open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nogi (Tochigi)

Yaponiyaning Tochigi prefekturasida joylashgan shaharchadir. 2020-yil 1-aprel holatiga koʻra, shaharda 10.153 ta xonadonda 25.050 nafar aholi istiqomat qilgan va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 830 kishidan toʻgʻri keladi. Shaharning umumiy maydoni 30,26 kvadrat kilometr (11,68 mi²) ni tashkil etadi.

## Geografiyasi
Nogi Tochigi prefekturasining uzoq janubi-sharqiy burchagidagi tekisliklarda joylashgan.

## Atrofdagi munitsipalitetlar
Tochigi prefekturasi

* Oyama
* Tochigi

Ibaraki prefekturasi

* Koga

## Iqlimi
Nogi nam kontinental iqlimga ega (Köppen *Cfa*) boʻlib, yozi issiq va qishi qattiq qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Nogi shahrida oʻrtacha yillik harorat 14,3 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1317 mm boʻlib, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26,4 °C, eng past harorati esa yanvarda, 3,1 °C atrofida boʻladi.

## Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nogi aholisi soni uzoq vaqt oʻsishdan soʻng yaqin yillarda pasayishni boshlagan.

## Tarixi
Edo davrida Nogi-shuku Edoni Koga domenida joylashgan Nikko shahridagi ziyoratgohlar bilan bogʻlaydigan Nikko Kaido avtomagistralidagi post stansiyasi vazifasini oʻtagan. Meydzi restavratsiyasidan soʻng, Nogi hududi dastlab Ibaraki prefekturasining bir qismi boʻlgan, ammo 1871-yil 14-noyabrda Tochigi prefekturasiga koʻchirildi. Nogi qishlogʻi Shimotsuga tumani tarkibida 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratilishi bilan tashkil etilgan. 1965-yil 1-yanvarda u shaharcha maqomiga koʻtarildi.

## Hukumat
Nasu toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 14 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Nogi, Oyama shahri bilan birgalikda Tochigi prefekturasi assambleyasiga besh aʼzoni qoʻshish huquqiga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Tochigi 4-okrugi tarkibiga kiradi.

## Iqtisodiyoti
Nogi iqtisodiyoti asosan qishloq xoʻjaligiga asoslangan; biroq, u bir necha metropoliyaga yaqinligi tufayli turargoh shaharga aylanib bormoqda va Katta Kanto metropolitan hududiga tegishli hisoblanadi. 2010-yilgi milliy aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Koga shahriga qatnov tezligi 18,8 %, Tokio metropolisi uchun 13,1 % va Oyama uchun 12,4 % ni tashkil etadi. Nogi shahrida bir nechta sanoat parklari ham faoliyat yuritadi.

## Taʼlim tizimi
Nogi shahrida beshta davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan ikkita davlat oʻrta maktabi faoliyat yuritadi. Shaharda yuqori maktab mavjud emas.

## Transport

### Temir yoʻl
 JR Sharqiy yoʻnalish — Tohoku magistral liniyasi (Utsunomiya liniyasi)

* Nogi

### Magistral yoʻl

* Milliy yoʻnalish 4

## Mahalliy diqqatga sazovor joylar

* Sobiq Shimotsuke gʻisht zavodidagi Hoffman pechi (milliy muhim madaniy mulk)
* Nogi Jinja

## Nogi shahridan chiqqan taniqli odamlar

* Vakana Sakai, aktrisa, yozuvchi
## Galereya

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb -sayt
Shioya (Tochigi)

Yaponiyaning Tochigi prefekturasida joylashgan shaharchadir. 2020-yil 1-avgust holatiga koʻra, shaharchada 4028 ta xonadonda 10906 nafar aholi istiqomat qilgan, aholi zichligi har kvadrat kilometrga 62 nafardan toʻgʻri keladi. Shaharning umumiy maydoni 176,06 kvadrat kilometr (67,98 m²) ni tashkil etadi.

## Geografiyasi
Shioya Tochigi prefekturasining markaziy qismida joylashgan.

### Atrofdagi munitsipalitetlar
Tochigi prefekturasi

* Utsunomiya
* Sakura
* Nasushiobara
* Yaita
* Nikko

### Iqlimi
Shioya nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*) boʻlib, yozi issiq va qishi qattiq qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Shioyada oʻrtacha yillik harorat  ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori  boʻlib, eng seryogʻin oy iyul hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat  atrofida va eng past harorati yanvarda, taxminan  atrofida boʻladi. 

### Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Shioya aholisi soni soʻnggi 70 yil ichida kamaygan.

## Tarixi
Tamanyu, Funyu va Omiya qishloqlari 1889-yil 1-aprelda Tochigi prefekturasining Shioya okrugi tarkibida Meidzi restavratsiyasidan soʻng zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratilishi bilan bunyod etilgan. 1957-yil 31-martda uchta qishloq birlashib, Shioya qishlogʻini tashkil etgan. Shioya 1965-yil 11-fevralda shaharcha maqomiga koʻtarildi.

## Hukumat
Shioya toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 12 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shioya Sakura shahri va Takanezava shaharlari bilan birgalikda Tochigi prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzoni qoʻshish huquqiga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Tochigi 2-okrugi tarkibiga kiradi.

## Iqtisodiyoti
Shioya iqtisodiyoti koʻp jihatdan qishloq xoʻjaligiga asoslanadi, ammo yaqin yillarda atrofdagi Utsunomiya va Nikko shaharlari uchun yotoqxona jamoasi vazifasini bajaruvchi hudud boʻlib bormoqda.

## Taʼlim tizimi
Shioyada uchta davlat boshlangʻich maktabi, shahar hukumati tomonidan boshqariladigan bitta davlat oʻrta maktabi hamda Tochigi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat yuqori maktabi faoliyat yuritadi.

## Transport

### Temir yoʻl
Shioya shahrida yoʻlovchi poyezdi qatnovi mavjud emas.

### Magistral yoʻl

* Milliy yoʻnalish 461

## Mahalliy diqqatga sazovor joylar

* Shojinzava Yusui — Yaponiyaning 100 ta mashhur buloqlaridan biri
* Shioya Onsen

## Manbalar

## Havolalar

* Official Website
Setanta Sports Eurasia

**Setanta Sports Eurasia** — Boltiqboʻyi davlatlari, Sharqiy Yevropa va Markaziy Osiyoda faoliyat yurituvchi sport televideniyesi tarmogʻi boʻlib, Setanta Sports Eurasia nomi bilan Adjarasport savdo kompaniyasi tomonidan boshqariladi.

## Mavjudligi
Setanta Sports Eurasia hozirda Armaniston, Ozarbayjon, Belarus, Estoniya, Gruziya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Latviya, Litva, Moldova, Tojikiston, Turkmaniston, Ukraina va Oʻzbekistonda mavjud.

## Tarixi
Kanal 2012-yilda ishga tushirilgan va ingliz, gruzin, latış, ukrain va rus tillarida mavjud. 2012-yildan 2021-yilgacha Eurasian Broadcasting Enterprise Ltd (EBEL) ga tegishli edi. 2021-yil fevral oyida uni Gruziyaning Adjarasport sport telekompaniyasi sotib oldi va ular Setanta brendi bilan ishlashni davom ettirishlarini xabar berdilar.

2021-yil 28-avgustda Setanta Sports striming xizmati ishga tushirildi.

## Kanallar

* Setanta Sports 1 (2012-yilda ishga tushirilgan)
* Setanta Sports 2 (2014-yilda ishga tushirilgan)
* Setanta Sports 3 (2022-yilda sotuvga chiqarilgan)
* Setanta Qazaqstan (2016-yilda ishga tushirilgan)
* Setanta Georgia (2016-yilda ishga tushirilgan)
* Setanta Georgia 2 (2016-yilda chiqarilgan)
* Setanta Ukraine (2019-yil 1-avgustda ishga tushirilgan)
* Setanta+ Ukraina (2020-yilda ishga tushirilgan)

## Namoyish huquqlari

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Cappuccino

**Cappuccino** () – italiyancha qahva ichimligi. Bu ichimlik anʼanaviy ravishda espresso va qaynatilgan sut bilan qoʻshib tayyorlanadi.

