open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Killa

**Killa** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Bir versiyaga koʻra, Laomedont va Strimoning qizi. Boshqasiga koʻra — Gekabaning singlisi, Fimetning xotini va Priamning sevgilisi. U Gekaba Parisni tugʻgan kuni Priamdan oʻgʻli Munippni tugʻadi. Oʻsha kuni tugʻilgan bola Troyani vayron qilishi haqidagi bashoratni olib, Priam Killa va uning oʻgʻlini oʻldiradi. Murosa versiyasiga koʻra, bu Priamning singlisi boʻlib, u tiriklayin koʻmilgan.

## Manbalar
Alfonso XIII haykali Madrid

**Alfonso XIII haykali **() — Madriddagi (Ispaniya) Universitet kampusi hududida joylashgan. U ispan haykaltaroshi Fruktuoso Orduna tomonidan yaratilgan va 1920-yillarda ushbu Universitet kampusining qurilishida hal qiluvchi rol oʻynagan Ispaniya qiroli Alfonso XIII ning bronza haykali.

## Tarix va tavsif
1941-yil mart oyida Madrid shaharchasi Kengashining Doimiy qoʻmitasi ispan rassomi va haykaltaroshi Fruktuoso Orduna tomonidan Alfonso XIII haykalini yaratishni topshirdi. Boʻlajak yodgorlikning ikkita gipsli maketi Orduna tomonidan 1946-yilga kelib qurib bitkazildi. Ulardan balandligi 5 metr boʻlgan bittasi hech qachon ishlatilmagan. Ikkinchisi oʻnlab yillar davomida Madridning Arganda-del-Rey chekkasida bronzadan ishlangan ga qadar saqlangan.

Madridning Complutense universiteti rektori Gustavo Villapalos haykalni kampusga joylashtirishga qaror qildi. Alfonso XIII haykali 1988-yil 28-sentabrda Alfonso XIII ning oʻgʻli, Barselona grafi Xuan va uning rafiqasi Burbon-Sitsiliyadan Mariya de las Mersedes, shuningdek, ularning qizlari Pilar va Margerita ishtirokidagi marosimda ochildi.

Yodgorlik uchun joy sifatida tanlangan aholi kam yashaydigan joy uni vandallarning oson nishoniga aylantiradi.

Yodgorlik balandligi qariyb 2,5 metr boʻlgan shohning bronza figurasi boʻlib, Karl III ordeni buyuk ustasi libosida va boʻynida „Oltin jun“ ordeni bilan toʻliq oʻsgan holda turibdi. Chap qoʻlida tayoq bor.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Teatr yo‘lagiga o‘rnatilgan Belinskiy haykali

**Teatr yoʻlagiga oʻrnatilgan Belinskiy haykali** — Penza shahrida, shaharning Leninskiy tumanidagi Penza viloyat drama teatri qarshisidagi Teatr yoʻlagida oʻrnatilgan.

## Tarixi
1948-yilda Teatr yoʻlagida Belinskiy haykali oʻrnatildi. Bu yozuvchining Penzadagi ikkinchi yodgorligiga aylandi: 1911-yilda oʻrnatilgan avvalgi yodgorlik 1918-yilda Chexoslovakiya korpusining qoʻzgʻolon paytida vayron qilingan.

Yodgorlikni yaratish muallifi taniqli sovet haykaltarosh-monumentalisti Yevgeniy Viktorovich Vuchetich va meʼmor Leonid Mixaylovich Polyakov boʻldi. Shahar uchun bu muhim voqea edi: 1948-yil 19-iyun Adib vafotining 100 yilligi xotirasiga bagʻishlangan haykalni oʻrnatish marosimida boʻlajak yodgorlik mualliflaridan tashqari, A. Fadeev, I. Erenburg, P. Zamoyskiy, F. Gladkov, P. Vershigora, shuningdek, akademik V. Vinogradov kabi mashhur yozuvchilar ham ishtirok etishdi.

Yodgorlik ustidagi ishlar 6 yil davom etdi. Haykalning oʻzi Leningraddagi „Monumentskulptura“ zavodida bronzadan quyib ishlangan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1954-yil 10-iyulda boʻlib oʻtdi.

Haykal — bu Belinskiyning qoʻli koʻtarilgan toʻliq uzunlikdagi figurasi. U ijro etishni boshlayotganga oʻxshaydi, uning figurasi oldinga intilishni ifodalaydi. Uning balandligi 5,5 m boʻlib, balandligi 5 metr boʻlgan toʻrt qirrali uch qismli poydevorga oʻrnatilgan. Poydevor kulrang granit bilan qoplangan. Unga quyidagi yozuv oʻyib yozilgan:Vissarion Grigoryevich Belinskiy. 1811-1848-yillar.Teatr yoʻlagidagi Belinskiy yodgorligi RSFSR Vazirlar Kengashining 30.08.1960 sanadagi 1327-sonli qaroriga muvofiq federal ahamiyatga ega madaniy meros ob’ekti hisoblanadi.

## Havolalar

* 
* 
*
Aloisa Yiraseka haykali

**Aloisa Yiraseka haykali** () — chex yozuvchisi, dramaturg, taniqli jamoat arbobi Aloisa Yiraseka sharafiga uning nomi bilan atalgan maydonda, 1903-yildan 1930-yilgacha umrining soʻnggi yillari yashagan uy yonidagi yodgorlik oʻrnatilgan.

Vlatva daryosi boʻylab yodgorlik yaqinida Pragadagi eng yirik Yiraskov koʻprigidan biri joylashgan boʻlib, u ham Aloisa Jiraseka nomi bilan atalgan. Haykal 1954-yilda yaratilgan. Yodgorlik 1960-yilda Madaniyat vaziri Zdenek Nejedli tomonidan tantanali marosimda ochilgan. Yodgorlik mualliflari: haykaltarosh Karel Pokorniy, meʼmor — Yaroslav Fragner.

Oʻtirgan yozuvchi ish jarayonida biroz haddan tashqari oʻlchamda, oʻng qoʻlida qalam, chap qoʻli oʻng tizzasida ochiq daftar tutgan holda tasvirlangan. Bronza haykalda quyidagi yozuvlar mavjud: „ALOIS JIRÁSEK 1851—1930“ (Aloisa Yiraseka 1851—1930), orqa tarafida esa „POSTAVENO PÉČÍ VLÁDY ČESKOSLOVENSKÉ REPUBLIKY K PATNÁCTÉMU VÝROČÍ OSVOBOZENÍ VLASTI ROKU 1960 PODLE NÁVRHU SOCHAŘE KARLA POKORNÉHO A ARCHITEKTA JAROSLAVA FRÁGNERA“ (1960-yilda Chexoslovakiya Respublikasi hukumati tomonidan mamlakat ozod qilinganining 15-yilligi munosabati bilan tashkil etilgan, haykaltarosh Karel Pokorniy va meʼmor Yaroslav Fragner tomonidan yaratilgan).

## Havolalar

* Alois Jirasek haykali
* Alois Jirasek haykali Arxivnaya kopiya
„Mehnat shuhrati“ ordeni (SSSR)

„**Mehnat shuhrati**“ **ordeni** – SSSR davlat mukofoti boʻlib, 1974-yil 18-yanvarda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining Farmoni bilan taʼsis etilgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

* SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1974-yil 18-yanvardagi „Mehnat shuhrati ordeni taʼsis etish toʻgʻrisida“gi farmoni // Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqining qonun hujjatlari kutubxonasi.
* „Mehnat shuhrati“ ordeni toʻgʻrisida // Sovet Rossiyasi. – 06.08.2009-yil
Andrey Kuzmenko haykali

**Andrey Kuzmenko haykali** () — ukrainalik qoʻshiqchi, teleboshlovchi, aktyor, Skryabin guruhining solisti Andrey Kuzmenko haykali Lutsk shahrida joylashgan.

Bayramlar Xalqaro musiqa kuniga bagʻishlandi. Bu Andrey Kuzmenkoning Ukrainadagi birinchi yodgorligi.

