open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alimkent koʻchasi (Toshkent)

**Alimkent koʻchasi** — Yashnobod tumanidagi Maxmur va „Umid“ mahallalari hududida. Elbek va Muxtor Ashrafiy koʻchasilari oraligʻida joylashgan. Toshkent viloyati Oqqoʻrgon tumanidagi shu nomdagi joy nomi bilan yoʻritiladi. Uzunligi 2 km atrofida.

1960-yil 29-yanvarda Oxunboboev koʻchasi oʻrniga qoʻyilgan. Alimkent koʻchasi boshida Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi, „Chkalov“ metro bekati (hozirgi Doʻstlik), avtobuslar boshbekati, Qorasuv kanali, koʻcha yoʻnalishida shaxsiy turar joy binolari mavjud. 2008-yil 2-sentabrda Alimkent koʻchasiga tutash koʻchasilar (Mayna Hasanova 1-va 2-tor koʻchalari) nomlarini uygʻunlashtirish maqsadida ular nomlari tegishli raqamlarda Alimkent nomi bilan oʻzgartirildi. Mayna Hasanova berk koʻchasi Alimkent 1-berk koʻchasi deb nomlandi.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Ali al-Kushoniy

**Ali ibn Mavdud ibn al-Husayn ibn al-Hasan ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn al-Abbos an-Nazariy al-Kushoniy** — faqih. Kushoniy nisbasi Samarqandning Sug‘d nohiyasidagi Kushoniya shaharining nomidan olingan. 1087-yilda (hijriy 480-yilda) Kushoniya shahrida tugʻilgan. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilgan. Milodiy 1162-yil (hijriy 557-yil) rabiulavval oyining 17-sanasi seshanba kuni vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Fuqoʼiy

**Ali al-Hasan ibn Muhammad ibn Jaʼfar ibn Ahmad al-Fuqoʻiy as-Samarqandiy** (Abu Ali) — Samarqand ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-Fuqoʻiy hijriy 507-yilda Samarqandda vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Marogʻay

**Ali ibn Haskavayh ibn Ibrohim al-Marog‘ay** — fozil, faqih olim va sufiy bo‘lgan. Bag‘dodda fiqh ilmini o‘zlashtirgan. Milodiy 1122-yilda (hijriy 516-yilda) Marv shahrida vafot etgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Ali al-Bobdastoniy

**Ali ibn al-Husayn ibn Nasr ibn Xaroson ibn Abdulloh al-Bobdastoniy** — hanafiy faqih. Uning nisbasi „Bob daston“ („Doston eshigi“) nomidan olingan. Bu nom Samarqandda mashhur bo‘lgan. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilganlar. U 368/979-yil safar oyida Samarqandda vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Kuhandiziy

**Ali ibn al-Hasan ibn al-Xalil ibn Shozaviya al-Muazzin al-Kuhandiziy** (Abul Hasan) – Buxoroning Kuhandizidan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 
Ali al-Kuhandiziy  milodiy 957-yil (hijriy 346-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Abu Amr al-Xaffof

**Abu Amr al-Xaffof** ( — Abu Amr Ahmad ibn Nasr ibn Ibrohim al-Xaffof an-Naysoburiy) — muhaddis.

„*Poyabzalchi*“ maʼnosini anglatuvchi „*al-Xaffof*“ laqabini nima sababdan olgani maʼlum emas. Abu Amr al-Xaffof avval tasavvufga qiziqqan. Keyinchalik, hadis ilmini o‘rganishni Nishopurda bosh­lagan. So‘ngra Bag‘dod, Kufa, Madina, Makka va boshqa ilm markazlariga safar qilib, Ishoq ibn Rohavayh, Amr ibn Zurora, Husayn ibn Zahhok, Abu Hammom as-Sakuniy, Muhammad ibn Rofeʼ, Muhammad ibn Ali ibn Shaqiq va boshqa olimlardan ilm o‘rganadi. Abu Amr al-Xaffof ibodatda mustahkam bo‘lib, o‘ttiz yildan ortiq vaqt uzluksiz ro‘za tutgani va merosxo‘ri bo‘lmagani bois, boyligini Alloh roziligi yo‘lida infoq-ehson qilgani naql qilinadi.

## Hadislari
Uning o‘zidan Ibn ash-Sharqiy, Abu Abdulloh ibn al-Axram, Muhammad ibn Ahmad az-Zuhliy, Abu Saʼid al-Hiriy kabi muhaddislar hadisdan taʼlim olganlar. Tengdoshi buyuk muhaddis Muhammad ibn Ishoq as-Sarroj Abu Amr al-Xaffof kabi quvvai hofizasi kuchli kishini ko‘rmaganini maʼlum qilgan. Ibn Xuzayma ham uning hofizasi haqida „Xurosonda unga o‘xshashi yo‘q“, deb zikr qilgan. Shogirdi Abu Bakr as-Sibqiy esa ustozining yuz ming hadisni zikr qilishga quvvati yetishi xabarini bergan. Abu Amr al-Xaffof o‘z davrida katta obro‘ga ega bo‘lib, „*zaynul-ashrof*“ nomi bilan tanilgan. Mashhur hadis to‘p­lamlaridan „*Al-­Mustadrak*“ asari muallifi Imom al-Hokimning ko‘plab ustozlari Abu Amr al-Xaffofdan hadis eshitgan.

## Adabiyotlar

# Ibn al-Javziy. Al-Muntazam. VI, 110; 
# Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. II, 654-656; 
# Az-Zahabiy. Siyar. XIII, 560-563; 
# Ibn al-Imod. Shazarāt az-zahab. II, 231-232; 
# Ali Osman Ateş. „Ebû Amr el-Haffaf“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 97.

## Manbalar
Ali ibn Xashram al-Marvaziy

**Ali ibn Xashram ibn Abdurrahmon ibn Ato ibn Hilol al-Marvaziy** — muhaddis. Milodiy 776-yilda (hijriy 160-yilda) tugʻilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 870-yilda (hijriy 257-yil, ramazon oyi) vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Qallosiy

**Ali ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Jabroil ibn Mahdiy al-Qallosiy ar-Rais** (Abul Hasan) — Nasaf ahlidan bo‘lgan. U milodiy 968-yil (hijriy 358-yil) tug‘ilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Ali al-Qallosiy hijriy 447-yilning rajab oyida vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Kushoniy (Abul Hasan)

**Ali ibn Mavjud ibn al-Hasan al-Kushoniy** (Abul Hasan) — fozil imom, atoqli bahs-munozara qiluvchi, voiz va faqat haqiqatni so‘zlovchi inson bo‘lgan. U hijriy 480-yil ramazon oyining 27-sanasida tug‘ilgan. Marvdagi „al-Madrasa al-xoqoniya“da o‘quv ishlarini boshqargan. Marvda istiqomat qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Ali al-Kushoniy milodiy 1162-yil (hijriy 557-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Oy kraterlari

Oy kraterlari-AQShning Aydaho shtatidagi milliy yodgorlik. Bu oyning kraterlariga o'xshash yaxshi saqlanib qolgan magmatik tuzoqlari bo'lgan hudud. Yodgorlik 1924 yil 2-mayda davlat muhofazasiga olingan va hozirda AQSh milliy bog'lar xizmati va yerni boshqarish byurosi tomonidan boshqariladi.

Milliy yodgorlik 2890 kvadrat kilometrdan ortiq maydonni egallaydi va uchta qora LAVA maydonini o'z ichiga oladi. "Oy kraterlari" 15-2 ming yil oldin vulqon otilishi natijasida hosil bo'lgan. Qo'riqxonaning ko'p joylarida muzlatilgan magma hech qachon tuproq qoplami va o'simlik bilan qoplanmagan. Taxminan 80 kv.km ustunlar, g'orlar, qo'lda yasalmagan haykallar va yodgorliklarning g'ayrioddiy maydonini egallaydi.

## Yana qarang

* Qo'shma Shtatlardagi milliy bog'lar ro'yxati

## Havolalar

* Rasmiy veb-saytlar: NPS va BLM 
*  (shuningdek, mos yozuvlar sifatida ishlatiladi)
* Oy kraterlari: tarixiy kontekst bayonotlari, Milliy bog'lar xizmati
* Oy kraterlari geologiyasi, Milliy bog'lar xizmati (shuningdek, ma'lumotnoma sifatida ishlatiladi)
*  - USGS topo xaritasi va havodan surat
Pedro Sánchez

**Pedro Sánchez Pérez-Castejón** (; 1972-yil 29-fevralda tugʻilgan) — ispan siyosatchisi, 2018-yil iyunidan beri Ispaniya Bosh vaziri. U shuningdek, 2017-yil iyunidan buyon Ispaniya Sotsialistik ishchilar partiyasi (PSOE) Bosh kotibi boʻlib, 2014-2016-yillarda ushbu lavozimni egallab kelgan.

