open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdullabek Musabekov

**Abdullabek Musabekov** (1878-yil, Fargʻona — 1929-yil) — davlat va jamoat arbobi. XIX asrning oxiri XX asr boshlaridagi oʻzbek milliy madaniyatining mashhur vakillaridan biri.

Abdullabek Musabekov 1878-yilda Farg‘ona viloyatining Sumasar qishlog‘ida tug‘ilgan. Otasi Musabek boy qirg‘iz chorvadorlaridan bo‘lgan, mingboshi vazifasida ishlagan. Musabekov 15 yoshigacha qishlogʻida yashab, mahalliy maktabda xat-savod chiqargan. Shundan keyin Qo‘qon shahriga kelib, Mullo Qosim qozidan tahsil oladi. Qo‘qondagi Hoji Qobul Eshon madrasasida oʻqiydi. 1912—1913-yillarda yangi usuldagi jadid maktablarida muallimlik qiladi. Qo‘qon va Toshkentda nashrdan etiladigan „Sadoyi Farg‘ona“ va „Sadoyi Turkiston“ gazetalarida turli yoʻnalishdagi maqolalari bilan qatnashib turgan.

## Tarjimayi holi
Abdullabek Musabekov "Sho‘roi Islomiya" tashkilotining aʼzosi boʻlgan. „Turk adam Markaziyat“ partiyasining taʼsis qurultoyida ishtirok etgan. Qoʻqon Muxtoriyati hukumatiga rasmiy ravishda aʼzo bo‘lmasa-da, muxtoriyat tadbirlarida faol ishtirok etgan. Aholini Turkiston muxtoriyatini qo‘llab-quvvatlashga chaqirgan. 1918-yilning boshida Moskvadan Toshkentga yuborilgan Orif Klebleyev Turkiston Respublikasi Millatlar ishlari qo‘mitasi komissari etib tayinlanadi. Abdullabek Musabekov Maorif syezdida qatnashib, nima uchun qurultoyda mavjud 200 oʻrinning faqatgina 4-5 nafarigina mahalliy millatlar vakillariga tegishliligini aytib norozilik bildiradi. Natijada u qurultoydan keyin Qo‘qonga partiya tashkilotchisi etib yuboriladi. Lekin, Abdullabek Musabekov kompartiyaga aʼzo boʻlishdan bosh tortadi va partiyaga aʼzolarni ko‘paytirish ishlariga aralashmaydi. Asosan oʻlkadagi maorifini rivojlantirish, oʻqituvchilar kurslarini oshirish, maktablar sonini ko‘paytirish yo‘lida mehnat qiladi. 1919-yilda „Talabalar jamiyati“ tashkiloti safida bo‘lgan. 1919-yilda Qo‘qonda Nazir To‘raqulov mas’ul muharrir bo‘lgan „Xalq gazetasi“da tahrir hay’ati aʼzosi bo‘lgan. 1919—1920-yillarda Qosim Sorokin mas’ul muharrir bo‘lgan „Mehnat bayrog‘i“ nashrida ham tahrir hay’ati aʼzosi bo‘lgan.

1921-yili Qo‘qon shahrida xalq sudyasi lavozimida faoliyat koʻrsatgan. Abdullabek Musabekov 1922—1923-yillarda Namangan viloyatining Kosonsoy tumanidagi xalq sudida ishlaydi. 1925-yil oʻtkazilgan milliy chegaralanish vaqtida Zarkentdagi xalq sudida ishlab yurgan Abdullabek Musabekov Qirg‘izistonga mehmonga borgani uchun ayblanib lavozimidan olinadi. U shundan so‘ng 8 oy mobaynida hech qayerda ishlamaydi. Biroq, o‘zining xalq orasidagi obro‘si, ilm-maʼrifati tufayli yana O‘zbekiston tumaniga xalq sudyaligiga saylanadi. 1927-yil aprelgacha shu lavozimda ishlagach, yana ishdan olinadi. 1927—1929-yillarda dehqonchilik bilan shug‘ullangan.

## Qatagʻon qilinishi
1929-yil 17-dekabrda Davlat siyosiy boshqarmasi (GPU) tomonidan hibsga olingan. Uni „Milliy Ittihod“ tashkilotiga aʼzolikda ayblaydilar. Oʻzi bu tashkilotga aloqador emasligini aytib, ayblovlarni rad etadi. Avval Toshkent qamoqxonasida, keyin Moskvadagi Butirka qamoqxonasida saqlanadi. RSFSR Jinoyat majmuasi 58-moddasining turli bandlari bilan jazo berilib, otuvga hukm qilinadi.

## Manbalar
Gʻoʻzapoya masjidi

**Gʻoʻzapoya masjidi** (Sulton Said Jaloliddin meʼmoriy majmuasi)— X — XVIII-asrlarda Namangan viloyati Kosonsoy shahrida joylashgan masjid.
## Tarixi
Muhammad Aminxoʻja Kosoniy Qoʻqon xonligi davrida olib borilgan koʻpgina qurilish ishlarida faol qatnashadi va oʻzi bir nechta binolar qurdi hamda qadimiy meʼmorlik obidalarini taʼmirlab, imoratlar peshtoqiga nozik harflar bilan tarixlar bitdi.  Kosonsoyda yashab oʻtgan mashhur shayx va olim Sulton Sayyid Jaloliddin Samoniy xotirasiga qurilgan maqbarani Muhammad Aminxoʻja Kosoniy 1809-yilda taʼmirlangan.

Meʼmoriy majmua masjid, minora, uchta bir-biriga tutash maqbara, darvozaxona, hujralar va chillaxonadan iborat boʻlgan. Oʻlchami dastlabki masjid 10x8.30 metr, balandligi 6 metr. Toʻla qismi esa balandligi 2.40 metr boʻlib, qishki masjid hisoblangan. 

Kosonsoyda yashab oʻtgan mashhur shayx va olim Sayyid Jaloliddin Somoniy xotirasiga qurilgan maqbarani Muhammad Aminxoʻja Kosoniy 1809-yili taʼmirlab, maqbara devoriga taʼmirlash tarixini nazm bilan bitib qoʻygan. XX asrning 30 yillari tuman hududini tadqiq qilgan rus olimi B.Ye. Zasipkin maqbara tarixini ham oʻrgangan. U maqbaraning ayrim qismlaridan namunalar hamda maqbaraga tegishli baʼzi qoʻlyozma va hujjatlar hamda maqbaraning oʻsha davrdagi holati tushirilgan fotosuratlarni Rossiyaga olib ketgan. Aynan shu maʼlumotlar hozir Rossiya Federatsiyasining Sankt-Peterburg shahridagi mashhur Ermitaj muzeyida saqlanmoqda.

Kosonsoylik mashhur usta Kamoliddinxoʻja 1974-yili Gʻoʻzapoyamozor masjidini ochib, taʼmirlash paytida masjid toʻsinlari orasidan gʻoʻzapoya misoli yoʻgʻoch toʻsin chiqqan va bu yigʻilganlarni hayratga solgan. Ushbu gʻoʻzapoya daraxti hozir ham saqlanib qolgan boʻlib, ziyoratchilarni hamon hayratlantirmoqda.

## Manbalar
Eduard Pavlov

**Eduard Eduardovich Pavlov** (; 1965-yil 9-avgustda Lugansk shahrida tugʻilgan) — sovet futbolchisi va ukrainalik futbol murabbiy.

## Faoliyati

### Futbolchilik faoliyati
Kiyev futbol maktabining tarbiyalanuvchisi. Eduarning birinchi murabbiy Vyacheslav Semyonov hisoblanadi. Futbolchilik faoliyatida himoyachi pozitsiyasida toʻp surgan. Katta futbolga kirib kelishidan avval Dinamo bolalar jamoasida toʻps srugan. Faoliyati davomida Metallurg (Dneprodzerjinsk), SKA (Odessa), Shaxtyor (Pavlograd), „Zorya“ Lugansk, „Xazar“ (Lenkoran, Ozarbayjon), Kasansayets (Kosonsoy, Oʻzbekiston), „Gruiec“ (Gruiec, Polsha) jamoalarida toʻp surgan. 1991-yil Kosonsoy jamoasi tarkibida SSSR Ikkinchi ligasida toʻp surdi. Faoliyatini 1992-yil Polsha jamoasi tarkibida yakunladi.

### Murabbiylik faoliyati
Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan soʻng murabbiylar maktabida oʻqidi va murabbiylik faoliyatini boshladi. Murabbiylik faoliyatini dastlab bolalar va oʻsmirlar jamolarida, DYUSSH „Dinamo“, RVUFK U-16, „Eurobis“, „Arsenal“ (barchasi — Kiev), Ukrainaning „U-15“ yoshlar jamoasida ishladi. Uning jamoalaridan bir qator taniqli futbolchilar yetishib chiqdi. 2005-yildan Professional jamoalarda, jumladan, „Nafkom“ Brovary, „Knyazha“, „Knyazha-2“ (Baxtli), „Niva“ Ternopil, „Stal“ Dneprodzerjinsk, „Ingulets“ Petrovo, „Yerevan“, „Arsenal U-19“ Kiev, Lvov FK jamoalarida faoliyat olib bordi. Eduard bugungi kunda UEFA PRO litsenziyasiga ega. Murabbiylik tajribasi 22 yildan ortiq.

2021-yil noyabr oyida „Nikolayev“ jamoasida bosh murabbiylikdan boʻshatilgan Sergey Shevchenkoni oʻrniga bosh murabbiy sifatida shartnoma imzoladi. Jamoadagi faoliyatini boshlagan davrida klubda Koronavirus bilan kasallangan futbolchilar koʻpligi sababli bir qator oʻyinlari qoldirildi. 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bosqini natijasida maʼlum vaqtga musoboqalarda ishtirok etmasligini maʼlum qildi.

## Manbalar

## Havolalar

* „Niva“ (Ternopol) rasmiy veb-saytidagi maʼlumotlar
* CLISF veb-saytida ishlash statistikasi
Dehqonobod (Fargʻona viloyati)

**Dehqonobod** (Rus: Dexkanabad) — Fargʻona viloyati Buvayda tumanidagi qishloq.

## Geografiya
Dehqonobod qishlogʻi Buvayda tumanining markaziy qismida, shaharning Ibrat qishlogʻi markazidan 4 km shimolda, Qoʻqon shahridan 18 km sharqda va Fargʻona shahridan 60 km shimoli-gʻarbda joylashgan.

## Tarix
Qishloq 1950-yillarning oxirigacha Fargʻona viloyatining Buvaydi tumani tarkibiga kirgan. Buvayda tumani tugatilgandan soʻng qishloq Bagʻdod tumani tarkibiga kirdi. 1973-yilda Buvayda tumani qayta tashkil etilgandan soʻng Dehqonobod qishlogʻi Buvayda viloyati tarkibiga kiritildi va hozirgi kungacha uning tarkibida hisoblanadi.

## Manbalar

## Havoalar
* buvayda.uz Buvayda hokimligi rasmiy sayti
Qobuliy Hoji Olim

**Qobuliy Hoji Olim** — O‘zbek yozuvchisi. Davriy nashrlarda hajviy sheʼrlari va maqolalari chop etilgan. Qatagʻonga uchragan oʻzbek maʼrifatparvarlaridan biri.

## Tarjimayi holi
Qobuliy Hoji Olim 1895-yilda Marg‘ilon shahrining Saytoq mahallasida tugʻilgan. Otasi Qobul Mahmudov o‘rtahol dehqonlardan hisoblangan. Qobuliy Hoji Olim 1900-yilda otasining vafotidan soʻng, onasining qaramog‘ida qoladi. Chorvoq mahallasi masjidida Sariq mullo nomli ustoz qo‘lida xat-savodini chiqargan. 1910-yilda onasi bilan Makkaga haj safariga boradi. Haj safaridan qaytib kelgach, bir qancha muddat Turkiya davlatida yashagan. 1914-yilda Marg‘ilon shahriga qaytib keladi. Bu yerda ham koʻp yashamasdan, O‘zgan shahriga ko‘chib ketgan. 1918-yilgacha onasining to‘n tikish kasbi orqali tirikchilik qiladi. O‘z ustida qatʼiy ishlashi tufayli 1922-yilda ayrim boshlang‘ich maktablarda muallim boʻlib ishlaydi. 1923-yilgacha Marg‘ilon inqilobiy qo‘mitasida ishlagan. 1924-yilda Toshkentga kelib uch oylik paxtachilik kursini tamomlagan. O‘qishni bitirgach, Fedchenkodagi 20-son paxta zavodida mudirning o‘rinbosari, 1925—1926-yillarda 27-son va 21-son paxta zavodlarida mudir lavozimida faoliyat koʻrsatgan. 1927-yil „Yangi Farg‘ona“ gazetasida bo‘lim mudiri sifatida ishga tayinlangan. Ushbu gazetada Hoji Olim hajviy ruhdagi „Chig‘iriq“ ruknini tashkil qiladi. Shu ruknni bir qancha vaqt o‘zi boshqargan. 1929-yil Samarqandga borib „Mushtum“ jurnalida mas’ul kotib vazifasida ishlagan. 1936-yilda „Marg‘ilon haqiqati“ gazetasida mas’ul kotib vazifasiga tayinlanadi.

Hoji Olim Qobuliy matbuotda bosilgan hajviy sheʼrlari va maqolalarini „O.Qobuliy“, „Hazilkash“, „O‘zganlik“, „O.Qobulov“ kabi taxalluslar bilan yozgan. Shoirning sheʼr va maqolalari „Mushtum“, „Yangi Farg‘ona“, „Kommuna“, „Marg‘ilon haqiqati“ kabi nashrlarda chop etib turilgan. Hoji Olim Qobuliyning satirasi nihoyat achchiq tilligi va talablarining keskinligi bilan ajralib turadi.

## Qatagʻon qilinishi
1937-yil 20-sentyabrda NKVD tomonidan qamoqqa olinadi. Hoji Olimga millatlar o‘rtasiga nifoq solish, 1500 ta xatga javob bermaslik, Mirkomilboyni maqtash, mushtumzo‘r va dindorlar faoliyatini matbuotda yoritmaslik kabi ayblovlar qoʻyilgan hamda Fayzulla Xo‘jayevni maqtab yozgan degan ayblov qo‘yilgan. NKVD uchlik komissiyasi 1938-yilda o‘n yil muddatga mehnat tuzatish lageriga hukm qilgan. Taqdiri maʼlum emas.

## Manbalar
Bobo Mahkamov

**Bobo Mahkamov** — general (; 1919-yil, SSSR Oʻzbekiston SSR Qoʻqon — 1986-yil, Dushanbe), millati tojik, 1954—1972-yillarda Tojikiston SSR Ichki ishlar vaziri.

## Biografiyasi
Bobo Mahkamov 1919-yilda Rossiya imperiyasi davrida hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi Qoʻqon shahrida tavallud topgan. Mahkamov Oʻzbekiston hududida istiqomat qiluvchi tojik oilasida tarbiya topgan.

### Taʼlimi
Bobo Mahkamov boshlangʻich taʼlimini Konibodom shahridagi maktablardan birida biroz kechroq boshlab, 1939-yilda u yerni muvaffaqiyatli tamomlaydi. O‘sha yili Mahkamov 20 yoshida Sovet Armiyasi safiga qo‘shiladi va Toshkentdagi NKVD (Ichki ishlar xalq kommisarligi maktabi — hozirgi O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasi) o‘qishga kiradi.

### Mehnat faoliyati
Bobo Mahkamov mehnat faoliyatini 1940-yilning sentyabr oyida Kulabskiy tumani NKVD boshqarmasining vakili sifatida boshlaydi va 1941-yilga qadar oʻsha yerda faoliyat koʻrsatadi.

1953-yilning dekabr oyiga qadar Mahkamov davlat xavfsizligi podpolkovnigi, 1954-yilgacha Leninobod viloyati (hozirgi Soʻgʻd viloyati) Ichki ishlar boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida xizmat qiladi.

1954-yil 17-aprelda Tojikiston SSR Ichki ishlar vaziri etib taʼyinlanadi va ushbu lavozimda 1972-yil 26-noyabrgacha mehnat qiladi. Mahkamov ushbu lavozimdagi faoliyati davomida polkovnik va general unvonlariga ega boʻladi.

Mahkamov mehnat faoliyatini 1973-yil yanvar oyida yakunlaydi va nafaqaga chiqadi.

## Vafoti
General Bobo Mahkamov 1986-yilda Tojikiston poytaxti Dushanbe shahrida 67 yoshida vafot etadi.

## Mukofotlari
Bobo Mahkamov mehnat faoliyati davomida bir qancha medal va ordenlar bilan taqdirlangan. Jumladan:

* Qizil Bayroq ordeni (1971-yil 31-avgust);
* Mehnat Qizil Bayrogʻ Ordeni (uch marta);
* Qizil Yulduz ordeni (1954-yil 5-noyabr);
* "Shon-sharaf belgisi" ordeni.

## Manbalar
Vahb ibn Umayr

**Vahb ibn Umayr** (arab. وهب بن عمير) Muhammad alayhissalomning sahobalari va Umayr ibn Vahbning oʻgʻli edi. U Misr fathida ishtirok etgan. Vahb ibn Umayr hijriy 23-yilda Misr dengizidagi Amuriya jangida musulmonlarga boshliq bo‘lgan. U Shomda mujohid sifatida vafot etgan.
## Manbalar

.
Umayr ibn Vahb

**Umayr ibn Vahb** () – sahoba. Islomni qabul qilishidan oldin oʻsha davrda musulmonlarning dushmanlaridan biri boʻlgan. Badr jangidan keyin Islomni qabul qilgan.

## Havolalar

* A2Youth – Islom haqida – Maqolalar – Sahobalar qissalari
* „ ''Paygʻambar alayhissalomning sahobalaridan“'' boʻlimi, Abdul Vohid Hamid 

## Manbalar
Vahb ibn Sa’d

**Vahb ibn Sa’d ibn Abu Sarh** (arab. وهب بن سعد بن أبي سرح; hijriy 8-yilda vafot etgan (milodiy 629) Muhammad alayhissalomning sahobalaridan bo‘lib, Islomni qabul qilgan, so‘ngra Yasribga ko‘chib o‘tgan. Muso ibn Uqba, Voqidiy va Abu Ma’shar Balxiylar uning Badr jangida qatnashganini zikr qilganlar, Ibn Ishoq esa buni qayd etmagan. Vahb Uhud, Xandaq, Xaybar janglari va Hudaybiya sulhida ham qatnashgan. U hijriy 8-yil jumadul-avvalda 40 yoshida Mu’ta jangida halok bo‘lgan. Vahb ibn Sa’d Abdulloh ibn Sa’dning ukasi bo‘lib, uning onasi Muhona binti Jobir al-Ash’ariya edi.
## Manbalar
Sergey Gritsayev

**Sergey Sergeevich Gritsaev** (1961-yil 10-may, Tselinograd, Qozoq SSR, SSSR — 1996-yil 18-may, Koʻkshetov, Qozogʻiston) — sovet va qozoq futbolchisi. Selinogradning „Selinnik“ jamoasi qoshidagi oʻquv maktabida futbolga oid bilimlarni olgan.

## Futbolchilik faoliyati
Sportdagi faoliyatini 1977-yilda Ostonaning „Selinnik“ jamoasida boshlagan. 1980-yilda SSSR harbiy xizmatiga chaqirildi va armiyada xizmat qildi. 1982-yil harbiy xizmat yakunlaganidan soʻng yana Selinnik jamoasi tarkibiga qaytdi. 1983-yilda Sergey sport rejimini buzgani uchun shartnomasi tugatilgan.

1985-yilda u Qozogʻistonning bosh jamoasi „Ekibastuzets“ klubi tarkibiga oʻtdi. Ekibastuzets klubi uchun 1984-yildagi mavsumda 18 ta gol urdi, bu oʻsha davrda jamoaning bir mavsumdagi rekordi edi.

1986-yil oʻzini sermahsul oʻyinlari natijasida oʻsha davrning Qozogʻistonning kuchli jamoalari „Traktor“ va „Shaxtyor“ (Qaragʻandi) jamoalari tarkibida toʻp surdi. 1991-yilgi mavsumda bir mavsum davomida Kosonsoyning „Kosonsoy“ jamoasi tarkibida toʻp surdi.

1990-yilda u Ostonaning Selinnikga qaytib keldi. 1992-yilda Qozogʻiston chempionatida tarixda „Selinnik“ jamoasining birinchi golini urgan futbolchi sifatida tarixga kirdi. Shu yilning oʻzida Qozogʻiston chempionatida birinchi boʻlib bitta oʻyinda 5 ta gol (penta trik) muallifiga aylandi.

1994-yilda u Rossiya birinchi ligasining „Zvezda Perm“ jamoasida oʻynagan. 1995-yilda „Amkar“ klubiga koʻchib oʻtdi va u yerda dastlabki rasmiy oʻyinidayoq gol muallifiga aylandi.

1996-yilda Qozogʻiston chempionatiga qaytib keldi va Koʻkshetovning „Kokshe“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Koʻkshetov jamoasi tarkibidagi 3-oʻyinida Gritsayevning uning yuragi toʻxtab qoldi va vafot etdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Gritsaev Sergey (10.05.1961)
Ummu Sharik

**Ummu Sharik** (arabcha: أم شريك) – Muhammad alayhissalomning ayol sahobalaridan edi.

## Hayoti
Islom yangi paydo bo‘lgan vaqtlarda Makka hukmron tabaqasi Islomni qabul qilgan odamlarni yangi e’tiqodidan voz kechirish uchun ularni turli qiynoqlarga solar edi. Islom dinini qabul qilgan Ummu Sharik ham uch kun davomida issiq quyosh ostida qoldirilib, suv ichishiga ruxsat berilmagan.

Ummu Sharikning ismi G‘aziyya bint Jobir ibn Hakim bo‘lib, nasabi borasida turlicha qarashlar mavjud. U o‘zini Nabiy alayhissalomga bag‘ishlagan ayollardan biri edi.

## Manbalar
Zinaida Kurayeva

**Zinaida Mixaylovna Kurayeva** (1912-yil, Qoʻqon, Turkiston) Sovet davlatining iqtisodiy va siyosiy davlat arbobi hisoblanadi.

## Biografiya
Zinaida 1912-yilda Qo‘qonda, Buxoro yaxudiylari oilada tavallud topgan.  Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi a'zosi bo'lgan.

1927-yildan jamiyatdagi iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol qatnasha boshladi. 1927—1947-yillarda Buxorodagi trikotaj fabrikasida to‘quvchi, Buxoro shahridagi O‘qituvchilarni tayyorlash instituti talabasiga ylandi va 1939-yilda o'qishni tamomladi, O‘zbekiston SSR Kompartiyasi Buxoro viloyati, tuman qo‘mitasi birinchi kotibi vazifalarida ishladi.

Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasidan SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashiga 1-chaqiriqda deputat etib saylangan.

1947-yilda Qoʻqon shahrida vafot etgan. U Qo‘qon shahridagi yahudiylar qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Kuraeva
* Kuraeva
Sayyid Muhammad Fansurullohbek

**Sayyid Muhammad Fansurullohbek** (1872-yil, Qoʻqon — 1931-yil, Toshkent) — shoir, siyosiy arbob. Qoʻqon xoni Xudoyorxonning kenja farzandi.
## Yoshligi
Sayyid Muhammad Fansurullohbek 1872-yilda Qo‘qonda Xudoyorxon xonadonida (O‘rdada) tug‘ilgan. Uning bolaligi xonning sarsonlik va muhojirlik yillariga to‘g‘ri keladi. Nasriddinxon taxtga oʻtirgach, Xudoyorxon ikki xotini, o‘g‘illari O‘rmonbek, Fansurullohbek va Ibn Yaminbek hamda xos soqchilari hamrohligida Toshkentga, fon Kaufman himoyasiga qochib keladi. Xon Orenburg tomon safarga chiqqanidan 1880-yilgacha Fansurulloh onasi bilan Turkiston shahrida yashaydi. Ularni bu shaharda qarindoshlarinikida Xudoyorxonning oʻzi qoldirgan edi.

## Faoliyati
1879-yilda Xudoyorxonning vafoti haqidagi xabar Turkistonga yetib kelgach, Fansurullohbek onasi bilan Toshkentga qaytadi. Toshkentda Zanjirli mahallasida hayot kechiradi. Fansurullohbek dastlabki maktab taʼlimini Turkistonda va Toshkentdagi eski maktabda olgan. Keyinchalik Shayxontohurdagi Eshonquli Dodxoh madrasasida tahsil olgan. Fansurullohbek madrasada aruz ilmini chuqur o‘rgangan. Sobiq xonning farzandlari orasida birgina Fansurullohbek shoir sifatida nom qozongan.

Fansurullohbekning muxammas va g‘azallari XIX asr oxiri, XX asr boshlarida tartib berilgan qo‘lyozma va toshbosma bayozlarda tez-tez koʻzga tashlangan. „Xisrav“ taxallusi bilan ijod qilgan. Chunki oʻgʻli Xisravbek Toshkentda vafot etgach, uning ismini taxallus sifatida ishlatgan. Fansurullohbek Turkiston o‘lkasida vujudga kelgan jadidchilik harakatida faol ishtirok etadi. Munavvar qori Abdurashidxonov bilan yaqin aloqada bo‘lib o‘lkadagi dastlabki gazetalardan bo‘lmish „Xurshid“, „Osiyo“, „Sur’at“, „Haqiqat“ gazetalarida o‘z maqolalari bilan ishtirok etgan.

Fansurullohbek Rossiyada sodir etilgan fevral inqilobidan keyin Turkistonni ozod qilish maqsadida tuzilgan bir qator siyosiy tashkilotlar safiga kiradi. Jadid ziyolilari bilan birga Toshkent, Andijon, Qo‘qondagi „Taraqqiyparvarlar“ firqasining shakllanishiga boshchilik qilgan. Shuningdek, o‘lkadagi xayriya jamiyatlar, siyosiy tashkilotlar tashkil etilishida faol ishtirok etgan.

## Oilasi
Fansurullohbekning otasi Xudoyorxon va onasi Maʼsudaxon(Og‘acha) bo‘lgan. Birinchi xotini To‘ra Suchukoy Kitob begi Jo‘rabek Qalandarqorining qizi. To‘ng‘ich o‘g‘li Xisrav 1926-yil 4-fevralda vafot etgan. Uning qabri Toshkentdagi Jo‘rabek dodxoh qabristonida. Humoyunxon va Podshohsohibaxon ismli qizlari hamda Hojibek ismli o‘g‘li bo‘lgan. Ikkinchi xotini Baxtibibi bo‘lib Mavjudaxon va Xayrullobek ismli farzandlari bo‘lgan. Bu ikki farzand go‘daklik chog‘idayoq vafot etgan.

## Qatagʻon qilinishi
1929-yilda avvaliga davlat siyosiy boshqarmasi tomonidan Fansurullohbekning yaqin maslakdoshi Munavvarqori hibsga olingan.
1930-yilda NKVD xodimlari tomonidan Fansurullohning oʻzi ham hibsga olingan. 1931-yilda Munavvarqori otib tashlanadi. Jismoniy jazolar, ruhiy bosimlar ostida Fansurullohbek 1931-yilda Toshkent turmasida vafot etgan. Fansurullohbekning jasadi turmada qolib ketadi va uni turma soqchilari dafn etishadi.

## Manbalar
Altimish Satibaldiyev

**Altimish Satibaldiyev** (; 1900-yil, Fargʻona — vafoti maʼlum emas) — Qirgʻiziston SSRning Oʻsh viloyatida joylashgan Koʻmir sanoati vazirligining „Sredazugol“ kombinatiga qarashli Jal konining ishchisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1948). Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi deputati.

## Tarjimayi holi
1900-yilda Fargʻona viloyati Gerey-Sho‘ron qishlog‘ida dehqon oilasida tug‘ilgan. Millati qirgʻiz. Yoshligida otasiga choʻponlik ishlarida yordam bergan. Mehnat faoliyatini 14 yoshli o‘smirlik chog‘ida Qizil-Qiya (hozirgi Qirgʻizistonning Botkent viloyati) vokzalida temir yo‘lda mardikorlik qilishdan boshlagan, yuk koʻtaruvchi boʻlib ishlagan. 1928-yildan faoliyatini konchilik sohasida olib boradi. 1932-yildan boshlab konlarga tushib konchilik ishlarini oʻrganadi. Qizil-Qiya shahridagi „Sredazugol“ konida ishlagan

Altimish Satibaldiyev ikkinchi jahon urushi yillari har smenada koʻmir qazib olish boʻyicha yillik ishlab chiqarish rejasini 130-150 foizga ortigʻi bilan bajardi. Urushdan keyingi yillarda (1946—1950) mingdan ortiq ishlab chiqarish topshiriqlarini muvaffaqiyatli amalga oshirdi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 28-avgustdagi farmoni bilan Altimish Satibaldiyev ko‘mir qazib olishni ko‘paytirish, ko‘mir shaxtalarini tiklash va qurish, mehnat unumdorligini sezilarli darajada oshirishni taʼminlaydigan ilg‘or mehnat usullarini joriy etishdagi ulkan muvaffaqiyatlari uchun Lenin ordeni va „Serp i Molot“ oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1948-yilda KPSS(b) safiga kirdi. 1952-yilda Sredazugol konida burgʻulovchi vazifasida ishlay boshlagan. Siyosiy hayotda ham faol ishtirok etgan. Qirgʻiziston Kompartiyasi markaziy qoʻmitasi aʼzosi. Ikki marta Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan (1947-1955).

Vafotiga qadar QizilQiya (Qirgʻiziston) shahrida yashagan. Oʻlim sanasi maʼlum emas.

Lenin ordeni (1948-yil 28-avgust), Mehnat Qizil Bayrogʻi ordeni (1949-yil 28-oktabr), Faxriy nishon (1951-yil 31-yanvar), „Mehnat jasorati uchun“ (1948-yil 4-sentyabr) unvon va medallari bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Qirg‘iziston: Uluttuk ensiklopediyasi: 1-jild / Boshki ed. Asanov Y. A. — Bishkek: Mamlekettik til jana ensiklopediya borboru, 2006 yil. ISBN 9967-14-046-1
* *Borbugulov M.* Oʻsh viloyatlari ensiklopediyasi. — Frunze, 1989 yil.
Usmon ibn Hunayf

**Usmon ibn Hunayf** – ( عثمان بن حنيف) paygʻambar Muhammadning sahobalaridan biri. Shialarning eʼtiqodiga koʻra Usmon Abu Bakrga Ali bayʼt qilmagunicha bay’at qilmagan. Koʻzi ojiz kishi haqidagi hadisni rivoyat qilgan 
.

Qozi Yusufning taʼkidlashicha, Usmon ibn Hunayf butun Arabiston yarim orolida soliq undirish, yer soligʻini baholash va yerlarni oʻzlashtirish masalalarida yetakchi mutaxassis boʻlgan. Umar tomonidan yer daromadlari boʻyicha mutaxassis sifatida tayinlangan
.

Ali tomonidan Basraga hokim etib tayinlangan.

## Manbalar
Ukkosha ibn Mihsan sariyyasi

**Ukkosha ibn Mihsan sariyyasi**  Banu Asad ibn Xuzayma qabilasiga qarshi ikkinchi sariyya bo‘lib, u milodiy 627-yil avgust oyida (hijriy 6-yilning 3-oyida) bo‘lib o‘tgan.

Muhammad alayhissalomning amri bilan Ukkosha ibn Mihsan boshchiligidagi 30 nafar musulmon jangchilaridan iborat guruh hijriy 6-yili Banu Asad yashaydigan Al-G‘amir degan joyga jo‘natilgan. Dushman ortida 200 ta tuya qoldirib, qochib ketgan. Tuyalar Madinaga olib ketilgan.

Banu Asad ibn Xuzayma qabilasiga qarshi birinchi sariyya bundan 3 yil avval bo‘lib o‘tgan edi
.
## Manbalar
Harom ibn Milhon

**Harom ibn Milh**on (arab. حرام بن ملحان) – Muhammad alayhissalomning sahobasi. Bi’ru Mauna safari paytida musulmonlar Abu Baroning amakivachchasi va Banu Omirning boshlig‘i Omir ibn Tufaylga Muhammad alayhissalomning maktubi bilan bir xabarchi (Harom ibn Milhon) yubordilar. Omir xabarni ochib o‘qimadi, balki bir kishiga Harom ibn Milhonning orqasiga nayza urishni buyurdi.

Bi’ru Mauna safari paytida Harom ibn Milhonning amakisi ham pichoqlangan
.
## Manbalar
Ummu Harom

**Ummu Harom binti Milhon** (arab. أم حرام بنت ملحان; turkcha: Hala Sulton) Muhammad alayhissalomning ona tomondon xolalari va u zotning ayol sahobalaridan edi . U Madina ansorlaridan bo‘lgan..

## Hayoti
U Ummu Sulaymning singlisi edi va ularning uyiga Muhammad alayhissalom tez-tez tashrif buyurardilar. Ikki ukasi Harom ibn Milhon va Sulaym ibn Milhon Badr va Uhud janglarida qatnashganlar. U Muhammad alayhissalomning sahobalari Uboda ibn Somit bilan turmush qurgan. Uboda ansoriylardan birinchi bo‘lib Aqaba bay’atida qatnashgan. Ummu Harom Anas ibn Molikning ham xolasi edi  .

## Ummu Harom qabri
Ummu Harom maqbarasi Kiprning Larnaka shahrida joylashgan va uning yonida masjid qurilgan. Masjid “Hala Sultan Tekkesi” nomi bilan mashhur.
## Manbalar
Pisandiy

**Pisandi** tahallusidagi, asl ismi Avazmuhammad Yormuhammad oʻgʻli, oʻzbek va fors tillarida ijod qilgan oʻzbek shoiri va yozuvchisidir.

## Biografiya
1816-yilda Qoʻqon xonligining Qoʻqon shahrida, Mulla Boshman mahallasida, hunarmand atlas toʻquvchi oilasida tavallud topgan. Avazmuammad yoshligidan oilaviy hunarni o‘rgangan. Boshlangʻich taʼlimni mahalla masjidi imomidan, soʻngra qolgan taʼlimini Qoʻqondagi madrasada Oxun devonida olgan. U yoshligidanoq nazmga, sheʼriyatga qiziqa boshlagan. Fors va turkiy tilidagi sheʼriyat tarixini o‘rgangan. Oʻzbek va fors tillarida sheʼrlar yozgan. U tarixga ham juda qiziqdi, tarixiy mavzularda bir qator qoralamalar yozdi.

Pisandi 1918-yili, 102 yoshida, ehtimol, Qo‘qon shahrida vafot etgani haqida maʼlumotlar bor. U o‘zbek satirik sheʼriyatining yorqin namoyandalaridan biridir. U koʻplab oʻzbek va tojik shoir va yozuvchilari bilan tanish boʻlgan, Oʻrta Osiyoning koʻplab shaharlarida boʻlgan.

## Havolalar

*
Mirpoʻstin ota jome masjidi

**Mirpo'stin ota jome masjidi** — Andijon viloyatining Andijon shahri Mirpo'stin mahallasi Maybog'cha ko'chasida joylashgan shu nomli masjid va ziyoratgoh.

## Ziyoratgoh tarixi
Ushbu masjidda joylashgan ziyoratgohga Xo'ja Ahror Valiyning izdoshlaridan biri bo'lgan, XVI asrda yashab o'tgan hazrat Hisomiddin (Asomiddin ham deyiladi) avliyo ya'ni Mirpo'stin ota dafn etilgan.
### Rivoyat
Rivoyatlarga ko'ra, Xo'ja Hisomiddin doim bir po'stinda yurganligi uchun el-yurt orasida "Birpo'stinli ota" nomi bilan tanilgan. Keyinchalik, oradan yillar o'tishi bilan uning nomi "Mirpo'stin" shaklida talqin etila boshlangan.
Biroq ayrim ma'lumotlarga asosan hazrat Payg'ambar Muhammad (s.a.v.) xonadonlariga mansub sayyidlar avlodidan bo'lganligi uchun ularning ismiga "Mir" so'zi qo'shilgan bo'lishi mumkin.
## Masjid arxitekturasi
Masjidning to'g'ri burchakli ustunli xonasi uch tomonli ayvon bilan mutanosib qurilgan. Xom g'ishtdan ishlangan qo'sh sinchli binoning poydevori sifatida terilgan. Ustunli, to'sinli konstruksiya masjid tomini tekkis bo'lishiga xizmat qilgan.
## Manbalar

## Havolalar
* Mirpo'stin ota jome masjidi ko'rinishi
* Mirpo'stin ota jome masjidida taroveh namozi
Buhronga bostirib kirish

**Buhron gʻazoti** – Islom taqvimining hijriy 3-yilda sodir boʻlgan, ushbu yilning 4 yoki 5- oylarida. Musulmonlarga xabar yetib keldiki, Buhrondan Banu Sulaymning katta qoʻshinlari Madinaga yaqinlashmoqda. Muhammad (a.s)300 kishini olib, Hijozga, Buhronga yetib bordi, Banu Sulaym vahima ichida qochib ketdi.

Ekspeditsiya davomida ular hech qanday dushmanga duch kelmadilar va janglar ham boʻlmadi. Musulmon olimi Sayfur Rahmon al-Muborakpuriyga koʻra, ekspeditsiya „poloqchilik gʻazoti“ sifatida baholanadi.

Bu voqea Ibn Hishomning Muhammad tarjimai holida va Sayfur Rahmon Al-Muborakpuriyning *Ar-Rahiq al-Maxtum* kabi zamonaviy islom manbalarida qayd etilgan.

## Manbalar
Perl

**Perl** yuqori pogʻonali, umumiy maqsadli, interpretatsiyalanadigan dinamik dasturlash tilidir. 1987-yilda amerikalik dasturchi Larry Wall tomonidan yaratilgan. Perlning sintaksisi C, sh, AWK va sed dasturlash tillarining sintaksisiga oʻxshash.

Perl avvalboshda „Pearl“ () deb nomlangan. Biroq, Wall PEARL nomli dasturlash tili allaqachon mavjudligini bilgach, uning nomini „Perl“ga oʻzgartirgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Hasanxon Niyoziy

**Hasanxon Niyoziy** (1895-yil, Andijon — 1938-yil, Andijon) — ziyoli, pedagog olim. Hasanxon Niyoziy mashhur pedagog, fizik olim, shoir Husaynxon Niyoziyning akasi.
## Yoshligi
Hasanxon Niyoziy dastlab eski maktabda, 1902—1912-yillarda katta ukasi Husaynxon, kichik ukasi Salimxon bilan otasi Matmusoxon Niyoziy (Xast eshon domla)ning madrasasida (keyinchalik „Mehnat guli“ arteli) taʼlim oladi. O‘zbek, arab, fors tillarini mukammal egallaydi. So‘ng 4 yil davomida rus-tuzem maktabida oʻqiydi. Musiqa va rasm chizishni mustaqil o‘rgangan. Aka-ukalarning Andijondagi uylarida Ahmad Yassaviydan tortib So‘fi Olloyorgacha, Cho‘lpondan to Xemingueygacha bo‘lgan alloma va adiblarning kitoblari turgan. Bu xonadonga Hamza, Alixonto‘ra Sog‘uniy, Hamid Olimjon, Munnavvar qori Abdurashidxonov, Abdulla Qodiriy, Usmon Nosir, Oybek, Sanjar Siddiq, Toshmuhammad Qori Niyoziy, Nabi Rasuliy, Yunus Rajabiy, G‘ulom Zafariy, Abbos Bakirovlar tashrif buyurib turishgan.

## Faoliyati
Hasanxon Niyoziy 1917-yildan „Sho‘roi Islom“ning Andijondagi faoliyatida ishtirok etgan. 1917—1927-yillarda diniy sohada faoliyat yuritgan. H.Niyoziy 1919—1921-yillari qurolli qarshilik harakatining faoliyatida ishtirok etgan, qo‘rboshilarni qo‘llab-quvvatlagan. 1921-yilda „Milliy ittihod“ tashkilotiga raislik qilgan. Bu tashkilot doirasida maʼrifatparvarlar bilan yaqin aloqada bo‘lgan. Andijondagi maktablarda taʼlim bergan. 1927-yil otasi vafot etgach, padari buzvukrori ishini o‘z zimmasiga olgan. 1932—1934 yillarda Andijon suv xo‘jaligi idorasida miroblik vazifasida ishlagan. 1934—1937-yillarda shahardagi 18-o‘rta maktabda o‘qituvchi bo‘lib ishlagan, shu bilan birga o‘qituvchilar tayyorlash bilim yurtining kechki bo‘limida o‘qigan. 1937-yil iyul oyida qamoqqa olingan.

## Oilasi
Bobosi Muhammadxon Niyoz o‘g‘li, otasi Matmusa (Muhammad Musa) asli Andijon viloyatining Oltinko‘l tumanidan bo‘lgan. Onasi Hanifa otin ziyoli ayollardan edi. Uning Husanxon va Salimxon ismli ukalari bo‘lgan. Turmush o‘rtog‘i Toiraxon G‘ozixo‘ja qizi bo‘lgan. Ularning Odilxon, Basimaxon, Sitoraxon, Nohidxon ismli farzandlari bo‘lgan.

## Qatagʻon qilinishi
Hasanxon Niyoziy 1931-yili GPU organlari tomonidan hibsga olingan, 5 kun turmada saqlangan.

1931-yil aksilinqilobchi arboblardan Muso Nurullo hojining muhojirlikka chiqib ketishiga yordamlashganlikda, yapon fashistlarini maqtab, „Musulmonobod“ davlat tuzish g‘oyasini targ‘ib etganlikda ayblangan. 1937-yil 2-iyulda Ichki Ishlar Xalq komissarligi tomonidan „Milliy ittihod“ tashkiloti aʼzosi sifatida hibsga olinadi. O‘zSSR NKVDsi „uchligi“ tomonidan otuvga hukm qilingan. Hukm 1938-yil 14-dekabrda ijro qilinib, otib tashlanadi. Hasanxon Niyoziy 1959-yili aybsizligi isbotlanib oqlangan.

2019-yilda „Qatag‘on qurbonlari xotirasi“ muzeyida, muzeyning Andijon va Guliston davlat universitetlari qoshidagi sho‘balarida ham aka-uka Hasanxon va Husaynxon Niyoziylarning ekspozitsiyasi ochilgan.

## Manbalar
Trasimene ko'lidagi jang

Miloddan avvalgi 217 yil 21 iyunda Gannibal boshchiligidagi Karfagen qo'shinlari Ikkinchi Puni urushi paytida Gay Flaminius qo'mondonligidagi Rim qo'shiniga pistirma uyushtirgan va **Trasimene ko'lida** jang bo'lib o'tkan.Jang Trasimen ko'lining shimoliy qirg'og'ida, Kortonaning janubida bo'lib o'tdi va rimliklar og'ir mag'lubiyatga uchradi. Miloddan avvalgi 218 yil boshida Rim va Karfagen o'rtasida urush boshlandi. Janubi-sharqiy Iberiyadagi Karfagen hududlari hukmdori Gannibal qo'shin bilan Galliya bo'ylab yurish qildi, Alp tog'larini kesib o'tib , o'sha yilning oxirida Cisalpine Gaulga (shimoliy Italiya) yetib keldi. Rimliklar Sitsiliyadan shimolga qo'shimcha kuchlarni yollashdi, ammo Trebiya jangida mag'lubiyatga uchradi.

Keyingi bahorda rimliklar Appenin tog'larining har ikki tomoniga qo'shin joylashtirdilar, ammo 50 000 dan ortiq Karfagen qo'shini mashaqatli  yo'lni kesib o'tganida hayron bo'lishdi. Karfagenliklar janubiy Etruriyaga ko'chib o'tdilar, talon-taroj qilishdi, qishloqlarni vayron qilishdi va duch kelgan barcha katta yoshli erkaklarni o'ldirishdi. Eng yaqin Rim qo'shiniga mas'ul bo'lgan Flaminius ta'qib qilish uchun yo'lga chiqdi. Gannibal Trasimene ko'lining shimoliy qirg'og'ida pistirma uyushtirdi va rimliklarni tuzoqqa tushirdi. Karfagenliklar qanot va orqa tomondan kutilmaganda hujum qilishganida, rimliklarning hatto oddiy jangovar chizig'ini ham shakllantirish imkoniyati yo'q edi va ular uch soatlik mashaqatli jangdan so'ng mag'lubiyatga uchradilar. Qopqon ustunning old tomonida joylashgan 6000 rimlikka yopilmadi, ular qutilib qolishdi . Kunning o'zida ular Karfagenliklarni ta'qib qilish bilan o'ralgan va taslim bo'lgan. Shunday qilib, Flaminius armiyasidagi barcha 25 000 rimliklar o'ldirildi va qolgani asirga olindi. Boshqa armiya tomonidan pistirma natijasida butun bir armiyaning yo'q qilinishi noyob hodisa sifatida qabul qilinadi. Bir necha kundan so'ng, Karfagenliklar Rimning ikkinchi armiyasining barcha otliq qo'shinlarini qirib tashladilar, ular oldingi falokatdan hali xabardor bo'lmaganlar.
Rajmund Kalpas

**Rajmund Kalpas** (1916-yil 19-aprelda Qoʻqonda tugʻilgan, 1940-yil 1-iyunda vafot etgan) — qiruvchi samalyot uchuvchisi, 1939-yil sentyabrda Varshava mudofaasida qatnashgan, Fransiyaning Lion uzra jang vaqtida urib tushirilgan.

## Biografiya
Antoni va Aldona Radziejovskilarning oʻgʻli, Ignasyning nabirasidir. Uning uch akasi bor edi (Ryszard, Roland va Jolantan)

Rajmund harbiylikda faoliyati 1939-yilda Deblin shahridagi Harbiy Aviatsiya maktabida boshladi. Maktabning 12-bosqich (42-oʻrin) bitiruvchisi hisoblanadi. 1939-yil sentyabr oyining birinchi kunlarida Varshavani himoya qilish uchun PZL P.11 samolyotida jang qilgan Pursuit Brigadasining 113-qiruvchi eskadronidagi kadet uchuvchisi boʻlgan. 4-sentyabr kuni Varshava ustida Germaniyaning Dornier Do 17 samolyotini yoʻq qildi. 1939-yil 13-sentyabrda havo kuchlari ofitserlar korpusida 1939-yil 1-avgustda harbiy tajribaga ega boʻlgan ikkinchi leytenant unvoniga koʻtarildi.

Sentyabr oyidagi magʻlubiyatdan soʻng u Ruminiya orqali Fransiyaga joʻnadi va u yerda leytenant Aleksandr Gabsshevichning parvozidagi sherigi sifatida birgalikda jang qiladi. 1940-yilning 1-iyunida Lion ustidagi jangida halok bo‘ldi.

Oʻlimidan soʻng leytenant unvoniga koʻtarilgan va uch marta Jasorat xochi va fransuz Krua de Gerr ordeni bilan taqdirlangan.

U Liondagi Gilyotyer qabristoniga dafn etilgan. 1954-yilda uning jasadi eksgumatsiya qilindi va Fransiyaning Villeurbann shahridagi La Doua qabristoniga koʻchirildi. Poshazki shahridagi qabristonda ramziy Rajmund uchun maxsus qabr toshi oʻrnatilgan. Uning barcha oila aʼzolari uchun, Radziejovskilar oilasining qabri uchun maxsus yodgorlik qilingan.

## Mukofotlar

* 9631-sonli Virtuti Militari ordeni kumush xochi
* Jasorat xochi — uch marta
* Croix de Guerre

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Irena Kalpas, Marcin Ludwicki, Czy tu jeszcze rosną róże? Wyd. Prodoks, Nowy Sącz 2007. 
* 
*
Olim Alixonov

**Olim (Olim, Olimxon) Alixonov** (1933-yil Fargʻona viloyati) — Sovet ittifoqning siyosat, iqtisod va davlat arbobi boʻlgan.

## Biografiya
1933-yilda Farg‘ona viloyatida tug‘ilgan. Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi boʻlgan.

Alixonov 1951-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol qatnasha boshlagan. 1951—1990-yillarda Toshloq tumani Qumariq qishloq Sovetiga qarashli Sverdlov nomidagi kolxozida agronom, Fargʻona viloyatida partiya xodimi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Kirov tumani qoʻmitasining birinchi kotibi, keyinchalik esa partiyaning birinchi kotibi vazifalarida ishladi. Oʻzbekiston Kompartiyasi Quva tuman qoʻmitasi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Fargʻona viloyat komiteti kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Oxunboboyev tumani komitetining birinchi kotibi sifatida faoliyat olib borgan.

Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi Oliy Sovetining 8 va 11-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Hayot yillari Oʻzbekistonda oʻtgan.

## Mukofotlar

* Lenin ordeni sohibi (04.08.1971)
* Oktyabr inqilobi ordeni sohibi (26.02.1981)
* Uch bor Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohibi (01.03.1965, 12.10.1973, 27.12.1976)

## Manbalar
Pyotr Yudin

**Pyotr Borisovich Yudin** (1892-yil 25-dekabr (1983-yil 6-yanvar) Fargʻona viloyati Yangi Margʻilon — 1977-yil 17-iyul, Boku) — sovet aktyori. Ozarbayjon SSR xalq artisti (1955), RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1941), Stalin mukofoti laureati (1951).

## Biografiya
1892-yil 25-dekabrda (baʼzi manbalarga koʻra 1893-yil 6-yanvar) Fargʻona viloyati Yangi Margʻalonda tugʻilgan. Pyotr o'zining aktyorlik, sahna faoliyatini 1915-yilda Fargʻonada xalq teatrida boshlagan. Toshkent, Ashxobod, Voronej, Yaroslavl, Arxangelsk, Qozon teatrlarida ishlagan. 1931—1946-yillarda Maksim Gorkiy nomidagi Gorkiy davlat bolalar teatri, 1946-yildan Samad Vurgun nomidagi Boku akademik rus drama teatri aktyori sifatida faoliyat olib borgan. Pyotr 1977-yil 17-iyulda, Boku shahrida vafot etgan. Aktyor Bokudagi II Faxriy xiyobonga dafn etilgan.

## Teatrdagi rollar

* „Oʻrmon“ A. Ostrovskiy — *Gennadiy Demyanovich Neschastlivtsev*
* „Maskarad“ Mixail Lermontov — *[[Yevgeniy Arbenin|Evgeniy Aleksandrovich Arbenin]]*
* " Egor Bulychov va boshqalar " Maksim Gorkiy — *Egor Bulychov*
* "Pastda"  Maksim Gorkiy — *atlas*
* „Dushmanlar“ Maksim Gorkiy — *Zaxar Bardin*
* „Varvarlar“ Maksim Gorkiy — *Tsyganov*
* „Zikov“ Maksim Gorkiy — *Antipa Zikov*
* „Sutenyorlar“ Maksim Gorkiy — *Teterev*
* Shekspirning "Qish ertagi" — *Leontes*
* „Nora“ Henrik Ibsen — *Gelmer*
* „Petrarka soneti“ Nikolay Pogodin — *Pavel Mixaylovich*
* „Egasi“ L. Sobolev — *Linkov*
* „Kaspiy ustida tong“ A. Qosumova — *Poladov*
* „Front“ Aleksandr Korneychuk — Gorlov
* "Port Artur" A. Stepanova va F. Popova — *S.* *HAQIDA.* *Makarov*
* "Vogif" Samad Vurgʻun — *Qajar*

## Filmografiya

* 1958-yil — Shadows creep — *Britaniya razvedkasi*

## Unvonlar va mukofotlar

* Ozarbayjon SSR xalq artisti (1955-yil 30-aprel)
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1941-yil 13-mart)
* Uchinchi darajali Stalin mukofoti (1951-yil 14-mart) — I. „Kaspiy dengizi ustida tong“ spektaklida Poladov rolini ijro etgani uchun. A. Qosumova nomidagi AzGTRD sahnasida Samad Vurgun
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1959-yil 9-iyun)

## Manbalar
Shavkat Mavlonov

**Shavkat Mavlonov**(1952-yil 30-mart, Andijon viloyati Andijon shahri) – uzoq yillar davlat organlarida xizmat qilgan ichki ishlar organlari faxriysi, isteʼfodagi polkovnik.

## Hayoti va faoliyati
Shavkat Mavlonov Andijon shahrida dunyoga keldi. Maktabni aʼlo baholar bilan tamomlab, Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetiga oʻqishga kiradi. 1978-yilda Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetini tamomlab harbiy xizmatni oʻtaydi.

### Ichki ishlar organlaridagi xizmat faoliyati
Shavkat Mavlonov ichki ishlar organlaridagi ilk xizmat faoliyatini 1982-yil Toshkentda, Ichki ishlar vazirligi inspeksiyasi inspektori lavozimida boshlaydi. 1984-yilda shu yerda katta inspektor lavozimiga koʻtariladi. 1985-yil Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi 2-maxsus boʻlimi boʻlinma boshligʻi lavozimida xizmatni davom ettiradi. Shavkat Mavlonov 1989-yilda Ichki ishlar vazirligi akademiyasini tamomlab, Ichki ishar vaziri yordamchisi sifatida xizmat qiladi.
1995-yil Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri oʻrinbosari – Shaxsiy tarkib bilan ishlash xizmati boshligʻi lavozimiga tayinlanadi. Bu lavozimda Shavkat Mavlonov 2001-yilga qadar faoliyat olib bordi.

### Oilasi
Shavkat Mavlonov oilali.

### Manbalar
Yakov Smalxovskiy

**Yakov Semyonovich Smalxovskiy** (, Fargʻona, Oʻzbekiston SSRda tugʻilgan) — Belarus meʼmori.

## Biografiya
1960-yilda Minsk arxitektura-qurilish texnikumini meʼmor sifatida tamomladi. 1968-yilda Belarus politexnika institutini tamomlagan. 1964-yildan beri u texnik-arxitektor, Belgozproektda loyihalarning bosh meʼmori.

1971-yildan SSSR arxitektorlar uyushmasi aʼzosi. 1963-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosiga aylangan. Bugungi kunda Minskda yashaydi.

## Ijodkorlik

Asosiy ishlari: Mogilev texnologiya instituti oshxonasi (1974), Shmit prospektidagi 9 qavatli turar-joy binolari (1975), Mogilevdagi Nepokornix (1977); mualliflar jamoasida: Lenin nomidagi „Ximvalakno“ MBA 1200 oʻrinli auditoriyaga ega madaniyat saroyi (1977), Pushkin shoh koʻchasidagi 7 qavatli turar joy binosi (1980), Pavlova koʻchasidagi viloyat dorixona ombori (1981) Mogilevda, Gorkiy koʻchasidagi 9 qavatli turar-joy binosi (1983), Markaziy namunaviy loyihalar instituti ishlab chiqarish binosi va BSSR Davlat binosining boshqa tashkilotlari (1987—1989), shahar dorixonasi ombori. Minskdagi Stebyaneva koʻchasi (1983), Brestdagi Moskva koʻchasidagi Brest viloyatining Nizomli maʼmuriyatining hisoblash markazi (1987).

## Manbalar



## Adabiyot

* Smolgovskiy Yakov Semenovich // Arxitektori Sovetskoy Belorussii: Biogr. spravochnik / Soyuz arxitektorov BSSR; Sost. V. I. Anikin i dr.. — Mn.: Belarus, 1991. — 262 s. — . (rusk.)
Bosimli suvli reaktor

**Bosimli suvli reaktor** (**PWR**) yengil suvli yadro reaktorlarining bir turidir. PWRlar dunyodagi atom elektr stansiyalarining katta qismini tashkil qiladi (Buyuk Britaniya, Yaponiya va Kanadadan tashqari). PWRda asosiy sovutgich (suv) yuqori bosim ostida reaktor ishchi zonasiga nasos yordamida haydaladi, va u yerda yadrolarning boʻlinishi natijasida ajralib chiqadigan energiya bilan isitiladi. Keyin isitiladigan, yuqori bosimli suv bugʻ generatoriga oqib oʻtadi va u yerda issiqlik energiyasini bugʻ hosil boʻladigan ikkilamchi tizimning past bosimli suviga oʻtkazadi. Keyin bugʻ elektr generatorini aylantiradigan turbinalarni harakatga keltiradi. Qaynovchi suvli reaktorlaridan (BWR) farqli oʻlaroq, birinchi konturdagi yuqori bosim suvning reaktor ichida qaynashiga yoʻl qoʻymaydi. Barcha yengil suv reaktorlari oddiy suvdan ham sovutish suvi, ham neytronlarni sekinlashtirgich sifatida foydalanadi. Koʻpchiligida vertikal ravishda oʻrnatilgan ikkitadan toʻrttagacha bugʻ generatorlaridan foydalanadi; VVER reaktorlarida esa gorizontal bugʻ generatorlari ishlatiladi.

PWRlar dastlab yadroviy suv osti kemalari uchun yadroviy dengiz harakatlantiruvchi vositasi sifatida xizmat qilish uchun moʻljallangan va Shippingport Atom elektr stantsiyasida ikkinchi vazifasi elektr stantsiyasi asosi boʻlib loyihalangan.

Hozirda Qoʻshma Shtatlarda ishlayotgan PWRlar II avlod reaktorlari hisoblanadi. Rossiyaning VVER reaktorlari AQSh PWRlariga oʻxshaydi, ammo VVER-1200 II avlod hisoblanmaydi (pastga qarang). Fransiya elektr energiyasining asosiy qismini ishlab chiqarish uchun koʻplab PWRlarni ishlatadi.

## Tarixi

Bir necha yuz PWR samolyot tashuvchilar, yadroviy suv osti kemalari va muzyoroar kemalarida dengiz harakatlanishi uchun ishlatiladi. AQShda ular dastlab Oak Ridge milliy laboratoriyasida Aydaho milliy laboratoriyasida joylashgan toʻliq ishlaydigan suv osti elektr stantsiyasi bilan atom suv osti elektr stantsiyasi sifatida foydalanish uchun ishlab chiqilgan. Keyingi ish Westinghouse Bettis Atom Power Laboratory tomonidan olib borildi.  Shipportport atom elektr stansiyasidagi birinchi sof tijorat atom elektr stansiyasi dastlab bosimli suv reaktori sifatida ishlab chiqilgan (garchi tarmoqqa ulangan birinchi elektr stansiya SSSRning Obninsk shahrida boʻlgan boʻlsa ham),  admiral Hayman G. Rikverning talabiga binoan yashovchi tijorat zavodi „hamma qurmoqchi boʻlgan aqldan ozgan termodinamik tsikllarning“ hech birini oʻz ichiga olmaydi. 
## Manbalar

## Havolalar
Igor Volchok

**Igor Semyonovich Volchok** (1931-yil 4-oktabr, Moskva — 2016-yil 19-aprel, Moskva) — sovet va rus futbol murabbiyi. RSFSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy (1972). Tugʻilgan familiyasi vaqtidagi **Volchek** deb yozilgan. Harbiy xizmatga borganidan soʻng hujjatlardagi chalkashliklar natijasida familiya **Volchok**ga oʻzgartirildi. Rossiyalik taniqlik aktrisa Galina Volchek ota tarafidan qarindoshi hisoblanadi.
## Futbolchilik faoliyati
Igor professional futbolchilik faoliyatida katta muvaffaqiyatlarga erisha olmadi. U Moskva terma jamoasining sardori boʻlgan, shuningdek, Moskvaning „Torpedo“ (1950) va SSKA (1951-52) klublarining asosan oʻrinbosarlar va havaskorlar jamoalarida oʻynagan.

### Murabbiylik faoliyati
Yorqin oʻtmagan futbolchilik faoliyatidan soʻng 1958-yildan oʻzini murabbiy sinashni boshladi. Murabbiylik faoliyatida Igor bilan birga ishlagan va unga yordamchilik qilgan juda koʻplab shogirdlari keyinchalik murabbiylik sohasida oʻzlarini muvaffaqiyatli isbotlaganlari bilan mashhur boʻldi: Aleksandr Averyanov, Qurbon Berdiyev, Valeriy Gazzayev, Valeriy Gladilin, Givi Nodia, Valeriy Petrakov, Yuriy Syomin, Vitaliy Shevchenko, Vladimir Shevchuk, Vladimir Eshtrekov kabi mashhur insonlar u bilan birga ishlagan va koʻplab darslar olgan edi.

Faoliyatini Ukraina jamoalarida boshlagan, bir qancha vaqt Qozogʻiston klublarida ham ishlagan edi. 1973—1978, 1983—1985-yillarda Moskvaning „Lokomotiv“ klubida, 1979—1981-yillarda „Qayrat“ klublarida bosh murabbiy vazifasida ishlagan. 1990—1991-yillar Oʻzbekiston jamoalaridan Namanganning „Navbahor“ klubi bosh murabbiyi boʻldi va jamoani tarixda ilk bor SSSR Birinchi ligasiga chiqishida muhim vazifani bajardi. Keyinchalik 2003-yilda klubga qaytib 5 yillik mavsumdan soʻng jamoani sovrindorlar qatoridan oʻrin olishini imkonini berdi va yakunda Oʻzbekiston Oliy ligasida „Navbahor“ jamoasi bronza medallari sohibi boʻldi. 2016-yil 16-aprelda Moskva shahrida vafot etdi.

## Yutuqlar

* RSFSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy: 1972
* MSJ kubogining ikki karra gʻolibi: 1974, 1976
* O‘zbekiston chempionati bronza medali sovrindori: 2003
* SSSR Birinchi ligasi gʻolibi: 1974
* Rossiya Ikkinchi Ligasi mintaqaviy turniri gʻolibi: 1997
* SSSR ikkinchi ligasi zona turnirining bronza medali sovrindori: 1970

## Manbalar


## Havolalar

* „Murabbiy Igor Volchok“
* Igor Semenovych Volchok ''Transfermarkt.com'' *saytida*
* Igor Semenovych Volchok  *worldfootball.net* saytida
Maksim Belix

**Maksim Valeryevich Belix** (; 1984-yil 7-avgust, Ashxobod) — rossiyalik va turkmanistonlik futbol murabbiyi, futbolchi sifatida himoyachi pozitsiyasida oʻynagan. Qirgʻizistonning „Oʻzgan“ klubida murabbiy yordamchisi.

## Biografiya
Maksim Belix 1984-yil 7-avgustda Ashxobodda tugʻilgan. 2001-yilda Ashxobod shaharidagi 1-sonli o‘rta maktabni tamomlagan. 2002—2004-yillarda Turkmaniston Mudofaa vazirligi sport kompaniyasida xizmat qilgan. Uylangan, bir qizi, bir o‘g‘li bor.

## Faoliyati
2004-yilda Turkmanistonning „MTTU“ jamoasi bilan professional futbolchilik faoliyatini boshlagan. 2005-yil Yokari liganing yetakchi jamoalaridan biri „Niso“ klubi tarafidan ijaraga olindi. 2006-yil Toshmurod Ogʻamurodov boshchiligidagi „Paxtakor“ jamoasida ham maʼlum vaqt davomida toʻp surdi.

2009 va 2012-yillarda Oʻzbekiston Oliy ligasining boshqa bir jamoasi „Navbahor“ klubida oʻynagan.

2015-yildan Turkmanboshi shahrining „Shagadam“ futbolchisiga aylandi. 2018-yil „Ahal“ jamoasi safida faoliyatini yakunladi

### Milliy terma jamoa
Belix Turkmaniston terma jamoasi safida 2008-yilda debyut qilgan. 2010-yili Guanchjouda bo‘lib o‘tgan Osiyo o‘yinlarida Turkmaniston olimpiya terma jamoasi safida to‘p surgan.

## Murabbiylik faoliyati
2018-yilda futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Belix „Ahal“ murabbiylar shtabiga yordamchi murabbiy sifatida qo‘shildi va murabbiylik sir asrorlarini oʻrganishni boshladi.

2019—2020-yillarda Turkmaniston terma jamoasi bosh murabbiyi, xorvatiyalik mutaxassis Ante Mishening yordamchisi boʻlib ishlagan.

2020-yilda Oʻzbekistonning „Qizilqum“ futbol klubida bosh murabbiy Toshmurod Ogʻamurodovning murabbiy yordamchisi vazifasida ishlagan.

2022-yilda Qirgʻizistonning „Kaganat“ jamoasi murabbiylar shtabida faoliyat olib bormoqda.

## Manbalar

## Havolalar

* 2010-yilgi Osiyo oʻyinlari veb-saytidagi tarjimai hol
* Transfermarkt  Transfermarkt futbolchi profili
* Transfermarkt  Transfermarkt murabbiy profili
* FootballFacts.ru saytida futbolchi profili