FC Barcelona

**Futbol Club Barcelona** (kataloncha talaffuzi: [fudˈbɔl ˈklub bəɾsəˈlonə]), odatda **FC Barcelona** deb ataladi va xalq orasida qisqacha **Barça** ([ˈbaɾsə]) nomi bilan tanilgan, Ispaniyaning Kataloniya hududidagi Barselona shahrida joylashgan professional futbol klubi bo‘lib, Ispaniya futbolining eng oliy ligasi La Ligada ishtirok etadi.

Klub 1899-yilda Joan Gamper boshchiligida, bir guruh shveytsariyalik, kataloniyalik, nemis va ingliz futbolchilari tomonidan tashkil etilgan va u Katalon madaniyati hamda katalonchilik ramziga aylangan, shuning uchun shior sifatida „Més que un club“ („Klubdanda ortiq“) ishlatiladi. Ko‘plab boshqa futbol klublaridan farqli o‘laroq, Barcelona muxlislar tomonidan egalik qilinadi va boshqariladi. Klub jahon bo‘yicha eng qimmat uchinchi futbol klubi bo‘lib, uning qiymati 5,6 milliard dollarni tashkil etadi va daromad bo‘yicha dunyodagi to‘rtinchi futbol klubdir, yillik aylanmasi esa 800,1 million yevroni tashkil etadi. Barcelonaning rasmiy madhiyasi — Jaume Picas va Josep Maria Espinàs tomonidan yozilgan „Cant del Barça“dir. Barcelona an’anaviy ravishda ko‘k va anorrang chiziqli liboslarda o‘ynaydi, shuning uchun unga Blaugrana laqabi berilgan.

Barcelona dunyodagi eng ko‘p mukofotga sazovor bo‘lgan klublardan biridir. Ichki futbolda Barcelona jami 80 ta sovrin qo‘lga kiritgan: 28 ta La Liga, 32 ta Copa del Rey, 2 ta Copa de la Liga, 15 ta Ispaniya Superkubogi va 3 ta Copa Eva Duarte; roʻyxat so‘ngidan to‘rtta musobaqa sovrinlari soni boʻyicha rekord egasi hisoblanadi. Xalqaro klublar futbolida Barça jami 22 ta Yevropa va jahon sovrinlariga ega: 5 ta Chempionlar ligasi, 4 ta Kubok egalari kubogi (rekord), 3 ta Yarmarka kubogi (rekord), 5 ta UEFA Superkubogi, ikkita Lotin kubogi (Real Madrid va Milan bilan birga rekord) va 3 ta klublar oʻrtasidagi Jahon chempionligi. Barcelona 1997, 2009, 2011, 2012 va 2015-yillarda Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi (IFFHS) tomonidan tuzilgan jahon klublari reytingida birinchi o‘rinni egallagan hamda 2025-yil oktabr holatiga ko‘ra UEFA klublar reytingida to‘qqizinchi o‘rinda turadi. Klubning Real Madrid bilan uzoq yillik raqobati mavjud bo‘lib, ikki jamoa o‘rtasidagi uchrashuvlar *[[El Clásico]]* nomi bilan tanilgan.

Barcelona dunyodagi eng keng qo‘llab-quvvatlanadigan jamoalardan biri bo‘lib, sport klublari orasida eng katta ijtimoiy tarmoq kuzatuvchilariga ega jamoalardan biridir. Barcelona futbolchilari jami 12 ta Ballon d’Or mukofotini (rekord) qo‘lga kiritgan. Shuningdek, klub futbolchilari 6 ta FIFA tomonidan Yilning eng yaxshi futbolchisi mukofotini (rekord) qo‘lga kiritgan bo‘lib, bu mukofotlarni Romário, Ronaldo, Rivaldo, Ronaldinho va Lionel Messi kabi futbolchilar qo‘lga kiritgan. 2010-yilda klubning yoshlar akademiyasi bitiruvchilari — Lionel Messi, Andrés Iniesta va Xavi, Ballon d’Or reytingida dunyoning eng yaxshi uch nafar futbolchisi sifatida tanlangan. Bu bir futbol akademiyasidan chiqqan futbolchilar orasida ilgari kuzatilmagan holat edi. Shuningdek, klub futbolchilari rekord darajadagi — sakkizta Yevropa oltin butsisini mukofotini qo‘lga kiritgan.

