open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carlos Tevez

**Carlos Alberto Tevez** (1984-yil 5-fevralda tugʻilgan) – argentinalik professional futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. Oʻzining eng yaxshi davrida tezkor hujumchi boʻlgan Teves hujumchi, qanot oʻyinchisi, yordamchi hujumchi yoki hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynay olgan. Tevez 2023-2024-yillarda Argentinaning Primera División klubi Independientening bosh murabbiyi boʻlib ishlagan.

Teves oʻz faoliyatini „Boka Xuniors“da boshlagan, 2003-yilda Libertadores kubogi va Qitʼalararo kubokni qoʻlga kiritgan. 2005-yilda Braziliyaning „Corinthians“ klubiga oʻtib, u yerda Campeonato Brasileiro A seriyasida gʻolib boʻlgan. Uning 2006-yilda Angliyaning „Vest Xem Yunayted“ va 2007-yilda „Manchester Yunayted“ klublariga oʻtishi uchinchi tomon, Media Sports Investment kompaniyasining egaligi bilan bogʻliq muammolarga duch kelgan va bu voqealar Premyer-liga hamda FIFA qoidalariga oʻzgartirishlar kiritilishiga sabab boʻlgan.

2009-yilda Tevez „Manchester Yunayted“ning raqibi „Manchester Siti“ga oʻtgan. 2010-11-yilgi mavsumda u Premyer-liganing „Oltin butsa“sini qoʻlga kiritgan. 2011-12-yilgi mavsumda esa Premyer-liga chempioni boʻlgan. 2013-yilda u „Yuventus“ga oʻtib, u yerda boshqa sovrinlar qatorida ikkita Skudettoni qoʻlga kiritgan. 2015-yil iyun oyida „Boka Xuniors“ klubiga qaytgan. Argentinada bir mavsum oʻynaganidan soʻng, keyingi yil Xitoyning „Shanxay Shenxua“ klubiga oʻtib, dunyodagi eng yuqori maosh oluvchi futbolchilardan biriga aylangan. 2018-yilda uchinchi bor „Boka Xuniors“ jamoasiga qaytgan va 2017-18 hamda 2019-20-yillardagi Primera Division chempionliklarini qoʻlga kiritgan.

Tevez 2004-yilda Argentina terma jamoasi safida debyut qilgan va jamoa safida 76 ta oʻyin oʻynab, 13 ta gol urgan. 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida oltin medal va „Oltin butsa“ni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, ikkita FIFA Jahon chempionati, bir FIFA Konfederatsiyalar kubogi va toʻrtta Amerika kubogi turnirlarida ishtirok etgan. U uch marta Janubiy Amerikada yilning eng yaxshi futbolchisi, ikki marta Argentinada yilning eng yaxshi futbolchisi va bir marta Argentinada yilning eng yaxshi sportchisi unvoniga sazovor boʻlgan. Shuningdek, u uch marta Janubiy Amerikada yilning eng yaxshi jamoasi deb topilgan. U 2022-yil iyun oyida professional futboldagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Madʼan

**Mad’an** (arabcha:ميداس) hadisda zikr qilingan boʻlib, Muhammadning quli edi.

Madʼan 628-yilda Banu ad-Dubayb qabilasidan Rifoa ibn Zayd ismli kishi tomonidan Muhammadga berilgan afrikalik qul boʻlgan. UMadinadan 360 km shimolda joylashgan Vadi al-Qura (Vadi al-Ula) degan joyda Xaybar jangida oʻlja sifatida olingan kiyimni oʻgʻirlagani uchun oʻq bilan otib oʻldirilgan.

## Manbalar
Al-Nahdiah

**Al-Nahdiya**
## Faoliyat
Islom paygʻambari Muhammadning hamrohi edi. Bu nom uning qabilasini (Nahd) bildiradi; uning shaxsiy ismi Hakima boʻlgan deb eʼtirof etiladi.

Uning otasi Saqif qabilasidan boʻlgan Habib ibn Kuvayb boʻlib, Makkada musofir hisoblangan. Onasi Umayma Qurayshdan edi. Umaymaning otasi Abdulloh Taymdan boʻlib, Abu Bakr bilan bir urugʻdan edi. va uning onasi Ruqayqa binti Xuvaylid Xadichaning singlisi va Asad urugʻidan edi.

Nahdiyaning qizi bor edi, uning otasining ismi nomaʼlum. Baʼzida Nahdiyaning qizining ismi Ummu Umays boʻlganligi taʼkidlanadi. Bu Ibn Saʼd rivoyatining noaniq taʼrifi bilan bogʻliq. Biroq, Ibn Ishoq Ummu Umays va Nahdiyaning qizi ikki xil odam ekanliklarini aniq koʻrsatib beradi.

Nahdiya va uning qizi qanday qilib qul boʻlib qolgani nomaʼlum. Ular Qurayshning Abdaldor qabilasidan bir ayolning xizmatida edilar.

Nahdiya va uning doʻstlari Ummu Umays va Zunnira islomni eng birinchi qabul qilganlardan edilar. 614-616 yillarda quyi tabaqali musulmonlar eʼtiqodlari uchun taʼqibga uchraganlarida, bu uch qul qiynoqqa solinganlar qatorida edi.

Bir kuni Nahdiya va uning qiziga un maydalashni buyurdilar. Ularning xoʻjayini Abu Bakr oʻtib ketayotganlarida: „Allohga qasamki, men seni hech qachon ozod qilmayman“, deb aytar edi. Shu zahotiyoq „Bu qasamni qaytarib ol“, dedi. Ayol javob berdi: „Men uni qaytarib olaman. Sen ularni buzding, shuning uchun ularni ozod qilasan“. Shunda Abu Bakr roziyallohu anhu: „Men ularni olaman, ular mangulikka uchradilar. Unga unni qaytaringlar!“ – dedilar. An-Nahdiya javob berdi: „Avval uni maydalashni tugatmaylikmi?“ Garchi qonuniy ravishda majburiy boʻlmasalar ham, Abu Bakrga ergashishdan oldin bu vazifani bajardilar.

Nahdiya va uning onasi Umayma Madinaga umumiy hijratga qoʻshilishdi.
## Manbalar
Sabzevar jome masjidi

**Sabzevar jome masjidi** – Eronning Razaviy Xuroson ustoni Sabzevar shahridagi eng qadimiy masjidlardan biri. Sarbadorlar davrida qurilgan.

## Galereya

Fayl:Jameh_Mosque_of_Sabzevar_920209-101_resize.jpg
Fayl:Soroushghalenovi3.jpg
Fayl:Farah_Pahlavi_in_Sabzevar_2.jpg
Fayl:Farah_Pahlavi_in_Sabzevar_3.jpg
Fayl:Jameh_Mosque_of_Sabzevar_01.jpg

## Manbalar
Solim ibn Maʼqil

**Solim Mavlo Abu Huzayfa** (arabcha: سَالِم مَوْلَىٰ أَبِي حُذَيْفَة) – Muhammadning sahobalaridan biri. Manbalarda Abu Huzayfa taniqli va bilimdon boʻlgani keltirilgan. U Abu Huzayfa ibn Utbaning ozod quli boʻlganligi uchun shunday nomlangan.

## Tavalludi

Solim Ibn Maʼqil hozirgi Eronning janubi-gʻarbiy qismidagi qadimiy shahar Istaxrda tugʻilgan. Keyinchalik u Abu Huzayfaning quli boʻlgan va Abu Huzayfaning xotini Tubayta binti Yoʻr tomonidan ozod qilingan (islom yoʻlida farzandlikka olingan).

## Hayoti

Avval Solim ibn Maʼqil Abu Huzayfaning uyida boʻlganida, hamma uni farzand sifatida asrab olgan deb oʻylagan. Biroq u ona sutidan chiqqanidan soʻng, Qur’on oyatida farzandlikka olingan bolalar mahram emasligi aniqlangan. Solim yoshligida Abu Huzayfaning xonadonida qolib, balogʻat yoshiga yetganda, bu muammoga aylangan. Shuning uchun Muhammad Solimga Abu Huzayfaning xotinidan koʻkrak suti ichishini, uni mahram qilishlarini taklif qilgan. Keyinchalik, paygʻambarning xotinlari, ularning oldilariga erkaklar sut berishini soʻrab kelayotganidan gʻashi kela boshlagan va Ummu Salama boshqalar orasida bu qonuniy hukm emas, balki Solim uchun maxsus imtiyoz ekanligini taʼkidlagan. Bundan tashqari, zamonaviy huquqshunoslar Solim Ummu Salamaning koʻkragidan emas, balki kosada sut ichganini taʼkidlagan.

