Iker Casillas

**Iker Casillas Fernández** ( 1981-yil 20-mayda, Móstolesda tugʻilgan) – Ispaniyalik sobiq professional futbolchi, darvozabon sifatida oʻynagan va hozirda futbol sharhlovchisi boʻlib ishlaydi. „San Iker“ („Avliyo Iker“) laqabli u barcha davrlarning eng buyuk darvozabonlaridan biri hisoblanadi. U oʻzining atletikligi, tezkor reaksiyasi va ajoyib zarba berish qobiliyati bilan tanilgan. Faoliyatining asosiy qismini „Real Madrid“da oʻtkazgan Casillas professional faoliyatida 1000 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan kam sonli futbolchilardan biri, shuningdek, Ispaniya terma jamoasi safida eng koʻp oʻyin oʻtkazish boʻyicha rekordchi hisoblanadi. Hozirda u RTVE, Movistar Plus+ va Azteca Deportes kompaniyalarida ishlaydi.

Klub darajasida Casillas oʻz faoliyatini „Real Madrid“ yoshlar jamoasida boshlagan, oxir-oqibat 1999-yilda asosiy jamoaga koʻtarilgan va u yerda 19 yoshu toʻrt kunligida Chempionlar ligasi finalida oʻynagan va chempionlikni qoʻlga kiritgan eng yosh darvozabonga aylangan. Kasilyas „Real Madrid“da birinchi tanlov darvozaboniga aylandi va oʻzining dastlabki uch mavsumida ikkita Chempionlar Ligasi va La Liga chempionligini qoʻlga kiritdi va oʻzini dunyoning eng yaxshi darvozabonlaridan biri sifatida koʻrsatdi. Madriddagi juda muvaffaqiyatli faoliyati davomida Casillas barcha yirik klub chempionligini qoʻlga kiritdi, jumladan beshta La Liga, toʻrtta Ispaniya Superkubogi, ikkita Ispaniya kubogi, uchta UEFA Chempionlar Ligasi, ikkita UEFA Superkubogi, ikkita qitʼalararo kubok va klublar oʻrtasidagi jahon chempionati. „Real Madrid“ bilan 25 yillik faoliyatidan soʻng, Casillas 2015-yilda „Portu“ga tekinga qoʻshildi va u yerda Primeira Liga va Supertaça Candido de Oliveyra chempionligini qoʻlga kiritdi. „Portu“da u UEFA Chempionlar Ligasida ketma-ket oʻynagan mavsumlar soni boʻyicha rekordni yangiladi (20) va musobaqada eng koʻp oʻyin oʻtkazdi (177). U 2020-yilning fevral oyida, 2019-yilning may oyida „Portu“ bilan mashgʻulot paytida yurak xurujiga uchraganidan soʻng deyarli bir yil maydonda oʻynaganidan soʻng, futbolchilik faoliyatini yakunladi.

167 xalqaro oʻyin oʻtkazgan Casillas Ispaniya terma jamoasi safida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan ikkinchi futbolchi boʻlib, tarixdagi eng koʻp oʻyin oʻtkazgan oʻn sakkizinchi futbolchiga aylandi. UEFA Yevro-2000da foydalanilmagan zaxira oʻyinchisi Casillas 2002-yilgi Jahon chempionatida mamlakatning birinchi tanlangan darvozaboni boʻldi va UEFA Yevro-2004 va 2006-yilgi Jahon chempionatida oʻynadi. 2008-yilda u sardor etib tayinlandi va oʻsha yili jamoani Yevropa chempionligiga olib chiqdi. Kasilyas, shuningdek, 2010-yilda Ispaniyani birinchi jahon chempionatiga olib chiqdi va u yerda beshta oʻyinda birgalikdagi rekordni saqlab qoldi va turnirning eng yaxshi darvozaboni uchun Yashin mukofotini qoʻlga kiritdi. Ispaniya Yevropa chempionatini saqlab qolgan birinchi davlat boʻldi va 2012-yilda yana chempionlikni qoʻlga kiritdi va u musobaqada gol oʻtkazmasdan ketma-ket eng koʻp daqiqalar rekordini oʻrnatdi (509). 2014-yilda Casillas toʻrtta jahon chempionatida Ispaniya sharafini himoya qilgan olti futbolchidan biriga aylandi.

2008-yilda Casillas „Oltin toʻp“da toʻrtinchi oʻrinni egalladi va 2007-yildan 2012-yilgacha ketma-ket olti marta UEFA tomonidan yilning eng yaxshi jamoasi deb topildi, bu darvozabon uchun rekorddir. Casillas, shuningdek, FIFPro World XI da darvozabon uchun rekord darajadagi besh marta tanlangan va Janluiji Buffon va Manuel Noyer bilan birga rekord darajadagi besh marta IFFHS dunyoning eng yaxshi darvozaboni deb topilgan. U 21-asrning ikkinchi eng yaxshi darvozaboni, Gigi Buffondan keyin va xuddi shu tashkilot tomonidan soʻnggi 25 yil ichida ikkinchi eng yaxshi darvozabon deb topildi.

