Opium (atir)

**Opium** – fransuz moda uyi Yves Saint Laurent uchun parfyumerlar Jean Amic va Jean-Louis Sieuzac tomonidan yaratilgan, ayollar uchun moʻljallangan Oriental-spicy (sharqona-achchiq) atir. 1977-yilda bozorga chiqarilganidan soʻng, atir oʻzining bahsli nomi sabab katta eʼtibor qozongan va matbuotdagi keng yoritilishi uning sotuvlarini yanada oshirgan. 2000-yil oxirida mahsulotning reklama kampaniyasida ingliz modeli Sophie Dahl ishtirok etgan boʻlib, undagi kiyimsiz tana ifodalari xalqaro miqyosda turlicha munosabatlarga sabab boʻlgan.

Opiumning yuqori notalari meva va ziravorlar aralashmasidan iborat boʻlib, ular orasida mandarin, olxoʻri, qalampirmunchoq, koriander va qalampir, shuningdek dafna yaprogʻi mavjud. Uning gullardan iborat oʻrta notalarida asosan yasmin, atirgul va vodiy nilufari boʻlib, ularga qoʻshimcha ravishda chinnigul, dolchin, shaftoli va iris ildizi kiradi. Atirning asosi esa shirin yogʻochli notalardan tarkib topgan boʻlib, unda sandal yogʻochi, kedr yogʻochi, mirra, opopanaks, labdanum, benzoy smolasi va castoreum mavjud. Bundan tashqari, ambar, mushk, patchuli, tolu balzami va vetiver ham bazaviy notalar qatoriga kiradi.

## Nomlanishi va mavzusi
Opium oʻzining bahsli nomi sabab katta shov-shuvga sabab boʻlgan va brend dizayneri Yves Saint Laurent giyohvand moddalarni targʻib qilayotganlikda ayblangan. AQShda bir guruh xitoylik amerikaliklar bu nomni oʻzgartirish va Saint Laurentdan „Xitoy tarixiga hamda xitoylik amerikaliklarning tashvishlariga beparvoligi uchun“ ommaviy uzr soʻrashni talab qilgan. Ular „Opium va giyohvandlikka qarshi Amerika koalitsiyasi“ nomli qoʻmita tuzib, ushbu nom „Xitoyda koʻplab insonlar hayotini barbod qilgan ofatni ifodalaydi“ deb norozilik bildirgan. Shunga qaramay, matbuotda keng yoritilishi atirning sotuvini oshirgan va Opium tez orada eng koʻp sotiladigan mahsulotlardan biriga aylangan.

1978-yilda AQShda boʻlib oʻtgan reklama tadbiri uchun Xitoy poytaxti Pekin shahrining nomi bilan ataluvchi nemis kemasi Peking Janubiy koʻcha dengiz porti muzeyidan ijaraga olingan va rang-barang bayroqlar bilan bezatilgan; tadbirda mashhur amerikalik yozuvchi Truman Capote kemaning boshqaruv qismida oʻtirgan. Peking kemasi, oq cattleya orxideyalari bilan bezatilgan 1 000 funt (450 kg) bronza Buddha haykali bilan birga, tadbirda atirning „Sharqona“ mavzusini namoyish qilgan. Brend ushbu kayfiyatni Pierre Dinand tomonidan yaratilgan qizil plastik qadoqqa ham singdirgan; u qadoqni inro – yaponlarning obi kamaridan osib yuriladigan lokli mayda qutilar (undagi hidlar, dorivor oʻsimliklar va dori vositalari saqlangan) – asosida yaratgan.

## Reklama kampaniyasi atrofidagi bahslar
Atir uchun tayyorlangan plakat koʻrinishidagi reklama kampaniyasi 2000-yil oktabr–noyabr oylarida yana bir bahsga sabab boʻldi. Unda ingliz modeli Sophie Dahl orqasiga yotgan holda, butunlay kiyimsiz – faqat marjon taqinchoq, bilaguzuk va baland poshna tuflidan tashqari hech narsa kiymagan – holda tasvirlangan edi. Steven Meisel tomonidan suratga olingan ushbu reklama koʻplab mamlakatlarda keng namoyish etilgan. U Ispaniyada mukofotga sazovor boʻlgan, ammo ayrim hududlarda, ayniqsa Buyuk Britaniyada keskin tanqidga uchragan. Britaniya Advertising Standards Authority agentligi (ASA) omma tomonidan kelgan 700 dan ortiq shikoyatni koʻrib chiqib, ushbu plakatlarni olib tashlashni buyurgan. Agentlikning fikricha, reklama juda jinsiy maʼnodagi, ayollarni kamsituvchi va „jiddiy yoki keng norozilik uygʻotishi mumkin“ edi. Amerikalik jurnalist Susan Faludi ayrim atir reklamalari „boʻysunuvchi, ojiz ayol obrazining idealizatsiyasi“ni haddan tashqari kuchaytirayotganini taʼkidlagan va Opium reklamasi bunga yorqin misol ekanini aytgan.

## ''Opium pour Homme''
YSL 1995-yilda Opium pour Homme – erkaklar uchun moʻljallangan juftlik atirini taqdim etdi. Uni Firmenich kompaniyasining parfyumeri Jacques Cavallier yaratgan. Atirning asosiy notasi vanilla boʻlib, u qora smorodina, galangal, bodiyon, zanjabil va qalampir bilan uygʻunlashadi, bazaviy notalarda esa kedr va Tolu balzami mavjud. Flakon dizayni Jérôme Failliant-Dumas tomonidan yaratilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Opium Eau de Toilette (YSL)