open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ahmet Refik Altınay

**Ahmet Refik Altınay** (1881 — 1937) — turk tarixchisi, akademik, yozuvchi va shoir boʻlib, Birinchi jahon urushidan keyin Dorilfununda tarixdan maʼruzalar oʻqigan.

## Hayoti
Altınay Vishnezade boshlangʻich maktabi, Beşiktaş harbiy oʻrta maktabi va Kuleli harbiy maktabida oʻqigan. 1889-yilda u sinfini aʼlo baholar bilan tamomlagan va harbiy xizmatga kirgan, oxir-oqibatda kapitan unvonigacha koʻtarilgan. Yosh leytenant boʻlganida, Altınayni frontga yuborish oʻrniga unga oʻqituvchilik vazifalari topshirilgan. Toʻrt yil davomida u Toptaşı va Soğukçeşme harbiy oʻrta maktablarida geografiyadan dars bergan. 1902-yilda u fransuz tili oʻqituvchisi, 1908-yilda esa tarix oʻqituvchisi boʻlgan. 1918-yilda Altınay Istanbul Dorilfununida tarixdan dars bera boshlagan va keyingi yili Turkiya tarix professori etib tayinlangan.

Birinchi jahon urushidan keyin Ahmet Refik urush davridagi qirgʻinlar haqida hikoya qiluvchi *Ikki qoʻmita ikki qatl* (*İki Komite iki Kitâl*) asarini yozdi. Refik har ikki tomon sodir etgan qirgʻinlar haqida yozsa-da, u armanlarga qarshi qaratilgan qirgʻinlarni turk hukumati tomonidan „armanlarni yoʻq qilish“ga urinish boʻlgan, degan xulosaga keladi.

Keyingi yillarida Altınay Turkiya tarixi qoʻmitasida ishlagan va 1924-yildan 1927-yilgacha uning raisi sifatida faoliyat yuritgan. 1932-yilda Altınay Birinchi tarix konferensiyasida qatnashgan. Altınay 1933-yilda Dorilfunundan boʻshatilgan. U 1937-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Norape laticosta

**Norape laticosta** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1910-yilda Harrison Gray Dyar Jr. tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Meksikaning Guerrero hududida uchraydi.
## Manbalar
Norape discrepans

**Norape discrepans** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1860-yilda Hans Daniel Johan Wallengren tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Altüst

***Altüst*** choraklik siyosiy jurnal boʻlib, Turkiyada nashr etiladi. Jurnal ilk bor 2011-yil 1-aprelda nashr etilgan. Uning pozitsiyasi sotsialistik.

## Tahrir hayʼati aʼzolari va mualliflar
* Şenol Karakaş
* İbrahim Sediyani
* Doğan Akhanlı
* Roni Margulies

## Manbalar

## Havolalar
* Jurnalning rasmiy veb sayti
Adam Sanat

***Adam Sanat*** — 1985-yilda Istanbul shahrida „Adam“ nashriyoti tomonidan tashkil etilgan va 2005-yil oʻrtalarigacha nashr etilgan turk adabiy jurnali. Jurnal koʻplab mashhur turk yozuvchilari va shoirlarining asarlarini chop etgan. Uning muharrirlaridan biri boʻlgan turk shoiri Turgay Fisheksi 2006-yilda *Sözcükler* nomli adabiy nashrni tashkil etgan.

## Manbalar
Norape arietina

**Norape arietina** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1927-yilda Walter Hopp tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Gayana hududlarida uchraydi.
## Manbalar
AnaBritannica

***AnaBritannica*** — ensiklopediya boʻlib, Ana Publishing House tomonidan 1986-yil 5-noyabrdan boshlab Turkiyada nashr etila boshlagan. U haftalik 64 betlik fashikullar koʻrinishida toʻrt yil davomida chop etish uchun moʻljallangan boʻlib, yakuniy fashikul nashr etilgach, jami 14 400 betdan iborat boʻlishi rejalashtirilgan edi. Uning tuzilishi va tahririyati Encyclopædia Britannica Inc. bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan. Fashikullar dizaynini Bülent Erkmen tayyorlagan.

*AnaBritannica* *Encyclopædia Britannica [[Micropædia]]*siga asoslangan boʻlib, taxminan 120 000 ta maqola va 20 000 ta tasvirni oʻz ichiga oladi. U shuningdek, *Encyclopædia Britannica* oʻzining avvalgi maqolalarini tuzatish manbasi sifatida foydalangan boʻlgan Sharqiy yarimshar uchun yozilgan taxminan 30 000 ta maqolani oʻz ichiga oladi.

*AnaBritannica*ning uchinchi fashikulu musodara qilingan va ensiklopediya davlat birligiga zid harakat qilganlikda ayblanib sudga tortilgan. Ishlar oqlov hukmi bilan yakunlangan va keng jamoatchilikning qoʻllab-quvvatlashiga sabab boʻlgan.

Oʻtmishda baʼzi turk gazetalarida yigʻilgan kuponlar evaziga ushbu ensiklopediya sovgʻa sifatida berilgan.

## Manbalar
Atlas (jurnal)

***Atlas*** har oylik chiqadigan mashhur turk jurnali boʻlib, unda geografiya va atrof-muhitdan tortib tarix va madaniyatgacha boʻlgan mavzularni yorituvchi kuchli fotografik va boshqa tasviriy materiallar berib boriladi.

## Tarixi
*Atlas* jurnali 1993-yil aprel oyidan beri nashr etiladi. Jurnal Doğan Media Group (Doğan Holding) tarkibiga kiradi. Nashriyotchisi — Doğan Burda Rizzoli. Bosh ofisi Istanbul shahrida joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
* ''Atlas'' jurnali veb sayti
Norape cana

**Norape cana** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1907-yilda Paul Dognin tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Kolumbiya hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Norape argyrorrhoea

**Norape argyrorrhoea** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1825-yilda Jacob Hübner tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Argentina, Trinidad, Braziliya, Gayana, Venesuela, Paragvay, Panama, Kosta-Rika va Meksika hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Norape plumosa

**Norape plumosa** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1877-yilda Arthur Gardiner Butler tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Kosta-Rika, Panama va Amazonka hududlarida uchraydi.

## Kenja turlari
**Norape plumosa plumosa* 
**Norape plumosa angustior* Hopp, 1927 
**Norape plumosa biacuta* Hopp, 1927 
## Manbalar
Vladimir Altuxov

**Vladimir Borisovich Altuxov** (; 1950-yil 9-fevralda tugʻilgan) — sovet futbolchisi, yarim himoyachi va himoyachi pozitsiyalarida oʻynagan.

## Futbolchilik faoliyati
Altuxov Chimkentning „Metallurg“ klubining yoshlar maktabi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. Asosiy jamoa tarkibida 1968-yildan 1970-yilgacha jamoada oʻynagan. Vladimir SKA Rostov-na-Donu (1971—1972-yillarda faoliyat olib borgan, 1972-yil aprel-may oylarida SSSR Oliy ligasida uchta oʻyin oʻtkazgan) va Toshkentning Paxtakor (1973) jamoalarining oʻrinbosar jamoalarida oʻynagan.

1973-yil yozida Olmaotaning „Qayrat“ klubiga koʻchib oʻtgan. Qayrat jamoasi tarkibida Oliy ligada (1973—1974) 32 ta oʻyinda (1 ta gol urgan) va Birinchi ligada esa (1975) 22 ta oʻyinda maydonga tushgan. Vladimir SSSR Ikkinchi ligasida ishtirok etgan Tselinnik Tselinograd jamoasida bir yarim mavsum (1976—1977) oʻynagan. 1977-yil avgustidan SSSR Oliy ligasi ishtirokchisi Qayrat jamoasida bir yarim mavsum davomida 24 ta oʻyinda (1 ta gol urgan) ishhtirok etgan. U ikkinchi ligada Tselinnik (1979) va Sement Novorossiysk (1980—1983) jamoalarida oʻynagan.

