open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yuriy Izrael

**Yuriy Antoniyevich Izrael** – sovet va rus meteorologi, Rossiya Fanlar akademiyasining akademigi (1994, 1974-yildan beri SSSR Akademiyasi muxbir aʼzosi). CNN maʼlumotlariga koʻra, Vladimir Putinning prezidentlik davridagi eng nufuzli ilmiy maslahatchisi boʻlgan, ammo Izraelning oʻzi bu bayonotni rad etgan.

Izrael 1969–1972-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining Amaliy geofizika institutiga va 1974–1991-yillarda SSSR Gidrometeorologiya va tabiiy muhitni nazorat qilish davlat qoʻmitasiga (1978-yilgacha SSSR Vazirlar Soveti Gidrometeorologiya xizmati bosh boshqarmasi) rahbarlik qilgan. Yuriy1990–2011-yillarda Global iqlim va ekologiya instituti (Roshidromet va RAS IGCE) asoschisi va birinchi direktori boʻlgan.

U Iqlim oʻzgarishi boʻyicha hukumatlararo komissiya raisining oʻrinbosari va WMO vitse-prezidenti ham boʻlib faoliyat yuritgan.

SSSR Oliy Kengashi deputati (1979–1989), KPSS aʼzosi (1981–1990).

## Biografiyasi
Yuriy Antoniyevichning xotiralariga koʻra, uning otasi Antoniy Ivanovich Izrael Estoniyada Vilyandi shahri yaqinida tavallud topgan, millati eston boʻlgan. 1914-yilda Birinchi jahon urushiga ketgan va inqilobdan keyin harbiy tibbiyot institutini tamomlagan. Petrograd akademiyasida shifokor boʻlib ishlagan. Antoniy Ivanovich 1932-yilda kasallik tufayli demobilizatsiya qilingan va Oʻrta Osiyo Davlat universitetida ish boshlagan. Qisqa muddatda odam va hayvonlar fiziologiyasi kafedrasini boshqargan. Onasi, Antonina Stepanovna Shatalina, millati rus boʻlgan. 1925-yilda Saratov universitetini tugatgandan soʻng, Toshkentda ish boshlagan. Keyinchalik Antonina Shatalina Oʻrta Osiyo davlat universitetida ishlagan va 1944-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qildan. Antoniy Izrael rahbarlik qilgan kafedrada professor lavozimida ishlagan.

## Tanqid
Izrael Chernobil AESdagi avariya vaqtida Gidrometeorologiya davlat qoʻmitasi raisi boʻlgan. Shuningdek, uning rahbarligi davrida SSSRda havoning ifloslanishi misli koʻrilmagan darajaga yetgani uchun tanqidlarga uchradi. 2004-yilda „Nature“ jurnalida chop etilgan maqolada Quirin Schiermeier va Bryon MacWilliams Yuriyni „qazib olinadigan yoqilgʻi kommunisti“ deb atashgan.

## Bibliografiyasi
400 dan ortiq ilmiy ishlar, shu jumladan 24 ta monografiya yozgan. Ulardan yettitasi xorijiy tilga tarjima qilingan va nashr etilgan.

## Manbalar
Mixail Kolesnikov

**Mixail Ivanovich Kolesnikov** (1951-yil 22-sentyabr, Angren, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet va rus harbiy rahbari boʻlgan. Rossiya Federatsiyasi Fuqarolik mudofaasi, Favqulodda vaziyatlar va Xabarovsk oʻlkasidagi tabiiy ofatlarni bartaraf etish Bosh boshqarmasi boshligʻi boʻlgan. General-mayor.

## Biografiyasi
Mixail Kolesnikov 1951-yil 22-sentyabrda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Angren shahrida tavallud topgan. 1973-yil Toshkent oliy tank qoʻmondonlik bilim yurtida tahsil olgan.

## Harbiy xizmati
Mixail Ivanovich 1969-yilda Ribalko nomidagi Toshkent oliy tank qoʻmondonlik zirhli kuchlar marshali bilim yurtiga oʻqishga kirgan va 1973-yilda uni tamomlagan.

1969–1973-yillarda Toshkent oliy tank qoʻmondonlik bilim yurti kursanti boʻlgan (Turkiston harbiy okrugi).

1973–1976-yillarda motorli miltiq diviziyasi tank vzvodida komandir lavozimida xizmat qilgan (Germaniyadagi Sovet qoʻshinlari guruhi).

1978–1979-yillar Toshkent oliy qoʻshma qurollar qoʻmondonlik bilim yurti (Turkiston harbiy okrugi) taʼminot batalonining rota komandiri vazifasida xizmat qilgan.

### Yuqori lavozimlari
Ivanovich 1999–2005-yillar oraligʻida Xabarovsk oʻlkasining fuqarolik mudofaasi va favqulodda vaziyatlar bosh boshqarmasi boshligʻi boʻlib ishlagan.

Mixail Ivanovich Kolesnikov Rossiya Favqulodda vaziyatlar vazirligining № 49 buyrugʻi bilan 2005-yil 9-fevraldan 2007-yil 10-aprelgacha Favqulodda vaziyatlar vazirligining Xabarovsk oʻlkasi bosh boshqarmasining birinchi boshligʻi etib tayinlangan.

2005–2007-yillarda Rossiya Federatsiyasi Fuqarolik mudofaasi, Favqulodda vaziyatlar va Xabarovsk oʻlkasidagi tabiiy ofatlarni bartaraf etish boʻyicha bosh boshqarma boshligʻi lavozimida faoliyat olib borgan.

## Nafaqada
General-mayor Kolesnikov 2007–2013-yillarda Federal Logistika Markazi Sochi filiali direktori boʻlib ishlagan.

2013-yildan Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligining Janubiy harbiy okrugi qoʻshma strategik qoʻmondonligi inspektorlar guruhi inspektori boʻlgan. Kolesnikov inspektor sifatida harbiy xizmatchilarni davlat-vatanparvarlik va yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlarida faol ishtirok etgan.

## Oilasi
Mixail Lyubov Borisovna Kolesnikova bilan turmush qurgan. Farzandi Mixail Mixaylovich Kolesnikov.

## Manbalar
Gʻalaba yodgorligi (Anqara)

**Gʻalaba yodgorligi** – Anqaraning Altındağ tumanidagi Ulus Maydonida joylashgan. Onadoʻlida boʻlib oʻtgan Turkiya Mustaqillik urushi xotirasini abadiylashtirish maqsadida 1927-yilda qurilgan yodgorlik.

Ushbu yodgorlik avstriyalik haykaltarosh Heinrich Krippel tomonidan ishlangan. 1925-yilda Yeni Gün gazetasi rahbariyati tomonidan oʻtkazilgan xalqaro tanlov paytida foydalanishga topshirilgan. Ochilish marosimi 1927-yil 24-noyabrda boʻlib oʻtgan.

Poydevori marmardan iborat boʻlgan haykalda Mustafo Kamol Otaturk *Sakarya* nomli oti ustida tasvirlangan. Orqa tomonida yelkasida toʻp (qurol) koʻtargan ayol va old tomonda ikki askar tasvirini koʻrish mumkin.

Gʻalaba yodgorligi atrofdagi boshqa inshootlar bilan birga nafaqat shaharning, balki butun mamlakatning ramzlaridan biriga aylangan. Ushbu yodgorlik Turkiya Respublikasi tarixiga aloqador ilmiy ishlarga eng koʻp bora mavzu boʻlgan asarlardan biri hisoblnadi.

## Manbalar
Kim Xyon Su

**Kim Xyon Su** (1921-yil 14-iyun, Koredi qishlogʻi, Olginskiy tumani, Primorsk oʻlkasi, Uzoq Sharq federal okrugi – 1989-yil 10-noyabr, Suronkent qishlogʻi, Yuqori Chirchiq tumani, Toshkent viloyati) – agronom, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951), Sverdlov kolxozi aʼzosi.

