Kabul City Center

**Kabul City Center** (; ) — Afgʻoniston poytaxti Kobul shahrida joylashgan birinchi zamonaviy savdo majmuasi va osmonoʻpar binosi. 2005-yilda rasman ochilgan ushbu markaz mamlakatning urushdan keyingi qayta tiklanish davri, xalqaro investitsiyalar oqimi va iqtisodiy taraqqiyotining eng yirik ramzlaridan biri hisoblanadi. Majmua oʻz ichiga ulkan savdo markazi, ofislar va toʻrt yulduzli "Safi Landmark" mehmonxonasini oladi.

## Tarixi va barpo etilishi
Kabul City Center qurilishi 2000-yillarning boshida, Afg'onistonda yangi demokratik hukumat o'rnatilib, iqtisodiy erkinliklar berilgan davrda boshlandi.
* **Investitsiya:** Majmua afg'onistonlik yirik tadbirkor, "Safi Group" rahbari G'ulom Hazrat Safi tomonidan moliyalashtirilgan. Loyihaning umumiy qiymati o'sha davr uchun juda katta mablag' — taxminan 10-15 million AQSh dollarini tashkil etgan.
* **Me'moriy uslubi:** Bino 9 qavatdan iborat boʻlib, uning tashqi ko'rinishi toʻliq shisha va alyuminiy panellar (curtain wall) bilan qoplangan. Bu Afg'oniston me'morchiligida an'anaviy loy va g'ishtli binolardan zamonaviy "shisha minoralar" davriga o'tishni boshlab bergan.
* **Ochilish marosimi:** 2005-yil avgust oyida o'tkazilgan tantanali ochilish marosimida hukumat vakillari va xalqaro diplomatlar ishtirok etgan.

## Infratuzilmasi va tarkibi
Majmua bir necha funktsional qismlarga bo'lingan bo'lib, xalqaro standartlar asosida jihozlangan:

### Savdo markazi (Shopping Mall)
Binoning pastki beshta qavati savdo markazi uchun ajratilgan. Bu yerda:
* 100 dan ortiq do'konlar faoliyat yuritadi;
* Dunyoga mashhur brendlar (Apple, Panasonic, Rolex, Sony) mahsulotlari sotiladi;
* Afg'onistondagi birinchi eskalatorlar va zamonaviy liftlar aynan shu yerda o'rnatilgan;
* Markaziy konditsionerlash va isitish tizimi mavjud bo'lib, bu Kobulning iqlim sharoitida xaridorlar uchun katta qulaylik yaratadi.

### Safi Landmark mehmonxonasi
Binoning 6-qavatidan 9-qavatigacha "Safi Landmark Hotel & Suites" mehmonxonasi joylashgan. U 4 yulduzli xalqaro darajaga ega bo'lib, unda:
* Lyuks xonalar, konferentsiya zallari va biznes-markazlar mavjud;
* Mehmonxona asosan chet ellik maslahatchilar, nodavlat tashkilot xodimlari va xalqaro tadbirkorlar uchun asosiy yashash joyi hisoblanadi.

## Xavfsizlik choralari
Afg'onistondagi murakkab vaziyat tufayli Kabul City Center dunyodagi eng qattiq qo'riqlanadigan savdo markazlaridan biri hisoblanadi. Xavfsizlik tizimi quyidagilarni o'z ichiga oladi:
1. Bir necha bosqichli metall detektorlar va skanerlar;
2. Zirhlangan kirish eshiklari;
3. Maxsus qurollangan qo'riqlash xizmati;
4. Binoning perimetri bo'ylab beton to'siqlar va portlashga qarshi himoya tizimlari.

## Iqtisodiy ahamiyati va tanqidlar
Kabul City Center mamlakat iqtisodiyoti uchun ham ijobiy, ham bahsli mavzu bo'lib kelgan.
* **Ijobiy tomoni:** Markaz minglab yangi ish o'rinlari yaratdi va xalqaro investitsiyalarning Afg'onistonga kelishiga yo'l ochdi.
* **Tanqidlar:** Ba'zi tahlilchilar markazni "boylar oroli" deb atashgan, chunki u yerdagi narxlar o'rtacha afg'on aholisining daromadidan ancha yuqori bo'lgan. Shunga qaramay, u shaharning eng diqqatga sazovor joyi bo'lib qolmoqda.

## Harbiy hujumlar tarixi
Strategik va ramziy ahamiyati tufayli bino bir necha bor hujumlarga uchragan:
* **2010-yil fevral:** Mehmonxona yaqinida sodir bo'lgan portlashda bir necha kishi halok bo'ldi.
* **2011-yil fevral:** Xudkush terrorchi bino ichiga kirib, portlash sodir etdi. Natijada xavfsizlik xodimlari va tinch aholi vakillari qurbon bo'ldi.

## Manbalar

1. "Kabul City Center: A Symbol of Hope and Modernity in Afghanistan". The New York Times, August 2005.
2. "First Modern Shopping Mall Opens in Kabul". BBC News World Edition, 2005.
3. "Security and Commerce: The life of Kabul City Center". Al Jazeera Investigative Reports, 2011.
4. "The Safi Landmark Hotel and its role in Afghan tourism". Journal of Hospitality and Management.
5. "Kabul’s Glass Tower: Architecture in a war zone". The Guardian Architecture Review.
6. "Economic impacts of private investment in post-2001 Afghanistan". World Bank Economic Reports.
7. "The 2011 Kabul City Center Attack: A Security Analysis". Reuters News Agency Archive.
8. "Shopping in Kabul: A contrast between luxury and poverty". Time Magazine, 2006.
9. "Official Corporate Profile of Safi Group of Companies". Safi Group Archive.
10. "UN Security Briefing on Infrastructure Protection in Urban Kabul". United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA).
11. "Modern Retail Evolution in Central Asia: The Case of Kabul". Asia Foundation Research Paper.
12. "Interview with Ghulam Hazrat Safi: The vision behind the mall". TOLO News Business Segment.
13. "Impact of the conflict on the Afghan retail sector". International Rescue Committee Reports.
14. "Kabul's Urban Development: From 2001 to 2021". USAID Infrastructure Project Reports.
15. "Consumer behavior in the first modern mall of Afghanistan". Kabul University Faculty of Economics.
16. "The construction challenges of high-rise buildings in Kabul". Afghan Society of Engineers.
17. "Foreign Direct Investment in Afghanistan's Service Sector". International Monetary Fund (IMF) Country Reports.
18. "Memoirs of a war zone: Staying at the Safi Landmark". Financial Times Travel Section.
19. "The role of high-end malls in post-conflict reconstruction". Journal of Peace and Development.
20. "Annual Security Reports of Kabul's Commercial Districts". Ministry of Interior Affairs, Afghanistan.