open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ricardo Esteves

**Ricardo Felipe dos Santos Esteves** (1979-yil 16-sentyabr, Lissabon, Portugaliya) – portugaliyalik sobiq futbolchi. Esteves yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

Esteves yetti mavsum davomida Primeira Ligada 117 ta oʻyinda maydonga tushgan va musobaqalarda „Vitoria de Setúbal“, "Alverca", „Benfica“, „Braga“, „Nacional“, „Paços de Ferreira“ va „Maritimo“ klublari safida toʻp surgan. Bundan tashqari, Esteves asosan Italiya va yana toʻrtta mamlakatda professional darajada faoliyat yuritgan.

## Klubdagi faoliyati
Esteves Lissabon shahrida tugʻilgan va 11 yoshida „Benfika“ klubiga kelganidan soʻng, klubning asosiy va zaxira jamoalarida oʻynagan. Primeira Ligada faqat bir mavsumda oʻnta oʻyinda maydonga tushgan. Shartnomasi davomida bir marta ijaraga berilgan, shuningdek, asosiy klub uchun zaxira boʻlgan jamoa „Alverca“ klubida qisqa muddat toʻp surgan.

Esteves 2002-yil yanvarida klubni tark etganidan soʻng, ketma-ket „Braga“, „Nacional“, "Paços de Ferreira klublari safida oʻynagan. Shundan soʻng, Esteves Italiyada uch yil davomida Reggina Calcioda ikki yil hamda Vicenza Calcio klublarida toʻp surgan.

Esteves 2007-2008-yilgi mavsumni oʻz vatanida „Maritimo“ klub tarkibida oʻtkazgan, shundan soʻng Gretsiyaning „Asteras Tripolis“ klubiga oʻtgan. 2010-yil yanvarda Esteves „Seoul“ klubiga sotilgan va Daejeon Hana Citizen klubiga qarshi uchrashuvda oʻzining ilk debyut oʻyini oʻtkazgan.

Esteves iyun oyida toʻrtta gol va toʻrtta golli uzatmani amalga oshirgan va klub bilan tuzilgan shartnoma muddati tugagan. Oʻsha oyning oxirida Esteves oʻz vataniga va UEFA Yevropa ligasiga yoʻllanma olgan sobiq klubi „Maritimo“ klubi safiga qaytib kelgan.

## Milliy terma jamoadagi faoliyati
Esteves Portugaliya milliy terma jamoasi safida 53 ta oʻyin oʻtkazgan. Esteves 1999-yilda Nigeriyada boʻlib oʻtgan FIFA yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida 20 yoshgacha boʻlgan terma jamoa safida oʻynagan. Yaponiyaga qarshi nimchorak final oʻyinida jamoada oʻrinbosarlar qolmagani va Sérgio Leite jarohat olganligi sababli, Esteves bir soatdan koʻproq vaqt davomida darvozabon sifatida oʻynagan. Asosiy vaqtda hech qanday gol oʻtkazib yubormagan boʻlsa-da, penaltilar seriyasida 4-5 hisobida magʻlubiyatga uchragan (120 daqiqadan soʻng hisob 1:1 edi).

## Manbalar

## Havolalar
*
*
Düzköy (Ulus)

**Düzköy** – Turkiyaning Bartin viloyati Ulus tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 116 nafar (2021).

## Manbalar
Paulo Costinha

**Paulo Rebelo Costinha Castro** (22-sentyabr 1973-yil, Braga, Portugaliya) – portugaliyalik sobiq professional futbolchi, darvozabon sifatida oʻynagan.

Costinha faoliyati davomidagi 16 mavsumni Primeira Ligada oʻtkazgan va 229 ta oʻyinda maydonga tushgan. Bu oʻyinlarning aksariyatini „União de Leiria“ (olti yil) va „Sporting CP“ (toʻrt yil) klublari safida oʻtkazgan.

## Klubdagi faoliyati
Costinha Braga shahrida tugʻilgan. Costinha „Boavista“ klubining yoshlar akademiyasida tarbiyalangan, keyinchalik Primeira Liga ishtirok etuvchi „Porto“, „Leiria“ va "Sporting CP" kabi klublarida toʻp surgan, asosan zaxiradan maydonga tushirilgan. Aynan „Leiria“ klubida Costinha oʻzini oliy liganing asosiy futbolchisi sifatida namoyon eta olgan.

Ispaniyaning Segunda divizionida ishtirok etvchi „Tenerife“ klubida kamdan-kam oʻyinda maydonga tushgan va qisqa muddat chet elda faoliyat yuritganidan soʻng, Costinha 2006-07-yilgi mavsumda „Leiria“ klubidan „Belenenses“ klubiga oʻtgan. Costinha faqat birinchi mavsumda asosiy tarkibda oʻynagan, chunki 2007-yil yanvar oyida braziliyalik Júlio César kelganidan keyin Costinha klubdagi oʻrnini yoʻqotgan, 2009-yilning yozida klubni tark etgan va koʻp oʻtmay 35 yoshida oʻz furbolchilik faoliyatini yakunlagan.

## Milliy terma jamoadagi faoliyati
Costinha 1996-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Portugaliya terma jamoasi safida ishtirok etgan, jamoa toʻrtinchi oʻrinni egallagan musobaqada jami olti oʻyindan uchtasida maydonga tushgan. Ilgari Costinha 1993-yilda Avstraliyada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida milliy terma jamoa safida barcha oʻyinlarda maydonga tushgan, 20 yoshgacha boʻlgan yoshlar oʻrtasidagi oʻyinlarning guruh bosqichida uch marta magʻlubiyatga uchragan(beshta gol oʻtkazib yuborilgan).

## Futbolchilik foaliyatini tugatganidan keyingi ishlari
Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan soʻng, Costinha Leiria shahriga koʻchib oʻtgan va u yerda tamaki doʻkoni ochgan. Bundan tashqari, futbolchi agenti sifatida va futbol akademiyasida ham faoliyat yuritgan.

## Yutuqlari
**Sport CP**

* Taça de Portugaliya: 1994—1995
* Supertaça Cândido de Oliveira: 1995-yil

**Port**

* Primeira Liga: 1997—1998, 1998—1999

## Manbalar
Júlio César (1986-yilda tugʻilgan futbolchi)

**eJúlio César Jacobi** (1986-yil 2-sentyabr, Guaramirim, Braziliya) – braziliyalik professional futbolchi, CRB darvozaboni.

## Klubdagi faoliyati
Santa-Katarinaning Guaramirim shahrida tugʻilgan, Júlio César professional faoliyatini „Botafogo de Futebol e Regatas“ klubida boshlagan va 2005-yilning avgust oyida besh yillik shartnoma imzolagan. Júlio Braziliya A seriyasidagi debyut oʻyinini 2006-yil 26-noyabrda Corinthians Paulista klubiga qarshi (0:0) oʻtkazgan.

2008-yil yanvar oyida Júlio César Portugaliyaga koʻchib oʻtgan va „Belenenses“ klubiga qoʻshilgan. Júlio birinchi marta Primier Ligada 23-fevral kuni „Maritimo“ klubiga qarshi oʻyinda maydonga tushgan va darvozabon Paulo Costinha maydondan chetlatilganidan soʻng 29-daqiqada hujumchi Weldon bilan almashtirilgan va yakunda oʻz uyida 1:3 hisobida magʻlub boʻlgan.

Júlio oʻzining birinchi mavsumida barcha oʻyinlarda maydonga tushgan va „Belenenses“ klubi quyi ligaga tushib ketgan, biroq keyinchalik yana oliy ligaga qaytgan. Júlio Lissabonning qoʻshni klubi „SL Benfika“ klubiga oʻtgan va shu tariqa sobiq bosh murabbiyi Jorge Jesus bilan yana birgalikda ishlay boshlagan. Júlio birinchi mavsumda Quimning oʻrinbosari sifatida maydonga tushgan va klubning UEFA Yevropa ligasidagi musobaqalarida asosiy tarkibda oʻynashni boshlagan.

