open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ko‘kabuloq

**Koʻkabuloq** Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanida joylashgan. Mahallada „Dunyotepa“ Arxeologiya yodgorligi Obyekt joylashgan yodgorlik davri: IX—XIII asrlar. Mahallada bolalar tarbiyasi va taʼlimi uchun 1 ta bogʻcha va 1ta sport zal mavjud
## Manbalar
Yoshlik (Samarqand)

Yoshlik – Samarqand shahri hududidagi mahalla.

Hududda 36-sonli umumtaʼlim maktabi va bogʻcha mavjud. Mahallada katta daraxtlar, bolalar oʻyingohlari mavjud. Shuningdek, mahallada Chavgon, Tadbirkor, Firuz, Ummon, Xalqobod, Olma-atinskaya koʻchalari mavjud.
Mahalla hududida Dargʻom kanalida barpo etilgan Xishrau GES oʻz faoliyatini olib boradi. Ayrim hududlaridan Samarqand halqa yoʻli oʻtgan.

## Manbalar
Qarliqxona

**Qarliqxona** - Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahrida joylashgan. Ushbu mahallada hududida 1-maktab, 3-maktablari bor. Vatanparvarlar bogʻi ham shu mahalla hududiga kiradi.
## Manbalar
Uyshunsoy

**Uyshunsoy** — Qashqadaryo viloyati, Chiroqchi tumanidagi soy nomi. Nom Uyshun etnonimidan olingan bo‘lib, etnonim tarixan yasama so‘z: "uy + shun" shaklida hosil bo‘lgan. Har ikkala qism qadimda mustaqil ma’noga ega bo‘lgan. Etnonimning dastlabki shakli aniqlovchi + aniqlanmish tizimida bo‘lgan. "Uy" so‘zi uyg‘ur, uyrat, uychi, o‘ymovut kabi boshqa o‘zbek etnonimlarida ham uchraydi va turkiy xalqlarda keng tarqalgan.

### Ilmiy tadqiqotlar
* A.N. Bernshtam uyshun/uysun va kushan/kusan etnonimlari bir manbadan kelib chiqqan deb hisoblaydi.
* B.G‘. G‘afurov Sharq xalqlari tillarida usuan/usvan etnonimi bo‘lgan, bu esa uyshun/uysun/usun va kushan/kusan etnonimlariga daxldor deb qaragan.
* T. Januzaqov turkiy tillarning oltoy davrida "uy/o‘y" so‘zi o‘rmon yoki daraxtzor ma’nosini berganini ta’kidlaydi.

Uyshun etnonimining ikkinchi qismi — "shun" so‘zi umumoltoy tiliga xos bo‘lib, turkiy, mo‘g‘ul va tungus-manjur tillarida turli tovush qiyofasida uchraydi: shun, sho‘n, shin, sun, so‘n, sin, jun, jo‘n, jin, chin, yun, yo‘n, yin, dun, do‘n, din, zun, zo‘nzin. So‘zda sh/s/j/ch/y/d/z tovush uyg‘unligi va almashinuvi mavjud. Bu o‘zgarishlar oltoy tillariga xos bo‘lgan fonetik jarayon natijasidir.

Turli tillarda shakllanishi:  
* Yoqut tilida: zo‘n — xalq, qabila  
* Tuva tilida: cho‘n — xalq, qabila  
* Chuvash tilida: sin/shin — odamlar  
* Qadimgi xun tilida: jun/jo‘n

Ana shu birlik odamlar, qabila, urug‘ ma’nosini bildirgan va o‘zbek etnonimlaridagi qovchin, olchin, boysun/boysin kabi nomlarning oxiridagi –chin/–sun/–sin unsurlari bilan bog‘liq.

### Etnonim va joy nomi
Muhimi shuki, Uyshun etnonimi — birlamchi, Uyshun toponimi esa ikkilamchi birlikdir. Etnonimga aholining yashash joyi, tabiiy belgilar asos bo‘lgan: Uyshun — o‘rmon kishilari, daraxtli hududda yashovchilar. Joy nomi esa qabilaga mansub aholining istiqomat qilgan hududiga ko‘ra shakllangan: Uyshun — uyshun qabilasiga mansub kishilar yashagan joy.

## Manbalar
Kamsamol mahallasi

**Kamsamol mahallasi**- Qarshi shahrida joylashgan eski mahallalardan biri. Mahallada „Tokzor“, „Ariq boʻyi“, „Mustaqillik“, „Ozod“ koʻchalari mavjud. Mahalla Qarshi-Shahrisabz yoʻlida joylashgan boʻlib, mahallada Qarshgi davlat universiteti Filalogiya fakulteti ham joylashgan. 
## Manbalar
Jizzaxlik (Koson tumani)

**Jizzaxlik**-mahallasi Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan.Ushbu mahallada aholining ko'p qismini yoshlar tashkil etadi.3-Umumiy o'rta ta'lim o'rta ta'lim maktabi joylashgan.
Mesit(Koson tumani)

**Mesit**mahallasi – Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan .Ushbu mahalla aholisi koʻp qismini yoshlar tashkil etadi. Mahalla 6-umumiy oʻrta taʼlim maktabi oʻz faoliyatini olib bormoqda.
## Manbalar
Xurramobod (Qarshi)

Xurramobod — Qarshi shahri hududidagi mahalla.

Hududda 20‑sonli umumta’lim maktabi va maktabgacha ta’lim muassasasi mavjud. Mahallada 25 yillik daraxtlar, kichik parklar, bolalar maydonchalari va suv kanali bor.

Asosiy ko‘chalar: Xurramobod koʻchasi, Obod koʻchasi, Yoshlik koʻchasi.

## Manbalar
Uychilik

**Uychilik** — Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz tumanidagi qishloq (Kunchiqar). Nomning ildizi Uychi etnonimiga borib taqaladi.

Uychi etnonimi yasama so‘z bo‘lib, "uy + chi" shaklida hosil bo‘lgan. Qadimgi va zamonaviy turkiy tillarda so‘zning tovush variantlari quyidagicha: uy, oy, ud, uz, ut.  
### Ilmiy fikrlar
* M. Koshg‘ariy: "ud" — sigir  
* E.V. Sevortyan: ho‘kiz; sigir; savr burji, yulduzlar turkumi. Hayvon nomlari bilan ataluvchi yil nomlaridan biri ud (sigir) deb nomlangan.  
* G. Vamberi: chig‘atoy tili (XIV–XVI asrlar) yozma adabiy tilida uy (shoxli yirik qoramol), uy (sigir) va ot, ayg‘ir so‘zlari genetik jihatdan bir-biriga daxldor.  
* K. Brokkelman: turkiy tillarda uy ~ ud so‘zi qadimiy va boshqa tillardan o‘zlashgan.  
* D. Shinorud: so‘z qadimgi tillardan o‘zlashgan bo‘lishi mumkin, lekin turkiy genezisga egaligi mavjud; xitoycha-turkiy lug‘atda mo‘g‘ulcha uda + s (ko‘plik affiksi) bilan bog‘lanadi.  
* G. Ramstedt: qadimgi uyg‘ur tilidagi ud, mo‘g‘ulcha udus~udus  uy.
#### -chi affiksi
-chi affiksi qadimda, xususan, etnonimlar yasalishida xoslik va mansublikni bildirgan.  
Shunday qilib:  
* Uychi ~ Uyli — ya’ni uy (qutos, ho‘kiz, sigir)ni totem deb bilgan kishilar guruhi.  
* Qozoqlar tarkibidagi jaloyirlarning siyirshi (sigirchi) urug‘i bo‘lgan. Sigirchi va Uychi sinonim so‘zlar sifatida -chi affiksi bilan etnonim hosil qilgan.  

Xalq etimologiyasiga ko‘ra, Uychi so‘zi qora uy jihozlarini yasovchi ma’nosida ham izohlanadi.

Etnonimdan Uychi oykonimi yasalgan va unga -lik affiksi qo‘shilgan. Shu orqali Uychi qishlog‘idan ko‘chib kelgan, Uychi qishlog‘iga tegishli kishilar ma’nosi yuzaga kelgan.

