Minsk milliy aeroporti

**Minsk milliy aeroporti**, ilgari **Minsk-2**  (; ) – Belarusning asosiy xalqaro aeroporti. Poytaxt Minskdan 42 &nbsp;km (26&nbsp;mi) sharqda joylashgan. Geografik jihatdan Minsk viloyatining Smolevichskiy tumani hududida joylashgan, lekin maʼmuriy jihatdan Minskning Oktyabr tumaniga boʻysunadi. Aeroport Belarusning flagman aviakompaniyasi Belavia va TAE Avia, Genex va Rubystar Airways yuk tashuvchilari uchun hab boʻlib xizmat qiladi.

## Tarixi

### Dastlabki yillar
Minsk-2 aeroportining qurilishi 1977-yilda boshlangan. 1979-yilda uzunligi 3640 m va kengligi 60 m boʻlgan yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi ishga tushdi. 1981-yilga kelib Minsk-2 aerodromi samolyotlarga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega boʻldi va aeroport 1982-yilda ochildi. Birinchi yoʻlovchi reysi Tupolev Tu-134 bilan amalga oshirildi.

1983-yil 1-iyulda SSSR Fuqarolik aviatsiyasi vazirligining qaroriga binoan Minskning ikkinchi qoʻshma aviatsiya diviziyasi tashkil etildi. Bu sana aeroportga asos solingan kun hisoblanadi.

### 1990-yillardan boshlab rivojlanish
Muntazam parvozlar 1983-yilda boshlangan; 1990-yilga kelib yoʻlovchi tashish 2,2 million kishiga yetdi. 1991-yildan boshlab Sovet Ittifoqining parchalanishi va boshqa tegishli oʻzgarishlar tufayli parvozlar soni kamayishni boshladi. 1997-yilga kelib yoʻlovchilar soni 516 ming, 1998-yilda 480 ming, 2000-yilda atigi 400 ming kishini tashkil etdi. Sovet Ittifoqi parchalanganidan beri 2008-yilda Minsk milliy aeroporti birinchi million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi. Yoʻlovchilar oqimining sezilarli oʻsishi tufayli 2008-yil aeroport uchun muhim belgi boʻldi. 2019-yil may oyida 13L/31R ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ochildi.

2020-yilda yoʻlovchilar soninng oʻsishi COVID-19 pandemiyasi tufayli toʻxtadi. Bundan tashqari, 2021-yilning may oyidan boshlab Belarusning barcha aviakompaniyalari, asosan Belavia, Ryanair 4978 reysi hodisasidan keyin yangi oʻrnatilgan sanksiyalar doirasida Yevropa Ittifoqiga kirishi taqiqlandi. Xuddi shunday, bir qancha Yevropa aviakompaniyalari, masalan, Lufthansa, mojaro tufayli Minsk xizmatlarini bekor qildi.

2021-yil 9-avgust kuni AQSh aeroport direktori Vyacheslav Xoronekoni SDN roʻyxatiga qoʻshdi.

#### 2021-yilgi chegara inqirozidagi roli
2021-yilda aeroport Yevropa Ittifoqiga noqonuniy muhojirlik uchun asosiy markazga aylandi. Xabar qilinishicha, bir necha tungi aviakompaniyalar va ikkita sayyohlik agentligi aeroportning xalqaro zonasiga toʻliq kirish imkoniga ega boʻlib, kelgan muhojirlarga yetib kelishi bilanoq viza beruvchi agentlik xizmatlarini taklif qila boshlagan. Qayd etilishicha, mazkur kompaniyalar aeroport xodimlari va rahbariyatining homiyligi ostida boʻlgan, boshqa sayyohlik firmalarga esa haqiqiy sayyohlar uchun bunday xizmatlar koʻrsatishga ruxsat berilmagan.

