open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Janubiy Koreya – Tayvan munosabatlari

**Tayvan – Janubiy Koreya munosabatlari** – (Xitoycha: 臺灣與大韓民國關係; Koreyscha: 중화민국과 대한민국의 관계)

Xitoy Respublikasi hukumati 1919-yil 13-aprelda Koreya Respublikasi Muvaqqat hukumati tuzilganligini Qohira konferensiyasi ishtirokchi davlatlaridan biri sifatida tan olgan. Natijada Qohira deklaratsiyasi qabul qilingan. Qohira deklaratsiyasining asosiy maqsadlaridan biri Yaponiya mustamlakachiligidan xoli, mustaqil Koreyani yaratish bo'lgan. Koreya Respublikasi Hukumati va Xitoy Respublikasi oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar 1948-yilda, Birinchi Respublika tashkil etilgandan soʻng boshlangan. Shuning uchun Xitoy Koreya Respublikasini „Koreyaning yagona qonuniy hukumati“ sifatida tan olgan birinchi davlatga aylangan. 1949-yilgi Xitoy fuqarolar urushidan keyin Koreya Respublikasi Xitoy Respublikasi (Tayvan) bilan munosabatlarni saqlab qolgan. Tayvan oroli ham ilgari Yaponiya hukmronligi ostida bo'lgan.

Janubiy Koreya va Tayvan oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 23-avgustda toʻxtatilgan. Shundan soʻng Janubiy Koreya Xitoyni tan olgan va ular oʻrtasida ikki tomonlama aloqalar yuzaga kelgan. Ammo oradan koʻp oʻtmay, Janubiy Koreya-Tayvan munosabatlari 1993-yilda „Munosabatlar boʻyicha yangi doiraviy bitim“ doirasida qayta tiklangan. Tayvan va Janubiy Koreya oʻrtasidagi munosabatlar 2019-yildan buyon yaqinroq munosabatga ega boʻldi. Ikki davlat madaniyati bir-biri bilan oʻzaro aloqalar qilishda davom etmoqda va bir-birlarining mamlakatlariga tashrif buyuradigan sayyohlar soni sezilarli darajada oshib bormoqda. Taypey shahri Seul shahrining birinchi qardosh shahridir. Ikki davlat o‘rtasida mustahkam nodiplomatik munosabatlar mavjud. 

## Iqtisodiyoti
Janubiy Koreya va Tayvan oʻrtasidagi yillik savdo hajmi qariyb 30 milliard AQSh dollarini tashkil etadi. Yarimo‘tkazgichli mahsulotlar so‘nggi bir necha yil ichida savdoning eng katta mahsuloti bo‘lgan. 2016-yilning aprel oyi holatiga koʻra, ikki tomon oʻrtasida aloqa, isteʼmol mahsulotlari, moliya, axborot texnologiyalari, tibbiyot, metall, qimmatli qogʻozlar va yarimoʻtkazgich kabi sohalarda oʻzaro investitsiyalarning umumiy miqdori qariyb 2,4 milliard AQSh dollariga yetgan.

## Manbalar
Ahmet Tansu Taşanlar

**Ahmet Tansu Taşanlar** – 1984-yilda Turkiyada tavallud topgan aktyor.

## Hayoti va faoliyati
Tansu Taşanlar 1984-yil 31-mayda Anqara shahrida tugʻilgan. Selçuk Universityida teatr ilmidan bakalavr darajasini olgan. U qisqa vaqt davomida Anqara va Bursa davlat teatrlarida rollarni ijro etdi va oʻz debyutini 2008-yilda *"Küçük Kadınlar"* serialidagi roli bilan qildi. U oʻz faoliyatini bir necha yoʻllarda davom ettirdi, xususan sahnada va bir qancha filmdagi rollarni ijro etdi. U keyinchalik „Muhtasham yuz yil“ tarixiy serialidagi kichik rolda oʻynadi va undan soʻng *Kara Para Aşk* va *Vatanım Sensin* seriallarida qoʻllovchi aktyor sifatida ijro qildi. U keyinchalik *[[Chuqur]]* serialida Nazım rolida tanildi va uning mashhurligi *Hercai* serialidagi bosh rolni ijro etganligi orqali ortdi
.

## Filmografiya

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* 
*
Baitak ko‘li

**Baitak koʻli**  (; ) – Qozogʻistonning Aqtoʻbe viloyati Yrgʻiz tumanidagi koʻl.

Eng yaqin aholi punkti Belcher boʻlib, ushbu aholi punkti koʻl qirgʻogʻining shimoliy chekkasidan 1 km (0,62 milya) uzoqlikda joylashgan. Baitak koʻlini oʻrab turgan hudud qurgʻoqchil boʻlib, oʻta kontinental iqlimi va kam qor yogʻadigan sovuq qishi boshqa koʻllardan ajralib turadi. Baitak koʻlida yoz faslida issiq va kuchli shamollar kuzatiladi.

## Geografiya
Baitak koʻli Toʻrgʻay vodiysining janubiy qismida, dengiz sathidan 76 metr (249 fut) balandlikda joylashgan. Baitak koʻli uzun koʻl boʻlib, Quyi Toʻrgʻay vodiysidagi koʻllar guruhining eng kattasidir. Baitak koʻli yaqin atrofdagi kichikroq koʻllar bilan yoʻnalish jihatdan bir xil yoʻnalishda joylashgan. Bu koʻrinishni yuqoridagi rasmda koʻrishimiz mumkin.

 Keltekol koʻli (48°40′sh. 62°10′E) ekvatorga nisbatan janubda joylashgan. Baitak koʻlining shimoliy-gʻarbiy hududi Toʻrgʻay daryosi bilan kanal orqali tutashadi.

Baitak koʻli – Toʻrgʻay daryosining bahorgi toshqinlar natijasida hosil boʻlgan tekislikdagi koʻl. Ushbu toshqin davrda suv yangi boʻladi. Bahorgi toshqin tugagach, suv shimoliy-sharqiy chetidagi kanal orqali Toʻrgʻay daryosi tomon qaytib keladi. Qurgʻoqchilik fasllarida koʻl qisqaradi va suvi shoʻr boʻlib qoladi.

Soʻnggi yillarda koʻl suv manbaining yetishmasligi tufayli juda sayoz boʻlib qoldi.

## Fauna
Baitak koʻli qirgʻogʻi qamishzorlardan iborat. Baitak koʻli suv qushlari, jumladan, yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan suv qushlari uchun asosiy boshpana hisoblanadi.

## Yana qarang
* Qozogʻiston koʻllari roʻyxati
* Quyi Toʻrgʻay va Irgʻiz koʻllari
## Manbalar
Janice Pennington

**Janice Maurine Pennington** – Amerika Qoʻshma Shtatining sobiq model ayoli 1942-yil 8-iyulda tavallud topgan va THe Price Is Right filmining asl „Barker's Beauties“ deb atalgan modellaridan biri. Uzoq vaqt modellik faoliyati tufayli 1972-yildan 2000-yilgacha The Price is Right telvidyon shousida oʻz oʻrniga ega boʻlgan. Playboy jurnalining 1971-yil may sonidagi oyning eng yaxshi modeli boʻlgan. Janice Pennington model Enn Penningtonning singlisi boʻlgan va Gollivud kinofestivalining asoschisi.
## Hayoti
Pennington Washington shtatining Seattle shaxrida tugʻilgan. Hayoti davomida uch marta turmushga chiqqan va uning birinchi nikohi Glenn Jeykobson bilan boʻlgan, u bilan 1967-yil bahorida (aniq sana nomaʼlum) „Haqiqatni aytish“ filmida koʻrishgan.
Uning ikkinchi turmush oʻrtogʻi germaniyalik alpinist Fridrix „Fritz“ Stammberger boʻlib, 1975-yilda Afgʻoniston togʻlariga chiqqan paytida koʻrishgan. Koʻp yillik izlanishlardan soʻng, Pennington Fritz Markaziy razvedka boshqarmasiga Afgʻoniston-Pokiston chegarasida togʻ bazalarini oʻrnatishda yordam bergan va Sovet qoʻshinlari bilan jangda halok boʻlgan deb taxmin qilinadi.

1984-yilda Pennington Mozambiklik yozuvchi Karlos de Abreuga turmushga chiqdi. Pennington 1967-yilda singlisi tashkil qilgan The Models nomli musiqa guruhining aʼzosi boʻlgan.

