open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Niels Peter Høeg Hagen

**Niels Peter Høeg Hagen** (1877-yil 15-oktyabr &#x2013; 1907-yil 15-noyabr ) daniyalik qutb tadqiqotchisi, harbiy ofitser va kartograf. U 1906-yilda Shimoliy Grenlandiyadagi Daniya ekspeditsiyasidagi ishtiroki davomida halok bo'lgan.

## Daniya ekspeditsiyasi
Høeg Hagen sharqdan Independence Fjord(mustaqillik fyordi)ni o'rganish maqsadida ekspeditsiya rahbari Ludvig Mylius-Erichsen va grenlandiyalik Jørgen Brønlund bilan birgalikda it chanasida yo'lga otlangan jamoning bir qismi edi. O'sha vaqtdagi mavjud xaritalarda adashgan uch tadqiqotchining  sayohatlarini shu qadar , cho'zilib ketdiki o'sha bahorda Danmarkshavndagi kemaga qaytish imkonsiz edi.

Uch sayohatchi yozni  kimsasiz joyda, toshloq yerlarda ov qilish uchun zarur oyoq kiyimsiz o'tkazishga majbur bo'ldi. Odamlar va itlar uchun oziq-ovqatga bo'lgan ehtiyoj ularni uchta jamoani bittaga qisqartirishga majbur qildi. Nihoyat, sentyabr oyida ular qirg'oq bo'ylab yaqinda muzlagan dengiz ustida qaytish safarini boshlashga muvaffaq bo'lishdi. Ammo ular Mallemuk Mountaintog'ining janubiy qirg'og'iga kelganlarida, ular muzlamagan ochiq suv havzasiga duch keldilar va unga tushib ketdilar. Hagen Mylius-Erichsendan bir necha kundan keyin Nioghalvfjerdsbrae hududida muz ustida sayr qilayotganda ochlik, charchoq va sovuqdan halok bo'ldi.

Sayohatchilardan oxirgi o'lgani Brønlund edi, uning jasadi bilan birga kundaligi va Hagenning kartografik eskizlari keyingi bahorda Lambert Land https://en.wikipedia.org/wiki/Johan_Peter_KochJohan Peter Koch tomonidan topilgan. Mylius-Erichsen tomonidan Daniya Fyordida qoldirilgan ba'zi bir hisobotlar 1912-yilda https://en.wikipedia.org/wiki/Ejnar_MikkelsenEjnar Mikkelsen tomonidan topilgan va Kopengagenga keltirilgan 

Mustaqillik Fyordining janubiy filiali bo'lgan https://en.wikipedia.org/wiki/Hagen_FjordHagen Fjord, shuningdek, Hagen Glacier uning sharafiga nomlangan.

## Yana qarang

* Denmark Expedition Memorial

## Manbalar


## Tashqi havolalar

* Lyudvig Mylius-Erichsen (1872-1907), Niels Peter Hoeg Hagen (1877-1907) va Yorgen Bronlund (1877-1907) xotirasi
Boris koʻli

**Boris koʻli** – Pokistonning Gilgit-Baltistondagi Hunza vodiysidagi koʻl. Boris koʻli dengiz sathidan  balandlikda joylashgan.
## Geografik joylashuvi
Boris koʻli Husaynidan 2 km shimolda va 2500 metr (8200 fut) balandlikdagi kichik boʻshliqni egallagan shoʻr suv havzasidir. Koʻlga 2 yoʻl orqali borish mumkin: birinchidan, Gulmit qishlogʻiga tutash Husayniy qishlogʻidan. Ikkinchidan, toʻgʻridan-toʻgʻri Gulmitdan, Gulkin muzligining oxiri boʻylab 2-3 soatlik yoʻl hisoblanadi va bu yerga marshrut orqali ham borish mumkin. Bu joy yovvoyi qushlar uchun qoʻriqxona boʻlib, koʻpincha qushlarni kuzatishni xush koʻruvchilar va tabiatni sevuvchilar tashrif buyurishadi. Pokiston janubining issiq mintaqalaridan koʻp sonli qushlar uchib kelishadi. Qushlarning uchib kelishiga guvoh boʻlish uchun mart va iyun oylari orasida tashrif buyurish tavsiya etiladi. Qushlar shimoldan Markaziy Osiyo mintaqasiga uchish jarayonida aynan shu yerda Boris koʻlida dam olishadi. Xuddi shunday qushlarning safar jarayoni sentyabr &#x2013; noyabr oylarida bu hodisa shimolga qarab qishning boshlanishi bilan teskari tartibda sodir boʻladi.

Har biri sayohat, 1 soat davom etadigan qisqa yoʻllar sayohatchi mehmonlarni Husayni muzligiga olib keladi. Sayyohlar mashrutlar orqali Boris koʻli tomon muzlik chetiga qadar borishlari va xuddi shu yoʻnalish boʻylab qaytishlari mumkin.

Passu Gar muzligiga qadar uzoqroq piyoda yurish talab etiladi. Passu Gar muzligi &#x2013; Gulkin muzligi va Boris koʻlini kesib oʻtgan yana bir diqqatga sazovor joy. Xuddi shu yoʻl boʻylab Husayni muzligidan oʻtib, sayyohlar Boris koʻlining janubiy tomonida Borit-Bala va hozirgi choʻl Shahobod aholi punktiga guvoh boʻlishlari ham mumkin. Zahira suv taʼminotining yoʻqligi bu qishloq punktining koʻp yillar avvalroq choʻllanishiga olib keldi. Gulkindan Passugacha yurish taxminan 4&#x2013;5 soat davom etadi. Gulkin muzligidan Qorakorum shossesi va Shisper mehmonxonasiga olib boruvchi yoʻl mavjud.

## Yana qarang

* Attobod koʻli
* Hunza vodiysi

## Manbalar

## Havolalar

* Gulkin muzligi va Boris koʻli haqida maʼlumot
* Shimoliy Pokiston Google Earthdagi batafsil joy belgilari
Alexander Heid

**Alexander Heid** – amerikalik kompyuter xavfsizligi boʻyicha maslahatchi, White hat guruhi rahbari.

Heid Janubiy Floridadagi xakerlar konferensiyasi va HackMiami nomi bilan tanilgan xakerlar guruhining asoschilaridan biri va hozirda Nyu-Yorkdagi SecurityScorecard axborot xavfsizligi firmasining bosh tadqiqotchisi.

## Bolaligi va taʼlimi
Alexander Heid Florida shtatining Mayami shahrida tugʻilib oʻsgan va Barbara Goleman nomli maktabda oʻqigan.

## Faoliyati
Alexander Heid hozirda Nyu-Yorkdagi SecurityScorecard axborot xavfsizligi firmasida bosh tadqiqotchi sifatida faoliyat yuritadi. Heid kompaniyaga 2014-yilda qoʻshilgan. Bevosita Aleksandr Yampolskiy va Sam Kassoumeh bilan kibertahdid razvedkasi va uch tomonlama boshqaruv aspektlarini rivojlantiruvchi signallarni yigʻish metodologiyalarini ishlab chiqish uchun ishlagan.

Heid Equifax maʼlumotlarining buzilishida Apache Struts 2dagi kamchilikni aniqlagan ilk tadqiqotchilardan biri sifatida tan olingan.

SecurityScorecardʼdan oldin Heid Prolexicʼda tahdid razvedkasi boshligʻi boʻlgan. Heid hakerning botnet boshqaruv serverlaridagi zaifliklarni aniqlash orqali DDoS kampaniyalariga qarshi hujum va zararsizlantirish metodologiyasini ishlab chiqdi.

Prolexicdagi faoliyati davomida Heid moliyaviy sektorga qaratilgan Ababil operatsiyasidan himyalanish va taʼsirini tumshatish bilan shugʻullangan.

Bundan tashqari Heid bank sohasidagi veb-ilovalar zaifligini tahlil qilish va botnet kiber tahdidlar boʻyicha razvedka yoʻnalishida mutaxassis hisoblanadi. Heid konferensiyalarda koʻplab taqdimotlar oʻtkazgan.

