open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shokoladli tort

**Shokoladli tort** yoki **shokoladli gâteau** () — eritilgan shokolad va kakao kukuni qoʻshib tayyorlangan tort.

## Tarixi

Shokoladli tort shokolad yoki kakao qoʻshib tayyorlanadi. Unga boshqa ham qoʻshilishi mumkin. Qoʻshimcha tarkibiy qismlarga fudge, vanil kremi va boshqa moddalar kiradi. Shokoladli tortning tarixi XVII asrga borib taqaladi, oʻsha paytda Amerikada kakao kukuni anʼanaviy tort retseptlarining doimiy tarkibiy qismi boʻlgan. 1890-1900 yillarga qadar shokoladdan asosan shokoladli ichimliklar tayyorlangan. 1886-yilda amerikalik oshpazlar AQShda birinchi shokoladli tortlarni tayyorlash uchun tort xamiriga shokolad qoʻshishni boshladilar.

AQShda shokoladli tortlar 1980-yillarda mashhur boʻlgan. 1990-yillarda suyuq shokoladli, choy, kori, qizil qalampir, ehtiros mevasi va shampan kabi ekzotik taʼmga ega shokoladli tortlar juda mashhur boʻlgan.

## Tort turlari

Shokoladli tortning mashhur variantlari quyidagilar:

* „Anʼanaviy“ shokoladli tort
* Shokoladli layer torti — orasiga shokolad surtish orqali birlashtirilgan qatlamlaridan tayyorlangan tort
* Black Forest gateau — Gilos bilan toʻldirilgan shokoladli tort
* Shokoladli soufflé torti — Tuxumga asoslanib tayyorlangan taom
* Devil’s food cake — Nam, gʻovakli shokoladli tort
* Ding Dong — Xokkey shaybasi oʻlchamidagi kichik shokoladli tort
* Flourless chocolate cake — shokoladli qaymoqli tort
* Fudge cake — Konsistensiyasi fudgeni eslatuvchi shokoladli tort
* Garash cake 
* German chocolate cake — Qatlamli shokoladli tort
* Joffre cake — Shokoladli sariyogʻ qatlamli tort
* Molten chocolate cake 
* Red velvet cake — Qizil rangli shokoladli tort, qaymoqli pishloq va muz bilan bezatilgan
* Sachertorte — Frants Sacher tomonidan ixtiro qilingan shokoladli tort
* Shokoladli Shveysariya ruleti — murabbo, qaymoq yoki muz bilan toʻldirilgan rulet

## Manbalar
Shokoladli tart

**Shokoladli tart**, shuningdek, shokoladli qaymoqli pirog sifatida ham tanilgan. Shokoladli tart tayyorlash uchun qora shokolad, qaymoq va tuxum birgalikda koʻpirtiriladi keyin tayyor massa oldindan tayyorlangan pirojnoe qobigʻiga quyiladi va pishiriladi. Pishiriq shokoladli mousga oʻxshaydi, ammo pishirilganda yanada qattiqroq tuzilishga ega boʻladi.

Ingredientlarning qimmatligi va qandolatchilikni tayyorlash qiyinligi tufayli, bu taom yaqin vaqtgacha (2016-yil) qimmat kafelardagina tayyorlangan. XIX asr boshida yozilgan „badavlat oilalar“ kitobida kitobida dolchin va limon qobigʻidan tayyorlangan shokoladli tart retsepti mavjud edi.

Avstraliyada shokoladli tart 2009-yilda *MasterChef Australianing* birinchi mavsumida namoyish etilganidan keyin mashhurlikka erishdi. Keyinchalik, „Avstraliyaning eng mashhur deserti“ sifatida eʼlon qilingan. Shirinlik Britaniyada suratga olingan *"The Naked Chef"* serialida ham namoyish etilgan boʻlib, unda Jeymi Oliver boʻlajak rafiqasi uchun shokoladli tart pishirgan.

## Manbalar
Shokoladli baliq

Yangi Zelandiyada **shokoladli baliq** yoki **shoko baliq** mashhur qandolat mahsuloti va Kivi madaniyatida yaxshi bajarilgan ish uchun mukofotdir.

Shokoladli baliq anʼanaviy baliq shakliga ega va uzunligi  boʻladi. Ichki qismi pushti yoki oq zefirdan tayyorlanadi, ustki qismi shokolad qatlami bilan qoplanadi. Shokoladli baliqlarning eng mashhur ishlab chiqarivchisi Cadbury hisoblanadi. Shokoladli baliqning kichikroq yoki "chiroyliroq" variantlari xalq tilida "sprats" deb ataladi.

## Tarixi
Shokoladli baliq Yangi Zelandiyada 1903-yildan beri tayyorlanadi. 1937-yilda Dunedinda zefir baliqlari ishlab chiqarila boshlandi. Qisqa vaqt ichida, 1990-yillarning oxiri 2000-yillarning boshlarida Tip Top brendi shokoladli baliq shaklidagi muzqaymoqlarni ishlab chiqara boshladi. 2019-yilda shokoladli baliq Cadbury Favorites ishlab chiqaruvchi mahsulotlar qatoriga qoʻshildi.

## Manbalar
Obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash

Obyektga yo'naltirilgan dasturlash (object-oriented programming, OOP) – bu dasturlash paradigmasi bo'lib, unda dasturni tashkil etish va ishlashda obyektlar va sinflardan foydalaniladi. OOP’ning asosiy tamoyillari quyidagilar:

# **Obyektlar (objects)**: Obyekt – bu ma'lumotlar va ular bilan bog'liq amallarni o'z ichiga olgan dasturiy element. Obyektlar, ko'pincha, dasturda muayyan real dunyo obyektlarini tasvirlaydi. Masalan, avtomobil, o'qituvchi yoki foydalanuvchi kabi obyektlar.
# **Sinflar (classes)**: Sinf – bu obyektlar uchun shablon yoki shartnoma. U obyektlar yaratishda ularning qanday xususiyatlari va usullari (metodlari) bo'lishini belgilaydi. Masalan, "Avtomobil" sinfi "yil", "brend" va "rang" kabi xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin, va "yurish" yoki "tezlikni oshirish" kabi usullarga ega bo'lishi mumkin.
# **Inkapsulyatsiya (encapsulation)**: Bu konsept ma'lumotlarni va ularni ishlov beruvchi usullarni bir joyda saqlashni anglatadi. Boshqacha aytganda, obyektning ichki holatini (ma'lumotlar) tashqi dunyodan himoya qilish va faqat ma'lum metodlar orqali unga kirishni ta'minlash.
# **Meros (inheritance)**: Meros olish, bir sinfning xususiyatlarini va usullarini boshqa sinfga o'tkazishni ta'minlaydi. Bu, sinflarni qayta ishlatish va kodni takrorlashni kamaytirishga yordam beradi. Masalan, "Hayvon" sinfi "It" va "Mushuk" kabi sinflarni meros qilib olishi mumkin.
# **Polimorfizm (polymorphism)**: Polimorfizm bir xil nomdagi metodlar turli sinflarda turlicha ishlashi mumkinligini anglatadi. Bu metodlar har xil sinflarda bir xil nomga ega bo'lib, ular o'z sinfiga mos tarzda ishlaydi.

OOP paradigmasi dasturlarni modular va kengaytiriladigan qilishga yordam beradi, chunki obyektlar o'z holatlari va usullari bilan mustaqil ishlashi mumkin. Bu, dasturiy ta'minot ishlab chiqish va uni qo'llab-quvvatlashda samaradorlikni oshiradi.

## Yana qarang
* Obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash tili

## Manbalar
Children of the Sea

— rejissyori Ayumu Vatanabe va prodyuseri Eiko Tanaka boʻlgan, 2019-yili Studio 4°C studiyasida chiqarilgan yapon animatsion filmi. Film Daisuke Igarashining xuddi shu nomdagi mangasi asosida yaratilgan. Bu Vatanabening „Space Brothers № 0“ (2014) dan keyin kinoteatrlarda namoyish etilgan birinchi filmi va Igarashi mangasining birinchi animatsion filmidir. Filmda bosh rollarga Mana Ashida, Xiiro Ishibashi va Seysu Uragami ovoz bergan. Okean bagʻrii va hayot sirlariga bagʻishlangan ushbu film, insoniyat va tabiat oʻrtasidagi aloqalarni tasvirlaydi. Anime Yaponiyada 2019-yil 7-iyunda chiqarilgan.

