Pushti (rang)

**Pushti**-och qizil rangga ega boʻlgan gul rangi. U birinchi marta XVII asr oxirida rang nomi sifatida ishlatilgan. Yevropa va Qoʻshma Shtatlardagi soʻrovlarga koʻra, pushti rang koʻpincha jozibadorlik, xushmuomalalik, sezgirlik, noziklik, shirinlik, ayollik va romantikaning eng yaxshi ramzi sifatida tanlangan. Pushti va oqning kombinatsiyasi poklik va aybsizlikni, pushti va qora rang kombinatsiyasi esa jozibani ifodalaydi. XXI asrda pushti ayollik ramzi hisoblanadi, lekin, 1920-yillarga qadar pushti erkaklikni aks ettiruvchi rang boʻlgan.
 

## Tabiat va madaniyatda

Fayl:Color icon pink v2.svg|Pushti rangning turlari
Fayl:Dianthus.jpg|Pushti rang oʻz nomini *[[Dianthus]]* oilasi vakillarining pink deb ataladigan gulidan olgan.
Fayl:Rosa Queen Elizabeth1ZIXIETTE.jpg|Koʻpgina Yevropa tillarida pushti gul *atirgul* yoki *rosa* deb ataladi.
Fayl:Cherry blossoms in the Tsutsujigaoka Park.jpg|Senday, Miyagi, Yaponiyada gullagan gilos.
Fayl:Greater Flamingoes (Phoenicopterus roseus) after taking off W2 IMG 9857.jpg|Hindistonning Andxra-Pradesh shtatidagi Pocharam koʻli ustida katta pushti flamingolar uchmoqda.
Fayl:Barite-Rhodochrosite-tcm01a.jpg|Rodoxrozit pushti rangdagi qimmatbaho toshlardan biri.


## Etimologiya va taʼriflar
Pushti nomi *[[Chinnigul]]* turkumidagi gulli oʻsimliklar sharafiga nomlangan. „Pushti“ feʼli XIV asrda kelib chiqqan boʻlib, „teshish yoki teshib naqsh bilan bezash“ degan maʼnoni anglatadi.

Pushti rang tabiatda kamdan-kam uchraydi, shuning uchun u birinchi marta ot soʻz turkumiga mansub rangni ifodalovchi soʻz sifatida XVII asrda ishlatilgan.

## Tarix, sanʼat va moda
Pushti rangdan adabiyotda qadim zamonlardan beri tasvirlangan. Miloddan avvalgi 800-yilda Homer *[[Odisseya|Odisseyda]]*, taxminan shunday deb yozgan edi: „Tong otganida, roseus rangiga kiradi.“. Rim shoirlari ham rangni tasvirlab bergan. **' [[Lotin tili|lotincha]] soʻz boʻlib, " qizil " yoki „pushti“ degan maʼnoni anglatadi. [[Lukretsiy|Lucretsiy]] bu soʻzni ''"Narsalar tabiati haqida"'' (''De rerum natura'') [[Epos|dostonida]] tongni tasvirlash uchun ishlatgan.

Pushti oʻrta asrlar modasida keng tarqalmagan. Zodagonlar odatda toʻq ranglarni afzal koʻrganlar, masalan, qip-qizil. Biroq, u ayollar modasi va diniy sanʼatda oʻz oʻrniga ega boʻlgan. XIII- XIV asrlarda Cimabue va Duccio asarlarida Masih bolasi baʼzan pushti rangli libos kiygan holda kiyingan holda tasvirlangan.

[[Rafael Santi|Rafaelning]] Uygʻonish davridagi ''"Madonna of the Pinks"'' rasmida, Iso Masih onasi [[Mariya|Bibi Maryamga]] pushti gul taqdim etadi. Pushti rang nikoh ramzi boʻlib, ona va bola oʻrtasidagi ruhiy bogʻliqlikni koʻrsatgan.

