open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Singapur mustaqillik kuni

**Singapur Mustaqillik kuni** Singapurning asosiy milliy bayrami. U 9-avgust kuni nishonlanadi. Baʼzan bayramni oddiygina „parad“ („parade“) deb atashadi.

## Tarixi va bayram qilinishi
Singapur Mustaqillik kuni 1965-yildan beri anʼanaviy ravishda har yili nishonlanadi va Singapurning Malayziyadan mustaqillikni qoʻlga kiritishi va undan ajralib chiqishi bayram qilinadi. Shu kuni Singapurga mustaqillik beruvchi shartnoma imzolangan edi.

Bayram tantanalarini koʻp jihatdan Rossiyadagi Gʻalaba kunini nishonlashga oʻxshatish mumkin. Mamlakatda xalq sayillari oʻtkaziladi, unda mamlakatning minglab fuqarosi ishtirok etadi.

Bayram sanasi aniq boʻlishiga qaramay, uni nishonlashga tayyorgarlik iyul oyidanoq boshlanadi. Har haftaning dam olish kunlari turli festivallar va konsertlar tashkil etiladi. Bayram kunidan bir hafta oldin parad repetisiyasi boʻlib oʻtadi.

Bayramning asosiy voqeligi anʼanaviy yirik harbiy paraddir. Har yili paradning oʻz mavzusi tanlanadi.

Bundan tashqari, shu kuni Singapurda avtokoʻrgazma boʻlib oʻtadi. 15 daqiqa davom etadigan kechki mushakbozlik bayramning eng kutilgan voqeasi hisoblanadi. Mushaklar 9 ta quroldan otilgani bois, shahar olov dengiziga gʻarq boʻlayotgandek tasavvur uygʻotadi.

## Manbalar

## Yana qarang

* Mustaqillik kuni
* Singapurda dam olish kunlari
Oʻqotar burji FIsi

&nbsp;18<sup>ch</sup>&nbsp;45<sup>m</sup>&nbsp;39,39<sup>s</sup> −26°&nbsp;59&prime;&nbsp;26,79&Prime;
**Phi Sagittarii** (**ph Sgr**) — Sagittarius burjining janubida joylashgan yulduzlar turkumdagi yulduz. Koʻrinadigan kattaligi 3,14 boʻlgan chogʻda u yulduz turkumidagi eng yorqin yulduzlardan biri boʻlib, oddiy koʻz bilan koʻrish mumkin. Yillik parallaks oʻlchovi obyektning Quyoshdan 82 parsek masofada ekanini taxmin qilish imkonini berdi.

Yulduz, bir nechta tadqiqot natijalariga koʻra, B8 III SB spektral sinfiga mansub. III yorqinlik toifasi yulduzning gigant yulduzlardan biri ekanini koʻrsatadi. Yulduz yadrosidagi vodorod zaxirasii allaqachon tugab boʻlgan. Yulduzning tashqi qobigʻidan 14990K samarali haroratdagi energiya ajraladi, bu yulduzga B tasnifidagi yulduzlarga xos boʻlgan koʻk-oq rangini beradi.

Oʻtmishda yulduz spektroskopik-juft yulduzlar qatoriga kiritilgan. Oy toʻsganida yulduzning sherik obyekti aniqlangan. Shunga qaramay, katta ehtimol bilan, u yolgʻiz yulduz va osmon kengliklarida unga yaqin boʻlgan yulduzlar faqat juftlik yulduzining optik komponentlari hisoblanadi.

## Nomi va etimologiyasi
Yulduz Al Ahzazi al Muakket *taqvim* katalogida **Aoul al Sadirah** deb ataladi, u lotin tiliga oʻgirilganda **Prima tō al Sadirah** deb yoziladi va „*qaytib kelgan tuyaqushlarning birinchisi“ degan maʼnoni* anglatadi.

Xitoy astronomiyasida  (), yaʼni *Dipper*, ph Sagittarius, l Sagittarius, m Sagittarius, s Sagittarius, t Sagittarius va Z Sagittarius dan iborat asterizmga taalluqli deb aytiladi. ph Sagittariusning xitoycha nomi dǒu Sù  (, Choʻmichning *birinchi yulduzi*) maʼnosini beradi.

Bu yulduz g Sgr, d Sgr, e Sgr, z Sgr, l Sgr, s Sgr va t Sgr bilan birgalikda *Kettle* asterizmini, yaʼni yulduzlar guuhini tashkil etadi. ph Sgr, s Sgr, z Sgr, ch Sgr va t Sgr *Al Naʽām al Ṣādirah* (ạlnʿm Ṣādrẗ), yaʼni Qaytayotgan *tuyaqushlar* deb atalgan. *Texnik memorandum yulduzlar katalogiga muvofiq 33-507 — A Reduced Star Catalog Containing 537 Named Stars (537 nomli yulduzni oʻz ichiga olgan qisqartirilgan* yulduzlar katalogi)dagi yulduzlar katalogiga koʻra, dastlab toʻrtta yulduz *Al Naʽām al Ṣādirah* yoki **Namalsadirah** deb nomlangan edi: ph Sgr *Namalsadirah* *I*, asmalsadirah I, τ Sgr Namalsadirah *II ,* χ<sup>1</sup> Sgr*Namalsadirah III* sifatida va χ<sup>2</sup> Sgr*Namalsadirah IV* sifatida ch  Sgr (s Sgr va z Sgr bundan mustasno) sifatida maʼlum edi.

## Manbalar
Bitcoin Foundation

**Bitcoin Foundation** — AQSh Ichki daromad xizmati tomonidan xayriya jamgʻarmasi sifatida Sietlda roʻyxatga olingan tashkilot (aʼzolik toʻlovlari xayriya pullari emas, biznes xarajatlari sifatida inobatgaolinadi). Jamgʻarma 2012-yil sentabr oyida „Bitcoin kriptografik vositalarini butun dunyo boʻylab foydalanuvchilar manfaatida foydalanishni standartlashtirish, himoya qilish va ragʻbatlantirish“ sifatida belgilangan nizom maqsadlari bilan tashkil etilgan. Jamgʻarmaning tashkiliy modeli Linux foundationʼnikiga oʻxshaydi va birinchi navbatda Bitcoin texnologiyasiga bogʻliq boʻlgan tijorat kompaniyalarining grantlari hisobidan moliyalashtiriladi.

Tashkilotni qoʻllab-quvvatlash xizmatining bogʻlanish manzili sifatida Bank of America binosi. binosi — Vashington, DC 700 13th Street NW, Suite 600 Washington, DC 20005 koʻrsatilgan.

Jamgʻarmaning taʼsis hujjatlariga koʻra, Gavin Andresen, Charlz Shrem, Mark Karpelis, Piter Vessnes, Rojer Ver va Patrik Mörkdir uning asoschilaridir. Direktorlar kengashining amaldagi tarkibia kiruvchi aʼzolari uch toifaga boʻlinadi: taʼsischilar, ishlab chiqarish vakillari aʼzolari va yakka tartibdagi aʼzolar. Direktorlar kengashining hozirgi tarkibi barcha koʻrsatilgan toifalar vakillarini oʻz ichiga oladi.

Bitcoin bosh dasturchisi Gavin Andresen „Bosh ilmiy mutaxassis“ maqomiga ega () ega.

2013-yil iyun oyida *Bitcoin fondi* ommaviy axborot vositalari eʼtiboriga tushdi. Bunga Kaliforniya moliya institutlari departamenti (moliyaviy regulyator)ning fonddan „ushbu shtatda moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishdan tiyilib turish“ni soʻragani sabab boʻldi. Fond ushbu talablarga batafsil javobini eʼlon qildi.

2013-yil noyabr oyida Bitcoin fondi bosh yurist maslahatchisi Patrik Mörk Senatning raqamli valyutalar masalasini oʻrganish uchun tuzilgan qoʻmitasi oldida maʼruza qildi, qonunchilar Bitcoinni umuman olganda ijobiy baholadi.