Solim ibn Maʼqil Muhammad paygʻambar boʻlishidan oldin Umar kabi Madina kelgan va u yerda muhojirlarni boshqarganligi qayd etilgan.

Solim ibn Maʼqil ham oʻz merosini Umar ibn Xattobga ikki yuz dirhamga sotgan va ularni onasiga bergan.

## Vafoti

Hasan hadisda aytilishicha, Solim va uning xoʻjayini Abu Huzayfa Yamoma jangida halok boʻlishgan.

Shuningdek, Solim oʻsha kuni xandaq qazib, muhojirlar bayrogʻi bilan tik turgani, oʻlgunicha jang qilgani aytilgan. Ammo „Zodagonlarning tarjimai holi“ asarini sharhlagan olim bu haqda xabar bergan kishini zaif, degan.
## Yana qarang

* Sahobalar haqida sunnilarning qarashlari
## Manbalar
Na'ila bint al-Furafisa

**Noila bintu Furafisa**
## Faoliyati
uchinchi xalifa Usmonning davrida faoliyati koʻzga koʻringan. U koʻp hadis rivoyat qilgan, jumladan Usmonning oʻldirilishi haqidagi guvohlarning rivoyatlari.

Noila bintu Furafisa Kufada nasroniy oilasida tugʻilgan, ammo Oysha roziyallohu anho qoʻlida Islomni qabul qilgan. Hijriy 28 (milodiy 649) yili Usmon ibn Affon unga uylandi, Usmonning bir necha farzandlarini dunyoga keltirdi; Anbasa, Maryam as-Sugʻro, Ummu Abon Sugʻro, Ummu Xolid, Arva, Ummu al-Banin.

Ikkinchi xalifa Umar vafot etgach, uning eri Usmon xalifalikka saylanadi va 644 yilda xalifalikka oʻtiradi. Noila erini uy ishlarida doim qoʻllab-quvvatlagan.

Uning eri xalifalikni oʻn ikki yil boshqargan, uning hukmronligi tinch va farovon edi, ammo hukmronligining soʻnggi yili 656-da, uning hukmronligidan norozilik kuchaygach, isyonchilar Usmonni Madinadagi uyida qamal qilishdi. Ali ibn Abu Tolib avvalroq Usmonni jamoatchilik shikoyatlarini koʻrib chiqishga vaʼda berib, xuddi shunday vaziyatdan qutqargan edi. Hozir qariyb 80 yoshda boʻlgan xalifa uning nomidan qon toʻkilishidan qoʻrqib, har qanday yordamni joʻnatib yubordi. 49 kundan keyin isyonchilar Usmonni oʻldirish niyatida bostirib kirishdi. Noila erini qutqarmoqchi boʻldi, lekin uning ustiga qilich tushishini toʻxtatish uchun chap qoʻlini koʻtarib, barmoqlarini kesib tashladi. Usmon Qur’onni oʻqiyotganda shahid boʻldi, goʻyoki "Baqara: 137) „Va ulardan himoya qilish uchun senga Allohning oʻzi kifoyadir. U eshitguvchi va bilguvchidir“.

Usmonning jasadi uch kun uyda boʻlganidan soʻng, Noila uni dafn etishda yordam berish uchun oʻzining baʼzi tarafdorlariga murojaat qildi, biroq Marvon, Zayd ibn Sobit, Huvatib ibn Alfara, Jubayr ibn Mutʼim, Abu Jahm ibn Hudayfa, Hakim bin Mukarram va Niyor ibn Mukarram kabi oʻnga yaqin odam javob berdi. Jasad qorongʻuda koʻtarildi va blokada tufayli kafan sotib olinmadi. Tana yuvilmagan. Shunday qilib, Usmon oʻldirilishi vaqtida kiygan kiyimida qabriga olib borildi. Yana qamal va qoʻzgʻolonchilar keltirib chiqargan keskin vaziyat tufayli uning jasadi hatto qabristonga emas, qabriston orqasiga koʻmilgan. Shuning uchun ham bugun u zotning qabrini ziyorat qilsak, uni boshqa sahobalarning qabrlaridan juda uzoqda topamiz.

Noila dafn marosimini chiroq bilan kuzatib bordi, lekin sirni saqlash uchun chiroqni oʻchirish kerak edi. Noilaga bir qancha ayollar, jumladan, Usmonning qizi ham hamrohlik qildi.

Janoza namozini *Jobir ibn Mutaʼam* imomlik qilib, jasadni qabrga sekinlik bilan qoʻyishdi. Dafn etilgandan keyin Noila va Oysha gaplashmoqchi boʻlishdi, lekin gʻalayonchilardan kelib chiqishi mumkin boʻlgan xavf tufayli buni qilishdan tushkunlikka tushishdi.

Keyinchalik, Usmon vafotidan keyin beva qolgan va boshqa turmushga chiqmagan. Muoviya undan ikki marta turmushga chiqishni soʻradi (arablarda bevalarga uylanish odatiy hol edi). U birinchi marta ogʻzaki rad etdi, ikkinchisida esa uning maktubiga javoban ataylab sindirib tashlagan ikkita old tishini joʻnatdi va u endi goʻzal emasligini va Muoviya boshqa undan soʻramasligini koʻrsatdi.
## Manbalar
Sarab jome masjidi

**Sarab jome masjidi** – Eronning Sharqiy Ozarbayjon ustoni Sarab shahridagi masjid. Hijriy 9-asrda (milodiy 15 va/yoki 16-asr) qurilgan.
## Manbalar
Bariyra mavlo Oisha

**Bariyra Mavlo Oisha** (arabcha:بريرة مولى عاىشة) – 7-asrda yashagan, Utba ibn Abu Lahabning quli boʻlgan. U oʻzi rozi boʻlmagan Mugʻit ismli boshqa bir qulga turmushga chiqishga majbur boʻlgan. Mugʻitning bir farzandi boʻlgan. Oisha hech qachon farzand koʻrmagan va qulni ozod qilganlar oʻziga tegishli ekanligini bilgan. Qul oʻz egasi tomonidan ozod qilingan, soʻngra ozod qiluvchi va ozod qilinuvchi oʻrtasida qarindoshlik oʻrnatilgan. Oisha har doim oilasi boʻlishini, ozod boʻlishni xohlagan va 9 kumush tanga evaziga ozod qilingan. Yosh ayol ozod boʻlib, oʻz ishlarini boshqargan paytda, Mugʻit uning javobini bergan.

## Yana qarang

* Taloq
## Manbalar
Ishoq ibn Muso ibn Iso al-Hashimi

**Ishoq ibn Muso ibn Iso al-Hoshimiy**
## Faoliyati
IX asr abbosiylar siymosi va Yaman hokimi edi.Banu al-Abbos qabilasidan boʻlgan Ishoq Muso ibn Isoning oʻgʻli va Iso ibn Musoning nabirasi edi.

814-yilda Ishoq al-Maʼmun tomonidan Yamanga tayinlanadi va u yozda viloyatga keladi. U keyingi yilga qadar Yamanda qoldi, u Makka yaqini Alid isyonchi Hasan ibn Husayn ibn al-Aftos tomonidan bosib olinganini bildi. Ishoq bunga javoban xalifaga shaharni qaytarib olish uchun ekspeditsiya uyushtirdi va Hijoz tomon yurishni boshladi, lekin u yoʻlda badaviylar tomonidan hujumga uchradi va Sanoga qaytib ketishga majbur boʻldi. Oradan koʻp oʻtmay, u boshqa bir isyonchi Ibrohim ibn Muso al-Kozim mamlakatni nazorat qilish uchun Yamanga qarab yurganini bilib, isyonchilarga hech qanday qarshilik koʻrsatmaslikka qaror qildi. Shuning uchun u barcha otliq va piyoda askarlari bilan Najd yoʻli boʻylab yoʻlga chiqdi va viloyatni Ibrohimga taslim qildi.

