open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Georgiy Dimitrov haykali, Yaroslavl

**Georgiy Dimitrov haykali (Yaroslavl)** — Bolgariya inqilobchisi, davlat, siyosiy va partiya rahbari Georgiy Mixaylovich Dimitrovning, Yaroslavl shahrida oʻrnatilgan haykali.

## Manzil
Yodgorlik „Balkan Star“ tamaki fabrikasi ro‘parasida, Pobeda ko‘chasi va Oktyabry shoh ko‘chasi chorrahasida joylashgan.

## Tarix
Yodgorlik 1985-yilda ochilgan. Bu doʻstlik belgisi sifatida Bolgariyadan Yaroslavlga sovgʻadir, chunki 1980-yillarning oʻrtalarida shaharda bir guruh bolgar muhandislari va quruvchilari ishlagan.

## Tavsif
Yodgorlik „Bolgariya Lenini“ Georgiy Mixaylovich Dimitrovning bronza byustidir. Byust baland granit poydevorga oʻrnatilgan. Poydevorning old tomonida Dimitrovning bosh harflari o‘yib yozilgan.

Yodgorlik mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obʼyekti hisoblanadi.

## Havolalar

* Yaroslavl yodgorliklari Arxivnaya kopiya
* Georgiy Dimitrov haykali  Arxivnaya kopiya
## Manbalar
Laxesis

**Laxesis**, shuningdek Laxezis, Laxesa ( — „taqdir“, „taqdirni belgilovchi“, „qur’a beruvchi“; ), qadimgi yunon mifologiyasida taqdir maʼbudasi boʻlgan uchta moira opa-singillarning oʻrtanchasi. Laxesis — taqdirning tasodifiy hodisalarining timsoli, uni hali inson tugʻilishidan ham oldin belgilaydi (uning kichik singlisi Kloto taqdir ipini yigirgan, kattasi Atropos esa bu ipni kesib, oʻlimni tasvirlagan). Platon Laxesisni baland stulda oq libosda, boshiga gulchambar qoʻyib, zarurat urchugʻida aip yigirib, oʻtmish haqida kuylab oʻtirganini tasvirlagan.

Rim mifologiyasida Moyrlarga Parklar va maʼbuda Laxesisga esa — maʼbuda Detsima mos kelgan (), u oʻz hassalaridan foydalanib, insonning umri qancha davom etishini oʻlchagan.

Laxesis, opa-singillari kabi, turli xil sanʼat asarlarida tez-tez uchraydigan qahramon. Rassomlar odatda Laxesisni inson taqdiri tasvirlangan sharni ushlab turgan yoki taqdiri oldindan belgilab qoʻyilgan oʻramni ushlab turgan qattiqqoʻl qiz sifatida tasvirlashgan.

Janubiy Amerika zaharli ilonlarining * urugʻi* (eng mashhur vakili surukuku va bushmeyster nomlari bilan tanilgan), shuningdek, katta asosiy kamar asteroidi Laxesis (120) Laxesis maʼbudasi sharafiga atalgan.

Inson taqdiridagi tasodifiy hodisalarni aks ettiruvchi Laxesis obrazidan ingliz naturalisti Jeyms Edvard Smit mashhur Karl Linneyning 1732-yilda Laplandiyaga yakkaxon sayohati paytida olib borgan sayohat eslatmalarini nashr etishda foydalangan. Ushbu asarning birinchi nashri 1811-yilda ingliz tiliga „*Lachesis Lapponica: A Tour in Lapland*“ nomi ostida tarjima qilingan (inglizchadan — "Laplandiyalik Laxesis: Laplandiyaga sayohat).

## Yana qarang
* Qadimgi yunon mifologiyasi
* Rim va yunon xudolarining yozishmalari

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Мойры / Лосев А. Ф. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1988. — Т. 2 : К—Я. — С. 169.
* Мойра // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.
* Обнорский Н. П. Мойры // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1896. — Т. XIXa. — С. 612.
* Hederich B[d]. Lachesis : [арх. 11 февраля 2020] // Gründliches mythologisches Lexikon : [нем.]. — Leipzig : Gleditsch Handlung, 1770. — Kol. 1419. — 2502 Kol. — OCLC 18554679.
Kriy

**Kriy** („qoʻchqor“ va  ― "Oltin yung") — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Aresga Poseydon va Teofanning oʻgʻli oltin yungli qoʻchqor qurbonlik qilinadi.

U parvoz qilishni bilar edi va uning ustida Friks va Gella Kolxidaga borishgan. Gekateyning soʻzlariga koʻra, u inson ovozi bilan gapirib, Friksni ragʻbatlantiradi va oʻzini qurbon qilishni buyuradi.

Ratsionalistik talqinga koʻra, Friksni Kolxisga kemada olib kelgan Kriy ismli Friksning ustozi boʻlgan odam edi, Gella esa yoʻlda vafot etadi. Kolxiylar orasida u xudolarga qurbonlik qilingan, terisi shilinib, tillalangan va ibodatxonaga osib qoʻyilgan. Eratosfenning soʻzlariga koʻra esa, uning oʻzi oltin terisini yechib, Friksga beradi va osmonga koʻtarilib, yulduz turkumiga aylandi.

## Yana qarang
* Qoʻy (burj belgisi)
## Manbalar
Pyotr Kotlyarevskiy haykali

**Pyotr Kotlyarevskiy** **haykali** — general Pyotr Stepanovich Kotlyarevskiyning otliq yodgorligi. 2020-yil 28-noyabrda Feodosiyadagi Desantchilar qirgʻogʻida, Milos dachasi roʻparasida oʻrnatilgan.

Qimmatbaho turdagi tosh — labradoritdan yasalgan yodgorlik Rossiya Harbiy-Tarix Jamiyati (RVIO) tashabbusi bilan Qrim hukumati koʻmagida oʻrnatilgan. Ochiq xalqaro tanlov natijalariga koʻra, rejissor Andrey Konchalovskiy boshchiligidagi RVIO ijodiy kengashi haykaltarosh Andrey Korobtsov va meʼmor Konstantin Fominning loyihasini tanlagan.

Mualliflar fikriga koʻra, haykalning ikkita kichik tayanch nuqtasi bor boʻlib, ularni yasash juda qiyin kechgan. Yodgorlikning yana bir oʻziga xos jihati ot ostidagi „Fors gilami“ mozaikasidir. Unda harbiy rahbar tasvirlangan. Gilam Forsni magʻlub boʻlgan dushman sifatida ifodalaydi.

Yodgorlikning tantanali ochilish marosimida Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirining oʻrinbosari, general-polkovnik A. Kartapolov, Qrim Respublikasi hukumati Bosh vazirining oʻrinbosari I. Mixaylichenko, Qrim Respublikasi Madaniyat vaziri A. Novoselskaya, Qrim Respublikasi Davlat kengashi spikeri V. Konstantinov, Sevastopol gubernatori M. Razvojayev va RVIO raisi V. Medinskiy ishtirok etgan.

Kotlyarevskiy hayotining soʻnggi yillarini Feodosiyada oʻtkazdi, u yerda shifokorlarning maslahati bilan „Dobriy priyut“ dachasini sotib oldi va 1851-yil 21-oktabrda vafot etdi. I. K. Aivazovskiy general bilan doʻstlik rishtalari bilan bogʻlangan edi. U harbiy boshliq vafotidan keyin 1882-yilda homiy Rukavishnikov mablagʻi hisobidan Mitridat togʻida general sharafiga ibodatxona-maqbara qurdirdi. Generalning qabri Sovet davrida yoʻq qilingan.

## Manbalar
Bernes haykali

**Bernes haykali** — sovet kino aktyori va qoʻshiq ijrochisi, RSFSR Xalq artisti Mark Naumovich Bernes haykali. Ukrainaning Nejin shahrida joylashgan. 2011-yil 13-oktabrda ochilgan. Haykaltarosh-Vladimir Chepelik. 2017-yil 3-may tunida oʻgʻirlangan va bir kundan keyin singan holda topilgan. 2019-yil 9-oktabrda tiklangan yodgorlik xuddi shu joyda oʻrnatildi.

