open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sunan Saʼid ibn Mansur

***Sunan Saʼid ibn Mansur*** yoki ***Sunan Saʼid ibn Mansur*** yoki ***Sunan Sayid ibn Mansur*** () – islom taqvimining III asrida tuzilgan hadis kitoblaridan biri. Uni Imom Said ibn Mansur (hijriy 227-yilda vafot etgan) yozgan.

## Tavsifi
Unda Al-Maktaba ash-Shamelaga koʻra deyarli uch ming hadis mavjud. Eng qadimiy musnadlardan biri. Islom taqvimining uchinchi asrida „Sahihayn“dan oldin yozilgan: (Sahih al-Buxoriy va Sahihi Muslim). Kitob olimlar orasida mashhur boʻlgan.
## Manbalar
Michael E. Pregill

**Michael E. Pregill** – qadimgi davr, qiyosiy din va Qurʼon tadqiqotlari sohasidagi olim. Hozirda Boston universiteti Musulmon jamiyatlari va madaniyatlari tadqiqot institutida Interlokutor lavozimida ishlaydi.

## Asarlari
* *The Golden Calf between Bible and Qur’an: Scripture, Polemic, and Exegesis from Late Antiquity to Islam*

## Manbalar
Al-Javāb al-Ṣaḥīḥ li-man baddala dīn al-Masīh

***Al-Javāb al-Ṣaḥīḥ li-man baddala dīn al-Masīh*** („Masih dinini oʻzgartirganlarga toʻgʻri javob“) – Ibn Taymiyya tomonidan 1293–1321-yillar oraligʻida yozilgan asar boʻlib, Xristianlik doktrinasiga batafsil raddiya hisoblanadi. Kitob Ibn Taymiyyaning Kipr aholisidan maktubni qabul qilishi munosabati bilan yozilgan boʻlib, bu maktub oʻz navbatida xristian yepiskopi Antakiyalik Pavlusning „Musulmon doʻstiga maktub“ asarining qayta ishlangan versiyasi edi.

## Manbalar
E Sulaymon Musliyar

**E Sulaymon Musliyar** (1942-yilda tugʻilgan) – Hindistonning Kerala shtatida tugʻilgan islom olimi. U Sunniy-Shofiʼiy olimlari tashkiloti Samastha Kerala Jem-iyyathul Ulama prezidenti hisoblanadi.

Shuningdek, u Malappuramdagi Ihyaussunna Othukkungal instituti direktori lavozimida ishlaydi.

## Manbalar
Jami Sahih

**Jami Sahih** – Ibodiylar uchun *[[Tartib al-Musnad]]* bilan bir qatorda eng muhim hadis toʻplamlaridan biri hisoblanadi. Asar dastlab Al-Rabi' ibn Habib Al-Farahidiy tomonidan jamlangan, keyinchalik Yusuf Ibrohim al-Varjiloniy (يوسف إبراهيم الوارجلاني) tomonidan tartibga solingan va qayta tuzilgan. Asarda eng koʻp hadis rivoyat qilgan roviy Jobir ibn Zayd hisoblanadi.

## Manbalar
Abdulloh ibn az-Zubayr al-Humaydiy

**Abdulloh ibn az-Zubayr al-Humaydiy** (834-yilda vafot etgan) – hofiz, shofiʼiylik mazhabi faqih olimi va al-Haram shayxi. Imom Shofeʼiyning oʻzidan bevosita majlisida taʼlim olgan. Shuningdek, u Sufyon ibn Uyayna va Fuzayl ibn Iyozdan hadis oʻrganib, ularni rivoyat qilgan. Shogirdlari orasida Al-Buxoriy, An-Nasoiy, At-Turmudiy, Abu Zur’a ar-Roziy va Abu Hatim ar-Roziy boʻlgan. Hijriy 219-yilda Makkada vafot etgan.
## Manbalar
Abdimajid Poʻlatov

**Abdimajid Qayumovich Poʻlatov** (1949-yil 4-mart, Toshkent – 2017-yil 23-may, AQSH) – oʻzbek olimi, fizika-matematika fanlari doktori, professor, oʻzbek kompyuter lingvistikasi boʻyicha mutaxassis olim.

## Hayoti
Abdimajid Qayumovich Poʻlatov 1949-yil 4-martda Toshkentda tugʻilgan. 1966-1971-yillarda Novosibirsk Davlat Universiteti matematika fakultetida oʻqigan. 1971-1979-yillarda Novosibirskdagi SSSR Fanlar akademiyasi Sibir boʻlimi Matematika institutida ilmiy xodim boʻlib ishlagan. 1976-yilda fizika-matematika fanlari nomzodi, 1979-1994-yillarda Toshkent davlat universiteti amaliy matematika va mexanika fakulteti dotsenti, 1980-1992-yillarda brilliant bichish usullari boʻyicha qator grantlar sohibi, dasturlar rahbari boʻlgan. 1992-yilda fizika-matematika fanlari doktori, 1994-2000-yillarda Toshkent Davlat Universiteti matematika va mexanika fakulteti professori, 2000-2002-yillarda Oʻzbekiston Milliy Universiteti kompyuter texnologiyalari fakulteti professori, 2002-2006-yillarda Oʻzbekiston Milliy Universiteti Oʻzbek filologiyasi fakulteti Kompyuter lingvistikasi kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan.

2006-yilda Oʻzbekiston Milliy Universiteti granti asosida „Koʻzi ojiz talabalarga kompyuterda ishlashni oʻrgatish va kompyuterni koʻzi ojizlarga moslashtirish“ loyihasiga rahbarlik qilgan. 2006-2017-yillarda Oʻzbekiston Milliy Universiteti Oʻzbek filologiyasi fakulteti Umumiy tilshunoslik va kompyuter lingvistikasi kafedrasi professori boʻlib ishlagan.

1988-yildan beri Abdimajid Qayumovich Poʻlatov rahbarligida 12 ta nomzodlik dissertatsiyasi himoya qilingan. Matematika sohasida „Poʻlatov maktabi“, „Toshkent maktabi“ ilmiy yoʻnalishiga asos solgan. Abdimajid Qayumovich Poʻlatovning dunyo boʻylab 300 dan ziyod shogirdlari bor.

Abdimajid Qayumovich Poʻlatov 1994-1998-yillarda Germaniyadagi Xalqaro informatika jamiyati, 1993-yildan Oʻzbekiston matematiklar jamiyati aʼzosidir, „XXI asrning 2000 mashhur olimi“ (Kembrij) kitobiga kiritilgan.

Abdimajid Qayumovich Poʻlatov „Qavariq koʻpyoqlar“ (Novosibirsk, 1992), „Ingliz tili“ (rus tilida, Toshkent, 1998), „Dunyoviy oʻzbek tili“ (T.Moʻminova va I.Poʻlatova bilan hamkorlikda, Toshkent, 2003), „Hayot formulalari“ (qoʻlyozma), „Ingliz tili“ (oʻzbek tilida, qoʻlyozma), „Kompyuter lingvistikasi“ (2 jild, qoʻlyozma), „Inglizcha-oʻzbekcha- ruscha lugʻat“ kitoblari hamda „Kompyuter lingvistikasi“ (S.Muhamedova bilan hamkorlikda. Toshkent, 2007) oʻquv qoʻllanmasi muallifi boʻlgan.

Abdimajid Qayumovich Poʻlatov matematika sohasidagina emas, balki ingliz tili, tilshunoslik, oʻzbek kompyuter lingvistikasi yoʻnalishlarida falsafa fanlari doktori, professor sifatida ham kitoblar yozgani sababli AQSHning „Who is who?“ („Kim aslida kim?“) kitobiga, 2002-yilda Londonda nashr etilgan „2000 Outstanding Scientists of the 21st Century“ – 21-asrning 2000 ta atoqli Olimlari" roʻyxatiga kiritilgan.

Abdimajid Qayumovich Poʻlatov 2017-yil 23-mayda AQSHda vafot etdi.

## Manbalar
Abu at-Tufayl

**Abu at-Tufayl Amir ibn Vasila al-Kinoniy** (;  – 732) – arab shoiri, islom paygʻambari Muhammadning sahobalaridan biri.

