open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dhora Leka

**Dhora Leka** (Korçe, 23-fevral 1923 — Tirana, 27-dekabr 2006). — albaniyalik bastakor va siyosiy mahbus boʻlgan.

## Hayoti
1942-yilda Dhora Leka Tiranadagi Ayollar uchun „Nëna Mbretëreshë“ pedagogika institutini tamomlagan. Oʻqishni tugatgach, unga Korçe yaqinidagi Plase qishlogʻidagi maktabda oʻqituvchilik ishi berildi, biroq u bu ishni tashlab, Albaniya qarshilik harakatiga qoʻshildi. 1942-yilda u Albaniya Kommunistik partiyasiga aʼzo boʻladi. Oʻsha davrda u partizan qoʻshiqlarini bastalashga kirishgan. Ikkinchi jahon urushi yillarida albaniyalik partizanlar kuylagan qoʻshiqlarning aksariyati Dhora Leka asarlari boʻlib, ular orasida „Kushtrimi“ („Chaqiriq“), „Rini-Rini“ („Yoshlar-yoshlar“) va „1-diviziya marshi“ bor edi. Oʻsha paytda u Milliy ozodlik armiyasida kapitan unvoniga koʻtariladi.

1948-yilda Dhora Leka Moskva davlat Chaykovskiy konservatoriyasida kompozitsiya boʻyicha oʻqishga qabul qilingan. Tahsil olayotganida u bastalagan *Simfonik orkestr uchun xalq motivlari asosidagi uvertüra* ilk bor Moskva radio orkestri tomonidan ijro etiladi, *„Albaniya — mening Vatanim“ kantatasi* esa mamlakatning bosqinchilikdan ozod qilinganligining 10 yilligi munosabati bilan Tiranada ijro etilgan. Oʻqishni tugatgach, u Tiranadagi „Jordan Misja“ badiiy litseyida professor etib tayinlanadi va Albaniya yozuvchilar va sanʼatkorlar ligasi kotibi etib saylangan. Dhora Leka qisqa muddat bastakor Çesk Zadeja bilan oila qurib yashagan.

1956-yilda u post-stalinizm davridagi Sovet Ittifoqi tarafdorlari sifatida koʻrilgan shaxslarga qarshi tozalashlar chogʻida partiyadan va Albaniya yozuvchilar va sanʼatkorlar ligasidan chiqarildi hamda 25 yil qamoq jazosiga hukm qilindi. 1963-yilda qamoqdan ozod qilindi, ammo keyinchalik Berat, Lushnje va Fier hududlarida surgunda saqlandi. 1991-yilda u Tiranaga kelib joylashdi.

1992-yil noyabr oyida unga Xalq artisti unvoni berildi. 1996-yil fevral oyida u Albaniyada ijodkorlar, musiqachilar va isteʼdodli yoshlarni qoʻllab-quvvatlashni maqsad qilgan „Dhora Leka jamgʻarmasi“ni tashkil etdi. 1998-yilda u sheʼrlar toʻplamini —  (*Qiyinchilikdagi qoʻshiqlar*)ni nashr qildi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Fudai toʻgʻoni

**Fudai toʻgʻoni** (yaponcha: 普代ダム) — Yaponiyaning Ivate prefekturasi hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 6,6 km² ni tashkil etadi.

## Manbalar
Olmachi mahallasi

**Olmachi** — Oʻzbekiston Respublikasi, Jizzax viloyati, Sharof Rashidov tumanida joylashgan aholi punkti.

## Etimologiyasi
"Olmachi" toponimi meva nomi bilan emas, balki qadimiy kasb-hunar va etnik guruh nomi bilan bog'liq. Tadqiqotchi P. Sattorovning "Shajarai ahli Olmachi" kitobida keltirilishicha, ushbu nom aslida **qurol-aslaha yasovchi** ustalarga nisbatan qo'llanilgan. Shuningdek, olmachilar parchayuz urug'ining bir tarmog'i hisoblanadi.

Tilshunos olim X. Doniyorov (1968) o'z tadqiqotlarida "olmachi" nomli alohida etnik guruhni qayd etgan. Mahalliy aholining aynan shu etnik tarkibi qishloq nomlanishiga asos bo'lib xizmat qilgan.

## Tarixi
Qishloq aholisining shakllanish tarixi migratsiya jarayonlari bilan bog'liq. Manbalarga ko'ra, olmachilar asli O'ratepa hududidan turli joylarga tarqalgan. Taxminan 19-asrning birinchi yarmida (ikki yuz yil muqaddam) ular dastlab Jizzax shahrining Toshloq mahallasiga ko'chib kelishgan. Keyinchalik esa Xayroboddagi Imomtepa atrofiga kelib joylashganlar va hozirgi Olmachi qishlog'iga asos solganlar.

## Geografiyasi
Olmachi qishlog'i Sharof Rashidov tumanining hududiy jihatdan shakllangan qismlaridan biri bo'lib, Jizzax shahri bilan yaqin masofada joylashgan. Qishloqning geografik koordinatalari: 40°05'14"N 67°53'31"E. Shuni ta'kidlash joizki, ushbu nomdagi boshqa bir qishloq Jizzax viloyatining Yangiobod tumanida ham mavjud.

## Ijtimoiy soha
Aholi punkti infratuzilmasi yildan-yilga rivojlanib bormoqda. Hududda quyidagi ob'ektlar joylashgan:

* 40-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabi;
* Mahalliy savdo va xizmat ko'rsatish shoxobchalari.

## Manbalar
"Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati" A.A.Zakirov, B.S.Mavlyanov ,- Toshkent: "Kamalak-PRESS", 2025 337-bet
Paymard

= Paymard =
**Paymard** — O‘zbekiston Respublikasi Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumaniga qarashli aholi punkti.  Mazkur hudud o‘zining qadimiy tarixi va o‘ziga xos etimologiyasi bilan ajralib turadi.

## Etimologiyasi
"Paymard" toponimining kelib chiqishi yuzasidan tilshunos olimlar va nomshunoslar tomonidan ikki xil asosiy ilmiy faraz ilgari suriladi:

# **Antroponimik yondashuv:** Toponim fors-tojik tillaridan olingan bo‘lib, ikki asosdan tashkil topgan: **"pay"** — asos, adoq, iz yoki qadam; hamda **"mard"** — botir, jasur, sodiq va mard kishi. Tadqiqotlarga ko‘ra, qishloqning asl nomi **"Payimard"** bo‘lgan. Nomshunoslik qonuniyatlariga binoan, og‘zaki nutqda "i" unlisi tushib qolishi natijasida hozirgi "Paymard" shakliga kelgan. Ma’nosi — "jasur, sodiq, mard kishining izi yoki qadami tekkan qishloq" deb talqin qilinadi.
# **Gidronimik yondashuv:** Tilshunos olim B. O‘rinboyevning (2007) fikricha, qishloq nomi aslida **"paymar"** shaklida bo‘lib, u "qaynab" so‘zidan olingan. Bu talqinga ko‘ra, nom "suv oqadigan joy", "oqar suv" yoki "suvli hudud" ma’nolarini bildiradi.

## Geografiyasi
Paymard Jizzax vohasining markaziy qismida, Sharof Rashidov tumanining Jizzax shahri bilan chegaradosh hududlarida joylashgan. Hudud iqlimi kontinental bo‘lib, qishloq xo‘jaligi, ayniqsa, sug‘orma dehqonchilik uchun qulay tabiiy sharoitga ega. Qishloq orqali o‘tgan tabiiy va sun’iy suv tarmoqlari hududning iqtisodiy hayotida muhim o‘rin tutadi.

## Aholisi va ijtimoiy hayoti
Aholi punktida asosan o‘zbeklar istiqomat qiladi. Aholining asosiy mashg‘uloti:

* **Qishloq xo‘jaligi:** Bog‘dorchilik, sabzavotchilik va chorvachilik.
* **Xizmat ko‘rsatish:** Jizzax shahriga yaqinligi sababli aholining salmoqli qismi shahar infratuzilmasi, sanoat korxonalari va ta’lim muassasalarida faoliyat yuritadi.

Hududda umumta’lim maktablari, maktabgacha ta’lim muassasalari va aholi uchun tibbiy xizmat ko‘rsatish punktlari mavjud. Shuningdek, mahalliy aholi uchun ma’naviy markaz hisoblangan "Paymard" jome masjidi faoliyat ko‘rsatadi.

## Taniqli olimlar tadqiqotlarida
Paymard va uning atrofidagi qishloqlar (Olmachi, Tuyoqli va b.) nomi filologiya fanlari doktori, professor **X. Doniyorov** hamda nomshunos olim **B. O‘rinboyev** kabi mutaxassislar tomonidan ilmiy o‘rganilgan. Ularning asarlarida hudud nomi etnotoponim va gidronim sifatida tahlil qilingan.

## Yana qarang

* Sharof Rashidov tumani
* Jizzax viloyati toponimlari
* Olmachi (Sharof Rashidov tumani)

## Manbalar

# B. O‘rinboyev. *Jizzax viloyati toponimlari*. 2007-yil.
# P. Sattorov. *Shajarai ahli Olmachi*. 2006-yil.
# X. Doniyorov. *O‘zbek xalqining etnik tarkibi haqida*. 1968-yil.
# "Jizzax viloyati nomlarining izohli lug'ati" A.A.Zakirov, B.S.Mavlyanov. "Kamalar-PRESS" 2025 yil, 337 bet
Gʻozi Sayyod Salor Masʼud

**Gʻozi Sayyod Salor Masʼud** (1014-yil 10-fevral — 1034-yil 15-iyun) — XI asr boshlarida Hindistonda faoliyat yuritgan yarim afsonaviy musulmon sarkarda va so‘fiy avliyo. U G‘aznaviylar davlati yurishlari bilan bog‘liq bo‘lib, Mahmud G‘aznaviyning jiyani sifatida tilga olinadi.

## Hayoti

### Ilk hayoti
1011-yilda Jalgaon musulmonlari sulton Mahmud G‘aznaviydan yordam so‘ragan. Ularning talabiga ko‘ra juma xutbalarida (Xutba) uning nomi tilga olinishi kerak edi.

Mahmudning sarkardasi Salor Sahu Ajmer hududida g‘alaba qozongan. Keyinchalik Mahmud o‘z singlisini unga turmushga bergan va shu nikohdan Masʼud tug‘ilgan.

Masʼud 1014-yil 10-fevralda Ajmerda tug‘ilgan.

### Harbiy faoliyati
Masʼud G‘aznaviylar davlati yurishlarida faol qatnashgan. U Multan, Dehli, Meerut va Kannauj hududlarida janglar olib borgan.

### Bahraich jangi
1033–1034-yillarda Bahraich hududida Maharaja Suhaldev boshchiligidagi ittifoq bilan jang qilgan. Hal qiluvchi jang 1034-yilda bo‘lib, Masʼud mag‘lubiyatga uchragan va halok bo‘lgan.

### Dafn etilishi
U Bahraichda dafn etilgan. Uning qabri ustida qurilgan dargoh muhim ziyoratgoh hisoblanadi.

## Afsonalar
Ba’zi rivoyatlarga ko‘ra, Masʼud Rudaulilik Zuhra Bibini davolagan va unga uylanishi kerak bo‘lgan.

## Merosi

### Dehli sultonligi davri
XII asrga kelib u Dehli sultonligi davrida mashhur bo‘lgan. 1250-yilda sulton Nosiriddin Mahmud maqbarani kengaytirgan.

Amir Xusrav va Ibn Battuta uning dargohi haqida yozgan.

### Mug‘ullar davri
Abul Fazlning *[[Ain-i-Akbari]]* asarida Masʼud tilga olinadi. Akbar uning dargohini ziyorat qilgan.

### Britaniya davri
William Henry Sleeman uning dargohini hindu va musulmonlar birgalikda ziyorat qilganini qayd etgan.

### Zamonaviy davr
Bugungi kunda ham uning dargohi keng ziyorat qilinadi.

## Yana qarang
* Suhaldev
* So‘fiylik
* G‘aznaviylar davlati

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
* Anna Suvorova kitobi
* Shahid Amin kitobi
* Elliot va Dowson asari
Aziza Siddiqui

**Aziza Siddiqui** (1983-yil, Afgʻoniston) — afgʻon faoli. Aziza Afgʻonistondagi Action Aid nodavlat tashkilotida ayollar huquqlari boʻyicha koordinator boʻlib ishlagan, bu yerda qishloqda yashovchi afgʻon ayollarining ahvolini oʻrgangan va ularga oʻz huquqlari haqida tushunchalar bergan, yana olib borgan faoliyati uchun boʻlgan tahdidlarga qaramay, shaxsiy qaror qabul qilish boʻyicha treninglar oʻtkazgan.

## Tarjimayi holi
Aziza 1983-yilda Afgʻonistonda tugʻilgan, sakkiz yoshida urush tufayli Pokistonga ketishga majbur boʻlgan, ammo 2003-yilda ayollar huquqlarini himoya qilish uchun mamlakatga qaytib kelgan. 2007-yilda „Jasorati uchun“ xalqaro ayollar mukofotiga sazovor boʻlgan, ammo bu mashhurligi sababli Afgʻonistonga eson-omon qaytib kela olmay AQShdan boshpana olishga majbur boʻlgan. 2008-yilda Aziza BIAS (Bi-lingual International Assistant Services) kompaniyasida ijtimoiy xodim boʻlib ishlay boshladi, bu kompaniyada keksa muhojirlar va nogironlar, boshpana olganlar, qochqinlarga yordam bergan. 2009-yilda Azizaga sanʼat va badiiy taʼlim orqali xilma-xillikni targʻib qiluvchi Gitana Productions tomonidan „Yilning noodatiy oddiy odami“ () mukofoti berilgan.

## Manbalar
Kiriyaki

***Kiriyaki*** (kanji : り,  so'zidan) - yapon oshxonasida ishlatiladigan pishirish usuli bo'lib, unda ovqatlar soya sousi, mirin va shakar sirlangan holda qovuriladi yoki panjara qilinadi. 

Baliq &#x2013; yellowtail, marlin, skipjack orkinos, losos, alabalık va skumbriya &#x2013; asosan Yaponiyada, oq va qizil go'sht &#x2013; tovuq, cho'chqa go'shti, qo'zichoq va mol go'shti &#x2013; G'arbda ko'proq ishlatiladi. Ba'zida Yaponiyada ishlatiladigan boshqa ingredientlar orasida kalamar, gamburger biftek va köfte mavjud.

Kiriyaki so'zi *taradagi* shakar miqdori bilan berilgan porlash yoki yorqinlikni bildiruvchi    grilda pishirish yoki qovurish usulini bildiruvchi    kelib chiqqan. An'anaga ko'ra, pishirish vaqtida go'sht bir necha marta sousga botiriladi yoki cho'tkasi bilan surtiladi. Kiriyaki 1700-yillarda yapon oshpazlari tomonidan o'ylab topilgan.

  an'anaviy ravishda soya sousi, sake (yoki mirin) va shakarni (yoki asal) aralashtirish va isitish orqali tayyorlanadi. Sos qaynatiladi va kerakli qalinlikka tushiriladi, so'ngra go'shtni marinadlash uchun ishlatiladi, keyin esa panjara yoki qovuriladi. Ba'zan zanjabil qo'shiladi va oxirgi taomni piyoz bilan bezash mumkin. (qarang: tara).

## Variatsiyalar

  - kiriyaki sousi yoki maydalangan go'shtli pirojnoe sous bilan to'ldirilgan turli xil gamburger. *Kiriyaki stir-fry* kiriyaki sousida go'sht yoki sabzavotlarni aralashtirib qovurishni anglatadi. Yana bir nav - kiriyaki uslubida tayyorlangan vegetarianlar.

## Mamlakat bo'yicha

### Qo'shma Shtatlar

#### Kiriyaki sousi
Shimoliy Amerikada kiriyakiga o'xshash sous bilan tayyorlangan har qanday taom kiriyaki so'zi yordamida tasvirlangan. Bu ko'pincha vino kabi *sake* yoki *mirin* uchun xorijiy muqobillarni yoki kunjut yoki sarimsoq (an'anaviy yapon oshxonasida kam uchraydigan) kabi ingredientlarni qo'shadiganlarni ham o'z ichiga oladi. Kiriyaki uchun ishlatiladigan sous odatda shirin, garchi u achchiq bo'lishi mumkin. Ananas sharbati ba'zan ishlatiladi, chunki u nafaqat shirinlikni, balki go'shtni yumshatishga yordam beradigan bromelin fermentlarini ham ta'minlaydi. Kiriyaki pishirishning boshqa noan'anaviy usullari - avval go'shtni grilda pishirish va keyin sousni quyish yoki shirin sousni marinad sifatida ishlatish. Kiriyaki sousi ba'zan tovuq qanotlariga qo'yiladi yoki sous sifatida ishlatiladi.

Vashingtonning Sietl shahrida 1990-yillarda katta kiriyaki madaniyati paydo bo'lgan.   , shaharda "kiriyaki" nomi bilan yozilgan 83 dan ortiq restoran mavjud edi. Bu ba'zi savdo nuqtalari tomonidan shaharning o'ziga xos oshxonasi sifatida tasvirlangan va tez ovqatlanish shakli sifatida keng tarqalganligini ta'kidlagan.

Birinchi mustaqil kiriyaki restorani Toshi's Kiriyaki 1976-yilda Sietlning Quyi Qirolicha Anne mahallasida ochilgan. Restoranning kiriyaki sousidagi arzon tovuq va mol goʻshtidan tayyorlangan shishlar hududdagi boshqa restoranlarni ilhomlantirdi. Keyinchalik Toshi 1996-yilga kelib Sietl hududida 17 ta joydan iborat zanjirga aylangan

## Yana qarang

* Asado

* Pishirish texnikasi ro'yxati

## Manbalar
Etela Farkašová

**Etela Farkašová** (qizlik familiyasi: **Zipserová**; 1943-yil 5-oktyabrda tugʻilgan) — slovakiyalik taniqli yozuvchi va faylasuf. U Slovakiya falsafiy tafakkuri va zamonaviy prozasida ayollar mavzusini intellektual darajaga koʻtargan ijodkorlardan biri hisoblanadi.

## Biografiyasi
Etela Farkašová 1943-yil 5-oktyabrda Levoča shahrida dunyoga kelgan. U dastlab Trnava universitetida matematika va fizika yoʻnalishi boʻyicha tahsil oldi. Oʻqishni tamomlagandan soʻng, bir muddat oʻrta maktabda oʻqituvchi boʻlib ishladi. Keyinchalik u oʻz qiziqishlarini gumanitar sohaga yoʻnaltirib, Komenskiy universitetida falsafa va sotsiologiya yoʻnalishida oʻqidi va 1972-yilda oliy maʼlumotga ega boʻldi.

Oʻshandan beri u Komenskiy universitetining falsafa kafedrasida maʼruzalar oʻqib keladi. Garchi u 2010-yilda rasman nafaqaga chiqqan boʻlsa-da, bugungi kunda ham falsafa boʻyicha Emeritus professor hamda universitet qoshidagi Gender tadqiqotlari markazi tadqiqotchisi sifatida faoliyatini davom ettirmoqda. Farkašová, shuningdek, nemis va ingliz tillaridan tarjimalar qiladi.

## Ilmiy va falsafiy faoliyati
Faylasuf sifatida Farkašová epistemologiya (bilish nazariyasi) muammolariga alohida eʼtibor qaratadi. Uning tadqiqotlarida falsafa va fan, shuningdek, falsafa va sanʼat oʻrtasidagi munosabatlar markaziy oʻrin egallaydi. 1990-yillardan boshlab u Feminist falsafa sohasida izlanishlar olib bora boshladi. U Sharq-Gʻarb ayollari tarmogʻi (NEWW), Xalqaro PEN-klubning Slovakiya boʻlimi va Avstriya yozuvchilar uyushmasi aʼzosi hisoblanadi. Shuningdek, u slovakiyalik ayol yozuvchilarning „FEMINA“ klubi hammuassisidir.

## Adabiy yutuqlari
Etela Farkašová badiiy adabiyotda 1978-yilda „Vaqtning qayta ishlab chiqarilishi“ (slovakcha: *Reprodukcia času*) nomli hikoyalar toʻplami bilan debyut qildi va ushbu asari uchun Ivan Krasko mukofotiga loyiq koʻrildi. Uning ijodiy faoliyati xalqaro miqyosda ham eʼtirof etilgan. 2004-yilda Slovakiya va Avstriya oʻrtasidagi madaniy hamkorlikni rivojlantirgani uchun Avstriya prezidenti tomonidan medal bilan taqdirlangan.

2018-yilda uning „Ssenariy“ (slovakcha: *Scenár*) nomli kitobi nufuzli Anasoft Litera mukofotini qoʻlga kiritdi. Bu asarda muallif shiddatli va tezkor zamonda „sekin yashash“ (pomalosť) imkoniyatlari haqida falsafiy-badiiy mushohada yuritadi. Oʻsha yili u adabiyot yoʻnalishida „Kristal qanot“ (*Crystal Wing*) mukofoti sohibasiga ham aylandi. 2023-yil holatiga koʻra, muallifning 14 ta badiiy asari nashr etilgan boʻlib, ular bir qancha tillarga tarjima qilingan.

## Manbalar
Hayachine toʻgʻoni

**Hayachine toʻgʻoni** (yaponcha: 早池峰ダム, *Hayachine damu*) — Yaponiyaning shimolidagi Tōhoku mintaqasida, Ivate prefekturasining Hanamaki shahrida joylashgan, Kitakami daryosining irmogʻi hisoblangan Hienuki daryosida qurilgan koʻp maqsadli toʻgʻon.

## Manbalar

* Japan Commission on Large Dams. *Dams in Japan: Past, Present and Future*. CRC Press (2009). 
* photo page with data (
* Iwate Prefectural home page  
* Kajima Corporation Home page
Qorasiyroq aholi punkti

= Qorasiyroq (aholi yashash punkti) =
**Qorasiyroq** - O'zbekiston Respublikasi, Jizzax viloyati, Sharof Rashidov tumanidagi qishloq (mahalla fuqarolar yig'ini). Uch joy nomi o'zbek-qurama xalqi tarkibidagi qadimiy "qorasiyroq" urug'i nomi bilan bog'liq bo'lib, chuqur tarixiy va etnik ildizlarga ega.

## Tarixi va etiologiyasi
"Qorasiyroq" nomi - **etnotoponim** (urug' nomi asosida vujudga kelgan joy nomi) keladi. Tadqiqotchi olimlar T.Nafasov.Qorayevlarning asarlarida ushbu nomning kelib chiqishi ilmiy tahlil va tahlil:

# **Etnik tarkib:** Shu aholi punktiga o'zbeklarning **qurama** guruhi tarkibiga kiruvchi "qorasiyroq" urug'i asos solgan. Quramalar Toshkent vohasi (Ohangaron, Piskent) va Jizzaxida asosida o'troqlashgan etnik jamoa bo'lib, tarkib tarkibi bir necha o'zbek urug'larining birlashuvidan hosil bo'lgan.
# **Qadimiy ildizlar:** Ayrim tarixiy manbalar va Wikipedia ma'lumotlariga ko'ra, "siyroq" (sirok) komponenti miloddan oldingi VI–IV asrlarda O'rta Osiyoda yashagan qadimiy **sak-massaget** qabilalarining bir paydo bo'lishi. Eron shohi Doroning qo'shinini cho'lda adashtirib, vatanini himoya qilgan mashhur cho'pon **Shiroq** (Siraq) ismi ham aynan shu qabila nomi bilan bog'lanadi.
# **Ma'nosi:** Turkiy tillarda "qora" - katta, kuchli, asosiy ma'nolarini anglatsa, "siyroq" (siroq) - qadimiy tilda "oyoq", "boldir" yoki "son" ma'nolarini bildiradi. Bu urug'ning o'ziga xos belgisi yoki totemik ramzi bo'lgan bo'lishi mumkin.

## Geografiya
Qorasiyroq aholi yashash punkti Jizzax vohasining markaziy qarorgohi, Sharof Rashidov (sobiq Jizzax tumani) hududi. Qishloq o'zining qulay geografik joylashuvi, unumdor tuprog'i va suv resurslari bilan ajralib turadi. Hudud iqlimi keskin kontinental bo'lib, dehqonchilik va chorvachilik uchun juda mos keladi.

## Aholisi
Mahallada asosan o'zbeklar istiqomat qiladi. Tarixiy ma'lumotlarga ko'ra, bu yerdagi aholi o'zining urug'-qobilaviy an'analarini saqlab qolgan, ammo vaqt o'tishi bilan umumo'zbek madaniyati va tili bilan to'liq integratsiyalashgan. Aholi asosan dehqonchilik, chorvachilik va bogʻdorchilik bilan shugʻullanadi.

## Iqtisodiyoti va ijtimoiy soha
Qishloq iqtisodiyotining negizini agrosanoat tashkil qiladi:

* **Dehqonchilik:** G'alla, paxta va sabzavot ekinlari yetishtirish.
* **Chorvachilik:** Qoramolchilik va qo‘ychilik.
* **Infratuzilma:** Mahalla davolash umumta'lim maktablari, maktabgacha ta'lim muassasalari, tibbiyot maskanlari va maishiy xizmat ko'rsatish ob'ektlari mavjud.

----

### Shuningdek qarang:

* Quramalar
* Piskent tumanidagi Qorasiyroq qishlog'i
* Shiroq (sak qahramoni)

### Manbalar:

# [''T. Nafasov, V. Nafasova.'' "O'zbek tili toponimlarining o'quv izohli lug'ati".](https://ziyouz.com/books/lugatlar/O'zbek%20tili%20toponimlarining%20o'quv%20izohli%20lug'ati%20(T.Nafasov,%20V.Nafasova).pdf)
# ''S. Qorayev.'' "Toponimika" (2021).
# *A.A.Zakirov, B.S.Mavlyanov. "Jizzax viloyati nomlarining izohli lug'ati" (Kamalak-Press" 2025)*
Abu Nasr Muhammad

**Abu Nasr Muhammad** (1015 yoki 1016-yilda vafot etgan) — Gʻarchiston hukmdori, nomaʼlum sanadan 990-yillargacha hukmronlik qilgan. Eroniy knyazlar sulolasiga mansub boʻlib, Gʻarchistonni boshqargan va *Shar* („ulugʻlik va hukmronlik“) unvonini olgan. Mazkur sulola Abu Nasr Muhammaddan avval ham hududni boshqargan boʻlsa-da, Abu Nasr ushbu sulolaning tarixda nomi maʼlum boʻlgan ilk aʼzosi hisoblanadi. Otasi Asad ismli shaxs boʻlib, ehtimol undan oldin hukmronlik qilgan.

## Hayoti
Abu Nasr oʻz syuzereni Somoniy hukmdor Nuh II () davrida yashagan. U ilm-fanga qiziqqan boʻlib, saroyiga koʻplab olimlar tashrif buyurgan va Abu Nasr ularga homiylik qilgan. Shoh Muhammad ismli yosh oʻgʻli ham boʻlgan. Oʻgʻli voyaga yetgach, Abu Nasr taxtdan voz kechib, hokimiyatni unga topshirgan va oʻzi butun eʼtiborini ilm olishga qaratgan. Biroq 994-yilda kuchayib ketgan simjuriy isyonchi Abu Ali Simjuriy Gʻarchistonga bostirib kirib, Abu Nasr Muhammad va uning oʻgʻli Shoh Muhammadni oʻz yurtidan qochishga majbur qilgan. Ular bir qalʼaga chekinib, oʻsha yerda oʻzlarini mustahkamlab olishgan.

Sharlar sulolasiga omad kulib boqqan. Somoniylar vassali boʻlgan Gʻaznaviylar shahzodasi Sabuktegin tez orada Abu Aliga hujum qilib, uni Gurgonga chekinishga majbur qilgan. Shu tariqa Sharlar oʻz yurtlarini qayta egallash imkoniga ega boʻlgan. Biroq 998-yilda Mahmud boshchiligidagi Gʻaznaviylar shu qadar kuchayib ketganki, ular Somoniylardan mustaqillik eʼlon qilgan va tez orada Somoniylarga boʻysunuvchi davlatlarni, jumladan, Gʻarchistonni ham oʻziga boʻysundira boshlagan. 1012-yilda Mahmud Shoh Muhammadning yomon xulq-atvorini bahona qilib, uning hududlariga bostirib kirgan.

Abu Nasr bosqinga qarshilik koʻrsatmay, tez orada Gʻaznaviy qoʻshinlariga taslim boʻlgan. Shoh Muhammad esa qarshilik koʻrsatishni tanlagan. Biroq magʻlubiyatga uchrab, asir olingan. Shoh Muhammad asirlik davrida yomon munosabatga uchragan boʻlsa, Abu Nasr hurmat bilan qabul qilinib, eʼzozlangan. Mahmudning vaziri Ahmad Maymandiy ham Abu Nasrga katta hurmat koʻrsatib, hatto uni himoya qilishga harakat qilgan. Abu Nasr 1015 yoki 1016-yilda vafot etgan. Biroq uning sulolasi vakillari bir necha oʻn yillardan soʻng Gʻuriylar xizmatida tilga olinadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Abu Nasr Mushkan

**Abu Nasr Mansur ibn Mushkan** (), shuningdek, **Abu Nasr Mushkan** () — fors davlat arbobi, 1011/1012-yildan to 1039/1040-yilda vafotiga qadar Gʻaznaviylar devonxonasi boshligʻi lavozimida xizmat qilgan. Jiyani Tohir ibn Ali ibn Mushkan „Siqat al-Mulk“ unvoni bilan mashhur boʻlib, Sulton Mas’ud III () hukumati *[[vazir]]i* lavozimida xizmat qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Shusha gilam muzeyi

**Shusha gilam muzeyi** — Shusha shahrida joylashgan Ozarbayjon davlat gilam va amaliy san’at muzeyining filiali boʻlib, Qorabogʻ gilamchilik anʼanalarini oʻrganish, saqlash va rivojlantirish maqsadida 1985-yil 26-sentabrda Ozarbayjon SSR Madaniyat vazirligining 502-sonli buyrugʻi bilan tashkil etilgan.

Filial oʻz faoliyatini 1987-yil 19-mayda general Samad bey Mehmandarovga tegishli 18-asr saroyida boshlagan.

Artsax shaharni nazorat qilgan davrda muzey kolleksiyasi Bakudagi Ozarbayjon gilam muzeyiga koʻchirilgan.

2020-yilgi Togʻli Qorabogʻ sulh kelishuvidan soʻng Ozarbayjon Shusha ustidan nazoratni qayta qoʻlga kiritgach, muzey oʻzining asl joyiga qaytish rejalarini eʼlon qildi. Qayta tiklangan muzey 2023-yilda yana ochildi.

## Yana qarang

* Shushi gilam muzeyi — 2011–2020-yillarda shaharda faoliyat yuritgan arman muzeyi

## Manbalar
Pleurothallis pruinosa

**Pleurothallis pruinosa** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Markaziy Amerika va Janubiy Amerikada uchraydi.
## Manbalar
Pleurothallis ruscifolia

**Pleurothallis ruscifolia** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur 600–2400 metr balandliklarda, And togʻlari hamda Markaziy Amerikada uchraydi.
## Manbalar
Pleurothallis anthrax

**Pleurothallis anthrax** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Kolumbiyaning janubiy qismi va Venesuelada uchraydi.
## Manbalar
Pleurothallis arctata

**Pleurothallis arctata** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Peruda, And togʻlarida taxminan 2200 metr balandliklarda uchraydi.
## Manbalar
Masdevallia floribunda

**Masdevallia floribunda** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Meksikaning janubiy qismidan Gondurasgacha boʻlgan hududlarda uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Masdevallia fractiflexa

**Masdevallia fractiflexa** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Ekvadorning janubi-sharqiy qismida uchraydi. Qishda gullaydi va bitta, diametri 2,5 sm ga yetadigan gul hosil qiladi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Masdevallia agaster

**Masdevallia agaster** — Orxideya oilasiga mansub epifit oʻsimlik turi. Ushbu tur Ekvadorning janubiy qismida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Ibrohim ibn al-Mudabbir

**Abu Isʼhoq** (yoki **Abu Yusr**) **Ibrohim ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn al-Mudabbir** (; odatda shunchaki **Ibrohim ibn al-Mudabbir** nomi bilan tanilgan) — Abbosiy xalifaligining yuqori martabali saroy amaldori va moliyaviy maʼmuri.

## Tarjimai hol
Ibrohim va uning akasi, Abul-Hasan Ahmad ehtimol fors boʻlgan. Ikkalasi ham adab ahllari orasida eʼtiborli shaxslar boʻlib, Samarradagi Abbosiylar saroyida yuqori mavqega koʻtarilganlar.

Ibrohim xalifa al-Mutavakkil (847–861-yillarda hukmronlik qilgan) ning bazm hamrohlaridan biri sifatida mashhurlikka erishdi. Xalifaning marhamati natijasida u eng muhim saroy amaldorlaridan biriga aylandi. Uning akasi Ahmad ham oʻsha paytda eng qudratli mansabdorlardan biri edi. Vazir Ubaydulloh ibn Xoqon ikki aka-ukadan xavotir olib, 854/5-yilda ikkalasining ham mansabdan tushirilishi va qamoqqa tashlanishiga sababchi boʻldi. Akasidan farqli oʻlaroq, u qamoqda bir necha yil qoldi; qachon ozod etilgani nomaʼlum, soʻng Ahvozda soliq yigʻuvchi etib tayinlangan. U yerda ishlagan davrida Zanj qoʻzgʻolonchilari tomonidan asir olinadi. Ular uni Basraga olib borib, u yerda qamoqqa tashlagan, biroq u qamoqxona devorini buzib qochishga muvaffaq boʻldi.

882-yilda u xalifa al-Mu’tamid (870–892-yillarda hukmronlik qilgan) bilan birga Ahmad ibn Tulun huzuriga qochib oʻtish urinishida hamroh boʻldi va qisqa muddatga uning vaziri etib tayinlandi. 892/893-yilda vafot etgan paytida u xalifaning shaxsiy mulklari devon boshligʻi edi.

al-Mudabbir ehtimol maʼmuriyat haqida *al-Azra fi mavazin al-balagʻa va adavat al-kitaba* nomli risolaning muallifi boʻlgan. U haqidagi latifalar, shuningdek, uning bir nechta sheʼrlari, jumladan mashhur qoʻshiqchi qiz Aribga bagʻishlanganlari ham turli oʻrta asr toʻplamlarida saqlanib qolgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Masdevallia rolfeana

**Masdevallia rolfeana** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur faqat Kosta-Rika hududida uchraydi. U Epidendreae urugʻiga mansub.
## Manbalar

## Havolalar
Masdevallia goliath

**Masdevallia goliath** — Orxideya oilasiga mansub epifit oʻsimlik turi. Ushbu tur Peruning shimoli-sharqiy qismi va Ekvadorning janubi-sharqiy qismida uchraydi. Boshqa hududlarda manzarali oʻsimlik sifatida yetishtiriladi. Tabiatda 1500 metr balandlikdan yuqori boʻlgan bulutli oʻrmonlarda oʻsadi.
## Manbalar
Hasanvayh

**Hasanvayh** (**Hasanuya**), **Hasanvayh al-Kurdiy**, shuningdek, **Abulfavoris** — kurd hukmdori hamda Hasanvayhiylar sulolasi asoschisi, 961-yildan 979-yilgacha hukmronlik qilgan.

Hasanvayh buvayhiylarni Somoniylarga qarshi qoʻllab-quvvatlagan va bu orqali maʼlum darajada kuch orttirish imkoniga ega boʻlgan. Oxir-oqibat, Luriston, Dinovar, Nahavand, Daquq, Shahrizor va Hamadonning katta qismini nazorat qilgan hamda shu darajada qudratli boʻlganki, buvayhiylar uni bezovta qilishdan tiyilganlar. Hasanvayhning taʼsiri hatto Ozarbayjongacha yetib borgan.

## Hayoti
Hasanvayh Husayn ismli shaxsning oʻgʻli boʻlib, Kurd qabilasi boʻlgan Barzikoniylarga mansub edi. 961-yilda Hasanvayh bir nechta qal’alarni egallashga muvaffaq boʻlib, shu tariqa Hasanvayhiylar sulolasiga asos soldi. Hamadondagi Buvayhiylar hokimi Sahlon ibn Musofir hamda buvayhiylar *[[vazir]]i* Abulfadl ibn al-Amidga qarshi muvaffaqiyatli kurashdi. 970-yilda Abulfazlning vorisi bilan kelishuvga erishib, unga koʻra yiliga  dinor toʻlash evaziga mustaqilligi tan olinishiga erishdi. 976-yil 16-sentyabrda Jibaldagi buvayhiylar hukmdori Rukn ud-Davla vafot etdi. Uning oʻlimidan soʻng Iroqdagi Buvayhiylar hukmdori Izz ud-Davla Rukn ud-Davlaning oʻgʻli Adud ud-Davladan qasos olishga tayyorgarlik koʻra boshladi. Buning sababi Adud ad-Davla uni taxtdan agʻdarishga uringani edi.

Izz ud-Davla Adud ud-Davlaning ukasi va Hamadon hududlarida otasining vorisi boʻlgan Faxr ud-Davla bilan ittifoq tuzdi. Shuningdek, Shimoliy Iroqda hukmronlik qilayotgan Hamdoniylar hamda Hasanvayh bilan ham ittifoq tuzdi. Biroq Rukn ud-Davlaning uchinchi oʻgʻli Muʻayyad ud-Davla Adud ad-Davlaga sodiq qolgan edi. Natijada, Adud ud-Davla Izz ad-Davla va uning ittifoqchilarini magʻlub etdi. Shundan soʻng Hasanvayh Adud ud-Davla bilan sulh tuzdi va Adud ud-Davla uni kechirdi. Hasanvayh 979-yilda Behistun janubida joylashgan Sarmajda vafot etdi. Oradan koʻp oʻtmay uning oʻgʻillari oʻrtasida fuqarolar urushi boshlandi. Shu bilan birga Buvayhiylar oʻrtasidagi ichki kurash Adud ud-Davla va Faxr ud-Davla oʻrtasida davom etardi. Adud ud-Davla oxir-oqibat gʻalaba qozonib, Faxr ud-Davlani Buvayhiylar hududidan quvib chiqardi. Shundan soʻng Hasanvayhning barcha oʻgʻillarini qatl ettirdi. Faqat Badr ibn Hasanvayh ismli bir oʻgʻlini tirik qoldirib, uni Hasanvayhiylar sulolasi hukmdori etib tayinladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Masdevallia bulbophyllopsis

**Masdevallia bulbophyllopsis** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur faqat Ekvadorning janubi-gʻarbiy qismida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
Eskishehir Sepiolit muzeyi

**Eskishehir Sepiolit muzeyi** () — Turkiyaning Eskishehir shahri Odunpazari tumanida joylashgan qadimiy hunarmandchilik muzeyi boʻlib, unda qoʻlda yasalgan turli sepiolit (lyuletoshi) buyumlari namoyish etiladi.

Sepiolit yoki lyuletoshi yumshoq oq gil minerali boʻlib, asosan tamaki chubuklari yasashda qoʻllaniladi; bu chubuklar sepiolit chubuklar deb yuritiladi. Shaffof boʻlmagan va oqish, kulrang yoki sargʻish tusli bu mineral qazib olingan paytda yumshoq boʻladi. Biroq quyosh issiqligiga yoki iliq joyda quritilganda qotib qoladi. Shu xususiyat uning yumshoq holatda oʻyib ishlangandan keyin doimiy shakl saqlab qolishiga imkon beradi. Lyuletoshi konlari dunyoda yetakchi oʻrinlardan biri boʻlgan Eskishehir mintaqasida, odatda, yer yuzasidan  chuqurlikkacha uchraydi.

Muzeyda namoyish etilayotgan buyumlar 1998-yildan beri Eskishehirda oʻtkazib kelinayotgan Xalqaro lyuletoshi festivali, lyuletoshi hunarmandchiligi tanlovlari va koʻrgazmalari chogʻida Eskishehir hokimligi tomonidan toʻplangan. 60 nafar ustaning qoʻl mehnati bilan yaratilgan qariyb 400 ta buyum Odunpazari hokimligiga topshirilgan. Muzey 2008-yilda Odunpazaridagi Kurshunli majmui ichida, oʻz turida dunyoda yagona boʻlgan muassasa sifatida Odunpazari hokimligi tomonidan tashkil etilgan.

## Manbalar
Rukiye Sulton

**Rukiye Sulton** (; 1906-yil 11-oktyabr  1927-yil 20-fevral) — Usmoniylar malikasi, Mehmed V ning oʻgʻli Shahzoda Mehmed Ziyoyiddinning qizi.

## Yoshligi
Rukiye Sulton 1906-yil 11-oktyabrda Dolmabahçe saroyida tugʻilgan. Uning otasi sulton Mehmed V va Kamures Kadınning oʻgʻli Shahzoda Mehmed Ziyoyiddin, onasi esa Ünsiyar Xonim boʻlgan. U otasining uchinchi farzandi va uchinchi qizi, onasining esa ikkinchi farzandi edi. Uning oʻzidan bir yosh katta Dürriye Sulton ismli opasi va oʻzidan toʻrt yosh kichik Shahzoda Mehmed Nozim ismli ukasi bor edi.

1915-yilda u opasi va ukasi bilan birga taʼlim olishni boshladi. Muallimi Safiye Ünüvar ularga Qur’on oʻqishni oʻrgatgan. 1918-yilda bobosining vafotidan soʻng u Haydarposhodagi otasining villasiga koʻchib oʻtgan. U yerda onasi va opasi bilan birga birinchi qavatda yashagan.

## Nikohi
1922-yilda Usmoniylar imperiyasi tugatildi va 1923-yil 29-oktyabrda Turkiya rasman respublika deb eʼlon qilindi. Shundan soʻng 1924-yil martida sulola vakillari surgun qilindi. Rukiye va uning oilasi Livanning Bayrut shahriga joylashdi. Bu yerda u Abdulbaki Ihsan bey bilan tanishdi. U Sokollu Mehmed poshoning oʻgʻli Sultonzoda Ibrohim posho orqali Esmaxon Sulton (Sulton Salim II va Nurbonu Sultonning qizi)ning avlodidan edi. Ihsan bey Turkiya mustaqillik urushida qatnashgan, fuqaroligidan mahrum etilgan va uning Turkiyaga qaytishi taqiqlangan edi. Ular 1924-yilda turmush qurishgan va Behiye Emel Nurijahon *Xonimsulton* ismli qiz koʻrishgan. 1925-yil 15-iyunda tugʻruqdan olti oy oʻtib Rukiye betob boʻlib qolgan. Shundan soʻng ular davolanish uchun Vengriyaning Budapesht shahriga borishgan.

## Vafoti
Rukiye Sulton 1927-yil 20-fevralda 20 yoshida Vengriyaning Budapesht shahrida vafot etgan va XVI asr Usmoniylar soʻfiyi Gül Baba maqbarasiga dafn etilgan.

## Farzandlari

## Nasabi

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Masdevallia nidifica

**Masdevallia nidifica** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Markaziy Amerikadan Peruning shimoliy qismigacha boʻlgan hududlarda uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Masdevallia mejiana

**Masdevallia mejiana** — Orxideya oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. Ushbu tur faqat Kolumbiya hududida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
*
Masdevallia odontocera

**Masdevallia odontocera** — Orxideya oilasiga mansub epifit oʻsimlik turi. Ushbu tur Kolumbiyadagi oʻrmonlarda uchraydi. Tur nomi yunoncha *odontoceras* soʻzidan olingan boʻlib, „qoziq tish“ maʼnosini anglatadi. Bu nom yonbarglarining koʻrinishiga ishora qiladi.
## Manbalar

## Havolalar
* ''Masdevallia odontocera'' at the Encyclopedia of Life
Masdevallia caudata

**Masdevallia caudata** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Kolumbiyaning sharqiy qismi va unga tutash Venesuela hududlarida uchraydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
*
Eskishehir karikatura muzeyi

**Eskishehir karikatura muzeyi** — Turkiyaning Eskişehir shahridagi muzey.
Muzey Eskişehirdagi Odunpazarı ilçesida (ikkinchi darajali munitsipalitet)  koordinatalarda joylashgan. U muzeylar mahallasida joylashgan.

Bino 1900-yillarda qurilgan turar joy uyi hisoblanadi. U qayta tiklangan va Anadolu universiteti muzeyi sifatida foydalanila boshlangan. Uning umumiy xizmat maydoni  ni tashkil etadi. Uyning har bir xonasi turli ekspozitsiyalarga bagʻishlangan, masalan, doimiy ekspozitsiya, vaqtinchalik ekspozitsiya, Eskişehir karikaturachilari ekspozitsiyasi, mashhur karikaturachilar portretlari va hokazo. Muzeyda shuningdek kutubxona ham mavjud.

## Gallery

File:Eskişehir Caricature Museum entrance.jpg|Eskişehir karikatura muzeyiga kirish qismi
File:Eskişehir Caricature Museum building.jpg|Eskişehir karikatura muzeyi binosi
File:Eskişehir Caricature Museum portraits.jpg|Eskişehir karikatura muzeyi portretlari
File:Eskişehir Caricature Museum.jpg|Eskişehir karikatura muzeyi namunalaridan baʼzilari


## Manbalar
Masdevallia teaguei

**Masdevallia teaguei** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Kolumbiyadan Ekvadorgacha boʻlgan hududlarda uchraydi.
## Manbalar
Gaziantep arxeologiya muzeyi

**Gaziantep arxeologiya muzeyi** () Turkiyaning Gaziantep shahrida joylashgan arxeologik muzeydir. U bir necha yil davomida Zeugma qadimgi Rim shahri hududidan qazib olingan, aksariyati mozaikalardan iborat toʻplamni saqlagan. Hozirda bu mozaikalar yangi muzey — Zeugma mozaika muzeyida saqlanadi. Ekspozitsiyalar yangilab chiqilgach, muzey hozirda mintaqadan topilgan juda boy topilmalar toʻplamiga ega. Koʻrgazmalarga paleolit davriga oid artefaktlar toʻplami; bronza davri nekropolidan topilmalar; xet, fors, Rim, ellinistik va Kommagena sanʼat asarlari va shisha buyumlar; Usmonli va islomiy tangalar hamda medallar; shuningdek, mamontning skeleti kiradi. Muzeyga tutash hududda tosh artefaktlardan iborat bogʻ joylashgan boʻlib, u yerda Zeugmadan chiqqan butparast qabr toshlari, xristian qabr toshlari va xet haykaltaroshligi namunalari mavjud.

Muzeyning hozirgi koʻrinishi 2005-yildan boshlab shakllangan boʻlib, shu yili u yangi topilgan Zeugma mozaikalarini joylashtirish uchun sezilarli darajada kengaytirilgan.

## Galereya

File:Gaziantep Archaeological Museum 0380.jpg|Gaziantep arxeologiya muzeyi – xet stelasi
File:Gaziantep Archaeological Museum 0382.jpg|Gaziantep arxeologiya muzeyi – aramey ziyofati tasviri
File:Gaziantep Archaeological Museum 6914.jpg|Gaziantep arxeologiya muzeyi – qabriston maketi
File:Gaziantep Archaeological Museum 0258.jpg|Gaziantep arxeologiya muzeyi – Palmira turidagi qabr haykali
File:Gaziantep Archaeological Museum 0257.jpg|Gaziantep arxeologiya muzeyi – Palmira turidagi qabr haykali
File:Gaziantep Archaeological Museum 0256.jpg|Gaziantep arxeologiya muzeyi – Palmira turidagi qabr haykali


## Yana qarang

* Zeugma mozaika muzeyi

## Manbalar
Dominika Šalková

**Dominika Šalková** (2004-yil 28-iyunda tugʻilgan) — chexiyalik tennischi. 2024-yil 29-iyulda WTA tasnifi yakkalik bahslarida jahon reytingida 129-oʻringa koʻtarilgan. Juftlik bahslarida esa 2026-yil 16-fevralda WTA tasnifida 138-oʻrinni band qilgan. Bu uning sport faoliyatidagi eng yuqori natijalari hisoblanadi.

## Professional sport faoliyati
### 2021–2024: WTA turidagi debyut, ilk ITF unvonlari

2021-yilda Šalková ilk WTA Tur musobaqasi — Praga ochiq chempionatida saralash bosqichi uchun yoʻllanma oldi. Biroq musobaqada avval dunyoning top—30 tennischilari qatorida boʻlgan Urszula Radwańskaga oʻyinni boy berdi. Avgust oyida Šalková Chexiyaning Přerov shahrida boʻlib oʻtgan W60 turnirida ITF doirasida ilk bor yarim finalga chiqdi. Yarim final oʻyinida sportchi musobaqa chempioni Linda Noskovága magʻlub boʻldi. 2022-yil may oyida Osijekda oʻtkazilgan W25 turnirida Antonia Ružićni magʻlub etib, yakkalik bahslarida oʻzining ilk ITF unvonini qoʻlga kiritdi.

2022-yil iyun oyida Šalková Praga ochiq chempionatiga ikkinchi bor yoʻllanma oldi. Bu safar u avval kuchli 100 talik sportchilar qatorida boʻlgan Astra Sharma va Natalia Vikhlyantseva ustidan ketma-ket ikki gʻalabaga erishib, WTA Tur yakkalik bahslarining asosiy toʻrida ilk bor ishtirok etdi. Sportchi ikkinchi bosqichga chiqish uchun Ylena In-Albon ustidan gʻalaba qozonib, keyingi bosqichda vatandoshi Marie Bouzkovága oʻyinni boy berdi. WTA Tur doirasida juftlik bahslarida Barbora Palicová bilan birga ishtirok etib, birinchi davradayoq magʻlub boʻldi.

Šalková ITF turnirlarida ikkita juftlik bahslari unvonini qoʻlga kiritgan. 2022-yil mavsumini yakkalik yoʻnalishi boʻyicha 317-oʻrin, juftlik yoʻnalishi boʻyicha esa 307-oʻrin bilan yakunladi.

### 2023–2024

2023-yil iyun oyida Šalková ilk bor Praga ochiq chempionati saralash oʻyinlariga toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻl oldi. Biroq saralash finalida uchinchi raqam ostida saralangan va keyinchalik yarim finalga chiqqan sportchi Tamara Korpatschga oʻyinni boy berdi. U Barbora Palicová bilan birga juftlik bahslarida ishtirok etdi va Zhang Shuai hamda Zhu Lin juftligini magʻlub etib, yarim finalga chiqqan holda asosiy toʻr bahslaridagi ilk gʻalabalarini qayd etdi.

Šalková 2023-yilda ITF doirasida yakkalik yoʻnalishida 3 ta, juftlik yoʻnalishida esa 5 ta unvonni qoʻlga kiritdi. Tennischi 2023-yilgi mavsumni yakkalik yoʻnalishida 254-oʻrin, juftlik yoʻnalishida esa 161-oʻrin bilan yakunladi.

## Manbalar
Masdevallia triangularis

**Masdevallia triangularis** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Venesueladan Ekvadorgacha boʻlgan hududlarda uchraydi. Taxminan 10 sm gacha oʻsadi va barglar ustida joylashgan yassi, yakka gullar hosil qiladi.
## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Ibn Munazir

**Ibn Munazir** (arab tili: ابن مناذر; to‘liq ismi **Muhammad ibn Munazir as-Subiriy al-Yarbuiy**; 813 yoki 814-yilda vafot etgan) — Abbosiylar davriga mansub arab shoiri. Arab she’riyatining kashshoflaridan bo‘lgan u Abbosiy xalifalari Abu Jafar al-Mansurdan Muhammad al-Amingacha hukmronligi davrida yashagan.

## Manbalar
Masdevallia uniflora

**Masdevallia uniflora** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur faqat Peruning Junín hududida uchraydi. U Masdevallia urugʻining tip turi hisoblanadi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Masdevallia coccinea

**Masdevallia coccinea** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Kolumbiyadagi Sharqiy Kordilyera hududining baland togʻli qismlarida uchraydi.

## Sinonimlari
**Masdevallia coccinea* var. *conchiflora* H.J. Veitch
**Masdevallia coccinea* var. *harryana* (Rchb.f.) H.J. Veitch
**Masdevallia coccinea* var. *lindenii* Stein
**Masdevallia coccinea* var. *militaris* (Rchb.f. & Warsz.) O. Gruss & M. Wolff
**Masdevallia denisonii* Dombrain
**Masdevallia harryana* Rchb.f.
**Masdevallia harryana* var. *atrosanguinea* B.S. Williams & T. Moore
**Masdevallia harryana* var. *decora* B.S. Williams
**Masdevallia harryana* var. *miniata* B.S. Williams & T. Moore
**Masdevallia lindenii* André
**Masdevallia lindenii* var. *grandiflora* L. Linden & Rodigas
**Masdevallia lindenii* var. *harryana* (Rchb.f.) André
**Masdevallia militaris* Rchb.f. & Warsz.

## Manbalar

## Havolalar
*
*
Al-Gʻizoliy

**Abu Zakariyya Yahya ibn Hakam al-Bakriy al-Jayyoniy** ( 790–864; **al-Gʻizoliy** („jayron“) taxallusi bilan tanilgan) — andalusiy arab shoiri va diplomati. Kordova amirligi uchun ikki muhim missiyani bajargan: birinchisi 840-yilda Vizantiya imperiyasiga, ikkinchisi 845-yilda vikinglar huzuriga. Jaénda tugʻilgan boʻlib, yoshligida ozgʻin va kelishgan boʻlgani uchun ‘’al-gʻizol’’ taxallusini olgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Fujayra muzeyi

**Fujayra muzeyi** — Birlashgan Arab Amirliklaridagi Fujayra amirligi tarkibiga kiruvchi Fujayra shahrida joylashgan arxeologiya va mahalliy tarix muzeyidir.

## Tarixi
1969-yilda tangalar, dehqonchilik asboblari, sopol buyumlar va qurollar kabi koʻrgazmalar bilan kichik, bir xonali muzey tashkil etilgan. 1991-yil 27-mayda shayx Hamod bin Muhammad al-Sharqiy Fujayra amirligi uchun qadimiy obidalar va meros departamentini tashkil etish toʻgʻrisida farmon chiqardi. Bu farmonga muvofiq muzey va uning toʻplamiga xizmat koʻrsatish ham shu departament zimmasiga yuklatildi. 1991-yil 30-noyabrda Fujayra hukmdori muzeyni rasman ochdi. 1998-yilda Departament muzeyni kengaytirish rejasini yakunlab, qadimiy yodgorliklar uchun ikkita katta zal va meros uchun uchta zalni barpo etildi.

## Umumiy maʼlumot
Muzeyda mahalliy arxeologik topilmalar hamda tarixan, xususan, Fujayrada va umuman BAAda anʼanaviy turmush tarziga oid doimiy ekspozitsiyalar mavjud. Muzeyning birinchi koʻrgazma zali qishloq xoʻjaligi, baliqchilik, sopolchilik, savdo va toʻqimachilik kabi anʼanaviy mahalliy kasblarga oid meros buyumlarini namoyish etadi. Merosga bagʻishlangan ikkinchi zalda qadimiy qurollar, turli kiyim-kechaklar va uy-roʻzgʻor buyumlari koʻrsatiladi. Yana bir zalda ziravorlar doʻkoni va bozor kabi koʻrgazmalar joy olgan. Ekspozitsiyalar tarkibiga Al Badiya, Dibba al-Fujayra va Qidfadagi qabrlardan topilgan arxeologik topilmalar, jumladan, oʻq uchlari, karneol munchoqlar va idishlar kiradi. Muzeyda 2 100 ta artefakt va noyob qadimiy buyumlar mavjud.

Muzey Fujayra qalʼasiga yaqin joylashgan boʻlib, qalʼaga piyoda borish mumkin.

## Galereya

Fujairah Museum gallery 1.jpg|
Fujairah Museum gallery 2.jpg|
Fujairah Museum gallery 3.jpg|
Fujairah Museum gallery 5.jpg|


## Yana qarang
* Fujayra qalʼasi

## Manbalar
Laura Samson

**Laura Samson** (avval **Laura Samsonová** nomi bilan tanilgan; 2008-yil 10-martda tugʻilgan) — chexiyalik professional tennischi. 2025-yil 13-okty abrda WTA tasnifi yakkalik yoʻnalishida 218-oʻrinni, 2025-yil 8-sentabrda juftlik yoʻnalishida 149-oʻrinni qayd etgan. Bu uning sport faoliyatidagi eng yuqori natijalari hisoblanadi.

Samson 2023-yilgi Wimbledon chempionati qizlar oʻrtasida juftlik bahslarida chempionlikni qoʻlga kiritgan. 2024-yilgi Fransiya ochiq chempionatida qizlar oʻrtasida yakkalik musobaqasida ikkinchi oʻrinni egallagan.

## Sport faoliyati
### Yoshlar
TK Sparta Prague klubi aʼzosi Samson 13 yoshida 2021-yil oktyabr oyida Prostějov shahrida oʻtkazilgan J5 turnirida birorta ham setni boy bermasdan ilk bor yoshlar oʻrtasidagi musobaqada chempionlikni qoʻlga kiritdi. Bu uning yoshlar oʻrtasida ishtirok etgan ilk turniri edi. Shundan soʻng u 2021-yil noyabr oyida Ispaniyaning Silla-Saledar shahrida oʻtkazilgan J5 turnirida ikkinchi bor gʻolib boʻldi. Uchinchi musobaqasi Montemarda oʻtkazilgan oʻyinlarda esa finalga qadar yetib borishga muvaffaq boʻldi.

2023-yil iyul oyida u vatandoshi Alena Kovačková bilan birga Wimbledon turinirida qizlar oʻrtasida juftlik bahslari gʻolibiga aylandi. Finalda ular Buyuk Britaniyalik juftlik Hannah Klugman va Isabelle Lacy juftligiga qarshi oʻynab, ikki setda gʻalaba qozonishdi. Ular 2013-yilgi chempion Barbora Krejčíková va Katerina Siniakova juftligidan keyin ushbu unvonni qoʻlga kiritgan ilk chexiyalik juftlikka aylandi.

2024-yil iyun oyida Samson Fransiya ochiq chempionatida qizlar oʻrtasida yakkalik bahsi turniri finaliga chiqdi, biroq vatandoshi Tereza Valentovaga oʻyinni boy berdi. 2024-yilda Kovačková bilan birga Wimbledon musobaqasi qizlar oʻrtasida juftlik bahslari chorak finalida Mika Stojsavljevic va Mingge Xu juftligiga magʻlub boʻldi.

2024-yil oktyabr oyida Samson ITF World Tennis Tour Junior Finals turniri finaliga chiqishga muvaffaq boʻldi. Final bahsida jahonning birinchi raqamli tennischisi Emerson Jonesga 4–6, 4–6 hisobida ikki setda imkoniyatni boy berdi. Keyinchalik sportchi 2025-yildan boshlab Pro turiga eʼtibor qaratgani sababli bu uning yoshlar oʻrtasidagi soʻnggi turniri boʻlganini aytdi.

### 2024: WTA turidagi debyut va ilk gʻalaba
2024-yilgi Praga Ochiq turniriga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan Samson birinchi raundda saralash bosqichidan oʻtib kelgan Tara Würthni ikki setda magʻlub etib, 2008-yilda yoki undan keyin tugʻilgan tennischilar orasida WTA turining asosiy toʻr bahsida uchrashuvni yutgan ilk oʻyinchiga aylandi. Ikkinchi raundda u ikkinchi raqam ostida tasniflangan Katerjina Sinyakovani uch setda magʻlub etib chorak finalga yoʻl oldi. Vhorak finalda esa Oksana Selexmetevani yengishga erishdi. Uning gʻalabali yurishlari yarim finalda yakunlandi. Sportchi Magdalena Frenxga qarshi uchinchi jarohati sababli uchrashuvni davom ettira olmadi (setda ortda borayotgan edi).

## Manbalar
Anna Sisková

**Anna Sisková** (1-iyul 2001-yilda tugʻilgan) — chexiyalik tennischi. WTA reytingida yakkalik yoʻnalishida 227-oʻrin, juftlik yoʻnalishida 53-oʻrinni egallagan. WTA Challenger Tour musobaqalarining juftlik bahslarida ikki marta chempionlikka sazovor boʻlgan. Shuningdek, ITF Womenʼs Circuit musobaqalari yakkalik yoʻnalishida 7 ta va juftlik yoʻnalishida 28 ta unvonni qoʻlga kiritgan.

## Shaxsiy hayoti
Anna Siskováning onasi Kateřina Sisková ham professional tennischi boʻlgan.

## Sport faoliyati
Sisková oʻzining ilk yirik unvonini 2021-yilgi ITS kubogi musobaqasi juftlik bahslarida qoʻlga kiritgan. Sovrin jamgʻarmasi $60 minglik turnirda Jessie Aney bilan birga juftlik bahsida ishtirok etgan.

2023-yil yanvarida ular Estoniyaning Tallin shahrida oʻtkazilgan musobaqaning juftlik bahslarida chempion boʻlishdi. 2023-yil iyulida sportchi Jessie Aney bilan birga WTA tur doirasida 2023-yilgi Budapesht Grand Prix turnirida ilk bor juftlik bahslari finaliga chiqdi, ammo final bahsida Katarzyna Piter va Fanny Stollárga oʻyinni boy berdi. Sisková, shuningdek, yakkalik yoʻnalishi boʻyicha asosiy toʻr bahslarida Evgeniya Rodinaga qarshi oʻyinida oʻzining ilk gʻalabasini qoʻlga kiritdi.

Sportchi yakkalik yoʻnalishida saralash bosqichidan oʻtib, 2023-yilgi Polsha Ochiq turnirida 1/8 finalga chiqdi. Avval Sinja Krausni magʻlub etdi, soʻng Maja Chwalińskaga oʻyinni boy berdi. Xuddi shu oyda Přerovda boʻlib oʻtgan sovrin jamgʻarmasi $60 minglik turnirda Sapfo Sakellaridi bilan birga juftlik bahslarida ishtirok etib, gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. 2023-yil sentyabr oyida Sisková Katarzyna Kawa bilan juftlik yasab, WTA Challenger tasnifidagi Open delle Puglie turnirida ilk bor oʻzining juftlik yoʻnalishidagi unvonini qoʻlga kiritdi. Bu natija uni WTA tasnifi juftlik yoʻnalishi reytingida ilk bor top-100 talikka kirishiga sabab boʻldi.

Miriam Kolodziejová bilan juftlik boʻlgan Sisková 2024-yilgi WTA 125 La Bisbal d’Emporda turnirida final bahsiga qadar yetib keldi. Biroq Timea Babos va Dalma Gálfi juftligi final oʻyinidan chekinganidan soʻng ular musobaqa gʻolibligini qoʻlga kiritdi.

Sisková Katta dubulgʻa musobaqalaridagi debyut ishtirokini 2024-yilgi Fransiya Ochiq turnirida (yana Miriam Kolodziejová bilan) amalga oshirdi va rossiyalik raketka ustalari Ekaterina Alexandrova hamda Anastasia Pavlyuchenkovani magʻlub etdi. Biroq yakunda chempionlikni qoʻlga kiritgan sportchilar Katerina Siniakova va Coco Gauffga qarshi oʻyinni boy berdi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Masdevallia vargasii

**Masdevallia vargasii** — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Kolumbiyaning janubiy qismidan Boliviyaning markaziy qismigacha hamda Gayana hududlarida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
*