## Tanqid
*Bitcoin Foundation* Bitcoin hamjamiyatining oddiy aʼzolari tomonidan bir necha bor tanqidga uchragan. Ular fondni „haqiqiy Bitcoin foydalanuvchilari manfaatlarini emas, faqat yirik biznes manfaatlarini ifodalash“, shuningdek, „qonun chiqaruvchilarning maʼqullashiga erishish uchun huquqni muhofaza qiluvchi idoralar bilan til biriktirishda faol ishtirok etishda“ ayblagan. Akademik hamjamiyat vakillari, oʻz navbatida, jamgʻarmani noprofessionallikda ayblab, „*Bitcoin Foundation* zaif va ishonchsiz boʻlib qolayotgan tizimning himoyachisi sifatidagi vazifasini bajarmayapti“, degan fikrlarni bildirgan edi.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt )
Qozogʻiston Mustaqillik kuni

**16-dekabr Qozogʻiston Mustaqillik kuni** () — Qozogʻiston Respublikasining milliy bayrami boʻlib, har yili Qozogʻistonda 16-17-dekabr kunlari tantana qilinadi.

*16-dekabr — Qozogʻiston Mustaqillik kuni* Qozogʻiston respublikasining asosiy va yagona milliy bayrami hisoblanadi. Qozogʻiston Respublikasining „Bayramlar toʻgʻrisida“gi qonuniga muvofiq Qozogʻiston bayramlari bir necha turlarga boʻlinadi. Mamlakatda milliy bayramlar, davlat bayramlari, kasbiy va boshqa bayramlar nishonlanadi.

Milliy bayramlar — Qozogʻiston Respublikasida belgilangan bayramlar boʻlib, qozoq davlatchiligi rivojiga muhim taʼsir koʻrsatgan hamda alohida tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan voqealarni nishonlash maqsadida belgilangan bayramlardir. Milliy bayramlarni nishonlash markaziy va mahalliy davlat hokimiyati organlarida rasmiy tadbirlar oʻtkazish bilan birga olib boriladi.

## Tarixi
Qozogʻiston Respublikasi Oliy Kengashining 1991-yil 16-dekabrdagi 1008-XII-sonli „Qozogʻiston Respublikasining Davlat mustaqilligi toʻgʻrisida“gi konstitutsiyaviy qonuni qabul qilindi.

Qonunning muqaddimasida shunday deyiladi: *"Qozogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Qozogʻiston xalqining irodasini ifodalagan holda, shaxsning Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasida mustahkamlangan huquq va erkinliklari ustuvorligini, xalqaro huquqning boshqa umumeʼtirof etilgan meʼyorlarini eʼtirof etib, fuqarolik jamiyati va huquqiy davlat yaratish, tinchliksevar tashqi siyosat yuritish, yadro qurolini tarqatmaslik hamda qurolsizlanish tamoyiliga sodiqligini eʼlon qilish qaroriga asoslangan qozoq xalqining oʻz taqdirini oʻzi belgilash huquqini tasdiqlagan holda Qozogʻiston Respublikasining davlat mustaqilligini tantanali ravishda eʼlon qiladi".*

Ushbu qonunga muvofiq *"*Qozogʻiston Respublikasi mustaqil, demokratik va huquqiy davlatdir. U oʻz hududida mutlaq hokimiyatga ega, ichki va tashqi siyosatini mustaqil ravishda belgilaydi va yuritadi. 2-modda *"*Qozogʻiston Respublikasi barcha davlatlar bilan munosabatlarini xalqaro huquq tamoyillariga asoslangan holda quradi*"*.

## Manbalar

## Havolalar

* Qozogʻistonning Tauelsizdik kuni
* Bayramlar taqvimida Qozogʻistonning Mustaqillik kuni
* Qozogʻistonning Mustaqillik kuni Sofiyada nishonlandi
Sirkul X-1

**Surkul X-1** () — rentgen qoʻshaloq yulduzi boʻlib, neytron yulduzini oʻz ichiga oladi. 2007-yil iyul oyida Sirkul X-1 kuzatuvlari qora tuynuk tizimlarida keng tarqalgan rentgen jetlarining mavjudligini aniqladi; tizim qora tuynukli qoʻshaloqqa oʻxshash birinchi ochiq tizimdir. Sirkul X-1 kuzatilgan eng yosh rentgen qoʻshaloqlaridan biri boʻlishi mumkin.

## Joylashuvi, masofasi
1969-yil 14-iyunda Braziliyaning Natal shahridan uchirilgan Aerobee 150 raketasi ℓ = 321,4±0,9° *b* = −0,5±2° (galaktik koordinatalar) manbadan Kvadrat-Boʻri-Sirkul hududini skanerlashda rentgen maʼlumotlarini, Sirkul XR-1 (Cir XR-1) deb nomlangan, Sirkul yulduz turkumida RA Dek−57 ni oldi. Manbagacha boʻlgan masofa unchalik ishonchli emas, eng past hisoblar 13400 yorugʻlik yili, eng yuqori hisoblar esa 26000 yorugʻlik yili.

2015-yil 23-iyun kuni NASAning Chandra rasadxonasi saytida chop etilgan maqolada manbadan chiqadigan va yulduzlararo bulutlar va changdan aks ettirilgan rentgen nurlarini uchburchak qilish yoʻli bilan olingan manbagacha boʻlgan masofa 30 700 yorugʻlik yili sifatida aniqroq maʼlum qilingan.

## Oʻta yangi yulduz qoldigʻi bilan bogʻliq boʻlgan rentgen manbasi va yosh hisobi
Rentgen nurlanishining davriyligi (16,6 kunlik davr) Kaluzinskiy va boshqalar tomonidan aniqlangan. Rentgen manbasi neytron yulduzi, past massali rentgen qoʻshaloq yulduzining bir qismi, I-turdagi rentgen nurlari deb hisoblanadi. Sirkul X-1 atrofidagi rentgen va radio tumanliklari oʻta yangi yulduzning yosh qoldigʻiga xos xususiyatlarga ega. Oʻta yangi yulduz qoldigʻi bilan bogʻliq boʻlgan bu noyob rentgen qoʻshalogʻi manba kosmologik jihatdan yosh, ehtimol 4600-yildan yoshroq ekanligini koʻrsatadi. Sirkul X-1 ning boshqa yaqin oʻta yangi yulduz qoldigʻi G321.9-0.3 bilan oʻzaro bogʻliqligi toʻgʻri emas.

## Spektrning boshqa hududlari
Sirkul X-1 ning qoʻshaloq tabiati aniqlandi. Qoʻshaloq yulduzning radio komponenti va mumkin boʻlgan vizual komponenti Whelan va boshqalar tomonidan topilgan infraqizil komponent ham aniqlangan va chaqnash davriyligi 16,6 kundan iborat edi. Qattiq qizarib ketgan optik komponentning aniq joylashuvi (hozirda BR Compasses deb nomlanadi) Monetining ishi mobaynida olingan.

## Manbalar


## Havolalar
*
Lyutsern festivali

**Lyutsern festivali** () — dunyodagi eng mashhurlardan biri boʻlgan Lyutsern (Shveysariya) shahridagi xalqaro akademik musiqa festivali. U bir qancha jamgʻarmalarning shaxsiy mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladi (davlat moliyalash ulushi 5%).

Festivalning boshlanishi 18.07.1938-yilda mahalliy kurzalda boʻlib oʻtgan konsert hisoblanadi, unda Y.Gaydnning G-durdagi 88-simfoniyasi E. Anserm boshqaruvidagi Romansk Shveysariya Orkestri musiqachilari tomonidan kuchaytirilgan kurzal orkestri tomonidan ijro etilgan. Oʻshandan beri festival har yili oʻtkazib kelinmoqda. 1943-2000-yillarda u Lyutsernda Xalqaro musiqa haftaliklari (, qisqartirilgan tarzda IMF) nomi ostida faoliyat yuritgan.

Festivalga hamrohlik qilish uchun 1938-yilda Lyutsern festivali simfonik orkestri tashkil etilgan (birinchi dirijyor Arturo Toskanini boʻlgan), u 1993-yilgacha mavjud boʻlgan va 2003-yilda Lyutsern festival orkestri nomi bilan qayta yaratilgan (2016-yildan beri orkestrning badiiy rahbari Rikardo Shayi).

