Whistler Blackcomb togʻ-changʻi kompleksi

**Whistler Blackcomb** – Kanadadagi Britaniya Kolumbiyasi, Whistler shahrida joylashgan togʻ-changʻi kurorti. Koʻp jihatdan u Shimoliy Amerikadagi eng katta changʻi kurortidir va eng yuqori balandlik imkoniyatlariga ega. U tepadagi Whistler va Blackcomb togʻlari oʻrtasida harakatlanish uchun Peak 2 Peak Gondolasi bilan jihozlangan. Ushbu imkoniyatlarning barchasi bilan Whistler Blackcomb koʻpincha eng gavjum togʻ-changʻi kurorti boʻlib, koʻpincha tashriflar soni yiliga 2 million kishidan oshadi.

Whistler dastlab 1968-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida gʻalaba qozonish uchun taklifning bir qismi sifatida ishlab chiqilgan. Taklif muvaffaqiyatsizlikka uchragan boʻlsa-da, baribir qurilish boshlandi va kurort birinchi marta 1966-yil yanvar oyida ochildi. Blackcomb togʻi, dastlab alohida korxona boʻlib, 1980-yil dekabr oyida biznes uchun ochilgan. Ikki kurort 1980-90-yillar davomida kuchli raqobat davrini boshdan kechirdi, boshqa kurortlarda koʻrinmaydigan doimiy yangilanishlar va yaxshilanishlar kuzatildi. 1990-yillarning oʻrtalariga kelib, bu hudud koʻplab changʻi jurnallarida bir necha bor eng yaxshi kurort deb topildi. Intrawest, Blackcombʼni ishlab chiqqan BC koʻchmas mulk firmasi, 1997-yilda Whistlerni sotib oldi va 2003-yilda oʻz faoliyatini toʻliq birlashtirdi.

Whistler Blackcomb yaqin atrofdagi Vankuver tomonidan 2003-yil iyul oyida gʻalaba qozongan 2010-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlari uchun yangilangan taklifning markaziy qismi edi. Whistler Blackcomb togʻ changʻisi musobaqalariga mezbonlik qildi, jumladan, erkaklar va ayollar oʻrtasidagi Olimpiya va Paralimpiya togʻ changʻisi yoʻnalishlari – togʻ chang'isi, Super-G, slalom, gigant slalom va super kombine boʻyicha musobaqalar oʻtkazildi. Erkin changʻi sporti va barcha snoubord musobaqalariga mezbonlik qilgan va Olimpiya oʻyinlari paytida toza, tabiiy qor yetishmasligi tufayli togʻlarning sifati haqida koʻplab shikoyatlar paydo boʻlgan Kipr (Cypress) togʻidan farqli oʻlaroq – 2009-yilda Whistler Blackcomb rekord darajadagi ikkinchi eng koʻp qorga ega boʻlib, shu yilning oʻzida 1432 sm qor yogʻdi.

## Tavsifi
Whistler va Blackcombdagi changʻi zonalari taxminan shimoli-gʻarbdan janubi-sharqga choʻzilgan ikkita tizma chizigʻida joylashgan. Ikkalasini chuqur vodiy ajratib turadi, vodiy boʻylab Fitssimmons daryosi (Fitzsimmons Creek) oʻtadi. Whistler qishlogʻidagi asosiy tayanch maydoni ushbu vodiyning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, u yerda Fitzsimmons Creek kattaroq Yashil daryoga quyiladi, u qishloq hududining gʻarbiy tomonida shimoldan janubga oqib oʻtadigan toshqinni hosil qiladi. Yashil daryo vodiysi boʻylab juda baland avtomobil yoʻli oʻtadi. Changʻi yugurishlari odatda shimoli-gʻarbga qishloq hududiga yoki ikki tizma orasidagi vodiy hududiga boradi. Kam sonli yoʻllar Whistler tizmasining janubiy tomonida joylashgan boʻlib, ular asosiy Whistler qishlogʻidan bir oz janubda joylashgan Creekside Base daryosi hududiga qarab oʻtadi.