Heid shuningdek 2013-yildagi kriptovalyuta tahdidi boʻyicha razvedka hisobotining muallifi boʻlib, hisobot „Kriptovalyuta bozori tahlili“ blokcheyn texnologiyalari bilan bogʻliq zararli dasturlar xavfi haqida edi. BlockchainLibrary tomonidan eng yaxshi 1000 ta „Eng koʻp tilga olingan blokcheyn nashrlari“ roʻyxatiga kiritilgan.

## Manbalar
Selçuk Uluergüven

**Selçuk Uluergüven** (1941-yil 1-yanvarda tugʻilgan – 2014-yil 8-yanvar vafot etgan) Turk kinosi, teatr va serial aktyori.

## Faoliyati
Uning otasi Doğan Uluergüven 1960-yilda Aydın gubernatori boʻlgan. Yoshligida u oliy taʼlim olish uchun Germaniyaga ketgan.
1962-yilda Seçuk Uluergüven Ankaradagi Meydan teatr sahnasida oʻzining ilk faoliyatini boshladi. Keyingi yillarda Anqara Sanʼat teatri, Dormen teatri, Teatr TÖS, Halk Oyuncuları teatri va Sanatevi teatr sahnalarida rol oʻynadi. U koʻplab filmlar va teleseriallarda ham suratga tushgan. „Bizimkiler“ dramatik komediya teleserialidagi *Dovut Usta* roli bilan omma orasida keng shuhrat qozondi. Uluergüven Istanbulning Kadıköy tumanidagi Bahariye sanʼat markazining badiiy direktori ham boʻlib ishladi. 1998-2002-yillarda Kadıköy shahridagi kengash aʼzosi boʻlib ishlagan. Nihoyat, Aydin Sanat Evi teatriga asos soldi. U kinoaktyor Fevzi Oltunbuloqning ustozi. Oʻgli Eren Uluergüven otasi kabi sanʼatkor boʻlishni tanlagan.

## Oʻlimi
Uluergüven 2014-yil 8-yanvar]da 73 yoshida Aydindagi Adnan Menderes universiteti kasalxonasida vafot etdi. Uluergüven oʻlimidan oldin uch oy davomida femur protezi chiqib ketganligi sababli davolanish uchun kasalxonada yotgan. Uluergüvenning oilasadida uning rafiqasi Turkan Uluergüven (64), oʻgʻli Emre va nabirasi Arya Sanatlar qoldi. Uning soʻnggi vasiyatiga binoan jasadi Istanbulga olib borilib koʻmildi. 10-yanvar kuni Caddeboston madaniyat markazida oʻtkazilgan xotira marosimi va Şakirin masjidida oʻtkazilgan diniy dafn marosimidan soʻng, u Zincirlikuyu qabristonida oʻgʻli Erenning qabri yoniga dafn qilindi.

### Teatrdagi rollari

### Filmlari

* *2 X 2 = 5* – 1974
* *Güllü Geliyor Güllü* – 1973
### Televizion seriallari

## Yana qarang
* Selçuk Uluergüven at SinemaTürk website
## Manbalar
T. Harv Eker

**T. Harv Eker** (1954-yil 10-iyunda tugʻilgan) — boylik haqidagi nazariyalari bilan tanilgan biznesmen va notiq. U HarperCollins tomonidan chop etilgan *„Secrets of the Millionaire Mind“* kitobining muallifidir.

## Yoshligi
Eker Ontario shtatining Toronto shahrida tugʻilgan va bolalik davri oʻsha yerda oʻtgan. Eker Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtgan.

## Nazariyalari
Eker oʻzining kitobida boylarning moliyaviy rejalari kambagʻallar va oʻrta sinflarnikidan farq qiladigan 17 ta usulni sanab oʻtgan. Ushbu roʻyxatda yoritilgan mavzulardan biri shuki, boylar oʻz imkoniyarlarini cheklovchi oʻylardan voz kechadilar, ammo muvaffaqiyatsiz odamlar ularga boʻysunadilar. Ekerning taʼkidlashicha, Boylar „Men oʻz hayotimni barpo etaman“, kambagʻal odamlar esa „Hayotda faqat men bilan shunday voqealar sodir boʻladi“ degan gʻoyalarga tayanishadi. Boy odamlar imkoniyatlarga, kambagʻallar esa toʻsqinliklarga diqqat-eʼtiborini qaratadilar, shuningdek, boylar muvaffaqiyatli odamlarga qoyil qolishadi, kambagʻallar esa boy va muvaffaqiyatli odamlardan nafratlanishadi.

## Tadbirkorlik faoliyati
Eker, Peak Potentials Training seminar kompaniyasiga asos solgan. Peak Potentials press-reliziga koʻra, kompaniya keyinchalik, 2011-yilda tadbirlar ishlab chiqaruvchi Success Resources kompaniyasi tomonidan sotib olingan.

## Manbalar
Aposelemis toʻgʻoni

**Aposelemis toʻgʻoni** () – Aposelemis daryosidagi Potami va Avdou qishloqlari yaqinidagi eʼtiborga sazovor toʻgʻon. Aposelemis toʻgʻoni Gretsiyadagi Iraklion viloyatidan janubi-sharqda joylashgan. Aposelemis toʻgʻoni Krit orolidagi eng yirik suv boshqaruvi loyihasidir. Aposelemis toʻgʻoni **Aposelemis koʻlini** manbayi hisoblanadi, u Iraklion va Agios Nikolaos shaharlari uchun suv taʼminoti boʻlib hozirgacha xizmat qilmoqda. Bundan tashqari 300 000 aholisi boʻlgan Krit orolining turistik rivojlangan shimoliy qirgʻogʻi boʻylab 6 ta kichik qishloqlar va 19 ta ovullar uchun asosiy chuchuk suv taʼminoti boʻlib xizmat qiladi.

## Tarixi

Aposelemis toʻgʻonidan ushbu mintaqani suv bilan taʼminlash va toʻgʻon qurish haqidagi birinchi fikrlar 1970-yil yaqinida paydo boʻladi. 1980-1990-yillarda bir nechta tayyorgarlik ishlari yakunlandi va yakuniy qurilish tadqiqoti 2000-yilda tasdiqlandi. 2000-yillarning boshlarida mahalliy aholining kuchli qarshiliklariga qaramay yoz faslida suvga boʻlgan katta ehtiyoj ustunlik qiladi va shundan soʻng qurilish shartnomasi 14.12.2004-yilda tenderga qoʻyiladi va 2005-yil 4-yanvarda topshirildi. Toʻgʻon qurilishi 2012-yilda boshlanadi, 2019-yil boshida esa hamrohlik ishlari oʻz yakuniga yetadi. Aposelemis toʻgʻoni oʻz yakuniga yetishi va jami xarajatlar uchun 220 million yevrodan oshiq sarf-xarajat qilinadi.

Sfendili qishlogʻi toʻgʻon suv ombori ichida va toʻldirish darajasidan pastda joylashgan edi, shuning uchun mahalliy alohi Sfendili qishlogʻini tark etishga toʻgʻri kelgan. Toʻgʻon qurib bitkazilgandan soʻng qurgʻoqchil yillar davomida Sfendili qishlogʻi bir necha marta choʻkib, yana paydo boʻlib, mahalliy aholi oʻrtasida diqqatga sazovor joyga aylandi.

## Qurilish tafsilotlari
Aposelemis toʻgʻoni oʻtkazmaydigan gil yadroli togʻ jinsiga toʻldirilgan. Balandligi – , uzunligi –  boʻlib va fillitik togʻ jinslari ustiga qurilgan. Yuqoridan oqayotgan suv oqimi uzunligi 231 metr, maksimal quvvati 1000 m3/sek. Suv omborining odatdagi hajmi taxminan 30 million m3 va foydalanishga yaroqlilik hajmi hajmi 27 million m3 ni tashkil qiladi. Aposelemis suv ombori Aposelemis daryosidan tashqari Lasithi platosidan 3.5 kilometrli poʻlat quvurlar orqali suv bilan taʼminlanadi. Ushbu quvurlar 15% nishabli uzun tunnel shaklida qurilgan. Bundan tashqari toʻgʻon qoʻshimcha ravishda suv toshqini nazorati maqsadlarida ham xizmat qiladi. Toʻgʻon birinchi marta 2019-yilning fevral oyida toshib ketgandi.

