Pxenyan xalqaro aeroporti

**Pxenyan xalqaro aeroporti** ()  yoki **Pxenyan Sunan xalqaro aeroporti** () — Shimoliy Koreyaning poytaxti Pxenyanga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Shaharning Sunan tumani hududida joylashgan.

## Tarixi
### Dastlabki yillar
Yaponiya hukmronligi davrida Pxenyanda ikkita aeroport qurilgan. Pxenyanda aviabaza 1940-yillarda Yaponiya imperiyasi tomonidan qurilgan va 1950-yillargacha foydalanishda boʻlgan. Ikkinchi aeroport, Mirim aeroporti, 1940-yillarda Yaponiya imperiyasi kuchlari tomonidan, Taedong daryosining sharqida qurilgan. Biroq, Ikkinchi jahon urushidan keyin yangi aeroportga ehtiyoj paydo boʻldi va Sunan aerodromi qurildi. Mirim aeroporti harbiy aerodrom sifatida saqlanib qoldi va Pxenyanda aviabaza hukumat ehtiyojlari va uy-joy qurish uchun rekonstruksiya qilindi.

Koreys urushi paytida aeroport 1950-yil oxirida yetti hafta davomida Birlashgan Millatlar Tashkiloti kuchlari tomonidan egallab olindi, oʻshanda kuchlar Sunanga katta miqdordagi yuklarni olib keldi. 1953-yil 13-mayda Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari Toksan toʻgʻonini bombardimon qilganida aeroport suv ostida qoldi. Sulh imzolangandan soʻng, ikki oy oʻtgach, Shimoliy Koreya hukumati aeroportni taʼmirlash va kengaytirishni boshladi.

Sovet aviakompaniyasi Aeroflot 1980-yillarda Moskva va Xabarovskka parvoz qilgan. 1990-yillarda Air Koryo shuningdek, Moskvaga toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarni amalga oshirgan, bu reyslar Berlin, Praga va Sofiyaga ham davom etgan.

1989-yilda Pxenyanda boʻlib oʻtgan 13-Butunjahon yoshlar va talabalar festivali davomida festivalning xalqaro ishtirokchilarining kelishini taʼminlash uchun maxsus vaqtinchalik terminal binosi qurilgan.

### 2000-yillardan keyingi rivojlanishi
Russian Sky Airlines 2000-yillarning oʻrtalarida Rossiya aeroportlaridan Pxenyanga charter reyslarini Il-62M va Il-86 samolyotlarida amalga oshirgan. China Southern Airlines faqat eng yuqori mavsumda Pekinga va Pekindan muntazam charter reyslarini taklif qilgan va 2006-yil oktyabr oyida reyslarini butunlay toʻxtatgan. 2008-yil mart oyida Air China Pekinga Boeing 737 samolyotida haftasiga uch kun xizmat koʻrsatishni qayta tikladi va 2017-yil 22-noyabrda talab yoʻqligi sababli toʻxtatildi. Air Koryo, Korean Air va Asiana Airlines aviakompaniyalari shuningdek, Pxenyandan Janubiy Koreyaning sharqiy qirgʻogʻidagi Seul va Yangyangga charter reyslarini taqdim etdi. Ushbu reyslardan chegara ortidagi qarindoshlarini ziyorat qilgan koreyaliklar foydalangan; bu xizmatlar 2008-yilda Janubiy Koreya tomonidan „Quyosh nuri siyosati“ tugaganidan keyin toʻxtatilgan. 2018-yil iyun oyida Air China Pekin poytaxti aeroportidan Pxenyanga xizmat koʻrsatishni qayta tikladi.

2011-yil boshiga kelib, mavjud terminalning janubida xalqaro reyslarni amalga oshiradigan vaqtinchalik inshoot qurilgan edi. 2012-yil boshiga kelib, Kim Jong-un juda kichik va eskirgan deb hisoblagan mavjud terminalni buzish boshlandi. 2012-yil iyul oyida u yangi terminal qurishni buyurdi. Bundan tashqari, asosiy terminalning shimolida yangi boshqaruv minorasi va VIP terminali ham qurildi. Loyiha „tezkorlik kampaniyasi“ning bir qismiga aylandi, unda minglab ishchilar uni tezda yakunlash uchun jalb qilindi. 2017-yil 15-sentabr kuni, taxminan KST vaqti bilan soat 6:30 da, Shimoliy Koreya aeroportdan Hwasong-12 raketasini uchirdi. Raketa 3700 kilometr (2300 mil) masofani bosib oʻtdi va maksimal balandligi 770 kilometr (480 mil) ga yetdi.

