open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ahmad Yunusov

**Ahmad Yunusov** (1923.10.5, Toshkent) — musiqa muharriri, rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1968), Yunus Rajabiyning oʻgʻli. Oʻrta Osiyo universiteti (1952), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutining 1 yillik rej.lik kursini (1953) tugatgan. Yangiyoʻldagi „Toshsovet“ teatrida aktyor (1941—1945). Toshkent toʻqimachilar kombinati klubi (1947—1994), ToshMI qoshida (1948—1994), Mirzachoʻl (hozirgi Guliston) shahar madaniyat uyida (1964—1969) „Xalq teatri“ unvoniga sazovor boʻlgan havaskor teatr jamoalarining tashkilotchisi va rahbari. Rej. sifatida saxnalashtirgan spektakllari: „Yurak sirlari“ (B. Rahmonov), „Makr va muhabbat“ (F. Shiller), „Imon“ (I. Sulton), „Sharqtongi“ (N. Safarov), „Mexribonlar“, „Toshkesar“ (Alp Jamol) va boshqa Ayni paytda Oʻzbekiston televideniyesining musiqa tahririyatida muharrir va boʻlim boshligʻi lavozimlarida ishlab (1957—1994), „Marxabo, talantlar“, „Sanʼatkorlar hosil ustalariga“ kabi turkum koʻrsatuvlar, shuningdek, Sh. Rahimova, M. Azizova, M. Mirzayev, Sayfi Jalil, S. Kalonov, S. Xoʻjayev, M. Gʻofurov kabi sanʼatkorlarning ijodiy portret va konsertlarini tayyorlagan.

## Manbalar
Obid Yunusov

**Obid Yunusovich Yunusov** (1934-yil 20-noyabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR — 2015-yil 21-sentyabr, Toshkent, Oʻzbekiston) — sovet va oʻzbek aktyori.

## Biografiyasi
Obid Yunusov 1931-yil 20-noyabr kuni Toshkent shahrida Yunus Rajabiy oilasida tavallud topgan. 1956-yilda Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan.

Hamza nomidagi oʻzbek drama teatri (hozirgi Oʻzbekiston Milliy akademik drama teatri) aktyori, uning sahnasida yuzdan ortiq rollarni ijro etgan.  Oʻttizdan ortiq badiiy filmlarda rol ijro etgan. Aktyorning teatrdagi eng ko‘zga ko‘ringan roli “Parvona” spektaklidagi Oʻtkuriy obrazi bo‘lsa, kinodagi mashhur roli “To‘ylar muborak” filmidagi kuyov obrazi hisoblanadi.

Aktyor haqida “Armon” nomli hujjatli filmi suratga olingan.

Obid Yunusov 1989-yilda Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti, 1990-yilda Oʻzbekiston xalq artisti faxriy unvoni, 2003-yilda „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan taqdirlangan. 

2015-yil 21-sentyabr kuni Toshkent shahrida vafot etgan.

## Manbalar
Rizqi Rajabiy

**Rizqi Rajabiy** (1887 – Toshkent – 1977.20.7) – sozanda (tanbur), oʻzbek musiqa ijrochilik sanʼatining yirik namoyandasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1940). Yunus Rajabiyning akasi. Toshkent musiqa texnikumini tugatgan (1923). Samarqand musiqa bilim yurtida oʻqituvchi va viloyat musiqali teatrida sozanda (1924— 27). Oʻzbekiston radioqoʻmitasi huzuridagi Xalq musiqa cholgʻulari ansamblida sozanda, konsertmeyster (1927—42). Toshkent musiqa texniku mida (1930—39), Toshkent konservatoriyasida (1972—77) oʻqituvchi. Ijro uslubi noxun zarblarini hamda musiqa bezak (nolish, sayqal)larini kuy harakteri va mazmuniga moslab ishlatishi bilan ajralib turadi. Repertuaridan maqom yoʻllari (Tasnifi va Samoy Dugoh, GulyorShahnoz, Garduni va Ufari Segoh va boshqalar) hamda mumtoz cholgʻu kuylari (Miskin, Nasrulloyi, Tanavor, Munojot, Abdurahmonbegi, Girya, Suvora kabi) oʻrin olgan. Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida 200 dan ortiq, Oʻzbekiston radiosi va Toshkent grammyozuvlar studiyalarida R. R. ijrosida 100 ga yaqin kuy yozib olingan. U bir necha ashula („Soralar“, „Yashnasin“, „Yorugʻlik“, „Ovoraman“, „Tantana“, „Oftobim“) va kuy („Chaqir“, „Olgʻa“, „Uxlasin“)lar muallifi. Akbar Haydarov, Mahmud Yunusov, Orif Qosimov va boshqa uning shogirdlaridir.

## Manbalar
Ghost (guruh)

**Ghost** — rock guruhi. Bu guruh 2006-yilda Shvetsiyaning Linköping shahrida tashkil topgan.

## Diskografiya
**[[Opus Eponymous]]* (2010)
**[[Infestissumam]]* (2013)
**[[Meliora (album)|Meliora]]* (2015)
**[[Prequelle]]* (2018)
* *Impera* (2022)
* *Skeletá* (2025)

## Manbalar

## Havolalar
*
Mastodon

**Mastodon** — metal janrida ijod qiluvchi Amerika guruhi. Ushbu guruh 2000-yil Georgia shtatining Atlanta shahrida tashkil topgan.

## Diskografiya
**[[Remission (Mastodon album)|Remission]]* (2002)
**[[Leviathan (album)|Leviathan]]* (2004)*
**Blood Mountain* (2006)
**Crack the Skye* (2009)*
**[[The Hunter (Mastodon album)|The Hunter]]* (2011)
**[[Once More 'Round the Sun]]* (2014)
**[[Emperor of Sand]]* (2017)
**[[Hushed and Grim]]* (2021)

## Manbalar

## Havolalar
*
Ozarbayjon Xalqaro banki

**Ozarbayjon Xalqaro banki** () — Ozarbayjonning eng yirik banki, aksiyalari Ozarbayjon davlatiga tegishli boʻlgan ochiq aksiyadorlik jamiyati.
## Tarixi
Ozarbayjon Xalqaro Banki OAJ 1992-yil 10-yanvarda aksiyadorlik banki sifatida tashkil etilgan. Bankning bosh ofisi Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida joylashgan. Hozirda Ozarbayjon Xalqaro banki aktivlari, mijozlar bazasi va xalqaro operatsion portfeli boʻyicha Janubiy Kavkaz mintaqasidagi yetakchi banklardan biri hisoblanadi. Ozarbayjonning turli mintaqalarida 37 ta filiali va 39 ta kichik filiali boʻlgan bank xususiy va korporativ mijozlarga universal bank xizmatlarini koʻrsatmoqda. Bank tomonidan xizmat koʻrsatiladigan yuridik shaxslar soni qariyb 18,000 kishini, jismoniy shaxslar esa 1,3 milliondan ortiqni tashkil qiladi. Bankda 1,863 dan ortiq kishi ishlaydi.
## Xizmat koʻrsatish tarmogʻi
Ozarbayjon Xalqaro banki neft kimyosi, transport, aloqa, energetika va boshqa sohalardagi yirik davlat loyihalarida va turli xil ijtimoiy dasturlarda yaqindan ishtirok etadi. Shu bilan birga, u yirik, kichik va oʻrta biznesni moliyalashtirishni faol qoʻllab-quvvatlaydi.

2019-yilda Ozarbayjon Xalqaro Banki koʻp funksiyali Tamkart mahsulotini taqdim etdi. 2020-yilda Bank mijozlarga IBA Miles kartalarini taqdim etmoqda.

## Faoliyat
### Oʻzaro sheriklik munosabatlari
„VISA PayWave“, „Mastercard PayPass“, NFC va Payment Rings texnologiyalari Ozarbayjonda birinchi marta Ozarbayjon Xalqaro Banki tomonidan joriy etilgan.