Yamanni tark etgach, Ibrohim Muhammad ibn Jaʼfar as-Sodiq xalifaga qarshi deb eʼlon qilingan Makka tomon yoʻl oldi va nihoyat Mushashga yetib keldi va u erda qarorgoh qurdi. U yerda unga onasi va bir qancha abbosiy sodiqlari qoʻshildi, ular shahardan qochishga muvaffaq boʻldilar va u bir necha kun davomida isyonchilar bilan jangga kirishdi. Alid qoʻshinlarini magʻlub eta olmaganidan soʻng, u chekinib, Iroq tomon yoʻl olishga qaror qildi, lekin yoʻlda uni Varqaʼ ibn Jamil boshchiligidagi qoʻshimcha kuchlar kutib oldi va orqaga qaytishga ishonch hosil qildi. Birlashgan kuchlar Makka yaqinidagi Bi’r Maymunda isyonchilar bilan uchrashdi va gʻalaba qozondi va ikki kunlik janglardan soʻng isyonchilarni qochib ketishdi. Shundan soʻng Muhammad ibn Jaʼfar Makkani evakuatsiya qilishga qaror qilib, Varqa va Ishoqning 816 yil boshida unga kirishiga va hukumat nazoratini tiklashga ruxsat berdi.
## Manbalar
Sarabiy jome masjidi

**Sarabiy jome masjidi** – Eronning Hamadon ustoni Tuyserkan shahrida joylashgan masjid. Qojarlar sulolasi davriga tegishli.
## Manbalar
Bishr ibn Dovud al-Muhallabiy

**Bishr ibn Dovud al-Muhallabiy** (arabcha:بشر بن داود المهلبي) - Abbosiylar xalifaligi davrida as-Sind hokimi boʻlgan, al-Maʼmun xalifaligi davrida xizmat qilgan.

## Faoliyati
Muhallabiylar oilasining aʼzosi Bishr Dovud ibn Yazidning oʻgʻli boʻlib, ar-Rashid xalifaligidan beri as-Sind hokimi boʻlib ishlagan. 820-yilda yoki 821-yilda Yazid vafot etgach, Bishr otasining oʻrniga oʻtirdi va as-Sind hukumatini oʻz qoʻliga oldi. Al-Maʼmun Bishr unga har yili bir million dirham soliq yuborish sharti bilan uni hokim sifatida tan olishga rozi boʻlgan.

Biroq, bu kelishuvga qaramay, Bishr tez orada xalifaga qarshi isyon koʻtarishga qaror qilgan va Bagʻdodga pul oʻtkazishni toʻxtatgan. Bunga javoban al-Maʼmun 826-yilda Hojib ibn Solih qoʻmondonligi ostida qoʻshin joylab, unga as-Sind ustidan xalifalik nazoratini tiklashni buyurgan. Bishr esa Hojibni yengib, viloyatdan chekinishga majbur qilgan. Shundan soʻng, al-Maʼmun Gʻasson ibn Abbodni Bishrni magʻlub etish uchun yuborgan. Bu safar Bishr taslim boʻlishga qaror qildi va Gʻassandan unga xavfsiz yurish kafolatini berishni soʻradi. Bu ruxsat berildi va Bishr 831-yilda Gʻasson bilan Iroqqa qaytib kelgan.
## Manbalar
Sangirtepa

Sangirtepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V-VI asrlar. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Yakkatut“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati „Shahrisabz“ davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Qashqadaryo viloyati Kitob tumanida yakkatut may ko‘mirtepa qishlog'ida joylashgan  yiliga ko‘plab turistlar keladi

Sangirtepa - alohida qimmatli tepalik, shahar devorlarining orqasida, O'zinqirdan janubi-g'arbda 650 m uzoqlikda joylashgan. Maydoni 84 × 62 metr, balandligi taxminan 8 metr bo'lgan markaziy tepalikdan iborat. Bypass devori 3 gektarlik hududni egallaydi. 1983 yildan boshlab Toshkent davlat universiteti (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) arxeologiya fakulteti xodimlari sifatida qadimiy manzilgohlar hududida arxeologik ishlar olib borilmoqda. Sangirtepada olib borilgan arxeologik qazishmalar natijasida oʻrtasida zali, qurbongohi va yordamchi binolari boʻlgan noyob Zaroostriyskiy ibodatxonasi topildi. Ibodatxona Markaziy Osiyodagi eng qadimiy diniy inshootlardan biridir.
Abu Dulaf el-Ijli

**Abu Dulaf**
## Faoliyati
Al-Qosim ibn Iso ibn Maʼqil ibn Idris al-Ijliy Abbosiy xalifalari al-Maʼmun va al-Mu’tasim davrida harbiy qoʻmondon boʻlgan. Uning otasi Banu Ijli qabilasining qarorgohi boʻlgan Jibaldagi Karaj shahrini qurishni boshlagan edi va hokim sifatida Abu Dulaf uning qurilishini tugatdi. U buyuk adabiyot va ilm sohibi, zoʻr shoir, musiqachi bastakor, isteʼdodli vokalchi va badaviy lahjasi boʻyicha mutaxassis edi. Uning saxiyligi maqol edi. 226 yoki 225 hijriy yillarda Bagʻdodda vafot etgan.

Ishoq an-Nadim Abu Dulafdan iqtibos keltiradi: „Qoʻl yozuvi ilmlar bogʻidir“.
## Manbalar
Buhturi

**Valid ibn Ubaydilloh Al-Buhturiy**
## Faoliyati
(milodiy 821–97; hijriy 206–84) – arab shoiri, Suriyaning Halab va Furot oʻrtasidagi Manbij shahrida tugʻilgan. Abu Tammam Buhturiylardan Tayy qabilasidan edi.

Al-Buhturiy yoshlik paytida Homsga Abu Tammamni ziyorat qildi, uning tavsiyasiga koʻra Maarrat Nu’mon maʼmurlari al-Buhturiyga yillik 4000 dirham nafaqa tayinladilar. Keyinchalik u Bagʻdodga borib, u yerda xalifa al-Mutavakkil va uning saroyi aʼzolarini maqtab sheʼrlar yozdi. U uzoq vaqt Bagʻdodda yashagan boʻlsa-da, sheʼriyatining koʻp qismini Halabni madh etishga bagʻishlagan, sheʼriyatini esa oʻsha shaharlik qiz Ayvaga bagʻishlagan. 897 -yili Manbijda vafot etdi.

U koʻpincha zamondoshi va ustozi boʻlgan mashhur shoir Abu Tammom bilan taqqoslanardi. Al-Buhturiyning sheʼrlari arab sheʼriyatida klassik uslub namunasidir. U tirikchilik qilish uchun panegyrist boʻlib ishlagan va panegyriklari bilan shuhrat qozongan.

Uning "Devon"i (toʻplam sheʼrlari) 10-asrda ikki marta tahrir qilingan va nashr etilgan. Avval Abu Bakr al-Suliy tomonidan yozilgan *"Kitob al-avraq"* kitobining „Muhadatun“ (zamonaviy shoirlar) haqidagi boʻlimida al-Buxoturiy diniy va adabiyotga koʻra tartibga solingan oʻn toʻrt shoirdan iborat guruhga kiritilgan. Ikkinchi muharrir devonini mavzuga koʻra tartibga solgan (1883, Istanbul). Abu Tammam singari, u ham *"Hamasah"* nomi bilan mashhur boʻlgan dastlabki sheʼrlar toʻplamini yaratdi. Ushbu sheʼrlar toʻplami "Devon" nomi bilan ham mashhur.
## Manbalar
Muhammad ibn Abdujabbor Niffariy

**Muhammad ibn Abdujabbor Niffariy** (Iroq – 977-yil Misr) - Iroqlik mutasavviflardan.

Abdujabbor Niffariy „Kitob al-mavoqif“ va „Kitob al-muhozabat“ kabi asarlar yozgan. Manbalarda kelishicha u bir muddat Basrada ham yashagan.
Al-Qassabin

**Al-Qassabin** () Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasining Jableh okrugi tarkibiga kiradi. Latakiya janubida joylashgan. Sharqda Ayn ash-Sharqiya va Beit Yashout, shimoli-gʻarbda esa Siyano, Jableh va Bustan al-Basha bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda al-Qassabin aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholi alaviylardan iborat.