## Syujeti
Onasi va maktab klubining boshqa aʼzolari bilan janjallashib qolgan qizlar rahbari va oʻrta maktab oʻquvchisi Ruka yozgi taʼtilni qayerda oʻtkazishni bilmaydi va otasi ishlaydigan akvariumga boradi. U yerda qiz Umi („dengiz“) va Sora („osmon“) ismli sirli aka-uka bilan uchrashadi, otasi „ular dugonglar tomonidan tarbiyalangan“ deb qiziga tushuntiradi va ular suvda yashovchi qobiliyatlari borligi uchun olimlar tomonidan kuzatilayotgan boʻladi. Uchala oʻsmir dunyoning dengiz hayotiga taʼsir koʻrsatayotgan bir qator gʻayritabiiy hodisalar bilan, masalan, dengizga qulagan kometa va butun dunyodan Yaponiya suvlarida toʻplangan suv jonivorlari bilan qandaydir aloqaga ega.

## Qabul qilinishi
*"Children of the Sea" filmi* butun dunyo boʻylab kinoteatrlarda namoyish etilishi chogʻida 2 892 603 dollar yigʻdi, jami daromadning 2,2 million dollaridan ortigʻi Yaponiyada yigʻilgan.

Rotten Tomatoesning maʼlum qilishicha, 29 tanqidchining 62% filmga ijobiy baho bergan va oʻrtacha reyting 6.9/10 ni tashkil qilgan. Tanqidchilarning fikriga koʻra: „Vizual tajriba sifatida eng yaxshi baholangan animatsion sarguzasht, *“Children of the Sea"* hikoya darajasida qoniqarli boʻlsa ham, hayratlanarli darajada yoqimli".

Animega yoʻnaltirilgan Anime News Network veb-sayti toʻrtta sharhlovchining javoblarini taqdim etdi. Kim Morrissi filmga C+ reytingini berdi, bunda syujetning vizual tasvirini maqtab, „oʻzboshimcha“ tabiatini tanqid qildi. Theron Martin filmni „B-“ deb baholadi va „ajoyib vizual ketma-ketliklarni“ taʼkidladi, lekin filmni „juda uzun“ va „maqsadsiz“ deb tanqid qildi. Steve Jones va Michelle Liu qoʻshichma sharhda filmni yuqori baholadilar, Jones filmni „men koʻrgan eng yaxshi animatsion film uchun daʼvogar“ deb atadi, Liu filmni „goʻzal asar“ deb eʼlon qildi.

## Manbalar

## Havolalar
*  
* 
*
Abu Lays at-Tunkatiy

**Abu Lays at-Tunkatiy** (arabcha: أبو ليس التنكتي — Abu Lays Nasr ibn Hasan at-Tunkatiy) — roviy.

Abu Lays at-Tunkatiy hijriy yil hisobi bilan 406 (milodiy 1016) yili Shoshga yaqin boʻlgan Tunkat shahrida tugʻilgan. Baʼzi manbalarda "Abul Fath" kunyasi bilan ham keltirilgan. U gʻarb mamlakatlarida boʻlib, Andalusda bir necha muddat yashab qolgan. U oʻsha yerlik olimlardan dars olgan. Kezi kelganda Muslim ibn Hajjojning "Sahihul Muslim" kitobidan dars berargan. Umrlarining oxirigacha Nishopurda yashagan. Odamlar suv ichsin deb jomeʼ masjidida quduq qazgan. Koʻp xayrli ishlarga bosh-qosh boʻlgan.
## Ilmiy safarlari
Abu Lays at-Tunkatiy tijorat va ilm talabida Nishopur, Misr, Iskandariya va Andalusga borgan.
## Ustozlari
Abu Lays at-Tunkatiy Nishopurga borganida Abdulgʻofir al-Forisiydan "Sahihul Muslim" kitobidan taʼlim olgan. Undan tashqari Abu Hafs ibn Masrur, Abu Aʼmir al-Hasan an-Nisviy, Abulhasan ibn at-Taffol, Husayn ibn Muhammad al-Mʼorif va Ahmad ibn Dalhas al-Azriy kabi olimlardan taʼlim olgan va hadislar rivoyat qilgan.
## Vafoti
Abu Lays at-Tunkatiy hijriy yil hisobi bilan 486 (milodiy 1094) yilda Nishopurda vafot etgan va „Hayrat“ qabristoniga dafn qilingan.
## Manbalar
Karmelo Bene

*Carmelo Pompilio Realino Antonio Bene*, **Karmelo Bene** nomi bilan tanilgan (1937-yil 1-sentyabr — 2002-yil 16-mart) italiyalik aktyor, shoir, kinorejissyor va ssenariynavis edi. U Italiya avangard teatri va kinosining muhim namoyandasi edi. U 2002-yilda yurak xastaligidan vafot etgan.

## Manbalar
Stroiești

**Stroiești** (, , ) — Dnestrboʻyi Moldova Respublikasining Rîbnita tumanidagi qishloq, Rîbnita va Raşkov oʻrtasida joylashgan.

## Manbalar
Zero Two

***' , shuningdek, ***'  va **** — A-1 Pictures, Trigger va CloverWorks tomonidan yaratilgan *[[Darling in the Franxx]]* yapon anime teleserialidagi xayoliy qahramon. U serialning eng koʻzga koʻringan qahramoni va ikonasi sifatida yaratilgan. Zero Two - sunʼiy ravishda kashf qilingan hayot shakli boʻlib, doim toʻlaqonli inson boʻlishga intiladi hamda "Sherik qotili" nomi bilan mashhur boʻlgan elita sinfining uchuvchisidir. U bosh qahramon Hiroga "azizim" atamasi bilan murojaat qilgani bilan mashhur.

## Yaratilishi va dizayni
Zero Two eng koʻp mehnat talab qiladigan dizayn jarayoniga ega boʻlgan va *Darling in the Franxx* uchun ramziy belgi sifatida yaratilgan. Serialning ijodiy xodimlari u eng diqqatga sazovor qahramon boʻlishi kerak degan fikrga kelishdi. Zero Two-ning dastlabki dizayni uning yakuniy koʻrinishiga nisbatan sezilarli darajada farq qilgan, boshida u kichkina, sokin, qora sochli personaj sifatida namoyon boʻlgan. Tanaka original dizaynni Klaxosaurs malikasi uchun moslashtirgan. Ijodiy jamoa kospley va fanartlarning koʻpligini taʼkidlab, Zero Twoni ramziy qahramonga aylantirish maqsadini muvaffaqiyatli deb hisobladi.

Zero Two — bu maxsus kuchlar boʻlinmasiga tegishli boʻlgan elita uchuvchi, u bilan birga uch marta parvozdan kegin halok boʻgan uning yordamchi uchuvchi sheriklaridan hech biri omon qolmagani uchun u „sherik qotili“ nomi bilan mashhur. Odamlar va *Klaxo sapiens* (million yillar oldin Yerda yashagan kibernetik dinozavrga oʻxshash tur) oʻrtasida sunʼiy ravishda gibrid sifatida yaratilgan ushbu qiz super kuch va tez regeneratsiya kabi gʻayritabiiy qobiliyatlarga ega. Odatda boshqalar tomonidan yirtqich hayvon sifatida qaraladigan Zero Twoning hayvonlarga xos jismoniy xususiyatlari bor, masalan, ikkita kichik qizil shoxchasi va oʻtkir tishlari. U yoshligida bosh qahramon Hiro bilan uchrashgandan soʻng toʻliq inson boʻlishga intilishni boshlaydi va tez-tez insoniylik maʼnosini shubha ostiga qoʻyadi. Zero Two oʻziga ishongan va qatʼiy xarakterga ega.

Bolaligida qizil teri, koʻk qon, uzun shoxlar, oʻtkir tishlari bilan tabiatan ancha hayvonga oʻxshash boʻlgan va „dunyoga nafrat bilan toʻlgan“ koʻzlari bilan boqqan Zero Two oʻsib ulgʻaygach, sezilarli darajada gumanoidga oʻxshash koʻrinishga ega boʻlib, qoni qizil, terisi esa oq rangga aylanadi.

