open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oxunjon Madaliyev

**Oxunjon Madaliyev** (21-may 1963-yil, Yangiarab qishlogʻi, Oltiariq tumani, Fargʻona viloyati – 29-iyun 2000-yil) – oʻzbek qoʻshiqchisi va bastakori, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist. 1990-yillarda Oʻzbekistonda va qoʻshni respublikalarda shuhrat qozongan. 2000-yil 37 yoshida yurak xurujidan vafot etgan.

O. Madaliyev vafotiga qadar yuzlab qoʻshiq kuylagan. „Yolgʻiz ayol“, „Javohirim“, „Onamning duosi“, „Seni bugun koʻrmasam boʻlmas“, „Turkman qiz“, „Unutmoq osonmas bizlarni“ kabi qoʻshiqlari ommalashgan.

## Hayoti

Oxunjon Madaliyev 1963-yilning 21-may kuni Oʻzbekistonning Fargʻona viloyatidagi Oltiariq tumanida joylashgan Yangiarab qishlogʻida tugʻilgan. 1985-yil Fargʻona pedagogika institutining (hozirgi Fargʻona davlat universiteti) musiqa fakultetini tamomlagan. Habiba Madaliyevaga uylangan. 1990-yilning 14-yanvarida oʻgʻli Qilichbek Madaliyev dunyoga kelgan. Oʻgʻli Madaliyev ham qoʻshiqchilik bilan shugʻullanadi.

Madaliyev 2000-yilning 29-iyunida 37 yoshida navbatdagi toʻyni tugatib, haydovchisi bilan Tico mashinasida ketayotganida miokard infarktidan vafot etgan. Bevaqt oʻlgani uchun qoʻshiqchi giyohvand moddalar isteʼmol qilgan, degan asossiz daʼvolar tarqalgan. Shuningdek, vafotidan keyingi yillarda Madaliyevga suiqasd uyushtirilgan degan iddao ham tarqalgan.

## Faoliyati

Madaliyev institutni tamomlaganidan keyin Oltiariq tumanidagi 26-sonli oʻrta maktabda musiqa fani oʻqituvchisi oʻlaroq ishlay boshlagan. Keyinchalik Fargʻona Davlat filarmoniyasida yakkaxon qoʻshiqchi sifatida ishlagan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Qilichbek Tojiyev Madaliyevning ustozi boʻlgan.

Madaliyev 1989-yili Toshkent shahrida „Kamolot – 89“ koʻrik tanlovida gʻoliblikni qoʻlga kiritib, oʻsha yilning dekabrida „Xalqlar doʻstligi“ saroyida ilk yakkaxon konsertini bergan. Umrining oxirigacha yuzdan oshiq qoʻshiqni ijro etgan. Qoʻshni mamlakatlarga, jumladan, Tojikiston va Qirgʻizistonda gastrol safarlariga borgan, oʻnlab shogird tayyorlagan.

## Diskografiyasi

Studiyaviy albomlari

* „Ziyodam“ (1983)
* „Seni asrasin“ (?)
* „Kimligini aytmayman“ (?)
* „Sendadir xayolim“ (?)
* „Yulduzim“ (?)
* „Navbahor“ (?)
* „Javohirim“ (?)
* „Oʻzbeklarim“ (?)
* „Yolgʻiz ayol“ (?)
* „Sogʻinch“ (?)
* „Yoshligim“ (?)
* „Unutmoq osonmas bizlarni“ (?)
* „Onamning duosi“ (1994)

## Mukofotlari
Madaliyev 1997-yil 26-avgustda „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan. 1999-yil 25-avgustda „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist“ unvonini olgan. Vafotidan soʻng 2025-yilda “Mehnat shuhrati” ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* Oxunjon Madaliyev bilan intervyu (1993-yil) 
* YouTube kanali
Vagitan

**Vagitan** (*Vagitanus*) — qadimgi rimliklar inonchi boʻyicha, yangi tugʻilgan chaqaloq birinchi yigʻlaganida uning yonida turadigan xudo. U yigʻlayotgan chaqaloq sifatida tasvirlangan. Uning nomi lotinchadan tarjima qilinganida „yangi tugʻilgan chaqaloq faryodi“ maʼnosini bildiradi. Yakob Gronoviusning taʼkidlashicha, xudo nomlanishi va „yangi tugʻilgan chaqaloq yigʻisi“ iborasi oʻrtasida etimologik bogʻliqlik borligiga qaramay, ismning toʻgʻri shakli Vagitan emas, () balki Vatikan () boʻlishi kerak. Chunki, „Vagitan“ imlosi klassik lotin tili emas, mahalliy, yaʼni lotin shevasida yozilgan shaklidir. Odamlar, Vagitan yangi tugʻilgan chaqaloq uning ismining birinchi boʻgʻinini talaffuz etishi uchun chaqaloqning ogʻzini ochgan deb ishonishgan. Shunday qilib, Vagitan inson tugʻilganida unga nutq ato qilgan xudo sifatida tasvirlangan, ammo boshqa xudolarga xos boʻlgan birinchi qichqiriq va nutqning birinchi boʻgʻini oʻrtasini farqlash kerak boʻladi.

## Yana qarang

* Rim mifologiyasi
* Ilitiya
* Rim va yunon xudolarining yozishmalari

## Manbalar

## Havolalar

* Vagitan // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona: v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Sonorcha hot-dog

**Sonorcha hot-dog** (,  — 1980-yillarning oxirida shimoliy Meksikadagi Sonora shtatida paydo boʻlgan hot-dogning turlaridan biri hisoblanadi. Poytaxtning shtatlaridan birida joylashgan Ermosilyo shahri ushbu yegulikning vatani hisoblanadi. Ushbu turdagi hot-dog AQShning Arizona shtatining Sonoraga tutash janubiy hududlarida, xususan Tukson va Feniks ] shaharlarida ham keng tarqalgan..

Bekonga oʻralgan va grilda qovurilgan hot-dog, bugʻdoy unidan tayyorlangan *bolilyo* — anʼanaviy meksikancha bulochkaning ichiga qoʻyiladi, uning koʻrinishi kichik fransuzcha bagetga oʻxshaydi. Uning oʻzgarmas qoʻshimcha ingredientlari tarkibiga — qovurilgan mahalliy loviya, tugʻralgan piyoz va toʻrtburchak shaklda kesilgan pomidor. Koʻpincha xalapenyu qalampiri va maydalangan pishloq boʻlaklari ham qoʻshiladi. Bularning barchasi mayonez, xantal, guakamol yoki xalapenyo qoʻshilgan salsa bilan boyitilgan: baʼzida unga ziravorlardan biri qoʻshiladi yoki birdaniga barchasi qoʻshiladi.

Sonorcha hot-dog, hot-doglar „dogeros“ () deb nomlangan koʻcha sotuvchilari tomonidan maxsus jihozlangan aravalarda tayyorlanadi va sotiladi. 2009-yilda Tusonda 200 dan ortiq, Feniksda esa undan ham koʻproq nuqtalar mavjud boʻlgan.

## Manbalar
Starlink

**Starlink** — Internet aloqasi beqaror, qimmat yoki umuman mavjud boʻlmagan hududlarda yuqori tezlikdagi Internet aloqasini taʼminlash maqsadida SpaceX shirkati tomonidan yoʻlga qoʻyilayotgan global sunʼiy yoʻldosh tizimi. SpaceX shirkatining sunʼiy yoʻldosh tadqiqotlari, ishlanmalari va ishlab chiqarish boʻlimi hisoblanuvchi shirkat qarorgohi Vashington shtatining Redmond shahrida joylashgan.