Barcelona, 1929-yilda tashkil etilgan Primera División (Ispaniya oliy divizioni)ning asoschilaridan biri boʻlib, Athletic Bilbao va Real Madrid bilan bir qatorda, oʻshandan beri hech qachon eng yuqori diviziondan tushirilmagan. 2009-yilda Barcelona La Liga, Copa del Rey va UEFA Chempionlar ligasini qo‘lga kiritib, Yevropa treblini (bir mavsumda uchta yirik musobaqada g‘oliblik) qo‘lga kiritgan birinchi ispan klubi bo‘ldi. Shuningdek, oʻsha yili Ispaniya Superkubogi, UEFA Superkubogi va klublar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ham g‘alaba qozonib, bir yilda olti sovrin yutgan Yevropadagi birinchi futbol klubi boʻldi. 2011-yilda klub yana Yevropa chempioni aylandi va beshta sovrinni qo‘lga kiritdi. Pep Guardiola boshchiligida to‘rt yil ichida jami o‘n to‘rtta sovrin yutgan bu Barcelona jamoasi ayrim mutaxassislar tomonidan futbol tarixidagi eng kuchli jamoalardan biri sifatida baholanadi. 2015-yilda Luis Enrique boshchiligida beshinchi UEFA Chempionlar ligasi g‘alabasini qo‘lga kiritgan Barcelona, Yevropa futboli tarixida ikki marta kontinental treblga erishgan birinchi klubga aylandi.

## Tarixi

### Joan Gamper raisligida (1908-1926)
1908-yilda klub asoschilaridan biri va uning sobiq forvardi Joan (Hans) Gamper birinchi marta klub prezidenti boʻldi. Bu klub qulash arafasida boʻlganida sodir boʻldi: 1906-yilgi Kataloniya chempionatida gʻalaba qozonganidan soʻng, klub uch yil davomida hech qanday sovrinni qoʻlga kiritmadi va uning moliyaviy ahvoli ham keskin yomonlashdi. Keyinchalik Gamper besh marta klub prezidenti etib saylandi. Gamperning asosiy yutuqlaridan biri bu „Barsa“ ga oʻz stadionini sotib olishga yordam berish edi. 1909-yil 14-martda jamoa 8000 tomoshabin sigʻadigan Carrer Indústria stadioniga koʻchib oʻtdi.

Gamper shuningdek, klub aʼzolari sonini koʻpaytirish kampaniyasini boshladi va 1922-yilga kelib ularning soni 10 000 dan oshdi. 1922-yilda jamoa yana uy arenasini oʻzgartirib, Kamp-De-Les-Korts (yoki shunchaki Les-Korts) stadioniga koʻchib oʻtdi; ushbu stadionning dastlabki sigʻimi 22 000 oʻrinni tashkil etdi, keyinchalik 60 000 oʻrinli taʼsirchan raqamga kengaytirildi.

1912-yilda Gamper ushbu jamoaga 13 yillik karerasini (1912-1916, 1918-1927) beradigan Filippin-Ispaniya forvardi Paulino Alkantarani klubga taklif qildi, shu vaqt ichida 357 ta gol urib, klub tarixidagi eng yaxshi toʻpurarga aylandi va „Barselona“uchun oʻynagan dunyoga mashhur futbol ustalarining uzoq qatorini ochdi.

1917-yilda „Barsa“ ning murabbiyi 1912-1916-yillarda jamoaning sobiq oʻyinchisi, 1924-yilgacha jamoani boshqargan ingliz Jek Grinvell boʻldi. Ushbu choralar klubdagi vaziyatni yaxshilashga yordam berdi. Natijada, Gamper prezidentligi davrida " Barselona „oʻn bir Kataloniya chempionati, olti Ispaniya Kubogi va toʻrtta Pireney Kubogini qoʻlga kiritdi, bu klubning birinchi“ oltin davri " edi. Alkantaradan tashqari, prezident Gamper va murabbiy Grinvell boshchiligidagi „Barsa“ ning oʻsha paytdagi tarkibiga Emilio Sagi Linyan. (aka Sagi-Barba), Xosep Samityer, Feliks Sesumaga, Frants Platko va darvozabon Rikardo Samora. Samora bir necha yil „Barsa“ da oʻynaganidan soʻng "Espanyol"ga oʻtdi.

