open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Semih Şentürk

**Semih Şentürk** (1983-yil 29-aprelda tugʻilgan) – turkiyalik sobiq futbolchi, hujumchi pozitsiyasida oʻynagan.

Semih klub faoliyatining asosiy qismini „Fenerbahche“ jamoasida oʻtkazgan. 1999—2014-yillar oraligʻida ushbu jamoa safida oʻynab, 5 marta Superliga va 2 marta Turkiya kubogi gʻolibligini qoʻlga kiritgan. Şentürk „Fenerbahche“ yoshlar tizimida yetishib chiqqan. Semih 2008-yilgi UEFA Yevropa chempionatida Turkiya terma jamoasi tarkibida ishtirok etib, yarim finalgacha yetib borgan. Şentürk 2007-08 yilgi mavsumda 17 ta gol urib, Superliganing eng sermahsul hujumchisi unvoniga sazovor boʻlgan. „Fenerbahche“ va Turkiya terma jamoasida zahiradan chiqib oʻyin koʻrsatishdagi mahorati uchun ommaviy axborot vositalari va muxlislar tomonidan „Ikkinchi toʻpurar“ deb nom olgan.

## Yutuqlari
;Fenerbahche

* Superliga: 2000-01, 2003-04, 2004-05, 2006-07, 2010-11
* Turkiya kubogi: 2011-12, 2012-13
* Superkubok: 2007, 2009
;Turkiya

* UEFA Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori: 2008

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
*
Morgan Tsvangirai

**Morgan Richard Tsvangirai** (10-mart, 1952) Zimbabve Bosh Vaziridir (2009-yil 11-fevralidan). Prezident Robert Mugabe firqasiga muxolif boʻlmish Demokratik Oʻzgarish Harakati partiyasi yetakchisidir.

## Manbalar
Deivid de Souza

**Deivid de Souza** yoki qisqacha **Deivid** 1980-yil 22-oktyabrda Braziliya ning Nova Iguachu shahrida tugʻilgan.Futbol hayotini Nova Iguachu shahrining mahalli jamoasida boshlagan. 1995-yili Joinville EC klubiga oʻtdi va 28ta oʻyinda maydonga tushib 21 gol urishga muvaffaq boʻldi. Oʻsha yili Braziliyaning Santos jamoasiga transfer boʻldi. 2 yil Santosda toʻp surgan oʻyinchi keyinchalik Korintians jamoasi a'zosiga aylandi.U yerda ham muvaffaqiyatli ishtirok etib 2003-yilda Yevropaga yoʻl olgan futbolchi Fransiyaning Bordo jamoasida oʻynay boshladi.Bordo tarkibida jami 17 oʻyinda maydonga tushgan Deivid 7 gol urishga muvaffaq boʻldi. 2004-yilda esa eski jamoasi Santosga ijaraga berildi. U yerda 69 ta oʻyinda maydonga tushib 48 gol muallifiga aylandi va 2005-2006 yilgi mavsumda Potugaliyaning Sporting (futbol klubi)da oʻtkazdi. 2006-yildan hozirgacha Turkiyaning Fenerbahche SK jamoasida oʻyan kelmoqda.
Daniel Güiza

**Daniel Guiza**, toʻliq ismi Daniel Gonzalez Guiza, 1980 yilning 17-avgustida Ispaniyaning Xerez de la Frontera shahrida dunyoga kelgan. Ispaniya terma jamoasi a'zosi. 2007 yili Mallorka futbol klubi tarkibida Ispaniya chempionati toʻpurari boʻlgan. 2008-yili Turkiyaning Fenerbahche klubiga 14 mln. yevroga transfer boʻlgan.
Robert Mugabe

**Robert Gabriel Mugabe** (21-fevral 1924 &ndash; 6-sentyabr 2019), 1987-2017-yillarda Zimbabve Prezidenti. Hukumat tepasiga 1980-yili kelib, 1987-yilgacha Bosh Vazir mansabini egallab kelgan. 2017-yilda impichment e'lon qilinib, hokimiyatdan chetlatilgan.

## Manbalar
Rashid Gʻofurov

**Rashid Gʻafurov** (1977-yil Namangan viloyatining Chortoq shahrida tavallud topgan) – oʻzbekistonlik professional sobiq futbolchi, yarim himoyachi ampulasida oʻynagan. 1998—2002-yillarda Oʻzbekiston terma jamoasida oʻynagan. 

## Futbolchilik faoliyati
Futbolchilik faoliyatini Toshkentdagi sport maktablaridan birida boshlagan. 1995-yili Toshkentning Chilonzor FK jamoasida toʻp surgan. 1996—2005-yillarda oʻz tugʻilib oʻsgan viloyati sharafini himoya qiluvchi „Navbahor“ jamoasida toʻp surgan. Boʻyi past va tezkor oʻyinchi boʻlgani bois muxlislar uni Tiko deb atashardi. 2006-yilgi mavsumni Muborakning Mashʼal jamoasida oʻtkazdi. 2007—2008-yilgi mavsumlarda Bunyodkor PFK safida toʻp surgan.

### Terma jamoadagi faoliyati
Gʻofurov 1998—2002-yillarda futbol boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoasida oʻynagan. U milliy terma jamoa safida 13 ta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan.

### Faoliyat statistikasi

#### Klub

### Terma jamoadagi statistikasi

*2016-yil 17-mart holatiga koʻra aniq statistika*

#### Terma jamoada urgan gollari

## Murabbiylik faoliyati
2021—2026-yillarda Navbahor Farm jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan. 2026-yildan „Yaypan“ klubi bosh murabbiyi.
## Yutuqlar
**Navbahor**
* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 1996-yil
* Oʻzbekiston Superligasi uchinchi oʻrin sohibi: 1997, 1999, 2003, 2004
* Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 1998
* Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 1999-yil
**Mashʼal**
* Oʻzbekiston Superligasi ikkinchi oʻrin sohibi: 2006-yil
**Bunyodkor**

* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2008-yil
* Oʻzbekiston Superligasi ikkinchi oʻrin sohibi: 2007-yil
* Oʻzbekiston Kubogi gʻolibi: 2008-yil

## Shaxsiy hayot
Ukasi Mirzohid Gʻofurov (1988-yilda tugʻilgan) futbolchi sifatida faoliyat olib boradi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Rashid Gʻafurov Transfermarkt saytida
Fatih Terim

**Fatih Terim** (; 1953-yil 4-sentyabrda tugʻilgan) – turkiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq futbolchi.

Fatih futbolchilik faoliyati davomida „Ceyhanspor“, „Adana Demirspor“ va „Galatasaroy“ jamoalarida toʻp surgan. „Galatasaroy“ klubidagi oʻn bir yillik faoliyati mobaynida u jamoa bilan 1975 va 1979-yillarda Bosh vazir kubogini, 1975-76, 1981-82 va 1984-85-yillarda Turkiya kubogini hamda 1982-yilda Turkiya Superkubogini qoʻlga kiritishga erishgan. Terim Italiyaning „Milan“ va „Fiorentina“ jamoalari, Turkiyaning bir qancha klublari, shuningdek, eng soʻnggi marta 2013-yildan 2017-yilgacha Turkiya milliy terma jamoasini boshqargan.

Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi (IFFHS) tomonidan 80 mamlakatda oʻtkazilgan soʻrovnomada u dunyoning eng yaxshi sakkizta murabbiyi qatoriga kiritildi va 2001-yil 8-yanvarda Germaniyaning Rotenburg shahrida boʻlib oʻtgan marosimda mukofotini qabul qilgan. 2007-yil 25-aprelda Terim Italiya davlati tomonidan „Kommendatore“ ordeniga sazovor boʻlgan. 2008-yilda Terim UEFA yilning eng yaxshi murabbiyi nominatsiyasiga koʻrsatilgan va „Eurosport“ telekanali uni 2008-yilgi Yevropa chempionatining eng yaxshi murabbiyi deb tan olgan. 2008-yil dekabr oyida ''World Soccer'' jurnali uni dunyoning yettinchi eng yaxshi futbol murabbiyi sifatida baholadi. Uning turkcha laqabi „İmparator“, italyancha laqabi esa „Imperatore“ boʻlib, ikkala soʻz ham „imperator“ maʼnosini anglatadi.