## Tarixi
2015-yil 1-oktabr kuni Lutskda Xalqaro musiqa kunida Andrey Pokrovskiy oʻz mablagʻi hisobidan Ukrainada Kuzma Skryabinga birinchi haykalni oʻrnatdi va tantanali ravishda ochdi. Xayriyachining soʻzlariga koʻr Kuzma har kim oʻzidan bir parcha koʻrishi mumkin boʻlgan odam edi:
U men va millionlab ukrainaliklar uchun yaxshi doʻst edi. U oʻz namunasida hayotni sevishni, oʻzlikni sevishni, Ukrainani sevishni oʻrgatdi.
Musiqachining onasi Olga Mixaylovna bu yer hech qachon boʻsh qolmasligini, Andrey qoʻshiqlari bilan tanish boʻlgan yoshlar ularni yangicha tinglashini taʼkidladi. Uning soʻzlariga koʻra u oʻzining achchiqligi va hafsalasi pir boʻlganini „mazaxlash“ ortida yashirgan, chunki u kulib gapirgan narsa haqiqatan ham kulgili emas edi.

Ochilish marosimiga ukrainalik xonandaning ota-onasi va rafiqasi taklif etilgan. Otaning soʻzlariga koʻra, qoʻshiqchi Lutskga oʻzgacha iliq munosabatda boʻlgan: "Andrey har doim Lutsk va Volinning boshqa shaharlarida oʻtkazgan kontsertlaridan kelganida bizga doimo shunday der edi: „Shunday odamlar bor, ular meni shunday qabul qilishadi. Ularning sevgisi, madaniyati meni juda hayratda qoldirdi“.

Skameykaning orqa tomonida rasmning yonidagi epitafiya yozilgan:
Hayotni yaxshi tarafga oʻzgartiring, uni asrang, chunki siz unda yashayapsiz.

## Galereya

||
||
||
||
||


## Havolalar

# Ukrainada Skryabinning birinchi haykali oʻrnatildi Arxivnaya kopiya -da
# Kuzma Skryabin haykali Lutsk  Arxivnaya kopiya topshirildi.
# Lutsk yaqinida afsonaviy Kuzma haykali oʻrnatildi. Arxivnaya kopiya
# Lutsk yaqinida, „Siti-Park“ hududida, Ukrainadagi birinchi bronza yodgorligi Kuzma „Skryabin“ spivakining uyiga oʻrnatildi Arxivnaya kopiya
# Bugun Lutsk yaqinida Kuzma Skryabin haykali oʻrnatildi Arxivnaya kopiya da.

## Manbalar
Jukov ordeni

**Jukov ordeni** – Rossiya Federatsiyasining davlat mukofoti.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Balabanov V. N. Pobedonoses Velikoy Otechestvennoy // Nauka i religiya : jurnal. – 1995. – Vip. 5. – S. 1, 31. – ISSN 0130-7045.

## Havolalar

* Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2010-yil 7-sentabrdagi 1099-sonli „Rossiya Federatsiyasining davlat mukofotlari tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ gi farmoni.

## Shuningdek

* Jukov medali
* Turkum:Jukov ordeni chevalerlari
* Turkum:Jukov ordeni bilan taqdirlangan harbiy qismlar
Disxondroplaziya

**Disxondroplaziya** — Metofizar displaziya guruhiga kiruvchi togʻay displaziyasi. Bu kasallikning paydo boʻlishiga enxondral suyaklanish sabab boʻladi. Etiologiyasi xozirgacha aniqlanmagan. Baʼzi bir tabiiy omillarning taʼsiri borligi aniqlangan. Disxondroplaziyani Olye kasalligi deb ham ataladi. 
O'z o'rnida bu kasallikning 3 ta turi farqlanadi:
* Akroforma
* Monomelik shakli
* Bir tomonlama shakli
* Ikki tomonlama shakli 

## Etiologiya

Bu kasallikning mohiyati epifizar plastinkaning metafiz tomonga kattalashishi bilan bogʻliq,ohaklanishining buzilishi va tog’ayning rezorbsiyasidir. Bu oʻzgarishlar suyaklarning ayni vaqtda uzunasiga oʻsishi bilan roʻy beradi, natijada ohaklanish buzilgan va togʻaylar rezorbsiyaga uchragan qismlari suyakning uzunasiga siljib, koʻpincha markaziy yoki periferik xolatni egallaydi. 

## Patogenez

Jarayon, koʻpincha, panja, tovonlar va yirik suyaklar — son, katta boldir, yelka, bilakning ikkala suyagi metafizlarini shikastlantiradi. Deformatsiyalarda suyaklar metafizar qismlarining qalinlashishi, qiyshayishi, boʻgʻimlar valgus yoki varus xolatini olishi mumkin. Kasallikning oʻziga xos belgisi qoʻl-panja barmoqlarning xondromalar koʻrinishida shikastlanishidir.

## Davolash

Ortopedik apparatlardan foydalanish tavsiya etiladi. Agar oyoq 5 sm dan ortiq qisqa boʻlsa, burchak deformatsiyasi 10°C dan oshsa, jarroxlik muolajasidan foydalaniladi. Ilizarov, Kalnberz, Tkachenko apparatlaridan foydalanilganda davolashning samaradorligiga erishish mumkin. Tortish taʼsirida displastik toʻqima ossifikatsiyalanib, qoʻl-oyoqning uzunligi tenglashib, oʻqi boʻylab shakli buzilishi toʻgʻrilanadi.
Bundan tashqari ushbu deformatsiyani jarrohlik yo'li bilan ham davolash mumkin. Jarrohlik amaliyotida bir vaqatning o'zida suyaklar osteotomiya qilinadi.

## Prognoz
Bemorlarning ortopedik apparatlardan foydalangandan keyingi xolatlarda prognozlar ijobiy.
Jarrohlik amaliyotidan so'ng, tiklanish jaryoni yakuniga yetgach, kasallikning qaytalanmasligi kuzatilgan

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Травматология и ортопедия. Травматология и ортопедия. Юмашев Г. С (1990) 
* Orthopedic Traumatology - A Resident's Guide. (2008)
Shilpa Shetty

**Shilpa Shetti Kundra**— 1975-yil 8-iyun Mangalore, Karnataka, Hindistonda tugʻilgan hind aktrisasi, kino produseri, raqqosa, yozuvchi, ishbilarmon ayol va sobiq model boʻlib, asosan hind tilidagi filmlarda suratga tushgan. Shetti oʻzining ekrandagi debyutini " *Baazigar* „ 1993-yil Kajol va Shakh Rukh Khan bilan birgalikda trillerida rol ijro etgan, bu film oʻzining ikkita Filmfare mukofoti nominatsiyasini qoʻlga kiritdi. U yana bir filmda“ *Main Khiladi Tu Anari* " 1994-yil komediyasida bosh rolni ijro etdi.

Shettining faoliyati *Dhadkan* 2000-yil romantik dramasi bilan etakchi sifatida qayta tiklandi va bu uning faoliyatidagi burilish nuqtasi boʻldi. Undan soʻng *hind* 2001-yil va *Rishtey* 2002-yilgi filmlarida rollari boʻldi, bu esa unga maqtov va yana bir Filmfare nominatsiyasi boʻyicha eng yaxshi ikkinchi plandagi aktrisa nominatsiyasini olishiga yoʻl ochdi. Shetti *Phir Milenge* 2004-yilgi dramasida OITS Chalingan ayol rolini oʻynagani uchun tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻldi, bu uning bir qancha nominatsiyalarini, shu jumladan, eng yaxshi aktrisa uchun Filmfare mukofotini ham qoʻlga kiritdi. Keyinchalik u *Dus* trilleri 2005-yil, „ *Hayot“ dramasi kabi muvaffaqiyatli filmlarda suratga tushdi.* *.* *.* *Metro* 2007-yil, uning tanqidiy maqtovga sazovor boʻlgan va sport dramasi *Apne* 2007-yil. U shuningdek, 2008-yilgi *[[Dostana]]* romantik komediyasining „Shut Up & Bounce“ qoʻshigʻidagi raqs ijrosi bilan ham eʼtiborga sazovor boʻldi. Shundan soʻng u filmlarda rol ijrosidan tanaffus oldi.

## Yoshlik

Shetti Mumbayda, Maxarastra shahrida Tulu tilida soʻzlashuvchi Bunt oilasida tugʻilgan. Uning onasi Sunanda va marhum otasi Surendra Shetti ikkalasi ham farmatsevtika sanoatida buzgʻunchilikka chidamli suv qopqoqlarini ishlab chiqaruvchilar edi. Uning singlisi Shamita Shetti ham sanatni tanlab opasi Shilpadek aktrissa.

