open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gaude Mater Polonia

**Gaude Mater Polonia** (oʻrta asr lotinchasida: „Rejoice, oh Mother Poland“, lotincha: [ˈɡau̯.dɛ ˈmaː.tɛr pɔˈlɔː.ni.a], polyak: Raduj się, matko Polsko) eng qadimgi Polsha madhiyalaridan biri. XIII-XIV asrlarda lotin tilida Krakov yepiskopi avliyo Stanislausni xotirlash uchun yozilgan. Odatga koʻra polsha ritsarlari jangda gʻalabaga erishganidan soʻng madhiyani kuylaydilar. Madhiya Polsha Qirolligi va Polsha-Litva Hamdoʻstligining tarixiy, milliy madhiyasi hisoblanadi.

## Tarix
Madhiya 1253-yilda 8-sentabrda yaratilgan. Madhiya 1079-yil 11-aprelda vafot etgan Avliyo Stanislausga bagʻishlangan. Madhiya muallifi musiqa tarixidagi birinchi polshalik bastakor, krakoviyalik musiqachi va yepiskop Iwo Odrowąż sobori ruhoniysi Vincent of Kielcz edi. Uzoq vaqt davomida uni notoʻgʻri Vinsent Kielce deb atashgan va u madhiyani avliyo Stanislausni xotirlash uchun yozgan. Asarning birinchi ijrosi 1254-yil 8-mayda Krakovdagi cherkov marosimida boʻlib oʻtgan deb taxmin qilinadi.

Qoʻshiq elementlarini oʻzida jamlagan Mater Polonia madhiyasi bir muncha vaqt oʻtgach mustaqil asar sifatida tan olingan. Yillar davomida u Piast sulolasi qirollik madhiyasi boʻlgan. Madhiya Polsha anʼanalari va tarixining bir qismi boʻlib, Polsha monarxining toj kiyish paytida, qirollik nikohlarida, shuningdek, 1683-yilda John III Sobieskining Venadagi gʻalabasini nishonlash paytida kuylangan. Qirollar va harbiy sarkardalar jangdan keyin madhiyani kuylash orqali muvaffaqiyatlarini namoyish qilishadi. Madhiya deyarli 750 yil davomida mashhur boʻlib, uzoq asrlik Polsha madaniyatining asosiy elementiga aylandi. Bugungi kunda u koʻpchilik universitetlarda oʻquv yilining ochilishida, shuningdek, muhim milliy bayramlarda kuylanadi.

## Musiqa
Yaratilgan aranjirovkalar ichida Teofil Tomasz Klonowski (1805-1876) yaratgan aranjirovka mashhurroq sanaladi. U aralash xor uchun yozilgan, ohang toʻrt oʻlchovli iboradan olingan. Garchi u endi Polshaning milliy madhiyasi boʻlmasa-da, koʻpincha milliy va diniy ahamiyatga ega boʻlgan marosimlarda ijro etiladi.

## Matn


**Gaude Mater Polonia**
***O ciesz się, Matko-Polsko***



## Manbalar

## Havolalar
Zhang Yuan

**Zhang Yuan** () (1989-yil 8-dekabrda tugʻilgan) — xitoylik futbolchi, hozirda „Shengzhen“ klubida oʻng qanot sifatida oʻynaydi.

## Klubdagi faoliyati
Zhang Yuan boshlangʻich maktabda oʻqiyotganda beysbol va futbolga katta qiziqishda boʻlgan, u beshinchi sinfda futbol oʻynashni tanlagan va Renmin universiteti oʻrta maktabida tizimli ravishda futbol mashgʻulotlarida qatnashgan. Uni Xitoyning 20 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoasi murabbiyi Lyu Chunmin kashf qilgan va uni Chengdu Bladesga tavsiya qilgan. Chengdu 2008-yilgi liga mavsumi boshida Zhangni oʻz tarkibiga qoʻshib olgan. Zhang 2008-yil 29-martda Liaoning Whowinga qarshi 1:1 hisobida durang bilan yakunlangan oʻyinda ligadagi debyutini oʻtkazgan. 2008-yil 17-mayda Changsha Gindega qarshi oʻyinda (1:1) oʻzining birinchi ligadagi golini urgan. Keyingi mavsumda Zhang asosiy jamoada mustahkam oʻringa ega boʻlgan

2012-yil 2-yanvarda Zhang Xitoy Superligasi vakili Guangzhou R&amp;amp;F jamoasiga oʻtgan. U 2012-yilning 16-martida 2:0 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlangan "Guangzhou Evergrand" klubiga qarshi oʻyinda debyut qilgan. Oʻyindan soʻng u oʻzini jamoaning asosiy oʻyinchisi sifatida koʻrsatishni davom ettirgan va 2014-yilgi Xitoy Superligasi musobaqasida jamoaga ligada uchinchi oʻrinni egallashga yordam bergan. Klubda 100 dan ortiq, asosan oʻng qanotda maydonga tushganidan soʻng, 2016-yilning 26-fevralida Zhang 2016-yilning 31-dekabriga qadar Xitoyning birinchi ligasi vakili Beijing Renhega ijaraga berilgan.

2016-yil dekabr oyida Zhang Xitoyning birinchi ligasi vakili Shengzhen FCga oʻtgan. Uning debyut uchrashuvi 2017-yilning 12-martida Dalian Transcendence FCga qarshi liga oʻyinida 6:0 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlangan. Darhol oʻzini jamoaning muhim oʻyinchisi sifatida koʻrsatib, u 2018-yilgi Xitoy Ligasi birinchi musobaqasi oxirida klubga yuqori bosqichga koʻtarilishda yordam bergan.

## Xalqaro faoliyati
Lyu Chunmin tomonidan kashf qilinganidan soʻng, Zhang 2008-yilgi Osiyo U-19 chempionatida Xitoy tarkibiga kiritilgan turnirda uchta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan. U Xitoyning 23 yoshgacha boʻlgan terma jamoasiga koʻtarilgan va 2010-yilgi Osiyo oʻyinlarida qatnashgan, Xitoy terma jamoasining barcha toʻrtta oʻyinida qatnashgan. 2012-yilning 6-sentabr kuni Xitoy terma jamoasi safida debyut qilgan, Shvetsiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida maydonga tushgan.

## Faoliyat statistikasi

## Manbalar
Rick Ross

**William Leonard Roberts II** (1976-yil 28-yanvarda tugʻilgan), professional sifatida **Rick Ross** nomi bilan tanilgan, amerikalik reper.

2006-yilda oʻzining „Hustlin“ debyut singlini chiqarishdan oldin, Def Jam Recordingsda Jay-Z bilan multi-million dollarlik shartnoma imzoladi
. Shartnomadan oldin Rossga Diddy’s Bad Boy Entertainment va Irv Gotti’s Murder Inc.. Def Jam leybllari ham hamkorlikni taklif qilgan. 

2006-yilning oxirida Ross „*Port of Mayami*“ debyut albomini chiqardi va birinchi haftada 187 000 dona sotilgan. Albom AQSh Billboard 200 albom chartida birinchi oʻrinni egalladi. Ross 2008-yilda oʻzining ikkinchi studiyaviy albomi „*Trillani*“ chiqardi va yana Billboard 200 roʻyxatida yuqori oʻrinlarda debyut qildi. Oʻzining karyerasidan tashqari, Ross 2005-yilda Floridadagi reperlar Gunplay va Torch bilan birga „Triple C“ hip-hop guruhining yetakchi aʼzosi edi.