VISA bilan hamkorlik doirasida „Zero Liability“ siyosatini qoʻllash ham Ozarbayjon Xalqaro Banki tomonidan amalga oshirilgan.

2002-yilda Bank Rossiya Federatsiyasida shoʻba korxonasini tashkil etdi. Rossiyaning shoʻba korxonasi hozirgi kunda Bank IBA Moskva nomi ostida faoliyat yuritmoqda.

2019-yilda Bank oʻzining mintaqaviy hamkori Italiyaning „Yuventus“ futbol klubi bilan hamkorlikda MasterCard Platinum debet kartalarini bozorda brend sifatida taqdim etdi.
### Mukofotlari
2019-yilda Ozarbayjon Xalqaro Banki taniqli Euromoney jurnali tomonidan mamlakatning yilning eng yaxshi banki deb topildi. 2020-yilda Bank Global Finance tomonidan „Mamlakatning eng yaxshi banki“ deb topildi.
### Loyihalar
Ozarbayjonda innovatsiyalarni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻplab ijtimoiy loyihalarni amalga oshirib, Bank 2019-yilda IBA Tech Academy tashkil etdi va 2020-yilda birinchi mintaqaviy xakatonni oʻtkazdi.

## Manbalar
Armanistonda boks

**Armanistonda boks** ( *břntsk'amart*, soʻzma-soʻz „mushtlashish“) - mashhur sport turi, Armaniston togʻli hududida qadimgi davrlardan beri mavjud boʻlgan. Mamlakatdagi havaskor boks maktablari 1900-yillarning boshlarida paydo boʻlgan, 1950-yillarning oʻrtalariga kelib boks Armanistonning anʼanaviy sport turlaridan biriga aylangan. 1956-yilda Vladimir Yengibaryan Sovet jamoasi uchun Olimpiadada oltin medalni qoʻlga kiritgan. XXI asr boshlarida Armanistonda professional va havaskor boks yana bir choʻqqiga chiqdi. Artur Avram va Vik Darchinyan bir necha bor professional jahon chempioni unvonlarini qoʻlga kiritishdi. Oʻnlab havaskor bokschilar oʻz vazn toifalarida dunyoning va Yevropaning kuchli 3 taligiga kiritilgan. Vladimir Yengibarian Armanistonda boks maktablarini ochgan birinchi odam boʻlgan.
## Tarixi
### Qadimgi tarix
Boks bilan odamlar qadim zamonlardan beri Armaniston togʻli hududida shugʻullanganlar. Mintaqada ikki erkak oʻrtasidagi boksga oʻxshash janjal tasvirlangan petrogliflar topilgan.

Armaniston qiroli Varazdat (Varasdates) koʻpincha Qadimgi Olimpiya oʻyinlarining soʻnggi ishtirokchilaridan biri sifatida qaraladi. Varazdatning gʻayritabiiy gʻalabasi Muse Chorenening „Armaniston tarixi“ asarida qayd etilgan. U 374-78-yillarda hukmronlik qilgan va uning gʻalabasi 360-yillar, baʼzan 369-yilda qoʻlga kiritilgan deb taxmin qilinadi. Qirolning gʻalabasi Olimpiya muzeyida (Yunoniston) Olimpiya shahrida yodgorlik plitasida mavjud boʻlgan.
### Zamonaviy tarix
Armanistonda zamonaviy boks tarixi XX asrning boshlaridan boshlanadi.

 
#### Sovet davri
Armanistonda Sovet rejimi 1920-yilda oʻrnatildi. Toʻrt yil oʻtgach, 1924-yilda Gevorg Alixaniyan va Mxitar Aybabiyanlar Leninakan shahrida birinchi boks maktabini ochdilar va bir yildan soʻng Alixaniy Yerevanda oʻspirin bolalarni tayyorlashni boshladi. 1931-yilda 30 ta bokschi oʻrtasida birinchi Armaniston boks chempionati boʻlib oʻtdi. Sport asosan yirik shaharlarda rivojlangan.

Armaniston boksidagi birinchi yirik muvaffaqiyat 1956-yilda sodir boʻlgan. Yerevanlik Vladimir Yengibaryan Melburn Olimpiadasida Sovet Ittifoqi nomidan oltin medalga sazovor boʻldi. Sovet Armaniston boksi oʻzining eng yuqori choʻqqisiga 1970-yillardan 1990-yillarning boshlariga qadar erishdi. Davrning koʻzga koʻringan shaxslari orasida Mexak Gazariyan va Israyel Xakobkoxyan bor, keyinchalik Israyel Xakobkoxyan 1989-yilda havaskorlar oʻrtasida Jahon chempioni boʻlgan.

1957-yilda Yengibaryan boksdagi yutuqlari uchun ham SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi, ham „Qizil mehnat bayrogʻi“ ordeni bilan taqdirlangan. Faoliyatini tugatgandan soʻng u SSSRda birinchi boʻlib Yerevandagi boks bolalar va 1smirlar sport maktabini tashkil etgan.

#### Mustaqillik davri
Armaniston 1991-yilda mustaqil davlatga aylandi. Armanistonda sportning boshqaruv organi boʻlgan Armaniston boks federatsiyasi oʻsha yili tashkil etilgan. Ikki yil ichida u Yevropa havaskor boks assotsiatsiyasi va Xalqaro boks assotsiatsiyasiga toʻlaqonli aʼzo sifatida qabul qilindi.

## Manbalar
Mening baxtli oilam

**Mening baxtli oilam** () — Nana Ekvtimishvili va Simon Gross tomonidan suratga olingan 2017-yilgi gruzin dramatik filmi. U 2017-yilgi Sundance kinofestivali Jahon kinosi dramatik tanlovi bwlimida namoyish etilgan. Filmning dunyo premyerasi 67-Berlin xalqaro kinofestivali Forum boʻlimida boʻlib oʻtgan. Nana Ekvtimishvili ham, Simon Gross ham Sofiya xalqaro kinofestivalining „Eng yaxshi rejissor“ mukofotiga sazovor boʻlishdi, u yerda ularning filmlari Xalqaro tanlovlar boʻlimiga kiritilgan.
## Syujeti
Manana (Ia Shugliashvili), 50 yoshli ayol, oilasini, erini, farzandlarini va ota-onasini tark etishga qaror qiladi. Uning qarorining sabablari va asoslari dastlab uning oilasiga nomaʼlum boʻlib, butun hikoya davomida ular uchun sir boʻlib qoladi. Ammo uning kelajagi tomoshabinlarga asta-sekin ochib beriladi.

## Manbalar
Ozarbayjonda tosh davri

**Ozarbayjonda tosh davri** paleolit, mezolit va neolit davrlariga boʻlinadi. Qorabogʻ, Gʻazax, Lerik, Gobustan va Naxchivonda oʻrganilgan. Tosh asriga tegishli tosh materiallari Gʻazax viloyatining Gyrag Kasaman qishlogʻi yaqinida joylashgan Shorsu darasida Mamadali Husaynov tomonidan topilgan. Uning tadqiqotlariga koʻra, odamlar Ozarbayjon hududida birinchi boʻlib 2 million yil oldinga tegishli. Tosh asri davri ikki xil odam turini oʻz ichiga olgan: Homo neandertalensis va Homo sapiens.
## Paleolit davri
Paleolit davri bu hududda birinchi odam turlarining yashash joyidan kelib chiqqan va miloddan avvalgi 12 ming yillikgacha davom etgan. Paleolit 3 davrga boʻlinadi: Ilk paleolit, Oʻrta paleolit, Soʻnggi paleolit davrlari.
### Quyi paleolit
Ilk paleolit davri 100 ming yil avval Ozarbayjonda boshlangan. Guruchay vodiysidagi Azox gʻoridagi materiallar asosida Ozarbayjonda quyi paleolit davrida yashagan odamlarning turmush tarzi oʻrganildi. 1968-yilda azikantropning pastki jagʻ qismi Azox gʻoridagi asheul yosh qatlamida topilgan. Guruchay vodiysida turli xil asboblarni tayyorlash uchun xom ashyo mavjud boʻlgan. Qadimgi odamlar Guruchaydan mehnat qurollarini (asboblarini) tayyorlash uchun toshlar yigʻishgan. Guruchay madaniyati Olduvay madaniyati bilan baʼzi umumiy xususiyatlarga ega edi.