2010-yil 8-aprelda, Yevropa Ligasi chorak finalining soʻnggi daqiqalarida „Benfika“ klubi Liverpulga 1:4 hisobida magʻlub boʻlgan. Bu uchrashuvda Júlio Dirk Kuyt bilan toʻqnashib ketgan va bosh miya chayqalishiga uchragan. Júlio toʻliq tuzalib, mavsumda jami 14 ta rasmiy uchrashuvda ishtirok etgan.

2011-yil 17-avgustda Júlio César jamoadoshlari Carlos Martins va Jorge Ribeiro bilan birga La Ligadagi „Granada CF“ klubiga bir mavsumga ijaraga oʻtgan. Júlio Andalusiyaliklar tarkibida debyut oʻyinini 13-dekabr kuni „Real Sociedad“ klubiga qarshi Copa del Rey kubgida oʻtkazgan va mezbonlar maydonida 1:4 hisobida magʻlubiyatga uchragan. Oʻz faoliyati davomida esa asosan Roberto Fernándezning oʻrinbosari sifatida maydonga tushgan.

2013-yil 1-sentyabrda, bir yil faqat mashgʻulotlar bilan cheklangandan soʻng, Júlio César „SL Benfika“ klubi bilan tuzilgan shartnomasini bekor qilgan. Keyingi yilning 10-mart sanasida, bir yildan ortiq futboldan chetda boʻlganidan soʻng, Júlio Miguel Ángel Moyáning jiddiy jarohatlanishi oqibatida favqulodda transfer sifatida „Getafe CF“ klubi bilan besh oylik shartnoma imzolashga rozi boʻlgan.

Júlio César 2014-yil 9-sentyabrda „Fluminense FC“ klubi bilan shartnoma imzolagan va olti yildan soʻng vataniga qaytgan.

## Statistikasi
2019-yil 28-yanvar holatiga koʻra.

## Shaxsiy hayoti
Júlio Césarning akasi Darci ham darvozabon boʻlgan.

## Yutuqlar

### Klub
**Botafogo**

* Campeonato Carioca: 2006
* Taça Rio: 2007, 2008

**Benfica**

* Taça da Liga: 2009-2010
* Supertaça Cândido de Oliveira (ikkinchi oʻrin): 2010 yil

### Yakka

* Campeonato Carioca: Yil jamoasi 2018

## Manbalar
Sayohatnoma

**Sayohatnoma** – badiiy adabiyotdagi sayohat taassurotlari va tafsilotlari tasviriga bagʻishlangan janr. Sayohatnomalarning tarixiy-badiiy qimmati muallif maqsadi, uslubi va mahoratiga bogʻliq boʻladi. Adabiyot tarixida sayohat taassurotlarining nasriy va sheʼriy tasviridan iborat oʻnlab asarlar mavjud. Nasriy sayohatnomalarda joy va voqealarning izchil tafsiloti yetakchi oʻrin tutsa, sheʼriy sayohatnomalarda tasvir ixcham va umumlashgan holatda tasvirlanadi. Nosir Xisrav „Safarnoma“si bu janrning dastlabki namunalaridan biri boʻlib, unda 7 yillik sayohat taassurotlari nasriy tarzda bayon qilingan. Oʻzbek adabiyoti tarixida sheʼriy sayohatnomalar koʻproq uchraydi. Muqimiyning murabba shaklida yozilgan „Sayohatnoma“ asari oʻzining gʻoyaviy-badiiy xususiyatlari bilan ushbu janrning haqiqiy naʼmunalaridan biri hisoblanadi. Nodimning Samarqand va Toshkentga qilgan safari natijasida yuzaga kelgan sayohatnomasi esa qasida shaklida yozilgan.

Hozirgi davr adiblari va publitsistlarining turli mamlakatlarga qilgan safarlari natijasida ham bir qator nasriy sayohatnomalar yuzaga kelmoqda. Masalan, Oybekning „Pokiston taassurotlari“ asarida sayohatnoma mavzusining kengayganligi, bayon va tasvir shakllarining oʻziga xosligi koʻzga tashlanadi.

## Manbalar
Ispan gʻazabi

**Ispan gʻazabi** () — Gollandiya inqilobi (1568-1648) davriga taalluqli ushbu hodisa 1576-yil 4-noyabrda sodir boʻlgan. Ushbu hodisada ispan askarlari tomonidan Antverpen shahri talon-taroj qilinib yoqib yuborilgan.

Ushbu qonli voqealarga, ispan askarlariga ish haqini toʻlashning kechikishi sabab boʻlgan. Hodisa natijasidaIspaniya Gollandiyasining madaniy, moliyaviy va iqtisodiy markazi boʻlgan shahar uch kun davomida talon-taroj qilinadi va uning 8 mingga yaqin aholisi halok boʻladi. Halok boʻlganlar shahar aholisining deyarli oʻndan bir qismini tashkil qilgan. 600 dan ortiq uy yoqib yuboriladi.

1577-yil 1-avgustda shahar garnizon bilan kelishuvga erishadi hamda ispanlarni shahardan olib chiqish uchun pul toʻlaydi va qal’a buzib tashlanadi.

## Yana qarang

* Sancho d’Avila

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Niderlandiya, Meri Makgregor
Zaynab bint Mazʼun

**Zaynab binti Mazʼun** () – xalifa Umarning birinchi xotini.

## Hayoti
Zaynab binti Maz’un Makkadagi Quraysh qabilasining Banu Juma urugʻidan Maz’un ibn Habibning qizi boʻlgan. Akasi Usmon ibn Mazʼun paygʻambar Muhammadning sahobalaridan edi.

Zaynab qora tanli boʻlib, bu uning oʻgʻli Abdullohga ham oʻtgan.

605-yildan oldin Zaynab binti Maz’un Umarga turmushga chiqqan. Ularning nikohidan Hafsa, Abdulloh va Abdurrahmon ismli uch farzand dunyoga kelgan. Keyinroq Umar yana ikki ayolga uylangan. Birinchi ayoli Ummu Kulsum binti Jarvaldan ikki oʻgʻil koʻrgan, qudratli Banu Maxzum urugʻidan boʻlgan Qurayba binti Abu Umayyadan esa farzand koʻrmagan.

Zaynabning islom diniga boʻlgan munosabati qanday boʻlganligi noaniq, uning bu dinni qabul qilgan sanasi qayd etilmagan. Akasi Usmon esa eng birinchilardan boʻlib imon keltirganlardan edi. Ikki aka-uka Abdulloh va Qudoma ham „Rasululloh sollallohu alayhi vasallam al-Arqamning uyiga kirgunga qadar“ imon keltirgan. Biroq eri Umar dastlab Islomga dushman edi, 616-yilda esa musulmon boʻlgan  , biroq ayollari Ummu Kulsum va Qurayba mushrik boʻlib qolgan.

622-yilda Umar Madinaga hijrat qilgan. Unga hamroh boʻlgan oila aʼzolari roʻyxatida esa birorta ham ayol yoʻq edi. Bir rivoyatda aytilishicha, Zaynab binti Maz’un Madinaga hijratdan oldin vafot etgan, biroq uning oʻgʻli Abdulloh ota-onasi bilan birgalikda Madinaga hijrat qilganini aytgan.

628-yilda Umar musulmonlarning mushrik ayollarni nikohlarida ushlab turmasliklari haqidagi koʻrsatmani eshitganidan soʻng, Ummu Kulsum va Qurayba bilan ajrashgan. Biroq Zaynabni taloq qilmagan, shunga koʻra, agar Zaynab oʻsha vaqtda tirik boʻlgan boʻlsa, bu narsa uning Islom dinini qabul qilib, musulmon boʻlganligini anglatadi. Biroq Zaynab 641-yildan oldinroq vafot etgan boʻlishi ham mumkin, chunki bu vaqtga kelib, Umarning xotinlari roʻyxatidan toʻrt ayol oʻrin olgan edi.

## Manbalar
Nafs

**Nafs** ( – qalb, koʻngil; inson; maqsad, intilish; gʻurur, magʻrurlik) — yeyish-ichishga, mol-dunyoga boʻlgan ehtiros; shahvoniy hirs.