## Yana qarang
* Frapuchino
* Latte macchiato
* Melange

## Manbalar
Missuri mintaqaviy madhiyasi

**"Missuri valsi"** Missuri shtatining rasmiy madhiyasi boʻlib, yaratilish tarixi Missuri universiteti bilan bogʻlangan.

## Tarixi
Qoʻshiq 2010-yilda Jennifer Lawrence rolini oʻynagan Winter’s Bone filmining ochilish sahnasi uchun Marideth Sisco tomonidan ijro etilgan.

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* Missouri Secretary of Stateʼs webpage
* Recording of Marching Mizzou performing the Missouri Waltz
Behobod okrugi

**Behobod okrugi** () Eronning Yazd viloyatida joylashgan. Okrug markazi — Behobod shahri. 2009-yilda Bafq okrugidan ajratilgan. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 14,577 nafar, 3,564 oiladan iborat edi. Okrug ikki tumanga boʻlinadi: Markaziy tuman va Asfij okrugi. Okrugda bitta shahar bor: Behobod.
## Manbalar

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (Eronning *[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi viloyati Atlasi]*)
Shimoliy Mariana orollarining mintaqaviy madhiyasi

**"Gi Talo Gi Halom Tasi"** (Chamorro talaffuzi: [gi tæloʔ gi hɑlum tɑsi]; Inglizcha: „Dengizning oʻrtasida“), shuningdek, „ Satil matawal Pacifico“ (Karolincha talaffuzi:[sætil mɐtɐwɐl pɐ), Shimoliy Mariana orollarining mintaqaviy madhiyasi.

## Tarixi
Shimoliy Mariana Orollari rasmiy, hududiy madhiyasi aka-uka Jose va Joaquin Pangelinan tomonidan Chamorro tilida yaratilgan (taxminan Ikkinchi Jahon urushi tugaganidan keyin). CNMI ning hududiy madhiyasi uchun karolincha soʻzlarni 1976-yilda David Kapileo Peter „Taulamwaar“ kelishuvi imzolanishidan bir kun oldin yozgan. 

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
Behobod

**Behobod** (, shuningdek, **Behābād** va **Bahābād** sifatida romanlashtirilgan; **Buhobod** va **Mahobod** nomi bilan ham tanilgan) — Yazd viloyatining Behobod okrugidagi shahar va uning markazi. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 7,199 nafar, 1,609 oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Kofe kokteyli

**Kofe kokteyli** — bu turli xil ingredientlarni (sut, tuxum, siroplar, alkogolli ichimliklar va boshqalar) oʻz ichiga olgan kofe asosidagi ichimlik.

## Kofe kokteyllari turlari

### Tasniflash
Kofe kokteyllarining umumiy qabul qilingan tasnifi yoʻq, shuning uchun boshqa ichimliklarga asoslangan kokteyllar singari, kofe kokteyllari ham shartli ravishda boʻlinadi: alkogolli va alkogolsiz. Biroq, bu tasniflash usullaridan faqat bittasi, boshqalari mumkin — masalan, kokteyl tayyorlash usuli, ingredientlar va boshqalar.

### Muzli qahva kokteyllari
Eng mashhur muzli kokteyllardan biri kofe frappe hisoblanadi. Anʼanaga koʻra, frappe qahvasi 50-60 ml suv va 14 g mayda maydalangan qahva, shuningdek, 3-5 muz kublari va 100 ml sutdan tayyorlanadigan qoʻsh espressoni oʻz ichiga olishi kerak. „Baʼzi manbalarga koʻra, frappe tayyorlash uchun sovutilgan espressoni olish yaxshiroqdir, ammo amaliyot shuni koʻrsatadiki, agar siz qahva mashinasida tayyorlangan yangi espresso ichsangiz, bu ichimlik ancha mazali boʻladi“.

Frappe bilan bir qatorda, boshqa mashhur turdagi „muzli“ qahva kokteyllari mavjud — masalan, muzli mocha, Braziliya kokteyli va boshqalar.

### Alkogolli kofe kokteyllari
Alkogolli kofe kokteyllari anʼanaviy ravishda koʻplab kafelarning menyusida turli xil kofe turlari bilan birga mavjud. Ulardan eng mashhurlari va ommaboplari orasida Irlandiya qahvasi (viski bilan qahva), Shveysariya qahvasi va Amaretto qahvasi (xuddi shu nomdagi likyor bilan) mavjud.

## Ingredinentlar
Espresso mashinasida tayyorlangan qahva koʻpincha kokteyllarni tayyorlash uchun ishlatiladi. Eriydigan qahva deyarli ishlatilmaydi, chunki u kerakli taʼmga ega emas.

Kokteyllarda qoʻshimcha ingredientlar sifatida sut, qaymoq, likyorlar (shu jumladan alkogollilar), tuxum sarigʻi (masalan, tuxumli qahva), shokolad, karamel va boshqalar ishlatiladi.

## Manbalar
Xotam okrugi

**Xotam okrugi** () Eronning Yazd viloyatida joylashgan. Okrugning poytaxti Hirot shahri. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 31,695 nafar, 8,144 oiladan iborat boʻlgan. Okrug ikki tumanga boʻlingan: Markaziy tuman va Marvast tumanlari. Okrugda ikkita shahar bor: Hirot va Marvast.
## Manbalar

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (Eronning *[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi viloyati Atlasi]*)
Kavsar Turdiyeva

**Kavsar Turdiyeva** (1958-yil 6-avgustda tugʻilgan) — oʻzbek bolalar shoirasi.

## Hayoti
Kavsar Turdiyeva 1958-yil 6-avgustda Toshkent shahrida ziyoli oilada tugʻilgan. 1975-yil Chilonzor tumanidagi 201-maktabni oltin medal bilan tamomlab, ToshDU (hozirgi Oʻzbekiston milliy universiteti)ning jurnalistika fakultetiga oʻqishga kirdi. U keyinchalik Leningrad davlat universitetida oʻqishni davom ettirdi. Soʻng Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti aspiranturasida tahsil oldi.

## Faoliyati
Kavsar Turdiyeva dastlab Toshkent pediatriya tibbiyot institutida oʻqituvchi boʻlib faoliyat yuritdi. Kavsar Turdiyeva yoshligidan bolalar adabiyotiga qiziqdi. Ilk sheʼri oʻquvchiligida „Tong yulduzi“ gazetasida chop etildi. Ilk kitobi „Varrak“ nomi bilan 1983-yilda nashr etildi.
Shundan soʻng, „Oʻynayapman, oʻylayapman“ (1987), „Qush boʻlib uchgan ona“ (1994), „Raqamlar boʻylab sayohat“ (2002) kitoblari bosmadan chiqdi.
Bolalar dramaturgiyasida „Toshkesaklar mamlakatida“ degan sahna asarini yaratdi.
Shoiraning „Botu nidosi“ (2004), „Mitti qoʻgʻirchoqboz“ (2007), „Quvnoq alifbo olamiga sayohat“ (2008), „Sogʻinchlar sochilgan bekatda“ (2011), „Dunyoni saqlang bolalar“ (2012) singari koʻplab sheʼriy toʻplamlari bolajonlar qoʻliga yetib bordi.
Kavsar Turdiyeva ikki yuzdan oshiq qoʻshiqlar muallifi, tarjimon. U K. Chukovskiy, S. Marshak, L. Barbas, R. Farhodiy asarlarini oʻzbek tiliga oʻgirgan.
2001-yili adabiy-ijtimoiy faoliyati tufayli „Shuhrat“ medali bilan taqdirlandi. 2009-yili „Eng ulugʻ, eng aziz“ tanlovining adabiyot yoʻnalishi boʻyicha gʻolib boʻldi.
2010-yili „Bolalarning sevimli shoirasi“ nominatsiyasini qoʻlga kiritdi. Bundan tashqari, tibbiyot oliy oʻquv yurtining rus tilida oʻqiydigab talabalari uchun „Oʻzbek tili“ darsligi (2006—2007),
rus tili fanidan „30 шагов к русскому языку“ (2010) asari muallifi hisoblanadi.