Ozarbayjonda acheulean madaniyati Guruchay madaniyati asosida rivojlangan va uning ikkinchi bosqichi hisoblanadi. Acheulean madaniyati topilmalari Ozarbayjonning Gʻazax viloyati hududida tasvirlangan. Hayvonlarning qoldiqlarini topilishi, Acheulean davrida ovchilik ustun boʻlganligini koʻrsatadi. Mehnat qurollari asosan kvarts, chaqmoqtosh, bazalt, ohaktosh, baʼzan xalsedon va boshqa turdagi toshlardan yasalgan.

### Oʻrta paleolit
Oʻrta paleolit davri 100,000 yil oldin boshlanib, 35 ming yil oldin tugagan. Ushbu davr Mousterian madaniyati deb ham ataladi. Manzilgohlarda Musterian madaniyatiga oid 2000 dan ortiq tosh qurollar va minglab hayvon suyaklari topilgan. Musterian xalqi Kichik Kavkazning janubiy yon bagʻirlariga, Mil pasttekisligidan Jeyrankolgacha keng maydonga tarqalgan edi. Ushbu davrning asosiy asboblari oʻtkir uchli vositalar edi. Bu davrda qadimgi odamlarning asosiy mashgʻuloti ov qilish va yigʻim-terim edi.

### Soʻnggi paleolit
Ozarbayjonda soʻnggi paleolit 40-35 ming yillardan 12 ming yilgacha davom etgan. Ozarbayjonda soʻnggi paleolit boshpanalari ham gʻorlar, ham tashqi hududarda tiklangan. Soʻnggi paleolit davri asboblari Damjili, Zar va Gobustan hududlaridan topilgan. Bu davrda bahaybat kiyik va gʻor ayigʻi yoʻq boʻlib, odamlar Kavkaz jayroni, kiyik, togʻ echkisi va boshqa hayvonlarni ovlashga kirishganlar.

## Manbalar
The Walking Dead

**The Walking Dead** — Amerika post-apokaliptik dahshatli televizion seriali. AMC telekanalida namoyish etilgan. Robert Kirkman, Tony Moore va Charli Adlardning shu nomdagi chiziq romanlari asosida.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Supernatural (teleserial)

**Supernatural** — Amerika televizion seriali. Yaratuvchisi Eric Kripke boʻlib.  The WB va The CW telekanalida namoyish etilgan.
## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Rajnath Singh

**Rajnath Singh** (1951-yil 10-iyulda tugʻilgan) — Hindiston mudofaa vaziri lavozimida ishlagan hindistonlik siyosatchi. U ilgari Uttar-Pradesh shtatining bosh vaziri va Vajpay hukumatida kabinet vaziri lavozimlarida ishlagan. Birinchi Modi vazirligida ichki ishlar vaziri boʻlgan.

## Adabiyotlar
Fleetwood Mac

**Fleetwood Mac** — ingliz-amerika rock guruhi. Ushbu guruh 1967-yilda Angliyaning London shahrida tashkil topgan.

## Diskografiya
* *[[Fleetwood Mac (1968 album)|Fleetwood Mac]]* (1968)
* *[[Mr. Wonderful (Fleetwood Mac album)|Mr. Wonderful]]* (1968)
* *[[Then Play On]]* (1969)
* *[[Kiln House]]* (1970)
* *[[Future Games]]* (1971)
* *[[Bare Trees]]* (1972)
* *[[Penguin (album)|Penguin]]* (1973)
* *[[Mystery to Me]]* (1973)
* *[[Heroes Are Hard to Find]]* (1974)
* *[[Fleetwood Mac (1975 album)|Fleetwood Mac]]* (1975)
* *[[Rumours (album)|Rumours]]* (1977)
* *[[Tusk (album)|Tusk]]* (1979)
* *[[Mirage (Fleetwood Mac album)|Mirage]]* (1982)
* *[[Tango in the Night]]* (1987)
* *[[Behind the Mask (album)|Behind the Mask]]* (1990)
* *[[Time (Fleetwood Mac album)|Time]]* (1995)
* *[[Say You Will (album)|Say You Will]]* (2003)

## Manbalar

## Havolalar
*
Stranger Things

***Stranger Things*** – AQSh ilmiy fantastik teleseriali. Aka-uka Dufferlar tomonidan Netflix striming xizmati uchun yaratilgan. Monkey Massacre Productions va  studiyalari mahsuloti. Serialning birinchi mavsumi 2016-yilning 15-iyulida Netflixda eʼlon qilingan. Ikkinchi va uchinchi mavsumlar mos ravishda 2017-yilning oktyabrida hamda 2019-yilning iyulida chiqarilgan. Toʻrtinchi mavsum premyerasi 2022-yilning mayida boʻlib oʻtgan. Beshinchi va yakuniy mavsum esa 2025-yilda chiqarilishi reja qilingan.

Serial voqealari Indiana shtatining Hawkins nomli xayoliy shaharchasida yashovchi aholi atrofida boʻlib oʻtadi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Oʻzbekistonda inson huquqlari

**[[Oʻzbekiston]]da [[inson huquqlari]]** Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 18–46-moddalarida mustahkamlangan.

Human Rights Watch xalqaro huquqni muhofaza qilish tashkiloti 2014-yilda eʼlon qilgan hisobotida Oʻzbekistondagi inson huquqlari bilan bogʻliq vaziyatni „abgor“ deb atagan.
Tashkilot hisobotida yozilishicha, Oʻzbekiston BMT inson huquqlari mexanizmlari bilan eng oz hamkorlik qiladigan davlatlardan biri boʻlib, 2000-yillar davomida BMTning inson huquqlari boʻyicha 11 ekspertining hech birini mamlakatga kiritilmagan, berilgan barcha tavsiyalar esa rad etilgan.

AQSh davlat departamenti 2006–2017-yillarda eʼlon qilgan hisobotlarining barchasida din yoki eʼtiqod erkinligining buzilishlari ortidan Oʻzbekistonni alohida xavotir uygʻotuvchi davlat deb taʼriflagan. 2018-yilda eʼlon qilgan hisobotida esa mamlakatni birinchi marta alohida xavotir uygʻotuvchi davlat emas deb tasvirlagan.

## Yana qarang
* Osiyoda inson huquqlari
* Oʻzbekistonda ayollar
* Oʻzbekistonda bolalar mehnati

## Manbalar

## Havolalar

* Oʻzbekistonda inson huquqlari
* Oʻzbekistonda inson huquqlari, BMT Inson huquqlari boʻyicha Oliy komissari boshqarmasi
* Ombudsman
Udi tili

**Udi tili** — Kavkaz tillaridan biri. Naxs-Dogʻiston (Sharqiy Kavkaz) tillar oilasining lezgin guruhiga kiritilgan, u ikki lahjaga boʻlingan - nij va oʻgʻuz (Vartashen). Har ikkala lahja ham mustaqil rivojlangan boʻlsa ham, bir-birini tushunishda kelishmovchilik yoʻq. Bugungi kunda Udi tilida 10 mingga yaqin kishi gaplashadi. Udi tili faqat kundalik hayotda ishlatiladi. Rasmiy til sifatida udinlar oʻzlari yashagan mamlakatning tilidan foydalanadilar: Ozarbayjonda - ozarbayjon tili, Rossiyada – rus tili, Qozogʻistonda rus va qozoq, Gruziyada gruzin, Armanistonda arman tili va boshqalar.