## Shaxsiy hayoti
Fatih Turkiyaning Adana shahrida Nuriye va Talat Terim oilasida dunyoga kelgan. Otasi Talat aslida Kipr turki boʻlib, keyinchalik Turkiyaga koʻchib kelgan. U Fulya Terim bilan turmush qurgan. Ularning Merve va Buse ismli ikki qizi bor.

## Yutuqlari

### Oʻyinchi sifatida
;Galatasaroy

* Turkiya kubogi: 1975–76, 1981–82, 1984–85
* Turkiya Superkubogi: 1982

### Murabbiy sifatida
;Turkiya

* UEFA Yevropa chempionati yarim finali: 2008

;Galatasaroy

* UEFA kubogi: 1999–2000
* Superliga: 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2011–12, 2012–13, 2017–18, 2018–19
* Turkiya kubogi: 1998–99, 1999–2000, 2018–19
* Turkiya Superkubogi: 1996, 1997, 2012, 2013, 2019
* TSYD kubogi: 1997, 1998, 1999

;Davlat mukofotlari

*   Italiya Ordine della Stella della Solidarietà Italiana (Italiya birdamlik yulduzi ordeni komandori unvoni; Italiya davlati tomonidan Anqaradagi Italiya elchixonasida oʻtkazilgan qabul marosimida topshirilgan): 2007

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Maqola Turk futbol jurnali
* Fatih Terim Mackolik.com saytida
Ankaragyujyu

## Futbolchilar
### Birinchi jamoa tarkibi

### Ijaraga berilgan futbolchilar

## Manbalar

## Havolalar

* 
*Ankaragücü on TFF.org
Gençlerbirliği S.K.

**Genchlerbirligʻi** Turkiya Super Ligasi vakili. Turkiya poytaxti - Ankara sharafini himoya qiluvchi futbol klublardan biri.

## Manbalar

## Havolalar
*
*Gençlerbirliği on TFF.org
John Bonham

**John Henry Bonham** (1948-yil 31-may - 1980-yil 25-sentyabr) ingliz musiqachisi, Led Zeppelin rok guruhining barabanchisi edi. Tezligi, kuchi, tez zarbasi, o'ziga xos ovozi bilan ajralib turadi, u musiqa tarixidagi eng buyuk va eng nufuzli barabanchilardan biri sifatida qabul qilinadi.

## Manbalar
Sibel Can

**Sibel Can** (talaffuzi: *Sibel Jan*) 1970-yil 1-avgustda Turkiyaning Istanbul shahrida tavallud topgan qoʻshiqchi va bastakordir.
Leonardo Andres Iglesias

**Leonardo Andres Iglesias** argentinalik futbolchi. Ampluasi - hujumchi. Ayni vaqtda Turkiyaning Ankaragyujyu futbol jamoasida toʻp surmoqda.
Buenos Ayres

**Buenos Ayres** — Argentina davlatining poytaxti. Shahrning toʻliq nomi: **Ciudad Autónoma de Buenos Aires** (**Buenos Aires Avtonom shahri**) dir.

 
**Buenos-Ayres** — Argentina poytaxti, muhim iqtisodiy, siyosiy va madaniy-maʼmuriy markazi. Rasmiy chegarasi federal poytaxt okrugi hisoblanadi. LaPlata qoʻltigʻining oʻng sohilida. Aholisi 6 mln., shahar atrofi bilan 11,8 mln. kishi (1999). Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 22°, iyulda 10°, yiliga oʻrtacha 1000&nbsp;mm yogʻin tushadi.

1536-yilda ispan bosqinchilarining sardori Pedro Mendos asos solgan. 1541-yilda ispanlar indeyslarning zarbasiga bardosh berolmay, shaharga oʻt qoʻyib vayron qilishgan. 1580-yil B.A. qayta qurila boshladi. 1776-yildan LaPlata vitse qirolligi poytaxti. 1816— 26 yillarda B.A. LaPlata Birlashgan provinsiyasining, 1880-yildan Argentinaning poytaxti.

B.A. yirik temir yoʻl tuguni (undan 18 tomonga temir yoʻl ketgan) va dengiz porti (yuk tushirish va ortish yiliga 20 mln. t), Janubiy Amerikadagi havo yoʻllarining markazi; xalqaro Eseys aeroporti bor. Mamlakat importining 85%i, eksportining43% i B.A. orqali oʻtadi. Mamlakat sanoat mahsulotining deyarli 50%i B.A.da ishlab chiqariladi. Sanoatining asosiy tarmoqlari: oziq-ovqat va yengil sanoat. Mashinasozlik, neftni qayta ishlash, kimyo, elektrotexnika, farmatsevtika, yogoch tilish, sement zavodlari bor. Universitet (1821-yildan), ilmiy muassasalar (adabiyot, iqtisod, huquq va ijtimoiy fanlar akademiyalari), Argentina milliy kutubxonasi, 30 muzey, 40 dan ortiq teatr, konservatoriya (1893-yil), telemarkaz, metropoliten, botanika bogʻi bor. B.A.da axoliyey ispan tilida soʻzlashadigan Lotin Amerikasi davlatlari uchun kitoblar bosib chiqariladi. Shaharda koʻp qavatli, oyna va temirbetondan qurilgan mehmonxona, bank kabi maʼmuriy binolar koʻp. Meʼmoriy yodgorliklaridan Buenos-Ayres shahrining markaziy koʻchalaridan biri.

San-Ignasio cherkovi (1710—34), ratusha (1725—54), sobor (1804), "Kolon" teatri (1909) va 6. bor.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

## Havolalar
* Rasmiy hukumat vebsayti 
* Sayyohlar uchun sayt
Pierre-Auguste Renoir

**Pierre-Auguste Renoir** (talaffuzi: **Pyer-Ogyust Renuar**; 25-fevral, 1841–3-dekabr, 1919) fransuz impressionist rassomi boʻlgan, grafik va haykaltarosh; impressionizm namoyandasi. 50-yillarda chinni, parda, yelpigʻichlarga racm (gul) ishlash bilan shugʻullangan. 1862—64 yillar nafis sanʼat maktabida oʻqigan. Shu davrda K. Mone, A. Sisley, F. Bazil bilan tanishgan. Dastlabki asarlarini G. Kurbe, E. Mane taʼsirida yaratgan. 60—70-yillar chegarasida plenerda ijod qilishga oʻtgan R. inson shaklini oʻzgaruvchan nur havo muhitida tasvirlaydi ("Senada choʻmilish", 1869; "Loja", 1874), tabiat bilan uygʻun tabiiy muhit, insonlar munosabati, hayotiy vaziyatlar rassomni oʻziga tortadi, ayniqsa, bayramona hayot tarzi (bal, raqs, sayr va hokazo)da joʻshqin va quvnoq hayotni aks ettiradi ("Mulen de la Galet", 1876 va boshqalar); ayollar obrazi rassom ijodida goʻzal maftunkorligi bilan alohida oʻrin tutadi ("Tushlikdan soʻng", "Soyabonlar" — 1879; "Yalangoch ayol", 1876; "J. Samori portreti", 1877 va boshqalar). R. hayot oqimidan aniq yulib olingan, ayni paytda muhrlangan lahzali asarlar yaratib, impressionizm asoschilaridan biriga aylandi; monoxrom rangtasvirda ajoyib kolorist sifatida namoyon boʻldi ("Qora kiyimdagi qizlar", 1883); yengil va mayin chizigʻi bilan ajralib turuvchi rasmlar yaratdi.

