Javod Nurbaxsh

**Javod Nurbaxsh** (; 10-dekabr 1926 – 10-oktyabr 2008) 1953-yildan vafotigacha Nimatullohiy soʻfiylik tariqatining piri (*[[Pir|pir]]*) boʻlgan. U, shuningdek, psixiatriya va ruhshunoslik hamda soʻfiy irfoni sohalarida muvaffaqiyatli yozuvchi edi.

## Hayoti
### Eron
Nurbaxsh 1926-yil 10-dekabrda Kerman shahri, Eronda tugʻilgan. U oʻn olti yoshida Nimatullohiy soʻfiy tariqatiga qoʻshilgan va yigirma yoshida uning shayxi etib tayinlangan. Nurbaxsh Tehron universiteti tibbiyot fakultetida tahsil olib, 1952-yilda ruhshunoslik boʻyicha doktor darajasini olgan, keyinchalik esa bu darajani Sorbonna universitetidan olgan. U oʻz kasbiy faoliyatini 26 yoshida shifokor sifatida boshlagan, janubi-sharqdagi Bom shahridagi mahalliy shifoxona rahbari boʻlgan. Keyingi yili oʻzining ustozlari Moʻnes 'Ali Shoh Zoʻr-Riyasateyndan Nimatullohiy tariqatining piri maqomini qabul qilib, Nur Ali Shoh taxallusini olgan.

Nimatullohiy soʻfiy tariqatini jonlantirishi va koʻplab yozma asarlaridan tashqari, Nurbaxsh Eronning eng yetakchi ruhshunoslaridan biriga aylandi. Nurbaxsh barcha muhabbatda tengdir, deb hisoblagan. *Payvanʼs Iran news*dagi nekrologiga koʻra, u „jins, irq, millat va dinidan qatʼi nazar, barcha insonlarning birodarligi va tengligi aqidasini targʻib qilgan.“.

### Gʻarbga hijrat
Nurbaxsh 1979-yildagi Eron inqilobidan soʻng mamlakatni tark etib, avval Amerika Qoʻshma Shtatlariga boradi. U yerda *xonaqoh* nomi bilan tanilgan bir necha soʻfiy markazlarini tashkil etdi, soʻngra 1983-yilda Buyuk Britaniyaga koʻchib oʻtdi va u yerga joylashdi. Doktor Nurbaxshning Nimatullohiy tariqati orqali soʻfiylikni jonlantirish va tartibga solish borasidagi Britaniyada amaga oshirgan faoliyati 2008-yilda vafotigacha davom etdi.

## Faoliyati
### Ruhshunoslik
Sorbonna universitetidan ruhshunoslik boʻyicha daraja olgach, Nurbaxsh Tehron universiteti tibbiyot fakultetiga ruhshunoslik professori etib tayinlandi va nafaqaga chiqqunga qadar shu lavozimda ishladi, shu bilan birga u Eron Tibbiyot Kengashi direktori, Eron Ruhshunoslar Assotsiatsiyasi prezidenti va Ruzbeh ruhiy kasalliklar shifoxonasi boshligʻi boʻlib ham faoliyat yuritdi. U, shuningdek, Amerika Ruhshunoslar Assotsiatsiyasining faxriy aʼzosi edi. Nurbaxsh, shuningdek, Jahon ruhshunoslik assotsiatsiyasining Jahon ruhshunoslik kongressini Eron birinchi bor mezbonlik qilganida, ushbu kongress ishini boshqargan.

U ruhshunoslik sohasida 37 ta ilmiy asar – muallif, muharrir va tarjimon sifatida, shuningdek, ilmiy jurnallarda koʻplab maqolalar hamda tadqiqotchilar, professorlar va talabalar uchun maʼlumotnoma risolalar toʻplamini yaratgan.

### Soʻfiylik

Islomshunos olim Henry Corbin soʻzlariga koʻra, Nurbaxsh klassik soʻfiy matnlarini nashr qilishdagi oʻzining „behad faolligi“ bilan tanilgan edi. 1979-yilda Eronni tark etgan paytiga kelib, u qariyb saksonta kitob nashr ettirgan edi.

Javod Nurbaxsh *Soʻfiylik nima? soʻfiylik va ruh tahlili* nomli ikki qismli maqola yozgan boʻlib, u *The International Journal of Social Psychiatry* jurnalida chop etilgan va bu asarlar soʻfiy ruhshunosligi yoʻnalishiga kiradi, bunda u soʻfiylik va ruhshunoslik sohalaridagi oʻzining ikki asosiy qiziqishlarini birlashtirgan.

1979-yilgacha, tariqatning veb-saytidagi tarjimayi hol maʼlumotlariga koʻra, „u Eronning yirik shahar va shaharchalarining koʻpchiligida 70 ta soʻfiy markazini tashkil etdi, ularning barchasi fuqaroviy va islomiy qonunlarga muvofiq xayriya tashkilotlari sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan. Ushbu markazlarning juda koʻpi hozirgi tuzum tomonidan musodara qilingan.“. Tariqatning Eron tashqarisidagi birinchi soʻfiy markazi 1975-yilda San-Fransiskoda tashkil etilgan. 1979-yilda yurtini tark etganidan soʻng Eron tashqarisida yana koʻplab markazlar ochildi.

## Vafoti va vorisligi
Nurbaxsh umrining soʻnggi yillarini oʻtkazgan va dafn etilgan Banbury Oxfordshire shahri yaqinidagi ingliz qishloqlaridan biridagi xoli maskanda vafot etdi.

Uning oʻrniga oʻgʻli Alirizo Nurbaxsh pir boʻldi, u Viskonsin universitetida falsafa boʻyicha PhD darajasiga ega va Londonda amaliyotchi yurist hisoblanadi. Uning soʻfiy taxallusi Rizo Ali Shoh.

Javod Nurbaxshning Parvane Daneshvar Nurbaxsh ismli ayoli, uch oʻgʻil va ikki qiz farzandi boʻlgan.
## Nurbaxshning soʻfiylik haqidagi tanlangan fikrlari
Soʻfiylikning asosi — boshqalarning qalblari va tuygʻularini eʼtiborga olishdir. Agar biror kishining qalbini shod etish irodasiga ega boʻlmasangiz, hech boʻlmaganda biror kishining qalbini ogʻritib qoʻymaslikdan ogoh boʻling, chunki bizning yoʻlimizda bundan boshqa gunoh yoʻq.

Soʻfiylik — bu Haqiqat sari yoʻldir, undagi yoʻl ozigʻi faqatgina Muhabbatdan iborat. Uning usuli — faqat bitta yoʻnalishga boqish, va maqsadi — Allohdir.

Haqiqiy oshiq-maʼshuqlar Mahbubning xohish-istaklarini oʻzlarinikidan ustun koʻradilar, „davodan boʻlsin yoxud darddan, visoldan boʻlsin yoxud hijrondan“ — Mahbub nimani xohlasa, shunga rozi boʻladilar.

... agar oʻzingizni soʻfiy, deb daʼvo qiladigan, ammo insoniy axloq qoidalariga zid ravishda tutadigan bir insonni koʻrsangiz, „Bu qanday soʻfiy ekan?“ deb soʻramang. Aksincha, „Agar u soʻfiy boʻlmaganda, qanday odam boʻlardi?“ deb soʻrash yaxshiroq boʻlar edi.

Yoʻlning sarmoyasi, aslida, ixlosdan boshqa narsa emas. Ixlos „oʻzingni qanday boʻlsang, shunday koʻrsatish“ va „tashqi koʻrinishing ichki holatingga mos boʻlishi“ deb taʼriflangan.

## Tanlangan asarlar roʻyxati
* *[https://web.archive.org/web/20090328202851/http://www.nimatullahi.org/knp/paradise Soʻfiylar jannatida]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1979)
* *[https://www.divan-nurbakhsh.org/ Nurbaxsh devoni]*, soʻfiy sheʼriyati, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1980)
* *[https://www.divan-nurbakhsh.org/en/poems Muhabbat haqiqatlari: soʻfiy sheʼriyati]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1982)
* *[https://web.archive.org/web/20090221083737/http://www.nimatullahi.org/knp/psychology Soʻfiylarning maʼrifati (Ma‘arif-i Sufiyya)]*, besh jildda, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1983)
* *[https://web.archive.org/web/20090328202413/http://www.nimatullahi.org/knp/jesus Iso soʻfiylar nigohida]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1983)
* *[https://web.archive.org/web/20090329002024/http://www.nimatullahi.org/knp/women Soʻfiy ayollar]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1983)
* *[https://web.archive.org/web/20090328210640/http://www.nimatullahi.org/knp/poverty Soʻfiylikdagi ruhiy qashshoqlik]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1984)
* *[https://web.archive.org/web/20090328192101/http://www.nimatullahi.org/knp/satan Buyuk shayton, Iblis]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1986)
* *[https://www.nimatullahi.org/publications/symbolism Soʻfiy ramziyligi (Farhang-i Nurbakhsh)] *, 16 jildlik irfoniy atamalar ensiklopediyasi, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1990–2003)
* *[https://web.archive.org/web/20090328202828/http://www.nimatullahi.org/knp/dogs Soʻfiy nazarida itlar]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1992)
* *[https://web.archive.org/web/20090328202452/http://www.nimatullahi.org/knp/tavern Xarobot xonaqohida]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1992)
* *[https://web.archive.org/web/20090327110145/http://www.nimatullahi.org/knp/delonafs Soʻfiylik ruhshunosligi]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1992)
* *[https://web.archive.org/web/20080723232359/http://www.nimatullahi.org/knp/masters Yoʻl ustozlari: Nimatullohiy tariqati tarixi]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1993)
* *[https://web.archive.org/web/20090329011757/http://www.nimatullahi.org/knp/traditions Paygʻambar rivoyatlari]*, I va II jildlar, uch tilli matnlar (arabcha, forscha va inglizcha), Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1993)
* *[https://web.archive.org/web/20090221083902/http://www.nimatullahi.org/knp/discourses Soʻfiy yoʻl haqidagi suhbatlar]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (1996)
* *[https://web.archive.org/web/20090221071705/http://www.nimatullahi.org/knp/thepath Yoʻl]*, Xoniqoh Nimatullohiy nashrlari, London (2003)
* *Ruhshunoslik qoʻllanmasi* (30 jild), birinchi jild, ikkinchi jild, uchinchi jild, toʻrtinchi jild, beshinchi jild, oltinchi jild, yettinchi jild, sakkizinchi jild, toʻqqizinchi jild, oʻninchi jild, oʻn birinchi jild, oʻn ikkinchi jild, oʻn uchinchi jild, oʻn toʻrtinchi jild, oʻn beshinchi jild, oʻn oltinchi jild, oʻn yettinchi jild, oʻn sakkizinchi jild, oʻn toʻqqizinchi jild, yigirmanchi jild, yigirma birinchi jild, yigirma ikkinchi jild, yigirma uchinchi jild, yigirma toʻrtinchi jild, yigirma beshinchi jild, yigirma oltinchi jild, yigirma yettinchi jild, yigirma sakkizinchi jild, yigirma toʻqqizinchi jild, oʻttizinchi jild. (2019)

## Manbalar

## Havolalar
* Nimatullohiy sufiy tariqati internet sayti nimatullahi.org
* Nekrolog va tarjimayi hol] doktori Nurbakhsh haqida, Bi-bi-si fors tilidagi internet xizmati.
* Payvand.com’dagi nekrolog-eshonasi , fors ijtimoiy va madaniy forumi.
* Daily Telegraph’dagi vafot eʼlonlari.