open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sergey Shelest

**Sergey Pavlovich Shelest** (1965-yil 17-avgust) – sovet va rus futbolchisi, himoyachi, yarim himoyachi.

## Faoliyati
Sergey faoliyatining boshida asosan ikkinchi liga klublari, Amur Komsomolsk-na-Amur (1983—1984), Novator Jdanov (1985), Dinamo-2 Moskva (1986) jamoalarida oʻynagan. U 1988-yilni Dnepropetrovsk Dneprda boshlagan va jamoa uchun bitta oʻyin oʻtkazgan. Keyinchalik Sergey yana ikkinchi ligada „Zvezda Kirovograd“ (1988—1989) va „Bukovina Chernivtsi“ (1990) jamoalarida oʻynagan. 1991-yilda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasi tarkibida oʻynagan va SSSR Oliy ligasida bitta oʻyin oʻtkazgan. 1992-yilda Moskvaning „Lokomotiv“ jamoasi farm klubida 14 ta oʻyin oʻtkazdi va Rossiya Ikkinchi Ligasida ikkita gol urdi. 1992/1993-yilgi mavsumda u Vengriyaning Serench-Hedyalya klubi tarkibida oʻynagan. 1998-yilda KFK Spartak-Chukotka Moskva jamoasida oʻynagan, 1999-yilda futbolchilik faoliyatini yakunlab ikkinchi divizionda oʻynagan klub maʼmuri boʻlgan.

## Havolalar

* Sergey Shelest FootballFacts.ru
Kali masjidi (Bidar)

**Kali masjidi** – Hindistonning Karnataka shtatidagi Bidar shahrida joylashgan masjid.

## Tarixi
Masjidda hech qanday bitiklar mavjud emas, shuning uchun inshoot qurilishining aniq sanasi nomaʼlum. Biroq, qurilish uslubiga koʻra, u 16-asrning birinchi yarmida, birinchi Barid Shohi davrida qurilgan boʻlishi mumkin.

## Tavsifi
Masjid Bidar temir yoʻl vokzalining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Bino ichida quduq ham mavjud, quduq keyinchalik barpo etilgan.

### Tashqi koʻrinishi
Masjid ohak bilan qopgan toshdan qurilgan. Fasad uchta arkli teshikdan iborat boʻlib, uning yon tomonida ikkita tugallanmagan minora joylashtirilgan. Minoralar qurilishi tugallanmagan yoki keyinchalik vandalizm natijasida vayron qilingan boʻlishi mumkin. Minoralar sakkiz qirrali boʻlib, toʻrtburchak asoslardan koʻtarilgan.

Arklarning tepasida friz shaklida silliqlangan shoxli bezak mavjud. Bu yerda bir vaqtlar masjidning qurilishi tugallangan sana va uning asoschisi haqida batafsil maʼlumot beruvchi yozuv boʻlgan, ammo saqlanmagan. Buning ustiga chajja uslubini qoʻllab-quvvatlaydigan briketlar mavjud.

Yuqoriga tomon trefoil naqshli parapet devori koʻtarilib boradi. Bu parapetdan faqat yon va orqa devorlarigina omon qolgan.

Toʻrtburchak asosdagi gumbaz binoning gʻarbiy qismidan, toʻgʻridan-toʻgʻri mehrobning tepasida koʻtarilgan. Gumbazning kvadrat asosi Ali Baridshoh qabriga oʻxshab toʻrt tomondan ochiq ravoqlarga ega. Mehrob ustidagi moʻriga oʻxshash bu gumbaz Al-Zaytuna masjidi va Shimoliy Afrikadagi boshqa masjidlardagi gumbazlarga juda oʻxshab ketadi.

### Ichki koʻrinishi
Masjid ustunlar yordamida oltita qismga boʻlingan. Ichki oʻlchami 45 fut 10 dyuymga 35 futni tashkil etadi. Namoz xonasi oʻn burchakli asosga ega.

## Manbalar
Ubudiya masjidi

**Ubudiya masjidi** () – Malayziyaning Perak viloyati Kuala Kangsar qirollik shahrida joylashgan kichik masjid.

## Tarixi
Masjid Kuala Kangsar shahrida joylashgan. Bino loyihasi Arthur Benison Hubback tomonidan ishlab chiqilgan. Arthur Benison bundan tashqari Ipoh va Kuala Lumpur temir yoʻl stansiyasining dizayni uchun ham mas’ul boʻlgan.

Masjid Perakning 28-sultoni Sulton Idris Murshidul Adzamshoh I Ibni Almarhum Roja Bendahara Alang Iskandar Teja hukmronligi davrida qurilgan. Sulton ushbu masjidni oxirgi yillarda oʻzini qiynayotgan xastalikdan tuzalib ketganligi uchun shukrona sifatida qurdirishni buyurgan. 1913-yilning 26-sentyabrida masjid poydevorini qoʻyish marosimi boʻlib oʻtgan.

Masjid qurilishi bir necha marotaba toʻxtatilgan. Bir marta sulton va Roja Chulanga tegishli ikkita fil urishib, yugurib kelgan holda italyan marmar koshinlariga shikast yetkazgan. Birinchi jahon urushining boshlanishi ham masjid qurilishiga salbiy taʼsir koʻrsatgan.

Ubudiya masjidi, nihoyat, 1917-yil oxirida qurib bitkazilgan, qurilishning umumiy qiymati 24 000 AQSh dollari (200 000 ringit)ni tashkil etgan boʻlib, oʻsha paytda bu juda katta mablagʻ hisoblangan. Bino qurilishi nihoyasiga yetmasdan turib Sulton Idris vafot etgan, uning vorisi Sulton Abduljalil Karamtullohshoh Ibni Almarhum Sulton Idris Murshidul Adzamshoh I Rahmatulloh qurilish oʻz nihoyasiga yetgach, uni rasman ochiq deb eʼlon qilgan. Masjid hozirda Perak shtati aholisi uchun faxr timsoliga aylangan****.

Masjid 2003-yilda taʼmirlangan.

## Xususiyatlari
Masjid hind-sarasenik uslubda qurilgan. Inshootning asosiy va markaziy oltin gumbazi va toʻrtta minorasi, shuningdek, yana boshqa kichikroq minoralari va oltin gumbazlari mavjud. Masjid qurilishida italyan marmardan foydalanilgan. Bino yaqinida Makam al-Gufran yoki Perak qirol maqbarasi joylashgan.

## Galereya

## Manbalar
As-Syakirin masjidi

**As Syakirin masjidi** () – **KLCC masjidi** sifatida ham tanilgan, Malayziyaning Kuala Lumpur shahri markazida joylashgan masjid. Bino Suria KLCC (Kuala Lumpur City Centre – Kuala Lumpur shahar markazi) savdo markazi va dunyodagi eng baland egizak minoralar – Petronas egizak minoralari yaqinida joylashgan.

2009-yilda tashrif buyuruvchilar sigʻimi 6000 nafardan 12000 nafargacha yetkazilishi uchun masjid kapital taʼmirlangan.

Bino dastlab 1999-yil 12-iyulda Petronas xodimlarining namoz oʻqishlari uchun roʻyxatdan oʻtgan va Federal hududiy Islom diniy kengashi (diniy kengash) tomonidan boshqarilgunga qadar masjid maqomini olgan.

Ikki qavatli masjid maydoni 21 gektarni tashkil etadi. Shuningdek, binoda yigʻilish xonalari va audiotizimli 500 kishini sigʻdira oladigan zal ham mavjud.

As-Syakirin nomi bu masjidning rasmiy nomi sifatida tanlab olingan boʻlib, „rahmatli insonlar“ degan maʼnoni anglatadi. Masjid poytaxt Kuala-Lumpurning jadal rivojlanayotgan hududidagi islom meʼmorchiligi yodgorligi hisoblanadi.

## Manbalar
Jome masjidi (Kalaburagi)

**Jamiya masjidi Gulbarga** – Hindistonning Karnataka shtatidagi Kalaburagi (Gulbarga) shahrida joylashgan masjid.

Inshoot Bagama sultoni Muhammadshoh tomonidan varangallik kapaya nayaka ustidan gʻalaba qozonilganidan soʻng qurdirilgan. Bu Janubiy Osiyodagi masjid arxitekturasining eng yaxshi namunalaridan biri hisoblanadi. Jome masjidi arkasining dizayni Hindistonning Haydarobod shahridagi ispan masjidining interyerida ham aks ettirilgan. Bu Hindistondagi ikkita noodatiy masjid boʻlib, ularning ichki koʻrinishi Ispaniyadagi Kordova Buyuk soboriga oʻxshab ketadi.

