open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Meltem Arikan

**Handan Meltem Arikan** (1968-yil 7-yanvarda tugʻilgan, Anqara ) — roman, tadqiqot, teatr va hikoya sohalarida ijod qilgan turk yozuvchisi.

## Biografiya
Meltem Arıkan Anqarada tugʻilib oʻsgan. Uning ilk hikoya va insholari 1992-1995 yillarda turli adabiy jurnallarda chop etilgan. Uning birinchi romani *Va… Yoki… Balki…* 1999 yilda nashr etilgan bu kitob *Ha.* *.* *.* *Lekin.* *.* *.* *Goʻyo...* va undan keyin 2002 yilda nashr etilgan *"Ayol tanasini o'g'irlasa"*. Yozuvchining to‘rtinchi romani “ *Terimgazor yetdi* ” Istanbul Bosh prokuraturasining *Turkiyada mavjud bo‘lmagan yaqin qarindoshlar o‘rtasidagi nikoh faktini yozishda* ayblaganiga ko‘ra, *Bosh vazirlik Voyaga yetmaganlarni ayanchli nashrlardan himoya qilish kengashi* hisoboti bilan taqiqlangan edi. *, turkcha ismlarni ishlatib, feministik tushuncha bilan turk oila tuzilishini yoʻq qilishga urinish.Huquqiy* jarayon oxirida. Jinoyat ishlari bo‘yicha Tinchlik sudining qarori bilan u ozodlikka chiqarilgan. Turkiya nashriyotlar uyushmasining 2004 yilgi Fikr va so‘z erkinligi mukofoti bu jarayon yakunida Meltem Arikanga berildi. Uning beshinchi romani “ *Sen yo‘qolibsan”* 2005-yilda, *“Umut Damattir”* esa 2006-yilda nashr etilgan. Ushbu oltita romandan soʻng Arikan *"Men o'yinni buzaman"* nomli pyesa yozdi, uning premyerasi 2007 yil avgust oyida Tsyurix teatr tomoshasida boʻlib oʻtdi va 2007 yilda ikki mavsum Garajistanbul tomonidan sahnalashtirildi, VIII. "Lions Theatre Awards"da "Eng yaxshi original asar" mukofoti bilan taqdirlandi. Muallifning *“Badan biladi”* tadqiqot kitobi 2008 yilda nashr etilgan. 2009 yilda u Linz 2009: Yevropa madaniyat poytaxti tadbirlari doirasida 10+ tomonidan sahnalashtirilgan Parallel spektakli dramaturgiyasini ijro etdi. Yozuvchining so'nggi romani Sening sog'inching meni qutqarmoqda 2009 yil iyun oyida nashr etilgan  .

### Teatr oʻyinlari

* 2007 *Men o'yinni buzyapman* (Matn: Meltem Arikan)
* 2009 *Parallel* (Dramaturgiya: Meltem Arikan)
* 2012 yil *[[Mi Minör|Mi Minor]]*
* 2017 *Yetarli*

## Manba
Markazi Bixsud tumani

**Markazi Behsud tumani** () Afgʻonistonning Maydan Vardak viloyatidagi tumanlardan biri . U Kobuldan gʻarbiy va Bamyan janubida bir soatdan kamroq masofada joylashgan. Tumandagi asosiy shahar bu — Behsuddir. Tumanda taxminan 134 852 kishi istiqomat qiladi, ularning aksariyati etnik hazoralar hisoblanadi .

Markazi Behsud Maydan Vardak viloyatining eng yirik tumani boʻlib, bir qancha qishloqlari bor. Tuman aholisining aksariyati dehqon va qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi . Tuman boshligʻi — Abdul Rahmon Tavfiq.

Hesa Aval Behsud tumani ushbu tumanning shimoli-sharqida joylashgan. Ikkalasi ham Tolibon va Afg‘oniston Milliy Xavfsizlik Kuchlari (AMXK) bilan partizan urushida qatnashgan hazora militsiya kuchlarining tayanch nuqtalari. Bu guruhlardan biriga sobiq Afg‘oniston hukumatidan qochqin bo‘lgan Abdul G‘ani Alipur (qo‘mondon Shamshir nomi bilan ham tanilgan) boshchilik qiladi; uning izdoshlari 2021-yil 18-mart kuni Afg‘oniston milliy politsiyasining bir necha xodimlarini olib ketayotgan Afg‘oniston Harbiy-havo kuchlarining Mil Mi-17 samolyotini urib tushirish uchun granatadan foydalangan . Mi-17 vertolyotidagi barcha to‘qqiz AMXK aʼzosi, jumladan afg‘on uchuvchilari halok bo‘lgan.

Aliparning militsiyasi 2021-yil avgustida hokimiyatni egallab olgan Tolibonga qarshi kurashni davom ettirdi.2021-yilning sentabr holatiga koʻra militsiya va Tolibon oʻrtasida vaqti-vaqti bilan toʻqnashuvlar boʻlib turardi.

*

## Maʼlumotnomalar
Qurbon minorasi

**Qurbon minorasi** — XV asrga taalluqli inshoot boʻlib, Hamadondagi Zand qabilasi yashaydigan mahallada joylashgan. Aslida bu minora Shayx ul-islom Hasan bin Attor Hofiz Abulaʼlo Hamadoniy va Saljuqiy amirlar dafn etilgan maqbaradir. Minoraning Qurbon nomi bilan nomlanishining sababi shundan iboratki, Safaviylar davridagi norozilik yurishlarida Qurbon ismli shaxs maqbarada joylashib, undan qoʻrgʻon sifatida foydalangan va oʻz mahallasini qaroqchilardan himoya qilgan. 1933-yilda olib borilgan izlanishlar natijasida maqbara ichkarisida Saljuqiylar xonadoniga tegishli xilxona topilgan. Bundan tashqari Hamadon-Toʻyserkon qadimiy yoʻlida Ashtaron qalʼasi ham mavjud.

## Manbalar
Eronda yilning eng yaxshi sportchisi

**Eronning yilning eng yaxshi sportchisi** — Eron jismoniy tarbiya tashkiloti va IRIB tomonidan joriy yilda sportda eng katta muvaffaqiyatga erishgan sportchilarga beriladigan yillik mukofot.

## Gʻoliblar

## Havolalar

*
Olim Davlatov

**Olim Davlatov** — (1976, Surxondaryo) adabiyotshunos, sharqshunos, navoiyshunos. U 1976-yil Surxondaryo viloyatidagi Sariosiyo tumanida tugʻilgan.

## Faoliyati
Toshkent Davlat universiteti (Hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) Sharqshunoslik fakultetini tugatgan (1998). Toshkent davlat sharqshunoslik instituti (hozirgi universitet) aspiranturasi (1999—2002)ni tamomlagan. Alisher Navoiyning 4 jildli „Xazoyin ul-maoniy“ kulliyoti (2011), Hofiz Sheroziyning „Devon“i (2012)ni lugʻat va izohlar bilan nashrga tayyorlagan. Navoiyning „Nasoyim ul-muhabbat“ tazkirasini hozirgi oʻzbek adabiy tili meʼyorlariga muvofiqlashtirib, nashr ettirgan (2015).

## Tarjimalari
Xomanaiyning „Alloma Sadriddin Sheroziy“ (2006), Murtazo Mutahhariyning „Hofiz va irfon“ (2008), Lui Massinʼonning „Mansur Halloj“ (2011) asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

## Asarlari
„Milliy istiqlol gʻoyasi: asosiy tushunchalar, tamoyillar, atamalar“ lugʻati (2002), „Falsafa: qomusiy lugʻat“ (2004), „Gʻarb falsafasi“ (2004, barchasi hammualliflikda), „Ibn al-Arabiy va uning vahdat ul-vujud falsafasi“ (2007) kitobining muallifi. 2 jildli „Alisher Navoiy qomusiy lugʻati“ mualliflaridan biri.