Uygʻonish davrida pushti rang asosan portretlarda yuz va qoʻllarning terisi uchun ishlatilgan. Buning uchun ishlatiladigan pigment engil cinabrese deb nomlangan. Bu rang sinopiya yoki Venetsiyalik qizil deb nomlangan qizil tuproq pigmenti va ''Bianco San Genovese'' yoki oq ohak deb nomlangan oq pigment aralashmasi edi. Cennino Cennini oʻzining XV asrdagi mashhur rassomlik boʻyicha ''Il Libro Dell’Arte'' qoʻllanmasida bo yoqni shunday taʼriflagan: „Ushbu pigment topilgan eng yengil sinopiya va Avliyo Ioann oq rangi bilan aralashtirilgan. Florensiyada chaqirilgan bu oq rang butunlay yaxshilab tozalangan ohakdan tayyorlangan. Va bu ikki pigmentni yaxshilab aralashtirib boʻlingach, ulardan yarim yongʻoq kabi kichik nonlar shaklini tayyorlang va ularni quriting. Kerak boʻlganda oz-ozdan foydalaning. Agar siz bu rangdan yuzlar, qoʻllarni boʻyash uchun ishlatsangiz, pigment sizga katta foyda keltiradi“.<gallery mode="packed" heights="150">
Fayl:East in Libadakia, Serifos, Greece.jpg|Yunon shoiri [[Homer|Gomer]] ''[[Odyssey|Odisseyda]]'' yozgan [[Serifos|Serifosda]] quyosh chiqishi, Gretsiya.
Fayl:Cimabue, The Virgin and Child Enthroned with Two Angels.jpg|Uygʻonish davrining boshida chaqaloq Iso baʼzan pushti rang libosda tasvirlangan.
Fayl:Kneeling knight received a swan-crested helmet.jpg|Qizil kiyimdagi ritsar pushti rang libosdagi qizdan dubulgʻa olmoqda '', „Iskandarning romantikasi“ning'' inglizcha qoʻlyozmasidan (1338-1344).
Fayl:Raphael Madonna of the Pinks.jpg|[[Raphael|Rafaelning]] ''[[Madonna of the Pinks|"Madonna of the Pinks]]'' " rasmi.
</gallery>

=== XVIII asr ===
Pushti rang XVIII asrda Yevropaning barcha sudlarida mashhur boʻlgan. Pushti rangni ayniqsa [[Fransiya]] qiroli Lyudovik XV ning bekasi xonim de Pompadur (1721-1764) juda yoqtirgan u och koʻk va pushti ranglardan iborat liboslarni juda yaxshi koʻrgan.

<gallery mode="packed" heights="170">
Fayl:Galerie des Modes 3.jpg|Pushti XVIII asrning oxirlarida butun Yevropada mashhur rangga aylangan.
Fayl:Pinkie detailed.jpg|Ser [[Thomas Lawrence|Tomas Lourens]] tomonidan „Pinkie“ nomi bilan mashhur Sara Multon portreti (1794). Suratda pushti yoshlik, aybsizlik va muloyimlikni ifodalaydi.
</gallery>

=== XIX asr ===
XIX asrda Angliyada yosh oʻgʻil bolalar asosan pushti rangli liboslarni kiyishgan. Angliyada erkaklar qizil, oʻgʻil bolalar esa pushti rangli forma kiyishgan. 19-asrdagi bolalar uchun kiyimlarning barchasi deyarli har doim oq rangda boʻlgan, chunki kimyoviy boʻyoqlar ixtiro qilinishidan oldin, har qanday rangdagi kiyimlar qaynoq suvda yuvilganda rangini tezda yoʻqotgan. Qirolicha Viktoriyaning 1850-yilda chizilgan suratida uning yettinchi farzandi uchinchi oʻgʻli Artur pushti kiyimda tasvirlangan.<gallery mode="packed" heights="150">
Fayl:Queen Victoria with Prince Arthur.jpg|[[Queen Victoria|Qirolicha Viktoriya]] 1850 yoki 1851 yillarda uchinchi oʻgʻli va yettinchi farzandi shahzoda Artur bilan. XIX asrda oʻgʻil bolalar koʻpincha oq va pushti libos kiyishgan. Pushti erkaklar rangi sifatida koʻrilgan, qizlar koʻpincha oq va koʻk liboslarni kiyib yurishgan.
Fayl:American School, Young Boy with Whip, ca. 1840.jpg|Pushti rangdagi yosh bola, Amerika rassomlik maktabi (taxminan 1840).
Fayl:Edgar Germain Hilaire Degas 079.jpg|''Pushti linosdagi raqqosalar. Ed''gar Degas
Fayl:Girl in a Bonnet Tied with a Large Pink Bow by Mary Cassatt.jpg|Meri Kassatt, ''katta pushti qalpoq kiygan qiz'', 1909-yil. Shaxsiy kolleksiya.
</gallery>

