open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Minsk

**Minsk** (, 1939-yilgacha — *Менск* deb atalgan ) — Belarus Respublikasining poytaxti, Minsk viloyati markazi. Transport yoʻli, avtomobil yoʻllari tuguni. Aeroport bor. Svisloch daryosining (Berezina irmogʻi) har ikkala sohilida joylashgan. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —6,9°, iyulniki 17,8°. Yillik yogʻin miqdori 646&nbsp;m Minsk Aholisi 1719 ming kishi (1998), asosan, belaruslar, shuningdek, rus, ukrain, polyak va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Minsk birinchi marta 1067-yil yilnomalarida "Menesk" shaklida tilga olingan. 12-asr boshlarida Minsk knyazligining maʼmuriy markazi, 14-asrda Litva va Polsha qoʻl ostiga oʻtdi. 1569-yildan Minsk voyevodaligining markazi. 1793-yilda Rossiyaga qoʻshib olindi. 1919-yil 1-yanvardan Belarus shoʻrolar Respublikasi poytaxti. Ikkinchi jahon urushi davrida 80% tupap joy binolari, barcha fabrika va zavodlar, elektr stansiyalar, ilmiy muassasalar, teatrlar qattiq shikastlandi, baʼzilari yoʻq boʻlib ketdi. 1944-yil 3-iyulda Minsk nemis-fashistlar okkupatsi-yasidan ozod qilindi. Ikkinchi jahon urushida koʻrsatgan mardligi va qahramonligi va shaharning ozod qilinganligi munosabati bilan Minskga qahramon shahar unvoni berildi (1974-yil 26-iyun). Minsk 1991-yildan mustaqil Belarus Respublikasining poytaxti. Sanoatining yetakchi tarmogʻi — mashinasozlik va metallsozlik. "MTZ" traktor zavoddi, avtomobil "Belavto "MAZ" ishlab chiqarish birlashmasi, stanoksozlik, avtomatik liniyalar, motor, podshipnik, isitish uskunalari, elektrotexnika, sovitkich, asbobsozlik, elektron-hisoblash mashinalari, ressor zavodlari faoliyat koʻrsatadi. Kimyo sanoati (tibbiy pre-paratlar, lok-boʻyoq zavodlari), mebel qurilish materiallari (gips va chinni, kurilish materiallari va yirik blokli qurilish detallari kombinatlari, uysozlik zavoddlari), yengil (kamvol va mayin movut kombinatlari, koʻn, tikuvchilik, trikotaj fabrikalari), oziqovqat sanoatlari korxonalari (goʻsht, sut, un kombinatlari, qandolatpazlik, tamaki fabrikalari, non, margarin, pivo zavodlari), poligrafiya kombinati bor. 1984-yilda metropoliten ishga tushirilgan. Minskni mahalliy TETS va boshqa elektr stansiyalar elektr energiya bilan taʼminlaydi. 13 oliy oʻquv yurti, 29 ilmiy tadqiqot instituti, 7 teatr, 12 muzey, sanatoriylar bor.

Meʼmoriy binolardan Hukumat uyi (1930—33), sport saroyi (1966), suv sporti saroyi majmuasi (1965—69) mashhur.

## Manbalar

## Havolalar
*http://minsk.gov.by/ru/ 
*http://maps.tut.by
Avatar (film)

***Avatar*** yoki ***James Cameronʼs Avatar*** 2009-yilda ekranlarga chiqqan, 20th Century Fox tomonidan tarqatilgan ilmiy fantastika janridagi Amerika epik filmidir. Film rejissori, ssenariynavisi va produseri James Cameron boʻlib, kartinada Sam Worthington, Zoe Saldana, Stephen Lang, Michelle Rodriguez va Sigourney Weaver kabi aktyorlar suratga tushishgan. Film voqealari tafakkur mahsuli boʻlgan Pandora sayyorasida boʻlib oʻtadi. U yerdagi xalq Naʼvi deb nomlanadi.