## Tarixi
Nejin teatr maydonida oʻrnatilgan yodgorlik 2011-yil 12-oktabrda — aktyor tavalludining 100-yilligi munosabati bilan ochildi. Bundan tashqari, artistning yubileyiga kelib, maydon qayta qurildi va qoraqaragʻay xiyoboni ekildi. Yodgorlik muallifi Vladimir Chepelik.

Yodgorlik "Ikki askar" filmidagi kadrni aks ettiradi - Arkadiy Dzyubin timsolidagi bronzadan yasalgan Bernes tosh poydevorda oʻtiribdi. Poydevorda shunday yozuv bor: “Men seni sevaman, hayot!".

2017-yilgi Gʻalaba kuni arafasida, 2-maydan 3-mayga oʻtar kechasi, rassomning bronza figurasi oʻgʻirlab ketilib, faqat tosh qoldi. Yodgorlikning yoʻqolgani haqida nejinlik jurnalist Igor Volosyankin xabar berdi va u shunday deb yozdi: “Har kuni biror-bir syurpriz. Nejinda Mark Bernes haykali oʻgʻirlangan. Sevimli shahar tinch uxlayshi mumkin”. Ukrainaning Chernigov viloyati politsiyasi oʻgʻirlik boʻyicha jinoiy ish qoʻzgʻatdi. Rossiya Federatsiyasi Federatsiya Kengashining mudofaa va xavfsizlik boʻyicha qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari Frans Klinsevich, oʻgʻirlik uchun dekommunizatsiya toʻgʻrisidagi qonunni qabul qilgan Ukraina Oliy Radasi deputatlari aybdor ekanligini aytdi. Biroq bu bayonot haqiqatga zid: aksincha, aynan dekommunizatsiya toʻgʻrisidagi qonun qabul qilingandan keyin Xarkovda Mark Bernes koʻchasi (sobiq Shchorsa deb oʻzgartirilgan) paydo boʻldi.

Oradan bir kun oʻtib, ogʻirligi yarim tonnadan ortiq boʻlgan shikastlangan yodgorlik shahar chekkasida tashlandiq holda topildi. Yodgorlikdan qoʻl, plash va gitaraning bir qismi sindirilgan, ammo bu elementlar metallolomga topshirilmagan, balki shunchaki yaqin atrofga tashlab ketilgan. Xalq deputati Aleksandr Mixaylovich Kodola oʻzining Facebookida yodgorlik qayerda ekanligini ma’lum qildi, keyin esa postni oʻchirib tashladi. Yoʻqolgan yodgorlik haqida ma'lumot uchun 50 ming grivengacha mukofot tayinlangan.

2019-yil 9-oktabrda qayta tiklangan yodgorlik asl joyiga oʻrnatildi.

## Manbalar
Qizil Armiyaga Minnatdorlik yodgorligi

**Qizil Armiyaga Minnatdorlik yodgorligi** () — Polshaning Shetsin shahridagi sobiq memorial yodgorlik.

## Tarixi
Yodgorlik 1950-yil 26-aprelda, Shetsin Qizil Armiya tomonidan ozod qilinganining besh yilligi munosabati bilan ochilgan. Uning meʼmori Stanislav Rudzik boʻlgan, haykaltaroshlik bezaklari esa Yuzef Starjinskiy tomonidan qilingan.

Yodgorlik temir-beton va qumtosh plitalaridan (balandligi taxminan 17 m) obelisk shaklida boʻlib, unga ishchi va askarning qoʻllarini ushlab turgan gʻayritabiiy oʻlchamdagi haykallar yopishtirilgan. 1992-yil iyulgacha obeliskka beton besh qirrali yulduzli toj kiydirilgan. Shahardan tepada turgan yulduz baʼzi siyosiy kuchlar tomonidan sovet hukmronligi ramzi sifatida koʻrilganligi sababli, u shahar kengashi aʼzolarining iltimosiga binoan olib tashlangan. Obeliskning yon tomonlari Pomeraniya shaharlarining ular Polsha xalq armiyasi boʻlinmalari ishtirokida Qizil Armiya tomonidan ozod qilingan sana koʻrsatilgan gerblari bilan bezatilgan.

Yodgorlikning joylashuvi va uning minnatdorchilik haqidagi nomidan parcha koʻplab bahs-munozaralarga sabab boʻldi, vaqti-vaqti bilan uni demontaj qilish yoki rekonstruksiya qilish boʻyicha takliflar kelib tushgan. Dastlab ular obelisk tepasiga burgut qoʻyib, yodgorlikni oʻpirilish yodgorligiga aylantirib, uning poydevoriga yulduz qoʻyib (qachonlardir yodgorlikning toji boʻlib turgan) yodgorlikni bosh maydondan Markaziy qabristonga yoki Bronovitsk koʻchasidagi Yangi qabristonga koʻchirmoqchi boʻlishgan, bu kommunizm gʻoyasining qulashini anglatadi.

Yodgorlikda vaqti-vaqti bilan xususiy shaxslarning gullari va shamlari paydo boʻlib turardi, buni matbuot nashrlaridagi fotosuratlarda ham koʻrish mumkin edi. Yodgorlik demontaj qilingandan soʻng ham darhol yoʻq joyda gullar va shamlar paydo boʻldi.

Shetsin shahar kengashi qarori bilan 2017-yil 15-noyabrda yodgorlikni demontaj qilish boshlandi. Yodgorlikning asosiy qismi 2017-yil 18-noyabrda olib tashlangan. Barelyef oʻrnatiladi va keyin viloyat yodgorligi konservatori tomonidan tasdiqlangan Shetsindagi markaziy qabristonga oʻtkaziladi.

## Manbalar


## Havolalar
* *Encyklopedia Szczecina, Tom II*, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000, 
* Szczegółowy opis pomnika na witrynie magistratu Szczecina  [dostęp 2013-05-12]
Koron

**Koron** () — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, lapiflar yetakchisi. Fesaliyadagi Girtonadan (Sofoklning soʻzlariga koʻra, „Dotiyalik erkak“).

Shajaraning bir versiyasiga koʻra, Argonavt Keneyning otasi va Leonteyning bobosi.

Boshqa versiyaga koʻra, Keneyning oʻgʻli va Leonteyning otasi. Apolloniy va Giginning yozishicha, uning oʻzi argonavt edi.

Doriyliklar bilan jang qilgan, ammo Gerakl tomonidan yengiladi va oʻldiriladi.

## Manbalar
German Titov qo‘ngan joydagi yodgorlik

**German Titov qoʻngan joyda yodgorlik ―** Saratov viloyatidagi Krasniy Kut qishlogʻi yaqinida oʻrnatildi.

## Tarixi
„Vostok-2“ samolyoti 1961-yil 7-avgustda soat 10:18 da kolxoz dalasiga qoʻndi. Qoʻngan kosmonavtni mahalliy kolxozchilar kutib olishdi, ulardan biri qoʻnish joyiga yogʻoch qoziqlar oʻrnatib, bu nuqtani belgilab qoʻydi.

1962-yilda Titov qoʻnish joyida balandligi 10 metr boʻlgan yogʻoch obelisk oʻrnatildi, uning tepasida yogʻochdan oʻyilgan raketa bor edi.

Keyinchalik 1975-yilda poytaxt yodgorligini oʻrnatish ishlari boshlandi.

Yodgorlik Titov parvozining 20-yilligi munosabati bilan 1981-yilda ochilgan.

Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar Gennadiy Tugushev va Vladimir Xaritonov edi, montaj ishlarini meʼmor va muhandis Aleksandr Isayev va Sergey Galkin boshqargan.

2021-yilda yodgorlik majmuasi hududida yana bir yodgorlik oʻrnatish rejalashtirilgan. Germaniya Titov byusti oʻrnatilishi kutilmoqda va Titov parvozining oltmish yilligi avgustiga qadar hududni obodonlashtirish boʻyicha ishlar olib borilishi kutilmoqda.

German Titov parvozining ellik yilligi munosabati bilan memorial majmuada bayram boʻlib oʻtdi, uning doirasida Rossiya pochtasining chiqish boʻlimi ochildi, u yubiley uchun noyob otkritkalarni maxsus chiqarildi. Faqat yigirma ming otkritka chiqarildi, bundan tashqari uchun maxsus pochta markasi ham tayyorlandi.