=== XX asr — hozirgi kun ===
 
1949-yilda Nyu-Yorkdagi mashhur Waldorf-Astoria mehmonxonasida boʻlib oʻtgan parad liboslarning yorqin pushti ohanglari tufayli ishtirokchilar orasida shov-shuvga sabab boʻldi. Oʻsha davrning jurnalistlari va tanqidchilari meksikalik dizayner Ramon Valdioseraning ilhom manbasini bilishga intilib, undan rangning kelib chiqishi haqida soʻrashgan. Rassom shunchaki: bu pushti rang allaqachon Meksika madaniyatining bir qismi ekanligini aytgan.

Eyzenxauerning rafiqasi Mamie Eyzenxauer inauguratsiya marosimida pushti koʻylak kiyganida, pushti rangga qizlar bilan bogʻliq boʻlgan rang sifatida qarash boshlangan. 1957-yilgi Amerikaning „ ''Qiziqarli yuz“'' musiqiy filmi ham pushti rangning ayollar bilan aloqasini mustahkamlashda muhim rol oʻynadi.

XX asrda kimyoviy boʻyoqlar ixtiro etilishi pushti rangni yanada chiroyliroq koʻrinishiga sabab boʻlgan. Pushti ranglarning yangi turlarini yaratishda italiyalik dizayner Elza Schiaparelli (1890-1973) koʻplab ishlarni amalga oshirgan, u [[Surrealizm|surrealistik]] harakat rassomlari, shu jumladan Jan Kokto bilan hamnafas boʻlgan. 1931-yilda u [[Magenta (rang)|qizil]] rangni oz miqdorda oq rang bilan aralashtirish natijasida yaratilgan hayratlanarli pushti deb nomlangan yangi rang turini yaratgan. U Shocking nomli parfyumni sotuvga chiqardi, u ayol tanasi shaklidagi shishada sotilgan.

1930 va 1940-yillarda [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasida]] [[Gomoseksuallik|gomoseksuallikda]] ayblangan natsist kontslagerlari mahbuslari pushti uchburchak kiyishga majbur boʻlganlar. Shu sababli, pushti uchburchak zamonaviy gey huquqlari harakatining ramziga aylangan.

1930-1940-yillarda doʻkonlardagi holat shuni koʻrsatdiki, odamlar tobora koʻproq qizlar uchun pushti, oʻgʻil bolalar uchun koʻk rangli liboslarni sotib olishni afzal koʻrgsnlar. Bu holat 1940-yillarda doimiy meʼyorga aylandi.<gallery mode="packed" heights="150">
Fayl:Mamie eisenhower.gif|Mami Eyzenxauer oʻzining pushti inauguratsion libosida, 1953-yilda Tomas Stivens tomonidan chizilgan
Fayl:Shocking Pink Schiaparelli.jpg|Bir oz oq bilan toʻq qizil rang aralashmasi italyan dizayneri [[Elsa Schiaparelli|Elza Schiaparellining]] oʻziga xos rangi edi.
Fayl:Dinner in Honor of Andre Malraux.jpg|Prezident [[John F. Kennedy|Jon Kennedining]] rafiqasi [[Jacqueline Kennedy|Jaklin Kennedi]] pushti rangni mashhur qilgan.
Fayl:Gentlemen Prefer Blondes Movie Trailer Screenshot (34).jpg|Qora yoki binafsha rang bilan birlashtirilgan pushti rang. [[Marilyn Monroe|Merilin Monro]] " ''[[Gentlemen Prefer Blondes (1953 film)|Jentlmenlar blondesni afzal koʻradi]]'' " (1953) filmi treylerida.
Fayl:Kelly Sullivan at the Oscars.jpg|Pushti [[Lipstick|lab boʻyogʻi]] diqqatni jalb qiladi.
Fayl:DebrettevillePink.jpg|1973-yilda [[Sheila Levrant de Bretteville|Sheila de Brettevil]] tomonidan yaratilgan „Pushti“ rangning tafsiloti.
</gallery>