Blackcomb togʻi – shimoliy tizma, qishloqqa nisbatan chap tomonda. U 7-osmon stulining tepasida 2240 metr (7350 fut) liftga xizmat koʻrsatadigan balandlikka ega – Blackcomb togʻining oʻzi 2440 metr (8010 fut), ammo Whistlerdan farqli oʻlaroq, choʻqqiga koʻtarilmaydi. Blackcomb 1565 metr (5135 fut), balandroq changʻi uchish maydoniga ega. Unga 15 ta lift xizmat koʻrsatadi; 2 ta gondola, 6 ta yuqori tezlikda harakatlanuvchi kvad, 1 ta qattiq tutqichli uchlik va 7 ta sirt lifti (1 ta T-Bar va 5 ta gilam lifti), shuningdek, Peak 2 Peak uchun oxirgi stansiya kiradi. Blackcomb – Skiing Magazine maʼlumotlariga koʻra, dunyo boʻylab mashhur “Couloir Extreme” yugurishlari oʻtkaziladigan joy. Mahalliy chang'ichilar tomonidan dastlab Saudan Couloir deb atalgan, ekstremal changʻichi Silven Saudan oʻz ismidan ruxsatsiz foydalanilganidan shikoyat qilganida, oxir-oqibat bu nomdan voz kechishga majbur boʻldi.

Intrawest Whistler Mountain Ski Corporation bilan birlashgandan soʻng, 1997-yilda Whistler va Blackcombning ikkita ikkita changʻi zonasi birlashtirilgan. Ikki changʻi zonasi uchun chiptalar, oʻtish va kirishni boshqarish tizimlari 2003-yilda toʻliq integratsiya qilingan. Whistler va Blackcomb birgalikda Shimoliy Amerikadagi 8171 gektar (33 km2) boʻlgan eng katta changʻi zonasini tashkil qiladi.

2008-yilgacha bu ikki togʻ orasidagi yagona bogʻlanish qishloq orqali boʻlgan. 2008-yil 12-dekabrda Peak 2 Peak Gondola ochilishi ikki togʻni taxminan 1800 metr (5900 fut) balandlikda bogʻladi. Liftning umumiy uzunligi 4,4 km (2,7 mil) masofani tashkil qiladi.

Microsoft Windows XP tizimi ushbu togʻ-changʻi kurortidan keyin “Whistler” kod nomini oldi, chunki uning rivojlanishi davomida Microsoft kompaniyasining koʻplab xodimlari ushbu kurortda changʻida uchgan edi. Microsoftʼning asl reliz rejasiga koʻra, “Whistlerdan keyin Windows versiyasi Blackcomb kod nomini oladi”. Biroq “Blackcomb” relizi uchun juda koʻp ish rejalashtirilgani sababli barchasini bitta reliz siklida bajarish mumkin emasligi aniq edi. Shunday qilib, tanlangan qismlar va xususiyatlar ajratib olindi va “Longhorn” kodli oraliq nashrga qoʻyildi, bu Whistler va Blackcomb togʻlari oʻrtasida joylashgan barning nomi va keyinchalik Windows Vista sifatida chiqarilgan.

## Tarixi
Whistler va Blackcomb oʻrtasidagi vodiy hududi birinchi marta 1858-yilda Gudson koʻrfazi tomonidan shimoldagi Karibu hududiga muqobil yoʻl izlaganlar tomonidan tekshirilgan va hujjatlashtirilgan.1860-yillarda Britaniya dengiz floti tadqiqotchilari togʻni “London togʻi” deb nomladilar, ammo u tez orada qoyalar orasida yashovchi Gʻarbiy Hoary marmotlari tomonidan xiralashgan hushtak tufayli “Whistler” laqabini oldi.

1914-yilga kelib, Filippning Rainbow Lodge baliq ovlash kurorti toʻrtta yotoqxonasi, katta yashash/ovqatlanish xonasi va oshxona bilan yakunlandi. Dam olish maskani kurortning asosiy diqqatga sazovor joyi boʻlgan Rainbow forel baliqlari sababli nomlangan. Kurortda bir hafta uchun 2 dollarlik standart stavka qoʻllandi va birinchi guruh 25 kishi bilan keldi. Dam olish maskani juda mashhur boʻldi.

Bino talabga javob berdi va vaqt oʻtishi bilan qoʻshimcha 45 ta binoni (kabinalar, tennis kortlari, umumiy doʻkon, pochta boʻlimi) oʻz ichiga oldi va 100 kishini sigʻdira oldi. Bu 30 yil davomida gʻarbiy sohildagi eng mashhur kurortga aylandi. Philips Lodgeni 1948-yilgacha Alek va Odri Grinvudga sotgangacha boshqargan. Asosiy turar joy 1977-yilda yonib ketgan, ammo bugungi kunda bu hudud Rainbow Park sifatida saqlanib qolgan. Flibs ikkalasi ham oʻlimlarigacha vodiyda qolishdi. Aleks 1968-yilda 86 yoshida, Myrtl esa 1986-yilda 95 yoshida vafot etdi.