## Lingvogeografiya
### Hududi va soni
Udinlarda hech qachon milliy maktablar boʻlmagan. Inqilobgacha boʻlgan davrda Vartashenda maktabda oʻqitish rus va arman tillarida olib borilgan. Ikkala qishloqda ham ish yuritish arman tilida olib borilgan. Arman maktablari 1930-yillarning oxiriga qadar saqlanib qolingan, keyinchalik oʻqitish ozarbayjon tilida olib borilgan. 1950-yillarning boshlarida mahalliy hokimiyat ozarbayjon udin maktablarini rus maktablariga oʻtkazdi.

Zinobianida yashovchi udinlar gruzin maktabida, rus udinlari rus maktablarida oʻqiydi.

1989-yilgi aholini roʻyxatga olish paytida rus udinlarining 70% dan ortigʻi udini ona tili, 25% ga yaqini rus tili edi. Rus udinlarining toʻrtdan uch qismi ikki tilli edi, shu jumladan udi va rus tillarida soʻzlashadiganlarning taxminan 60% edi. Kavkazorti udinlari ham asosan ikki tilli: Gruziyada udi va gruzin tillarini bilishadi, Ozarbayjonda esa uch tilli - udiy, ozarbayjon, rus tillarida gaplashadilar. 

Udi tili ixchamgina Gabala (sobiq Qutkashen) viloyatining Nij qishlogʻida va Ozarbayjonning Oʻgʻuz (sobiq Vartashen) viloyat markazi va Gruziyaning Kvareli viloyatidagi Zinobiani qishlogʻida gaplashadi, shuningdek Armaniston va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Rossiyada 2002-yilda udi tilida soʻzlashadigan 2 ming 266 kishi roʻyxatga olingan (3721 etnik udinlardan).
### Lahjalar
Udin tilida ikki lahja mavjud: Nij va Vartashen (Vartashen-Oktomberian). Nij shevasi oʻz kichik guruhlariga ega, 3 kichik guruhga boʻlingan - pastki, oraliq va yuqori. Ushbu kelishuv Udi tilining tarixan alohida lahjalari (va ehtimol bir vaqtlar va lahjalar) boʻlgan degan qarash mavjud. Udilar turli joylardan (Qorabogʻ, Tauz va qoʻshni qishloqlardan) Nij qishlogʻiga koʻchirilgandan soʻng, bu lahjalar asta-sekin nij dialektiga qoʻshilib ketgan. Vartashen shevasi 2 ta guruhga - Vartashenning oʻzi va Oktomberian guruhini oʻz ichiga oladi.

## Manbalar
Saxur tili

**Saxur tili** (; ) — Shimoliy Ozarbayjon va Dogʻistonning janubi-gʻarbiy qismida (Rossiya) saxurlar gapiradigan til. Bu tilda Ozarbayjonda taxminan 13,000 kishi va Dogʻistonda 9,770 kishi gaplashadi. *Saxur* soʻzi bu tilda soʻzlashuvchilar koʻpchilikni tashkil etadigan Dogʻiston qishlogʻi nomidan kelib chiqqan.
## Tasnifi
Saxur shimoliy-sharqiy Kavkaz tillar oilasining lezgi guruhiga kiradi. Saxurlar oʻz tilini **C'a'χna miz**
## Tarixi
Saxurning dastlabki yozma hujjatlari 1895-yilda boshlangan va Roderich fon Erkertga tegishli. Saxur grammatikasining birinchi tavsifi Adolf Dirr tomonidan 1913-yilda nashr etilgan. 

1930-yillarda Saxurning adabiy shakli ishlab chiqildi. 1934-yildan boshlab til Ozarbayjon va Dogʻistonning boshlangʻich maktablarida oʻqitila boshlandi.1938-yilda Ozarbayjonda adabiy Saxurdan foydalanish toʻxtatildi, ammo 1989-yilda oʻz maqomini tiklagan.

Ozarbayjonda Saxur alifbosi lotin yozuviga asoslangan, Dogʻistonda bu til kirill yozuvidan foydalanadi. Ilgari (XI asrdayoq) Saxurni arab yozuvida yozishga urinishlar boʻlgan.
## Geografik taqsimot
Saxur tilida asosan Ozarbayjonning Zaqatala va Qax tumanlarining qishloq joylarida, shuningdek Dogʻistonning Rutul viloyatining togʻli joylarida gaplashadi. Ozarbayjonda 15,900 saxur (1999-yildagi aholini roʻyxatga olish) va Rossiyada 10,400 kishini tashkil etadi (2002-yil.) 1989-yilda ularning 93 foizi Saxurni oʻzlarining birinchi tili deb xabar berishgan.
### Rasmiy holat
Ozarbayjonda va Rossiyada Saxur fani sifatida Saxurlar yashaydigan hududlarda boshlangʻich maktablarda (1-4 sinflar) oʻqitiladi. Saxurda gazetalar va radioeshittirishlar ham mavjud. Dogʻiston mintaqasining oʻn ikki rasmiy tillaridan biri. Biroq, til Ozarbayjonda rasmiy maqomga ega emas.
### Aloqador tillar
Lezgi guruhi tillari orasida Rutul Saxurga eng yaqin boʻlgan koʻrinadi. Bu ikkisidan tashqari, lezgi guruhida yana sakkizta til mavjud, yaʼni: lezgi, tabasaran, agul, budux, krits, xinalug, udiy va archi.
### Lahjalari
Saxur tilining ikkita asosiy lahjasi - bu Sax va Gelmet.
## Fonologiya
Koʻplab shimoliy-sharqiy Kavkaz tillariga oʻxshash Saxur oʻzining murakkab fonologiyasi va unli fonemalarning koʻpligi bilan mashhur. Uning birinchi chuqur fonologik tavsifi 1931-yilda Nikolay Trubetzkoy tomonidan berilgan.
### Undoshlar
Shulzening Saxur tilini oʻrganishiga koʻra, undoshlar roʻyxati keltirilgan. Shakllar toʻrtburchak qavs ichiga joylashtirilmasa, fonematikdir, bu holda ular fonema deb gumon qilinadi, ammo hozirda buning toʻliq dalillari mavjud emas. Inventarizatsiya baʼzi nosimmetrikliklarni koʻrsatadi, ammo palatizatsiya qilingan, labiyalangan va faringeal fonemalarning qatorlarini namoyish etadi.

## Manbalar
Elton John

**Sir Elton Hercules John** (tugʻilgan paytidagi ismi **Reginald Kenneth Dwight** (); 25-mart 1947-yilda tugʻilgan) ingliz qoʻshiqchisi, qoʻshiqnavisi, pianinochisi va bastakoridir. 1967-yildan beri Bernie Taupin bilan 30 dan oshiq musiqiy albomlarda hamkorlik qilib, shu kunga qadar 300 milliondan oshiq yozuvlarini sotgan hamda bu natija uni eng koʻp sotilgan musiqa albomlaridan biriga aylantirgan.

## Shaxsiy hayoti
1993-yilda John, Torontodan kelgan sobiq reklama boʻyicha rahbar hamda film rejissor David Furnish bilan munosabatlarni boshladi. 2005-yil 21-dekabrda (Fuqarolik sherikligi toʻgʻrisidagi qonun kuchga kirgan kun) John va Furnish Windsor Guildhallda boʻlib oʻtgan Buyuk Britaniyada fuqarolik sherikligini tuzgan ilk juftliklar qatoriga kirishdi. 2014-yil mart oyida Buyuk Britaniyada gaylar nikohi qonuniylashtirilgandan soʻng, John va Furnish oʻzlarining fuqarolik sherikligining toʻqqiz yilligi munosabati bilan 2014-yil 21-dekabrda Berkshireda joylashgan Windsorda turmush qurishdi.