## Etimologiyasi
Nafs soʻzi arab tilidagi „nafas olish“ maʼnosini bildiradigan „nafas“ soʻzidan olingan. Dastlabki arabcha adabiyotida „oʻzlik“ yoki „shaxs“ni bildirgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
Júlio César (1988-yilda tugʻilgan futbolchi)

**Júlio César de Paula Muniz** (1988-yil 4-yanvar, Itaguaí, Braziliya) – braziliyalik futbolchi, São José klubida yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

## Tarjimai holi
Júlio César Rio-de-Janeyro shtatining Itaguai shahrida tugʻilgan, oʻzining professional faoliyatini „Gremio“ klubida boshlagan. Júlio 2007-yil oktyabr oyida „Gremio“ klubi bilan shartnoma imzolagan va 2008-yil dekabrda shartnomasini 2009-yil 31-dekabrgacha uzaytirgan. 2009-yilgi „Campeonato Gaucho“ musobaqasida bir necha oʻyinda ishtirok etgan.

Júlio 2010-yil yanvar oyida „Artsul“ klubi bilan 1 yillik shartnoma imzolagan. 1-fevral kuni Júlio „Juventude“ klubi uchun Rio Grande do Sul shtatiga qaytib kelgan. Júlio 25-fevralda rasman klubga qoʻshilishidan oldin, 2010-yilgi Campeonato Gaucho va 2010-yilgi Braziliya kubogi musobaqalarining har birida ikki marta maydonga tushgan. Júlio 2010-yil mart oyidan boshlab birorta ham oʻyinda ishtirok etmagan. Shunga qaramay, uning shartnomasi 2010-yil may oyida „Campeonato Brasileiro Série C“ ligasi yakunigacha uzaytirilgan. Klubi ikkinchi bosqichga chiqa olmagach, Júlio klubdan ketishga majbur boʻlgan.

Júlio 2011-yil yanvarida „Guaratingueta“ klubiga (oʻsha paytda klub Americana São Pauloga koʻchib oʻtgandi) 3 yillik shartnoma asosida oʻtgan. Júlio 2011-yilgi „Campeonato Paulista“ musobaqasida soʻnggi 4 oʻyinida maydonga tushgan.

Iyul oyida klub Julio César Zabotto bilan shartnoma imzolagan. Julio ikkinchi divizionning dastlabki 15 oʻyinidan 12 tasida maydonga tushgan, ammo liganing ikkinchi yarmida (Zabotto kelganidan keyin) atigi 3 ta oʻyin oʻtkazgan. Julio 6-avgust kuni birinchi boʻlimda Gercimar bilan almashtirilgan, bu uning 12-uchrashuvi boʻlgan.

2019-yil yanvar oyida „São José“ klubiga oʻtgan.

## Manbalar
Itaguaí

**Itaguaí** Braziliyaning Rio-de-Janeyro shtatida joylashgan shahar boʻlib, dunyodagi eng koʻp temir rudasini yetkazib beruvchi portlaridan bir Ilha Guaiba shu yerda joylashgan. 2020-yilda uning aholisi 134,819 kishini tashkil etgan va maydoni 273 km2 ni tashkil qiladi. Shaharga 1688-yilda asos solingan boʻlib, Rio-de-Janeyro va Angra dos Reis shaharlari oʻrtasida joylashgan.

Itaguaí Rio-de-Janeyro shahridan gʻarbga tomon taxminan 75 kilometr masofada, Santos (SP) yoʻli boʻylab joylashgan. Itaguaí Sepetiba qoʻltigʻi qirgʻogʻi bilan Atlantika yomgʻir oʻrmoni oʻrtasida joylashgan.

Itaguai va uning atrofidagi hududda Braziliyaning eng yirik maʼdan eksport qiluvchi portlaridan bir nechtasi joylashgan. Itaguai, shuningdek, Rio-de-Janeyroning gʻarbiy sanoat mintaqasi (Zona Oeste) ishchilari uchun yotoqxona vazifasini ham bajaradi. Bu yer Itaguai shahridagi Rim-katolik yeparxiyasining markazi hisoblanadi.

## Itaguai porti (Sepetiba / Guaiba orollari)
**Itaguai porti** 1982-yilda chuqur suv koʻrfaziga ega port sifatida ochilgan. Itaguai asosan Minas-Jerais mintaqasida mavjud boʻlgan alyuminiy oksidi va boshqa minerallarni eksport qilish uchun moʻljallangan edi. Bu port tizimi Itaguai, Sepetiba va Guaiba oroli portlarini oʻz ichiga oladi. 2018-yil avgust oyiga kelib yirik yuk kemalarini qabul qila oladigan boʻldi. Sepetiba porti yana ikkita maʼmuriy hududga boʻlinadi – Sepetiba qoʻltigʻi va Sepetiba terminali.

Yaqin atrofda joylashgan **Guaíba orol porti** mineral rudalarni eksport qilish uchun alohida terminallarga ega, biroq port Vale togʻ-kon kompaniyasining xususiy mulki hisoblanadi va Itaguai porti Rio-de-Janeyro tasarrufiga kiradi. Guaiba dunyodagi eng katta yuk tashuvchi kemalarini ortish uchun chuqur suv boʻylariga ega, ammo u yerda aholi yashamaydi va u yerga olib boruvchi avtomobil yoʻllari mavjud emas. Temir rudasi orolni qitʼa bilan bogʻlaydigan va undan keyin Minas-Jeraisda joylashgan Vale konlarigacha choʻziladigan temir yoʻl koʻprigi orqali terminalgacha yetib boradi. 2019-yil mart oyida mahalliy hokimiyat tomonidan yiliga 40 million tonna temir rudasini eksport qiladigan Itaguai porti yopildi. Bunga sabab, haddan tashqari ifloslanish va Braziliyadagi Brumadinho konidagi halokat tufayli. Biroq, port uzoq muddatga yopilmadi, chunki bir kun oʻtib Vale kompaniyasiga sud qarorining berilishi natijasida port oʻz faoliyatini qayta boshladi.

## Manbalar
Qızılağac (maʼnolari)

**Qızılağac** – ozarbayjoncha toponim.

## Ozarbayjon
* Qızılağac qoʻriqxonasi - Ozarbayjonda joylashgan davlat qoʻriqxonasi.
* Qızılağac (Goychay) – Ozarbayjonning Goychay tumanidagi qishloq.
* Qızılağac (Salyan) – Ozarbayjonning Salyan tumanidagi qishloq.
## Turkiya
* Qizilagach (Kash) – Turkiyaning Antaliya viloyati Kash tumaniga qarashli qishloq.
Nurali Bobomurodov

**Nurali** **Bobomurodov** (1978-yil 17-fevral, Surxondaryo, O'zbekiston SSR) – iqtidorli musavvir. 1992-yili „**Ona Hindiston**“ turkum asarlari uchun Jawaharlal Nehru nomidagi stipendiyaga sazovor boʼlgan.

Nurali Bobomurodov 1991-yili bolalar badiiy ijodiyoti respublika markazida oʼtkazilgan „Hindiston – Ekvador – Oʼzbekiston“ bolalar ijodiy koʼrgazma-tanlovida „Ona Hindiston“ triptixi bilan qatnashgan. Mazkur asari uchun u 1992-yili Hindiston hukumatining Jawaharlal Nehru nomidagi stipendiyasini olishga muvaffaq boʼlgan. Shu bilan birga uning turkum asarlari Hindistonning „Hindiston“ jurnali sahifalarida eʼlon qilingan.

Yosh musavvir 1991-yil Volgograd (Rossiya) shahrida oʼtkazilgan VIII xalqaro koʼrgazma tanlovda qatnashib, akvarelda ishlagan turkum asarlari uchun diplom va maxsus sovrinni qoʼlga kiritgan.

Nuralining asarlarida ona-Vatanimizning betakror chiroyi, bunyodkor zamondoshlarimiz qiyofasi oʼz ifodasini topgan. 

## Manbalar
Avstraliyada ta’lim

**Avstraliyada taʼlim** maktabgacha taʼlim (maktabgacha), boshlangʻich taʼlim (boshlangʻich maktablar), soʻngra oʻrta taʼlim (oʻrta maktablar), nihoyat oliy taʼlimni oʻz ichiga olgan oliy taʼlim (universitetlar va boshqa oliy taʼlim tashkilotlari) va kasbiy taʼlim (roʻyxatdan oʻtgan taʼlim tashkilotlari) sohalarini oʻz ichiga oladi. Taʼlimni tartibga solish va moliyalashtirish, birinchi navbatda, shtatlar va hududlarning mas’uliyati hisoblanadi. Biroq, Avstraliya hukumati ham moliyalashtirish vazifasini bajaradi.