## Manbalar
Sharl-Lyudovik de Sekondat

**Sharl-Lyudovik de Sekondat** (keyinchalik, *baron de la Bred* va de **Monteske** nomini olgan) **(1689-1755yy.)** — XVIII asrdagi eng buyuk siyosiy nazariyotchilardan biri bo‘lgan edi.

## Asarlari
«Qonunlar ruhi», «Taab haqidagi tajriba», «Arzas va Ismeniya haqida Sharq qissasi», «Fors maktublari». Ta’limoti: Monteske huquq fanini o‘rganib Bordo shahrida dastlab maslahatchi, so‘ng parlament prezidenti (rais)laridan biri lavozimida ishlaydi. Tezda Monteske hakamlarning qirol davlati zo‘ravonligiga munosib qarshilik ko‘rsata olmasliklarini anglab, o‘z xizmat burchidan soviy boshlaydi. Shundan keyin Monteske fizik tadqiqotlar bilan mashg‘ul bo‘ladi va «akademiya» deb ataluvchi mahalliy ilmiy jamiyatda bir necha ma’ruzalar qiladi. Shu bilan birgalikda ijtimoiy-falsafiy masalalar tahsili bilan ham shug‘ullana boshlaydi va o‘z g‘oyalarini «Fors maktublari» deb nomlangan romanida ajoyib iboralarda ifodalaydi. Bu roman Gollandiyada anonim (muallif nomisiz) bosilib chiqadi. Lekin romanning muallifi Monteske ekanligi ma’lum bo‘lib, hurfikrlilar va feodal-mutlaq tuzumni tanqid qiluvchilar o‘rtasida katta shuhrat qozonadi. Monteske Parijdagi hurfikrlilar klubini faol ishtirokchisiga aylanadi.1728-yilda Monteske Fransiya akademiyasiga saylanadi. Hakamlik lavozimidan butunlay voz kechib, Monteske qo‘shni mamlakatlar urf-odatlari, axloqi, qonunchiligi va siyosiy muassasalarini o‘rganish maqsadida Germaniya, Avstriya,Italiya,Shveysariyaga safar qiladi, ikki yil Angliyada yashaydi. 1731- yilda Monteske vataniga qaytib kelib, Bordo shahri yaqinidagi o‘z yerida ko‘p vaqtini o‘zining ijtimoiy-falsafiy risolasiga sarf qiladi. Bu risolaning 1734-yilda nashr qilingan kirish qismi „Rimliklarning buyuklikka erishishi va tanazzulining sabablari haqida mulohazalar“ deb nomlanadi."Qonunlar ruhi" deb nomlangan risolaning o‘zi 1748-yilda nashr qilinadi. Monteskening bir nechta keyingi asarlari o'limidan so‘ng nashr qilinadi. Uning mumtoz estetik ruhdagi „Taab haqidagi tajriba“ asari 1757-yildayoq mashhur bo‘lib, „Ensiklopediya“ga kiritiladi.

## Jamiyatga doir asari
Shuningdek, uning muhim asarlaridan yana biri 1783-yilda nashr qilingan «Arzas va Ismeniya haqida Sharq qissasi»dir. Bu asarda xalq farovonligi haqida qayg‘uruvchi, adolatli qonunlar o‘rnatgan, «hamma vaqt xalq haqida gapirgan shoh haqida, o‘zlari haqida mutlaqo gapirmagan» faylasuflar yordamida mamlakatni boshqargan «ma’rifatli monarx»ning orzudagi timsoli tavsif qilinadi. Shunday qilib, Monteskening «Fors maktublari» Fransiyadagi feodal-mutlaq tuzumning illatlari, chunonchi, qirol saroyining tizginsiz boylikka hirsi, buzuq zodagonlar tomonidan qirolning sovg‘alarga ko‘milib tashlanishi, xalq ommasini xonavayron qiluvchi adolatsiz soliq yig‘uvchilarning ochko‘zligi va hokazolar zaharxandalik bilan tanqid qilinadi.

## Adabiyotlar

Gʻarb falsafasi tarixi. Toshkent 2018.
Puli Duxtar koʻprigi

**Puli Duxtar koʻprigi** Eronning Luriston ustonida joylashgan boʻlib, ushbu ko‘prik Eron hududiga islom dini kirib kelishidan avval qurilgan inshoot bo‘lib, alohida ahamiyatga ega. Luriston viloyatida ikkita „Puli Duxtar“ yoki „Kurud Duxtar“ nomli ko‘prik bo‘lib, biri Kuhdasht shahrining Tarhon tumanida, ikkinchisi Puli Duxtar shahridagi Joydar tumanida joylashgan. Taxminlarga ko‘ra, ko‘prik binosi Sosoniylar davriga mansub.

Ko‘prik sharqdan g‘arbga qaragan bo‘lib, uning uzunligi 270 m.ni tashkil etadi. Uning poydevori toshdan qurilgan bo‘lib, daryo tubida turadi. Ko‘prikda bir dona arka bo‘lib, Xurramobod-Andimashk yo‘li uning tagidan o‘tadi. Arkaning balandligi asfalt yo‘ldan 18 m. va suv sathidan 30 m.ni tashkil etadi. Aksariyat tarixchilar ko‘prikning nomini Puli Duxtar, yaʼni Qiz ko‘prikni Anahita maʼbudasiga nisbat beradilar.

## Manbalar
Azimjon Qosimov

**Azimjon Qosimov**1940-yil 19-sentyabrda Toshkentda tug‘ilgan. 
## Ilmıy faolıyatı
1959-yilda Toshkentdagi 22-o‘rta ta’lim maktabini, 1965-yilda Qarshi tibbiyot bilim yurtini, 1971-yilda Toshkent Davlat Pedagogika institutining "Til va adabiyot" fakultetini tamomlagan.
1982 yilda “Dorishunoslik terminlari” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan. 1971-1988 yillarda “Meditsina” nashriyotida muharrir vazifasida faoliyat yuritgan. 1988-2000 yillarda Til va adabiyot institutida tibbiyot terminologiyasi bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borgan. Uning shu sohaga bag‘ishlangan 50 ga yaqin ilmiy maqolalari, rus tilidan o‘zbek tiliga tarjima qilingan 50 dan ziyod ilmiy ishlari e’lon qilingan.
## Kitoblari
 “Ruscha-o‘zbekcha-lotincha farmatsevtik terminlar lug‘ati” (1990),
 “Botanikadan qisqacha izohli lug‘at” (1990), 
 “Ruscha-o‘zbekcha-lotincha dorivor o‘simliklar lug‘ati” (1992),
 “Dorivor o‘simliklar” (1994), 
 “Inglizcha-o‘zbekcha-ruscha anatomik terminlar lug‘ati” (2006) 
 “Tibbiyot xodimlari lug‘ati” (1998),
 "4 jildlik “Tibbiy terminlar izohli lug‘ati” (2003, 2008) 
 “Hayotim - saboqlarim” (2005, 2006, 2008),
 “Mangu qalbimda u” (2006),
 “Zavjam ruhiga maktublar” (2008, 2010, 2012),
 “G‘o‘r yoshlar qismati” (2008), 
 “Iztirob” (2010), 
 “Hayotim” (2010), 
 “Muborak haj taassurotlari” (2011),
 “Hayot sinoatlari” (2011),
 “Inson qismati” (2013)
Jeyms Gomer Rayt

**Jeyms Gomer Rayt** (1869-yil 8-aprel – 1928-yil 3-yanvar) 1896-1926-yillarda Massachusets umumiy kasalxonasida patologiya boʻlimi boshligʻi boʻlgan erta va nufuzli amerikalik patolog boʻlgan. Rayt Pensilvaniya shtatining Pitsburg shahrida tugʻilgan.

1915-yilda u Richard C. Cabot bilan birga *Massachusets umumiy kasalxonasining ish yozuvlarini* nashr qilishni boshladi. Ular *Boston Tibbiyot va Jarrohlik jurnali* sifatida muntazam nashr etilib, keyinchalik *Nyu-England tibbiyot jurnaliga* aylandi.

