open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leonore Gewessler

**Leonore Gewessler** ((nemischa talaffuzi – lɛoˈnoːʁε ˈgeːvεslɐ); 1977-yilning 15-sentabrida tugʻilgan) – avstriyalik „The Greens – The Green Alternative“ (Yashillar) partiyasi siyosatchisi. Gewessler Nehammer hukumatida Iqlim ishlari, atrof-muhit, energetika, harakatchanlik, innovatsiyalar va texnologiyalar vaziri lavozimida xizmat qilgan.
## Hayoti
### Taʼlimi
Gewessler Vena universitetidan siyosatshunoslik yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini olgan.
### Siyosiy faoliyati
2014-yildan 2019-yilgacha Gewessler Avstriyaning eng yirik ekologik xayriya tashkiloti – Global 2000da rahbarlik qilgan. Ushbu tashkilot ekologik yoʻnalishda faoliyat yurituvchi va lobbichilik bilan shugʻullanuvchi guruh hisoblanadi. Gewessler bu davrda Slovakiyada joylashgan Mochovce atom elektr stansiyasining kengaytirilishiga qarshi ommaviy kampaniyani qoʻllab-quvvatlagan. Ushbu stansiya Avstriya chegarasidan atigi 100 km uzoqlikda joylashgan boʻlib, sovet davrida qurilgan. 2019-yilgi Avstriya parlament saylovidan keyingi koalitsion hukumat boʻyicha muzokaralarda Gewessler Yashillar partiyasi delegatsiyasi aʼzosi boʻlgan.
### Tabiatni tiklash toʻgʻrisidagi qonunning qabul qilinishidagi roli
2024-yilning 17-iyunida Gewessler Yevropa Ittifoqining Tabiatni tiklash toʻgʻrisidagi qonuni qabul qilinishida muhim rol oʻynadi. Bu hujjat Yevropa Yashil bitimining asosiy tarkibiy qismidir va 2030-yilga qadar Yevropa hududidagi yer va dengiz maydonlarining 20 foizini tiklashni maqsad qilgan. Qonunga qarshi Avstriyaning federal yer birliklari tomonidan bildirilgan jamoaviy bayonotga qaramay, Gewessler uni qoʻllab-quvvatladi. Gewessler bu qarorni „hamma imkoniyatlar sinab koʻrilmasdan bu imkoniyatdan voz kechish oʻz vijdonimga toʻgʻri kelmaydi“-deb izohladi. Biroq, ushbu harakat uni yuridik jihatdan tortishuvli holatga olib keldi. Chunki bu qaror nafaqat koʻpchilik federal yerlarning, balki hamkorlikdagi hukumatdagi oʻng markazchi Avstriya Xalq partiyasining qarshiligiga ham zid edi.

Gewesslerning ovozidan soʻng, Avstriya Xalq partiyasi unga qarshi sudga murojaat qildi. Partiya uni vazifasini suiisteʼmol qilishda ayblab, Yevropa Ittifoqi Adliya sudiga shikoyat qilishini eʼlon qildi. Shikoyatda Gewessler tomonidan qonun uchun berilgan ovozning haqiqiy emas deb topilishi soʻralgan. Garchi Yevropa Ittifoqi Adliya sudidagi murojaat natijasi shubha ostida boʻlsa-da, vazifasini suiisteʼmol qilish aybi isbotlansa, bu 10 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi bilan yakunlanishi mumkin edi.

2022-yilda Avstriya hukumati Yevropa Ittifoqining yadroviy energetikani „yashil investitsiya“ toifasiga kiritishiga qarshi sudga murojaat qildi. Leonore Gewessler bu qarorni „Greenwashing“ (yashillikni soxtalashtirish) deb atadi. Ushbu tasniflash tarafdorlari yadroviy energetikani, boshqa manbalarga nisbatan kam karbon chiqindilari chiqaruvchi texnologiya sifatida, issiqxona gazlarini kamaytirishdagi muhim vosita deb hisoblashadi.

## Yana qarang
* Leonore Gewessler Avstriya parlament vebsayti

## Manbalar
Artyom Pryadkin

**Artyom Kirillovich Pryadkin** (2001-yil 18-sentyabrda tugʻilgan, Petropavlovsk, Qozogʻiston) – qirgʻizistonlik futbolchi, „Bishkek Siti“ klubi va Qirgʻiziston milliy terma jamoasida darvozabon ampulasida oʻynaydi.

## Klub karerasi
Artyom Pryadkin Qirgʻiziston terma jamoasida oʻynagan, sobiq darvozabon Kirill Pryadkinning oʻgʻlidir. Futbolchilik faoliyatini Bishkekning „Ilbirs“ klubida boshlagan. 2019-yilda Qirgʻiziston oʻsmirlar terma jamoasi tarkibida Granatkin memoriali turnirida ishtirok etgan. Turnir davomida uning oʻyini qozogʻistonlik skautlarning eʼtiborini tortgan. Qozogʻiston ikkinchi divizionda oʻynagan „Jetisu-B“ klubidan taklif olgan. Darvozabonning professional darajadagi debyuti 2020-yil 2-oktyabr kuni „Ontustik akademiyasi“ jamoasiga qarshi oʻyinda (0:1) boʻlib oʻtgan. 2021-yil boshida u „Ilbirs“ jamoasi tarkibiga qaytgan va u yerda jamoaning asosiy darvozaboni boʻlgan. Oradan 6 oy oʻtgach, u yana Qozogʻistonga, bu safar „Shaxtyor-Bulat“ klubi bilam shartnoma imzolagan. Artyom Shaxtyor jamoasi tarkibida oʻynamagan va 2022-yilning bahorida Qoʻchqorotaning „Neftchi“ jamoasiga koʻchib oʻtgan. Neftchi jamoasi safida uchta oʻyin oʻtkazgan. 2022-yil yozgi transfer oynasida Pryadkin „Alga“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan va u yerda ham asosiy tarkib oʻyinchiga aylana olmagan.

2023-yil boshida „Dordoy“ klubi futbolchi bilan shartnoma imzolagan. Dordoy jamoasida Sulton Chomoev asosiy darvozabon edi. Pryadkin yangi jamoasidagi debyutini 2023-yilning oktyabrida oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan. Artyom muvaffaqiyatli oʻyinlari bilan Chomoevning oʻrniga asosiy darvozabonga aylangan. 2023-yilgi mavsum yakunida va 2024-yilgi mavsumning birinchi yarmida Pryadkin jamoaning asosiy darvozaboni boʻlgan. Ammo „Dordoy“ „Abdish-Ota“ klubi dan magʻlub boʻlgach (0:4) darvozabon yana zahira darvozaboniga aylangan. 2025-yilning boshida u yangi tashkil etilgan „Bishkek Siti“ futbol klubi bilan shartnoma imzolagan.

## Terma jamoadagi faoliyati
Pryadkin Qirgʻiziston oʻsmirlar terma jamoasida Granatkin memorialida qatnashib, Hindistonga qarshi oʻyinda penaltilar seriyasida muvaffaqiyatli ishtirok etgan. 2019-yilning noyabr oyida U-19 terma jamoasi safida Eronga qarshi Osiyo Kubogi saralash uchrashuvida (0:3) debyut qilgan. 2023-yilda u Olimpiya terma jamoasi tarkibida Osiyo oʻyinlarida ishtirok etgan. 2021-yil sentyabrida Falastin va Bangladeshga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlari uchun terma jamoaga ilk marta chaqiruv olgan. U 2024-yilning yozidan buyon milliy terma jamoa yigʻinlarida muntazam ishtirok etib kelmoqda, biroq terma jamoada hali debyut oʻtkazmagan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Artyom Pryadkin Footballfaktsru saytida
* Artyom Pryadkin Transfermarkt saytida
Bishkek Siti (futbol klubi)

**Bishkek Siti** () – poytaxt Bishkekning professional futbol klubi. Klub ayni damda Qirgʻiziston Premyer-ligasida ishtirok etmoqda.

