open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ismoil ibn Bulbul

**Abutoriq Ismoil ibn Bulbul** () (891-844/845) — al-Moʻtamid (870—892 yillar hukmronligi) davrida Abbosiylar xalifaligining amaldori boʻlib, 878—892 yillarda xalifalik vaziri boʻlib faoliyat olib borgan.

Ismoil ibn Bulbul arab qabilasi boʻlgan Banu Shaybonga mansubligini daʼvo qilgan boʻlsa-da, u fors yoki Mesopotamiyadan boʻlgan. Abbosiylar rasmiy aʼzolari saflarida koʻtarilib, podshohlik *[[Devon (idora)|devonining]]* boshligʻi boʻlgan, 878-yilda podshox al-Muvaffaq tomonidan eng yuqori fuqarolik lavozimiga – vazirlik lavozimiga tayinlangan. Oradan ozgina vaqtdan soʻng u taxtdan olingan, ammo oʻsha yili qayta tiklangan. Shunga qaramay, hukumatdagi haqiqiy hokimiyat al-Muvaffaqning oʻz kotibi Said ibn Maxlad qoʻlida boʻlgan va faqat 885/886 yilda Said ibn Maxlad ketishi bilan Ismoil haqiqatan ham maʼmuriyat boshligʻi boʻlgan. Xatto harbiylargacha boʻlgan keng koʻlamli hokimiyatga ega edi. Aynan u davomiy moliyaviy tanqislikka duch kelib, keyingi bir necha oʻn yilliklarda xalifalik boshqaruvida markaziy shaxslarga aylangan ikki savdogar aka-uka Ahmad ibn al-Furat va uning ukasi Alini yolladi.

Ismoil ibn Bulbul shialarga xayrixoh boʻlib, al-Muvaffaqning oʻgʻli, boʻlajak xalifa al-Muʼtadid (892—902 yillar hukmronligi)ning dushmani hisoblanib, uning oʻsib borayotgan siyosiy va harbiy qudratini zararsizlantirishga urinib koʻrgan.. Al-Muvaffaq 891-yil iyun oyida vafot etgan, uning oʻrniga al-Mu’tadid podshox etib tayinlanganda, Ismoil hibsga olingan va koʻp oʻtmay vafot etgan.

## Adabiyotlar

## Manbalar
Karah Borni masjidi

**Karak Borni masjidi** () Tunis poytaxtidagi madina kvartalida joylashgan masjidi bo'lib, hozirgi kunda masjid binosi buzib tashlangan.

## Joylashuvi
Masjid Sidi al-Og‘a ko‘chasida joylashgan edi.

## Tarixi
Masjid Usmonlilar hukmronligi davrida qurilgan.
## Manbalar
Alouddin Gʻurayfiy

**[[Oyatulloh]] [[Sayyid]] Alouddin ibn Muso ibn Muhammad Ali Almusaviy Algʻurayfiy** (Oʻzbekcha: آية الله العظمى السيد علاء الدين بن موسى بن محمد علي الموسوي الغريفي) (1945 yilda tugʻilgan) – Iroqning Oʻn ikki shi’a marjasi.

Alouddin Gʻurayfiy Iroqning Najaf shahridagi Abulqosim Xoiy va Muhammad Shahroudiylarning diniy maktablarida tahsil olgan.
## Manbalar
Dar ul-Ihsan masjidi

**Dar ul-Ihsan masjidi** () yoki **Sanandaj jome masjidi** () – Qojarlar sulolasi davriga tegishli masjid. Eronning gʻarbiy qismidagi Sanandaj shahrida joylashgan.

## Galereya

Fayl:Dar_al_ehsan_2.jpg
Fayl:Taken_by_Edriss_(84).jpg
Fayl:New_vs_Old.jpg
Fayl:نمای_مرمت_شده_مسجد_جامع_سنندج.jpg
Fayl:Taken_by_Edriss_(87).jpg
Fayl:مسجد_جامع_(مسجد_دارالاحسان).jpg
Fayl:Masjed_daralehsan_(3).jpg
Fayl:Masjed_daralehsan_(5).jpg
Fayl:Boy_in_Dar_ul-Ihsan_Mosque.jpg
Fayl:Sanandaj_Darolehsan_Mosque.jpg


## Manbalar
Bishalama

**Bishalama** () Suriyaning Latakiya muhofazasidagi Latakiya okrugining Qardaha nohiyasida joylashgan qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Bishalama aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Muhammad Rizo Nekunam

**Muhammad Rizo Nekunam** (1949-yil 9-yanvarda tugʻilgan – 2024-yil 7-avgustda vafot etgan) – eronlik oʻn ikkilik shia marjasi.

## Hayoti
Oyatulloh Muhammad Rizo Nekunam 1949-yil 9-yanvarda Golpaygʻon shahrida tugʻilgan. Nekunam uch yoshidanoq maʼnaviyat ustozlari va turli sohalarning, xususan, islom tasavvufining mohir ustalaridan saboq oldi. Ularning aksariyati avvallari Tehronda yashagan va Eronning oliy ulamolari edi.

## Hibsga olinishi
2015-yil 1-yanvarda Nekunam hibsga olindi va besh yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Bu hukm uning 2014-yil sentyabr oyida yuqori tezlikdagi internetni qoʻllab-quvvatlashi va internet erkinligini kengaytirishga chaqirishi sababli chiqarildi. U qamoqdaligida insult kasalligiga chalingan.

2017-yil 16-sentyabrda Nekunam 5 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi va marjalikdan ozod qilindi.

## Taʼlim tajribalari
Oyatulloh Nekunam Qum seminariyasida 40 yildan ortiq dars bergan. U koʻplab kitoblar yozgan. U yozgan kitoblarining asosiy sohalari qatoriga quyidagilar kiradi: fiqh (murakkab islom huquqshunosligi), usul (chuqurlashtirilgan islom tamoyillari), islom tasavvufi, falsafa, axloq falsafasi, sotsiologiya, iqtisodiyot, tarix, siyosat, ruhshunoslik, huquq, farishtalar va jinlarni oʻrganish, tush taʼbiri, sheʼriyat, musiqa, ayollar masalalari, diniy taʼlim muassasalari, tibbiyot, Qur’on tafsiri, etimologiya va boshqalar.

## Nashrlari
Oyatulloh Nekunam bolaligidan yozishni boshlagan. „Literalistlar (Ixbariylar) va printsipistlar (Usuliylar) nima deydi?“ Oʻsha paytda taniqli olimlarning eʼtiborini tortgan kitob uning 11 yoshida yozgan birinchi kitobi edi. Uning 800 dan ortiq kitoblari chop etilgan, ulardan 200 dan ortigʻi fors va arab tillarida nashr etilgan. Qolganlari bosma nashrda. Bundan tashqari, uning asarlari toʻplami ingliz tiliga ham tarjima qilinmoqda.

## Ustozlari
Oyatulloh Muhammad Rizo Golpaygʻoniy, Muhammad Ali Arakiy, Shayx Murtazo Xairiy, Mirzo Hoshim Amoliy, Sayyid Ahmad Xonsariy, Milani, Adib Neyshaboriy, Alloma Tabatabaiy, Alloma Shaʼroniy, Alloma Ilohi Qomshiy singari ustozlardan taʼlim olgan.
## Manbalar
Mersin Eski masjidi

**Mersin Eski masjidi** () – Turkiyaning Mersin shahridagi masjid.

## Joylashuvi
Masjid shaharning biznes kvartalida joylashgan. Viloyat hokimiyati binosi masjiddan 200 metr (660 fut) sharqda, shahar hokimiyati esa 400 metr (1,300 fut) janubi-gʻarbda joylashgan. Masjidning ajralmas qismi boʻlgan Şavırvan favvorasi esa masjidga tutash holda qurilgan.

## Tarixi
XIX asrda Mersin kichik shahar boʻlib, uning qirgʻoq chizigʻining katta qismi sulton Abdulmajid I ning onasi Bezmialem Sulton vafqiga tegishli edi. 1860-yillarda yangi sulton Abdulaziz ushbu vafq hududida masjid va favvora qurdirishga qaror qilgan. Favvora 1865-yilda, masjid esa 1870-yilda bunyod etilgan. Dastlab ular sulton Abdalazizning oʻgay onasi, vafq egasi Bezmialem Sulton nomi bilan atalgan. Hozirda bino Mersindagi eng qadimiy va hali ham faol foydalanilayotgan masjid boʻlib, rasmiy ravishda *Eski Masjid* deb ataladi.

