Leighton Baines (futbolchi)

**Leighton John Baines** (1984-yil 11-dekabrda tugʻilgan) — ingliz sobiq professional futbolchisi, chap qanot himoyachisi. Hozirda u „Everton“da Professional rivojlanish murabbiyi va U-18 murabbiyi.

Baines faoliyatini „Wigan Athletic“da boshlagan va 2002/03-yilgi mavsumda Ikkinchi divizionda gʻolib chiqqan va 2004/05-yilgi chempionat va 2006-yilgi Liga kubogi finalida ikkinchi oʻrinni egallagan jamoaning bir qismi boʻlgan. U 2007-yilda „Everton“ga kelib, 2009-yilda Angliya kubogi finaliga chiqishga yordam berdi. U Angliyada 21 yoshgacha va kattalar toifasida oʻynagan. Baines UEFA Euro 2012 va 2014 FIFA Jahon chempionatida Angliya terma jamoasiga kiritilgan. U 2020-yilning 26-iyulida futbolchilik faoliyatini yakunlashini va murabbiylik faoliyatini davom ettirishini eʼlon qildi. Baines hozirda „Everton“da ikki tomonlama rol oʻynaydi. „Everton U18“ jamoasi menejeri va „Everton“ akademiyasida professional rivojlanish murabbiyi sifatida ishlaydi.

## Yoshlik
Angliyaning Kirkbi shahrida tugʻilgan Baines oʻsmirlik chogʻida „Wigan Athletic“ga joʻnab ketishdan oldin Everton yoshlar tizimining bir qismi boʻlgan.

## Klublardagi faoliyati

### Wigan Athletic
Baines 2002-yilda „Wigan Athletic“ safida debyut qilgan va 2002/03-yilgi mavsumda Ikkinchi divizionda gʻolib chiqqan jamoa aʼzosi edi. Wigan 2004/05-mavsumida Premer-ligaga koʻtarilganida u asosiy jamoada muntazam oʻynagan. Oʻsha mavsumda Baines klub uchun oʻzining birinchi golini Ipsvich Taunga uzoq masofadan zarba yoʻllash orqali kiritgan.

Baines 2005-yilning fevralida „Wigan“ bilan yangi shartnoma imzoladi. Garchi Premer-liganing bir qator klublari, jumladan, "Manchester United", "Arsenal" va „Everton“ bilan bogʻlangan boʻlsa ham, Premer-ligadagi birinchi mavsumidagi ajoyib oʻyinlaridan soʻng yana shartnomasini uzaytirdi.  U „Wigan“da boʻlganida, u 2006-yilgi Liga kubogi finalida „Manchester United“ga magʻlub boʻlgan.

### Everton

2007-yilning iyul oyida Baines 6 million funt sterling evaziga Sanderlendga oʻtishni rad etdi. Keyingi oyda u „Everton“ga 5 million funt sterling evaziga shartnoma imzoladi.

Baines oʻzining birinchi mavsumida muntazam oʻynamadi, barcha musobaqalarda bor-yoʻgʻi 29 ta oʻyinda maydonga tushdi. Chunki jarohati va markaziy himoyadagi Fil Jagielka va Jozef Yoboning yaxshi formasi Joleon Leskottni chap qanotda ushlab turdi. Uning Evertondagi ikkinchi mavsumida Bainesning oʻyin vaqti koʻpaydi. Yobo jarohati tufayli Leskott himoya markaziga oʻtdi va Baines chap qanotda oʻynadi. U 2008/09-yilgi mavsumda ikki oy ketma-ket „Everton“da oyning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Baines oʻzining „Everton“dagi ilk golini 21-mart kuni „Fratton Park“da „Portsmouth“ darvozasiga 57 oʻyindan soʻng (barcha musobaqalarda) gol ura olmadi. 2009-yil 30-avgustda u oʻzining sobiq jamoasi „Wigan“ ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonib, soʻnggi daqiqada penaltini aniq amalga oshirdi. Bir oy oʻtgach, UEFA Yevropa Ligasi AEK Afinaga qarshi oʻyinda u birinchi marta „Everton“ sardori boʻldi.

