open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qorako‘l darvozasi (Buxoro)

**Qorako‘l darvozasi** — Buxoro darvozasi.

## Tarixi
Qorako‘l darvozasi Shayboniy hukmdor Abdullaxon II tomonidan 1558—1575-yillar oralig‘ida bunyod etilgan. Shayboniy hukmdorlar qurilishning oʻziga xos qoidalariga qatʼiy amal qilish, bular — qurilishning puxta oʻrganilgan rejasi, joyning aniq va toʻgʻri tanlanishi, isrofgarchilikka yoʻl qoʻymaslik, shoshma — shosharlik qilmaslik, turli xil inshootlar, shu jumladan, mudofaa devori yonida mo‘tadil iqlimni yaratuvchi kanallar, ariqlar, bogʻlar, hovuzlarning joylashishiga asosiy eʼtiborni qaratganlar. Ushbu darvoza Buyuk ipak yo‘li savdo tarmog‘ida muhim oʻrin tutgan. Qorako‘l darvozasi ichkarisida  bozor mavjud bo‘lib, to Havzi Navdan, Volidai Azizxongacha davom etgan. Darvoza Buxoro shaharning gʻarbiy qismida joylashgan. Ushbu darvoza orali Qorako‘lga borilgan. Buxoroliklar ushbu darvoza orqali haj ziyoratiga yoʻl olishgan.  Shu sababli darvoza „Haj darvozasi“ deb nomlashgan. Qorako‘l darvozasi 1920-yilgi qizil armiya hujumidan omon qolgan.

## Meʼmorchiligi
Darvoza asosan ikki katta  svod, arkali va „guldasta“ qilib qurilgan. Qorako‘l darvozasi kvadrat shakldan iborat  25×25 santimetrlga teng g‘isht bilan terilgan va  yuqori qismi kungurali gultoj bilan zeb berilib hamda qal’a devorlariga tenglashtirib qurilgan. Qorako‘l darvozasi  1975-yilda usta Ahror Asrorov boshchiligida  qayta taʼmirlash ishlari olib borilgan  Turkiya, Eron, Xuroson davlatlaridan keladigan savdogar va sayyohlar shu darvoza orqali shaharga kirishgan.  Hozirgi kunda Qorako‘l darvozasi  qal’a devorlaridan ajralgan holda bo‘y cho‘zib, sayyohlar e‘tiborini qozonib kelmoqda. 2008-yilda Buxoroda shahar qalʼa devori va qadimiy darvozalarini tiklash va taʼmirlash boʻyicha saʼy-harakatlar boshlangan. Qorako‘l darvozasi oʻz holicha saqlanib qolgan darvozalardan biri hisoblanadi.

## Manbalar
Digestlar

**Digestlar** — (lot. Digesta — yigʻindi, yigʻilgan) — yuridik matnlar, qonunlar yigʻindisi deb tarjima qilinadi. Yustinian davrida huquqiy ilmga boʻlgan talab va qiziqish davlat darajasiga koʻtarilgan. Normativ barqarorlikka erishishga harakat qilgan imperator va uning idoralari klassik merosga tayangan holda qonunlarni kodifikatsiya qilgan . Bu esa mavjud edikt toʻplamlari, novellalar, imperator farmonlari va yuridik mavzuga doir shox asarlarning saqlanib qolishiga sabab boʻlgan. Yustinian kodifikatsiyasining asosini D. tashkil etgan. D.ning umumiy xajmi deyarli 120 bosma taboq. D. Rim klassik yuristlarining asosan xususiy huquqqa oid asarlaridan muayyan tartib asosida keltirilgan koʻchirmalaridan iborat. D. 50 kitobga, ularning har biri, oʻz navbatida, qism (fragment) lardan iborat boʻlgan titullarga boʻlinadi. Xususan, D.da Ulpian, Pavel, Papinian, Yulian, Pomponiy, Modestin va b. mashhur boʻlgan yuristlar asarlaridan foydalanilgan. D.da garov oilaviy-huquqiy munosabatlar, mulkiy va vorislik (meros) munosabatlariga katta oʻrin ajratilgan.
## Manbalar
Angola pasporti

**Angola pasporti** xalqaro sayohatni osonlashtirish uchun Angola fuqarolariga beriladigan sayohat hujjatidir. Pasportlar Migratsiya va chet elliklar xizmati (Serviços de Migração e Estrangeiros) tomonidan Luandada beriladi. Avvalgi emissiya organi, Angolaning emigratsiya va chegaralar milliy boshqarmasi (Dnefa) tomonidan berilgan pasportlar 2001-yil 19-aprelda oʻz kuchini yoʻqotdi.

## Manbalar
Kakrak

**Kakrak** (dariy   ) Afg'onistonda quyidagilar nazarda tutilishi mumkin:

* Kakrak vodiysi, G'azni viloyati
* Kakrak vodiysi, Bamyan viloyati
Shayx Jalol darvozasi (Buxoro)

**Shayx Jalol darvozasi** — Buxoro shahri qalʼa devorining janubi-gʻarbidagi darvoza.
## Tarixi
Shayx Jalol darvozasi XVI asrda Shayboniy hukmdor Abdulazizxon davrida qayta tiklangan. Darvoza Buxoroning janub tomonida joylashgan boʻlib, shonli tarixga ega bo‘lgan darvozalardan biri hisoblanadi. Darvoza baʼzi manbalarda „Jalolobod darvozasi“ shaklida ham uchraydi. 

Darvozayi Shayx Jalol hamda shu nom bilan yuritiluvchi mahalla haqida 1691—1692-yilga oid hujjatlarda maʼlumotlar uchraydi. O‘sha davrda Shayx Jaloliddinga murid bo‘lgan Abdulazizxon hazrat shayx sharafiga ilgari Darvozayi boboi morkushon nomi bilan mashhur bo‘lgan darvozani uning nomi bilan ataydi. Abdulazizxon 1549—1550-yillar oralig‘ida darvozani taʼmirlab, koshin burish rangli g‘ishtlar bilan jilo berib, unga yaqinroq joyda xonaqoh, hovuz, minora hamda hujralar qurdiradi.

Darvozadan tashqarida juda katta bog‘lar bo‘lib, shu qatori Xo‘ja Ismatulloh Buxoriy bog‘lari hamda maqbaralari ham shu hududda joylashgan. 

## Meʼmorchiligi
Darvozaning balandligi 11-12 metr bo‘lib, kengligi 14×20, tashqi hamda ichki tomonida peshtoqlari bor. Abdulazizxon darvozaninig ustki qismini gultoj bilan bezatib, xonaqoh ustiga ko‘k gumbazlar qurishni buyuradi. Ushbu gumbazga eʼtibor berilmay quyilganligi bois 1898-yilda uning koshinlari ko‘chib tushgan. Mazkur davr ustalari gumbazni qayta tiklay olmaganlar. Qarovsizlik sababli xonaqoh, minora, hovuz, darvoza ham vayronaga aylangan. 1968-yilda toʻliq buzib tashlangan.

2008—2009-yillar oralig‘ida tayyorlangan loyihaga asosan usta-meʼmorlar Muzaffar Mirzayev hamda Sharif Rahimovlar tomonidan Darvozayi Shayx Jalol qaytadan qurilgan. Yon atrofidagi qadimiy qal’a devori ham tiklangan.

## Manbalar
Toirov Zoir

**Toir Zoir**(ayni vaqtda G‘ofurov ham deb ataladi) — 1894 yili tug‘ilgan, Kogon tumani Xo‘jayakshaba qishlog‘idan, quloqqa tortilgan, sudlangan, hibsga olingunga qadar kolxoz aʼzosi. Kolxozchilar orasida kolxozga qarshi mag‘lubiyatchilik targ‘iboti olib borganlikda, ochlik to‘g‘risida mish-mishlar tarqatganlikda ayblangan.Buxoro sektori taqdim qilgan 2443-sonli ish bo‘yicha otishga hukm qilingan.