Boshlangʻich va oʻrta taʼlim uchun avstraliyalik oʻquvchilarning taxminan 64 foizi davlat maktablarida, qariyb 36 foizi nodavlat maktablarda oʻqiydi.

## Tartibga solish va moliyalashtirish
Taʼlimni tartibga solish, boshqarish va moliyalashtirish shtatlar va hududlarning mas’uliyati hisoblanadi. Chunki Avstraliya hukumati taʼlimga oid qonunlarni qabul qilish uchun maxsus konstitutsiyaviy kuchga ega emas. Biroq, federal hukumat nodavlat maktablari hamda davlat universitetlarini moliyalashga yordam beradi, oliy taʼlimni milliy talabalar krediti sxemasi orqali subsidiyalaydi va professional taʼlim xizmatlarini tartibga soladi.

2022-yilda davlat maktablari yalpi daromadining 96,3 foizi davlat mablagʻlari, 76,4 foizi katolik maktablari va 48,7 foizi mustaqil maktablar hissasiga toʻgʻri kelgan.

## Maktabgacha taʼlim
Avstraliyada maktabgacha taʼlim va tayyorgarlik dasturlari nisbatan tartibga solinmagan va majburiy emas. Bolalarning qatnashishi majburiy boʻlmasa-da, Federal hukumat 2009-yildan beri oilalarni oʻz farzandlarini (taxminan 4 yoshdan boshlab) sifatli maktabgacha taʼlim va tarbiya beradigan bogʻchaga jalb qilishga eʼtibor qaratgan. Federal va davlat qonunchiligi endi maktabgacha taʼlim xizmatlarini milliy tasdiqlangan Boshlangʻich taʼlim tizimi asosida dasturlashni amalga oshirish va yetkazib berishni talab qilmoqda.
## Manbalar
Laos yangi milliy stadioni

**Laos yangi milliy stadioni** (; shuningdek, Laos Milliy Stadioni KM16 nomi bilan ham tanilgan) – 2009-yil Laosning Vientian shahrida qurilgan, koʻplab sport turlari uchun foydalanish uchun moʻljallangan stadion. Arenadan asosan futbol oʻyinlari uchun foydalaniladi. Ushbu arenada 2009-yilgi Janubi-Sharqiy Osiyo oʻyinlarining ochilish va yopilish marosimlari boʻlib oʻtdi.

## Umumiy koʻrinish
Laos milliy sport majmuasi Ventyan shahri markazidan taxminan 17 km uzoqlikda joylashgan. 25000 oʻrinli asosiy stadion, 2000 oʻrinli yopiq suv sporti majmuasi, ochiq bassey, 2000 oʻrinli tennis markazidan iborat. Stadionda asosan Laos milliy futbol jamoasi oʻz oʻyinlarini oʻtkazadi.

## Yana qarang

* Stadion diplomatiyasi

## Manbalar

## Havolalar

* FootballFans.eu: ''Laos milliy stadioni''
* cafe.daum.net/stade: ''Nouveau Stade National du Laos''
* Soccerway: ''Laos yangi milliy stadioni''
* Stadionwelt: ''Laos milliy stadioni'' 
* World Stadiums: ''Laos milliy stadioni''
* Worldstadia: ''Laos milliy stadioni, Vientiane''
* Flickr: Photostream of the Lao SEA Games Stadiums
Arseniy Morozov uyi

**Arseniy Morozov uyi** – Moskvadagi Vozdvijenka koʻchasi 16-uyda joylashgan tarixiy bino. Bino Viktor Mazyrin tomonidan doʻsti Arseniy Morozov uchun loyihalashtirilgan. Ular Portugaliya boʻylab sayohat qilib, Sintradagi Pena saroyi ularni hayratga solgan edi. Neo-Manueline uslubidagi eklektik bino boʻlgan Morozov uyi, Morozovning onasi Varvara tomonidan hadya etilgan yerda qurilgan. Mazyrin uyni 1895 va 1899-yillar orasida qurilgan.

Shahar afsonasiga koʻra, Varvara Morozova qurib bitkazilgan hashamatli saroyni koʻrgach: „Ilgari faqat men sening ahmoqligingni bilardim, endi butun Moskva biladi!“ deya xitob qilgan ekan.

## Sovet davri
Fevral inqilobidan keyin qisqa muddat davomida bu bino Moskva anarxist guruhlari federatsiyasi tomonidan egallab olingan qimmatbaho qarorgohlardan biriga aylantiriladi. 1918-1928-yillar davomida bino Proletkult teatr guruhi tomonidan foydalanilgan va unda mashhur rus teatr va kino rejissyorlari Sergey Eyzenshteyn hamda Vsevolod Emilyevich Meyerxoldning tajribaviy sahna asarlari namoyish etildi.

Binoda yashagan kishilar orasida sanʼatshunos Aleksey Gan ham bor edi. Bino Ivan Morozovning sopol buyumlar, kumush idish-tovoqlar, ikonalar va oʻyma portretlardan iborat kolleksiyasiga ega edi.

1920-yillarning oxirida uy Sovet Ittifoqining Tashqi ishlar vazirligi tomonidan foydalanilgan. Morozov uyi 1940-yilgacha Yaponiya elchisining qarorgohi sifatida xizmat qilgan, 1941-1945-yillarda Britaniyaning „Britanskiy Soyuznik“ (Britaniya ittifoqchisi) gazetasining bosh qarorgohi edi lekin 1952-1954-yillarda Hindiston elchixonasi sifatida foydalanilgan.

## Hozirgi holati

1995-yilda arxitektor Ivan Andrianovich Shaposhnikovning nabirasi shaxsiy iltimosi bilan haykaltarosh Igor Zamedyanskiy V.A. Mazirin sharafiga xotira taxtasini yaratdi.

## Manbalar
Muhiddin Omon

**Muhiddin Omon** – shoir, noshir, tarjimon.
## Hayoti
1963-yil 18-martda Samarqand viloyati Payariq tumani Qorakesak qishlogʻida dunyoga kelgan. 1985-yil Toshkent davlat unversiteti (hozirgi Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy unversiteti) filologiya fakultetini imtiyozli diplom bilan tamomlagan.
## Faoliyati
Faoliyati davomida „Sogʻlom avlod uchun“ jurnalida, „Oʻzbekiston“ nashriyotida, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa uyida turli lavozimlarda ishlagan. Hozirgi kunda Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligining mas’ul xodimlaridan biri. Ijodiy faoliyati mobaynida muharrir sifatida 350 dan ortiq ijtimoiy-siyosiy, adabiy-badiiy va ilmiy-ommabop asarlarni nashrga tayyorlagan. Adib Oʻzbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasi (1994-yildan) va Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasida ham ishlagan.
## Asarlari
„Koʻngil darbozasi“ (1993-yil), „Tole fasli“ (1997-yil), „Munavvar sogʻinch“ (2009-yil), bolalar uchun „Dakang xoʻroz va uning joʻjalari“ (1999-yil,2006-yil), Sogʻlomjon alifbosi (2005-yil), „Z9 topishmoq“ (2011-yil), „Buyumlar tilga kirsa“ (2012-yil), „Zehni aʼlo, tili burro“ (2012-yil) kabi sheʼriy kitoblari nashr etilgan. Shuningdek, adib 60 dan ortiq qoʻshiqlar va bir nechta hujjatli filmlar ssenariysi muallifidir.
## Tarjimalari
Muhiddin Omon 20 ga yaqin kitoblarni oʻzbek tiliga tarjima qilgan. XVI asr portugal shoiri Luis de Kamoens sonetlarini, amerikalik yozuvchi R.Blox asarlarini, F.Nitsher hikmatlarini, ingliz adibi S.Moem hikoya va esselarini, gollandiyalik Villi Korsarining „Mangu iztirob“ romanini, Nobel mukofoti laureati K.Gamsunning „Edvarda“ (asliyatda „Pan“) romanini, nederlandiyalik shoirlardan German Gorter, Villem Klos va Yan Hendrik sheʼrlarini, rus adiblaridan A.Barto, S.Marshak, B.Zaxoder, A.Usachev, L.Kaminiskiyning bolalarga bagʻishlangan sheʼrlarini, Mirza Hasan Qorabogʻiy asarlarini ozarbayjon tilidan, Latish adabiyotidagi I.Auzin, O.Vasietis, P.Zirnitis kabi mashhur shoirlarning sheʼrlarini esa rus tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Adib Gollandiya, Angliya va Latviya shoirlarining asarlarini mohirona tarjima qilganligi uchun „Jahon adabiyoti“ jurnali tomonidan adabiyotshunos olim Ozod Sharafiddinov xotirasiga bagʻishlab taʼsis etilgan 2014-yildagi „Eng yaxshi sheʼriy tarjimalar uchun“ nominasiyasida mukofotga loyiq deb topildi.
## Manbalar
Anarxo-kommunizm