## Diskografiyasi
* *[[Empty Sky]]* (1969)
* *[[Elton John (albom)|Elton John]]* (1970)
* *[[Tumbleweed Connection]]* (1970)
* *[[Madman Across the Water]]* (1971)
* *[[Honky Château]]* (1972)
* *[[Don't Shoot Me I'm Only the Piano Player]]* (1973)
* *[[Goodbye Yellow Brick Road]]* (1973)
* *[[Caribou (albom)|Caribou]]* (1974)
* *[[Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy]]* (1975)
* *[[Rock of the Westies]]* (1975)
* *[[Blue Moves]]* (1976)
* *[[A Single Man (albom)|A Single Man]]* (1978)
* *[[Victim of Love (Elton John album)|Victim of Love]]* (1979)
* *[[21 at 33]]* (1980)
* *[[The Fox (Elton John album)|The Fox]]* (1981)
* *[[Jump Up! (Elton John album)|Jump Up!]]* (1982)
* *[[Too Low for Zero]]* (1983)
* *[[Breaking Hearts]]* (1984)
* *[[Ice on Fire]]* (1985)
* *[[Leather Jackets (albom)|Leather Jackets]]* (1986)
* *[[Reg Strikes Back]]* (1988)
* *[[Sleeping with the Past]]* (1989)
* *[[The One (Elton John album)|The One]]* (1992)
* *[[Made in England (Elton John album)|Made in England]]* (1995)
* *[[The Big Picture (Elton John album)|The Big Picture]]* (1997)
* *[[Songs from the West Coast]]* (2001)
* *[[Peachtree Road (albom)|Peachtree Road]]* (2004)
* *[[The Captain & the Kid]]* (2006)
* *[[The Diving Board]]* (2013)
* *[[Wonderful Crazy Night]]* (2016)
* *Regimental Sgt. Zippo* (2021)

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* Commentary by Elton John (''The Guardian'')
Begis Temirbaev

** Begis Temirbaev —** (haqiqiy ismi Temirbaev Begisbay Jumabaevich; 1978-yil 29-iyunda Qoraqalpogʻistonning Nukus shahrida tugʻilgan) — qoʻshiqchi. Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2009-yil).

## Biografiya
1978-yil 29-iyunda Nukusda tugʻilgan, ota-onalar musiqaga aloqasi yoʻq edi: otasi va onasi tarix oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Qoʻngʻirot tumanidagi xalq musiqasi sinfidagi musiqa maktabini tamomlagan. Bitirgandan soʻng J. Shamuratov nomidagi Nukus Davlat sanʼat bilim yurti.

1997-yilda maktabni tamomlagan.
Qoʻngʻirot tumanida madaniyat uyi, musiqachi, xonanda boʻlib ishlagan
„Miyras“ guruhida turli tadbirlarda ishtirok etib, oʻz qoʻshiqlarini ijro etib, turli tanlovlarda ishtirok etib, laureat boʻldi.

2000-yil Toshkentda Qoraqalpoq madaniyati kunlari A. Navoiy akademik teatrida oʻtkazildi va u yerda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashining faxriy yorligʻi bilan taqdirlandi.

2001-yil Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universitetiga oʻqishga kirdi musiqa taʼlimi fakulteti. 2005-yilda tugatgan.

2005-2007-yillar davomida Berdaq nomidagi Qoraqalpoq universitetida magistraturada tahsil olgan. Bitirgandan soʻng u xuddi shu universitetda 2011-yilgacha ishladi.

2007-yil 21-22-may Berdaq nomidagi Davlat musiqali-akademik teatrida ilk yakkaxon konsertini oʻtkazdi.

2009-yilda „Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist“ mukofotiga sazovor boʻlgan"
Ikki marta deputat boʻldi, 2009-2014-yillarda Nukus shahar kengashi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy kengashi.

2011-2014-yillarda Qoraqalpogʻiston Respublikasi madaniyat vazirligi huzuridagi „Gulzor“ folklor ansambli rahbari boʻlib ishlagan.

2014-2017-yillarda „Aykoʻlash juldizlari“ milliy falklor ansamblida vokalchi boʻlib ishlagan"

2016 jili — „ Oʻzbeksdan mustaqilligine 25-yil“ esdalik nishoni bilan taqdirlanishdi.

2017-2019-yillarda „Oʻzbek konserti“ davlat muassasasi rahbari" Va koʻplab konsertlar va tanlovlar oʻtkazildi.

2019-yildan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi filarmoniya davlatida Qoraqalpog'iston Respublikasi boʻlimida vokalchi, xonanda boʻlib ishlaydi.

2023-yildan Qoraqalpog'iston Respublikasi Madaniyat vaziri

## Ijodi
* 2016 jili Begis Temirbaev, „Navo“ telekanalida qirgʻoqlari efirga uzatiladigan „ Navo shou“ koʻrsatuvida ishtirok qilishdi.

## Manbalar
Snoop Dogg

**Calvin Cordozar Broadus Jr.** (20-oktyabr 1971-yilda tugʻilganlar) (eng yaxshi, uning sahna nomi **Snoop Dogg**, avval **Snoop Dogg Doggy** va qisqa vaqt **Snoop Lion** uchun) — amerikalik reper va media shaxs. Snoop Dogg AQShda 23 milliondan ortiq albom sotgan va 35 million albomlari dunyo boʻylab.

## Diskografiya
### Yakkaxon albomlar
**[[Doggystyle]]* (1993)
**[[Tha Doggfather]]* (1996)
**[[Da Game Is to Be Sold, Not to Be Told]]* (1998)
**[[No Limit Top Dogg]]* (1999)
**[[Tha Last Meal]]* (2000)
**[[Paid tha Cost to Be da Boss]]* (2002)
**[[R&G (Rhythm & Gangsta): The Masterpiece]]* (2004)
**[[Tha Blue Carpet Treatment]]* (2006)
**[[Ego Trippin']]* (2008)
**[[Malice n Wonderland]]* (2009)
**[[Doggumentary]]* (2011)
**[[Reincarnated (album)|Reincarnated]]* (2013)
**[[Bush (album)|Bush]]* (2015)
**[[Coolaid]]* (2016)
**[[Neva Left]]* (2017)
**[[Bible of Love]]* (2018)
**[[I Wanna Thank Me]]* (2019)

### Hamkorlik albomlari
#### Tha Eastsidaz
**[[Tha Eastsidaz (album)|Tha Eastsidaz]]* 
**[[Duces 'n Trayz: The Old Fashioned Way]]*
#### 213
**[[The Hard Way (213 album)|The Hard Way]]* 
#### Wiz Khalifa
**[[Mac & Devin Go to High School (soundtrack)|Mac & Devin Go to High School]]*
#### 7 Days of Funk
**[[7 Days of Funk]]* 
#### Tha Broadus Boyz
**Royal Fam*
#### Daz Dillinger
**[[Cuzznz]]*

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Rutul tili

**Rutul tili** (**rut.** Мыха́Ӏбишды чӀал) — rutullar soʻzlashadigan til.  Nax-dogʻiston tillarining lezgin guruhiga kiradi. Rossiyada rutul tilida soʻzlashuvchilar soni - 30,360 kishini tashkil etadi (2010).  Dogʻistonning Rutul mintaqasida, shuningdek baʼzi qishloqlarda (Kaynar (Gaynar), Xirsa, Oq-Bulax, Dashyuz, Shin, Shorsu va boshqalarda tarqalgan). Ozarbayjonning Sheki va Kax viloyatlarida soʻzlashuvchilar mavjud.

„МыхаӀбишды цӀинды хабарбыр“ ijtimoiy-siyosiy gazetasi rutul tilida nashr etiladi, har kuni Maxachqalada 30 daqiqalik radio dastur, oyiga bir marta Dogʻistonda Rutul tilida dastur efirga uzatiladi. 

Rutul tili Dogʻistonning davlat tillaridan biri hisoblanadi.
## Yozuv
Inqilobdan oldin rutullar arab yozuvidan foydalanganlar. Arab yozuvida XVIII asrda ash Raj Korut Rajabning rutul tili Ixrek shevasidagi qoʻshiq matni yozma manba sifatida tanilgan. Kirill alifbosiga asoslangan zamonaviy Rutul alifbosi 1990-yilda kiritilgan. Rutul yozuvining asoschilari va kirill alifbosiga asoslangan rutul alifbosini tuzuvchilar G. X. Ibragimov, S. M. Maxmudova, K. E. Jamolovdir. 1992-yilda professor Maxmudova S.M. va Jamalov K.E 1-sinf oʻquvchilari uchun rutul tilida darslik - „Alifba: 1-sinf kitobi“ni tayyorlashgan. Ushbu nashrda, ilgari qabul qilingan alifbodan tashqari, **Дз дз** digrafi ham kiritilgan.

*Zamonaviy Rutul alifbosi:*

## Lahjalari
Rutul tili 5 lahjadan tashkil topgan: Muxad (shu jumladan Luchek lahjasi) - rutul adabiy tilining asosiy lahjasi, Shinaz, Muxrek, Ixrek va Borchin-Xnov. Ixrek va Borchin-Xnov rutul tilining janubi-gʻarbiy lahjasini tashkil qiladi. Muxad, Shinaz va Muxrek sharqiy shevani tashkil qiladi. Tizimli va tuzilish xususiyatlari jihatidan janubi-gʻarbiy lahja Saxur tiliga, sharqiy sheva budux va kriz tillariga yaqin. Baʼzi shevalarda muxad shevasida boʻlmagan ЭӀ fonemasi mavjud, shuning uchun u adabiy rutul tili alifbosida berilmagan.

## Manbalar
Kriz tili

**Kriz tili** (kriz – Кърыцӏаь мез) — Ozarbayjonning shimoliy-sharqiy qismida yashovchi krizlarning tili. Nax-Dogʻiston tillar oilasining lezgin tillariga mansub. Budux tiliga genetik jihatdan eng yaqin, ushbu til bilan alohida kichik guruhni tashkil qiladi. Tarixiy jihatdan kriz va budux tillari proto-lingvistik davlatning maʼlum bir umumiy sohasidir. Baʼzan ular Shohdagʻ tillari haqida ham gapirishadi, bu yerda geografik yaqinlik va yakkalanish prinsipiga koʻra, kriz va budux tillari xinalug bilan birlashtirilib, Nax-Dogʻiston tillari orasida alohida oʻrin tutadi. 

Soʻnggi sotsiolingvistik tadqiqotlar (2001-yil) shuni koʻrsatdiki, Kubi  viloyatining baland togʻli qishloqlarida kriz tilida soʻzlashuvchilar soni taxminan 1-2 ming kishiga kamaygan. Ismayilli viloyatining Xaputli qishloqlarida taxminan shuncha odam kriz tilida (xaputli shevasi) gaplashadi. Til yozilmagan. U asosan maishiy sohada qoʻllanadi. Kriz tilida soʻzlashadigan koʻpchilik kattalar ham ozarbayjon tilida gaplasha oladilar. Bunga ozarbayjon aholisi bilan bir hududda yashash, ozarbayjon tilidagi maktab taʼlimi, ish yuritish, boshqa milliy guruhlar vakillari bilan aloqa qilish vositasi sifatida ijtimoiy, siyosiy, madaniy va boshqa tadbirlar paytida foydalanish kabi omillar sabab boʻladi. Ayrim qishloqlarda ham millatlararo aloqa vositasi sifatida lezgin tilidan foydalanadi.

## Lahjalari
Kriz tili bir qator lahjalar va ichki lahjalaga boʻlinadi (XX asrning oʻrtalariga qadar bu lahjalar alohida til sifatida koʻrib chiqilgan). Grammatik va fonetik tizimdagi sezilarli farqlarga, shu jumladan ozarbayjon tilining shevalari taʼsirida paydo boʻlgan yangiliklar bilan bogʻliq boʻlganiga qaramay, lahjalar oʻzaro tushunarli. 

Asosiy lahjalar:
* kriz-yergyud (kriz)
* xaputlin
* jek
* alik

Kriz-yergyud shevasi 29 qishloqda, Xaputlin - 8 ta, Jek - 6 ta va Alik - faqat Alik qishlogʻida gaplashiladi. 
## Xususiyatlari
Kriz tili Lezgin tillaridan koʻp jihatlari boʻyicha, lablanganligi boʻyicha ajralib turadi.

Grammatika, leksika va fonetika sohasida adabiy va mahalliy lahjalarda ozarbayjon tilining kuchli taʼsiri sezilarlidir.

## Manbalar
Jennifer Lopez filmografiyasi

Jennifer Lopez koʻplab film va televizion dasturlarda rol oʻynagan. U Hollywoodning eng koʻp haq toʻlanadigan lotin aktrisalaridan biri boʻlib, har bir filmda oʻynagan roli uchun $15&nbsp;million miqdorda gonorar oladi.

## Film

## Televizion

## Videooʻyinlar

## Manbalar

## Havolalar
*
Zurab Azmaiparashvili

**Zurab Azmaiparashvili** () — Gruziyalik shaxmat boʻyicha grossmeyster. 2017-yil sentyabr oyida FIDE roʻyxatida uning Elo reytingi 2637 ga teng boʻlgan.
## Karyera
Azmaiparashvili 1988-yilda grossmeyster unvoniga ega boʻlgan. U koʻplab yutuqlarga erishgan, shu jumladan, uning yutuqlari qatoriga 1998-yilgi shaxmat olimpiadasida 2810 koʻrsatkichi bilan qayd etgan ijobiy natijasi va 1982-yil Moskva, 1986-yil, 1986-yil Tbilisi, 1989-yil London (Lloyds Bank Open) va Silivrida 2003-yil yakka tartibda oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatlarida birinchilikni qayd etgan. 2010-yilda u Singapurda boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha 1-ASEAN chempionatida IM Oliver Barbosa bilan 1-2-oʻyinni durang natija bilan yakunlagan va tay-brekda gʻolib boʻlgan.

Azmaiparashvili shaxmat siyosatida faol qatnashuvchilardandir. U Yevropa shaxmat uyushmasi kengashi aʼzosi va xalqaro shaxmat federatsiyasi FIDE vitse-prezidentidir.

2009-yil avgust oyida u Ozarbayjon shaxmat jamoasi sardori etib tayinlandi va Novi Sad shahrida (Serbiya) shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida gʻolib boʻldi.
## Qarama-qarshiliklar
2003-yilda Istanbulda boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida gʻolib chiqqan Azmaiparashvili Vladimir Malaxovga (keyinchalik ikkinchi oʻrinni egallagan) qarshi harakatni qaytarib oldi. Oʻz xatosini qaytarib olib, oqilona harakat qilib, Azmaiparashvili oʻyinda va turnirda gʻalaba qozondi. Malaxov qoidalarni bajarishi mumkin edi, lekin u juda shokka tushganini aytgan.

Aytishlarishicha, Azmaiparashvili oʻz reytingini oshirish uchun 1995-yildagi Strumica turniri natijalarini soxtalashtirgan. U ancha kuchsizroq raqiblarga qarshi 18 raund oʻynagan va musobaqa noqonuniy hodisa sifatida baholangan. 2003-yilda Sveshnikov Azmaiparashvili hodisasi va Aleksandru Krisan bilan bogʻliq shunga oʻxshash ishni „ochiq sirlar“ deb atadi, chunki ikkala aybdor ham FIDE siyosatiga qattiq aralashgan edi.

## Manbalar
Arman adabiyoti

**Arman adabiyoti** milodiy 400-yil atrofida Mesrop Mashtots tomonidan arman alifbosini ixtiro qilishi bilan boshlanadi.

## Tarix
### Dastlabki tarix
Arman cherkovining „butparast urf-odat“ni yoʻq qilish boʻyicha koʻp asrlik saʼy-harakatlari tufayli IV asrning boshlarida Armanistonni xristianlashtirishga qadar boʻlgan eng qadimiy arman adabiy anʼanalaridan faqat bir nechtasi saqlanib qolgan. Xristian arman adabiyoti taxminan 406-yilda Injil kitoblarini arman tiliga tarjima qilish uchun Mesrop tomonidan arman alifbosini ixtiro qilishi bilan boshlanadi.

Armaniston katolikosi Ishoq, tarjimonlar maktabini shakllantirdi, ular Edessa, Afina, Konstantinopol, Aleksandriya, Antioxiya, Kappadokiya, Kesariya va boshqa joylarga suryoniycha va yunoncha kodlarni sotib olish va ularni tarjima qilish uchun yuborilgan. Ushbu davrlar Oltin asr hisoblanadi.

Oltin asr koʻp jihatdan ibroniy va nasroniylarning adabiy anʼanalari va arman apostol cherkovi tarixi va sharhi edi.

### Oʻrta asrlar davri
Armaniston koʻpincha Sosoniylar imperiyasi kabi qoʻshni kuchlar tomonidan ishgʻol qilinganligi maʼlum. Oʻrta asrlar davri boshlanishi arablarning Armanistonni bosib olishi bilan belgilandi. Xalq orasida Geraklning arman ekvivalenti boʻlgan Dovud Sasanti haqida koʻplab afsonalar tarqaydi. Xalq Daviddan Armanistonnibosqinchilardan ozod qilishini kutishadi. Ming yildan oshiq vaqt mobaynida Dovudning afsonasi armanlarning ogʻzaki ijodi tufayli bobolaridan nabiralariga oʻtib kelgan va uning hikoyalarini qadimiy yoki oʻrta asrlarga ajratish qiyin. 1873-yilda bu voqeani arxiyepiskop Karekin Servantzdiants birinchi boʻlib yozgan, u Grush ismli Mushdan kelgan dehqon hikoyachisi aytgan ertakni soʻzma-soʻz koʻchirib olgan. Hikoyaning eng mashhur nusxalaridan biri Ovannes Tumanian tomonidan 1902-yilda ijro etilgan sheʼr edi. Uning sheʼri faqat Dovudning hikoyasini oʻz ichiga oladi, bu aslida hikoyaning 4 qismidan faqat bittasi, ammo markaziy qismi edi.

### Diniy adabiyot
## XIX asr — XX asr boshlari
Siamanto, Hagop Baronian, Vahan Tekeyan, Hovhannes Hovhannisyan, Levon Shant, Krikor Zohrab, Rupen Zartarian, Avetis Aharonyan, Garegin Nzhdeh, Atrpet, Gostan Zarian, Hrand Nazariantz va Nigol Aghpalianlar ushbu davrning taniqli yozuvchilari edi.

### Arman realistlari
#### Gazetalar
Baʼzi mutaxassislarning taʼkidlashicha, arman realist mualliflari Arevelk (Sharq) gazetasi tashkil topganida (1884) paydo boʻlgan. Arpiar Arpiarian, Levon Pashalian, Krikor Zohrab, Melkon Gurjian, Dikran Gamsariyan va boshqa shu kabi yozuvchilar ushbu gazeta atrofida jamlanganlar. Oʻsha paytdagi boshqa muhim gazeta juda mashhur boʻlgan, tanqidni ragʻbatlantiradigan „Hayrenik“ (Vatan) gazetasi edi.

Ushbu faktlarga qaramay, armanlarga oʻz gazetalarida va boshqa yozma nashrlarida Armaniston, millat, vatan, ozodlik va taraqqiyot kabi soʻzlarni ishlatishga ruxsat berilmagan.

## Sovet Armanistoni

## Manbalar
Arman gilami

**Arman gilami** atamasi Armanistonda yoki xristianlik davridan to hozirgi kungacha armanlar tomonidan toʻqilgan gilamlar yoki tugunli gilamlarni ifodalaydi, lekin ular bilan chegaralanmaydi. U shuningdek, bir qator tekis toʻqilgan toʻqimachilik mahsulotlarini ham oʻz ichiga oladi. Ichki moʻrtlik tufayli qadimgi davrlardan to oʻrta asrlarning oxirigacha deyarli hech narsa saqlanib qolmagan - na gilamlar, na ularning parchalari.

Anʼanaga koʻra qadim zamonlardan buyon gilamlar Armanistonda pollarni qoplash, ichki devorlarni, divanlarni, stullarni, koʻrpa va stollarni bezash uchun ishlatilgan. Hozirgacha gilamlar koʻpincha kirish pardalari, cherkov mehroblari va vestriyani bezatish vazifasini bajaradi. Armanistonda kundalik hayotning bir qismi sifatida rivojlana boshlagan gilam toʻqish har bir arman oilasida zarur edi, chunki gilamchilik deyarli ayollarning kasbiga aylangan.
## Tarix
Armaniston gilamsi va sholcha sanʼati qadimgi zamonlardan kelib chiqqan. Biroq, gilamlarning moʻrt tabiati tufayli juda kam namunalar saqlanib qolgan. 

Armanlar bugungi kunda oʻttiz asrlik yuksak amaliyotdan oʻtgan toʻqimachilik merosining xilma-xilligi va boyligi bilan barakali boʻlmoqdalar, 1915-yilgi arman qirgʻinida deyarli yoʻq qilingan urf-odatlarni saqlab qolish va ularni qoʻlda ishlangan matolarni muzeylarga taqdim etishgan

. 
### Dastlabki tarix
Armanistonda miloddan avvalgi VII asrga yoki undan oldingi davrga oid turli xil gilamchalar parchalari qazilgan. Ushbu davrning toʻliq gilamlari yoki deyarli toʻliq sholchalari hali topilmagan. Mavjud bo'lgan eng qadimgi, bitta, saqlanib qolgan tugunli gilam - bu Sibirdagi muzlatilgan qabrdan qazilgan, miloddan avvalgi V asrdan III asrgacha, hozirda Sankt-Peterburgdagi Ermitaj muzeyida saqlanadi. Garchi koʻplab xalqlar madaniyatchilari tomonidan daʼvo qilingan boʻlsa-da, deyarli toʻrtburchak boʻlgan gilam koʻplab mutaxassislar tomonidan Kavkazga, xususan arman xalqi ijodiga tegishli deb topilgan. Gilam armanlarning qoʻshaloq tugunidan toʻqilgan, qizil iplar arman kokiniyasidan qilingan.

## Manbalar
Selena Gomez diskografiyasi

Amerikalik qoʻshiqchi Selena Gomez shu kungacha uchta studiyaviy albom, ikkita terma albom, toʻrtta mini-albom, 35 ta singl hamda toʻrtta promo-singl chiqargan. 2015-yilning oktabri holatiga koʻra, Gomezning albomlari umumjahon boʻylab 6,7 million nusxada sotilgan. 2017-yilning may oyi holatiga koʻra, uning qoʻshiqlari va albomlari AQShning oʻzida mos ravishda 24,3 million va 3,4 million nusxada sotilgan.

2008-yilda Gomez Hollywood Records leybli bilan shartnoma imzolab, *Selena Gomez & Scene* pop-rok guruhiga asos soldi. Guruhning *[[Kiss & Tell]]* (2009), *[[A Year Without Rain]]* (2010) va *[[When the Sun Goes Down]]* (2011) albomlari xit-paradlarda yuqori pogʻonalarni egalladi. Gomez 2009-yilning 16-iyunida oʻzining *Another Cinderella Story* nomli birinchi mini-albomini eʼlon qildi. 2013-yilda esa *Stars Dance* nomli birinchi yakkaxon albomini chiqardi. Albom AQShning ''Billboard'' 200 xit-paradida birinchi pogʻonagacha koʻtarildi. Albomga kiritilgan „Come & Get It“ qoʻshigʻi AQSh, Kanada va Buyuk Britaniya xit-paradlarida yuqori oʻntalik safidan oʻrin oldi.  

## Albomlari

### Studiyaviy albomlari

### Albomlar toʻplami

## Singllari
### Bosh artist sifatida

### Tanlangan artist sifatida

### Promo-singllari

## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
* Selena Gomez AllMusic saytida
Hands to Myself

„**Hands to Myself**“ amerikalik qoʻshiqchi Selena Gomezning *[[Revival]]* (2015) nomli ikkinchi studiyaviy albomiga kiritilgan qoʻshiqdir. Qoʻshiq 2016-yilning 26-yanvarida Interscope Records studiyasi tomonidan albomning uchinchi singli oʻlaroq chiqarilgan. Ashula soʻzlarini Gomez, Justin Tranter, Julia Michaels hamda produserlar — Mattman & Robin va Max Martin yozgan. Ashula uslubiy va lirik jihatdan amerikalik xonanda Prince ijodidan ilhomlangan.

