open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muxtorjon Murtazoyev

**Murtazoyev Muxtorjon** (1909.5.5 - Qoʻqon — 1994.2.3) — xonanda, sozanda (gʻijjak, dutor, tanbur), bastakor. Fargʻona vodiysi zamonaviy bastakorlik maktabining asoschilaridan. Anʼanaviy musiqa yoʻllarini Mahram hofiz va gʻijjakchi Qodirjon Ham-damovlardan oʻrgangan. Qoʻqon shahri Temiryoʻlchilar madaniyat saroyida musiqa rahbari (1929—33), Qoʻqon teatrida sozanda (1933—41) va musiqa rahbari (1957-yildan), Yangiyoʻl teatri (1942—45), Muqimiy teatri (1945 — 57)da gʻijjakchi-konsertmeyster, Qoʻqonda maqomchilar ansamblining badiiy rahbari (1957-yildan). Mumtoz va zamondosh shoirlarning sheʼrlariga yaratgan qoʻshiq va ashulalari ("Oʻrta-ma", "Gulzor makoni", "Sogʻinish", "Jonim ila jonim", "Bir ishva bilan", "Ey koʻngil", "Jafo ham qilmading" va boshqalar) M.Ahmedov, O.Imom-xoʻjayev, K.Moʻminov va boshqa hofizlar repertuaridan oʻrin olgan. Ayniqsa, T. Qodirov talqinidagi "Fargʻona tong otguncha", "Bizni tashlab" kabi badiiy yetuk asarlari ommaviylashgan. "Doʻstlar" (Uygʻun pʼyesasi), "Qumrining murodi" (J.Mashrabiy), D.Jalilov bilan birgalikda "Ishqobod" (S.Abdulla), "Xolisxon" (Hamza) kabi spektakllarga musiqa bastalagan.
Mustaqillik va ezgulik monumenti

**Mustaqillik va ezgulik monumenti** — Toshkent shahridagi Mustaqillik maydonida Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I.Karimov gʻoyasi bilan bunyod etilgan meʼmoriy badiiy majmua. Oʻzbekiston istiqbolining dastlabki yillari 1992-yilda maydonda oʻrnatilgan obida Mustaqillik monumenti deb atalgan. Ramziy ravishdagi Yer sharida Oʻzbekiston Respublikasi xaritasi aks etgan ushbu obida jahon xaritasida mustaqil Oʻzbekiston mamlakati mustahkam oʻrin olganini ifodalaydi. 2005-yil 28 dekabrda ushbu monument oldiga farzandini bagʻriga bosib turgan munis oʻzbek ayoli siymosi — Baxtiyor ona haykali oʻrnatildi (haykaltarosh I.Jabborov). Mustaqillik monumenti va Baxtiyor ona haykali Ezgulik arkasi, oq poyondoz shaklidagi keng yoʻlak bilan birga yaxlit ansamblni tashkil qiladi. Mustaqillik va ezgulik tushunchalarini ramziy tarzda uygʻun ifodalagan.

2004—2005-yillarda Mustaqillik maydoni unga tutash hududda keng koʻlamdagi qurilish va obodonlashtirish ishlari amalga oshirildi. Vazirlar Mahkamasi binosi tubdan qayta taʼmirlandi, Senat binosi, Ezgulik arkasi, Tasviriy sanʼat gʻalereyasi kabi muhtasham meʼmoriy inshootlar, yashil maydon va xiyobonlar barpo etildi. Ayni vaqtda yangi bino, Biznes markazi qurilishi nihoyasiga yetmoqda. Bunday katta bunyodkorlik ishlari tufayli maydonning faqat qiyofasi emas, uning vazifasidagi mazmun-mohiyati ham oʻzgardi. Mustaqillik maydonining ijtimoiy-siyosiy hayotimizda tutgan muhim oʻrni va ahamiyatini inobatga olib hamda xalqimiz, ayniqsa, yosh avlod qalbi va ongiga istiqlol gʻoyalarini, milliy gʻurur va iftixor, vatanparvarlik tuygʻularini yanada chuqurroq singdirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 3-fevralda "Mustaqillik va ezgulik monumenti toʻgʻrisida" qarori qabul qilindi. Qarorga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi umumxalq bayramlari hamda davlat miqyosidagi boshqa tantanali maro-simlarda, shuningdek, mustaqil taraqqiyotimiz, milliy qadriyatlarimiz bilan bogliq muhim sanalar, kasb bayramlarini nishonlash, tantana va anjumanlar oʻtkazish munosabati bilan Mustaqillik monumenti poyiga gulchambar qoʻyish rasmiy marosimini belgilangan tartibda amalga oshirish joriy etildi va boshqa tadbirlar belgilandi.

## Yana qarang

* Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni
* Oʻzbekiston mustaqilligi boʻyicha referendum (1991)
Davlat Muxamedov

**Davlat Muxamedov** (1955.13.5, Gurlan tumani) — ganchkor usta, Oʻzbekiston xalq ustasi (2004). Toshkent politexnika institutining meʼmorlik fakultetini tugatgan (1977). Xorazm viloyati xalq amaliy sanʼati boʻlimida usta (1980—1999); 1999-yildan "Us to" respublika badiiy ishlab chiqarish uyushmasida usta. M. yaratgan ganchkori naqshlar nafisligi hamda zamonaviy binolar bilan uygunligi diqqatga sazonor. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Vazirlar Mahkamasi majlislar zali, Bekobod, Toshkent va Urganch shaharlari hokimiyatlari, "Turkiston" saroyi va boshqa yirik inshootlarning ganchkorlik ishida ishtirok etgan.
Karimjon Moʻminov

**Karimjon Moʻminov** (1938.19.6, baliqchi tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2003). Andijon pedagogika institutini tugatgan (1963). 1956-yildan Baliqchi tumanidagi maktablarda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, 1963-yildan 8-internat maktabda kimyo, 1969-yildan 29-maktabda kimyo-biologiya oʻqituvchisi.
Moroni

**Moroni** — Qamar Orollari poytaxti, Ngazidja orolda, vulkan etagida joylashgan. Aholisi 25 ming kishidan koʻproq. Dengiz porti. Avtomobil yoʻllari chorrahasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Prezident qarorgohi, hukumat va maʼmuriy binolar joylashgan. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari mavjud. Vanil, kakao, kopra bilan savdo qilinadi. Meʼmoriy binolardan masjidlar (minoralari bilan) arab meʼmorligi uslubida qurilgan.
Multimedia

**Multimedia** (lotincha — koʻp va — vositachi boʻlmoq) — kompyuterning matn, grafik, tovushli va videomaʼlumotlar bilan ishlashga imkon beruvchi qurilmasi. Ana shunday qurilma oʻrnatilgan kompyuter multimedia kompyuter deyiladi. Hozirda deyarli barcha kompyuterlar multimedia qurilmalar bilan taʼminlangan. Bularga SE-KOM, SE-K\U kompakt disklarini oʻqiydigan disk yurituvchi qurilmalar, tovush platalari, videokartalar va boshqalar kiradi. Keyingi vaqtlarda multimedia qurilmalar standartiga grafik tezlatgichlar va katta hajmli universal kompakt disklar ham qoʻshildi.
Neapol opera maktabi