## Manbalar
Band-e Amir milliy bog‘i

**Band-e Amir milliy bog'i** - 2009-yil 22-aprelda Hindukush togʻlaridagi tabiiy toʻgʻonlar tomonidan yaratilgan bir qator moviy koʻllarning tabiiy goʻzalligini targʻib qilish va himoya qilish maqsadida oʻzining birinchi milliy bogʻini tashkil etdi. Band-e-Amir — Afgʻonistonning markaziy qismidagi togʻli choʻlda joylashgan oltita koʻldan iborat. Ko'llar toshli landshaftdagi yoriqlar va yoriqlardan oqib chiqadigan minerallarga boy suvlardan hosil bo'lgan. Vaqt o'tishi bilan, suv qotib qolgan mineral (travertin) qatlamlarini to'pladi. Ular hozirda suvni o'z ichiga olgan devorlarga o'rnatildi. Afg‘oniston hukumatiga bog‘ barpo etishda yordam bergan Yovvoyi tabiatni muhofaza qilish jamiyatiga ko‘ra, Band-e-Amir dunyodagi kam sonli travertin tizimlaridan biridir.

Ular karbonat angidridga boy suvning yoriqlar va yoriqlardan oqib chiqayotgani natijasida bugungi kunda ushbu ko'llarning suvini saqlaydigan travertin devorlari ko'rinishida kaltsiy karbonat cho'kmasini to'plash uchun yaratilgan. Band-e Amir - dunyodagi kamdan-kam uchraydigan tabiiy ko'llardan biri bo'lib, ular travertin tizimlari tomonidan yaratilgan. Band-e Amir joylashuvi Afg'onistonning Katta Kanyoni sifatida tasvirlangan va har yili minglab sayyohlarni o'ziga jalb qiladi. Daryo Balx daryosi tizimiga kiradi.

## Tarixi
Band-e Amir nomi so'zma-so'z *"[[Amir|Qo'mondon]] [[Toʻgʻon|to'g'oni]]"* degan ma'noni anglatadi, bu ba'zilarning fikricha, musulmonlarning to'rtinchi xalifasi Aliga ishoradir. Hududda etnik hazoralar hukmronlik qiladi, ular Afg'oniston aholisining taxminan 10 foizini tashkil qiladi.

1975-yilda Bollivudning Feroz Khan va Hema Malini ishtirokidagi “Dharmatma” filmining qismlari Band-e Amir milliy bog‘ida suratga olingan.

2004-yilda Band-e Amir Jahon merosi ob'ekti sifatida tan olinishi uchun taqdim etilgan. Band-e Amirni milliy bog'ga aylantirish harakatlari 1970-yillarda boshlangan, ammo urushlar tufayli to'xtatilgan. 2009-yil aprel oyida Band-e Amir nihoyat Afg'onistonning birinchi milliy bog'i deb e'lon qilindi. 2013-yil holatiga ko'ra, har yili 6000 ga yaqin mahalliy sayyohlar Band-e Amir milliy bog'iga tashrif buyurishadi. Hudud kam sonli park qo'riqchilari tomonidan himoyalangan.
Fayl:Band-e-Amir National Park-2.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-3.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-4.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-5.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-6.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-7.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-8.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-10.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-11.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-12.jpg
Fayl:Band-e-Amir National Park-9.jpg|alt=The Band-e Amir Lake|Band-e Amir hududidagi ko'llar
Fayl:BandeAmir1.jpg|alt=|Band-e Amir hududidagi ko'llar
Fayl:BandeAmir2.jpg|alt=Another Lake at Band-e Amir Area|Band-e Amir hududidagi ko'llar
Fayl:Band e Paneer.jpg|alt=Band-e Panir|Band-e Amir hududidagi ko'llar


## Manbalar
Butan pasporti

**Butan pasporti** – Butan Qirolligining xalqaro hujjati bo‘lib, u Butan fuqarolariga xalqaro sayohat qilish huquqini beradi. Pasport Butan Tashqi ishlar vazirligi tomonidan beriladi. Unda egasining shaxsiy ma’lumotlari, fuqaroligi, fotosurati va imzosi qayd etilgan bo‘ladi.

## '''Tarix'''
Butan uzoq vaqt davomida tashqi dunyodan yopiqligi bilan mashhur edi. Shu sababli pasport tizimi ham XX asrning ikkinchi yarmida shakllana boshlagan. 1980-yillardan boshlab Butan fuqarolariga rasmiy pasportlar berila boshlandi.

## '''Turlari'''
Butan pasportlari bir nechta turga bo‘linadi:

* **Oddiy pasport** – oddiy fuqarolar uchun mo‘ljallangan.
* **Xizmat pasporti** – davlat xizmatchilari va hukumat topshirig‘i bilan chet elga chiqadigan shaxslar uchun.
* **Diplomatik pasport** – yuqori martabali amaldorlar va diplomatlar uchun beriladi.

## '''Xususiyatlari'''

* Pasportning muqovasi to‘q ko‘k rangda bo‘lib, unda Butan Qirolligining gerbi tasvirlangan.
* Hujjat ingliz va dzongkha tillarida chop etiladi.
* Amal qilish muddati odatda 10 yilni tashkil etadi.

## '''Xalqaro reyting'''
Butan pasporti xalqaro reytinglarda uncha yuqori o‘rinda emas. 2025-yil ma’lumotlariga ko‘ra, Butan fuqarolari taxminan 52 ta davlatga vizasiz yoki vizani chegara punktida olish huquqiga ega.

## Manbalar
## Havolalar

* Butan Tashqi ishlar vazirligi
Koh e Alburz (Balx)

**Koh e Alburz**, rim tilida *Kuh i Elburz*, *Gori Koh-i-Elburz*, *Kohe Alborz*, *Kuh i Alborz* (    ) *baland togʻ* ) - Afgʻonistonning Balx viloyatidagi Hindukush tizmasidagi togʻ. Tizma MazarSharif shahridan 25 kilometr shimoli-g'arbda joylashgan qadimiy Balx shahrining janubiga cho'zilgan. Bu shimol va janubda tik yon bagʻirlari boʻlgan uchinchi darajali choʻzilgan tizma. Taroqning qisqa kanyonlari bor. Buzilish nuqtalari orasida kichik daryo *Schadyan* va Marmal tog'i joylashgan. Nemis ISAF qo'shinlari yaqin atrofdagi harbiy lagerni Camp Marmal deb atashadi.
Somaliland pasporti

**Somaliland pasporti** (Somali , ) xalqaro sayohat uchun tan olinmagan Somaliland davlati fuqarolariga beriladigan pasport . Pasport birinchi marta 1996-yilda, biometrik pasport esa 2014-yilda yangi jahon standartlari va Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti talablariga muvofiq boʻlgan. Yangi pasport tan olinmagan pasport bo‘lganligi sababli, qalbakilashtirishga qarshi kurashda yuqori darajadagi xavfsizlik va katta samaradorlikni taʼminlaydi.

## Pasport tavsiflari
Somaliland pasportining rangi qora bo‘lib, unda davlat suvereniteti ramzi tasvirlangan. Shuningdek, unda somali, arab va ingliz tillarida quyidagi yozuvlar mavjud:.

**yuqorida** :

„Somaliland Respublikasi“ (Somali) ()

**Markazda** : Somaliland gerbi joylashgan

**Quyida** : „Pasport“ (Somali) ()

## Xalqaro sayohatga qabul qilish
Somaliland sayohat hujjatiga ega fuqarolar quyidagi mamlakatlarga borishlari mumkin:

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 
* 
* 
*  

## Turlari
Somaliland pasportlarining bir necha turlari mavjud:

* **Oddiy pasport** (qora muqovali): Somaliland fuqarolariga beriladi.
* **Xizmat pasporti** (yashil muqovali): parlament aʼzolariga, hukumat aʼzolariga beriladi.
* **Diplomatik pasport** (qizil muqovali): xorijda xizmat qilayotgan diplomatlarga hamda ijroiya hokimiyatining yuqori mansabdor shaxslariga va ularning oila aʼzolariga xizmat muddati davomida beriladi.

## Pasport suratlari

Fayl:British Somaliland passport.jpg|alt=British Somaliland Passport issued during the British-era in the 1936s.|Britaniya Somaliland pasporti 1936-yillarda Britaniya davrida chiqarilgan.
Fayl:Somaliland Passport Cover (non biometric).svg|alt=A Republic of Somaliland passport issued in 1996.|1996-yilda chiqarilgan Somaliland Respublikasi pasporti.