## Manbalar
Ogayo mintaqaviy madhiyasi

**Beautiful Ohio** — Amerika Qoʻshma Shtatlarining Ogayo shtatining rasmiy madhiyasidir.

## Ijro etilgan toʻplamlar
1919-yilgi mashhur versiyalar:

* Henry Burr
* Waldorf-Astoria Dance Orchestra
* Princeʼs Orchestra
* Olive Kline & Marguerite Dunlap
* Fritz Kreisler
* Sam Ash

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* Streamed recordings of „Beautiful Ohio“ as a waltz at the Ohio History Central Online Encyclopedia
* Mp3 files of „Beautiful Ohio“ as a march being played by the Ohio State University Marching Band
Mehriz okrugi

**Mehriz okrugi** () Eronning Yazd viloyatida joylashgan. Okrug markazi — Mehriz shahri. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 43,363 nafar, 11,855 oiladan iborat boʻlgan. Okrugda bitta tuman va bitta shahar bor. Ular Markaziy tuman va Mehriz.
## Manbalar

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (Eronning *[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi viloyati Atlasi]*)
Mehriz

**Mehriz** (, romanizatsiya: **Mehriz**) — Yazd viloyatining Mehriz tumanidagi shahar va uning markazi. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 26,364 nafar, 6,954 oiladan iborat boʻlgan.

## Galereya

Fayl:قلعه مهرپادین.JPG|Mehrpadin qal'asi
Fayl:قلعه زین الدین.JPG|Zein Aldin qal'asi


## Manbalar
Oregon mintaqaviy madhiyasi

**„Oregon, my Oregon“** — Amerika Qoʻshma Shtatlari Oregon shtatining mintaqaviy madhiyasi. 1920-yilda tanlov uchun yozilgan 16 misradan iborat qoʻshiq 1927-yilda shtatning rasmiy davlat qoʻshigʻiga aylandi.

Irqchi tuygʻularni ifodalash uchun keng tarqalgan qoʻshiq matni 2021-yilda Oregon qonun chiqaruvchi organi tomonidan yangilangan.

## Matn

## Manbalar

## Havolalar
* Uganda: ''Oh Uganda, Land of Beauty'' — Audio of the national anthem of Uganda, with information and lyrics (archive link)
Meybod okrugi

**Meybud okrugi** () Eronning Yazd viloyatida joylashgan. Okrug markazi — Meybod shahri. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 70,728 nafar, 19,076 oiladan iborat boʻlgan. Okrugda bitta tuman bor: Markaziy tuman. Uchta shahri mavjud: Meybod, Nadushan va Bafruiya.
## Manbalar

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (Eronning *[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi viloyati Atlasi]*)
Qo‘ldosh Mirzo

**Qoʻldosh Mirzo** (taxallusi; asl ismi: Qoʻldosh Bekmirzaev; 1941-yil 11-avgust – 2017-yil 1-iyun) – shoir, yozuvchi, publisist, tarjimon va pedagog. Qirgʻiziston yozuvchilar uyushmasi aʼzosi. Qirgʻizistonda oʻzbek adabiyotining zabardast chinorlaridan biri. 1960-yillarda Qirgʻizistonda oʻzbek adabiyotining rivojlantirish va taraqqiy etish maqsadida tashkil etilgan „Ilxom“ ijodkorlari adabiy klubini taʼsischilaridan.

## Hayoti
Qoʻldosh Bekmirzaev 1941-yilning 11-avgustida Oʻsh viloyati Qorasuq tumanidagi Nurdor qishlogʻida tugʻilgan. Oʻsh shahridagi Narimonov nomi oʻrta maktabida taʼlim olgan. Andijon davlat pedagogika instutining tarix-filologiya fakul’tetini bitirgan. Soʻngra uzoq yillar davomida oʻrta maktablarda oʻzbek tili va adabiyotidan dars berdi. 1972-1974 yillarda Oʻsh viloyati nashri boʻlgan „Lenin yoʻli“ gazetasi taxririyatida xizmat qildi. Oʻzbekistonda qolaversa Markaziy Osiyoda maʼlum va mashʻxur Sharq Yulduzi jurnalida sheʼrlari va badiiy asarlari doim chop etilib kelgan. 1992-2006 yillar mobaynida Oʻsh davlat universitetining gumanitar-pedagogika fakuletetida adabiyot fanidan talabalarga saboq berdi. U shoir, tarjimon va adabiyotshunos sifatida tanildi.

## Ijodi

Qoʻldosh Mirzoni toʻlaqonli serqirra ijodkor edi deb aytish mumkin. Adib qizgʻiz, rus, arab va fors tillarini mukammal bilgan. Yevropa va rus adabiyotini yaxshi bilgan, tarjimalar qilgan. Qoʻldosh Mirzoning birgina jahon seniki xikoyalari toʻplami Toshkentda 30 ming nusxada bosilgan.
izoh sifatida shuni taʼkidlashim joizki oʻsha davrlarda hozirgidek shoir boʻlish oson emas, kitob nashr ettirishniyu qoʻyavering. Faqat yuz chigʻiriqdan oʻtgan asarlargina jurnallar yuzini koʻrar, noshirlarga yetib borardi. Men bilgan Qoʻldosh Mirzo oʻz davrining va kelajagimizning toʻgʻri maʼnoda faxridir. Navoiyshunos olim Ibroxim Xaqqulov Oʻshga kelib faqat Qoʻldosh Mirzoning uyida mexmon boʻlgan xolos. Ikki davlatning mashhur insonlari maroqli suhbat qurganlaridan soʻng mexmon shoir bilan tanishganidan mamnunligini ham shoir ham vijdonli uygʻoq olim ekanlar otangiz deya, dugonam xosiyatga eʼtirof etganidan boshimiz koʻkka yetgan edi. Oʻsha manzara koʻz oldimdan sira ketmaydi. Mezbon qizi va shogirdining ilmiy rahbari oldida tav’ze ila turar, olim esa qarshisidagi donishmand ota ilmiga sodiq fidoiy yozuvchi Qoʻldosh Mirzo oldida shogird boladek tutardi oʻzini. Men esa shu unutilmas lahzani suratga muxrlab qoʻyganman.

### Sheʼriy toʻplamlari
* Zamon qoʻngʻirogʻi
* Vafo sheʼvasi
* Xonalarda chiroqlar porlar

### Kitoblari
* Boburmirzoni taylagʻi
* Zarrin zarralar
* Qishlab qolgan qaldirgʻoch
* Gavxar
* jahon seniki
* Sotilgan koʻz
* Savil qolgan guldasta
* Dilxiroj
* Muyutalo boʻldim senga

### Adabiy ilmiy asarlari
* Oʻsh adabiy muxiti
* Tosh bilan suxbat
* Qon va inson

Qoʻldosh Mirzo 2017-yili 1-iyunʼda 76 yoshda Nurdor qishlogʻida vafot etdi. Jiydalik qabristoniga dafn qilindi.

