open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albert Anastasia

**Umberto** „**Albert**“ **Anastasiya** (, **;** tugʻ. Anastasio **;** 1902-yil 26-sentyabr — 1957-yil 25-oktyabr) — italyan-amerikalik mafioz, qotil va jinoyatchilar boshligʻi. Zamonaviy Amerika mafiyasining asoschilaridan biri, Murder Inc. tashkilotining hammuassisi, keyinchalik rahbari. Oxir-oqibat zamonaviy Gambino jinoyat oilasi boshligʻi lavozimiga koʻtarildi. Shuningdek, jinoiy karyerasining katta qismida, asosan, port ishchilari kasaba uyushmalari yordamida Nyu-York shahri qirgʻoqlarini boshqargan. Anastasiya 1957-yil 25-oktyabrda Vito Genovese va Carlo Gambinoning buyrugʻi bilan oʻldirilgan. Ushbu voqeadan soʻng Gambino oila boshligʻi boʻlgan.

Anastasiya Amerika tarixidagi eng shafqatsiz va qoʻrqinchli uyushgan jinoyatchilardan biri edi. Yuksak obroʻsi tufayli unga **The Earthquake** (Zilzila), **The One-Man Army** (Bir kishilik armiya), **Mad Hatter** (Majnun qalpoqchi) va **Lord High Executioner** (Lord Oliy jallod) laqablari berilgan.

## Biografiyasi

Albert Anastasiya 1902-yil 26-sentyabrda Italiyaning Kalabriya yarim oroli Parghelia kommunasida Bartolomeo Anastasio va Marianna Polistena oilasida tugʻilgan. Bolaga Umberto Anastasio ismi berilgan. Anastasiyaning otasi temiryoʻlchi boʻlgan. Birinchi jahon urushidan keyin vafot etgan vaqtida otadan toʻqqiz farzandi qolgan. Anastasiyaning sakkiz aka-uka: Raffaele; Frank; Anthony; Joseph; Gerardo; Luigi (Avstraliyaga koʻchib ketgan) and Salvatore Anastasio va bitta singlisi, Mariya, bor edi.

1919-yilda Anastasiya akalari Jozeph, Anthony va Gerardo bilan Nyu-Yorkda oʻzlari ishlaydigan yuk tashuvchi kemani tark etib, AQShga noqonuniy ravishda kirib borishdi. Ular tez orada Bruklindagi portda yuk tashuvchi boʻlib ishlay boshlashdi.

## Manbalar
Lamin Jalllow

**Lamin Jallow** (1994-yil 22-iyulda tugʻilgan) — gambiyalik professional futbolchi, Turkiyaning „Kechiörenguju“ klubi va Gambiya terma jamoasida oʻng qanot yarimhimoyachisi sifatida oʻynaydi.

## Klub faoliyati
Banjulda tugʻilgan Jallou Real de Banjul, Chievo Verona, Cittadella, Trapani va Salernitana klublarida oʻynagan.

2018—2019-yilgi mavsumning birinchi yarmida Salernitanada ijara asosida oʻynagach, „Kyevo Verona“ bilan toʻrt yarim yillik shartnoma imzoladi.

2020-yil 30-sentyabrda u Vichensa bilan uch yillik shartnoma imzoladi. 2021-yil 12-avgustda u Vengriyadagi Fexervar jamoasiga sotib olish opsiyasi bilan ijaraga oʻtdi.

2022-yilning 11-avgustida Jallow ikki yillik shartnoma asosida Turkiyaning „Adanaspor“ klubiga oʻtdi.

## Terma jamoadagi faoliyati
U 2016-yilda Gambiya terma jamoasi safida debyut qilgan. U 2021-yilgi Afrika Millatlar Kubogida oʻynaydi, milliy jamoasining birinchi qitʼa turniri, ular chorak finalga yoʻl oldi.

## Shaxsiy hayoti
2020-yilning noyabr oyida u COVID-19 uchun ijobiy natija berdi.

## Faoliyat statistikasi

### Terma jamnoa uchun gollar

: *Ballar va natijalar birinchi boʻlib Gambiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi.* 

## Manbalar

## Havolalar

* Worldfootball.net saytidagi profil
Koʻkaldosh masjidi

**Koʻkaldosh masjidi** — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Mazkur masjid Buxoro xonligida hukronlik qilgan shayboniylar sulolasi hukmronligi davrida 1585—1586-yillarda bunyod etilgan. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

## Tarixi
Koʻkaldosh masjidi XVI asrda shayboniylar sulolasi davrida bunyod etilgan. Mazkur masjid Oʻrta Osiyo meʼmorchilik uslubida, pishiq gʻishtdan qurilgan. Masjid ichkari tomonining oʻrtasida gʻisht ustunli gumbazli bino mavjud boʻlib, bezaklari bilan ajralib turadi. Koʻkaldosh masjidi sharq va shimol tomonlarida yogʻoch ustunli ayvon boʻlgan. Hozirgi kunda bu ayvonlar saqlanib qolmagan. Masjid gʻisht devor bilan oʻralgan boʻlib, masjid hovlisiga kirish qismi gumbazli darvozaxonadan iborat boʻlgan. Masjid darvozaxonasining ustida esa azonchixona (muazzinxona) mavjud boʻlgan. Vaqf hujjatlaridagi maʼlumotlariga koʻra mazkur masjid, shayboniy Abdullaxon II davrida uning koʻkaldoshi Qulbobo Koʻkaldosh tomonidan 1585—1586-yillarda bunyod etilgan. Masjid qarshisida mangʻitlar sulolasi davrida 1897-yilda Mirzo Hamdam madrasasi qurilgan. 1920-yil qizil armiyaning Buxoroga bosqinidan soʻng, bir qancha vaqt shahar majmuasining ombori sifatida foydalanilgan. Masjidning ahvoli ayanchli boʻlib, baʼzi joylarida taʼmirlash ishlari olib borilgan. Masjidning hozirgi kunda baʼzi bezaklari saqlanib qolgan boʻlib, kitoba bitik mavjud. Ushbu kitoba bitikda „Tayyiba“ kalimasi keltirilgan. Bundan tashqari masjidning kirish qismi saqlanib qolgan devorida naqshinkor bezaklar saqlanib qolgan.

## Meʼmorchiligi
Koʻkaldosh masjidi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Masjid pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Hozirgi kunda masjid taʼmir talab ahvolga kelib qolgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
### Ilmiy adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Nazim Osmanov

**Nazim Seytxalilovich Osmanov** ( ; 1939-yil 28-aprel — 1985-yil 7-sentyabr) — Muborak Kommunistik partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati. 1939-yilda Qorasuvbozorda tugʻilgan, keyinchalik, 1944-yilda qrim-tatar bo‘lgani uchun deportatsiya qilingan. Oʻzbekiston SSRda surgunda o‘sgan. Dastlab Shahrisabzda agronom boʻlib ishlagan.

1968-yilda Kommunistik partiyaga aʼzo boʻlib, Muborak hududi loyihasini qoʻllab-quvvatlash uchun Muborak shahriga koʻchib oʻtgan, soʻng, oʻzining siyosiy faoliyatini boshlangan.

Muborakda tuman ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, soʻngra 1980-yilning noyabr oyida Muborak tuman partiya qoʻmitasining birinchi kotibi boʻladi. 1985-yilning avgust oyida shahar partiya qo‘mitasiga koʻchiriladi.
## Manbalar

## Havolalar
* Sovet Oʻzbekistoni gazetasida nekrologi
* Lenin Bayrogʻi gazetasida nekrologi
Muhammad Kabir Bahodirxonov

**Muhammad Kabir Sayidxonovich (Sayidxon oʻgʻli) Bahodirxonov** (1941-yil 17-avgust, Gʻulja shahri, XXR — 2021-yil 19-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston) —  oʻzbekistonlik fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi aʼzosi, akademik (2017), fizika-matematika fanlari doktori (1982), professor.