*Avatar* filmi premyerasi Birlashgan Qirollikda 17-dekabr 2009-yil, AQShda 18-dekabr 2009-yilda boʻldi. Film kinoteatrlarda IMAX 3D, RealD 3D, Dolby 3D va 4D formatlarida qoʻyildi. Kartina umumjahon boʻylab $2.7 milliarddan oshiq daromad topdi. Cameronning bu filmi Eng kassabop filmlar roʻyxatida birinchi oʻrinni egallab turmoqda. Ikkinchi oʻrinda esa Marvel kinematografiya koinotining *[[Qasoskorlar: Intiho]]* (2019) filmi egallab turibdi. Shuningdek, ushbu roʻyxatda uchinchi pogʻonani ham Cameronning *[[Titanik (film)|Titanik]]* filmi egallab turmoqda.

Shuningdek, film sikvellari, yaʼni 17-dekabr 2021-yilda *[[Avatar 2]]* va 22-dekabr 2023-yilda *[[Avatar 3]]* filmlari ommaga havola etilishi rejalashtirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*  
*
Butun sonlar

**Butun sonlar toʻplami** &ndash; \mathbb{Z}=\{\dots,-2,-1,0,1,2,\dots\} hisoblanadi. Uni quyidagicha taʼriflash mumkin: Natural sonlar va ularga qarama qarashi sonlar hamda nol birga butun sonlarni tashkil qiladi. Musbat va manfiy sonlar va nol ham shu butun sonlar ro’yhatiga kiradi. Butun sonlar **Z** (zet) harfi bilan belgilanadi.  
**Butun sonlar** — bu kasr yoki o‘nlik kasr bo‘lmagan sonlardir. Ular quyidagicha tasniflanadi:

	•	**Musbat butun sonlar**: 1, 2, 3, 

	•	**Nol (0)**: Neytral son bo‘lib, u manfiy ham, musbat ham emas.

	•	**Manfiy butun sonlar**: -1, -2, -3, 

Butun sonlar to‘plami matematikada {Z} harfi bilan belgilanadi. Bu “Zahlen” degan nemischa so‘zdan olingan bo‘lib, “sonlar” degan ma’noni anglatadi.

{Z} =  -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3

**Butun sonlar ustida amallar**

**1. Qo‘shish va ayirish**

	•	Musbat va manfiy sonlar bilan ishlashda ishora muhim rol o‘ynaydi:

	•	3 + (-2) = 1

	•	-5 + 7 = 2

	•	-4 - 6 = -10

**2. Ko‘paytirish**

	•	Musbat × musbat = musbat

	•	Manfiy × manfiy = musbat

	•	Musbat × manfiy = manfiy

Misollar:

	•	2 \times 3 = 6

	•	(-2) \times (-3) = 6

	•	(-2) \times 3 = -6

**3. Bo‘lish**

	•	Faqat butun sonlar bo‘lish natijasida ham butun chiqsa, natija butun son bo‘ladi:

	•	6 \div 3 = 2

	•	(-6) \div 3 = -2

	•	5 \div 2 = 2.5 → **bu butun son emas**

⸻

**Butun sonlar kundalik hayotda**

Butun sonlar kundalik hayotda ko‘p uchraydi:

	•	Harorat: -5^\circ C

	•	Bank balanslari: -200 ming so‘m qarz

	•	Lift qavatlari: -1 (yer osti qavati)

	•	Sport o‘yinlaridagi hisoblar: 0:0, 1:-1

⸻

**Xulosa**

Butun sonlar — bu matematikaning asosiy va zarur elementlaridan biridir. Ular oddiy sanashdan tortib, murakkab masalalarni yechishda ham ishlatiladi. Har qanday natural son butun sondir, ammo har qanday butun son — natural son emas (chunki manfiy sonlar va nol ham butun songa kiradi). Butun sonlar ustida to‘g‘ri va samarali ishlay olish, matematik fikrlashni mustahkamlashga yordam beradi.
Haqiqiy sonlar