## Ishlari

 Image:Renoir11.jpg|*La Grenouillère*, 1868, Milliy Muzey, Stokgolm, Shvetsiya
Image:Pierre-Auguste Renoir 110.jpg|*[[Alfred Sisley]] portreti*, 1868 
Image:Pierre-Auguste Renoir 083.jpg|*[[Argenteuil]] bogʻidagi [[Claude Monet]] surati*, 1873, Wadsworth Athenaeum, Hartford, Connecticut
Image:Pierre-Auguste Renoir 112.jpg|*[[Claude Monet]] portreti*, 1875, Musée d'Orsay, Parij, Fransiya
Image:Pierre-Auguste Renoir 094.jpg|*Mme. Charpentier va uning bolalari*, 1878, Metropolitan Museum of Art, New York
Image:Pierre-Auguste Renoir - By the Water.jpg|*Suv boʻyida*, 1880, Chikago Sanʼat Instituti, Chikago, Illinois
Image:Dejeuner-canotiers.jpg|*[[Qayiqchilar bazmida tushlik]]*, 1880-1881, The Phillips Collection, Vashington
Image:Pierre-Auguste Renoir 107.jpg|*Charles va Georges [[Durand-Ruel]]lar portreti*, 1882
Image:Pierre-Auguste Renoir - Danse à la campagne.jpg|*Qishloq raqsi*, 1883, Musée d'Orsay, Parij, Fransiya
Image:Girl with a hoop.jpg|*Girl With a Hoop*, 1885
Image:Pierre-Auguste Renoir - Suzanne Valadon - La Natte - Girl Braiding Her Hair.jpg|*Sochini oʻrayotgan qiz ([[Suzanne Valadon]])*, 1885
Image:Pierre Auguste Renoir - Portrait Berthe Morisot and daughter Julie.jpg|*[[Berthe Morisot]] va qizi [[Julie Manet]] portreti*, 1894
Image:Pierre Auguste Renoir La famille d artiste.jpg|*Rassom oilasi*, 1896, The Barnes Foundation, Merion, Pennsylvania
Image:Pierre-Auguste Renoir - Ambroise Vollard.jpg|*[[Ambroise Vollard]] portreti*, 1908
Image:Pierre-Auguste Renoir 113.jpg|*[[Paul Durand-Ruel]] portreti*, 1910
Image:Renoir Self-Portrait 1910.jpg|*[[Avtoportret]]*, 1910

## Manbalar
Romantika

**Romantika** ijobiy hissiyotlar, fidokorlik, iliq munosabatlar (doʻstlikdan to muhabbatgacha) bilan xarakterlanuvchi hayot shaklidir. Jiddiy va ratsional pragmatizmga qarama-qarshi qilib koʻrsatiladi.              Romantika soʻzining maʼnosi "savdoyi", oshiq" ma'nolarini ham anglatadi.

## Yana qarang
*Romantitsizm
Komediya

**Komediya** (yunoncha κωμωδία, κῶμος — Dionis sharafiga bayram va ἀοιδή — „ashula“, „qoʻshiq“) sanʼat janri boʻlib, undagi asarlarda mutoyiba va satira unsurlari keng ishlatiladi.

**[[Komediya]]** — hodisa, voqea va xususiyatlar kulgili koʻrsatilgan drama turi. Komediyada ijtimoiy hayotdagi nuqsonlar, kishilarning ongi va harakteridagi yaramas xususiyatlar kulgi vositasi bilan tanqid etiladi, jamiyat hayotidagi eskirib qolgan hodisalarga zarba beriladi. Hayotning rivojlanish qonuni oldida umri tugagan narsalar, sarqitlar kulgili ahvolga tushib qoladi. Bularni qalamga olish orqali komediya yaratiladi.

Komediya Yunonistonda xudo Dionis sharafiga oʻtkazilgan xalq bayramlarida paydo boʻlgan. Yorqin siyosiy komediyalar yaratgan Aristofan (miloddan avvalgi 5—4-asrlar) komediyaning „otasi“ hisoblanadi. Kds. Rimda (miloddan avvalgi 3—2-asrlar) Plavt va Terensiy atokli komediyachilar boʻlishgan. Uygʻonish davri Yevropa adabiyotida V.Shekspir va boshqa Jonson (Angliya), Lope de Vega (Ispaniya) komediyalari katta oʻrin tutadi. 17—18-asrlarda komediyada realistik mayllarning kuchayishida J.B.Molyer va P.Bomarshe (Fransiya), K.Goldoni (Italiya), G.Lessing (Germaniya), R.Sheridan (Angliya) ijodi qoʻl keldi. Komediyaning 19—20-asrlardagi rivoji B.Shou, B.Brext, Sh.OʻKeysi, B.Nushich, J.Anut, N.Gogol va boshqa ijodi bilan bogʻliq.

Oʻzbek adabiyotida Yevropa adabiyoti andozasidagi komediyalar 20-asrda paydo boʻldi. Bu janr taraqqiyotiga-Hamza („Maysaraning ishi“), Abdulla Qahhor („Tobutdan tovush“), Sayd Ahmad („Kelinlar qoʻzgʻoloni“), Erkin Vohidov („Oltin devor“), Hamid Gʻulom („Toshbolta oshiq“), Bahrom Rahmonov („Surmaxon“), Sharof Boshbekov („Temir xotin“) va boshqa munosib hissa qoʻshdilar.

Komediyaning har xil turlari bor. Voqealar chalkashligi tufayli tomoshabinda kulgi tugʻdiradigan (V. Shekspirning „Xatolar komediyasi“), qahramonlar kulgili holatlarga tushgan (Hamza, „Maysaraning ishi“), kishilar harakteridagi bemaʼni xususiyatlar kulgili qilib koʻrsatilgan (Molyer, „Tartyuf“; A.Qaxlor, „Ayajonlarim“; E.Vohidov, „Oltin devor“) komediyalar mavjud. Shuningdek, komediyalar kulgining tavsifiga koʻra, satirik (voqelik, shaxslar satira qamchisi ostida gʻazab-nafrat uygʻotadigan, zaharxandali qilib ifodalangan — N.Gogol, „Revizor“, A.Qahhor, „Tobutdan tovush“), yumoristik komediya (voqelik, shaxslarning ayrim jihatlari beozor kulgi tugʻdiradigan komediya — Gotssi, „Malikai Turandot“, Said Ahmad, „Kelinlar qoʻzgʻoloni“, Hamid Gʻulom, „Toshbolta oshiq“) va tragikomediya (tragik va komik holatlar mujassamlashgan — R.Muhammadjonov, „Suyunchi“ filmi) turlariga boʻlinadi. 20-asrda komediyaning tragikomediya (L.Pirandello, J.Anuy), tragifars (E.Ionesko) janr shakllari maydonga keldi.

## Adabiyotlar
* Fe d N. B., Iskusstvo komedii, ili Mir skvoz smex, M, 1978.

## Yana qarang
* Tragediya
* Drama

## Manbalar
Edu Dracena

**Edu Dracena**(Edu Drakena) 1981-yil 18-mayda Braziliyaning Sao Paulo shahrida dunyoga kelgan. Toʻliq ismi Edu Luis Abonizio de Souza. Ayni paytda Turkiyaning Fenerbahche SK klubida toʻp surmoqda. Oʻz vaqtida Braziliya milliy futbol jamoasiga ham jalb etilgan.

## Erishgan yutuqlari
** **[[Fenerbahçe SK|Fenerbahche SK]]**
* Turkiya Super Ligasi chempioni : 2006/07
* Türkiya Super Kubogi gʻolibi : 2007
* UEFA Chempionlar Ligasi **Chorak Final** : 2007/08

## Linklar
* Rasmiy veb-sayti
San Paulu (shtat)

**San-Paulu** — Braziliyaning jan.sharqiy qismidagi shtat. Maydoni 248,8 ming km². Aholisi 36,6 mln. kishi (2000), 9U% dan ortigʻi shaharliklar. Maʼmuriy markazi — SanPaulu sh. Braziliya yassitogʻligining jan.sharqiy qismida joylashgan. Iklimi tropik, oʻrtacha oylik tralar ichki xududlarda 14—16° dan 22°gacha, sohil qismida 18—26°. Yillik yogʻin 1200–2500&nbsp;mm. Sernam tropik oʻrmonlar bor. S.P. — mamlakatning iqtisodiy jihatdan eng rivojlangan shtatlaridan. Mamlakat sanoat mahsulotining 1/2 qismi shu shtatda ishlab chiqariladi. Sanoatining yetakchi tarmoqlari: avtomobilsozlik, elektrotexnika, qogʻozsellyuloza, poʻlat prokati. Oziqovqat, toʻqimachilik, kimyo, farmatsevtika sanoatlari ham rivojlangan. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Foydali qazilmalardan slyuda, kaolin, ohaktosh qazib olinadi. Qishloq xoʻjaligida kofe, paxta, shakarqamish, sitrus mevalar, sholi, donli ekinlar ekiladi. Goʻshtsut chorvachiligi, parrandachilik rivojlangan. Baliq ovlanadi.

## Manbalar
Tiete daryosi

**Tiete** () — Braziliyadagi daryo. Braziliyaning San Paulu shtatidan oqib oʻtadi. Uzunligi 700 mil, jahonning eng uzun 140-daryosi.
Chinoz

**Chinoz** — Toshkent viloyati Chinoz tumanidagi shahar, tuman markazi. 1958-yil 8-mayda asos solingan. Transport yoʻlining stansiyasi, avtomobil yoʻllar chorrahasi. Chirchiq daryosining oʻng sohilida, Toshkent shahridan 50&nbsp;km jan.da. Aholisi 35 ming kishi (2004). Shaharnint shim. sharqiy qismida qadimiy Chinoz xarobalari saqlanib qolgan. Bu yerda dastlabki manzilgoh mil. boshlarida vujudga kelgan. 1ming yillik oʻrtalariga kelib manzilgoh mudofaa devorlari bilan oʻralgan va markaziy qismida arki (balandligi 8 m) boʻlgan shaharga aylangan. Koʻchmanchi chorvador xalqlar bilan aloqalari va Sharq mamlakatlariga boriladigan mashhur savdo yoʻlida joylashganligi Chinozning tez surʼatlar bilan oʻsishiga sabab boʻlgan. Shahar 13-asr boshlarida moʻgʻullar istilosidan keyin xarobaga aylangan. Bu yerda oʻtkazilgan arxeologik qazish paytida koʻplab xoʻjalik buyumlari, bezaklar va tangalar topilgan.

Chinoz yonida shagʻalqum karyeri mavjud. Shaharda 2 ta qoʻshma korxona (shu jumladan, kalava ip, gazlama ishlab chiqariladigan Oʻzbekiston—Turkiya— Yaponiya "Toʻqimachi LTD" qoʻshma korxonasi), kichik korxonalar, paxta tozalash, non zavodlari, qurilish konstruksiyalari kti, noruda materiallar ishlab chiqarish, urugʻlik tayyorlash korxonalari faoliyat koʻrsatadi. Shuningdek, madaniy, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shaxobchalari, dehqon bozori mavjud. 10 dan ziyod umumiy taʼlim, musiqa maktablari, 2 ta oʻrta maxsus bilim yurti, madaniyat uyi, markaziy kutubxona va uning tarmoqlari, madaniyat va istirohat bogʻi, 2 ta kasalxona, poliklinika, dorixona va boshqa tibbiy muassasalar bor.

Chinozdan Toshkent—Nukus, Toshkent— Urganch avtomobil trassasi va temir yoʻl oʻtgan. Shahardan Toshkentga avtobuslar qatnaydi.

## Manbalar
Bitter Sweet Symphony

**"Bitter Sweet Symphony"** (ingl. "Achchiq Shirin Simfoniya") ingliz rock-guruhi The Vervening 1997-yili chiqarilgan *[[Urban Hymns]]* albomidagi qoʻshiqdir. Ashula Buyuk Britaniya singllari chartida ikkinchi, AQSh Billboard Hot 100 chartida oʻn ikkinchi oʻringa chiqdi. Rolling Stone jaridasining "Eng yaxshi 500 qoʻshiq" roʻyxatida "Bitter Sweet Symphony" 382-oʻrinda turipti.
## Tarixi
Qoʻshiq matni Richard Ashcroft tomonidan yozilgan esa-da, musiqa mualliflari sifatida The Rolling Stones guruhi aʼzolari — Keith Richards va Mick Jagger koʻrsatilgan (ashulada mudom takrorlanuvchi orkestr musiqasi mualliflari).
## Klipi
Klipda Richard Ashcroft Londonning gavjum koʻchalaridan birida qoʻshiqni xirgoyi qilib ketayotgani koʻrsatiladi. Yoʻlidagi odamlarga eʼtibor bermay, ularni turtib ketaveradi (bir ayol yiqilib ham tushadi), hatto bir ulovni aylanib oʻtmay, toʻgʻri ustiga oyoq bosib chiqib, oʻtib ketadi (bu haydovchining gʻazabiga sabab boʻladi). Klip oxirida unga guruhning boshqa aʼzolari qoʻshiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*"Bitter Sweet Symphony", YouTube
Richard Dawkins

**Clinton Richard Dawkins** (; 26-mart, 1941) britan etologi, biologi hamda ilmiy-ommabop asarlar muallifidir. 1976-yilda chiqqan *The Selfish Gene* kitobida mem degan tushunchani yoritib, evolutsiyaga genetik nuqtai nazardan yondashdi. 1982-yilgi *The Extended Phenotype* asarida fenotiplar faqat bir organizm bilan cheklanmay, balki atrof-muhitga ham yoyilishini koʻrsatib, biologiyaga muhim yangilik olib kirdi.

Dawkins shuningdek kreatsionizmni keskin tanqid qilishi va dinni skeptik nuqtai nazardan yoritgan asarlari bilan ham mashhur.
Ortiq Otajonov

**Ortiq Otajonov** (1947.30.1, Xorazm viloyati Bogʻot tumani — 2019.17.5, Toshkent) — xonanda, Oʻzbekiston (1991), Turkmaniston va Qoraqalpogʻiston (1993) xalq artisti. Xorazm viloyati Bogʻot tumani Jdanov (hozir Navoiy) nomli kolxozda tavallud topgan. Maktabni 7-sinfgacha Bogʻotda, davomini Urganchda oʻqigan. Matyusuf Xarratov nomidagi Urganch musiqa bilim yurtini (rubob sinfi boʻyicha, 1967) va Toshkent madaniyat instituti (1980)ni tugatgan. Milliy ashulachilik yoʻllarini Komiljon Otaniyozov. shuningdek, A.Otajonov, M.Mirzayev, G.Rahimova, O.Ibrohimov va S.Sobirovlardan oʻrgangan. Oʻzbek davlat filarmoniyasi, „Lazgi“ ansamblida xonanda (1968—1981), „Lazgi“ ansamblining badiiy rahbari (1982—1988). Repertuaridan Xorazm mumtoz ashulalari („Feruz 1, 11“ savtlari bilan, „Chapandozi Suvora“, „Kajhang Suvora“, „Xorazm Dugohi“ va boshqalar), kuyini oʻzi bastalagan asarlar („Zebolanib kelibsiz“, „Ona diyorim“, „Xorazm farzandiman“, „Orol dardi“, „Seni kulishlaring“, „Ibiyay“, „Boshqacha“ va boshqalar), shuningdek, afgʻon, turkman, ozarbayjon, rus, arab qoʻshiqlari oʻrin olgan. Ijrolari 2 gramplastinka, Oʻzbekiston radiosi fonotekasiga yozilgan. Oʻzbekiston televideniyesida „Ortiq Otajonov“ film-konserti yaratilgan. O. Osiyo, Yevropa, Amerika, Avstraliya mamlakatlarida gastrolda boʻlgan.

Oʻzbekiston Xalq Artisti unvonining ilk sohibi. 1991-yil 8-noyabrda Oʻzbekiston Xalq Artisti unvoni ilk marta Ortiq Otajonovga Islom Karimov tomonidan shaxsan topshirilgan.

Ortiq Otajonov 2019-yil 17-may kuni vafot etdi.

## Oilasi
* Otajonova Chinni Matchonovna - onasi (1927.3-2008.3)
* Safarboy Otajonov - ukasi, Jahongir Otajonovning otasi.
* Qoʻzivoy Otajonov - ukasi.
* Ulugʻbek Otajonov — oʻgʻli.
* Zokir Otajonov - oʻgʻli
* Karomat Otajonova — katta qizi.
* Xosiyat Otajonova - qizi
* Ali Otajonov — nabirasi.
* Mardon Otajonov - nabirasi
* Kamron Otajonov - nabirasi
* Umrbek Otajonov - nabirasi, Ulugʻbek Otajonovni oʻgʻli
* Behzod Otajonov - nabirasi
* Islom Otajonov - nabirasi
* Nodir Otajonov - nabirasi
* Jahongir Otajonov — jiyani, ukasi Safarboy Otajonovning oʻgʻli
## Unvon va mukofotlari
* Oʻzbekiston xalq artisti
* Mehnat shuhrati ordeni (2021-yil);

## Manbalar
Kodak

**Eastman Kodak Company** - jahonga mashhur (Kodak) fototasma, fototexnika va kino mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi kompaniya. Eastman Kodak Company ga 1881-yilda kashfiyotchi George Eastman (*Jorj Istmen*) va tadbirkor Henry Strong (*Genri Strong*) tomonidan AQShda asos solingan.

## Havolalar
*Rasmiy sayti
The Verve

**The Verve** yoki **Verve** 1989-yili Katta Manchesterning Wigan shahrida xonanda Richard Ashcroft, gitarachi Nick McCabe, bass-gitarachi Simon Jones va dovulchi Peter Salisbury tomonidan tuzilgan rock-guruhdir. 199-yilda tarqab ketgan bu guruh 2007-yili yana birlashib, konsert berishda davom etdi. Guruhning "Bitter Sweet Symphony" qoʻshigʻi unga butunjahon shuhrat keltirdi.
## Diskografiyasi
* *[[A Storm in Heaven]]* (1993)
* *[[A Northern Soul]]* (1995)
* *[[Urban Hymns]]* (1997)
* *[[Forth (album)|Forth]]* (2008)

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Mexiko shahri

**Mexiko** () — Meksika davlatining poytaxti. BMTning WUP 2003 maʼlumotlariga koʻra jahon miqyosida Tokyo shahridan keyin aglomerasiya boʻyicha 2-oʻrinda. Mexiko shahri hududida 9 millionga yaqin kishi yashamoqda. Mexiko shahri poytaxt boʻlishi bilan birga Meksikaning siyosiy, iqtisodiy, sanoat va madaniy markazidir. Shaharning umumiy maydoni 1500&nbsp;km2 atrofida.

**Mexiko** — Meksikaning poytaxti. Mamlakatning iqtisodiy, siyosiy va madaniy markazi. Meksika togʻligining janubiy qismida, 2240 m balandlikda. Iklimi subtropik iqlim, oʻrtacha temperaturasi yanvarda 12°, iyulda 16°, eng issiq oy (aprel)da 18°. Yillik yogʻin 750&nbsp;mm. M.da tez-tez changli boʻronlar va zilzilalar boʻlib turadi. Suv taʼminoti qiyin. Aholisi 8,6 mln. kishi (2000). M. atrofidagi shaharlar bilan jahonda eng yirik shahar aglomeratsiyalaridan biri — Katta M.ni tashkil qiladi.

M. — Gʻarbiy yarim sharning eng qad. shaharlaridan. Shaharga 1325-yil atstek indeyslari tomonidan Tenochtitlan nomi bilan muhim savdo yoʻlida qalʼa sifatida asos solingan. 16-asr boshlariga kelib jahonda eng yirik shaharlardan biriga aylandi. 1521-yilda is-pan mustamlakachilari tomonidan shahar vayron qilingach, uning oʻrnida Yangi Ispaniya maʼmuriy markazi boʻlgan M. bunyod etilgan. 1821-yildan mustaqil Meksika poytaxti.

M. — transport yoʻllari tuguni. Xalqaro havo yoʻllarining yirik markazi. Metropoliten qurilgan. M. — Lotin Amerikasining yirik sanoat shaharlaridan biri. Mamlakatda ishlab chiqariladigan sanoat mahsulotining ʻ/2 qismi M.ga toʻgʻri keladi. 20-asrning 50-yillarigacha M.da oziq-ovqat, toʻqimachilik, tikoʻvchilik, poyabzal, farmatsevtika sanoati korxonalari boʻlgan. 50-yillardan boshlab AQSH sarmoyasi hisobiga elektrotexnika, metallsozlik, tayyor qismlardan avtomobil yigish ("Ford" va "Jeneral motore" korxonalari), neft kimyosi sanoatlari rivojlandi. M. yaqinida qurilish materiallari, sement zavodlari qurilgan. M. — mamlakatning yirik savdo va moliya markazlaridan.

## Birodar shaharlar

:  Arequipa, Peru
:  Pekin, Xitoy
:  Beyrut, Livan
:  Berlin, Germaniya
:  Bogota, Kolumbiya
:  Buenos Aires, Argentina
:  Chikago, AQSh
:  Kusko, Peru
:  Istanbul, Turkiya
:  Gvatemala shahri, Gvatemala
:  Kaliningrad, Rossiya
:  Lima, Peru
:  Los Anjeles, AQSh
:  Madrid, Ispaniya
:  Panama shahri, Panama
:  Dolores Hidalgo, Guanajuato, Meksika.
:  Cholula, Puebla, Meksika.
:  Rio de Janeyro, Braziliya
:  San Salvador, El Salvador
:  Xyuston, AQSh
:  Santyago, Chili
:  San Paulu, Braziliya
:  Toronto, Kanada
:  Nagoya, Yaponiya
:  Seul, Janubiy Koreya

## Manbalar

## Havolalar
* http://www.df.gob.mx/ 
* http://mexicocityexperience.com/
David Petraeus

General **David Howell Petraeus** (talaffuzi: **Devid Hauell Petreus**; 7-noyabr, 1952) AQSh Qurolli Kuchlari Markaziy Qoʻmondonligining 10- va hozirgi qoʻmondonidir. 1974-yildan beri harbiy xizmatni oʻtamoqda. Bosniya, Haiti, Quvayt va Iroqdagi harbiy amaliyotlarda ishtirok etgan. 
## Havolalar

* Hayoti 
* Oqsaroyda qabul , Petraeusning Oʻzbekistonga tashrifi haqida, OʻzA
Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi

**Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi** (qisqartmasi: **OʻzA**) Oʻzbekiston Respublikasining yagona rasmiy davlat axborot agentligidir. 1918-yili Toshkentda RosTA (Rossiya Telegraf Agentligi) boʻlimi sifatida ochilgan boʻlib, keyinchalik TASS tarkibidagi telegraf agentligiga aylantirildi. 1992-yilning 5-fevralida Prezident farmoniga binoan u „Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi“ deb nomlandi.

OʻzA xabarlari oʻzbek, rus va ingliz tillarida tarqatiladi. Bundan tashqari OʻzA saytining fransuz va olmoncha boʻlimlari mavjud.
## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Herman Van Rompuy

**Herman Van Rompuy** (talaffuzi: **Herman Van Rompyoy**; 31-oktyabr, 1947) — flamand siyosatdoni, Belgiya Bosh Vaziri (2008-2009), Yevropa Ittifoqi Raisi (2009-2014). Lissabon shartnomasi kuchga kirgach, Van Rompuy 2009-yil 19-noyabrda Yevropa Kengashi Prezidenti etib tayinlandi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
John Atta Mills

Professor **John Evans Atta Mills** (talaffuzi: **Jon Evans Atta Millz**; 21-iyul, 1944) Gana prezidentidir (2009-2014).

## Manbalar
Bogotá

**Bogota**, (Santa-Fe-de-Bogota) — Kolumbiya poytaxti. Sharqiy Kordilyera togʻlarining gʻarbiy yon bagʻridagi soylikda (2500 m) joylashgan. Kundinamarka departamenti maʼmurii markazi, alohida maʼmurii birlik — poytaxt okrugini tashkil qiladi. Aholisi 6 mln.dan ortiq (1997, shahar atrofi bilan). Muhim transport yoʻllari tuguni. Xalqaro Eldorado aeroporti bor. Eng issiq oyning oʻrtacha temperaturasi 15°, eng sovuq oyniki — 14°. Bogotaga 1538-yilda ispanlar asos solgan. 1598-yildan ispan generalkapitan ligining, 1739-yildan Yangi Granada vitse-qirolligining poytaxti. 1819-yilda Bogota ispanlardan ozod qilindi va Yangi Kolumbiyaning poytaxtiga aylantirildi. 1831-yildan Yangi Granadaning, 1863-yildan Kolumbiya Respublikasining poytaxti.

Bogota mamlakatning iqtisodiy, siyosiy, madaniy va savdo markazi. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, poyabzal, tikuvchilik, elektrotexnika, poligrafiya, mashinasozlik, farmatsevtika, kimyo va boshqa sanoat korxonalari bor. Bogota yaqinida rezina shinalar va soda ishlab chiqariladi, zumrad olinadi. Ispanlar mustamlakachiligi davrida va undan keyin qurilgan bir necha meʼmoriy yodgorliklari saqlangan: Katta sobor (1823-yilda qurib bitkazilgan), SanFransisko sobori (1569—1622), Milliy kapitoliy binosi (1847—1926) va boshqa Bogota oliy oʻquv yurtlari, jumladan Kolumbiya milliy universiteti va boshqa untlar, Kolumbiya akademiyasi, Milliy muzey, Milliy arxeologiya va etnografiya muzeyi, mustamlaka davri sanʼati muzeyi, Oltin muzeyi (indeyslarning qad. oltin buyumlari), Milliy kutubxona, astronomiya rasadxonasi bor.

**Bogota** - Kolumbiya davlati paytaxti hamda eng katta shahri.

## Havolalar
* Bogota shahrining rasmiy vebsayti  
* Bogota shahri merining rasmiy vebsayti 

## Manbalar
John Key

**John Phillip Key** (talaffuzi: **Jon Fillip Key**; 9-avgust, 1961) Yangi Zelandiyaning 38- va hozirgi Bosh Vaziri hamda Yangi Zelandiya Milliy Partiyasi rahbaridir.

## Manbalar
Anand Satyanand

**Anand Satyanand** (22-iyul, 1944) Yangi Zelandiya general-gubernatori. Hozirda Hamdo'stlik fondi raisi.

## Manbalar
Traian Băsescu

**Traian Băsescu** (talaffuzi: **Trayan Besesku**; 4-noyabr 1951, Konstan-sa uyezdining Bessarabi sh.) — Ruminiya Prezidentidir. Bungacha u Buxarest hokimi boʻlgan. Ruminiya davlat arbobi.

Fuqarolik dengiz kemachiligi instituti (1976) va Dengiz transporti akademiyasi (Norvegiya) (1995)ni tugatgan. 1976 yildan Ruminiya dengiz floti zobiti, 1981 yildan dengiz savdo kemasi kapitani, 1987 yildan Antverpen (Belgiya)dagi Ruminiya dengiz paroxodchiligining "Navrom" savdo agentligi boshligʻi, 1989 yildan Ruminiya transport vazirligida fu-qaro navigatsiyasi yoʻriqchilar kengashi bosh direktori, 1990 yildan ruminiya transport vazirligida dengiz transporti boshqarmasi boshligʻi, 1991-92 va 1996-2000 yillarda Ruminiya transport vaziri, 1992 yildan ruminiya Deputatlar palatasi (parlament) aʼzosi, sanoat va xizmat koʻrsa-tish masalalari boʻyicha parlament komissiyasi raisi oʻrinbosari, 2000 yil iyuldan Buxarest sh. merig2004 yil 12 dekabrdan Ruminiya prezidenti. 2001 yil maydan Ruminiya demokratik partiyasi raisi, 2004 yil Noyabr dan "Adolat va haqiqat" oʻng sentristik liberal-de-mokratik alyans hamraisi.

## Havolalar
* Ruminiya Prezidenti sayti
Emil Boc

**Emil Boc** (talaffuzi: **Emil Bok**; 6-sentyabr, 1966) Ruminiya Bosh Vaziri hamda Demokratik Liberal Firqa rahbaridir.

## Havolalar
*Rasmiy sayti
Sidney Universiteti

**Sidney universiteti** - Avstraliyaning eng qad. va yirik universiteti. 1850-yil tashkil etilgan. K,.x., meʼmorlik, gumanitar fanlar, iqtisodiyot, huquqshunoslik, muhandislik ishi, tibbiyot, stomatologiya, veterinariya boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Rasadxonasi, kutubxonasi (2 mln.ga yaqin asar) bor. 19 mingdan ortiqtalaba taʼlim oladi.

## Manbalar
Augusta

**Ogasta** () - AQShning shimoli sharqida joylashgan shahar. Meyn shtati hamda Kennebek okrugining ma'muriy markazi.

## Tarix
**Ogasta**ga mustamlakachilar ilk bor 17-asrning boshlarida kela boshlagan. 1625-yilning boshida Kennebek daryosi qirg'oqlarini ingliz savdogarlari o'zlashtirishga kirishdi. Ammo 32 yil o'tib ular shaharni tark etishdi.
1771-yili Ogasta rasman Xollouell shahri tarkibiga kiritildi. U paytlar shahar nomi Ogasta deya atalmas edi. Keyinchalik 1797-yilda bu yerga *Ogasta* nomi berildi. Bu nom avgust oyidan kelib chiqqan.

## Linklar
* History of Augusta, Maine 
* City of Augusta, Maine
Aleksandr Dedyushko

**Aleksandr Dedyushko** (20-may 1962,— 3-noyabr 2007).
## Linklar
* Aleksandr Dedyushko killed in car accident (Russian)
Ansor

**Ansor** ( *Al-Ansar*) – maʼnosi „koʻmakdosh“ yoki „yordamchi“ soʻzini anglatuvchi islomiy atama. Ushbu atama islom dini paygʻambari Muhammadning Madina shahriga hijrat qilayotganida yordamga kelgan Madina aholisaga nisbatan ishlatilgan. Ular, asosan, ikki qabila Banu Xazraj va Banu Avs qabilasiga mansub kishilar boʻlgan. Koʻpchilikka nisbatan ishlatilganda, ular *Ansoriylar* deb yuritiladi.
## Ansoriylar roʻyxati

::: **Xazrojiylar**
# Abbod ibn Bishr
# Abdulloh ibn Zayd
# Abdulloh ibn Ubay
# Amr ibn Jamuh
# Anas ibn Molik
# Asad ibn Zurara
# Abdulloh ibn Ravoha
# Abu Ayyub al Ansoriy
# Abu Dujana
# Abu Darda
# Abu Said al Xudriy
# Al Bara ibn Molik al Ansoriy
# Jobir ibn Abdulloh
# Zayd ibn Arkom
# Zayd ibn Sobit
# Saʻd ibn Robiy
# Saʻd ibn Ubayda
# Ubay ibn Kaʻb
# Habib ibn Zayd al Ansoriy
# Hasan ibn Sobit

: **Avsiylar**
# Abdulhasama ibn Tihan
# Al Bara ibn Azib
# Bashir ibn Saʻd
# Muod ibn Jabil
# Muhammad ibn Maslama
# Saʻd ibn Muod
# Sahl ibn Xunayf
# Usayd ibn Hadir
# Usmon ibn Xunayf
# Xubayb ibn Adiy
# Xuzayma ibn Sobit


## Manbalar
Qish sonatasi

***Qish sonatasi*** (koreyscha: 겨울연가) KBS2 telekanali tomonidan 2002-yili tayyorlangan teleserialdir.
Kasb

**Kasb** ( – rasmiy koʻrsatilgan mashgʻulot, ixtisoslik) – kishining mehnat faoliyati, doimiy mashgʻuloti turi; muayyan ish turini malakali bajarishga imkon beradigan bilim, mahorat, tajribani talab etadi. Kasblar ichida mehnat faoliyatining eng tor sohasi bilan ajralib turadigan ixtisoslar bor (masalan, vrachlik kasbida xirurg, oftalmolog, dermatolog va boshqa). Kasb, odatda, shaxsning asosiy tirikchilik manbai hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
Schutzstaffel

**Schutzstaffel** (), qisqartmasi: **SS** yoki  (Run yozuvida) – Adolf Hitler va Millatchilar partiyasi qoʻl ostidagi asosiy natsistik tashkilot.
Westminster universiteti

**Vestminster Universiteti** () — Buyuk Britaniya poytaxti London shahrida joylashgan universitet. 1838-yilda Britaniyaning ilk politexnik universiteti sifatida tuzilgan. Biznes, axborot texnologiyalari, fan, sanʼat va boshqa turli yoʻnalishlarda bakalavr va magistrlar yetkazib beradi.