COVID-19 pandemiyasi tufayli aeroport 2020-yilda xalqaro sayohatlar uchun yopildi va 2023-yilda Pekin va Vladivostokka Air Koryo reyslarining qayta tiklanishi bilan qayta ochildi. 2025-yil iyul oyida Nordwind Airlines aviakompaniyasi dastlab oyiga atigi bir marta Moskva-Sheremetyevo yoʻnalishida muntazam ravishda qatnovni boshladi, keyin esa asta-sekin haftasiga ikki martagacha oshirdi.

## Infratuzilmasi
### Terminallari
Pxenyan xalqaro aeroportida ikkita yoʻlovchi terminali mavjud. 1-terminal 2016-yil yanvar oyida ochilgan va faqat mahalliy reyslarni qabul qiladi. Bu terminal 2-terminalga, 2015-yil 1-iyulda ochilgan xalqaro terminalga ulangan. 2-terminalda teletraplar va kamida 12 ta roʻyxatdan oʻtish peshtaxtasi mavjud. Qulayliklar qatoriga boj olinmaydigan savdo doʻkoni, kofe bar, gazeta kioski va internet xonasi, shuningdek, gazakxona, dorixona, CD/DVD doʻkoni va elektronika doʻkoni kiradi. Shuningdek, yuqori qavatda bufet bilan biznes-klassdagi zal, shuningdek, ochiq havoda tomosha qilish maydoni mavjud. Qurilish davrida aeroportga asosiy xizmatlar (bagaj karuseli), bojsiz savdo doʻkoni va kitob doʻkoni/esdalik doʻkoni xizmat koʻrsatgan.

### Uchish-qoʻnish yoʻlaklari
Aeroportda ikkita ishlaydigan uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud: biri 17/35 deb belgilangan va oʻlchami , ikkinchisi esa 01/19 deb belgilangan boʻlib, oʻlchami .

### Texnik xizmat koʻrsatish
Yonhap 2016-yil sentyabr oyida Pxenyan aeroportida texnik xizmat koʻrsatish inshootining qurilgani haqida xabar berdi. 17/35 uchish-qoʻnish yoʻlagidan taxminan bir kilometr (1⁄2 mil) uzoqlikda joylashgan inshoot samolyot angarlari va yuqori lavozimli amaldorlar va Air Koryo xodimlari uchun koʻp qavatli uylarni oʻz ichiga oladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar
* 1958-yil 16-fevralda Korean National Airlinesning Douglas DC-3 samolyoti Busandan Seulga parvoz qilayotganida 8 nafar bosqinchi tomonidan Shimoliy Koreyaga olib ketilishini talab qilib, shu yerga qoʻndi. Barcha 34 nafar yoʻlovchi tirik qoldi.
* 1970-yil 31-martda JAL aviakompaniyasining Boeing 727-89 (JA8315) samolyoti Tokiodan Fukuokaga parvoz qilayotganida 9 nafar bosqinchi tomonidan Shimoliy Koreyaga olib ketilishini talab qilib, shu yerga qoʻndi. Barcha 115 nafar yoʻlovchi tirik qoldi.
* 2006-yil 15-avgustda Air Koryo aviakompaniyasining Tupolev Tu-154B-2 samolyoti (ehtimol P-561) Pekindan qoʻnish paytida halokatli boʻlmagan uchish-qoʻnish yoʻlagidagi avariya natijasida kichik shikastlandi va keyinchalik taʼmirlandi.

## Yer usti transporti
Aeroport shahardan taxminan  uzoqlikda, Pxenyan-Xicheon avtomagistrali orqali taxminan 30 daqiqalik masofada joylashgan. Bundan tashqari, Koreya Davlat temir yoʻllarining Pyongui liniyasidagi Sunan stansiyasi Pxenyan aeroporti terminali binosidan  uzoqlikda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar