Afgʻoniston davlati rahbarlari roʻyxati

Ushbu maqolada birinchi zamonaviy afgʻon davlati – 1709-yilda tashkil etilgan Gilzoyi hokimligi davridan beri **[[Afgʻoniston]]ga [[Davlat boshligʻi|rahbarlik qilganlar]]** roʻyxati keltirilgan.

## Tarixi
Gilzoyi hokimligi yoki Xotakiylar davlati Mir Vays Xotakiy va qandahorlik boshqa afgʻon qabila sardorlari tomonidan Boburiylar hamda Safaviylar davlatiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolondan soʻng tashkil topdi.

Uzoq davom etgan urushlardan soʻng Xotakiylar davlati oʻrnida 1747-yilda Ahmadshoh Durroniy boshchiligidagi Durroniylar davlati tashkil etildi .

1823-yilda Durroniylar davlati parchalanganidan keyin barakzoi sulolasi Kobul amirligiga asos soldi. Bu davlat keyinchalik Afgʻoniston amirligi deb ataldi. Birinchi ingliz—afgʻon urushi mobaynida, 1839-yilda Britaniya homiyligidagi sobiq shoh Shujo ul-Mulk taxtni egallagach, durroniylar xonadoni hokimyati tiklandi. 1842-yilda inglizlarning chekinishi ortidan shoh Shujo oʻldirildi. Shundan soʻng barakzoi sulolasi hokimyatni tortib oldi, oxir-oqibat 1926-yilda amirlik Afgʻoniston qirolligiga aylantirildi va oxirgi shoh Zohirshoh Muhammad 1973-yilda amakivachchasi Muhammad Dovud Xon tomonidan davlat toʻntarishi natijasida taxtdan agʻdarilgunga qadar mamlakatni (1929-yilda tanaffus bilan) boshqardi. Dovudxon barakzoi xonadonidan boʻlishiga qaramay, anʼanalardan voz kechdi, oʻzini shoh deb eʼlon qilmadi va monarxiyani tugatib, oʻzi prezidenti boʻlgan Afgʻoniston Respublikasini tuzdi. Respublika davri 1978-yildagi Afgʻoniston Xalq demokratik partiyasi boshchiligidagi Savr inqilobiga qadar davom etdi.

1978-yildan beri Afgʻoniston davomli fuqarolar urushi va xorijiy bosqinlar holatida qoldi.

Prezident Hamid Karzay 2004-yil 7-dekabrda Afgʻonistonda demokratik yoʻl bilan saylangan birinchi davlat rahbari boʻldi. Uning vorisi, 2014-yil 29-sentyabrdan 2021-yil 15-avgustigacha hokimiyat tepasida boʻlgan, Ashraf Gʻani 2021-yildagi Tolibonning keng koʻlamli hujumi mobaynida Kobulning qulashi ortidan mamlakatni tark etdi.

Kobulni qaytarib olishi bilan Tolibon Afgʻoniston Islom Amirligini tikladi va 2016-yildan beri uning oliy rahbari, islom olimi Haybatulloh Oxundzoda amalda Gʻani oʻrniga davlat rahbariga aylandi.

## Davlat rahbarlari roʻyxati
(*Yotiq matn* bilan yozilgan sanalar amalda faoliyatning davom etishini bildiradi)

### Monarxlari

**[[Gilzoyi hokimligi|Xotakiylar davlati]] (1709–1738)**

**[[Durroniylar davlati]] (1747–1823)**

**[[Afgʻoniston amirligi|Kobul amirligi / Afgʻoniston amirligi]] (1823–1926)**

**[[Afgʻoniston qirolligi]] (1926–1929)**

**[[Saqqovistlar amirligi]] va [[Afgʻon fuqarolar urushi (1928–1929)|1928–1929-yillardagi fuqarolar urushi]]**

**[[Afgʻoniston qirolligi]] (qayta tiklangan; 1929–1973)**

#### Mahalliy monarxlar
Ayrim hukmdorlar Afgʻonistondagi ichki ziddiyatlardan foydalanib, taxtga daʼvogarlik qilishga uringan. Biroq, ularning hukmronligi faqat maʼlum hududlar bilan chegaralangan.

### Monarx boʻlmaganlar

## Davlat rahbarlarining shtandartlari


File:Royal flag of Amanullah Khan.svg|Afgʻoniston podshohi shtandardi, c. 1919–1929
File:Royal standard of Afghan Kings(1931~1973).svg|Afgʻoniston podshohi shtandardi, 1931–1973.
File:Flag of Afghanistan (1974–1978) (Variant).svg|Afgʻoniston prezidenti shtandardi, 1974–1978.
File:Standard of the President of Afghanistan (2004-2013).svg|Afgʻoniston prezidenti shtandardi, 2004–2013.
File:Standard of the President of Afghanistan.svg|Afgʻoniston prezidenti shtandardi, 2013–2021.


## Yana qarang
Afg'on (etnonimi)

## Manbalar
; Eslatmalar

; Manbalar

## Havolalar
* Presidency of Afghanistan (15 August 2021 archive)