Francesco Hayez

**Francesco Hayez** (shuningdek **Ayes**, sobiq **Gayez** , , 1791 — yil 10-fevral, Venetsiya — 1882 — yil 21-dekabr, Milan) — italyan rassomi, XIX asr oʻrtalarida romantizmning yetakchi rassomlaridan biri, tarixiy rasmlari, siyosiy allegoriyalari va portretlari bilan mashhur.

## Yoshligi
Otasining millati fransuz boʻlgan. U onasining opasi yaʼni xolasining uyida tarbiyalangan. Bolaligidan Hayez yaxshi rasm chizgan, shuning uchun amakisi uni binokor rassomga shogird qilib yuborgan. Keyinchalik u rassom Franchesko Maggiottoning shogirdi boʻldi va u bilan uch yil qoldi.

1809-yilda Hayez Venetsiya akademiyasi tomonidan oʻtkazilgan tanlovda gʻolib chiqdi, shundan soʻng u Rimdagi Avliyo Luka akademiyasida bir yil tahsil oldi. U 1814-yilgacha Rimda qoldi, keyin Neapolga koʻchib oʻtdi va u yerda Joachim Muratning koʻrsatmasi bilan oʻzining asosiy asari — „Odissey Alkinus saroyida“ rasmini yaratdi .

Hayez keyinroq Milanga yoʻl oldi. U yerda u uzoq vaqt davomida Brera akademiyasida rassomlikdan dars berdi va 1860-yilda uning direktori boʻldi. U Milanda Monumental qabristonga dafn qilindi.

Hozirda Brera Pinacoteca uning asarlarining eng toʻliq toʻplamiga ega.

## Ilmiy ijod

Francesco Hayez asosan diniy, tarixiy, adabiy va mifologik mavzular bilan ishlagan. Bundan tashqari, u ajoyib portret rassomi edi — Italiyadagi koʻplab mashhur odamlar portret chizish paytida Hayezda navbatda turishni sharaf deb bilishgan. Shuningdek, uning sevimli mavzularidan biri yarim yalangʻoch ayollarning tasviri edi. Klassik rassom sifatida ish boshlagan Hayez asta-sekin romantizm tomon yoʻl oldi.

Hayezning eng mashhur rasmlari orasida 1859-yilda chizilgan „Kiss“ (Oʻpich) asari boʻlib, unda rassom syujetni vatanga muhabbatning ramziy timsolini romantik did bilan birlashtirgan. „Kiss“ tezda mashhurlikka erishdi va XIX asrning eng tez-tez takrorlanadigan italyan rasmlaridan biriga aylandi. Asl nusxasi Brera Pinacotecaʼda; bir necha muallifning nusxalari turli Yevropa toʻplamlarida saqlanadi.

Francesco Hayez bosib oʻtgan butun ijodiy yoʻlni baholash qiyin, chunki u koʻpincha oʻz asarlariga imzo chekmagan va sanasini koʻrsatmagan (koʻpincha uning rasmlarida koʻrsatilgan sana faqat rasm qachon sotilganidan dalolat bergan).

## Galereya

Fayl:Francesco Hayez - Self Portrait in a Group of Friend - Google Art Project.jpg|Doʻstlar bilan avtoportret
Fayl:Hayez barca di Greci fuggitivi.jpg|Yunon qochqinlarining qayigʻi
Fayl:Artgate Fondazione Cariplo - Hayez Francesco, L'ultimo abboccamento di Giacomo Foscari figlio del doge Giuseppe.jpg|Jakopo Foskarining oilasi bilan oxirgi uchrashuvi

Fayl:Asia europa 1819 Hayez.JPG|Dunyoning ayrim qismlari — Afrika va Yevropaning allegoriyalari
Fayl:Artgate Fondazione Cariplo - Hayez Francesco, La morte di Abradate.jpg| Abradathning oʻlimi
Fayl:Francesco Hayez I Vespri siciliani, 1844-1846..jpg|Papa Urban II Klermonda birinchi salib yurishini vaʼz qilmoqda
Fayl:Artgate Fondazione Cariplo - Hayez Francesco, Valenza Gradenigo.jpg|Uels Gradenigo inkvizitsiya oldidan

Fayl:Francesco Hayez I Vespri siciliani, 1844-1846..jpg|Sitsiliya Vespers
Fayl:Francesco Hayez - Self-portrait with Tiger and Lion - Google Art Project.jpg|Rassomning yoʻlbars va sher bilan avtoportreti


## Adabiyotlar

* Ayets // A — Anketirovanie. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2005. — S. 310. — (Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov ; 2004—2017, t. 1). — .
* Gayez, Franchesko // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.

## Manbalar

## Havolalar

* Franchesko Hayez
* Franchesko Ayezning rasmlari
* Xayezning durdona asarining „Kiss Digital“ reproduktsiyasi