Abu at-Tufayl Huzayfa ibn al-Yamon davrida Kufaga, keyin esa Al-Madoinga koʻchgan. Koʻp yillar davomida u Ali bilan hamroh boʻlgan. Abu at-Tufayl ham Ali ibn Abu Tolibdan ilmiy masalalarni oʻrgangan. Ali vafotidan keyin Makkaga qaytib, umrining oxirigacha (hijriy 102 / milodiy 732-yil) shu yerda yashagan
## Manbalar
Al-Minhaj bi Sharh Sahih Muslim

**Al-Minhaj bi Sharh Sahih Muslim** – islom olimi Imom Navaviy (Yahyo ibn Sharaf an-Navaviy) tomonidan yozilgan Sahih Muslimga sharh asaridir.

## Yana qarang
* Sunniylik kitoblari roʻyxati
* Sahih Muslim sharhlari

## Manbalar

## Havolalar
* Al Minhaj bi Sharh Sahih Muslim onlayn versiyasi
Al-Muvahib al-Ladunniyya

**Al-Mavohib al-ladunniyya bi al-minah al-Muhammadiyya** – islom olimi Qastallaniy tomonidan yozilgan asar boʻlib, Muhammad al-Zurqoniy tomonidan „Sharh al-Mavohib al-Ladunniyya“ (8 jild) sharhi bilan izohlangan.

Asar Yusuf an-Nabahoniy (1350/1931) tomonidan qisqartirilgan.

Kitobning bir qismi ingliz tiliga tarjima qilingan boʻlib, u as-Sunnah Foundation of America tomonidan nashr etilgan „Mawlid: Its Permissibility; Its Necessity: Its Reality“ (Mavlid: Unga ruxsat berish; Zarurati; Haqiqati) kitobining uchinchi bobini tashkil qiladi.

## Yana qarang
* Sunniy kitoblar roʻyxati

## Manbalar
Bahrom Irzayev

**Irzayev Bahrom Shaymamatovich** (1977-yil 13-may, Samarqand viloyati, Nurota tumani) — tarixchi, Doʻstlik ordeni sohibi.
## Biografiyasi
### Taʼlimi
Bahrom Irzayev 1994—1999-yillarda Samarqand davlat universitetida tahsil olgan. 1998—2001-yillarda Samarqand davlat chet tillar instituti qoshidagi akademik litseyda tarix oʻqituvchisi boʻlib faoliyat yuritgan. 2001—2003-yillarda Samarqand davlat universiteti yuridik fakultetida tahsil olgan.
### Faoliyati
2003-yil shu universitetning Umumiy va yangi tarix kafedrasi oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 2005—2006-yillarda Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti qoshidagi Olmazor akademik litseyida, 2006—2011-yillarda Toshkent davlat yuridik universiteti qoshidagi akademik litseyda, 2011-yildan hozirga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeyida faoliyat yuritib kelmoqda.
Bahrom Irzayev tarix fanlari boʻyicha falsafa doktori. U Turkistonda jadidchilik harakatiga oid bir qancha ilmiy izlanishlar olib borgan.

Bahrom Irzayev 2023-yilda Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining oʻttiz ikki yilligi munosabati bilan Doʻstlik ordeni bilan taqdirlagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
## Havolalar
* BAHROM IRZAYEV l 1
* O'zbekiston tarixi Mustaqillik ostonasida | Bahrom Irzayev
* Muammolarimiz hamon jadidlarnikiga juda o‘xshash — Bahrom Irzayev
* O'zbekiston tarixi | Bahrom Irzayev
* Milliy matbuot tarixi, 72 kun yashagan Turkiston muxtoriyati va ziyolilar qatag’oni haqida
* Turkiston muxtoriyatida maorif vaziri bo‘lgan Nosirxon to‘ra haqida nimalarni bilamiz?
* Бахром Ирзаев новые пытки, журнал Безбожники, отношение к Фитрату и Ботуга.
* Bahrom Irzayev: Millatlar birlashgandagina qudrat hosil qiladi
* Ozodlik 70 yoshda. Tarixchi olim Bahrom Irzayev bilan suhbat
Musnad Abu Yala

***Musnad Abu Yaʼla***, yoki ***Musnad Abu Yaʼla al-Mavsiliy*** () – hadis kitobi boʻlib, u imom Abu Yaʼla al-Mavsiliy (hijriy 210–307-yillar) tomonidan yozilgan.

## Sharhlar
Ushbu hadis toʻplamiga sharh yozganlar orasida quyidagilar mavjud:
* **Musnad Abu Yaʼla** (hijriy 307-yil) (مسند أبي يعلى الموصلي), Saʼid ibn Muhammad as-Sinari tomonidan yozilgan sharh (10 jild): Nashriyot: Dar al-Hadith.

## Nashr etilgan nashrlari
Kitob dunyoning turli joylarida quyidagi shakllarda chop etilgan:

* *Musnad Abi Yaʼla.* Muharrir: Husayn Salim Asad. Damashq: Dar al-Maʼmun for Heritage, 1-nashr, hijriy 1404 / milodiy 1984, 13 jild.
* *Musnad Abi Yaʼla al-Mavsiliy.* *Rahmat al-Malā al-Aʼlā bi-Takhrīj Musnad Abī Yaʼlā* (Saʼid ibn Muhammad as-Sanari tomonidan tahqiq va sharh) bilan birga. Qohira: Dar al-Hadith, 1-nashr, hijriy 1434 / milodiy 2013, 10 jild.

## Yana qarang
* Sunniy kitoblar roʻyxati
* Kutub as-Sitta
* Sahih Muslim
* Jomi at-Termiziy
* Sunan Abu Dovud
* Sunan Ibn Mojah
* Muvatto Malik

## Manbalar
Salim ibn Abdulloh

**Salim ibn [[Abdulloh ibn Umar|Abdulloh]] ibn [[Umar|Umar ibn al-Xattob]]** – taniqli hadis roviyi. Hadislarining aksar qismini otasi Abdulloh ibn Umardan (693-yilda vafot etgan) uning bobosi xalifa Umardan rivoyat qilgan. Ammasi Muhammadning xotinlaridan biri Hafsa bint Umar.

Molik ibn Anasning „Muvatta“ asarida Salim haqida islomiy *[[Islomda emizish|radaʼa]]* amaliyotiga oid maʼlumot keltirilgan. Bu amaliyotga koʻra, ayol oʻsha bolaga emizish orqali nikohsiz qarindosh (mahram) boʻladi:

„Yahyo menga Molikdan, u Nofeʼdan, u esa Salim ibn Abdulloh ibn Umardan rivoyat qilishicha, moʻminlar onasi Oisha uni emizikli chogʻida singlisi Ummu Kulsum binti Abu Bakrning huzuriga yuborib, "Uni oʻn marta emizgin, shunda u mening oldimga kira oladi“ deb aytgan ekan. Salim shunday deydi: „Ummu Kulsum meni uch marta emizdi, soʻng betob boʻlib qoldi. Shu bois u meni faqat uch marta emizdi, xolos. Men Oyshaning huzuriga kira olmadim, chunki Ummu Kulsum men uchun oʻn marta emizishni nihoyasiga yetkazmadi“.

U birgina „Sahih al-Buxoriy“ da uchta hadis rivoyat qilgan.
## Manbalar
Ar-Robiy ibn Xusaym

**Ar-Robiy ibn Xusaym** **as-Savriy** (682-yilda vafot etgan) – Abdulloh ibn Mas’udning shogirdi va Koʻfaning mashhur tobein zohidi. Doimiy ravishda  boʻlgan. Keyingi avlodlarda u azob-uqubatlarga chidamlilik timsoliga aylandi. Sukut saqlash, diniy marosimlarda ehtiyotkorlik va doʻzaxdan qoʻrqish muhimligini taʼkidlagan. „*[[Sahihi Buxoriy]]<nowiki/>“* toʻplamidagi koʻplab hadislar uning rivoyati orqali yetib kelgan.
## Manbalar
Sonia Yaco

**Sonia Yaco** – 1972-yilda Michigan shtatining Ann Arbor shahridagi maktab kengashiga Inson huquqlari partiyasidan nomzod bo‘lgan. U 15 yoshida saylovda qatnashganida, AQShda maktab kengashiga saylanish uchun eng yosh nomzod boʻlgan.

