open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azar

**Ozar** () — Eron va Afgʻonistonning rasmiy hijriy yil taqvimi toʻqqizinchi oyi. Ushbu oy oʻttiz kundan iborat boʻlib, noyabr oyida boshlanadi va Grigoriy taqvimi boʻyicha dekabrda tugaydi. Azar oyi muchal yil hisobi boʻyicha Qavs oyiga toʻgʻri keladi.

Azar oyi kuz faslining uchinchi oyi boʻlib, undan keyin Dey oyi keladi.

Ushbu oy nomi zardushtiylarning muqaddas olov tushunchasini ifodalovchi „Atar“ soʻzidan olingan.

## Ushbu oydagi muhim voqealar

* 1296-yil Azar oyining 5-kuni — Milliy xokkey assotsiatsiyasi (NHA) vorisi sifatida Milliy xokkey ligasi (NHL) tashkil etilgan, ilk oʻyinlar Azar oyining 27-kunida oʻtkazilgan.
* 1297-yil Azar oyining 7-kuni — Transilvaniya Ruminiya bilan ittifoq tuzgan.
* 1306-yil Azar oyining 6-kuni — shukrona kunida Macy’s Nyu-York xodimlari paradning oldingi qismiga marsh qadamlar bilan yurishadi.
* 1320-yil Azar oyining 16-kuni — Pyorl-Harbor portlagan, Tinch okeani urushi boshlangan.
* 1320-yil Azar oyining 17-kuni — Prezident Franklin Roosevelt Kongressda sharmandali nutq soʻzlagan va Yaponiyaga qarshi urush eʼlon qilishga chaqirgan.
* 1368-yil Azar oyining 25-kuni — Timishoaredagi hukumatga qarshi mitingda politsiya hujumi natijasida Ruminiya inqilobi boshlangan.
* 1372-yil Azar oyining 20-kuni — Malayziyada Highland Towers fojiasi sodir boʻlgan.
* 1387-yil Azar oyining 7-kuni — Mumbayda bir qancha hujumlar sodir etilgan.

## Bu oyda vafot etganlar

* 1342-yil Azar oyining 1-kuni — John Kennedy, AQShning 35-prezidenti vafot etgan.

## Kuzatuvlar

* Azar oyining 1-payshanbasi — Shukrona kuni (AQSh).
* Azar oyining 1-jumasi — AQShda „Black Friday“ kuni (koʻpgina boshqa mamlakatlarda ham savdo bayrami sifatida nishonlanadi).
* Azar oyining 1-shanbasi — AQShda kichik biznes shanbaligi kuni.
* Azar oyining 2-dushanbasi — Kiber dushanba.
* Azar oyining 2-seshanbasi — #GivingTuesday heshtegi ostida amalga oshiriladigan faollik harakati.
* Azar oyining 2-shanbasi — Kichik biznes shanbaligi (Buyuk Britaniya).
* oyining 5 yoki 6-kuni — Milliy xokkey ligasi tashkil topgan kun.
* Azar oyining 10-kuni — Azarnegan va Buyuk ittifoq kuni (Ruminiya).
* Azar oyining 16-kuni — Eron talabalari kuni.
* Azar oyining 16 yoki 17-kuni — Theotokos kuni (katoliklar va baʼzi protestantlar uchun), pravoslavlik uchun shu oyning 17 yoki 18-kunlari.
* Azar oyining 17 yoki 18-kuni — Pearl Harbor kuni.
* Azar 25-26-kuni — Gʻalaba kuni (Bangladesh)
* Azar oyining soʻnggi juma kuni — Buyuk Britaniyada qora juma „Black Friday“ kuni. Bu kun vaqti-vaqti bilan Grigoriy taqvimidagi sanaga mos kelishi uchun Dey oyining birinchi juma kunida ham nishonlanishi mumkin.
* Azar oyining 29-30-kunlari — AQSh Kosmik Kuchlari tashkil etilgan kuni.
* Azar oyining 31-kuni — Yalda kechasi.

## Manbalar
Bab al-Islom masjidi

**Bob al-Islom masjidi** (;  ) Peru janubidagi Tacna shahrida joylashgan. Bu mamlakatdagi islom meʼmorchiligining namunasi boʻlgan Perudagi yagona ibodat manzilgohidir. Qoʻshni **Shoh Valiulloh fanlar maktabi** bilan birlashganda, bu Tacna boʻlimining butun musulmonlar uchun eng katta ibodat joyiga aylangan. Namozlar ispan va arab tillarida oʻqiladi.

## Tarixi
U 1990-yillarda Peruga savdogar sifatida kelgan pokistonliklar tomonidan qurilgan va Peruning sobiq prezidenti Alberto Fujimori ruxsati bilan Yaponiya va Amerika Qoʻshma Shtatlardan eski mashinalarni import qilgan. Tacnadagi Pokiston jamoasi 1995-yilga kelib 95 kishiga, 21-asr boshiga kelib esa 500 kishiga yetgan. Majmuaga 2000-yilda asos solingan, qurilish ishlari 2008-yilda yakunlangan. Imom Muhammad Usmon 2015-yilda Bob al-Islom masjidining rahbari boʻlgan.

## Yana qarang

* Peruda Islom
** Lima masjidi
** Perudagi pokistonliklar
* Amerikadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Qayumxoʻja Aliyev

**Qayumxoʻja Aliyev** (1900-yilda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik maorif xodimi, davlat arbobi.
## Hayoti va faoliyati
Aliyev Qayumxoʻja Toshkent viloyati, Qoʻyliq mavzesi, Shirinquduq mahallasida imom oilasida dunyoga kelgan va istiqomat qilgan. Otasi yangi usuldagi oʻzbek maktabi va rus-tuzem maktablarida muallimlik faoliyatini olib borgan, 1907-yilda vafot etgan. 1917-yilgacha bosglangʻich maktablarda oʻqishni davom ettirgan. 1919-yilgacha rus-tuzem maktabida hamda madrasalarda tahsil olgan. 1919-yilning oʻzida oʻqituvchilar tayyorlash uch oylik kursini tugatgan.

1920-1923-yillarda toʻquvchilik kasbi bilan shugʻullangan. Mashhur Hojixon qori qorixonasida Qurʼonni xatm qilgan. Shokirjon Rahimiy tavsiyasi hamda eski shahar xalq maorif boʻlimi yoʻllanmasiga koʻra 1918—1921-yillarda Boku Ishchi fakultetida uch kursni bitirgan. 1927-yilgacha turli maktablarda oʻqituvchi sifatida oʻz faoliyatini olib borgan.

1927-yilda Leningradga borganda Muso Begiyev bilan uchrashib, suhbatlashgani aytiladi. 1928—1930-yillarda xalq maorifi boʻlimida maslahatchi va mudir, № 1-son pedagogika texnikumida mudir boʻlib ishlagan.

Aliyev Qayumxoʻja 1927-yilgacha firqa aʼzosi boʻlgan, biroq tozalovda soʻng roʻyxatdan oʻchirilgan. U 1930-yil 30-iyulda aybi toʻliq isbotlanmagan holda „Narkom pros ishi“ boʻyicha qamoqqa olingan. 1931-yilda shartli ravishda 3 yilga ozodlikdan mahrum qilingan. 1933-yilda OGPU kollegiyasi tomonidan Obid Saidovni zaharlashda ayblanib, 10 yilga ozodlikdan mahrum qilingan va Sirdaryo viloyati Malik sovxozida surgunni oʻtagan.

1937-yilda Qayumxoʻja yana hibsga olinadi. Sababi esa yana oʻsha gap — uning shaʼniga tirkalgan 1930-yildagi ayblov. Bundan koʻrinadiki, 1937-yildagi va 1941-yildagi qamalishlarida ham oʻsha ayblov oʻz kuchini saqlab qolgan.

1941-yilda qayta sud qilingan va 1941-yil 9-yanvarda 5 yilga mehnat tuzatish lageriga yuborilgan. Keyingi taqdiri haqida esa yetarlicha va aniq maʼlumotlar keltirilmagan.
## Manbalar
Salumetsa

**Salumetsa**-Estoniya shimolidagi Harju okrugi, Anija cherkovidagi qishloq.37 nafar aholi istiqomat qiladi (2010-yil 1-yanvar).
## Manbalar

## Havolalar
Rooküla

**Rookula**-Rookula (nem. Rohkull) — Estoniya shimolidagi Harju okrugi, Anija cherkovidagi qishloq.97 nafar aholi istiqomat qiladi (2010-yil 1-yanvar holatiga koʻra) 
## Manbalar

## Havolalar
Salumäe

**Salumetsa**— Estoniya shimolidagi Harju okrugi, Anija cherkovidagi qishloq. Aholisi 37 kishi (2010–yil 1–yanvar holatiga) .
## Manbalar

## Havolalar
Surunkali kolit

**Surunkali kolit** – yoʻgʻon ichakning shilliq qavatidagi yalligʻlanish va distrofik oʻzgarishlar bilan kechadigan kasallik.

## Etiologiyasi va patogenezi

Surunkali kolitning sabablari turlicha boʻlib, baʼzi hollarda oʻtkir infeksiya (bakteriyalar, dizenteriyalar, salmonellyoz va boshqalar), parazitlar (amyobiaz, balantidioz, lyambliyoz va boshqalar), ichak tomirlarining aterosklerotik zararlanishi (ishemik kolit), nurlanish (radiatsion kolit), ovqat mahsulotlariga allergiya va dori vositalarini uzoq vaqt davomida qabul qilishda yuzaga keladi.

Patogenezi etiologiyasi bilan bogʻliq boʻlgan holda, shunga mos ravishda bir-biridan farq qilsa ham, odatda yoʻgʻon ichak shilliq qavatida shish, gemorragiyalar, eroziv yarali zararlanishlar bilan kechadi.

## Klinik koʻrinishi

Odatda bemorlarning eng koʻp qiladigan shikoyatlari:

Yoʻgʻon ichak boʻylab ogʻriqning boʻlishi, defekatsiya va gaz ajralishidan keyin ogʻriqning kamayishi, ich kelishining buzilishi (qabziyat, ich ketishi – kun davomida 10-15 martagacha), meteorizm, qorin quldirashi va boshqalar. Yalligʻlanish jarayoni yoʻgʻon ichakning seroz qavatida yuzaga kelsa, ogʻriq doimiy boʻlib yurganda, harakatlanganda kuchayib, yotgan holatda yengillashadi.

Ishemik kolitda ovqatlanishdan soʻng va jismoniy harakatdan keyin ogʻriq kuchayadi.

Nur taʼsiridagi kolitda qabziyat va diareya tez-tez almashib, najasda qon boʻlishi bilan farqlanadi.

Dori vositalari taʼsiridagi kolitda kasallik belgilari 5-10 kundan, bir oygacha muddatda yuzaga keladi.

Kasallikning turini farqlashda ogʻriqni, defekatsiya bilan bogʻliqligini aniqlash muhim. Surunkali kolitda defekatsiyadan keyin bemorlarda yengillik hissi yuzaga kelmaydi. Qorin palpatsiyasida yoʻgʻon ichakning turli qismlarida ogʻriq va spastik qisqarishlar kuzatiladi.

## Diagnostikasi

Qon tahlilida gipoxrom kamqonlik, kasallikning avj olgan davrida esa leykotsitoz va uning chapga siljishi kuzatiladi.

Mikroskopik tekshiruvda najasda eritrotsitlar, leykotsitlar, gijja tuxumlari va sodda hujayralilarning kistalari aniqlanadi. Ichak surtmasi maxsus ozuqa muhitiga ekilganda koʻpincha disbakterioz kuzatiladi.

Tashxisni tasdiqlash uchun endoskopik tekshirishlar (rektoromanoskopiya va kolonoskopiya) oʻtkaziladi.

## Davolash

Kompleks davo choralarini oʻz ichiga olgan boʻlib, maxsus parhez va ich ketishini moʻtadillashtiruvchi preparatlarlar tavsiya etiladi. Shifokor koʻrsatmalariga qarab antibakterial, parazitlar va dizbakteriozga qarshi dori vositalari beriladi.

## Profilaktikasi
Oʻtkir ichak infeksiyalarining oldini olish, oʻz vaqtida aniqlash va davolash, ratsional ovqatlanish, shaxsiy sanitariya va gigiyena qoidalariga amal qilish kerak. Bir yilda bir marta shifokor koʻrigidan oʻtish tavsiya etiladi.

## Manbalar

## Havolalar
[Ichki kasalliklar propedivtikasi. Surunkali kolitlar](https://n.ziyouz.com/books/kollej_va_otm_darsliklari/tibbiyot/Ichki%20kasalliklar%20propedevtikasi%20(A.Gadayev).pdf)
Hayitali Nizomiddinov

**Hayitali Mamatqulovich Nizomiddinov** (1946-yil, Yonboshtut qishlogʻi, Samarqand viloyati, OʻzSSR, SSSR) – taniqli oʻzbek teatr aktyori. Doʻstlik ordeni sohibi (2015). 1974–2000-yillarda Yosh tomoshabinlar teatrida ishlagan. Abdulla Qahhor nomidagi Respublika satira teatrida 2000-yildan beri faoliyat yuritib keladi. 

## Tarjimayi holi
Hayitali Nizomiddinov 1946-yil Samarqand viloyatining Yonboshtut qishlogʻida (hozirda Jizzax viloyatining Gʻallaorol tumani) ziyoli oilada tugʻilgan. Oilada oxirgi 12-farzand boʻlgan. Otasi Buxoro madrasalaridan birini tamomlagan va sovetlar hukmronligi davrida dehqonchilik bilan shugʻullangan.

Hayitali Nizomiddinovning yoshligi Quytosh volfram-molibden koni yaqinidagi shu nomli shaxtyorlar shaharchasida oʻtgan. Maktab davrida otasidan arab yozuvini ham oʻrgangan. Rassomchilikka qiziqqan va „Mushtum“ jurnali uchun rasmlar chizgan. Aleksandr Sergeyevich Pushkin nomidagi 4-sonli maktabni 1963-yil bitirgan. Oʻsha davrda oliygohga oʻqishga kirishi uchun 2 yil ish staji talab qilingani uchun bir yil geologiya-ekspeditsiyasida va yana bir yil Malik sovxozida ishchi boʻlib ishlagan.

Oliygohda Bahodir Yoʻldoshev, Nozim Toʻlaxoʻjayev, Joʻra Mahmudov, Baxtiyor Ixtiyorovlar bilan kursdosh boʻlgan. Oʻsha davrda oliygohdan soʻng 2 yil ishlab berganidan keyin diplomni berishgan uchun, 1968–1969-yillar Samarqand teatrida ishlagan. Harbiy xizmatga borgan.

1974–2000-yillarda Yosh tomoshabinlar teatrida ishlagan. Yosh tomoshabinlar teatrida „Ijodkor“ nomli devoriy gazetani chiqargan va gazeta rasmlarini chizgan. 2000-yildan hozirgacha Abdulla Qahhor nomidagi Respublika satira teatri faoliyat yuritib kelyapti.

## Manbalar
Ludwig Boltzmann inson huquqlari instituti

**Ludwig Boltzmann nomidagi Inson huquqlari instituti** () — Avstriyalik Ludwig Boltzmann Gesellschaftga qarashli Vena shahrida joylashgan tadqiqot instituti boʻlib, inson huquqlari sohasida ixtisoslashgan.

## Tarixi
1992-yilda Vena universitetining huquq professori Felix Ermacora, Manfred Nowak va Hannes Tretter tomonidan tashkil etilgan. Felix Ermacora († 1995) uning birinchi direktori, undan keyin Manfred Nowak va Hannes Tretter qoʻshma ilmiy direktorlar (2009-2019) sifatida ishlagan. 2019-yildan beri Maykl Lizander Fremut ilmiy direktor boʻlib ishlaydi. Fremut, shuningdek, Vena universitetida fundamental va inson huquqlari boʻyicha professor unvoniga ega. Institut Vena/Avstriya shahar markazidagi Freyung 6-ko'chasida joylashgan. Vena universiteti qoshidagi Institut für Staats-und Verwaltungsrecht bilan hamkorlik qiladi.

