2,6-Diaminopurin

Chemical compound
**2,6-diaminopurin** (**2,6-DAP** **, 2-aminoadenin** sifatida ham tanilgan) bir vaqtlar leykemiyani davolashda ishlatilgan birikma hisoblanadi.  Z asosi sifatida u baʼzi bakteriofag viruslarning genetik materialida adenin (A) oʻrniga uchratish mumkin. 

2011-yil avgust oyida NASA tomonidan Yerda topilgan meteoritlar bilan olib borilgan tadqiqotlarga asoslangan hisoboti eʼlon qilindi. Unga koʻra: 2,6-diaminopurin va tegishli organik molekulalar, jumladan DNK va RNK komponentlari boʻlgan adenin va guanin koinotda,  yaʼni yerdan tashqarida ham hosil boʻlgan boʻlishi mumkin. 

## Viruslarda

Sianofag S-2L (Siphoviridae)da adenin oʻrniga diaminopurin ishlatiladi (xoʻjayindan qochish).  Diaminopurin asosi (Z) timin (T) bilan mukammal birlashadi, chunki u adenin (A)ga oʻxshaydi, lekin 2-pozitsiyada amin guruhiga ega boʻlib, 3 ta molekulalararo vodorod bogʻini hosil qiladi, bu ikki turdagi bazaviy juftliklar (zaif: AT va) oʻrtasidagi asosiy farqni yoʻq qiladi). Bu yaxshilangan barqarorlik ushbu farqlarga tayanadigan oqsillarni bogʻlaydigan shovqinlarga taʼsir qiladi.

2021-yil aprel oyida nashr etilgan toʻrtta maqola: Z-bazasidan foydalanish va ishlab chiqarishni batafsil tavsiflaydi. Bundan maʼlum boʻladiki: 

* S-2L fagi dATF (DatZ fermenti) gidrolizlash orqali genomga A asoslarini kiritishdan qochadi; 
* Z bazasi S-2L va Vibrio fage PhiVC8 da DUF550 (MazZ) va PurZ ni oʻz ichiga olgan yoʻl bilan ishlab chiqariladi; 
* Z asosini boshqarish uchun mas'ul boʻlgan PrimPol/AEP DNK polimeraza yuqorida qayd etilgan uchta ferment bilan bir xil gen klasterida uchraydi; 
* Z asosi Siphoviridae va Podoviridae da keng tarqalgan boʻlib, bu gen klasterining paydo boʻlishiga asoslanadi. 

2021-yil avgust oyida DatZ, MazZ va PurZ *E. coli* bakterial genomida A ning Z ga baʼzi bir hodisasini almashtirish uchun yetarli ekanligi koʻrsatildi. Bu tizimning ifodasi hujayra uchun toksikdir. PurZ va PurA ning arxeal versiyalari oʻrtasidagi mumkin boʻlgan bogʻlanishni koʻrsatadi. 

## Biosintez
2-aminoadenin ikki bosqichda ishlab chiqariladi. MazZ fermenti birinchi navbatda: 

: **dGTF** + H2O = **dGMF** + difosfat

PurZ fermenti  keyin quyidagilarni bajaradi: 

: (d) ATF + **dGMF** + L-aspartat = (d) ADF + fosfat + **2-aminodeoksidenilosuksinat (dSMF)**

Olingan dSMF dZTFni hosil qilish uchun adenilosuksinatga oʻxshash xos fermentlari tomonidan qayta ishlanadi.

## Uyali hayotda
2,6-DAP leykemiyani davolash uchun 1951-yildan beri qoʻllanilib kelingan.  Sichqoncha leykemiya hujayralarida hujayra siklining rivojlanishini 1989-yilga kelib toʻxtatgani maʼlum.  Saraton hujayralari adenin fosforiboziltransferaza (AFRT) funksiyasini yoʻqotib, DAPga chidamli boʻlib qolishlari maʼlum.

DAP hosilalari iqtisodiy jihatdan muhim chorvachilik kasalligi boʻlgan pseudorabies virusiga qarshi foydali *in vitro* antiviral preparatlardir. Ushbu baza erkin shaklda, FTSJ1 ni toʻsish orqali translyatsion oʻqishni ragʻbatlantirib, UGA keraksiz mutatsiyalarini tuzatishga qodir. 

## Bioinjeneriya
Bioinjeneriyada A oʻrniga Z asosini oʻz ichiga olgan antimiRNK oligonukleotidlar  RNK bilan bogʻlanishni kuchaytiradi. 

DAP fermentli tuzilmalari va mexanizmlarini tadqiq qilishda yadro kislotasining boshqa analoglari oʻxshab qoʻllanadi. 

## Manbalar