Katya Lel

**Katya Lel** (asl ismi – **Yekaterina Nikolayevna Chuprinina** – rus qoʻshiqchisi va qoʻshiq muallifi 1974-yil), mashhur „Moy marmeladniy (Ya ne prava)“, „Ogni“, „Ya po tebe skuchayu“, „Goroshini“, „Doletay“, „Dve kapelki“ qoʻshiqlari ijrochisi. Checheniston xalq artisti (2008) va Kabardino-Balkar xalq artisti.

Faoliyati davomida u MDH va Sharqiy Yevropaning boshqa mamlakatlarida mashhurlikka erishgan; „Oltin Gramafon“ va Sound Track mukofotlari sovrindori, „Yil qoʻshigʻi“ va Jara festivallari ishtirokchisi; 2013-yilda u shved qoʻshiqchisi Bosson bilan „I Live by You“ qoʻshigʻi bilan duet ijro etgan.

## Biografiyasi

### Kino va televideniye
1974-yil 20-sentyabrda Nalchik shahrida tugʻilgan. Katya uch yoshga toʻlganda, otasi pianino sotib olgan; Katya Alla Pugacheva, Sofiya Rotaru va boshqa mashhur ijrochilarning yozuvlariga qoʻshiq kuylagan.

U musiqa maktabida bir vaqtning oʻzida ikkita boʻlim: fortepiano va xor dirijyorligida oʻqigan. Musiqa maktabidan keyin Shimoliy Kavkaz sanʼat institutiga oʻqishga kirgan.

Olti yil davomida u mahalliy „Nalchik“ guruhining qoʻshiqchisi boʻlgan. Koʻp oʻtmay, 1994-yilda u Moskvaga joʻnab ketgan. U yerda Katya „Musiqiy start – 1994“ tanlovi laureati boʻlgan va oʻsha yili Lev Leshchenko teatrida ishlay boshlagan. Qoʻshiqchi oʻzining yakkaxon dasturi va Leshchenko bilan uch yil davomida bek-vokalda faoliyat yuritgan. Shu bilan birga, qoʻshiqchi Gnesinkaning sirtqi boʻlimida tahsil olgan va uni 1998-yilda tamomlagan.

### Dastlabki yillar
Qoʻshiqchi 1998-yilda u „Yeliseyskie polya“ albomini chiqargan. „Ogni“ (musiqa Vladimir Matetskiy), „Yeliseyskie polya“ (Ilya Reznik soʻzlari) va „Ya po tebe skuchayu“ (qoʻshiq muallifi – Evgeniy Kemerovskiy) kliplari dunyoga mashhur. 2000-yilda u „Sama“ albomini yozgan. 2002-yilda DJ Tsvetkov bilan yozilgan „Goroshini“ qoʻshigʻini oʻz ichiga olgan „Mejdu nami“ albomini chiqargan.

2002-yilda Lel Kabardino-Balkar Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist unvoniga sazovor boʻlgan. Oʻsha yili Maksim Fadeev bilan tanishgan. 2003-yilda „Moy marmeladniy (Ya ne prava)“, „Doletay“, „Musi-pusi“ qoʻshiqlari chiqqan. 2004-yilda „Djaga-djaga“ albomi chiqqan va u platinaga aylangan. Birinchi yakkaxon dastur 2004-yil 3 va 4-aprelda Rossiya davlat markaziy konsert zalida boʻlgan. Oʻsha yili Lel „Oltin Gramafon“ va „Stopudovy Xit“ mukofotlarini qoʻlga kiritgan. „Dve kapelki“ qoʻshigʻi bilan Avtoradio mukofoti sovrindori boʻlgan. Qoʻshiqning soʻzlari va musiqasini oʻzi yozgan. Xonanda „Yilning eng yaxshi qoʻshiqchisi“ nominatsiyasida Muz-TV mukofotiga nomzod boʻlgan. Katya Lel „Kumush disk“ mukofotlarining bir necha bor gʻolibi, „Yilning eng yaxshi dueti“ Oliy ligasi, „Yil bombasi“ mukofoti sovrindori, „Yil qoʻshigʻi“ning bir necha bor gʻolibi.

2005-yilda yangi „Kruchu-verchu“ albomini chiqargan, unda Lel oltita qoʻshiqning muallifi va bastakori, shuningdek, ushbu albomning prodyuseri boʻlgan. Boshqa ikkita qoʻshiq: „Krugom golova“ va „Do svidaniya, miliy“ning muallifi Aleksey Romanof boʻlgan.

2006-yildan keyin aktrisa hayotida mashhurlikning sezilarli darajada pasayishi kuzatilgan. „Musi-pusi“ albomidagi qoʻshiqlarning mashhurligini faqat ulardan keyin chiqarilgan „Dve kapelki“ bilan solishtirish mumkin edi. Xonandaning obroʻsiga 2000-yillarning oʻrtalariga qadar prodyuserlik qilgan sobiq sevgilisi, prodyuser va restavrator Aleksandr Volkov (1950-2008) bilan boʻlgan huquqiy kurash ham taʼsir koʻrsatgan (Volkov 2008-yil 7-sentyabrda Berlinda saraton kasalligidan vafot etgan).

2004-yil yozida u Togʻli Qorabogʻda konsert bergan, shuning uchun unga Ozarbayjonda chiqish taqiqlangan. Xonanda Ozarbayjon xalqi va hukumatidan uzr soʻragach, taqiq bekor qilingan va u 2011-yil 30-yanvar kuni Bokuda yakkaxon konsert dasturini taqdim etgan.

Xonandaning 2008-yilda „Ya tvoya“ nomli yettinchi albomi chiqqan. „Sdelay shag“, „Vremya-voda“ va „Krestiki-noliki“ nomli uchta qoʻshiqning muallifi Aleksey Romanof boʻlgan. Oʻsha yili qoʻshiqchi Checheniston Respublikasining xalq artisti unvoniga sazovor boʻlgan.

2009-yil 20-sentyabrda, 35 yilligi kuni u Kabardino-Balkar Respublikasining xalq artisti unvoniga sazovor boʻlgan.

2011-yil aprel oyining boshida Lel va Maksim Fadeev yana birga ishlashni boshlagan. Natijada yangi „Tvoya“ qoʻshigʻi (M. Fadeev musiqasi) yaratilgan va u uchun videoklip ham suratga olingan (rejissyor M. Fadeev).

2013-yilda Katya Lel va shved qoʻshiqchisi Bosson „Toboy jivu“ nomli duet singlini yozdilar, kompozitsiya avval Bossonning *Best of 11-Twelve albomiga kiritilgan „Falling for U“ qoʻshigʻining rus tilidagi versiyasidir.* Shvetsiyalik artist bu qoʻshiqni oʻzi yozgan, keyinroq Yelena Zubenko matnning ruscha versiyasini yozgan. Oʻsha yilning sentyabr oyida rejissyor Yevgeniy Kuritsin boshchiligida singl uchun videoklip suratga olish boshlangan va video premyerasi 2014-yil 17-yanvarda boʻlib oʻtgan.

Shuningdek, 2013-yilda Lel sakkizinchi studiya albomini chiqargan. Qoʻshiqchi „Solnse lyubvi“ nomini xuddi shu nomdagi singldan olgan, u rekordni qoʻllab-quvvatlash uchun video bilan birga taqdim etilgan. Albom 13 ta trekni oʻz ichiga olgan. 2014-yil kuzida Sergey Revtov muallifligidagi „Pust govoryat“ singlining premyerasi boʻlib oʻtgan. Ushbu qoʻshiq uchun videoda asosiy rolni xokkeychi Aleksandr Ovechkin oʻynagan.

2015-yilda „Solnse lyubvi“ albomini qoʻllab-quvvatlash uchun Crocus City Hallda „Puskay govoryat“ yakkaxon konsert dasturi boʻlgan.

2016-yilda soʻzlari Mixail Gutserievga tegishli boʻlgan „Gamma-beta“ qoʻshigʻi yaratilgan. Qoʻshiqchi va aktyor Dmitriy Miller ishtirokida ushbu qoʻshiq uchun klip suratga olingan.

Xonanda 2016-yil iyul oyida Bokuda Emin Agalarov tomonidan tashkil etilgan „Issiqlik“ festivalida ishtirok etgan.

2016-yil 14-sentyabr kuni qoʻshiqchi Sergey Kurenkov va Lel „Rossiya-1“ telekanalidagi „Jemchuga“ serialining mavzusiga aylangan „Sumasshedshaya lyubov“ qoʻshma duetini taqdim etishgan.

2017-yil 25-noyabrda Rossiya radiosi efirida yangi „Pridumala“ singlining premyerasi boʻlib oʻtgan. Qoʻshiq muallifi Sergey Revtov boʻlgan.

Xonanda tomonidan 2019-yil 20-aprel kuni Crocus City Hallda „Vse xorosho“ yakkaxon konsert dasturi namoyish etilgan.

2023-yil noyabr oyida Rossiyada 2004-yilda chiqarilgan „Moy marmeladniy (Ya ne prava)“ qoʻshigʻi ingliz tilidagi TikTok- da tarqalgan va Viral 50 pleylistining global versiyasi („Top 50 virusli tendentsiya“) Spotifyda uchinchi oʻrinni egallagan.

Lel 2004-yildan boshlab „Landish serebristiy – 2“ filmida debyut qilib, filmlarda rol oʻynagan. U oʻzini „Klub“ teleserialida ham rol ijro etgan. Bundan tashqari „Schastlivi vmeste“ serialining epizodlaridan birida oʻzini oʻzi sifatida oʻynagan. Katya „Tayni instituta blagorodnix devits“ serialida qoʻshiqchi Varvara Samoylovani oʻynagan.

2005-yildan boshlab u turli xil televizion loyihalarda, jumladan TNTda „Rebyonok-robot“, STSda „Slava bogu, ti prishyol“, Birinchi kanaldagi „Rozigrish“, NTVdagi „Superstar 2008. Komanda mechti“ (2008)da ishtirok etgan.

2022-yil kuzida u NTV kanalida „Superstar! Vozvraщenie“ shousining 3-mavsumi ishtirokchisiga aylangan.

## Dunyoqarashi
2019-yilda Katya Lel birinchi marta Orion yulduz turkumidagi nomaʼlum uchuvchi jismlar bilan bir nechta aloqada boʻlganligini aytgan. Katyaning soʻzlariga koʻra, musofirlar bilan birinchi aloqa u 16 yoshida sodir boʻlgan: Lel va uning qarindoshlari „yashil porlashni“ koʻradilar, shundan soʻng u ogʻriqsiz va qonsiz uchta tishini yoʻqotadi. Biroz vaqt oʻtgach, u oʻzini begona kosmik kemada koʻradi va u yerda ularning suhbatlarini eshitadi. 2023-yil sentabrida qoʻshiqchi Meksikada topilgan nomaʼlum mavjudotlar 32 yil avval uning tishlarini oʻgʻirlagan oʻzga sayyoraliklar ekanligini maʼlum qilgan.

Lelning soʻzlariga koʻra, oʻzga sayyoraliklar yer aholisining hayotiga muntazam taʼsir koʻrsatadi va allaqachon insoniyatni yadro urushidan bir necha bor qutqargan. Bundan tashqari, xonanda muqaddas bilimga ega ekanligini va odamlarni uzoqdan davolay olishini aytgan. Undan olingan tishlari evaziga musofirlar unga bu qobiliyatlarni bergan. Katya Lelning dunyoqarashi uning „shahar telbasi“ qiyofasini yaratishga yordam bergan.

## Oilasi

* Otasi – Nikolay Chuprinin (vaf. 2002).
* Onasi – Lyudmila Chuprinina.
* Opasi - Irina (1970-yil 28-fevralda tugʻilgan).
* Eri – Igor Gennadievich Kuznetsov. Toʻy 2008-yil oktyabr oyida boʻlib oʻtgan.
* Qizi – Emiliya Kuznetsova, 2009-yil 8-aprelda tugʻilgan.

## Diskografiyasi

* „Yeliseyskie polya“ (1998 ; Extraphone yorligʻi ostida)
* „Talisman“ (1999 ; C&P RONEeS yorligʻi ostida)
* „Sama“ (2000 ; CD Land yorligʻi ostida)
* „Mejdu nami“ (2002 ; Gramofon yozuvlari yorligʻi ostida)
* „Djaga-djaga“ (2004 ; Monolith Records yorligʻi ostida)
* „Kruchu-verchu“ (2005 ; CD Land yorligʻi ostida)
* „Ya tvoya“ (2008 ; Monolith Records yorligʻi ostida)
* „Solnse lyubvi“ (2013 ; Global Media Line yorligʻi ostida)
* „Moya tema“ (2019 ; Archer Music Production yorligʻi ostida)
* „Siyanie“ (2020 ; Archer Music Production yorligʻi ostida)

## Mukofotlari

* Kabardino-Balkar Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist
* Kabardino-Balkar Respublikasi xalq artisti
* Checheniston Respublikasi xalq artisti (2008)

Uch karra Oltin Gramafon mukofoti sohibasi:

* 2001-yil – „Goroshini“
* 2003-yil – „Moy marmeladniy (Ya ne prava)“
* 2004-yil – „Doletay“

„Yil qoʻshigʻi“ festivali laureati:

* 2001-yil – „Goroshini“
* 2003-yil – „Moy marmeladniy (Ya ne prava)“ va „Doletay“
* 2004-yil – „Musi-pusi“ va „Dve kapelki“

Festivalning saralash bosqichida „Ogni“ (1998), „Nezabitiy moy“ (1999), „Zolotoy“ (2000), „Mejdu nami“ (2002), „Kruchu-verchu“ (2005) qoʻshiqlari bilan qatnashgan.

Boshqa muhim musiqa mukofotlari:

* 1999-yilda „Eng yaxshi albom“ („Yeliseyskie polya“) nominatsiyasida va 2000-yilda „Eng yaxshi video“ („Nezabitiy moy“) nominatsiyasida „Ovation“ mukofotiga sazovor boʻlgan.
* 2004-yilda u „Musi-pusi“ qoʻshigʻi uchun „Stopudovy Xit“ va „Yil bombasi“ mukofotlarini olgan.

## Manbalar