open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yaxshidir achchiq haqiqat

**„Yaxshidir achchiq haqiqat“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1992-yil Toshkent shahrida Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallif 1980-yillar oxiri, 1990-yillar boshida yozgan sheʼrlar kiritilgan. Xoji Abdullo Orif toʻplamga muharrirlik qilgan va kirish soʻz yozgan.

## Havolalar
* „Yaxshidir achchiq haqiqat“ Ziyouz saytida
Soʻz (Boboyev asari)

**„Soʻz“** — oʻzbek shoiri Mashrab Boboyev qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1978-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida 10 ming nusxada chop etilgan. Boboyev toʻplamni otasi Boboxoʻja Rustam oʻgʻli xotirasiga bagʻishlagan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Soʻz“ Ziyouz saytida
Soʻz (maʼnolari)

**Bifferend** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Soʻz – nimanidir anglatish, koʻrsatish, ifodalash uchun xizmat qiladigan eng kichik nutq birligi;
* Soʻz  (Boboyev asari) – oʻzbek shoiri Mashrab Boboyev qalamiga mansub sheʼriy toʻplam.
Muhabbat (Qahhor asari)

**„Muhabbat“** — oʻzbek yozuvchisi Abdulla Qahhor qalamiga mansub qissa. Muallif bu qissani 1968-yil yozgan. Asar kitob sifatida ilk bor 1969-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. „Muhabbat“ Qahhor tirikligida yozgan soʻnggi asardir. Qissada ikki yoshning oʻz muhabbati uchun kurashi haqida soʻz yuritiladi.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: X.&nbsp;Ergashev – muharrir, N.&nbsp;Xoliqov – rassom, Yu.&nbsp;Pavlov – rasmlar muharriri, A.&nbsp;Boboxonov – texnik muharrir, Sh.&nbsp;Zuhriddinov – musahhih.

## Havolalar
* [„Muhabbat“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/uzbek_nasri/Abdulla%20Qahhor.%20Muhabbat%20(qissa).pdf)
Sadoqatnoma (Vohidov asari)

**„Sadoqatnoma“**, toʻliq nomi **„Saylanma: Sadoqatnoma“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. „Muhabbatnoma“ hamda „Sadoqatnoma“ asarlaridan iborat „Saylanma“ ikki jildli sheʼriy toʻplamining ikkinchi jildi. 1986-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning 1975-yildan keyin yozilgan sheʼrlari, tarjimalari, doston va dramasi kiritilgan.

„Sadoqatnoma“ga Abu Ali ibn Sino, Hofiz Sheroziy, Bedil, Friedrich Schiller, Johann Wolfgang von Goethe, Aleksandr Blok, Sergey Yesenin, Mixail Svetlov, Aleksandr Tvardovskiy, Bogumil Guzel, Muhammad Iqbol, Ulfat, Gevorg Emin, Muxran Machavariani, Andrey Malishko hamda Rasul Hamzatov asarlarining tarjimalari kiritilgan. Qolaversa, toʻplamdan Vohidovning „Ruhlar isyoni“ dostoni hamda „Istambul fojiasi“ sheʼriy dramalari ham oʻrin olgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M.&nbsp;Kenjaboyev – muharrir, G.&nbsp;Jirnov – rassom, N.&nbsp;Karpuzas – rasmlar muharriri, T.&nbsp;Smirnova – texnik muharrir, Sh.&nbsp;Soatova – musahhih. Kitob adadi – 25&nbsp;000 nusxa.

## Yana qarang
* „Muhabbatnoma“

## Manbalar
Sadoqatnoma (maʼnolari)

**Sadoqatnoma** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Sadoqatnoma (Vohidov asari) – oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam;
* Sadoqatnoma (Qosimiy asari) – 15-asrda yashab ijod qilgan shjoir Sayyid Qosimiy qalamiga mansub asar.
Dushanbedagi ShHT sammiti (2014)

**[[2014-yil]] [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] sammiti** — tashkilotga aʼzo davlat rahbarlarining Tojikiston poytaxti Dushanbeda 2014-yil 11-12-sentyabr kunlari boʻlib oʻtgan sammiti. Sammitda separatizm, ekstremizm va terrorizmga qarshi kurash, shuningdek, Afgʻoniston muammosi bo'yicha tegishli kelishuvlar imzolandi.

## Manbalar
U dunyoda

**„U dunyoda“** (), toʻliq nomi **„U dunyoda, yoki haj qissasi“** — tojik yozuvchisi Fazliddin Muhammadiyev qalamiga mansub qissa. Muallif dinni tanqid qiluvchi ushbu asarni 1965-yil bir guruh musulmon bilan Makka va Madina shaharlariga qilgan haj davomida boshidan kechirganlariga asoslanib yozgan. Qissa ilk bor 1966-yil Dushanbe shahrida „Irfon“ nashriyotida chop etiglan. Muhammadiyev „U dunyoda“ va „Chekkadagi uy“ qissalari uchun 1965-yil Rudakiy nomidagi Tojikiston SSR davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

Asarda Islom diniga satirik nazar bilan qaralgan. Muhammadiyev hajdan qaytib kelganidan keyin hoji unvonini olishdan bosh tortgan va „U dunyoda“ qissasini yozgan. Natijada 1986-yil radikal musulmonlar muallifni pichoqlab oʻldirgan.

Asarni 1968-yil Ashurali Ahmedov oʻzbek tiliga tarjima qilgan. 1970-yil Yuriy Smirnov rus tiliga tarjima qilgan. Ruscha nashr kitobxonlar tomonidan yaxshi kutib olingan. 1982-yil Cecīlija Dinere latish tiliga tarjima qilgan. 1983-yil „Maorif“ nashriyotida rus tilida qayta nashr qilingan.

## Manbalar

## Havolalar
* „U dunyoda“ Lib.ru saytida
Toshkentdagi ShHT sammiti (2004)

**[[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]]ning [[2004-yil]]gi sammiti** — tashkilotga aʼzo davlat rahbarlarining Toshkentda 2004-yil 16-17-iyun kunlari boʻlib oʻtgan ucharshuvi.

Uchrashuvning asosiy masalasi mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlashdan iborat edi. Olti davlat prezidentlari bir qator qo‘shma hujjatlarni imzolagan. Toshkentda ShHT mintaqaviy aksilterror tuzilmasi ijroiya qo‘mitasi binosining tantanali ochilishi bilan boshlangan. Tashkent Intercontinental mehmonxonasining Kongress-markazi binosida Tashkilot davlat rahbarlarining tor doiradagi uchrashuvi bo'ldi. Islom Karimov kun tartibini o‘qib eshittirdi. Ayni paytda shu binoda delegatsiyalarning kengaytirilgan yig‘ilishi bo‘lib o‘tgan.

Rasmiy suratga olishdan so‘ng Toshkent deklaratsiyasi, shuningdek, giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar kontrabandasini nazorat qilish to‘g‘risidagi bitim kabi bir qator hujjatlar imzolanishi bilan yakunlandi. Mo'g'uliston ShHT doirasida kuzatuvchi sifatida tasdiqlangan. Kengaytirilgan yig‘ilishda Afg‘oniston rahbarining ham chiqishi tinglandi. 

## Manbalar
Pekindagi ShHT sammiti (2012)

**[[2012-yil]]gi [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] sammiti** tashkilot aʼzoligidagi davlat rahbarlarining Pekinda boʻlib oʻtgan 12-sammiti.

## Delegatsiya rahbarlari
Sammitda qatnashgan prezidentlar:

Fayl:Hu Jintao Cannes2011.jpg |** [[Hu Jintao]]**Xitoy Prezidenti(*mehmon*)
Image:Nursultan Nazarbayev 1997.jpg |** [[Nursulton Nazarboyev]]**Qozogʻiston Prezidenti
Image:2012-03-20 Almazbek Atambayev.jpeg |** [[Almazbek Atambayev]]**Qirgʻiziston Prezidenti
Image:Vladimir Putin — 2006.jpg |** [[Vladimir Putin]]**Rossiya Prezidenti
Image:Emomali Rahmonov 2001Nov03.jpg |** [[Emomali Rahmon]]**Tojikiston Prezidenti
Image:Islam Karimov (cropped).jpg |** [[Islom Karimov]]**Oʻzbekiston Prezidenti


Boshqa davlatlar vakillari:

Image:Hamid Karzai in February 2009.jpg |** [[Hamid Karzay]]** Afgʻoniston Prezidenti
Image:India-eam-krishna.jpg |** [[S.M. Krishna]]**Hindiston tashqi ishlar vaziri
Image:Mahmoud Ahmadinejad 2010.jpg |** [[Mahmud Ahmadinajod]]**Eron Prezidenti
Image:Tsakhiagiin Elbegdor.jpg |**[[Tsakhiagiin Elbegdorj]]**Moʻgʻul Prezidenti
Image:Asif Ali Zardari — 2009.jpg |** [[Asif Ali Zardoriy]]**Pokiston Prezidenti
Image:Gurbanguly Berdimuhammedov.jpg |** [[Gurbanguli Berdimuhamedov]]**Turkman Prezidenti


## Manbalar
Choʻqintirgan ota yoki mafiya sardori

**„Choʻqintirgan ota yoki mafiya sardori“** () – italyan-amerika yozuvchisi Mario Puzo qalamiga mansub roman. Ilk bor 1969-yil G. P. Putnam's Sons nashriyotida chop etilgan. Asarda Nyu-York shahrida yashovchi Don Vito Corleone boshchiligidagi mafiya oilasi haqida soʻz yuritiladi. Romandagi hodisalar 1945-1955-yillarda sodir boʻladi. Bundan tashqari, unda Don Vito Corleonening bolaligi va oʻsmirligi haqida ham hikoya qilinadi.

Roman asosida 1972-yil film suratga olingan. 1974- hamda 1990-yillarda Puzo koʻmagi bilan filming davomi suratga olingan. Birinchi va ikkinchi filmlar eng sara filmlar qatoriga kiradi.

Asarni rus tilidan oʻzbek tiliga Tursunboy Adashboyev va Muhammadjon Oʻrinboyev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 2000-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyotida chop etilgan. 2015-yil „Yangi asr avlodi“ nashriyot-matbaasida qayta nashr qilingan.

## Havolalar
* „Choʻqintirgan ota yoki mafiya sardori“ (2000-yilgi nashr) Kitobxon saytida
* „Choʻqintirgan ota yoki mafiya sardori“ (2015-yilgi nashr) Hilolnashr.uz saytida
The Godfather (maʼnolari)

**The Godfather** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Choʻqintirgan ota yoki mafiya sardori – italyan-amerika yozuvchisi Mario Puzo qalamiga mansub roman;
* The Godfather – shu roman asossida 1972-yil suratga olingan film;
* The Godfather Part II – filming 1974-yil suratga olingan ikkinchi qismi;
* The Godfather Part III – filming 1990-yil suratga olingan uchunchi qismi.
Chinobod

**Chinobod** — Oʻzbekiston Respublikasi Andijon viloyati Baliqchi  tumaniqarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan. Andijon viloyatiga qarashli Andijon va Namangan viloyatlati orasida joylashgan. Bu yerdan ikki viloyat markazigacha har ikkisiga 30 km, yaʼni markazda joylashgan.

## Manbalar
Toshkentdagi ShHT sammiti (2010)

**[[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]]ning [[Toshkent]]dagi sammiti** — tashkilotga a'zo davlat rahbarlari, kuzatuvchilar va hamkorlar ishtirokidagi 2010-yilda Toshkentda bo'gan yig'ilishi. Sammitda Qirgʻizistondagi vaziyat muhokama qilindi

## Manbalar
Bir qultum fojiasi

„**Bir qultum fojiasi** — ichkilikbozlik ziyoni haqidagi hajviyalar, voqeiy hikoyalar, sheʼrlar, hikmatli soʻzlar  hamda maqollar jamlangan toʻplam. 1986-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

Toʻplamni Zikrilla Egamberdiyev va Toʻlqin Rasulev tuzgan. Unga Abdulla Qahhor, Said Ahmad, Neʼmat Aminov, tuzuvchi Toʻlqin Rasulev hamda boshqalar qalamiga mansub kichik hikoyalar kiritilgan. Shuningdek, toʻplamga xalq ijodi namunalari ham kiritilgan. Asarga kiritilgan hajviyalar va atamalar uslubi ilmiy ishlarda tahlil qilingan.

## Boʻlimlari
* „Havjiy va voqeiy hikoyalar“
* „Donolarning nasihatlari“
* „Maqollar“
* „Hikoyat va rivoyatlar“
* „Chogʻir firoqi ado etdi mani“
* „Tajribalar hikoya qiladi“
* „Qadimgi kitoblar zarvaraqlaridan“
* „Qiziq gaplar, badmastlarga jazolar“

## Manbalar

## Havolalar
* „Bir qultum fojiasi“ Ziyouz saytida
Doira

**Doira** quyidagilardan birini anglatadi:

* Doira — tekislikning aylana bilan chegaralangan qismi 
* Doira — cholgʻu asbobi
Vashington

**Vashington** quyidagilardan birini anglatadi:

* Jorj Vashington (1732–1799) — AQShning birinchi prezidenti.
* Vashington shtati — AQShning ellik shtatidan biri.
* Vashington shahri — AQShning poytaxi.
Brussel

**Brussel** quyidagilardan birini anglatadi:

* Brussel shahri  — Belgiya va Yevropaning poytaxti. 
* Brussel Poytaxt Regioni —  Belgiyaning poytaxt regioni.
Mexiko

**Mexiko** — Meksikaning markazidagi shtat. Maydoni 21,5 ming km². Aholisi 13,08 mln. kishi (2000). Maʼmuriy markazi — Toluka shahri Markaziy Mesa togʻligining jan. qismi, qisman Vulkanli Syerra togʻlarida joylashgan. Gʻarbda Toluka togʻ oraligi havzasi va sharqda Mexiko havzasini oʻz ichiga oladi. Vulkan harakatlari faol seysmik rayon hisoblanadi. Iklimi tropik, togʻli iqlim, oʻrtacha oylik temperaturalar 9—12° dan 15—18° gacha. Yillikyogʻin 500–1000&nbsp;mm. Togʻlar oʻrmonlar bilan qoplangan, 4000 m dan baland yerlar yaylovlardan iborat. Xoʻjaligining asosini qishloq xoʻjaligi tashkil etadi. Ekin maydonining 40% lalmikor yerlar (makkajoʻxori, dukkakli ekinlar, arpa ekiladi), 9% sugʻoriladigan yerlardan iborat. Toluka shahri atrofida bugʻdoy ekiladi, sut chorvachiligi, shimoliy rayonlarda kuychilik rivojlangan. Asosiy sanoat korxonalari: avtomobilsozlik, kimyo, yengil sanoat, metallsozlik, sunʼiy oʻgʻitlar ishlab chiqarish

## Manbalar
Oʻsh

**Oʻsh** quyidagilardan birini anglatadi:

* Oʻsh shahri — Qirgʻizistonda joylashgan shahar.
* Oʻsh viloyati — Qirgʻizistonda joylashgan viloyat.
Botken

**Botken** quyidagilardan birini anglatadi:

* Botken shahri — Qirgʻizistonda joylashgan shahar.
* Botken tumani - Qirgʻizistonda joylashgan tuman.
* Botken viloyati — Qirgʻizistonda joylashgan viloyat.
Issiqkoʻl

**Issiqkoʻl** quyidagilardan birini anglatadi:

* Issiqkoʻl viloyati — Qirgʻizistonda joylashgan viloyat.
* Issiqkoʻl tumani —  shu viloyatda joylashgan tuman.
* Issiqkoʻl — Issiqkoʻl viloyatida joylashgan koʻl.
Chang

**Chang**:

* Chang - **Chang** quyidagilardan birini anglatadi:

* Chang — mayda zarra, kukun holidagi tuproq yoki boshqa moddalar;
* Chang — cholgʻu asbobi
Atlas

**Atlas** quyidagilardan birini anglatadi:

* Atlas (togʻ) — Marokash, Jazoir va Tunis hududida joylashgan toʻg
* Atlas (xarita) — tushuntirishlar berilgan xaritalar toʻplami
* Atlas (toʻplam) — inson aʼzolari, hayvonlar, oʻsimliklar, murakkab sistemalar qismlari berilgan toʻplam
* Atlas (mato) — ipakdan toʻqilgan mayin mato
Konverter

**Konverter**, konvertor (ing. converto — oʻzgartiraman, aylantiraman) — suyuq choʻyanga kislorod yoki havo yuborib poʻlat olinadigan yoki shteynlarga havo yoki kislorod yuborib qora metall yoxud rangli metall sulfidlari olinadigan metallurgiya agregati; konverter ishlab chiqarishi qurilmasi. Poʻlat olishda, asosan, kislorodli K. ishlatiladi. Ilgari bu maqsadda bessemer va tomas K.lari ishlatilgan.