Loyihani ishlab chiqish 2015-yilda boshlangan. Sinov prototiplari 2018-yilning 22-fevralda muvaffaqiyatli ishga tushirilgan. 2017-yilga kelib, SpaceX 2020-yillarning oʻrtalariga borib Yer orbitasiga jami 12 000 ga yaqin sunʼiy yoʻldoshni chiqarish uchun normativ hujjatlarni taqdim etdi. 2019-yilning may oyida 60 ta prototip sunʼiy yoʻldoshlarning birinchi guruhi Yer orbitasiga chiqarildi.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayt
Berry Good

**Berry Good** (, *Beri Gut*) Janubiy Koreyada tashkil topgan qizlardan iborat musiqiy guruhdir. 2014-yilda Asia Bridge Entertainment tomonidan asos solingan. Guruhning ilk ashulasi *Love Letter* boʻlib, 2014-yil 21-mayda ommaga havola etilgan. Guruh rasman 2021-yil 12-mayda tugatildi.

## Aʼzolari
### Sobiq aʼzolari
* Subin (수빈) — reper
* Iera (이라) — reper
* Nayeon (나연) — vokalchi
* Daye (다예) — vokalchi, reper
* Taeha (태하) — leader, vokalchi
* Gowoon (고운) — vokalchi
* Seoyul (서율) — vokalchi
* Johyun (조현) — vokalchi, reper
* Sehyung (세형) — vokalchi, reper

**Ostguruh**
* Berry Good Heart Heart: Taeha, Sehyung, Gowoon


ImageSize = width:600 height:150
PlotArea = width:405 height:130 left:75 bottom:20
Alignbars = justify
DateFormat = mm/dd/yyyy
Period = from:05/21/2014 till:05/12/2021
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy

Colors =
  id:a value:rgb(0, 0, 0. 9) legend:1st&nbsp;Active

Legend = orientation:horizontal position:bottom
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:2015 gridcolor:black

PlotData =
 color:blue width:7 textcolor:black align:left anchor:from
  bar:Iera    from:start till:01/23/2015 
  bar:Nayeon  from:start till:01/23/2015 
  bar:Subin   from:start till:01/23/2015 
  bar:Taeha   from:start till:05/27/2019
  bar:Gowoon  from:start till:02/22/2021
 color:orange width:7 textcolor:black align:left anchor:from
  bar:Daye    from:01/26/2015 till:05/25/2019 
  bar:Seoyul  from:01/23/2015 till:02/22/2021
  bar:Sehyung from:01/26/2015 till:05/12/2021
 color:green width:7 textcolor:black align:left anchor:from
  bar:Johyun  from:10/25/2016 till:05/12/2021 


## Diskografiyasi
### Studiyaviy albomlari

### Mini-albomlar

### Singl albomlar

### Singllar

## Mukofot va nomzodliklari

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
Xrayme

**Xrayme** ( haraime, chraime;  &#x200E; — Magʻrib va Isroil mamlakatlarida mashhur boʻlgan styu achchiq baligʻi hisoblanadi. Taom uchun sous sharmola deb nomlangan eski arab sousiga oʻxshash boʻlgan. ( Taomning nomi arabchadan „qaynoq“ soʻzidan kelib chiqqan.

Ushbu taomning oʻziga xos xususiyati — yangi non bilan isteʼmol qilinuvchi quyuq achchiq sousdir. Uning achchiqligini moʻtadillashtirish uchun nonni odatda sousga botirish maʼqul hisoblangan.Garnir sifatida esa kuskus eng yaxshi tanlovga aylanadi. Xraymening yagona retsepti yoʻqligi sababli, uning bir necha retseptlari mavjud. Marokancha baliqlar koʻplab shirin va achchiq qalampirdan tayyorlanadi va uning sousi tarkibida koʻplab yogʻ (baliq faqat yogʻda yaxshi pishadi) va pomidor bezak uchun xizmat qiladi. Retseptga koʻra, baliqning qanday turda boʻlishi muhim emas, faqatgina oq boʻlsa bas. Bayramona xrayme uchun eng mashhur baliq — nil olabugʻa boʻlib, ammo file sifatida istalgan boshqa har qanday baliqlar mos keladi: bass, dengiz olabugʻasi yoki treskalar.

Xrayme Tunis va Liviyadan kelib chiqqan boʻlib, aliyadan keyin Isroilda juda mashhur boʻlgan. U anʼanaviy ravishda Shabbat, shuningdek, seder uchun Rosh xa-Shana va Pesaxda isteʼmol qilishgan..Ushbu taom sefard yahudiylarining oshxonasida Kolumbning ekspeditsiyalarida ishtirok etgan va Eski Dunyoga pomidorni olib kelgan marranam (Ispaniya va Portugaliyaning majburiy suvga choʻmdirilgan yahudiylari) tufayli paydo boʻlgan degan fikr mavjud. Xrayme koʻpincha shanba kunlari tayyorlangan, chunki taomni ham sovuq, ham issiq holda isteʼmol qilish mumkin boʻlgan..

## Manbalar
Suyurlitepa

Toshkent viloyati Ohangaron tumanidagi antik davrga tegishli tarixiy yodgorlik. Hozirgi kunda tarix fanlari doktori, professor, arxeolog olim Ahmadali Asqarov boshchiligida arxeologik ekspeditsiyalar olib borilmoqda. Suyurlitepa yodgorligi Ohangaron daryosining chap sohilida, Qurama tog`larining shimoliy etaklarida joylashgan tarixiy makon. O`tgan asrning 60-yillarida akademik Yahyo G'ulomov tashabbusi bilan Toshkent vohasini o`rganish maqsadida Toshkent arxeologik ekspeditsiyasi tashkil etilgan edi. Mazkur ekspeditsiya davomida qadimgi Choch va Iloq davlatlarining tarixiy shaharlari tadqiq etib, o'rganildi. Mazkur ekspeditsiya jarayonida Suyurlitepa yodgorligi e'tibordan chetda qoldi, shu sababli ham mazkur yodgorlik haqida ensiklopediyalardan ma'lumotlar topilmaydi. Yodgorlik haqida tadqiqotlarda Suyartepa, Munchoqtepa, Saviltepa, Suyritepa kabi nomlar ostida uchratish mumkin.

## Tarixi

Ushbu yodgorlik Buyuk Ipak yo'li ustida Farg`ona vodiysidan Toshkentga o'tishda ilk shahar hisoblanadi. Yodgorlik hududida ilk aholi yashash manzillarining aniqlanishi antik davrga to'g'ri keladi. Shahar yodgorlikning janubiy qismlaridan Qovunchi II madaniyati izlari topilgan. 

### Antik davr

## Manbalar
Chchige

**Chchige** — koreys taomi hisoblanib, ragu taomiga oʻxshaydi. Chchigening koʻplab turlari mavjud boʻlib, uning klassik ingredientlari tarkibiga goʻsht, dengiz mahsulotlari yokikochxudjan, tvendjan, *kandjang* yoki *seuchot* bilan ziravorlanganshoʻrvadagi sabzavotlar kiradi. Chchige odatda dasturxonga umumiy taom sifatida issiq holatda tortiladi.

Koreys bayramlarida dasturxonda chchige yoki tang (탕 — shoʻrva) albatda boʻladi. Choson sulolasi davrida chchige qadimiy *chochxi* nomi bilan atalib, qirollik dasturxonida doimo ikki xil turi taqdim etilar edi.

Har xil turdagi chchigening asosiy tarkibiy qismlariga koʻra nomlandi, masalan, *senson chchige* (생선찌개), baliqdan yoki tofudan tayyorlangan *tubu chchige* (두부찌개), yoki aniq shoʻrva yoki ziravorlardan tayyorlangani, masalan, kochxudjan-chchige (고추장찌개) yoki tvendjanchchige (된장찌개).

