Palliativ terapiya

**Palliativ yordam** (latdan  — koʻrpa, plash) — hayotga xavf tugʻdiradigan kasallik bilan bogʻliq muammolarga duch kelgan bemorlar (bolalar va kattalar) va ularning oilalarining hayot sifatini yaxshilash, erta aniqlash, ehtiyotkorlik bilan baholash va azob-uqubatlarning oldini olish va engillashtirish yoʻli bilan yondashuv. ogʻriq va boshqa jismoniy alomatlarni davolash va psixologik va maʼnaviy yordam koʻrsatish.

„Pallyativ“ atamasi palliativ (pallium, parda, yunoncha plash, tashqi kiyim) — toʻliq boʻlmagan, vaqtinchalik yechim, muammoni „plash“ kabi yopadigan yarim chora — palliativ yordam tamoyilini aks ettiradi: kasallikning ogʻriqli koʻrinishlaridan himoya yaratish, lekin kasallikning oʻzini davolash emas.

## Maqsad va vazifalar
**Palliativ yordam:**

* ogʻriqni va boshqa bezovta qiluvchi alomatlarni engillashtiradi;
* hayotni tasdiqlaydi va oʻlimni tabiiy jarayon deb biladi;
* oʻlimning boshlanishini tezlashtirishga yoki kechiktirishga intilmaydi;
* bemorlarga yordam berishning psixologik va maʼnaviy jihatlarini oʻz ichiga oladi;
* bemorlarga oʻlimgacha imkon qadar faol yashashlari uchun qoʻllab-quvvatlash tizimini taklif qiladi;
* bemorning kasalligi paytida, shuningdek, boquvchisini yoʻqotgan davrda uning qarindoshlariga yordam berish tizimini taklif qiladi;
* bemorlar va ularning oilalari ehtiyojlarini qondirish uchun koʻp tarmoqli jamoaviy yondashuvni qoʻllaydi, shu jumladan, agar kerak boʻlsa, marhumni yoʻqotganda;
* hayot sifatini yaxshilaydi va kasallikning borishiga ham ijobiy taʼsir koʻrsatishi mumkin;
* Kimyoterapiya, radiatsiya terapiyasi, HAART kabi hayotni uzaytirishga qaratilgan boshqa davolash usullari bilan birgalikda kasallikning dastlabki bosqichlarida qoʻllanadi.
* tashvish tugʻdiradigan klinik alomatlar va asoratlarni yaxshiroq tushunish va davolash uchun tadqiqot oʻtkazishni oʻz ichiga oladi.

Palliativ yordamning maqsad va vazifalari:

* etarli ogʻriqni yoʻqotish va boshqa ogʻriqli simptomlarni bartaraf etish.
* bemorga va unga gʻamxoʻrlik qilayotgan qarindoshlariga psixologik yordam .
* insonning yoʻlida tabiiy bosqich sifatida oʻlimga munosabatni rivojlantirish.
* bemor va uning qarindoshlarining maʼnaviy ehtiyojlarini qondirish.
* ogʻir kasallik va odamning oʻlimiga yaqinlashish munosabati bilan yuzaga keladigan ijtimoiy-huquqiy, axloqiy masalalarni hal qilish.

## Palliativ yordam
Palliativ yordam palliativ terapiyaning bir qismidir. Bu tibbiyot sohasi boʻlib, uning vazifalari radikal davolash imkoniyatlari allaqachon tugab boʻlgan bemorning ahvolini yengillashtirish uchun moʻljallangan tibbiy muolajalar va manipulyatsiyalarni amalga oshirish uchun zamonaviy tibbiyot fanining usullari va yutuqlaridan foydalanishdir (opera boʻlmagan saraton uchun palliativ jarrohlik, ogʻriqni yoʻqotish, ogʻriqli alomatlarni yoʻqotish va boshqalar)

## Rossiyada
2019 yil 21 fevralda Davlat Dumasi palliativ yordamni tashkil etish toʻgʻrisidagi qonunni uchinchi oʻqishda qabul qildi. Bir kun oldin Federal Majlis oldida soʻzlagan Vladimir Putin deputatlarga palliativ yordam toʻgʻrisidagi qonunni qabul qilishni tezlashtirishni topshirdi. Prezidentning soʻzlariga koʻra, 800 mingdan milliongacha ruslar bunga muhtoj.

2019-yil 6-mart kuni Rossiya Federatsiyasi Prezidenti Vladimir Putin qonun loyihasi Rossiya Federatsiyasi Federal Majlisining ikkala palatasi tomonidan qabul qilingandan so‘ng palliativ yordam to‘g‘risidagi qonunni ratifikatsiya qildi . Hujjatda, jumladan, „Rossiya Federatsiyasida fuqarolarning sogʻligʻini himoya qilish asoslari toʻgʻrisida“ Federal qonuniga giyohvand moddalar, shu jumladan giyohvandlik vositalari va psixotrop dorilar bilan bogʻliq kasalliklar bilan bogʻliq ogʻriqlarni engillashtirishga oid oʻzgartirishlar kiritilayotgani taʼkidlangan. shu jumladan, fuqarolarni bepul palliativ yordam dori vositalari bilan taʼminlash imkoniyati)

Koʻpgina kasalliklar uchun palliativ yordam kerak. Unga muhtoj boʻlgan kattalarning aksariyati yurak-qon tomir kasalliklari (38,5%), saraton (34%), surunkali respirator kasalliklar (10,3%), OITS (5,7%) va diabet (4,6%) kabi surunkali kasalliklardan aziyat chekmoqda. Koʻplab boshqa holatlar palliativ yordamni talab qilishi mumkin, masalan buyrak yetishmovchiligi, surunkali jigar kasalligi, koʻp skleroz, Parkinson kasalligi, revmatoid artrit, nevrologik kasallik, demans, tugʻma nuqsonlar va dori-darmonlarga chidamli sil va hokazo.

