open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sardor Nurillayev

**Sardor Ilhamovich Nurillayev** (tugʻ. 1994-yil 12-noyabr, Samarqand, Oʻzbekiston) — oʻzbek dzudochi, 66&nbsp;kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. Osiyo chempioni, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi.

## Biografiya
1994-yil 12-noyabrda Sardor Nurillayev Samarqand shahrida tugʻilgan. Uning ukasi Kemran ham Oʻzbekiston nomidan dzudo boʻyicha musobaqalarda qatnashadi va 2021-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtadigan Jahon chempionatida ishtirok etgan.

## Faoliyati
2016-yilda Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida Sardor Nurillayev bronza medali uchun bahsga qadar yetib borgan, biroq magʻlub boʻlgan va beshinchi oʻrinni egallagan.

2017-yilda Hong Kongda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida ishtirok etib, u yerda ham medallar uchun bahsga qadar yetib bordi, biroq magʻlub boʻlib, beshinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili oktyabr oyida Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida uchinchi oʻrinni egalladi. 2018-yilda Oʻzbekistonda boʻlib oʻtgan Gran-prida finalgacha yetib borgan, biroq magʻlub boʻlgan va ikkinchi boʻlgan.

2019-yil yanvar oyida Tel-Avivda (Isroil) Gran-prisida Sardor Nurillayev beshinchi oʻrinni egalladi. Mart oyida Marokashda u Gran-pri oltin medalini qoʻlga kiritdi. Aprel oyida u Osiyo-Tinch okeani chempionatida chorak finalgacha yetib bordi. Sentabr oyida Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2020-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turnirida u bronza uchun bahsda magʻlub boʻlib, beshinchi oʻrinni egalladi.

2021-yil boshida u Tbilisidagi (Gruziya) musobaqada gʻolib chiqqan holda uchta „Katta dubulgʻa“ turnirlarida qatnashgan, Toshkent va Tel-Avivda bronza medallarini qoʻlga kiritgan. Oʻsha yili Bishkekdagi (Qirgʻiziston) Osiyo va Okeaniya chempionatida ham oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Nurillayev birinchi raundda moldovalik Denis Vieruga yutqazdi.

2022-yilda Antaliyada (Turkiya) dzyudo boʻyicha „Katta dubulgʻa“ turnirida u bronza uchun bahsda qoʻlga kiritdi.

## Manbalar
Hikmatilloh To‘rayev

**Hikmatilloh Dostonovich Toʻrayev** (tugʻ. 1995-yil 25-may, Oʻzbekiston) — oʻzbek dzudochi, 73 kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2019-yilda Jahon Harbiy oʻyinlari chempioni, Osiyo chempionatining bronza medali sovrindori, Gran-pri gʻolibi va sovrindori, „Katta dubulgʻa“ turnirlari sovrindori. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi.

## Biografiya
1995-yil 25-mayda Hikmatilloh Toʻraev tugʻilgan.

## Faoliyati
2015-yilda Orenburgda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida chorak finalgacha yetib borgan. Oʻsha yili Chirchiqda oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo kubogida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2016-yilda Tyumenda (Rossiya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turnirida bronza medali uchun bahsda magʻlub boʻlgan. 2017-yilda Toshkentdagi Gran-prida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yilda Uxanda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Jahon Harbiy oʻyinlarida 73 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yili Fujayrada (BAA) oʻtkazilgan dzudo boʻyicha Osiyo chempionatida Hikmatilloh 73 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Neapolda (Italiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Universiadada u erkaklar oʻrtasida 73 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida Hikmatilloh Toʻrayev 73 kg gacha vazn toifasida ishtirok etdi. Birinchi jangda u misrlik Mohamed Mohieldinga yutqazib qoʻydi.

2021-yil yanvar oyida Doʻhadagi (Qatar) Masters musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2021-yil iyun oyida Budapeshtdagi (Vengriya) Jahon chempionatida erkaklar oʻrtasida 73 kg vazn toifasida bronza medali uchun bahsda magʻlub boʻldi. 2021-yilda Tokioda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u 73 kg vazn toifasida birinchi jangda germaniyalik Igor Wandtkeni magʻlub etdi, ammo keyin koreyalik An Chang-rimga yutqazdi.

## Manbalar
Vindzor mehmonxonasi (Qohira)

**Vindzor mehmonxonasi**(arabcha ندق وندسور , fransuzcha *Hôtel Windsor*) — Misrning Qohira markazidagi tarixiy mehmonxona 1893-yilda qurilgan boʻlib, u Opera maydoni yaqinida va Alfi Bey koʻchasi boʻylab sobiq Choʻpon mehmonxonasi oʻrnida joylashgan. Birinchi jahon urushi paytida u Britaniya zobitlari klubi boʻlib xizmat qilgan va uning ichki qismi va jihozlarining aksariyati shu davrga toʻgʻri keladi. Bu „Britaniya mustamlakachilik sayohatlari kunlariga tiklanmagan ode“ deb nomlangan.

Metro liniyasi qurilishidan zarar koʻrganidan soʻng, u 2019-yil sentabr oyida taʼmirlash uchun yopildi; 2020-yil holatiga koʻra, u hali qayta ochilmagan.

## Arxitektura
Dastlab 1893-yilda qirollik vannalari majmuasining bir qismi sifatida qurilgan Vindzor mehmonxonasi mustamlaka davri neo-mamluk meʼmorchiligining namunasidir. Uning tashqi jabhasi 16-asrdagi Xon al-Xalili shohligida joylashgan karvonsaroy El-Gʻuri Vikalasining ichki hovli jabhalariga juda oʻxshaydi. Bu Qohiraning ushbu mahallasidagi Xediviy homiyligining saqlanib qolgan yagona namunalaridan biri boʻlib, u bir paytlar hamam majmuasidan tashqari Qirollik opera teatri, Royal Mail va Ezbakeyya bogʻlarini oʻz ichiga olgan.

Schindler Elevator Corporation muhandislarining fikriga koʻra, Windsor’ning qoʻlda boshqariladigan yogʻoch vagonli lifti Misrdagi va dunyodagi eng qadimgi ishlaydigan liftlar hisoblanadi.

## Hozirgi holati
hozirda 3 yulduzli mehmonxona hisoblanadi.Mehmonxona muborak Al-Husayn masjiddan 2.1 km va Grey masjiddan 1 km, Misr Markaziy banki yaqinida Ataba metro stantsiyasidan 200 metr. Mulk Qoa markazidan 2 km uzoqlikda joylashgan. Mehmonxona 54 ta xonani tashkil qiladi.Vindzor mehmonxonasini Misr qadimiy muzeyidan qisqa masofa ajratib turibdi.

## Manbalar

## Havolalar

*
Matthew McConaughey

**Matthew David McConaughey** (1969-yil 4-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik aktyor. U „*Dazed and Confused“* (1993) nomli kinokomediyada ikkinchi darajali rolni ijro etgan. Bir qator filmlardagi ikkinchi darajali rollarini oʻynaganidan soʻng, uning bosh roldagi ilk muvaffaqiyatli filmi „*A Time to Kill“* (1996) dramasi boʻldi. U „*Contact“* (1997), „*Amistad“* (1997) va „*U-571“* (2000) kabi filmlarda bosh rollarni ijro etgan hisoblanadi.

2000-yillarda McConaughey „*The Wedding Planner“* (2001), „*How to Lose a Guy in 10 Days“* (2003), „*Failure to Launch'“*(2006), „*Fool’s Gold“* (2008) va „*Ghosts of Girlfriends Past“* (2009) kabi romantik janrdagi kinoomediyalarda suratga tushdi. Aktyorlikdagi ikki yillik tanaffusidan soʻng, McConaughey „*The Lincoln Lawyer“* (2011) nomli dramasida suratga tushdi. U 2012-yilda „*Magic Mike“* filmidagi striptizchi hamda „*Mud“* filmidagi qochoq rolidagi ijrolaridan soʻng, kinotanqidchilar tomonidan hush qarshilandi.

McConaughey „*Dallas Buyers Club“* (2013) biopik filmida OITS tashxisi qoʻyilgan kovboy *Ron Woodroof* rolini jonlantirgani ortidan koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan, „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasida Oscarni oldi. U, shuningdek, „*The Wolf of Wall Street“* (2013) filmida ikkinchi darajali rolni ijro etdi.
## Manbalar

## Havolalar
GRS 1915+105

**GRS 1915+105**, **V1487 Orla** ― rentgen qoʻshaloq yulduzi boʻlib, uning komponentlaridan biri oddiy yulduz, ikkinchisi esa qora tuynuk. Tizim 1992-yil 15-avgustda „Granat“ (GRANAT) kosmik observatoriyasining WATCH asbobida kuzatuvlar paytida topilgan. „GRS“ „GRANAT tomonidan kuzatilgan manba“ degan maʼnoni, „1915“ — toʻgʻri koʻtarilish (19 soat 15 daqiqa), „105“ — taxminiy moyillikni (10 daraja 56 daqiqa) anglatadi. Xuddi shu hududdagi infraqizil nurlanish spektroskopik kuzatishlar natijasida aniqlangan. Ikkilik tizim Quyoshdan taxminan 11 kpc masofada Orla yulduz turkumida joylashgan. GRS 1915+105 — Somon yoʻlida maʼlum boʻlgan eng katta yulduz massali qora tuynuk boʻlib, ob’ektning massasi quyosh massasidan 10 karradan 18 karragacha oshadi. Tizim shuningdek mikrokvazar; qora tuynuk sekundiga taxminan 1150 aylanish tezligida aylanadi, qora tuynukning aylanishi 0,82 dan 1,00 gacha (mumkin boʻlgan eng yuqori qiymat).

## Oʻta yorqin galaktik manba

1994-yilda GRS 1915+105 materiyani yorugʻlik tezligidan tezroq kuzatilgan tezlikda chiqaradigan birinchi maʼlum galaktik manba boʻldi.

VLA, MERLIN, VLBI kabi yuqori aniqlikdagi radioteleskoplarda oʻtkazilgan kuzatishlar radiodiapazonda sinxrotron nurlanshini chiqaradigan zaryadlangan zarrachalarning bipolyar chiqishi mavjudligini koʻrsatdi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, kuzatilgan superyorugʻ harakat relyativistik aberratsiyaga bogʻliq boʻlib, bunda chiqarishning haqiqiy tezligi yorugʻlik tezligining taxminan 90 % ni tashkil qiladi.

## Ogʻirlik oʻsishini tartibga solish
Oʻn yil oʻtgach, Chandra teleskopidagi takroriy kuzatishlar GRS 1915+105 oʻsish sur’atlarini oʻz-oʻzini tartibga solishning mumkin boʻlgan mexanizmini aniqladi. Chiqib ketayotgan materiyaning jeti vaqti-vaqti bilan akkretsion diskini esadigan issiq shamol taʼsirida zaiflashadi. Shamol pasayganda, jet yana kuchayadi.

## Manbalar




## Havolalar
* A Very Massive Stellar Black Hole in the Milky Way Galaxy 28 ноября 2001 года (ESO)
* Image V1487 Aquilae
* O maior buraco negro estelar da Via Láctea (The biggest stellar black hole of the Milky Way) - на португальском.
* MICRO-QUASAR WITHIN OUR GALAXY
* The micro quasar GRS 1915+105 INTEGRAL Science Data Centre
RX J0806.3+1527

**RX J0806.3+1527** yoki **HM Paka** (*HM Cnc*) ― Quyoshdan taxminan 1600 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan rentgen nurli qoʻshaloq yulduz. U bir-biridan taxminan 80 000 km masofada (Yerdan Oygacha boʻlgan masofaning 1/5 qismi) 321,5 sekund (bunday qoʻshaloq tizimda yil uzunligi taxminan 5,4 daqiqa) bir-biri atrofida aylanib yuradigan ikkita zich oq mitti yulduzlardan iborat). Ikki yulduz bir-birining atrofida 400 km/s dan yuqori tezlikda aylanadi. Yulduzlarning massalari Quyosh massasining yarmiga teng deb taxmin qilinadi. Yulduzlar zich degenerativ moddadan iborat, shuning uchun ularning radiusi Yer radiusi bilan taqqoslanadi. Olimlarning fikriga koʻra, yulduzlar oxir-oqibat birlashadi, bu Chandra, XMM-Newton va Svift kabi sunʼiy yoʻldoshlarning rentgen diapazonidagi kuzatuvlar bilan tasdiqlanadi. Kuzatish maʼlumotlari shuni koʻrsatadiki, orbital davr yiliga 1,2 millisekundga qisqaradi, yulduzlar esa kuniga 60 sm ga yaqinlashadi. Bunday tezlikda yulduzlar taxminan 340 000 yildan keyin birlashadi. RX J0806 — maʼlum boʻlgan eng qisqa muomala davriga ega boʻlgan qoʻshaloq tizim hisoblanadi.

## Kuzatishlar
RX J0806.3+1527 bir juft oq mitti yulduzlar boʻlgani uchun u spektrning optik diapazonida nisbatan past yorqinlikka ega. Olimlar 321,5 soniyali takrorlanuvchi rentgen choʻqqilarini aniqladilar; Xuddi shu davrdagi modulyatsiya 1999-yilda ROSAT missiyasi doirasida aniqlangan. ESO Very Large Telescope (VLT), Telescopio Nazionale Galileo (TNG) va Nordic Optical Telescope (NOT) teleskoplari yordamida olib borilgan keyingi optik kuzatishlar rentgen manbasiga mos keladigan manba, rentgen nurlari manbai bilan bir xil davrli aniq modulyatsiya nurlanishiga ega nisbatan zaif (B yoʻlidagi koʻrinadigan yulduz kattaligi 20,7) obyekt topdi. 2001-2004-yillardagi optik kuzatishlar shuni koʻrsatdiki, bu davr yiliga taxminan 1/1000 s.ga qisqaradi.&nbsp;Bu natija bir necha yil davomida rentgen nurlarini kuzatish orqali tasdiqlandi.

## Umumiy nisbiylik nazariyasi bilan aloqasi
Tizimning tarkibiy qismlari orasidagi masofani qisqartirish orbital energiyani yoʻqotish demakdir. Albert Eynshteynning umumiy nisbiylik nazariyasi bunday tizim tortishish toʻlqinlarini hosil qilganda orbital energiyani yoʻqotishini taxmin qiladi. Olimlarning fikriga koʻra, RX J0806.3+1527 bizning galaktikamizdagi tortishish toʻlqinlarining eng kuchli manbalaridan biriga aylanishi mumkin.

## Manbalar


## Havolalar
* Science Journal: News of the Week
* European southern Observatory Press Release
* Simultaneous X-ray UV observations of HM Cnc 
* Doppler tomography of RXJ0806
* Phase Resolved Optical spectroscopy of RXJ0806
* RXJ0806 and the unipolar inductor model
* Coherent timing solution for RXJ0806  
* Discovery of the 321.5s modulation in RXJ0806
* Spectroscopic optical study of RXJ0806
* Monitoring the spin up in RX J0806+15 
* Phase Coherent Timing of RX J0806.3+1527 with ROSAT and Chandra
* RX J0806 
* RX J0806.3+1527 Gravitational Wave Merger 
* SPECTROSCOPIC EVIDENCE FOR A 5.4-MINUTE ORBITAL PERIOD IN HM CANCRI 
* NASA Sees Orbiting Stars Flooding Space With Gravitational Waves  
* RX J0806.3+1527: Orbiting Stars Flooding Space with Gravitational Waves
Avga

**Avga (Auga)** (boshqa Aγyη; ehtimol, aγyή „yorqinlik“, „quyosh nuri“ dan) ― qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni.

Tegei va Nearadan Arkadiy shohi Aleyning qizi. Afina shahrining ruhoniysi edi.

Gerakl uni Afina Alea ibodatxonasining shimolidagi manbad oldida yoʻldan ozdirdi (Gekateyda boshqa versiya). U Gerakldan oʻgʻli Tekefni dunyoga keltirdi va uni Afinaning muqaddas joyida tashlab ketdi.