## Qabul qilinishi
2018-yilning 5-martida Kim Kardashian Instagram'dagi profilida Zero Two suratini joylashtirdi va bu personaj uning soch turmagi uchun ilhom manbai boʻlganini aytdi.

## Manbalar

## Havolalar

*  
* Crunchyroll's ''Darling in the Franxx'' Page
Mo Farah

**
**Ser Mohamed Muktar Jama Farah''' 1983-yil 23-martda tugʻilgan. Mo Farah britaniyalik sportchi boʻlib asosan uzoq masofaga yuguradi. Uning oʻnta jahon chempionatida oltin medali (toʻrtta Olimpiya va oltita jahon miqiyosida) uni zamonaviy Olimpiya oʻyinlari tarixidagi eng muvaffaqiyatli britaniyalik erkak yuguruvchiga aylantirdi.

Farah 2012 va 2016-yilgi Olimpiadaning 5000 va 10000 m masofaga yugurish boʻyicha oltin medali sohibi. Mo Farah Lasse Virendan keyin ketma-ket Olimpiya oʻyinlarida 5 000 m va 10 000 m masofani bosib oʻtgan ikkinchi sportchidir. Farah 2013 va 2015-yillardagi yengil atletika boʻyicha jahon chempionatlarida „masofaviy dubl“ni ham bajargan boʻlib. U har ikkala yirik xalqaro musobaqada ham masofaviy unvonni himoya qilgan birinchi uzoq masofaga yuguruvchi sportchi hisoblanadi. Bu „toʻrtlik dubl“i deb taʼriflangan. 2011-yilgi Jahon chempionatida 10 000 metrga yugurishda ikkinchi oʻrinni egallaganidan soʻng, Farah oʻnta global final gʻalabasiga ega boʻldi (2011-yilda 5 000 m, 2012, 2013, 2015 va 2016 yillarda dubl va 2017-yilda 10 000 m). Farah 2017-yilda 5000 metrga yugurish boʻyicha finalda efiopiyalik Muktor Edrisdan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan Farahning chempionatning soʻnggi trek poygasida bu seriyasi yakunlandi.
Designs for the Pluriverse

„**Designs for the Pluriverse**“ (), toʻliq nomi „**Designs for the Pluriverse: Radical Interdependence, Autonomy, and the Making of Worlds**“ () — kolumbiyalik-amerikalik antropolog Arturo Escobar qalamiga mansub dizayn nazariyasi boʻyicha kitob. Asar muallifning ilk bor 2017-yilda „Autonomía y diseño: La realización de lo comunal“ nomi bilan ispan tilida erkin litsenziya bilan eʼlon qilingan kitobining inglizcha tarjimasidir.

Inglizcha kitob nomidagi „plyurivers“ atamasi turli yashash va ilm olish uslublari mavjud boʻlgan „dunyolar koʻpligi“ maʼnosini anglatadi. Kitob chora koʻrish chaqirigʻi hamda qoʻllanma oʻlaroq tavsiflanadi. „Designs for the Pluriverse“ kitobi rivojlanish sotsiologiyasi boʻyicha ayrim oliy taʼlim dasturlarida oʻqilishi shart boʻlgan adabiyotlarga kiritilgan. Kitob 2018-yilda eʼlon qilinishidan oldin uning chop etilmagan qoʻlyozmasi olimlar orasida tarqagan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Designs for the Pluriverse“ Duke universiteti saytida
Siniy xati

**Siniy xati** (arab. ٱلْخَطُ ٱلصِّينِيُّ, “Xitoy yozuvi”) – Xitoyda arab yozuvi uchun ishlatiladigan xattotlik uslubi. Bu Xitoy arab xattotligining har qanday turini ifodalashi mumkin, lekin odatda xitoy xattotligida qalin va toraygan effektlarga murojaat qilinadigan arabiy yozuv uslubi uchun ishlatiladi. Bu uslub Sharqiy Xitoydagi masjidlarda va kamroq darajada Gansu, Ningxia va Sheanxi masjidlarida keng qoʻllanadi.

Hozirdagi mashhur siniy yozuvi xattotlaridan biri Hoji Nur Din Mi Guangjiangdir.

## Yana qarang
*Xitoy xattotligi
Al-Furqon

Al-Furqon islom merosi fondi Londonda joylashgan notijorat tashkilot boʻlib, asosan “butun dunyo boʻylab islom qoʻlyozmalarini oʻrganish, ularni kataloglashtirish, nashr etish va saqlash” bilan shugʻullanadi.

Fondga 1988-yilda Saudiya Arabistonining sobiq neft vaziri Ahmad Zakiy Yamaniy tomonidan asos solingan. Oʻshandan beri u islom qoʻlyozmalari sohasida koʻplab asarlar nashr etdi, ular orasida yuzdan ortiq mamlakatlardagi qoʻlyozmalarni kataloglashtirishni maqsad qilgan “Islom qoʻlyozmalari Jahon tadqiqoti” alohida ahamiyatga ega boʻlib, u “shu paytgacha noma’lum toʻplamlarni oʻz ichiga olgan kashshof asar” deb ta’riflangan.

“Al-Furqon” oʻz tadqiqotlarini qoʻllab-quvvatlash uchun 10 mingdan ortiq jilddan iborat ma’lumotnoma kutubxonasini yaratgan.

## Manbalar
Creative Commons

**Creative Commons** (talaffuzi: ; qisqartmasi: **CC** ()) — AQSh notijorat tashkiloti. Unga 2001-yil Lawrence Lessig, Hal Abelson va Eric Eldred asos solishgan. Tashkilot shu kungacha „Creative Commons litsenziyalari“ deb nomlangan bir necha mualliflik huquqi litsenziyalarini eʼlon qilgan. Ushbu litsenziyalar ijodiy ishlardan erkinroq foydalanish imkoniyatini taqdim etadi.

2019-yilgi maʼlumotlarga koʻra, 2 milliardga yaqin ishlar Creative Commons litsenziyalari ostida eʼlon qilingan. Vikipediya va uning qardosh loyihalari ham mazkur litsenziyalarning biridan foydalanadi.

## Manbalar

## Havolalar

*  (inglizcha)
* Creative Commons wiki (inglizcha)
Salvatore Calabrese

**Salvatore Calabrese** (Campi Salentina, 1903-yil 6-yanvar — Bolonya, 1973-yil 30-noyabr) italiyalik gastroenterologiyaga ixtisoslashgan shifokor va patologik anatomiya boʻyicha olim. U Campi Salentina shahridagi Padre Pioda Pietrelcina kasalxonasining qurilishiga yordam berdi. Shuningdek, „Mamma Bella“ bolalar uyi va uysizlar boshpanasi asoschisi.
## Hayoti
Salvatore Calabrese 1903-yil 6-yanvarda Campi Salentina (Lechche) shahrida tugʻilgan. 1928-yilda Federiko II nomidagi Neapol univeritetining tibbiyot va jarrohlik yoʻnalishini tamomlagan. Shundan soʻng Genuyaga koʻchib oʻtdi va u yerda fuqarolik kasalxonasida ichki kasalliklar boʻlimida koʻngilli xodim sifatida ishladi, keyin u „Ansaldo“ sanoat kompaniyasining tibbiy rahbari boʻldi. Bu davrda olim oʻz tadqiqotlarini anatomik patologiyaga bagʻishladi va turli xil ilmiy-ommabop nashrlarda chiqish qildi. 1939-yilda Pavia universitetida gastroenterologiya boʻyicha tahsil oldi. Ikkinchi jahon urushi yillarida Italiyaning fashistlarga qarshilik koʻrsatishida, Genuyani ozod qilish uchun harbiy harakatlarda qatnashgan. 1945-yilda Kalabrese Campi Salentinaga qaytib keldi va u yerda uch oʻgʻlining bevaqt vafot etganiga bagʻishlangan „Mamma Bella“ bolalar uyi va uysizlar boshpanasiga asos soldi. Besh yil oʻtgach, 1951-yilda oʻzi direktorlik qilgan Padre Pio da Pietrelcina kasalxonasining poydevorini qoʻydi. U 1973-yil 30-noyabrda miokard infarktidan keyin Bolonyada vafot etdi.
## Manbalar
Karamel tart

**Karamelli tart** - bu Avstraliyaning Yangi Janubiy Uels va Kvinslend shtatlarida tayyorlanadigan karamel bilan toʻldirilgan shirin tart. Ular baʼzan qaymoq yoki shokolad bilan bezatiladi.