**Anarxo-kommunizm** — anarxizm va kommunizm tamoyillariga asoslangan siyosiy va falsafiy oqim. Ushbu ideologiya xususiy mulkni bekor qilish, ijtimoiy tenglikni targʻib qilish va davlat hokimiyatini yoʻq qilishni maqsad qiladi. Anarxo-kommunizm ijtimoiy resurslar va ishlab chiqarish vositalarini umumiy egalik asosida boshqarishni hamda erkin jamoalar orqali hamkorlik qilishni nazarda tutadi.

## Tarixi
Anarxo-kommunizmning ildizlari XIX asr oxiriga borib taqaladi. Bu oqimning shakllanishida anarxizmning asosiy tamoyillari va Karl Marks kabi kommunistlarning iqtisodiy tenglik haqidagi qarashlari muhim rol oʻynagan. Quyidagi shaxslar anarxo-kommunizmning rivojlanishiga katta hissa qoʻshgan/Anarxo-kommunizm rivojida muhim shaxslar:

Pyotr Kropotkin — oqimning asosiy nazariyotchilaridan biri. U ijtimoiy hamkorlik va oʻz-oʻzini boshqarishga asoslangan jamiyatni ilgari surgan va kapitalizm hamda davlat hokimiyatining barcha shakllariga qarshi chiqqan.

Erriko Malatesta — anarxo-kommunizmni Italiyada ommalashtirgan. U jamiyatda tenglik va erkinlik gʻoyalarini ilgari surgan.

## Ta’siri
**Anarxo-kommunistik** g‘oyalar turli davrlarda ijtimoiy-siyosiy jarayonlarga ta’sir ko‘rsatgan:

* **Ishchi harakatlari** — XIX–XX asr boshlarida Yevropa va AQShda ishchi sinfi namoyishlari va qo‘zg‘olonlarida ushbu g‘oyalar faol qo‘llangan.
* **Ispaniya fuqarolar urushi (1936–1939)** — Kataloniya va Aragon hududida anarxo-kommunistik jamoalar muvaffaqiyatli tashkil etilib, qisqa muddat davlatsiz boshqaruv tizimi joriy etilgan.
* **Zamonaviy harakatlar** — ekologik faollik va ijtimoiy adolat kampaniyalarida anarxo-kommunistik qarashlar ilhom manbai bo‘lib xizmat qilmoqda.

## Amalga tatbiqi
Anarxo-kommunizm davlat tuzilmasiga qarshi bo‘lgani sababli hech qachon rasmiy mafkura darajasiga ko‘tarilmagan. Biroq quyidagi hududlarda qisqa muddatli tajribalar mavjud:

* **Kataloniya va Aragon (Ispaniya)** — 1936–1937-yillarda jamoaviy boshqaruv tizimlari amalda sinab ko‘rilgan.
* **Rossiya va Italiya** — qisqa muddatli anarxist harakatlar doirasida ayrim jamoaviy tajribalar o‘tkazilgan.

## Shuningdek qarang

* Anarxizm
* Kommunizm
* Pyotr Kropotkin
* Erriko Malatesta

## Manbalar

* Kropotkin, P. *The Conquest of Bread*. London: Chapman and Hall, 1892.
* Malatesta, E. *Anarchy*. Freedom Press, 1891.
* Marshall, P. *Demanding the Impossible: A History of Anarchism*. HarperCollins, 1992.
* Graham, R. *Anarchism: A Documentary History of Libertarian Ideas*. Black Rose Books, 2005.
Demetris Christofias

**Demetris Christofias** (yunoncha ; 29-avgust 1946 - 21-iyun 2019) - Kiprlik siyosatchi, 2008- yildan 2013-yilgacha Kipr prezidenti boʼlgan.  U 2001-yildan 2008-yilgacha Vekillar palatasining prezidenti va 1988-yildan 2009-yilgacha Ishchilarning taraqqiyot partiyasi bosh kotibi boʼlgan.

2007-2008 yilgi global moliyaviy inqiroz javob berishning qiyinchiliklarini koʼzlab, u keng qamrovli ijtimoiy dasturni amalga oshirdi, pensiyalarni va eng kam oylik ish haqini oshirdi. Biroq, uning davrining oxirida mahalliy bank tizimi vayron boʼldi. Banklarni ayblab, u orolning tiklanishini moliyalashtirish maqsadida ularga soliqlarni ko'paytirishga harakat qildi, ammo buni qonunchilikka oʼtkazmadi. U, shuningdek, qayta tiklanish muzokaralarida toʼxtab qolgan holatni taʼkidlab, u qayta saylanishni istamayotganini e'lon qildi va ikkinchi muddatga saylanishni rad etgan birinchi Kipr yetakchisi bo'ldi. U Qibrus va Yevropa Ittifoqi tarixida yagona kommunist davlat rahbari boʼlib qolmoqda.
Qismatga qasdma-qasd

**Qismatga qasdma-qasd** () — 2017-yilda rejissyor Marc Rothemund tomonidan suratga olingan Germaniya biografik filmi.

## Rollarda

*  – Saliya Kahawatte
*  – Laura
*  – Lehrer Döngen
*  – Sheela
*  – Herr Kolditz
*  – Hamid
*  – Kleinschmidt
*  – Max
*  – Augenarzt
*  – Tina
*  – Fried
*  – Deutschlehrer
*  – Küchenchef Krohn
*  – Jala Asgari

## Manbalar


## Havolalar

*
Yeni-Kale

**Yeni-Kale** (ukraincha: Єnі-Kale; ruscha: Yenikale; turkcha: Yenikale; qrim tatarcha: Yeñi Qale deb ham yoziladi) — Kerch shahridagi Kerch bo‘g‘ozi qirg‘og‘idagi qal’a.

## Tarixi
Qadimgi davrda bu hududda qadimgi yunon shahri Myrmēkion joylashgan boʻlib, bu yerdan koʻplab qadimiy ashyolar topilgan.

Yeni-Kale 1699-1706-yillarda Usmonli turklar tarkibidagi Qrim xonligiga tegishli boʻlgan Kerch yarim orolida barpo etilgan. Yenikale nomi turkcha „Yangi qal’a“ maʼnosini anglatadi (yeni – yangi, kale – qal’a). Qal’a qurilishi Islomga kirgan italiyalik Goloppo rahbarligida barpo etilgan. Qurilish jarayonida bir nechta fransuz muhandislari ham ishtirok etgan.

Yangi-Qal’a kuchli zambaraklar bilan qurollangan boʻlib, Kerch bo‘g‘ozi qirgʻogʻida muhim strategik ahamiyatga ega edi. Qal’a 25 000 kvadrat metr maydonni egallagan boʻlib, unda ikkita oʻq-dori ombori, qurol-yarogʻ ombori, suv havzasi, turar-joy binolari, hammom va masjid mavjud edi. Yangi-Qal’ada taxminan 800 nafar turk va 300 nafar qrim-tatar askarlari joylashtirilgan edi. Qal’aning zaif tomoni hududda ichimlik suvining yetishmasligi boʻlib, shu sababli qal’adan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan buloqdan suv olib kelish uchun yerosti suv quvuri qurilgan edi. Shuningdek, Yeni-Kale poshoning qarorgohi vazifasini ham bajargan.

