open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
SpaceX CRS-8

**SpaceX CRS-8** (shuningdek, **SpX-8** nomi bilan ham tanilgan) SpaceX kompaniyasining Dragon avtomatik yuk fazo kemasining oʻninchi parvozidir. NASA bilan Commercial Resupply Services (CRS) shartnomasi doirasida SpaceX tomonidan amalga oshirilgan Xalqaro Kosmik Stantsiyasini taʼminlash dasturidagi sakkizinchi parvoz.

Ushbu missiyadan boshlab, barcha Dragon yuk fazo kemalari parvoz paytida raketa tashuvchi avariyaga uchraganda, undan uzilib, burun konusi va negermetik konteynerni tashlab, parashyutlarni ochish va okeanga qoʻnisb germetik yukni bortda saqlab qolish imkonini beruvchi dasturiy taʼminot bilan jihozlanadi. Ushbu funksiyadan foydalanish imkoniyati Falcon 9 raketa tashuvchisining butun 10 daqiqalik parvozi davomida saqlanib qoladi, ikkinchi bosqichning oxirgi 20 soniyasi bundan mustasno.

## Parvoz
6-aprel kuni parvozga tayyorgarlik koʻrish jarayoni doirasida barcha raketa tizimlarining uchishga tayyorligini tasdiqlash uchun Falcon 9 birinchi bosqich dvigatellarining anʼanaviy qisqa yondirish sinovi (static fire) oʻtkazildi.

Falcon 9 raketasining muvaffaqiyatli uchirilishi 2016-yil 8-aprel kuni UTC soat 20:43 da Kanaveral burnidagi SLC-40 uchirish kompleksida boʻlib oʻtdi. Dragon kosmik kemasi uchirilgandan keyin 10,5 daqiqadan soʻng 209 × 353 km, 51,6 ° egilish bilan koʻzlangan orbitaga chiqarildi. 3 daqiqadan soʻng quyosh panellarining qanotlari ochildi.

## Yaqinlashish va tutashtirish
Dragon Xalqaro Kosmik Stansiyaga 10-aprel kuni yetib keldi va UTC soat 11:23 da Canadarm2 stansiyasi manipulyatori tomonidan qoʻlga olindi. Soat 13:57 da kema Harmony moduliga muvaffaqiyatli oʻrnatildi.

Birinchi marta NASA tomonidan stantsiyani taʼminlash uchun foydalaniladigan ikkala yuk kemalari (Dragon va Cygnus) bir vaqtning oʻzida Xalqaro Kosmik Stansiyaga oʻrnatiladi.

## Fotogalereya

CRS-8 (26278998915).jpg
CRS-8 (25676188954).jpg
CRS-8 (26217360302).jpg
CRS-8 (26309783565).jpg
CRS-8 (26283822056).jpg
KSC-20160408-PH KLS0001 0005 (25704320894).jpg
CRS-8 (26239017922).jpg
SpaceX CRS-8 liftoff (26314614065).jpg
CRS-8 (25728664603).jpg
SpaceX CRS-8 liftoff (26041741470).jpg
CRS-8 (26305479266).jpg
CRS-8 liftoff (25709481274) (2).jpg
KSC-20160408-PH KLS0002 0035 (26248368701).jpg
KSC-20160408-PH KLS0002 0044 (26248368171).jpg
CRS-8 (25728668373).jpg
CRS-8 (26265214251).jpg
CRS-8 first stage landing (26326603741).jpg
CRS-8 first stage landing (25790039543).jpg
CRS-8 first stage landing (26326588761).jpg
CRS-8 first stage landing (26366878046).jpg
CRS-8 first stage landing (26119927200).jpg
CRS-8 first stage landing (26392773055).jpg
CRS-8 first stage landing (25788014884).jpg
CRS-8 first stage landing (26300510612).jpg
CRS-8 first stage landing (26300505022).jpg
CRS-8 first stage landing (25787998624).jpg
CRS-8 first stage landing (26326628031).jpg
CRS-8 Dragon from ISS (ISS047E050792).jpg
CRS-8 Dragon from ISS (ISS047E050943).jpg
CRS-8 Dragon from ISS (ISS047E050978).jpg


## Manbalar
Aniq tushlar

**Aniq tush** — bu odam tush koʻrayotganini tushunadigan va uning mazmunini maʼlum darajada nazorat qila oladigan oʻzgargan ong holatidir. Bu REM uyqu fazasi va uygʻonish oʻrtasidagi chegara holatining bir turi. „Aniq tush“ atamasi () Gollandiyalik psixiatr va yozuvchi Frederik van Eeden (1860—1932) tomonidan kiritilgan.

Aniq tushlar ilmiy tadqiqot mavzusi boʻlib, ularning mavjudligi, xususan, yapon olimlari tomonidan tasdiqlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* *Laberj S., Reyngold X.* Praktika osoznannogo snovideniya / Stiven Laberj, Xovard Reyngold.
* *Moss R.* Osoznannie snovideniya / Robert Moss.

## Havolalar
* Chem opasni osoznannie snovideniya  Arxivnaya kopiya ot 7-noyabrya 2017 na Wayback Machine—chem mojet bit opasna praktika osoznannix snovideniy.
* Dvinyaninov B. K. Fenomen osoznannix snovideniy Arxivnaya kopiya ot 22-yanvarya 2018 na Wayback Machine // Psixotexniki i izmenyonnie sostoyaniya soznaniya. Sb. materialov Vtoroy mejdunarodnoy nauchnoy konferensii (12-14-dekabrya 2013 g., Sankt-Peterburg) / Otv. red. S. V. Paxomov.—SPb.: Izdatelstvo RXGA, 2015, s. 128—132
Ayiqcha Paddington

**Ayiqcha Paddington** () — ingliz yozuvchisi Maykl Bondning kitobi va shu nomdagi bolalar serialining bosh qahramoni. Ayiqcha Paddington haqidagi kitob bolalar adabiyotining klassikasi hisoblanadi. „Paddington ismli ayiqcha“ birinchi marta 1958-yil 13-oktabrda nashr etilgan. Bugungi kunda dunyoda 25 milliondan ortiq ayiqcha Paddington haqidagi kitoblari mavjud boʻlib, ular jami 31-tilga tarjima qilingan. Butun dunyoda ayiqcha nomidan foydalangan holda turli mahsulotlarga 265 ta litsenziya berilgan.

## Ayiqchaning adabiy tarixi
Ayiqcha Paddington haqida hikoya yozish gʻoyasi birinchi marta Maykl Bondga 1956-yil Rojdestvo arafasida Paddington vokzali yaqinidagi London doʻkonida javonda yolgʻiz ayiqchani koʻrib, uni xotiniga sovgʻa sifatida sotib olganida paydo boʻlgan. Ayiqcha Bondni hikoya oʻylab topishga ilhomlantirdi va oʻn kun ichida u birinchi kitobini yozdi. Kitob adabiy agent Xarvi Unnaga berildi. Paddington nomli ayiq birinchi marta 1958-yil 13-oktabrda „William Collins & Sons“ tomonidan nashr etilgan.

Avvaliga Maykl Bond ayiqchani „qora Afrikadan“ („from darkest Africa“) kelishini xohladi, ammo uning agenti Xarvi Unna ayiqlar Afrikada yashamasligini aytdi va keyin u vatanini Peruga oʻzgartirdi. Peru oʻrmonida faqat bitta ayiq yashaydi — bu And deb ataladigan ayiq yoki koʻzoynakli ayiq.

Paddington stantsiyasida hikoya qalin Peru oʻrmonlaridan kelgan kichkina ayiq bolasi haqida boshlanadi. U yerda turib, kimdir unga eʼtibor berishini kutadi. Janob va missis Braun jasur daydiga gʻamxoʻrlik qilishga qaror qiladi va tez orada Paddington ularning oilasining toʻla huquqli aʼzosiga aylanadi. Paddington odobli ayiqcha boʻlgani uchun u uyda foydali boʻlishga harakat qiladi. Biroq, uning ixtirolari koʻpincha hazil va shoʻxliklarga aylanadi. Ayiqcha Paddington bor joyda hech qachon vaqt zerikarli oʻtmaydi.