== Fan va tabiat ==

=== Optika ===
Pushti odatda qizil rang sifatida qabul qilingan boʻlsa-da, koʻpchilik pushti ranglarni, qizil va [[Magenta (rang)|magenta]] orasidagi rang deb hisoblaydi. Pushti rang bir nechta oʻzgarishlarga, masalan, qizil ikra rangi toʻq sariq rangga moyil.

=== Quyosh chiqishi va botishi ===
Quyosh nuri atmosfera boʻylab oʻtganda, baʼzi ranglar havo molekulalari va havodagi zarralar tomonidan qaytariladi. Bu holat Rayleigh qaytarilishi deb ataladi. Toʻlqin uzunligi qisqaroq boʻlgan ranglar, masalan, koʻk va yashil ranglar kuchliroq tarqaladi va koʻzga etib boradigan yorugʻlikdan chiqaradi. Quyosh chiqishi va quyosh botishida, quyosh nurining atmosfera orqali koʻzgacha boʻlgan yoʻli eng uzun boʻlganda, koʻk va yashil komponentlar yoʻqoladi va uzunroq toʻlqinlar toʻq sariq, qizil va pushti nur koʻzgacha yetib keladi. Qolgan pushti quyosh nuri bulut tomchilari va boshqa nisbatan katta zarralar orqali ham tarqalishi mumkin, ular ufq ustidagi osmonga pushti yoki qizgʻish rang beradi.<gallery mode="packed" heights="150">
Fayl:Sunset in santa monica.jpg|Quyosh botishi [[Santa Monica, California|Santa Monika, Kaliforniya]].
</gallery>

=== Geologiya ===
<gallery mode="packed" heights="150">
Fayl:Topaz-170679.jpg|[[Ouro Preto]], Braziliyadan topilgan pushti [[topaz]] .
Fayl:Corundum-215337.jpg|[[Corundum|Korund]] yoki pushti sapfir, [[Tanzania|Tanzaniyaning]] [[Dodoma Region|Dodoma viloyatidan]] topilgan.
Fayl:Calcite-163756.jpg|Bou [[Calcite|Azzer]], [[Morocco|Marokash]]
Fayl:Barite-Rhodochrosite-tcm01a.jpg|[[Barite|Barit]] — Xitoyning [[Rhodochrosite|Guangsi]] — [[Guangxi Zhuang Autonomous Region|Chjuan avtonom viloyatidan]] topilgan.
Fayl:Clinochlore-tuc1030y.jpg|[[Clinochlore|Erzerum]] [[Erzerum Province|viloyatidan]] Clinochlore, Turkiya
Fayl:Raw rose quartz.jpg|Qoʻpol [[Quartz|atirgul kvarsi]]
Fayl:Angels Landing 17 (4211104246).jpg|[[Utah|Yuta]] shtatidagi [[Zion National Park|Sion milliy bogʻidagi]] Angel’s Landing pushti qumtoshdan yasalgan.
Fayl:Plage de sable rose à Tikehau.JPG|[[French Polynesia|Fransuz Polineziyasidagi]] [[Tikehau|Tikehaudagi]] pushti qumli plyaj
</gallery>