## Tarix
Klubning tashkil etilishi haqida birinchi marta 2024-yil 20-dekabrda Qirgʻiziston futbol ittifoqi yigʻilishida maʼlum boʻlgan, unda ligani 14 ta jamoaga kengaytirish toʻgʻrisida qaror qabul qilinggan. Taklif qilingan jamoalar orasida Bishkek Siti ham bor edi. Klub tarkibni braziliyalik futbolchilar bilan toʻldirishga eʼtibor qaratdi va braziliyalik Mavi Lopes bosh murabbiy etib tayinlangan.

Mavsum oldidan jamoa tarkibiga Qirgʻiziston terma jamoasi safida toʻp surgan Anton Zemlyanukin va Edgar Bernhardt kabi tajribali futbolchilar ham qoʻshildggan. „Bishkek Siti“ Qirgʻiziston chempionatidagi ilk rasmiy oʻyinini 2025-yil 6-mart kuni NAF KFB (Futbol markazi) stadionida „Oʻzgan“ jamoasiga qarshi oʻtkazgan. Zemlyanuxin, Sels va Ivan Zotkoning avtogoli evaziga jamoa 3:1 hisobida gʻalaba qozongan.

## Joriy tarkib

## Murabbiylar tarixi
*Faqat musobaqa oʻyinlari hisobga olinadi.*

## Mavsumdagi natijalar
;Key

## Manbalar

## Havolalar
Esh

**Ism** — erkaklar ismi. Oʻrtoq, hamdam, yoʻldosh, sherik kabi maʼnolarni bildiradi.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Eʼtibor

**Eʼtibor** ( — hurmat, izzat-ikrom; hisobga, nazarga olish; obroʻ, nufuz) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Eʼtibor Jalilova — oʻzbek aktrisasi va qo`shiqchi. Oʻzbekiston xalq artisti;

## Manbalar
Albert Lyapin

**Albert Lyapin** (; 1988-yil 28-fevralda, Oʻzbekistonda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. Bangladeshning Fakirpool jamoasining bosh murabbiyi.

## Manbalar

## Havolalar

* Albert Lyapin OʻzPFL saytida
* Albert Lyapin Soccerway saytida
* Albert Lyapin Footballfactsru saytida
The Memoirs of Sherlock Holmes

„**The Memoirs of Sherlock Holmes**“ () — shotland yozuvchisi Arthur Conan Doyle yaratgan izquvar Sherlock Holmes haqidagi 12 hikoyani oʻzida jamlagan toʻplam. Ilk bor 1893-yil 1894-yil sanasi bilan chop etilgan. Detektiv Sherlock Holmes haqidagi „The Adventures of Sherlock Holmes“ toʻplamidan keyin chop etilgan ikkinchi hikoyalar toʻplami. Har ikki toʻplam uchun rasmlarni Sidney Paget chizgan.

Toʻplamga kiritilgan hikoyalar 1892-yilning dekabridan 1893-yilning dekabriga qadar „The Strand Magazine“ jurnalida eʼlon qilingan. Jurnalda hikoyalar 13-dan 24-ga qadar tartib raqami bilan chop etilgan. Masalan, „Holmesning soʻnggi ishi“ hikoyasi „XXIV.—The Adventure of the Final Problem“ nomi bilan chop etilgan. AQSHda esa „Holmesning soʻnggi ishi“ hikoyasidan boshqa barcha hikoya „Harper's Weekly“ jurnalida eʼlon qilingan. „Holmesning soʻnggi ishi“ esa „McClure's Magazine“ jurnalida chop etilgan.

Doyle „The Memoirs of Sherlock Holmes“ toʻplamini Holmes haqidagi soʻnggi toʻplam oʻlaroq yozgan, shuning uchun „Holmesning soʻnggi ishi“ hikoyasida bosh qahramonni oʻldirishga qaror qilgan. Oʻquvchilar talabi bilan muallif 1901–1902-yillarda „Holmesning soʻnggi ishi“ hikoyasidan oldin sodir boʻlgan hodisalar haqidagi „Baskervillar iti“ romanini yozgan. Keyingi yilda esa „The Return of Sherlock Holmes“ toʻplami chop etilgan. Unda „Holmesning soʻnggi ishi“ hikoyasida Holmes aslida tirik qolgani eʼlon qilingan.

## Hikoyalar

## Manbalar

## Havolalar

* „The Memoirs of Sherlock Holmes“ Gutenberg loyihasida
Clarence (multserial)

***Clarence*** — Skyler Page yaratgan Amerika animatsion teleserialidir. Multserial Cartoon Network telekanali orqali 2014-yilning 14-aprelidan 2018-yilning 24-iyuniga qadar efirga uzatildi.

## Ovoz berganlar

* Skyler Page — Clarence Wendle / Memo
* Sean Giambrone — Jeffrey "Jeff" Randell / Hector
* Tom Kenny — Ryan "Sumo" Sumouski / Try
* Katie Crown — Mary Wendle / Ms. Melanie Baker / Ms. Brenda Shoop / Millie Shoop
* Eric Edelstein — Charles "Chad" Caswell / Fern Caswell
* Roger Craig Smith — Belson Noles / Percy Dahmer
* Grace Kaufman — Chelsea Keezheekoni / Debbie / Vu
* Bryson Barreto — Gary
* Megan Uesugi — Coco
* Hagia Hayes — Patsie
* Gavin Pierce — Crendle
* Anastasia James — Ashley / Gabbie
* Ava Acres — Amy Gillis
* Kyle Arem — Dustin Conway
* Maddy McGraw — Rita Hall
* Stuart Allan — Buddy/Timmy
* Isabella Niems — Darlie / Kimby
* Joshua Rush — Breehn
* Spencer Rothbell — Camden / Mavis
* Joshua Black — Julien
* Ivy Bishop — Malessica
* Tayler Buck — Courtlin
* Bryson Barretto — Reed Wright
* Mckenna Grace — Tinia / Brandi Sumouski
* Albert Gonzales va Enrique Contreras — Emilio
* Daniel DiMaggio — Brady Brown
* John DiMaggio — Mel Sumouski
* Christine Lakin — Tinona Sumouski
* Ari Rubin — Tanner Sumouski
* Mena Suvari — Cynthia Noles
* Rick Zieff — Mr. Noles
* Brent Popolizio — Joshua "Josh" Maverick
* Carlos Alazraqui — Mr. Craig Mozer
* Jenelle Lynn Randall — Ms. Lofton
* Lea DeLaria — EJ Randell
* Tig Notaro — Sue Randell
* June Squibb — Rosie Randell
* Maria Bamford — Dilliss Wendle
* Jeff Bennett — Seymour Wendle
* Cree Summer — Star Caswell
* Dave Wittenberg — Walt
* Abigail Revanch — Tiffany

## Qismlar

## Manbalar

## Havolalar
*
Qatar milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)

**Qatar milliy futbol 17 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi** Qatarning rasmiy U-17 jamoasi hisoblanadi va u Qatar futbol federatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi.

## Joriy murabbiylar shtabi
Oxirgi yangilanish: 2014-yil fevral.

## Murabbiylar tarixi

*  Ronald de Carvalho (1979–85)
*  Saeed Al-Misnad (1985)
*  Cabralzinho (1985)
*  José Roberto Avila (*ca.* 1991)
*  Humberto Filho (1993)
*  Wiel Coerver (*ca.* 1993)
*  Bo Augustsson (*ca.* 1990s)
*  René Meulensteen (*ca.* 1990s)
*  Dave Mackay (1995)
*  Eid Mubarak (1995–96)
*  Ahmed Omar (1996)
*  Ove Pedersen (1996–97)
*  José Paulo (1998–99)
*  Saeed Al-Misnad (1999)
*  José Paulo (1999–c. 00)
*  Chris Dekker (2000–01)
*  Ruud Dokter (2001–02)
*  Patrick Revelli (2002–04)
*  Tom Saintfiet (2004)
*  Tini Ruijs (2004–05)
*  Fahad Thani (2005–06)
*  Tini Ruijs (2010–12)
*  Félix Sánchez Bas (2012–13)
*  Óscar Fernández (2013–)

## Yana qarang
* Qatar milliy futbol terma jamoasi
* Qatar milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)
* Qatar milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)

## Manbalar

## Havolalar
* Qatar futbol assotsiatsiyasi – rasmiy sayt
* Qatar futbol assotsiatsiyasi – U-17
Shaun the Sheep

***Shaun the Sheep*** — Britaniya animatsion televizion seriali. Yaratuvchisi Nick Park boʻlib, ushbu multserial CBBC telekanalida namoyish etilgan.