Ross 2009-yilda Maybach Music Group ovoz yozish leybliga asos solgan va shu leyblda „*Deeper Than Rap*“ (2009), „*Teflon Don*“ (2010), „*God Forgives*“, „*I Donʼt*“ (2012), „*Mastermind*“, „*Hood Billionaire*“ (2014), „*Black Market*“ (2015), „*Rather You Than Me*“ (2017) va boshqa koʻplab albomlarini chiqargan. Uning oʻninchi albomi „*Port of Mayami 2*“ 2019-yil avgust oyida chiqdi va Billboard 200 chartda 2-oʻrinni egalladi. Maybach Music leybli bilan taniqli reperlar ham shartnoma imzolangan, jumladan Meek Mill, Wale va French Montana va boshqalar. 2012-yil boshida MTV Rick Rossni „Hottest MC in the Game“ deb eʼlon qildi.

## Biznes

2017-yil holatiga koʻra, Rick Ross bir nechta Wingstop restoranlariga ega. Wingstop — tovuq qanotlariga ixtisoslashgan tez tayyor boʻladiga ovqatlar tarmogʻi.

## Diskografiya

### Miksteyplar
* 2010 — *Ashes to Ashes*
* 2012 — *Rich Forever*
* 2012 — *The Black Bar Mitzvah*
* 2013 — *The H* (& Birdman)
* 2015 — Black Dollar
* 2015 — Renzel Remixes

### Albomlar
* 2006 — *Port of Miami*
* 2008 — *Trilla*
* 2009 — *Deeper Than Rap*
* 2010 — *Teflon Don*
* 2012 — *God Forgives, I Donʼt*
* 2014 — *Mastermind*
* 2014 — *Hood Billionaire*
* 2015 — *Black Market*
* 2017 — *Rather You Than Me*
* 2019 — *Port of Miami 2*
* 2021 — *Richer Than I Ever Been*

## Nominatsiyalar

### Hamkorlikdagi Albomlar

### Toʻplamlar

## Manbalar
O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi

Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi — taʼsis etish toʻgʻrisidagi qonun 1996-yil 27-dekabrdagi
365-I-son qaroriga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolandi.

## Tavsifi
Koʻkrak nishoni diametri 30 millimetrli doira shaklida boʻladi va 925 probali kumushdan tayyorlanadi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.

Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida markazida ufqdan bosh koʻtarayotgan quyosh fonida samoda bulutlar uzra parvoz qilayotgan havo kemasi, pastki oʻng chekkasida — dafna novdasi tasvirlangan. Nishonning aylanasi boʻylab „Xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi“ degan yozuv joy olgan.

Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.

Tasvirlar va yozuv qabariq.

Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi

## Faxriy unvon bilan taqdirlash tartibi
Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi faxriy unvoni havo transportini rivojlantirishda, zamonaviy aviatsiya texnikasini oʻzlashtirishda, aholiga va respublika xalq xoʻjaligiga namunali xizmat koʻrsatishni tashkil etishda alohida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimlari va mutaxassislariga beriladi.

## Faxriy unvon bilan taqdirlangalar
Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining yigirma toʻrt yilligi munosabati bilan Xarlap Gennadiy Viktorovich — „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasi bosh direktorining oʻrinbosari Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Oʻzbekiston mustaqilligining yigirma toʻqqiz yilligi munosabati bilan Stankevich Andrey Viktorovich — „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ aksiyadorlik jamiyatining uchuvchilar xizmati departamenti „Boing-767“ havo kemasi komandiri Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining oʻttiz bir yilligi munosabati bilan Umarov Bexzod Nazrullayevich — „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ aksiyadorlik jamiyatining Parvozlar xizmati departamenti „Boing-787“ havo kemasi komandiri Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Otchopartepa (Qashqadaryo viloyati, Koson tumani)

**Otchopartepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III—VI asrlar. Qashqadaryo viloyatining Koson tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Gala” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
Nazokat Azizova

**Nazakat Azizova** (, 1997-yil 21-iyun) - ozarbayjonlik dzyudochi, dzyudo boʻyicha Ozarbayjon terma jamoasi a’zosi, dzyudo boʻyicha 2016-yil Ozarbayjon chempioni, 2017-yilgi Islom birdamlik oʻyinlari kumush medali sovrindori, 2017-yilgi jahon chempionati ishtirokchisi hisoblanadi.

## Tarjimai hol
Nazokat Azizova 1997-yil 21-iyunda Ozarbayjonda tugʻilgan.  

2016-yilning dekabr oyida Azizova dzyudo boʻyicha Ozarbayjon chempionatida 52 kg gacha boʻlgan vazn toifasida ishtirok etib, gʻalaba qozondi.

2017-yil aprel oyida Nazokat dzyudo boʻyicha Antaliya Gran-prisida bronza medalini qoʻlga kiritdi, Tbilisidagi Gran-prida esa birinchi bahsdayoq britaniyalik Kelli Edvardsga imkoniyatni qoʻldan boy berib qoʻydi. 2017-yilda Nazokat Azizova Ozarbayjon terma jamoasi tarkibiga kirdi va may oyida Boku shahridagi “Islom birdamlik oʻyinlari-2017”da ishtirok etdi. U yerda 52 kg gacha boʻlgan vazn toifasida finalga chiqdi va turkiyalik Irem Korkmazga yengilib, kumush medalga sazovor boʻldi.

Joriy yilning iyun oyida Leybnis shahrida dzyudo boʻyicha 21 yoshdan katta boʻlmagan qizlar oʻrtasida oʻtkazilgan Yevropa kubogining bronza medali uchun kechgan jangda gollandiyalik Danik Yanssen Azizovani magʻlubiyatga uchratdi. 2017-yilning iyul oyida u dzyudo boʻyicha 21 yoshdan katta boʻlmagan qizlar oʻrtasida Praga va Berlin shaharlarida oʻtkazilgan Yevropa kubogida gʻalaba qozondi.

2017-yil avgust oyida Budapeshtda oʻtkazilgan jahon chempionatida ishtirok etdi. Birinchi bahsda u marokashlik sportchi Ikram Soukatani magʻlub etdi, ammo keyin kosovolik dzyudochi Distra Krasnichiga imkoniyatni qoʻldan boy berdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Nazokat Azizova — *judoinside.com* saytidagi profil
Anatoliy Yefimov

**Anatoliy Stepanovich Yefimov** (1939-yil 7-yanvar, Leningrad) — sovet rahbari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Navoiy viloyat qoʻmitasi 1-kotibi, Oʻzbekiston KP MK 2-kotibi. 1989—1991-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti Byuro aʼzosi. 1986—1990-yillarda KPSS Markaziy Qoʻmitasi aʼzoligiga nomzod. 1990—1991-yillarda KPSS Markaziy Qoʻmitasi aʼzosi. SSSR Oliy Kengashining 11-chaqiriq deputati. 1989—1991-yillarda SSSR xalq deputati.

## Tarjimai holi
1962-yilda Leningrad harbiy mexanika institutini tamomlagan.

1962—1965-yillarda Sverdlov nomidagi Leningrad stanoksozlik zavodining Mashinasozlik markaziy konstruktorlik byurosi muhandis-konstruktori.

1965—1969-yillarda Leningrad shahar Butunittifoq Leninchi Yosh Kommunistik Ittifoq Kalinin tuman qoʻmitasining 2-kotibi, 1-kotibi.

1966-yildan KPSS aʼzosi.

1969—1970-yillarda KPSS Leningrad viloyat qoʻmitasida instruktor boʻlgan.

1970—1971-yillarda Leningrad viloyat komsomol qoʻmitasi kotibi. 1971—1973-yillarda Leningrad viloyat komsomol qoʻmitasi 1-kotibi.