Sanchez siyosiy faoliyatini 2004-yilda Madridda shahar kengashi aʼzosi sifatida boshlagan. 2014-yilda PSOE Bosh kotibi etib saylandi va Muxolifat yetakchisiga aylandi. U 2015 va 2016-yillardagi umumxalq saylovlarida partiyani boshqargan, biroq partiya ijroiya hokimiyati bilan ommaviy kelishmovchiliklardan so‘ng, ko‘p o‘tmay Bosh kotib lavozimini tark etgan. Sakkiz oy oʻtgach, u Susana Diaz va Patxi Lopezni magʻlub etib, rahbarlikka qayta saylandi.

2018-yil 1-iyunda PSOE Bosh vazir Mariano Rajoyga ishonchsizlik votumini eʼlon qildi va natsional partiyalar qoʻllab-quvvatlaganidan soʻng, tashabbusni muvaffaqiyatli qabul qildi. Ertasi kuni Sanches qirol Felipe VI tomonidan Bosh vazir lavozimiga tavsiya qilindi. 2019-yil aprel oyida boʻlib oʻtgan umumiy saylovda 38 oʻringa ega boʻlish uchun PSOEga rahbarlik qildi. Hukumat tuzish boʻyicha muzokaralar muvaffaqiyatsizlikka uchragach, Sanches 2019-yil noyabrida boʻlib oʻtgan umumiy saylovda yana eng koʻp ovozlarni qoʻlga kiritdi.

## Manbalar
Ali al-Qatavoniy

**Ali ibn Muhammad al-Muftiy al-Hofiz al-Qatavoniy** - al-Hasanning otasi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Ali al-Qatavoniy milodiy 1091-yil (hijriy 484-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ali an-Nasaviy (Abul Hasan)

**Ali ibn Ahmad an-Nasaviy** (Abul Hasan) – xurosonlik matematik va mantiqchi bo‘lgan. Ali an-Nasaviy  hijriy 473-yilda vafot etgan.
## Asarlari
* „al-Muqniʼ fi-l-hisobi-l-handasiy fi-l-iroqayni-l-arabiy va-l-forsiy“ („Arab va Fors Iroqidagi geometrik hisob-kitoblarga oid ishonchli kitob“)
* „Risola fi-l-madxal ila ilmi-l-mantiq“ („Mantiq ilmiga kirish risolasi“)
* „at-Tajrid fi usuli-l-handasa“ („Geometriya asoslari haqida yorqin kitob“) 
## Manbalar
Ali an-Nasaviy

**Ali ibn Ibrohim ibn Ahmad an-Nasaviy** (Abul Hasan) – nasolik bo‘lgan, Iroq, Hijoz va Misrda hadis eshitgan, o‘zi ham ko‘pchilikdan rivoyat qilgan. Masalan, Abu Misʼab orqali Molikning “Muvatto” („Soddalashtirilgan to‘plam“) asarini rivoyat qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ali an-Nasaviy hijriy 287-yilda Nasoda olamdan o‘tgan.

## Manbalar
Anna Axmatova koʻchasi (Toshkent)

**Anna Axmatova koʻchasi** — Sergeli tumani hududida. Yangi Sergeli va Fayzli koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 1,5 km.

1988-yil 29-iyulda yangi koʻchaga Ikkinchi Jahon urushi davrida Toshkentda yashab ijod qilgan, taniqli rus shoirasi Anna Axmatova nomi qoʻyilgan. Koʻcha yoʻnapishida Sergeli tuman hokimligi, „Yangi Sergeli“ nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi, sport majmuasi, sanoat korxonalari mavjud.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Ali al-Miyonajiy

**Ali ibn al-Hasan ibn Ali al-Miyonajiy** (Abul Hasan) – Hamadon qozisi bo‘lgan, o‘sha yerda shahid ketgan. Bag‘dodga borib, u yerda hadislar eshitgan va fiqh ilmidan tahsil olgan. Fazilat va maʼrifat sohibi bo‘lgan. Adab va fiqh ilmini to‘liq o‘zlashtirgan. Balog‘at ilmini egallagan shoir va mutakallim bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Dushmanlari kelishib olib, hijriy 471-yilda Ali al-Miyonajiyni shafqatsizlarcha o‘ldirganlar .

## Manbalar
Ali al-Muljakoniy

**Ali ibn al-Hakam al-Ansoriy al-Muljakoniy al-Marvaziy** (Abul Hasan) – fozil inson bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-Muljakoniy hijriy 226-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Futbol boʻyicha 1991-yilgi SSSR Ikkinchi kichik ligasi

Ikkinchi quyi ligada 1991-yilgi SSSR chempionati oʻnta zonada oʻtkazildi. SSSR parchalanishi va umumiy chempionatning qulashi munosabati bilan ishtirokchilarning aksariyati milliy ligalarda qatnashishdi.

## 1 zona (Ukraina SSR chempionati)
Chempionat doirasida Ukraina SSR chempioni aniqlandi.

Eng yaxshi toʻpurar — Igor Plotko, Kolos Nikopol — 28 gol.

## 2-zona (Armaniston SSR)

## 3-zona (Ozarbayjon SSR)

## 4 zona (RSFSR)
"Dinamo Gagra" jamoasi Gruziya SSR Abxaziya ASSR (1990-yil 25 avgustdan — oʻzini Abxaziya SSR deb eʼlon qilgan) vakili edi.

## 5-mintaqa (RSFSR)
"Budjak" Komrat Moldaviya SSR vakili edi (1990-yil 19 avgustdan boshlab shahar oʻzini oʻzi eʼlon qilgan Gagauziya hududida joylashgan edi).

## 6 zona (RSFSR)
RAF Jelgava Latviya SSR vakili edi (1990-yil 4 mayda LatSSR Oliy Kengashi „Latviya Respublikasining davlat mustaqilligini tiklash toʻgʻrisida Deklaratsiya“ni qabul qildi).

„Gomselmash“ Gomel Belorussiya SSR vakili edi.

## 7-mintaqa (RSFSR)

## 8-zona (Qozog‘iston SSR)
Qirgʻiziston SSRdan Oʻshning „Alay“ va „Doʻstuk“ soʻqmoqlari ishtirok etdi.

Farxorning „Xosilot“ jamoasi Tojikiston SSR nomidan qatnashdi.

## 9-zona (O‘zbekiston SSR)
„Xujand“ va "Regar" Tursunzoda Tojikiston SSR nomidan qatnashdi

Turkmaniston SSR nomidan "Nebitchi", „Nebit-dag“, Ashxobod viloyatining „Axal“ va Marining „Merv“lari ishtirok etdi.

## 10 zona (RSFSR)

## Manbalar


## Havolalar
* www.rsssf.com
* wildstat.ru saytida
Al-Xorazmiy koʻchasi (Toshkent)

**Al-Xorazmiy koʻchasi** — Chilonzor tumanidagi „Botirma“, „Mehrjon“ va „Kichik Xirmontepa“ mahallalari hududparidan oʻtadi. Katta Qaʼni va Zargarlik koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 3 kilometrga yaqin.

1969-yildan buyuk mutafakkir Muhammad Al-Xorazmiy nomi bilan yoʻritiladi. Koʻcha yoʻnalishida 16-, 17-, 18-, 19-, 20-mavzelar, Xayrobod Eshon maqbarasi, Beshyogʻoch dehqon bozorining „Al-Xorazmiy“ shoxobchasi, koʻp qavatli turar joy binolari, yonilgʻi quyish shoxobchasi, savdo va umumiy ovqatlanish maskanlari, taʼlim muassasalari bor.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Ali al-Magʻkoniy

**Ali ibn Iso ibn Muhammad ibn al-Munzir ibn Ahmad al-Mag‘koniy** (Abul Hasan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-Mag‘koniy hijriy 412-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Marvaziy

**Ali ibn Abdulloh ibn al-Muborak al-Marvaziy** (Abul Husayn) – sufiy bo‘lgan, sheʼrlar bitgan.  

Ali al-Marvaziy milodiy 1125-yil (hijriy 519-yil) vafot etgan. 