## Yodgorlikning tavsifi
Yodgorlik ikki qismdan iborat majmuadir. Yodgorlikning birinchi qismida German Titov portreti barelyefi va yozuvi boʻlgan stela joylashgan. Yozuv matni:

*1961-yil 7-avgustda bu yerga kosmonavt G.S.Titov boshqargan „Vostok-2“ kemasi qoʻndi. Yer atrofida aylanishlar soni 12 ta, parvoz davomiyligi 25,3 soat, kosmosda bosib oʻtgan yoʻl 700 000 km*.

Qoʻshni hududda esda qolarli sanalarda turli tadbirlar oʻtkaziladigan joyga aylanadigan ochiq dam olish maydoni loyihalashtirilgan.

Yodgorlikning ikkinchi qismi parashyut gumbazi tasvirlangan stiliza qilingan yana bir stela boʻlib, uning ustiga tushayotgan transport vositasi Yerga qaytadi.

## Manbalar
Bogdan Xmelnitskiy haykali

**Bogdan Xmelnitskiy** **haykali** — Rossiya Federatsiyasining Belgorod shahridagi Zaporijskiy armiyasining getmanı Bogdan Mixaylovich Xmelnitskiyga oʻrnatilgan yodgorlik.

## Tavsif
Yodgorlikning ochilishi 2014-yilda Belgorodda Shahar kuni nishonlanishiga toʻgʻri keldi. Haykal Muqaddas Uch Birlik bulvari va 1954-yildan beri ukrainalik getman nomi bilan atalgan asosiy shahar prospekti Bogdan Xmelnitskiy chorrahasida oʻrnatilgan. Birinchi marta Bogdan Xmelnitskiy byusti bu yerda oltmish yil oldin paydo boʻlgan. Xmelnitskiy obrazi haykaltaroshlar Aleksandr Loxtachev va uning oʻgʻli Denis tomonidan Zlatoust shahrida yaratilgan, byust esa Minskda bronzadan ishlangan.

Yodgorlik Ochiq osmon ostidagi muzey loyihasining ajralmas qismiga aylandi.

## Belgorod viloyatidagi Xmelnitskiy yodgorliklari
2004-yilda Belgorod viloyatining chegaradosh Rovenki qishlogʻida getman byusti oʻrnatilgan. Uning ochilishi Pereyaslav Radasining 350-yilligiga toʻgʻri keldi. Bundan tashqari, Belgorod yaqinidagi Dubovoye qishlogʻida Rossiya va Ukrainaning birlashishi ramzi hisoblangan tabiiy yodgorlik mavjud. Uzoq umr koʻradigan eman 1654-yilda Belgorod gubernatori, knyaz Grigoriy Grigoryevich Romadanovskiy va Ukraina getmani Bogdan Xmelnitskiy tomonidan ekilganligi haqida afsonalar mavjud. Endi u toʻy fotosessiyalari uchun sevimli joy.

## Manbalar
Koronida

**Koronis** () — Naksoslik nimfa, Dionisning enagasi. Driosda unga bagʻishlangan marosimlarni (Ftiyalik Axayyasi) oʻtkazgan. Frakiya qaroqchilari tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va Naksosga olib ketilgan va u yerda Butning kanizagi boʻlgan. Dionis Butga jinnilik yuboradi va u vafot etadi. Bir versiyaga koʻra, u Dionisdan xaritalarni tugʻadi.

1876-yilda rus astronomi Viktor Knorre tomonidan kashf etilgan Koronida asteroidi (158) Koronida sharafiga nomlangan.

## Manbalar
Ukraina uchun duo (haykaltaroshlik kompozitsiyasi)

**Ukraina uchun duo** () ― Baturindagi haykaltaroshlik kompozitsiyasi boʻlib, unda Baturin Ukrainaning chap qirgʻogʻi getmanlarining qarorgohi boʻlgan davrdagi Ukrainaning 5 ta getmanining figuralari tasvirlangan. Kompozitsiyaning markazi Getman Mazepa figurasidir. Shuningdek, 2009-yilda getmanlar ustiga ularni himoyasi bilan qoplaydigan Muqaddas Bibi Maryam figurasini oʻrnatish rejalashtirilgan edi. Kompozitsiya „Getman poytaxti“ milliy qoʻriqxonasi hududida joylashgan.

Yodgorlikda tasvirlangan getmanlar — Demyan Mnogogreshniy, Ivan Samoylovich, Ivan Mazepa, Filipp Orlik va Kirill Razumovskiy.

Kompozitsiyani davlat mablagʻi bilan Ukrainada xizmat koʻrsatgan arxitektor B. Mazur va M. Mazur yaratdilar.

2009-yil 22-yanvarda yodgorlikni Ukraina Prezidenti Viktor Yushchenko ochdi. Ochilish marosimida Ukraina Milliy xavfsizlik va mudofaa kengashi kotibi Raisa Bogatyreva, Bosh vazir oʻrinbosari Ivan Vasyunik, Mudofaa vaziri Yuriy Yexanurov, Tashqi ishlar vaziri Vladimir Ogryzko, Oila, yoshlar va sport vaziri Yuriy Pavlenko, Kiev viloyati gubernatori Vera Ulyanchenko va Dnepr viloyati gubernatori Viktor Bondar ishtirok etdilar.

## Manbalar



## Yana qarang

* Hetman Mazepa haykali (Galati)
* Hetman Mazepa haykali (Mazepintsy)
* Hetman Mazepa va Charlz XII haykali (Degtyarevka)

## Havolalar
* Пам’ятники та пам’ятні знаки на честь І.Мазепи
* Президент в Батурине
Т-34

**T-34** – Ulugʻ Vatan urushi davridagi Sovet tanki, 1940-yildan beri ommaviy ishlab chiqarilgan. 1942 – 1947-yillarda – Qizil Armiya va SSSR Qurolli Kuchlarining asosiy tanki hisoblangan.

## Omon qolgan nusxalar


Fayl:T-34 76 Westerplatte p d.jpg|
Fayl:Monumenty z vojenskeho prirodneho muzea Udolie smrti ZeliPV.jpg|
Fayl:T34bryansk.jpg|

Fayl:S2020016.JPG|T-34-85 v Луганскe
Fayl:Sowjetisches Ehrenmal (Berlin-Tiergarten) Panzer.jpg|
Fayl:T34 85 Wejherowo.jpg|

Fayl:T-34-85 in Zaporizhzhia.jpg|
Fayl:T-34 for viki.jpg|

Fayl:T-34 near the Volgograd Tractor Factory 003.JPG|
Fayl:Belarus-Minsk-Tank Monument.jpg|
Fayl:T-34-85 in Bălți.jpg|

File:Russian(Soviet) war memorial in Narva.jpg|

## Manbalar

## Havolalar

* Dunyoda omon qolgan kam sonli tanklardan birining yuksalishi T-34-76 wotanks.com *saytida*
* T-34 haqida tafsilotlar: prototiplar, yaratilish tarixi, jangovar foydalanish -dagi Arxivnaya kopiya
* T-34 haqida tafsilotlar: dizayn tavsifi Battlefield.ru saytida Arxivnaya kopiya -da arxivlangan.
* Kubinka shahridagi tank muzeyidagi T-34 fotosuratlari
Krut qahramonlari xotirasi yodgorligi

**Krut qahramonlari xotirasi yodgorligi** () — Krut yaqinidagi jangga bagʻishlangan yodgorlik majmuasi. U yodgorlik ramziy qabriston, cherkov, xoch shaklidagi koʻl, shuningdek, eski temir yoʻl vagonlarida joylashgan muzey ekspozitsiyasini oʻz ichiga oladi. Yodgorlik Chernigov viloyati, Borznyanskiy tumani, Pamyatnoye qishlogʻi yaqinida joylashgan.

1990-yillarning boshidan beri Ukraina hukumati Krut shahrida Askoldning Kiyevdagi qabrida mavjud kichik yodgorlikdan tashqari katta yodgorlik qurish rejalarini koʻrib chiqmoqda. Biroq faqat 2000-yilda meʼmor Vladimir Pavlenko yodgorlikni loyihalashni boshladi.

2006-yil 25-avgustda Krut temir yoʻl vokzalidagi „Krut qahramonlari yodgorligi“ Ukraina prezidenti Viktor Yushchenko tomonidan rasman ochildi.

