open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Afrikaanscha Vikipediya

**Afrikaancha Vikipediya** () — Vikipediyaning Afrikaans tilidagi boʻlimi. Afrikaancha Vikipediya 2001-yil 16-noyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Afrikaancha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Afrikaancha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi
* 50 maqola — avgust 2002
* 100 maqola — aprel 2003
* 250 maqola — avgust 2003
* 500 maqola — noyabr 2003
* 1000 maqola — yanvar 2004
* 2500 maqola — mart 2004
* 5000 maqola — mart 2006
* 10 000 maqola — iyun 2008
* 15 000 maqola — may 2010
* 16 000 maqola — avgust 2010

## Manbalar

## Havolalar
* Afrikaans Wikipedia a tiny giant
* Afrikaans wikipedia hits 5000 articles
Pegi Young

**Margaret Mary "Pegi" Young** (née **Morton**; 1-dekabr, 1952 – 1-yanvar, 2019), Amerikalik qoʻshiqchi va saxovatpesha.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* The Bridge School
* Pegi Young | Discography & Songs | Discogs
Vaughan Jones

**Vaughan Jones** () (1952-yil 31-dekabrda tugʻilgan) — yangi zelandiyalik matematik. Jones Von Neumann aljabrlari hamda tugun koʻphadlari boʻyicha ishlari bilan tanilgan. 1990-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Jonesning tugun koʻphadlar boʻyicha ishlari natijasida hozirda Jones koʻphadi deb nomlanuvchi tushuncha paydo boʻldi. Uning ishlari natijasida tugun teoriyasi boʻyicha bir necha klassik masala yechildi, past oʻlchamli topologiyaga boʻlgan qiziqish oshdi.

Jones Yangi Zelandiyaning Gisborne shahrida tugʻilgan, ammo Cambridge shahrida ulgʻaygan. 1972-yil Auckland universitetini tamomlab, bakalavr darajasini olgan. 1973-yil ayni universitetdan magistr darajasini olgan. 1979-yil Geneva universitetida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan.

Jones 1980-yil AQShga koʻchib borgan. 1980-1981-oʻquv yilida Los Angelesdagi California universitetida tahsil bergan. 1981-1985-yillarda Pennsylvania universitetida ishlagan. 1985-yil esa Berkleydagi California universitetida ishlay boshlagan. 2011-yildan beri Vanderbilt universitetida ishlamoqda.
Beloruscha Vikipediya (klassik orfografiyada)

**Belorus Vikipediyasining klassik orfografiyasida** ( — Vikipediyaning belorus tilidagi boʻlimi. Belorus Vikipediyasining klassik orfografiyasi 2004-yil 6-aprel oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Belorus Vikipediyasining klassik orfografiyasida  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Belorus Vikipediyasining klassik orfografiyasi  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi
* 10 000 maqola — 1-iyun 2008
* 20 000 maqola — 17-iyun 2009
* 30 000 maqola — 7-dekabr 2010
* 40 000 maqola — 9-oktabr 2011
* 50 000 maqola — 6-avgust 2013

## Manbalar
Shigefumi Mori

**Shigefumi Mori** () (1951-yil 23-fevralda tugʻilgan) — yaponiyalik matematik. Mori Algebraik geometriya sohasidagi ishlari bilan tanilgan. 1990-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Mori 1978-yil Kyoto universitetida Masayoshi Nagata rahbarligida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan. 1977–1980-yillarda Harvard universitetida, 1981–1982-yillarda Perspektiv tadqiqotlar institutida, 1985–1987-yillarda Columbia universitetida, 1987–1989 hamda 1991–1992-yillarda esa Utah universitetida ishlagan. 1990-yildan beri Kyoto universitetida faoliyat yuritib keladi. 2014-yil Xalqaro matematika ittifoqi prezidenti etib saylangan.

Morining taniqli ishlari uch oʻlchamli algebraik xilma-xilliklarni tasniflash bilan bogʻliqdir. Mori natijalarining uchdan koʻp oʻlchamlarga qoʻllash minimal model dasturi deb ataladi. Ushbu mavzu algebraik geometriyaning faol oʻrganilayotgan sohalaridan biriga aylangan.
Bengalcha Vikipediya

**Bengalcha Vikipediya** () — Vikipediyaning bengal tilidagi boʻlimi. Bengalcha Vikipediya 2004-yil 27-yanvar oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda..

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Bengalcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Bengalcha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi

## Manbalar

## Havolalar
* Радиоинтервью одного из основателей и энтузиастов бенгальской Википедии Рагиба Хасана местному отделу BBC World Service 2 мая 2006 года
Lyuksemburgcha Vikipediya

**Luksemburgcha Vikipediya** (, *déi Lëtzebuergesch Wikipedia*) — Vikipediyaning lyuksemburg tilidagi boʻlimi. Luksemburgcha Vikipediya 2004-yilning 21-iyul oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Luksemburgcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Luksemburgcha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi

## Manbalar

## Havolalar
* Vikimediya statistikasi 
* «Wikipedianer» arbeiten ehrenamtlich an der luxemburgischen Version der Enzyklopädie
Xayriya

**Xayriya** ( — xayr-saxovat, ehson, muhtojlarga yordam) insoniy saxovatparvarlikni bildiradi. Anʼanaviy zamonaviy taʼrif quyidagicha: ,,Gullab-yashnagan turmush darajasiga yoʻnaltirilgan xususiy tashabbuslarʻʻ boʻlib, u asl gumanistik anʼanani 20-asrda rivojlangan ijtimoiy va ilmiy tomon bilan birlashtiradi. Bu taʼrif, shuningdek, xayr-ehsonni xususiy manfaatlarga qaratilgan xususiy tashabbuslar, masalan, moddiy farovonlikka qaratilgan hukumat tashabbuslari va jamoat xizmatlarini koʻrsatishga qaratilgan jamoat tashabbuslari hukumat saʼy-harakatlari bilan taqqoslash uchun xizmat qiladi. Xayriya qiluvchi kishilar saxovatpesha deyiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* NPtrust.org , History of Philanthropy, 1601–present compiled and edited by National Philanthropic Trust
1061 (son)

**1061** (**bir ming oltmish bir**) – 1060 va 1062 orasidagi natural son.

## Matematikada
* 1061 — tub son.
* 1061 sonining umumiy boʻluvchilar soni 1 ta (oʻzini hisobga olmaganda) boʻlib, ular quyidagilardir:  1 1061 
* Ushbu sonning umumiy boʻluvchilar yigʻindisi 1 ga  (oʻzini hisobga olmaganda) teng boʻladi.
* Shuningdek, ushbu son ikkilik sanoq sistemasida 10000100101 ga, uchlik sanoq sistemasida 1110022 ga, toʻrtlik sanoq sistemasida 100211 ga, beshlik sanoq sistemasida 13221 ga, oltilik sanoq sistemasida 4525 ga, sakkizlik sanoq sistemasida 2045 ga, oʻn ikkilik sanoq sistemasida 745 ga, oʻn oltilik sanoq sistemasida 425 ga, yigirmalik sanoq sistemasida 2D1 ga hamda oltmishlik sanoq sistemasida H ga tengdir.
### Ushbu songa eng yaqin tub sonlar
Ulam spiraliga koʻra, binafsha fondagi sonlar tub sonlar, yashil fondagi sonlar esa kvadrat ildizdan chiqadigan sonlardir.

