Yuqori kovak vena

**Yuqorigi kovak vena** - ikkita   yuqorigi kovak venaning yuqori qismi, katta vena tanasi   qonning tizimli aylanishidan yurakning o'ng bo'lmasida  qaytadi. Bu katta diametrli (24&nbsp;mm) diafragma ustidagi tananing yuqori yarmidan venoz qaytib keladigan qisqa uzunlikdagi vena. Pastki yarmidan venoz qaytish, diafragma ostida, pastki vena kava orqali oqadi. oldingi o'ng yuqori ko'ks oralig'ida joylashgan. Bu markaziy vena kateter yoki periferik kiritilgan markaziy kateter orqali markaziy venoz kirishning odatiy joyidir. Qo'shimcha spetsifikatsiyalarsiz "kovak"haqida eslatmalar odatda yuqori kovak venaga tegishli. 

## Tuzilishi
Yuqori kovak vena  chap yoki o'ng yelka bosh bo'yin  poya venasi birinchi  pastki qovurg'a tog'ayi  chegarasi ostida , yuqori oyoq-qo'l, bosh va bo'yindan qon qabul qilinadi. U birinchi qovurg'alararo bo'shliq orqasidan vertikal pastga qarab o'tadi va o'ng ikkinchi qovurg'a tog'ayi  qarshisida tolali perikardni teshishdan oldin azigos venasini oladi va uning pastki qismi intraperikarddir. Va keyin, u o'ng bo'lma sinus venasining yuqori va orqa qismlarida, yurakning yuqori o'ng old qismida tugaydi. Shuningdek u  boshqa hayvonlarda kranial kovak vena  sifatida ham tanilgan. Yuqori kovak venadan   o'ng bo'lmaga  hech qanday klapan  ajratmaydi.

Yuqori kovak vena yurakdagi  eng ichki endotelial  boshlanadigan uchta intima qatlamdan iborat. O'rta qatlam silliq mushak to'qimalaridan tashkil topgan o'rta qavat  eng tashqi va eng qalin qatlam esa kollagen va elastik biriktiruvchi to'qimalardan tashkil topgan tunica adventitia bo'lib, moslashuvchanlikni ta'minlaydi.  Uchta zonani o'z ichiga oladi, o'rta zonasi bir nechta silliq mushak tolalaridan iborat; bu pastki vena kavasining bir xil zonasida joylashgan silliq mushaklng uzunlamasına to'plamlaridan farq qiladi.

### Anatomik variantlari
Eng tez-tez uchraydigan anatomik varianti - bu doimiy chap yuqori kovak venasidir. Davomiy chap yuqori kovak vena o'zgaruvchanligi  bo'lgan odamlarda o'ng yuqori kovak vena  normal, kichik yoki  oldingi aloqa venasisiz bo'lishi mumkin . Ushbu o'zgarish umumiy aholining 0,5% dan kamrog'ida, ammo tug'ma yurak kasalligi bo'lgan bemorlarda 10% gacha bo'ladi .

## Klinik ahamiyati
Yuqori kovak vena obstruktsiyasi odatda o'pka saratoni, metastatik saraton yoki limfomakabi o'smalar bo'lganda yuqori kovak venaning qisman yoki to'liq obstruktsiyasi bilan ta'riflanadi. Obstruktsiya bosh va bo'yin venalarining kengayishi, shuningdek, nafas qisilishi, yo'tal, ko'krak qafasi og'rig'i va yutish qiyinlishuviga olib kelishi mumkin. Pemberton belgisi ijobiy bo'lishi mumkin. Obstruktsiyani keltirib chiqaradigan o'smalarni ta'sirini kamaytirish uchun ularni kimyoviy terapiya va/yoki radioterapiya bilan davolash mumkin va kortikosteroidlar ham berilishi mumkin.

Uch tabaqali klapanning boshqaruvida  bu pulsatsiyalar juda kuchli bo'ladi. 

Yuqori kovak venani o'ng bo'lmadan hech qanday klapan ajratmaydi. Natijada o'ng bo'lma va o'ng qorincha qisqarishlari ichki bo'yinturuq venasiga o'tkaziladi va to'sh-o'mrov so'rg'ichsimon mushak orqali bo'yinturuq venoz bosimi sifatida ko'rish mumkin.

## Qo'shimcha tasvirlar

File:Gray490.png|Ko'krak qafasining oldindan ko'rinishi, yurak va o'pkalar o'rtasida yuqori kavak vena ko'rsatilgan.
File:Gray494.png|Yurakning yuqoridan ko'rinishi, yuqori kovak vena o'ng tarafda ko'rinadi.
File:Slide1eeee.JPG|Yuqori kovak vena
File:Gray503.png|Yuqori kovak venaning hosil bo'lishini ko'rsatgan ko'krak qafasi kesmasi

 

*

## Manbalar