Hozirgi kunda kunlik suvni tozalash hajmi 110.6 ming m3 boʻlgan suv tozalash inshooti 70 kilometrdan ortiq uzunlikdagi suv quvurlari orqali isteʼmolchilarni ichimlik suvi bilan taʼminlaydi.

## Havolalar

* Space-O dan toʻgʻon haqida maʼlumot
* Krit Rivojlanish Tashkiloti vakili

## Manbalar
Bobby Henline

**Robert „Bobby“ Henline** (1971-yil 3-sentyabrda tugʻilgan) – amerikalik stend-up komediyachisi, ruhlantiruvchi notiq va AQSh armiyasining sobiq askari. Komediyadagi faoliyatini 2009-yilda Los Anjelesdagi Komediya doʻkonida ochiq mikrofon kechasida chiqish qilganida boshlagan. Oʻshandan beri xalqaro miqyosda komediya ijro etish va motivatsion nutqlarni oʻtkazishni davom ettirgan hamda bir nechta hujjatli filmlarda ishtirok etgan.

## Faoliyati

### Harbiy faoliyati
Henline 1989-yilda 17-yoshida Amerika Qoʻshma Shtatlari armiyasiga qoʻshilgan. Asosiy tayyorgarlikni tugatgandan soʻng, u Fors koʻrfazi urushida xizmat qilgan. 1992-yilda xizmatdan sharaf bilan ozod qilingan. 2001-yil 11-sentyabr hujumlardan soʻng, Henline armiyaga qayta qoʻshilgan va Iroq urushi paytida 3 marta xizmat qilgan. Oʻzining 3-turida 82-havo desant diviziyasining bir qismi boʻlgan va askarlar, yuklarni olib ketayotgan konvoy paytida Humvee Henline oʻzining IED bilan urilgan. U bilan birga boʻlgan toʻrt boshqa askarning hammasi halok boʻlgan va Henline esa portlashda yonib ketgan. Tanasining 40 foizdan ortigʻi yuqori darajada kuygan, boshi, yuzi ham bosh suyagigacha kuygan. Henline tibbiy sabablarga koʻra komaga tushib, Texasning San Antonio shahridagi Brooke Army Medical Centerga olib borilgan. U ikki haftadan keyin uygʻongan va olti oylik davolanishdan soʻnggina oʻzgarish koʻringan. Hozirda Henline 48 ta jarrohlik amaliyotini oʻtkazyapti, shu jumladan koʻplab teri transplantatsiyasi va rekonstruksiya ham kiradi.

### Komediya janridagi faoliyati
Kasalxonaga yotqizilganida Henline oʻzining gʻayrioddiy holatlarini hal qilish uchun koʻpincha hazildan foydalangan. Muolajalari tugagach, kasb-hunar terapevti unga Komediya doʻkonidagi ochiq mikrofonga borishni taklif qilgan. 2009-yilning avgust oyida Henline oʻzining debyutini haftasiga uch marta ochiq mikrofonlar bilan shugʻullangan. U bilan Los Anjelesdagi iqtidorlar agentligi bogʻlanadi, bu esa uni Showtime da „Comedy Warriors: Healing Through Humor“ hujjatli filmining bir qismiga olib borgan. U butun mamlakat boʻylab tadbirlar va komediya klublarida, shu jumladan, Hollywood Improv va Laugh Factory kabi joylarda chiqishlar qilgan.

### Ruhlantiruvchi notiq
Sogʻayganidan soʻng Henline sayohatini keng doiradagi tomoshabinlar, ayniqsa, jarohatlangan faxriylar va kuyish qurbonlari bilan gaplasha boshlagan. Bravo748 Harbiy va huquq-tartibot idoralari notiqlar byurosini tashkil etishga yordam bergan va ular bilan dunyo boʻylab sayohat qilib, nutq soʻzlagan. Henline Forging Forward, The Bobby Henline Foundation xayriya tashkilotini harbiy xizmatchilar va birinchi yordam koʻrsatuvchilar hamda ularning oilalariga ushbu ishda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan jarohatlar bilan kurashishda yordam berish maqsadida boshlagan.

## Filmografiyasi

### Filmlarda

### Seriallarda

## Mukofot va nominatsiyalari

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 

*
Surena

**Surena** (**Suren yoki** **Rustaham Suren)** - miloddan avvalgi I asrda yashagan Parfiya spahbedi (qoʻmondoni). Suren Parfiya bosh spahbedi sifatida Karrhae jangida rimliklarni magʻlub etgani bilan mashhur hisoblanadi. Uning qoʻmondonligi ostida parfiyaliklar Krass Mark Litsiniy boshchiligidagi son jihatdan ustun boʻlgan Rim qoʻshinlarini hal qiluvchi jangda magʻlubiyatga uchratadilar. Bu Rim va Parfiya imperiyalari oʻrtasidagi eng qadimgi va eng muhim janglardan biri sifatida tarixga kiradi, shuningdek ushbu jang Rim tarixidagi eng dahshatli magʻlubiyatlardan biri ham hisoblanadi.

## Surena faoliyatiga tavsif
Surena - ismi hozirda ham Erondagi mashhur ismlardan hisoblanadi. Shuningdek bu ism Armanistonda keng tarqalgan Suren ismining yunon va lotincha shaklidir. Suren "qahramon, kuchli" degan maʼnoni anglatadi. Yana ishonchli maʼlumotlarga koʻra, Surena hozirgi Oʻrta Osiyo, Sirdaryo hududidan Parfiyaga koʻchib kelgan sak qabilalarining vakili hisoblangan. Saklarning jangovar otliq qoʻshinlari parfiyaliklar tomonidan mintaqada oʻz taʼsirini kuchaytirish, qirol Antiox Sidet vakili boʻlgan yunon hukmronligi qoldiqlariga qarshi kurashda, shuningdek, Parfiya sulolalarining alohida vakillarining oʻzaro urugʻ-aymoq kurashida faol foydalanilgan. Uning nomi sak va soʻgʻd shevalarida "qizil", "kuchli", "jasur" degan maʼnoni anglatuvchi Surxon nomidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin.

Miloddan avvalgi 54-yilda Surena Selevkiya shahri uchun jangda Orodes II (Hurud II) qoʻshinlarini boshqargan va keyin Bobilni taslim boʻlishga majbur qilgan. Surena (Surxon) taxt vorisligi uchun boʻlgan kurashda ajralib turadi (Orodes II avvalroq Mitridat III tomonidan taxtdan ag‘darilgan) va Orodes II ning Arsak taxtiga qaytishiga hissa qo‘shgan shaxslardan hisoblanadi.

Miloddan avvalgi 53-yilda Rimliklar Parfiya qirolligining gʻarbiy vassallari hududiga yurishni boshlaydilar. Bunga javoban Orodes II Rim yurishini toʻxtatish uchun Surena boshchiligidagi otliqlarni yuboradi. Ikki qoʻshin Karrhae yaqinidagi jangda (zamonaviy Turkiyada, Harranda) uchrashishdi, bu yerda parfiyaliklar aqlli taktikadan foydalanib, son jihatdan ustun boʻlgan rimliklarni butunlay magʻlub etishadi. Rim eng ogʻir magʻlubiyatlardan birini boshdan kechiradi (Plutarx 20 ming halok boʻlgan rimliklar va 10 ming harbiy asirlarni eslatib oʻtadi), lekin Parfiya bu gʻalaba natijalaridan foydalana olmadi va oʻz hududini kengaytira olmadi. Surenaning oʻzi tez orada Orodes II buyrugʻi bilan qatl qilindi, u ehtimol Surenaning shon-shuhratiga hasad qilgan va uning taxtga daʼvogarlik qilishidan qoʻrqqan.