## The Price Is Right filmi
Pennington 5000 dan ortiq shoularda boshlovchilikni Bob Barkerga topshirib, 29 yil davomida „The Price Is Right“ filmida model boʻlib xizmat qildi. Pennington 1972-1977-yillar va 1985-1986-yillar oralig'ida shou sindikatsiyaga tushganligi sababli boshlovchilikni Dennis James va Tom Kennedyga topshirdi. 
1976-yil sindikatlangan epizodda boshlovchi Dennis James  o'tgan yili toqqa chiqish paytida  Penningtonning turmush o'rtog'i Frits Stammberger g'oyib bo'lganidan bexabar,  Cliff Hangers o'yinining tog'ga o'rnatilgan alpinist haykalini Fritz deb atagan. Musobaqa ishtirokchisi o'yinda yutqazib qo'ygani va qoya ustidagi alpinist haykali yiqilganda "Fritz ketdi" deb baqirdi, buni eshitgan Penningtoning ko'ziga yosh keldi va sahnani tark etdi.
1988-yilda Pennington kamera bilan to'qnashishi natijasida jarohatlandi. Pennington shifoxonaga olib borildi va 45 daqiqadan so'ng epizod qayta tiklandi. Lekin jarohat natijasida Pennington chandiqlar va yelka qismidan jarohat oldi. Butkul tuzalish jarayonida uning o'rniga boshqa model ayol tanlandi.
Penningtonning oxirgi epizodi 2000-yil 13-dekabr oyida Pearson Television egalik qilgan shouda bo'ldi.
Barker boshqa model ayollardan ko'ra Pennington bilan munosabati yaxshi edi va 2002-yilda Larry King Live bilan suhbatda Barkeriyga nisbatan model Dian Parkinson jinsiy zo'ravonlik da'vosini qo'zg'atganda Pennington Barkerning tarafini olganligini ta'kidlab otdi.
USA Today jurnaliga bergan  intevyusida nafaqaga chiqishni aytib, model ayollar, jumladan Penningtonni "Jasur Ayol" deb takidladi.
Pennington Entertainment Tonight jurnaliga bergan intervyusiga ko'ra Berkerni olimidan oldin ohirgi martda uydan ketganida ko'rganligi, osha paytdan boshlab gaplashmaganligi aytdi. 

## Manbalar
Brooks togʻ tizmalari

**Brooks** (Gwich’in: *Gwazhał*) – Shimoliy Amerikaning uzoq shimolida gʻarbdan sharqqa qarab shimoliy Alyaska boʻylab Kanadaning Yukon hududigacha choʻzilgan togʻ tizmasi. Eng baland nuqtasi Isto choʻqqisida (2736 metr) boʻlgan togʻ tizmasi tahminan 126 million yosh deb hisoblanadi. Kanadada Britaniya Kolumbiyasining shimoliy chegarasi Liard daryosi deb hisoblanganligi sababli Brooks Qoyali togʻlardan alohida deb qaraladi, ammo Qoʻshma shtatlarda bu togʻlar Qoyali togʻlarning davomi hisoblanadi. Bu togʻlarda deyarli inson yashamasada Dalton katta yoʻli va Alyaskaning Shimoliy qirgʻoqlaridagi Prudhoe koʻrfazida joylashgan neft konlariga ketadigan Alyaska quvur yoʻllari Brooksdagi Atigun soʻqmogʻi boʻylab oʻtadi. Arktika qishlogʻi va Anaktuvuk kabi Alyaska mahalliy qishloqlari hamda Chandalar, Beetles, Wiseman va Coldfoot kabi kichik jamoalar bu hududning asosiy manzilgohlarini tashkil etadi. Uzoq gʻarbda, Long togʻlaridagi Wulik daryosi yaqinida esabdunyodagi eng katta Red Dog rux koni joyalshgan. Togʻ tizmasi 1925-yilda Qoʻshma Shtatlarning Geografik Nomlar Boʻyicha Qoʻmitasi tomonidan
Qoʻshma Shtatlar Geologik Tadqiqotining 1903-yildan 1924-yilgacha Alyaska uchun bosh geologi boʻlgan Alfred Hulse Brooks sharafiga nomlangan. Togʻ tizmalarining Kanadadagi qismi rasman Britaniya Togʻlari deb nomlangan.

## Choʻqqilari
* Isto choʻqqisi 2735.6 metr
* Hubley choʻqqisi 2718 metr
* Chamberlin choʻqqisi 2712 metr
* Michelson choʻqqisi 2699 metr
* Doonerak choʻqqisi 2273 metr
* Igikpak choʻqqisi 2523 metr
* Cockedhat togʻi 2260 metr

## Filmlar

Brooks togʻ tizmalari haqida filmlar:
* 2007-yil, *Gates of the Arctic: Alaskaʼs Brooks Range*
* 2008-yil, *Alone Across Alaska: 1000 miles of Wilderness*
* 2011-yil, *The Edge of the Earth* (short film)
* 2014-yi, *World beyond the World* (short film)

## Iqlimi

Garchi Alyaskaning janubi va qirgʻoqboʻyi hududlarida 640 sm dan 1300 sm gacha qalinlikda qor yogʻsada, Brooksdagi oʻrtacha qor yogʻingarchiligi 76 sm dan 130 sm gachani tashkil etadi. Sharqiy va gʻarbiy qismlaridagi oʻzgaruvchan iqlim tufayli 1969-2018-yillarda Brooksdagi yillik yogʻingarchilik miqdori 17.2% ga oshdi. Anaktuvukdagi ob-havo stansiyasining maʼlumotlariga koʻra, oʻrtacha yozgi haroratning eng balandi 16&nbsp;°C (61&nbsp;°F) va eng pasti 3&nbsp;°C (37&nbsp;°F)ni qish davomida esa oʻrtacha yuqori harorat −22&nbsp;°C (−8&nbsp;°F)ni va oʻrtacha past harorat −30&nbsp;°C (−22&nbsp;°F)ni tashkil qiladi.

## Manbalar
Jannat sarobi

**Jannat sarobi** ()  – yozuvchi va manga rassomi Masakazu Ishiguro tomonidan tasvirlangan mangaga asoslanib, 2023 -yilda Produstion I.G studiyasi tomonidan yaratilgan anima.
## Manga
Kodanshanashriyotining haftalik Monthly Afternoon jurnalida chop etilgan „Jannat sarobi“ mangasi 2018-yilning yanvar oyidan beri ushbu jurnalda chop etilib, hozirgacha tugallanmagan hisoblanadi. Manga muallifi Masakazu Ishiguro nafaqat mangani yozgan balki undagi suratlar muallifi hisoblanadi. Kodansha birinchi tankobon jildni 2018-yilning 23-iyulida chiqardi. Amerikadagi Denepa nashriyoti litsenziya asosida, 2019-yilning 31-dekabrida uni ingliz tilida taqdim etdi. 2023-yil 22-iyulda to'qqizinchi jilda chiqarldi.
## Anime
2022-yilning 18-oktyabrida Produstion I.g studiyasi „Jannat sarobi“ mangasining anime serialini ishlab chiqarishini maʼlum etdi. anime yaratilishida Xirotaka Mori rejissyorlik qilib, Makoto Fukami boʻlajak anime ssenariyasini yozadi. Musiqalar Makoto Fukami tomonidan bastalanadi. Animening birinchi seriyasi 2023 yil 1 aprelda taqdim etiladi. Uning seriyalari Tokyo MX, HTB, RKB, TVA, MBS va BS11 kabi telekanallar orqali namoyish etib boriladi. Jannat sarobi animesining birinchi faslining soʻngi qismi 2023-yil 24-iyun taqdim etilib yakunlanadi. Keyinchalik esa Disney Platform orqali AQShda ham namoyish etildi.

## Syujeti
Dunyo vayron boʻlgan, hamma yoq ostin-ustun boʻlgan davrda bir guruh bolalar, tashqi olamdan uzilgan shaharda taʼlim olib katta boʻlishmoqda. Tashqarida bu voqelar sodir boʻlganligiga 15 yil boʻlib, hamma yoq gʻayritabiiy mahluqlarga toʻlgan edi. Ikki oʻsmir Maru ismili bola va Kiruko ismili qiz „Jannat“ deb nomlangan yerni izlab yurishibdi. Ular bu maqsadlari yoʻlida turli sarguzasht va qiyinchiliklarni boshidan kechiradi. anime voqelari davomida bolalar izlagan yerini topishadi lekin haqiqatlar oshkor boʻlgach, jannat sarobga aylanadi.
## Ovoz bergan aktyorlar
Jannat sarobi animesi yapon va ingliz tillaridan tashqari boshqa tillarga ham tarjima qilingan. O'zbek tilida ham dublyaj qilingan animeni o'n yetti yoshga to'lgan tomoshabinlar ko'rishi tafsiya etiladi.. Yapon va ingliz tilida asosiy qahramonlarga quyidagi aktiyorlar ovoz berishgan.