## Hayoti
Kim Xyon Su 1921-yilda Olginskiy tumani, Koredi qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabning 9-sinfini tamomlagan. U 1937-yilda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. 1943-yilda Qodiryo GESiga ishchi boʻlib ishlay boshlagan. U 1945-yilda Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxoz aʼzosi aylanib, oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan.

1950-yilda Kim Xyon Su jamoasi 9gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 90,7 sentnerdan yashil kenaf poyasi yigʻib oladi. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan „1950-yilda kolxoz majburiy topshiriqlarni bajargani, sugʻoriladigan yerlarda yashil kenaf va barcha boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga qoʻyilgan barcha rejalar bajarilgani, 1950-yilda MTS ishiga haq toʻlash va 1951-yil bahorgi ekish uchun toʻliq talab miqdorida barcha ekinlar urugʻliklarini tayyorlagani“ uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali bilan taqdirlangan.

Kim Xyon Su 1951—1955-yillarda Toshkent qishloq xoʻjaligi texnikumida oʻqigan. 1955-yilda Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi, brigada yordamchisi, meva-sabzavotchilik brigadasi brigadiri, klub mudiri, bogʻbon, agronom-entomolog, agronom-urugʻchi, iqtisodchi kabi lavozimlarda ishlagan. U 1970-yilda Toshkent qishloq xoʻjaligi institutining sirtqi boʻlimini tamomlagan.

Kim Xyon Su 1975-yilda Ittifoq ahamiyatidagi nafaqaxoʻr sifatida nafaqaga chiqadi. Pensioner paytida, 1982—1983-yillarda Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxoz issiqxona fermasi mudiri boʻlib ishlagan.

1989-yilning noyabr oyida Kim Xyon Su Yuqorichiq tumani Surankent qishlogʻida vafot etgan va Yuqorichirchiq tumani, Sverdlov nomidagi sobiq kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni
* Lenin ordeni
* O‘roq va Bolg‘a oltin medali

## Adabiyotlar
* D.V.Shin, Sovet koreyslari: Sotsialistik Mehnat Qahramonlari, Olmaota: Xizmat matbuoti, 2019-yil
* P.G.Kim, Oʻzbekiston Respublikasi koreyslari, Toshkent, Oʻzbekiston. 1993-yil
* B.I.Kim, Oʻzbekiston koreyslari, Toshkent, 1999-yil
Usein Balich

**Usein Veli Balich** (1884-yil, Korbek, Tavrid viloyati – 1939-yil, Chinoz, Toshkent viloyati) – qrim tatar oʻqituvchisi, jamoat arbobi. Qrim Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Maorif xalq komissari (1924–1928).

## Hayoti
Usein Veli Belich 1884-yilda Tavrid viloyatida tugʻilgan.

U 1897–1902-yillarda Simferopol tatar oʻqituvchilar seminariyasida tahsil olgan. 1903–1907-yillarda Alushta va Simeiz shaharlarida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1905-yilda inqilobiy harakatda qatnashgani uchun hibsga olingan. 1907-yilda esa Qrimdan tashqariga surgun qilingan. U Turkiyada uch oy yurib qaytgach, Baxchisaroy shahar hokimiyatida ishlagan.

Usein Belich 1917-yil aprel oyida Yaltaga koʻchib oʻtgan va u yerda xalq taʼlimi boʻlimi boshligʻi etib saylangan. 1918–1919-yillarda Qurultay hukumati Moliya komissiyasining instruktori boʻlgan. Sovet hokimiyati oʻrnatilgandan soʻng xalq taʼlimi organlarida ishlagan. 1921-yilda Qrim Revkomining aʼzosi hamda Qrim Xalq Maorif Komissarligi boshligʻi boʻlgan. 1922–1923-yillarda Moskva shahrida Krasnodar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining RSFSR Xalq Komissarligidagi vakili etib saylangan.

Qrimga qaytgach, Krasnodar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi raisining oʻrinbosari boʻlgan. 1924-yildan boshlab Qrim xalq taʼlimi komissari sifatida ishlagan. U qrim-tatar tilida maktab taʼlimini rivojlantirish uchun kurashgan. 1928-yilda hibsga olinganidan soʻng, oʻz lavozimidan boʻshatilgan va partiyadan chiqarib yuborilgan. 1929-yilda 3 yilga (1,5 yil oʻtagan), 1930-yilda esa ikkinchi marta qamoqqa olinib, 10 yilga ozodlikdan mahrum qilingan. Jazoni Solovki orollaridagi qamoqxonada oʻtagan. Tasdiqlanmagan maʼlumotlarga koʻra, Usein Belich 1939-yilda ozod qilingan hamda Oʻzbekistonda yashay boshlagan.

Usein Belich 1939-yilda Toshkent viloyatida vafot etgan.

## Manbalar
Boris Li

**Boris Li** (1927-yil 7-fevral, Frolovka qishlogʻi, Suchanskiy tumani, Vladivostok viloyati, – 2003-yil 27-avgust, Doʻstobod, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston) – agronom, Quyi Chirchiq tumani, Voroshilov nomidagi kolxoz aʼzosi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Hayoti
Boris Li 1927-yilda Suchan tumani Frolovka qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. Quyi Chirchiq tumanidagi Voroshilov kolxozda Oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan. 1943-yilda Katalina viloyatida 7-sinfni tugatib, toʻliq boʻlmagan oʻrta maʼlumot olgan. Keyin oilasi bilan Toshkent viloyatining Quyi Chirchiq tumaniga koʻchib oʻtadi. 1944-yilgacha Boris Li „Yangi yoʻl“ kolxozida oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan. 1944—1947-yillar oraligʻida Yangiyoʻl tumanida joylashgan Stalin nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi, traktorchi boʻlib ishlagan. Boris Li 1948-yilda Toshkent viloyatidagi harbiy qismda fermer xoʻjaligi ishchisi boʻlib ishlagan. 1950-yilda Quyi Chirchiq viloyatidagi Voroshilov (keyinchalik Kirov) nomidagi kolxozning dala ekinlari boʻlimi aʼzosiga aylangan.

1950-yilda Boris Li boʻlinmasi 4 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 106,6 sentnerdan yashil kenaf poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan u Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali va Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Borisov 1951-yilda u Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzoligiga qabul qilingan. Boris Li 1973-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutini tamomlagach, Quyi Chirchiq tumani Kirov nomidagi kolxozda bosh agronom boʻlib ishlagan. U, keyinchalik, 1977—1979-yillarda Toshkent viloyati Galabin tumani „Guliston“ kolxozining bosh agronomi lavozimida ishlagan. 1979—1987-yillarda Boris Li „Yangi hayot“ kolxozining boʻlim boshligʻi vazifasida ishlagan. Nafaqaga chiqqanidan keyin Quyi Chirchiq tumanidagi Soldatskiy qishlogʻida (hozirgi Doʻstobod shahri) yashagan.

Boris Li 2003-yil avgust oyida vafot etgan va Doʻstobod shahridagi qabristonga dafn etilgan.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni
* Lenin ordeni
* O‘roq va Bolg‘a oltin medali

## Adabiyotlar
* D.V.Shin, Sovet koreyslari: Sotsialistik Mehnat Qahramonlari, Olmaota: Xizmat matbuoti, 2019-yil
* Z.V.Pan, Sotsialistik Mehnat Qahramonlari – Qozogʻistonliklar , Olma-Ota, 1969-1985, 1—5-jildlar.
* D.V.Men, L.A.Kvon, Qozogʻiston Sovet koreyslari, Olmaota, 1992-yil
* P.G.Kim, Oʻzbekiston Respublikasi koreyslari, Toshkent, Oʻzbekiston. 1993-yil
* G.V.Kan, Qozogʻiston koreyslari tarixi, Olmaota:, 1995-yil
* G.N.Kim , D.V.Men, Qozogʻiston koreyslarining tarixi va madaniyati, Olmaota, 1995-yil
* B.I.Kim, Oʻzbekiston koreyslari, Toshkent, 1999-yil

## Havolalar
* Дмитрий Шин в Новой жизни и Солдатском
* Герман Ким, Энциклопедия корё сарам. Герой Социалистического Труда Ли Борис
UCoz

**UCoz** () – oʻrnatilgan kontentni boshqarish tizimi bilan bepul veb-xosting. uCoz CMS modullari toʻliq xususiyatli veb-sayt yaratish uchun birgalikda yoki alohida foydalanish mumkin, masalan. onlayn xarid qilish platformasi, blog, webforum va boshqalar sifatida. 2015 yil 10 iyul holatiga koʻra uCoz tizimida bir yarim milliondan ortiq veb-saytlar yaratilgan. uCoz Alexa Internet maʼlumotlariga koʻra rus tilida soʻzlashuvchi foydalanuvchilar uchun eng yaxshi saytlar qatoriga kiradi.

