Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti

**Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti** (, )  – Shimoli-gʻarbiy Xitoyning Shinjon-Uygʻur muxtor rayoni maʼmuriy markazi Urumchi shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Urumchi markazidan  shimoli-gʻarbda, Xinshi tumanining Divopu shaharchasida joylashgan. China Southern Airlines uchun aviahab va Hainan Airlines uchun ikkilamchi havo tuguni markazi sifatida, bu aeroport 2018-yilda 23 027 788 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan va yoʻlovchi tashish hajmi boʻyicha Xitoyda 19-oʻrinni egallagan.

## Tarixi
Urumchi aeroporti 1973-yil xorijiy yoʻlovchilar uchun ochilgan hamda Yevropa va gʻarbiy Osiyo oʻrtasidagi reyslar uchun favqulodda qoʻnish maydoni sifatida ishlatilgan. 2025-yil mart oyida *Urumchi Divopu xalqaro aeroporti* nomi *Urumchi Tyanshan xalqaro aeroportiga* oʻzgartirilgan.

## Infratuzilmasi
Aeroport  maydonni egallaydi. Yangi qurilgan uchish-qoʻnish yoʻlagi  uzunlikda. Aeroport Boeing 747 kabi yirik samolyotlarni qoʻndira oladi.  maydonli perron 30 dan ortiq samolyotni qabul qila oladi

### Uchish-qoʻnish yoʻlaklari
* Birinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (07/25): 1994-yilda kengaytirish loyihasi doirasida qurilgan, parvoz zonasi darajasi 4E, uzunligi , eni , PCN qiymati 74, balandligi 648 metr, II-toifa aniqlikdagi yondashuv tizimiga ega.
* Ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (???): qurilmoqda, mavjud uchish-qoʻnish yoʻlagining shimolida joylashgan, parvoz zonasi darajasi 4F, uzunligi , eni .
* Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (???): qurilmoqda, mavjud uchish-qoʻnish yoʻlagining shimolida joylashgan, parvoz zonasi darajasi 4F, uzunligi , eni .

### Terminallari
#### 1-terminal (yopilgan)
Dastlabki terminal 1974-yilda ochilgan. 2011-yil 23-apreldan 2013-yil 30-avgustgacha taʼmirlash ishlari uchun yopilgan. 2014-yil 1-aprelda faoliyatini qayta boshlagan. T1 terminali rekonstruksiya qilingach, 6 ta xavfsizlik tekshiruv yoʻlagi, 19 ta roʻyxatdan oʻtkazish peshtaxtasiga ega boʻlgan, soatiga 700 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega boʻlgan . Bu terminal asosan Shinjon viloyati ichida amalga oshiriladigan reyslar va arzon narxli aviatashuvchilar uchun moʻljallangan boʻlib, Tianjin Airlines, Capital Aviation, Spring Airlines, Yunnan Xiangpeng Airlines, China United Airlines, Okay Airways, Ryanair va Western Airlines tomonidan foydalanilgan.

#### 2-terminal (yopilgan)
Ushbu terminal qurilishi 1994-yil aprelda boshlangan, 2001-yil dekabrda davlat qabulidan oʻtgan va 2002-yil 12-mayda ochilgan. 2010-yil 10-iyulda taʼmirlash ishlari uchun yopilgan, va 2011-yil 16-aprelda qayta ishga tushirilgan. Shinjon viloyatidan tashqaridagi koʻpgina mahalliy reyslarga xizmat koʻrsatgan, bundan China Southern, Xiamen va Chongqing Airlines reyslari mustasno.

#### 3-terminal (yopilgan)
3-terminal binosi qurilishi eski terminal binosining gʻarbiy qismida 2007-yil aprelda boshlangan va qiymati 2,8 milliard yuan (350 million AQSh dollari) boʻlgan. Bu Divopu aeroportining 2007-yildagi yillik 5,13 million yoʻlovchi sigʻimini uch baravardan ortiq oshirib, 16,35 million yoʻlovchiga yetkazdi. Terminal, shuningdek, yillik 275 000 tonna yuk va 155 000 ta samolyotga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega. 3-terminal 22 ta qoʻshimcha teletrap va 106 000 kv metrga yaqin yangi terminal maydonini oʻz ichiga oladi. Terminal 2009-yilda ochilgan.

#### 4-terminal (Shimoliy terminal)
2017-yilda boshlangan kengaytirish loyihasi doirasida yangi terminal binosi qurilmoqda, u deyarli 400 000 kvadrat metr maydonni egallaydi va 177 ta parvoz darvozasi hamda mavjud yoʻlaklar shimolida yana ikkita qoʻshimcha uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega boʻladi. 2025-yil 17-aprelda Shimoliy terminal rasmiy ravishda ochildi. Yangi T4 ochilganidan soʻng, oldingi uchta terminal Bir makon bir yoʻl tashabbusi doirasida yuk tashish punktlariga aylantiriladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
### Yoʻlovchi tashish

### Yuk tashish

## Boshqa inshootlari
Faoliyat koʻrsatgan vaqtida China Xinjiang Airlines aviakompaniyasi bosh ofisi aeroport hududida joylashgan edi.

## Yer usti transporti
Urumchi metropolitenining 1-liniyasidagi Xalqaro aeroport bekati 2018-yil 25-oktyabrda ochilgan boʻlib, aeroportni Urumchining markaziy qismi bilan bogʻlaydi. Bundan tashqari, Urumchi xalqaro aeroporti MRT yoki Aeroport MRT liniyasi ishga tushirilgan boʻlib, u Xalqaro aeroport va Xalqaro aeroport shimoliy (Shimoliy terminal) bekatlarini oʻzaro bogʻlaydi.

## Manbalar

## Havolalar

* Official website 
* China: Terror plot targeted Olympics MSNBC 9 March 2008