1924-yilda Rayt Frank B. Mallory bilan birgalikda *"Patologik texnika: Patologik laboratoriya uchun amaliy qoʻllanma"* ni nashr etdi. Kitob sakkizta nashrdan iborat boʻlib, koʻp yillar davomida ushbu sohada standart darslik boʻlgan.

U Raytning dogʻidagi Rayt va neyroblastoma bilan bogʻliq Gomer Rayt rozetlari . 

## Shuningdek

* Romanovskiy dogʻi

## Manbalar
Guhar koʻli

**Guhar koʻli** Eronning Luriston ustonida joylashgan. Ashtaronkuh tog‘ining janubiy etagida ikkita chuchuk suvli Guhar-bolo koʻli va Guhar-poyin koʻli mavjud. Ushbu ikki koʻl tog‘ cho‘qqisidagi qorlarning erishi va tog‘ ko‘chishi natijasida hosil bo‘lgan to‘g‘on sababli paydo bo‘lgan. Guhar-bolo, yaʼni yuqoridagi ko‘lda yig‘ilgan suv tog‘ darasi orqali pastdagi Guhar-poyin ko‘liga oqib tushadi. Ikki ko‘lning ummumiy uzunligi 1.5 km va eni 600 m.ni tashkil etadi.

## Manbalar
Dyakovo yodgorligi

**Dyakovo yodgorligi**— Rossiya hududida mil.avv.7-2asrlarga oid Volga,Oka daryolari boʻylarida Dyakovo yodgorligi topilgan. Bu yerning aholisi asosan chorvachilik,hamda qisman dehqonchilik bilan shugʻullangan. Bu yodgorlikdan yertoʻlalar, temir oʻroqlar, urchuqtoshlar topilgan. Bu yerda asosan suyakdan ishlangan qurollarni ham topishgan.
## Manbalar
Al-Qatrana

**Al-Qatronah** ( ) Iordaniya, Qoraq gubernatorligidagi tumanlardan biri .

## Yana qarang

* Qatrana shahri
* Qatrana elektr stansiyasi
* Qasr al-Qatrane, haj yo'li bo'ylab mustahkamlangan xon (mehmonxona).

## Manbalar
Metin Akdulger

**Metin Akdülger** (1988-yil 10-aprelda tugʻilgan, Bursa ) — turk seriali, kino va teatr aktyori . O'rta maktab yillarida havaskor teatr spektakllarida ishtirok etgan va qisqa metrajli filmlar suratga olgan Akdulger, Koch universitetida o'qishni davom ettirar ekan, maktabda aktyorlik kurslariga qatnagan va bu yillarda spektakllarda rol ijro etishda  ishtirok etgan. U 2012 yilda "Craft Theater" jamoasiga qo'shilgan. Uning professional teatr karerasi 2012 -yilda *"Kaset"* filmidagi roli bilan boshlangan. 2013- yilda u *"Medjezir"* yoshlar  rol o'ynash orqali televidenie sohasiga kirdi. O'sha yili uning insultga uchragan futbolchi haqida bo'lgan *[[Bensiz]]* nomli birinchi filmi chiqdi. Kino tajribasidan keyin 2014-yili Didaskali teatri tomonidan tayyorlangan *“Mashenka”* spektakli bilan yana teatrda ishlay boshladi. 2015- yilda u *"Onalar va oʻyinlar"* davri serialida rol o'ynadi 

2016-yilda u Duygu Asenaning *“Kadın Adı Yok”* avtobiografik  olingan “Kahramanlar Hep Erkek” teatr spektaklida ishtirok etdi. O'sha yili televizion spektakllardagi birinchi bosh roli sifatida u *"Muhtasham asr Ko'sem*  seriyasining ikkinchi mavsumida o'ynadi .U Murodni o'ynadi. Serial tugagandan so'ng teatrga qaytgan Akdulger 2017 -yilda bir kishilik *"Baldan zulmat"* spektaklida o'ynadi. U spektakldagi ijrosi uchun 2- Superior Akmen teatr mukofotida “Yilning istiqbolli aktyori” mukofotini qo‘lga kiritdi. Xuddi shu yili u *"Buzilgan yuraklar banki"* filmida paydo bo'ldi. U 2018 -yilgi Kann kinofestivalida namoyish etilgan *"Mening sevimli matom"* filmida rol o'ynagan. 2018- yilda u " *Shaxs"* detektiv janrida va 2019- yilda " *Atiye"* fantastik janrida paydo bo'ldi. Faoliyati davomida turli qisqa metrajli filmlarda o'ynagan Akdulger, ba'zi qisqa metrajli filmlar tanlovlarida hakamlar hay'ati sifatida xizmat qildi. 2019-yil oxirida u Burak Yeshildurak bilan “Journers” nomli guruh tuzib, musiqa yaratishni boshladi.
Polen

**Polen** urug'li o'simliklar tomonidan ishlab chiqariladigan chang moddadir. U erkak jinsiy hujayralarini (sperma hujayralari) hosil qiluvchi gulchang donalaridan (juda kamaygan mikrogametofitlardan) iborat. Polen donalari sporopollenindan tashkil topgan qattiq qoplamga ega bo'lib, gametofitlarni ularning stamensdan gulli o'simliklarning pistilasiga yoki erkak konusdan gimnospermlarning urg'ochi konusiga harakatlanishi jarayonida himoya qiladi. Agar gulchang mos keladigan pistil yoki urg'ochi konusga tushsa, u o'sib chiqadi va spermani ayol gametofitini o'z ichiga olgan tuxumdonga o'tkazadigan gulchang naychasini hosil qiladi. Alohida gulchang donalari etarlicha kichik bo'lib, tafsilotlarni ko'rish uchun kattalashtirishni talab qiladi. Polenni o'rganish palinologiya deb ataladi va paleoekologiya, paleontologiya, arxeologiya va sud-tibbiy ekspertiyasida juda foydali. O'simliklardagi gulchanglar o'zaro changlanishda gaploid erkak genetik materialni bitta gulning anterisidan boshqasining stigmasiga o'tkazish uchun ishlatiladi.
## Ishlatilishi
juda qimmat hisoblangan polen ari uyasidan olinganida ko'plab kasalliklardan sog'ayishni osonlashtirishtiradi. Arilarning fermentlari bilan aralashgan polen allergiya bermaydi.Polen toza bo'lishi va tezda och qoringa ichilishi kerak. Agar bir yil o'tib ketsa, foydali hususiyiyatlarini yo'qotadi va allergiya berishi ham mumkin. Pollen muzlatgichda saqlanishi va quruq bo'lishi kerak, chunki namdan buziladi. Uning ichida mavjud 27 modda (natrium, kaliy, sink, bor, kalsiy, titanium, xrom, barium va boshkalar) suv bilan kimyoviy reaksiyaga kirishib, sog'lik uchun zararli holga kelishi mumkin. Polen iste'mol qilganlar proteinlilarni (go'sht,tuxum, pishloq, baliq) eyishni kamaytirish kerak, chunki polenda juda ko'p protein bor.Ota qimmat hisoblangan polen ari uyasidan olinganida ko'plab kasalliklardan sog'ayishni osonlashtirish.
Turkiya sport uyushmasi

**Turk sport muassasasi** 1936-yil 18-fevralda Respublika Xalq partiyasi aloqaga chiqqan fashistlar Germaniyasining sport siyosatini boshqargan Karl Diemning koʻmagida tashkil etilgan va iyun oyida Turkiya Buyuk Millat Majlisining ovoz berishi bilan yopilgan. 29, 1938 yil

1923-yilda Turkiya Respublikasining birinchi rasmiy sport tashkiloti Turk sport uyushmalari tashkil etildi. U mustaqil tuzilmaga ega edi. Bu ittifoq Turkiyaning asoschisi va prezidenti Mustafo Kamol Otaturkning buyrug'i bilan 1924-yilda Parijda va 1928-yilda Amsterdamda bo'lib o'tadigan yozgi Olimpiya o'yinlariga sportchilarni yuborish uchun davlatdan moliyaviy yordam olayotgan edi

1936-yil 18-fevralda Respublika Xalq partiyasi aloqaga chiqqan fashistlar Germaniyasi olimpiya qoʻmitasi rahbari Karl Diem koʻmagida sportni mustaqil boshqaradigan *Turk sport uyushmasi* tugatildi va *Turkiya sport uyushmasi tugatildi.* partiya boshqaruvida edi, tashkil etildi.