1956-yilda tashkil etilgan Lyutsern festivalining torli orkestri (Festival Strings Lucern) uning dirijyori, bir vaqtning oʻzida 1968-80-yillarda Lyutsern festivalining badiiy rahbari boʻlganRudolf Baumgartnerning taʼsiri tufayli, 1990-yillarning oxirigacha Lyutsern festivalining bir qismi boʻlgan. 2000-yilda orkestr festivaldan ajralib chiqdi, shundan beri u uning dasturlarida taklif etilgan jamoa sifatida qatnashib kelmoqda.

1998-yildan beri Lyutsern festivali yiliga uch marta — Pasxa, yoz va kuzda oʻtkaziladi. Pasxa festivalining tematik dasturlari markazida (1988-yildan) barokko davrining muqaddas musiqasi. Kuz festivali (1998-yildan) faqat fortepiano musiqasiga (shu jumladan, fortepiano ishtirokidagi kamera musiqasiga) bagʻishlangan. Yozgi (asosiy) festival dasturlarida zamonaviy musiqa katta oʻrin tutadi.

2003-yildan buyon zamonaviy musiqa (asosan xorijiy bastakor va dirijyorlar uchun) boʻyicha pullik (yozgi) kurslarni oʻtkazuvchi Festival akademiyasi faoliyat koʻrsatmoqda. Uning asoschisi va birinchi badiiy rahbari Pyer Bulez boʻlib, Akademiyaning badiiy rahbari 2016-yildan beri Volfgang Rim hisoblanadi.

1998-yildan beri Lyutserndagi festivalning asosiy maydoni Kongress markazi ().

## Adabiyotlar
* *Singer, Erich*. Lucerne Festival: von Toscanini zu Abbado. Luzern: Pro Libro, 2014. 400 S. ISBN 9783905927030.
## Havolalar
* Официальный веб-сайт Люцернского фестивального оркестра (англ.)
* Официальный веб-сайт Струнного фестивального оркестра (англ.)
* ''Singer E.'' 75 Jahre Lucerne Festival: Seitenblicke, Nebenschauplätze (*Neue Zürcher Zeitung*, 17.8.2013)
Free Knowledge Foundation

**Free Knowledge Foundation (FKF)** — Ispaniya notijorat tashkiloti. Bepul va erkin bilimlar, jumladan, bepul dasturiy taʼminot va erkin standartlarni rivojlantirish faoliyatining asosiy yoʻnalishlaridir. Tashkilot 2004-yilda tashkil etilgan boʻlib, bosh qarorgohi Ispaniyaning Madrid shahrida joylashgan.

## Faoliyat
FKF erkin bilim, bepul dasturiy taʼminot va standartlar xususida aholining xabardorligini oshirish uchun siyosatchilar, oʻqituvchilar, ommaviy axborot vositalari va boshqa ijtimoiy faol shaxslar bilan hamkorlik qiladi.

Pablo Maxon 2004-yildan buyon FKF prezidenti lavozimida ishlab kelmoqda. 2005-yilda Richard Stallman tashkilotning faxriy raisi boʻldi.

FKF 2006-yilda Yevropa erkin dasturiy taʼminot fondi bilan uyushgan tashkilotga aylandi.

FKF erkin bilimlar masalasiga bagʻishlangan erkin uchrashuvlar — xalqaro konferentsiyalarni uyushtirib turadi. Bunday anjumanlar, odatda, Madriddan 50 km uzoqlikda joylashgan Miraflores de la Sierra shahridagi Madrid muxtor universiteti binolaridan birida tashkil etiladi.

Erkin uchrashuvlar chogʻida libre.org tashkiloti mukofotlarini topshirish marosimi ham boʻlib oʻtadi. Mukofotlar bepul bilimlarning tarqalishiga ulkan hissa qoʻshadigan shaxslar yoki tashkilotlarga beriladi. Mukofotlanganlar orasida Xuan Karlos Rodriges Ibarra (Ekstremadura sobiq prezidenti), Esteban Gonsales Pons (Ispaniya xalq partiyasi siyosatchisi) va Xuan Alberto Bellok (Ispaniya sobiq Adliya va Ichki ishlar vaziri va Saragosa meri), shuningdek, Ispaniya Senati, Andalusiya mintaqaviy hukumati, Valensiya generalitadosi va Ispaniya sanoat, turizm va savdo vazirligi kabi idoralar bor.

FKF boshqa tadbirlar ham oʻtkazib turadi va bepul dasturiy taʼminot hamda bepul bilimlar bilan bogʻliq tegishli xalqaro tadbirlarda qatnashadi.

## Manbalar


## Havolalar

* Bepul bilim fondi
* Bilim fondining bepul muqobil sahifasi
* Manuel Gualdaning veb-logi, FKF jamoasidan (ispan tilida)
May kitobxonligi

**May kitobxonligi** — 1990-2009-yillarda Tolyatti shahrida boʻlib oʻtgan Butunrossiya mustaqil adabiy va teatr festivali.

Festivalning doimiy kuratori boʻlgan shoir Sergey Leybgrad va produser va tashkilotchi boʻlgan tadbirkor Vladimir Doroganov tomonidan asos solingan. Festival may oyining soʻnggi dam olish kunlarida „Oq qargʻa“ teatr markazi bazasida boʻlib oʻtdi.

Festival oʻtkazilgan yillarda rus postmodern va eksperimental sheʼriyatining yetakchi vakillari, jumladan Timur Kibirov, Lev Rubinshteyn, Viktor Koval, Dmitriy Vodennikov, Aleksandr Makarov-Krotkov, Vladimir Tuchkov, Yuliy Gugolev, Mixail Ayzenberg, Yelena Fanaylova, Tatyana Rizdvenko, Stella Morotskaya, Nina Gatina, Sveta Litvak, Nikolay Baytov, Yuriy Milorava festivalning adabiy va sheʼriy mehmonlari va ishtirokchilari boʻlishdi.

Festival doirasida kitobxonlar bilan uchrashuvlar, zamonaviy rus adabiyotining voqea va muammolariga bagʻishlangan davra suhbatlari va munozaralar, yangi kitoblar taqdimoti, debyutant shoirlar tanlovi, spektakl oʻqishlari, eksperimental teatr spektakllari va performanslarning premyeralari oʻtkazilgan.

1999-yildan buyon festivalda ikkita mustaqil blok oʻtkazilgan: adabiy va teatr, uning kuratori tadbirning art-direktori boʻlgan dramaturg va rejissor Vadim Levanov boʻlgan. Levanovning taklifi va koʻp jihatdan uning saʼy-harakatlari bilan, festival koʻlamini kengaytirish, uni butun mamlakat boʻylab eʼtiborga olinadigan adabiy va teatr tadbirga aylantirishga erishilgan. Xalqaro dramaturgiya, teatr va zamonaviy sanʼat festivali Samara viloyatidagi eng mashhur festivallardan biriga aylandi, unga Rossiyaning turli burchaklaridan va hatto xorijdan ham odamlar tashrif buyurgan va unda Moskvadagi „Lyubimovka“ kabi rus dramaturgiyasining eng dolzarb matnlari namoyish etilgan.

## Manbalar


## Havolalar
* 
* Кристина Матвиенко. Тольятти: чёрное не говорить // Петербургский театральный журнал. — 2002. — № 2 (28).
* Наталья Санникова. Дети мая // Петербургский театральный журнал. — 2003. — № 3 (33) (июнь).
BirdLife International

**BirdLife International** (sobiq **International Council for Bird Preservation**) - qushlarni muhofaza qilish va ularning yashash muhitini saqlash boʻyicha xalqaro tashkilot. 120 dan ortiq o'zaro hamkorlik qiluvchi nodavlat ekologik tashkilotlar birlashmasidir. Xodimlarning umumiy soni 2,5 million kishidan ortiq.