## Manbalar

## Havolalar

https://sherlari.uz
Qayum Murtazoev

**Murtazoev Qayum Murtazoevich** (1926-yil 14-avgust Konibodom —  1982-yil 25-may Toshkent) — Sovet va Oʻzbekiston davlat va komsomol partiyasi yetakchisi.

## Biografiya
1926-yil 14-avgustda Tojikiston SSRning Konibodom shahrida tugʻilgan. N. Narimanova nomidagi 1-umumta’lim maktabida o‘qigan(1934 — 1942). Fargʻona davlat pedagogika institutining fizika-matematika fakultetini tugatgan (1944 — 1948). Institutda ijtimoiy ishlar bilan shug‘ullangan. Diplomini olgach, Farg‘ona shahar komsomol qo‘mitasiga ishga qabul qilingan. 1942-yildan komsomol aʼzosi. 1948-yildan KKP  aʼzosi boʻlgan.

* 1942— 1943  — Fargʻona shahri, "Узбплодоовощ" korxonasi bazasi ishchisi.
* 1947—1948 — O‘zbekiston komsomoli Farg‘ona shahar qo‘mitasining 2-kotibi ,
* 1948—1950 yillar — Oʻzbekiston komsomoli Fargʻona shahar qoʻmitasining 1-kotibi,
* 1950—1951 — O‘zbekiston komsomoli Farg‘ona viloyat qo‘mitasining 2-kotibi,
* 1951—1952-yillar — Oʻzbekiston komsomoli Fargʻona viloyat qoʻmitasi 1-kotibi,
* 1952-yil —Oʻzbekiston Komsomoli Markaziy Qoʻmitasining kadrlar boʻyicha kotibi,
* 1952—1958-yillar — Oʻzbekiston Komsomoli Markaziy Qoʻmitasining 1-kotibi,
* 1958—1960-yillar — Komsomol Markaziy Qoʻmitasining kotibi, ittifoq respublikalarini boshqargan;
* 1960—1965-yillar — Toshkent shahar partiya qo‘mitasining 1-kotibi,
* 1965—1977 yillar — Buxoro viloyat partiya qo‘mitasining 1-kotibi,
* 1977—1982 — Oʻzbekiston SSR Mehnat va ijtimoiy taʼminot davlat qoʻmitasi raisi.

Komsomol MK aʼzosi (1954—1962). Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi aʼzosi. SSSR va O'zSSR Oliy Kengashi deputati boʻlgan.

Sharof Rashidov o‘zining fidoiy, sodiq safdoshlaridan biri bo‘lgan Qayum Murtazoyevni kutilmaganda va balkim qandaydir nohaq tuhmat tufayli Buxoro viloyat partiya qo‘mitasining birinchi kotibligidan chetlatdi. Nafaqat ishdan olindi, balki juda qattiq haqorat qilingan.
Boris Xudoyorov

**Boris Pavlovich Xudoyorov** (1898-yil, Toshkent – 1973-yil, Moskva) – fotomuxbir, RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi.

## Biografiyasi
Boris Pavlovich 1918–1920-yillarda Qizil Armiyada xizmat qilgan.

1924-yildan boshlab oʻzining fotosuratlarini „Fizkultura i sport“, „Sovetskoye foto“ jurnallarida nashr etgan. Boris 1926-yildan „Unionfoto“ agentligida fotomuxbir boʻlib faoliyat yutitgan va 1929-yildan „Spartak“ zavodining fototoʻgaragiga homiylik qilgan. 1930–1931-yillarda „Oktyabr“ ijodiy guruhi aʼzosi edi. Guruh rahbarlari A. Rodchenko va B. Ignatovich boʻlgan.

Xudoyorov 1931-yildan „Soyuzfoto“ agentligining sport mavzulariga ixtisoslashgan fotomuxbiri edi. Shuningdek, „mamlakatni sanoatlashtirish va kollektivlashtirishning fotoxronikasini“ yaratdi. 1932-yilda 1-mayni nishonlash paytida P-5 samolyotida Qizil maydonni, Metrostroy dizaynini, Mehnat saroyini, Sverdlovsk maydonini suratga oldi. Xuddi shu yili Nijniy Novgorod viloyatidagi Nijniy Novgorod avtomobil zavodi, Sormovo, Viksinskiy zavodi, port va boshqa ob’ektlarni suratga oldi.

Boris 1933-yildan „Izvestiya“ gazetasida, 1930-yillarning oʻrtalaridan „Komsomolskaya pravda“ gazetasida muxbir boʻlib ishladi. Ulugʻ Vatan urushi yillarida „Komsomolskaya pravda“ gazetasining fotomuxbiri boʻlgan va shu vaqt ichida 3000 ga yaqin suratga olgan. Suratlarning aksariyati sovet jurnalistikasi va fotografiyasining oltin fondiga kiritilgan.

Fotomuxbir Boris SSSR Jurnalistlar uyushmasi Markaziy fotokomissiyasi byurosi va Butunittifoq koʻrgazmalari tashkiliy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

1968-yilda Pavlovichning jurnalistik faoliyatning 40 yilligiga bagʻishlangan shaxsiy koʻrgazma boʻlib oʻtdi (Moskva, Jurnalistlar markaziy uyi).

Xudoyorovning fotosuratlari bugungi kungacha namoyish etib kelinmoqda.

Boris Moskvadagi Vagankovskoye qabristoniga dafn etilgan (16-uchastka).

## Mukofotlar
Fotomuxbir Pavlovich Qizil yulduz ordeni bilan taqdirlangan. Shuningdek, RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi.

## Manbalar
Aleksandr Kuzin

**Aleksandr Sergeyevich Kuzin** (1953-yil 15-oktyabr) rus rejissyori va teatr oʻqituvchisi. Rossiya xalq artisti (2011). Rossiya Tabiiy fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi, pedagogika fanlari nomzodi, professor, Rossiya Prezidiumi ASSITEJ boʻlimi aʼzosi. Lenin nomidagi mukofot sovrindori. Teatr sanʼati sohasidagi xizmatlari uchun olti karra Fyodor Volkov mukofoti (Yaroslavl viloyati) laureati. Uch marta eng yaxshi rejissyorlik ishi uchun Samara teatri Muse mukofoti bilan taqdirlangan.

## Ijodiy yoʻli
Aleksandr Sergeyevich Toshkent teatr institutining aktyorlik fakultetini (1975), keyin rejissyorlik (1983) fakultetini tamomlagan.

Kuzin Toshkent rus drama teatrida 40 dan ortiq rollarni ijro etgan va filmlarda suratga tushgan. 1982–1990-yillarda shu teatrda rejissyor boʻlib ishlagan.

Keyinchalik G. Tovstonogov, A. Efros, M. Tumanishvili, M. Zaxarov, A. Shapirodan rejissyorlik mahoratlaridan saboq oldi. Kuzin 70 ga yaqin spektakllarni sahnalashtirgan.