## Manbalar
Ismoilxoja madrasasi

**Ismoilxoja madrasasi** — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Ismoilxoja madrasasi 1822—1823-yillarda Muhammadyor otaliq guzarida, Buxoro amirligida hukmronlik qilgan Amir Haydar davrida, Muhammad Sobirxoja valadi sayyid Muhammadxoja tomonidan bunyod etilgan. Madrasa ikki qavatli boʻlib, gumbazli, tashqi va ichki sahnli va masjidi ham mavjud. Ismoilxoja madrasasi gʻarbida Urganjisaroy nomi bilan mashhur karvonsaroy va Muhammadyor otaliq xonaqohi, janubi va sharqida madrasa bunyodkoriga tegishli mulklar mavjud boʻlgan. Voqif madrasa uchun Anjurjoʻy Xoja Yakshanba mavzesida 78,5 tanob hurri xolis yerini, Buxoro shahri hududidagi Kabutarxona mavzesida 100 tanob yerni, mulla Shoh guzaridagi 3 ta attorlik va ikkita noʻxatfuroʻshlik bor timni madrasa uchun vaqf qilgan. Madrasaga voqifning oʻzi mutavvali boʻlgan. Madrasa oldidagi masjidga madrasa voqifining otasi Muhammad Sobirxoja tayinlangan. Undan keyin uning avlodlari ushbu ishni davom ettirishlari lozim boʻlgan. Ismoilxoja madrasasi sharqida oʻnta hujra voqif avlodlariga ajratilgan. Madrasada banoras toʻnli mudarris taʼlim bergan. Madrasa bilan bogʻliq yana hujjatlarda mudarrislar toʻgʻrisida maʼlumotlar ham mavjud. Mulla Abdurauf Ismoilxoja madrasasida mudarrislik qilgan boʻlib, maoshi 100 tillani tashkil etgan. XX asr boshlarida madrasada mulla Abdukarimbek talabalarga dars oʻtgan. Sadri Ziyo ushbu madrasada 33 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.
Ismoilxoja madrasasi 32 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. 

## Manbalar
Nil Douson

**Frensis Nil Douson** ( Frensis Nil Douson)  Yangi Zelandiyalik haykaltarosh boʻlib, alyuminiy va zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan keng koʻlamli haykaltaroshlik ishlari bilan mashhur. Ijodi koʻpincha geometrik butunlikni tashkil etuvchi tabiiy shakllar illuziyasidan foydalangan holda yaratilgan.

## Hayoti
1948-yil 6-noyabrda Kraystcherchda tugʻilgan. Ruhoniy Jon Brent Douson va uning rafiqasi Florens Emilining oʻgʻli. U bolaligini Masterton, Petone va Hastingsda oʻtkazgan va oʻrta maʼlumotni Hastings oʻgʻil bolalar maktabida olgan.

Toʻrtinchi sinfda Douson majlislar zaliga chiqadi va uning tomiga katta oq harflar bilan „1-aprel hazilini“ chizdi. Tadbir Xoukning Bay Herald-Tribune gazetasining birinchi sahifasida paydo boʻldi va Douson buni *"oʻzining ommaviy sanʼat karerasining boshlanishi"* deb hisoblaydi.

Douson Kenterberi universitetida tahsil olgan (1966—1969), uning ustozlari Russ Uilyams, Tom Teylor va Erik Daudni edi. U dizayn fakultetini tamomlagan va keyin bir yil oʻqituvchilar malakasini oshirish kollejida oʻqigan. 1973-yilda qirolicha Yelizaveta II sanʼat kengashi granti yordamida Melburndagi Viktoriya sanʼat kollejida haykaltaroshlik boʻyicha magistr darajasini oldi. Qaytib kelgach, u toʻrt yil davomida yuk mashinasida ishlab yurdi.

U 1975-yildan 1983-yilgacha Kraystcherch politexnika institutida chizmachilik va dizayndan dars bergan.

1990-yilda Douson Yangi Zelandiya Xotira medali bilan taqdirlangan. 2003-yilda u „Sanʼat laureati“ nominatsiyasida Yangi Zelandiya Sanʼat jamgʻarmasi mukofotiga sazovor boʻldi va 2004-yil Yangi yil kuni u oʻzining professional faoliyati uchun Yangi Zelandiyaning xizmatlari uchun ordeni sohibi boʻlgan.

## Ijodi
U 1980-yillarning oxiridan beri haykaltaroshlik bilan shugʻullanadi va Linvuddagi sobiq Oddfellows Hallda ishlagan.

Oklend universitetining faxriy professori va Elam tasviriy san’at maktabining sobiq rahbari, doktor Maykl Dann Dousonni “Yangi Zelandiya haykali: Tarix” asarida quyidagicha ta’riflagan:Dousonning haykali individual, noyob va osongina tanib olinadi. Darhaqiqat, uning haykallari oʻzlarining yengilligi, shaffofligida konventsiyalarni buzadi va poydevor ustidagi dunyoviy namoyish konventsiyalaridan qochadi.

## Eʼtiborli asarlar

Horizons Neil Dawson.jpg||
Spires 27.jpg||
Sydney Harbour Bridge ball.jpg||
Wellington sculpture.jpg||


## Manbalar
Nil Douson

Le Delarge Nil Douson
Gʻaribiya madrasasi

**Gʻaribiya madrasasi**— Buxoro madrasasi.

## Tarixi
Gʻaribiya madrasasi Hoji Omonboy guzarida, bunyod etilgan boʻlib, Buxorodagi eng koʻhna madrasalardan biri hisoblanadi. Ushbu madrasadan koʻplab buyuk allomalar va avliyolar yetishib chiqqan va ular keyinchalik talabalarga ham dars berishgan. Manbalarda ushbu madrasada Xoja Muhammad Bahovuddin Naqshband taʼlim olgan. Gʻaribiya madrasasi uchinchi darajadagi oliy toifaga mansub va vaqf mulkiga ega. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Abdurauf Firat maʼlumotlariga koʻra madrasaning yillik vaqf mablagʻi 40 ming tangani tashkil etgan. Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid koʻplab vaqf hujjatlarini aniqlagan. Dastlabki vaqf hujjatida ushbu madrasa uchun 1883—1884-yillar Qorakoʻl tumanida 100 tanob yer vaqf qilinadi. Ushbu vaqf hujjati koʻchirmasi qozikalon Muhammad Sharif muhri bilan tasdiqlangan Ikkinchi vaqf hujjatida madrasa uchun Oshpaymon mavzesi yerlari vaqf qilingan va Amir Shohmurod muhri bilan tasdiqlangan. Uchinchi vaqf hujjatida ushbu madrasa uchun Komot tumanidagi Sariosiyo mavzesida 100 tanob yer vaqf qilingan boʻlib, hujjat asl nusxasi saqlanmagan. Madrasa vaqf hujjatida mudarrislar va ularning maoshlari toʻgʻrisida maʼlumotlar ham mavjud. Jumladan Musoxoja maoshi 77 tilla, mulla Hasan maoshi 40 tillani tashkil etgan. Vaqf hujjatlarida madrasada oʻqigan talabalar toʻgʻrisida maʼlumotlar ham mavjud. Gʻaribiya madrasasida shoʻrolar davriga qadar dars oʻtilgan. Olga Suxareva maʼlumotlariga koʻra ushbu madrasa Gʻaribiya guzarida joylashgan va bir nechta hujrasi saqlanib qolgan. Sadri Ziyo ushbu madrasada 52 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.

## Meʼmorchiligi
Gʻaribiya madrasasi 52 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

## Manbalar
Momojon Qurbonova

**Momojon Qurbonova** (1922-yil, Urganch tumani, Xorazm viloyati — ?) — paxtakor, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1960), KPSS aʼzosi (1954).
## Tarjimayi holi
Momojonjon Qurbonova 1922-yil Urganch tumani Chakkasholikor qishlogʻida tavallud topgan. Qurbonova 1939—1949-yillarda Urganch tumanidagi Kalinin nomli kolxozda kolxozchi, 1950—1960-yillari zveno boshligʻi, 1960—1963-yillarda kolxoz partiya qoʻmitasi kotibi, 1963—1967-yillari brigada boshligʻi, 1967-yildan klub mudiri boʻlib ishlagan. Qurbonova boshliq zvenoda gektaridan 60 sentner paxta yetishtirilgan (1959). 
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Puerto-Riko davlat madhiyasi

**La Borinqueña** (Borinquen), ispancha talaffuzi: [la boɾiŋˈkeɲa]) — Puerto-Rikoning rasmiy madhiyasi.

Birinchi saylangan gubernator Luis Muñoz Marín 1952-yil 24-iyuldagi № 2 qonunni imzoladi, ushbu qonunga muvofiq mamlakat madhiyasi qabul qilindi. Tarkibga mos keladigan soʻzlar 1977-yil 27-iyulda 123-sonli qonunga binoan gubernator Carlos Romero Barceló tomonidan tasdiqlangan.

## Etimologiya
Sarlavha Puerto-Riko, Borinquén orolining aborigencha Taino nomiga ishora qiladi.

## Matn

### Hozirgi matn

### 1868-yilgi matn

## Manbalar

## Havolalar
*MIDI version
Mirzo Ubayd madrasasi

**Mirzo Ubayd madrasasi** — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Mirzo Ubayd madrasasi XVIII asrda Mirzo Ubaydulloh guzarida, Buxoro amirligida hukmronlik qilgan mangʻitlar sulolasi davrida Mirza Ubayd ibn Mirza Ne’mat tomonidan bunyod etilgan. Mirzo Ubaydulloh guzari avval Boboyi ol va Chor karvonsaroy nomlari bilan atalib kelingan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan bo’lib, madrasa bilan bogʻliq        ma’lumotlar keltirgan. Dastlabki vaqf hujjatlarida ushbu madrasa Mirza Ubayd  ibn Mirza Ne’mat tomonidan qurilganligi yozilgan. Mazkur hujjat 1780-yilda rasmiylashtirilgan. Vaqf hujjatida Mirza Ubaydulloh ibn Mirza Ne’mat Poyruddagi Joʻybori berunda, Mirjon keldi mavzesi oldida 40 tanob mulki xolis yerini vaqf qiladi. Madrasaga uning oʻgʻli Mirza Fayz mutavvali qilib tayinlangan. Mazkur vaqf hujjatida 1780-yil rasmiylashtirlgan. Madrasa hujjatiga oid yana ikkita vaqf hujjati topilgan. Ularda madrasada faoliyat olib borgan mudarrislar toʻgʻrisida ma’lumotlar ham mavjud. Hujjatda mulla Lutfilloh nomli mudarris nomi tilgan olingan. Ikkinchi hujjatida Sayyidxoja Xoʻqandiy va Mirzaxoja Badaxshiy ismli talabalar nomlari keltirilgan. Olga Suxareva ma’lumotlariga ko’ra  Mirza Ubayd qabri shu guzar masjidi yonida joylashgan. Sadri Ziyo Mirzo Ubayd madrasasida 15 ta hujralar bo’lganligini yozib qoldirgan.
Mirzo Ubayd madrasasi 15 ta hujradan iborat bo’lgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo me’morchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. 

## Manbalar
Meybod

**Meybod** () — Eron, Yazd viloyati, Meybod okrugidagi shahar va okrug markaz. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 58,295 nafar, 15,703 oiladan iborat boʻlgan.

Meybod — Eronning Yazd viloyatidagi yirik choʻl shahri boʻlib, aholisi 75 000 ga yaqin. U Yazddagi ikkinchi yirik shahar hisoblanadi.

## Tarixi
Meybod islomgacha boʻlgan davrga borib taqaladigan qadimiy shahar. Shuning uchun hududda koʻplab qadimiy diqqatga sazovor joylar mavjud.

Muzaffariylar davrida Eronning poytaxti boʻlgan. Erondagi eng qadimiy qasrlardan biri Meyboddagi Narin gʻaleh boʻlib, u Sosoniylar davridan qolgan. Chaparxana va Karvonsaroy Abbosiy Safaviylar davridagi tarixiy binolarning yana bir namunasidir.

Meyboddan koʻplab shoirlar, soʻfiylar va siyosatchilar yetishib chiqqan. „Kashf al-asror“ning muallifi Meybodiy, Oyatulloh Xoriy, Husayn Makkiy va boshqalar Maybodda istiqomat qilgan.

Afsuski, undagi ayrim tarixiy joylar yodgorliklarni qadrlamaydigan mahalliy hokimiyatlar tomonidan buzib tashlangan. Shunga qaramay, Meyobdga har kuni dunyoning turli burchaklaridan koʻplab sayyohlar tashrif buyuradi.

## Diqqatga sazovor joylar
**Narenj (Norin) qal’asi.** Soʻzlashuv tilida Narenj qal’asi deb ataladigan bu bino Eronga Islom kelishidan oldingi davrga oid eng muhim yodgorliklaridan biri boʻlib, milliy binolardan biri sifatida qayd etilgan. Bu qadimiy qal’a Galin tepaligida qurilgan. Binoning bir qismi Pahlaviy II davrida yoʻl qurilishi jarayonida vayron qilingan.

## Galereya

Fayl:میبد.jpg||
Fayl:Ciudadela de Meybod, Irán, 2016-09-20, DD 24-29 PAN.jpg||


## Manbalar
Mulla Ernazarbek madrasasi

**Mulla Ernazarbek madrasasi** — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Mulla Ernazarbek madrasasi Shayx Shona guzarida 1794—1795-yillarda Buxoro amirligida hukmronlik qilgan Amir Shohmurod davrida, mulla Ernazar Maqsud oʻgʻli tomonidan bunyod etilgan. Ushbu madrasa Koʻkaldosh madrasasi bilan yonma-yon joylashgan boʻlib, keng ichki hovliga ega boʻlgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasa koʻp hujrali, masjid, darsxona, ichki va tashqi hovlisi, tahoratxona va chiroyli gumbazdan iborat. Voqif madrasa shimolidagi 2 hujrani avlodlariga vaqf qilgan. Madrasa uchun Mirzo Haydar guzarida 4 doʻkon, Poyiruddagi Namozgoh mavzesida 15, Kaftovulda 400, Qoratepa mavzesida 500 tanob yerni vaqf qiladi. Madrasa har bir hujrasida ikki nafar talaba yashagan. Mulla Ernazar elchi sifatida Buxoro amirligi nomidan, bir necha marotaba Rossiya davlatiga elchi boʻlib borgan. Abdusattor Jumanazarovning fikricha madrasa Rossiya hukmdor-malikasi Yakaterina II mablagʻi evaziga bunyod etilgan. Ernazar elchi hajga ketayotgan paytda hojilarga yoʻlboshchi boʻlib borayotgan paytda Turkiyada vafot etadi. Tarix fanlari nomzodi, dotsent Guldona Taniyeva oʻz tadqiqotlarida madrasa Ernazar Maqsud oʻgʻlining shaxsiy mablagʻi hisobiga bunyod etilgan deb xulosaga kelgan. Madrasaning yillik vaqf mablagʻi 35000 tangani tashkil etgan. Madrasada 80 nafargacha talaba tahsil olgan. Mulla Ernazarbek madrasasida faoliyat olib borgan mudarrislarga 1300 tanga maosh berilgan. Ushbu madrasaning boy kutubxonasi ham mavjud boʻlgan. Sadri Ziyo ushbu madrasada 40 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.
Mulla Ernazarbek madrasasi 40 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa XX asrning 50-yillarida buzib tashlangan.

## Manbalar
Miles Krajevski

**Miles Krajevski** (2005-yil 27-iyunda tugʻilgan) — amerikalik para-badmintonchi, xalqaro elita turnirlari ishtirokchisi. U erkaklar oʻrtasida oʻtkazilgan jamoaviy bellashuvlarida Jahon bronza medali hamda yakkalik bahslarida Parapan Amerika oʻyinlari kumush medali sovrindori boʻldi. 2016-yilgi PanAm chempionatining ikkita golf medali va yakkalik bahslarida 2018 yil-kumush medali va shu bilan birga juftlik bahsida oltin medal sohibi boʻldi.

## Manbalar
Desna

**Desna** nomi bilan quyidagilarga obyekt yoki joylarga qilishi mumkin:

## Desna nomli Joylar

### Shaharlar va qishloqlar

* Dešná (Jindřichův Hradec tumani) Chexiyaning Janubiy Chexiya mintaqasida joylashgan munisipalitet va qishloq.
* Dešná (Zlin tumani) Chexiyaning Zlin mintaqasida joylashgan munisipalitet va qishloq.
* Desná (Yablonec nad Nisou tumani) Chexiyaning Liberets mintaqasida joylashgan shahardir.
* Desná (Svitavy tumani) Chexiyaning Pardubitsa mintaqasida joylashgan munisipalitet va qishloq.
* Desna, Kozelets tumani, Ukrainaning Chernigov viloyatidagi shaharcha
* Desna, Vinnitsa tumani, Ukrainaning Vinnitsa viloyatidagi shaharcha.
* Desna, Bihar, Hindistonning Bihar shtatining Nalanda tumanidagi qishloq

### Desna nomli Daryolar

* Desna (daryo), Rossiya va Ukrainadagi daryo
* Desna (Vrbas), Bosniya va Gertsegovinadagi daryo
* Desna (Guslitsa) — Guslitsaning irmogʻi, Moskva viloyatidagi daryo, Rossiya
* Desna (Paxra) — Paxra daryosining irmogʻi, Moskva viloyatidagi daryo, Rossiya
* Desna (Kamenitse), Chexiyaning Jizera togʻlaridagi Kamenitsa daryosining irmogʻi.
* Oq Desna va Qora Desna, Chexiya Respublikasining Jizera togʻlaridagi daryolar
* Desna (Morava), Chexiyaning Yesenik togʻlaridagi daryo

## Boshqa obyekt yoki joylar

* R-9 Desna, Rossiyaning qitʼalararo ballistik raketasi
* FC Desna Chernihiv, Chernigovda joylashgan Ukraina futbol klubi
* Sobiq toʻgʻon boʻlgan Desna toʻgʻoni 1916-yilda qulagan

; Xayoliy ob’ektlar

* Desna, Azure Striker Gunvolt 2 qahramoni
Ekin Koç

**İsmat Ekin Koch** (1992-yil 21-iyunda tugʻilgan) — turk aktyori va musiqachisi.
Koch Istanbul Bilgi Universitetida Biznes boshqaruvi (ingliz tili) fakultetida oʻqishni tark etdi va onlayn taʼlim sotsiologiyasini oʻrganishni boshladi. 

## Faoliyati

### Filmlar
Uning birinchi filmi *Sendan qolgan xotira* boʻlib, u *"Millionerning birinchi muhabbati"* koreys filmiga moslashtirilgan. U filmda „Oʻzgur Arija“ rolini oʻynadi va bu roli uchun Ayhan Ishik maxsus mukofotiga sazovor boʻldi. Koʻp oʻtmay u Britaniyaning " *Ali va Nino* " filmida bir koʻzli askar „Mehmed“ rolini oʻynadi, unda Mariya Valverde va Adam Bakri bosh rollarni ijro etgan. Film Qurbon Saidning (1937) romaniga moslashtirilgan boʻlib, Sundans kinofestivalida premyerasi boʻlib oʻtgan. 

U jokey Xolis Karatashning hayotiy hikoyasiga asoslangan „Biz uchun: Chempion“ filmida rol oʻynagan. U „Ilova“ qisqa metrajli filmining prodyuseri va aktyori.

Kann kinofestivaliga “Okul tirashi”, “Kurak gunler” va “Buyuk uchish” qisqa metrajli filmlari bilan bordi.

### TV seriallar
Koch oʻzining birinchi va asosiy rolini " *Senga bir sir aytaman* " fantastik serialida oʻynagan, unda u koʻrinmas kuchga ega Tilki - Kıvanch Gundogʻdu ismli yigit rolini oʻynagan. Bu rol uning birinchi sherigi Demet Oʻzdemir bilan katta yutuq boʻldi. U  va "Senga bir sir aytaman " serialining aktyorlari Bora Chengizning albomidan joy olgan „Sevsek Mi?“qoʻshigʻini ishlashdi. Keyinchalik "Mening *ismim Gültepe* " serialida „Sayfi Yashar“ rolini oʻynadi. 

Ekin Koch tarixiy voqealarga asoslangan “ *[[Koʻsem (teleserial)|Muhtasham Yuz yil: Koʻsem]]* ” serialidagi Usmonlilar imperiyasining 14-sultoni “Sulton Ahmad I” roli bilan xalqaro eʼtiborga tushgan. 2017-yilda " *Hayot sirlari* "da Burak Oʻzer rolida oʻynadi.

U " Uygʻonish: Buyuk Saljuqli " serialida Xuroson saljuqiy hukmdori, Saljuqiylar imperiyasining sultoni Ahmad Sanjar rolini oʻynadi. U loʻlilar haqidagi „Uch Kurush“ filmida oʻynagan.

### Onlayn-seriallar
U BluTVda *7 yuz* serialining toʻrtinchi qismida Kaan obrazini oʻynadi. U „Dasht“ kriminal serialida oʻynagan.  HBO telekanalidagi Succession serialida mehmon rolini ijro etgan.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Instagram  - instagram.com/ekocofficial
* Facebook - facebook.com/ekocofficial
Surkhi Parsa tumani

**Surkh-o- Parsa** (baʼzan **Surkhi** Parsa deyiladi) () – Afgʻonistonning Parvon viloyatidagi tuman. Tuman markazi Lulinj deb ataladi va u daryo atrofidagi yashil vodiylardan iborat.

## Geografiyasi
Tuman Surx, Parsa, Turkman, Gandaab, Paawaaz, shuningdek Lolenge va Do-aab deb nomlangan bir necha alohida vodiylardan iborat. Lolengeda „Shah Daleer“ yoki „Jasur podshoh“ deb nomlanuvchi tarixiy ziyoratgoh va katta tarixiy qal’a mavjud. Qal’a mahalliy aholi orasida „Sayid Sarvarxon qal’asi“ nomi bilan mashhur. U yer Tangi Ajdaxar yaqinida joylashgan boʻlib, ikkita katta daryoning qoʻshilish joyiga toʻgʻri keladi. Daryolarning biri Turkman vodiysidan ikkinchisi tuman markazidagi Surx vodiysidan oqib oʻtadi. Surxdan keyin daryo Lolenge vodiysi boʻylab oqib oʻtadi va ikkita alohida qismga boʻlinadi. Ulardan biri Lolenj vodiysining oxirida boshqa daryoga qoʻshiladi. Shekh Ali tumanidan oqib oʻtadigan bu daryo Chardeh va Siaah Gerd tumanlari tomon oqadi.

## Yana qarang

* Afgʻoniston tumanlari
* Turkman vodiysi

## Manbalar
Elifba alifbosi

**Elifba alifbosi** (alban tilida: Elifbaja, Usmonli turk tilidan: ạlfbạ, romanlashtirilgan: Elifbâ) XIV asrdan 1911-yilgacha Usmonlilar imperiyasi davrida alban tilining asosiy yozuv tizimi edi. Abjad Usmonli tilining albancha varianti hisoblangan. Elifbaja shqipning soʻnggi versiyasini Rexhep Voka (1847—1917) ixtiro qilgan.