1993-yilda Institut Inson huquqlari boʻyicha Butunjahon konferentsiyasi davomida 3000 dan ortiq NNT delegatlarining faoliyatini tashkil etdi va muvofiqlashtirdi. 2002-yilda institut Yevropa Komissiyasi tomonidan tvinning loyihalarini amalga oshirish uchun umumiy mandatga aylandi. 2008-yilda Yevropa kontekstida inson huquqlari tadqiqot platformasi tashkil etilganidan beri institut Vena universitetining olti fakulteti tadqiqotchilarini birlashtirgan tadqiqot platformasini muvofiqlashtiradi.

## Mukofotlari
1995-yilda institut inson huquqlari boʻyicha „Bruno-Kreisky Preis für Verdienste um die Menschenrechte“ mukofotiga sazovor boʻldi. 2007-yilda xuddi shu mukofot institutning sobiq ilmiy direktori Manfred Novakga berilgan edi.

## Manbalar

## Havolalar
Orif Ayupov

**Orif Ayupov** (1906-yilda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik jurnalist.
## Hayoti va faoliyati
Orif Ayupov Toshkent shahrida gumashta oilasida dunyoga kelgan. 1918—1923-yillarda yangi ususldagi „Naʼmuna“ maktabida taʼlim olib chiqqan Orif keyinchalik 1923—1925-yillari Toshkent erlar maorif institutida tahsil olgan. 1925—1926-yillarda SAGUning pedagogika boʻlimining ikkinchi kursini tugatgan. Soʻngra Samarqand shahriga yuborilgach u yerdan Xiva shahriga yoʻllanma berilgan. 1926—1928-yillar Xivada yetti yillik maktab mudiri lavozimida ishlagan. 1929-dan 1930-yilgacha esa xotin-qizlar maorif institutida oʻqituvchi, 1930-yildan esa „Sharq haqiqati“ gazetasi masʼul kotibining yordamchisi va 1930—1935-yillarda Respublika radiokomiteti qishloq xoʻjalik boʻlimida muharrir lavozimida ish yuritgan.

1935—1937-yillarda „Qizil Oʻzbekiston“ gazetasida adabiy xodim, „Yangi hayot“ hamda „Oʻzbekiston sotsialistik qishloq xoʻjaligi“ gazetasida masʼul kotib, jurnal yopilgach 1942-yildan boshlab „Tashtranssoyuz“ tashkilotida madaniy-maʼrifiy ishlar yoʻriqchisi vazifasida ishlagan.
1942—1944-yillari Mehnat armiyasida hizmat qilgan.1942—1946-yillarda maorif komissarligi tomonidan №135 son maktabga oʻqituvchi qilib tayinlangan. Shu kundan boshlab to 1948-yil 30-noyabrgacha „Oʻqituvchilar“ gazetasida mas’ul kotib, soʻng davlat nashriyotining oʻquv boʻlimida katta muharrir sifatida faoliyat olib borgan.
## Ayblov
1949-yil 5-noyabrda NKVD tomonidan qamoqqa olingan. SSSR DXMning Maxsus kengashi tomonidan gʻayrisovet tashviqoti va yolgʻon xabar tarqatgan degan ayblov bilan 10 yilga mehnat tuzatish lageriga surgun qilingan. SSSR Ichki ishlar ministrligi lagerlarida, qamoqxonalarida, koloniyalarida aksilinqilobiy jinoyatlari uchun ushlab turilgan mahkumlarning ishini qayta koʻrib chiqish boʻyicha Markaziy Komissiya Majlisining 1954-yil 6-dekabrdagi qarori bilan ish harakatdan toʻxtatilgan, soʻngra DXM maxsus kengashining 1950-yil 14-oktabridagi bergan qaroriga koʻra hukm bekor qilingan.

## Oʻlimi
Vafoti sanasi nomaʼlum.Malumotga qarang

## Manbalar
Chori baxshi Umirov

**Chori baxshi Umirov** (28-fevral 1938-yil, Dehqonobod tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston – 4-may 2024-yil, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik baxshi, Oʻzbekiston Xalq baxshisi unvoni sohibi (2017).

## Biografiyasi
Chori baxshi Umirov 1938-yil 28-fevral kuni Qashqadaryoning Dehqonobod tumaniga qarashli „Yetimquduq“ qishlogʻida, baxshi shoir oilasida tavallud topgan. Baxshining oʻzbek dostonchiligidagi ulkan xizmatlari oʻn sakkiz ming misradan iborat. Baxshining „Sherali“ dostoni 2019-yil Termizning „Surxon-nashr“ nashriyotida chop etilgan.

Chori baxshi Umirov 2024-yil 4-may kuni 86 yoshida vafot etgan.

## Mukofotlari
* Oʻzbekiston Xalq baxshisi unvoni sohibi (2017).

## Manbalar
Raim Bozorboyev

**Raim Bozorboyev** (1912-yilda tugʻilgan) — qozogʻistonlik ziyoli oʻqituvchi, turli sohalarda faoliyat yuritgan xalq fidoyisi.
## Hayoti va faoliyati
Raim Bozorboyev Turkiston viloyatining Chagʻa qishlogʻida tavallud topgan. 1925-yili Turkiston shahrida boshlangʻich maktabni bitirgach, 1925—1929-yillari Toshkentga kelib erlar maorif institutida oʻqishni davom ettiradi va shu institutda oʻqituvchi vazifasida tajriba oʻtash uchun olib qolingan. Keyinchalik Samarqanddagi institutda va pedagogika texnikumida oʻqituvchi vazifasida faoliyatini olib boradi.
1931—1932-yillarda bolalar kommunistik harakati kadrlarini tayyorlash kombinatida oʻqituvchi boʻlib ishlaydi. 1932—1934-yillarda shu kombinat qoshidagi texnikum direktori boʻlib ishlaydi. 1934—1936-yillar oraligʻida esa Qizil qoʻshin safida hizmat qilgan.
1936-yildan 1941-yilgacha boʻlgan vaqt oraligʻida Oʻzbekiston Davlat universistetining fizika-matematika fakultetini tamomlagan. 1942—1945-yillarda maorif xalq komissarligi bosh inspeksiyasi boshligʻi, 1948-yilgacha Toshkent shahar maorif boʻlimi mudiri va 1950-yilgacha esa OʻzSSR ministrlar soveti oʻquv yurtlar va fan guruhi rahbari boʻlib faoliyat yuritib kelgan.

## Ayblov
1950-yil 14-yanvarda sovetlarga qarshi tashviqot olib borganlikda ayblanib MGB tomonidan qamoqqa olingan va 10 yilga mehnat tuzatish lageriga surgun qilingan. SSSR Ichki ishlar ministrligi lagerlarida, qamoqxonalarida, koloniyalarida aksilinqilobiy jinoyatlari uchun ushlab turilgan mahkumlarning ishini qayta koʻrib chiqish boʻyicha Markaziy Komissiya Majlisining 1954-yil 6-dekabrdagi qarori bilan ish harakatdan toʻxtatilgan, soʻngra DXM maxsus kengashining 1950-yil 14-oktabridagi bergan qaroriga koʻra hukm bekor qilingan. Shunday qilib Raim Bozorboyev keyinchalik oqlanishga muvaffaqq boʻlgan.

## Manbalar
Stade de la Beaujoire

**Stade de la Bojoire — Lui Fonteneau**, asosan **Stade de la Bojoire** nomi bilan tanilgan (), Fransiyaning Nant shahrida joylashgan stadion. Stadion Fransiyaning „Nant“ futbol klubining uy arenasidir.

Stadion birinchi marta 1984-yil 8-mayda 30 000 muxlis koʻz oʻngida „Nant“ va Ruminiya oʻrtasidagi oʻrtoqlik oʻyini uchun ochilgan. U 1969-1986-yillarda Nant klubi prezidenti boʻlgan Lui Fonteneau sharafiga nomlangan. U 1998-yilda, 1998-yilgi FIFA Jahon chempionati uchun qayta taʼmirlangan. Dastlab uning sigʻimi 52 923 kishi boʻlgan boʻlsa, 1998-yilda u toʻliq oʻrinli stadionga aylantirilgan va hozirgi sigʻimi 38 128. 1984-yilgi Fransiya-Belgiya oʻyiniga eng koʻp tashrif buyurganlar soni 51 359 kishi edi. Ilgari jamoa Marsel Saupin stadionida oʻynagan.