### Futboldan keyingi faoliyati
Altuxov ANO „Milliy futbol jamoasi zaxiralarini tayyorlash boʻyicha Janubiy universitet markazi“ (Sochi) direktori lavozimida ishlagan.

## Manbalar

## Havolalar
* Vladimir Altuxov Footballfakts.ru saytida
Seniye Xonimsulton

**Seniye Xonimsulton** (; 1843-yil 3-oktyabr — 1913-yil 10-dekabr) — Usmoniylar malikasi, Atiye Sulton va Ahmad Fethi poshoning qizi, sulton Mahmud II ning nabirasi.

## Hayoti
Seniye Xonimsulton 1843-yil 3-oktyabrda tugʻilgan. Uning otasi Ahmad Fethi posho rodoslik Hofiz Ahmad ogʻa va Soliha xonimning oʻgʻli, onasi Atiye Sulton esa sulton Mahmud II va Pervizfelek Kadinning qizi boʻlgan. Seniyening Feride Xonimsulton ismli oʻzidan 3 yosh kichik tugʻishgan singlisi boʻlgan. Otasining birinchi nikohidan Mehmed Besim bey va Jamila Sultonga (sulton Abdulmajid I ning qizi) uylangan Damat Mahmud Jaloliddin posho ismli oʻgʻillari hamda Ferdane xonim, Saliha Yagona xonim va Emine Güzide xonim ismli qizlari boʻlgan.

Onasi 1850-yilda vafot etgach, Seniye va Feride Emirgandagi onasining saroyiga egalik qilgan. Atiyenining Arnavutköydagi saroyi esa imperiyaga tashrif buyuradigan mehmonlarga ajratilgan. Keyinroq Emirgandagi saroy Misr hokimiga berilgan, ularning ikkisiga esa Rizo posho villasidan joy ajratilgan. Soʻngra Seniye va Feride Arnavutköydagi saroyga egalik qila boshlashgan.

1860-yilda Seniya Eyüp saroyida Mustafo Nuri poshoning oʻgʻli Hüseyin Hüsnü poshoga turmushga chiqqan. Ularning bir oʻgʻli boʻlgan. Eri 1899-yilda vafot etgach, Seniye beva qolgan. Istanbul va uning atrofidagi jamoalarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida 1877-yilda tashkil etilgan „Usmoniylar Hilol-i Ahmar jamiyati“ doirasida 1912-yilda „Ayollar uchun Hilol-i Ahmar markazi“ tuzilgan. Jamgʻarma aʼzosi sifatida Seniye har yili jamgʻarmaga 1500 *kuruş* berishga majbur edi.

Seniye Xonimsulton 1913-yil 10-dekabrda vafot etgan va Istanbuldagi Yahyo afandi qabristoniga dafn qilingan.

## Farzandlari
Seniye Xonimsultonning bir oʻgʻli boʻlgan:
* Abdülkemir posho, uning ikki qizi boʻlgan:
** Fahire xonim
** Radiye xonim

## Mukofotlari
* Usmon uyi ordeni

## Nasabi

## Manbalar
Katta Anvar masjidi

**Katta Anvar masjidi** (, ), shuningdek, **Al-Anvar masjidi** yoki oddiygina **Anvar masjidi** deb ham ataladi, — Addis-Abebaning Arada tumanidagi Merkato hududida joylashgan masjid. U Addis-Abebadagi eng katta va eng qadimiy masjid hisoblanadi. Masjid italyanlar tomonidan -yilda qurilgan va pudratchiga toʻlanmay qolgan 16 000 *birr*ni qoplash uchun musulmonlar mablagʻ yigʻib, qurilishni yakunlashda yordam berganlar.

## Umumiy koʻrinishi
Katta Anvar masjidi Addis-Abebaning Arada tumanidagi Merkato hududida joylashgan. U italiyan hukumati tomonidan -yilda qurilgan. Masjid Addis-Abebadagi eng katta va eng qadimiy masjidlardan biridir. Masjidning oq va yashil ranglar bilan bezatilgan oʻziga xos meʼmorchiligi bor.

Italyanlar qurilishni tugatmay ketib qolgach, musulmonlar qurilishni davom ettirish uchun mablagʻ toʻplashgan. Qurilish tugallangach, pudratchiga 16 000 ETB toʻlanmay qolib, bu sud qarori bilan masjidning bir necha kunga yopilishiga olib kelgan. Keyinchalik bir shaxs qarzni qoplagach, masjid qayta ochilgan.

Roʻza oylarida minglab odamlar masjid hovlisida toʻplanadilar va erkaklar masjid ichida atir tutatqi (xushboʻy tutatqi) olib yurishlari mumkin. Koʻchma minbar oq tashqi devorlar va gumbazlarni koʻtarib turgan yashil ustunlarning oʻrtasiga qoʻyiladi; bular masjidning koʻrkam old qiyofasini hosil qiladi.

## Eʼtiborga molik voqealar
1995-yil 21-fevral kuni Efiopiya Islom ishlari Oliy Kengashining oʻsha paytdagi ikkinchi raisi tarafdorlari bilan politsiya oʻrtasida zoʻravonlik toʻqnashuvi yuz berib, natijada musulmon elitasining 40 nafar aʼzosi hibsga olingan va 9 kishi halok boʻlgan. Bu hodisa musulmon aholisi orasida katta hayrat va tashvish uygʻotdi va 1991-yildan beri chiqib kelayotgan bir qator islomiy davriy nashrlar toʻxtab qoldi. 1995-yil oxiri va 1996-yil boshlarida islomga oid diniy va dunyoviy mavzular hamda tegishli gʻoyalarni oʻz ichiga olgan, amxar tilida chiqadigan sakkizta tabloid nashr qilingan edi. Bu gazetalar tarqatilishi musulmonlar hamjamiyati orasida bahs-munozaralarga sabab boʻldi; ular amxarcha matbuot nashrlari musulmon madaniyatini shakllantirishi mumkinligiga ishonishgan.

2015-yil 11-dekabrda kechki namoz paytida granata hujumi sodir boʻlib, hukumat maʼlumotiga koʻra, oʻn kishi yaralangan. Axborot vaziri Getachev Reda hujum boʻyicha tergov olib borilayotganini va hokimiyat organlari hali aniq xulosaga kelmaganini maʼlum qilgan.

## Yana qarang

* Efiopiyada Islom
* Efiopiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Elena Marinucci

**Elena Marinucci** (1928-yil 18-avgustda tugʻilgan — 2023-yil 31-martda vafot etgan) — italiyalik huquqshunos, oʻqituvchi va siyosatchi. Italiyada ajrimni qonuniylashtirishni qoʻllab-quvvatlash maqsadida siyosatga kirib kelgan. „Pushti kvotalar“ deb ataluvchi tizimni ilgari surgan, bu tizim ayollarning turli sohalarda teng va yetarli darajada ishtirok etishini taʼminlashga qaratilgan. Yevropa parlamenti aʼzosi hamda Italiya senatori boʻlib faoliyat olib borgan.

## Hayoti
Elena Marinucci 1928-yilda Italiyaning L'Aquila shahrida dunyoga kelgan va shu yerda taʼlim olgan. U huquq sohasini oʻrganish maqsadida Rim universitetiga borgan, shundan keyin huquqshunoslik amaliyoti bilan shugʻullangan. 1951-yilda Marinucci siyosatchi va huquqshunos, oʻzining hamkasbi Nello Marianiga turmushga chiqqan va bir necha yil davomida erining advokatlik idorasida ishlagan. 1965-yildan 1987-yilgacha esa L’Aquiladagi savdo-texnika institutida huquq fanidan oʻqituvchi boʻlib faoliyat yuritgan.

Italiyada ajrimni qonuniylashtirish taklif qilinganda bu narsa katta bahs-munozaraga sabab boʻlgan. 1970-yilda Loris Fortuna va Antonio Baslini qonunni oʻzgartirishga qaror qilgan. Ularning taklifi siyosiy qoʻllab-quvvatlovga erishgan, biroq bunga Xristian-demokratik partiyasi qarshi chiqqan. U Ayol huquqshunoslar ittifoqiga aʼzo boʻlib, ajrashish toʻgʻrisidagi qonunni qoʻllab-quvvatlovchi namoyishlar davomida siyosiy faollikka kirib kelgan. Marinucci oʻshanda ularning taklifini qoʻllab-quvvatlashda juda faol ishtirok etgan. Italiyada ajrimni qonuniylashtiruvchi va tartibga soluvchi qonun 1970-yil 1-dekabrda qabul qilingan va ushbu qonun „Fortuna–Baslini qonuni“ nomi bilan tanilgan.

Rimga koʻchib oʻtgach, feministik muhitga yaqinlashgan. 1973-yilda Dacia Maraini tomonidan tashkil etilgan Teatro della Maddalena guruhiga qoʻshilgan va oʻn yillik oxirlarida „Lega delle donne per il socialismo“ (Sotsializm uchun ayollar ligasi) tashkilotiga asos solgan.

Bosh vazir Bettino Craxi Marinuccining fazilatlarini eʼtirof etgan va u 1980-yillar davomida Marinucci Bettino Craxining partiyasi doirasida ayollar yetakchisiga aylangan. 1984-yilda u bosh vazir idorasi huzuridagi Teng imkoniyatlar boʻyicha milliy qoʻmita prezidenti boʻlib faoliyat olib borgan va ayollar manfaatlarini qoʻllab-quvvatlovchi qonunlarga oʻzgartirishlar ishlab chiqish va ularni koʻrib chiqish uchun taqdim etishga harakat qilgan.

1994-yilda Marinucci Partito socialista italiano nomidan Yevropa parlamentiga vakil etib saylangan. U parlament ichidagi Yevropa sotsialistlari partiyasi guruhiga qoʻshilgan. Italiyadagi sotsialistik partiyalar bilan siyosiy yaqinligi oʻzgargan boʻlsa-da, 1999-yilgacha shu guruh aʼzosi boʻlib qolgan.

2017-yilda Anna Maria Isastia Marinucci bilan oʻtkazgan biografik suhbatlarini chop etgan. Marinucci 2023-yilda 94 yoshida Rimda vafot etgan.

## Manbalar
Norape cornuta

**Norape cornuta** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1927-yilda Walter Hopp tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Ekvador hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Muhammad al-Amin masjidi (Bayrut)

**Mohammad Al-Amin masjidi** (), shuningdek, **Koʻk masjid** deb ham ataladi, balandligi 72 metr boʻlgan, minoralar tomi 65 metr balandlikda, asosiy gumbaz uch qismi 48 metr, uning tomi 42 metr boʻlgan sunnaviy masjid boʻlib, Livanning Bayrut shahri markazida joylashgan.

19-asrda bu yerda bir zaviya qurilgan. Eski zaviyaga tutash yetarli yer maydonini qoʻlga kiritish boʻyicha oʻn yillik tayyorgarliklar yakunda yangi masjid qurilishiga olib kelgan. Masjid 2008-yilda ochilgan boʻlib, Avliyo George Maronit sobori yonida joylashgan.

## Tarixi
19-asrda bu yerda shayx Abu Nasr al-Yofi nomi bilan atalgan zaviya qurilgan. Abu Nasr bozorlari (Souk Abu Nasr) ham shu hududda joylashgan boʻlib, 1975-yilgacha zaviya bilan birga faoliyat koʻrsatgan.

2020-yil 4-avgustda masjid Bayrut portidagi portlashlar oqibatida jiddiy shikastlangan. Uning lyustralari va derazalari chilparchin boʻlib ketgan, pol esa siniq oynalar bilan qoplangan edi.

## Qurilish va meʼmoriy yechim
Livan fuqarolar urushi tugaganidan koʻp oʻtmay, marhum bosh vazir Rafiq Haririyning xayriyasi evaziga Muhammad al-Amin masjidining poydevori 2002-yil noyabr oyida qoʻyildi. Haririy 2005-yil 14-fevralda suiqasd qurboni boʻlgan va uning jasadi Bayrutdagi Shahidlar maydoni hududida, masjid yoniga dafn etilgan. Masjid Haririyning dafn marosimi uchun ham foydalanilgan.

Masjid qurilishi vaqtida arxeologlar sharq-gʻarb yoʻnalishidagi asosiy Rim koʻchasining (Decumanus Maximus) bir qismini, uning yoʻl qoplamasi va ustunlarini aniqladilar. Masjid uchun ilk tosh qoʻyilgach, 2003-yilda birinchi beton quyildi. 2005-yilga kelib masjid meʼmorchilik inshootlari qad rostlay boshladi va 2008-yilda masjid ochildi.

Azmiy Faxuriy tomonidan usmonli turk meʼmorchiligi uslubiga yaqin shaklda loyihalashtirilgan ushbu masjidda bir vaqtning oʻzida 6 400 nafargacha ibodat qiluvchi sigʻadi. Muhammad al-Amin masjidida beshta gumbaz boʻlib, ularning barchasi och koʻk plitalar bilan qoplangan. Ichki bezaklarda naqshinkor shiftlar va gumbaz doirasi mavjud. Lyustraga oʻxshash bezak mehrob qarshisida osilib turadi.

## Gallereya

Mohamad al amin mosque ceiling - panoramio.jpg|Shift ichki qismi
Mohammed-al-amin-moschee beirut.jpg|Muhammad al-Amin masjidining ichki qismi, gumbazlar ichki tuzilishini koʻrsatilgan.
2004 Beirut 77933125.jpg|2004-yilda qurilayotgan Muhammad al-Amin masjidi.
Beyrouth vue aérienne.jpg|Muhammad al-Amin masjidini koʻrsatuvchi panorama.


## Yana qarang

* Livanda Islom
* Livandagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Norape cretacea

**Norape cretacea** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1922-yilda Walter Hopp tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Al-Attor masjidi

**Al-Attor masjidi** () sunniy islom jome masjidi, Livanning Shimoliy gubernatorligidagi Tripolining Eski shahridagi Bob al-Hadidda joylashgan. Masjid Mamluk davrida, milodiy 1350-yilda qurilgan.

Masjid oʻzining noodatiy reja tuzilishi bilan mashhur, ichki qismi boshqa maʼlum boʻlgan hech bir masjid turiga oʻxshamaydi, shuningdek, Tripoli manzarasining ajralmas qismi boʻlgan kvadrat shaklli minorasi va shahardagi eng baland mamluk minorasi bilan tanilgan. 2022-yil holatiga koʻra, ushbu maskanda arxeologik qazishmalar davom etar edi, shu bilan birga u hanuz sunniy musulmonlar uchun faol ibodat joyi va sayyohlik maskani sifatida xizmat qilmoqda.

