open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enes Kanter Freedom

**Enes Kanter Freedom** (Turkcha talaffuzi:   **Enes Kanter** ; [eˈnes kanˈtæɾ] 1992-yil 20-mayda tavallud topgan) — amerikalik professional basketbolchi, hozirda erkin agent. Ota-onasi turk Shveysariyada turk tugʻilgan. Enes Kanter Freedom Turkiyada oʻsgan va oʻsmirlik chogʻida AQShga koʻchib oʻtgan. Ozodlik Utah Jazz tomonidan 2011-yilgi NBA loyihasining uchinchi umumiy tanlovi sifatida tanlandi. Ozodlik markazi 2011-yilda ligaga kirganidan beri beshta NBA jamoasida oʻynagan. 2008- 2015-yillar oraligʻida Turkiya terma jamoasini xalqaro oʻyinlarda himoya qiladi.

## Enes Kanter Freedom
amaldagi musulmon. 2- — yila u *[[The Washington Post|The Washington Post gazetasida]]* NBA oʻyni bosqichida Ramazonni kuzatish muammosi haqida yozgan, bu NBA basketbol oʻyinlarini oʻynab, kunduzi roʻza tutishni oʻz ichiga oladi.

Enes Kanter Freedomning soʻzlariga koʻra, kollejda ingliz tilini *[[SpongeBob SquarePants]]* va *Jersey Shore* tomoshalari orqali oʻrgangan.

2018-yildan 2019-yilgacha Enes Kanter Freedom professional kurashchi Dana Bruk bilan uchrashgan. U 2020-yilda modelyer va chavandoz Ariana Rokfeller bilan uchrashishni boshlaydi.

Enes Kanter Freedom 2020-yilda vegetarian turmush tarziga oʻtish maqsadida oʻsimlikka asoslangan parhezga rioya qilishni boshladi.

Enes Kanter Freedom 2021-yil 29-noyabrda Amerika fuqaroligini oladi, shuningdek, ushbu bayramni nishonlash uchun qonuniy ravishda ismini Enes Kanter Freedomga oʻzgartiradi.

## Xayriya
2018-yilning yozida Enes Kanter Freedom Qoʻshma Shtatlarda 16 ta bepul basketbol lagerlarini oʻtkazadi. Shuningdek, oʻsha yili Kanter Gretsiyadagi yongʻin qurbonlari uchun mablagʻ yigʻishni boshlaydi. 2019-yilning yozida dastlab 40 ta bepul basketbol lagerlari rejalashtirilgan edi, ammo oxir-oqibat 50 taga mezbonlik qiladi. 2020-yilning yozida yana 50 ta bepul lager tashkil etish rejalashtirilgan edi.

## Asarlar va nashrlar

* 
* 
* 

## Qoʻshimcha maʼlumot

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
* 
* 
* Enes Kanter at FIBA
## Manbalar
Mariya Goroxovskaya

**Mariya Kondratievna Goroxovskaya** (1921-yil 17-oktabr, Yevpatoriya — 2001-yil 7-iyul, Tel-Aviv) — sovet gimnastikachisi, shaxsiy chempionatda birinchi Olimpiya chempioni. Bitta Olimpiadada ayol tomonidan qoʻlga kiritilgan eng koʻp medallar (etti) sohibi (avstraliyalik suzuvchi Emma MakKeon Goroxovskayaning 2021-yildagi yutugʻini takrorladi). U 30 yoshida Olimpiya chempioni boʻldi, bu boshqa barcha mutlaq Olimpiya chempionlarining yoshidan oshadi. 1954-yilda jamoaviy chempionatda jahon chempioni, SSSRning koʻp karra chempioni. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1952). Xalqaro toifali sudya (1964).

## Biografiyasi
Yevpatoriyada tugʻilgan, kelib chiqishi yahudiy. Feodosiya jismoniy tarbiya kollejini tamomlagan. 1941-yilda u Leningrad jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirdi. Leningrad blokadasining boshida u kasalxonada ishlagan, keyin Qozogʻistonga evakuatsiya qilingan. Urushdan keyin u Leningradga qaytib keldi va u yerda P.F.Lesgaf nomindagi Leningrad davlat jismoniy tarbiya institutini tamomladi. Dastlab u Leningradda LGIFK boʻlimida mashq qildi, „Burevestnik“ sport majmuasida oʻynadi. Keyin u Xarkovga koʻchib oʻtdi,Xarkovning „Stroitel“ sport klubida oʻynadi. Sport karerasini tugatgandan soʻng, u Yevpatoriyaga joʻnadi va bolalar murabbiyi boʻlib ishladi, shuningdek, Yevpatoriya jismoniy tarbiya kollejida dars berdi.

1948-yilda LGIFKda oʻqiyotganda ham u muvozanat nurlari musobaqasida badiiy gimnastika boʻyicha SSSR chempioni boʻldi. Kelajakda u yana 10 marta SSSR chempioni boʻldi, ikki marta (1951 va 1952-yillarda) mutlaq chempionatda.

1952-yilda SSSR terma jamoasi birinchi marta Olimpiya oʻyinlarida qatnashdi. Shu bilan birga,Olimpiya oʻyinlari tarixida birinchi marta mutlaq chempion unvoni oʻynadi. Mariya Goroxovskaya SSSR jamoasi bilan birgalikda Olimpiadaning mutlaq chempioni boʻldi-jamoaviy chempionatda chempion, barcha toʻrtta apparatda kumush medallarni qoʻlga kiritdi, shuningdek, jamoa bilan birgalikda obyekt bilan jamoaviy mashqlarda kumush medalni qoʻlga kiritdi. U disk uloqtiruvchi Nina Romashkovadan biroz kechroq oltin medalni qoʻlga kiritdi.Ushbu medal SSSR tarixidagi ayollar uchun Olimpiya oʻyinlaridagi ikkinchi medal edi. Mariya Goroxovskaya hali ham bitta Olimpiya oʻyinlarida (etti) ayol tomonidan qoʻlga kiritilgan eng koʻp medallarning egasi boʻlib qolmoqda, shuningdek, oʻzining chiqish paytidagi barcha mutlaq Olimpiya chempionlarining eng keksasi (30 yosh).

1954-yilda Mariya Goroxovskaya jahon chempionatida qatnashib, jamoaviy chempionatda oltin medalni va polda mashq qilishda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Shundan soʻng u katta sportni tark etdi.

U 1977-yildan Yevpatoriyada murabbiy boʻlib ishlagan. 1990-yilda u Isroilga hijrat qildi va u yerda 2001-yilda vafotigacha Agnes Keleti bilan bolalarni tarbiyalagan.

1991-yilda u Xalqaro yahudiy sport shon-shuhrat zaliga kiritildi.

## Mukofotlar

* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (27.04.1957)

## Natijalar

## Xotira
2017-yil 14-iyunda Sport saroyi binosida taxtasida Yevpatoriyada M.K.Goroxovskayaga yodgorlik lavhasi ochildi.

## Manbalar
Moonbyul

**Moon Byul-yi** (1992-yil 22-dekabrda tugʻilgan), **Moonbyul** mononimi bilan yaxshi tanilgan, „RBW“ kompaniyasi ostida shartnoma imzolangan janubiy koreyalik reper, qoʻshiqchi, qoʻshiq yozuvchi, raqqosa va radio boshlovchisi. U Janubiy Koreyaning „Mamamoo“ qizlar guruhining asosiy reperi. 2018-yil may oyida Moonbyul yakkaxon ijrochi sifatida debyut qilgan va raqamli „Selfish“ singlini chiqargan.

## Tarjimai holi
Mun Byul-yi Janubiy Koreyaning Kyonnggido shtatidagi Buchxon shahrida tugʻilgan va uch opa-singilning eng yoshi kattasi. U 2005-yilda „TVXQ“ telekanalining „Rising Sun“ spektaklini tomosha qilib, qoʻshiqchi boʻlishga qaror qilgan. 2011-yilda u Paekche sanʼat institutiga media musiqa va vokal boʻyicha qabul qilingan. U oʻzining birinchi bosh rolini 2011-yil dam olish kunlarida „KBS“ kanalida efirga uzatiluvchi „MY BeaUTy“ dramasida ijro etgan.

