Gilos gullari

**Yapon gilosi** yoki **sakurasi** sifatida ham tanilgan. Prunus yoki Prunus jinsidagi koʻplab daraxtlarning gulidir. Ular Sharqiy Osiyoda, jumladan Xitoy, Koreya va ayniqsa Yaponiyada keng tarqalgan turlardir. Ular odatda manzarali gilos daraxtlariga ishora qiladilar, ularni yeyish uchun meva beradigan gilos daraxtlari bilan adashtirmaslik kerak. U Yaponiyaning milliy guli hisoblanadi.

Yapon gilos daraxtining yovvoyi turlari asosan Shimoliy yarimsharda keng tarqalgan. Yevropa va Shimoliy Amerikadagi asosiy tasnifda dekorativ maqsadlar uchun gilos daraxtlari taxminan 400 turdan iborat boʻlgan *Prunus* jinsiga tasniflanadi. Yaponiya, Xitoy va Rossiyadagi asosiy tasnifda, aksincha, manzarali olcha daraxtlari Prunus jinsidan ajratilgan 100 ga yaqin turdan iborat boʻlgan *Cerasus* jinsiga tasniflanadi va *Cerasus* jinsiga *Prunus* *[[Prunus salicina|salicina]]*, *[[Shaftoli|Prunus]]* kirmaydi. *[[Shaftoli|persica (shaftoli)]]*, *[[Yapon oʻrigi|Prunus mume]]*, *Prunus grayana* va boshqalar.  Biroq, Yevropa va Shimoliy Amerikada gilos gullarini koʻrish uchun mos keladigan koʻplab yirik gullarga ega yovvoyi gilos daraxtlari koʻp emas edi. Ularning aksariyati bugungi odamlar tasavvur qiladigan gilos gulini koʻrish uchun odatiy gilos daraxti shakllari va gullaridan farq qiladi. Xitoyning materik qismida qadim zamonlardan beri olxoʻri gullarini koʻrish madaniyati mavjud boʻlib, gilos gullarining koʻplab yovvoyi turlari mavjud edi, lekin ularning koʻpchiligi kichik gullarga ega edi va yirik gulli gilos gullarining yovvoyi turlarining tarqalish maydoni. hanami uchun mos, koʻpincha odamlarning yashash joylaridan uzoqda joylashgan kichik bir hudud bilan cheklangan. Boshqa tomondan, Yaponiyada gilos gulini koʻrish uchun mos keladigan katta gullarni ochadigan va yirik daraxtlarga aylanib ketadigan *Prunus speciosa* (Oshima olchasi) va ''Prunus jamasakura'' (Yamazakura) mamlakatning ancha keng hududida va yaqin atrofda tarqalgan. odamlarning yashash joylari. Shuning uchun gilos gullarini koʻrish madaniyati va navlarini ishlab chiqarish Yaponiyada tarixan rivojlangan deb hisoblanadi.

Gilos daraxtlari oʻzgaruvchan xususiyatga ega boʻlgani sababli, ayniqsa Yaponiyada gilos gullarini koʻrish uchun koʻplab navlar yaratilgan. Oshima olchasi, Yamazakura, *Prunus pendula* f. *ascendens* (syn, *Prunus itosakura*, Edo higan) va boshqalar tabiiy ravishda Yaponiyada oʻsadi, mutatsiyaga oson, ayniqsa, Yaponiyada endemik tur boʻlgan Oshima olchasi mutatsiyaga uchrab, ikki gulli, tez oʻsadi, koʻplab yirik gullarga ega va kuchli hidga ega; shuning uchun Oshima olchasi oʻzining qulay xususiyatlari tufayli navlar asosi sifatida Sato-zakura guruhi deb nomlangan koʻplab sakuralarni ishlab chiqargan. Ota-ona turlari Oshima olchasi boʻlgan vakillik navlari Yoshino olchasi va Kanzan ; Yoshino giloslari Osiyo mamlakatlarida, Kanzan esa Gʻarbiy mamlakatlarda faol ekilgan.

Yevropada XIX asr oxiridan XX asr boshlarigacha ingliz Kollingvud Ingram yapon gilos gullarini yigʻib oʻrgandi va turli xil bezak navlarini yaratdi va gilos gulini koʻrish madaniyati tarqala boshladi. Qoʻshma Shtatlarda gilos gullarini tomosha qilish Yaponiya 1912-yilda doʻstlik belgisi sifatida gilos gullarini taqdim etganidan soʻng keng tarqala boshladi. 
## Manbalar