open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abu Bakr ar-Razmoziy

**Abu Bakr ar-Razmoziy** ( — Abu Bakr Muhammad ibn Jaʼfar ibn Jobir ibn Qarqon ar-Razmoziy as-Sug‘diy) — muhaddis va roviy.

Ar-Razmoziy nisbasi Ishtixonga qa­rashli qishloqlardan biri bo‘lgan „*Raz­moz*“dan yasalgan. Qishloq Ishtixon va Kushoniya oralig‘ida joylashgan. Samarqand bilan oralig‘i yetti farsax masofani tashkil etgan.

Abu Bakr ar-Razmoziy asosan, hadislarni Hasan ibn Sohib ash-Shoshiy, Abu Naʼim Abdulmalik ibn Muhammad ibn Adiy Astaraboziy va Zohir ibn Abdulloh ibn Husayb as-Sug‘diy kabi bir qancha muhaddislardan rivoyat qilgan. O‘z nav­batida, Abu Bakr ar-Razmoziydan o‘z davrining yetuk allomalari — hofiz Abu Saʼd ibn Abdurrahmon ibn Muhammad al-Idrisiy va Abu Hafs Umar ibn Ahmad ibn Muhammad ash-Shohiniylar ham hadis tinglaganlar va rivoyat qilganlar.

## Adabiyotlar

# As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut. „Dor al-fikr“, 1998. VI, 122; 
# Yoqut. Mu’jam. — Bayrut: „Dor ihyo at-turos“, 1979. V, 454; 
# Y. Isayev, A. Abbosov. Ishtixoniy allomalar. — Samarqand: „Munis design group“, 2016. 67; 
# O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi“, 2016. 292.

## Manbalar
Abu Bakr al-Keshiy

**Abu Bakr al-Keshiy** ( — Abu Bakr Sodiq ibn Abu Bakr ibn Husayn al-Gʻaznayoniy al-Keshiy) — faqih.

Abu Bakr al-Keshiy Gʻaznayon qishlog‘idan yetishib chiqqan. Alloma, imom va faqih kabi ulug‘ rutbalar sohibi bo‘lgan. Abu Bakr al-Keshiy Samarqandda yashagan va shu shaharda sha’bon oyida vafot etgan. Gʻonfar deb atalgan joydagi maqbaraga dafn qilingan.

Abu Bakr al-Keshiyning ustozi Abu-l-Fath Mu­borak ibn Ismoil ibn Muhammad al-­Bohiliy hisoblanadi. Abu Hafs Umar ibn Muhammad ibn Ahmad an-Nasafiy Abu Bakr al-Keshiyning shogirdlaridan bo‘lgan.

## Adabiyotlar

# Sh. Umarov. O‘rta asrlarda yashagan keshlik allomalar. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi“, 2014. 75; 
# O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi“, 2016. 176.

## Manbalar
Abu Bakr as-Surxakatiy

**Abu Bakr as-Surxakatiy**  () — Abu Bakr Muhammad ibn Abdulloh ibn Foil as-Surxakatiy) — hanafiy faqihi, hadisshunos.

Hanafiy mazhabi faqihi, hadisshunos olimlardan sanalgan Abu Bakr as-Surxakatiyning tavallud sanasi noma’lum bo‘lib, hijriy 518-yil zul-hijja oyi (milodiy 1125-yil yanvar oyi)da vafot etgan. Olimning janozasi hayit namozida o‘qilgan va Buxoroga olib kelinib, o‘sha yerga dafn qilingan.

Abu Bakr as-Surxakatiy avval Samar­qandda  fiqhdan ta’lim oladi, so‘ng ilmini Buxoroda davom ettirib, o‘sha yerda yashab qoladi. Manbalarda Abu Bakr as-Surxakatiyning ustozi sifatida Abu-l-Ma’oliy Muhammad ibn Zayd al-Husayniy nomi zikr qilingan. O‘z navbatida, faqihdan ko‘p jamoa olimlari hadis rivoyat qilganlar.

Abu Bakr as-Surxakatiy har bir savolga hujjat-dalil bilan javob beruvchi fozil yo‘lboshchi-imomlardan ham bo‘lgan. Olim Movarounnahrning o‘rta asrlar tarixida chuqur iz qoldirgan Oli Burhon yoxud Bani Moza oilasining asoschisi Burhonuddin Abdulaziz ibn Moza al-Marviy al-Buxoriyning raqiblaridan bo‘lib, u bilan Buxoroda munozaralar olib borgan.

### Asarlari

* «Amālӣ as-Surxakӣ».

### Adabyotlar

# Yoqut. Mu’jam. — Misr: „As-Saʼoda“, 1906. V, 66;
# As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut: „Dor al-jinon“, 1988. III, 245;
# Hoji Xalifa. Kashf az-zunӯn. — Misr: „Dor as-Saʼoda“, 1893-94. I, 148;
# A. Babadjanov. „Mu’jamu-l-buldon“dagi samarqandlik faqihlar // Imom al-Buxoriy saboqlari. — 2010. № 2. 106.

## Manbalar
Abu Bakr ash-Shofeʼiy

**Abu Bakr ash-Shofeʼiy** ( — Abu Bakr Muhammad ibn Abdulloh ibn Ibrohim al-Bazzoz ash-Shofeʼiy al-Bag‘dodiy) — muhaddis va faqih.

## Hayoti va faolyati
Dajla yaqinidagi Jabbul shaharchasida tug‘ilgan. „*Al-Bazzoz*“ laqabini kiyim tijorati bilan shug‘ullangani uchun olgan. Abu Bakr ash-Shofeʼiy hadis o‘rganishni o‘n olti yoshida boshlagan. Misr, Damashq, al-Jazira kabi ilm markazlariga safar qilib, Abu Qiloba ar-Raqoshiy, Muhammad ibn Maslama, Horis ibn Abu Usoma, Ibn Abu-d-Dunyo, Abu Muslim al-Kajjiy, Abdulloh ibn Ahmad ibn Hanbal va boshqa mashhur ustozlardan taʼlim olgan. Keyinchalik Bag‘dodda qolib hadis rivoya­ti bilan mashg‘ul bo‘lgan. Buvayhiylar bu yerda sahobalarning fazilati haqida so‘z yuritishni taʼqiqlab, masjid eshiklariga ular haqida haqoratomuz yozuvlarni ostirganida Abu Bakr ash-Shofeʼiy bu taʼqiqlovga eʼtibor bermay, shahar masjidida sahobalarning fazilatiga doir suhbatlar o‘tkazgan va hadislar yozdirgan. Bu suhbatlarni undan ad-Doraqutniy, Ibn Shohiyn, Abu Abdulloh ibn Manda, Ibn Shozon al-Bag‘dodiy va Abu Ishoq al-Isfaroyiniy kabi olimlar tinglaganlar. Abu Bakr ash-Shofeʼiy o‘tkazgan imlo majlislarida shogirdlariga hadis rivoyat qilgan. Ad-Doraqutniy davr muhaddislari orasida undan ko‘ra ishonchli kimsa bo‘lmaganini zikr qilgan. Shamsuddin az-Zahabiy esa, uning hadisda hujjat bo‘lganini maʼlum qilgan. Ilmiy faoliyat barobarida tijorat bilan ham shug‘ullangani uchun turli shaharlarga safar qilgan. Abu Bakr ash-Shofeʼiy Bag‘dodda vafot etgan va Ahmad ibn Hanbal qabri yoniga dafn qilingan.

### Asarlari

* „Al-Favāid“. Ustozlaridan oliy isnod bilan rivoyat qilingan hadislarni o‘z ichiga olgan asar.

* „Musnad Mӯsā al-Kāzim bin Jaʼfar bin Muhammad“. Asarning qo‘lyozma nusxasi Suriyadagi „Dor al-kutub az-Zohiriyya“ kutubxonasida saqlanmoqda.

