Afgʻoniston turizmi

**[[Afgʻoniston|Afgʻonistonda]]** oʻnlab yillar davom etgan fuqarolar urushiga qaramay,**sayyohlik** yoʻnalishi qayta tiklandi. 2016-yilgacha har yili tashrif buyuruvchilar taxminan 20 mingga yetdi. 2013-2016-yillar oralig‘ida Afg‘oniston elchixonalari har yili 15 000 dan 20 000 gacha turistik vizalar bergan.

Afgʻonistonda toʻrtta xalqaro aeroport mavjud. Ular
* Kobuldagi Hamid Karzay xalqaro aeroporti,
* Mozori Sharifdagi Mavlana Jaloliddin Balxiy xalqaro aeroporti,
* Qandahordagi Ahmad Shoh Baba xalqaro aeroporti,
* Hirotdagi Xoja Abdulloh Ansoriy xalqaro aeroporti.

Shuningdek, Afgʻoniston Bamyan aeroporti, Bost aeroporti, Farah aeroporti, Fayzobod aeroporti, Gʻazni aeroporti, Jalolobod aeroporti, Maymana aeroporti, Xost aeroporti va Qunduz aeroporti kabi bir qator mintaqaviy aeroportlarga ega.

Mehmonxonalar Afgʻonistonning har bir shahrida joylashgan. Kobuldagi yirik mehmonxonalardan baʼzilari „Serena Hotel“, „Hotel Inter-Continental Kabul“ va „Safi Landmark Hotel“ hisoblanadi.

## Afgʻonistonning eng koʻp tashrif buyuriladigan joylari

### Band-e Amir milliy bogʻi
Band-e Amir milliy bogʻi Afgʻonistonning Bamyon viloyatida joylashgan. Viloyatning poytaxti boʻlgan Bamyan shahrida bir nechta zamonaviy mehmonxonalar mavjud. Bamyan Buddalari makoni ham shu viloyatda joylashgan. Baʼzi odamlar qishda changʻi sayohatlari uchun Bamyanga tashrif buyurishadi.

### Kobul

Sayyohlar Kobulning koʻplab bogʻlari va boshqa joylariga tashrif buyurishlari mumkin. „Gʻozi“ stadionida tez-tez futbol oʻyinlari boʻlib oʻtadi. Stadion yonida Skateistan deb nomlangan yopiq konkida uchish maydonchasi mavjud. Ikkita bouling zallari ham bor,:biri „Bravo Bowling va Kafe“, ikkinchisi esa Striker Bowling deb ataladi. Shuningdek, shaharning turli qismlarida ikkita yopiq akvapark va bir nechta snuker va bilyard klublari mavjud.

### Abdul Rahmon masjidi
2009-yil oxirida qurib bitkazilgan va 2012-yil iyul oyida rasman ochilgan „Abdul Rahmon masjidi“ Kobuldagi eng yirik masjidlardan biri hisoblanadi. Shaharning Vazir Akbar Xon qismidagi Zarnegar bogʻiga tutash, Serena mehmonxonasidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda joylashgan.

### Id Gah masjidi
1897-yilda qurilgan „Id Gah masjidi“ Kobuldagi eng katta masjiddir.

### Afgʻoniston Prezident saroyi
Afg‘oniston Prezident saroyi ham shaharning Vazir Akbar Xon qismida joylashgan. Mahalliy ravishda Arg deb ataladi.

### Bagʻi Bobur

Bobur bogʻlari — Kobuldagi tarixiy bogʻ.Boburiylar imperiyasi imperatori Boburning dam olish maskani. Bogʻlar taxminan 1528-yilda (935-hijriy) Bobur Kobulda xiyobon bogʻi qurishga buyruq berganida qurilgan, deb taxmin qilinadi, bu haqda oʻzining „Boburnoma“ nomli xotiralarida batafsil tasvirlangan. Lonely Planet bogʻni „Kobulning eng goʻzal joyi“ deb taʼriflaydi.

### Darul Aman saroyi
Afg‘onistonning sobiq parlament binosi Dorulaman shahrida joylashgan.

Darul Aman saroyi toʻgʻridan-toʻgʻri shaharning janubi-sharqiy qismida parlament binosi qarshisida joylashgan. 2019-yil holatiga koʻra, saroy hali ham taʼmirlanmoqda. Taʼmirlash ishlari toʻliq yakunlangach, sayyohlar saroyning ichki qismiga tashrif buyurishlari mumkin.

### Habibulloh Zazayi bogʻi
Habibulloh Zazai bogʻi Kobulning uzoq sharqiy qismida joylashgan Ahmad Shoh Baba Mena va uning atrofida joylashgan eng katta istirohat bogʻidir. Bogʻ togʻ yonbagʻrida joylashgan boʻlib, shaharning ajoyib manzaralari bilan katta yurish maydonini taʼminlaydi. Yana bir shunday park shahar parki deb ataladi, u ancha kichikroq.

### Kobul hayvonot bogʻi
Kobul hayvonot bogʻida 280 ga yaqin hayvonlar mavjud boʻlib, ular 45 turdagi qushlar va sutemizuvchilar va 36 turdagi baliqlarni oʻz ichiga oladi. Hayvonlar orasida Afgʻonistonda juda kam uchraydigan ikkita sher va xonzir (choʻchqa) bor. Dam olish kunlarida hayvonot bog‘iga 5000 ga yaqin odam tashrif buyuradi.

