Muqrin ibn Abdulaziz as-Saud

**Muqrin bin Abdulaziz Al Saud** () – Saudiya Arabistoni siyosatchisi, biznesmen va sobiq harbiy uchuvchi. Oʻgay akasi Qirol Salmon hukmronligining dastlabki uch oyi davomida, 2015-yil yanvaridan apreligacha qisqa muddat Saudiya Arabistoni valiahd shahzodasi boʻlgan. U podshoh Abdulazizning 35-oʻgʻli boʻlib, uning yamanlik kanizagi Barakadan tugʻilgan. 1994-yilda Abdulazizning 36-oʻgʻli Hamud vafot etganidan beri Muqrin shohning omon qolgan eng kichik oʻgʻli boʻldi.

Shahzoda Muqrin 2005-yildan 2012-yilgacha Muhobarat bosh direktori lavozimida ishlagan. 2012-yil iyul oyida qirol Abdullohning maslahatchisi va vazir darajasidagi maxsus elchi etib tayinlangan. 2014-yil 27-martda valiahd shahzodaning oʻrinbosari etib tayinlandi. 2015-yil 23-yanvarda qirol Abdulloh vafoti va Salmon taxtga oʻtishi bilan Muqrin valiahd shahzoda va bosh vazirning birinchi oʻrinbosari boʻldi. Oradan uch oy oʻtib, 2015-yil 29-aprelda qirol Salmon Muqrinni ishdan boʻshatib, uning oʻrniga jiyani Muhammad ibn Naifni tayinladi.

## Bolaligi va taʼlim
Muqrin bin Abdulaziz 1945-yil 15-sentyabrda Ar-Riyodda tugʻilgan. U podshoh Abdulazizning 35-oʻgʻli. Uning onasi Baraka Al Yamaniya asli afrikalik boʻlib, qirol Abdulazizning kanizagi edi. 2018-yil 22-avgustda Ar-Riyodda vafot etgan.

Muqrin Ar-Riyod Model institutida tahsil olgan. Keyin u Britaniyaning Krenvelldagi RAF kollejiga bordi va 1968-yilda aeronavtika boʻyicha leytenanti unvoni bilan diplom oldi. 1974-yilda Qoʻshma Shtatlardagi Bosh shtab kursidan magistr darajasiga teng boʻlgan diplom oldi.

## Faoliyati
Muqrin bin Abdulaziz havo kuchlari uchuvchisi edi. 1965-yilda Saudiya Qirollik havo kuchlariga (RSAF) xizmatga kirdi. 1970-yilda RSAF 2-havo eskadroni komandiri etib tayinlangan. 1973-yildan 1977-yilgacha RSAFda bir nechta lavozimlarda ishlagan. Keyinroq RSAFning operatsiyalar va rejalashtirish boʻyicha qoʻmondoni lavozimiga koʻtarildi. 1980-yilda RSAFni tark etdi.

1980-yil 18-martda qirol Xolid bu lavozimda Nosir Al-Shayx oʻrniga shahzoda Muqrinni Hail gubernatori etib tayinladi va uning vakolati 1999-yilgacha davom etdi. Shahzoda Muqrin oʻz davrida Davlat boshqaruvi instituti koʻmagida Hail mahalliy hokimiyatini isloh qildi va mintaqadagi qabilalarning turmush sharoitini yaxshiladi. Viloyat qishloq xoʻjaligi ishlariga ham oʻz hissasini qoʻshgan.

1999-yil 24-noyabrda shahzoda Muqrin Abdul Majid bin Abdulazizning oʻrniga Madina viloyati gubernatori etib tayinlandi. Qirol Fahd unga Haj paytida hukumatga va qirollikka qarshi namoyishlar toʻlqiniga javoban shaharni modernizatsiya qilishni buyurdi. Shahzoda Muqrin chekka hududlarda taqdim etilayotgan taʼlim va sogʻliqni saqlash xizmatlarini rivojlantirdi. Anʼanaparast sanalgan shahzoda Muqrin gubernator etib tayinlanganida anʼanaviy qadriyatlarni targʻib qilish bilan shugʻullangan. 2005-yilning oktyabrigacha lavozimida qoldi. Abdulaziz ibn Majid uning oʻrniga Madina viloyati hokimi etib tayinlandi.