## Fanda

## Boshqa sohalarda

## Manbalar

## Adabiyotlar
*  
## Havolalar
* 1061 soni xossalari numberempire.com saytida (inglizcha)
Edward Witten

**Edward Witten** () (1951-yil 26-avgustda tugʻilgan) — amerikalik matematik va nazariy fizik, Perspektiv tadqiqotlar instituti professori. Witton tola nazariyasi, kvant gravitatsiyasi, supersimmetrik kvant maydoni teoriyalari hamda matematik fizikaning boshqa sohalaridagi ishlari bilan tanilgan.

Witten tola nazariyasi boʻyicha yetakchi mutaxassislarning biridir. U turli tola nazariyalatini gipotetik M-teoriyaga birlashtirgan. Witten oʻz zamonasining eng yetuk fiziklardan biri hisoblanadi.

Witten nafaqat fizika, balki sof matematikaga ham salmoqli hissa qoʻshgan. Olim 1990-yilda Fields medali bilan taqdirlangan ilk fizik boʻldi. Witten ushbu mukofotni 1981-yilda umumiy nisbiylik nazariyasida musbat energiya teoremasini isbotlab bergani uchun olgan.

## Manbalar
Shotlandcha Vikipediya

**Shotlandcha Vikipediya** () — Vikipediyaning shotland tilidagi boʻlimi. Shotlandcha Vikipediya 2003-yilning oktyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Shotlandcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Shotlandcha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi
* 23-aprel 2005 - ish boshladi.
* 30-avgust 2012 - 10 000 maqola.
* 20-mart 2018 - 50 000 maqola.

## Manbalar

## Havolalar
* Scots Wikipedia
* Statistics for Scots Wikipedia  by Erik Zachte.
Bob Einstein

**Stewart Robert Einstein** (20-noyabr, 1942&nbsp;– 2-yanvar, 2019), Amerikalik aktyor, komediya yozuvchi va produser.

## Manbalar

## Havolalar
*
*
Ivan Dimitrov

**Ivan Milanov Dimitrov** (; 14-may 1935 – 1-yanvar 2019), Bolgariyalik futbolchi.

## Vafoti
Ivan Dimitrov 1-yanvar 2019-yilda 83 yoshida vafot etdi.
## Manbalar

## Havolalar
* FIFA profili
Jean Bourgain

**Jean Bourgain** () (28-fevral 1954-yil – 22-dekabr 2018-yil) — belgiyalik matematik. Bourgain matematik analiz boʻyicha ishlari, xususan, Banach sathlari geometriyasi, garmonik analiz, ergodik teoriya hamda chiziqli boʻlmagan qisman differensial tenglamalar yoʻnalishlaridagi ishlari bilan tanilgan. Bourgain, shuningdek, analitik son nazariyasi, kombinatorika, spektral teoriya hamda guruhlar teoriyasini ham oʻrgangan.

Bourgain 1977-yil Brussel erkin universitetidan PhD darajasini olgan. 1981—1985-yillarda ayni universitetda professor oʻlaroq ishlagan. 1985—1995-yillarda Fransiyaning Ilmiy tadqiqot oliy institutida ishlagan. 1994—2018-yillarda New Jerseydagi Perspektiv tadqiqotlar institutida faoliyat yuritgan. 2012—2014-yillarda California universiteti, Berkeley professori.

Bourgain 1994-yil Fields medali bilan taqdirlagan. Olim 2009-yil Shvetsiya qiroliy Fanlar akademiyasi aʼzosi etib tayinlangan. 2015-yil Belgiya qiroli Philippe IV Bourgainni baron etib tayinlagan.
Alemanncha Vikipediya

**Alemanncha Vikipediya** () — Vikipediyaning alemann tilidagi boʻlimi. Alemanncha Vikipediya 2003-yilning 13-noyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Alemanncha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Alemanncha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi

## Manbalar

## Havolalar
* Википедии на языках региональных образований (языков меньшинств) во Франции (**Французский**)
* Katja Fischer: Di freji Enzyklopädie (Швейцарская газета «Tagblatt», 20 мая 2009) (**Немецкий**)
* Wikipedia feiert den 5000. Artikel des alemannischen Sprachprojekts  (Газета «Liechtensteiner Volksblatt», Лихтенштейн, 18 мая 2009) (**Немецкий**)
* Felix Müller: Im weltweiten Netz spricht man auch Alemannisch (Газета «Stuttgarter Zeitung», Германия, 16 мая 2009) (**Немецкий**)
* Maja Tolsdorf: Arbeit an der freien Enzyklopädie (Газета «Badische Zeitung», Германия, 25 февраля 2009)
* Louisa Knobloch: Dialekt im Internet — die Alemannische Wikipedia («Badische Zeitung», 15 сентября 2008) (**Немецкий**)
Aragon tili

**Aragon** yoki **Aragonés**, Ispaniyaning Aragon avtonom tumanida taxminan 10,000 kishi soʻzlashadigan lotin tilidir. Aragon tili yoʻq bo‘lib ketish xavfi ostida, sababi bu mintaqada ispanlarning taʼsiri katta hisoblanadi. Ushbu tilni ikkinchi til sifatida ishlatadigan aholi soni 30,000 kishini tashkil qiladi.
Kanada futboli

**Kanada futboli** (), Kanadadagi 12 kishidan iborat ikkita jamoalar oʻrtasida oʻynaladigan sport, unda jamoalar dumaloq toʻpni raqib maydonning oxirigacha yoʻnaltirishga harakat qilishadi. Kanada futboli uzunligi 101 m va kengligi 59 m boʻlgan maydonda oʻynaladi. U Amerika futboliga oʻxshash tuzilishga ega.
Harold Brown

**Harold Brown** (19-sentyabr, 1927 &ndash; 4-yanvar, 2019), AQSh mudofaa vazirligida 1977-yildan 1981-yilgacha Prezident Jimmy Carter davrida faoliyat yuritgan Amerika yadro fizigi.
2003-yil kinoda

Ushbu maqola 2003-yilda kino sanoatida yuz bergan voqealar, jumladan, eng kassabop filmlar, kinofestivallar, shu yili vafot etgan eʼtiborga molik kino arboblari haqida umumiy maʼlumot beradi.

## Eng kassabop filmlar

## Manbalar

## Havolalar
* 2003-yilda ekranlarga chiqarilgan filmlar roʻyxati IMDbda
* 2003-yilning eng kassabop filmlari roʻyxati Box Office Mojoda
Edward Zwick

**Edward M. Zwick** (tugʻ. 8-oktyabr, 1952, Chicago, Illinois, AQSh), Amerikalik rejissor, film produser va ssenariychi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Bad Boys II

***Bad Boys II***, 2003-yilda Michael Bay tomonidan ishlamgan Amerika jangari filmi.

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Pierre-Louis Lions

**Pierre-Louis Lions** () (1956-yil 11-avgustda tugʻilgan) — fransiyalik matematik. Chiziqli boʻlmagan qisman differensial tenglamalar boʻyicha ishlari bilan tanilgan. 1994-yil Fields medali bilan taqdirlangan. Birinchilardan boʻlib Boltzmann tenglamasini isboti bilan toʻliq yechib bergan.

