open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tatiana Ratcu

**Tatiana Kaawar Ratcu** (1979-yil 8-sentabrda Sao Pauloda tugʻilgan) — braziliyalik ayol shaxmatchi, FIDE xalqaro ayol ustasi (WIM, 1995-yil) unvoniga ega. U shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida oʻtkazilgan Braziliya chempionatida besh karra gʻoliblikni qoʻlga kiritgan (1994, 1995, 1996, 1997, 2000-yillar).

## Hayoti
Tatiana Ratcu 1979-yil 8-sentabrda Braziliyaning São Paulo shahrida tugʻilgan. 1990-yillarning oxirida Tatiana Kaawar Ratcu braziliyalik ayol shaxmatchilardan biri edi. U 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha, 1992, 1993, 1994-yillarda boʻlib oʻtgan Braziliya chempionatida uch marta gʻolib boʻlgan va ikki marta 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida 1996—1997-yillarda boʻlgan musobaqalarda ham gʻoliblikka loyiq koʻrilgan. Shuningdek, u ikki marta oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha Braziliya chempionatida gʻoliblikka erishdi (1996, 1998-yillar). Ratcu besh marta shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Braziliya chempionatida gʻolib boʻldi, jumladan: 1994, 1995, 1996, 1997 va 2000-yillar. 1995-yilda Ratcu Kishinev shahrida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida muvaffaqiyatli ishtirok etib, 43-oʻrinni egalladi. 1998-yilda Rio-de-Janeyroda u Braziliya terma jamoasi bilan oʻsmirlar oʻrtasidagi 1-jahon shaxmat chempionatida gʻolib shoxsupasiga koʻtarildi.

Ratcu ayollar shaxmat olimpiadalarida Braziliya terma jamoasi safida oʻynagan, jumladan:

* 1996-yilda Yerevanda oʻtkazilgan 32-shaxmat Olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi oʻrinni egalladi (+7, =2, −5),
* 1998-yilda Elista shahridagi 33-shaxmat Olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi oʻrinni egalladi (+2, =6, −4),
* 2000-yilda Istanbuldagi 34-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi oʻrinni egalladi (+6, =5, −1).

1995-yilda Tatiana Ratcu FIDE ayol xalqaro ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi.

2000-yillarning boshidan beri Ratcu shaxmat turnirlarida juda ham kam qatnashgan. Hozirda u shaxmat musobaqalarida ishtirokini toʻxtatgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Tatiana Ratcu rating card at FIDE (archive)
Aamada Ali

**Ali Aamada** (; 1991-yil 19-avgust) — komoriyalik va fransuz futbolchisi, Komor orollari terma jamoasi darvozaboni. Ilgari u Fransiya yoshlar terma jamoasida oʻynagan.

## Faoliyati

### Klubi
Ali Aamada Tuluza futbol klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. U jamoadagi debyutini 2011-yilning 20-fevralida Fransiya chempionatining 24-turida "Renn"ga qarshi oʻyinda, uchrashuv tugashiga bir necha daqiqa qolganida Mark Vidal oʻrniga maydonga tushdi. Chempionatning 27-turidan oʻrin olgan „Lans“ga qarshi oʻyinda Aamada asosiy tarkibda maydonga tushdi (chunki jamoaning asosiy darvozaboni Matye Valverde oldingi oʻyinda qizil kartochka olgan edi) va 1-Ligadagi ilk toza golini oʻtkazdi. Aamada 31-turda „Oser“dan „Tuluza“ni magʻlubiyatga uchratganidan soʻng, nihoyat, jamoa darvozasidan joy oldi va chempionat yakuniga qadar qolgan yetti uchrashuvda faqat bitta gol oʻtkazib yubordi.

2011/12-yilgi mavsumda Ali Aamada „Tuluza“ uchun barcha 38 liga oʻyinida va jamoaning Fransiya kubogidagi yagona oʻyinida oʻynadi va faqat Liga kubogi „Nitssa“ga qarshi oʻyinda Remi Riu darvozasidagi oʻrnini boy berdi.

Aamada 2012/13-yilgi mavsumni ham Tuluzaning asosiy darvozaboni sifatida oʻtkazadi. Jamoaning ikkinchi darvozaboni Olivye Blondel mavsum davomida bor-yoʻgʻi bir nechta oʻyinda maydonga tushdi, Mark Vidal esa bitta ham oʻynamadi. 2012-yil 22-sentyabrda „Renn“ bilan uchrashuvning beshinchi qoʻshib berilgan daqiqasida Ali Aamada jarima zarbasiga qoʻshildi va boshi bilan raqib darvozasiga gol urdi va bu „Tuluza“ni oʻyindagi magʻlubiyatdan qutqarib qoldi.

2016-yil yanvar oyida Aamada Turkiyaning „Kayserispor“ klubiga oʻtdi va u bilan ikki yarim yillik shartnoma imzoladi.

U „Kongsvinger“, „Brann“, „Santa Koloma“ klublarida ham oʻynagan.

### Terma jamoada
Ali Aamada Fransiya yoshlar terma jamoasida oʻynagan. 2011—2012-yillarda darvozabon jamoa safida 11 ta oʻyin oʻtkazgan, shu jumladan 10 tasini 2013-yilgi Yevropa chempionati saralash turnirida.

2016-yilda Aamada Komor orollari terma jamoasida oʻynashga qaror qildi. U 2016-yilning 24-martida Botsvanaga qarshi oʻyinda debyut qilgan.

## Manbalar
Einar Aas

**Einar Jan Aas** (; 1955-yil 12-oktyabr) — norvegiyalik futbolchi, himoyachi.

## Jamoalardagi faoliyati
Einar Aas oʻz faoliyatini 1973-yilda ikkinchi divizion jamoasi „FC Moss“da boshlagan. 1976-yilda futbolchi FC Mossga birinchi divizionga chiqishga yordam berdi. Einar birinchi divizionda 66 ta oʻyin oʻtkazdi va FC Mossga 1979-yilgi Norvegiya chempionatida 2-oʻrinni egallashiga yordam berdi. 1979-yilda futbolchi "Bavariya"ga koʻchib oʻtdi. 1980-yil 12-yanvarda norvegiyalik futbolchi Germaniya kubogi doirasida „Bavariya“ uchun birinchi oʻyinni oʻtkazdi. 1980-yil 26-yanvarda Einar Bundesligadagi birinchi oʻyinni "Shalke" ga qarshi oʻtkazdi, unda „Bavariya“ 3:1 hisobida gʻalaba qozondi. 1979/80-yilgi Germaniya chempionatida himoyachi 6 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urdi, „Bavariya“ chempionlikni qoʻlga kiritdi. 1980/81-yilgi Germaniya chempionatida himoyachi 7 ta oʻyin oʻtkazdi va 1981-yil bahorida "Nottingem Forest"ga koʻchib oʻtdi. 1980/81-yilgi Angliya futbol ligasining birinchi divizionida futbolchi 7 ta oʻyin oʻtkazib,1 ta gol urdi, „Nottingem Forest“ chempionatda 7-oʻrinni egalladi.1981/82-yilgi mavsumda himoyachi Angliyaning birinchi divizionida 14 ta oʻyin oʻtkazdi, „Nottingem Forest“ chempionatda 12-oʻrinni egalladi. 1983-yilda futbolchi Mossga koʻchib oʻtdi va Norvegiya kubogini yutishda yordam berdi. 1987-yilda u 22 ta oʻyin oʻtkazib, jamoasiga Norvegiya chempionatida gʻalaba qozonishga yordam berdi.

## Norvegiya terma jamoasi
1977-yil 30-iyunda Eynar Aas Norvegiya terma jamoasida Islandiya bilan oʻrtoqlik oʻyinida debyut qildi. Islandiya 2:1 hisobida gʻalaba qozondi. 1978-1979-yillarda futbolchi Yevro-1980 saralash turnirida 8 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan, Norvegiya guruhda oxirgi oʻrinni egallab, final turniriga chiqa olmadi. 1980-1981-yillarda Einar 1982-yilgi jahon chempionati saralash turnirida 7 ta oʻyin oʻtkazdi, jumladan, 1981-yil 9-sentyabrda Angliyaga qarshi oʻyinda Norvegiya 2:1 hisobida gʻalaba qozondi. Norvegiya terma jamoasi 4-guruhda soʻnggi oʻrinni egalladi va jahon chempionatining final turniriga chiqa olmadi. 1981-1986-yillarda Norvegiya terma jamoasida oʻynamagan. Einar Aas 1986-yilda uchta oʻyin oʻtkazdi, shu jumladan Yevro-1988 saralash turnirida ikkita oʻyin. Shimoliy Yevropa chempionati va futbol boʻyicha 1980-yilgi Olimpiya oʻyinlari saralashini hisobga olgan holda, Einar Yan Aas 35 ta oʻyin oʻtkazib, 3 ta gol urgan.