## Manbalar
Zach Sims

**Zach Sims** (1990-yilda tugʻilgan) – Codecademy asoschilaridan biri boʻlgan amerikalik tadbirkor. Hozirda u kompaniyaning bosh direktori lavozimida ishlaydi.

## Biografiyasi
Sims 13 yoshida u suv oʻtkazmaydigan iPod korpusini yaratish gʻoyasi bilan ishlab chiqaruvchilarga elektron pochta xabarlarini yuborishni boshlagan.

Sims keyinchalik Kolumbiya universitetiga 2012-yil siyosatshunoslik ixtisosligi yoʻnalishiga oʻqishga kirdi.

Oʻzining talabalik davrida u boshqa talabalarning koʻpchiligi ish qidirishga mos keladigan koʻnikmalarga ega emasligini tushundi. U, shuningdek, 2010-yilda TechCrunch Disrupt ilovasini demosini koʻrganidan soʻng, kollejdagi doʻsti Jared Hecht tomonidan asos solingan GroupMeʼda ishlagan. Biroq, u samarali dasturlash kurslarining yoʻqligidan hafsalasi pir boʻlgan. Natijada, u *Columbia Daily Spectator* da ishlayotganida tanishgan doʻsti Ryan Bubinski yordamida dasturlashni oʻrganishga qaror qildi. Ryan Bubinski Simsga dasturlashni oʻrgatish uchun birgalikda ular Codecademyning birinchi versiyasini yaratdilar.

2011-yilda Sims va Bubinski *Y Combinatorning* yozgi dasturiga qabul qilindi. Oʻsha yozda Sims Bubinski bilan Codecademy dasturini ishga tushirdi va bitiruvdan bir yil oldin Sims kollejni tashlab ketdi. 2011-yilda startap loyiha Pinterestga yutqazib, TechCrunchning eng yaxshi yangi startap mukofotlarida ikkinchi oʻrinni egalladi. Ishga tushirishning birinchi haftasida u 200 000 dan ortiq foydalanuvchilarni jalb qildi va 2011-yil oxiriga kelib 1 million foydalanuvchiga ega boʻldi. 2021-yil holatiga koʻra Codecademy 45 million foydalanuvchi ega boʻldi.

2013-yilda Sims Time 100 finalchilaridan biri deb topildi. 2015-yilda Sims Jahon iqtisodiy forumida qatnashdi.

## Manbalar
Anatoliy Petrovskiy

**Anatoliy Volodimirovich Petrovskiy** (1958-yil 6-mart) – SSSR futbolchisi, himoyachi ampulasida harakat qiladi. SSSR ikkinchi ligasi va birinchi ligasining bir qator klublaridagi oʻyinlari bilan tanilgan. Rovnoning „Avangard“ klubida va Zaporojyening „Metallurg“ klubida 120 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan.

## Futbolchilik faoliyati
Anatoliy Petrovskiy Zaporojyeda mahalliy „Transformator“ havaskorlar klubida faoliyatini boshlagan. U 1979-yilgi ikkinchi ligasi bahslarida Cherepovetsning „Budivelnik“ klubida oʻynay boshladi. 1980-yilda ikkinchi liganing boshqa klubi Petrovskiy oʻyinchisiga aylandi. Keyinchalik Shahrisabzning „Hisora“ klubida bir yil toʻp surgan. 1981-yil boshida Anatoliy Petrovskiy birinchi liga jamoasi Jizzaxning „Boʻston“ (hozirgi Soʻgʻdiyona (futbol klubi) klubi futbolchisiga aylandi, biroq bu klubda bir nechta oʻyin oʻtkazib, birinchi liganing boshqa klubi SKA Xabarovskga oʻtdi. Ushbu jamoada futbolchi ikki mavsum davomida asosiy tarkibda harakat qildi. Jamoa tarkibida 57 ta oʻyin oʻtkazgan. 1983-yilda futbolchi Zaporojyega qaytib keldi va birinchi liganing „Metallurg“ klubi oʻyinchisiga aylandi. Mavsumni asosan zahirada oʻtkazdi. Petrovskiy oʻsha yili Rovnoning „Avangard“ jamoasi oʻyinchisiga aylandi. Ushbu klubda 4 mavsum harakat qildi. SSSR chempionatida 122 oʻyin oʻtkazdi. 1986-yilning ikkinchi yarmida futbolchi „Metallurg“ga qaytib, birinchi ligada 22 ta oʻyin oʻtkazdi. 1987-yil boshida Anatoliy Petrovskiy Lutskning „Torpedo“ klubi oʻyinchisiga aylandi, Ushbu klubda 3 ta oʻyin oʻtkazgandan soʻng Cherkassining „Dnepr“ havaskorlar klubining oʻyinchisiga ayland. Cherkassi hudud turnirida gʻolib chiqdi va keyinchalik Transkarpatiyada boʻlib oʻtgan final turnirida ishtirok etdi. Anatoliy Petrovskiy cherkassliklar tarkibida havaskor jamoalar oʻrtasida Ukraina SSR chempionati gʻolibi boʻldi. Futbolchi keyingi mavsumni Cherkassi klubi tarkibida, ikkinchi Ittifoq ligasida oʻtkazdi. Petrovskiy uchun faoliyatidagi soʻnggi jamoa Gomelning „Gomsilmash“ klubi boʻlib, klubda 1989-yilgi mavsumda oʻynagan.

## Manbalar

## Havolalar
* Anatoliy Petrovskiy footballfacts.ru sayti
Duman Abildinov

Duman Axatovich Abildinov (qozoqcha: Duman Akhatovich Abildinov; 1944-yil 23-fevral Qaragʻanda viloyati Jaraspay – 2021-yil 12-oktabr) – Qozogʻistonning taniqli jamoat arbobi. Qozogʻiston Respublikasi parlamenti Senati deputati (1995—2002).

## Biografiyasi

1944-yil 23-fevralda Qaragʻanda viloyati Nura tumani Jaraspay qishlogʻida tugʻilgan. Kelib chiqishi Argʻin qabilasining Quandik urugʻiga borib tarqaladi.

1966-yilda Selinograd qishloq xoʻjaligi institutining agronom mutaxassisligi yoʻnalishini tamomlagan.

1998-yilda Qozogʻiston Milliy pedagogika universitetining yuridik fakultetini tamomlagan. Uning asl kasbi huquqshunos boʻlgan va ish faoliyatida bu unga koʻp oʻrinlarda yordam bergan.

2021-yil 12-oktabrda vafot etgan.

## Mehnat faoliyati

1959—1960-yillarda – „Kenjariq“ sovxozida usta.

1967—199-yillarda – sovxoz agronomi, katta bosh agronom, sovxoz direktori.

1990—1992-yillarda – Nura tuman partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, tuman Kengashi va tuman ijroiya qoʻmitasi raisi.

1992—1996-yillarda – Nura tumani hokimi, hokimi.

2002-yildan 2007-yilgacha – Qozogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi qishloq xoʻjaligi departamenti oʻsimlikchilik boʻlimi boshligʻi, boʻlim boshligʻining oʻrinbosari.

2007-yilning aprelidan beri nafaqada.

1990-yilda Qozogʻiston SSR Oliy Kengashining 12-chaqiriq deputatligiga nomzod boʻlgan.

1994-yilda Qozogʻiston SSSR Oliy Kengashining 13-chaqiriq deputatligiga nomzod boʻlgan.

1995-yildan 2002-yilgacha – Qozogʻiston Respublikasi Parlamenti Senatining Qaragʻanda viloyatidan deputat, „Iqtisodiyot, moliya va byudjet“ qoʻmitasi aʼzosi, „Ijtimoiy va madaniy rivojlanish“ qoʻmitasi aʼzosi.

2004-yilda uchinchi chaqiriq Qozogʻiston Respublikasi parlamenti Majilisi deputatligiga nomzod boʻlgan.

## Mukofotlar va unvonlar
SSSR Oliy Kengashining farmoni bilan Mehnat Qizil Bayroq ordeni va „Jasoratli mehnati uchun“ medali bilan taqdirlangan.

Qozogʻiston SSSR Oliy Kengashining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan.

Qaragʻanda viloyati Nura tumani faxriy fuqarosi (2001).

„Ostona“ medali (1998).

„Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligiga 10 yil“ medali (2001) va boshqalar.
## Manbalar
Ben Andrews (matematik)

**Ben Andrews** – Avstraliya milliy universitetida faoliyat olib boradigan avstraliyalik matematik. U geometrik tahlilga qoʻshgan hissasi bilan jamoatga tanilgan, uning ishlarining aksariyati tashqi geometrik tenglamalar sohasida boʻlgan. Ben Andrews 1993-yilda Avstraliya Milliy universitetida Gerhard Huisken rahbarligida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan. 2020-yildan boshlab uning toʻqqizta talabasi doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan.

## Tanilishi
2002-yilda Ben Andrews Xalqaro Matematiklar Kongressiga spiker sifatida taklif qilingan. 2003-yilda u Andrew Hassell bilan birga matematika fanlari boʻyicha qilgan salmoqli izlanishlari uchun Avstraliya Matematika Jamiyati Medalini oldi. 2012-yilda u Amerika Matematika Jamiyatining aʼzosi boʻldi.

## Asarlari

### Darsliklari

* 
* 

### Taniqli maqolalari
* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Evrim Akyigit

**Evrim Akyigit** (1977-yil 31-yanvarda Turkiyaning Izmir shahrida tugʻilgan) – Asli Turk boʻlgan Gollandiyalik aktrisa. Aktrisa gollandiyalik Sovun Operaning *Onderweg Naar Morgen* filmidagi Cabar-Elif Özal roʻli bilan mashhurlikga erishgan.
## Filmografiya

### Televizion

## Havolalar
* 
## Manbalar
Grumpy cat

**Grumpy cat** (), nomi – **Tardar sousi** ()— mushuk 2012-yil sentyabrda Internetga joylagan gʻayrioddiy surati tufayli mashhur boʻlib ketgan. Egasi Tabatha Bundesenning soʻzlariga koʻra, uning koʻrinishi tugʻma mittilik va notoʻgʻri okklyuziya bilan bogʻliq.

Mushukning nomi tartar sousi nomidan kelib chiqqan. Buning asosiy sababi u hali mushukchalik vaqtidayoq moʻynasi qora dogʻlar bilan qoplanligi edi. „Tardar sousi“ nomi notoʻgʻri yozilgan („tartar“ soʻzi notoʻgʻri yozilgan), lekin oxirida uni oʻzgartirmaslikka qaror qilishgan.

## Mashhurligi
Mushuk internetda ancha mashhur boʻlganidan soʻng uning egasi Facebookda sahifa yaratgan va allaqachon bir milliard odam obuna boʻlgan. 2013-yilning may oyida Grumpy Cat „Yil mem“i uchun Webby mukofotini qoʻlga kiritgan.

## OAV chiqishlari
* 2013-yilning mart oyida YouTubeda „Grumpy Cat“ rolini oʻynagan „Friskies“ mushuk ovqatlari uchun ikkita reklama roligi olingan.

## Daromadi
2013-yil iyul oyida „A Grumpy Book“ nomli kitob chiqgan. „Grumpy Cat“ kitobi Rossiyada ham nashr etilgan. Xuddi shu oyda Grumppuccino (uch xil taʼmli – mocha, oddiy qahva va vanil) deb nomlangan kofe ichimligini ishlab chiqarilishi rejalashtirilganligi maʼlum boʻlgan. Uning chiqarilishi sentyabrga rejalashtirilgan edi.

2014-yilda ikkinchi „The Grumpy Guide to Life: Observations by Grumpy Cat“ nomli kitob nashr etilgan ().

Baʼzi OAV xabarlariga koʻra, 2014-yil oxiriga kelib Tarde oʻz egasi Tabata Bandesenga taxminan 100 million dollar daromad keltirishga muvaffaq boʻlgan (garchi u bu miqdorni boʻrttirilgan deb atagan boʻlsa ham). 2018-yil yanvar oyida Tabata mualliflik huquqini buzgani uchun Grumpy Cat Grumppuccinodan 710 ming dollar toʻlashgan.

## Kinoda
2013-yilning 30-mayida „Broken Road“ kompaniyasi Tarde ishtirokida toʻliq metrajli film suratga olishni rejalashtirayotgani maʼlum boʻlgan.

2014-yil 1-iyun kuni Lifetime seriali „Grumpy Catʼs Worst Rojdestvo“ nomli telefilmni suratga olishgan. Film rejissyori Tim Xill va Jeff Morris ssenariyni yozgan hamda asosiy suratga olish ishlari yozda olib borilgan. Обри Плаза ozvuchila Koshku, a takje bila prodyuserom filma. Aubrey Plaza Mushukka ovoz berib, filmga prodyuserlik qilgan. Film premyerasi 2014-yil 29-noyabrda boʻlib oʻtgan.

Film asosan tanqidlarga uchragan. Rotten Tomatoesda film 11 ta sharh asosida 27% reytingga ega boʻlgan va oʻrtacha reyting 4,17/10 toʻplagan.

## Oʻlimi
2019-yilning 14-may kuni Tardar 7 yoshida qovuq infektsiyasidan oʻz uyida vafot etgan. Uning oʻlimidan 3 kun oʻtib 2019-yil 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda eʼlon qilingan va butun dunyo boʻylab koʻplab odamlar motam tutganlar. Butun dunyo hurmat xatlarini yoʻllashgan.

## Manbalar
Basaral oroli

**Basaral** (, *Basaral*) – Balxash koʻlidagi orol. Orol Balxash koʻlining janubiy-gʻarbiy qismida joylashgan.

## Geografiya
Basaral oroli Balxash koʻliga yaqin boʻlib, koʻldan 2,5 km (1,6 mil) uzoqlikda joylashgan. Balxash koʻlining uzunligi 11 km (6,8 milya) va maksimal kengligi taxminan 7 km (4,3 milya)ni tashkil qiladi. Oʻrtaaral ham xuddi shunday kichik orol boʻlib, Basaral orolining janubiy tomonining janubi-sharqiy hududida joylashgan. Basaral orolning qirgʻogʻi toshloq boʻlib, uning maksimal balandligi 393 m (1289 fut)ga teng. Basaral orolida oʻsimliklar siyrak boʻlib, bu yerda asosan salsola, karagana va anabasis butalarini uchratish mumkin.

Maʼmuriy jihatdan Basaral oroli Qozogʻistonning Jambil viloyati Moʻyinqum tumaniga qaraydi.
## Yana qarang
* Qozogʻiston koʻllari roʻyxati
## Manbalar
Abdelaziz Jerad

**Abdelaziz Jerad** (, 1954-yil 12-fevralda tugʻilgan) 2019-yil 28-dekabrdan 2021-yil 30-iyungacha Jazoir bosh vaziri sifatida faoliyat yuritgan jazoirlik siyosatchi va diplomat.

## Hayotining boshlangʻich davri
Djerad 1954-yil 12-fevralda Xenchelada tugʻilgan. 1976-yil Jazoir xalqaro aloqalari va siyosiy fanlari institutida (Institute of Political Sciences and International Relations of Algiers) bakalavr diplomini yoqlaganidan soʻng, u Paris Nanterre Universitetiga (Paris Nanterre University) oʻzining doktorantura diplomini yoqlash uchun boradi. U shuningdek Algiers universitetida (University of Algiers) siyosiy fanlar professori sifatida ishlaydi va bir necha kitoblar chop etadi.

## Siyosiy faoliyati
### 1990-yillar
1996-yildan 2000-yilgacha Abdelaziz Jerad Jazoir xalqaro hamkorlik agaentligining bosh direktori lavozimida faoliyat yuritgan.

Jerad Ali Kafi, Liamine Zeroual va Abdelaziz Bouteflika kabi Jazoir rahbarlarining qoʻl ostida ishlagan. Ammo 2003-yil Bouteflika davrida u chetlatilgan va oʻshandan beri sobiq prezidentning ochiq tanqidchisiga aylangan.
### Bosh vazirlik davri (2019 — 2021-yillar)
2019-yil 28-dekabrda Jerad Prezident Abdelmadjid Tebboune tomonidan Jazoir bosh vaziri etib tayinlanadi va unga shu zahoti hukumatni boshqatdan tuzish topshirigʻi yuklatiladi.

