open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salimiya masjidi (Deggendorf)

**Salimiya masjidi** (; ) Germaniyaning Quyi Bavariya viloyati tarkibidagi Deggendorf shahrining Fischerdorf mahallasida joylashgan masjiddir. Islom jamoasi *[[Diyanet İşleri Türk İslam Birliği]]* (*DİTİB*) tomonidan 1987-yilda tashkil etilgan va hozirgi masjid 2016-yilda 3.2 million yevro qiymat evaziga qurib bitkazilgan.

## Tarixi
Deggendorfdagi Turk-Islom jamoasi va uning madaniyat markazi 1987-yil 22-iyulda Deggendorfning Stadt-Au qismida tashkil etilgan. Keyinchalik masjid 1996-yilda Fischerdorf tumanida qurilgan, biroq 2013-yildagi toshqin falokati Deggendorfga ham taʼsir qilganligi sababli buzib tashlanib, yangidan qurilgan. Ikki yildan soʻng, 2016-yilda masjid ochilgan va darhol tanqidga uchragan, chunki uning minorasi ruxsat etilgandan  balandroq edi. Shundan soʻng minoraning balandligi qisqartirilgan.

## Meʼmorchilik
Christian Illner tomonidan loyihalashtirilgan masjid zamonaviy meʼmoriy uslubda, qora toʻrtburchak shaklida bunyod etilgan. Masjid oldida 48 ta avtomobil uchun avtoturargoh, kichik doʻkoncha va Ramazon oyida roʻza ochuvchilar uchun chodirlar mavjud. Taxminan  maydonda joylashgan masjid ikki qavatli boʻlib, oʻrtasidan ayollar qismi va erkaklar qismiga boʻlingan.

Yuqori qismida namozxona joylashgan boʻlib, unda pastki erkaklar qismida qariyb 230 kishi va yuqori ayollar qismida 70 kishi sigʻishi mumkin. Masjidning erkaklar qismida, namozxonaga tutash joyda kichik kutubxona, Qurʼon kursi, yoshlar xonasi va imom xonasi mavjud. Namozxona gilami qizil, devorlar esa xattotlik namunalari, Qurʼon oyatlari, Allohning ismlari, ayrim paygʻambarlar va sahobalar nomlari bilan bezatilgan. Imom kursisi, mehrob va minbar old qatorida, orqa tomonda esa muazzin uchun kichik maydoncha joylashgan.

Quyi qismida ikkita katta umumiy xona boʻlib, ular asosiy namozxona sigʻimi yetarli boʻlmaganda namoz oʻqish uchun va Ramazon oyida iftorlik uchun ishlatiladi; jamoa Ramazon oyining har juma kuni iftorlik tashkil etadi. Tomida balandligi 4 metr boʻlgan oltin gumbaz, masjid yonida esa uchta bayroq (DİTİB, Germaniya va Turkiya) hamda balandligi  boʻlgan minora mavjud.

## Gallereya

Deggendorf eid mosque.jpg|Umumiy xonada namoz o'qilishi
Deggendorf eid mosque 2.jpg|Masjiddagi *[[Hayit|Bayram namozi]]*
Deggendorf camii 3.jpg|Masjid oldi
Deggendorf mosque inside.jpg|Umumiy xona
Deggendorf mosque 2.jpg|Masjid yonidagi uchta bayroq
Deggendorf moschee.jpg|Masjiddagi *[[Tarovih|tarovih]]*
Isa calligrapy.jpg|Minbar yonida xattotlik sanʼatida yozilgan paygʻambarlar Iso ismi 


## Yana qarang

* Germaniyada Islom
* Germaniyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Sendling masjidi

**Sendling masjidi** — Germaniyaning Bavariya hududidagi Myunxen shahri tarkibidagi Schanzenbachstraßedagi masjiddir. Masjid 1989-yilda asosan turk musulmonlari uchun islomiy ibodatxona sifatida qurib bitkazilgan.

## Nom va tashkilot
Masjidning rasmiy nomi **Diyanet İşleri Türk İslam Merkezi** (; qisqartmasi *DITIM*) boʻlib, shu bilan birga 42 nafar aʼzo va ularning oilalari kiradigan masjid jamiyatining nomi ham hisoblanadi. Jamiyat Diyanet İşleri Türk İslam Birliği (DITIB) federatsiyasiga bogʻlangan va Turkiya Din ishlari vazirligi — Diyanet İşleri Bakanlığı nazorati ostida turadi.

Masjid imomini ham DITIB tayinlaydi; u odatda nemis tilini yaxshi bilmaydigan va Turkiya davlati fuqarolik xizmatchisi hisoblanadi.

DITIB Myunxenda yana ikki masjidni, Passing va Allach tumanlarida ham boshqaradi. Schanzenbachstraße masjidi Myunxendagi ushbu uch masjidning eng kattasi boʻlib, taxminan 130 kishi uchun moʻljallangan. Amalda bu yetarli emasligi sezilib qoldi, chunki eng tigʻiz paytlarda 700 tagacha kishi namoz oʻqishga keladi.

## Yangi masjid qurish rejasi

DITIB 2004-yilda binoni qayta qurish boʻyicha reja taqdim etdi, bu esa atrofda yashovchi aholining noroziligiga sabab boʻldi. DITIB Myunxen shahri hokimiyati bilan hamkorlikda yangi bino uchun mos joy topishga harakat qildi va natijada Gotzinger maydoni, Rim-katolik cherkovi roʻparasidagi hudud tanlandi. Biroq yangi bino loyihasi ham tanqid qilindi va 2005-yil bahoridan boshlab matbuotda bu yuzasidan bahslar keng yoritila boshlandi. Mahalliy arxitektor Walter Höfler tomonidan ishlab chiqilgan loyiha boʻyicha, yangi masjid minoralari balandligi  boʻlishi kutilmoqda; bu qoʻshni cherkovning gumbaz minoralaridan taxminan  pastdir.

## Yana qarang

* Germaniyada Islom
* Germaniyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Gamburg markaziy masjidi

**Gamburg markaziy masjidi** (; ) — Germaniyaning Gamburg shahridagi St. Georg tumanida joylashgan masjid.

## Tarixi
Masjid jamoasi 1977-yilda turk mehnat muhojirlari tomonidan tashkil etilgan va dastlab *Gamburg va uning atrofidagi turk ishchilari jamiyati — masjid tashkil etish va qurish uchun* deb atalgan, shuningdek Masjidlar uyushmasi nomi bilan ham tanilgan. 1977-yilda sotib olingan dastlabki bino hammomga — sobiq Hammoniya hammomiga joylashgan edi.

1990-yilda eski binoga tutash yangi bino qurilishi boshlandi. Qubba va ikkita minora oʻrnatildi; binoni masjid sifatida tanib boʻladigan holga keltirildi. 1992-yildagi poydevor qoʻyish marosimida oʻsha paytdagi Turkiya Bosh vaziri Najmiddin Erbakan ishtirok etdi, u oʻsha vaqtda Milli Gyorush harakatining yetakchisi edi.

2001-yilda uyushmaning nomi *Islamische Gemeinde Hamburg — Centrum-Moschee e. V.* deb oʻzgartirildi (*Gamburg islom jamoasi — Centrum-Moschee e. V.*), Shimoliy Germaniyadagi Islom jamoalari alyansi (BIG)ning asoschi aʼzosi va Shura Gamburg aʼzosidir, ular bilan Gamburg federal yeri davlat shartnomasini tuzgan.