## Biografiyasi
Muhammad Kabir Bahodirxonov 1941-yil 17-avgustda Gʻulja shahrida tugʻilgan. 1959-yilda Toshkent davlat universiteti fizika fakultetiga oʻqishga kirib, 1965-yilda yarimo‘tkazgichlar va dielektriklar fizikasi mutaxassisligi boʻyicha tamomlaydi. 1971—1985-yillari Toshkent davlat universiteti „Yarimo‘tkazgichlar va dielektriklar fizikasi“ kafedrasi mudiri, 1985—1991-yillari Toshkent politexnika instituti „Fizikaviy elektronika“ kafedrasi mudiri, 1991—1992-yillari Toshkent davlat texnika universiteti ilmiy ishlar bo‘yicha prorektori, 1996—2003-yillarda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi raisining birinchi oʻrinbosari, 2004—2012-yillari Toshkent davlat texnika universiteti „Elektronika va mikroelektronika“ kafedrasi mudiri, 2012—2021-yillarda Toshkent davlat texnika universitetining „Raqamli elektronika va mikroelektronika“ kafedrasi professori boʻlib faoliyat yuritgan.

### Oilasi
Muhammad Kabir Bahodirxonovning uch oʻgʻil va bir qizi bor.

### Vafoti
Muhammad Kabir Bahodirxonov 2021-yil 19-avgustda Toshkent shahrida 80 yoshida vafot etgan.

### Ilmiy faoliyati
1965-yilda Rossiya Fanlar akademiyasi Abram Fyodorovich Ioffe nomidagi fizika-texnika instituti aspiranturasiga oʻqishga kiradi. Olim Boris Iosifovich Boltaks ilmiy rahbarligida yarimo‘tkazgichlar fizikasi boʻyicha nomzodlik ishini 1971-yilda himoya qilib, fizika-matematika fanlari nomzodi ilmiy darajasini, 1982-yili esa doktorlik dissertatsiyasini yoqlab, fizika-matematika fanlari doktori ilmiy darajasini oladi.  2017-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi. Olim „Yarimo‘tkazgich materiallarda diffuzion jarayonlar“, „Kirishma atomlar bilan kompensatsiyalangan kremniy materialining elektrofizik, fotoelektrik, optik va galvanomagnit xususiyatlarini o‘rganish“ ilmiy maktablariga asos solgan. Muhammad Kabir Bahodirxonov Oʻzbekistonda birinchilardan boʻlib sanoat-texnologik tizimidan iborat ilmiy laboratoriya tashkil etish va ushbu laboratoriyada nanostrukturali kremniy olish texnologiyasini yaratishga muvaffaq bo‘lgan. Olim 10 ta monografiya, 16 ta darslik, 20 ta ixtirolar, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar mualllifidir. 100 dan ortiq maqolalari AQSh, Germaniya, Rossiya, Koreya, Xitoy va boshqa davlatlarning nufuzli ilmiy jurnallarida chop etilgan.

## Unvon va mukofotlari
* Abu Rayhon Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1992);
* Xinjiang universiteti faxriy porfessori (2003);
* Nukus davlat universiteti faxriy porfessori (2012);
* „Doʻstlik“ ordeni (2020);
*„Mehnat faxriysi“ koʻkrak nishoni (2021).

## Manbalar
Abu Bakr Sa’d Yamaniy

**Abu Bakr Sa’d Yamaniy, Xoja Sa’d** (IX—X asrlar) — imom Husaynning Zaynulobiddin ismli o‘g‘lidan tug‘ilgan nabirasi, Chor Bakrlardan biri.

## Tarjimayi holi
Buxoroga Ali ibn al-Husayn lashkarlari bilan birga kelgan. 13 oy Farob qal’asida turgandan keyin Buxoroga kelgan. Somoniylar amirining hurmatini qozongan. Uning saroyida xizmat qilgan. Xoja Sa’d harbiy ilmni ham puxta egallagan. U Ismoil Somoniyning harbiy yurishlarida ma’naviy madad berib turgan. Jo‘yi Mo‘liyon yerlarida vaqf yerlariga ega bo‘lgandan keyin bog‘-chorbog‘ bilan birga tim, hammom, bozorcha qurgan. Ulardan keladigan foydadan xayr-ehson qilib turgan. Yerli aholi uchun Xoja Sa’dning tegirmonlaridan foydalanish bepul bo‘lgan. 

Yerlaridan daromadi ko‘payganidan keyin Buxoroning Quyoshbotar, Navobod tomonlaridan yer sotib olib, dehqonchilik bilan shug‘ullangan. Jumladan, Sumitan qishlog‘idan katta, serdaromad yer xarid qilib, bu yerda bog‘, chorbog‘, ekin maydonlari, sarhovuz, sardoba, tegirmon qurgan. Tarixiy manbalarda qayd etilishicha, yer sotib olib chorakorlarni ishlatgan. Yetishtirilgan hosilning uch qismi yerda ishlagan dehqon haqi bo‘lib qolgan, bir qismi Xoja Sa’dga tegishli bo‘lgan. Shu yo‘l bilan Xoja Sa’d dehqonlarning chorakorlik yerlaridan manfaatdorligini oshirgan. Xoja Sa’dning ana shunday yer va chorbog‘lari ko‘p bo‘lib, ular Qorako‘l tumani bilan Sumitan qishlog‘igacha bo‘lgan kenglikni tashkil qilgan. Bu yerlar xalq tilida Qiblazamin (ya’ni qibla tomonda joylashgan yerlar) deb nomlangan. 

Xoja Sa’d shahristonga yaqin, tabiiy bulog‘ga ham ega bo‘lgan qadimiy Sumitan qishlog‘ida o‘zi va oilasi uchun qasr qurdirgan. „G‘iyos ul-lug‘ot“da Sumitan so‘ziga „jundan mato to‘quvchilar maskani“, deb sharh berilgan. Xoja Sa’d vafot etganida uning jasadi, vasiyatiga ko‘ra, Sumitan qishlog‘idagi qadimiy qabristonda ko‘milgan. Keyinchalik bu joy Jo‘yboriylarning xilxonasi bo‘lib qolgan.

## Manbalar
Firuz Allayev

**Firuz Allayev** (1989-yil 7-iyul; Gʻijduvon tumani, Oʻzbekiston SSR) — siyosiy tahlilchi, „Allayev Uz“ telegramm kanalini yurituvchi taniqli bloger, oʻzbekistonlik tadbirkor, Asaxiy.uzga tegishli Asaxiy Books loyihasi asoschisi va hozirgi kundagi rahbarlaridan biri. Firuz Allayev Asaxiy Books loyihasining yutugʻi sifatida „Shuhrat“ medali va Tahsin mukofoti bilan taqdirlangan.

## Biografiyasi
F. Allayev 1989-yilning 7-iyul kuni Gʻijduvon tumanida tugʻilgan. O‘zbekiston jahon tillari universitatining tarjimonlik fakulteti hamda Fransiyadagi Xalqaro siyosiy tadqiqotlar institutida taʼlim olgan. Yevropadagi taʼlimi davomida onlayn tijorat borasida tajribalar orttirgan. 2014-yili ishga tushgan Asaxiy.uz savdo tarmogʻining asoschilaridan biri.

## Manbalar
Warner Bros. Discovery

**Warner Bros. Discovery, Inc.** — shtab-kvartirasi Nyu-York shahrida joylashgan Amerika media konglomerati. U 2022-yil 8-aprelda WarnerMedia (AT&T-dan ajratilgan) va Discovery, Inc.-ning birlashishi natijasida tashkil etilgan.
## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayt
Gʻafurjon Muhamedov

**Gafurdjan Israilovich Muxamedov** (1949-yil 20-dekabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik kimyogar olim, kimyo fanlari doktori (1991), professor. 2017-yilda Chirchiq davlat pedagogika institutiga rektor etib tayinlangan.