„Hands to Myself“ tanqidchilar tomonidan xush qarshilandi. Qoʻshiqqa klip ham olinib, unga Alek Keshishian rejissorlik qildi, suratga olish ishlari esa Kaliforniya shtatining Hollywood Hills mahallasida boʻlib oʻtdi.. Qoʻshiq klipi 2015-yilning 25-dekabrida chiqarildi. Bundan tashqari, „Hands to Myself“ AQShning ''Billboard'' Hot 100 hit-paradida yettinchi pogʻonaga koʻtarildi va Gomezning AQSh hit-paradida yuqori oʻntalik safiga kirgan beshinchi hit ashulasiga aylandi. Ashula, shuningdek, Kanada, Yangi Zelandiya va Slovakiya hit-paradlarida yuqori oʻntalikka, Avstraliya va Birlashgan Qirollik hit-paradlarida esa yuqori yigirmatalik safiga kirdi.
## Trek-list
* **Digital download**
# Hands to Myself — 3:20

* **Digital download (Remixes)**
# Hands to Myself (Betablock3r Remix) — 5:16
# Hands to Myself (Fareoh Remix) — 3:01
# Hands to Myself (KANDY Remix) — 3:18

## Reliz tarixi

## Reyting

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Love You like a Love Song

„**Love You like a Love Song**“ Selena Gomez & the Scene guruhi ijro etgan qoʻshiqdir. Guruhning 2011-yilgi *[[When the Sun Goes Down]]* nomli uchinchi studiyaviy albomining ikkinchi singli oʻlaroq chiqarilgan.
## Trek-list

;Remixes EP
# „Love You Like a Love Song“ (Radio Version) — 3:09
# „Love You Like a Love Song“ (Radio Instrumental) — 3:06
# „Love You Like a Love Song“ (The Alias Radio Mix) — 3:28
# „Love You Like a Love Song“ (The Alias Club Mix) — 5:47

## Manbalar

## Havolalar
*
Xabib Nurmagomedov

**Xabib Abdulmanapovich Nurmagomedov** (; ; 20-sentabr 1988-yilda tugʻilgan) – isteʼfodagi rossiyalik professional jangchi. U, xususan, Ultimate Fighting Championship (UFC) ning yengil vazn toifasida qatnashgan boʻlib, 2018-yilning aprelidan to 2020-yil oktabrigacha (isteʼfoga chiqqunga qadar) UFC yengil vazn chempioni boʻlgan. Khabib 29 ta gʻalaba va magʻlubiyatlar yoʻqligi bilan „magʻlubiyatsiz rekord“ bilan isteʼfoga chiqdi. 2020-yil 9-sentabr holatiga koʻra, u UFC erkaklar pound-for-pound reytingida 1-oʻrinni egallab turmoqda.

Rossiyaning Dogʻiston viloyatidan kelgan avar – Nurmagomedov, UFC chempioni boʻlgan birinchi musulmon sanaladi. Sambo boʻyicha ikki karra jahon chempioni boʻlib, u sambo, dzyudo va kurash bilan shugʻullangan. Uning kurash uslubi uni MMA tarixidagi eng yaxshi sportchilarning biriga aylantirdi. 2020-yil oktabr oyi holatiga koʻra, Nurmagomedov Instagramda 24 milliondan oshiq obunachilar ega hisoblanadi.

## Hayoti
Nurmagomedov avar oilasida 1988-yil 20-sentabrda sobiq Sovet Ittifoqi tarkibiga kirgan Dogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Tsumadinskiy tumanida joylashgan Sildi qishlogʻida tugʻilgan, keyinroq esa oilasi bilan Dogʻiston poytaxti hisoblanmish Maxachqalaga koʻchib oʻtishgan. Nurmagomedov uch farzandning ikkinchisi boʻlib, akasi Magomed, singlisi esa Amina. Otasining oilasi Tsumadinskiy tumanidagi Sildi qishlogʻidan Kirovaulga koʻchib oʻtishganidan soʻng, otasi ularning ikki qavatli uyining pastki (birinchi) qavatini sport zaliga aylantirgan. Nurmagomedov uy sharoitida aka-ukalari va amakivachchalari bilan voyaga yetgan. Uning jang sanʼatiga qiziqishi oʻquvchilar sport zalida mashgʻulotlarni tomosha qilishdan boshlangan.

Dogʻistondagi koʻplab bolalar qatori, Khabib ham kurashni yoshligidan boshlagan: u sakkiz yoshida otasi Abdulmanap Nurmagomedov murabbiyligi ostida boshlagan. Uning otasi ham yoshligidan, dzyudo va sambo boʻyicha harbiy mashgʻulotlardan qatnashgan. Khabibning bolaligida shugʻullangan mashgʻulotlar, masalan toʻqqiz yoshida ayiq bilan kurashni oʻz ichiga olgan.

## Aralash jang sanʼatidagi janglari

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Rasmiy UFC profili
Good for You

„**Good for You**“ amerikalik qoʻshiqchi Selena Gomezning *[[Revival]]* (2015) nomli ikkinchi studiyaviy albomiga kiritilgan qoʻshiqdir. Gomez uni amerikalik reper ASAP Rokcy bilan birga ijro etgan. Gomez ashula soʻzlarini Julia Michaels, Justin Tranter, ASAP Rocky, Hector Delgado hamda produserlar Nick Monson va Nolan Lambroza hamkorligida yozgan. Qoʻshiq Lambroza tomonidan qayta ishlanganidan soʻng, u qoʻshiqni Rokcyga yubordi, Rocky esa qoʻshiqqa yangi oʻzgarishlar qoʻshib, uni qisqa fursatda hamkasbi Hector Delgado bilan birga hozirlashdi.

## Reliz tarixi

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Same Old Love

„**Same Old Love**“ („Xuddi shu eski muhabbat“) — amerikalik qoʻshiqchi Selena Gomezning *[[Revival]]* (2015) nomli ikkinchi studiya albomidagi qoʻshiq. Qoʻshiq Charli XCX, Ross Golan va produserlar Stargate and Benny Blanco tomonidan yozilgan boʻlib, *Revival*ning ikkinchi singlisi sifatida 2015-yil 10-sentyabrda chiqarilgan. Gomezning soʻzlariga koʻra, matnlar turli xil munosabatlarning turli bosqichlarini aks ettiradi hamda uning hayotida toksik boʻlgan barcha narsalardan xalos boʻlishga qaratilgan. Shuningdek, Gomez qoʻshiqni yozishda otasi bilan boʻlgan munosabatlaridan ilhomlangan.

## Reliz tarixi

## Formatlar va treklar roʻyxati

* **Raqamli yuklab olish**
# „Same Old Love“ — 3:49
* **Raqamli yuklab olish (remikses)**
# „Same Old Love“ (Borgore remiks) [feat. Borgore] — 4:16
# „Same Old Love“ (Filous remiks) — 4:16
# „Same Old Love“ (Wuki remiks) — 4:39
# „Same Old Love“ (Romos remiks) — 4:59

* **Raqamli yuklab olish ([[Grey (musical duo)|Grey]] remiks)**
# „Same Old Love“ (Grey remiks) — 2:52
* **Raqamli yuklab olish (remiks)**
# „Same Old Love“ (remiks) [feat. Fetty Wap] — 3:24
* **CD single**
# „Same Old Love“ — 3:49
# „Same Old Love“ (Borgore remiks) [feat. Borgore] — 4:16
# „Same Old Love“ (Filous remiks) — 4:16
# „Same Old Love“ (Wuki remiks) — 4:39
# „Same Old Love“ (Romos remiks) — 4:59

## Manbalar

## Havolalar
* 
*