## Biografiyasi
Kasilyas 20 may 1981 yili Madridda tugʻildi. Otasi Xose Luis Kasilyas taʼlim vazirligi ishchisi, onasi esa sartarosh edi. Uning ota-onasi Navalakruz (Avila)dan koʻchib kelishgan edi. Iker hali bolaligida u Baskda yashadi, lekin u har doim Madridni oʻzining qadrdon shahri deb hisoblardi. Kasilyasning oʻzidan yetti yosh kichkina Unay degan ukasi bor. U CD Mostoles klubi sharafini himoya qiladi.

## Klub faoliyati

### Real Madrid
Iker 8 yoshida Realga kelib qoʻshildi va butun faoliyatini shu jamoada oʻtkazmoqda. Kasilyas Ispaniya terma jamoasida oʻynadi va u 1999 yili Meridiana kubogi va yoshlar oʻrtasida jahon chempionatida gʻalaba qozondi. 1999/2000 yidagi mavsumda oʻzini koʻrsata oldi – u jarohatlangan Bodo Illgner oʻrniga maydonga tushdi va Chempionlar ligasi finalida Valensiya bilan boʻlgan oʻyinda jamoadoshlariga yordam berib, chempion boʻlishga erishdi. Tez orada Kasilyas oʻz jismoniy holatini yoʻqota boshladi va uning oʻrniga asosiy tarkibda Sezar maydonga tusha boshladi. Lekin Iker oʻzining asosiy tarkibdagi joyini Chempionlar ligasi finalida Bayer bilan boʻlgan oʻyinidan soʻng yana qaytarib oldi. Ushbu oʻyinda maydonga tushganidan soʻng, bir necha chiroylik „Seyv“larni amalga oshirishi orqali uning jamoasi 2:1 hisobida gʻalaba qozonishiga sabab boʻldi. 2002/03 mavsumda darvozabon birinchi raqam ostida maydonga tusha boshladi va hech qanday jarohatlarsiz Chempionlar ligasida 15 ta oʻyinda, milliy chempionatda 38 ta oʻyinda oʻz jamoaning sharafini himoya qildi va jamoa chempionlikka erishdi. 
2003/04 mavsumda u atigi bir dona oʻyinni oʻtkazib yubordi. Lekin bu narsa Qirollik klubiga yordam bermadi. Oʻsha mavsumda chempionlikni saqlay olmadi va Ispaniya kubogi finalida magʻlubiyatga uchradi.

## Terma jamoadagi faoliyati
Shvedlar bilan oʻyindagi debyutidan soʻng, u zahira darvozabon sifatida EURO-2000 yuborildi va u musobaqada birorta ham oʻyinga tushirilgani yoʻq. Ikki yildan soʻng, Yaponiya va Janubiy Koreyadagi jahon chempionatidagi oʻyinlarda Santyago Kanisaresning dublyori boʻlishi kerak edi. Lekin Kanisares soʻnggi lahzalarda jarohat olishi va tarkibdan chiqib ketishi Kasilyasning jahon chempionati final bosqichida debyut qilishiga (Paragvayga qarshi oʻyin) zamin yaratdi. U irlandlar bilan boʻlgan oʻyinda qahramonga aylandi – ispanlar penaltilar seriyasida gʻalaba qozonib, chorakfinalga yoʻl olishdi. Iker EURO-2004 saralash bosqichida 8 ta oʻyinda maydonga tushdi va u oʻyinlarda 4 ta gol oʻtkazib yubordi. Shuningdek, Kasilyas turnirning final bosqichida ham asosiy darvozabon boʻldi va guruh bosqichidan turnirni tark etishdi. EURO-2008 musobaqasida u terma jamoa sardori boʻldi va musobaqadagi barcha oʻyinlarda ishtirok etdi (Gretsiya bilan boʻlgan, hech narsani hal qilmaydigan oʻyindan tashqari). Ular bu musobaqada gʻalaba qozonib, Yevropa chempioni nomiga sazovor boʻlishdi. Jahon chempionati-2010da ham terma jamoa sardori boʻldi va bu musobaqada ham gʻolib boʻlib, tarixda birinchi marta Ispaniya terma jamoasini jahon chempioni boʻlishiga katta hissa qoʻshdi. FIFA esa Iker Kasilyasni Jahon chempionatidagi eng yaxshi darvozabon deb tan oldi.

## Oʻyin uslubi va shuhrati

## Homiylik
2012-yil yanvar oyida Casillas Adidas bilan oʻzining Response darvozabon qoʻlqoplari va Predator futbol butsalarini kiyish uchun homiylik shartnomasiga rozi boʻldi.[1] Adidasga oʻtish 2004-yilda boshlangan Casillasning Reebok bilan uzoq davom etgan assotsiatsiyasini tugatdi. 2005-yil fevral oyida Casillas Reebokning „Men qanday boʻlsam shundayman“ global integratsiyalashgan reklama kampaniyasining futbol yuzi boʻlib, brendning barcha marketing saʼy-harakatlarini bir soyabon ostida bogʻladi. [1] Adidas 2005-yildan beri Reebokning bosh kompaniyasi hisoblanadi.