Majmua UNESCO tomonidan 2014-yilda Umumjahon madaniy merosi obyekti boʻlishi uchun „taxmiy roʻyxat“ ga kiritilgan, mintaqadagi boshqa obyektlar qatori u ham Dekan sultonligining yodgorliklari va qal’alari nomi bilan etirof etiladi.

## Arxitekturasi
Jome masjidida minoralar mavjud emas. Bino Gulbarga qal’asi ichida qurilgan. Inshoot qurilishi haqida qiziqarli hikoyalar mavjud.

Masjid 1367-yilda fors meʼmori Rafi tomonidan qurilgan. Kirish eshigi yaqinida ikkita ulkan qora toshdan oʻyilgan suv saqlash idishlari tashrif buyuruvchilarga namozdan oldin poklanish (tahorat olishi)ga yordam beradi. Asosiy kirish eshigining balandligi 50 fut bo‘lib, masjid boʻylab 250 ta arka joylashtirilgan. Markazda bitta katta gumbaz, har bir burchakda toʻrtta oʻrta gumbaz va 107 ta kichikroq gumbazdan iborat tom mavjud. Gulbargadagi jome masjidiga har kuni (shanbadan tashqari) ertalab soat 9.00 dan 17.00 gacha kirish mumkin.

Masjidga kelganlar unga yaqin joylashgan Yadagiri qal’asi (85 km), Basavakalyana (82 km) singari tarixiy obyektlarga ham tashrif buyurishi mumkin.

Kalaburagi Bengalurudan 575 km uzoqlikda joylashgan. Kalaburagi oʻz aeroportiga ega, u shahar markazidan 15 km uzoqlikda joylashgan, Bengalurudan haftasiga 3 marta parvoz amalga oshiriladi. Bidardagi yana bir aeroport Kalaburagidan 110 km uzoqlikda joylashgan. Kalaburagida temir yoʻl stansiyasi va Karnatakaning turli qismlaridan qatnovchi yaxshi avtobus aloqasi yoʻlga qoʻyilgan.

## Galereya

Fayl:Archs@Jama_Masjid.jpg|alt=Arches Inside the Jama Mosque.|Jome masjidining ichki interyeri
Fayl:Arches@Jama_Masjid.jpg|alt=Arches Inside the Jama Mosque.|Jome masjidining ichki interyeri (arkalar)
Fayl:Gulbarga_Jami_Masjid_interior_2.jpg|alt=Arches inside the mosque.|Masjid ichidagi arkalar.
Fayl:Gulbarga_Jami_Masjid_interior.jpg|alt=Another view of arches inside the mosque.|Masjid ichidagi arklarning toʻgʻridan koʻrinishi.
Fayl:Gulbarga_Jama_Masjid_2.jpg|alt=Entrance of the mosque, constructed in Moorish style.|Mavriy uslubida qurilgan masjidning kirish qismi.
Fayl:Gulbarga_Jama_Masjid.jpg|alt=View of the mosque, in monsoon, covered with seasonal grass.|Masjidning koʻrinishi, musson davrida, mavsumiy oʻtlar bilan qoplangan.

## Yana qarang

* Gulbarga tumani
* Gulbarga qal’asi
* Ispaniya masjidi
## Manbalar

## Havolalar

* „Qabrlar va gumbazlar shahri“, ''The Hindu Daily''
Ideal Gaz qonunlari

Ideal gaz qonunlari tajriba yo’li bilan topilgan bolib, ular gazlar kinetik nazariyasi tenglamalaridan keltirib chiqarilishi mumkin.

**Boyl-Mariott qonuni.**

Bu qonun o’zgarmas temperaturada (izotermik jarayonda) gaz hajmining o’zgarishi bilan uning bosimi qanday o’zgarishini ko’rsatadi (albatta, uning massasi o’zgarmas bo’lganda).                                                                                     Agar Mendeleev-Klapeyron tenglamasida T=const deb olinsa, uning o’ng qismi o’zgarmas kattalik boladi.

 P V = \frac{m}{k} R T  = const

Bu ifoda Boyl-Mariott qonuni deb ataladi va bu qonunga muvofiq, o’zgarmas temperaturada gazning hajmi o’zgartirilsa, uning bosimi shunday o’zgaradiki, bunda bosimning hajmga ko’paytmasi o’zgarmas kattalik bo’lib qolaveradi.

**Gey-Lyussak qonuni.** Gazning bosimi o’zgarmasdan o’tadigan jarayon izobarik jarayon deb ataladi. Holat tenglamasidan bu holda gaz hajmining uning temperaturasiga nisbati o’zgarmas kattalik bo’lishi kelib chiqadi.

\frac {V}{T}= \frac {mR}{mP}=const

Izoxorik jarayon tenglamasi deb ataluvchi bu ifoda Gey- Lyussak qonuni deb ataladi. Izobarik jarayonda, yani gaz hajmi o’zgarmasdan o’tadigan jarayonlarda gaz bosimini uning temperaturasiga nisbati o’zgarmas boladi.

\frac {P}{T}= \frac {mR}{mP}=const

**Avogadro qonuni.** Bu qonunga muvofiq, birday bosim va temperaturada har qanday gazning teng hajmdagi molekulalari soni bir xil bo’ladi.

**Dalton qonuni.**Biror hajmda issiqlik muvozanatidabo’lgan bir-biri bilan ximiyaviy reaksiyaga kirishmaydigan turli gazlarning aralashmasi bo’lsin. Aralashmaning har bir komponentining bosimi parsial bosim deb ataladi va Dalton qonuniga muvofiq gazlar aralashmasining bosimi uning komponentlari parsial  bosimlarining yig’indisiga teng.

Yuqoridagilardan ko’rinadiki, tajribada topilgan gaz qonunlarini kinetik nazariyaning asosiy tenglamasidan osongina keltirib chiqarish mumkin ekan. Bu narsa molekulyar-kinetik tasavvurlarga tayanib ish ko’ruvchi kinetik nazariyaning to’g’riligini tasdiqlaydi.
Izzatillo Poʻlatov

**Izzatillo Poʻlatov** (2003-yil 15-iyun, Andijon) – oʻzbekistonlik futbolchi. 2023-yil 23-iyuldan „Neftchi“ klubida va Oʻzbekiston U20 jamoasida oʻng qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi. Transfer narxi 75 ming yevroga baholangan.

## Yutuqlar
### Terma jamoa
;Oʻzbekiston U20
*  AFC U-20 Osiyo Kubogi chempion: 2023

### Klub
;Buxoro
* Oʻzbekiston Kubogida ikkinchi oʻrin: 2025
**Neftchi**

* Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2026

## Manbalar

## Havolalar

* Izzatillo Poʻlatov Transfermarkt saytida
* Izzatillo Poʻlatov  OʻzPFL saytida
*
Diyor Ortiqboyev

**Diyor Ortiqboyev** (2003-yil 6-yanvar, Buxoro) — oʻzbekistonlik futbolchi. „Xorazm“ klubida oʻng qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.

## Manbalar
Andrew Ng

**Andrew Ng** (asl ismi xitoycha:吳恩達, ; 1976-yil 18-aprelda Londonda tugʻilgan) – amerikalik kompyuter olimi, dotsent Stenford universitetining , robototexnika, mashina oʻrganish va sunʼiy intellekt boʻyicha tadqiqotchi. Coursera onlayn oʻquv startapining asoschilaridan biri.

## Yoshlik yillari
Buyuk Britaniyada tugʻilgan, u oʻzining ilk yillarini Gonkong va Singapurda oʻtkazgan. U Karnegi Mellon universitetida tahsil olgan, 1998-yilda Massachusets texnologiya institutida magistrlik darajasini olgan va 2004-yilda Berklidagi Kaliforniya universitetida mashinani oʻrganish boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 100 dan ortiq ilmiy maqolalarni chop etgan. 2007-yilda u sunʼiy intellekt sohasidagi faoliyati uchun Sloan stipendiyasini olgan.

