BDSM

**BDSM** — bu qullik, intizom, hukmronlik va boʻysunish, sadomazoxizm va boshqa tegishli shaxslararo dinamikani oʻz ichiga olgan, turli xil erotik amaliyotlar yoki rol oʻyinlari jamlanmasidir. Baʼzi insonlar oʻzlarini BDSM bilan shugʻullanmaydigan deb hisoblashlarini hamda odamlar tomonidan shugʻullanishi mumkin boʻlgan keng koʻlamli amaliyotlarni hisobga olsak, BDSM hamjamiyatiga yoki submadaniyatiga qoʻshilish koʻpincha oʻz-oʻzini aniqlash va umumiy tajribaga bogʻliq deya taʼkidlanadi.

*BDSM* atamasi birinchi marta 1991-yilda Usenet postida qayd etilgan va B/D (qullik va intizom), D/s (hukmronlik va boʻysunish) va S/M (sadizm va masochism) qisqartmalarining birikmasi sifatida talqin qilingan. Endilikda *BDSM* keng koʻlamli faoliyatni, shaxslararo munosabatlar shakllarini va alohida submadaniyatlarni qamrab oluvchi ibora sifatida ishlatilinadi. BDSM bilan shugʻullanuvchi shaxslar odatda oʻzini jamiyatdagi meʼyoriy boʻlmagan har qanday odamni qabul qiladi. Bularga cross-dresserlar, tanani oʻzgartirish ixlosmandlari, hayvonlarning rollarini oʻynovchilar, fetishistlar va boshqalar kiradi.

BDSMdagi faoliyat va munosabatlar koʻpincha ishtirokchilar bir-birini toʻldiruvchi va kuchlar tengsizligini oʻz ichiga oluvchi rollarni oʻz zimmalariga olishlari bilan tavsiflanadi. Shuning uchun ikkala sherikning ham xabardor roziligi gʻoyasi juda muhimdir. Bu rollarni ajratish uchun koʻpincha *boʻysunuvchi* va *dominant* atamalaridan foydalaniladi hamda dominant sherik („dom“) boʻysunuvchi („sub“) ustidan psixologik nazoratni qoʻlga oladi. Ushbu terminlar oʻrniga y*uqori* va *pastki* atamalari ham qoʻllanilad. Yuqori (top) shaxs harakatning qoʻzgʻatuvchisi, pastki (bottom) esa harakatning qabul qiluvchisi. Ikki atama toʻplami bir-biridan juda farq qiladi. Masalan, kimdir boshqa odam uchun past rol oʻynashni tanlashi mumkin (masalan, qamchilash orqali) Oʻyin-kulgi atamasi psixologik jihatdan hukmronlik qilish degan maʼnoni anglatmaydi va ushbu atama ifodasi sifatida boʻysunuvchilarga oʻzlarining dominantlarini massaj qilish buyurilishi ham mumkin.

*Sub* va *dom* qisqartmalari tez-tez *boʻysunuvchi* va *dominant* oʻrniga ishlatiladi. Baʼzida ayolga xos *boʻlgan mistress*, *domme* va *dominatrix* atamalari dominant ayolni tasvirlash uchun ishlatiladi, baʼzan esa gender-neytral *dom* atamasi oʻrniga qoʻllanishi mumkin. Yuqori/dominant va pastki/boʻysunuvchi rollar oʻrtasida oʻzgargan shaxslar — munosabatlardan munosabatlarga yoki maʼlum munosabatlar doirasida keskin oʻrgarishni yuzaga keltirib chiqaradi. Rollarning aniq taʼrifi va oʻzini oʻzi identifikatsiya qilish BDSM ishtirokchilari oʻrtasida keng tarqalgan munozara mavzusidir.

## Asoslar

BDSM harakatlari koʻpincha „oʻyin“, „sahna“ yoki „sessiya“ deb ataladigan ikkala tomon tomonidan kelishilgan maʼlum bir vaqt oraligʻida amalga oshirilishi mumkin. Ishtirokchilar, garchi ogʻriq yoki tahqirlash yoki cheklash kabi koʻplab amaliyotlar boshqa sharoitlarda yoqimsiz boʻlsa hambundan zavq olishadi. Jinsiy faollik kabi aniq jinsiy faoliyat seans ichida sodir boʻlishi mumkin, lekin bu muhim emas. Yuridik sabablarga koʻra, bunday ochiq jinsiy aloqa jamoat oʻyin joylarida kamdan-kam uchraydi va baʼzida ziyofat yoki oʻyin maydoni qoidalari bilan taqiqlanadi. Bu jamoat „oʻyin maydoni“, oʻrnatilgan jamoat zindonidagi ziyofatdan tortib, tungi klub yoki ijtimoiy tadbirdagi oʻyin "zonasi kabi joylar boʻlishi mumkin. Baʼzilarida ayollar uchun panties / koʻkrak stikerlari (erkaklar uchun ichki kiyim) yoʻri’gi mavjud va baʼzilarida ochiq-oydin jinsiy harakatlar bilan toʻliq yalangʻochlikka ruxsat beriladi.