## Asarlari
* „Qasida fiz-zo‘ va sharhuho“ („Izg‘i harfi qasidasi va uning sharhi“)
## Manbalar
Abu-l-Arab

**Abu-l-Arab** ( — Abu-l-Arab Muhammad ibn Ahmad ibn Tamim at-Tamimiy) — molikiy faqihi, muhaddis va tarixchi.

*Abu-l-Arab al-Qayravoniy* hamda *al-Mag‘­ribiy* nisbalari bilan ham zikr qilinadi. Obro‘li oilaga mansub bo‘lgan Abu-l-Arabning katta bobosi Tammom xalifa Horun ar-Rashid (786-809-yillar) davrida Shimoliy Afrikada boshqaruv va harbiy vazifalarda faoliyat olib borgan, baʼzi voqealarda bevosita ishtirok etgan va maʼlum muddat Bag‘dodda hibsda ham bo‘lgan. Otasi esa ko‘proq ilm bilan mashg‘ul bo‘lgan.

## Taʼlimi
Abu-l-Arab yoshlik yillaridan ilmga rag‘bat qilgan. Shimoliy Afrikaning peshqadam olimlaridan Sahnunning shogirdi bo‘lgan. Shuningdek, Yahyo ibn Umar al-Andalusiy, Iso ibn Miskin, Himos ibn Marvon va Ibn al-Haddod al-Mag‘ribiy kabi faqihlardan taʼlim olgan. Abu-l-Abbos Tammom va Abu Jaʼfar Tamim nomli ikki o‘g‘li bilan birga Ibn Abu Zayd, Abu-l-Hasan ibn Ziyod, Hasan ibn Saʼid al-Harrot, Hasan ibn Mas’­ud, Muhammad ibn Horis al-Xushaniylar Abu-l-Arabdan taʼlim olganlar.

## Faoliyati
Abu-l-Arab fotimiylarning Tunisga kelishi va ag‘labiylarning ular bilan kurashishiga guvoh bo‘ladi. Murabbiylik, kotiblik bilan shug‘ullangan va manbalarda 3500 dan ortiq kitobni ko‘chirgani zikr qilingan.

## Asarlar

* „*Tabaqāt ’ulamā Ifrӣqiyya*“. Molikiy mazhabi faqihi va hadis olimlarining tarjimai holiga oid mazkur asari vafotidan so‘ng shogirdi Muhammad ibn Horis al-Xushaniy tomonidan tamomlangan.
* „*Kitāb al-mihan*“. Sahoba, tobeʼin va Islom olimlarining hayoti haqidagi asar.
* „*Ubbād Ifrӣqiyya ilā kitāb az-zu’a­fā*“.
* „*Sanad hadӣsi Mālik*“.
* „*Manāqib Tamӣm*“.
* „*Fazāil Mālik*“.
* „*Kitāb at-tahāra va-l-vuzu’*“.
* „*Kitāb al-janāiz va zikr al-mavt va ’azāb al-qabr*“.
* „*Kitāb fi-s-salāt*“.
* „*Tabaqāt ahl al-Qayravān*“.

## Adabiyotlar

# Abu Bakr al-Molikiy. Riyāz an-nufӯz. — Bay­rut: 1401-1403/1981-83. I, 14; 
# Qozi Iyoz. Tartӣb al-madārik. II, 334-336; 
# Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. III, 889-890; 
# Az-Zahabiy. Siyar. XV, 394-395; 
# As-Suyutiy. Tabaqāt al-huffāz. 364; 
# Ali Öngül. „Ebü’l-Arab“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 293.

## Manbalar
Ali ibn Ahmad al-Xuzoʼiy

**Ali ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Hasan al-Xuzoʻiy al-Balxiy** (Abul Qosim) — muhaddis. U „Bo‘ri bilan gaplashgan“ laqabli Uhbon ibn Iyoz Xuzoʻiyning avlodlaridan. U milodiy 938-yil (hijriy 326-yil) rajab oyida tug‘ilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ilm talabi bilan Buxoro, Balx, Samarqand va Nasafga safar qilgan.

Ali ibn Ahmad al-Xuzoʻiy milodiy 1020-yil (hijriy 411-yil)ning safar oyida Buxoroda vafot etgan.

## Manbalar
Aqaral (Almati viloyati)

**Aqaral** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Usharal okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195657200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 273 kishini (133 erkak va 140 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 553 kishi (267 erkak va 286 ayol) yashagan.
## Manbalar
Ali an-Nusiy

**Ali ibn Muhammad an-Nusiy** — faqih bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1019-yildan (hijriy 410-yil) keyin vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Yoniy

**Ali ibn Abdurrahmon ibn Ibrohim ibn Mahmud Mujohid ibn Xalaf ibn Yona ibn Kilob al-Muhmudiy al-Yoniy** – Omuli Jayhunning hukumatida faoliyat olib borgan, Samarqand va Buxoroda fiqh ilmini o‘zlashtirgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. Milodiy 1005—1006-yillar oraligʻi (hijriy 396-yil, zulhijja oyida) vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Validiy

**Ali ibn Muhammad Ali ibn Muhammad ibn Dovud ibn al-Valid ibn Abdulloh ibn Ubaydulloh al-Valid al-Bazzor al-Buxoriy al-Validiy** — u ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1040-yildan (hijriy 432-yil) keyin vafot etgan.

## Manbalar
Ali az-Zanjoniy (1842-yil vafot etgan)

**Ali Naqi az-Zanjoniy, al-Asfahoniy** — fozil va bir necha asarlar muallifi bo‘lgan. U milodiy 1842-yilda (hijriy 1258-yilda) vafot etgan.

## Manbalar
Abu-l-Asbagʻ Abdulaziz al-­Andalusiy

**Abu-l-Asbagʻ Abdulaziz al-­Andalusiy** ( — Abu-l-Asbag‘ Abdulaziz ibn Abdulmalik ibn Nasr al-Andalusiy al-Hofiz al-Umaviy) — hadis hofizi.

Andalusiyaning Qurtuba (Kordova) shahridan yeti­shib chiqqan Abu-l-Asbag‘ Abdulaziz al-Andalusiy 941-yil (hiriy 328-yil)da Andalus olimlarining suhbatida bo‘lib, ulardan hadis eshitadi.

## Hadis ilmi
So‘ng hadis ilmi talabida mashriq va mag‘rib yurtlariga safarga chiqib, Misr­da Yunus ibn Abdulaʼlo, Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Vahb va ularning safdoshlaridan, Shomda Hishom ibn Ammor, Muhammad ibn Aziz al-Ayliy, ularning safdoshlari va boshqa ko‘plab olimlardan taʼlim oladi. 954-yil (hijriy 341-yil)da Kufa, keyin Isfahonda bo‘lib, 954-yil (hijriy 342-yilramazon oyi) yanvar oyida Isfahondan Nishopurga keladi va u yerda 958-yil (hijriy 345-yil)ga qadar yashaydi. Keyin Marvga, undan Buxoroga kelib, u yerda Ibn Xanabdan, so‘ng Kushoniyada Ali ibn Muhtoj va Abu Yaʼlo an-Nasafiylardan tahsil oladi. Shoshga, u yerdan Isfijobga borib, olimlardan ko‘plab hadis yozib oladi. Safari yakunida olim Buxoroni vatan tutib, hayo­tining so‘nggi yillarini o‘sha yerda o‘tkazadi.

## Hadislari
Abu-l-Asbagʻ Abdulaziz al-­Andalusiy Makka shahrida Abu Saʼid Ahmad ibn Muhammad ibn Ziyod al-Aʼrobiy, Bag‘dodda Abu Ali Ismoil ibn Muhammad as-Saffor, Abu Sahl Ahmad ibn Muhammad al-Qatton, Isfahonda Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad al-Hofiz, Damashqda Abu-l-Hasan Xaysama ibn Sulaymon at-Tarabulusiy, Marvda Abu Ali al-Husayn ibn Muhammad as-Sag‘oniy va boshqalardan hadis eshitgan. O‘z navbatida, olimning ilmidan Ahmad ibn Abdulaziz al-Makkiy, Abu Abdulloh Muhammad ibn Abdulloh al-Hofiz va Buxoro ahllari bahramand bo‘lganlar.

## Adabiyotlar

# As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Haydarobod: „Doi­ra al-maʼorif al-Usmoniyya“, 1962. I, 365; 
# Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 14.