## Ish faoliyati
2008-yilda u 35 yoshgacha boʻlgan 35 ta eng nufuzli innovatorlar roʻyxatiga kiritilgan. 2011—2012-yillarda u Google kompaniyasida ishlagan va u yerda Google Brain loyihasini boshqargan. 2014-yil may oyidan 2017-yil martigacha – Silikon vodiysidagi Xitoyning Baidu korporatsiyasi sunʼiy intellekt laboratoriyasining bosh tadqiqotchisi boʻlgan. 2017-yilda u DeepLearning kompaniyasiga asos solgan. Chuqur oʻrganish boʻyicha onlayn kurslarni ishlab chiqadigan AI. 2018-yil yanvar oyida u startaplarni qoʻllab-quvvatlash uchun $175 million dollarlik fond yaratdi.

## Manbalar
Arlekin ixtiozi

**Arlekin ixtiozi** – irsiy kasallik boʻlib, tugʻilish paytida deyarli butun tanada terining qalinlashishiga olib keladi.U autosoma retsessiv kasallik boʻlib, ixtiozning ogʻir turi hisoblanadi.
Bunda terida rombsimon, trapetsiyasimon, toʻrtburchak shaklidagi yoriqlar hosil boʻladi. Ushbu yoriqlar qovoqlar, burun, ogʻiz va quloqlarning shakliga taʼsir qiladi va qoʻl va oyoqlarning harakatini cheklaydi. Koʻkrak harakatining cheklanishi esa nafas olish qiyinligiga olib kelishi mumkin. Yoriqlar bir necha haftadan soʻng teridan toʻkilib tushadi. Arlekin ixtioziga erta tugʻilish, infeksiya, tana harorati bilan bogʻliq muammolar va suvsizlanish ham sabab boʻladi. Ushbu kasallik ixtiozning eng ogʻir shaklidir.

Arlekin ixtiozi ABCA12 genida vujudga kelgan mutatsiya natijasida kelib chiqadi. Ushbu gen terining eng tashqi qatlamidagi hujayralardan lipidlarni tashish uchun zarur boʻlgan oqsil haqidagi maʼlumotni oʻzida saqlaydi. Bu kasallik autosoma retsessiv yaʼni ota-onadan farzandga gen orqali oʻtadi. Tashxis qoʻyish uchun homiladorlik vaqtida amniosintez yoki ultratovush tekshiruvi oʻtkaziladi. Bu kasallikning davosi haligacha aniqlanmagan. Chaqaloqning dastlabki yoshlarda teri uchun parvarish talab etiladi. Davolash namlantiruvchi kremlar, antibiotiklar,yoki retinoidlar bilan amalga oshiriladi. Bemorlarning taxminan yarmi dastlabki bir necha oy ichida vafot etadi, ammo retinoidlar bilan davolash orqali yashash muddatini uzaytirish mumkin. Bu haqida qator dalillar ham mavjud. Hayotning birinchi yilidan keyin omon qolgan bolalarda koʻpincha terining qizarishi va oʻsishning kechikishi kabi muammolar boʻladi. Bu kasallik 300 000 ta chaqaloqdan 1 tasida uchraydi. Birinchi marta 1750-yilda aniqlangan.

## Manbalar
Vladimir Balon

**Vladimir Yakovlevich Balon** (, 1937-yil 23-fevral, Leningrad – 2013-yil 2-fevral, Moskva) – Sovet va rus aktyori, professional qilichboz, SSSR sport ustasi (1956), qilichbozlik boʻyicha SSSR chempioni (oʻsmirlar, 1958-yil, kattalar 1961-yil) folga, kaskadyor. 

1990-yildan 2002-yilgacha Mosfilm-Autotrake studiya direktori lavozimida ishlagan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Sayt, posvyaщenniy Vladimiru Yakovlevichu Balonu 
* Uchitel fextovaniya. Intervyu v gazete MK
Oylarning nomlari

**Oylarning nomlari** dunyo mamlakatlari orasida farqlanadi. Qadim zamonlardan buyon arablar qamariy taqvimga amal qiladilar Ilk musulmonlar esa hijriy yilni qamariy yilga aylantirdilar. Bu xalifa Umar ibn Al-Xattob hukmronligi davrida yuz berdi, u tarixni  hijriy yildan boshlashga buyurdi, bu esa hijratning17-yili edi . Yilning  boshlanishi Muharram oyining birinchisi bo'lishiga kelishib olindi.

Arab davlatlarida  ikkita kalendar qoʻllanadi: ular

# Hijriy kalendar .
# Milodiy kalendar .

Ya'ni, hijriy taqvim qamariy yilga asoslanadi (bu Saudiya Arabistonida rasmiy hisoblanadi) va islom diniy bayramlarini hisoblash uchun qoʻllanadi.

Ba'zi mamlakatlar oy nomlarini o'ziga xos nomlar bilan almashtirdilar, masalan, Jumhurlar  taqvimini o'rnatgan Qaddafiy davridagi Liviya.  

## '''Qamariy Yil'''
"Oy yili" o'z nomini oyning Yer atrofida 12 marta aylanishi uchun qancha vaqt talab qilganligidan oldi va har oy oyning shakllariga qarab o'qildi, chunki oydan birinchi yorug'lik quyidagicha boshlanadi. yarim oy va oxirgi yorug'likning yo'qolishi bilan tugaydi. Arablar va musulmonlar uchun hijriy qamariy yilni qoplash uchun esa 12 marta.

### Hijriy oylarning nomlari

# Birinchi oy Muharram deb ataladi
# Ikkinchi oy nol deb ataladi
# Uchinchi oy rabi'ul-avval deb ataladi
# To‘rtinchi oy “Rabi’ul-axir” deb ataladi
# Beshinchi oy Jumada ul-avval deb ataladi
# Oltinchi oy Jumada ul-axira deyiladi
# Yettinchi oy Rajab deb ataladi
# Sakkizinchi oy Shabon deb ataladi
# To'qqizinchi oy Ramazon deb ataladi
# O'ninchi oy Shavvol deb ataladi
# O'n birinchi oy Zulqa'da deb ataladi
# O'n ikkinchi oy Zulhijja deb ataladi

## Quyosh yili

### [[Iroq]] va Levantda nomlash
Iroq va Levant mamlakatlari Ossuriya oylarining nomlarini qabul qiladilar, ular:

# Birinchi oy yanvar deb ataladi
# Ikkinchi oy fevral deb ataladi
# Uchinchi oy mart deb ataladi
# To'rtinchi oy aprel deb ataladi
# Beshinchi oy may deb ataladi
# Oltinchi oy iyun deb ataladi
# Ettinchi oy iyul deb ataladi
# Sakkizinchi oy avgust deb ataladi
# To'qqizinchi oy sentyabr deb ataladi
# O'ninchi oy oktyabr deb ataladi
# O'n birinchi oy noyabr deb ataladi
# O'n ikkinchi oy dekabr deb ataladi

### Boshqa arab mamlakatlarida nomlash

## Kalendarlarga ko'ra oylarning nomlari ko'rsatilgan jadval

## Manbalar
Robert Kyorns

**Robert Uilyam Kyorns** (1927-yil 10-mart– 2005-yil 9-fevral) amerikalik mexanik muhandis, oʻqituvchi va ixtirochi boʻlib, 1969-yildan hozirgi kungacha koʻpgina avtomobillarda qoʻllangan eng keng tarqalgan oynaartkichlarni ixtiro qilgan. 1964-yil 1-dekabrda yangicha oynaartkichga patent oldi.

Kyorns Ford Motor Company (1978-1990) va Chrysler Corporation (1982-1992) ga qarshi eng mashhur mualliflik huquqi buzilishiga oid kurashlardan biri boʻlib tarixga kirgan . Yengil yomgʻir yoki tumanda foydali boʻlgan intervalgacha oynani tozalash mexanizmini ixtiro qilgan va patentlagan, u texnologiyani litsenziyalashda " Katta uchlik " avtomobil ishlab chiqaruvchilarini (General Motors, Ford va Chrysler) qiziqtirishga harakat qildi. Biroq barcha takliflariga rad javobini oladi, lekin 1969-yildan Fordning Mercury avtomobillarida Kyorns ixtiro qilgan oynaartkichlar bilan chiqa boshladi.

