Spectre

***Spektr*** – 2015-yilda Eon Productions tomonidan suratga olingan va ishlab chiqarilgan josuslik filmi. James Bond haqidagi filmlar seriyasining yigirma toʻrtinchi filmi. Rejissyor Sam Mendes tomonidan suratga olingan. Hikoyasi John Logan, Neal Purvis va Robert Wade tomonidan yaratilgan. Filmda Daniel Craig Bond rolini ijro etgan, Kristof Vals, Lea Seydu, Ben Uishou, Naomi Xarris, Deyv Bautista, Monika Bellucci va Ralf Fiennes bilan birga rol oʻynagan. Film Sony Pictures Releasing tomonidan tarqatildi. Filmda Bond Ernst Stavro Blofeld boshchiligidagi „Spectre“ nomli xalqaro jinoyat tashkilotiga qarshi kurash olib boradi.

Dastlab „Spectre“ni suratga olmaslgini aytgan boʻlsa-da, Mendes 2014-yilda Nikolas Winding rejissyorlik qilishdan bosh tortganidan keyin qaytishini tasdiqladi. Mendes John Glenndan keyin James Bond filmlarini ketma-ket suratga olgan birinchi rejissyor boʻldi. Spectre va unga bogʻliq voqealarning kiritilishi „Thunderball“ mojarosining yakunini belgiladi, unda Kevin Makklori va Fleming romanga film huquqlari boʻyicha uzoq davom etgan huquqiy tortishuvlarga duch kelishdi. „Spectre“ bu elementlarni 1971-yilgi „Diamonds are Forever“ (tarjimasi – Olmoslar abadiydir) filmidan keyin aks ettirilgan birinchi filmdir. Sony Pictures xakerlar hujumiga uchraganidan soʻng, Sony va Eon moliya, kaskadyorlik, suratga olish joylari boʻyicha ziddiyatlarga duch kelgani maʼlum boʻldi. Spectrening yakuniy byudjeti 245–300 million dollarni tashkil etadi, bu esa uni yaratilgan eng qimmat filmlardan biriga aylantiradi. Asosiy suratga olish ishlari 2014-yil dekabr oyida boshlangan va 2015-yil iyuligacha davom etgan. Suratga olish ishlari Avstriya, Buyuk Britaniya, Italiya, Marokash va Meksikada boʻlgan.

„Spektr“ premyerasi 2015-yil 26-oktabrda Royal Albert Hallda boʻlib oʻtdi va oʻsha kuni Buyuk Britaniyada anʼanaviy va IMAX formatlarida, 6-noyabrda esa Qoʻshma Shtatlarda teatrlashtirilgan. Film tanqidchilardan turli xil baholarni oldi, ular harakatlar ketma-ketligini, aktyorlar ijrosini (ayniqsa, Kreyg va Bautistaning) va musiqiy notalarni maqtashdi, lekin tempni va formulali hikoya qarorlarini tanqid qilishdi. U butun dunyo boʻylab 880 million dollar yigʻib, 2015-yilning oltinchi eng koʻp daromad keltirgan filmi va James Bond filmlar seriyasida „Skyfall“dan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. Filmdagi „Writings on the Wall“ qoʻshigʻi „Eng yaxshi original qoʻshiq“ nominatsiyasida „Oskar“ va „Oltin globus“ mukofotlariga sazovor boʻldi. Seriyaning navbatdagi filmi „Oʻlish vaqti emas“ nomi bilan 2021-yilda chiqdi.

## Syujeti
Mexiko shahrida Oʻliklar kunida MI6 agenti Jeyms Bond odamlar bilan toʻla stadionni portlatmoqchi boʻlgan ikki terrorchini oʻldiradi. Terrorchilar joylashgan bino portlaydi va qulab tushadi. Asosiy terrorchi Marko Sciarra vertolyotda qochishga harakat qiladi, lekin Bond vertolyot bortiga chiqishga muvaffaq boʻladi va Sciarrani vertolyotdan uloqtirib yuboradi va uning ustida uchib ketadi. Bond Sciarraning barmogʻidan qora sakkizoyoq koʻrinishidagi ramzli uzukni olib qoladi, bu maʼlum bir tashkilotga aʼzolikni koʻrsatadi.

Londonda M Bondni rasmiy ruxsatsiz harakat qilgani uchun jazolaydi va uni ishdan chetlatadi. Bond Milliy xavfsizlik markazining yangi rahbari Maks Denbi (C) bilan uchrashadi. C "Toʻqqiz koʻz" dasturining tashabbuskori – CNS, uning mohiyati toʻqqiz mamlakat (AQSh, Yaponiya, Germaniya, Fransiya, Britaniya, Janubiy Afrika, Xitoy, Ispaniya, Avstraliya) razvedka xizmatlari oʻrtasidagi hamkorlikdir. C „00“ dasturini yopishni rejalashtiradi. Eve Moneypenni Bondga Skyfall portlashidan omon qolgan narsalarni olib keladi. Bond unga oʻlimidan sal oldin qilingan avvalgi M (Judi Dench)dan video xabarni koʻrsatadi, unda Bondga Sciarrani oʻldirishni va uning dafn marosimida qatnashishni buyuradi. Oʻtkazilgan narsalarda Bond vasiylik guvohnomasini, asrab oluvchi otasining va fotosuratda boshi kuygan oʻgay ukasining kuygan fotosuratini topadi. M ning buyrugʻi bilan Bondni tomiriga kuzatuvchi mikrochiplarni kiritgan Q ham ikki kun davomida Smart Blood dasturini oʻchirib, yordam berishga rozi boʻladi.

Bond dastlab oʻzi uchun ishlab chiqarilgan, lekin 009ga berilgan  avtomobilini arsenaldan oladi va Sciarraning dafn marosimiga, Rimga boradi. Markoning bevasi Lusiya Sciarra bilan uchrashadi. Bond unga suiqasdning oldini oladi va eri aʼzo boʻlgan tashkilot Sciarrani almashtirish boʻyicha yigʻilish oʻtkazmoqchi ekanligini aytadi. Jeyms yigʻilishga boradi va Sciarradan olingan tashkilot ramzi boʻlgan uzuk koʻrigidan oʻtkaziladi. Yigʻilishda Sciarra Mexikodagi oʻz sheriklari bilan suhbatda aytib oʻtgan maʼlum bir rangpar qirolni oʻldirish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Bond Frants Oberxauzer deb tan olgan tashkilot rahbari ham olomon ichida Jeymsni taniydi, lekin Bond mashinasida qochib ketadi. Oberxauzerning yordamchisi janob Xinks taʼqib qiladi. Taʼqib paytida Moneypenny Bondga telefon orqali rangpar qirol janob Uayt, Bond yillar oldin kurashgan Kvant aʼzosi ekanligini aytadi. Bond Xinksning mashinasiga oʻt qoʻyishga muvaffaq boʻladi va uning oʻzi mashinani Tibrga choʻktirib yuboradi. Shu vaqtda, Tokio konferentsiyasida Janubiy Afrikaning rad etishi sababli C dasturidan voz kechiladi.

Bond Altaussee shahriga boradi. Telefonida topilgan talliy bilan zaharlanishdan oʻlgan keksa janob Uaytni topadi. Uayt Bondni Xoffler klinikasida psixolog boʻlib ishlaydigan qizi Madlen Swannga yuboradi. Uaytning oʻzi oʻz joniga qasd qiladi. Bond Uaytning qizini topadi. Xinks boshchiligidagi Oberxauzerning odamlari tomonidan oʻgʻirlab ketilganida, Bond ularni samolyotda toʻxtatishga harakat qiladi, natijada deyarli barcha oʻgʻirlab ketuvchilar halok boʻladi. Toʻqnashuv natijasida Xinks mashinadan tushib ketadi, biroq omon qoladi. Jeyms va Madlen Alp togʻlariga kelgan Q oldiga boradi. Madlen tashkilot nomini „Spektr“ ekanligini ochib beradi. Q oldingi filmlardagi barcha salbiy qahramonlar (Le Chiffre, Dominic Greene, White, Raul Silva, Sciarra va oldingi filmdagi yollanma askar Patris) ushbu tashkilot aʼzolari boʻlganligini aniqlaydi. Bundan tashqari, vakillari C dasturini qabul qilishdan bosh tortgan Janubiy Afrikada portlash sodir boʻladi va ular dasturga rozi boʻlishadi. C „00“ dasturini yopishga qaror qiladi. Maʼlum boʻlishicha, „Toʻqqiz koʻz“ dasturi toʻliq kuzatuvni, shu jumladan MI6 agentlarini ham koʻzda tutadi. M dasturga mutlaqo qarshi boʻladi.