## Manbalar
Maxsumobod (Qarshi)

**Maxsumobod** - Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahrida joylashgan. Ushbu mahalla hududida Qarshi, Diydor, Sebzor, Chinor kabi koʻchalar mavjud. Ipak yo'li bankining hududiy bank xizmatlari markazi ham shu yerda joylashgan.
## Manbalar
Qaynar qishloq (Kitob)

**Qaynar qishloq**- Koson tumanida, Taxtaqoracha dovonining etagida joylashgan. 2025-yilda Kitob tumanida qir-adirlikda yongʻin sodir boʻlgan, bu Qaynar hududida ham xavfli boʻlishi mumkinligi haqida xabarlar bor. 2025-yilda Qaynar qishlogʻiga „Turizm qishlogʻi“ maqomi berildi. Qishloq aholisi gʻalla, uzum va sabzavot yetishtirish bilan shugʻullanadi.

## Manbalar
Sovbogʻ

**Sovbogʻ qishlogʻi**- Gʻuzor tumani tarkibida joylashgan aholi punkti. Pochta indeksi: 180311. „Sovbogʻ“ MFY hududida arxeologik meros obyekti – Oqtepa bor. Bu VII–VIII asrlarga mansub yodgorlikdir. Tuman hududida umumiy 86 qishloq aholi punkti borligi maʼlum.
## Manbalar
Obod (Mirishkor)

**Obod qishlog'i** — Qashqadaryo viloyati, Mirishkor tumaniga qarashli qishloq. Qishloq 1970-yillarda bunyod etilgan. Aholisi 4000 dan ortiq va qishloqda mingdan ortiq xo'jalik bor. Mirishkor tumani xalq ta'limi bo'limiga qarashli 13-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabi (1973) hamda bitta davlat tasarrufidagi maktabgacha ta'lim muassasasi, bitta oilaviy poliklinika joylashgan.Bundan tashqari, aholiga maishiy xizmat ko'rsatish shaxobchalari ham mavjud: sport maydonchasi, choyxonalar, savdo do'konlari, hunar o'rgatish markazi va boshqalar. 
## Manbalar
Tog‘ay Temir

**Togʻay temir**-Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumanida joylashgan. Mahallada 2 ta buloq joylashgan va aholi sogʻliqini yaxshilanishi uchun 1 ta klinika . Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan va aholasining koʻp qismi chorvachilik bilan shugʻullanadi
## Manbalar
Paxtazor(Koson tumani)

**Paxtazor** mahallasi – Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan. Mahallada 10-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabi oʻz faoliyatini olib boradi. Shuningdek 12-sonli hamda 9-sonli davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari ham mavjud. Mahalla yoshlari mamlakat boʻylab oʻtkazilgan „Zakovat“ intellektual oʻyinining Respublika bosqichida 2-oʻrinni egallagan.

## Manbalar
Qoraqum (Muborak tumani)

**Qoraqum** (ruscha: Karakum) – Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Muborak tumaniga qarashli mahalla. Mahalla nomining kelib chiqishida turli farzalar mavjud. Mahallada asosan dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullaniladi, chunki hudud Qarshi choʻli zonasida joylashgan. Sugʻorish tizimlari va nasos agregatlari orqali qishloq xoʻjaligi rivojlantirilmoqda. 2015-yillarda „Yangi Qoraqum“ mahallasida namunali uylar qurilib, aholiga topshirilgan.
–
Xo‘jaxuroson (mahalla)

**Xoʻjaxuroson** – Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumanida joylashgan mahalla. 1997-yilda tashkil topgan. Tuman markazidan 3 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 5020 nafarni tashkil qiladi. Mahalla hududi 473 gektar. Mahalla 8 ta koʻchadan tarkib topgan.
## Aholi
5020 nafar aholining 2590 nafari erkaklar, 2430 nafari esa ayollardir. 1012 nafar oila xoʻjaligi istiqomat qiladi. Etnik tarkibga koʻra, 4662 nafar oʻzbeklar, 356 nafar tojiklarni tashkil qiladi.
## Ijtimoiy infratuzilma
Mahallaning umumiy yoʻli 22 km ni tashkil etib, shundan 3 km markaziy hamda 19 km esa ichki yoʻllardir. Mahalla hududida 2 ta davlat umumiy oʻrta taʼlim maktabi hamda 5 ta maktabgacha taʼlim muassasasi joylashgan.
## Manbalar
Uzun (Qashqadaryo)

**Uzun** — Qashqadaryo viloyati, Qamashi va Yakkabog‘ tumanlaridagi qishloq nomi. Qamashi tumanida bu nom qishloq, mahalla va qabristonga ham tegishli. Nomning kelib chiqishi uzunlik tushunchasiga bog‘liq bo‘lib, masofa yoki hajm me’yordan ortiq bo‘lsa “uzun”, kam bo‘lsa “kalta” deb atalgan. Shu ma’no asosida qishloq nomlari kishilarning laqabidan vujudga kelgan bo‘lishi mumkin. Masalan, qishloq yoki qo‘rg‘onlarni tashkil qilgan, ko‘rgan shaxsning laqabi unutilib, keyinchalik joy nomiga aylangan bo‘lishi ehtimol.  

O‘zbekistonning boshqa hududlarida ham Uzun nomi bilan qishloq va mahallalar uchraydi. Sariosiyo, Urgut, Zomin tumanlarida Uzun nomli qishloqlar mavjud. Narpay, Oqdaryo, Tayloq va Baxmal tumanlarida Uzunqishloq, Narpayda Uzunli, Jomboyda Uzunovul va Katta qo‘rg‘onda Uzunbuz qishloqlari qayd etilgan. Nomning takrorlanishi uning ijtimoiy, etnik va ruhiy-falsafiy xususiyatlari bilan bog‘liq bo‘lishini ko‘rsatadi.  

Uzun etnonimi tarixan Qashqadaryo va Surxondaryodagi qo‘ng‘irotli qo‘sh tamg‘ali bandi kuchuk urug‘i tarkibiga mansub bo‘lgan. Shu bilan birga, Zarafshon qipchoqlari va qozoq qipchoqlarining o‘rta juzu, qirg‘iz xalqining Bag‘ish qabilasi tarkibida ham uzun urug‘i mavjudligi ma’lum. Qirg‘izlarda uzun chekli urug‘ ham qayd qilingan. S.Gubayeva Farg‘ona qipchoqlarida ham Uzun urug‘i aniqlangan.  

Etnonimga urug‘ jamoasining tamg‘asi ta’sir qilgan. Chorvadorlar hayvonlarni, masalan, qo‘y va echkilarni tamgalashda old va orqa oyoq, sag‘risiga chiziq solgan. Akademik K.Shoniyozov ma’lumotiga ko‘ra, mollarning old oyoqlariga cho‘ziq chiziq tushirilgan tamg‘ani “uzun” deb atashgan.

## Manbalar
Lagandi

**Lagandi** – Qashqadaryo viloyati Qarshi tumani hududida joylashgan shaharcha boʻlib, u Oʻzbekiston poytaxti Toshkentdan taxminan 251 mil yoki 405 km janubi-gʻarbda joylashgan.

Lagandi MFY hududida savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, 41-umumiy taʼlim maktabi bor. Va hudud kundan kunga zamonaviylashib bormoqda.

Asosiy koʻchalari – Gulmasjid, Bahor va Istiqlol koʻchalari

## Manbalar
Uz (Yakkabogʻ)

**Uz** — Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumani qishloq nomi. Bu nom o‘zbek xalqi tarkibidagi yirik va qadimiy qabilalardan biri bo‘lgan Yuzga borib taqaladi. Ular uzoq yillar davomida qabilalar ittifoqi sifatida faoliyat yuritgan. Asosan Toshkent, Sirdaryo, Jizzax va Surxondaryo viloyatlarida yashaganlar. O‘zbek tilining qipchoq lahjasida ushbu etnonim "juz" shaklida ishlatilgan va muqimlashgan. Juz so‘zi turkiy tillarda ma’muriy va hududiy birlikni ifodalash uchun ham qo‘llanilgan; masalan, qozoq xalqi hududlariga ko‘ra katta, kichik va o‘rta juzlarga bo‘lingan. Yuz qabila nomi turkiy tillarning oltoy bobotillari davridan qolgan qadimiy qabila va urug‘ nomlaridan biri bo‘lib, bunday nomlar oxirida ko‘pincha z, s, uz, us, az yoki as qo‘shimchalari uchraydi (uyaz/uyas, ulus, sulduz/suldus, kenagas, barlos, zarmas, chilkas, chinaz, o‘g‘uz, to‘g‘iz, qurlas/quralas, charkas). Chiroqchi, Yakkabog‘ va Qamashi tumanlari aholisi nutqida bu nom "Uz" shaklida saqlangan. Uz (Yuz)lar asosan Chiroqchi tumanidagi Ko‘kdala vohasida yashagan, ularning bir qismi esa Yakkabog‘ tumaniga ham ko‘chib o‘tgan. Shu etnonim asosida qishloq nomi shakllangan.