## Biografiyasi
Gafurdjan Muxamedov 1949-yil 20-dekabr Toshkent shahrida tugʻilgan. 1972-yil Toshkent davlat universitetini tamomlagan. 1976—1997-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida katta oʻqituvchi, dotsent, professor, 1983—1997-yillarda mazkur institutning „Umumiy fizika va kimyo“ kafedrasi mudiri vazifasida faoliyat olib borgan. 1997—2005-yillari Jizzax davlat pedagogika instituti rektori, 2005—2006-yillari Toshkent davlat pedagogika universiteti rektori, 2006—2015-yillarda Oʻzbekiston Milliy universiteti rektori, 2017-yildan Chirchiq davlat pedagogika instituti (hozirgi Chirchiq davlat pedagogika universiteti) rektori lavozimida faoliyat koʻrsatib kelmoqda. 2010—2014-yillari Oliy Majlis Senati senatori boʻlgan.

### Oilasi
Gafurdjan Muxamedovning toʻrt nafar farzandi bor.

### Ilmiy faoliyati
Gafurdjan Muxamedovning ilmiy ishlari karbamid formaldegid oligomerlarining uch oʻlchamli polimerlashtirish jarayonini sekinlashtirish usullariga oiddir. 1972—1975-yillari Moskvadagi Lev Yakovlevich Karpov nomidagi fizika-kimyo ilmiy tadqiqot instituti aspiranturasida oʻqigan. 1975-yilda nomzodlik ishini himoya qilib, kimyo fanlari nomzodi ilmiy darajasini, 1991-yili Moskva davlat universitetida doktorlik dissertatsiyasini yoqlab, kimyo fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. Olim 4 ta monografiya, 10 ta ixtiro, 250 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifidir.

## Mukofotlari
*„Mehnat shuhrati“ ordeni (2021).

## Manbalar
Frane Ikić

**Frane Ikić** (1994-yil 19-iyunda tugʻilgan) — xorvatiyalik professional futbolchi, Oʻzbekiston Superligasidagi „Buxoro“ klubida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Klub faoliyati
Ikich 2012-yilning 17-noyabrida Zadar klubi safida zahiradan maydonga tushgan. Zadar klubi bilan birinchi uch mavsumida 1-ligaHNLda 44 uchrashuvda 2 ta gol urdi. 2015-yilning 15-iyulida u Riyeka bilan ikki yillik shartnoma imzoladi, qoʻshimcha ikki yilga uzaytirish mumkin.

2017-yil 19-yanvarda Ikich Sloveniyaning PrvaLigasida ishtirok etuvchi klubi „Koper“ ga oʻtdi. Koper uchun bor-yoʻgʻi bitta oʻyinda maydonga tushganidan soʻng, Ikich klubni tark etdi va Cibalia jamoasi safiga qoʻshildi. Cibalia jamoasidan keyin u Zadar klubiga qaytib keldi va qisqa vaqt ichida bu jamoani ham tark etdi. 2019-yilning yozida u Sloveniyaga qaytib, Fujinar klubiga qoʻshildi.

2020-yil 1-fevralda Ikich Bosniya Premer-ligasi klubi Jeljezničar bilan uzaytirish imkoniyati bilan olti oylik shartnoma imzoladi. U 2020-yil 29-fevralda „Zvijezda 09“ ga qarshi o‘yinda (3:0) Jeljezničar uchun rasmiy debyutini o‘tkazdi. 2020-yilning 6-iyunida Ikich Jezničar bilan shartnomasini uzaytirdi, bu shartnoma 2021-yilning iyuniga qadar belgilandi. Ikich oʻzining birinchi golini 2020-yil 28-oktyabrda Zrinjski Mostar jamoasiga qarshi liga oʻyinida „Jeljezničar“ jamoasi uchun kiritdi. U 2021-yil iyun oyida Jezničar klubini tark etdi.

## Terma jamoa faoliyati
Ikić 2013—2015-yillarda Xorvatiyani turli yoshlar darajasida himoya qilgan.

## Yutuqlar
### Klub
;Buxoro
* Oʻzbekiston Kubogida ikkinchi oʻrin: 2025

**Rijeka** 

* 1. HNL ikkinchi oʻrin: 2015-16

**Željezničar** 

* Bosniya Premer-ligasi 2-oʻrinchisi: 2019-20

## Manbalar

## Havolalar
* Frane Ikić Sofascore saytida
Misboh Burhonov

**Misboh yoki Misbohiddin Burhonov** (1905-yil, Buxoro — 1937-yil, Toshkent) — Jadidchilik harakati aʼzolaridan biri. Oʻzbekiston Respublikasi Madhiyasining bastakori Mutal Burhonovning akasi. Qatagʻon qurboni boʻlgan.

## Biografiyasi
Misboh Burhonov 1905-yilning 26-dekabrida Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrida tavallud topgan. Burhonlar sulolasi ilk oʻrta asrlardan boshlab Buxorodagi badavlat xonadon sanaladi. XX asr boshlaridan boshlab sulola vakillari Buxorodagi jadidchilik harakatida muhim oʻrin tuta boshlaganlar. Onasi somoniylar sulolasining eng soʻnggi vakilasi boʻlgan. Misbohlar oilada besh farzand boʻlgan: akasi Minjohiddin, opasi Mohida, singlisi Fotima va ukasi Mutavakkil. Ilk taʼlimni otasi Muzainiddin Burhonov qoʻlida olgan. Muzainiddin Burhonov Buxoroning mashhur mudarrislaridan, bilimi chuqur, fikri ochiq, jaholat va mutaassiblikni jinidan battar yomon koʻrgan, ijtimoiy hayotdagi ilgʻor harakatlarga, jumladan, jadidchilikka xayrixoh odam boʻlgan.

Ziyoli xonadonda oʻsgan Misbohiddin jadid maktablari va zamonaviy taʼlim dargohlarida o‘qib o‘z davrining ilg‘or fikrli yoshlaridan biriga aylandi. Misboh Burhonov 14 yoshga kirganda Buxoro amiri Olimxon tomonidan otasi Muzain bilan birgalikda zindonga tashlanadi. 1919-yil otasi vafot etgach, Burhonov Buxorodan chiqib ketadi. Misboh Burhonov Samarqand, Toshkent bilim yurtlarida oʻqishini davom ettiradi. Shundan keyin Moskva davlat universitetining Jurnalistika fakultetiga o‘qishga qabul qilinadi. 1928-yilda oliy maʼlumotli degan diplom olgach, bir muddat Samarqand shahriga, shundan so‘ng Tojikistonning poytaxti Stalinobod (hozirgi Dushanbe) shahriga ko‘chib ketadi. 1933-yilgacha „Tojikistoni surx“ roʻznomasining bosh muharriri bo‘lgan. Ayni paytda yosh yozuvchi sifatida o‘zining o‘tkir qalami bilan xalq va ijod ahli orasida tanila boshlaydi. Misboh Burhonov Tojikiston yozuvchilar uyushmasi aʼzosiga qabul qilingan. Biroq, 1933-yilning 11-oktabrida chaquv sababli aksilinqilobchi degan ayblov bilan hibsga olinib, oʻsha yilning 2-noyabrida 5 yilga qamoqqa hukm qilinadi. 1937-yilning 1-sentabrda Misboh Burhonovga yana bir karra O‘zSSR Jinoyat Kodeksining 60-, 67-moddalariga asosan ayblov eʼlon qilinadi. 1937-yil 11-oktabrda qamoqqa olingan Misboh Burhonov qamoqxonaning og‘ir sharoiti sababli butunlay sog‘lig‘idan ayriladi, zaif va kasalmand holga tushadi. Chunki uyqusizlik, ochlik, ruhiy bosimlar unga katta taʼsir qiladi. Uning shaxsiy varaqasida oila aʼzolari sifatida talaba ukasi Mutal (20 yosh) hamda Samarqandda uy bekasi bo‘lgan singlisi Fotima (23 yosh)larning nomlari keltirilgan. Misboh bilan deyarli so‘roq ham, yuzlashtirishlar ham o‘tkazilmaydi. Hech bir gunohini anglamagan zehnli Misboh hali oila qurib ulgurmay, 1937-yil 25-oktabr kuni amakilari Mazhar, Mukammil va Muhammir Burhonovlar bilan birga otib tashlanadi. Misboh Burhonov 1958-yil 16-yanvarda oqlangan. Ukasi Mutal Burhonov mashhur kompozitor boʻlib yetishadi. Singlisi Fotima Burhonova Abdurauf Fitratga turmushga chiqqan.