=== Biologiya ===
<gallery mode="packed" heights="150">
Fayl:Strigilla carnaria.jpg|[[West Indies|Gʻarbiy Hindiston]] [[Dominica|Dominika]] Strigilla carnaria qobigʻi.
Fayl:Frogfish ocellated.jpg|[[East Timor|Sharqiy Timordan]] topilgan qurbaqa ([[Antennarius ocellatus]]).
Fayl:Iggy pink.jpg|[[Galapagos Islands|Galapagos orollarining]] [[Pink Iguana|pushti iguanasi]] birinchi marta 198-yilda aniqlangan va 2009-yilda alohida [[Species|tur]] sifatida tan olingan.
Fayl:Sousa chinensis head.jpg|[[Amazon river dolphin|Pushti]] delfin [[Brazil|Braziliya]], [[Bolivia|Boliviya]], [[Peru]], [[Ecuador|Ekvador]], [[Colombia|Kolumbiya]] va [[Venezuela|Venesuelaning]] [[Orinoco|Orinoko]], [[Amazon River|Amazon]] va [[Araguaia River|Araguaia]] / [[Tocantins River|Tokantins daryolari]] tizimlarida yashovchi [[River dolphin|daryo delfinidir]] . Bu [[Endangered species|yoʻqolib ketish xavfi ostidagi tur]] va miyasi odamnikidan 40 % kattaroqdir.
Fayl:2012-kruger-albino-elephant.jpg|" [[White elephant (pachyderm)|Oq fil]] " deb ataluvchi Janubi- [[Southeast Asia|Sharqiy Osiyoning]] bir qancha mamlakatlarida qadrlanuvch fil. Ular aslida [[Albino|albinos]] fillardir.
Fayl:Sow with piglet.jpg|alt=The pig has been domesticated over ten thousand years and selectively bred to have a pink skin, without melanin, which farmers traditionally have preferred to a dark color.|[[Pig|Choʻchqa]] oʻn ming yildan koʻproq vaqt davomida xonakilashtirilgan. Pushti teriga ega.
Fayl:Flamingos Laguna Colorada.jpg|[[Laguna Colorada|Laguna Koloradadagi flamingolar]] [[Flamingo|,]] [[Bolivia|Boliviya]] . Flamingolarning pushti yoki qizgʻish rangi hayvonlar va oʻsimlik [[Plankton|planktonlari]] ratsionidagi [[Carotenoid|karotenoid]] oqsillaridan kelib chiqadi. Nosogʻlom, toʻyib ovqatlanmagan yoki asirlikda saqlanganda yetarli miqdorda karotin bilan oziqlanmagan flamingo odatda rangpar yoki oq rangda boʻladi.
Fayl:Roseate Spoonbill — Myakka River State Park.jpg|[[Florida|Florida shtatidagi]] [[Myakka River State Park|Myakka River shtat bogʻidagi]] [[Roseate spoonbill|Roseate.]]
Fayl:Lophochroa leadbeateri -Palmitos Park, Gran Canaria, Spain -mating-8a.jpg|[[Lophochroa leadbeateri]], odatda Mayor Mitchellning kakadusi yoki pushti kokatu sifatida tanilgan, Avstraliyaning qurgʻoqchil ichki mintaqalarida uchraydi
Fayl:Lake Hillier 2 Middle Island Recherche Archipelago NR IV-2011.JPG|[[Lake Hillier|Hillier koʻli]], Avstraliya, rangi suv oʻtlari tufayli yuzaga kelgan
</gallery>

=== Goʻsht va dengiz mahsulotlaridagi pushti rang ===
Xom mol goʻshti qizil rangga ega, chunki sigir va choʻchqa kabi [[Umurtqalilar|umurtqali]] hayvonlarning mushaklarida kislorod va [[temir]] atomlarini bogʻlaydigan mioglobin [[Proteinlar|oqsili]] mavjud. Mol goʻshti pishirilganda, mioglobin oqsillari oksidlanadi va asta-sekin qizildan pushti keyin esa jigarrangga aylanadi. Choʻchqa goʻshti mol goʻshtiga qaraganda kamroq mioglobinni oʻz ichiga oladi va shuning uchun kamroq qizil rangga ega; qizdirilganda goʻshti pushti yoki oq rangga kiradi.

Jambon, garchi u mol goʻshti kabi mioglobinlarni oʻz ichiga olsa ham, boshqacha oʻzgarishlarga uchraydi. Anʼanaviy jambonlar, masalan, prosciutto, choʻchqaning orqa oyogʻi yoki sonini olib, uni dengiz tuzi bilan qoplash, keyin quritish orqali tayyorlanadi. Tuz (natriy nitrat) jambonga quritilgan boʻlsa ham, asl pushti rangini saqlab qolishga imkon beradi.

Qisqichbaqa, omar va [[Qisqichbaqasimonlar|qisqichbaqalar]] kabi qisqichbaqasimonlarning qobigʻi va goʻshti astaxanthin deb ataladigan pushti karotenoid pigmenti sababli pushti rangga ega. Ularning qobigʻi, tabiiy ravishda koʻk-yashil, pishirilganda pushti yoki qizil rangga kiradi. Fermer xoʻjaligida yetishtirilgan losos baʼzan pushti rangga kirishi uchun pigmentlar.<gallery mode="packed" heights="150">
Fayl:Rostas (ready and served).JPG|[[Roast beef|Qovurilgan mol goʻshti]].
Fayl:Prosciutto.jpg|Prosciutto jambonlari pushti rangini [[Myoglobin|mioglobin]] tabiiy oqsili bilan birlashtirilgan tuzdan oladi.
Fayl:Shelled northern shrimp.jpg|Bugʻda pishirilgan [[Shrimp|qisqichbaqalar]] qobigʻi va goʻshti [[astaxanthin]] deb nomlangan tabiiy [[Carotenoid|karotenoid]] pigmentini oʻz ichiga oladi.
Fayl:Asparagus with salmon.jpg|Qizil [[Salmon|ikra goʻshti]] ham [[Astaxanthin|astaksantin]] deb ataladigan tabiiy [[Carotenoid|karotenoid]] pigmenti tufayli pushti rangga ega.
</gallery>

=== Oʻsimliklar va gullar ===
Pushti — gullarning eng keng tarqalgan ranglaridan biri. Bu rang [[Changlanish|changlatish]] uchun zarur boʻlgan hasharotlar va qushlarni jalb qiladi. Rang [[Antotsianinlar|antosianinlar]] deb ataladigan tabiiy pigmentlardan kelib chiqadi, bu pigmentlar ham [[Malina|malinaga]] ham pushti rang beradi.<gallery mode="packed" heights="150">
Fayl:Clematite chantily 01.JPG|[[Clematis|Klematis]] Chantilly.
Fayl:Tulip cv. 26.JPG|[[Moscow State University|Moskva davlat universitetining]] botanika bogʻidagi pushti [[Tulips|lolalar]] .
Fayl:Gemeine Pfingstrose.JPG|Pushti [[Peony|pion]] .
Fayl:Rhododendron catawbiense 01.JPG|Pushti [[rhododendron]]
Fayl:Spiraea japonica Alpina3.jpg|''[[Spiraea japonica|Spiraea yaponiya]]'' gullari.
Fayl:Hyazinthen.JPG|Pushti [[Hyacinth (plant)|sümbül]] gullari
Fayl:Phlox paniculata.jpg|''[[Phlox paniculata]]''
</gallery>

== Belgilar va madaniyatda ==
Yevropa va AQShda oʻtkazilgan jamoatchilik fikrini oʻrganish natijalariga koʻra, pushti rang jozibadorlik, xushmuomalalik, sezgirlik, noziklik, shirinlik, yumshoqlik, bolalik, ayollik va romantikani ifodalaydigan eng mos tanlovdi. Pushti rangni afzal koʻrishda erkaklar va ayollar oʻrtasida sezilarli farq bor; ayollarning uch foizi pushti, erkaklarning esa bir foizdan kami pushtini sevimli rang sifatida tanlagan. Soʻralgan erkaklarning koʻpchiligi pushti rangni hatto toʻgʻri aniqlay olmasdan va uni binafsha rang bilan adashtirib yuborishgan. Pushti yoshlardan koʻra keksa odamlar orasida mashhur edi.