## Yutuqlar

* Germaniya chempioni: 1979/80
* Norvegiya chempioni: 1987-yil
* Norvegiya kubogi sohibi: 1983-yil

## Manbalar
Paragvay davlat madhiyasi

**„Paragvay milliy madhiyasi“** (ispan. Himno Nacional Paraguayo, guarani. Tetã Paraguái Momorãhéi) — Paragvay davlatining milliy madhiyasi. Qoʻshiq soʻzlarini Francisco Acuña de Figueroa (u shuningdek „Orientales, la Patria o la tumba“, Urugvay milliy madhiyasini yozgan) Carlos Antonio López prezidentligida yozgan, oʻsha paytda Bernardo Jovellanos va Anastasio Gonzálezga ushbu madhiyani yaratish vazifasi topshirilgan. Madhiya yozish uchun Jovellanos va González (Paragvay hukumatining Urugvaydagi komissarlari edi) Francisco Acuña de Figueroaga murojaat qilgan.

## Tarix
Qoʻshiq soʻzlari 1846-yil 20-mayda Francisco Acuña de Figueroa tomonidan rasman tugatilgan.

Musiqaning yaratilishiga kim mas’ul boʻlganligi hali ham nomaʼlum. Baʼzi manbalar fransuz Francisco Sauvageot de Dupuisning bastakor boʻlganini daʼvo qilsa, boshqalari esa bu asli Vengriyada tugʻilgan Francisco José Debali (Debály Ferenc Jozsef) deb biladi. 

## Matn
Davlat madhiyasi koʻp misralardan iborat boʻlsa-da, odatda, koʻp hollarda faqat birinchi misradan keyin xor kuylanadi. Qoʻshiqning uzunligi tufayli, futbol oʻyini kabi sport musobaqalari oldidan milliy madhiya yangraganda, soʻzsiz kirish qismi va birinchi misraning ikkinchi yarmi koʻpincha qisqalik uchun oʻtkazib yuboriladi.

## Manbalar

## Havolalar
*Paraguay: ''Paraguayos, República o Muerte'' - Audio of the national anthem of Paraguay, with information and lyrics (archive link)
*MP3 file
*Paraguayos
Elland Road stadioni

**Elland Road** — Angliyaning Gʻarbiy Yorkshir, Lids, Beeston shahridagi futbol stadioni boʻlib, u 1919-yilda klub tashkil topganidan beri Premer-liga klubi " Leeds Yunayted "ning uy stadioni boʻlib kelgan. Stadion Angliyadagi 14-eng katta futbol stadionidir.

Maydon neytral maydon sifatida Angliya kubogi yarim final oʻyinlarini va Angliya terma jamoasining xalqaro oʻyinlarini oʻtkazgan va sakkizta Yevro 96-maydonlaridan biri sifatida foydalanilgan. Elland Road regbi ligasi klubi Hunslet tomonidan 1980-yillarning oʻrtalarida foydalanilgan va 2015-yilgi regbi boʻyicha Jahon kubogining ikkita oʻyiniga mezbonlik qilgan.

## Tarixi

Klub 1898-99-yilgi mavsumga tayyor boʻlgan yangi tribunani oʻrnatdi va Elland Road deb nomlandi. Avgust oyida Boar Leyndagi Griffin mehmonxonasida boʻlib oʻtgan uchrashuvdan soʻng, yangi „Leeds City“ klubi tuzildi va Elland Road maydoni kelgusi mavsum uchun ijaraga berilishiga kelishib olindi. Ijara shartnomasi 1904-yil 13-oktabrda yiliga 75 funt sterling ijara haqi evaziga imzolangan. Klub 1905-yil mart oyida yerni 5000 funt sterlingga sotib olish imkoniyatiga ega edi, ammo noyabrda narx 4500 funt sterlingga tushirildi.

„City“ning futbol ligasidagi birinchi mavsumidan soʻng, klub gʻarbiy tomonda 5000 oʻrinli yopiq tribuna qurdi, uning narxi 1050 funt sterlingga teng edi. Tomoshabinlar koʻpayib bordi, natijada 30-dekabr kuni " Bredford Siti " bilan mahalliy derbini tomosha qilish uchun stadionga 22 500 dan ortiq odam toʻplanib, 487 funt sterlinglik bilet sotildi. 1906-yil fevral oyida Monk’s Bridge Iron kompaniyasidan Churwell va Gelderd Road tomonidagi 3961 kvadrat metr yerni 420 funt sterlingga sotib olindi. Maydonni suv bosmasligi uchun drenaj ishlari olib borildi.

## Billy Bremner va Don Revie haykallari
Afsonaviy kapitan Billi Bremner uchun haykal 1999-yilda oʻrnatildi. Leedsning eng muvaffaqiyatli murabbiyi Don Reviega haykal ham 2012-yilda qurilgan boʻlib, u klub Angliya kubogini qoʻlga kiritganining 40 yilligini nishonlagan.

### Bremner maydoni XI
2018-yilning yozida Bremner haykalini taʼmirlash doirasida quyidagi jamoa muxlislar tomonidan 11 ta afsonaviy oʻyinchi sifatida tanlandi jumladan (Billi Bremner). Ular mashhur haykal atrofidagi „10 ta afsonaviy tosh“ sifatida tasvirlangan. Har bir toshga afsonaviy kalitlar statistikasi va Lids Yunayteddagi faoliyati davomida erishgan yutuqlari oʻyib yozilgan boʻladi.

*  Billy Bremner (haykal)
*  John Charles
*  Jack Charlton
*  Allan Clarke
*  Johnny Giles
*  Eddie Gray
*  Norman Hunter
*  Peter Lorimer
*  Lucas Radebe
*  Gary Speed
*  Gordon Strachan

## Kelajagi
2001-yil avgust oyida, Leeds hali ham Premer-liganing yetakchi jamoasi boʻlganida, rais Piter Ridsdeyl klubni Skeltondagi 50 000 oʻrinli stadionga koʻchirish rejalarini eʼlon qildi. Keyingi oyda klubning 33 250 ta abonement egalari taklif qilingan boshqa joyga koʻchirish boʻyicha ovoz berishlari soʻralgan. Ularning 87,6 foizi boshqa joyga koʻchib oʻtishni yoqlab ovoz berdi, ammo klubning moliyaviy inqirozi boshlanganidan keyin ikki yil ichida rejalar bekor qilindi.

## Manbalar
Peru davlat madhiyasi

„**Himno Nacional del Perú**“ („Peru milliy madhiyasi“; „Marcha Nacional del Perú“ yoki „Peru milliy marshi“ nomi bilan ham tanilgan; „Somos libres“ yoki „Biz ozodmiz!“) — Peru davlat madhiyasi hisoblanadi. Uni José Bernardo Alcedo bastalagan, soʻzlari esa 1821-yilda José de la Torre Ugarte tomonidan yozilgan.

## Tarix
Peru oʻz mustaqilligini eʼlon qilgandan soʻng, general José de San Martín 1821-yil 7-avgustda milliy madhiyani tanlash uchun ommaviy tanlovni boshladi. Tanlovda professor-oʻqituvchilar, bastakorlar va ixlosmandlar oʻzlarining imzolangan asarlarini 18-sentabrgacha, yaʼni tayinlangan komissiya qaysi biri „Milliy marsh“ sifatida qabul qilinishini hal qiladigan kungacha Davlat vazirligiga yuborishga chaqirdi.