K. nok yoki silind-rik koʻrinishda boʻladi. K.ni tubidan, yonidan va ustidan kislorod (havo) beriladi. K.ni maxsus mexanizm bilan ogʻdirib boʻgʻzidan choʻyan quyiladi, unga flyus, temir-tersaklar solinadi. Tayyor mahsulotlar (poʻlat, shlak, gazlar) ham shu boʻgʻzidan olinadi. Bunday K.larning sigʻimi 400 t gacha boradi. Shteynlardan mahsulotlar olinadigan K.ning ichiga magnezit gʻishti teriladi. K.ning boʻgʻzidan shteynlar, flyuslar va boshqa materiallar solinadi. Bunda havo yoki kislorod K.ning pastki qismida joylashgan furma orqali beriladi. Hosil boʻlgan mahsulot (shlak va metall) boʻgʻzidan quyib olinadi (yana qarang Bessemer jarayoni, Tomas jarayoni).== Manbalar ==
Titanic

**Titanic** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* RMS Titanic — 1912-yil birinchi marta qilgan sayohatida choʻkib ketgan layner.
* Titanic (film) — rejissor James Cameronning filmi.
Ruscha-oʻzbekcha lugʻat (maʼnolari)

**Ruscha-oʻzbekcha lugʻat** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Ruscha-oʻzbekcha lugʻat (1983–1984) – 1983–1984-yillarda chop etilgan ikki jildli ruscha-oʻzbekcha lugʻat;
* Ruscha-oʻzbekcha lugʻat (2013) – yuqoridagi lugʻatning 2013-yil chop etilgan yangi nashri.
Oʻzbek tilining izohli lugʻati (maʼnolari)

**Oʻzbek tilining izohli lugʻati** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:
* Oʻzbek tilining izohli lugʻati (1981) – 1981-yil chop etilgan ikki jildli izohli lugʻat;
* Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2006–2008) – yuqoridagi lugʻat asosida tayyorlanib, 2006-2008-yillarda chop etilgan besh jildli izohli lugʻat;
* Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) – 2022-yil eʼlon qilingan, oʻzbek lotin yozuvidagi ilk izohli lugʻat.
Daraja (harorat)

**Gradus** ( — qadam, daraja) yoki **daraja** — temperaturaning turli shkalalariga muvofiq keladigan har xil birliklarining umumiy nomi. Selsiy gradusi (°S), Kelvin gradusi (K), Farengeyt gradusi (°Gʻ), Reomyur gradusi (°R) mavjud. Selsiy shkalasida suvning muzlash temperaturasi (0°S) bilan qaynash temperaturasi (100°S) oraligʻi teng 100 qismga boʻlinadi. Kelvin shkalasida ideal gaz molekulalarining tartibsiz issiq,lik harakati toʻxtash temperaturasi, yaʼni mutlaq nol (t°=273,15&nbsp;°C) nol gradus (0 K) debolinadi. Farengeyt shkalasida qor va nashatir aralashmasining erish nuqtasi (0°S) bilan kishi tanasining normal temperaturasi (36°S) oraligʻi teng 100 qismga boʻlingan. Bu shkala boʻyicha 0&nbsp;°C=32&nbsp;°F, suvning qaynash temperaturasi 100°S=212°Gʻ, demak, qor erishidan suv qaynashigacha boʻlgan temperatura 180&nbsp;°F. Reomyur shkalasida suvning muzlash va qaynash oraligʻi 80 ga boʻlingan, yaʼni 100&nbsp;°C=80°R. Bu temperatura shkalalari orasidagi bogʻlanish quyidagicha: 1 K=1&nbsp;°C=O,8R=1,8&nbsp;°F;

## Yana qarang
*Daraja (burchak)

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Chuy

**Chuy** quyidagilardan birini anglatadi:

* Chuy viloyati — Qirgʻizistonda joylashgan viloyat.
* Chuy daryosi — Oʻrta Osiyodagi daryo.
Ildiz

**Ildiz** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:
* Ildiz — oʻsimlik qismi;
* Ildiz — matematik tushuncha.
Daraja (burchak)

**Daraja** yoki **Gradus** — yassi burchak birligi; toʻgʻri burchakning 1/90 qismiga yoki doiraning 1/360 qismiga teng; ° belgi bilan belgilanadi. Gradus=60’=3600", bu yerda ʻ — burchak minutlari, " — burchak sekundlari. Yoyiq burchak 180°ga teng. Gradus aylana yoyini oʻlchash uchun ham ishlatiladi; 

1^\circ=\frac{2 \pi}{\displaystyle{360}} radian =\frac{\pi}{\displaystyle{180}}=\frac{1}{\displaystyle{p}} \approx \frac{1}{\displaystyle{57{,}295779513^\circ}} \approx 0{,}0174532925 (radianlar 1°)

## Yana qarang
*Daraja (harorat)

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Qorabuloq (maʼnolari)

**Qorabuloq** quyidagilardan birini anglatadi:

## [[Qozogʻiston]]
* Qorabuloq — Janubiy Qozogʻiston viloyatida joylashgan qishloq
* Qorabuloq — Almati viloyatida joylashgan qishloq
* Qorabuloq (Stepnogorsk) — Oqmoʻla viloyatidagi Qorabuloq qishloq okrugining maʼmuriy markazi.

## [[Qirgʻiziston]]
* Qorabuloq — Botken viloyatida joylashgan qishloq.
Kelinlar qoʻzgʻoloni

**Kelinlar qoʻzgʻoloni** quyidaglardan birini anglatrishi mumkin: 
* „Kelinlar qoʻzgʻoloni” - Said Ahmadning asari
* „Kelinlar qoʻzgʻoloni” - shu asar asosida olingan film
Andijon (maʼnolari)

**Andijon** (oʻzb. Andijon) — Koʻp maʼnoli atama.

* Andijon — Oʻzbekistondagi shahar Andijon viloyatining markazi.
* Andijon (shaharcha) — Andijon viloyati Buloqboshi tumaniga qarashli shaharcha.
* Andijon tumani — Andijon viloyati tumanlaridan biri
* Andijon (futbol klubi) — Oʻzbekistondagi futbol jamosi.
* Andijon viloyati — Oʻzbekiston viloyatlaridan biri
Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)

**Paxtaobod** — Sirdaryo viloyati Sardoba tumanidagi shaharcha (1984-yildan). Tuman markazi. Viloyat markazi (Guliston shahri) dan 95&nbsp;km, yakin temir yoʻl stansiyasi — Paxtakor (25&nbsp;km). Aholisi 12,2 ming kishi (2000).

P.da tuman hokimiyati binosi, maʼmuriy muassasalar, kurilish tashkilotlari, avtokorxona, aloqa boʻlimi, umumiy taʼlim maktablari, musika maktabi, kasb-hunar kolleji, markaziy kutubxona, madaniyat uylari, madaniyat va istirohat bogʻi, stadion, markaziy kasalxona, poliklinika, dorixona, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari mavjud. P. — Guliston yoʻnalishida avtobuslar qatnaydi.