2008-yilda yodgorlik yettita temir yoʻl vagonlari va ochiq harbiy poezd platformasi vagonlari bilan toʻldirildi. Oʻrnatilgan vagonlar jang ishtirokchilari frontga ketgan vagonlarga oʻxshaydi. Avtomobillar ichida fuqarolar urushi qurollari, shuningdek, askarlarning kundalik buyumlari, frontdagi fotosuratlar va arxiv hujjatlari bilan jihozlangan mini-muzey mavjud.

Memorial muallifi Anatoliy Gaydamaka yodgorlikni balandligi 7 metrli tepalik sifatida taqdim etdi, uning ustiga 10 metrli qizil ustun oʻrnatilgan. Qizil ustun Kiyevdagi Vladimir imperator universiteti ustunlarini anglatadi. Oʻlgan talabalarning koʻpchiligi oʻqigan. Tepalik etagi yaqinida ibodatxona qurilgan, yodgorlik yonida esa xoch shaklidagi sunʼiy koʻl yaratilgan.

## Adabiyotlar

*  Boyko O. D. Bіy pіd Krutami: іstorіya vivchennya (ukr.) // Ukraїnskiy іstorichniy jurnal : jurnal. — 2008. — № 2 (479). — S. 43—54. — ISSN 0130-5247.
*  Nagіrnyak A. Ya. Bіy pіd Krutami: sproba podolannya stereotipіv (ukr.) // Humanities & Social Siences 2009 (HSS-2009), 14-16 May 2009, Lviv, Ukraine : sbornik dokladov. — Lvov: Natsionalniy universitet „Lvovskaya politexnika“, 14—16-maya 2009. — S. 44—47.
* Bіy pіd Krutami v natsіonalnіy pam’yatі: Zbіrnik dokumentіv і materіalіv / Uporyadniki: O. M. Lyuboves ta іn. — K. : DP NVTs „Prіoriteti“, 2013. — 288 s. — ISBN 978-966-8809-90-3. (ukr.)

## Manbalar
Tornyakalnsdagi kommunistik terror qurbonlari xotirasiga yodgorlik

**Tornyakalnsdagi kommunistik terror qurbonlari xotirasiga yodgorlik** — () – Riga shahrida Tornakalns temir yoʻl stantsiyasi yaqinida joylashgan boʻlib, 1941-yilda Sovet hukumati tomonidan deportatsiya qilingan odamlarga bagʻishlangan. Yodgorlik 1990-yilda birinchi yodgorlik toshining oʻrnatilishi bilan shakllana boshladi.

Yodgorlik asosi beshta toshdan tashkil topgan boʻlib, „vayron boʻlgan oila oʻchoqlari va surgun qilingan uch avlod“ ramzidir. Vokzal binosi yaqinida deportatsiya qilingan oilalarni tashishda foydalaniladigan yuk vagoniga oʻxshash yuk vagonlari oʻrnatildi. 1996-yil 14-iyunda tosh yonida vagon oʻrnatildi. 2001-yil 14-iyunda uni Latviya Prezidenti V. Vike-Freybergoy rasmiy yodgorlik sifatida ochdi. Memorialni yanada rivojlantirish, shuningdek, Tornyakalns stantsiyasi binosida deportatsiyalarga bagʻishlangan axborot markazini ochish rejalashtirilgan.

## Manbalar
Ahd bayrami

**Ahd bayrami** — nasroniylarning mashhur bayrami dunyoviy qavmlar ahdi orqali belgilangan, yaʼni diniy xohishlardan qabul qilingan vaʼdaga koʻra dunyoviy qavmlar belgilangan. Koʻpincha, bayram balogardon avliyo sharafiga oʻtkaziladi.

## Boshqa nomlari
Ibodat, toat, nazr bayrami, vaʼda qilingan, muqarrar, tark kuni, haram, moʻtabar, dunyoviy bayram.

## Anʼanalar
Bayramning belgilanishiga qishloq yoki shahar aholisini har qanday tabiiy ofatdan: yongʻin, suv toshqini, qurgʻoqchilik, epidemiya yoki boshqa katta baxtsizliklardan qutqarish sabab boʻldi. Bu ofatlardan najot uchun Xudoga yoki avliyoga shukronalikning bir turi edi. Baʼzan ikona paydo boʻlishi munosabati bilan muqaddas bayramlar tashkil etilgan, bu Xudoning rahm-shafqati sifatida qabul qilingan va oʻzaro minnatdorchilikni talab qilgan.

Ahd bayramlarning aksariyati bahorga yoki yozga toʻgʻri kelgan va „raqamlar“ bilan nishonlangan, lekin Pasxa boʻyicha sakkizinchi — oʻninchi juma bilan bogʻliq, Petrov yoki Ilya kunidan bir hafta oldinga toʻgʻrilangan holatlari ham bor.

Ahd bayramida, albatta, dunyoviy ibodat, baʼzan xoch namoyishi amalga oshirilgan. Ibodatdan keyin klubda qishloq taomi tashkil etilgan. Uyda tayyorlangan pivo, pivo shirasi yoki hopsiz solodli undan tayyorlangan ichimlik — kanun, shuningdek, toʻkin tushlik qilish anʼanasi boʻlgan. Ahd bayramiga mehmonlarni taklif qilish odat emas edi, raqslar va bayramona sayrlar odatda oʻtkazilmasdi, baʼzi joylarda yoshlar faqat ikkinchi kuni oʻyinlar uyushtirishardi.

Kelib chiqishiga koʻra, bu qadimgi majusiycha bayramlardan, yozgi kunning bayram siklining bir qismi boʻlib, oxir-oqibat nasroniycha shakl olgan.

## Yana qarang

* Taxt bayrami
* Yozuv
* Xalfana
* Ont

## Adabiyotlar

* 
* Jertva / Bushkevich S. P. // Slavyanskie drevnosti: Etnolingvisticheskiy slovar : v 5 t. / pod obщ. red. N. I. Tolstogo; Institut slavyanovedeniya RAN. — M. : Mejd. otnosheniya, 1999. — T. 2: D (Davat) — K (Kroshki). — S. 208-215. — .
*  Arxivnaya kopiya ot 18-sentabrya 2011 na Wayback Machine
* 

## Havolalar

** Zavetniy prazdnik (ethnomuseum.ru)
** Vepsskie zavetnie prazdniki  (finugor.ru)
** Prestolnie i zavetnie prazdniki  (cultinfo.ru)
Yahyo Xushxabarchiga homilador boʻlish

**Yahyo Xushxabarchiga homilador boʻlish ―** pravoslav cherkovining bayrami boʻlib, u paygʻambar Yahyo alayhissalomga (shuningdek, Choʻqintiruvchi deb ataladi) homilador boʻlish sharafiga tashkil etilgan.

## Bayram sanasi
Luqo Injilidan maʼlumki, Yahyoning otasi, solih Zakariyodir, Aviy qatoridan (yigirma toʻrtdan sakkizinchi) edi. Agar Quddusning qulashi 9 Av shanba kunining oxirida sodir boʻlganligini va birinchi qatorning xizmati boshlanishiga toʻgʻri kelganligini hisobga olsak, u holda homiladorlik 7-nison (7-aprel) yoki 28-elulda sodir boʻlishi mumkin (22-sentabr).

## Ibodat hurmati
Yahyo Xushxabarchiga homilador boʻlish kunini nishonlash V-asrdan beri maʼlum. Bayram Konstantinopoldan kelib chiqqan va dastlab yangi yil kuniga toʻgʻri kelgan, taxminan 462-yilda 23-dan 1-sentabrga koʻchirilgan.

Bayram kichik ulugʻvorliklardan biridir. Xizmatda Luqo Injilining 2-qismini (solih Zakariyoga farishta paydo boʻlishi haqidagi rivoyatni oʻz ichiga oladi) va Galatiyaliklarga maktubni oʻqish kerak.