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* Himno Nacional del Perú instrumental interpretado por el pianista Ward De Vleeschhouwer
* Peru: ''Himno Nacional del Peru'' — Audio of the national anthem of Peru, with information and lyrics (archive link)
* ''HXD'' — Peruvian Defence Ministry
Laura Rogule

**Laura Rogule** (; 1988-yil 5-fevralda Riga shahrida tugʻilgan) — latviyalik ayol shaxmatchi. U ayol grossmeyster unvoniga ega.

2021-yilning noyabr oyida Riga shahrida FIDE Grand Women ayollar oʻrtasidagi Shveysariya turnirida 34-oʻrinni egalladi.

## Biografiyasi
Laura Rogule 1988-yil 5-fevralda Sovet Ittifoqi tarkibiga kiruvchi Latviya SSR ning markazi (hozirgi kunda poytaxti) Riga shahrida dunyoga kelgan.

## Shaxmatdagi faoliyati
Laura oʻz faoliyati davomida oʻn ikki marotaba chempionlikka erishadi, jumladan, 2003, 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2015, 2016, 2020, 2021 va 2022-yillarda boʻlib oʻtgan ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha Latviya chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, 2002-yilda u 14 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ham gʻoliblikka erishdi. 2003-yilda u FIDE tomonidan xalqaro shaxmatchi usta ayol unvonini qoʻlga kiritgan. 2012-yilda Laura Rogule Varshavada boʻlib oʻtgan blits shaxmat boʻyicha Yevropa chempionati va shaxmatning Rapid yoʻnalishi (tezkor shaxmat yoʻnalishi) boʻyicha ham Yevropa chempionatida muvaffaqiyatli ishtirok etib, gʻoliblikka munosib koʻrildi.

Laura Rogule oʻzining eng yaxshi natijasini 2010-yilning noyabr oyida namoyish etgan boʻlib, FIDE reytingi 2362 ballga teng edi.

Laura Rogule Shaxmat Olimpiadalarida Latviya nufuzi uchun dona surdi, jumladan:

* 2004-yilda Kalvia shahrida oʻtkazilgan 36-shaxmat Olimpiadasida uchinchi taxtada (+5, =1, −5);
* 2006-yilda Turin shahrida oʻtkazilgan 37-shaxmat Olimpiadasida ikkinchi taxtada (+7, =2, −3);
* 2008-yilda Drezdendagi 38-shaxmat Olimpiadasida birinchi doskada (+3, =4, −3);
* 2010-yilda Xanti-Mansiyskda oʻtkazilgan 39-shaxmat olimpiadasida ikkinchi taxtada (+5, =1, −3);
* 2012-yilda Istanbulda oʻtkazilgan 40-shaxmat olimpiadasida ikkinchi taxtada (+5 −2 =2);
* 2014-yilda Tromsodagi 41-shaxmat Olimpiadasida ikkinchi oʻrinda (+6 −2 =2);
* 2016-yilda Boku shahrida boʻlib oʻtgan 42-shaxmat olimpiadasida ikkinchi taxtada (+4 −2 =4);
* 2018-yilda Batumida boʻlib oʻtgan 43-shaxmat Olimpiadasida birinchi taxtada oʻz yurishlarini muvaffaqiyatli tarzda amalga oshirdi (+3 −3 =3).

Laura Rogule shaxmat boʻyicha 4-jamoaviy Yevropa chempionatida (ayollar toifasida) Latviya terma jamoasi safida oʻz oʻyinlarini olib bordi. Quyida Lauraning natijalarini koʻrishingiz mumkin:

* 2001-yilda Leondagi zaxira taxtada dona surdi (+3, =2, −1);
* 2015-yilda Reykyavik shahrida shaxmat boʻyicha 20-Yevropa jamoaviy chempionatida (ayollar toifasida) ikkinchi taxtada oʻynadi (+4 −2 =3);
* 2019-yilda Batumida boʻlib oʻtgan 22-jamoaviy shaxmat (ayollar toifasida) yevropa chempionatida ikkinchi taxtada oʻyinlarni olib bordi (+4, =1, −4).

## Manbalar
Filippin davlat madhiyasi

„**Lupang Hinirang**“ („Tanlangan yer“), dastlab ispan tilida „Marcha Nacional Filipina“ („Filippin milliy marshi“) nomi bilan atalgan va odatda „Bayang Magiliw“ („Sevimli mamlakat“) nomi bilan tanilgan. Uning musiqasi 1898-yilda Julian Felipe tomonidan yaratilgan va soʻzlari 1899-yilda Jose Palma tomonidan yozilgan ispancha „Filipinalar“ sheʼridan olingan.

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* Various versions of the Philippine National Anthem
Natasha Regan

**Natasha Ketrin Regan** — britaniyalik ayol shaxmatchi. Shuningdek, u shaxmat muallifi mukofotiga sazovor boʻlgan, "*Game Changer* " kitobi bilan mashhur. U ikkita shaxmat olimpiadasida Angliya sharafini himoya qilgan.

Shuningdek, u Go da ham yaxshi oʻyinchi hisoblanadi. Matthew Cocke bilan hamkorlik qilib, u Britaniya juftliklari boʻyicha 7 marta chempionlikni qoʻlga kiritdi va Yevropa juftliklari boʻyicha chempionatda bronza medaliga loyiq koʻrildi. Natasha 2008-yil va 2012-yilda boʻlib oʻtgan birinchi Jahon aql sporti oʻyinlarida Go oʻyini musobaqasida Buyuk Britaniya shaʼnini himoya qilgan. Aql sporti olimpiadasida uning medallari 2018-yilgi Ayollar Pentamidasida qoʻlga kirtgan bitta kumush medaldan iborat.

## Shaxsiy hayoti
Natasha Kembrij universiteti Kingʻs kollejida matematika boʻyicha tahsil olgan. Uning egizak qizlari va oʻgʻli bor. U oʻgʻli Oskarga matematikadan dars berdi, bu esa uni 2010-yilda matematika boʻyicha GCSE uchun maksimal ball boʻlgan A* bahosini olgan eng yosh matematik boʻlishiga olib sabab boʻldi.

## Shaxmat
Kembrij universitetida u 1992-yilgi Oksford va Kembrij universitetlari shaxmat uchrashuvida 8-raqamli (ilgari ayollar taxtasi sifatida tanilgan) taxtada oʻynagan birinchi ayol shaxmatchi boʻldi. Natasha 1992-yilda Manilladagi 30-shaxmat olimpiadasi va 1994-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan shaxmat olimpiadalarida Angliya nomidan qatnashgan. Natasha 2002-yilda FIDE xalqaro ustasi unvoniga sazovor boʻlgan. 2019-yil sentabr oyida u Angliya shaxmat federatsiyasi (ECF) kengashiga rais etib saylangan.

## Kitoblar
Natasha ingliz shaxmati grossmeysteri Metyu Sadler bilan birgalikda ikkita shaxmat kitobiga hammualliflik qilgan. Ularning birinchi hamkorligi *"Chess For Life* „ ECF yilning eng yaxshi kitobi mukofotini qoʻlga kiritdi. Unda bir nechta taniqli shaxmatchilarning shaxmat faoliyati davomida qoʻllagan uslublari hususida, shuningdek, oʻz oʻyinlarini qanday rivojlantirganligi haqida intervyularidagi fikrlari batafsil bayon etilgan.

### ''Game Changer'' kitobi
Natasha Regan oʻzi va GM Metyu Sadlerning ikkinchi hamkorlikdagi *Game Changer* gʻoyasini oʻylab topdi, u FIDE yilning shaxmat kitobida nominatsiyasida gʻolib boʻldi. Unda DeepMind’ning inqilobiy kompyuter dasturi AlphaZero shaxmat oʻynashidan qanday saboq olish mumkinligi haqida batafsil maʼlumot berilgan.

Kitob raqobatbardosh shaxmatga taʼsir koʻrsatdi. Tata Steel Chess Tournament-2019 turnirida birinchi raqamli shaxmatchi va jahon chempioni Teimur Radjabov bilan durangdan soʻng Magnus Karlsen *Game Changer* haqida shunday dedi:“Men kitobni juda ilhomlantiruvchi deb hisoblayman. Oʻyin davomida men bir necha marotaba oʻylayman: AlphaZero bunga qanday yondashgan boʻlardi?

## Bibliografiya

* 
* 
* 
* 

## Manbalar

*
Priory Lane stadioni

**Priory Lane** – Angliyaning Sharqiy Sasseks shtatidagi Eastbourne shahrining sharqiy chekkasida joylashgan assotsiatsiya futbol stadioni. Bu janubiy Milliy ligada oʻynaydigan Eastbourne Boroughning uy stadioni hisoblanadi. Eastbourne Borough 1983-yilda Prins Parkdagi maydonidan koʻchib oʻtganidan beri ushbu stadiondan foydalangan.

## Tarixi
Qurilish 1983-yilda boshlangan edi. Priori Leynda oʻtkazilgan birinchi oʻyin 1984-yil 15- sentabrda Sharqiy Prestonga qarshi boʻlib oʻtdi, oʻyinda Sports 1:0 hisobida gʻalaba qozondi. Bu vaqtda jamoa zamonaviy maydonda oʻynadi. Ular 1988-yildan beri hozirgi maydonda oʻynashmoqda.

Yillar davomida stadion juda koʻp rivojlanishga erishdi. Tunnel quvurlari va drenaj uchun oʻz nasos stantsiyalari oʻrnatildi. The Peter Fountain tribunasi birinchi boʻlib 1989-yilda qurilgan. Bu keyinchalik 1990-yillarning boshlarida uzaytirildi.

1995-1996-yillar mavsumi uchun Mick Green tribunasi qurib bitkazildi. Bu tribuna 1994-yilda qurilish avariyasida halok boʻlgan klub sardori xotirasiga bagʻishlangan. Mick Green tribunasida oʻyinchilarning kiyinish xonalari va choy bari va yuqori qavatda mehmon xonalari joylashgan.

Asosiy tribunaning qurilishi 1999-2000-yilgi mavsumda boshlangan va 2001-yil mart oyida Futbol jamgʻarmasi tomonidan moliyalashtirilgan. 2008-yilda Milliy konferensiyaga koʻtarilganidan soʻng kengaytirilgan.

Stadion majmuasining bir qismiga oʻyin kunlarida aʼzo boʻlmaganlar uchun ochiq boʻlgan Langney sport klubi, yopiq markaz, kamondan otish va tennis kortlari kiradi.

2005-yil 5-oktabrda boʻlib oʻtgan FA Challenge Cup 1-raundida " Oksford Yunayted "ga qarshi oʻyinda ishtirok etgan tomoshabinlar 3770 nafarni tashkil qildi.

Birinchi jonli televizion oʻyin 2008-yil 12-oktabrda Stivenj Boroga qarshi liga oʻyinida boʻlib oʻtdi.

2016-yilning mart oyida 2016-17-yilgi mavsumda 3G sunʼiy chimga oʻtish rejalari yakunlandi.

Boro 2017-yil aprel oyida qoʻshnilar Lengni Wonderers bilan yer taqsimlash boʻyicha kelishuvga erishgan. Wanderers 2017-18-yilgi mavsumdan boshlab oʻz uy uchrashuvlarini Priori Leynda oʻtkazadi.

## Boshqalar foydalanishi
2006-yilda stadion Angliya Futbol Assotsiatsiyasi tomonidan Non Liga Millatlar Turniridagi uchta oʻyinini oʻtkazish uchun foydalanilgan. Bu yerda 2000 va 2010-yillar orasida Sasseks Kattalar Challenge Kubogi finali boʻlib oʻtgan.

## Kelajakdagi ishlanmalar
Eastbourne Borough 2011-yil dekabr oyida Priory Lane-ni kengaytirish rejalarini eʼlon qildi. Rivojlanishning asosiy yoʻnalishi Peter Fountain (Shimoliy) tribunasi boʻladi, u bir qator Ijroiya qutilarini oʻrnatish, yangi kiyim almashtirish xonalari va oʻyinchilar tunnelini qoʻshishni oʻz ichiga oladi. River End (Sharqiy) tribunasida atmosferani yaxshilash uchun 16 qavatli terraslar boʻlishi kerak va asosiy (janubiy) tribuna yangi tribunaga qaragan tribunaning orqa tomonida qurilgan yoshlar jamoasi kiyinish xonalari bilan qoʻshimcha oʻrindiqlar bilan taʼminlash uchun kengaytirilishi rejalashtirilgan.

## Manbalar
Laura Ross

**Laura R. Smit** (1988-yilda tugʻilgan), avvalgi ismi **Laura R. Ross**, — amerikalik ayol shaxmatchi. Lekin bugungi kunda oʻz shaxmat faoliyatini yakunlagan, maktab oʻqituvchisi sifatida dars beradi.

## Shaxmatdagi faoliyati
Laura ayol FIDE ustasi unvoniga ega. 2011-yil sentabr holatiga koʻra, uning FIDE reytingi 2142 edi Laura Smitt endilikda faol oʻyinchilar qatoriga kirmaydi, lekin u shaxmat oʻynashdan hamisha zavq oladi. Shu tufayli ham, Laura mustaqil ravishda shaxmat oʻynashdan maktab oʻquvchilari va kichik yoshdagi bolalarga dars beradi.

1998-yilda Laura Ross 10 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida sakkizinchi oʻrinni zabt etdi.

Ross Amerika Qoʻshma Shtatlari shaxmat federatsiyasi tomonidan eʼlon qilingan erkak va ayol shaxmat oʻyinchilarning „Eng yaxshi 100 oʻyinchi“ roʻyxatini boshlab bergan birinchi amerikalik ayol boʻldi. 2002-yil aprel oyida u AQShda eng yuqori natijalar bilan baholangan 13 yoshli erkak va ayol shaxmatchi sifatida etirof etildi.

Laura Binghamton universitetini muvaffaqiyatli tamomlagan. Bakalavr darajasiga erishgach, magistr diplomini ham olgan.

Kollejni tugatgandan soʻng, Laura "Maktablarda shaxmat " notijorat tashkilotida dars bera boshladi. U dars berishni shunchalik yaxshi koʻrardiki, hatto, bolalar taʼlimi boʻyicha magistrlik darajasini oldi. U hozir Bruklindagi 3-sinf oʻqituvchisi va maktabda shaxmat jamoasini tashkillashtirish hamda boshqarish bilan shugʻullanadi. Shuningdek, mazkur maktab shaxmat jamoasi aʼzolariga oʻzi ustozlik qiladi.

## Professional aloqalar

* FIDE Butunjahon shaxmat federatsiyasi
* AQSh shaxmat federatsiyasi
* Maktablarda shaxmat darslari

## Professional yutuqlar

* Ayollar FIDE ustasi
* FIDE 2142 ball (2011-yil sentabr oyi).
* AQShning eng yaxshi ayol shaxmatchisi roʻyhatida 11-oʻrinda

## Mukofotlar

* Ayollar oʻrtasidagi AQSh chempionati (San-Diego CA): USCF Chess-Scholar mukofotini qoʻlga kiritdi; u tanlovda 2-oʻrinni egalladi;
* Pan-Amerika chempionati (Kordoba, Argentina): 14 yoshgacha boʻlgan qizlar toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi;
* Ketma-ket 8 yil davomida AQSH yoshlar shaxmat jamoasidan joy oldi. 3 marta eng yaxshi oʻntalikka kirgan, *WFM Laura Ross* (2011-yil 7-sentabrdan)

