Shorustam Shomusarov

**Shorustam Shomusarov Gʻiyosovich** – 1958-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi, OʻzMU) sharq fakultetining 1982-yil bitiruvchisi. Sharqshunos-filolog-arabshunos, filologiya fanlari doktori, dotsent.

1980—1982-yillarda Yamanda malaka oshiruvchi tarjimon; 1982—1983-yillarda sharq fakulteti qoshidagi 10 oylik kurslarda texnik xodim, katta oʻqituvchi; orada 1985—1987-yillar SSSR FA SHIda aspirant, 1988-yildan yana ToshDU Sharq fakultetida katta oʻqituvchi, ilmiy xodim va (endi, ToshDSHI) 1992—1993-yildan dotsent, arab filologiyasi kafedrasi mudiri; 1993—1995-yillar ToshDSHI ilmiy xodimi; 1995-yildan ilmiy ishlar boʻyicha prorektor, 1998-yildan dotsent. 1997-yildan xorijiy safarda yurib, 2015-yildan Toshkent davlat sharqshunoslik instituti arab filologiyasi kafedrasida professor lavozimida, 2016-yildan mazkur kafedraning mudiri sifatida ish boshladi.

**Ilmiy yoʻnalishi** – manbashunoslik, qiyosiy folklorshunoslik, arab adabiyoti. 80 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi, Butunjahon arab tili ittifoqi  Markaziy kengashi aʼzosi (2020-y.).