Moonbyul 2014-yil iyun oyida „Mamamoo“ aʼzosi sifatida debyut qilgan. 2018-yil may oyida u „Red Velvet“ guruhining aʼzosi Seulgi ishtirokidagi „Selfish“ singli bilan yakkaxon ijrochi sifatida debyut qilgan. U 2020-yil 14-fevralda *oʻzining „Dark Side of the Moon“* debyut mini-albomini chiqargan.

U 2022-yil 19-yanvarda „*6equence“* nomli ikkinchi mini-albomini chiqargan. Albom chiqishidan oldin u 2021-yil 13-dekabrda Mirani ishtirokidagi „G999“ singlini yaratgan va 2021-yil 30-dekabrda yana bir „Shutdown“ singlini ommaga taqdim etgan.

2022-yil 28-aprelda u *CITT (Cheese in the Trap)* nomli yakkaxon albomini chiqargan.

## Manbalar
Nam Gyu-ri

**Nam Gyu-ri** (1984-yil 26-aprelda tugʻilgan) — janubiy koreyalik qoʻshiqchi va aktrisa. U „SeeYa“ koreys ayollar uchligining sardori edi. 2009-yilda Nam Gyu-ri guruh boshqaruv kompaniyasi bilan shartnoma boʻyicha kelishmovchiliklarga duch kelgan va guruhni tark etgan. Nam shuningdek,, „Death Bell“ filmida va „49 Days“ dramasida rol ijro etgan.

## Faoliyati
Nam Janubiy Koreyaning Seul shahrida tugʻilgan. Kyunghee universitetini teatr va kino boʻyicha (teatr va kino fakulteti) tamomlagan.

2009-yil aprel oyida „SeeYa“ guruhining boshqaruv kompaniyasi „Core Contents Media“ Nam Gyu-ri „SeeYa“ aʼzosi sifatida oʻz majburiyatlarini bajarishdan bosh tortib, shartnoma shartlarini buzganligini eʼlon qilgan; kompaniya, Namga qarshi qonuniy choralar koʻrishini aytgan. Keyinchalik kompaniya uning qaytishini maʼlum qilgan boʻlsa-da, oxir-oqibat muammolarni toʻliq hal qilib boʻlmasligi maʼlum boʻlgan va Nam yana guruhdan ketgan. Guruhni tark etib, Nam oʻz advokatlari orqali „SeeYa“ga qaytish „mumkin emasligini“ aytgan. Bayonotda Nam uning ketishiga qoʻshiqchilikdan koʻra aktyorlik faoliyati koʻproq qiziqtirgani sabab boʻlganini eʼlon qilgan. Ikkala yoʻlni ham davom ettirishning iloji boʻlmagani uchun u guruh bilan ishlashni toʻxtatishga qaror qilgan.

2011-yilda Nam guruhning yakuniy albomini reklama qilish paytida vaqtincha „SeeYa“ga qaytgan. „SeeYa“ 2011-yil 30-yanvarda rasman tarqatib yuborilgan. 

2014-yilda Nam Janubiy Koreyaning eng mashhur isteʼdod agentliklaridan biri „SidusHQ“ bilan shartnoma imzolagan

2022-yil may oyida Nam sobiq agentligi bilan shartnomasi tugaganidan keyin „My Company“ bilan shartnoma imzoladi.

## Manbalar
Maxim Dlugy

**Maxim Aleksandrovich Dlugy** (1966-yil 29-yanvarda tugʻilgan) – FIDE grossmeyster (GM) unvoniga ega amerikalik shaxmatchi. U SSSRning Moskva shahrida tugʻilgan va 1977-yilda oilasi bilan AQShga kelgan. U 1982-yilda Xalqaro magistr (IM) unvoni bilan taqdirlangan. 1985-yilda shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqdi. U 1986-yilda Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida oʻtkazilgan Butunjahon shaxmat Olimpiadasida erishgan natijasi uchun grossmeyster unvoniga sazovor boʻlgan va oxirgi turda birinchi oʻrinni egallagan AQSH terma jamoasi tarkibida oʻynagan. Har doim kuchli tezlikda shaxmatchi boʻlgan Dlugi ilgari Jahon blits shaxmat assotsiatsiyasi tomonidan dunyoda birinchi oʻrinni egallagan. 

1984-yilda shaxmat boʻyicha AQSh chempionatida 3-oʻrinni egalladi. U 1985-yilda Nyu-Yorkda 2-, 1986-87-yillarda Klichida 2 va 1987-yilgi shaxmat boʻyicha AQSh chempionatida 3-oʻrinni egallagan. 1984-yilda Nyu-Yorkdagi Dalton maktabini tamomlagan.

U 1990-yilda AQSh shaxmat federatsiyasi prezidenti etib saylangan.

Dlugy Uoll-stritda ishlagan. U toʻsiq fondi boʻlgan Rossiya oʻsish jamgʻarmasining direktori boʻldi. Shaxmat boʻyicha sobiq jahon chempioni Garri Kasparov ilgari Dlugyning Rossiya oʻsish jamgʻarmasi bilan bogʻliq edi.

2006-yil mart oyida, AQShga qaytganidan soʻng, Dlugy Kaliforniyaning San-Diego shahrida shaxmat boʻyicha AQSh chempionatida ishtirok etish uchun maxsus taklif oldi.

Dlugi 2010-yilda Xanti-Mansiyskda (Sibir) FIDE prezidentligiga nomzodini qoʻyganida, Anatoliy Karpov uchun Garri Kasparov bilan birga kampaniya menejerlaridan biri boʻlgan.

2015-yilning 28-aprelida Dlugy 3 daqiqalik blits oʻyinida mumbaylik havaskor 12 yoshli Shrayan „Quyoshli“ Majumderga yutqazdi. Dlugy 3131-ga qarshi 1400 Elo bilan baholangan Majumder Budapesht Gambitida (b6 va Bb7) gʻayrioddiy harakatlar ketma-ketligini amalga oshirib, episkopini qurbon qildi. Tuzoqni sezgan Dlugiy, shunga qaramay, oʻz qiziqishini qondirishga qaror qildi, faqat oʻz malikasini tuzoqqa ilintirdi va oxir-oqibat u mot boʻlishini angladi. Keyingi oʻyin YouTubeʼda 1,1 million marta koʻrilgan va Redditʼda 23 000 dan ortiq ijobiy ovoz olgan.

Maxim Shaxmat Maks Akademiyasining asoschisi, Nyu-Yorkdagi yetakchi shaxmat maktablaridan biri.

Manxettenning Yuqori Gʻarbiy tomoni va Yuqori Sharq tomoni, Greenwich CT va soʻnggi 8 yil ichida oʻz shogirdlari orasida 30 dan ortiq milliy va bir jahon shaxmat chempioni boʻldi. Akademiya GM Hans Neuman va boshqa koʻplab shaxmatchilar bilan ishlagan.

Maxim hozirda oilasi bilan Nyu-Yorkning Upper West tomonida yashaydi.

## Manbalar
Igor Kurnosov

**Igor Kurnosov** ( ; 1985-yil 30-may &ndash; 2013-yil 8-avgust) rossiyalik shaxmat grossmeysteri.

2004-yilda Bad Vissi shahrida oʻtkazilgan 8-chi ochiq xalqaro Bavariya shaxmat chempionatida boshqa beshta grossmeysterni tay-brekda ortda qoldirdi. Kurnosov 2008-yilda Norvegiyaning Tromso shahrida boʻlib oʻtgan Arctic Chess Challenge musobaqasida, 2008/9-yilgi Hastings Masters turnirida va 2011-yilda Daniyaning Xelsingor shahrida oʻtkazilgan Politiken kubogida yaqqol birinchi oʻrinni egalladi. 2010-yilda u Rossiya chempionatining superfinalida oʻynadi va u yerda 5½/11 ball bilan umumiy 7-10-oʻrinlarni egalladi. 2011-yil dekabr oyida Kurnosov Tsyurixdagi Rojdestvo ochiq chempionatida Boris Grachev ustidan tay-brek evaziga gʻolib chiqdi. 2012-yilda Ostonadagi yarim finalda gʻalaba qozonib, tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionati finaliga yoʻllanma oldi. Oʻsha yili u Biel Masters Open turnirida Sergey Movsesian va Romain Eduard bilan 1-3-oʻrinlarni qoʻlga kiritdi va ortga qaytish boʻyicha turnirda gʻolib chiqdi. 2013-yilning may oyida u Aleksandr Shimanov va Gadir Guseinov ustidan tay-breyk boʻyicha Naxchivan ochiq chempionatida gʻolib chiqdi. Ikki oy oʻtgach, 2013-yil iyul oyida Kurnosov 20-Abu-Dabi shaxmat festivalida Zaxar Efimenko, Mixailo Oleksienko va Avetik Grigoryanni tay-brekda ortda qoldirib, gʻolib chiqdi.

2013-yil avgust oyida FIDE reytingida Kurnosov 2662 ball bilan dunyoda 84-oʻrinni egalladi.

Kurnosovni 2013-yil 8-avgust kuni soat 02:45 da oʻzi tugʻilib oʻsgan Chelyabinsk shahrida 28 yoshli mashina urib yuborib oʻldirdi.

## Mashhur oʻyinlari

* Igor Kurnosov va Marat Djumaev, 2-Agzamov xotirasi 2008, Pirk himoyasi: Birn Variatsiyasi (B07), 1-0

Kurnosov 2009-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Aeroflot Open musobaqasida 21 ta harakatda yetakchilik qilayotgan Shaxriyar Mamedyarovni magʻlub etgan edi. Mamedyarov oʻyindan soʻng aldaganlik uchun ariza berdi, biroq shikoyat rad etildi.

* Shaxriyar Mamedyarov va Igor Kurnosov, Aeroflot Open 2009, Neo-Grünfeld himoyasi: Goglidze hujumi (D70), 0-1

## Manbalar
Daniela Macías

**Daniela Macías Brandes** (ispancha talaffuzi: [daˈnjela maˈsi.as]; 1997-yil 9-oktyabrda tugʻilgan) — perulik badmintonchi. U 2020-yilgi Tokio Olimpiadasi ishtirokchisi.

## Faoliyati
2013-yilda Daniela Dánica Nishimura bilan hamkorlikda ayollar oʻrtasidagi juftlik bahslarida Pan Am chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi, keyin 2016-yilda u yakkalik, juftlik va aralash jamoaviy bahslarda bronza medaliga sazovor boʻldi.

2013-yilda Daniela XVII Bolivar oʻyinlarida ayollar oʻrtasidagi yakkalik va aralash jamoaviy bahslarda ikkita oltin medalni, Camila Garcia bilan hamkorlikda ayollar oʻrtasidagi juftlik bahslarida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Keyin, 2017-yilda u XVIII Bolivar oʻyinlarida ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida, Dánica Nishimura bilan hamkorlikda ayollar juftlik bahslarida va Mario Kuba bilan aralash juftlikda uchta oltin medalga sazovor boʻldi. Daniela aralash jamoaviy bahslarda ham kumush medalni qoʻlga kiritgan.

Daniela 36 karra Peru milliy chempioni hisoblanadi. U Pan Am chempionatida 1 ta kumush va 4 ta bronza, oʻsmirlar oʻrtasidagi Pan Am chempionatida 2 ta oltin, 1 ta kumush va 8 ta bronza medaliga sazovor boʻlgan. Shuningdek, Daniela yakkalik bahslarida 10 karra Janubiy Amerika chempioni va ayollar juftlik hamda aralash musobaqalarida ham 10 karra chempion hisoblanadi.

2014-yilda u Nankindagi oʻsmirlar Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etdi.

Daniela 2020-yilgi Tokio Olimpiada oʻyinlarining yakkalik bahslariga saralashdan oʻtgan va unda ishtirok etgan.

## Yutuqlari

### Pan Am chempionati
*Ayollar yakkaliklari*

*Ayollar juftligi*

### Janubiy Amerika oʻyinlari
*Ayollar yakkaliklari*

*Ayollar juftligi*

### BWF xalqaro musobaqalari/seriyalari (27 ta gʻalaba, 24 ta ikkinchi oʻrin)
*Ayollar yakkaliklari*

*Ayollar juftligi*

*Aralash juftliklar*

:  BWF xalqaro musobaqasi turnirlari
:  BWF xalqaro seriyasi turnirlari
:  BWF kelajak seriyasi turnirlari

## Manbalar
Scarlett Alice Johnson

**Scarlett Alice Jonhson** (1985-yil 7-aprelda tugʻilgan) — ingliz aktrisasi, produser va drama oʻqituvchisi. U BBCning *EastEnders serialidagi* Viki Fauler va BBC Three sitcom *Pramface* filmidagi Laura Derbyshire rollari bilan tanilgan.

## Yoshligi
Johnson Shimoliy Londonda Angliyada tugʻilgan va Highgate Wood School Arts Collegeda tahsil olgan.

## Faoliyati
Johnson Highgate Wood School Sanʼat kollejida oʻqiyotganida, " *Guys and Dolls* " spektaklida rol oʻynash uchun taklif olgab. Keyinchalik u koʻplab spektakllarda rol oʻynagan, jumladan, Milliy teatrda olti oy davomida Rojer Mishel rejissorligidagi Dylan Thomas „ *Under Milk Wood* „ spektaklida rol oʻynagan.

Uning birinchi televizion roli 2003-yilda BBC kanalida efirga uzatilgan *EastEnders serialidagi* Viki Fauler roli boʻlgan. U serialning 194 ta qismida suratga tushgan.

2009-yilda u Royal Court Theatreda namoyish etilgan *Aunt Dan and Lemonspektaklida* Mindi rolini oʻynagan. Oʻsha yili u *“The Reeds*“ dahshatli filmida Helen rolini oʻynagan.

2010-yilda u Buyuk Britaniyaning " *Panic Button* " va " Chanel 4 " kanalida efirga uzatilgan „ *Pete Versus Life*“ komediyasida Trish rolini oʻynagan. 2010-yil fevral-mart oylarida u Londondagi Olivye mukofotiga sazovor boʻlgan " Slaves " spektaklida ishtirok etgan.

U E4 kanalida efirga uzatilgan *Beaver Falls* filmida PJ rolini oʻynagan. Serialning ikkinchi mavsumi 2012-yil avgust oyi boshida efirga uzatila boshlangan, yakuniy qism 2012-yil sentabr boshida namoyish etilgan.

2019-yilda u ITV telekanalining „ The Good Karma Hospital“ tibbiy dramasining 3-seriyasida Greg McConnelning qizi Tommy rolini oʻynagan.

## Shaxsiy hayoti
Johnson 2017-yilda *Pramface* va *Radiant Vermindagi* hamkasbi Shon Maykl Veriga chiqqan.

Scarlett Pauline Quirke akademiyasi Bethnal Green filialida direktor oʻrinbosari boʻlib xizmat qiladi.

## Filmografiyasi

### Filmlar

### Televideniye

## Manbalar
Evgeniy Najer

**Evgeniy Yuryevich Najer** (; 1977-yil 22-iyunda tugʻilgan) — rossiyalik shaxmat grossmeysteri va 2015-yilgi Yevropa chempioni. Shuningdek, u Rossiya ayollar terma jamoasi murabbiylaridan biri hisoblanadi.

## Faoliyati
1998—2003-yillarda shaxmat boʻyicha Moskva shahar chempionatida gʻolib chiqdi. 2002-yilda u Gennadi Zaychik bilan shaxmat boʻyicha AQSh ochiq chempionatida gʻalaba qozondi.

Najer 2004-yilgi Cappelle-la-Grande Open turnirida Kaido Kulaots, Artyom Timofeev, Zoltan Gyimesi, Sergey Grigoriants va Oleg Korneev ustidan tay-breykda gʻolib chiqdi. Oʻsha yili u Ashdod shaxmat festivalida Maykl Roiz va Leonid Gofshteyn bilan 1–3-oʻrinlarni egalladi.

2005-yilda Isroilda boʻlib oʻtgan Makkabiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2007-yilda u 3-Moskva ochiq chempionatida tay- breykda Vasiliy Yemelinni magʻlub etdi.

Najer 2008—2009-yillarda Filadelfiyadagi World Open turnirida ketma-ket gʻolib chiqdi. U 2009-yilda Veselin Topalovga qarshi oʻyinda (Chellenjer oʻyini) Gata Kamskiyning soniyalaridan biri boʻlgan. 2009-yil iyul oyida Najer 2009-yil Makkabiya oʻyinlarida Richard Riordan shaxmat festivalida Boris Gelfand va Judit Polgarni oʻz ichiga olgan kuchli tezkor aylanma turnirda gʻolib chiqdi. Koʻp oʻtmay, huddi shu oyda u Paleochora ochiq turnirida Robert Fonteyn bilan birinchi oʻrinni egalladi. 2010-yilda u Michael Adams, Viktor Mixalevski va Jiří Shtochek bilan 14-chi Chicago Open turnirida 2-5-oʻrinlarni egalladi.