## Manbalar
Sallohxona darvozasi

**Salloxona darvozasi** — Buxoro darvozasi.

## Tarixi
Salloxona darvozasi „Mir-Mas’ud“ darvozasi deb ham ataladi. Bu darvoza orqali oxund Yusuf Qorabogʻiy, Shamsul Aimma al-Kirdariy, Abdulloh Sabzamuniy, Gʻavsul Aʼzam ziyoratgohlariga borilgan. Salloxona darvozasi Shayboniy hukmdor Abdulazizxon tomonidan 1540—1549-yillarda qadimiy devor bilan birga qurilgan. O‘sha davrda ziyoratchilar uchun maqbara, masjid, hovuz, quduq va hujralar bunyod etilgan. Afsuski, ular bizning davrimizgacha yetib kelmagan. Salloxona darvozasi haqidagi maʼlumotlar vaqf hujjatlarida (1683—1684-yillar) uchraydi. Darvoza tashqi tomonida amir askarlari joylashgan bo‘lib, bu yerda 1920-yillarga qadar harbiy mashq o‘tkazilgan. Sobiq sho‘ro davrida ancha vaqtlar parad va anjumanlar shu maydonda o‘tkazilgan.

## Meʼmorchiligi
Salloxona darvozasining balandligi 11 metru 10 sm, kengligi 21 metr, asosi bir yarim metrni tashkil etgan. Darvoza usti 21 ta gultojdan tuzilgan, „guldasta“lar ikki qavatli bo‘lib, soqchilar turadigan xonasi bo‘lgan. Shaharga kiraverishda yo‘lning o‘ng tomonida ikki qavatli Abdullabek hovlisi bo‘lgan. Uning yonida esa Arabon masjidi qurilgan bo‘lib, bu masjidda mahalla ahli namoz o‘qigan. Salloxona darvozasi orqali odamlar Toqi Sarrofon, Toqi Telpakfurushon va Toqi Zargarondan o‘tib, shaharning markaziy savdo rastalariga borishgan. 1920-yil kuzida shoʻrolar qizil qoʻshinlarining Buxoroga bosqini oqibatida tarixiy darvozlarga ham qattiq zarar yetgan. Buxoroning boshqa darvozalari qatori Salloxona darvozasi ham 2009-yil oktyabr oyidan boshlab qaytadan tiklandi va asl holatiga keltirildi. Bunyodkorlik va qurilish ishlarini usta-meʼmorlar Muzaffar Mirzayev hamda Sharif Rahimovlar olib bordi.

## Manbalar
Namozgoh darvozasi (Buxoro)

**Namozgoh darvozasi** — Buxoro darvozasi.

## Tarixi
Namozgoh darvozasi „Eydgoh darvozasi“ deb ham nomlanadi. Darvoza iyd namozlari oʻqiladigan paytda xalq yigʻilib, Shamsulmulk Nasr ibn Ibrohim qoraxoniy tomonidan barpo qilingan Namozgoh masjidiga boradigan darvoza hisoblanadi. Namozgoh darvozasi qurilgan yili maʼlum bo‘lmay, Shayboniy hukmdor Abdulazizxon tomonidan 1540—1550-yillarda qayta taʼmirlanadi. Shayboniy hukmdorlar qurilishning oʻziga xos qoidalariga qatʼiy amal qilish, bular — qurilishning puxta oʻrganilgan rejasi, joyning aniq va toʻgʻri tanlanishi, isrofgarchilikka yoʻl qoʻymaslik, shoshma-shosharlik qilmaslik, turli xil inshootlar, shu jumladan, mudofaa devori yonida moʻʼtadil iqlimni yaratuvchi kanallar, ariqlar, bogʻlar, hovuzlarning joylashishiga asosiy eʼtiborni qaratganlar. 1920-yil kuzida shoʻrolar qizil qoʻshinlarining Buxoroga bosqini oqibatida tarixiy darvozlarga ham qattiq zarar yetdi. 1950-yillarda Namozgoh darvozasining tabaqalaridan biri olib tashlangan. Buxoro shahrida avtoulovlar orta boshlagach, ularga xalaqit qilayotgan ikkinchi tabaqa ham sugʻurib olingan va Qorakoʻl zavodi hovlisiga olib borib tashlangan.

## Meʼmorchiligi
Namozgoh darvozasi juda chiroyli  koshinlar мф mayolika, terakot ishlatilgan va  arkalar qilingan bo‘lib, „guldasta“larning usti oltita gultojlar bilan bezatib bunyod etilgan. Darvoza yuqori qismi o‘n ikkita  gultojdan iborat va  eski qal’aga tenglashtirib bunyod etilgan. Kishilar shahar ichidagi masjidlarga sig‘maganliklari sababli Ibrohim darvozasidan Namozgoh masjidiga yig‘ilganlar. Namozgoh juda gavjum bo‘lgan. Qoraxoniy hukmdor Arslonxon farmoniga binoan Namozgoh atrofi to‘liq tartibga solingan va bog‘lar barpo etilib, pishiq g‘ishtdan minorali devorlar qurilgan. Namozgoh darvozasi balandligi 11 metru 6 sm, kengligi 13,8 metrga teng qilib qurilgan. Darvoza hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

## Manbalar
Ruhiy salomatlik

**Ruhiy salomatlik** Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tomonidan inson oʻz imkoniyatlarini roʻyobga chiqarishi, hayotning normal stresslariga dosh bera oladigan, samarali va samarali mehnat qilishi, shuningdek, oʻz hissasini qoʻshishi mumkin boʻlgan farovonlik holati sifatida tavsiflanadi.

Ushbu „ruhiy salomatlik“ tushunchasining mazmuni faqat tibbiy-psixologik mezonlar bilan cheklanmaydi, u doimo insonning maʼnaviy hayotini tartibga soluvchi ijtimoiy va guruh meʼyorlarini aks ettiradi.

## Ruhiy salomatlik va ruhiy kasallik
UK Surgeon Journal (1999) maʼlumotlariga koʻra, ruhiy salomatlik — bu samarali faoliyat, boshqalar bilan munosabatlar va oʻzgarishlarga moslashish va noqulay vaziyatlarni yengish qobiliyatiga olib keladigan aqliy funktsiyaning muvaffaqiyatli bajarilishi. „Ruhiy kasallik“ atamasi umumiy maʼnoda tashxis qoʻyilishi mumkin boʻlgan barcha ruhiy kasalliklarni anglatadi — fikrlash, kayfiyat yoki xatti-harakatlarning oʻzgarishi bilan tavsiflangan sogʻliq muammolari yoki buzilish yoki faoliyatning buzilishi. Ruhiy salomatlik va ruhiy kasallik ikkita uzluksiz tushunchadir. Optimal ruhiy sogʻligʻiga ega boʻlgan odamlarda ruhiy kasalliklar ham boʻlishi mumkin va ruhiy kasalligi boʻlmagan odamlarda ham ruhiy sogʻligʻi yomon boʻlishi mumkin. Ruhiy salomatlik bilan bogʻliq muammolar stress, yolgʻizlik, depressiya, tashvish, munosabatlardagi muammolar, yaqin kishining oʻlimi, oʻz joniga qasd qilish fikrlari, qaygʻu, giyohvandlik, DEHB, oʻz-oʻziga zarar etkazish, turli darajadagi ruhiy kasalliklar yoki boshqa ruhiy kasalliklardan kelib chiqishi mumkin. Terapevtlar, psixiatrlar, psixologlar, ijtimoiy ishchilar, hamshiralar yoki oilaviy shifokorlar terapiya, maslahat yoki dori-darmon kabi muolajalar orqali ruhiy kasalliklarni boshqarishda yordam berishi mumkin.

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti ruhiy salomatlik tushunchasining mazmunini ochib, quyidagi fikrlarga eʼtibor qaratadi:

* Ruhiy salomatlik nafaqat ruhiy kasalliklarning yoʻqligi.
* Ruhiy salomatlik salomatlikning ajralmas qismidir, ruhiy salomatliksiz salomatlik boʻlmaydi.
* Ruhiy salomatlik bir qator ijtimoiy-iqtisodiy, biologik va ekologik omillar bilan belgilanadi.

## Ruhiy salomatlik mezonlari
Ruhiy salomatlik mezonlari (belgilari, xususiyatlari) 1960-yillarda psixologlar tomonidan taklif qilingan „ijobiy ruhiy salomatlik“ kontseptsiyasi asosida tuzilgan.