### Gimnografiya
**Tropar, 4-ovoz**

*Eng avvalo, meva bermaganlar shod boʻladilar, / mana, sen haqiqatda chiroq quyoshini oʻylab topding, / koʻrlik azobiga uchragan butun olam mulkini munavvar qil.* */ Xursand boʻling, Zakariyo, jasorat bilan qichqiradi: / U tugʻilgan boʻlsa ham, Parvardigorning paygʻambari bor.*

**Kontakion, 1-ovoz**

*Buyuk Zakariyo shodumon boʻladi / ulugʻvor turmush oʻrtogʻi Yelizaveta bilan / Xushxabarchi Yahyoga homilador boʻlishga loyiq / uning bosh farishtasi xushxabardan quvonadi / va hurmatga loyiq odamlar / inoyat siri kabi.*

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Slovo na Zachatie chestnogo i slavnogo Proroka, Predtechi i Krestitelya Gospodnya Ioanna // Jitiya svyatix na russkom yazike, izlojennie po rukovodstvu Chetix-Miney svt. Dimitriya Rostovskogo : 12 kn., 2 kn. dop. — M.: Mosk. Sinod. tip., 1903—1916. — T. I: Sentabr, Den 23. — S. 454.

## Havolalar

* Pravoslavniy kalendar, 6-oktabrya (po n.st.) na sayte Pravoslavie.ru
Krit buqasi

**Krit buqasi** (keyinchalik **Marafon buqasi**) — qadimgi yunon mifologiyasida, Krit qiroli Minosning buqasi. Akusilay va Yevripidga koʻra, bu buqa Zevs uchun Yevropani olib yurgan (odatda, Zevsning oʻzi buqaga aylangan, deb ishoniladi).

Boshqa bir hikoyaga koʻra, buqani yerga Poseydon yuborgan. Buqani butparastlar xudolardan biriga qurbon qilish kerak edi, lekin Minos shunday yaxshi buqaga achinib, Poseydonga oddiy podadan bir buqani qurbonlik qildi. Akusilayning yozishicha, Pasifay bu buqa bilan aloqa qilgan va Minotavrni tuqqan. Dengiz xudosi Minosdan gʻazablanib, dengizdan chiqqan buqaga jinnilik yubordi, shundan soʻng hayvon orol atrofida yugurib, yoʻlidagi hamma narsani yoʻq qildi. U Tefrin daryosi boʻyidagi hududni vayron qildi. Boshqa bir hikoyaga koʻra, Minos Zevsga qurbonlik qilgan, Zevs unga misli koʻrilmagan oq hoʻkizni yuborgan.

Talqinga koʻra, **Tavr** (yaʼni „Buqa“) Knosslik qahramon boʻlib, u Tir bilan jang qilgan va u yerdan koʻplab qizlarni, shu jumladan qirollik qizi Yevropani oʻgʻirlab ketgan. Yoki bu PasifayPasifay sevib qolgan va undan Minotavrni dunyoga keltirgan yigit.

## Geraklning yettinchi jasorati
Miken shohi Evrisfey Geraklga Krit buqasini Mikenaga olib kelishni buyurdi. Qahramon Minosning roziligi bilan hayvonni ushlab, yelkasiga mindi va Kritdan Peloponnesga ajoyib buqada dengizni kesib oʻtib Evrisfeyga yetkazdi. Bu jasoratni amalga oshirib, Gerakl Alfea vodiysida Olimpiya oʻyinlarini tashkil qildi. Boʻshatib yuborilgan hayvon quturgandan keyin butun Peloponnes boʻylab yugurib, Attikagacha yetib bordi.

## Teseyning jasorati
Buqa Argos tekisligiga qoʻyib yuborilganda, u Marafon mintaqasiga qochib ketdi va u yerda Androgeyni oʻldirdi.

Keyinchalik buqa Egey buyrugʻiga koʻra Tesey tomonidan oʻldirilgan. Yoki Tesey tomonidan qoʻlga olingan, Afinaga olib kelingan, u yerda Egey uni maʼbudaga qurbonlik qilgan yoki Tesey uni tiriklayin tutib, Apollon-Delfiniyga qurbonlik qilgan. Qahramonning bu gʻalabasi Sofoklning Egey tragediyasida tasvirlangan.

Burjlar qatoriga joylashtirilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* *[[:ru:Кун,_Николай_Альбертович|N. A. Kun]]*. Legendi i mifi Drevney Gresii — M.: ZAO Firma STD, 2005. — 558 s. — ISBN 5-89808-013-9.
Xizmat burchini bajarish chog‘ida halok bo‘lgan militsiya xodimlari yodgorligi Maxachqala

**Xizmat burchini bajarish chogʻida halok boʻlgan politsiyachilarga yodgorlik** — Maxachqal’adagi yodgorlik.

Yodgorlik markazida roʻparasida joylashgan yulduzdan mangu alanga oldida boshini koʻtarib tiz choʻkkan huquq-tartibot organi xodimining surati oʻrnatilgan.

Rasmning yon va orqa tomonida ikkita toʻrtqirrali ustun va yodgorlik devori joylashgan boʻlib, ularda qora marmar plitalarga 1924-yildan hozirgi kungacha halok boʻlgan militsionerlarning roʻyxati va Rasul Gamzatovning satrlari tushirilgan. Memorial muallifi haykaltarosh Ali Magomedov.

## Tarixi
Yodgorlik 2007-yil 10-noyabrda Rasul Gamzatov prospektida Dogʻiston Ichki ishlar vazirligi binosi qarshisida ochilgan.

2019-yilda prospekt xiyobonidagi yodgorlikdan uncha uzoq boʻlmagan joyda Ichki ishlar vazirligining halok boʻlgan xodimlari xotirasiga bagʻishlangan monumental favvora ochildi, favvora ham Ali Magomedov tomonidan qurilgan.

## Yana qarang

## Manbalar

## Havolalar

* Diqqatga sazovor joylar / Maxachqal’a
* Xizmat burchini bajarish chogʻida halok boʻlgan politsiyachilar xotirasi Maxachqal’a (Dogʻiston Respublikasi)
* Politsiyachi haykali: katta, chiroyli va juda mehribonmi?
Bayram atamasi

**Bayram**, baʼzan *Beyram* deb ataladi (dr.-pers. pabrām — bayram) — asosiy islom bayramlarining turkiy nomining bir qismi, atama sifatida dunyoviy muhim sanalarni belgilashga ham tegishli.

## Umumiy maʼlumot
Fors tilidan olingan, bayram sifatida tarjima qilingan bayram atamasi diniy va dunyoviy ahamiyatga ega boʻlgan muhim kunlarni ifodalash uchun ishlatiladi. Oʻzbekistonda rasman dam olinadigan 9 ta bayram kuni mavjud. Shuningdek, muayyan sohaga doir muhim sanalar ham boʻlib, ular taqvimda bayram sifatida koʻrsatilmasa-da, tegishli qatlam oʻz urfiga koʻra bayram sifatida nishonlashi mumkin.

## Diniy qoʻllanishi
"Bayram" atamasi musulmonlarning ikkita muhim voqeasi — Iyd al-Fitr va Qurbon hayiti nomlarining ajralmas qismidir.

Musulmon diniy bayramlarida harbiy xatti-harakatlar maʼqullanmaydi. Ularning tugatilishining kamida bitta holati maʼlumki, 1651-yilda Qurbon hayitiga toʻgʻri kelgan Berestes jangi paytida Bogdan Xmelnitskiyning ittifoqchisi Islom Girey jangni tark etgan.

Qizigʻi shundaki, Turkiyada xristianlarning Pasxa bayrami ham bayram deb ataladi.

## Dunyoviy qoʻllanishi
Bir qator mamlakatlarda bayram atamasi muhim sanalarning rasmiy nomlarining bir qismidir. Misol uchun, bu Turkiyada davlat bayramlari boʻlib, ular 23-aprel — Bolalar kunini (), 19-may — Yoshlar va sport kuni (), 30-avgust — Gʻalaba kuni (), 29-oktabr — Respublika kuni ().

Bu atama baʼzan unchalik ahamiyatli boʻlmagan voqealar nomlarida qoʻllanadi, masalan, Xellouin kunini turklar ''Cadılar '''Bayrami''''' — Jodugarlar festivali deyishadi.

## Manbalar
Hayit muborak

**Iyd Muborak** ( — *muborak bayram*) — arabcha Qurbon hayiti va Ramazon hayiti uchun bayram tabrigi. Arablar uchun „Iyd Muborak“ tabrigi har qanday bayramning umumiy tabrigi boʻlib, oʻzbek tilidagi „Bayramingiz bilan!“ tabrigining oʻxshashidir.