Lions oʻzining Michael G. Crandall bilan birga yozilgan „Hamilton-Jacobi tenglamalarida egiluvchanlik yechimlari“ maqolasida egiluvchan yechimlar tushunchasini taklif qilgan. Bu esa qisman differensial tenglamalar sohasiga taʼsir oʻtkazdi.

Lions 1977-yil Parisdagi [Oliy normal maktab (Paris)|Oliy normal maktabni]] tamomlagan. 1979-yil Pierre va Marie Curie universitetidan PhD darajasini olgan. Lions Heriot-Watt universitetida, Narvik universiteti-kollejida, Hong-Kong shahar universitetida, Collège de France hamda Parisdagi Politexnika maktabida ishlagan.
Bavarcha Vikipediya

**Bavarcha Vikipediya** () — Vikipediyaning bavar tilidagi boʻlimi. Bavarcha Vikipediya 2006-yilning 2-may oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Bavarcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Bavarcha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi
Bavarcha vikipediyadagi brinchi yozilgan besh maqola:
#  (2-may 2006 6:32)
#  (3-may 2006 16:39)
#  (4-may 2006 13:55)
#  (4-may 2006 14:18)
#  (4-may 2006 19:08)

## Havolalar
* Список Википедий на MetaWiki
* Logbuch zum Vaschiam da importierten Artike

## Manbalar
Jean-Christophe Yoccoz

**Jean-Christophe Yoccoz** () (29-may 1957-yil - 3-sentyabr 2016-yil) — fransiyalik matematik. Dinamik tizimlar boʻyicha ishlari bilan tanilgan. Yoccoz Kolmogorov–Arnold–Moser teoremasini takomillashtirgan, Julia koʻpliklarini oʻrganishda qoʻl kelgan Yoccoz masalasi uslubini taklif qilgan.

Yoccoz 1994-yil Braziliya fanlar akademiyasi hamda Fransiya fanlar akademiyasi aʼzosi etib tayinlangan. Oʻsha yili Fields medali bilan taqdirlangan. 1995-yil Fransiya Faxriy legioni ordeni kavaleri etib tayinlangan. 1998-yil esa Ilmiy xizmatlari uchun Braziliya milliy orderi bilan taqdirlangan.

Yoccoz 1973-yil Xalqaro matematika olimpiadasida kumush medalni, 1974-yilda esa oltin medalni qoʻlga kiritgan. 1977-yil Parisdagi Oliy normal maktabni tamomlagan. Braziliyada harbiy xizmatni oʻtaganidan keyin, 1985-yil Laurent-Schwartz matematika markazida Michael Herman rahbarligida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan. 1987-yil Paris-Sud universitetida ishlay boshlagan. 1997-yildan oʻlimiga qadar Collège de Franceda ishlagan.
Soʻnggi samuray

***Soʻnggi samuray*** () — 2003-yilda Warner Bros. Pictures tomonidan tarqatilgan hamda Edward Zwick tomonidan ishlangan Amerika tarixiy drama filmi. Filmda bosh roli Tom Cruise oʻynagan.
## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
* 
* Does ''The Last Samurai'' have the saddest movie death? AMCTV.comʼda
Bruce Almighty

***Bruce Almighty*** () 2003-yilda ekranlarga chiqqan, Universal Pictures tomonidan tarqatilgan fantastika janridagi AQSh filmidir. Spyglass Entertainment, Shady Acres va Pit Bull Productions film studiyalari mahsuloti. Filmda bosh rolni Jim Carrey jonlantirgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
*
Yefim Zelmanov

**Yefim Isaakovich Zelmanov** () (1955-yil 7-sentyabrda tugʻilgan) — rossiyalik-amerikalik matematik. Distributiv algebra va guruh teoriyasi sohalaridagi ishlari bilan tanilgan. 1994-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Zelmanov 1980-yil Novosibirsk davlat universitetida fan nomzodi dissertatsiyasini yoqlagan. 1985-yil Leningrad davlat universitetida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan. 1987-yil Sovet Ittifoqini tark etgan.

Zelmanov 1990-yil AQShga koʻchib borgan. Boshida Wisconsin–Madison universitetida ishlagan. 1994–1995-oʻquv yilida Chicago universitetida ishlagan. Keyinchalik Yale universiteti hamda San Diegodagi California universitetida ishlagan.

Zelmanov 2001-yil AQSh Milliy fanlar akademiyasi aʼzosi etib saylangan. Olim, shuningdek, Amerika sanʼat va fan akademiyasi aʼzosi, Koreya Fan va muhandislik akademiyasining xorijiy aʼzosi hamda Ispaniya Qirol fanlar akademiyasi aʼzosidir. 2012-yil Amerika matematika jamiyatiga qoʻshilgan.
Richard Borcherds

**Richard Borcherds** () (1959-yil 29-noyabrda tugʻilgan) — britaniyalik matematik. Panjaralar, sonlar nazariyasi, guruhlar teoriyasi hamda cheksiz oʻlchamli algebralar boʻyicha ishlari bilan tanilgan. 1998-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Borcherds Janubiy Afrika Respublikasining Cape Town shahrida tugʻilgan. Bir yoshida oilasi bilan Buyuk Britaniyaning Birmingham shahriga koʻchib borgan. Bakalavr darajasini Cambrdigedagi Trinity kollejida olgan. 1985-yil ayni universitetda PhD darajasini olgan.

Oʻqishni tamomlaganidan keyin, Trinity kollejida ishlagan. Keyinchalik Berkeleydagi California universitetida dars bergan.
Jawed Karim

**Jawed Karim** (; tugʻ. 28-oktyabr 1979), German-Amerikalik internet-tadbirkor, hamda, YouTube asoschisi. U YouTube sahifasiga video yozuv yuklagan birinchi odam hisoblanadi. *Men hayvonot bogʻida* () deb nomlangan ushbu videorolik 2022-yil noyabr oyi holati boʻyicha 247,4 mln marta  koʻrilgan. Karimning  PayPaldagi ish vaqti davomida u oʻzining YouTubega birgalikda asos solgan oʻrtoqlari boʻlmish Steven Chen va Chad Hurley larni uchratdi, u koʻplab asosiy dasturiy qismlarni loyihalashtirgan, shu jumladan real vaqtga qarshi internet-firibgarlik tizimini ham.

## Shaxsiy hayoti
Karim ikki oʻgʻilning kattasi sifatida Sharqiy Germaniyaning Mersburg shahrida 1979-yilda, ukasi 1989-yilda tugʻilgan. Uning onasi nemis, otasi esa bangladeshlik. 1980-yillarning boshlarida, Germaniyaning Neuss shahrida oʻsib-ulgʻaygan ichki nemis chegarasini oʻz oilasi bilan kesib oʻtdi.  Karim oilasi bilan 1992-yilda Sent-Pol, Minnesota shtatiga koʻchib oʻtdi. U Sankt-Pol Markaziy Oʻrta maktabini bitirgan va keyinroq Urbana-Champaign kompyuter fanlari boʻlimida Illinoys Universitetiga tashrif buyurdi. U oldin ham erta xodimi boʻlishga tugatib universitetdagi tark PayPal, lekin, uning kurs davom  kompyuter ilm-fan oʻz bakalavr darajasini daromad.  Keyinchalik Stenford universitetida kompyuter fanlari boʻyicha magistr darajasini oldi. 