## Yumshoq oʻyinchoq

Birinchi ayiqcha 1972-yilda Shirli va Eddi Klarksonga tegishli Gabrielle Designs tomonidan ishlab chiqarilgan. Ular Rojdestvo uchun oʻz farzandlari Joanna va Jeremi Klarksonlarga (keyinchalik taniqli teleboshlovchi va yozuvchi boʻlgan) ilk sinov nusxasini sovgʻa qilishgan.

## Ommaviy madaniyatda

* Keng qirrali shlyapa va koʻk rangli palto kiyib yuradi.
* 1976-yildan 1980-yilgacha Buyuk Britaniyada „“ multseriali namoyish etilgan.
* 1989-yildan 1990-yilgacha  Amerika-Britaniya multseriali chiqdi.
* 1997-yildan 2000-yilgacha Kanada-Fransiya multseriyali „“ chiqdi.
* 2008-yil 13-oktabrda Google Ayiqcha Paddington kitobining birinchi nashri chop etilganining 50-yilligini oʻz logotipida chamadonli sayohatchi sifatida tasvirlab nishonladi.
* 2014-yilda rejissor Pol King „Peddingtonning sarguzashtlari“ filmini suratga oldi, u ikkita BAFTA mukofotiga nomzod boʻldi: eng yaxshi moslashtirilgan ssenariy uchun va eng yaxshi ingliz filmi uchun Aleksandr Korda mukofotini oldi.
* 2017-yilda filmning davomi — „Peddingtonning sarguzashtlari 2“ suratga olindi.
* 2019-yilda  navbatdagi multseriyalining translyatsiyasi boshlandi.

## Manbalar


## Havolalar
* 
* 
* 
* 
*
Oʻzbekiston Respublikasi xalq ustasi

**„O‘zbekiston Respublikasi xalq ustasi“ faxriy unvoni** —  xalq badiiy hunarmandchiligi va amaliy san’atni rivojlantirishda alohida xizmat ko‘rsatgan xalq ustalariga ularning milliy madaniyatni yanada rivojlantirish va iste’dodli yoshlarni tayyorlashga qo‘shgan hissalari uchun beriladi. 

## Tavsifi
Koʻkrak nishoni 0,25 mikron qalinlikda tilla qoplangan 925 probali kumushdan tayyorlanib, diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻladi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.
Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida xalq ustalari yasagan buyumlar (qumgʻon, lagan va xontaxta), pastki oʻng chekkasida dafna navdasi tasvirlangan. Nishonning chap qismi yuqorirogʻidan „XALQ USTASI“ degan yozuv gorizontal holatda joy olgan. Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.
Tasvirlar va yozuv qabariq. Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi».

## Mukofot sohiblari

* Ablakulov Nu’mon Maxkamovich – Respublika „Hunarmand“ uyushmasi a’zosi, kulol, Samarqand viloyati.
* Narzullayev Abdulla Ibodullayevich – Respublika „Hunarmand“ uyushmasi a’zosi, kulol, Buxoro viloyati.
* Asadov Mirjamol - Respublika “Hunarmand” uyushmasi aʼzosi, yogʻoch oʻymakorligi ustasi, Samarqand viloyati.
## Sohiblari

## Manbalar
Osiyo kalaosi

**Osiyo kalaosi** () — karkidon qushlar oilasiga mansub qushlar urugʻi.

## Areal va turmush tarzi
Ular Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlarida, shuningdek Butanda, Hindistonning shimoli-sharqida, Tibetning janubi-sharqida va Xitoyning janubida (janubiy Yunnan) yashaydilar. Osiyo kalaolarining turmush tarzi karkidon qushlar oilasining boshqa vakillarinikiga oʻxshaydi. Ular oʻrmonlarning namlik yuqori boʻlgan tropik qatlamlarida yashaydilar. Ular daraxt kavaklariga uya quradilar. Ular asosan mevalar bilan oziqlanadi.

## Tavsif
Katta qushlar atamasi bu oilaning barcha vakillari uchun xos boʻlib, ularda asosan tumshugʻining tag qismi qalinlashgan boʻladi. Odatda barchasida tumshugʻi, boʻyin va boshning old qismi yorqin rangga ega boʻladi. Koʻp hollarda qanotlari va koʻkrak qismining patlari quyuq rangda boʻladi. Dumi esa oq rangda.

## Tasniflash
2020-yil noyabr holatiga koʻra, ushbu urugʻga faqat bitta tur kiradi:

* Aceros nipalensis (Hodgson, 1829) — Qizil boʻyinli karkidon qush, yoki Nepal karkidon qushi, yoki Nepal kalaosi

2013-yilda filogenetik tadqiqotlar asosida 1895-yil А.В. Meyer & Wiglesworth tomonidan kashf qilingan *Rhabdotorrhinus* urugʻi *Aceros* urugʻidan ajratilgan. 2020-yil noyabr holatiga koʻra 4 turni oʻz ichiga oladi:

* Rhabdotorrhinus corrugatus (Temminck, 1832) — Ajinli kalao
* Rhabdotorrhinus exarhatus (Temminck, 1823) — Penelopides-Kalao Temminka
* Rhabdotorrhinus leucocephalus (Vieillot, 1816) — Mindanao ajinli kalaosi
* Rhabdotorrhinus waldeni (Sharpe, 1877) — Qizil boshli karkidon qush

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Steadman, David William (2006): *Extinction and Biogeography of Tropical Pacific Islands Birds*. University of Chicago Press. ISBN 0-226-77142-3, S. 159, 367.
Chita (aeroport)

**Chita xalqaro aeroporti** **(Kadala)**  – Rossiyaning Baykalorti oʻlkasi Chita shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Federal ahamiyatga ega.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Manbalar

## Havolalar
* Taqdimot Aeroporti Chita.pdf
* 2014-yilning birinchi yarmi natijalari
* Kadala aeroportining rasmiy sayti
* Angara aviakompaniyasi yanvar oyida Chita-Novosibirskga yangi parvozni boshlaydi
* Chita-Bangkok reyslarining chastotasi haftada bitta reysga oshadi
* Kadala aeroportida 2012da nuqta qoʻyish 
* Chita aeroporti haqida 
* Chita (Kadala)
* Vladivostokga parvozning koʻrinishi Chita shahrida rejalashtirilgan
Melanfo

**Melanfo** () — yunon mifologiyasi va Gomerning „Odisseya“ asari qahramoni, Odisseyning uyidagi xizmatkorlardan biri, uning xizmatkori Doliyning qizi.

## Mifologiya
Melanfo — „Odisseya“ ning kichik qahramonlaridan biri. U „Oʻtkir tilli“ sifatida tasvirlangan boʻlib, Odisseyning itakalik choʻpon xizmatkori Melanfiyning singlisi va Doliyning qizi. Penelopaning xizmatkorlari orasida u eng sevimlilaridan biri. Uning tarbiyasida Penelopa shaxsan ishtirok etgani aytiladi. Bolaligidan egalari unga koʻp eʼtibor berishgan, unga turli oʻyinchoqlar berishgan, shirinliklar bilan siylashgan, qizi kabi muomala qilishgan.

Odisseyning rafiqasi unga juda gʻamxoʻrlik qilganiga qaramay, Melanfo xiyonatkor boʻlib oʻsdi va unga va uning oilasiga qora noshukurlik bilan munosabatda boʻldi. U Odisseyning koʻp yillar davomida yoʻqligida uning xotiniga sovchilik qilish uchun ularning uyiga kelgan Penelopaning muxlislari bilan yotgan xiyonatkor xizmatkorlardan biri edi. Melanfoning oʻzi Penelopaning daʼvogarlaridan biri Yevrimax bilan yashirincha sevgi ittifoqi tuzadi. Odissey tilanchi qiyofasida bolib, nihoyat qaytib kelganida, Melanfo u bilan juda qoʻpol muloqot qildi va uni oʻz uyiga kiritmadi. Undan tunash uchun turar joy bilan taʼminlashni soʻraganida, u qoʻpollik bilan unga oʻxshagan odamlar temirchilik ishxonasida yoki zakutada — Itakaga tasodifiy tashrif buyuruvchilar odatda joylashgan joylarda tunashlari kerak, deb javob berdi.