## Barcha bayramlar uchun tabriklar
Arab tilida soʻzlashuvchi musulmonlar anʼanaviy „Iyd Muborak“ tabrigi bilan bir qatorda quyidagi soʻzlar bilan ham bir-birlarini qutlashadi:

* Idukum Muborak () &#x200E; — Bayramingiz muborak boʻlsin!
* Taqobbala-llohu minna va minkum ( &#x200E; — Alloh bizdan va sizdan qabul qilsin!
* Taqobbala-llohu minna va-minkum saliha-l-aʼmal () &#x200E; — Alloh bizdan ham, sizdan ham solih amallarni qabul qilsin!
* Iyd muborak va kull am va ummata-l-islom bihayr () Bayram muborak boʻlsin va har yili islom ummati sogʻ (yaxshi holatda) boʻlsin!
* Jaʼala-llohu ʼidakum muborak ( &#x200E; — Alloh bayramingizni barakotli qilsin!

## Kirib kelgan Ramazon oyi va Ramazon hayiti bilan tabriklash
Ramazon oyi kirib kelishi va Iyd al-Fitr bayrami munosabati bilan arab tilida soʻzlashuvchi musulmonlar quyidagi soʻzlar bilan tabriklaydilar:

* Ramazon karim ( ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ — (sizlarga) &#x200E; Ramazon oyi muborak boʻlsin!
* Ramazon Muborak ( &#x200E; — Ramazon oyi muborak!
* Shahr Muborak ( &#x200E; — Oy (Ramazon) muborak boʻlsin!
* Aharra-llohu ʻuyunakum fi Ramazon bi-lyaẕẕati-l-ʻashar va-suḥbati-l-ʻahyar va-rahmati-l-Gʻaffor va-jannati-l-ʻabror () — Alloh taolo Ramazon oyida koʻzlaringizni shirin oqshomlar va tanlanganlar doʻstligi, magʻfiratlilarning rahmati va taqvodorlarning jannati bilan xursand qilsin!
* Xavatim Muborak ( — Oxirgi kunlar (Ramazonning) muborak boʻlsin!

## Haj (Umra) va Qurbon hayiti bilan tabriklash
Qurbon hayiti kelishi bilan, shuningdek, Haj (Umra) ziyorati bilan arab tilida soʻzlashuvchi musulmonlar bir-birlarini quyidagi soʻzlar bilan tabriklashadi:

* Hajjuka maqbulya ( &#x200E; — Hajingiz qabul boʻlsin!
* Umratuka maqbulya ( &#x200E; — Umrangiz qabul boʻlsin!
* Taqabbala-llohu mink () — Alloh sizdan qabul qilsin!
Dogʻistondagi Sovet hokimiyati uchun kurashchilar haykali

**Dogʻistondagi Sovet hokimiyati uchun kurashchilar** haykali — 1980-yilda Dogʻiston Respublikasi poytaxti Maxachqalʼa shahrida oʻrnatilgan bronza-granit koʻp figurali yodgorlik.

Lenin maydonining janubida, Maxachqalʼa maʼmuriyati binosi yaqinidagi Inqilob jangchilari maydonida oʻrnatilgan.

Yodgorlik muallifi haykaltarosh Geybat Geybatov, ishtirok etgan meʼmorlar G. A. Zaxarov va A. G. Zaxarov.

Yodgorlik inqilobchi-bolsheviklarning olti arbobi, Dogʻiston maxfiy rahbarlari, tik turgan, qoʻl-oyoqlari kishanlangan inqilobchi-bolsheviklardan iborat haykaltaroshlik ansamblidir. Ular U. Buynakskiy, O. Leshchinskiy, A.V. Gadjimagomedov, A. Ismoilov, S. Abdulgamidov, A. Aliyev (barchasi 1919-yil 19-sentabrdagi harbiy shariat sudining hukmi bilan — Leshchinskiy Port-Petrovskiy qamoqxonasida, qolganlari 1919-yil 18-avgustda Temirgo stansiyasi hududida otib oʻldirilgan).

Sovet davridagi monumental haykaltaroshlik yodgorliklarini qurishning muvaffaqiyatli varianti hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Sovet hokimiyati uchun kurashchilar haykali
* Sovet hokimiyati uchun Dogʻistonlik kurashchilarga yodgorlik
Oktyabr inqilobi jangchilari yodgorligi

**Oktabr inqilobi jangchilari yodgorligi** — Xarkovdagi Universitetskaya koʻchasidagi yodgorlik. 1957-yil 6-noyabrda Oktabr inqilobining 40 yilligiga tantanali ravishda ochilgan. Yodgorlik muallifi meʼmor L. V. Gurov.

## Kompozitsiyasi
Yodgorlik Ulugʻ Vatan urushida vayron boʻlgan Qizil Armiya uyi binosi oʻrnida ochildi.

Qizil sayqallangan granitdan yasalgan motamsora unasi kichik tepalikda oʻrnatilgan boʻlib, uning ustida inqilobiy bayroqning bronza matosi tushirilgan.

Urnada zarhal harflar bilan ukrain tilida shunday yozilgan: „*Buyuk Oktabr inqilobining 40-yilligi kuni Sovet hokimiyati uchun jonini fido qilganlarga*“.

Ukraina Kommunistik partiyasining 40-yilligini nishonlash paytida 1958-yil 12-iyulda Leningraddagi Mars dalasida yodgorlik poyidagi mashʼaldan Mangu olov yoqildi.

## Yodgorlikning yangi maʼnosi
30-mart kuni nomaʼlum shaxslar yodgorlikni Ukraina bayrogʻi ranglariga boʻyashdi, yodgorlik deyarli darhol qayta tiklandi. 3-may kuni nomaʼlum shaxslar yana yodgorlikni Ukraina bayrogʻi ranglariga boʻyashdi. 8-may kuni nomaʼlum kimsalar yodgorlik lavhasini demontaj qilishdi, 2015-yilning 9-may kuni esa Xarkovdagi Yevromaydanning niqobda harakat qilgan faollari monumentga „Ukraina mustaqilligi va ozodligi uchun boshlarini fido qilgan qahramonlarga“ degan lavha oʻrnatdilar. Rasman bir oz keyinroq qabul qilingan Ukrainada dekommunizatsiya toʻgʻrisidagi qonun yodgorlikning semantik maʼnosini oʻzgartirish uchun ushbu choralarni qonuniylashtirdi.

## Manbalar

## Boshqa manbalar

* Andreeva G. K., Golikov V. P., Grinev Ye. A. i dr. Xarkov. Kniga dlya turistov. — Xarkov: Prapor, 1984. — 259 s.
Baroat kechasi

**Baroat kechasi** (arab. ‎ — „Laylat ul-Baraa“ — musulmonlarning muqaddas kechalardan biri Shaʼbon oyining 14 dan 15-ga oʻtar kechasi nishonlanadi. Islomda bu kun gunohlardan xalos boʻlish yoki magʻfirat kuni hisoblanadi. Baroat kechasida musulmonlar odatda uxlashmaydi, Qurʼon oʻqib, ibodat qilishadi.

*Baroat* arabchada „daxlsizlik“, „toʻliq ajralish“, „poklanish“ maʼnolarini bildiradi.

Bu kecha odamlarning taqdiri, yaxshiligi, oʻlimi, kasalligi oʻzgarib, tegishli farishtalarga topshiriladi, deb ishoniladi. Alloh bu kechada Muhammad paygʻambarga (sollallohu alayhi vasallam) barcha musulmonlar uchun shafoat (*shafoat*) huquqini berdi deb ishoniladi. Bu kecha musulmonlarga Allohdan yaxshi ishlarni qabul qilishni va gunohlarni kechirishni, shuningdek, vafot etgan musulmonlarga rahm-shafqat, kechirim, farovonlik tilab, bolalarga bu kechaning qadr-qimmati va ahamiyati haqida aytib berishni soʻrash tavsiya etiladi. Baroat kechasida ibodat oʻqish tavsiya etiladi: „Yo, Alloh! Men sening azob-uqubatlaringdan istigʻforga, qahringdan roziligingga qochaman. Men senga yetarli darajada hamd aytishga qodir emasman. Sen oʻzing ulugʻlaganing singari buyuksan“. Bu kecha „katta“ gunohlardan (boshqa odamlarga qarshi fitna, spirtli ichimliklar ichish, jodugarlik, ota-onalariga hurmatsizlik va boshqalar) tashqari bandaga xos barcha gunohlar kechiriladi.