## Yana qarang
* Toshkent Xalqaro Vestminster Universiteti
## Manbalar
Al-Masjid al-Aqso

**Al-Masjid al-Aqso** ( *"Uzoqdagi masjid"*) – Falastin davlati hududidagi Quddus shahrida joylashgan masjid, qadimiy ibodatxona (Sulaymon ibodatxonasi). Baʼzan, al-Aqso masjidi yoki oddiy qilib al-Aqso deb ham nomlanadi. Al-Masjid al-Harom va al-Masjid an-Nabaviylardan keyin Islom dinidagi uchinchi muqaddas masjid hisoblanadi.

Qurʼonda shu nom bilan tilga olingan. Islomdan ilgari arablar, undan keyin musulmonlar jamoasining aʼzolari Al-masjid al-Aqso tomonga qarab ibodat qilganlar. 624-yilda Makkadagi Kaʼba qibla deb eʼlon qilingandan keyin u tomonga qarab ibodat qilish toʻxtatilgan. Keyinchalik 7-asr oxiri – 8-asr boshida xalifa Abd al-Malik tomonidan bu yer Haram ash-Sharif deb atalgan va islom ibodatxonalari majmui – Qubbat as-Saxra (687— 691) masjidi va binosi barpo etilgan. Majmuaning hammasi xalq orasida Al-masjid al-Aqso ham deyiladi.
Masjid dastlab xristian ibodatxonasi shaklida boʻlgan. Yozma manbalarga koʻra, tarhi (102,80x69,20 m) koʻndalangiga qiblaga qaratib, II nefli, ravoqli qilib ishlangan. Oʻrta nefi kengroq, tomi tekis qilinib mehrob bilan tugallangan (hozir gumbazli xonani tashkil qiladi). Ikki yon tomonidagi neflarning tomi qiya nishabli qilib yopilgan. Ravoqlari marmar ustunlarga tayangan. Janubiy qismidagi ravoq va ustunlar axomaniylar davriga oid, shimoliy qismidagi koshin qoldiqlari 1035-yilga oiddir. Keyinchalik masjid tosh va yogʻoch oʻymakorligi bilan bezatilgan.

## Manbalar

## Yana qarang
* Masjid
* Al-Masjid al-Harom
* Al-Masjid an-Nabaviy
Kavush

**Kavush** () odatda mahsi bilan yoki sarpoychang kiyiladigan oyoq kiyimi. Kalish betlik, jagʻ, dastak, tagcharm va poshnadan iborat. Kalish shaklida, dastagi va jagʻi kalishga nisbatan ensiz. Baland va past poshnali boʻladi. Kosiblar tomonidan erkaklar (mardona), ayollar (zaifona), bolalar (bachkana) kovush xillari tayyorlanadi.
.

## Manbalar
Umar al-Bashir

**Umar Hasan Ahmad al-Bashir** (, tavalludi: 1-yanvar, 1944), Sudan Prezidenti hamda Sudan Milliy Kongress firqasi raisi (1993-2019). Hukumat tepasiga 1989-yilgi toʻntarilish natijasida kelgan, bungacha u Sudan Qurolli Kuchlari polkovnigi edi. 2019-yilda harbiy toʻntarish natijasida hokimiyatdan agʻdarilgan va uy qamogʻiga tashlangan.

Umar al-Bashir hukumati 2004-yili Janubiy Sudanga muxtoriyat berib, XX asr ikkinchi yarmining eng qonli urushlaridan biri boʻlmish Sudandagi ikkinchi fuqarolar urushini yakunlashga muvaffaq boʻldi. Biroq al-Bashir hukumati Darfur ziddiyati va unda 200 000 dan 400 000 gacha odam oʻlimiga olib kelgan qatliom uchun masʼul koʻrilib, qatʼiy tanqid qilinmoqda. Ish hatto Xalqaro jinoiy mahkamasi (XJM) tomonidan al-Bashirni hibsga olish haqida qaror chiqarilishiga olib keldi (4-mart, 2009), 2019-yil 14-dekabrda sud hukmi bilan umrbod axloq tuzatish ishlariga hukm qilindi. 2020-yil 24-mayda unga tegishli 4 milliard dollar musodara qilindi

## Manbalar
“Isteʼdod” jamgʻarmasi

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining istiqbolli yosh pedagog va ilmiy kadrlarning malakasini oshirish „Isteʼdod“ jamgʻarmasi 2003-yilning 1-iyulida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoniga muvofiq tashkil etilgan.

Jamgʻarmaning vazifalari:

- mamlakatimizning intellektual salohiyatini, fan, pedagogika va iqtisodiyotimiz rivojlanishi darajasini jahonning eng ilg`or ilmiy izlanishlari va yuqori texnologiya yutuqlari darajasiga ko`tarish, O`zbekistonda chuqur tarixiy ildizlarga ega va respublikamiz taraqqiyoti uchun muhim bo`lgan ilm-fan yo`nalishlarining barqaror rivojlanishini ta`minlashda faol ishtirok etish;

- dunyoda e`tirof etilgan nufuzli oliy ta`lim va ilmiy markazlar bilan amaliy hamkorlik o`rnatish, o`zaro manfaatli ilmiy tadqiqotlar va izlanishlarni tashkil etish orqali istiqbolli yosh pedagog va ilmiy kadrlar iste`dodining ochilishi va yuksalishiga ko`mak berish;

- mamlakat ta`lim va ilmiy muassasalarida pedagogik va ilmiy faoliyat borasida muayyan yutuqlarga erishgan, ilmiy izlanishlarni boshlagan, yuksak ijodiy salohiyat va qobiliyat sohiblari bo`lgan istiqbolli yosh pedagog va ilmiy kadrlarning iste`dodini rivojlantirish, ularning Jamg`arma grantlari asosida taraqqiy topgan davlatlarning ilg`or ta`lim va ilmiy muassasalarida nazariya va amaliyotining zamonaviy yo`nalishlari bo`yicha malaka oshirish hamda maqsadli tajriba orttirishiga, O`zbekistonning barqaror rivojlanishi uchun ustuvor yo`nalishlar bo`yicha bilimini chuqurlashtirishiga, progressiv ilmiy izlanishlarda ishtirok etishiga ko`maklashish.

## Havolalar

* Istedod.uz
Dado

„**Dado**“ 1999-yil Toshkentda tashkil etilgan, aka-ukalar Alisher Madumarov hamda Rustam Madumarovlardan iborat pop duet. Guruh „Anor“ guruhining sobiq aʼzolari tomonidan tuzilgan. Duet Oʻzbekistonda 2000-yillar boshidagi eng katta tijoriy muvaffaqiyatga erishgan guruhlardan biri boʻldi. Koʻp tillarni bilgan guruh aʼzolari tojik,  oʻzbek, rus, ingliz, turk, olmon, fransuz, ispan, italyan va boshqa tillarda qoʻshiq yozdi va ijro etdi.

„Dado“ guruhining ilk studiyaviy albomi „Y?“ 2000-yil chiqdi. 2004-yilda guruhning ikkinchi studiyaviy albomi — „Лето“ („Yoz“) dunyo yuzini koʻrdi. „Dado“ Oʻzbekistonda va boshqa MDH davlatlarida ham shuhrat qozondi, guruhning „Yuragim“, „Benom“, „Лето“ („Yoz“) va „Chat-Pat“ („Discotheque“) kabi qoʻshiqlari hitga aylandi. Guruhning ayrim kliplari rus MTV kanalida koʻrsatildi.

Guruh 2008-yili oʻz faoliyatini toʻxtatdi. Bunga qaramasdan, 2012-yil „Космонавты“ („Fazogirlar“) singli eski qoʻshiqlar remikslari bilan eʼlon qilindi. „Dado“ aʼzolaridan biri Rustam Madumarov sobiq prezident Islom Karimovning toʻngʻich qizi Gulnora Karimovaning fuqaroviy eri boʻlgan. 2014-yilda oʻzbek sudi uni soliq toʻlashdan boʻyin tovlashda hamda millionlab dollar qiymatga ega mulkni oʻgʻirlashda aybdor deb topilib, 10 yilga ozodlikdan mahrum qildi. Panama hujjatlari Madumarov xorijda koʻp sonli shirkatga ega ekanligini oshkor qildi. Shirkatlar aslida Karimovaga tegishli ekanligi aytildi.