Xalqaro guruh bosh qarorgohi Buyuk Britaniyaning Kembrij shahrida joylashgan. Qushlarni himoya qilish Qirollik jamiyati, Yovvoyi qushlar yapon jamiyati va Milliy Audubon jamiyati uning asosiy hamkorlari sanaladi.

Qush turlari yoʻqolib ketishining oldini olish, qushlar yashaydigan asosiy mintaqalarni aniqlash va muhofaza qilish, qushlarning asosiy yashash joylarini saqlash va tiklash, shuningdek, butun dunyo boʻylab tabiatni muhofaza qilish boʻyicha mutaxassislarning imkoniyatlarini kengaytirish BirdLife International vazifalari sirasiga kiradi. Global Kengash rahbarligida a'zo tashkilotlar guruh belgilab bergan strategiyalarni mahalliy, mintaqaviy va milliy darajada amalga oshiradi.

BirdLife International qushlar yashaydigan 7500 ta muhim hududni aniqladi va 1 million gektardan ortiq yovvoyi hayvonlar yashash joylarini boshqaradi. BirdLife International yo'qolib ketish xavfida bo'lgan 1000 dan ortiq qush turlarini aniqladi va ularning har birini saqlab qolish bo'yicha muhofaza qilish strategiyasini ishlab chiqdi

## Tarixi
Tashkilotga 1922-yilda amerikalik ornitologlar Tomas Gilbert Pirson va Jan Teodor Delakur tomonidan asos solingan va dastlab *International Council for Bird Preservation (Qushlarni saqlash bo'yicha xalqaro kengash)* deb nomlangan. 1993-yilda jamiyat nomi BirdLife International deya o'zgartirilgan.

Tashkilot Kembrij shahrida joylashgan, ammo boshqa barcha qit'alarda mintaqaviy kotibiyatlarga ega. tashkilot nizomiga muvofiq, har bir mamlakatda faqat bitta hamkori bo'lishi mumkin; 2013-yil iyul oyi holatiga ko'ra, ularning soni 121 tani tashkil etdi, ya'ni dunyo mamlakatlarining 2/3 qismida hamkor vakillar mavjud edi. 1995-yildan 2009-yilgacha Rossiya qushlarni himoya qilish ittifoqi BirdLife International'ning Rossiyadagi hamkor-vakili sifatida faoliyat ko'rsatdi. Belorussiyada 2005-yildan beri "Axova birdie Batskaushchyny" jamoat birlashmasi BirdLife International rasmiy hamkori sifatida ishlamoqda. "Qozog'iston biologik xilma-xillikni saqlash assotsiatsiyasi" respublika jamoat birlashmasi 2010-yildan beri BirdLife International'ning Qozog'istonda vakili va 2015-yildan to'liq hamkori  hisoblanadi.

BirdLife International 2007-yilda yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan qush turlarini saqlab qolish boʻyicha keng qamrovli kampaniyani boshladi. Loyihaning umumiy qiymati taxminan 40 million AQSh dollarini tashkil etdi.

Yaponiya imperatorlik oilasi a'zosi malika Takamado tashkilot prezidenti hisoblanadi.

## Mukofotlari

* Heineken mukofoti (1994)

## Yana qarang

* Italiya qushlarni himoya qilish ligasi
* Butun Polsha qushlarni himoya qilish jamiyati

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayt )
Fauna and Flora International

**Fauna & Flora International** (**FFI**) — Yer sayyorasidagi yovvoyi tabiat va ularning yashash hududlarini muhofaza qilish maqsadida tashkil etilgan xalqaro xayriya va nodavlat tashkilotdir. U 1903-yilda tashkil etilgan. **FFI** dunyodagi eng qadimgi xalqaro ekologik tashkilotdir. Oq (arab) oriksi tashkilot timsoli hisoblanadi. Bunga jamiyat tomonidan ushbu jonivorni koʻpaytirish boʻyicha loyihaning muvaffaqiyatli yakunlangani sabab boʻlgan.

Bir vaqtlar Britaniya Imperiyasining Yovvoyi tabiatni muhofaza qilish jamiyati sifatida tashkil etilgan xalqaro tashkilot 20-asrdagi ilk qoʻriqxonalar barpo qildi va hayvonlarni koʻpaytirish dasturlarini hayotga tatbiq etdi. Oʻshandan beri, nomlanishii va yondashuvlarida bir qancha oʻzgarishlarga uchradi. FFI hozirda 40 ga yaqin mamlakatda tabiatni muhofaza qilish dasturlarini muvofiqlashtirish orqali mahalliy tashkilotlar bilan muvaffaqiyatli hamkorlik qilmoqda. U salohiyatni rivojlantirish, mahalliy darajadagi yondashuvlar va dengizni muhofaza qilishga koʻproq eʼtibor qaratmoqda. Jamiyatning „Oriks“ nomi bilan tanilgan ilmiy jurnali 1984-yildan beri tabiatni muhofaza qilish boʻyicha ilmiy maqolalarni chop etib keladi.

Fauna & Flora International ingliz qonunchiligiga binoan mas’uliyati cheklangan jamiyat sifatida tashkil etilgan va bosh qarorgohi Kembrijda joylashgan roʻyxatdan oʻtkazilgan xayriya tashkiloti hisoblanadi. FFIning AQSH va Avstraliyada shoʻba tashkilotlari va Singapurda shoʻba shirkati mavjud. Hozirda FFI 40 ga yaqin mamlakatda mahalliy hamkor tashkilotlar, muassasalar, jamoalar va hokimiyatlar bilan ishlab, tabiatni muhofaza qilish dasturlari va tadbirlarini amalga oshirib kelmoqda.

FFI qirollik oilasi homiyligida boʻlib, u 1928-yilda tashkilot homiysiga aylangan Uels shahzodasi Edvard (keyinchalik qirol Edvard VIII) davriga toʻgʻri keladi. Qirolicha Yelizaveta II taxtga oʻtirganidan keyin 68 yil davomida, 2020-yil oktabrgacha, Kembrij gertsogi shahzoda Uilyamga homiylikni topshirdi. Bu shahzoda Uilyamning kelgusi avlodlar uchun tabiiy muhitni muhofaza qilib kelayotgan jamoalarni saqlash va qoʻllab-quvvatlashdagi koʻp yillik mehnatining eʼtirofidir. FFI’ning hozirgi prezidenti Niderlandiya malikasi Lorentindir.FFI boshqaruvida katta vitse-prezident lavozimlari ham boʻlib, ular orasida 1959-yildan buyon FFI bilan aloqador boʻlgan Devid Attenboro, Stiven Fray, Sharlotta Ulenbruk va Lord Jon Braun Madingli ham bor.

## Manbalar

## Havolalar

*
Xalqaro shaxmat kuni

**Xalqaro shaxmat kuni** () shaxmat oʻyiniga bagʻishlangan xalqaro bayramr. 1966-yildan beri har yili 20-iyulda nishonlab kelinadi.

## Tarixi va bayram qilinishi
Xalqaro shaxmat kuni 1966- yildan beri nishonlanadi. Shaxmat kuni bayramini joriy qilish tashabbusi 1924-yil 20-iyulda Parijda tashkil topgan Butunjahon shaxmat federatsiyasiga (FIDE) tegishli. 2012-yilda FIDE maʼlumotlariga koʻra, dunyoda 605 million katta yoshli kishi doimiy ravishda shaxmat oʻynaydi.

Bayram 178 ta davlatda nishonlanadi. Bayram qilish anʼanasiga YuNESKO xalqaro tashkiloti tomonidan asos solingan. Shu kuni FIDE homiyligida imkon qadar turli mavzudagi tadbirlar va musobaqalar oʻtkaziladi. Bir vaqtning oʻzida shaxmat seanslari qamoqxonalarda ham oʻtkaziladi.