Bu kechada maʼqul koʻrilmagan ishlarga maxsus taomlar tayyorlash, uylar yoki masjidlarni yoritish, diniy majlislar oʻtkazish va uzun maʼruzalar oʻqish, jamoat namozlarini oʻqish  va zikrlar kiradi.

Quyidagi jadvalda Shaʼbon oyining 14-kuniga toʻgʻri keladigan Grigoriy taqvimidagi sana koʻrsatilgan:

## Hadislar
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: „Musulmon boshqa bir musulmonning birodaridir. U hech qachon unga zulm qilmaydi, uni yordamsiz qoldirmaydi va taqdirning izmiga tashlab qoʻymaydi“, deb marhamat qilgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar

; rus tilida

* Ali-zade A. A. Baraa // Islamskiy ensiklopedicheskiy slovar. — M. : Ansar, 2007. — S. 153. — . (CC BY-SA 3.0)

; boshqa tillarda

* S̲h̲aʿbān / Wensinck A. J.  (nem.) // Encyclopaedia of Islam. 2 ed : [angl.] : in 12 vol. / edited by C. E. Bosworth; E. van Donzel; W.P. Heinrichs & G. Lecomte. — Leiden : E.J. Brill, 1997. — T. 9. (platn.)
E‘lon qilinmagan urushlarda vafot etgan samaraliklar yodgorligi

**Eʼlon qilinmagan urushlarda halok boʻlgan samaraliklar xotirasiga yodgorlik ―** Samara shahrida Oktabr tumanidagi Xotira maydonida oʻrnatildi.

## Tarixi
Samara uzoq vaqt davomida mahalliy urushlarda halok boʻlgan askarlarning yodgorliklari boʻlmagan shahar boʻlib qoldi. 1995-1996-yillarda Samarada bunday yodgorlik loyihasi boʻyicha tanlov oʻtkazildi va yodgorlik uchun 2 ta loyihani — Moskva va Sankt-Peterburgni birlashtirishga qaror qilindi, ammo ish poydevor bosqichida toʻxtadi.

Mahalliy urushlarda halok boʻlgan samariyaliklarga haykal oʻrnatish gʻoyasi Samaradagi 64-sonli maktabda BMD-1 butun ekipaj bilan 1999-yilda Ikkinchi Chechen urushi paytidada halok boʻlgan Rossiya Qahramoni samariyalik Vitaliy Talabaevga bagʻishlangan yodgorlik lavhasi ochilishida yana koʻtarildi. 2000-yilda Xotira va qaygʻu kunida Samara shahri maʼmuriyati yodgorlikni 2001-yil 2-avgustda ochishga vaʼda berdi.

Yodgorlikning ochilishi Afgʻonistondan qoʻshinlar olib chiqilganining 15-yilligiga toʻgʻri keldi va 2001-yil 4-oktabrda boʻlib oʻtdi. Odatga koʻra bu yerda har yili 15-fevralda Internatsionalist jangchilar xotirasi kunida tantanali mitinglar oʻtkaziladi. Har yili 14-dekabrda 81-gvardiya moto-oʻqotar polki Kryaj stantsiyasidan Chechenistonga yuborilgan kuni, bu yerda Shimoliy Kavkazdagi mojarolarda halok boʻlgan askar va ofitserlar xotirasiga bagʻishlangan motam tadbirlari oʻtkaziladi.

Yodgorlik arxitektor Aleksandr Temnikov va haykaltaroshlar Vladimir Obuxov va Boris Cherstviy tomonidan yaratilgan. U SSSR va Rossiya oʻrtasidagi 33 ta mahalliy mojarolar paytida halok boʻlgan samariyaliklarga bagʻishlangan. Yodgorlik bronzadan yasalgan olovli Ural marmaridan yasalgan 5 ta baland ustun-shamlardan iborat. Ustunlarda jangchilar jang qilgan davlatlarning nomlari oʻyib yozilgan. Yodgorlik devorida ochilmagan marmar varaqlardan 463 ta qahramon nomi oʻyib yozilgan boʻlib, ularning martabalari koʻrsatilgan. Keyinchalik issiq nuqtalar askariga bronza haykali oʻrnatildi. Yodgorlik shahar va viloyat byudjetlari, shuningdek, fuqarolarning xayr-ehsonlari hisobidan qurilgan, uning qiymati taxminan 10 million rublni tashkil etgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Nokia 7370

**Nokia 7370** - bu Nokia kompaniyasining uch diapazonli mobil telefoni, L'amour kolleksiyasining ikkinchi modeli boʻlgan. 2005-yilda taqdim etilgan, GSM 900, 1800, 1900 tarmoqlarida ishlagan.

**Nokia 7373** ning yangilangan versiyasi 2006-yilda taqdim etildi, unda takomillashtirilgan 2 MP kamera hamda 2 Gbaytgacha boʻlgan xotira kartalari mavjud.

## Boshqaruv va tashqi ko'rinish
Telefon korpusini bezashda eski 7380 modelida boʻlganidek, teri, mato, metall va keramika ishlatilgan.

Korpusning aylanuvchi qismida displey va dinamika joylashagan. Korpusning asosiy old panelida stereodinamik, joystikli standart klaviatura, funksional tugmalar, mikrofon teshigi mavjud. Orqa panelda - ishlab chiqaruvchining nomi va kamera o'lchamlari va linzalari bilan metall plastinka; chap tomonda ovoz balandligini o'zgartirish tugmasi, o'ng tomonda quvvat va kamera tugmasi, pastki qismida shnur uchun teshik, kompyuter ulash uchun ulagich va va zaryadlovchi mavjud.

## Batareya va ish vaqti
Telefon 700 mA/soat quvvatga ega litiy-ion batareyasi bilan jihozlangan. Ishlab chiqaruvchi tomonidan e'lon qilingan ish vaqti quyidagicha:

* suhbat vaqti - 240 min;
* kutish rejimida - 270 soat.

## Matbuot sharhlari
Telefon odatda ijobiy sharhlarni oldi. Afzalliklar orasida ekran tasvirining yuqori sifati, korpus dizayni, sig'imi batareya , foydalanuvchi uchun qulay yinterfeysi ; Kamchiliklar orasida esa xotiraning hajmi kichikligi, xotira kartalarini qo'llab-quvvatlamaslik , kameraning imkoniyatlarining oddiyligi , buklanganda funksiyalarning cheklanganishi .

## Manbalar

## Havolalar

* Nokia veb-saytida tavsif

; Sharhlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Huquqni muhofaza qilish organlari askarlari yodgorligi Chelyabinsk

Chelyabinskdagi **huquqni muhofaza qilish organlari askarlari yodgorligi** shaharning markaziy tumanidagi Miass daryosi boʻyida Truda koʻchasida joylashgan.

## Tarixi
Yodgorlik Miass qirgʻogʻida oʻlkashunoslik muzeyi yonida oʻrnatilgan. Uning muallifi Yekaterinburglik haykaltarosh Aleksandr Samvel boʻlib, viloyat ichki ishlar organlari xodimlari, fuqarolar va tashkilotlarning ixtiyoriy xayriyalari evaziga qurilgan. Uning qiymati 20 million rublni tashkil etdi.

Xizmat burchini bajarish chogʻida halok boʻlgan Ichki ishlar vazirligi xodimlariga yodgorlik Chelyabinsk viloyati Ichki ishlar boshqarmasi va Rossiya Ichki qoʻshinlari faxriylari kengashi tashabbusi bilan yaratilgan. Ushbu gʻoyani Rossiya Federatsiyasi Ichki ishlar vazirligining Chelyabinsk viloyati boʻyicha Bosh boshqarmasi rahbariyati, Faxriylar kengashi, Chelyabinsk viloyati hukumati va gubernator Mixail Yurevich qoʻllab-quvvatladi.