## Manbalar
Qovoq

QOVOQ (Cucurbita sp.)
PАLOV KАDU 268
Oʼrtapishar nav, oʼsuv davri- 114-116 kun. Palagi oʼrtacha, asosiy poya uzunligi 3-4 m, yon shox va barglar soni koʼp. Mevasi uzunchoq, meva band tomoniga ozroq, meva tomoniga koʼproq kengaygan, baʼzan biroz yoysimon, mevaband tomoni meva te-pasiga nisbatan ingichka, vazni 3,1-3,8 kg, poʼsti qizgʼish sariq, qattiq. Yuzasida qizgʼish rangli mayda qabariqlar bor, pishib yetilganda och jigar rangli, mayda toʼq yashil, baʼzan pushtirang toʼrsi-mon dogʼlar bilan qoplangan. Eti qizgʼish-sariq, mayin, oʼrta shirin, degustatsion bahosi 4,0 ball. Hosildorligi 25-30 t/ga. 
Fayl:Photo 2025-05-26 19-38-49.jpg|Qovoq

 KАShGАRSKАYa 1644
Oʼrtapishar nav, oʼsuv davri 117-120 kun. Palagi oʼrtacha, asosiy poya uzunligi 2,5-3,0 m, bargi oʼrta-cha, guli katta, sariq rangli. Mevasi uzunchoq, ikki tomoni toʼmtoq, oʼrta qismi ingichkalashgan, baʼzan noksimon, vazni 3,8-4,7 kg, poʼsti toʼq sariq, yupqa, yuzasi biroz gʼadir-budir, toʼq yashil tasmala-ri bor. Eti qizgʼish sariq, qalin va tigʼiz. Tarkibi-da quruq modda miqdori 7,6%, qand miqdori 4,7%. Hosildorligi 35-38 t/ga.
ISPАNSKАYa 73
Kechpishar nav, oʼsuv davri 117-130 kun. Palagi juda katta, asosiy poya uzunligi 5-7 m va undan koʼp. Guli yirik, toʼq sariq rangli. Mevasi yassi yumaloqsimon, segmentlashgan, kulrang yashil, meva bandi uzunligi 6-7 sm, meva tomoni yoʼgʼonlashgan, juda qattiq, vazni 3,3-4,4 kg Eti sariq, tigʼiz, shi-rin, degustatsion bahosi 5,0 ball. Tarkibida quruq modda miqdori 14,7%, qand miqdori 12,0%, karotin miqdori 70 mg/%. Hosildorligi 25-30 t/ga. Qishda juda yaxshi saqlanadi. 
Fayl:Photo 2025-05-26 19-38-38.jpg

 ShIRINTOY
Kechpishar nav, oʼsuv davri 135 kun. Mevasi uzun silindrsimon, poʼsti va eti toʼq sariq, dagʼal, eti tigʼiz, meva vazni 2,5 kg, degustatsion bahosi 5,0 ball. Urugʼxonasi kichik, urugʼlar mayda va zich joylashgan. Hosildorligi 25-27 t/ga. Transportda tashishga yaroqli, kasalliklarga chidamli.
QOVOQNI PАRVАRIShLАSh TEXNOLOGIYaSI
Ekish muddati. Janubiy viloyatlarda 1-10 aprel; markaziy viloyatlarda 10-20 aprel; shimoliy viloyatlarda 25 aprel-10 may.
Ekish sxemasi. (290 + 70)/2 x 90 sm. Urugʼ sarfi- 5-6 kg/ga.
Sugʼorish: Ertagi navlar 4-5 marta, oʼrtagi navlar 5-6 marta, kechpishar navlar 6-7 marta. Sugʼorish meʼyori 400-500 m3/ga.

PАTISSON (Cucurbita pepo var. patissonina)
ZАR KOKIL
Ertapishar nav, oʼsuv davri- 50-60 kun. Palagi kichik, deyarli kalta. Bargi yuraksimon, qirrali, yashil rangli. Mevasi yapaloq yulduzsimon, koʼp boʼlakchalar tarelkasifat birlashgan, mayda, yashil rangli, biologik yetilganda- sariq, vazni 25-30 g. Hosildorligi 6-7 t/ga. Oziq-ovqat, konserva va chorvachilikda foydalanish uchun yaroqli. 
Fayl:Photo 2025-05-26 20-09-23.jpg
PАTISSONNI PАRVАRIShLАSh TEXNOLOGIYaSI
Ekish muddati. Janubiy viloyatlarda 1-20 aprel; markaziy viloyatlarda 20-30 aprel; shimoliy viloyatlarda 1-15 may.
Ekish sxemasi: (110 + 70)/2 x 50-60 sm. Urugʼ sarfi- 3-4 kg/ga.
Oʼgʼitlash. Goʼng 20-30 t/ga, azot 200 kg/ga, fosfor 150 kg/ga, kaliy 50 kg/ga.
Sugʼorish. Oʼsuv davrida 12-16 marta sugʼoriladi. Sugʼorish meʼyori 500-600 m3/ga.
Temirtanlar

**„Temirtanlar“** — oʻzbek yozuvchisi Qudrat Doʻstmuhamedov qalamiga mansub ilmiy-fantastik qissa va hikoyalar toʻplami. 1987-yil Toshkent shahrida „Yulduzcha“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga 11 hikoya hamda 1 qissa kiritilgan.

Toʻplamni Tohir Malik hamda Rustam Obidov taqriz qilgan. Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A.&nbsp;Xudoyberdiyev – muharrir, O.&nbsp;Galitskaya – rassom, F.&nbsp;Basharova – rasmlar muharriri, E.&nbsp;Tolochko – texnik muharrir, R.&nbsp;Qayumov – musahhih. Kitob adadi – 60&nbsp;000 nusxa.

## Qissa va hikoyalar
*Hikoyalar*
* „Oltin tuxum“
* „Hayotbaxsh nur“
* „Mangu parvoz“
* „Uddaburonlar“
* „Tegmanozik“
* „Temirtanlar“
* „Qariya“
* „Kashfiyot“
* „Mustahkamlik chegarasi“
* „Kim odam?“
* „Ilon“

*Qissalar*
* „Fidoyilar“

## Manbalar

## Havolalar
* [„Temirtanlar“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/uzbek_nasri/Qudrat%20Do'stmuhammad.%20Temirtanlar%20(qissa%20va%20hikoyalar).pdf)
Yodgor (maʼnolari)

**Yodgor** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Yodgor – oʻzbek xalq qahramonlik dostoni;
* Yodgor (qissa) – oʻzbek yozuvchisi Gʻafur Gʻulom qalamiga mansub qissa.
Tom Sawyerning yangi sarguzashtlari

**„Tom Saywerning yangi sarguzashtlari“** () (, yaʼni „Tom Sawyer xorijda“) — amerikalik yozuvchi Mark Twain qalamiga mansub roman. Muallif asarni 1894-yil yozgan.

Roman Jules Verne qalamiga mansub sarguzasht hikoyalarga parodiya oʻlaroq yozilgan. Asar Tom Sawyer haqidagi boshqa asarlarning davomidir. Romanni rus tilidan oʻzbek tiliga Abduvoris Abdumajidov tarjima qilgan.

## Syujeti
Asar bosh qahramonlari Tom, Huck va Jim havo sharida Afrika boʻylab sayohat qilishadi. Sayohatlari davomida sherlar, oʻgʻrilar hamda burgalarga duchor boʻladilar hamda dunyoning ayrim moʻjizalarini, jumladan, Misr piramidalarini koʻradilar. „Huckleberry Finn sarguzashtlari“ hamda „Tom Sawyer, detektiv“ asarlaridagidek „Tom Saywerning yangi satguzashtlari“ ham Huck Finn otidan birinchi shaxsda soʻzlab beriladi.

## Qahramonlari
* Tom Sawyer () – bosh qahramon
* Huckleberry Finn  (), Huck () – Tomning doʻsti
* Jo () – Tomning doʻsti

## Oʻzbekcha tarjimasi
Romanni oʻzbek tiliga Abduvoris Abdumajidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1980-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashrda „Tom Saywerning yangi satguzashtlari“ romani bilan birga „Muxbir bilan suhbat“ () hamda „Gubernatorlikka saylovlar“ () qisqa hikoyalari ham berilgan.

## Havolalar
* [„Tom Saywerning yangi satguzashtlari“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/bolalar_kutubxonasi/Mark%20Tven.%20Tom%20Soyerning%20yangi%20sarguzashtlari%20(qissa).pdf)
Leonid Gayday

**Leonid Iovich Gayday** (, 30.01.1923-19.11.1993) — Sovet Ittifoqi va Rossiya aktyori, kinorejisyori. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi.

## Manbalar

## Yana qarang
Eldar Ryazanov

## Havolalar
* Сайт гения комедии Леонида Гайдая
Yodgor (qissa)

**„Yodgor“** — oʻzbek yozuvchisi Gʻafur Gʻulom qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1936-yil chop etilgan. Bir necha marta nashr qilingan. Asarni L. Satserdotova rus tiliga tarjima qilgan.

Qissada yangi odam xarakterining shakllanishi tasvirlangan. Asarda inson tarbiyasi Joʻra, Saodat va Mehrixon obrazlari yordamida ochib berilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Yodgor“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/uzbek_nasri/G'afur%20G'ulom.%20Yodgor%20(qissa).pdf)
Ivan Vasilyevich kasbini oʻzgartiradi

**Ivan Vasilyevich kasbini oʻzgartiradi** () — SSSR tarixiy komediyasi. 1973-yilda Mixail Bulgakovning shu nomdagi romani asosida suratga olingan. Film Sovet Ittifoqida keng miqyosda ommalashgan va postsovet mamlakatlarda bugunga qadar mashhur boʻlib keladi. Filmning oʻzbekcha dublyajiga Omon Abdurazzoqov, Yoqub Ahmedov, Hamza Umarov, Mukambar Rahimova, Amin Turdiyev, Obid Yunusov, Toʻlqin Tojiyev, Oʻktam Luqmonova ovoz berishgan.

## Syujeti
Voqea 1973-yilda Moskvada boshlanadi. Muhandis Aleksandr Timofeyev (Shurik) oʻz kvartirasida vaqt mashinasi ustida ishlaydi. Tasodifan, u oʻz turar-joy binosi boshqaruvchisi Ivan Vasilyevich Bunsha va vaziyat tufayli uyga kirib qolgan oʻgʻri Georgiy Miloslavskiyni Ivan Vasilyevich Grozniy davriga yuboradi. Bunsha Ivan Grozniy va Miloslavskiy xuddi shu nomdagi knyaz qiyofasida kiyinib, oʻzlarini niqoblashga majbur boʻlishadi. Shu bilan birga, haqiqiy Ivan Grozniy xuddi shu mashina tomonidan Shurikning kvartirasiga tushib qoladi va zamonaviy hayot bilan tanisha boshlaydi. Shurik esa hammani qaytib kelishi uchun mashinani tuzatishga harakat qiladi. Nazoratchi Bunsha va Ivan Grozniy bir-biriga oʻxshash, ammo butunlay boshqacha xarakterga ega, bu esa ikki shaxsning kulgili holatlariga tushib qolishiga olib keladi. Miloslavskiy tomonidan buyumlari oʻgʻirlangan Anton Shpak tomonidan xabar berilgan militsiya, vaqt mashinasini taʼmirlayotgan Shurikning uyiga kelib, Ivan Grozniyni gumonlanuvchi sifatida olib ketadi. Bu vaqtda Bunsha va Miloslavskiyning asl qiyofasi fosh boʻlib qoladi va ular saroy soqchilari bilan kurashishga majbur boʻladilar. Film Bunsha, Miloslavskiy va Ivan Grozniyni oʻz joylariga qaytishlari bilan tugaydi. Butun film voqealari Shurikning tushi ekanligi maʼlum boʻladi.

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* Trailer and Screenshot
* Screenshots and the script of the film compared with the original play by Bulgakov
Nikolay Noskov

**Nikolay Ivanovich Noskov** (, 12.1.1956) — Rossiyalik musiqachi, xonanda va bastakor.
## Biografiya
Nikolay oilada to’rt farzanddan biri bo’lgan. Professional musiqiy ta’limga ega emas. Fortepiano, gitara va baraban chalishni harbiy xizmat paytida o’rgangan.
1987-yildan «Gorky Park» guruhi yakkaxoni va bastakori sifatida ishlamoqda. Taniqli musiqachilar – Bon Jovi va Klaus Mayne bilan birga duet bastalagan va kuylagan.
Guruhning  «Gorky Park» albomi 1989-yilda e’lon qilingan «Billboard» jurnalining Billboard Top 200 albomlar reytingida 81-o’rinni oldi.
## Diskografiya
«Moskva»:
* 1982 — Н. Л. О. 
«Гран-при»:
* 1988 — К теологии (EP)
Gorky Park:
* 1989 — Gorky Park (albom)
«Николай»:
* 1994 — Mother Russia

## Manbalar
Quvonchbekning quvonchi

**„Quvonchbekning quvonchi“** — qirgʻiz shoiri Musa Jongʻoziyev qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1986-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Sheʼrlarni Tursunboy Adashboyev oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Asar rasmlarini Abduboqi Gʻulomov chizgan. Toʻplamga bolalar uchun moʻljallangan sheʼrlar kiritilgan.

## Sheʼrlar
* „Egiz farzand“
* „Oʻsh“
* „Doim tayyorman“
* „Chanoqlarning bayrami“
* „Quvonchbekning quvonchi“
* „Pichan oʻrimida“
* „Ozor berma qushlarga“
* „Toy-toy“
* „Quruq qoldi“
* „Oʻxshamangiz Qurbonga“
* „Uxlab yotar“
* „Sovuq yeysan“
* „Soʻqmoq“
* „Qor yogʻdi“
* „Bilmay qolibmiz“
* „Kuyib ketdi choʻntagi“
* „Kundalik“
* „Befarosat hoʻkiz“

## Manbalar
Birinchi tabassum

„**Birinchi tabassum**“ – oʻzbek yozuvchisi Safar Barnoyev qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1972-yil chop etilgan. Qissada bosh qahramon Aliqul ismli bola va uning doʻstlarining maktabdagi hayoti hamda biri-biri va oʻqituvchilari bilan munosabatlari haqida hikoya qilinadi.

Qissa Barnoyevning eng taniqli asarlaridan biridir. Ayrimlar qissada bolalar hayotining turli tafsilotlari oshiqcha koʻpligini tanqid qilgan boʻlsa, boshqalar bu asarning kuchli jihati degan fikrni ilgari surgan.

„Birinchi tabassum“ ilk bor Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida ayni nomli toʻplamda chop etilgan. „Birinchi tabassum“ toʻplamidan ayni nomli qissa bilan bir qatorda „Nur yogʻilgan kun“ hamda „Tutash yoʻllar“ qissalari ham oʻrin olgan.

## Manbalar
Oʻylar, hikmatlar, naqllar, sheʼrlar

„**Oʻylar, hikmatlar, naqllar, sheʼrlar**“ – Abu Rayhon Beruniy oʻylari, hikmatlari, naqllari va sheʼrlari toʻplami. Toʻplamni Abdusodiq Irisov tuzib, nashrga tayyorlagan. Asar 1973-yil – Beruniy tavalludiga 1&nbsp;000 yil toʻlganda eʼlon qilingan. Toʻplam Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. „Oʻylar, hikmatlar, naqllar, sheʼrlar“ Beruniyning Oʻzbekistonda chop etilgan oz sonli asarlaridan biri boʻlib, ayrim oliy taʼlim muassasalarining tavsiya qilingan adabiyotlari roʻyxatlaridan oʻrin olgan.

Toʻplam uchun Irisov keng koʻlamli kirish soʻz yozgan. Kitob „Oʻylar, hikmatlar“ hamda „Naqllar, sheʼrlar“ boʻlimlaridan iborat. Asarga kiritilgan iqtiboslar Beruniyning oldin chop etilgan bir necha asaridan, jumladan, „Tanlangan asarlar“, „Hindiston“ (1965), „Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar“ (1968) asarlaridan olingan. „Mineralogiya“ asaridan olingan iqtiboslarni esa Irisovning oʻzi arab tilidan oʻgirgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Oʻylar, hikmatlar, naqllar, sheʼrlar“ Ziyouz saytida
KES yulduzi. Amfibiya odam

**„KES yulduzi. Amfibiya odam“** () — rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub ilmiy-fantastik romanlar toʻplami. Toʻplamga muallifning  „KES yulduzi“  hamda „Amfibiya odam“ romanlari kiritilgan. Romanlarni rus tilida oʻzbek tiliga Nizom Komilov tarjima qilgan. Toʻplam 1970-yil Toshkent shahrida „Yosh gvadriya“ nashriyotida chop etilgan.

Mazkur toʻplamni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E.&nbsp;Mirobidov – muharrir, G.&nbsp;Jirnov – rassom, K.&nbsp;Nazarov – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Shishikina – texnik muharrir, M.&nbsp;Azimboyeva – musahhih. Kitob adadi – 45&nbsp;000 nusxa.

## KES yulduzi

„KES yulduzi“ romani Ilk bor „Vokrug sveta“ jurnalida chop etilgan. Kitob sifatida esa birinchi marta 1936-yil nashr qilingan. 

Roman oʻzbek tilida ilk bor „KES yulduzi. Amfibiya odam“ toʻplamida chop etilgan. 1989-yil „Amfibiya odam. Jahongir. KES yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan.

„KES yulduzi“ fazoni oʻzlashtirish mavzusidagi Sovet Ittifoqida chop etilgan ilk fantastik asardir. „KES yulduzi“ rus olimi Konstantin Eduardovich Siolkovskiy xotirasiga bagʻishlangan. Asarda yerning ikkinchi sunʼiy yoʻldoshi KES yulduzi deb ataladi.

## Amfibiya odam

Belyayev „Amfibiya odam“ romanini 1927-yil yozgan. Asar ilk bor 1928-yil „Vokrug sveta“ jurnalida chop etilgan. Kitob sifatida ham oʻsha yili nashr qilingan. 

Roman oʻzbek tilida ilk bor „KES yulduzi. Amfibiya odam“ toʻplamida chop etilgan. 1989-yil „Amfibiya odam. Jahongir. KES yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan.

Asar bosh qahramoni Ixtiandr ham suvda, ham quruqlikda yashay oladigan odam-amfibiyadir.

## Havolalar
* [„KES yulduzi“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Aleksandr%20Belyayev.%20KETS%20yulduzi%20(qissa).pdf) 
* [„Amfibiya odam“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Aleksandr%20Belyayev.%20Amfibiya%20odam%20(roman).pdf)
Kuyov va kelin

„**Kuyov va kelin**“ () — dan yozuvchisi Hans Christian Andersen qalamiga mansub ertak. Ilk bor 1843-yil chop etilgan. Ertakning bosh qahramonlari pildiroq va koptok boʻlib, unda ikkisi oʻrtasidagi munosabat haqida hikoya qilinadi.

Ertak Andersenning 1971-yil oʻzbek tilida chop etilgan toʻplamiga ham kiritilgan va toʻplam shu ertak nomi bilan nomlangan. Toshkent shahrida Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan toʻplamga kiritilgan ertaklarni rus tilidan S.&nbsp;Yoʻldoshev tarjima qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Kuyov va kelin“ World of Tales saytida
Farogʻat oʻlkasi

**„Farogʻat oʻlkasi“** () — rus yozuvchisi Ilya Brajnin qalamiga mansub ilmiy-fantastik qissa. Ilk bor 1954-yil chop etilgan.

Asarni oʻzbek tiliga Meli Joʻra va A. Rahmonqulov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1961-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1955-yil „Detgiz“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Meli Joʻra va A. Rahmonqulov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1961-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: N.&nbsp;Turmuhammedov – muharrir, D.&nbsp;Sinitskiy va Sh.&nbsp;Bulgakov – rassomlar, K.&nbsp;Nazarov – rasmlar muharriri, T.&nbsp;Rahimov – texnik muharrir, I.&nbsp;Hamroyev – musahhih. Kitob adadi – 15&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* „Farogʻat oʻlkasi“ Lib.ru saytida
Ikki okean siri

**„Ikki okean siri“** () — rus yozuvchisi Grigoriy Adamov qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Ilk bor 1938-yil chop etilgan. „Ikki okean siri“ni oʻzbek tiliga Lutfulla Alimov tarjima qilgan.

Romanda „Pioner“ sovet suv osti kemasining Leningraddan Vladivostokka Atlantika hamda Tinch okeanlari orqali qilgan sayohati haqida hikoya qilinadi.

## Syujeti
Sovet diplomatining 14 yoshli oʻgʻli Pavlik Atlantika okeani shimolida minib olgan kemasi choʻkib ketishi ortidan „Pioner“ suv osti kemasi bortiga tushadi. „Pioner“ oʻzgacha kema boʻlib, u sovet ilm-fanining eng yaxshi yutuqlarini oʻzida mujassam etgan boʻladi.

Kema Yaponiyaning kuchayib borayotgan dengiz flotiga qarshi chiqish uchun Leningraddan Tinch okeani floti tomon yoʻl oladi. Romanda „Pioner“ kemasi ekipaji ushbu sayohat davomida boshidan kechirganlari haqida hikoya qilinadi.

## Qahramonlari
* Pavlik – sovet diplomatining 14 yoshli oʻgʻli

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1954-yil „Detgiz“ nashriyoti chop etgan nashirdan Lutfulla Alimov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1964-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Surayyo Saydaliyeva – muharrir, A.&nbsp;Vasin va B.&nbsp;Markevich – rassomlar, K.&nbsp;Nazarov – rasmlar muharriri, T.&nbsp;Rahimov – texnik muharrir, M.&nbsp;Rustamov – musahhih. Kitob adadi – 20&nbsp;000 nusxa.
Karimova

**Karimova** — turkiy tillarda uchraydigan ayollar familiyasi. Taniqli *Karimovalar*:

* Gulbeka Karimova (1938) — mehnat faxriysi.
* Gulnora Karimova (1972) — diplomat.
* Lola Karimova (1978) — diplomat.
* Natalya Karimova (1974) — rossiyalik velopoygachi.
* Roziya Karimova (1916—2011) — aktrisa, xonanda.
* Rasima Karimova (1939) — radioboshlovchi.
* Samara Karimova (1991) — xonanda.
* Elvina Karimova (1994) — vaterpolistka.
Birinchi muallim

„**Birinchi muallim**“ () — qirgʻiz yozuvchisi Chingiz Aytmatov qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1961-yil qirgʻiz tilida chop etilgan. Qissa dastlab „Xalq muallimi haqida ballada“ () deb nomlangan. 1962-yil muallifning oʻzi A.&nbsp;Dmitriyeva bilgan qilgan ruscha tarjimasi chop etilgan. Ruscha tarjima qirgʻizcha originalidan farq qiladi. Qissada taʼlim-tarbiyaning Qirgʻizistonning olis qishloqlariga yetib borishi haqida soʻz yuritiladi.

„Birinchi muallim“ Aytmatovning eng taniqli asarlaridan biri boʻlib, bir necha tilga tarjima qilingan. Rejissyor Andrey Konchalovskiy 1965-yil qissa asosida „Birinchi muallim“ filmini suratga olgan.

## Tarjimalari
„Oq kema“ qissasi bir necha tilga tarjima qilingan. Muallifning oʻzi A.&nbsp;Dmitriyeva bilan hamkorlikda rus tiliga oʻgirgan. Ruscha tarjima ilk bor 1962-yil iyulda „Noviy mir“ jurnalida chop etilgan.

Asarni oʻzbek tiliga Zaynab tarjima qilgan. Qissa oʻzbek tilida bir necha marta chop etilgan. Jumladan, 1986-yil „Oʻqituvchi“ nashriyotida „Boʻtakoʻz“ va „Oq kema“ qissalari bilan bir qatorda toʻplam oʻlaroq bosilib chiqqan. 