## Ovoz berganlar

* Justin Fletcher — Shaun / Timmy / Pidsley / Mower Mouth
* John Sparkes — Bitzer / The Farmer
* Richard Webber — Shirley / The Bull
* Kate Harbour — Timmy's mother
* Andy Nyman — Nuts
* Emma Tate — Hazel
* Keith Wickham — The Flo.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Eson

**Eson** — erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Eson Kandov — sovet qoʻshiqchisi va musiqachisi;
* Eson Lutfullayev — oʻzbekistonlik hofiz, Oʻzbekiston xalq hofizi.

## Manbalar
Andreas Londos

Andreas S. Londos (yunoncha: , taxminan 1786–1846) – yunon harbiy qoʻmondon va siyosatchisi.

U 1786-yilda Vostitsa shahrida Sotirakis Londos oilasida tugʻilgan. 1818-yilda Filiki Eteria tashkilotiga aʼzo boʻlgan va Yunoniston mustaqillik urushi davrida Peloponnesda qoʻzgʻolon bayrogʻini koʻtargan dastlabki harbiy rahbarlardan biri boʻlgan.

1821-yil 26-yanvarda Londos va boshqa yetakchi yer egalari, Filiki Eteria aʼzolari, shu jumladan Andreas Zaimis hamda Patraslik Germanoslar yer nizosi bahonasida Papaflessas bilan uchrashgan. Bu yigʻilishda ular turklarga qarshi qoʻzgʻolon rejalarini muhokama qilgan. Dastlab Papaflessasning umumiy qoʻzgʻolon haqidagi chaqiriqlariga shubha bilan qaragan Londos va boshqa yetakchilar, oxir-oqibat 1821-yil 10-martda Agia Lavra monastirida mustaqillik bayrogʻini koʻtarganlar. Bu voqea Tripoli beyi bir nechta nufuzli yunon yepiskoplarini qamoqqa olib, ularni qatl qilish bilan tahdid qilganidan soʻng yuz bergan.

1821-yil 23-martda u 400 yunon jangchisi bilan Vostitsaga yurish qildi. Umumiy qoʻzgʻolon haqidagi mish-mishlarni eshitgan turklar Korinf ko‘rfazi orqali qochib, Amfissaga yashiringan. Yunonlar shaharni jangsiz egallagan. Garnizon sifatida 200 kishini qoldirib, Londos shahar qal’asi qamaliga qoʻshilish uchun Patrasga yurish qilgan.

1822-yil iyul oyida Akratada Londos, Zaimis va Petimezas boshchiligidagi yunon jangchilari guruhi Dervenakiya jangida magʻlubiyatga uchraganidan keyin Patraga yoʻl olgan 4000 kishilik turk jangchilarini qurshab oldi va hujum qilgan. Faqat bir nechtasi qochib qutulishga muvaffaq boʻlgan, Yusuf posho esa ularni Patraga olib borish uchun kemalar yuborgan.

Andreas Londos oʻzining doʻsti va ittifoqdoshi Andreas Zaimis bilan birga hukumatning qonuniyligini daʼvo qilayotgan ikki guruh atrofidagi siyosiy fitnalarga aralashib qolgan. Dastlab hukumat (oʻsha paytda Georgios Kountouriotis rahbarligidagi) tomonini olgan Londos, keyinchalik Ioannis Kolettis hukumatiga qarshi Peloponnes yetakchilariga qoʻshilgan va natijada 1824-yilgi fuqarolar urushida magʻlubiyatga uchragan.

Gretsiya mustaqillikka erishgandan soʻng, u Gretsiya xalqi uchun konstitutsiyasi qabul qilinishida muhim rol oʻynagan 3-sentyabr harakatida faol ishtirok eta boshlagan.

Andreas Londos 1846-yilda Afinada vafot etgan.

## Manbalar
Shoh Jalol masjidi (Cardiff)

**Shoh Jalol masjidi**, rasmiy nomi **Shoh Jalol masjidi va Islom madaniyat markazi** Uelsning Cardiff shahrida joylashgan. Dastlab metodist nasroniylar uchun qurilgan boʻlib, u 1980-yillarda cherkov sifatidagi faoliyatini toʻxtatgan va hozir masjid sfatida foydalanilmoqda. Uning yoʻnalishi Bangladeshning soʻfiy tariqati tarkibidagi Fultoli harakati bilan aloqador.

## Tarixi
1990-yilda eski ibodatxona masjidga aylantirilgan. Masjid 1997-yil 21-avgustda II darajali binolar roʻyxatiga kiritilgan.

## Yana qarang

* Uelsda Islom
## Manbalar
Qoraotkel

Qoraotkel koʻprigi – Qozogʻistonnining Ostona shahridagi Ishim daryosi boʻylab oʻtuvchi arka koʻprikdir. U 2007-2008 yillar oraligʻida avtomobillar qatnovi uchun qurilgan.

## Baxtsiz hodisalar va voqealar
* 2014-yil 23-iyul: ikki yosh juftlik suratga tushish maqsadida arkaning tepasiga chiqishgan. Politsiya hodimlari ularni pastga tushirib olishadi va keyinchalik juftlik sudga tortilgan.
* 2016-yil 28-mart: 39 yoshli fuqora oʻz joniga qasd qilish maqsadida koʻprikdan sakraydi va vafot etadi.

## Galeriya

## Manbalar
Qirol Fahd masjidi (Sarayevo)

**[[Fahd ibn Abdulaziz as-Saud|Qirol Fahd]] masjidi** (), shuningdek, **Qirol Fahd ibn Abdulaziz as-Saud masjidi** () nomi bilan ham tanilgan, Bosniya va Gersegovinaning Sarayevo shahridagi, shuningdek Bolqon yarim orolidagi eng katta masjid. U Saudiya Arabistoni tomonidan loyihalashtirilgan va moliyalashtirilgan.

## Galereya

Fayl:King_Fahd_Mosque_Sarajevo_(5).JPG|alt=King Fahd Mosque Sarajevo from far|Uzoqdan Sarayevodagi qirol Fahd masjidining koʻrinishi
Fayl:King_Fahd_Mosque_Sarajevo_(14).JPG|alt=King Fahd Mosque Sarajevo front door|Sarayevodagi qirol Fahd masjidining old eshigi
Fayl:King_Fahd_Mosque_Sarajevo_(11).JPG|alt=King Fahd Mosque Sarajevo inside|Qirol Fahd masjidining ichiki koʻrinishi
Fayl:King_Fahd_Mosque_Sarajevo_(8).JPG|alt=King Fahd Mosque Sarajevo religious books|Qirol Fahd masjididagi diniy kitoblar


## Yana qarang

* Saudiya qirollari nomi bilan atalgan narsalar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* https://cityseeker.com/sarajevo/876154-king-fahd-mosque
Tombul masjidi

**Sharif Halil Posho masjidi** (; ), shuningdek **Tombul (yoki Tumbul) masjidi** sifatida ham tanilgan, Shumen shahrida joylashgan, Bolgariya va Bolqon yarim orolidagi eng katta masjidlardan biridir.

## Tarixi
1740-1744-yillarda qurilgan masjid dastlab shimoli-sharqiy Bolgariya (oʻsha paytda Usmonlilar) shahrining markazida joylashgan boʻlsa, hozirda Shumenning janubi-gʻarbiy hududiga toʻgʻri keladi, chunki shaharning kengayishi natijasida shahar markazi koʻchirilgan. Masjidning nomi uning gumbazi shaklidan kelib chiqqan.

Tombul masjidi milliy ahamiyatga ega madaniy yodgorlik hisoblanadi. Masjid binosi, Shumenning sharqida joylashgan Madara qishlogʻida tugʻilgan Sherif Halil posho tomonidan moliyalashtirilgan.

Masjid kompleksiga asosiy bino (namozxona), hovli va oʻn ikki xonadan iborat qoʻshimcha bino (madrasa yotoqxonasi) kiradi. Markaziy bino oʻzining asosiy qismida kvadrat shaklida boʻlib, oʻrta qismida aylanaga oʻtuvchi sakkizburchak shakliga ega. Tepasida yerdan 25 m balandlikda joylashgan sharsimon gumbaz joylashtirilgan. Ichki qismida oʻsimlik tasvirlari va geometrik shakllar hamda Qur’on suralari yozilgan. Hovli uni oʻrab turgan oʻn ikki xona oldidagi arklar bilan mashhur. Minora balandligi 40 metrni tashkil etadi.

## Yana qarang

* Bolgariyada islom
## Manbalar
Eʼzoz

**Eʼzoz** ( — izzat, hurmat; mehr, iltifot) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar va xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar
* Eʼzoza Sharipova — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Eʼzozxon Isroilova — paxtakor, Sotsialistik Mehnat Qahramoni, KPSS a'zosi, Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati.

## Manbalar
Koca Mehmet bey masjidi

**Koca Mehmet bey masjidi** (; ) Shimoliy Makedoniyaning Kumanovo munitsipaliteti Tabanovce qishlogʻidagi sunniylik masjidi.

## Yana qarang

* Makedoniya Islom diniy hamjamiyati
* Kumanovo muftiyligi
* Kumanovo

## Manbalar

## Havolalar

* Se urivaat џami stari 6 veka, se gradat novi, betonski *Makedoniyadagi Usmonli masjidlari, jumladan Koca Mehmet bey masjidi haqida maqola* . novamakedoniya.com.mk 14.12.2010
* Islamskoto kulturno nasledstvo jrtva na negrijata *Makedoniyadagi Usmonli masjidlari, jumladan Kodza Mehmet bey masjidi haqida 2-maqola* . dw.de 05.12.2010
Kotib Sinon Çelebi masjidi

**Kotib Sinon Çelebi masjidi** (), „Kotib Çelebi“ nomi bilan ham tanilgan (), Kosovoning Prizren shahridagi Adem Jashari koʻchasida joylashgan. Masjid Katip Çelebi nomi bilan atalgan boʻlishi mumkin, lekin u Ohriddagi Plaošnik masjidiga oʻxshash tarzda nomlangan boʻlishi ham mumkin. U Ohrizâde oilasidan boʻlgan Sinaneddin Yusuf Çelebi, aniqrogʻi Sinan Çelebi, kishining nomi bilan atalgan.

U 1591-yilda qurilgan deb taxmin qilinadi. Masjiddagi yozuvlarga koʻra, 1893—1894-yillarda taʼmirlangan.

## Yana qarang

* Kosovoda islom
* Kosovoda din

## Manbalar
Hotim ibn Harsama ibn an-Nadr

**Hotim ibn Harsama ibn an-Nadr** () –Abbosiylar xalifaligining viloyat noibi.

Hotim 847-yilda Misr noibi etib tayinlangan Harsama ibn an-Nadr al-Jabaliyning oʻgʻli edi. 849-yilda Harsama kasal boʻlib qolgach, oʻz oʻgʻlini vorisi etib tayinladi. Harsamaning vafotidan soʻng esa turk sarkardasi Itax Hotimni noiblik lavozimiga tasdiqladi. Noiblikda bir oydan koʻproq vaqt davomida faoliyat yuritganidan soʻng Hotim lavozimidan olinib, uning oʻrniga Ali ibn Yahyo al-Armaniy tayinlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Farzona

**Farzona** ( — dono, aqlli, olim, bilimli) — kelib chiqishi forscha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Azjur at-Turkiy

**Azjur at-Turkiy** () yoki **Arxuz ibn Ulugʻ Tarxon at-Turkiy** (أرخوز بن أولوغ طرخان التركي) – Abbosiylar xalifaligiga xizmat qilgan turkiy harbiy sarkarda. U 868-yilda Misr noibi lavozimini egallagan. Oʻsha yili Tuluniylar sulolasi Misrni oʻz tasarrufiga olishi arafasida mazkur lavozimni egallab turgan soʻnggi shaxs boʻlgan.

## Faoliyati
XV asr solnomachisi Ibn Tagʻribirdiyning maʼlumotlariga koʻra, Azjur yoki Arxuz Bagʻdodda tugʻilgan. Otasining ismi Ulugʻ Tarxon boʻlib, *[[Darxon|tarxon]]* unvoni uning yuqori martabali turkiy shaxs ekanligidan dalolat beradi. Azjurning oʻzi vaqt oʻtib, Abbosiylar davlatining yetakchi *[[amir]]laridan* biriga aylangan. 867-yilda Misr noibi Muzahim ibn Xoqon uni mamlakatning xavfsizlik boshligʻi (*[[shurta]]*) lavozimiga tayinlagan.

Muzahim noibligi davrida Azjur Jobir ibn al-Volid qoʻzgʻolonini bostirishda koʻmaklashib, 867-yilning iyun oyida Giza hududida unga qarshi jang olib borgan. Biroq Misrda azaldan amalda boʻlgan marosimlar oʻrniga bir qator yangi marosim amaliyotlarini joriy etgach, tez orada atrofdagilarning noroziligiga sabab boʻlgan. Muzahim nihoyat 867-yil noyabrda Azjurni shurtadan boʻshatgan. Biroq Azjur oʻz taʼsirini saqlab qolgan. 868-yil yanvarda Muzahim vafot etgach, Azjur yana Muzahimning oʻgʻli va vorisi Ahmadning xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimiga tayinlangan.

868-yil aprel oyida Ahmad vafot etgach, Azjurning oʻzi Misr noibi lavozimini egalladi. Oʻz boshqaruvi davrida Muzahim Fustatda qamoqqa olgan isyonchi Jobirni Iroqqa joʻnatgan. Shuningdek, Yuqori Misrda bosh koʻtargan Aliylar qoʻzgʻolonini ham bostirishga erishgan. Azjur 868-yil avgust yoki sentyabr oyigacha noib lavozimini egallab turgach, oʻrniga Ahmad ibn Tulun tayinlangan. Ibn Tagʻribirdiyning taʼkidlashicha, Azjur Iroqqa qaytib kelib, xalifa qabulida boʻlgach, uning lashkarboshilaridan (*[[Qoid|quvvad]]*) biriga aylangan. Al-Kindiy esa, aksincha, uning haj ziyoratini ado etish uchun Misrni tark etganini xabar qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Fazilat

**Fazilat** ( — afzallik, ijobiy xislat; ezgu ish) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Fazilat Saydaliyeva — oʻzbekistonlik kashtadoʻz, Oʻzbekiston xalq rassomi.

## Manbalar
Farogʻat

**Farogʻat** ( — dam olish, boʻsh vaqt, tinchlik, osoyishtalik, osudalik, rohat) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Farogʻat Rahmatova — oʻzbekistonlik aktrisa va xonanda, Oʻzbekiston xalq artisti;

## Manbalar
Feruz (ism)

**Feruz** ( <  /  — gʻolib, muzaffar, zafarli; baxtli) — erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar
* Feruz Aʼzamov — sovet-o‘zbek sambo sport ustasi;
* Feruz Nazirov — oʻzbek doktori va davlat arbobi, akademik;
* Feruz Sayidov — oʻzbekistonlik para-dzyudochi;
* Feruzbek Anvarov — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Feruzshoh Tugʻloq — Dehli sultonligi hukmdori ().

## Yana qarang
* Feruza

## Manbalar
Bugʻa al-Kabir

**Bugʻa al-Kabir** (), shuningdek, **Bugʻa at-Turkiy** () – IX asrda Abbosiylar xalifaligiga xizmat qilgan xazar generali.