Kontseptsiya mustaqil qiymatga ega boʻlgan va oʻz-oʻzini anglash, oʻzini oʻzi anglash tushunchalari orqali mazmunli tavsiflangan ijobiy jarayon sifatida shaxsning sogʻlom ishlashini tahlil qilishga asoslanadi (K.Goldstein A.Maslou, Sh.Buhler), toʻliq huquqli inson faoliyati (K. Rojers), haqiqiylik (J. Buzhenthal), maʼnoga intilish (V. Frankl).

Zigmund Freyd ruhiy salomatlikni „sevish va ishlash qobiliyati“ deb taʼriflagan. Ushbu taʼrif Freyd tomonidan yaratilgan psixikaning energiya modelini aks ettiradi, unda sogʻlom rivojlanish sublimatsiyaga, yaʼni libido energiyasini konstruktiv hayotiy maqsadlarga (ijodkorlik va boshqa odamlar bilan yaqinlik) samarali qayta taqsimlashga asoslangan.

## Manbalar

## Havolalar
Mozori Sharif darvozasi

**Mozori Sharif darvozasi** — Buxoro darvozasi.
## Tarixi
Mozori Sharif darvozasini Shayboniy hukmdor Abdullaxon II Buxoro shahrini kengaytirish maqsadida  Bahouddin ziyoratgohiga boradigan yo‘l ustida bunyod etadi. XIII asrgacha darvoza Kalabod darvozasi deb atalgan. Darvoza Xo‘ja Muhammad Bahovuddin Naqshbandiy (1318–1388-yillar) ziyoratgohiga borganligi sababli „Mozor“, „Mozori Bahovuddin“ nomlari bilan atalgan.
## Meʼmorchiligi
Mozori Sharif darvozasi  salobatli va keng, 18 ta gultojdan iborat bo‘lib, svod timpan (ravoq) kiteba ya‘ni arkasiz  shaklda bunyod etilgan. Darvoza  3 ta mo‘ri (teshik)dan iborat va  yuqorisi tekis g‘isht bilan soyali qilib qurilgan. Darvoza balandligi 11 metrni tashkil etib, shaharning qal’a devoriga teng hisoblangan. Mozori Sharif darvozasi yonida  darvozabonlar uchun maxsus xonalar va soqchilar uchun alohida joy mavjud bo‘lgan. Darvoza qattiq qayrag‘ochdan mustahkam va  qalin qilib qurilgan. Darvozaning mustahkamligini yanada oshirish uchun yog‘och materiallar qizdirilgan yog‘ga botirib olingan. Darvoza  yo‘g‘on to‘sinlar va temir mixlar bilan  yaxlit tabaqali qilib yasalgan. Darvoza uchun  halqa va  zulfinlari mis temiridan „haftjush“ usulida ishlangan. Darvoza tepa to‘sinlari gujumdan va  ostonasi tut daraxtidan tayyorlangan. Ushbu darvozalar har qanday sharoitda  vaqt  o‘tishiga qaramay, o‘z sifatini yo‘qotmasdan asrlar osha xizmat qilgan. 

Mazori Sharif darvozasidan vafot etgan hukmdorlar jasadi  chiqarilib, Fayzobod xonaqohida janoza o‘qilgan. U yerdan piyoda Bahouddin Naqshband mazoriga borilgan va  dafn qilingan. Darvoza yonidan Buxoroning mashhur Shohrud arig‘i oqib o‘tgan. Bu darvoza orqali seshanba, chorshanba, ayniqsa hayit kunlari shahar aholisi Hazrat Bahouddin Naqshband ziyoratiga borgan.

## Manbalar
Khulm Daryosi

**Khulm daryosi** ( Daryo *-i Xulm* ; muqobil yozilishi: **Xolm** ; muqobil nomi: **Toshqoʻrgʻon daryosi** )  — Shimoliy-Markaziy Afgʻonistondagi daryo. Oʻzining quyi oqimida Khulm va Haybak,  bugun Balx viloyatidan oʻtadi. Khulm Oksus havzasining irmog'idir. Uning manbai Khulm shahrining janubida joylashgan. Keyinchalik yuqoriga qarab Samangan shahri va Samangan viloyatidan o'tadi. Khulm daryosi Qunduz viloyatining gʻarbiy chegarasini tashkil qiladi.

## Geografiyasi
Tog'lar Koh-i-Babadan Khulm daryosigacha cho'zilganligi sababli toshloq qurg'oqchilik bilan ajralib turadi. Ba'zida landshaft o'simliklar bilan qoplangan chuqur vodiylarga aylanadi. Daryo jinslari qumtosh va ohaktoshlardan tashkil topgan.

Khulm daryosi Amudaryoning irmoqlaridan biri, Markaziy Osiyodagi yirik daryo. U "ko'r daryo" yoki "tabiiy daryo" deb nomlanadi, chunki u o'z havzasi chegarasida mahalliy foydalanish tufayli quriydi va Amudaryoga yetib bormaydi. Faqat yuqori oqimli yillar bundan mustasno. Khulm daryosi Qorakoʻtal dovonidan boshlanib, daralardan oqib oʻtib, Toshqoʻrgʻon shahri yaqinidagi keng vodiyga chiqadi. 3600 m balandlikdagi daryoning umumiy uzunligi 230&nbsp;km ga yaqin. U 8,400&nbsp;km 2 suv havzasini tashkil qiladi. Yillik suv oqimi turli baholovchilar tomonidan 58,2 dan 67 million m 3 gacha o'zgarib turadi. Kobul va Mozori Sharif oʻrtasidagi yoʻl daryo oqimi boʻylab boradi. Bomian va Badaxshon yoʻllarining tutashgan joyida Khulm daryosi togʻlardan Kholm shahri yonidan chiqadi.

Khulm Oxusga yetib borgunga qadar toʻliq sugʻorish uchun ishlatiladi. 1896-yilda Kin qishloqning cho'lni bosib olishi haqida yozgan, buning natijasida Khulm daryosi Qorako'x tepaliklaridan o'tib, Oksusga yetib bormaydi.

## Qishloq xo'jaligi

Khulm daryosining qirg'oqlari boy qishloq xo'jaligi hududlari bo'lib, u o'tgan vodiylar yonbag'irlarida yam-yashil tepaliklarga ega. Afg'onistonning ushbu mintaqasidagi ko'plab fermerlar qishloq xo'jaligi, xususan, mevalar uchun daryoga bog'liq.

## Manbalar
Butunrossiya davlat adliya universiteti

**Butunrossiya davlat adliya universiteti** (2015-yil maygacha — Rossiya Federatsiyasi Adliya vazirligining Rossiya yuridik akademiyasi [Rossiya Adliya vazirligi RPA]) federal davlat byudjeti oliy taʼlim muassasasi. Rossiya Federatsiyasi Adliya vazirligining Moskva shahrida joylashgan oʻquv va ilmiy muassasasi turli shaharlarda 15 ta filialga ega. Yuridik xizmatlar va huquqni muhofaza qilish organlari uchun mutaxassislar tayyorlaydigan yuqori ixtisoslashtirilgan yuridik maktab.

Universitetning asoschisi Rossiya Federatsiyasi hukumati hisoblanadi. Taʼsischining funktsiyalari va vakolatlari Rossiya Federatsiyasi Adliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

## Tarixi
1970-yilda KPSS Markaziy Komiteti va SSSR Vazirlar Sovetining qarori bilan Butunittifoq yuridik fanlar instituti Butunittifoq adliya xodimlari malakasini oshirish institutiga (VIURYU) aylantirildi. SSSR Vazirlar Kengashining 1990-yil 6-martdagi 250-son qarori. VIURYU negizida Huquqiy axborot ilmiy markazi va sobiq Sovet qonunchiligining Butunittifoq ilmiy-tadqiqot instituti (VNIISZ) ilmiy boʻlimlari, SSSR Adliya vazirligining yuridik akademiyasi tashkil etildi .

RSFSR Hukumatining 1991-yil 2-dekabrdagi 28-son qarori bilan VIURJ SSSR Adliya vazirligining yuridik akademiyasiga aylantirildi. Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 1992-yil 8-maydagi 295-sonli qarori bilan Rossiya Federatsiyasi Adliya vazirligining Rossiya yuridik akademiyasi tashkil etildi.

