Livandagi tartibsizliklar (2011)

**2011-yilgi Livan gʻalayonlari**, shuningdek, **Livan Intifodasi** sifatida ham tanilgan, Arab bahori taʼsiri ostida Livanda sodir boʻlgan voqealar. Namoyishchilarning asosiy talabi Livandagi konfessionalizm siyosatiga qarshi qaratilgan siyosiy islohotlardan iborat edi. 2011-yil boshida norozilik namoyishlari boshlangan va yil oxiriga kelib deyarli pasaygan. Shuningdek, livanlik tarafdorlar va Asad raqiblari oʻrtasida mojaro kelib chiqdi va 2017-yil 28-avgustgacha davom etdi.

### Siyosiy tizim
Livan konfessionalizmning umumiy tamoyili ostidagi parlamentli respublika boʻlib, hukumatdagi oʻrinlar turli diniy jamoalar vakillari oʻrtasida oldindan ajratilgan konsotsiatsionizm shaklidir. Livan konstitutsiyasi Livan fuqarolarining parlamentni saylash huquqini kafolatlaydi, ammo 1970-yillarning oʻrtalaridan 1992-yilgi parlament saylovlarigacha fuqarolar urushi bu fuqarolarning huquqlarini amalga oshirishga toʻsqinlik qildi. Konstitutsiyaga koʻra, toʻgʻridan-toʻgʻri parlament saylovlari har 4 yilda bir marta oʻtkazilishi kerak. Oxirgi parlament saylovlari 2009-yilda, yangi hukumat tuzilishidan taxminan 6 oy oldin boʻlib oʻtdi. Parlament, oʻz navbatida, Livan har 6 yilda ikkinchi muddatga qayta saylanish huquqisiz prezident saylaydi. Namoyishlar boshlanishidan oldin oxirgi prezidentlik saylovlari 2008-yilda boʻlib oʻtgan. Prezident va parlament Bosh vazirni saylaydi. Livan siyosiy partiyalari 8 mart koalitsiyasi yoki 14 mart koalitsiyasi atrofida toʻplanadi. (Livanning progressiv sotsialistik partiyasi Valid Jumblatt goʻyoki mustaqil, lekin aslida 14 martdagi koalitsiyani tark etib, 8 mart koalitsiyasiga moyil).

Livan aholisi taxminan sunniy, shia va nasroniylarga boʻlingan (ularning aksariyati maronitlar). Demografik muammolar tufayli, yana dinlararo toʻqnashuvlar kelib chiqishi ehtimoli tufayli 1932-yildan beri Livan aholisini roʻyxatga olish oʻtkazilmagan. Oʻshandan beri hukumat Livan aholisining tarkibi haqida faqat taxminiy hisob-kitoblarni taqdim etdi.

## Noroziliklar
### 2011-yildagi yangi hukumat
27-fevral kuni yuzlab livanliklar Livandagi mazhabviy siyosiy tizimga qarshi norozilik bildirish uchun poytaxt Bayrutdagi eski demarkatsiya chizigʻi boʻylab yurish qildi. Saidada tinch oʻtirish boʻlib oʻtdi.

### 6-mart
27-fevraldagi namoyishlar natijasida 8000 ga yaqin odam dunyoviy davlat qurishga chaqiruvchi „mazhablarni agʻdarish“ kompaniyasi doirasida Doradan Bayrutga yoʻl oldi. Xuddi shunday namoyishlar Baalbek va Saydada ham boʻlib oʻtdi.

### 13-mart
Aksiya 14-mart koalitsiyasi tomonidan uyushtirildi, unda bir necha yuz ming kishi 6 yil oldin Sidar inqilobi boshlanishini nishonladi. Aksiyaning asosiy shiorlari Hizbullohni qurolsizlantirish va oʻsha inqilob gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash edi.

### 17-iyun
17 iyun juma kuni Tripolida mazhablararo toʻqnashuvlarda 7 kishi halok boʻldi va 59 kishi yaralandi. Qurolli toʻqnashuvlar 2011-yilda Suriya noroziliklarini qoʻllab-quvvatlash maqsadida Jabal Mohsen (aholisi asosan Suriya rejimini qoʻllab-quvvatlagan alaviylar istiqomat qiladi) va Bob al-Tabbane (asosan sunniylar, Suriya muxolifatini qoʻllab-quvvatlovchi) tumanlarida jangarilar oʻrtasida oʻtkazilgan miting natijasida yuzaga kelgan.

### 26-iyun
26-iyun kuni yuzlab odamlar yana Livan parlamenti binosi oldiga chiqib, Livan siyosiy tizimida konfessionalizm tamoyilini bekor qilishni talab qilishdi.

## Suriyadan bosqinlar (2011-2012)
2011-yilning 5 va 6 oktyabr kunlari Suriya armiyasi Livanga qisqa muddatga bostirib kirdi (1 kishi halok boʻldi), bu esa Mikati hukumatida beqarorlikka olib keldi.

Suriya kuchlarining yangi bosqinlari 2011-yil dekabrida sodir boʻlib, livanliklar katta qurbonlar boʻlgan. Keyin suriyaliklar 2012-yil mart oyida Livanga (shuningdek, Turkiya) bostirib kirishdi. Mart oyida Tripolida alaviylar va sunniylar oʻrtasidagi toʻqnashuvlardan tashqari, Suriya armiyasining Livanga bir qator bosqinlari Livandagi suriyalik aholining qoʻzgʻolon koʻtarish xavfini oshirdi. Bu toʻqnashuvlar 2012-yilning may-iyun oylarida kuchayib, qurbonlar va yuzlab kishilar jarohatlandi.

## Yana qarang

* Kedrlarning inqilobi
* Livandagi tartibsizliklar (2015)

## Manbalar