Bugʻa xazar millatiga mansub boʻlib, 819/820-yilda al-Muʼtasim uni oʻgʻillari bilan birga harbiy qul (*[[gʻulom]]*) vazifasida oʻz xizmatiga olgan. Bugʻa ismi birinchi marta 825-yilda tilga olingan. Soʻngra 835-yilda Bobak Xurramdinning xurramiy isyonchilariga qarshi kurashda qoʻshimcha kuchlarni boshqarganida yana eslab oʻtilgan. Bugʻa al-Muʼtasimning 838-yilgi Amorium yurishida ham qatnashgan boʻlib, u yerda orqa qoʻshinni boshqargan va keyinchalik xalifaning xos mahrami vazifasida xizmat qilgan. 844/845-yilda Bugʻa Markaziy Arabiston hududidagi badaviy qabilalar isyonini bostirgan.

Bugʻa 850—855-yillardagi arman qoʻzgʻolonini bostirishda muhim rol oʻynadi. 852-yilda xalifa al-Mutavakkil unga mazkur isyonni bostirish vazifasini topshirdi. Diyor Bakrdagi qarorgohidan yoʻlga chiqqan Bugʻa avvaliga Armanistonning janubiy qismiga, yaʼni Vaspurakan va Vankoʻli hududlariga eʼtibor qaratdi. Soʻngra shimolga, Dvin, Iberiya va Albaniyaga yoʻl oldi. Ushbu yurishlar davomida isyonkor Tiflis amiri Is’hoq ibn Ismoilni ham magʻlub etdi hamda Tiflisni talon-taroj qilib, yondirib yubordi. 853-yil oxirida mamlakatni boʻysundirib, koʻplab Kavkaz amaldorlari va hukmdorlarini (*[[eristavi]]* va *[[naxarar]]*) asirga oldi. Asirlar orasida Grigor-Derenik Artsruni, uning amakisi Gurgen va otasi Ashot I ham bor edi. Ularning barchasi xalifalik poytaxti Samarraga joʻnatildi.

Bugʻa 857/8-yilda Vizantiya imperiyasi bilan chegara hududiga (*[[tugʻur]]*) joʻnatilgan boʻlib, u yerda oʻzini koʻrsatdi va keyingi bir necha yil davomida shu hududda qoldi. Shunday qilib, Bugʻa Mutavakkil oʻldirilishi vaqtida Samarradan tashqarida boʻlgan, biroq bu haqida xabar topishi bilanoq darhol ortiga qaytib kelgan. Mutavakkilning vorisi al-Muntasir vafot etganidan bir necha oy oʻtgach, Bugʻa va Abbosiylar qoʻshinining boshqa turkiy sarkardalari al-Musta’inni yangi xalifa etib tanladilar. Bir necha oydan soʻng Bugʻa 862-yilning avgust oyida, taxminan „90 (qamariy) yoshdan oshgan“ paytida vafot etdi. Oʻgʻli Musa va keyingi avlodlari IX asr oxirlarida Samarradagi yuqori sud va harbiy lavozimlarda xizmat qilishgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
*
Damashq qamali (634)

**Damashq qamali** 634-yil 21-avgustdan 19-sentyabrgacha davom etgan. Qamaldan keyin shahar Roshidun xalifaligi qoʻliga oʻtgan. Damashq musulmonlarning Suriyaga istilosi davomida Sharqiy Rim imperiyasining birinchi yirik shahri sifatida zabt etilgan.

Soʻnggi Rim-Fors urushlari 628-yilda oʻz yakuniga yetdi. Vizantiya imperatori Herakleios Mesopotamiyada forslar ustidan muvaffaqiyatli yurishni amalga oshirdi. Shu bilan birga oʻsha vaqtda paygʻambar Muhammad ham arablarni islom bayrogʻi ostida birlashtirdi. 632-yilda paygʻambar Muhammad vafot etgach, Abu Bakr uning oʻrniga birinchi Roshidun xalifasi etib saylandi. Bir qancha ichki qoʻzgʻolonlarni bostirganidan soʻng Abu Bakr xalifalikni Arabiston yarim orolining chegaralaridan tashqariga ham kengaytirishga harakat qildi.

## Manbalar
Feruza (ism)

**Feruza**, **Firuza** ( /  — yashil rangli qimmatbaho tosh) — kelib chiqishi forscha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Feruza Boboxoʻjayeva — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Feruza Djumaniyazova — taniqli oʻzbekistonlik turkiyshunos, tarixchi olima;
* Feruza Ergasheva — oʻzbekistonlik para dzyudochi;
* Feruza Eshmatova — oʻzbek huquqshunosi, yuridik fanlari doktori;
* Feruza Jumaniyozova — oʻzbekistonlik qoʻshiqchi;
* Feruza Maxmudova — oʻzbek diplomat-ayol;
* Feruza Najmiddinova — oʻzbek jurnalisti va inson huquqlari himoyachisi;
* Feruza Normatova — oʻzbekistonlik aktrisa;
* Feruza Nuritdinova — oʻzbek biokimyogari, fan doktori, professor, ixtirochi-olim;
* Feruza Sadikova — oʻzbeklik taekvondochi;
* Feruza Turdiboyeva — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Feruza Xasanova — qishloq xoʻjaligi fanlari doktori, professor;
* Feruzaxon Qodirova — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori, dotsent;
* Firuza Velikhanli — ozarbayjonlik shaxmatchi.

## Yana qarang
* Feruz

## Manbalar
Hazir jangi

**Hazir** jangi **Maʼraka al-Hazir jangi** () – Vizantiya imperiyasi hamda Roshidun xalifaligi armiyasining elita otliq qoʻshini oʻrtasida kechgan jang. 637-yil iyun oyida Qinnasrindan 3 mil sharqda, hozirgi Suriyadagi al-Hazir qishlogʻida boʻlib oʻtgan.

## Jang
Jang Qinnasrindan 3 mil sharqda joylashgan al-Hazir qishlogʻida boshlangan. Xolid ibn Valid oʻzining tezkor qoʻshinini jangga tayyorlab, maydonga joylashtirgan. Vizantiya qoʻshini qoʻmondoni Menas esa oʻz qoʻshinini markazga va ikkita qanotga joylashtirgan va oʻzi oldingi qatorda jangni olib borgan. Shundan keyin tezlik bilan Hazirda jiddiy toʻqnashuvlar boshlangan. Jang hali boshlangʻich bosqichda boʻlgan vaqtda Menas halok boʻlgan. Menasning oʻlimi haqidagi xabar uning askarlari orasida tarqalgach, Vizantiya askarlari gʻazab otiga mingan va oʻz qoʻmondoning oʻlimi uchun qasos olish maqsadida hujumga oʻtishgan.

Oʻsha vaqtda Xolid ibn al-Volid oʻzining otliq qoʻshinini olib, Vizantiya qoʻshiniga orqa tomondan hujum uyushtirgan va oradan koʻp vaqt oʻtmay butun Rim qoʻshini qurshab olinib, magʻlubiyatga uchratilgan. Maʼlumotlarga koʻra, Menas va uning qoʻshini bundan oldin hech qachon bunday ogʻir magʻlubiyatga uchramagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Akram, A. I. *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns*, Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) .
* 

## Havolalar
*
Fotih

**Fotih** ( — ochuvchi, boshlovchi; bosqinchi, zabt etuvchi) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar
* Fotih Teshaboyev — sovet va oʻzbek davlat arbobi, Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari (1991—1997).

## Manbalar
Tahlil

**Tahlil** () — islomda dinida **„La ilaha illalloh“** (; tarjimasi **„Allohdan oʻzga iloh yo‘q“**) degan so‘zlarni aytib, Allohni ulug‘lashning bir shakli. Tahlil odatda oʻzbeklarda dafn marosimi oldidan marhum tepasida davra olib, tilovat qilinadi.

