Hristijan Mickoski

**Hristijan Mickoski** (makedoncha:  Христијан Мицкоски; talaffuzi: [ˈxristijan ˈmit͡skɔski]; 1977-yil 29-sentyabrda tugʻilgan) – makedoniyalik siyosatchi va Shimoliy Makedoniyaning hozirgi Bosh vaziri. U, shuningdek, universitet professori va VMRO-DPMNE prezidenti. 2016-yilda Mickoski Makedoniya elektr stansiyalari direktori, 2015–2017-yillarda esa Bosh vazirlar Nikola Gruyevski va Emil Dimitriyevning energetika boʻyicha maslahatchisi boʻlgan. Yagona nomzod sifatida partiyaning Valandovoda boʻlib oʻtgan XVI qurultoyida VMRO-DPMNE yetakchiligiga saylangan.

## Yoshligi va faoliati
Mickoski 1977-yil 29-sentyabrda hozirda Yugoslaviya SFR tarkibiga kiruvchi Makedoniya Sotsialistik Respublikasining Skopye shahrida tugʻilgan. U 2016-yildan 2017-yilgacha Makedoniya elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi davlat kompaniyasining direktori boʻlgan. Mickoski PhD darajasiga ega. 2011-yilda u Vena texnika universitetiga tashrif buyurgan. Mickoski Skopyedagi Ss. Cyril and Methodius universitetining Mashinasozlik fakultetida dotsent boʻlgan, 2019-yildan professor sifatidagi faoliyatini boshlagan. Mickoski 2015-yildan 2017-yilgacha Bosh vazirlar Nikola Gruyevski va Emil Dimitriyevning energetika boʻyicha maslahatchisi lavozimida ishlagan.

## Siyosiy faoliyati

### Partiya rahbari
Nikola Gruyevski isteʼfoga chiqqanidan soʻng, Mickoski 2017-yil 23-dekabrda Valandovoda boʻlib oʻtgan partiyaning 16-sʼyezdida millatparvar VMRO-DPMNE partiyasining yangi rahbari va shu tariqa mamlakatdagi muxolifatning yetakchisiga aylandi.

Baʼzi partiya aʼzolarining soʻzlariga koʻra, Hristijan Mickoski yoshligida Liberal-demokratik partiyasi nomidan Skopyedagi Ss. Cyril and Methodius universiteti talabalari ittifoqi prezidentligiga nomzod qilingan va oʻsha paytda hukmronlik qilgan VMRO-DPMNEning ashaddiy raqibi boʻlgan. Lubcho Georgiyevskining soʻzlariga koʻra, Mickoski oʻzini partiya faoli sifatida birinchi marta 2016-yilda koʻrsatgan.

Uning Yevropa Ittifoqi va NATO tarafdori ekanligi ayrim siyosiy kuzatuvchilar tomonidan shubha bilan kutib olindi. Mickoski va uning partiyasi Yevropa Ittifoqi va NATOga qoʻshilish tarafdori ekanligini, ammo buni „kapitulyatsiya“ bilan amalga oshirmoqchi emasligini aytgan, u bu yoʻl bilan Makedoniyani nomlash boʻyicha kelishmovchilikni hal qilgan va Shimoliy Makedoniyaning NATOga aʼzo boʻlishini taʼminlagan Gretsiya bilan imzolangan Prespa kelishuvini rad etishini bildirgan. Mickoski va u rahbarlik qilayotgan partiya 2022-yil iyulida Shimoliy Makedoniya va Yevropa Ittifoqining muzokara jarayonini boshlash haqidagi Fransiya taklifiga qarshi Shimoliy Makedoniya noroziliklarining asosiy ishtirokchisiga aylandi. 2022-yil avgust oyida Mickoski agar bolgarlar mamlakat konstitutsiyasida tan olinsa, siyosatdan abadiy ketishga vaʼda berdi, bu Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralar doirasiga kiritilgan majburiy talab edi. Sentyabr oyida u referendum oʻtkazishni taklif qildi, unga koʻra Bolgariya va Shimoliy Makedoniya oʻrtasidagi doʻstlik shartnomasi bekor qilinadi. Mickoski Vengriya Bosh vaziri Viktor Orbán va Serbiya Prezidenti Aleksandar Vučić bilan yaqin aloqalarga ega.

### Bosh vazir (2024-yildan hozirgacha)
VMRO-DPMNE Shimoliy Makedoniya Assambleyasida koʻplab oʻrinlarni qoʻlga kiritgandan soʻng, 2024-yilgi Shimoliy Makedoniya parlament saylovlaridan keyin VLEN koalitsiyasi hamda ZNAM koalitsiya shartnomasi tuzildi va Mickoskiga Prezident Gordana Siljanovska-Davkova tomonidan 6-iyun kuni navbatdagi hukumatni tuzish mandati berildi. 2024-yil 23-iyun kuni Assambleyada yangi hukumat uchun ovoz berishdan oldin Mickoski murojaatida oʻz hukumati soliqlarni kamaytirish, pensiyalarni oshirish, munitsipal loyihalar uchun 200 million yevrodan ortiq loyihani boshlash, iqtisodiyot uchun bir milliard yevro sarmoya kiritish, yangi ish oʻrinlari uchun yangi xorijiy investitsiyalar olib kirish, darsliklarni hamma uchun bepul qilish, korrupsiyaga qarshi kurashish va iqtisodiyotning 5 foizigacha oʻsishi uchun kurashishga vaʼda berdi. Ovoz berishdan keyin u mamlakatning 13-Bosh vaziriga aylandi.

Mickoski saylanishidan biroz oldin mamlakatini „Makedoniya“ deb ataganidan va Shimoliy Makedoniya konstitutsiyaviy nomini „uyatli“ deb taʼriflaganidan soʻng, Gretsiya mamlakatni Prespa kelishuvidan voz kechishda aybladi va uning Yevropa Ittifoqiga qoʻshilishiga toʻsqinlik qilish xavfi borligidan ogohlantirdi. Mickoski oʻz nutqida, u Bosh vazir ekan, bolgarlar tan olinmasligini va boshqa konstitutsiyaviy oʻzgarishlar boʻlmasligini vaʼda qilib, Yevropa Ittifoqining bu talabini Bolgariyaning taʼsiri deb taʼrifladi. Shu munosabat bilan Bolgariya Shimoliy Makedoniyaning xalqaro majburiyatlarga rioya qilmaslik niyatini „qabul qilib boʻlmaydigan“ va mamlakatni esa „Yevropa yoʻliga mos kelmaydigan“ deb atagan.

### Hukumat
Mickoski vazir sifatida partiyaning yaqin ittifoqchilari va hamkorlarini tanladi, etnik albanlar uchun kamroq lavozimlar ajratdi, shuningdek Moskva va Belgrad bilan mustahkam aloqalarga ega boʻlgan Ivan Stoilkovikni oʻrinbosari etib tayinladi. Shuningdek, u VMRO-DPMNEning barcha toʻrtta vitse-prezidentini oʻz yoniga oladi, ularning aksariyati sobiq Bosh vazir va partiya rahbari Nikola Gruyevskining avtokratik rejimi ostida yuqori lavozimlarni egallagan. Hukumat asosan VMRO-DPMNE, VLEN, ZNAM va Makedoniyadagi Serblar Demokratik partiyasi aʼzolaridan iborat.

## Shaxsiy hayoti va qarashlari
Mickoski uylangan va 2 farzandi bor. Ona tilidan tashqari, u ingliz va italyan tillarini ham biladi.

Mickoski lavozimga kirishganidan koʻp oʻtmay, 2023-yilgi Albaniyaning aholini roʻyxatga olish natijalari eʼlon qilindi, shundan maʼlum boʻlishicha, mamlakatda 7,000 dan biroz koʻproq bolgarlar va 2,000 ga yaqin makedoniyaliklar istiqomat qiladi. Mickoski, bu Bolgariya propagandasi va assimilyatsiya siyosati, shuningdek, avvalgi hukumatning beparvoligi natijasi ekanligini aytgan. Boshqa tomondan, soʻnggi oʻn yilliklarda 100,000 dan ortiq Makedoniya fuqarolari Bolgariya fuqaroligini oldi, ularning aksariyatining kelib chiqishi bolgarlarga borib taqaladi. Bu holatga javoban Mickoski shunday izoh berdi: „Bu vaziyat Bolgariyaning Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlishiga asoslangan boʻlib, Shimoliy Makedoniya Yevropa Ittifoqiga qabul qilingandan soʻng barcha makedoniyaliklar oʻzlarining Bolgariya pasportlarini yirtib tashlashadi“. U Shimoliy Makedoniyaning atigi bir necha yuz fuqarosi oʻzlarini bolgar deb hisoblashini, Bolgariyadagi makedoniyalik ozchilik esa oʻn minglab kishilardan iborat ekanligini taʼkidlagan. 

## Manbalar