BDSMni amalga oshirishning asosiy tamoyillari uni barcha tomonlarning xabardor roziligi bilan amalga oshirishni talab qiladi. 1980-yillardan boshlab, koʻplab amaliyotchilar va tashkilotlar (dastlab GMSMA — gey SM faol tashkiloti) *xavfsiz, sogʻlom va konsensual*, yaʼni hamma narsa xavfsiz faoliyatga asoslangan, barcha ishtirokchilar etarli darajada rozilik berish uchun sogʻlom fikr va barcha ishtirokchilar rozi boʻlishlari haqida konsepsiya qabul qiladilar. Odatda, ushbu, *SSC* sifatida qisqartiriladi. Oʻzaro rozilik BDSM va jinsiy zoʻravonlik va oiladagi zoʻravonlik kabi jinoyatlar oʻrtasida aniq huquqiy va axloqiy farqni keltirib chiqaradi.

Baʼzi BDSM amaliyotchilari SSCdan farq qiladigan xatti-harakatlar kodini afzal koʻrishadi. „Xavf-xatardan xabardor konsensual kink“ (RACK) sifatida tavsiflangan ushbu kod ishtirokchilarning *individual* mas’uliyati yanada kuchliroq taʼkidlangan uslubga ustunlik beradi, bunda har bir ishtirokchi oʻz farovonligi uchun javobgar boʻladi. RACK himoyachilarining taʼkidlashicha, SSC xavfni muhokama qilishga xalaqit berishi mumkin, chunki hech qanday faoliyat haqiqatan ham „xavfsiz“ emas va hatto past xavfli imkoniyatlarni muhokama qilish haqiqatan ham xabardor rozilik uchun zarurdir. Ularning taʼkidlashicha, „xavfsiz“ va „xavfsiz“ faoliyat oʻrtasida alohida chegara oʻrnatish mafkuraviy jihatdan kattalarning oʻzlari uchun mukofot va xavflarni baholash huquqiga rozilik berishni rad etadi; baʼzi kattalar xavfdan qatʼi nazar, muayyan faoliyatga jalb qilinadi; va BDSM oʻyinlariga, ayniqsa xavfli oʻyin yoki chekka oʻyinga — ekstremal sport bilan bir xil munosabatda boʻlish, ham hurmat bilan, ham amaliyotchilar oʻzlarini oʻqitishlari va xavfni kamaytirish uchun yuqori xavfli faoliyat bilan shugʻullanishlari talabi bilan munosabatda boʻlishlari kerak. RACK qabul qilingan xavfsiz amaliyotlardan koʻra, birinchi navbatda, xabardorlik va xabardor rozilikka eʼtibor qaratilishi mumkin.

Rozilik eng muhim mezondir. Sadomazoxistik vaziyatga rozilik va muvofiqlikni faqat potentsial natijalarni baholay oladigan odamlar berishi mumkin. Ularning roziligi uchun ular tegishli maʼlumotlarga (voqea sodir boʻlgan joy qay darajada borishi, potentsial xavf-xatarlar, agar xavfsiz soʻz ishlatilsa, bu nima va hokazo) va hukm qilish uchun zarur aqliy qobiliyatga ega boʻlishi kerak. Olingan rozilik va tushunish vaqti-vaqti bilan yozma „shartnoma“da umumlashtiriladi, bu nima boʻlishi mumkin va nima boʻlishi mumkin emasligi haqidagi kelishuvdir.