## Meʼmorchiligi
Mersin Eski masjidi bitta minoraga ega. Masjid qurilishi sulton buyrugʻiga binoan amalga oshirilgan boʻlsa-da, uning oʻlchamlari Istanbuldagi masjidlar bilan taqqoslanmaydi. Bino toʻrtburchak shaklda boʻlib, masjidning umumiy maydoni taxminan 600 m². Boshqa masjid gumbazlaridan farqli ravishda binoda gumbaz oʻrniga yogʻoch tom qurilgan. Shuningdek, masjid mehrobi ham mavjud.

Masjid 1901, 1943 va 2008-yillarda taʼmirlangan. Favvora boshqa masjidlardan farqli oʻlaroq hovlida emas, balki masjidning janubiy qismidagi Uray koʻchasiga qaragan holda qurilgan.

## Manbalar
Al-Kayyal masjidi

**Al-Kayyal masjidi** () Tunis poytaxtidagi Madina kvartalining shimolida, Bob Souika chekkasida joylashgan masjid.

## Joylashuvi
Masjid binosi al-Mehrzi koʻchasidagi 4-uyda joylashgan.

## Etimologiyasi
Tarixchi Muhammad Belxoʻjaning aytishicha, masjid oʻz nomini Tunis lahjasida „Kayal“ (arabcha: كيال) deb ataluvchi, gʻalla oʻlchovchisi boʻlgan masjid asoschisi nomidan olgan.

## Galereya

Fayl:Mosquée_El_Kayal_photo_1_مسجد_الكيال.jpg|alt=Marble plaque with the name of the mosque|Masjid nomi yozilgan marmar lavha
Fayl:Mosquée_El_Kayal_photo_2_مسجد_الكيال.jpg|alt=Main entrance of the mosque|Masjidning asosiy kirish eshigi

## Manbalar
Dashtiy masjidi

**Dashtiy masjidi** () — Eronning Isfahon ustoni Dashtiy qishlogʻidagi tarixiy masjid. Hulokuiylar davrining mashhur inshootlaridan biri. Masjidning ichida yoki tashqi tarafida qurilish yili va meʼmorning ismi koʻrsatilgan hech qanday yozuv yoʻq.

## Manbalar
Xoja masjidi

**Xoja masjidi** – Keniyaning Nayrobi shahridagi masjid. U markaziy biznes tumani chekkasida, River Road va Moi Avenue chorrahasida joylashgan.

## Tarixi
Masjid Ogʻaxon boshchiligidagi ismoiliylik jamoasi tomonidan qurilgan. Qurilish ishlari 1922-yil 14-yanvarda yakunlangan. Keyinchalik bu bino Keniya milliy muzeylar kengashii tomonidan milliy yodgorlik deb eʼlon qilingan.

## Arxitekturasi
Masjid Viktoriya meʼmorchilik uslubida qurilgan. U uch qavatli binoda joylashgan.

## Yana qarang

* Keniyada islom
* Keniyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Emad o dolah masjidi

**Emad o dolah masjidi** — Qajarlar sulolasi davriga tegishli masjid. Kirmonshohda joylashgan.

## Galereyasi

Fayl:Emadodole.JPG
Fayl:Masjede-emadodole.JPG
Fayl:20180717_194027_HDR_mix01.jpg

## Manbalar
Al-Mutavakkil III

**Al-Mutavakkil III** (arabcha:المتوكل على الله الثالث) 1508-yildan 1516-yilgacha, soʻngra yana 1517-yilda Mamluklar sultonligi tasarrufidagi Qohiraning oʻn yettinchi Abbosiy xalifasi boʻlib xizmat qilgan.

## Hayoti
U keyinchalik Misrda hukmronlik qilgan xalifalikning oxirgi xalifasi edi. Moʻgʻullar Bagʻdodni talon-taroj qilishlari va 1258-yilda xalifa Al-Mustaʼsim qatl etilganidan buyon, Qohiradagi bu xalifalar mamluk sultonlarining haqiqiy hokimiyatini qonuniylashtirish uchun foydalaniladigan rasmiy hukmdorlar sifatida Qohirada istiqomat qilib kelishgan.

Al-Mutavakkil III 1516-yilda oʻzidan oldingi Al-Mustamsik tomonidan qisqa muddatga taxtdan agʻdarilgan, ammo keyingi yili lavozimiga tiklangan. 1517-yilda Usmonli sultoni Salim I Mamluklar sultonligini magʻlub etishga muvaffaq boʻldi va Misrni Usmonlilar imperiyasining bir qismiga aylantirdi. Al-Mutavakkil III oilasi bilan qoʻlga olindi va Konstantinopolga olib ketildi.

Anʼanaviy tarixiy manbalarga koʻra, oʻsha paytda u xalifalik unvonini, shuningdek uning tashqi ramzlari – Muhammad paygʻambarning qilichi va ridosini Usmonli sultoni Salim I ga rasman topshirgan. Bu rivoyat 1780-yillargacha manbalarda uchramaydi va 1774-yilgi Kuchuk Qaynarja shartnomasida taʼkidlanganidek, imperiyadan tashqaridagi musulmonlar ustidan xalifa hukmronligini asoslash uchun keyinchalik manbalarga qoʻshilgan.
## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Farahobod masjidi

**Farahobod masjidi** () — Mozandaron ustoni Sari shahristonida joylashgan masjid. Safaviylar sulolasi davriga tegishli. Masjid Farahobod majmuasi tarkibiga kiradi.
## Manbalar
Zayd Abu Zayd

**Zayd Abu Zayd** (1195-1265/1270-yillarda yashagan) Valensiyaning oxirgi Almohad hokimi boʻlgan.

Abu Zaydning amakisi Abu Abdulloh Muhammad Valensiya hokimi lavozimini egalladi. Almohad xalifasi Yoqub al-Mansur vafot etgach, sulolaviy kurash tufayli u toʻliq muxtoriyatga ega boʻlgan. Dushmanlar tomonidan 1225-yilda magʻlubyatga uchragach oʻzini Aragon qiroli Jeyms I ning vakili deb eʼlon qilishga qaror qilgan. 1227-yilda Kordova va Sevilyaning sobiq rahbari hokimi Idris al-Maʼmunni qonuniy Almohod xalifasi deb tan oldi. Ikki yil oʻtgach, Valensiya Tayfasidan (Balensiya) Zayyan ibn Mardanish tomonidan quvib chiqarilgan. U Aragonga qochib ketdi va u erda Jeyms tomonidan Valensiyaning musulmon hududiga bostirib kirish huquqini qoʻlga kiritgan.

Abu Zayd James I ning sodiq ittifoqchisi hisoblandgan va 1236-yilda u nasroniylikni qabul qilgan. Ismini **Visent Bellvisga** oʻzgartirdi, Valensiyani nasroniy kuchlari tomonidan zabt etilgunga qadar buni sir tutgan. U katolik sifatida suvda choʻmildi va Martin Roldan va uning rafiqasi Mariya Lopes de Lunaning qizi Isabella Roldan bilan turmush qurdi. Belvis familyasini olib oilaning avlodiga aylandi. Rafiqasi Isabella Roldan va uning Fernando ismli oʻgʻli boʻlgan. Xristian qirolining himoyasi ostida u oʻlimidan keyin oʻgʻli Fernandoga meros boʻlib qolgan Syerra-de-Espadanning bir nechta joylarida senyorlik qilgan.

## Manbalari
Ibn al-Qatto al-Yahsubiy

**Iso Ibn Said al-Yahsubiy** (vaf. hijriy 397-yil/milodiy 1006-yil) 10-asrda Andalusiya arab *[[Kotib|kotibi]]* va Kordovadagi Umaviylar xalifaligining vaziri.

## Hayoti

Ibn al-Qatto Priego viloyatidagi (hozirgi Kordova viloyatida joylashgan) kamtar bir oilada tugʻilgan. Ular Banu al-Jaziriy nomi bilan tanilgan arab qabilasining bir boʻlagi boʻlgan an-Najjar urugʻidan boʻlib,Umaviylar istilosidan keyin Pireney yarim oroliga borib joylashgan. Ibn al-Qatto Priego shahridagi maktab oʻqituvchisining oʻgʻli edi. U birinchi marta Umaviylar xalifasi Hishom II () va Hishomning uy boshqaruvchisi Almanzor davrida vazir etib tayinlangan. Keyinchalik, Ibn al-Qatto Almanzorning vorisi va oʻgʻli al-Muzaffar (vaf. 1008-yil) hukmronligi davrida vazirlik lavozimini davom ettiradi.
## Manbalar
Ahmad ibn Abu Xolid al-Ahval

**Ahmad ibn Abu Xolid al-Ahval** Abbosiylar xalifaligi davrida harbiy boshliq va boshqaruvchi boʻlgan. Al-ahval 822-yilda Ustrushana knyazligini zabt etgan Abbosiylar qoʻshiniga rahbarlik qilgani bilan mashhur boʻlgan. Bu harbiy yurish natijasida Ustrushana hukmdori Kavus ibn Xaroxurux asirga olindi, keyin u Bagʻdodga yuborilgan va u erda xalifaga boʻysunadi va islomni qabul qilgan.

