Gian Piero Gasperini

**Jan Piero Gasperini** (1958-yil 26-yanvarda tugʻilgan) — italiyalik futbol murabbiyi va sobiq futbolchi, hozirda Italiyaning „Atalanta“ jamoasi murabbiyi.

## Oʻyin karyerasi
Gasperini 9 yoshida „Yuventus“ yoshlar tizimiga kirgan. Yoshlar tizimida boʻlgan vaqtida u *Allievi Nazionali* chempionligini qoʻlga kiritdi va 1976-yilda Laziodan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan Paolo Rossi va Serxio Brioni oʻz ichiga olgan *Primavera* jamoasida edi. Birinchi jamoa bilan bir nechta Italiya kubogi oʻyinlarini oʻtkazdi.Reggianaga ijaraga berildi va keyin 1978-yilda B Seriyaning „Palermo“ klubiga sotildi. U „Palermo“da besh mavsum qoldi, barchasi B seriyada, lekin 1979-yilda Italiya kubogi finaliga chiqdi. Keyin „Yuventus“ga yutqazdi.

Cavese (B Seriya) va Pistoiese (S1 Seriya) bilan ikki mavsumdan soʻng, Gasperini Peskaraga koʻchib oʻtdi va u yerda nihoyat 1987-yilda koʻtarilganidan keyin A Seriyada oʻynash uchun birinchi imkoniyatini qoʻlga kiritdi. U A Seriyadagi debyutini oʻz uyida „Piza“ga qarshi oʻtkazdi va 2:1 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlandi. 1990-yilda u Salernitanaga qoʻshilish uchun Peskarani tark etdi va Vis Pesaro bilan ikki mavsumdan soʻng 1993-yilda 35 yoshida nafaqaga chiqdi.

## Menejerlik faoliyati

### "Yuventus" (yoshlar jamoasi)
1994-yilda Gasperini "Yuventus"ning yoshlar tizimiga qaytdi. Bu safar murabbiy sifatida. U dastlab ikki yil *Jovanissimi* (U-14), keyin yana ikki yil *Allievi* (U-17) jamoasida murabbiylik qilgan. 1998-yilda *Primavera* (U-20) jamoasini boshqargan.

### Crotone
2003-yilda u „Yuventus“ni tark etib, C1 seriyasining „Crotone“ klubi bosh murabbiyi boʻldi va u yerda u oʻz jamoasini pley-off orqali B Seriyaga koʻtarilishi uchun osonlik bilan boshqardi. U B seriyada yana ikki mavsum „Crotone“da qoldi. 2004/2005-yilgi mavsumda ishdan boʻshatildi, ammo tez orada qayta tayinlandi.

### Genoa

2006-yildan boshlab u „Genoa“ klubi bosh murabbiyi boʻldi va *rossoblu* bilan birinchi mavsumida jamoasini A Seriyaga koʻtarildi. 2008/09-yilgi mavsumda Gasperini „Genoa“ni A Seriyaning beshinchi oʻriniga olib chiqdi. Bu jamoa uchun 19 yil ichida eng yuqori oʻrinni egalladi va shu tariqa UEFA Yevropa Ligasi yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi. Diego Milito va Tiago Motta kabi oʻyinchilarni 3-4-3 taktikasi boʻyicha qayta ishga tushirdi. Shakllanishi va ayniqsa ajoyib futbol uslubi butun Italiyada maqtovga sazovor boʻlgan shunchalik koʻpki, A Seriya chempioni "Inter" bosh murabbiyi Joze Mourino Gasperini uni eng qiyin ahvolga solgan murabbiy ekanligini aytdi. Biroq, 2010/11-yilgi mavsumning yomon boshlanishi, Luka Toni, Rafinya, Migel Veloso va Kaxa Kaladze kabi mashhur transferlarga qaramay, 10 oʻyinda 11 ochko toʻplash Gasperinining 8 noyabr kuni murabbiylik lavozimidan chetlatilishiga sabab boʻldi.

### Inter Milan
2011-yilning 24-iyunida Massimo Moratti Gasperinining Leonardo o‘rniga Milanning „Inter“ klubi bosh murabbiyi bo‘lishini tasdiqladi. Biroq, 2011-yil 21-sentyabrda Gasperini beshta gʻalabasiz oʻyin, jumladan toʻrtta magʻlubiyatdan soʻng isteʼfoga chiqarildi.

Gasperini „Inter“dagi faoliyatini 2011-yilgi Italiya Superkubogida „Milan“ ga qarshi oʻyinda 2:1 hisobida magʻlub boʻlish bilan boshlagan. A Seriyaning birinchi oʻyinida „Inter“ Sitsiliyada 4:3 hisobida magʻlubiyatga uchragan „Palermo“ni vaqtinchalik boshchiligidagi oʻyinda hayratda qoldirdi. „Roma“ bilan oʻz uyida durang oʻynadi.

Chempionlar ligasida „Trabzonspor“dan 0:1 hisobida magʻlub boʻlish vaziyatni yanada yomonlashtirdi. Moratti A Seriyaning yangi ishtirokchisi „Novara“dan 3:1 hisobida magʻlubiyatga uchraganidan soʻng Gasperini isteʼfoga chiqardi.

### Palermo
2012-yil 16-sentabrda Gasperini Juzeppe Sanninodan oʻz oʻrnini egallab olgan sobiq futbolchisi boʻlgan „Palermo“ning yangi bosh murabbiyi sifatida eʼlon qilindi.

2013-yilning 4-fevralida u o‘z uyida „Atalanta“ga qarshi o‘yinda (2:1) mag‘lub bo‘lgach, o‘z lavozimidan chetlashtirildi.

2013-yil 24-fevralda Gasperini uchta oʻyindan soʻng Alberto Malesani oʻrniga „Palermo“ bosh murabbiyi sifatida qayta ishga qabul qilindi. 2013-yil 11-martda Gasperini yana lavozimidan chetlashtirildi.

### Genoaga qaytish
2013-yilning 29-sentyabrida „Genoa“ Gasperinini qayta ijaraga olganini eʼlon qildi.

### Atalanta
2016-yil 14-iyunda Gasperini „Atalanta“ bosh murabbiyi etib tayinlandi. Jamoadagi faoliyati davomida Gasperini „Atalanta“ni klubdan „B“ seriyasiga tushib ketmaslik, A seriya ustunligi uchun kurashadigan va doimiy ravishda yevrokuboklarda qatnashadigan jamoaga aylantirdi. Uning bosh murabbiyligidagi birinchi mavsumi qiyin boshlandi. Gasperini 5 raunddan soʻng isteʼfoga chiqish arafasida edi. Buning natijasida „Atalanta“ „Palermo“ga 0:1 hisobida magʻlub boʻlganidan keyin oxirgi oʻringa chiqdi. Biroq, bundan buyon jamoaning natijalari barqaror ravishda yaxshilanib bordi va ular „Inter“, „Roma“ va „Napoli“ni magʻlub etishdi va A Seriyada ketma-ket 6 ta gʻalabaga erishib, qishki tanaffusda ularni 6-oʻrinda qoldirdi. „Atalanta“ mavsumning kutilmagan toʻplami boʻlishda davom etdi va A Seriyada toʻrtinchi oʻrinni egalladi va shu tariqa UEFA Yevropa ligasiga yoʻllanma oldi.

Keyingi mavsumda 26-yillik tanaffusdan keyin Yevropaga qaytgan Atalanta Yevropa Ligasi guruhida „Lion“, „Everton“ va „Apollon Limassol“ bilan mag‘lubiyatsiz g‘alaba qozonib, 1/8 finalga yo‘l oldi. Dortmundning „Borussiya“ si bilan o‘z uyida 1:1 hisobida durang qayd etdi. Germaniyada durang va safarda 2:3 hisobida magʻlub boʻldi. A Seriyada ular 7-oʻrinni egallashga muvaffaq boʻlishdi. Shu tariqa yana bir UEFA Yevropa Ligasi saralashiga ega boʻlishdi. Bu safar ikkinchi saralash bosqichida, Italiya Kubogida esa yarim finalga yoʻl olishdi va u yerda "Yuventus" tomonidan magʻlubiyatga uchradi.

2019-yil 26-may kuni „Atalanta“ 2018/19-yilgi mavsumda A Seriyada uchinchi o‘rinni egalladi va o‘z tarixida birinchi marta UEFA Chempionlar Ligasiga yo‘llanma oldi. Atalanta shuningdek, 2018/19-yilgi Italiya kubogi finaliga chiqdi. Ammo ular „Lazio“ ga qarshi oʻyinda 2:0 hisobida magʻlub boʻlishdi.

2019-yil 9-sentabr kuni „Atalanta“ bosh murabbiyi Jan Pero Gasperini Bergamoning faxriy fuqarosi etib saylandi. „Atalanta“ „Manchester City“, " Shaxtyor " va Zagrebning „Dinamo“ jamoalari bilan guruhda ikkinchi oʻrinni egallaganidan soʻng ilk bor Chempionlar ligasining 1/8 finaliga yoʻllanma oldi. Gasperinining Chempionlar ligasi pley-off bosqichidagi birinchi oʻyini Valensiyaga qarshi oʻz uyida 4:1 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlandi. „Atalanta“ 2020-yil 10-mart kuni „Valensiya“ ustidan mehmonda 4:3 hisobida g‘alaba qozonib, umumiy hisobda 8:4 hisobida g‘alaba qozonib, chorak finalga yo‘l oldi. Biroq, 1:2 hisobidagi mag‘lubiyatdan so‘ng, chorak finalda parijliklar tomonidan mag‘lub bo‘ldi.

## Boshqaruv uslubi
Taktik jihatdan Gasperini oʻzining yarim himoyachilari va oldingi chizigʻining koʻp qirraliligiga tayanadigan 3-4-3 taktikasi va yuqori xavfli giper-hujumga asoslangan toʻpga egalik qilish tizimidan foydalanishi bilan mashhur. Uning jamoasining o‘yin uslubi ko‘proq gol urish, to‘pdan tashqari harakat va yerda tez, qisqa paslarga, uzoq to‘plar va o‘yinning himoyaviy tomoniga kamroq eʼtibor qaratadi. Shunday qilib, baʼzida uning savdo belgisi 3-4-3 tizimi 3-4-1-2, 3-2-4-1, 3-5-2 yoki 3-4-2-1 formatiga oʻxshab ketadi. Keng yarim himoyachilar oʻrniga hujum qiluvchi qanot himoyachilari, ular qanotlar boʻylab kenglikni taʼminlaydi. U, shuningdek, vaqti-vaqti bilan 4-3-3 yoki 4-2-3-1 taktikasini qoʻllagani maʼlum. Uning jamoalari yuqori himoya chizigʻida oʻynashi va himoyada juda ixcham oʻynashi, hujum va himoya oʻrtasidagi masofa kamligi bilan mashhur. 1990-yillarda Gasperinining taktik falsafasi va jamoalarning oʻyin uslublari Arrigo Sakkining 4-4-2 tizimidan koʻra Gollandiya futbolidan, yaʼni Lui van Galning „Ayaks“ jamoasidan ilhomlangan edi. Toʻpni himoya qilishda uning jamoalari ogʻir pressing qoʻllash bilan ham tanilgan, lekin ayni paytda butun maydon boʻylab suyuq man-belgilash elementlarini qoʻllaydi va koʻpincha himoyada 5-4-1 sxemasiga oʻtadi. Gasperini oʻz tizimini samarali tatbiq etish uchun yarim himoyada chuqur pleymeyker emas, balki mehnatkash va yuqori jismoniy ikki tomonlama oʻyinchilardan foydalanishni maʼqul koʻradi. Lekin ayni paytda tezkor, qiyin, hatto kichikroq, lekin kreativ oʻyinchilarni qoʻllaydi. U shuningdek, vaqti-vaqti bilan havoda yaxshi boʻlgan kattaroq va jismoniy markaziy hujumchidan foydalanishi maʼlum. U kichikroq jamoalar bilan muvaffaqiyatli natijalarga erishgan hujumkor oʻyin uslubi tufayli erishgan eʼtirofiga qaramay, u oʻzining muvozanatsiz yondashuvi, jamoasining gol oʻtkazib yuborish va gol urishga moyilligi uchun ham tanqidga uchradi. Shunday qilib, baʼzi ekspertlarda uning tizimi kattaroq jamoalar bilan teng darajada samarali boʻladimi yoki yoʻqmi degan savol tugʻiladi.
## Yutuqlar

### Klub
**Atalanta**

* Italiya kubogi sohibi: 2018-19, 2020-21

### Individual

* A Seriyaning eng yaxshi murabbiyi: 2019, 2020
* Gazzetta Sports Awards yilning eng yaxshi murabbiyi: 2017
* Panchina d’Oro : 2019, 2020
* A Seriyada oyning eng yaxshi murabbiyi: 2021 yil noyabr

## Manbalar