## Sanʼat loyihasi va minora
2009-yilda rassom Boran Burchardt va masjid maʼmuriyati hamkorligida masjid minoralari yashil va oq olti burchakli yangi naqsh bilan boʻyaldi. Loyiha butun dunyoda katta qiziqish uygʻotdi. Birinchi marta binoning tashqi tomondan masjid ekanligi bilan taniladigan qismidan sanʼat asari yaratildi, bundan tashqari, u sanʼat asari sifatida ham baholandi. Oʻsha paytdagi Shimoliy Elba cherkovi yepiskopi Mariya Yepzen musulmonlarning kundalik muazzin azoniga oid soʻrovini qoʻllab-quvvatladi.

## Rahbariyat
2016-yil 27-fevralda musulmon ilohiyotchisi Mehmed Karaogʻlu masjid boshqaruvi raisi sifatida imom etib saylandi. U, shuningdek, IGMG Gamburg prezidenti va BIG raisi hisoblanadi. Fatih Yildiz uning oʻrinbosari etib saylandi. Karaogʻlu va Yildiz deyarli yigirma yildan keyin avvalgi rais va imom Ramazon Uchar hamda uning oʻrinbosari Ahmet Yazijining oʻrnini egallashgan.

## Galereya

Centrum-Moschee Hamburg.jpg|Masjid namoz zali
Hamburg-Sankt Georg - Centrum Moschee.jpg|Masjid minorasi, 2014-yil


## Yana qarang

* Germaniyada Islom
* Germaniyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Mirzabuloq MFY Nayman qishlog‘i

**Nayman qishlog‘i** - G‘allaorol tumani Mirzabuloq mahallasi hududida joylashgan qishloqlardan biri hisoblanadi. Mirzabuloq mahallasida 5313 nafar fuqaro istiqomat qiladi (2025 yil).

**Nayman** - viloyatning Zomin, Yangiobod, Forish tumanlari toponimiyasida ham o‘z aksini topgan qadimiy qabilalardan birining nomi. Naymanlarning kelib chiqishi munozarali. Bir guruh olimlar naymanlar etnogenezini mo‘g‘ullar bilan bog‘laydilar. Ular nayman so‘zining etimologiyasini (mo‘g‘ulcha naim “sakkiz”) o‘z fikrlariga dalil qilib ko‘rsatadilar. Ikkinchi bir guruh esa naymanlarni turk deb hisoblaydilar.

Oxirgi yillarda to‘plangan ma’lumotlar asosida, naymanlar aslida sakkizo‘g‘iz nomli turkiy qabila vakili bo‘lib, mo‘g‘ullar o‘z tiliga moslab nayman deb ataganliklari tasdiqlangan. XIX-asrning oxiri-XX-asrning boshlarida o‘zbek naymanlar ham boshqa qabilalar kabi o‘troq o‘zbeklar tarkibiga singib, mazkur xalqning shakllanishida faol qatnashganlar. Qishloq nomi nayman qabilasi nomi bilan bog‘liq. Forish tumanida nayman degan qishloq nomi bo‘lmasa ham Uchma, Deriston, Qizilqishloq, Bolamon kabi aholi puktlarda asosan naymanlar yashaydi. Hozirda, Zomin, G‘allaorol va Yangiobod tumanlarida Nayman, Naymansoy nomi bilan aholi punktlari mavjud.
Hind jangi (1027)

**Hind daryosi jangi** 1027-yilda boʻlib oʻtgan boʻlib, Mahmud Gʻaznaviy (998–1030-yillar hukmronligi davrida) tomonidan Quyi Hind vodiysidagi Tuz tizmasida yashovchi jatlarga qarshi olib borilgan soʻnggi harbiy yurish edi. Ushbu harbiy yurish 1026-yilda Somnat ibodatxonasidan qaytish chogʻida uning qoʻshiniga hujum qilib, bezovta qilgan jatlarni jazolash maqsadida amalga oshirilgan.
Yurish asosan daryo (harbiy-dengiz) xarakterida boʻlib, Moʻlton shahrida uchlari oʻtkir qurollar bilan jihozlangan 1 400 ta qayiq qurdirgan. Jatlar esa bunga javoban 4 000 ta kichik qamishdan yasalgan qayiqlar bilan qarshilik koʻrsatgan. Natijada jatlar qatʼiy magʻlubiyatga uchrab, koʻpchiligi halok boʻlgan — bu Mahmud tomonidan olib borilgan ilk daryo jangi edi. Ushbu yurish, shuningdek, Panjobdagi ayrim isyonchilarni ham bostirish bilan birga, Mahmudning Hindistondagi harbiy faoliyatining yakunini belgilab berdi.

## Tarixi
Oldingi yilda Mahmud Gʻaznaviyning Hindistondagi Somnat ibodatxonasiga qilgan yurishidan soʻng, Gʻaznaviylar qoʻshini ortga qaytish vaqtida katta qiyinchiliklarga duch kelgan. Dastlab ular quruq va ogʻir Sind sahrosi orqali oʻtgan, soʻngra esa Sindh–Sagar Doabi hududiga kirgan.
Aynan shu hududda mahalliy jat aholisi tomonidan uzluksiz hujum va bezovtaliklarga uchrab, qoʻshin harakati sekinlashgan va natijada chekinish jarayoni ancha choʻzilib ketgan.

## Jangi
Milodiy 1027-yil boshlarida Mahmud Gʻaznaviy Hindistonga oʻzining oʻn yettinchi va soʻnggi harbiy yurishini boshladi, maqsadi ilgari chekinish vaqtida uning qoʻshinini bezovta qilgan jatlarni jazolash edi. Mart oyida u Multonga yoʻl oldi va 1 400 ta qayiq qurdirdi. Har bir qayiqning uch qismida temir mixlar oʻrnatilgan boʻlib, qayiq yon tomonlariga ham qoʻshimcha mixlar oʻrnatilgan edi. Qayiqlarda 20 kishilik ekipajlar joylashgan boʻlib, ular kamon, oʻq va ligroin granatalari bilan qurollangan edi. Sulton daryo boʻylab oldinga siljib, dushmanlarni hujumga olishga tayyorlandi. Jatlar esa jangga tayyorgarlik koʻrib, oilalari va mol-mulklarini daryodagi uzoq orolga koʻchirishdi. Ular 4 000 ta qayiqdan iborat flot bilan qarshilik koʻrsatishdi, baʼzi manbalarga koʻra esa bu son 8 000 ga yetgan. Sulton daryoning yuqori oqimini oʻz flotiliya bilan toʻsib qoʻydi va daryo boʻyidagi qirgʻoqlarni himoya qilish uchun fil qoʻllab-quvvatlagan ikki kuchli kavaleriya boʻlinmalarni joylashtirdi.

Shundan soʻng dengiz (daryo) jangi boshlandi. Mahmudning uch temir mixi jatlarning qayiq va kemalarini teshib, agʻdarib yubordi va natijada qatʼiy gʻalaba qozonildi — deyarli barcha jat jangchilari halok boʻldi yoki suvga choʻkdi. Baʼzilari quruqlik orqali qochishga urindi, ammo daryo boʻyida joylashgan turkman kuchlari ularni toʻsib, yana suvga qaytarishga majbur qildi. Gʻaznaviylar jatlarning orol panohiga bostirib kirib, u yerda saqlangan qimmatbaho buyumlarni olib, katta yoʻqotishlar keltirdi, shuningdek, ayollar va bolalarni qul sifatida tutib olishdi. Bu Mahmud Gʻaznaviyning Hindistondagi soʻnggi harbiy yurishi boʻldi. Sulton yoz boshida, yaʼni 1027-yilning iyun–iyul oylarida, Gʻaznaga qaytdi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Abu Ubayda Amir ibn al-Jarroh masjidi

|Oʻlchami                 = 
 |Bino maydoni       = 
 |Hajmi             =3 000 nafar namozxon 
 |Gumbazlar soni      =1 ta 
 |Balandligi                  = 
 |Gumbaz balandligi           = 
 |Gumbaz yoʻgʻonligi          = 
 |Minoralar soni    =1 ta 
 |Minoralar balandligi         = 
 |Qurilish materiali                = 
 |Tarovih                 = +
 |Saharlik va iftor           = +
 |Kutubxona              =+ 
 |Madrasa                 = 
 |Sayt                    = 
 |Qoʻshimcha maʼlumotlar =  
}}
**Abu Ubayda Amir ibn al-Jarroh masjidi** () — masjid va maqbara majmuasi boʻlib, Iordaniyaning Balqa viloyatiga qarashli Deir Alla shaharchasida joylashgan. U yerda Abu Ubayda ibn al-Jarrohning dafn etilgani taxmin qilinadigan qabri bor, u sahobalardan biri va Roshidun xalifaligining harbiy qoʻmondonlaridan edi.

## Tarixi
Abu Ubayda ibn al-Jarroh milodiy 639-yilda vafot etgan, turli manbalarda uning hozirgi kunda Iordaniya hududi hisoblangan yerda dafn etilgani qayd etilgan. 13-asrda Baybars, mamluk hukmdori, uning dafn etilgan deb hisoblangan qabri ustiga gumbazli maqbara va unga tutash masjid qurdirgan.

Hoshimiylar qirolligi davrida, 1946-yildan 1954-yilgacha boʻlgan yillarda, Iordaniya Vazirligining iltimosiga koʻra masjid va unga tutash maqbara toʻliq buzilib, kattaroq inshoot sifatida qayta bunyod etildi. Hozirgi inshoot zamonaviy boʻlib, masjid tuzilmasida mamluklar davriga oid yozuvlar saqlanib qolgan.

## Meʼmoriy jihatlari
Masjid oʻz nomini olgan mashhur harbiy qoʻmondonning qabri joylashgani bilan mashhur. Majmuada shuningdek kutubxona va islomiy muzey ham mavjud. Masjid imomi va muazzini uchun turar joylar bor. Majmuaga koʻp maqsadli zal va faxriy mehmonlar uchun moʻljallangan hudud ham kiradi. Masjid majmuasidan tashqarida katta qabriston mavjud boʻlib, hozirda u yerda dafn qilish joylari tanqisligi sezilmoqda, bunga odamlarning oʻz diniy eʼtiqodida eʼzozlangan shaxs qabriga yaqin joyda dafn etilishni istashi sabab boʻlmoqda.

## Gallereya

Tomb of Abu Ubaidah ibn al-Jarrah 03.JPG|Kiraverishdagi Abu Ubaydaning hayoti haqida maʼlumot beruvchi yozuv
Tomb of Abu Ubaidah ibn al-Jarrah 05.JPG|Abu Ubaydaning qabri
Tomb of Abu Ubaidah ibn al-Jarrah 06.JPG|Masjidning namozxona qismi


## Yana qarang

* Iordaniyada Islom
* Iordaniyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Afg‘oniston birdamlik partiyasi

**Afg‘oniston Birdamlik Partiyasi** (dariycha: Hizb-e Hambastagi-ye Afghanistan, qisqartmasi: SPA) — Afg‘onistondagi kichik chap qanot siyosiy partiya hisoblanadi. Partiya dasturi asosan quyidagi yo‘nalishlarga qaratilgan: demokratik sotsializm, dunyoviylik, ayollar huquqlari, ijtimoiy demokratiya hamda Afg‘onistondagi NATO qatʼiy qoʻllab-quvvatlash missiyasiga qarshilik. Partiya Afg‘oniston hukumatini keskin tanqid qiladi va uni korrupsiyalashgan, fundamentalistik va harbiy qo‘mondonlar ta’siri ostida deb hisoblaydi. Partiya o‘z a’zolari sonini taxminan 30 000 kishi deb bildiradi.

## Tarixi
Partiya 2005 va 2010-yillardagi parlament saylovlarini boykot qilgan.

2012-yil iyun oyida partiya faoliyati to‘xtatilgan. Bu qaror 2012-yil aprel oxirida Kobulda bo‘lib o‘tgan namoyishdan so‘ng qabul qilingan. Namoyishda partiya bir qancha afg‘on rahbarlarini, jumladan sobiq rahbarlar va qo‘mondonlarni so‘nggi uch o‘n yillik mojarolar davomida harbiy jinoyatlarini sodir etishda ayblagan va ularni adolat oldiga tortishni talab qilgan.

SPA 2004, 2009 va 2014-yillardagi Afg‘oniston prezidentlik saylovlarini ham boykot qilgan, chunki partiya fikricha, nomzod faqat AQSh federal hukumati roziligi bilan saylanishi mumkin.[5] Shu bilan birga, partiya viloyat saylovlarida ishtirok etadi, chunki u bu saylovlarni demokratikroq va markaziy hukumat tomonidan nazorat qilish yoki soxtalashtirish qiyinroq deb hisoblaydi. 2013-yil viloyat saylovlarida SPA a’zolari nomzod sifatida qatnashmagan, ammo partiya ayrim nomzodlarni qo‘llab-quvvatlagan. Partiya 2019-yilda Turkiyaning shimoli-sharqiy Suriya hududiga bostirib kirish harakatini qoralagan.

2024-yil 24-martdagi fotosuratlar asosida, Afg‘oniston Birdamlik Partiyasi Kobulda Farxunda Malikzodaning oʻldirilishi bag‘ishlangan yodgorlikni yaratishda ishtirok etgan, u yerda Farkhunda jamoat tomonidan lynch qilingan.
## Yana qarang
*Afg‘onistondagi siyosiy partiyalar ro‘yxati
*Afg‘oniston Ayollari Inqilobiy Uyushmasi
## Manbalar
Abdullayev Muzaffar Abdug‘aniyevich

**Abdullayev Muzaffar Abdugʻaniyevich** (1984-yilda tugʻilgan) — oʻzbek davlat arbobi, 2025-yil 29-dekabridan buyon Namangan viloyati Uychi tumani hokimi lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda.

## Biografiyasi
Muzaffar Abdullayev 1984-yilda Namangan viloyati Uychi tumanida tugʻilgan. Maʼlumoti oliy, Namangan muhandislik-iqtisodiyot institutini tamomlagan. Mutaxassisligi — iqtisodchi, tarmoqlar iqtisodiyoti magistri.

## Faoliyati
Mehnat faoliyatini 2007-yilda Namangan viloyati moliya boshqarmasida boshlagan. Faoliyati davomida quyidagi lavozimlarda ishlagan:

* 2017–2019-yillarda Namangan shahar hokimligi moliya boʻlimi mudiri.
* 2019–2020-yillarda Namangan shahar hokimining oʻrinbosari.
* 2020–2021-yillarda viloyat Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish bosh boshqarmasi boshligʻi birinchi oʻrinbosari.
* Tayinlovga qadar viloyat Iqtisodiyot va moliya bosh boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

2025-yil 29-dekabr kuni xalq deputatlari Uychi tumani Kengashining navbatdan tashqari sessiyasida tuman hokimi etib tasdiqlangan.

## Manbalar
Opus Prize

**Opus Prize** — insonparvarlik faoliyati va ijtimoiy innovatsiyalar uchun beriladigan xalqaro mukofotdir.

U 2004 yilda Opus Prize Foundation tomonidan tashkil etilgan.

Asosiy mukofot miqdori 1 million dollar, ikkita finalchi esa har biri 100 ming dollar oladi.

Laureatlar katolik universitetlarining ishtirokida tanlanadi.

## Manbalar
Harold W. McGraw Prize in Education

**Harold W. McGraw Taʼlim Mukofoti** — bu taʼlim sohasidagi xalqaro mukofot boʻlib, dunyo boʻylab taʼlim tizimini yaxshilashga hissa qoʻshgan shaxslarni eʼtirof etish uchun beriladi. Har yili Harold W. McGraw, Jr. Family Foundation va Pennsylvania Universiteti Taʼlim Magistratura Maktabi (Penn GSE) tomonidan beriladi.

U taʼlimni yangi yondashuvlar orqali yaxshilashga bagʻishlangan, Pre-K-12 taʼlim, oliy taʼlim va oʻquv fanlari sohasida dunyo miqyosida ijobiy natijalar qilayotgan shaxslarni eʼtirof etish maqsadida beriladi.

McGraw mukofoti 1988-yilda Harold W. McGrawning taʼlim va savodxonlik sohasidagi umr bo‘yi bagʻishlangan xizmatini sharaflash maqsadida tashkil etilgan. 2020-yilda McGraw-Hill Education Penn GSE bilan hamkorlik tuzib, har yillik McGraw mukofoti dasturini boshqarishni amalga oshirdi.

McGraw Prize sovrindorlari ta’lim sohasida mutaxassis bo‘lgan mustaqil tadqiqotchilar hamda Penn GSE fakulteti, xodimlari, talabalar va bitiruvchilar tomonidan o‘tkaziladigan uch bosqichli baholash jarayoni orqali tanlanadi. Tanlovning yakuniy bosqichida mukofotning finalchilar ro‘yxatini tengdoshlaridan iborat nufuzli hakamlar ko‘rib chiqadi va har bir kategoriya bo‘yicha bitta g‘olibni McGraw Prize in Education mukofotiga tavsiya qiladi.

Mukofot uchta kategoriyani o‘z ichiga oladi: Pre-K–12 (boshlang‘ich va o‘rta maktab), oliy ta’lim va ta’lim ilmiy tadqiqotlari. $50,000 miqdoridagi pul mukofotiga qo‘shimcha ravishda, har bir McGraw Prize g‘olibi, Mayamida yashovchi haykaltarosh Gary Traczyk tomonidan yaratilgan maxsus haykalchaga ham ega bo‘ladi.
 

## Manbalar

## Tashqi havolalar

 [https://www.gse.upenn.edu/news/press-releases/mcgraw-prize-in-education
Mariam Gʻani

**Mariam Gʻani** (1978-yil, Bruklin, Nyu-York, AQSh) — afgʻon millatiga mansub amerikalik sanʼat arbobi, Afgʻonistonning sobiq prezidenti Ashraf Gʻanining qizi.

## Tarjimayi holi
Mariam afgʻonistonlik Muhammad Ashraf Gʻani va uning rafiqasi Livan fuqarosi Rula Gʻani oilasida tugʻilgan. Gʻani oilasi Maryland shtatining chekkasida yashagan, quvgʻinda boʻlishgan va Mariam 2002-yilgacha Afgʻonistonga bora olmagan. New York universiteti va Manhattandagi Tasviriy sanʼat maktabini tamomlagan. Nyu-Yorkdagi Eyebeam sanʼat va texnologiya markazining rezidenti, Bennington kollejining tasviriy sanʼat fakultetida faoliyat yuritadi. Sanʼat sohasida badiiy va kino loyihalari ustida ishlaydi. Mariam oʻz asarlarini AQSh va xorijdagi koʻrgazmalarda namoyish etadi. Gʻani ijodiy ishlaridan tashqari jurnalistika bilan shugʻullanadi, shuningdek, afgʻon diasporasiga taʼsir koʻrsatadigan masalalar boʻyicha maqolalar yozadi va maʼruzalar oʻqiydi. Mariam Abu-Dabida muzeylar qurayotgan ishchilar manfaatlarini himoya qilish boʻyicha Gulf Labor Working Group aʼzosi, ayollar va inson huquqlari uchun ham kurashadi. 2021-yil avgust oyida otasining Afgʻonistondan qochib ketishi tufayli Mariam Gʻaniga OAV jiddiy eʼtibor qaratmoqda. Oʻsha oyda rossiyalik kinoshunos Darya Mitina Mariam haqida shunday deydi: „U isteʼdodli rassom va hujjatli filmlar rejissyori, tarixiy Vatani haqida koʻp suratga oladi.“ Mitinaning soʻzlariga koʻra, oʻsha paytdagi soʻnggi filmida Gʻani „70—80-yillardagi Afgʻonistonni katta sogʻinch bilan koʻrsatib, oʻz mamlakati tarixining eng yaxshi davri sifatida Sovet ittifoqi bilan doʻstlik orasidagi bogʻliqlikni toʻgʻridan-toʻgʻri tan olgan“.

## Manbalar
Humayrobegim

**Humayrobegimshoh** (1918-yil 24-iyul, Kobul, Afgʻoniston amirligi — 2002-yil 26-iyun, Rim, Italiya) — Afgʻonistonning soʻnggi shohi Muhammad Zohirshohning rafiqasi, Afgʻoniston malikasi.

## Tarjimayi holi
Humayrobegim afgʻon zodagoni sardor Ahmadshohxon va uning birinchi xotini Zarinbegimning qizi boʻlgan. 1931-yil 7-noyabrda 13 yoshida Humayrobegim amakivachchasi, Afgʻoniston valiahd shahzodasi Muhammad Zohirga (oʻsha paytda 17 yoshda boʻlgan) turmushga chiqqan. Bu nikohdan olti oʻgʻil va ikki qiz tugʻilgan: malika Bilqisbegim (1932-yil 17-aprel), shahzoda Muhammad Akbarxon (1933-yil 4-avgust — 1942-yil 26-noyabr), valiahd shahzoda Ahmadshoh (1934-yil 23-sentyabr — 2024-yil 4-iyun), malika Maryambegim (1936-yil 2-noyabr — 2021-yil 25-dekabr), shahzoda Muhammad Nodirxon (1941-yil 21-may — 2022-yil 3-aprel), shahzoda Shoh Mahmudxon (1946-yil 15-noyabr — 2002-yil 7-dekabr), shahzoda Muhammad Dovudxon (1949-yil 17-aprel), shahzoda Mir Vaysxon (1957-yil 7-yanvar — 2023-yil 29-sentyabr). 1933-yil 8-noyabrda Muhammad Zohirshohning otasi, Afgʻoniston shohi Muhammad Nodirshoh oʻldirilgandan soʻng, Humayrobegimning eri taxtga oʻtiradi. Humayrobegim Afgʻonistondagi ayollar huquqlari harakati asoschilaridan biri hisoblanadi. 1946-yilda malika ushbu mamlakatda ayollar masalalari boʻyicha birinchi jamiyatga asos solgan. 1959-yilda Humayrobegim Afgʻoniston bosh vazirining chaqirigʻiga binoan birinchi boʻlib ommaga chadrasiz chiqqan. 1973-yilda shoh Italiyada koʻzini davolatayotgan paytda, Afgʻonistonda shohning amakivachchasi va sobiq bosh vazir Muhammad Dovudxon (bu voqealardan 10 yil oldin shoh tomonidan Dovudxon lavozimidan chetlatilgan) tomonidan davlat toʻntarishi sodir boʻladi. Afgʻoniston respublika deb eʼlon qilinib, oʻsha yilning avgust oyida Muhammad Zohirshoh taxtdan voz kechadi. Keyingi 29 yilni Muhammad Zohirshoh va Humayrobegim Italiyada, Rimning shimolidagi Olgiata kommunasidagi kichik villada muhojirlikda oʻtkazishgan. Gʻarb banklarida jamgʻarmasi boʻlmagan shoh asosan oʻz tarafdorlarining xayriyalari hisobiga kamtarona hayot kechirgan. Oʻlimidan olti yil oldin malika yorugʻlikka allergiyani boshdan kechira boshlaydi va koʻp vaqtini qorongʻi xonalarda oʻtkazgan, faqat vaqti-vaqti bilan yashash joylarini tark etgan. Oʻz vataniga, Afgʻonistonga qaytish rejalashtirilganidan bir hafta oldin, Humayrobegimshoh yurak yetishmovchiligi va nafas qisishi belgilari bilan Rim kasalxonalaridan biriga yotqizilgan. Ikki kundan keyin esa vafot etgan.

2002-yil 24-avgustda Humayrobegimshohning jasadi samolyotda Kobulga olib kelingan va bu yerda uning jasadi faxriy qorovul hamda Afgʻoniston rahbariyati tomonidan qabul qilib olingan. Afgʻoniston poytaxtining ikkita masjidida motam marosimlari oʻtkazilgan, shundan soʻng uning jasadi Kobuldagi shoh maqbarasiga dafn qilingan.

## Mukofotlari
Humayrobegim 1-darajali Quyosh ordeni (Afgʻoniston, 1933), 1-darajali Faxriy legion ordeni (Fransiya, 1950), 1-darajali Pleiades ordeni (Eron, 1950), „Germaniya Federativ respublikasi oldidagi xizmatlari uchun“ ordenining katta xochi (1963), katta lentadagi „Qimmatbaho toj“ ordeni (Yaponiya, 1969) bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Benafsha Yaqoobi

**Benafsha Yaqoobi** () — nogironlar huquqlari boʻyicha afgʻon faoli va himoyachisi. 2021-yilda BBCning „100 ayol“ roʻyxatiga kiritilgan.

## Tarjimayi holi
Benafsha Yaqoobi koʻr boʻlib tugʻilgan, keyinchalik nogironlar huquqlari faoli boʻlgan. Benafsha Eronda fors adabiyotini oʻrgangan, soʻngra esa Bosh prokuraturaga ishga kirishdan oldin Kobulda ikkita magistrlik darajasini olgan. Benafsha koʻzi ojiz eri Mahdi Salamiy bilan birga koʻzi ojizlarga yordam berish va ularni oʻqitish uchun „Rahyab“ tashkilotiga asos solgan. Benafsha 2019-yildan boshlab Afgʻonistonning Inson huquqlari boʻyicha mustaqil komissiyasi (AIHRC) komissari boʻlib ishlagan, 2021-yilda turmush oʻrtogʻi bilan Afgʻonistondan qochib ketgunga qadar bu lavozimda faoliyat olib borgan. Uchinchi urinishda ular Kobul aeroportiga yetib borishib, Buyuk Britaniyaga yoʻl olishgan. Shuningdek, Benafsha koʻrish qobiliyati cheklangan bolalar taʼlimi tizimida ham ishlagan. 2020-yilda Benafsha nogironlar huquqlari boʻyicha qoʻmitaga nomzod boʻlgan. 2021-yilda Benafsha BBCning „100 ayol“ roʻyxatiga kiritilgan.

## Manbalar
Si tu reviens...

**Si tu reviens...** — 1938-yilda rejissyor Jacques Daniel-Norman tomonidan suratga olingan Fransiya romantik komediya filmi. Bosh rollarni Reda Caire, Jean Dunot va Nicole Vattier ijro etgan. Film dekoratsiyalari badiiy rahbar Robert Dumesnil tomonidan yaratilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1935-1939*. Pygmalion, 1986.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Si tu veux

**Si tu veux** — 1932-yilda rejissyor André Hugon tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Jeanne Boitel, Armand Bernard va Janine Merrey ijro etgan.

## Rollarda
* Jeanne Boitel — Maryse  
* Armand Bernard — Jérôme  
* Janine Merrey — Irma  
* Jacques Maury — André  
* Alice Tissot — La logeuse  
* André Dubosc — Ducygne 
* Henri Kerny — Barette  
* Antonin Berval — Renaud 
* Hélène Regelly

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.

## Havolalar
*
Illusions

**Illusions** — 1930-yilda rejissyor Lucien Mayrargue tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz komediya filmi. Bosh rollarni Pierre Batcheff, Mary Serta va Esther Kiss ijro etgan.

## Rollarda
* Pierre Batcheff
* Mary Serta
* Esther Kiss
* Gaston Jacquet
* Jean Joris
* Pola Illéry
* Ninon Bernard

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Powrie, Phil & Rebillard, Éric. *Pierre Batcheff and stardom in 1920s French cinema*. Edinburgh University Press, 2009

## Havolalar
*
L'illustre Maurin

**L'illustre Maurin** — 1933-yilda rejissyor André Hugon tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Antonin Berval, Nicole Vattier va Jean Aquistapace ijro etgan.

## Rollarda
* Antonin Berval — Maurin 
* Nicole Vattier — Tonia
* Jean Aquistapace — Pastoure 
* Armand Larcher — Césariot
* Délia Col — Madame Prévost
* Doumel — Capoutigue
* Jean Sinoël — Le curé
* Camille Bert
* Édouard Delmont
* Milly Mathis

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1929-1934*. Pygmalion, 1988.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* O'Brien, Charles. *Cinema's Conversion to Sound: Technology and Film Style in France and the US*. Indiana University Press, 2005.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Tanenbaum Center for Interreligious Understanding

**Tanenbaum Center for Interreligious Understanding** (Tanenbaum Dinlararo tushunish markazi yoki *Tanenbaum*) — bu dunyoviy notijorat tashkilot boʻlib, ish joylari, maktablar, sogʻliqni saqlash muassasalari va mojarolar hududlarida oʻzaro hurmat va tushunishni rivojlantirish hamda diniy kamsitishlarga qarshi kurashishga qaratilgan. Uning bosh qarorgohi Nyu-York shahrida joylashgan boʻlib, Tanenbaum 1992-yilda Georgette Bennett tomonidan marhum turmush oʻrtogʻi, ravvin Marc H. Tanenbaum xotirasiga bagʻishlangan.
Tanenbaum faoliyati beshta yoʻnalishga asoslanadi: ish joylarida din va xilma-xillik, taʼlimda din, sogʻliqni saqlashda din, din va mojarolarni hal etish, shuningdek diniy kamsitishlarning ildizlari va dinlararo munosabatlar.

## Tarixi
Tanenbaum 1992-yilda Georgette Bennett tomonidan tashkil etilgan. Dastlab Rabbi Marc H. Tanenbaum Fondi nomi bilan atalgan tashkilot, diniy kamsitishlarni tugatishga qaratilgan tadqiqotlarni rivojlantirishga eʼtibor qaratgan.

Tashkilot tashkil topganidan beri, Tanenbaum bu kamsitishlar haqiqiy hayotda – maktablar, ish joylari, sog‘liqni saqlash muassasalari va mojarolar hududlarida qanday namoyon bo‘lishini o‘rganishga va diniy nafratni yengish, diniy motivli zo‘ravonliklarni oldini olish uchun amaliy dasturlar ishlab chiqishga eʼtibor qaratgan.

## Vazifasi
Tanenbaum turli diniy tushunchalar o'rtasidagi farqlarning hurmat qilinishi va kundalik hayotda bizning umumiy diniy va axloqiy anʼanalarimizning eng oliy qadriyatlarini aks ettirishi to'g'risidagi tushunchalarga ishonadi.
Tanenbaum turli diniy kelib chiqishga ega odamlar o‘rtasida chuqurroq tushunish va hurmatni rivojlantirishga qaratilgan treninglar va taʼlimiy materiallarni ishlab chiqadi.

## Faoliyati
Tanenbaumning faoliyati beshta amaliy dastur atrofida tashkil etilgan, har biri o‘ziga xos vositalar va resurslar to‘plamiga ega: ish joylarida din, maktablarda din, din va sog‘liqni saqlash, din va mojarolarni hal etish hamda dinlararo aloqalar o'rnatish.
"Tanenbaumning Peacemakers in Action Network" — dunyodagi eng xavfli mojarolar hududlarida zo‘ravonlik va intolyerantlikka qarshi kurashayotgan shaxslar guruhi. Tarmoq ushbu erkaklar va ayollarga ma’lumot va g‘oyalarni almashish, amaliy choralarni muvofiqlashtirish va bir-birini xavfdan saqlashga yordam beradi. Hozirgi kunda 23 ta mojaroli va mojarodan keyingi hududlarda faoliyat yuritayotgan 26 nafar tinchlikparvar harakatlari mavjud.
2010-yilda Tanenbaum diniy tinchlikparvarlar bo‘yicha tajribaga asoslangan tahlillar ishlab chiqish uchun Henry R. Luce Fondidan ikki yillik grant oldi. 2015-yilda esa tashkilot ushbu fonddan ikkinchi tinchlikparvar harakatlari jildini tarqatish uchun ikkinchi grant olgan.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
Si j'étais le patron

**Si j'étais le patron** — 1934-yilda rejissyor Richard Pottier tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Fernand Gravey, Max Dearly va Mireille Balin ijro etgan. Dekoratsiyalari badiiy rahbar Jacques Krauss tomonidan yaratilgan. Filmda tasvirlangan inqirozga uchragan biznes Buyuk depressiya davrida Fransiya sanoatining umumiy holatini ifodalovchi metafora sifatida talqin qilingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1929-1934*. Pygmalion, 1988.
* Crisp, Colin. *French Cinema—A Critical Filmography: Volume 1, 1929-1939*. Indiana University Press, 2015.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Rappel immédiat

**Rappel immédiat** — 1939-yilda rejissyor Léon Mathot tomonidan suratga olingan Fransiya komediya-drama filmi. Bosh rollarni Mireille Balin, Roger Duchesne, Erich von Stroheim va Bernard Lancret ijro etgan.

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
*
Le fils improvisé

**Le fils improvisé** — 1932-yilda rejissyor René Guissart tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Fernand Gravey, Florelle va Saturnin Fabre ijro etgan.

## Rollarda
* Fernand Gravey — Fernand Brassart  
* Florelle — Maud  
* Saturnin Fabre — M. Brassart  
* Jackie Monnier — Fanny  
* Edmond Roze — Le baron Brick  
* Louis Baron fils — Léon Le Bélier  
* Christiane Dor — Nöémie  
* Jeanne Blanche 
* Christian Gérard 
* Lucien Brulé 
* Claudie Gesvres

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Williams, Alan Larson. *Republic of Images: A History of French Filmmaking*. Harvard University Press, 1992.

## Havolalar
*
Indira gandi nomidagi bolalar salomatlik instituti

**Indira Gandhi nomidagi Bolalar salomatligi instituti** (en: *Indira Gandhi Institute of Child Health*) — Afgʻoniston poytaxti Kobul shahrida joylashgan yirik pediatriya yoʻnalishidagi tibbiyot muassasasi hisoblanadi. Ushbu institut mamlakatda bolalar salomatligini muhofaza qilish, pediatrik kasalliklarni davolash va tibbiy xizmat koʻrsatishda muhim oʻrin tutadi.

## Tarixi
Mazkur muassasa Hindiston va Afgʻoniston oʻrtasidagi hamkorlik doirasida tashkil etilgan boʻlib, 1985-yilda faoliyat boshlagan. U Hindistonning sobiq bosh vaziri Indira Gandhi nomi bilan atalgan. Institut Afgʻonistonda bolalar sogʻligʻini yaxshilashga qaratilgan muhim tibbiy loyihalardan biri hisoblanadi.

## Faoliyati
Institut asosan bolalar kasalliklarini aniqlash, davolash va profilaktika qilish bilan shugʻullanadi.

Asosiy yoʻnalishlari:

* pediatriya xizmatlari
* neonatologiya
* yuqumli kasalliklarni davolash
* ambulator va statsionar yordam
* profilaktika dasturlari

Shuningdek, institut tibbiyot xodimlarini tayyorlash va malakasini oshirishda ishtirok etadi.

## Ahamiyati
Institut Afgʻonistonda bolalar oʻlimini kamaytirish va sogʻliqni saqlash tizimini rivojlantirishda muhim rol oʻynaydi.

## Ilmiy va amaliy faoliyat
Institut faoliyati Afgʻonistonda pediatriya va jamoat salomatligi yoʻnalishidagi tadqiqotlar bilan ham bogʻliq boʻlib, ayrim xalqaro nashrlarda mamlakatdagi bolalar salomatligi muammolari yoritilgan.

Shuningdek, OAVda ushbu muassasa va unga oʻxshash pediatriya markazlarining ahamiyati haqida maqolalar eʼlon qilingan.

## Xalqaro hamkorlik
Institut quyidagi tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi:

* Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti
* UNICEF

## Shuningdek qarang

* Kobul tibbiyot universiteti
* Ministry of Public Health (Afghanistan)

## Manbalar

## Tashqi havolalar

* WHO — Afghanistan
* UNICEF — Afghanistan
Rula Gʻani

**Rula Gʻani** (qizlik familiyasi **Saade,** 1948-yil, Bayrut, Livan) — Afgʻoniston islom respublikasining ikkinchi prezidenti Ashraf Gʻanining rafiqasi.

## Tarjimayi holi
Rula Gʻani 1948-yilda Livanning Bayrut shahrida nasroniylardan boʻlgan maronitlar oilasida tugʻilib oʻsgan. 1969-yilda Parijdagi Siyosiy tadqiqotlar institutini tamomlagan. 1974-yilda Bayrut Amerika universitetida siyosiy tadqiqotlar yoʻnalishida magistrlik darajasini olib, oʻsha yerda boʻlajak turmush oʻrtogʻi Ashraf Gʻani bilan uchrashgan. 1975-yilda ular turmush qurishgan, er-xotinning ikki farzandi bor, bular Bruklinda rassom boʻlib ishlaydigan Mariam Gʻani va oʻgʻli Toriq. Ikkala bolasi ham Amerika Qoʻshma Shtatlarida tugʻilgan va AQSh fuqaroligiga ega. 1983-yilda Rula Gʻani Nyu-Yorkdagi Columbia universitetida jurnalistika yoʻnalishida magistrlik darajasini olgan. 2003-yilda Rula Gʻani Afgʻonistonga qaytib kelgan. 2015-yilda AQShning Time jurnali Rulani dunyoning eng nufuzli 100 kishisi roʻyxatiga kiritgan. Rula Gʻani Afgʻoniston, Livan va AQSh fuqaroligiga ega. Ingliz, fransuz, arab va dariy tillarida erkin soʻzlasha oladi.

2014-yilda Ashraf Gʻani prezidentlik lavozimiga kirishish marosimida rafiqasini afgʻoncha „Bibi Gul“ deb atab, omma oldida quyidagicha minnatdorchilik bildirgan: „Men rafiqam Bibi Gulga meni va Afgʻonistonni qoʻllab-quvvatlagani uchun minnatdorchilik bildirmoqchiman. U doim afgʻon ayollarini qoʻllab-quvvatlagan va bundan keyin ham buni davom ettirishiga umid qilaman“. Mamlakatning birinchi xonimi boʻlganidan keyin ayollarning huquqlarini himoya qilib kelgan. 2021-yil 15-avgustda eri, farzandlari va ikki nafar yordamchilari bilan birgalikda Tolibon Kobulni egallayotgan paytda mamlakatdan qochib ketgan, qochganlaridan bir necha soat oʻtib, Tolibon prezidentning „Arg“ saroyini egallashgan. 2021-yil 18-avgustda BAA hukumati Gʻanilar oilasi ularning mamlakatida qoʻnim topganini eʼlon qilgan.

## Manbalar
Au pays du soleil

**Au pays du soleil** — 1934-yilda rejissyor Robert Péguy tomonidan suratga olingan Fransiya musiqiy-komediya filmi. Bosh rollarni Henri Alibert, Lisette Lanvin va Pola Illéry ijro etgan.

## Rollarda
* Henri Alibert — Titin
* Lisette Lanvin — Miette
* Fernand Flament — Nervi
* Pola Illéry — La petite poule
* René Sarvil — Un policier
* Gorlett — Le gars du milieu
* Edmond Castel — Chichois

## Manbalar

## Adabiyotlar
*Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1929-1934*. Pygmalion, 1988.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Kensei

**Kensei** — (yaponcha: 剣聖; *Kensai, Ken sai, Kensei, yoki Kenshei*) yaponiyadagi qilichbozlik bilan mashhur bo‘lgan, mahoratli jangovarlarga beriladigan unvon. Kensei unvoning so‘zma-so‘z tarjimasi Qilich Avilyodir. Ushbu unvon qilichbozlikda mukammallikka erishganlikni bildiradi, va *Kengo* (yaponcha: 剣豪; qilich ustasi) unvonidan ustunroq turadi.

## Mashhur kenseilar

* Tsukuhara Bokuden (yaponcha: 塚原 卜伝) (1489 – 6 mart 1571), Shogun Ashikaga Yoshiteruning qilichbozlikda muallimi bo‘lgan.
* Kamiizumi Nobutsuna (yaponcha: 上泉 信綱) (1508 – 1572/1577), kenjutsuning (yapon qilichbozlik) o‘sishida muhim rol o‘ynagan, va Shinkage-ryu uslubining asoschisi.
* Miyamoto Musashi (宮本 武蔵) (1584 – 13 June 1645), kensei unvonini olgan samuraylarning eng mashhurlaridan biri.
* Shusaku Narimasa Chiba (千葉 周作 成政) (1792 – 17 January 1855), kensei unvonini olgan samuraylarning so‘ngisi.

## Adabiyot
Besh uzuk

**Besh uzuk** **kitobi** — (yaponcha: 五輪書; *Go Rin no Sho.* inglizcha: The Book of Five Rings) 1643-1645-yillar orasida, yaponiyalik yozuvchi Miyamoto Musashi qalamiga mansub, kenjutsu va jang sanoati ilmida yozilgan asar. Asarning nomi buddizm dinidagi godai (yaponcha: 五大; so'zma-so'z: besh buyuk shakl) tushunchasidan olingan. Zero, kitobda beshta bob bor: "yer, suv, olov, yel, osmon".
Fatana Najib

**Fatana Najib** (1953-yil 9-avgust, Bagʻlan, Afgʻoniston) — afgʻon tilshunosi va Afgʻonistonning sobiq birinchi xonimi.

## Tarjimayi holi
Fatana Najib 1953-yil 9-avgustda Bagʻlanda tugʻilgan. Omonullaxonning avlodidan. Fatana 1996-yilda Tolibon tomonidan oʻldirilgan Afgʻoniston xalq demokratik partiyasi bosh kotibi va Afgʻoniston prezidenti Muhammad Najibullohning rafiqasi boʻlib, 1987-yil 30-sentyabrdan 1992-yil 16-aprelgacha mamlakatning birinchi xonim boʻlgan.

Najib sakkizinchi sinf oʻquvchisi boʻlganida ilk marta boʻlajak Afgʻoniston prezidenti Muhammad Najibulloh bilan uchrashgan va Najibulloh Fatananing fan oʻqituvchisi boʻlgan. Ular 1974-yil 1-sentyabrda turmush qurishgan, ularning Heela (1977-yilda tugʻilgan), Moska (1984-yilda tugʻilgan) va Onai (1978-yilda tugʻilgan) ismli qizlari bor. Birinchi xonim sifatidagi faoliyati davomida Fatana Afgʻoniston Qurolli kuchlaridagi harbiy xizmatchilarining oilalariga yordam koʻrsatib, yarador askarlarning oilalariga tashrif buyurgan. Shuningdek, Najib Kobuldagi Tinchlik maktabi direktori ham boʻlgan. 1992-yilda Fatana va uch qizi Afgʻonistondan Hindistonning Dehli shahriga qochib ketib, oʻsha yerda surgunda yashashgan. Oʻshandan boshlab Hindistonda istiqomat qiladi, qizlari Heela va Moska esa chet elda oʻqib, oʻsha yerlarda ishlashgan. Heela Tailandda ishlab, yashagan va hozirda Shveysariyada yashaydi, Shveysariyada Franklin kollejini tamomlagan, bugungi kunda Syurix universitetida dinshunoslik boʻyicha aspiranturada oʻqimoqda. Moska esa Shveysariyada tahsil olgan, hozirda Singapurda yashaydi va ishlaydi.

## Manbalar
Ash Ketchum

**Ash Ketchum** () (Yaponiyada  oʻlaroq maʼlum) — „Pokémon“ mediafranshizasidagi xayoliy personaj, „Pokémon“ animesi protagonisti (1997—2023). „Pokémon Red and Blue“ oʻyinidagi personaj asosida yaratilgan.

Ash — sergʻayrat oʻspirin. Koʻp sayohat qiladi, yangi hamrohlar orttiradi, har xil olishuv musobaqalarida qatnashadi. Eng katta orzusi — eng yaxshi pokémonlar treneri, yaʼni „Pokémonlar ustasi“ boʻlish. Uning doimiy hamrohi — Pikachu. Animening birinchi epizodida professor Oak Ashga Pikachuni beradi. Keyinchalik Ash va Pikachu yaqin doʻstlarga aylanadi. Ash qatʼiyati, pokemonlarga nisbatan doʻstona munosabati, olishuvlarda ishlatadigan nostandart taktikasi bilan ajralib turadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Ash Ketchum Bulbapedia saytida
Fransuz Bolalar Tibbiyot Instituti (FMIC)

**Fransuz Bolalar Tibbiyot Instituti** (FMIC) — Kobul shahrida joylashgan bolalar va ayollar salomatligiga ixtisoslashgan tibbiyot markazi. Ushbu institut Afgʻonistonda pediatriya va ayollar salomatligi sohasida yetakchi muassasa hisoblanadi.

## Tarixi
Institut 2006-yilda Afgʻoniston hukumati, Fransiya hukumati va La Chaîne de l’Espoir nodavlat tashkiloti hamkorligida tashkil etilgan. U bolalar va ayollar salomatligini yaxshilash va murakkab kasalliklarni davolash uchun xizmat qiladi.

## Faoliyati
FMIC pediatriya, neonatologiya, kardioxirurgiya, diagnostika va reabilitatsiya boʻlimlariga ega. Institut shuningdek telemeditsina orqali mamlakatning uzoq hududlaridagi shifoxonalarga maslahat xizmatlarini taqdim etadi.