1768-1774-yillardagi Rus-turk urushi davrida Rossiya qoʻshini 1771-yil yozida Qrimga bostirib kirdi. Usmonli turklar imperiyasidan qoʻshimcha kuchlar oldinroq yetib kelgan boʻlsa-da, turklar Yeni-Kaleni tashlab ketishga qaror qiladi. General Nikolay Borzov boshchiligidagi rus harbiy boʻlinmalari 1771-yil 21-iyun kuni qal’aga kirib bordilar. Yeni-Kale qoʻmondoni boʻlgan Abaza Muhammad Posho Sinopga qochib ketdi va sulton uni harbiy muvaffaqiyatsizliklari uchun oʻlim jazosiga hukm qilgan.

1774-yildagi Kyuchyuk-Kaynarja sulhi natijasida Kerch va Yeni-Kale qal’asi Rossiyaga topshirildi. Qal’a keyinchalik Tavriya guberniyasining Kerch-Yenikale shahar maʼmuriyati tarkibiga kirdi.

XIX asrda qal’a ruslar tomonidan harbiy shifoxona sifatida foydalanilgan. 1880-yillardan boshlab Yeni-Kale butunlay tashlandiq holatga kelib qolgan.

Bugungi kunda Yeni-Kale vayronalariga sayyohlar tez-tez tashrif buyurishadi. Kerchning qoʻshni tumani ham Yeni-Kale deb nomlanadi.

## Galeriya

Fayl:Yenikale_fortress_in_Kerch.jpg|Qrimning Kerch shahrida joylashgan Yenikale qal’asi, Ukraina
Fayl:Eni_Kale.jpg|Yeni-Kalening janubiy darvozasi
Fayl:Kerch_Enikale_Upper.sea.jpg|Yeni-Kalening shimoliy devori
Fayl:Kerch_Enikale_Sea.sea.jpg|Yeni-Kalening qirgʻoq tomoni
Fayl:Крепость Ени Кале в Керчи.jpg|Turk qal’asi
Fayl:Yenikale_Eastern_Gate.jpg|Yeni-Kalening gʻarbiy darvozasi


## Manbalar

## Havolalar

* Yenikale qal’asi, Ukraina qalalari
Myrmēkion

**Myrmēkion** yoki **Myrmecium** (qadimgi yunoncha: Μυρμήκιον, ruscha: Mirmekiy) — Qrimdagi qadimgi yunon mustamlakasi. Bu manzilgoh hozirgi Kerch shahrining sharqiy qismida, qadimgi Pantikapeydan 4 km shimoli-sharqda, Kerch qoʻltigʻi sohilida, Karantinny burni yaqinida joylashgan edi. Manzilgoh miletliklar tomonidan miloddan avvalgi VI asrning birinchi yarmida asos solingan.

Strabonning soʻzlariga koʻra, Myrmēkion Panticapeum shahridan 20 stadiya (3.6 km) Partenydan esa 40 stadiya (7.2 km) uzoqlikda joylashgan. Shuningdek, Myrmēkion shahrining qarshisida Axilleum shahri va Myrmēkion deb atalgan buloq ham boʻlgan.

Myrmēkion shahri hozirgi Yeni-Kale joylashgan hududda boʻlgan va u yerdan koʻplab qadimiy yodgorliklar topilgan.

Miloddan avvalgi V asrda shahar vinochilik bilan shugʻullanishga ixtisoslashgan va oʻz tangalarini zarb eta boshlagan. Myrmēkion shahri taxminan 2,5 metr qalinlikdagi minorali devorlar bilan oʻrab olingan edi. Miloddan avvalgi IV asrda Myrmēkion Bospor podshohlarining qoʻliga oʻtdi va asta-sekin ularning poytaxti Pantikapey soyasida oʻz ahamiyatini yoʻqota boshladi.

1834-yilda Mirmekiy shahar xarobasida birinchi yirik kashfiyot ikkita marmar sarkofag topildi. 1934-yilda V. F. Gaydukevich boshchiligidagi ekspeditsiya tomonidan qazishmalar olib borilgan. 1950-yillarda bu joyda Kazimierz Mixalovski boshchiligidagi polyak arxeologlari qazish ishlarini olib bordilar. 1982-1994-yillar oraligʻida Yu. A. Vinogradov rahbarligidagi ekspeditsiya bu hududda tadqiqotlar oʻtkazdi. 1999-yilda esa Davlat Ermitaj muzeyi arxeologik ekspeditsiyasi bu joyda oʻz ishini boshladi. 2022-yilning 20-avgustida Aleksandr Butyagin boshchiligida Davlat Ermitaji arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan 30 ta oltin tanga topildi. Ushbu topilma Bospor podsholigi davridagi eng yirik oltin tangalar xazinasi hisoblanadi.

## Manbalar

*
Aşağısaraylı (Çorum)

**Aşağısaraylı** – Turkiyaning Çorum viloyati, Çorum tumanidagi qishloq. 2022-yilda qishloq aholisi 116 kishini tashkil etgan.

## Manbalar
Yeni Kale mayogʻi

**Yeni Kale mayogʻi** (ukraincha: Єnіkalskiy mayak, ruscha: Yenikalskiy mayak) — Qrimning sharqiy qismidagi Kerch boʻgʻozi sohilida joylashgan Yeni-Kale qal’asi yaqinidagi Fonar burunida joylashgan mayoq. Mayoq yaqinida Ikkinchi jahon urushi yillarida Kerch shahrini ozod qilish uchun  bo`lgan jangda halok bo‘lgan askarlar xotirasiga bag‘ishlangan yodgorlik o‘rnatilgan. Mayoqga eng yaqin aholi punkti Podmayachniy qishlog‘i.

## Tarixi

1820-yilda Azov dengizidan Kerch boʻgʻoziga suzib oʻtayotgan kemalarni yoʻnaltirish uchun Fonar burni choʻqqisida mayoq qurilgan. Yorugʻlik manbai sifatida yogʻ chiroqlaridan foydalanilgan. 1861-yilda esa kerosin chiroqlari bilan jihozlangan Fresnel linzalari oʻrnatilgan.

Ikkinchi jahon urushiga qadar Yeni Kale mayogʻi Qrimdagi eng qadimgi mayoq hisoblanar edi. 1941-yilda, urush paytida, qorovul Mixail Yegorov mayoq uskunalarini Taman qirgʻogʻiga koʻchirdi. 1942-yilning may oyida Fonar buruni hududida chekinayotgan Sovet Armiyasi bilan Natsistik Olmoniya oʻrtasida jang boʻlib oʻtdi. Aleksandr Filimonov sovet harbiy-dengiz kuchlarini boshqargan. Nemis tanklari mayoqga yaqinlashganda, qizil armiya tomonidan minoraga Chushka qoyasidan oʻq otish uchun buyruq berildi. Ushbu jangda minora vayron boʻldi va mayoqda qurshovda qolgan gidrograflar halok boʻldi. 1943-yilda mayoq xarobalariga vaqtinchalik chiroq oʻrnatildi. 1944-yil aprelda Kerch shahri nemis qoʻshinlaridan ozod etilgach, mayoq jihozlari qaytarildi.

Urushdan soʻng 1946-yilda vaqtinchalik yogʻoch minora qurib bitkazildi. 1953-yilda yogʻoch minora zamonaviy tosh minoraga aylantirildi va elektr mayoq oʻrnatildi. 1957-yilda Yenikalskiy mayogʻiga EMV-3 optik tizimi oʻrnatildi. 2002-yilda esa mayoq zamonaviy GLONASS-GPS tizimi bilan jihozlandi. Mayoq yaqinida Rossiya chegara xizmatining texnik kuzatuv posti joylashgan.

## Galeriya

Fayl:Lamp_and_optics_of_Yenikalsky_Lighthouse.jpg|Yeni Kale mayog‘ining lampasi va optikasi
Fayl:Inside_of_Yenikalsky_Lighthouse_tower_view_up.jpg|Yeni Kale minorasining ichki qismi
Fayl:Inside_of_Yenikalsky_Lighthouse_Tower_view_down.jpg|Yeni Kale minorasining ichki qismi
Fayl:View_from_Yenikalsky_Lighthouse_on_Kerch_Strait.jpg|Yeni Kale minorasidan Kerch bo‘g‘ozidagi manzara


## Manbalar
Kerch qal’asi

**Kerch qal’asi (Totleben qal’asi)** – Qrimning sharqiy qismidagi qal’a, Oq Burun burnida, Kerch boʻgʻozining eng tor nuqtasida joylashgan qalʼa. XIX asrda qurilgan qal’a dastlab Rossiya imperiyasining janubiy chegarasini himoya qilish uchun moʻljallangan edi.