2004-yil 20-iyulda jahon chempioni Anatoliy Karpov Kremlda bir vaqtda oynaladihgan seans oʻtkazdi. Boshqalar qatorida u deputat Vladimir Jirinovskiy bilan durang oʻynadi. Ular 150 000 AQSh dollarida baholangan olmos figuralarining badiiy toʻplamida dona surishdi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Mejdunarodniy den shaxmat 2009 (video)
Beta Eridani

**Beta Eridana (Beta Eri /β Eridani / β Eri)** — Eridana yulduz turkumidagi ikkinchi eng yorqin yulduz boʻlib, bu yulduz turkumining shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Uning ikkita tarixiy nomi mavjud:

* **Kurs** (*Kursa*) arabcha *Al Kursiyy al Jauzahdan olingan* boʻlib*, oyoqlar uchun oʻrindiq (tokcha)* degan maʼnoni anglatadi, chunki u lambda Eridani, Orion tau va psi Eridani bilan birgalikda Orionning chap oyogʻi qoʻyilgan Orion **tayoqchasi** yulduzchasini hosil qiladi.
* **Dalim** (*Dhalim*) arabcha *Ṭhalīm* — tuyaqush dan olingan muqobil ismdir, chunki toʻrtta yulduzdan iborat bir xil guruh bir vaqtlar *tuyaqush uyasi* deb atalgan.

**Kursa** yulduz daryosi Eridanus bilan boshlanadi, Okean daryosining samoviy tasviri, Ahernar yulduzi bilan tugaydi. Ahernar oʻzining yorqinligi tufayli **Bayerdan** *alfa* nomini oldi, Kursa ikkinchi eng yorqin yulduz sifatida *beta* nomini oldi (uning kattaligi 2,79 m), garchi u uzun yulduz turkumining qarama-qarshi uchida joylashgan boʻlsa ham.

**Kursa yerdan** 89 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan boʻlib, harorati 8360 K boʻlgan sirtdan chiqadigan yumshoq oq yorugʻlik bilan porlaydi. Bu diametri Quyoshnikidan uch baravar katta boʻlgan A3 spektrli gigantdir. Uning yorqinligi quyosh nuridan 45 baravar koʻp, massasi esa Quyosh massasidan 2 dan 2,5 baravar koʻpdir.

**Kursa** asosiy ketma-ketlikdan chiqish yoki hatto chiqish arafasida. Uning ichki qismida vodorodning yonishi toʻxtaydi, kelajakda yulduz sirtining tez kengayishi va sovishi bosqichiga kiradi, u toʻq sariq gigantga aylanadi va uning yadrosida geliy yonishi boshlanadi, uning yorqinligini oshiradi.

**Kursa** odatda Osmon boʻylab tarqalib ketgan yulduzlar guruhi boʻlgan Ursa Major harakatlanuvchi guruhining bir qismi hisoblanadi, u boshqalar qatori 5 yulduzni ham oʻz ichiga oladi. Biroq, guruhning yoshi 300 million yil deb baholanganligi sababli, u yulduz uchun juda yosh, shuning uchun **Kursa** haqiqatan ham unga tegishli emas deb taxmin qilish mumkin, lekin Sirius superklasteriga tegishli boʻlishi juda katta ehtimoli bor.

Shuningdek, **Kursani** ulkan chaqnashlarni keltirib chiqaradigan juda kam uchraydigan yulduzlar sinfiga kiritish mumkin. 1985-yilda ikki soatdan koʻproq davom etgan yorqinlikning uch magnitudali (yaʼni 15-marta) ajoyib oʻsishi qayd etiladi. Bu yulduzlar sinfiga faqat yigirmaga yaqin yulduzlar, jumladan Enif (epsilon Pegas) va mu Cefeya kiradi. Ushbu porlashlarning sabablari nomaʼlum. Quyosh chaqnashlari haqida biz bilgan narsalarga asoslanib, ular yulduzning magnit faolligidan kelib chiqishi mumkin, ammo yorqinlikni oshirishning boshqa mexanizmlari ham boʻlishi mumkin.

**Kursaning** koʻrinadigan hamrohi bor, CCDM J05079-0506B, kattaligi 10,9 m va asosiy yulduzdan 116,7 yoy soniya uzoqlikda joylashgan hamda uning joylashish burchagi 143 darajaga yetadi.

## Manbalar
Musulmonlar yangi yili

**Musulmonlar yangi yili** () — Islom taqvimi boʻyicha yil boshi Muharram oyining birinchi kunidan boshlanadi. Bu kunni nishonlashning maxsus usullari mavjud emas. Qolaversa, nasroniy davlatlaridan farqli ravishda, aksariyat Islom davlatlarida yil almashadugan kun bayram hisoblanmaydi, bu kunda masjidlarda faqat hijrat haqida maʼruzalar qilinadi.

Musulmon yilida kunlar soni Grigoriyan taqvimidan 11-12 kunga qisqa boʻlgani uchun (taqvim quyosh taqvimiga emas, oy taqvimiga asoslanadi), uning boshlanish sanasi Grigorian tizimida „koʻchuvchi“ boʻlib, har yili maʼlum bir kunga oʻzgaradi. Baʼzi islom tashkilotlari yangi oy chiqishini (va shu tariqa yangi yilni) oyning mahalliy kuzatuvlari asosida aniqlashni afzal koʻrsalar-da, islom taqvimiga amal qiluvchi aksariyat mamlakatlar (masalan, Saudiya Arabistoni) va islom institutlari, sanalarni aniqlash uchun astronomik hisoblardan foydalanadi.

Musulmonlar, shu jumladan, nasroniy mamlakatlarida yashovchilar, Yangi yilni Islom va yoki nasroniy taqvimi boʻyicha nishonlamaydi, chunki musulmonlarning Yangi yili bayram hisoblanmaydi. Yangi yil bayramini nasroniy taqvimi boʻyicha nishonlash esa Yakkaxudolik tamoyilini buzish deb baholanadi. Musulmon mamlakatlarida Yangi yilni nasroniy taqvimiga koʻra nishonlash oddiygina qilib aytganda „tavsiya etilmaydi“ yoki toʻgʻridan-toʻgʻri taqiqlangan. Misol uchun, shariat qonunchiligi asosida yashaydigan Bruney sultonligida nasroniy taqvimi boʻyicha Yangi yilni nishonlash jarima yoki 5 yilgacha qamoq bilan jazolanadi. Sobiq sovet ittifoqidan nasroniy Yangi yilini nishonlash anʼanasini meros qilib olgan postsovet musulmon mamlakatlarida nasroniy Yangi yilini nishonlash anʼanasini Navroʻz bayrami bilan almashtirish tendentsiyasi kuzatib kelinadi.

## Yana qarang

* Navroʻz

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Butun dunyo boʻylab yangi yil bayramlarining Crump WD entsiklopediyasi. Makfarlend, 2014. 319 b.
Unown

**Anoun** (アンノーン Anno:n, inglizcha Unown) — Nintendo va Game Freak kompaniyalariga tegishli Pokémon oʻyinlari, manga va anime turkumidagi Pokemon. Anoun dastlab Pokémon Gold va Silver oʻyinlarida, soʻngra franchayzaning turli reklama buyumlari, spin-offlar, animatsion va bosma moslamalarida paydo boʻldi.

Anounlar — koʻpincha devorlarda topilgan nozik qora belgilar. Anounlarning 28 nafar shakli mavjud: ulardan 26 tasi ingliz alifbosining 26 ta harfini ifodalaydi, qolgan 2 tasi savol va undov belgilaridir. Anounlar toʻliq metrajli anime Pokémon: The Unown Conjuring ning asosiy antagonistlaridir. Ular *Super Smash Bros*da ham Anoun mangasida paydo boʻlishgan.

Anouni odatda tanqidchilar tomonidan salbiy qabul qilindi. IGN ularni „ehtimol, mavjud boʻlgan eng foydasiz Pokemon“ deb ataldi.

## Dizayn va xususiyatlar
Anounlar 1999-yilda Ken Sugimori tomonidan Game Boy Color konsolida chiqarilgan *Pokémon Gold* va *Silver* oʻyinlari uchun yaratilgan. Dastlab, bu Pokemonlar yerdan tashqaridagi hayot vakillari sifatida yaratilgan, ammo rassomlar ularni chizishni boshlaganlarida, Anounlar alifbodagi harflarga oʻxshardi.