## Saylov jarayoni
Ann Arbor Yoshlar ozodligi tashkiloti aʼzosi boʻlgan Yaco, maktab boshqaruvida talabalar ovozining mavjudligini talab qilib, saylovoldi kampaniyasini boshlagan. Inson huquqlari partiyasi aʼzolari bilan hamkorlikda 85 dan ortiq imzoli petitiyani taqdim etganiga qaramay, Ann Arbor jamoat maktablari operatsiyalar boshqarmasi uning nomzodligini rad etgan.

1972-yil 7-iyunda Inson huquqlari partiyasi sud jarayoni boshlanishidan oldin saylovni toʻxtatish uchun ariza bergan, ammo tuman sudi sudyasi dastlabki injunksiyani rad etadi. 12-iyun kuni boʻlib oʻtgan saylovda Yaco nomi byulletenlarda boʻlmasa-da, u yozma nomzod sifatida umumiy ovozlarning 8 foizini toʻplaydi.

Keyinchalik „Human Rights Party v. Secretary of State for Michigan“ ishi boʻyicha AQSh Oliy sudi pastki sud qarorini tasdiqlaydi, bu yosh chegarasini konstitutsiyaviy deb topiladi.

Yaconing kampaniyasi shaharda eksperimental jamoat oliy maktabi tashkil etilishiga turtki boʻlgan omillardan biri sifatida qayd etilgan.

## Kasbiy faoliyati
Yaco Wisconsin-Madison universitetini tamomlagan va arxivshunoslik sohasida ishlagan. Hozirda Rutgers universitetida Maxsus kolleksiyalar va universitet arxivi boʻyicha direktor oʻrinbosari lavozimida ishlaydi.

## Yana qarang
* Keith Hefner
* AQShda yoshlar huquqlari tarixi

## Manbalar

## Havolalar
* Soniya Yako professional profil 
* 1972-yilgi saylov maʼlumotlari
* Sud qarori toʻliq matni
Mike A. Males

**Mike A. Males** (1950-yilda tugʻilgan) – amerikalik sotsiolog, San-Fransiskodagi Yoshlar va jinoyat markazining bosh tadqiqotchisi va YouthFacts.org yoshlar masalalari onlayn axborot xizmatining kontent direktori. U besh yil davomida Kaliforniya universitetida ishlagan, u yerda Erkaklar sotsiologiyasi va Kaliforniya yoshlarining oʻzgarishi fanlaridan dars bergan.

Males 1990-yillarda yoshlar haqidagi afsonalarni statistik maʼlumotlar asosida rad etuvchi „Scapegoat Generation“ (Qurbon avlod) kitobini yozgan.

## Nashrlari
* *The Scapegoat Generation: Americaʼs War on Adolescents* (1996);
* *Framing Youth: 10 Myths About The Next Generation* (Common Courage Press, 1999);
* *Smoked: Why Joe Camel Is Still Smiling* (Common Courage Press, 1999);
* *Kids and Guns* (Common Courage Press, 2001);
* „The New Demons: Ordinary Teens“ (*Los Angeles Times*, April, 2002);
* „What Do Student Drug Use Surveys Really Mean?“ (*Journal of School Health*, January 2005);
* „Wrong Way for Teen Drivers“ (*Los Angeles Times*, January, 2008);
* *Teenage Sex and Pregnancy: Modern Myths, Unsexy Realities* (Praeger, 2010).

## Manbalar

## Havolalar
* 
* YouthFacts.org – Mike A. Malesning rahbarlik qilgan loyihasi
* Yoshlar va Jinoyat markazi
* „Talabalar giyohvand moddalar isteʼmoli soʻrovlari haqiqatda nimani anglatadi?“ 
* „Yangi shaytonlar: Oddiy oʻsmirlar“
Linda MacDonald

**Linda MacDonald** – Kanadalik inson huquqlari faoli, davlat siyosatidan tashqari qiynoqlarga qarshi kurashuvchi.

## Faoliyati
Charlottetownda tugʻilgan MacDonald Kanadaning Nova Scotia shtatida yashovchi nafaqadagi hamshira va „Davlat siyosatidan tashqari qiynoqqa uchragan shaxslar“ inson huquqlari loyihasining ham asoschisi. U kasalxonalarda, jamoat salomatligi sohasida va uy parvarishi boʻyicha koordinator sifatida ishlagan. MacDonald tarmoq muhandisi, oʻqituvchi, tadqiqotchi, muallif va Birlashgan Millatlar Tashkilotining akademik kengashi, Kanada ayollar milliy kengashi aʼzosi hisoblanadi.

U Viktoriya kasalxonasida hamshiralik diplomini, Dalhousie universitetida hamshiralikdan bakalavr va St. Mary universitetida taʼlim magistri darajasini olgan.

MacDonald feminist Robin Morganning „WMC Live“ radio dasturida ishtirok etgan. U Jeanne Sarsonn bilan birgalikda davlat siyosatidan tashqari qiynoqlarga duchor boʻlgan qizlar va ayollar huquqlari himoyachisi sifatida ishlaydi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Litiana Kalsrap

**Litiana Kalsrap** (1992-yilda tugʻilgan) – Vanuatulik yoshlar yetakchisi va iqlim faoli. 2020-yilda u Vanuatu umumiy saylovlarida eng yosh ayol nomzod boʻlgan. 2018-yilda u Queenʼs Young Leader Award bilan taqdirlangan.

## Hayoti
Kalsrap Efate orolidagi Pango qishlogʻida tugʻilib oʻsgan. U oilasidagi yagona farzand boʻlgan.

2018-yilda u Pango hudud kengashi yoshlar maslahatchisi sifatidagi faoliyati, ayniqsa yoshlarni jalb qilish va eko faolligi uchun Queenʼs Young Leader Award mukofoti bilan taqdirlangan. Kalsrap boshqa yoshlar bilan birgalikda plyajlarni tozalash va daraxt ekish tadbirlarini tashkil etgan. Mukofotni unga qirolicha Elizabeth II topshirgan.

2019-yilda u Tongoa Shepherd ayollar assotsiatsiyasi nomidan Dag Hammarskjöld yutuqlarini xotiralovchi sammitda ishtirok etgan. 2020-yilda Kalsrap Vanuatu parlamentiga saylovda ishtirok etgan. Uning nomzodligini Shepherds Alliance partiyasi qoʻllab-quvvatlagan. U eng yosh nomzod boʻlgan, ammo saylovda yetarlicha ovoz toʻplay olmagan. U 350 Pacific aʼzosi boʻlib, bu jamoalarga iqlim inqirozini hal qilishga yordam beradigan yoshlar tomonidan boshqariladigan tashkilotdir.

## Manbalar

## Havolalar
* Litiana Kalsrap, 2020-yilgi umumiy saylovlarning eng yosh nomzodi
* Dunyodagi 240 ta Qirolicha yosh yetakchilar mukofoti sovrindorlari
Sharon Maeda

**Sharon Maeda** – amerikalik faol va feminist. U 1980–1986-yillarda Pacifica Radio bosh direktori boʻlib ishlagan va 1994-yilda Oq uyda Doris Matsuiga Osiyo-amerikalik jamoalar bilan aloqador ishlar boʻyicha yordamchi lavozimida faoliyat olib borgan.

## Yoshligi va taʼlimi
Maeda Viskonsin shtatining Milwaukee shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi va bobosi-buvilari yaponiyalik amerikaliklar boʻlib, Ikkinchi jahon urushi davrida Minidoka internatsiya lagerida saqlangan. U Portlend shahrida oʻsgan. 1956-yilda oilasi bilan Sietlga koʻchib oʻtgan.

U Vashington universitetida tahsil olgan.

## Faoliyati
1980-yilda Maeda Pacifica Radio bosh direktori boʻlgan va bu lavozimda 1986-yilgacha ishlagan. 1987-yilda mijozlarga koʻp madaniyatli jamiyatni yaxshiroq aks ettirishda yordam berishga bagʻishlangan Spectra Communications menejment konsalting kompaniyasiga asos solgan.

1993-yilda u Uy-joy va shaharsozlik vaziri Henry Cisneros tomonidan qoʻrgʻoshinli boʻyoq boʻyicha jamoalar bilan ishlash boʻyicha ofitser etib tayinlangan. 1995-yilda u Doris Matsui bilan birgalikda mamlakat boʻylab Osiyo guruhlari bilan aloqador holatlar boʻyicha ishlay boshlagan.

2000-yilda Birlashgan Metodistlar cherkovining Nyu-Yorkdagi aloqa direktori sifatida u Elian Gonzalesning xalqaro qoʻllab-quvvatlash ishida ishtirok etgan va Elianni otasi bilan Kubada uchrashishiga yordam bergan.

## Manbalar

## Havolalar
* Video intervyu
Cynthia Bendlin

**Cynthia Bendlin** – odam savdosiga qarshi kurashuvchi Paragvaylik faol. 2008-yil holatiga koʻra, u Xalqaro Migratsiya Tashkilotining Argentina, Braziliya va Paragvay chegaralarida odam savdosiga qarshi axborot kampaniyasining rahbari boʻlgan. U Argentina, Braziliya va Paragvayda odam savdosiga qarshi kurash boʻyicha seminarlar oʻtkazgan. Bendlin odam savdosiga qarshi faoliyati tufayli tahdidlar ostida qolgan va koʻchishga majbur boʻlgan.

Bendlin 2008-yilda Jasoratli ayollar xalqaro mukofoti (International Women of Courage Award) bilan taqdirlangan. Taqdirlash marosimida u: „Bu [mukofot] biz uchun emas, balki kurashayotgan barcha uchundir“, degan.

U 2013-yilda Soroptimist International Millennium Club tomonidan Ruby mukofoti bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Grace Llewellyn

**Grace Llewellyn** (1964-yil 18-martda tugʻilgan) – amerikalik pedagog, yozuvchi va nashriyotchi. U *Lowry House Publishers* nashriyotining asoschisi, *Not Back To School Camp* va *The Hive: Self-Directed Learning for Teens* loyihalarining asoschisi va direktori hisoblanadi.

## Hayoti
Grace Llewellyn 1964-yil 18-martda AQShning Idaho shtati, Boyse shahrida tugʻilgan. Uning onasi hamshira va otasi esa geolog-yozuvchi boʻlib, ularning besh farzand boʻlgan.

Grace Llewellyn 1986-yilda Karleton kollejini tamomlagan. Uch yil davomida oʻqituvchilik qilganidan soʻng, John Holtning ishlari bilan tanishib, taʼlimga boʻlgan yondashuvini qayta koʻrib chiqishga sabab boʻlgan.

1991-yilda *The Teenage Liberation Handbook: How to Quit School and Get a Real Life and Education* (Oʻsmirlik ozodlik qoʻllanmasi: Maktabni tashlab, haqiqiy hayot va taʼlim olish usullari) kitobini yozgan. Oʻsha paytda AQShning baʼzi shtatlarida uyda taʼlim olish qonunga zid edi.

Grace *Teenage Liberation Handbook* (Oʻsmirlik ozodlik qoʻllanmasi)ni oʻzining Lowry House Publishers nashriyotida nashr etgan.

1996-yilda mustaqil oʻrganuvchilar uchun Not Back to School lagerini tashkil qilgan. Lager 25 yildan ortiq vaqt davomida faoliyat yuritgan.

## Asarlari
* *The Teenage Liberation Handbook: How to Quit School and Get a Real Life and Education* ()
* *Guerrilla Learning: How to Give Your Kids a Real Education With or Without School* () (Amy Silver bilan hamkorlikda) 2001
* *Real Lives: Eleven Teenagers Who Donʼt Go to School Tell Their Own Stories* () 1993, 2005
* *Freedom Challenge: African American Homeschoolers* () 1996

## Manbalar

## Havolalar
* Not Back To School Camp veb-sayti.
Muhit

**Muhit** ( — oʻrab olgan, ihota etgan, ihota etilgan) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Familiyalar
* Muhitov
* Muhitova

## Manbalar
Muhtaram (ism)

**Muhtaram** ( — hurmatli, qadrli, aziz), **Muhtarama** — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Muhtarama Nosirova – aktrisa, Oʻzbekiston xalq artisti.

## Manbalar
Uniseks ism

**Uniseks ism** — maʼlum bir jinsga xos boʻlmagan umumiy ism. Masalan, Hayit, Hayot, Inoyat, Kenja va shu kabilar.

## Yana qarang
* Uniseks

## Manbalar
Uniseks

**Uniseks** () — erkaklar hamda ayollar uchun umumiy, jinsdan qat’i nazar mos boʻlgan narsalarni ifodalovchi atama.

## Yana qarang

* Uniseks ism

## Manbalar
Asadbek Habibullayev

**Asadbek Habibullayev** () – oʻzbekistonlik futbolchi. „Mashʼal“ klubi himoyachisi.

## Manbalar
Lanugo

**Lanugo** – juda nozik, mayin, odatda pigmentsiz tuk boʻlib, baʼzan homila yoki chaqaloq tanasida uchraydi. Lanugo homila soch follikulalari hosil qilgan ilk tuk hisoblanadi va odatda homiladorlikning 16-haftasida paydo boʻlib, 20-haftagacha koʻpayib boradi. Lanugo koʻpincha tugʻilishdan oldin, homiladorlikning 7 yoki 8-oylarida toʻkiladi, ammo baʼzida chaqaloq tugʻilganda ham saqlanib qolishi mumkin. Bunday holda, u bir necha hafta ichida oʻz-oʻzidan yoʻqoladi.

Lanugoning oʻrnini xuddi shu yuzalarni qoplaydigan, vellus tuk deb ataladigan mayda tuklar egallaydi. Bu tuklar nozikroq va koʻz ilgʻashi qiyinroq boʻladi. Voyaga yetguncha saqlanib qoladigan, koʻproq koʻzga tashlanadigan tuklar terminal tuklar deyiladi. Ular maʼlum joylarda paydo boʻladi va gormonlarga bogʻliq hisoblanadi. Bu atama lotincha „jun“ maʼnosini anglatuvchi „lana“ soʻzidan kelib chiqqan.
## Odamlar
### Homilaning rivojlanishi
Inson rivojlanishi davomida lanugo homilalarda homiladorlikning normal jarayoni sifatida oʻsadi, lekin u odatda homiladorlikning oʻttiz uch-oʻttiz oltinchi haftalarida tushib, yengil tuklar bilan almashadi. Lanugo teridan toʻkilayotganda, rivojlanayotgan homila tomonidan sochlarning yutilishi tabiiy holat hisoblanadi, chunki u amniotik suyuqlikni ichadi va oʻz muhitiga siydik chiqaradi. Natijada, lanugo yangi tugʻilgan chaqaloqning mekoniysi tarkibiga oʻz hissasini qoʻshadi. Yangi tugʻilgan chaqaloqlarda lanugoning mavjudligi muddatidan oldin tugʻilganlik belgisi boʻlishi shart emas, chunki u homiladorlikning oʻttiz toʻqqizinchi haftasida (toʻliq muddatda) tugʻilgan chaqaloqlarda ham kuzatilishi mumkin.

Lanugo teri yuzasidagi verniks kazeozani mahkamlab turish uchun langar vazifasini bajaradi. Ular birgalikda homilaning nozik terisini amniotik suyuqlikdan himoya qiladi. Bundan tashqari, verniks kazeoza homilani bachadondan tashqaridagi hayotga tayyorlashga yordam beradi. U tugʻilish jarayonini osonlashtiradi, tana haroratini boshqarishga, suv yoʻqotilishining oldini olishga va tugʻma immunitetni mustahkamlashga xizmat qiladi. Agar lanugo verniks kazeozani mahkamlab turmasa, bu funksiyalar toʻliq amalga oshirilmagan boʻlardi.
### Notoʻgʻri ovqatlanish
Yogʻ yoʻqligida lanugo izolyator vazifasini bajarib oʻsadi va shu sababli toʻyib ovqatlanmaydigan bemorlarda, jumladan ovqatlanish buzilishi boʻlgan kishilarda kuzatilishi mumkin. Boshqa jismoniy belgilar bilan birga aniqlanganda, lanugo shifokorga anoreksiya nervoza yoki bulimiya nervoza tashxisini qoʻyishda yordam beradi.
### Teratoma
Koʻpincha teratomalar (tugʻma oʻsmalar) da uchraydi.
## Boshqa sutemizuvchilar
Lanugo boshqa sutemizuvchilarda ham keng tarqalgan. Masalan, tyulenlar va fillar koʻpincha lanugo qoplamasi bilan tugʻiladi . Homilador kitlar va delfinlarning ayrim turlarida ham lanugo mavjud.
## Manbalar
Mane Tandilyan

**Mane Vanyayi Tandilyan** (; 1978-yil 3-aprelda tugʻilgan) – arman tarixchisi va siyosatchisi. Armaniston Milliy Assambleyasi aʼzosi. 2018-yil 12-maydan 14-noyabrgacha Armaniston Respublikasining Mehnat va ijtimoiy masalalar boʻyicha vaziri lavozimida ishlagan sobiq hukumat aʼzosi.

## Biografiyasi
Tandilyan 1978-yil 3-aprelda Alaverdi shahrida dunyoga kelgan. 1999-yilda Armaniston Davlat Pedagogika universitetining tarix fakultetini tamomlagan. Oradan uch yil oʻtib, Armanistondagi Amerika universitetining biznes yoʻnalishini tugatgan va biznes boshqaruvi boʻyicha magistr darajasini olgan. 2005-yilda Xalqaro Yevropa Harakati Armaniston kengashini tashkil etgan va unga rahbarlik qilgan. Turmush qurgan, ikki nafar farzandi bor.

## Siyosiy faoliyati
Tandilyan 2015-yil 15-dekabrdan boshlab Oydin Armaniston partiyasi aʼzosi hisoblanadi. 2017-yil 22-dekabrda esa partiya Kengashi kotibi lavozimiga saylangan.

2017-yilgi parlament saylovlarida „Chiqish yoʻli“ ittifoqi nomidan Armaniston Milliy Assambleyasining 6-chaqiriq deputati etib saylangan.

2018-yil 11-may kuni, „Zamrung inqilobi“dan soʻng, Tandilyan Armaniston Respublikasining Mehnat va ijtimoiy masalalar boʻyicha vaziri lavozimiga tayinlangan. 2018-yil 12-iyun kuni hukumat tomonidan majburiy jamgʻarma pensiya tizimini joriy etish qaroriga qarshi chiqqan va isteʼfoga chiqishini eʼlon qilgan. Biroq 21-iyun kuni Bosh vazir Nikol Pashinyan uning isteʼfosini qabul qilmagan va Tandilyan oʻz lavozimida ishlashni davom ettirgan.

2018-yil 14-noyabrda Tandilyan 9-dekabrda boʻlib oʻtadigan navbatdan tashqari parlament saylovlarida ishtirok etish maqsadida Mehnat va ijtimoiy masalalar vaziri lavozimidan isteʼfoga chiqqan. Saylovda ishtirok etib, yana Milliy Assambleya deputatligiga saylangan.

Hozirda Mane Tandilyan *Country of Living* partiyasiga rahbarlik qiladi.

## Manbalar
Hermine Nagʻdalyan

**Hermine Nagʻdalyan** (; 1960-yil 28-iyulda tugʻilgan) – arman iqtisodchisi va siyosatchi. Bugungi kunda Armaniston Milliy Assambleyasi oʻrinbosar spikeri.

## Yoshlik yillari va taʼlimi
Nagʻdalyan 1960-yil 28-iyul kuni Yerevanda tugʻilgan. Yerevan milliy iqtisodiyot institutining iqtisodiyot boʻyicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olgan.

Nagʻdalyan 1995-yilda Respublikachilar partiyasi nomidan 49-saylov okrugidan parlament saylovlarida qatnashgan va Milliy Assambleya deputati etib saylangan. Hozirda Davlat va huquq masalalari doimiy qoʻmitasi hamda Iqtisodiy masalalar doimiy qoʻmitasi aʼzosi hisoblanadi. 2012-yil 31-mayda Milliy Assambleyaning oʻrinbosar spikeri etib saylangan. 2014-yilda Nagʻdalyan Armaniston Prezidenti Serj Sargsyan va spiker Hovik Abrahamyan mamlakat tashqarisida boʻlgan paytda uch kun davomida vaqtinchalik Armaniston prezidenti vazifasini bajaruvchi shaxs sifatida faoliyat yuritgan.

Nagʻdalyan Armaniston–AQSh parlamentlararo doʻstlik guruhi rahbari boʻlib faoliyat yuritgan. 2015-yilda AQShning Armanistondagi elchisi Richard M. Mills, Jr. Nagʻdalyanning Rossiyaning „Griboyedov“ klubi aʼzo ekanligini tanqid qilib, uning isteʼfoga chiqishini talab qilgan. Shundan soʻng Nagʻdalyan oʻz lavozimidan isteʼfoga chiqqan.

Nagʻdalyan Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasidagi (PACE) Armaniston delegatsiyasi rahbari hisoblanadi. 2011-yil 25-fevral kuni u PACEning Iqtisodiy masalalar va rivojlanish boʻyicha qoʻmitasi raisi etib saylangan. 2016-yil yanvar oyida esa PACE vitse-prezidenti lavozimiga tayinlangan va shu yilning kuzgi sessiyasiga raislik qilgan.

U, shuningdek, Armaniston Respublikachilar partiyasi ayollar kengashi rahbari ham hisoblanadi.

## Shaxsiy hayoti
Hermine Nagʻdalyan Davit Beglaryan bilan oila qurgan, juftlikning besh nafar farzandi bor. 2016-yilda ularga tegishli „Sisian BUAT“ kompaniyasi 636 million dram (taxminan 1,3 million AQSh dollari) miqdoridagi yoʻl qurilish ishlari boʻyicha davlat kontraktini qoʻlga kiritgan.&nbsp;

## Mukofotlari

* Mkhitar Gosh medali, 2011-yil.
* Rossiya Federatsiyasi Doʻstlik ordeni, 2014-yil.

## Manbalar
Kristine Poghosyan

**Kristine Poghosyan** (1982-yil 27-sentyabrda tugʻilgan) – siyosatchi, Armaniston Milliy Assambleyasi aʼzosi.

## Yoshlik yillari va taʼlimi
Kristine Poghosyan 1982-yil 27-sentyabrda Armaniston SSRning Kotayk viloyati Ptghni shahrida tugʻilgan. Armaniston Milliy politexnika universitetining Kibernetika yoʻnalishida tahsil olgan va uni 2003-yilda bitirgan. 2007-yilda esa xuddi shu universitetda Gumanitar va iqtisodiy boshqaruv yoʻnalishi boʻyicha ikkinchi darajali diplom olgan.

## Mehnat faoliyati
Uning professional faoliyati Yerevan Konyak kompaniyasining inson resurslari boʻlimida boshlangan. 2005–2007-yillarda ushbu kompaniyada direktor lavozimida ishlagan. 2007-yilda Imex Group kompaniyasiga ishga oʻtgan va 2010-yilgacha oʻsha yerda inson resurslari boʻyicha mas’ul boʻlgan. 2013-yilda Tre Gufo zargarlik kompaniyasining asoschilaridan biri boʻlgan va 2018-yilgacha kompaniya direktori lavozimida faoliyat yuritgan.

## Siyosiy faoliyati
2018-yil may oyida Kristine Poghosyan Armaniston Bosh vazirining birinchi oʻrinbosariga yordamchi sifatida ishlay boshlagan. 2019-yil yanvar oyida esa bu lavozimdan isteʼfoga chiqqan, chunki 2018-yil dekabrdagi parlament saylovlarida Fuqarolik shartnomasi partiyasi nomidan Armaniston Milliy Assambleyasiga saylangan. Poghosyan Armanistondagi LGBT hamjamiyatini qoʻllab-quvvatlaydi, shuningdek, Togʻli Qorabogʻ va Armaniston parlamentlari oʻrtasidagi hamkorlikni mustahkamlash tarafdoridir.

## Shaxsiy hayoti
Kristine Poghosyan turmush qurgan va uch nafar farzandi bor.

## Manbalar
Musiqa nazariyasi

**Musiqa nazariyasi** — musiqaning nazariy jihatlari bilan shugʻullanuvchi musiqashunoslikning oʻquv va ilmiy fanlar majmuasiga beriladigan umumiy nomi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* *Способин И. В.* Элементарная теория музыки. М.-Л.: Музгиз, 1951; многие переиздания.
* *Вахромеев В. А.* Элементарная теория музыки. М., 1956, многие переиздания.
* *Фридкин Г. А.* Практическое руководство по музыкальный грамоте. М., 1957; многие переиздания.
* *Хвостенко В.* Задачи и упражнения по элементарной теории музыки. М.: Музыка, 1965.
* Курс теории музыки / Ред. А. Л. Островский. Л., 1978, 2-е изд. 1984, 3-е изд. 1988.
* *Алексеев Б., Мясоедов А.* Элементарная теория музыки. М., 1986.
* Теория музыки / Ред. Т. С. Бершадская. СПб.: Композитор, 2003. 194 с.
* Lexikon der systematischen Musikwissenschaft, hrsg. v. H. de la Motte-Haber, H. von Loesch, G. Rötter, C. Utz. Laaber: Laaber-Verlag, 2010. 600 S. ISBN 9783890075662.

## Havolalar
Furat Kufiy tafsiri

**Furat Kufiy tafsiri –** Furat Ibn Furat Ibn Ibrohim al-Kufiy (milodiy 9-10-asrlar) tomonidan yozilgan Qurʼon tafsiri, hadisga asoslangan eng qadimgi shia Qurʼon tafsirlaridan biridir. Bu kitobda foydalanilgan rivoyatlar asosan Muhammad al-Boqir, Jafar as-Sodiq yoki Alining Abdulloh ibn Abbos, Mujohid va Asbagʻ ibn Nubota kabi shogirdlaridan rivoyat qilingan. Muhammadning sahobalaridan biriga tegishli boʻlganlar ham bor.

## Tarixiy muhokama
Shia imomlari oʻz taʼlimotlarini Muhammaddan meros qilib olgan deb taxmin qilinadi. Shuning uchun imomlar Qur’on tafsirining birinchi vakolatli vakillari hisoblanadilar.

## Yana qarang

* Qur’on
* Qur’on tafsiri (tafsir)

## Manbalar
Taguhi Tovmasyan

**Taguhi Tovmasyan** (1982-yil 14-avgustda tugʻilgan) – Armaniston Milliy Assambleyasining 7-chaqiriq deputati, gid-tarjimon, jurnalist va siyosatchi.

## Biografiyasi
Taguhi Tovmasyan 1982-yil 14-avgustda Armaniston SSRning Vardenis shahrida dunyoga kelgan.

Tovmasyan Armaniston Davlat pedagogika universitetining Gumanitar fanlar fakultetida tahsil olib, 2000-yilda gid-tarjimon (ingliz tili) hamda 2003-yilda jurnalist sifatida ushbu universitetni tamomlagan. 2013-yilda Armaniston Davlat Boshqaruv Akademiyasida siyosatshunoslik boʻyicha magistr darajasini olgan. 2004-yilda Yerevandagi Urush va tinchlikni yoritish institutida xalqaro jurnalistika standartlari boʻyicha oʻqishini davom ettirgan hamda Yevropa jurnalistlari assotsiatsiyasi dasturi doirasida yuridik jurnalistika boʻyicha taʼlim olgan. 2014–2015-yillarda Tovmasyan Yerevanda Yevropa Kengashi tomonidan tashkil etilgan Demokratiya kurslarida ishtirok etgan.

## Mehnat faoliyati
2003–2004-yillar oraligʻida u „Iravunk“ gazetasida koʻngilli sifatida ishlagan va 2004-yilda gazetaning siyosiy boʻlimiga koʻtarilgan.

2004–2007-yillarda „Iravunk“ gazetasining siyosiy boʻlimida jurnalist boʻlib ishlagan. 2007–2011-yillarda „Ogostos“ („Avgust“) MChJ agentligining „Toʻrtinchi hokimiyat“ gazetasida jurnalist sifatida faoliyat olib borgan.

2011-yilda Tovmasyan „Zhoghovurd Publishing House“ MChJ asoschisi va rahbari boʻlgan („Zhoghovurd“ kundalik gazetasi, ArmLur.am yangiliklar sayti). U, shuningdek, „Zhoghovurd“ gazetasi va ArmLur.am saytining bosh muharriri boʻlib ham faoliyat yuritgan. 2019-yil dekabr oyida nashriyotga reyd uyushtirilgan.

2021-yil 31-mart kuni boʻlib oʻtgan 11-yillik AAD taqdirlash marosimida Tovmasyan „Yilning eng yaxshi parlament aʼzosi“ nominatsiyasini qoʻlga kiritgan.

2021-yil 20-iyunda „Sharaf bilan“ partiyalar ittifoqining milliy saylov roʻyxati asosida yana Milliy Assambleya aʼzosi etib saylangan.

## Oilasi
Taguhi Tovmasyan turmush qurgan va ikki nafar farzandi bor.

## Manbalar
Karina Evn

**Karina Khachaturovna Akopyan** (; 1197-yil 16-avgustda tugʻilgan) – Karina Evn yoki Karina EVN nomi bilan tanilgan rus-arman qoʻshiqchisi.

## Biografiyasi
Akopyan 1997-yil 16-avgust kuni Rossiyaning Moskva shahrida arman oilasida dunyoga kelgan. Sakkiz yoshida № 4 musiqa maktabiga oʻqishga kirib, pianino chalish boʻyicha taʼlim ola boshlagan.

2013-yilda Akopyan Gnesin nomidagi pop-jazz kollejiga oʻqishga kirgan. Xuddi shu yili oʻzining birinchi vokal tanlovi „Yangi asr yulduzlari“da ishtirok etib, birinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan. Shu yilning oʻzida „Ostankinoning oltin ovozi“ tanlovida ham qatnashib, „Tomoshabinlar tanlovi“ mukofotiga sazovor boʻlgan.

2014-yilda Akopyan „Ostankino oltin ovozi“ tanlovida Gran-pri mukofotini qoʻlga kiritgan. 2014-yil may oyida „X Factor Armenia“ loyihasida ham ishtirok etgan, biroq sochlari toʻkila boshlagach, tanlovdagi ishtirokini davom ettirishdan bosh tortgan. Shifokorlar unga toʻliq alopesiya (soch toʻkilishi) tashxisini qoʻygan.

2015-yil may oyida Evn oʻzining ilk yakkaxon yoʻnalishdagi „*I Canʼt Take More*“ () qoʻshigʻini taqdim etgan. 2016 yilda uning „*Light up*“, „*My Armenia*“, „*Happy Birthday*“, „*Wedding Waltz*“, „*Hayastane maern e*“, „*Rossiya*“ va „*Broken dream*“ kabi qoʻshiqlari chiqarilgan.

2017-yilda Evn ilk bor „Bad Boys Blue“ guruhining sobiq vokalisti Kevin McCoy bilan duet ijro etgan. Ushbu qoʻshiq premyerasi Kreml Davlat Saroyida boʻlib oʻtgan. Xuddi shu yili uning „*Leto*“ (Yoz) va „*Vsyo Zashibis*“ (Hammasi zoʻr) qoʻshiqlari ham taqdim etilgan va iTunes chartlarida oʻz oʻrniga ega boʻlgan.

2018-yilda xonanda oʻzining „*I Wish You*“ va „*Origami Heart*“ qoʻshiqlarini taqdim etgan. 2018-yilning 26-may kuni „Fusion of Words“ (Soʻzlar uygʻunligi) hip-hop festivalida ishtirok etgan va ikkinchi oʻrinni egallagan.

2019-yilda Evn TNT telekanalida efirga uzatilgan „SONGS“ loyihasining ikkinchi mavsumida qatnashgan. Loyiha prodyuserlari Basta va Timati edi. U dastlabki kastingdan muvaffaqiyatli oʻtib, yana ikki bosqichga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan. Shou davomida Eva oʻzining „*Come with Me*“ va „*Impossible*“ nomli qoʻshiqlarini ijro etgan. Keyinchalik ushbu qoʻshiqlar uchun klip ham suratga olingan. Shuningdek, „*Come with Me*“ qoʻshigʻi iTunes reytingida 4-oʻrinni egallagan.

Evn 2020-yilda Armaniston nomidan „*Yevrovideniye*“ tanlovida ishtirok etish uchun oʻtkazilgan tanlovning 12 nafar finalchisi qatoriga kirgan. Biroq uning ijrosidagi „*Why*?“ (Nega?) nomli qoʻshigʻi yakuniy tanlovda gʻolib deb topilmagan.

## Manbalar
Tafsiri Novin

**Tafsiri Novin** –  tomonidan yozilgan Qur’on tafsiri (1907-1987-yilda tugʻilgan), Ali Shariatiyning otasi.

Muallif Eronning yoshga bogʻliq sharhlash uslubining ilk namoyandalardan biri hisoblanadi. Diniy islohotchi gʻoyalardan ilhomlangan boʻlib, kitobi ommaga moʻljallangan. U falsafiy atamalardan qochadi va lugʻaviy munozaralarni imkon qadar kam ishlatishga harakat qiladi. U avvalgi sharhlardan Majmaʼ al-Bayan, At-Tibbiyon Fi Tafsir al-Qur’on va Tafsir al-Kabir (ar-Roziy)lardan iqtibos keltirgan va baʼzan tanqid qilgan.

## Manbalar

* Roshd Encyclopedia
* Tebyan: Introducing Tafsir Novin
Tafsir al-Ayyoshiy

**Ayyoshiy tafsiri** () – Muhammad ibn Masud Ayyoshiy tomonidan yozilgan Qur’onning imomiy shia tafsiri, shuningdek al-Ayyoshi (: 320 hijriy / 932 yil) nomi bilan ham tanilgan.

Saqlanib qolgan matn faqatgina 18-suraga – yaʼni „Kahf“ surasining oxirigacha boʻlgan qismini oʻz ichiga oladi; koʻproq maʼlumotni keyingi imomiy olimlar keltirganlar, masalan Tabriziy. 18-asrda al-Majlisiy va Al-Hurr al-Omiliy Ayyoshiy asarining toʻliq matnidan xabardor emas edi.

Tafsir Furat Kufiy va Tafsir Qummiyga oʻxshab, bu asar butun matnning birlashgan sharhi emas, balki tanlangan misralarga qilingan sharhlar toʻplamidir. Uning bir baytdan iborat koʻplab sharhlari Ayyoshiydan mustaqil ravishda al-Kulayniyning *al-kofiy* va al-Hakim al-Hasakoniyning *Shavohid al-tanzil* asarlarida ham mavjud. Bu hadislarning aksariyati as-Sayyoriyning *Kitob al-Qiroat asaridan* olingan, boshqalar, Jobir ibn Yazid al-Ju’fiy va Abul-Jarud Ziyod ibn al-Munzir (texnik jihatdan Zaydiy, Jarudiya asoschisi)ning yoʻqolgan tafsirlaridan. *Shavohidlar* bilan oʻzaro bogʻliqlik sunniylarga ham ishora qiladi.

Ayyoshiy Qur’onning Usmoniy mushafida oʻzgartirish (tahrif) boʻlganligi haqidagi hadislarni qabul qilgan. U, shuningdek, qiyomat bilan bogʻliq materiallarga qiziqib, uni Q. 2:148, 155 ga keltirgan (lekin 243 emas); 3:83; 6:158 (65 emas); 8:39; 9:33; 11:8; 16:1; 17:4–8. Biroq uning faoliyatining asosiy mavzusi fiqh, yaʼni *ahkom oyatlariga* qaratilgan.

„Tafsir al-Ayyoshiy“ning ingliz tiliga birinchi toʻliq tarjimasi 2020-yilda AMI Press tomonidan ikki tilli ilmiy matn nashri sifatida chop etilgan.

## Manbalar
David Herman

**David Herman** (talaffuzi: 1967-yil tugʻilgan) Amerikalik aktyor, komediyachi, va musiqachidir.
## Manbalar
Tafsiri hidoya

**“Tafsiri hidoya”** — Qurʼon tafsiri, Oyatulloh Muhammad Taqiy al-Mudarrisiy tomonidan arab tilida oʻn sakkiz jildda yozilgan. Muallif ushbu tafsirni 1978-yilda boshlagan va olti yilda tugatgan. Tafsirning tarjimasi fors tilida chop etilgan.

## Manbalar

* Mohammad Taqi al-Modarresi's English biography 
* Ghadeer website, "Introducing Tafsir Hedayat and its translation"
Tafsir al-mazhariy

**Tafsir al-mazhariy** —  Qur’on tafsiri, sunniy olimi Qozi Sanoulloh Panipati yozgan. Tafsir Nadvatul Musannifin tomonidan nashr etilgan**.

## Umumiy koʻrinishi
„Tafsir al-mazhariy“ keyinchalik  Abduldoim Jaloliy tomonidan urdu tiliga tarjima qilingan va Nadvatul Musannifin tomonidan oʻn ikki jildda nashr etilgan.

## Manbalar
Minhaj al-Sadegin

**Minhaj al-Sadegin** – Mulla Fathulloh Koshoniy tomonidan fors tilida yozilgan, 10 jilddan iborat boʻlib, Qur’onning oʻn beshinchi asrdagi tafsiri .

## Manbalar

* http://www.tahoordanesh.com/page.en.php?pid=18133
Zebiniso Rahmonova

Zebiniso Rahmonova 1969-yil Samarqand viloyatida tug‘ilgan, 1991-yilda Samarqand davlat universitetini tamomlagan. Mutaxassisligi biolog. Biologiya fanlari nomzodi, dotsent

2024-yildan Oliy Majlis qonunchilik palatasi deputati

## MEHNAT FAOLIYATI
1986-1987 yy. - Samarqand tumani “Mehrobod” MMTP bog‘bon

1987-1991 yy. - Samarqand davlat universiteti talabasi

1992-1996 yy. - Samarqand davlat universiteti magistranti, aspiranti

1996-1997 yy. – Samarqand davlat universiteti zoologiya muzeyi laboranti

1997-1997 yy. – Samarqand davlat universiteti zoologiya muzeyi katta laboranti

1997-2005 yy. – Samarqand davlat universiteti zoologiya kafedrasi assistenti

2005-2008 yy. – Samarqand davlat universiteti zoologiya kafedrasi dotsenti

2008-2011 yy. – Samarqand davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya kafedrasi dekan muovini

2012-2013 yy. – Samarqand davlat universiteti zoologiya kafedrasi mudiri

2013-2017 yy. – Samarqand davlat universiteti Magistratura bo‘limi mudiri

2017-2018 yy. – Samarqand davlat universiteti o‘quv markazi dekani

2018-2018 yy. - Samarqand shahar hokimining o‘rinbosari, xotin-qizlar qo‘mitasi raisi vazifasini bajaruvchi

2018-2020 yy. - Samarqand shahar hokimining o‘rinbosari, xotin-qizlar qo‘mitasi raisi

2020-2021 yy. - Samarqand viloyat mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash bo‘limi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari

2021-2021 yy. – Samarqand davlat universiteti pedagogika fakulteti dekani

2021-2022 yy. - Samarqand davlat universitetining yoshlar bilan ishlash va ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha birinchi prorektori

2022 y. - h.v. – Samarqand viloyati hokimi o‘rinbosari – Oila va xotin-qizlar masalalari boshqarmasi boshlig‘i vazifasini bajaruvchi
Al-Asvad ibn Yazid

**Al-Asvad ibn Yazid** (; hijriy 74 yo 75-yilda vafot etgan) — Abdulloh ibn Mas’udning tabeinlaridan va shogirdlaridan boʻlgan taniqli olim. Hadis roviylaridan biri.
## Manbalar
Bilol ibn al-Horis

**Bilol ibn al-Horis** () — sahoba. Toʻliq ismi Bilol ibn al-Horis ibn Osim ibn Said ibn Qurra ibn Xaloda ibn Saʼlaba Abu Abdurahmon al-Mozaniy edi.

## Hayoti
Al-Horis 627-yilda Muzayna qabilasining elchilari bilan birga Muhammadning huzuriga kelgan va 630-yilda musulmonlar Makkani fath qilgan kuni Muzayna bayrogʻini koʻtargan. Ibn al-Horis haqida hadislar toʻplamlaridan biri boʻlgan „Sunani Abu Dovud“ ning 19-kitobida rivoyat keltirilgan:

[Muhammad] Bilol ibn Horis al-Muzoniyga al-Qabaliya konlarini yuqori va quyi qismlarini ham suyurgʻol sifatida berdi. Roviy Ibn an-Nadr qoʻshimcha qildi: „shuningdek, Jars va Zot an-Nusub ham“. Kelishilgan rivoyatda shunday deyiladi: „va Quddusda dehqonchilik qilishga yaroqli yerlarni ham“. [Muhammad] Bilol ibn al-Horisga biror musulmonning haqqini bermadi. U Bilol ibn al-Horisga quyidagi hujjatni yozib berdi:

„Bu [Muhammad]ning Bilol ibn Horis al-Muzoniyga bergan narsalaridir. U unga al-Qabaliya konlarini, ularning yuqori va quyi qismlarini ham, shuningdek Quddusda dehqonchilik qilishga yaroqli yerlarni ham berdi. U unga biror musulmonning haqqini bermadi“.

Keyinchalik Basrada (hozirgi Iroq) yashab, 682-yilda xalifa Muoviya I hukmronligining oxirgi kunlarida vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*http://www.bogvaerker.dk/Bookwright/rijal.html
Mumtoz

**Mumtoz** ( — aʼlo darajali, mashhur; imtiyozli; saralangan) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Munavvar

**Munavvar** ( — nur sochib turuvchi; nurli, yorugʻ), **Munavvara** — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar va xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Munavvar Isoqova — davlat va jamoat arbobi, sut sogʻuvchi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Munavvar Rahmonova — oʻzbekistonlik oʻqituvchi, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi;
* Munavvara Abdullayeva — oʻzbek aktrisasi, rejissor, oʻqituvchi, taniqli milliy teatr sanʼati ustasi;
* Munavvara Bozorboyeva — oʻzbekistonlik oʻqituvchi, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi;
* Munavvara Fayziyeva — oʻzbekistonlik oʻqituvchi, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi;
* Munavvara Qurbonova — oʻzbekistonlik olima, filologiya fanlari doktori, dotsent;
* Munavvara Usmonova — oʻzbekistonlik muharrir, „Saodat“ jurnali bosh muharriri.

## Familiyalar

* Munavvarov
* Munavvarova

## Manbalar
Islom qalbi

**Islom qalbi: Insoniyat uchun barqaror qadriyatlar** – eronlik faylasuf Sayid Husayn Nasr tomonidan 2002-yilda yozilgan kitob.

## Yana qarang
* Zamonaviy dunyoda anʼanaviy islom
* Haqiqat bogʻi

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Alqamah ibn Vaqqos

**Alqama ibn Vaqqos** () – olim va muhaddis. Umar, Oisha, Bilol ibn al-Horis al-Mozaniy, Amr ibn al-Os, Ibn Umar va boshqalardan hadis rivoyat qilgan. Uning rivoyatlarini oʻz navbatida uning ikki oʻgʻli Amr va Abdulloh, shuningdek, Az-Zuhriy va boshqalar yetkazgan. Madinada uyi va avlodlari bor edi. Abdulmalik ibn Marvon hukmronligi davrida vafot etgan. Uning rivoyat qilgan hadislari „Kutubi sitta“ da uchraydi.
## Manbalar
Javn bin Huvay

**Javn Huvay** () – nubiyalik nasroniy ozod etilgan qul. Karbalo jangida Husayn ibn Ali tarafdorlaridan boʻlgan va hijriy 61-yilning Muharram oyi 10-kunida shu jangda halok boʻlgan. Avvaliga Javn Abu Zarr al-Gʻiforiyning quli boʻlgan. Abu Zarr islom tarixidagi eng hurmatga sazovor sahobalardan biri edi. Abu Zarr xalifa Usmon ibn Affon tomonidan Madinadan surgun qilingach, Javn Ali ibn Abu Tolibning xizmatiga oʻtgan. Ali uni oʻzining yaqin doʻstlaridan biri sifatida qabul qilgan. 661-yilda Ali ibn Abu Tolib shahid qilinganidan soʻng, Javn Hasan ibn Aliga, Hasanning vafotidan keyin esa Husayn ibn Aliga xizmat qilgan. Husayn Madinadan Kufaga joʻnayotganda Javn ham u bilan birga ketishga qatʼiy qaror qilgan.

## Manbalar
Fayz-us-Sunna

***Fayz-us-Sunna*** () – Islomiy matnlar toʻplami boʻlib, Pokistonlik sunniy olim va Davatu-l-Islom asoschisi Muhammad Ilyos Qadriyning yaxshi amallarning fazilatlari haqidagi risolalaridan iborat .

## Manbalar

## Havolalar

* Fayz-us-Sunna Davatu-l-Islom rasmiy vebsaytida
Ibn Muhriz

**Abu al-Xattob Muslim ibn Muhriz** (-yilda vafot etgan), shuningdek, **Salm** va **Abdulloh** deb ham ataladi, Arabistonning Makka shahrida ijod qilgan taniqli musiqachisi va qoʻshiqchi.

Asli fors millatiga mansub Abu al-Xattob Banu Abduddor yoki Banu Maxzum qabilasidan ozod qilingan qul boʻlgan. Otasi Kaʼba darvozabonlaridan edi. Ibn Muhriz musiqa boʻyicha dastlab Ibn Misjaddan, keyinchalik Azza al-Mayladan taʼlim olgan. Soʻngra tahsilini Eron va Suriyada davom ettirgan. Ibn Muhriz moxov kasalligidan aziyat chekkan, shu sababli omma oldida koʻp chiqish qilmaslikni afzal koʻrgan. Uning asarlarini, odatda, kanizak qul ijro etgan. Sogʻligidagi muammolar sababli Ibn Muhriz hech qachon Damashqdagi Umaviylar saroyida xizmat qilmagan bo'lishi mumkin, ammo X asr tarixchisi Masʼudiy tomonidan yozilgan maʼlumotlar uning xalifa Al-Volid II (743–744) hukmronligi davrida saroyda xizmat qilgan boʻlishi mumkinligini ko'rsatadi.

## Manbalar
Xutbāt-e-Madras

***Xutbāt-e-Madras*** () – Islom paygʻambari Muhammad hayotiga bagʻishlangan Sayyid Sulaymon Nadviyning sakkiz xutbadan iborat toʻplami boʻlib, ilk bora 1936-yilda nashr etilgan.

## Tarjimalari
2017-yilda *Xutbāt-e-Madras* asarining inglizcha tarjimasi Aligarh musulmonlar universiteti professori Abdurahim Kidvoy tomonidan „Prophet Muhammad – the Role Model“ (Paygʻambar Muhammad – namunali shaxs) nomi bilan Pharos Media nashriyoti tomonidan nashr etilgan. Bu Sayyid Sulaymon Nadviyning urdu tilidagi asarlarini tarjima qilish boʻyicha rejalashtirilgan seriyasidagi birinchi kitobi boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Oʻqish roʻyxati. Connecticut masjidlar kengashi.
Madarij an-Nabuvvat

**Madārij-an-Nubuvvat** – Boburiylar davrida Dehlida yashagan sunniy Islom olimi Abdulhaq Dehlaviy (1551-1642) tomonidan yozilgan kitob.

## Yana qarang
* Sunniy kitoblar roʻyxati

## Manbalar
Munojot (ism)

**Munojot** ( — iltijo, maxfiy suhbat) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Munojot Yoʻlchiyeva — oʻzbekistonlik xonanda.

## Manbalar