Mavi Işıklar

***Mavi Işıklar*** – turk rok musiqiy guruhidir. Guruh 1964-yil 7-sentyabrda tashkil etilgan. U 1960-yillarda rok musiqasi keng ommalashgan davrda ijro etgan qoʻshiqlari bilan katta eʼtibor qozongan. Guruh tarkibiga Çetin Yavuzdoğan va Metin Yavuzdoğan aka-ukalari, Nejat Toksoy, Cihat Günaydın hamda Zamir Manisadan iborat boʻlgan.

## Tashkil qilinishi
Mavi Işıklar guruhining tashkil topgan yili 1964-yil boʻlsa-da, uning asoschilari oʻrtasidagi tanishuv ancha avvalroq boshlangan. Metin Yavuzdoğan, Nejat Toksoy va Çetin Yavuzdoğan Istanbul Erkek Lisesida birga tahsil olgan. Shu sababli ular oʻzaro tanish boʻlgan.
Mazkur davrda Nejat Toksoy oʻrta taʼlim olish uchun AQShga borgan. U yerda u surf musiqasi bilan tanishgan. Nejat Toksoy AQShda kashf etgan ushbu yangi musiqiy uslubni plastinka koʻrinishida Turkiyaga olib kelgan. Shundan soʻng u Metin Yavuzdoğan va Çetin Yavuzdoğan aka-ukalari bilan birga Cihat Günaydın hamda Zamir Manisani ham jamoaga qoʻshib, guruhning dastlabki tarkibini Istanbul shahrida yaratgan.
Keyinchalik Çetin Yavuzdoğan tomonidan Nejat Toksoyga guruh solisti boʻlish taklifi berilgan. Shu voqeadan soʻng Mavi Işıklar guruhi rasmiy faoliyatini 1964-yil 7-sentyabrda boshlagan.

## Faoliyati
Guruh tashkil etilganidan soʻng, 1964-yilda „Tercüman Gazetesi“ tomonidan oʻtkazilgan tanlovlardan birida ishtirok etib, Spor Sevgi Sarayı sahnasida chiqish qilgan. Faoliyatini endigina boshlagan boʻlishiga qaramay, guruh tomoshabinlar tomonidan yuqori baholangan. Ushbu voqeadan keyin Mavi Işıklar Beyoğlu tumanidagi Lale Sinemasıda muntazam ravishda ijro eta boshlagan. Oʻz musiqiy yoʻnalishini Amerika uslubiga asoslagan holda, mazkur davrda guruh aʼzolari sahnaga bir xil uslubdagi kiyimlarda chiqishgan. Vaqt oʻtishi bilan ularning ijrosi tobora oʻziga xoslashib, yangi musiqiy uslub shakllanishiga zamin yaratgan. Keng ommaning eʼtirofiga sazovor boʻlgan Mavi Işıklar guruhi aʼzolari dastlab universitetda tahsil olayotgani sababli tez mashhurlikka intilmagan. Shu bois ular asosan Beyoğlu Lale Sinemasıda kichik konsertlar berish bilan cheklangan. 1964-yil dekabr oyida guruh „Hürriyet Gazetesi“ tarixida ilk bor tashkil etilgan Altın Mikrofon tanlovida ishtirok etgan. Tanlov yakuniga koʻra, Yıldırım Gürses 30 kishilik orkestri bilan 1985 ball toʻplab birinchi oʻrinni egallagan. Mavi Işıklar esa atigi besh kishidan iborat jamoa bilan 1407 ball jamgʻarib, oʻsha davrning mashhur ijodkorlari hisoblangan Cem Karaca va Ayla Dikmen kabi sanʼatkorlarni ortda qoldirgan holda ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan. Tashkil topganidan koʻp oʻtmay erishilgan ushbu muvaffaqiyat guruh faoliyatida muhim burilish boʻlgan. Guruhning ilk 45 aylanishli plastinkasi hisoblangan „Helvacı“ aynan tanlov qoʻshigʻi sifatida Hürriyet Gazetesi tomonidan nashr etilgan.

Vaqt oʻtishi bilan uslubi yanada shakllangan Mavi Işıklar Gʻarb musiqasiga xos cholgʻu asboblari vatexnikasini qoʻllagan holda zamonaviy turk musiqasini yaratgan. Guruh 1966-yilda Altın Mikrofon musiqa tanlovida yana ikkinchi oʻrinni egallagan. Shu yili „Ankara Rüzgarı“ qoʻshigʻiga uchta ingliz tilidagi qoʻshiq qoʻshilgan holda chiqarilgan plastinka eng katta shov-shuvga sabab boʻlgan ishlardan biridir. Ushbu nashr tanqidchilar tomonidan yuqori baholangan va aranjirovka jihatidan nihoyatda kuchli deb topilgan. „Ankara Rüzgarı“ The Beatles guruhining „Paperback Writer“ asari yetakchilik qilgan, Marc Aryan, Peppino Di Capri va Adamo tomoniddan treklangan Top 10 roʻyxatiga kira olgan kam sonli turk tilidagi qoʻshiqlardan biri boʻlgan. Harbiy xizmat va xorijga chiqish kabi sabablar tufayli ayrim davrlarda guruh tarkibida oʻzgarishlar yuz bergan. Shunga qaramay, Mavi Işıklar pijamada qoʻshiq ijro etish yoki yotoqxona muhitini sahnaga olib chiqish kabi noodatiy sahna chiqishlari bilan ham eʼtibor qozongan. Biroq guruh solisti Nejat Toksoy va organ ijrochisi Metin Yavuzdoğanning bir vaqtning oʻzida uzoq muddatga harbiy xizmat sababli jamoani tark etishi guruh faoliyatini sekinlashtirgan. Oxir-oqibat, arabesk musiqasining ommalashuvi taʼsiri ostida Mavi Işıklar musiqiy faoliyatini yakunlagan. 1980-yillarga kelib guruh aʼzolari doʻstona yigʻilishlar va kichik tadbirlarda qisqa konsertlar bilan ishtirok etishgan. 1980-yillarning oxirida esa guruh faoliyati qayta tiklangan. Mavi Işıklar Istanbul shahrining Kadıköy tumanida Metin Yavuzdoğanning katta oʻgʻliga tegishli studiyada haftasiga ikki marotaba yopiq mashgʻulotlarni boshlagan.

1990-yilda yana birlashgan guruh keyingi yillarda baʼzi musiqa tanqidchilar yashirin mashgʻulotlaridan xabar topishi natijasida guruh Istanbulning baʼzi joylarida kontsert berishni boshlagan.

2000-yillarda Mavi Işıklar guruhining qayta tanilishi va yangi avlodga tanishtirilishi Ada Müzik kompaniyasining „Eski Kırkbeşlikler“ turkumi orqali ilgari unutilgan qoʻshiqlarni qayta ommaga taqdim etishi bilan bogʻliq boʻlgan. Mazkur davrda guruh nafaqat eski muxlislarining, balki yangi tinglovchilarning ham eʼtiborini qozonib, ijodiy faoliyatini davom ettirgan.

2011-yilda Kanal D telekanalida namoyish etilgan „Öyle Bir Geçer Zaman ki“ teleserialida bosh qahramonlardan biri Mete tomonidan „İyi Düşün Taşın“, shuningdek Necati obrazi tomonidan ijro etilgan „Helvacı“ qoʻshiqlarining serialdagi maktab qoʻshiqlar tanlovida yangrashi natijasida Mavi Işıklar guruhi yana keng jamoatchilik eʼtiboriga tushgan.

## Aʼzolari

### Guruhning asosiy tarkibi
* Solist: Nejat Toksoy
* Bas gitarist: Çetin Yavuzdoğan
* Solo gitarist: Cihat Günaydın
* Barabanchi: Zamir Manisa
* Pianinochi: Metin Yavuzdoğan

### Keyingi qoʻshilganlar
* Barabanchi: Ayzer Danga (Zamir Manisa harbiy xizmatga ketgan vaqtinchalik ishtirok etgan) 
* Barabanchi: Atilla Şimşek (Ayzer Dangaʼdan keyin qoʻshilgan; hozirgi faol aʼzo) 
* Solo gitarist: Adnan Göyken (Cihat Günaydın harbiy xizmatga ketganda qoʻshilgan) 
* Solo gitarist: Rıdvan Yılmaz (Cihat Günaydın vafotidan keyin qoʻshilgan) 
* Elektro gitar-solist: Acar Tanlak (Nejat Toksoy harbiy xizmatga ketganda qoʻshilgan) 
* Elektro gitarist: Fikret Ura

### Qoʻshiq mualliflari va shaxsiy aloqalari
* Ülkü Aker – Mavi Işıklar guruhi ijrosidagi „Benim Dünyam Sensin“ qoʻshigʻini yozgan.
* Atilla Akman – Mavi Işıklar ijrosidagi „İyi Düşün Taşın“ qoʻshigʻini yozgan.
* Yeşim Demirci – oʻsha davrda Çetin Yavuzdoğanning sevgilisi boʻlgan.

## Manbalar