## Vafoti
Misboh Burhonov 1937-yilning 25-oktabrda oʻlimga hukm qilingan.

## Manbalar
Ufa xalqaro aeroporti

**Ufa xalqaro aeroporti** (, )  — Rossiyaning Boshqirdiston poytaxti Ufa shahriga xizmat koʻrsatuvchi asosiy aeroport.

2017-yilda aeroport 2 810 000 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatib, Rossiyadagi oʻninchi eng katta aeroportga va Rossiyaning Volga federal okrugidagi eng yirik aeroportiga aylandi. Bu, shuningdek, Boshqirdiston Respublikasining federal subyektidagi (respublikasi) eng yirik aeroportidir.

Sobiq BAL Boshqirdiston havo yoʻllari bosh qarorgohi aeroportda joylashgan edi.

## Tarixi

1924-yil 11-mayda Glumilino qishlogʻi yaqinida birinchi samolyot angarining qurilishi yakunlandi. 15-may kuni AFFVSning Boshqirdiston filiali tarkibida yangi aviatsiya klubi ochildi.

1933-yilda birinchi aviayoʻnalish ochildi, u Ufa — Sterlitamak — Meleuz — Mrakovo — Baymak — Magnitogorsk — Beloretsk — Ufa orqali 730&nbsp;kmdan ortiqni qamrab oldi.

1956-yilda Ufa aeroporti oʻsha paytda Boshqirdiston havo yoʻllariga xizmat koʻrsatgan Yakovlev Yak-12 samolyotlari va Mil Mi-1 vertolyotlariga texnik xizmat koʻrsatishni boshladi.

1959—1962-yillarda aeroport rekonstruksiya qilinib, uchta mehmonxona binosi, yuk va yoqilgʻi saqlash omborlari, 100 oʻrinli ovqatlanish zali va garaj qurildi. Yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi, shuningdek, ogʻir ob-havo sharoitida qoʻnish uchun radio yondashuv uskunalari va yangi radar qurilmalari qurildi. Keyin yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi Tupolev Tu-124, Antonov An-10 va Ilyushin Il-18 samolyotlarini qabul qilishga imkoniyatiga ega boʻldi.

1964-yilda soatiga 400 yoʻlovchiga moʻljallangan yangi terminal qurilib foydalanishga topshirildi.

2007-yilda aeroportning rekonstruksiya qilingan terminali foydalanishga topshirildi. Aerovokzal maydoni ikki baravardan koʻproqqa koʻpaydi. U yerda koʻplab boʻlimlar joylashgan. Toʻrtta teleskopik pandus, toʻrtta lift va uchta eskalator oʻrnatildi. U soatiga 600 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi mumkin.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Quyidagi aviakompaniyalar Ufaga va Ufadan muntazam, mavsumiy va mavsumiy charter reyslarini amalga oshirib kelmoqda:

## Statistika

### Yillik yoʻlovchi oqimi

## Yer usti transporti
*101* va *110* va *110c* yoʻnalishli shahar avtobus liniyalari aeroportni Ufa shahri bilan bogʻlaydi.

## Manbalar

## Havolalar

* Ufa xalqaro aeroporti
Mazhar Burhonov

**Mazhar yoki Mazharuddin Burhonov** (1878-yil, Buxoro — 1937-yil, Toshkent) — Jadidchilik harakati aʼzolaridan. Birinchi oʻzbek matematigi. Oʼzbekiston Respublikasi Madhiyasining bastakori Mutal Burhonovning katta amakisi. Qatagʻon qurboni boʻlgan.

Mazharuddin Burhonov 1878-yil Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrida tug‘ilgan. Dastlabki taʼlimni otasidan olgan. Burhonlar ilk oʻrta asrlardan boshlab Buxorodagi badavlat xonadon hisoblangan. XX asr boshlaridan boshlab sulola vakillari Buxorodagi jadidchilik harakatida muhim oʻrin tutishgan.  1908-yilda Buxorodagi madrasani bitirib, o‘qishini Turkiyada davom ettiradi. Mazhar Burhonov 1914-yildan boshlab Istanbul universitetining matematika fakultetida o‘qiy boshlaydi. Bir necha yillar davomida Istambul maktablarida o‘qituvchi bo‘lib ishlaydi. Makka shahriga borib haj ziyoratini amalga oshiradi. 1922-yilda oliy maʼlumotli matematika o‘qituvchisi diplomi bilan Buxoroga qaytib keladi. M. Burhonov 1922-yildan 1923-yilgacha Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Mehnat idorasi boshlig‘i va Maorif noziri o‘rinbosari vazifalarida faoliyat yuritgan. „Nashri maorif“ jamiyatining chet elda tahsil olayotgan talabalarni qo‘llab-quvvatlash, kutubxona va maktablar faoliyatini kengaytirish kabi tadbirlari bilan Buxoro maorifchilari orasida mashhur edi. Mazhar Burhonov Buxoro Xalq Respublikasi tugatilganidan keyin hukumat ishlarida faoliyat yuritishni to‘xtatib faqat ilm bilan shug‘ullanadi. Burhonov matematika sohasida birinchi darsliklar yaratgan o‘zbek pedagog olimlaridan sanaladi. 1924-yildan 1930-yilgacha Buxorodagi dorulmualliminda, undan so‘ng Samarqand shahrida joylashgan  Musiqa institutida matematika fanidan dars bergan. 1932—1933-yillarda Stalinobod (hozirgi Dushanbe)da, 1933—1936-yillarda Toshkent shahrida istiqomat qilib, bilim yurtlarda dars bergan. 1936-yilda Samarqand shahriga ko‘chib kelib, maktab o‘qituvchiligidan nafaqaga chiqadi.

Mazharuddin Burhonov 1937-yilning 19-iyulida „Milliy ittihod“ tashkilotiga a‘zolikda ayblanib hibsga olingan. Burhonov hibsga olingan paytda turmush o‘rtog‘i 34 yoshli Sadiyaxon Samarqanddagi o‘qituvchilar tayyorlash bilim yurtining ikkinchi kursda tahsil olayotgan edi. Mazhar Burhonov 1937-yilning 27-avgust kuni so‘roq qilinadi. So‘roq davomida Fayzulla Xo‘jayevni 1910-yildan beri bilishini, u vaqtda 13-14 yoshli Fayzulla bir boyning farzandiligi, 1922-yilda Turkiyadan kelganida esa siyosiy arbob boʻlib yetishgani, davlat idoralarida rahbar sifatida faoliyat yuritganini aytadi. O‘ziga qo‘yilgan ayblovlarga nisbatan O‘zbekistondagi biror bir siyosiy partiya yoki „Milliy ittihod“ nomli aksilinqilobiy tashkilot haqida eshitmaganini, o‘zi a‘zosi bo‘lgan „Nashri maorif“ tashkiloti esa siyosiy emas, balki maʼrifiy jamiyat bo‘lganini, xalq maorifini qo‘llab-quvvatlovchi harakat sifatida tashkil etilganini aytib o‘tadi.
 
Mazhar Burxonov 1937-yil 25-oktyabrda ukalari va jiyani bilan birga otib tashlanadi.
## Manbalar
Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d

**Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d** (taxminan IX asr oxiri — Buxoro – 971-yil) — shayxulislom. Muhammad payg‘ambarning qizi Bibi Fotimaning o‘g‘li imom Husaynning evarasi. Ayrim tarixchi olimlar Xoja Sa’d bilan uning o‘g‘li Abu Bakr Ahmad ibn Sa’dni bir odam deb yozadilar. Bu narsa xatolikka olib keladi. Imom Husayn shajarasida Xoja Sa’d ibn Xoja Zaynulobiddin va Imom Abu Bakr Ahmad ibn Xoja Sa’d deb yozilgan. 