Anounlar ieroglifga oʻxshash, odatda devorlarda joylashgan ingichka, qora belgilar. Pokemon olamining sharoitiga mos ravishda, har bir Anoun shakli oʻziga xos qobiliyatlarga ega.

## Reaktsiya va sharhlar
*[[Variety|Varete]]* Anouni „mutlaqo mavhum“ Pokemon deb ataydi, boshqa turlari jozibali emas. IGN Unown haqida „ehtimol, mavjud boʻlgan eng keraksiz Pokemon“ deb yozdi va boshqa zaif Pokemonlar Anounlardan farqli oʻlaroq, keyinchalik kuchliroqlarga aylanib borishini taʼkidladi. Bundan tashqari, Anounlar faqat oʻyinda laʼnat yozish uchun foydalanmoqchi boʻlgan bolalar uchun qiziqarli ekanligi qayd etildi. 1UP.com ularni franshizadagi „eng salbiy Pokemonlar“ roʻyxatida beshinchi oʻrinni egalladi va ularni oʻyin ichidagi Pokemon janglari uchun „axmoq“ va „foydasiz“ deb taʼrifladi. GamesRadar Anounlar „juda dahshatli“ deb atadi.

Biroq, 2008-yil 28-avgustda *1UP FM radiosidagi* podkastda boshlovchining taʼkidlashicha, „Anounlar“ gʻalati boʻlsa-da, ular bolalarga va barcha Pokemonlarni yigʻishga qiziqqan odamlarga yoqib tushdi „yana bir aqldan ozish darajasini“ qoʻshadi. 2006-yilda Anounlar talabalarga biologik taksonomiya va filogenetika asoslarini tushuntirishda foydalanildi. Natijalar „juda dalda beruvchi“ deb topildi.

## Manbalar



## Havolalar
* [Profil Anouna na Bulbapedia.net](http://bulbapedia.bulbagarden.net/wiki/Unown_(Pokémon))
Dengiz piyodalari kuni

**Dengiz piyodalari kuni** — Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarining dengiz piyoda qoʻshinlari tarkibida xizmat qiladigan (oʻtayotgan) va ishlaydigan hamda harbiy xizmatga majbur boʻlgan barcha harbiy xizmatchilari va fuqarolari uchun kasb bayramidir.

Dengiz piyodalari kuni Rossiya harbiy-dengiz floti bosh qoʻmondonining 1995-yil 19-dekabrdagi 433-son buyrugʻi bilan tashkil etilgan.

## Tarixi va bayram qilinishi
Garchi Rossiya harbiy-dengiz piyoda qoʻshinlari tarixi XVIII asr boshlarida boshlangan va uch asrdan koʻproq tarixga ega boʻlsa-da, „Rossiya Federatsiyasi dengiz piyodalari kuni“ nisbatan yosh bayram hisoblanadi. Podshoh Pyotr Birinchi 1705-yil 16 (27-noyabr eski taqvimda)-noyabrda Rossiyada birinchi „dengiz askarlari polki“ni tashkil etish toʻgʻrisida farmon chiqardi.

Rossiya imperiyasi podshosining ushbu farmoni chiqarilgan kunini (Rossiya Federatsiyasi Harbiy-dengiz floti bosh qoʻmondoni, flot admirali Feliks Nikolaevich Gromovning 1996-yil 15-iyuldagi 253-son buyrugʻiga asosan) „Rossiya dengiz piyodalari kuni“ sifatida nishonlash belgilandi.

## Yana qarang

* Dengiz kuchlari kuni
* Dengiz piyodalari
* SSSR dengiz piyodalari korpusi
* armiya dengiz floti

## Manbalar
2MASS J18082002-5104378

**2MASS J18082002-5104378** (qisqacha **J1808-5104**) — Quyoshdan taxminan 1950 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan Qurbongoh yulduzlar turkumidagi juda kambagʻal metall yulduz. Bu juft spektrli yulduzdir.

## Xususiyatlari

### Asosiy komponent
Juft yulduzning asosiy komponenti 2MASS J18082002-5104378 A subgigant boʻlib, Quyoshdan sovuqroq, lekin kattaroq va yorqinroq boʻladi.

### Ikkilamchi komponent
Kuzatib boʻlmaydigan ikkilamchi 2MASS J18082002-5104378 B qizil mitti hisoblanadi, orbital davri P =   kun va taxminan 0,14 quyosh massasi. Bu metallar juda kam boʻlgan birinchi kashf etilgan past massali yulduz va koinotdagi eng qadimgi yulduzlardan biri boʻlib, yoshi 13,53 milliard yil; deyarli butunlay Katta portlash materiallaridan tashkil topgan birinchi yulduzlardan biri boʻlishi mumkin. Metalllarning koʻpligi Quyoshdagi metallar qiymatini taxminan 1/10 000 qismini tashkil qiladi. Bu metallga juda kambagʻal boʻlgan eng yorqin yulduzdir Galaktikaning ingichka diskining bir qismi boʻlib, bunday past metallli va eski yulduz uchun gʻayrioddiy.  milliard yil boʻlgan bu obyekt maʼlum boʻlgan eng qadimgi yupqa disk yulduzi boʻlib, ingichka diskning oʻzidan bir necha milliard yil katta.

Kuzatilmagan hamroh yulduzning kashf etilishini tavsiflovchi tadqiqot mualliflaridan biri, astronom Kevin Shlaufmanning soʻzlariga koʻra, Bu yulduz 10 milliondan bittasi boʻlishi mumkin. U birinchi avlod yulduzlari haqida baʼzi muhim maʼlumotlarni taqdim etadi.“Shlaufman shunday deydi: "Quyosh, ehtimol, oʻnlab oldingi avlodlar massiv, qisqa umr koʻrgan yulduzlar moddasidan paydo boʻlgan … Bu yulduz, ehtimol, faqat bitta oʻtmishdoshiga ega edi … Oʻtkazilgan kuzatishlar bir kun kelib birinchi yulduzlarning kashf etilishiga olib kelishi mumkin". Astronom va tadqiqot hammuallifi Endryu Keysi taʼkidlashicha, koinotdagi birinchi yulduzlar katta massaga ega boʻlishi shart emas, baʼzi yulduzlar kichik hajmdagi materiyadan hosil boʻlishi va hozirgi kungacha saqlanib qolgan boʻlishi mumkin.

## Manbalar

## Havolalar
*  (5 November 2018; Johns Hopkins University)
Dinamik parallaks

**Dinamik parallaks** — juft yulduzning tarkibiy qismlarining massalari, orbita radiusi va yulduzlarning orbitadagi aylanish davri haqidagi maʼlumotlardan foydalangan holda, paralaks va vizual qoʻshaloq yulduzgacha boʻlgan masofani aniqlash usuli.

Vizual juftlik yulduzgacha boʻlgan masofani aniqlash uchun yulduz orbitasining yarim katta oʻqining burchak kattaligini va koʻrinadigan yulduz kattaligini oʻlchash kerak. Keplerning uchinchi qonunini umumlashtirilgan shaklda qoʻllash, unga koʻra juftlik tizimning umumiy massasi va orbital davr kvadratining mahsuloti orbitaning yarim katta oʻqi kubiga va massaga proportsionaldir. -yorqinlikka bogʻliqlik, juft yulduzgacha boʻlgan masofani aniqlashimiz mumkin.

Bu usul juftlik yulduzgacha boʻlgan masofani iterativ ravishda baholash imkonini beradi. Birinchidan, juftlik tizim komponentlari massalarining baʼzi qiymatlari olinadi, soʻngra uchinchi Kepler qonuniga koʻra, maʼlum aylanish davri bilan komponentlar orasidagi masofaning qiymati baholanadi. Yulduzlar orasidagi burchak masofasini oʻlchagandan soʻng, Quyoshdan ikkilik yulduzgacha boʻlgan masofaning qiymati olinadi. Koʻrinadigan kattalik va olingan masofaning oʻlchangan qiymatlaridan yulduzlarning yorugʻliklari hisoblab chiqiladi, shundan soʻng massa-yorqinlik munosabatlariga asoslanib, yulduzlarning massalari qayta aniqlanadi. Olingan massa qiymatlari juft yulduzgacha boʻlgan masofani qayta aniqlash uchun ishlatiladi, yuqoridagi amallar takrorlanadi. Koʻp sonli iteratsiyalarni amalga oshirgandan soʻng, 5% ga teng masofani aniqlashning aniqligiga erishish mumkin.