## Manbalar
Firdeusiy instituti

**Firdeusiy nomidagi Eron va forsshunoslik instituti** Marin Barleti universiteti va Saʼdiy Sheroziy madaniyat fondi tomonidan 2010-yil 6-oktabrda tashkil etilgan Albaniya notijorat va nodavlat tashkilotidir. Ochilish marosimi 2010-yil 29-oktyabrda boʻlib oʻtgan. Bu universitet Albaniyadagi ilk forsshunoslik tadqiqot institutidir.

Institut forslik mashhur yozuvchi Abul-Qosim Hasan Pur-Ali Tusiy Firdavsiy (yoki Firdevsiy) nomi bilan mashhur. Yana shuningdek, 2010-yilda YUNESKO tomonidan eʼlon qilingan „Fardavsiy Shohnomasi Mingyilligi“ga ehtirom edi. Ochiq kitobni ifodalovchi institut logotipi shoir nomidan ilhomlanib, fors tilidagi xattotlik namunalari bilan bezatilgan.

## Albaniyada forsshunoslik
Fors adabiyoti va madaniyatining Albaniyada tarqalishi Usmonli imperiyasining mavjudligi bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan, sababi Fors madaniyati Usmonli maʼmuriyati va davrning turk madaniyatiga taʼsir qilgan edi. Fors madaniyatini albanlar orasida ommalashtirishning yana bir muhim omili XVI-XVII asrlarda albanlar yashagan hududlarda islom dinining kengayishidir. XIX asrda fors tili alban ziyolilari orasida keng qoʻllangan.

Naim va Sami Frasheri Albaniyadagi eng koʻzga koʻringan sharqshunoslik va eronshunos olimlardan boʻlgan. Naim Frasherining fors tilida ikkita kitobi nashr etilgan boʻlin ular: *"Fors tili grammatikasi"* 1871-yilda va "*Tehajjulat*„ fors tilidagi sheʼrlar toʻplami esa 1885-yilda chop etilgan. Bular Albaniyada fors adabiyoti va madaniyati fanining asosini tashkil etgan.

Albaniyadagi boshqa eronlik olimlar qatoriga quyidagilar ham kiradi: Vexhi Buxoraja, koʻplab fors kitoblarini alban tiliga tarjima qilgan, masalan, *Gjylistani dhe Bostani*, *“Shohnoma"dan 3500 misra* va yana boshqalar; Tohir Dizdoriy, *alban tilidagi forscha soʻzlar* muallifi hisoblanadi; Hafiz Ali Korcha; Fan Noli, Umar Xojamning mashhur toʻrtliklari tarjimasi bilan; Dalan Shapllo, olim, yozuvchi va Hofiz Sheroziyning tasavvufiy sheʼrlari tarjimonidir; va yana boshqa koʻplab zamonaviy alban tilshunoslari, olimlari va yozuvchilari mavjud.

## Yana qarang

* Fors tili va adabiyoti akademiyasi
* Eronning xalqaro reytingi
* Fors
* Eronshunoslik

## Manbalar

## Havolalar

* Firdevsiy nomidagi Forsshunoslik institutining rasmiy sayti
* Marin Barleti universitetining rasmiy veb-sayti
* Saʼdiy Sheroziy Madaniyat Jamgʻarmasining rasmiy veb-sayti  Archived 2011-03-19
Itoman (Okinava)

**Itoman** (yaponcha:糸満市, *Itoman-shi*) – Yaponiyaning Okinava prefekturasida joylashgan shahar. Itoman shahri hududi Okinava orolining janubida joylashgan. 2013-yil aprel holatiga koʻra shahar aholisi 59,605 kishi. Aholi zichligi har kvadrat kilometrga 1,335,53 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 46,63 km².

## Geografiyasi
Itoman janubda Keyp-Kyan va shimolda Yozadake shakarqamish dalalari, shuningdek, Ryukyuan adirli tepaliklari bilan bir tekislikda joylashgan. Shaharning janubi Keyp-Kyan va Mabuni tik dengiz qoyalari bilan mashhur.

## Tarixi
Itoman baliq ovlash porti sifatida uzoq tarixga ega. Avvalgi davrlarda Manbalarda Itoman baliqchilari Hind okeanigacha borganligi aytiladi. Yozuvlar shuni koʻrsatadiki, dengizchilar Avstraliya va Yangi Gvineya hududlarigacha yetib borgan. 1908-yilga kelib Itoman qishlogʻida 8000 kishi yashagan va ularning deyarli barchasi baliqchilik sohasi bilan shugʻullangan. Itomanlik erkaklar baliq ovlash bilan, ayollar esa Naha prefekturasiga baliq tashish va sotish bilan shugʻullangan. 1918-yilda Naha va Itoman shahri tramvay liniyasi orqali bogʻlangan. Bu liniya yoʻlning uzunligi 12 km boʻlgan. Okinava prefekturasi temir yoʻllari Itoman liniyasiga 1924-yilda ulangan va 1945-yilgacha ishlagan.

Itoman Ikkinchi Jahon urushida Okinava jangining oxirgi fronti boʻlgan. Hududning harbiy kuchlari va tinch aholisi juda katta talofatlar koʻrgan.

### Maʼmuriy tarixi
Itoman 1908-yilda shaharcha sifatida tashkil etilgan. 1961-yilda uning tarkibiga Kanegusuku, Takamine va Miva qishloqlari kiritilgan. Itomanga 1971-yil 1-dekabrda shahar maqomi berilgan.

## Hokimiyati
Itoman shahri Shiozaki hokimiyati tomonidan boshqariladi. Itoman taʼlim kengashi shahardagi maktabgacha taʼlim, boshlangʻich hamda oʻrta maktablar, jamoat taʼlim markazlari va sport inshootlarini boshqaradi. Itoman shahar kengashi toʻrt yillik muddatga saylanuvchi 23 ta aʼzodan iborat boʻlib, kengash raisi (Isao Uehara) va rais oʻrinbosari (Isao Tokuzato) tomonidan boshqariladi.

## Iqtisodiyoti
Baliqchilik Itoman shahrining asosiy sanoati boʻlib qolmoqda.

## Transporti

### Yoʻllari
Okinava orolining sharqiy qirgʻogʻi boʻylab Itoman shahri va Ogimi qishlogʻini bogʻlaydigan Yaponiya milliy 331-yoʻnalishi Itoman shahri orqali oʻtadi va shaharni Okinavaning boshqa munitsipalitetlari bilan bogʻlaydi.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Itoman City’s official website
* Itoman City’s official website
* News of Okinawa in WEB RADIO
* Okinawa Prefectural Peace Memorial Museum
* Himeyuri Monument
* Cornerstone of Peace
* Mabuni Hill
Kristoffer von Hassel

**Kristoffer Vilgelm von Hassel** (2008-yilda tugʻilgan) – dunyodagi eng yosh taniqli xaker sifatida tanilgan amerikalik bola. Microsoft texnologiyalari markazida xavfsizlikdagi zaiflikni fosh qilgan eng yosh „tadqiqodchi“ sifatida tanilgan. Besh yoshida Hassel Microsoft Live Xbox tizimidagi kamchiliklarni fosh qildi. Bu esa ommaviy axborot vositalarida shov-shuvga sabab boʻldi.

## Shaxsiy hayoti
Hasselning otasi kompyuter xavfsizligi sohasida ishlaydi. Ular Kaliforniyaning Ocean Beach shahrida yashaydilar. 2014-yil aprel oyi boshida ommaviy axborot vositalari Hassel haqida gapirishni boshlaganida u bolalar bogʻchasiga borar edi.