Q Londonga qaytadi, Jeyms va Madlen esa Bondni ilgari janob Uayt boshqargan Tanjerdagi Amerika mehmonxonasiga boradi. Ular fotosuratlar, Uaytning videotasvirlari, Bondning oʻldirilgan sevgilisi Vesper Lind bilan suhbatlar yozuvlari, shuningdek, choʻldagi Spektr bazasining koordinatalari boʻlgan xarita saqlanadigan maxfiy xonani topadilar. Ular u yerga poezdda boradilar, ammo safar paytida ularga Xinks hujum qiladi. Uzoq davom etgan jang davomida Bond uni poyezddan uloqtirishga muvaffaq boʻladi. Baza yaqinida joylashgan stansiyada Oberxauzerning haydovchisi ularni kutib oladi va ularni joyiga olib boradi. Bazada Bond va Swann Oberxauzerning oʻzi tomonidan kutib olinadi. Uzoq suhbat davomida Bondning barcha muammolari ortida aynan oʻzi turganini va Oberxauzerning soʻzlariga koʻra, Bond jiddiy munosabatda boʻlgan Vesper Lindni eslashini aytadi. C Spektrning aʼzosi boʻlib chiqadi va „Toʻqqiz koʻz“ dasturi barcha maʼlumotni Spektrga yetkazishga qaratilgani aniqlanadi. Oberxauzer Bondning oʻgay ukasi ekani maʼlum boʻladi. Aynan u 20 yil oldin Frans bilan birga qor koʻchkisi ostida vafot etgan deb hisoblangan Xannes Oberxauzerni (uning otasi va Jeymsning asrab oluvchi otasi) oʻldirgan. Ota-onasining vafotidan keyin Bondni qabul qilgan Hannes edi. „Frans Oberhauser“ nomi maʼlumotlar bazasidan gʻoyib boʻlgandi, chunki uning „oʻlimidan“ keyin onasi tomonidan yangi ism oladi – Ernst Stavro Blofeld. Blofeld Bondning xotirasini oʻchirishga va uni oʻldirishga harakat qiladi, lekin Madlen unga Q tomonidan yasalgan portlovchi soatni uloqtiradi. Bond qochib ketayotib, gaz ballonini otib, yonib ketishi va portlashiga sabab boʻladi. Jeyms va Madlen vertolyotda uchib ketishadi.

Londonda Bond M ga Maks Denbi dasturining asl sababini va uning Spektr bilan aloqadorligini ochib beradi. Moneypenny, Tanner va Q bilan birgalikda uni hibsga olish uchun Milliy xavfsizlik markazi binosiga boradilar. Madlen Bond bilan ajralishga qaror qiladi, chunki u „yana“ qoʻrquvda yashay olmaydi. Bond hissiyotsiz bosh irgʻaydi va ketadi. Yoʻlda ularga Spektrdan kelgan odamlar hujum qiladi va Bondni asirga oladi. M va boshqalar qochib Denbigga boradilar. Bond Silva tomonidan portlatilgan sobiq MI6 binosiga olib ketiladi, lekin u oʻziga keladi va qoʻriqchilarni oʻldiradi. Maxfiy razvedka xizmati binosiga kirib, Bond oʻz ismini va portlash paytida binoda halok boʻlganlar roʻyxatini koʻrsatadigan yodgorlik devorida qayerga borish kerakligini koʻrsatadigan oʻqni koʻradi. Pastki qavatlarda devorlariga kim uchun va kimga qarshi kurashganlarning fotosuratlari (Vesper Lind, Le Chiffre, Raul Silva, janob Uayt va marhum M) va Blofeldning zirhli oynalar orqasida joylashgan xonalarini topadi. Maʼlum boʻlishicha, u baza portlashidan omon qolgan, biroq yuzida chandiq qolgan va oʻng koʻzi koʻr boʻlgan. Uning xabar berishicha, Madlen binoda va uch daqiqalik ortga hisoblash bilan bombani yoqadi. Bu orada Q „Nine Eyes“ dasturini buzib, oʻchirib qoʻyadi, M esa C ni hibsga olmoqchi boʻladi, lekin u mushtlashib qoladi va tasodifan katta balandlikdan yiqilib tushadi va halok boʻladi. Bond Madlenni eshik ortidagi eng yuqori qavatdan topadi, ular podvaldagi qayiqlarga yetib boradilar va bino butunlay vayron boʻlishidan oldin oxirgi daqiqada undan chiqib ketishadi. Blofeld vertolyotda qochishga harakat qiladi, lekin Bond uni toʻpponcha bilan otib tashlashga muvaffaq boʻladi va vertolyot Vestminster koʻprigiga qulaydi. Yarador Blofeld yonayotgan vertolyotdan koʻtariladi va Bond unga yetib oladi. Jeyms Ernstni oʻldirmaslikka qaror qiladi va u hibsga olinadi.

Bond isteʼfoga chiqishga qaror qiladi, lekin ketishdan oldin u Skyfall filmidagi portlashdan keyin tiklangan afsonaviy BMT216A raqamiga ega Aston Martin DB5 mashinasini Q dan olib, nomaʼlum tomonga joʻnab ketadi. Madlen mashinada uning yonida oʻtiradi.

## Rollarda

## Manbalar