## Asosiy ilmiy ishlari:
Nomz. diss. mavzusi: “Makamы al-Xamadani – pamyatnik srednevekovoy arabskoy prozы”. – T., 1988.
Dokt. diss. mavzusi: “Oʻzbek va arab folklorining qiyosiy-tarixiy tahlili” – T., 1998.
# Arab folklori. – Toshkent, 1992. - 86 b.
# Makami al-Xamadani kak pamyatnik srednevekovoy arabskoy prozы // Ocherki srednevekovoy arabskoy prozы. – Tashkent, 1992. S. 155 – 219. -V soavtorstve.
# Srednevekovaya arabskaya proza. – Tashkent, 1993.
# Proizvedeniya arabskoy narodnoy literaturы // Mayak Vostoka. – Tashkent, 1994. – № 3.
# Ibn Battuta sarguzashtlari Hindiston ajoyibotlari: Oʻquv koʻllanma. – Toshkent, 1995.
# Sintaksis nauchnoy rechi Diplomatiya v litsax: Uchebnoye posobiye. – Tashkent, 1995. - v soavtorstve.
# Uchites uchitsya: Uchebnoye posobiye. – Tashkent, 1995.
# Oʻzbek adabiyoti va arab folklori. – Toshkent: Fan, 1996.
# Janrы srednevekovoy arabskoy prozы // At-Turas. – Kair, 1998. -arab tilida.
# O yazыke arabov Sredney Azii // YUNESKO. – Katar, 2000. –arab tilida.
# Sravnitelnaya tipologiya arabskix skazok so skazkami sredneaziatskix arabov // Al-Feysal. KSA, 2001.
# Oʻzbek mifologiyasi va arab folklori. – Toshkent, 2001. -hammualliflikda.
# Oʻzbek va arab folklorining qiyosiy-tarixiy tahlili. – Toshkent, 2002.
# Iskusstvo arabskoy prozы i uzbekskoy literaturы // At-Turas al Arabi. – Damask, 2003.
# Sravnitelno-tipologicheskoye izucheniye sovremennыx arabskix skazok i skazok arabov Sredney Azii // Vostok. – M., 2003. – №1.
# Devoni lugatit-turk i arabskiy folklor. – Ankara, 2003. – turk tilida.
# Kniga 101 nochi // Mayak Vostoka. – Toshkent, 1995. – № 1-2. – S.135-138. – na arabskom yazыke.
# Tovar-dengi-blagopoluchiye: uchebnoye posobiye. – Toshkent, 1996. – 46 s.
# Arab asotirlari va Markaziy Osiyo xalqlari adabiyoti // “Xalq sanʼati”. – Qohira, Misr, 1996. – № 52. –B.115-118. – arab tilida.
# Oʻzbekistonda zamonaviy miniatyura sanʼati // Al-Faysal. – Ar-Riyod, Saudiya Arabistoni, 1999. – №269. – B.129-135. – arab tilida.
# Arab-oʻzbek folklor aloqalari: Respublika ilmiy kollokviumi maʼruzalari toʻplami. – Toshkent, 1997. –B.125-127.  oʻzbek tilida.
# Odam Ato va Momo Havo qissasi // Fan va turmush. – Toshkent, 1997. – №3. –  B.26-27. – oʻzbek tilida.
# Arabskaya novellisticheskaya  skazka (idei obrazы) // Sbornik statey, Mejdunarodnaya nauchnaya konferensiya. – Bishkek, 1996.  –B.108-112. – na russkom yazыke.
# Proisxojdeniya vыmыsla (genezis janra skazok i jivotnыx) // Mayak Vostoka. ––Toshkent,  1996. – № 1-2 – S. 56-59. –na russkom yazыke.
# Pozdnesrednevekovыe arabskiy knijnыy epos // Mayak Vostoka. – Toshkent, 1996. – № 1-2. – B.82-85. –  v soavtorstve s T.A. Muxtarovыm. – na russkom yazыke.
# Oʻzbek mifologiyasining shakllanish bosqichlari haqida // Sharq maʼshali. – Toshkent, 1996. –№1-2.–B.17-21. – oʻzbek tilida.
# Oʻzbek mifologiyasining yuzaga kelishi va uning oʻzbek folkloriga taʼsiri // Sharq maʼshali. – Toshkent, 1996. – №1-2. –B.48-52. – oʻzbek tilida.
# Arab-oʻzbek folklor aloqalarining oʻziga xos xussusiyatlari // Oʻzbek tili va adabiyoti. – Toshkent, 1996. –B.38-44. – oʻzbek tilida.
# Arab va oʻzbek xalq ertaklari syujet tizimining qiyosiy tahlili // Oʻzbek tili va adabiyoti. – Toshkent, 1996. – №5. – B.24-28. – oʻzbek tilida.
# “Asʼhobul Kahf” afsonasi syujetning turkiy versiyalari // Oʻzbek tili va adabiyoti. – Toshkent, 1997. – №1. – B.37-45. – oʻzbek tilida.
# Odam Ato va Momo Havo qissasi // Fan va turmush. – Toshkent, 1997. – №3. – B.26-27. – oʻzbek tilida.
# Arab-oʻzbek folklor aloqalari // Respublika ilmiy maʼruzalar toʻplami. – Toshkent, 1997. –B.225-227.  – oʻzbek tilida.
# Asrlar qaʼridagi nur // “al-Faysal”. – ar-Riyod, Saudiya Arabiston, 1999. – №274. – B.56-57. – arab tilida.
# Arab xalq rivoyatlari mavzulari  manbalari // Oʻzbek tili va adabiyoti. – Toshkent,  2000. – B.36 –38. – oʻzbek tilida.
# Arab  talabalari uchun  rus tili. (Til va adabiyot tadqiqotlari  silsilasi). Ayn Shams  universiteti. – Qohira, Misr, 2000. – № # – B.144-152. – arab tilida.
# Ming bir  kun qissasi // “al-Faysal”. – ar-Riyod,  Saudiya Arabistoni, 1999. – №274. – B.133-137 – arab tilida.
# Ulugʻ oy umidlari. – Toshkent: Movaraunnahr, 2001. – 96 b.– M.Joʻrayev bilan hammualliflikda.
# Oʻzbek mifalogiyasi va arab folklori. – Toshkent, Fan, 2001. – 136 b. – M.Joʻrayev bilan hammualliflikda.
# Oʻrta Osiyo arablari tili  haqida  mulohazalar // YUNESKO  jurnali. – Doxa,  Qatar, 2001.–B.19-23 –  arab tilida.
# Oʻrta Osiyo arablari va arab xalqlari adabiyotini qiyosiy oʻrganish // “al-Faysal”. – ar-Riyod,  Saudiya Arabistoni, 2001. – B.139-140. – arab tilida.
# Etapы obucheniya russkogo yazыka studentam-arabam // Ayn Shams universiteti jurnali. – Kohira, Misr, 2001. – B.226-234. – arab tilida.