## Tarixi
Kerch boʻgʻozidagi ilk qal’a 1771-yilda barpo etilgan. Dastlabki qal’a burun qismida qurilib, keyinchalik Pavlovskiy deb nomlangan. Vaqt oʻtishi bilan qal’a bir necha bor qayta qurilib, qurollar joylashtirilib borilgan. Qrim urushi davrida qal’a 20 ta zambaraklar bilan taʼminlangan. 1856-tilgi Parij shartnomasiga koʻra Qora dengizni betaraf hudud deb eʼlon qilingan edi, Rossiyaga bu mintaqada oʻz harbiy floti yoki portlarini joylashtirishni man etgan. Biroq, shartnoma Kerch boʻgʻozini mustahkamlashga ruxsat bergan. 1856-yil aprelida mahalliy sharoitni oʻrganish va joylarni suratga olish uchun Kerch jangovar boʻlinmalari yuborilgan. Tajribali harbiy muhandis polkovnik Anton Antonovich rahbarligida shu yilning oʻzida qurilish ishlari boshlab yuborilgan.

1859-yil oktyabr oyida Eduard Ivanovich Totleben harbiy vazirlikning muhandislik boʻlimi boshligʻi etib tayinlandi va Kerchni mustahkamlash uchun imperator Aleksandr ikkinchining qoʻllab-quvvatlashiga erishdi. Eduard qal’ani qamal qilish va mudofaa qilishda, shuningdek Sevastopolni himoya qilishda orttirgan tajribasidan foydalandi.

1861-yilda Oq-Burunda qazish ishlari boshlandi. 1861-yilda imperator Aleksandr II qal’aga birinchi marta tashrif buyurdi. 1867-yilda Kerch qalasi ochildi. 1872-yilda Aleksandr II qal’aga tashrif buyurganida, mudofaa inshootlari qurilishi yakunlandi va shoh „sohil boʻyidagi qal’aning qurib bitkazilishidan juda mamnun boʻldi.“

## Sobiq Sovet Ittifoqi davrida
Sovet Ittifoqi davrida qal’ada Qora dengiz harbiy-dengiz kuchlari hamda batalyon uchun qurol-aslaha va oʻq-dorilar saqlanadigan harbiy ombor joylashgan edi. Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng harbiy qismlar tarqatila boshlandi. 2003-yilda qal’a hududi Kerch davlat tarixiy-madaniy qoʻriqxonasi tasarrufiga oʻtkazildi.

## XXI asr
Qal’a davlat tomonidan muhofaza qilinadi va Kerch hamda Qrim yarim orolining diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

## Galeriya
  
  
 

## Manbalar
Güney (Çorum)

**Güney** (*Güneyköy*) – Turkiyaning Çorum viloyati, Çorum tumanidagi qishloq. 2022-yilda qishloq aholisi 319 kishini tashkil etgan.

## Manbalar
Podsho qo‘rg‘oni

**Podsho qoʻrgʻoni yoki Tsarskyi qoʻrgʻoni** (ukraincha: Tsarskiy kurgan) — miloddan avvalgi IV asrga oid Sharqiy Qrimdagi qoʻrgʻon. Bu dafn inshootlari hozirgi Kerch shahrida joylashgan boʻlib, inshoot Milet tomonidan asos solingan qadimgi Yunonistonning Pantikapaion shahridan rivojlangan.

## Tarixi

Kerch va uning yaqin atrofida 200 ga yaqin dafn qoʻrgʻonlari mavjud. Tsarskyi qoʻrgʻoni shahar markazidan 5 km shimoli-sharqda, Adjimushkay koni himoyachilari xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik yaqinida joylashgan. Qoʻrgʻonning balandligi deyarli 20 metr boʻlib, asosining aylanasi taxminan 250 metrni tashkil etadi. Unda toʻrtburchak shaklidagi (4,39 m X 4,35 m) dafn qilish xonasi mavjud boʻlib, u asta-sekin yoysimon shaklidagi gumbazga oʻtib boradi. Dafn qilish xonasining umumiy balandligi 8,84 metrga yetadi. Bundan tashqari, 2,80 metr kenglikdagi va 37 metr uzunlikdagi oʻtkir burchakli kirish yoʻlagi – „dromos“ ham yoysimon gumbaz shaklida qurilgan. Inshootning har ikkala qismi sargʻish ohaktosh bloklaridan yasalgan boʻlib, tuproq, ohakdan iborat.

Qadimgi me’morchilik durdonasi hisoblangan Tsarskyi qoʻrgʻoni Bospor podsholigining hukmdori uchun maqbara vazifasini oʻtagan, deb taxmin qilinadi. Bu podshohlik miloddan avvalgi V asrda Qora dengizning shimoliy qirgʻoqlari va Azov dengizi atrofidagi yunon mustamlakalarini oʻz ichiga olgan edi. Qoʻrgʻonda, Bospor Leukonining (miloddan avvalgi 389-349 yillar) qabri boʻlishi mumkin. 1833-1837 yillarda olib borilgan qazishmalar davomida qoʻrgʻon ochildi. Unda faqat yogʻoch tobutning qoldiqlari topilgani sababli, inshoot anchadan beri talon-taroj qilingan boʻlishi mumkin. Devorlarga oʻyib ishlangan nasroniylik ramzlari qabr xonalari dastlabki nasroniylar uchun boshpana va ibodatxona vazifasini oʻtaganidan dalolat beradi.

Qoʻrgʻon hududida lapidariy (muzey) ham joylashgan. Bu kichik muzeyda qadimgi davrlarga oid arxeologik topilmalar, jumladan, tayanch ustunlar, qabr toshlari va sarkofaglar namoyish etilmoqda.

## Manbalar
Kulliyot (adabiyot)

**Kulliyot** (arab. كُلِّيَّات — toʻla, butun) — muayyan adibning toʻla yoki asosiy asarlari toʻplami. K. adib ijodida harak-terli ayrim janrlardagi asarlardan tuzilishi ham mumkin. Mas, "Kulliyoti qasoyidi Xoqoniy" ("Xoqoniy qasidalari kulliyoti"). K.ga shoir yoki yozuvchining hamma asarlari kiritilgan boʻlishi ham, boʻlmasligi ham mumkin. Navoiyning Toshkent, Sankt-Peterburg, Parij va Istanbul kutubxo-valaridagi K.lari mukammal emas. Ammo shoirning asosiy asarlarini oʻz ichiga olganligi uchun K. deb yuriti-ladi.

## Manbalar
Kulliyot (musiqa)

**Kulliyot** ( — toʻla, butun) — oʻn ikki maqom tizimiga mansub vokal musiqa asarlari turi. Sheʼriy matnida vagʻmalar yoki kuylar doirasi (advor an-vagʻam), oʻn ikki maqom, yigirma toʻrt shoʻba, olti ovoza va usullar doiralari (advori zurub)ning nomlari keltirilib, ular majoziy maʼnoda maqom yoʻllarining tuzilish tartibini aks ettirgan. Masalan, Kavkabiy, Tabibiy, Mutribiy asarlarida kulliyot namunalari keltirilgan. Bu asarlar maqom va shoʻbalarning ijro etilish vaqti va oʻrnini koʻrsatib turgan.

## Manbalar
Hamdan Qarmat

**Hamdan Qarmat ibn al-Ash’as** (; milodiy 874 – 899-yil) ismoilizmning qarmat tariqatining asoschisi. Dastlab Quyi Iroqdagi bosh ismoiliy missioner (), 899-yilda Saʼid ibn al-Husayn (boʻlajak birinchi Fotimiy xalifasi tomonidan qoʻlga olingandan keyin Salamiyadagi harakat rahbarlari bilan janjallashgan. Sababi uning izdoshlari bu harakatdan ajralib chiqishgan. Keyinchalik Hamdan gʻoyib boʻlgan, ammo uning izdoshlari bir necha oʻn yillar davomida Suriya choʻli va al-Bahraynda oʻz tariqatlarini rivojlantirishgan.

