KazAID

**Qozogʻiston xalqaro taraqqiyot agentligi** () – Qozogʻiston Respublikasi hukumati tomonidan rivojlanishga rasmiy yordam koʻrsatish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirish maqsadida tashkil etilgan Qozogʻiston Respublikasi davlat agentligidir. KazAID TIKA (Turkiya), KOICA (Janubiy Koreya), CIDCA (Xitoy), JICA (Yaponiya), USAID (AQSh) kabi tashkilotlarga oʻxshash rivojlanishga rasmiy yordam (ODA) boʻyicha amalga oshiruvchi agentlik va Markaziy Osiyodagi yagona milliy ODA operatori.

## Tarixi
Agentlik 2014-yil 10-dekabrdagi „Taraqqiyotga rasmiy yordam toʻgʻrisida“gi qonunga muvofiq 2020-yil 15-dekabrda tashkil etilgan. Taraqqiyotga koʻmaklashish agentligi Rivojlanishga rasmiy yordam (ODA) sohasida yagona milliy operator hisoblanadi. Soʻnggi 20 yil ichida Qozogʻiston ODAga oʻxshash maqsadlar uchun 500 million dollardan ortiq mablagʻ ajratdi. KazAID Qozogʻistonning iqtisodiy imkoniyatlarini hisobga olgan holda insonparvarlik yordamining eng ustuvor yoʻnalishlarini tizimlashtirish va tanlash uchun yaratilgan. Uni yaratishdan maqsad Qozogʻiston hukumati tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan xalqaro maqsadlarga erishishga koʻmaklashish, milliy xavfsizlikni taʼminlash, hamkor davlat rivojlanishiga koʻmaklashish va u bilan siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalarni mustahkamlash, mintaqaviy muammolar va qashshoqlik muammolarini hal qilish, iqlim va atrof-muhit bilan bogʻliq muammolarni hal qilish, xalqaro shartnomalar va Qozogʻistonning rivojlanishga rasmiy yordam koʻrsatish sohasidagi majburiyatlarini amalga oshirishga koʻmaklashish edi. Rivojlanishga rasmiy yordam koʻrsatish uchun geografik ustuvorlik sifatida Markaziy Osiyo va Afgʻoniston tanlandi.

## Xalqaro hamkorlik
UNICEF va KazAID sifatli inklyuziv taʼlim va raqamli taʼlimni taʼminlash, bolalar qashshoqligiga qarshi kurashish, iqlim oʻzgarishini yumshatish va ularga moslashish uchun hamkorlik qiladi. Bundan tashqari, hamkorlik bolalar huquqlarini himoya qilish, Markaziy Osiyo mamlakatlarini taraqqiyotga koʻmaklashish boʻyicha rasmiy dasturlarga jalb etish va 2030-yilgacha Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish boʻyicha majburiyatlarni bajarishga qaratilgan. Agentlik USAID, Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligi, Germaniya xalqaro hamkorlik jamiyati, Koreya xalqaro hamkorlik agentligi, Xalqaro taraqqiyot agentligi va Slovak Agency bilan hamkorlik qiladi.

## Turli mamlakatlarga yordami
### Qirgʻiziston
Agentlik Qozog‘iston Prezidenti Qosim-Jomart Toqayevning topshirig‘i bo‘yicha 2024-yil 5-mayda Bishkekdagi IEMda yuzaga kelgan avariya natijasida 2000 tonna dizel yonilg‘isini gumanitar yordam sifatida yetkazib berishga yordam berdi. Yoqilg‘i Bishkekning energetik ehtiyojlarini ta’minlash uchun, shu jumladan, transport, qishloq xo‘jaligi va tibbiyot sohalarida ishlatilishi uchun yetkazildi. Qozog‘iston va Qirg‘iziston o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlash maqsadida agentlik tomonidan Qirg‘iziston temir yo‘llariga yuk tashish samaradorligini oshirish uchun 5 dona lokomotiv topshirildi.

### Tojikiston
Agentlik tojik mutaxassislarining Qozogʻistondagi IT maktablarida taʼlim olishini qoʻllab-quvvatlamoqda. Qozogʻiston prezidenti soʻzlariga koʻra, bu ikki davlat axborot texnologiyalari sohasidagi mutaxassislar malakasini oshirishga xizmat qiladi. Agentlik qiymati 2,5 milliard tenge (5,65 million AQSh dollari) boʻlgan gumanitar yordamni Tojikistonga yuborishga koʻmaklashdi. Ushbu yordam doirasida Tojikistonga 14 970 tonna mazut, 80 tonna dizel yoqilgʻisi, 30 tonna dizel moyi, 325 tonna grechka, 47 tonna yog‘ va 50 000 dona sutli konserva yetkazib berildi.

### Afgʻoniston
Agentlik Qozogʻiston Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev topshirigʻiga binoan tashkil etilgan gumanitar yordam doirasida zilziladan jabr koʻrgan Afgʻonistonning Hirot viloyatiga faol yordam koʻrsatdi. Afgʻonistonga oziq-ovqat, chodirlar, kiyim-kechak va yotoq jihozlari yuborildi. Afgʻonistonga yordamni temir yoʻl orqali Balx viloyatida joylashgan Hayraton stansiyasigacha yetkazish rejalashtirilgan. Koʻrsatilgan yordam uchun Hirot viloyati rahbari tomonidan Qozogʻistonga minnatdorchilik bildirildi.

### Syerra-Leone
KazAID Syerra-Leone davlatiga grant yordam doirasida elektron hukumat komponentlarini topshirishda faol ishtirok etdi. Qozogʻiston tomoni quyidagi elektron xizmatlarni taqdim etdi: “Smart Bridge xizmatlar vitrinası”, “Davlat organlarining internet-resurslari yagona platformasi” va “Smart Data Ukimet” axborot-tahliliy tizimi.

### Turkiya
KazAID 2023-yilda zilziladan zarar koʻrgan Turkiyaning Gaziantep viloyatida maktab qurilishi boʻyicha operator etib tayinlandi.

## Manbalar