Shetti Chemburdagi Sent-Entoni qizlar oʻrta maktabida va Matungadagi Podar kollejida tahsil olgan. U Bharatanatyam raqqosi nomini olgan, u oʻz maktabida voleybol jamoasining sardori edi.

## Shaxsiy hayoti

*Main Khiladi Tu Anari* (1994) filmida Akshay Kumar bilan ishlagan Shetti u bilan *Insaaf* (1997) toʻplamida uchrashishni boshladi, Kumar aktrisa Raveena Tandon bilan endigina ajrashgan edi. Shetti Kumar bilan munosabatlari haqida ochiq gapirdi. Hindiston ommaviy axborot vositalari ularning unashtirilganini taxmin qilishdi ammo Kumar va Shetti filmlarni tashlab, yashashni xohlayotganini xabar qilishdi. Ular 2000-yilda " *Dhadkan* „ filmini suratga olish paytida ajralishdi.

2009-yil fevral oyida Shetti Hindiston Premer-ligasi (IPL) kriket jamoasi Rajasthan Royalsning hammuallifi boʻlgan Raj Kundra bilan unashtirildi. Ikkalasi 2009-yil 22-noyabrda turmush qurishdi. Shetti 2012-yil 21-mayda oʻgʻil tugʻdi. Er-xotin 2020-yil 15-fevralda surrogatlik orqali ikkinchi farzand, qiz farzandli boʻlishdi.

## Manbalar
„Ozod Rossiya himoyachisi“ medali

„**Ozod Rossiya himoyachisi**“ **medali —** Rossiya Federatsiyasining davlat mukofoti.

Rossiya Federatsiyasining 1992-yil 2-iyuldagi 3183-I-sonli „Ozod Rossiya himoyachisi“ medalini taʼsis etish toʻgʻrisidagi Qonuni bilan taʼsis etilgan. Xuddi shu qonun bilan medal va uning tavsifi toʻgʻrisidagi nizom ham tasdiqlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Yuragim

„**Yuragim**“ (toʻliq nomi **Yuragim (Happy Birthday)**) — „Dado“ oʻzbek dueti ijro etgan qoʻshiq. 2000-yil guruhning „Y?“ deb nomlangan ilk studiyaviy albomining beshinchi singli oʻlaroq chiqarilgan. Qoʻshiq pop musiqa janrida boʻlib, 2000-yillarning birinchi yarmida Oʻzbekistonda hamda qoʻshni respublikalarda eng keng ommalashgan xitlar safiga kiradi.

„Yuragim“ qoʻshigʻi lya-bemol tonalligida kuylangan. Ashulaning bandlari davomida akustik gitara yordamida chalingan riff tinglovchilarga yaxshi tanish. Qoʻshiq asosan oʻzbek tilida kuylangan, ammo ikkinchi naqoratdan keyingi oʻtish ingliz va rus tillarida ijro etilgan.

Qoʻshiqning ikki xil versiyasi mavjud. Eng keng tarqalgan versiya gitarada ijro etilgan kuy bilan boshlanadi. Ikkinchi versiya esa vokal bilan boshlanadi. Shuningdek, bu versiyada ikkinchi naqoratdan keyin ingliz va rus tillarida kuylangan oʻtish hamda yakuniy naqorat shoʻx disko musiqa janrida ijro etilgan.

„Dado“ guruhi 2008-yilda oʻz faoliyatini tugatganidan keyin toʻrt yil oʻtib chiqarilgan, 7-trekdan iborat „Kosmonavti“ () maksi-singli bilan „Yuragim“ qoʻshigʻining remiksi eʼlon qilingan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
* „Yuragim“ qoʻshigʻinining toʻliq tabulaturasi Songsterr saytida
* „Yuragim“ qoʻshigʻinining toʻliq tabulaturasi UltimateGuitar saytida
„Ulug‘ Vatan urushidagi g‘alabaning 25 yilligi“ belgisi

„**Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 25 yilligi**“ —SSSR davlat mukofoti.

1970-yil 8-may kuni urushning ishtirokchilariga, sotsialistik mamlakatlarning harbiy xizmatchilariga, boshqa mamlakatlar harbiy delegatsiyalari rahbarlariga topshirildi.

## Manbalar

## Havolalar

* „Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 25 yilligi“ koʻkrak nishoni (1970)
* „Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 25 yilligi“ koʻkrak nishoni
* Sovet Qurolli Kuchlarining belgilari
Hadise

**Hadise Açıkgöz** (talaffuzi: *Hadise Achikgoʻz*; 1985-yil 22-oktabrda tugʻilgan) asli belgiyalik boʻlgan turk qoʻshiqchi, qoʻshiqnavis va raqqosasidir. U Belgiyada tugʻilib oʻsgan. Oilasining kelib chiqishi Turkiyaning Sivas viloyatidan Belgiyaga koʻchib kelgan migrantlardan hisoblanadi. 2003-yilda Hadise *Idool 2003* nomli televizion koʻrik-tanlovda qatnashdi, 2005-yilda esa *Sweat* nomli ilk albomini chiqardi. Albomga 5 ta singl kiritilgan boʻlib, u Hadisega TMF (Belgiya) va Altın Kelebek („Oltin kapalak“) (Turkiya) mukofotlarini olib keldi. Hadise oʻzining ismi bilan atalgan *Hadise* (2008) albomini omma eʼtiboriga taqdim etishi ortidan Belgiyada ham, Turkiyada ham mashhurlikka erishdi. Ham inglizcha, ham turkcha qoʻshiqlar kiritilgan ushbu albomdagi „Deli Oğlan“ („Telba oʻgʻlon“) ashulasi Turkiya hit-paradlarida birinchi pogʻonani egalladi.

2009-yilda Hadise Eurovision qoʻshiq tanlovida „Düm Tek Tek“ qoʻshigʻi bilan Turkiyadan vakil boʻlib qatnashdi. U jami 177 ball toʻpladi va musobaqaning final bosqichida toʻrtinchi oʻrinni egalladi. „Düm Tek Tek“ Hadisening Belgiya hit-paradlarida birinchi pogʻonaga koʻtarilgan ilk ashulasi boʻldi. Uning keyingi ikki studiyaviy albomi — *Fast Life* va *Kahraman* — 2009-yilda chiqarildi. *Kahraman* albomiga kiritilgan „Evlenmeliyiz“ ashulasi Türkçe Top 20 hit-paradida yuqori oʻntalik safiga kirdi. Keyinchalik, Hadise *Aşk Kaç Beden Giyer?* (2011), *Tavsiye* (2014) va *Şampiyon* (2017) albomlarini ommaga taqdim etdi.

Shuningdek, Hadise *[[The X Factor]]* realiti-shousining Belgiya versiyasida boshlovchilik qildi, *O Ses Türkiye* (*[[The Voice]]* realiti-shousining turkcha versiyasi) televizion koʻrik-tanlovida esa hakam sifatida qatnashdi.
## Diskografiyasi
* 2005: *Sweat*
* 2008: *Hadise*
* 2009: *Fast Life*
* 2009: *Kahraman*
* 2011: *Aşk Kaç Beden Giyer?*
* 2014: *Tavsiye*
* 2017: *Şampiyon*
* 2021: *Aşka Kapandım*

## Televideniye

## Manbalar

## Havolalar

*  
*
Oʻzbekiston Respublikasi xalq hofizi

**Oʻzbekiston Respublikasi xalq hofizi** — qoʻshiqchilarga ijrochilik mahorati, Oʻzbekiston mumtoz musiqa merosini va musiqaviy-sheʼriy sanʼatning anʼanaviy shakllarini oʻzlashtirganligi va rivojlantirganligi, faol targʻib qilganligi uchun beriladigan faxriy unvoni.

## Tavsifi
Koʻkrak nishoni 0,25 mikron qalinlikda tilla qoplangan probali kumushdan tayyorlanib, diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻladi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.

Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida milliy cholgʻu asboblaridan doira va dutor pastki oʻng chekkasida dafna novdasi tasvirlangan. Ramzlarning yuqorirogʻidan „XALQ HOFIZI“ degan yozuv gorizontal holatda joy olgan. Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston gerbi tasvirlangan. Tasvirlar va yozuv qabariq.

Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Mamlakatimizda madaniyat va sanʼat, adabiyot, ommaviy axborot vositalari sohalarini rivojlantirishga ulkan hissa qoʻshgan bir guruh marhum ijodkorlarni mukofotlash toʻgʻrisida
Braytsef-Lixtenshteyn kasalligi

**Braytsef-Lixtenshteyn kasalligi** — Bu kasallik ikki olim tomonidan bir biridan bexabar xolda kash etilgan shu sababdan bu kasallika ikka olimning ham nomi berilgan. Bu kasallikda xomila skeletining suyaklanish jarayoni izdan chiqishi va bu jarayonning xali toʻla oxiriga yetmagan bosqichida ayrim joylarda toʻxtab qolishi oqibatida kelib chiqadi. Kasallik koʻpincha oʻgil bolalarda uchrab, 8- 10 yoshlarda namoyon boʻladi. Tolasimon (fibroz) biriktiruvchi toʻqima fibroz displaziyasining oʻchoqli va kup sonli (bir tomonlama va ikki tomonlama) turlari mavjud.

## Klinika

Obyektiv belgilari subyektiv belgilaridan oldin namoyon boʻladi. Asosiy belgilari: suyaklar shaklining oʻzgarishi, oyoqning kaltaligi tufayli oqsoqlanish. Displastik toʻqimaning oʻsishi qoʻl-oyoq shaklining buzilishiga, oʻqining qiyshayib yoʻg'onlashishiga olib keladi. Oyoqda shaklning buzilishi son va katta boldir suyaklarining proksimal qismida uchraydi, kalla va yuz suyaklari xam zararlanishi mumkin. Zararlanish bir tomonlama boʻlsa, bemorning tashqi koʻrinishi oʻzgaradi. Koʻpincha patologik sinishlar kuzatiladi (asosan oyoqda uchraydi). Koʻp xollarda teri patologik pigmentatsiyasi, jinsiy balogatga yetishning oʻzgarishi, skelet oʻsishining buzilishi kuzatiladi. Tolasimon biriktiruvchi toʻqima displaziyasi modomiki skeletning tug'ma nuqsoni ekan, boshqa tug'ma nuqsonlar bilan birga uchrashi xam mumkin. 

## Davolash

Ushbu kasallikni davolash jarroxlik yoʻli blan olib boriladi. Xpzirgi vaqtda Ilizarov apparati qoʻllanilmoqda. Mazkur apparat qoʻllanilganda bir vaqtda patologik oʻchoklar yoʻqotiladi,buzilgan shakl bartaraf etiladi va kaltalashgan suyak uzaytiriladi. Togʻay displaziyasining yana bir qancha turlari boʻlib, epifizda oʻsuvchi togʻay rivojlanishining buzilishi (Blaunt kasalligi), epifizdagi togʻay toʻqimasi (epifizar displaziyaning turli xillari) va metafizar displaziyaning kam uchraydigan turlari mavjud. Togʻay displaziyasining yuqorida sanab oʻtilgan turlarining xammasi tug'ma kasallik boʻlib, ularni davolash bir xil.

## Prognoz

Bemorlar jarrohlik yo'li bilan muvafaqiyatli operatsiya qilinganlaridan so'ng bu kasallik bemorlarda  aynan operatsiya o'tkazilgan sohada kuzatilmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Травматология и ортопедия. Травматология и ортопедия. Юмашев Г. С (1990)
* Шаповалов В.М., Грицанов А.И., Ерохов А.Н. (ред.) Травматология и ортопедия (2002)
Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi

**“Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi”** faxriy unvoni — bolalar va yoshlarga ta’lim hamda tarbiya berishda, xalq ta’limini rivojlantirish ishida alohida xizmat koʻrsatgan barcha turdagi umumta’lim maktablarining oʻqituvchilariga, oliy oʻrta maxsus oʻquv yurtlari, hunar-texnika bilim yurtlarining muallimlariga, xalq ta’limi tizimidagi oʻquv-tarbiya, uslubiyat va boshqa muassasalarining xodimlariga beriladi.

## Tavsifi
Kukrak nishoni 0,25 mikron qalinlikda tilla qoplangan 925 probali kumushdan tayyorlanib, diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻladi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr. Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida maktab binosining.fonida darslik, daftar, globus, pastki oʻng chekkasida dafna novdasi tasvirlangan. Nishon markazining yuqorirogʻida, tekis sathdan “XALQ O’QITUVCHISI” degan yozuv gorizontal holatda joy olgan.

Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.

Tasvirlar va yozuv qabariq.

## Mukofot sohiblari

## Manbalar
Takomillashmagan suyaklanish

**Takomillashmagan suyaklanish**— Suyaklarning tug'ma moʻrtligi — skeletning suyak xosil boʻlish anomaliyasi bilan bogʻliq. Suyak tizim kasalligidir.

## Patogenez

Naysimon suyaklarning tez-tez sinishi, mikrosinishlar bilan bog'liq qoʻl-oyoqlarnint qiyshayishi kuzatiladi. Kasallikning ikki turi mavjud: tug'ma va kechikkan takomillashmagan suyaklanish. Tug'ma takomillashmagan suyaklanishda suyakning sinishi ona kornida sodir boʻladi. Kechikkan takomillashmagan suyaklanishda sinish va qiyshayish tug'ilgandan soʻng sodir boʻladi.

## Klinika

Takomillashmagan suyaklanishning asosiy belgilari: uzun naysimon suyaklarning koʻpincha ozgina harakat vaqtida (bolani kiyintirish, oʻynatish va shunga oʻxshash) sinishi va tez bitishidir. Shuning uchun oʻz vaqtida repozitsiya qilib maxkamlanmasa, shaklining buzilishi va kalta boʻlib qolishi mumkin. Suyaklar moʻrtlashishi, mushaklarning zaiflashishi, karlik skleraning xavo rangida boʻlishi, tishlarning moʻrtligi shu kasallikka xos belgilardir. Ichki sekretsiya bezlari funksiyasining buzilishi va qator ferment tizimlarining ishdan chiqishi natijasida infeksiya tez taʼsir qilib, bemor barvaqt nobud boʻladi. Rentgenologik koʻrinishi: suyaklar g'ovaksimon, kortikal qavati yupqa boʻladi.

## Davolash

Xozirgi vaqtda operativ usullar: osteoklaziya, ponasimon osteotomiya, boʻlaksimon (segmentar) osteotomiya bilan amalga oshiriladi. Ortopedik apparatlardan, protezdan foydalanish bemorning faol hayot kechirishida suyaklarning qiyshayishi va sinishining oldini olishga yordam beradi. Suyak skeletining takomillashmagan suyaklanishi bilan bir qatorda skelet displaziyasining qarama-qarshi formalari: zichlashgan suyaklarning rivojlanishi kuzatiladi. Ularga tug'ma giperostozlar — marmar kasalligi, meloreostoz va boshqalar kiritiladi.

## Prognoz

Operativ usullar orqali bemorlar davolanganda prognoz ijobiy.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Травматология и ортопедия. Травматология и ортопедия. Юмашев Г.С
* Шаповалов В.М., Грицанов А.И., Ерохов А.Н. (ред.) Травматология и ортопедия
Dzyudo 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida]] [[dzudo]] boʻyicha musobaqalar** 6-12-avgust kunlari Barra da Tijuca hududidagi Olimpiya bogʻidagi „Carioca Arena 2“da boʻlib oʻtdi. 386 nafar sportchi 14 ta medallar jamlanmasi uchun kurash olib bordi: 7 ta erkaklar va 7 ta ayollar.

Majlinda Kelmendi 52 kg gacha vazn toifasida Yozgi Olimpiada oʻyinlarida debyut qilgan Kosovoga barcha sport turlari boʻyicha birinchi Olimpiya medalini olib keldi.

## Malaka
2012-yilgi formatga oʻxshab, saralash Xalqaro dzudo federatsiyasi tomonidan 2016-yil 30-may holatiga koʻra tuzilgan jahon reytingi roʻyxatiga asoslanadi. Jami 252 nafar sportchi toʻgʻridan-toʻgʻri saralash orqali har bir divizionda atigi 22 nafar erkak yoki eng yaxshi 14 nafar ayol oʻrinni egallagan. Har bir MOQ har bir divizionda bitta dzudochi chegarasiga duchor boʻlgan.