## Hayoti
Hamdanning yoshligi haqida maʼlumotlar mavjud emas, faqatgina u Kufaning sharqidagi Furat Badaqla tumanidagi al-Dur qishlogʻida voyaga yetgani maʼlum. U hoʻkiz haydab, yuk tashish bilan shugʻullangan. Hamdan missioner () al-Husayn al-Ahvaziy tomonidan ismoiliylik taʼlimotiga oʻtishi bilan hayotida oʻzgarishlar boʻla boshlagan. Uning hayoti haqidagi oʻrta asr manbalariga koʻra, bu voqea hijriy 261 (milodiy 874/875) yoki 264 (milodiy 877/878) yilda yoki shu yillar atrofida sodir boʻlgan.

Uning „Qarmat“ familiyasi oromiy tilidan olingan boʻlishi mumkin. Manbalarda uning turli shakl va maʼnolari qayd etilgan. Jumladan, at-Tabariyning yozishicha, uning ismi , „qizil koʻzli“; an-Navbaxtiy va Nizom al-Mulk qoʻlyozmalariga koʻra, kichik , boshqa olimlar talqinida ismning „oyoqlari kalta“ degan maʼnoni anglatishini taxmin qilingan. Anʼanaga koʻra, Hamdanning izdoshlari uning sharafiga „Qarmat odamlari“ – „“ (yakka ) deb nomlangan. Biroq, 873/874-yillarda vafot etgan oʻn ikki shia olimidan biri al-Fadl ibn Shadxon „qarmatiy“ taʼlimotlarini rad etgan. Demak, Hamdan yo manbalarda qayd etilgan vaqtdan bir necha yil oldin faollashgan, yoki oʻz familiyasini mazhabdan olgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Rui Coentrão

**Rui Abel Maia Coentrão** (1992-yil 25-iyul, Vila do Conde, Portugaliya) – portugaliyalik professional futbolchi, G. D. Ribeirão klubida chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.

## Klubdagi faoliyati
Coentrão Vila do Conde shahrida tugʻilgan, yoshligining asosiy qismini shu hududga yaqin boʻlgan Varzim SC klubida oʻtkazgan, shuningdek, Sporting CP akademiyasida toʻrt yil taʼlim olgan. U 2011—2012-yilgi mavsumda oʻz klubi bilan uchinchi ligada debyut oʻyini oʻtkazdi va Varzim SC ushbu ligada gʻalaba qozondi.

2013-yil 29-iyunda Coentrão kelgusi mavsum uchun Segunda Ligasidagi Leixões S. C. klubiga ijaraga berildi. Coentrão Matosinhos klubi safida jami 40 ta oʻyinda maydonga tushdi va 27-oktyabr kuni Portugaliyaning Atletiko Klubi bilan boʻlgan mehmondagi oʻyinda, yagona gʻalaba keltirgan golni urdi.

Varzim klubiga qaytgach, Coentrão asosiy tarkibning doimiy aʼzosiga aylandi. Coentrão 2014—2015-yillarda jamoasi bilan ikkinchi divizionga koʻtarilishga erishdi va bir necha yil davomida shu darajada oʻynadi. 2016-yil 31-iyul kuni Taça da Liga musobaqasining birinchi bosqichida S. C. Olhanensega qarshi oʻyinda (2:1) Coentrão ikki marta gol urdi. Mavsumning soʻnggi oʻyini 21-may kuni u F. C. Vizela klubiga qarshi oʻz maydonida oʻtkazilgan uchrashuvda maydondan chetlatildi. Oʻyin 3:0 hisobida magʻlubiyat bilan yakunlandi, Vizela klubi esa allaqachon pastki ligaga tushib boʻlgan edi.

## Milliy terma jamoadagi faoliyati
Coentrão Portugaliya U-21 terma jamoasi safida toʻrtta oʻrtoqlik uchrashuvida maydonga tushgan. Coentrão birinchi marta 2012-yil 14-noyabrda Setubalda Shotlandiyaga qarshi boʻlib oʻtgan va 3:2 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda, oxirgi daqiqalarda zaxiradan maydonga tushgan.

## Shaxsiy hayoti
Koentraoning uzoq qarindoshi Fábio Coentrão ham chap qanot himoyachisi sifatida oʻynagan. Fabio uzoq yillar davomida Portugaliya milliy terma jamoasining aʼzosi boʻlgan va oʻz faoliyati davomida SL Benfika hamda Real Madrid kabi klublarda toʻp surgan.

## Manbalar
Altıntaş

* Altıntaş (Aşkale)
* Altıntaş (Alaca)
* Altıntaş (Bozdoğan)
* Altıntaş (Keşan)
* Altıntaş (İliç)
* Altıntaş (Midyat)
* Altıntaş (Çelikhan)
* Altıntaş (Kalecik)
Carlitos

**Carlos Manuel da Silva Cunha** (1977-yil 6-mart, Barcelos, Portugaliya) – portugaliyalik sobiq professional futbolchi, himoyachi sifatida oʻynagan.

Carlos Primeira Ligada 16 mavsum davomida jami 260 ta oʻyinda maydonga tushdi va 30 ta gol urdi. Gil Vicente klubida olti yil toʻp surdi. Shuningdek, Carlos Benfica klubida toʻrt mavsum va Vitoria de Guimarães klubida uch mavsum oʻynadi.

## Klubdagi faoliyati
Carlos Barcelosda shahrida tugʻilgan va uning faolitai mahalliy Gil Vicente klubi bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, Carlos bu jamoa safida toʻrt marta alohida faoliyat yuritgan. Carlos Primeira Ligadagi debyutini oʻyinini 1994—1995 yillar mavsumi oxirida 18 yoshida oʻtkazdi, keyingi ikki mavsumda yana 58 ta oʻyinida maydonga tushdi.

1997-yilda Carlos Real Madrid bilan toʻrt yillik shartnoma imzoladi, ammo ketma-ket S. C. Braga, C.F. Estrela da Amadora va yana Gil Visente klublariga ijaraga berildi. Carlos hech qachon Real Madrid klubi safida rasmiy oʻyinlarda maydonga tushmadi. Soʻnggi mavsumda Carlos oʻz faoliyatidagi eng yaxshi natijani qayd etdi, toʻqqizta gol urdi va klubi tarixda ilk bor beshinchi oʻrinni egalladi. Uning jamoadoshlari orasida kelajakda Portugaliya milliy terma jamoasining aʼzosi boʻladigan Petit ham bor edi.

Shundan soʻng Carlos liga eng yaxshi klublaridan bir S. L. Benfica bilan shartnoma imzoladi, biroq asosiy tarkibda oʻzini koʻrsata olmadi va zaxira jamoasiga oʻtkazildi. 2004-yil fevraldan boshlab Carlos olti oy davomida Ispaniyaning Polideportivo Ejido klubida oʻynadi. Bu yerda Carlos oʻzining sobiq Benfika klubidagi sherigi José Calado bilan yana bitta klubda oʻynay boshladi.Carlos Gilga qaytdi va soʻnggi mavsumning bir qismini Segunda Ligasidagi C. F. Os Belenenses klubida yakunladi.

Carlos 2007—2008-yilgi mavsumda oliy ligaga qaytgan Vitoriya S.C klubiga qoʻshildi. Carlos birinchi yili 22 ta oʻyinda ishtirok etdi, shundan 11 tasida zaxiradan maydonga tushdi va klubga yakunda uchinchi oʻrinni egallashiga hissa qoʻshdi. Biroq, keyinchalik Carlos asta-sekin jamoadagi oʻz ahamiyatini yoʻqota boshladi. Carlos 2010-yil iyul oyida 33 yoshda yuqori diviziyaga koʻtarilgan Gil Vicentega klubiga qaytib keldi va 16 oʻyinda ishtirok etdi lekin biroz oʻtib futbolchilik faoliyatini yakunladi.

## Yutuqlari
**Gil Vicente**

* Segunda Liga: 2010—2011-yil

## Manbalar