Stadionda regbi boʻyicha xalqaro oʻyinlar, jumladan, 1986-yil 15-noyabrda Fransiya Yangi Zelandiyaga qarshi (16-3) oʻyini oʻtkazilgan. 2007-yil sentyabr oyida u regbi boʻyicha 2007-yilgi Jahon kubogining uchta bilyard oʻyini boʻlib oʻtgan: 9-sentyabrda Uels — Kanada, 22-sentyabrda Angliya — Samoa va 29-sentyabrda Uels — Fidji. Mahalliy regbida La Bojoire 2013-yilda ikkala Top 14 yarim final oʻyiniga mezbonlik qildi va Parijning eng yaxshi 14 jamoasi Racing Métro 92 2013-14-yilgi mavsumdagi soʻnggi „uy“ oʻyinini 2014-yil 19-aprel kuni La Bojuarda Klermonga qarshi oʻtkazgan.

La Beaujoire UEFA Yevro-1984 paytida oʻyinlarga mezbonlik qildi, jumladan, Michel Platinining uchta goli evaziga Fransiya Belgiya ustidan 5:0 hisobida gʻalaba qozondi. 1998-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatida ham u yerda oltita oʻyin oʻtkazildi, jumladan, Braziliya va Daniya oʻrtasidagi chorak final oʻyinlarida. Stadion UEFA Yevro 2016 musoboqasida foydalanilmagan.

Futbol boʻyicha Fransiya terma jamoasi bu yerda besh marta oʻynagan, oxirgi marta 2019-yilda Boliviyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyini oʻtkazgan.

## Kelajak
Parijdagi 2024-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari va 2023-yilgi regbi boʻyicha jahon chempionati uchun buzilishi kerak boʻlgan Stade de la Bojoire oʻrniga YelloPark nomli yangi stadion qurish rejalashtirilgan edi. 2019-yil 26-fevralda loyiha bekor qilingan.

## Turnir natijalari

### 1984-yilgi Yevropa chempionati (Yevro-1984)
Stadion 1984-yilgi UEFA Yevropa chempionati oʻtkaziladigan joylardan biri sifatida tanlangan va quyidagi oʻyinlarni oʻtkazgan.

### FIFA Jahon chempionati 1998
Stadion 1998-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempionati oʻtkaziladigan joylardan biri boʻlib, quyidagi oʻyinlarni oʻtkazgan:

### 2023-yilgi regbi boʻyicha jahon chempionati
Stadion regbi boʻyicha 2023-yilgi Jahon kubogi oʻtkaziladigan joylardan biri boʻlgan va quyidagi oʻyinlarga mezbonlik qilgan:

### 2024-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari

## Yana qarang

* Fransiyadagi futbol stadionlari roʻyxati
* Stadionlar roʻyxati

## Manbalar
Lion metropolisi

**Lion metropolisi** (, ), **** nomi bilan ham tanilgan (, "Katta Lion"), Fransiya hududiy birlashmasi, Auvergne-Rhône-Alpesning sharqiy-markaziy mintaqasida joylashgan. Bu to'g'ridan-to'g'ri saylanadigan metropoliten hokimiyat bo'lib, Lion shahri va uning ko'p chekkalarini qamrab oladi. U ham departament, ham  sifatida yurisdiktsiyaga ega, hududni Rhone departamenti tasarrufidan chiqarish. 2019-yilda uning aholisi 1,411,571 kishini tashkil etdi, ularning 37 foizi Lion shahrida yashagan.

U 2014-yil yanvar oyida qabul qilingan MAPAM qonuniga (fr) muvofiq 2015-yil 1-yanvarda Lion shahar hamjamiyatini almashtirdi. Birinchi toʻgʻridan-toʻgʻri poytaxt saylovlari 2020-yilning mart (1-tur) va iyun (2-tur) oylarida boʻlib oʻtdi va bu Ekologlarning gʻalabasiga olib keldi. Metropolitan kengash prezidenti 2020 yil iyulidan beri Yashillar yetakchisi Bruno Bernard.

## Geografiya
Lion metropolisi  maydonni egallaydi. U Lion shahri va uning asosiy chekkalarini qamrab oladi. Undan Rona va Saone daryolari oqib oʻtadi. U shimoli-gʻarbda va janubi-gʻarbda Ron departamenti, shimoli-sharqda Ayn va janubi-sharqda Isère bilan chegaradosh.

### Kommunalar

Lion metropolisi 58 ta kommunadan iborat. Eng ko'p aholi yashaydigan kommuna - Lion. 2019-yil holatiga ko'ra 30 000 dan ortiq aholiga ega 9 ta kommuna mavjud:

## Yana qarang

* Lion Metropolitan Kengashi
* Liondagi parklar

## Manbalar

## Havolalar

* Metropolitan Lion veb-sayti (frantsuz tilida)
* Greater Lyon rasmiy biznes sayti (ingliz tilida)
*    (  tilida)
Toshkent xalqaro universiteti

**Toshkent xalqaro universiteti** (**TIU**) – 2023-yildan oʻz faoliyatini yuritayotgan oliy taʼlim muassasasi.

= Universitet tarixi =
Toshkent xalqaro universiteti (TIU) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yildagi 900-son qarori bilan tashkil etilgan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan berilgan 146186-sonli litsenziyasi asosida faoliyat yuritadi.

= Umumiy maʼlumotlar =
Universitet kampusida 4 ta bino boʻlib (umumiy sigʻimi 1700 kishi), undagi barcha auditoriyalari zamonaviy oʻquv va texnik vositalar bilan jihozlangan. 300 oʻrinli talabalar turar joyi, bir vaqtning oʻzida 150 talabaga xizmat koʻrsatadigan zamonaviy axborot-resurs markazi hamda 150 oʻrinli oshxonasi bor.

## Bakalavriat yoʻnalishlari

### Kunduzgi taʼlim

### Masofaviy taʼlim

## Magistratura

* Davlat moliyasi va xalqaro moliya
* Iqtisodiyot

## Ikkinchi oliy taʼlim

## Xalqaro hamkorlik
Toshkent xalqaro universiteti Janubiy Koreyaning 7 ta yetakchi oliy taʼlim tashkiloti, xususan, Seul milliy universiteti, Shungang universiteti, Sejong universiteti, Hankuk universiteti, Solbrij xalqaro biznes maktabi, Kangvun milliy universiteti hamda boshqa dunyoning nufuzli oliy taʼlim muassasalari bilan ikki tomonlama hamkorlik oʻrnatgan. Bu taʼlim muassasalarining barchasi dunyoning hamda Osiyoning nufuzli universitetlari qatorida turadi.

= Grantlar =
Toshkent xalqaro universiteti qabul stipendiyalari orqali talabalarga moliyaviy yordam beradi. Ushbu stipendiyalar abituriyentning ingliz tilini bilishi, oʻquv yutuqlari va darsdan tashqari mashgʻulotlarga jalb etilishi kabi omillarni hisobga olgan holda taqdim etiladi. Qabul stipendiyalari oʻqish xarajatlarini qoplaydi va odatda umumiy oʻqish narxining 25% dan 100% gacha oʻzgaradi.

Bakalavriat talabalariga – Bir yil

Magistratura talabalariga – Bir yil

= Qabul jarayoni =
Toshkent xalqaro universitetida qabul jarayoni may oyidan avgust oyiga qadar davom etadi. Hujjatlar universitet qabul platformasi orqali onlayn hamda bevosita universitetga kelib amalga oshiriladi.

= Imtihon jarayoni =
Universitetga kirish uchun imtihonlar taʼlim yoʻnalishlar xususiyatidan kelib chiqqan holda test, suhbat va yozma koʻrinishda boʻlib otishi mumkin.

= Rektor =

* Jun Yong Wook 2023 – h.v.

## Ilmiy kengash faoliyati
Toshkent xalqaro universiteti huzurida ilmiy darajalar beruvchi DSc. 22/29.12.2023.I.175.01 raqamli Ilmiy kengash 08.00.07–Moliya, pul muomalasi va kredit hamda 08.00.16–Raqamli iqtisodiyot va xalqaro raqamli integratsiya ixtisosligi boʻyicha faoliyat yuritadi.

= Manbalar =
# Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 02.11.2019 yildagi 900-son qarori
# Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan berilgan 146186-sonli litsenziyasi
# Toshkent xalqaro universiteti rasmiy sayti
# Massachusetts texnologiyalar universiteti rasmiy sayti
Buxoro Xalq Sovet Respublikasining gerbi

**Buxoro Xalq Sovet Respublikasining gerbi** 1921-yildan 1924-yilgacha Buxoro Xalq Sovet Respublikasining rasmiy ramzi boʻlgan bayroq bilan birga boʻlgan. Gerb 1921-yil 23-sentyabrda Butun Buxoro qurultoyida qabul qilingan. Ushbu gerb, bayroq bilan birga 1924-yilda BNSRning tugatilishi va Buxoro Sovet Sotsialistik Respublikasining tashkil topishi va keyinchalik uning uchta yangi tashkil etilgan sovet respublikalari: Oʻzbekiston SSR, Turkmaniston SSR va Tojikiston ASSR oʻrtasida boʻlinishi munosabati bilan bekor qilingan.

## Tavsif
1921-yil 23-sentyabrda boʻlib oʻtgan Ikkinchi Butun Buxoro qurultoyi Buxoro Xalq Sovet Respublikasining Konstitutsiyasini qabul qildi va tasdiqladi. BNSR Konstitutsiyasining 78-moddasidagi tavsifga koʻra:

## Yana qarang

* Xorazm Xalq Sovet Respublikasining gerbi

## Manbalar

## Havolalar

* Oʻzbekiston gerblari: BNSR Arxivnaya kopiya
Střelice (Brno-Country tumani)

**Střelice** — Chexiyaning Janubiy Moraviya viloyati Brno-Country tumanida joylashgan munitsipalitet.

## Etimologiyasi
Qishloq nomi *střelec* (otishma), *střílet* (otish) soʻzlaridan olingan. Qadimgi afsonalargaga qaraganda, qishloq dastlab o'lka kamonchilarining qarorgohi bo'lgan.

## Joylashuvi
Střelice — Brno tumanidan 8 kilometr (5 mil) janubi-g'arbda. Bu yerda Bobrava tog'lari ham joylashgan. Eng yuqori nuqtasi dengiz sathidan —  baland. Bu shaharcha tumanning janubiy chegarasi bo'ylab oqib o'tgan Bobrava daryosining chap qirg'og'ida joylashgan.

## Tarixi
Střelice shahri nomi 1375-yilga tegishli manbalarda uchraydi, bu vaqtga kelib Moraviya viloyatining Jon Xenri Královo pole shahrida Kartuzi monastri tashkil etilgan va u Střelice kabi bir nechta qishloqlarga sovg'a qilingan.

## Demografiyasi
2021-yil holatiga ko'ra aholisi 3 046 nafarni tashkil etadi.

## Transporti
Střeliceda — Brno-Třebíč temir yo'l stansiyasi joylashgan.

## Diqqatga sazovor joylari

Střelice shahrining asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri — Muqaddas Uchlik cherkovi. U barrokko uslubida qurilgan, va o'rta asrdagi ko'rinishini saqlab qolgan. Uning hozirgi ko'rinishi 1932-yilgi qayta tiklanish natijasidir.

## Chegaradosh hududlar
Střelice bilan chegaradosh hududlar::

* Assago, Italiya
* Nozay, Fransiya

## Manbalar

## Havolalar

*
Oʻzbekistonda nasha

**Oʻzbekistonda nasha** noqonuniy hisoblanadi. Opiatlar, nasha va tarkibida psixotrop moddalar boʻlgan boshqa oʻsimliklar noqonuniy hisoblanadi.

## Manbalar
Xorazm Xalq Sovet Respublikasining gerbi

**Xorazm Xalq Sovet Respublikasining gerbi** 1921-yildan 1924-yilgacha Xorazm xalq sho‘rolar jumhuriyati rasmiy ramzi boʻlgan bayroq bilan birga boʻlgan.

## Hikoya
Gerb 1921-yilda Konstitutsiyani qabul qilgan 2-Umum Xorazm qurultoyida qabul qilingan. U 1922-yilda XXSRning yangi Konstitutsiyasining qabul qilinishi munosabati bilan qayta tasdiqlandi.

Bayroq bilan bir qatorda, u 1923-yilda XNSRning tugatilishi va uning XSSRga aylantirilishi munosabati bilan bekor qilindi. XSSRning oʻz bayrogʻi va gerbi qabul qilindi. Keyinchalik XSSR uchta yangi tashkil etilgan Sovet respublikalari: Oʻzbekiston SSR, Turkmaniston SSR va RSFSR tarkibiga kirgan Qoraqalpogʻiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi oʻrtasida chegaralangan.

## Tavsif
XNSR Konstitutsiyasining 86-moddasiga koʻra, XNSRning oʻziga xos belgisi yarim oy va besh qirrali yulduz ostida kesib oʻtilgan oʻroq, belkurak va jugara novdasining tasviri edi. Gerbning bu kombinatsiyasi XNSR Qizil Harbiy ordeni va uning qogʻoz pullarida tasvirlangan.

## Yana qarang

* Buxoro Xalq Sovet Respublikasining gerbi

## Manbalar

## Havolalar

* Oʻzbekiston bayroqlari: Xorazm
Anʼanaviy qonun cholgʻusi ijrochiligi

**Anʼanaviy qonun cholgʻusi ijrochiligi** — changchi va qonunchi sozanda, Oʻzbekiston Konservatoriyasi professori Abdurahmon Xoltojiyevning qonun cholgʻusini ijro etishni oʻrganish uchun darslik.

Oʻzbekiston Konservatoriyasi dotsenti, sanʼatshunoslik fanlari nomzodi Saibjon Begmatov va “Hamza Hakimzoda Niyoziy” nomidagi Respublika musiqa kolleji oʻqituvchisi, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi Temur Mahmudov ushbu darslikka taqriz yozgan. 2005-yil Toshkentda nashr etilgan.

Mazkur darslik qonun cholgʻusi ijrochiligi boʻyicha saboq olayotgan oliy taʼlim muassasalari talabalari uchun moʻljallangan. Unda qonun cholgʻusi haqida tarixiy maʼlumotlar, cholgʻuning tarkibiy tuzilishi, ijrochilik uchun muhim hisoblangan uslubiy tavsiyalar va amaliy dasturlar munosib oʻrin olgan.

## Manbalar

__INDEKS__
Mitan Haydarov

**Mitan Haydarov** — 1901-yilda OʻzSSR Samarqand viloyati, Forish tumani, Korabanali qishlogʻida tugʻilgan. Qotillikda gumon qilinib, qamoqqa olingan, 1929-yildan 1933-yilgacha VKP(b)ga aʼzo boʻlgan. Ijtimoiy kelib chiqishini yashirgani uchun partiyadan oʻchirilgan.

Hibsga olinganda kolxozchi boʻlgan. „Aksilinqilobiy quloq-isyonchilar guruhining aʼzosi boʻlib, oʻz uyida aksilinqilobiy yigʻinlarda ishtirok etgan“ degan ayb qoʻyilgan. 1937-yil 7-dekabrda 10 yil qamoqqa hukm qilingan. Jizzax shahri turmasidan Toshkent turmasiga keltirilib, u yerdan Arxangelskka, Kargopol lagerining Yertsova boʻlimiga etap qilingan.
## Ayblov
OʻzSSR Ichki ishlar xalq komisarligi huzuridagi „Uchlik“ 1937-yil 7-dekabrdagi 7915-sonli ish boʻyicha 17 mahbusning ishini koʻrib chiqadi. Ulardan Oʻroz Damaqov, Jumaqul Boʻronov, Olimberdi Malikov, Mavlon Rizayevlar otuvga, Erxon Joʻrayev, Oʻrozboy Bolibekov, Shotemir Boʻronov, Marajab Jumanov, Mavlon Qultoyev, Eshnazar Xaqqulov, Muhammadiy Normatov, Nodir Isayev, Lutfulla Abilov, Mansur Egamberdiyev, Abdulahad Bekboyev, Mitan Haydarov, Turgʻunboy Rahmonqulovlar 10 yil mehnat-tuzatuv lageriga hukm qilinadi.

## Mehnat faoliyati
M.Haydarov 1946-yil noyabrga qadar Kargopol lagerining Yertsova boʻlimida oʻrmonlarda yogʻoch tayyorlov, temir yoʻl qurilishi va turli qishloq xojalik ishlarida mehnat qilgan.

Qamoqda yaxshi ishlaganligi uchun muddatidan avval ozod etilgan. Oʻz yurtiga qaytib, Korabanali qishlogʻidagi „Pravda“ kolxozida ishlagan.