Odissey barcha daʼvogarlarni oʻldirgandan soʻng, vafosiz xizmatkorlarni zalni qondan yuvishga majbur qilishdi. Shundan soʻng, Odisseyning oʻgʻli Telemax ularning barchasini osib qoʻydi. Gomer Melanfoning bu xizmatkorlar orasida boʻlgan-boʻlmaganiga aniqlik kiritmagan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Wilhelm Heinrich Roscher: Melantho 2). // Рошер, Вильгельм Генрих: Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie (Лексикон Рошера). Band 2,2, Leipzig 1897, Sp. 2583 (Оцифрованный текст).  (нем.)
Melanfiy

**Melanfiy** (), Doliyning oʻgʻli — Gomerning „Odisseya“ asaridagi kichik qahramon. Odisseyaning quli, echkiboqar; egasiga sodiq qolgan boshqa choʻponlardan (Evmeya va Filetiy) farqli oʻlaroq, u tilanchi shaklida boʻlganida Odisseyni haqorat qilgan. Keyinchalik u tomonidan oʻldirilgan. Qoʻlga olingan, bogʻlangan va shiftga osib qoʻyilgan, keyin boʻlaklarga boʻlinib, itlarga yedirilgan (bu epizod Feokrit tomonidan eslatib oʻtilgan). Gigin xato tarzda uni daʼvogarlardan biri deb ataydi.

## Mifologiya
Melanfiy podaning eng yaxshi echkilarini Penelopa daʼvochilari uchun ziyofatga yetkazib beradi. U sovchilarga sharob quyib, ularga dasturxon atrofida xizmat qiladi va ularning buyrugʻi bilan zalda olov yoqadi. Ularning koʻplari, aftidan, unga ijobiy munosabatda boʻlishadi: matnda Yevrimaxga „boshqalarga koʻra gʻayratliroq boʻlgan“ va unga daʼvogarlar bilan bir zalda ovqatlanishga ruxsat berilganligi aytiladi.

Odissey, tilanchi qiyofasida va Yevmey hamrohligida, shaharga ketayotganda, nimfalarga bagʻishlangan buloqdaMelanfiy bilan uchrashadi. Melanfiy Odisseyni masxara qiladi va uning soniga tepadi, lekin u aslida xoʻjayinini haqorat qilayotganini bilmaydi; Odissey unga hujum qilmoqchi boʻladi, lekin oʻzini ushlab turadi. Keyinchalik, Odissey daʼvogarlar oldida paydo boʻlganda, Melanfiy notanish odam haqida hech narsa bilmasligini va uni olib kelgani uchun faqat Yevmey mas’ul ekanligini daʼvo qiladi. Uning nutqi daʼvogarlar Yevmeyga tanbeh berishiga olib keladi.

Daʼvogarlar bilan jangning boshida Melanfiy qurol-yarogʻ xonasidan qurol va zirh oʻgʻirlab ularni daʼvogarlarga olib keladi. Yevmey va Filetiy uni oʻsha yerda ushlaydi. Odisseyning buyrugʻiga koʻra, ular xoinni bogʻlab, qoʻllari bilan raflarga osib qoʻyishadi, shundan soʻng Yevmey uni masxara qiladi. Jangda gʻalaba qozongandan soʻng, Telemax (Odisseyning oʻgʻli), Yevmey va Filofey eʼtiborlarini Melanfiyga qaratishlaridan oldin oʻn ikkita vafosiz qul qizni (shu jumladan, ehtimol, ilgari xiyonatkor sifatida tavsiflangan Melanfiyning singlisi Melanfoni ham) osib oʻldirishadi. Uni ichki hovliga olib borib, burni va quloqlarini kesib, jinsiy aʼzolarini qilich bilan kesib, itlarga berishadi, keyin toʻrtga boʻlishadi.

## Yana qarang
* (12973) Melanthia, Yupiterning troyan asteroidi — Melanthia nomi bilan atalgan.

## Manbalar
Melanf

**Melanf** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Messeniya, keyin Afina va Attika shohi. Andropomp va Genioxaning oʻgʻli, Borning nabirasi, Penfilning evarasi, Periklimenning chevarasi. Kodrning otasi. Afinaning oʻn oltinchi shohi.

Ehtimol, bunday nom Miken matnlarida uchrashi mumkin: **me-ra-to** (Melanf?).

Doriyliklar tomonidan Messendan quvib chiqarilib, Attikaga boradi va u yerda beotiyaliklarga qarshi kurashda qatnashadi. Koʻp Pilianlar u bilan birga koʻchib ketishdi. Pifiya unga stolda bosh va oyoqlar beriladigan joyga joylashishi kerakligini bashorat qiladi, bu Elevsinda sodir boʻladi. Egeyning oxirgi avlodi Fimetdan keyin Afina qiroli boʻlib saylandi. Beotiyaliklar qiroli Ksanfni yakkama-yakka jangda oʻldiradi va Apaturiya bayramini oʻrnatadi Dionis ziyoratgohini qurdi va uning sharafiga bayram oʻrnatadi. Uning hukmronligi davrida ionliklar Attikada qabul qilingan. Melanfning avlodlari — Medontidlar.

## Manbalar
Melanipp

**Melanipp** (Astakning oʻgʻli,  "qora otli") - qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni Yettiliklar yurishi paytida Fivlar himoyachisi. Pretov darvozasida Tideyga qarshi turgan. Tideyni oʻlimga olib keladigan qilib jarohatlaydi, lekin Tidey uni oʻldiradi. Boshqa bir afsonaga koʻra, u Tidey va Mekisteyni oʻldirgan, lekin Amfiarauy qoʻlidan oʻlgan, uning qabri Pretid darvozasida.

Tenedoslik Aristagorning ajdodi deb ataladi. Unga sigʻinishni Klisfen Sikionda oʻrnatdi. Aksiyning "Melanipp" tragediyasining bosh qahramoni.

## Manbalar
Melanion

**Melanion** (, ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Amfidamantning oʻgʻli. Kalidon ovining ushtirokchisi. Ayollardan qochgan va togʻlarda yashagan. Atalanta bilan birga ovlagan. Versiyaga koʻra, u Giley tomonidan yaralangan.

Poyga paytida yoʻlda uchta olma tashlab Atalantaga (uning amakivachchasi) yetib, unga uylanadi. Parfenopeyning otasi Peliyning dafn oʻyinlari ishtirokchisi, yugurishda qatnashgan. Aytishlaricha, Melanion va Atalanta sherga aylangan.

Antifanning „Melanion“ komediyasining, shuningdek, Atalanta haqidagi bir qator pyesalarning bosh qahramoni.

Yevripid va Feokrit tomonidan qabul qilingan boshqa versiyaga koʻra, Atalantaning erining ismi G**ippomen** boʻlgan.

U Megarey va Meropaning oʻgʻli boʻlib, Afroditadan Kiprdagi Tamasey ibodatxonasidan uchta oltin olma olgan (yoki Afroditadan Gesperid olmalarini olgan), keyinchalik u xotini bilan Kibela ibodatxonasiga yotganda sherga aylangan. Kibela ularni oʻz aravasiga qoʻshadi.

## Manbalar
Melan

**Melan** (Melas,  „qora“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Porfaon va Yevritaning oʻgʻli, Oyneyning ukasi. Oyneyga qarshi fitna uyushtirgan 8 nafar oʻgʻli Tidey tomonidan oʻldirilgan. Yoki Tideusning amakivachchalari boʻlgan ikki oʻgʻli Alkafoy va Likopey u tomonidan oʻldirilgan. Yoki Melanning oʻzi Tidey tomonidan oʻldirilgan.

## Manbalar
Melaney

**Melaney** () ― qadimgi yunon mifologiyasida Apollon va Pronoyning oʻgʻli. Stratonikaning eri, Yevritning otasi. Drioplarning shohi, Epirni qoʻlga oladi, bolalari Yevrit va Ambrakiya. Exaliyaning shimoliy versiyasiga koʻra). Janubiy versiyaga koʻra, mashhur otuvchi Messeniyaga Perier ostida keldi, qirol xotini Exaliya nomidan kelib chiqqan Exaliyani unga joylashish uchun berdi.

## Manbalar
Melan (Likimniy o‘g‘li)

**Melan** yoki **Melas** () — Argos siklidan boʻlgan yunon mifologiyasining qahramoni, Likimniyning oʻgʻli. U qarindoshi Geraklning hamrohi edi va Exaliyaga qarshi yurish paytida vafot etgan.

## Mifologiyada
Melan Perseidlar oilasiga tegishli edi. U Likimniyning oʻgʻli va mos ravishda Perseyning nevarasi boʻlgan, Gerakl esa uning amakivachchasi edi. Melanning onasi Perimeda (Amfitrionning singlisi), aka-ukalari Eon va Argiy boʻlgan. Uchalasi ham Gerakl muhitiga tegishli boʻlgan.

Antik mualliflar Melanni faqat Geraklning tarjimai holidagi bitta epizod bilan bogʻliq holda eslatib oʻtishadi. Psevdo-Apollodorning soʻzlariga koʻra, bu qahramon Fesaliyadagi Traxindan Evbeydagi Exaliya shohi Yevritga qarshi yurishida qarindoshiga hamroh boʻlgan. Geraklning armiyasida Arkadiyaliklar, Melianlar va Epiknemidiyalik Lokrlar boʻlgan. Ular gʻalaba qozonishdi: Exaliya boʻron bilan va talon-toroj qilindi, lekin Melan ukasi Argiy bilan birga jangda halok boʻldi (boshqa bir versiyaga koʻra, Argiy keyinroq Troya yaqinida vafot etgan); Gerakl shaharni egallab olgandan soʻng darhol ikkalasini dafn qildi. Ushbu voqealarga „Exaliyaning qoʻlga olinishi“ poemasi bagʻishlangan, uni koʻpincha Samoslik Kreofilga, baʼzan Gomerga tegishli deb oʻylashgan. Bu asarning matni saqlanib qolmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
# 
# Kolf. Melas 9 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1931. — Bd. XV, 1. — Kol. 438.
# Wernicke. Argeios 3 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1895. — Bd. II, 1. — Kol. 701—702.
Megapenf (Menelay o‘g‘li)

**Megapenf** yoki **Megapent** () — qadimgi yunon mifologiyasi va adabiyoti qahramoni, sparta qiroli Menelayning qulidan boʻlgan oʻgʻli. „Odisseya“ da eslatib oʻtilgan: bu poemada Odisseyning oʻgʻli Telemax Megapenf va mahalliy aristokrat Alektorning qizining toʻyi kuni Spartaga keladi. Ehtimol, Gomer Telemaxning Spartada boʻlishini chiroyli bayram bilan bogʻlash uchun bu personajni ixtiro qilgan boʻlishi mumkin. Antik matnlarda Megapenf haqidagi boshqa barcha eslatmalar „Odisseyaning“ ushbu epizodiga toʻgʻri keladi. Psevdo-Apollodorning xabar berishicha, Megapenfning onasi Etoliyalik Pierida boʻlgan, ammo Akusilay uni Tereida deb atagan; Skleriadning yozishicha, Megapenfni Gektor Andromaxning bevasi tugʻgan.

Menelayning oʻlimidan soʻng, afsonaning bir versiyasiga koʻra, Megapenf va uning ukasi Nikostrat vaqtincha Sparta ustidan hokimiyatni qoʻlga kiritdilar va oʻgay onasi Yelenani quvib chiqardilar. Rodosliklar Yelena ularning orolida panoh topishga harakat qilgan, ammo u yerda oʻldirilgan deb faraz qilgan. Keyinchalik Menelay va Yelenaning kuyovi Orest Sparta shohi boʻldi: Pavsaniyning soʻzlariga koʻra, spartaliklar uni taklif qilishdi, chunki „ular Menelayning qulidan tugʻilgan Nikostrat va Megapenfning hukmronligiga“ chidashdan koʻra Tidareyning nabirasi hukmi ostida boʻlishni afzal koʻrishdi.

Amikldagi taxtda Megapenf va Nikostrat bir otda oʻtirgan holda tasvirlangan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
# 
# 
# Kroll W. Megapenthes 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — Stuttgart, 1931. — Bd. XV, 1. — Kol. 145.
# Schirmer. Megapenthes 1 // W. H. Roscher: Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1897. — Bd. II, 2. — Kol. 2542.
Tuman (mifologiya)

**Tuman** (, "tuman") ― teogoniyaning boshlanishi boʻlib, Gay Yuliy Giginning "Afsonalar" asarini ochib beradi.

Noma'lum yunon manbasiga koʻra, "Afsonalar" ga koʻra, Tuman Xaosni tugʻdiradi, Xaos va Tumandan esa Kecha (Nox), Kun (Dies), Ereb va Efir paydo boʻladi.

A.F.Losev e'tiborni qaratadiki, bunday sxemada Efir - Kun juftligi Gesioddagi kabi Ereb-Tundan paydo boʻlmaydi, lekin bu ikkala juftlik Tumanning (Caligo) birlamchi kuchidan paydo boʻladi, bu Losevning fikriga koʻra, qurilmani yanada nozikroq qiladi va Giginning manbai Gesiod poemasidan kechroq boʻlganligini koʻrsatadi.

V.G.Rosher uni birinchi teogonik tamoyil deb ataydi va u yunon xudosi Skotosga mos keladi deb taxmin qiladi. D.O.Torshilov bunday boshlanish boshqa hech kim tomonidan aytilmaganligini koʻrsatadi va Giginning yunoncha manbasida () boʻlishi mumkinligini taxmin qiladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Лексикон Рошера. Т. 1. Стр. 846.
## Havolalar
* Мгла (Caligo)
Avliyo Georgiy Moskva Kremli Uspenskiy soboridagi ikona

**Saint George — Avliyo Georgiy** — Moskva Kremli Uspenskiy sobori toʻplamidagi Novgorod ikonasi. Unda avliyo Georgiy belboʻyida tasvirlangan. Ushbu madaniy yodgorlik XI yoki XII asr oxirlariga toʻgʻri kelib, dastgohli rasm solish yoʻnalishida Rossiyadagi eng qadimgi yodgorliklardan biridir.

## Kelib chiqishi
Akademik V.N.Lazarevning soʻzlariga koʻra, ikona kelib chiqishi Novgorod shariga borib taqaladi. Uni Moskvaga Ivan Grozniy keltirgan. Grozniy Novgoroddan koʻplab mahalliy muqaddos ahyolarni olib kelgan. Ikonada XII asr Vizantiya ikonalariga xos chizgilar bor va u Novgorod ikona rassomchiligining Vizantiya yoʻnalishiga tegishli.

Ikonani knyaz Georgiy Andreyevich (Andrey Bogolyubskiyning kenja oʻgʻli) buyurtma qilgan boʻlishi mumkin. U 1174-yilda Novgoroddan quvilib va Gruziyaga koʻchib oʻtgan va u yerda qirolicha Tamaraning birinchi eri boʻlgan. Ikona yosh knyazning homiy murshidi tasviri boʻlishi mumkin. Uni knyaz Yuiy monastirining Avliyo Georgiy soboriga joylashtirgan.

Ikonada XI asr oxiri — XII asr boshlariga doir sana mavjud. U uslubiy jihatdan Kiyev Avliyo Sofiyasidagi naqshlar va freskalar bilan oʻxshash.

## Ikonografiya

Ikonaning qadimgi tasviri yaxshi saqlanib qolgan (yuz qismida, fonida ozgina yoʻqotishlar mavjud. Ikonaning quyi qismidagi libos tasvirida esa sezilarli darajada yoʻqotish bor). Bunga Georgiy obrazi uzoq vaqt mobaynida toʻq mallarang boʻyoq bilan qoplangani sababdir. Ikona qoplamadan faqatgina 1930-yillarga kelib ochilgan.

Ikonada yarim uzunlikdagi buyuk jafokash Georgiy yosh jangchi qiyofasida tasvirlangan. Uning oʻng qoʻlida nayza, chap qoʻlida esa jafokash xochi oʻrnini bosadigan xoch shaklidagi qilich bor. Avliyo surati ikona hajmini bor boʻyicha qamrab oladi va uning qoʻllari romga yaqin tasvirlangan. Bu esa, uning jismi qudratini his qilishni kuchaytiradi. Avliyoning yuzi muntazam oval shaklga ega, sochlar jigarrang va qalin tasvirlangan. Avliyoning koʻzlari yirik tasvirlangan va tomoshabinga tikilib turadi. Karnasiyasi oqish, yonoqlarida qizgi’sh tusga aylanadi. Rassom zirh va qurollar tasvirining haqiqiyligiga katta ahamiyat bergan (masalan, plastinkali zirhlarida har bir plastinkaning mahkamlash joylari tasvirlangan).

Ikonaning orqa tomonida, keyingi davrlarda kiritilgan yozuvlar ostida, XIV asr oʻrtalarida Moskvada ishlagan yunon ustasi tomonidan qoʻshilgan Tangri onasi Xodegetriya tasviri mavjud. Uning ostida nomaʼlum darajada saqlanib qolgan avvalgi rasm bor. Chizgilardan faqat Ilohiy chaqaloq yuzi tozalangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Demin N. LEKIN. Qadimgi rus rasmidagi sheʼriy tasvirlarning aksi (11-12-asrlardagi „Jorj jangchi“ ikonasi misolida) // Qadimgi rus sanʼati. Moʻgʻullardan oldingi rus badiiy madaniyati [jild. 6]. — M.: Nauka, 1972. — S. 7-24.
Yaroslavl Najotkori

**Yaroslavl Najotkori** — XIII asr oʻrtalariga xos qadimgi rus ikonasi.

Ikona kelib chiqishi Yaroslavl Uspenskiy soboriga borib taqaladi. U 1219-yilda muqaddaslashtirilgan. Ikona knyazlar Vasiliy va Konstantin Vsevolodovichlar jasadlarining qurigan qoldiqlari bilan birga sarkofakka joylashtirilgan va ularning ibodat tasviri sifatida hurmatga sazovor boʻlgan. Ikona 1919-yilda Markaziy davlat restavratsiya ustaxonalarining Yaroslavl boʻlimida F.A. Modorov va G.O. Chirikovlar tomonidan ochilgan.

## Tavsifi
Ikona muqaddas ashyolar solinadigan sandiqli va pavolokali joʻka taxtasiga chizilgan va chekkalarga yangi levkas qoʻyilgan. Taxtacha burchaklarida va oʻrtasida chuqurchalar mavjud boʻlib, ularda ikonani bezatgan qimmatbaho toshlar boʻlgan.

Ikona oʻrtacha holatda saqlangan. Uning yuzasi kraquelure boʻlib, ayrim joylaridagi boʻyoqlar levkasgacha eskirgan. Yuzning boʻyalishi kuchli taʼsirga uchragan, ammo asl qirmizi izlari saqlanib qolgan. Bosh atrofidagi yorugʻlik gardishi — nimb ustida qoplamaga urilgan mix izlari bor. Xushxabar matni saqlanib qolmagan.

Ikonada Pantokrator ikonografiyasida Iso Masihning yarim boʻy balandlikdagi tasviri aks etgan. I.E. Grabaryaga koʻra, ikona „*Novgorod shovqin-surinli ishchanlik muhitidan hech narsaga ega emas, goʻyoki ayyorona, orzumonand va kamtarona, lekin juda nozik, shakli ajoyib shaklda chizilgan*“. Akademik V. N. Lazarev piktogrammadagi Najotkorning yuzi rus millatiga xos xususiyatlarga ega ekanligini, shu bois "*baʼzi bir alohida yaqinlik ifodasi* " bilan oʻziga jalb qilishini qayd etadi.

## Manbalar
Laodamant

**Laodamant** (, „xalqlarni boʻysundiruvchi“) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. Eteoklning oʻgʻli. Fivan shohi. Kreont uning homiysi boʻlgan. Epigonlarning yurishi paytida, birinchi jangda Egialeyni oʻldirgan, ammo Argivliklar gʻalaba qozongan va Laodamant fivanliklar bilan Illiriyaga chekingan Uch oyoqli stolni Apollon Ismeniy ibodatxonasiga bagʻishlagan.

## Manbalar
Lamedon

**Lamedon** () — yunon mifologiyasidagi Egialeyaning (boʻlajak Sikionning) oʻn sakkizinchi shohi. Uning ismi „xalq homiysi“ degan maʼnoni anglatadi.

U haqida Pavsaniydan maʼlum boʻlib, unga koʻra u Koronning kenja oʻgʻli va oʻn oltinchi shoh Koraksning ukasi boʻlgan. Koraks farzandsiz vafot etganidan soʻng, hokimiyat Fivdan qochgan Antiopaga uylangan (yoki uni oʻgʻirlab ketgan) Epopeyning qoʻliga oʻtadi, ammo shu sababli fivanliklar Egialiyaga qarshi urush boshladilar. Jangda uning amakisi Lik Epopeyni oʻldirib, shaharni egallaydi. Lamedon urushni toʻxtatish uchun Antiopani fosh qildi, buning uchun Lik uni shoh etib tayinladi va Fivga qaytib keldi. Shoh boʻlib, Lamedon Klitiyning qizi afinalik Fenoga uylandi. U unga Zevksippa ismli qiz tugʻdi.

Lamedon Axeyning oʻgʻli Arxandr va Arxitel bilan jang qilganda, u gʻalabadan keyin Zevksippani xotinlikka olgan va uning vorisi boʻlgan (keyinchalik shahar nomini oʻz sharafiga oʻzgartirgan) Attikalik Sikionni yordamga chaqirgan. Kesariyalik Yevseviy yilnomasida (II, 175) yozilishicha, Lamedon 40-yil hukmronlik qilgan.

O.Gruppe u bilan troyanliklar haqidagi afsona qahramonlari ismlarini taqqislagan, natija ishonarli emas.

## Manbalar
Leprey

**Leprey** () Leprey ― shahriga asos solgan Kavkon va Astidamiyaning oʻgʻli. Boshqa versiyaga koʻra, Kavkonning oʻzi Astidamiyaning Poseydondan oʻgʻli boʻlgan. Uchinchi versiyaga koʻra, Leprey Pirgeyning oʻgʻli edi. U yomon odam edi, Peloponnes Kavkonlari uning hokimiyatiga chiday olmaydi va Likiyaga ketadi.

Leprey qirol Avgiyga otxonani tozalash uchun haq soʻrasa, Geraklga kishan kiydirishni maslahat berdi. Gerakl allaqachon shaharga ketayotganini bilib, Astidamiya Lepreyni qahramonni iloji boricha samimiyroq qabul qilishga va undan kechirim soʻrashga majbur qiladi. Kechirishga Gerakl kechirdi, lekin Lepreyni uchlik musobaqaga: disk uloqtirish, chelaklab suv ichish va buqani yeyishga chaqirdi. Garchi Geakl disk otish va suv ichishda gʻalaba qozongan boʻlsa-da, Leprey buqani Gerakldan oldin yeb tugatishga muvaffaq boʻldi. (Boshqa versiyaga koʻra Gerakl barcha musobaqalarda gʻolib chiqdi) Bunday muvaffaqiyatdan mamnun boʻlgan Leprey Geraklni yakka kurashga chorladi va darhol oʻz tayogʻi bilan oʻldiriladi. Lepreyning qabri  taxminan Figaliyada joylashgan.

## Manbalar
Lanassa (mifologiya)

**Lanassa** () — yunon mifologiyasidagi qahramon, Kleodayning qizi va Neoptolemning xotini.

## Mifologiyada
Antik mualliflar Lanassani Geraklidlar qatoriga qoʻshishadi. Koʻpgina manbalarga koʻra, u Kleodayning qizi, Gillning nabirasi va Geraklning evarasi boʻlgan, Yustin esa uni Geraklning nabirasi deb ataydi. Ismning yana bir varianti *Leonassa*, Lisimaxning Yevripidning „Andromaxa“ tragediyasiga yozgan sxoliyalarida Nikomed Akanfskiy va Proksenga ishora qilgan holda paydo boʻladi.

Lanassa Neoptolemning xotini boʻldi (Yustinning versiyasiga koʻra, uning boʻlajak eri uni Dodonadagi Zevs bogʻidan oʻgʻirlab ketgan). Bu nikohda Epir Pirridlar podshohlari sulolasining asoschisi Pirr tugʻilgan. Lisimaxning soʻzlariga koʻra, Lanassa yana oʻgʻillari Argos, Pergam, Pandar, Doriey, Genor va Xaun tugʻgan.

Bir versiyaga koʻra, Lanassa haqidagi afsonasi kech kelib chiqqan va Epir Pirr qiroli Sitsiliya qiroli Agafoklning qizi Lanassa bilan turmush qurganidan keyin paydo boʻlgan. Shunday qilib, sxoliyalarida afsona keltirilgan saroy tarixchisi Proksen, Pirr va uning oʻgʻliga xizmat koʻrsatib, ularning Sitsiliya va Makedoniya yerlariga daʼvolarini asoslab bergan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

# 
# 
# Samoxina G. S. Novaya monografiya o sare Pirre // Issedon — ΙΣΣΕΔΩΝ: Almanax po drevney istorii i kulture. — Yekaterinburg: Uralskiy gosudarstvenniy universitet, 2005. — T. 3. — S. 115—138. — ISSN 1683-7037.
# Stähelin F.[de]. Lanassa 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1924. — Bd. XII, 1. — Kol. 1169.
Mikoilning Yoshuaga ko‘rinishi Moskva Kremli Uspenskiy sobori ikonasi

**Mikoil farishtaning Yoshuaga koʻrinishi** — XIII asrga doir rus ikonasi. Moskva Kremlining Uspenskiy soborida joylashgan.

## Tarixi
Ikona, ehtimol, Moskva knyazi Mixail Xoroborit tomonidan hozirgi Arxangel sobori oʻrnida barpo etilgan Mixail arxangel cherkovida paydo boʻlgan. I. E. Grabarga koʻra, piktogramma muallifi „a*gar vizantiyalik boʻlmasa, unda, aniq, suzdallikdir*“.

Ikona Uspenskiy soboriga Najotkor Oltin Soch ikonasi bilan bir vaqtning oʻzida Buyuk knyazVasiliy III va Metropolitan Varlaam davrida keltirilgan.

Ikona 1920-yillarda Butunrossiya tiklash komissiyasi tomonidan ochilgan. Markaziy davlat restavratsiya muzeyining III restavratsiya koʻrgazmasida (Moskva, 1927-yil), „Skiflardan hozirgi kungacha rus sanʼati“ koʻrgazmasida (Parij, 1966-1967-yillar) namoyish etilgan.

## Ikonografiya
Ikona Qadimgi Ahddagi bosh farishta Mikoilning Yoshuaga koʻrinishi haqidagi hikoya syujeti asosida chizilgan (Nav. 5:13-15). Mikoil farishta toʻliq boʻyda tasvirlangan, oʻng qoʻli bilan qilichni boshining tepasida va chap qoʻlida qinini ushlab turadi. Yoshua bosh farishtaning oyoqlariga tiz choʻkib turgan holda tasvirlangan.

Ikonada koʻplab yoʻqotishlar mavjud, ayrim joylarida levkas ham yoʻqolgan va chekkalarida qisman yangisi bilan almashtirilgan. Bosh farishta yuzining asl qiyofasi faqat oʻng tomonda saqlanib qolgan (yuzning chap tomonida rasm taxtagacha oʻchib ketgan), lekin umuman olganda shakl yaxshi saqlanib qolgan. Shu bilan birga, Yoshuaning qiyofasi yomon saqlanib qolgan. Ikonaning yuqori qismida yozuv izlari bor.Akademik V. N. Lazarev otmechaet:


Ikonaning qimmatbaho emalga aniq oʻxshaydigan quyuq, xira rangi diqqatga sazovordir. Zanjirli sovut va qanotlarga moʻl-koʻl zarhal ishlov berilishi, shuningdek, plash, shim va koʻylak ham zarhallanishi ikonaga oʻziga xos nafislik bagʻishlaydi, unda bayramona kayfiyat XII asr anʼanalariga oʻziga xos tarzda uygʻunlashadi.


## Manbalar
Sinop kodeksi

**Sinop kodeksi** (; belgisi: **O** yoki **023**) — 6-asr yunon tilidagi unsial qoʻlyozma boʻlib, Matto Injili matnining parchalarini (asosan 13-24-boblar), 44 pergament varagʻida (30 x 25 sm) oʻz ichiga oladi. Qoʻlyozmaning nomi qoʻlyozma topilgan shahardan kelib chiqqan.

## Qoʻlyozma xususiyatlari
Sinop Kodeksi binafsha rangli pergamentga kumush siyoh bilan yozilgan. „Xudo“ va „Iso“ (nomina sacra) soʻzlarining qisqartmalari oltin harflar bilan yozilgan. Varaqdagi matn bir ustunda, ustunda 15 qatorda joylashgan.

Sinop kodeksi, Rossan kodeksi, Berat kodeksi va Sankt-Peterburg binafsha kodeksi bilan birga Yangi Ahdning binafsha rangli unsial qoʻlyozmalari guruhiga kiradi.

Qoʻlyozmaning yunoncha matni Alandning V toifasida tasniflangan Vizantiya matn turini aks ettiradi.

## Tarix
Qoʻlyozmani Kavkaz safaridan qaytayotgan fransuz zobiti, kapitan J. de la Tail 1899-yil dekabr oyida Sinop yunon kvartalida yashovchi keksa bir kishidan sotib olgan. Orleanga yetib kelgan de la Tail qoʻlyozmani kitob sotuvchisiga sotdi, undan fransuz filologi va tarixchisi, Milliy kutubxona xodimi A. Aumont sotib oldi. Aumont qoʻlyozmani qisman „Journal des savants“ jurnalida 1900-yilda va toʻliqroq versiyasida „Notices et extraits des manuscrits de la Bibliothèque nationale“ toʻplamida 1901-yilda nashr qildi.

Hozirda Parijda Fransiya milliy kutubxonasida 43 ta (yaʼni bittadan tashqari) foliolar mavjud. Gr. 1286.

## Yana qarang

* Yangi Ahdning unsial qoʻlyozmalari roʻyxati
* Sankt-Peterburg binafsha kodeksi
* Rossan kodeksi
* Berat kodi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Bryus M. Metzger, *Yangi Ahd matni: uning uzatilishi, buzilishi va tiklanishi*, 1968 va boshqalar, Oksford universiteti nashriyoti, pp. 54-55.
* 
* 
* 

## Havolalar

* Milliy bibliotheque sahifasi )
* Bibliothèque Nationale ''L’aventure des écritures'' veb-saytidan olingan rasm )
20-Yanvar yodgorligi

**"20-Yanvar"** () — Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida fojiali voqealar qurbonlari xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik.19 dan 20-yanvarga oʻtar kechasi Sovet armiyasining boʻlinmalari Bokuga siyosiy muxolifatni bostirish uchun kiritildi, bu esa yuzdan ortiq tinch aholining oʻlimiga olib keldi. Yodgorlik Yasamal tumani hududida, „20-Yanvar“ yoʻl halqasi yonida oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar Javanshir Dadashov (Cavanşir Dadaşov) va Azad Aliyev (Azad Əliyev) va arxitektor Adalat Mammadov (Ədalət Məmmədov).

Yodgorlik oʻrnatilgan aylanada sovet davrida XI Qizil armiya boʻlinmasining Bokuga kirishi sharafiga oʻrnatilgan monument bor edi. U 1980-yil 18-aprelda oʻrnatilgan edi. 1990-yil 20-yanvar fojiasidan keyin bu yodgorlik olib tashlandi. „20-Yanvar“ Yodgorlik majmuasi qurilishi 2009-yil oktabr oyida boshlangan. Yodgorlikning ochilishi 2010-yil 20-yanvarda boʻlib oʻtdi. Marosimda Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev, prezident maʼmuriyati rahbari Ramiz Mehdiyev, Ozarbayjon Milliy majlisi deputatlari, Yasamal viloyati ijroiya hokimiyati rahbari Ibrohim Mehdiyev, shuningdek, halok boʻlganlarning oila aʼzolari ishtirok etdi.

Majmuaning umumiy maydoni 1500 m² ni tashkil qiladi. Yodgorlik poydevori bilan birga balandligi 8 metrga teng. Yodgorlikda qoʻshinlarni oʻz shahriga kiritmaslikka qaror qilgan bir guruh odamlar tasvirlangan; ularning baʼzilari allaqachon tushib ketgan. Yodgorlikning granit poydevorida 147ta fojia qurbonlarining, shuningdek, shohsupada Haydar Aliyevning soʻzlari joylashgan:1990-yil 20-yanvar Ozarbayjon tarixiga eng fojiali kunlardan biri, ayni paytda xalqimiz qahramonligi sahifasi sifatida kirdi. 

## Manbalar
Mutun Tutun

**Mutun Tutun (**Mutunus Tutunus) yoki Mutin Titin (lot. Mutinus Titinus) — Rim mifologiyasida tugʻilishning fallik xudosi.

Mutun Tutunning ziyoratgohi qadimgi Rimda miloddan avvalgi I asrga qadar boʻlgan.

Mutun Tutun nikoh marosimida katta rol oʻynadi.

Yangi turmush qurganlar birinchi toʻy oqshomida Mutun Tutunning yordamga chaqirar edi, „fallusni yangi turmush qurganga oʻtirish tavsiya etilgan“, „Xudo ularning iffatini birinchi boʻlib biladigandek boʻlsin“.

Tik turgan fallus sifatida tasvirlangan.

## Yana qarang
* Fascinus
* Priapus
* Pilumn va Pikumn
* Qadimgi Rimda nikoh
## Manbalar
Rem

## Musiqasi

* REM, Amerika rok guruhi
* *REM* (EP), Green guruhi tomonidan
* „REM“ (qoʻshiq), Ariana Grande tomonidan

## Fan va texnologiyasi

* Tez koʻz harakati uyqu, uyqu fazasi
* Rentgen ekvivalenti odam (rem), nurlanish dozasi ekvivalenti birligi
* REM (BASIC), BASIC va baʼzi boshqa kompyuter tillarida ichki sharh (REMark)
* Noyob tuproq metali
* Koʻzgu elektron mikroskopi
* Retikulyar eritematoz musinoz, teri kasalligi
* Root em, kaskadli uslublar jadvallarida ishlatiladigan shrift oʻlchami
* Haqiqiy quloqni oʻlchash, bemorning quloq kanalidagi tovush bosimi darajasini oʻlchash, eshitish vositasi kiyganda rivojlanadi.

## Tashkilotlari

* La République En Marche!, Fransiyaning markazchi siyosiy partiyasi
* Reichserziehungsministerium, fashistlar Germaniyasi, norasmiy ravishda Reyx taʼlim vazirligi sifatida tanilgan
* Reiss Engelhorn muzeyi, Germaniya
* Resurslarni qazib olish monitoringi, Buyuk Britaniyada joylashgan notijorat tashkilot
* Rosicrucian Misr muzeyi, Kaliforniya, AQSh
* REM oroli, offshor platformasi va qaroqchi radio va TV Noordzee stantsiyalarining uyi

## Odamlari

* Yakob Rem (1546-1618), avstriyalik yezuit
* Rem Koolhaas (1944 yilda tugʻilgan), gollandiyalik arxitektor
* Rem Vyaxirev (1934-2013), rus menejeri
* Rem, Priskilla Xembining taxallusi, illyustrator va komikslar rassomi

### Badiiy qahramonlari

* Rem, *Loganʼs Run* -dagi android
* Rem, *Dream Hunter Rem* filmida
* Rem Saverem, *Trigun* shahrida
* Rem, *Bobobo-bo-boboda*
* Rem (Oʻlim yozuvi), *oʻlim yozuvidagi* Shinigami
* Rem Kaginuki, *"Iblislar bilan raqs"* filmidagi shayton
* Rem (Re:Zero), engil roman/anime seriyasidagi qahramon *Re:Zero — hayotni boshqa dunyoda boshlash*
* Rem Galleu, *"Qanday qilib jinlar lordini chaqirmaslik kerak"*

## Boshqa foydalanishlar

* Rém, Vengriyadagi qishloq
* Réseau express métropolitain, Katta Monreal tezkor tranzit tizimi
* *REM (koʻchmas mulk jurnali)*, Kanada
* Rem (mifologiya), Misr baliq xudosi

## Yana qarang

* *REM World*, Rodman Filbrikning fantastik/ilmiy-fantastik romani
* Rems (aniqlash)
Mundilfari

**Mundilfari** (**Mundilfyori**, **Mundilfiori**) (dr. Mundilfäri — „maʼlum vaqtlarda harakatlanuvchi“) — Skandinaviya mifologiyasida gigant, samoviy yotunlarning otasi — Mani (dr.dr.Máni — „oy“) va Sol (dr.Sól — „quyosh“). Mundilfari „Vaftrudnir nutqlari“ (*Vafþrúðnismál*) sheʼrining 23-bobida va katta Eddaning „Gyulvining qarashlari“ (Gylfaginning) kitobining 11-bobida eslatib oʻtilgan.

Afsonada aytilishicha: bir paytlar butun dunyoda abadiy tun hukm surgan va faqat yulduzlarning xira nurlari yerni yoritgan. Keyin Ases olovdan Muspelxaym quyosh va oyni yaratishga qaror qildi, lekin ularni osmon boʻylab qanday harakatlantirishni bilmas edi. Oʻsha paytda Mundilfari ismli gigant yer yuzida yashadi va uning ikkita goʻzal farzandi bor edi, ular haddan tashqari magʻrurligi tufayli Sol, yaʼni quyosh va Mani-oy deb ism qoʻygan. Uning bu harakati asovlarni juda gʻazablantirdi. Ular Mani va Solni oʻgʻirlashdi va osmon jismlari turgan aravalarda osmon boʻylab yurishga majbur qilishdi. Oʻshandan beri Mundilfari bolalari aravalarda osmon boʻylab sayohat qilishadi: kunduziSol, kechasi Mani, binobarin, oy va quyosh nur sochar.

Mundilfari nomi Saturnning yoʻldoshlaridan biriga berilgan.

## Manbalar
Raylan Givens

**Raylan Givens** () — amerikalik yozuvchi va ssenariynavis Elmore Leonard tomonidan yaratilgan xayoliy qahramon. Givens klassik Gʻarb qonunchisiga xos koʻplab xususiyatlarga ega zamonaviy AQSh marshalidir. Raylan Givens Leonardning „Pronto“ (1993) va „Qonun nomi bilan“ (1995) romanlaridagi kichik qahramon, shuningdek, „Oʻradagi olov“ (2001) qissasidagi bosh qahramon sifatida keladi. „Oʻradagi olov“ Givens ham markaziy qahramon boʻlgan *Justified* teleseriali uchun asos boʻlib xizmat qildi. Serial muvaffaqiyati Leonardni 2012-yilda nashr etilgan „Raylan“ romanini yozishga undadi.

„Pronto“ romanida Givens qirq yoshlardagi, ozgʻin va xushbichim boʻlib, doimo kovboy shlyapasini kiyib yuradi. Romanda Raylanning oq shlyapasi Li Xarvi Osvaldga suiqasd paytida unga hamrohlik qilgan Dallas politsiyasi xodimlari kiygan Stetsonning shlyapalariga oʻxshaydi. Givens Kentukki shtatidagi kichik konchilar shaharchasi Xarlanda tugʻilgan. U ajoyib mergan, ilgari Glinkodagi federal agentlar maktabida oʻq otish boʻyicha instruktor boʻlgan. Raylan mojarolarni tinch yoʻl bilan hal qilishga urinsa-da, kerak boʻlsa oʻq uzishdan ham chekinmaydi. Ajoyib sezgi tufayli koʻpincha raqiblarining niyatini oldindan sezadi va birinchi boʻlib oʻq uzadi. Marshal Givens odobli, ayollarga hurmat bilan munosabatda boʻlib, suhbatda maʼlum bir vazminlik koʻrsatadi.

1997-yilda „Pronto“ romanining televizion shaklida Marshal Givens rolini Jeyms Legros ijro etgan. *Justified* serialidagi Raylan roli aktyor Timoti Olifantga 2011-yilgi „Emmi“ mukofotini taqdim etdi. Elmor Leonard Olifantni qahramon yaratuvchisi moʻljallab turganidek oʻz rolini oʻynagan aktyorlardan biri deb atadi. Givens obrazidagi Olifant ham „Raylan“ romanining muqovasida paydo boʻlgan. 2011-yilda GQ jurnali Raylan Givensni televizordagi eng zamonaviy personaj deb atadi.

## Manbalar
Rar

**Rar** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Eleusinian sirlari bilan bog'liq. Herilning "Alopa" fojiasiga ko'ra, Amfiktionning qizi Rara Triptolemusni tug'di.

* Rar maydoni в Элевсине было первым засеяно. В Рарии Триптолем собрал урожай. См. Гимны Гомера V 450—456

## Manbalar
Rut

**Rut** ( &#x200E; Rut]) — Injildagi soliha ayol, uning ismi bilan „Rut kitobi“ deb ataladi. Uning hayoti sudyalar davrining soʻnggi yillariga toʻgʻri keladi. Moablik boʻlib, u eri (Baytlahmlik yahudiy) tomonidan oʻzining yangi munosabatlariga shunchalik bogʻlanib qolganki, eri vafotidan keyin u qaynonasi Naomi bilan ajralishni istamay, uning dinini qabul qildi va u bilan Moabdan Baytlahmga koʻchib oʻtdi (Naomi va uning eri ocharchilik munosabati bilan Isroilni vaqtincha tark etishgan).

Yosh Rutning solihaligi va goʻzalligi uning olijanob Boazning xotini boʻlishiga, uning oʻgʻli Ovidni tugʻishiga va shu tariqa shoh Dovudning buvisi boʻlishiga sabab boʻldi.

Baʼzan prozelitlarga yordam beradigan tashkilotlarning nomlari uchun Rut nomi ishlatiladi.

1914-yilda kashf etilgan asteroid (798) Rut Rut nomi bilan atalgan.

## Yana qarang

* Rut kitobi

## Manbalar

## Havolalar

* Ruf // Bibleyskaya ensiklopediya arximandrita Nikifora. — M., 1891—1892.
* Ruf — statya iz Elektronnoy evreyskoy ensiklopedii
Ruda (mifologiya)

**Ruda** () ‎ — arab panteonidagi xudo. Unga islomgacha boʻlgan davrda Arabiston yarim orolidagi qabila va urugʻlar sigʻinga.

U Quyosh yoki Venera maʼbudasi edi.

Ruda haqida ilk qaydlar Esarxaddon yilnomalarida uchraydi. U yerda uning ismi Ru-ul-da-aa-ú sifatida qayd etilgan va arablarning boshqa xudolari orasida tilga olingan. Palmirada u Arsu nomi bilan tanilgan.

## Ism
U semit tilidan (RḌW, RḌ', RḌY) „yerlik“ degan maʼnoni bildiradi.

Baʼzi etimologiyalarga koʻra, bu ism „qoʻllab-quvvatlovchi“ deb tarjima qilingan.

Gerodotda uning ismi Orotalt sifatida qayd etilgan. Chunki uning ismidagi jarangli „zod“ tovushini (oʻsha paytda, aftidan, *Rudl* yoki *Rutl* deb talaffuz qilingan) yunon harflarida yozib boʻlmaydi. Orotalta ismining kelib chiqishi haqida boshqa fikrlar ham mavjud.

## Manbalar
Mew

**Mew** (, *Myū*) Nintendo va Game Freak kompaniyalariga tegishli *[[Pokémon]]* oʻyinlari, manga va anime turkumidagi Pokémon jonzotidir. Pokémon olamida Mew afsonaviy Pokémonlardan biri hisoblanadi. Pokémon Red va Blue oʻyinlariga Dasturchi Sigeki Morimoto tomonidan maxfiy belgi sifatida qoʻshilgan. Oʻyinlarda Mew faqat Nintendo tomonidan oʻtkaziladigan maxsus tadbirlarda yoki Red, Blue va Yellow-da xatolar yordamida qoʻlga olinishi mumkin.

Mewning anime-dagi birinchi koʻrinishi „Pokémon: Mewtu vs Mew“ da boʻlib oʻtdi, unda Mewtu bilan birga asosiy rol oʻynadi. Filmda bir guruh olimlar Guyanada topilgan Mew toshga aylangan sochlari yordamida Mewtu genetik jihatdan yaxshilangan Muta klonini qanday yaratganligi haqida hikoya qilingan. Keyinchalik Mew „Pokémon: Lukario va  Mew siri“ filmidagi asosiy qahramonlardan biri sifatida „Pokémon: Miraj Pokémon Lord“ maxsus epizodida paydo boʻldi va „ Pokem: Detektiv Pikachu“ filmida ham tilga olingan.

## Reaksiya va sharhlar
Muvozanatli ishlashi va har qanday texnikani oʻrganish qobiliyati tufayli Mew Red, Blue va Yellow oʻyinlaridagi eng yaxshi Pokémonlardan biri hisoblanadi. Pikachu’s Global Adventure: Rise and Fall of Pokémon kitobi kabi xayoliy qahramonlarning bolalarga taʼsirini oʻrganish Mew „yoqimli“ qahramoni yoqtiradigan qizlar orasida eng mashhur ekanligini koʻrsatdi; Mewtu, aksincha, „kuchli va qoʻrqinchli“ qahramonlarga qiziqqan kattalar bolalar orasida mashhurdir."Media va Make-believe Worlds of Children" kitobida shunga oʻxshash taqqoslash qayd etildi. Mewni „bolalarcha yumshoq, kuchli va shirin“ deb taʼriflashdi va u Mewtudan farqli oʻlaroq, bolalar uchun muhimligini taʼkidladi. IGN-ga koʻra, Mew Mewtu, Alakazam va Starmi bilan bir qatorda eng yaxshi ruhiy Pokémonlardan biri sifatida tan olingan. Shuningdek, u Mewtu uchun yaxshi raqib va oldindan aytib boʻlmaydigan Pokémon deb nomlangan, chunki u oʻyinlarda har qanday hujumni oʻrganishi mumkin.

Mewning maxsus tadbirlar orqali tarqalishi Yaponiyada bir qator oʻyinlar muvaffaqiyatining asosiy sabablaridan biri deb ataldi . Biroq, kompyuter va Videooʻyinlari jurnali Nintendo tadbirlarida Mewning eksklyuzivligini tanqid qilib, uni seriya oʻyinlarining eng yomon jihatlaridan biri deb atadi, chunki Mew Pro Action Replay maxsus qurilmalar yordamida ushlanib, voqealarni foydasiz va eskirgan holga keltirishi mumkin edi. Mew sayt versiyasiga koʻra „25 salqin yashirin qahramonlar“ roʻyxatida oltinchi oʻrinni egalladi UGO.com. Trasi Uest va Ketrin Noll, Pokémon Top 10 Handbook mualliflari Mewni eng yaxshi afsonaviy seriya va umuman beshinchi eng yaxshi seriya deb atashdi.

## Manbalar

## Havolalar
* [Mew](http://bulbapedia.bulbagarden.net/wiki/Mew_(Pokémon)) Bulbapediada 
* Mew Pokemon.com saytida
Likaon (Priam oʻgʻli)

**Likaon** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Priamning oʻgʻli kanizak Laofoydan tugʻilgan.

U urush boshida Axilla tomonidan asirga olingan, uning asir mehmoni edi. Patrokl uni Lemnosga sotadi va Evney uni sotib oladi. Uning qurol-aslahalarini Parij. Axill tomonidan oʻldirilgan.

## Manbalar
Roma (qahramon)

**Rim** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. Rim shahri uning ismi bilan atalgan. Bu haqidagi hikoya asosan yunon mualliflari tomonidan yetkazilgan va u keyingi anʼanalarda aniqlanmagan. Yozuvchi Kliniusning soʻzlariga koʻra, Roma Telemaxning qizi va Aeneasning xotini. Boshqa versiyaga koʻra, Latinaning opasi, Odissey va Kirkaning qizi. Uchinchi mualliflarning fikriga koʻra, folbin. Heraklidning soʻzlariga koʻra, olijanob troyan asirasi.

Tarixchilar Hellanik va Damastning yozishicha, loʻlilarga ularni kemalarini yoqishga koʻndirgan troyalik ayollardan biridir. Tarixchi Kalliyning fikricha, bu Latinga turmushga chiqqan va Rimga asos solgan Rim, Romul va Telegonning onasi. Plutarx keltirgan versiyalarga koʻra, Roma troyan asiri Romaning qizi, Latinning xotini (Telemaxning oʻgʻli), Romulning onasi; yoki Eney yoki Askaniyga turmushga chiqqan Italus va Leukaria (yoki Telef) ning qizi. Bu variantlarning barchasi Rim xalqining kelib chiqishi haqidagi antik davrda mavjud boʻlgan turli xil gʻoyalarni ifodalaydi.

## Manbalar