Shaharcha Adunis taxallusi bilan ijod qilgan suriyalik shoir Ali Ahmad Said tugʻilgan joy hisoblanadi.

## Manbalar
Al-Fadl ibn Shadhan

**Abu Muhammad al-Faxil ibn Shadxon ibn Xalil al-Azdi an-Naysaburiy**
## Faoliyati
Al-Fazl ibn Shadxon''' nomi bilan mashhur (vaf. 260 hijriy/873 milodiy) arab musulmon urf-odatchisi, huquqshunosi va ilohiyotchisi edi. U oʻz davrining yetuk imomiy olimlaridan biri sifatida imomi shia tomonidan yuksak hurmatga sazovor boʻlgan.

Ibn Shadxon ham faqih sifatida tanilgan va Mohagik Xoliy uni birinchi darajali imomiya fiqhlaridan sanagan. Roviy sifatida Ibn Shazon koʻplab imomiyya hadislari yozuvlari qatoriga kiritilgan va Najoshiy uning maʼqulligini tasdiqlagan. Ibn Shozon shaxsining eng koʻzga koʻringan ilmiy jihati uning nutqidir, chunki Nosiriddin Tusiy uni buyuk notiq sifatida tilga olgan. Mavjud boʻlgan kam maʼlumotlarga asoslanib, Ibn Shozonning ikki shahidlikdan soʻng ilohiy taʼlimotining asosini Alloh taoloning qudratini eʼtirof etish va „Men Alloh bilan birgaman“ deb eʼtirof etish tashkil etadi. Uning imomlik haqidagi aqidalarining umumiyliklari oʻn ikki imom eʼtiqodiga toʻliq mos keladi.
## Manbalar
Dovud ibn Iso ibn Muso al-Hoshimiy

**Dovud ibn Iso ibn Muso al-Hoshimiy** (arabcha:داود بن عيسى بن موسى الهاشمي) Abbosiylar uyining IX asrda kadetlar (harbiylar) tarmogʻining aʼzosi boʻlgan. Dovud Abbosiylar xalifaligida 811–815 yillarda Madina va Makka hokimi boʻlib xizmat qilgan.

## Faoliyati
Dovud Iso ibn Musoning oʻgʻli edi. Otasi abbosiylarning muhim va qudratli amaldorlaridan bir boʻlgan. Dovudning ukalari ham Abbosiylar hukumatida nufuzli lavozimlarni egallagan edilar.

Dovud uzoq amakivachchasi xalifa al-Amin tomonidan 811-yilda yuqori lavozimga tayinlagan. U al-Aminning hukmronligi davrida gubernator boʻlib qoldi, ammo toʻrtinchi fitna tufayli keyinchalik, 812-yilda al-Aminning raqibi al-Maʼmunga xizmat qila boshlagan.

Makkada Dovud ibn Iso namozxonlarga al-Amin otasi Horun ar-Rashidning vorislik bay’atlarini buzib, ularni al-Maʼmunga bay’at qilishga boshchilik qilganini eslatdi. Keyin Dovud Marv shahriga borib, oʻzini al-Maʼmunga koʻrsatdi. Halifa al-Maʼmun Dovudni Makka va Madina hokimligiga tasyinladi.

Toʻrtinchi fitnada Bagʻdodni qamal qilish paytida vaziyat yomonlashdi va Tohir ibn Husayn (al-Maʼmunning qo'mondoni) sobiq xalifa al-Aminni shahardan chiqarib yubordi, al-Amin xavfsiz chiqib ketish uchun muzokaralar olib borishga harakat qildi. Tohir ibn Husayn istamay rozi boʻlib, al-Amin xalifalik mansabining tayogʻi, muhri va boshqa nishonlarini agʻdarib qoʻyishi sharti bilan rozi boʻldi. Al-Amin buni istamay, qayiqda ketmoqchi boʻldi. Tohir ibn Husayn qayiqni payqab qoldi va oʻz odamlarini xalifaning orqasidan joʻnatib yubordi, u qoʻlga olinib, qatl qilinadigan xonaga keltirildi va qatl qilindi. Al-Aminning boshi al-Anbar darvozasiga osib qoʻyildi. At-Tabariy Tohirning yangi xalifa al-Maʼmunga yozgan maktubidan iqtibos keltiradi va unga al-Aminning qoʻlga olinishi va qatl etilishi va Bagʻdoddagi tinchlik holati haqida xabar beradi. Shundan keyin al-Maʼmun xalifa boʻldi.

815-yilda Madina shahri Aliylar tarafdori isyonchi Abu as-Surayyo as-Sariy ibn Mansur nomidan bosib olindi. Abbosiylar hukumati qo'mondoni Ali ibn Abu Said tomonidan yuborilgan shaxs Horun ibn al-Musayyabni hokim qilib tayinladi. Qoʻzgʻolonchilar shaharni egallashga muvaffaq boʻldilar, chunki Dovud isyonchilarga qarshi turishni va muqaddas shaharda qon toʻkishni istamadi, hatto mahalliy garnizon qoʻmondoni Masrur al-Kabir ularga qarshi turishni maʼqul koʻrdi. Oxir-oqibat, Dovud ibn Iso Abbosiylar tarafdorlarining bir qismi bilan shaharni tark etdi va uning qoʻshinlari kamaygan va ziyoratchilarning isyonchilarga qoʻshilishidan qoʻrqib ketgan Masrur al-Kabir ham bir necha kun ichida Dovudga ergashdi.
## Manbalar
Qurfays

**Qurfays** (, shuningdek **Qurfeis** yoki **Korfeis**) Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasining Jableh okrugi tarkibiga kiradi. Latakiya janubida joylashgan. Gʻarbda Arab al-Mulk, shimoli-gʻarbda Jableh, shimoli-sharqda al-Aqiba va al-Qutaibiliya, janubi-sharqda Sarabion va Dveir Baabda bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Qurfays aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi alaviylar iborat boʻlib, qishloq yirik Duoba oilasining markazlaridan biri hisoblanadi. Harbiy razvedka xizmatining sobiq rahbarlaridan biri Ali Duoba ushbu qishloqdan boʻlgan.

Qurfays munitsipaliteti 1979-yilda qishloqning mahalliy boshqaruvi, shuningdek yaqin atrofdagi al-Barazin, az-Zahra, Bishnana va Mahvartani boshqarish maqsadida tashkil etilgan. 2008-yilda Abdulla Ehson mer boʻlgan davrda munitsipalitet aholisi 7000 nafarga yaqinni tashkil etgan.

## Tarixi
Qurfays 13-asrda Gospitalyerlar ordenining Margat qalʼasi tarkibidagi kichik qalʼa boʻlib, *Korveis* deb nomlangan. 1271-yilda Mamluk sultoni Baybars Suriyaning qirgʻoqboʻyi togʻ tizmasidagi salibchilarni magʻlub etgach, gospitalyerlarni boshqa qalʼalar qatori Qurfaysni ham koʻchirishga majbur qildi. Biroq, salibchilar bu yerni tark etishdan avval Qurfays va yaqin atrofdagi Baldani vayron qilishdi. Mamluklar sultoni Qalavun va Antioxiyadagi salibchilar hukmdori Bohemond IV oʻrtasida 1281-yilda tuzilgan shartnoma bilan rasman Mamluklarga topshirilgan koʻplab qalʼalar orasida Qurfays ham bor edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Qurn Hulya

**Qurn Hulya** (; shuningdek *Qarn Halyah* yoki *Qorn Haliyeh*) Suriya shimoli-gʻarbidagi qishloq. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasining Jableh okrugi tarkibiga kiradi. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Qurn Hulya aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi alaviylardan iborat. Qishloq Suriya qirgʻoqboʻyi togʻ tizmasining eng baland choʻqqilaridan biri hisoblangan Jabal al-Shaʼraga olib boruvchi yoʻlda joylashgan boʻlib, ikki jarlik orasidagi toshli qoya ustida tashkil etilgan.