## Faoliyati
Al-Ahval xalifa Al-Maʼmun tomonidan vazirlik lavozimiga tayinlandi. U bu vazifani rad etgan Tumama ibn Ashrasning oʻrnini egalladi. Mashhur mu’tazila ilohiyotchisi Tumama ibn Ashras Ahmadni tayinlanishidan oldin saroyda „rasmiy unvonga ega boʻlmagan yagona shaxs“ deb taʼriflagan edi.

## Manbalar
Kizimkazi masjidi

**Kizimkazi Dimbani masjidi** (suaxili tili: Misikiti wa kale wa Kizimkazi Dimbani) Tanzaniyadagi Unguja Janubiy viloyatining Dimbani shaharchasidagi Kusinu tumanida qurilgan. U Zanjibar orolining janubiy qismida joylashgan boʻlib, Sharqiy Afrika sohillaridagi eng qadimgi islomiy inshootlardan biri hisoblanadi. Nomiga qaramay, masjid Kizimkazida emas, balki undan 4,8 kilometr (3 mil) uzoqlikda joylashgan Dimbani shahrida qurilgan (buning sababi, bu ikki qoʻshni qishloqning rasmiy nomlari Kizimkazi Dimbani va Kizimkazi Mtendeni). Saqlanib qolgan kufiy yozuviga koʻra, masjid 1107-yilda qurilgan. Yozuv va ayrim marjondan oʻyib ishlangan bezak elementlari qurilish davriga tegishli boʻlsa-da, hozirgi inshootning asosiy qismi XVIII asrda qayta qurilgan.

## Galereya

Fayl:Kizimkazi_old.jpg|alt=Kizimkazi Mosque interior in the 19th Century.|19-asrda Kizimkazi masjidining ichki qismi.
Fayl:Pillar_tombs_at_historic_Kizimkazi_Mosque,_Kusini_DC,_South_Zanzibar,_Tanzania.jpg|alt=Kizimkazi Mosque Cemetery with Pillar tombpillar tombs|Kizimkazi masjidi qabristoni 
Fayl:KizimkaziMosque2.JPG|alt=Information sign|Maʼlumotlar yozilgan lavha
Fayl:View_inside_historic_Kizimkazi_Mosque,_Kusini_DC,_South_Zanzibar,_Tanzania.jpg|alt=Kizimkazi Mosque prayer hall|Kizimkazi masjidi namozxonasi
Fayl:Mangrove_pole_roof,_Swahili_architecture_at_historic_Kizimkazi_Mosque,_Kusini_DC,_South_Zanzibar,_Tanzania.jpg|alt=Swahili architecture magrove pool roofs at Kizimkazi Mosque|Kizimkazi masjididagi suaxili meʼmorchiligi asosida ishlangan tom

## Manbalar
Hoji Jalol masjidi

**Hoji Jalol masjidi** () — Eronning Razaviy Xuroson ustoni Kashmar shahristonidagi masjid. Qojarlar sulolasi davriga tegishli.
## Manbalar
Hoji Safar Ali masjidi

**Hoji Safar Ali masjidi** — Sharqiy Ozarbayjon ustonining Tabriz shahrida joylashgan masjid. Safaviylar sulolasi davriga tegishli.
## Manbalar
Hoji Samad Xon masjidi

**Hoji Samad Xon masjidi** — Eronning Gilon ustoni Rasht shahrida joylashgan masjid. Qojarlar sulolasi davriga tegishli.
## Manbalar
Ataya Aliyeva

**Ataya Gʻulom qizi Aliyeva** (1920-yil 2-may, Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi Poltoratsk — 1995-yil 6-aprel, Boku ) — Ozarbayjon teatr va kino aktrisasi, Ozarbayjon SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1964). Ozarbayjonda suratga olingan oʻnlab filmlarda rol oʻynagan.

## Hayoti

Ataya Aliyeva 1920-yil 2-mayda Poltoratskda tugʻilgan. U sahnadagi faoliyatini havaskor sifatida boshlagan. 1933-yilda ilk bor Ashxobod musiqali drama teatrida Rizo Afg‘onliyning sahnalashtirgan “Oshiq G‘arib” spektaklida G‘aribning singlisi rolini ijro etgan. Boku teatr texnikumida tahsil olgan. Bu yerda Fotima Qadriy tashabbusi bilan drama to‘garagida bir qancha rollarda ishtirok etgan. 1934-yilda texnikumning 1-kurs talabasi Ataya Aliyeva M. Fuzuliy nomidagi Ozarbayjon Davlat akademik drama teatriga taklif qilinadi. 1936-yilda Ataya xonim bir guruh teatr aktyorlari bilan Iravon (Yerevan) ga jo‘nab ketadi va bu yerda Iravon Davlat Ozarbayjon drama teatrida o‘n yil ishlaydi. U Iravon teatrida ham milliy, ham xorijiy asarlar ijrosida oʻnlab sahna obrazlarini yaratadi.

1948-1949-yillar teatr mavsumida Ganja drama teatriga taklif qilinadi. Ataya xonimning sahna faoliyati Jafar Jabborli ijodi bilan chambarchas bog‘liq. Uning Sevil va Dilbar, Yoqut va Tanya, So‘na va So‘lmaz (Iravon teatrida), Olmos, Sara, Gultakin (Ganja teatrida) obrazlari ustidagi ijodi aktrisa uchun katta maktab bo‘ldi.

1956-yilda Ataya Aliyeva M. Fuzuliy nomidagi Ozarbayjon davlat akademik drama teatriga ishga qaytadi. Bu yerda u mumtoz va zamonaviy Ozarbayjon dramaturglarining spektakllarida, shuningdek, tarjima asarlarida rollar ijro etadi. Pari (Pari Jodu), So‘na (Hoji Qora), Fotimaniso (O‘liklar), Valida (Ilyich ko‘rfazi), Nazokat (Sen hamisha meninglasan), Rafiqa (Yolg‘on), Malohat (Ikkinchi ovoz) va boshqa o‘nlab sahna obrazlari aktrisaning so‘nggi yillarda ijro etgan rollaridir.

Ataya Aliyeva radio va televideniya dasturlarida va kinoda ko‘p rollarni o‘ynagan. U J.Jabborli nomidagi “Ozarbayjonfilm” kinostudiyasida ishlab chiqarilgan “Bizning ko‘cha” filmida “Begim xola”, “Tog‘lardagi jang” filmida “ona”, “Telefonchi qiz” filmida “Simuzar”, “Bolalikning so‘nggi kechasi” filmida “Manzura” rollarini ijro etgan. Rejissyor Rizo Tahmasibning 1959-yilda suratga olingan “Uni kechirish mumkinmi?” filmda aktrisa “Leytenant Garayeva” va “Sara xola” rollarini ijro etgan.

Aktrisa 1995-yil 6-aprelda Bokuda vafot etdi. Ataya Aliyeva Yasamal qabristoniga dafn etilgan.

## Oilasi
Ataya Aliyevaning otasi Gʻulom Marogʻa shahridan, onasi Humay xonim esa Tabriz shahridan edi. Oilada 6 nafar farzand bo‘lgan.

Aktyor Hasanog‘a Mirzayev bilan turmush qurgan. Bu nikohdan 3 nafar farzand dunyoga kelgan. Ataya Aliyeva rejissyorlar Ramiz Hasano‘g‘li va Rauf Sulaymonning onasidir.

## Mukofotlari

* 1964-yil 29-iyunda unga “Ozarbayjon SSRda xizmat ko‘rsatgan artist” faxriy unvoni berilgan [8][9].