1973—1976-yillarda Kirovskiy zavodi ishlab chiqarish birlashmasi Tixvin ishlab chiqarish partiya qoʻmitasi kotibi.

1976—1982-yillarda Leningrad viloyati KPSS Tixvin shahar qoʻmitasining 2-kotibi, 1-kotibi.

1982—1986-yillarda — Leningrad shahar KPSS Vyborg tuman qoʻmitasining 1-kotibi.

1984-yilda KPSS Markaziy Komiteti huzuridagi Ijtimoiy fanlar akademiyasini tamomlagan.

1986—1988-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Navoiy viloyat qoʻmitasi 1-kotibi.

1988—1989-yillarda Oʻzbekiston SSR Xalq nazorati qoʻmitasi raisi.

1989-yil 29-iyuldan 1991-yil 14-sentabrgacha Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti 2-kotibi.

1991—1992-yillarda Toshkent shahridagi „Ekoprom“ kompaniyasi bosh direktori.

1992-yildan — Bosh direktor oʻrinbosari, 1995-yildan 2004-yilgacha — Bosh direktor, vitse-prezident — Rossiya Federatsiyasining Shimoliy-Gʻarbiy hududlari iqtisodiy oʻzaro hamkorlik assotsiatsiyasi Ijroiya qoʻmitasi raisi, Sankt-Peterburgdagi sanoatchilar va tadbirkorlar Ittifoq Prezidiumi aʼzosi.

Keyinchalik Sankt-Peterburg shahrida nafaqaga chiqqan.

## Mukofotlar va unvonlar

* Ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1975, 1981)
* „Shon-sharaf belgisi“ ordeni (1973)
* medallar

## Manbalar
* Yefimov
* Yefimov
Gott erhalte Franz den Kaiser

**Gott erhalte Franz den Kaiser** (nemischa talaffuzi: [ɡɔt ɛʁˈhaltə fʁants dən ˈkaɪ̯zɐˈ]; tarjimasi: '"Xudo imperator Fransiskni asrasin"') Fransisk II va keyinchalik Muqaddas Rim imperatorining shaxsiy madhiyasi edi. Mahiya soʻzlari Lorenz Leopold Haschka (1749-1827) tomonidan yozilgan va Joseph Haydn tomonidan musiqasi bastalangan. Madhiya „Kaiserhymne“ (nemischa: [ˈkaɪ̯zɐˈhʏmnə]; Imperator madhiyasi) nomi bilan ham ataladi.

## Musiqa va soʻzlari


\new Staff >
\layout { indent = #0 }
\midi { \tempo 4 = 72 }


Gott erhalte Franz den Kaiser, unsern guten Kaiser Franz!
Lange lebe Franz der Kaiser, in des Glückes hellstem Glanz!
Ihm erblühen Lorbeerreiser, wo er geht, zum Ehrenkranz!
Gott erhalte Franz den Kaiser, unsern guten Kaiser Franz!
God save Francis the Emperor, our good Emperor Francis!
Long live Francis the Emperor in the brightest splendor of bliss!
May laurel branches bloom for him, wherever he goes, as a wreath of honor.
God save Francis the Emperor, our good Emperor Francis!

## Tarix
Qoʻshiq Avstriyaga Fransiya tomonidan jiddiy tahdid solingan davrda yozilgan. „Gott erhalte Franz den Kaiser“ birinchi marta imperatorning tugʻilgan kunida, 1797-yil 12-fevralda ijro etilgan. U mashhur boʻlib, norasmiy ravishda Avstriyaning birinchi milliy madhiyasi sifatida foydalanila boshlandi.

## Kompozitsiya

Madhiya musiqasining tahliliga koʻra asosiy instrumental ovozlar xalq qoʻshiqlaridan olingan deb taxmin qilinada. Bu gipoteza hech qachon oʻz tasdigʻini topmagan, muqobil varianti shundaki, madhiyaning asl kuyi xalq tomonidan turli versiyalarda xalq qoʻshiqlari sifatida moslashtirilgan.

Tarixiy manbalarga koʻra, madhiya kompozitsiyasi bir nechta qoralamalardan oʻtgan, ular Rosemary Hughes tomonidan kompozitorning tarjimai holida muhokama qilingan. Rosemary Hughes quyida keltirilgan qoralama parchani (yaʼni, qoʻshiqning beshinchi va sakkizinchi qatorlari) takrorlaydi va shunday yozadi: „Uning Vena Milliy kutubxonasida saqlangan eskizlari [qoʻshiqning] qisqartirilgan. Beshinchi va oltinchi satrlarning oldingi, aniqrogʻi qiziqarli versiyasi uning taʼsirchanligini kamaytirgan.“ Musiqachi Joseph Haydn oʻz ijodi davrida ushbu madhiyani pianinoda ijro etishni yoqtirgan.

## Matn
Joseph Haydn hayotlik chogʻida uning doʻsti musiqashunos Charles Burney, madhiya birinchi misrasini ingliz tiliga tarjima qildi.

## Manbalar

## Havolalar
Jebe (ot)

**Jebe** (djebe, djabe) — qozoq otlarining eng qadimgi zotlaridan biri, qozoq zotining eng yirik vakillari, hozirgi Qozogʻiston hududida yetishtirilgan va hozirda Qozogʻiston Respublikasi va unga tutash hududlarda yetishtirilmoqda. Kuchli va oddiy zot, poda tarkibida, dashtlarda va ogʻir sharoitlarda yashashga moslashgan.

## Kelib chiqishi
Ilmiy ma'lumotlarga koʻra, hozirgi Qozogʻiston hududida otlarni xonakilashtirish 5000-yildan koʻproq vaqt oldin boshlangan. Jebe zotli otlar nasl-nasabi qadimgi qozoq otlaridan kelib chiqqan. Jebe moʻgʻul zotlariga yaqin boʻlgan aborigen ot zotlarini nazarda tutadi, katta ehtimol bilan ular ehtimol Prjevalski otidan kelib chiqqan.

Hozirgi jebe otlari qozoq otining eng yirik vakillari boʻlib, hozirgi Qozogʻiston hududida va unga tutash hududlarda yetishtiriladi. Ushbu zot hozirgi Aqtoʻbe viloyatining janubida shakllangan. Zotni saqlash va rivojlantirishda 1930-yilda ushbu hududda ochilgan Emba naslchilik zavodining oʻrni katta.

Uzoq vaqt davomida jebe zotli otlarning tashqi koʻrinishini yaxshilash uchun ular Don zotidagi aygʻirlar bilan chatishtirilgan, shunga qaramay, jebe Don otlariga qaraganda ancha massivdir. Jebe otlari kuchli va oddiy, minish uchun mos. Hozir Qozogʻistonda Jebe zotli otlarning sof zotini koʻpaytirish asosida yangi zot – Mugodjar naslchilik ishlari olib borilmoqda. Tajribalar Qozogʻistonning turli viloyatlarida joylashgan bir qator otchilik xoʻjaliklarida olib boriladi, ularning har birida turli ishlab chiqaruvchilarning bir nechta liniyalari mavjud.

## Tashqi koʻrinish
Jebe qozoq zotining eng yirik vakillari. Bu zotning otlari proporsional boshga ega, old qismi keng, quloqlari kichik va jagʻ mushaklari yaxshi rivojlangan. Boʻyin qismi yetarli darajada uzunlikda, koʻpincha pastroqda joylashgan. Jebe otlari asosan past boʻyli boʻlib, balanligi 1,44-1,80 metr, orqa qismi toʻgʻri va keng, bel qismi kuchli. Koʻkrak yumaloq, oʻrtacha chuqurlik va kenglikda, yelka lopatkasi qisqa, tik oʻrnatilgan. Krup kalta, ba'zi otlarda osilgan, mushaklari rivojlangan. Old oyoqlari kuchli, yaxshi joylashgan, zich tuyoqli, kalta va qalin sochlari bor.