2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari dzudo dasturining har bir kunida ikkitadan bahs boʻlib oʻtdi. Birinchi sessiya (Dastlabki va chorak final) 10:00 dan 13:00 gacha, ikkinchi sessiya (Yarim final, takrorlash, bronza va oltin uchun) 15:30 dan 18:10 gacha boʻlib oʻtdi.

Musobaqalar toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻq qilish usuli bilan oʻtkaziladi. Durang boʻlsa, kurash „oltin hisob“ deb ataladigan davrga uzaytiriladi, bu davrda birinchi boʻlib ustunlikka erishgan oʻyinchi gʻalaba qozonadi. Chorak finalda magʻlub boʻlgan toʻrt nafar sportchi ikkita takroriy jangda toʻqnash keladi. Keyin gʻoliblar ikkita bronza medali uchun yarim finalda (jadvalning ikki yarmini kesib oʻtish) ikki magʻlub bilan toʻqnash kelishadi.

## Jadval

## Medal natijalari

### Medal jadvali
(**Qalin** oʻz toifasidagi eng koʻp medallar sonini koʻrsatadi; mezbon mamlakat ham taʼkidlangan)

### Medal tadbirlari

#### Erkaklar

#### Ayollar

## Manzil

## Manbalar
Tugʻma soxta boʻgʻim

Amniotik bitishmalarda qo‘l va oyoq yoki barmoqlarning tug'ma segment bo‘ylab doira shaklida, kam xollarda qo‘l va oyoq aylanasining yarmigacha, yumshoq to‘qimalarning ipsimon botgan suyakkacha botishi. Tug'ma soxta bo‘g‘im — diafiz bo‘ylab xarakatchanlik bo‘lgan uzun naysimon suyakning tug‘ilishidan boshlab paydo bo‘lgan nuqsondir. Buning paydo bo‘lish sababi skeletda suyakka aylanish nuqsoni — tolasimon biriktiruvchi to‘qima osteodisplaziyasidir.

## Etiologiya

Qo‘l va oyoqning rivojlanish nuqsonlarining etiologiyasi har xil. Ektromiyeliya, poli va sindaktiliyalarning nasldan-naslga o‘tishi aniqlangan. Qo‘l uchun ekzogen omilning xavfli taʼsir etish davri embrion o‘sishining 3-7 haftasiga to'g'ri keladi.

## Tashxis

Tashxis qo'yish unchalik qiyinchilik tug'dirmaydi, naysimon suyaklarda, ko‘proq boldirda patologik xarakatning bo‘lishi bilan aniqlanadi, suyak o‘qi bo‘ylab oyoqni bosish mumkin emas, chunki boldirning pastki uchdan bir qismi buralib, tayanish kobiliyati yo‘qoladi. Mushaklari atrofiyaga uchraydi. Qo‘l va oyoqning o‘sishdan qolishi kuzatiladi.

## Davolash

Faqat jarroxlik yo‘li bilan olib boriladi. Murakkab jarroxlik usullari, suyak transplantatlarini kompression osteosintez bilan birgalikda qo‘llab, Ilizarov, Volkov-Oganesyan, Kalnberz va boshqa apparatlaridan foydalaniladi. Bir vaqtning o‘zida kaltalikni, qo‘l va oyoqning yoyyga aylanma siljishini yo‘qotish uchun distraksion epifizeoliz va blokal osteosintez (Ilizarov bo‘yicha) usulidan foydalaniladi. Asta-sekin, bir vaqtning o‘zida (sutkasiga 1&nbsp;mm) cho‘zish boldir suyaklarining distal va proksimal uchlaridan, o‘sish sohasidan yoki metafizar qismidan osteotomiyadan keyin amalga oshiriladi.

## Prognoz

Uzoq vaqt davom etadigan jarrohlik amaliyotidan keyin bemorda ijobiy o'zgarishlar kuzatilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*Травматология и ортопедия. Травматология и ортопедия. Юмашев Г.С
* Шаповалов В.М., Грицанов А.И., Ерохов А.Н. (ред.) Травматология и ортопедия
Tomdi Xonligi

**Tomdi Xonligi** (Tamdı Xandıģı, تامدى حاندىغى) XVI asr oxiri XVII asr boshlarida Qizilqum hududida vujudga kelgan davlat.

## Tarix
1581-yilning yozida Sirdaryoning quyi oqimiga koʻchgan Shigʻayxon (qozoq xoni) ogʻir tushkunlikka tushib qoladi.  Ba’zi ma’lumotlarga koʻra, u keksaygan chogʻida hokimiyatdan voz kechib, dinga yuzlanib, Buxoro ziyoratgohiga borib, Xoʻjand shahrida kunlarini oʻtkazib, Xudoga sajda qilgan.  Chigʻayxonning yaqin safdoshlaridan biri sirboylik Seyitqul botir Toʻqpanuli (Jalantoʻshning otasi) edi.  Shigʻayxon bilan birga Seyitqul biy 40 ming kishi Tomdi hududiga koʻchdi.  Seyitqul biy Nurota, Qizbibi, Samarqand, Buxoro, Jizzax, Oqtau, Qizilqumax va Tamdiga alshinlarni qozoq urugʻlari (alshin urugʻiga Alimuli va Bayuli kabi qabila boʻlinmalari kiradi) joylashtirgan.  17-asrda Oʻrta Osiyoda siyosiy vaziyat keskinlashdi.  Qolaversa, Qozoq xonligi bilan Buxoro xonligi oʻz-ora urush jarayonida edi.  Bu toʻqnashuvlar Toshkent shahri va uni atrofida sodir boʻlgan.  Jalantoʻsning otasi Seyitqul biy oʻz qoʻshinlari bilan Shigʻayxon va uning oʻgʻli Taukelxonning harbiy yurishlarida faol qatnashgan.  Bu vaqtda Qizilqumdagi (Tamdi, Kenimix) qozoqlarning xoni Dinmuhamed Sulton Xaknazaruli edi.  Seyitqul biy oʻz qoʻl ostidagilarini Nurota viloyatidagi oʻzbeklar va qoraqalpoqlar bilan birlashtirib xonlik qurdi, uning 5000 nafar doimiy harbiy xizmatchisi boʻlib, alohida hukmronlik qildi va mustaqil boʻlgan.  Seyitqul biy Jalantoʻshni Sulton Dinmuhammadga ta’lim olish uchun beradi.  Dinmuhammad Buxoro xoni taʼsirida boʻlgan.

## Manbalar
↑
## Havolalar
Tomdibuloq

Qozoq Xonligi

Buxoro xonligi
Bitrix24

**Bitrix24** – Tadbirkorlar, ishlab chiqaruvchilar, mahsulot yetkazib beruvchilar asosan biznes egalarining ish faoliyatini avtomatlashtirish va barcha tizimni nazorat qilish uchun yaratilgan loyiha.

„Bitrix24“ ning asosiy boshqaruv markazi Rossiyaning Kaliningrad shaxrida joylashgan boʻlib, Moskva, Olma-Ota va Minskda joylashgan filliallari bilan birgalikda faoliyat yuritadi.

## Tarixi
2012 – yilda kompaniyaga asos solindi.

2018 – yilga kelib loyiha „Runeta“ mukofotini qoʻlga kiritdi

2017, 2020 yillar oraligʻida Forbes jurnali Bitrix24 ni Runeta boʻyicha eng qimmat 20 ta kompaniya sahiga qoʻshdi.

2019 - yilda „1C-Bitrix: Saytlarni boshqarish“ va „CRM.Bitrix24“ imkoniyatlarini oʻzida mujassam etgan „1C-Bitrix24: Onlayn doʻkon + CRM“ yangi mahsulotining chiqardi.

2020 – yilga kelib kompaniya qiymati 135 mln AQSH dollari sifatida baholandi.

## Rivojlanish jarayoni
Kompaniya ishga tushgandan soʻng qisqa vaqt ichida Rossiyaning 450 ta shaxrida 21000 ga yaqin kompaniyalar undan foydalanishni boshladi. 2022 yilga kelib ushbu loyihadan butun dunyo boʻylab 10 mlndan ortiq tadbirkorlar roʻyxatdan oʻtdi deb xabar beradi oʻz saytida.

Hozirda Rossiya bozorining 43,5% Bitrix24 dan foydalanib kelmoqda.

PC Magazine xalqaro jurnaliga koʻra, Dunyodagi eng yaxshi CRM sistema roʻyxatiga kirilgan. Bundan tashqari Techradar nashriga koʻra kichik biznes uchun eng yaxshi 5 ta CRM sistema roʻyxatiga kiritilgan

## Yangilanishlar
2018-yil 25-mayda CRM ga xizmatni bron qilish funksiyalari va savdo generatori qoʻshildi.

2018 yil 15-iyunda CRM-da hujjatlarni tahrirlash qoʻshildi.

2018-yil 28-sentabrda Bitrix24 bepul qoʻngʻiroqlarni kuzatish va end-to-end analitikani eʼlon qildi.

2018-yil 28-sentabrda Bitrix24 integratsiyasi VKontakte ilovalarini yigʻish shakllari qoʻshildi.

2019-yil 5-aprelda ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlarda toʻlovlarni qabul qilish imkonini beruvchi „Savdo markazi“ yangi funksiyasi paydo boʻldi .

2019-yil 9-iyulda Bitrix24 mobil ilovasida ovozli xabarlar paydo boʻldi.

2019 yil 1-avgustda xodim profilining yangi versiyasi paydo boʻldi.

2019-yil 13-avgustda Bitrix24 ga yangi CRM tahlili qoʻshildi.

2019-yil 26-sentabrda CRM da yetakchilarning AI reytingi paydo boʻldi.

2019 yil oktabr oyida Avito bilan integratsiya Bitrix24 da paydo boʻldi.

2019-yil 13-dekabrda Bitrix24 da „Bilimlar bazasi“ paydo boʻldi.

2019 yil 25-dekabrda Sberbank Bitrix24 asosida biznesni raqamlashtirish vositasi boʻlgan CRM24 xizmatini taqdim etdi.

2020-yil 22-aprelda Bitrix24 videokonferensaloqa ishtirokchilari sonini 12 kishiga kengaytirdi.

2020-yil 9-iyun kuni Bitrix24 videokonferensaloqa ishtirokchilari sonini 24 kishiga kengaytirdi.

2020-yil 6-iyulda Bitrix24 Yandex bilan integratsiyani joriy qildi.

2020-yil 23-dekabrda Bitrix24 da HD formatida yangi video qoʻngʻiroqlar va videokonferensiyalar paydo boʻldi

2021-yil Bitrix24 foydalanuvchilari WhatsApp orqali toʻlovlarni qabul qilishlari mumkin boʻladi

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb sayt
Qoʻlning tugʻma qiyshiqligi

**Qoʻlning qiyshiqligi** – Bu nuqsonning rivojlanishi mushaklarning paylari, bilakning bilak-kaft tomonidagi boylami, undan tashqari bilak va tirsak suyaklarining tugʻma toʻliq oʻsmasligi natijasida kelib chiqadi. Bilak suyagi oʻsmaganda (qoʻlning bilak suyak tomoniga qiyshiqligi)koʻp hollarda I barmoq va I kaft suyagi boʻlmaydi. Birinchi barmoq yaxshi oʻsmaganda kaftning ushlash qobiliyati buziladi. Koʻp hollarda qoʻl qiyshiqligi ikki tomonlama boʻladi. Bu esa bemorlarning oʻz oʻziga xizmat kilishini qiyinlashtiradi.

## Qoʻl qiyshiqligini davolash

Jarrohlikk yoʻli bilan amalga oshiriladi. Soʻnggi yillarda Ilizarov, Gudushauri, Kalnberzlarning apparatlaridan faydalanilgan holda distratsion usul keng qoʻllanilyapti.

## Bilak suyaklari tugʻma sintozi

Qoʻl suyaklari rivojlanishining kamdan-kam uchraydigan nuqsoni, bunda bemor bilagini rotatsiya qila olmaydi.

### Davolash
Asosan jarrohlik usulida: suyaklar sinostozini qirqish bilak suyagini uzunasiga ezeksiya qilish.

## Madelung kasalligi

Bu nisbatan kamdan-kam uchraydigan tugʻma kasallik boʻlib, bilak kaft usti suyaklari boʻgʻimining nuqsoni oʻsishi bilan ajralib turadi. Notoʻgʻri oʻsish nuqsonning asta-sekin kattalashishiga olib keladi. Bu kasallik 13-16 yoshda koʻp uchraydi. Kasallik ikki tomonlama boʻlishi mumkin. Oʻgʻil bolalarga qaraganda qizlarda 4 marta koʻp uchraydi. Bu kasallik murakkab boʻlib, bilak-kaft usti suyaklari boʻgʻimining hamma tarkibiy qismlariga taʼsir qiladi. Xozirgi vaqtda Madelung kasalligi suyakning epifizar oʻsish sohasidagi togʻay displaziyasiga taalluqli deyiladi. Kasallik nayzasimon oʻzgarishlar bilan namoyon boʻladi. Qiyshiklik asta-sekin ogʻriqsiz zoʻrayib boradi. Lekin deformatsiya darajasi kuchayganda kaftning orqa tomonga bukilishi va bilakning supinatsiyasi cheklangan boʻladi. Orqa tomondan tirsak suyagining kaft usti suyaklari bilan birlashmagan boshchasining turtib chiqishi koʻzga tashlanadi. Bilak suyagi kaltalashgani uchun koʻprok deformatsiyaga uchraydi. Mexnat kobiliyati cheklangan boʻladi.

### Davolash

Faqat jarrohlikik yoʻli bilan davolanadi. Operatsiyani 14 yoshdan oldin qilish mumkin emas. Koʻproq tirsak suyagining boshchasi rezeksiya qilinadi. Bilak suyagi ponasimon osteotomiya qilinib, Ilizarov, Volkov-Oganesyan, Kalnberz Distraksion apparatlari bilan mahkamlanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Travmatologiya i ortopediya. Travmatologiya i ortopediya. Yumashev G.S
* Shapovalov V. M., Gritsanov A. I., Yeroxov A. N. (red.) Travmatologiya i ortopediya
Raveena Tandon

**Raveena Tandon —**1971-yil 26-oktabrda Mumbayda tugʻilib oʻsgan. Hind filmlarida aktrisa, model va produserlik faoliyatini olib borgan. U rejissor Ravi Tandonning qizi. U oʻz faoliyatini modellashtirish bilan boshlagan va keyinchalik 1991-yilda *Patthar Ke Phool jangovar* filmida aktyorlik yunalishida birinchi filmi unga „Yilning yangi yuzi“ uchun Filmfare mukofotini olib kelgan.

1994-yilda Tandon kinofilmlar boʻyicha eng mashhurlari *Dilvale* va *Mohra* filmlarida rol ijro etdi. Uning *Laadla* 1994-yil dramasidagi ijrosi unga „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktrisa“ nominatsiyasida Filmfare mukofotiga nomzodlikni olib keldi. Yilning yana bir eʼtiborga sazovor filmi *Andaz Apna Apna* kult komediyasi edi. Uning shu davrda chiqqan filmlari orasida *Xiladiyon Ka Khiladi* (1996), " *Ziddi* „ (1997) va *“Gʻulom-E-Mustafo"* (1997) muvofaqqiyatga erishdi.

## Oilasi
Tandon Bombeyda (hozirgi Mumbay) Ravi Tandon va Veena Tandon oilasida tugʻilgan. Tandon aktyor Mak Mohanning jiyani va Manjari Makijanining amakivachchasi. Uning akasi Rajiv Tandon. U aktrisa Raxi Tandonga uylangan. U shuningdek, aktrisa Kiran Rathodning amakivachchasi. U oʻz faoliyatini model sifatida boshlagan.

## Aktyorlik faoliyati
Tandon xit boʻlgan *Patthar Ke Phool* 1991-yil filmi bilan debyut qildi; shu ijrosi uchun Yilning yangi yuzi uchun Filmfare mukofotiga sazovor boʻldi.

Uning keyingi filmlari *Mohra* 1994-yil, " *Dilvale* „ 1994-yil va *“Laadla"* 1994-yil filmlari muvofaqqiyatli boʻldi, uchinchisi esa unga „Eng yaxshi ikkinchi plandagi ayol roli“ uchun Filmfare mukofotiga nomzodlikni olib keldi. *Mohra* va *Laadla* 1994-yilning ikkinchi va ettinchi eng katta muvofaqqiyatlaridan edi. Uning oʻsha yilgi boshqa filmlari qatoriga *Quyoshli Deol* boshchiligidagi *Imtixon* trilleri, *[[Saif Ali Khan|Saif Ali Xon]]* hamda *Andaz Apna Apna* diniy komediyasi edi.