### Afgʻoniston milliy muzeyi
Afgʻoniston Milliy muzeyi shaharning janubi-sharqiy qismida Dorul Aman saroyi yonida joylashgan. Muzey kolleksiyasi avvalroq Markaziy Osiyodagi eng muhimlaridan biri boʻlgan bir necha ming yilliklarga oid 100 000 dan ortiq ashyolardan iborat edi. 1992-yilda fuqarolar urushi boshlanishi bilan muzey koʻp marta talon-toroj qilindi, natijada koʻrgazmada namoyish etilgan 100 000 obyektning 70 foizi yoʻqolgan. 2007-yildan beri bir qator xalqaro tashkilotlar 8000 dan ortiq artefaktlarni tiklashga yordam berishdi, eng oxirgisi Germaniyadan olingan ohaktosh haykalidir. Taxminan 843 ta artefakt Buyuk Britaniya tomonidan 2012-yilda, shu jumladan I asrga oid mashhur Bagram Kot-d-Ivuarlari ham qaytarildi.

### Pagʻmon

Pagʻmon tarixda yozgi dam olish maskani va ov joyi sifatida foydalanilgan. Kobulning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan.

### Qargʻa

Qargʻa katta suv ombori boʻlib, uning yonida sayr maydoni mavjud. U Pagʻmonga boradigan yoʻlda joylashgan.

## Boshqa joylar

Hind vodiysi sivilizatsiyasi (IVC) bronza davri sivilizatsiyasi (miloddan avvalgi 3300-1300; yetuk davr miloddan avvalgi 2600-1900-yillar) boʻlib, hozirgi Pokistonning shimoli-gʻarbiy qismidan Hindistonning shimoli-gʻarbiy va shimoli-sharqiy Afgʻonistongacha choʻzilgan. Afg‘oniston shimolidagi Sho‘rtug‘aydagi Oksus daryosida Hind vodiysi joylashgan joy topildi. Shoʻrtoʻgʻaydan tashqari, sayyohlar Afgʻoniston janubidagi Mundigakka ham tashrif buyurishlari mumkin, bu yana bir diqqatga sazovor joy hisoblanadi.

Quyida Kobuldan uzoqda, boshqa shaharlardagi baʼzi diqqatga sazovor sayyohlik joylari:

* Qandahor
** **Aino Mina** (xavfsiz mehmonxonalar, restoranlar, savdo joylari, sport maydonchalari, ekskursiya gidlari va boshqalar bilan taʼminlash vazifasini bajaradi.)
** **Dahla toʻgʻoni** (shahardan taxminan 30 daqiqalik masofada joylashgan)
** **Mirvays Xotak maqbarasi**
** **Narange Qalasi** („Apelsin qal’asi“ degan maʼnoni anglatadi)
** **Cloak ziyoratgohi**
** **Bobo Vali ziyoratgohi** (Argʻandab daryosi va daraxtlar, togʻ yonbagʻrilari hamda fermer xoʻjaliklarining ajoyib manzaralarini taqdim etadigan maskan)
** **Sher Surx ziyoratgohi** (Ahmadshoh Durroniyning toj kiyish joyi)
* Hirot
** Hirot katta masjidi
** **Hirot qal’asi**
** **Taxt-e Safar** (shaharning ajoyib manzarasini taʼminlovchi daraxtlar bilan togʻ yonbagʻri)
* '''Mozori Sharif'''
** '''Ali ziyoratgohi'''
* Gʻor viloyatining Shahroq tumanidagi **Jom [[Jom minorasi|minorasi]]**
* Gʻaznaviy hukmdorlarining '''Gʻaznadagi''' **maqbaralari**
* **[[Omonullaxon]] maqbarasi**, **[[Abdulgʻafforxon|Bachaxon]] va Jaloloboddagi boshqa joylar**
* Bozordagi **Ahmadshoh Maʼsud maqbarasi,** Panjshir viloyati .

## Xavfsizlik va madaniy muammolar
Afgʻoniston toʻliq islom davlatidir. Islomda sayyoh yoki sayohatchiga ** deyiladi. Bunday odam odatda diplomat sifatida qabul qilinadi va u Afgʻoniston qonunlariga yoki afgʻon madaniyatiga boʻysunmasa ham, har qanday holatda ham afgʻon madaniyati ostida himoya qilinishi kerak. Har bir masjid oddiy jinoyatchilardan himoyalanish joyidir. Umuman olganda, afgʻonlar sayyohlarga juda doʻstona munosabatda boʻlishsa-da, ularning mamlakati xavfsiz emas, chunki chet ellik sayyohlar oʻgʻirlab ketilgan va baʼzida oʻldirilgan. Halol va ishonchli sayyohlik gidini topish Afgʻonistonda xavfsizlikning kalitidir. 2021-yil avgustida Tolibon hukumatni egallab olganidan keyin turizm keskin pasaydi. 2022-yil iyun oyida Tolibon matbuot kotibi Zabiulla Mujohid „har bir kishi“ Afg‘onistonga turizm uchun tashrif buyurishi mumkinligini eʼlon qildi.

## Markalar
Quyida Afgʻonistonning 1960 — 1970-yillardagi mamlakatda turizmni targʻib qiluvchi eski pochta markalari turkumi keltirilgan.
Stamp of Afghanistan - 1966 - Colnect 671433 - Tourist Publicity.jpeg|Bagh-e Bala saroyi va Abdurrahmon Xon maqbarasi, ikkalasi ham Kobulda
Stamp of Afghanistan - 1969 - Colnect 671711 - Tourist Publicity - Badakhshan and Pamir Region.jpeg|Badaxshon viloyati va Pomir togʻlari
Stamp of Afghanistan - 1965 - Colnect 483158 - Buddha Statues from Bamian.jpeg|Bamyan Buddalari
Stamp of Afghanistan - 1970 - Colnect 431988 - Aman Ullah Birth Column - Triumphal Arch Paghman.jpeg|Pagmanning zafarli archasi


## Manbalar

## Havolalar

* , Aug. 22, 2016, Arg (Office of the President of Afghanistan).