## Tarixi
Al-Attor masjidi tarixi bahsli, biroq keng tarqalgan fikrga koʻra, bu joy ilgari salibchilar cherkovi boʻlgan, degan daʼvo birinchi marta *Ar-Rihla at-Taroblusiyya* sayohatnomasini yozgan olim Abd al-Gʻaniy an-Nabulsiy tomonidan ilgari surilgan. Cherkovdan masjidga aylanish jarayonining aniq mohiyati turlicha tarzda talqin qilinadi. Bir taxminga koʻra, masjid vayron qilingan cherkov xarobalari ustiga qurilgan, boshqa biriga koʻra esa omon qolgan salibchilar cherkovining binosi shunchaki masjidga aylantirilgan, yana bir taxmin esa bu bino hech qachon cherkov boʻlmagan, balki boshidanoq masjid sifatida bunyod etilganini taʼkidlaydi. Ehtimoliy cherkov tarixi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, bino masjid sifatidagi hikoyasi XIV asrda boshlanadi. Masjid ichidagi bitik uning bunyod etilgan sanasini milodiy 1350-yil deb koʻrsatadi. Masjidning barpo etilishi „al-Attor“ nomi bilan bogʻlangan badavlat atir-savdogar tomonidan qilinadigan vaqf xayriya (vaqf xayriya) orqali amalga oshirilgan, deb hisoblanadi. Masjid koʻpincha „Attorlar masjidi“ deb atalishiga qaramay, u atirfurushlar korporatsiyasi bilan bogʻliq boʻlmagan. Shuningdek, asoschining mamluk boʻlmagani taxmin qilinadi, bu esa Al-Attorni Tripolidagi birinchi no-mamluk masjidi qiladi. Masjid asos solinganidan keyin bir necha marotaba oʻzgartirish va taʼmirlardan oʻtgan va u Livandagi birinchi ilmiy arxeologik qazishmalar olib borilgan masjid boʻlgan.

## Arxitekturasi
Masjidga uchta kirish (portal) bor: sharqiy kirish — asosiy kirish, gʻarbiy kirish va shimoliy kirish. Inshootning markaziy qismini asosiy namozxonalar zali tashkil etadi (janubdan shimolga yoʻnalgan) boʻlib, u gumbazli tuzilishga olib boruvchi baraban tonoz bilan yopilgan. Sharqiy kirishdan namozxonalar zaliga olib boruvchi bir vestibyul va uning shimolida joylashgan tahorat xonasi mavjud. Janub tomonda asosiy namozxonalar zaliga tutash qibla devori joylashgan boʻlib, markazda minbar, sharqda esa mehrob joylashgan. Minora shimol tomonda joylashgan.

## Yana qarang

* Livanda Islom
* Livandagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 

## Havolalar
* 
*
Norape xantholopha

**Norape xantholopha** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1914-yilda Harrison Gray Dyar Jr. tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Panama, Gvatemala, Kolumbiya va Peru hududlarida uchraydi.
## Turlari
**Norape xantholopha xantholopha* 
**Norape xantholopha major* Hopp, 1927
**Norape xantholopha minor* Hopp, 1927 
## Manbalar
Norape walkeri

**Norape walkeri** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1877-yilda Arthur Gardiner Butler tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Meksikadan Amazonka hududigacha uchraydi.
## Manbalar
112 – Sie retten dein Leben

**112 – Sie retten dein Leben** — 2008-yil 25-avgustdan boshlab efirga uzatib kelinayotgan nemis teleseriali.

Shuningdek, quyidagi nomlar bilan ham tanilgan:

* "112 - Életmentők" — Vengriya
* "112 Emergency" — Avstraliya (norasmiy nom)

## Havolalar
*
Norape tener

**Norape tener** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1897-yilda Herbert Druce tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Meksika hamda AQShning janubi-g‘arbiy hududlarida, xususan Arizonaning janubi-sharqi va Nyu-Meksikoning janubida uchraydi.
## Manbalar
Al-Umariy katta masjidi

**Al-Umariy jome Masjidi** (), **Jome al-Kabir** nomi bilan ham tanilgan, Livanning Bayrut shahridagi markaziy tumanida joylashgan sunniy islom masjididir.

Binoning oʻzi qadimdan ibodat maskani boʻlib kelgan: dastlab rim maʼbadi boʻlgan, keyinchalik Vizantiya davrida rim cherkoviga aylantirilgan. 635-yilda, islomning ikkinchi xalifasi Umar ibn al-Xattob hukmronligi davrida qayta qurilib, uning sharafiga nomlangan, keyinchalik esa bu masjid zabt etilib, salibchilar cherkoviga aylantirilgan. Soʻngra Mamluk Misri tomonidan Bayrut fath etilgach, u yana masjidga aylantirilgan.

## Tarixi
Al-Umariy Jome Masjidi aslida xudo Yupiterga bagʻishlangan rim maʼbadi boʻlgan. Qadimgi Rim taʼsiri binoning ustunlari va poydevori kabi ayrim meʼmoriy unsurlarda koʻrinib turadi.

Vizantiya davrida bino murakkab mozaikalar va vizantiya uslubidagi meʼmoriy unsurlar bilan bezatilgan rim bazilikasiga aylantirilgan. 7-asrda bazilika masjidga aylantirilgan. 12-asrda, Bayrutdagi salibchilar istilosi davrida, masjid Avliyo Yuhanno cherkoviga aylantirilgan. Romanesk uslubidagi, uchta apsidali shunga oʻxshash cherkovlar Sur va Tartusda ham qurilgan boʻlib, ular rim ustunlaridek qayta ishlatilgan materiallardan foydalangan.

1291-yilda mamluklar Bayrutni soʻnggi salibchi davlatlaridan (1099–1291) tortib oldilar va islomiy fathdan soʻng cherkov yana masjidga aylantirildi. U ikkinchi xalifa nomi bilan Al-Umariy masjidi deb qayta nomlandi va „Jome al-Kabir“ yoki Katta masjid nomi bilan mashhur boʻldi. Uning mamluk uslubidagi peshtoqi, gumbazlari va minoralari 1350-yilda qoʻshilgan boʻlib, sobiq cherkovning vizantiya uslubidagi izlari aks etadi.

Livan fuqarolar urushi davrida qattiq zarar koʻrgan masjidning taʼmiri 2004-yilda yakunlangan, ishlarga Yusuf Haydar rahbarlik qilgan.
## Yana qarang

* Livanda Islom
* Livandagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Norape puella

**Norape puella** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1855-yilda Francis Walker tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Norape rothschildi

**Norape rothschildi** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1927-yilda Walter Hopp tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Peru hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Abenteuer Airport

**Abenteuer Airport** — 1990-yilda efirga uzatilgan nemis teleseriali. Mavzusi aeroport sarguzashtlari haqidagi bo‘lib, 12 ta epizod ishlab chiqarilgan.

## Havolalar
*
Afgʻonistonda taʼlim

**Afgʻonistonda taʼlim** — mamlakatdagi  va oliy taʼlim tizimini qamrab oladi. Mazkur soha Afgʻoniston taʼlim vazirligi hamda  tomonidan tartibga solinadi. 2021-yil holatiga koʻra, Afgʻonistonda qariyb 10 million nafar oʻquvchi-talabalar va 220 000 nafar oʻqituvchi faoliyat yuritgan. Shunga qaramay, mamlakatda hamon yangi maktablar va malakali kadrlarga ehtiyoj yuqoriligicha qolmoqda.

2021-yil avgust oyida Tolibon hokimiyatga kelganidan soʻng, qizlar uchun oʻrta taʼlim olish taqiqlandi. Biroq ayrim provinsiyalarda qizlar uchun oʻrta maktablar hamon oʻz faoliyatini davom ettirmoqda. 2022-yil dekabr oyida Tolibon maʼmuriyati ayollar uchun oliy taʼlim olishni ham chekladi, bu qaror xalqaro hamjamiyat tomonidan keskin qoralandi. 2023-yil dekabrida BMT barcha yoshdagi qizlarning diniy maktablarda tahsil olishi mumkinligi haqidagi xabarlarni oʻrganishga kirishdi. 2024-yil noyabr holatiga koʻra, mamlakatning ayrim hududlarida ayollarga diniy taʼlim maskanlarida stomatologiya va hamshiralik kabi yoʻnalishlarda oʻqishga ruxsat berilgan.