Tandon 1995-yilda 11 va 8 yoshli Pudja va Chxaya ismli ikki qizni yolgʻiz ona sifatida asrab oldi. 90-yillarning oxirlarida u Akshay Kumar bilan uchrashgan va ularning munosabatlari tugagan edi.

U *Stumped* (2003) filmini suratga olish paytida film distribyutori Anil Thadani bilan uchrashishni boshladi. Ularning unashtiruvi 2003-yil noyabr oyida eʼlon qilindi va 2004-yil 22-fevralda Panjobi anʼanalariga koʻra Rajastanning Udaipur shahridagi Jag Mandir saroyida Thadaniga turmushga chiqdi. 2005-yil mart oyida Tandon qizi Rashani dunyoga keltirdi. 2008-yil iyul oyida u oʻgʻli Ranbirvardxanni dunyoga keltirdi.

## Manbalar
Simferopolga o‘rnatilgan Bogdan Xmelnitskiy haykali

**Simferopolga oʻrnatilgan Bogdan Xmelnitskiy haykali** — Simferopol (Qrim) shahridagi taniqli Ukraina qoʻmondoni va davlat arbobi, Ukraina Getmani Bogdan Mixaylovich Xmelnitskiy sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Yodgorlik 1954-yilda Bogdan Xmelnitskiy va Dekabristlar koʻchalari chorrahasida oʻrnatilgan boʻlib, u yerda ilgari Oliyhimmat Spasa cherkovi (Spasskaya cherkovi) joylashgan boʻlib, 1931-yilda buzish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan.

Byust mualliflari haykaltaroshlar T. A. Derjavin va I. F. Stadnyuk.

1992-yilda dastlabkisi oʻrniga haykaltarosh V. S. Gordeeva yaratgan, oʻng qoʻlida „Rossiya bilan abadiy“ yozuvli shartnomani ushlab turgan B. Xmelnitskiyning yangi byusti oʻrnatildi.

Maʼmuriy-texnik nazorat boʻlimi boshligʻi 2016-yilda madaniy meros ob’ektlari holatini monitoring qilish natijalariga koʻra, bir nechta yodgorliklar, jumladan Simferopoldagi Bogdan Xmelnitskiy haykali restavratsiyaga muhtojligini maʼlum qildi.

Bir qator ommaviy axborot vositalarining xabarlariga koʻra, Simferopol maʼmuriyati boshligʻiga zudlik bilan yodgorlikni taʼmirlashni boshlash topshirildi.

## Manbalar
Ulyanovskga o‘rnatilgan Bogdan Xmelnitskiy haykali

**Ulyanovskga oʻrnatilgan Bogdan Xmelnitskiy haykali** — Rossiya Federatsiyasining Ulyanovsk shahridagi Ukraina Getmani Bogdan Mixaylovich Xmelnitskiy sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Ukraina Getmani Bogdan Xmelnitskiy haykali Bogdan Xmelnitskiy koʻchasining Yefremov koʻchasi bilan kesishgan joyida, 1950-yillarda qurilgan mikrorayonda joylashgan.

Koʻchaning nomi va yodgorlik 1954-yilda oʻrnatilgan va Pereyaslav Radaning 300-yilligiga bagʻishlangan.

2007-yil iyul oyida yodgorlik poydevori granit plitalari bilan qoplandi, haykal boʻyaldi va oʻyma yozuv bajarildi. Bundan tashqari, bezakli panjara tiklandi, yodgorlik atrofiga yoʻlka plitalari yotqizildi.

## Manbalar
Kranaya

**Kranaya** () — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Afina qiroli Kranay va Pediadaning qizi.

Afinaliklarni Kranaya (Kranay nomi bilan) deb atalgan. Bu, shuningdek, Attika sohillaridagi orolning nomi boʻlib, keyinchalik *Helena* deb nomlangan.

## Manbalar
Kikn

**Kikn** ( — „oqqush“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Sfenelning oʻgʻli, Faetonning sevgilisi. Faetonning onasi tomonidan qarindoshi. Liguriyaliklar shohi, Apollonning irodasi bilan qushga, oqqushga aylangan. Vergiliyning soʻzlariga koʻra, u oʻzining sevgilisi Faetonga qaygʻurib, kuylagan va osmonga koʻtarilgan. Apollon unga yoqimli ovoz bergan va keyin uni osmonga koʻtargan.

„Kiknova minorasi“ Briksia yaqinida joylashgan. Lukianning soʻzlariga koʻra, Apollonning yoʻldoshlari Eridanda qushlarga aylangan.

## Manbalar
A. S. Pushkin haykali S.Peterburg, Pushkin koʻchasi

**[[Aleksandr Pushkin|Aleksandr Sergeyevich Pushkin]] haykali** — Sankt-Peterburgdagi haykaltaroshlik yodgorligi. 1884-yilda Pushkinskaya koʻchasidagi parkda oʻrnatilgan. Haykaltarosh A.M. Opekushina, meʼmorlar N. L. Benoit va A. S. Litkin loyihasi asosida yasalgan. Bu haykal shaharda A. S. Pushkin sharafiga qoʻyilgan birinchi haykaldir. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti hisoblanadi.

## Tarixi
1881-yil 22-avgustda imperator Aleksandr III Kompaneyskaya koʻchasini A.S.Pushkin xotirasiga *Pushkinskaya* deb oʻzgartirish toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi. Oʻshandayoq, ushbu koʻchadagi xiyobonda shoirning I. P. Vitaliy yasagan kichik gipsli byusti oʻrnatildi. Keyingi yili shahar kengashi byust joyiga Pushkinning toʻliq shaklli yodgorligini oʻrnatishga qaror qabul qildi. Haykaltarosh A. M. Opekushinaning ijodiga mansub Pushkin haykali namunalaridan biri, Pushkinning Moskvada ornatish uchun oʻtkazilgan tanlovda ishtirok etgan haykali uchun maʼqul koʻrildi.

Bronzadan yasalgan haykal A. Moran zavodida quyilgan. Poydevori V. E. Yefimov ustaxonasida tayyorlangan. 1884-yil 7-avgustda yodgorlikning tantanali ochilishi boʻlib oʻtgan. Shoirning oʻgʻli A.A. Pushkin, tarixchi M.I. Semevskiy, Sankt-Peterburg universiteti rektori A. N. Beketov, shoir A. N. Maykov, jurnalist A. A. Krayevskiy, Sankt-Peterburg shahri rahbari P. P. Gresser va boshqalar ishtirok etgan.

## Tavsifi
A. S. Pushkin toʻliq shaklda tasvirlangan. Qoʻllarini koʻkragida chirmashtirgan holda birida kitob tutib turadi. Yodgorlikning toʻrtburchak shakldagi poydevori qora sayqallangan granitdan yasalgan. Unda Pushkin sheʼrlaridan parchalar keltirilgan. Haykalning balandligi 2,05 m, poydevorining balandligi 2,9 m.

Sanʼatshunos V. G. Isachenkoning fikriga koʻra, haykal tagkursiga yaxshi joylashmagan. Bundan tashqari, koʻp qavatli uylar qurshovidagi maydonga oʻlchami kichik yodgorlik oʻrnatish unchalik mos kelmaydi. Yozuvchi A. I Kuprin Bu yodgorlikni „*eng mayda, qoʻpol, ayanchli va koʻrimsiz*“ deb atagan va uning hajmiga emas, balki "*mafkuraviy ahamiyatsiz* "ligiga ishora qilgan. F. I. Shalyapin va boshqa koʻplab rassomlar ham xuddi shunday fikrni bildirgan.

## Manbalar
Kikn (Poseydonning o‘g‘li)

**Kikn** ( — „oqqush“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Poseydon va Kalikaning oʻgʻli, Troadadan (yoki Garpala yoki Skamandrodik). Onasi uni qirgʻoqda qoldirib ketgan, dengiz qushlari (oqqushlar) unga yemish olib kelib turishgan, keyin baliqchilar uni topishgan.