## Qayta hibsga olinishi

1950-yil 18-yanvarda Abdulahad Bekboyev, Mitan Haydarov, Mavlon Qultoyev qayta hibsga olinadi. Davlat xavfsizligi vazirligi Samarqand viloyat Boshqarmasi tergovchilaridan leytenant Mustakayev, leytenant Dolinskiy, katta leytenant Kolesnikovlar har uch mahbus ustidan tergov oʻtkazadilar.

1950-yil 30-martda ularga nisbatan ayblov xulosasi tayyorlanib, unga Dolinskiy, Timofeyev, Genkinlar imzo qoʻyadilar. Oʻzbekiston SSR Davlat xavfsizligi vaziri general-mayor Baskanov ushbu ayblov xulosasini tasdiqdaydi.
Ayblov xulosasida shunday yozilgan:

SSSR Davlat xavfsizlik vazirligi huzuridagi Maxsus Kengash 1950-yil 8-iyulda oʻzining 30-sonli bayonnomasi bilan Abdulahad Bekboyevni „antisovet quloqlar guruhiga mansubligi“ uchun Krasnoyarsk oʻlkasiga, Mavlon Qultoyev va Mitan Haydarovni Novosibirskka surgunga qaror qiladi. Ularni etap qilish 1950-yil 8-iyuldan kuchga kirishi koʻrsatiladi.

Samarqand viloyat sudi Hayʼati 1957-yil 14-iyunda oʻzining 4-9-175-sonli qarori bilan SSSR Davlat xavfsizlik vazirligi huzuridagi Maxsus Kengashning 1950-yil 8-iyuldagi Mavlon Qultoyev, Mitan Haydarov, Abdulahad Bekboyevlarga nisbatan chiqargan qarorini bekor qiladi va bu uch mahbus reabilitatsiya qilinadi.
## Oilasi
Mitan Haydarov surgun qilinganda oilasi tarkibida 37 yoshli xotini Chinnixon, 21 yoshli oʻgʻli Madash, 17 yoshli qizi Bayna, 13 yoshli oʻgʻli Madil, 10 yoshli qizi Robiya, 2 yoshli oʻgʻli Amirillo, 3 oylik oʻgʻli Neʼmatillo qolgan.

## Manbalar
Mavlon Qultoyev

**Mavlon Qultoyev** — 1869-yilda OʻzSSR Samarqand viloyati, Forish tumani, Yaytangali qishlogʻida tugʻilgan. Hibsga olinganda kolxozchi boʻlgan. Unga „aksilinqilobiy quloq-isyonchilar guruhining yigʻinlariga qatnashgan“ degan ayb qoʻyilib, 1937-yil 7-dekabrda 10 yil qamoq jazosiga hukm qilingan. Jizzax shahri turmasidan Toshkent turmasiga keltirilib, u yerdan Arxangelsk shahriga etap qilingan.

## Ayblov
OʻzSSR Ichki ishlar xalq komisarligi huzuridagi „Uchlik“ 1937-yil 7-dekabrdagi 7915-sonli ish boʻyicha 17 mahbusning ishini koʻrib chiqadi. Ulardan Oʻroz Damaqov, Jumaqul Boʻronov, Olimberdi Malikov, Mavlon Rizayevlar otuvga, Erxon Joʻrayev, Oʻrozboy Bolibekov, Shotemir Boʻronov, Marajab Jumanov, Mavlon Qultoyev, Eshnazar Xaqqulov, Muhammadiy Normatov, Nodir Isayev, Lutfulla Abilov, Mansur Egamberdiyev, Abdulahad Bekboyev, Mitan Haydarov, Turgʻunboy Rahmonqulovlar 10 yil mehnat-tuzatuv lageriga hukm qilinadi.

## Mehnat faoliyati
Qultoyev Yertsova shahridagi lagerda boʻlib, temir yoʻl qurilishi va yogʻoch-taxta tayyorlashda 3 oydan koʻproq ishlaydi.

1938-yil yozidan Yertsova lageridan Vandish lageriga etap qilinadi. Bu lagerda besh yil davomida qogʻoz fabrikasini qurishda mehnat qiladi. Fabrika qurib bitkazilgach, shu fabrikada ishlaydi.

1943-yili Qultoyevni qandaydir gʻallachilik covxoziga yuborishadi. Yarim yil bu yerda ishlagach, bir yil davomida gidroelektrostansiya qurilishida ishtirok etadi. 1945-yildan boshlab Sverdlovsk viloyatida faner zavodida ishlaydi. 1947-yil 18-noyabrda qamoqdan ozod boʻlib, uyiga — Yaytangali qishlogʻiga qaytadi. 1950-yil 18-yanvarga qadar Stalin nomli kolxozda mehnat qiladi
## Qayta hibsga olinishi

1950-yil 18-yanvarda Abdulahad Bekboyev, Mitan Haydarov, Mavlon Qultoyev qayta hibsga olinadi. Davlat xavfsizligi vazirligi Samarqand viloyat Boshqarmasi tergovchilaridan leytenant Mustakayev, leytenant Dolinskiy, katta leytenant Kolesnikovlar har uch mahbus ustidan tergov oʻtkazadilar.

1950-yil 30-martda ularga nisbatan ayblov xulosasi tayyorlanib, unga Dolinskiy, Timofeyev, Genkinlar imzo qoʻyadilar. Oʻzbekiston SSR Davlat xavfsizligi vaziri general-mayor Baskanov ushbu ayblov xulosasini tasdiqdaydi.
Ayblov xulosasida shunday yozilgan:

SSSR Davlat xavfsizlik vazirligi huzuridagi Maxsus Kengash 1950-yil 8-iyulda oʻzining 30-sonli bayonnomasi bilan Abdulahad Bekboyevni „antisovet quloqlar guruhiga mansubligi“ uchun Krasnoyarsk oʻlkasiga, Mavlon Qultoyev va Mitan Haydarovni Novosibirskka surgunga qaror qiladi. Ularni etap qilish 1950-yil 8-iyuldan kuchga kirishi koʻrsatiladi.

Samarqand viloyat sudi Hayʼati 1957-yil 14-iyunda oʻzining 4-9-175-sonli qarori bilan SSSR Davlat xavfsizlik vazirligi huzuridagi Maxsus Kengashning 1950-yil 8-iyuldagi Mavlon Qultoyev, Mitan Haydarov, Abdulahad Bekboyevlarga nisbatan chiqargan qarorini bekor qiladi va bu uch mahbus reabilitatsiya qilinadi.
## Oilasi
Mavlon Qultoyev surgun qilinganda oilasi tarkibida 34 yoshli xotini Mayram, oʻgʻli Egam qolgan.

## Manbalar
Fatima Ahmed Ibrahim

**Fatima Ahmed Ibrahim** (, ) — sudanlik yozuvchi, ayollar huquqi himoyachisi, kommunistik ayollar harakati faoli.

## Mukofotlari

* Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari boʻyicha mukofoti (1993-yil).
* Fikr erkinligi uchun Ibn Rushd mukofoti (2006-yil, Berlin).

## Manbalar
Avstraliya general-gubernatori

**Avstraliya general-gubernatori** () – Avstraliya monarxining rasmiy vakili (hozirda, Avstraliya qiroli Charles III).

General-gubernatorning vazifalariga: elchilar, vazirlar va sudyalarni tayinlash, qonun hujjatlarini tasdiqlash, saylovlarni eʼlon qilish va mukofotlarni topshirish kiradi. Avstraliya general-gubernatori Avstraliya Ijroiya Kengashining Prezidenti va Mudofaa Kuchlarining Bosh Qoʻmondoni hisoblanadi.

## General-gubernatorlar xronologiyasi

## Yana qarang

* Avstraliya general-gubernatorlari roʻyxati
* Avstraliya Bosh vaziri

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayt
Gulbuddin Hekmatyar

**Gulbuddin Hekmatyar** (1949-yil 1-avgust) — afgʻonistonlik siyosatchi, sobiq mujohidlar rahbari va narkobiznesmen. Gulbuddin 1990-yillarda ikki marta bosh vazir lavozimini egallagan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Elfiego Baca

**Elfego Baka** (1865-yil 10-fevral – 1945-yil 27-avgust) Nyu-Meksikodagi qurolli jangchi, huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimi, huquqshunos va siyosatchi boʻlib, Nyu-Meksiko hududi chegarasining keyingi yillarida amerikalik xalq qahramoniga aylandi. Uning hayotdagi maqsadi tinchlik zobiti boʻlish va „qonunbuzarlar uning qadamlarini bir blok narida eshitishlari“ edi. U 1884-yilda Nyu-Meksiko shtatining Frisko shahrida (hozirgi zahiradagi) otishmada ishtirok etgani, shuningdek, keyinchalik 20-asr oʻrtalarida eʼlon qilingan Gʻarbdagi hayotining xayoliy tasvirlari bilan mashhur.

Hayotning boshlangʻich davri
Baca 1865-yilda Nyu-Meksiko shtatining Sokorro shahrida Fransisko va Xuana Mariya Baka oilasida tugʻilgan. Uning oilasi u yoshligida Kanzas shtatining Topeka shahriga koʻchib oʻtdi. 1880-yilda onasining vafotidan soʻng, Baca otasi bilan Nyu-Meksiko shtatining Belen shahriga qaytib keldi va u yerda otasi marshal boʻldi. 1884-yilda, 19 yoshida, Baca baʼzi qurollarni qoʻlga kiritdi va Nyu-Meksiko shtatining Sokorro okrugida sherif oʻrinbosari boʻldi .

Qoʻriqxonadagi Elfego Baka haykali, Nyu-Meksiko 1884-yil oktyabr oyida Middle San-Fransisko Plaza shahrida (hozirgi Qoʻriqxona, Nyu-Meksiko) Baca Charli Makkarti ismli mast kovboyni hibsga oldi va unga nishonini yoqib, qurolini oldi. Makkartining kovboy hamkasblari Bakani toʻxtatmoqchi boʻlishdi, lekin u qarshilik koʻrsatib, Jon Slaughter brigadirining otini oʻldirdi, ot esa uning ustiga yiqilib, uni oʻldirdi va yana bir kovboyning tizzasidan otib oʻldirdi. Keyinchalik, Tinchlik sudyasi Ted Uayt Makkartiga erkinlik berdi va Spur Leyk Ranch fermasidan Bert Xirnni chaqirib, Bakani qotillik deb hisoblagan narsa boʻyicha soʻroq qilish uchun sudga qaytarish uchun chaqirdi. Baca adobe qamoqxonasidan chiqishdan bosh tortganidan soʻng, Hearne eshikni buzib, Bacaga qoʻllarini koʻtarib chiqishni buyurdi. Koʻp oʻtmay, qamoqxonadan oʻq uzildi va Xirnning qorniga tegib, uni oʻlim bilan yaraladi.

## Manbalar
Braziliya prezidenti

**Braziliya Prezidenti** — Braziliya davlat rahbari. Prezident bir vaqtning oʻzida ijro etuvchi hokimiyat boshligʻi va Braziliya Qurolli Kuchlarining bosh qoʻmondoni hisoblanadi. Prezidentlik lavozimi 1891-yilda Braziliya Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilingandan keyin tashkil etilgan. Braziliya tarixidagi birinchi prezident — Deodoro da Fonseka.

Luiz Inácio Lula da Silva 39-amaldagi prezident boʻlib,  2023-yil 1-yanvarda prezidentlikka saylangan.
## Yana qarang
* Braziliya prezidentlari roʻyxati
* Braziliya prezidentining inauguratsiyasi
* Braziliya siyosati
* Braziliya Vazirlar Mahkamasi
* Braziliya vitse-prezidenti
* Brazilian Air Force One
* Prezident gvardiyasi bataloni (Braziliya)
## Havolalar

* Respublika Prezidentining rasmiy sayti
## Manbalar
Banco Santander

**Banco Santander** — Ispaniyadaning Madrid va Santander shaharlarida joylashgan moliyaviy xizmatlar ko'rsatuvchi kompaniya. Santander Ispaniyadan tashqari Buyuk Britaniyada, AQSh va Lotin Amerikasining bir qator davlatlarida moliya sohasida yetakchi oʻrinlardan birini egallagan. Santanderning bosh qarorgohi Cantabria shahrida joylashgan.

## Havolalar
* Banco Santander, S. A.
## Manbalar
Islomda hayz koʻrish

**Islomda hayz koʻrish** — islom fiqhidagi poklik bilan bogʻliq turli cheklovlar bilan bogʻliq. **Hayd** () — islomdagi hayz koʻrishning diniy holatidir. Qur’on Baqara surasi, 222-oyatda hayz koʻrish haqida alohida eslatib oʻtadi:

Bu surada hayz vaqtida jinsiy aloqa qilish man etilganligi nazarda tutilgan.

Muhaddis Ibn Kasir Muhammadning hayz koʻrgan xotinlari bilan boʻlgan odatlarini bayon qilgan hadisni rivoyat qilgan. Bu hadis Muhammadning jinsiy aloqadan tashqari hayz davrida er-xotin bilan yaqinlik qilishning barcha shakllariga ruxsat berganligini koʻrsatadi. Ayollar hayz koʻrgandan soʻng diniy burchlar yoki munosabatlarni davom ettirishdan oldin gʻusl qilishlari yoki toʻliq poklanishlari shart.

Shuningdek, hayz paytida, nifos (tugʻruqdan keyin qirq kun), ramazon oyining kunduzi (yaʼni, roʻza tutish vaqtida) va haj vaqtida ham jinsiy aloqa qilish man etiladi. Kaʼbada ehrom holatida boʻlganlarida, ziyoratchilar yaqinlik qilishlari mumkin emas, haj vaqtida oʻqilgan nikohlar buzilmaydi.

Hayz koʻrgan musulmon ayollar, hadislarga koʻra, Ramazon oyida roʻza tutishdan ozod qilingan, lekin hayz koʻrgandan keyin qazosini tutishlari kerak.

Erkakning hayz koʻrgan ayoli bilan yaqinlik qilishi joiz emas. Bu Qur’onning 2:222 oyatida yozilgan:

Qur’onning 2:222 oyatida hayz paytidagi munosabatlar taqiqlanganligi aytiladi. Namozni oʻqimaslik haqida gapirilmagan. Holbuki, hadisda ayollar hayz vaqtida namoz oʻqimasliklari va bu davrda qazosini oʻqishlari shart emasligi aytilgan. Alloh odamlarni yomon ishlardan uzoqda boʻlishga yordam berish uchun ibodat qilishni buyuradi. Oyatda „ayollarni ajratish“ va „ularga yaqinlashmaslik“ deyilganiga qaramay, turli hadislar Muhammad buni faqat jinsiy aloqaga ishora qilganini koʻrsatadi. Hadislar Qur’on kabi ishonchli hisoblanmaydi, biroq Muhammadning yuqorida zikr etilgan oyat faqat jinsiy aloqani anglatishini va Muhammadning xotinlari hayz koʻrganlarida ular bilan muloqot qilishini bildirgan turli xil maʼlumotlar mavjud. Hadislardan birida Muhammad xotini Oysha hayz koʻrganida uning tizzasiga yotib, Qur’on tilovat qilishlari haqida zikr qilinadi. Bu hadislarning barchasi sahih deb tasniflangan, demak, ularga ishonsa boʻladi.

Erkak kishi hayz koʻrgan ayolni hayz koʻrgan vaqtida taloq qilishi haromdir. Ayollar gigiyena qoidalariga rioya qilishlari va namoz oʻqimasliklari kerak. Hayz koʻrganlarida qazolarini qazo qilishlari shart emas. Hayz muddati tugagach, ayollar gʻusl qilishlari kerak boʻladi.
## Yana qarang
* Taloq (shariat)
* Idda
## Manbalar
Taʻlimni boshqarish tashkiloti

**Taʼlimni boshqarish tashkiloti** (**TBT**) – bu maktablarni boshqaradigan notijorat tashkilotni tavsiflovchi sanʻat atamasi. U charter maktablarining * notijorat* menejeri boʻlgan nizomni boshqaruvi tashkilotidan farq qiladi. Koʻpincha atamalar bir-birining oʻrnida ishlatiladi, natijada chalkashliklar paydo boʻladi.