## Manbalar
Margaret Wade

**Lily Margaret Wade** (1912-yil 30-dekabr — 1995-yil 16-fevral) amerikalik basketbolchi va murabbiy. Wade 1999-yilda Ayollar basketbol shon-shuhrat roʻyxati inauguratsion sinfiga kiritilgan.
## Biografiyasi
Margaret Wade 1912-yil 30-dekabrda Missisipi shtatidagi Klivlend shahrida Robert va Bitti Wade oilasida tugʻilgan. Wade sakkiz farzandning eng kichigi edi. U Klivlendda oʻsgan va Klivlend oʻrta maktabining qizlar basketbol jamoasida oʻynagan. U 1928 va 1929-yillarda Umumkonferensiya jamoasini tashkil etgan.
## Kollej davri
Wade 1930—1932-yillarda Delta shtat universitetida kollej basketbol klubida oʻynadi. Oʻzining ikkinchi mavsumida u jamoa sardori etib tayinlandi va Umumkonferensiyada ishtirok etish sharafiga sazovor boʻldi. Wade jamoaning eng qimmat basketbolchisi deb topildi.
## AAU
Wade ikki yil davomida yaqin atrofdagi AAU jamoasi- Missisipi Tupelo Redwings uchun oʻynadi. U jamoa sardori boʻldi va jamoasiga Janubiy chempionatga chiqishga yordam berdi. Tizzasidan olgan jarohat tufayli basketboldan uzoqlashishiga toʻgʻri keldi.
## Murabbiylik faoliyati
Wade oʻzining murabbiylik faoliyatini 1933-yilda Missisipi shtatining Marietta shahridagi Marietta oʻrta maktabida boshlagan. Murabbiylik faoliyatining 1-yilida jamoasi 12-2 natija qayd etdi. Keyin u Belden oʻrta maktabida ham murabbiy boʻlib ishladi, u yerda uning jamoasi 11-3 natija qayd etdi. Shundan soʻng u 1935-yildan 1954-yilgacha Klivlend oʻrta maktabining (Klivlend, Missisipi) basketbol qizlar jamoasiga murabbiylik qilgan. Uning jamoalari Bolivar okrugi chempionatida gʻalaba qozondi va soʻnggi oʻn besh yil ichida oʻn toʻrtta Shimoliy Missisipi turnirida qatnashdi va ketma-ket uch yil shtat chempionatlarida ikkinchi oʻrinni egalladi. Wade shuningdek, 1958 va 1959-yillarda ketma-ket shtat chempionatlarida qizlar trek jamoasiga murabbiylik qildi.
1973-yilda Delta State ayollar basketbol jamoasi qayta shakllantirilganda, Wade ular uchun murabbiy boʻldi. Ular 1975, 1976 va 1977-yillarda AIAW ayollar basketbol turnirida ketma-ket uchta milliy chempionatda gʻalaba qozonishdi. Ushbu mavsum 51 oʻyindan iborat gʻalabali seriyani oʻz ichiga olgan. U, shuningdek, kelajakdagi Basketbol shon-shuhrat zaliga nomzod Lusia Xarris-Styuartga murabbiylik qilgan.
Klivlend oʻrta maktabining Margaret Grin oʻrta maktabi kampusi 1977-yilda uning sharafiga „Margaret Wade gimnaziyasi“ deb nomlangan. Ayollar basketbol klubining eng yaxshi oʻyinchilari endi uning nomidagi Wade Trophy bilan taqdirlanadigan boʻldi. U 1992-yilda Xalqaro ayollar sporti shon-sharaf roʻyxatiga,1985-yilda Basketbol shon-sharaf roʻyxatiga va 1999-yilda Ayollar basketbol shon-shuhrat roʻyxatiga kiritilgan.
## Havolalar


## Manbalar
* 
* 
## Havolalar
* Ueyddagi Basketbol shon-sharaf zali sahifasi
Blundell Park stadioni

**Blundell Park** - Angliyaning Shimoliy Sharqiy Linkolnshir shtatidagi Klitorpes shahridagi futbol maydonchasi va Grimsby Town futbol klubining uy stadioni hisoblanadi. Stadion 1899-yilda qurilgan, ammo asl tribunalardan faqat bittasi qolgan. 1995-yilning yozida toʻliq oʻrindiqliga aylantirulgan. Oʻtgan yillardagi bir nechta quyi ligaga tushishlar oʻrindigʻlar olib tashlanganini anglatadi. Hozirda stadion sigʻimi 9,052 ni tashkil etadi.

## Tarixi
Grimsby Town futbol klubi 1899-yilning yozida Blundell Park stadioniga koʻchib oʻtdi va ular barcha jihozlar shuningdek Abbey Park va Hazel Grove tribunalarini olib keldi. Ochilish oʻyini 1899-yil 2-sentabrda Luton Taunga qarshi Futbol Ligasi Ikkinchi Divizioni oʻyini boʻlib, 4000 tomoshabin tashrif buyurgan oʻyinda jamoalar 3:3 hisobida durang oʻynagan. 1901-yilda stadioning shimoliy tomonida yangi asosiy tribuna qurilgan.

1925-yilda Abbey Park tribunasi buzib tashladi va uning oʻrniga Barrett tribunasi qurildi. 1937-yil 20-fevralda Angliya kubogi bahsida „ Wulverhampton“ bilan toʻqnash kelganda rekord darajadagi muhlislar tashrifi qayd etilgan — 31 651 kishi. 1939-yilda Ikkinchi Jahon urushi boshlangan paytda, Hazel Grove tribunasi buzib tashlangan va uning oʻrniga Osmond tribunasi qurilgan.

### Qoʻshimcha oʻtirish joylari
1995-yilda Blundell Park toʻliq oʻrindiqli stadionga aylanganda, yerning umumiy sigʻimi mos ravishda kamaydi. Klub shimoliy-gʻarbiy va janubi-sharqiy burchaklarida vaqtinchalik oʻrindiqlar oʻrnatildi, ular xalq tilida „yashil oʻrindiqlar“ deb nomlanadi.

## Xalqaro oʻyinlar
Yillar davomida Blundell Park bir qator xalqaro oʻyinlarga mezbonlik qildi. 2001-yilda u Fransiya U18 va Finlandiya U18 oʻrtasidagi oʻrtoqlik oʻyini oʻtkazildi. Yillar davomida Angliya U17, Angliya U18 va Angliya 19 yoshgacha boʻlgan ayollar milliy futbol jamoasi oʻyinlariga mezbonlik qildi.

## Rekordlari
1937-yilning 20-fevralida Angliya kubogi 5-raundida „ Wulverhampton“ ga qarshi oʻyinda maydonga kelgan eng koʻp tomoshabin 31,651 edi.1995-96-yilgi mavsum boshlanishi uchun maydon barcha oʻrindiqlar koʻpaytirilganligi sababli eng koʻp tomoshabinlar 1999-yil 13-martda " Sunderland "ga qarshi Futbol Ligasi Birinchi divizionida 9,528 kishi tashrif buyurdi.

## Manbalar
Mary Rudge

**Mary Rudge** (1842-yil 6-fevral — 1919-yil 22-noyabr) — ingliz shaxmat ustasi.

## Yoshlik yillari
Rudge Angliyaning Herefordshire shahridagi kichik shaharcha Leominsterda tugʻilgan. U 1872-yilda sirtqi turnirda shaxmat oʻynay boshladi. Uning birinchi shaxmat musobaqasi 1874-yil avgust oyida Birmingemdagi okruglar shaxmat assotsiatsiyasining yigʻilishida ikkinchi sinfda oʻqib yurgan vaqtlarida boʻlgan. Otasi Henry Rudge vafotidan soʻng Mary Bristolga koʻchib oʻtdi va u yerda shaxmatni jiddiy tarzda oʻrgana boshladi.

## Faoliyati
Rudge Bristol shaxmat klubining birinchi ayol aʼzosi boʻlib, u 1872-yilda klubga qoʻshilgunga qadar ayollarga klub aʼzosi boʻlishga ruxsat berilmagan. U bir vaqtning oʻzida oʻnta raqibga qarshi koʻzini bogʻlab oʻynay oluvchi mashhur shaxmatchi Jozeph Henry Blackburnega qarshi oʻynadi. 1887-yil mart oyida u Bristoldagi Imperial mehmonxonasida Bathga qarshi oltita bortda oʻynadi va durang natija qayd etadi. 1888-yil boshida Rudge Bristol & Clifton uchun oltita bortda City Chess & Drafts Clubga qarshi oʻynadi va gʻalaba qozonadi. Keyingi yili u Bristol & Clifton shaxmat klubining Challenge kubogini qoʻlga kiritadi.

