Manoj Kumar

**Harikrishan Gosvami** (,  1937-yil 24-iyul) — **Manoj Kumar** nomi bilan mashhur, hind kinosida faoliyat olib boruvchi aktyori, kinorejissyori, ssenariy muallifi, lirik va muharrir. Kumar aktyorlik va vatanparvarlik mavzularida filmlar suratga olish bilan tanilgan va unga **Bharat Kumar** taxallusi ham berilgan. Kumar turli toifalarda Milliy kino mukofoti va yettita Filmfare mukofoti sovrindoridir.

## Yoshligi
Kumar hindu brahmanlari oilasida tugʻilgan, Abbottobod, Shimoliy-Gʻarbiy chegara provinsiyasi, Britaniya Hindistoni (hozirgi Xayber Paxtunxva, Pokiston). Uning asl ismi Harikrishan Giri Gosvami edi. Kumar 10 yoshga toʻlganda, uning oilasi boʻlinish tufayli Jandiala Sher Xondan Dehliga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi.

## Faoliyati
Kumar yoshligida aktyorlar Dilip Kumar, Ashok Kumar va Kamini Kaushalni hayratda qoldirdi va oʻzini *[[Shabnam (film, 1949)|Shabnam]]* filmidagi Dilip Kumar obrazi sharafiga Manoj Kumar deb nomlashga qaror qildi. 1957-yilda *[[Moda film|Moda]] (Fashion)* filmida unchalik koʻzga tashlanmaydigan debyut qilganidan soʻng, Kumar Saida Xon bilan juftlik *[[Kaanch Ki Gudia]]* (1960) filmida oʻzining birinchi bosh rolini ijro etgan. *Piya Milan Ki Aas* va *Reshmi Roomal* ergashdilar va Mala Sinxa qarshisida Vijay Bhatt tomonidan boshqariladigan *[[Hariyali Aur Rasta|Hariyali Aur Raasta]]* (1962) filmi uchun sahnalashtirilgan. Keyin Kumar Sadhana bilan Raj Xoslaning *[[Vo Kaun Thi?|Woh Kaun Thi]]* (1964) filmida paydo boʻldi va *[[Himolay Ki God Mein|Himoloy Ki God Mein]]* (1965) filmida Vijay Bhatt va Mala Sinha bilan yana juftlik rol ijro etdi. Kumar va Raj Xosla koʻp sabablarga koʻra esda qolgan *[[Badan qiling|Do Badan]]* filmi bilan muvaffaqiyatli aktyor-rejissyor hamkorligini takrorladilar, jumladan, Raj Xoslaning rejissyorligi, Kumar va qahramon Asha Parexning ijrosi va sheʼr muallifi Shakeel Badayuni tomonidan yozilgan qoʻshiqlar va boshqalar. 

### Kino ishi
1960-yillarda uning muvaffaqiyatli filmlari orasida *asal oyi (Honeymoon)*, *[[Apna Banake Dekho]]*, *[[Naqli Navab]]*, *[[Patthhar Ke Sanam]]*, ''Sajan'' va ''Savan Ki Gata'' kabi romantik filmlar hamda *[[Shaadi]]*, *[[Grihasti]]*, *[[Apne Huye Paraye]]* va *[[Aadmi]]* kabi ijtimoiy filmlar hamda *[[Gumnaam]]*, *[[Anita]]* kabi trillerlar va *[[Woh Kaun Thi]]* va *[[Piknik]]* kabi komediya filmlarida suratga tushgan. Kumar 1965-yilda mustaqillik inqilobi Bhagat Singx hayotiga asoslangan *[[Shahid (film, 1965)|Shahid]]* filmida rol ijro etgan. 1965-yilgi Hindiston-Pokiston urushidan keyin Bosh vazir Lal Bahodur Shastri undan mashhur *[[Jai Jawan Jai Kissan]]* (askarga salom, dehqonga salom) shiori asosida film yaratishni so‘ragan.

Natijada Kumarning rejissyorlik debyuti *[[Upkaar]]* (1967) filmi suratga olinadigan boʻldi. Ushbu mukofotga sazovor boʻlgan filmda u ham askar, ham dehqon rolini ijro etgan. Film shuningdek, Kalyanji-Anandji tomonidan yozilgan va Mahendra Kapur tomonidan kuylangan Gulshan Bavra tomonidan yozilgan „Mere Desh Ki Dharti“ qoʻshigʻi bilan ham eʼtirof etildi. *Upkaar* unga birinchi Filmfare eng yaxshi rejissyor mukofotini qoʻlga kiritdi. 

Kumar *[[Purab Aur Pashim]]* filmida (1970) vatanparvarlik mavzulariga qaytdi, unda Sharq va G‘arbdagi hayot yonma-yon joylashgan. Sohanlal Kanvar rejissyorligidagi *[[Pehchan (film, 1970)|Pehchaan]]* filmida Kumar Babita bilan juftlik roli muvaffaqiyatli boʻlgan. 1972-yilda u *[[Iymon bo'l|Be-Imaan]]* filmida rol ijro etdi (bu uchun u „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasini qo‘lga kiritdi), keyinroq „*[[Qisqa metrajli film (film)|Shor]]*“ (1972) filmida rejissyorlik qildi va bosh rolni ijro etdi. Ikkinchisi, Nandaga qarama-qarshi boʻlib, uning chiqarilishida katta kassa muvaffaqiyati boʻlmadi, lekin yillar davomida diniy maqomga ega boʻldi. Unda Lata Mangeshkar va Mukesh dueti boʻlgan „Ek Pyar Ka Nagma Hai“ esda qolarli qoʻshigʻi Laxmikant-Pyarelal va Santosh Anand tomonidan yozilgan. Kumar oʻz faoliyatida Prem Nath, Pran, Prem Chopra, Kamini Kaushal va Hema Malini kabi aktyorlar bilan ishlashni yaxshi koʻrardi. Uning sanoatdagi eng yaqin doʻstlari orasida Raj Kapur, Mukesh, Mahendra Kapur, Dharmendra, Rajendra Kumar, Shashi Kapur va Rajesh Xanna kabi aktyorlar edi.

### Siyosatdagi oʻrni

Boshqa koʻplab Bollywood yulduzlari singari, Kumar nafaqaga chiqqanidan keyin siyosatga kirishga qaror qildi. Hindistonda 2004-yilgi umumiy saylov oldidan u rasman Bharatiya Janta partiyasiga qoʻshildi.

## Filmografiyasi

## Mukofot va unvonlari

### Fuqarolik mukofoti

### Milliy kino mukofotlari

### Davlat mukofotlari

### Filmfare mukofotlari

### BFJA mukofotlari

### Boshqa mukofotlari
* 2007-yil — Sardar Patelning umr boʻyi muvaffaqiyati xalqaro mukofoti
* 2008-yil — Yulduzli ekranning umr boʻyi muvaffaqiyati mukofoti
* 2010-yil — 12- Mumbay kinofestivalida umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
* 2012-yil — Apsara kino va televideniye prodyuserlari gildiyasi mukofotida umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
* 2012-yil — Nashik xalqaro kinofestivalida umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
* 2012-yil — Nyu-Jersi, AQShda Bharat Gaurav mukofoti
* 2013-yil — Jagran kinofestivalidagi umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
* 2019-yil — Power Brands tomonidan BFJA da (Bollivud kino jurnalistlari mukofotlari) umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
* 2020-yil- Kalaimamani

### Boshqa unvonlari
* 2008-yil — Manoj Kumarni sharaflash uchun Madhya Pradesh hukumati uning nomiga 100,000 rupiy mukofotini taʼsis etishga qaror qildi. Shtat hukumati markaziy hukumatga Bharat Ratna uchun Kumar ismini ham tavsiya qildi.
* 2011-yil — Manoj Kumarning Shri Sai Babaga boʻlgan sadoqatini eʼtirof etgan holda, Shirdidagi Shri Saibaba Sansthan Trust shirdidagi „Pimpalwadi yoʻli“ ni „Manojkumar Gosvami yoʻli“ deb oʻzgartirdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Manoj Kumar: Bollivudning shaxsiy janob Bharat
* Manoj Kumar : Profil, Galereya, Rasmlar, Videolar, Yangiliklar
*