2005-yil 22-oktabrda qirol Abdulloh shahzoda Muqrinni Saudiya Arabistoni razvedka agentligi – al-Muhabarat al-Aʼama bosh direktori etib tayinladi. Uning tayinlanishi sobiq bosh direktor shahzoda Navvaf isteʼfoga chiqqanidan toʻqqiz oy oʻtib sodir boʻldi.

Shahzoda Muqrin 2007-yilda al-Qoida tomonidan qoʻllangan internet jangarilariga qarshi kurash boʻyicha konferensiya uyushtirdi. Bundan tashqari, fuqarolarni xavfsizlikka tahdidlar haqida xabardor qilish uchun veb-sayt yaratishini va tashkilot AQAP bilan kurashish uchun qayta tuzilishini eʼlon qildi. Saudiya Arabistonidan islomiy jangarilarni muvaffaqiyatli chiqarib yubordi. 2012-yil 19-iyulda shahzoda Muqrin lavozimidan ozod etildi va uning oʻrniga Bandar bin Sulton tayinlandi. Ommaviy axborot vositalarida shahzoda Muqrin oʻz davrida baʼzi nozik masalalarga yondashuvi tufayli tanqidga uchragani taʼkidlandi. Boshqa tomondan, shahzoda Muqrin oʻsha kuni vazir darajasida maslahatchi va qirol Abdullohning maxsus vakili etib tayinlandi. Uning mas’uliyati janubi-sharqiy Osiyodagi ishlar edi.

Shahzoda Muqrin Muhabaratdagi faoliyati davomida Pokiston siyosatida faol rol oʻynagan. 1999-yilda Parvez Musharrafning Navoz Sharifga qarshi harbiy toʻntarishidan soʻng Saudiya hukumati Parvez Musharraf bilan oʻn yillik shartnoma tuzdi. Benazir Bhutto quvgʻindan erta qaytgani va 2008-yilgi saylovlar boʻlgani uchun Sharif shahzoda Muqrin maslahatiga qarshi 2007-yilda Pokistonga qaytishga urindi. Biroq Sharif tezda Pokistondan deportatsiya qilindi va uni Jidda aeroportida Muqrin kutib oldi. Shahzoda Muqrin Pokistondagi siyosiy yarashuv harakatlarida ham qatnashgan.

Boshqa tomondan, Muqrin ibn Abdulaziz va oʻsha paytdagi tashqi ishlar vaziri shahzoda Saud Al Faysalning qirol Abdulloh taʼkidlaganidek, harbiy harakatlar oʻrniga Eronga qarshi sanksiyalarni ilgari surish tarafdori ekani xabar qilindi. Shu bilan birga, shahzoda Muqrin, shuningdek, Eronning Fors koʻrfazining ichki ishlariga aralashuvi, xususan, Eronning yadroviy qurol borasidagi harakati mintaqaga juda salbiy taʼsir koʻrsatishi va shuning uchun Fors koʻrfazi davlatlari oʻrtasida qurollanish poygasini keltirib chiqarishi mumkinligini taʼkidladi.

Muqrinning tadbirkorlik faoliyati ham bor. 1981-yilda qirol Faysalning oʻgʻli Muhammad tomonidan tashkil etilgan Dar Al Maal Al Islami Trust asoschilaridan biri. Hail provinsiyasi gubernatori lavozimida ishlagan vaqtida 1982-yilda Hail qishloq xoʻjaligini rivojlantirish kompaniyasiga asos solgan. 1980-yillarning oxirida kompaniya mamlakatdagi eng yirik bugʻdoy ishlab chiqaruvchisi edi.

## Manbalar