## Filmoqrafiya

## Eslatmalar

## Havolalar

* "Mədəniyyətimizin simaları": Ətayə Əliyeva — 105 / AR Mədəniyyət Nazirliyi
* Tanış olun — Ətayə Əliyeva / İctimai Radio
* Dünya Bir Pəncərədir-Ətayə Əliyeva / AzTV
* "Korifey". Əməkdar artist Ətayə Əliyeva / Teatr Muzeyi
Hakim masjidi

**Hakim masjidi** () — Eronning Isfahon shahrida joylashgan eng qadimiy masjidlardan biri. 17-asr oʻrtalarida Safaviylar davrida qurib bitkazilgan. Masjid qurilishini moliyalashtirgan Muhammad Dovud Xon Hakim sharafiga nomlangan.
## Adabiyotlar
* 

## Manbalar
Hidoyat masjidi

**Hidoyat masjidi** () — Eronning Tehron shahrida joylashgan masjid. Masjid Pahlaviy tuzumiga qarshi Eron diniy inqilobiy harakatlarida muhim rol oʻynagan. Oyatulloh Mahmud Tolegoniy tomonidan qurilgan.
## Manbalar
Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali

**Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston kubogi finali** – Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Kubogining 27-marotaba oʻtkazilgan final uchrashuvidir.

2019-yil 24-mayda musobaqa logotipi tasdiqlangan. 14-oktyabrda Kubok finali 26-oktyabr soat 17:00da Toshkentdagi Lokomotiv stadionida boshlanishi tayinlandi. Paxtakor futbol klubi oʻz tarixida 12-marta Oʻzbekiston Kubogi sohibiga aylandi.
## Jamoalar tarkibi
„**[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]**“: 25.Eldorbek Suyunov – 3.Hojiakbar Alijonov, 23.Sherzod Aʼzamov, 55.Marko Simich, 34.Farrux Sayfiyev (29.Vladimir Kozak, 86) – 20.Odiljon Hamrobekov, 27.Sardor Sobirxoʻjayev (15.Yegor Krimets, 89)- 9.Jaloliddin Masharipov, 10.Dragan Ćeran, 17.Doston Hamdamov – 11.Igor Sergeyev (21.Marat Bikmayev, 80).

Zaxira: 35.Sanjar Quvvatov, 5.Alisher Salimov, 14.Humoyunmirzo Iminov, 19.Shohrux Mahmudhojiyev, 43.Ibrohimhalil Yoʻldoshev, 77.Husniddin Gʻofurov.

„**[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]**“: 32.Suhrob Sultonov – 23.Akmal Shorahmedov, 44.Boburbek Yoʻldashov, 33.Sardor Rahmonov, 31.Saydullo Rahmatov – 3.Erkin Boydullayev, 5.Dilshod Joʻrayev, 4.Mirjamol Qosimov (30.Jasurbek Umarov, 46) – 7.Elguja Grigalashvili (8.Sanʼat Shixov, 63), 99.Shahzod Nurmatov (15.Jasur Hakimov, 74), 17.Murodjon Toshmatov.

Zaxira: 12.Roman Abdulov, 11.Zohir Pirimov, 20.Mirgʻiyos Sulaymonov, 55.Sardor Abdunabiyev, 77.Vladislav Kasminin, 88.Igor Zonjić.

## Manbalar
Katta masjid (Tarsus)

**Tarsus Katta masjidi** () – Turkiyaning Mersin viloyati Tarsus shahridagi masjid.

## Joylashuvi
Masjid Tarsus viloyati markazida, *Camii Nur* mahallasida joylashgan boʻlib, shahardagi eng katta masjid hisoblanadi. Bino Avliyo Paul cherkoviga yaqin boʻlib, u yerdan toʻgʻri chiziq boʻylab atigi  masofada joylashgan.

## Tarixi
Masjid 1579-yilda Usmoniylar hukmronligi davrida qurilgan. Masjid homiysi Ramadoniylar sulolasidan boʻlgan Ibrohim bey boʻlib, ushbu turkman sulolasi 1517-yilgacha mintaqani boshqargan va XVI asrning qolgan qismida Usmoniylar imperiyasining vassali sifatida faoliyatini davom ettirgan. Ammo masjid maʼlumotlariga koʻra, Katta masjid oʻrnida IX asrda Abbosiylar (arablar) hukmronligi davrida qurilgan eski masjid boʻlgan. Tarsus Vizantiya imperiyasi tomonidan bosib olingandan soʻng, eski masjid cherkovga aylantirilgan. XIV asrda Ramazanogʻullari Tarsusni qoʻlga kiritgan, 1579-yilda esa masjid qayta qurilgan. Shuningdek, masjidni qoʻllab-quvvatlash maqsadida 1579-yilda *Kırkkaşık Bedesten* yopiq bozori qurilgan.

## Meʼmorchiligi

Masjid hovlisiga binoning shimoliy tomonida qurilgan ulugʻvor marmar darvoza orqali kirish mumkin. Jami 14 ta ustunlar 16 ta gumbazni koʻtarib turadi. Masjid minbari marmardan qilingan.

## Qabrlar
Masjidning sharqiy tomonida Maʼmun, Luqmon va Odam atoning oʻgʻli deb hisoblanilagan Shitning qabrlari joylashgan.

## Manbalar
Izzat Mehmet posho masjidi

**Izzat Mehmet posho masjidi** () – Turkiyaning Karabük viloyati Safranbolu shahridagi XVIII asrda qurilgan masjid.

## Joylashuvi
Masjid Safranbolu bozorida joylashgan. Masjidning oldida Adnan Menderes koʻchasi joylashgan boʻlib, Safranboluni yaqin atrofdagi Karabük shahri bilan bogʻlaydi. Masjid shahar tarixiy yodgorliklari qatoriga kiradi. Turkiyaning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan joylardan biri.

Bino Safranbolu shahrida tugʻilgan Safranbolulu Izzat Mehmet posho buyrugʻiga binoan qurilgan. Izzat Mehmet posho sulton Abdulhamid I hukmronligi davrida ikki marta, sulton Salim III davrida bir marta Usmoniylar imperiyasining sadr vaziri boʻlib xizmat qilgan. Masjid 1794–1798-yillarda Izzat Mehmet poshoning soʻnggi xizmat davrida qurilgan.

## Bino
Bir minorali masjidni bir nechta vaqf doʻkonlari, kutubxona va ikkita favvoradan iborat kichik *külliye* (majmua) deb hisoblash mumkin. Masjidning poydevor maydoni nishab yerda joylashgan. Bundan tashqari, bino tagidan yer osti irmogʻi oqib oʻtadi, bu muammo polni baland qilib, binoni kamarlar ustiga joylashtirish orqali hal qilingan. Namozxona 13,5 x 13,5 m2 (44,4 x 44,4&nbsp;fut2) oʻlchamga ega kvadrat shaklda qurilgan. Minbar ham, mehrob ham hashamatli uslubda bezatilgan. Minbarda sulton Salim III tugʻrosi bor. Masjidning umumiy koʻrinishi 1750-yillarda qurilgan Istanbuldagi Nuri Usmoniya masjidiga oʻxshaydi.

## Manbalar

## Havolalar

* Tasvirlar uchun
Bereketzade Ali Afandi masjidi

**Bereketzade Ali Afandi masjidi** () – Turkiyaning Istanbul shahrida joylashgan masjid.

Istanbul fathidan so‘ng Bereketzade Ali Afandi masjidi Galatada qurilgan ilk masjid sifatida tanilgan. Keyinchalik bino joylashgan mahallaga ham Bereketzade nomi berilgan. Hozirda Beyoğlu Göz Hastanesi bo‘lgan sobiq Ingliz dengiz floti kasalxonasi yaqinida joylashgan. Asoschisi Galata minorasi qo‘riqchilaridan Bereketzade Hoji Ali ibnn Hasan bo‘lgan.

## Galerey

File:Bereketzade_Ali_Efendi_Camii_minaredeki_yazı.jpg|Minoradagi yozuv
File:Bereketzade_Ali_Efendi_Camii_Çeşmesi.jpg|Favvora
File:Bereketzade Ali Efendi Camii iç mekan 2.jpg|Ichki qismi
File:Bereketzade_Ali_Efendi_mezarı.jpg|Masjid asoschisining qabri


## Manbalar

## Havolalar
*
Abdurahim al-Murbatiy

**Abdurahim al-Murbatiy** – 2003-yilning iyun oyidan buyon Saudiya Arabistonida suddan tashqari hibsga olingan Bahrayn fuqarosi. *Gulf Daily News(Koʻrfaz kunlik yangiliklari) xabar berishicha,* 2008-yil 7-iyul kuni al-Murbatiy Saudiya poytaxti boʻlgan ar-Riyod shahrining janubiy qismida joylashgan Hayer qamoqxonasida ushlab turilgani maʼlum boʻldi. Oʻgʻli Usomaga yaqin vaqtgacha, unga otasi boshqa yerga koʻchirilganini aytishgunga qadar, oʻz otasining oldiga muntazam tashrif buyurishga ruxsat berilgan edi. Saudiya Arabistoni rasmiylari al-Murbatiyning hozirgi manzilini yashirgan edi.