1889-yilda u bir vaqtning oʻzida shaxmat koʻrgazmalarini oʻtkazgan dunyodagi birinchi ayol boʻldi. Mary Rudge Kembrijda 1890-yilda ayollar uchun Challenge kubogini qoʻlga kiritdi va 1896-yilda Kliftonda boʻlib oʻtgan Janubiy okruglar turnirida ikkinchi darajali gʻoliblikka erishdi

1897-yilda Mary Nyu-York ayollar shaxmat klubi bilan birgalikda London xonimlar shaxmat klubi boshqaruvi ostida oʻtkazilgan ayollar oʻrtasidagi birinchi xalqaro shaxmat turnirida. gʻolibi boʻldi. Shuningdek, u Lady Newnes Turnir qoʻmitasi prezidenti ham edi va ser George Newnes, baron Albert Salomon von Rothschild, janob Harry Nelson Pillsbury va boshqalar sovrinlarni qoʻlga kirtdi. Musobaqa Masonlar zalidagi Sesil mehmonxonasida olti kun davom etdi, ammo soʻnggi turlar 1897-yil 22-iyundan 3-iyulgacha „Xonimlar shaxmat klubi“ shtab-kvartirasi boʻlgan „Ideal“ kafesida oʻtkazildi. Miss Rudge 55 yoshida 20 nafar ayol shaxmatchilarning eng keksasi sifatida tariflandi. va u oʻsha paytda shaxmat oʻynashda katta tajribaga ega edi. Mary taniqli ingliz shaxmatchisi boʻlib, shaxmat boʻyicha yetakchi erkaklar klublarining birinchi toifasini egallagan. U musobaqada 18 gʻalaba va 1 durang bilan gʻalaba qozondi, ikkinchi oʻrinda Signorina Luiza Matilda Fagan (Italiya), Miss Eliza Meri Torold (Angliya), Missis Xonim. Garriet Uorral (AQSh), xonim Marie Bonnefin (Belgiya), xonim. FS Berry (Irlandiya), Lady Edith Margaret Tomas (Angliya) va boshqalar ishtirok etgan.

Keyingi yillarda u Bristol va Dublinda boʻlib oʻtgan turli musobaqalarda qatnashdi. 1898-yilda Mary Imperial mehmonxonasida bir vaqtning oʻzida jahon chempioni Emanuel Laskerga qarshi oʻynadi. Lasker magʻlubiyatni tan oldi, chunki u eng yaxshi oʻyinchi ayolga magʻlub boʻlishi tayin edi.

## Vafoti
Mary Rudge 1919-yil 22-noyabrda 77 yoshida Londondagi Guy kasalxonasida vafot etdi.

## Manbalar
Héctor Altamirano

**Héctor Altamirano Escudero** () (1977-yil 17-martda tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va Liga MX „Keretaro“ klubining sobiq bosh murabbiyi. U „El Pity“ laqabli bilan ham mashhur odatda oʻng qanot himoyachisi pozitsiyasida oʻynagan. Xalqaro maydonda Meksika terma jamoasi tarkibida maydonga tushgan.

## Klubdagi faoliyati
Altamirano Primyeradagi debyutini 1997-yil qishki mavsumda Kruz Azul jamoasi bilan yoshlar safidan chiqqanidan keyin oʻtkazgan. Biroq, atigi oltita oʻyin bilan koʻngli toʻlmay yakunlangan mavsumdan soʻng, u Santos Laguna jamoasiga oʻtgan. „Santos“ga kelganidan beri Altamirano jamoaning oʻng qanotda harakat qiladigan doimiy oʻyinchiga aylangan va klubdagi 6 yil davomida Altamirano 212 oʻyinda maydonga tushib, 36 gol muallifiga aylangan. „Santos Laguna“ jamoasi tarkibida muvaffaqiyatli oʻtkazgan oʻyinlaridan soʻng, meksikalik futbolchi 2005-yilning yozida transfer oynasida premyeraga yangi koʻtarilgan San-Luis jamoasiga yoki Meksikada mashhur boʻlgan „Draft“ jamoasiga sotilishi eʼlon qilingan. Altamirano San-Luisda klubga liga finaliga chiqishga yordam bergan muvaffaqiyatli yildan soʻng, 2006-yilning yozida Altamirano CA Monarcas Morelia jamoasiga qoʻshilgan.

Altamirano Apertura 2008\2009-yilgi mavsumida Korrekaminos jamoasiga qoʻshilgan.

Oxirgi vaqtlarda u professional futboldan tashqari yangi biznes korxonalari faoliyatini yoʻlga qoʻymoqda. U 2016-yilning 6-aprelida Reforma nashriga bergan intervyusida oʻzi futbolchi sifatida mashhurlikka erishgan San-Luis shahrida oʻrta kattalikdagi baliq akvariumini ochayotganini eʼlon qilgan. Uning akvariumida asosan dengiz baliqlari va sutemizuvchilar, shu jumladan oq akulalar va orkalar ham yashaydi.

## Xalqaro faoliyati

### Xalqaro maydondagi gollar

:

## Manbalar
Katarzyna Toma

**Katarzyna Toma** (1985-yil 16-sentabrda tugʻilgan) — polshalik ayol shaxmatchi, 2018-yildan beri Angliya terma jamoasi sharafini himoya qiladi. U ayol grossmeyster unvoniga ega, shuningdek, veterinar jarroh boʻlib ishlaydi.

## Shaxmatdagi faoliyati
2000-yilda u Visla shahrida oʻtkazilgan Polsha oʻsmirlar chempionatida (U16) gʻolib boʻldi va bir yildan soʻng Bjeg Dolniyda oʻtkazilgan Polsha oʻsmirlar chempionati (U20) finalida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2001-yilda u birinchi marta shaxmat boʻyicha ayollar Polsha chempionati finalida ishtirok etdi va 6-oʻrinni egalladi. Keyingi yillarda u muntazam ravishda milliy chempionat finallarida qatnashdi.

Katarzyna Toma oʻsmirlik davrida ham shaxmatning rapid yoʻnalishida (2001-yil Novi Sadda oʻsmirlar oʻrtasidagi yevropa chempionati gʻolibi, 2001-yil Polsha oʻsmirlar chempionati gʻolibi, 2000-yil Polsha oʻsmirlar chempionatida bronza medali sohibasi) va blits-shaxmat turnirlarida (2001-yil oʻsmirlar oʻrtasidagi chempionatda kumush medal sohibi, 2000 va 2001-yil ikki marta oʻsmirlar oʻrtasidagi Polsha chempionati gʻolibi) muvaffaqiyatli oʻynagan.

2003-yilda Katarzyna Toma xalqaro ayol ustasi (WIM) unvonini oldi. 2004-yilda u Frydek-Místek shahrida oʻtkazilgan xalqaro shaxmat turnirida ikkinchi oʻrinni egalladi va birinchi ayol grossmeyster normasini bajardi. 2007-yilda xuddi shu shaharda yana bir muvaffaqiyatga erishdi, *Pobeskydi Hamont kubogida* ikkinchi oʻrinni egalladi va ikkinchi ayol grossmeyster normasini bajardi. Shuningdek, Katarzyna Toma Rapid shaxmat boʻyicha vitse-chempion unvonini ham qoʻlga kiritdi. 2011-yilda u Krakovdagi anʼanaviy *Krakoviya* shaxmat turnirining ayollar toifasida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi va oʻzining uchinchi ayol grossmeyster normasini bajardi.

Katarzyna Toma shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida Polsha terma jamoasi safida oʻynadi va quyidagi natijalarga erishgan:

* 2011-yilda Portu-Karrasda shaxmat boʻyicha (ayollar toifasida) 9-jamoaviy yevropa chempionatida zaxira kengashida jamoaviy kumush medalni qoʻlga kiritdi (+2, =0, −2),
* 2013-yilda Varshavada shaxmat boʻyicha 10-jamoaviy Yevropa chempionatida (Polsha III) zaxira taxtasida (+5, =3, −1).

Shuningdek, shaxmat boʻyicha Polsha shaxmatchi ayollari oʻrtasidagi jamoaviy chempionatida 2 ta oltin medalni qoʻlga kiritdi (2008-yil).

2014-yilda Katarzyna Toma Bloemfonteyndagi *Janubiy Afrika ochiq* turnirida ikkinchi oʻrinni egalladi (Merab Gagunashvili dan keyin).

2014-yilda Katarzyna Toma Tromso shahrida boʻlib oʻtgan 41-shaxmat Olimpiadasida Janubiy Afrika ayollar terma jamoasining murabbiyi boʻlgan.

2018-yilda u Polshadan Angliya shaxmat federatsiyasiga oʻtdi va shundan beri Angliya terma jamoasi safida oʻynaydi.