## Manbalar

## Havolalar

* .
Zafar jangi

**Zafar jangi** – 632-yilda islom paygʻambari Muhammadning sahobasi Xolid ibn al-Volid va qabila boshligʻi Salma oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang. Ushbu jangda Xolid ibn al-Volid Salmani magʻlubiyatga uchratgan va Salma jang maydonida halok boʻlgan. Jang Ridda urushlarining bir qismi hisoblangan.

## Adabiyotlar

* A. I. Akram, ''The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns'' Lahore, 1969
* A. I. Akram, *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns*, Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) .
Gog va Magog

**Gog va Magog** () — ibrohimiy esxatologiyada Xudoning xalqiga qarshi urush olib boradigan, biroq osmondan tushgan olov bilan mag‘lub etiladigan xalqlarning nomlari. Yangi Ahdda Gog va Magog Vahiy kitobida tilga olinadi. Unda ularning ming yillik hukmdorligi tugagach, avliyolar shahriga bostirib kirishi tasvirlanadi.

## Dinlardagi talqinlar

### Iudaizmda

### Xristianlikda

### Islomda

Yaʼjuj va Maʼjujlarning Qurʼondagi tasviri Injildagi „Gog va Magog“ tasviriga mos keladi.

## Manbalar
Kompozitor (shaxmat)

**Kompozitor** () — shaxmat sohasida oʻzining mustaqil oʻyin uslubi (kompozitsiyasi)ni yaratuvchi ijodkor.
Firaz jangi

**Firaz jangi** (), shuningdek, **Firad jangi** nomi bilan ham tanilgan boʻlib, 634-yilning yanvar oyida Roshidun xalifaligi bilan Sosoniylar hamda Vizantiya imperiyasining birlashgan qoʻshinlari oʻrtasida boʻlib oʻtgan. Bu jang Roshidun xalifaligining gʻalabasi bilan yakunlangan va Mesopotamiyaga ilk arab bosqiniga nuqta qoʻygan. Biroq jang natijasi haqidagi ushbu fikrlar bahsli boʻlib, ayrim manbalarga koʻra, jangda Xolid ibn al-Volidning qoʻshini magʻlubiyatga uchragan boʻlishi ham mumkin.
Birlashgan Vizantiya–Sosoniy kuchlari ustidan qozonilgan gʻalaba haqidagi ushbu maʼlumotlarga qaramay, zamonaviy tadqiqotlar jangda fors qoʻshinlarining ishtirok etganligiga shubha bilan qaraydi. Bundan tashqari, jang haqidagi maʼlumotlarda qurbonlar soni aniq keltirilmagan, shuningdek, ittifoqchi kuchlar qoʻmondonlarining ism-shariflari ham tilga olinmagan. Xolid ibn al-Volid esa aslida jangda magʻlubiyatga uchragan boʻlishi ham mumkin.

## Manbalar
Merle Jääger

**Merle Jääger** (1965-yil 19-oktabrda tugʻilgan) – estoniyalik teatr, kino va televideniye aktrisasi, shoir va yozuvchi. U ijodiy faoliyatida tez-tez Merca taxallusidan foydalanadi. Jääger 1980-yillarning boshlarida va oʻrtalarida Estoniyada shakllanayotgan pank-rok harakati bilan bogʻliq boʻlgan. Aktrisa sifatidagi faoliyatini 20 yoshlarida boshlagan va sahnadagi rollari uchun bir qator nufuzli mukofotlarga sazovor boʻlgan.

## Hayoti
Merle Jääger Tallinn shahrida Ülo va Ivi Jääger oilasida tugʻilib oʻsgan. U boshlangʻich taʼlimni Tallin shahridagi maktabda olgan. Otasi temiryoʻl sohasida ishlagan, onasi esa hisobchi boʻlgan.

1983-yilda oʻrta maktabni tamomlagach, Merle Jääger Tallinn davlat konservatoriyasida (hozirgi Estoniya Musiqa va teatr akademiyasi) aktyorlik va teatr sanʼatini oʻrganishni boshladi. U yerda taniqli teatr pedagogi Kalju Komissarov rahbarligida tahsil olib, 1988-yilda bitirgan. Uning kursdoshlari orasida aktyorlar Elmo Nüganen, Piret Kalda, Dajan Ahmet, Külli Palmsaar, Raivo E. Tamm, Rain Simmul va Anne Reemann kabi mashhur ijodkorlar ham boʻlgan.

## Karyerasi

Tallinn davlat konservatoriyasini tamomlaganidan soʻng, Merle Jääger 1988-yildan boshlab (baʼzi tanaffuslar bilan) Tartu shahridagi Vanemuine teatrida sahna aktrisasi sifatida faoliyat olib bormoqda. Uning diplom ishi doirasidagi ilk sahna rollari 1987-yilda Tallinn shahridagi Avliyo Catherine monastirida William Shakespearening „Gamlet“ dramasida shahzoda Gamlet obrazini ijro etishi, hamda 1988-yilda Viljandidagi Ugala teatrida Anton Chexovning „Uch opa-singil“ dramasida Olga Sergeyevna Prozorova rolini ijro etishi boʻlgan.

Vanemuine teatriga ishga qabul qilinganidan soʻng, Jäägerning ilk rollari 1988-yilda Robert Thomasning „Trap for a Lonely Man“ asarida Florens obrazi va Shakespearening „Makbet“ dramasida Ledi Makdaf rolida namoyon boʻldi.

Vanemuine teatridagi faoliyati davomida u xalqaro mualliflar va dramaturglar – Johann Wolfgang von Goethe, Oscar Wilde, René Highway, Witold Gombrowicz, Jean Anouilh, Biljana Srbljanović, Charlotte Jones, Tom Stoppard, Arthur Miller, Algot Untola, Edward Albee, C. S. Lewis, Jule Styne, Billy Roche, Ödön von Horváth, Brian Friel, Sherman Brothers, Tim Firth, Anton Chexov, Robert James Waller, Ingmar Bergman, Velma Wallis, J. B. Priestley, Kander and Ebb va Ray Cooney kabi ijodkorlarning asarlari asosida sahnalashtirilgan spektakllarda turli obrazlarni yaratgan.

Shuningdek, estoniyalik dramaturg va yozuvchilar – Kauksi Ülle, Eduard Vilde, Oskar Luts, Ilmar Külvet, Bernard Kangro, Kati Vatmann, Madis Kõiv, Andrus Kivirähk, Andra Teede va Meelis Friedenthal asarlari asosida sahnalashtirilgan spektakllarda ham yodda qoladigan rollarni ijro etgan.

## Siyosatda
Merle Jääger Tartu shahar kengashi aʼzosi boʻlib, kengashning Madaniyat masalalari qoʻmitasida faoliyat yuritadi. U ilgari „Vatan uchun va Respublika ittifoqi“ partiyasi hamda Estoniya erkin partiyasi aʼzosi boʻlgan.

2014-yilda Estoniya Mustaqillik partiyasi nomidan Yevropa Parlamenti saylovlarida ham nomzod sifatida qatnashgan, biroq muvaffaqiyatga erishmagan va 178 ta ovoz toʻplagan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Kompozitor (maʼnolari)

**Kompozitor** ():
# Kompozitor — koʻp ovozli musiqa asarlari muallifi, musiqa ijodkori;
# Kompozitor (shaxmat) — shaxmat sohasida oʻzining mustaqil oʻyin uslubini yaratuvchi ijodkor.
His Last Bow

„**His Last Bow: Some Reminiscences of Sherlock Holmes**“ () — shotland yozuvchisi Arthur Conan Doyle yaratgan izquvar Sherlock Holmes haqidagi 8 hikoyani oʻzida jamlagan toʻplam. 1917-yil oktyabrda Buyuk Britaniyada „John Murray“ nashriyotida, AQSHda esa „George H. Doran Company“ nashriyotida chop etilgan. AQSHda chop etilgan ilk nashrda sarlavha „Some Later Reminiscences of Sherlock Holmes“ shaklida oʻzgartirilgan.

Toʻplamga „John H. Watson, M.D.“ nomidan kirish soʻz yozilgan boʻlib, unda Holmes anchadan beri detektiv oʻlaroq ishlamayotgani, ammo tirikligi eʼtirof etilgan. Shuningdek, Holmes revmatizmdan aziyat chekayotgani qoʻshimcha qilingan.

## Hikoyalar

## Manbalar

## Havolalar

* „His Last Bow“ Gutenberg loyihasida
Vrućevce masjidi

**Vrućevce masjidi** () Kosovoning Kamenica munisipalitetidagi Vruchevche qishlogʻida 1826-yilda qurilgan madaniy meros yodgorligidir. Loy aralashgan toshdan qurilgan masjid Vruchevche va Marovche qishloqlari oraligʻida joylashgan boʻlib, har ikkala qishloq aholisi tomonidan namozxona sifatida foydalaniladi. Masjid minorasiz qilib qurilgan.

## Tavsifi
Bu masjid oʻziga xos dizaynga ega boʻlib, namozxona ikki qismdan iborat. Tor markaziy yoʻlakning ikki yonida ikkita xona joylashgan. Ulardan biri imomning xutba oʻqishiga moʻljallangan, ikkinchisi esa boshqa qishloqdan kelgan imomlar uchun mehmonxona vazifasini oʻtaydi. 70 sm qalinlikdagi tosh devor va binoning past shifti uning nisbatan yangi ekanligini bildiradi. Namozxonaning ichki qismi odatdagi uslubda bezaklangan.
## Manbalar
Fozila

**Fozila** ( — fozil ayol) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Fozila Sulaymonova — adabiyotshunos, filologiya fanlari doktori, professor.

## Yana qarang
* Fozil

## Manbalar
Tal Ali (Jarabulus)

**Tal Ali** (), tarixiy nomi **Karbajli** (,  „paxsa“) Suriya shimolida hamda Halab muhofazasi shimolida joylashgan qishloq. 2004-yilgi maʼlumotlarga koʻra, aholisi 367 kishini tashkil qilgan Tal Ali maʼmuriy jihatdan Jarabulus okrugining Gʻandoura nohiyasi tarkibiga kiradi. Qishloq aholisi turkmanlardan iborat.
## Manbalar
Yangi masjid (Komotini)

**Yangi masjid** (, ) – 1585-yilga oid Gretsiyaning Komotini shahridagi Usmonli masjidi. Bu Gretsiyadagi yagona saqlanib qolgan inshoot boʻlib, unda 1580-yillarda (Iznik kulolchilik sanʼatining gullab-yashnagan davri) yasalgan Iznik gʻishtlari ishlatilgan. Masjid Komotinining markazida, Rodop prefekturasining muftiyligi yonida joylashgan. Masjid yonida Komotini soat minorasi va uning atrofida Usmonli turk hammomlari mavjud. Qizigʻi shundaki, yangi masjid 1608-yilda qurilgan eski masjiddan ham oldin barpo etilgan.

## Tarixi
Bu masjid asoschisi Sulton Ahmad I (1606–1613) va Usmon II (1618–1622) davrlarida bosh moliya vaziri (deftardor) boʻlgan Ekmekçizade Ahmad poshaga tegishli. Uning kulliyasiga madrasa, qoʻsh hammom (hozir vayronaga aylangan) va maktab kirgan. Masjidning hozirgi koʻrinishi 1902-yilga tegishli. Bino kvadrat shaklidagi namozxonaga ega boʻlib, meʼmorchiligida yunon neoklassitsizm estetikasi taʼsiri seziladi. 2007–2008-yillarda masjid taʼmirlangan. Hozirda u Komotini (turkcha Gümülcine)ning katta musulmon jamoati uchun asosiy namoz oʻqish joyi hisoblanadi.

## Yana qarang

* Defterdar masjidi (Kos)
* Gretsiyada Islom
## Manbalar
Fozil

**Fozil** ( — hurmatli, izzat-hurmatga sazovor; benuqson, barkamol) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Fozil Amirov — oʻzbek-sovet tibbiyot olimi, jarroh, topografik anatomiya boʻyicha mutaxassis;
* Fozil Malikiy —  iroqlik oʻn ikki shia marjasi;
* Fozil Musayev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Fozil Qoʻqonboyev — sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi;
* Fozil Samurroiy — islom olimi;
* Fozil Yoʻldosh oʻgʻli — oʻzbek xalq shoiri, baxshi;
* Fozil ibn Haydar Ustrushaniy — faqih;
* Foziljon Omonov —  oʻzbek quloqlardan;
* Foziljon Otaxonov —  oʻzbek huquqshunos olimi, yuridik fanlar doktori, professor;
* Fozilxon — Mangʻitlar oʻzbek sulolasidan boʻlgan soxta xon.

## Yana qarang
* Fozila
* Fozilov
* Fozilova

## Manbalar
Chorsu mahallasi

**Chorsu mahallasi** – Toshkent shahar Shayxontohur tumanidagi mahalla. Beshyogʻoch dahasining qadimiy mahallalaridan biri. Toshkentning qadimdagi barcha darvozalaridan yoʻllar ushbu mahallada tutashgan.

11-asrda mahalla sifatida shakllangan. Hazrati Ukkosha bulogʻi hamda Badalmat hammoni ushbu mahallada joylashgan. Keyinchalik hammom oʻrnida Chorsu mehmonxonasi qad rostlagan, buloq esa JAR sport majmuasi oʻrnida boʻlgan.

Mahalla nomi eski manbalarda *Chovursuk* (toʻrt tomonlama), *Chorsuk*, *Chorbozor* shakllarida ham uchraydi.

Chorsu mahallasida JAR sport majmuasi, Ichki ishlar vazirligi muzeyi, maktablar, bogʻchalar, koʻp qavatli turar joy binolari mavjud. 15-asrga oid meʼmoriy yodgorlik – Moʻyi muborak Ukkosha masjidi Chorsu mahallasida joylashgan.

## Chegaralanishi
Chorsu mahallasi Beruniy, Samarqand Darvoza, Qoratosh hamda Laylitoʻgʻon koʻchalari oraligʻida joylashgan. Mahalla Beruniy hamda Samarqand Darvoza koʻchalari kesishgan joydan (Chorsu mehmonxonasi) Samarqand Darvoza koʻchasi boʻylab Qoratosh koʻchasigacha (Samarqand Darvoza SKMning diagonal qarama-qarshi tomoni), Qoratosh koʻchasi boʻylab Laylitoʻgʻon koʻchasigacha (Mumtoz toʻyxonasining qarama-qarshi tomoni), Laylitoʻgʻon koʻchasi boʻylab Beruniy koʻchasigacha, Beruniy koʻchasi boʻylab Samarqand Darvoza koʻchasigacha boʻlgan hudud bilan chegaralanadi.

## Manbalar
Zagreb masjidi

**Zagreb masjidi** – Xorvatiyaning Zagreb shahrida joylashgan boʻlib, mamlakatdagi eng katta masjid hisoblanadi. Masjid tarkibida „Doktor Ahmad Smajlović“ islom litseyi va madaniyat markazi faoliyat yuritadi. Qurilish ishlari 1981-yilda boshlangan va 1987-yilda yakunlangan.

Shayx Sulton bin Muhammad al-Qosimiy (Sharja hukmdori) masjid qurilishi uchun 2,5 million AQSh dollari xayriya qilgan. 1983-yilda u Zagrebdagi musulmon jamoasiga tashrif buyurgan.