Mazkur qishloq 1517-yilda Suriyani Usmoniylar bosib olganidan soʻng darhol isyon koʻtargan yoki Usmoniylar hokimiyatiga qarshilik koʻrsatgan alaviylar qishloqlaridan biri edi. 1519-yilga oid maʼlumotlardan qishloq aholisi soni 500 nafar ekanligini aniqlash mumkin. 1547-yilda qishloq isyon holatida boʻlmay,  dirham yoki piastr toʻlagani, qishloq aholisi esa alaviylarning Kalbiyya qabila ittifoqi tarkibiga kirishi haqida maʼlumotlar mavjud. 1645-yilgi soliq yozuvlarida qishloqdan  dirham yigʻilgani yozilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Al-Qutaibiliyah

**Al-Qutailibiyah** (, shuningdek **Kotailabiyah** yoki **Qutelbyeh**) Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasining Jableh okrugi tarkibiga kiradi. Latakiyaning janubida joylashgan. Gʻarbda Arab al-Mulk, Qurfays va Sarabion, shimoli-gʻarbda Jableh, shimolda Siyano, shimoli-sharqda Ayn ash-Sharqiya, janubi-sharqda Daliyah, janubda Dveir Baabda bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda al-Qutailibiyah aholisi  kishini tashkil qilgan. Shaharcha 2004-yilda  nafar aholi istiqomat qiladigan 32 ta aholi punktini oʻz ichiga olgan al-Qutailibiyah *[[nohiya]]sining* maʼmuriy markazi hisoblanadi. Aholisi asosan Banu Ali (Haddadin qabilalar ittifoqi tarkibida) va Xaralis Gʻuraba (Kalbiyya qabilalar ittifoqi tarkibida) urugʻlari tarkibidagi alaviylardir.

Al-Qutailibiyaning koʻplab aholisi mamlakat xavfsizlik tizimi bilan, ayniqsa Ali Duoba bilan, aloqalarga ega. Al-Qutailibiyaning bir qator korxonalari, xususan al-Gʻab tekisligi atrofidagi bizneslarga oʻz mahsulotlarini sotadigan ulgurji sotuvchilar, bu aloqalardan sezilarli darajada foyda olgan.

## Manbalar
Sarabion

**Sarabion**, shuningdek **Srabion** yoki **Sarabioun** () Jableh shahridagi qishloq. Suriya qirgʻoqboʻyida joylashgan. Maʼmuriy jihatdan al-Qutailibiyah doirasiga tegishli boʻlib, Dveir Baabda munitsipaliteti tarkibiga kiradi. Qishloq Suriya qirgʻoqboʻyidagi eng qadimiy aholi punkti hisoblanadi.

## Geografiyasi
Qishloq dengiz sathidan taxminan  balandlikda joylashgan. Qoʻshni qishloqlar Harisoun, Qurfays va Dveir Baabda kabilar.

Hududda Oʻrta yer dengizi iqlimi taʼsirida boʻlib, yozda yuqori namlik, qishda esa kuchli yomgʻirlar kuzatiladi.

## Demografiyasi
Qishloqdan Shayx Abdulloh as-Sarbouniy kabi eʼtiborli shaxslar yetishib chiqqan.

Qishloqda istiqomat qiluvchi oilalar: Ismoil, Muhammad, Saleh, Ali, Skeif, Vannous, Masoud, Halil, Abdulkarim, Darvish, Mhanna, Safi, Aziz, Hoshim, Asad, Saada, Mahmud, Iskandar va boshqalar.

## Qoʻshni hududlar
Al-Hara, Al-Hara Al-Fouqanyah, Al-Hara At-Tehtanyah, Karm Elrejmeh, Ar-Rabaá, Haret Ash-Shayx, Al-Kzaiber, Harf Al-Asvad, Nagʻbin, Ad-Davara. (*Sarabion.com*)

Qishloq aholisi qishloq xoʻjaligi bilan band boʻladi. Asosiy ekinlar zaytun, tamaki va bugʻdoy. Qishloq aholisining aksariyati qoʻshni qishloqlarda (Harisoun, Muhurta, Ras al-Vata, Bashnana) koʻchmas mulk va yerlarga ega.

## Manbalar
Siyannu

**Siyannu** () Suriyaning Latakiya muhofazasi Jableh okrugi tarkibidagi qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Siyannu aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Tarixi

### Soʻnggi bronza davri
Siyannu, shuningdek *Ušnatu* nomi bilan ham tanilgan, Ugarit tarkibida boʻlib, Xett qiroli Murshili II hukmronligi davrida oʻz mustaqilligini qoʻlga kiritib, Amrit bilan chegaradosh hududga aylangan.

### Temir davri
Podsho Adunu Baal boshchiligidagi Siyannu/Shianu bosqinchi ossuriyaliklarga qarshi Qarqar jangida qatnashgan.

Ugaritning janubiy chegaralarini belgilagan Nahr as-Sinn ham *Siyannu* deb atalgan.

## Manbalar
Al-Fath al-Mawsili

**Abu Nahr Abu Muhammad ibn Saʼid**
## Faoliyati
shuningdek **, Shayx Fathiy** yoki **Al-Fatth al-Mavsiliy** nomi bilan tanilgan, ilk musulmon soʻfiy avliyolaridan biri edi.U Mosulning Kar tumanida tugʻilgan, shuning uchun u Al-Mavsiliy laqabini olgan.

U koʻzga koʻringan muhaddis va zohid boʻlgan. Al-Fath al-Mavsiliy, shuningdek, olim zohid Bishr ibn al-Horisning hamrohi edi. U 835 yilda vafot etgan va oʻz ona shahrida dafn etilgan, qabri ustiga ziyoratgoh qurilgan.
## Manbalar
Ayn al-Bayda (Latakiya)

**Ayn al-Bayda** () Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasining tarkibida boʻlib, Latakiya shimolida joylashgan. Gʻarbda ash-Shamiyah va Burj Islom, sharqda al-Bahluliyah va Mashqita, janubi-gʻarbda esa Mushayrafet as-Samouk bilan chegaradosh. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Ayn al-Bayda aholisi  kishini tashkil qilgan. Aholisi alaviylardan iborat.

## Geografiyasi
### Iqlimi
Iqlimi yumshoq. Umuman olganda iliq va moʻtadil. Hududda yozga nisbatan qish koʻproq yomgʻirli boʻladi. Iqlimi Köppen-Geiger iqlim tasnifiga koʻra Csa holatiga baholangan. Yillik oʻrtacha harorat 18,5 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1004 mm.

## Manbalar
Al-Horis ibn Sima ash-Sharobiy

**Al-Horis ibn Simo ash-Sharobiy** (arabcha:الحارث بن سيما الشرابي) (870-yilda vafot etgan) 869-yildan to vafotigacha Abbosiylar xalifaligida Fors (hozirgi Eron) hokimi sifatida faoliyat olib borgan.

## Faoliyati
Al-Horisning Forsga tayinlanishi Safforiy amiri Yaʼqub ibn al-Laysning yaqinda viloyat markazi Sherozga majburan kirib kelishi sababidan sodir boʻlgan. Keyinchalik Yaʼqubning Forsni tark etishi xalifa hukumatiga viloyat ustidan oʻz hokimiyatini qisqa muddatda tiklashga imkon berdi va al-Horis va boshqa amaldorlar mahalliy ishlarni nazorat qilish uchun yetib kelishdi.

Al-Horisning noiblik davri qisqa boʻldi. Tez orada unga mahalliy xorijiy Muhammad ibn Vosil qarshi chiqdi. Ikki tomon bir-biri bilan jang qildi va al-Horis oʻldirildi. Keyin Muhammad ibn Vosil Fors ustidan nazoratni qoʻlga kiritdi.
## Manbalar
Isʼhoq ibn al-Abbos ibn Muhammad al-Hoshimiy

**Ishoq ibn al-Abbos ibn Muhammad al-Hoshimiy** () IX asrda yashagan Abbosiylar sulolasi vakili, viloyat hokimi va harbiy qoʻmondon edi. U 824 va 830-yillarda ikki marta Yaman oʻlkasiga hokimi etib tayinlangan.

## Faoliyati
Ishoq Abbosiylar sulolasining kichik aʼzosi boʻlib, halifalar as-Saffoh (750-754-yillarda hukmronlik qilgan) va al-Mansurning (754-775-yillarda hukmronlik qilgan) jiyani edi. Uning 817-yilda Iroqda boʻlganligi qayd etilgan boʻlib, oʻsha paytda Ishoq ibn al-Abbos xalifaga qarshi chiqqan Ibrohim ibn al-Mahdiyni qoʻllab-quvvatlashda kichik rol oʻynagan.

824-yilda Ishoq xalifa al-Maʼmun (hukmronlik davri 813-833) tomonidan Yaman hokimi etib tayinlanadi va oʻsha yilning oxirida Sano shahriga yetib keldi. Uning viloyat hokimligi juda notinch kechdi va tez orada u yamanliklarga nisbatan shafqatsiz munosabatda boʻlganlikda ayblandi. Viloyatdagi vaziyat oxir-oqibat shu qadar tartibsizlashdiki, al-Maʼmun Ishoqni lavozimidan ozod etishga qaror qildi va uning oʻrniga Muhammad ibn Nofeʼni hokim etib tayinladi.

830-yilda Ishoq haj safariga boshchilik qilish uchun tanlandi. Taxminan shu davrda, Abu ar-Roziy Muhammad ibn Abdulhamidning oʻldirilishidan soʻng mintaqada yuzaga kelgan siyosiy boʻshliqni toʻldirish maqsadida, u yana Yaman hokimligi lavozimiga tayinlandi. Ishoq buyruqqa koʻra viloyatga yoʻl oldi va Sanoda oʻz mavqeini mustahkamladi. Biroq, Ishoq Abu ar-Roziyning qotili, isyonchi Ibrohim ibn Abu Jaʼfar al-Manoxiyga qarshi hech qanday chora koʻrmadi va unga janubiy togʻlarda oʻz mavqeini saqlab qolishga ruxsat berdi. Ishoqning ikkinchi hokimligi u vafot etguniga yoki lavozimidan ozod etilguniga qadar davom etdi. Undan soʻng bu lavozimni Abdulloh ibn Ubaydulloh ibn al-Abbos egalladi.

## Izohlar

## Manbalar
Ahmad Badaviy

**Sayyid Ahmad ibn Ali Badaviy** (1200-yil Marokash 1276-yil Misr) – Badaviya tariqati asoschisi.
## Hayoti
Ahmad Badaviy doim yuziga niqob taqib yurgani uchun uni Badaviy deb atashgan. Ahmad Badaviy yoshligida oilasi bilan Makkaga koʻchib ketgan. Bir muddat Makkada yashagach Misrga koʻchib kelgan . Uning hayotida oʻzgarishlar boʻlgan koʻrgan tushlari asosida Iroqga Abduqodir Gʻiloniy Ahmad ar-Rifoiy qabrini ziyorat qilgani borgan. Keyin Misrning Tanta shahriga kelib joylashgan, shu bois uni Tantoviy deb ham atashgan. Ahmad Badaviy fiqhda Shofiʼiy mazhabida boʻlgan. Ahmad Badaviy Shamariddin Hasan Magʻribiyga murid tushgan. Ahmad Badaviy 40 yil Tantada yashaydi va shu erda vafot etgan.
## Asarlari
„Avrod“, „Salotlar“, „Vasoya“ kabi asarlar yozgan.
## Manbalar
 ==
Iso ibn Mansur ar-Rofiqiy

**Iso ibn Mansur ar-Rofiqiy**(847-yilda vafot etgan) **ar-Rofi’iy** nomi bilan ham tanilgan. Abbosiylar xalifaligi davrida Misr hokimi boʻlgan. 831-yildan 832-yilgacha va yana 843-yildan 847-yilgacha bu lavozimda faoliyat yuritgan.

## Faoliyati

Isoning kelib chiqishi haqida Misrlik yilnomachi Ibn Tagʻribirdiy: "Iso ibn Mansur ibn Muso ibn Iso ar-Rofiqiy, Qays Aylon qabilasining Banu Nasr ibn Muoviya *[[Mavlo|mavlosi]]* " deb taʼriflagan. 830-yilda u Misrning Havf tumanida Abdavayh ibn Jabala hokimligi davridagi qoʻzgʻolonni bostirishda qatnashganligini al-Kindiy oʻz asarlarida aytib oʻtgan. Keyingi yili Abdavayh lavozimidan ketganidan soʻng, Iso Misr va Suriya maʼmuriyati boshqaruvchisi Abu Is’hoq (boʻlajak xalifa al-Muʼtasim, 833–842 yillarda hukmronlik qilgan) tomonidan uning oʻrniga hokim etib tayinlangan.

Iso hokimyatga kelganiga koʻp boʻlmay, Quyi Misrdagi yirik qoʻzgʻolonga qarshi kurashishga majbur boʻlgan. U yerda mahalliy arablar va qibtiylar hukumatga qarshi chiqish uchun birlashganlar. Iso qoʻzgʻolonchilarga qarshi kurashishga tayyor boʻlgan, lekin u tezda oʻz kuchlari juda zaif ekanligini anglagan va ularga chekinishga majbur boʻlgan. Tez orada al-Afshinning yordamchi kuchlari Kirenaikadan sharqqa qarab yurib, 831-yil iyul oyining oxirlarida al-Fustotga yetib kelgan. Nil daryosining mavsumiy suv toshqinining toʻxtashini kutganlaridan soʻng, al-Afshin va Iso yoʻlga chiqib, qoʻzgʻolonchilar boshligʻi Ibn Ubaydas al-Fihriy qoʻshinlariga toʻqnash kelgan va ularni magʻlub etigan. Keyin Al-Afshin Nil deltasi orqali jang qilishni davom ettirgan va oxir-oqibat 832-yil yanvarda Iskandariyaga yetib borgan. Iso esa Fustatga qaytib ketib, yana yurish qilgan va Tumayda isyonchilarga qarshi boʻlgan kurashda gʻalaba qozongan.

832-yilda xalifa al-Maʼmun (hukmronlik davri 813-833) Misrga shaxsan tashrif buyurishga qaror qilgan va fevral oyida viloyatga yetib kelgan. U yerda al-Maʼmun Isoni qattiq tanqid qilgan. Isoni qoʻzgʻolonning kelib chiqishida aybdor deb topgan hamda soliq yigʻuvchilarning xalqqa nisbatan zolimona munosabatda boʻlishiga yoʻl qoʻyganlikda va viloyatdagi haqiqiy ahvolni yashirganlikda ayblagan. Isoning bayroqlari olib tashlangan va u Abbosiylarning qora rangidan farqli oʻlaroq oq libos kiyishga majbur qilingan.Shuningdek, Iso Misr hokimligidan mahrum etilgan. Shundan soʻng, al-Maʼmun va al-Afshin qolgan isyonchilarni magʻlubiyatga uchratib, Ibn Ubaydusni qatl etishgan.

843-yilda Iso yana Misrning doimiy hokimi etib tayinlangan. Bu lavozimga dastlab turk generali Ashinas tayinlangan. 844-yilda Ashinas vafot etganida, Iso uning oʻrniga Itaxga hisobot berib turgan. Keyinchalik, u Isoni hokim etib tayinlagan.

847-yil avgust oyida xalifa al-Mutavakkil (847-861 yillar hukmronligi) taxtga kelgach, Iso unga bay’at qilgan. Biroq, bundan koʻp oʻtmay, oktyabr oyida u hokim lavozimidan boʻshatilgan va uning oʻrniga Harsama ibn an-Nadr al-Jabaliy tayinlangan. Hokimyatdan ketganiga koʻp boʻlmay, Iso kasallikka chalingan va bir oydan soʻng vafot etgan.

## Manbalar
Fotima as-Suqutriyya

**Fotima bintu Ahmad Muhammad al-Jahhamiy** (**Az-Zahra** taxallusi bilan tanilgan) — yamanlik yozuvchi va shoir. Suqutriyya orolida hijriy III asrda yashagan. Birinchi taniqli Suqutriyya shoirasi hisoblanadi.
## Faoliyati

As-Suqutriyya haqida juda kam ma'lumot mavjud. U hijriy III asrda Suqutriyya orolida tugʻilgan deb taxmin qilinadi. Shoira boʻlgan va Yamanning Suqutriyya orolining hukmdori Sulton al-Qosim bin Muhammad al-Jahhamiy bilan qarindosh edi. Ushbu hukmdor orolga hujum qilgan efiopiyaliklar tomonidan oʻldirilgan. As-Suqutriya hijriy 273 / 886-yilda Ummon imomligini qabul qilgan Imom as-Salt ibn Molikdan yordam soʻrab qasida yozgan. Sheʼr dengiz orqali joʻnatilgan va baliqchi tomonidan topilib, uni imomga taqdim etgan. Imom yuzta qayiqdan iborat flotni Suqutriyyaga yuborib, Suqutriyyada Efiopiya kuchlarini magʻlub etdi.