2015-yilda Quddusda boʻlib oʻtgan Yevropa individual shaxmat chempionatida 8½/11 natija bilan gʻolib chiqdi. Ushbu gʻalaba unga shaxmat boʻyicha 2015-yilgi Jahon kubogi yoʻllanmasini taqdim etdi va u birinchi bosqichda Rauf Mamedov tomonidan oʻtkazib yuborildi. Najer 2016-yilgi Aeroflot Open turnirida Boris Gelfandni tay-brekda ortda qoldirib, ikkalasi ham 6½/9 ball toʻplagan holda gʻolib chiqdi; Bu yutuq unga 2016-yilgi Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuvida joy oldi. 2017-yilda u Rossiyaning Poykovskiy shahrida shaxmat boʻyicha 18-chi Karpov turnirida Emil Sutovskiy bilan birinchi oʻrinni egalladi. 2019-yilda, FIDE Grand Shveysariya turnirida qatnashayotganda, Najer birinchi raundda 30 ta harakatda Vishwanathan Anandni magʻlub etdi.

## Shaxsiy hayoti
Rossiyaning boshqa 43 nafar elita shaxmatchisi bilan birga Najer Rossiya prezidenti Vladimir Putinga 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishiga norozilik bildirib, Ukraina xalqi bilan birdamlik bildirgan ochiq xatni imzoladi.

## Manbalar
Sergei Rublevsky

**Sergei Rublevsky** (1974-yil 15-oktabrda tugʻilgan) — rossiyalik shaxmatchi. U shaxmat grossmeysteri (1994-yil) unvoniga ega. Shaxmat olimpiadalarida toʻrtta jamoaviy oltin va bitta shaxsiy bronza medalini qoʻlga kiritgan. U 2004-yilda nufuzli Aeroflot Open musobaqasida gʻolib chiqdi va Moskvada boʻlib oʻtgan Rossiya Superfinalida (2005-yil 18—30-dekabr) gʻalaba qozonib, Dmitriy Jakovenko va Aleksandr Morozevichdan bir ochko ortda qolib, shaxmat boʻyicha 58-rossiya chempioni boʻldi.

U 2005-yilgi FIDE Jahon kubogida kuchli oʻntalikka kirdi, bu unga 2007-yil may va iyun oylarida boʻlib oʻtgan FIDE shaxmat boʻyicha jahon chempionatiga nomzodlar turnirida qatnashish huquqini berdi. U birinchi raundda Ruslan Ponomariovni 3½-2½ hisobida magʻlub etdi. Ikkinchi davrada u Aleksandr Grischuk bilan oʻynadi. Uchrashuvda 3:3 hisobi qayd etildi, ammo Grischuk tezkor pley-offda 2½-½ hisobida gʻalaba qozonib, Rublevskyni chempionatdan chiqarib yubordi.

## Oʻyin uslubi
Shaxmat ustasi Aleksandr Morozevich shunday dedi: „… mening ochilish repertuarim, aytaylik, Rublevskynikichalik gʻalati emas“.

Rublevsky oq donachalar bilan oʻyin vaqtining katta foizini 1.e4 da oʻynaydi.

1…e5ga qarshi Rublevsky shotlandcha oʻynaydi. 1…c5 ga qarshi, Rublevsky baʼzan Ochiq Sitsiliyaliklar uslubiga oʻtadi, lekin u bir nechta Ochiq boʻlmagan uslublar qatoriga ega: 1.e4 c5 2. Nf3 d6 3. Bb5+ va 1.e4 c5 2. Nf3 e6 3.c4.
## Mashhur oʻyinlari

* Sergei Rublevsky va Garri Kasparov, Klublar oʻrtasidagi 20-Yevropa kubogi 2004, Sitsiliya himoyasi: Nyejmetdinov-Rossolimo hujumi (B30), 1:0
* Sergei Rublevsky vs Aleksey Dreev, 2005-yilgi Rossiya chempionati superfinali, Sitsiliya himoyasi: Nyejmetdinov-Rossolimo hujumi (B30), 1:0
* Sergei Rublevsky va Pentala Xarikrishna, Aerosvit GM turniri 2006, Sitsiliya mudofaasi: Kanal hujumi (B51), 1-0
* Sergei Rublevsky va Ruslan Ponomariov, nomzodlar oʻyini: Ponomariov-Rublevsky 2007, Karo-Kann himoyasi: Bronshteyn-Larsen oʻzgarishi (B16), 1/2-1/2

## Manbalar
Narsha

**Park Hyo-jin** (1981-yil 28-dekabrda tugʻilgan), oʻzining **Narsha** sahna nomi bilan mashhur janubiy koreyalik qoʻshiqchi va aktrisa. U Janubiy Koreyaning „Brown Eyed Girls“ qizlar guruhi aʼzosi sifatida tanilgan. Uning sahna nomi, Narsha, *na-reu-sha* atamasidan olingan boʻlib, koreyscha „uchish“ degan maʼnoni anglatadi va bu nom unga sobiq menejer tomonidan berilgan.

## Faoliyati
U oʻrta maktab yillarida uning doʻsti JeAning tomonidan berilgan taklifidan soʻng „Brown Eyed Girls“ aʼzosi boʻlgan. Toʻrt aʼzo bir nechta kichik oʻlchamdagi kontsertlar oʻtkazdilar va „Brown Eyed Girls“ sifatida rasman debyut qilishdan oldin guruh uchun „Krescendo“ yoki „Dark Angela“ kabi nomlarni koʻrib chiqqanlar. 3 yildan ortiq qoʻshiq kuylash va bir nechta kichik kontsertlar oʻtkazish boʻyicha mashgʻulotlardan soʻng, „Brown Eyed Girls“ 2006-yil fevral oyida Janubiy Koreyada „Your Story“ debyut albomini „Come Closer“ balladasi bilan chiqargan.

2009-yilda uning mashhurligi koʻplab koʻngilochar dasturlarda, jumladan, „ Heroes“ va „Invincible Youth“ koʻrsatuvlarida ishtirok eta boshlaganidan soʻng ortib bora boshlagan va "Adult-dol " laqabini olgan. U 8 yoshidan boshlab „KBS Cool FM“ radiosida „*Pump Up the Volume*“ dasturida soat kechki 8 dan 10 gacha DJ boʻlgan, lekin „Brown Eyed Girls“ning xorijdagi reklamalari tufayli Narsha 2010-yil 28-dekabrda soʻnggi eshittirishi bilan dasturni tark etishga qaror qilgan.

Narsha oʻzining yakkaxon debyutini 2010-yil boshida eʼlon qilgan. Uning birinchi yakkaxon singli „I’m In Love“ 2010-yil 1-iyulda raqamli ravishda chiqarilgan.

2022-yil fevral oyida u „Steit Entertainment“ bilan shartnomasini yangiladi.

## Manbalar
Rubinrot 2

**"Timeless 2: Olmos kitobi"** toʻliq metrajli film boʻlib, 2014-yil 25-sentabrda Rossiya kinoteatrlarida namoyish etila boshlangan. Kerstin Geerning „Timeless 2: Olmos kitobi“ nomli romani asosidagi suratga olingan fantastik film va „Timeless 1: Yoqut kitobi“ (2013) nomli filmning davomidir.

## Syujeti
Ikkinchi filmda yosh Gvendolin Sheferdning sarguzashtlari davom etadi. Obraz vaqt boʻylab sayyohat qiluvchilar olamida ularning sirlarini tobora koʻproq oʻrgana boshlaydi. U koʻproq sirlarni bilib olishi va XVIII asrdagi ziyofatlar uchun jamiyatga mos ayol boʻlishni oʻrganishi lozim edi. Gvendolin oʻz oilasi, ayniqsa bobosi Lukas haqida koʻproq maʼlumot bilib oladi. Gvendolin, shuningdek, Gideon undan nimanidir yashirayotganidan shubha qila boshlaydi, ehtimol, qandaydir dahshatli sir yashirayotdir deb oʻylaydi... Ammo yangi, biroq biroz zerikarli doʻst Himerius paydo boʻlishi bilan qiz uchun yoʻlidagi barcha toʻsiqlarni yengib oʻtish osonroq boʻladi.

## Rollarda

## Ishlab chiqarish

### Rivojlanish
Birinchi film nihoyasiga yetgach, tez orada davomi suratga olinishi ma’lum boʻldi. Uzoq vaqt davomida ushbu maʼlumotlarning rasmiy tasdigʻi yoʻq edi, ammo sentabr oyida esa romanning davomini suratga olish boʻyicha suratga olish ishlari oktabr oyida boshlanishi eʼlon qilindi. Mariya Erix va Janis Nivener bosh rollarda qolishadi. Rafael rolini ijro etgan aktyor safiga Lion Vazchik ham qoʻshiladi.

### Suratga olish
Aaxen yana tarixiy Londonga aylanadi, u yerda 2013-yil 16-noyabrdan 1-dekabrgacha suratga olish ishlari boʻlib oʻtadi. 1955-yilda Frankstrassedagi kechki ovqatni kafeda qiladi, u yerda Gvendolin yosh bobosi bilan qahva ichishadi. Avliyo Korneliy soboridagi cherkov yana bir bor bosh qahramonlar uchun vaqt boʻylab sayohatlarni amalga oshirish uchun sahnaga aylanadi. 1782-yilgi London sahnalari Stolbergda suratga olingan. Suratga olishning soʻnggi kunlarida esa Kyoln shahar oʻrmonida boʻlib oʻtadi, u yerdan Hyde-park sifatida foydalanilgan.

### Film premyeralari
Film premyeralari Germaniyada boʻlib oʻtgan: 11-avgust Kyolnda, 12-avgust Myunxenda ochiladi. Premyeradan soʻng Germaniya shaharlarida kinogastrol boʻlib oʻtadi.

### Soundtrack
Soundtrek Filipp Kölmel tomonidan yaratilgan.

# Backstreet Boys - Show 'Em (Siz nimadan yaratilgansiz)
# 3OH!3 - Biz yoshmiz
# Epik Rok - Sevgi va urush
# Iameve - Abadiy hayot
# Mariya Erix ft. Jannis Nievohner
# Iameve - Hollow Inside
# Nik Xovard - Unbrekable
# Tommy Leonard - Timeless
# Staatskapelle Weimar - Ruby Red Suite
# Staatskapelle Weimar - Sapphire Blue
# Staatskapelle Veymar - suv zambaklar
# Staatskapelle Veymar - Journey Through Time
# Staatskapelle Weimar - Les Indes Galantes Menuet I & II
# Staatskapelle Weimar-Grinsleeves
# Staatskapelle Veymar
# Staatskapelle Veymar
# Staatskapelle Veymar-Xemerius
# Staatskapelle Veymar
# Staatskapelle Veymar - maxfiy jamiyat
# Kardiyak - qorongʻu materiya qizi
# Vladimir Horovitz - Von Fremden Ländern Und Menschen
# Filipp F. Kolmel - Sevgi topish
# Siri Svegler - Kelayotgan atirgullar
# Siri Svegler - Paperdoll libosi
# Kardiyak - Mening qonim koʻtarilmoqda

## Mukofotlar va nominatsiyalar

## Manbalar
Jesús Zavala

**Jesús Eduardo Zavala Castaneda** (1987-yil 21-iyulda tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. Meksika terma jamoasi yigʻinlariga bir necha bora jalb qilingan. Hozirda xalqaro maydinda Mekisa terma jamoasi sharafini himoya qiladi

## Klubdagi faoliyati

### Monterrey
Zavala Monterrey jamoasi bilan Klausura 2006da Toluca klubiga qarshi oʻyinda ilk bora maydonga tushib oʻz debyutini amalga oshirgan. U hujumchi sifatida oʻynay boshlagan, keyinchalik Viktor Manuel Vucetich Zavalaning hujumdan koʻra yarimhimoyada imkoniyatlari koʻproqligi va aynan yarimhimoyada jamoaga koʻproq foydasi tegishi hisobga olinib yarim himoyaga oʻtkazilgan.

### Puebla klubi
Puebla klubi 2019-yil yanvar oyi boshida Zavalani sotib olganini eʼlon qilgan.

## Xalqaro faoliyat
Monterrey jamaosi bilan ajoyib mavsum va kubok bahslarini oʻtkazgandan soʻng, u jamoaga Apertura 2010da gʻalaba qozonishga yordam bergan, Zavala klubdagi faol harakatlari orqasidan terma jamoa bosg murabbiyi Jose Manuel de la Torrening eʼtiboriga tushgan. Jose manuel Zavalani terma jamoa yigʻiniga chaqirgan va uni birinchi roʻyxatga qoʻshib asosoiy tarkib oʻyinchisiga aylantirgan. Oxir-oqibat u 2011-yilgi Oltin Kubokda, shu jumladan Meksika 4-2 hisobida gʻalaba qozongan AQShga qarshi finalda asosiy tarkibda maydonga tushgan va 90 daqaiqa oʻynagan. U oʻzining birinchi golini 2012-yilning 12-iyunida Salvador terma jamoasiga qarshi oʻyinda urgan va jamoasining oʻyinda gʻalaba qozonishiga oʻz hissasini qoʻshgan.

## Faoliyat statistikasi

### Xalqaro

### Xalqaro maydondagi gollar

## Yutuqlar
**Monterrey**

* Meksika Primerasi : Apertura 2009, Apertura 2010
* Copa MX : Apertura 2017
* InterLiga : 2010 yil
* KONKAKAF Chempionlar Ligasi : 2010-11, 2011-12, 2012-13

**Meksika U23**

* Panamerika oʻyinlari : 2011-yil

**Meksika**

* KONKAKAF Oltin kubogi : 2011-yil

## Manbalar
NC.A

**Im So-eun** (1996-yil 7-oktabrda tugʻilgan), **NC.A** (**N**ew **C**reative **A**rtist) nomi bilan mashhur, — janubiy koreyalik qoʻshiqchi va aktrisa, 2013-yil avgust oyida „My Student Teacher“ filmi bilan debyut qilgan. U oxirgi marta Janubiy Koreyaning 2018-yil sentabr oyida ularning tarqatilishiga qadar „Uni.T“ qizlar guruhi aʼzosi sifatida faol boʻlgan.

## Faoliyati
Oʻrta maktabni tamomlash arafasida u musiqa akademiyasiga oʻqishga kirgan. U maktabda qoʻshiqlar ijro etgan va kimdir uni videoga olib, Internetga yuklagan. Video keyinchalik uni tinglovga chaqirgan „JJHolic Media“ kompaniyasi bosh direktori Chae Jong-juning qoʻliga tushgan. Sinovlardan oʻtib, u stajyor boʻlgan.

2012-yilda u oʻzining sherigi Yurisangjaning kontsertida qatnashgan.

2014-yil 21-martda NC.A oʻzining „Hello Baby“ raqamli singlini chiqargan. Ushbu singldan keyin NC. A oʻzining birinchi mini-albomini 9-aprelda chiqardi. A-Prince, NC.A  Sungwon bilan birga dushanbadan jumagacha soat 12:00 da „KST“ telekanalida efirga uzatiladigan „*Ranking Reformat“* yangi musiqiy shousining boshlovchilari boʻlgan. Shou premyerasi 7-aprelda boʻlib oʻtgan. Xuddi shu sanada NC.Aning rasmiy YouTube kanalida „I’m Different“ nomli qoʻshiq parchasi chiqqan. 9-aprel kuni ular „I’m Different“ qoʻshigʻiga klip suratga olishgan.

28-avgust kuni NC.A Twitter sahifasida 2-sentabr kuni yangi singl chiqishi haqida xabar qoldirgan.

18-dekabr kuni NC.A  „Hoo Hoo Hoo“ qoʻshigʻi uchun klip suratga olgan.

## Manbalar
Laura Heyboer

**Laura Jo Heethuis** (qizlik familyasi **Heyboer**}} ; 1989-yil 20-iyulda tugʻilgan) — futbol murabbiyi va sobiq amerikalik professional futbol hujumchisi. U NWSLda Western New York Flash jamoasida oʻynagan va AQSh U-23 ayollar futbol terma jamoasi aʼzosi edi. U hozirda Ueynsburg universitetida ayollar futboli boʻyicha bosh murabbiy va erkaklar futbol boʻyicha murabbiy yordamchisi.

### Michigan shtat universiteti
Heyboer Michigan shtati universitetida oʻqigan. U MSUni spartaliklarning barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurari sifatida tark etdi, bir mavsumda beshta oʻyinda gʻolib boʻlganlar uchun uchinchi, 13 ball bilan faoliyat oʻyinlarida beshinchi va martaba boʻyicha 95 ochko bilan ikkinchi. Birinchi kurs talabasi sifatida u Katta oʻnlik konferensiyasida ochko toʻplash boʻyicha yetakchilik qildi va 51 ball bilan mamlakatda beshinchi oʻrinni egalladi. U 2004-yilda mukofot boshlanganidan beri liga tarixida yilning eng yaxshi hujumkor oʻyinchisi boʻlgan birinchi birinchi kursant boʻldi. U mamlakatda uchinchi oʻrinni egalladi va 21 ta gol bilan Katta oʻnlikka yetakchilik qildi. Heyboer „Yilning eng yaxshi oʻnligi“ sovrinini qoʻlga kiritgan va 1994-yildan beri „Yilning eng yaxshi hujumkor oʻyinchisi“ unvoniga sazovor boʻlgan birinchi spartalik boʻldi. U oʻsha yili Hermann Trophy uchun 15 finalchidan biri edi.

Oʻzining ikkinchi yilida Heyboer sakkizta gol bilan Katta oʻnlikda oltinchi, toʻrtta gol bilan ikkinchi va beshta golli uzatma bilan oʻninchi oʻrinni egalladi. U mavsumning dastlabki 15 oʻyinini tizzasidan jarohat oldi va qoʻshimcha vaqtda Minnesotaga qarshi oʻyinda gʻalaba qozongan golni urdi. U jarohatidan keyin mavsumning qolgan qismini oʻtkazib yubordi. Heyboer ketma-ket ikkinchi yil uchinchi All-Amerika jamoasiga va All-Big Ten First Teamga tayinlandi, bu ketma-ket yillarda buni amalga oshirgan ikkita spartalikdan biri. U shuningdek, Buyuk Koʻllar mintaqasining birinchi jamoasiga tayinlangan.

## Oʻyin karyerasi

### Klub

#### Sky Blue FC
Heyboer 2012 WPS loyihasining Sky Blue FCga toʻrtinchi bosqichida tuzilgan; ammo, liga mavsum boshlanishidan oldin buklangan. U Sky Blue FC va Western New York Flash aʼzolari bilan INAC Kobe Leonessaga qarshi bir nechta koʻrgazmali oʻyinlarda oʻynash uchun Yaponiyaga sayohat qildi.

#### Gʻarbiy Nyu-York Flash
Keyinchalik 2012-yilda Heyboer WPSL Eliteʼda Western New York Flash uchun oʻynadi. Jamoa qoʻshimcha vaqt va penaltilar seriyasidan soʻng Chikago Red Stars ustidan qozonilgan gʻalabadan soʻng liga chempionligini qoʻlga kiritdi.

## Murabbiylik karyerasi
2012-yilda Heyboer Mayami universitetida koʻngilli yordamchi murabbiy boʻlgan.

2014-yilda Xethuis Ueynsburg universitetida ayollar bosh murabbiyi boʻldi. Bundan tashqari, u turmush oʻrtogʻi Bred Xethuis tomonidan boshqariladigan Ueynsburg erkaklar jamoasida yordamchi murabbiy hisoblanadi. Aksincha, Bred ayollar jamoasida ham yordamchi murabbiy hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Western New York Flash pleer profili 
* Michigan shtatidagi oʻyinchi profili 
* AQSh futbolchisi profili
*
Oh Ha-young

**Oh Ha-young** (1996-yil 19-iyulda tugʻilgan), **Hayoung** mononimi bilan yaxshi tanilgan, janubiy koreyalik qoʻshiqchi va aktrisa. U Janubiy Koreyaning „Apink“ qizlar guruhining aʼzosi sifatida tanilgan.

## Faoliyati
Oh Ha-young 1996-yil 19-iyulda Janubiy Koreyaning Seul shahrida tugʻilgan. U 2012-yilda tamomlagan Seul Yangcheon tumanidagi Shinvol oʻrta maktabida va 2015-yilda Seuldagi sahna sanʼati maktabida tahsil olgan. Yettinchi sinfda u „Cube Entertainment“ uchun tinglovdan oʻtgan va keyinchalik u stajyor boʻlgan. Oh oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, „Apink“ guruhining reklamalariga eʼtibor qaratish uchun kollejga bormaslikka qaror qilgan.

Oh 2011-yil 21-fevralda „Apink“ qizlar guruhining uchinchi aʼzosi sifatida tanishtirilgan. U 2011-yil 21-aprelda "Mnet"ning „M Countdown“ tanlovida „Apink“ bilan debyut qilgan va oʻzlarining „*Seven Springs of Apink“* debyut mini-albomiga kiritilgan „I Donʼt Know“ (몰라요) va „Wishlist“ qoʻshiqlarini ijro etgan.

2013-yilda Oh Huh Gakning „1440“ qoʻshigʻi klipida ayol bosh rolni ijro etgan. Oh shuningdek, Shin Boraning „Frozen“ singlida bosh roldagi „B1A4“ guruh aʼzosi CNU bilan birga ayol bosh rolni ijro etgan.

2020-yil may oyida Oh "KBS2"ning „Soul Mechanic“ dramasining rasmiy saundtrekiga hissa qoʻshgan va shouning yetakchi singli „I’m Fine“ni kuylagan. 2016-yil noyabr oyida Oh ikki epizodli „Jeongnam“ veb-dramasida rol ijro etgan, keyinchalik uning nomi „Please Find Him*“*ga oʻzgartirilgan va 2017-yil 1--martda „KBS2“ va „KBS World“ telekanallarida namoyish etilgan.

## Manbalar
Lidiya Ivanova

**Lidiya Gavrilovna Ivanova (Kalinina)** (, Moskva) – Sovet gimnastikachisi, jamoada ikki karra Olimpiya chempioni, ikki karra jahon chempioni, karyerasini tugatgandan soʻng-gimnastika boʻyicha murabbiy va sharhlovchi. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1960).

## Biografiyasi
U Kirov viloyatidagi bolalar sport maktabida tahsil olgan.Birinchi murabbiy Boris Evgenievich Dankevich. U „Neftyanik“, „Burevestnik“, „Dinamo“ (Moskva) klublarida oʻynagan.1955-yildan beri u „Dinamo“ sport klubida SSSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy Aleksey Ivanovich Aleksandrov bilan shugʻullangan.Oʻsha yili u Sovet Ittifoqi terma jamoasiga kiritilgan. SSSRning mutlaq chempioni (1958).

SSSR chempionatining polda mashq qilish boʻyicha kumush medali sovrindori (1959), koʻpkurashda (1959), tayanib sakrashda (1958) va polda mashq qilishda (1958) bronza medali sohibi. Jamoa birinchiligida jahon chempioni (1958,1962), tayanch sakrashda kumush medal sovrindori (1958).

1956-yilda Melburnda va 1960-yilda Rimda jamoaviy chempionatda ikki karra Olimpiya chempioni. 1956-yilgi oʻyinlarning bronza medali sovrindori.

1959-yilda u futbolchi, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi, 1956-yilgi Olimpiya chempioni Valentin Ivanovga turmushga chiqdi.

1964-yilda jarohatdan soʻng u faol sportni tark etdi. 1970-yildan 1980-yilgacha u SSSR yoshlar terma jamoasi katta murabbiyi boʻlib ishlagan. 1970-yilda u xalqaro sudyalik guvohnomasini oldi.

U hakam sifatida eng muhim musobaqalarni hakamlik qilishda ishtirok etdi: Myunxen (1972), Monreal (1976), Moskva (1980), Los-Anjeles (1984), Seul (1988), Barselona (1992)dagi Olimpiya oʻyinlari; Lyublyana, Amsterdam, Indianapolis, Parij, London, Madriddagi jahon chempionatlari; Yevropa chempionatlari va jahon chempionatlari. Xalqaro gimnastika federatsiyasining oltin nishoni bilan taqdirlangan.

1973-yilda Lenin ordenli Davlat markaziy jismoniy tarbiya institutini tamomlagan, murabbiy-oʻqituvchi. 1973-yildan KPSS aʼzosi.

RSFSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy (1977). SSSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy (1979).

1982-yildan 1993-yilgacha u davlat murabbiyi boʻlgan, SSSR terma jamoasiga gimnastikachilarni tanlash bilan shugʻullangan va sportchilarni tayyorlash usullarini ishlab chiqqan. Barselonadagi 1992-yil XXV Olimpiada oʻyinlarida yagona jamoa murabbiyi.

Sportscaster. Xususan, u London (2012), Rio-de-Janeyro (2016), Tokio (2021)dagi Olimpiya oʻyinlaridan gimnastika boʻyicha bir qator jonli reportajlar olib bordi.

Ikkita „Shon-sharaf belgisi“ ordeni (1960,1980), „Mehnatdagi jasorati uchun“ (1985), „Mehnat faxriysi“ (1985) medallari, „Jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishdagi xizmatlari uchun“ faxriy nishoni bilan taqdirlangan.(1987), Komsomol Markaziy Qoʻmitasining Faxriy kitobiga kiritilgan (1960).

2008-yilda turmush oʻrtoqlar Lidiya va Valentin Ivanovlar „Afsona“ nominatsiyasida 2007-yil uchun „Shon-sharaf“ Milliy sport mukofoti laureatlari boʻlishdi.

## Adabiyoti

* Ivanova Lidiya Gavrilovna // Olimpiyskaya ensiklopediya / Pavlov S. P.. — M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1980. — 415 s.

## Manbalar

## Havolalar

* Biografiya
Mandy Freeman

**Miranda Aleksis Friman** (1995-yil 23-martda tugʻilgan) – amerikalik futbolchi, Milliy ayollar futbol ligasida NJ/NY Gotham FC himoyachisi sifatida oʻynaydi.

## Faoliyati
Freeman 2013-yildan 2016-yilgacha USC uchun oʻynagan, u 2016-yilgi NCAA milliy chempionatida gʻolib chiqqan jamoaning bir qismi edi.

### Sky Blue FC, 2017-yildan hozirgi kungacha
Freeman Sky Blue FC tomonidan 2017 NWSL kolleji loyihasida 10-chi umumiy tanlov bilan tuzilgan. U 2017-yilgi mavsumda 21 oʻyinda maydonga tushdi. Friman 2018 NWSL mavsumi uchun Sky Blue FCga qaytib keldi va u yerda yana bir bor jamoa uchun 21 oʻyinda maydonga tushdi.

Friman 2019-yilgi NWSL mavsumi oldidan mavsumoldi mashgʻulotlari paytida oʻng toʻpigʻidagi axilles tendonini yirtib tashladi, bu jarohat uni mavsumda oʻtkaza olmaydi.

## Manbalar

## Havolalar
* USC bio
Tayla Harris

**Tayla Xarris** (1997-yil 16-aprelda tugʻilgan) — avstraliyalik futbolchi, Melburn futbol klubida AFL ayollar (AFLW) va professional bokschi. U ilgari Carlton va Brisbane uchun futbol oʻynagan.

## Dastlabki havaskor karyerasi
Xarris Brisbenning shimoliy chekkasida tugʻilib oʻsgan va besh yoshida Aspley uchun raqobatbardosh futbol oʻynay boshlagan. U 2010-yilgacha yosh qizlar va oʻgʻil bolalar bilan aralash musobaqada ishtirok etgan.

## AFL ayollar karyerasi
Xarris Brisbane tomonidan liganing 2017-yilgi ilk mavsumi arafasida eʼlon qilingan ikki marvarid oʻyinchisidan biri edi. U oʻzining ligadagi debyutini klubning 2017-yil 1-turida Keysi Fildsda Melbourne qarshi oʻyinda oʻtkazdi. 2-turda u Fremantle qarshi ikkita gol, oʻn ikkita urgan va yettita gol urgani uchun Rising Star mukofotiga nomzod boʻldi va shuningdek, AFL futbolchilar assotsiatsiyasi tomonidan „Haftaning eng yaxshi futbolchisi“ deb topildi. Ikki tur yakuniga koʻra u umumiy gollar boʻyicha ligada toʻrtinchi (ikkita) va bahsli baholar boʻyicha ligada birinchi (sakkiz) oʻrinni egalladi.

Mavsum oxirida Xarris 2017-yilgi avstraliya terma jamoasiga kiritilgan.

2017-yilgi AFLW savdo davri oldidan Xarris Viktoriya klubiga almashish istagini bildirdi. Savdo davri 15-mayda boshlandi. Brisben va Carlton oʻrtasidagi dastlabki muzokaralar toʻxtab qoldi; Garchi Carlton savdoda Byanka Yakobssonni taklif qilgan boʻlsa-da, Brisben qoʻshimcha futbolchi olishni xohladi. Melbourne ham Xarris uchun taklif bilan chiqdi. 2017-yil 25-may kuni Xarris Carlton toʻrtta jamoa, besh nafar oʻyinchi va loyiha tanlovini oʻz ichiga olgan murakkab savdoda almashtirildi.

U 2018-yilda yangi klubi bilan oltita oʻyin oʻtkazdi va beshta gol urdi va Darsi Vessio bilan tenglashib, klubning yetakchi darvozaboni sovrinini ular bilan boʻlishdi. U, shuningdek, oʻsha yili butun Avstraliya tanloviga daʼvo qildi, u almashinuv kursida nomini oldi. Uning 2019 va 2020-yilgi mavsumlari yaxshi oʻtdi, chunki u har birida 8 tadan gol urgan. U 2020-yilda Butun Avstraliya terma jamoasiga oʻrinbosar oʻrindigʻida kiritilgan. 2021-yilda Xarris 9 ta oʻyinda maydonga tushdi, lekin atigi 4 ta gol urdi va oʻrtacha 10 tadan kam gol urdi. Xarris 2021-yil mart oyida oʻzining yangi hujjatli filmini targʻib qiluvchi instagram postini yaratish uchun mashgʻulotlarning bir qismini oʻtkazib yuborgani xabar qilinganidan keyin bahs-munozaralarga aralashdi. Taxminan 2021-yil may oyida Xarris klubdan maoshini ikki baravar oshirish uchun jami 150 000 dollarga koʻtarish uchun qidirayotgani maʼlum boʻldi, Carlton buni qilishni istamadi. Xarris sport kodlarini oʻtmishda muvaffaqiyatli boʻlgan boksga qaytarishi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Uning klub bilan munosabatlari yomonlasha boshlagani xabar qilingandi. Xarris oxir-oqibat Melbourne savdo qilishni soʻradi va 8-iyunda sotildi.

## Manbalar

*
Joanna Vanderham

**Joanna Vanderham**(1990-yil 17-oktabrda tugʻilgan)-Shotlandiya aktrisasi. U Sky One kriminal dramasi *The Runaway* (2011) filmidagi roli uchun Xalqaro Emmi mukofotiga nomzod boʻlgan.

## Yoshlik
Vanderham Pertda tugʻilgan. BolaligiSkon va Dandida oʻtgan. Uning otasi Tom, gollandiyalik biznesmen va onasi Jil Belch Ninewells kasalxonasida yurak-qon tomir tadqiqotlari boʻyicha professor. Ota-onasi u bolaligida arashishgan. Uning ikki singlisi va bir akasi bor.

Vanderham Skondagi Robert Duglas memorial maktabida, keyin esa Dandi oʻrta maktabida oʻqigan. Keyinchalik Kardiffdagi Qirollik Uels musiqa va drama kollejida aktyorlik boʻyicha oʻqishni davom ettirgan.

## Karyera
Vanderham aktyotlik faoliyatini 2011-yilda Martina Koulning romaniga moslashtirilgan Sky TV olti qismli *"The Runaway "* jinoyat dramasida Cathie Konnor rolidan boshlagan. U, shuningdek, BBC One biografik dramasi *Young James Herriot* filmida yordamchi rol oʻynagan.

2012-yildan 2013-yilgacha Vanderham Emile Zolaning " *Au Bonheur des Dames* „ romani asosida suratga olingan *“The Paradise"* teleserialida Denis Lovett rolini oʻynagan. U Aleksandr Skarsgard va Julianne Moore bilan *"What Maise Knew*" filmida Margo rolini oʻynagan.

*Vanderham* Stiven Poliakoff rejissorliboʻlgan BBC dramasida Pamela Luscombe rolini oʻynagan. 2015-yilda u BBC Two " *Banished* " drama serialida Ketrin „Kitti“ *MakViti* rolini oʻynagan.

Vanderham Londondagi Almeida teatrida *Richard III* spektaklida Qirolicha Anna rolini ijro etgani uchun 2016-yilda Ian Charleson mukofotiga sazovor boʻlgan.

Shuningdek, 2016-yilda Vanderham „ *The Boy with the Topknot“* romantik televizion filmida rol oʻynagan. Keyingi yili u „ One of Us *“* mini-serialida Claire Elliot rolini va " *Man in a Orange Shirt* „ ikki qismli dramasida yosh Flora obrazini oʻynagan.

U DC ning ''“Legends of Tomorow" filmining'' beshinchi mavsumida Atropos rolini oʻynagan. U 2021-yilda Irvine Welshning xuddi shu nomdagi romaniga moslashtirilgan BritBox " *Crime* " serialida rol ijro etgan.

## Shaxsiy hayot
Vanderham Sharqiy Londonning Hackney shahrida yashaydi.

## Filmografiya

### Televizion

## Manbalar
Sylvia Gore

**Sylvia Margaret Gore** MBE 1944-yil 25-noyabr va 2016-yil 9-sentabr, ingliz futbolchisi va murabbiyi. U Angliya ayollar milliy futbol jamoasining birinchi rasmiy oʻyinida, 1972-yilda Grinokda Shotlandiya ustidan 3 &#x2013; 2 hisobida gʻalaba qozongan va 60 yil davomida ayollar futboli bilan shugʻullangan.

## Biografiya

### Yoshligi
Gor Lankashirning Preskot shahrida tugʻilgan va Angliyaning shimoli-gʻarbiy qismida oʻsgan. U Our Ladies Junior School va Sent Edmund Arrowsmit oʻrta maktablarida oʻqigan.

Gorning otasi va amakisi Prescot Cables uchun futbol oʻynashgan va uni oʻyinni boshlashga undashgan. Uning maktabining direktori maktab jamoasidagi har qanday ishtirokga veto qoʻygan, ammo u erta oʻsmirligida Manchester Korintiansga qoʻshilgan. Futbol assotsiatsiyasi FA ayol oʻyinchilarni oʻz maydonlarida oʻynashni taqiqlab qoʻygan bir paytda, Gor Korintians bilan butun dunyo boʻylab xayriya oʻyinlarida oʻynadi. U dedi:
„Oʻsha ajoyib stadionlarda oʻynash ajoyib edi. Ulardan birida, yaʼni Janubiy Amerikada oʻyinimizni 80 000 kishi tomosha qilgan. Garchi Angliyada olomon toʻplanib qolgan boʻlsa-da, uyimizdagi regbi va dam olish maydonlarida emas, balki toʻgʻri futbol maydonlarida oʻynash juda yoqimli edi“.

### Oʻyin va murabbiylik faoliyati
1972-yilda Gor Angliyaning birinchi jamoasi uchun bir qator sinovlardan oʻtish uchun taxminan 2000 funt sterling toʻladi. U jamoaga qabul qilindi va 1972-yil 18-noyabrda jamoaning birinchi golini kiritib, tarixga kirdi.

Gor Fodens jamoasida edi, dastlab Sandbaxdagi Edwin Foden, Sons &amp;amp; Co yuk mashinalari ishlab chiqarish zavodining ishchi jamoasi boʻlib, u 1974-yilda Ayollar Angliya kubogi finalida Sautgemptonni magʻlub etgan. Gor eslaydi:
"Bu „Sautgempton“ milliy kubogi mavjud boʻlgan uch mavsum davomida birinchi marta kubok oʻyinida magʻlub boʻldi. Biz ularni magʻlub etishga qaror qildik. Biz ulardan qoʻrqmadik – garchi ularda bizdagi toʻrttaga nisbatan oltita xalqaro oʻyinchi bor edi. "
Gore was known as the Denis Law of womenʼs football and once netted 134 goals in a season.After Gore stopped playing at the age of 35, she managed the Wales womenʼs national football team from 1982 – 1989. She also worked as a football development officer for Knowsley council.

### Keyinchalik hayot
Gor 20 yil davomida FA ayollar qoʻmitasining aʼzosi boʻlgan va 1999-yilda u FA Ayollar Futboli mukofotining ilk marosimida maxsus muvaffaqiyat mukofotiga sazovor boʻlgan. 2014-yilda u Liverpul okrugi futbol assotsiatsiyasining birinchi ayol direktori boʻldi/. 2000-yilgi Yangi yil mukofotlarida Gor qizlar va ayollar futboliga xizmat koʻrsatganligi uchun MBE unvoniga sazovor boʻldi. U 2014-yilda Milliy futbol muzeyi shon-sharaf zaliga kiritildi.2016-yil mart oyida Gor " Manchester Siti Ayollar " klubining elchisi boʻldi.

Gor 2016-yil 9-sentabrda 71 yoshida saraton kasalligidan vafot etdi.

## Manbalar
Malik Monk

**Malik Ahmad Monk** (1998 — yil 4 — fevralda tugʻilgan) — Milliy Basketbol Assotsiatsiyasining (NBA) Sakramento Kings jamoasi uchun amerikalik professional basketbolchi. U Kentukki Wildcats uchun kollej basketbolining bir mavsumida oʻynadi va 2017 — yilda ikkinchi Amerika jamoasining konsensusiga sazovor boʻldi. Monk 2017 yilgi NBA loyihasining birinchi bosqichida Charlotte Hornets tomonidan 11 — umumiy tanlov bilan tanlangan. U Los-Anjeles Leykersda ham oʻynagan.

## Shaxsiy hayoti
Monk Jackie Monk va Maykl Scalesda tugʻilgan va sobiq Arkanzas All-SEC keng qabul qiluvchisi Markus Monkning ukasi.

## Manbalar

* Kentucky Wildcats bio
Glenn Robinson

**Glenn Alan Robinson Jr.** (1973-yil 10-yanvarda tugʻilgan) — amerikalik sobiq professional basketbolchi. **"Katta it"** va **"Tanlangan" laqabli**. U 1994–yildan 2005–yilgacha Milliy Basketbol Assotsiatsiyasida (NBA) " Miluoki Bucks ", " Atlanta Xoks ", " Philadelphia 76ers „ va “San Antonio Spurs" jamoalarida oʻynagan. Robinson Purdue universitetida oʻqigan va 1994 — yilgi NBA loyihasida birinchi umumiy tanlov boʻlgan.

## Shaxsiy hayot
Uning toʻngʻich oʻgʻli Glenn III Michigan universitetida basketbol oʻynagan. 2012-13 ini yilgi mavsumda milliy ikkinchi oʻrinni jamoada oʻynagan. 2012-13 yilgi „Katta oʻnlik“ mavsumidan soʻng u murabbiylar tomonidan Umumkonferentsiya tanlovi va barcha birinchi kurslar faxriysi boʻldi. Glenn III hozirda NBAda Sakramento Kings jamoasida oʻynaydi.

Uning kenja oʻgʻli Gelen (2014 yil sinfi) 2013 yilda Indiana oʻrta maktabi atletika assotsiatsiyasi (IHSAA) ) kurash boʻyicha chempion, 2013-yilda IHSAA-ning yadro uloqtirish sovrindori, 2013-yilda IHSAA -da ikkinchi oʻrinni egallagan va „ *The Times of Northwest Indiana* futboli boʻyicha yilning eng yaxshi himoyachisi“ning takroriy (2012 va 2013) gʻolibi va natijada 2012- Shimoliy-Gʻarbiy Indiana shtatida 13 marta yilning eng yaxshi sportchisi. Gelen Purdue universiteti futbol jamoasida oʻynadi va 2018 yilda CFL BC Lions bilan shartnoma imzoladi. Hozirda u regbi boʻyicha LA Giltinis regbi ligasining (MLR) jamoasida oʻynaydi.

Robinsonning Jeymi ismli qizi ham bor, u yengil atletikada qatnashadi.

2003 — yil 16 — mayda Robinson Illinoys shtatining Kuk okrugida 2002 — yil 20 -iyulda Chikago Heightsdagi uyida sobiq turmush oʻrtogʻiga hujum qilganlikda ayblanib, ayblangan.

## Manbalar