## Ahamiyati
FMIC Afgʻoniston boʻyicha millionlab bemorlarni qamrab olgan va yuqori darajadagi pediatriya va ayollar sogʻligʻini saqlash boʻyicha xizmatlarini taqdim etadi. Institut mamlakat sogʻliqni saqlash tizimini mustahkamlashda muhim rol oʻynaydi.

## Xalqaro hamkorlik
Institut Fransiya hukumati, La Chaîne de l’Espoir va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qilib, zamonaviy tibbiy xizmatlar va mutaxassislar tayyorlash dasturlarini amalga oshiradi.

## Manbalar
* French Medical Institute for Children — AKDN
* La Chaîne de l’Espoir rasmiy sayti

## Tashqi havolalar
* Aga Khan Development Network
* Fransuz Bolalar Tibbiyot Instituti rasmiy sayti
Lorenzo de Medici

**Lorenzo de Medici** yoki **Mushtasham Lorenzo** — (italyancha: *Lorenzo il Magnifico*) (1449-yil 1-yanvar, Florensiya — 1492-yil 8-april, Kareggidagi Medici qarorgohi, Florensiya), italyan davlat arbobi, Florensiya respublikasining amaldagi hukmdori, va italiyadagi renessans madaniyatining eng mashhur homiylaridan biri. 

## Manba
La femme invisible

**La femme invisible** — 1933-yilda rejissyor Georges Lacombe tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Jean Weber, Suzanne Christy va Mady Berry ijro etgan.

## Rollarda
* Jean Weber
* Suzanne Christy
* Gaston Dupray
* Mady Berry
* Nadine Picard
* Louis Baron fils 
* Jean Sinoël
* Georges Bever
* Jean Brochard
* Marcelle Barry
* René Marjolle
* Clary Monthal  
* Émile Saint-Ober
* Marcel Simon

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
J'ai quelque chose à vous dire

**J’ai quelque chose à vous dire** — 1930-yilda rejissyor Marc Allégret tomonidan suratga olingan Fransiya filmi. Ushbu film Marc Allégret tomonidan ishlangan ikkinchi qisqa metrajli filmi boʻlib, birinchi filmi „La Meilleure bobone“ bir yil avval chiqarilgan.

## Rollarda
* Fernandel : Pierre Deneige
* Colette Clauday
* Pierre Darteuil
* Paulette Dubost

## Havolalar
*
Jacques et Jacotte

**Jacques et Jacotte** — 1936-yilda rejissyor Robert Péguy tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Roger Tréville, Jacotte va Germaine Roger ijro etgan.

## Rollarda
* Roger Tréville — Jacques  
* Jacotte — Jacotte  
* Germaine Roger — Annie  
* François Rodon — Le petit Tot  
* Milly Mathis — La concierge 
* Marcel Carpentier — L'huissier  
* Ginette Leclerc 
* Émile Saint-Ober 
* Jacques Derives

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.

## Havolalar
*
Josette

**Josette** — 1937-yilda rejissyor Christian-Jaque tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Fernandel, Mona Goya va Lucien Rozenberg ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Oscherwitz, Dayna & Higgins, MaryEllen. *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Juanita

**Juanita** — 1935-yilda rejissyor Pierre Caron tomonidan suratga olingan Fransiya musiqiy-komediya filmi. Bosh rollarni Mireille Perrey, Alfred Rode va André Berley ijro etgan. Film keyingi yili Buyuk Britaniyada Edmond T. Gréville rejissyorligida „Gypsy Melody“ nomi bilan qayta ishlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Vogel, Michelle. *Lupe Velez: The Life and Career of Hollywood’s Mexican Spitfire*. McFarland, 2012.

## Havolalar
*
Le roi

**Le roi** — 1936-yilda rejissyor Pierre Colombier tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Victor Francen, Raimu va Gaby Morlay ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Andrews, Dudley. *Mists of Regret: Culture and Sensibility in Classic French Film*. Princeton University Press, 1995.

## Havolalar
*
Le roi des palaces

**Le roi des palaces** — 1932-yilda rejissyor Carmine Gallone tomonidan suratga olingan Buyuk Britaniya—Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Jules Berry, Betty Stockfeld va Armand Dranem ijro etgan.

## Rollarda
* Jules Berry — Claude  
* Betty Stockfeld — Betty  
* Armand Dranem — Qirol Stanislas de Poldavie  
* Simone Simon — Victoire  
* Georges Morton 
* Guy Sloux — Teddy Smith  
* Alexander D'Arcy — Alonzo  
* Emmanuel Ligny — Jimmy 
* José Noguéro   
* Suzette O'Nil 
* Simone Chobillon

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Crisp, G.C. *Genre, Myth, and Convention in the French Cinema, 1929–1939*. Indiana University Press, 2002.

## Havolalar
*
Les rois du sport

**Les rois du sport** — 1937-yilda rejissyor Pierre Colombier tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Raimu, Fernandel va Jules Berry ijro etgan.

## Rollarda

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Philippe Rège. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Naples au baiser de feu

**Naples au baiser de feu** — 1937-yilda rejissyor Augusto Genina tomonidan suratga olingan Fransiya romantik-komediya filmi. Bosh rollarni Tino Rossi, Michel Simon, Mireille Balin va Viviane Romance ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goffredo Plastino & Joseph Sciorra. *Neapolitan Postcards: The Canzone Napoletana as Transnational Subject*. Scarecrow Press, 2016.

## Havolalar
*
Ces dames aux chapeaux verts

**Ces dames aux chapeaux verts** — 1937-yilda rejissyor Maurice Cloche tomonidan suratga olingan Fransiya komediya-drama filmi. Bosh rollarni Marguerite Moreno, Alice Tissot va Micheline Cheirel ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.

## Havolalar
*
Knock

**Knock** — 1933-yilda rejissyorlar Roger Goupillières va Louis Jouvet tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Louis Jouvet, Robert Le Vigan va Madeleine Ozeray ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1929-1934*. Pygmalion, 1988.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
La dernière nuit

**La dernière nuit** — 1934-yilda rejissyor Jacques de Casembroot tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Florelle, José Noguéro va Kissa Kouprine ijro etgan.

## Rollarda
* Florelle — Evelyne Ebert
* José Noguéro — Paul Gérard
* Kissa Kouprine — Mimosa
* Jim Gérald — Mathias Krug
* Georges Péclet — Bob
* Marc-Hély — Ernest
* Georges Térof
* Peggy Vère 
* Windrow
* Frédéric Mariotti

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Rège, Philippe . *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Quartier Latin

**Quartier Latin** — 1939-yilda rejissyorlar Christian Chamborant, Pierre Colombier va Alexander Esway tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Bernard Lancret, Jean Tissier, Blanchette Brunoy va Junie Astor ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Phillips, Alastair. *City of Darkness, City of Light: Émigré Filmmakers in Paris, 1929-1939*. Amsterdam University Press, 2004.

## Havolalar
*
Marions-nous

**Marions-nous** — 1931-yilda rejissyor Louis Mercanton tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Alice Cocéa, Fernand Gravey va Marguerite Moreno ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Waldman, Harry & Slide, Anthony. *Hollywood and the Foreign Touch: A Dictionary of Foreign Filmmakers and Their Films from America, 1910-1995*. Scarecrow Press, 1996.

## Havolalar
*
Faisons un rêve...

**Faisons un rêve...** — 1936-yilda rejissyor Sacha Guitry tomonidan suratga olingan Fransiya romantik-komediya filmi. Bosh rollarni Sacha Guitry, Raimu va Jacqueline Delubac ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Dayna Oscherwitz & MaryEllen Higgins. *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*