## Manbalar
Abu Ja’far Muhammad Karzoniy

**Abu Jaʼfar Muhammad Karzoniy** (arabcha: ابو جعفر محمد كرزاني — Abu Jaʼfar Muhammad ibn Muso ibn Rijʼa ibn Hanish Karzoniy) — Muhaddis va roviy.

Abu Jaʼfar Muhammad Karzoniy IX asrning ikkinchi yarmida Karzon — Xoʻjakarzon qishlogʻida tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni tugʻilib oʻsgan Karzon qishlogʻida olgan. U hadis aytish va rivoyat qilish boʻyicha ishonchli roviylardan boʻlgan.
## Ustozlari
Abu Jaʼfar Muhammad Karzoniy hadis ilmining sir-asrorlarini ustozi Abu Musʼab Ahmad ibn Abu Bakr Zuhriydan oʻrgangan va hadislar rivoyat qilingan. Bundan tashqari u Yahyo ibn Aktum Qoziy, Ishoq ibn Abu Isroil, Solih ibn Musmor Kushmihaniy, Hannod ibn Sariy, Muhammad ibn Bashshor va Husayn ibn Haris Marvaziy kabi muhaddis va roviylardan koʻplab hadislar rivoyat qilgan.
## Shogirdlari
Abu Abdulloh Yoqut Hamaviyning „Muʼjam al-buldon“ va Abdulkarim Samoniyning „Ansob“ kitoblarida keltirilishicha Abu Jaʼfar Muhammad Karzoniydan Abu Saʼd Idrisiy, Abu Saʼd Abduahmon ibn Muhammad Samarqandiy, Ahmad, Abu Bakr Muhammad ibn Usama Muqri Samarqandiylar hadis rivoyat qilgan. Abu Jaʼfar Muhammad Karzoniyning Muthir isimli oʻgʻli va Abu Bakr Muhammadibn ibn Ahmad Karzoniy isimli nabirasi ham taʼlim olgan va hadislar rivoyat qilgan.
## Vafoti
Abu Jaʼfar Muhammad Karzoniy 330/941 yili vafot etgan.
## Manbalar
Xo‘jakarzon

**Xoʻjakarzon qishlogʻi** — Narpay tumanidagi Xoʻjakarzon MFYga qarashli Xoʻjakarzon qishlogʻidir. U tarixiy qishloq boʻlib, Oʻrta asrlarda Samarqand sugʻdidagi Buyuk Ipak yo‘lining yonida joylashgan Rabinjon shahriga qarashli qishloqlardan biri boʻlib, uni „Korazn“ deb atashgan. Bu qishloqda "Xo‘jakarzon ota“ jome masjid va shu nomli ziyoratgoh faoliyati yoʻlga qoʻyilgan.

## Manbalar
Togʻa

***Togʻa*** — 1980-yillardagi jarayonlarni tasvirga olingan, Oʻzbekiston Kinematografiya agentligi buyurtmasiga asosan „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasi, rejissor Rashid Malikov tomonidan suratga olingan komediya, milodramma shaklidagi filmdir.

## Syujeti
Filmda tasvirlangan voqealar oʻtgan asrning 80-yillarida Buxoro shahrida boʻlib oʻtadi. Otasiz oilada voyaga yetayotgan Sanjar yozgi taʼtil davrida togʻasining uyiga mehmonga borib, bir muddat u yerda yashaydi. Uning togʻasi — Jumash aka tabiatan quvnoq, hazilkash inson. Biroq turmush oʻrtogʻi bilan befarzandlikdan aziyat chekadi. Turli yumushlarda togʻasiga qarashgan Sanjar qatʼiyat, iroda, maqsad sari intiluvchanlik, mehnatsevarlik, halollik kabi fazilatlarni aynan togʻasidan oʻrganadi. Bu fazilatlar unga kelgusida yaxshi inson, mohir shaxmatchi boʻlib shakllanishida asosiy omil vazifasini oʻtaydi. Voqealar Sanjar ismli shaxmatchi yirik musobaqa oldidan uyushtirgan matbuot anjumanidan boshlanadi. Unda bir muxbir qiz shaxmatchidan Jumash ismli kishi haqida soʻraydi. Jurnalistning savoliga javoban Sanjar anjumandan soʻng boshidan oʻtkazgan voqealarni hikoya qilib beradi. Hikoyadagi voqealar oʻtgan asrning saksoninchi yillari oxirida Buxoroda boʻlib oʻtadi. Sanjar oʻshanda toʻqqiz yashar bolakay edi. Ota-onasi ajrashib ketgan. U yozgi taʼtil paytida Jumash togʻasinikiga mehmonga borib, u yerda bir muddat yashaydi. Togʻasi garchi quvnoq, hazilkash odam boʻlsa-da, yuragining bir chekkasi kemtik, farzandi yoʻq edi. Shu bois Jumash jiyanini har doim oʻzi bilan birga etaklab yuradi. U baʼzan nojoiz ishlarga ham qoʻl uradi. Lekin oxir-oqibat oʻz xatolarini tushunib etadimi-yoʻqmi, filmni tomosha qilish asnosida bilib olish mumkin.
## Film ijodkorlari
* Postanovkachi rejissyor: Rashid Malikov
* Ssenariy muallifi: Rashid MalikovAlisher Jumaniyozov
* Postanovkachi operator: Umid Malikov
* Postanovkachi rassom: Mariya Soshina
* Mantaj Rejissori: Sherzod Shohalilov
* Bastakor: Dmitiriy Yanov-Yanoviskiy
* Ovoz Rejissori: Abduqahhor Karimov
*
**Rollarda**
* Bobur Yo‘ldoshev — Jumash
* Boris Gʻafurov — Sanjarning kattaligi
* Nigora Karimboyeva — Lola
* Abbos Nig‘monov — Sanjar
* Feruza Sobitova — Manzura
* Ali Choriyev — Bugalter
* Ra’no Shodiyeva — Madina
* Ubaydulla Omon — Ota
* Behzod Hamroyev — Murod
* Zarina Nizmoddinova — Komila
* Vitaly Popetov — Goyko Tadich

## Ishlab chiqarish
*Togʻa* filmi Rashid Malikov tomonidan suratga olingan boʻlib voqealar rivoji Buxoro shahrida boʻlib oʻtadi. Kino kartinada asosan 1980-yillardagi jarayonlar yoritish maqsad qilingan. Bu kartinada „Andijon polkasi“ va polyak bastakori Mixail Oginskiyning „Oginskiy polonezi“ musiqi asarlaridan foydalanilagan. 2014-yilning 9-aprealida Alisher Navoiy nomidagi kino saroyida filmining taqdimoti boʻlib oʻtdi. Shu yilning oʻzida esa Rossiya kinofestivalida qatnashib sovrindor ham boʻlgan.

## Manbalar
Abu Bakr Muhammad Korzaniy

**Abu Bakr Muhammad Korzaniy** (arabcha: ابو جعفر محمد كرزاني — Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Muso ibn Rijʼa ibn Hanish Korzaniy) — roviy.

Abu Bakr Muhammad Korzaniy X asr boshida Korzon qishlogʻida tugʻilgan. Abu Bakr Muhammad Korzaniyning ota-bobolari taniqli muhaddis va roviylaridan boʻlgan. U boshlangʻich taʼlimni tugʻilib oʻsgan qishlogʻi Korzanda otasi Ahmad va bobosi Muhammadlardan olgan. U taʼlim olish bilan birga dehqonchilik qilgan va boshqa dehqonlarga rahbarlik (raislik) ham qilgan.
## Shogirdlari
Abu Bakr Muhammad Korzaniy Muhammad Korzaniydan esa Abu Muhammad Ahmad ibn Ali Dabusiy va Abu Saʼd Idrisiylar hadis tinglagan. Abu Saʼd Idrisiyning yozishicha u Arbinjonga borganida Abu Bakr Muhammad Korzaniydan hadis yozib olgan.
## Vafot
Abu Bakr Muhammad Korzaniy 370/980-981 yildan oldin Rabinjon shahrida vafot etgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*Suyundik Mustafo Nurotoiy. Xatirchilik tabarruk siymolar. — T.: Muharrir. 2010. 31.
Ahmad Arabnajniy

**Ahmad Arabnajniy** (arabcha: أبو بكر أحمد الاربنجني — Abu Bakr Ahmad ibn Muhammad ibn Muso ibn Rijoʻ ibn Hanash Arabnajniy) — roviy, faqih va qozi.