## Shajarasi
Badriddin Kashmiriyning „Ravzat ar-Rizvon va hadiqat al-G‘ilmon“ asarida Imom Abu Bakr Ahmad ibn Sa’dning shajarasi quyidagicha keltirilgan:

# Ali ibn Abu Tolib.
# Imom Husayn ibn Ali ibn Abu Tolib.
# Xoja Zaynulobiddin ibn imom Husayn.
# Xoja Sa’d ibn Xoja Zaynulobiddin.
# Imom Abu Bakr Ahmad ibn Xoja Sa’d.
# Xoja Zahiriddin ibn imom Abu Bakr Ahmad.
# Xoja Mujiddin ibn Xoja Zahiriddin.
# Xoja Alouddin ibn Xoja Mujiddin.
# Xoja Muzaffar ibn Xoja Alouddin.
# Xoja Tohir ibn Xoja Muzaffar.
# Xoja Muhammad Islom ibn Xoja Tohir.
# Xoja Yahyo ibn Xoja Muhammad Islom.
# Ahmad Xoja ibn Xoja Yahyo.
# Xoja Faxriddin Islom ibn Ahmad Xoja (Xoja Islom).
# Xoja Nosiriddin ibn Xoja Islom (Xoja Sa’d Kalonxoja). 

## Tarjimayi holi
Imom Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d Buxoroda tug‘ilgan. Xoja Sa’dning merosxo‘ri. Ismoil Somoniyning xos amiri, olim, fozil, zohid Abdulla Sapedmo‘niydan ta’lim olgan. Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d „Mashhur imom“ nomiga sazovor bo‘lgan. Uning shaxsiy fiqh maktabi bo‘lgan. Ko‘pgina olim va shayx-avliyolarga ustozlik qilgan. U ilmiga amal qilish bilan birga mavohid (shogird tarbiyalab avliyolik darajasiga yetkazuvchi) ham bo‘lgan. Imom Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d bir qancha kitoblar ham yozib, u tomonidan bitilgan kitoblar Chingizxon bosqini paytida kuydirib yuborilgan.

Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d Abu Bakr Fazlning qiziga uylangan. Undan Xoja Zahiriddin tug‘ilgan. Ahmad ibn Mahmud Buxoriyning „Tarixi Mullozoda“ („Buxoro mozorlari zikri“) kitobida qayd etilishicha, Xoja Imom Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d hijriy 360-yil (milodiy 971-yil)da vafot etgan. U dafn etilgan Buxoro yaqinidagi Sumitan qishlog‘idagi qadimiy qabriston atrofiga Buxoro xoni Abdullaxon ibn Iskandarxon madrasa, masjid, xonaqoh va chorbog‘ bunyod ettirib, me’moriy majmua shakliga keltirgan.

## Manbalar
Sahla bint Suhayl

**Sahla bint Suhayl** payg‘ambar Muhammad alayhissalomning sahobiyalaridan edi. U **Abu Huzayfa** ibn Utbaga turmushga chiqqan edi. Ularning Solim mavlo Abu Huzayfa ismli asrandi o‘g‘illari bor edi. U Habashistonga hijrat qilgan ayollardan edi, bu safarida u bilan birga eri Abu Huzayfa ham bo‘lgan. Habashistonda bo‘lganida u Abu Huzayfaning o‘g‘li Muhammad ibn Abu Huzayfani dunyoga keltiradi
.

## Manbalar
Shammos ibn Usmon

**Shammos ibn Usmon Muhammad** –alayhissalomning sahobalaridan bo‘lib, hijratdan 31 yil avval Makkada tug‘ilgan. Islomni qabul qilgan va Habashistonga hijrat qilgan. “Shammos” uning taxallusi bo‘lib, ismi aslida otasining ismiga o‘xshab Usmon edi, lekin yuzining yorqinligi uchun “Shammos” deb nom olgan. Shammosning onasi Islomdan oldingi davrdagi Quraysh boshliqlaridan Utba va Shayba ibn Rabialarning singlisi Safiyya bint Rabia ibn Abdushshams ibn Abdumanof edi.

Shammos Habashistondan Makkaga qaytib, keyin Yasribga hijrat qiladi. U Muhammad alayhissalom bilan birga Badr va Uhud janglarida ishtirok etgan. Uhud jangida u Muhammad alayhissalomni himoya qilgan va u og‘ir yaralangan. Jangdan keyin Shammosni amakivachchasi Ummu Salamaning uyiga olib ketishadi va shu yerda u 34 yoshida vafot etadi. Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) uni Uhudga olib borishni va u yerda halok bo‘lgan kiyimida dafn qilishni buyuradilar.

## Manbalar
Tezguzar

**Tezguzar** — Buxoro viloyati, Shofirkon tumani hududiga kiruvchi qishloq. Qishloq tuman markazidan 5 km shimolda joylashgan.
## Kelib chiqishi
Tezguzar tojikcha soʻz bo‘lib „tez o‘t“ degan maʼnoni bildiradi. Qishloq nomi haqida bir rivoyat bor: chiroyli bir qiz ko‘za ko‘tarib ariqdan suv olgani chiqadi. Shu payt koʻchadan o‘tib ketayotgan yigit qizning xusniga mahliyo boʻlib unga „oshiqat man beqaror“ deb soʻz oʻtadi. Qiz ham shaddodlik qilib „kosa baru zar biyor“ (kosani olib borginda zar tilloga toʻldir) deydi. Yigit kambag‘al bo‘lib bu ishning uddasidan chiqolmasligini aytadi. Shunda qiz „Tez guzar“ (unday bo‘lsa tez o‘tib ket) deb javob beradi. Shundan keyin qishloqqa Tezguzar nomi berilgan. Yana bir rivoyatda qishloqning sharq tomonida atrofi qalin devor bilan oʻralgan Qo‘rg‘oni diz bo‘lgan. Bu qo‘rg‘onga olib boruvchi yo‘l diz guzar deb atalgan. Hozirgi vaqtda tezguzar qishlog‘i oʻsha qo‘rg‘on yo‘lida joylashganligi sababli „Diz guzar“ (diz yoʻlidagi qishloq) deb nomlangani aytiladi. 1926—yilda qishloq hududida birinchi artel tuzilib unga Zarif Jo‘rayev rais etib tayinlangan.

## Taniqli kishilar
Qishloqda butun respublikaga mashhur bo‘lgan ko‘plab insonlar tavallud topgan. Masalan:

Ibrohim Mo‘minov (7—noyabr, 1908—yil, Tezguzar qishlogʻi, Shofirkon tumani, Buxoro amirligi — 22—iyul, 1974—yil, Toshkent) — falsafa fanlari doktori, professor, Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

Muso Mo‘minov — fizika fanlari nomzodi, professor.

Vafo Mo‘minov (1927—yil 12—dekabr, Shofirkon tumani — 1989—yil 11—sentabr, Buxoro) — fizika va matematika fanlari doktori, professor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1977).

Arab Mo‘minov — ozodlik harakati yetakchisi. Buxoro davlat pedagogika institutida muallimlik qilgan.

## Manbalar
Abdugʻaffor Qirgʻizboyev

**Abdugʻaffor Karimjonovich Qirgʻizboyev** (1962-yil 10-avgust, Uchqoʻrgʻon tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik tarixchi olim, tarix fanlari doktori (2005), professor (2016). 2025-yil may oyidan Namangan davlat universiteti rektori lavozimida ishlab kelmoqda.