**Neapol opera maktabi** - 17-18-asrlarda Neapolda shakllangan ijo-diy maktab, kompozitorlar guruhi. Ilk yirik namoyandasi — F.Provensale (taxminan 1627 — 1704), boshligʻi — A.Skarlatti (qarang Skarlattilar). Neapol opera maktabim. vakillari (kompozitorlar L.Vinchi, N.Porpora, L.Leo, N.Iomelli, T.Traetta va boshqa, libretto mualliflari A.Dzeno, P.Metastazio) operannng jiddiy (opera-seria) va hajviy (buff opera) turlari, shuningdek, ariya, uvertyura, rechitativnit tugal koʻrinishini bel-gilab berishgan. Ular tarixiy-afsonaviy, antik syujetlarda asarlar yaratib, Sharq (hind, arab, fors) mavzulariga ham murojaat qilishgan, xususan, Sohibqiron Amir Temur qiyofasini oʻz operalarida gavdalantirganlar. Neapol opera maktabim. tamoyillari G.Gendel, I.Xasse va boshqa Yevropa opera ustalari ijodiga ijobiy taʼsir koʻrsatgan.
Mansur Nosirov

**Mansur Mahmudovich Nosirov** (1936.12.6, Samarqand viloyati, Oxunboboyev qishlogʻi) — kulol. Oʻzbekiston Respublikasi sanyutarbobi (1998). Samarqand universitetida taʼlim olgan (1957—58). Ish faoliyatini (usta Umarqul Joʻra-qulov rahbarligida) shahar sanoat kombinatida boshlagan (1944—50). "Qizil Sharq" artelidagi sandiqsozlik sexida bezatuvchi rassom (1951—53), Samarqand badiiy fondining kulolchilik sexida (1963—93), Umarqul Joʻraqulov nomidagi "Us to" birlashmasida (1993-yildan) kulol-usta. "Bibixonim", "Goʻri Amir", "Shohizinda" kabi suvenirlar, "Ajdarho", "Koʻra va shamdon" kabi bezakli buyumlar, "Afrosiyob" naqshli shokosa va chash-kalar, milliy uslubda bezalgan oʻyinchoqlar, koʻzalar, of-toba, bezakdor relyef, gul tuvaklar, laganlar va boshqa yaratgan. "Samarqand" restorani inter-yerini bezashda qatnashgan. Asarlari bilan respublika va xalqaro koʻrgazmalarda ishtirok etgan.
Muhammadxon Nuriddinov

**Muhammadxon Nuriddinovich Nuriddinov** (1948.6.1, Namangan) — rang-tasvir ustasi, Oʻzbekiston xalq rassomi (2004). Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1968) va repin nomidagi Leningrad rassomlik, haykadtaroshlik va meʼmorlik instituti (1976)ni tugatgan. 1976-yildan hozirgi Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn institutida pedagog, 1998-yildan dotsent. Nuriddinov realizm uslubida ijod qiladi, realistik sanʼat anʼanalarini zamon ruhi bilan boyitishga intiladi. "Namangan ohanglari", "Kundagi tashvishlar", "Katta Fargona kanali", "Rejissyor O.Abdurazzoqov", jadidlar portretlari turkumi, "Abu Ali ibn Sino" portreti, "Sayid Baraka Amir Temurga bayroq topshirmoqda", "Bahor suvlari" va boshqa asarlarida rassomning ijodiy izlanishlari namoyon boʻldi. Nuriddinov respublika va xorijdagi koʻrgazmalarda ishtirok etgan. Oʻzbekiston Badiiyot akadimiyasi Oltin medali bilan taqdirlangan (2003).

## Manbalar
Aleksey Nurullayev

**Aleksey Fayzullayevich Nurullayev** (1953.28.1 Peshku tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Lugansk pedagogika institutini tugatgan (1976). 1976-yildan Jondor tumanidagi 2-maktabda tarix oʻqituvchisi, maktab direktori oʻrinbosari va maktab direktori, 1992-yildan tarix oʻqituvchisi va Jondor tuman tarix-oʻlkashunoslik muzeyi direktori.
Usmonxon Obidov

**Obidov Usmonxon** (20-yanvar 1931-yil, Toʻraqoʻrgon tumani) — Xalq oʻqituvchisi (1991). Fargona pedagogika institutini tugatgan (1957). 1954—95 yillarda Toʻraqoʻrgon tumanidagi 1-maktabda fizika oʻqituvchisi. Tumanda birinchi boʻlib fizika kabinetini tashkil etgan va uni zamon talabi darajasida jihozlagan. "Shuhrat" medali bilan mukofotlangan (1994).
Ovminzatov

**Ovminzatov** — Markaziy Qizilqumdagi past togʻlardan biri. Navoiy viloyati hududida gʻarbdan sharqqa 30&nbsp;km choʻzilgan. Oʻrtacha balandligi 300-500 m, eng baland joyi 694 m (sharqiy qismida). Shimgarbiy qismidan gumbazsimon Shakitov tarmogʻi ajralib chiq-qan. Ovminzatov tektonik jihatdan gorst- anti-klinal boʻlib, Turon plitasi poy-devorining yer yuziga chiqib qolgan qismidir. Uning baland joylari paleozoy davri metamorfik, otqindi va choʻkindi tog jinslari (slanets, kong-lomerat, qumtosh, granit, granodiorit, diorit va boshqalar)dan tashkil topgan. Yon bagʻirlarining quyi qismi va etaklarida boʻr, paleogen.neogen va toʻrtlamchi davrlarga mansub choʻkindi togʻ jinslari (kon-glomerat, qumtosh, gravelit, alevro-lit, gil, mergel, qumlar) tarqalgan. Choʻl iqlimi sharo-itida bular nurash jarayonlar taʼsirida kuchli yemirilgan elyuviy va delyuviy yotqiziqlari hosil qilgan.

Ovminzatov asimmetrik tuzilishga ega. Shimoliy yon bagri tikroq, janubiy yon bagʻri esa qiyaroq, quruq soylar va jarliklar bilan kesilgan. Quruq soylarning quyi qismlarida kichik yoyilma konuslar vu-judga kelgan, ular bir-biri bilan tutashib prolyuvial shleyflarni hosil qilgan. Shleyflar yuzasida har xil shakldagi qum uyumlari tarqalgan.

Ovminzatovning etaklarida qoʻngir-boʻz, qumli choʻl tuproqlar tarqalgan. Ularda shuvoq, boyalich, arpagʻon, saksovul, quruq soylar boʻylarida yulgʻun va boshqa oʻsadi. Hayvonlardan qoʻshoyoq, tulki, boʻri, yumronqoziq, kaltakesak, turli ilonlar va boshqa uchraydi. Togʻ etaklaridagi yerlardan yaylov sifatida foydala-niladi.
Ovozi tojik

"OVOZI TOJIK" ("Tojik ovozi") — Toshkent shahrida tojik tilida haftada 2-marta chiqadigan gazeta. Muassislari: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. 1-soni 1924-yil 25 avgustda Samarqand shahrida "Ovozi tojiki kambagal" nomida nashr etilgan. Keyinchalik "Ovozi tojik" (1925— 31), "Haqiqati Oʻzbekiston" (1931—40; 1964—91), "Oʻzbekistoni Surx" ("Qizil Oʻzbekiston", 1950—64) nomlarida chiqqan. 1992-yil 1-yanvardan hozirgi nomda. Sahifalarida doʻstlik va birodarlik shiori ostida Oʻzbekistonda yuz bera-yotgan ulkan oʻzgarishlar, jumladan, xalq xoʻjaligining turli tarmoqlarida erishilayotgan yutuqlar yoritib boriladi. Iqtisodiyot, maktab va mao-rif, fan va madaniyat, adabiyot va sanʼat, axborot va sport boʻlimlari bor. Gaz.ga turli yillarda Abdulqay-yum Qurbiy, Muhammadjon Hasaniy, Shahobiddin Sadrullin, Qamariddin Mirzoyev, Muborak Fozilov, Abdulla Hakimov, Shavkat Niyozov, Ehson Turdiqulov va boshqa muharrirlik qilishgan. 2003-yildan muharriri Sherpoʻlot Vakilov. Adadi 3000 (2005).
Sodiq Nurimbetov

**Sodiq Nurimbetov** (1900, Kegeyli tumani — 1972, Nukus) — Qoraqalpogiston xalq shoiri (1942), Oʻzbekiston xalq hofizi (1957). Mahalliy maktabda, madrasada oʻqigan. Oʻtgan asrning 20-yillari oʻrtalarida shoir sifatida shuhrat qozongan. Qoraqalpoq hajviyasini, xususan masal janrini rivojlantirishda Sodiq Nurimbetovning xizmatlari katta. Bolalar uchun ham koʻplab sheʼrlar yaratgan. "Bizning Vatan" (1940), "Xalq yengilmaydi" (1942), "Olgʻa, botirlar" (1944), "Tulkicha" (1956), "Farhol" (1958, 1974), "Pillakor Janil" (1961), "Yangi davr ohanglari" (1962), "Ogʻa-inilar" (1968) kabi sheʼr va dostonlar toʻplamlari nashr etilgan. Uning "Baxtiyor" (1950), "Dengizda" (1957-58), "Pillakor Janil" (1961), "Zarimbetning hayajoni" (1958) dostonlari ularda tilga olingan ijtimoiy masalalarning dolzarbligi bilan ajralib turadi.

"Berdaq" (1950) va "Ogʻainilar" (1968) dostonlari oʻtmishni badiiy talqin qidishga bag'ishlangan. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1971).
Baxtiyor Nurillayev

**Baxtiyor Abatovich Nurullayev** (1975.20.1, Nukus) – ogʻir atletikachi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi (1992), „Oʻzbekiston iftixori“ (2003). 85&nbsp;kg vazn toifasida Oʻzbekiston chempioni (1995, 1996, 1998-2003), Osiyo oʻyinlari bronza (1998, Bangkok; 2002, Pusan) va talabalar oʻrtasida jahon chempionati kumush (2002, Izmir), Italiya (2003, Milan) medallari sovrindori. Nurullayev Qoraqalpoq universitetini tugatgan (2004), Taxiatosh bolalar va oʻsmirlar sport maktabida murabbiy (1991-yildan).

## Manbalar
Robert Aumann

**Robert Aumann** (1930, Germaniya) – isroillik iqtisodchi (1938-yil Amerikaga koʻchib oʻtgan, 1956-yildan Quddusda. AQSH va Isroil fuqaroligiga ega). Massachusets texnologik institutida doktorlik ilmiy darajasini olgan. Quddus yahudiy universiteti profes-sori. 20-asr nish 90-yillari boshidan Isroil matematiklar ittifoqi prezidenti. Yahudiy matematiklar jamiyati jurnali muharriri. "Talmuddagi oʻyinlar nazariyasi" asari mashhur. Ilmiy ishlari oʻyinlar nazariyasi asosida ijtimoiy muammolar, jumladan toʻqnashuvlar va hamkorlik masalalariga bagʻishlangan, narxlar va savdo urushlari kabi iqtisodiy ixtiloflarning kelib chiqishi tabiati ochib berilgan. Nobel mukofoti laureati (2005; Thomas Schelling bilan birga).

## Manbalar
Maʼpura Orifxonova

**Maʼpura Orifxonova** (1917. 25.10, Chimkent shahri — 1977.9.7, Toshkent) — meteorolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1967). Geografiya fanlari doktori (1966), professor (1966). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1940), 1944—46 yillarda shu universitetda, 1946-yildan Toshkent politexnika institutida ishlagan, oliy matematika kafedrasi mudiri (1967-yildan). Ilmiy ishlari janubiy siklonlarning Oʻrta Osiyo ob-\avosi shakllanishiga taʼsiri mavzuiga bagʻishlangan. Dastlabkilardan boʻlib "Ruscha-oʻzbekcha meteorologik lugʻat" tuzgan (T., 1956). Oliy texnika oʻquv yurtlari qoshidagi tayyorlov kurslari uchun "Matematika" qoʻllanmasi tuzuvchilaridan (T., 1974).

## Manbalar
* Pols vetra sikpoiov nad Sredney Aziyei pri prornvax yujnnx siklonov, T., 1974.
Yusufjon Otamirzayev

**Yusufjon Otamirzayev** (1949.1.4, Mingbuloq tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2003). Namangan pedagogika institutini tugatgan (1970). 1970-yildan Mingbuloq tumanidagi 6-, 1972-yildan 7-maktabda matematika oʻqituvchisi.
Bosit Oxunjonov

**Bosit Aliyevich Oxunjonov** (1923. 19.7, Toshkent — 2000.7.2) — xirurg. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1991), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan vrach (1990). Tibbiyot fanlari doktori (1979), professor (1981). Toshkent tibbiyot akademiyasi ni tugatgach (1949), aspirant (1949— 52), Toshkent tibbiyot akademiyasi pediatriya fakulteti gospi-tal xirurgiya kafedrasida assistent (1953—61), Travmatologiya va orTope-diya ilmiy tadqiqot instituti direktori (1961—63), Toshkent tibbiyot akademiyasi pediatriya fakulteti xirurgiya kafedrasida dotsent (1964— 72), Toshkent tibbiyot pediatriya instituti xirurgiya kafedrasi mudiri (1972— 91), shu kafedrada professorkonsultant (1991—2000). Ilmiy ishlari oʻtkir ichak tutilishi masalalariga va jigar sirrozini uning faoliyatini kuchay-tiruvchi omillardan foydalangan holda jarrohlik yoʻli bilan davolashga oid.
Oila va jamiyat

**"Oila va jamiyat"** - ijtimoiy gʻazeta. 1991-yil I sentabrlan Toshkent shahrida haftada 1-marta chiqali. Muassislari: Oʻzbekiston xotin-qizlar qoʻmitasi, "Soglom avlod uchun" hukumatga qarashli boʻlmagap xalqaro xayriya jamgʻarmasi hamda Oʻzbekiston Bolalar jamgʻarmasi.

Ilm-fan, malaniyat, sanat, ishlab chiqarish, tadbirkorlik, qishloq xoʻjaligi sohalarida oʻrnak koʻrsatib kslayotgan xoginqizlarpipgʻ gajribalari, oilalarda tibbiy matsaiiyatni shakllantirish, sogʻlom turmush tarzi targiboti, xotinqizlarning \uquqiy savodxonlikni oshirish gazetada chop etilayotgan maqolalarning asosiy mavzulari hisoblanadi. Gaz.da tursunoy Sodiqova, Sanʼat Mahmudo-va, Basira Saydaliyeva, Lola Ahme-dova, Sanobar Faxriddipova kabi jurnalistlar faol qatnashadi. Gaz,ga turli yillarla Qulman Ochilov, Abduhoshim Irisboyev, Abdukarim Rahimberdiyev, Muhammal Ismoillar muharrirlik qilishgan. 1998-yildan muharriri Dilbar Saidova. Adadi 15000 (2005).
Oyoqogʻitma botigʻi

**Oyoqogʻitma botigʻi** - Qizilqumdagi botiq. Quljuqtovning janubiy etagi bilan Zarafshon daryosi vodiysi orasida. Yuqori boʻr va paleogen davrlarining qumtosh va gillaridan tuzilgan. Nisbiy chuq. 130 m dan ortiq. Janubi-sharqdan shimoli-gʻarbga tomon 38&nbsp;km masofaga choʻzilgan. Oyoqogʻitma botigʻining tubi yassi, eol qumlari, taqirlar va shoʻrxoklar bilan qoplangan. Botiqning tsktoiik yeriqlaridan mezozoy va kay-nozoy yotqiziqlarining qatlamlaridan yer osti shoʻr suvlari chiqib turadi. Bu suvlarning buglanishi natijasida shoʻrxoklar vujudga kelgan. Chuchuk sr osti suvlari ham mavjud. Bogiq hududida Oyoqottma koʻli joylashgan.