## Xakerlik faoliyati
Besh yoshli Xassel video oʻyinlar oʻynashni hohlagan. Lekin ota-onasining nazorati bunga toʻsqinlik qilganidan soʻng, parollarning turli kombinatsiyalarini sinab koʻrish orqali Xbox Live tizimiga buzib kirishga harakat qildi. Oxir-oqibat, u xavfsizlikdagi xatolikni topdi. Bu Hasselga birinchi navbatda notoʻgʻri parolni kiritishga, keyin esa keyingi ekranda tizimni qulfdan chiqarish uchun moʻljallangan maydonga kirishga imkon berdi. Xavfsizlikdagi „yoriq“dan foydalangandan soʻng, Hasselning ota-onasi cheklangan video oʻyinlarni oʻynayotganini koʻrishdi va undan qanday qilib kirganini soʻrashdi. Hassel ularga koʻrsatgandan soʻng, Devis Microsoft bilan bogʻlanib, xavfsizlikdagi muammo haqida xabar berdi. Microsoft javob berdi: „Biz har doim mijozlarimizni tinglaymiz va muammolarni eʼtiborimizga havola qilgani uchun ularga rahmat. Biz Xbox’dagi xavfsizlikka jiddiy yondashamiz va bu haqda xabar topishimiz bilan muammoni hal qilamiz“. Shuningdek, ular Hasselga Microsoft Live Gold-ga bir yil davomida bepul obuna, toʻrtta video oʻyin va 50 AQSh dollarini taqdim etdilar.

Microsoft oʻz veb-saytida Hasselni eng yosh tadqiqotchilardan biri sifatida qayd etdi. Sahifada xavfsizlik boʻyicha tadqiqotchilar sifatida koʻrsatilgan odamlar orasida u „eng gʻayrioddiy, ammo, ehtimol, eng muhimi“ deb nomlangan.

Devisning taʼkidlashicha, Hassel besh yoshida uch yoki toʻrtta boshqa „buzgʻunchilikni“ oʻrgangan. Jumladan, smartfon ekrani qulflarini buzib kirishni ham oʻrgangan.

## Manbalar
Dmitriy Lazarev

**Dmitriy Ilyich Lazarev** (1922-1991) — Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni.

## Biografiya
Dmitriy Ilyich Lazarev 1922-yil 8-noyabrda Boshqirdistonning hozirgi Kaltasin tumanidagi Bratovshchina qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Makatbni tamomlagach kolxozda ishlay boshlagan.

1941-yil oktabr oyida Boshqird Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Kaltasinskiy tuman harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan.

1942-yil iyundan Ulugʻ Vatan urushi janglarida Janubi-gʻarbiy, Voronej, Dasht, 2-Ukraina, 1-Belorus frontlarida dushmanni magʻlub etdi. Kursk jangida qatnashib, Dnepr, Prut, Vistula, Oderdan oʻtib, Berlinda fashistlarni magʻlub etgan. U bu janglar davomida toʻrt marta yaralangan.

U SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 27-fevraldagi farmoni bilan qoʻmondonlik topshiriqlarini namunali bajargani, gvardiyaning fashist bosqinchilari bilan janglarda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun D. I. Lazarev serjant unvoniga sazovor boʻldi.

1948-yil aprel oyida brigadir Lazarev D. I. demobilizatsiya qilingan. Yaroslavl shahrida yashay boshlagan D. I. Lazarev shu yerda oʻqigan, kitob nashriyotida ishlagan, soʻngra Yaroslavl muzey-qoʻriqxonasi direktorining iqtisodiy masalalar boʻyicha oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

Lazarev 1991-yil 27-fevralda vafot etdi va Gʻarbiy fuqarolik qabristoniga (Churilkovo) dafn etildi.

U shuningdek, Lazarev Dmitriy Ilich Lenin ordeni, Qizil Bayroq, 1 va 2-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordeni va medallar bilan mukofotlangan.

Boshqirdistonning Kaltasinskiy tumanidagi Krasnoxolmskiy shahar qishlogʻida Sovet Ittifoqi Qahramoni D. I. Lazarev nomi koʻchaga berildi va viloyat markazi Kaltasi qishlogʻida 1985-yil 9-mayda uning byusti tantanali ravishda ochildi.

## Mukofotlari

* Qizil Yulduz ordeni
* Lenin ordeni

## Manbalar
Andong milliy universiteti

**Andong milliy universiteti** — Janubiy Koreyaning Shimoliy Gyeongsang provinsiyasi, Andong shahrida joylashgan davlat oliy taʼlim muassasasidir. Ushbu universitetga qabul mahalliy talabalar uchun kirish imtihonlari orqali amalga oshiriladi. Chet elliik abituriyentlar uchun esa onlayn ariza va imtihon topshirish imkoniyati yaratilgan. Andong milliy universiteti shuningdek, talabalarga kutubxona, uy-joy, moliyaviy yordam va stipendiyalar hamda maʼmuriy xizmatlar kabi bir qancha xizmatlarni taqdim etadi. Universitetda gumanitar fanlar, ijtimoiy fanlar, taʼlim, tabiiy fanlar, muhandislik, ekologiya, sanʼat va jismoniy tarbiya boʻyicha bakalavriat kollejlari, shuningdek, taʼlim va menejment sohasi boʻyicha aspirantura kollejlari mavjud.

## Tarixi
Universitet 1947-yilda Andong oʻrta taʼlim maktabi sifatida tashkil etilgan. 1962-yilda Andong qishloq xoʻjaligi kolleji nomi bilan qayta tashkil etilgan. 1978-yilda kollej Andong milliy oʻsmirlar kollejiga aylandi.Aspirantura 1988-yilda tashkil etilgan. Kollej oʻzining hozirgi nomi- Andong Milliy Universitetini 1991-yilda oldi.
## Fakultetlar
2023-yil holatiga koʻra, Andong universitetida 6 ta kollej,47 ta boʻlim va 4 ta mutaxassislik, jumladan, gumanitar fanlar va sanʼat, ijtimoiy fanlar, fan va texnologiya va sogʻliqni saqlash kollejlari mavjud.
## Magistratura
Andong milliy universitetida magistratura bosqichi jami toʻrtta dasturlarni oʻz ichiga oladi. Ular:Koreya madaniyati va sanoati oliy maktabi, maxsus oliy oʻquv yurti, davlat boshqaruvi oliy maktabi va menejment oliy taʼlim maktabi.
## Reytingi
Andong milliy universiteti EduRank nashri eʼlon qilgan reyting boʻyicha jahonda 3820-oʻrinni,Osiyoda 1282-oʻrinni,Janubiy Koreya universitetlari orasida esa 74-oʻrinni egalladi. Mazkur nashrda universitetlar reytinggi 3 omilga asosan baholangan: tadqiqot natijalari, maqola va ilmiy ishlar va akademiklar soni.
„Osiyo universitetlari reytingi-2023“ reytingiga koʻra Andong milliy universiteti 701-750 oʻrinni egalladi.
## Manbalar

## Havolalar
Ertak ko'li botanika bog'i

**Ertak ko'li botanika bog'i**  yoki **Sianxu botanika bog'i** ( Chinese  ) -   . Bog' Wutong tog'ining etagida, Shenzhen suv ombori yonida joylashgan. U 2007 yilda Xitoy Milliy Turizm boshqarmasi tomonidan "AAAA darajasidagi milliy sayyohlik sayti" va 2008 yilda Uy-joy va shahar-qishloq taraqqiyoti vazirligi tomonidan "milliy kalit parki" sifatida tasniflangan 

## Tarix
1983 yilda tashkil etilgan Ertaknamo ko'li  botanika bog'i birinchi marta 1988 yilda jamoatchilikka ochilgan. U ilmiy tadqiqotlar, ilm-fanni ommalashtirish va turizmni o'z ichiga oladi.  2012 yilgi tekshiruv  holatiga ko'ra,  Ertaknamo ko'li  botanika bog'ida 17 dan ortiq maxsus toifali tirik o'simliklar to'plami va 8000 dan ortiq o'simliklar turlari mavjud. 2012-yil 18-dekabrda bu yerda sikadlarni saqlash milliy markazi tashkil etildi, unda jami 3 oila, 10 turkum va 240 turdan iborat sikadlar dunyoda ikkinchi oʻrinda turadi. 

### Iqlim
Ertaknamo ko'l botanika bog'i subtropik musson iqlim zonasida joylashgan bo'lib, yillik o'rtacha harorat , yillik jami yog'ingarchilik , 355 kunlik sovuqsiz davr va 1975 yildagi o'rtacha quyoshli soat. Bahor, kuz va qish issiq, qish esa nisbatan quruq. Eng yuqori harorat , va eng past harorat  .