Jebe otlarining ranglari toʻq bay, bay, toʻq qizil va kulrang.

## Tarkib
Jebe juda kuchli va oddiy zot boʻlib, ogʻir sharoitlarda hayotga moslashgan. Bu poda otlarining zoti, dasht tipida. Zotning shakllanishi yil davomida podada yaylovlarda oʻtlash bilan boqiladi. Bu jebe otlarining eng ogʻir qish sharoitida va oziq-ovqat yetishmasligida omon qolish qobiliyatini va qishda oʻzlari yemsh topish qobiliyatini aniqladi — tebenevka.

Jebe otlari mahalliy aholi tomonidan transport, goʻsht va sut manbai sifatida foydalaniladi. 3,5 yoshli Jebe otining ogʻirligi 430&nbsp;kg gacha, goʻshti ajoyib ta'mga va kaloriya tarkibiga ega boʻladi. Ular soʻyilganida 53-60% goʻsht beradi, bir kunda 10-15 litrdan 20 litrgacha sut berishi mumkin.

## Yana qarang

* Qozoq oti
* Aday oti

## Manbalar
Johnathon Russell

**Jonathon Simpson Snedden Rassell** () 1990-yil 8-aprelda Glazgoda (Shotlandiya) tugʻilgan. Sportchi **Jonni Rassell** nomi bilan mashhur (). Jonni Rassell shotlandiyalik futbolchi boʻlib, Amerikaning „Sporting Kanzas City“ klubi va Shotlandiya terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Jamoalardagi faoliyati
Rassell 1990-yil 8-aprelda Shotlandiyaning eng yirik shahri Glazgoda tugʻilgan.

2003-yilda Jonni „Dandi United“ futbol akademiyasiga qoʻshilgan. Arablarning eng yosh jamoasidan zaxira jamoasigacha boʻlgan yoʻlni muvaffaqiyatli bosib oʻtib, 2007-yil 10-mayda Rassell oʻzining birinchi professional shartnomasini „toʻq sariq-qoralar“ bilan imzolagan. Yosh hujumchining „United“ safidagi debyuti oradan ikki kun oʻtib, Shotlandiya Premer-ligasida „Falkirk“ jamoasiga qarshi oʻyinning 80-daqiqasida Stiven Robbning oʻrniga maydonga tushganida sodir boʻlgan. 19-may kuni Jonni „arablar“ safidagi ikkinchi oʻyinini oʻtkazdi — oʻsha kungi „apelsin-qoralar“ning raqibi „Motherwell“ boʻlgan.

2008-yil 21-avgustda arablar kerakli oʻyin amaliyotiga ega boʻlish uchun Jonni yil oxirigacha „Forfar Atletik“ klubiga ijaraga berishgan. 23-avgust kuni Rassell birinchi marta rasmiy oʻyinda „Sky Blues“ jamoasini himoya qilgan. Ajoyib uchrashuv oʻtkazgan futbolchi yangi jamoasiga „Sharqiy Stirling“ga qarshi ikkita gol urib, 3:0 hisobida gʻalaba qozonishga yordam bergan. Bor-yoʻgʻi olti oy ichida Jonni oʻnta oʻyin oʻtkazib, toʻrt marta raqiblar darvozasiga zarba berishni uddasidan chiqqan.

2013-yilda Jonni Angliyaning „Derbi Kaunti“ga oʻtib, klub bilan toʻrt yillik shartnoma imzolagan.

2018-yilning 31-yanvarida Rassell MLSning „Sporting Kanzas City“ klubiga koʻchib oʻtgan va yana bir yilga uzaytirish imkoniyati bilan uch yillik shartnoma imzolagan. U Amerika ligasidagi debyutini 4-mart kuni 2018-yilgi mavsumning ochilish raundining „Nyu-York City“ jamoasiga qarshi oʻyinida oʻtkazgan. 10-mart kuni „Chikago Fayr“ga qarshi oʻyinda u MLSdagi ilk golini urgan. 20-aprel kuni „Vankuver Whitekeps“ga qarshi oʻyinda u xet-trik qayd etgan va buning uchun u MLSda haftaning eng yaxshi futbolchisi  deb topilgan. 2019-yil 26-may kuni „Sietl Saunders“ga qarshi oʻyinda u „Sporting“ safida oʻzining ikkinchi xet-trikini amalga oshirgan va yana bir bor MLSda haftaning eng yaxshi futbolchisi  unvoniga sazovor boʻlgan. 2020-yil 10-mart kuni „Sporting CS“ bosh murabbiyi Piter Vermes Rassellni jamoa sardori etib tayinlagan.

## Shotlandiya terma jamoasida
2008-yildan buyon Rassell Shotlandiyaning turli yoshlar jamoalarida oʻynagan. 2010-yildan 2012-yilgacha boʻlgan davrda u milliy yoshlar terma jamoasida oʻynagan va u 2010-yil 17-noyabrda Shimoliy Irlandiyadagi tengdoshlariga qarshi duelda debyut qilgan. 2012-yil 15-may kuni Jonni faoliyatida birinchi marta AQSh terma jamoasi bilan oʻyinga mamlakatning asosiy jamoasiga chaqirilgan.

## Klublardagi statistikasi
*(2013-yil 27-fevral holatiga yangilangan)*

## Manbalar
Vasiliy Yesin

**Vasiliy Pavlovich Yesin** — sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

## Tarjimai holi
1930-yil 4-fevralda Ulyanovsk viloyatidagi Bozorniy Syzgan ishchi posyolkasida tugʻilgan. KPSS aʼzosi. **Ota-onasi:** otasi — Yesin Pavel Mixaylovich, onasi — Yesina Anastasiya Stepanovna, opa-singillari — Aleksandra, Olga, Klaudiya. 1942-yilda Oʻzbekiston Respublikasining Toshkent shahridan 80 km uzoqlikda joylashgan Sirdaryo shahriga koʻchib kelgan.

1948—1953-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligi melioratsiyasi institutida (TIIMSH) oʻqigan.

1953-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat boshlagan. 1953-1986-yillarda „Fargʻonavodstroy“ trestiga qarashli 3-SMUda usta, bosh usta, bosh muhandis, boshliq, ushbu trest boshqaruvchisi vazifalarida, Fargʻona viloyat ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, KPSS Fargʻona viloyat qoʻmitasi ikkinchi kotibi, OʻzSSR Vazirlar Kengashi raisining qurilish va sanoat masalalari boʻyicha oʻrinbosari, KPSS Navoiy viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi, Oʻzbekiston suv xoʻjaligi vazirligining Fargʻona viloyati irrigatsiya va melioratsiya boʻyicha kolxozlararo kengashi raisi kabi masʼul vazifalarda ishlagan. Faxriy irrigator.

U 7, 8, 9 va 10-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti, 11-chaqiriq SSSR Oliy Soveti deputati etib saylangan. KPSS XXV qurultoyi delegati.

1998-yil 13-avgustda Sankt-Peterburgda vafot etgan. Kalugadagi Trifonovskiy qabristoniga dafn etilgan.

**Xotini -** Merkulova Nina Aleksandrovna. 1928-yil 10-sentyabrda Orenburg viloyati Sorochinsk shahrida tugʻilgan.

Xotinining ota-onasi: otasi — Aleksandr Filippovich Merkulov, onasi — Olga, singlisi — Olga, aka-ukalari — Nikolay, Vasiliy.