## Manbalar
Katarzyna Tomicka

**Katarzyna Tomicka** (taxminan 1517 &#x2013; 1551-yillar) polshalik zodagon ayol boʻlib, uning qayin singlisi qirolicha Barbara Radzivilning qaynsinglisi va raqibi sifatida tanilgan.

Katarzyna Iwno shahrida tugʻilgan, Kalisz podkomorzining uchinchi qizi Yan Tomichki h. Lodziya va sud marshali va Krakov yepiskopi singlisi, Piotr Tomichki h. Lodzia. U Vilno shahrida vafot etdi.

Uning oʻgʻillari Radzivil oilasining „Kalvinist nasl-nasabi“ ga asos solgan. Erkak avlodi 1669-yilda tugadi.

## Nikoh va masala
Katarzyna 1542-yilda Mikołaj „Rudy“ Radzivilga turmushga chiqdi va jami 3 ta farzand koʻrdi, ular:

* Mikołaj Radziwiłł, Aleksandra Wiśniowiecka bilan turmush qurgan. Korybut va keyinchalik Zofiya Helena Hlebowicz Połońska h. Leliva ismli farzlari tug`ilgan.
* Krzysztof Mikolaj „Momaqaldiroq“ Radziwiłł, Katarzyna Sobek z Sulejowka h bilan turmush qurgan. Brochowicz, malika Katarjina Ostrogska, Katarzyna Tęczyńska h. Tópor va malika Elizaveta Ostrogska
* NN

## Bibliografiya

* Besala J., *Barbara Radziwiłłówna va Zigmunt Avgust*, Świat Książki, Varshava 2007,, s. 138, 142.
* Boniecki A., *Poczet rodów w Wielkiém Księstwie Litewskiém w XV va XVI wieku*, Varshava 1887, s. 279 (E-biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego).

## Manbalar
Keti Tsatsalashvili

**Keti Tsatsalashvili** ( ; 1992-yil 10-iyunda Tibilisida tugʻilgan) — gruziyalik shaxmatchi, u ayol grossmeyster (WGM) (2011) unvoniga ega.

## Hayoti
Keti Tsatsalashvili turli yosh guruhlarida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati va jahon chempionatida Gruziyani nufuzini bir necha bor himoya qilgan va oltita medalni qoʻlga kiritgan, jumladan, ikkita oltin (2007-yilda, 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jahon chempionatida va 2010-yilda 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati), ikkita kumush (2009-yild, 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jahon chempionatida va 2009-yilda 18 yoshgacha qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida) va ikkita bronza (2007-yilda 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida va 2008-yilda 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida).

Keti Tsatsalashvili koʻplab xalqaro shaxmat turnirlarida, jumladan 2010-yilda Anqarada oʻtkazilgan Florensio Kampomanes xotirasiga bagʻishlangan ayollar shaxmat turnirida gʻoliblikka erishdi.

2008-yilda u FIDE xalqaro ayol ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi va uch yildan soʻng FIDE xalqaro ayol grossmeyster (WGM) unvonini ham qoʻlga kiritdi.

## Sharhlovchilik faoliyati
2021-yil boshida Tsatsalashvili oʻzining kanalida translatsiya qilishni boshlashdan oldin Twitch striming platformasida LetsChessLive kanalini ochish uchun Armanistonlik shaxmat chempioni, WGM Mariya Gevorgyan, shuningdek, IM Zura Javaxadze va Aram Mashigyan bilan hamkorlik qildi.

Tsatsalashvili, shuningdek, real hayotda ham, onlaynda ham, ayniqsa chess.com va FIDÉ saytida shaxmat voqealarini muntazam ravishda sharhlab boradi.

## Manbalar

## Havolalar

* Keti Tsatsalashvili chess games at 365Chess.com
Tea Lanchava

**Tea Lanchava** (1974-yil 11-sentabrda Gruziya, Kutaisi shahrida tugʻilgan) — xalqaro sport ustasi (2004) va ayol grossmeyster (2001) unvonlariga ega ayol shaxmatchi.

## Shaxmatdagi faoliyati
Tea Lancheva 1974-yil 11-sentabrda Gruziyada dunyoga kelgan, 5 yoshida shaxmat oʻynashni oʻrgangan. Unga ota-onasi ustozlik qilishgan, keyinchalik qizaloqdagi mahoratni sezgan ota-onani uni proffesional murabbiy qoʻliga topshirishadi.

U 1988-yili oʻtkazilgan 14 yoshgacha oʻsmirlar shaxmat musobaqasi va 1990-yilda boʻlib oʻtgan 16 yoshgacha boʻlganlar toifalarida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasida sobiq jahon chempioni hisoblanadi.

Tea Lanchava 1995-yildan buyon Gollandiyada istiqomat qiladi va 1997-yildan beri Gollandiya Qirollik shaxmat federatsiyasi vakili hamdur. U 2008 va 2009-yillardan tashqari boshqa barcha shaxmat olimpiadalari va Yevropa chempionatlarida muntazam ishtirok etib keladi.

Tea Lanchava 2004-yil FIDE tomonidan xalqaro usta maqomiga erishgan. Bundan avval yaʼni 2001-yilda u ayol grossmeyster unvonini ham qoʻlga kirtgan edi.

2012-yilda Tea Lanchava Gollandiya chempionatida muvaffaqiyatli ishtirok etib, gʻoliblik shoxsupasiga koʻtarildi. Shuningdek, u grossmeyster (GM) Zhaoqin Pengni ortda qoldirib, koʻp marta ikkinchi oʻrinni egallagan.

2017-yilda Gollandiya ayollar chempionatida Tea Lanchava qoʻshma tarzda birinchi oʻrinni egalladi, ammo tay-breykda Anne Xaastga yutqazib qoʻydi va ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritdi. 2018-yilda Tea Lanchava Chjaoqin Pengdan yarim ochko ortda qolgan holda ikkinchi oʻrinni egalladi.

2006-yili Kushadasida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha Yevropa individual chempionatida Yekaterina Atalikdan keyingi oʻrinni egallab, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

## Gollandiya shaxmat federatsiyasi
2018-yilda Tea Lanchava Gollandiya shaxmat federatsiyasining faxriy aʼzosi etib tayinlangan.

## Manbalar


*
Xu Yuanyuan

**Syu Yuanyuan** ( ; 1981-yil 8-martda tugʻilgan) xitoylik ayol shaxmatchi. U FIDE ayol grossmeyster WGM unvoniga ega.

## Shaxmatdagi faoliyati
1995-yilda Xu Braziliyaning Minas-Jerais shtatidagi San Lourensu shahrida oʻtkazilgan 14 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida gʻolib boʻladi. 1997-yil oktabr oyida u Yerevanda boʻlib oʻtgan 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritadi va 2000-yilda Yerevanda oʻtkazilgan 20 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida yirik hisobda gʻoliblikka erishadi. Xuan mazkur musobaqani ketma-ket yettita gʻalaba bilan boshladi va 11/13 ball bilan oʻyinni yakunlaydi.

2003-yil 11-21-iyul kunlari Xu Chongqingning Yongchuan tumanida boʻlib oʻtgan Xitoy ayollar milliy shaxmat chempionatida (FIDE zonasi 3.3 saralashi) yakuniy 6,5/9 ball bilan gʻolib boʻladi. 2003-yil noyabr oyida Xu Shan Vey shahrida boʻlib oʻtgan Xitoy ayollari oʻrtasidagi shaxsiy shaxmat chempionatida yakuniy 8,5/11 ball bilan gʻoliblikka loyiq koʻriladi. 2004-yilning aprel-may oylarida Jinan shahrida boʻlib oʻtgan Xitoy ayollar jamoasi shaxmat chempionatida esa uchinchi oʻrinni egalladi.

U 2001-yil yanvar oyida FIDEning eng yaxshi 20 ta shaxmatchi qiz reytingida dunyoning birinchi raqamli shaxmatchisi boʻlgan. U eng yuqori oʻrinda turuvchi 50 nafar ayol FIDE reytingida 25-oʻrinni egallagan (2001-yil yanvaridagi natijalarda ham).