Rainbow Lodge muvaffaqiyatli ishga tushirilgach, vodiyda yana bir qancha sayyohlik kurortlari tashkil etildi. Rassell Anderson Jordan 1930-yilda yonib ketgan Alta Lake mehmonxonasini ochdi va uning oʻrniga Nita koʻli yaqinidagi Iordaniya lojasi qurdi. Bert va Agnes Xarrop 1920-yillarda Harrop nuqtasini qurdilar. Bu 1945-yilda oʻsha paytdagi egasi Dik Feyrxerst ostida Cypress Lodge boʻldi, u 1960-yillarning boshlarida yangi kabinalar va asosiy lojani qurgan. 

### Olimpiya orzulari
1960-yilda *Kanada Olimpiya assotsiatsiyasi* 1968-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlari uchun potensial joylarni izlab, gʻarbiy sohilga tashrif buyurdi. Ular dastlab Diamond Headʼda joylashgan hududni qarab chiqadi Biroq ular hududni shunchaki toʻgʻri rivojlantirish mumkin emas degan xulosaga kelishdi, “bu dunyo darajasidagi kurort uchun mos joy emas edi”.

1962-yildan 1965-yilgacha Garibaldi Lifts mablagʻ toʻpladi va togʻning janubiy tomonida changʻi zonasini rivojlantirishni boshladi. Hukumat ular 56 gektar (230 000 m2) ajratishga rozi boʻldi. Garibaldi liftlari uchun togʻ etagidan uchastka sotib olishdi va agar ular yetarlicha mablagʻ toʻplashsa, togʻ etagiga avtomobil yoʻlini olib kelishga kelishib oldilar. 1965-yilga kelib ular 800 000 dollar yigʻish maqsadiga erishdilar va rivojlanishni rejalashtirishni boshladilar. 1965-yil 27-avgustda London togʻi rasmiy ravishda Whistler togʻiga aylandi.

Haqiqiy infratuzilma mavjud boʻlgan holda, 1968-yilda GODA 1976-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlari uchun yana bir taklif qildi va bu safar qoʻshma Vankuver/Garibaldi Kanada nominatsiyasida gʻolib chiqdi. Biroq 1970-yilda Monreal 1976-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun ovoz berishda gʻalaba qozonganida, Vankuver/Garibaldi keyingi koʻrib chiqishdan olib tashlangan va oʻyinlar oxir-oqibat Kolorado shtatining Denver shahriga oʻtgan. Voqealarning hayratlanarli burilishida Denver tenderda gʻalaba qozonganidan keyin oʻyinlarni rad etdi. Keyin oʻyinlar Shimoliy Amerikaning boshqa ishtirokchisi Vankuver/Garibaldiga taklif qilindi, ammo hukumatdagi soʻnggi oʻzgarishlar tufayli siyosiy tartibsizliklar ularning taklifi ham qaytarib olinishiga olib keldi va umidsizlikda XOQ oʻyinlarni Insbrukka ikkinchi marta qaytardi.

1974-yilda Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasi Yangi Demokratik partiyasi turizmni rivojlantirishdan manfaatdor edi va Whistlerga taʼsir koʻrsatadigan bir qator choralarni koʻrdi.

### Blackcomb ochiladi
1978-yilda changʻi sporti uchun Blackcombni ishlab chiqish boʻyicha takliflar eʼlon qilindi. Blackcomʼni rivojlantirish boʻyicha tenderda ikki kompaniya, Aspen Skiing Company va yangi tashkil etilgan Blackcomb Skiing Enterprises (BSE) ishtirok etdi. Aspen yaqinda Albertadagi Fortress Mountain Resortʼni qurib, tanlovda gʻolib chiqdi. Aspen va Kanada biznesni rivojlantirish banki oʻrtasida 50-50 sheriklik asosida Fortress Mountain Resorts yangi kompaniya tashkil etildi. 

Blackcomb 1980-yil 6-dekabrda yangi qurilgan qishloq bilan birga changʻi sporti uchun ochildi. Mehmonlar yangi qishloqdan Whistlerga osonlik bilan kirishda davom etishlarini taʼminlash uchun xuddi shu mavsum uchun Whistlerga uchta uchta lift qoʻshildi; Alta koʻlidagi Whistlerning asl bazasi bu hududdan oʻtadigan daryodan keyin Whistler Creek yoki Creekside deb atala boshlandi.

1997-yilda Whistler Mountain Ski korporatsiyasi ham Intrawest tomonidan sotib olindi.

Blackcombʼdagi kengayishi singari, Intrawest darhol Whistlerʼda katta qurilishni boshladi. Quicksilver lifti Poma gondolasi, Creekside Gondola bilan almashtirildi, Green Chair Express va Redline liftlari olib tashlandi va oʻrniga Doppelmayr yuqori tezlikda toʻrtburchak stul liftlari  bilan almashtirildi. Dastlabki Roundhouse buzib tashlangan va uning oʻrniga yangi turar joy qurilgan. Taxminan shu vaqt ichida Intrawest ikkita togʻni “Whistler-Blackcomb” nomi ostida bitta katta changʻi zonasi sifatida sotishni boshladi. 1999-yil 20-aprelda Whistler Blackcomb bir mavsumda eng koʻp 2 million changʻichi tashrif buyurgan Shimoliy Amerikadagi birinchi changʻi kurortiga aylandi.

### 2010-yilgi Olimpiya oʻyinlari
2010-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlari uchun Whistler togʻ changʻisi musobaqalarini oʻtkazdi. Erkaklar changʻisi Deyv Myurrey Downhill yoʻnalishida boʻlib oʻtdi, ayollar changʻisi esa Wild Cardda boshlangan, Jimmyʼs Joker orqali Frants Rungacha boʻlgan va Deyv Myurrey Downhill togʻining pastki qismida bogʻlangan yangi kursda boʻlib oʻtdi. Kriksayd bazasidan qisqa masofaga faqat vaqt zonasiga borishi kerak boʻlgan tomoshabinlar va hakamlarga xizmat koʻrsatish uchun Doppelmayr tomonidan Kriksayd bazasida Timing Flats Express nomi bilan tanilgan vaqtinchalik yuqori tezlikdagi kvadra qurildi. Bu asosiy gondolaga va togʻdan ancha baland boʻlgan boshlangʻich hududlarga xizmat koʻrsatadigan boshqa liftlarga boʻlgan talabni yengillashtirdi. 

2014-yilda qishloq gondolasini yangilash uchun 8 kishilik yangi kabinalar sotib olindi, mavjud kabinalar esa 1988-yildan beri xizmat qilmoqda. Dastavval liftni oʻrnatgan Leitner-Poma sho'ʻba korxonasi Sigma bilan yangi kabinalarni ishlab chiqarish uchun shartnoma tuzilgan.

2015-yil may oyida Whistler Blackcomb ikkala togʻning ham ifloslanishdan xoli muhit deb eʼlon qilinishini eʼlon qildi, prezident va bosh direktor Deyv Braunlining soʻzlaridan iqtibos keltirdi: “Biz... mehmonlarimiz bu yerga kelish uchun toza alp muhitini saqlashga qaror qildik”, dedi.

2016-yil aprel oyida togʻ tomonidan “Uygʻonish” deb nomlangan 345 million dollarlik uch bosqichli rivojlanish rejasi eʼlon qilindi, bu “Kompaniya tarixidagi eng katta va eng qiziqarli sarmoya” sifatida taʼriflandi. Bundan tashqari, ikkinchi va uchinchi bosqichda Frants, Ketskinner va Olimpiya oʻrindiqlari yangi tezyurar liftlar bilan almashtiriladi, Uistler togʻidagi Creekside bazasidan yangi gondola quriladi, Bagel va Xayber Bowlsda ikkita yangi lift stullar qoʻshiladi va ikkita yangi tezyurar lift Wizard va Solar Coaster oʻrnini egallaydi. Uygʻonish davri ishlanmalari 2013-yil oxirida yangilangan kurort bosh rejasiga kiritilgan koʻplab takliflarni aks ettiradi.

Uygʻonish davrining qoʻshimcha loyihalari qatoriga suv slaydlari boʻlgan 163 000 kvadrat futlik akvapark, tog koasteri, Whistler togʻ choʻqqisida osilgan koʻprik, Whistler Mountain Velosiped parkini kengaytirish, yangi avtoturargohlar va uy-joy qurilishi, yangi “Blackcomb Grind” majmuasi kiradi. Ushbu loyihaning boshlanishi hukumat tomonidan maʼqullanishi va Kompaniyaning rivojlanish boʻyicha asosiy shartnomalari qayta koʻrib chiqilishi va mahalliy Birinchi Millatlar bilan taklif etilayotgan biznes hamkorligi boʻyicha muzokaralar olib borilishi kerak. Tasdiqlangandan soʻng, Birinchi bosqich loyihalari va kengaytmalarini qurish uchun ikki yil kerak boʻladi.

## Asosiy voqealar

* 2010-yil Qishki Olimpiya oʻyinlari
* FIS erkin changʻi boʻyicha jahon chempionati 2001-yil
* FIS snoubording boʻyicha jahon chempionati 2005-yil
* FIS togʻ changʻisi boʻyicha Jahon kubogi - 1975, 1982, 1984, 1986, 1989, 1993, 1994, 1995, 2008
* FIS erkin changʻi boʻyicha Jahon kubogi - 1982, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 200

## Baxtsiz hodisalar

### Quicksilver Express tutqichining nosozligi, 1995-yil 23-dekabr
Shimoliy Amerikadagi changʻi liftidagi eng yomon avariyalardan birida sakkiz kishi jarohat oldi va ikkitasi halok boʻldi. Lift ishlab chiqaruvchisi Lift Engineering/Yan 1996-yil iyul oyida sodir boʻlgan voqeadan soʻng bankrot boʻldi. Buning sababi Yanning ajraladigan tutqichidagi konstruktiv nosozlik ekanligi aniqlandi. Quicksilver lifti olib tashlandi va oʻrniga Creekside Gondolasi oʻrnatildi. Qolganlari Doppelmayr yuqori tezlikli kvadratlari bilan almashtirildi va mos ravishda Emerald Express va Big Red Express deb nomlandi.

### Excalibur Gondola qulashi, 2008-yil 16-dekabr
2008-yil 16-dekabrda Excalibur gondolida katta nosozlik yuz berdi, oʻshanda lift minoralaridan birining ustki qismi ajralib chiqib, qulab tushdi, natijada bir nechta gondola kabinalari yerga yaqinlashib tushib, 53 odamni qamab qoldi. Oʻt oʻchiruvchilar yoʻlovchilarni Fitssimmons-krik ustida osilgan salondan va avtobusga tushgan boshqa gondoladan qutqardi. 12 kishi yengil tan jarohati olgan. Whistler-Blackcombning soʻzlariga koʻra, minoradagi boʻgʻin minora ichiga kirib ketgan suvdan muz toʻplanishi tufayli ajralib ketgan.

### Whistler T-Bars yozgi texnik xizmat koʻrsatish hodisasi, 2009-yil 31-avgust
2009-yil 31-avgust, dushanba kuni Liftga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ikki xodim minoraga xizmat koʻrsatuvchi xodimga xavfsizlik simlarini oʻrnatayotganda, lift harakatlana boshlaganida jarohat oldi. Xavfsizlik kamarlari texnik xizmat koʻrsatuvchi tashuvchini shu qadar qattiq tortib oldiki, tashuvchi kabeldan ajralib chiqdi va pastdagi toshloq yerga qulab tushdi va undagi ishchini ogʻir jarohatladi.
Fayl:Blackcomb Mountain-2007.jpg|alt=A view of 7th Heaven on Blackcomb Mountain from Whistler Mountain.|Uistler togʻidan Blakomb togʻidagi 7-jannat manzarasi
Fayl:Blackcomb 1.jpg
Fayl:Whistler Mountain 1.jpg
Fayl:Whistler Mountain 3.jpg
Fayl:Whistler Panorama -2007.jpg|alt=Panorama of the two mountains|Ikki togʻ panoramasi
Fayl:BlackcombWizardExpressLift.jpg|alt=The Wizard Express quad lift at the base of Blackcomb mountain|Wizard Express kvad lifti
Fayl:Whistler Peak Panorama.jpg|alt=360 degree panorama from the top of Whistler Peak|Whistler Peak choʻqqisidan 360 darajali koʻrinish
Fayl:The Couloir Run on Blackcomb Mountain.jpg|alt=The Couloir Run on Blackcomb Mountain|Blackcomb Mountain togʻidagi changʻi yoʻli


## Manbalar