Oyoqogʻitma botigʻida burgan, qoʻngirbosh, rang, saksovul, shoʻrxoklarda sarsazan, qora-baroq, yulgʻun oʻsadi. Artezian suvlari hisobiga kichik maylonlarda dehqonchilik qilinadi.
Melixon Oxunova

**Melixon Oxunovna Oxunova** – Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi, tarix fanlari doktori, professor, Oʻzbekistonda xizmat kursatgan fan arbobi, Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureate, Respublika Fanlar akademiyasi Tarix instituti direktori. U 1928-yilning 28-dekabrida Namangan viloyatining Uchqoʻrgʻon shahrida dehqon oilasida tugʻilgan. 1949-yilda Oʻzbekiston Davlat universitetining tarix fakultetini tamomlab, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya institutining aspiranturasida oʻqidi. Soʻngra Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix institutining kichik ilmiy xodimi, katta ilmiy xodimi, 1961-yildan direktorning fan boʻyicha oʻrinbosari, 1965-yildan 1986-yilgacha esa direktori boʻlib ishladi. M.Oxunova ilmiy-tashkiliy ishni tadqiqotchilik ishi bilan muvaffaqiyatli koʻshib olib bordi: u Sovet Oʻzbekistoni tarixi va respublika ishchilar sinfi tarixi problemalariga oid saksontadan koʻproq ilmiy asarlarini eʼlon qildi. U toʻrt tomlik „Oʻzbekiston SSR tarixi“, ikki tomlik „Samarqand tarixi“ jamoa monografiya hamda boshqa asarlarning mualliflari va muharrirlaridan biridir. Oʻzbekiston ishchilar sinfi tarixiga oid uch tomlik asarni tayyorlashda ishtirok etganligi uchun u Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureati unvoniga sazovor boʻlgan edi. 1979-yilda u Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi etib saylandi. M.Oxunova yuqori malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlash sohasida katta ish olib bordi. U jamoat ishlarida faol qatnashdi. Xalq deputatlari Toshkent shahar va tuman Kengashlariga bir necha marotaba deputat etib saylandi. 1979-yilda unga „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi“ faxriy unvoni berilgan edi. Taniqli tarixchi-olim, kamtarin va mehribon inson Melixon Oxunovna Oxunova 1987-yil 11-oktabrda 59 yoshida vafot etdi.

## Havolalar
* https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-oct-13-1987-2113398/
Kenzaburō Ōe

**Oe Kenzaburo** (1935.31.1, Exime prefekturasi, Yaponiya — 13-mart 2023-yil) — yapon yozuvchisi. Tokio universitetining fransuz adabiyoti boʻlimini tugatgan (1959). Rable ijodini puxta oʻrgangan. 50-yillardan adabiyotga kirib kelgan. "Mol boqish" hikoyasi (1958) Oe Kenzaburoga shuhrat keltirgan va Akutagava nomidagi mukofotga sazovor boʻlgan (1959). Oe Kenzaburoning "Kechikkan yoshlar" (1962) romanida yosh avlod taqdiri, yoshligi tufayli urushga kechikkan va urushdan keyin maʼnaviy-axloqiy azobga duchor boʻlgan yosh fuqaroning fojiasi aks etgan. "Hayqiriq" (1963), "Shahvatparast odam" (1963) asarlarida biron-bir axloqiy majburiyat bilan bogʻlanmagan kishi tas-virlangan. "Shaxsiy tajriba" (1964) romanida hozirgi yoshlarning jamiyat oldidagi burchi, ularning axloqiy izlanishlari muammosi koʻrsatilgan. Xirosima fojiasi, insoniyat taqdiridan xavotirlanish gʻoyalari "Xirosima xotiralari"da (1966), "1860-yil futboli" (1967), "Suvlar meni ruhimgacha bagʻriga oldi" (1—2-qism, 1973), "Xaloskorning esdaliklari" (1976) romanlarida aks ettirilgan. "Tengqurlar oʻyini" (1979) ijtimoiy romani Yaponiyaning oʻtmishi va kelajagi haqida. Nobel mukofoti laureati (1994).

## Manbalar
Charles Perrault

**Charles Perrault** (; 12-yanvar 1628-yil — 16-may 1703-yil) — fransuz shoiri va tanqidchisi. Fransiya akademiyasi aʼzosi (1671). XIX-asr fransuz adabiyotida avj olgan „qadimgilar va yangilar bahsi“da ishtirok etib, zamondosh yozuvchilarning qad. yozuvchilardan afzalligini yoqlab chiqqan va shu bilan shuhrat qozongan. Ilk parodiyali dostoni — „Troya devori“ (1653). Shundan keyin uning „Buyuk Lyudovik asri“ (1687) dostoni hamda 4 jildli „Sanʼat va fan masalasida qadimgilar bilan yangilar oʻrtasidagi qiyoslar“ (1688— 89) dialog shaklida yozilgan asari, „Ayollarning taʼrifu tavsifi“ (1694) satirik sheʼri eʼlon qilingan. Perrault soʻnggi 2 asarida Bualo singari zamondoshlari bilan bahs-munozara yuritgan. Perraultning adabiyotning maʼrifiy ahamiyati hamda adabiy taraqqiyotning fan va tamaddunga bogʻliqligi masalasidagi qarashlari fransuz maʼrifatparvarlari tomonidan rivojlantirilgan. Ammo Perraultning fransuz adabiyotidagi katta oʻrni „Onaginam Gusina bonuning ertaklari yoki Oʻtgan zamonlarning ibratli voqea va ertaklari“ toʻplami bilan belgilanadi. Mazkur toʻplam Perrault ning oʻgʻli Darmankur nomidan eʼlon qilingan. U dastlab 8 ta ertakdan tashkil topgan boʻlib, keyinchalik yana 3 ta sheʼriy ertak hisobiga boyigan. Fransuz adabiyotidagi antik madaniyat anʼanalariga qarshi kurashgan Perrault xalq ertaklariga xos „qissadan hissa“ chiqarish tamoyilini samarali, deb hisoblagan. U ertakka hazil-mutoyibalar yordamida chinakam xalq ijodiga xos latofat va jozibani olib kirdi. Perrault „Ertaklar“i fransuz adabiyotida xalqchillikning oshishi va ertakning adabiy janr sifatida rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Perraultning ertaknavislik anʼanalari akauka Grimmlar, L.Tik, X.K.Andersen singari yozuvchilar tomonidan davom ettirildi. Perraultning „Zolushka“, „Etik kiygan mushuk“, „Koʻk soqol“ singari ertaklari asosida opera va balet spektakllari, multfilmlar yara-tilgan. Perraultning ayrim ertaklari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Volshebnne skazki, Moskva, 1984.
Revo Petrov

**Revo Markovich Petrov** (1943.21.3, Oltoy viloyati) — harbiy dirijyor, kompozitor. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). 1951—53 yillar Mudofaa vazirligining alohida namunali koʻrgazmali harbiy orkestrida xizmat qilgan (Moskva). Moskva harbiy dirijyorlar tayyorlash institutida taʼlim olgan (1953—1957). Germaniyadagi Sovet qoʻshinlari orkestrida (1957—62), Turkiston harbiy okrugining turli harbiy orkestrlari (1963—1976)da harbiy dirijyor. 1976—1987-yillar Turkiston harbiy okrugi orkestr xizmati boshligʻi. 1987-yildan Hamza nomidagi Respublika musiqa kollejida oʻqituvchi, orkestr cholgʻulari kafedrasi mudiri. Puflama sozlar orkestri uchun "Estrada miniatyurasi", "Navroʻz", "Salom", "Toshkent" marshlari, "Inter-metsso" kabi asarlar yaratgan, qator kuylarni orkestrga moslashtirgan. "Damli cholgʻular orkestri jamoasi uchun darslik" muallifi (2004).

## Manbalar
Podgoritsa

**Podgoritsa** (Podgorica, 1952-1992-yillarda Titograd) — Chernogoriya Respublikasi poytaxti. Skadar koʻli soyligida joylashgan. Aholisi 136 ming kishi (2003). Transport yoʻllarining yirik chorrahasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Aluminiy kombinati, metallsozlik, mebel, toʻqimachilik, tamaki, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Chernogoriya fan va sanʼat akademiyasi, universitet bor.

Qad.da P. oʻrnida rimliklarning Virziminium qishlogʻi boʻlgan. 7-asrda Chernogoriyani slavyan qabilalari egallagach, qishloq Ribnitsa deb ataldi. 12-asr 80-yillari — 1360-yilda P. deb nomlangan. 1427-yildan P. Zet knyazligi marka-zi. 15-asrning oxirlaridan Usmonli turk imperiyasi tarkibida, 1878-yilda Chernogoriyaga qaytarilgan.

P.da meʼmoriy yodgorliklardan turklar qurgan qalʼa qoldiqlari (15-asr), 17—19-asrlarda qurilgan binolar hamda shahar yaqinida antik Dokley shahri xaro-balari, cherkov va boshqa saqlangan.
Abdunazar Poyonov

**Abdunazar Poyonov** (1949, Qiziriq tumani) – Oʻzbekiston xalq baxshisi (2003). Sherobod dostonchilik maktabi vakili. Termiz pedagogika institutini tugatgan (1973). Qiziriq tumani umumtaʼlim maktabi oʻqituvchisi (1973-yildan). Dostonchilik anʼanalarini Mardonaqul baxshi, Umir baxshilardan oʻzlashtirgan. Repertuaridan „Alpomish“, „Malika ayyor“, „Sherali“ va boshqa dostonlar, doʻmbira kuylari, shuningdek, xalq („Doʻmbiram“, „Nima aytay“’ va boshqalar) hamda Vatanga muhabbat, sadoqat, xalq hayoti mavzularida oʻzi ijod qilgan termalar oʻrin olgan. Xalqaro (Qozogʻiston, 1997; Termiz, 1999) va respublika baxshi-shoirlar taplovlari laureati. Vafot etgan 16.05.2022
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti

**Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti** — ilmiy tadqiqotlar muassasasi. 1981-yilda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi tarkibidagi polimerlar kimyosi boʻlimi (1979) negizida tashkil etilgan. Institutning asosiy fundamental ilmiy yoʻnalishi talab etiladigan xossalarga ega boʻlgan polimerlar va kompozitsion polimer materiallarning yangi turlarini sintez qilishning nazariy asoslarini ishlab chiqish, ularni qayta ishlash va ishlab chiqarish texnologiyasini tashkil etishdan iborat. Institutda olib borilgan ilmiy tadqiqotlarlar natijasida qishloq xoʻjaligi va tibbiyot uchun zarur bio-logik faol polimerlar sintezi yoʻlga qoʻyildi, oʻsishni boshqaruvchi, bakteritsid, fungitsid va immunomodullash xususiyatiga ega boʻlgan polimer tizimlarining yangi turlarini sintez qilishga sinergetik yondoshish joriy etildi, kimyoviy modullash usuli bilan farmatsev-tikada keng qoʻllanishi mumkin boʻlgan ekologik toza polisaxaridlar sintezi har taraflama oʻrganildi. Paxta momigʻidan turli maqsadlarga moʻljallangan paxta sellyulozasi olindi, uni karboksime-tillash, atsezillash mumkinligi aniqlandi, kukun va monokristall holatdagi sellyuloza olish texnologiyalari ishlab chiqildi va ular asosida dori-darmonlar, tibbiyot uchun zarur mahsulotlar olindi. Oʻsimliklarning kimyoviy himoya vositalari sifatida suvda eruvchan, kam zararli polimer dorivor shak-li, biologik faol komponentlar sama-radorligini oshiruvchi, paxta, sholi, qand lavlagi, makkajoʻxori va bugʻdoy urugʻlarini kapsulalashning ekologik xavfsiz texnologiyalari ishlab chiqildi. Oʻsimliklarni kimyoviy himoyalashga yoʻnaltirilgan, fungitsid va oʻsishni boshqaruvchi hamda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uru-gʻini kapsulalash vositasi — "Oʻzxitan", fungitsid xossali oksadeksil kimyoviy vositaning urugʻlik chigitni kapsulalashda qoʻllanadigan polimer shakli — "Po-lisand", qayta ishlashga yaroqli "Paxta sellyuloza"si qogʻozi "Novilon", "Kago-sel", "Nitroglitserin", "Limonli pek-tin", "Mikrotsel" kabi dorivor moddalar olindi va amaliyotga tavsiya etildi. Polimerlar kimyosi va fizikasining istiqbolli kelajagi — nanopolimerlarning yangi turlarini sintez qilish, polimer tizimlarida nanostrukturalarning shakllanish mexanizmlarini tek-shirish, ularni barqarorlashtirish borasida izlanishlar olib borilmoqda. Institutda 8 ta laboratoriya boʻlib, ularda 120 dan ortiq xodim ishlaydi, shulardan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi I akademik (S.Sh. Rashido-va), 8 fan doktori, 24 fan nomzodi faoliyat koʻrsatadi (2005).

## Yana qarang

* Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Bioorganik kimyo instituti
* Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti
* Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Oʻzbek tili, adabiyoti va folklori instituti
* Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti

## Manbalar
Polimonodiya

**Polimonodiya** (poli… va monodiya) – musiqiy-ijodiy tamoyil, monodik bayonning polifoniya unsurlari yordamida boyitishga asoslanadi. Oʻzbek anʼanaviy musiqada 20-asr oʻrtalaridan bastakorlikning taraqqiyoti, xususan, uslubiy qamrovlari kengayishi jarayonida shakllangan. Dastlab uning alomatlari F.Sodiqov (oʻzbek sozlari ansambli uchun „Oʻzbekcha vals“), M.Mirzayev (qashqar rubobi va ansambl uchun „Dildor 1—2“, „Yangi Tanavor“ va boshqalar), N.Hasanov va K.Jabborov (ikkalasining ommabop kuy va qoʻshiqlari)lar ijodida namoyon boʻldi. Ksyinchalik N.Qulabdullayev (gʻijjak va rubob uchun „Oʻylamang“ va boshqa cholgʻu asarlar), ayniqsa, A.Ismoilov (gʻijjak va ansambl uchun „Holim soʻrma“, „Uchrashuv“; gʻijjak, qonun va nay uchun „Favvora“, „Toʻyona“ va boshqalar), Oʻ.Rasulov (gʻijjak va ansambl uchun „Xayol“, „Seni eslab“ va boshqalar)lar P. imkoniyatlarini teran ifoda vositasi darajasiga koʻtarishgan.

Oʻzbek (shuningdek, ozarbayjon, turk, tojik) anʼanaviy ijrochiligida sozanda va xonanda (T.Qodirov – „Dogʻman“, „Tanavor“, K.Rahimov – „Nargiz“)lar ham P. unsurlaridan unumli foydalanishgan.

Toʻxtasin Gʻafurbekov.
Henrik Pontoppidan

**Henrik Pontoppidan** (1857.24.7, Frederisiya — 1943.21.8, Kopengagen) — daniyalik yozuvchi. Kopengagen politexnika institutini tugatgan (1874—77). Taniqli tarixchi va munaqqid Georg Brandesdan koʻp narsa oʻrgangan va uni eng yaxshi romani — "Jannatmonand yer" (1891 — 95)dagi bosh qahramon prototipi qilib olgan. 1881-yil "Hayot tugadi" hikoyasi haftanomada, "Qirqilgan qanotlar" novellalar toʻplami esa alohida kitob holida chiqqan. Keyinroq "Qishloq hayoti manzaralari" (1883), "Kulbalar ichida" (1887) hikoyalar toʻplamlarini eʼlon qilgan. Yozuvchining keyingi yirik asari — 8 j.li "Omadli Pyer" 1898 — 1904-yillarda nashr etilgan. P.ning 5 j.li soʻnggi romani "Oʻliklar saltanati" (1912— 16)da bosh qahramon yoʻq, unda personajlar koʻp, keng ijtimoiy panorama tasvirlangan, asar markazida turgan radikal siyosatchi uyqudagi xalqni uygʻotishga uringan. "Oʻzlikka olib keladigan yoʻlda" (1943) avtobiografik ocherklar toʻplami ham bor. Nobel mukofoti laureati (1977).

## Manbalar
Prishtina

**Prishtina** (; ) — Kosovo Respublikadagi shahar va poytaxti. Aholisi 108 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Qishloq xoʻjaligi rayonining savdo-sanoat markazi. Toʻqimachilik, oziqovqat, keramika, mashinasozlik sanoati korxonalari mavjud. Hunar-mandchilik rivojlangan: gilam toʻqiladi, rangli metallardan turli buyumlar tayyorlanadi. Universitetbor. P. yaqinida qoʻngʻir koʻmir, qoʻrgʻoshin-rux konlari topilgan. Iirik energetika-kimyo kombinati ishlab turibdi.
Edward C. Prescott

**PRESKOTT (RgezsoI) Edvard** (1940 AQSH, Nyu-York) — amerikalik iqtisodchi. 1967-yil Karnegi-Mellon universitetida doktorlik ilmiy darajasini oldi. Pensilvaniya (1967—1971), Karnegi-Msllon (1971 — 1980), Minnesota (1980—2003) universitetlarida ishladi. 2003-yildan boshlab Arizona davlat universitetida professor va Minneapolis (Minnesota shtati) Federal rezerv bankining tadqiqotchisi. Ilmiy ishlari dinamik makroiqtisodiyot, iqtisodiy siyosat va siklli tebranishlar, iqtisodiy siyosat stragegiyasida qisqa hamda uzoq muddatli maqsadlar muammolariga bagʻishlangan. Nobel mukofoti laureati (2004; F.Kidland bilan birga).

## Manbalar
Yevgeniy Proskoryakov

**Yevgeniy Ivanovich Proskoryakov** (1895, Saratov — 1965, Samarqand) — biolog olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1957), biologiya fanlari doktori (1953), professor (1954), Saratov qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1920). Saratov viloyatidagi qishloq xoʻjaligi stansiyasida laborant (1921—25), Voronej qishloq xoʻjaligi institugi botanika kafedrasida assistent (1925—30), dotsent (1930), Belorussiya Fanlar akademiyasi Markaziy botanika bogʻida gsrbariy boʻlimi mudiri (1934—37), Oʻzbekiston davlat universiteti botanika kafedrasi professor, mudiri (1937—39; 1942-yildan). Ulyanovsk pedagogika instituti professor va direktor oʻrin-bosari (1939—42). Ilmiy faoliyati bug-doydoshlar va hiloldoshlar oilalari, Zarafshon vohasi florasi resurslarini oʻrganish va undan oqilona foydalanishga bagʻishlangan.

## Manbalar
* Bir yillik efemerlarning kelib chiqishi, Samarqand, 1950.
Gulnora Ravshanova

**Gulnora Hasanovna Ravshanova** (1946.26.5, Termiz shahri) — Oʻzbekiston xalq artisti (2004). Termiz davlat pedagogika institutini tugatgan (1975). Xadicha Boboxonovaning qizi. 1963-yildan Surxondaryo viloyat musiqali drama teatrida aktrisa. Gulnora Ravshanova oʻz ijodi davomida lirik, dramatik, komik kabi turli xarakterdagi obrazlarni yaratdi: Maysara (Hamza, "Maysaraning ishi"), Nurxon (K.Yashin, "Nurxon"), Ledi Milford (Shiller, "Makr va muhabbat"), Saodat (E.Vohidov, "Istambul fojiasi"). Sotti (S.Ahmad, "Kelinlar qoʻzgʻoloni"), Bibi (Sh.Pardayev, "Osmonsiz uy"), Toʻlgʻanoy (Ch.Aytmatov, "Momo yer"), Bibixonim va Ona turk (Q.Abdunabiyev, "Amir Temur va Yildirim Boyazid"), Kuntugʻmishbeka (U.Azim, "Atpomishning qaytishi"), Malika (X.Xursandov, "Oʻlding, aziz boʻlding") va boshqa.

## Manbalar
Shirin Ramazonova

**Shirin Ramazonova** (1941.4.2, Urganch) — Oʻzbekiston xalq artisti (2005). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1980). "Ravshan va Zulxumor" spektaklidagi Zulxumor uning sahnada yaratgan ilk obrazidir. Layli ("Layli va Majnun"), Shohsanam ("Oshiq Gʻarib va Shohsanam"), Zuhra ("Tohir va Zuhra"), Nurxon ("Nurxon"), Xolisxon ("Xolisxon"), Oyxon ("Maysaraning ishi"), Ofeliya ("Hamlet"), Amaliya ("Qaroqchilar"), Karomat ("Toshbolta oshiq"), Nazokat ("Parvona"), Ofat ("Qaynona") va boshqa R. sahnada yaratgan eng yaxshi obrazlardir. Xattiharakatlaridagi tabiiylik, ichki kechinmalarni ifodalash maromi, nutqning aniq, ravon va taʼsirchanligi R. ijodiga xosdir. "Feruz-1", "Munojot", "Sevgi", "Yurak", "Ayrilma mendan", "Bahor keldi" kabi ashulalari bilan xonanda sifatida ham tanilgan.

## Manbalar
Oʻlmas Rasulov

**Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov** (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo vil, Denov tumani, Tol qishloqida tug‘ilgan, Toshkent shaxrida vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), xonanda va bastakor, Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "Oʻzbekiston xalq artisti" (2005). Buxoro shaxar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), Buxoro davlat universiteti dotsenti va Maqqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog,   „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning Buxoro viloyati boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansamblish maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat intitutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „Gul rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. 
„Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983).
2021 yil 13- sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan.

## Manbalar


Example.jpg|Izoh1
Example.jpg|Izoh2


Example.jpg|Izoh1
Example.jpg|Izoh2
Martiya Rahmatova

**Martiya Ahmedovna Rahmatova** (1955. 8.3, Buxoro tumani Arabxona qishlogʻi) — ilgʻor ishchi, Oʻzbekiston Qahramoni (1999). Mehnat faoliyatini 1973-yilda buxoro yigiruv-toʻq>’v fabrikasi (hozirgi "Buxoro-teks" aksiyadorlik jamiyati)aa oddiy ip yigiruvchilikdan boshlagan. 1994-yildan hozirgigacha shu korxona 1-yigiruv sexida yigiruvchi. R. mehnat faoliyati davomida ilgor texnologiyalarga tayangan holda 3—4 ta dastgohda ishlashni oʻzlashtirdi, dastgohlarning uzluksiz ishlashini taʼminlab, ish normasini oshirib bajarishga erishdi, ishlab chiqariladigan kalava ipning yuqori sifatli boʻlishini taʼminladi. Koʻplab shogirdlar yetishtirdi. "Mehnat shuhrati" ordeni bilan muko-fotlangan (1996).
Gʻulomqodir Rashidov

**Rashidov Gʻulomqodir Rashidovich** (1926.6.7, Toshkent - 2020.1.08. Toshkent) — tarixchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), tarix fanlari doktori (1966), professor (1973). Oʻrta Osiyo universitetining tarix fakultetini tugatgan (1948). Shu universitetda katta oʻqituvchi (1951—54), Oy-bek nomidagi Oʻzbekiston xalklari tarixi muzeyining direktori (1952— 60, 1986—92), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi tarix va arxeologiya institutida katta ilmiy xodim (1960—67), Oʻzbekiston shaharlari tarixi sektorining mudiri (1967— 86), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari (1992—97). R.ning ilmiy ishlari Oʻzbekistonning 20-asr 1-yarmidagi tarixi, shaharlar tarixi, shu jumladan, Toshkentning zamonaviy tarixiga bagʻishlangan.

1926-yil 6-iyulda Toshkent shahrining  Beshyog'och dahasida tavallud topgan. 1943-yil O'rta Osiyo davlat universitetining tarix fakultetiga o'qishga kirgan. Ilmiy faoliyatini 1960-yildan O’zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasida boshlagan. 1967-1986-yillar davomida Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi  Tarix institutining “Shaharlar tarixi” bo'limi mudiri, 1960, 1986-1992-yillarda O'zbekiston tarixi davlat muzeyi direktori vazifasida faoliyat ko'rsatgan.

Ilmiy faoliyati davomida O'zbekiston shaharlarining tarixini o'rganishga katta e'tibor berdi. 1960-1980-yillarda  ko'pgina shaharlar tarixi, ularning jamiyatdagi ahamiyatiga oid ilmiy tadqiqotlar olib borildi. Uning rahbarligida Toshkent, Samarqand, Xorazm, Andijon, Qo'qon va boshqa shaharlar tarixini o'zida aks ettiruvchi qator ilmiy nashrlar chop etildi. Qadimgi shaharlar bilan bir qatorda  XX asrda tashkil topgan shaharlar tarixi bo'yicha ham katta izlanishlar olib bordi. Olimning sa'y-harakati bilan Olmaliq, Bekobod, Chinoz, Navoiy, Boysun, Yangiyer, Guliston kabi o'nlab yangi shaharlar  tarixini yaratildi.

O'zining muzeydagi faoliyati davomida  muzey ekspozitsiyasini takomillashtirish, muzeyshunoslikka oid ilmiy asarlar nashr etish, muzey fondlarini boyitishda alohida faollik ko'rsatdi.

G'.Rashidov  160 dan ortiq ilmiy nashrlar, 300 dan ortiq maqolalar chop etgan. Shuningdek, uning rahbarligida 30 dan ortiq fan doktori va nomzodlari muvaffaqiyatli himoya qildi.  O'zining ilmiy-pedogogik faoliyati davomida Toshkent irrigatsiya va qishloq xo'jaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti, Toshkent temir yo'l transporti muhandislari institutida talabalarga O'zbekiston tarixidan saboq berdi.

Bugungi kunda G'.Rashidovning ko'plab shogirdlari  uning ilmiy maktabi  davomchisi sifatida faoliyat ko'rsatmoqdalar.
Tarix fanlari doktori, professor, O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi Rashidov G'ulomqodir Rashidovich  2020-yil  1-avgust kuni 94 yoshida  vafot etdi.

## Manbalar
* Qadimiy va navqiron shahar, T., 1995.
Rezaksoy suv ombori

**Rezaksoy suv ombori** — Qurama togʻ tizmalaridan oqib tushadigan rezaksoy daryosida qurilayotgan gidrotexnika inshooti. Namangan viloyatidagi Chust shahridan 5&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. Qishloq xoʻjaligi ekinlarini suv bilan taʼminlash maq-sadlariga xizmat qiladi. Suv ombori qurilishi 2003-yilda boshlangan (qurilish davom etmoqda, 2005). Oʻzanli tip-da. Rezaksoy suvini mavsumiy tartibga soladi. Loyihaga koʻra toʻgʻoni uz. 3200 m, bal. 80 m, toʻliq sigʻimi 200 mln. m3. Rezaksoy suv omborio. tarkibida tosh-tuproqli toʻgʻon, Sirdaryoga va Shimoliy Fargʻona kanaliga 40 m3/s dan suv berish imkoniyatiga ega boʻlgan 2 inshoot hamda suv tashlama inshootlar bor. Suvi Namangan viloyati yerlarini sugʻorishda foydalaniladi.
Władysław Reymont

**Władysław Reymont** (1867.7.5, Kobele-Velke — 1925.5.12, Varshava) — polyak yozuvchisi. Dastlabki romani — "Loʻttiboz ayol" (1896) avtobiografik motivlarda yozilgan. "Jannatmonand yer" (1—2 j.. 1899) romanida naturalistik va simvolistik usullardan voz kechib, realistik usulni qoʻllagan. "Mujiklar" (1—4 j., 1904—09) milliy epos romani muallifi. Ruhi va koloriti bilan sof polyakcha boʻlgan bu asar bir oz mavhum, kompozitsiyasi va tilida nuqsonlar boʻlishiga qaramay, yozuvchiga xalqaro miqyosda obroʻ keltirgan. "Uchrashuv" (1897), "Tong oldida" (1902), "Odillik bilan" (1899), "Gʻalayon" (1897) kabi asarlarida qishloq hayoti asl holicha yorqin tasvirlangan. "1794-yil" (1913—18) tarixiy trilogiyasida Polshadagi ichki siyosiy ahvol aks etgan. Nobel mukofoti laureati (1924)..

## Manbalar
Respublika perinatal markazi

**Respublika perinatal markazi** (RPM) — ona qornida rivojlanayotgan homla va yangi tugʻilgan chaqaloqlarga ixtisoslashgan tibbiy yordam koʻrsatadigan respublika darajasidagi ilmiy tadqiqot va davolash muassasasi hisoblanadi. 2002-yil 1 iyunda Toshkent shahrida Xalqaro bolalarni himoya qilish quni munosabati bilan oʻz faoliyatini boshlagan. Markaz Toshkent tibbiyot pediatriya instituti klinikasi hududida joylashgan, u tunu-kun tartibida ishlaydi. Markazda homiladorlarga, tugʻruq va chilla davridagi ayollarga yuqori malakali shoshilinch va rejali tibbiy xizmat koʻrsatiladi; respublikaning barcha viloyatlaridan chaqaloqlar, ayollar va bemorlar qabul qilinadi.

Markazda 9 klinik boʻlim: qabul boʻlimi, 2 ta akusherlik boʻlimi, shuningdek, homilani saqlab qolish, homiladorlarni tugʻruqqa tayyorlash. ginekologiya (artifitsial abort; jarrohlik usulida davolash; asoratlangan akusherlik anamnezi boʻlgan ayollar reabilitatsiyasi, bepushtlik), kattalar reanimatsiyasi va intensiv davolash (har xil etiologiyali oʻtkir gemodi-namik oʻzgarishlar; hayot uchun muhim aʼzo va sistemalar funksiyasining oʻtkir buzilishi; jarrohlikdan keyingi oʻtkir metabolik buzilishlar; shok va klinik oʻlimdan keyin tiklanish davri, ogʻir darajali preeklampsiya), chaqaloqlar patologiyasi (immunologik ziddiyat—konflikt; homila ichki gipotrofiyasi; moddalar almashinuvi patologiyasi; ogʻir tugʻma jarohat va asfiksiyadan soʻng). neonatal jarrohlik, chaqaloqlar reanimatsiyasi va intensiv davolash (yiringli septik kasalliklar rivojlanish nuqsonlarining murakkab shakli) kabi boʻlimlar. 125 oʻrinli kasalxona ishlab turibdi.

Hozirgi markazdagi ilmiy izlanishlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qoshidagi Ilm-fan va texnologiya markazi tomonidan tasdiqlangan grant mavzusi (yangi tugʻilgan chaqaloqlar rivojlanishining uzoq muddatli prognozi va uning buzilishlarini oldini olish; homiladorlarda gepatoz holatlari; chaqaloqlar miyasining gipoksiya natijasida buzilishlari; siydik pufagining tugʻma anomaliyalari; tuxumdon epitelial kistomasida ayollarning immunologik statusi; homi-ladorlarda fetoplatsentar yetishmovchilik) asosida olib boriladi.

RPMda 300 ga yaqin tibbiyot xodimi xizmat qiladi (2005). Markaz Tibbiyot akademiyasi, Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti, Toshkent tibbiyot pediatriya instituti stu-dentlari, magistrlari va klinik ordinatorlari uchun tayyorlov hamda respublika neonatolog (yangi tugʻilgan chaqaloq vrachlari)lari uchun asosiy ilmiy oʻquv markazi hisoblanadi. Markaz ilmiy toʻplam, monogra-fiya va metodik qoʻllanmalar nashr etadi.

## Manbalar
Hurjon Romanova

**Romanova Hurjon Qodirovna** (1946. 13.5, Beruniy tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Xorazm pedagogika institutini tugatgan (1975). 1968-yildan Beruniy tumanidagi 11-maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, 1970-yildan 66-maktabda oʻzbek tili va adabiyoti uqituvchisi.
Redison sas xoutel tashkent

"REDISON SAS XOUTEL TASHKENT" (ingl. — "Redison SAS Toshkent mehmonxonasi") — 4 yulduzli mehmonxona; Toshkent shahridagi Amir Temur koʻchasi ("Bodomzor" metro stansiyasi yoni)da 2003-yil bunyod etilgan (bosh meʼmori A.Toʻxtayev; "Aysel" firmasi). Mehmonxonada barcha qulayliklarga ega 110 xona mavjud: 85 ta "biz-nes-klass", 18 ta 2 oʻrinli yarim lyuks va 7 ta lyuks. 6 qavatli bino zamonaviy va tabiiy qurilish materiallaridan qurilgan, oʻziga xos badiiy meʼmoriy yechimga ega. Hovlisida favvora va suv havzasi mavjud. Mehmonxonada 50—400 oʻrinli 3 xil koʻrinishdagi konferensiya zali, "Bosfor" restorani va 3 ta ("Piano", "Akva" va kokteyl) bar, biz-nes-markaz, sogʻlomlashtirish markazi (sauna va ochiq basseyn bilan). koʻp funksiyali xoll, shuningdek, ofis va xizmat xonalari mavjud.
Abdulla Sagitov

**Abdulla Kiyamovich Sagitov** (1918, Ulyanov viloyati) — biolog olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgʻan fan arbobi (1977), biologiya fanlari doktori (1966), professor (1968). Oʻzbekiston Davlat universiteti (Sam-DU)ni tugatgan (1941). urush qatnashchisi (1941—45). SamDU biologiya fakulteti zoologiya kafedrasida assistent (1948—50), dotsent (1950-68), professor (1968), mudir, fakultet dekani (1945—2001). Umurt-qali hayvonlarni muhofaza qilish, qushlarning nerv sistemasi va eshitish organlarining solishtirma anatomiyasi ustida ilmiy ish olib borgan. 4 jildli "Oʻzbekiston qushlari" va "Oʻzbekistonning Qizil kitobi" bosh muharri-ri. Oʻzbekiston ornitologlar jamiyati prezidenti (1951—92).
Saidxoʻjayev Saidoqil Saidxonovich

**Saidxoʻjayev Saidoqil Saidxonovich** (1894.5.1 - Toshkent -1968.10.12) -birinchi oʻzbek energetik muhandisi. texnika fanlari nomzodi (1943). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan quruvchi (1964). Toshkentdagi rus tuzem maktabida oʻqigan (1904—06). Moskvadagi Plexanov nomidagi Xalq xoʻjaligi institutini tugatgan (1927). Oʻrta Osiyoni elektrlashtirishga katta hissa qoʻshgan. Boʻrjar va Oqtepa GESlari qurilishiga boshchilik qilgan. Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjali-gini mexanizatsiyalash muhandislari institutida ishlagan (1951-yildan).
Sanoq sistemasi

**Sanoq tizimi** — sonlarni maxsus belgilar (raqamlar) toʻplami yordamida yozish usuli. Sanoq tizimining pozitsion va nopozitsion koʻrinishlari mavjud. Nopozitsion Sanoq tizimi rim raqamlari bilan, pozitsion Sanoq tizimi esa biz oʻrgangan va arab raqamlari (aslida hind raqamlari) deb ataladigan belgilar bilan yoziladi. Pozitsion Sanoq tizimida oʻrniga qarab raqamning qiymati oʻzgarib boradi. Masalan, 34 soni 4 ta birlik va 3 ta oʻnlikni bildiradi. Agar ularning oʻrni almashtirilsa 43 soni hosil boʻladi. Bu sonda 3 ta birlik va 4 ta oʻnlik mavjud, yaʼni 3 ning qiymati 10 marta kamaydi va aksincha 4 ning qiymati 10 barobar oshdi. Bunday oʻnlik Sanoq tizimidagi sonlarning raqamlari uni 10 lik asos darajalari yigʻindisida tasvirlashning koeffitsiyentlari hisoblanadi. Hisoblash mashinalarida, odatda, G.V. Leybnits taklif qilgan ikkilik sanoq sistemasi ishlatiladi. Bunday sonlarni tasvirlash uchun 2 ta — 0 va 1 raqamlaridan foydalaniladi. 2 lik Sanoq tizimining ishlatilishi EHMlar quriladigan elementlarning faqat 2 ta turgʻun ishchi holatda boʻlishi bilan bogʻliq. Bu elementlar kalitlarga oʻxshash boʻlib, ular yozilgan yoki oʻchirilgan holatlarda boʻladi. Uchinchi holat yoʻq. Bu holatlarning biriga 1, 2siga 0 mos qoʻyilsa, bunday elementlarning ketma-ketligi 2 lik Sanoq tizimidagi songa mos keladi.

## Manbalar

## Yana qarang

* Rim raqamlari
* Sakkizlik sanoq sistemasi
* Oʻn oltilik sanoq sistemasi