2019-yil 29-dekabrda u Brahim Bouzeboudjenni Vazirlar mahkamasi direktori va Mohamed Lamine Saoudi Mabroukni Bosh vazir devoni rahbari etib tayinlaydi.

Hukumat 2020-yil 2-yanvarda tayinlanadi.

2020-yil 13-yanvarda Prezident Tebboune Abdelaziz Jeraddan irqchilik, mintaqaviy jihatdan ajratish hamda nafratni ifodalovchi nutqlarning barcha shakllarini jinoyat deb hisoblovchi qonu tayyorlashni soʻradi. 2020-yil oktyabrda Prezident Tebbouneda Covid-19 kasalligi aniqlanadi va u Germaniyaga davolanish uchun uchib ketadi. Bu vaqtda Jerad uning vazifalarini bajarib turadi. 2020-yil 29-dekabrdan boshlab Prezident Tebboune oʻz vazifalarini davom ettiradi.

Jerad 2021-yil 24-iyunda 2021-yilgi Jazoir qonunchilik saylovidan soʻng isteʼfoga chiqdi. Soʻng uning oʻrnini 2020-yildan beri Moliya vaziri sifatida faoliyat yuritib kelayotgan Aymen Benabderrahmane egallaydi.

### Bosh vazirlik davridan soʻng (2021 — hozirgi kun)
2021-yil 5-sentyabrda Jerad Prezident Tebboune tomonidan Shvetsiyadagi elchi etib tayinlanadi.
## Manbalar
Chorchinor ziyoratgohi

**Chorchinor ziyoratgohi** – Samarqand viloyati Urgut tumanida joylashgan yodgorlik. Urgut shahar markazidan uch kilometr uzoqlikda joylashgan.

Rivoyatlarga koʻra arab sarkardasi Xoja Abu Tolib Urgut hududlarini qoʻlga kiritadi va buloq boshida toʻrt dona chinor ektiradi. Abu Tolib taxminan 866—867-yillarda vafot etganidan soʻng ushbu chinorlar yaqinida dafn etilgan.

Chorchinor majmuasi tarkibida 1914-yili Shayx Muhiddinxon barpo etgan masjid bor. Masjiddan avvallari madrasa sifatida foydalanilgan. Ushbu bino 1868—1934-yillarda usta Abduqodir tomonidan qurilgan. 1927-yilga qadar ushbu madrasada Urgutdan tashqari shu atrofdagi hududlardan kelgan talabalar ham saboq olgan.
Majmuaning ichki qismida bir qancha qabrlar mavjud boʻlib, ulardan biri taniqli eshonlardan 1842—1915-yillarda yashagan Valixon Ismoilxoʻja oʻgʻliga tegishli. Valixon Ismoilxoʻja oʻgʻli Buxorodagi Mir Arab madrasasida mudarris boʻlgan. Eshonning oʻgʻillari Shayx Muhiddinxon (1875-1931-yillarda yashagan) ham Urgutda tugʻilgan, otasi singari Buxorodagi madrasalarda mudarrislik qilgan. 1906—1983-yillarda yashagan Muhiddinxonning oʻgʻli Shayx Qutbiddinxon OʻzSSRning mashhur sharqshunos olimlaridan boʻlgan.
Inshoot atrofida eski qabriston joylashgan. Qabristonda Urgutda hukmdorlik qilgan shaxslar shu joyga dafn qilingan.
Rivoyatlarga koʻra hududdagi chinorlarning yoshi 1000 yildan oshadi.

Sovetlar hukumati boshqaruvi davrida majmuadan biroz muddat bolsheviklar majlis oʻtkazadigan joy sifatida foydalangan. Undan soʻng maktab vazifasini bajargan.

Majmua atrofida Urgut beklari tomonidan madrasa va masjid ham qurilgan. Chorchinor ziyoratgohining janubiy tomonidan buloq sizib chiqadi.
Majmuaning aholi orasida Xoʻja Chorchinor degan nomi ham mashhur. Chinorlardan biri 1162-yilda ekilgan, balandligi 35 metrni tashkil qiladi.
Chinorlardan birining ildizlari gʻor hosil qilgan. Gʻor ichidagi joyning kengligi 16 metrga yetadi. Bu yerga oʻymakor yogʻoch eshik orqali kirish mumkin. Ichkarida devorlar qisman gʻisht bilan bilan qurilgan. Gʻor oʻnga yaqin odamni sigʻdira oladi.

## Manbalar
Akif Amanov

**Akif Mami oʻgʻli Amanov** (; 1942-yil 12-aprel – 2021-yil 25-iyun) – ozarbayjonlik neftchi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1980).

## Hayoti va faoliyati
1942-yil 12-aprelda Ozarbayjon SSR (hozirgi Ozarbayjon Respublikasi)da xodim oilasida tugʻilgan. Millati ozarbayjon.

1962-yildan „Shirvonburneft“ trestiga qarashli 3-sonli burgʻulash kontorida burgʻulash ustasi yordamchisi, soʻngra burgʻulash ustasi boʻlib ishlagan. 1968-yilda Boku neft texnikumini tamomlagan va oʻsha yili KPSS aʼzoligiga qabul qilingan.

1971—1990-yillarda Ozarbayjon SSR Ali-Bayramli shahridagi (hozirgi Ozarbayjon Respublikasi Shirvon shahri) „Azneft“ ishlab chiqarish birlashmasi Ali-Bayramli burgʻulash boshqarmasida burgʻulash ustasi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1980-yil 3-oktabrdagi Farmoni bilan sanoat ishlab chiqarishi boʻyicha oʻninchi besh yillikning topshiriqlarini muddatidan oldin bajarishda erishgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun Amanov Akif Mami oʻgʻliga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali berildi.

1984-yilda Boku shahridagi Ozarbayjon KP MK qoshidagi Oliy partiya maktabini tamomlagan.

SSSR xalq deputati (1989—1991). Ozarbayjon SSR Oliy Kengashining VIII XI chaqiriqlari (1971—1990) deputati, Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi Prezidiumi aʼzosi etib saylangan. Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Taftish komissiyasi aʼzosi. Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Haydar Aliyevning 2002-yil 11-iyundagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti stipendiyasi bilan taqdirlangan.

Keyinchalik nafaqaga chiqdi. Ali-Bayramli shahrida (2008-yildan – Shirvon) yashagan. 2021-yil 25-iyun kuni vafot etgan.

## Mukofotlari

* Lenin ordeni (10.03.1980; 29.04.1986),
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (30.03.1971),
* „Shon-sharaf belgisi“ ordeni (23.05.1966),
* Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti stipendiyasi.

## Manbalar
Bodring sharbati

**Bodring sharbati** – bodringni maydalab, siqish yoki bosim ostida qiymalash yoʻli bilan tayyorlanadigan ichimlik. Tarkibi 98% suvdan iborat.

## Ishlatilishi
Bodring sharbati Bloody Mary kabi kokteyllar, bodring sho'rvasi, yashil sariyog', salatlar tayyorlashda ishlatiladi. Sahrbat oʻzida koʻp miqdorda A vitamini, sterol, kremniy, kaliy elementlari tutadi. Bundan tashqari kosmetikada, sovun va shampunlar ishlab chiqarishda, parfyumeriya sifatida ham keng qoʻllanadi.

## Tibbiyotda ahamiyati
Rus tabobatida asosan nafas yoʻllari kasalliklari, yalligʻlanishlar, surunkali yoʻtalni kamaytirish maqsadida tavsiya qilinadi. Shuningdek, ko'ngil aynishi, oshqozonda kislotani meyorlashtirish uchun muntazam ichib turiladi. Teridagi toshma va kuyishdagi jarohatlarni ketkazishda qoʻllanadi. Qishloq xoʻjaligida yog'och zararkunandalari, baliq kuyalariga qarshi kurashuvchi modda sifatida ishlatiladi.

## Manbalar
Dno

**Dno** – Rossiyaning Pskov viloyatidagi shahar.
Dnovskiy tumanining maʼmuriy markazi..
Shelonskaya pasttekisligida, Pskovdan 113 km uzoqlikda joylashgan. Bologoye va Staraya Russa orqali Pskovni Moskva bilan, shuningdek Vitebsk va Polotsk orqali Sankt-Peterburgbilan bogʻlaydigan temir yoʻl kesishmasida joylashgan.