## Manbalar
Sharofiddin Boltaboyev

**Sharofiddin Poʻlatovich Boltaboyev** (1995-yil 19-noyabr, Mangʻit, Amudaryo tumani, Qoraqalpogʻiston Respublikasi) — oʻzbekistonlik dzudochi, 81 kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi va 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi, uch karra Osiyo chempionati sovrindori. 

## Biografiya
Sharofiddin Boltaboyev 1995-yil 19-noyabrda Amudaryo tumanining Mangʻit shahrida tugʻilgan. Otasi Poʻlat Rahimov Ichki ishlar vazirligida oddiy militsioner boʻlib xizmat qilgan. Onasi uy bekasi. 7-sinfgacha 1-sonli maktabda oʻqigan. Yettinchi sinfdan soʻng oʻqishini Chirchiq olimpiya zaxiralari kollejiga koʻchirgan.

## Faoliyati
2014-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida beshinchi oʻrinni egallagan. Keyingi yili Varshavada (Polsha) Yevropa ochiq turnirida bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2015-yilda Kuvaytda boʻlib oʻtgan kattalar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida Baltaboyev ikumush medalni qoʻlga kiritdi. 2016-2017-yillarda turli turnirlarda qatnashib, Toshkentdagi Gran-pri va Pragadagi (Chexiya) Yevropa ochiq chempionatida bronza medallarini qoʻlga kiritgan. 2018-yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida Sharofiddin Baltaboyev chorak final bosqichiga qadar yetib borgan, shundan soʻng u taskin beruvchi yarim finalda ham gʻalaba qozonib, yettinchi oʻrnini egallagan edi.

2019-yilda Marokashdagi Baltaboyev Gran-prida beshinchi, Osiyo-Tinch okeani chempionatida esa ikkinchi oʻrinni egalladi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u chorak finalga chiqdi va yakuniy ettinchi oʻrinni egalladi. Oradan bir oy oʻtib, u Toshkentdagi Gran-prida oltin medalni qoʻlga kiritdi, 2020-yil boshida esa Parijdagi (Fransiya) „Katta dubulgʻa“ turnirida ham ikkinchi boʻldi.

2021-yilda Tel-Avivda (Isroil) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turnirda gʻolib chiqqan va mart oyi boshida Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida ikkinchi boʻlgan edi. U Osiyo va Okeaniya chempionatlarida bronza medalini qoʻlga kiritgan, Budapeshtdagi (Vengriya) kattalar oʻrtasidagi Jahon chempionatida esa beshinchi oʻrinni egallagan. Oʻsha yili Tokioda boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun Oʻzbekiston terma jamoasi safiga qoʻshildi. Baltaboyev dastlabki ikki jangda vanuatulik Yugo Kumbo va bolgariyalik Ivaylo Ivanovni magʻlub etdi, keyin Avstriyalik Shamil Borchashviliga imkoniyatni boy berib, gruziyalik Tato Grigalashviliga qarshi javob bahsida yarim finalga chiqdi va yettinchi oʻrinni egalladi.

2022-yilda Antaliyada (Turkiya) dzyudo boʻyicha „Katta dubulgʻa“ turnirida u bronza uchun bahsda qoʻlga kiritdi.

## Manbalar
Anna Kyoyama

**Anna Kyoyama** (kyo: yama Anna) — Xiroyuki Takeyning „Shaman King“ manga serialidagi qahramon. Mangada aytilishicha, u Itakoning shamani va asar qahramoni Yo Asakuraning sevgilisi.

2002-yilda bu qahramon ayol qahramonlar orasida Animage jurnalining Gran-prisida uchinchi oʻrinni egalladi va keyingi — beshinchi oʻrinda.

## Qahramon tavsifi
Annaning yelkalarigacha boʻlgan sariq sochlari bor. Koʻzlar mangada oltin, animeda qora rangda. Odatda u qizil roʻmolli qora koʻylak va uning shamanistik vositasi boʻlgan koʻk munchoqlar bilan tasvirlangan.

Annaning bolaligi boshqalarning fikrini oʻqish qobiliyati tufayli yolgʻiz edi. Uni Yoning buvisi Kina Asakura topib, katta qilgan. Anna juda qobiliyatli talaba ekanligini isbotladi va Itakoning shamaniga aylandi. Shaman Qirolining voqealari markazida Shaman turniri boshlanishidan 2-yil oldin, Anna Yoga uning xarakteriga qarshi turnirda gʻalaba qozonish uchun uni oʻrgatish uchun keldi.

## Qahramon va muallif
Shaman Kingdan tashqari, Anna Kyoyama Xiroyuki Takeining boshqa asarlarida, masalan, Anna Itako va Butsu zonasida paydo boʻlgan.

Anna muallif bilan bir shahardan.

## Takei asarlaridan tashqari
2011-yil 21-oktabrda „Koyama Anna“ foydalanuvchisi Nico Nico Duga saytida Xatsune  qoʻshigʻining muqova versiyasini joylashtirdi. Osorezan rubova („osorezan“ — qahramon familiyasining ierogliflarini oʻzgacha oʻqilishi). Keyinchalik maʼlum boʻlishicha, qoʻshiqni Megumi Xayashibaraning oʻzi ijro etgan va videodagi illyustratsiya Xiroyuki Takei tomonidan chizilgan. Takeyning soʻzlariga koʻra, video manganing davomi chiqishi munosabati bilan Shaman King muxlislariga sovgʻa sifatida yaratilgan. 2015-yilga kelib, video 2,5 milliondan ortiq koʻrildi.

Anna Aomori prefekturasi Mutsu shahar politsiya departamenti rasmiy veb-saytining maskot qahramoni sifatida tanlangan, shuningdek, Jump Super Stars va Jump Ultimate Stars filmlarining hozirgi qahramonlaridan biriga aylandi.

## Manbalar
Natalya Ovsyanitsa

**Natalya Ovsyanitsa** — Sharqiy slavyanlarning xalq taqvimida 26-avgustga (eski taqvimda 8-sentabr) toʻgʻri keladigan kun. Kunning nomi Avliyo Natalya nomi bilan bogʻiq. Shu kundan boshlab ayrim hududlarda suli (bugʻdoysimon boshoqli oʻsimlik)ni oʻrish boshlangan boʻlsa, [nima?]&#x5B;* *&#x5D; boshqa hududlarda uni yigʻib tugatishgan.

## Kunning boshqa nomlari
Suli, Natalya, Ondreyan.

## Kun marosimlari
Andrianu va Natalya dushmanlar hujumi ostida boʻlishlariga qaramay, Bibi Maryam ibodatxonasidagi Vladimir ikonasi qarshisida turmush oʻrtoqlarning sevgisi va tinchligi, oilaviy ahillikni mustahkamlash va unga homiylik qilish uchun ibodat qilishadi (1395-yil).

## Maqollar va timsollari

* Suli oʻsmasai — koʻz yoshini yutasiz.
* Ondreyan (Adrian) va Natalya suli oʻrishmoqda (oʻrta va shimoliy viloyatlar).
* Qamchi bilan emas, qop bilan quving .
* Suli ham tozalaydi ham silaydi.
* Andrian tolqon qoradi, Natalya quymoq pishiradi.
* Ondreyan tolqon yanchdi, Natalya quymoq pishirdi!  .

## Manbalar

## Adabiyot

* 
* 
* 
* Korinfskiy A. A. Avgust-soberixa // Narodnaya Rus : Krugliy god skazaniy, poveriy, obichaev i poslovits russkogo naroda. — M.: Izdanie knigoprodavsa M. V. Klyukina, 1901. — S. 340—350.
* 
* 
* 

## Havolalar

* 26 avgust // Pravoslav kalendar
Byuvar

Pushti teridan boʻlgan byuvarda
Mana zulf, mana Leylaning xatlari.