2010/11-yilgi mavsumda Baines Everton Premer-ligasi oʻyinlarining har bir daqiqasida maydonga tushdi. Barcha musobaqalarda yettita gol urdi. Uning hissasi klubning mavsumning eng yaxshi futbolchisi, mavsumning eng yaxshi oʻyinchisi va mavsumning eng yaxshi goli sovrinlari bilan taqdirlandi. Uning „Chelsi“ darvozasiga toʻgʻridan-toʻgʻri jarima zarbasidan urgan goli Evertonning mavsum goli deb topildi. U shuningdek, mavsum davomida 11 ta golli uzatmani amalga oshirdi. Ligada umumiy 5-oʻrinni egalladi va liganing eng koʻp assistentlik qilgan himoyachisi boʻldi.

Baines 2011—2012-yillar davomida besh marta gol urdi. Ulardan toʻrttasi penaltilar boʻldi. U jarohati tufayli mavsumni erta yakunlashdan oldin ligada ketma-ket 99 ta oʻyin oʻtkazdi. Uning chap qanotdagi oʻyini 2012-yilda PFA Premer-ligasida yilning eng yaxshi jamoasi nomini olish uchun yetarlicha taʼsirli deb topildi. Bu „Everton“ning 1989-90-yilgi Nevill Sautalldan keyin 22 yil davomida shunday qilgan birinchi futbolchisi.

2012/13-yilgi mavsumda Baines jamoadoshlari uchun 116 ta imkoniyat yaratdi. Bu Yevropaning top-5 ligasidagi barcha oʻyinchilardan koʻp. 2013-yil PFA Premer-ligasining eng yaxshi jamoasi eʼlon qilinganida, Baines yana oʻz safiga qoʻshildi. U Evertonning mavsumning eng yaxshi oʻyinchisi va futbolchilar orasida mavsumning eng yaxshi oʻyinchisi sovrinlarini qoʻlga kiritdi. Baines mavsum davomida Premer-liganing har bir oʻyinida har bir daqiqada maydonga tushgan yagona oʻyinchi edi. 2013-yil yozgi transfer oynasida unga „Manchester United“dan koʻplab takliflar tushgan, ammo „Everton“ barchasini rad etgan.

Sentyabr oyida „Everton“ „West Ham United“ ni 3:2 hisobida magʻlub etganida, Baines darvozabon Jussi Yaeskelaynenning ikkala tomonida ikkitadan jarima zarbasini amalga oshirdi.  U 2006/07-yildan beri Premer-liganing bitta oʻyinida ikkita toʻgʻridan-toʻgʻri jarima zarbasini amalga oshirgan beshinchi futbolchi edi (Rooney, Ronaldo, Drogba va Larssondan keyin). Baines noyabr oyida oyoq barmogʻidan jarohat oldi va u birinchi marta oliy liga oʻyinini oʻtkazib yubordi. 2014-yilning 27-yanvarida Baines „Everton“ bilan shartnomasini uzaytirish boʻyicha 4 yillik shartnoma imzoladi. U mavsum davomida uchta penaltidan gol urib, karerasidagi gollar sonini 13 taga yetkazdi va Premer-liga tarixida 10 dan ortiq gol urgan va bitta ham gol oʻtkazib yubormagan birinchi futbolchiga aylandi. 13-uchrashuvda „Manchester United“ ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyin musobaqadagi 300-uchrashuvi boʻldi. Baines 2013/14-yilgi mavsumida beshta gol urdi va toʻrtta golga assistentlik qildi. Bu ligadagi barcha himoyachilar orasida eng koʻp.