Xu Yuanyuan — Aigoning rasmiy vakili. „Aigo Chess“ — 2004-yilda kompaniya prezidenti tomonidan yaratilgan shaxmat oʻyini variantidir. Bu gʻoya shaxmat oʻyiniga Xitoy shaxmatidan „toʻp“ deb nomlangan parchani kiritish asosida oʻynaladigan oʻyin yaratish asosida paydo boʻlgan.

### Repertuarning boshlanishi
Xu Yuanyuan odatda 1. d4 bilan oq bilan oʻyinni boshlaydi va unga slav bilan qora donalar orqali javob beradi. 1. e4 qarshi qora bilan u odatda Caro-Kann Mudofaa uslubida oʻynaydi.

## Manbalar
Start (futbol klubi, Toshkent)

**Start futbol klubi** () – Oʻzbekiston SSRda tashkil etilgan, Toshkent futbol klubi. Klub 1958-yilda tashkil etilgan. Klub 1961 („B“ klassda) va 1978—1984-yillarda SSSR Ikkinchi ligasi musobaqasida ishtirok etgan. Klub faoliyati haqida oxirgi marta 1991-yilda maʼlumot berilgan.

## Tarixi
**Nomlar xronologiyasi:**

* ????—1957: Start Toshkent
* 1958—1959: Trudoviye Rezervi Tashkent
* 1960: Mexnat Toshkent
* 1961—???: Start Toshkent

## Yutuqlari

* Birinchi ligada – 11-oʻrin („B“ toifasidagi hududiy turnirida 1961).
* SSSR kubogida – 1/32 finalda magʻlubiyatga uchragan (1961).
* Oʻzbekiston SSR kubogi sohibi: 1950, 1951, 1958

## Mashhur futbolchilar

* Gennadiy Nedelkin
* Dmitriy An
* Ahmadjon Musayev
* Ravshan Haydarov
* Vaxtang Karibov
* Andrey Pyatniskiy

## Murabbiylar

* Mixail Arustamov (1961)
* Vitaliy Vitkalov (1980—1985)

## Havolalar

* Futbol faktlari maʼlumotlar bazasi
* Klub oʻyinlari Wildstat maʼlumotlar bazasida 
* Klub tarixi klisf.info da (<abbr>RUS</abbr>)
Mehnat zahiralari (futbol klubi, Toshkent)

**Mehnat zahiralari** – 1958-yilda Toshkentda tashkil etilgan sovet futbol klubi. Klubning professional jamoa sifatida oxirgi marta 1959-yil Sovet Ittifoqi musobaqalarida ishtirok etgan.

## Natijalar
1959-yilgi SSSR Birinchi ligasida ishtirok etgan.

## Yutuqlar

* Birinchi ligada – 7-oʻrin (1959-yil „B“ toifasidagi zona turnirida).
* SSSR kubogida – mintaqalar boʻyicha chorak finaldagi magʻlubiyat (1959/1960).

## Havolalar

* Klub futbol faktlari maʼlumotlar bazasida
* Klub oʻyinlari Wildstat maʼlumotlar bazasida
Naima Maxmudova

**Naima Maxmudovna Maxmudova** (10-avgust 1928-yil, Toshkent -- 2017-yil 7-iyun) — shifokor, davlat va jamoat arbobi. SSSR Oliy Kengashining 10 va 11-chaqiriqlar Millatlar Kengashi deputati (1979—1989). Ikki chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi deputati.

## Hayoti
Naima Maxmudovna Maxmudova 1928-yil 10-avgustda Toshkent shahrida, oʻzbek shoiri Batu (Maxmud Xodiyev) oilasida tugʻilgan.

1951-yilda Toshkent tibbiyot institutini (hozirgi Toshkent tibbiyot akademiyasi) tamomlagan.

1958-yilgacha *[[Urgut]] viloyat sanitariya-epidemiologiya stansiyasi* bosh vrachi, soʻng 1958—1963-yillarda *Samarqand viloyat sanitariya-epidemiologiya stansiyasi* bosh vrachi boʻlib ishlagan. 1963-yilda oilasi bilan Toshkentga koʻchib keldi.

1963—1971-yillarda *[[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]] sogʻliqni saqlash vazirining oʻrinbosari*. 1971—1977-yillarda - *Oʻzbekiston kasaba uyushmalari kengashi raisining oʻrinbosari*. 1977—1986-yillarda - *Oʻzbekiston kasaba uyushmalari kengashi raisi* lavozimlarida faoliyat yuritgan.

Ikki marta Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi deputati va yana ikki marta Qoraqalpogʻiston ASSRdan SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashining 10-11 chaqiriq (1979—1989) deputati ]. *SSSR Oliy Kengashining sogʻliqni saqlash komissiyasining raisi boʻlib* ishlagan. Butunittifoq kasaba uyushmalari markaziy kengashi aʼzosi, *Oʻzbekiston xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy aloqalar jamiyati* , Sovet ayollari qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

1968-yilda “*Oʻzbekistonda terapiyaning tarixiy rivojlanishi*” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1975-yilda “ *Oʻzbekistonda [[Bolalar falaji|miya falajli]] bemorlarni tibbiy reabilitatsiya qilish va ijtimoiy moslashuvini tashkil etish* ” mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1986-yilda professor unvonini oldi.

1986—2000-yillarda Toshkent pediatriya tibbiyot instituti ijtimoiy gigiena kafedrasiga (1997-yildan - *umumiy gigiena, ijtimoiy gigiena va salomatlikni tashkil etish* kafedrasi) mudirlik qilgan. Keyin u ushbu kafedraning professor-konsultanti edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* *Piter Lerner*. Maxmudova Naima Maxmudovna, konturlar. - Isroil, 2013. S. 110.
* *Naim Mahmudova*. Yelka hayoti.
* TKZ
Paxtaorol (futbol klubi)

**Paxtaorol** () — Sovet Ittifoqi davridagi Oʻzbekiston SSRning Sirdaryo viloyatida tashkil etilgan sovet futbol klubi. Paxtaorol 1965-yilda Ilyich qishlogʻida tashkil etilgan.

## Tarixi
Paxtaorol futbol jamoasi 1965-yilda Sirdaryo viloyatining Ilyich qishlogʻida tashkil etilgan boʻlib, mahalliy „Paxtaorol“ kolxozining vakili edi. 1965-yilda jamoa SSSR kubogida ishtirok etgan. 1966-yilda jamoa SSSR ikkinchi ligasi B toifasi, Oʻrta Osiyo zonasi va Qozogʻiston ligasida debyut qilgan. 1970-yilgi mavsumda SSSR liga tizimining qayta tashkil etilishi munosabati bilan Oʻrta Osiyo zonasining B toifasiga tushib ketgan va u yerda 13-oʻrinni egallagan. Ammo keyinchalik jamoa havaskorlar musobaqalarida ishtirokini davom ettirgan. SSSR parchalanganidan keyin klub tarqatib yuborilgan.

1971-yil 28-iyunda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi „Oʻzbekiston SSR va Qozogʻiston SSR oʻrtasidagi chegarani qisman oʻzgartirish toʻgʻrisida“gi farmon chiqargan, unga koʻra Kirov va Paxtaarol tuman hududlari Oʻzbekiston SSRdan Qozogʻiston SSRga qaytarilgan. Bugungi kunda bu hudud Qozogʻistonning Paxtaorol tumani tarkibidan joy olgan. 1998-yildan Ilyich qishlogʻi Atakent nomiga oʻzgartirilgan.

## Stadion
Klub uy oʻyinlarini Ilich shahridagi 1000 tomoshabinga moʻljallangan „Paxtaorol“ kolxoz stadionida oʻtkazgan.

## Yutuqlar

* Ikkinchi ligada – 7-oʻrin („B“ toifasidagi zona turnirida 1967-yil).
* Kubokda – 1/4 zona finalidagi magʻlubiyat (1967/1968).

## Boshqaruv tarixi

*  Yakov Aranovich – 1967—1968
*  Vitaliy Suyunov – 1969
*  Mannop Yoqubov – 1969
*  Sergey Budagov – 1970

## Futbolchilar

### Mashhur futbolchilar

*  Mirzohid Gʻulomov

## Yana qarang

* Guliston
* Yangiyer

## Manbalar

## Havolalar

* Paxtaorol statistikasi
* Footballfacts saytida jamoa profili