Aleksandr 1990-yildan 2003-yilgacha Yaroslavl Yoshlar teatrining bosh rejissyori (badiiy rahbari) boʻlib faoliyat yuritgan va u yerda 40 ga yaqin spektakllarni sahnalashtirgan.

Hozirda SamART (Samara) teatrining bosh direktori, Yaroslavl davlat teatr instituti professori hamda aktyorlik ustaxonasi rahbari boʻlib faoliyat olib kelmoqda.

## Filmografiyasi
Kuzin 1985-yil „Vina leytenanta Nekrasova“ filmida Aleksey Lugovoy, uchuvchi va 1987-yil „Voskresniy den v adu“ filmida rus eskadrasi komandiri rollarini ijro etgan.

## Xalqaro hamkorlik
Aleksandr Kuzin zamonaviy turk muallifining spektaklini Rossiyada sahnalashtirish boʻyicha rus-turk loyihasini amalga oshirdi. Germaniyadan kelgan aktyorlarning teatrdagi ishlariga rahbarlik qildi. O'zbekiston, Turkmaniston va Qirg'iziston uchun aktyorlar, teatr va kino rejissyorlarining katta guruhini tayyorladi. Bundan tashqari Germaniya va Janubiy Koreyada teatr mahorati darslarini oʻtkazgan.

## Manbalar
Asl Oyna

**Asl Oyna** — Oʻzbekistondagi eng yirik shisha idish zavodlaridan biri. Toshkent shahrida joylashgan. Xodimlar soni 600 ga yaqin. Asosiy mahsulotlari vinolar, konyak, pivo, alkogolsiz va gazlangan ichimliklar uchun shisha idishlar boʻlib, sigʻimi 275 ml dan 1000 ml gacha. Korxonaning loyihaviy quvvati yiliga 200 million shisha idishni tashkil etadi.

## Hikoya
2008-yilda „Mehnat“ kompaniyasi tomonidan 6 milliard soʻm sarmoya kiritilgan. Zavod 2009-yil oktabr oyida foydalanishga topshirilgan. Germaniyaning „Heye“ kompaniyasidan uskunalar xarid qilindi va oʻrnatildi. 2014-yil mart oyidan boshlab zavod NNPB texnologiyasidan foydalangan holda butilkalar ishlab chiqarishni boshladi, bu shishaning ogʻirligini oʻrtacha 20-25% ga kamaytirish imkonini berdi. Ushbu yangi texnologiya Heye International bilan yaqin hamkorlik tufayli yoʻlga qoʻyildi.

## Ishlab chiqarish va sotish
Zavodda Oʻrta Osiyodagi yagona shisha eritish pechi mavjud. Dastgoh igna tipidagi rekuperatorga ega, unumdorligi yuqori.

Dastlab, faqat rangsiz idishlar ishlab chiqarish rejalashtirilgan edi, ammo tashqaridan talabning ortishi bilan jigarrang va yashil shisha idishlar ishlab chiqarish boshlandi. Zavod mijozlari orasida „Anadolu Efes“ korporatsiyasiga qarashli Qaraganda pivo zavodi, Oʻzbekistonning "Carlsberg" pivo ishlab chiqaruvchi zavodi, „Mehnat“ qishloq xoʻjaligi kompaniyasi, „Oʻzbekiston shampan vinosini quyish“ korxonalari ham bor. Umumiy savdo hajmining katta qismini qoʻshni davlatlarga (Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Turkmaniston, Tojikiston) eksport egallab turibdi.

## Moliya
2010-yil dekabr oyida kompaniya ustav kapitalini 1,343 mlrd. soʻmga oshirdi.

## Qoʻshimcha maʼlumotlar
Oʻzbekistonning boshqa shisha idishlar ishlab chiqaruvchilari qatorida „Pharm Glass“ va „Kvars“ kompaniyalari ham alohida eʼtiborga loyiqdir. Mutaxassislarning fikricha, butun Oʻzbekiston Respublikasining bir martalik ishlatiladigan shisha idishlarga boʻlgan ehtiyoji 650 million donani tashkil etadi

## Manbalar

## Havolalar

* Kompaniyaning rasmiy sayti
Avliyo Filipp cherkovi (Toshkent)

Misol
**Toshkentdagi Avliyo Filipp arman cherkovi** () — Oʻzbekistonning Toshkent shahridagi arman Apostol cherkovi ibodatxonasi. Cherkov boshqaruvchisi ruhoniy Ovannes Grigoryan.

## Tarix
Oʻzbekiston Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita matbuot xizmati xabariga koʻra, Avliyo Filipp cherkovi 2007-yil 12-yanvarda rasman roʻyxatga olingan.

## Manzil
Cherkov Issiq Suv koʻchasi, 57-uyda joylashgan.

Cherkov telefon raqamlari:

* + 998 (91) 133-43-41
* + 998 (71) 269-36-26

## Galereya

Fayl:Church of St. Felipe in Tashkent 5365.JPG
Fayl:Church of St. Felipe in Tashkent 5352.JPG
Fayl:Church of St. Felipe in Tashkent 5358.JPG
Fayl:Church of St. Felipe in Tashkent 5356.JPG
Fayl:Church of St. Felipe in Tashkent 5354.JPG
Fayl:Armenian Church of St Philip 14.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 01.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 11.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 12.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 13.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 09.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 08.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 04.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 05.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 03.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 02.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 06.jpg
Fayl:Armenian Church of St Philip 07.jpg


## Manbalar
Ninel Kuznetsova

**Ninel Fyodorovna Kuznetsova** (1927-yil 9-dekabr, Toshkent – 2010-yil 27-noyabr, Moskva) – sovet va rus huquqshunos olimi, kriminolog, yuridik fanlar doktori, fan sohasidagi SSSR Davlat mukofoti laureati (1984), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi. RSFSR (1988), SSSR taʼlim aʼlochisi va Moskva universitetining professori (1995).

## Hayoti
Kuznetsova harbiy uchuvchi oilasida tavallud topgan. 1943–1945-yillarda maktabda oʻqishni toʻxtatmasdan, avval Oʻrta Osiyo, keyin esa Janubiy Ural harbiy okrugi harbiy-havo kuchlarida telegraf operatori boʻlib xizmat qildi. Kuznetsova bu ishi uchun „Ulugʻ Vatan urushida (1941–1945) Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali bilan taqdirlangan.

Ninel 1945-yilda Chkalov shahridagi 12-sonli oʻrta maktabni oltin medal bilan tamomlab, Moskva davlat universitetining yuridika fakultetiga imtihonsiz oʻqishga kirdi. 1950-yilda aspiranturaga oʻqishga kirdi. 1953-yilda „Jinoyatga tayyorgarlik koʻrish va unga suiqasd qilish uchun javobgarlik“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. 1968-yilda „Jinoyat va huquqbuzarlik“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

Ninel Fyodorovna 1953-yilda oʻqituvchilik qilgan. M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining yuridika fakultetida assistent, dotsent, professor, jinoyat huquqi va kriminologiya kafedrasi mudiri lavozimlarida ishlagan.

Ninel 1984-yilda besh nafar olim bilan Sovet kriminologiyasining nazariy asoslarini ishlab chiqqani uchun SSSR Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan.

Ninel Fyodorovna 1996-yilda Rossiya Federatsiyasi Oliy sudining Ilmiy maslahat kengashi aʼzosi boʻlgan. U Rossiya oliy oʻquv yurtlarining yuridik taʼlim oʻquv-uslubiy birlashmasining jinoyat huquqi va kriminologiya boʻlimi faxriy raisi boʻlgan. 1995-yildan Moskva davlat universitetining faxriy professori boʻlgan. Bundan tashqari Ninel Moskva davlat universitetining yuridik fakulteti faxriylar kengashi aʼzosi edi. U jinoyat huquqi va kriminologiya sohasidagi koʻplab rus va chet el mutaxassislarni tayyorlagan.