## Adabiyotlar

# Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. — Qohira: 1349/ 1931. V, 456-458; 
# Az-Zahabiy. Siyar. — Bayrut: 1401-1405/1981-1985. XVI, 39-44; 
# Az-Zahabiy. Duval al-islām. — Bayrut: 1405/1985. 196-197; 
# As-Suyutiy. Tabaqāt al-huffāz. — Bayrut: 1403/1983. 361; 
# Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. X, 194; 
# Selman Başaran. „Ebû Bekir eş-Şâfiî“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 112-113; 
# Brockelmann. GAL. Suppl., — Leiden: 1937-42. I, 274; 
# Sezgin. GAS. — Leiden: 1967-84. I, 191.

## Manbalar
Wijk aan Zee

**Wijk aan Zee** (nemischa: [ˈʋɛi̯k aːn ˈzeː] soʻzma-soʻz *dengiz boʻyidagi* hudud) — Niderlandiyaning Shimoliy Gollandiya provinsiyasi, Beverwijk munitsipalitetidagi shahar. U yerda har yili nufuzli Tata Steel shaxmat musobaqasi (ilgari Corus shaxmat turniri yoki Hoogovens turniri deb atalgan) bo‘lib o‘tadi.

Dengiz boʻyidagi joylashuvi tufayli Wijk an Zee sayyohlar orasida mashhur joyga aylandi. Shaharda koʻplab bar va mehmonxonalar mavjud.

## Sanʼati
1999-yilda Wijk Aan Zeedagi plyaj Aleksandra Mirning „*Oydagi birinchi ayol*“ spektakli uchun maydon sifatida ishlatilgan.

## Galereya

Fayl:Wijk aan Zee 1.jpg|Wijk aan Zee shahri 1995-yil
Fayl:Wijk aan zee 054.JPG|Katolik cherkovi
Fayl:Wijk aan zee 057.JPG|Uylar
Fayl:Wijk aan zee 061.JPG|Qishloq cherkovi
Fayl:Wijk aan Zee Vakantiehuisjes.jpg|Sohil boʻyidagi uylar


## Maʼlumotnomalar
Abu Bakr ash-Shoshiy

**Abu Bakr ash-Shoshiy** ( — Abu Bakr Umar ibn Abdurrahim ash-Shoshiy) — so‘fiy va muhaddis.

## Hayoti va faoliyati
Shoshlik muhaddislar orasida ham, tasavvufda ham shuhrat qozonib, „*shayx*“, „*solih* *so‘fiy*“ kabi darajalarga erishgan Abu Bakr ash-Shoshiy Marvda Roziq daryosi bo‘­yida istiqomat qilgan. Abu Bakr ash-Shoshiy Imom Abu-l-Muzaffar as-Sam’oniy, Abu-l-Qosim Hibatulloh ibn Abdulvoris ash-Sheroziy al-Hofiz, Abu Saʼd Muhammad ibn al-Horisiy va b.oshqalardan hadis ilmini o‘rgangan. 

## Iqtibos
Tarixchi as-Sam’oniy Abu Bakr ash-Shoshiydan Marvda hadislar yozib olgan. Uning xabar berishicha, 

## Vafoti
Abu Bakr ash-Shoshiy Marvda vafot etgan va Roziq daryosi qirg‘og‘i bo‘yiga dafn qilingan.

## Adabiyotlar

# As-Sam’oniy. At-Tajbӣr fi-l-mu’jam al-kabӣr. I, 581;
# N. Muhamedov. Shosh vohasi olimlarining ilmiy-maʼnaviy merosi. — T.: Toshkent islom universiteti, 2007. 74;
# O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi“, 2016. 479.

## Manbalar
Feyziye qishloq okrugi

**Feyziye qishloq okrugi** () — Eronning Mozandaron viloyati Babol okrugiga qarashli qishloq okrugi (*dehiston*). 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 24,073 nafar, 6,210 oiladan iborat boʻlgan. Qishloq okrugida 33 ta qishloq bor.

## Manbalar
Amin al-Buxoriy

**Ibrohim ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Hishom al-Buxoriy** (Abu Isʼhoq) - o‘z zamonasida “al-Amin” (Ishonchli) nomi bilan tanilgan faqih. U milodiy 957-yil (hijriy 346-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Amin (Abu Isʼhoq)

**Ibrohim ibn Muhammad ibn Hishom al-Buxoriy** (Abu Isʼhoq) o‘z zamonasida “Amin” laqabi bilan mashhur bo‘lgan faqih. U milodiy 957-yil (hijriy 346-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Sajjadrud qishloq okrugi

**Sajjarud qishloq okrugi** () — Eronning Mozandaron viloyati Babol okrugining Bandpey-ye Sharqi tumanidagi qishloq okrugi (*dehiston*). 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 26,809 nafar, 6,738 oiladan iborat. Qishloq okrugida 135 ta qishloq bor.

## Manbalar
Cheneso sikloni

**Cheneso** tropik sikloni 2023-yil yanvar oyida Madagaskarga ta'sir qilgan kuchli tropik siklon edi. To‘rtinchi tropik bo‘ron va 2022–2023-yilgi janubi-g‘arbiy Hind okeani siklon mavsumining beshinchi tropik sikloni bo'lgan Cheneso buzilgan ob-havo zonasidan chiqib, 17-yanvarda birinchi marta RSMC La Reunionda kuzatilgan. Konveksiyaning egri chiziqli holatda o'ralganiga qaramay, 18-yanvarda tizim tropik depressiyaga aylandi. Ertasi kuni depressiya kuchli Cheneso tropik bo'ronga aylandi. Cheneso shimoliy Madagaskar ustidan quruqlikka o'tdi va Mozambik kanaliga chiqish jarayonida ichki depressiyaga aylandi. Cheneso 25-yanvarda tropik siklonga aylandi. Tizim 29-yanvarda post-tropik depressiyaga o'tish barobarida janubi-sharqqa harakat qilishda davom etdi.

Xavf va tabiiy ofatlarni boshqarish bo‘yicha milliy byuro (BNGRC) 25 kishi halok bo‘lgani va 21 kishi bedarak yo‘qolganini ma’lum qildi. Agentlik jami 83,181 kishi jabrlangani, ulardan 38,000 nafari uy-joyini tashlab ketgani, 23 600ga yaqin uy va 164 maktab zarar ko'rganini ma'lum qildi.
Amr an-Nuqodiy

**Amr ibn al-Husayn ibn al-Hasan an-Nuqodiy al-Farg‘oniy** (Al-Imom) - Kesh shahrida yashagan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Amr an-Nuqodiy hijriy 525-yil zulqaʼda oyining oxirgi payshanba kuni Keshda vafot etgan.

## Manbalar
Boʻri ishorasi

**Boʻri belgisi** turk millatchisi va panturkistik qoʻl ramzidir. Siyosiy qarashlaridan qatʼi nazar, millatchilar va guruhlar tomonidan qoʻllanadi

## Tarix
Boʻri belgisi islomgacha boʻlgan ildizlari bor va Turk mifologiyadagi kulrang boʻri hayvonining rolidan kelib chiqqan boʻlib, buddaviy va tengrilik madaniyatidan turkiy xalqlarga tegishli boʻlgan. Tarixiy tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, bu belgidan Gʻarbga koʻchib kelgan Hunlar, Qipchoqlar va Bijanaklar kabi turli turkiy xalqlar oʻz nasl-nasabini ifodalash uchun foydalanganlar. Bu belgi 10-asr Eron shoiri Firdavsiyning „Shohnoma“sida ham uchraydi, unda turk ayollarining kulrang boʻri belgisini yasagan miniatyuralari mavjud. Xitoyda VI asrda turkiy xonining kulrang boʻri belgisini yasagan haykali mavjud. U gʻordan topilgan va islomdan oldingi Gökturklar davriga oid. Bu islomga toʻgʻri kelmaydigan tarixga ega va koʻplab musulmonlar tomonidan kufr va butparastlik deb qaraladi.

## Foydalanish
Koʻpincha MHP va Kulrang boʻrilar tomonidan qoʻllangani taxmin qilinsa-da, aslida turk millatchilari va barcha siyosiy qarashlardagi guruhlar tomonidan qoʻllanadi. CHP yetakchisi Kamol Kilichdaroʻgʻli 16 aprel kuni Kayseridagi mitingga ketayotganida tarafdorlarini kulrang boʻri belgisi bilan qarshi oldi. Rejep Tayyip Erdoʻgʻan bunga munosabat bildirdi: "CHP rahbari tomonidan qilingan kulrang boʻri belgisi xotiramdan oʻchirilmaydi. " va Kilichdarogʻlu „Biz ham millatchimiz, biz ham millatchimiz“ deb javob berdi.

Yaxshi partiya rahbari Meral Akshener ham tez-tez ramzni koʻp hollarda qiladi.

Rejep Tayyip Erdoʻgʻan Mersindagi mitingda bu ishorani tezda Rabia belgisi bilan oʻzgartirishdan oldin qildi.

Turkiyadagi arab muhojirlariga qarshi ishlaydigan neonatsistlar guruhi bo'lgan Ataman Birodarligi a'zolari natsistlar belgisi bilan birga kulrang bo'ri belgisini ham qo'yishadi.

## Tanqid
U millatchilikni islomga zid deb hisoblaydigan islomchilar tomonidan tez-tez tanqid qilinadi. Shuningdek, AKP siyosatchisi Ibrohim Korkmaz tomonidan ham tanqid qilindi va u ramzning "Islom ruhiga zid", chunki "gagauz nasroniylari ham undan foydalanishadi" deb ta'kidladi.

Ko'pchilik buni fashistik ramz deb atashadi va uni natsistlarning salomiga solishtirishadi.

## Qonuniylik
Avstriya va Fransiyada u taqiqlangan. Oʻng va chap qanotdan koʻplab nemis siyosatchilari boʻri ishorasini taqiqlashni taklif qilishdi.

## Manbalar
Amr an-Notifiy

**Umar ibn Muhammad ibn Abu Bakr an-Notifiy** (Abu Hafs) – marvlik, mustaqim yo‘ldagi solih shayx bo‘lgan. Amr an-Notifiy taxminan hijriy 450-yilda tugʻilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Abu Hafs hijriy 536-yil muharram oyida Marvda vafot etgan.

## Manbalar
Amr al-Margʻbuniy

**Amr ibn al-Mug‘iyra al-Marg‘buniy** (Abu Hafs). U hijriy 273-yilda Bamjalasda hadis rivoyat qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Amr al-Fargʻoniy

**Umar ibn Ahmad ibn Abul Hasan al-G‘andobiy al-Marg‘inoniy** (Abu Muhammad) – “al-Farg‘oniy” nomi bilan tanilgan. Amr al-Farg‘oniy milodiy 1092-yil (hijriy 485-yil) tug‘ilgan. U Samarqandda fatvo beruvchi huquqiga ega juda zukko faqih bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Amr as-Sakaniy

**Amr ibn Isʼhoq ibn Ibrohim ibn Ahmad ibn as-Sakan al-Asadiy as-Sakaniy** (Abul Hasan) – o‘z asrining muhaddisi bo‘lgan. O‘z shahrida arab shayxi hisoblangan. Buxoro, Marv, Bag‘dod va Kufada hadis tinglagan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar. Amr as-Sakaniy hijriy 344-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Al-Muazzin al-Xorazmiy

**Ibrohim ibn Muhammad ibn Sadr ibn Ali al-Muazzin al-Xorazmiy** — faqih, mufassir, tilshunos va muhaddis. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. Milodiy 1160-yilda (hijriy 554-yil, zulhijja oyi) vafot etgan.

## Manbalar
Ardasher as-Soyigʻ

**Ardasher ibn Muhammad ibn Ahmad al-Husomiy al-Marvaziy as-Soyigʻ** — Marv ahlidan bo‘lgan shayxlardan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. Milodiy 850-yilda (hijriy 236-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Ardasher al-Abbodiy

**Ardasher ibn Abu Mansur al-Abbodiy** — „amir“ laqabi bilan tanilgan voiz, Bag‘dod ahli o‘rtasida katta izzat-hurmatga sazovor inson bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. Milodiy 1096-yil (hijriy 490-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Abu-l-Barakot al-Anboriy

**Abu-l-Barakot al-Anboriy** () — ‎Kamoluddin Abu-l-Barakot Abdurrahmon ibn Muhammad ibn Ubaydulloh ibn Abu Saʼid al-Ansoriy al-Anboriy) —   tilshunos, nahv olimi.

## Hayoti
Hijriy 513-yil rabi’us-soniy (milodiy 1119-yil iyul) oyi­da Bag‘dodda tug‘ilgan. Abu Mansur Mavhub al-Javoliqiy (1073-1144-yillar) va Ibn ash-­Shajariylardan taʼlim olgan. Uning eng qimmatli asari til tarixiga oid bo‘lib, uning vujudga kelishidan boshlab to muallifning o‘zigacha bo‘lgan davrni qamrab olgan bir qator maʼlumotlar o‘rin olgan. Ushbu kitob maʼlumotlarining qiymati bilan bir qatorda, o‘sha davrdagi arab mualliflari asarlaridagi o‘ziga xos xususiyatlari bilan ham ajralib turadi. Bundan tashqari, Abu-l-Barakot al-Anboriyning eʼtiborga molik asarlaridan yana biri Kufa va Basra nahv maktablari o‘rtasidagi farqlar haqidagi „*Al-Insāf fӣ masāil al-xilāf bayna-n-nahviyyӣn al-basriy­yӣn va-l-kufiyyӣn*“ asari hisoblanadi.

## Vafoti
Abu-l-Barakot al-Anboriy umri davomida biror marotaba Bag‘dodni tark etmagan. Sha’bon oyi­ning to‘qqizinchi kunida (19-dekabr) Bag‘dodda vafot etgan.

## Asarlari
Quyidagi asarlar ham Abu-l-Barakot al-Anboriyga nisbat berilgan:

* „Al-Ig‘rāb fӣ jadal al-aʼrāb“;
* „Nuzha al-­alibbā fӣ tabaqāt al-udabā“;
* „Al-Balāg‘a fi-l-farq bayna al-muzakkar va-l-muannas“;
* „Asrār al-’arabiyya“;
* „Al-­Bayān fӣ g‘arӣb i’rāb al-Qur’ān“;
* „Umda al-udabā fӣ maʼrifa mā yuktab fӣhi bi-l-alif va-l-yā“.

## Adabiyotlar

# V. A. Zveginsev. Istoriya arabskogo yaziko­znaniya. Kratkiy ocherk. — Moskva: „KomKniga“, 2007. 63-64.

## Manbalar
Amr al-Laysiy

**Umar ibn Ali ibn Ahmad ibn al-Lays al-Hofiz al-Laysiy** (Abu Muslim) – buxorolik, hadis hofizlaridan bo‘lgan. Hadis izlab, turli o‘lkalarga borgan. Hadislarni jamlash va taxrij yo‘lida ko‘p zahmat chekkan. Xuroson, Iroq va o‘z mintaqasida hadis eshitgan. Isfahonda bir muddat yashagan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Amr al-Laysiy hijriy 466-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Asad al-Varsiniy

**Asad ibn Hamuvayh ibn Maʼbad al-Varsiniy** — olim va solnomachi bo‘lgan. Milodiy 927-yilda (hijriy 315-yil) vafot etgan.

## Asarlari
* „Kitobu-n-nassob“ („Nasl-nasabga oid kitob“)
* „Kitobu-l-ajoyib“ („Ajoyibotlar kitobi“)
* „Axboru-l-Hasan va-l-Husayn“ („Hasan va Husayn haqidagi rivoyatlar“)
* „al-Buston fi manoqibi Nasaf“ („Nasaf madhidagi bo‘ston“).

## Manbalar
Asadulloh az-Zanjoniy

**Asadulloh ibn Ali Akbar ibn Rustam az-Zanjoniy** — faqih va usulchi bo‘lgan. Milodiy 1866-yil (hijriy 1282-yil, 19-ramazon) Zanjonga yaqiidagi Dizaj qishlogʻida tugʻilgan, milodiy 1935-yil (hijriy 1345-yil) Najafda vafot etgan.
## Asarlari
* „Hoshiya ar-rasoʻil“ („Risolalarga hoshiya-izoh“, 3 jildli),
* „Kitobu-l-bayʼ“ („Savdo-sotiq kitobi“),
* „Kitobu-l-xiyorot“ („Tanlov kitobi“),
* „Risola fi qoida lo zarar“ („Zararsiz qoidalar kitobi“),
* „Risola fi qoidati ufu bi-l-uqud“ („Aqddagi afv etish qoidasi kitobi“).

## Manbalar
Asiriddin Axsikatiy

**Asiriddin Abul Fazl Muhammad ibn Tohir** (tahallusi: *Axsikatiy*) — Forsiynavis shoir. O‘n ikki ming baytdan ortiq qasida, g‘azal, qitʼa, tarjiot va ruboiydan iborat devon tuzgan yozuvchi. Iroq va Ozarbayjon shaharlarida bo‘lgan. Qasidanavislikda shuhrat qozongan. Aksar qasidalari hukmdorlar va taniqli shaxslarga bag‘ishlangan. Uning yuksak sanʼat namunasi bo‘lgan 560 ta ruboiyi ham maʼlum.

## Biografiyasi
Asiriddin Axsikatiy 1108—1110-yillar oraligʻida oʻsha davrda Fargʻona viloyatining poytaxti boʻlgan Axsikent shahrida (Hoirga Namangan viloyati Toʻraqoʻrgʻon tumanidagi Shahand qishlogʻi) tavallud topgan. Shu yerda boshlangʻich taʼlim olib, keyin Balx, Hirot va Marv shaharlarida ilmini yaxshilagan. Asiriddin Axsikatiy riyoziyot, tibbiyot, kimyo, munajjimlik, astronomiya, falsafa, grammatika kabi amaliy ilmlarni oʻrgangan. Saljuqiy hukmdori Sulton Sanjar (1118—1157) hukmronligi tugatilgandan soʻng, Asiriddin Iroqi Ajam hukmdori Arslon ibn Toʻgʻrul va Qizil Arslonlar saroyida xizmat qilgan. Saroyda hukmdorlarga atab qasida va madhiyalar yaratgan. Tez orada shoir malikushshuorlik darajasiga koʻtariladi ammo unga qarshi fitna-fasodlar uyushtirilib, uni kofirlikda ayblashadi va natijada Qizil Arslon Asiriddinni saroydan quvib yuboradi. Keyinchalik moddiy-qiyin ahvolda hayot kechirgan Asiriddin Axsikatiy 1196—1198-yillar orasida Ozarbayjonning Xalxol nomli shahrida vafot etadi.

Asiriddin Axsikatiy arab va fors tillarini va shu xalqlarning adabiyotini, Islom dini va tarixini yaxshi bilgan. Uning 1343-yili xattot Abdulmoʻmin Ulviy tomonidan nusxalangan qadimiy devoni hozirgi kungacha saqlanib qolgan va Londonda „India Office“ kutubxonasida saqlanadi. Devonda shoirning sakkiz mingga yaqin sheʼrlari jamlangan. Ular ikki yuz yigirma gʻazal, bir yuz yigirma qasida, sakson ruboiy va qitʼa, toʻrtta tarkibband-tarji’band va yigirma toʻrtta farddan tashkil topgan. Shoirning qasidalari ayollarni vasf etish, ishqni kuylash, yil fasllari tavsifi, oʻzining holatini bayon qilish, pandu nasihat va hikmatlardan tarkib topgan.

Asiriddin Axsikatiy ijodi Eronda oʻrganilgan, Londonda saqlanayotgan qoʻlyozma devoni 1958-yili Tehronda chop etilgan. U haqida I.Hidoyatovning „Tojik-sovet ensiklopediya“sida (758-bet) maxsus maqola yozilgan.

## Manbalar
Aslam al-Butaqiy

**Aslam ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Farosha al-Butaqiy** — Marv ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilgan. Taxminan milodiy 961-yil (hijriy 350-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Gavhar koʻchasi (Toshkent)

**Gavhar koʻchasi** — Chilonzor tumani hududida. Shota Rustaveli koʻchasi va Bunyodkor shohkoʻchasi oraligʻida. Uzunligi 3 km.

1960-yil tashkil etilgan va shu nom berilgan. Poytaxtning asosiy magistral koʻchalaridan biri. Oʻzbekiston mustaqilligi davrida Gavhar koʻchasi va Bunyodkor shohkoʻchasi tutashgan chorrahada zamonaviy estakada bunyod etilib, keng qamrovli rekonstruksiya ishlari olib borildi.

Koʻcha yoʻnalishida „Sobir Rahimov“ metro bekati (hozirgi Olmazor), Doʻmbirobod mahallasi, stadion, poyabzal fabrikasi, „Metroqurilish“ tashkiloti, bazalar, avtomobillarga texnika xizmati koʻrsatish, avtomobillarga yonilgʻi quyish, savdo va umumiy ovqatlanish shoxobchalari, shaxsiy turar joy binolari mavjud.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Vosit Vohidov koʻchasi (Toshkent)

**Vosit Vohidov koʻchasi** – Yakkasaroy tumani hududida. Shota Rustaveli va Rakatboshi koʻchalari oraligʻida. 1925-yil tashkil topgan. Uzunligi 2 km atrofida.

Akademik Vosit Vohidov nomi bilan ataladi. 1995-yil 24-iyulda Karl Libknext koʻchasi oʻrniga qoʻyilgan.

Koʻcha yoʻnalishida, asosan, shaxsiy turar joy binolari mavjud. Koʻcha yaqinida Oʻzbekiston Respublikasi Amaliy sanʼat muzeyi, Ruminiya, Italiya va Bolgariya davlatlarining Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonalari, „Grand Mir“ (sobiq „Rossiya“) mehmonxonasi, yahudiylar sinagogasi, Milliy raqs va xoreografiya oliy maktabi bor.

## Galereya
### Vosit Vohidov koʻchalari

File:Vosit vohidov 002.jpg
File:Vosit vohidov 003.jpg
File:Vosit vohidov 004.jpg
File:Vosit vohidov 005.jpg


## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Tata Steel Chess turniri 2023

**Tata Steel Chess turnir-2023 yil** - Veyk-an-Zee shahrida oʻtkaziladigan yillik shaxmat turnirining 85-mavsumi. Turnir 2023-yilning 13-yanvaridan 29-yanvariga qadar oʻtkazildi 

## Turnir reglamenti
14 nafar shaxmatchi bir-biriga qarshi 13 tur davomida bacs olib borishadi. turnirnin birinchi turi 14-yanvar kuni boshlanib ohirgi tur 29-yanvar sanasiga belgilangan. 12 ta tur oʻyinlari toshkent vaqti bilan soat 18:00 da boshlanadi faqat 29-yanvar kungi 13-tur oʻyinlari 16:00 da boʻlib oʻtadi.

Vaqt nazorati: 40 ta yurish uchun 100 daqiqa, keyin 20 ta yurish uchun 50 daqiqa beriladi. Qolgan yurishlar uchun 15 daqiqa ajratiladi. oʻyin boshlanganidan keyingi har bir yurish uchun 30 soniya qoʻshib beriladi.

## Turnir ishtirokchilari

:
:

## Manbalar


## Havolalar

*
Aqjaziq

**Aqjaziq** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Koʻktal qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195639200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1658 kishini (824 erkak va 834 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 1624 kishi (794 erkak va 830 ayol) yashagan.
## Manbalar
Gagarin koʻchasi (Toshkent)

**Gagarin koʻchasi** — Chilonzor tumani hududida. Chilonzor va Arnasoy koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 0,5 km. 

Shaharning janubiy-gʻarbiy hududi kengayishi munosabati bilan 1959-yil tashkil etilgan. 1961-yil 15-aprelda birinchi kosmonavt-uchuvchi Yuriy Gagarin (1934-68) xotirasini abadiylashtirish maqsadida Bulvar koʻchasi oʻrniga qoʻyilgan.

Koʻcha yoʻnalishida bekat, poliklinika, aloqa boʻlimi, jamgʻarma kassasi, goʻzallik saloni, koʻp qavatli turar joy binolari joylashgan. Koʻcha yaqinida „Chilonzor“ savdo markazi, Yuriy Gagarin haykali, Gagarin nomidagi kinoteatr mavjud.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Kazuhito Vatanabe

**Kazuhito Vatanabe** (1986-yil 1-sentyabrda tugʻilgan) — „Exime“ klubining yaponiyalik futbolchisi.

## Klub statistikasi
*2020-yil 14-aprelgacha yangilangan*.

## Manbalar

## Havolalar

* Yokohama FC profili
* Kazuhito Vatanabe
Aqkent

**Aqkent** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Ulkenshigan qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195655200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 371 kishini (183 erkak va 188 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 495 kishi (258 erkak va 237 ayol) yashagan.
## Manbalar
Glinka koʻchasi (Toshkent)

**Glinka koʻchasi** — Yakkasaroy tumani hududidagi koʻcha. Shota Rustaveli va Nukus koʻchalari orasidan oʻtgan. Uzunligi 1,2 km.

Shahar kengayishi munosabati bilan 1950-yillarda tashkil topgan. 1954-yil 17-martda rus kompozitori Mixail Glinka (1804-57) nomi berilgan.

Koʻcha yoʻnalishida Toshkent shahar davlat avtomobil nazorati boshqarmasi, shaxsiy turar joy binolari, turli korxona va tashkilotlarning ofislari, savdo va umumiy ovqatlanish shoxobchalari joylashgan. Koʻcha yaqinida Gruziya, Isroil va Tojikiston davlatlarining Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonalari, „Karvon“ restorani, notarial idoralar bor.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Gulsanam koʻchasi (Toshkent)

**Gulsanam koʻchasi** — Mirzo Ulugʻbek tumani, Traktorsozlar shaharchasi hududida. Buyuk Ipak Yoʻli va Qadrdon koʻchalari oraligʻida joylashgan. Uzunligi 2 km atrofida.

1968-yil tashkil etilgan va shu yili 21-mayda ramziy maʼnoda yuqoridagi nom berilgan. Oʻrtada Yuzrabot koʻchasini kesib oʻtadi.

Koʻcha yoʻnalishida TTZ-1, TTZ-2, TTZ-3, TTZ-4 mavzelari, chakana mollar bozori, avtobuslar bekati, Toshkent-Chorvoq temir yoʻl, koʻp qavatli turar joy binolari, supermarket, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari, maktab, yonilgʻi quyish, savdo va umumiy ovqatlanish shoxobchalari joylashgan.

Yaqinida Toshkent traktor zavodi, „Shirin“ bozori, poliklinika, bogʻcha va boshka muassasalar mavjud.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Aqqudiq (Almati viloyati)

**Aqqudiq** (, 199?-yilgacha — Qizil Jambul) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Koʻktal qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195639300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 789 kishini (395 erkak va 394 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 597 kishi (295 erkak va 302 ayol) yashagan.
## Manbalar
Asʼad as-Sayrafiy

**Asʼad ibn Yusuf ibn Ali as-Sayrafiy al-Buxoriy** (Majiduddin) – faqih bo‘lgan. Asʼad as-Sayrafiy milodiy 1677-yil (hijriy 1088-yil) vafot etgan.

## Asarlari
* „al-Fatovo as-sayrafiya“ („Sayrafiy tuzgan fatvolar“) 

## Manbalar
Almali (Panfilov tumani)

**Almali** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Baskunchin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195635200.
Qishloq Jarkent shahri markazidan 30 km, Qozogʻistonning Xitoy bilan chegarasidan 5 km uzoqlikda joylashgan.
Qishloq yaqinidan (Xitoy hududida) qadimgi Olmali shahri qoldiqlari topilgan.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2803 kishini (1395 erkak va 1408 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 3007 kishi (1506 erkak va 1501 ayol) yashagan.
## Adabiyot
* Almali // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2004. — T. I. — . (CC BY-SA 3.0)
## Manbalar
Atiq al-Moxuvoniy

Atiq ibn Muhammad ibn Abdurazzoq al-Moxuvoniy (Abu Bakr). U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Atiq al-Moxuvoniy hijriy 545-yilning jumaduloxir oyida Balx shahrida vafot etgan.

## Manbalar
Atiq as-Samarqandiy

Atiq ibn Usmon ibn Abu Bakr ibn Abu Said as-Samarqandiy. Samarqandlik faqih. U milodiy 1085-yil (hijriy 478-yil) tavallud topgan. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilganlar. Atiq as-Samarqandiy  milodiy 1161-yil (hijriy 556-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Davlatobod koʻchasi (Toshkent)

**Davlatobod koʻchasi** — Yangihayot tumani hududida. Qipchoq va Magʻrib koʻchalari oraligʻida joylashgan. Uzunligi 1,5 km atrofida. Toshkent zilzilasidan (1966) soʻng tumanda olib borilgan keng qamrovli qurilishlar tufayli 1974-yil tashkil topgan. 1997-yil 18-dekabrdan Davlatobod (ungacha Dnepr) nomi bilan yuritiladi.

Koʻcha yoʻnalishida koʻp qavatli va bir qavatli uylardan iborat Yoʻldosh dahasining 2-, 3-, 6-, 7-, 9-, 10-, 11-, 14-mavzelari, tuman xalq sudi, poliklinika, notarial idora, maktab, bogʻcha va turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan. Yaqinida xiyobon, sport majmuasi, bozor, savdo majmualari, aholiga xizmat koʻrsatish shoxobchalari hamda Chirchik daryosi bor.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Ashraf at-Taroziy

**Ashraf ibn Yusuf ibn Iynol at-Taroziy al-Hanafiy** – faqih olim bo‘lgan. Asarlari: „Muxtasaru fatovo Qozixon“ („Muxtasaru fatovo Qozixon“) bo‘lib, muallif bu asarni hijriy 761-yilda yozib tugatgan. 

Ashraf at-Taroziy hijriy 761-yildan keyin vafot etgan.

## Manbalar
Al-Ashʼas as-Sonqoniy

**Al-Ashʼas ibn Hison as-Sonqoniy** (Abu Bishr) – ishonchli roviy shayx bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. 

Al-Ashʼas as-Sonqoniy hijriy 300-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Aʼlam al-Hudo al-Koshoniy

**Aʼlam al-Hudo ibn ad-Doʼiy ibn Aʼlam al-Hudo ibn ad-Doʼiy al-Omiliy**, asl maskaniga ko‘ra al-Koshoniy bo‘lgan. U faqih, riyoziyotchi (matemtik), muhaddis va mufassir bo‘lgan. 
## Asarlari
* „Kitob fi-l-fiqh“ („Fiqh ilmi haqida kitob“), muallif uni hijriy 1107-yilda yozib tugatgan.

## Manbalar
Aʼlam al-Buxoriy

**Aʼlam al-Buxoriy** (ash-Sharif Mir) – fozil inson bo‘lgan. Aʼlam al-Buxoriy Konstantinopolda milodiy 1543-yil (hijriy 950-yil) vafot etgan. 
## Asarlari
* „Sharhu-l-favoidi-l-g‘iyosiya“ (Ritorika haqidagi „al-Favoid al-g‘iyosiya“ asariga sharh).

## Manbalar
Altiuy

**Altiuy** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Birlik qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman maʼmuriy markazi Jarkent shahridan taxminan 8 km sharq-shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 195637100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 3505 kishini (1762 erkak va 1743 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 3697 kishi (1865 erkak va 1832 ayol) yashagan.
## Manbalar
Aʼyan al-Jaxzaniy

**Aʼyan ibn Jaʼfar ibn al-Ashʼab al-Jaxzaniy as-Samarqandiy** – fozil va mukarram shayx bo‘lgan. Uning qiziqarli kitoblari bo‘lgan. Kesh yo‘lida rabot qurgan va yo‘qolgan o‘ljalarning bir qismini unga vaqf qilgan. Ali ibn Isʼhoq al-Hanzaliy as-Samarqandiy tasnif qilgan „Kitobu-l-mushofahot“ („Og‘zaki suhbatlar kitobi“)ni aytib bergan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. 

Aʼyan al-Jaxzaniy  taxminan hijriy 354-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Atoulloh al-Buxoriy

**Atoulloh ibn Muhammad ibn Abdulloh al-Buxoriy**, al-Hanafiy Shayxulislom nomi bilan mashhur bo‘lgan olim. O‘z yurtida tahsil olgan va faqih bo‘lib yetishgan. Atoulloh al-Buxoriy taxminan hijriy 1213-yilda vafot etgan. 
## Asarlari
* „Rafʼu-l-havoshi bi-izohi tatimmati-l-havoshiy“ („Hoshiyalarga yozilgan qo‘shimchalarni izohlash yo‘li bilan shubhalarni bartaraf etish“)
* „Hoshiya ala tatimmati-l-Qarobog‘iy“ („Qarobog‘iy qo‘shimchasiga hoshiya-izoh“).

## Manbalar
Ashʼab as-Sukundoniy

**Ashʼab ibn Burayda as-Sukundoniy al-Hammoniy** (Abu Yahyo) – Sukundon qishlog‘idan bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Ashʼab as-Sukundoniy hijriy 260-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Asbonikasiy

**Ahmad ibn Zohir ibn Hotam ibn Rustam al-Asbonikasiy** (Abu Nasr) – adib, serhimmat, saxovatpesha, salohiyatli, ishonchli va fozil odam bo‘lgan. 
Ahmad al-Asbonikasiy taxminan hijriy 360-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Afraxshiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Isʼhoq ibn Ibrohim ibn Isroil ibn Mustaʼjir al-Afraxshiy al-Buxoriy** (Abu Bakr) – raisu-l-ulamo va ularning peshvosi, kelib chiqish jihatidan esa Buxorolik bo‘lgan. “Ismoiliy” nomi bilan tanilgan. Ahmad al-Afraxshiy hijriy 301-yilda tug‘ilgan. U sakson to‘rt yil umr ko‘rgan  va hijriy 384-yil ramazon oyida vafot etgan.

## Manbalar
Xalifaho

*Xalifaho* ()  — Tojikiston Respublikasining Rasht tumani,Yasman jamoatiga qarashli daha.
Dahadan jamoat markazigacha 22 km,tuman markazigacha 100 km .
## Aholisi
Aholisi —   31  kishi.
## Manbalar
Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz

**Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz** ( — Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz at-Toiy al-Kufiy) — kufalik faqih va muhaddis, tobeʼin.

Abu-l-Baxtariy, Saʼid ibn Feruz as­li arab millatidan bo‘lmagan Toy qabilasining asoschilaridan. Kufada yashagani uchun *al-Kufiy* nisbasi va *Ibn Abu Imron* ismi bilan ham zikr qilinadi.

## Hadislari
Abu Barza al-Aslamiy, Ibn Abbos, Ibn Umar, Abu Saʼid al-Xudriy kabi sahobalardan hadis rivoyat qilgan. Undan esa Amr ibn Murra, Ato ibn Soib, Habib ibn Abu Sobit, Yazid ibn Abu Ziyod kabi tobeʼinlar hadis rivoyat qilganlar.

## Faoliyati
Kufalik faqih va hofiz Habib ibn Abu Sobit Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz va taniqli hadis hofizi, qori va mufassir Saʼid ibn Jubayrlar o‘zaro suhbat qurganlarini zikr qila turib, ular ichida olimrog‘i va faqihi Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz ekanini naql qilgan. Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz xalifa Abdulmalik ibn Marvon davrida Kufa voliysi bo‘lgan Hajjojga qarshi isyon qilgan Ibn al-Ash’asni qo‘llab-quvvatlagan olimlardan. Ibn Siriynning maʼlum qilishicha, yaqin do‘stlari uni o‘zlariga rahbar bilib, hurmat qilishar edi.

## Oʻldirilishi
Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz Hajjojga qarshi bo‘lib o‘tgan Dayr al-jamojim jangida o‘ldirilgan. U Bag‘dod yaqinidagi Dujayl degan joyda o‘ldirilgani haqida ham maʼlumot mavjud.

Manbalarda Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz qayg‘uli xabar eshitganda darrov yig‘laydigan darajada taʼsirchan va o‘ta kamtar shaxs bo‘lgani ham maʼlum qilingan.

## Adabiyotlar

# Imom al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. III, 506. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. VI, 292-293; 
# Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. IV, 54; 
# Az-Zahabiy. Siyar. IV, 279; 
# Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. III, 99; 
# Osman Eskicioğlu. „Ebü’l-Bahterî, Saîd b. Fîrûz“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 296-297.

## Manbalar
Basqunshi

**Basqunshi** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Basqunshi qishloq okrugining maʼmuriy markazi. U Xitoy bilan chegarada, Xorgʻos daryosi boʻyida, dengiz sathidan 1058 metr balandlikda, viloyatning maʼmuriy markazi Jarkent shahridan 32 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 195635100.
## Aholisi
1888-yilda Nikolaevskiy (Bash-Kunchan) kazak posyolkasi sifatida tashkil etilgan.
1999-yilda qishloq aholisi 1969 kishini (973 erkak va 996 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1725 kishi (854 erkak va 871 ayol) yashagan.
## Manbalar
Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom

**Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom** ( — Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom ibn al-Horis) — makkaliklarning musulmonlar zarariga bo‘lgan boykotini buzgan qurayshlik mushrik.

## Oilasi
Baʼzi manbalarda ismi *Hoshim* sifatida zikr qilingan Abu-l-Baxtariyning otasi hamda onasi Arvo binti Horisning nasli Qusayda Payg‘ambar nasllari bilan birlashadi. Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom johiliyat davrida Quraysh qabilasining peshqadamlaridan biri bo‘lgan.

## Musulmonlarga qarshi boykotni buzishi
Payg‘ambar Islomga ochiq daʼvat etishga kirishganlarida Ul Zotning bu daʼvodan voz kechishini talab qilib, Abu Tolibga arz qilgan qurayshlik­lar orasida Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom ham bo‘lgan. Biroq uni mashhur qilgan voqea, quraysh qabilasi musulmonlarga qarshi eʼlon qilgan boykot chog‘ida qarindoshlik aloqalari sababli musulmonlar tomonida bo‘lganidir. Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom va baʼzi qurayshliklar taom berish man qilingan musulmonlarga avval yemak keltiradilar, keyin esa, musulmonlar bilan ko‘rishish hamda ularga yordam berishni man qilgan boykot matnini Ka’baning devorlaridan olib tashlaydilar.

## Oʻldirilishi
Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom Payg‘ambarning hijrat qilishlariga qarshilik qilish maslahati maqsadida Dor an-Nadvada o‘tkazilgan majlisda qatnashgan, Badr jangida mushriklar qo‘shinining oziq-ovqat jam­g‘armasiga mas’ul bo‘lgan. Payg‘ambar boykot hodisasidagi yaxshiligini eʼtiborga olib, musulmonlar zarariga bo‘lgan faoliyatini bilsalar-da, uni o‘ldirmaslikni amr etganlar. Jang asnosida Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom bilan qarama-qarshi kelgan Mujazzar ibn Ziyod al-Balaviy nomli sahoba Payg‘ambarning bu amrlarini unga eslatib, taslim bo‘lishini aytadi. Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom do‘sti Junoda ibn Mulayhaga ham omonlik berilsagina taslim bo‘lishga rozi bo‘ladi. Biroq Mujazzar uning bu istagini qabul qilmaydi. Natijada, Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom tirik qolish maqsadida do‘s­tini o‘lim xatarida qoldirib ketgani uchun qurayshlik ayollarning aybloviga qolishdan andisha qilib, jang qilishda davom etadi. Oqibatda u o‘ldiriladi.

= Adabiyotlar =

# Ibn Hishom. As-Sӣra. I, 264, 295, 354; 
# Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. II, 18, 23; 
# Az-Zubayriy. Nasab Quraysh. 213-214; 
# Ibn Habib. Al-Muxabbar. 162; 
# Ibn Qutayba. Al-Maʼārif. 154; 
# At-Tabariy. Tarӣx. — Bayrut: 1960. II, 323, 336, 342, 370, 437, 450-451; 
# Ibn Hazm. Jamhara. 117; 
# Ibn al-Asir. Al-Kāmil. II, 42, 6061, 71, 83, 89; 
# Ibn Kasir. Al-Bidāya. III, 85, 88, 96, 165, 175, 176; 
# Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. III, 247; 
# İrfan Aycan. „Ebü’l-Bahterî, Âs b. Hişâm“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 296.

## Manbalar
Aulieagʻash

**Aulieagʻash** (, 199?-yilgacha — Ulkenagash) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Ulkenagʻash qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 195653100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2763 kishini (1448 erkak va 1315 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 2959 kishi (1512 erkak va 1447 ayol) yashagan.
## Manbalar
Abu Burda Burayd ibn Abdulloh

**Abu Burda Burayd ibn Abdulloh** ( — Abu Burda Burayd ibn Abdulloh ibn Abu Burda ibn Abu Muso al-Ash’ariy al-Kufiy) — muhaddis.

## Hayoti va faoliyati
Bobosi Abu Burda al-Ash’ariy Kufa qozisi bo‘lgan. Katta bobosi esa mashhur sahoba Abu Muso al-Ash’ariydir. Otasi Abdulloh ibn Abu Burda va bobosi Abu Burda Omir ibn Abu Muso al-Ash’ariylardan hadis rivoyat qilgan. Abu Burda Burayd ibn Abdulloh Kufada olim bo‘lib yetishdi.
Bobosidan tashqari Hasan al-Basriy va Ato ibn Abu Raboh kabi tobe’inlardan hadis o‘rgangan. Undan Sufyon as-Savriy, Abdulloh ibn Muborak, Sufyon ibn Uyayna, Abu Usoma, Abu Nuaym al-Fazl ibn Dukayn va b. muhaddislar hadis rivoyat qilganlar. Abu Usoma undan eng ko‘p hadis rivoyat qilgan. Hadis munaqqidlaridan Yahyo ibn Maʼiyn, Abu-l-Hasan al-Ijliy va Ibn Adiy kabi olimlar uni ishonchli muhaddis bo‘lganini aytganlar. Biroq Ahmad ibn Hanbal, Abu Hotim ar-Roziy va Imom an-Nasoiylar uning rivoyatlariga ahamiyat bermaganlar, xossatan yolg‘iz ri­voyat qilgan hadislarini qabul qilmaganlar. „*Kutubi sitta*“ mualliflari esa uni saduq (to‘g‘ri so‘z) roviy sifatida qabul qilib, rivoyatlarini o‘z asarlariga kiritganlar.

Abu Burda Burayd ibn Abdulloh bobosidan, u esa otasi Abu Muso al-Ash’ariydan rivoyat qilgan „*Musnad Burayd*“ nomli ad-Doraqutniy tomonidan tartib berilgan qirq hadisdan iborat kitob Sulaymoniya kutubxonasida „*Kitāb al-arbaʼӣn va g‘ayruh*“ nomli majmua ichida saqlanmoqda. Barchasi sahih rivoyatlardan tashkil topgan „Musnad Burayd“dagi o‘ttiz yettita hadis „*Sahӣh al-Buxārӣ*“ hamda „*Sahӣh Muslim*“ asarlariga ham kiritilgani uning moʻtabar manba ekanini ko‘rsatadi.

## Adabiyotlar

# Imom al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. — Qohira: 1396-97/1976-77. II, 140; 
# Yahyo ibn Maʼiyn. At-Tarӣx. — Makka: 1399/1979. II, 56; 
# Al-Ijliy. As-Siqāt. 78; 
# Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. — Haydarobod: 1371-73/1952-53. II, 426; 
# Az-Zahabiy. Siyar. — Bayrut: 1401-1405/1981-1985. VI, 251-252; 
# M. Yaşar Kandemir. „Ebû Bürde, Büreyd b. Abdullah“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 115.

## Manbalar
Boʻribay biy

**Boʻribay biy** (, 2008-yilgacha — Sotsjol) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Qoʻnirolen qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195643400.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 795 kishini (392 erkak va 403 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 594 kishi (312 erkak va 282 ayol) yashagan.
## Manbalar
Abu-l-Valid Ahmad ibn Abu Rajo

**Abu-l-Valid Ahmad ibn Abu Rajo** () — tasavvuf shayxi.

Tasavvuf tariqatining yirik namoyandasi. Hirot yaqinidagi Ozodon qishlog‘ida tug‘ilgan. Imom Ahmad ibn Hanbalning shogirdi. Imom al-Buxoriy undan hadis rivoyat qilgan. Isfahon va Bag‘dod shaharlarida yashagan. Hadis va tasavvuf ilmida zamonasining peshvolaridan bo‘lgan. „Mujmal Fasihiy“da XV—XVI asrlarda Hirot aholisi har chorshanba kuni uning qabrini ziyorat qilishga borganlari haqida maʼlumot berilgan. Navoiy „Nasoyim ul-muhabbat“ga „Nafahot ul-uns“dan ushbu shayx bilan bog‘liq bobni kiritgan.

## Adabiyotlar

# Alisher Navoiy. TAT. Nasoyim ul-muhabbat. — T.: „Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi“, 2011. X, 402.

## Manbalar
Mifologiyada xizr obrazi

**Mifologiyada xizr obrazi –** Mifologik obrazlar mifologik dunyoqarash hosilasi boʻlib, ular ibtidoiy insonning mental faoliyati jarayonida uning qiziqishi va bilish ehtiyoji natijasida oʻzi uchun mavhum boʻlgan hodisalar (masalan, tabiat voqeliklari, turli kasalliklar)ni idrok etishi, tushunishi va umumlashtirishi orqali yuzaga kelgan.
Qadimgi ajdodlarimizning ibtidoiy tasavvur-tushunchalari, eʼtiqodiy qarashlari, diniy-mifologik dunyoqarashi zamirida kelib chiqqan hamda oʻzida mifik inonchlar mohiyatini ifoda etgan anʼanaviy personaj yoki obraz **"mifologik personaj"** yoki **"mifologik obraz"** deb yuritiladi.
Xizr obrazining genetik ildizlari qadimiy kultlar va inonchlar bilan aloqadordir. „Xizr“ soʻzi arab tilidagi **"Xazara"** („doimiy yashillik“) soʻzidan kelib chiqqan. Xizr – turkiy xalqlarning suv, olov, issiqlik, bahor, hosildorlik, yashillik va hayot suvi toʻgʻrisidagi mifologik tasavvurlari asosida yaratilgan. Ozarbayjon olimi M.Seyidov „Xizr“ soʻzining etimologiyasini „olov“, „oʻt“(oʻsimlik) soʻzlari bilan aloqador ekanligini qayd etadi.
Oʻzbek folklorshunoslaridan M.Afzalov Xizr obrazining qadimgi pir-homiylar toʻgʻrisidagi xalq qarashlari zamiridan oʻsib chiqqanligini. Gʻ.Akramov esa uning ajdodlar homiyligi bilan bogʻliq eʼtiqodlar va shomonizm taʼsirida yuzaga kelganligini taʼkidlagan.
B.Sarimsoqov „kinnachilikning pirlaridan biri Xizr boʻlib, islomga qadar juda koʻp turkiy xalqlar unga sigʻinganlar“ deydi.
F.Nurmanovning Xizr obrazi genezisi va uning oʻzbek folkloridagi talqini masalasiga bagʻishlangan tadqiqot ishida islom diniga eʼtiqod qiluvchi turkiy xalqlar folklorida keng tarqalgan bu timsol mifologik homiy, madadkor ruh, chol qiyofasidagi gʻayrioddiy koʻmakchi sifatida tasavvur qilingani aytiladi.
Umuman aytganda, xalqimiz orasida xizr hamisha ezgu homiy sifatida tasavvur qilinadigan mifologik personajdir. Xizrning abadiy yashashi, yaʼni hech qachon oʻlmasligi bilan bogʻliq mifologik qarashlar „Xizr umri“ tushunchasida ham oʻz aksini topgan.
Oʻzbek mifologiyasida tabiatning erta bahorgi uygʻonishi, qor va muzlarning erishi hamda oʻsimliklarning oʻsa boshlashi ham Xizr obrazi bilan bogʻlab tasavvur qilingan.
## Manbalar

Joʻrayev M, Oʻrayeva D – Oʻzbek mifologiyasi, Toshkent „Oʻqituvchi“ nashriyoti, 2019
## Havolalar
Ankai

Anhui Ankai Automobile Co., Ltd shtab-kvartirasi Anhui, Xefey shahrida joylashgan, avtobus va vagonlar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan Xitoyning avtomobil ishlab chiqaruvchi kompaniyasidir. Ankai mahsulotlari orasida shahar avtobuslari, oddiy vagonlar, yotoqxona vagonlari, avtobus va vagon shassilari va avtomobil komponentlari mavjud. Ankai, shuningdek, tegishli taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish xizmatlarini taklif qiladi. Kompaniyaning uchta asosiy shoba korxonasi mavjud va oʻz mahsulotlarini butun dunyo boʻylab tarqatadi.

„Ankai“ nomi Anhui-Kässbohrer qisqartmasi boʻlib, Hefei Feihe avtomobil zavodi va Kässbohrer oʻrtasidagi 1993-yildan beri hamkorlikni bildiradi.

2016-yil 9-noyabr holatiga koʻra, Ankai SZSE 1000 indeksining (shuningdek, SZSE 700 sub-indeks indeksining) tarkibiy qismi boʻlgan, ammo SZSE komponent indeksida emas, bu kompaniyani erkin suzish bilan tartibga solingan bozor kapitallashuvi boʻyicha 501-dan 1000-oʻringa qoʻydi.

## Manbalar
Doʻmbirobod koʻchasi (Toshkent)

**Doʻmbirobod koʻchasi** — Chilonzor tumani hududida. Kichik halqa yoʻli va Gavhar koʻchalari oraligʻida joylashgan. Uzunligi 3 km.

1960-yil 22-yanvarda mazkur hududda tashkil etilgan yangi koʻchaga shu nomdagi joyning tarixiy nomi berilgan. Ushbu tarixiy nomining kelib chiqishi chuqur oʻrganilmagan. Mutaxassislarning fikriga koʻra, ushbu nom qadimda joyni obod qilgan shaxsning ismdan (laqabi) yoki chorlov maqsadida chalingan doʻmbiradan kelib chiqqan. Joy qadimda shahar aholisining bogʻdorchilik mavzelaridan biri boʻlgan. XX asrning 2-yarmidan ushbu hududda shahar aholisi uchun yer uchastkalari ajratilgan.

Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan keyingi davrda mazkur koʻcha tubdan taʼmirlandi. Koʻcha yoʻnalishida shaxsiy turar joy binolari, toʻyxona, supermarket, oziq-ovqat doʻkoni, mahalla guzari, shohbekat, aholiga xizmat koʻrsatish shoxobchalari va boshka muassasalar bor. Yaqinida Xirurgiya markazi, Toshkent davlat pedagogika universiteti, Doʻmbirobod kasb-hunar kolleji, 131-, 188-, 232-umumiy oʻrta taʼlim maktablari, 1-maxsus bolalar internati joylashgan.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Doʻrmon yoʻli koʻchasi (Toshkent)

**Doʻrmon yoʻli koʻchasi** — Mirzo Ulugʻbek tumani hududida. Bogʻishamol va Temur Malik koʻchalari oraligʻida joylashgan. Uzunligi 3 km atrofida.

XX asrning 2-yarmida tashkil topgan. Koʻcha boshida kabel zavodi boʻlgani tufayli dastlab „Elektrokabel“ nomi bilan yuritilgan. 1967-yil 29-martda koʻchaga davlat arbobi Fayzulla Xoʻjayev (1896-1938) nomi berilgan. Joyning tarixiy nomini tiklash va yoʻlning Doʻrmon qishlogʻiga olib chiqishini nazarda tutgan holda 2008-yil 6-mayda koʻchaga hozirgi nomi berildi. Koʻchaning davomi boʻlgan Zulayho koʻchasi ham 2008-yil 2-sentabrda shu nom bilan qayta nomlandi.

Mirzo Ulugʻbek, Ziyolilar, Buyuk Ipak Yoʻli va boshka koʻchalar bilan kesishadi. Yoʻnalishida Oʻzkabel aksiyadorlik jamiyati, Akademiklar shaharchasi, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining maʼmuriy binolari, Mirzo Ulugʻbek xiyoboni, Toshkent-Chorvoq temir yoʻl, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining sport majmuasi, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasi va boshka muassasalar joylashgan. Qorasuv kanali, Toʻrtariq va Yalangʻoch arigʻi oqib oʻtadi.

## Yana qarang

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Durbek koʻchasi (Toshkent)

**Durbek koʻchasi** — Uchtepa tumanidagi Xondamir va „Sharq yulduzi“ mahallalarida joylashgan. Uzunligi 1,2 km atrofida. Koʻkcha Darvoza va Beshqayragʻoch koʻchalari oraligʻida. Toshkent zilzilasidan (1966) keyin aholi uchun ajratilgan er uchastkalari munosabati bilan paydo boʻlgan. 1966-yil 27-dekabrda oʻzbek shoiri Durbek (XIV asr oxiri — XV asr boshi) nomi berilgan. Tarkibida 5 ta tor koʻcha bor. Lochin, Bayroq va Quruvchi koʻchalarini kesib oʻtadi.

Koʻcha yoʻnalishida maktab, bogʻcha, oziq-ovqat doʻkoni, servis xizmatlari va shaxsiy turar joy binolari mavjud. Yaqinida „Ona va bola“ markazi, oilaviy poliklinika, Hazrati Umar masjidi, Toshkent avtomobil halqa yoʻli, yonilgʻi quyish shoxobchasi joylashgan.

## Yana qarang

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar