Tolmachevo aeroporti

**Novosibirsk Tolmachevo aeroporti** ()  yoki **[[Aleksandr Pokrishkin|A. I. Pokrishkin]] nomidagi** **Novosibirsk Tolmachevo aeroporti** — Rossiyaning uchinchi yirik shahri boʻlgan Novosibirskka xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Novosibirsk viloyatining Ob shahrida, Sibirdagi sanoat va ilmiy markaz — Novosibirsk markazidan  gʻarbda joylashgan.

## Umumiy maʼlumotlar
Tolmachevo aeroportida ikkita faol uchish-qoʻnish yoʻlaklari ( va ) bor, ikkita ulangan boʻlakli bitta yirik yoʻlovchi terminali (ichki reyslar uchun A boʻlimi (, 18 ta roʻyxatga olish stoli, 2 ta teleskopik trap, quvvati soatiga 1800 nafar yoʻlovchi va xalqaro reyslar uchun B boʻlimi (, 14 ta roʻyxatga olish stoli, 3 ta teleskopik trap, soatiga 1300 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvati), 2 ta yuk terminali va 61 ta samolyot stendlari bor. 16-uchish-qoʻnish yoʻlagi ILS CAT II bilan jihozlangan boʻlib, u havo kemalarini past shift (30 metr) va koʻrish (350 metr) sharoitida boshqarish imkonini beradi.

Aeroport Sharqiy Osiyoning ayrim muhim shaharlaridan (masalan Seul, Shanxay, Hong Kong va boshqalar) Yevropaga uchish yoʻnalishining oʻrtasida joylashgan, bu yuk tashuvchi aviakompaniyalarga undan yoqilgʻi quyish uchun toʻxtash joyi sifatida foydalanishda jozibador qiladi. U, shuningdek, 1- Qutb yoʻnalishida qayta yoʻnaltirish (diversion) aeroporti boʻlib xizmat qiladi.

Tolmachevo Sibirdagi eng gavjum va Rossiyadagi oltinchi eng gavjum aeroportdir. Bu, shuningdek, Moskva aeroportlaridan (MOW) keyin Rossiyadagi eng gavjum mintaqaviy tranzit aeroportidir. 2020-yilda aeroport 4 634 166 yoʻlovchiga (-31,3%) xizmat koʻrsatgan va 34 158 tonna yuk (+0,05%) tashilgan. 2003—2020-yillar uchun batafsil maʼlumotlar quyidagi Statistika boʻlimida keltirilgan.

Tolmachevo aeroporti 2011-yildan beri Novaport holdingi tomonidan boshqariladi.

## Tarixi
Faoliyati 1957-yil 12-iyulda Tupolev Tu-104 samolyotining Novosibirskdan Moskvaga birinchi yoʻlovchi parvozi bilan boshlangan. Aeroport 1992-yilgacha Birlashgan Tolmachevo aviatsiya korxonasi va SSSR Fuqarolik aviatsiyasi vazirligiga tegishli edi. Keyin aeroport 1995-yilda aksiyadorlik jamiyatiga aylandi, uning 51 foizi davlatga tegishli edi. Ichki terminal 2006-yilda toʻliq taʼmirlandi. Tolmachevo aeroporti Rossiya aeroportlari orasida birinchi boʻlib ISO 9002-96 sertifikatini oldi. 2012-yil 29-noyabrda aeroport oʻz tarixida birinchi marta yillik uch millioninchi yoʻlovchini qabul qildi. 2014—2015-yillar davomida eski xalqaro terminal kengaytirildi va ichki terminal bilan birlashtirildi, bu esa yoʻlovchi tashish hajmini ikki baravar oshirdi. Aeroport 2016-yil 21-dekabrda oʻzining toʻrt millioninchi yillik yoʻlovchisini nishonladi. 2017-yilning soʻnggi soatlarida yana bir muhim bosqichga chiqildi: 2017-yilning 31-dekabrida aeroport oʻzining besh millioninchi yillik yoʻlovchisini qabul qildi. 2019-yil 18-dekabr kuni aeroport oʻzining birinchi yillik 6,5 millioninchi yoʻlovchisini nishonladi.

Aeroportni yanada rivojlantirish rejalariga yangi tez chiqadigan taksi yoʻli va keng fyuzelyajli samolyotlar uchun 4 ta stend qurilishi kiradi. 2020-yil 15-sentyabrda aeroportda yangi terminal qurilishi boshlandi. Ishlarni pudratchi Ant Yapı (Turkiya) amalga oshirmoqda. 56 ming kvadrat metrlik terminal qurilishi 2022-yilning uchinchi choragida yakunlandi. Ikkinchi bosqich ishlari 2025-yilgacha yakunlanadi. Aeroport terminalining umumiy maydoni 100 ming kvadrat metrdan ortiqni tashkil qiladi.

Aeroportda, shuningdek **, 337-mustaqil vertolyot polki** (ilgari 562-havo bazasi (Armiya aviatsiyasi)) uchuvchi Mil Mi-24 P va Mil Mi-8 AMTSh-V va 14-havo va havo mudofaa kuchlari armiyasining bir qismi boʻlgan kompozit aviatsiya eskadroni hamda 32-mustaqil kompozit transporti aviatsiya polki joylashgan.

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar

* 2020-yil 13-noyabr kuni Volga-Dnepr Airlinesning 4066-reysini amalga oshirayotgan Antonov An-124 Ruslan samolyoti uchish chogʻida toʻgʻridan-toʻgʻri dvigatelda nosozlik yuz berdi va jiddiy shikastlandi. Tolmachevoga qaytib qoʻnayotganda, samolyot uchish-qoʻnish yoʻlagini bosib oʻtdi va burun gʻildiraklari qulab tushganda yana shikastlandi. Samolyotda boʻlgan oʻn toʻrt kishining barchasi omon qoldi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

### Yoʻlovchi tashish

### Yuk tashish

## Statistika

(*) Dastlabki maʼlumotlar. Manba: Tolmachevo media markazi

## Yer usti transporti
Shaharga jamoat transporti bir qator avtobus yoʻnalishlari, shuningdek, xususiy va shahar taksilari bilan taʼminlanadi. Shattlbas (shuttle bus) xizmati aeroport va Transsibir temir yoʻlidagi Ob temir yoʻl bekati orasida ham ishlaydi – Omsk yoʻnalishidagi Elektrichka mahalliy shahar poezdlari va ayrim uzoq masofali poezdlar uchun toʻxtash joyi.

## Manbalar

## Boshqa manbalar

* Novosibirsk Tolmachevo aeroporti Rossiya aeroportlari maʼlumotlar bazasida

## Havolalar
* Tolmachevo aeroportining rasmiy veb-sayti 
* Novosibirsk uchun tarixiy ob-havo rekordlari