## Manbalar
Abu Aruba

**Abu Aruba** ( — Abu Aruba al-Husayn ibn Muhammad ibn Mavdud al-Harroniy) — muhaddis, adib, muarrix.

*As-Sulamiy* va *al-Jazariy* nisbalari bilan ham zikr qilinadi. 850-851-yil (hijriy 236-yil)da hadis ilmidan tahsil ola boshlagan.

## Taʼlimi
Al-Jazira, Damashq va Iroq kabi mamlakatlarga safar qilib, Muhammad ibn Horis ar-Rofiqiy, Ismoil al-Fazoriy, Abduljabbor ibn Alo, Muhammad ibn Saʼid al-Ansoriy, Abu Yusuf as-Saydaloniy, Muhammad ibn Zanbur al-Makkiy, Amr ibn Usmon al-Himsiy, Abu Nuaym al-Halabiy va boshqa muhaddislardan ilm o‘rgangan. Abu Arubadan Ibn Hibbon, Ibn Adiy, Ibn as-Sunniy, Abu-sh-Shayx, Hokim al-Kabir, Abu Muslim Abdurrahmon al-Bag‘dodiy kabi taniqli muhaddislar hadis rivoyat qilganlar.

Ibn Adiy Abu Aruba hadis va muhaddislarni yaxshi bilgani va u harronliklarning muftiysi bo‘lganini aytadi. Al-Hokim al-Kabir esa, uni o‘zi ko‘rgan muhaddislar ichida eng ishonch­lisi, hofizasi eng yaxshilaridan biri, hadisdan tashqari fiqh va kalom ilmini ham yaxshi bilgan olim sifatida zikr qiladi. Ibn Asokir uni shia ekanini taʼkidlab, umaviylarga qarshi bo‘lganini aytgan. Az-Zahabiy bu daʼvoning asossiz ekanini taʼkidlaydi.

## Vafoti
Abu Aruba to‘qson olti yoshda olamdan o‘tgan.

## Adabiyotlar

* „*At-Tabaqāt*“. Mazkur asar „*At-Tarӣx*“ nomi bilan ham zikr qilinadi.
* „*Al-Amsāl as-sāira ’an Rasӯlillah*“.
* „*Ahādӣs Abӯ Arӯba al-Harrānӣ*“.
* „*Hadӣs*“.
* „*Al-Jazӣra*“ yoki „*Tarӣx*“ va „*Tarӣx Harrān*“ nomlari bilan ham zikr qilingan.
* „*Al-Avāil*“.
* „*Hadӣs al-jazariyyӣn*“.
* „*Kitāb al-ahkām*“.
* „*Kitāb shavāhid ash-shi’r*“ va boshqalar.

## Adabiyotlar

# Ibn Adiy. Al-Kāmil. I, 147; 
# Ibn an-Nadim. Al-Fihrist. 286; 
# Yoqut Hamaviy. Mu’jam. II, 236; 
# Az-Zahabiy. Siyar. XIV, 510-512; 
# Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. II, 774-775; 
# Yofi’iy. Mir’āt al-jinān. II, 277; 
# Hoji Xalifa. Kashf az-zunӯn. I, 163, 280; 
# Ibn Hajar. Al-Isāba, III, 1235; 
# Ibn al-Imod. Shazarāt az-zahab. II, 279; 
# Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. IV, 60; 
# Sezgin. GAS. I, 176; 
# F. Rosenthal. „Abū ʿArūba“. EI2 (Fr.). I, 109; 
# M. Yaşar Kandemir. „Ebû Arûbe“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 99.

## Manbalar
Ali an-Nuriy

**Al-Hasan ibn Ali ibn Ahmad ibn al-Hasan ibn Ismoil ibn Dovud ad-Dodiy an-Nuriy** – ulamolar undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1059-yil (hijriy 451-yilda) tugʻilgan, milodiy 1124-yilda (hijriy 518-yilda) esa vafot etgan.

## Manbalar
Muhibbulla Bobunagariy

**Shoh Muhammad Muhibbulloh Babunagariy** ( ; 1934-yil 15-fevralda tugʻilgan) — Bangladeshlik Devbandiy islom olimi, siyosatchi va akademik. Hefazat-e-Islam Bangladeshning uchinchi va amaldagi amiri, Al-Jamiatul Islomiya Azizul Ulum Babunagar rektori. Shuningdek, Islami Oikya Jote, Befaqul Madarisil Arabia Bangladesh va Al-Haiatul Ulya Lil-Jamiatil Qavmia Bangladeshda yetakchi lavozimlarda ishlagan. Bangladeshdagi devbandiylik harakatining kashshoflaridan biri hisoblanadi.

## Tarjimai holi
Muhibulla 1934-yil 15-fevralda Sharqiy Bengaliyaning (hozirgi Bangladesh) Chittagong tumanidagi Fatikchxari tana shahridagi Babunagar qishlog‘ida Bengal musulmon dindor oilasida tug‘ilgan. Otasi Al-Jamiatul Islomiya Azizul Ulum Babunagar asoschisi Horun Babunagariy, onasi esa Ummi Salma edi. Babunagari 5 aka-ukaning eng kattasi edi. Otasi tomonidan bobosi Soʻfiy Azizur Rahmon Xatazariy Al-Jamiatul Ahlia Dorul Ulum Moinul Islomning asoschilaridan biri boʻlib, nasl-nasabini xalifa Abu Bakrga bogʻlagan.

## Taʼlim
Bobunagariy otasining Al-Jamiatul Islomiya Azizul Ulum Bobunagar taʼlim muassasida 8-sinfgacha (Jamat-e-Chaharum) tahsil oldi. 9-sinfdan Hathazariydagi Al- Jamiatul Ahlia Dorul Ulum Moinul Islomda (Hidoya Avvalayn) oʻqishni davom ettirdi. Babunagari islomiy ilmlarini yanada yuqori darajada oʻrganish uchun Bengaliyani tark etib, Shimoliy Hindistondagi Dorul Ulum Deobandga oʻqishga kirdi. Babunagariy Deobanddagi oʻqishini yana 9-sinfdan (Hidaya Avvalain) boshladi. 1959-yilda institutning hadisshunoslik yoʻnalishini tamomlagan . Husayn Ahmad *Madaniydan* „Hidoya Oxirayn“, Sayid Faxruddin Ahmaddan „*[[Sahihi Buxoriy|Sahih al-Buxoriy]]*“, Ibrohim Balyaviydan *[[Sahihi Muslim|Sahih Muslim]]* va *[[Sahihi Termiziy|Jomiy at-Termiziy]]*, Faxrul Hasandan *[[Sunani Abu Dovud|Sunan Abu Dovud]]* boʻyicha taʼlim olgan.

## Karyera
Oʻqishdan soʻng Bengaliyaga qaytgan Babunagariy Al-Jamiatul Islamiah Azizul Ulum Babunagarda dars bera boshladi va keyinchalik direktor oʻrinbosari boʻldi.

2020-yil 15-noyabrda Hefazat-e-Islam Bangladeshning bosh maslahatchisi etib saylandi. Bungacha ushbu tashkilot vitse-prezident boʻlgan.

## Siyosat
Charmonai Pir Fazlul Karim hayotlik davrida Islomiy Andolan Bangladesh Prezidiumi aʼzosi edi. Fazlul Haq Aminiy hayotlik davrida Islomiy Oikya Jote va Islom qonunlarini tatbiq qilish qoʻmitasi bilan ishlagan. Keyinchalik Islomi Oikya Jote vitse-prezidenti etib saylandi. 2018-yilda Islomi Oikya Jotedan isteʼfoga chiqqan. Hozirda hech qanday siyosiy partiyaga bevosita aloqador emas.

## Oila
Babunagariy 3 oʻgʻil va 6 qizning otasi. 

## Yana qarang

* Shoh Ahmad Shafi
* Junaid Babunagariy

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Ali Akbar al-Ardabiliy

**Ali Akbar ibn Muhsin al-Ardabiliy** — olim. Vilodiy 1853-yilda (hijriy 1269-yil) tugʻilgan. Dastlabki taʼlimni o‘z yurtida olgach, Iroqqa borgan. U yerda Habibulloh ar-Rushtiy va boshqalarga shogird tushib, ilm o‘rgangan. So‘ngra Ardabilga qaytib borgan. Ardabilda fiqh, usul, hadis, kalom va ilm-fanning boshqa sohalari bo‘yicha yirik olim sifatida eʼtirof etilib, katta shuhrat qozongan. Milodiy 1935-yilda (hijriy 1354-yil) tugʻilgan.
## Asarlari
* „Risolatu avomili-n-nos“ („Odamlarning omillari haqidagi risola“)
* „Baʼs va nushur“ („Qayta tiklash va nomutanosiblik“)
* „Fathu-l-ulum“ („Ilmlarning fath etilishi“)
* „Kayfiyatu-t-taʼlim va-t-taʼallum li dini-l-islom“ („Islom dinini o‘rganish va o‘qitish yo‘llari“) va hokazo.

## Manbalar
Abu Aqiyl al-Ansoriy

**Abu Aqiyl al-Ansoriy** ( — Abu Aqiyl Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Saʼlaba al-Balaviy) — sahoba.

## Hayoti va faoliyati
Quzoa qabilasining Baliy urug‘iga mansub. [Muhammad|Payg‘ambar]] Islomdan avvalgi Abduluzzo ismini *Abdurrahmon* deb o‘zgartirgan. „*Aduvv al-avson*“ (*butlar dushmani*) nomi bilan ham zikr qilinadi. Abu Aqiyl al-Ansoriy Badr, Uhud va boshqa barcha g‘azotlarda Payg‘ambar bilan birga bo‘lgan. Savodli bo‘lgani uchun kotiblik qilgani ham rivoyat qilinadi. Abu Aqiyl al-Ansoriy soxta payg‘ambar Musaylamaga qarshi Yamoma jangida shahid bo‘lgan.

Abu Aqiyl al-Ansoriy kunya va nisbasi bilan mashhur yana boshqa bir sahoba bo‘lgan. Ismi *Hab­hob* yoki *Hashos* yo *Hubob* ekani aytilgan ushbu shaxs „*Sohib as-soʻ*“ laqabi bilan tanilgan. Bunga sabab Payg‘ambar musulmonlarni Alloh yo‘lida mollarini sarflashga chaqirganlarida, o‘zi faqir yashagan Habhob tuni bilan ishlab ikki o‘lchov (soʻ) xurmo topib keladi. Ulardan birini o‘z oilasiga qoldirib, boshqasini Payg‘ambarga olib borgan va Ul Zotning duosini oladi. Biroq munofiqlar u bajargan xizmatga Allohning ehtiyoji yo‘qligini aytib, xizmatini kamsitadilar. Mazkur voqea­ga javoban kuchlari yetganicha sadaqa bergan moʻminlarni ayblab, masxara qilganlar azobga uchrashi haqida oyat nozil bo‘lgan. Payg‘ambar bilan Abu Aqiyl al-Ansoriy birga yo‘lga chiqqanida ilon chaqib oladi va unga Amr ibn Hazm ruqiya (dam solish) qilgan. Baʼzi manbalarda ismi o‘xshash Abu Aqiyl al-Balaviyning biografiyasida ham mazkur voqea keltirilgan va u ham „*Sohib as-soʻ*“ nomi bilan atalgani aytilgan. Shuningdek, yuqorida keltirilgan va boshqa shu kabi oyatlar tafsirida ham Payg‘ambarning mazkur daʼvatlariga turli xil o‘lchovda ehson qilish bilan javob bergan sahobalar haqida so‘z boradi.

Uning ismlari borasida turli taxminlar aytilgan. Ulardan *Abdurrahmon ibn Bayhon, Abdurrahmon ibn Sayhon, Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Saʼlaba, Rifoʻa ibn Sahl* va boshqalar.

## Adabiyotlar

# Al-Voqidiy. Al-Mag‘āzӣ. I, 161; 
# Ibn Hishom. As-Sӣra. II, 690; 
# At-Tabariy. Jāmi’ al-ba­yān. X, 123-124; 
# Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. I, 438; III, 458-459; IV, 219; 
# Ibn Hajar. Al-Isāba. II, 402, 407; IV, 136; 
# Mûcteba Uğur. „Ebû Akil el-Ensârî“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 88.

## Manbalar
Ali at-Tabriziy al-Ardabiliy

**Ali ibn Abdulloh ibn Abul Hasan al-Ardabiliy at-Tabriziy ash-Shofiʼiy (Tojuddin, Abul Hasan)** — tafsir, hadis, fiqh, usul, arifmetika, geometriya, kalom, grammatika va tabobat kabi ilm-fanning turli sohalarida faoliyat ko‘rsatgan shofiʼiy olim. Milodiy 1278-yilda (hijriy 677-yil) tugʻilgan. Tabrizda istiqomat qilgan. Avval Bag‘dodga, so‘ngra Makkaga borib hoji bo‘lgan. Shundan so‘ng Misrga borgan. Bu yerda bir jamoadan hadis eshitgan va ko‘plab hadis kitoblarini qo‘lga kiritgan. Odamlarni ilm-fanning usul, fiqh, grammatika, tafsir, ritorika, mantiq, jadal, faroiz, matematika, geometriya, algebra kabi sohalari bilan shug‘ullantirgan. „Hisomiya“ madrasasida dars bergan va to‘garaklar ochgan. Talabalarining safi kengayib borgan, odamlar esa murakkab savollarni undan so‘rab bilib olganlar. Tafsir, hadis, usul va maʼqul kabi ilm sohalari bo‘yicha asarlar tasnif etgan. Keyinchalik Shahrizo‘r, Sultoniya va Marog‘aga safar qilgan. Undan keyin Bag‘dodga, u yerdan Makkaga, so‘ngra Tayiba (Yasrib)ga borgan. Shundan so‘ng milodiy 1322-yilda Qohiraga kirib borgan va shu yerda 1345-yil ramazon oyida vafot etgan.

## Asarlari
* „Hoshiya ala sharhi-l-hoviyis-sag‘iyr li-l-Qazviniy fi furuʼi-l-fiqhi-sh-shofiʼiy“ (Shofiʼiy fiqhning sohalari haqidagi Qazviniyning „Sharhu-l-hoviyi-s-sag‘iyr“ asariga hoshiya-izoh")
* „Mabsutu-l-ahkom fi tasʼhihi ma yataallaqu bi-l-kalim va-l-kalom min sharhi kofiyati ibn al-Hojib“ ("Ibn al-Hojib qalamiga mansub „Sharhu kofiya“dagi jumlalar va iboralarga tegishli tuzatishlar kiritish haqida batafsil bayon qilingan hukmlar")
* „Muxtasaru ulumi-l-hadis“ li ibn as-Saloh" (Ibn as-Saloh qalamiga mansub „Ulumu-l-hadis“ kitobining qisqartirilgan shakli")
* „at-Tazkira fi-l-hisob“ („Arifmetikaga oid tazkira“).

## Manbalar
Ali al-Abivardiy (faylasuf)

**Ali ibn Isʼhoq al-Abivardiy al-Xovuroniy (Avhaduddin)** — shoir va faylasuf bo‘lgan. Milodiy 1156-yilda (hijriy 551-yil) tugʻilgan.

## Asarlari
* „al-Bishorotu fi sharhi-l-ishorot“ (Ibn Sinoning „Sharhu-l-ishorot“ asari haqidagi bashoratlar")
* „Devoni sheʼr“ („Devon“).

## Manbalar
Ali al-Abivardiy

**Ali ibn Ahmad al-Abivardiy ash-Shofiʼiy** — mutakallim bo‘lgan. U Mashhad ar-Rizaviyga kelib, shu yerda muqim istiqomat qilgan. Milodiy 1559-yilda (hijriy 966-yil) vafot etgan.

## Asarlari
* „Isbotu-l-vojib“ („Vojibning isboti“)
* „Ravzatu-l-jinon fi-lhikmat“ („Hikmat haqidagi jannat bog‘i“)
* „ash-Shavoriq fi-l-kalom“ („Kalom ilmi haqida yorqin fikrlar“).

## Manbalar
Anhor boʻyi koʻchasi (Toshkent)

**Anhor boʻyi koʻchasi** — Shayxontohur tumani hududida. Alishaer Navoiy koʻchasi bilan Islom Karimov koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 0,7 km.

Anhor kanali boʻyida joylashgani uchun shu nom bilan yoʻritiladi. XX asrning 30-yillarida tashkil etilgan. Anhor koʻprigi yonidan kiriladi. Koʻcha boshida bir necha koʻp qavatli turar joy binolari mavjud. Koʻchaning qolgan qismi bogʻ-rogʻlardan iborat. Ushbu koʻcha orqali "Paxtakor" markaziy stadioni va tennis kortiga borish mumkin.

## Gallireya

File:Урдинский мост.JPG|Anhor koʻprigi (Urda)


## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Abu Ahmad ibn Jahsh

**Abu Ahmad ibn Jahsh** ( — Abu Ahmad Abdulloh ibn Jahsh ibn Riyob al-Asadiy) — sahoba.

## Hayoti va faoliyati
Ismi *Abdulloh* yoki *Abd*, Ubaydulloh uning ukasidir. *Abu Ahmad* kunyasi bilan mashhur bo‘lgan. Onasi — Rasulullohning xolalari Umayma bint Abdulmuttalib. Azvoji mutahharalardan Zaynab bint Jahshning ukasi. Abu Ahmad ibn Jahsh ukalari Abdulloh va Ubaydulloh bilan birga Payg‘ambar Dor al-Arqamda yashirinishlaridan avval musulmon bo‘lgan va ular Habashis­tonga hijrat qilganlar. Baʼzi manbalarda uning Habashiston hij­ratida qatnashmagani zikr qilingan. Ukasi Ubaydulloh u yerda nasroniylikni qabul qilganidan so‘ng, Rasululloh uning xotini Ummu Habiba bint Abu Sufyonga uylanib, uni o‘z himoya­lariga oladilar.

Madinaga to‘p bo‘lib hijrat qilgan Jahsh o‘g‘illarining Makkadagi uylari tamoman yopiladi. Abu Ahmad ibn Jahsh o‘z uyi Abu Sufyon tomonidan sotib olinganidan qattiq xafa bo‘lgan. Payg‘ambar Makka fathi kuni Ka’badagi murojaatlarini tamomlagach, Abu Ahmad ibn Jahsh Kaʼba ro‘parasida, tuya ustida turib uyi va boshqa masalalarda Makka mushriklari tomonidan qilingan haqsizliklar hisobini so‘raydi. Payg‘ambar Usmon ibn Affonning qulog‘iga baʼzi narsalarni aytadilar, u Abu Ahmad ibn Jahshning yoniga kelib, Payg‘ambarning gap­larini yetkazadi. Umayma bint Abdulmuttalib darhol tuyasidan tushib, boshqa musulmonlar yoniga o‘tiradi. U vafotiga qadar bu mavzuda boshqa biror kishiga gapirmagan. Payg‘ambarning mazkur ovozsiz tarbiyalarida uning uyi o‘rniga unga jannatdan bir uy berilishi aytilgani rivoyat qilinadi.

Abu Ahmad ibn Jahsh Foria bint Abu Sufyon bilan nikohlanadi. Keyinchalik ko‘r bo‘lib qolgan Abu Ahmad ibn Jahsh, Makkaning har bir qarichini yaxshi bilgani bois, shaharda yolg‘iz kezib yura olgan. Xalq orasida sevimli bo‘lganidan, atrofida shoirlar to‘planib, suhbat qurar edilar.

## Vafoti
Abu Ahmad ibn Jahshning o‘lim sanasi aniq emas. Baʼzi rivoyatlarda u opasi Zaynab bint Jahshdan avval vafot etgani aytilgan. Rivoyatlarga ko‘ra, ukalaridan biri vafot etganida Zaynab atir keltirishlarini talab qiladi hamda Alloh va oxirat kuniga ishongan ayolga eridan boshqa kishi uchun uch kundan ortiq aza tutish halol emasligi sababli shunday qilganini aytadi. Zaynab bint Jahshning ikki ukasi bo‘lib, ulardan Abdulloh Uhud jangida shahid bo‘lgani, Ubaydulloh Habashistonda nasroniy bo‘lib vafot etgani hamda ukasi Abu Ahmad ibn Jahsh 641-yil (hijriy 20-yil)da Zaynabdan avval vafot etgani taxmin qilinadi.

## Adabiyotlar

# Ibn Hishom. As-Sӣra. II, 111-112; 
# At-Tabariy. Jāmi’ al-bayān. IX, 92; 
# Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. VII, 61; 
# Ibn Hajar. Al-Isāba. VIII, 407; 
# Ibn Ishoq. As-Sӣra. 124; 
# Al-Voqidiy. Al-Mag‘āzӣ. II, 839-841; 
# Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. IV, 102-103; 
# Omiriy. Bahja al-mahāfil. — Madina: 1330. I, 162; 
# Raşit Küçük. „Ebû Ahmed b. Cahş“. TDV İA.- İstanbul: 1994. X, 88.

## Manbalar
Asadulla Xoʻjayev koʻchasi (Toshkent)

**Asadulla Xoʻjayev koʻchasi** — Shayxontohur tumanidagi markaziy koʻchasidan biri. Bunyodkor shoxkoʻchasi bilan Islom Karimov koʻchasi kesishmasi va Mannon Uygʻur koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 2,5 kilometrga yaqin. 

Oʻz davrida Toshkent shahar xoʻjaligiga katta hissa qoʻshgan Asadilla Xoʻjayev (1920-1983) nomi bilan yuritiladi. 1983-yil 3-noyabrda qoʻyilgan. Koʻcha yoʻnalishida maʼmuriy va koʻp qavatli turar joy binolari, shaxsiy uy-joylar, „Qoratosh“ mavzesi, 2 ta avtoyonilgʻi quyish shoxobchasi, „Jar“ sport majmuasi mavjud.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Abu Ahmad al-Iyoziy

**Abu Ahmad al-Iyoziy** ( ) — hanafiy faqihi.

Abu Mansur al-Moturidiyning ustozi Abu Nasr al-Iyoziyning o‘g‘li. Al-Moturidiyning shogirdi bo‘lgan. „*Dor al-­Juz­joniyya*“dan yetishib chiqqan. Al­­-Mo­­turidiydan tahsil olgan va mashhur faqih darajasiga ko‘tarilgan. Abu-l-Mu’in an-Nasafiy „*Tabsira al-adilla*“ asarida Abu Ahmad al-Iyoziyni katta maqtovlar bilan tilga oladi.

## Iqtiboslar
An-Nasafiyning taʼkidlashicha, Movarounnahr va Xurosonda „*Sadr al-fuqaho*“ unvoniga ega bo‘lgan olim Abu Hafs al-Ajaliy al-Buxoriy shunday degan: 

Lekin baʼzi olimlar Abu Ahmad al-Iyoziy haqida salbiy fikrlar ham bildirgan. Muhammad ibn Ibrohim al-Hasiriy (vafoʻeshJ 1107-yil (hijriy 500-yil) „*Al-Hāvӣ fi-l-fatāvā*“ nomli asarida quyidagi rivoyatni keltiradi: 

Al-Hasiriy Abu Ahmad al-Iyoziy haqida yana bir rivoyat keltirgan: 

Lekin, o‘sha qozi al-Hakim as-Samarqandiy Abu Ahmad al-Iyoziyning otasi Abu Nasr al-Iyoziyni qattiq hurmat qilgan va uni ko‘kka ko‘tarib maqtagan. Xususan, Abu-l-Mu’in an-Nasafiyning „*Tabsira al-adilla*“ asarida al-Hakim as-Samarqandiy Abu Nasr al-Iyoziyni quyidagicha maqtov bilan tilga olganini keltirish mumkin: 

Ibn Zakariyo ham, al-Hakim as-Samarqandiydan farqli o‘laroq, Abu-l-Mu’in an-Nasafiy kabi Abu Ahmad al-Iyoziy haqida iliq fikrlarni bildirgan va uni ibodat masalasida mujtahid olim sifatida eʼtirof etgan.

Fikrimizcha, al-Hakim as-Samarqandiyning rivoyati sahih bo‘lsa, Abu Ahmad al-Iyoziy dastlab olimlar orasida maqtalib kelingan va keyinroq tanqidga uchragan bo‘lishi mumkin. Chunki u o‘z otasi kabi juda yoshligidanoq ilmda mashhur bo‘lgan. Shuning uchun ham shuhrat va mansab­ga ruju qo‘ygan bo‘lishi mumkin. Chunki Abu Ahmad al-Iyoziyning otasi Abu Nasrni maqtab tilga olgan al-Hakim as-Samarqandiy Abu Ahmad al-Iyoziyni asossiz tanqid qilishi mantiqdan yiroqdir.

## „Dor al-Iyoziyys“ maktabi
Abu Ahmad al-Iyoziy „*Dor al-Juzjoniyya*“ makta­biga muxolif ravishda „*Dor al-­Iyoziyya*“ nomli maktab tashkil etadi. Abu Ahmad al-Iyoziy bunday yo‘l tutishiga sabab u „*Dor al-Juzjoniyya*“ning asosiy vakili hi­sob­langan ustozi Abu Mansur al-Moturidiydan tazyiqqa uchragan.

## Adabiyotlar

# S. Oqilov. Abul Muin an-Nasafiy ilmiy merosi va moturidiya taʼlimoti. — T.: „Muharrir“, 2009; 
# S. Oqilov. Abu Mansur al-Moturidiy ilmiy merosi va moturidiya taʼlimoti. — T.: „Hilol-nashr“, 2017; 
# Ibn Zakariyo Yahyo ibn Ishoq. Sharh jumal usӯl ad-dӣn li-Abӣ Salama as-Samarqandӣ. — Istanbul: Sulaymoniya kutubxonasi. Qo‘lyozma. Rais al-kuttob. Inv. raqam 690; 
# Abu-l-­Mu’in Maymun ibn Muhammad an-Nasafiy. Tabsira al-adilla fӣ usӯl ad-dӣn. — Damashq: 1990-1993; 
# Muhammad ibn Ibrohim al-Hasiriy. Al-Hāvӣ fi-l-fatāvā. — Istanbul: Sulaymoniya kutubxonasi. Qo‘lyozma. Hakim o‘g‘li Ali Posho. Inv. raqam 402.

## Manbalar
Ahmad Donish koʻchasi (Toshkent)

**Ahmad Donish koʻchasi** — bosh qismi Olmazor tumanida, asosiy qismi Yunusobod tumani hududida. Katta halqa yoʻli va Kichik halqa yoʻli oraligʻida joylashgan. Uzunligi 8 km atrofida.

1983-yilda Ahmad Donish nomi qoʻyilgan. Ahmad Donish koʻchasining t.y. oʻtgan qismida koʻprik, Amir Temur shoxkoʻchasi va Ustalarida yoʻloʻtkazgich bunyod etilgan. Bu yoʻloʻtkazgichlarning qurilishi Ahmad Donish koʻchasining yanada serqatnov boʻlishini taʼminlab, aholiga qulaylik yaratdi.

Koʻcha yoʻnalishida 17-sonli klinik shifoxona, „Yunusobod“, dehqon bozori va uning shoxobchapari, kiyim-kechak bozori, Yunusobod, 2-, 3-, 4-, 5-, 11-, 12-, 13-, 14-, 15-, 16-turar joy mavzelari, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, avtobus boshbekati joylashgan.

## Yana qarang

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Iris (rang)

Iris gullariPensilvaniyadagi Chanticleer bogʻidagi iris guliYaponiyaning Nara shahridagi Yagyu Iris bogʻi *[[Iris laevigata]]*
Iris turkumi 260-300 turdagi gulni oʻz ichiga oladi, ularning koʻpchiligi koʻk va binafsha rangga ega.
**Iris** — bu noaniq rang atamasi boʻlib, odatda koʻk-binafshadan binafsha ranggacha boʻlgan tuslarni anglatadi.

Biroq, baʼzi manbalarda u boshqa ranglarni, jumladan och koʻk, binafsha, pushti va hatto sariq (iris gulining ichki qismining rangi) tusni ifodalash uchun qoʻllangan.

Nom ranglarning keng spektriga ega boʻlgan iris gulidan olingan.

*Iris so‘zi* ingliz tilida rang nomi sifatida birinchi marta 1916-yilda qayd etilgan.

## Manbalar
Küçükyakalı (Şabanözü)

**Küçükyakalı** — Chanqiri viloyatining Shabanözü tumaniga qarashli qishloq.

## Tarixi
Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega.

## Geografiyasi
Qishloq Chanqiri shahar markazidan 46 kilometr uzoqlikda joylashgan. Sabanozu tumani markazidan 7km uzoqlikda. Qishloq Shabanözüning gʻarbida joylashgan boʻlib, qishloq orqali tuman markazi bilan bevosita bogʻlangan.

## Aholisi

## Manbalar
Ali al-Omuliy

**Ali ibn Ahmad ibn al-Husayn al-Husayniy al-Alaviy,** („**Mumtozu-l-ulamo**“ — „**Ulamolarning sarasi**“ (**Abul Hasan**) laqabi bilan mashhur) — faqih. Kelib chiqishi jihatidan Omulga mansub bo‘lgan imom. Maʼlum bir muddat Karbaloda istiqomat qilib, u yerdagi ulamolardan ilm o‘rgangan. Milodiy 1881-yilda (hijriy 1298-yil) tugʻilgan, milodiy 1937-yilda (hijriy 1355-yil) vafot etgan.
## Asarlari
* „Kitob fi-l-fatovo“ („Fatvolar haqidagi kitob“)
* „Rasoil fi-l-ijtihod va isboti-n-nubuvvati va-l-imomat“ („Ijtihod, payg‘ambarlik va imomlikni isbotlash haqidagi risolalar“).

## Manbalar
Arpapoya koʻchasi (Toshkent)

**Arpapoya koʻchasi** — Chilonzor tumani hududida. Beshyogʻoch maydonidan kiriladi. Avval uzun koʻcha boʻlgan, ayni paytda uning uzunligi 500 metr atrofida.

Koʻcha nomi 1893-yil qoʻyilgan. Koʻcha yoʻnalishida Muqimiy nomidagi oʻzbek musiqali drama teatri, Gʻafur Gʻulom uy-muzeyi va 5-chi sonli shahar yuqumli kasalliklar shifoxonasi mavjud. Koʻcha yonidan Anhor kanali oqib utadi. Yaqinida „Beshyogʻoch“ bozori, Beshyogʻoch maydoni, avtoboshbekat, Oʻzbekiston milliy bogʻi (hozirgi Magic sity), dorixona va savdo majmualari bor.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Al-Xudaybiya masjidi

**Ali ibn Abu Tolib masjidi** — Toshkent shahrining Yashnobod tumani „Birlashgan“ mahallasida joylashgan jomeʼ masjidi.

## Tarixi

Masjidning bunday atalishi islom tarixidagi mashhur joy nomlaridan biri Makka va Madina yoʻnalishida Makka shahriga 20 km masofada joylashgan vodiy bo'lmish Al Hudaybiya nomi bilan bogʻliq. Hijriy sakkizinchi yilda islom tarixidagi mashhur Hudaybiya sulxi aynan shu yerda imzolangan. Ushbu joy nomidan masjidga Al-Xudaybiya nomi berilgan. Masjid 1993-yilda „Birlashgan“ mahallasi fuqarolari tomonidan hashar yoʻli bilan qurilgan. 2004-yilda masjid qayta taʼmirlanib asosiy xonaqohda zamonaviy bezak ishlari amalga oshirilgan hamda ikkinchi qavat xonaqoh qismi qoʻshilgan.

## Joylashuvi

Masjid Toshkent shahri Yashnobod tumanidagi „Birlashgan“ mahallasi Beshariq 4-tor koʻchasi 17A uyda joylashgan.

## Galereya

## Yana qarang

* Tuzel (metro bekati)

## Manbalar
Buyuk Ipak Yoʻli koʻchasi (Toshkent)

**Buyuk Ipak Yoʻli koʻchasi** — Toshkent shahrining Mirzo Ulugʻbek tumanida, Mirzo Ulugʻbek koʻchasi va Traktorsozlar shaharchasi oraligʻida joylashgan ko'cha. Uzunligi 8 kilometrdan ziyod. 

## Tarixi
Koʻcha XIX asrning oxirlarida tashkil topgan va Nikolsk qishlogʻini (hozirgi Navroʻz bozori atrofi) shahar bilan bogʻlagan. Shu bois dastlab Nikolsk koʻchasi deb atalgan. XX asrning 40-yillaridan boshlab rus yozuvchisi, adabiyotshunosi Anatoliy Lunacharskiy (1875-1933) nomi bilan yuritilgan. Dastlab koʻcha boshi Pushkin maydonidan boshlangan va koʻcha oxiri (1967-yilgacha) Toshkent viloyatiga qarashli boʻlgan. Toshkent zilzilasidan (1966) keyin rekonstruksiya qilingan. Koʻchaning Katta halqa yoʻli bilan kesishgan qismida koʻprik osti yoʻli qurilgan. 1992-yil 7-mayda koʻchaga Buyuk Ipak Yoʻli nomi berildi va koʻcha kengaytirildi, obodonlashtirildi. 