## Manbalar
Langar mahallasi

**Langar**- Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumanida joylashgan. Mahallada Bolalar bog'chasi joylashgan. Mahallada 54-maktab joylashgan.Mahallada Abulhasan Ishqiy masjidi joylashgan.
## Manbalar
Tengdosh

** Tengdosh qishlogʻi**- Qashqadaryo viloyati Gʻuzor tumani tarkibidagi qishloq. Qishloqda „Nomsiztepa“ deb nomlangan arxeologik yodgorlik, „Qoʻrgʻontepa“, shuningdek, „Sichqontepa“ nomli arxeologik yodgorlik mavjud. Qishloqda 9-maktab joylashgan. 
## Manbalar
Kean (1924-yilgi film)

**Kean, ou Désordre et génie** (inglizcha: *Edmund Kean: Prince Among Lovers*) – 1924-yilda rejissyor Alexandre Volkoff tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Filmda aktyor Ivan Mosjoukine Edmund Kean rolini ijro etgan. Film voqealari Alexandre Dumasning 1836-yilda yozilgan *Kean* pyesasi asosida yaratilgan.

## Rollarda
*Ivan Mosjoukine — Edmund Kean
*Nathalie Lissenko — La comtesse Elena de Koefeld
*Nicolas Koline — Solomon
*Otto Detlefsen — Prince of Wales
*Mary Odette — Anna Damby
*Kenelm Foss — Lord Mewill
*Pauline Po — Ophélie / Juliette

## Manbalar

## Havolalar
*
Guliston (Qarshi tumani)

**Guliston qishlogʻi** – Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumaniga qarashli qishloq. Aholisi, asosan, oʻzbeklardan tashkil topgan. Soʻzlashuv tili – oʻzbek tili. Qarshi-Koson yoʻlining yoqasida joylashgan. 26-maktab ham oʻz faoliyatini olib boradi.
## Manbalar
The King of Paris (1923-yilgi film)

**The King of Paris** (fransuzcha: *Le roi de Paris*) – 1923-yilda rejissyorlar Maurice de Marsan va Charles Maudru tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Jean Dax, Suzanne Munte va Germaine Vallier bosh rollarni ijro etgan. Film 1930-yilda qayta suratga olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.

## Havolalar
*
Sobir rahimov mahallasi

**SOBIR RAHIMOV MAHALLASI — UMUMIY TAVSIF**

1. Nomining kelib chiqishi

Mahalla o‘z nomini mashhur jangchi – General Sobir Raximov (1905–1945) nomidan olgan.
U Ikkinchi jahon urushida jasorat ko‘rsatgan, Berlin uchun janglarda halok bo‘lgan va O‘zbekiston tarixidagi eng mashhur harbiy qo‘mondonlardan biridir.

Shu sababli, ko‘plab hududlarda uning nomi bilan mahalla, ko‘cha, maktab va maydonlar ataladi.

Mahallaning umumiy xususiyatlari

2. Aholi

Aholisi odatda tinch, mehnatkash, hunarmandlik va xizmat ko‘rsatish sohalarida ishlaydigan insonlardan tashkil topgan.
Ko‘pchilik oilalarda urf-odatlar, mahalla an’analari va qo‘ni-qo‘shnichilik qadriyatlari kuchli.

3. Infratuzilma

Ko‘pchilik Sobir Rahimov mahallalarida mavjud:

Maktab yoki unga yaqin ta’lim muassasasi

Bog‘cha

Oilaviy poliklinika yoki tibbiyot punkti

Mahalla fuqarolar yig‘ini binosi

Sport maydonchalari

Masjid yoki namoz o‘qiladigan joy

4. Ijtimoiy hayot

Mahallada turli tadbirlar muntazam o‘tkaziladi:

Hasharlar

Yoshlar uchun sport musobaqalari

Ayollar faollari tadbirlari

Kitobxonlik kechalari

Navro‘z va Mustaqillik bayrami dasturlari

5. Xavfsizlik va tartib-intizom

Mahallada profilaktika inspektori, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli faoliyat yuritadi.
Yoshlar bandligini ta’minlash, jinoyatchilikning oldini olish bo‘yicha ishlaydi.

6. Hududning tabiati

Hududga qarab, Sobir Rahimov mahallasi ko‘pincha:

xiyobonlar,

bog‘lar,

ariqlar bo‘ylab yashil hududlarga ega bo‘ladi.
Sariq (Muborak tumani)

**Sariq** – Qashqadaryo viloyati, Muborak tumanida tashkil etilgan mahalla. Mahallaning nomining kelib chiqishi, Sariq, sariqlar, shari Oʻrta Osiyodagi turkiy xalqlar tarkibiga kirgan qabila nomi. Ilk urta asrlarda Janubiy Sibir, Yettisuv va Sirdaryo boʻylarida usun, abdal, qay(hun) qabilalari bilan birga yashashgan. 8— 10-asrlardagi xitoy manbalarida sheli, shari (sari, sariq) nomi bilan qayd etilgan. Sariqning bir qismi Oʻzbekistonning Olot va Muborak tumanlarida ham yashashgan.
Hazrati Bashir (Kitob)

**Hazrati Bashir qishlogʻi** – Qashqadaryo viloyati, Kitob tumanida joylashgan. 2025-yilda qishloqqa „Turizm qishlogʻi“ maqomi berildi. Qishloq aholisi asosan gʻalla, uzum va sabzavot yetishtirish bilan shugʻullanadi. Qishloq mahalliy aholining bandligini oshirishda turizm juda muhim rol oʻynamoqda.
Uchtut

Uchtut — Qashqadaryo viloyati, Qamashi tumanidagi qishloq nomi. Nom tarkibi: uch + tut. "Uch" so‘zi uchdona, ya’ni miqdor bildiruvchi son ma’nosini beradi; shuningdek, hududning oxirgi, chekkadagi nuqtasi ma’nosida ham ishlatiladi. "Tut" esa oq va shirin meva beradigan, bargi ipak qurtiga oziq bo‘ladigan, tanasi qattiq va qizg‘ish yog‘ochli daraxtni anglatadi. Shu bilan, Uchtut qishlog‘i nomi yonma-yon joylashgan uchta tut daraxti mavjud bo‘lgan hududni bildiradi. Boshqa bir izohga ko‘ra, Uchtut — belgilangan hududning oxirgi (uch) qismida tut daraxti o‘sgan maskan sifatida talqin qilinadi.

## Manbalar
Yangi turmush mahallasi

**Yangi turmush**-mahalla Qashqadaryo viloyatining Qarshi shahrida joylashgan. Mahallada 25-maktab hamda 39-maktablar joylashgan va Oydin, Koʻlbuloq, Mehnat koʻchalari mavjud. Mahalla yaqinida Qarshi shahrining eng katta savdo majmuasi hamda tibbiy muassalar ham joylashgan.
## Manbalar
King of the Camargue (1922-yilgi film)

**King of the Camargue** (fransuzcha: *Le roi de Camargue*) – 1922-yilda rejissyor André Hugon tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Charles de Rochefort, Elmire Vautier va Claude Mérelle bosh rollarni ijro etgan. Film voqealari Jean Aicardning xuddi shu nomdagi romaniga asoslangan. Film 1935-yilda *King of the Camargue* nomi bilan ovozli formatda qayta suratga olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Vohimariq

**Vohimariq** — Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz va Koson tumanlarida joylashgan ariq. Uning nomi "Vohim" so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, bu so‘z “vaqf” so‘zining tarixiy shakllanishidan hosil bo‘lgan: vaqf → vaqif → voqif → voqim → vohim. XIX asr oxirigacha ayrim hududlar, hatto qishloqlar ham, diniy va xayrli maqsadlar uchun vaqf sifatida ajratilgan. Vaqfdan keladigan daromad qozi muhri bilan rasmiylashtirilgan va madrasa, boshqa diniy va ijtimoiy loyihalarga sarflangan. Shu maqsadlar uchun ajratilgan yerlarga maxsus sug‘orish tarmoqlari orqali suv chiqarilgan. Vohimariq arig‘i aynan shu vaqf yerlarini sug‘orish vazifasini bajarish uchun xizmat qilgan.

## Manbalar
Boyterak (Koson tumani)

**Boyterak** mahallasi – Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan. Ushbu mahalla hududi yaqinida 13-Umumiy oʻrta taʼlim joylashgan. Mahallada „Turkiston“, „Ravnaq“, Shafoat", „Kitobxonlar“, „Umar Xayyom“, „Ezgulik“ koʻchalari mavjud. Aholiga oʻzining milliy kutubxonasiga ega boʻlib „Olmazor“ koʻchasi yaqinida joylashgan.
## Manbalar
Beshbuloq (Dehqonobod tumani)

**Beshbuloq**-Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan. Mahallada 5 ta buloq mavjud va buloqlar shifobaxsh hisoblanadi. Mahallada 1 ta maktab mavjud. Mahhalada Oʻzbekiston oʻrmon xavsizligi tomonidan qoʻriqilanadigan oʻrmonlar va yovvoyi hayvonlar mavjud
## Manbalar
Xalach

**Xalach** — Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz tumanidagi qishloq. M. Koshg‘ariy xalachlarni turkiy qabila sifatida hisoblagan, ammo ularni o‘g‘uzlar qatoriga kiritmagan; xalq izohiga ko‘ra, nom "qoloch" (ochqolinglar) birikmasidan kelib chiqqan. XVI asr olimi Hofiz Tanish Buxoriy «Abdullanoma» asarida xalachlarni o‘g‘uzxon avlodi deb ta’riflagan va qoloch birikmasidan tashkil topgan deb yozgan. Tarixiy manbalarda xalach ~ xalaj ~ kalach ~ qalach shakllarida etnonimlar uchraydi. 

M. Mamedovning tadqiqotlariga ko‘ra, xalajlar eroniy tilida so‘zlashuvchi xalq bo‘lib, ularning asosiy yashash hududlari Ozarbayjon va Erondir. Pushtu tilida xalachi ~ kalachi ~ kalazi so‘zlari “tog‘ o‘g‘li” yoki “tog‘da tug‘ilgan” degan ma’noni anglatadi (gar — tog‘, zi — tug‘ilish). Arab va fors tillarida xallaj so‘zi paxta tozalovchi yoki jun tituvchi ma’nosida ishlatilgan bo‘lib, ozarbayjon tilidagi xallaj ham shunday vazifani bildiradi. Shu tarzda, turkiy va eroniy etnonimlar qishloq nomiga (oykonimga) aylangan.

## Manbalar
The Kiss That Kills

**The Kiss That Kills** (fransuzcha: *Le baiser qui tue*) – 1928-yilda rejissyor Jean Choux tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Thérèse Reignier va Georges Oltramare bosh rollarni ijro etgan  .

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Monaco, Paul. *Cinema & Society: France and Germany During the Twenties*. Elsevier, 1976.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Bunyodkor mahallasi chiroqchi tumani

**BUNYODKOR MAHALLASI — UMUMIY TAVSIF**

1. Nomining ma’nosi

“Bunyodkor” — o‘zbek tilida yaratuvchi, quruvchi, bunyod etuvchi, ezgu ishlarga bosh qo‘shuvchi inson degan ma’noni bildiradi.
Shu sabab bu nomli mahalla odatda faol, mehnatkash, yaratuvchan aholisi bilan ajralib turadi.

2. Aholi

Bunyodkor mahallasida yashovchi odamlar odatda:

qishloq xo‘jaligi bilan shug‘ullanadigan,

qurilishda ishlaydigan,

kichik biznes va savdo sohasida faol,

hunarmandchilik bilan shug‘ullanadigan

insonlardan iborat bo‘ladi.

Mahalla aholisi o‘zaro hurmatli, qo‘ni-qo‘shnichilik munosabatlari kuchli, jamoaviy tadbirlarda faol.

3. Infratuzilma

Ko‘pchilik Bunyodkor mahallalarida quyidagi obyektlar mavjud:

maktab (yoki mahalla yaqinida joylashgan),

bolalar bog‘chasi,

oilaviy poliklinika yoki tibbiy punkt,

mahalla fuqarolar yig‘ini binosi,

sport maydonchalari,

masjid yoki ibodatxona,

yashil hududlar, xiyobon yoki ariq yo‘laklari.

4. Ijtimoiy hayot

Mahalla jamoatchilik faoliyati kuchli:

Hasharlar (tozalik va obodonlashtirish),

Yoshlar o‘rtasida sport turnirlari,

Xotin-qizlar yig‘inlari,

Kitobxonlik maslaxatlari,

Bayram tadbirlari (Navro‘z, Mustaqillik, Ramazon hayiti, Qurbon hayiti).

5. Tabiiy muhit

Hududga qarab, Bunyodkor mahallasi:

bog‘lar va ekinzorlar bilan o‘ralgan bo‘lishi,

ariqlar bo‘ylab yashil hududlarga ega bo‘lishi,

yozda salqin, kuzda xushbo‘y tuproq hidi bilan ajralib turishi mumkin.
Knock (1925-yilgi film)

**Knock** (fransuzcha: *Knock*) – 1925-yilda rejissyor René Hervil tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz komediya filmi. Filmda Fernand Fabre, Léon Malavier va René Lefèvre bosh rollarni ijro etgan. Film voqealari Jules Romainsning xuddi shu nomdagi pyesasi asosida yaratilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Yangi turmush (Qarshi shahri)

** Yangi Turmush mahallasi**- Qarshi shahrida joylashgan mahallalardan biri. Mahallada 25-sonli umumiy oʻrta taʼlimiy maktabi joylashgan.  Mahalla hududida Qashqadaryo viloyati sogʻliqni saqlash boshqarmasi binosi joylashgan. Shuningdek, mahallada „Chamanzor“, „Yanhi Turmush“, „Farangiz“, „Ravon“, „Ilgʻor“ hamda „Yangiobod“ koʻchalari mavjud.
## Manbalar
Elobod qishlog'i

**Elobod qishlog'i**- Qashqadaryo viloyati Mirishkor tumaniga qarashli qishloq. Mirishkor tumani xalq ta'lim bo'limiga qarashli 14-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabi faoliyat yuritadi. Qishloqda qator infratuzilma inshootlari bor: oilaviy poliknika, sport maydonchasi, savdo do'konlari, maishiy xizmat ko'rsatish shaxobchalari va boshqalar.
Kiss Me (1929-yilgi film)

**Kiss Me** (fransuzcha: *Embrassez-moi*) – 1929-yilda rejissyor Robert Péguy tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz komediya filmi. Filmda Charles Prince, Suzanne Bianchetti va Jacques Arnna bosh rollarni ijro etgan. Film 1932-yilda *Kiss Me* nomi bilan ovozli formatda qayta suratga olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Dayna Oscherwitz & MaryEllen Higgins. *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Qalqama mahallasi

**Qalqama**– Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumanida joylashgan. Mahalladan Qumdaryo daryosi oqib oʻtadi. Mahallada 17-bolalar bogʻchasi joylashgan. Mana shu mahalla nomidagi suv ombor ham Chiroqchi tumanida joylashgan. 
## Manbalar
Koenigsmark (1923-yilgi film)

**Koenigsmark** (fransuzcha: *Koenigsmark*) – 1923-yilda rejissyor Léonce Perret tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Maurice Lehmann, Huguette Duflos va Jaque Catelain bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.

## Havolalar
*
Quruqsoy mahallasi

**Quruqsoy**- Qashqadaryo viloyati, Chiroqchi tumanida joylashgan qishloq. Quruqsoy yaqinida Siypantosh yodgorligi bor. Bu joy paleolit, mezolit va bronza davriga oid petrogliflar (toshga chizilgan qadimiy rasmlar) mavjudligi bilan mashhur. Siypantosh yodgorligi sayyohlar uchun qiziqarli manzara boʻlishi mumkin, chunki u qadimiy sanʼat (petrogliflar) saqlanib qolgan.
Gungon

**Gungon mahallasi** – Qashqadaryo viloyatining Qarshi shahrida joylashgan mahalla. Qarshi Fuqarolik sudi, Qashqadaryo viloyat bandlik bosh boshqarmasi shu mahallada joylashgan. Ushbu mahallada 45-sonli maktab mavjud.
## Manbalar
Xalqobod (Qashqadaryo)

**Xalqobod** — Koson, Qamashi, Chiroqchi va G‘uzor tumanlaridagi qishloq va kanal. Nomining tarkibi: "xalq" (a) + "obod" (f-t). Movoraunnahrda 9–10-asrlarda "obod" so‘zi bilan qishloq nomlarini yaratish boshlangan. Dastlab bu turdagi nomlarning birinchi qismi kishi ismi bo‘lgan. "Kishi ismi + obod" tuzilishidagi nomlar orqali qishloqlar, ovullar yoki qo‘rg‘onlar ifodalangan. Kishi ismi esa ma’lum hududda qishloq yoki qo‘rg‘onni tashkil qilgan shaxs sharifi bo‘lgan. Shu tamoyil asosida 10–20-asrlarda bir necha nomlar yuzaga kelgan: Paxtaobod, Elobod, Yangiobod, Maxsumobod, Mehnatobod, Chinobod, Bog‘obod, Dehqonobod va boshqalar.

Xalqobod nomi ham ma’muriy tarzda shakllangan bo‘lib, u aholining qurilgan hovlilari, uylar yig‘indisidan hosil bo‘lgan qishloqni bildiradi. 20-asrning 70-yillarida davlat mablag‘lari hisobidan qurilgan hovlilar, kottejlar va uylar posyolka va yuqori qo‘rg‘onlar bilan qiyoslab nomlangan.

## Manbalar
Lady Harrington

**Lady Harrington** (fransuzcha: *Lady Harrington*) – 1926-yilda rejissyorlar Hewitt Claypoole Grantham-Hayes va Fred LeRoy Granville tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Claude France, Maurice de Féraudy va Warwick Ward bosh rollarni ijro etgan. Film voqealari Maurice Level romani asosida yaratilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.

## Havolalar
*
The Lady of Lebanon (1926-yilgi film)

**The Lady of Lebanon** (fransuzcha: *La châtelaine du Liban*) – 1926-yilda rejissyor Marco de Gastyne tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Arlette Marchal, Iván Petrovich va Gaston Modot bosh rollarni ijro etgan. Film voqealari Pierre Benoîtning 1924-yilda yozilgan xuddi shu nomdagi romaniga asoslangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Dayna Oscherwitz & MaryEllen Higgins. *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Lag'mon mahallasi

**LAG‘MON MAHALLASI**

Lag‘mon mahallasi — Qashqadaryo viloyatidagi qadimiy va mehnatkash aholi yashaydigan mahallalardan biri. Mahalla nomi qadimdan shu hududda yashagan aholining turmush tarzi, bog‘-rog‘lari, markaziy yo‘llarga yaqinligi bilan bog‘liq.

🕌 1. Aholisi

Mahalla aholisi asosan:

dehqonchilik,

chorvachilik,

bog‘dorchilik,

mayda tadbirkorlik

bilan shug‘ullanadi.
Odami mehribon, qo‘ni-qo‘shnichilik qadriyatlari kuchli, jamoatchilikda faol.

🏫 2. Infratuzilma

Lag‘mon mahallasida yoki unga yaqin:

Maktab (odatda 1–9-sinflargacha),

Bolalar bog‘chasi,

Mahalla fuqarolar yig‘ini,

Sport maydonchasi,

Tibbiy punkt yoki oilaviy poliklinika,

Do‘kon va xizmat ko‘rsatish shoxobchalari mavjud.

Mahalla odatda asosiy yo‘lga yaqin joylashgan bo‘lib, ichki ko‘chalari asfaltlangan yoki shag‘al qilingan.

 3. Tabiiy muhit

Lag‘mon hududi:

bog‘lar,

uzumzorlar,

ariqlar,

yozda soyali daraxtlar

bilan o‘ralgan bo‘ladi. Yozda issiq, bahorda ko‘katlar ko‘p bo‘lib, tabiat juda chiroyli.

🤝 4. Ijtimoiy hayot

Mahallada muntazam:

hasharlarda,

umumxalq tadbirlarida,

Navro‘z bayramida,

xotin-qizlar yig‘inlarida,

yoshlar musobaqalarida

juda faol ishtirok bo‘lishadi.

Kechlari mahalla tinch, odamlari bir-biriga yordam beradigan, odobli va mehmondo‘st.
Tong

**Tong** – Qashqadaryo viloyati, Muborak tumanida tashkil etilgan mahalla. Tong mahallasi Muborak tumanida Qashqadaryo viloyatining tarkibiy qismi boʻlib, u tuman markazi Muborak shahri hududida joylashgan mahalla fuqarolar yigʻini hisoblanadi. Mahalla nomi va koʻchalarga berilgan nomlar Qashqadaryo viloyati xalq deputatlari Kengashining qarorlari asosida tasdiqlangan. 2014-yilda mahalla va koʻchalarning nomlanishi boʻyicha rasmiy qarorlar qabul qilingan. – Tong mahallasida turli tashkilotlar faoliyat yuritgan. Masalan, Muborak tuman bosmaxonasi 1991-yilda shu mahallada roʻyxatdan oʻtgan va faoliyat koʻrsatgan. Bu tashkilot keyinchalik tugatilgan boʻlsa-da, mahalla hududida iqtisodiy va ijtimoiy faoliyat boʻlganini koʻrsatadi. – Mahalla aholisi asosan musulmonlar boʻlib, diniy marosimlar va mahalla tadbirlari anʼanaviy tarzda oʻtkaziladi. Mahalla fuqarolar yigʻini aholining ijtimoiy muammolarini hal qilish, tadbirlarni tashkil etish va mahalla ichidagi tartibni saqlash bilan shugʻullanadi.
Le Bled

**Le Bled** (fransuzcha: *Le Bled*) – 1929-yilda rejissyor Jean Renoir tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz sarguzasht filmi. Filmda Jackie Monnier, Enrique Riveros va Alexandre Arquillière bosh rollarni ijro etgan.

## Rollarda
* Jackie Monnier — Claudie Duvernet 
* Diana Hart — Diane Duvernet
* Renée Rozier — Marie-Jeanne
* Enrique Rivero — Pierre Hoffer
* Manuel Raaby — Manuel Duvernet 
* Aïssa — Zoubir 
* G.A. Martin — Le fauconnier 
* Jacques Becker 
* Hadj Ben Yasmina — Le chauffeur
* Alexandre Arquillière — Christian Hoffer

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bergan, Ronald. *Jean Renoir: Projections of Paradise*. Skyhorse, 2016. 
* Ferro, Marc. *Colonization: A Global History*. Routledge,  2005.

## Havolalar
*
Pachkamar qishlog‘i

**Pachkamar qishlogʻi**- Gʻuzor tumani, Qashqadaryo viloyati hududida joylashgan qishloq. Pachkamar qishlogʻi yaqinida Pachkamar suv ombori mavjud. Bu suv ombori iqtisodiy jihatdan muhim: agrogeografik maqsadlarda va suv rejimini tartibga solishda ishlatiladi.
## Manbalar
Xitoy (Qashqadaryo)

**Xitoy** — Kasbi, Muborak va Shahrisabz tumanlaridagi qishloq va shaharcha. Markaziy Osiyoda yashovchi xitoy (kitay) qabilasi etnograflar va tarixchilar tomonidan qoraxitoy (qorakidan yoki kidan)lar bilan bog‘lanadi. O‘rxun-Enasoy bitiklarida ular Turk xoqonlariga qaram qabila sifatida tilga olingan. X asrda kidanlar shimoliy Xitoyni egallab, bu hudud ushbu qabila nomi bilan atalgan. XII asrda kidanlar davlati tor-mor qilingach, ularning bir qismi g‘arbga siljib, kidanlar davlati tuzilgan. Bu davlat Gurxon tomonidan boshqarilgan va qarorgohi Chu daryosi vodiysidagi Orlovka qishlog‘i yaqinida joylashgan. XIII asr boshlarida mo‘g‘ul istilosidan so‘ng kidanlar mustaqil xalq sifatida tilga olinmaydi.

Ularning nomi ktay (xitoy, xtoy) shaklida o‘zbek, qoraqalpoq, qirg‘iz, boshqird va boshqa turkiy xalqlar tarkibida qabila sifatida uchraydi. Bir davrda xitoy va qipchoq davlatlari yonma-yon yashagan, bu hududlarda xitoy va qipchoqlar aralashib yashay boshlagan. Shu holat Zarafshon vodiysida o‘zbeklar orasida va Xorazm qoraqalpoqlarida ham kuzatiladi. Xitoy–qipchoq guruhi Qrim va Kavkazdagi no‘g‘aylar orasida ham uchraydi.

1868-yilda Zarafshon vodiysidagi o‘zbeklar haqida ma’lumot bergan V.V.Radlov xitoy–qipchoqlarni bitta qabila deb hisoblaydi va ularni ikki tarmoqqa – xitoy va qipchoqlarga bo‘linishini ko‘rsatadi. XIX asrning 80-yillarida yana bir manbada “…xitoy-qipchoqlar bir-birlari bilan mustahkam aloqada bo‘lib, rivoyatlarga ko‘ra, yaqin qarindoshlardir. Ular amirlarga, shuningdek, har qanday hokimiyatga nafrat bilan qaraganlar” deb yozilgan. P.P.Ivanov xitoy–qipchoqlarning 1821–1825-yillardagi qo‘zg‘oloni haqida yozar ekan, “xitoy va qipchoq urug‘lari bir-birlariga yaqinlashib ketgan, sharq mualliflari ularni bir qabila deb bilgan” deydi. Biroq xitoy va qipchoqlarning yaqinligi qarindoshlik sababli emas, ko‘proq siyosiy ittifoq xarakterida bo‘lgan, chunki ularning urug‘ tuzilishlari va urflari farqli bo‘lgan.

Samarqand viloyatining Kattaqoʻrgʻon tumanida ham qishloq shu nom bilan atalgan.

## Manbalar
The Lighthouse Keepers (film)

**The Lighthouse Keepers** (fransuzcha: *Gardiens de phare*) – 1929-yilda rejissyor Jean Grémillon tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Paul Fromet, Geymond Vital va Genica Athanasiou bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Xitoykenti

**Xitoykenti** — Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumanidagi mahalla. Nomining tarkibi: Xitoy + kent + i. Xitoy qismi turkiy va mo‘g‘ul xalqlarga xos qabilani bildiradi. Turkiy tillardagi qadimiy shakllari kidar, kidan, kidon bo‘lgan. Mo‘g‘ul tilida xitan shakli mavjud bo‘lib, unga qadimgi mo‘g‘ul qabilasi deb izoh berilgan. Ushbu mo‘g‘ulcha xitan shakli Xitoy so‘ziga tovush jihatdan yaqin. Kidar/kidan/kidor yoki xiotanlar Movaraunnahrga milodning 5-asrida kelib, o‘zbeklar tarkibiga singishib, yaxlitligini yo‘qotgan, ammo joy nomi sifatida saqlanib qolgan. Kent so‘zi sug‘dcha bo‘lib, ma’nosi qishloq. Shu bilan, Xitoykenti qadimgi xitoy qabilasiga mansub xalq qishlog‘i, yoki xitoy qabilasi tomonidan bunyod etilgan qo‘rg‘on atrofidagi qishloqni bildiradi.

## Manbalar
Konsoy (Dehqonobod tumani)

**Konsoy**- Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan. Mahallada Boysun togʻlariga yaqin hududida soy mavjud. Mahallada 1 ta maktab mavjud. Mahhalada Oʻzbekiston oʻrmon xavsizligi tomonidan qoʻriqilanadigan oʻrmonlar va yovvoyi hayvonlar mavjud
## Manbalar
Uzumzor mahallasi

**Uzumzor mahallasi**

1. Joylashuvi

Uzumzor mahallasi Qashqadaryo viloyatining Qarshi tumani hududida, Lag‘mon shaharchasi tarkibida joylashgan. Bu mahalla Qarshi shahri bilan yaqin bo‘lib, markaziy yo‘llarga chiqish oson.

Rasmiy manzil:
Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumani, Lag‘mon shaharchasi, Uzumzor mahallasi, O‘zbekiston ko‘chasi, 36-uy.

Mahalla “Mahalla fuqarolar yig‘ini” sifatida ro‘yxatdan o‘tgan va o‘zining alohida hududiy boshqaruviga ega.

2. Aholisi

Uzumzor mahallasi aholisi:

mehnatkash,

dehqonchilik bilan shug‘ullanadigan,

bog‘dorchilik va chorvachilikka qiziqadigan,

kichik biznes bilan band

insonlardan iborat.
Mahalla tinch, qo‘ni-qo‘shnichilik rishtalari mustahkam, oila qadriyatlari kuchli.

3. Infratuzilma

Uzumzor mahallasida yoki unga yaqin joylarda:

maktab,

bolalar bog‘chasi,

mahalla fuqarolar yig‘ini,

do‘konlar,

tibbiy punkt,

sport maydonchalari,

ibodat uchun mo‘ljallangan joylar

mavjud.

Ichki ko‘chalari shag‘al yoki asfalt bilan qoplangan bo‘lishi mumkin, uy-joylar orasida bog‘lar va ekinzorlar uchraydi.

4. Tabiiy muhit

Hudud:

uzumzorlar,

bog‘lar,

ko‘katli maydonlar,

ariqlar bo‘ylab o‘sgan daraxtlar bilan o‘ralgan.

Bahor va yoz mavsumida mahalla juda yashil va chiroyli ko‘rinishga ega bo‘ladi.

5. Ijtimoiy hayot

Uzumzor mahallasida:

hasharlar,

yoshlar sport tadbirlari,

xotin-qizlar yig‘inlari,

bayramlar,

jamoatchilik yig‘ilishlari

muntazam o‘tkazib turiladi.

Jamoa faolligi yaxshi, mahalla raisi, yoshlar yetakchisi va xotin-qizlar faollari hamkorlikda ishlaydi.
Qozoqli (Koson tumani)

**Qozoqli** mahallasi — Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan. Ushbu mahalla yaqin hududida 14-Umumiy oʻrta taʼlim maktabi yosh ilm egalariga bilim berishda oʻz faoliyatini olib bormoqda. Mahallada „Sevinch“, „Durbek“, „Qoʻrgʻon“, „Zargar“ nomli koʻchalar va Imomutdin qabristoni joylashgan.
## Manbalar
Little Devil May Care

**Little Devil-May-Care** (yoki *The Devil in the Heart*, fransuzcha: *Le Diable au cœur*) – 1928-yilda rejissyor Marcel L'Herbier tomonidan suratga olingan Fransiya — Buyuk Britaniya ovozsiz drama filmi. Filmda Betty Balfour, Jaque Catelain va Roger Karl bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Little Jacques (1923-yilgi film)

**Little Jacques** (fransuzcha: *Le petit Jacques*) – 1923-yilda rejissyorlar Georges Lannes va Georges Raulet tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda André Rolane, Henri Baudin va Violette Jyl bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Yves Desrichard. *Julien Duvivier: Cinquante ans de noirs destins*. Durante Editeur, 2001.