Universitet yuridik fakulteti tashkil etilgan 1998-yildan buyon nafaqat malaka oshirish, balki mutaxassislar tayyorlash bilan ham shug‘ullanib kelinmoqda. 2010-yilda akademiya qoʻshimcha test sinovlarini oʻtkazish huquqiga ega boʻlgan 11 ta universitet qatoriga kirdi.

Rossiya Federatsiyasi Adliya vazirligining 2015-yil 25-fevraldagi 41-sonli buyrugʻi bilan „Rossiya Federatsiyasi Adliya vazirligining Rossiya yuridik akademiyasi Oliy kasbiy taʼlim federal davlat byudjeti taʼlim muassasasi nomini oʻzgartirish toʻgʻrisida“ va uning filiallari" Akademiyasi „Umumrossiya davlat adliya universiteti (Rossiya Adliya vazirligi RPA)“ Federal davlat byudjeti oliy taʼlim muassasasi deb oʻzgartirildi .

### Kafedralari

* Maʼmuriy va moliyaviy huquq 
* Harbiy tayyorgarlik markazi 
* Fuqarolik va tadbirkorlik huquqi 
* Xorijiy tillar 
* Axborot huquqi, informatika va matematika 
* Konstitutsiyaviy va xalqaro huquq 
* Xalqaro huquq, advokatlik va notariuslar
* Sud ijrochilari xizmati va ijro protsessining tashkilotlari
* Tadbirkorlik huquqi, fuqarolik va arbitraj jarayoni
* Rus tili, ritorika va kasbiy madaniyat
* Nazariyalar, davlat va huquq tarixi va falsafa 
*
* Jinoyat huquqi va kriminologiya 
* Jinoyat-protsessual huquqi va kriminalistika 
* Jismoniy madaniyat va maxsus tayyorgarlik 

## Havolalar

* VGUYU veb-sayti (Rossiya Adliya vazirligining RPA) 
* VGUYu guruhi (Adliya vazirligi RPA) Vkontakte
* YouTubeʼda VGUYu kanali (Adliya vazirligi RPA).
Zendeh Jan tumani

**Zinda Jan tumani** Afgʻonistonning Hirot viloyatining markaziy qismida joylashgan . Shimoldan Gulran va Qushk tumanlari, sharqdan Injil va Gʻuzora tumanlari, janubdan Adraskan tumani, gʻarbdan Gʻoryon va Koʻhson tumanlari bilan chegaradosh. Aholisi 55500 kishi (2012 yil).  Tuman markazi — Hari daryosi vodiysida joylashgan Zende Jan shahri.

## Qishloq xo'jaligi
Quyidagi jadvalda tumandagi sugʻoriladigan va lalmikor yerlarning umumiy miqdori koʻrsatilgan. 

## Tuman xaritasi

* Hisob-kitoblar xaritasi  IMMAP, 2011 yil sentyabr

## Havolalar
Mardyan tumani

**Mardyon tumani** Afgʻonistonning Jauzjon viloyatining markaziy sharqiy qismida joylashgan . Gʻarbdan Mingʻojjik tumani, shimoldan Qarqin tumani, sharqdan Balx viloyati va Fayzobod tumani, janubdan Oqcha tumani bilan chegaradosh. 34200 nafar aholi (2006). Tuman markazi — Mardyon qishlogʻi, tumanning markaziy qismida joylashgan.

## Tuman xaritasi

* AIMS tuman xaritasi
Xoriokarsinoma

**Xoriokarsinoma** —trofoblastik saraton. Odatda platsenta. Trofoblastik kasallikdagi spektrning malign oxiriga tegishli. Xoriokarsinoma ham jinsiy hujayrali oʻsma sifatida tasniflanadi va moyak yoki tuxumdonda paydo boʻlishi mumkin. Xoriokarsinoma trofoblastik kasallikning turlaridan biridir. Ushbu kasalliklar guruhi embrionning tashqi qobigʻining trofoblastining oʻsishi va rivojlanishi jarayonlaridagi patologik oʻzgarishlarga asoslangan. Trofoblastik oʻsmalar kam uchraydigan malign neoplazmalardir. Ular har doim homiladorlik bilan bogʻliq (normal, patologik yoki uzilgan). Ular homiladorlik davrida ham, tugʻruqdan keyingi davrda ham (bir necha kundan bir necha yilgacha) boshlanishi mumkin. Xoriokarsinoma ektopik homiladorlik paytida yoki abortdan keyin ham rivojlanishi mumkin.

## Mahalliylashtirish
Koʻpincha xoriokarsinoma bachadon tanasida, tez-tez bachadon naychasida tuxumdonda, qorin boʻshligʻida lokalizatsiya qilinadi .

## Metastaz
Xoriokarsinoma gematogen yoʻl bilan tezda metastazlanadi. Bunda oʻpka koʻpincha taʼsirlanadi:

Oʻpka- 70-80%

Qin — 30-34%

Miya- 10-13%

Oshqozon-ichak trakti- 4-5%

Buyraklar- 4-5%

Jigar- 10-11%

Boshqa Parametrlar- 6% .

## Diagnostika
Xoriokarsinoma uchun asosiy diagnostika usullari -ultratovush diagnostikasi va tos aʼzolarining kompyuter tomografiyasi. Bunda eʼtiborga loyiqlik hCG va prolaktin darajasining ortishi homiladorlikning davomiyligi bilan birga yuqori informatsion diagnostika usuli histerosalpingografiya hisoblanadi. Oʻsma bachadon boʻshligʻida miyometriumga yuzaki oʻsish bilan lokalizatsiya qilingan boʻlsa morfologik tasdiqlash muhim.

## Davolash
Davolashning asosiy usuli saratonga qarshi dori terapiyasi hisoblanadi. Adekvat kemoterapiya koʻpchilik bemorlarning toʻliq tiklanishiga erishishga imkon beradi.

Kimyoterapiyaning samaradorligi hCG ni kamaytirish darajasi bilan baholanadi. HCG darajasi normallashgungacha kimyoterapiya tavsiya etiladi, soʻngra uchta profilaktika kursi oʻtkaziladi.

Agar kimyoterapiya samarasiz boʻlsa yoki oʻsimta yoki metastazdan qon ketsa, bachadon teshilishi uchun jarrohlik davolash yoʻli amalga oshiriladi. Oʻsimta hajmiga qarab, organni saqlaydigan histerotomiya sogʻlom toʻqimalarni kesish yoki zararlangan organni rezektsiya qilinadi.

## Manbalar

## Havolalar
* ХОРИОКАРЦИНОМА
Nadir Shah Kot tumani

**Nodir**    , ) Afgʻonistonning Xost viloyatining gʻarbiy qismida joylashgan. Gʻarbda Paktiya viloyati va Shamol tumani, shimolda Qalandar tumani, shimoli-sharqda Musa Xel tumani, sharqda Xost (Matun) tumani, janubi-sharqda Mandozayi, janubda Tani va Spera tumanlari bilan chegaradosh.

Afgʻoniston Milliy Statistika va Axborot Boshqarmasi (NSIA) maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda tumanning taxminiy aholisi 36 005 kishini tashkil qilgan. Tuman markazi — *Nodir Shoh Kot* — Xostga olib boradigan asosiy yoʻlda 1386 m balandlikda joylashgan qishloq. Nodir Shoh Kot tumanining Xost viloyatining amaldagi gubernatori tomonidan tayinlanadigan oʻz gubernatori bor va Afgʻoniston Milliy Xavfsizlik Kuchlari (ANSF) barcha huquqni muhofaza qilish faoliyati uchun javobgardir.

## Tarix
2020-yilning 7-may kuni Nodir Shoh Kot tumanida yoʻl chetidagi portlash oqibatida general halok boʻldi. Xost viloyati politsiyasi boshligʻi Sayid Ahmad Babazoy, uning kotibi va bir tansoqchisi, yana bir kishini yaralagan. Hujum uchun javobgarlikni Tolibon oʻz zimmasiga oldi.

## Yana qarang

* Afg'oniston tumanlari

## Havolalar

## Havolalar

* AIMS tuman xaritasi (*NB Nodir Shoh Kot qishlog'i Kapray qishlog'iga juda yaqin*)
Balix daryosi

**Balix daryosi** () — Sharqiy Oʻrta yer dengizi ignabargli-sklerofilli-keng bargli oʻrmonlar ekoregionidagi Tall Abyaz (تل أبيض) yaqinidagi Ayn al-Arus (عين العروس) bahorida boshlanuvchi koʻp yillik daryo. U janubga qarab oqadi va zamonaviy Raqqa shahrida Furot daryosiga qo'shiladi. Balix Suriyadagi Furot daryosining Xobur daryosidan keyin ikkinchi yirik irmog'idir. Bu muhim suv manbai bo'lib, yaqinda katta uchastkalari kanalizatsiya qilingan.

## Geografiya
Balix daryosining asosiy manbai Suriya-Turkiya chegarasidan janubda joylashgan Ayn al-Arusning karst buloqidir. Bundan tashqari, Balix shimoldagi Harron tekisligidan, shuningdek, daryo vodiysining g'arbiy va sharqiy qismidagi tekisliklarni quritadigan bir qator davriy oqimlar va vodiylardan suv oladi. Bu oqimlar Jullob (نهر الجلاب), Vodi Qaramavgʻ (وادي قرموغ) va Vodi al-Xazir (وادي الخضر)dir.

Ayn al-Arusdan bir necha kilometr janubda Balixga Jullob kanali qoʻshiladi. Bu kichik daryo Shanliurfa shimolidagi buloqlardan ko'tariladi, lekin Balixga yetib bormasdan oldin Harronda qurib qoladi. Eski Harron shahridagi qurigan ko'plab quduqlar, suv sathi o'tmishda ancha yuqori bo'lgan bo'lishi mumkinligini ko'rsatmoqda.

Vodi al-Xazir Balix vodiysining sharqidagi tekislikni quritadi va Vodi al-Burj va Vodi al-Hamar bilan oziqlanadi, ular o'z navbatida Vodi Xuvayra bilan oziqlanadi.

## Tarixi
Balix daryosi boy madaniy mintaqaning markazini tashkil qiladi. Ikkala qirg'oqda ko'p sonli turar-joy tepaliklari mavjud bo'lib, ular hech bo'lmaganda so'nggi neolit davriga, miloddan avvalgi 6-ming yillikka oid. Bronza davrida (miloddan avvalgi 3-ming yillik) qadimiy Tuttul (Balix deltasidagi hozirgi Raqqaga yaqin) va shimoldagi Tall Xuvayra muhim shaharlar boʻlgan. Ming yillar davomida mintaqada ko'chmanchi qabilalar va o'troq aholi o'rtasidagi doimiy aloqalar kuzatilgan.

### Balix daryosi havzasida qazilgan arxeologik joylar

* Tall Asvad (تل أسود)
* Tall al-Bia (تل البيعة)
* Tall Barobira (تل برابرة)
* Tall al-Xuvayra (تل الخويرة)
* Tall Hammom at-Turkumon (تل حمام التركمان)
* Tall Jadla (تل جدلة)
* Tall Sabi Abyaz (تل صبي أبيض)
* Tall as-Sahl (تل السحل)
* Tall as-Saman (تل السمن)
* Tall Zaydon.

## Manbalar
Kambodja pasporti

**Kambodja pasporti** Kambodja fuqarolariga xalqaro sayohat uchun beriladi.

2014-yilning 17-iyulidan boshlab Kambodja hukumati yangi biometrik pasportni joriy qildi, uning amal qilish muddati 10 yil.

## Manbalar
Chad pasporti

**Chad pasporti** Chad fuqarolariga xalqaro sayohat uchun beriladi. Chad pasporti uch tilda yozilgan; Fransuz, ingliz va arab .

2017-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra, Chad fuqarolari 51 mamlakat va hududlarga kelganlarida vizasiz yoki vizasiz bo‘lishlari mumkin bo‘lib, Henley vizasiga ko‘ra Chad pasporti sayohat erkinligi bo‘yicha (Butan, Xitoy, Mali va Ruanda pasportlari bilan bog‘langan) cheklovlar indeksiga koʻra 85-o‘rinni egalladi.

2017-yil 24-sentabrda Chad pasportiga ega boʻlgan Chad fuqarolariga Amerika Qoʻshma Shtatlariga kirish taqiqlandi. Sababi Chad hukumati pasport qog‘ozi tugab qolgani va Amerika rasmiylariga pasport namunalarini taqdim eta olmagani bo‘lgan.
## Manbalar
Miramor tumani

**Miramor** ( fors . myrạmwr ) — Afgʻonistonning Daykundi viloyatidagi tuman.  2005 yilda Shahriston tumanidan tashkil topgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Tumanni rivojlantirish rejasining qisqacha mazmuni, 2007 yil
Qadis tumani

**Qadis tumani** Afgʻonistonning Bodgʻis viloyatining janubiy qismida, sharqda Javand, gʻarbda Qalʼa i Nav, shimolda Muqur va Balo Murgʻob tumanlari oʻrtasida joylashgan. Janubda Hirot viloyati joylashgan . Poytaxti Qodis shahri. 

Aymoq xalqining Firozxoi qabilasi bir paytlar bu hududni egallagan. 

Qadis, shuningdek, 2022-yilda Afgʻonistonda 28 kishining hayotiga zomin boʻlgan zilzila epitsentri ham boʻlgan. 

## Havolalar
Qandahor tumani

**Qandahor tumani** yoki **Dand tumani** Afgʻonistonning Qandahor viloyatining markaziy qismida, Qandahor shahrini oʻrab turgan joyda joylashgan. Gʻarbda Panjvay tumani, shimolda Argʻandab tumani, shimoli-sharqda Shoh Vali Kot tumani va sharq va janubda Daman tumani bilan chegaradosh hisoblanadi. Aholisi 468200 nafar (2006).  Tuman markazi — Qandahor shahri hisoblanadi.

## Tarixi
2009-yil mart oyida Dand tumani markazi ikki Tolibon isyonchisi tomonidan hujum natijasida vayron qilingan edi. 2009-yil dekabr oyida u yer Qandahor viloyatini qayta qurish guruhining Tashqi ishlar departamenti va Kanada fuqarolik politsiyasi tomonidan qayta qurildi.  Qurilish loyihasi kanadaliklar tomonidan amalga oshirilgan ikkita yirik tashabbusdan biri edi (ikkinchisi Tahkta Pulda, Qandahor shahrining janubi-sharqida).

Tolibonning sobiq poytaxti Qandahor shahridan bir oz tashqarida joylashgan Dand tumani o'zlarining sobiq qal'asini qaytarib olish niyatida boʻlgan Tolibon hujumchilari uchun strategik ahamiyatga ega edi.

## Ta'limi
Dand tumanida 30 ta maktab mavjud. Xavfsizlik nuqtai nazaridan maktablarning yarmidan ko'pi yopildi, ammo 2011-yil mart oyidan boshlab hammasi qayta ochildi. Maktablarda 12 mingga yaqin talaba tahsil oladi. 

## Boshqaruvi
Dand tumani boshlig‘i Ahmadulloh Nazuk. Tumandagi milliy politsiya soni 350 tani tashkil etadi.

## Eslatmalar

* Ba'zi veb-saytlarda bu tuman Dand tumani sifatida ko'rsatilgan. Dand tumani hozir shaharning bir qismi.

## Manbalar
O'roz Haydar

**Oʻroz Haydar** — 1957-yil 8-aprelda Qashqadaryo viloyatining Chiroqchi tumanidagi Navroʻz qishlogʻida tugʻilgan. ToshDUning Geografiya fakultetini tugatgan (1980) . „Quyosh oʻtovi“ (1984), „Kuylovchi toshlar“ (1990), „Musiqor“, „Kizaloq va qizgʻaldoq“ (1993), „Hazilkash qish“ (1997), „Aksioma“ (2003), „Oq soya“ (2004), „Yaylovdagi oq oʻtov“ (2005), „Ruhafzo“ (2006) kabi sheʼriy toʻplamlari nashr etilgan. Nasriy asarlari — „Xatarli xilvatgoh“ (1996), „Yovuzlik sirtmogʻi“ (1998), „En“ (2004), „Talvasa“ (2004). „Kechikmagan tazarru“ (2003) nomli dramasi ham bor.