## Tarixi

Usmonli turk alifbosi asosan Albaniya musulmonlari tomonidan yaxshi qabul qilingan, lekin baʼzi nasroniylar tomonidan ham foydalanilgan. Ayniqsa, Bejte sheʼriyati davrida ushbu alifbo qoʻllanilgandan soʻng, arab yozuvida alban tili uchun asarlar 1861-yildan boshlab Konstantinopolda Prizren Ligasining taniqli aʼzosi Mulla Davud Borichi tomonidan nashr etila boshlangan.

1909 va 1910 yillarda Alban yosh turklari tarafdorlari lotin yozuvini islomga zid deb hisoblaganliklari uchun arab alifbosini qabul qilish harakatlari boʻlib oʻtdi. Elbasanda musulmon ulamolari arab yozuvi uchun namoyish oʻtkazib, oʻz jamoatlariga lotin yozuvidan foydalanish ularni kofir qilishini aytishdi. 1911-yilda yosh turklar lotin alifbosiga qarshi chiqishdi va alban tili uchun hozirgi lotin alifbosi qabul qilindi. Arab yozuvi talaffuzidagi noaniqlikni bartaraf etish uchun Rexhep Voka 44 undosh va unlilardan iborat moslashtirilgan arab alifbosini ishlab chiqdi hamda uni 1911-yilda nashr ettirdi. Keyinchalik Tiranli Fazli bu yozuvdan foydalanib, oʻttiz ikki sahifalik grammatikani nashr qildi. Oʻsha paytda faqat bitta alban gazetasi arab yozuvida chiqardi va u qisqa muddat davomida oʻz faoliyatini yakunlagan.

## Manbalar
Ed Lu

**Ed Lu** (1963-yil 1-iyulda tugʻilgan) — amerikalik fizik va sobiq NASA astronavti. U ikkita Space Shuttle reyslarini amalga oshirdi va Xalqaro kosmik stansiyada uzoq vaqt boʻldi.

2007-yilda Lu NASAdan nafaqaga chiqdi va Googleʼning ilgʻor loyihalar jamoasida dastur menejeri boʻldi. 2002-yilda Lu Yerni asteroid zarbalaridan himoya qilishga bag'ishlangan B612 jamg'armasiga asos solgan va keyinchalik uning raisi bo'lib ishlagan. 2020-yildan boshlab Lu uning ijrochi direktori lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda.

## Taʼlim
U New-Yorkning Webster shahrida xitoy-amerikalik oilasida oʻsgan. Lu RL Tomas oʻrta maktabida oʻqigan va u yerda kurash jamoasi aʼzosi boʻlgan. Maktabni 1980-yilda tugatgan. Keyinchalik Lu Cornell universitetida elektrotexnika boʻyicha diplom oldi. Keyin 1989-yilda Stanford universitetida amaliy fizika boʻyicha doktorlik darajasini qoʻlga kiritdi.

Lu quyosh fizikasi boʻyicha mutaxassis boʻldi va 1994-yilda, Gavayi orolidagi Gonolulu shahridagi Astronomiya institutida postdoktorlik ishini bajardi.

## NASA faoliyati
Lu 1997-yilda STS-84 va 2000-yilda STS-106 kosmik kemasi missiyalarida uchib, Xalqaro kosmik stansiyada tuzatish ishlarini bajarish uchun olti soat koinotda yurishni amalga oshirdi. „Soyuz TMA-2“ da bort muhandisi boʻlgan Lu 2003-yilda kosmonavt Yuri Malenchenko bilan ISS 7 ekspeditsiyasi tarkibiga kiritilib, olti oy koinotda boʻlishgan.

## NASAdan keyin
2007-yil 10-avgustda Lu NASA-dan Google -da ishlash uchun nafaqaga chiqqanini eʼlon qildi.

2010-yil iyun oyida Lu Google kompaniyasini tark etdi va Sunfire ofislarida ishladi. 2011-yil sentyabr oyida Lu Liquid Robotics kompaniyasiga innovatsion ilovalar boʻlimi boshligʻi sifatida qoʻshildi, bu yerda uning faoliyati okean fanlari uchun yangi ilovalarni targʻib qilish boʻyicha tushuntirish ishlarini oʻz ichiga oladi. 2012-yilda u Hover Inc.ga texnologiyalar boʻyicha bosh direktor sifatida qoʻshildi.

2022-yildan boshlab Lu arxivlangan terabayt maʼlumotlarni tahlil qilib, “asteroidlarni” topish boʻyicha yangi loyiha ustida ishlamoqda. Hozirgacha Lu tomonidan asos solingan B612 fondi 100 dan ortiq yangi potentsial xavfli asteroidlarni topdi.  Bu ulkan saʼy-harakatlar qisman Google tomonidan qoʻllaniladigan sunʼiy intellekt loyihasi tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.

## Manbalar
Stanley G. Love

**Stanley Glen Love** (1965-yil 8-iyunda tugʻilgan) — amerikalik olim va Oregon shtatidagi NASA astronavti.

## Yoshligi
Love 1965-yil 8-iyunda Kaliforniyaning San-Diego shahrida Glen A. Love va Rhoda M. Love oilasida tugʻilgan. Biroq, Love, Oregon shtatidagi Eugeneni oʻzining ona shahri deb biladi. Love 1983-yilda Oregon shtatidagi Eugene shahridagi Uinston Cherchill oʻrta maktabini tamomlagan. U Kaliforniyaning Klermont shahridagi Xarvi Mudd kollejida fizika fanlari boʻyicha bakalavr darajasini, astronomiya boʻyicha Vashington universitetida MS (1989) va Ph.D (1993) darajalarini olgan.

## Akademik martaba
Love 1984-yilning yozida Oregon universitetida kompyuter dasturlash boʻyicha oʻqituvchi va 1985-yildan 1987-yilgacha fizika va kimyo laboratoriyalarida assistent boʻlib ishlagan. 1987-yildan boshlab Seattlegi Vashington universitetida aspirant oʻqituvchisi sifatida umumiy va sayyora astronomiyasi boʻyicha bakalavriatda oʻqiyotgan oʻquvchilarga dars bergan. U 1989-yildan 1993-yilgacha Vashington universitetida aspirant ilmiy xodim boʻlib ishlagan. Love 1994-yilda doktorlikdan keyingi tadqiqotlar uchun Gavayi universitetiga koʻchib oʻtdi. 1995-yilda u California Texnologiya Institutining postdoktorlik mukofotiga sazovor boʻldi. 1997-yilda u reaktiv harakat laboratoriyasiga muhandis boʻlib ishga kirdi.

## NASA martabasi
Love 1998-yil iyun oyida NASAga qoʻshildi va oʻsha yilning avgust oyida mashgʻulotlarni boshladi. U asosiy kosmonavt nomzodini tayyorlash hamda malaka oshirish kursini yakunladi. U 1 dan 7 gacha stansiya ekspeditsiyalari va STS -104, STS-108, STS-112 va STS-132 missiyalari uchun Missiyalarni boshqarishda CAPCOM (kosmik kema aloqachisi) sifatida xizmat qilgan. 2008-yilda Love oʻzining birinchi kosmik parvozida STS-122 ekipaji bilan  Space Shuttle bortida qatnashdi va 306 soatdan koʻproq vaqt davomida kosmosda boʻldi. Missiya 2008-yil 7-fevralda boshlanib, 2008-yil 20-fevralda yakuniga yetdi.

## Aʼzolik
Love Amerika Astronomiya Jamiyati; Sayyorashunoslik boʻlimi; Amerika Geofizika Ittifoqi ; Amerika Aeronavtika va Astronavtika Instituti (Dotsent); meteoritlar jamiyati azosi hioblanadi.