# Oʻzbekistonda arablar va islom // “al-Faysal” jurn. – ar-Riyod, Saudiya Arabiston, 2001. – №298. . – B.119-124. – arab tilida
# Arab va oʻzbek folklori tarixiy-qiyosiy tahlili. – Toshkent: Fan, 2002.. – 320 b.
# Saudiya Arabistoni  podshohligining Markaziy Osiyo respublikalari bilan aloqalari. – ar-Riyod, Saudiya Arabistoni, 2002. – 130 b.  – arab tilida.
# Oʻzbek adabiyoti  haqida (paydo boʻlishi, rivojlanishi,  hozirgi holati) // Haj va umra jurn. –ar-Riyod,  Saudiya Arabistoni, 2002. – №2.  – B.36-41. – arab tilida.
# Markaziy Osiyo arablari // al-Maʼrifa jurn. – Damashq, Suriya, 2002. – №460 . – B.131-138. – arab tilida.
# Sravnitelno-tipologicheskoye izucheniye arabskix narodnыx skazok so skazkami arabov Sredney Azii // “Vostok” – Moskva, 2003. – №1.  – B.112-124.  – na russkom yazыke.
# Arab yozuvi va Mavarannahrda sheʼr sanʼati // al-Turas al-Arabiy. jurn. –Damashq, Suriya, 2003. –№89. – B.49-57. – arab tilida.
# Kitob mazmuni tahlili: rus tili-boshlangʻich bosqich // Xalqaro konferensiya materiallari. – ar-Riyod,  Saudiya Arabistoni, 2003. – B.234-245. – arab tilida.
# Oʻzbek adabiyoti tarixi. – ar-Riyod, Saudiya Arabistoni, 2004. – 434 b.– arab tilida.
# Rus tilida  feʼllarni  oʻqitish usullari // “al-Tavosul al-Lisoniy” jurn. –Fas, Marokash, 2005. – №12. –B.192-201. – arab tilida.
# Arablar va Oʻrta Osiyo xalqlari  orasidagi  adabiy aloqalar // Sharq mashʼali. –Toshkent, 2005. . – B.31-34. – oʻzbek tilida.
# Ob istokax tyurkskix narodnыx legend ob obitelyax peщerы // Vestnik, KazGU. –Alma-ata, 2007. . – B.148-154. – na russkom yazыke.
# Temы arabskix i tyurkskix narodnыx mifov // Vestnik, AzGU. – Baku, 2008. . – B.141-150. – na russkom yazыke.
# Spetsificheskiye osobennosti folklornыx svyazey tyurkskix narodov Sentralnoy Azii i sredneaziatskix arabov //  j-l “Vostok”. – Moskva, 2009. –№1. – B.124-132.  – na russkom yazыke.
# Tipologiya i vzaimosvyaz folklora tyurkskix  i arabskix narodov. – Moskva: Akademkniga, 2010. – 304 s. – rus tilida.
# Arab va turkiy xalqlari ogʻzaki ijodi: tipologiya va oʻzaro taʼsir. – ar-Riyod, Saudiya Arabistoni, 2012. – 398 b. – arab tilida.
# Leksicheskiye uprajneniya v svyazi s leksiyami po chteniyu // Al-Azxar universiteti jurnali. – Kohira, Misr, 2012. . – B.57-77. – arab tilida.
# Osobennosti izucheniya russkogo udareniya // Yazыki i perevod. – Ar-Riyod, Saudiya Arabistoni: Universitet im. Korolya Sauda, 2013. – №25.  –B.43-50. – arab tilida.
# Fors koʻrfazi mamlakatlari adabiyoti: Ilmiy toʻplam. – Toshkent: ToshDSHI, 2016.  – B.83-86. – oʻzbek tilida.
# Bilingvizm i yego vliyaniye na kognitivnыe protsessы // Respublika ilmiy konferensiyasi materiallari. – Namangan, 2016. . – B.21-23. – rus tilida.
# Slovo o folklore: uchebnoye posobiye, 2-oye izdaniye. – Toshkent: TashGIV, 2016. – 44 s. – v soavtorstve s Pidayevoy O.A.
# Prakticheskaya grammatika russkogo yazыka v nauchnыx tekstax: uchebnik. – Ar-Riyad, 2016. – 280 s. – na arabskom yazыke.
# Uchites uchitsya: Uchebnoye posobiye, 2-oye izdaniye. – Tashkent: TashGIV, 2016. – 48 s. – v soavtorstve s Djanabayevoy Z.
# Sovremennыe yazыkovыe protsessы v Arabskix stranax Persidskogo zaliva // Sbornik statey 1-mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii “Osmanovskiye chteniya”.  2017. ‒S. 64-66.
# Arab va turkiy xalqlar ertaklari syujetining qiyosiy tahlili // XX asr oʻzbek folklorshunosligi. Antologiya  / Masʼul muharir M.Joʻrayev. ‒ Toshkent: 0ʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2017. ‒ B. 521-533.
# Folklorshunoslikda qiyosiy-tipologik metod va uning oʻziga xos xususiyatlari //  Sharqshunoslik. ‒T., 2017 0,7 b.t. ‒M.Joʻrayev bilan hammualliflikda. 
# Arab adabiyoti tarixi (Arab xalq ogʻzaki ijodi) // T.: TDSHI, 2017. 1 b.t.
# Arab folklorining nutqiy janrlari //  Oʻzbek folklori masalalari. ‒T., 2018. ‒№7. 
# Poetika i tipologiya arabskoy narodnoy skazki. Monografiya. ‒T.: ToshDSHI, 2019. ‒238 str. 
# Skazki narodov “Velikogo shelkovogo puti”. Toʻplam. ‒ 15,5 b.t.
# Vozniknoveniye i razvitiye mifologii tyurkskix narodov Sentralnoy Azii // Sharq mashʼali. ‒T.:TDSHI, 2020. ‒№1. 
# Kolichestvennыe chislitelnыe v arabskom i uzbekskom yazыkax. // Vestnik Nauki i obrazovaniya. Rossiya. ‒Moskva, 2020. ‒v  soavtorstve s  Umurzakovoy  A.U.
# Obucheniye arabskomu yazыku v sredniye veka v Maverannaxre // Sharqshunoslik bugun va ertasi. Ilmiy maqolalar toʻplami. ‒T.: ToshDSHU, 2020. ‒v soavtorstve s  Nasrullayevoy Z.
# Shomusarov Shorustam, Otaxonova Dilafruz, Abdullayeva Nozima. LEARNING AND TEACHING IRREGULAR PLURAL FORMS OF NOUNS IN ARABIC LANGUAGE MATERIALIENDER XVII INTERNATIONALENENSCHAFTLICHEN UND PRAKTISCHENKONFERENZSPITZENFORSCHUNG – 2020. 20. Mai 2020. Volume 13.. Berlin. Wissenschaft und Bildung GmbH 2020.

## Manbalar