Latviyada fohishabozlik

**Latviyada fohishalik** qonuniy va tartibga solingan.

Jinsiy savdo, bolalar fohishaligi va OIV Latviyadagi asosiy muammolardan hisoblanadi.

## Huquqiy holat
Qonuniy jihatdan Latviyada fohishalik Vazirlar Mahkamasi tomonidan chiqarilgan "Fohishalikni cheklash to'g'risidagi Nizom" bilan tartibga solinadi.  Ayni paytda Nizomni kodlashtirish uchun “Fohishalikni cheklash toʻgʻrisida”gi qonun ishlab chiqilmoqda.

Fohishalar balog'at yoshiga yetgan bo'lishi kerak. Bu Latviyada 18 yosh deb belgilangan. Fohisha gerpes infektsiyasi, dermatofitoz, pubik bit, gonokokk infektsiyasi, xlamidiya, qo'tir, moxov yoki sifiliz bilan kasallangan holda xizmatlar ko'rsatmasligi mumkin. OIV infektsiyasi bilan kasallangan shaxsga jinsiy aloqa xizmatlarini ko'rsatish taqiqlanadi.

Latviyada fohishalik tartibga solingan bo'lsa-da, fohishaxonalar va xarid qilishning boshqa shakllari noqonuniy hisoblanadi. Shaxslarga jinsiy xizmatlarni taklif qilish va ko'rsatish yoki jinsiy xizmatlarga buyurtmalar olish uchun guruhlarga qo'shilish taqiqlanadi. Ko'ngilochar va ko'ngilochar muassasalarning rahbarlari o'z muassasalarida pullik jinsiy xizmatlar taklif qilinmasligi, xizmat ko'rsatmasligi va qabul qilinmasligini ta'minlashi shart.

Fohishalar faqat ijaraga olingan yoki ularga tegishli bo'lgan turar-joyda faoliyat yuritishlari mumkin. Biroq, agar qo'shnilar e'tiroz bildirsa, xizmat to'xtatilishi ham mumkin. Bundan tashqari, turar joy maktab yoki cherkovga yuz metrdan yaqinroq bo'lishi mumkin emas. Fohishalik bilan bog'liq har qanday cheklovlarni buzish bir kishi uchun 350-700 yevro va kompaniya uchun 700-1400 yevro miqdorida jarima bilan jazolanadi.

Ichki ishlar vazirligining sobiq parlament kotibi Evika Silinyaning tushuntirishicha, masalalarning murakkabligi va fikrlardagi tafovut munozaralarni murakkablashtirmoqda. Ayollar uchun resurs markazi rahbari Marta Iluta Leysning aytishicha, birinchi navbatda ekspluatatorlar javobgarlikka tortilishi kerak.

### Tarixi
2015-yilgacha fohishalar venerologdan tibbiy karta olishlari va har oy tibbiy koʻrikdan oʻtishlari hamda mijozning iltimosiga binoan tibbiy kartani tayyorlashlari shart edi. O'zgartirish Yevropa parlamenti va BMT konventsiyasi tomonidan jinsiy aloqada bo'lganlarni ro'yxatga olishni taqiqlovchi rezolyutsiya tufayli amalga oshiriladi.

2015-yil 28-iyulda Vazirlar Mahkamasi 2017-yil 1-yanvargacha fohishalikni cheklash toʻgʻrisidagi qonun loyihasini ishlab chiqish vazifasini qoʻydi. 1-sentabr kuni mazkur qonun loyihasi ustida ishlash uchun muassasalararo ishchi guruh tuzildi. 2017-yilning 7-fevralida hukumat ushbu muddatni 1-sentabrgacha uzaytirdi. Qonun loyihasi koʻplab e’tirozlar bilan 7-sentabr kuni Vazirlar Mahkamasiga kiritildi va uni ishlab chiqish muddati 2018-yil 1-iyungacha uzaytirildi. Oʻzgartirishlar 2020-yil 1-yanvarda kuchga kirishi kutilgan edi. Taklif etilgan yo'nalishlardan biri fohishalikni soliqqa tortiladigan daromadli kasb sifatida yo'lga qo'yish edi, ammo bu taklif rad etildi.

### Buy Bye Beauty

*Buy Bye Beauty* — shved rejissori va ijrochi rassom Pal Hollenderning 2001-yilgi hujjatli filmi. Film Latviya jinsiy industriyasi va uni Rigaga tashrif buyurgan Shvetsiyadan ishbilarmonlar va turistlar tomonidan qo'llab-quvvatlanishi haqida. Film 2000-yil iyul oyida Rigada suratga olingan.

Latviya prezidenti Vayra Vīķe-Freiberga buni "siyosiy tashviqot" deb atadi. Bosh vazir Andris Berzinsh film ijodkorlariga qarshi xalqaro jinoiy ish qo'zg'atilishi mumkinligini aytdi.

## OIV
Latviya Yevropa Ittifoqida OIV tarqalishining eng yuqori ko'rsatkichlaridan biriga ega. Jinsiy aloqa xodimlari yuqori xavf guruhlaridan biridir. Yevropa Ittifoqining BORDERNET maʼlumotlariga koʻra, 2016-yilda jinsiy aloqada boʻlganlar orasida OIV tarqalishi 22,2% ni tashkil qiladi.

## Jinsiy savdo
Latviya jinsiy savdoga duchor bo'lgan manba mamlakatdir. Latviya ayollari va qizlari Latviya va Yevropaning boshqa qismlarida jinsiy savdoga duchor bo'lishadi. Hukumat idoralari so'nggi bir necha yil ichida bolalarni jinsiy aloqa qilish holatlari ko'payganini ta'kidlamoqda. G'arbiy Yevropada, xususan, Irlandiyada vositachilik nikohi uchun yollangan latviyalik ayollar jinsiy savdoga moyil. 2007-yilda Riga Christian Street Children markazi tomonidan chop etilgan tadqiqot natijalariga ko'ra, bolalarning jinsiy ekspluatatsiyasi Latviyada dolzarb muammo va o'smirlar fohishaligi ekspluatatsiyaning eng keng tarqalgan shakllaridan biri hisoblanadi.

Jinoyat qonunchiligining 154-1 va 154-2 bo'limlari odam savdosining barcha shakllarini taqiqlaydi va eng ko'p 15 yilgacha qamoq jazosini belgilaydi. Odam savdosi jinoyatlari 164-modda bo'yicha ayblanishi mumkin. Bunda shaxslarning zaif joylaridan foydalanish yoki ularni fohishalikka jalb qilish uchun aldashdan foydalanish - bu jinsiy savdoga juda o'xshash stsenariy - lekin jamoat ishlari yoki jarima kabi yengil jazolarni belgilaydi. 20 ta ofitserdan iborat shtat politsiyasi bo'limi odam savdosi, soxta nikohlar va ular bilan bog'liq jinoyatlarni tergov qilishga ixtisoslashgan.

AQSh Davlat departamentining Odam savdosini nazorat qilish va unga qarshi kurashish boshqarmasi Latviyani “2-darajali” davlat deb hisoblaydi.

## Manbalar