1938-yil 29-iyun kuni Turkiya Buyuk Millat Majlisida boʻlib oʻtgan yigʻilishda Mustafo Kamol Otaturkning buyrugʻi bilan *Turkiya sport muassasasi* 1938-sonli “Jismoniy tarbiya toʻgʻrisida”gi qonun bilan tugatildi.

## Manba
Imomzoda Jaʼfar maqbarasi

**Imomzoda Jaʼfar maqbarasi** Eronning Luriston ustonida joylashgan boʻlib, ushbu maqbara Burujard shahridagi eng qadimiy imoratlardandir. Maqbara devoriga yozilgan bitiklar, asosan, maqbarada shialarning yettinchi imomi Imom Muso Kozimning farzandi Jaʼfar dafn etilgan. Imomzoda Jaʼfar maqbarasi Eron g‘arbidagi eʼtiborga loyiq islomiy inshootlardan biridir. Maqbara gumbazi ming yil avval, Saljuqiylar davrida qurilgan. Bunday gumbazlar Eron g‘arbida kam uchraydi, aksincha, Eronning janubida, ayniqsa, Xuzistonda bu kabi gumbazlardan ko‘pini uchratish mumkin.

## Manbalar
Takini (oy krateri)

**Takini** krateri (lat. Tacchini) - oyning ko'rinadigan tomonidagi Smit dengizining Shimoliy qirg'og'idagi katta zarba krateri. Bu nom italiyalik astronom Pietro Takini (1838-k) sharafiga berilgan va 1973 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.

## Kraterning tavsifi

Kraterning eng yaqin qo'shnilari hech qachon G'arbda Banaxevich krateri emas; shimolda neper krateri; shimoli-Sharqda Yanskiy krateri; janubda-janubi-Sharqda Pik krateri va g'arbda-janubi-g'arbda Shubert krateri. Kraterning shimolida marginal dengiz, janubda Smit dengizi joylashgan. Krater markazining selenografik koordinatalari 5°05' n 85°49 ' n 5,08° n 85,82° N G, diametri 42,6&nbsp;km, chuqurligi 1200 m.

Krater dumaloq shaklga yaqin va sezilarli darajada yo'q qilingan. Mil tekislanib, Shimoliy qismida deyarli atrofdagi er bilan tenglashdi, eng yaxshi Sharqiy qismida saqlanib qoldi, milning Janubiy qismi tor vodiy bilan kesilgan. Idishning shimoli-g'arbiy qismi neper krateri hosil bo'lganda tashlangan jinslar bilan qoplangan.

1973 yilda o'z nomini olishdan oldin, krater neper k belgisiga ega edi (o'z nomiga ega bo'lgan krater yaqinida joylashgan sun'iy yo'ldosh kraterlari deb ataladigan belgilar tizimida).

## shuningdek qarang

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

## Eslatmalar

## Havolalar

* Oyning raqamli foto atlasi.
* Apollon 11, Apollon 15, Apollon 16, Apollon 17 bortidan olingan krater rasmlari.
* Krater yaqinining topografik xaritasi.
* 
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
Guantanamo qamoqxonasidagi afg'on mahbuslari ro'yxati

Amerika Qoʻshma Shtatlari Mudofaa vazirligi maʼlumotlariga koʻra, u 2006-yilning 15-mayiga qadar **Guantanamoda ikki yuzdan ortiq afgʻon mahbuslarini** saqlagan  . Ular AQSh va ittifoqchilarning Afgʻonistonga Tolibonni qoʻshinlarinni agʻdarish va terrorchilik tarmoqlarini buzish uchun bostirib kirishi ortidan qoʻlga olingan va urushda dushman jangchilari sifatida tariflangan edi. Dastlab, AQSh bunday mahbuslarni Afgʻonistondagi ob’ektlarda saqlagan, ammo ularni soʻroq qilish mumkin boʻlgan joyda ushlab turish uchun muassasa kerak boʻlgan. U 2002-yil 11-yanvarda Guantanamo qamoqxonasini ochdi va u yerga dushman jangchilarini olib ketdi. 

Amerika Qoʻshma Shtatlar Oliy sudi *Rasulga qarshi ish boʻyicha qaror chiqardi.* Rasul *Bushga qarshi* (2004-yil) mahbuslar AQSh Konstitutsiyasiga binoan hibsga olinishiga eʼtiroz *bildirish* huquqiga ega ekanligini aytdi. Oʻsha yozda Mudofaa vazirligi mahbuslarni Guantanamoga oʻtkazishni toʻxtatdi. 2006-yil 6-sentabrda Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidenti George W. Bush Guantanamoga 14 nafar yuqori baholi mahbuslar, jumladan, bir necha afgʻonlarni oʻtkazish haqida eʼlon qildi. O‘shandan beri lagerga boshqa afg‘onlar ko‘chirilgan .

## Havolalar

* Inson huquqlari boʻyicha birinchi blog: Harbiy komissiyalar
* Birinchi navbatda inson huquqlari; Raqamlar boʻyicha Guantanamo (2010)
Turgay Sheren

**Turgay Sabit Sheren** (1932-yil 15-yanvarda tugʻilgan, Kechio'ren, Anqara — 2016-yil 7-iyul, Istanbul ) — turkiyalik futbolchi, murabbiy, futbol sharhlovchisi va sport menejeri. Darvozabonlik lavozimini egallagan futbolchi butun futbolchilik faoliyatini Galatasaroyda o'tkazgan.

1932- yilda tug'ilgan Sheren 1949-50 -yilgi mavsumda Galatasaroyning A jamoasida debyut qilgan. Istanbul Professional ligasi 1954-55, 1955-56 va 1957-58 mavsumlarida; 1961-62 va 1962-63 yillardagi Milliy liga ; U 1962-63, 1963-64 va 1965-66 yilgi mavsumlarda Turkiya kubogi chempionligini qo‘lga kiritgan. U butun faoliyatini o'tkazgan "Galatasaroy"da 1966-1967 -yilgi mavsum oxirigacha xizmat qildi. Bu davrda u 405 ta rasmiy o‘yin o‘tkazgan bo‘lsa, shundan 369 tasi ligada bo‘lgan. Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, rasmiy o'yinlar inobatga olinganda klub tarixida eng ko'p o'yin o'tkazgan futbolchi bo'lgan Sheren keyinchalik bu unvonni turli futbolchilarga boy berdi.

1950-1952 yillarda Turkiyaning 21 yoshgacha bo'lgan yoshlar terma jamoasida, 1950-1966 yillarda esa Turkiya terma jamoasida o'ynagan. 1951 yilda Berlinda G'arbiy Germaniyaga qarshi o'yinda Turkiya 1:2 hisobida g'alaba qozongan o'yinda qilgan seyvlari natijasida "Berlin panterasi" nomi bilan mashhur bo'ladi b. U jamoaning birinchi darvozaboni sifatida 1954 -yilgi futbol bo'yicha jahon chempionatida ishtirok etgan, bu mamlakat ishtirok etgan birinchi FIFA Jahon chempionati. U terma jamoa libosi bilan 46 uchrashuvda ishtirok etgan. U futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Lefter Kuchukkandonyadis bilan eng ko'p A terma jamoasiga ega bo'lgan futbolchi edi, ammo bugungi kunda bu ikki futbolchi bu sohada 24-o'rinda. Turkiya terma jamoasi sardori sifatida 35 marta maydonga tushgan Sheren bu sohada birinchi o'rinda.