1947—1953-yillarda Toshkent qishloq xoʻjaligi institutida tahsil olgan.

Oʻzbekiston SSR Fargʻona viloyati Oxunboboyev tumani (Margʻilon) Gorchakovo qishlogʻidagi sovxoz bogʻi bosh agronomi boʻlib ishlagan.

2007-yil 22-fevralda Sankt-Peterburgda vafot etgan. Kalugadagi Trifonovskiy qabristoniga dafn etilgan.

**Bolalari:** Oʻgʻli — Yesin Yuriy Vasilyevich 1954-yil 16-may, Fargʻona viloyati, Oxunboboyev tumani, Gorchakovo qishlogʻi (Margʻilon) Qizi - Yesina Tatyana Vasilevna 1958-yil 21-fevral, Farg'ona viloyati, Oxunboboev tumani, Gorchakovo qishlog'i (Margʻilon).
## Havolalar
* Deputati Verxovnogo Soveta Uzbekskoy SSR: Desyatiy soziv. (Kratkie biograficheskie svedeniya). — T.: Oʻzbekiston, 1981. — S. 23.
Eurovision musiqiy tanlovida gʻolib deb topilgan qoʻshiqchilar roʻyxati

**Eurovision musiqiy tanlovida gʻolib deb topilgan qoʻshiqchilar roʻyxati**, European Broadcasting Union tashkiloti tomonidan anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinayotgan,"Euravision qoʻshiq tanlovida" dastlab toʻrtta qoʻshiq birinchi oʻrinni egalladi. 1956-yilda yildan beri efirga uzatilishi davom etayotgan tanlov dunyodagi eng uzoq davom etgan teledasturlardan biridir. Tanlovni nashr qilish tarixi davomida turli xil ovoz berish tizimlari qoʻllangan. Ishtirokchi mamlakatlar tomonidan tuzilgan hakamlar hay’ati tomonidan gʻoliblarni aniqlash usullari va tele-ovoz berish usuli markaziy ovoz berish usullari orqali gʻolib aniqlanadi. Mamlakatlar tomonidan berilgan ballar natijasida eng yuqori ball toʻplagan kishi gʻolib deb topildi. 1956-yilda boʻlib oʻtgan birinchi „Euravision“ qoʻshiq tanlovida umumiy ovoz berilganiga qaramay, ishtirokchilarning ballari eʼlon qilinmasdan, faqat tanlov gʻolibi eʼlon qilingan edi.

1969-yilda oʻtkazilgan musobaqada birinchi marta 18 ball toʻplagan toʻrtta davlat (Ispaniya, Niderlandiya, Fransiya va Buyuk Britaniya) birinchi oʻrinni egallashdi. Hozirgacha tanlovda yigirma yettita davlat gʻolib deb e'lon qilindi. 2022-yil g'oliblik Ukrainaga nasib qilgan edi. 1956-yilda Shveysariyada oʻtkazilgan birinchi musobaqada mezbon Shveysariya gʻalaba qozongan. Irlandiya musobaqada yetti marta gʻalaba qozongan eng koʻp gʻolib boʻlgan mamlakat boʻlsa, Portugaliya soʻnggi gʻolib boʻlgan mamlakat (54-yil). Irlandiya vakili sifatida tanlovda uch marta ishtirok etgan Jonni Logan tanlovda bir nechta birinchi oʻrinlarni qoʻlga kiritgan yagona shaxs edi. Logan 1980-yilda qoʻshiqchi, 1987-yilda qoʻshiqchi-qoʻshiq muallifi va 1992-yilda Linda Martin tomonidan kuylangan qoʻshiq muallifi sifatida qoʻshildi.

Eurovision qoʻshiq tanlovi gʻoliblarga xalqaro maydonda oʻzlarini tanitish, oʻz faoliyatini boshlash yoki davom ettirish imkoniyatini beradi. Ammo tanlov gʻoliblari orasida xalqaro miqyosda shuhrat qozonganlar juda kam. Tanlovda birinchi oʻrin bilan porlaganlar orasida eng muhimlaridan biri 1974-yilda Shvetsiya uchun boʻlib oʻtgan tanlovda " Vaterloo " qoʻshigʻi bilan ishtirok etgan va birinchi oʻrinni egallagan ABBA guruhidir. ABBA guruhi oʻz davridagi eng muhim musiqa guruhlaridan biriga aylandi. Yana bir eʼtiborli ism — Selin Dion, u 1988-yilda Shveysariya uchun tanlovda " Ne partez pas sans moi " qoʻshigʻi bilan ishtirok etgan va birinchi sovrini bilan xalqaro yulduzga aylangan. Biroq, Dionning butun dunyo boʻylab tan olinishi musobaqadan bir necha yil oʻtgach sodir boʻldi va bu musobaqaga mutlaqo aloqasi yoʻq.

2005-yilda „*Tabriklar*“ deb nomlangan kontsert boʻlib oʻtdi, unda „Evrovidenie“ ning oʻn bir gʻolibi va uchta muvaffaqiyatsiz nomzod ishtirok etdi va ABBAning " Voterloo „ qoʻshigʻi tanlovning birinchi ellik yillik qoʻshigʻi sifatida tanlandi.

Buyuk Britaniya Evrovidenie qoʻshiq tanlovida oʻn besh marta ikkinchi oʻrinni egalladi. 1975-yilda joriy etilgan ovoz berish tizimidan boshlab, tanlov gʻolibi ovoz bergan oxirgi oʻnta davlat tomonidan aniqlandi.

## Gʻolib deb topilgan qoʻshiqchilar

## Mamlakatlar boʻyicha birinchi oʻrinlar

## Manbalar
Hayot Gʻafforov

**Hayot Rahimovich Gʻafforov** (Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek davlat arbobi. 1995-yil 5-yanvardan 1998-yil 11-noyabrgacha Navoiy viloyati hokimi.

## Tarjimai holi
1995-yil 5-yanvardan 1998-yil 11-noyabrgacha Navoiy viloyati hokimi.

## Mukofotlar
1997-yil 27-avgustda Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimovning farmoni bilan koʻp yillik fidokorona mehnati bilan qishloq xoʻjaligi, sanoat, iqtisodiyot va ijtimoiy sohani rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun „ Mehnat Shuhrati“ ordeni bilan mukofotlangan.

## Manbalar
Chorgultepa (Surxondaryo viloyati, Shoʻrchi tumani, Obodon, X asr)

**Chorgultepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X asr. Surxondaryo viloyatining Shoʻrchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Olatemir“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
Arilaminlar

**Arilaminlar** azot atomi bilan bogʻlangan radikallarning soniga qarab birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi boʻladi. Arilaminlar sof aromatik va alkilaromatik aminlarga boʻlinadi. Sof aromatik aminlarda azot atomi faqat aromatik radikal bilan, alkilaromatik aminlarda esa aromatik va alifatik radikallar bilan bogʻlangan.

Aromatik aminlar trivial va sistematik nomenklaturalarga binoan nomlanadi. Sistematik nomenklaturada amino old qoʻshimchasi va aren nomidan yoki radikal nomiga amin (diamin) soʻzini qoʻshish bilan hosil qilinadi.**C<sub>7</sub>H<sub>9</sub>N** tarkibli arilamin 5ta izomer (benzilamin, N-metilanilin, *o-*, *m-* va *p-*toluidinlar) holida uchraydi. Arilaminlar oʻziga xos hidli, rangsiz suyuqlik yoki qattiq moddalar boʻlib, suvda yomon eriydi. Arilaminlarda azot atomining erkin elektron jufti elektronga moyil benzol halqasi bilan p, p – tutashish hosil qiladi. Bunday tutashish tufayli erkin elektron jufti delokallashadi va kislotalar bilan reaksiyaga kirishganda uning protonni biriktirib olish qobiliyati pasayadi. Shuning uchun anilin metilaminga nisbatan qariyb million marta kuchsiz asos boʻlib, uning suvdagi eritmalari kuchsiz (karbonat, sianid, sulfid) kislotalar bilan tuzlar hosil qilmaydi, lakmus va fenolftalein rangini oʻzgartirmaydi. Arilaminlar maʼdan va karbon kislotalar bilan tuzlar hosil qiladi. Aromatik aminlar galogenalkanlar va spirtlar taʼsirida alkillash, angidridlar va galogenangidridlar bilan esa atsillash reaksiyalariga kirishadi.

Birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi aromatik aminlar nitrit kislota bilan reaksiyaga turlicha kirishadi.

Birlamchi arilaminlar nitrit kislota bilan ***diazotirlash*** reaksiyasiga kirishib, arendiazoniy tuzlarini hosil qiladi. Ikkilamchi alkilaromatik aminlar nitrit kislota bilan ***N-nitrozoamin***larni hosil qiladi. Uchlamchi dialkilaromatik aminlar nitrit kislota taʼsirida *p-*nitrozobirikmalarni hosil qiladi.

Arilaminlarni galogenlash nihoyatda tez boradi. Anilinga hatto bromli yoki xlorli suv taʼsir ettirganda ham galogen atomlari halqaning barcha ***orto''-''' va ***para*-*' holatlarini egallaydi.
Bahriddin Roʻziyev

**Bahriddin Murtazoyevich Roʻziyev** (1949-yil, Qarshi tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – oʻzbek davlat arbobi. 2002-yil iyundan 2008-yil 12-dekabrgacha Navoiy viloyati hokimi lavozimida ishlagan.

## Tarjimai holi
1949-yilda Qashqadaryo viloyati Qarshi tumani Chiya qishlogʻida tugʻilgan.

Moskvadagi Oliy komsomol maktabida tahsil olgan. Keyinchalik Toshkent politexnika institutining Navoiy filiali – sanoat-qurilish fakultetini tamomlagan. Qurilish muhandisligi boʻyicha diplom olgan. Tarix fanlari nomzodi.

Bahriddin Roʻziev Kommunistik yoshlar ittifoqi viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi, Navoiy shahar komitetining ikkinchi kotibi, „Oblgaz“ rahbari boʻlib ham ishlagan.

2002-yilning iyuniga qadar Navoiy viloyati Konimex tumani hokimi lavozimida ishlab kelgan.

2002-yil iyundan 2008-yil 12-dekabrgacha Navoiy viloyati hokimi.

## Manbalar
Ma’mur Ahliddinov

**Maʼmur Ahliddinov** — Bloger,Oʻzbekiston Karlar jamiyati aʼzosi. Oʻzbekistondagi Imkoniyati cheklangan va eshitish qobiliyatini yoʻqotgan shaxslar muammolarini oʻz blogida yoritib keladi. „Maktabgacha taʼlim metodikasi va nazariyasi“ jurnali tahririyati matbaa boʻlimi mudiri sifatida faoliyat yuritadi. 2016—2017-yillarda AQShning Nyu-York shahridagi LaGuardia jamoatchilik kollejida ingliz tili va Amerika imo-ishorasi kurslari oʻquvchisi boʻlgan. Oʻzbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti talabasi.

## Tarjimai holi
Maʼmur Ahliddinov 1979-yilning 13-yanvar kuni Qozog'istonning Jetisay viloyatida tugʻilgan. 5 yoshida oilasi bilan Oʻzbekistonning Jizzax viloyatiga koʻchib oʻtgan. Bolalaligi Jizzaxda oʻtgan. Yoshligida tish shifokorining xatosi tufayli eshitish qobiliyatini yoʻqotgan. 2016—2017-yillarda AQShning Nyu-York shahrida joylashgan LaGuardia jamoatchilik kollejida ingliz tili va Amerika imo-ishorasi kurslarida tahsil olgan. 2016-yildan beri eshitish imkoniyatini yoʻqotgan insonlar muammolarini yoritish bilan shugʻullanadi. 2019-yildan Oʻzbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti talabasi.

## Manbalar
Sevda Veliyeva

**Sevda Rasim qizi Valiyeva** (; 1997-yil 24-dekabr, Bokuda tugʻilgan) – ozarbayjonlik dzyudochi, Tokiodagi 2020-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlari gʻolibi, 2017-yilda koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida Yevropa chempioni, Yevropa 2019-yilgi  koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida chempionat hamda 2017-yilgi Islom birdamlik oʻyinlari kumush medali sovrindori.

## Tarjimai hol

Sevda Veliyeva 1997-yil 27-dekabrda Ozarbayjonning Boku shahrida dunyoga keladi.  

2017-yilda Veliyeva Uolsollda koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida Yevropa chempioni boʻldi. Mazkur joriy yilning may oyida Bokudagi Islom birdamlik oʻyinlarida u finalda hamyurti Afag Sultonovaga imkoniyatni qoʻldan boy berib, ikkinchi oʻrinni egalladi.

2018-yilda Odivelash (Lissabon) shahrida oʻtkazilgan koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasidagi jahon chempionatida Veliyeva Ozarbayjon ayollar terma jamoasi tarkibida jamoaviy turnirning bronza medali sohibasi boʻldi.

2019-yilda Sevda Veliyeva koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasidagi Boku Gran-prisida gʻalabaga erishdi. Shu yili Genuya shahridagi koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida u kumush medalni qoʻlga kiritdi. Bundan tashqari, Veliyeva 2019-yilda Toshkentda koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida oʻtkazilgan Gran-prida kumush medal egasi boʻldi.

2021-yilning may oyida Veliyeva koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasidagi Boku Gran-prisida yutuqqa erishdi va oʻz navbatida braziliyalik Lusiya Araujo, turkiyalik Zaynab Chelik va finalda oʻzbekistonlik Parvina Samandarovalar ustidan gʻalaba qozondi.

2021-yilda Tokiodagi Paralimpiya oʻyinlarida Sevda Veliyeva chorak finalda qozogʻistonlik Dayana Fedosova, yarim finalda turkiyalik Zaynab Chelikni magʻlubiyatga uchratgandi. Finalda Veliyeva oʻzbekistonlik Parvina Samandarovani yutib, debyut Paralimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Veliyevaning nutqi oldidan Ozarbayjon Paralimpiya qoʻmitasi bosh kotibi Kamol Mamadov shifokor qabuliga chaqirildi, Veliyevaning musobaqalarda ishtirok etishiga ruxsat berilmasligini, chunki nojoʻya yiqilish oqibatida koʻrish qobiliyatidan mahrum boʻlishini uqtirishdi. Veliyeva oʻz sogʻligʻi uchun toʻliq javobgarlikni oʻz zimmasiga olishi toʻgʻrisidagi hujjatga imzo chekkanidan keyingina musobaqada ishtirok etishiga ruxsat berildi.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyevning 2021-yil 6-sentabrdagi farmoni bilan Sevda Valiyeva Tokio shahridagi XVI yozgi Paralimpiya oʻyinlarida erishgan yuksak yutuqlari va Ozarbayjon sportining rivojlanishiga qoʻshgan xizmatlari uchun „ I darajali Vatanga xizmatlari uchun“ordeni bilan mukofotlanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Sevda Veliyeva – *judoinside.com* saytidagi profil
Nouhou Tolo

**Nouhou Tolo** (talaffuzi: , *Nuhu Tolo*; 1997-yil 23-iyunda tugʻilgan) — baʼzan **Nouhou** (talaffuzi: Nuhu) nomi bilan tanilgan, kamerunlik professional futbolchi, Oliy ligada Seattle Sounders FC va Kamerun milliy jamoasi uchun chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi. Nouhou 2021-yilgi Afrika millatlar kubogida Kamerunni himoya qildi.

