open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Davlatsimon tuzilmalar (Kvazidavlatlar)

**Davlatsimon tuzilmalar (Kvazidavlatlar)** — davlatning ayrim belgilariga ega boʻlgan lekin umumqabul qilingan maʼnoda davlat deb hisoblanamaydigan xalqaro huquq subʼektlarining maxsus turi. Ularga birinchi navbatda „erkin shaharlar“ kiradi.
*Ushbu atama oʻzi b -n umumlashtirilgan tushunchani aks ettiradi, negaki u nafaqat sh.larga nisbatan, balki muayyan xududlarga nisbatan ham qoʻllanadi. Ayrim manbalarda bu turdagi tuzilmalarni erkin sh.lar deb, boshqa manbalarda esa erkin hudud yoki zona deb nomlashgan (mas, Erkin Dansig sh. , Erkin Triest hududi). Odatda erkin sh.lar davlatlar oʻrtasida boʻlib turadigan hududiy daʼvolarni bartaraf etish, oldini olish, davlatlar oʻrtasidagi munosabatlarda keskinlikni yumshatish usullaridan biri sifatida tashkil etilar edi. Erkin sh. xalqaro shartnoma yoki xalqaro tashkilotning qarori asosida tashkil etiladi va cheklangan huquqiy layoqatga ega boʻlgan oʻziga xos davlat koʻrinishini aks ettiradi.*
*U oʻzining Kons.si yoki shunga oʻxshash xarakterdagi xujjatga, oliy davlat organi, fuqaroligiga ega boʻladi. Erkin sh. , odatga koʻra, dimilitarizatsiyalashgan va neytrallashgan boʻladi. Uning qurolli kuchlari aynan mudofaa xarakterida boʻladi yoki odatiy tushunchaga koʻra himoya qilish va tartibni saqlashga yoʻnaltirilgan qurolli kuchlar sifatida qaralmasdan, faqat chegaralar kuchlar hisoblanadi. Erkin sh.larni taʼsis etuvchilar, odatda, uning maqomini belgilashni nazorat qilish usullarini nazarda tutadilar.*
Xalqaro maydonda yer urushlari oraligʻida mavjud boʻlgan Erkin sh. xalqaro tashkilotlar himoya qiladilar.
## Manbalar
Novgorod va uning atrofidagi tarixiy yodgorliklar

**Novgorod va uning atrofidagi tarixiy yodgorliklar** *Novgorod va uning atrofidagi tarixiy yodgorliklar*) 1992-yilda YGNESKO Novgorod shahrining oʻrta asr meʼmoriy merosini (1999 yildan — Velikiy Novgorod) Jahon merosi roʻyxatiga kiritgan jamoaviy nomdir:

2009-yil 1-aprelda Rossiya Markaziy banki Velikiy Novgorod va uning atrofidagi tarixiy obidalar tasvirlangan kolleksiya va investitsiya qiymatidagi qimmatbaho metallardan esdalik tangalarini muomalaga chiqardi. Tangalar **"Rossiya YGNESKOning Jahon madaniy merosida"** turkumida chiqarilgan va Velikiy Novgorodning 1150 yilligiga to‘g‘ri kelgan.

Nomaʼlum sabablarga koʻra, Butunjahon merosi zonasiga Kovalevdagi Najotkor cherkovi va Nikolo-Vyazhishchi monastiri kabi yodgorliklar kiritilmagan.
Thomas Shelby

* **Thomas Shelby**, musician in the American band Lakeside
* Tom Shelby (fl. 1853, founder of Shelby, Mississippi, U.S.
* Tommie Shelby (born 1967), American philosopher
* Tommy Shelby, a fictional character from *[[Peaky Blinders (teleserial)|Peaky Blinders]]*

## Shuningdek

* Thomas Shelby House, a historic home near Lexington, in Lafayette County, Missouri, U.S.
Katrin Cartlidge

**Katrin Juliet Cartlidge** (15-may, 1961-yil, Londonda tugʻilgan – 7-sentabr, 2002-yil, Angliyada vafot etgan) britaniyalik sobiq aktrisa. U birinchi marta ekranda Channel 4 efirga uzatgan *[[Brookside]]* (1982-1983-yillar) serialida Lucy Collins rolida paydo boʻladi hamda 1997-yilda Mike Leighning *[[Career Girls]]* filmi uchun *"Eng yaxshi aktrisa"* nominatsiyasida Evening Standard Film mukofotini qoʻlga kiritadi. Aktrisaning boshqa filmlari orasida Leighning *[[Naked]]* (1993), *[[Before the Rain]]* (1994), *[[Breaking the Waves]]* (1996) hamda *[[From Hell]]* (2001) filmlari bor.

## Yoshligi
Cartlidge Londonda ingliz millatiga mansub otasi Derek va nemis-yahudiy boʻlgan onasi Bobbilar oilasida tugʻilgan. U Camdendagi Parliament Hill School for Girlsda tahsil olgan.

## Faoliyati
Aktrisaning Manchevski tomonidan ishlangan *[[Before the Rain]]* va *[[No Man's Land]]* filmlari uni Bosniya va Gersegovina hamda Bolqon yarim orolida mashhurlikka erishishiga yordam beradi. Mike Leighning *[[Naked]]* filmidagi Sophie obrazi uning birinchi bosh roli boʻlgan. Cartlidge yana ikkita Leigh filmlarida ishlagan. Jumladan, *[[Career Girls]]* filmida u 20—30 yosh oraligʻidagi bosh rollardan birini Hannah obrazini hamda *[[Topsy Turvy]]*da esa Parijdagi fohishaxonadagi madam rolini gavdalantirgan.

U polshalik rejissor Lech Majewskining 2004-yilda suratga *[[The Garden of Earthly Delights]]* nomli saraton kasalligidan vafot etgan sanʼatshunosning filmida bosh rolni oʻynashi kerak edi, biroq, muallif film suratga olinishi boshlanishidan oldin vafot etgan. Cartlidge *[[21 Grams]]*da rol oʻynashni boshladi, ammo aktrisa vafot etgach, uning oʻrniga Charlotte Gainsbourg uning rolini davom ettiradi.

Cartlidge 41 yoshida (2002-yil, 7-sentabr) feokromotsitomadan kelib chiqqan pnevmoniya va septitsemiya asoratlari tufayli vafot etgan. Tracy Letts oʻzining 2003-yilda *[[Man from Nebraska]]* spektaklida Cartlidgega bagʻishlab, „*Nebraskalik odam mening qadrdon doʻstim Katrin Cartlidge xotirasiga bagʻishlangan*“, degan edi.

## Filmografiyasi
**Televizion va qisqa metrajli filmlarda**

**Televizion rollari**

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Guardian nekrologi
* Career Girl: Katrin Cartlidgega hurmat
* Katrin Cartlidge xotirlash
* Katrin Cartlidge Foundation
Aqchagul

**Aqchagul** — Murodboy Nizanov asari. Qissada qoraqalpoq milliy koloriti yaqqol koʻzga tashlanadi. Muallif oʻz qahramonlari boshidan kechirgan murakkab vaziyatlarni ortiqcha boʻyab-bejamasdan, nihoyatda ishonarli gavdalantirgan. Muhimi, u inson tabiatidagi chigalliklarni, hayotning turfa ziddiyatlarini haqqoniy yoritishdan choʻchimaydi. Qahramonlarining quvonch va tashvishlar ogʻushida kechadigan hayotini katta soʻz sanʼatkoriga xos mahorat bilan qalamga oladi."Aqchagul" qissasi oʻzbek tilida ilk bor kitob holida chop etilmoqda.

## Qahramonlari

## Manbalar
https://ziyouz.uz/ https://kitobxon.com/

## Havolalar
* Qissa Ziyouz saytida
Laura Carmichael

**Laura Elizabeth Carmichae** (16-iyul, 1986-yil, Londonda tugʻilgan) britaniyalik kino va televideniye aktrisasi. U ITV (Buyuk Britaniya) va PBS (AQSh) kanallarida efirga uzatilgan teleserial *[[Downton Abbey]]* nomli dramadagi Lady Edith Crawley roli bilan mashhur. Uning boshqa shartnomalari orasiga *[[Marcella]]* (2016) teleseriali va *[[A United Kingdom]]* (2016) badiiy filmi kiradi.

## Yoshligi
Carmichael Angliyaning Southampton shahrida tugʻilgan. U oilasidagi uch nafar qizning oʻrtanchasidir. Lauraning opasi Amy dasturiy taʼminotni ishlab chiqaruvchi kompaniyada ishlaydi, singlisi Olivia esa NHS bilan xayriya jamgʻarmasi tashkilotchisidir.

Aktrisa Shirley Junior School, The Mountbatten School, va Peter Symonds College kabi taʼlim dargohlarida tahsil olgan. Carmichael Bristoldagi Bristol Old Vic Theatre Schoolda oʻqigan va uni 2007-yilda tamomlagan. U Ikki yil davomida turli xil ishlarda, jumladan, oʻqituvchi yordamchisi, qabulxona xodimi va enaga boʻlib, chekka teatrlarda kichik suhbatlardan oʻtgan.

## Faoliyati

Uning televideniye rollari orasida *Tohe Heart of Thomas Hardy va* *End of Our Street* kabi kartinalar kiradi. 2011-yilda u *[[Tinker Tailor Soldier Spy]]* filmida paydo boʻladi va shu bilan birga, 2014-yilda *[[Madam Bovary]]* filmida Henriette rolini gavdalantiradi.

2016-yilda Carmichael ITVning yangi televizion kriminal drama seriali *[[Marcella]]*da Maddy Stevenson rolini oʻynagan. *Marsella* Britaniya Metropolitan politsiyasi detektivi va yolgʻiz onaning qotillik guruhiga qaytishiga eʼtibor qaratadi, bu skandinaviyancha teleserial *[[The Bridge]]*ni yaratgan shved ssenariychisi Xans Rozenfeldtning birinchi inglizcha shousi boʻlgan. 2016-yilda aktrisaning Jamie Lloydning (Uzo Aduba bilan birgalikda) Londonning West Enddagi Trafalgar Studiosda *The Maids* spektaklida Madam rolini ijro etgan.

Carmichaelning oldingi muhim roli 2011-yilda David Harening Sheffild Crucible teatrida Anna Friel (Yelena) va Ken Stott (Vanya) bilan birgalikda ijro etgan. U 2009-yilda Battersea Arts Centre oʻtkazilgan Scratch festivalining bir qismi sifatida *"Reasons for Living* filmida Laura rolini oʻynadi. 2009-yil oxirida aktrisa Shakespeare tomonidan yozilgan *[[:en:The_Tempest_(play)|The Tempest]]* nomli gastrol spektaklida Miranda rolini ijro etdi.

## Shaxsiy hayoti
Carmichael Londonning Camden shahrida istiqomat qiladi. Aktrisa 2014-yildan beri *[[Downton Abbey]]* kartinasidagi hamkasbi Michael C. Fox bilan munosabatda boʻlib, 2016-yilda rasman turmush qurishgan. Ularning 2021-yil mart oyida tugʻilgan Luca ismli oʻgʻil farzandlari bor.

## Filmografiyasi

## Teatr sahnalarida

## Manbalar

## Havolalar

* 
* January, 2016, NYTimes interview
Uilbur Skovil

**Uilbur Skovil** ( 1865-yil 22-yanvar, Bridjport, Konnektikut, AQShda tugʻilgan - 1942-yil 10-mart, Geynsvill, Florida, AQShda vafot etgan) - amerikalik kimyogar . 1912-yilda u sabzavotli qalampirlarning (*Capsicum*) oʻtkirligini oʻlchash uchun sinovni taklif qildi, unga Skovil (**Scoville**) nomini berdi. U oʻzining oʻtkirlik boʻyicha qalampir va tabiiy kimyoviy moddalar roʻyxatini koʻrsatadigan "Hotness Chart" ( Scoville's Hotness Scale - Skovil oʻtkirlik jadvali) bilan mashhur boʻdi.
## Tajrimai hol
Uilbur Skovil Bridjportda tugʻilgan () Konnektikutda. 1891-yil 1-sentyabrda u Vollastonda turmushga chiqdi (), Massachusets shtatidagi Kora B. Upham (). Ularning ikkita farzandi boʻlgan: Emi Avgusta (), 1892-yil 21-avgustda tugʻilgan va Rut Upham () 1897-yil 21-oktyabrda tugʻilgan.

Skovil retsept boʻlimida taqsil oluvchi talabalar uchun darslik va farmatsevtlar uchun ma'lumotnoma oʻrnida ishlatilishi koʻzda tutilgan "Birlashtirmalar san'ati (aralash)" nomli kitobni yozgan ( ). Birinchi marta 1895-yilda nashr etilgan kitob kamida 8 ta nashrdan oʻtgan. 1960-yillarga qadar farmakologik ma'lumotnoma sifatida ishlatilgan. Uilbur Skovil, shuningdek, yuzlab aralashmalar formulalarini oʻz ichiga olgan "Extracts and parfumes" kitobini ham yozgan. Bir muncha vaqt u Massachusets farmatsevtika va sogʻliqni saqlash kollejida professor boʻlib ishlagan. 1912-yilda Parke-Davis farmatsevtika kompaniyasida ishlaganda u "Scoville Sensor Test" deb nomlanuvchi testni ishlab chiqdi ( ) va oʻtkirlik shkalasini ham yaratdi. Ushbu test turli xil chili qalampirlarining achchiqligini yoki "oʻtkirligini" oʻlchash uchun hizmat qilar edi. Oʻtkirlik testi va jadvali endi standartlashtirilgan va Scoville Hotness Scale deb nomlanadi.

1922-yilda Skovil Amerika farmatsevtika assotsiatsiyasining Ebert mukofotiga sazovor boʻldi va 1929-yilda Remington faxriy medalini oldi. Scoville, shuningdek, 1929-yilda Kolumbiya universitetining faxriy doktori unvonini oldi .

## Mukofotlari
Uilbur Scoville Amerika farmatsevtika assotsiatsiyasining (APHA) quyidagi mukofotlarini oldi:

* 1922-yil - Ebert mukofoti, giyohvand moddalarni oʻrganish sohasidagi eng yaxshi hisobot uchun.
* 1929-yil - Remington medali - APHAning eng yuqori mukofoti.

## Manbalar
Tommy Shelby

**Thomas Michael Shelby**, OBE, DSM, MM, MP - 1890-yilda Birminghamda(Angliya) tug'ilgan hayoliy qahramon va Britaniya davridagi Peaky Blinders jinoyat dramasining bosh qahramoni. Uni Shelby roli uchun Irlandiya kino va televideniye mukofoti va Milliy televideniye mukofotiga sazovor bo'lgan irland aktyori Cillian Murphy ijro etadi. Qahramon tanqidchilarning olqishiga sazovor bo'lgan.

Rejissyor Steven Knight Murphyni Tommy Shelby roliga tayinlagan. Qahramon Birmingemda joylashgan diddicoy oilasidan bo'lgan, Birinchi jahon urushi faxriysi. 1919-yilda biz Shelby bilan film orqali tanishdik va hikoya asosan uning Grace bilan ishqiy munosabatlari va uning inspektor Campbellbilan ziddiyatiga bag'ishlangan. Shelbyning Alfie Solomons bilan munosabati Peaky Blindersdagi ko'plab hikoyalarning asosiy elementidir.

Garchi serialdagi ko‘plab personajlar real hayotdagi tarixiy shaxslarga asoslangan bo‘lsa-da, Peaky Blindersning aksariyati butunlay hayoliy va Knight tomonidan yaratilgan. Tommy Shelby Birmingemda istiqomat qiluvchi rum oilasidan. Murphy rolga tayyorgarlik ko'rish uchun Romanlar bilan vaqt o'tkazdi. Shelby Birinchi jahon urushi faxriysi bo‘lib, urush davrida boshidan kechirganlari natijasida travmadan keyingi stressdan aziyat chekadi.

## Biografiyasi

### Ilk hayoti
Thomas Michael Shelby 1890-yilda Angliyaning Birmingem shahrida irlandiyalik sayohatchi va romanlar oilasida tug‘ilgan bo'lib, Birmingemning Small Heath mahallasida o‘sgan. U 20 yoshida Greta Jurossi ismli italiyalik ayol bilan uchrashgan, ammo u sil kasalligidan vafot etgan. Birinchi jahon urushi davrida serjant mayor sifatida o'tkazgan tajribalari uning TSSBdan azob chekishiga olib keldi.

## Manbalar
Marokash pasporti

**Marokash pasportlari Marokash** fuqarolari va fuqarolariga xalqaro sayohat qilish uchun beriladi. Marokash fuqaroligining isboti sifatida xizmat qilishdan tashqari, ular kerak boʻlganda chet eldagi Marokash konsullik xodimlaridan yordam olish jarayonini osonlashtiradi. 2009-yil 15-dekabrdan boshlab barcha yangi murojaat etuvchilar uchun biometrik pasport ishlab chiqildi. Marokash fuqarolari endi istalgan vaqtda, istalgan joyda pasport olish uchun ariza topshirishlari mumkin. 

## Manbalar

## Yana qarang

* https://web.archive.org/web/20180801204459/https://www.sansvisa.ma/
Bolat xon

**Bolatxon** (tugʻilgan yili noma'lum - 1723-yilda bo'lishi mumkin) (1718-1729 ) hukmronlik qilgan qozoq xoni.Tauke Xonning o'g'li. Tashkilotchilik va sarkardalik qobiliyati bilan ajralib turmagan Bolat vorislik asosida xon etib saylandi.

Bolat davrida Oʻrta juz qozoqlari oyratlar tomonidan bir necha marta hujumga uchradi (1716,1717,1722,1723). Bolat qozoq qo'shinlarini jongar bosqinchilari, boshqirdlar va Volga qalmoqlariga qarshi safarbar eta olmadi. Chelik haqida tarixiy ma'lumotlar kam. Uning farzandlari orasida eng mashhuri Abil Mambetxondir . 

Joʻngʻor istilosi natijasida qozoq xalqi Oqtabon- Alqakoʻl toshqiniga uchradi va Bolatxon hokimiyati barbod boʻldi.

## Manbalar
Jane Carr

**Ellen Jane Carr** (13-avgust, 1950-yil, Essex, Angliyada tugʻilgan) – britaniyalik aktrisa. U *[[The Prime of Miss Jean Brodie]]* (1969) dramasida Mary McGregor roli va *[[The Grim Adventures of Billy and Mandy]]* animatsion filmidagi Pud’n ovozli roli (AQSh, 2001-2007-yillar) bilan mashhur. Aktrisa, shuningdek, Jilly Cooper qalamiga mansub BBC sitcomi *[[Awfully Bad For Your Eyes, Darling]]* (Buyuk Britaniya, 1971-yil) filmida Pudding rolini oʻynagan.

## Yoshligi
Carr Angliyaning Essex viloyatining Loughton shahrida tugʻilgan, temirchi Patrick Carr va pochta boʻlimi xodimi Gwendoline Rose Carrning () qizi. U Londondagi sanʼat maktablarida tahsil olgan.

## Faoliyati
Uning filmlardagi eng birinchi roli 1969-yilda Jay Presson Allen tomonidan yozilgan ssenariy boʻyicha Ronald Neame rejissyorlik qilgan *[[The Prime of Miss Jean Brodie]]* filmidagi Mary McGregor roli boʻlgan. Bu rolda aktrisa, xuddi yosh aktyorlar singari, 11 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan qahramonni tasvirlashi kerak boʻlgan.

Carr 1977-yilda *[[Once a Catholic]]* komediyasida Mary Mooney rolini ijro etgani uchun Laurence Olivier Award mukofoti nominatsiyasini qoʻlga kiritadi. Aktrisa 1978-yilda Royal Shakespeare Companyga qoʻshiladi, 1982-yilda *[[A Midsummer Night's Dream]]* uchun ikkinchi Olivier mukofotiga sazovor boʻladi hamda *[[The Tempest]]*, *[[As You Like It]]*, *[[Much Ado About Nothing]]*, *[[The Merchant of Venice]]* va *[[The Merry Wives of Windsor]]* filmlarida rol ijro etgan. U 1982-yilda J. M. Barriening *[[Peter Pan]]*ning Barbicanda RSC moslashuvida Wendy rolini oʻynadi va 1985-yilda Congrevening *[[The Way of the World]]* filmida Meggie Smithga qarshi chiqadi.

2002-yilda aktrisa *[[Star Trek: Enterprise]]* teleserialining Silent Enemy epizodida Malcolm Reed onasi Mary Reed rolini oʻynadi. Carr *[[Friends]]*, *[[The One with Ross's Wedding]]* va *[[Gilmore Girls]]* kabi teleseriallarning bir qancha epizodlarida paydo boʻldi. U shuningdek, AQShning koʻplab boshqa komediya shoularining epizodlarida, jumladan, *[[Wings]], [[Caroline in the City]], [[Monk]], [[Ellen]], [[Becker]], [[Dharma & Greg]], [[Mad About You]]* va ''Curb Your Enthusias''m filmining uchta epizodida mehmon boʻlgan va takrorlanuvchi rollarni ijro etgan.

U, shuningdek, Nickelodeon animatsion seriali *[[The Fairly Oddparents]]*da Cosmoning onasi Mama Cosmaning ovozini taqdim etgan.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

*
Max Ehmer

**Maximilian Andreas Ehmer** (1992-yil 3-fevralda tugʻilgan) - nemis professional futbolchisi, "Gillingham" himoyachisi.

Queens Park Rangersning yoshlar akademiyasi tarbiyalanuvchisi boʻlgan Ehmer oʻzining birinchi professional shartnomasini 2009-yilda 17 yoshida imzolagan. Ikki yildan soʻng, 2011-yilning yanvarida u Liga Birinchi jamoasi Yeovil Townga ijara asosida qo'shildi. U keyingi mavsum uchun olti oylik ijara shartnomasi asosida Yeovilga qaytdi va Preston North End shaklida boshqa Liga Birinchi klubida ijara asosida mavsumni yakunladi. 2012-yilning avgustida Ehmer QPR bilan yangi uch yillik shartnoma imzoladi. 2013-yilning mart oyida u ijaraga berildi, bu safar Stevenagega 2012-13-yilgi mavsum oxirigacha ijara asosida qo'shildi.

2013-yil 28-sentyabrda Ehmer klubda to‘rt yillik faoliyatdan so‘ng QPRdagi debyutini o‘tkazdi va Loftus Roudda “Midlsbro”ga qarshi 2:0 hisobida g‘alaba qozongan ligada 78-daqiqada jarohat olgan Clint Hillning o‘rniga maydonga tushdi.

## Faoliyati

### Queens Park Rangers
Ehmer oʻn bir yoshidan boshlab Queens Park Rangersga qoʻshildi va turli bosqichlarda oʻz yosh guruhini sardorlik qilib, yoshlar safidan oʻtdi. U ilgari sakkiz yoshida Ascot United uchun oʻynagan, shuningdek, ACS Egham maktabida oʻqigan vaqtida universitet darajasida raqobatlashgan. U oʻn bir yoshida "Warfield Predator" yoshlar jamoasida oʻynagan vaqtida u QPRning qiziqishini uygʻotdi va uni 2003-yilda akademiyaga qabul qilindi. U klub bilan birinchi professional shartnomasini 2009-yilning yozida, 17 yoshida imzolagan. Ehmer 2013-yil 28-sentyabrda “Midlsbro”ga qarshi o‘yinda (2:0) “Reynjers” ​​sardori Clint Hillning o‘rniga maydonga tushib, “QPR” safida ligadagi debyutini o‘tkazdi.

U 2010-yil 31-dekabrda bir oylik ijara asosida Liganing Birinchi jamoasi Yeovil Townga imzo chekkanida birinchi jamoa futbolining taʼmini his qildi va kelishuv ertasi kuni rasman yakunlanadi. U 2011-yilning 1-yanvarida Plimut Argylega qarshi debyut qildi va butun oʻyinni Home Parkda 0:0 hisobida o'ynadi. Ijaraning dastlabki ikki haftasida ajoyib taassurot qoldirgandan so'ng, Yeovil gol o'tkazib yubormasdan ikkita g'alaba va bitta durangga erishdi. Ehmer 2010-11-yilgi mavsumining qolgan qismida klubda qolishi e'lon qilindi. U mavsumning ikkinchi yarmida 27 ta o'yinda maydonga tushdi va mavsum oxiridagi yaxshi natija Yeovilni o'rta jadvalning qulay pozitsiyasida yakunlashini ta'minladi. Uning ijaradagi so'nggi o'yini 2011-yilning 7-mayida Carlisle Yunaytedda mehmonda 2:0 hisobida g'alaba qozongan va Ehmer o'yinda o'rinbosar sifatida o'ynagan.

## Manbalar
Diskalkuliya

**Diskalkuliya** ()  — arifmetikani tushunishda yoki oʻrganishda qiyinchilikka olib keladigan kasallik turi.Bu asosan raqamlarni tushunishda, ular ustida hisob amalga oshirishda, matematikadagi maʼlumotlarni oʻrganishda yuzaga keladigan qiyinchilik bilan bogʻliq.Baʼzida bu kasallik nomi *matematik tushunmovchilik* deb ham ataladi.*Dyslexia* yana bir boshqa kasallik boʻlib, Diskalkuliya ga aloqador emas.

Koʻrsatkichlar shuni koʻrsatadiki, Diskalkuliyaning tarqalishi aholining 3 % dan 5 % qismigina bu kasallikkka chalinadi.2015-yilda, dyscalcula bilan kasallangan bolalarning 11 % ida ADHD borligi aniqlandi.

Miya shikastlanishining barniga ishlatiladi.

## Belgilari va kasallikka chalinish sabablari
ladi.Odatiy belgilari aqliy muammolarni yechishda, oddiygina vaqtni ayta olmaslik, raqamli soatni tushunmaslik, hattoki mashina tezligini ayta olmasligidadir.

### Umumiy simptomlar
Diskalkuliya odatiy arifmetik amallarni qiyinchilik bilan bajarish bilan xarakterlanadi.Bulaar quyidagicha:

* Analog soatlarni ayta olmaslik qiyinchiligi 
* Ikki raqamdan qaysi biri kattaroq ekanligini aytish muammosi
* Ketma-ketlikda bajariladigan topshiriqlar;
* Moliyaviy rejalashtirish yoki byudjetni, boshqara olamslik;masalan, xarid savatidagi buyumlarning narxini baholash yoki chek daftarchasini balanslash
* Koʻpaytirish, ayirish, qoʻshish va boʻlish jadvallari, arifmetika va boshqalar bilan bogʻliq qiyinchiliklar.
* Qoʻshish, ayirish, koʻpaytirish va boʻlishda mos kelmaydigan natijalar
* Raqamlarni yozish, oʻqish va eslab qolishda quyidagi sohalarda xatolar boʻlishi mumkin: raqamlarni qoʻshish, almashtirish, koʻchirish, tushirish va qaytarish
* Matematik tushunchalarning yomon xotirasi (saqlash va qayta tiklash); bir kun matematik amallarni bajara olishi mumkin, kitob ishlarini bajarishi mumkin, lekin keyin testlardan oʻta olmaydi
* Matematikani yuqori darajada tushunish qobiliyati, ammo bu tushunchalarni amaliyotga tatbiq eta olmaslik
* Raqamlarning nomlarini eslab qolishda qiyinchilik yoki baʼzi bir xil raqamlar bir xil „xis“ deb oʻylash (masalan, ularni oʻqish yoki eslashda bir xil ikkita raqamni tez-tez almashtirish)
* Chap va oʻngni farqlash bilan bogʻliq muammolar
* Vaqt, yoʻnalish, eslab qolish kerak boʻlgan jadvallar, voqealar ketma-ketligi, vaqtni kuzatish;
* Xaritalarni oʻqish qiyinligi 
* Vaqtni tushunishda qiyinchilik (masalan „X“ vaqtida biror joyda boʻlish kerak boʻlsa, soat nechada ketish kerak)
* Nota yozuvlarini oʻqish qiyinligi
* Xoreografik raqs qadamlarini bajarish bilan bogʻliq qiyinchilik
* Ob’ektni yoki masofani oʻlchashda aqliy jihatdan qiyinchilik (masalan, biror narsa 3 yoki 6 metr (10 yoki 20 fut) uzoqlikda boʻladimi)
* Matematik tushunchalar, qoidalar, formulalar va ketma-ketliklarni tushunish va eslay olmaslik
* Aqliy intensiv vazifalarga diqqatni jamlay olmaslik
* Ismlarni notoʻgʻri eslab qolish, notoʻgʻri ism/yuzni qidirish, bir xil harf bilan boshlangan ismlarni almashtirishi mumkin.

## Manbalar
Belfas shahar konsulligi

**Belfast shahar kengashi** () Shimoliy Irlandiyaning poytaxti va eng yirik shahri Belfast shahrining bir qismi uchun mas’ul boʻlgan mahalliy hokimiyatdir. Kengash 333,871 (2011) aholiga xizmat koʻrsatadi. Shimoliy Irlandiyadagi har qanday tuman kengashining eng kattasi boʻlsa-da, ayni paytda hududi boʻyicha eng kichigi hisoblanadi. Belfast shahar kengashi Belfast Metropolitan hududining boshlangʻich kengashi boʻlib, oltita sobiq tuman kengashlaridan iborat.

Kengash oʻnta okrug saylov uchastkasidan saylanadigan 60 nafar maslahatchidan iborat. U oʻz yigʻilishlarini tarixiy Belfast shahar zalida oʻtkazadi. 

Shimoliy Irlandiyada 2014-2015-yillarda mahalliy hokimiyatni isloh qilish doirasida shahar kengashi hududi kengaytirilgan va hozirda 21 000 xonadonda 53 000 qoʻshimcha aholini oʻz ichiga olgan hududni qamrab oladi. Kengash aʼzolari soni 51 tadan 60 taga koʻpaygan. Kengaytirilgan shahar kengashiga saylov 2014-yil 22-mayda bo‘lib o‘tgan.

## Demografiyasi
Hozirgi Belfast shahar kengashi qamrab olgan hudud Shimoliy Irlandiyaning 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 333 871 kishidan iborat boʻlgan. Shimoliy Irlandiyada 2015-yilda mahalliy hukumat qayta tashkil etilishidan oldin, eski Belfast shahar kengashi qamrab olgan hududda xuddi shu aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 280 962 aholi istiqomat qilgan.

2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda Belfast shahar kengashi hududida aholi, din, milliy oʻziga xoslik va immigrantlar nisbati taqsimoti quyidagicha edi:

## Manbalar

## Havolalar

* Belfast shahar kengashi
* Belfastga boring — turizm
* Belfast shahar kengashi bayonnomalari — norasmiy viki, Belfast shahar kengashi yigʻilishlarining izohli va oʻzaro bogʻliq bayonnomalari
* Belfast shahar kengashi, 1993-2005
Jirau

**Jirau** — xalq sheʼriyati namoyandasi boʻlib, oʻz qalbidan qoʻshiqlar kuylaydi, doston va kurashlarni ijro etadi. Jirau nomi „qoʻshiq“ soʻzidan kelib chiqqan. Anʼanaviy qozoq jamiyatida jirovlar xalqning maʼnaviy rahnamosi, jamoatchilik fikrini shakllantiruvchi shaxs rolini oʻynagan. Xonlar va mamlakatning boshqa hukmdorlari dehqonlar fikrini inobatga oldilar. Askarlar harbiy yurishlarda qatnashib, milliy mudofaa va fuqarolik mavzularida sheʼrlar yozdilar. Uning asarlari oʻzining taʼsirchanligi, olamning oʻtkirligi, bir necha soʻzga koʻp maʼno sigʻadigan aniqligi, qiyinchilikni yengib oʻtadigan badiiy mahorati, qudratli hayotiyligi bilan ajralib turadi. Sayohat xizmati koʻchmanchilar oʻrtasida qadimgi oriylar (ruhoniylar), saklar va xunlar davridan beri yuksak qadrlangan. Sayohat xizmatlari koʻchmanchilar orasida qadimgi oriylar (ruhoniylar), saklar va xunlar davridan beri yuqori baholangan. Turk xoqonligi tarixini toshga yozgan Ioliq urugʻining buyuk shoiri Qoʻrqit ota koʻchmanchi jamiyatda katta rol oʻynagan. Qozoq adabiyotining keyingi tarixida esa Jyrau ijodi katta davrni qamrab oladi.

## Yana qarang

* Buqar Jirau
* Ketbugʻa
* Ko‘sheney Rustembek
* Aqtamberdi Sari
* Qizil jirau
* Hasan (Asan) Qaygʻi

## Havolalar

* Jiraul sheʼriyati va shoirlar hikmatlarining maʼnaviy davomiyligi
* Qozoq sheʼriyatida jiroviylik anʼanasi
* FALSAFA FALSAFADAGI MILLIY GʻOYA
* Asan Kaygi
* Tysyacheleti Turkskikh Ravine (havola mavjud emas) (ruscha)
* Buxor vodiysi (ruscha)

## Manbalar
Avliyo Georg cherkovi

**Aziz Jorj cherkovi** XII asrning ikkinchi yarmidagi oq toshli cherkov boʻlib, Staraya Ladoga qal’asi hududida joylashgan. Rossiyada saqlanib qolgan eng qadimgi cherkovlardan biri . Staraya Ladoga Taxminan monastiri sobori bilan bir qatorda, bu moʻgʻullarga qadar boʻlgan eng shimoliy rus tosh cherkovidir . Ibodatxonada XII asrga oid noyob freskalarning parchalari saqlanib qolgan. U federal ahamiyatga ega boʻlgan meʼmoriy yodgorlik maqomiga ega  .

## Tarix
Xronikalarning bir qismiga koʻra, Staraya Ladoga Rurikning Novgorodga koʻchib oʻtishidan oldin birinchi qarorgohi boʻlgan. U oʻsha paytda Volxov boʻylab oʻtib, Varangiyaliklardan yunonlarga boradigan eng muhim savdo yoʻlida turardi. Staraya Ladogada tosh qal’a qurilishi 1110-yillarda boshlangan. XIIIasrning ikkinchi yarmida etti yoki sakkizta tosh cherkov qurilgan boʻlib, ulardan faqat ikkitasi bugungi kungacha saqlanib qolgan (Avliyo Jorj cherkovidan tashqari, bu Staraya Ladoga Assumption monastirining Associya sobori).

Sankt-Jorj cherkovi qurilishining aniq sanasi nomaʼlum, ammo arxitektura va devoriy rasmlarning tavsilotlari uning 1180-1200-yillar oraligʻida boʻlganligini koʻrsatadi. Afsonaga koʻra, maʼbad Voronejka daryosidagi jangda shvedlarning magʻlubiyati xotirasi uchun Gʻolib Jorj sharafiga qurilgan. Ibodatxona yozma manbalarda birinchi marta faqat 1445-yilda tilga olingan. XVIasrda cherkov qayta qurildi, ammo ichki makon oʻzgarishsiz qoldi. XVIIasrning oxiriga kelib, maʼbadning ichki qismi 1683-1684 yillarda amalga oshirilgan restavratsiyaga juda muhtoj edi. Ish jarayonida yangi derazalar qurildi, devor freskalari vayron qilindi.

## Manbalar
Amudaryo gulbalig‘i

Amudaryo gulbalig‘i (  ) — sulaymonbaliqlar oilasiga mansub nashtarqanotli baliq turi sanaladi.

## Tarqalishi
Amudaryoning yuqori qismi (Surxondaryo, Sangardak va To‘palang daryolari havzalari); Tanxozdaryoga keltirilgan, Qoradaryo va Norinda iqlimlashtirilgan. O‘zbekistondan tashqarida: Qirg‘iziston (iqlimlashtirilgan), Tojikiston, Afg‘oniston. Orol, Kaspiy, Qora, Boltiq, Barens va Oq dengizlar havzalarida, Janubiy Yevropa, AQSHda (iqlimlashtirilgan) – boshqa kenja turlari uchraydi.

## Yashash joyi
Tez oqadigan, suvi sovuq va tubi tosh-shag‘alli tog‘ daryolarida yashaydi. 

## Soni
Ilgari u keng tarqalgan edi, lekin so‘nggi o‘n yilliklarda keskin kamaydi.

## Hayot tarzi
Tog‘ daryosi balig‘i. 3-4 yoshida jinsiy yetuklikka erishadi. Urchishi – sentyabr-oktyabr oylarida. Serpushtligi – 160–3000 uvuldiriq atrofida. Asosan suv hasharotlarining lichinkalari, mollyuskalar, yiriklari esa baliqlar bilan oziqlanadi.

## Cheklovchi omillar
Daryolar oqimining sun’iy tartiblanishi natijasida tabiiy suv rejimining o‘zgarishi va uning ifloslanishi, rekreasion faoliyat, brakonyerlik.

## Himoya choralari
Hisor qo‘riqxonasida muhofaza qilinadi. Kichik turlarning yashash joylarida muhofaza qilish rejimini joriy etish, Sangardak va Tupolang daryolarining yuqori oqimida (Ayg‘irko‘l) suv qo‘riqxonasini yaratish kerak.

## Adabiyot

* Экспедиция Федченко в Туркестан. Зоогеографические исследования // Известия Императорского Общества Любителей Естествознания, Антропологии и Этнографии. — М, 1874. — Т. 11. — С. 1—63. — печаталось на русском языке (отдельные описания на латыни).
* Салманов А. В.,  Дорофеева Э. А. Морфо-экологические особенности амударьинской форели Salmo trutta oxianus в современном понимании. Таксономическое положение. Биология // Вопросы ихтиологии. — 1990. — Т. 30, № 5. — С. 817—824.

## Havolalar

* Amudaryo alabalığı .
* ZooBank : Salmo oxianus Kessler, 1874 yil 
* O‘zbekiston Respublikasining Qizil Kitobi 2022
Niderlandiya pasporti

**Gollandiya pasportlari** Niderlandiya Qirolligi fuqarolariga xalqaro sayohat qilish uchun beriladi. 

## Manbalar
Davomli jinoyat

**Davomli jinoyat** — OʻzR JKning 32 — m.siga koʻra, bir maqsadga erishish uchun bir — biriga oʻxshash harakatdan iborat boʻlgan jinoyat. Davomli jinoyat umumiy qasd bilan qamrab olingan va yagona maqsadga yoʻnaltirilgan bir jinoyat tarkibini tashkil qiluvchi bir — biriga oʻxshash bir necha jinoiy qilmishlardan iborat. Bunday qilmishlarning oʻziga xos xususiyati ularning doimiy ravishda emas, balki mustaqil jinoyat xarakterida boʻlmagan, bitta jinoiy qilmishning amalga oshirilishi, davom ettirilishi bosqichini ifodalaydigan muayyan vaqt davomida qayta takrorlanuvchi harakatlar boʻlib hisoblanishidadir.
Davomli jinoyatning alohida koʻrinishi mustaqil jinoyat xarakteriga ega boʻlmasa, mustaqil tavsif etilmaydi; uning yigʻindisi bir martalik jinoyat sifatida qaraladi.
Davomli jinoyat aybdorning muayyan jinoiy natijaga erishishga qaratilgan umumiy, yagona mujassamlashtirilgan bir turdagi harakatlarning amalga oshirilishi bilan tavsiflanadi.
Masalan, shaʼn va qadr — qimmatni muttasil ravishda kamsitish yoʻli bilan oʻzini oʻzi oʻldirish darajasiga yetkazish (103 — m.); muttasil ravishda doʻpposlash yoʻli b — n qiynash (110 — m .); muntazam xoʻrlash yoʻli b — n harbiy xizmatchilar oʻrtasidagi ustav qoidalarini buzish (285 — m .) va b. Davomli jinoyatda shaxs jinoiy harakatlarining alohida koʻrinishlari oʻrtasida shaxs jinoiy xulqining obʼektiv va subʼektiv belgilarga koʻra, turli vaqtda bosqichma — bosqich amalga oshiriladigan boshlangan jinoyatning oʻziga xos bosqichi, davomi sifatida aks etishidan guvohlik beruvchi yaqin aloqa mavjud boʻladi. Davomli jinoyat yuridik nuqtai nazardan yagona jinoyatdir.
*Davomli jinoyat birinchi jinoiy tajovuzning amalga oshirilishi paytidan boshlanadi va oxirgisi b — n tugallanadi. Bir xil boʻlsa — da, bir qancha alohida harakatlarning amalga oshirilishiga qaramay, u yagona jinoyat deb topiladi. Masalan, aybdor korxonadan televizorni oʻmarish maqsadida oʻtish darvozasidan har doim bitta qismdan olib chiqadi. U detalni navbatdagi olib chiqishi paytida qoʻlga olinsa, qilmish takroran talon — toroj qilishni tashkil etmaydi, chunki detal bittadan 50 marta olib chiqilgan taqdirda ham, televizorni oʻgirlash b — n qamrab olingan. Davomli jinoyatda muayyan jinoiy natijaga yoʻnaltirilishi sababli, bu natijaga erishilmagan taqdirda, suiqasd sifatida tavsiflanadi.*
## Manbalar
Nigeriya pasporti

**Nigeriya pasportlari** Nigeriya fuqarolariga Nigeriyadan tashqarida sayohat qilishlari uchun beriladi. Nigeriya endi yangi pasport arizalari uchun faqat elektron pasportlarni taklif etadi. 

## Manbalar

## Havolalar

* Nigerian Embassy in the Netherlands
* Obtaining Nigeria e-passport
Qiz

**Qiz** — bola yoki oʻsmir qiz. Qiz bola tushunchasi uchun yosh chegarasi turli madaniyatlarda farq qilishi mumkin.

Oʻzbek tilida yosh bosqichi aniqroq koʻrsatilishi kerak boʻlganda, bolalik davridagi qizlar odatda „qiz“, yosh qizlar esa „kichkina qizlar“ deb ataladi. „Qiz farzandlar“ haqida gap ketganda, bu soʻz yakka holda ishlatiladi.

## Biologiya
Odamlarda 46 (23 juft) gen mavjud. Jinsni belgilaydigan ikkitasi X va Y deb nomlanadi. Qizlarda Y xromosomasi yoʻq, lekin ikkita X xromosoma (XX) mavjud. Xromosomalardan biri onadan, ikkinchisi esa otadan olinadi. Kamdan kam hollarda esa uchta (XXX) yoki bitta X xromosomali qizlar ham tugʻilishi mumkin.

Qizlar ayollik jinsiy organlari bilan tugʻiladi. Biroq, reproduktiv organlari toʻliq aniqlanmagan, lekin oʻzini ayol his qiladigan shaxslarni ham qizlar deb atash mumkin.

Balogʻat yoshidagi qizlarning tanasida muhim oʻzgarishlar roʻy beradi. Miyadan jinsiy bezlarga yuboriladigan turli gormonal signallar natijasida bolaning tanasi asta-sekin rivojlana boshlaydi. Jinsiy bezlar tomonidan ishlab chiqarilgan gormonlar tufayli butun tanada, ayniqsa jinsiy aʼzolar va koʻkraklarda oʻzgarishlar yuz beradi. Balogʻat yoshi odamdan odamga farq qilsa-da, u odatda 10 yoshdan 16 yoshgacha davom etadi. Koʻpgina qizlarda birinchi hayz koʻrish (menarx) 12-13 yoshda kuzatiladi.

## Oʻtmishda
Qadimgi Afinada meros huquqi erkaklar nasli boʻlmaganda qizlarga oʻtgan, ammo eng yaqin erkak qarindoshi unga daʼvo qilishi, hatto bu masalasida turmushga chiqqan eri bilan merosga daʼvogarlik qilishi mumkin edi. Kambagʻal merosxoʻr qiz yaqin qarindoshlaridan unga mahr berishni yoki unga turmushga chiqishni talab qilishga haqli edi. Solon qonunchiligi marhumning avlodlari faqat ayol boʻlgan taqdirda vasiyat qilishga ruxsat bergan, merosxoʻrlar esa marhumning qizlariga uylanishlari kerak edi.

## Manbalar
Dalillar

**Dalillar** — qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda olingan maʼlumotlar ish boʻyicha Dalillar boʻlib, ular asosida ishda ishtirok etuvchi shaxslarning talablari va eʼtirozlarini asoslovchi holatlar, shuningdek ishni toʻgʻri hal qilish uchun ahamiyatga ega boʻlgan boshqa xolatlar bor yoki yoʻqligi aniqlanadi. Bunday maʼlumotlar yozma va ashyoviy dalillar, ekspertlarning xulosalari, guvohlarning koʻrsatmalari, ishda ishtirok etuvchi shaxslarning tushuntirishlari b — n aniqlanadi. Qonunni buzgan holda olingan dalillardan foydalanishga yoʻl quyilmaydi.
## Manbalar
Lev Vigotskiy

**Lev Semyonovich Vigotskiy** (tug'ilgandagi ismi - *Lev Simxovich Vygodskiy*  ;5 [ 17 ] noyabr 1896-yil , Orsha, Mogilev viloyati - 1934-yil 11-iyun, Moskva) - sovet psixologi .Yuqori psixologik funktsiyalarni o'rganish va " yangi odam " haqidagi avangard futuristik fanni yaratish bo'yicha marksistik  tadqiqot an'anasining asoschisi (tanqidchilar F.dagi "yangi odam" va "supermen" o'xshashligini ta'kidlaydilar.Nitsshe, L. D. Trotskiy    ) kommunistik kelajak ( *muqobil nomi* : "yuqori psixologiya")     va ongning yangi psixologik nazariyasi  .

## Izohlar
 

## Manbalar
Tayvan pasporti

**Xitoy Respublikasi pasporti** — odatda Xitoy Respublikasi nomi bilan tanilgan Taiwan fuqarolariga beriladigan pasport . ROC pasporti odatda **Taiwan pasporti** deb ataladi. 2020-yil sentyabr holatiga koʻra, Tayvan fuqarolarining taxminan 60,87 foizi haqiqiy pasportga ega.

Xitoy Respublikasi pasporti 1949-yilgacha Xitoyning rasmiy pasportlari edi. Tasdiqlanishi mumkin boʻlgan ROC pasportining eng birinchi nashri 1919-yilda Beiyang hukumati tomonidan chiqarilgan. Pasportning joriy versiyasini 1929-yilda Nankinda joylashgan Gomindan boshchiligidagi millatchi hukumat (1927-1948) tomonidan nashr etilgan . Xitoy fuqarolar urushida Gomindanning magʻlubiyatidan soʻng, ROC hukumatining yurisdiktsiyasi amalda Taiwan hududi bilan cheklangan edi, shuning uchun u faqat Taiwanda chiqarilgan haqiqiy sayohat hujjatiga aylandi. Taiwan 2008-yildan beri chop etilgan barcha pasportlar biometrik boʻlgan.

## Pasportning koʻrinishi

### Birinchi avlod biometrik pasport
Birinchi avlod biometrik pasportlari 2008-yil 29-dekabrda joriy etilgan. Xitoy Respublikasi (Taiwan) biometrik pasportlar joriy etilgan 60-davlat boʻldi.

#### Qoplangan
Oddiy Xitoy Respublikasi (Taiwan) pasportining muqovasi toʻq yashil rangda boʻlib, oʻrtada ROC milliy gerbi — Oq quyoshli moviy osmon tasvirlangan. Yuqori qismida anʼanaviy xitoycha belgilarda „Xitoy Respublikasi“ mamlakatning rasmiy nomi joylashgan. Shuningdek, u ingliz tilida davlat gerbi atrofida nozik bosma nashrlarda yozilgan. Davlat gerbi ostida „Taiwan“ soʻzi faqat ingliz tilida, „Passport“ soʻzi esa anʼanaviy xitoy va ingliz tillarida chop etilgan. Pastki qismida biometrik pasport belgisi

#### Soʻrov sahifasi
Pasportning birinchi sahifasi pasport qaydnomasi varaqasi boʻlib, quyidagi soʻrov bilan chop etiladi, kontrafaktga qarshi bosma yuqorida Taiwan orolining shakli va pastki qismida Taiwan soʻzini koʻrsatadi.

### Chet el fuqarolari uchun pasport
Chet el fuqarolari pasport olish uchun faqat quyidagi hujjat bilan oʻzlari yashaydigan mamlakatga yaqin elchixona, konsullik yoki Taypey iqtisodiy va madaniy vakolatxonasiga murojaat qilishlari mumkin.

:* Ariza formasi
:* Xitoy Respublikasi fuqaroligi toʻgʻrisidagi guvohnoma (Taiwan)
:* Ikkita fotosurat (3,5 × 4,5 sm)

Xitoy Respublikasining fuqarolik qonuni *jus sanguinis* tamoyiliga asoslangan. Ariza beruvchining fuqaroligi ajdodlar aloqalari orqali aniqlanishi mumkin. Dalil sifatida turli hujjatlar ishlatilishi mumkin, ular haqida qoʻshimcha maʼlumot olish uchun muvofiqlik paragrafiga qarang.

* **Ariza toʻlovi** : 10 yillik pasport uchun 45 AQSh dollari, amal qilish muddati cheklangan pasport uchun 31 AQSh dollari.

## Manbalar
Nepal viza siyosati

**[[Nepal|Nepalning]] viza siyosati** nisbatan liberal boʻlib, deyarli barcha davlatlar fuqarolariga kelganlarida turistik viza olish imkonini beradi. Qonunga muvofiq, Hindistondan tashqari barcha mamlakatlar fuqarolari Nepalga kirish uchun viza talab qiladilar.

2014-yil yanvar oyida Nepalda viza uchun onlayn ariza berish tizimi joriy etildi.

COVID-19 pandemiyasini yumshatish uchun Nepal hukumati barcha chet el fuqarolari uchun viza berishni vaqtincha toʻxtatdi. Ariza beruvchilar Nepal diplomatik vakolatxonasiga oʻz mamlakatlaridagi sayohat vizasiga murojaat qilishlari kerak. Barcha sayyohlarga bir kalendar yilida Nepalda maksimal 150 kun qolishga ruxsat berilgan. Tashrif buyuruvchilar kelgan kundan boshlab kamida 6 oy amal qiladigan pasportlarga ega boʻlishlari kerak.

## Viza siyosat xaritasi

## Harakat erkinligi
fuqarolari Nepalga kirish uchun vizaga muhtoj emas va hech qanday cheklovlarsiz Nepal fuqarolari sifatida doimiy yashashi mumkin, chunki 1950-yildagi Hindiston-Nepal tinchlik va doʻstlik shartnomasining 7-moddasi ikki xalq oʻrtasida odamlarning oʻzaro asosda erkin harakatlanishiga imkon beradi.

Hindiston fuqarolari Nepalga kirish uchun quyida koʻrsatilgan har qanday qabul qilinadigan hujjatlardan foydalanishlari mumkin:

* Hindiston pasporti
* Fotosurat bilan saylovchilarning guvohnomasi
* Hindiston elchixonasi tomonidan Nepalda yashovchi Hindiston fuqarosiga roʻyxatdan oʻtish guvohnomasi
* Favqulodda vaziyatlarda Hindiston elchixonasi tomonidan Hindiston fuqarosiga berilgan maxsus/vaqtinchalik shaxsiy guvohnoma

## Kirish vizasi

Quyida keltirilgan davlatlar fuqarolari va qochqinlar uchun sayohat hujjatlari egalari bundan mustasno, istalgan chet el fuqarosi kelganida turistik viza olishi mumkin. Koʻp martalik vizalar 15, 30 yoki 90 kunlik muddatga berilishi mumkin. Vaqtinchalik pasport egalari, agar ular Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlat tomonidan berilgan vaqtinchalik pasportga ega boʻlmasa, bu huquqqa ega emas.

Yetib kelganda quyidagi hollarda viza olish mumkin:

* Tribhuvan xalqaro aeroporti, Katmandu
* Birganj (Hindiston chegarasi)
* Bheemdatta (Hindiston chegarasi)
* Dxangadi (Hindiston chegarasi)
* Nepalgunj (Hindiston chegarasi)
* Kakarbhitta (Hindiston chegarasi)
* Kodari (Xitoy tomoni: Chjanmu porti, hozirda faqat yuk tashish uchun mavjud)
* Siddharthanagar (Hindiston chegarasi)

## Viza talab qilinishi
Quyidagi shtatlarning fuqarolari Nepalga kelishdan oldin viza olish uchun ariza topshirishlari kerak:

## Viza toʻlovidan ozod etish
Afgʻonistondan tashqari barcha SAARC aʼzo davlatlarining fuqarolari kelganida 30 kun davomida bepul viza olishlari mumkin. Bu davlatlar quyidagilardan iborat:

Bundan tashqari,,Xitoy, Gong Kong va Makao aholsi, agar ular 2016-yil 1-yanvardan beri sayyoh sifatida sayohat qilsalar, viza toʻlovlaridan ozod etilishi mumkin.

## Viza talab qilmaydigan pasportlar
Quyidagi davlatlarning diplomatik yoki xizmat pasportlari egalari viza talab qilmaydi.

2018-yil oktyabr oyida  bilan vizadan ozod qilish toʻgʻrisidagi sahrtnoma imzolandi.

## Statistika
Nepalga sayyohlik maqsadida kelganlarning aksariyati quyidagi mamlakatlardan (**Hindistondan** tashqari) hisblanadi:

## Manbalar
Jason Thomson

**Jason Thomson** (1987-yil 26-iyulda tugʻilgan) — Shotlandiya chempionatining „Arbroat“ klubida oʻynaydigan shotlandiyalik professional futbolchi. Thomson o‘ng qanot himoyachisi bo‘lib, avvalroq „Heart of Midlothian“, „Livingston“, „Dunfermline“ va „Raith Rovers“ klublarida o‘ynagan.

## Karyera

### Ilk karyerasi
Hearts tarafdori, Edinburgda tugʻilgan Thomson oʻz faoliyatini Hearts Yoshlar Akademiyasiga qoʻshilishdan oldin Loanhead Boys klubida oʻynashdan boshlagan va 2003-yil iyul oyida Hearts yoshlari Jon Armstrong, Devid Grey va Endryu Driver bilan birga klub bilan professional shartnoma imzolagan.

### Hearts
Thomson 2005-yilning mart oyida kutilmaganda debyut qildi. Thomson Highlandga qarshi oʻyin boshladi va hammada taassurot qoldirdi. Oʻsha mavsumda yana ikkita asosiy jamoa oʻyinlari bilan taqdirlandi.

2007-08-yilgi mavsum oxirida Stephen Frail qoʻl ostida Thomson mavsumning soʻnggi beshta oʻyinini oʻtkazdi. Bu Csaba László kelganidan soʻng u birinchi jamoa tarkibining bir qismi boʻlganini anglatardi. U Robbie Neilson yoʻqligida mavsumni boshladi. U 2009-yil aprel oyida yangi uch yillik shartnoma imzoladi. Thomson 2009-yil 7-noyabrda mahalliy raqib Hibsga qarshi o‘yinda asosiy tarkibga qaytdi va CraigThomsonni asosiy tarkibda almashtirdi.

2010-11-yilgi mavsumda jamoaning asosiy oʻyinlari cheklangan boʻlib qoldi va 2011-12-yilgi mavsumi boshida u Dunfermlinega ijaraga berildi. Bu vaqt ichida unga yanvarda yoki mavsum oxirida yangi klub topishi mumkinligi haqida maslahat berilgandi. Qaytganida u boshqa maydonga tusha olmadi va mart oyida yana Raith Roversga ijaraga yuborildi.

## Karyera statistikasi

## Manbalar
Beeston (Nottingemshire)

**Beeston** — Angliyaning Nottingemshire okrugi Broktow tumanidagi shahar, Nottingem shahar markazidan  janubi-gʻarbda joylashgan. Uning shimoli-sharqida Nottingem universitetining asosiy kampusi Universitet Parki barpo etilgan. Boots farmatsevtika va chakana kimyogarlar guruhining bosh qarorgohi undan uzoqlikda qurilgan. Janubda Trent daryosi va Attenboro qishlogʻi joylashgan boʻlib, u keng botqoq yerlarga ega.

## Nomning kelib chiqishi
Aholi punktining eng qadimgi nomi 1086-yildagi Domesday kitobida qayd etilgan *Bestune* edi. Bu nom qadimgi inglizcha *bēos* (oʻt) va *tūn* (ferma, turar-joy) soʻzlaridan olingan. Garchi bu nom qadimgi inglizcha *bēo* (ari) soʻzidan kelib chiqqan degan fikrlar ham mavjud boʻlsa-da, bunday boʻlishi mumkin emas. Chunki bēo ning koʻplik shakli *bēon* boʻlar edi, natijada ismning tarixiy imlolarida „n“ harfi paydo boʻladi. Mahalliy yaylovlar hanuzgacha Beeston Rylands nomi bilan ataladi.

Taxminan „ari“ iborasi Beestonni „sanoat uyasi“ degan unvoniga mos keladi. Asalari shahar kengashining timsoli sifatida qabul qilingan. 1959-yilda Beeston va Stapleford shahar tuman kengashi tomonidan qabul qilingan gerbga uchta asalari tasviri keltirilgan. 

## Iqtisodiyot
Beestonda koʻplab milliy va xalqaro kompaniyalar joylashgan. Beestonda joylashgan 470 ta kompaniyaning eng yiriklari Boots, Changan, Imperial Tobacco, ZF, Atos va Chinook Sciencesdir. Boshqa mahalliy kompaniyalar orasida metallga ishlov beradigan Myford va Webfusion internet firmasi (hozirgi PIPEX Communications tarkibiga kiradi) kiradi.

## Demografiyasi
Beestonda 37000 kishi istiqomat qiladi, ularning 71,2 % oq tanli britaniyaliklar va 28,8 % turli etnik millatlar, 10,3 % xitoylar, 10,25 % yevropaliklar, 2,7 % hindlar, 2,11 % pokistonliklar va 3,4 % boshqa millat vakillari.

Xonadonlarning oʻrtacha kattaligi — 2,40, aholi zichligi — 49,40 ga teng.  16 dan 24 gacha boʻlganlar 16.3 % ni, 30 dan 44 gacha boʻlganlar 20,9 % ni va 45 dan 59 gachalar 18,06 %ni tashkil etadi.

*
## Manbalar
Motsart Santos Batista

**Motsart Santos Batista Junior** (   ) - braziliyalik futbolchi,  yarim himoyachi . Braziliya terma jamoasida oʻynagan, 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiyada oʻyinlarida ishtirok etgan. U Moskva “ Spartak ”ining Rossiya chempionatlaridagi 900-golining muallifi . 2013-yilda u murabbiylik faoliyatini boshlagan.

## Manbalar
Dalillarga baho berish

**Dalillarga baho berish** — surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sud ishdagi barcha xolatlarni sinchkovlik b — n, toʻla, har tomonlama va xolisona koʻrib chiqishga asoslangan holda qonunga va huquqiy ongga amal qilib oʻzlarining ichki ishonchlari boʻyicha dalillarga baho beradilar.
*Har bir dalil ishga aloqadorligi, maqbulligi va ishonchliligi nuqtai nazaridan baholanishi lozim. Dalillar jinoyat ishi uchun ahamiyatli boʻlgan mavjud xolatlar haqidagi xulosalarni tasdiqlovchi, rad etuvchi yoki shubxa ostiga oluvchi faktlar yoki narsalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aks ettirgan taqdirdagina ishga aloqador, deb eʼtirof etiladi. Dalillar belgilangan tartibda toʻplangan va OʻzR JPKning 92-94—m.larida nazarda tutilgan shartlarga muvofiq boʻlsagina, ular maqbul deb eʼtirof etiladi.*
*Tekshiruv natijasida haqiqatga muvofiq ekanligi aniqlangan dalillar ishonchli deb hisoblanadi . Isbotlanishi kerak boʻlgan va har bir holatning haqiqiyligini soʻzsiz tasdiqlovchi ishga oid barcha ishonchli dalillar toʻplangan boʻlsa, ularning jami ishni hal qilish uchun yetarli deb hisoblanadi.*
## Manbalar
AFC Osiyo kubogi

**AFC Osiyo kubogi** Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (AFC) aʼzolaridan iborat erkaklar terma jamoalari oʻrtasida oʻtkaziladigan, Osiyo qitʼa chempionini aniqlaydigan asosiy futbol musobaqasi hisoblanadi. 

## Manbalar

## Havolalar

* 
* AFC Asian Cup official history book
* RSSSF archive
Matfey effekti

Matfey effekti () — bu ustunliklarning notekis taqsimlanishi fenomeni boʻlib, bunda ustunliklarga ega boʻlgan tomon ularni toʻplash va oshirishda davom etadi, ikkinchisi esa dastlab cheklangan, bundan ham koʻproq mahrum boʻladi va shuning uchun keyingi muvaffaqiyatga kamroq imkoniyatga ega.
Robert Myorton bu nazariyasini olg‘a surishiga injildagi Isoning masali sabab bo‘lgan. Unda aytiladi: ''kimga ko‘p berilgan bo‘lsa, u yanada ko‘proqqa ega bo‘ladi, kimga berilmagan bo‘lsa boridan ham ayriladi.
## Manbalar
Dalillarni qayd etish

**Dalillarni qayd etish** — maʼlumotlar va narsalardan, ular tergov xarakati bayonnomasi yoki sud majlisi bayonnomasida qayd etilganidan keyingina dalil sifatida foydalanish mumkin.
## Manbalar