Mathieu Kessels

**Mathieu Kessels** (1784- yil 20- mayda tavallud topgan)- gollandiyalik neoklassik haykaltarosh. Asosan Rimda ijod qilgan mohir haykaltaroshdir.

## Biografiya
Mathieu Kessels (shuningdek, Mattias yoki Matthijs nomi bilan ham tanilgan) Maastrixtda duradgorning oʻgʻli boʻlib tavallud topgan.Mathieu Kesselsning birodarlaridan biri Gamburgda meʼmor boʻlgan boʻlsa, ikkinchisi (Hendrik Yoxan Kessels) yaqin atrofdagi Altona shahrida mashhur soat yasashchisi boʻlgan. Matyo dastlab Venlodagi zardo‘zning shogirdi bo‘lgan, lekin tez orada Parijdagi Beaux-Arts maktabida qatnashish uchun shogirdligidan voz kechgan. 1806- yilda Mathieu Kessels Gamburg orqali Sankt-Peterburgga yoʻl oldi va u yerda sakkiz yil yashadi, Jozef Kemberlen ustaxonasida mumdan turli xil modellar va haykallar yasashni oʻrgana boshladi. 1815- yilda u qisqa vaqt ichida Venlo va Maastrixtga qaytib keladi. Keyin bir necha oy davomida Parijdagi Girodetʼin stüdyosunda oʻtkazadi, u yerda ishi 1819- yilgi Salonda namoyish etila boshlaydi.

Rimga borishga qaror qilib, Mathieu Kessels daniyalik haykaltarosh Bertel Torvaldsenning shogirdi sifatida qabul qilinadi. 1818- yilda Venetsiyalik haykaltarosh Antonio Kanova tomonidan tashkil etilgan yosh rassomlar tanlovida, Kessels 1819- yilda oʻzining terakotasi *bilan oʻqlar bilan teshilgan. Avliyo Sebastyan*, ochiq va chiroyli mahorat bilan eng yuqori mukofotni qoʻlga kiritadi. Rimda Mathieu Kessels Avliyo Luqo akademiyasining va Niderlandiya institutining aʼzosi, keyinchalik professori boʻladi. Shuningdek, Mathieu Kessels Amsterdam (1824- yildan) va Antverpendagi akademiyalarning aʼzosi edi.

Rimda Kessels Liej haykaltaroshlari Lui Jehot (taxminan 1803 - 1884- yillar) Eugene Simonisdan dars bera boshlagan. Bryusseldagi Royale des Beaux-Arts akademiyasida oʻqitishi orqali taʼsir oʻtkazgan. Kesselsning yana bir shogirdi golland haykaltaroshi Yoxannes Antonius van der Ven edi, u dafn toshini haykaltaroshlik qiladi.

Mattieu Kessels Rimda Sankt-Gudula cherkovi, hozirgi Bryussel sobori uchun *Anarxiya Gidrasini engib oʻtishda Sankt-Maykl* ustida ishlayotganda 1836- yil 4- martda vafot etdi. Kessels vafotidan soʻng, Torvaldsen tomonidan inventarizatsiya qilingan uning studiyasi Belgiya hukumati tomonidan sotib olindi. Belgiya Qirollik Tasviriy sanʼat muzeylariga, Bryusselga topshiriladi. Muzey hozirda Kesselsning 70 dan ortiq asarlariga ega. Muzeyning neoklassik boʻlimida toʻrtta gipsli haykal doimiy ravishda namoyish etiladi: *Discobole lançant le disque* (1822-23), *Génie funèbre éteignant un flambeau* (taxminan 1829), *Monument funeraire de la comtesse* (1830-32) va *Sélucène* (taxminan 1836).

## Homiylar
Mathieu Kesselsning koʻplab klassik fikrlovchi homiylari orasida Devonshirning 6-gersogi Uilyam Kavendish ham bor edi. Mathieu Kessels Chatsvort uyida ikkita marmar *barelyef*, *Kun* va *tun* (1819) va Diskobolos tashlashga tayyorgarlik koʻrmoqda (1828). Mathieu Kessels *Diskobolosning* bronza nusxasi Bryusseldagi Akademiyalar saroyi bogʻlaridan birida joylashgan. Yana bir bronza nusxasi Amsterdamdagi Rijksmuseumda joylashgan. Karlos Migel Fits-Jeyms Styuart uchun Alba Kesselsning 14-gersogi hozir Rimdagi San-Luka akademiyasida oʻtirgan *disk* uloqtiruvchini haykaltaroshligi va *oʻz dartlarini burishtirayotgan [[Amur|Cupid]]* joylashadi.

1823- yilda Mathieu Kessels Bavariya valiahd shahzodasi Lyudvig I uni Rimdagi studiyasida ziyorat qildgan. 1845- yilda Regensburg yaqinidagi Donaustaufdagi Valhalla yodgorligiga qoʻyilgan Admiral Trompning marmar byustini buyurdi. Lyudvig Kesselsga Myunxendagi akademiya direktori lavozimini taklif qiladi, ammo Kessels Rimda qoldi. Yana bir muhim homiysi — Niderlandiya qiroli Uilyam I boʻlib, u *Marsni dam olayotgan* paytda haykaltaroshlik qilgan, hozirda Laeken saroyida joylashgan ulkan marmar, buning uchun Kessels Niderlandiya sher ordeni bilan taqdirlangan.

## Uslubning rivojlanishi
Bizning kunlarda Mathieu Kessels endi yirik rassom deb hisoblanmaydi, lekin u hayoti davomida mashhur edi. Mathieu Kessels Kanova va Torvaldsen tomonidan asos solingan neoklassik haykaltaroshlikning Rim maktabiga mansub boʻlganligi sababli, u Iogann Gotfrid Shadow, Albert Volf va boshqalar bilan birga idealistik estetika, klassik sanʼat tomonidan belgilab qoʻyilgan qonunlarga amal qiladi. Mathieu Kessels sof neoklassik asarlari, yuqorida tilga olingan ayrim asarlardan tashqari, Mark Avreliy, Tsitseron, Isis va Gay yoki Lyusiy Tsezarning marmar büstlari (barchasi 1817—1819), *Sanʼat dahosi* (1820—1823), *Bakx* (1823-1824), *urna ustida yig‘layotgan ayol* (1825) va *Venera* (1826-1829).

1820- yillarning oxirida Kessels Thorvaldsenning sof klassitsizmidan voz kechib, italyan barokkosining pafosi bilan aralashgan Canovaning jozibali uslubi foydasiga chiqadi. Bu Mathieu Kesselsning Celles grafinyasiga marmar yodgorligi bilan bogʻliq (Rim, Chiesa di San Giuliano dei Fiamminghi, 1828). Yana bir yirik haykalda " *Toʻfon manzarasi* " (gips, taxminan 1833- yil) bu asarning romantik urgʻu uni oʻzining soʻnggi davridagi diniy sentimentalizm bilan singib ketgan boshqa asarlaridan, masalan, Ustundagi *Masihning* haykalidan ajratib turadi. Masihning boshi, Pieta va Masihning, Bokira Maryamning toʻrtta xushxabarchining byustlaridir.
Fayl:Discobole lançant le disque-ChatsworthHouse.jpg|*Diskobolos tashlashga tayyorlanmoqda*, Chatsworth House
Fayl:Génie funèbre éteignant un flambeau1.jpg|*Oʻlim jinining olovni oʻchirishi*, Belgiya qirollik tasviriy san'at muzeylari, Bryussel
Fayl:Scène du déluge2.jpg|*Toʻfon sahnasi*, Belgiya qirollik tasviriy sanʼat muzeylari, Bryussel
Fayl:Monument Funeraire de la Comtesse de Celles (1828)4-RomeSanGiuliano.jpg|Celles grafinyasining qabri, San Giuliano dei Fiamminghi cherkovi, Rim


## Manbalar

* Bergé, Willem, *Heimwee sinflar boʻyicha.* *De beelden van Mathieu Kessels en zijn tijdgenoten, 1815-1840* . Zvolle, Den Bosch (1994)
*