## Klubdagi faoliyati
Nouhou oʻz faoliyatini 2015-yilda Rainbow Bamenda klubi bilan boshlagan va u yerda bir mavsum oʻynagan. Kamerundagi jamoalar oʻrtasida uning huquqlariga kim egalik qilishiga oid shartnoma mojarosi dastlab Nouhouning Qoʻshma Shtatlarga oʻtishiga toʻsqinlik qildi, ammo 2016-yil aprel oyida u Seattle Sounders FC 2 klubi bilan shartnoma imzoladi. Nouhou 24 ta oʻyinda maydonga tushdi va bir necha daqiqada jamoani boshqardi.

Bosh direktor Gart Lagerwayning soʻzlariga koʻra, Nouhou 2017-yil 26-yanvarda Seattle Sounders FC bilan shartnoma imzoladi va 2016-yilda S2 uchun ajoyib oʻyin koʻrsatganidan keyin oʻzining birinchi jamoasi shartnomasini qoʻlga kiritdi. Nouhou birinchi professional golini 2017-yil 15-aprelda S2ga ijaraga berilganda kiritdi, ikkinchi gol esa S2 LA Galaxy II ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonganda boʻldi.

Nouhou Seattle Sounders FC tarkibida debyutini 2017-yilning 31-mayida oʻtkazdi va Columbus Crewga 3:0 hisobida magʻlub boʻlgan uchrashuvda zaxiradan maydonga tushdi. U tezda Sounders FC tarafdorlari orasida muxlislarning sevimlisiga aylandi, koʻproq oʻyinlar paytidagi namoyishi bilan tanilgan. Nouhou Sounders safidagi ilk golini 2022-yil 4-sentabr kuni Houston Dynamosiga qarshi oʻyinda urgan. U oʻyinda golli uzatmani ham qayd etdi.

## Xalqaro faoliyati
2017-yil fevral oyida Nouhou 2017-yil Zambiyada boʻlib oʻtgan Afrika 20 yoshgacha boʻlganlar milllatlar kubogida Kamerun 20 yoshgacha terma jamoasini himoya qilish uchun chaqirildi. Nouhou 2017-yilning 27-fevralida 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi debyutini oʻtkazdi va turnirning guruh bosqichining birinchi oʻyinida Janubiy Afrikaga qarshi oʻyinda chap qanotda 3:1 hisobida magʻlub boʻldi.

Nouhou Kamerun terma jamoasidagi debyutini 2017-yilning 11-noyabrida Zambiya bilan 2018-yilgi jahon chempionati saralashida 2:2 hisobida oʻtkazdi.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Xalqaro

## Yutuqlari
**Seattle Sounders FC**

* MLS kubogi: 2019-yil
* KONKAKAF Chempionlar ligasi: 2022-yil

**Kamerun**

* Afrika millatlar kubogi bronza: 2021-yil

**Individual**

* MLS All-Star: 2021-yil
* KONKAKAF Chempionlar ligasining eng yaxshi oʻyinchisi: 2022-yil

## Manbalar
Vitaliy Chexover

**Vitaliy Aleksandrovich Chexover** () (1908-yil 22-dekabrda tugʻilgan — 1965-yil 11-fevralda vafot etgan) — sovet shaxmatchisi. U shaxmat ustasi bo'lishidan tashqari pianinochi ham boʻlgan.
## Faoliyati
Oʻz faoliyatining boshida Chexover boshqa mualliflarning anʼanaviy tadqiqotlarini koʻpincha qayta koʻrib chiqdi. U ularni siyrakroq va tejamkor shaklga keltirishga harakat qildi, koʻpincha kamroq boʻlaklar bilan — shuning uchun taxtadagi pozitsiyaga emas, balki dolzarb muammoning oʻziga eʼtibor qaratdi. Keyinchalik u oʻziga xos uslubni topdi va bir qator oʻziga xos, mustaqil shaxmatshunoslik va muammolarni yechimini yaratdi. 1936-yildan boshlab Chexover 160 dan ortiq oʻyin oxiri tadqiqotlarini nashr etdi. U ritsar endgames boʻyicha taniqli mutaxassis hisoblanadi va bu borada bir nechta kitoblar yozgan. Bazi kitoblarni rossiyalik grossmeyster Yuriy Averbakh kabi hammualliflar bilan yozgan.

1947—1965-yillarda u shaxmat kompozitsiyasi boʻyicha Sovet Ittifoqi chempionatida qatnashgan. Chexover ikki marta SSSR sport ustasi unvonini oldi. 1956-yilda u FIDE tomonidan shaxmat kompozitsiyalari boʻyicha xalqaro hakam unvoniga sazovor boʻldi va 1961-yilda FIDEning *shaxmat kompozitsiyalari boʻyicha xalqaro ustasi* unvonini oldi.

Chexover, shuningdek, juda muvaffaqiyatli shaxmatchi boʻlib, 1950-yilda birinchi marta joriy etilganida Xalqaro usta unvoniga sazovor boʻlgan. Turnir gʻalabalari orasida 1937-yil va 1949-yillarda Leningrad shahar shaxmat chempionatidagi gʻalaba ham bor. 1944-yilda shaxmat boʻyicha Oʻzbekiston chempionatida gʻolib chiqdi.

Sitsiliya mudofaasining bir varianti uning nomi bilan atalgan: 1. e4 c5 2. Nf3 d6 3. d4 cxd4 4. Qxd4.

## Kitoblari

* 
* 

## Manbalar
Oltintepa (Toshkent shahar, Mirzo Ulugʻbek tumani)

**Oltintepa** – arxeologik yodgorligi Toshkent shahri, Mirzo Ulugʻbek tumani, Lomonosov koʻchasida joylashgan qadimiy manzilgoh. Katta mustahkam hududga ega boʻlgan aholi punkti. Chirchiq daryosining oʻng qirgʻogʻida, shaharning sharqiy chekkasida Qorasuv kanalining oʻng qirgʻogʻida joylashgan.

## Tavsif
Oltintepaning manzilgohi 1927-yilda Nikolay Guryevich Mallitskiy tomonidan „mauza“ nomi bilan eslab oʻtilgan. Oʻlchamlari, tavsifi va bogʻliq sanalar yoʻq. 1957-yilda yodgorlik arxeolog Yuriy Fedorovich Buryakov tomonidan tekshirilgan. Oʻrganilgan materiallar milodiy IV—VII va X—XIV asrlarga toʻgʻri keladi. Oltintepeda hali yirikroq arxeologik qazishmalar olib borilgani yoʻq. Hozirda arxeologik yodgorlik yopiq hudud.

## Xavfsizlik
Yodgorlik davlat mulki hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi „Moddiy madaniy meros obʼyektlarining milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida“gi 846-son qarori asosida davlat muhofazasida.

## Boshqa maʼlumotlar
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Arxeologiya instituti yetakchi ilmiy xodimi M. I. Filanovich Oltintepa aholi punkti emasligini tasdiqladi (qazish ishlari aholi punktining izlari yoʻqligini koʻrsatdi).