### Daʼvolari
Ford Motor kompaniyasiga qarshi daʼvosi 1978-yilda ochilgan va 1990-yilda tugagan. Kyorns $395 million dollar tovon talab qildi. U 1990-yilda $30 million dollarlik kelishuv taklifini rad etdi va uni hakamlar hay’atiga topshirdi va unga $5,2 million dollar tovon puli berildi; Ford boshqa sud jarayoniga duch kelmasligi uchun $10,2 million dollar toʻlashga rozi boʻldi.

Kyorns asosan Chryslerga qarshi 1982-yilda boshlangan sudda oʻziga oʻzi advokat sifatida ishtirok etdi, hatto tribunada guvohlarni soʻroq qildi. Chryslerga qarshi daʼvo 1992-yilda Kyorns foydasiga hal qilingan. Chrysler Kyonsga foizlar bilan $18,7 million AQSh dollari toʻlashi kerak edi. Chrysler sud qaroriga apellyatsiya berdi, ammo Federal tuman hukmni oʻz kuchida qoldirdi. Oliy sud ishni koʻrib chiqishdan bosh tortdi. 1995-yilga kelib, yuridik toʻlovlar uchun $10 million AQSh dollaridan ortiq sarflaganidan soʻng, Kyorns Chrysler patentining buzilishi uchun taxminan $30 million AQSh dollari miqdorida tovon oldi.

## Manbalar
Maria Kapovilla

## Biografiyasi
Maria Kapovilla Gualyakilda polkovnik oilasida tugʻilgan va yuqori sinf elitasi orasida hayot kechirgan, ijtimoiy va sanʼat darslarida faol boʻlgan. U hayoti davomida hech qachon chekmagan va meʼyoridan ortiq spirtli ichimliklar ichmagan.

1917-yilda u avstriyalik harbiy ofitser va dengizchi Antonio Kapovillaga (1864-1949) turmushga chiqqan. Etnik kelib chiqishi italyan boʻlgan Antonio Avstriya-Vengriyaning Pola shahrida (hozirgi Pula, Xorvatiya) tugʻilgan. Antonio 1894-yilda Chiliga, 1910-yilda esa Ekvadorga koʻchib oʻtgan. Birinchi xotini vafot etgandan soʻng, u 1949-yildan vafot etgunga qadar Maria bilan hayot kechirgan. Ularning besh farzand boʻlib, ulardan uchtasi Marianing vafot etguniga qadar hayot edilar. Hilda (81 yosh), Irma (79 yosh) va oʻgʻli Anibal (77 yosh). Uning oʻn ikki nevarasi, yigirma nafar evarasi va ikki chevarasi ham bor edi.

100 yoshida Kapovilla vafot etish darajasigacha borib qoldi. Sogʻligʻi bilan bogʻliq muammolar to oʻsha paytgacha boʻlmagan. 2005-yil dekabr, 116 yoshida, Maria oʻz yoshi bilan teng insonlarga qarraganda sogʻligʻi ancha yaxshi boʻlgan va televizorni bemalol koʻra olgan, gazeta ham oʻqib, hassasiz yura olgan(garchi unga yordamchi yordam bergan boʻlsa ham). Kapovilla vafotidan ikki yil oldin uyini tark etmagan va u uyini katta qizi Hilda va kuyovi bilan boʻlib, birga hayot kechirishgan. Ommaviy axborot vositalariga bergan intervyusida Kapovilla, bugungi kunda ayollarga adolatsizlik qilinayotgani va bundan noroziligini aytib oʻtgan.

2006-yil mart oyida Kapovillaning sogʻligʻi yomonlashadi hatto gazetani ham oʻqiy olmaydi. U deyarli gapirish qobilyatini yoʻqotib, yurolmay qoladi, faqat ikki kishi yordamidagina yura olardi. Shunday boʻlsa-da, Kapovilla stulda oʻtirib, oʻzini-oʻzi yelpigʻich bilan sovuta olgan va 2006-yil avgust oyining soʻnggi haftasida, 117 yoshini nishonlashiga 18 kun qolganida, pnevmoniya xurujidan vafot etguniga qadar yaxshi ahvolda boʻlgan.

## Yosh rekordi
Kapovillaning rekordlari Ginnesga 2005-yil 27-avgustda, uning oʻlimidan roppa-rosa bir yil oldin taqdim etilgan va Ginnes dunyosi tomonidan dunyoning eng keksa odami deb topilgan. 2005-yil 9-dekabrdagi rekordlar, shu tariqa niderlandiyalik Hendrikje van Andel-Schipperning oʻrnini egallab, dunyodagi eng keksa odam mavqeyini olgan.
Kapovilla Ginnesning veb-saytiga 2006-yil 12-aprelda qoʻshilgan.

116 yosh 347 kunligida vafot etganida, Kapovilla dastlab yashagan toʻrtinchi eng keksa odam deb hisoblanib kelingan. Biroq 2023-yil 29-aprelda 117 yoshli Delfiya Uelfordning tasdiqlanishi tufayli u beshinchi eng keksa odam boʻldi. Kapovilla Braziliyalik Francisca Celsa dos Santos 2021-yil 4-oktabrda uning yoshidan oshib, ertasi kuni vafot etguniga qadar Janubiy Amerikada eng keksa odam siatida tasdiqlangan. Maria Kapovilla, shuningdek, 1880-yillarda tugʻilganligi aniq boʻlgan oxirgi tirik odam edi.

2006-yil 27-avgustda vafotidan keyin dunyodagi eng keksa odam Elizabet Bolden edi. Bolden ikki marta dunyodagi eng keksa odam sifatida tasdiqlangan Kapovilladan keyingi ikkinchi odam boʻlgan.

## Manbalar
Tojikiston aeroportlari roʻyxati

Bu **[[Tojikiston]]dagi [[Aeroport|aeroportlarning]]** turiga koʻra guruhlangan hamda joylashuviga koʻra saralangan **roʻyxati**.

Tojikiston, rasman Tojikiston Respublikasi, Markaziy Osiyodagi togʻli dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan mamlakat. Janubda Afgʻoniston, gʻarbda Oʻzbekiston, shimolda Qirgʻiziston va sharqda Xitoy bilan chegaradosh. Tojikiston Pokiston bilan ham tutash boʻlib, tor Vaxon yoʻlagi bilan ajratilgan. Poytaxti Dushanbe shahri.

__TOC__

## Aeroportlari
Nomi **qalin matnda** yozilgan aeroportlarga tijoriy aviakompaniyalar tomonidan muntazam reyslar amalga oshiriladi.

## Yana qarang
* Aeroportlar roʻyxati ICAO kodlari boʻyicha: U#UT – Tojikiston, Turkmaniston, Oʻzbekiston

## Manbalar
* 
* 
* . World Aero Data.
* Airports in Tajikistan. The Airport Guide.
* Airports in Tajikistan. Great Circle Mapper.
Viktor Abayev

**Viktor Borisovich Abayev** (1947-yil, 18-fevral, Moskva – sovet futbolchisi, darvozabon. RSFSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy.

## Karyerasi
Viktor Borisovich „Torpedo“ (Moskva) yoshlar sport maktabi tarbiyalanuvchisi boʻlgan. U Moskvaning „Spartak“ jamoasida, shuningdek, „Shinnik“, „Iskra“ (Smolensk) va „Rotor“ jamoalarida oʻynagan. U SSSR Oliy Ligasida Moskva Torpedosi tarkibida bitta oʻyin oʻtkazgan.

Viktor futbolchdagi faoliyatini yakunlagach, bolalar murabbiyi boʻlib ishlagan. Igor Kolivanov uning eng mashhur talabasi boʻlgan. Keyinchalik Abayev Moskvadagi „Chertanovo“ sport maktabida turli lavozimlarda faoliyat olib borgan.

## Oilasi
Abayevning rafiqasi basketbolchi boʻlgan. Oʻgʻil Ilya Abayev (1981-yilda tugʻilgan) ham futbolda darvozabon boʻlgan. Aka Aleksandr Abayev (1942-2021) – futbolchi, hujumchi.

## Manbalar
Georgiy Abramov

**Georgiy Andreyevich Abramov** – sovet musiqachisi (bas). RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1944). U Polsha, Vengriya, Ruminiya va Germaniya Demokratik Respublikasida gastrollarda qatnashgan.

## Biografiyasi
Georgiy 1911–1915-yillarda ikkinchi Arbat shahridagi oʻquv yurtida tahsil olgan. Uni muvaffaqiyatli tamomlagach, charm buyumlar ustaxonasiga shogird boʻlib tushgan. Shundan soʻng, 1928-yilgacha oʻn yil davomida Moskva davlat universitetida chilangar boʻlib ishlagan.

Georgiy Andreyevich 1931-yilda A. va N. Rubinshteynov nomidagi Moskva musiqa kollejini tamomlagan. Urushdan keyin Aleksandr Tsfasman orkestri va Knushevitskiy estrada orkestri bilan birga chiqish qilgan.

Abramov 1931-yildan 1966-yilgacha Butunittifoq radio va televideniyesi hamda Butunittifoq radio operasi guruhining solisti boʻlgan. 1954-1958-yillarda Gnessin nomidagi Davlat musiqa va pedagogika institutida dars bergan. 1956-yilda „Kak Djanni popal v ad“ (G. Puchchinining „Gianni Skikki“) opera filmida ishtirok etgan.

Musiqachi 1966-yilda vafot etgan. U Vagankovskoye qabristoniga dafn etilgan (43 ta joy) .

## Mukofotlari

* „Faxriy radio operatori“ (1950)
* „Moskva mudofaasi uchun“ medali
* „1941–1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“.
* „Moskvaning 800 yilligi xotirasiga“ medali.

## Xotirasi

* Sigismund Katzning „Shumel surovo bryanskiy les“ qoʻshigʻi Georgiy Abramovga bagʻishlangan .
* Boris Mokrousovning „Odinokaya garmon“ qoʻshigʻi Georgiy Abramovga bagʻishlangan.

## Manbalar
Lyudvik Abramovich

**Lyudvik Karol Abramovich** (5-iyul 1879-yil, Moskva – 9-mart 1939-yil) – Polsha tarixchisi va jamoat arbobi, jurnalist, noshir.

## Biografiyasi
Lyudvig Abramovich Krakovdagi Krakov universitetini tamomlagan.

1905-yildan Vilnyusda istiqomat qilgan.

Lyudvig 1906-yildan Gazeta Wileńska, Kurier Wileński nashrlarida faoliyat olib borgan.

1911-yildan 1938-yilgacha u Przegląd Wileński gazetasida muharrir boʻlib ishlagan.

Abramovich 1925-1939-yillarda Vrublevskiy kutubxonasini (hozirgi Litva Fanlar akademiyasining Vrublevskiy kutubxonasi) targʻib qilish boʻyicha ilmiy qoʻmitasining raisi boʻlgan.

U Belorussiyaning ijtimoiy va madaniy hayoti bilan bogʻliq boʻlgan. „Chetire veka knigopechataniya v Vilno, 1525-1925“ (Vilno, 1925) kitobida Fransisk Skorina va uning izdoshlari faoliyati haqida yozgan.

## Manbalar
Selsiy shkalasi

**Selsiy shkalasi** (belgi: **°C** yoki Unicode belgisi **U+2103 ℃**) kelvin bilan birga Xalqaro birliklar tizimida (SI) keng qoʻllanadigan harorat birligidir. AQSh, Bagama orollari, Beliz, Kayman orollari va Liberiyadan tashqari barcha mamlakatlar tomonidan qoʻllanadi.

Selsiy shkalasi 1742-yilda haroratni oʻlchash uchun yangi shkalani taklif qilgan shved olimi Selsiy Anders sharafiga shunday nomlangan.

Selsiy boʻyicha dastlabki taʼrif standart atmosfera bosimining taʼrifiga bogʻliq edi, chunki suvning qaynash nuqtasi ham, muzning erish harorati ham ushbu parametrga bogʻliq. Bu birlikni standartlashtirish uchun juda qulay boʻlmagan. Shuning uchun, kelvin (K) haroratni ifodalashning asosiy birligi sifatida qabul qilingandan soʻng, Selsiy shkalasining taʼrifi qayta koʻrib chiqildi.

Zamonaviy taʼrifga koʻra, bir daraja Selsiy bir kelvin (K) ga teng va Selsiy shkalasining noli suvning uch nuqtasi harorati 0,01°C boʻlishi uchun oʻrnatiladi. Natijada, Selsiy va Kelvin shkalasi 273,15 birlikka qadar siljiydi:
: t_C = t_K - 273{,}15
## Manbalar
Gene Simmons

**Gen Simmons** (tugʻilgan joyi **Chaim Witz** 1949-yil 25-avgustda tugʻilgan) – amerikalik musiqachi. „The Demon“ sahnasi bilan ham tanilgan, u 1970-yillar boshida Pol Stenli, Ace Frehli va Piter Kriss bilan hamkorlikda asos solgan „Kiss“ hard-rok guruhining baschi va bosh qoʻshiqchisi boʻlgan. Simmons 2014 yilda Kiss aʼzosi sifatida Rok-n-Roll shon-shuhrat zaliga kiritilgan.

## Hayotining boshlangʻich davri
Simmons 1949-yil 25-avgustda Xaim Vitz nomi bilan Hayfadagi (Isroil) Rambam kasalxonasida Vengriyadan kelgan yahudiy qochqinlar oilasida tugʻilgan. Uning onasi Florens Klayn (1925–2018; qizlik qizi Florensiya Kovach) Janda tugʻilgan va fashistlar kontslagerlarida internirlangandan keyin omon qolgan. U va uning akasi Larri Klein oilaning Holokostdan omon qolgan yagona aʼzolari edi. Simmonsning otasi Ferens „Feri“ Yehiel Vits (1925–2002) duradgor edi. Simmons erta bolaligini Tirat Karmelda oʻtkazgan va yahudiylar oilasida tarbiyalangan. Uning soʻzlariga koʻra, uning oilasi „axloqsiz kambagʻal“ boʻlib, non va sut bilan ovora boʻlgan. U yetti yoshida doʻsti bilan birga yovvoyi mevalarni terib, yoʻl chetida sotishni boshladi.
## Manbalar
Makka masjidi (Bijapur)

**Makka masjidi** – Hindistonning Karnataka shtatidagi Bijapur shahrida joylashgan masjid. Masjid podshoh xonadonidagi ayollar uchun qurilgan. U davlat ahamiyatiga ega yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

## Tarixi
Masjidning qurilgan sanasi maʼlum emas. *The New Cambrdge History of India (Hindistonning yangi Kembrij tarixi)* asarida bu Ali Odil Shoh II hukmronligi davriga tegishli deb aytiladi, Henry Cousens esa uni 13-asr oxiriga aloqador deb baholaydi. Binoning sharqiy chekkasida bir avliyoning qabri bor, u masjidni foydalanishga topshirgan qurilish homiysiga tegishli boʻlishi mumkin.

Minoralar avvalroq qurilgan inshootning qoldiqlari boʻlishi mumkin. Henry Cousensning taʼkidlashicha, masjid atrofida qurilgan baland devorlar uning fillar saqlanadigan xona sifatida ishlatilganligini koʻrsatadi. Uning taʼkidlashicha, avvalgi masjid vayrona holatida boʻlgan vaqtda, yangi masjid qurilishidan oldin fil saqlanadigan xona sifatida foydalanilgan.

## Tavsifi
Masjid qoʻriqxona ichida joylashgan. Masjidning fasadi beshta qismdan iborat. U sakkizta arkada koʻtarilgan yarim sharsimon gumbaz bilan qoplangan.

### Ichki koʻrinishi
Masjidda minbar yoʻq, chunki ayollar namozidan oldin xutba oʻqilmaydi.

## Manbalar
Carwow

**Carwow** – avtomobillarni sotib olish va sotish uchun onlayn bozor. U xaridorlarning oʻz avtomobillarini sotib olish yoki sotishda dilerlar bilan muzokaralar olib borish zaruratini bartaraf etish uchun teskari bozor modelidan foydalanadi. Yangi mashina sotib olayotganda foydalanuvchilar turli texnik xususiyatlar va xususiyatlar bilan birga sotib olmoqchi boʻlgan mashinani tanlaydilar, soʻngra toʻgʻridan-toʻgʻri dilerlardan takliflar oladilar. Shuningdek, u boʻlajak xaridorlarga maʼlumot beradi va soxta dilerlar haqida fikr bildiradi. Kompaniyada motorli jurnalist va Carwow kompaniyasining kontent boʻyicha bosh direktori Met Uotson tomonidan boshqariladigan YouTube sahifasi mavjud boʻlib, unda turli avtomobillar koʻrib chiqiladi.

Carwow Jeyms Hind tomonidan asos solingan, Alexandra Margolis va David Santoro va 2013-yil may oyida ishga tushirilgan. Carwow investorlari orasida Balderton Capital, Episode 1 Ventures, Samos Investments va Accel Partners venchur firmalari bor. 2016-yilning yanvarigacha kompaniya 550 million funt sterlingga baholangan 20 000 dan ortiq avtomobil sotgan edi.

## Manbalar

## Havolalar

* Kompaniyaning bosh sahifasi
Asliddin Habibullayev

**Asliddin Habibullayev** (1971-yil 5-mart) – Tojikiston terma jamoasining sobiq darvozaboni, hozirda „Xatlon“ klubi bosh murabbiyi.

## Faoliyat statistikasi

### Xalqaro

*2006-yil 2-iyul oʻtkazilgan oʻyindagi aniq statistika* 

## Yutuqlar

### Jamoa
Varzob Dushanbe

* Tojikiston Oliy ligasi (1): 1999
* Tojikiston kubogi (1): 1999; Vahsh Qoʻrgʻontepa

* Tojikiston Oliy ligasi (1): 2005
* Tojikiston kubogi (1): 2003

### Individual
Tojikistonning yilning eng yaxshi futbolchisi (1): 2003

## Manbalar

## Havolalar

* National-football-teams.com saytidagi profili
Pavel Andreev

**Pavel Vladimirovich Andreev** (; 1978-yil 24-noyabr, Toshkent shahrida tugʻilgan) – oʻzbekistonlik oʻnkurashchi, ikki karra Olimpiada gʻolibi va yengil atletika boʻyicha Osiyo chempionatida uch karra medal sovrindori.

Andreev 2004-yilda Afinada boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida oʻzining rasmiy debyutini oʻtkazgan. U yerda uzunlikka sakrashda yaxshi natijaga erisha olmagani uchun erkaklar oʻrtasidagi dekatlon musobaqasini oxirigacha yakunlay olamagan.

2008-yilda Pekinda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Andreev oʻz hamyurti Vitaliy Smirnov bilan birga erkaklar oʻrtasidagi dekatlonda ikkinchi marta qatnashgan. U 400 metrga yugurishda xatoga yoʻl qoʻygani uchun poygani oxirigacha yakunlay olmagan.

## Manbalar

## Havolalar
*NBC 2008 Olympics profile
Futbol boʻyicha 2027-yilgi Osiyo kubogi

**2027-yilgi OFK Osiyo kubogi** Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (OFK) tomonidan toʻrt yilda bir marta oʻtkaziladigan erkaklar oʻrtasidagi futbol boʻyicha Osiyoning xalqaro chempionati boʻlib oʻtadigan 19-marta Osiyo Kubogi boʻladi. Turnir 2019-yilda kengaytirilganidan keyin 24 ta terma jamoani oʻz ichiga oladi. Saudiya Arabistonida boʻlib oʻtadi. Turnir 2027-yilning yanvar oyida oʻtkazilishi rejalashtirilgan.

## Mezbon tanlovi

OFK quyidagi aʼzo assotsiatsiyalar 2027-yilgi Osiyo Kubogini 2020-yilning 30-iyuniga qadar mezbonlik qilishdan manfaatdor ekanligini tasdiqladi va noyabr oyida oʻzlarining majburiyatlari toʻgʻrisida zarur maktublarni berishdi. 2022-yil 17-oktabr kuni AFC Ijroiya qoʻmitasi 2027-yilgi Osiyo Kubogi mezbonini OFK Kongressi 2023-yil 1-fevral kuni Bahrayn poytaxti Manama shahrida boʻlib oʻtadigan navbatdagi yigʻilishida tanlashini eʼlon qildi. Biroq soʻnggi ikki ishtirokchidan biri boʻlgan Hindiston 5-dekabr da Saudiya Arabistonini qolgan yagona ishtirokchi sifatida qoldirdi. 1-fevral kuni AFC Saudiya Arabistoni tanlovda gʻolib chiqqanini va birinchi marta turnirga mezbonlik qilishini tasdiqladi.

## Saralash bosqichi
Saralashning dastlabki ikki bosqichi 2026-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatiga Osiyo saralash bosqichi doirasida amalga oshiriladi. Mezbon sifatida Osiyo Kubogiga avtomatik yoʻllanma olgan Saudiya Arabistoni ham JCh-2026 saralash bosqichida ishtirok etishi kutilmoqda.

2020-yil 9-dekabrda boʻlib oʻtgan konfederatsiyaning 30-Kongressida futbol assotsiatsiyasi OFKning 47-toʻliq aʼzosiga aylangan Shimoliy Mariana orollari faqat Osiyo Kubogi uchun saralash turnirida qatnashish huquqiga ega.

### Malakali jamoalar

## Joylar
Turnirni o‘tkazish uchun 3 ta mezbon shahar va 8 ta stadion tanlangan:

## Manbalar


## Havolalar

* OFK Osiyo kubogi, the-AFC.com
Bibi Ki masjidi

**Bibi Ki masjidi** (lit. Xonimlar masjidi), shuningdek, **Bibi Saheba masjidi** sifatida ham tanilgan, Hindistonning Madhya Pradesh shtatidagi Burhonpur shahrida joylashgan masjiddir. U davlat ahamiyatiga ega yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

## Tarixi
Masjid 16-asrda Foruqiylar sulolasi davrida, Burhonpurdagi jome masjidi bilan bir vaqtda qurilgan. Bu, ehtimol, Gujarat sultoni Muzaffarshoh III ning qizi boʻlgan malika Rokeya begim tomonidan barpo etilgan boʻlishi mumkin.

2016-yilda kuchli yomgʻir tufayli masjid devorining bir qismi qulab tushgan.

## Tavsifi
Arxitektura uslubi Gujarat sultonligi meʼmorchilik uslubiga, xususan Champanerdagi Jome masjidiga oʻxshaydi.

Masjidning fasadi yopiq xilma-xil boʻlib, ikki minora bilan oʻralgan katta arkli kirish qismidan iborat. Minoralar besh qavatli boʻlib, pastki ikki qavati toshdan, uch qavati gʻishtdan qurilgan. Minoralarning ustki qismlari oriel derazalar bilan bezatilgan boʻlib, ular gumbaz bilan qoplangan. Minoralardan biri butunlay qulab tushgan.

Masjid rejasi boʻyicha toʻrtburchak shaklda qurilgan. Masjidda ilgari uchta katta gumbaz boʻlgan, ulardan faqat bittasi saqlanib qolingan.

Masjidning ustunlarida ikkita forscha yozuv, shuningdek, darvoza ustida arabcha yozuvlar bor.

## Manbalar
Ivan Potapov

**Ivan Timofeyevich Potapov** – Sovet harbiy, davlat va siyosiy arbobi, general-mayor.

## Hayoti
Ivan Timofeyevich Potapov 1903-yil 20-dekabrda Gaida qishlogʻida tugʻilgan. 1929-yildan KPSS aʼzosi boʻlgan.

Ivan Potapov 1918-yildan boshlab harbiy xizmatda, ijtimoiy-siyosiy ishlarda faol boʻlgan. U 1918-1953-yillarda Qizil Armiya askari, kursant, pulemyot boshligʻi, zirhli mashina komandiri, vzvod komandiri, batalyon komandirining yordamchisi, batalyon komandiri, 97-ogʻir tanklar brigadasi komandiri, 2-Xarkov tank maktabi boshligʻi, 103-tank brigadasi komandiri, 65-gvardiya tank brigadasi komandiri boʻlgan. Shuningdek, 2-gvardiya tank armiyasi 12-gvardiya tank korpusi komandirining oʻrinbosari, GSVG 2-gvardiya tank armiyasi 12-gvardiya tank diviziyasi jangovar boʻlinmalari boʻyicha komandir oʻrinbosari, 9-tank diviziyasi komandiri, Toshkent tank maktabi boshligʻi ham boʻlgan.

Ivan Potapov 1953-yil 24-dekabrda Toshkentda vafot etgan.

## Havolalar
* Потапов
* Память народа
Dmitriy Tsutskarev

**Dmitriy Tsutskarev** (; 1976-yil 1-yanvar) – oʻzbek suzuvchisi. Tsutskarev 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida erkaklar oʻrtasida 200 m masofaga batterflyay usulida suzishda qatnashgan. U Olmaotadagi Qozogʻiston Ochiq chempionatida FINA B toifasida 2:05.60 natijani qayd etgan. U yana beshta suzuvchiga, shu jumladan Ekvadorlik ikki karra olimpiyachi Roberto Delgadoga qarshi kurash olib borgan. 2:10.54 natija bilan suriyalik Fadi Kuuzmani ortda qoldirib, beshinchi oʻrin uchun poygaga chiqqan. Tsustkarev nimchorak finalga chiqa olmagan, chunki u dastlabki bosqichda umumiy hisobda qirq beshinchi oʻrinni egallagan.

## Manbalar
Lat masjidi

**Lat masjidi** (IAST: Lāṭ Masjid, soʻzma-soʻz „Ustunli masjid“) – Hindistonning Madxya-Pradesh shtatidagi Dhar shahrida joylashgan masjid. Dharning temir ustuni (hind tilida „lāṭ“ deb ataladi) nomi bilan atalgan. U *Lat ki masjidi*, *Ladx masjidi*, *Lath masjidi* yoki *Dhar [[Jome masjid|Jome masjidi]]* nomlari bilan ham tanilgan.

## Tarixi

Masjid 1405-yilda Malvaning birinchi sultoni Dilavar Xon tomonidan qurilgan. Uning qurilishida hind va Jain ibodatxonalaridagi Spolia bezaklaridan foydalanilgan.

Masjid hozirda parchalanib ketgan temir ustun (hind tilida *lat* deb ataladi) sabbali shu nomni olgan, bu ustun avvalari masjid majmuasida joylashgan.

## Arxitekturasi
Masjidning ichki hovlisi kalonnalarida ustunlar va oldingi ibodatxonalarda koʻp uchraydigan oʻyilgan breketlarini koʻrish mumkin. Bu ustunlarda hindu va jayn uslubidagi oʻymakorlik namunalari aks etgan. Masjidning ikkita darvozasidan biri ham jayn uslubida yasalgan. Masjidning mehroblari va minbarlari musulmonlar tomonidan loyihalashtirilgan. 
File:CH-NB - Britisch-Indien, Dhar- Lat Masjid ("Pillar Mosque") - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-22-135.jpg
File:CH-NB - Britisch-Indien, Dhar- Lat Masjid ("Pillar Mosque") - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-22-133.jpg
File:CH-NB - Britisch-Indien, Dhar- Lat Masjid ("Pillar Mosque") - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-22-137.jpg
File:CH-NB - Britisch-Indien, Dhar- Lat Masjid ("Pillar Mosque") - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-22-131.jpg
File:CH-NB - Britisch-Indien, Dhar- Lat Masjid ("Pillar Mosque") - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-22-138.jpg


## Manbalar

### Adabiyotlar

* 
*
Moti masjidi (Bhopal)

**Moti masjidi** – Hindistonning Madhya-Pradesh shtatidagi Bhopal shahrida joylashgan masjid.

## Tarixi
Masjid Sikandar Jahon tomonidan barpo etilgan va 1860-yilda qurib bitkazilgan.

## Tavsifi
Bu masjid Dehlidagi jome masjidining ayni nusxasi. Uning qurilishida qizil qumtosh va oq marmar ishlatilgan.

## Manbalar
Olamgir masjidi (Avrangobod)

**Olamgir masjidi** sifatida ham tanilgan **Shohi** **masjidi** Hindistonning Maharashtra shtatidagi Avrangabad shahrida joylashgan. U 1693-yilda Boburiy imperatori Avrangzeb tomonidan shaxsan oʻzi foydalanishi uchun qurilgan. Bu Qila-e-Arkning saqlanib qolgan kam sonli inshootlaridan biri hisoblanib, Avrangzebning Avrangoboddagi qarorgohi sifatida qurilgan mustahkam saroy majmuasi va uning sharqiy qanotida joylashgan. Inshoot XX asr oxirlarida Olamgir masjidi deb atalgan va zamonaviy davrda Shohi masjidi sifatida tanilgan.

Masjidning namozxona tomi uch qavatli boʻlib, unda egri chiziqli bangla karnizlari mavjud. Uning tepasida uchta gumbaz joylashgan. Masjidning fasadida uchta trilobli/trefoil kamar bor. Shohi masjidining turi va arxitekturasi imperator tomonidan Dehlida qurilgan yana bir xususiy masjid Moti masjidiga (Qizil qal’ada) oʻxshab ketadi. Bu meʼmorchilik oʻz navbatida Lahor va Agradagi Shoh Jahon davrida qurilgan masjidlardan namuna olingan. Michell va Zebrovskilar masjid arxitekturasini Chavk masjidi yoki Lal masjidi kabi Avrangoboddagi boshqa Boburiylar masjidlariga nisbatan taqqoalaganda „gʻayrioddiy“ koʻrinishga ega deb taʼriflagan.

## Galereya

Fayl:Alamgir_mosque.jpg|alt=Alamgir mosque at Kila-e-Ark 1880s|Kila-e-Arkdagi Olamgir masjidi 1880-yillar


## Yana qarang

* Avrangobod, Maxarashtra shahridagi sayyohlik joylari
* Jome masjidi (Avrangobod)

## Manbalar
Natalya Ustinova

**Nataliya Andreyevna Ustinova** (; 1944-yil 22-dekabr) – oʻzbekistonlik sobiq suzuvchi. U 1964–1968-yillardagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 100 metrga erkin va 4×100 metrga estafetalarda ishtirok etgan va 1964-yilda 4×100 metrga estafetada bronza medalini qoʻlga kiritgan. 1966-yilgi suv sporti boʻyicha Yevropa chempionatida 4×100 metrga erkin usulda estafeta boʻyicha gʻolib chiqqan sovet jamoasi safida, yangi Yevropa rekordini oʻrnatgan. 1962–1968-yillarda u 100 metr va 200 metr masofalarga erkin suzish va estafetalarda 16 ta milliy mukofotni qoʻlga kiritgan.

## Manbalar
Futbol boʻyicha 2018-yilgi jahon chempionati

**2018-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati** 21-futbol boʻyicha jahon chempionati boʻlib, FIFA tomonidan milliy futbol jamoalari uchun toʻrt yilda bir marta oʻtkaziladigan jahon chempionati. Rossiyada 2010-yilda mezbonlik huquqi berilganidan keyin 2018-yilning 14-iyundan 15-iyuliga qadar Rossiyada boʻlib oʻtdi. Chempionatlar Yevropada oʻn birinchi marta, Sharqiy Yevropada birinchi marta oʻtkazildi. vaqt ular ikki qitʼada (Yevropa va Osiyo) boʻylab oʻtkazildi. Taxminiy qiymati 14,2 milliard dollardan ortiq boʻlgan bu jahon chempionati 2022-yilda Qatarda boʻlib oʻtadigan jahon chempionatidan oshib ketgunga qadar oʻtkazilgan eng qimmat jahon chempionati boʻldi.

Turnir bosqichida 32 ta jamoa ishtirok etdi, ulardan 31 tasi saralash bahslarida qatnashdi, mezbon Rossiya esa avtomatik tarzda saralashdan oʻtdi. 32 nafardan 20 nafari 2014-yilgi musobaqada ham ishtirok etgan, Islandiya va Panama esa jahon chempionatida debyut qilishgan. 64 ta oʻyin 11 ta shaharning 12 ta maydonchasida boʻlib oʻtdi. Amaldagi chempion boʻlgan Germaniya 1938-yildan beri birinchi marta guruh bosqichidan chiqib ketdi. Mezbon davlat Rossiya chorak finalda magʻlub boʻldi. Finalda Fransiya 15-iyul kuni Moskvadagi „Lujniki“ stadionida Xorvatiya bilan oʻynadi. Fransiya oʻyinda 4:2 hisobida gʻalaba qozonib, ikkinchi Jahon kubogini qoʻlga kiritdi va 2006-yilda Italiya, 2010-yilda Ispaniya va 2014-yilda Germaniyadan keyin Yevropa jamoasi tomonidan ketma-ket toʻrtinchi chempion boʻldi.

Xorvatiyalik futbolchi Luka Modrich „Oltin toʻp“ni qoʻlga kiritib, turnirning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Angliyalik Harry Kane „Oltin butsa“ ni qoʻlga kiritdi, chunki u oltita gol bilan turnir davomida eng koʻp gol urgan. Belgiyalik Thibaut Courtois eng yaxshi oʻyin koʻrsatgan darvozabonga topshirilgan „Oltin qoʻlqop“ni qoʻlga kiritdi. Turnir davomidagi oʻyinlarga 3 milliondan ortiq kishi tashrif buyurgan.

## Yana qarang

* FIFA Jahon chempionati
* FIFA Jahon chempionati mezbonlari
* FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2017
* FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2019)

## Gol mualliflar

## Manbalar

## Havolalar

* FIFA.com 2018 website
* Official Technical Report
* Results at RSSSF
*
Laktik atsidoz

**Laktik atsidoz** (sut atsidemiyasi, sut kislotali komasi, giperlaktik atsidemiya, sut kislotasi) - qon pH ko'rsatkichining pasayishi bilan organizmda laktat to'planishining xavfli holatiyuz beradi. Odatda o'tkir yoki surunkali kasallik, dori-darmonlar yoki zaharlanish natijasida sodir bo'ladi.

## Tasniflash

* A turi: To'qimalarning kislorod bilan to'yinganligining pasayishi sababli (masalan, qon oqimining pasayishi tufayli)
* B turi:
** B1: Asosiy kasalliklar, yani ba'zan A turini keltirib chiqaradi. B2: Giyohvand moddalarni davolash yoki intoksikatsiya qilishdan iborat.
** B3: Metabolizmning tug'ma xatosi hisoblanadi.

## Etiologiya
Laktik atsidozning rivojlanishiga yordam beradigan omillar sifatida quyidagilar ko'rib chiqishimiz lozim:

# Yuqumli va yallig'lanish kasalliklari.
# Massiv qon ketishi.
# O'tkir miokard infarktining yuz berishi.
# Surunkali alkogolizm va boshqa intoksikatsiyalar sodir bo'lishi.
# Og'ir jismoniy faoliyatdan so'ng.
# Surunkali jigar kasalliklari oqibatida.
# Buyrak funktsiyasining etishmovchiligi oqibatida.

Etiologik omillar orasida alohida o'rin tutadigan biguanidlarni qabul qilish egallaydi. Shuni ta'kidlash kerakki, jigar yoki buyraklar shikastlanganda, hattoki biguanidlarning minimal dozasi ham preparatning organizmda to'planishi natijasida laktik atsidoz kasalligiga olib kelishi mumkin.

## Klinik tasnif
Odatda o'tkir rivojlanadi (bir necha soatda), prekursorlar odatda yo'q yoki xarakterli emas. Bemorlarda mushaklar og'rig'i, ko'krak qafasidagi og'riqlar, nafas olishning kuchayishi, apatiya, uyquchanlik yoki uyqusizlik paydo bo'lishi mumkin. Shu bilan birga, laktik atsidozning klinik ko'rinishining asosiy belgilari yurak-qon tomir etishmovchiligining namoyon bo'lishi bo'lib, og'ir atsidoz bilan kuchayadi, uning fonida kontraktillik o'zgaradi. Vaqt o'tishi bilan bemorning ahvoli tobora yomonlashadi: atsidoz kuchayishi bilan qorin og'rig'i va qusish paydo bo'lishi mumkin. Arefleksiyadan spastik parez va giperkinezgacha bo'lgan turli xil nevrologik alomatlar aniqlanadi. Koma rivojlanishidan oldin (ongni yo'qotish), chiqarilgan havoda aseton hidi yo'qligiga qaramay, shovqinli Kussmaul nafasi kuzatiladi, odatda og'ir metabolik atsidoz bilan birga keladi. Kollaps oligo-, keyin esa anuriya, gipotermiya bilan rivojlanadi. Ushbu fonda DIC sindromi (intravaskulyar koagulyatsiya sindromi) rivojlanadi va barmoqlar va oyoq barmoqlarining gemorragik nekrozi bilan tomir ichidagi tromboz kam uchraydi. .

## Eslatmalar

*

## Prognoz
Noqulay, hatto o'z vaqtida va adekvat davolash bilan, o'lim 70% dan oshib ketishi mumkin 

*
Salmon ibn Ibrohim al Xalifa

**Shayx Salmon ibn Ibrohim Al Xalifa** ( 1965-yil 2-noyabrda tugʻilgan) Bahrayn qirollik oilasi, Xalifa xonadoni aʼzosi. 2013-yilning 2-mayidan buyon Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (AFC) prezidenti hisoblanadi. AFC prezidenti boʻlgunga qadar Bahrayn futbol assotsiatsiyasi (BFA) prezidenti (2002–2013), shuningdek Osiyo Futbol Konfederatsiyasi Tartib-intizom qoʻmitasi raisi va FIFA Tartib-intizom qoʻmitasi raisi oʻrinbosari boʻlgan. FIFA kengashi aʼzosi va FIFA taraqqiyot qoʻmitasi raisi.

## Biografiya
Salmon, Ibrohim ibn Hamad al-Xalifa va Oysha binti Salmon al-Xalifaning (1942-yildan 1961-yilgacha Bahrayn hukmdori boʻlgan Salmon bin Hamad Al Xalifaning qizi) ikkinchi oʻgʻli.

1992-yilda Bahrayn universitetining ingliz adabiyoti va tarixi bakalavriatini tamomlagan. Salmon koʻp yillardan buyon futbol bilan shugʻullanadi. Salmon 1980-yillarning boshlarida Bahrayn 1-divizionidagi Riffa klubining yoshlar jamoasida bir necha yil oʻynagan.

Oʻqishga eʼtibor qaratish uchun Riffa klubini tark etganidan beri Salmon BFAda rahbar lavozimlarida ishlagan. 1996-yilda milliy terma jamoaga rais boʻlgan. 1998-yilda BFA vitse-prezidenti, 2002-yilda esa prezident etib saylangan. Uning faoliyatiga, shuningdek, FIFA Jahon Chempionatlari, FIFA Plyaj Turnirlari, FIFA Klublar Chempionati va boshqalar tartib-intizom qoʻmitasining hamraisi kiradi. 2008-yilda Pekinda FIFA tartib-intizom qoʻmitasi raisining oʻrinbosari ham boʻlgan.

Salmon Bahrayn futbolining „oltin davri“da Bahrayn futbol assotsiatsiyasi prezidenti edi. Milliy terma jamoa 2006-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati va 2010-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati saralash bosqichidan oldinda edi. Jamoa shuningdek, 2004-yilgi Osiyo kubogi yarim finaliga qadar yetib bora oldi va bu terma jamoaning qitʼa chempionatida erishgan eng yaxshi natijasi edi. Milliy terma jamoaning FIFA reytingi ham 2006—2010-yillar davrida Bahrayn futboli tarixidagi eng yuqori pogʻonaga koʻtarilib, 44-oʻringa koʻtarilib oldi.

2013-yilning may oyida Salmon Osiyo Futbol Konfederatsiyasi prezidenti etib saylangan. 2015-yil 15-oktyabrda FIFA prezidentligiga nomzodini eʼlon qildi. FIFA prezidentlidagi saylovlarda UEFA bosh kotibi Gianni Infantinoga magʻlub boʻldi. 2019-yilning 6-aprelida Salmon 2019—2023-yillar uchun AFC prezidenti etib ikkinchi toʻliq muddatga raqobatsiz saylandi.

2023—2027-yillar uchun OFK prezidenti etib saylandi.

## Shaxsiy hayot
Salmonning uch farzandi: ikki qizi va bir oʻgʻli bor. 

## Manbalar