Bu atamaning boshqa va eskiroq qoʻllanishlari maktab oʻquv dasturlarini ishlab chiqadigan va tarqatuvchi tashkilotni tavsiflaydi. Qoʻshma Shtatlardagi ushbu tashkilotlar davlat maktablari, davlat maktablari, virtual maktablar va uyda oʻqiydigan ota-onalar uchun oʻquv dasturlarini taqdim etadi.

## Tarixi
1991-yilda Minnesota davlat maktablariga ruxsat beruvchi qonunlarni qabul qildi. Boshqa shtatlar ham ergashdi.

Davlat yoki uning vakili maktabga nizom beradi. Aksariyat shtatlarda ustav egasi maktab kengashining imtiyozlari va majburiyatlariga ega, ammo soliq organi emas. Koʻpgina shtatlar maktab ustavining egasi notijorat tashkilot boʻlishini talab qiladigan qonunlarni qabul qildi. Natijada, ustav boshqaruvi tashkilotining eng keng tarqalgan shakli notijorat tashkilotidir. Ustav egasi maktab faoliyatining barcha jihatlarini taʼlim boshqaruvi tashkilotiga topshirishi mumkin. TBT har bir talaba uchun davlat subsidiyasining toʻliq miqdorini qabul qiladi. Agar u kamroq xarajat bilan ishlay olsa, farq TBT uchun foyda boʻladi. Maktab notijorat tashkilot ekanligini eʼlon qilishi mumkin, hatto fonda notijorat tashkilot mavjud boʻlsa ham.

## Tijorat uchun TBT
Viskonsin, Kaliforniya, Michigan, Massachusets va Arizona notijorat korporatsiyalarga davlat maktablarini boshqarishga ruxsat beradi.
Bunga misol quyidagilar kiradi:
* Stride, Inc.
* Academica
* Pansofik taʻlim
* Aloqa akademiyasi

## Sotuvchi tomonidan boshqariladigan maktab
Baʼzi hollarda maktab nizomi notijorat tashkilotga tegishli boʻlib, u maktabning barcha operatsiyalarini uchinchi tomon, koʻpincha notijorat tashkiloti bilan shartnoma qilishni tanlaydi. Ushbu tartib *sotuvchi tomonidan boshqariladigan maktab*, (*VOS*) sifatida belgilanadi.

## Ustavni boshqaruvchi tashkilotdan farqi
Maktablar boʻyicha vakolatli organ, Stenford universitetining Taʼlim natijalari boʻyicha tadqiqot markazi atamalar oʻrtasida hech qanday farq qilmaydi. Oʻzining soʻnggi hisobotlarida u „CMO – notijorat“ va „CMO – notijorat“ ni tavsiflaydi.

Davlat Xartiya Maktablari uchun Milliy Alyans aniq farq qiladi. CMO notijorat hisoblanadi; TBTlar foydalanish uchun.

## Manbalar

## Foyda maqsadida ishlovchi EMO (Education Management Organization (o‘zbekcha: Ta’limni boshqaruvchi tashkilot))lar

Viskonsin, Kaliforniya, Michigan, Massachusets va Arizona shtatlarida foyda maqsadida ishlovchi korporatsiyalarga charter maktablarni boshqarishga ruxsat berilgan.

Misollar:

* Stride, Inc.
* Academica
* Pansophic Learning
* Connections Academy
Oʻzbekiston demokratik harakati

**Oʻzbekiston demokratik harakati** () — Oʻzbekiston SSRda 1989-yilda Toshkentda vujudga kelgan ijtimoiy-siyosiy demokratik harakat.

## Manbalar
Panorama Airways

**Panorama Airways** — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan aviakompaniya.

## Manzillar
2023-yil avgust holatiga koʻra Panorama Airways quyidagi yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatadi:

## Samalyotlar
2023-yil avgust holatiga koʻra Panorama Airways parki quyidagi samolyotlardan iborat:

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
Oʻzbekiston Xalq Harakati

**"Oʻzbekiston Xalq Harakati"** () — 2011-yilda Turkiyada istiqomat qiluvchi, ayni paytda "Erk" demokratik partiyasi yetakchisi boʻlgan taniqli oʻzbek muxolifatchisi va dissident Muhammad Solih tomonidan tashkil etilgan, roʻyxatdan oʻtmagan muxolifatdagi siyosiy harakat.

## Tarix
Harakat, baʼzi maʼlumotlarga koʻra, 2010-yil may oyida Berlinda, baʼzilariga koʻra, 2011-yil yozida Istanbulda dastlab „Erk“ demokratik partiyasi, „Andijon — adolat va taraqqiyot“ tashkiloti va „Tayanch“ (Yordam) guruhi koalitsiyasi sifatida tashkil etilgan. Harakat Istanbul, Praga, Varshava, Dusseldorf va Yevropaning boshqa shaharlarida oʻz qurultoylarini oʻtkazgan va oʻtkazmoqda. 2011-yil iyul oyida harakat AQShda ushbu mamlakatdagi aʼzolari va tarafdorlari uchun oʻz boʻlimini ochdi. 2011-yil 1-sentabrda, Oʻzbekiston mustaqilligining navbatdagi yilligi kunida harakat Istanbulda Oʻzbekiston hukumatiga qarshi norozilik namoyishlarini oʻtkazdi. 2012-yil mart oyida harakat Oʻzbekistondagi taksi haydovchilarini mobil guruhlarga birlashishga va butun mamlakat boʻylab norozilik namoyishlarini boshlashga chaqirdi.

28-avgust kuni Oʻzbekistonning sobiq prezidenti Islom Karimovning shoshilinch kasalxonaga yotqizilgani haqida xabarlar paydo boʻlgach, Oʻzbekiston Xalq harakatining rasmiy saytida Islom Karimov 26-avgust kuni Doʻrmon qarorgohida ziyofat va ziyofat uyushtirgani haqida maʼlumot eʼlon qilingan. 2016-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida oʻzbekistonlik sportchilarning misli koʻrilmagan koʻp medal qoʻlga kiritgani va yakuniy umumjamoa bahslarida Oʻzbekiston Qozogʻiston va Ukraina kabi davlatlarni ortda qoldirgan holda mamlakat tarixidagi rekord darajadagi 21-oʻrinni egallashi munosabati bilan ziyofat uyushtirilgani aytilgan. Xabarda aytilishicha, Prezident Islom Karimov oʻz qoʻl ostidagi xodimlarining ogohlantirishlariga ham quloq solmagan holda „aroq va boshqa spirtli ichimliklarni meʼyoridan ortiq ichish“ni boshlagani, shu sabab prezident kechki soat oʻnlarda hushini yoʻqotgan va ichkariga kelgan vaqtida shifokorlar yurak xuruji taxmin qilgab va ular kasalxonada tashxis tasdiqlangan.

2018-yil yanvar oyida harakat Islom Karimov davrida dissidentlarga qarshi kurashda qatnashgan Oʻzbekiston Milliy xavfsizlik xizmatining 700 dan ortiq xodimi roʻyxatini qoʻlga kiritganini eʼlon qildi. Harakatning ayrim aʼzolari Oʻzbekistonda turli muddatlarga qamoq jazosiga hukm qilingan.

Nafaqat Oʻzbekiston hukumati, balki ayrim oʻzbek muxolifatchilari va mustaqil ekspertlar orasida ham harakatni tanqid qiluvchilar koʻp. Harakatning rasmiy veb-saytiga bir necha xakerlik hujumlari uyushtirilgan va harakat har safar bunda Oʻzbekiston rasmiylarini ayblagan.

## Havolalar

* Oʻzbekiston Xalq Harakati sayti internet arxivida

## Manbalar
Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining sammiti

**Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining sammiti**, rasmiy nomi **Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining maslahat uchrashuvi** (; ; ; ; ; ) Markaziy Osiyoning beshta postsovet respublikalari — Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston rahbarlarining (odatda prezidentlarining) sammiti shaklidagi yillik yigʻilishi.

Qoidaga koʻra, sammit navbatma-navbat shu besh shtatdan birida oʻtkaziladi. Sammitning faxriy raisi Qozogʻistonning birinchi prezidenti Nursulton Nazarboyev (barcha sammitlarda qatnashmaydi) va odatdagi raislik sammit mezboniga oʻtadi.

## Tarix

## Sammitlar

## Reytinglar va fikrlar
 

## Yana qarang

* Markaziy Osiyo Ittifoqi

## Manbalar

## Havolalar