Aleyga nabirasi tugʻilganidan soʻng baxtsizlik taxmin qilingan. Va otasidan qoʻrqib Avga bolasini Afina ibodatxonasida yashirdi. Maʼbuda budan gʻazablandi va mamlakatni vabo bilan jazoladi. Keyin Aley mamlakatni vabodan qutqarish uchun bolani yoʻlga tashlashni buyurdi. Bola Artemidaning juft tuyoqli hayvoni  boqdi. Chaqaloqni Parfeniya („qiz“) togʻiga tashlab yuborishdi, lekin un tuyoqli hayvon  va Shoh Korifning choʻponlari tomonidan qutqarildi. Yoki uni Porfeya togʻida dunyoga keltirdi va oʻsha yerda tashlab ketdi. Yoki Aley uni Navpliyaga topshirdi, uni olib borishdi, u tizzasiga yiqildi va Tegey maydonida turgan Ilifiya ibodatxonasi oldida koʻzi yorigan. (Ilifia „Auga tiz choʻkdi“ deb nomlangan).

Avga qochishga majbur boʻldi, Miziyaga kelib qoldi, u yerda Tevfrantga turmushga chiqdi. Yana bir versiyasiga koʻra, Avga quvgʻindan qochib, Telef bilan birga dengizga yugurdi va Miziyaga suzib bordi. Yevripidga koʻra, u dengizga qutida tashlangan, Afina uni Kaikning ogʻziga yuborgan. Aley Avgani Navpliyga berib yubordi va u uni dengizda choʻktirmaslikka qaror qildi, u esa Tevfraniya hukumroni Tevfrantga (Misiya podshohiga)  berib yubordi va u uvga uylandi (yoki Navpli uni Karianlarga sovgʻa qildi va ular esa Tevfrantga berdi). Gekateyning hikoyasiga koʻra, u Gerakldan bolani tugʻib, oʻgʻli bilan birga qutida daryoga tashlangan.

Boshqa bir versiyaga koʻra, u Tevfrantning boqib olingan qizi edi. Telef va Parfenopey Midiya qirolligini Midasdan himoya qilgan, qirol Telefga Avgustani turmushga berishga vaʼda qilgan. Avga uni oʻldirmoqchi edi, lekin ajdaho ularning oʻtasidan sudralib chiqdi va tanildi. Telef keyinchalik Tevfrant tomonidan qabul qilindi.

Pergamda Koik ustida Avga haykali bor edi yodgorligi bor edi. Gerakl bilan uchrashgan barcha ayollardan koʻra u otasiga oʻxshagan oʻgʻil tugʻdi. Delflardagi Polignot rasmida Aida tasvirlangan.

Avganing taqdiri Pergamon qurbongohidagi Telef frizida aks ettirilgan.

Sofoklning „Avga“ fojeasi, Yevripidning „Avga“ fojiasi, Afareyaning „Avga“ fojiasi, Fililiyaning „Avga“ komediyasi, Rimfona „Avga“.

## Manbalar
Lomonosov koʻchasi, Riga

**Lomonosov koʻchasi** () — Riga shahridagi koʻcha, Latgale chekkasida, Moskva posyolkasining tarixiy tumanida joylashgan. U Lauvas va Ebreyu koʻchalari chorrahasidan boshlanib, sharqqa qarab oʻtadi va Lubanas koʻchasi bilan tutashib tugaydi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, koʻchaning uzunligi 560 metr (Reznas koʻchasi bilan chorrahagacha); aslida — 720 metr.

## Tarixi
U 1890-yilda qurilgan, 1923-yilgacha Saratovskaya deb nomlangan, 1923-yildan 1950-yilgacha u Y. F. Samarin nomini olgan, 1950-yildan — Lomonosov boʻlgan. Podsho davrida bu yerda Vyazemskiy 115-piyoda polki joylashgan edi va u yerda Iberiya Bibi Maryam ikonasi nomidagi polk cherkovi, 1920—1930-yillarda — Latviya armiyasining 4-polki klubi joylashgan.

## Diqqatga sazovor obyektlar
Lomonosov koʻchasidagi bir qator binolar qoʻriqlanadigan arxitektura yodgorliklari hisoblanadi:

* 2-bino (1929, meʼmor ) — davlat ahamiyatiga molik meʼmoriy yodgorlik.
* 3-uy (1911, meʼmor Mixail Eyzenshteyn) — mahalliy ahamiyatga molik meʼmoriy yodgorlik.
* 12-uy (1929, meʼmor Ernest Shtalberg) — mahalliy ahamiyatga molik meʼmoriy yodgorlik boʻlib, undagi „Uy bekasi“ va „Oila boshligʻi“ barelyeflari (1930, haykaltarosh Karlis Zemdega) davlat ahamiyatiga molik yodgorlikdir.

### Taʼlim muassasalari
Sovet hokimiyati yillarida bu yerda Riga Qizil Bayroqli oliy muhandislik aviatsiya harbiy bilim yurti (RQBOMAHBY) joylashgan boʻlib, u 1960-yilda Riga fuqaro havo floti muhandislari institutiga (RFHFMI) aylantirildi va keyinchalik Riga Qizil Bayroqli fuqaro aviatsiyasi muhandislari instituti deb nomlandi (RQBFAMI; 1992-yildan 1999-yilgacha RABY). Hozirda Latviya universitetining ijtimoiy fanlar fakulteti, RTU qoshidagi Aeronavtika instituti, shuningdek, xususiy universitetlar (Boltiqboʻyi xalqaro akademiyasi, Oliy iqtisodiyot va madaniyat maktabi, Boltiqboʻyi psixologiya va menejment instituti, Transport va aloqa instituti), bu yerda rus tilida ham taʼlim olish mumkin. Shuningdek, ushbu koʻchada Axborot tizimlarini boshqarish oliy maktabi binolarining bir qismi joylashgan.

## Yondosh koʻchalar
Lomonosov koʻchasi quyidagi koʻchalar bilan kesishadi:
* Lauvas koʻchasi
* Ebreyu koʻchasi
* Ayviyekstes koʻchasi
* Reznas koʻchasi
* Lubanas koʻchasi

## Manbalar


## Havolalar

* Lomonosov koʻchasi 
* Rīgas pilsētas un Lomonosova ielas vēsturiskā attīstība 19.gs.

## Adabiyotlar

* Lomonosova ulitsa // Riga : Ensiklopediya = Enciklopēdija Rīga / [per. s latish. ; gl. red. P. P. Yeran]. — Riga : Glavnaya redaksiya ensiklopediy, 1989. — S. 436. — .
Bythaelurus

***Bythaelurus*** (lat. ) — mushuk akulalar oilasiga mansub togʻayli baliqlar turkumi (Scyliorhinidae).

## Tavsifi
Toʻq rangli baliq. Tumshugʻi toʻmtoq, dumaloq shaklga ega. Maksimal uzunligi 76 sm (*Bythaelurus immaculatus*), minimal uzunligi 30 sm (*Bythaelurus tenuicephalus*). Ular 200 dan 1443 m gacha chuqurlikda yashaydilar.

## Tasnifi
Bu jins dastlab *Halaelurusning kichik* jinsi sifatida tavsiflangan. Tarkibiga 14 tur kiradi.

* Bythaelurus alcockii Garman, 1913 — arab dogʻli akulasi.
* Bythaelurus bachi Weigmann, Ebert, Clerkin, Stehmann & Naylor, 2016
* Bythaelurus canescens Günther, 1878 — toʻq dogʻli akula.
* Bythaelurus clevai Séret, 1987.
* Bythaelurus tenuicephalus Kaschner, Weigmann & Thiel, 2015.
* Bythaelurus dawsoni S. Springer, 1971 — Yangi Zelandiya dogʻli akulasi.
* Bythaelurus giddingsi McCosker, D. J. Long & C. C. Baldwin, 2012.
* Bythaelurus hispidus Alcock, 1891 — Hind dogʻli akulasi.
* Bythaelurus immaculatus Y. T. Chu & Q. W. Meng, 1982 — Yakrang dogʻli akula.
* Bythaelurus incanus P. R. Last & J. D. Stevens, 2008.
* Bythaelurus lutarius S. Springer & DʻAubrey, 1972.
* Bythaelurus naylori Ebert & Clerkin, 2015.
* Bythaelurus stewarti Kaschner, Weigmann & Thiel, 2018.
* Bythaelurus vivaldii Weigmann & Kaschner, 2017.