Ahmad Arabnajniy IX asr oxirida Samarqandga qarashli Arabnajn qishlogʻida tugʻilgan. U ishonchli roviy va hanafilik mazhabining taniqli faqihi boʻlgan. Keyinchalik tugʻilib oʻsgan qishlogʻi Arabnajnda qozilik qilgan.
## Ustozi
Ahmad Arabnajniy asosiy taʼlimni padari buzrukvori Muhammad ibn Muso ibn Rijoʻ ibn Hanashdan olgan va undan hadislar rivoyat qilgan.
## Shogirdlari
Ahmad Arabnajniydan Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad va Abulabbos Idris Arabnajniy kabi allomalar hadis rivoyat qilgan.
## Vafoti
Manbalarda Ahmad Arabnajniyning vafot etgan yili borasida turlicha qarashlar mavjud. Manbalarning baʼzisida 369/979 yil rabiʼu-s-soniy (oktabr) oyida vafot etgan deyilsa, baʼzisida 315/927 yil deb keltirilgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. -T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.
Madinalik yetti faqih

**Madinalik yetti faqih** – hijriy II asrda Madinada hadis ilmi rivojiga katta hissa qoʻshgan va fatvo berish bilan tanilgan yetti musulmon olim. Ushbu yetti faqih quyidagilar:

• Said ibn Musayyib

• Urva ibn Zubayr

• Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba ibn Masʼud

• Qosim ibn Muhammad ibn Abu Bakr

• Sulaymon ibn Yasor

• Xorija ibn Zayd ibn Sobit

• Solim ibn Abdulloh ibn Umar

Baʼzi olimlar Solim ibn Abdulloh oʻrniga Abu Bakr ibn Abdurahmon va Abu Salama ibn Abdurahmonni zikr qilganlar.

## Manbalar

## Havolalar
*  Text about The Seven Fuqaha of Medina by Shaykh Muhammad Abu Zahrah (extract of Mâlik, Hayâtuhu wa 'Asruhu, Arâ°uhu wa Fiqhuhu) 
*  Presentation and biography of the Seven Fuqaha of Medina (at-tawhid.net)
Ahmad Sankabosiy

**Ahmad Sankabosiy** (arabcha: أحمد السنكباثى — Abulhasan Ahmad ibn Robiy' ibn Shofeʼ ibn Muhammad ibn Mu’min Sankabosiy) — Roviy.

Ahmad Sankabosiy IX asrning boshida Samarqandga qarashli Sankabos qishlogʻida tugʻilgan. U oʻz davrining ishonchli hadis roviylaridan boʻlgan.
## Ustozilari
Ahmad Sankabosiy asoan hadis ilmini sir asrorlarini Amr ibn Shubayb, Ahmad ibn Humayd ibn Saʼiyd Sankabosiy va Abdusomad ibn Abdulaziz Nasafiy kabi olimlardan oʻrgangan va ulardan hadislar rivoyat qilgan.
## Shogirdi
Oʻz navbatida Ahmad Sankabosiydan uning oʻgʻli Ali Sankabosiy hadis rivoyat qilgan.
## Vafoti
Manbalarda qayd etilishicha 406/1015-yil vafot— etgan.

## Adabiyotlar
* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

## Manbalar
Islom hamkorlik tashkilotining Islom sammiti

**Islom Hamkorlik Tashkilotining Islom Sammiti** (Arab: القمة الإسلامية لمنظمة التعاون الإسلامي ; fransuz: Sommet islamique de l’Organisation de la coopération islamique) OIC ning boshqa toʻrtta xorijiy kengashi qarorlaridan biri hisoblanadi. Vazirlar, Doimiy qoʻmitalar, Ijroiya qoʻmitasi va Xalqaro Islom Sudi. Islom sammiti OIC Tashqi ishlar vazirlari kengashining asosiy organi boʻlib, 57 aʼzo davlat tomonidan qabul qilingan qarorlarni shakllantirish, ishlab chiqish va amalga oshirishga qaratilgan. Sammitda manfaatdor davlat rahbarlari, jumladan, bosh vazirlar, prezidentlar, amirlar va boshqa tengdosh]]lar rahbarlari ishtirok etadilar. Sammit har uch yilda bir marta OIC Tashqi ishlar vazirlari kengashing nizomi doirasidagi maqsadlarga erishish bilan birlashtirilgan holda oʻtkaziladi. Ular siyosatlarni shakinlashtirib chiqadi va sammit yakunida rezolyutsiya qabul qiladi. Xuddi shunday, OCI Tashqi ishlar vazirlari kengashi sessiyalari, islom sammiti muqobil ravishda manfaatdor hukumatlar tomonidan Arab, Osiyo va Afrika kabi geografik guruhlar boʻyicha oʻtkaziladi. 2022-yil holatiga koʻra, uchta qitʼaning turli mamlakatlarida jami 14 ta Islom sammitlari va 7 ta favqulodda sammitlar oʻtkazildi
## Ovoz berish
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi, har bir Islom sammiti ishtirokchisi ovoz berish tizimi boʻyicha aʼzo davlatlar tomonidan qatʼiy qabul qilingan yoki rad etilgan muayyan masala boʻyicha oʻz rezolyutsiyasini taqdim etadi. Sammitlar tom maʼnoda ishtirokchilarning umumiy hissiyotiga asoslangan deklaratsiya hisoblanadi. Deklaratsiyani amalga oshirishda Islom hamkorlik tashkiloti bosh kotibi muhim rol oʻynaydi
## Turkiyaning roli
Turkiya OICni mezbon va doimiy aʼzosi sifatida ifodalaydi va bir Islom sammiti va ikkita favqulodda sammitga, jumladan, 2016-yil 14-15-aprel kunlari Isroil-Falastin mojarosiga doir „Adolat uchun birlik va birdamlik“ nomli 13-islom sammitiga mezbonlik qildi. Shuningdek, u 2017-yil 13-dekabrda 6-chi va 2018-yil 18-mayda Isroilning Falastindagi roli boʻyicha 7-favqulodda sammitga mezbonlik qildi.
## Sammitlarni royxati
Islom sammiti uch tamoyilga asoslanadi; Yakuniy bayonot, rezolyutsiya va deklaratsiya. Birinchi sammit 1969-yil sentabr oyida Marokashning Rabat shahrida boʻlib oʻtgan boʻlsa, oxirgi va 15-sammit 2022-yil 23-martda Pokistonning Islomobod shahrida boʻlib oʻtgan.

## Adabiyotlar
Ali Sankabosiy

**Ali Sankabosiy** (arabcha: على السنكباثى — Abulhasan Ali ibn Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼ Sankabosiy) — Roviy, imom.

Ali Sankabosiy Samarqandning zohid, taqvodor imomi va hadis roviysi boʻlgan. U XI asrning boshida Samarqandga qarashli Sankabos qishlogʻida tugʻilgan. Ali Sankabosiy boshlangʻich taʼlimni otasi Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼdan olgan.
## Ustozlari
Ali Sankabosiy hadis ilmining sir-asrorlarini otasi Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼdan va Ahmad ibn Humayd Sankabosiy. hamda hofiz Abu Saʼiyd Abdurahmon ibn Muhammad ibn Muhammad Astraboziylardan oʻrgangan va ulardan hadis rivoyat qilgan.
## Shogirdi
Ali Sankabosiydan roviy va imom Abulqosim Abdulloh ibn Umar Kasoiy. yoki Koshoniy. va Abulhasan Ali ibn Usmon kabi allomalar hadis rivoyat qilgan.
## Vafoti
Ali Sankabosiy 452/1061 yili (zulhijja oyining 9 sanasida — 3-yanvarda) Samarqandda vafot etgan..