Futbolni tark etgach, u murabbiy va futbol yozuvchisi sifatida faoliyatini boshlagan. 1968-1969- yilgi mavsum boshida u Mersin İdman Yurdu jamoasiga murabbiy bo'ldi. U 1969-1970 mavsumda Vefa, 1970-1971- mavsumda Samsunspor, 1971-1973- yillarda Mersin İdman Yurdu, 1974- yilda Vefa va nihoyat 1979-1980 mavsumda Galatasaroyni boshqargan. Bir muddat televideniyeda efirga uzatilgan futbol dasturlarida sharhlovchilik qilgan Sheren, 1993-2013- yillari orasida Turkiya Professional Futbolchilar Uyushmasi prezidenti lavozimida ham ishlagan. U 2016- yil 7 -iyulda Istanbulda vafot etdi.
Ideler

**Ideler** krateri (lat. Ideler) — oyning koʻrinadigan tomonining Janubiy materikidagi katta zarba krateri. Bu nom nemis astronomi Kristian Lyudvig Ideler (1766 — 1846) sharafiga berilgan va 1935 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.

## Kraterning tavsifi

Kraterning eng yaqin qoʻshnilari-gʻarbiy-shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan Breislak krateri; shimoli-gʻarbda Barozzi krateri; shimoli-Sharqda Spallanzani krateri; Sharqda-janubi-Sharqda Pitisk krateri va Janubi-gʻarbda Bekon krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 49°19 's 22°14' e 49,32° s 22,24° e g, diametri 37,8&nbsp;km, chuqurligi 2,33&nbsp;km.

Krater koʻpburchak shaklga ega boʻlib, janubi-gʻarbiy qismida kichik proektsiyaga ega. Mil tekislanib, Shimoliy qismida kichik kraterlar toʻplanishi bilan ajralib turadi. Kraterning Sharqiy qismi sunʼiy yoʻldosh krateri Ideler L bilan qoplangan (pastga qarang), er-xotin juftlik hosil qiladi. Milning ichki qiyaligi keng va silliqdir. Atrofdagi milning balandligi 10 m ga etadi, krater hajmi 1061&nbsp;km 3 ni tashkil qiladi. Idishning pastki qismi tekis, sezilarli tuzilmalarsiz.

## sunʼiy yoʻldosh kraterlari

## shuningdek qarang

* Oydagi kraterlar roʻyxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

## Eslatmalar

## Havolalar

* Oyning raqamli foto atlasi.
* LAC-127 xaritasida Ideler krateri.
* Krater yaqinining selenologik xaritasi.
* 
* Lunar Picture Of the Day veb-saytidagi eslatma.
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA maʼlumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
Kapitalistik sayyoh

**Kapitalistik sayyohlar** ( soddalashtirilgan xitoycha : chāngīngī; an'anaviy xitoycha : xānyuyín; Xanyu Pinyin : *Zǒu zīpài* ) - ilgari Maoizm nazariyasida kommunist bo'lsa-da, kapitalistik kuchlar va keyingi burjua bosimiga bo'ysunish tendentsiyasiga ega bo'lgan shaxs hamda kapitalizmni yoki guruhlarni bildiruvchi atamani himoya qiladi. 

Shunga ko'ra; Kapitalistik sayohatchilar sifatida belgilangan bu kuchlar kommunistik inqilobdan keyin kapitalistik iqtisodiyot va fikrlash tarzini tiklashga harakat qiladilar. Boshqacha aytganda, ular "kapitalistik yo'l" ga olib boradilar. Bu iboralar 1956-57 yillarda Mao Tszedun tomonidan nazariya qilingan va 1965 yilda Xitoy Kommunistik partiyasi adabiyotiga kirgan. Shu kundan boshlab partiya ichida "kapitalistik yo'lovchilar" va "reaksion tendentsiyalar" deb ta'riflangan odamlarga qarshi kurash boshlandi.  Xitoy Kommunistik partiyasida kapitalistik sayohatchilar kapitalizmni tiklashga harakat qiladigan kapitalistik sinf vakillari sifatida tasvirlangan, garchi ular sotsializmni himoya qiluvchilar sifatida ko'rinadi.

Mao Szedun Stalin vafotidan keyin, ayniqsa destalinizatsiya jarayoni boshlanishi bilan Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasini kapitalistik sayohatchilar boshqarganligini aytdi. Bu holat Sovet-Xitoy bo'linishining asosini tashkil etdi. Mao, shuningdek, o'zidan keyin prezident bo'lgan Deng Syaopingni kapitalistik yo'lovchi sifatida aybladi.
Nejmi Shavkat

***Nejmi Shavkat*** ( Usmonli turkcha : njm sẖevkt Ma'nosi: Hasmetli yulduzi) 1860-yillarda Usmonli dengiz floti uchun qurilgan *Asar-i Shevket* sinfidagi markaziy akkumulyatorli kema tipidagi ikkita zirhli korvetdan ikkinchisi. U dastlab Misrning Xidivlari tomonidan ***Muzaffar*** nomi bilan buyurtma qilingan, ammo u qurilayotgan paytda Usmonli imperiyasi tomonidan musodara qilingan. Kema qurilishi 1867- yilda Fransiyaning Forges et Chantiers de la Gironde kemasozlik zavodida boshlangan, 1868 -yilda ishga tushirilgan va 1870- yil mart oyida Usmonli dengiz floti bilan xizmatga kirdi. *Askar-i Shevket* sinfidagi jangovar kemalar, markaziy kazematda to'rtta 178 birlik.&nbsp;mm va aylanuvchi patnis bilan barbette bir 229&nbsp;U mm Armstrong to'pi bilan qurollangan edi.

Kema birinchi marta 1877-1878 -yillarda 93 yilgi urush paytida Kavkazdagi Usmonli kuchlarini qo'llab-quvvatlash uchun jangga kirdi va keyinchalik Dunay og'zida joylashgan Sulina portini himoya qilishda yordam berdi. Urushdan keyin Usmonli flotining qolgan qismi bilan birga Oltin shoxga tashlab yuborildi va 1897- yilda Usmonli-Yunon urushi boshlangunga qadar yigirma yil davomida ishlamay qoldi. *Nejm-i Shavkat* yirik flotni modernizatsiya qilish dasturiga kiritilmagan bo'lsa-da, bu Yunoniston-Usmonli urushi oldidan o'tkazilgan tekshiruv paytida hali ham yaroqli holatda ekanligi aniqlangan ikkita jangovar kemadan biri edi. Buning o'rniga u sobit kema sifatida ishlatilgan va keyinchalik kazarma kemasi sifatida ishlatilgan. 1912-yili Birinchi Bolqon urushi paytida *Nejm-i Shavkat* Bolgariyaning Istanbul tomon yurishini toʻxtatish uchun qayta ishga tushirildi. Bu vaqtga kelib butunlay eskirgan, kema ozgina xizmat qildi va urushdan keyin kazarma kemasi navbatiga qaytarildi. Kema 1920-yillarda flot inventarida qolgan, 1929- yilda foydalanishi to'xtatilgan va keyinchalik demontaj qilingan.

## Manbalar
Omi

. avloddan- avlodga oʻtuvchi Yapon oqsuyaklari nomi. Bu nom imperator Kogendan oldingi imperator oilalariga berilgan. Murajidan farqli ravishda, Omi Kofun davrining eng kuchli urugʻ boshi va shu bilan birga odamovi boʻlgan. Yamato sudiga asos solinganida, bu mashhur oilaga ikki nom ya'ni Oomi va Ōmuraji nomi berilgan.

## Tarix
*Omi* urugʻlari odatda oʻz nomlarini oʻzlari paydo boʻlgan geografik joylashuvidan olganlar, masalan,  ,  ,  ,  ,   va  , shu tariqa ularni o'zlarining mintaqaviy boshliqlariga aylantiradi.

Eng kuchli *Omi* *Omi* sarlavhasiga ō prefiksini qo'shib qo'ydi va Ōomi (   deb ataldi. *[[Nihon shoki|Nihon Shokida]]* eslatib o'tilgan *Oomi*  imperator Richu davridagi    imperatorlar Yuryaku va Seyney,  davridagi  imperator Keytay hukmronligi va 6-7-asrlarda unvonda hukmronlik qilgan Sogasning to'rt avlodi: Soga no Iname, Soga no Umako, Soga no Emishi va Soga no Iruka .