## Manbalar
Xadir tumani

**Xadir** yoki **Xedir** ( fors . khadir ) — Afgʻonistonning Daykundi viloyatidagi tuman .  U 2005 yilda Daykundi tumanidan tashkil topgan. Uning poytaxti Xadir 2466 m balandlikda joylashgan.

## Havolalar
Stefan Effenberg

**Stefan Effenberg** (1968 yil 2 avgustda tugʻilgan) — nemis sobiq futbolchisi, KFC Uerdingen 05 sport direktori sifatida ishlagan. Markaziy yarim himoyachi, u yetakchilik qobiliyati, masofani bosib oʻtish, zarba berish qobiliyati va jismoniy kuchi bilan tanilgan, ammo ayni paytda temperamentli va bahsli xarakterga ega.

Bundesligada — u "Bavariya" ni eng koʻp himoya qilgan, olti mavsum — Effenberg 109 ta sariq kartochka olgan, bu nafaqaga chiqqan paytdagi rekorddir. „Bavariya“ bilan u uchta Bundesligada gʻolib chiqdi va 2001-yilda UEFA Chempionlar Ligasi chempioni boʻldi.

## Jamoalardagi faoliyati
1968-yil 2-avgustda Gamburgning Niendorf shahrida tugʻilib oʻsgan Stefan Effenberg oʻzining professional faoliyatini Myonxengladbaxning „Borussiya“ jamoasida boshlagan va u yerda 20 yoshida birinchi tanlovga aylangan. Bu Bundesliga giganti "Bavariya" ning qiziqishini uygʻotdi, u transferidan soʻng dastlabki ikki mavsumda 19 ta gol urdi, garchi klub Effenberg bilan hech qanday kumush medalni qoʻlga kirita olmadi.

## Murabbiylik faoliyati
Effenberg 2015-yil 13-oktabrda SC Paderborn bosh murabbiyi etib tayinlangan edi U 2016-yil 3-martda ishdan boʻshatildi

2019-yil 10-oktabr kuni KFC Uerdingen 05 Effenbergni yangi sport direktori sifatida taqdim etdi. Jamoa mavsum oʻrtalarida oʻquv-mashgʻulot yigʻini uchun futbol maydonchasi boʻlmagan Italiya mehmonxonasida qisqa vaqt qolishini oʻz ichiga olgan bir necha muammoli oylardan soʻng u 2020-yilning may oyida bu lavozimidan muddatidan oldin ketdi

## Xalqaro murabbilik faoliyati
Effenberg Germaniya terma jamoasi safida 35 ta o‘yin o‘tkazib, 5 ta gol urgan. Uning debyuti 1991-yilning 5-iyunida, Evro-1992 saralashida Uelsga qarshi oʻyinda, safarda boʻlgan. U soʻnggi bosqichlarda, hatto ikkinchi guruh bosqichida, Shotlandiya ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda ham gol urgan .

## Yutuqlar
**Bavariya**

* Bundesliga : 1998-99, 1999-2000, 2000-01
* DFB-Pokal : 1999-2000
* UEFA Chempionlar Ligasi : 2000-01
* DFL-Superkubogi : 1990 yil
* DFB-Ligapokal : 1998, 1999, 2000

**Fiorentina**

* B seriya : 1993-94

**Borussiya Myonxengladbax**

* DFB-Pokal: 1994-95

**Germaniya**

* UEFA Yevropa chempionatining ikkinchi sovrindori: 1992 yil
* AQSh kubogi : 1993 yil

Shaxsiy yutuqlar

* *kicker* Bundesliganing mavsum jamoasi: 1990-91, 1991-92, 1994-95, 1995-96, 1996-97, 1997-98, 1999-2000
* UEFA Yevropa chempionatining eng yaxshi jamoasi : 1992 yil
* FIFA XI : 1997
* Yilning ESM jamoasi : 1998-99
* UEFA yilning eng yaxshi klub futbolchisi : 2001 yil
* „Bavariya“ barcha vaqtlardagi XI

## Manbalar

## Havolalar

*
Gulistan tumani

**Guliston**, shuningdek, **Guliston** (pashtu / forscha: gulstạn) — Afgʻonistonning Farah viloyatidagi tuman. Taxminan 55% pushtunlar va 45% tojiklar boʻlgan uning aholisi 2004-yil oktyabr oyida 53.780 kishiga baholangan edi. Tumanda jami 109 ta qishloq bor. Guliston deb ham ataladigan asosiy qishloq tumanning togʻli qismida 1434 m balandlikda joylashgan. Tumandan oʻtadigan asosiy yoʻl — 522-yoʻnalish.

## Afgʻonistondagi urush
2005-yil sentyabrida Tolibon jangarilari shiddatli janglardan so‘ng qisqa muddatga afg‘on xavfsizlik kuchlari tomonidan tuman nazoratini qo‘lga kiritdi.

2019-yilning may oyida Tolibon kuchlari tumandagi nazorat-o‘tkazish punktiga hujum qilib, 20 nafar afg‘on jangchisini o‘ldirgan va 2 nafarini o‘g‘irlagan edi.

## Manbalar

## Havolalar
* Guliston xaritasi (PDF)
Senegal viza siyosati

**[[Senegal|Senegalga]]** tashrif buyuruvchilar, agar ular vizasiz davlatlardan biridan kelmasa, viza talab qilinadi. Tashrif buyuruvchilar kelgan kundan boshlab kamida 6 oy amal qiladigan pasportlarga ega boʻlishlari kerak.

## Viza siyosati xaritasi

## Vizadan ozod qilish
Quyidagi 60 davlat fuqarolari Senegalga 90 kungacha vizasiz tashrif buyurishlari mumkin:

1 — Bu boshqa har qanday pasport yoki sayohat hujjatlariga, shu jumladan Gonkong yoki Makao tomonidan berilgan materik sayohatiga ruxsatnomalarga taalluqli emas, agar materik Xitoy yoki Britaniya fuqarolari (chet elda) pasportiga ega boʻlmasa.

Xitoy Xalq bilan aloqalar pasporti egalari Senegalga 30 kun davomida vizasiz tashrif buyurishlari mumkin.Navbatchi safarda Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan berilgan Laissez-Passer egalari va Gʻarbiy Afrika Davlatlari Iqtisodiy Hamjamiyati tomonidan berilgan Laissez-Passer egalaridan viza talab qilinmaydi.

Turkiya fuqarolariga berilgan diplomatik pasport egalari hamda Jazoir, Xitoy, Gabon, Liviya, Rossiya, Tanzaniya va Uganda fuqarolariga berilgan diplomatik va rasmiy/xizmat pasportlari egalari vizaga muhtoj emas.

2019-yil oktabr oyida Senegal Ichki ishlar vaziri Senegal 2019-yil oxirigacha ECOWAS fuqarolaridan tashqari barcha tashrif buyuruvchilar uchun viza talablarini qayta joriy etishini eʼlon qildi

## Kirish vizasi
Barcha davlatlarning fuqarolari kelganda bir oygacha boʻlgan muddatga viza olishi mumkin. Ular kelgan kundan boshlab kamida 6 oy amal qiladigan pasportga, qaytish/kelish chiptasi va turar joyni tasdiqlovchi hujjatga ega boʻlishi kerak. , Britaniya fuqarolari (chet elda), , va  bundan mustasno.

Gonkong va Makaodan tashqari, Senegal maʼmuriyati tomonidan xalqaro tadbirlar ishtirokchilariga rasmiy taklifnoma yoki turar joyni tasdiqlovchi hujjatga ega boʻlgan yoʻlovchilar yetib kelganlarida 30 kunlik muddatga vizani olishlari mumkin.

Senegal endi AQSh fuqarolaridan 90 kundan kamroq muddatga qolish uchun viza talab qilmaydi.

## Manbalar
Qora mevali aroniya

**Aroniya aroniya** yoki **chokeberry** ( Aroniya melanocárpa ) - mevali daraxt yoki buta, guldoshlar oilasiga mansub aronia turi . Aronia aronia oziq-ovqat, bezak va dorivor buta sifatida o'stiriladi.

## Ismning etimologiyasi
Umumiy ism  - *yordam*, *foyda*; o'ziga xos epitet ikki so'zdan tuzilgan:  (b.  ) - *qora* va  - *meva*  . Ruscha *aroniya* nomi mevaning rangi va aroniya va oddiy aroniya ko'chatlarining o'ziga xosligidan kelib chiqadi, ikkinchisi yaqin qarindoshlar emas (bir xil Pushti oilaning bir qismi bo'lgan turli avlodlar).

## Botanika tavsifi
 aroniya - balandligi 2,5-3 metrgacha bo'lgan yuqori tarvaqaylab ketgan buta, tabiiy oralig'ida ( Shimoliy Amerikaning sharqiy qismida) odatda 0,5–2 m, balandligi kamdan-kam hollarda 4 metrga etadi. Yoshligida toj siqilgan, ixcham; etuklikda - u yoyilib, diametri 1,5-2 metrga etadi. Yillik kurtaklar qizil-jigarrang, keyin quyuq kulrang .

Qora mevali aroniyaning vatani Shimoliy Amerikaning sharqiy qismidir. VA. DA. Michurin birinchi navbatda bu o'simlikka e'tibor qaratdi va uni shimoliy meva etishtirish uchun tavsiya qildi. Chokeberry navlaridan biri ( Aroniya Michurina ) uning nomi bilan atalgan. Keyinchalik aroniya Gorno-Altayskdagi Oltoy meva-berry stansiyasiga ko'chirildi. Bu yerda olimlar bog‘dorchilikning ushbu yangi madaniyatini targ‘ib qilish, uni mamlakatimiz sanoat ishlab chiqarishiga keng joriy etish borasida ham katta ishlarni amalga oshirdi.

## Havolalar

*
Kohsan tumani

**Koʻhson** — Afgʻoniston shimoli-gʻarbidagi Hirot viloyatidagi tuman . Gʻarbda Eron xalqi, shimolda Gulran tumani, janub va sharqda Gʻuryan tumani bilan chegaradosh. Koson tumani aholisi 52 900 kishini tashkil etadi (2012-yil holatiga koʻra),  unga quyidagi etnik guruhlar kiradi: 59,4% pushtun, 35,3% tojik, 5,1% baluch va 0,2% turkmanlar . 

Koʻhson tumanining maʼmuriy markazi — Koʻhson kichik shaharchasi. Tuman Hirot shahridan 116 km gʻarbda (mashinada 3 soatlik yoʻl) joylashgan boʻlib, asosan choʻl boʻlib, sugʻoriladigan yerlardan iborat. Afg'oniston va Eron o'rtasidagi rasmiy chegara o'tish joylaridan biri boʻlgan Islom Qal'a ushbu tumanda joylashgan. Hari daryosi Koʻhson tumanidan oqib oʻtadi va tuman markazidan ham uncha uzoq emas. Qurg‘oqchilik asosiy daromad manbai bo‘lgan qishloq xo‘jaligi uchun jiddiy muammodir. Ilgari ekin maydonlarining deyarli 60 foizi foydalanilmayapti. Sog'liqni saqlash va ta'lim 2002-yildan beri yaxshilandi. 

## Galereyasi

ANP_district_headquarters_at_Kohsan.jpg|Afg‘oniston milliy politsiyasining (ANP) Kohson tumanidagi shtab-kvartirasi.
ANP officer at Kohsan in Herat Province.jpg|Kohsondagi ANPning pushtun a'zosi.


## Manbalar

## Havolalar

* Hisob-kitoblar xaritasi IMMAP, 2011 yil sentyabr
* Hirot viloyati  - Qishloqlarni tiklash va rivojlantirish vazirligi

## Yana qarang

* Afg'oniston tumanlari
Vanuatu viza siyosati

**[[Vanuatu]]ga** tashrif buyuruvchilar, agar ular vizasiz davlatlardan birining pasportida sayohat qilmasalar, viza olishlari kerak. Barcha tashrif buyuruvchilar kelgan kundan boshlab kamida 6 oy davomida amal qiladigan pasportga ega boʻlishi kerak. Vanuatu 2015-yil 28-mayda Yevropa Ittifoqi bilan vizani bekor qilish toʻgʻrisidagi oʻzaro kelishuvni imzolagan va u 2015-yil 15-dekabrda ratifikatsiya qilingan. Ushbu shartnoma Shengen bitimiga aʼzo boʻlgan davlatlarning barcha fuqarolariga har qanday 180 kunlik muddatda maksimal 90 kun davomida vizasiz qolish imkonini beradi.

## Viza siyosati xaritasi

## Vizadan ozod qilish
Quyidagi 28 ta yurisdiksiyaning pasport egalari Vanuatuga 180 kunlik muddat ichida 90 kungacha tashrif buyurish uchun viza talab qilmaydi:

### 30 kun
Quyidagi 92 ta yurisdiksiya pasportlari egalari Vanuatuga 30 kungacha tashrif buyurish uchun viza talab qilmaydi:

## Statistika
Vanuatuga kelganlarning aksariyati quyidagi mamlakatlardan edi:

## Manbalar
G'ofur Shermuhammad

**Gʻafur Shermuhammad**— 1973-yil Qashqadaryo viloyatining Chiroqchi tumanida tugʻilgan. Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetining jurnalistika fakultetida tahsil olgan.

## Asarlari
Yozuvchining „Saman toy“ (2012 yil), „Langartogʻ yoʻlida“ (2016) nomli qissa va hikoyalar kitoblari chop etilgan. „Quduq tubidagi faryod“ (1999), „Pariqishloq afsonasi“ (2005) nomli pesalari Muqimiy nomidagi musiqali drama teatrida, „Koʻzlarida xoli bor“ (2005) asari Hamid Olimjon nomidagi Samarqand viloyat musiqali komediya teatrida sahnalashtirilgan. „Chavandoz“ (2008), „Arosat“ (2009), „Qoʻshnilar“ (M.Nizanov bilan hammualliflikda, 2010), „Taʼziyadagi toʻy“ (2010), „Aldangan ayol“ (2011), „Baxt uyi“ (A.Bekturdiyev bilan hammualliflikda, 2012), „Quduq“ (2014), „Barakasini bersin“ (2015) kabi badiiy filmlar, shuningdek, oʻnlab multfilm va hujjatli film uning ssenariylari asosida suratga olindi.
Gʻafur Shermuhammad tarjimon sifatida Qoraqalpogʻiston xalq yozuvchisi Murodboy Nizanovning „Aqchagul“ qissasini, „Oxirat uyqusi“, „Dushman“, „Oshiq boʻlmagan kim bor“ romanlarini oʻzbek tiliga oʻgirgan.
Yozuvchining „Saman toy“ qissa va hikoyalar kitobi „Eng ulugʻ, eng aziz“ respublika koʻrik-tanlovining adabiyot yoʻnalishida uchinchi oʻringa sazovor boʻlgan. Oʻzbek xalqining oʻziga xos milliy qadriyatlari va xarakteri talqiniga bagʻishlangan „Chavandoz“ badiiy filmi esa 2009-yili Italiyaning Milan shahrida boʻlib oʻtgan sport filmlari xalqaro kinofestivalining „Oriyat va gʻurur“ nominatsiyasida bosh mukofot bilan, „Listopad“ (Rossiya), „Kinoaziada“ (Qozogʻiston) kinofestivallarining kumush sovrini, „Kino va TVda sport“ (Oʻzbekiston) xalqaro kinofestivalining bosh sovrini bilan taqdirlangan. Shuningdek, mazkur film Oʻzbekiston mustaqilligining 20 yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan, istiqlol yillarida yaratilgan eng sara filmlarning „Istiqlol va milliy kino“ tanlovida sovrindor boʻlgan.

## Manbalar
Bamyan tumani

**Bomyon** (    ) — Afgʻonistonning Bomyon viloyatidagi tumani . 2003-yilda aholi soni 70 028 kishini tashkil qilgan edi, ulardan koʻpchilikni hazoralar, tojiklar esa ozchilikni tashkil qiladi.  Yangi Zelandiya tinchlikparvarlari tumanda, shuningdek, Bamyan provinsiyasining aksariyat qismida faoliyat yuritmoqda.

Bamyan tumanidagi qishloqlarga Ambar Samuch kiradi .

## Yana qarang

* Bamyan viloyati
* Bamyan, Afgʻoniston
* Afg'oniston tumanlari
* Hazorajat

## Havolalar

## Havolalar

* AIMS tuman xaritasi 
* https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/208rev.pdf