Sulaymon ustuni

**Sulaymon ustuni**, shuningdek, ikkinchi nomi **arpa-shakar ustuni** deb ham ataladi. Bu spiral ustun boʻlib, burama shaklda tavsiflanadi. Koʻpgina misollarda Korinf yoki Kompozit mavjud boʻlsada, bu maʼlum bir klassik tartib bilan bogʻliq emas. Ammo u har qanday dizayn bilan bezatilgan boʻlishi mumkin, masalan, Rim Dorik solomoni yoki Ion solomon ustunini yasashda ham shu uslubga oʻxshashlik bor.

## Etimologiyasi va kelib chiqishi

Qadimgi Rimdagi Trayan ustunining klassik namunasidan farqli oʻlaroq, u Trayanning jangdagi harbiy qudratini aks ettiruvchi past relyeflardan iborat bitta uzluksiz spiral chiziq bilan bezatilgan burilish ega, burama ustun Vizantiya arxitekturasi va bezaklarida olingan sharqona naqsh ekanligi maʼlum.

4-asrda Buyuk Konstantin Rimga ustunlar toʻplamini olib keldi va ularni baland qurbongoh va presviteriyada qayta ishlatish uchun asl Avliyo Pyotr Bazilikasiga berdi; Rafael ustaxonasidan olingan *"Konstantin* sovgʻasi" rasmida bu ustunlar asl joyida koʻrsatilgan. Anʼanaga koʻra, bu ustunlar „ Sulaymon maqbarasi“ dan kelgan boʻlsada, garchi Sulaymonning ibodatxonasi miloddan avvalgi 10-asrda qurilgan va miloddan avvalgi 70-yilda vayron qilingan hisoblanadi, balki miloddan avvalgi 586-yilda vayron qilingan Birinchi maqbaradan boʻlgan boʻlishi mumkin. Hozirda milodiy 2-asrda qilingan deb hisoblangan bu ustunlar „Sulaymon“ nomi bilan mashhur boʻlgan. Konstantin ularni *de Grecias*, yaʼni Yunonistondan olib kelgani qayd etilgan va ular arxeologik jihatdan yunon marmaridan kesilgan deb hujjatlashtirilgan. Ehtimol, bunday ustunning eng qadimiy namunasi 324-yilda Buyuk Konstantin tomonidan Konstantinopolga koʻchirilgan Yunonistonning Delfi shahridan (miloddan avvalgi 478-yil) Ilon ustunidir. Shu kabi ustunlarning kam sonli Rim namunalari maʼlum.

Ushbu ustunlarning baʼzilari 16-asrda Avliyo Pyotrning eski inshooti buzib tashlanguniga qadar qurbongohda qolgan. Qurbongohdan olib tashlangan boʻlsada, bu ustunlarning sakkiztasi Avliyo Pyotrning strukturasining bir qismi boʻlib qolmoqda. Gumbaz ostidagi toʻrtta ustunning har birida pandantivlar ostida ikkita ustun oʻrnatilgan.

Agar bu ustunlar haqiqatan ham Quddusdagi maqbaralardan biriga tegishli boʻlsa, spiral naqsh Yoshua 24:26 da eslatib oʻtilgan birinchi Ahd sandigʻi boʻlgan eman daraxtini ifodalagan boʻlishi mumkin.

Vizantiya misollaridan Sulaymon ustuni Gʻarbiy Romanesk meʼmorchiligiga oʻtdi. Romanesk meʼmorchiligida baʼzi ustunlar, shuningdek, bir-biriga oʻralgan spiral elementlardan iborat edi.

## Barokko meʼmorchiligida

Sulaymon ustuni barokko meʼmorchiligining bir xususiyati sifatida qayta tiklandi.

Eng mashhur Sulaymon ustunlari — bu Berninining Avliyo Pyotr soboridagi Baldakkinosida yaratgan ulkan bronza kompozit ustunlari hisoblanadi.

Keyingi asrda Sulaymon ustunlari odatda maqbaralar, mebellar va dizaynning boshqa qismlarida ishlatilgan. Cherkov kontekstida bunday spiral bezak Eucharistʼda ishlatiladigan sharobning ramzi sifatida oʻrnatilgan.

16-asrda Entoni Blant ustunlarni Bagnokavalloning Luvrdagi *sunnat* marosimida va baʼzi Rim qurbongohlarida, masalan, Sassiyadagi Santo Spiritoda, Ammo ulardan haqiqiy arxitekturada keng miqyosda foydalanish kamdan-kam uchraydi: Giulio Romano Mantuadagi Palazzo Ducaledagi Cortile della Cavallerizza (1538-39) da devorga oʻrnatilgan dekorativ tarzda yarim ustunlar versiyasidan foydalangan.

Piter Pol Rubens gobelen dizaynida Sulaymon ustunlaridan foydalangan, taxminan 1626-yilda u yerda Rafael ustunlar uchun ion kapitalining variantini taqdim etgan va uning rasmlari arxitekturasida rustik va Sulaymon ustunlari shunday izchillik bilan namoyon boʻladi.

Ustunlari katolik Evropada, shu jumladan janubiy Germaniyada mashhur boʻldi. Sulaymon ustuni Ispaniyaga Bernini oʻzining yangi ustunlarini yaratish bilan bir vaqtda tarqaldi va Ispaniyadan Amerikadagi ispan koloniyalariga tarqaldi, bu yerda *salomonika* koʻpincha cherkovlarda churrigueresk uslubining ajralmas elementi sifatida ishlatilgan. Dizayn Britaniyada, Oksforddagi Avliyo Maryamning janubiy ayvonida kamdan-kam qoʻllangan, bu Robert Durman tomonidan topilgan yagona tashqi misol va ingliz interyer dizaynida hali ham kam uchraydi, Durman tomonidan qayd etilgan misol dafn marosimidir.

1660-yildan soʻng, fransuz, golland va ingliz mebellarining oyoqlarida, 17-asr oxiri va 18-asr boshlarida qavs va uzun kassa soatlarining terishlarini himoya qiluvchi sirlangan eshiklarda bunday burilishli ustunlar tanish xususiyatga aylandi.

## Galereya

Fayl:Fara Poznan kolumny.jpg|Poznandagi (Pomsha) sobiq iyezuitlar cherkovining yon qurbongohida zarhal uzum bilan qoplangan Sulaymon ustunlari
Fayl:Pompée dans le Temple de Jérusalem.jpg|Pompey Quddus ibodatxonasida, Jan Fuket, 1470-1475
Fayl:Donationconstantine.jpg|Rafael ustaxonasining " *Konstantinni ehson qilish* " asari eski bazilikadagi qurbongoh oldidagi asl joyida Avliyo Pyotrning Sulaymon ustunlarini koʻrsatadi.
Fayl:SanGiovanniChiostro2.JPG|Avliyo Ioann Lateran monastiridan Papa taxti
Fayl:Design for a Candlestick MET DP819285.jpg|Ion Sulaymon ustuni shaklidagi shamdonning Uygʻonish davri dizayni, taxminan (1530-1546)yillar
Fayl:Frame for a Dedication Plate MET DP826793.jpg|Fransua Boucher tomonidan chop etilgan boʻlib, unda Ion bosh harflari bilan bir juft Sulaymon ustunlari koʻrinadi.


## Yana qarang

* Barokko uslubi
* Bal zali
* Vizantiya meʼmorchilik sanʼati
## Manbalar

## Havolalar

* Hozirgi kunda Sankt-Peterda ishlatilgan ustunlardan ikkitasi
* Rafaelning oqsoq ''odamni davolashi'', gobelen multfilmi, 1515-16
* Rubensning „ ''Manna yigʻilishi“'', gobelen uchun moyli eskiz, taxminan. 1626, Madrid, Descalzas Reales monastiridagi gobelen uchun