Abdurahim al-Murbatiy sobiq Guantanamo qamoqxonasi mahbusi Iso al-Murbatiyning akasi hisoblanadi.

2008-yil 21-sentabr kuni Bahrayn Inson huquqlari boʻyicha kuzatuv jamiyati al-Murbatiy va Xalil Janahiy ozod etilishi uchun yana bir bor murojaatni boshlab yubordi. *Gulf Daily News* gazetasida maʼlum qilinishicha, ikki erkak yaqinda Bahreyn yaqinidagi, Saudiya Arabistonining sharqidagi Dammom shahridagi qamoqqa oʻtkazilgan.
## Manbalar
Jinna Muhammad

**Jinna Muhammad** (1963-yil iyul, Detroytda tugʻilgan, Michigan) musulmon afro-amerikalik ayol boʻlib, 2006-yilda sudya tomonidan paranji kiyganligi sababli Michigan kichik daʼvolar boʻyicha sudidan ishdan boʻshatilgan. Sudya uning rost soʻzlayotganini aniqlashi uchun yuzini koʻrishi kerakligini taʼkidlagan.

2009-yilda Jinna Muhammad Michigan Oliy sudiga borib sudyalar hay’ati oldida parinjisini kiyib gapirdi. Natijada, sud guvohlarning kiyim-kechagini sudyalar tomonidan tartibga solinishi mumkinligi haqida qaror qabul qildi.

## Manbalar
Ismoil Muhammad

**Ismoil Muhammad** (1964-yilda Nyu-Meksiko shtatining Albukerke shahrida tugʻilgan) – Islom millati tashkilotining amerikalik aʼzosi, Ilyos Muhammad va Tinnetta Muhammadning oʻgʻli. Ismoil „qora musulmonlar“ning milliy vaziri Lui Farraxanning yordamchisi. 1995-yilda Ismoil Million Man March tadbirida nutq soʻzlagan.

Ilyos Muhammadning 21 farzandidan Ismoil onasi Tinnetta Muhammadning toʻngʻich oʻgʻli edi. „Islom millati“ (NOI) shtab-kvartirasi Maryam masjidida talabalar vaziri hisoblanadi. Ismoil, shuningdek, Kengash aʼzosi va baʼzida Lui Farraxanning eng ehtimoliy vorisi hisoblanadi.

Ismoil 2013-yilgi Muqaddas Poklanish kuni milliy tadbirida, 20-oktyabr sanasida, „Islom millati“ sahnasida koʻzga tashlandi. Bu tadbirda Ismoil, kasallik tufayli qatnasha olmagan Lui Farraxan oʻrniga asosiy nutq soʻzladi. Farraxonning oʻz oʻrniga soʻzlash uchun Ismoilni tanlagani, guruh rahbarligining kelajakdagi yoʻnalishini oydinlashtirib berishi mumkin. 2015-yil fevral oyida onasining dafn marosimiga bagʻishlangan keng koʻlamli tadbirda muhim rol oʻynadi.

Bir necha oʻn yillar davomida Ismoil Muhammad Meksikaning Kuernavaka shahrida yashab, Chikagodagi NOI shtab-kvartirasiga qaytishdan oldin diniy tadqiqodlarga eʼtibor qaratdi. Taxminlarga koʻra, Ismoil „Islom millatining“ navbatdagi rahbari boʻlishi mumkin.

## Manbalar
Iskandar posho masjidi

**Iskandar posho masjidi** () – Turkiyaning Trabzon shahrida XVI asrda qurilgan Usmoniylar masjidi.

Dastlab masjid hovlisida qurilgan madrasalar bugungi kunda mavjud emas, gʻarbiy qismidagi eski qabriston buzib tashlangan, faqatgina Iskandar poshoning qabri saqlanib qolgan. Turli vaqtlarda masjid hududini kengaytirish boʻyicha bir qator ishlar amalga oshirilgan, shu sababli restavratsiya vaqtida masjidning asl koʻrinishi oʻzgarib borgan. Masjiddagi toshdan yasalgan buyumlar juda yuqori sifatga ega. Minorada gʻisht va rangli toshlar bilan beatilgan. Masjidning asosiy qurilish rejasi Iznikdagi Yashil masjidga oʻxshaydi. Eshik ustidagi yozuvda keltirilishicha, masjid 1559-yilda qurilgan, boshqa bir yozuvga koʻra, masjidni hozirgi koʻrinishga keltirilgan restavratsiya ishlari 1882-yilda amalga oshirilgan.

## Manbalar
Ahmad Mushaddiq

**Ahmad Mushaddiq** (1945-yilda tugʻilgan) – islomdagi diniy harakat Mila Ibrohimning asoschisi. 50 000 dan ortiq izdoshlari tomonidan Muhammadning maʼnaviy vorisi sifatida koʻriladi.

Mushaddiq bir paytlar Indoneziya milliy badminton jamoasida murabbiy boʻlgan.

## Manbalar
CC BY-SA

**Creative Commons litsenziyalari** – asarlardan foydalanish shartlarini tavsiflovchi standartlashtirilgan matnlar guruhi. Ularda eng qulay tilda muhim shartlarni aks ettiruvchi qisqacha tavsif va mualliflik huquqi qonunlariga mos keladigan litsenziya koʻrinishidagi batafsil, huquqshunos tomonidan tasdiqlangan matn mavjud.

Litsenziyaning birinchi versiyasi Amerikaning Creative Commons notijorat tashkiloti tomonidan 2002-yil 16-dekabrda chiqarilgan. Creative Commons litsenziyalari hozir juda keng tarqalgan. Litsenziyalar Vikipediya tomonidan qoʻllaniladi.

Turli xil erkin litsenziyalardan (masalan, GNU GPL) farqli oʻlaroq, Creative Commons litsenziyalari fotosuratlar, chizmalar, qisqa matnlar va boshqalar uchun ancha qulay. Ular litsenziya shartlari koʻrsatilgan matnni asar bilan birga tarqatishni talab qilmaydi, bazaviy elementlardan iborat harfli kod yetarli boʻladi.
## Izohlar

## Manbalar
Puhaddin

**Puxaddin** (XIII asr), **Puhading** nomi bilan koʻklarga koʻtarilgan, 1265-1274-yillarda Janubiy Song sulolasining moʻgʻullar istilosi paytida Xitoyda goʻyoki targʻibot qilgan Islom paygʻambari Muhammadning 16-avlod avlodi.

Maqbarasi Ming qabristonida haligacha saqlanib qolgan Yanchjouning sharqiy qismidagi Jiangsu shahridagi Katta kanalning sharqiy qirgʻogʻida Turna masjidini barpo etilishi bilan bogʻliq.

## Manbalar
Indoneziya milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)

**Indoneziyaning 20 yoshgacha boʻlgan futbol terma jamoasi** – Indoneziya nomini FIFA U-20 Jahon chempionati, AFC U-20 Osiyo kubogi, ASEAN U-19 Oʻgʻil bolalar chempionati va 20 yoshgacha boʻlgan har qanday xalqaro futbol turnirlarida himoya qiladi.

## Natijalar va oʻyinlar jadvali

Quyida soʻnggi 12 oydagi oʻyinlar natijalari, shuningdek, rejalashtirilgan boʻlajak oʻyinlar roʻyxati keltirilgan.

### 2024

### 2025

## Murabbiylar shtabi
*2024-yil 1-yanvar holatiga koʻra*

## Oʻyinchilar
### Hozirgi tarkib
2025 yilgi yoshlar oʻrtasidagi Osiyo kubogi uchun quyidagi 23 nafar futbolchi saralab olingan.