## Yana qarang

* Xorvatiyada islom
* Gunja masjidi
* Riyeka masjidi
* Zagreb sobori

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Ulu masjid (Utrext)

Utextdagi **Ulu masjid** Masjid maydoni deb nomlanuvchi hududda joylashgan. U Niderlandiyada islomiy diniy bino nomi bilan atalgan birinchi maydondir. Masjidda nafaqat musulmonlar uchun namozxona, balki barcha din vakillari uchun toʻplanib bash qilish imkonini beruvchi xonalarga ham ega. Masjid kengashi bu noyob xonani qoʻshni hududda koʻplab xristian va yahudiylar yashaganligi sababli ham barpo etgan. Birinchi qavatda bir nechta doʻkonlar mavjud. Masjid „Islamitische Stichting Nederland“ (Sunniy-turk Diyanet idorasining filiali) tomonidan boshqariladi. Moliyalashtirish Niderlandiya, Belgiya va Germaniyadagi turk jamoalari xayriyalari hisobiga amalga oshiriladi. Asosiy namozxona ikkinchi qavatda joylashgan boʻlib, ayollar uchun ikkita katta xonaga ega. Shisha gʻishtlardan qurilgan minoralar kechqurun yoritiladi. Masjid 2015-yil oktyabr oyida ochilgan.
## Manbalar
Saniy jangi

**Saniy jangi** () – musulmon arab qoʻshini va Sosoniylar imperiyasi oʻrtasida kechgan jang. Xolid ibn Valid Iyod ibn Gʻanmdan yordam soʻrash uchun Ayn at-Tamrdan Dumat al-Jandalga ketganida, Fors (Sosoniylar) saroyi Xolid oʻz qoʻshinining katta qismini olib Arabistonga qaytganiga ishongan edi. Forslar musulmonlarni yana sahroga haydab, yoʻqotilgan hududlarni qaytarib olishga va obroʻ-eʼtiborini tiklashga qaror qildi. Biroq Xolid ibn Valid ularni avval Muzayya jangida magʻlub etib, soʻngra Saniy tomon yurish qildi.

## Jang
Xolid Muzayya jangidagi harbiy hiylasini takrorlashga qaror qildi. Uning qoʻshini avvalgidek uchta korpusga boʻlinib harakatlandi. Har bir korpus Muzayyadan oʻz yoʻnalishi boʻylab alohida boʻlib yoʻlga chiqdi va belgilangan tun va vaqtda Saniyga hujum qilish uchun bir nuqtada birlashdi. Xolid Muzayyadan toʻgʻridan-toʻgʻri eng qisqa va bevosita yoʻl orqali Saniyga yoʻl oldi, qolgan korpuslar esa uning qanotlaridan keng yoyilib oldinga harakatlandi. Belgilangan tun va vaqtda, yaʼni 633-yil noyabr oyining ikkinchi haftasida (Ramazon oyining birinchi haftasi, hijriy 12-yil) uchala korpus birgalikda Saniydagi arablar qarorgohiga hujum qildi. Bu safar ozchilik arablar omon qoldi. Biroq ayollar, bolalar va koʻplab yoshlar tirik qoldirilib, asirga olindi. Arab qoʻmondoni Rabi’a ibn Bujayr esa jangda halok boʻldi.

## Urush oqibati
Saniy jangidan keyin Xolid ibn al-Volid Zumaylda arab qoʻshinlariga hujum qildi va ularni ham yoʻq qilishga erishdi. Shundan soʻng Forsning Iroqdagi qudratiga yakun yasaldi.

## Adabiyotlar
* A. I. Akram, *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns*, Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) .

## Havolalar
* A. I. Akram, ''The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns'' Lahore, 1969
Zumayl jangi

**Zumayl jangi** () milodiy 633-yilda Mesopotamiyada boʻlib oʻtgan. Bu jang musulmonlarning tomonidan ushbu hududni zabt etish jarayonidagi katta gʻalabalardan biri boʻlgan. Tunda arab musulmonlari Sosoniylar imperiyasiga sodiq boʻlgan nasroniy arab qoʻshinlariga uch tomondan hujum uyushtirishgan. Kutilmagan hujumga bardosh bera olmagan nasroniy arablar tarqalishga harakat qilishgan, biroq jang maydonidan qochishga ulgura olmagan va Xolid ibn Valid qoʻmondonligidagi qoʻshinlar tomonidan uch tomonlama hujum ostida qolib ketgan. Zumaylda nasroniy arab qoʻshinining deyarli barchasi Xolidning qoʻshini tomonidan qirib tashlangan.

## Urush oqibati
Ushbu janglar Mesopotamiyadagi forslar nazoratining yakunlanishiga olib keldi va natijada bu hudud toʻliq Islom xalifaligi qoʻliga oʻtdi.

## Adabiyotlar
* A. I. Akram, *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns*, Nat. Publishing House, Rawalpindi (1970) 

## Havolalar
* A. I. Akram, ''The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns'' Lahore, 1969
Qirgʻiziston milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)

**Qirgʻizistonning 17 yoshgacha boʻlgan futbol terma jamoasi** – oʻz yosh toifasida Qirgʻiziston nomini himoya qiladigan milliy terma jamoadir. Boshqaruv organi Qirgʻiziston futbol ittifoqi hisoblanadi. Qirgʻizistonlik 17 yoshli futbolchilar oʻz yosh toifalarida bir marta Osiyo kubogi final bosqichida ishtirok etishgan.

## Yana qarang
* Qirgʻiziston milliy futbol terma jamoasi
* Qirgʻiziston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)
* Qirgʻiziston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)
## Manbalar
Furqat (ism)

**Furqat** ( — ayrilish, judolik; tafovut, ayirma, ixtilof) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan

## Taniqli shaxslar

* Furqat Esonboyev — oʻzbekistonlik futbolchi va murabbiy;
* Furqat Hasanboyev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Furqat Rahimov — oʻzbek davlat va siyosat arbobi;
* Furqat Siddiqov — oʻzbek davlat va siyosat arbobi;
* Furqat Usmonov — oʻzbekistonlik rejissyor, ssenariychi va prodyuser;
* Furqat Yusupov — oʻzbekistonlik Hizb ut-Tahrir aʼzosi.

## Manbalar
Guam milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)

**Guamning 17 yoshgacha boʻlgan milliy futbol terma jamoasi** – oʻz yosh toifasida Guam sharafini himoya qiladi. Terma jamoa Guam futbol assotsiatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Guamlik futbolchilar 17 yoshida hech qachon Osiyo kubogi final bosqichida oʻynamagan.

## Murabbiylar tarkibi

## Manbalar
Adolescence

**Adolescence** — Jack Thorne va Stephen Graham ssenariysi asosida rejissyor Philip Barantini tomonidan suratga olingan jinoiy-psixologik drama janridagi Britaniya teleseriali.

## Rollarda
### Bosh rollarda
* Stephen Graham — Eddie Miller;
* Ashley Walters — DI Luke Bascombe;
* Faye Marsay — DS Misha Frank;
* Mark Stanley — Paul Barlow;
* Christine Tremarco — Manda Miller;
* Owen Cooper — Jamie Miller;
* Amélie Pease — Lisa Miller;
* Hannah Walters — Mrs Bailey;
* Jo Hartley — Mrs Fenumore;
* Fatima Bojang — Jade;
* Kaine Davis — Ryan Kowalska;
* Amari Bacchus — Adam Bascombe;
* Erin Doherty — Briony Ariston.

### Epizodlarda
* Emilia Holliday — Katie Leonard;
* Lewis Pemberton — Tommy;
* Austin Haynes — Fredo;
* Alfie Ward — Moray;
* Elodie Grace Walker — Georgie;
* Douglas Russell — Victor.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Ullays jangi

**Ullays jangi** () – 633-yil iyun oyi oʻrtalarida Iroqda Roshidun xalifaligi va Sosoniy Fors imperiyasi kuchlari oʻrtasida kechgan jang. Ayrim manbalarda **Qon daryosi jangi** deb ham yuritiladi, chunki urush oqibatida juda koʻp sosoniy forslar va nasroniy arablari qurbon boʻlgan.
Bu jang musulmonlar va Fors qoʻshini oʻrtasidagi ketma-ket toʻrtinchi va oxirgi jang boʻlgan. Har bir jangdan keyin forslar va ularning ittifoqchilari qayta toʻplanib, yana urushga kirgan. Bu janglar natijasida, Sosoniy fors qoʻshinlari Iroqdan chekinishga majbur boʻlishgan va Iroq Roshidun xalifaligi qoʻshinlari tomonidan zabt etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* A. I. Akram, ''The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns'' Lahore, 1969