### Rivera, Respublika, klub hayotidagi fuqarolar urushi (1923-1939)
1920-yillarda klub uchun shonli boʻlgan „Barselona“ sport boʻlmagan siyosiy mojarolardan azob chekishni boshladi, bu klub tarixining oʻn yildan ortiq vaqtini belgilaydi.

1925-yil 14-iyun kuni "Katalon Orfeoni" xorini sharaflash uchun oʻyin paytida olomon Primo De Rivera diktaturasi ostida bekor qilingan Ispaniya Qirolligining rasmiy madhiyasi boʻlgan Qirollik marshini kuylashdi. Qasos sifatida „Barselona“ stadioni hukumat tomonidan olti oyga yopildi (keyin muddat uchtaga qisqartirildi), Gamper esa klub prezidenti lavozimidan voz kechishga majbur boʻldi. Klub asoschisi 1930-yil 30-iyulda shaxsiy va pul muammolaridan kelib chiqqan depressiya davrida oʻz joniga qasd qildi.

Garchi jamoada Xosep Eskola kabi koʻplab yaxshi futbolchilar boʻlsa-da, klub muvaffaqiyatsizlik davriga kirdi, chunki mamlakatdagi siyosiy mojarolar sportni jamiyat oldida ikkinchi oʻringa olib chiqdi. „Barsa“ bir vaqtning oʻzida uchta frontda inqirozga duch keldi: moliyaviy, ijtimoiy (klub aʼzolari soni doimiy ravishda kamayib borardi) va sport (garchi jamoa Kataloniya birinchiligini doimiy ravishda qoʻlga kiritgan boʻlsa ham).(1930, 1931, 1932, 1934, 1936, 1938), ammo oʻrta er dengizi ligasidagi gʻalabadan tashqari, butun Ispaniya darajasidagi muvaffaqiyat ulardan qochib qutuldi. 1937-yilda, ammo bu urush davri edi, ammo uning barcha xususiyatlari bilan).

1936-yil 6-avgustda Fransisko Franko armiyasi askarlari gvadarrama yaqinidagi klub prezidenti Xosep Sunolni hibsga olib, oʻldirishdi. 1937-yilning yozida bosh murabbiy Patrik OʻKonnell boshchiligidagi jamoa Amerika Qoʻshma Shtatlari va Meksika boʻylab sayohatga chiqdi, u yerda ular ikkinchi Ispaniya Respublikasining elchisi hisoblangan. Bu vaqtda Ispaniyaning oʻzida fuqarolar urushi qizgʻin davom etdi. Ushbu sayohat klubning moliyaviy ahvolini yaxshiladi, ammo undan keyin jamoaning yarmidan koʻpi Meksika va Fransiyadan boshpana izlab, urush oʻqlari bilan oʻralgan Ispaniyaga qaytmadi.

1938-yil 16-martda Franko kuchlari aviatsiyasi „Barsa“ ijtimoiy klubiga bomba tashlab, katta zarar yetkazdi. Bir necha oy oʻtgach, Barselona shahri frankistlar tomonidan ishgʻol qilindi va klub „intizomsiz“ katalon millatchilarining ramzi sifatida bir qator jiddiy muammolarga duch keldi. Oʻsha vaqtga kelib klub aʼzolari soni 3486 kishiga kamaydi.

### Jamoa sport kiyimlarining brendlari
* 1899-1992 yoʻq (nomaʼlum)
* 1992-1998  Meyba
* 1998-2006  Kappa
* 2006-xxxx  Nike

### Barcelonaning bosh homiylari
2006-yilgacha Barcelona oʻz sport kiyimlarida bosh homiy logotipini taqdim etmas edi, biroq 2006-yildan jamoa futbolkalarida UNICEF Tashkiloti logotipi taqdim etildi. Shundan keyin homiylar qatoriga Qatar Foundation, Qatar Airways va Rakuten kompaniyalari logotipi ham taqdim etildi.
* **Barcelonaning sport kiyimlarida logotipi aks ettirilgan homiylar**
* 2006-2011  UNICEF
* 2011-2013  Qatar Foundation
* 2013-2017 Qatar Airways
* 2017-xxx 🇯🇵 Japan Rakuten
* **Barcelonaning boshqa rasmiy homiylari**
*  **Qatar Foundation** – Qatar Fondi
*  **Audi. AG** – Olmon avtomobilsozlik kompaniyasi
*  **Turkish Airlines** – Turkiya Havo Yoʻllari Milliy Aviakompaniyasi
*  **Herbalife** – AQSH Kompaniyas
*  **Nike** – AQSHning Sport kiyimlari va anjomlari ishlab chiqaruvchi kompaniyasi.
*  **Estrella Damm** – Ispaniya pivo tayyorlash kompaniyasi
*  **La Caixa** – Ispaniya Moliya guruhi
* / – **TV3/Televisio de Catalunya** – Ispaniya va Kataloniya televizion kompaniyasi

## Jamoa tarkibi (2024-25 mavsum)
#### Darvozabonlar
*  Mark-André TER ŞTEGEN
*  Inaki Pena
*  Wojciech Szczęsny

#### Himoyachilar
•Gerard Martin
* Alexandro Balde
*  Ronald Arauxo
*
*  Jyul Kounde
*  Pau Cubarsi
*  Inigo Martinez
* Andres Kristensen
*  Hektor Ford

#### Yarimhimoyachilar
*  Mark Kasado
*Erik Garsia
*

*  Dani Olmo
*  Pedri
*
*  Frenkie De Jong
*  Gavi

#### Hujumchilar:
*  Robert Lewandowski
*  Fermin Lopez
*  Pau Victor 
*  Ansu Fati
*  Lamine Yamal
*  Feran Torres
*  Raphina 
* 🇪🇦 Pablo Torre

## Ijaraga berilgan oʻyinchilar 2024/2025
*  Aleks Song (Vest Hem, 2015-yil 30-iyungacha)
*🇧🇷Brazilliya Vitor Roque (Real Betis, 2025 1-iyungacha)

## Barcelona Rahbariyati va Murabbiylar shtabi
* **Klub Prezidenti**
*  Joan Laporta
* **Klub Sport Direktori**
*  Andoni Subisaretta
* **Klub Bosh Murabbiyi**
*  Hansi Flick
* **Bosh Murabbiy Yordamchisi**
*  Xuan Karlos Unzue
* **Jismoniy tayyorgarliklar boʻyicha murabbiy**
*  Rafel Pol
* **Darvozabonlar murabbiyi**
*  Xose Ramon de la Fuente
* **Barcelona Futbol Maktabi Boshqaruvchisi**
*  Xose Ramon Aleshanko

## Barcelonaning barcha yutuqlari
#### Mamlakat miqyosida
*  **La Liga** 23 karra Chempion, (1929, 1944/45, 1947/48, 1948/49, 1951/52, 1952/53, 1958/59, 1959/60, 1973/74, 1984/85, 1990/91, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1997/98, 1998/99, 2004/05, 2005/06, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13, 2014/15-yillar).
* **La Liga** 24 karra Vitse-Chempion, (1929/30, 1945/56, 1953/54, 1954/55, 1955/56, 1961/62, 1963/64, 1966/67, 1967/68, 1970/71, 1972/73, 1975/76, 1976/77, 1977/78, 1981/82, 1985/86, 1986/87, 1988/89, 1996/97, 1999/00, 2002/03, 2006/07, 2011/12, 2013/14-yillar).
*  **Ispaniya Qirol Kubogi** 27 karra sohibi(rekord), (1910, 1912, 1913, 1920, 1922, 1925, 1926, 1928, 1942. 1951, 1952, 1952/53, 1957, 1958/59, 1962/63, 1967/68, 1970/71, 1977/78, 1980/81, 1982/83, 1987/88, 1988/90, 1996/97, 1997/98, 2008/09, 2011/12, 2014-15-yillar).
* **Ispaniya Qirol Kubogi** Finalchi (11 marta), (1902, 1919, 1932, 1936, 1954, 1973/74, 1983/84, 1985/86, 1995/96, 2010/11, 2013/14-yillar).
*  **Ispaniya Superkubogi** 11 karra sohibi (rekord), (1983, 1991, 1992, 1994, 1996, 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013-yllar).
* **Ispaniya Superkubogi** Finalchi (8 marta), (1985, 1988, 1990, 1993, 1997, 1998, 1999, 2012-yillar).
*  **Eva Duarte Kubogi** 3 karra sohibi (rekord), (1948, 1952, 1953-yillar)
* **Eva Duarte Kubogi** Finalchi (2 marta), (1949, 1951-yillar). *  **Ispaniya Liga Kubogi** 2 karra sohibi (1982/83, 1985/86-yillar).
*  **Kopa de Oro Arxentina** sohibi (1945-yil).
*  **Kopa Makayya** sohibi (1901/02), Finalchi (1900/01)-yillar.
* / **Joan Gamper Kubogi** 37 karra sohibi.
*  **Barcelona Kubogi** sohibi (1902/03-yil).
*  **Kataloniya Kubogi** 8 karra sohibi (rekord), (1990/91, 1992/93, 1999/00, 2003/04, 2004/05, 2005/06, 2012/13, 2013/14-yillar). Finalchi (9 marta), (1995/96, 1996/97, 1997/98, 2000/01, 2001/02, 2005/06, 2007/08, 2009/1/, 2010/11-yillar).
*  **Kataloniya Chempionati** 21 karra Chempion, (1904/05, 1908/09, 1909/10, 1910/11, 1912/13, 1915/16, 1918/19, 1919/20, 1920/21, 1921/22, 1922/23, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1927/28, 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1931/32, 1934/35, 1935/36, 1937/38-yillar). **Kataloniya Chempionati** 7 karra Vitse-Chempion, (1906/07, 1907/08, 1911/12, 1914/15, 1922/23, 1932/33, 1936/37-yillar).
#### Yevropa miqyosida
*  **UEFA Chempionlar Ligasi (Chempionlar Kubogi)** 5 karra sohibi (1992, 2006, 2009, 2011, 2015-yillar). 3 marta Vitse-Chempion (1961, 1986, 1994-yillar).
*  **UEFA Kubok Egalari Kubogi** 4 karra sohibi (rekord) (1979, 1982, 1989, 1997-yillar). 2-karra Vitse-Chempion (1969, 1991-yillar).
*  **UEFA Superkubogi** 4 karra sohibi (1992, 1997, 2009, 2011-yillar). 4 karra Vitse Chempion (1979, 1982, 1989, 2006-yillar).
*  **Yarmarkalar Kubogi** 3 karra sohibi (1957/58, 1959/60, 1965/66-yillar). Vitse-Chempion 1961/62-yili
*  1971-yili **Yarmarkalar Kubogi Superfinali** gʻolibi.

#### Jahon miqyosida
*  **Klublar Oʻrtasida Jahon Chempionati** 3 karra sohibi (2009, 2011, 2015-yillar). Vitse-Chempion 2006-yili.
*  1992-yili **Qitʼalararo Kubok** Vitse-Chempioni.
*  1957-yili **Kichik Jahon Kubogi** sohibi.
* /// 1949, 1952-yillari **Lotin Kubogi** sohibi.
*  2007-yili **Frans Bekkenbauer Kubogi** sohibi.
*  2012-yili **Parij Kubogi** sohibi. Lionel Messi JCH da Barcelona klubida 2 martta gʻolib boʻlgan(2006-2009) Maʼlumot(2022-y.)

## Barcelonaning mashhur futbolchilari
Ushbu futbolchilar Barcelona safida toʻp surib, quyidagi sovrinlarni qoʻlga kiritishgan. Eng koʻp sovrinlarni Barcelona safida Lionel Messi qoʻlga kiritgan.
### Oltin Toʻp sohiblari
*  Lionel Messi – 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2021, 2023-yillarda. 
*  Yoxan Kroyf – 1973, 1974-yillarda.
*  Xristo Stoichkov – 1994-yili.
*  Rivaldo – 1999-yili.
*  Ronaldinyo – 2005-yili.
*  Luis Miramontes – 1960-yili.
#### Oltin Butsa sohiblari
*  Lionel Messi – 2010, 2011, 2012, 2015-yillarda.
* Luis Suarez -2015-yili.
*  Ronaldo – 1997-yili.

#### FIFA talqini boʻyicha yil futbolchilari
*  Lionel Messi – 2009-yili.
*  Romario – 1994-yili.
*  Ronaldo – 1996, 1997-yillarda.

## Manbalar

## Havolalar

*  
* FC Barcelona La Ligada 
* FC Barcelona UEFAda 
*