*2025-yil 30-yanvargacha boʻlgan Hindistonga qarshi oʻyin maʼlumotlariga koʻra, oʻyinlar soni va gollar miqdori aniqlanib, tuzatildi.*

### Soʻnggi chaqiriqlar
Shuningdek, soʻnggi 12 oy ichida quyidagi futbolchilar ham tarkibga jalb etilgan.

;Notes
* PRE = Dastlabki tarkib
* SUS = Toʻxtatilgan
* INJ = Jarohat tufayli roʻyxatdan chiqarildi
* UNF = Holati yaroqsizligi sababli roʻyxatdan chiqarildi
* RET = Milliy terma jamoadan nafaqaga chiqqan
* WD = Jarohat bilan bogʻliq boʻlmagan sabablarga koʻra roʻyxatdan chiqarildi

## Turnirlardagi natijalari

### FIFA U-20 Jahon chempionati

### AFC U-20 Osiyo kubogi

* (*): umumiy unvon

### ASEAN U-19 yoshlar chempionati

### Ko‘rgazmali turnirlar

## Yutuqlar

### Kontinental
* **[[AFC U-20 Osiyo Kubogi]]**
**  **Chempion (1):** 1961
**  Ikkinchi o‘rin (2): 1967, 1970
**  **Uchinchi o‘rin** (1): 1962

### Mintaqaviy
* **ASEAN U-19 yoshlar chempionati**
**  **Chempion (2):** 2013, 2024
**  **Uchinchi o‘rin** (3): 2017, 2018, 2019

### O'rtoqlik turnirlari
* **HKFA International Youth Football Invitation Tournament**
**  **Chempion (1):** 2013
* **PSSI Invitation Tournament**
**  **Uchinchi o‘rin (1):** 2018
* **PSSI U-20 Mini Tournament**
**  **Uchinchi o‘rin (1):** 2023
* **Mandiri U20 Challange Series**
**  **Uchinchi o‘rin (1):** 2025
* **Seoul Earth On Us Cup**
** **To‘rtinchi o‘rin (1):** 2024

## Yana qarang
* Indoneziya milliy futbol terma jamoasi
* Indoneziya ayollar milliy futbol terma jamoasi
* Indoneziya milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)
* Indoneziya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)
* Indoneziya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)

## Manbalar
Hamza Roberto Piccardo

**Hamza Roberto Pikkardo** – Italiyadagi Islom jamoalari ittifoqi UCOII direktiv kengashi aʼzosi, shuningdek, Yevropa musulmonlar tarmog'i matbuot kotibi. Hozirda UCOIIda hech qanday rahbar lavozimida ishlamaydi.

1974-yilda harbiy xizmatni tugatgandan soʻng, Pikkardo Afrikaga yoʻl oldi va Sahroi Kabirni kesib oʻtdi. Shu yerda musulmonlar bilan uchrashib, islom dinini oʻrgandi. 1975-yilda islomni qabul qilgan. 1984-yilda u namoz oʻqiy boshlab taxminan besh yildan soʻng, roʻza tuta boshladi.

1993-yilda „Al Hikma“ nashriyotiga asos solib, boshqa kitoblar qatori musulmonlar tomonidan tarjima qilingan Qur’onning italyan tilidagi birinchi nashrini chop etgan.

## Manbalar
Hamza Perez

**Hamza Peres** – Puerto-Rikolik, islomni qabul qilgan sobiq amerikalik rep ijrochisi. Qirollik strategik islom markazi tomonidan dunyodagi eng nufuzli 500 musulmondan biri deb topilgan. Hamza oʻz vaqtini koʻchalarda va qamoqxonalarda oʻtkazib, xavf ostida boʻlgan yoshlar va jamoalarga islom dinini ommalashtirgan. Shuningdek, oʻzi va ukasi Sulaymon Peresdan iborat M-Team hip-hop guruhining aʼzosi hisoblanadi. Aka-uka oʻzlarining eʼtiqodlari va diniy qarashlarini boshqa yoshlarga etkazish uchun hip-hopdan foydalanganlar. Hamza – S. H.E. H.U. dasturining (Shahar jamiyatlarini kuchaytirish va sogʻlomlashtirishga yordam beruvchi xizmatlar) asoschisi va Pitsburgdagi (Pensiya shtati) „Yosh nuri“ masjidining hammuassislaridan biri. Shuningdek, Crossing Limits konfessiyalararo sheʼriyat loyihasi bilan ishlagan. 2009-yilda PBS uning hayoti, musiqasi va jamiyati haqida „New Muslim Cool“ nomli film chiqardi.

Uning islomni qabul qilish haqidagi hikoyasi „Lotin musulmonlari: Islomga sayohatlarimiz“ nomli kitobda oʻz aksini topgan.

## Manbalar
Syyid Muso Pak

**Shayx Sayyid Abul Hasan Muso Pak Shahid Ч** () soʻfiy, maqbarasi Pokistonning Panjob viloyati, Moʻlton shahrida joylashgan. Shayx Sayyid Abul Hasan – Sayyid Hamid Baxsh Jiloniyning oʻgʻli. Sayyid Muso Pak Shahidning Ursi har yili uning Moʻltondagi maqbarasida boʻlib oʻtadi.

## Qoʻshimcha oʻqish
www.musapak.com
Ahmad Hassani Bag'dodiy

**[[Oyatulloh]] Sayyid Ahmad Hassani Bagʻdodiy** (1945-yilda tugʻilgan) – Iroqlik oʻn ikki shia marjasi.

Bagʻdodiy hozirgi kunda Iroqning Najaf shahrida yashaydi. U koʻplab islom kitoblarining muallifi.

2012-yil oxirida Bagʻdodiy Iroqda xristianlikni qabul qilmaslik toʻgʻrisida fatvo chiqargan. 2015-yilda u musulmon mamlakatlarida yashovchi masihiylar va yahudiylar haqida shunday degan: „Agar ular Kitob egalari(yahudiy va xristianlar) boʻlsa, biz ulardan jizya talab qilamiz va ular rad etsa, biz ularga qarshi kurashamiz. Bu masihiy boʻlsa. U uchta tanlovga ega: yoki islomni qabul qiladi, agar buni rad etib, masihiy boʻlishni istasa, u holda jizya toʻlaydi. Agar ular hali ham rad etsa, keyin biz ularga qarshi jang qilamiz va ularning xotinlarini olib qochib, cherkovlarini yoʻq qilamiz! Bu islomdir!“.

## Manbalar
Muhammad Solih Barag'oniy

**Muhammad Solih Baragʻoniy** (1753-yilda tugʻilgan) Baragʻonlik uch-toʻrt aka-ukadan biri boʻlib, ularning barchasi oʻzlarini Qazvinda yetakchi mujtahidlar sifatida koʻrsatganlar. Muhammad Solih Usuliy oʻn ikki shia mujtahidi. 1817-yilda Qazvinda Solihiya madrasasiga asos solgan va tez orada shuhrat qozongan. Madrasada 700 ga yaqin talaba qatnashish imkoniyatiga ega boʻlgan. U yerda ayollar boʻlimi ham boʻlgan&#x5B; **' &#x5D;.</sup>

Muhammad Solihning katta akasi Muhammad Toqiy ham haqiqiy usluliy edi. Oddiy amaliyotga qarshi, Muhammad Toqiy pul evaziga huquqiy xulosalar chiqargan va ularni yozma ravishda yozgan <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;. Aka-ukalarning kichigi Mulla Ali oʻz eʼtiqodi boʻyicha shayxiylikka yaqinroq edi.

Muhammad Solih nufuzli shayx olimning singlisi va Qazvindagi Shoh masjidi imomi Abdul Vahhob Sharif Qazviniyning (vaf. 1853) qizi boʻlgan Omina Solihiyga uylangan. Baragʻoniyning rafiqasi va toʻrt qizi Solihiyyada oʻqigan. Tohirih nomi bilan mashhur boʻlgan toʻngʻich qizi Fotima 19-asr Eronining eng taniqli diniy ulamolari va shoiralaridan biri edi. Oxir-oqibat u babizmga duch keldi, natijada pravoslav yo;nalishining oʻn ikki eʼtiqodini rad etgani uchun qatl etilgan. Uning boshqa qizlari Marziya, Robaba va Xadicha Sultonlar ham diniy hokimiyatda faoliyat yuritgan, ammo hech biri Fotima kabi mashhur boʻlmagan.

Muhammad Solih Baragʻoniy Qur’on talqini, Karbalo fojialarini maqtashlari, jazolarni ijro etishdagi gʻayrati va sharob isteʼmoliga faol qarshilik koʻrsatishi bilan shuhrat qozongan.
## Manbalar
Xavla bint Hakim

**Xavla bint Hakim** - Arabistonlik ayol va Islom paygʻambari Muhammadning shogirdi(sahobasi).

Uning turmush oʻrtogʻi Usmon ibn Maz’un boʻlib, ikkalasi ham Islomni eng birinchi qabul qilganlardan edi. Xadicha roziyallohu anhuning vafotidan soʻng, Xavla bint Hakim Muhammaddan yana biror ayolga uylanishni xohlaysizmi, deb soʻragan.

Paygʻambar roziligidan soʻng, bu xabarni Savda bint Zam’aga (Sakaron ibn Amrning bevasi) aytgangan va Abu Bakr qizi Oyshaga nikoh xabarini yetkazgan.

## Hayoti

Xavlaning turmush oʻrtogʻi Usmon ibn Maz’un hijriy 3-yilda vafot etgan. Biroz vaqt oʻtgach, u Muhammad paygʻambardan unga uylanishini soʻragan. Ammo Xadichadan keyin hech bir ayolning turmush taklifini qabul qilishni istamagan Muhammad unga rad javobini bergan. Xavla umrining oxirigacha beva boʻlib qolgan.
## Manbalar
Mumannaʼa bint Amr

**Mumannaʼa binti Amr** – Abdulmuttalibning xotini.

Mumannaʼa Makkadagi Xuzoa qabilasidan boʻlib, otasi Amr ibn Molik ibn Mu’ammal ibn Suvayd ibn As’ad ibn Mashnu ibn Abd ibn Habtar ibn Adiy ibn Salul ibn Kaʼb ibn Amr edi.

Mumannaʼaning birinchi eri Qurayshning Zuhra qabilasidan boʻlgan Abd Avf ibn Abd edi. Uning oʻgʻli Avf boʻlib, Abdurahmon ibn Avfning otasi boʻlgan.

Keyinchalik Mumannaʼa Abdulmuttalibga turmushga chiqqan. Uning bu nikohdan Mus’ab ibn Abdulmuttalib ismli oʻgʻli dunyoga kelgan, u saxiyligi tufayli *al-Gʻaydaq* nomi bilan ham mashhur boʻlgan. Biroq Mus’abni Ibn Hishom oʻz asarlarida zikr qilmagan. Uning taʼkidlashicha, Abduluttalib va Hola bint Vuhaybning oʻgʻli Hajl ibn Abdulmuttalib *al-Gʻaydaq* nomi bilan mashhur boʻlgan.

## Manbalar
Munabbih ibn Komil

**Munabbih ibn Komil ibn Sij ibn Zi Kibar Abu-Abdulloh al-Yamaniy as-Sanʼoniy-** islom paygʻambari Muhammadning sahobabalaridan biri.

Muhammad hayotlik davrida islomni qabul qilgan. Munabbih ibn Komil fors sarkardasi boʻlib, himyariylik bir ayolga uylangan. Uning ikki oʻgʻillari: Vahb ibn Munabbih va Hammam ibn Munabbih.

Munabbih Hirotdan Yamanga koʻchib kelgan.

## Yana qarang

* Arab boʻlmagan sahobalar roʻyxati
* Sahoba haqida sunnilar qarashi
* Al-Abnaʼ

## Manbalar
Husayniya Aʼzam Zanjan masjidi

**Husayniya Aʼzam Zanjon masjidi** () – Zanjonda joylashgan shia husayniyalardan biri. Ushbu joy bir asrdan koʻproq vaqt oldin barpo etilgan. Mirzo Muhammad Toqiy va Hoji Mirzo Boboy ismli ikki kishi tomonidan vaqf qilingan bu husayniya shundan buyon har yili muharram oyining 8-kunida oʻziga xos tarzda motam marosimi oʻtkaziladigan maskanga aylangan.

## Manbalar
Horis ibn Abdulmuttalib

**Horis ibn Abdulmuttalib** (arabcha:الحارث بن عبد المطلب) – Muhammadning amakilaridan biri. U Makkadagi qurayshlik Abdulmuttalibning birinchi xotini, Havozin qabilasidan boʻlgan Sumra bintu Jundabdan boʻlgan oʻgʻli edi. Uzoq vaqt davomida otasi undan Abul Horis deb *kunya* olgan. Chunki boshqa farzandlari yoʻq edi.

Aytishlaricha, Horis Abdulmuttalibga qazilgan tuproqni olib ketish orqali Zamzam qudugʻini qazishda yordam bergan. Horisning baʼzi xotinlaridan koʻpgina bolalari bor edi.

## Oilasi
Abdulmuttalibning aytganiga koʻra: Gʻoziya bintu Qays (ibn Tarif/Turayf ibn Abduluzzo ibn Amir ibn Umayra ibn Vodi’a ibn Horis ibn Fihr) birinchi oʻgʻlining toʻngʻich xotini edi.

Banu ibn (Horis) ibn Fihr qabilasidan boʻlgan Gʻoziya bintu Qaysdan uning besh farzandi bor edi:

# Navfal uning toʻngʻich oʻgʻli edi. Badr jangida asirga olingandan keyin musulmon boʻlib, 635-yilda vafot etadi.
# Rabi’a taxminan 566-yilda tugʻilgan va Xandaq jangida Islomni qabul qilgan. U amakivachchasi Ummu Hakam bintu Zubayr ibn AbdulMuttalibga uylanib, , koʻp farzandli boʻldi. U barcha ukalaridan koʻra koʻproq yashadi, 644-yilda vafot etdi.
# Abu Sufyon (Mugʻiyra) . Makka fathida musulmon boʻlib, 636-yilda vafot etgan.
# Abdulloh 630-yildan avvalroq musulmon boʻlgan. U Muhammad tirikligida, 624-yilda vafot etgan. Farzandlari undan keyin Suriyada yashagan.
# Arvo Abu Vidoʻa ibn Sabaraga turmushga chiqqan va koʻp bolalari bor edi. U 636-yilda vafot etgan.

Banu Saqif qabilasidan boʻlgan Suhayla binti Xuzoiydan farzandlari bor edi:

# Ubayda Saʼda bintu Kurayzga (uning amakivachchasi) uylangan va koʻp farzandli boʻlgan. U 624-yilda vafot etgan.
# Tufayl, 583-yilda tugʻilgan. U 653-yilda vafot etdi. U Otika (Barra) binti Kurayzga (amakivachchasi) turmushga chiqdi va Fotima, Abdulloh va Amr ismli farzandlari bor edi.
# Husayn 653-yilda vafot etgan. Banu Asad ibn Abduluzzo qabilasidan Ummu Abdulloh (Arvo) bintu Adiy ibn Xuvaylidga uylandi. Uning Abdulloh, Xadicha va Hind ismli farzandlari bor edi.
# Qays Banu Abduddor qabilasidan Ummu Sufyon (Hamina/Habiba) bintu Abu Talhaga uylandi. Uning Sufyon, Abdulloh va Zaynab ismli farzandlari bor edi.
# Abdulmuttalib
# Murra.

Banu Asad ibn Abdul-Uzzodan boʻlgan Sofiya bintu Asvad ibn Muttalibdan ham farzandlari bor edi:

# Buhayna Molik ibn al-Qoshibga turmushga chiqqan, Jubayr va Abdulloh ismli oʻgʻillari bor edi.
# Ubda, Molik ibn Jundabga turmushga chiqqan, Zaynab, Jamila va Fotima ismli qizlari bor edi.
# Umayya.
# Avf.
# Abdushams.

Horis 570-yilning oxiri yoki 571-yilning boshlarida vafot etgan boʻlib, ukasi Abdullohdan ham uzoqroq yashagan.U 579-yilda vafot etgan, ammo otasidan oldin vafot etdi.

## Yana qarang

* Paygʻambarning sahobalari

## Havolalar

* https://web.archive.org/web/20051210215334/http://web.umr.edu/~msaumr/reference/companions/English/sufyan.html
## Manbalar
Elchi masjidi

**Elchi masjidi** () — Eronning Isfahon shahridagi tarixiy masjid. Masjid 1686-yilda Muhammad Ali ibn Ostad Alibeyk rahbarligida qurilgan.
## Manbalar
Imom masjidi

**Imom masjidi** — Qojarlar sulolasi davriga tegishli masjid. Semnan ustoni Semnan shahrida joylashgan.
## Manbalar
Imomzoda Hamza masjidi

**Imomzoda Hamza masjidi** () — Kashmardagi eng qadimgi masjid. Masjid hududida Sayyid Hamza ibn Muso maqbarasi, bogʻ va qabriston mavjud.

## Galereya

Fayl:Farah_Pahlavi_in_Al-Hamza_Mosque_of_Kashmar_2.jpg|alt=Farah Pahlavi visiting the shrine in December 1974|Tashqi tomoni
Fayl:Imamzadeh_Hamzeh,_Kashmar.jpg|alt=Exterior|Tashqi tomoni
Fayl:Imamzadeh_Hamzah2021-03-26_8.jpg|alt=Interior|Ichki tomoni
Fayl:Imamzadeh_Hamzah2021-05-10_5.jpg|Zarih

## Manbalar
Ibrohim ibn Khalifa Al Khalifa

**Ibrohim ibn Xalifa Al Xalifa** — Bahraynning sobiq uy-joy vaziri.

## Faoliyati
Shayx Ibrohim ibn Xalifa Al Xalifa 2007-yil dekabridan 2011-yilga qadar Bahrayn Qirolligining uy-joy vaziri lavozimini egallab kelgan va bu lavozimga Majid Al Alvai o‘rniga tayinlangan.

Shuningdek, u Uy-joy banki raisi va Ebda banki raisi lavozimlarini egallagan.

Huquq fakultetini tamomlagan Shayx Ibrohim Bahrayn Podshohligida qator muhim lavozimlarda ishlagan. Sobiq moliya kotibi oʻrinbosari (1993-2007), shuningdek, Bahrayn Valyuta Agentligi (hozirgi Bahrayn Markaziy banki) gubernatorining oʻrinbosari (1982-1993).

Shayx Ibrohim Gulf International Bankning raisi bo'lgan; Bahrayn taraqqiyot banki raisi; Gulf Aluminium Rolling Mill Company (GARMCO) raisi va boshqaruvchi direktori; Bahrayn texnologiya instituti raisi. U shuningdek, Aluminium Bahrain (ALBA) boshqaruv kengashi a'zosi va Bahrain Petroleum Company (BAPCO) boshqaruv kengashi a'zosi.

Shayx Ibrohim ibn Xalifa Al Xalifa olti xil kompaniyaning boshida bo'lgan va hozirda Bahrayn Jahon Iqtisodiy Sammitida rais, Islamic Financial Inst Buxgalteriya hisobi va audit tashkiloti raisi, Ebdaa Bank BSC raisi va boshqaruv raisi lavozimini egallagan tadbirkor.

Shuningdek, u Dar Al-Maal Al-Islami Trust va Misrning Faysal Islom banki boshqaruvi a'zosi va Arab mintaqaviy tadbirkorlik va investitsiyalar markazi raisi.Shayx Al-Xalifa bunga qadar Meezan Bank Ltd raisi lavozimida ishlagan.Bayrut arab universitetida magistrlik darajasini olgan.

## Manbalar
Muso ibn Bugʻa al-Kabir

**Muso ibn Bugʻa al-Kabir** (877-yilda vafot etgan) asli turkiy boʻlgan abbosiylar lashkarboshisi.

Muso ibn Bugʻo al-Kabir xalifa al-Moʻtasim (833—842-yillar hukmronligi) davridagi yetakchi turk sarkardalaridan biri boʻlgan Bugʻo al-Kabirning oʻgʻli. Muso 861-yilda xalifa al-Mutavakkilning oʻldirilishida ishtirok etgan yoki hech boʻlmaganda tashkilotchi boʻlgani ehtimoli mavjud. 862-yilda Bugʻo vafot etgach, Muso otasining oʻrniga idoralarini boshqarishni davom ettirgan va " Samarradagi anarxiya " muammolarida ham muhim rol oʻynagan. Nihoyat, u gʻalaba qozongan hamda vazir va muvaqqat hokim al-Muvaffaq bilan yaqin aloqasi mavjud boʻlgan. Shu tufayli 870-yildan to 877-yilda vafot etgunigacha Abbosiylar xalifaligining eng qudratli sarkardasiga aylangan. Uning oʻgʻillari Ahmad, Muhammad va al-Fadl ham xalifalikning eng qudratli arboblaridan boʻlgan, ayniqsa , Zanjilar qoʻzgʻoloniga qarshi boʻlgan yurishda mardonavor kurashishgan.
## Manbalar
Abarkuh jome masjidi

**Abarkuh jome masjidi** () — Temuriylar imperiyasi davriga tegishli masjid. Abarkuh shahrining Shahar maydonida joylashgan.
## Manbalar
Anas ibn Nadr

**Anas ibn Nadr** (arabcha : ﺍﻧﺲ ﺑﻦ ﻧﻀﺮ) Islom paygʻambari Muhammadning sahobalaridan biri. U ansorlarning Banu Xazraj qabilasidan boʻlib, Anas ibn Molikning amakisi.

Anas ibn Nadr Badr jangida qatnasha olmagan va bundan juda afsuslangan.

Uhud jangida Anas ibn Nadr mushriklarga qarshi kurashishga muvaffaq boʻlgan. „Sirot Ibn Hishom“da aytilishicha, mushriklar Muhammad vafot etdi deb fitna chiqargan bu jangda ibn Nadr jangni toʻxtatgan sahobalarga duch kelib shunday degan: „Turinglar, kerak boʻlsa oʻlinglar chunki Muhammad vafot etdi va shahid ketdi“. Uning jasadi saksondan ortiq qilich va oʻq yaralari bilan topilgan. Faqat singlisi uning tanasini barmoqlaridan tanidi.
## Manbalar
Çinili masjidi

**Çinili masjidi** () – Turkiyaning Istanbul shahri, Üsküdar tumanidagi XVII asrda qurilgan Usmoniylar masjidi.

## Tarixi

Masjid Kösem Sulton buyrugʻiga asosan milodiy 1640–1641-yillarda (hijriy 1050) qurilgan. Masjid *[[Vaqf|vaqfi]]* 1651-yilda Kösem Sulton homiyligida Katta bozor yaqinida qurilgan yirik karvonsaroy – Buyuk Valide Xondan tushgan daromadlarni oʻz ichiga olgan.

Masjid 2018-yilda qayta taʼmirdan oʻtkazilgan.

## Meʼmorchiligi

Masjidning zali kvadrat shaklda qurilgan boʻlib, ustki qismi gumbaz bilan qoplangan. Gumbazning diametri taxminan . Tashqi tomondan masjid uch tomondan tomi qiyaroq ayvon bilan qoplangan. Bino joylashgan yer nishabli boʻlgani uchun baland supa ustiga qurilgan. Masjid minorasi keyinchalik Usmoniylar meʼmorchiligining barokko uslubida yaratilgan boʻlib, balkonidagi konsollar oʻyma akant barglari bilan bezatilgan.

Masjidning ichki qismi nisbatan sodda qurilgan boʻlib, uning eng diqqatga sazovor jihati devorlarning katta qismini qoplagan keng koʻlamli koshin bezaklaridir. Shu boisdan ham masjid „Koshinli masjid“ () nomini olgan. Koshinlar Usmoniylar imperiyasida chinni ishlab chiqarish boʻyicha muhim markazlardan boʻlgan Kütayha shahridan keltirilgan. Koshinlar Usmoniylar meʼmorchiligi sanʼatining klassik davrini oʻzida aks ettiradi va bu uslubning soʻnggi muhim namunalaridan biri hisoblanadi. Bu davrga kelib, XVI asrga oid koshinlarda uchraydigan turli shakl va ranglardan nisbatan kamroq foydalanilgan va, asosan koʻk, firuza va kulrang ranglardan iborat kichikroq shakl va bezaklardan qoʻllanila boshlangan. Bundan tashqari, derazalar ustidagi koshinli yoysimon panjaralarda ham qoʻshimcha yozuvlar mavjud. Masjid minbari marmardan yasalgan, oltin, qizil va yashil boʻyoqlar bilan ishlov berilgan oʻymakorlik naqshlari bilan bezatilgan.





Majmua (*külliye*) masjiddan tashqari favvora (*[[shodirvon]]*), madrasa, boshlangʻich maktab (*[[Maktabxona|mektep]]*) va hamomni ham oʻz ichiga oladi. Favvoraning ustki qismi tom bilan qoplangan. Madrasa hududning shimoli-sharqiy burchagida joylashgan va madrasaga ajratilgan yer maydonining kichikligi tufayli noodatiy uchburchak reja asosida qurilgan. Uning yonida, masjidning *[[qibla]]* devori (janubiy-sharqiy devori) ortida sisterna joylashgan. Kichik gumbazli boshlangʻich maktab majmua devorlaridan tashqarida joylashgan. Hammom esa biroz janubi-gʻarbiy tomonda joylashgan kattaroq inshoot hisoblanadi. Hammom ikki qismdan iborat boʻlib, u yerda erkaklar va ayollar foydalanishi uchun alohida-alohida boʻlimlar mavjud.





## Izohlar

## Manbalar
Harf al-Musaytira

**Harf al-Musaytira** () Suriyaning Latakiya muhofazasidagi Latakiya okrugining Harf al-Musaytira nohiyasida joylashgan qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Harf al-Musaytira aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Ahar jome masjidi

**Ahar jome masjidi** — Eronning Sharqiy Ozarbayjon ustoni Ahar shahrida joylashgan masjid. Safaviylar sulolasi davriga tegishli.
## Manbalar