Yodgorlikning tantanali ochilishi ichki ishlar organlari xodimlari kuni arafasida 2013-yil 8-noyabr kuni boʻlib oʻtdi. Yodgorlikning ochilishida viloyat hokimligi raisi S. Komyakov, Chelyabinsk maʼmuriyati rahbari S. Davydov, viloyat GUMVD boshligʻi V. Skalunov, shuningdek, mitropolit Feofan va Urals tumani bosh muftiysi Rinat Hoji Hazrat Raev ishtirok etishdi.

Yodgorlik shohsupaga oʻrnatilgan motamsaro jangchi va oʻgʻil bolaning bronza figuralaridan iborat boʻlib, uning yonida 1918-yildan beri xizmat burchini bajarish chogʻida halok boʻlgan Ichki ishlar vazirligi xodimlarining 232 nafar ism-sharifi oʻyib ishlangan marmar stelalar oʻrnatilgan. Haykaltarosh Janubiy Ural politsiyasi xodimlarining fotosuratlari asosida politsiya xodimining jamoaviy qiyofasini yaratdi. Bolaning qiyofasi politsiya xodimlaridan birining oʻgʻli prototipidan qilingan. Poydevorda „Qonun va tartib askarlariga“ yozuvi va Chelyabinsk gerbi tasvirlangan.

Memorial yonida xotira tadbirlari oʻtkaziladi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Yonib ketgan qishloqlar yodgorligi

**"Yonib ketgan qishloqlarga yodgorlik" —** Slovechno qishlogʻiga kiraverishda (Ukraina, Jitomir viloyati, Ovruch tumani)  oʻrnatildi**.** Yodgorlik 1942-1943-yillarda fashistlar qoʻlida halok boʻlgan qishloq aholisi xotirasiga oʻrnatilgan.

Slovechno viloyati partizan Polissya markazlaridan biri edi. Bu yerda oʻtib boʻlmaydigan oʻrmonlarda partizan otryadlari (O. N. Saburova, T. L. Grishana va boshqalar) va yashirin tashkilotlar faoliyat koʻrsatdi. 1942-yil 4-dekabrda xalq qasoskorlari Slovechnodagi fashistik garnizonni yoʻq qilishdi, koʻplab qurol va oʻq-dorilarni qoʻlga kiritishdi, partizan bazalariga Germaniyaga joʻnatish uchun tayyorlangan non va chorva mollarini olib kelishdi. Qattiq nafrat bilan partizanlarning harakatlariga javoban fashistlar 13 qishloqni kulga aylantirdilar va oʻrmonda yashirinishga ulgurmagan aholi tiriklayin yoqib yuborildi.

Yodgorlik pushti granitdan yasalgan boʻlib, unda kuchini yoʻqotayotgan oʻgʻlini qoʻllab-quvvatlayotgan ona tasvirlangan. Hayot va oʻlim oʻrtasidagi lahzalar, insoniyat fojiasi, oʻnglab boʻlmas baxtsizliklar, bu sabrli zaminga kelgan lahzalar koʻrsatilgan.

Yozuvli poydevorning sayqallangan yuzasi yuqoriga otilayotgan alanga shaklida.

Yodgorlik 1980-yilda qurilgan, uning mualliflari haykaltarosh I. S. Tabachnik, meʼmor P. N. Biryuk.

## Manbalar
Spinoza mukofoti

**Spinoza mukofoti** () Gollandiya Tadqiqot Kengashi (NWO) tomonidan yangi tadqiqotlar uchun sarflanadigan yillik 2,5 million evro mukofotidir. Mukofot Niderlandiyadagi eng oliy ilmiy mukofot hisoblanadi. U faylasuf Barux de Spinoza sharafiga nomlangan.

Mukofot Niderlandiyada oʻz sohasi boʻyicha eng yaxshi tadqiqotchilarga beriladi. Akademiklar bir-birlarini taklif qilishlari mumkin va xalqaro komissiya taqdimotlarni baholaydi. Uni baʼzan Gollandiya Nobel mukofoti deb ham atashadi.

## Gʻoliblar roʻyxati
Spinoza mukofotini quyidagi shaxslar olgan:

## Manbalar
SpaceX COTS Demo Flight 2/3

**SpaceX COTS Demo Flight 2/3** (shuningdek, *Dragon C2+* va *SpaceX COTS Demo 2* nomi bilan ham tanilgan) 2006-yilda SpaceX va NASA oʻrtasida imzolangan shartnoma boʻyicha Commercial Orbital Transportation Services (COTS) dasturi doirasidagi Dragon avtomatik yuk fazo kemasining ikkinchi parvozidir.

Xalqaro kosmik stansiyaga xususiy kosmik kemaning birinchi parvozi.

### Parvoz
Falcon 9 v1.0 raketa tashuvchisining uchinchi uchirilishi.

Parvoz COTS dasturi bosqichi doirasida NASA mutaxassislari tomonidan oʻtkazilgan parvozlarga tayyorgarlik koʻrish (Flight Readiness Review) ekspertizasi, jarayonida yuzaga kelgan barcha texnik muammolarni hal qilish uchun bir necha marta qoldirildi. 16-aprelda ekspertiza tugagandan soʻng, parvoz sanasi „7-maydan oldin emas“ deb belgilanib olindi. May oyi boshida, SpaceX muhandislariga Dragon kosmik kemasi dasturiy taʼminoti ustidagi ishlarni yakunlash uchun vaqt berish uchun parvoz 19-mayga surildi.

19-may kuni yakuniy hisob, uchirilishdan yarim soniya oldin raketa tashuvchi kompyuterlari tomonidan toʻxtatildi, birinchi bosqich 5-(markaziy) dvigatelining yonish kamerasida notabiiy bosim tufayli uchirish 3 sutkaga kechiktirildi. Nosoz Merlin 1C dvigatel klapani almashtirildi.

Dracon kosmik kemasi bilan Falcon 9 raketa tashuvchisining uchirilishi 2012-yil 22-may kuni UTC vaqti bilan 7:44 da Kanaveral burnidagi SLC-40 uchish maydonchasidan amalga oshirildi.

### Foydali yuk
Dragon Xalqaro kosmik stansiyaga 520 kilogramm foydali yuk yetkazib berdi (qadoqlardan tashqari 460 kg), shu jumladan:

* Ekipaj uchun oziq-ovqat va buyumlar — 306 kg
* Ilmiy tadqiqot uchun materiallar — 21 kg
* Yuklar uchun sumkalar — 123 kg
* Kompyuterlar va komplektlar — 10 kg

Yerga qaytib, Dragon 660 kilogramm foydali yukni qaytardi (qadoqlardan tashqari 620 kg), shu jumladan:

* Ekipaj buyumlari — 143 kg
* Ilmiy tadqiqot materiallari — 93 kg
* Stansiyaning jihozlari va qismlari — 345 kg
* Ochiq kosmosga chiqish uchun uskunalar — 39 kg

## Galereya

F9-3 2nd Stage.jpg
Falcon 9 at SLC-40 during media event (KSC-2011-7886).jpg
Nine Merlin 1C engines of a Falcon 9.jpg
Falcon 9 at SLC-40 during media event (KSC-2011-7886).jpg
WDR - Falcon 9 hor.jpg
Falcon 9 with Dragon capsule for tests on pad.jpg
Upper section of a Falcon 9 with Dragon capsule for tests on pad.jpg
COTS 2 Falcon9Dragon - May 18.jpg
COTS 2 Falcon 9 - WDR.jpg
Falcon 9 Flight 3 leaves processing facility 05-17-2012.jpg
Falcon 9 Flight 3 rolls out to pad 05-17-2012.jpg
COTS 2 vertical at night - May 17.jpg
Falcon 9 launches with Dragon to the ISS.jpg
Falcon 9 launches with second Dragon spacecraft.jpg
The SpaceX Falcon 9 rocket lifts off from Cape Canaveral Air Force Station.jpg
Third Falcon 9 climb up from Launch Pad 40.jpg


## Havolalar

* Missiyaning rasmiy press-relizi
* 19-may kuni yakuniy ort hisoblash parvozdan yarim soniya oldin uzildi (video)
* Raketa tashuvchi uchirilishi (video)
* Dragon Xalqaro kosmik stansiyaga yetib keldi (video)
* Kanadarm2 manipulyatori tomonidan kemaning qoʻlga olinishi (video)
* Dragon kosmik kemasining lyuki Xalqaro kosmik stansiyada birinchi marta ochildi (video)
## Manbalar