Vaziyat Belarusga xizmat koʻrsatuvchi aviakompaniyalarga ham taʼsir qildi. Davom etayotgan inqiroz tufayli Cham Wings Airlines Damashqdan parvozlarini qisqa muddatda toʻxtatdi va ular oddiy sayohatchilar va noqonuniy muhojirlarni ajrata olmasligini bildirdi. Ayni vaqtda, Turkish Airlines boshqa millatlarga mansub yoʻlovchilarga, masalan, Yaman va Iroqdan kelgan yoʻlovchilarga , Yevropa Ittifoqi (bilmagan holda) noqonuniy migratsiyada ishtirok etuvchi aviakompaniyalarga qarshi sanksiyalar qoʻllash bilan tahdid qilganidan soʻng Minskga chipta sotishni toʻxtatdi. Belavia, shuningdek, Turkiya hukumatining soʻnggi voqealar yuzasidan Yevropa Ittifoqini qoʻllab-quvvatlash qarori bilan Turkiya aeroportlaridan Belarusga parvozlar uchun ayrim fuqarolarga chipta sotishni toʻxtatdi. Hukumatlari oʻxshash koʻrsatmalarni eʼlon qilgan Oʻzbekiston va Dubaydan barcha reyslar uchun ham xuddi shunday boʻldi.

## Terminali
Minsk milliy aeroporti dastlab brutalizm uslubida qurilgan, keyinchalik modernizatsiya qilingan va kengaytirilgan bir oz egilgan, toʻrt qavatli yoʻlovchi terminali binosidan iborat. Birinchi qavatda kelish zonasi joylashgan boʻlsa, ikkinchi qavatda 43 ta peshtaxta va 13 ta joʻnash darvozasi boʻlgan roʻyxatga olish zali mavjud boʻlib, ularning baʼzilari teletraplar bilan jihozlangan. Samolyot zonasida odatiy dyuti-fri doʻkonlar, aeroport saloni va boshqa yoʻlovchilar uchun qulayliklar, shuningdek, Burger King franshizasi mavjud. Birinchi va uchinchi qavatlar asosan maʼmuriyat va texnik xizmat koʻrsatish uchun ishlatiladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Quyidagi aviakompaniyalar Minskka va Minskdan muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi:

## Statistika

## Yer usti transporti
Aeroport Minskdan 42 &nbsp;km (26&nbsp;mil) sharqda joylashgan va shahar bilan bepul (BY roʻyxatdan oʻtmagan avtomobillar uchun) avtomobil yoʻli bilan bogʻlangan. Terminal oldida bepul qisqa muddatli toʻxtash joyi mavjud. Minsk milliy aeroporti poytaxt bilan M2 avtomagistrali orqali bogʻlangan. Avtobus, poezd, taksi va avtoturargoh xizmatlari koʻrsatiladi. Aeroportga Markaziy avtovokzaldan joʻnaydigan *300E* va *173E* avtobuslari xizmat koʻrsatadi.

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar
* 1985-yil 1-fevralda Aeroflotning SSSR-65910 davlat raqamiga ega 7841-reysidagi Tu-134 AK samolyoti Leningrad Pulkovo aeroportiga parvoz qilgandan soʻng oʻrmonga qulab tushdi va 73 yoʻlovchidan 55 nafari va bortdagi 7 nafar ekipaj aʼzolaridan 3 nafari halok boʻldi.
* 2003-yil 6-sentyabrda Eronning Kish Air aviakompaniyasiga tegishli Tu-154 samolyoti Tehrondan Kopengagenga yaqinlashayotgan paytda kuchli tuman ostida daraxtlarga urilgan. Samolyot bortidagi 38 yoʻlovchi va 4 ekipaj aʼzosidan hech biri jabrlanmagan.
* 2009-yil 26-oktyabrda BAe 125 RA-02807 samolyoti yordamida boshqariladigan S-Air 9607 reysi Minsk milliy aeroportiga yaqinlashayotganda halokatga uchradi. Barcha uch ekipaj aʼzosi va ikkala yoʻlovchi halok boʻldi.
* 2021-yil 23-may kuni Ryanairning 4978-reysi bortida 171 yoʻlovchisi boʻlgan Boeing 737-8AS samolyoti yordamida Belarus havo hududida Afinadan Vilnyusga yoʻl olgan boʻlsa, Litva havo hududiga yetib borishi oldidan Belarusning MiG-29 samolyoti tomonidan toʻxtatib qoʻyilgan. MiG-29 samolyotni Minsk milliy aeroportiga qoʻnishga majbur qildi. Qoʻngandan soʻng Belarus KGB yoʻlovchilardan ikki nafarini, muxolifat faoli Roman Protasevich va uning qiz doʻsti Sofiya Sapegani hibsga oldi. Boshqa yoʻlovchilarga yetti soatdan keyin Vilnyusga joʻnab ketish uchun samolyotga qayta oʻtirishga ruxsat berildi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*