Yaponiyada pushti rangli gilos gullari tufayli [[Bahor|bahor faslining]] ramzidir. Bu Amerika Qoʻshma Shtatlari va Yevropadagi soʻrovlardan farq qiladi, bu yerda bahor ramzi deb yashil rang tanlangan.

=== Boshqa tillarda pushti ===
Koʻpgina tillarda pushti soʻz [[Naʼmatak|atirgul]] nomiga asoslangan; fransuzcha rose kabi; golland tilida ''roze'' ; nemischada rosa, rus tilida ''rozovyy/rozovyy'' ; ''polyak tilida różowy'' ; urud (''varód'') ibroniycha; Bangla tilida গোলাপি (''golapi'') va hind tilida गुलाबी (''gulābee'') . Ingliz tilida „rose“ gul va rangga ishora qiladi.

Daniya, farer va fin tillarida pushti rang qizilning ochroq shakli sifatida tasvirlangan: ''daniyada lyserød'', ''farer'' tilida ''ljósareyður,'' fin tilida vaaleanpunainen, barchasi „ochiq qizil“ degan maʼnoni anglatadi. Xuddi shunday, baʼzi kelt tillari „oq qizil“ degan maʼnoni anglatuvchi atamadan foydalanadi: ''kornishda'' ''gwynnrudh'', irland tilida bándearg, manksda ''bane-yiarg'', shotland tilida ''galida bàn-dhearg.''

Yapon tilida pushti uchun anʼanaviy soʻz boʻlgan  ishlatiladi. Gilos gulining rangi uchun alohida soʻz bor: ''sakura-iro'' . Soʻnggi paytlarda [[Ingliz tili|inglizcha]] versiyasiga asoslangan soʻz,  ishlatila boshlangan.


=== Idiomalar va iboralar ===

* In the Pink . Yuqori formada, sogʻlom, yaxshi holatda boʻlish
* **To see pink elephants** alkogolizm sababli gallyutsinatsiya paydo boʻlishi. Bu ibora amerikalik yozuvchi [[Jack London|Jek London]] tomonidan 1913-yilda oʻzining " ''Jon Barleykorn'' " kitobida ishlatilgan.
* **Pink slip** ishdan boʻshatish. Birinchi marta 1915-yilda Qoʻshma Shtatlarda qayd etilgan.
* " Pink collar worker " iborasi shartli ravishda " ayollar ishi " deb hisoblangan ishlarda ishlaydigan shaxslarni anglatadi.
* Pushti pul, ''pushti funt'' yoki ''pushti dollar'' iqtisodiy atama boʻlib, [[LGBT]] hamjamiyatining reklamaga pul sarflashiga aytiladi.
* **Tickled pushti''' juda mamnun degan maʼnoni anglatadi.