U 2014-yilning 18-sentyabrida „Everton“ uchun Yevropa futbolidagi ilk golini urgan va UEFA Yevropa Ligasidagi birinchi oʻyinda „Volfsburg“ga qarshi oʻyinda (4:1) penaltidan gol urgan. 2014-yil 5-oktabrda uning „Manchester United“ darvozasiga belgilangan penaltini David de Gea bartaraf etdi. Bu u Premer-ligada birinchi marta penaltidan foydalana olmadi. 2015-yilning yanvarida Baines Premer-ligadagi 45-assistentini amalga oshirdi va Grem Le Sauxni ortda qoldirib, divizion tarixidagi eng koʻp himoyachiga aylandi.  Baines 2015/16-yilgi mavsumni Premer-liga boshlanishi arafasida mashgʻulotlarda toʻpigʻidan jarohat olib, oʻtkazib yubordi. Baines 2017-yilning 2-yanvarida „Southampton“ga qarshi oʻyinda (3:0) „Everton“ darvozasini ishgʻol qilib, Jon Terri (40) va David Unswortdan (38) keyin Premer-ligada 30 ta gol urgan uchinchi himoyachiga aylandi. Baines 2017-yilning 15-aprelida Premer-ligada 50 ta golli uzatmaga erishgan birinchi himoyachiga aylandi. „Everton“ bosh murabbiyi Ronald Kuman yana bir bor taʼkidlaganidek, Baines „Everton“ning penalti tepish boʻyicha birinchi oʻrinni egallagan futbolchisi, u klub rekordini takrorladi.

Baines 2017-yil 27-iyulda Slovakiyaning „Rujomberok“ jamoasiga qarshi UEFA Yevropa Ligasi 3-saralash bosqichi birinchi oʻyinida „Everton“ga gʻalaba keltirgan gol muallifi. 2017-yil 5-noyabr kuni „Uotford“ga qarshi oʻyinda (3:2) penaltini aniq amalga oshirgan Baines „Everton“ning Premer-ligadagi penaltilar toʻpurari boʻldi.

2018/19-yilgi mavsum oxirida „Everton“ unga yangi bir yillik shartnoma taklif qildi. 2019/20-yilgi mavsumdagi ilk startida, 2019-yilning 18-dekabrida Baines EFL kubogi bahsining 91-daqiqasida „Lester Siti“ga qarshi oʻyinda hisobni tenglashtirdi. Uchrashuv 2:2 hisobidagi durang bilan yakunlandi. „Everton“ penaltilar seriyasida magʻlub boʻldi. Mavsum yakunida Baines professional futboldagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi.

## Xalqaro faoliyati

Baines 21 yoshgacha boʻlgan Angliya terma jamoasi uchun debyutini 2006-yilgi UEFA U-21 Yevropa chempionati saralashida 2004-yilning sentyabrida Peter Teylor qoʻl ostida Avstriyaga safar qilgan.

Keyingi kampaniyada Baines 2006-yil 6-oktyabrda Germaniyaga qarshi 21 yoshgacha boʻlgan Angliya terma jamoasi uchun muhim gol urdi va UEFA U21 Yevropa chempionati pley-offining birinchi oʻyinida 1:0 hisobida gʻalaba qozondi. U 2007-yilgi 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionati finalida Angliyaning barcha toʻrtta oʻyinini oʻtkazdi. U 21 yoshgacha boʻlgan jamoada jami 16 marta oʻynagan va bitta gol urgan.

Ueyn Bridj xalqaro faoliyatini tugatgandan soʻng, Baines 2009-yilning mart oyida birinchi marta Angliya terma jamoasiga chaqirildi. 2010-yilning 3-martida „Wembley“ stadionida Misrga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Angliya terma jamoasiga 3:1 hisobida gʻalaba qozongan holda toʻliq 90 daqiqa oʻynadi. U 2010-yilgi FIFA Jahon chempionati uchun 30 nafar futbolchidan iborat vaqtinchalik tarkibga tanlangan. Ammo Janubiy Afrikaga olib ketiladigan 23 nafar futbolchidan iborat yakuniy tarkibga kiritilmagan. Baines 2011-yilning 4-iyunida Shveytsariyaga qarshi Evro-2012 saralashida jarohat olgan Ashley Coleni almashtirib, Angliya terma jamoasining tenglashtirgan goliga Ashley Youngga assistentlik qilgan holda oʻzining xalqaro musobaqadagi debyutini oʻtkazdi.

Baines may oyida Roy Xojsonning Evro-2012 uchun tarkibiga kiritilgan. Ammo Angliyaning toʻrtta oʻyinida ishtirok etmadi.

2012-yilning sentyabr oyida u 2014-yilgi FIFA Jahon chempionati saralash bahsida Moldova darvozasiga birinchi xalqaro golini urdi. Bu jarima zarbasi Angliyaning 5:0 hisobidagi gʻalabadagi oxirgi gollari boʻldi.

2014-yil 30-may kuni Peruga qarshi „Wembley“ oʻrtoqlik oʻyinida Bainesning burchak zarbalari Angliyaning ikkinchi golini olib keldi va 3:0 hisobida gʻalaba qozondi.

U Angliya terma jamoasining 2014-yilgi Jahon chempionatidagi dastlabki ikki oʻyinida (Italiya va Urugvayga qarshi) toʻliq himoyada oʻynadi. Ikkala oʻyin ham 1-2 hisobidagi magʻlubiyat bilan yakunlandi. Jamoa 1958-yildan beri birinchi marta Jahon chempionatining birinchi bosqichida chiqib ketdi.

## Oʻyin uslubi
Baines oʻzining UEFA.com profilida „ishonchli chap qanot himoyachisi“ sifatida tasvirlangan. U „oʻzining ajoyib mahorati va penaltilari bilan mashhur“. Ammo ilk yillarida Baines yarim himoya va hujumda oʻynagan. U „Wigan“da ish boshlagandagina chap qanotda oʻynay boshladi.  2014-yilda Roberto Martines Bainesni yarim himoyachi sifatida oʻzgartirishni koʻrib chiqdi.

Shuningdek, Baines Premer-ligada himoyachi sifatida eng koʻp golli uzatma berish boʻyicha rekordchi hisoblanadi. Baines, shuningdek, oʻzining kesib oʻtilishi, chidamliligi, oʻyinini bogʻlashi va jarohatlardan qochish qobiliyati uchun ommaviy axborot vositalarida maqtovga sazovor boʻldi.

## Murabbiylik faoliyati
"Tottenham" va „Leeds United“ning sobiq darvozaboni Pol Robinson oʻyinni tugatgandan soʻng Baines boshqaruvdagi kareraga kirishiga ishonishini aytdi va bir kun kelib kelajakda „Everton“ bosh murabbiyi boʻlishini bashorat qildi. Bundan tashqari, Baines oʻyindan ketganini rasman eʼlon qilganidan soʻng, Denni Mills unga „Everton“ga murabbiylik qilishni maslahat berdi.

2020-yil sentyabrida, oʻyinni tugatganidan ikki oy oʻtgach, Baines „Everton“ akademiyasida professional rivojlanish boʻyicha murabbiy etib tayinlandi. Oʻsha dekabr oyida klubning 23 yoshgacha boʻlganlar jamoasi menejeri Devid Unsvort Bainesning jamoa murabbiylar shtabiga qoʻshgan hissasidan qoyil qolganini va uning mavjudligi yoshlar tizimi orqali kelayotgan yosh futbolchilarga katta taʼsir koʻrsatishiga ishonganini aytdi.

## Shaxsiy hayot
Baines Mersisayd shtatining Kirkbi shahrida tugʻilib oʻsgan. Sent-Jozef Ishchi katolik boshlangʻich maktabida va Kirkbidagi All Saintsʼ RC High Schoolda tahsil olgan. U mahalliy Liverpul boshlangʻich maktabida futbol oʻynay boshladi. Lekin 10 yoshida uyatchanligi uchun yakshanba kuni liga jamoasida oʻynay olmadi. Uning rafiqasi Rohiladan uchta farzandi bor. Baines musiqachi Miles Keynning yaqin doʻsti va oʻzi gitara chalishni yaxshi biladi.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Xalqaro

: *Ballar va natijalar birinchi boʻlib Angliyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, ballar ustuni Bainesning har bir golidan keyin hisobni koʻrsatadi.*

## Yutuqlar
**Wigan Athletic**

* Futbol ligasi chempioni: 2004-05
* Futbol Ligasi kubogi sohibi: 2005-06

**Everton**

* Angliya kubogi sohibi: 2008-09

**Individual**

* Yilning PFA jamoasi: 2011-12 Premer-liga, 2012-13 Premer-liga
* Everton mavsumning eng yaxshi futbolchisi: 2010-11, 2012-13
* „Everton“ oʻyinchilari orasida mavsumning eng yaxshi oʻyinchisi: 2009-10, 2010-11, 2012-13
* „Everton“ning mavsumdagi goli: 2010-11

## Eslatmalar

 
 

## Manbalar

## Havolalar

* Everton FC veb-saytidagi profil