## Manbalar

## Havolalar
* [„Birinchi muallim“ Ziyouz saytida](http://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Chingiz%20Aytmatov.%20Birinchi%20muallim%20(qissa).pdf)
Vayronalik shunday boshlandi...

**„Vayronalik shunday boshlandi...“** () —  nigeriyalik yozuvchi Chinua Achebe qalamiga mansub roman. Ilk bor 1958-yil Buyuk Britaniyada William Heinemann Ltd tomonidan chop etilgan. Roman ingliz tilida yozilgan zamonaviy Afrika romanlarining eng yaxshi namoyondasi oʻlaroq baholanadi.

„Vayronalik shunday boshlandi...“ Afrika maktablarida dars programmasiga kiritilgan va ingliz tilida soʻzlashuvchi dunyoda keng oʻrganiladi. Roman nomi Irland shoiri W. B. Yeatsning „Ikkinchi kelish“ deb nomlanuvchi sheʼrdagi misradan olingan.

Asarda igbolar (asarda „ibo“ deb berilgan) yetakchisi Okonkwo () Umuofia () deb ataluvchi xayoliy Nigeriya qishlogʻida boshidan kechirganlari haqida hikoya qilinadi. „Endi halovat yoʻq“ () (1960)  hamda „Xudo nayzasi“ () (1964) romanlari „Vayronalik shunday boshlandi...“ romanining davomi boʻlib, bu uch roman trilogiyani tashkil etadi.

## Syujeti
Romanda igbolar yetakchisi va kurash boʻyicha chempion Okonkwo () Umuofia () deb ataluvchi xayoliy Nigeriya qishlogʻida boshidan kechirganlari haqida hikoya qilinadi. Roman uch qismga boʻlingan boʻlib, birinchi qismda Okonkwoning oilasi va ulgʻayishi hamda igbolarning urf-odatlari hazida soʻz yuritiladi. Ikkinchi va uchinchi qismlarda esa Britaniya imperiyasi mustamlakachiligi hamda xristian missionerlarning igbo jamiyatiga oʻtkazgan taʼsiri haqida hikoya qilinadi.

## Qahramonlari
* Okonkwo () – igbolar yetakchisi
* Ekwefi () – Okonkwoning ikkinchi ayoli
* Unoka () – Okonkwoning otasi
* Nwoye () – Okonkwoning oʻgʻli
* Ikemefuna () – qoʻshni qabiladan garovga olib kelingan bola
* Ezinma () – Okonkwoning sevimli qizi
* Obierika () – Okonkwoning eng yaqin doʻsti
* Ezeudu () – Umofiya qariyalaridan biri

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1964-yil „Xudojestvennaya literatura“ nashriyoti chop etgan ruscha nashrga asoslanib Sharif Yusupov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1968-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Asar oxririda V. Vavilov yozgan soʻngsoʻz keltirilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A.&nbsp;Quljonov – muharrir, Yu.&nbsp;Zorkin – rassom, N.&nbsp;Kalentyev – rasmlar muharriri, V.&nbsp;Shuklinova – texnik muharrir, S.&nbsp;Tohirov – musahhih. Kitob adadi – 15&nbsp;000 nusxa.
Zamin dargʻasi

**„Zamin dargʻasi“** — rus shoiri Sergey Yesenin qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1971-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida 35 ming nusxada chop etilgan. Sheʼrlarni rus tilidan oʻzbek tiliga Erkin Vohidov tarjima qilgan. Toʻplamga „Zamin dargʻasi“, „Singlimga xat“, „Hayot yoʻlim“, „Xotira“, „Oʻttiz oltilar dostoni“ kabi oʻzbek tiliga ilk bor oʻgirilgan sheʼrlar ham kiritilgan.

Toʻplamga oʻzbek tilida soʻzlashuvchi kitobxonlar orasida keng tanilgan „Fors taronalari“ sheʼrlar turkumi kiritilgan. Bundan tashqari, asarga „Yigirma oltilar balladasi“, „Ulugʻ jang qissasi“, „Oʻttiz oltilar dostoni“ hamda „Anna Snegina“ doston va balladalari jamlangan.

## Havolalar
* Toʻplamga kiritilgan „Fors taronalari“ turkumi Ziyouz saytida
Sherlock Holmes haqida hikoyalar (maʼnolari)

**Sherlock Holmes haqida hikoyalar** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Sherlock Holmes haqida hikoyalar (1966) – izquvar Sherlock Holmes haqidagi 12 hikoyani oʻz ichiga olgan oʻzbekcha toʻplam; 1966-yil chop etilgan;
* Sherlock Holmes haqida hikoyalar (1984) – Sherlock Holmes haqidagi 19 hikoyani oʻz ichiga olgan ruscha toʻplam; 1984-yil chop etilgan;
* Sherlock Holmes haqida hikoyalar (1989) – Sherlock Holmes haqidagi 18 hikoyani oʻz ichiga olgan oʻzbekcha toʻplam; 1989-yil chop etilgan.
Ovsar Wilson

**„Ovsar Wilson“** () () — amerikalik yozuvchi Mark Twain qalamiga mansub roman. Ilk bor 1893-94-yillada „The Century Magazine“ jurnalida chop etilgan. Kitob oʻlaroq 1894-yil nashr qilingan. Asar bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

## Syujeti
Missuri shtatining Dawsonʼs Landing shaharchasining oʻzbilarmon va egoist turgʻuni Tom Driscoll () boy amakisini oʻldiradi. Hamma qotillikda italiyalik aka-uka Capellolardan () gumonsiraydi.

Shaharga koʻchib kelgan David Wilson () barmoq izlarini oʻrganishga qiziqadi. Oʻsha paytda jinoyatlarni barmoq izlari yordamida yechish keng tarqalmagan boʻladi. Shuning uchun ham shahar aholisi Vilson vaqtini behuda narsaga sarflaydi, deb unga „ovsar“ laqabini berishadi.

Sudda Vilson barmoq izlari yordamida qotillikni Tom amalga oshirganini dalillab beradi. Bundan tashqari, Vilson Tom goʻdakligida almashib qolganini va Driscoll oilasining haqiqiy merosxoʻri emasligini koʻrsatib beradi.

Romanda Missuridagi irqchilik tasvirlangan. Hatto qonida ozgina qora tanlilar qoni boʻlganlar ham tahqirlanadi. Bunga hamma, hatto qaysidir maʼnoda qora tanlilarning oʻzlari ham oddiy qaraydi.

## Qahramonlari
* Roxy () – qul qiz
* Thomas „Tom“ Driscoll () – Percy Driscollning oʻgʻli; goʻdakligida Roxining bolasi Chambers () bilan almashib qoladi
* Chambers () – Roxyning bolasi
* Aka-uka Capellolar () – bir-birga juda oʻxshash italiyalik egizaklar
* David "Pudd'nhead" Wilson () – huquqshunos

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga „Pravda“ nashriyoti 1980-yil chop etgan ruscha nashridan Shoir Usmonhoʻjayev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1986-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.

## Havolalar
* Ovsar Wilson Project Gutenberg saytida 
* Ovsar Wilson Lib.ru saytida
Karimov

**Karimov** — turkiy tillarda uchraydigan familiya, *[[Karim]]* ismidan kelib chiqqan. Mashhur *Karimovlar*:

* Abdukarim Karimov (1986) — xonanda.
* Abduxoliq Karimov (1923—1994) — o'zbek davlat arbobi.
* 
* Vladimir Karimov (1950) — Tojikistonlik xonanda.
* Gʻulom Karimov (1918—2014) — SSSR qahramoni.
* Dilmurod Karimov (1989) — futbolchi.
* Jamshed Karimov (1940) — Tojikiston Bosh vaziri (1994-1996).
* Islom Karimov (1938—2016) — Oʻzbekiston Prezidenti.
* Maqsud Karimov (1985) — futbolchi, "Nasaf".
* Naim Karimov (1932) — Oʻzbekiston fan arbobi.
* Rahim Karimov (1960) — el, poet i publitsist, perevodchik, kinossenarist.
* Rinat Karimov (1984) — rossiyalik aktyor.
* Roman Karimov (1984) — rossiyalik kinorejissyor.
* Ruslan Karimov (1986) — velopoygachi.
* Safarali Karimov (1988) — futbolchi.
* Sergey Karimov (1986—2019) — futbolchi.
* Temirpoʻlat Karimov (1974) — rossiyalik tadbirkor, milliarder.
* Xayrulla Karimov (1977) — uzbekskiy futbolist.
* Xanif Karim (1910—1983) — yozuvchi va shoir.
* Xurshid Karimov (1935—2014) — biolog olim. 
* Sherzod Karimov (1989-y.) — futbolchi.
* Ergash Karimov (1935—2009) — aktyor.

##
Sherlock Holmes haqida hikoyalar (1966)

**„Sherlock Holmes haqida hikoyalar“** () — shotland yozuvchisi Arthur Conan Doyle yaratgan izquvar Sherlock Holmes haqidagi hikoyalar toʻplami. Toʻplam 1966-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi mazkur toʻplamga 12 ta hikoya kiritilgan.

Hikoyalarni oʻzbek tiliga 1956-yil Moskvada „Detgiz“ nashriyotida chop etilgan ruscha nashridan Vahob Roʻzimatov tarjima qilgan.

Toʻplamdagi 4 hikoya „The Adventures of Sherlock Holmes“ („Sherlock Holmes sarguzashtlari“) (1892), 3 hikoya „The Memoirs of Sherlock Holmes“ („Sherlock Holmesning memuarlari“) (1894), 5 hikoya „The Return of Sherlock Holmes“ („Sherlock Holmesning qaytishi“) (1905) toʻplamlaridan olingan.

Mazkur toʻplamni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E.&nbsp;Mirobidov – muharrir, N.&nbsp;Seytlin – rassom, G.&nbsp;Jirnov – rasmlar muharriri, S.&nbsp;Kapriyelova – texnik muharrir, M.&nbsp;Azimboyeva – musahhih. Kitob adadi – 15&nbsp;000 nusxa.

1989-yil „Sherlock Holmes haqida hikoyalar“ga kiritilgan 12 hikoya va yangi tarjima qilingan 6 hikoya „Yulduzcha“ nashriyotida yangi toʻplam oʻlaroq chop etilgan.

## Qahramonlari
* Sherlock Holmes () – izquvar, bosh qahramon
* Doktor Watson () – Holmesning doʻsti
* Missis Watson () – doktor Uotsonning rafiqasi
* Missis Hudson () – Holmes turgan uyning bekasi

## Hikoyalar

## Yana qarang
* „Sherlock Holmes haqida hikoyalar (1989)“

## Havolalar

* „Zapiski o Sherloke Xolmse“ Acdoyle saytida 
* „Sherlock Holmes haqida hikoyalar“ (1989) Ziyouz saytida
Feliks Dzerjinskiy haqida hikoyalar

„**Feliks Dzerjinskiy haqida hikoyalar**“ () – rus yozuvchisi Yuriy German qalamiga mansub hikoyalar seriyasi. Rus inqilobchisi va siyosatchisi Feliks Dzerjinskiyning hayoti va revolyutsion faoliyatiga bagʻishlangan. Hikoyalarni German Maksim Gorkiy tavsiyasi bilan yoza boshlagan. 1938-yildan boshlab jurnallarda eʼlon qilingan hikoyalar 1947-yil Leningrad shahrida „Detgiz“ nashriyotida toʻplam oʻlaroq chop etilgan.

Hikoyalar asosida 1956-yil „Za tyuremnoy stenoy“ () pyesasi yozilgan. Pyesa 1950-yillarning oxiri, 1960-yillarning boshida bir necha teatrda sahnalashtirilgan. Shuningdek, 1963-yil rejissyor Meri Andjaparidze hikoyalar asosida „Slushay-ay!..“ () filmini suratga olgan. Filmda hikoyalardagi kabi sovet mafkurasiga mos ravishda Dzerjinskiy obrazi ideallashtirilgan boʻlib, adabiyotshunos Lev Levin filmda „haqiqiy inqilobiy koʻtarinkilik“ borligini eʼtirof etgan.

Hikoyalarni Xayrulla Ergashev oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1978-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha toʻplamga ruscha nashrdagi 27 hikoyaning faqat 11 tasi kiritilgan.

## Oʻzbekcha tarjimasi
Asarni oʻzbek tiliga 1955-yil Leningrad shahrida „Detgiz“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Xayrulla Ergashev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashrga ruscha nashrdagi 27 hikoyaning faqat 11 tasi kiritilgan. Oʻzbekcha nashr 1978-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

### Hikoyalar
* „Repetitor“
* „Boshmoqlar“
* „Hovli sayri“
* „Turmadagi qoʻzgʻolon“
* „Qochish“
* „Novominsk qissasi“
* „Anhor“
* „Bolalar“
* „Suratlar“
* „Poʻstin“
* „Tor koʻchada“

## Manbalar

## Havolalar
* „Feliks Dzerjinskiy haqida hikoyalar“ Lib.ru saytida
Eldor Zokirov

**Eldor Zokirov** oʻzbekistonlik illustrator, dizayner, rassomdir. Toshkent arxitektura va qurilish institutining arxitektura va reklama dizayni fakultetini bitirgan. 2006-yilda nashr etilgan Alisher Navoiyning Xamsa tarkibiga kiruvchi besh dostonini bezagan.

Eldor Zokirov chizgan "Ermitaj mushuklari" turkumidagi rasmlar unga olamshumul shuhrat keltirib, Qoʻshma Shtatlar muqolib oʻngchilari orasida "neoreaksioner mushuk" degan internet memga aylandi.

## Manbalar

## Havolalar
Qizcha va qushqanot

**„Qizcha va qushqanot“** () — ukrain yozuvchisi Vladimir Kiselyov qalamiga mansub bolalar uchun moʻljallangan roman. Muallif asarni 1966-yil yozgan. Romandagi sheʼrlarni Leonid Kiselyov yozgan. „Qizcha va qushqanot“ni oʻzbek tiliga Meli Normatov bilan Jamol Erkinxoʻjayev tarjima qilgan.

Asardagi hodisalar 1960-yillarda Kiyev shahrida sodir boʻladi. Bosh qahramon Olya va uning doʻstlari qush kabi qanot qoqib uchadigan moslama ixtiro qiladilar va birga turli tajribalarni oʻtkazadilar.

## Syujeti
Asardagi hodisalar 1960-yillarda Kiyev shahrida sodir boʻladi. Oʻn uch yoshli Olya kimyo va sheʼriyatga qiziqadi va doʻstlari bilan uchuvchi moslamani ixtiro qiladi. Olya sinfdan qolgan oʻquvchi Kolyaga doskaga chiqishdan qoʻrqmaslikni oʻrgatadi. Olya va Kolya yaqin doʻstlarga aylanadilar.

## Qahramonlari
* Olya – oʻn uch yoshli qizaloq, bosh qahramon
* Kolya – sinfdan qolgan bolakay, Olyaning doʻsti
* Lena – aʼlochi oʻquvchi va bilagʻon
* Vitya – Olyaning yana bir doʻsti

## Oʻzbekcha tarjimasi
„Qizcha va qushqanot“ni oʻzbek tiliga 1968-yil „Detskaya literatura“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Meli Normatov bilan Jamol Erkinxoʻjayev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Surayyo Saydaliyeva – muharrir, A.&nbsp;Shterenberg – rassom, L.&nbsp;Miroyedova – muqova rassomi, K.&nbsp;Nazarov – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Shishikina – texnik muharrir, M.&nbsp;Ilyosov – musahhih. Kitob adadi – 45&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar
* „Qizcha va qushqanot“ Lib.ru saytida
Mary Poppins

**Mary Poppins** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Mary Poppins (toʻplam) – britan yozuvchisi P. L. Travers qalamiga mansub Mary Poppins ismli enaga haqidagi sakkiz jildli kitoblar seriyasi;
* Mary Poppins (film) – P. L. Travers romanlari asosida 1964-yil AQSHda olingan film.