## Turlari

### Ingredientlarga koʻra

* Altxan-chchige (알탕찌개), sayd ikrasi tuxumidan tayyorlanadi
* Tubu-chchige (두부찌개), tofudan tayyorlanadi
* Ke-chchige (게찌개) qisqichbaqadan tayyorlanadi.
* Kimchxichchige (김치찌개) kimchi va boshqa masalliqlardan tayyorlanadi
* Kxonbi-chchige (콩비지 찌게) soyadan tayyorlangan
* Pude-chchige (부대찌개), ziravorli shoʻrva va saralangan goʻsht va boshqa ingredientlardan tayyorlangan
* Myeonrandjot-chchige (명란젓찌개) *myongran chot*dan tayyorlangan (tuzlangan ikra)
* Senson-chchige (생선찌개), baliqdan; *tontxe-chchige* (동태찌개) — muzlatilgan say turidan tayyorlangan
* Sundubu-chchige (순두부찌개) koagulyatsiyalanmagan yumshoq tofudan tayyorlangan
### Ziravorlarga koʻra

* Tvendjan-chchige (된장찌개), tvendjan shoʻrvasi bilan tayyorlangan
* Chxongukchang-chchige (청국장찌개), *chxongukchan* va boshqa ingredientlardan tayyorlangan
* Seuchot-chchige (새우젓찌개) krevetkali pasta bilan
* Kochxudjang-chchige (고추장찌개) „kochxudjang“ achchiq pasta bilan, odatda choʻchqa goʻshti bilan.

Fayl:0812 dongtaejjigae.jpg|Hot *donghae jjigae* - koreyscha pishiriq.


## Yana qarang

* Koreys oshxonasi

## Manbalar
Shatobrian steyki

**Shatobrian** (steyk, file, s**hatobrian** bifshteksi, **shato-filesi**; () — mol goʻshtli taomi, goʻshtli boʻlakning qalin qismidan tayyorlanadi.

## Xususiyati

Tana goʻshtidagi boʻlaklar umurtqa pogʻonasining har ikkala tomonida joylashgan. Boʻlak (katta bell suyagi) koʻpincha butun holda sotiladi va uzun, tor, vereten shaklidagi goʻsht boʻlagiga oʻxshaydi, bir tomoni qalin („boshi“), ikkinchisi esa ingichka („dumi“).Shatobrian uchun goʻsht mol goʻshtining qalin markaziy sohasidan kesiladi. Bolakning qalinligi kamida 5 sm boʻlishi kerak („ikki barmoqdek“) va odatda u ikki kishi uchun tortiladi. Shatobrian koʻpincha bir necha kishi uchun 1,5 kg gacha boʻlgan katta boʻlakdan tayyorlanadi. Pishirish paytida qovurilganidan keyin katta file boʻlaklariga boʻlinadi, ammo koʻpincha u butun holda beriladi va dasturxonning oʻzidanoq boʻlaklarga boʻlinadi.

Goʻsht boʻlagi juda yumshoq, ammo yogʻsiz va yorqin lazzatda boʻladi. Uning shiraliligini va taʼmini oshirish uchun retseptga koʻra, bekon goʻshti uzun boʻlaklar bilan oʻralib, koʻpincha goʻshtda uning taʼmi yetishmasligi sababli sous bilan yanada boyitiladi.

## Tayyorlanishi
Goʻsht zaytun moyi va har tomondan bir daqiqa davomida juda issiq grill yoki skovorodkada qalampir bilan qovuriladi, soʻngra qaynoq pechda pishiriladi. Katta goʻsht boʻlagi tartibsiz shaklda, toʻlaqonli qovurilishini taʼminlash maqsadida sekin pishiriladi: tovaning chuqurlikka qarab, u yaxshi pishgan qobiqdan „qonli“ holatga oʻzgaradi va deyarli xom, biroz isitilgan goʻsht parchasi boʻladi.  Shatobrianni kichik boʻlaklarda „qon bilan“ yoki biroz qovurilgan tarzda pishirish odatiy holatdir.

Shatobrian davrida, taomga oq sharob sousi, shalot-piyoz va estragon qoʻshilgan, shundan soʻng uning nomi „shâtobrian“ deb ham atashgan. XX-XXI asrlarda uni koʻpincha bearnez sousi bilan birga dasturxonga tortilgan. 

## Nomi
*Larousse Gastronomique* ensiklopediyasining taʼkidlanishicha, bu taom mashhur yozuvchi Fransua-Rene de Shatobrian vikonti sharafiga nomlangan, uning shaxsiy oshpazi 1822-yilda Shatobrian Londonda elchi boʻlib xizmat qilganida uning retsepti chiqqan. Lugʻatning yana bir turi *Dictionnaire de l’Académie des Gastronomes* lugʻatini taklif etadi, ushbu taomning nomi Fransiyaning Atlantika Laura mintaqasidagi Shatobrian shahrida yetishtirilgan yuqori sifatli mol goʻshti nomiga berilganligini taxmin qiladi.

## Manbalar
Shvaynfurt soʻyish kosasi

**Shvaynfurt soʻyish kosasi** () — Shvaynfurt frankonligi davrida gastronomik anʼana hisoblanadi va u bir yarim asrdan koʻproq vaqtni oʻziga qamrab oladi, choʻchqa soʻyish munosabati bilan nemis bayramining turlaridan biri hisoblanib, turli marosimlar bilan oʻtkaziladi. Anʼanaga koʻra, choʻchqa goʻshtining turli qismlaridan qaynatilgan goʻsht „yogʻli qismidan yogʻsizigacha“ qatʼiy belgilangan tartibda yetti xil „ovqatlar almashmasi“ koʻzda tutilgan: yonbosh, kesma, kurak, boʻyin, til va quloq bilan bosh, yurak bilan tovon va boshqa submahsulotlar, shuningdek, buyraklar bilan pishirilgan. Taxminlarga koʻra, 100 kishiga moʻljallangan shvaynfurt soʻyish kosasi uchun uchta choʻchqa va unga qoʻshimcha ravishda boshlari va sut mahsulotlari ham kerak boʻladi. Goʻsht bir yarim soat davomida qaynatiladi. Shvaynfurt soʻyish kosasi anʼanasining asoschisi mahalliy qassob doʻkoni va traktirning egasi Georg Yozua Shvanxoysser boʻlib, yilnomaga koʻra, 1856-yilda ellik nafar mehmonlarni taklif qilib, choʻchqa goʻshtini yangi kolbasa bilan toza havoda qozonda pishirilgan kechki ovqatga taklif qilgan edi, oʻshanda tushdan soʻng butun bir choʻchqa ham yeb bitirilgan. Eng katta shvaynfurt soʻyish kosasi 1991-yilda shaharning 1200 yilligini nishonlash munosabati bilan boʻlib oʻtgan va unda 1200 dan ortiq isteʼmolchilar ishtirok etishgan edi.

Bayramni nishonlashdan oldin uning ishtirokchilari sabrsizlik bilan stolni sanchqi va pichoqlar bilan taqillatib, anʼanaviy qoʻshiqlarni ijro etishadi va kechki ovqat paytida ular mehmonlar oʻtirgan kursining orqasiga yashirincha choʻchqa dumini yopishtirib qoʻyib, xazil qilishadi. Shvaynfurt soʻyish kosasining asosiy xususiyati stolda tarelkalarning yoʻqligidir, choʻchqa goʻshti toʻgʻridan-toʻgʻri maxsus tozalangan yogʻoch dastgohda tortiladi va mos ravishda dasturxon asboblari yordamida „taxta“ning oʻzidan isteʼmol qilinadi. Yettita „taom“ning har biri stolning oʻrtasiga qoʻyiladi, shunda har bir isteʼmolchi oʻziga tegishli qismini olishi mumkin boʻladi. Yeyilmagan qoldiqlar stol markazidan keyingi „taom“ qoʻyilishidan oldin olib qoʻyiladi va qonli kolbasa va lebervurstga tashlanadi va ular mehmonlarga ketishdan oldin beriladi. Goʻsht odatda frankon vinolari, dudlangan tuzlangan karam, qora yoki kulrang non, tuz, qalampir va yerqalampir bilan birga dasturxonga tortiladi. Desert uchun esa odatda bargli pirogni qahva bilan birga dasturxonga tortiladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* Karl H. Hennig: *Zum Fressen gern: Die Schweinfurter Schlachtschüssel — Geschichte und Geschichten* . Reimund Maier, Shvaynfurt 2005, ISBN 978-3926300546

## Havolalar

* revista.de: Yoqimli ishtaha.  Haqiqiy Shvaynfurt soʻyish kosasi   )
*
Alyonka Zupanchich

**Alyonka Zupanchich Jerdin** ( ; ) — sloveniyalik faylasuf, psixoanaliz va kontinental falsafa boʻyicha mutaxassis hisoblanadi. U psixoanalitik nazariyotchi va faylasuf boʻlib, Mladen Dolar va Slavo Jijek bilan birgalikda Shimoliy Amerika va Yevropada lakanov psixonalisi boʻyicha ommabop boʻlgan.

## Biografiya
U 1966-yilning 1-aprelida Sloveniya, YugoslaviyaningLyublyana shahrida tavallud topgan. 1989-yilda u Lyublyansk universitetining sanʼat fakultetini tamomlagan. 1990-yilda Lyublyansk universiterida tahsil olib, 1995-yilda „*Dejanje in zakon, nezavedno in pojem*“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1997-yilda Parij universiteti VIIIning Alen Badyu rahbarligi ostida ikkinchi doktorlik dissertatsiyasini himoya qiladi.  Hozirda Sloveniya fanlar va sanʼat akademiyasining va Sloveniya Fanlar va Sanʼat Akademiyasi  da yetakchi ilmiy xodimi hamda kafedrasi professori boʻlgan. Lyublyan psixoanaliz maktabida ishlaydi, u yerda lakan psixoanalizining asoslarini oʻrgatadi. Unga va uning falsafasiga Jak Lakan va sloven arboblari Mladen Dolar va Slavoj Jijeklar taʼsir koʻrsatgan.

U axloq, adabiyot, komediya va muhabbat haqidagi kitoblarni yozgan. 3558 kutubxona fondida 6 tilda 242 ta asar va 305 ta nashrning muallifi hisoblanadi.

## Kitoblar

* *Etik des Realen.* *Kant, Lacan* . Turia + Kant, Wien, 1995 yil.
* Das Reale einer Illusion *.* *Suhrkampp, Frankfurt, 2001 yil.*
* *The Shortest Shadow: Nietzscheʼs Philosophy of the Two* (Cambridge, Mass.; London: The MIT Press, 2003). ISBN 9780-262-74026-5..
* *The Fifth Condition, [in:] Think Again. Alain Badiou and the Future of Philosophy* (London: Continuum, 2004).
* *The Odd One In: on Comedy*, preface by Slavoj Žižek (Cambridge, Mass.; London: The MIT Press, 2007).
* *Why Psychoanalysis: Three Interventions* (Aarhus University Press, 2008).
* *Odd One In: On Comedy*. MIT Press, Cambridge, Mass. 2008.
* *Warum Psychoanalyse?* Diaphanes, Zürich, 2009.
* *Der Geist der Komödie*. Übers., Nachw. Frank Ruda, Jan Völker. Merve, Berlin 2014.
* *Was ist Sex?* Psychoanalyse und Ontologie. Turia +Kant, Wien/Berlin 2019. ISBN 978-3-85132-962-9 .
** Rezension von Larissa Kunert: *Sex is just a three-letter-word*, Dschungel, Beilage zu jungle world, 49, 5. Dezember 2019, S. 6f.

### Italiya tilidagi kitoblar

* *Etica del reale.* *Kant, Lacan* (Luiji Franchesko Klementening kura), Orthotes Edrice, Napoli 2012; ISBN 978-88-97806-07-3 .

## Manbalar

## Havolalar

* COBISS-Osebna bibliografiyasi  .
* Literatur von und über Alenka Zupančič Germaniya Milliy kutubxonasi veb-saytida.
* Literatur von und über Alenka Zupančič WorldCat bibliografik maʼlumotlar bazasida.
* Alenka Zupanchic Yevropa Oliy maktabi veb-saytida.
* Sloveniya Fanlar va Sanʼat Akademiyasi veb-saytida Alenka Zupanchichning profili.
* 
* 
* 
* Alenka Zupančič EGS Faculty Page (Biography & Works)
Gesiona Laomedontaning qizi

**Gesiona** ( ) — yunon eposida Troyaning qiroli Laomedonta va Strimoning qizi, Podarkaning singlisi (Priam) hisoblanadi. Uning ismi etimologiyaga koʻra „asiyka“, yaʼni Osiyodan (Asion shevasida) kelib chiqqan.

Apollonning orakliga koʻra, otasi uni dengiz yirtqich hayvoniga yedirish uchun qoyaga bogʻlab qoʻygan. Oʻshanda Gerakl yirtqich hayvonning ichiga chiqib, uni boʻlaklarga boʻlib tashlash orqali uni qutqarishga muvaffaq boʻlgan. Geraklni yirtqich hayvon yutib yuborganida, uning boshi kal boʻlib qolgan. Keyinchalik, Zevs Pleshivni kalligi Argosda sharaflangan. Gesionaning soʻzlariga koʻra, u qizlarning oxirgisi boʻlgan, chunki qolganlarni yirtqich hayvon allaqachon yutib yuborgan edi. Valeriy Flakkaning soʻzlariga koʻra, Ammon tomonidan orakl yuborilib, qutqarish argonavtlar yurishi paytida sodir boʻlgan, yirtqich hayvon Gerakl va Telamon tomonidan birgalikda oʻldirilgan.

Diodoraga koʻra, Gerakl saxiy sovgʻalarga, jumladan, biyalarga ega boʻlgan. Ammo keng tarqalgan afsonaga koʻra, qirol Laomedont qizini qutqarish maqsadida Geraklga Olimpda asirga olingan qirolning oʻgʻli Ganimedning tovon puli sifatida Zavsga sovgʻa qilingan sehrli otlarni bergan. Ammo Troyaning qiroli oʻz vaʼdasini ustida turmadi, natijada esa Gerakl Laomedontdan oʻch oldi: Troya qoʻlga olindi, qirolning oʻzi va uning deyarli barcha oʻgʻillari Gerakl tomonidan oʻldirildi. Faqatgina Laomedontning kenja oʻgʻli Podark tirik qolishga muvaffaq boʻlgan. Oʻshanda Gerakl uning jonini saqlab qolib, shunchaki asirlikka olgan edi.

Gerakl Gesionani doʻsti Telamonga, Troyani egallashda oʻzini koʻrsatgan Salamin qahramoniga bergan. Gesionaga asirlardan birini ozod qilish huquqi beriladi, u oʻshanda akasini tanlaydi va uning tovon toʻlovi sifatidagi boshidagi roʻmolini beradi. Oʻshandan beri Podarka Priam (yaʼni *sotib olingan*) deb nomlananadi. Tevkraning onasi Gesiona boʻlgan.

Neviyaning „Gesion“ tragediyasidagi asosiy qahramon. Likopron uni qizilishton, Gerkulesni esa chayon deb ataydi. Shuningdek, Demetriyning „Gesion“ satir dramasi va Aleksidaning „Gesion“ komediyasining bosh qahramoni boʻlgan.

## Manbalar
Gero va Leandr

**Gero va Leandr** (  va ) — qadimgi afsonaviy qahramonlar boʻlib, ular abadiy afsonaga aylangan.

## Afsona syujeti
Leander — Troadadagi Abidoslik yosh yigit boʻlib, u Gellespontning narigi qirgʻoqi tarafida joylashgan Sesteda istiqomat qiluvchi, Afroditaning joriyasiga koʻngil qoʻygan edi.

Har kecha Gero minorada olov yoqib, Leander boʻgʻozni suzib oʻtib, uning yoniga kelishini kutadi, Gero ham aynan oʻsha olovni mayoq sifatida bilib, u tomon harakatlanadi. Ammo bir kuni olov oʻchib qoladi va Leander oxirigacha suzib borolmay qoladi. Shunda tongda, uning oʻlik tanasi Geroning oyoqlariga suzib keladi. Uni koʻrgan Gero umidsizlikka tushib, minoradan oʻzini dengizga tashlaydi. Geroning minorasini keyinchalik Sestada koʻrsatilgan.

## Adabiy qayta ishlanma
Gero va Leander haqidagi afsona, qadimgi sheʼriyatdagi kabi (Ovidiy, Musey Grammatika yunoncha sheʼri (taxminan mil.av. VI asr) „Gero va Leander“) zamonaviy davr adabiyotida (Fridrix Shiller, Frants Grilpartser) ham bir necha bor adabiy qayta ishlanishga duchor boʻlgan. Kristofer Marlo afsonaning erotik sheʼrini yaratgan va u ingliz Uygʻonish davri sheʼriyatining durdonalaridan biriga aylangan.

Rus adabiyotida ham quyidagi yozuvchilar tomonidan afsona syujetga murojaat qilingan: A.A.Fet („[Gero va Leander](https://ru.wikisource.org/wiki/Gero%20i%20Leandr%20(Fet))“ sheʼri, 1847), A.I.Kuprin („Gero, Leander va choʻpon“ qissasi, 1929), Iosif Brodskiy („Tugallanmagan“ sheʼri, 1970).

Milorad Pavichning romanlaridan biri „Shamolning ichki tomoni deb nomlanib, u Gero va Leander haqida boʻlgan“. Unda qahramon yigit va qizning oʻrtasidagi fazodagi masofa — vaqt masofasiga almashtirilgan.

## Tasviriy sanʼatda hikoya qilish
XIX asrning II yarmidagi britaniyalik rassom Frederik Leyton oʻzining sevgilisi, naturmodchi va dramatik aktrisa Doroti Dinni „Geroning soʻnggi soatlari“ suratida tasvirlagan (, 1880)..Suratda, qahramon qiz oʻz sevgilisini intiqlik bilan kutayotgani tasvirlangan.

## Yana qarang

* „Linder“ tipidagi zirhli kreyserlar
* Qiz minorasi (Istanbul)

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Gero, v mifologii // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1893. — T. VIIIa. — S. 543.
Germiona

**Germiona** ( ) — qadimgi yunon mifologiyasida Spartaning qiroli Menelaya va Yelenning qizi boʻlgan. Yelena Troya tomon otlanganida u atigi toʻqqiz yoshda edi.

Gomerning yozishicha, otasi uni Neoptolemga turmushga bergan. Boshqa bir anʼanaga koʻra esa u ilgari Tindare bilan Orestga unashtirilgan deb edi. Yevripidning manbaalariga koʻra esa, u oʻzini osmoqchi boʻlgan, ammo uni qutqarib qolishgan. Orest yoki Neoptolemning xotini, yoki Neoptolemning xotini, keyin esa Orest uni oʻgirlamoqchi boʻlgan. Uning Delfadagi haykali lakedemonyanlar uchun tuhfadir. Tisamenning onasi boʻlgan.

Sofoklning „Germiona“ (fr. 202 Radt) tragediyasi, Yevripidning „Orest“ va „Andromax“ tragediyasi, Teodorning „Germiona“si, Liviy Andronik va Pakviyaning „Germiona“ tragediyasida bosh qahramon boʻlgan. Ovidiy Germionaning Orestga maktubini yozgan (Geroid VIII). Zamonaviy davrda — Rasinning „Andromax“ va Rossinning „Germiona“ (1819) lirik tragediyasining ham qahramoni hisoblanadi.

1872-yilda kashf etilgan asteroid (121) Germiona sharafiga nomlangan.

Shuningdek, Shekspirning "Qish ertagi " dramasining bosh qahramoni va „Garri Potter“ kitoblari seriyasining bosh qahramonlaridan biri Germiona Grenjer uning nomi bilan atalgan. Shunday ismli qahramon Arkadiy va Boris Strugatskiyning „Marsliklarning ikkinchi hujumi“ satirik romanida ham uchraydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Germiona, v mifologii // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
National Basketball Association

**Milliy basketbol assotsiatsiyasi** (, qisqartmasi: **NBA**) — erkaklar oʻrtasida basketbol boʻyicha oʻtkaziladigan Shimoliy Amerika professional ligasi. Unda AQSh va Kanada basketbol klublari ishtirok etadilar. NHL, MLB va NFL bilan birga Shimoliy Amerika bosh professional sport ligalari toʻrtligiga kiradi. Dastlab, 1946-yilda Amerika basketbol assotsiatsiyasi shaklida asos solingan boʻlib, Milliy basketbol ligasi bilan biriktirilgan holda National Basketball Association (Milliy basketbol assotsiatsiyasi) nomini oldi.

2004-yildan boshlab Assotsiatsiya tarkibiga geografik jihatdan Sharqiy va Gʻarbiy konferensiyalar tartibida boʻlingan 30 jamoa kiradi. Har bir konferensiya, oʻz navbatida, 5 jamoadan 3 divizionga boʻlinadi. Odatiy mavsum davomida har bir jamoa 82 oʻyindan oʻtkazadi. Oʻyin natijalaridan kelib chiqib, pley-off ishtirokchilari saralab olinadi. Pley-off bosqichida jamoalar olimpiada tizimida — oʻz konferensiyasida 4 gʻalabagacha oʻzaro oʻyin oʻtkazadilar. Ikki konferensiya chempionlari asosiy finalda yuzma-yuz keladi va National Basketball Association chempioni maqomi uchun kurashadi.

NBA bosh idorasi Nyu-York shahri Beshinchi avenyudagi Olimpik-tauerning 19-qavatida joylashgan.

## Manbalar
Veritas

**Veritas** — yunon Aleteyiga oʻxshash koʻrinishdagi rimliklarning haqiqat maʼbudasi boʻlgan. Gʻarb madaniyatida veritas soʻzi shior sifatida ham xizmat qilgan.

## Kelib chiqishi
Saturnning qizi (yunonlar uni Xronos deb atashgan), vaqtni ifodalovchi temir hisoblangan. Virtus maʼbudasining onasi. Baʼzida uni Yupiterning qizi (Zevs) yoki Prometeyning ijodkori deb hisoblashgan.

## Tavsifi
Veritasni oppoq kiyingan bokira qiz sifatida yoki qoʻlida oynani ushlab turgan „yalangʻoch haqiqat“ (*nuda veritas*) sifatida tasvirlangan. Aytishlaricha, tutqich bermas maʼbuda, muqaddas quduq tubiga yashiringan.

## Saxovatchi
Veritas — rimlik saxovatchilar kabi halollik atamasidir. U har bir ijobiy rimlik ega boʻlishi kerak boʻlgan eng muhim fazilatlardan biri hisoblangan.

## Martin Xaydegger
Nemis faylasufi Martin Xaydegger *aleteya* (haqiqat, ilgari yashirin boʻlgan narsanining oshkor boʻlishi) va *veritas* tushunchalarini ajratib, ikkinchisini rimliklarning toʻgʻrilik (haqiqatparvarlik) tushunchasini, oxir-oqibat hokimiyatga nisbatan nitssheaning adolat va iroda tuygʻusi bilan bogʻladi.

## Shior
*Veritas* soʻzi koʻplab tashkilotlar, shu jumladan, koʻplab taʼlim muassasalarining, masalan, Garvard universiteti, Dreyk universiteti, Indoneziya universiteti, Uppsal universiteti, Ibadandagi Loyola kolleji (Nigeriya), Dominikan ordeni, AQShning Harbiy dengiz floti jinoyat qidiruv xizmati shiori boʻlib xizmat qiladi.

## Astronomiyada
1902-yilda kashf etilgan asteroid (490) Veritas maʼbuda sharafiga nomlangan.

## Yana qarang

* In vino veritas

## Manbalar


## Havolalar

* Haqiqat tarixi: lotincha „Veritas“
* Aletheia va qadimgi yunoncha haqiqatning boshqa atamalari — Haqiqat tushunchasining kelib chiqishi va rivojlanishi (yunoncha „Aletheia“ dan lotincha „Veritas“gacha)
Gippa

**Gippa** (Hippo va   „biya“) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. U Eolga turmushga chiqadi va uni tabiatni tafakkur etishni oʻrgatib, Melanippa ismli qiz farzandni dunyoga keltiradi. U muqaddas ayol sanalib, odamlarga xudolarning rejalarini oshkor etardi, keyinchalik biyaga aylangan. Ehtimol, Yevripidning „Dono Melanippa“ tragediyasining qahramoni ham hisoblanadi.

Yevripidning soʻzlariga koʻra, Xironning qizi Melanippa (yoki Gippa, shuningdek, Fetida deb ham atalgan) Ellinning oʻgʻli Aeolni oʻziga rom etgan. Togʻlarda yashirinib yurgan. Tugʻadigan kuni otasi uni topib oladi, shunda u xudolarga iltijo qila boshlaydi va biyaga aylanadi. Artemida uni Ot yulduzi turkumiga aylantirgan. Kallimaxning soʻzlariga koʻra, u Artemida uchun ov qilishni va unga sigʻinishni toʻxtatgani uchun biyaga aylantiradi. Keyinchalik u ot yulduzi turkumiga aylangan.

Ovidiyaning soʻzlariga koʻra, uning ismi Okironeya (Okirroya) Xiron va Xarikloning qizi, muqaddas ayol, Asklepiyaning ilohiyligini bashorat qiladi. Gippa nomini olib, biyaga aylangan.

## Manbalar
Atropos

**Atropos** yoki **Atropa** ( „muqarrar“), shuningdek, **Aysa**, uch moira — taqdir maʼbudalarining kattasi (yunon mifologiyasida). Atropos singillari yigirayotgan hayot ipini kesadi. Shu bilan shavqatsiz va muqarrar qismat oʻlim roʻy beradi. Uning sharafiga asteroidlardan biri (273) nomlangan. Atropos asteroidi (), 1888-yil 8-martda avstriyalik astronom Iogann Palisa tomonidan Vena rasadxonasida kashf etilgan. Aflotun (Platon) taqdir maʼbudalari tasvirlangan „Davlat“ dialogida ularni hozirgi (Clotho), oʻtmish (Lachesis) va kelajak (Atropos) haqida kuylaydigan maʼbudalar sifatida tasvirlaganlan. Atropin zahar moddasi ham uning nomi bilan atalgan.

## Boshqa afsonalardagi oʻxshashliklar
Qadimgi Rim afsonalarida parklar moira, yaʼni taqdir maʼbudalari xususiyatlariga mos ravishda barpo qilingan. Atropa vazifasini bajargan uchinchisi **Morta** () deb atalgan. Bu maʼbudaning german-skandinaviya (Norse) mifologiyasida ham oʻxshashi boʻlgan. U Skuld deb atalib, Nornlarning uchinchisi boʻlib, kelajakni ifodalagan.

## Kino

* „Gʻayritabiiy“ teleserialining 6-mavsumi 17-qismida Moira Atropos Kastielga dunyoni qutqarish uchun yana 50 ming inson jonini qabz qilishiga toʻsqinlik qiladi.
* Atropos „Kelgusi kun afsonalari“ teleserialining 5-mavsumida asosiy antagonistlardan biri boʻlib, Klotho avvalroq koʻp olam boʻylab tarqalib ketgan, ammo Cheksiz Yerlar inqirozidan keyin oʻsha yerga tushib qolgan taqdir tuvalini yigʻishga harakat qiladi.

## Videooʻyinlarda
God of War 2 videooʻyinida Atropos Clotho va Lachesis bilan birga bosslardan biri sifatida gavdalanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Moyri / Losev A. F. // Mifi narodov mira : Ensikl. v 2 t. / gl. red. S. A. Tokarev. — 2-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1988. — T. 2 : K—Ya. — S. 169.
* Moyra // Realniy slovar klassicheskix drevnostey / avt.-sost. F. Lyubker ; Pod redaksiey chlenov Obщestva klassicheskoy filologii i pedagogiki F. Gelbke, L. Georgievskogo, F. Zelinskogo, V. Kanskogo, M. Kutorgi i P. Nikitina. — SPb., 1885.
* N. P. Obnorskiy. Moyri // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1896. — T. XIXa. — S. 612.
Ko‘tarilayotgan quyosh kokteyli

**"Koʻtarilayotgan quyosh"** (, " *Tequila Sunrise* ") — tekila, grenadin va apelsin sharbati negizida tayyorlanuvchi alkogolli kokteyl. *[[Long Drink|Long drink]]* sifatida tasniflanadi. Xalqaro barmenlar uyushmasi (IBA) rasmiy kokteyllaridan biri hisoblanadi. Toifasi „Zamonaviy klassika“ ().

## Tarixi
Rising Sun kokteyli 1930 va 1940-yillarda barmen Gene Sulit tomonidan Arizona-Biltmor mehmonxonasida ixtiro qilingan. Dastlabki retseptga tekila, qoragʻat likyori, laym sharbati va sodali suv kirgan.

Kokteyl oʻz nomini ( — „quyosh chiqishi“) tashqi koʻrinishi uchun olgan. Tarkibidagi zich komponentlar (qoragʻat likyori yoki anor siropi), sharbat va tekila aralashmasidan finjon tubiga tubiga joylashib, shafaqni eslatuvchi ranglar jilosini aks ettiradi.

„Tequila Sunrise“ va " Margarita " kokteyllarining mashhurligi 70-80-yillarda tekila isteʼmolini bir necha barobar oshishiga sabab boʻldi.

## Retsept va tarkibi
IBA retsepti boʻyicha tarkibi:

* 45 ml tekila
* 15 ml grenadin
* 90 ml apelsin sharbati

### Tayyorlanishi
Tekila va apelsin sharbati muz ustidan „highball“ finjoniga quyiladi. Pastga tushadigan grenadin qoʻshiladi. Aralashtirilmaydi. Apelsin tilimi yoki apelsin va kokteyl gilosi bilan bezalib, dasturxonga tortiladi.

Klassik retseptning „Quyosh botishi“ yoki „Tequila sunset“ deb ataluvchi namunalari ham boʻlib, ( — „quyosh botishi“), unda kokteylga qora tus berish uchun chernika brendi ishlatiladi.

## Ommaviy madaniyatda

* Kokteyl Rolling Stones guruhi tufayli mashhur boʻlgan degan taxmin mavjud, guruh aʼzolari 1972-yilgi Amerika boʻylab gastrollarda Tequila Sunriseni boshqa barcha ichimliklardan afzal koʻrishgan.
* Xuddi shu nomdagi qoʻshiq Eagles guruhining birinchi xitlaridan boʻlib (1973-yilda Billboard № 61), *Desperado* albomida hamda singl sifatida chiqarildi.
* 1988-yilda bosh rollarni Mel Gibson va Mishel Pfayfer ijro etgan „Tequila Sunrise“ filmi katta ekranlarga chiqdi.
* Cypress Hill guruhining *Cypress Hill IV albomida* 10-raqamda „Tequila Sunrise“ qoʻshigʻi joylashgan.