## Bog'lar

Ertaknamo ko'li  botanika bog'ida o'n ikkitadan ortiq mavzuli bog'lar mavjud, masalan:

* Cycad tabiatni muhofaza qilish 
* Magnoliya 
*  daraxtlar bog'i
* Arecaceae 
*  bog'i
* Soya bag'rikenglik 
*  o'simliklar bog'i
*  daraxtlari hududi
* Suv o'simliklari 
* Shaftoli 
* Gymnosperm 
* Bonsai 

## Turistik diqqatga sazovor joylar
Ertaknamo ko'l botanika bog'i oltita go'zal hududga bo'lingan, jumladan, Osmon va Yer hududi, ko'l hududi, Xongfa ibodatxonasi hududi, Cho'l o'simliklari hududi, qazilma o'rmonlar hududi va ignabargli daraxtlar Azalea hududi. 

Ko'l , shuningdek, Sian ko'li (     ), butun hudud bo'ylab ko'priklar, pagodalar va zallarga ega bo'lgan sun'iy ko'ldir.

Hongfa ibodatxonasi - bu Ertaknamo ko'l botanika bog'ida joylashgan buddistlar ibodatxonasi.

*
Ostforschung

***Ostforschung*** (; „sharqdagi tadqiqotlar“) – nemis tilida soʻzlashadigan asosiy mintaqalarning sharqidagi hududlarni oʻrganish masalasiga XVIII asrdan boshlab qoʻllaniladigan nemischa atamadir. Ostforschung nemislar hamda Germaniyaning polyaklar va Polshadan ustun ekanligini taʼkidlagan hamda bu tezisni isbotlashni maqsad qilgan. Nemis ustunligi gʻoyasi va Prussiyaning polyaklar haqidagi stereotiplari ushbu tadqiqot sohasining asosiy gʻoyasi boʻlgan.

Anʼanaviy *Ostforschung* sababli zamonaviy nemis tarixchilarining obroʻsi tushib qoldi, chunki u koʻpincha oʻsha paytdagi Gʻarbiy Ye vropaning polyaklarga nisbatan notoʻgʻri qarashlarini aks ettirar edi. *Ostforschung* atamasi butun Sovuq urush davomida baʼzi jurnallar va institutlar nomlarida qoʻllangan, ammo 1990-yillarda aniqroq atamalar bilan almashtirildi (masalan, 1952-yilda tashkil etilgan *Zeitschrift für Ostforschung* jurnali 1994-yilda *Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung* deb oʻzgartirilgan).

1990-yillardan boshlab *Ostforschungning* oʻzi tarixiy tadqiqotlar mavzusiga aylana boshladi. Ostforschung anʼanasi endi nemis tarixchilari tomonidan obroʻsizlandiriradigan qarash sifatida qabul qilina boshlandi.

*Ostforschung,* shuningdek, Ikkinchi Jahon Urushidan oldin nemislari bosh targʻibotchisi Albert Brakman tomonidan tashkil etilgan koʻp tarmoqli tashkilotning nomi boʻlib, u natsistlarning genotsid siyosati, etnik tozalash va antisemitizm gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlagan. Brakman va boshqa bir nechta natsist va millatchi tarixchi va antropologlar Sharqiy Yevropa, asosan Ikkinchi Polsha Respublikasiga qaratilgan natsistik nemis tadqiqotlarini olib borganlar. Ahnenerbe tomonidan olib borilgan tadqiqotlar Generalplan Ostda nemis boʻlmagan mahalliy aholini etnik tozalash hamda genotsidni olib borilishida muhim rol oʻynagan.

## Yana shunindek

* Drang nach Osten
* Generalplan Ost
* Volksdeutsche

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Józef Szłapczyński, Tadeusz Walichnowski, *"Nauka w służbie ekspansji i rewizjonizmu (Ostforschung)"*, Interpress, Warszawa 1969.
* Drożdżyński Aleksander, Zaborowski Jan, *"Oberländer: Przez „Ostforschung“, wywiad i NSDAP do rządu NRF"*, Warszawa 1960.
* *"Organizacje przesiedleńców oraz tzw. Ostforschung – narzędzia rewizjonizmu", „Ost-Mittel Europa“ w programie odwetowym „Ostforschung“ [w:] „Bezpieczeństwo Europy a groźba militaryzmu zachodnioniemieckiego; materiały międzynarodowej konferencji naukowej Praga 23-27 maja 1961“*, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 1961.
* Wróblewski Seweryn Tadeusz, *"Ewolucja „Ostforschung“ w Republice Federalnej Niemiec", 1969-1982* (Studium niemcoznawcze Instytutu Zachodniego), Instytut Zachodni, 1986 .
* *"Deutsche Ostforschung und polnische „, Wydawnictwo: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk* Poznań 2002, .
* Wacław Długoborski, *“Śląsk w oczach zachodnioniemieckiej Ostforschung", Milan Myška, „Ostforschung w NRF a dzieje Czechosłowacji“,* Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1962.
* *German Scholars and Ethnic Cleansing*, 1919-1945 by Michael Fahlbusch and Ingo Haar, Berghahn Books, 2005
Franko

**Franko** - tovarni koʻzlangan manzilga yetkazib berish shartlarini ifodalovchi xalqaro termin. Mazkur holda, xaridor Franko soʻzi bilan belgilangan manzilga tovarlarni yetkazib kelish xavfi va unga ketadigan butun xarajatlar mazkur tovarlar qiymatiga kirganligi bois ulardan ozod boʻladi. Ushbu punktgacha butun xarajatlar tovarni joʻnatayotgan tomon zimmasida boʻladi. "Franko" termini tovarlarning yetkazib berishning bir qator shartlarida oʻzak boʻladi: FAC (frre alongside ship), FOP (free on board), FKA (free carrier), F.- Fabrika, F.- Zavod, F.- Ombor ,(ex-factory, ex-mill, ex-warehouse), F.- qirgʻoq, free on quay, ex-quay), F.-prichal, (ex-quay) va boshqalar.

Xalqaro savdo faoliyatlarida umum tomonidan qabul qilingan atamalar majmuasi - "Inkoterms -90 "da, yük tashish texnologiyasining oʻzgarishi, xususan, yuklarni koyteynerlarga ortish hollarining afzal koʻrilayotgani, temir yoʻl vagonlari va avto yuk ortuvchilari yordami bilan kemalarda yuk tashish faoliyatining kengayishi tufayli, FKA atamasi, transport vositalarining yuk tashishiga moʻljallangan hamma turlarida mavjud.

Franko - tovarlarni yetkazib berish shartnomasi deb aytiladi. Xalqaro dengiz va suv havzalarida qatnovchi kema va ulkan suv transport vositalari uchun qo'llaniladigan termin hisoblanadi. Shartnoma tuzishda unda subyektlarning kelishishi, ya'ni ortilayotgan yuklarning xarajatlari, yetkazilish muddatlari va xavfsiz va tez yetkazilishiga oid shartlar o'rin olgan bo'lishi lozim. Bundan tashqari, Franko shartnomasida servis ya'ni xizmat ko'rsatish shartlari va turlari ham ko'rsatilib o'tiladi. Yuqoridagi ma'lumotga tayanib, shuni aytish mumkinki, maanzilga tovarni yetkazib berish majburiyati tovarni jo'natuvchi zimmasida bo'ladi, shuningdek, u xarajatlardan ozod bo'ladi.

OʻzME O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi
Fujifilm

**Fujifilm Holdings korporatsiyasi** (fuji -fuirumu Hōrudingusu kabushiki gaisha), Fujifilm (fuji – fuji-fu) nomi bilan savdo qiladi yoki oddiygina Fudzi – bosh ofisi Tokioda joylashgan, Yaponiyaning koʻp millatli konglomerati boʻlib, fotografiya, optika, ofis va tibbiy elektronika, biotexnologiya kimyoviy moddalar sotadi. 

Fujifilm **[[Sumitomo Mitsui Financial Group]]** moliyaviy konglomerati (keiretsu) tarkibiga kiradi.