BDSM oʻyinlari odatda shunday tuzilganki, rozilik beruvchi hamkor sahna paytida istalgan vaqtda oʻz roziligini qaytarib olishi mumkin, masalan, oldindan kelishilgan xavfsiz soʻzni ishlatish. Kelishilgan xavfsiz soʻzdan foydalanish (yoki baʼzida toʻpni tushirish yoki qoʻngʻiroq chalish kabi „xavfsiz belgi“, ayniqsa nutq cheklanganda) baʼzilar tomonidan ochiqchasiga rozilikdan voz kechish sifatida koʻriladi. Xavfsiz soʻzni hurmat qilmaslik jiddiy notoʻgʻri xatti-harakatlar hisoblanadi va tegishli qonunga koʻra jinoyatni tashkil qilishi mumkin, chunki pastki yoki yuqori qismi xavfsiz soʻzdan foydalanishdan keyingi har qanday harakatlarga uning roziligini aniq bekor qilgan. Boshqa sahnalar uchun, ayniqsa, oʻrnatilgan munosabatlarda, rozilikni aniq bekor qilish oʻrniga, ogohlantirishni („bu juda qizgʻin boʻlib bormoqda“) bildirish uchun xavfsiz soʻz kelishilishi mumkin; va baʼzilari xavfsiz soʻzni umuman ishlatmaslikni tanlaydi.

### Terminologiya va turlar

*BDSM* boshlangʻich davri quyidagilarni anglatadi:

* Bondage and discipline (*B&D*)
* Dominance and submission (*D&s*)
* Sadomasochism (or *S&M*)

Bu atamalar *sadomazoxizm* oʻrnini egalladi, chunki ular BDSM faoliyatini kengroq qamrab oladi va psixologik ogʻriq oʻrniga itoatkor rollarga eʼtibor beradi. Model faqat fenomenologik farqlashga urinishdir. Bu sohalar orasida insonning shahvoniyligi sohasidagi individual didlar va imtiyozlar bir-biriga mos kelishi mumkin.

BDSM boshlangʻichizmi ostida ushbu psixologik va fiziologik jihatlar ham oʻz ichiga oladi:

* Erkaklar hukmronligi
* Qul erkak
* Ayol ustunligi
* Qul ayol

*Qullik* atamasi jismoniy cheklash amaliyotini tavsiflaydi. Qullik odatda, lekin har doim ham jinsiy amaliyotdir. Qullik BDSM ning katta sohasidagi juda mashhur oʻzgarish boʻlsa-da, baʼzida u ushbu sohaning qolgan qismidan ajralib turadi. 2015-yilda 1000 dan ortiq Kanadaliklarni oʻrganish shuni koʻrsatdiki, barcha erkaklarning qariyb yarmi qullik xayollarini ushlab turishgan va ayollarning deyarli yarmi ham buni qilishgan. Qattiq maʼnoda qullik sherikni qoʻshimchalarini bir-biriga bogʻlash orqali bogʻlashni anglatadi; masalan, kishan yoki arqonlardan foydalanish yoki qoʻllarini ob’ektga bogʻlab qoʻyish orqali. Qullikka qoʻshimchalarni yoyish va ularni Avliyo Endryu xochiga yoki yoyuvchi panjaralarga zanjirlar yoki arqonlar bilan mahkamlash orqali ham erishish mumkin.

*Intizom* atamasi ochiq xatti-harakatlarni nazorat qilish uchun qoidalar va jazolardan foydalangan holda psixologik cheklashni tavsiflaydi.  Jazo jismoniy sabab boʻlgan ogʻriq (masalan, qamish), psixologik sabab boʻlgan tahqirlash (masalan, jamoat bilan bogʻlanish) yoki jismoniy sabab boʻlgan erkinlikni yoʻqotish (masalan, boʻysunuvchi sherikni toʻshakning oyogʻiga zanjirband qilish) boʻlishi mumkin. Yana bir jihat — pastki qismning tuzilgan treningidir.

### Timsollar

BDSM hamjamiyatining eng koʻp qoʻllaniladigan belgilaridan biri aylana ichidagi triskelion shaklining hosilasidir. Triskelening turli shakllari koʻplab madaniyatlarda juda koʻp foydalanish va koʻp maʼnolarga ega edi; uning BDSM foydalanish klassik kitob „O“ *hikoyasidagi* *O halqasidan olingan*. BDSM emblemasi loyihasi triskelion belgisining aniq belgilangan shakliga nisbatan mualliflik huquqini talab qiladi; triskelionning boshqa variantlari mualliflik huquqiga oid daʼvolardan xoli.