Tugʻilish boʻyicha Frakiyalik. Kolonda (Troada) hukmronlik qilgan. Uning boshi oq edi. Xotini Prokliya, bolalari Tenes va Gemifeya. Uning ikkinchi xotini Filonoma, uni yoʻldan ozdirganlikda Tenesni yolgʻon ayblaydi. Kikn haqiqatni bilib, xotinini yerga koʻmib tashlaydi. U oʻgʻlining oldiga suzib borib, kechirim soʻraydi va kemani arqon bilan daraxtga bogʻlaydi, ammo Tenn arqonlarni bolta bilan kesib tashlaydi (shuning uchun „Tenedos boltasi“ degan gap yuradi). Troyada Paris kenotafi ustida oʻtkazilgan oʻyinlarda, poygalarda qatnashgan.

U mustahkam edi, yunonlarning qoʻnishiga xalaqit bergan. U Troya urushi boshida Axill tomonidan tashlangan toshdan vafot etgan. Yoki Axill uni boʻgʻib oʻldirgan. Taxminga koʻra, u Protesilayni oʻldirgan. Ovidiyning soʻzlariga koʻra, u minglab dushmanni oʻldirgan, ammo kuchli olishuvda Axill tomonidan oʻldirilgan, dubulgʻa kamari bilan boʻgʻilgach, oqqushga aylangan.

Esxilning „Kikn“ tragediyasi, Sofoklning „Choʻponlar“ tragediyasi, ehtimol, Axey Eretriyskining „Kikn“ tragediyasining qahramoni.

Xet manbalarida Alaksandusning salafi Vilusa (Ilion) shohi **Kukkunis** (Kukunnis) tilga olinadi. Suppilulium I ning zamondoshi. Uning Kikn bilan tenglashtirilishi birinchi marta 1930-yilda P. Kretchmerning maqolasida uchragan va zamonaviy fanda keng qoʻllanadi.

## Manbalar
Gaagadagi homomonument

**Gaagadagi homomonument** () ― Gaaga markazidagi yodgorlik boʻlib, Ikkinchi Jahon urushi gomoseksual qurbonlari xotirasiga oʻrnatilgan, bundan tashqari, bu LGBT hamjamiyatining kamsitishlarga qarshi kurashining belgisidir.

Yodgorlik Madyurodam bogʻidan uncha uzoq boʻlmagan *Koninginnegraxt* koʻchasida oʻrnatilgan.

Yodgorlik muallifi haykaltarosh . Yodgorlik pasti koʻk tepasi pushti boʻlgan oʻzgaruvchan rang gradiyentiga ega metall gajakdir. Kompozitsiyaning ramziyligi: gomoseksualning hayotini oʻz-oʻzini anglash; yashil maysa — jamiyat, koʻk asos — ogohlik, tugun — ziddiyat, pushti yelkan — ozodlik.

## Tarixi
1984-yilning qishida gomoseksual tashkilot *Flikkervuistje* birinchi marta Gaagada Ikkinchi jahon urushi qurbonlari uchun yodgorlik oʻrnatishni taklif qildi. Ikki yil oʻtgach, 1986-yil bahorida munitsipalitetning roziligi olindi. Yodgorlikning ochilishi 1989-yilga belgilangan edi, lekin bir necha marta qoldirildi va oxir-oqibat 1993-yilda oʻtkazildi. Oʻshandan beri har yili monumentda Ikkinchi jahon urushi qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan marosimlar oʻtkaziladi.

## Manbalar

## Yana qarang
* Qatagʻon qilingan geylar va lesbiyanlarga yodgorliklar roʻyxati
Gotika ustuni

**Gotika ustuni** () — III-IV -asrlarga oid Rim zafar ustuni. Turkiyaning Istanbul shahridagi Gulhane parkida joylashgan. Shaharning saqlanib qolgan eng qadimgi meʼmoriy yodgorligi (ehtimol, Konstantinopol tashkil etilishidan oldinroq oʻrnatilgan).

18,5 metrli Prokonez marmar ustunining nomi Korinf orderi qoʻndirilgan, uning tagidagi (hozir deyarli oʻqib boʻlmaydigan) lotin yozuvidan kelib chiqqan boʻlib, bu rimliklarning gotlar ustidan qozongan gʻalabasini abadiylashtiradi: FORTUNAE REDUCI OB DEVICTUS GOTHOS („ Gotlar ustidan gʻalaba qozonish bilan furtuna bizga qaytdi“). Bu yozuv bir vaqtlar lotin tilidagi eski yozuv oʻrniga almashtirilgan. Ustunning yaratilgan sanasi va asl bagʻishlanishi aniq belgilanmagan.

Katta ehtimol bilan, ustun Klavdiy II Gotskiyning (taxm. 268-270) yoki Buyuk Konstantinning (taxm. 306-337) gʻalabalari sharafiga qurilgan; ikkala imperator ham gotika qabilalari ustidan qozonilgan gʻalabalar bilan ajralib turardi. Vizantiya tarixchisi Nikifor Grigorning (1295-1360) yozishicha, ustunga bir vaqtlar Vizantiyaning yarim afsonaviy asoschisi Megarlik Vizantning haykali oʻrnatilgan. Boshqa manbalarda yoʻqolgan maʼbuda Tyuhe haykali haqida gapiriladi.

Shahar afsonasining taʼkidlashicha, ustun taxminiy yaratilgan sanadan ancha eski va yunonlar tomonidan Afina mehrobi yonida shaharning barpo etilishiga toʻsqinlik qilishga uringan Frakiya qabilalari ustidan qozonilgan gʻalaba sharafiga oʻrnatilgan. Grigoraning soʻzlariga koʻra, Komnenos sulolasi agʻdarilishidan oldin, ustun „*silkina boshladi va bir necha kun davomida titrab turdi, shunda hamma uni koʻrish uchun yugurdi*“.

Ustundan taxminan ellik metr uzoqlikda VI-asrda imperator Justin II tomonidan yetim bolalarni tarbiyalash uchun asos solingan Avliyo Pol bolalar uyining qoldiqlarini koʻrish mumkin. Bolalar uyi XII-asrda, Komneni uni qayta tiklaganida, eng yuqori choʻqqiga chiqdi. Keyin bu yerda keksalar, zaiflar va koʻrlar ham yashagan.
## Manbalar
Qoplon posho daxmasi

**Qoplon posho daxmasi** () ― Albaniya poytaxti Tirananing markazida, Skanderbeg maydonidan () bir oz sharqda joylashgan boʻlib, Rruga Barrikadave, Rruga 28 Nëntori va Rruga Abdi Toptani koʻchalari oraligʻida.

## Tarixi
Qoplon Posho Toptani daxmasi 1820-yilda Sulaymon Posho masjidi yonida qurilgan. Yodgorlik yumshoq oq ohaktoshdan qurilgan boʻlib, ark bilan bogʻlangan sakkizta dumaloq ustundan iborat. Dastlab qabr tomi yogʻoch boʻlib, balandligi toʻrt metr boʻlgan. Qabr ustidagi lavha jiddiy shikastlangan, ammo unda Tirana hukmdori, asli Kruy shahridan boʻlgan Qoplon Posho Toptani 1819-yil oktabr oyida vafot etgani haqidagi yozuvni hali ham payqash mumkin. Masjid va yodgorlik Ikkinchi jahon urushi yillarida qattiq shikastlangan. Bu musulmon daxmasi 1948-yilda milliy madaniy yodgorlik deb eʼlon qilingan. Shundan keyin Qoplon poshoning qabrtoshi va sarkofagi olib tashlandi. Uzoq vaqt davomida yodgorlik tashlandiq va taʼmirlashga muhtoj edi. Qoʻshni uchastkada 2007-yilda koʻp qavatli TID minorasi qurilishi boshlangan. Qurilish boshlanishida quruvchilarga daxmani TID minorasi binosi bilan birga saqlashdek qiyin vazifa qoʻyildi. Vazifa bino poydevoridagi maxsus dumaloq 3D kesmalar yordamida bajarildi. 2016-yilda daxma toʻliq tiklandi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Genc Hajdari: Restaurimi i tyrbes së Kapllan Pashës. In: Instituti i Monumenteve të Kulturës (Hrsg.): monumentet. Nr. 38. Tirana 1989, S. 103-115 (PDF des Hefts [abgerufen am 8. May 2016]).

## Havolalar

*