Sharifa Alxatib

**Sharifa Tahiya Alxatib** (*turmushgacha* **Ahmad Bey**; 1946-yil 6-iyun – 2004-yil 21-oktyabr) Islom va Qoʻshma Shtatlardagi musulmonlar uchun madaniy muloqot va hamjamiyat barpo etish boʻyicha amerikalik yozuvchi, tadqiqotchi va oʻqituvchi edi. U feminist tashabbuslar, oilaviy zoʻravonlikning oldini olish, shuningdek, dinlararo aloqalar va taʼlim tashkilotlari bilan shugʻullangan. U AQShda musulmon ayollar uchun birinchi milliy tashkilotni tuzdi va Shimoliy Amerika Islom Jamiyatidan Jamiyatga xizmat mukofotini olgan birinchi ayol boʻldi.

## Tarjimai holi
Alxatib 1946-yil 6-iyunda Pensilvaniya shtatining Filadelfiya shahrida tugʻilgan. Uning otasi hoji Abdulloh Ahmad Bey (1920–2006) boʻlib, u aslida Baltimorda tugʻilgan Wayland Frantz Dunaway boʻlib, kelib chiqishi boʻyicha afrika-amerikalik boʻlgan va Milliy yoshlar maʼmuriyatida ishlagan. 1943-yilda Abdulloh Ahmad Bey Sharifaning onasi Anna Luiza (turmushgacha Folker Jordan; 1919–1961)ga uylanadi, u qisman chex kelib chiqishli katolik edi va nikoh Wilmingtonda boʻlib oʻtgan. Annaning ona tomondan buvisi va bobosi Yetetitse va Chabeřiceda tugʻilgan.

Maktabni tugatgach, Alxatib oʻqishni davom ettirdi va ingliz adabiyoti boʻyicha bakalavr darajasini Pensilvaniya universitetida oldi. Pensilvaniya universitetida oʻqish davomida u 1960-yillardagi feminist harakatiga qoʻshildi va diniy eʼtiqodlari bilan feminizm oʻrtasida ziddiyat yoʻq deb hisoblardi. Bakalavr darajasini olgach, u taqqoslama dinshunoslik boʻyicha magistr darajasini Norwich universitetida, Northfieldda oldi va 1977-yilda Qurʼonning Marmaduke Pickthall tomonidan nashr etilgan tarjimasini tahrir qildi.

1978-yildan 1987-yilgacha Alxatib va uning eri Mejdi Alxatib Saudiya Arabistonida yashashdi, Sharifa u yerda *Saudi Gazette* gazetasi uchun jurnalist boʻlib ishladi va Saudiya universitetida ham, xususiy maktablarda ham dars berdi. 1988-yilda er-xotin AQShga qaytib, shimoliy Virjiniyaga joylashdi va Alxatib Virjiniya shtatining Ferfaks shahridagi Ferfaks okrugi davlat maktablarida xilma-xillik boʻyicha maslahatchi sifatida ishladi hamda 1993-yildan 1997-yilgacha efirga uzatilgan „Middle Eastern Parenting“ („Yaqin Sharqonacha ota-onalik“) nomli telekoʻrsatuvni ishlab chiqdi. 1990-yillarning boshida u *American Journal of Islamic Social Sciences* (AJISS) jurnalining boshqaruvchi muharriri boʻldi va AQShdagi davlat maktablari tizimi boʻylab ishlatiladigan ijtimoiy fanlar darsi uchun moʻljallangan *Arab World Notebook* („Arab dunyosi daftarchasi“) oʻquv qoʻllanmasini hammualliflikda yozdi. 1989-yildan vafotigacha Alxatib musulmon taʼlim kengashi prezidenti boʻlib ishladi, bu mintaqaviy tashkilot maʼmuriyatga islom madaniyati haqida taʼlim berishga yoʻnaltirilgan edi.

1992-yilda u *North American Council for Muslim Women* (NACMW) – Shimoliy Amerika musulmon ayollar kengashini tuzdi va uning birinchi prezidenti boʻldi. NACMW amerikalik musulmon ayollarning birinchi milliy tashkiloti edi. U musulmon ayollar ehtiyojlari bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar uchun maslahat maʼlumotlar bazasini yaratish va ular uchun birinchi ishonch telefonini ochish bilan bu ishni davom ettirdi. 1995-yilda Alxatib Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan Xitoyning Pekin shahrida chaqirilgan Ayollar boʻyicha toʻrtinchi jahon konferensiyasida musulmon fraksiyasi raisi sifatida xizmat qildi. 1998-yilda u Adliya departamenti bilan hamkorlikda musulmon hamjamiyatidagi zoʻravonlikni tahlil qilish uchun Tinch oilalar loyihasini yoʻlga qoʻydi. Natijada oʻtkazilgan soʻrov hamjamiyat ichidagi oilaviy zoʻravonlik boʻyicha birinchi milliy tadqiqot boʻldi.

11-sentabr hujumlaridan soʻng Alxatib „muloqot va tushunishni rivojlantirish“ uchun sinagogalar, cherkovlar va masjidlardan iborat dinlararo konsorsium ishlarini muvofiqlashtirdi. U Favqulodda vaziyatlarni boshqarish boʻyicha federal agentlik (FEMA) tomonidan moliyalashtirilgan, shimoliy Virjiniyadagi inqiroz boʻyicha maslahat markazi hisoblangan Community Resilience Project (Hamjamiyat barqarorligi loyihasi)da Yaqin Sharq/musulmonlar guruhi rahbari boʻldi. 2004-yil sentabr oyida u Shimoliy Amerika Islom Jamiyatidan Jamiyatga xizmat mukofotini olib, bu mukofotni olgan birinchi ayolga aylandi. Bir oy oʻtib, 2004-yil 21-oktyabrda u Ashburn, Virjiniyadagi uyida oshqozon osti bezi saratonidan vafot etdi.

Vafotidan soʻng uning merosini sharaflash boʻyicha bir qancha loyihalar davom etmoqda. Ulardan baʼzilari – Tinch oilalar loyihasi, MAS Freedom Foundation tomonidan har yili topshiriladigan Sharifa Alxatib jamiyatga xizmat mukofoti va Ferfaks okrugi davlat maktablari tomonidan beriladigan Sharifa Alxatib xotira stipendiyasidir.

## Manbalar