## Havolalar
*
Mirzato‘p

**Mirzatoʻp**– Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumanida joylashgan. Mahallada Anbartepa koʻchasi oʻtgan. Mahallada 47-maktab hamda 48-maktablar joylashgan. Mahalladan Navroʻz koʻchasi kesib oʻtgan. Mahallani Ergash Karimov koʻchasi kesib oʻtgan.
## Manbalar
The Little Match Girl (1928-yilgi film)

**The Little Match Girl** (fransuzcha: *La petite marchande d'allumettes*) – 1928-yilda rejissyor Jean Renoir tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi (qisqa metraj). Filmda Catherine Hessling bosh rolni ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Xonabod

**Xonabod** — Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumanidagi shaharcha. Nomining tarkibi: xon + obod. Xonabod nomli qishloqlar O‘zbekiston hududida bir nechta uchraydi. Xon so‘zli boshqa nomlar: Xontepa, Xonariq (Qarshi, Chiroqchi), Xontaxti (Qamashi), Xontushdi (G‘uzor), Xonqo‘riq (Shahrixon), Xonchorvoq (Pastdarg‘om), Bandixon (Sho‘rchi), Xonimqo‘rg‘on (Yakkabog‘), Xonjizza (Denov), Xoniyon (Qarshi). 

Turkiy tillarda xon — xoqon so‘zining soddalashgan shakli bo‘lib, o‘rta asrlarda oliy darajadagi unvon va shu unvonli odamga nisbatan ishlatilgan. Shu ma’noda Xonabod — xon yoki xon unvonli shaxs tomonidan tashkil etilgan qishloqni bildiradi. 

Eroniy tillarda esa: "Avesto"da xan — chashma; sug‘d tilida xan/xon — ari; parfiyan tilida xan, xanig — chashma, ariq, hovuz; Yag‘nob tilida xan — suv oqar ariq yoki sug‘orish kanali, katta xan — katta ariq, pulchak xan — kichik ariq; tojik tilida xon — kichik hovuz, xani — chashma suv oqib chiqqan joy. Shu ma’nolar asosida Xonabod/Xanabod — anhor yoki ariq bo‘yida yangidan bunyod etilgan qishloq hisoblanadi.

## Manbalar
The Lion of the Moguls

**Le Lion des Mogols** (inglizcha: *The Lion of the Moguls*) – 1924-yilda rejissyor Jean Epstein tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bu film Epsteinning Films Albatros kinokompaniyasi uchun suratga olgan ilk asari hisoblanadi.

## Rollarda

* Ivan Mozzhukhin — Prince Roundghito-Sing (Ivan Mosjoukine rolida)
* Nathalie Lissenko — Anna
* Camille Bardou — Morel
* Alexiane — Zemgali
* François Viguier — Buyuk xon

## Manbalar

## Havolalar
*
The Little Thing (1923-yilgi film)

**The Little Thing** (fransuzcha: *Le petit chose*) – 1923-yilda rejissyor André Hugon tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Max de Rieux, Alexiane va Jean Debucourt bosh rollarni ijro etgan. Film voqealari Alphonse Daudetning 1868-yilda yozilgan *Le Petit Chose* asari asosida yaratilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Darvozatutak

**Darvoza‑Tutak**—Qashqadaryo viloyat, Qarshi shahrida joylashgan.Darvoza-Tutak mahallasi (ko‘pincha “Darvoza-Tutak” deb qabul qilinadi). Joylashuv koordinatalari taxminan: 38.86823° N, 65.80658° E. 
Mahallaning bir ko‘chasi sifatida “Nasaf ko‘chasi” mahalla ichida joylashgani qayd etilgan.Ko‘chalar roʻyxatida ba’zi ko‘chalar nomlari mavjud: misol uchun “S. Ayniy ko‘chasi”.

## Manbalar
Geolog (Muborak tumani)

**Geolog** – Qashqadaryo viloyati Muborak tumanida joylashgan mahalla. Geolog mahallasi Muborak tumani tarkibidagi mahalla fuqarolar yigʻinlaridan biri hisoblanadi. Mahalla nomi tumanning sanoat va geologiya sohasidagi faoliyati bilan bogʻliq. Muborak tumani neft va gaz konlari bilan mashhur boʻlib, „Muborak gazni qayta ishlash zavodi“ Oʻzbekistonning eng yirik sanoat korxonalaridan biridir. Shu sababli mahalla nomi ham geologlar faoliyatiga ishora qiladi. Geolog mahallasida aholiga xizmat koʻrsatadigan muassasalar (maktab, poliklinika, savdo doʻkonlari) mavjud boʻlishi odatiy hol, chunki u Muborak shahri va tumanning sanoat markaziga yaqin joylashgan.
Xo‘japullast

**Xoʻjapullast** – Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan. Mahallada 1 ta tuzli buloq mavjuf va bushifobaxsh hisoblanadi. Mahallada 1 ta maktab mavjud. Mahhalada Oʻzbekiston oʻrmon xavsizligi tomonidan qoʻriqilanadigan oʻrmonlar va yovvoyi hayvonlar mavjud
## Manbalar
Ayritom mahallasi

**Ayritom mahallasi haqida maʼlumot**

Nom: Ayritom mahallasi / shaharchasi
Viloyat: Qashqadaryo viloyati 
Tuman: Koʻkdala tumani 
Koordinatalar: taxminan 39.3592° N, 66.1954° E 

1. Tarixi va etimologiyasi

Ayritom shaharchasi dastlab Chiroqchi tumaniga tegishli bo‘lgan. 

2022-yil 17 martda Chiroqchi tumani ikki qismga bo‘linib, yangi Koʻkdala tumani tashkil etilgan va Ayritom shaharchasi ushbu tuman tarkibiga qoʻshilgan. 

“Ayritom” nomi ikki so‘zning birikmasidan: “ayri” (ajratilgan, alohida) + “tom” (Qipchoq shevasida “uy, hovli”) 

Bu ism shunday maʼnoni anglatadi: “maʼlum bir joydan alohida tashkil etilgan hovli yoki yashash punkti”. 

2. Ma’muriy tuzilma va rivojlanishi

Ayritomda kichik sanoat zonasi mavjud. 

2022‑2024-yillar uchun Koʻkdala tumani ijtimoiy‑iqtisodiy rivojlanish dasturida Ayritomning sanoat va infratuzilmasini rivojlantirish rejalari bor. 

Mahalla fuqarolar yigʻini (“MFY”) sifatida roʻyxatga olingan: “AYRITOM” MFY, manzili: Qashqadaryo viloyati, Koʻkdala tumani, Elparvar ko‘chasi, 16‑uy. 

3. Iqtisodiy jihatlari

Ayritom kichik sanoat zonasida 7 gektar maydonda muhandislik‑infratuzilma ob’ektlari qurilishi rejalashtirilgan. 

Kichik sanoat korxonalari tomonidan iqtisodiy salohiyatni oshirish va yangi ish o‘rinlari yaratish ko‘zda tutilgan. 

4. Ijtimoiy va ekologik masalalar

2025-yilda ijtimoiy tarmoqlarda xabar qilinganidek, Ayritom mahallasida 30 dan ortiq qoratol daraxtlari noqonuniy kesilishi voqeasi bo‘lgan. 

Bu holat bo‘yicha nazorat va tergov ishlari olib borilgan.

5. Geografik ahamiyati

Ayritom shaharchasi Koʻkdala tumanidagi muhim infratuzilma nuqtalaridan biri hisoblanadi. 

Turli ijtimoiy va sanoat loyihalarining markazi bo‘lishi ehtimoli borligi, tuman markaziy yo‘llariga yaqin joylashuvi tufayli ahamiyatli hududga aylanmoqda.
Chambil qishlog‘i

**Chambil qishlogʻi**- Qashqadaryo viloyati, Chiroqchi tumanida joylashgan qishloq. Tuman maʼlumotlarida chekka hududlardan biri sifatida tilga olingan. Qishloq hududida bir necha tarixiy obidalar va masjidlar mavjud. Sugʻoriladigan yerlarida paxta, gʻalla, sabzavot va poliz ekinlari yetishtiriladi. Shuningdek, qoramol, qoʻy va echki boqish ham rivojlangan. Qishloqda oʻrta maktab, tibbiyot punkti, dorixona, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari va kichik savdo doʻkonlari mavjud.
Xurosko‘l

**Xurosko‘l** — Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz tumanidagi joy. Toponimning qadimiy shakli xaros ~ xurus bo‘lib, Hindistonda xurus usuli yordamida suv chuqur joydan balandroq joyga chiqarilgan. 

«Boburnoma»da xurus orqali suv chiqarish quyidagicha tasvirlangan: «Ikki uzun ipni chohning qaddicha halqa qilib turlar, ikki orasiga yig‘ochlar bog‘lab, ko‘zalarni yig‘ochlarga berkilib turlar. Bu ko‘zalarni berkitgan ipni choh ustidagi charxga solib turlar, bu charxning tiyrining yana bir boshida yana bir charx qilib turlar, bu charxning qoshida yana bir charx qilib turlar kim, o‘qi tik turub tur, o‘y bu charxni evurgach, parralari ikkinchi charxning parralariga kirib, ul ko‘zalik charx evrulur, suv to‘kulur yerdan ovqo‘yub turlar, novdin har qayon suv el tarlar».

## Manbalar
Baxt mahallasi

**Baxt** – Koʻkdala tumani tarkibiga kiruvchi mahallalardan biri. MFYning INN raqami: 201748803. Tumanning 64-maktabi mahalla hududida joylashgan.

## Manbalar
Xuroson (Yakkabogʻ)

**Xuroson** — Qashqadaryo viloyati, Yakkabog‘ tumanidagi cho‘qqi. Nomining tarkibi: xur + oson. Eroniy tillarning qadimiy o‘tmishida xur\qur\kur – quyosh ma’nosini bildirgan. Xurshid so‘zi ham shu nom bilan bog‘liq. So‘nggi qismi oson\asan\osan\ason esa kun chiqar, sharq ma’nolarini anglatadi. 

O‘tmishda Eronning sharqiy-shimoliy qismi Xuroson viloyati deb atalgan va bu nom miloddan avvalgi 3-asrdan ma’lum. Sosoniylar bu hududni kunchiqar, sharq – Xuroson deb atagan. Hududga Marv vohasi va Afg‘oniston shimoli-sharqiy qismi ham kirgan. Cho‘qqi joylashishiga ko‘ra nomlangan: Yakkabog‘ tumanining sharqiy chegarasida joylashgani sababli Xuroson — "kun chiqar tomonidagi cho‘qqi" deb nom olgan.

## Manbalar
Boʻston (mahalla)

**Boʻston mahallasi** – Qashqadaryo viloyatining Qarshi shahrida joylashgan mahalla. Mahallada 46-sonli oʻrta maktab bor. U yangilangan: yangi uch qavatli 480 oʻrinli bino qurilgan. Ilgari eski bino edi (420 oʻrinli), ammo endi 931 oʻquvchi unda tahsil oladi.
## Manbalar
Xoʻja (Qashqadaryo)

## Xo‘ja

**Xo‘ja** — Qamashi va Mirishkor tumanlaridagi suv ombori va qishloq. Shu turdagi nomlarda xo‘ja so‘zi doimo bosh so‘z sifatida ishlatiladi, masalan: Xo‘jaariq, Xo‘jaqishloq, Xo‘jaobod. Xo‘ja so‘zi ikki xil ma’noga ega: bir tomoni avvaldan mavjud bo‘lgan qishloq nomlariga qo‘shilib, xo‘ja + atoqli ot shaklida qishloq nomlari hosil qiladi (Xo‘jakasbi, Xo‘jamuborak, Xo‘jaqarluq, Xo‘jadushanbe, Xo‘jajarroh).  

Boshqa tomoni xo‘ja so‘zi ariq, obod, qishloq, gulzor, qo‘rg‘on, quduq, band kabi obyekt nomlari bilan birlashib, xo‘jalarga mansub obyektni bildiradi: Xo‘jaariq — xo‘jalarning arig‘i, Xo‘jaobod — xo‘jalar tomonidan yangi yerda bunyod qilingan qishloq, Xo‘jaguzar — xo‘jalar yashayotgan ko‘cha, Xo‘jaqo‘rg‘on — xo‘jalar qurilgan qo‘rg‘on, Xo‘jaquduq — xo‘jalar qazib suv chiqarilgan quduq, Xo‘jaband — xo‘jalar tomonidan qilingan ariq bandi.  

Xo‘ja so‘zi eroniy tillardan olingan bo‘lib, dastlab fors tilida “xo‘jayin, sohib, ega” ma’nolarini bildirgan. Tarixda xo‘ja qavm yoki etnik birlik emas, balki ijtimoiy tabaqa va unvon bo‘lgan. Hozirgi kunda xo‘ja so‘zi unvon ma’nosini yo‘qotgan, lekin ijtimoiy va hududiy guruh, kichik jamoa nomi vazifasini saqlab qolgan. Shu sababli xo‘ja so‘zli barcha joy nomlari shu ma’noga asoslanib yuzaga kelgan.

## Manbalar
Darcha (Koson tumani)

**Darcha**mahallasi — Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan. Ushbu mahalla hududida 19-Umumiy oʻrta taʼlim maktabi yosh avlodga ilm berib kelmoqda. Mahallada „Baxtli el“, „Oʻzbekiston“, „Abu Bakr Shoshiy“ nomli koʻchalar joylashgan.
## Manbalar
Xonobod

**Xonobod** — Qashqadaryo viloyati, Gʻuzor tumani ariq. Nomining tarkibi: xon + obod. Xon so‘zli boshqa nomlar: Xontepa, Xonariq (Qarshi, Chiroqchi), Xontaxti (Qamashi), Xontushdi (G‘uzor), Xonqo‘riq (Shahrixon), Xonchorvoq (Pastdarg‘om), Bandixon (Sho‘rchi), Xonimqo‘rg‘on (Yakkabog‘), Xonjizza (Denov), Xoniyon (Qarshi).

Turkiy tillarda xon — xoqon so‘zining soddalashgan shakli bo‘lib, o‘rta asrlarda oliy hokimlik unvoni va xonlik lavozimidagi shaxs ismiga qo‘shib ishlatilgan. Shu ma’noda Xonobod — xon yoki xon unvonli kishi tomonidan bunyod etilgan ariqdir.

Eroniy tillarda: "Avesto"da xan — chashma; sug‘d tilida xan/xon — ariq; parfiyan tilida xan, xanig — chashma, ariq, hovuz, suv chiqadigan joy; Yag‘nob tilida xan — suv oqar ariq yoki sug‘orish kanali, katta xan — katta ariq, pulchak xan — kichik ariq; tojik tilida xon — kichik hovuz, xani — chashma yoki suv oqib chiqqan joy.

## Manbalar
Beglamish mahallasi

**Beglamish mahallasi haqidagi ma’lumot**

Nomi: Beglamish mahalla fuqarolar yig‘ini (“Beglamish” MFY) 
Viloyat: Qashqadaryo viloyati 
Tuman: Koʻkdala tumani 
Manzili: Buyuk Avlod koʻchasi, 39‑uy 
INN: 205685784

1. Iqtisodiy faoliyat

Mahallada “Beglamishsoy” uzumchilik kooperatsiyasi faol. 

Ushbu kooperativga 321 nafar aholi vakillari birikganligi va serhosil uzum navlarini parvarishlayotgani ma’lum. 

2. Ijtimoiy va infratuzilma

Beglamish mahalla fuqarolar yig‘ini jamoat boshqaruvi organi sifatida faoliyat yuritadi. 

Mahalla hududi Koʻkdala tumanida, bu tuman 2021–2022-yillarda tashkil etilgan.
Oqdahana

**Oqdahana** – Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan. Mahallada 2 ta buloq mavjud. Mahallada 1 ta maktab mavjud. Mahhalada Oʻzbekiston oʻrmon xavsizligi tomonidan qoʻriqilanadigan oʻrmonlar va yovvoyi hayvonlar mavjud
## Manbalar
Taxtabozor (Shahrisabz)

**Taxtabozor**- Qashqadaryo viloyati Shahrisabz shahri hududida joylashgan. Asosan, qishloq xo'jaligi va qurilish mahsulotlari bilan savdo olib boriladi.