Taʼlim vaziri ning maʼlumotlariga koʻra, Afgʻonistondagi 20 000 ta rasmiy maktabning 9 000 tasi yaroqsiz holatda, 5 000 tasining binosi mavjud emas, qolgan 4 000 tasi esa kapital taʼmirlashga muhtoj. Mamlakatda majburiy taʼlim toʻqqizinchi sinfgacha etib belgilangan boʻlib, oʻquv yili ikki semestrdan iborat (martdan yanvargacha). 2021-yilgi hokimiyat almashinuvidan soʻng Afgʻoniston Islom Amirligi rasmiylari oʻsmir qizlar uchun oʻrta taʼlimni toʻxtatib qoʻydi.

2001-yilda Tolibon rejimi agʻdarilgach, taʼlim tizimida sezilarli ijobiy oʻzgarishlar kuzatilgan edi. 2001-yilda maktabga boruvchilar soni 1,2 million kishini (shundan 50 000 nafardan kamrogʻi qizlar) tashkil etgan boʻlsa, 2013-yilga kelib bu koʻrsatkich 8,2 millionga (3,2 million nafari qizlar) yetdi. 2017-yilda qizlarning maktabga jalb etilish darajasi 39% ni tashkil etdi (2003-yilda 6%). Savodxonlik darajasi 2001-yildagi 8% dan 2021-yilda 43% gacha koʻtarildi.

Afgʻonistondagi yirik universitetlar sirasiga Kobul universiteti, Kobul politexnika universiteti, Al-Beruniy universiteti, Kardan universiteti, Balx universiteti, Hirot universiteti, Nangarhor universiteti, Shayx Zayd universiteti, Qandahor universiteti, Bost universiteti, Paktiya universiteti, Qunduz universiteti, Badaxshon universiteti va Gʻazni universiteti kiradi. Afgʻoniston Amerika universiteti 2021-yildan buyon faoliyatini toʻxtatgan.

## Manbalar

## Havolalar
2030 – Aufstand der Alten

**2030 — Aufstand der Alten** — 2007-yil yanvar oyida efirga uzatilgan uch qismli nemis televizion mini-seriali. Demografiya yoki „demografik jinoyat“ haqidagi ushbu dokudramaga Jörg Lühdorff ssenariy yozgan va oʻzi rejissyorlik qilgan.

## Rollarda
* Bettina Zimmermann: Lena Bach
* Jürgen Schornagel: Sven Darow

## Havolalar
*
0137

**0137** — 1991-yildan 1994-yilgacha Premiere pullik telekanalida efirga uzatilgan nemis jonli tok-shousi.

## Yana qarang
* Germaniya teleseriallari ro‘yxati

## Havolalar
*
Adrian der Tulpendieb

**Adrian der Tulpendieb** — rejissyor Dietrich Haugk tomonidan suratga olingan va 1966-yilda efirga uzatilgan G‘arbiy Germaniya teleseriali. To‘liq rangli formatda efirga uzatilgan ilk serial bo‘lgan. Serial 6 ta epizoddan iborat bo‘lib, voqealar Otto Rombach romaniga asoslangan. Germaniyada rangli televideniyening rasmiy boshlanish sanasi 1967-yil 25-avgustga to‘g‘ri keladi. Serial keyinchalik ARD telekanalining kechki dasturida yana efirga uzatilgan.

## Havolalar
*
Madridlik Fotima

**Madridlik Fotima** — islomiy Ispaniyada (al-Andalus)  asr oxiri —  asr boshlarida yashagan deb taxmin qilinadigan arab musulmon astronomi va matematigi sifatida tilga olinadi.

Goʻyoki otasi astronom Maslama al-Majritiy boʻlgan va rivoyatlarga koʻra, u bilan birga bir nechta astronomik va matematik risolalar ustida ishlagan. Jumladan, Muhammad ibn Muso al-Xorazmiyning astronomik jadvallari bilan bogʻliq asarlar ham shu jumladan tilga olinadi.

U haqidagi eng ilk maʼlum maʼlumot 1924-yildagi „Enciclopedia Espasa-Calpe“ nashrida uchraydi. Tarixchilar esa uning haqiqatan mavjud boʻlgan-boʻlmaganini shubha ostiga olishgan.
## Taxminiy faoliyati

Madridlik Fotima taxmin qilinishicha,  asr oxiri va  asr boshlarida Qurtubada, Qurtuba xalifaligi davrida yashagan. Mashhur islomiy astronom va olim Maslama al-Majritiyning qizi deb aytiladi.

Unga nisbat beriladigan eng mashhur asar — „Fatima tuzatmalari“ deb ataluvchi astronomik va matematik risolalar toʻplami. Biroq, bu asarning hech bir nusxasi hozirgacha topilmagan. Shuningdek, otasi bilan birgalikda „Usturlob haqida risola“ asarini ham yozgan deb taxmin qilinadi; unda usturlobdan foydalanish usullari bayon etilgan deyiladi. Mazkur qoʻlyozma bugungi kunda ham Eskorial monastiri kutubxonasida saqlanayotgani haqida daʼvo qilinadi.

Aytishlaricha, otasiga Muhammad ibn Muso al-Xorazmiyning astronomik jadvallarini tahrirlash va moslashtirishda yordam bergan: fors quyosh taqvimini islomiy oy taqvimi bilan almashtirgan, shuningdek jadvallarni Qurtubaning geografik joylashuvi va uning meridianiga moslab tuzatgan. Ular, shuningdek, fors yil hisobini arab yil hisobiga oʻtkazishgan va Hijrat kunidagi sayyoralarning joylashuvini aniqlashgan deb aytiladi. Bundan tashqari, Ptolemeyning „Al-Majistiy“ asaridagi tutilishlar hisobidagi xatolarni tuzatishda ham yordam bergani haqida rivoyatlar mavjud.

Shuningdek, Fotimaga bir nechta zij (islomiy astronomik jadvallar toʻplami) asarlari ham nisbat beriladi. Bu asarlarda taqvimlar, sayyoralar efemeridlari, Quyosh va Oy harakati hamda quyosh va oy tutilishlari kabi mavzular yoritilgan deyiladi.

Astronomiyadan tashqari, arab, ispan, ibroniy, yunon va lotin tillarida gapira olgan, oʻqigan yoki yozgan deb taʼriflanadi.
## Tarixiyligi

Fotimaning tarixda haqiqatan mavjud boʻlgan-boʻlmagani bahsli masaladir. U haqidagi eng ilk maʼlum manba — 1924-yildagi Enciclopedia Espasa-Calpe nashridir.

Matematika tarixchisi Ángel Requena Fraile bu masala haqida shunday izoh beradi:

Bunday ulkan loyiha doirasida xatolar, mas’uliyatsiz shaxs yoki eʼtiborsiz koʻchiruvchi boʻlishi mumkin. Shuning uchun hujjatlashtirilmagan, boshqa manbalar bilan tasdiqlanmagan ayrim afsonalar paydo boʻladi. … Fotima bilan ham shunga oʻxshash holat. Hech qanday ishonchli yoki asl manba yoʻq.

Arabshunos, tarixchi va al-Andalus biografi Manuela Marín ham Fotimani Enciclopedia Espasa-Calpeda yaratilgan tarixiy toʻqima deb hisoblaydi. Uning fikricha, internetda va hatto 2009-yilda „Tarix yaratgan astronomlar“ nomli kalendarga kiritilishi kabi keyingi muhokamalar Espasa-Calpe maʼlumotlarining tanqidsiz takrorlanishi natijasidir.

## Manbalar
Norape undulata

**Norape undulata** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1912-yilda E. Dukinfield Jones tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Braziliya hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei 2-mavsum

**Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei 2-mavsumi** — 1997-yil 11-martdan 1997-yil 15-aprelgacha efirga uzatilgan.