## Tarqalishi
Tur vakillari Hind va Tinch okeanlarining moʻtadil va tropik kengliklarida uchraydi.

## Manbalar
Bendiksen Zigfrid Detlef

**Zigfrid Detlef Bendiksen** (ur  ; , Kiel, Daniya — 1864 London, Buyuk Britaniya) — nemis rassomi va grafik.

## Tarjimai holi
Z. D. Bendiksen Hamburg va uning atrofida peyzaj rassomi sifatida tanilgan. 1832-yilda Londonga koʻchishdan oldin Shimoliy Germaniyada ishlaydi. Bendiksenning ishi alohida ahamiyatga ega, chunki u oʻz rasmlarida Shimoliy Germaniyadagi qadimiy va yozma tarixgacha boʻlgan madaniy yodgorliklarni qoʻlga kiritgan rassomlarning birinchisi boʻlgan. Shunday qilib, uning Gamburg-Volksdorf yaqinidagi Hunlar dafnlarini tasvirlaydigan uchta gravyurasi maʼlum. 1821-22-yillarda rassom Altona vatanparvarlik jamiyati tasarrufida boʻlgan qadimiy buyumlarni tasvirlaydigan bir qator toshbosmalarni yaratdi. Shuningdek, Gamburg-Altonadagi Muqaddas Uchlik cherkovida joylashgan bremenlik Avliyo Ansgarning haqiqiy oʻlchamdagi tasviri Z. D. Bendiksen qalamiga mansubdir.

## Adabiyotlar

* Ralf Busch (Red.): *Gamburg Altshtadt.* Fuhrer zu arxeologischen Denkmälern Germaniyada. Bd 41. Theiss, Shtutgart, 2002-yil. ISBN 3-8062-1658-4
* Andrea Pintsch: *Bendiksen, Zigfrid Detlev*. In: *Allgemeines Künstlerlexikon.* Bd 8. Saur, Myunxen 1994, S.629. ISBN 3-598-22748-5

## Galereya

File:Bendixen Hünengräber.jpg|*Folksshedtdagi Xun tepaliklari*
File:Krempe Kirche Altarbild.jpg|*Emmausdagi Masih (1832), Kremp cherkovi mehrobidagi surat*
File:Altarbild Klosterkirche Uetersen 02.jpg|*Sirli oqshom, Yuterzen monastir cherkovidan (taxminan 1800-yil)*
File:Bendixen Ansgar.jpg|*Yepiskop Ansgar, Gamburg-Altonadagi Muqaddas Uchlik*


## Manbalar
Steve Wilhite

**Steve Earl Wilhite** (; 1948-yil 3-mart — 2022-yil 14-mart) ― amerikalik olim, informatika sohasidagi mutaxassis. CompuServeda ishlagan va eskiroq LZW algoritmidan GIF tasvir formatini moslashtirgan guruhda bosh muhandis boʻlgan. PNG oʻrnashib muqobilga aylanmaguncha GIF internetdagi 8-bitli rangli tasvirlar uchun de-fakto standart boʻlgan.

## Tarjimai holi
CompuServe dagi Wilhite jamoasi 1987-yilda GIF formatini ishlab chiqdi. 2016-yilga kelib, format veb-sayt dizaynida, ijtimoiy tarmoqlar xabarlarida, ish jarayoni hujjatlarida va amaliy qoʻllanmalarda keng foydalanila boshlandi.

Wilhite XXI asrning birinchi oʻn yilligida CompuServe/AOL bilan ishlagan va turli xil CompuServe tizimlarida, jumladan, Host Micro Interface (HMI), CompuServe Information Manager (CIM) uchun CompuServe B protokoli va 1990-yillarning oxirida veb-chat dasturi va tadqiqotlar veb hamjamiyat modellarida ishlagan. U 2001-yilda insultga chalingandan keyin nafaqaga chiqdi.

2013-yilda u Internet rivojiga qoʻshgan hissasi uchun Webby mukofoti bilan taqdirlangan.

CompuServe Information Manager ga qoʻshilishdan oldin u DECsystem-10 kompyuterlarida foydalanish uchun kompilyatorlar va ish vaqti tizimlarini yaratgan jamoani boshqargan. Eng sezilarli kompilyatorlar Fortran va BASIC hamda ish vaqti tizimlari, shuningdek, BLISS dasturlashni qoʻllab-quvvatlovchi „BTOOLS“ deb nomlangan keng kutubxona edi.

## Manbalar
Suxorojnya

**Suxorojnya** — Ryazan viloyati Miloslavskiy tumanidagi qishloq. Kochurovskiy qishloq aholi punkti tarkibiga kiradi.

## Geografiyasi
Qishloq Ryazan viloyatining janubi-gʻarbiy qismida, oʻrmon-dasht zonasida, Markaziy Rossiya togʻlari ichida, Rojni daryosining chap qirgʻogʻida, tuman maʼmuriy markazi Miloslavskiy shahar tipidagi aholi punktidan (toʻgʻri yurganda) janubi-gʻarbda taxminan 10 kilometr masofada joylashgan. Mutlaq balandligi dengiz sathidan 194 metr.

### Iqlimi
Iqlimi moʻtadil kontinental, yozi iliq va qishi oʻrtacha sovuq qorli. Oʻrtacha yillik havo harorati 4,4 °C. Eng sovuq oyning (yanvar) oʻrtacha havo harorati −10,4 °C (mutlaq maksimal −40 °C); eng issiq oy (iyul) — 19,4 °C (mutlaq maksimal — 39 °C). Ayozsiz davr taxminan 135-155 kun davom etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 548 mm, shundan 363 mm aprel va oktabr oylariga toʻgʻri keladi. Qor qoplami 120-147 kun saqlanib qoladi.

### Vaqt zonasi
Suxorojnya qishlogʻi, butun Ryazan viloyati kabi, MSK vaqt zonasida (Moskva vaqti) joylashgan. Amaldagi vaqtning UTC dan farqi +3:00 ni tashkil qiladi.

## Aholisi

### Milliy tarkibi
2002-yilgi aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra, ruslar aholining milliy tarkibidagi 7 kishining 100 foizini tashkil etdi.

## Manbalar
Bolalarni himoya qilish kuni (Ukraina)

„**Bolalarni himoya qilish kuni**“ (*Ukraincha* „*Den zaxistu dіtey*“) — har yili 1-iyun kuni Ukrainada nishonlanadigan bolalar muammolariga jamoatchilik eʼtiborini jalb qilish uchun moʻljallangan milliy bayramdir.

„Bolalarni himoya qilish kuni“ Ukraina rasmiy taqvimida ikkinchi ming yillikning oxirida, 1998-yil 30-mayda "*Ukraina Oila va yoshlar ishlari boʻyicha vazirligi, Butun Ukraina Bolalarni himoya qilish qoʻmitasi, „Ukraina bolalar uchun“ onalar va bolalarni ijtimoiy himoya qilish milliy jamgʻarmasi va boshqa jamoat tashkilotlari tashabbusini qoʻllab-quvvatlash uchun*" Kiyevda Ukrainaning ikkinchi Prezidenti Leonid Danilovich Kuchma 568/98-sonli „*Bolalarni himoya qilish kuni toʻgʻrisida*“gi farmonni imzolab, uni har yili 1-iyun kuni Ukrainada nishonlashni buyurganidan soʻng 1998-yilda paydo boʻldi.

Ushbu bayram sanasi davlat rahbari tomonidan tasodifan tanlanmagan. 1991-yil 27-sentabrdan mamlakatda bolalarning taʼlim olish, madaniyat yutuqlaridan foydalanish, dam olish va boʻsh vaqtni oʻtkazish hamdaBirlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzo davlatlar tomonidan bolalarga boshqa xizmatlar koʻrsatish huquqini belgilaydigan xalqaro huquqiy hujjat — Bola huquqlari toʻgʻrisidagi konvensiya kuchga kirdi. Shu bois, „Bolalarni himoya qilish kuni“ respublika rahbariyati tomonidan 1-iyun kuni nishonlanadigan Xalqaro bolalarni himoya qilish kuniga toʻgʻrilab belgilandi.

„Bolalarni himoya qilish kuni“ yil kelishiga qarab, dam olish kuniga toʻgʻri kelmasa, ishlamaydigan kun emas.

## Manbalar


## Havolalar

* [Bolalarni himoya qilish kuni haqida | 1998-yil 30-maydagi 568/98-son](http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=568 %2F98)
* Afrika bolalarni himoya qilish kuni
Ukraina diplomatik xizmat xodimlari kuni

**Diplomatik xizmat xodimlari kuni** () - Ukraina diplomatlari va diplomatik vakolatxonalari, elchixonalari va konsulliklari xodimlarining milliy kasb bayrami boʻlib, u Ukrainada har yili 22-dekabrda nishonlanadi.

"Diplomatik xizmat xodimlari kuni" Ukraina rasmiy taqvimida Ukrainaning uchinchi Prezidenti Viktor Andreyevich Yushchenko 2005-yil 21-noyabrda Kiyevda "*Ukraina diplomatik xizmati xodimlarining tinchlikni saqlash hamda Ukraina va xalqaro hamjamiyat aʼzolari oʻrtasidagi oʻzaro manfaatli hamkorlik, Ukraina milliy manfaatlarini va xavfsizligini taʼminlash, shuningdek, *chet elda Ukraina* fuqarolari hamda yuridik shaxslarning huquq va manfaatlarini himoya qilishdagi muhim rolini hisobga olgan holda"* 1639/2005-sonli "*Ukrainada professional bayram - har yili 22-dekabrda nishonlanadigan Diplomatik xizmat xodimlari kunini belgilash*" toʻgʻrisida farmonni imzolaganidan keyin 2005-yilda paydo boʻldi.

Ushbu bayram sanasi davlat rahbari tomonidan tasodifan tanlanmagan. Aynan shu kuni, 1917-yil 22-dekabrda “ Ukraina Xalq Respublikasi hukumati buyrugʻi bilan “Xalqaro ishlar boʻyicha Bosh kotibiyat (Ukraina Tashqi ishlar vazirligining boshlanishi)” tashkil etilgan. Undan avvalroq "Xalqaro ishlar boʻyicha Bosh kotibiyatni tashkil etish toʻgʻrisida”gi qonun tasdiqlangandi.

Diplomatik xizmat xodimlari kuni, yil kelishiga qarab, dam olish kuniga toʻgʻri kelmasa, Ukrainada dam olish kuni hisoblanmaydi.

## Manbalar


## Yana qarang

* Diplomatlar kuni

## Havolalar

* Diplomatik xizmat kuni haqida | 2005-yil 21-noyabrdagi 1639/2005-son // rada.gov.ua
Mergasov uyi

**Mergasov uyi** — Qozon shahrining Vaxitovskiy tumanida Dzerjinskiy koʻchasi 18-uyda joylashgan bino. Bino Tatariston poytaxtidagi avangard meʼmorchiligining noyob namunalaridan biridir. Madaniy meros yodgorligi.
## Tarixi
Bino 1928-yilda meʼmorlar P. T. Speranskiy va S. V. Glagolev (baʼzi manbalarga koʻra, uyning meʼmori D. M. Fedorov) loyihasi asosida qurilgan. Bu bino Qozondagi suv taʼminotiga ulangan birinchi koʻpqavatli turarjoy binosi edi. Uyning nomi sobiq Mergasov koʻchasida qurilganligi bilan bogʻliq boʻlib, unda Mergasov degan bir polkovnikka tegishli binolar bor edi.

Soʻnggi paytlarda uy ayanchli ahvolga kelib qoldi, uning aholisi koʻchirildi. Shunisi eʼtiborga loyiqki, Qozon nashrlaridan biri uyni shahar mehmonlariga koʻrsatilmasligi kerak boʻlgan binolar roʻyxatiga kiritgan. Shu bilan birga, avangard meʼmorchiligi namunasi sifatida binoni qayta tiklashga intilayotgan tashabbuskor guruhlar mavjud. Mergasov uyiga qiziqishni saqlab qolish uchun binoda spektakllar oʻtkaziladi.

## Arxitekturasi
Avangard binosi oʻtish uslubiga tegishli. U mumtoz arxitekturaning xususiyatlarini (xususan, kompozitsiyaning simmetriyasi, asosiy markaziy zinapoyaning mavjudligi, kattalashtirilgan markaziy hajmi), shuningdek, konstruktivizm xususiyatlarini (xususan, dekorning soddaligi, zinalarning sezilarli hajmi, burchakdagi balkonlar) birlashtiradi. Qurilish jarayonida zamonaviy texnologiyalar, jumladan, tajriba doirasida taklif qilingan presslangan qamish (qamishit) plitalari qoʻllangan. Yuqoridan koʻrinishda uy U-shaklidadir, uyning yettita kirish joyi bor. Har bir qavatda bir nechtadan kommunal kvartiralar loyihalashtirilgan.

## Uyda yashagan taniqli shaxslar
1931-1952-yillarda uyda yozuvchi Kavi Najimiy yashab, uni Hasan Toʻfon, Hodi Taqtosh, Javdat Fayziy, Solih Saydashev va Muso Jalil ziyorat qilganlar. 1938-1941-yillarda uyda yozuvchi Abdulla Alish yashagan.

## Manbalar
Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni

„**Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni“ ― Ozarbayjon** Respublikasida har yili 13-oktabrda nishonlanadigan mamlakat temir yoʻl transporti xodimlarining kasb bayrami.

„Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni“ Ozarbayjon Respublikasining rasmiy bayramlari taqvimida nisbatan yaqinda, 2005-yilda, Ozarbayjonning toʻrtinchi Prezidenti Ilhom Haydar oʻgʻli Aliyevning farmonidan keyin 2005-yil 7-oktabrda davlat poytaxti Bokuda paydo boʻlgan. Aliyev „*temiryoʻlchilarning Ozarbayjon iqtisodiyoti va ijtimoiy hayotini rivojlantirishdagi muhim rolini hisobga olgan holda*“ *"Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni toʻgʻrisida*"gi Farmonni imzoladi, unda „*13-oktabr* *har yili — Ozarbayjon temir yoʻl xodimlarining kasb bayrami kuni deb eʼlon qilinsin*“, deyiladi. Davlat rahbarining farmonida nima sababdan aynan shu kun — 13-oktabr „*mustaqil Ozarbayjon temir yoʻllari tashkil etilgan kun*“ deb atalganligi ham tushuntirilgan.

Anʼanaga koʻra, „Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni“da davlat rahbariyati temiryoʻlchilarni kasb bayramlari bilan tabriklaydi, eng obroʻli temiryoʻlchilar davlat mukofotlari, esdalik sovgʻalari, mukofotlar va tashakkurnomalar bilan taqdirlanadi.

Respublika Prezidentining 2009-yil 20-iyuldagi farmoyishini bajarish maqsadida qabul qilingan nizomga koʻra, „Ozarbayjon temir yoʻllari“ YAJ („Azerbaycan Demir yollari“) 100 foiz davlat mulki hisoblanadi. Nizom Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasi tomonidan 2009-yil 18-fevralda tasdiqlangan.

„Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni“ yil kelishiga qarab dam olish kuniga toʻgʻri kelmasa, dam olish kun emas.

## Manbalar


## Yana qarang

* Temiryoʻlchilar kuni
* Ozarbayjonning bayramlari va xotira kunlari

## Havolalar

* Ozarbayjonda temir yoʻlchilar kuni nishonlanadi
* Ozarbayjon Transport vazirligining rasmiy sayti
* „Ozarbayjon temir yoʻllari“ YAJ rasmiy sayti
* Ozarbayjon temir yoʻllari
Toʻkin payshanba

**Toʻkin payshanba** (*Kir* *payshanba, Ayollar payshanbasi*; ; morav. *Tučny, Tłustý čtvrtek*; ; ; ; ; ; kat. *Dijous Gras*) — baʼzi Yevropa xalqlari orasida Katta postdan oldingi oxirgi payshanbaning mashhur nomi. Undan keyingi juma va shanba roʻza (aniqrogʻi, post) kunlari boʻlib, yakshanba, dushanba va seshanba kunlari kamtarona ovqatlanishadi.

## Polsha anʼanalari
Garchi hozir, odatda, roʻza tutilmasa ham, payshanba kuni ular hali ham sergoʻsht mazali taomlar tayyorlashadi, choʻchqa yogʻida anʼanaviy boʻgʻirsoqlar (), quymoqnon, parmuda bulka, qushtili () pishiriladi. Shaharlarda, toʻkin payshanba kuni boʻgʻirsoqlar doʻkonlarda ham, baqqollarda ham sotiladi. Olkushskiy povyatida uy bekalari qadimda qovoqxonaga boʻgʻirsoqlar va quymoqnonlarni olib ketishgan va u yerda dam olishgan, musiqa tinglab raqsga tushishgan, iloji boricha balandroq sakrashga harakat qilishgan, chunki shunda nasha balandroq oʻsadi, deb ishonishgan.

Poznan voyevodaligida payshanba kuni qizlar yigitlar uchun sumber, sumper () uyushtirishgan, ularni mehmon qilishgan, oʻtirishga kelganlari uchun aroq bilan siylashgan. *Ayollar bayrami* () deb ataluvchi Krakov koʻcha savdogarlarining kayfichogʻligi oldindan maʼlum. Pyaski chekkasidan kelgan maskaradli savdogarlar somon qoʻgʻirchoqni Rinokka (Krakovning markaziy maydoni) sudrab olib chiqib, rastalar atrofida raqsga tushishgan ( — savdo qatorlari), koʻchalar boʻylab yugurib, erkaklarga tegishib, choychaqa bermasa, raqsga tushishga majburlashgan. Ayniqsa boʻydoqlarga koʻproq osilishgan. Eng qizgʻin lahzada ayollar somon qoʻgʻirchoqni yirtib tashlashgan. Savdogarlar turli-tuman ovqatlar olib kelishgan va ular bilan birga raqsga tushgan erkaklarni siylashgan. *Ayollar* *bayrami* xuddi shunday tarzda Chenstohova yaqinidagi Seveje shahrida nishonlangan. Ayollar koʻchalar va maydonlar boʻylab yurib, raqsga tushishgan, odamlarni ushlab, ularni oʻyin-kulgiga chorlashgan. U sombjich, sembjich () deb atalgan. *Somber* Polshaning markaziy hududlarida ham amalda boʻlgan.

## Yana qarang

* Toʻkin seshanba
* Slavyan anʼanalarida kulli chorshanba
* Ayollar payshanbasi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

* Polsha taʼmi: Toʻkin payshanba (radiopolsha.pl)
* http://radiopolsha.pl/6/249/Artykul/347212Toʻkin payshanba — Polsha Maslenitsasi (delo-vcusa.ru)
* http://radiopolsha.pl/6/249/Artykul/347212Toʻkin  payshanba  (exler.ru)
Ukraina jurnalistlari kuni

„**Ukraina jurnalistlari kuni**“ (*Ukr. „Jurnalistlar kuni“*) — har yili 6-iyun kuni Ukrainada nishonlanadigan jurnalistlar, muxbirlar va reportyorlarning kasb bayrami.

## Tarixi va bayramni nishonlash
1994-yil 25-mayda Kiyevda Ukrainaning xalq tomonidan saylangan birinchi prezidenti Leonid Makarovich Kravchuk 251/94-sonli farmonni imzoladi. Unda respublikada yangi „Ommaviy axborot vositalari xodimlarining kasb bayrami — Jurnalistlar kuni“ ni belgilashga farmon berilgan.

„Jurnalistlar kuni“ni nishonlash sanasi tasodifan tanlanmagan. Aynan mana shu unutilmas kunda Bryusselda Ukraina Jurnalistlari Milliy uyushmasi mutlaq koʻpchilik ovoz bilan Xalqaro jurnalistlar federatsiyasi — professional ommaviy axborot vositalari xodimlarining dunyodagi eng yirik tashkiloti safiga qabul qilingan.

2005-yilda Ukrainaning uchinchi prezidenti Viktor Andreyevich Yushchenko „Jurnalistlar kuni“ munosabati bilan oʻz tabrik soʻzida quyidagilarni aytdi:"Ukrainaga jurnalistikaning yangi standartlari, gʻoyalar va fikrlar xilma-xilligi taqdim etiladigan sivilizatsiyalashgan media makon kerak. U asta-sekin siyosiy tarafkashlik va tor fikrlashni yoʻqotishi kerak. Davlat va matbuot oʻrtasidagi munosabatlar yangi tus olishi kerak. Hokimiyatda jurnalist uchun yopiq mavzular boʻlishi mumkin emas".Prezidentning nutqidan olingan iqtibos Ukrainada „toʻrtinchi hokimiyat“ qanday muhim rol oʻynashini aniq koʻrsatib turibdi.

Shu kuni jurnalistlar hamkasblari, doʻstlari, oʻquvchilari tomonidan tabriklar qabul qilib, demokratiya yoʻlidagi murosasiz kurashlari uchun ayrim davlat va jamoat tashkilotlari tomonidan har xil grantlar olishadi.

Jurnalist kunidan tashqari, mamlakatda yana bir kasb bayrami bor: Ukraina radio, televideniye va aloqa xodimlari kuni.

## Manbalar


## Yana qarang

* Xalqaro jurnalistlar birdamligi kuni
* Xalqaro sport jurnalisti kuni
* Rossiya matbuoti kuni

## Havolalar

* [Ukraina Prezidentining „Jurnalistlar kuni toʻgʻrisida“gi farmoni](http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=251 %2F94)
* „Bayramlar taqvimi“ da Ukraina jurnalistlari kuni
Chayon kappasi

&nbsp;17<sup>s</sup>&nbsp;42<sup>d</sup>&nbsp;29,30<sup>s</sup> −39°&nbsp;01&prime;&nbsp;48&Prime;

**Chayon kappasi (k Sco / k Scorpii)** — Chayon yulduz turkumidagi oʻzgaruvchan yulduz. U Yerdan taxminan 460 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan va koʻrinadigan kattaligi +2,41 dan +2,42 gacha. **Girtab** tarixiy nomiga ega. Yulduz Quyosh tizimiga 14 km/s tezlikda yaqinlashmoqda.

**Girtab** nomi, shuningdek, Chayon yulduz turkumi yulduzlari tomonidan tashkil etilgan „Chayon dumi“ asterizmiga ham tegishli. Yulduz spektral-ikkilik yulduzidir. **Kappa Chayon A** ning asosiy komponenti β Sefey tipidagi oʻzgaruvchidir va 2 komponentni ajratish mumkin boʻlgan davr bilan pulsatsiyalanadi: 4,8 soat va 4,93 soat. Spektroskopik tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, tizim **Kappa Chayon B nomli** ikkinchi komponentga ega, u 195 kunlik davr bilan **Kappa Chayon A** atrofida aylanadi.

## Xususiyatlari
**Kappa Chayon A** Quyoshdan taxminan 17,3 baravar kattaroq, radiusi esa quyosh radiusidan 6,6 baravar katta. Yorqinligi quyoshdan 11700 marta kuchli, sirt harorati taxminan 23400 kelvin.

**Kappa Chayon B** Quyoshdan 10,8 marta kattaroq, radiusi esa Quyoshnikidan 5,6 baravar katta. Yulduz Quyoshdan 3550 marta kuchliroq porlaydi, sirt harorati taxminan 18 800 kelvinni tashkil qiladi.

## Manbalar
Chayonning myu¹ qoʻshyulduzi

&nbsp;+16<sup>s</sup>&nbsp;51<sup>d</sup>&nbsp;52,20<sup>s</sup> −38°&nbsp;02&prime;&nbsp;51&Prime;
**Chayonning myu¹ qoʻshyulduzi** (*, m¹ Sco*) — Chayon yulduz turkumidagi qoʻsh yulduz. Uning oʻz nomi bor — Deneb Akrab (Denebakrab) — „chayon dumi“.

Chayonning myu¹ qoʻshyulduzi - tutilayotgan β Lira turidagi oʻzgaruvchan yulduzdir. Tizimning ikkala komponenti ham asosiy ketma-ketlikda joylashgan B spektral sinfdagi oq-havorang yulduzlardir. Bosh yulduzning massasi 8,49(5) M⊙, radiusi 4,07(5) R⊙, sirt harorati 23725(500) K; uning zohiriy yulduz kattaligi 3,63m. Kichikroq sherigining oʻlchangan massasi 5,33(5) M⊙, radiusi 4,38(5) R⊙ va sirt harorati 16,850(500) K; zohiriy yulduz kattaligi 3,85m. Shuni taʼkidlash kerakki, kamroq vaznli komponent koʻproq vaznlisiga qaraganda kattaroq radiusga ega.

Tizimning umumiy koʻrinadigan yulduz kattaligi 2,96m ni tashkil qiladi, 1,4462700 (5) kunlik oʻzaro tutilishlar tufayli u 3,23m gacha (asosiy komponentning tutilishi paytida; yorugʻlik oqimi tutilishsiz fazaga qaraganda 20 % ga kamayadi) yoki 3,14m gacha (hamroh tutilishi bilan) kamayadi. Orbita tekisligi Quyosh yoʻnalishiga nisbatan kichik burchak ostida joylashgan (orbitaning ogʻishi 65,4 ± 1°), shu sababli yerdagi kuzatuvchi uchun yulduz disklari oʻtish paytida faqat qisman bir-biriga yopishadi. Yulduzlarning markazlari orasidagi masofa 12,90(4) R⊙, orbita aylanaga yaqin; komponentlarning tezlik amplitudalari mos ravishda 140 ± 5 km/s va 257 ± 10 km/s ni tashkil qiladi. Kuzatish paytida komponentlar oʻrtasida mumkin boʻlgan massa almashinuvi tufayli orbital davrda hech qanday oʻzgarish aniqlanmadi. Biroq, juftlikning kichikroq yulduzi, ehtimol, oʻtmishda asosiy komponent bilan sezilarli massa almashinuvini boshdan kechirgan va bu uning evolyutsiyasiga sezilarli darajada taʼsir qilgan. Asosiy komponentning yoshi 13 mln yil. Oʻzaro toʻlqin harakati tufayli komponentlar choʻziq shaklga ega, massasi kattaroq komponent elliptik, kichik qismi esa tomchi shaklida boʻladi.

Trigonometrik parallaks usuli bilan oʻlchanadigan tizimgacha boʻlgan masofa  ni tashkil qiladi. Fotometrik usul bilan oʻlchangan masofaga u yaxshi mos keladi: .

Tizim Chayon-Sentavr yulduzli OB assotsiatsiyasining aʼzosi boʻlib, ushbu assotsiatsiyaning Yuqori Sentavr nimguruhi — Boʻridan (YSN) bir necha daraja sharqda joylashgan. Yulduzning spektroskopik ikkilik ekanligi XIX-asr oxirida (S. I. Beyli) aniqlangan va u 1938-yilda tutilgan oʻzgaruvchilar sinfiga kiritilgan.

## Manbalar
Taygeta, yulduz

**Taygeta** () — Pleyad klasteridagi uch yulduz tizimi, Buzoq yulduz turkumidagi ikki guruh yulduzlardan biri, vositasiz oddiy koʻz bilan koʻrinadigan.

## Jismoniy xususiyatlari
Tizim Yerdan taxminan 440 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan.

Birinchi komponent **Taygeta A** koʻk-oq B tipidagi subgigant boʻlib , zohiriy yulduz kattaligi +4,30 ga teng. Bu spektral ikkilik yulduz, komponentlarning kattaligi +4,6 va +6,1. Ular bir-biridan 1313 kunlik aylanish davri bilan 0,012 yoy soniyalik masofa ajratib turadi. **Taygeta B** 8-chi kattalikka ega va tizimning bu komponenti birinchisidan 69 yoy soniya uzoqlikda joylashgan.

## Nomining kelib chiqishi
Taygeta — qadimgi yunon mifologiyasida, Zevsning sevgilisi, Lakedemonning onasi, unga Lakon togʻ tizmasi Tayget nomini bergan. Atlant va Pleyonaning qizi. U Zevsdan Lakedemonni tugʻdi. Uning oʻgʻirlanishi Amikladagi taxtda tasvirlangan. Boshqa bir rivoyatga koʻra, Artemida Zevsning taʼqibidan qutqarish uchun uni qoʻgʻirchoqqa aylantirgan va minnatdorchilik uchun Artemisga oltin shoxli bugʻuni vaʼda qilgan, keyinchalik Gerkules uni tutib olgan.

## Yana qarang

* Mifologiyada Pleyadalar

## Manbalar

## Havolalar

* Datos astronomicos de Taygeta )
* Taygeta (Yulduzlar, Jim Kaler) )
Mikrokvazar

**Mikrokvazarlar** (rentgen qoʻshaloq yulduzlar) qoʻshaloq yulduz tizimlari boʻlib, ularda qorongʻu ixcham obyektga (masalan, neytron yulduz yoki qora tuynuk) siqilgan birinchi yulduzning qoldigʻi, birinchi komponent atrofida qattiq orbitada harakat qiluvchi ikkinchi oddiy yulduz bilan tortishish kuchi orqali bogʻlangan.

Mikrokvazarlarda materiya neytron yulduzi yoki qora tuynuk ustiga toʻplanib, materiya oqimlarining yorugʻlikka yaqin (yoki baʼzi hollarda oʻta yorugʻlik boʻlib tuyuladigan) tezlikda, yaʼni *jetlar* deb ataladigan sporadik otilishi bilan birga boʻladi, bu esa kvazarlarda (galaktikalar markazlarida yuqori massivli qora tuynuklarni yigʻuvchi) uchragan holatga yaqin kuzatilgan rasmni beradi.

Birinchi marta „mikrokvazar“ nomi Chayon X-1 rentgen manbasiga nisbatan qoʻllandi, u morfologik jihatdan radio-yorqin kvazarlarning relativistik otilishiga juda oʻxshash reaktiv radio otilishlariga ega. Mikrokvazarlarning xarakterli misollaridan biri SS 433 obyektidir.

Mikrokvazarlar rentgen va radio diapazonlarida oʻzgaruvchan manbalar sifatida kuzatiladi, rentgen diapazonida esa ular yuqori-eddington yorqinligi bilan ixcham manbalar, radio diapazonida esa kengaytirilgan juft manbalar — sinxrotron otilish mexanizmi va relativistik otilish tezligi bilan radio nurlari chiqaradigan boʻlakli jetlarni keltirib chiqaradi. Mikrokvazarlar ham radio, ham rentgen diapazonlarida oʻzgaruvchan manbalardir; radio diapazonda chiqaradigan boʻlaklarning yashash muddati bir necha kundan bir necha haftagacha. Manbaning ixchamligi tufayli rentgen nurlanishi tez oʻzgaruvchanligi bilan ajralib turadi, „klassik“ mikrokvazarlarning (GRS1915+105) rentgen nurlanishining rivojlanish vaqti bir necha daqiqani tashkil etadi, bu bilan rentgen diapazonida oʻnlab soniyalar davriga ega kvazi-davriy tebranishlar kuzatiladi.

## Kashfiyot tarixi
Birinchi bunday obyekt 1978-yilda, Kembrij universitetining ikki astronomi oʻta yangi yulduzlar qoldiqlarini qidirib, Burgut yulduz turkumida gʻayrioddiy radio va rentgen nurlanish manbasini topdilar va uni SS-433 deb atadilar.

## Manbalar
Polshadagi slovaklar

**Polshadagi slovaklar** () — Polshada istiqomat qiluvchi milliy ozchilik hisoblanadi. Asosiy istiqomat qilish manzillari — Orava va Spisha boʻlgan.

2011-yilgi aholini milliy roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 3240 nafar kishi Slovakiya fuqaroligini olganini eʼlon qildi, ulardan 1889 nafari uni yagona deb eʼlon qilgan. 2002-yildagi aholini roʻyxatga olish paytida ikki yoki undan ortiq millat vakillarini kiritishga imkon bermagan holda, Polshaning 1710 nafar aholasi slovak millatiga mansub ekanligini eʼlon qilindi, jumladan: Kichik Polsha voevodeligida — 1572 nafar, Silez voevodeligida — 40 va Mazoevskiy voevodligida — 20 nafar. Novi Targ (3,26 %), Bukovina Tatshanska (2,85 %), Lapshe-Nijne (2,66 %), Yablonka (1,26 %), Lipnitsa Velka (0,53 %) slovaklarning koʻp foizini tashkil etgan..

12 ta taʼlim muassasasida slovak tilida 202 nafar talaba tahsil olmoqda. Slovaklar asosan katolik hisoblanadi. Slovaklarning Seym va mahalliy hukumatlarda oʻz vakillari mavjud.

Polshadagi slovak ozchiligining asosiy tashkiloti Polshadagi Slovaklar Uyushmasi (slovak. Spolok Slovakov — Poľsku, ) hisoblangan. Sheriklik shtab-kvartirasi Krakovdagi 7-sonli Av.Filip koʻchasida joylashgan. U 1958-yildan boshlab har oylik „Hayot“ jurnali () chop etilgan. Silez universiteti professori, huquqshunos Yuzef Tsongva rais boʻlib, u oʻz faoliyati uchun II darajali Qoʻsh oq xoch Polonia Restituta ordeni V darajasi ega boʻlgan.

Slovaklar Polshada bir qator madaniy tadbirlarni nishonlashadi:

* Yablonka Oravskada Slovakiya madaniyati kuni.
* Hududiy bolalar orkestrini koʻrish.
* Krempaxax folklor ansambllariga sharh.
* Slovak sheʼriyati va nasri tanlovi kuni.

Slovaklar Sentabr urushi paytida Chexoslovakiya Legionining muhim qismini tashkil etgan. 1944-yilning Varshava qoʻzgʻoloni paytida leytenant Miroslav „Stanko“ Iring qoʻmondonligi ostida 535-sonli Slovakiya rotasi Mokotuv 2-okrugida jang qilgan.

Lvovdagi Burgutlar memorialining asoschisi, kapitan Rudolf Indrux ham polshalik slovak boʻlgan. Polyak tilidagi birinchi operaning („Baxtsizlikdagi baxt“) muallifi polshalik slovak Matsey Kamenskiy boʻlgan.

## Manbalar
Sogvo-arigi

**Sogvo-arigi, arig-sokpo** () — XXRning Tsinxay provinsiyasi hududida istiqomat qiluvchi xoshutlarga mansub boʻlgan moʻgʻullarning etnik guruhi hisoblanadi. Sogvo-ariglar soni kamligi va amdo mintaqasida uzoq vaqt yashaganliklari sababli tibetliklar til va madaniy jihatdan assimilyatsiya qilingan. Biroq, sogvo-arigilar oʻzlarining moʻgʻul gʻoyalarini saqlab qolishgan. Ularning soni 50 ming nafarini tashkil etgan..

## Etnonim
Tibetlik moʻgʻul-xoshutlarni *sokpo (sogvo)* deb atashgan. *Arig* esa oʻz navbatida, amdo qabilasining nomi boʻlgan. Amdo hududiga oʻrnashgan xoshutlar oxir-oqibat *Sogvo-arigi* yoki *Arig-sokpo* nomi bilan mashhur boʻlgan.

## Tarixi
Sogvo-arigilarni Yuan sulolasi davridagi Xenan viloyati (Xunan provintsiyasida ham tilga olinadi) moʻgʻul hukmdorlarining avlodlari hisoblanadi. Bu fakt fransuz tadqiqotchisi Vikonte d’Olyone tomonidan 1906-yilda sogvo-arigi shahzodasi „King of Ho-Nan“, „Hukmdor [qirol] Xo-Nan [Xenan]“ unvoni bilan xatni imzolaganida aniqlangan. Vikonte d’Olyonaning yozishicha, moʻgʻullar Xitoydan quvib chiqarilganda, Xo-Nan [Xenan] hukmdorlar sulolasi — shoh unvonisiz qirollar oʻz dashtlariga ketishgan va oʻz navbatida manchjurlar imperiyani egallab olishganda, ular tibetliklarni nazorat ostida ushlab turish uchun moʻgʻul qoʻshinlarini bu hududni bosib olish uchun yuborilgan. Qayd etilishicha, Xo-Nan sulolasi hukmdorlari 1950-yillargacha, kommunistik hokimiyatlar qirollik oilasini hech boʻlmaganda spektakllarga nisbatan vakolatlardan mahrum qilgan paytgacha oʻz hukmronliklarini davom etishgan.

Sogvo-arigilarda hozirgacha anʼanaviy moʻgʻul oq uylari, ayniqsa, soʻnggi paytlarda ular alohida ishtiyoq bilan oʻstirayotgan moʻgʻullik tuygʻusini saqlab qolishgan. Misol tariqasida, Sogvo-arigilar tomonidan uyushtiriluvchi turli festival, konferensiya va bayramlarni keltirish mumkin.

## Aholi joylashuvi
Hozirgi vaqtda sogvo-ariglar XXRning Tsinxay provinsiyasining Xuannan-Tibet avtonom okrugining Xenan-Moʻgʻul avtonom hududida istiqomat qilishadi. Mazkur hududda istiqomat qiluvchi 40 ming aholining 90 %ni moʻgʻullar tashkil etadi.

## Yana qarang

* Deed-moʻgʻullari
* Tsaasta-moʻgʻullari

## Manbalar
Magomed Ibragimov

**Magomed Idrisovich Ibragimov** (1985-yil 2-iyunda tugʻilgan, Irib, Dogʻiston ASSR) – rossiyalik va oʻzbek erkin kurashchisi, ikki karra Osiyo chempionati gʻolibi , Rossiya chempionati sovrindori, Rio-de-Janeyrodagi Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori. Janeyro (2016), Tokiodagi Olimpiada (2020) ishtirokchisi.

## Olimpiada yoʻli
2016-yil boshida Oʻzbekiston fuqaroligini qabul qilgan. 2016-yilning 24-aprelida Ulan-Batorda finalda Armaniston terma jamoasi kurashchisi Georgiy Ketoyevga yutqazib, Olimpiada litsenziyasini qoʻlga kiritgan. 2017-yilning may oyida Osiyo chempionatining birinchi oltin medalini qoʻlga kiritgan.

## Sportdagi natijalari

* „Ali Aliyev“ turniri (Kaspiysk, 2019) – ;
* 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlari (Rio-de-Janeyro) – ;
* 2015-yildagi erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati – ;
* 2014-yildagi Qitʼalararo kubok (Xasavyurt) – ;
* 2013-yildagi Ramzan Qodirov kubogi (Grozniy) – ;
* 2013-yildagi Qitʼalararo kubok (Xasavyurt) – ;
* „Ivan Yarygin“ turniri (Krasnoyarsk, 2013) – ;
* Qitʼalararo kubok (Xasavyurt, 2012) – ;
* „Oltin Gran-pri“ finali (Boku, 2012) – ;
* „Ivan Yarygin“ turniri (Krasnoyarsk, 2012) – ;
* „Anri Deglyan“ turniri (Nitstsa, 2011) – ;
* „Ali Aliyev“ turniri (Maxachkala, 2011) – ;
* „Ali Aliyev“ turniri (Maxachkala, 2010) – ;
* „Aleksandr Medved“ turniri (Minsk, 2010) – ;
* „Ivan Yarygin“ turniri (Krasnoyarsk, 2009) – ;

## Manbalar

## Havolalar

* Magomed Ibragimov – olimpiyskaya statistika na sayte Sports-Reference.com (angl.)
* Magomed Ibragimov – profil na sayte International Wrestling Database (angl.)
* 
*