Kuznetsova 2010-yil 27-noyabrda uzoq davom etgan kasallikdan soʻng 82 yoshida vafot etdi.

## Manbalar
Gennadiy Kurbatkin

**Gennadiy Pavlovich Kurbatkin** (1930-yil 23-iyul, Toshkent – 2011-yil 9-sentyabr, Moskva) – sovet va rus meteorologi, SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1976).

## Hayoti
Gennadiy Kurbatkin 1930-yil 23-iyulda Toshkent shahrida tavallud topgan.

Gennadiy Pavlovich Qizil Armiya qoʻmondoni, general-leytenant P. S. Kurbatkinning oʻgʻli.

Oʻrta Osiyo (Toshkent) universitetini tugatgan (1953). I. A. Kibelning shogirdi.

Gennadiy 1955-yildan 1957-yilgacha SSSR Fanlar akademiyasining atmosfera fizikasi institutida, 1957–1961-yillar oraligʻida amaliy geofizika institutida va 1961–1963-yillarda SSSR Gidrometeorologiya xizmatida faoliyat olib borgan.

Kurbatkin 1963–1984-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining Sibir filiali Matematika institutida fizika va kimyo masalalari laboratoriyasiga rahbarlik qilgan. 1964-yildan SSSR Fanlar akademiyasining Sibir boʻlimi hisoblash markazining ob-havo prognozi laboratoriyasida (boʻlimi) mudir lavozimida ishlagan.

Gennadiy Pavlovich 1964-yildan 1971-yilgacha Novosibirsk davlat universitetining dotsenti boʻlgan.

Pavlovich 1983-yildan Moskvada ishlagan. Roshidromet va Rossiya Fanlar akademiyasining SSSR Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot markazi direktorining oʻrinbosari hamda Global iqlim va ekologiya instituti iqlim dinamikasi boʻlimi boshligʻi (1989-yildan) lavozimida ishlagan.

Atmosfera jarayonlari dinamikasini raqamli modellashtirish, atmosfera sirkulyatsiyasi nazariyasi va gidrodinamik uzoq muddatli ob-havo prognozi boʻyicha ilmiy tadqiqotlar olib borgan.

Kurbatkin fizika-matematika fanlari doktori (1971, „Ultra-uzoq atmosfera toʻlqinlari va uzoq muddatli ob-havo prognozi“ dissertatsiyasi), SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi boʻlgan (1976, atmosfera fizikasi).

Kurbatkin "Hurmat belgisi" ordeni va medallar bilan taqdirlangan.

Gennadiy Pavlovich 2011-yil 9-sentyabrda Moskva shahrida vafot etgan. U Troyekurovskoye qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Georgiy Kurnin

**Georgiy Ivanovich Kurnin** (1915, Toshkent – 1988-yil 14-aprel, Sochi) – fantast-rassom, sanʼatshunos. Boshqa sayyoralar manzaralari aks ettirilgan 30 dan ortiq monumental kartinalar muallifi.

## Biografiyasi
Georgiy Kurnin 1915-yil 26-noyabrda Toshkent shahrida ishchi, ammo ziyoli oilada tavallud topgan. Uning otasi yuqori malakali rassom boʻlgan. Georgiy Ivanovich oʻqishdan oldin chizishni oʻrgangan va umri davomida qiziqishni mukammallashtirib borgan. Toshkent rassomchilik bilim yurtini, Oʻrta Osiyo davlat universitetining sanʼat tarixi fakultetini tamomlagan. Oʻrta Osiyoga bagʻishlangan bir qator landshaftlar muallifi hisoblanadi. U noyob vizual xotiraga ega boʻlgan va shuning uchun hech qachon hayotiy rasm chizmagan. Georgiy 1949-yilda Sochiga koʻchib oʻtdi va u yerda umrining oxirigacha yashadi. Sochi rassomlari uchun sanʼat tarixi mavzularida maʼruzalar oʻqigan. 1970-yillarda kosmonavt Vitaliy Ivanovich Sevastyanov Kurninning ishi bilan tanishdi va gʻayrioddiy rassomning ishini ommalashtirish uchun koʻp harakat qildi.

1973–1976-yillar oraligʻida Kurnin rasmlarining reproduksiyalari „Texnika – molodyoji“, „Smena“, „Ogonyok“, „Sovetskiy soyuz“, „Uralskiy sledopit“, „Fanatstika“ nomli jurnal va almanaxlarda nashr etilgan.

Kurninning rasmlari Bokudagi xalqaro kosmonavtlar kongressi, Moskva Olimlar uyi, VDNX, Vengriya, Chexoslovakiya va Polshada koʻrgazmaga qoʻyilgan (1973–1974).

Georgiy Ivanovich 1988-yil 14-aprelda Sochida vafot etgan. U Sochi shahridagi Markaziy Aspiriya qabristoniniga dafn etilgan. Oʻlimidan uch kun oldin u haqida televizion film yaratildi va oʻlimidan keyin Moskva televideniyesida namoyish etildi.

## Rasmlar saqlanmasi
Kurninning barcha asarlari Sochi shahri tarixi muzeyida saqlanadi.

## Xotirasi
Rassom Georgiyning sharafiga asteroidga 395 148 Kurnin nomi berilgan.

## Manbalar
Ilya Levitas

**Ilya Mixaylovich Levitas** (1931-yil 11-dekabr, Toshkent – 2014-yil 3-avgust, Kiyev) – tarixchi, jurnalist, pedagog, jamoat arbobi. Ukraina Qahramoni (2021, vafotidan keyin). Ukrainada xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1991). Ukraina milliy jamiyatlari kengashi va Ukraina yahudiylari kengashi prezidenti. „Ukrainada fashizm qurbonlari xotirasi“, „Babin Yar xotirasi“ jamgʻarmalari va Sholom Aleyxem jamgʻarmasi raisi. „Jewish News“ gazetasining bosh muharriri.

## Biografiyasi
Ilya Levitas rus, oʻzbek, tatar maktablarida oʻqigan. 14 yoshidan Kiyevda yashagan.

Levitas oliy murabbiylar maktabini (1952), Kiyev davlat jismoniy tarbiya institutini (1959) va Kiyev davlat pedagogika institutini (rus filologiyasi fakulteti) (1964) tamomlagan.

Armiyada Gʻarbiy chegarada (Rava-Russkaya) zaxiradagi kapitan lavozimida xizmat qilgan.

Ilya 1952-yildan 1992-yilgacha qirq yil davomida Kiyev maktablarida rus adabiyoti va jismoniy tarbiya oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Ukrainada xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1991). SSSR jismoniy tarbiya va sport aʼlochisi (1983) va Ukraina xalq taʼlimi aʼlochisi boʻlgan (1978). Mixaylovich GTO faxriy nishoni sohibi boʻlgan (1981). Bundan tashqari yoshlar oʻrtasida futbol boʻyicha Ukraina chempioni (1949) hamda gandbol boʻyicha sport ustasi (1954).

Levitas Kiyev shahridagi 146-sonli oʻrta maktabda muzey yaratgani uchun Ulugʻ Vatan urushi, rus adabiyoti, Olimpiya shon-sharafi va VDNX medallari bilan taqdirlangan (1979).

Ilya Mixaylovich Ukraina Prezidenti huzuridagi Til siyosati boʻyicha kengash aʼzosi va 2001–2003-yillarda Ukraina Prezidenti huzuridagi Ukraina milliy vakillari kengashi raisi boʻlgan.

Rossiya Federatsiyasi Xavfsizlik, mudofaa va huquq-tartibot akademiyasida professor lavozimida ishlagan (2006).

Professor Levitas 2014-yil 3-avgustda Kiyevda vafot etdi va 2014-yil 6-avgustda Baykovo qabristoniga dafn etildi.