## Tarixi
Novgorod Respublikasi Shelon Pyatinadagi Dno Bolshoye va Dontse Menshoye qishloqlari birinchi marta XV asr boshlarida qaydnomalarda tilga olingan. Yillar davomida Dno maqomi bir necha bor oʻzgartirdi: yoki u Pskov Respublikasi davrida Novgorod yerining bir qismi boʻlgan yoki u Moskva Buyuk Gertsogiga tegishli edi. Sheloni boʻyidagi yerlar Novgorodga tegishli boʻlganida, koʻplab qishloqlar monastir boʻlib, oʻnga yaqin qishloq Novgorod Sankt-Jorj monastiriga tegishli boʻlgan, ammo Dno va Dontse Menshoye qishloqlari Kozmodemyansk monastiriga tegishli edi.
16-asrning oʻrtalaridan beri Dontse Menshoye qishlogʻi hech qaerda tilga olinmagan; ikkita versiya mavjud – yo 1550-yilda avj olgan vabo epidemiyasidan keyin choʻl boʻlib ketgan yoki Katta Dno bilan birlashgan. 1576-yilda qishloqda 33 ta xoʻjalik boʻlib, shundan 14 tasi dehqon xoʻjaligi, 11 tasi hunarmand xoʻjaligi boʻlgan. Hujjatlarga koʻra, qishloq Malyuta Skuratovning qarindoshi, yirik yer egasi Afanasiy Belskiyga tegishli edi. 18-asrda koʻplab hujjatlar Donshchina nomi bilan tilga olingan.
19-asrning oxiriga kelib, Dno (yoki Donshchina) katta qishloqqa aylandi (taxminan olti yuz kishi).
Keyin Pskov viloyatining Porxov tumanidagi Dnovskaya boʻlinmasining markazi.

## Iqtisodiyoti
16-asrning oʻrtalaridan beri Dontse Menshoye qishlogʻi hech qaerda tilga olinmagan; ikkita versiya mavjud – yo 1550-yilda avj olgan vabo epidemiyasidan keyin choʻl boʻlib ketgan yoki Katta Don bilan birlashgan. 1576-yilda qishloqda 33 ta xoʻjalik boʻlib, shundan 14 tasi dehqon xoʻjaligi, 11 tasi hunarmand xoʻjaligi boʻlgan. Hujjatlarga koʻra, qishloq Malyuta Skuratovning qarindoshi, yirik yer egasi Afanasiy Belskiyga tegishli edi. 18-asrda koʻplab hujjatlar Donshchina nomi bilan tilga olingan.

## Aholisi
2020-yilgi Butunrossiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2021-yil 1-oktyabr holatiga koʻra, shahar aholisi soni boʻyicha Rossiya Federatsiyasidagi 1119[17] shahar ichida[18] 995-oʻrinni egallagan.

## Transporti
Shaharda katta temir yoʻl uzeli va Oktyabr temir yoʻlining Sankt-Peterburg-Vitebsk boʻlimining Dno-I temir yoʻl stansiya joylashgan.

## Manbalar
Mahmud Ibrohimov

**Mahmud Ibrohimov** – fotomuxbir, Jurnalistlar uyushmasi a’zosi. U 1936-yilda Janubiy Qozog'iston viloyati Sayram tumanida tugʻilgan.

## Faoliyati
1954-yilda oʻrta maktabni tugatib, 1960-yilgacha turli sohalarda, foto toʻgaragi rahbari, pioner-vojatiy, boshlangʻich komsomol tashkilotining kotibi boʻlib ishlagan. 1960-yildan rayonlararo „Hosil uchun“ roʻznomasida adabiy xodim, 1963-yildan „Uchqun“ roʻznomasida fotomuxbir, 1966-yildan 1991-yilgacha „Mushtum“ jurnalida adabiy xodim, mas’ul kotib boʻlib faoliyat koʻrsatgan. 1991-yil avgustidan Oʻzbekiston Xalq taʼlimi vazirligining „Boshlangʻich taʼlim“ jurnalida bosh muharrir oʻrinbosari va mas’ul kotib lavozimlarida ishlagan.

U 1960-yildan Jurnalistlar uyushmasi a’zosi boʻlgan. Asosan felyeton janrida qalam tebratgan. „Dod xotinning dastidan“ kitobi bosilib chiqqan.

## Manbalar
Vladimir Bogoduxov

**Vladimir Ivanovich Bogoduxov** – sovet va rus harbiy va siyosiy arbobi. Polkovnik (2017). Rossiya Qahramoni. Rossiya Federatsiyasi Davlat Dumasining 7-chaqiriq deputati, Davlat Dumasining Mudofaa boʻyicha qoʻmitasi, „Yagona Rossiya“ fraksiyasi hamda „<nowiki/>Yagona Rossiya“ partiyasining Lipetsk viloyati siyosiy kengashi aʼzosi.

## Tarjimai holi
Vladimir Ivanovich Bogoduxov 1961-yil 15-fevralda Grynaičiai qishlogʻi *<span lang="lt" style="font-style:italic;">[[:lt:Saugų apylinkė|Saugų apylinkė]]</span>* Litva SSR Silutskiy tumanida tavallud topdi. Oilasida toʻrt farzand, ikki oʻgʻil va ikki qiz bor.

Keyinchalik Bogoduxovlar oilasi otasining ish joyini oʻzgartirishi sababli Klaypedaga koʻchib oʻtdi va 1965-yildan Qozogʻiston SSR Shimoliy Qozogʻiston viloyatining Timiryazevskiy tumanidagi Michurinskiy sovxozida yashadi. Bogoduxovlar 1972-yil yanvar oyida Qoʻrgʻon viloyati Pritobolniy tumani Davydovskiy qishloq kengashining Davydovka qishlogʻiga joylashdilar. Vladimir bu yerda oʻrta maktabni tugatgan.

1978-yilda Sovet Armiyasi safiga chaqirilgan.

2012-yil 28-sentyabrdan boshlab „Yagona Rossiya“ Butunrossiya siyosiy partiyasining aʼzosi boʻlgan. Shu bilan birga „<nowiki/>Yagona Rossiya“ partiyasining Lipetsk viloyati siyosiy kengashi aʼzosi boʻlib ham faoliyat yuritgan.

2013-yilda „Lipetsk viloyati aholisini vatanparvarlik tarbiyasi markazi“ davlat byudjet muassasasi direktori etib tayinlandi. Harbiy nafaqaxoʻr.

## Manbalar
Nevel

Nevel () - Rossiyadagi shahar, Pskov viloyati Nevelskiy tumanining maʼmuriy markazi, shuningdek, Ivanovo va Plisskiy volostlarining maʼmuriy markazi.

## Geografiya
Nevel shahri Pskovdan taxminan 240 kilometr janubi-sharqda, xuddi shu nomdagi Nevel koʻli boʻyida joylashgan.

## Tarixi
Nevel uchun kurash

Nevel – Rossiyadagi shahar, Pskov viloyati Nevelskiy tumanining maʼmuriy markazi [1] Nevel, shuningdek, qishloq aholi punktlari, Ivanovo va Plisskiy volostlarining maʼmuriy markazi.

## Geografiyasi

Nevel shahri Pskovdan taxminan 240 kilometr janubi-sharqda, xuddi shu nomdagi Nevel koʻli boʻyida joylashgan.

## Nevel uchun kurash

Bu nom Nevel koʻli (Nevl) nomiga mos keladi, u, ehtimol, Boltiqboʻyi-Fin nevosidan kelib chiqishi mumkin – botqoq, yopishqoq, botqoqli joy.

Nevel nomi Buyuk Gertsog Ivan III ning 1504 yildagi Ruhiy nizomida (vasiyatida) qayd etilgan: „Ha, men oʻgʻlim Vasiliyga … Berezay, Nevle, Usvay, Lovtso volostlarini beraman …“ [2] .

Nevel erlari turli vaqtlarda Moskva va Litva knyazliklariga, Polsha-Litva Hamdoʻstligiga va Rossiya Tsardomiga tegishli edi. 1508 yilgi tinchlik shartnomasiga koʻra, Nevel Rossiya davlati tarkibida qoldi.

1562 yilda voevoda Andrey Kurbskiy Nevel jangida litvaliklarni magʻlub eta olmadi, buning uchun Ivan Dvoryan keyinchalik uni „Nega bizning Nevlem shahrimiz ostida besh ming toʻrt mingni magʻlub etib boʻlmasdi …“ deb qoraladi. [3] . BILAN. M. Solovyov Bu muvaffaqiyatsiz jang Kurbskiyning Rossiyadan qochishiga hal qiluvchi turtki boʻldi, deb hisoblardi. Biroq, oʻsha yili Nevel yana Moskva qoʻshinlari tomonidan bosib olindi.

1572 yilda podshoh oʻzining „Maʼnaviy maktubi“da Nevelni uch marta – koʻl, shahar va volost sifatida eslatib oʻtadi: "Va men oʻgʻlim Ivanni Xudoning irodasi bilan Litva chegarasida oʻrnatgan shaharlarni duo qilaman: Velij shahri, Zavolochye shahri, Sebej shahri, Nevl boʻyidagi Popovich shahri … Men oʻgʻlim Ivanga Buyuk Luqo shahrini va Nevl shahrini, Ostroye shahrini beraman. volostlar, yoʻllar, qishloqlar va barcha vazifalar bilan. Va Lutsk volostlari: Berezu, Nevl, Usvoi, Lovtse, … men bilan boʻlgani kabi " [4] .

## Nevel Rossiya imperiyasining bir qismi sifatida

1772 yil 28 mayda Polsha-Litva Hamdoʻstligining birinchi boʻlinishi natijasida Nevel shahri nihoyat Rossiya imperiyasi tarkibiga kirdi.
1773 yilda Nevel shahri shaharga aylantirildi . U dastlab Pskov viloyatining Polotsk viloyati tarkibiga kirgan Nevelskiy tumanining markaziga aylandi, 1777 yildan – Polotsk viloyatiga, 1796 yildan – Belorussiya viloyatiga va 1802 yildan – Vitebsk viloyatiga; shu bilan birga, tuman Pale of Settlement tarkibiga kiritilgan. 1778 yilda shahar rejasi tasdiqlandi va 1781 yilda uning yangi gerbi .
1812 yilda Vitebskdan viloyat muassasalari Nevelga evakuatsiya qilindi; 1812 yilgi Vatan urushi shaharga bevosita taʼsir koʻrsatmadi.
A. M. Sementovskiy 1864 yilda Nevelda „7 ta pravoslav cherkovi, monastir va bitta kapelladan tashqari 1 ta tosh cherkov (XVII asr) va 9 ta yahudiy maktabi, 36 ta tosh, 821 ta yogʻoch uy, 3 ta koʻnchilik zavodi borligini taʼkidladi. va 2 ta gʻisht zavodi“.

## Manbalar
Şenay Gürler

**Şenay Gürler** – (1966-yil 28-iyun) Turk aktrisasi.

Dokuz Eylül universiteti tasviriy sanʼat yoʻnalishini tugatgan. Keyinchalik esa Izmir badiiy teatrida spektaklda rol oʻynagan, bundan tashqari TRTda boshlovchi boʻlib ham ishlagan. Dublyajchi sifatida ish faoliyatidan soʻng, kino va televidenieda rol ijro etishni boshlagan. Uning mashhurlik choʻqisiga chiqishga sababchi boʻlgan komediya seria *[[Avrupa Yakası]]*dagi Fatoş rolini bilan mashhur boʻlgan. Gürler turkcha „Sabrina Teenage Witch“ Acemi Cadi fantastik serialida yana Küçük Sırlar turkcha versiyasi „Gʻiybatchi qiz“ filmlarida rol ijro etgan. Shuningdak koʻplab mashhur seriallarda ham rol oʻynagan.

Kollejni tugatgach,Turkiya chegara qoʻshinlari safiga koʻngilli oshpaz boʻlib ishlagan.Gürler *[[Korkuyorum Anne]]* filmidagi ijrosi uchun 28-SİYAD eng yaxshi ayol roli mukofotiga sazovor boʻlgan.
## Filmografiya

### Film
* 2023 İyi Adamın 10 Günü
* 2019 Söz Vermiştin
* 2019 Mucize 2: Aşk (Cemile)
* 2019 Söz Vermiştin (Zeliha)
* 2016 Kasap Havası (Leyla)
* 2014 Mucize (Cemile)
* 2006 Çinliler Geliyor (Ayşe)
* 2006 İlk Aşk (Kısmet)
* 2005 Döngel Karhanesi (Sabahat)
* 2004 Korkuyorum Anne (İpek)
### Veb-seriya
* Ayak İşler (mehmon roli) (2023)
* Adım Başı Kafe (2021)
* Şahsiyet (Nükhet) (2018)
### TV seriya
* Menajerimi Ara (Herself) (2021)
* Kalp Yarası (Azade Sancakzade) (2021–2022)
* İyi Günde Kötü Günde (Aslıhan) (2020)
* Çukur (Meliha Sancaklı) (2018–2019)
* Adı Efsane (Reyhan Yalınay) (2017)
* Kış Güneşi (Leyla Demircan) (2016)
* İçerde (Leyla Işık) (2016)
* Kaçak Gelinler (Seniha Sultan) (2014)
* Görüş Günü Kadınları (2013)
* Hayat Devam Ediyor (Cennet Zeybek) (2011–2013)
* Kolej Günlüğü (Yasemin) (2011)
* Küçük Sırlar (Şebnem) (2010–2011)
* Yeni Baştan (Elif) (2009)
* Çemberin Dışında (Kamuran) (2008)
* Acemi Cadı (Selda) (2006)
* Avrupa Yakası (Fatoş) (2004–2009)
* Şansa Bak (Neşe) (2004)
* Biz Size Aşık Olduk (Güzin) (2002)
* Ruhsar (Macide)
* Cinlerle Periler (Ümran) (2001)
* Eyvah Kızım Büyüdü (Hanım) (2000)
* İkinci Bahar (Muratʼs mother) (1999)
* Kaygısızlar (Cazibe) (1998)
* Kara Melek (Nesrin) (1996)
* Çılgın Bediş (Emel) (1996)
* Sahte Dünyalar (Şenay) (1995)
## Havolalar
* 
## Manbalar
Muhammad Dionne

**Mahammed Boun Abdallah Dionne** (1959-yil 22-sentyabrda tugʻilgan - 5-Aprel 2024) – senegallik siyosatchi, 2014—2019-yillarda Senegal bosh vaziri lavozimida ishlagan. U prezident Macky Sall tomonidan tayinlangan uchinchi bosh vazir. Dionne bosh vazir etib tayinlanishidan oldin Gʻarbiy Afrika Davlatlari Markaziy bankida, Birlashgan millatlar tashkilotining sanoatni rivojlantirish tashkilotida (ONUDI) va prezident maslahatchisi boʻlib ishlagan. Maʼlumoti boʻyicha u kompyuter muhandisi.

## Yoshligi
Dionne 1959-yil 22-sentyabrda Gossas shahrida tugʻilgan. Uni buvisi katta qilgan. Uning otasi politsiya komissari boʻlgan.

## Siyosiy karyerasi
Dionne amaliy iqtisodga ixtisoslashgan muhandis boʻlib ishlagan. Gʻarbiy Afrika bankida va Fransiyadagi Senegal elchixonasida Iqtisodiyot boʻlimi boshligʻi sifatida faoliyat yuritgan. U 2005-yildan 2007-yilgacha Bosh vazir Macky Sall mahkamasi direktori boʻlgan. Sall 2007&#x2013;2008-yillarda Milliy Assambleya prezidenti lavozimiga oʻtganida, Dionne xuddi shu lavozimda ishlashni davom ettirgan. Bosh vazir etib tayinlanishidan oldin u 2014-yilning martidan iyuligacha mamlakatni 2035-yilgacha rivojlanayotgan iqtisodiyotga aylantirish uchun iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish rejasi boʻlgan Rivojlanayotgan Senegal rejasini (PSE) amalga oshirish boʻyicha vazir lavozimida ishlagan.

U 2017-yil iyul oyida boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida prezident Sallni qoʻllab-quvvatlovchi koalitsiya Benno Bokk Yaakaarning milliy nomzodlar roʻyxatini boshqargan. Benno Bokk Yaakaarning gʻalabasidan soʻng Prezident Sall 2017-yil 6-sentyabrda Dionni qayta Bosh vazir etib tayinladi.

## Manbalar
Boris Nuraliev

**Boris Georgievich Nuraliev** (; 1958-yil 18-iyulda tugʻilgan) — sovet va rus tadbirkori hamda milliarderi. 1C kompaniyasi asoschilaridan biri va olim, Moskva fizika-texnika institutining "Korporativ axborot tizimlari" kafedrasini va "1S" kompaniyasini boshqaradi. Milliy tadqiqot universiteti — Oliy Iqtisodiyot maktabining ixtisoslashtirilgan boʻlimi.

Boris Nuraliev Polsha tomonidan Rossiyaning 2022-yilda Ukrainaga bostirib kirishiga qarshi sanksiyalar doirasida sanksiya qilinganligi haqida fikr bildirib oʻtgan.

## Manbalar
Charlie Wall

**Charles McKay Wall** (1880-yil 10-mart—1955-yil 18-aprel) amerikalik tadbirkor va siyosiy arbob boʻlib, taniqli mafiyachilar Santo Trafficante Sr. va Santo Trafficante Jr.ning raqibi hisoblanadi.
Wall bir nechta qimor oʻyinlari, fohishalik va noqonuniy ishlar bilan shugʻullanishdagi dastlabki harakatlaridan boshlab jinoyat olamida tezda maqomga ega boʻldi. U 1955-yil 18-aprelda oʻldirilgan boʻlib, Tampaning Oaklawn qabristoniga dafn etilgan.

## Bolalik hayoti
Charles McKay Wall 1880-yil 10-martda Florida shtatining Tampa shahridagi mahalliy shifokor va shaharning sobiq mayori boʻlgan John Perry Wall oilasida tugʻilgan. Zoʻravonlik tufayli u oʻgay onasining qoʻlida azob chekdi, Walll ruhiy salomatlik bilan bogʻliq muammolarga duch kelib, oxir-oqibat oʻgay onasini otib oʻldirdi.

## Ybor City jinoyat boshligʻi
Yosh Charlie oʻzining rivojlanish davrining koʻp qismini Tampadagi qimorxonalarda oʻtkazdi. Wall Tampani Ybor City mahallasidan turib boshqargan va oʻz tashkilotiga Italiyaliklar, Kubaliklar va Irlandlarni jalb qilgan. Bundan tashqari, Wall sudyalar, siyosatchilar va boshqa hukumat amaldorlarining uyushgan korrupsiyasi bilan shugʻullangan, qonun yoki boshqa jinoyatchilar tomonidan esa juda kam qarshiliklarga duch kelgan.

## Turf urushlari va oʻlimi
1920-yillarning oxirida Wall va Ignacio Antinori oʻrtasida truf urushi boshlandi. Ular Tampa hududidagi raqamli raketkalarni nazorat qilish uchun bir-birlari bilan jang qilishdi.

1930-yilga qadar, Ignacio Antinori va Charlie Wall oʻrtasida oʻn yil davomida qonli urush davom etdi va keyinchalik bu davr „Qon davri“ deb nomlanadi. 1940-yil 23-oktyabr kuni ertalab Antinori mahalliy restoranda ertalabki qahvani hoʻplayotganda ikki qurolli shaxs tomonidan otib oʻldirilgan.

Wall 1955-yil 18-aprelda, katta ehtimol bilan *Trafficante*ning buyrugʻi bilan oʻldirilgan.

## Manbalar
Leonard Kleinrock

**Leonard Kleinrock **1934-yil 13-iyun kuni Nyu-York shahrida tugʻilgan.**Leonard Kleinrock*** paketli [[kommutatsiya]]ning matematik nazariyasi*ni ishlab chiqqan va Internetning kashshofi boʻlgan tarmoqdagi ikkita kompyuter oʻrtasida birinchi xabarni yuborgan amerikalik kompyuter mutaxassisi.

## Hayoti va ish faoliyati
*Kleinrock* 1957-yilda Nyu-York shahar kollejida elektrotexnika boʻyicha bakalavr darajasini oldi. Kembrijdagi Massachusets texnologiya institutida (MIT) elektrotexnika boʻyicha magistr (1959) va doktorlik (1963) darajasini oldi. MITda koʻplab kompyuterlar bor edi va Kleinrock ular oxir-oqibat tarmoqda bir-biri bilan oʻzaro aloqada boʻlishlari kerakligini tushundi. Kleinrock mavjud aloqa tarmoqlarining matematik tavsiflari, masalan, bitta tugun faqat boshqa tugunga ulangan telefon stansiyalari koʻplab tugunlarga ega boʻlgan kelajakdagi kompyuter tarmoqlarini tavsiflash uchun yetarli emasligini his qildi. Doktorlik dissertatsiyasi uchun Kleinrock navbat nazariyasining matematik intizomini tarmoqlarga kengaytirdi. Amerikalik elektrotexnika muhandisi Pol Baran va britaniyalik kompyuter mutaxassisi Donald Devis tomonidan mustaqil ravishda ixtiro qilingan va Internet orqali muloqot qilish uchun asos boʻlgan paketli kommutatsiyasi amaliyotidan foydalanilgan.
Kleinrock Milliy tadqiqot kengashi qoʻmitasiga raislik qildi, Kleinrock „Milliy tadqiqot tarmogʻi tomon“ (1988) hisobotini tayyorladi, bunda mavjud boʻlgan kompyuter tarmoqlarini ulash uchun yagona yuqori tezlikdagi tarmoq kerak ekanligini takidladi. AQSh senatori (va boʻlajak vitse-prezident) Al Gor hisobotni qoʻllab-quvvatladi va 1991-yilda Oliy unumdorlikdagi hisoblash toʻgʻrisidagi qonun (shuningdek, Gor qonun loyihasi sifatida ham tanilgan) qabul qilindi. Federal moliyalashtirish mamlakatning hisoblash infratuzilmasini keskin yangilab, yuqori tezlikdagi tarmoqlar uchun taqdim etildi.

1998-yilda Kleinrock va uning shogirdlaridan biri Joel Short kasalxonalar, aeroportlar va mehmonxonalar kabi jamoat joylarida Internetga kirish imkonini beruvchi qurilmalar ishlab chiqaradigan Nomadix, kompaniyasiga asos solgan. Nomadix 2008-yilda Yaponiyaning DOCOMO interTouch kompaniyasi tomonidan sotib olingan. Kleinrock va kompyuter mutaxassisi Yu Cao 2007-yilda Platformation Technologies, LLC ga asos solgan, bu esa oziq-ovqat xaridorlariga mahalliy supermarketlar oʻrtasidagi narxlarni onlayn tarzda solishtirish imkonini beradi.

## Mukofotlari
* 2001-yil – Milliy muhandislik akademiyasining Charlz Stark Draper mukofoti
* 2007-yil – Milliy fan medali

## Manbalar
Malina sharbati

**Malina sharbati** – Malina mevasidan tayyorlanadigan ichimlik. Asosan u boshqa sharbatlarga aralashtirish uchun tayyorlanadi. Apelsin sharbati bilan birga yoki oʻzi ham isteʼmol qilinadi. Malina sharbatidan tayyorlanadigan Shotlandiya malinasi sharbati mahsuloti Bouvrage alkogolsiz ichimliklar sirasiga kiradi. U Anne Thomson va John Gallagher tomonidan yaratilgan ushbu ichimlik 1998-yilda Royal Highland Showda sotuvga chiqarilgan. U boshqa gazlangan ichimliklardan farqli ravishda biroz shirin va meva taʼmi koʻproq.

## Ishlatilishi

Malina sharbatidan smetana tayyorlashda keng foydalaniladi. Bunda mevalar maydalangan yoki sharbat holida qoʻshiladi. U kokteyllar tarkibiy qismi sifatida, bar va restoranlarda ichimliklar, malinali jele kabi mahsulotlarda qoʻllanadi. Malina sharbati tayyorlash va mevalarni yetishtirish moʻtadil mintaqalardan tashqari butun dunyo boʻyicha ham keng ommalashgan. Sharbat tayyorlash boʻyicha birinchi oʻntalikni Meksika, Polsha, Rossiya va AQSh davlatlari egallagan.

## Dorivorligi
Sharbat tarkibida koʻp miqdorda temir elementi, C vitamini mavjud boʻlib, tana harorati koʻtarilgan vaqtda tavsiya qilinadi.
## Manbalar