Avstraliya Gran-prisi

**Avstraliya Gran-prisi** Formula 1 musobaqasini 2035 yilgacha musobaqa o'tkazish bo'yicha shartnomaga ko'ra, har yili bo'lib o'tadigan avtopoyga.  Avstraliyada o'tkazilgan eng qadimiy avtosport musobaqalaridan biri bo'lib, Gran-pri 1928 yilda Filipp orolida ilk marotaba o'tkazilgandan beri 23 xil poyga maydonida foydalanilganligi sabab tez-tez ko'chib o'tdi. Poyga 1985 yilda Formula 1 bo'yicha jahon chempionatining bir qismiga aylandi. 1996 yildan beri u Melburndagi Albert Park trassasida o'tkaziladi, 2020 va 2021 yillar oralig'i bundan mustasno, COVID-19 pandemiyasi tufayli poygalar bekor qilingan.  Undan oldin esa u Adelaida shahrida o'tkazildi. 

## Tarixi

### Urushdan oldingi

#### Formula 5000
O'n yillikning oxiriga kelib, Yevropa jamoalari uzoqroq mahalliy mavsumlari sharoitida Tasman seriyasiga tobora ko'proq kirmay qo'yishdi, ammo ayni damda o'zlarining 3,0 litr hajmli hamda F1 dvigatellarining 2,5 litrli versiyalarini ishlab chiqishga majbur bo'lishdi. Mahalliy Tasman avtomobillari ham ajncha pasayib bordi va dastlab Tasmanning 2,0 litrli versiyasini Avstraliya Gran-prisining kelajagi uchun tanlagandan keyin, allaqachon tashkilot ishlari yaxshi tashkil etilgan Formula 5000 uchun katta qo'llab-quvvatlash tabiiy tanlanish CAMS qo'lini ko'rsatdi. 

### Formula 1

#### Adelaida (1985–1995)
Avstraliya Gran-prisi 1985-yilda FIA Formula 1 bo'yicha jahon chempionatining katta bosqichiga aylandi va ushbu poyga mavsumining so'nggi poygasi Adelaida ko'chasida o'tkazildi. 1995-yilda o'zining eng so'nggi Formula 1 poygasini o'tkazgan Adelaida ko'chasi trassasi juda qiyin, talabchan hamda mashaqqatli poyga yo'lkasi sifatida tanilgan bo'lib, ushbu yo'lka poygalarda tez-tez eskirishni keltirib chiqaradi va butun tadbir haydovchilar, jamoalar va muxlislar orasida juda mashhur edi. Jamoalar Adelaidaga kelganlarida, ular bayram muhitidan zavqlanishardi. 

## 1995 yildan beri tomoshabinlar tashrifi

Avstraliya Gran-prisi Melburn shahriga ko'chirilgandan keyin, tomoshabinlarning tashrifi 2023-yilda qariyb 444 631 nafarni tashkil etdi, ammo 1995 yildagi Adelaidadagi so'nggi poygaga hech qachon etib bormagan.

2009-yilda jahon moliyaviy inqirozi, ishsizlikning qisqarishi hamda tezkor jamoat transporti ish tashlashi  Viktoriya bosh vaziri Jon Brumbi tomonidan xalqning biroz qisqarishiga sabab bo'lgani sifatida keltirildi.  2010-yilda ishtirokchilar soni jami 305 000 nafarga o'sib, ushbu ko'rsatkich 2005-yilgi poygadan beri eng kattasi bo'ldi.

Aniq bo'lmagan va juda ortiqcha baholar sifatida qayta-qayta e'tirozga uchragan rasmiy tashrif raqamlari  quyidagicha edi:

* 1995 yil (Adelaida) – 520 000  (poyga kunida 210 000)
* 1996 yil (Melburn) – 401 000 (poyga kunida 150 000) 
* 1997 - 289 000 
* 2004 yil – 360 885  (poyga kunida 121 500)
* 2005 yil – 359 000  (poyga kunida 103 000) 
* 2006 - 301 800 
* 2007 - 301 000  (poyga kunida 105 000)
* 2008 yil – 303 000  (poyga kunida 108 000)
* 2009 yil – 286 900 
* 2010 yil – 305 000  (poyga kunida 108 500)
* 2011 yil – 298 000  (poyga kunida 111 000)
* 2012 yil – 313 700  (poyga kunida 114 900)
* 2013 yil – 323 000  (poyga kunida 103 000) 
* 2014 yil – 314 900  (poyga kunida 100 500)
* 2015 yil - 296 600 (poyga kunida 101 000)
* 2016 yil - 272 300 (poyga kunida 90 200)
* 2017 - 296 600 
* 2018 yil – 295 000 
* 2019 yil – 324 000 (poyga kunida 100 000) 
* 2022 yil – 419 114 (poyga kunida 128 294) 
* 2023 yil – 444 631 (poyga kunida 131 124) 

### Yil bo'yicha

## Manbalar