B. F. Xodasevich. Byuvar. 1915.

**Byuvar** (fransuz. *buvard* — " bosma/shimgich qogʻoz ", tom maʼnoda „ichuvchi (siyoh)“, *boire* „ichmoq“) — ish yuritish materiallari, konvertlar va yozishmalar saqlanadigan papka. Byuvarning ish stol ustida turadigan va sayohatlar uchun moʻljallangan turlari mavjud.

Sayohat byuvari — bu 156 × 213&nbsp;mm oʻlchamdagi, ichi ipak bilan qoplangan yoki litografiya yoki bronza qogʻoz bilan yopishtirilgan hoshiyali teri yoki kolenkordan yasalgan papka. Sayohat byuvarining ichki maydoni qogʻoz, bloknot va konvertlar uchun moʻljallangan choʻntaklarga boʻlingan. SSSRda sayyohlik byuvarlari poligrafiya sanoati korxonalari tomonidan ishlab chiqarilgan. Ish stoli byuvari — 550 × 350&nbsp;mm oʻlchamdagi qalin kartondan yasalgan ochiq ramkali papka. Yozuv va shimgich qogʻoz byuvarning pastki tomondan ochiladigan ichki choʻntagiga solinadi. Tashqi choʻntaklarida bloknot va konvertlar saqlanadi.

Oltin harflar bilan bezalgan va teridan yasalgan byuvar „M. R.“ V. A. Kaverinning " Ikki kapitan " romanida tasvirlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Byuvar // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1956. — T. I. — Stb. 703—705
Beadablarcha soʻkish jazosi

Angliya va Uelsdagi jinoyatlar toʻgʻrisidagi umumiy qonunda **Beadablarcha soʻkish jazosi** ommaviy jazolashning bir turi sifatida keltirilgan.Odatda jazolash amaliyoti shaharcha yoki biror bir qishloq aholisi orasida oʻtkazilgan. Oʻz qoʻshnilarining tinchligini buzgan shaxs maxsus kursiga bogʻlangan holda osilib qoʻyilgan va odamlar tomonidan turli xil senzuraga toʻgʻri kelmaydigan soʻzlar bilan haqoratlangan. Ushbu jazo ijrosi davomida, hattoki, ayollar erkaklarni haqoratli soʻzlar bilan soʻkishlari mumkin edi.

Amerika qitʼasi ingliz mustamlakasi boʻlgan davrlarda sodir boʻlgan jinoyatlar jarimalar bilan jazolanar edi. Nisbatan kamroq sodir etiladigan jinoyatlar jamoat oldida kamsitish tarzida moʻljallangan yoʻllar bilan jazolanardi. Ushbu yoʻllarga misol sifatida **Danking stuli** (qoʻlni stulga mahkam bogʻlab, daryo yoki hovuzga choʻktirish yoki xalq qarshisidan shu holatda olib oʻtish) usulini keltirishimiz mumkin. Oʻrta asrlarda Angliyaning bir qancha viloyatlarida sifatsiz non yoki muddati oʻtib qolgan pivo sotish ham shu tarzda jazolangan.

Ushbu jazo 1967-yilda Angliya va Uelsda, 1972-yilda esa New Jerseyda rasman bekor qilinadi.

## Huquqbuzarlik jazosi

### Oʻrta asrlarda Angliyada
Haqoratlash jazosi jinoyatlarga qarshi Angliyada oʻrta asrlarning oxirlarida paydo boʻlgan. Soʻkinishar lotincha atamalar, jumladan  soʻzlari yordamida tasvirlangan. Ushbu jazo turi odatda Angliya boʻylab dehqonlar va shahar aholisining xatti-harakatlarini tartibga soluvchi manoriya yoki tuman sudlarida taqdim etilgan va amalga oshirilgan.

Baʼzi tarixchilar soʻkinishlarni oʻrta asrlarning oxirlarida ayollarga xos huquqbuzarlik sifatida hisoblashgan. Oilaviy sharoiti qanday boʻlishidan qatʼiy nazar ayollar soʻkinish uchun javobgarlikka tortilardi. Koʻpincha turmush qurgan ayollar bevalarga qaraganda kamdan-kam hollarda haqoratli soʻzlarni ishlatishgan. Exeter kabi joylarda aybdorni soʻkish orqali kamsitish odatda kambagʻal ayollar tomonidan, baʼzi joylarda mahalliy elita ayollari boʻlishi mumkin boʻlgan. Shuningdek, zoʻravonlik, tungi daydishlar, bildirmay gap poylash, noz-karashma yoki zino kabi ayblovlar qoʻyilgan ayollarni tasvirlovchi soʻzlar ham haqorat deb hisoblangan. Karen Jons Kentlik tarixiy hujjatlardan aholi orasida beadablarcha soʻkish jazosiga tortilgan 13 erkak, 94 ayol va 2 juftlikni aniqlashga erishgan.

Mahkum etilgan erkaklarning koʻpchiligi oʻz turmush oʻrtogʻi bilan birga jazoga tortilgan. 1434-yilda Xelen Bredvoll (Piter Breduolning rafiqasi) Midlvichda Xyu Uelson va uning rafiqasi Izabelni haqorat qiladi. Izabelni „bola qotili“ va Xyuni „muttaham kal“ deb ataydi. Izabel va Xyu ham Xelenni „yolgʻonchi shallaqi“ deya javob qaytarishadi. Huquqbuzarliklar uchun barcha tomonlar jarimaga tortiladi. Ayollar singari, erkaklar soʻkishi ham koʻpincha zino, oʻgʻirlik, noqonuniy savdo va hujum kabi soʻzlarni tariflovchi soʻzlar orqali ifodalangan.

## Manbalar

## Havolalar

* ''Jeyms V.'' ''Hamdoʻstlik'' , 12 Serg. & Rawle 220 (Penn., 1824). Sudya Dunkan shafqatsiz jazo hukmini eʼlon qiladi.
Cho‘ntak protektori himoyachisi

**Choʻntak protektori himoyachisi** (ingliz. *pocket* *protector*) — koʻylak choʻntagini turli predmetlar (oʻlchagich, kichik otvyortka) tomonidan shikastlanishdan yoki qalam, oqadigan ruchka kabi yozuv obyektlaridan ifloslanishdan himoya qilish uchun moʻljallangan qurilma. Choʻntak himoyachisi koʻylak choʻntagiga mahkam oʻrnatish uchun moʻljallangan va koʻpincha mahkam oʻrnatish uchun moʻljallangan  klapanga ega.

Choʻntak himoyachisi Ikkinchi Jahon urushi davrida Xarli Smit (Hurley Smith) tomonidan Nyu-Yorkning Buffalo shahrida ishlayotganida ixtiro qilingan. Dizayn1947-yil 18-martdagi patent bilan himoyalangan (patent raqami AQSh 2417786).

Raqobatchi ixtiro 1952-yilda Long-Aylend plastik magnati Gerson Strasberg (Gerson Strassberg) tomonidan yaratilgan. Strasberg hisob kitoblari uchun plastik qopqoqlar ustida ishlagan. Bir kuni u telefon qoʻngʻirogʻi vaqtida qopqoqni choʻntagiga solib qoʻydi va keyinchalik bu yaxshi mahsulot boʻlishi mumkinligini aniqladi.

Dastlab, choʻntak himoyachilari korporatsiyalar tomonidan markali reklama materiali sifatida joylashtirilgan PVX plyonkalaridan tayyorlangan. Keyinchalik ular talabalar, muhandislar (koʻpincha mexaniklar) va ofis xizmatchilari uchun isteʼmol tovarlari sifatida paydo boʻldi.

Amerika madaniyatida bu aksessuar nerd kiyimlari uchun stereotipik element hisoblanadi („nerd“ soʻzining eng yaqin ruscha atamasi „botanik“).

## Manbalar

## Havolalar

* Choʻntak himoyachilari veb-seumi