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-son „Moddiy madaniy meros ob’ektlari koʻchmas mulki milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida“gi qarori.
* Mallitskiy N. G. Toshkent mahallasi va mauza Sat. V. V. Bartoldning doʻstlari va muxlislari, Toshkent, 1927 yil.
* Buryakov Yu. F., Qosimov M. R., Rostovtsev O. M. Toshkent viloyati arxeologik yodgorliklari. Toshkent, 1973 yil.
* Toshkent ensiklopediyasi. Toshkent, 1983 yil.
O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan quruvchi

**Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan quruvchi —**  faxriy unvonini taʼsis etish toʻgʻrisidagi qonun 1996-yil 27-dekabrdagi 365-I-son qaroriga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolandi.

## Tavsifi
Koʻrak nishoni diametri 30 millimetrli doira shaklida boʻladi va 925 probali kumushdan tayyorlanadi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.

Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida qurilish maydoni, pastki oʻng chekkasida dafna novdasi tasvirlangan. Nishonning aylanasi boʻyicha „Xizmat koʻrsatgan quruvchi“ degan yozuv joy olgan.

Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.

Tasvirlar va yozuv qabariq.

Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi.

## Faxriy unvon bilan taqdirlash tartibi
„Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan quruvchi“ faxriy unvoni qurilish, montaj va loyiha tashkilotlarining, ilmiy-tadqiqot va boshqa muassasalarning respublikada qurilishni va qurilish industriyasini rivojlantirishda alohida xizmat koʻrsatgan xodimlariga beriladi.

## Faxriy unvon bilan taqdirlangalar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1994-yil 28-fevral, PF-773-son farmoniga koʻra quyidagi shaxslar „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan quruvchi“ faxriy unvoni taqdirlandi.

Prezidentning tegishli farmoni bilan Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining oʻttiz yilligi munosabati bilan Toshkent shahri hokimi Jahongir Ortiqxoʻjayev „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan quruvchi“ faxriy unvoni bilan taqdirlandi.

## Manbalar
Xolbektepa (Toshkent viloyati, Boʻstonliq tumani)

**Xolbektepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XI—IX asrlar. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Xolbektepa qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
Stefan Savić

**Stefan Savich** (; 1991-yil 8-yanvarda, Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasida tugʻilgan) – chernogoriyalik professional futbolchi, Turkiya Superligasining Trabzonspor klubi va Chernogoriya terma jamoasida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.

Mojkovacda tugʻilgan Savić oʻz faoliyatini mahalliy Brskovo klubida boshlagan. Professional shartnomasini ikl bor BSK Borcha jamoasi bilan imzolagan, keyinchalik esa Partizan jamoasiga oʻtgan. Stefan „Partizan“ klubi tarkibida Serbiya chhempionligi va kubogini qoʻlga kiritgan. 2011-yilgi mavsum avvalida esa 6 million funt sterling evaziga „Manchester Siti“ klubiga oʻtgan va u yerda dastlabki va yagona mavsumida Premyer-liga chempionligini qoʻlga kiritgan. 2012-yilda Italiyaning Fiorentina klubiga koʻchib oʻtgan. Fiorentina klubi tarkibida uch mavsumda 100 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan. 2015-yilda Atletiko Madrid bilan shartnoma imzolagan. Atlético jamoasi bilan 2016-yilgi UEFA Chempionlar Ligasi finaliga chiqqan, 2018-yilda UEFA Yevropa Ligasi va UEFA Superkubogini qoʻlga kiritgan va 2021-yilda esa La Ligada gʻolib chiqqan.

2010-yildan beri Chernogoriya terma jamoasining tarkibida muntazam ishtirok etib keladi va 70 dan ortiq oʻyin oʻtkazib, toʻqqizta gol urgan.

## Futbolchilik faoliyati
Chernogoriya uchinchi ligasidan „Brskovo“ jamoasi tarbiyalanuvchisi. U professional faoliyatini „Borcea“ jamoasida boshlagan, u yerda ikki mavsum yoshlar jamoasida oʻynagan. 2010/11-yilgi mavsumda „Partizan“ tarkibida u Serbiya chempioni va Serbiya kubogi sohibiga aylangan.

2011-yilning 6-iyulida "Manchester Siti" rasmiy ravishda Stefan Savichni sotib olgani haqida xabar berilgan edi, bu transfer baʼzi maʼlumotlarga koʻra, taxminan 10 million funtga baholangan. Savich bir yildan soʻng „Fiorentina“ himoyachisi Matiya Nastashichni Manchesterga koʻchirish kelishuvi doirasida klubni tark etgan.

2015-yilning 21-iyulida u 12 million yevro evaziga Madridning „Atletiko“ klubiga oʻtgan.

### Terma jamoada
Savich Chernogoriya terma jamoasidagi debyutini 2010-yilning 11-avgustida Shimoliy Irlandiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida oʻtkazdi. 2011-yil 10-avgustda Albaniyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida ikkita gol kiritishga erishgan va bu uning terma jamoadagi ilk gollari boʻlgan.

## Faoliyat statistika

### Klub

### Xalqaro

: *2025-yil 6-iyunda oʻynalgan oʻyinlar holatiga koʻra: Chernogoriya hisobi birinchi oʻrinda koʻrsatilgan, ballar ustuni Savichning har bir golidan keyingi hisobni aks ettiradi*.

## Manbalar
Bolalar oʻrtasidagi Eurovision qoʻshiq tanlovining gʻoliblar roʻyxati

"The Junior Eurovision" qoʻshiq tanlovi — Yevropa teleradioeshittirish ittifoqiga aʼzo mamlakatlar oʻrtasida har yili 9 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan (2003—2006-yillarda 8 va 15, 2007—2015-yillarda 10 va 15) yoshdagi bolalar uchun oʻtkaziladigan tanlovdir. Ushbu o'smirlar tanlovi 2003-yilda debyutidan beri har yili efirga uzatib kelinadi va 1956-yilda debyutidan beri dunyodagi eng uzoq davom etgan teledasturlardan biri bo'lgan "Eurovision qo'shiq tanlovi"ga asoslanadi. Tanlov g'olibi uning tarixi davomida ko'plab ovoz berish usullaridan foydalangan holda aniqlanib kelinadi; Bularning markaziga hakamlar hay'ati yoki ommaviy ovoz berish orqali berilgan ballar beriladi. Eng ko'p ball to'plagan mamlakat g'olib deb e'lon qilinadi.

"Junior Eurovision" qoʻshiq tanlovida gʻolib chiqish gʻolib sanʼatkor(lar)ga xalqaro karyerasini boshlash yoki davom ettirish orqali muvaffaqiyat va reklamasidan foydalanish imkoniyatini beradi. Junior Eurovision'dan ba'zi san'atkorlar o'z karyeralarida keyinroq Evrovidenie qo'shiq tanlovi milliy tanlov finallarida ishtirok etishadi. Opa-singil Tolmachevylar "Vesenniy jazz" (inglizcha: Spring Jazz, kirillcha: Весенний джаз) 2006-yilgi Junior Eurovision qo'shiq tanlovida g'olib bo'lganidan keyin Eurovision 2014 qo'shiq tanlovida qatnashgan (va 7-o'rinni egallagan) ikkinchi ishtirokchi sanaladi.

## Yillariga ko'ra g'oliblar

## Til bo'yicha shartlar
Tanlov 2003-yilda boshlanganligi tufayli raqobatlashayotgan barcha millatlar vakillik qilayotgan mamlakatning milliy tilida (yoki milliy tillarida) kuylashlari kerak, qoʻshiqlarning kamida 60 foizi mamlakatning milliy tilida boʻlishi belgilangan.

## Manbalar