Steven Brust

**Steven Karl Zoltán Brust** (1955-yil 23-noyabrda Saint Paul (Minnesota, AQSH)da tugʻilgan) – asli venger boʻlgan amerikalik fentezi muallifi. Uning qotil *Vlad Taltos* haqidagi romanlari Germaniyada Klett-Cotta Verlag tomonidan nashr etilgan. Yozuv ishlaridan tashqari, Brust *"A Rose For Iconoclastes"* nomli yakkaxon albomini chiqardi va turli xil musiqa asarlarini yozdi.

## Taltos seriyasi
Taltos seriyasi asosan oʻn bir xil Dragaeranlar yashaydigan xayolot dunyosida sodir boʻladi. Sharqiy (inson) sifatida Vlad Taltos kam taʼminlangan ozchilikka tegishli. Uning kelib chiqishi va irqiyiga qaramay, u Dragaeran jamiyatida yuqori mavqega ega. Uning otasi Jhereg uyida olijanob unvonini sotib olish uchun pul ishlatgan – bu katta uylar Brustning fentezi dunyosidagi aholini murakkab kasta tizimiga oʻxshash tarzda tashkil qiladi. Bunday operatsiyalarni amalga oshiradigan yagona Jhereg uyi, shuningdek, banditlar va jinoyatchilarning uyi boʻlgan tashkilotdir. Vladning hayoti va karyerasiga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadigan haqiqat. U oʻz pullarini shartnoma asosida qotil sifatida ishlab topadi. Kitoblarning joylashuvi qahramonning karyerasini belgilaydigan irqiy qarama-qarshiliklar tomonidan hal qiluvchi tarzda shakllantiriladi. Imperiyadagi eng quyi kastalar qatorida boʻlgan mazlum ozchilikning aʼzosi sifatida u irqchilik qurboni boʻladi va shu bilan birga oʻzinikini rivojlantiradi. Haqiqiy sehrni qoʻllashga qodir boʻlmagan sharqlik sifatida u Sharqiy sehrgarlik sanʼatini mashaqqatli oʻrganish orqali ushbu turdagi nogironlikni engishi kerak. U oʻzini dushman muhitidan juda erta himoya qilishi kerak. U kuch boʻyicha ustun boʻlgan dragaeranlarni tezlik bilan va imkoni boricha ajablantiradigan elementning ustunligi bilan kutib oladi. Onasi va otasidan judo boʻlganligi sababli, dunyoda u qaygʻuradigan bir nechta odam bor. Bu uning boshqa odamlar bilan munosabatlariga taʼsir qiladigan keng tarqalgan ishonchni yoʻqotish bilan birga keladi. Faqat haqiqatan ham tanish odamlar – bu uning bobosi va Vlad Taltos telepatik aloqada boʻlgan kichik uchuvchi sudraluvchi.

Fentezi, mafiya va rivojlanish romanlari aralashmasi Taltos seriyasining asosiy noyob savdo nuqtalaridan biridir.

Brust hozirgacha ushbu turkumda oʻn bitta kitob yozgan, oʻn toʻqqizta roman eʼlon qilingan – ularning har biri Buyuk uylardan biri nomi bilan atalgan, biri Vlad nomi bilan atalgan va bittasi seriyaning yakuni sifatida Brust tomonidan „The Last Contract“ deb nomlangan. Taltos seriyasi Germaniyada xronologik tartibda yoki asl nashrlarning nashr etilgan sanasi tartibida nashr etilmaydi. Har bir roman oʻz-oʻzidan tugallangan boʻlsa ham, kitoblarni asl nashr qilish tartibida oʻqish tavsiya etiladi, chunki Steven Brust ushbu turkumdagi boshqa kitoblarga latifalar va ishoralar bilan qayta-qayta murojaat qiladi. *"Athyra"* romani bilan Steven Brustning soʻngi nemis nashri 2005-yil fevral oyida nashr etilgan. Klett-Cottaning soʻzlariga koʻra, hozirda nashriyot dasturi uchun seriyaning boshqa jildlari rejalashtirilmagan.

## Khaavren romanlari
Khaavren romanlari Taltos seriyasi davridan ancha oldin imperiumdagi voqealarni qamrab oladi. Seriya Alexandre Dumasning („Uch mushketyor“) romanlariga ehtirom koʻrsatadi. U uchta kitobdan iborat (*The Phoenix Guards*, *Five Hundred Years After*, *The Viscount of Adrilankha*). Birinchi romanda uchta yosh janob Pel, Aerich va titulli qahramon Khaavren, shuningdek, dzur jangchisi Tazendra imperatorning qoʻriqchisi sifatida oʻz omadlarini sinab koʻrishlari tasvirlangan. Brust boʻsh xushmuomalalik, sharaf tuygʻusi haddan tashqari va murakkab fitnalar bilan oʻralgan dunyoni yaratadi. Bir sarguzasht keyingisini davom ettiradi va qahramonlar fitna toʻrini parchalab tashlab, imperatorlik muammolarining koʻpini hal qilmaguncha, duel yoki dahshatli suiqasd urinishlarisiz bir kun ham oʻtmaydi. *Five Hundred Years oʻtgach,* birinchi qismdagi sarguzashtlardan soʻng bir-birlari bilan aloqani yoʻqotgan qahramonlar yana birlashadilar, faqat imperiyani falokat yoqasida topadilar. Qadimgi dushmanlar ham eski doʻstlar kabi ularning raqiblaridir. Turli partiyalar imperiyaning vayronagarchilik holatidan toʻntarish uchun foydalanishga harakat qilmoqda – juda katta muvaffaqiyat bilan: roman „Adronʼs Desaster“, poytaxt Dragaera shahrining vayron boʻlishi bilan yakunlanadi. Imperiyadagi sehrli kuchlarning manbai boʻlgan „Orb“ yoʻqoladi. Imperatorsiz interregnum davri boshlanadi. *The Viscount of Adrilankha* uch jilddan iborat. Birinchi Khaavren romanlariga qaraganda, bu yerda Taltos romanlarida muhim belgilar boʻlgan odamlarning tarixi yoritilgan. *Phoenix Guard* toʻrtta qahramoni yana muhim oʻyinchilardir, lekin ularning farzandlari avlodi bundan ham koʻproq. Titulli qahramon, Adrilankha viskonti, Khaavrenning oʻgʻli Piro. Bu safargi katta vazifa oxirgi Feniks merosxoʻrini oʻliklar shohligiga xavfsiz olib kelishdir. U yerda u xudolarni sharni boʻshatishga koʻndirishi va doʻstlari yordamida imperiyani tiklashi kerak edi. Sof sarguzasht hikoyasidan tashqari, Brust Interregnum tufayli dunyoda sodir boʻlgan oʻzgarishlarni yoritish imkoniyatidan foydalanadi. Turli uylar oʻrtasidagi sevgi munosabatlari, Dragaeranlar va Sharqiylar oʻrtasidagi munosabatlar muhokama qilinadi va voqealar jarayonida xudolarning roli oʻquvchiga batafsilroq tushuntiriladi.

## Munosabat
Sotsialist sifatida Steven Brust tuzilmani tanqid qiladi, shuningdek, demokratlarni „bosqinchilik urushlari, politsiyani harbiylashtirish, ichki josuslik, maʼlumot tarqatuvchilarni taʼqib qilish, qiynoqlar va urush jinoyatlarida“ ayblaydi. Uning tanlovi Socialist Equality Party nomzodlari va u Respublikachilar partiyasidan prezidentlikka nomzod Trampni „fashist“ deb atadi.

## Ishlar

### Dragaera (Dragaer Empire)

* *Brokedown Palace*, Ace Books 1986, ISBN 0-441-07181-3

#### Vlad Taltos

* *Jhereg*, Ace Fantasy Books 1983, ISBN 0-441-38551-6
** *Jhereg*, Klett-Cotta 2002, tarjimon Olaf Schenk, ISBN 3-608-93264-X
* *Yendi*, Ace Fantasy Books 1984, ISBN 0-441-94456-6
** *Yendi*, Klett-Cotta 2003, tarjimon Olaf Schenk, ISBN 3-608-93470-7
* *Teckla*, Ace Fantasy Books 1987, ISBN 0-441-79977-9
** *Teckla*, Klett-Cotta 2003, tarjimon Olaf Schenk, ISBN 3-608-93515-0
* *Taltos*, Ace Books 1988, ISBN 0-441-18200-3
** *Taltos*, Klett-Cotta 2002, tarjimon Olaf Schenk, ISBN 3-608-93577-0
* *Phoenix*, Ace Books 1990, ISBN 0-441-66225-0
** *Phönix*, Klett-Cotta 2004, tarjimon Olaf Schenk, ISBN 3-608-93648-3
* *Atira*, Ace Books 1993, ISBN 0-441-03342-3
** *Atira*, Klett-Kotta 2005, tarjimon Olaf Schenk, ISBN 3-608-93649-1
* *Orca*, Ace Books 1996, ISBN 0-441-00196-3
* *Dragon*, Tor 1998, ISBN 0-312-86692-5
* *Isola*, Tor 2001, ISBN 0-312-85927-9
* *Dzur*, Tor 2006, ISBN 0-765-30148-2
* *Jhegaala*, Gate 2008, ISBN 978-0-7653-0147-5
* *Iorich*, Tor 2010, ISBN 978-0-7653-1208-2
* *Tiassa*, Tor 2011, ISBN 978-1-4299-9174-2
* *Hawk*, Tor 2014, ISBN 978-0-7653-2444-3
* *Vallista*, Tor 2017, ISBN 978-0-7653-2445-0

Ichki xronologiya:

* *Taltos*, *Dragon*, *Yendi*, *Jhereg*, *Teckla*, *Phoenix*, *Jhegaala*, *Athyra*, *Orca*, *Issola*, *Dzur*

#### Khaavren romanslari

* *The Phoenix Guards*, Tor 1991, ISBN 0-312-85157-X
* *Five Hundred Years After*, Tor 1994, ISBN 0-312-85179-0

##### The Viscount of Adrilankha

* *The Paths of the Dead*, Tor 2002, ISBN 0-312-86478-7
* *The Lord of Castle Black,* Tor 2003, ISBN 0-312-85582-6
* *Sethra Lavode*, Tor 2004, ISBN 0-312-85581-8

### The Incrementalists

* *The Incrementalists*, Tor 2013, ISBN 978-0-7653-3422-0 (Skyler White bilan)
* *The Skill of Our Hands*, Tor 2017, ISBN 978-0-7653-8288-7 (Skyler White bilan)

### Boshqa ishlari

* *To Reign in Hell*, SteelDragon Press 1984, ISBN 0-916595-00-5
* *The Sun, the Moon, and the Stars*, Ace Books 1987, ISBN 0-441-08410-9
* *Cowboy Fengʻs Space Bar and Grille*, Ace Books 1990, ISBN 0-441-11816-X
* *The Gypsy*, Tor 1992, ISBN 0-312-85274-6 Megan Lindholm bilan
* *Agyar*, Tor 1993, ISBN 0-312-85178-2
* *Freedom and Necessity*, Tor 1997, ISBN 0-312-85974-0 (Emma Bull bilan)
* *Good Guys*, Tor 2018, ISBN 978-0-7653-9637-2

## Veb havolalar
* Steven Brust *Science Fiction Awards+ Databaseda* (inglizcha)
* The Dream Café – Steven Brustni oʻzini sahifasi (inglizcha)
* Steven Brusts Blog (inglizcha)
* The Lyorn Records – Ishi haqida faktlar toʻplami
* Steven Brust auf Phantastik-Couch

## Manbalar