## Futboldan tashqarida

### Shaxsiy hayoti
2004 va 2008-yillar oraligʻida Casillas goʻzallik tanlovi gʻolibi Eva Gonsales bilan uchrashgan[1]. Casillas 2009-yildan 2021-yilgacha sport jurnalisti Sara Carbonero bilan munosabatda boʻlgan[2]. Ularning birinchi oʻgʻli Martin 2014-yil 3-yanvarda Madridda tugʻilgan[3]. 2016-yil 20-martda er-xotin turmush qurishdi. 2016-yilning 2-iyunida ularning ikkinchi oʻgʻli Lukas tugʻildi.[1] 2019-yilning 1-may kuni „Portu“ning ertalabki mashgʻuloti paytida Kasilyas klub bazasida yurak xurujiga uchraganidan soʻng kasalxonaga yotqizildi va u yerda uning ahvoli barqarorlashdi.[2][3] Oʻsha kuni kechqurun ahvoli yaxshilangan Kasilyas Twitter’da bosh barmogʻini koʻrsatayotgan surati bilan bayonot eʼlon qildi va unda u odamlarga maʼnaviy qoʻllab-quvvatlaganliklari uchun minnatdorchilik bildirdi.[4] Oʻsha oyning oxirida uning rafiqasi saraton kasalligidan aziyat chekayotgani eʼlon qilindi.[5]

2021-yil 12-martda Casillas va Carbonero ajralish qarorini eʼlon qilishdi[1]. 2013-yilda Madridning Moʻstoles munitsipalitetidagi koʻcha uning sharafiga Avenida de Iker Casillas deb oʻzgartirildi[2]. 2020-yil 17-fevralda Casillas RFEF prezidentlik saylovlarida nomzod boʻlish niyatini tasdiqladi.

### Xayriya ishlari
2011-yilda Casillas Birlashgan Millatlar Tashkiloti Taraqqiyot Dasturining Mingyillik Rivojlanish Maqsadlari boʻyicha yaxshi niyat elchisi etib tayinlandi[1][2].

Uning oʻzining Fundación Iker Casillas xayriya jamgʻarmasi bor[1].

2018-yilda u Moskvada boʻlib oʻtgan „Doʻstlik uchun futbol“ xalqaro ijtimoiy forumida ishtirok etdi[1].

## Yutuqlari
* Ispaniya chempionati (4): 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2007–08, 2011/12
* Ispaniya Kubogi (1): 2011
* Ispaniya superkubogi (4): 2001, 2003, 2008, 2012
* UEFA Chempionlar Ligasi (2): 1999–2000, 2001–02
* UEFA superkubogi (1): 2002
* Qitʼalararo kubogi (1): 2002

### Terma jamoada
* UEFA U-15 Championship: 1995
* UEFA U-16 Championship: 1997
* UEFA-CAF Meridian Cup: 1999
* FIFA World Youth Championship: 1999
* Yevropa chempioni: 2008, 2012
* Jahon chempioni: 2010

### Personal
* Royal Order of Sporting Merit (Gold Medal): 2009–10 
* Favourite son of Navalacruz: 2010 
* Favourite son of Móstoles: 2010 

### Shaxsiy
* Bravo Mukofoti: 2000
* Don Balón Mukofoti: *Breakthrough Player* 2000
* UEFA Yilning ramziy jamoasi: 2007, 2008, 2009, 2010, 2011
* Zamora trofeyi: 2007–08
* UEFA Yevropa turniri ramziy jamoasi: 2008, 2012
* FIFA World XI: 2008, 2009, 2010, 2011, 2012
* FIFA/FIFPro Jahonning eng yaxshi darvozaboni: 2008, 2009, 2010, 2011
* IFFHS Eng yaxshi darvozabon: 2008, 2009, 2010, 2011, 2012
* FIFA.com Yilning ramziy jamoasi: 2008
* FIFA Jahon chempionati oltin qoʻlqopi: 2010 
* FIFA Jahon chempionati yulduzlar jamoasi: 2010
* Asturiya shahzodasi mukofoti: 2012

## Yana qarang
* UEFA Chempionlar ligasida 100 yoki undan ortiq oʻyin oʻtkazgan futbolchilar roʻyxati
* Xalqaro darajadagi 100 va undan ortiq oʻyinlardan maydonga tushgan erkak futbolchilar roʻyxati
* 1000 yoki undan ortiq rasmiy oʻyin oʻtkazgan erkak futbolchilar roʻyxati
* Real Madrid CF rekordlari va statistikasi roʻyxati
* La Ligada 400 yoki undan ortiq oʻyin oʻtkazgan futbolchilar roʻyxati

## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar

* Iker Casillas Real Madrid rasmiy saytida