## Rollarda
* Mark Keller - André Fux
* Erdoğan Atalay - Semir Gerkhan

### Doimiy
* Almut Eggert - Katharina Lamprecht

## Manbalar
Alice Schiavoni Bosio

**Alice Schiavoni Bozio** (1871-yil 12-mart — 1931-yil 24-yanvar) — italiyalik sufrajist. 1913-yilda asos solinganidan „*Attività Femminile Sociale*“ jurnalining direktori sifatida 1916-yilga qadar faoliyat olib borgan.

## Hayoti
Alice Bozio 1871-yil 12-mart kuni Florensiyada tugʻilgan. Familiyasi Schiavoni boʻlgan shifokorga turmushga chiqqan va eri bilan Rimga koʻchib oʻtgan. Shundan soʻng u ayollar masalalarida faol boʻla boshlagan. Italiya ayollari milliy kengashiga qoʻshilgan Schiavoni ayollarga saylov huquqi berilishi uchun harakat qilgan yuqori tabaqaga mansub ayollardan biri boʻlgan. Bu ayollar orasida, shuningdek, Sofia Bisi-Albini, Maria Grassi Koenen, Jacinta Martini Marescotti, Maria Montessori, Virginia Nathan, Maria Pasolini Ponti, Lavinia Taverna va Angelica Devito Tommasi kabi kishilar ham bor edi.

1913-yilda CNDI Italiya boʻylab ayollar masalalari ustida ishlayotgan turli guruhlar haqidagi maʼlumotlarni tarqatish maqsadida „*Attività Femminile Sociale*“ (Ayollarning ijtimoiy faoliyati) jurnalini yoʻlga qoʻygach, Schiavoni jurnal faoliyatining dastlabki uch yili davomida direktor sifatida faoliyat yuritgan. U, shuningdek, Birinchi Jahon urushi davrida qochqinlar uchun yuridik xizmat koʻrsatgan „*Associazione per la donna*“ tashkilotiga ham menejerlik qilgan. CNDI boʻlimi rahbarlaridan biri sifatida Schiavoni 1915-yilgi Gaagada boʻlib oʻtgan Xalqaro ayollar kongressida qatnashgan va soʻzga chiqqan italiyalik ayollardan biri boʻlgan.

Schiavoni 1919-yil 10-fevralda Parijda oʻtkazilgan Parij tinchlik konferensiyasiga parallel tarzda tashkil etilgan Ittifoqchilararo ayollar konferensiyasi delegatlaridan biri edi. Ushbu konferensiya ayollarga ilk bor xalqaro shartnomalar bilan shugʻullanuvchi tashkilot doirasida rasmiy ishtirok etish imkonini berdi. Schiavoni 10-aprel kuni Millatlar Ligasiga tarixiy taqdimot taqdim etgan delegatsiya tarkibida boʻlgan. 1921-yilda u boshqa ayollar bilan birga fohishalik boʻyicha tadqiqot olib borgan. Ularning maqsadi, Schiavoni „*Giornale della Donna*“ (Ayollar jurnali)da yozgan maqolasida eʼlon qilinganidek, fohishalikni tartibga solish tizimi ushbu sohada faoliyat yuritayotgan ayollarga nisbatan adolatsiz yoʻnaltirilganmi yoki yoʻqmi, shuningdek, bu tizim yetarli darajada sogʻliqni saqlash choralarini yoki umumiy nazoratni taʼminlayaptimi yoki yoʻqligini aniqlash edi, chunki ushbu faoliyatni qonuniylashtirish jarayonida mijozlarga nisbatan bir xil darajada eʼtibor qaratilmagan.

Alice Schiavoni Bosio 1931-yil 24-yanvarda Rimda vafot etgan. Vafotiga qadar CNDIda faol harakat olib borgan.

## Manbalar
Norape testudinalis

**Norape testudinalis** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1929-yilda Walter Hopp tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Kolumbiya hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Die Affäre Semmeling

**Die Affäre Semmeling** — 2002-yilda ZDF telekanalida efirga uzatilgan olti qismli nemis mini-seriali. Serialga Dieter Wedel rejissyorlik qilgan. Syujet kanslerlikka nomzod haqida boʻlib, bosh rolni Heinz Hoenig, uning maslahatchisi Sigi Semmeling rolini esa Stefan Kurt ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Norape virgo

**Norape virgo** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1877-yilda Arthur Gardiner Butler tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur AQShning janubiy Texas va Arizona hududlaridan Kolumbiyagacha tarqalgan.
## Manbalar
Norape vesta

**Norape vesta** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1892-yilda William Schaus tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Megalopyge xanthopasa

**Megalopyge xanthopasa** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1828-yilda Sepp tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Surinam va Fransiya Gvianasi hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Alarm in den Bergen

**Alarm in den Bergen** — 1965-yilda ZDF telekanalida efirga uzatilgan nemis triller teleseriali.

## Qismlar

## Manbalar

## Havolalar
*
Megalopyge trujillina

**Megalopyge trujillina** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1910-yilda Harrison Gray Dyar Jr. tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Meksika hududida uchraydi.
## Manbalar
Megalopyge vulpina

**Megalopyge vulpina** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1900-yilda William Schaus tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Braziliya hududlarida uchraydi.
## Manbalar
The Alaska Kid

**The Alaska Kid** — 1991-yilda efirga uzatilgan nemis-rus-polyak televizion mini-seriali. Syujeti Jack Londonning 1912-yildagi *Smoke Bellew* nomli qisqa hikoyalar to‘plamiga asoslangan. Serialga James Hill rejissyorlik qilgan.

## Episodes

## Manbalar

## Havolalar
*
Asmera katta masjidi

**Asmera katta masjidi**; shuningdek **Al-Kulafa ar-Rashidan**, **Al-Kulafa ar-Rashidin**, **Al-Kuaka ar-Rashidin** yoki **Al-Xulafa ar-Rashiudin** nomlari bilan ham tanilgan (); Eritreya poytaxti Asmeraning markazida joylashgan masjid. Bu shaharni bezab turgan uchta asosiy inshootdan biri hisoblanadi; qolgan ikkitasi Ruzariyaning Hazrati Maryam cherkovi va Enda Mariam koptik soboridir. Guido Ferrazza tomonidan loyihalashtirilgan bu masjid 1938-yilda mahalliy aholining qariyb yarmi musulmonlar boʻlganligi sababli ularni hayratga solish maqsadida Benito Mussolini tashabbusi bilan qurilgan. Arabcha *al-Xulafā’ ar-Rāshidīn* iborasi „toʻgʻri yoʻldan boruvchilar“ degan maʼnoni anglatishi mumkin.

Masjid 2017-yilda YuNYeSKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan ilk modernistik shahar boʻlgan Asmera shahri ichida joylashgan.

## Umumiy maʼlumot
1936-yilda qurib bitkazilgan ulkan masjid majmuasi ratsional, klassik va islomiy uslublarning uygʻunlashuvidir. Masjidning ichki qismi faqat musulmonlar uchun ochiq, bosh eshik orqali esa barcha din vakillariga kirishga ruxsat etiladi.

## Meʼmorchilik
Masjid Guido Ferrazza tomonidan ratsionalistik, neoklassik va islomiy meʼmoriy uslublar sintezi tarzida loyihalashtirilgan. Uning oxirida joylashgan, yivli va rimcha uslubdagi minorani shaharni barcha qismlaridan koʻrish mumkin. Unda ikki taglik va italyan rokoko yoki soʻnggi barokko uslubidagi ikki balkon bor. Minoradan pastroqda, masjidning fasadi uch qismga boʻlingan neoklassik lojyaga (tashqi galereyalarga) ega. Bino qoʻshaloq ustunlari Dekemxare travertinidan ishlangan va Karra marmaridan tayyorlangan kapitel bilan jihozlangan. Boshqa xususiyatlari qatorida islomiy gumbaz va kamarlar mavjud. Masjidning mehrobi Karra marmaridan ishlangan. Shu kon marmaridan masjidning boshqa qismlarida ham foydalanilgan. Oldingi *[[Sahn|sahn]]* geometrik naqsh bilan terilgan qora tosh plitalar bilan qoplangan.