PayPal-da ishlayotgan paytda u Chad Xurli va Stiv Chen bilan uchrashdi. Uch yildan soʻng, 2005-yilda ular YouTube video almashish veb-saytini yaratdilar. YouTube-dagi birinchi video, *meni hayvonot bogʻida*, Karim 2005-yil 23-aprelda yuklagan.

## Nashrlar
Karim *Doktor Dobbning jurnalida* dasturlash boʻyicha maqolalar, shu jumladan Quake modellarini yuklash va animatsiya haqida maqolalar chop etdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Jawed Karim'ning shaxsiy vebsayti
* Jawed'ninh YouTube Profili
* Cache of Jawed's YouTube Profile in 2008
* Youniversity Ventures
* ''He went off to college to make his fortune''  – The News-Gazette (16-oktyabr 2006)
Timothy Gowers

**Timothy Gowers** () (1963-yil 20-noyabrda tugʻilgan) — britaniyalik matematik. Funksional analiz va kombinatorika sohalaridagi ishlari tanilgan. 1998-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Gowers 1981-yil Xalqaro matematika olimpiadasida maksimal ball toʻplab, oltin medalni qoʻlga kiritgan. 1990-yil Cambridge universitetidan PhD darajasini olgan. 1991–1995-yillarda London kollej universitetining matematika fakultetida ishlagan.

Gowers oddiy odamlar tushuna oladigan tilda matematika boʻyicha bir necha kitob yozgan, jumladan „Matematika: Qisqa kirish“ () kitobini. 2009-yil oʻz blogida dunyoning turli burchagidagi matematiklarga hamkorlikda murakkab masalalar yechish imkonini beruvchi „Erudit“ loyihasiga () asos solgan.
Toshkent tibbiyot pediatriya institutining Nukus filiali

Toshkent pediatriya tibbiyot instituti Nukus filiali  Axborot – resurs markazida tashkillashtirilgan “Zukko kitobxon” viktorina o’yiniga talaba yoshlardan tashkil topgan “Ijodkor” va “Xamsa” jamolari qatnashti.Har bir jamoga qoraqalpoq, qozoq, o’zbek, rus va boshqa chet el adiblarining asarlaridan olingan savollar berildi. Hakamlar hayati tomonidan har bir chartning bajarilishi 10 ballik tizimida baholandi. Tanlov so’ngida 1-o’rin “Ijodkor”, 2-o’rinni “Xamsa” jamolari egallashti. G’oliblarga faxriy yorliklar topshirildi. Tanlov so’ngida ARM o’quv zalida “Badiy adabiyotlar – insonlarni komillikga etaklovchi bebaho manaviy boyligimiz” nomli kitob korgazmasi tashkil qilindi. Ko’rgazmadagi kitoblar ishtirokchilarda katta qiziqish uyg’otti.
Havo massasi (astronomiya)

Astronomiyada **havo massasi** - bu Yer atmosferasi ostidan yulduzni yoki boshqa samoviy manbani ko'rganda "ko`rayotgan havo miqdori" (Grin1992). Bu yorug'lik nurlari bo'ylab havo zichligining ajralmas qismi sifatida shakllangan.

Atmosferaga kirib borishi bilan yorug'lik tarqalishi va so'rilishi tufayli yorug'likning intensivligi kamayadi ya'ni yorug'lik quvvatsizlanadi; yorug'lik o'tadigan atmosfera qanchalik qalin bo'lsa, uning quvvatsizlanishi shunchalik katta bo'ladi. Shunday qilib, ufqqa yaqinroq bo'lgan samoviy jismlar zenitga yaqinroq bo'lganiga nisbatan kamroq yorqinroq ko'rinadi. Atmosfera yo'q bo'lib ketishi deb nomlanuvchi bu quvvatsizlanish, Piv-Lambert qonunida miqdoriy tavsiflangan.

"Havo massasi" odatda *nisbiy havo massasi*, havo massalarining absalyut  ob-havoning mutanosib havo massasi (zenitga nisbatan) *nisbiy havosini* bildiradi. Shunday qilib, zenitdagi nisbiy havo massasi 1 ga teng. Havo massasi manba va zenit orasidagi burchak ortib, ufqda taxminan 38 ga etadi. Havo massasi dengiz sathidan yuqori balandlikda unchalik katta bo'lmasligi mumkin; ammo, havo massasi uchun aksariyat yopiq iboralar kuzatuvchining balandligi ta'sirini o'z ichiga olmaydi, shuning uchun sozlash odatda boshqa usullar bilan amalga oshirilishi kerak.

### Ta'rif
*Mutlaq havo massasi* quyidagicha aniqlanadi:

: \sigma = \int \rho \, \mathrm d s \,.

\rho - havoning hajmiy zichligi. \sigma- oblik(qiya) ustunlar zichligi.

Vertikal yo'nalishda *zenitdagi mutlaq havo massasi* quyidagicha:

: \sigma_\mathrm{zen} = \int \rho \, \mathrm d z 

\sigma_\mathrm{zen} - Vertikal ustunlar zichligi

Nihoyat, *havoning nisbiy massasi* quyidagicha:

: X = \frac \sigma {\sigma_\mathrm{zen}} 

Havo zichligini bir xil deb hisoblasak, uni integrallardan olib tashlashga imkon beradi. Mutlaq havo massasi keyin mahsulotni soddalashtiradi:

## Hisoblash

### Kelib chiqishi

### Samolyot-parallel atmosfera

### Interpolativ formulalar

### Atmosfera modellari

#### Nurni sindirmaydigan sferik atmosfera

#### O'zgaruvchan zichlikdagi atmosfera

#### Izotermik atmosfera

#### Politropik atmosfera

#### Qatlamli atmosfera

#### Yorituvchi nurli simmetrik atmosfera

#### Yuqori kuzatuvchi bilan bir hil sferik atmosfera
**Maksimal zenit burchagi**

### Quvvatsizlanuvchi nur turlarning noniform tarqalishi

## Ishtiroki

### Havo massasi va astronomiya

### Havo massasi va quyosh energiyasi
Club Athletico Paranaense

**Club Athletico Paranaense** (**Athletico-PR** va **Athletico** nomi bilan ham tanilgan; qisqartmasi **CAP**), Braziliya futbol klubi. 

## Sarlavhalar

## Manbalar
Maksim Konsevich

**Maksim Lvovich Konsevich** () (1964-yil 25-avgustda tugʻilgan) — rus millatiga mansub fransuz matematik. Edward Wittenning kvant gravitatsiyasining ikki modeli ekvivalentligi haqidagi gipotezasini isbotlab, shuhrat qozongan. 1998-yil Fields medali bilan taqdirlangan. Ayni damda Fransiyadagi Ilmiy tadqiqot oliy institutida ishlaydi. 

Konsevich taniqli sharqshunos olim Lev Konsevichning oʻgʻlidir. 1985-yil Moskva davlat universitetini tamomlagan. Bir necha yil davomida SSSR Fanlar akademiyasida ishlagan. 1992-yil Bonn universitetidan PhD darajasini olgan.

Konsevich zamonaviy fizikaning fundamental masalalari boʻyicha izlanishlar olib borib keladi. Supertolalar nazariyasining yetakchi mutaxassislaridan biri Brian Green Konsevich oʻz asarlari bilan bu nazariyani boshi berk koʻchadan olib chiqqanini aytgan. Konsevich, shuningdek, matematik fizikaning geometrik jihatlari boʻyicha ishlari bilan tanilgan. Xususan, Konsevich tugun teoriyasi, kvantlashtirish hamda koʻzgu simmetriyasi sohalarini oʻrganib keladi.
Jamila Abdullayeva

**Jamila Abdullayeva** (1984-yil 14-dekabrda tugʻilgan) — oʻzbek aktrisasi va modeli. KBS World Channel telekanalida efirga uzatilgan *Misuda* teleserialidagi roli orqali tanilgan.

## Filmografiyasi
### TV-shoular
}
|-
| 2008
| *[[tvN|X-boyfriend]]*
| MC Shin Dong-wook
|tvN
|
|-
| 2008
| *Stars dogs*
| MC Lee Hwi-jae, Hyun Young
|MBC
|
|-
| 2012
| *Happy Together*
| MC Yoo Jae-Seok
|KBS2
|
|}

### Realiti-shoular
}
|-
| 2009
| *Dancing with the Stars*
| Joo Jong-hyuk, Lee Ji-ae, Lee Pa-ni
|MBC
|
|}

### Filmlar
}
|-
| 2009
| *Unstoppable Marriage Romance Comedy*
| Kim Soo-mi, Kim Dong-wook
|KBS2
|
|}

### Videooʻyinlar

### Reklama-roliklar

### Musiqa
}
|}

### Videokliplar
}
|}
## Manbalar

## Havolalar
*
XXIV asr

**XXIV asr**, Grigoriy taqvimiga koʻra, 1-yanvar 2301-yildan 31-dekabr 2400-yilgacha boʻlgan davr.

## Oʻn yilliklar va yillar

## Havolalar
Toshkent kimyo-texnologiya institutining Shahrisabz filiali

**Toshkent kimyo-texnologiya institutining Shahrisabz filiali** – 2019—2024-yillarda Qashqadaryo viloyati Shahrisabz shahrida faoliyat yuritgan davlat oliy taʼlim muassasasi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 11-iyundagi „Toshkent kimyo-texnologiya institutining Shahrisabz filialini tashkil etish toʻgʻrisida“gi VMQ-489-sonli qaroriga muvofiq tashkil etilgan.

2024-yil 10-dekabrdagi PQ-428-sonli prezident qarori bilan Qarshi davlat texnika universiteti tashkil etish uchun Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti, Qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti hamda Toshkent axborot texnologiyalari universitetining Qarshi filiali bilan birlashtirilgan.

Qashqadaryo viloyati Shahrisabz shahri Shahrisabz koʻchasi 20-uy manzilidagi Shahrisabz yengil sanoat va xizmat koʻrsatish kasb-hunar kolleji binosida faoliyat olib borgan.

## Filialning asosiy vazifalari
* hududda kimyo va oziq-ovqat sanoati sohasining rivojlanish istiqbollari va ustuvor vazifalarini, zamonaviy texnika hamda texnologik tendentsiyalarni hisobga olgan holda ehtiyoj yuqori boʻlgan mutaxassisliklar boʻyicha amaliy koʻnikmalarni egallagan malakali kadrlarni tayyorlash;
* kimyo va oziq-ovqat texnologiyalarining barcha yoʻnalishlari boʻyicha malakali kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash, korxonalarning muammolarini hal etishga qaratilgan innovatsion tadqiqotlarni faol rivojlantirish;
* oʻquv va ilmiy loyihalarni amalga oshirish, taʼlim va ilmiy izlanishlar jarayoniga malakali mutaxassislarni keng jalb etish maqsadida ishlab chiqarish va qayta ishlash sohalaridagi respublika va xorijiy etakchi oliy taʼlim muassasalari va ilmiy markazlar bilan hamkorlik aloqalarini kuchaytirish;
* respublika va xorijiy oliy taʼlim muassasalari hamda ilmiy markazlarga istiqbolli yosh bitiruvchilarni magistratura va doktoranturaga muntazam yuborish orqali Filialning ilmiy-pedagogik salohiyatini oshirib borish;
* Filialning mintaqa va xalqaro miqyosdagi nufuzini oshirish maqsadida chet el fuqarolari uchun taʼlim olish imkoniyatini kengaytirish va ilgʻor xalqaro tajribani tatbiq qilish;
* vebinar taʼlim usullarini joriy etish va rivojlantirish.

Filialda oʻquv jarayoni 2019/2020-oʻquv yilidan boshlangan.

## Filial faoliyatini moliyalashtirish manbalari
# Oʻzbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablagʻlari;
# toʻlov-kontrakt asosida oʻqitishdan tushadigan mablagʻlar;
# xoʻjalik faoliyatidan va shartnoma asosida xizmatlar koʻrsatishdan tushadigan tushumlar;
# jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari;
# xalqaro moliya tashkilotlarining grantlari;
# qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar.

## Manbalar
Curtis McMullen

**Curtis McMullen** () (1958-yil 21-mayda tugʻilgan) – amerikalik matematik. Harvard universitetida ishlaydi. Golomorf dinamika, Lobachevskiy geometriyasi, Teichmüller teoriyasi boʻyicha ishlari bilan tanilgan. 1998-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

McMullen 1980-yil Williams kollejini eng yuqori oʻrtacha ball bilan tamomlagan. 1985-yil Dennis Sullivan Harvard universitetidan PhD darajasini olgan. Soʻngra Massachusetts texnologiya instituti, Matematika fanlari tadqiqot instituti, Perspektiv tadqiqotlar instituti, Princeton universiteti hamda Berkleydagi California universitetida ishlagan. 1997-yilda beri Harvard universitetida ishlaydi.

McMullen bir necha nufuzli mukofotni olgan. 2007-yil AQSH Milliy fanlar akademiyasi aʼzosi etib saylangan. 2012-yildan beri Amerika matematika jamiyati aʼzosi.
Islandcha Vikipediya

**Islandcha Vikipediya** () — Vikipediyaning island tilidagi boʻlimi. Islandcha Vikipediya 2003-yilning 5-dekabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Islandcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Islandcha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi

## Havolalar
* Список Википедий на MetaWiki
* Magnús Þór Torfason, Íslensk Wikipedia: Deiglan, 18.11.06

## Manbalar
Laurent Lafforgue

**Laurent Lafforgue** () (1966-yil 6-noyabrda tugʻilgan) – fransiyalik matematik. Langlands dasturi boʻyicha ishlari bilan tanilgan. 2002-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Lafforgue 1984- hamda 1985-yillarda Xalqaro matematika olimpiadasida qatnashib, kumush medallarni qoʻlga kiritgan. 1986-yil Parisdagi Oliy normal maktabga oʻqishga kirgan. 1990-yil Paris-Sud universitetida ishlay boshlagan. 1994-yil Gérard Laumon rahbarligida PhD darajasini olgan.

Lafforgue Fransiya Ilmiy tadqiqotlar milliy markazida (CNRS) hamda Ilmiy tadqiqot oliy institutida ham ishlagan. Fransiya taʼlim tizimini keskin tanqid qilgan maktubi jamoatchilikka maʼlum boʻlishi ortidan, Taʼlim boʻyicha oliy kengashni tark etishga majbur boʻlgan. Lafforgue taqvodor katolik boʻlib, hech qachon uylanmagan.
Vladimir Voyevodskiy

**Vladimir Aleksandrovich Voyevodskiy** () (5-iyun 1966-yil &ndash; 30-sentyabr 2017-yil) – rossiyalik-amerikalik matematik. Gomotopiya hamda algebraik xilma-xillik boʻyicha ishlari bilan tanilgan. 2002-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Voyevodskiy Moskva davlat universitetida tahsil olgan, ammo dars qoldirgani hamda yaxshi natija koʻrsata olmagani uchun universitetni diplom olmasdan tark etgan. 1992-yil Harvard universitetidan PhD darajasini olgan. Oʻqishga oʻzi aslida topshirmagan – bir necha mustaqil maqolasi chop etilishi ortidan Harvard maʼmuriyatiga uni qabul qilish tavsiya qilingan.

Voyevodskiy algebraik geometriya hamda algebraik topologiyani birlashtiruvchi motivli kogomologiyalar boʻyicha ishlari bilan shuhrat qozongan. Olim, shuningdek, matematika asoslari sohasida matematikaning univalent asoslarini oʻrgangan. Voyevodskiy 2002-yil Princetondagi Perspektiv tadqiqotlar institutida ishlay boshlagan. 2017-yil 51 yoshida anevrizmadan vafot etdi.
Eliud Kipchoge

**Eliud Kipchoge** (1984-yil 5-noyabrda tugʻilgan) — keniyalik yengil atletikachi. 12-oktyabr 2019-yilda Avstriyaning Vena shahrida boʻlib oʻtgan marafon musobaqasini 1 soat-u 59 daqiqa 40 soniyada yugurib oʻtgan birinchi inson boʻldi va Guinness rekordlar kitobiga kirdi.

## Manbalar
Andrey Okunkov

**Andrey Yuryevich Okunkov** () (1969-yil 26-iyulda tugʻilgan) – rossiyalik matematik. Gavdalantirish teoriyasi hamda uning algebraik geometriya, matematik fizika, ehtimollik nazariyasi hamda maxsus funksiyalar sohalariga tatbigʻi boʻyicha ishlari bilgan tanilgan. 2006-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Okunkov 1995-yil Moskva davlat universitetida doktoranturani tamomlagan. 2002–2010-yillarda Princeton universitetida ishlagan. 2010-yilda beri Columbia universitetida faoliyat yuritib keladi. Shuningdek, Berkeleydagi California universiteti hamda Chicago universitetida ham ishlagan. 2014-yildan beri Rossiyadagi Iqtisodiyot oliy maktabida ilmiy rahbar. Okunkov 2012-yildan beri AQSh Milliy fanlar akademiyasining aʼzosi. 2016-yil Amerika Fan va madaniyat akademiyasi aʼzosi etib tayinlangan.

Okunkov boshida gavdalantirish teoriyasini hamda tasodifiy matritsalarni oʻrgangan. Keyinchalik statistik fizika uslublari bilan kristallar sathlarini oʻrgangan. Shuingdek, cheksiz simmetrik guruhlar boʻyicha ishlari bilan ham tanilgan.
Grigoriy Perelman

**Grigoriy Yakovlevich Perelman** () (1966-yil 13-iyunda tugʻilgan) – rossiyalik matematik. Perelman Riemann geometriyasi hamda Geometrik topologiya sohalariga hissa qoʻshgan. 1994-yil Qalb gipotezasini isbotlagan. 2003-yilda Thurston gipotezasini isbotlab berdi, uning isboti 2006-yilda tasdiqlandi. Bu esa Poincaré gipotezasi () toʻgʻri ekanligi isbotlanishiga olib keldi.

2006-yilda Perelmanga Fields medali taklif qilingan, ammo olim „Meni pul yoki shuhrat qiziqtirmaydi; hayvonot bogʻidagi hayvon kabi koʻrgazma boʻlishni istamayman“, deb, uni qabul qilishdan bosh tortgan. 2006-yilda *[[Science]]* ilmiy jurnali Perelman Poincaré gipotezasini isbotlab berganini „Yilning ilmiy yutugʻi“ deb topdi. Bundan oldin ushbu mukofot matematika sohasida ishlagan shaxsga berilmagan edi.

2010-yilning martida Perelman Poincaré gipotezasini hal qilgani uchun Clay matematika instituti taklif qilgan Ming yillik masalalari mukofotiga loyiq deb topildi. Oʻsha yilning iyulida olim 1 million dollar mukofotni olishdan bosh tortdi. Perelman Clay matematika instituti Ming yillik masalalari kengashi qarori odil emasligini, chunki Poincaré gipotezasini yechishga qoʻshgan hissasi unga hujum qilish maqsadida Ricci oqimi ustida ishlagan matematik Richard Hamilton hissasidan koʻproq emasligini aytdi. Perelman 1996-yilda Yevropa matematika jamiyati mukofotini ham rad etgan. Hozirgi kunda Poincaré gipotezasi Ming yillik masalalarga kiritilgan yetti masala orasida oʻz yechimini topgan yagona masaladir.
Firibgar oyimchalar

***Firibgar oyimchalar*** () — 2019-yilda Chris Addison tomonidan ishlangan hamda Universal Pictures tomonidan tarqatilgan Amerika komediya filmi.
## Rollarda
* Anne Hathaway roli Josephine Chesterfield
* Rebel Wilson roli Penny Rust
* Alex Sharp roli Thomas Westerburg
* Ingrid Oliver roli Brigitte Desjardins
* Emma Davies roli Cathy
* Dean Norris roli Howard Bacon
* Timothy Simons roli Jeremy
* Rob Delaney roli Todd
* Tim Blake Nelson roli Portnoy

## Manbalar

## Havolalar
*
Terence Tao

**Terence Chi-Shen Tao**() (1975-yil 17-iyulda tugʻilgan) — avstraliyalik-amerikalik matematik.
Tao matematikaning turli sohalarida ishlab keladi. Tao 2006-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Tao garmonik analiz, differensial tenglamalar, kombinatorika, sonlar nazariyasi, tasavvurlar teoriyasi sohalarini oʻrganib keladi. Ingliz matematigi Benjamin Green bilan hamkorlikda oddiy sonlarning cheksiz uzunlikdagi arifmetik progressiyalari mavjudligini isbotlab, shuhrat qozongan. Olim hozirda Los Angelesdagi California universitetida ishlaydi.

2007-yil 18-maydan London qirollik jamiyatining aʼzosi. 2008-yildan beri AQSh Milliy fanlar akademiyasining xorijiy aʼzosi va 2009-yildan beri Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi. Tao Qirol Faysalning fan boʻyicha xalqaro mukofoti sovrindori. Tao faoliyatining oʻziga xosligi shundaki, u koʻplab matematik bilan juda faol hamkorlik qilib keladi, bir vaqtning oʻzida zamonaviy matematikaning xilma-xil boʻlimlarini oʻrganib keladi hamda oʻz faoliyatini oʻz blogida yoritib keladi.

## Manbalar
Wendelin Werner

**Wendelin Werner** () (1968-yil 23-sentyabrda tugʻilgan) — nemis millatiga mansub fransuz matematigi. Tasodifiy daydishlar, Brown harakati, Schramm–Loewner evolutsiyasi hamda ehtimollik nazariyasi va matematik fizika sohalaridagi ishlari bilan tanilgan. Werner 2006-yilda Fields medali bilan taqdirlangan.

Werner 1968-yilda Germaniyaning Cologne shahrida tugʻilgan. 1977-yilda Fransiya fuqaroligini olgan. Werner 1993-yilda Pierre-et-Marie-Curie universitetida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1991–1997-yillarda Fransiya Ilmiy tadqiqotlar milliy markazida ilmiy xodim boʻlib ishlagan. Werner 2008-yilda Fransiya fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan.

Werner 1982-yilda Romy Schneider ishtirokidagi „Sans-Soucilik oʻtkinchi“ () badiiy filmida suratga tushgan. Ayni damda Werner Zurich Shvetsariya oliy texnika maktabi professoridor.
Sundancha Vikipediya

**Sundancha Vikipediya** () — Vikipediyaning sundan tilidagi boʻlimi. Sundancha Vikipediya 2004-yilning mart oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha Sundancha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Sundancha Vikipediya  orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (*..*).

## Statistik tarixi

## Manbalar

## Havolalar
* Mobil versiyasi
Dunbey

**Shimoli-Sharqiy Xitoy** yoxud **Dunbey** () o‘z ichiga Xitoy Xalq Respublikasining quyidagi hududlarni oladi: Ichki Mongoliya avtonom hududining sharqiy qismi (Tunlyao, Chifen, Xulun-Buir shahar okruglari va Xingan aymog‘i), Xeylunszyan provinsiyasi, Lyaonin provinsiyasi va Szilin provinsiyasi, maydoni . Bu hududlar tarixan Manjuriya hududi hisoblangan (shu sababli aksar hollarda Manjuriya deb atashadi), ular umumiy tarixga, madaniy va klimatik umumiylikka egalar.

Shimol va sharqda Rossiya bilan, janubi-sharqda – KXDR bilan chegaradosh. Janubiy qismi Sariq dengizga chiqqan. Aholisi 121 milliondan ko‘proq. Aholining asosiy qismi XIX asr ikkinchi yarmida Xitoyning janubiy qismlaridan ko‘chirib kelingan aholining avlodlari. Talaffuzda o‘ziga xos xitoy tilining shimoli-sharqiy dialekti shakllangan, pekin dialektiga yaqin. Tub aholi (Manjurlar) xitoylashtirish siyosati oqibatida assimilyatsiyalashgan. Janubi-sharqda koreyslarning kichik guruhi, g‘arbiy chekkalariga mongollar yashaydilar.
Shimoli-Sharqiy Xitoyda KXDRdan kelgan qochoqlarning asosiy qismi yashaydi.
## Qarang
* Shimoli-Sharqni ma’muriy-hududiy qayta taqsimlash dasturi
## Havolalar
* Дунбэй
XXV asr

**XXV asr**, Grigoriy taqvimiga koʻra, 1-yanvar 2401-yildan 31-dekabr 2500-yilgacha boʻlgan davr.

## Oʻn yilliklar va yillar

## Havolalar
Elon Lindenstrauss

**Elon Lindenstrauss** ( () (1970-yil 1-avgustda tugʻilgan) - isroilllik matematik. Lindenstrauss Fields medali bilan taqdirlangan ilk isroillik matematikdir.

Lindenstrauss 1970-yil Quddus shahrida tugʻulgan. 18 yoshida Xalqaro matematika olimpiadasida bronza medalni qoʻlga kiritgan. 1999-yil Quddus yahudiy universitetini tamomlab, PhD darajasini olgan. Stanford va Princeton universitetlarida hamda Clay matematika institutida ishlagan. 2009-yildan beri Quddus yahudiy universitetida ishlaydi.

Lindenstrauss dinamika sohasida, xususan, ergodik teoriya va uning sonlar nazariyasiga tatbigʻini oʻrganib keladi. Shuningdek, Anatole Katok va Manfred Einsiedler bilan hamkorlikda Littlewood gipotezasini takomillashtirgan.

## Manbalar
Pinyin

**Pinyín** (, *pīnyīn*; rasmiy: , *Hànyǔ pīnyīn*, *Hanyuy pinyin*, yaʼni „Xitoy tili tovushlarini yozish“) — putunxua uchun romanlashtirish tizimi. Xitoy Xalq Respublikasida rasmiy maqomga ega.
Pinyin 1958-yilda qabul qilingan boʻlib, uning muallifi Chjou Youguang hisoblanadi. 1979-yildan pinyin butun dunyoda XXRdagi nomlarni lotinchaga oʻgirishning rasmiy vositasi sifatida qoʻllanadi. U avval mavjud boʻlgan Ueyld — Jaylz va chjuin transkripsiyalarining oʻrnini bosdi.
Xalqaro standartlashtirish tashkiloti (ISO) pinyinni xalqaro standart sifatida 1982 yilda qabul qildi. Birlashgan millatlar tashkiloti esa 1986-yilda qabul qildi.

2009-yil 1-yanvardan pinyin Tayvanda rasmiy romanlashtirish standartiga aylandi. Lekin undan taʼlim yoki kompyuterda kiritish uchun emas, xalqaro tadbirlarda foydalaniladi.
Ammo Tayvandagi baʼzi shaharlar, korxona va tashkilotlar (asosan Tayvan janubida) bu oʻzgarishni qabul qilishmadi, ular „Pinyin — XXR bilan yaqin aloqalar vositasi boʻlishi boʻlishi mumkin“, deb hisoblashdi. Shu sabab Tayvanda pinyindan boshqa romanlashtirish tizimlari saqlanib qoldi.
„Hanyuy“ () soʻzi „Xan xalqining ogʻzaki tili“ degan maʼnoni anglatsa, „Pinyin“ () soʻzma-soʻz tarjimada „yozilgan tovushlar“ deganidir.

Pinyinda lotin alifbosining V belgisidan tashqari qolgan barcha belgilari ishtirok etadi, ularga Ü (u-umlyaut qoʻshilgan; kompyuterda yozishda V belgisi oʻrniga Ü belgisini ishlatish mumkin).
Pinyinda tovushlarni belgilash uchun diakritik belgilardan foydalaniladi. Ulardan asosan oʻquv adabiyotlarida foydalaniladi. Lugʻatlarda pinyinda yozilgan soʻz oxirida tovush raqami qoʻyiladi, masalan: *dong2* yoki *dong²* (= *dóng*).

## Shenlar yozilishi
Pinyin boʻyicha Xitoy adabiy tilida shenlar (initsiallar, soʻz boshidagi undoshlar) yozilishi quyidagi jadvalda koʻrib chiqiladi. Har bir katakning birinchi qatorida Xalqaro fonetik alifbo tizimi boʻyicha, ikkinchi qatorda — pinyin boʻyicha, uchinchi qatorda — oʻzbek lotin alifbosidagi koʻrinishi berilgan (ayrim tovushlarni aniq ifodalash uchun oʻzbek kirill alifbosidan ham foydalanildi).


