrity mukofoti uchun 100 ming Kanada dollari miqdoridagi sovrin jamgʻarmasiga ega toʻrt finalchidan biri sifatida nomzod boʻldi. Boshqa finalchilar John Githongo, Sergei Magnitsky va Rafael Marques de Morais edi.

## Manbalar

## Havolalar
* Indonesia Corruption Watch Website (English)
* Indonesia Corruption Watch Website (Indonesian)