SHA-1

**[[Kriptografiya]]da SHA-1** (Xavfsiz Xeshlash Algoritmi 1) – kiritilgan maʼlumotni qabul qilib, 160 bitli (20 baytli) xesh qiymatini yaratadigan xesh funksiyasidir. Bu qiymat xabar digesti deb atalib, odatda 40 ta oʻn oltilik raqam koʻrinishida ifodalanadi. SHA-1 Amerika Qoʻshma Shtatlari Milliy Xavfsizlik Agentligi tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, AQSh Federal Axborotni Qayta Ishlash Standarti hisoblanadi. Algoritm kriptografik jihatdan buzilgan boʻlsa-da, hali ham keng qoʻllanilmoqda.

2005-yildan beri SHA-1 yaxshi moliyalashtirilgan raqiblarga qarshi xavfsiz deb hisoblanmaydi. 2010-yildan boshlab koʻplab tashkilotlar uni almashtirishni tavsiya etishgan. NIST 2011-yilda SHA-1 dan foydalanishni rasman eskirgan deb eʼlon qildi va 2013-yilda undan raqamli imzolar uchun foydalanishni taqiqladi hamda 2030-yilgacha undan toʻliq voz kechish kerakligini bildirdi. 2020-yilga kelib, SHA-1 ga qarshi tanlangan prefiks hujumlari amaliyotda qoʻllanila boshlandi (2020-yil xolatiga koʻra), chosen-prefix attacks against SHA-1 are practical.. Shu sababli, mahsulotlardan SHA-1 ni iloji boricha tezroq olib tashlash va uning oʻrniga SHA-2 yoki SHA-3 dan foydalanish tavsiya etilgan. SHA-1 ni almashtirish, ayniqsa, u raqamli imzolar uchun ishlatiladigan joylarda juda muhimdir.

2017-yilda barcha yirik veb-brauzer ishlab chiqaruvchilari SHA-1 SSL sertifikatlarini qabul qilishni toʻxtatdilar. 2017-yil fevral oyida CWI Amsterdam va Google SHA-1 ga qarshi toʻqnashuv hujumini amalga oshirganliklarini eʼlon qilishdi va bir xil SHA-1 xeshini hosil qilgan ikkita turli PDF fayllarini eʼlon qilishdi. Biroq, SHA-1 hali ham HMAC uchun xavfsiz hisoblanadi.

Microsoft 2020-yil 3-avgustda Windows Update uchun SHA-1 kod imzolashni qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatgan. Bu esa Windows 2000 dan Vista gacha, shuningdek Windows 2000 Server dan Server 2003 gacha boʻlgan Windows Server versiyalari kabi SHA-2 ga yangilanmagan Windows versiyalari uchun yangilash serverlarini amalda tugatdi.

## Yana qarang
* Kriptografik xesh funksiyalarni taqqoslash
* Xesh funksiyasining xavfsizlik xulosasi
* Xalqaro kriptologik tadqiqotlar assotsiatsiyasi
* Xavfsiz xesh algoritmlari

## Adabiyotlar

* Eli Biham, Rafi Chen, Near-Collisions of SHA-0, Cryptology ePrint Archive, Report 2004/146, 2004 (appeared on CRYPTO 2004), IACR.org
* Xiaoyun Wang, Hongbo Yu and Yiqun Lisa Yin, Efficient Collision Search Attacks on SHA-0, Crypto 2005
* Xiaoyun Wang, Yiqun Lisa Yin and Hongbo Yu, Finding Collisions in the Full SHA-1, Crypto 2005
* Henri Gilbert, Helena Handschuh: Security Analysis of SHA-256 and Sisters. Selected Areas in Cryptography 2003: pp175–193
* An Illustrated Guide to Cryptographic Hashes
* 
* A. Cilardo, L. Esposito, A. Veniero, A. Mazzeo, V. Beltran, E. Ayugadé, A CellBE-based HPC application for the analysis of vulnerabilities in cryptographic hash functions, High Performance Computing and Communication international conference, August 2010

## Manbalar

## Havolalar

* CSRC Cryptographic Toolkit – Official NIST site for the Secure Hash Standard
* FIPS 180-4: Secure Hash Standard (SHS)
* Interview with Yiqun Lisa Yin concerning the attack on SHA-1
* Explanation of the successful attacks on SHA-1 (3 pages, 2006)
* Cryptography Research – Hash Collision Q&amp;A
*  by Christof Paar