Aholi jon boshiga YIM (XQP) ga koʻra davlatlar roʻyxati

Aholi jon boshiga Xarid qobiliyati pariteti (XQP) ga koʻra yalpi ichki mahsulot (YaIM) deb maʼlum bir yil ichida mamlakat iqsodiyotida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlar va xizmatlarning PXQP qiymatini oʻsha yil uchun oʻrtacha (yoki yil oʻrtasida) aholi soniga boʻlib chiqilgan koʻrsatkichga aytiladi. Bu jon boshiga nominal YaIM koʻrsatkichga oʻxshaydi, lekin har bir mamlakatdagi yashash qiymati bilan moslashtirilgan.

2019-yilda, dunyodagi barcha mamlakatlarning oʻrtacha bir kishiga toʻgʻri keladigan YaIM (XQP) miqdori taxminan 18,381 xalqaro dollarni tashkil etgan.

## Hisoblash usuli
Bu sahifadagi aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot (YaIM) raqamlari XQP hisob-kitoblaridan kelib chiqqan. Bunday hisob-kitoblar XVJ va Jahon banki kabi turli tashkilotlar tomonidan tayyorlanadi. Bir necha tashkilotlar tomonidan bitta mamlakat uchun berilgan maʼlumotlar farqlanishi mumkin, shuning uchun ular ehtiyotkorlik bilan qoʻllanishi zarur.

Milliy boyliklarni taqqoslash koʻpincha nominal YaIM va jamgʻarmalar (faqat daromad emas) asosida amalga oshiriladi, ammo bu turli mamlakatlardagi yashash qiymatidagi farqlarni aks ettirmaydi; shuning uchun XQP asosida hisoblash davlatlarning yashash standartlari oʻrtasidagi farqlarni taqqoslashda ustunlik beradi. Chunki XQP mamlakatlarning nisbiy yashash qiymati va faqat valyuta kurslaridan foydalanish oʻrniga inflatsiya darajasini ham hisobga oladi, bu esa real daromadlardagi farqlarni yoʻq qilishi mumkin.

Shu sababli, aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan YaIM (XQP) mamlakatning yashash darajasi koʻrsatkichi sifatida koʻriladi. Chunki YaIMning kishi boshiga toʻgʻri keladigan koʻrsatkichi shaxsiy daromad oʻlchovi hisoblanmaydi.

YaIM (XQP) va kishi boshiga toʻgʻri keladigan YaIM (XQP) odatda xalqaro dollar bilan oʻlchanadi, bu AQSh dollarining Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi xarid qobiliyatiga teng boʻlgan taxminiy valyutasidir.

## Jadval
Barcha raqamlar amaldagi xalqaro dollar bilan berilgan va eng yaqin butun songa yaxlitlangan.

*Jadval dastlab har bir mamlakat yoki hududni ularning soʻngi mavjud yil maʼlumotlari bilan reytinglaydi va har qanday manbalardan qayta reytinglanishi mumkin.*

## Yevro hudud milliy hisob-kitoblarida yashirin iqtisodiy faoliyat qamrovini kengaytirish
Koʻplab Yevropa mamlakatlarida yashirin iqtisodiyotning ulushi sezilarli darajada, yalpi ichki mahsulotning (YaIM) 10 foizidan 40 foizgacha oʻzgaradi. 2014-yildan boshlab, rasmiy statistika organi Eurostat Yevropa Ittifoqi aʼzolarini ayrim noqonuniy faoliyatlarni YaIM ning ulushiga kiritishni tavsiya qilib keladi.

## Soliq boshpanalari uchun buzilgan YaIM
Turli joylarda kishi boshiga YaIM farq qilishiga koʻplab tabiiy iqtisodiy sabablar mavjud (masalan, neft va gazga boy joylar). Biroq, soliq boshpanalari yoki korporativ soliq boshpanalari, iqtisodiy maʼlumotlarni soxtalashtirishi va sunʼiy ravishda yuqori yoki oshirilgan kishi boshiga YaIM koʻrsatkichlaridan foydalanishi tobora koʻproq tan olinmoqda. Global yurizdiksiyalarning deyarli 15 foizidan ortigʻi soliq boshpanalari ekanligi taxmin qilinadi. Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (IMF) tadqiqoti, global toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiya oqimlarining 40 foizga yaqini, turli yurizdiksiyalarning YaIMiga katta taʼsir koʻrsatadigan „soxta“ tranzaksiyalar sifatida tavsiflanadi, deb taxmin qiladi.

2017-yilda, Irlandiyaning iqtisodiy maʼlumotlari AQSh ning transmilliy korporatsiyalarining soliqdan qochish strategiyalari, shuningdek BEPS harakatlari bilan shu qadar buzildiki, Irlandiya YaIM (va YMM) statistikasi iqtisodiyotning ishonchli oʻlchovi sifatida amalda tark etildi va oʻrniga modifikatsiyalangan yalpi milliy daromad deb nomlangan yangi statistika yaratildi. Irlandiya dunyodagi eng katta korporativ soliq boshpanalaridan biridir.

2016-2017- yillarda kishi boshiga YaIM koʻrsatkichlari boʻyicha eng yuqori 15 davlatning roʻyxatida koʻpgina yirik global soliq boshpanalari mavjud:

*

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* IMF DataMapper