## Tarixi
Gippokamp

## Gippokamp
**Gippokamp** - odamlar va boshqa umurtqali hayvonlar miyasining asosiy qismi. Odamlarda va boshqa sutemizuvchilarda https://books.google.co.uz/books?id=OUC4igr3O4sC&pg=PA382&redir_esc=y , https://books.google.co.uz/books?id=zg6oyF1DziQC&pg=PA37&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false , https://books.google.co.uz/books?id=zg6oyF1DziQC&pg=PA3&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false miyyaning har ikki yarimsharida bittadan umumiy 2ta gippokamp bo'ladi. Gippokamp limbik tizimning bir qismi bo'lib, qisqa muddatli xotiradan uzoq muddatli xotiraga ma'lumotlarni birlashtirishda va navigatsiyani ta'minlaydigan fazoviy xotirada muhim rol o'ynaydi. Gipokampus allokorteksda odamlarda hamda primatlarda neokorteksga nerv proyeksiyalari bilan joylashtirilgan. Gippokamp, ​​medial pallium sifatida, barcha umurtqali hayvonlarda uchraydigan tuzilishdir. Odamlarda u bir-biriga bog'langan ikkita asosiy qismni: gippokampus va tishli girusni o'z chiga oladi.

Altsgeymer kasalligida (yoki demensiyaning boshqa turlarida) gippokamp miyaning eng birinchi zararlanadigan qismi bo'lib qisqa muddatli xotirani yo'qotish va disorientatsiya bu zararning erta alomatlari qatoriga kiradi. Gippokampusning shikastlanishi kislorod yetishmasligi (gipoksiya), ensefalit yoki medial temporal epilepsiyasini ham keltirib chiqarishi mumkin. Keng, ikki tomonlama gippokampal shikastlanishi bo'lgan odamlar anterograd amneziya: yangi xotiralarni shakllantirish va saqlab qolish qobiliyatining pasayishi(yoki umuman yo'qolishi) boshdan kechirishlari mumkin.

Gippokampdagi turli xil neyron hujayralar aniq qatlamlarga tashkil etilganligi sababli, u ko'pincha neyrofiziologiyani o'rganish uchun namunaviy tizim sifatida ishlatiladi. Uzoq muddatli potentsiallanish (LTP) deb nomlanuvchi asabiy plastisiya shakli dastlab gippokampusda paydo bo'lgan va ko'pincha ushbu tuzilishda o'rganiladi.

Kemiruvchilarda hipokampus fazoviy xotira va navigatsiya uchun mas'ul bo'lgan miya tizimining bir qismi sifatida keng o'rganilgan.  Sichqon va kalamush gippokampidagi ko'plab neyronlar joy hujayralari sifatida javob beradi: ya'ni hayvon o'z muhitining ma'lum bir qismidan o'tganda ular harakat potentsiallarining portlashlarini keltirib chiqaradi. Gippokampal joy hujayralari faolligi inertsial kompas vazifasini bajaradigan bosh yo'nalishi hujayralari bilan va taxminiy ravishda qo'shni entorinal korteksdagi panjara hujayralari bilan keng ta'sir qiladi.
Chandubi koʻli

**Chandubi koʻli** – tabiiy koʻl Assam, Kamrup tumani, Rabha Xasong avtonom viloyatidan 64 kilometr uzoqroq masofada joylashgan. Chandubi koʻliga Guvahati shahridan Milliy avtomagistral 37 orqali kirish mumkin. Chandubi koʻli Assam va Meghalaya bilan oʻralgan Garo tepaliklari etagida joylashgan. Hududda chuqur oʻrmon va kichik qishloqlar mavjud. Chandubi koʻli atroflari sayr qilish uchun tabiiy joy hisoblanadi. Chandubi koʻliga qishda koʻplab koʻchmanchi qushlar uchib keladi.

## Geologiyasi
Chandubi koʻli 1897-yil 12-iyunda tunda sodir boʻlgan Assam zilzilasida paydo boʻlgan. Oʻsha davrda oʻrmon oʻzining geologik holatini yoʻqotdi va zilzila natijasida ushbu oʻrmon Chandubi koʻliga aylandi.

## Turizm
Chandubi koʻlining asosiy xususiyati shundaki, koʻlda har doim tabiiy lagun hosil boʻladi. Chandubi koʻli baliq ovlashni xush koʻruvchilarni baliq tutish va dam olish taklif qiladi, bundan tashqari koʻl maʼmuriyati xodimlari Chandubi koʻli suvlarida eshkak eshish uchun qulayliklar yaratganlar. Chandubi koʻlining sayyohlik maskani hisoblanib, yanvar oyining birinchi haftasida Chandubi festivali boʻlib oʻtadi. Ushbu festival paytida koʻlga koʻplab sayyohlar tashrif buyurishadi. Chadubi festivalida mahalliy qishloq aholisi oʻzlarining anʼanaviy yoki madaniy raqs namunalarini ijro etadilar, bundan tashqari doʻkonlarda mahalliy anʼanaviy taomlar sotuvi yoʻlga qoʻyiladi. Chandubi koʻliga qishda koʻplab koʻchmanchi qushlar uchib keladi. Koʻplab sayohlar qushlar galasini tomosha qilishadi va albatta ushbu ajoyib manzaraning guvohiga aylanadi.

## Yana qarang

* Dipor Bil
* Hindistondagi koʻllar roʻyxati
* Assam koʻllari roʻyxati

## Manbalar
Steve Edmonds

**Steve Edmonds -** „Rock“ laqabli, avstraliyalik sobiq regbi ligasi futbolchisi, 1970 va 1980-yillar oraligʻida oʻynagan. U New South Wales Rugby League NSWRL(Yangi Janubiy Uels regbi ligasi) musobaqasida uchun oʻynagan.

## Karyerasi
Edmonds oʻzining birinchi darajali regbi ligasi faoliyatini 1972-yilda Cronulla bilan boshlagan. Keyingi yili, 1973-yilda klub oʻzining birinchi grand finaliga chiqqanligi uchun u Cronullaning uchta final oʻyinida oʻynadi. Biroq, Edmonds jarohati tufayli grand finalda ishtirok eta olmadi va Cronulla grand finalda 10-7 hisobida magʻlub boʻldi. Hal qiluvchi oʻyinda oʻynash imkoniyatini qoʻldan boy bergan boʻlsa-da, Edmondsning mavsum davomidagi hissasi Cronullaning grand finalga chiqishiga yordam berdi. 1978-yilda turnir jadvalida 2-oʻrinni egallagan Cronulla finalga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. Cronulla final seriyasining birinchi haftasida Manlyni 17-12 hisobida magʻlub etdi. Shundan soʻng Cronulla kichik premyerlar Western Suburbsni magʻlub etib, Manlyga qarshi ikkinchi grand finalga chiqdi.

Grand Finalda Edmonds jamoaning qanot qismida oʻynadi va Cronulla ikkinchi boʻlimda 9-4 hisobida oldinga chiqdi. Atigi 3 kundan soʻng, Cronulla va Manly gʻolibni eʼlon qilish uchun katta final takroriy bahsda qatnashishlari kerak edi, chunki oʻsha haftada Avstraliya jamoasi oʻyinnga kirib kelgani va Angliyaga yoʻl olgani eʼlon qilindi. Manly ham, Cronulla ham charchagan oʻyinchilar bilan takroriy oʻyinga kirishdi, ammo aynan Manli 16:0 hisobida gʻalaba qozonib, toʻrtinchi premer-ligani qoʻlga kiritdi.

1979-yilda Edmonds Cronulla 13 urinish bilan eng yaxshi toʻpurar unvoniga erishdi. Edmonds 1981-yilgi mavsum oxirida nafaqaga chiqdi va oʻsha paytda klubning eng uzoq vaqt xizmat qilgan futbolchilaridan biri edi   .

## Oʻyin ortida
Edmonds 1967-yildan 2016-yilgacha klubning eng yaxshi futbolchilarini eʼtirof etgan „Yarim asr jamoasi“ nominatsiyasiga nomzod boʻlgan.