## Yana qarang

* Tekila Bum

## Eslatmalar


## Havolalar

* Xalqaro barmenlar assotsiatsiyasi veb-sayti  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan )
* IBA veb-saytida Tequila Sunrise kokteyli Arxivnaya kopiya -da arxivlangan )
* Kokteyl Tequila Sunrise Rossiya Barmenlar Uyushmasi veb-saytida
Frankfurt yashil sousi

**Frankfurt yashil sousi** ( — nemis oshxonasining yashil souslaridan biri. U smetanaga yetti xil yangi sarxil oʻtlardan tayyorlanadi. Frankfurt yashil sousi sarsabil (asparagus), mol goʻshti va baliq taomlari bilan birga beriladi. Bundan tashqari, dumaloq qilib qaynatilgan tuxum hamda qaytanilgan kartoshka bilan dasturxonga tortiluvchi yashil sousli mavsumiy bahor taomi ham shunday ataladi. Frankfurt- un-Maynning 2016-yildan Yevropa Ittifoqi geografik koʻrsatkichi bilan himoyalangan pazandachilik oʻziga xosligi [2] va milliy taomi. Frankfurtda har yili anʼanaviy Yashil sous festivali oʻtkaziladi va shaharga yettita yashil issiqxona koʻrinishidagi perspex yodgorligi oʻrnatilgan.

Frankfurt yashil sousining kelib chiqishi aniq maʼlum emas. Ajoyin, ammo asossiz rivoyatga koʻra, Frankfurt yashil sousi J. W. Goethening sevimli taomi boʻlgan va uning onasi Katarina Elizabet Gyote tomonidan ixtiro qilingan. Frankfurt yashil sousining retsepti ilk bor 1860-yilda Vilgelmina Ruhrig tomonidan nashr qilingan oshpazlik kitobida eʼlon qilingan. Frankfurtda noommabop boʻlgan yana bir fikrga koʻra, yashil sousni shaharga fransuz gugenotlari olib kelgan.

Frankfurt yashil sousini tayyorlash mavsumi Buyuk Payshanba kuni boshlanadi va kuzgacha davom etadi. Frankfurt yashil sousining umum qabul qilingan yagona retsepti yoʻq, ammo unga qoʻshiladigan masalliqlar Frankfurtning Oberrad tumanida yetishtiriladigan kamida yettita oʻtni oʻz ichiga olishi kerak. Bular: bodring oʻt, kervil, kress-salat, petrushka, kichik burnet, otquloq va sibulet piyozi. Bu oʻtlar sogʻliq uchun foydali deb hisoblanadi. Masalan, hodan melanxoliyani davolaydi, kervil metabolizm, moddalar almashinuvini faollashtiradi, otquloq tanani tozalaydi, petrushka uni temir bilan taʼminlaydi. Frankfurt yashil sousi uchun oʻtlar faqat qoʻl bilan tebranuvchi pichoq yordamida maydalanadi, smetanadan tashqari, sousga qaymoq, xantal, tuz, murch va sirka, baʼzan yerqalampir (horseradish) qoʻshiladi. Frankfurt oʻtlar toʻplami yashil sariyogʻ tayyorlash uchun ham mos keladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Markina L. G. FRANKFURTER GRÜNSAUCE FRANKFURTSKIY ZYeLYoNIY SOUS // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 278. — 1181 s. — 3000 ekz. — .
* 
* Erhard Gorys. Frankfurter Sauce // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 158. — 599 S. — .

## Havolalar

* essen-und-trinken.de: Retsept )
* Frankfurt yashil sousi retseptlari  Arxivnaya kopiya  )
*
Sohib karomat Oleg haqida qo‘shiq

**"Sohib karomat Oleg haqida qoʻshiq"** - 1822-yilda Aleksandr Pushkin tomonidan yozilgan tarixiy ballada (sheʼr, sheʼriy qissa). Ilk marotaba „Baron Delvig tomonidan toʻplangan 1825-yil uchun Shimoliy gullar“ almanaxida nashr etilgan. Ballada eng mashhur rus sheʼriy qissalaridan biridir.

Syujet N. Karamzin tomonidan solnoma shaklida yozilgan qoʻlyozma hikoyaga asoslangan. K.A. Nemirovskaya knyaz Oleg bilan bogʻliq hikoyaning katta ehtimol bilan ilk manbasini topgan. Bu „Rurikning kelishidan podsho Ioann Vasilyevichning oʻlimigacha boʻlgan Rus solnomasi“dir.

## Tarixi
N. Karamzinning "Rossiya davlati tarixi " asarida sehrgarlar knyaz Oleg otdan vafot etishini bashorat qilishadi, solnoma matnida esa sehrgarlar knyaz taqdiri haqida yomon bashorat beradi. Nasroniylikdan voz kechgan Oleg sehrgarlarni chalgʻitib, tavqi laʼnatdan qutulib qolishga urinadi, ammo bu uni oʻlimdan asrab qolmaydi*

== Mazmuni ==
Keksa sehrgar karomat pesha Olegga, otidan oʻlishi bashoratini beradi. Oleg bundan qochishga har qancha urinmasin, bashorat sodir boʻladi. 

== Tasvirlar ==
Asar mashhur rassomlar tomonidan qayta-qayta tasvirlangan. Asar yozilishining 200 yilligi munosabati bilan Sankt-Peterburg tarixi bolalar kutubxonasida koʻrgazma ham ochildi
== Eslatmalar ==
<references group="" responsive="1"></references>

== Adabiyotlar ==

* *Andrianova Z. A.* [https://lib.vsu.by/xmlui/bitstream/handle/123456789/9200/t2p112.pdf?sequence=1 "Olegning o'limi afsonasi" ni qayta o'qish ("O'tgan yillar haqidagi ertak")] (mavjud havola) // Ilmiy eslatmalar. Filologiya, 2-jild - 2003
* *Burykin A. A.* Knyazlik otining bosh suyagidagi ilon: baʼzi folklor Olegning paygʻambar va A. S. Pushkinning „Paygʻambarlik Oleg qoʻshigʻi“ haqidagi annalistik afsonaga oʻxshashligi // Turk-moʻgʻul xalqlarining etnik tarixi va madaniyati muammolari. - 2015-yil 3-son - S. 231-243
* *Moskvicheva G. V.* A. S. Pushkinning „Paygʻambarlik Oleg qoʻshigʻi“ va K. F. Ryleevning „Oleg Paygʻambarlik“ balladasining syujet motivlari va kompozitsion xususiyatlari badiiy uslub bilan bogʻliq // Rus adabiyotida syujet va kompozitsiya muammolari: universitetlararo kolle. / javob. Tahrir: G. V. Moskvicheva. - Gorkiy: Gorkiy davlati. un-t, 1988. - S. 35-47.
* *Yanovich G. V.* A. S. Pushkinning „Paygʻambarlik Oleg qoʻshigʻi“ dagi slavyan motivlari // Trans-Ural ilmiy byulleteni. - No 2 (4), 2013. - S. 95-100.

== Havolalar ==

* *Begicheva O. V.* [http://journalpmn.com/index.php/PMN/article/view/1076 Aleksandr Pushkinning "Payg'ambarlik Oleg qo'shig'i" balladasi Nikolay Rimskiy-Korsakov va Vasiliy Vasnetsovning badiiy o'qishida]   Архивная копия  -da
* *Plotnikov-Shchekin V.'' Tarixchining bashoratli Oleg fikrlari haqidagi qo'shiq  Архивная копия
Bel (Poseydon o‘g‘li)

**Bel** ( ) - qadimgi yunon afsonalarining qahramoni, Misr podshohi. Poseydon va Liviyaning o‘g‘li, Agenorning egizagi. Perseus va Gerkules kabi qator mifologik qahramonlarning ajdodi. U ko‘pgina qadimgi matnlarda sharq xalqlari ilohi Baal'ga o‘xshatiladi.

## Kelib chiqishi
Liviya Belning onasi bo‘lib, Zevsning Iodan o'g'li, Misr shohi Epafning qizi edi. Shunday qilib, Bel Argosning ilk shohlari oilasiga mansub. Liviya dengiz xudosi Poseydondan homilador bo‘lgan va egizaklar - Bel va Agenorni dunyoga keltirgan.

## Mifologiyada
Bel Misr podshohi edi, uning egizagi Agenor esa Finikiyada Sidon va Tirni boshqargan. Panopolitanlik Nonnus uni "Liviyalik Zevs" deb ataydi. Bel, asosan, yunon afsonalarining nasabnomalarida keladi. Bevosita u haqdagi afsonalar kam uchraydi. Shu bilan birga, ko‘plab qadimgi yozuvchilar Misrning afsonaviy shohini sharqiy iloh Baal bilan ayni deb tasvirlaydi (ismning boshqa namunalari - *Baal*, *Baal*, *Bel*)  . Nemis qadimshunosi Karl Tümpel taxmin qilishicha, Bel nomi yunonchadan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin. Robert Graves esa, bu nom va hatto qahramonning o‘zi ham sharq afsonalarini o‘zlashtirish natijasi ekaniga amindir: “*Bel* - Eski Ahdning *Baal* va Apokrifaning Belilidir*.* U o‘z nomini shumerlar oy ma'budasi hisoblanmish ag'darilgan Belili'dan olgan".

Pausanias Belusni "Liviyaning o'g'li, qandaydir misrlik" deb ataydi, uning nomi Bobil xudosiga berilgan. Pseudo-Gyginusga ko'ra, birinchi bo‘lib qilich bilan jang qilgan aynan Beldir (undan bunday yakkakurashlar yog'och kaltaklar bilan qilingan) va shuning uchun ham uning nomi urushni bildiruvchi so'z (*bellum*)dan shakllangan. Diodor Sikulusning yozishicha, Belus Furot daryosida mustamlakaga asos solgan misrlik ko'chmanchilarga yetakchilik qilgan; yangi shaharda u bobilliklardan olingan so‘z bilan "xaldiylar" deb atalgan kohinlar hay'atini tuzgan. Bu hay'at aʼzolarining vazifasi yulduzlarni kuzatish bo‘lib, har qanday soliqlardan ozod qilingan edi.

## Avlodlari
Bel Nil daryosi xudosining qizi Anxinoega uylangan. Bu nikohdan Misr va Danaus nomli egizaklar tug'ilgan. Birinchisi Misr va Arabistonga hukmdorlik qilgan, ikkinchisi Liviyani boshqargan. Evripidning yozishicha, Kefey (Efiopiya qiroli) va Andromedaning eri Phineus ham Belusning farzandlari edi. Ferakid Belusning Damno ismli qizi ham bo‘lganini yozadi. U amakisi Agenor bilan turmush qurib, Feniks (Finikiya qirolligi asoschisi) va ikki qiz: Isu va Meliyani dunyoga keltirgan. Ular esa amakivachchalari - Misr va Danaus ga turmushga chiqqan.

Gesiodning so'zlariga ko'ra, Belusning Froniya ismli qizi ham bo‘lib, u Germesdan Kassiopiyaning otasi va Arabistonning eponimi - Arabni dunyoga keltirgan11 . Panopolitanlik Nonnis o‘zining "Dionisning qilmishlari" asarida aytishicha, Bel besh o'g'il: Phineus, Feniks, Agenor, Misr va Danausning otasi bo‘lgan.

## Manbalar

## Havolalar va adabiyotlar

### Manbalar

* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Adabiyotlar

# 
# 
# Tümpel K. Belos 3 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1897. — Bd. III, 1. — Kol. 259—264.
Olim Qurbonov (sportchi)

*Sovet davlat va siyosiy arbobi [[Olim Qurbonov]] bilan adashtirib yuborilmasin.*
**Olim Qurbonov** () — tojikistonlik suzuvchi. 2016-yilgi Rio-de-Janeyro Olimpiadasining 50 metrga erkin usulda suzish yoʻnalishi boʻyicha ishtirokchisi (62-oʻrinni egalladi). U suzish boʻyicha qator respublika va xalqaro turnirlar gʻolibi va sovrindori.

2012-yildan beri suzish bilan shugʻullanaman. Nomzod ustasi sporti Jumhurii Tojikiston. 2014-yili Doha, 2015-yili Qozon shahrida boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha jahon chempionatida ishtirok etgan. 2014 va 2015-yillarda erkin va sudralib suzish boʻyicha Tojikiston chempioni boʻlgan. Oʻsha yili u Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida boʻlib oʻtgan 2016 yilgi Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi va yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. U yerda u 62-oʻrinni egalladi va keyingi bosqichga chiqa olmadi.

2015-yilda u chiqishini eʼlon qildi (inglizchadan „disclosure; exit“) — bu shaxs tomonidan uning jinsiy yoki gender ozchilikka mansubligini ochiq va ixtiyoriy tan olish jarayoni.

## Yana qarang
* Tojikiston 2016-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida

## Havolalar va manbalar
* 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlarining rasmiy veb-saytidagi profil  ]
* Rio-2016 Olimpiya oʻyinlarining sovgʻasi Tojikistonro ki namoyandaggi mekunad?
Aydos

**Aydos** — uyat, hayo, hurmat va yuvoshlik yunon maʼbudasi. Bu, shuningdek, odamlarni uyat orqali notoʻgʻri xatti-harakatlardan himoya qilishi kerak boʻlgan sifatning nomi, shuningdek, boy odam tilanchining huzurida ularning moddiy tengsizligining manbasidan qatʼi nazar, birining boyligi va boshqasining qashshoqligi nohaq boʻlishi mumkinligini nazarda tutgan holda, boshdan kechirishi mumkin boʻlgan his-tuygʻu. *Aydos* uning qadimgi va nasroniy maʼnosidagi yuvoshlik bilan umumiy jihatlarga ega. Aristotel yuvoshlikni shuhratparastlik va qoʻrqoqlik oʻrtasiga qoʻyadi.

## Mifologiyada
Aydos Oltin asr tugaganidan keyin Yerni tark etgan oxirgi maʼbuda boʻlgan. U qasos maʼbudasi Nemezidaning yaqin hamrohi boʻlgan. Manbalardan birida Aydos Prometeyning qizi deb atalgan. Uning onasi Eusebiya deb ataladi. Bunda, mifologiyada u aniq xudo sifatida emas, balki koʻproq jonlantirish sifatida qabul qilinadi.

Ilk davrdagi qadimgi yunon teatr spektakllarida Aydosga ishoralar uchraydi. U Esxil, Evripid, Sofokl pyesalarida tilga olingan.

Maʼbudaning sajdagohlari Afina va Spartada joylashgan.

Baʼzi manbalar uyat va ehtiromning jonlantirilishi deb **Aeschyne** (Αἰσχύνη) ni ataydilar. Bu figura Adosga teng koʻrinadi.

## Manbalar


## Havolalar
* Douglas L. Cairns, *Aidos: The Psychology and Ethics of Honour and Shame in Ancient Greek Literature*, Oxford, Clarendon Press, 1992.
* *Mythology*, автор Edith Hamilton.