## Yana qarang

* Eritreyada Islom
* Eritreyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Alisa – Folge deinem Herzen

**Alisa – Folge deinem Herzen** — 2009-yildan 2010-yilgacha ZDF telekanali uchun ORF va SF bilan hamkorlikda ishlab chiqarilgan nemis telenovelasi. Potsdamdagi Studio Babelsbergda suratga olingan. 2 mavsumdan iborat bo‘lib, jami 370 ta epizod ishlab chiqarilgan.

## Manbalar

*
*
*
*

## Havolalar
*
Megalopyge obscura

**Megalopyge obscura** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1905-yilda Schaus tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Fransiya Gvianasi hududida uchraydi.
## Manbalar
Alle meine Tiere

**Alle meine Tiere** — 1962-yildan 1963-yilgacha ARD telekanalida efirga uzatilgan to‘qqiz qismli nemis oilaviy teleseriali. Syujet Schwarzwald o‘rmonidagi veterinariya amaliyoti haqida bo‘lib, bosh rolni veterinariya shifokori sifatida Gustav Knuth ijro etgan.

## Havolalar
*
Alle meine Töchter

**Alle meine Töchter** — 1995-yildan 2001-yilgacha ZDF telekanalida efirga uzatilgan nemis drama teleseriali. 

## Havolalar
*
Hamad bin Xalifa sivilizatsiya markazi

**Hamad bin Xalifa sivilizatsiya markazi** (), qisqartmasi **HBKCC**, shuningdek **Kopengagen Bosh masjidi** nomi bilan ham tanilgan, Daniyaning Kopengagenning Tashqi Nyorrebro tumanida joylashgan masjiddir. 2014-yilda qurilgan boʻlib, u Yevropadagi eng yirik masjidlardan biridir.

## Tarixi
2013-yil sentabr oyida, masjid hali qurilish jarayonida boʻlganida, masjidning media markazida rasmiy ravishda Hamas tomonidan boshqariladigan televideniye kanali Al-Aqso TVni efirga uzatish rejasiga tanqidlar bildirildi, chunki Hamas Yevropa Ittifoqida (Daniya uning aʼzosi hisoblanadi) terroristik tashkilot sifatida qora roʻyxatga olingan.

2014-yil iyun oyida Daniya Islom Kengashi Kopengagen Bosh masjidini (rasman Qatar amiri Hamad bin Xalifa Os-Soniy sharafiga Hamad Bin Xalifa Sivilizatsiya Markazi) mamlakatdagi eng yirik masjidni va birinchi minorali masjidni ochdi. Qatar qurilishni moliyalashtirish uchun 27&nbsp;million dollar ajratdi, bu esa Daniya Xalq partiyasining Qatarning Daniya ichki ishlariga mumkin boʻlgan aralashuvi haqidagi xavotirlarini keltirib chiqardi. Daniya qirollik oilasi va hukumat vazirlari ochilish marosimida qatnashishga taklif etilgan boʻlsa-da, taklifni rad etishdi, faqat Kopengagen shahar hokimining ijtimoiy masalalar boʻyicha oʻrinbosari Yesper Kristensen ishtirok etdi.

Kopengagen munitsipaliteti bilan minora orqali azonni ovoz kuchaytirgich orqali tarqatmaslik haqida kelishuvga erishilgan. Biroq, hovlining ikki tomonidagi eshiklar ustiga oʻrnatilgan kichik karnaylar orqali azonni asosiy namozxonadan tashqarida turgan ibodat qiluvchilar ham eshitishlari mumkin.

*Daniyada Islomlashuvni Toʻxtating* guruhi binoning ochilish kuni oldida namoyish oʻtkazishni rejalashtirgan edi, ammo bu tadbir politsiya tomonidan taqiqlangan.

2020-yilda *[[Berlingske]]* gazetasi xabar berishicha, masjid Qatar investorlaridan 227&nbsp;million kr (23&nbsp;milliondan ortiq €) olgan.

## Tavsifi
Masjid daniyalik meʼmorlar Yan Vensel va Lars Tuksen tomonidan loyihalashtirilgan va Daniya Islom Kengashiga tegishli. U ichkarida 3 000 nafar, ichki *[[Sahn|sahn]]*da esa qoʻshimcha 1 500 nafar ibodat qiluvchini sigʻdira oladi. Masjidning tashqi qismi titandan, oynadan va jilolangan betondan yasalgan. Koʻplab meʼmoriy unsurlar binoning Makka bilan bogʻliqligini ramziy maʼnoda ifodalaydi.

## Yana qarang

* Daniyada Islom
* Daniyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Nusrat Jahon masjidi

**Nusrat Jahon masjidi** () Ahmadiya jamoasiga mansub masjid boʻlib, Daniyaning Kopengagen shahri chekkasida joylashgan Hvidovreda qurilgan. 1967-yilda qurib bitkazilgan boʻlib, u Daniyadagi birinchi masjid hisoblanadi. Masjid faqat Ahmadiya musulmon jamoasining ayol aʼzolari tomonidan moliyalashtirilgan. Masjid sigʻimi 120 nafar ibodat qiluvchiga moʻljallangan.

Masjidga Nusrat Jahon Begim, Mirzo Gʻulom Ahmadning, yaʼni vaʼda qilingan Masih va Mahdiyning ikkinchi rafiqasi nomi berilgan.

## Tarixi
Ahmadiya musulmon jamoasi va uning faoliyati 1950-yillarning boshlarida boshlangan. Oʻsha paytda Ahmadiya harakati tomonidan daniyaliklar orasida faoliyat boshlash uchun ahmadiya musulmon missioneri Kamol Yusup tayinlangan edi. U 1956-yilda birinchi bor Daniyaga sayohat qilgan.

1967-yilda Jamoa tomonidan Qurʼonning ilk bor daniya tiliga tarjimasi nashr etildi. Asosiy tarjimon Abdussalam Madsen boʻlib, uning nashri qariyb qirq yil davomida daniyaliklar uchun yagona tarjima boʻlib keldi. 1980-yillarning oxirigacha Madsen Daniyada Islomning yetakchi jamoat arbobi sifatida koʻrilgan.

1966-yilda, qurilish boshlanishidan taxminan besh kun oldin, Hvidovre munitsipaliteti masjid qurilishiga berilgan ruxsatni bekor qildi. Jamoaning uchinchi xalifasi Mirzo Nosir Ahmad mintaqaga kelib, poydevor toshini qoʻyishi kerak edi. Masjid meʼmori Jon Zaxariasen oʻsha paytdagi Daniya bosh vaziri Yens Otto Kragga vaziyat haqida xabar berdi. Krag munitsipal qarorni eʼtiborsiz qoldirib, qurilish ishlarini davom ettirish haqida koʻrsatma berdi. Poydevor toshi 1966-yil 6-may kuni qoʻyildi va qurilishi keng ommaviy axborot vositalarida yoritilgan masjid bir yil oʻtib, 1967-yil 21-iyulda xalifa tomonidan ochildi. Ochilish marosimida Daniya hukumati vakillari ham qatnashdilar.

## Yana qarang

* Daniyada Islom
* Daniyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Helsinki Islom markazi

**Helsinki Islom markazi** () Finlandiyadagi eng yirik Islom markazilardan biri boʻlib, 3 000 dan ortiq aʼzoga ega. Markaz 3 qavatni egallagan boʻlib, umumiy maydoni  dan ortiq. U 1995-yilda tashkil etilgan, biroq ijarada turgan paytda bir necha bor koʻchib yurgan, 2002-yilda esa hozirgi joyiga koʻchib oʻtgan. U Pasila tumanining mahallasi boʻlgan Itä-Pasilada joylashgan, ammo butun Helsinkidagi keng musulmon jamoasiga xizmat qilishni maqsad qiladi. Asoschilari somalilar boʻlib, ular Finlandiya Islom Hamjamiyatidan ajralib chiqqanlar. Aʼzolarining koʻpchiligini hozirda somalilar, arablar va Gʻarbiy Afrikaliklar tashkil etadi.