## Binolar
Koʻcha yoʻnalishida koʻp qavatli turar joy binolari, yakka tartibdagi uyjoylar, „Buyuk Ipak Yoʻli“ metro bekati, „Sayohat“ mehmonxonasi, Markaziy harbiy sport klubiga qarashli sport majmuasi, „Gulshan“ madaniyat va istirohat bogʻi, Traktor zavodi va uning sport majmuasi, 1-markaziy shifoxona, maktablar, bogʻchalar, maʼmuriy binolar, firmalar, dorixonalar, savdo doʻkonlari, banklar, maishiy xizmat koʻrsatish, umumovqatlanish va avtomobillarga yonilgʻi quyish shoxobchapari, avtobuslar boshbekati bor. 

Yaqinida „Turon“ sanatoriysi va Ahmad Yugnakiy dahasi joylashgan.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Buyuk Turon koʻchasi (Toshkent)

**Buyuk Turon koʻchasi** – Mirobod va Yunusobod tumanlari, Islom Karimov koʻchasi bilan Alisher Navoiy koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 1,5 km.

XIX asrning 2-yarmida tashkil etilgan. Toshkentning yangi shahar qismidagi gavjum koʻcha boʻlgan. Koʻcha yoʻnalishida shahar boshqarmasi, maʼmuriy binolar, dorixona-magazin joylashgan. Dastlab Katta koʻcha deb atalgan. XIX asrning 90-yillarida Romanov deb atala boshlangan. XX asrning 30-yillarida Lenin koʻchasi deb oʻzgartirilgan. Koʻchada qurilish ishlari davom ettirilgan. „Iskra“ kinoteatr, sirk va boshka binolar bunyod etilgan. 1964-yil koʻchaning Oʻzbekiston koʻchasi bilan kesishgan qismida Toshkentdagi piyodalar uchun dastlabki er osti yoʻli qurilgan. Toshkent zilzilasidan (1966) keyin koʻcha rekonstruksiya qilingan. 1989-yilda koʻchaga „Pravda“ gazetasi nomi qoʻyilgan. 1992-yil 18-noyabrda koʻchaga Buyuk Turon nomi berildi.

Mustaqillik yillarida koʻcha obodonlashdi. Koʻcha yuzida Oʻzbekiston milliy galereyasi, Yoshlar ijod saroyi, Moliya vazirligining Gʻaznachilik boshqarmasi, „Poytaxt“ biznes markazining muhtasham binolari qad rostladi.

Shuningdek, koʻcha yoʻnalishida Alisher Navoiy nomidagi Katta opera va balet teatri, „Toshkent palas“ mehmonxonasi, „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, gazeta-jurnal tahririyatlari, Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi, Tashqi ishlar vazirligining Qabullar uyi, "Mustaqillik maydoni" metro bekati bor.

## Galereya
### Buyuk Turon koʻchalari

File:Buyuk Turon koʻchasi 004.jpg
File:Buyuk Turon koʻchasi 003.jpg
File:Buyuk Turon koʻchasi 002.jpg


## Yana qarang

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
James Quincey

**James Robert B. Quincey** (1965-yil 8-yanvar kuni tug'ilgan) - britaniyalik tadbirkor. Bain & Co kompaniyasida o'z faoliyatini boshlaganidan so'ng, 1996-yilda The Coca-Cola kompaniyasiga qo'shildi va keyinchalik bosh operatsion direktor (COO) etib tayinlandi. Hozirda u kompaniyaning raisi va bosh ijrochi direktori hisoblanadi.

## Yoshlik yillari
James Robert B. Quincey 1965-yil 8-yanvarda Londonda (Angliya) tug'ilgan. Otasi Dartmouth kollejida biokimyo fani bo'yicha o'qituvchi bo'lgan yillarida Hanoverda (AQSH, New Hampshir) yashagan. Besh yoshida ular Birminghamga, Angliyaga ko'chib o'tishdi. Birmingemdagi mustaqil King Edward's maktabida o'qidi va keyinchalik Liverpool universitetida elektron muhandislik bo'yicha tahsil oldi. U, shuningdek, ispan tilida erkin gapira oladi.

## Faoliyati

### Coca-Colaga qo'shilish
Bain & Co va kichikroq konsalting kompaniyasi bilan ishlagandan so'ng, 1996-yilda Coca-Cola kompaniyasiga qo'shildi. Coca-Cola bilan u Lotin Amerikasida yashagan, u yerda Jugos del Valleni sotib olishga rahbarlik qilgan. 2008-yildan 2012-yilgacha Northwest Europe & Nordics Business Unit biznes bo‘limi prezidenti bo‘lgan. 2013-yilda Coca-Colaning yevropa guruhi prezidenti bo‘ldi. Yevropada Coca-Colaning Innocent Drinks sotib olishini va Coca-Colaning yevropada shisha quyish operatsiyalarini sotish va konsolidatsiyasini nazorat qildi.

### COO va prezident
2015-yil avgust oyida Coke uni bosh operatsion direktor (COO) etib tayinladi. O'sha yili u prezident bo'ldi. Kompaniyada brendlar uchun beshta toifali klasterlarga ega bo'lish rejasini e'lon qildi. U, shuningdek, boshqaruvni va butun Coke ierarxiyasini o'zgartirishga muvaffaq bo'ldi.

### Rais va bosh direktor

2016-yil dekabr oyida bosh direktor etib tayinlangan. Bosh direktor sifatidagi birinchi harakatlaridan biri yangi mahsulotlar va marketingga sarmoya kiritish va yil daromadi va foyda o'sishini to'rt foizdan olti foizgacha tiklash rejasining bir qismi sifatida 1200 ta korporativ lavozimlarni qisqartirishini e'lon qilgani bo'ldi. Quincey, shuningdek, intervyularida Coke kompaniyasining xavf-xatarga nisbatan haddan tashqari ehtiyotkorlik madaniyatidan xalos bo'lishni xohlayotganini va boshlang'ich biznesga investitsiyalarni tezlashtirish orqali Coke portfelini yanada diversifikatsiya qilishni niyat qilganini aytdi. Keyinchalik 2030-yilgacha sotilgan har bir shisha uchun bir shishani qayta ishlash rejasini ishlab chiqdi. 2019-yil 24- aprelda boshqaruv kengashi raisi etib saylandi. 2021-yil dekabr oyida Quincey Tab va Zico hindiston yong'og'i suvi kabi kamroq sotiladigan ko'plab mahsulotlarini to'xtatish rejalashtirilganligini e'lon qildi.

## Shaxsiy hayoti
Quincey va uning rafiqasi Jacquining ikki nafar farzandi bor va ularAtlanta (Georgia) da istiqomat qilishadi.

## Manbalar
Qatar milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)

**23 yoshgacha boʻlgan Qatar milliy futbol jamoasi** (shuningdek, **Qatar U-23** yoki **Qatar Olimpiya jamoasi** sifatida ham tanilgan) 23 yoshgacha boʻlgan xalqaro futbol turnirlarida Qatar sharafini himoya qiladi.

## Tarixi
Mintaqaviy qoʻshnilar bilan taqqoslaganda; Qatar olimpiya jamoasi munosib rekordlar qaytd etgan, jumladan 2006-yilgi Osiyo oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritishgan.

Qatarning 1984-yilgi Los-Anjeles Olimpiadasining dastlabki bosqichlarida Iordaniya va Suriyani magʻlub etishdi, soʻngra Tailand, Malayziya, Yaponiya va Iroqni magʻlub etib, B guruhida birinchi oʻrinni egalladi.

Qatar terma jamoasining braziliyalik afsonaviy Evaristo de Makedo qoʻl ostidagi Olimpiadadagi debyuti ajoyib boʻldi, Platini sardori Fransiya bilan 2:2 hisobida durang oʻynadi va futbol olamini hayratda qoldirdi. Chili va Norvegiyaga qarshi oʻyinda magʻlubiyatga uchradi.

2006-yilgi Osiyo oʻyinlariga mezbonlik qilganda Qatar ikki maqsadni oʻz oldiga qoʻydi, shunday miqyosdagi yirik tadbirni oʻtkazishga qodirligini va uning futbol jamoasi Osiyo elitasi qatorida turishga loyiq ekanligini koʻrsatish.

Butun turnir davomida magʻlubiyatsiz oʻtqazdi finalda, Iroqqa qarshi 2:0 hisobida gʻalaba qozondi.

## Turnir rekordlari

### Yozgi Olimpiya oʻyinlari
1992-yildan beri Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi futbol 23 yoshgacha boʻlganlar turniriga oʻtadi.

### U-23 Osiyo Kubogi

## Murabbiylar shtabi

## Menejerlar

## Manbalar