Yangi Volida masjidi

**Yangi Volida masjidi** () – Turkiyaning Istanbul shahri, Üsküdar tumanidagi 18-asrda qurilgan Usmonli masjidi.

## Tarix

Uskudardagi Yangi Volida masjidining qurilishi 1708-yilda boshlanib, 1710-yilda qurib bitkazildi. U sulton Ahmad III uchun onasi Emetulloh Rabi’a Gulnush Sulton sharafiga qurilgan. Majmua imaret (hospis), arasta, boshlangʻich maktab, Emetulloh Rabiʼa Gulnush Sulton qabri, hovli shodirvoni (favvora), muvakkitxona (soat minorasi) va idoralardan iborat. Bino klassik Usmonli davriga va Usmonli diniy meʼmorchiligining „Sinon maktabi“ga xosdir. U Istanbulning Üsküdar mahallasida joylashgan. Binoning asosiy qismi toʻrtburchak shaklda boʻlib, tekislangan bosh gumbaz va toʻrtta yarim gumbaz bilan qoplangan. Masjidning har biri ikkitadan balkonli ikkita minorasi bor. Masjid ichidagi xattotlik Hezarfen Mehmet afandining asari hisoblanadi.

### Tashqi koʻrinish
Masjid Uskudar tumanidan ajratilgan devor bilan oʻralgan boʻlib, kirish eshigi katta darvoza hisoblanadi. Uning markazida mashhur favvorasi boʻlgan hovli mavjud boʻlib, odamlar bugungi kungacha suv olish uchun boradilar. Masjid hovlisida chinordan palmagacha turli xil daraxtlar, shuningdek, kashtanlar koʻp.

Masjidning asosi sakkiz burchakli, markaziy gumbazli. Uning rejasi Rüstem posho masjidiga oʻxshash, lekin burchak gumbazlari kabi oʻzgarishlar Rüstem posho masjididan koʻra klassikroq xarakterga ega. Bu, shuningdek, 18-asrda mutanosib ravishda balandroq va torroq boʻlgan gumbazlarga nisbatan tendentsiyaning eng qadimgi namunalaridan biridir. Usmonli masjidlari uchun xos boʻlgan kirish ayvonidagi besh gumbaz oʻrniga, Yangi Volida markaziy koʻrfaz ustidagi xochli gumbazdan foydalanadi. Ichki bezak tosh oʻymakorligi, jumladan, muqarnas – gulli naqshli murakkab tosh oʻymakorligi naqshlari koshinlardan iborat.

### Ichki koʻrinish

Masjidning ichida gul naqshlari mavjud. Old tomonda mehrob va imom uchun minbar mavjud boʻlib, u namoz vaqtida imom musulmon jamoatiga imomlik qilishi va yoʻnaltirishi uchun masjidlarda zarur hisoblanadi. Yuqoridagi gumbazli shiftning ichki qismida turli arab yozuvlari, xususan, zulus xattotligi namunalar mavjud.

Masjidning derazalarida uchli va egri ravoqlardan foydalanilgan. Gumbazlardagi derazalar yumaloq darchalarga ega boʻlib, bu gumbazning ostidagi inshootni pastga itarib yuborish uchun yaratilgan. Kirish yoʻlagi va hovlidagi sakkiz qirrali favvora (shodirvon) chiroyli tosh oʻymakorligidan foydalanilgan. Gulnush qabri ochiq ustki va murakkab metall panjara bilan bezatilgan.


Fayl:Yeni Valide Mosque 9534.jpg|Yaqin yo'ldan Yangi Volida masjidi
Fayl:Yeni Valide Camii 0827.jpg|Bog'dan Yangi Volida Camii old tomoni
Fayl:Yeni Valide Camii 394.jpg|Yangi Volida Camii hovliga kirish
Fayl:Yeni Valide Camii 6630.jpg|Yeni Valide Camii hovlisi
Fayl:Yeni Valide Camii 0474.jpg|Yeni Valide Camii Emetullah Rabi'a Gulnush Sultonning ochiq qabri
Fayl:Yeni Valide Camii 0814.jpg|Yangi Volida Camii ichki qismi
Fayl:Yeni Valide Camii 9549.jpg|Yeni Valide Camii ko'rinishidagi shift
Fayl:Yeni Valide Camii 5675.jpg|Yeni Valide Camii gumbazlari tafsilotlari
Fayl:Yeni Valide Camii 0807.jpg|Yangi Volida Camii gumbazlarining detallari
Fayl:Yeni Valide Camii 0794.jpg|Yangi Volida Camii sebil
Fayl:Yeni Valide Camii 7421.jpg|Sebil ichidagi Yeni Valide Camii
Fayl:Yeni Valide Camii 5668.jpg|Yeni Valide Camii qush uyi
Fayl:Istanbul Yeni Valide Mosque december 2015 5687.jpg|Yangi Volida masjidining asosiy darvozasi


## Yana qarang

* Masjidlar roʻyxati
* Usmonli arxitekturasi
* Kulliyye

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish

* 
*  A scan is available from Archnet .
* Kuran, Aptullah. *Sinan: The Grand Old Master of Ottoman Architecture*. Washington, D. C.: Institute of Turkish Studies, Inc., 1987. 242.
* Kuban, Dogan. *Ottoman Architecture*. Woodbridge, Suffolk: Antique Collectors' Club Ltd, 2010. 384-86.

## Havolalar

* Üsküdardagi Yeni Valide majmuasi , Archnet
* Yangi Volida masjidi tasvirlari 
* Masjid fotosuratlari Dik Osseman tomonidan