As-Suqutriya hijriy 273 / milodiy 886-yildan keyin vafot etdi.
## Manbalar
Bahromshoh masjidi

**Behramshoh masjidi** (Turkish) Turkiyaning Giresun viloyati, Şebinkarahisar shahrida 12-asrda qurilgan masjiddir.

## Joylashuvi va tarixi
Bahromshoh masjidi Turkiya shimolidagi Giresun viloyati, Şebinkarahisar tumani, Avutmuş mahallasida joylashgan. Masjidning qachon qurilganligi haqida aniq maʼlumot mavjud emas. Bino Onadoʻli beyligi Mengujek Mengujekiylar uyi hukmdori Muzaffaruddin Muhammad tomonidan bunyod etilgan. Giresun universiteti olimlari masjid binosi qurilishi 1184-yilga toʻgʻri kelishini taʼkidlagan.

Şebinkarahisar oʻtmishda kuchli zilzila natijasida zarar koʻrgan. Shahardagi masjidlar turli sabablarga koʻra koʻp marta buzilib qayta qurilgan. Behramshoh masjidi XVI asrda vayron qilingan va keyinchalik bir gumbazli namozxonadan iborat reja boʻyicha qayta qurilgan. Bino mintaqadagi eng qadimiy masjid hisoblanadi. 1839-yilgi zilzila paytida binoga yana zarar yetgan va qayta tiklangan.

## Manbalar
Castello Lukeba

**Junior Castello Lukeba** (2002-yil 17-dekabrda tug‘ilgan) - fransuz professional futbolchisi, Bundesliganing RB Leipzig klubi va Fransiya terma jamoasida markaziy himoyachi sifatida o‘ynaydi.

## Terma jamoadagi faoliyati
Fransiyada tug‘ilgan Lukeba angola millatiga mansub. U Fransiya terma jamoasi o'ynashini ma'lum qilgan va 2021-yil noyabr oyida Fransiya U-21ga birinchi chaqiruvni olgan va u yerda klubdagi sheriklari Maxence Caqueret, Rayan Cherki va Malo Gustolar birgalikda mashg'ulot oli borgan.

2023-yil 9-oktyabrda Lukeba jarohat olgan Axel Disasi o‘rniga Niderlandiya va Shotlandiyaga qarshi o‘yinlar uchun Fransiya terma jamoasiga birinchi chaqiruv olgan.

## Yutuqlar
**RB Leyptsig**

* DFL-Superkubogi: 2023 

**Fransiya U23**

* Yozgi Olimpiada kumush medali sohibi: 2024

## Manbalar

## Havolalar

* Profile at the RB Leipzig website
* 
*
Qastal Maʼaf

**Qastal Maʼaf** () Suriya shimoli-gʻarbidagi shaharcha. Maʼmuriy jihatdan Latakiya muhofazasi tarkibiga kiradi. Latakiya shimolidagi togʻlarda joylashgan. Shimolda Kesab, janubda Mashqita va Ayn al-Bayda, sharqda esa [Rabia[[ bilan chegaradosh. Suriya [Markaziy Statistika Byurosi (Suriya)|Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Qastal Maʼaf aholisi  kishini tashkil qilgan. Shaharcha 2004-yilda jami aholisi  kishini tashkil etgan 19 ta aholi punktidan iborat Qastal Ma’af *[[nohiya]]sining* ma’muriy markazi hisoblanadi. Shahar aholisi asosan turkman sunniylaridan iborat boʻlib, atrofdagi qishloqlar va tuman aholisining aksariyati alaviylardir.

## Manbalar
Nuri islom masjidi

**Nuri islom masjidi** () – Reyunionning Saint-Denis shahridagi masjid.

## Tarixi
Masjidning asl binosi 1890-yillarda qurilgan. Koʻp oʻtmay, 1898-yilda gubernator Laurent Marie Émile Beauchamps tomonidan petitsiya qabul qilindi va tasdiqlandi. Keyin yangi masjid binosi eski bino oʻrnini egalladi va 1905-yilda qurilish ishlari amalga oshirildi.

## Arxitekturasi
Masjid oynalari Fransiya bayrogʻi rangida ishlangan. Uning  balandlikka ega boʻlgan bitta minorasi mavjud.

## Yana qarang

* Reyunionda islom
## Manbalar
Nouadhibou masjidi

**Nouadhibou masjidi** – Mavritaniyaning Nuadhibou shahridagi sunniy islom masjidi . U Nouadhibou qabristonining sharqida, yogʻochdan qurilgan.

## Yana qarang

* Mavritaniyada islom
* Mavritaniyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Sariy jome masjidi

**Sariy jome masjidi** – Eronning Sariy shahridagi masjid. Qojarlar sulolasi davriga tegishli. Bu Eronning shimolida qurilgan birinchi masjiddir.

## Galereya

Fayl:Sari_Jame'_Mosque_13970422_15.jpg
Fayl:Sari_Jame'_Mosque_20180713_29.jpg
Fayl:Blue_Mosque,_Tabriz,_Iran.jpg
Fayl:Mezquita_de_Agha_Bozorg,_Kashan,_Irán,_2016-09-19,_DD_81.jpg

## Manbalar
Hotim ibn Harsama ibn Ayon

**Hotim ibn Harsama ibn Ayon** () (816-yildan keyin vafot etgan) Abbosiylar xalifaligining Misr (810—811), Arminiya va Ozarbayjon (816) viloyatlari noibi lavozimida xizmat qilgan amaldor.
## Faoliyati
Hotim al-Hodiy, Horun ar-Rashid va al-Ma’mun xalifaliklari davrida yuqori lavozimli sarkarda boʻlgan Harsama ibn Ayonning oʻgʻli edi. Hotim 794—795-yillarda otasi Misr noibi boʻlgan davrda xavfsizlik boshligʻi (shurta) lavozimida xizmat qilgani, keyinchalik 810-yilda xalifa al-Amin tomonidan shu viloyat noibi etib tayinlangani haqida ma’lumot berilgan. Bir yillik boshqaruvi davomida Havf tumanida davom etayotgan tartibsizliklarni soliq masalalari boʻyicha aholi bilan kelishuv tuzish orqali bartaraf etdi. Shuningdek, Usmon ibn al-Mustanir al-Judomiy boshchiligidagi Tanu va Tumayy aholisining alohida qoʻzgʻolonini ham magʻlubiyatga uchratdi. Shuningdek, Muqattam tepaliklarida Qubbat al-Havo („Shamollar gumbazi“) nomli saroyni qurish uchun mas’ul edi, u 905-yilda vayron bo‘lgunga qadar barcha keyingi gubernatorlar tomonidan ishlatilgan. Hotimning noibligi 811-yil mart oyida yakunlanib, oʻrniga Jobir ibn al-Ashʼas at-Toiy tayinlangan.

816-yilda Hotim Arminiya va Ozarbayjon noibi etib tayinlandi. Lavozimiga kirishishi bilanoq otasining al-Ma’mun tomonidan qamoqqa olinib, oʻldirilganidan xabar topdi. Bunga javoban Hotim xalifaga sodiqlikdan voz kechish choralarini koʻrdi. Mahalliy shahzodalar va zodagonlarni qoʻzgʻolon koʻtarishga undashga harakat qildi, ammo rejalari koʻp oʻtmay oʻlimi tufayli toʻxtatildi. Biroq, Hotimning harakatlari ta’siri oʻlimidan keyin ham saqlanib qoldi. Hatto, taxminan bir vaqtda sodir boʻlgan xurramiy Bobak qoʻzgʻolonining boshlanishiga sabab boʻldi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
*
Nurul islom masjidi

**Nurul islom masjidi** Janubiy Afrikaning Keyptaun shahridagi Bo-Kaap hududi joylashgan sunniy islom masjididir. 1844-yilda tashkil etilganida, bino hududida 150 nafar namozxon namoz oʻqiy olgan. Masjid binosi 2001-yilda taʼmirlangan, hozirda 700 nafar namozxonni oʻzida sigʻdira oladi.

## Yana qarang

* Janubiy Afrikada islom
* Janubiy Afrikadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Semnan jome masjidi

**Semnan jome masjidi** () – Eronning Semnan shahrida joylashgan masjid. Vaqt oʻtishi bilan masjidda koʻplab oʻzgarishlar boʻlgan boʻlsa-da, hozirda unda Saljuqiylar sulolasi va temuriylar davriga oid izlarni koʻrish mumkin. Bu masjid hijriy birinchi asrda olovli ibodatxona xarobalari ustiga qurilgan, deb ishoniladi. Bino Ozarbayjon arxitekturasi uslubida qurilgan.
## Manbalar
Göğceli masjidi

**Göğceli masjidi** () – Turkiyaning shimoliy qismidagi Çarşamba shahri, Göğceli qabristonida joylashgan tarixiy yogʻoch masjid. XIII asrda Saljuqiylar imperiyasi davrida qurilgan.

## Masjid binosi
Göğceli masjidi Samsun viloyatining Çarşamba shahri, Hasbahçe mahallasining xuddi shu nomdagi qabriston ichida joylashgan. 1990-yilda binodan olingan yogʻoch namunalari ustida olib borilgan tadqiqotlarga koʻra bino Rum saljuqiy sultoni Kayxusrav I () tomonidan 1206-yilda oʻzining ikkinchi hukmronligi davrida bunyod etilgan. 1335-yilda masjid portigi restavratsiya qilingan. Bir qavatli masjidni qurishda mixlardan foydalanilmagan, parchalangan taxtalar ustma-ust qilib terilgan. Devorlar, ustunlar, toʻsinlar, tomning qiya qismlari va tomning markaziy tayanch qismlarini qurishda qayrag'och, shumtol va kashtan daraxti yogʻochlari ishlatilgan. Devorlardagi taxtalarning qalinligi , kengligi , uzunligi  atrofida. Binoning tashqi tomonidan oʻlchamlari  × , yerdan balandligi ni tashkil qiladi. 2007-yilda masjidda keng qamrovli restavratsiya ishlari amalga oshirilgan.

## Ichki qismi

Binoning yopiq maydoni . Tomning shimoliy qismi biroz egilgan. Ayollar boʻlimining tomini oltita ustun koʻtarib turadi. Bugungi kunda ham faoliyat yuritayotgan ushbu masjid 300 kishini sigʻdira oladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Shofiʼiy jome masjidi

**Shofiʼiy jome masjidi** — Eronning Kirmonshoh shahridagi sunniy jome masjid. Bu masjid bir tomondan Javansher maydoniga, boshqa tomondan Tarike Bozorga tutashgan. Kirmonshoh shahrining sunniy aholisi tomonidan barpo etilgan.

Masjidning qurilishi Xalifa Muhammad Solih Muhammadiy, Xalifa Sayyid Ali Naqshbandiy, Ja’far Sharifiy, Ahmad Modalli, Mirzo Habib Blandi, Ali Muhammad Shianiy va boshqa kirmonshohlik odamlarning sa’y-harakatlari bilan amalga oshirilgan.

## Galereya

Fayl:Jame_shafeiee_mosque_(Shamse)_-_panoramio.jpg
Fayl:Jameh_Mosque_of_Shafei_1.jpg
Fayl:Jameh_Mosque_of_Shafei_1397070110263819315473324.jpg
Fayl:Jameh_Mosque_of_Shafei_1397070110263414615473324.jpg

## Manbalar
Ouichka masjidi

**Ouichka masjidi** () Tunis poytaxtidagi Madina kvartalining shimolida joylashgan masjididir. Masjid binosi buzib tashlangan.

## Joylashuvi
Masjid Ibn Abi Ziaf koʻchasida joylashgan edi.

## Etimologiyasi
Ouichka ispancha soʻz boʻlib, kelib chiqishi Andalusiyalik boʻlgan Tunis oilasiga tegishli boʻlishi mumkin.

## Tarixi
Masjid binosi andalusiyaliklar kelganidan keyin qurilgan.
## Manbalar
Shahrud jome masjidi

**Shahrud jome masjidi** — Eronning Shahrud shahridagi masjid. Hulokuiylar davriga tegishli..
## Manbalar
Jobir ibn al-Ashʼas at-Toiy

**Jobir ibn al-Ashʼas ibn Yahyo at-Toiy** () 811—812-yillarda Misr noibi boʻlgan. 

Jobir 811-yil mart oyida Hotim ibn Harsama ibn Ayon oʻrniga noib etib tayinlangan. Biroq, koʻp oʻtmay, al-Amin va al-Ma’mun oʻrtasida boshlangan fuqarolar urushi girdobiga tortildi. Koʻp oʻtmay, al-Aminga sodiqligi tufayli as-Sariy ibn al-Hakam boshliq mahalliy *[[jund]]* fraksiyasi bilan qarama-qarshi boʻlib qoldi. Ushbu fraksiya al-Ma’munni xalifa deya tan olishni afzal koʻrgan edi. 812-yilning bahorida *jund* al-Ma’munning qoʻllovi bilan ochiqdan ochiq oʻz bayʼatini oʻzgartirib, qoʻzgʻolon koʻtargach, Jobir oʻz lavozimidan agʻdarildi. Soʻngra al-Ma’mun tarafdori boʻlgan Abbad ibn Muhammad ibn Hayyan noiblikni oʻz zimmasiga olib, Fustatda hokimiyatni qoʻlga oldi. Biroq, Misrning boshqa qismlari amaldagi noibga qarshi boʻlgan Rabi’a ibn Qays ibn Zubayr al-Jurashiy davrida al-Aminga sodiq qolishda davom etdi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Niğde Alouddin masjidi

**Niğde Alouddin masjidi** () – Turkiyaning Niğde tumanidagi tarixiy masjid.

Masjid Niğde tarixiy qal’asida joylashgan. 1223-yilda Koʻniya sultonligi (Usmoniylar imperiyasining ajdodi) hukmdori Alouddin Qayqubod () davrida barpo qilingan. Masjid sulton nomidan Niğde viloyatining mahalliy hokimi Ziynettin Beşare tomonidan qurdirilgan. Bino bosh meʼmori Siddiq va uning yordamchisi, ukasi Gʻozi ismli kishi boʻlgan.

Qurilish materiali sifatida kesilgan toshdan foydalanilgan. Masjidning ikkita portali mavjud boʻlib, birinchisi binoning sharqiy tomonida, ikkinchisi shimol tomonda joylashgan. Masjidning janubiy qismida uchta gumbaz bor. Minora kvadrat binoning shimoli-sharqiy burchagida joylashgan.

Mahalliy afsonaga koʻra, *[[muqarnas]]* bilan bezatilgan sharqiy darvozaning shakli quyosh tushganda toj kiygan qizning soyasini hosil qiladi. Bu qiz, goʻyoki, masjidni qurdirgan hokimning qizi boʻlib, uni qurgan tosh oʻymakori qizga oshiq boʻlgan.

## Manbalar
Shushtar jome masjidi

**Shushtar jome masjidi** — Eronning Xuziston ustoni Shushtar shahridagi masjid. Abbosiylar xalifaligi davriga tegishli.
## Manbalar
Qizil minora masjidi

**Qizil minora masjidi**, baʼzan **Suyangan minora** yoki **Egri minora** deb ham ataladi, Aksaray shahri markazida joylashgan. Saljuqiylar davriga mansub bino boʻlib, 1221–1237-yillar oraligʻida Alouddin Qayqubod hukmronligi davrida bunyd etilgan. Bino qizil gʻishtdan qurilgani bois ham „Qizil minora“ nomi bilan mashhur.

Minora qulash xavfi ostida boʻlgani sababli 1973-yilda poʻlat arqonlar bilan mustahkamlangan. Uning yonida joylashgan masjid esa keyinchalik qurilgan.

## Galereya

Fayl:Aksaray_Leaning-Minaret_3124.jpg|alt=The Leaning Minaret seen from afar|Suyangan minoraning uzoqdan koʻrinishi
Fayl:Aksaray_Leaning_Minaret_3111.jpg|alt=The Leaning Minaret seen from a street|Koʻchadan koʻrinib turgan Qizil minora


## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* District governor’s official website