Ukraina futbolida korrupsiya

**Korrupsiya** **Ukraina futbolidagi eng jiddiy muammolardan biri hisoblanadi**.

## Tarixi
Ukraina futbolidagi eng shov-shuvli korrupsiya mojarolaridan biri Chempionlar Ligasi oʻyinidan soʻng, 1995-yil 13-sentabrda Kievning „Dinamo“ si Gretsiyaning " Panatinaikos " klubiga qarshi oʻynab, 1:0 hisobida gʻalaba qozonganidan keyin sodir boʻldi. Uchrashuv yakunida hakam Antonio Lopes Nieto „Dinamo“ bosh direktori Igor Surkis va „Dinamo“ bosh kotibi Vasiliy Babiychukni 30 ming dollar pora va ikkita norkali palto berishni taklif qilganlikda aybladi. UEFA Nazorat va tartib-intizom qoʻmitasi qarori bilan Surkis va Babiychuk umrbod futboldan chetlashtirildi, „Dinamo“ esa 3 yilga Yevropa musobaqalarida ishtirok etishdan mahrum qilindi. 1996-yilning 19-aprelida UEFA ijroiya qoʻmitasi Igor Surkisdan diskvalifikatsiyani bekor qildi.

2002-yilda Jitomirning " Polesie " va " Borispil " oʻrtasidagi oʻyin va 2006-yilda Lvovning " Karpati " va Sumining " Spartak " oʻrtasidagi oʻyin kelishilgan oʻyin deb tan olindi va jamoalardan ochkolari bekor qilindi.

2008-yil 3-aprel kuni Ukraina Birinchi ligasi doirasida Dneprodzerjinskning " Temirchi " va Cherkasning " Dnepr " jamoalari oʻrtasidagi uchrashuv boʻlib oʻtdi va u 1:1 hisobida durang bilan yakunlandi. Yigʻilish yakunlanganidan keyin oʻtkazilgan matbuot anjumanida „Dnepr“ bosh direktori Vyacheslav Zaxovaylo „Stal“ bosh murabbiyi Viktor Maslovni oʻz klubiga pora berishga uringanlikda aybladi. Stalning rasmiy pozitsiyasi Zaxovayloning soʻzlarini inkor etish edi. Tergov natijasida hech kim jazolanmadi.

2008-yil 23-oktabrda Desna Chernigivning birinchi liga jamoasi prezidenti Oleksiy Savchenko jamoaga kerakli natijani qoʻlga kiritish uchun pora berganligini aytdi.

2010-yil fevral oyida UEFA nazorat va intizom boʻyicha qoʻmitasi ukrainalik hakam Oleg Orexovni 2009-yil 5-noyabrda Yevropa ligasida Shveysariyaning " Bazel " va Bolgariyaning SSKA jamoalari oʻrtasidagi oʻyinda poraxoʻrlikda gumon qilinib, futbol faoliyatidan chetlatildi. 2011-yil yanvar oyida Sport arbitraj sudi Orexovning umrbod diskvalifikatsiyasini tasdiqladi.

2011-yil 4-dekabr kuni „ Metalist Xarkov“ — „Volin Lutsk“ oʻyinidan soʻng oʻtkazilgan matbuot anjumanida " Volin " bosh murabbiyi Vitaliy Kvartsyaniy Ukraina futbolidagi korrupsiya, xususan, hakamlar haqida gapirdi. Ukraina sudyalari „boshdan oyogʻigacha“ korrupsiyalashganligini eʼlon qildi. Shundan soʻng, Ukraina futbol federatsiyasi Kvartsyaniy, " Obolon " prezidenti Aleksandr Slobodyan va „Arsenal“ prezidenti Vadim Rabinovich korrupsiyaga oid dalillarni ommaga eʼlon qilishni buyurdi.

Ukraina va Polshada birgalikda boʻlib oʻtgan 2012-yilgi Yevropa chempionati oldidan UEFA aʼzolariga pora berib, ikki davlat chempionlikni qoʻlga kiritgani haqida maʼlumot paydo boʻldi. Tashkilotning oʻzi esa bu ayblovlarni rad etdi.

## Korrupsiyaga qarshi kurash
Ukraina futbolida korrupsiyaning quyidagi turlari kuzatildi — hakamlarga pora berish va pasport maʼlumotlarini qalbakilashtirish. Bolalar futboli darajasida ham korrupsiya mavjud boʻlib, bu futbolda raqobatbardoshlikning pasayishiga olib keladi. Biroq, bu faqat Ukrainaga xos xususiyat emas.

Ukraina futbolida korrupsiyaga qarshi kurash usullaridan biri poraxoʻrlik uchun jinoiy javobgarlikni joriy etish hisoblanadi. Shunga oʻxshash qonun loyihalari Ukraina xalq deputati Vadim Kolesnichenko va Ukraina Vazirlar Mahkamasi tomonidan taklif qilingan, ammo ular qabul qilinmagan. Grigoriy Surkis sudyalar ish haqining oshishi korrupsiyaning yoʻqolishiga olib keladi, degan fikrni bildirdi. Kiyevning „Arsenal“ klubi prezidenti Vadim Rabinovich poraxoʻrlik uchun mas’ul boʻlgan bir nechta sudyalarning namunali jazolanishini yoqlab chiqdi.

Ukraina Premer-ligasining 2008—2009-yilgi mavsumi boshida „Fair Play Memorandum“ imzolandi, klub prezidentlari mavsumni noldan boshlashga kelishib oldilar. Shunga oʻxshash memorandumlar oldin ham mavjud edi, ammo ular hech qanday samara bermadi. 2009-yil fevral oyida FFU Ukraina futbolidagi korrupsiya haqida maʼlumotga ega boʻlganlar uchun maxsus ishonch telefonini joriy qildi. 2010-yil iyul oyida FFU hakam Perluidji Kollina bilan shartnoma imzoladi, u sud tizimi boshqaruvchisiga aylandi.

## Manbalar

## Havolalar

* Ukraina futboli: oligarxlar, siyosat, korruptsiya  / Glavred
* „Moʻynali kiyimlar bilan tarix“: esda tuting