## Diskografiyasi

### Studiyaviy albomlari
* 2000 **Y?**
* 2002 ***Лето***

### Singllari
* *[https://www.youtube.com/watch?v=2gQait7GqXs Лето]*
* *[https://www.youtube.com/watch?v=kI_LpPgpEUk Benom]*
* *Yuragim*
* *Leyla*
* *Yuguraman*
* *[https://www.youtube.com/watch?v=4nVaVBfqYyI Dado Nado]*
* *Я знаю тебя*
* *Chat pat*
* *Космонавты*

### Kliplari
* *No One*
* *Не плачь*
* *[https://www.youtube.com/watch?v=2gQait7GqXs Лето]*
* *[https://www.youtube.com/watch?v=kI_LpPgpEUk Benom]*
* *Космонавты*

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar
* „Y?“ albomi YouTubeda
* „Leto“ albomi YouTubeda
* „Kosmonavti“ singli Youtubeda
DJ Piligrim

**DJ Piligrim**, asl ismi **Ilhom Isroilovich Yoʻlchiyev** (1976-yil 10-iyun, Toshkent shahri) – oʻzbek qoʻshiqchisi. Oʻzbek, rus va ingliz tillarida qoʻshiqlar yozadi.

## Biografiyasi
1976-yil 10-iyunda Toshkent shahrida ziyoli oilada tugʻilgan. Chilonzor tumanidagi 229-maktabda oʻqigan. 11 yoshidan etikdoʻzlik, tikuvchilik va sotuvchilik qilgan. Habibullo Fayziyevning filmlaridagi epizodlarda suratga tushgan.

1997-yilda Oʻzbekiston davlat jahon tillari universitetini tugatgan. Hozirda „Oʻzbekkonsert“ davlat muassasasi xonandasi.

2005—2009-yillarda giyohvandlikka berilib, moliyaviy qiyinchiliklarni boshdan kechirgan.

2017-yilda „Ixom Yulchiev“ savdo belgisini, 2022-yilda „IY“ savdo belgisini patentlagan.

## Ijodi
Ilhom Yoʻlchiyev oʻz ijodiy faoliyatini 1996-yilda Chilonzor tumani Al-Xorazmiy koʻchasida joylashgan klubda boshlagan. Oʻsha yili Oʻzbekistonda birinchi marta DJlar tanlovi boshlangan va tanlovda qatnashish uchun oʻziga taxallus tanlashi kerak boʻlgan. Romeo va Juliet filmidagi Romeoning oʻqigan sheʼridan „Piligrim“ soʻzini yoqtirib qolgan va „DJ Piligrim“ taxallusini tanlagan. 1998-yilda Artur Boydo, Igor Tyan, Igor Kim, Denis Belyayev, Valijon Sodiqov bilan birgalikda GC Records bazasida ishlay boshlagan. Ilk qoʻshiqlaridan biri „Mne ne jit bez tebya“ („Sensiz yasholmasman“) qoʻshigʻi edi. Keyinchalik Piligrim „Koʻk choy“, „O Leyla“, „Ya skuchayu“ („Sogʻinaman“), „Koʻr boʻlsin“, „Ti menya zabud“, „Oazis“ qoʻshilari bilan yanada kengroq mashhurlikka erishdi.

DJ Piligrim boshqa musiqachilar bilan ham ijod qilib keladi. Jumladan, uning birinchi „Nocherom, vecherom, kecherom“ albomidagi „Unutma meni“ (Diana Sharapova bilan), „Veter peremen“ („Oʻzgarishlar yeli“; Sevara Nazarxon bilan), „Tanhoman“ (Yulduz Usmonova bilan) va „Ya vstretil devushku“ („Bir qiz uchratdim“; Tohir Sodiqov bilan) kabi qoʻshiqlar muallifi.

## Shaxsiy hayoti
Ikki marta turmush qurgan va ikki marta ajrashgan. Birinchi marta, 2003-yilda „Seʼtanho“ (sobiq „Setora“) musiqiy guruhining aʼzosi Komila Xoʻjayevaga uylangan. Ularning 2004-yilda tugʻilgan Isom ismli oʻgʻli bor. 2005-yilda ajrashgan. Ikkinchi marta, 2018-yilda turmush qurgan. Bu turmushdan Inom ismli oʻgʻli bor. 2022-yilda ajrashgan.

## Diskografiyasi
* 1998 – „Nocherom, vecherom, kecherom“
* 1999 – „Angel pechali“
* 2001 – „Natsionalnost – lyudi“
* 2009 – 
* 2011 – ONE WAY
* 2011 – C-ENERGY
* 2011 – ON LINE
* 2015 – 
* 2016 – 
* 2016 – 

## Mukofotlari
„Koʻk choy“ qoʻshigʻi uchun „Tarona Taqdimoti—2002“ marosimida „Yil qoʻshigʻi“ nominatsiyasida gʻolib boʻlgan.

2024-yilda Shuhrat medali berilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
* 
*
Onadoʻli

**Onadoʻli** yoki **Anatoliya** (turk. *Anadolu*, yun. *Ανατολία*; baʼzan **[[Kichik Osiyo]]** ham deb ataladi) Gʻarbiy Osiyodagi mintaqa boʻlib, zamonaviy Turkiyaning asosiy qismini tashkil etadi.

**Anatoliya** (yun. – kunchiqar, sharq; turkcha Anadolu) – Kichik Osiyoning qadimgi nomi; Usmonli turk saltanatida markazi Kutaxiya shahri boʻlgan viloyat nomi; 20- asrning 20-yillaridan Turkiyaning Osiyo qismi nomi.

## Manbalar
Rahym Kurbanmämmedow

**Rahim Qurbonmamedov** turkmanistonlik futbol murabbiyi. Futbol boʻyicha Turkmanistıon milliy terma jamoasi, Namanganning Navbahor, Ashxobod shahrining Ashxobod FK jamoalarini boshqargan. 2004-yili Osiyoning eng yaxshi 3 murabbiyidan biri deya topilgan. 2009-yildan eʼtiboran Navbahor futbol klubida texnik direktor lavozimida ishlab kelmoqda.

## Faoliyati

### Futbolchilik faoliyati
U 1992-yildan 1998-yilgacha Kopetdog Ashxobod,  Nisa Ashxobod va Turkmaniston terma jamoasida oʻynagan.

### Murabbiylik faoliyati
2003-yildan 2008-yilgacha futbol boʻyicha Turkmaniston milliy terma jamoasini boshqargan. 2003-2004 yillarda „Nisa Ashxobod“, 2009 yilda „Navbahor Namangan“ va „Merv“ klublarini boshqargan. 2013-yilda u „Bolqon“ klubiga yoʻl oldi va u bilan 2013-yilda Malayziyada boʻlib oʻtgan OFK Prezidenti kubogida gʻolib chiqdi.

2014-yilda Turkmaniston futbol terma jamoasiga yana bosh murabbiy etib tayinlandi. 2014-yil iyun oyida OFK Chaqiruv kubogi final turnirida jamoaviy oʻyin koʻrsatgani uchun turkmanistonlik futbolchilar guruhdan chiqa olmagani uchun lavozimidan ozod etildi.

2021-yilning noyabr oyida Qurbonmammedov FC Merv klubiga bosh murabbiy etib tayinlangan edi.

## Yutuqlar

* Turkmaniston milliy futbol jamoasi futbolchisi sifatida 1993-yil EKO kubogi **ikkinchi oʻrinni egallagan**
* Turkmaniston milliy terma jamoasi bosh murabbiyi sifatida 2004 -ilgi Osiyo kubogiga olib chiqqan
* Turkmaniston milliy futbol jamoasi murabbiyi sifatida Vetnamda 2008-yilgi HCMC Cup **chempioni**
* **OFK Prezidenti kubogi chempioni:** 2013-yil

## Manbalar

## Havolalar
* Rahim Qurbonmamedov Transfermarkt saytida