2025-yilda markaz roʻyxatdan oʻtgan diniy jamoalarning faoliyatini qoʻllab-quvvatlash uchun ajratiladigan umumiy grant doirasida Finlandiyaning Taʼlim va madaniyat vazirligidan 23 794 yevro miqdorida mablagʻ oldi.

## Inshootlar
Markaz ibodat va ijtimoiy faoliyatlar uchun maydon taʼminlab, juda koʻp turdagi inshootlarni oʻz ichiga oladi. Inshootlar qatoriga kutubxona, halol oziq-ovqat bozori va kichik kafe kiradi. Shuningdek, arab tili, islom va uning tarixini oʻqitadigan akademiyaga ega. Ular marhumlarni dafn etishga tayyorlash uchun ham sharoit yaratib beradilar, jumladan yuvish, kafanga oʻrash, duo qilish va qisqa muddatli saqlash. Shuningdek, ular islomiy nikoh marosimlarini oʻtkazish, nizolarni hal qilish va imomlar bilan vositachilik xizmatlarini ham taklif qiladilar. Markaz, shuningdek, Kela bilan bogʻliq tarjima yordamlarini, shuningdek ishga ariza kabi hujjatlarni toʻldirishda koʻmak bera oladi.

## Yana qarang

* Finlandiyada Islom
* Finlandiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Al-Badr masjidi

**Al-Badr masjidi** () Fransiyaning Marsel shahridagi 1-okrugida joylashgan masjiddir. Binoni 2016-yilda Al-Badr musulmonlar uyushmasi sotib olgan boʻlib, u ilgari **Or Thora sinagogasi** deb atalgan, shuningdek **Or Tora sinogogasi** ('Tavrot nuri' sinagogasi) nomi bilan ham tanilgan sobiq yahudiy sinagogasi edi; u 1962-yilda pye-noirlar tomonidan tashkil etilgan.

14 rue Saint Dominique manzilidagi sobiq sinagogani sotib olishdan avval, masjid 206 Chemin Saint-Joseph à Sainte-Marthe manzilida joylashgan edi.

## Tarixi
### Sinogoga sifatida
Sinagoga 1962-yilda Fransuz Jazoiridan kelgan pye-noirlar tomonidan tashkil etilgan. U Rue Saint Dominique koʻchasida, Marsel-Sen-Sharl temir yoʻl vokzali bilan Kanebyer oʻrtasida joylashgan Afina bulvaridan ichkarida, Marselning 1-okrugida joylashgan.

Marselda antisemitizm kuchaygani oqibatida sinagoga faoliyati toʻxtatilgan.

### Masjid sifatida
Shu bilan bir vaqtda, Al-Badr musulmonlar uyushmasi tomonidan boshqariladigan yaqin atrofdagi masjid haftalik haddan tashqari koʻp tashrifchi uchun yetarli joyga ega emas edi. Sinagoga binosi 2016-yilda Al-Badr musulmonlar uyushmasiga, yaʼni musulmon tashkilotiga, 400 000 yevroga sotilgan. Uyushma uni masjidga aylantirishni va 2016-yil holatiga koʻra, Marselda yashayotgan taxminan 220 000 musulmonning bir qismini sigʻdira olishni rejalashtirgan edi.

Binoni masjidga aylantirish ishlari da yakunlangan.

## Yana qarang

* Fransiyada Islom
* Fransiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Megalopyge undulata

**Megalopyge undulata** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1858-yilda Gottlieb August Wilhelm Herrich-Schäffer tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Braziliya, Paragvay va Argentina hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Megalopyge urens

**Megalopyge urens** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1882-yilda Carlos Berg tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Braziliya hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Carlotta Vagnoli

**Carlotta Vagnoli** (1987-yil 6-noyabrda tugʻilgan) — italiyalik feminist, aktivist va muallif. Ijodi gender tengligi, jinsiy rozilik va genderga asoslangan zoʻravonlik masalalariga qaratilgan.

## Yoshligi
Carlotta Vagnoli 1987-yilda Florensiyada tugʻilgan va Marina di Castagneto Carducci qishlogʻida voyaga yetgan. Vagnoli universitetda oʻqish uchun Florensiyadan Milanga koʻchib borgan, talabalik yillarida u hatto tungi klubda barista boʻlib ham ishlagan.

## Faoliyati
2015-yilda Vagnoli „GQ“ va „Playboy“ jurnallari bilan jinsiy hayot mavzusida maqolalar yozish uchun kolumnist sifatida hamkorlik qila boshladi. Soʻngra gender tengligi va genderga asoslangan zoʻravonlik mavzularini tadqiq etishni boshlab, „GQ“ jurnali uchun Tiziana Cantonening oʻlimi haqida maqola yozdi. Keyinchalik u oʻzining ushbu maqolasini „burilish nuqtasi“ deb atagan.

Keyingi yillarda Vagnoli internet tarmogʻidagi asosiy italiyalik feminis faollardan biri sifatida tanildi, bunga uning ijtimoiy tarmoqlardagi faolligi, xususan, Instagram ijtimoiy tarmogʻi orqali rozilik, gender tengligi va zararli gender stereotiplarini dekonstruksiya qilish zarurati haqida xabardorlikni oshirgani sabab boʻldi. 2021-yilda Fabbri Editori uning „Maledetta sfortuna“ (Laʼnati omadsizlik) deb nomlangan birinchi kitobini nashr etdi. Bu esse ayollarga nisbatan zoʻravonlikning ildizida yotuvchi madaniy stereotiplar va patriarxal tuzilmalarni tahlil qiladi. Esse jamoatchilik tomonidan iliq kutib olinib, Italiyada eng koʻp sotilgan non-fikshn kitoblar reytingida uchinchi oʻrindan joy egalladi va toʻrt hafta davomida kuchli oʻnlik tarkibida qoldi.

2023-yildan beri u Antonio Dikele Distefano bilan birgalikda YouTubedagi „Basement Café“ podkastiga hamboshlovchilik qilib kelmoqda. Ushbu podkast teatr sahnasidan jonli tarzda yozib olinadi. 2025-yil mart oyida uning „Una stanza tutta per noi“ („Faqat biz uchun bir xona“) pyesasi Milandagi Carcano teatri sahnasida premyera qilingan. Hozirda Vagnoli „D — la Repubblica delle donne“ jurnali uchun maqolalar yozadi. Ushbu jurnal „la Republicca“ gazetasiga ilova qilingan jurnal hisoblanadi.

## Huquqiy masala
2025-yil oktyabr oyida Vagnoliga Monza prokuraturasi tomonidan taʼqib va ogʻir tuhmat boʻyicha tergov olib borilayotgani haqida xabar berilgan. Bu ishda Vagnoli Valeria Fonte va yozuvchi Benedetta Sabene lar bilan birgalikda gumon qilinmoqda.

Ularning uchoviga qoʻyilgan ayblovga koʻra, ular internetda kampaniya olib borib, doʻstlaridan birining sobiq sherigini ruhiy zoʻravonlikda ayblagan va bu holat natijasida u erkakda oʻz joniga qasd qilish fikrlari paydo boʻlgan deb daʼvo qilingan.

## Manbalar
Microrape simplex

**Microrape simplex** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1927-yilda Walter Hopp tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Peru hududida uchraydi.
## Manbalar
Mesoscia unifascia

**Mesoscia unifascia** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1923-yilda Paul Dognin tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Mesoscia pusilla

**Mesoscia pusilla** — Megalopygidae oilasiga mansub kuya turi. Tur 1782-yilda Caspar Stoll tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar