Bolalarni gruming qilish

**Bolalar grumingi** (inglizcha nomi: „child grooming“) – bu jinsiy zoʻravonlik maqsadida bolaning tahqirlanishini kamaytirish uchun voyaga yetmaganlar va baʼzan bolaning oilasi bilan doʻstlashib, hissiy aloqa oʻrnatish maqsadida foydalaniladi.Biroq, hozirda bu atama voyaga yetmaganlarni bolalar savdosi, bolalar fohishaligi, kiber fohishalik yoki bolalar pornografiyasini ishlab chiqarish kabi turli noqonuniy biznesga jalb qilish uchun muntazam ravishda qoʻllanadi.

Bu 1921-yilda Millatlar Ligasining koʻp tomonlama shartnomasi sifatida qabul qilingan ayollar va bolalar savdosiga qarshi kurash toʻgʻrisidagi xalqaro konvensiyadan keyin turli yoʻllar bilan taqiqlangan. Shunaqa holatlar bilan bogʻliq vaziyat 2010-yilda Buyuk Britaniyaning Bolalarni ekspluatatsiya qilish va onlayn himoya qilish markazi tomonidan aniqlangan.

## Xususiyatlari

Farzand va uning oilasi bilan yaxshi munosabatlar oʻrnatish uchun bolalarni „gruming qiluvchilar“ bir nechta ishlarni qilishlari mumkin: ular bolaga oson erishish uchun ular bilan doʻstlashish orqali bolaning yoki ota-onasining ishonchini qozonishga harakat qilishlari mumkin.Grumingchilar bola bilan yolgʻiz vaqt oʻtkazish imkoniyatini izlashlari mumkin, masalan, chaqaloqqa qarashni taklif qilish; bolani uyquga tayyorlash. Ular jinsiy aloqa evaziga yoki hech qanday sababsiz bolaga sovgʻalar yoki pul berishlari mumkin. Odatda, ular bolaga pornografiya koʻrsatadilar yoki bolaga bunday xatti-harakatlarni qabul qilishni osonlashtirishga umid qilib, bola bilan jinsiy mavzular haqida suhbatlashadilar, bu esa ularning xatti-harakatlarini normallashtirishga yordam beradi. Shuningdek, ular bola buni xohlamasa ham quchoqlash, oʻpish yoki boshqa jismoniy aloqa qilishlari ham mumkin.

## Internet orqali
Bolalarni jinsiy gruming qilish Internetda ham sodir boʻladi. Baʼzi zoʻravonlar (baʼzan oʻzlarini bolalar sifatida koʻrsatishadi) bolalar bilan onlayn suhbatlashadilar va ular bilan shaxsan uchrashishga kelishib olishadi. Voyaga yetmaganlarni onlayn tarzda gruming qilish 13-17 yoshlilar guruhida (99% hollarda) va ayniqsa, 13-14 yoshlilarda (48%) keng tarqalgan. Grumingga uchragan bolalarning aksariyati qizlardir va qurbonlarning aksariyati mobil telefon yordamida sodir boʻladi.

Buyuk Britaniyadagi Bolalarni ekspluatatsiya qilish va onlayn himoya qilish markazi (CEOP) rahbari Jim Gamble 2010-yilda uning idorasiga 2009-yilda Facebook foydalanuvchilari ustidan 292 ta shikoyat kelib tushganini, biroq shikoyatlarning hech biri bevosita Facebook’dan kelib tushmaganini aytdi. Facebook vakili shikoyatlarga bevosita CEOP bilan shaxsan uchrashish orqali javob berdi va ular xavfsizlik masalalariga „juda jiddiy“ qarashlarini aytdi. 2003-yilda MSN bolalarni ular bilan jinsiy aloqada boʻlishga intilayotgan kattalardan himoya qilish uchun chat xonasi cheklovlarini joriy qildi. 2005-yilda Yahoo! chat xonalari Nyu-York shtati bosh prokuraturasi tomonidan tekshirildi. Suhbat xonalari va boshqa tezkor xabar almashish jurnallarida shubhali faoliyat mavjudligini tahlil qilish uchun kompyuter dasturlari ishlab chiqilgan. Buni nafaqat platforma darajasida, balki kirish joyida ham oldini olish mumkinligi sababli, ota-onalarga oʻz farzandlari uchun internetdan foydalanishlari uchun xavfsiz muhit yaratish tavsiya etiladi.

Pedofillar onlayn jinsiy aloqa savdosi jinoyatlarini amalga oshirish uchun onlayn grumingdan foydalanadilar.

## Mahalliy gruming
"Mahalliy gruming" Buyuk Britaniyada odatda bir guruh zoʻravonlar tomonidan bolalarni koʻchada gruming qilishni nazarda tutadi. 2013-yildagi Jamoatlar palatasining ichki ishlar boʻyicha tanlov qoʻmitasi hisobotiga koʻra, guruh bola bilan dastlabki aloqada boʻlganidan soʻng, shirinliklar taklifi (ovqat, sigaret, giyohvand moddalar) bolaning munosabatlarini saqlab qolishga koʻndiradi. Baʼzilari oʻzini „yigit“ sifatida koʻrsatishi mumkin; bu shaxs bolaning boshqa guruh aʼzolari bilan jinsiy aloqada boʻlishini tashkil qiladi. Bolalar ushbu guruhning oʻnlab aʼzolari bilan jinsiy aloqada boʻlishlari va boshqa shaharlardagi bogʻlangan guruhlarga olib ketilishi mumkin. Bolalarni ekspluatatsiya qilish va onlayn himoya qilish markazi „mahalliy gruming“ tushunchasini quyidagicha taʼriflaydi:*Mahalliylashtirilgan gruming* – jinsiy ekspluatatsiyaning bir turi – ilgari ommaviy axborot vositalarida „koʻchada gruming qilish“ deb nomlangan&nbsp;-bu yerda bolalar dastlab uylaridan tashqarida uchrashgan jinoyatchi tomonidan gruming va jinsiy ekspluatatsiya qilingan. Bu joy odatda jamoat joylarida, masalan, park, kinoteatr, koʻchada yoki doʻstingizning uyida boʻlishi mumkin. Qonunbuzarlar koʻpincha birgalikda harakat qiladilar, jinsiy aloqa qilishdan oldin bola yoki bolalar bilan munosabat oʻrnatadilar.2003-yil avgust oyida televideniya hujjatli filmi efirga uzatildi, unda muxbirlar Gʻarbiy Yorkshirdagi Keighley shahrida britaniyalik yosh yigitlar voyaga yetmagan qizlarni jinsiy aloqa, giyohvand moddalar va fohishalik uchun nishonga olganliklari haqidagi iddaolar boʻyicha 18 oylik politsiya va ijtimoiy xizmatlar tergovi tafsilotlarini oshkor qildi. 2010-yil noyabr oyida Rotherhamda jinsiy aloqada boʻlish ishi boʻyicha bolalarga jinsiy zoʻravonlik qilganlar bir necha bor sudlangan. 2012-yilda Rochdale jinsiy savdosi boʻyicha jinoiy toʻda aʼzolari turli ayblovlar boʻyicha sudlangan va 2016-yilda Buyuk Britaniyadagi bolalar jinsiy ekspluatatsiyasi boʻyicha eng yirik tergovdan soʻng Halifax bolalar jinsiy zoʻravonlik halqasi ishi uchun 18 nafar erkak 175 yildan ortiq qamoq jazosiga hukm qilindi.
## Jinoiy huquqbuzarliklar

### Umumiy
Yevropa Kengashining Kiberjinoyatlar boʻyicha konventsiya qoʻmitasi oʻz hisobotida *yangi* texnologiyalardan foydalanish orqali bolalarga nisbatan zoʻravonlikning paydo boʻlgan muammolarini koʻrib chiqdi (Internetdagi bolalar pornografiyasi masalasi allaqachon Konventsiyaning 9-moddasida qamrab olingan).

### Kanada
Kanadada Jinoyat kodeksining 172.1-moddasiga koʻra, kompyuter tizimi orqali bola bilan jinsiy aloqada boʻlish („bolani aldash“) jinoyat hisoblanadi.

### Kosta-Rika
Kosta-Rikada 2013-yil aprelidan beri Jinoyat kodeksining 167 boʻlimi bolani elektron vositalar bilan yoʻldan ozdirishni jinoyat deb hisoblaydi. 15 yoshgacha boʻlgan bola bilan har qanday yoʻl bilan erotik yoki jinsiy aloqa oʻrnatishga uringan shaxs bir yildan 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

### Germaniya
Germaniyada Strafgesetzbuch (Jinoyat kodeksi) ning 176-moddasiga koʻra, bolani (14 yoki undan kichik) jinsiy harakatlarga jalb qilish yoki ularni jinsiy harakatlarga yoki bolalar pornografiyasiga jalb qilish uchun telekommunikatsiya vositalaridan foydalanish jinoyat hisoblanadi.

### Niderlandiya
2010-yil 1-yanvarda Gollandiya Jinoyat kodeksiga 248e-moddasi qoʻshilgan boʻlib, bolaga jinsiy zoʻravonlik qilish maqsadida oʻzi taniydigan yoki 16 yoshga toʻlmagan shaxs bilan onlayn yoki telefon orqali uchrashuv tashkil etish jinoyat hisoblanadi. Eng kuchli jazo – 2 yil qamoq yoki toʻrtinchi toifadagi jarima.

### Yangi Zelandiya
Yangi Zelandiyadagi qonunga koʻra, 16 yoshgacha boʻlgan shaxs bilan noqonuniy jinsiy aloqa qilish uchun uchrashish yoki uchrashishni niyat qilish jinoyat hisoblanadi. Bu 1961-yildagi Jinoyat toʻgʻrisidagi qonunning 131B boʻlimida qayd etilgan.Ayblangan har qanday shaxs 7 yildan ortiq boʻlmagan muddatga ozodlikdan mahrum etilishi mumkin.

### Birlashgan Qirollik
Angliya va Uelsda 2003-yilgi Jinsiy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi qonunning 14 va 15 boʻlimlari 16 yoshgacha boʻlgan bola bilan oʻzi yoki boshqa birov uchun, bolaga jinsiy zoʻravonlik qilish maqsadida uchrashuv tashkil qilishni jinoyat deb hisoblaydi. Uchrashuvning oʻzi ham oʻziga xos huquqbuzarlikdir.
## Manbalar