## Biografiyasi
Abdugʻaffor Qirgʻizboyev 1962-yil 10-avgust Namangan viloyati, Uchqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan. 1985-yili Toshkent davlat pedagogika institutini tarix fani oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

## Faoliyati
1985—1986-yillarda Toshkent shahar 186-sonli maktabda tarix fani oʻqituvchisi, 1986—1988-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oybek nomidagi Oʻzbekiston xalqlari tarixi muzeyi ilmiy xodimi, 1989—1992-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Tarix instituti aspiranti, 1992—1992-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Oybek nomidagi Oʻzbekiston xalqlari tarixi muzeyi ilmiy xodimi, 1992—1993-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti „Oʻzbekiston xalqlari tarixi“ kafedrasi katta oʻqituvchisi, 1993—1996-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti tarix fakulteti tarbiyaviy ishlar boʻyicha dekan oʻrinbosari hamda institutning kasaba uyushmasi raisi oʻrinbosari, 1996—2004-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti (1998-yildan universitet) maʼnaviy-maʼrifiy masalalari boʻyicha prorektori, 2004—2005-yillarda Toshkent davlat pedagogika universiteti malaka oshirish va qayta tayyorlash fakulteti dekani, 2005—2009-yillarda Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi maʼnaviy-axloqiy tarbiya va sport boʻlimi boshligʻi, 2010—2015-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, 2015—2018-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasining aʼzosi, 2018—2019-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasining raisi, 2019—2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Maʼnaviyat va davlat tilini rivojlantirish masalalari departamentining mudiri lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan. 2021-yildan 2025-yilga qadar Toshkent davlat pedagogika universiteti rektori lavozimida faoliyat olib borgan. 2025-yil may oyidan Namangan davlat universiteti rektori lavozimida ishlab kelmoqda.
### Ilmiy faoliyati
Abdugʻaffor Qirgʻizboyev 2005-yilda „Oʻzbekiston Respublikasining Osiyo mamlakatlari bilan xalqaro hamkorligi“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, tarix fanlari doktori ilmiy darajasini olgan, 2016-yilda professor ilmiy unvoni berilgan.

## Manbalar
Hammomi kunjak

**Hammomi kunjak** — Buxoro shahristoni ichkarisidagi Gavkushon guzarida Buxoro shayxulislomi Xoja Sa’d Kalonxoja Jo‘yboriy mablag‘i hisobidan XVI asrda qurilgan qadimiy ayollar hammomi. 

## Nomlanishi
Kunjak — forscha so‘z bo‘lib, burchak ma’nosiga ega. Poyi Kalon majmuyining g‘arb tomon burchagida joylashganligi uchun yerli aholi hammomni ana shu nom bilan atagan. Uning asosiy nomi ayollar garmobasidir. 

## Me’moriy tuzilishi
Hammomning ikki pallali yuzi qadimiy gulmexlar bilan qubbakoriy qilingan, gujum yog‘ochli darvozasi quyoshchiqar tomonga qarab ochiladi. Darvozaxona ichkarisi vaqtida boshqa tarhda bo‘lgan. Hozirgi ko‘rinishini keyinchalik olgan. Ichkarisi sharafashakl kodok bilan bezatilgan. O‘tirib nafas rostlaydigan supachalar mavjud. Asosiy xonalarga o‘ng qo‘l tomon burilib kiriladi. Ichkarida katta sahn, to‘rtburchak shaklida. Ustunlari juda mustahkam. Tom qismining naqd o‘rtasi (ikki kodok hajmida) shishakoriy qilingan. Sahnning qolgan tom qismi arkalar bilan tutashtirilib, kodoklar orasi vassakoriy. Vassalar ixcham, nafis, kalta-kalta, bezaksiz. 

Asosiy yuvinish xonalariga pillapoya orqali bir metr pastga tushgandan keyin kiriladi. Mavjud yettita xona ichma-ich qurilgan. Xonalarning havosi bir-biridan (issiq va sovuqligi bilan) ajralib turadi. Birinchi xona poysho‘yi (oyoq yuviladigan xona), harorati o‘rta, sovuqxona ham deyiladi. Sovuqxonaning devor tomonlari marmartosh bilan o‘tirg‘ich shaklida uzun supa qilingan. Farshi esa nafis marmarlar bilan qoplangan. Supalar balandligi yarim metr. Uy tomi — gumbaz. Gumbaz o‘rtasida ravzani rost mavjud. 

Uylar ana shunday katta-kichik hajmdagi gumbazlar bilan bir-biriga tutashtirib borilgan. Qolgan xonalarning tuzilishi shu taxlitda. Faqat hajm jihatidan biri ikkinchisidan farq qiladi. Xususan, chillaxona qurilishi murakkab. Tom qismi katta gumbaz bilan yopilgan. Gumbaz ravzani kattaroq. Havo aylanib yurishi, mo‘l-ko‘l yorug‘lik tushib turishi uchun juda qulay. Ma’lum qismi shishakoriy qilingan. Xona sahni aylana. Sahndan keyin dolon shaklidagi ayvonlarga o‘tiladi. Bu yerlarda ham marmardan supachalar yasalgan. Oyoqosti ham marmarkoriy qilingan. 

Hammom yerosti qismining tuzilishida oldin chuqurlik bo‘lib, chuqurlikda go‘lax (olovxona) joylashtirilgan. Keyin issiq havo aylanib yurish yo‘llari joylashtirilgan. Xonalar poyostonasi issiq havo yo‘li va go‘lax ustida qurilgan. Sovuq havoli xonalar devori bir qavatli. Issiqxonalar devori esa ikki qavatli. O‘rtasida havoyurar bo‘shliq mavjud. Bu tadbir o‘ta shifobaxsh bo‘lib, hammom xususiyatlarini oshirgan. Chiqindi suvlari tazarlar orqali shahriston ihota devoridan tashqaridagi zaxkashlarga borib tushadi.

## Manbalar
Barno Abdullayeva

**Barno Sayfutdinovna Abdullayeva** (1974-yil 20-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori (2007), psixologiya fanlari doktori (DSc, 2022), professor (2011).

## Biografiyasi
Barno Abdullayeva 1974-yil 20-iyul Toshkent shahrida ziyolilar oilasida tugʻilgan. 1991—1996-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakuletitda tahsil olgan. 1996—1997-yillarda mazkur universitetning „Algebra va sonlar nazariyasi“ kafedrasida stajyor-tadqiqotchi, 1997—2001-yillarda „Matematika va uni o‘qitish metodikasi“ kafedrasi aspiranti, 2001—2004-yillarda Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti qoshidagi  Chilonzor 
akademik litseyida matematika  o‘qituvchisi hamda  ilmiy-uslubiy ishlar bo‘yicha direktor oʻrinbosari, 2006—2008-yillarda Toshkent davlat pedagogika universiteti „Gumanitar fakultetlarda matematika“ kafedrasi dotsenti, 2008—2011-yillarda „Gumanitar fakultetlarda matematika“ kafedrasi mudiri, 2011—2014-yillarda „Boshlang‘ich taʼlim metodikasi“ kafedrasi mudiri, 2014—2016-yillarda „Boshlang‘ich taʼlim va jismoniy madaniyat“ fakulteti dekani, 2016—2018-yillarda Toshkent davlat pedagogika universiteti ilmiy ishlar bo‘yicha prorektor lavozimida faoliyat ko‘rsatgan. 2018-yildan Toshkent davlat pedagogika universiteti ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektori lavozimida ishlab kelmoqda. Shuningdek, 2022-yildan Toshkent shahar „Oqila ayollar“ harakati yetakchisi.

### Oilasi
Oilali. Uch nafar farzandi bor.

### Ilmiy faoliyati
Barno Abdullayeva 2002-yilda „Akademik litsey talabalarining matematik tafakkurini rivojlantirish (Umumlashtiruvchi darslar misolida)“  mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, 2006-yilda „Fanlararo aloqadorlikning metodologik-didaktik asoslari (Ijtimoiy-gumanitar turkumdagi akademik litseylarda matematika o‘qitish misolida)“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2003-yilda pedagogika fanlari nomzodi, 2007-yilda pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini, 2005-yilda dotsent, 2011-yilda professor ilmiy unvonini olgan. 2022-yil „Bo‘lajak o‘qituvchilar o‘quv-ilmiy faoliyati motivatsiyasining psixofiziologik determinantlari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, psixologiya fanlari doktori (DSc) ilmiy darajasini olgan. Olima 30 ta darslik va oʻquv qoʻllanma, 10 ta monografiya, 200 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifidir.

## Unvon va mukofotlari
* „Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni (2014);
* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 25 yil“ esdalik nishoni (2016);
* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi“ esdalik nishoni (2021);
* „Qoraqalpogʻiston Respublikasi xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni (2021);
* „Xalq taʼlimi fidoyisi“ koʻkrak nishoni (2021);
* „Yil ayoli“ milliy tanlovi „Yilning eng faol olima ayoli“ nominatsiyasi gʻolibi (2021);
* Turon fanlar akademiyasi akademigi (2022).
## Manbalar
Abu Bakr Fazl

**Abu Bakr Fazl** — muhaddis alloma, Chor Bakrlardan biri. U Somoniylar davlati poytaxti Buxoro shahrida Ismoil Somoniydan boshlab Ahmad, Abu Hasan, Nuh ibn Nasr hukmronligi yillarigacha saroyda yashab, faoliyat ko‘rsatgan.

## Tarjimayi holi
Uning to‘liq ismi Abu Bakr Muhammad ibn al-Fazl bin Ja’far al-Buxoriy bo‘lib, tarixiy kitoblarda „al-shayx, al-islom, zohid“ nomlari bilan qayd etilgan. Shayx Abu Bakr Alining safdoshi Imom Ja’far avlodidan bo‘lib, Buxoroga somoniylar davrida kelib, shu yerda yashab qolgan. Uning qabri Buxoroda — Shohmalik va xonaqoh ko‘chalari orasidagi qabristonda. 

„Tarixi G‘unjoriy“ va boshqa kitoblarda qayd etilishicha, Abu Bakr Fazl Qur’on ta’limoti amallaridan o‘zini xoli tutmagan zohid odam bo‘lgan. „Tarixi Mullozoda“ kitobida muhaddis Abu Bakr Fazlning fatvo berishda o‘ta mohirligi tufayli Buxoroda Muhammad payg‘ambar mazhabidan tashqari boshqa mazhablar inkor etilgan va yo‘qotilgan. Buxoroliklar har ishda Abu Bakr Fazl fatvolariga amal qilganlar. Abu Bakr Fazl to‘plagan musnad hadislari miqdori juda ko‘p bo‘lgan. 

Iso ibn Muso al-G‘unjoriy o‘zining „Tarixi G‘unjoriy“ kitobida Abu Bakr Fazlning „Musnadi Fazl“ kitobi juda mashhur ekanligini, solim hadislar ustuni deb tan olinganini ta’kidlaydi. „Musnadi Fazl“ kitobi Chingizxon bosqini paytida yoqib yuborilgan. Manbalarda qayd etilishicha, Masjidi Kalonda bosqindan oldin katta-katta temir sandiqlar mavjud bo‘lgan. Uning ichida o‘ta muqaddas, qiymati juda baland kitoblar saqlangan. Chingizxon kelib Buxoroni xarobaga aylantirib, javohir to‘la temir sandiqlar ichidagi kitoblarni kuydirib, sandiqlarning o‘zini otlarga oxur qilgan. Shuning natijasida „Musnadi Fazl“ kitobining faqat nomi qolgan.

Abu Bakr Fazl hijriy 325-yil (milodiy 936-yil)da Buxoroda vafot etgan. 

## Manbalar
Gʻulom-Haydar Gʻulomov

**Gʻulom-Haydar Gʻulomov** (Ғуломхайдар Гулямов; 1990-yil 21-dekabr, Oʻzbekiston) — o'zbekistonlik futbolchi, Fargʻonaning „Qoʻqon 1912“ klubida tayanch yarim himaychi pozitsiyasida toʻp suradi.

## Futbolchilik faoliyati
Gʻulomov faoliyatini Muborak jamoasi „Mashʼal“ klubining farm jamoasida boshlagan. Oʻzbekiston Superligasidagi debyutioni 2011-yilgi mavsumda „Mashʼal“ jamoasi tarkibida oʻtkazdi. Ikki mavsum davomida Muborak jamoasi saharafini himoya qilgan xolda 2013-yilgi mavsumda Navoiyning „Qizilqum“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Bir mavsum davomida „Qizilqum“ klubi tarkibida toʻp surgan xolda, 2014-yilgi mavsumda Gʻuzorning „Shoʻrtan“ jamoasi tarkibiga oʻtdi. 2016-yilgi mavsumda „Mashʼal“ klubi tarkibiga qaytdi. 2017-yilgi mavsumda Olmaliqning „AGMK“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Uch mavsum davomida Olmaliq klubi safida toʻp surdi va 2018-yilgi mavsumda Oʻzbekiston Kubogi sohibiga aylandi. 2020-yilgi mavsumda Toshkentning „Bunyodkor“ klubi bilan shartnoma imzoladi. COVID-19 pandemiyasi sababli Bunyodkor klubi safida deyarli kam maydongga tushganligi sababli yozgi transfer oynasi vaqtida „Lokomotiv“ jamoasi tarkibiga oʻtdi. 2023-yilgi mavsumda Fargʻonaning „Neftchi“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

## Yutuqlari
;Shoʻrtan
* Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolibi: 2014

;OKMK
* Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 2018
* Oʻzbekiston Kubogi Ikkinchi oʻrin: 2019
* Oʻzbekiston Liga kubogi Ikkinchi oʻrin: 2019
* Oʻzbekiston Superkubogi Ikkinchi oʻrin: 2019

;Neftchi

* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2025

## Manbalar

## Havolalar

* Gʻulom-Haydar Gʻulomov Transfermarkt.com
* Gʻulom-Haydar Gʻulomov Soccerway
* Gʻulom-Haydar Gʻulomov  OʻzPFL
Xalajiyon

**Xalajiyon** — Buxoro viloyati, Shofirkon tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Hududi tuman markazidan 5 km janubda Shofirkon-Buxoro yo‘li ustida joylashgan. Qishloq 524 ta xonadon 885 ta oila, jami uch ming to‘rt yuz sakson besh nafar fuqaro istiqomat qiluvchi „Boboato“ mahalla fuqarolari yigʻini tarkibiga kiradi.
## Kelib chiqishi
Xalaj (xalach) so‘zi qadimgi qabila nomidan olingan. Xalajlar X asrdan boshlab hozirgi Afgʻonistonning janubiy hududida yashay boshlagan. Etnograflarning maʼlumotlariga qaraganda, xalajlar Kobodiyon va Mug‘on cho‘li bo‘yida oʻrnashib qolganlar va fors tilida so‘zlashganlar. Xalajlarning asli kelib chiqishi turk bo‘lgan. Bu haqda Mahmud Qoshg‘ariyning „Devonu lug‘otit turk“ va boshqa asarlarida aytib o‘tilgan. Shofirkon tumaniga qoʻshni bo‘lgan Vobkent tumanida, Samarqand viloyatining Ishtixon va boshqa joylarida ham xalajlar yashaydi. Ammo xalajiyon qishlog‘ining kelib chiqishiga bularning aloqasi yo‘q.

Xalajiyon— xalaji so‘zidan, yaʼni paxtadan chigitni ayiruvchi asbob nomidan olingan.

1925—yilda qishloq vayron qilingan va aholisi boshqa yurtlarga haydalgan. 50—yillarda qishloq yana qayta tiklangan. Bu qishloqda qadimdan xalaji yashovchi usta, xalaji tortuvchi kasb egalari ko‘plab yashagan.

Qishloq hududida tumandagi eng katta gʻisht ishlab chiqarish zavodi va Buxoro mexanizatsiyalashgan qurilish majmuasining Chorbakr filiali joylashgan.

Hozirda bu qishloq Boboato, Naqqosh, Revgar, Shamshirgaron hududlari bilan birgalikda „Boboato“ mahalla fuqarolari yigʻini tarkibiga kiradi.

Qishloq ichidan „Abdullaxon“ zovuri oqib o‘tadi.

## Manbalar
Mirzo Hayit Sahbo

**Mirzo Hayit Sahbo** (1845-yil, Buxoro — 1918-yil, Kobodiyon) — oʻzbek va tojik tillarida ijod qilgan shoir. Buxoro shahar suv xo‘jaligi boshqaruvchisi. Buxoro shahrining mirshabi vazifalarida ishlagan.

Mirzo Hayit uning asl ismi boʻlib, Sahbo esa taxallusidir. Buxoro amirligida ma‘muriy amaldorlardan bo‘lgan. Ba‘zi adabiyotlarda to‘pchiboshi lavozimida ishlagan. Shuning uchun ham Mirzo Hayit to‘pchiboshi deb ham atalgan. Sahbo Buxoro amirligidagi Vobkent nohiyasining Arabon qishlog‘ida tugʻilgan. Ilm olish maqsadida Buxorodagi madrasaga o‘qishga borgan. Madrasada o‘qib yurgan kezlari aql-zakovati tufayli amir Muzaffarxon uni o‘g‘li Abdulahad xodimlari qatoriga qo‘shib qo‘yadi. Muzaffar vafot etganda Abdulahadxon Karmanadan Buxoroga qaytadi va Sahboni muhim lavozimlardan biri bo‘lgan eshik og‘asi vazifasiga tayinlaydi.
Sahbo ikki tilda she‘r yozgan zullisonayn shoirlardan biridir. Bir qancha she‘rlari qo‘shiq sifatida ham kuylangan. Bizgacha 20 ga yaqin she‘ri yetib kelgan. Abdulagadga Sahboning haqiqatgo‘yligi yoqmay uni saroydan chetlatib, miroblikka tayinlaydi. O‘sha paytda miroblarga xazinadan mablag‘ ajratilmas, ular yashash uchunbsuv sotishga majbur bo‘lganlar. Biroq Sahbo ikki yil davomida bu lavozimda halollik bilan ishladi. Keyinchalik Abdulahadxon uni shahar mirshabi etib tayinlaydi. Muzaffarxon davrida amirlikda o‘g‘rilik, kazzoblik ko‘payib mirshablar ham ularga sherik bo‘lib hatto amirlik mulkiga tajovuz holatlari ham uchrab turgan. Sadriddin Ayniyning yozishicha, mirzo Hayit faqirona kun kechirsa-da, o‘g‘ri va qimorbozlarga sherik boʻlmagan.

1917-yillarda amir askarlari tomonidan qamoqqa olinadi. Keyinchalik ozod qilinib, 1918-yilda Kobodiyonga hokim qilib yuboriladi. Kolesov voqeasi ro‘y vergan paytda ham Kobodiyon hokimi mirzo Hayit bo‘lgan. 6 oy hokimlik davridan soʻng shaharga Davronbek ismli yangi hokim tayinlanadi. Davronbek bir qancha askarlar, Kobodiyon Jom‘e masjidi xatibi, ba‘zi odamlarni ergashtirib, Sahboning gazeta o‘qishi, yoqasi tugmali kamzul kiyishini pesh qilib, jadidlardan degan vaj bilan o‘ldirib yuboradilar. Davronbekning o‘zi ham hokimligining ikkinchi oyi bir dehqon tomonidan otib oʻldirilgan.

1980-yilda Sahboning o‘z qo‘li bilan tuzgan devoni O‘zFA Qo‘lyozmalar instituti fondida saqlanayotganligi aniqlandi. Devon 263 betdan iborat, 550 dan ortiq sheʼrlar joy olgan. Sheʼrlarining 61 tasi o‘zbek tilida. Janrlari: g‘azal, muxammas, musaddas. 1991-yilda adabiyotshunos H.Muxtorova shoirning „Tanlangan sheʼrlar“ini chop etdi.

## Manbalar
Mamadmuso Mamadazimov

**Mamadmuso Mamadazimov** (1942-yil, Xovos tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik astronom olim, pedagogika fanlar doktori (2005), professor (2007).
## Biografiyasi
Mamadmuso Mamadazimov 1942-yil Toshkent viloyati, Xovos tumani, Balandchaqir qishlogʻida (hozirgi Jizzax viloyati, Yangiobod tumani markazi) tugʻilgan. 1948—1958-yillarda qishloqdagi Alisher Navoiy nomidagi 1-maktabda oʻqigan. 1958—1963-yillarda Toshkent davlat pedagogika institutining fizika-matematika fakultetida tahsil olgan. 1963—1966-yillarda oʻzi oʻqiga maktabda matematika va astronomiyadan dars beradi. Dastlab Toshkent Astronomiya institutida tadqiqotlar olib boradi, so‘ng Leningradga SSSR Fanlar akademiyasi qoshidagi Astronomiya observatoriyasiga stajyor-tadqiqotchisi sifatida oʻqishga jo‘natiladi. 1971-yilda „Quyosh dog‘larining yarim soyasida plazma harakatining nozik strukturasi“ mavzusida nomzodlik ishini yoqlagan, 2005-yilda  mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlar doktori ilmiy darajasini olgan. 2007-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 1971—1985-yillari Toshkent davlat pedagogika instituti Nazariy fizika kafedrasi katta oʻqituvchisi, dotsent, 1985—1989-yillarda kagedra mudiri, 1989—1990-yillarda oshkent davlat universiteti Astronomiya kafedrasi oʻqituvchisi vazifasida ishlagan, 1997-yildan Toshkent davlat pedagogika universiteti Fizika-matematika fakultetining Umumiy fizika kafedrasi mudiri. Mamadmuso Mamadazimov fizika va astronomiya oid darsliklar, o‘quv-metodik qo‘llanmalar, ilmiy-ommabop risolalar va 200 ga yaqin maqolalar, shuningdek, „Dumli yulduzlar“ (1981), „Tanishing yulduzlar“ (1987), „Yer hammamiz uchun yagona uy“, „Kosmik kelgindilar va uchar tarelkalar“, „Ulug‘bek va uning rasadxonasi“ kitoblari muallifi.
## Unvon va mukofotlari
* „Xalq maorifi a’lochisi“ koʻkrak nishoni (1978);
* „O‘rta maxsus va kasb-hunar ta’limi a’lochisi“ koʻkrak nishoni (2015);
* Turon Fanlar akademiyasi akademigi (2019).

## Manbalar
Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022)

„**Oʻzbek tilining izohli lugʻati**“ — oʻzbek tilining olti jildli izohli lugʻati. Oʻzbek lotin yozuvida tayyorlangan ilk keng koʻlamli izohli lugʻat. Loyiha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Maʼnaviyat va davlat tilini rivojlantirish masalalari departamenti hamda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Oʻzbek tili, adabiyoti va folklori insituti hamkorlikda, Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshirilgan.

Lugʻat deyarli toʻliq tarzda 2006—2008-yillarda kirill yozuvida bosilib chiqqan izohli lugʻatga tayanadi. Lotin yozuvidagi nashr avvalgi nashrlarga muharrirlik qilgan Abduvahob Madvaliyev bilan bir qatorda Durdona Xudayberganova tahriri ostida tayyorlangan. Lotin yozuvidagi lugʻatdan kirill yozuvidagi versiyaga kiritilmagan 3 mingga yaqin soʻz oʻrin olgan.

Lugʻatga hozirgi oʻzbek adabiy tilida keng qoʻllaniladigan 80&nbsp;000 soʻz va soʻz birikmalari, fan, texnika, sanʼat va madaniyat sohalariga oid atamalar, ayrim shevaga oid hamda tarixiy va eskicha soʻzlar kiritilgan. Lugʻatda soʻzlarning qoʻllanishi oʻzbek adabiyoti va matbuotidan olingan misollar bilan dalillangan.

2024-yil „WikiStipendiya“ loyihasi doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi tomonidan lugʻat CC BY 4.0 erkin litsenziyasi bilan ommalashtirildi. Bu holat lugʻatdagi barcha maqolalarni Vikilugʻatga toʻlaligicha kiritish uchun zamin yaratdi.

## Jildlar

## Imlosi
Lugʻatda 1990-yillarda qabul qilingan qoidalardan farqli oʻlaroq, kirill yozuvidagi „“ hamda „“ harflari undosh harflardan keyin mos ravishda „ya“ va „yu“ oʻlaroq yozilgan. Xususan, oy nomi „sentabr“ emas, balki „sentyabr“ oʻlaroq yozilgan. Shuningdek, qoʻshtirnoqlar 1990-yillarda ishlab chiqilgan punktuatsiya qoidalaridagidek  shaklida emas, balki inglizcha qoʻshtirnoq  shaklida yozilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Oʻzbek tilining izohli lugʻati“ Book.uz saytida