## Mukofotlari
Ilya Levitas Davlat ordeni (Ukraina) sohibi boʻlgan.

Mixaylovich III (2001), II (2006) va I (2009) darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Aleksandr Liberman

**Aleksandr Yevgeniyevich Liberman** (1954-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – rossiyalik tadbirkor, „Saratov birlashgan shisha zavodlari“ kompaniyalar guruhi prezidenti (2004–2010), muhtojlarga xayr-ehson qilgan.

## Biografiyasi
Liberman 1954-yil 11-yanvarda Toshkent shahrida tavallud topgan.

Aleksandr 1975-yilda „Saratovstroysteklo“ korxonasiga usta boʻlib ishga kirgan va 1997-yilda shu korxonaga bosh direktori lavozimiga saylangan.

Liberman 2000-yildan 2004-yilgacha „Saratovstroysteklo“ OAJ bosh direktori va „Saratovstroysteklo“ OAJ direktorlar kengashi raisi boʻlib faoliyat yuritgan.

Aleksandr Liberman 2004–2010-yillar oraligʻida United Glass Factories kompaniyalar guruhi prezidenti lavozimida ishlagan va kristal ishlab chiqarishni saqlab qolish shaxsan Libermanga topshirilgan. Rossiya prezidenti Boris Yeltsin Saratovga tashrif buyurganida „Saratovsteklo“da yasalgan billur toj kiydirilgan.

Aleksandr Yevgeniyevich 2010-yildan hozirgi kungacha Ulyanovsk viloyati „Kvarts“ OAJ direktorlar kengashi raisi boʻlib faoliyat olib kelmoqda.

„Saratov viloyati ishlab chiqaruvchilar va ish beruvchilar ittifoqi“ NNT kengashi aʼzosi boʻlgan.

Liberman 2007-yilda Iqtisodiyot fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun „Shisha sanoati korxonalarida biznes jarayonlarini qayta qurish va takomillashtirish: metodologiya va qoʻllash tajribasi“ nomli dissertatsiya himoya qilgan. U 18 ta ilmiy maqolalar muallifi.

1998-yilda „Blagotvoritel Saratovskoy oblasti“ faxriy unvoniga va „Shon-sharaf“ ordeniga sazovor boʻlgan.

Aleksandr 2002-yilda „Umumrossiya aholi roʻyxatini oʻtkazishdagi xizmatlari uchun“ medali, 2003-yilda Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan quruvchisi faxriy unvoni va YuNESKOning „Besh qitʼa“ faxriy medali bilan taqdirlangan.

Iqtisodiyot fanlari doktori Liberman Solomon Mixoyels xalqaro madaniyat markazi vasiylik kengashi aʼzosi boʻlgan.

## Manbalar
Igor Byalskiy

**Igor Aronovich Byalskiy** (1949-yil 21-dekabr, Chernivtsi – 2022-yil 7-iyul, Tekoa) – rus, sovet va isroil shoiri, tarjimon, Jerusalem jurnali va Quddus antologiyasi veb-sayti muharriri.

## Hayoti
Igor Aronovich Byalskiy 1949-yilda Skvira shahrida harbiy jarroh Aron Isaakovich Byalskiy oilasida tugʻilgan. U 1961-yilgacha Gʻarbiy Ukrainada (Sambir, Drohobich, Xirov, Yavorov), keyin „Moskva-400“ (Kirov viloyati) harbiy shaharchasida yashagan. Zvezdniydagi (Perm viloyati) maktabni tugatgan. 1971-yilda Perm politexnika institutini „Avtomatlashtirish va telemexanika“ fakultetini tamomlagan. Boshqarish mashinalari va tizimlari ilmiy-tadqiqot institutida (NIUMS) ishlagan, shuningdek Perm politexnika institutida ham falsafadan dars bergan.

1973-yilda Toshkentga koʻchib kelgan va 1990-yilda Isroilga joʻnab ketgunga qadar shu yerda yashagan. Hisoblash markazlarida muhandis boʻlib ishlagan, Oʻzbekiston SSR Oziq-ovqat sanoati vazirligining Hisoblash markazida texnik xizmat koʻrsatish boʻlimiga rahbarlik qilgan (1973–1984). Yozuvchilar uyushmasida maslahatchi boʻlgan (1985–1987). Toshkentdagi „Aprel“ havaskor qoʻshiq toʻgaragi (1975) va Chimyon sanʼat qoʻshiq festivallari (1977–1989) asoschilaridan biri sifatida SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzoligiga qabul qilingan (1987).

1990-yilda vatani Isroilga qaytgan, 2005-yilda esa Quddusdan Tekoa aholi punktiga koʻchib oʻtgan.

Rus tilida nashr etiluvchi zamonaviy Isroil adabiyoti haqidagi „Jerusalem Journal“ jurnali asoschilaridan biri (1999) hamda bosh muharriri.

Igor Byalskiy 2004-yildan boshlab Zeev Sultonovich bilan birgalikda Uri Zvi Greenberg merosi uyida (Quddus) adabiy kechalar oʻtkazadi.

Sheʼrlari „Asr baytlari“, „Uliss bogʻlanmagan“, „Sanʼat qoʻshigʻi“ va boshqa antologiyalarga kiritilgan.

U Yuliy Kim bilan birgalikda yahudiylarning Bobil asirligidan chiqib ketishi va Ikkinchi maʼbadning qurilishi haqida „Toshlarni qoʻyish vaqti“ musiqiy librettosini yozgan.

Soʻnggi yillarda uning sheʼrlariga asoslangan qoʻshiqlarning aksariyati Marina Melamed kuylamoqda. 2007-yilda Quddus birlashtirilganining 40 yilligiga bagʻishlangan kechada u Igor Bialskiyning sheʼrlari va „Men Quddusga qaytaman“ sheʼriga asoslangan qoʻshiqni ijro etdi (Ibroniy tiliga Inna Vinyarskaya tomonidan tarjima qilingan).

## Manbalar

## Havolalar
* В «Иерусалимской антологии» 
* На сайте «bards.ru» 
* В «Журнальном зале» 
* Новая литературная карта России: http://www.litkarta.ru/world/israel/persons/byalskiy-i/, http://www.litkarta.ru/projects/ulysses/texts/content/byalskiy/
Qo‘yliq qishlog‘i

**Qoʻyliq qishlogʻi** – hozirgi Toshkent shahrining Qoʻyliq mavzesi oʻrnida mavjud boʻlgan qishloq. Qishloq XIX asr ikkinchi yarmida Toshkentdan 2 versta (taxminan 2 km) masofada joylashgan edi.

## Nomlanishi
Qishloq va unga tutash hududlarning „Qoʻyliq“ deb nomlanishi haqida, asosan, uchta fikr mavjud. Aholi, koʻpincha, avvallari bu yerlarda qoʻy bozori boʻlgan, shu sababli ham „qoʻyliq“ deb nomlanadi, deb tahmin qilib kelsa, baʼzi olimlar bu yerda suv quyilish joyi boʻlgan, shuning uchun „qoʻyliq“ – bu „suv quyilishi joyi“ deb izoh beradilar. Biroq, fanda yana bir fikr mavjud boʻlib, „qoʻyliq“ soʻzi antropotoponim ekani taʼkidlanadi. Aniqrogʻi mazkur hududda XVII asrda taniqli shaxs Qoʻyliq ota yashab oʻtgan, bu yerda, hatto, uning qabristoni ham mavjud. Shu bois ushbu joylar uning nomi bilan atalgan.

## Tarixi
XIX asrning oxirlarida Qoʻyliq Qurama uyezdining markazi hisoblangan. Mazkur uyezd Sirdaryo harbiy gubernatorining 1868-yil 20-oktyabrdagi buyrugʻiga binoan, Toshkent uyezdidan Toshkent shahri alohida maʼmuriy birlik sifatida ajralib chiqqanidan soʻng tashkil etilgan. Dastlab uyezd boshqarmasi Toʻytepada, keyinchalik esa 1869-yili Qoʻyliq qishlogʻiga koʻchirilgan va bu yerda 1887-yilgacha boʻlgan. „Turkiston oʻlkasi boshqaruvi haqida“gi 1886-yilgi Nizomga koʻra Qurama uyezdi 1887-yil 1-yanvarda Toshkent uyezdi deb nomlana boshlandi va uyezd boshqarmasi Qoʻyliqdan Toshkentga koʻchirildi.

