Prayut Chan-o-cha

**Prayut Chan-o-cha** (baʼzan **Prayuth Chan-ocha deb** yoziladi , 1954-yil 21-martda tugʻilgan) – isteʼfodagi siyosatchi va armiya zobiti. 2014-yildan 2023-yilgacha harbiy toʻntarish natijasida hokimiyatni egallab olgan Tailandning 29-Bosh vaziri boʻldi. 2019-yildan 2023-yilgacha oʻz hukumatida mudofaa vaziri boʻlib ishlagan. Prayut 2010-yildan 2014-yilgacha Tailand Qirollik armiyasining bosh qoʻmondoni boʻlib ishlagan. 2014-yilgi Tailand davlat toʻntarishiga rahbarlik qilgan. Tailand Tinchlik va tartib milliy kengashini (NCPO) va 2014-yil 22-maydan 2019-yil 10-iyulgacha harbiy xuntani boshqargan.

2010-yilda armiya boshligʻi etib tayinlanganidan soʻng, Prayut qirollik tarafdori va sobiq bosh vazir Taksin Shinavatraning raqibi sifatida taʼriflangan. Harbiylar orasida qattiqqoʻlligi bilan tanilgan. 2009-yil aprel va 2010-yil aprel-may oylaridagi Qizil formali harbiy namoyishlarni bostirishning tarafdorlaridan biri edi. Keyinchalik qonli mojaroda halok boʻlgan namoyishchilarning qarindoshlari bilan gaplashib, 2011-yil iyulida parlament saylovlarida gʻalaba qozongan Yinglak Shinawatra hukumati bilan hamkorlik qilib, oʻz imijini yaxshilashga harakat qildi.

2013-yil noyabr oyida boshlangan va Yinglak muvaqqat hukumatiga qarshi norozilik namoyishlari bilan boshlangan siyosiy inqiroz paytida Prayut armiya neytral  va davlat toʻntarishini boshlamaydi, deb daʼvo qildi. Biroq, 2014 yil may oyida Prayut hukumatga qarshi harbiy toʻntarish uyushtirdi va diktator va harbiy xunta boʻlgan Tinchlik va tartib milliy kengashi rahbari sifatida mamlakat ustidan nazoratni oʻz zimmasiga oldi.  Keyinroq u oʻziga keng koʻlamli vakolatlar beradigan va davlat toʻntarishi uyushtirgani uchun amnistiyaga oid muvaqqat konstitutsiyani chiqardi.  2014-yil avgustida harbiylar ustunlik qiladigan milliy qonun chiqaruvchi organ uni Tailand bosh vaziri etib tayinladi.  

Prayut Tailandda avtoritar rejimga rahbarlik qilgan. Hokimiyatni qoʻlga kiritgach, Prayut hukumati muxolifatga qarshi jiddiy tazyiq oʻtkazdi. U anʼanaviy Tailand qadriyatlariga asoslangan „oʻn ikkita qadriyat“ni shakllantirdi va ularni maktab darslariga kiritdi. Demokratiya va hukumatni tanqid qilish haqidagi jamoatchilik muhokamalarini cheklash, shu jumladan Internet va ommaviy axborot vositalarini senzurasini kuchaytirish choralari koʻrildi. Prayut 2014-yildan beri kuchli shaxs sifatida hukmronlik qilgan. 2023-yilgi umumiy saylovdan soʻng, Prayut siyosatdan ketishini eʼlon qildi va 22-avgust kuni Milliy Assambleya yangi Bosh vazir uchun ovoz berguncha vaqtinchalik lavozimda ishladi. Uning oʻrniga 9 yillik hokimiyatdan keyin Pheu Thai partiyasidan Srettha Thavisin keldi.

Siyosiy nafaqaga chiqqanidan soʻng, Prayut oʻsha yilning 29-noyabrida qirolning maxfiy maslahatchi etib tayinlandi.

COVID-19 pandemiyasi paytida Prayut 2021-yil aprel oyida emlash boʻyicha yigʻilishda yuz niqobini taqmagani uchun 6000 bat miqdorida jarimaga tortildi. Bosh vazir sifatida general Prayut oyiga 75900 bat maosh, qoʻshimcha ravishda oyiga 50 000 bat miqdoridagi „lavozim nafaqasi“ oldi. Mudofaa vaziri sifatida maosh olmagan.

## Oilasi
Chulalongkorn universiteti til fakultetining sobiq dotsenti Naraporn Chan-o-cha bilan turmush qurgan. Naraporn 2010-yilda Prayut armiya boshligʻi etib saylanganidan beri Armiya ayollari Uyushmasi prezidenti boʻlib ishlagan. Masofaviy taʼlim tashkilotlari bilan shugʻullanadi. Ular uchun uzoq masofali oʻqitish telekanalida ingliz tilidan dars beradi. Prayut va Narapornning egizak qizlari bor.

## Manbalar