Alisa Marić

**Alisa Marić**, PhD (serb kirill alifbosi : Alisa Marić; 1970-yil 10-yanvarda tugʻilgan) — serbiyalik shaxmatchi, FIDE ayol grossmeyster (WGM) va xalqaro usta (IM) unvonlariga ega.

2012-yil 27-iyulda u Serbiya hukumatida Yoshlar va sport vaziri etib saylandi va bu lavozimda 2013-yil 2-sentyabrgacha ishladi.

## Shaxmat egizaklari
Alisa Marić shaxmat bilan toʻrt yoshida egizak singlisi Mirjana Marić bilan birga tanishgan. Alisa va Mirjana zamonaviy shaxmat tarixida „Ayol grossmeyster“ unvoniga ega boʻlgan yagona egizaklardir. Alisa, shuningdek, egizaklar, qiz va oʻgʻil, Milika va Dushanning onasi.

## Dastlabki muvaffaqiyatlar
12 yoshida Alisa milliy shaxmat ustasi va Belgradning katta chempioni boʻldi. 15 yoshida u FIDE xalqaro ustasi (WIM) va 20 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon vitse-chempioni (1985-yil Dobrna shahrida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionati). 16 yoshli qiz sifatida u 1986-yilda Pukarevoda boʻlib oʻtgan Yugoslaviya shaxmat chempionatining eng yosh gʻolibi boʻlgan. 18 yoshida Alisa FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvoniga sazovor boʻldi. 20 yoshida u jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egallagan ayol shaxmatchi edi.

## Jahon chempionati
1990-yilda Alisa Marić Gruziya, SSSRning Borjomi shahrida (Xie Jun bilan birga) shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatiga nomzodlar turnirida gʻolib chiqdi. 1991-yilda Alisa Marić va Xie Jun ikki qismdan iborat soʻnggi raqib oʻyinini oʻtkazdilar; Birinchi boʻlib Yugoslaviyaning Belgrad shahrida, ikkinchisi Pekinda boʻldi. Xitoylik Xie Jun 4,5:2,5 hisobida gʻalaba qozondi va oʻsha yili SSSR vakili Maya Chiburdanidzeni magʻlub etib, ayollar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jahon chempioni boʻldi. 1992-yilda Alisa Marich 4-5 hisobida boʻlishdi. Xitoyning Shanxay shahrida boʻlib oʻtgan nomzodlar turnirida ishtirok etdi. 1994-yilda u 4-5 hisobida durang oʻynadi. Gollandiyaning Tilburg shahrida boʻlib oʻtgan nomzodlar turnirida joy. 1997-yilda u Gollandiyaning Groningen shahrida boʻlib oʻtgan nomzodlar turnirida 5-7 oʻrinlarni boʻlishib oldi. 2000-yildan boshlab FIDE shaxmat boʻyicha jahon chempionati nokaut formatiga asoslanadi. 2000-yil Hindistonning Nyu-Dehli shahrida Alisa yarim finalda xitoylik Qin Kaningga qarshi oʻynadi. 2001-yil, Moskva shahrida u 3-raundda xitoylik Chju Chenga qarshi oʻynadi, keyin u shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida jahon chempioni boʻldi. Bu natijalar jahon chempionatining ketma-ket oltita siklida erishildi.

## Medallar

1986-yildan shaxmat boʻyicha milliy tanlovda yetakchi oʻrinni egallab kelmoqda. U 1988-yilda Salonikada oʻtkazilgan shaxmat olimpiadasida bronza medalini qoʻlga kiritgan va 1998-yilda Elista shaxmat olimpiadasida shaxsiy bronza medalini qoʻlga kiritgan. 1999-yilda Batumida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2001-yil Shanxayda Alisa Marich Xitoyga qarshi koʻrgazmali oʻyinda „Dunyoning qolgan jamoasi“ ning olti aʼzosi uchun oʻynadi. 2007-yil Belgradda u milliy terma jamoa safida 20 yillik yubileyi munosabati bilan nufuzli „Avliyo Sava“ mukofoti bilan taqdirlangan. U oʻnta shaxmat Olimpiadasida birinchi oʻrinni egallagan (Dubay 1986-yil, Salonika 1988-yil, Novi Sad 1990-yil, Moskva 1994-yil, Yerevan 1996-yil, Elista 1998-yil, Istanbul 2000-yil, Calvia 2004-yil, Yevropa chempioni Leon 2001-yil, Torino 2006-yil, Tessalonik beshligi) 2001-yil, Plovdiv 2003-yil, Goteborg 2005-yil va Novi Sad 2009-yil). Alisa Belgradning „Agrouverzal“ klubi bilan uch marta shaxmat boʻyicha Yevropa kubogini qoʻlga kiritdi.

## Boshqa yutuqlari
Alisa iqtisod fanlari nomzodi darajasiga ega va u Belgraddagi Megatrend universitetida madaniyat va media fakultetida marketing professori sifatida ishlaydi. U talabalarning *"Marketing tamoyillari* va *media marketing*" kitoblarining ham muallifidir. Serbiya olimpiya qoʻmitasining prezidentlik kengashi aʼzosi edi. U „*Alisa* shaxmat moʻjizasida“ kabi teledasturlarga boshlovchilik qilgan.

## Mashhur oʻyinlari
Bu oʻyin Marichning shaxmat boʻyicha boʻlajak jahon chempioni Vishvanatan Anandga qarshi gʻalabasidir. 1988-yilda Shveysariyaning Lugano shahrida „Ligano Open“ turnirida oʻynalgan.

Anand (2520) vs. Marić (2345); Sitsiliya mudofaasi (*EKO* B46)1.e4 c5 2. Nf3 Nc6 3.d4 cxd4 4. Nxd4 Qc7 5. Nc3 e6 6.f4 a6 7. Nxc6 bxc6 8. Bd3 d5 9.0-0 Nf6 10.e5 Nd7 11.b3 Nc5 12. Kh1 Be7 13. Qh5 g6 14. Qh6 Bf8 15. Qh3 a5 16. Be3 Ba6 17. Rfd1 Be7 18. Qh6 Bf8 19. Qh4 Be7 20. Qf2 Nd7 21. Qe2 Qc8 22. Na4 c5 23. Bd2 Bxd3 24.cxd3 0-0 25. Rac1 Qa6 26. Be3 Rac8 27. Rd2 Qb5 28. Rdc2 Rc6 29. Bf2 Rfc8 30. Qe3 c4 31. Nc3 Qa6 32.bxc4 dxc4 33.d4 Nb6 34. Qf3 R6c7 35. Qh3 Rd7 36. Bh4 Bxh4 37. Qxh4 Rxd4 38. Re2 Nd5 39. Ne4 c3 40. Ree1 Qd3 41. Rxc3 Rxc3 42. Qd8+ Kg7 43. Nf6 Nxf6 44.exf6+ Kh6 45. Qf8+ Kh5 46. Qxf7 Rxf4 47. Re5+ Rf5 48. Qxh7+ Kg5 49.h4+ Kxf6 0-1

## Manbalar

## Havolalar

* Interview 2009 on LatestChess website
* Interview 2007 
* In the Limelight:Alisa Maric