Asma Lamrabet

**Asma Lamrabet** (Rabot, Marokash, 1961) — marokashlik shifokor, islomiy feminist, olima va yozuvchi.

## Shaxsiy hayoti
Asma Lamrabet Rabot shahrida tugʻilgan. Hozirda u Marokashning Rabat shahrida istiqomat qiladi. U oʻz taʼlimini gʻarbona, yaʼni oksidental deb hisoblaydi. U turmush qurgan va bir farzandi bor.

## Faoliyati
Tibbiyot boʻyicha tahsil olgan Asma Lamrabet Ispaniya va Lotin Amerikasida volontyor shifokor sifatida ishlagan. Asosan Chili va Meksikada 1995-yildan boshlab sakkiz yil davomida ishlagan. Asma Lamrabet aynan oʻsha yerda ozodlik ilohiyoti bilan tanishgan, bu esa oʻz dinini qayta oʻrganishiga sabab boʻlgan.

2004-yildan 2007-yilgacha Asma Lamrabet Marokashga qaytib, bu yerda Islom va madaniyatlararo muloqotni tadqiq qilish hamda u haqida mulohaza yuritishga qiziqqan musulmon ayollar guruhini toʻpladi.

2008-yilda Asma Lamrabet Barselonada joylashgan Ayollar va Islom boʻyicha Xalqaro Tadqiqot va Tafakkur Guruhi (GIERFI)ning prezidenti va boshqaruv kengashi aʼzosi boʻldi. GIERFI tarkibida kamida sakkiz mamlakatdan, jumladan Birlashgan Qirollik, Fransiya, Amerika Qoʻshma Shtatlari va Marokashdan aʼzolar va mutaxassislar bor. Ularning maqsadi — yangi musulmon ayol ongini shakllantirishga koʻmaklashishdir.

2011-yilda u (Rabita Mohammadia des Ulemas) tarkibidagi Islomda Ayollar Masalalari boʻyicha Tadqiqot va Ilmiy Markaz direktori etib tayinlandi; bu muassasa Qirol Muhammad VI homiyligida faoliyat yuritadi. Direktor sifatida u uch yirik Ibrohimiy dinlarga mansub ayollar uchun xalqaro seminar tashkil qilgan.

Asma Lamrabet musulmon kontekstida dinlararo nikoh va diniy islohot kabi bahsli masalalarni yorituvchi ingliz va fransuz tilidagi maqolalar chop etgan.

Asma Lamrabet muqaddas islomiy matnlarni qayta koʻrib chiquvchi „uchinchi yoʻl“ feministidir. Ularni 9-asrda shakllangan va haddan tashqari patriarxal deb hisoblangan talqinlarni qayta koʻrib chiqish zarurligiga boʻlgan umumiy eʼtiqodi sababli uni koʻpincha Amina Vadud va Margot Badran bilan qiyoslashadi. Lamrabet, shuningdek, gʻarb feminizmi gegemonligiga qarshi turishda intellektual ilhom manbai sifatida Gayatri Chakravorti Spivakni tilga olgan.

## Uchinchi yoʻl feminizmi
„Uchinchi yoʻl“ atamasi Doris H. Gray tomonidan qoʻllangan boʻlib, u islomiy feminizmga insonparvarlik yondashuvidir. Bu yondashuv „chegaralar va madaniyatlar oʻrtasidan oʻtuvchi umumiy insoniy qadriyatlar majmuasining mavjudligini nazarda tutuvchi“ ikki islomiy yoʻnalishni yaqinlashtirishga urinadi. Hozirda bu atama asosan marokashlik feministlar tomonidan ishlatiladi. Lamrabet va uning hamfikrlari muqaddas matnlarni qayta talqin qilib, ayollarni erkaklarga nisbatan emas, balki mustaqil mavjudot sifatida koʻrsatishga intiladilar. Lamrabet asarlari uchinchi yoʻl feminizmini amalda qoʻllash namunasi boʻlib, u matnlarni ilmiy tarzda tahlil qilish bilan birga, ular yozilgan madaniy kontekstni ham unutmaydi. Lamrabet, shuningdek, Gʻarbdagi tasavvurlardan farqli oʻlaroq, islomga tayangan oʻziga xos bir turdagi dunyoviylikka ishonadi. U din shaxsiy yoki siyosiy manfaatlar yoʻlida ishlatilmasligi kerak, deb hisoblaydi.

### Tanqidlar
Asma Lamrabetning ishlari tanqidchilarning eʼtirozlariga sabab boʻldi. Ular bu yondashuv ayollarga nisbatan zoʻravonlik va koʻpxotinlilik kabi muhim masalalarni yetarlicha yoritmaydi, deb hisoblaydilar. Yana bir tanqid shundan iboratki, uchinchi yoʻl feministlari matnlarni toʻgʻri talqin qilish uchun yetarli ilohiy bilim va ilmiy tayyorgarlikka ega emas. Uning ishlari kontseptual va metodik jihatdan zaif deb taʼriflangan. Shuningdek, bu ishlar „marokashlik islomiy siyosiy faoli Nadiya Yassindan tanish boʻlgan islomiy fundamentalistik tashviqotga yaqinlashib ketgani“ va uning identitet borasidagi ishlari „zamonaviy sotsiologik bahslarga nisbatan eskirgan“ deb aytilgan.

## Mukofotlar
2013-yilda Asma Lamrabet Arab Ayoli Tashkiloti tomonidan „*Femmes et hommes dans le Coran: quelle égalité?*“ kitobi uchun Ijtimoiy fanlar mukofoti bilan taqdirlangan.

## Asarlari

* *Musulmane tout simplement*, 2002-yilda Edition Tawhid tomonidan nashr etilgan
* *Epouse du Prophète ou l’Islam au feminine*, 2004-yilda Editions Tawhid tomonidan nashr etilgan
* *Le Coran et les femmes : une lecture de libération*, 2007-yilda Editions Tawhid tomonidan nashr etilgan
* *Femmes . Islam. Occident: chemins vers l’universel*, 2011-yilda Séguier tomonidan nashr etilgan
* *Femmes et hommes dans le Coran: quelle égalité?*, 2012-yilda Editions al-Bouraq tomonidan nashr etilgan
* *Women in the Qur’an: An Emancipatory Reading*, 2016-yilda Kube Publishing Ltd tomonidan nashr etilgan

## Manbalar

## Havolalar
*