## Shaxsiy hayoti
Love uylangan, ikki farzandi bor. Uning koʻplab sevimli mashgʻulotlariga: jang sanʼatlari, yurish, ilmiy fantastika, musiqa va anime kiradi. Uning ota-onasi hozirda Oregon shtatida istiqomat qilishadi.

## Manbalar
Jack R. Lousma

**Jack Robert Lousma** (talaffuzi: *Jek Robert Lousma* 1936-yil 29-fevralda tugʻilgan) — amerikalik astronavt, aviatsiya muhandisi, isteʼfodagi Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz piyodalari korpusi zobiti, sobiq dengiz avizosi, NASA astronavti va siyosatchi. U 1973-yilda Skyleb kosmik stantsiyasida Skylab-3 ikkinchi ekipajining aʼzosi edi. 1982-yilda u STS-3 ga, uchinchi kosmik kemaga qoʻmondonlik qildi. Lousma 1997-yilda Qoʻshma Shtatlar astronavtlari shon-sharaf zaliga kiritildi.

## Erta hayot va taʼlim
Lousma 1936-yil 29-fevralda Michigan shtatining Grand Rapids shahrida tugʻilgan.  U 1954-yilda Ann-Arbor, Michigan shahridagi Anjell boshlangʻich maktabi, Tappan oʻrta maktabi va Pioner oʻrta maktabini tamomlagan. Lousma Boy Scout edi va Tenderfoot Scout unvoniga sazovor boʻldi.

U 1959-yilda Michigan universitetida aviatsiya muhandisligi boʻyicha bakalavr darajasini, 1965-yilda AQSh harbiy-dengiz aspiranturasida aviatsiya muhandisligi boʻyicha fan magistri darajasini oldi.

## Harbiy xizmat
Lousma 1959-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz piyodalari korpusi zobiti boʻldi va 1960-yilda Dengiz havo kuchlarini tayyorlash qoʻmondonligida oʻqishni tugatgandan soʻng aviator mutaxasisligini oldi. Keyin u VMA-224, 2-Dengiz samolyotlari qanotiga (2-MAW) hujumchi uchuvchisi sifatida tayinlangan. Keyinchalik VMA-224, 1-dengiz havo qanotida, Yaponiya dengiz piyodalari havo stantsiyasida xizmat qilgan. U Shimoliy Karolina shtatidagi Cherry Point dengiz piyodalari havo stantsiyasida VMCJ-2, 2-MAW bilan razvedkachi uchuvchi boʻlgan.

U 7000 soatlik parvoz vaqtini qayd etdi; shu jumladan umumiy aviatsion samolyotlarda 700 soat, koinotda 1619 soat, reaktiv samolyotlarda 4500 soat va vertolyotlarda 240 soat.

## Shaxsiy hayoti
Lousma va Gratia Kay 1956-yilda turmush qurishgan. Ularning toʻrt nafar farzandi bor: Timothy J. (1963-yil 23-dekabrda tugʻilgan), Matthew O. (1966-yil 14-iyulda tugʻilgan), Mary T. (1968-yil 22-sentyabrda tugʻilgan), Joseph L. (1980-yil 14-sentyabrda tugʻilgan). U oilasi bilan Michigan shtatining Enn Arbor yaqinidagi Scio Township shahrida uzoq vaqt istiqomat qilgan. Keyinchalik u xotini bilan 2013-yil sentyabr oyida Texasga koʻchib oʻtdi.

## Manbalar
Dashti Qala tumani

**Dashti Qala tumani** (دشت قلعه) — Afgʻonistonning Taxar viloyatiga qarashli tuman. U 2005-yil iyun oyida Khwaja Ghar tumanidan ajralib chiqqan. Tuman Tojikiston bilan chegaradosh. Ushbu tumanda joylashgan, hozirda faqat qoldiqlari qolgan Ai-Khanoum nomli tarixiy shaharga Salavkiylar imperiyasi tomonidan asos solingan degan taxmin bor. 2018-yilda Dashti Qala tumani hukumat va Tolibon oʻrtasida qarama-qarshiliklarga sabab boʻlgan.

## Geografiyasi
Dashti Qala tumani 270 kvadrat kilometr maydonga ega boʻlib, bu Niue oroli maydoni bilan teng. Tuman Panj daryosi yaqinida joylashgan. Bundan tashqari Koʻkcha daryosi ham Dashti Qalani kesib oʻtadi. Tuman iqlimi Köppen-Geiger iqlim tasnifi tizimi boʻyicha sovuq, yarim quruq dasht deb tasniflanadi.

### Joylashuv
Tuman shimoli-gʻarbdan Darqad, shimoldan Khwaja Bahouddin, sharqdan Rustaq, janubdan Khwaja Ghar va gʻarbdan Xatlon viloyati (Tojikiston) bilan chegaradosh. Panj daryosi Khatlon viloyati va Dashti Qala tumanini bir-biridan ajratib turadi.

## Demografiyasi
Dashti Qalada jins nisbati har 100 ayolga 103 erkak toʻgʻri keladi. Dashti Qal’ada oʻrtacha yosh 15,8. Aholining 84,3 foizi oʻrta maktab taʼlimini tugatmagan (bu erkaklarning 74,2 foizi va ayollarning 95 foizini tashkil qiladi). Dashti Qal’a aholisining 44,7 foizi Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholi jamgʻarmasi tomonidan 2015-yilda oʻtkazilgan soʻrovga qadar ishsiz boʻlgan. Shundan 44,7% aholining, 90% i ishlashga qodir emas. Dashti Qalada 5 yoshgacha boʻlgan bolalar 31,5 foizni tashkil qiladi. Har bir oilaga oʻrtacha 6,9 kishi toʻgʻri keladi.

## Iqtisodiyot
Dashti Qalada isitish tizimi va kunlik yoqilgʻi ehtiyojlari uchun yogʻoch asosiy energiya manbai hisoblanadi. Aholining bir qismi yorugʻlik manbai sifatida quyoshdan foydalanadi. Dashti Qala suvning 95,2 foizini qazilgan quduqlardan oladi. Uylarning 99,3 foizi yogʻoch va loydan qurilgan. Shu bilan birga, uy xoʻjaliklarining 24,6 foizi zamonaviy sanitariya-texnik vositalarga ega. Xoʻjalik uylarining qariyb yarmi ikki xonali.

## Yana qarang

* Afg'oniston tumanlari
* Taxar viloyati

## Manbalar
Gardez tumani

**Gardez** () — Afgʻonistonning Paktiya viloyatiga qarashli tuman. Paktia viloyatining markazi Gardez shahridir. Ushbu shahar Gardez tumanining ham markazi hisoblanadi.

## Demografiyasi va aholisi
Afgʻonistonning qolgan qismlarida boʻlgani kabi, tuman aholisining aniq soni haqida maʼlumot mavjud emas. Afgʻoniston Qishloq joylarini tiklash va rivojlantirish vazirligi, BMT Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi va Afgʻoniston Markaziy Statistika boshqarmasi (CSO) bilan birga tuman aholisini taxminan 86,609 kishi deb hisoblagan (CSO 2004). Xuddi shu manbalarga koʻra, pushtunlar umumiy aholining 70 foizini, tojiklar esa 30 foizini tashkil qilgan.

## Taniqli odamlar

* Abu Said Gardezi, XI asr geografi va tarixchisi.
* Shoh Gardez, XI asrda Hindistonning Multan shahrida (hozirgi Pokistonda) yashagan soʻfiy avliyo. 
* Muhammad Najibulloh, 1987-yildan 1992-yilgacha Afgʻoniston prezidenti lavozimida faoliyat yuritgan.
* Xalaf ibn Ahmad, Gʻaznaviylar istilosidan keyin Gardez shahriga yuborilgan va 1009-yilda vafot etgan soʻnggi Safforiy amiri.
* Zabiulloh Mujohid, Tolibon matbuot kotibi.

## Manbalar