## Adabiyotlar
*Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. -T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

## Manbalar
Mushtab ibn Muhammad Farg‘oniy

**Mushtab ibn Muhammad Fargʻoniy** ( — Mushtab ibn Muhammad Fargʻoniy – Toʻliq ismi Abulmuzaffar Mushtab ibn Muhammad ibn Uyooma ibn Zayd ibn Noʻ'mon ibn Muhammad ibn Sufyon Fargʻoniydir (414/1024-486/1093)) — faqih.

Mushtab ibn Muhammad Fargʻoniy taʼlimni yurtida olib, xilof va jadal ilmlarida peshqadamlik darajasiga yetgan. Isfahon, Buxoro va Ray shaharlarida hadis eshitgan. Bag‘dodda ham bir necha marotaba boʻlib hadis aytgan. Undan hadis eshitganlar orasida Mahmud ibn Mas'ud Shaʼbiy Hanafiy ham bor. Abulbarakot Hibatulloh ibn Muborak Saqtiy allomadan hadis rivoyat qilgan. Ibn Najjor allomaning Bagʻdodda vazir Nizomulmulk qabulida boʻlgani, Bagʻdod imomlari bilan munozara qilgani haqida xabar qilgan.

## Manbalar
Abu Ali Hasan Sankabosiy

**Abu Ali Hasan Sankabosiy** (arabcha: الحسن السنكباثى أبو على— Abu Ali Hasan ibn Ali ibn Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼ Sankabosiy) — Roviy.

Abu Ali Hasan Sankabosiy Ali Sankabosiyning oʻgʻli boʻlib, u U XI asrning birinchi yarmida Samarqandga qarashli Sankabos qishlogʻida tugʻilgan. U boshlangʻich taʼlim va hadis ilmining sir-asrorlarini otasi Ali Sankabosiydan oʻrgangan va undan hadislar rivoyat qilgan.
## Ustozlari
Hasan Sankabosiy aksar hadislarni Muhammad ibn Nasr Marvaziy va Ibrohim ibn Muaʼqil Nasafiy kabi roviylardan rivoyat qilgan.
## Shogirdlari
Hasan Sankabosiydan Abu Muhammad Abdujabbor ibn Muhammad ibn Ahmad Havoriy Bayhaqiy Naysaburda, Amr ibn Shubayb Sankabosiy va Arbinjonning hokimi Abdulmalik ibn Kaʼb Sankabosiylar Sankabosda hadis tinglagan va rivoyat qilgan.
## Adabiyotlar
*Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. -T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.
## Manbalar
Rahma ibn Rohib Farg‘oniy

**Rahma ibn Rohib Fargʻoniy** — muhaddis.

Rahma ibn Rohib Fargʻoniyning tarjimai holiga oid maʼlumotlar hozircha topilgan emas. Biroq, allomaning ismi hadis xabar bergan muhaddislar zanjirida zikr qilinganligi, uning bu ilm sohasida yuqori martabaga ega boʻlganligidan guvohlik beradi. Roviylar zanjiri tarkibida zikr qilinar ekan, “*undan hadis Samarqandda rivoyat qilingan*” degan jumla qoʻshib qoʻyilgan. Bu Uning dastlabki ta’limni Farg‘onada olib, keyinchalik Samarqandda faoliyatini davom ettirganligidan dalolat beradi.

## Manbalar
Hanzala

**Hanzala Ibn Abu Omir** (arabcha : حنظله ﺍﺑﻦ ﺍﺑﻲ ﻋﺎﻣﺮ) (taxminan 601—625) – Islom paygʻambari Muhammadning sahobalaridan biri. Ansorlarning *Banu Avs* qabilasidan boʻlgan. Otasi Abu Omir nasroniy edi. Hanzala Uhud jangida mushriklarga qarshi jang qilib vafot etganida endigina 24 yoshda edi. Hanzala piyoda askar boʻlib, Abu Sufyon ibn Harbning otiga hujum qildi. Biroq Abu Sufyon ibn Harbni Shaddod ibn al-Asvad (Ibn Shaʼub nomi bilan ham tanilgan) qutqarib qoldi va keyin Hanzalani oʻldirdi.

Hanzala birinchi nikoh oqshomida rafiqasi Jamilani (Abdulloh ibn Ubayning qizi) qoldirib, jihod chaqirigʻiga javob berish uchun jang maydoniga joʻnab ketdi. Gʻusl olishga ulgurmadi. Muhammad sollallohu alayhi vasallam Hanzalani yer bilan osmon oʻrtasida kumush idishlarda saqlangan chuchuk yomgʻir suvi bilan choʻmdirayotgan farishtalarni koʻrgan. Oʻgʻli Abdulloh ibn Hanzala Madina ahlini Umaviylar xalifasi Yazid I ga qarshilik koʻrsatishga buyurdi.

## Manbalar
Aitube.kz

**Aitube.kz** — 2021-yilda ishga tushirilgan YouTubeʼning Qozogʻistondagi analogi. Qozogʻistonda koʻpchilik, ayniqsa, oʻsmirlar ushbu videoxostingni ommaviy axborot vositalarida va qozogʻistonlik blogerlar oʻrtasida faol targʻib qilinayotgani bilan faxrlanadi. Shuningdek, u turli biznes-forumlarda IT media-loyihalarining muvaffaqiyatli namunasi sifatida koʻpincha tilga olinadi.

## Interfeysi
Tomoshabin uchun sayt interfeysi hech qanday noqulayliksiz juda yoqimli va oʻziga qaram. Hammasi juda puxta oʻylangan koʻrinadi, siz saytning fonini quyuq yoki oq rangga oʻzgartirishingiz mumkin. Shuningdek, siz 8 ta tildan birini tanlashingiz mumkin — qozoq, rus, oʻzbek, qirgʻiz, tojik, ozarbayjon va ingliz.

## Analitika va trafik
Aitube veb-saytiga 1 oyda taxminan 3 million marta tashrif buyuradi. Tomoshabinlar asosan Qozogʻistondan 52% va 36% Rossiyadan, qolganlari dunyo boʻylab tarqalib ketgan.

## Monetizatsiya
Aitube-da monetizatsiya darhol amalga oshiriladi. Koʻrishlar yoki obunachilarga ega boʻlishingiz shart emas, sheriklik dasturiga qoʻshilish uchun tugmani bosing. Men daromadning aniq miqdori yoki foizini ham koʻrmadim. Kelajakdagi daromadlar haqida shunday yozuv mavjud boʻlsa-da: Ish haqining qiymati foyda ulushi tizimiga muvofiq dinamik ravishda shakllanadi va eʼlon qilinganidan farq qilishi mumkin. Maʼlum boʻlishicha, 1000 marta koʻrish uchun u ~ 450 tenge (~ 73,48 rubl yoki 1 dollar) boʻladi. Agar sizda 2000 birlik boʻlsa, daromadni olishingiz mumkin.

## Bugungi Aitube.kz

* Oyiga 4 500 000 dan ortiq foydalanuvchi
* 11 000+ ortiq kanal
* Qozogʻiston OAV rasmiy kanallari

## Manbalar

## Havolalar

* Aitube.kz rasmiy sayti
* Google Play rasmiy ilovasi
* AppStore rasmiy ilovasi
* AppGallery rasmiy ilovasi
Istiqbol sari

**Istiqbol sari** — Xalq deputatlari Qoʻshrabot tuman kengashi va tuman hokimligi gazetasi.
## Manbalar
Pinus pumila

***Pinus pumila***, odatda **Sibir mitti qaragʻayi**, **mitti Sibir qaragʻayi**, **mitti tosh qaragʻay**, **Yapon tosh qaragʻayi** yoki **sudraluvchi qaragʻay** nomlari bilan tanilgan Pinaceae oilasiga mansub daraxt.

## Tavsif
Sibir mitti qaragʻayi — balandligi  dan  boʻlgan ignabargli doimiy yashil buta shaklida oʻsadi. Shimoliy Yaponiyaning togʻlarida u baʼzan yapon oq qaragʻay (*Pinus parviflora*) bilan gibridlanadi. Bu duragaylarning uzunligi  yetadi.

Barglari ignasimon, uzunligi 4-6 sm boʻladi. Qubbalarining kattaligi 2,5-4,5 &nbsp;smgacha yetadi.

## Tarqalish
Ushbu tur Uzoq Sharq, Sharqiy Sibir, Moʻgʻulistonning shimoli-sharqi, Xitoyning shimoli-sharqi, Shimoliy Yaponiya va Koreyada uchraydi.

*P. pumila* juda sekin oʻsadi. U 300 va baʼzi hollarda 1000-yilgacha yashashi mumkin. Sibirning sharoitida 250 yosh va undan kattaroq namunalar mavjud.

## Ekologiya
Urugʻlar *Nucifraga caryocatactes* tomonidan yigʻiladi va tarqatiladi.
Pinus pumila 03.jpg||
Young seed cones of Pinus pumila BG Tallinn.jpg||
Pinus pumila microstrobilus BG Tallinn.jpg||


## Kultivatsiya
Bu oʻsimlik bogʻlar va parklarda manzarali buta sifatida oʻstiriladi. *P. pumilaning* 'Glaucaʼ navi Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Dunyo boʻylab ignabargli daraxtlar: Pinus pumila — Xai-Matsu .
Jahon Islom Iqtisodiy Forumi

**Jahon Islom Iqtisodiy Forumi** (WIEF) yoki **Jahon Islom Iqtisodiy Forumi Jamgʻarmasi** - shtab-kvartirasi Malayziyada joylashgan biznes-forum. Uning maqsadi biznesni rivojlantirish, musulmon va gʻayrimusulmon dunyosini bogʻlash, dunyoni tinchlik va farovonlikka yoʻnaltirishdir. Birinchi Jahon Islom Iqtisodiy Forumi Malayziyaning Kuala-Lumpur shahrida boʻlib oʻtdi va 14- va keyingi WIEF 2020-yil oktabr oyida Qatarda boʻlib oʻtadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Jahon islom iqtisodiy forumi fondi
Gvardeyskiy (Jambul viloyati)

**Gvardeyskiy** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Oʻtar qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314851400.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 5306 kishini (2606 erkak va 2700 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 6537 kishi (3200 erkak va 3337 ayol) yashagan.
## Tarixi
1958-yilda qishloqda qishloq xoʻjaligi ilmiy tadqiqot instituti tashkil etilgan boʻlib, u qishloq xoʻjaligi hayvonlari va ekinlari kasalliklari (viruslari) boʻyicha ixtisoslashgan, SSSRning janubiy chegaralarini, xususan, Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston mintaqalarini himoya qilish boʻyicha ilmiy tadqiqotlar bilan shugʻullangan. Biologik qurol yaratish bilan shugʻullanuvchi Qoʻshma Shtatlar koʻmagida qoʻshni davlatlardan kirib kelinishi mumkin boʻlgan qishloq xoʻjaligidagi va yovvoyi hayvonlarning oʻta xavfli yuqumli kasalliklarini oʻrganadi. Bugungi kunda institut nafaqat hayvonlarning, balki odamlarning oʻta xavfli kasalliklarini oʻrganish bilan ham shugʻullanadi. Xususan, AQSh Mudofaa vazirligining ilmiy tashkilotlari bilan birgalikda hayvonlar va odamlarning oʻta xavfli kasalliklarini oʻrganishda hamkorlik qiladi. Institut shuningdek, vaksinalarni, jumladan, koronavirusga qarshi vaksinani ham ishlab chiqmoqda.
Gvardeyskiy posyolkasida Qozogʻiston Respublikasi Qurolli Kuchlari quruqlikdagi qoʻshinlarining uchta harbiy boʻlinmasi joylashgan boʻlib, ular birgalikda 40-harbiy bazani tashkil qiladi. Qishloq hududida 2 tasi yopiq va 1 tasi izolyatsiya qilingan uchta harbiy lager mavjud.
## Havolalar
Qozogʻistondagi sovet biologik qurollarini ishlab chiqarish ob’ektlari
## Manbalar
Abu Abdulloh Muhammad al-Iloqiy

**Abu Abdulloh Muhammad al-Iloqiy** ( — Abu Abdulloh Muhammad ibn Dovud ibn Ahmad ibn Rizvon al-Iloqiy) — faqih.

Abu Abdulloh Muhammad al-Iloqiy maʼlum muddat Marvda istiqomat qilgan. U yerda Ali al-Hasan ibn Masʼud ibn al-Firoga shogird tushgan. Soʻngra Nishopurga koʻchib oʻtib, u yerda yashagan. Ali Muhammad ibn Yahyo al-Jiziyga qarshi taʼliqalar bitgan. 
Doimo birodarlarinin ogʻirini engil qilish haraktida boʻlgan. Shuningdek, har bir ishni qoyilmaqom qilib ado etguvchi, sersaxovat, xushsiyrat va oliyjanob faqih boʻlgan.
## Ustozilari
Al-Furoviy, Abdulmunʼim al-Qushayriy, Zohir ash-Shahomiy va ularning tabaqasidagi boshqa ulamolardan hadis tinglagan.
## Vafoti
Keyinchalik Marvga kelgan va 539/1144 y. rabiʼu-l-avval oyida vafot etguniga qadar shu yerda istiqomat qilgan.
## Adabiyotlar
*Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. -T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.
## Manbalar
Tarixnoma

**“Tarixnoma”** (تاریخنامه) yoki **“Tarixi Balʼamiy”** (تاریخ بلعمی) fors tilidagi eng qadimgi nasriy kitoblardan biri boʻlib, Somoniylar vaziri Muhammad Bal’amiy tarafidan yozilgan. X asrga oid ushbu asar umumbashariy tarixni yoritib, yaratilishdan to islomgacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Turk va arab tillariga tarjima qilingan bu kitob ming yil davomida muomalada boʻlib, islom tarixi boʻyicha eng nufuzli kitoblardan hisoblanib kelgan. Muallif tarafidan uning Tabariy qalamiga mansub **“Tarix ar-rusul val-muluk”** asarining fors tiliga qilingan tarjimasi ekanligi ta’kidlansa-da, aslida u mustaqil asardir.

Asarning adabiy uslubi Sosoniylar imperiyasida yaratilgan avvalgi pahlaviy va oʻrta fors asarlarinikidan farq qiladi. **“Tarixnoma”** arabcha soʻzlardan foydalanilgan fors tarixnavislik anʼanasining boshlangʻich nuqtasi hisoblanadi.

Bal’amiy kitobni tarjima qilishni hijriy 352 (milodiy 963) yili boshlagan.

Kitobning turli qoʻlyozmalari bugungi kunda Eron, Hindiston, Turkiya va Yevropa kutubxonalarida mavjud, biroq ularning hech biri toʻliq va xatosiz emas. Bizgacha saqlanib qolgan eng qadimgi qoʻlyozma hijriy VII asrga (milodiy XIII asr) oid.

Kitob Somoniylar amiri Mansur ibn Nuh amri bilan fors tiliga tarjima qilingan. Unda Sosoniylar davri Fors va Eronning afsonaviy tarixi haqida bebaho ma’lumotlar keltirilgan. Umuman olganda, **“Tarixnoma”** Tabariy asarining qisqartirilgan varianti sifatida koʻriladi. Biroq, ingliz tarixchisi Endryu Pikokning ta’kidlashicha, Bal’amiy Tabariyning asarini sezilarli darajada oʻzgartirgan va ikki asar oʻrtasidagi farq shu darajadaki, u **“Tarixnoma”** mohiyatan yangi asar ekanligini koʻrsatadi.

## Yana qarang
Shohnoma

## Manbalar
Qorday

**Qorday** (, 1995-yilgacha **Georgievka**) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq va tumanning maʼmuriy markazi. Shuningdek, iqtisodiy, madaniy markaz boʻlib, Qoʻrday qishloq okrugining yagona aholi punkti hisoblanadi. KATO kodi — 314830100.
Qishloq Chu (Shu) daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan boʻlib, oʻrta oqimdan qozoq-qirgʻiz chegarasi oʻtadi. Qishloqqa kiraverishda Chu daryosi orqali oʻtuvchi A-2 avtomagistral koʻprigi yonida, Bishkekdan Olma-Otagacha boʻlgan yoʻlda (taxminan 20 km), shuningdek, Bishkekdan Shu (Chu) shahriga boradigan chegara posti joylashgan (Qorday qishlogʻidan 100 km. uzoqlikda).
## Aholisi
Soʻnggi 7 yil ichida yoshlarning Olma-Ota kabi yirik shaharlarga koʻchishi kuzatilgan. Bu, birinchi navbatda, ish oʻrinlarining yetishmasligi bilan bogʻliq. 2011-yilda qishloq aholisi 29644 kishini (18199 qozoq, 8692 rus, 2773 boshqa millat) tashkil qilgan.
2019-yil boshida qishloq aholisi 25507 kishi (12280 erkak va 13227 ayol) boʻlgan.
## Iqtisodiyoti
Sovet davrida qishloq iqtisodiyoti sanoatining tez oʻsishi boshqalaridan ajralib turgan. Bir necha terini qayta ishlash sexlari, qurilish materiallari ishlab chiqaruvchi zavodlar qurilgan. 1990-yilgacha qishloqda kinoteatr faoliyat yuritgan. Hozir qishloqda qishloq xoʻjaligi, oziq-ovqat sanoati, savdo va transport xizmatlari koʻrsatish jadal rivojlanmoqda. „HasanHalol“, „Qorday korm“ kabi bir qancha parrandachilik korxonalari mavjud. 2014-yilda Qordayda qishloq xoʻjaligi tuzilmalari va savdo rivojlangani bois tadbirkorlik subyektlari koʻrinishidagi koʻplab korxonalar ochildi. Qishloq markazida mashhur tadbirkor Baurjon nomidagi bozor ham bor. Bundan tashqari, 2015-yilda Flagman supermarketi ochilgan. 2016-yilda ikkinchi supermarket ochilgan, unga Shugʻla nomi berilgan. Agar qoʻrdayliklar va ularning ayni vaqtdagi mehnatini hisobga oladigan boʻlsak, ularning aksariyati davlat ishida ishlaydi. Chunki Qoʻrday viloyatning maʼmuriy markazi boʻlgani uchun va qoʻrdayliklar davlat ishida ishlayotgani uchun katta-kichik korxonalarda ishchilar soni juda kam. Qordayda chta xususiy maktab mavjud.
## Ommaviy axborot vositalari
Qishloqda „Qorday shamshiragʻi“, „KordayNewsWeek“ va „Tadbirkor va isteʼmolchi axborotnomasi“ kabi bir qancha internet va bosma gazetalar, saytlar mavjud.
## Tarixi
Georgievka qishlogʻi 1892-yilda rus koʻchmanchilari tomonidan tashkil etilgan. Inqilobgacha qishloqda Traktovaya deb atalgan bitta koʻcha bor edi. Aholi punkti 1995-yilda hududning tarixiy nomi boʻlgani uchun Qorday deb oʻzgartirilgan, u oʻz navbatida buyuk qozoq botiri nomi bilan atalgan.
Sovet Ittifoqi Qahramoni Aleksandr Romanyutin (1924 — 2006) ushbu qishloqda tugʻilgan. 2016-yilda qishloqning sharqiy qismida harbiy shaharcha qurilgan.
## Adabiyotlar
* Korday // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2005. — T. III. — . (CC BY-SA 3.0)
## Manbalar
Sortoʻbe

**Sortoʻbe** (, 1999-yilgacha — *Shoʻrtoʻbe*) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi ovul. Sortoʻbe qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314854100.
## Geografiyasi
Aholi punkti Qirgʻiziston bilan chegarada, Shu daryosining oʻng qirgʻogʻida, tuman maʼmuriy markazi — Qoʻrday qishlogʻidan 45 kilometr janubi-sharqda, viloyatning maʼmuriy markazi — Taraz shahridan (toʻgʻri chiziq boʻylab) 314 kilometr sharqda joylashgan.
Qishloqning dengiz sathidan mutlaq balandligi 772 metr.
Iqlimi issiq, ammo namligi yaxshi. Oʻrtacha yillik havo harorati +8,8 °C atrofida. Iyul oyining oʻrtacha oylik havo harorati +21,5 °C ga etadi. Yanvarning oʻrtacha oylik harorati −5,1 °C atrofida. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1415 mm. Yogʻingarchilikning asosiy qismi mart va sentyabr oylariga toʻgʻri keladi.
Ovul hududi ikkita togʻ tizimi orasida joylashgan: shimolda Chu-Ili togʻlari, janubda Qirgʻiz tizmasi. Chu-Ili togʻlarining balandlik mintaqalari tufayli hudud relyefi asosan „yalangʻoch“, shuning uchun u yerda choʻl, dasht va choʻl-dasht oʻsimlik va hayvonot dunyosi ustunlik qiladi.
Eng yaqin aholi punktlari: janubda Qirgʻizistonning Toʻqmoq shahri, gʻarbda Bular Batir qishlogʻi, shimolda Masanchi qishlogʻi.
## Aholisi
1989-yilda ovul aholisi 8400 kishini tashkil qilgan (asosiy aholi dunganlar).
1999-yilda ovul aholisi 10758 kishiga (5409 erkak va 5349 ayol) yetgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 14646 kishi (7305 erkak va 7341 ayol) yashagan.
### Dungan
Har yili bu yerda, asosan, Masanchi qishlogʻida „Dungan etnoslari kuni“ bayrami oʻtkaziladi. Dungan tilida „Dunganskaya gazeta“ respublika gazetasi nashr etiladi.
## Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar
* Husayn Muxtorov (1938 — 2001) — qirgʻizistonlik opera xonandasi, SSSR xalq artisti (1984).

## Manbalar
Auqattiy

**Auqattiy** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Auqattiy qishloq okrugining maʼmuriy markazi.
## Geografiyasi
U Qirgʻiziston bilan chegarada, Chu daryosining oʻng qirgʻogʻida, viloyat maʼmuriy markazi boʻlgan Qorday qishlogʻidan 36 km janubiy-sharqda (ESE) joylashgan. KATO kodi — 314833100.
## Tarixi
Sovet davrida Auqattiy qishlogʻi Trudovik kolxozi tarkibiga kirgan. „Trudovik“ kolxozi 1935-yilning bahorida sovxoz va ikkita artel negizida tashkil etilgan. U tashkil etilgan vaqtda kolxozga 9800 ga qishloq xoʻjaligi yerlari, shu jumladan 2830 ga haydaladigan yer, 6200 ga yaylovlar, 95 ga pichanzorlar ajratilgan edi. Bundan tashqari, kolxozda 11 ta STZ traktori va oz miqdorda qishloq xoʻjaligi asbob-uskunalari boʻlgan. Tashkiliy jarayonda kolxoz 240 ta xoʻjalik kolxozchilarni 320 ta mehnatga layoqatli kolxoz aʼzolari bilan birlashtirgan.
Kolxoz iqtisodiyoti tezda mustahkamlangan va 1955-yilda u kam sonli millioner kolxozlaridan biri boʻlgan.
1967-yilga kelib kolxozning umumiy yer fondi 39001 gektarga, shu jumladan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar 37443 gektar, shundan haydaladigan yerlar 7421 gektar, pichanzorlar 633 gektar, koʻp yillik oʻsimliklar 100 gektarga koʻpaydi.
1967-yilga kelib xoʻjalikda 2740 qoramol, 32740 qoʻy, 1520 choʻchqa, 575 ot, 4800 qush bor edi. Kolxozning energetik bazasi kengaydi. Xoʻjalikda 108 ta traktor, 58 ta avtotransport, 230 ta elektr dvigatel, 18 ta don oʻrish kombayni, 16 ta yem-xashak kombayni, 14 ta makkajoʻxori oʻrish kombayni, 8 ta purkagich boʻlgan. 500 kVt quvvatga ega GES, valikli tegirmon, garaj qurilgan. 1967-yilda kolxoz 1000 ta xoʻjalik kolxozchilarini birlashtirgan. Fermer xoʻjaligida oʻrtacha ishchilar soni 1284 kishini tashkil etgan.
1967-yil aprel oyida kolxoz sobiq Ittifoqning eng oliy mukofoti hisoblangan Lenin ordeni bilan taqdirlangan.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 4145 kishini (2094 erkak va 2051 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 5880 kishi (2936 erkak va 2944 ayol) yashagan. Asosiy aholisi dunganlar.
## Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar
* Jantursinov Askat Bolatovich — kikboksing boʻyicha Qozogʻiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi (MSMK), olti karra Qozogʻiston chempioni.
## Manbalar