## Yana qarang
* Avtosadizm

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Baldwin, Guy. *Ties That Bind: SM/Leather/Fetish Erotic Style: Issues, Communication, and Advice*, Daedalus Publishing, 1993. .
* 
* Brame, Gloria G., Brame, William D., and Jacobs, Jon. *Different Loving: An Exploration of the World of Sexual Dominance and Submission* Villard Books, New York, 1993. 
* Brame, Gloria. *Come Hither: A Commonsense Guide to Kinky Sex*, Fireside, 2000. .
* Califia, Pat. *Sensuous Magic*. New York, Masquerade Books, 1993. 
* 
* 
* Dollie Llama. *Diary of an S&M Romance*., PEEP! Press (California), 2006, 
* Henkin, Wiliiam A., Sybil Holiday. *Consensual Sadomasochism: How to Talk About It and How to Do It Safely*, Daedalus Publishing, 1996. .
* Janus, Samuel S., and Janus, Cynthia L. *The Janus Report on Sexual Behavior*, John Wiley & Sons, 1994. 
* Masters, Peter. *This Curious Human Phenomenon: An Exploration of Some Uncommonly Explored Aspects of BDSM*. The Nazca Plains Corporation, 2008. 
* Phillips, Anita. *A Defence of Masochism*, Faber and Faber, new edition 1999. 
* Newmahr, Staci (2011). *Playing on the Edge: Sadomasochism, Risk and Intimacy*. Bloomington: Indiana University Press. .
* Nomis, Anne O. (2013) *The History & Arts of the Dominatrix* Mary Egan Publishing & Anna Nomis Ltd, U. K. 
* Rinella, Jack. *The Complete Slave: Creating and Living an Erotic Dominant/submissive Lifestyle*, Daedalus Publishing, 2002. .
* Saez, Fernando y Viñuales, Olga, *Armarios de Cuero*, Ed. Bellaterra, 2007. 
* Larry Townsend. *Leathermanʼs Handbook*, first edition 1972 (this was the first book to publicize BDSM to the general public—it was a paperback book widely available on newsstands and at bookstores throughout the United States)
* Wiseman, Jay. *SM 101: A Realistic Introduction* (1st ed., 1992); 2nd ed. Greenery Press, 2000. 
* Byrne, Romana (2013) Aesthetic Sexuality: A Literary History of Sadomasochism , New York: Bloomsbury. 
* Dominari, Rajan (2019). *Welcome to the Darkside: A BDSM Primer*. AKO Publishing Company. .

## Adabiyotlar

* 
* Baldwin, Guy. *Ties That Bind: SM/Leather/Fetish Erotic Style: Issues, Communication, and Advice*, Daedalus Publishing, 1993. .
* 
* Brame, Gloria G., Brame, William D., and Jacobs, Jon. *Different Loving: An Exploration of the World of Sexual Dominance and Submission* Villard Books, New York, 1993. 
* Brame, Gloria. *Come Hither: A Commonsense Guide to Kinky Sex*, Fireside, 2000. .
* Califia, Pat. *Sensuous Magic*. New York, Masquerade Books, 1993. 
* 
* 
* Dollie Llama. *Diary of an S&M Romance*., PEEP! Press (California), 2006, 
* Henkin, Wiliiam A., Sybil Holiday. *Consensual Sadomasochism: How to Talk About It and How to Do It Safely*, Daedalus Publishing, 1996. .
* Janus, Samuel S., and Janus, Cynthia L. *The Janus Report on Sexual Behavior*, John Wiley & Sons, 1994. 
* Masters, Peter. *This Curious Human Phenomenon: An Exploration of Some Uncommonly Explored Aspects of BDSM*. The Nazca Plains Corporation, 2008. 
* Phillips, Anita. *A Defence of Masochism*, Faber and Faber, new edition 1999. 
* Newmahr, Staci (2011). *Playing on the Edge: Sadomasochism, Risk and Intimacy*. Bloomington: Indiana University Press. .
* Nomis, Anne O. (2013) *The History & Arts of the Dominatrix* Mary Egan Publishing & Anna Nomis Ltd, U. K. 
* Rinella, Jack. *The Complete Slave: Creating and Living an Erotic Dominant/submissive Lifestyle*, Daedalus Publishing, 2002. .
* Saez, Fernando y Viñuales, Olga, *Armarios de Cuero*, Ed. Bellaterra, 2007. 
* Larry Townsend. *Leathermanʼs Handbook*, first edition 1972 (this was the first book to publicize BDSM to the general public—it was a paperback book widely available on newsstands and at bookstores throughout the United States)
* Wiseman, Jay. *SM 101: A Realistic Introduction* (1st ed., 1992); 2nd ed. Greenery Press, 2000. 
* Byrne, Romana (2013) Aesthetic Sexuality: A Literary History of Sadomasochism , New York: Bloomsbury. 
* Dominari, Rajan (2019). *Welcome to the Darkside: A BDSM Primer*. AKO Publishing Company. .