684- yilda bir qator davlat to'ntarishiga urinishlardan so'ng *Kabane* tizimi sakkizta kabane tizimiga aylantirilganda, o'sha paytdagi kuchli O *miga* yangi tizim bo'yicha ikkinchi o'rinni egallagan *Ason* *kabanesi* berildi va O *mining* o'zi oltinchi o'ringa tushib ketdi. martabada.

## Ism
Bu unvon sud ichidagi ustunlikni bildirgan, *unvon* hokimiyati Okimiga (keyinchalik imperator deb atalgan), u haqiqatda hokimiyatga ega bo'ladimi yoki yo'qmi.

*Oomining* xuddi shu qahramonlari ( 大臣 ) eramizning 670-yilidan keyingi *Dayjo-daijin*, *Sadaijin*, *Udayjin*, *Naidaijin* va boshqalardagi unvonlarga ishora qilish uchun *Daijin* deb talaffuz qilinadi.

## ''Oomi'' ro'yxati

*  (84–?)
* 
*  (?–456)
*  (?–?)
*  (?–498)
*  (?–529)
*  (c. 506–570)
*  (551–626)
*  (587–645)
*  (?–645)

## Ommaviy madaniyatda
"Omi" nomi "HvH" da ustun kuchga ega.  

## Yana qarang
Sharqiy Makedoniya va Frakiya

**Sharqiy Makedoniya va Frakiya** ( yunoncha : ΑanóliĮk Μakediania Kai Ęraćē) — Gretsiyaning oʻn uchta maʼmuriy rayonlaridan biri.

Yunon Makedoniyasi :

# Drama provinsiyasi ( yun . Darma, Drama), Drama poytaxti
# Kavala viloyati ( yun . Kabala, Kavala), poytaxti — Kavala

Yunon Frakiya :

# Ksanti ( yun . Ksanti, Xanti), poytaxti Ksanti
# Rodop provinsiyasi ( yunoncha : odopi, Rodópi), poytaxti Komotini
# Evros viloyati ( yunoncha : Évros, Évros), poytaxti Aleksandrupoli

**Xarita**

Sharqiy Makedoniya va Frakiya xaritasi  5 Aralık 2005 tarihinde deb nomlanadi.
Goden (oy krateri)

Krater yaxshi (lat. Godin) - Markaziy Ko'rfaz va oyning ko'rinadigan tomonidagi tinchlik dengizi orasidagi materikdagi katta yosh zarba krateri. Bu nom fransuz astronomi Lui Gaudin (1704-1760) sharafiga berilgan va 1935 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.kraterning shakllanishi Kopernik davriga to'g'ri keladi.

## Kraterning tavsifi

Kraterning eng yaqin qo'shnilari G'arbiy-shimoli-g'arbiy qismida Dembovskiy krateri, shimolda Agrippa krateri, shimoli-Sharqda Tempel krateri, Sharqda Darre krateri; Sharqiy-janubi-Sharqda Teon oqsoqol krateri; janubda Lade krateri; shuningdek, g'arbiy-janubi-g'arbiy qismida ratik krateri. Kraterning g'arbiy qismida Markaziy Ko'rfaz joylashgan; Sharqda tinchlik dengizi joylashgan. Krater markazining selenografik koordinatalari 1°49' n 10°10 ' n 1,82° n 10,16° N G, diametri 34,3&nbsp;km, chuqurligi 3,2&nbsp;km.

Krater ko'pburchak shaklga ega, Janubiy qismi shimoldan kengroq, deyarli yo'q qilinmagan. Milning ichki qiyaligi terasli tuzilishga ega. Krater milining atrofdagi er ustidagi o'rtacha balandligi 960 m, krater hajmi taxminan 820&nbsp;km 3 ni tashkil qiladi. Krater kosasining pastki qismi juda qo'pol bo'lib, atrofdagi erlarga nisbatan yuqori albedoga ega, bu yosh kraterlarga xosdir. Krater kosasida markazdan shimolga biroz siljigan, balandligi 1648 m bo'lgan Markaziy tepalik joylashgan.

Gauden kraterining o'qi Shroterning yorqinligi jadvaliga ko'ra 8° yorqinlikka ega.

Goden krateri oy va Sayyora astronomiyasi Assotsiatsiyasining (ALPO) yorqin nurli tizimiga ega kraterlar ro'yxatiga kiritilgan, uning nurlanish tizimi taxminan 375&nbsp;km masofani bosib o'tadi.

## Qisqa muddatli oy hodisalari
Kraterda kul nurlari fonida va tutilish paytida porlash shaklida qisqa muddatli oy hodisalari kuzatilgan.

## sun'iy yo'ldosh kraterlari

## shuningdek qarang

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

## Eslatmalar

## Havolalar

* Oyning raqamli foto atlasi
* Apollon 10 dan krater tasvirlari
* LAC-60 xaritasida Godin krateri
* Krater yaqinining selenologik xaritasi
* LM-60 xaritasida Godin krateri
* AIC60D xaritasida Godin krateri
* Andersson, LE va EA Uitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
Kleostrat (oy krateri)

**Kleostrat** krateri (lat. Cleostratus) — katta qadimiy zarba krateri, oyning koʻrinadigan tomonining shimoli-gʻarbiy qismida. Bu nom qadimgi yunon astronomi Kleostratus Tenedos (miloddan avvalgi 550-430) sharafiga berilgan va 1935 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi nektar davriga toʻgʻri keladi.

## Kraterning tavsifi

Kraterning eng yaqin qoʻshnilari shimoli-gʻarbiy qismida bul krateri; shimoli-Sharqda Pifagor krateri; Sharqda-janubi-Sharqda Enopid krateri va janubda-janubi-gʻarbda Ksenofan krateri. Kleostrat kraterining janubi-sharqida boʻronlar okeani joylashgan. Krater markazining selenografik koordinatalari 60°19 'n 77°24' n 60,32° n 77,4° N G, diametri 63,2&nbsp;km, chuqurligi 4,04&nbsp;km.

Kleostrat krateri koʻpburchak shaklga ega va uning mavjudligi davomida sezilarli darajada vayron boʻlib, togʻli hudud bilan oʻralgan erning pasayishiga aylanadi. Krater oʻqi tekislangan, milning janubi-gʻarbiy qismi bir nechta kichik kraterlar bilan qoplangan, milning Janubiy qismida chiziqli tizma joylashgan, milning shimoli-gʻarbiy qismi qisman sunʼiy yoʻldosh krateri bilan qoplangan. Idishning pastki qismi tekis, koʻplab kichik va kichik kraterlar bilan belgilangan, sezilarli tuzilmalarga ega emas.

## sunʼiy yoʻldosh kraterlari

* Kleostrat F sunʼiy yoʻldosh kraterining shakllanishi nektar davriga tegishli .

## shuningdek qarang

* Oydagi kraterlar roʻyxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

## Eslatmalar

## Havolalar

* Oyning raqamli foto atlasi Arxivnaya kopiya
* 
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA maʼlumotnoma nashri 1097, 1982 yil. Arxivnaya kopiya
BMB (futzal klubi)

**BMB** — Jizzax viloyati futzal klubi. „BMB Holding“ shirkati tomonidan 2021-yilda tashkil etilgan.

## Joriy tarkibi
*[[2023-yil]] [[30-yanvar]] holatiga*

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti 
* YouTube | bmbfutbolclub
* Facebook | bmbfootball
Habibullo Joʻrayev

**Habibullo Joʻrayev** — (1961, Fargʻona viloyati) adabiyotshunos, Filologiya fanlari nomzodi (1993), doktori (2008). Habibullo Jo’rayev 1961-yil 13-martda Fargʻona viloyatidagi Beshariq tumanida tug’ilgan.

## Faoliyati
Fargʻona davlat pedagogika instituti (hozirda Fargʻona davlat universiteti)ning oʻzbek filologiyasini tamomlagan (1984). Navoiyshunos olim, filologiya fanlari doktori, professor. „Pedagog“ (hozirgi „Fargʻona taʼlim xabarlari“) gazetasining mas’ul kotibi va muharriri (1986-1989). Oʻzbek adabiyotshunosligi kafedrasida oʻqituvchi (1989). Fargʻona davlat universiteti Tahririyat va nashriyot markazi boshligʻi (2002-yildan). Bir qator ilmiy monografiya va ilmiy-ommabop risolalar muallifi. Oilm hozirda "Navoiyshunoslik" fanidan yoshlarga saboq berib  kelmoqda. 

## Mukofotlari
„Eng yaxshi voiz“ Respublika koʻrik-tanlovi gʻolibi (2001). Oʻrta asrlar Sharq adabiyoti namoyondalari ilmiy-adabiy merosini oʻrganish va targʻib qilish boʻyicha amalga oshirgan ishlari uchun Xalqaro „Antik dunyo“ akademiyasining professori unvoniga sazovor boʻlgan (2008).

## Manbalar
Saqoqush

**Saqoqush** – monotipik **pelicanidae** (Pelecanidae) oilasi va ***Pelecanus*** jinsini tashkil etuvchi yirik suv qushlari turlarining umumiy nomi. Ularning oʻziga xos xususiyatlari – uzun tumshugʻi va ov uchun ishlatadigan suvni filtrlaydigan va yutishdan oldin oʻljani tumshugʻi bilan toʻplaydigan katta tomoq qoplari . Jigarrang Saqoqushdan boshqa turlarning patlari odatda oqarib ketadi. Barcha turlarning tumshugʻi, sumkasi, tuksiz terisi naslchilik mavsumi oldidan yorqin rangga kiradi. 8 tirik tur tropiklarda moʻtadil zonalarda yashaydi, ammo Janubiy Amerikaning ichki qismida, qutb mintaqalarida va ochiq dengizda uchramaydi. Saqoqushlarning qazilma qoldiqlari kamida 30 million yilga toʻgʻri keladi, Fransiyadagi Oligotsen davridagi qazilma topilmalari hozirgi Saqoqushlarning tumshugʻiga oʻxshaydi. Uzoq vaqt davomida fregatlar, karabataklar, tropik qushlar va gannetlar bilan bogʻliq deb oʻylangan qutanlar endi Saqoqushlar (Pelecaniformes) tartibida tasniflanadi .Ularning eng yaqin qarindoshlari poyabzal va hamerkoplardir . Xuddi shu tartibda joylashgan ibislar, qoshiqqoʻylar va olxoʻrlar ularning uzoq qarindoshlaridir. Ular odatda suv yuzasida yoki yaqinida tutilgan baliqlar bilan oziqlanadi va qirgʻoqlarda va koʻllarda yashaydi. Koloniyalar hosil qilish orqali koʻpayadigan Saqoqushlar koʻpincha ommaviy ovlanadi. Oq patli 4 tur yerga uya qursa, qolgan 4 ta jigarrang yoki kulrang turlar daraxtlarga uya qilishni afzal koʻradi.

Saqoqushlar va odamlar oʻrtasidagi munosabatlar koʻpincha mojaroli boʻlib kelgan. U odamlar tomonidan taʼqib qilingan, chunki u tijorat, dam olish uchun, baliq ovlash uchun raqobat manbai sifatida koʻriladi. Ular yashash joylarining buzilishi va atrof-muhitning ifloslanishidan aziyat chekishmoqda. Muhofaza qilish holati nuqtai nazaridan 3 ta tur muhim ahamiyatga ega. Ular mifologiya, nasroniylik, geraldika ikonografiyasi nuqtai nazaridan ham madaniy ahamiyatga ega qushlardir.
Hava Mahal

**Hava mahal** - 1799-yilda pushti qumtoshdan Krishna toji shaklida qurilgan Jaypur Maharajasi Savay Pratap Singxninig (1778-1803-yillarda hukmronlik qilgan) saroy majmuasining besh qavatli Harami.

Binoning fasadiga 953 ta kichik derazalar qo'yilgan bo'lib, ular issiq ob-havoda binoning ichki qismini ventilyatsiya qilish uchun ta'minlagan. Shundan uning —"shamollar saroyi" degan nomi kelib chiqqan.

Hava Mahal - Jaypurning turistik diqqatga sazovor joyi  shu bilan birga, Rajput me'morchiligining eng mashhur yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Sovet tarixchisi V. A. Rudnev ushbu me'moriy durdonasidan olgan taassurotlarini quyidagicha ta’riflagan: “U o‘zining g‘ayrioddiy dizayni va arxitekturasi bilan chindan ham ham dunyoning boshqa hech bir joyida uchratmaydigan noyob g'ayrioddiy bino edi. U ulkan organga yoki katolik cherkovining altariga yoki g'alati tekis piramidaga o'xshab ketardi. Qal'aning besh qavatli ulkan qismi derazalarning to'rli panjaralari va derazalar bilan bezatilgan edi".
## Manbalar

## Adabiyot

*
Shanxay oshxonasi

**Shanxay oshxonasi** (   shuningdek, **Xu oshxonasi**), xitoy taomlarining mashhur uslubidir. Tor ma'noda Shanxay oshxonasi Shanxayda paydo bo'lgan an'anaviy ravishda **Benbang oshxonasi** deb ataladigan oshxonaga ishora qiladi. Kengroq ma'noda, qo'shni Jiangsu va Zhejiang provinsiyalari ta'siri ostida ishlab chiqilgan pishirishning murakkab uslublarini nazarda tutadi. Oshxona ichidagi taomlar quyidagi uchta elementni o'zlashtirishi kerak "rang, xushbo'ylik va ta'm"  Xitoydagi boshqa oshxonalar singari, Shanxay oshxonasi ziravorlardan foydalanishga, xom ashyo sifatiga va ingredientlarning asl ta'mini saqlashga urg'u beradi.

## Havolalar
*https://en.m.wikipedia.org/wiki/Shanghai_cuisine
*https://www.chinahighlights.com/shanghai/food-restaurant.htm
Tegal

**Tegal**

Tegal — Indoneziyaning Markaziy Yava provinsiyasidagi shahar. Bu shahar 1945-yil 15-noyabrda Tegal dengiz floti IV bazasida Korpus dengizchilari nomi bilan qayd etilganidek, bir vaqtlar dengiz piyodalari korpusining tashkil etilishining asoschisi boʻlgan.

## Geografiyasi
Tegal Siti Semarang shahridan 165&nbsp;km g'arbda yoki Jakartadan 329&nbsp;km sharqda joylashgan. 109°08'–109°10' Sharqiy uzunlik va 6°50'–6°53' Janubiy kenglik oralig'ida joylashgan bo'lib, maydoni 39,68 Km² yoki taxminan 3968 ga. Geografik joylashuviga ko'ra, Tegalning pozitsiyasi Yava orolining shimolidagi, ya'ni g'arbdan sharqqa (Jakarta-Tegal-Semarang-Surabaya) markaziy va janubiy hududlari bilan milliy va mintaqaviy iqtisodiy yo'nalishlarni bog'lovchi bo'g'in sifatida juda strategiyaga boydir.

## Etimologiyasi
Tegal nomi — tetegil (dala) atamasini yoki dastlab Pajang qirolligiga sodiq boʻlgan Pemalang Regency tarkibiga kirgan qishloq nomini anglatadi.‌‌

## Yaponiya istilosi davri
1942-yil 17-martda yaponlar Pekalongan rezidentsiyasiga kelishdi, u yerda o'sha paytda Pekalongan viloyati ijtimoiy qo'zg'olonlardan va mustamlaka hukumatining qulashidan hali tuzalmagan edi. Yaponiyaning Yavaga qo'nishi paytida mustamlaka hukumati Tegal va Brebes atrofidagi binolar, ko'priklar va inshootlar, shu jumladan vayron qilingan neftni qayta ishlash zavodlari uchun shoshilinch ravishda tayyorlangan sabotaj rejalarini amalga oshirishga harakat qilgan edi.
Tegalga yaponlar joylashgandan so'ng, shahardagi boshqaruv shahar hokimiyatiga topshirildi.  Ilgari Tegalda advokat va prokurer bo'lib ishlagan Besar Martokoesoemo shahar rahbari (sityo) etib tayinlandi. Keyinchalik uning o'rnini avval Patih Pekalongan lavozimida ishlagan R. Sungeb Reksoatmodjo egallagan.

## Manbalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Kota_Tegal

## Havolalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Kota_Tegal
Soft power

**Yumshoq kuch** (inglizcha : *soft power* *so'zidan olingan*) - bu odam yoki jamiyat ustidan o'z so'ziga ega bo'lish, unga ta'sir qilish orqali o'z fikriga ega bo'lish qobiliyati.

U qo'pol kuchdan iqtisodiy, siyosiy yoki operativ aralashuvni o'z ichiga olmasligi bilan farq qiladi. Nazariya birinchi marta 1980-yillarning oxirida Jozef Nay tomonidan kiritilgan. U 1990-yilda Nayning *"Foreign Policy" jurnalidagi* maqolasidan keyin keng qo'llanila boshlandi. Yumshoq kuchda, qo'pol kuchdan farqli o'laroq, ta'sirlangan tomonning roziligi mavjud. Madaniy kontekstda eng ko'p ajralib turadigan yumshoq kuchni assimilyatsiya siyosatining birinchi ustuni deb hisoblash mumkin. Rivojlangan mamlakatlarning yumshoq kuchida taraqqiyotga yordam beruvchi tashkilotlar muhim o'rin tutadi.

Unda yana ikkita yo'l bor, Hard Power va Smart Power.

## Manbalar
Bulbul( kuychi qush)

**To'qmoq** yoki **sepkil tumshug'i** ( *Turdus philomelos* ) - deyarli butun Yevrosiyoda yashaydigan qoraqushlar oilasiga mansub sayr qiluvchi qushlar turidir. Yuqori patlari jigarrang, pastki patlari  qora dog'lar bilan  yoki sarg'ish rangga ega va uchta kichik turi tanilgan. U takrorlanadigan qo'shiqlarga o'xshash o'ziga xos qo'shiqlari bilan mashhur.

Ular o'rmonlarda, bog'larda ko'payadi va qisman ko'chib yuradi.Ularning muhim qismi janubiy Yevropa, Shimoliy Afrika va Yaqin Sharqda qishlaydi. Shuningdek, u Yangi Zelandiya va Avstraliyada tur sifatida joylashtirilgan. Dunyo aholisi xavf ostida bo'lmasa-da, Yevropaning ba'zi qismlari dehqonchilik amaliyotidagi o'zgarishlar tufayli aholi soni keskin kamayib ketdi.

Ular chirillab-qichqiruvchi to‘ng‘iz devorlari loy bilan qoplangan butalar yoki daraxtlarga piyola shaklida uya yasaydi va to‘rt-beshta qora dog‘li ko‘k tuxum qo‘yadi. Ular omnivordirlar va salyangozlarning qobig'ini anvil sifatida ishlatadigan tosh ustida sindiradilar. Ular ichki va tashqi parazitlardan ta'sirlanib, mushuklar va boshqa yirtqich qushlar tomonidan ovlanadi.
Neander (oy krateri)

Neander krateri (lat. Neander) - oyning ko'rinadigan tomonining Janubiy yarim sharidagi katta zarba krateri. Bu nom nemis matematikasi va astronomi Mixail Neander (1529-1581) sharafiga berilgan va 1935 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi kech embrionga tegishli.

## Kraterning tavsifi

Kraterning eng yaqin qo'shnilari shimoli-g'arbiy qismida Piccolomini krateri; Shimoliy-shimoli-g'arbiy qismida Weineck krateri; shimoli-Sharqda Reyxenbax krateri; janubi-Sharqda REIT krateri; janubda Brenner krateri va g'arbiy-janubi-g'arbiy qismida Steberl krateri. Neander kraterining shimoliy-shimoli-g'arbiy qismida nektar dengizi joylashgan; janubi-Sharqda Reyta vodiysi joylashgan. Krater markazining selenografik koordinatalari 31°21' n 39°53 ' n 31,35° n 39,88° N G, diametri 49,2 km, chuqurligi 3400 m. 

Neander krateri ko'pburchak shaklga ega bo'lib, Shimoliy qismida ikkita proektsiyaga ega. Mil biroz tekislangan, janubi-Sharqiy qismida sezilarli darajada vayron qilingan. Terasli tuzilish milining ichki qiyaligi. Atrofdagi milning balandligi 1120 m ga etadi, krater hajmi taxminan 2000 km 3 ni tashkil qiladi. Idishning pastki qismi qo'pol, idishning shimoli-g'arbiy qismini neander A sun'iy yo'ldosh krateri egallaydi (pastga qarang). Idishning markazida katta dumaloq Markaziy tepalik joylashgan.

Kraterning janubi-janubi-sharqida norasmiy Neander burmasi deb nomlangan hududning ingichka burmasi yotadi.

## sun'iy yo'ldosh kraterlari

* Neander N sun'iy yo'ldosh krateri Oy va sayyora astronomiyasi assotsiatsiyasining (ALPO) yorqin nurlar kraterlari ro'yxatiga kiritilgan  .

## shuningdek qarang

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

## Eslatmalar

## Havolalar

* Oyning raqamli foto atlasi.
* LAC-97 xaritasida Neander krateri.
* Krater yaqinining selenologik xaritasi.
* Menga hech qanday labingni berma (Neander yorig'ida quyosh botishi). 
* Neanderdagi uchinchi Gander.
* 
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
Bontang

**Bontang**

Bontang — Indoneziyaning Sharqiy Kalimantan viloyatidagi shahar. Shahar Samarinda shahridan taxminan 120 kilometr uzoqlikda, shimolda va g'arbda Sharqiy Kutay regencysiga, janubda Kutai Kartanegara regencysiga va sharqda Makassar bo'g'oziga to'g'ridan-to'g'ri ulashgan. Uning astronomik joylashuvi 117° 23' - 117° 38' Sharqiy uzunlik, 0° 01' - 0° 12' Shimoliy kenglik hisoblanadi.
Bu shaharda turli sohalarda uchta yirik kompaniya mavjud: Badak NGL (tabiiy gaz), Sharqiy Kalimantan Pupuk (karbamid o'g'itlari, suyuq ammiak va NPK o'g'itlari) va Indominco Mandiri (ko'mir) va Kaltim sanoat mulki deb nomlangan neft-kimyo sanoat hududiga ega. Bontang shahrining o'zi sanoat, xizmat ko'rsatish va savdo sohalariga yo'naltirilgan shahardir.‌‌

## Etimologiyasi
Bontang hududi dastlab o'zining an'anaviy maqomiga asosan muhojirlar yashaydigan oddiy qishloq hududi sifatida murojaat qilgan. Bon so'zi indonez tiliga "qabul qilish" va Tang "qarz" degan ma'noni anglatadi yoki "guruh" degan ma'noni anglatuvchi Bon so'ziga ham murojaat qilishi mumkin va Tang "migrantlar" degan ma'noni anglatadi. Buni so'zma-so'z "yashash yoki ishlash uchun joylashadigan muhojirlar guruhi" deb talqin qilish mumkin. Sohil bo'yidagi shahar bo'lgan Bontang dastlab Tenggarongda joylashgan Kutay sultonligi tomonidan boshqariladigan aholi punkti edi.‌‌

## Mustamlaka davri
1920-yilda Bontang qishlog'i o'sha paytda Onder Van Bontang tumani deb atalgan tuman shaharchasi sifatida belgilandi. Bontang, u o'sha paytda hali Kutai Kartanegara 19 sultoni Sulton Aji Muhammad Parikesit hukumatida olim bo'lgan yordamchi wedana rahbarligida kichik tuman edi (1921-1960).‌‌

## Manbalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Kota_Bontang

## Havolalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Kota_Bontang