### Palliativ tibbiyot assotsiatsiyasi
Hozirda Rossiyada Palliativ tibbiyot assotsiatsiyasi faoliyat yuritmoqda. Ushbu assotsiatsiya tarixi 1995-yilda, mamlakatimizdagi ilk nodavlat notijorat jamoat tashkilotlaridan biri — „Pallyativ tibbiyot va bemorlarni reabilitatsiya qilish“ jamg‘armasi tashkil etilgan paytdan boshlanadi. 2006-yilda Jamgʻarma „Hayot sifati uchun tibbiyot“ Butunrossiya jamoat harakatini tuzdi. Harakat tashkil etilganidan beri Butunrossiya tibbiyot forumini oʻtkazib keladi, unda mahalliy tibbiyot va sogʻliqni saqlashning, shu jumladan palliativ yordamning eng muhim muammolari muhokama qilinadi. 2011-yil Rossiya Palliativ Tibbiyot Assotsiatsiyasining tashkil etilgan vaqti boʻldi. Jamg‘arma mamlakatimizning 44 viloyati tibbiyot xodimlari tashabbusi bilan tashkil etilgan.

Rossiya palliativ tibbiyot assotsiatsiyasi oʻzining asosiy maqsadlarini nomlaydi:

* sogʻliqni saqlash muammolarini hal qilishda tibbiyot hamjamiyatini birlashtirish;
* palliativ yordam sohasidagi mutaxassislarni professional qoʻllab-quvvatlash;
* bemorlarning hayot sifatini yaxshilash uchun moʻljallangan optimallarini ishlab chiqish va sogʻliqni saqlashga joriy etishga koʻmaklashish:
** tashkiliy va uslubiy shakllar;
** usullari,
** yangi texnologiyalar.

Uyushma Rossiya Federatsiyasining taʼsis sub’ektlarida yangi mintaqaviy boʻlimlarni yaratishga katta eʼtibor beradi va shuningdek, individual aʼzolik uchun ochiqdir.

Hozirgi vaqtda Rossiya palliativ tibbiyot assotsiatsiyasi boshqaruvi 30 kishidan iborat. Ular orasida „OPEKA“ Sankt-Peterburg ijtimoiy geriatriya markazining bosh shifokori Aram Adverikovich Danielyan ham bor.

Moskvada koʻp tarmoqli palliativ yordam markazi faoliyat yuritadi, uning asosiy yoʻnalishi ogʻir kasalliklarni engillashtirish va yakuniy kasal bemorlarning hayot sifatini yaxshilash, shuningdek, bemorlar va ularning oilalariga psixo-ijtimoiy yordam koʻrsatishdir.

## Hospis
Xospis — bu hayot va oʻlim oraligʻida boʻlgan, koʻpincha hayotining soʻnggi 6 oyligida boʻlgan kasallikning soʻnggi bosqichi boʻlgan bemorlarning doimiy va kunduzi boʻlishi uchun palliativ tibbiy muassasa.

## Shuningdek yana qarang
* Psixonkologiya

## Manbalar
* Palliativnaya pomoщ. Ubeditelnie fakti. — Kopengagen, Daniya: Yevropeyskoe regionalnoe byuro VOZ, 2005. — 32 s. — ISBN 92-890-2282-5. Arxivnaya kopiya ot 17 oktabrya 2015 na Wayback Machine
* Sovershenstvovanie palliativnoy pomoщi pojilim lyudyam. — Kopengagen, Daniya: Yevropeyskoe regionalnoe byuro VOZ, 2005. — 40 s. — ISBN 92-890-2283-3. Arxivnaya kopiya ot 17 oktabrya 2015 na Wayback Machine
* Lapotnikov V. A., Petrov V. N., Zaxarchuk A. G. Palliativnaya meditsina. Sestrinskiy uxod. Posobie dlya meditsinskix sestyor. — SPb.: Izdatelstvo „Dilya“, 2007. — 384 s. — ISBN 978-5-88503-619-1.
* Rekomendatsii Komiteta ministrov Soveta Yevropi gosudarstvam—uchastnikam po organizatsii palliativnoy pomoщi / Per. Ye. S. Vvedenskoy. — Stokgolm, Shvesiya: Sovet Yevropi, 2003. — 90 s. — ISBN 92-871-5557-7. Arxivnaya kopiya ot 21 avgusta 2013 na Wayback Machine
* Metodicheskie rekomendatsii po organizatsii palliativnoy pomoщi utv. Minzdravsotsrazvitiya RF 22.09.2008 № 7180-rx)

## Havolalar
* Rossiya Poliativ meditsina rasmiy sayti