### Arxitektura
Pushti binolar odatda gʻisht yoki qumtoshdan qurilgan boʻlib, ular och qizil rangini gematit yoki temir rudasidan oladi. Zamonaviy pushti binolar odatda ekzotik koʻrinish yoki eʼtiborni jalb qilish uchun foydalaniladi.
Fayl:Kannur City Centre, Kerala, India.jpg|Shahar markazi, Kannur, Hindiston.
Fayl:Ostankino Palace (4325331247).jpg|Moskvadan tashqarida joylashgan Ostankino saroyi 18-asrda Rossiyaning eng boy odami Pyotr Sheremetev tomonidan qurilgan.
Fayl:Macau Government Headquarters 01.JPG|Makao hukumati shtab -kvartirasi (1849), Portugaliya mustamlaka meʼmorchiligi va Aomindagi Pombaline uslubining namunasi.
Fayl:Royal Hawaiian Hotel seen from the sea.jpg|1927 yilda qurilgan Gavayidagi Gonolulu shahridagi Royal Hawaiian mehmonxonasi Vaikiki plyajidagi birinchi mehmonxona edi. Uning pushti rangi ekzotik muhitga moslashish uchun moʻljallangan va dengizning koʻk va landshaftning yashil rangidan farq qiladi.
Fayl:Interesting Building Angle of Georgia-Pacific Tower Atlanta.jpg|Atlantadagi Jorjiya-Tinch okeani minorasi , Jorjiya (1981), modernist pushti osmonoʻpar bino.
Fayl:Canada Place Building Edmonton.jpg|Canada Place Building, Edmonton, Alberta, Kanada (1988) post-modernistik uslubdagi hukumat idorasi binosi.
Fayl:USBancorpTowerI5k.jpg|"Katta Pushti" AQShning Portlenddagi Bancorp minorasi , Oregon shtatidagi pushti granit va derazalar (1981 yil, 1983 yilga bagʻishlangan)
Fayl:BahamianParliamentPanorama.jpg|Bagama parlamenti binosi 1815 yilda qurilgan.
Fayl:삼풍백화점.jpg|Seuldagi Sampoong universal doʻkoni qulab tushdi, Janubiy Koreya (1987-1995)


### Oziq-ovqat va ichimliklar
Yevropa va AQShda oʻtkazilgan soʻrovlarga koʻra, pushti rang shirin taomlar va ichimliklar bilan ebogʻbogʻrang sifatida eng koʻp ovoz toʻplagan. Koʻpgina qulupnay va malinali taomlar pushti va och qizil rangga boʻyaladi. Tab ichimligi shirin taʼmni bildirish uchun pushti qutilarga qadoqlangan.

Koʻpgina qadoqlangan va qayta ishlangan oziq-ovqatlar, muzqaymoqlar, shakarlamalar va pishiriqlardagi pushti rang sunʼiy oziq-ovqat boʻyoqlari orqali beriladi. Eng keng tarqalgan pushti oziq-ovqat boʻyogʻi — qizil № 3 deb nomlanuvchi eritrozin, organik yod birikmasi, gilos pushti sintetikasi boʻlgan ftorning hosilasi. Odatda paket yorliqlarida E-127 sifatida koʻrsatiladi. Yana bir keng tarqalgan qizil yoki pushti rang Allura Red AC (E-129), shuningdek, Red No 40 deb nomlanadi. Baʼzi mahsulotlarga tabiiy qizil yoki pushti Cochineal, shuningdek, karmin deb ataluvchi boʻyoq qoʻshiladi. Bu rang Dactylopius coccus oilasining maydalangan hasharotlaridan tayyorlanadi.
Fayl:Choco pink.jpg|Pushti shirin taʼm bilan bogʻliq
Fayl:Strawberry Ice Cream Cone (5076899310).jpg|Qulupnayli muzqaymoq
Fayl:Pink Cotton Candy.jpg|Paxtaqand
Fayl:Bunga Kuda.jpg|Malayziyada anʼanaviy shirinligi.
Fayl:Chi chi dango.jpg|Chi chi dango — guruch unidan tayyorlangan shirin desert. U yaponiya va Gavayida juda mashhur
Fayl:Bandol rose.jpg|Anʼanaviy atirgul vinolari.
Fayl:Rose Champagne Bubbles.jpg|Pushti shampan oʻz rangini toʻq binafsha uzum poʻstlogʻi achitilganda yoki oz miqdorda qizil sharob qoʻshilganda oladi.

Fayl:Female baby.jpg|Qoʻshma Shtatlar va Yevropada chaqaloq qizlar koʻpincha pushti va oq rangli koʻylak kiyadilar.
Fayl:Shriya Saran bridal week 2010.png|Hind aktrisasi Shriya Saran . Koʻpgina madaniyatlarda pushti ayollik belgisi hisoblanadi .
Fayl:Herero women.jpg|Namibiyadan kelgan Herero xalqining ayollari.
Fayl:Three Nuns in Pink (8398117658).jpg|Birmaning Yangon shahrida pushti rang libosdagi uchta rohiba.


## Manbalar