XIX asrning oxirlarida qishloqda butun uyezd uchun bitta dorixona va uning qoshida tibbiy qabul punkti, telefon tarmoqlari, masjid, madrasa, pristav (uyezd boshqaruvchisi) idorasi boʻlgani maʼlum. Toshkent shahri bilan bogʻlovchi yoʻl Qoʻyliq shoxkoʻchasi (koʻproq shahar hududidagi Salor arigʻigacha boʻlgan qismi) va Qoʻyliq shossesi (Salordan Chirchiqqacha boʻlgan qismi) deb atalgan. Qoʻyliq shoxkoʻchasi shahar markazidan boshlanib to shahar tashqarisida, janubda joylashgan Qoʻyliq qishlogʻigacha davom etardi. Mazkur yoʻl shaharni uyezd markazi bilan bogʻlagani tufayli, unga maʼmuriyat tomonidan katta eʼtibor qaratilgan.

Koʻpayib borayotgan yevropalik shahar aholisi ham koʻproq Nikolskoye va Qoʻyliqqa tomon yoʻnalishlarda oʻziga uy-joylar qurib oʻrnashgan. Jumladan, arxiv hujjatlaridan maʼlum boʻlishicha, Qoʻyliq shossesining uzunligi Toshkentdan Chirchiq stansiyasigacha 10 versta 319 ½ sajen boʻlgan. Deyarli butun yoʻlga tosh yotqizilgan, Salordan Qoʻyliqqacha boʻlgan qismida shosse 1877-yili qurilgan va 1878-yili unga toʻqqizta koʻprik oʻrnatilgan. 1892-yilga kelib koʻpriklar soni 25 taga yetgan.

## Manbalar
Vladimir Strunnikov

**Vladimir Aleksandrovich Strunnikov** (tugʻilgan ismi *Vladimir Ivanovich Chexov*, 1914-yil 2-iyul – 2005-yil 9-dekabr) – sovet genetigi va selektsioneri, biologiya fanlari doktori, professor, SSSR Fanlar akademiyasi akademigi (1987), Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1990).

## Hayoti
Vladimir Aleksandrovich Strunnikov 1914-yilda Tambovda ruhoniy Ivan Yevgeniyevich va ruhoniy Larisa Mitrofanovna Chexova oilasida tugʻilgan. U Bolalik yillarini Voronej yaqinida oʻtkazgan. 1937-yilda otasi otuvga hukm qilingan. U Yetti yillik maktabni tugatgach, professor-jarroh Aleksandr Nikolaevich Strunnikovga turmushga chiqqan xolasi Valentina Yevgeniyevna Chexova bilan Krasnodarga koʻchib oʻtgan. Ular bolani asrab olishga qaror qilishadi va shu bilan Strunnikovga universitetga kirish va taʼlim olish imkoniyatini berishadi. Maktabning oxirgi yilida qayta oʻqigandan soʻng, hujjatlarga koʻra, Vladimir Aleksandrovich Strunnikov, Vladikavkaz shahridagi Togʻ qishloq xoʻjaligi institutida oʻqigan. U Bir yildan soʻng Toshkent qishloq xoʻjaligi institutiga oʻqishga kiradi va institutni 1936-yilda tamomlaydi.

Vladimir Aleksandrovich Strunnikov 1936—1939 va 1945—1963-yillarda Oʻrta Osiyo ipakchilik ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan. U 1939-yilda armiyaga chaqiriladi va Ulug 'Vatan urushida qatnashadi.

B. L. Astaurovning taklifiga binoan Vladimir Aleksandrovich Strunnikov N. K. Koltsov nomidagi biologiya instituti laboratoriyasini boshqargan.

Vladimir Aleksandrovich 2005-yil 9-dekabrda vafot etadi va Moskva viloyatida, Rakitki qabristoniga dafn etiladi.

## Ilmiy faoliyati
Vladimir Strunnikov Ipak qurti seleksiyasi bilan shugʻullangan. U Fanlar akademiyasining N. K. Koltsov nomidagi Rivojlanish biologiyasi institutida jinsiy rivojlanish va tartibga solishning sitogenetikasi guruhining rahbari, Rossiya Fanlar akademiyasining genetika va seleksiya muammolari boʻyicha ilmiy kengashining raisi lavozimlarida ishlagan. 1982—1992-yillarda Vavilov genetika va selektsionerlar jamiyatida raislik qilgan. Strunnikov 1974-yilda ipak qurtining bir qator yuqori mahsuldor zotlari va duragaylarini yaratishga imkon beruvchi geterozning tabiati haqida noyob gipotezani ishlab chiqqan. Geterozda kompensator gen kompleksining roli haqida gipoteza yaratgan. Keyinchalik uning izdoshlari Tarakanova va Navolotskiy uning izlanishlaridan foydalanib, arpa va bugʻdoyning yuqori mahsuldor navlarini yaratdilar. Gipoteza doktor Melanogaster (Kaidanov, 1984; Maresin, 1985), Pisum Sativum (Gostimskiy, 1987; Sokolov, 1990; Rybtsov, 1991; Gostimskiy, 1992; Rybtsov, 1992; Rybtsov, 1966) tomonidan tasdiqlangan.

## Mukofotlari
* Lenin ordeni
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* „Shon-sharaf belgisi“ ordeni
* II darajali Vatan urushi ordeni

## Manbalar
Shin Ermolay

**Ermolay Shin**, koreyscha varianti **Shin Yong Sim** (1922-yil 20-yanvar, Chendalaza, Primorsk oʻlkasi – 1974-yil 20-noyabr, Toshkent viloyati) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati, Nijne-Chirchiq tumani, Dimitrov nomidagi kolxozlar aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

## Hayoti
1922-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra – 1927-yilda) Olginskiy tumani, Chendalaza qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga O‘zbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilinadi. 1946-yilda Nijne-Chirchiq tumani Budyonniy nomidagi kolxozda oʻrta maktabning oʻninchi sinfini tamomlagan. 1947-yildan Nijne-Chirchiq viloyatidagi Dimitrov nomidagi kolxozda traktor parki hisobchisi, sholichilik va dalachilik boʻlimi mudiri, brigadir, uchastka mudiri boʻlib ishlagan.

1950-yilda Ermolay Shin boshchiligidagi dala jamoasi 10,2 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 107,6 sentnerdan yashil kanop poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan unga "1950-yilda kolxozlar tomonidan majburiy yetkazib berish va sugʻoriladigan yerlarda yashil kanop poyasidan yuqori hosil olgani uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. Shuninhgdek, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini kontraktatsiya qilish, MTS ishi uchun natura shaklida toʻlov tizimini joriy qilish va 1951-yil bahorgi ekin uchun barcha kolxozlarni urugʻlik bilan taʼminlashdagi faoliyati uchun „Lenin ordeni“ va O‘roq va Bolg‘a oltin medali oltin medali topshirilgan.

1964-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutining sirtqi boʻlimini tamomlagan.

Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasida bir necha bor qatnashgan. 1961-yilda Oqqoʻrgʻon viloyati Krasnooktyabrskiy qishloq kengashiga, 1971-yilda xalq deputatlari Oqqoʻrgʻon tuman Kengashiga deputat etib saylangan.

1974-yil noyabrda vafot etdi. U sobiq Dimitrov nomidagi kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* ikki marta Lenin ordeni (1950, 1951)
* „Mehnat jasorati uchun“ medali (1972)
* „Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan“ medali (1970)
* ikki marta Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi kumush medali (1962, 1972)
* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy yorligʻi (1956)

## Manblalar
Fuat Ablyamitov

**Fuat Yakubovich Ablyamitov** (1937-yil 15-iyun, Simferopol, RSFSR, SSSR – 2007-yil noyabr,  Simferopol, Ukraina) – Qrim-tatar jamoat arbobi, tibbiyot fanlari nomzodi (1973), 2-chaqiriq Qrim Respublikasi Oliy Kengashi deputati.

## Hayoti
Fuat Yakubovich Ablyamitov 1937-yil 15-iyunda Simferopol shahri (Qrim ASSR)da tugʻilgan. Onasi Sultoniya farmatsevt boʻlib ishlagan, otasi Yoqub Ametovich esa qishloq xoʻjaligi institutida dars bergan. 1938-yilda uning otasi „turk, nemis, ingliz va yapon razvedkasi uchun josuslik qilgani uchun“ qatl etilgan. Taʼqiblardan qochib, ona va uning ikki yosh oʻgʻli dastlab 1944-yilda Turkiyadagi qarindoshlarinikiga borishga qaror qilishadi. Biroq, qarindoshlarini xavfga qoʻyishni istamay Ruminiyaga boradi. 1949-yilda Fuat, uning ukasi va onasi „xoin“ sifatida Oʻrta Osiyoga surgun qilingan.

Fuat Yakubovich 1955—1957-yillarda Toshkent elektrotexnika zavodida chizmachi boʻlib ishlagan. 1960—1963-yillarda feldsher boʻlib xizmat qilgan. U 1963-yilda Toshkent tibbiyot institutini tamomlagach, tez tibbiy yordam stantsiyasida shifokor boʻlib ishlay boshlaydi. 1973—1978-yillarda klinik shifoxonaning nevrologiya boʻlimiga, 1978—1983-yillarda Toshkent tibbiyot institutida assistent lavozimida ishlagan. Fuat Yakubovich 1983—1985-yillarda Moskvada tez tibbiy yordam boʻlimida shifokori boʻlib ishlagan. 1985—1990-yillarda O‘zbekiston SSR Sogʻliqni saqlash vazirligi klinikasida shifokor boʻlib ishlagan.

1987-yil 7-iyulda uch qrim-tatar faoli: Fuat Ablyamitov, Reshat Jemilev va Sabri Seutova Moskva huquq himoyachilari tomonidan tashkil etilgan „Glasnost“ press-klubining ochilishida qatnashadilar va chet el ommaviy axborot vositalari vakillariga iyulda boʻlib oʻtgan namoyish haqida gapirib berishadi.

1987-yilning yozida Qrim tatarlari zich yashaydigan shahar va tumanlarida politsiyaga „tartibni tiklash uchun qoʻshimcha vakolatlar“ beriladi. Oʻzbekistonning Toshkent, Bekobod, Sirdaryo va Yangiyoʻl shaharlarida KPSS aʼzosi boʻlgan qrim-tatarlar okrug komitetlariga chaqirilib, ulardan „ekstremistlar“ning, jumladan Sabri Seutova, Reshat Jemilevning harakatlarini qoralovchi bayonotlarga imzo chekish talab qilindi.

Fuat Yakubovich Ablyamitov 1990-yildan 1994-yilgacha Qrim Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining deportatsiya qilingan fuqarolariga xizmat koʻrsatish Respublika tibbiyot markazi bosh shifokorining davolash ishlari boʻyicha oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

1994—1998-yillarda 2-chaqiriq Qrim Oliy Kengashining deputati boʻlgan. U 1994—1997-yillarda sogʻliqni saqlash va sanatoriy-kurort davolash boʻyicha doimiy komissiya aʼzosi boʻlgan. 1997-yil fevraldan 1998-yil aprelgacha Qrim Avtonom Respublikasining deputatlik etikasi va ishini tashkil etish boʻyicha doimiy komissiyasiga raislik qilgan.

Fuat Yakubovich 2007-yilning noyabrida Simferopolda uzoq davom etgan kasallikdan soʻng yurak xuruji va insultdan vafot etgan.

## Manbalar
Mixail Grulev

**Mixail Vladimirovich Grulev** (1857-yil 20-avgust, Vitebsk viloyati, Rejitsa – 1943-yil 17-sentyabr, Nitssa) – harbiy boshliq, general-leytenant (1912), harbiy yozuvchi va jurnalist, rus-yapon urushi qatnashchisi.

## Hayoti

Mixail Vladimirovich Grulev 1957-yil 17-sentyabrda Vitebsk viloyatining Rejitsa shahrida yahudiy oilasida tugʻilgan. U dastlab Sebej tumanidagi maktabda, undan soʻng Varshava piyoda kadet maktabida taʼlim olgan hamda 65-Moskva piyoda polkida ofitser lavozimiga koʻtarilgan (1882). Kadet maktabiga kirishdan oldin u pravoslavlikni qabul qilgan (1879). 1888-yilda Bosh shtab akademiyasini tamomlagan. 1889-yildan boshlab Amur va Turkiston harbiy okruglarida xizmat qilgan va Hindiston, Xitoy, Misr va Yaponiyaga bir necha marta sayohatlar qilgan.

Mixail Vladimirovich Grulev 1870-yil apreldan Toshkentda chiqadigan „Turkiston vedomosti“ gazetasining birinchi muharriri boʻlgan. Mixail Grulev Sungari daryosi boʻyidagi Rossiya savdo ekspeditsiyasini boshqargan. 1895-yilda Yaponiyadagi rus harbiy agenti boʻlgan. Xitoyning Sharqiy temir yoʻli qurilishi boʻyicha tadqiqotlar olib borgan Manchuriya ilmiy ekspeditsiyasi boshqaruvchisi boʻlgan. 1897-yilda Toshkentga qaytib kelgan va xizmat faoliyatini yuritgan.

1904–1905-yillardagi rus-yapon urushi paytida 11-Pskov piyoda polkiga qoʻmondonlik qilgan. Liaolyan jangida uning qoʻmondonligi ostidagi polk general A.A.Bilderling rahbarligi ostidagi polk bilan birgalikda yapon kuchlariga qarshilik koʻrsatgan. Mixail Grulev Shahe daryosi yaqinidagi janglarda polk (keyinchalik diviziya) komandiri boʻlgan.

Urush oxirida, 1907–1909-yillarda u Bosh shtab boshqarmasi qoshidagi rus-yapon urushini tasvirlash boʻyicha harbiy-tarixiy komissiya aʼzosi boʻlib, „Tarix“ asarini tuzishda ishtirok etgan. 1910-yilda Brest-Litovsk qal’asining shtab boshligʻi boʻlgan.

Mixail Grulev 1912-yilda general-leytenant unvoni bilan nafaqaga chiqqan. Keyinchalik Nitssaga koʻchib ketgan va 1943-yil 17-sentyabrda vafot etgan.

## Asarlari
* Sungari daryosi ekspeditsiyasi (1895).
* Sungari dayosining tavsifi (1895).
* Amudaryo: Oʻrta oqim haqida insho (1900).
* Pomir: Tarixiy va geografik eskiz (1904).
* Bosh shtab ofitseri va polk komandirining rus-yapon urushi haqidagi xotiralari (1908-1909).
* Hindistonning chegara qabilalarining soʻnggi 10 yildagi qoʻzgʻolonlari haqida insho (1909).
* Rossiyaning Markaziy Osiyodagi raqobati (1909).
* Armiya hayotidagi kunning dolzarb masalalari (1911).
* Yahudiy generalining eslatmalari (1930).

## Manbalar

## Havolalar
* *Бердников Л.* «…по долгу совести и принятой присяги». М. В. Грулев: генерал-еврей на службе России «Новый Журнал» 2010, № 258
* *Грулев М. В.* Записки генерала-еврея. М.: Кучково поле; Гиперборея, 2007. Моё исповедное слово 
* *Нискеров Г.* «Комментарий к комментарию».