## Manbalar
Tomas Arnold

**Tomas Arnold** (1795 yil 13 iyun – 1842 yil 12 iyun) – ingliz pedagogi va tarixchisi. U Keng Cherkov Anglikan harakatining dastlabki qoʻllab-quvvatlovchilaridan edi. 1828 yildan 1841 yilgacha Regbi maktabining direktori sifatida u boshqa taniqli davlat maktablari tomonidan ishlab chiqilgan bir nechta islohotlarni amalga oshirdi. Uning islohotlari muvaffaqiyat standartlarini qayta belgilab berdi.

## Bolalik va yoshlik yillari
Arnold Uayt orolida bojxona xodimi Uilyam Arnold va uning rafiqasi Marta Delfild oilasida boʻlib dunyoga kelgan. Uilyam Arnold Lowestoftlik Arnoldlar oilasi bilan qarindosh edi. Tomas Lord Veymutning Uorminsterdagi Grammatika maktabida, Vinchesterdagi va Oksforddagi Korpus Kristi kollejida tahsil olgan. U Klassikada aʼlo darajada qatnashdi va 1815 yilda Oriel jamoasiga aʼzo boʻldi. U Regbiga oʻtishdan oldin Lalexamdagi maktab direktori boʻldi.

## Pedagoglik faoliyati

### Regbi maktabi
Bir necha yil xususiy oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng,1828 yilda Arnoldning Regbi maktabi rahbari etib tayinlanishi maktab taqdirini oʻzgartirdi. Uning xarakter kuchi va diniy gʻayrati unga uni boshqa davlat maktablari uchun namuna qilish va Angliya taʼlim tizimiga kuchli taʼsir koʻrsatish imkonini berdi. U tarix, matematika va zamonaviy tillarni kiritgan boʻlsa-da, u oʻz taʼlimini klassik tillarga asosladi.

### Oksford Universiteti
Arnold taʼlim va diniy mavzularda bir nechta tortishuvlarda qatnashgan. Cherkovchi sifatida u qatʼiy Erastian edi va Oliy cherkov partiyasiga keskin qarshi edi. Uning 1833 yilgi „Cherkov islohoti tamoyillari“ asari Keng cherkov harakatining boshlanishi bilan bogʻliq. 1841 yilda u Oksfordda zamonaviy tarix boʻyicha Regius professori etib tayinlandi.

## Kitoblari
Arnoldning asosiy adabiy asarlari uning tugallanmagan *Rim tarixi* (uch jild, 1838–1842) va uning *Zamonaviy arix boʻyicha maʼruzalari*dir. Uning beshta vaʼz kitobi koʻp oʻqilgan boʻlib, ular dindor kitobxonlarning koʻpchiligi, shu jumladan qirolicha Viktoriya tomonidan yaxshi qabul qilingan.

## Oilasi
Arnold Kornuoll shtatidagi Penrinlik ruhoniy Jon Penrozning qizi Meri Penrozga uylandi. Ular shoir Metyu Arnold, adabiyotshunos olim Tom, yozuvchi Uilyam Delfild Arnold va maktablar inspektori Edvard Penrouz Arnold yaʼni besh qiz va besh oʻgʻil koʻrishgan. Bir qizi esa goʻdakligida vafot etdi.

## Manbalar

* Simon Heffer, *High minds: the Victorians and the birth of modern Britain* (2013) pp. 1–30.
* Fabrice Neddam, „Constructing masculinities under Thomas Arnold of Rugby (1828–1842): Gender, educational policy and school life in an early‐Victorian public school“, *Gender and Education* 16.3 (2004), pp. 303–326.
* J. J. Muskett, „The Arnold Family of Lowestoft“. In: *Suffolk Manorial Families, being the County Visitations and other Pedigrees from The Manorial Families of Suffolk* (Exeter, 1900–1914).
* Timothy Hands, *Thomas Hardy: Distracted Preacher?* London: Macmillan Press, 1989, p. 3.
* Strachey, Lytton (1918), *Eminent Victorians*, p. 173
* David Hopkinson (1981), *Edward Penrose Arnold, A Victorian Family Portrait*.
Shveysariya kantonlari

**Shveytsariya**ning 26 kantoni Shveysariya Konfederatsiyasiga aʼzo davlatlardir. Shveysariya Konfederatsiyasining asosi birinchi uchta konfederativ ittifoqchi koʻrinishida ilgari Waldstätte deb atalgan. Eski Shveysariya Konfederatsiyasining rivojlanishidagi ikkita muhim davr Axt Orte („Sakkiz kanton“; 1353–1481 yillar) va Dreizehn Orte („Oʻn uchta kanton“, 1513–1798 yillar) atamalari bilan umumlashtiriladi.

Qadimgi Shveysariya Konfederatsiyasining har bir kantoni, yoki Ort(mahalliy) va Stand(mulk) toʻliq suveren davlat boʻlib, oʻzining chegara nazorati, armiyasi va valyutasiga ega edi. Kanton atamasi 19-asrdan boshlab keng qoʻllanila boshlandi

Vositachilik toʻgʻrisidagi qonun (1803) bilan kantonlar soni 19 taga koʻtarildi, sobiq subʼyekt hududlari toʻliq kantonlar deb tan olindi. 1815 yilgi Federal shartnoma Eski Shveysariya Konfederatsiyasining sobiq hamkorlarining qoʻshilishi munosabati bilan ularning sonini 22 ga oshirdi. Yura kantoni 1979 yilda Berndan ajralib chiqqan holda 23-kanton sifatida qoʻshildi.1999 yilgi federal konstitutsiyada kantonlarning rasmiy soni 26 taga koʻpaytirildi, unga koʻra sobiq yarim kantonlar ham kantonlar deb belgilandi.

Kantonlarning maydonlari 37 km2 (15 kv. mil.) (Bazel-Stadt kantoni) dan 7105 km2 (2743 kv. mil) gacha (Grizonlar kantoni); aholi soni (2018 yil holatiga koʻra) 16 000 (Appenzell Innerrhoden kantoni) dan 1,5 milliongacha (Syurix kantoni).
Aleksey Danilov

**Aleksey Dmitrievich Danilov** (1907-yil 17-mart – 1944-yil 13-yanvar) – Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Markaziy frontning 61-armiyasiga qarashli 77-gvardiya otishma diviziyasining 221-gvardiya otishma polkining gvardiya brigadiri , Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944).

## Biografiya
Aleksey Dmitrievich Danilov 1907-yil 17-martda Ujga qishlogʻida (hozirgi Komi Respublikasining Koygorodskiy tumani), dehqon oilasida tugʻilgan. Danilov Mordoviyada qishloq maktabi va qishloq xoʻjaligi texnikumini tamomlagan. U MTSda mahalliy agronom boʻlib ishlagan.

1942-yil may oyidan Qizil Armiyada xizmat qila boshlagan. 1942-yil sentyabrdan Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi boʻlgan. Don, Bryansk, Markaziy va Belorussiya frontlarida jang qilgan.

A.D.Danilov 1943-yil 28-sentyabrda daryodan oʻtayotganda choʻkib ketayotgan ikki yarador askarni qutqardi. Vyalye qishlogʻi hududidagi qarshi hujumlarni qaytarish paytida koʻprikli qoʻl jangida u bir nechta nasistlarni yoʻq qildi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 15-yanvardagi farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani, koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun Aleksey Dmitrievich Danilov Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor boʻldi.

U, shuningdek, Qizil Armiyada xizmat qilgan va Don, Bryansk, Markaziy Belorussiya frontlarida jang qilgan.

Danilov 1944-yil 13-yanvarda Gomel viloyati (Belarus) Kalinkovichi shahrini ozod qilish uchun bo'lgan jangda halok boʻldi. U Kalinkovichi shahridagi ommaviy qabrga dafn etilgan. A.D.Danilov Lenin ordeni bilan mukofotlangan (15.01.1944, vafotidan keyin). Kalinkovichi shahri va Koygorodok qishlogʻida A.D.Danilovning byustlari oʻrnatildi. Shuningdek, Votskaya qishlogʻidagi maktab qahramon nomi bilan atalgan. 

## Manbalar