## Tovushlarni belgilash

# Birinchi tovush (normal yoki baland tovush) unli harf ustidagi makron (ˉ) bilan belgilanadi:
#: 
# Ikkinchi tovush (balandlagan tovush) akut (´) bilan belgilanadi:
#: 
# Uchinchi tovush (past tovush) gachek (ˇ) bilan belgilanadi:
#: 
# Toʻrtinchi tovush (pastlagan tovush) gravis (`) bilan belgilanadi:
#: 
# Beshinchi tovush (neytral tovush) hech qanday ustki belgiga ega emas:
#: 

## Manbalar
Ngo Bao Tyau

**Ngo Bao Tyau** () (1978-yil 28-iyunda tugʻilgan) — vyetnamlik-fransiyalik matematik. Robert Langlands hamda  Diana Shelstad taklif qilgan Fundamental lemmalarni isbotlab shuhrat qozongan. Tyau Fields medali bilan taqdirlangan ilk vyetnamlik matematikdir.

Tyau fizika professori oilasida tugʻilgan. 1988-1989-yillarda oʻtkazilgan Xalqaro matematika olimpiadalari gʻolibi. (Ularning birinchisida 100 yuz natija koʻrsatgan — 42 ta balldan 42 ball toʻplagan).

Tyau Xanoy universitetida ixtisoslashtirilgan matematika kurslarini tamomlaganidan keyin, Budapeshtda oliy maʼlumot olishga umid qilgan. Ammo Vengriyada rejim oʻzgarib, mamlakat hukumati vyetnamlik talabalarni qabul qilishni toʻxtatgan. Natijada u Parisdagi Oliy normal maktabmi tugatgan. Tyau hozirda New Jersey shtatining Princeton shahridagi Perspektiv tadqiqotlar institutida ishlaydi.

## Manbalar
Stanislav Smirnov

**Stanislav Konstantinovich Smirnov** () (1970-yil 3-sentyabrda tugʻilgan) — rossiyalik matematik. Smirnov perkolatsiya va Ising modeli boʻyicha ishlari bilan tanilgan. Xususan, uch burchakli toʻrdagi perkolatsiyalar uchun Cardy formulasini isbotlab bergan. 2010-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Smirnov 2003-yildan beri Geneva universitetida professor boʻlib ishlaydi. 2012-yil Rossiya aʼlim va fan vazirligi huzuridagi jamoatchilik kengashi aʼzosi etib saylangan. 2013-yildan beri Academia Europaea akademiyasi aʼzosi.

Smirnov matematika va fizika fanlarini chuqur oʻrgatiluvchi 239-sonli maktabni tamomlagan. Beshinchi sinfdan boshlab u Sergey Rukshin boshchiligidagi toʻgarakda matematikani oʻrgangan. 1986–1987-yillarda maktab oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan Xalqaro matematika olimpiadasida SSSR terma jamoasi aʼzosi boʻlgan. Ikkala olimpiadada ham barcha topshiriqlarga toʻgʻri javob berib, 100 % natija koʻrsatgan va ikki marta oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Xalqaro olimpiada gʻolibi sifatida Sankt-Peterburg davlat universitetining matematika va mexanika fakultetiga imtihonsiz qabul qilingan, uni 1992-yilda bitirgan. Ilmiy rahbari Viktor Xavin boʻlgan. Smirnov Sankt-Peterburg davlat universitetini tamomlagandan soʻng, Nikolay Makarov tomonidan California texnologiya institutida aspiranturaga taklif qilingan va u yerda 1996-yilda Ph.D darajasini olgan. U Yale universitetida malaka oshirgan, Princetondagi Perspektiv tadqiqotlar institutida va Bonndagi Max Planck matematika institutida ishlagan. Smirnov keyinchalik Stockholmdagi Qirollik texnologiya institutida ishlagan, Shvetsiya Qirollik fanlar akademiyasida ilmiy xodim boʻlgan.

## Manbalar
Artur Avila

**Artur Avila** (1979-yil 29-iyunda tugʻilgan) —  braziliyalik matematik. Avila asosan dinamik tizimlar va spektral nazariya sohasidagi ishlari bilan tanilgan. 2014-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Avila 1995-yil 16 yoshida Xalqaro matematika olimpiadasida oltin medalni qoʻlga kiritgan. Bakalavr darajasini Rio de Janeiro federal universitetidan olgan. 19 yoshida dinamik tizimlar teoriyasi boʻyicha doktorlik ishini yoza boshlagan. 2001-yil uni tamomlab, PhD darajasini olgan.

2001-yil Fransiyaga koʻchib borib, Jean-Christophe Yoccoz rahbarligida post-doktorantura ilmiy ishlar ustida ishlay boshlagan. Olim 2003-yildan beri Fransiyaning Ilmiy tadqiqotlar milliy markazida () ishlab keladi. Avila 2008-yil ushbu markazning tadqiqot direktori etib tayinlangan.
Samarqand veterinariya meditsinasi institutining Nukus filiali

**Samarqand veterinariya meditsinasi instituti Nukus filiali** Veterinariya sohasida professional kadrlar tayyorlash tizimini tashkil etish hamda ilmiy-tadqiqot ishlari va amaliy ishlarni olib borish boʻyicha respublikaning tashabbuslarini amaliy roʻyobga chiqarish maqsadida tashkil etilgan oliy taʼlim muassasasi.

## Manbalar
Cédric Villani

**Cédric Villani** () (1973-yil 5-oktyabrda tugʻilgan) — fransiyalik matematik. Villani matematik tahlil boʻyicha mutaxassisdir. Xususan, qisman differensial tenglamalar, Riemannian geometriyasi hamda metamatik fizika sohalaridagi ishlari bilan tanilgan. 2010-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Villani 2017-yil Fransiya parlamentining quyi palatasi boʻlmish Milliy assambleyaga saylangan. Emmanuel Macron asos solgan La République En Marche! partiyasi aʼzosi. 2017-yil Fransiya parlamentining Ilmiy va texnologik tanlovlar idorasi vitse-prezidenti etib tayinlangan.

Villani statistik mexanikada ishlatiladigan qisman differensial tenglamalar boʻyicha ishlari bilan shuhrat qozongan. Xususan, olim Laurent Desvillettes bilan hamkorlikda Boltzmann tenglamasida ekvilibriumga yaqin boʻlmagan ilk qiymatlar uchun konvergensiya qanchalik tez sodir boʻlishini koʻrsatib bergan.

## Manbalar
Manjul Bhargava

**Manjul Bhargava** (1974-yil 8-avgustda tugʻilgan)) — amerikalik-kanadalik matematik. Bhargava sonlar nazariyasi boʻyicha ishlari bilan tanilgan. 2014-yil Fields medali bilan taqdirlangan. 

Bhargavaning ota-onasi Hindistondan Kanadaga koʻchib borgan. Bhargava tugʻilgandan keyin esa AQShga koʻchib borishgan. Onasining kasbi matematik boʻlib, universitetda dars bergan va unga matematikadan saboq bergan. Bhargava 1996-yilda Harvard universitetidan bakalavr darajasini olgan. 2001-yilda Princeton universitetida matematika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. 2003-yildan beri Princeton universitetida, 2010-yildan beri parallel ravishda Leiden universitetida dars berib keladi.

Bhargava mahorat bilan tabla chaladi. Asbobni chalishni Zokir Hussyn kabi gurulardan oʻrgangan. Shuningdek, sanskrit tili va qadimiy Hindiston tarixi boʻyicha mutaxassis boʻlmish bobosi Purushottam Lal Bhargavadan sanskritchani oʻrgangan.

## Manbalar