Merida fathi

**Merida fathi** – Umaviylar hamda Vestgot qirolligi oʻrtasi kechgan harbiy toʻqnashuv. Bir necha oy davom etgan kuchli qamaldan soʻng Umaviylar shaharni egallab olgan va muhim gʻalabaga erishgan.

## Tarixi
Muso ibn Nusayr Umaviylar sarkardasi Toriq ibn Ziyodning erishgan gʻalabalari haqida eshitgach, Pireney yarim oroliga yetib keldi va fathlarda shaxsan ishtirok etishga qaror qildi. Muso bu yerga musulmonlardan iborat yirik qoʻshin bilan kelgan edi. Ceuta hokimi Julian unga yoʻl koʻrsatib, Medina-Sidoniya, Carmona va Sevilla shaharlarini egallashda yordam berdi. Soʻngra Muso Merida shahriga yetib keldi. Vestgotlarning kuchi zaiflashgan boʻlsa-da, ular hali ham Meridada musulmonlarga qarshilik koʻrsatishga qodir edi. Meridadagi garnizonni jasur va dono sarkarda gersog Sacarus boshqarar, shuningdek, u kuchli qoʻshinga ham ega edi. Merida shahri uchburchak shaklida boʻlib, Rim davridan qolgan baland devorlar va mustahkam qal’a bilan himoyalangan edi.

## Fath
Muso 712-yilning noyabr oyida Merida shahriga yetib keldi. U yerda vestgotlar musulmonlar bilan ochiq jang olib borish maqsadida ularni shahar tashqarisida kutib turishardi. Vestgotlar hujumga oʻtib, musulmon qoʻshinini yengdi va ularga katta talofat yetkazdi. Muso jangni uzoqdan kuzatib turar ekan, yaqin atrofda bir tosh karyeri borligini payqab qoldi va shu yerda dushmanga qarshi tuzoq qoʻyishni reja qildi. Tun qorongʻusida karyerga piyoda va otliq qoʻshinlarni yashirincha joylashtirdi. Ertasi kuni musulmonlar yana vestgotlarga qarshi hujum uyushtirdi, biroq yana orqaga chekinishga majbur boʻlishdi. Ayni shu paytda karyerda yashiringan askarlar vestgotlarga hujum qildi va ikki oʻrtada shiddatli jang yuz berdi, natijada, vestgotlar magʻlub boʻlib, shahar ichkarisiga chekinishga majbur boʻldi.

Shundan soʻng Muso shaharni qamal qildi. Qamal bir necha oy davom etdi, garnizon askarlari shaharni jasorat bilan himoya qildi. Musulmonlar shahar devorlariga bir necha bor hujum qilishga urinishdi, biroq har safar ularning hujumi bartaraf etildi. Shundan soʻng Muso *Dabbaba* deb ataluvchi maxsus devorlarni yorib kiruvchi qamal qurolini yasashni buyurdi. Ushbu qurilmaning usti yopiq boʻlgani bois musulmonlar uning ichki qismida himoyalangan holda shahar devorlaridan biriga yaqinlashib, tosh devorlarni sindira boshlashdi. Ular devordagi qattiq toshlarni olib tashlashganida devor orasida zich ohak qatlami borligini koʻrishdi, shu sababli ham devor hujumga qarshi juda chidamli edi. Bu vaqtda vestgotlar dushman hujumidan xabar topdi va devorni buzib kirgan askarlarni yoʻq qildi. Shu sababli ushbu minoraga „Shahidlar minorasi“ nomi berilgan.

713-yil 28-iyun kuni vestgot elchilari musulmonlarning oldiga kelib, tinchlik sulhi tuzishni soʻradi. Muso ham ushbu taklifga rozi boʻldi. Vestgotlar, shuningdek, pistirma kuni oʻldirilganlar yoki shahardan qochib ketganganlarga tegishli boyliklarni ham Musoga topshirishga rozi boʻldi. Shunday qilib, 30-iyun kuni shahar musulmonlar qoʻliga oʻtdi. Shahar aholisiga esa avvalgidek yashashga ruxsat berildi.

## Oqibati
Merida musulmonlar qoʻliga oʻtishi bilan ular Ispaniya janubida toʻliq hokimiyat oʻrnatdi va vestgotlar hukmronligiga yakun yasaldi. Shundan soʻng Muso Toledoga yoʻl oldi va u yerda Toriq bilan uchrashdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* David James (2012), A History of Early Al-Andalus, The Akhbar Majmu’a.https://www.google.ae/books/edition/A_History_of_Early_Al_Andalus/YSipAgAAQBAJ?hl=ar&gbpv=1&dq=carmona+Musa+712&pg=PA54&printsec=frontcover
* Abdulwahid Dhanun Taha (2016), Routledge Library Editions: Muslim Spain.https://www.google.ae/books/edition/Routledge_Library_Editions_Muslim_Spain/RCglDwAAQBAJ?hl=ar&gbpv=1&dq=Merida+june+713&pg=PA96&printsec=frontcover
* Agha Ibrahim Akram (2004), The Muslim Conquest of Spain.https://archive.org/details/TheMuslimConquestOfSpain_201807/page/n69/mode/1up
* Sir William Muir (1915), The Caliphate, Its Rise, Decline, and Fall, From Original Sources.https://www.google.ae/books/edition/The_Caliphate_Its_Rise_Decline_and_Fall/WuATAAAAIAAJ?hl=ar&gbpv=1&dq=Merida+siege+712&pg=PA358&printsec=frontcover
* Robert Hodum (2012), Pilgrims' Steps, A Search for Spainʼs Santiago and an Examination of His Way.https://www.google.ae/books/edition/Pilgrims_Steps/fWambJFEUPsC?hl=ar&gbpv=1&dq=Merida+siege+712&pg=PA50&printsec=frontcover