**Haqiqiy sonlar** - har qanday musbat, manfiy son yoki nol. Haqiqiy sonlar toʻplami ratsional sonlar va irratsional sonlar toʻplamining birlashmasidan iborat. Haqiqiy sonlar toʻplami son oʻqi deb ham ataladi va \mathbb{R} bilan belgilanadi. \mathbb{R} chiziqli tartiblangan toʻplam va, koʻpaytirish, qoʻshish amallariga nisbatan maydon tashkil qiladi. ratsional sonlar \mathbb{R}ning hamma yerida zich joylashgan. Haqiqiy sonlar toʻplami bilan toʻgʻri chiziq nuqtalari oʻrtasida, tartiblanganlikni saqlagan holda, oʻzaro bir qiymatli moslik oʻrnatish mumkin. Haqiqiy sonlar toʻplamining muhim xususiyatlaridan biri uning uzluksizligidir. Uzluksizlik prinsipi turli shakllarda bayon qilinishi mumkin. Haqiqiy sonlar nazariyasi matematikaning muhim masalalaridan biri boʻlib, bu nazariya 19-asrning 2-yarmida Veyershtrass, R.Dedekind, G.Kantor tomonidan yaratilgan. Barcha fizik kattaliklarni oʻlchash natijalari Haqiqiy sonlar bilan ifodalanadi.
Sonlar oʻqi

**Sonlar [[oʻq]]i** — cheksiz toʻgʻri chiziq.

*Son o`qi (yoki koordinatalar to`g`ri chizig`i)* – unda musbat yo`nalish, sanoq boshi, o`lchov birligi tanlangan to`g`ri chiziq:

Unda sonlar o'z  qonuniyatlari bilan joylashgan bo'lada.Son  o'qi markazida  0 joylashgan o'ng tomonida musbat chap tarafida manfiy sonlar  joylashadi.

Ong tomondagi son chap tomondagi sondan katta bo'ladi. 0 (nol)ning ishorasi bo'lmaydi.noldan baravar uzoqlikdagi sonlar o'zaro teskari sonlar deyiladi.Inson oynaga qarab o'ng qo'lini uzatsa ,aks chap qo'lni uzatgani kabi  Ixtiyoriy musbat son nolga qarasa o'ziga o'xshagan manfiy sonni ko'radi.
Karlovy Vary

**Karlovy Vary** (chex. *Karlovy Vary*, Chexiya qiroli Karl I nomiga qoʻyilgan va *vary* — issiq buloqlar maʼnosini anglatadi; nemischada Karlsbad) — Chexiyadagi shahar, Ogrje daryosi vodiysida, 380 m balandlikda. Aholisi 54,1 ming kishi (2000). Shahar chetida chinni sanoati korxonalari ("Mozer" zavodi) bor, badiiy shisha buyumlar ishlab chiqariladi. Karlovy Varyda 1950-yildan boshlab Xalqaro kinofestivallar oʻtkazib turiladi.

Karlovy Vary — balneologik kurort. Bemorlar mineral suv bilan davolanadi. Kurortga 1347—1358-yillarda asos solingan. Iqlimi moʻtadil nam. Yiliga 620 mm yogʻin yogʻadi. Yozi salqin (iyulning oʻrtacha temperaturasi 17,3°), qishi iliq (yanvarning oʻrtacha temperaturasi —2°). Koʻplab issiq buloqlar boʻlib, suvining temperaturasi +41,2° dan +72,2°gacha. Eng kattasi — Vrjidlo. Uning suvidan Karlovy Vary tuzi olinadi. Sanatoriy va pansionatlar bor. Turizm rivojlangan.

## Galereya

Fayl:Bad III.JPG
Fayl:Parkkolonnade.JPG
Fayl:Palace Bristol.JPG


## Manbalar
Era (musiqiy loyiha)

**[[Era]]** — 1997-yilda (Eric Levi; asl ismi sharifi - Erik-Jak Levisal (Eric Jacques Levisalles)) tomonidan tashkil etilgan musiqiy loyiha.

## Diskografiya
**[[Era (albom)|Era]]* (1996)
**[[Era 2 (albom)|Era 2]]* (2000)
**[[The Mass (albom)|The Mass]]* (2003) 
**[[The Very Best of Era]]* (2004)
**[[Reborn (Era albomi)|Reborn]]* (2008)
**[[Classics (Era albomi)|Classics]]* (2009)
**[[The Essential (Era albomi)|The Essential]]* (2010)
**[[Classics Vol 02(Era albomi)|Classics Vol 02]]* (2010)

## Havolalar
3 Doors Down

**3 Doors Down** 1996-yilda Eskatavpa (Mississippi) shahrida tuzilgan amerikalik rok guruh.

## Tarixi

## Tarkibi
### Hozirgi tarkibi

* Brad Arnold — vokal
* Matt Roberts — gitara, orqa vokal
* Chris Henderson — ritm gitara
* Todd Harrell — bas gitara
* Greg Upchurch — dovul, perkussiya

### Sobiq tarkibi
* Daniel Adair — dovul, perkussiya
* Richard Liles&nbsp;— dovul, perkussiya

## Diskografiya

### Studiyaviy albomlar

### EPlar

### Raqamli maʼlumot koʻrinishidagi albomlar
* *[[iTunes Originals – 3 Doors Down]]* (2006)

### DVDlar
* *3 Doors Down: One Red Light* (Noyabr, 2004)
* *3 Doors Down: Live in Houston, Texas&nbsp;— Away from the Sun* (2005, Monster Music)

## Havolalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayti 
* Italyan tilidagi veb-sayt 
* The Better Life Foundation 
* 3 Doors Down qoʻshiqlarining matni
50 Cent

**Curtis James Jackson III** (1975-yil, 6-iyulda tugʻilgan) – amerikalik reper boʻlib, u koʻproq **50 Cent** nomi bilan mashhur. U oʻzining *[[Get Rich or Die Tryin' (album)|Get Rich or Die Tryinʼ]]* (2003) va *[[The Massacre]]* (2005) albomlari bilan mashhurlikka erishdi.

## Diskografiyasi

* *[[Power of the Dollar]]* (2000)
* *[[Get Rich or Die Tryin' (album)|Get Rich or Die Tryinʼ]]* (2003)
* *[[The Massacre]]* (2005)
* *[[Curtis (50 Cent album)|Curtis]]* (2007)
* *[[Before I Self Destruct]]* (2009)

## Mukofot va nominatsiyalari

### Grammy mukofotlari
Grammy mukofotlari har yili Milliy ovoz yozish sanʼati va fanlari akademiyasi tomonidan beriladi. 50 Cent 14 marta nomzod boʻlgan va 1 marta yutgan.

### Amerika musiqa mukofotlari
50 Cent yillik Amerika musiqa mukofotlarida oltita nominatsiya boʻyicha uchta mukofotni qoʻlga kiritdi.

|-
|rowspan="3"|2003
|*[[Get Rich or Die Tryin' (album)|Get Rich or Die Tryin']]*
|Favorite Rap/Hip-Hop Album
|
|-
|rowspan="2"|50 Cent
|Favorite Rap/Hip-Hop Male Artist
|
|-
|Fan's Choice Award
|
|-
|rowspan="3"|2005
|*[[The Massacre]]*
|Favorite Rap/Hip-Hop Album
|
|-
|rowspan="2"|50 Cent
|Favorite Pop/Rock Male Artist
|
|-
|Favorite Rap/Hip-Hop Male Artist
|
|}

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
* 50 Cent
Hugo Boss

**Hugo Boss [[Aktiengesellschaft|AG]]** - nemis moda va layfstayl uyi bo'lib, u Germaniyaning Metzingen shaxrida joylashgan. Uning faoliyati yuqori sifatli erkak va ayollar kiyimlari ishlab chiqarish bilan bog'liq. U o'z asoschisi - Hugo Ferdinand Boss (1885–1948) nomi bilan atalgan.

## Hozirda
Jahon bo'ylab, Hugo Boss hozirda 110 mamlakatda joylashgan, 6,100 sotish nuqtalariga ega. Hugo Boss AG dunyo bo'ylab - 330-dan ortiq, boshqa franshizalar esa - 1000-dan ortiq katta va kichik do'konlarga egalik qilishadilar.

Kompahiya ikki asosiy brendiga ega: birinchisi - 'Boss' bo'lib, u o'z navbatida yana bo'linadi; ikkinchisi esa - 'Hugo'. Ushbu brendlar quyida ko'rsatilgan:

- Boss Black Erkaklar kiyimi (1970-yillarning boshida tashkil topgan)/ Ayollar kiyimi (2000-chi yilda tashkil topgan)- Boss Orange Erkaklar kiyimi (1999-chi yilda tashkil topgan)/ Ayollar kiyimi (2005-chi yilda tashkil topgan)- Boss Selection Erkaklar kiyimi (2003-chi yilda tashkil topgan)- Boss Green Erkaklar kiyimi (2003-chi yilda qayta tashkil topgan)- Hugo Erkaklar kiyimi (1993-chi yilda tashkil topgan)/ Ayollar kiyimi (1998-chi yilda tashkil topgan)

Shu bilan birga, Hugo Boss boshqa bir qancha litseziyalashtirilgan mahsulotlari - atir-upalar, kosmetika, soat va ko'zoynaklar ishlab chiqaradi. 2008-chi yildan boshlab, Hugo Boss Samsung Electronics kompaniyasi bilan uyali telefon va ularga aloqali aksessuarlar ishlab chiqarish borasida shartnoma tuzdi. Bundan tashqari, Hugo Boss o'zining Boss brendi asosisda bolalar kiyimini ishlab chiqarishni ham yo'lga qo'ydi.

## Tarixi

## Havolalar

## Tashqi linklar
* Hugo Boss official site
* A biography of Hugo Boss 
* Hugo Boss Perfumes and Colognes
Almati metropoliteni

**Almati metropoliteni** () - Qozogʻistonning Almati shahrida joylashgan transport turlaridan biri. Ushbu metropoliten 2011-yil 1-dekabrda ochilgan. «Almati Metropoliteni» Oʻrta Osiyoda 2-chi (Toshkent Metropolitenidan keyin), Qozogʻistonda 1-chi metropolitendir. SSSR shaharlaridagi metropolitenlar ichida 16-chidir.
### Stansiyalari roʻyxati



*Asosiy maqola:* Almati Metropoliteni stansiyalari roʻyxati
* Rayimbek Batir
* Jibek Joli
* Almali
* Abay
* Boyqoʻngʻir
* Muxtar Auezov nomiidagi Teatr
* Alatau
* Sayran
* Moskva
* Sariarqa
* Bauirjan Momishuli
## Manbalar

## Havolalar
Miltiq oʻqi

**Patron** (frans. patron) —1) metall kesish stanoklarida zagotovka yoki ke-suvchi asboblar mahkamlanadigan moslama. Mexanik, elektromagnit, pnevmatik P.lar bor; 2) tokarlik stanoklarida ichi hovol buyumlar tayyorlashda list zagotovkalar eziladigan model; 3) trubalarga tashqi rezbalar va shu trubalarning muftalariga ichki konus rezbalar kesadigan asboblar. Neft sanoatida (burgʻilash asboblari, nasos-kompressor va boshqalarda) qoʻllanadi; 4) elektr lampalarni burab mahkamlash uchun ishlatiladigan moslama; 5) kiyim bichiladigan namuna va an-daza; 6) harbiy ishda — gilza (snaryad) oʻqi bilan birlashgan, poroxli (jangovar) zaryad va kapsyula yoki kapsyula vtulkasi.

Oʻq (snaryad) ni nishonga urish uchun xizmat qiladi. P.ning pistolet, miltiq va boshqa qurollarga moʻljallangan turlari bor. Harbiy qurollarda P. jangovar va yordamchi (oʻqsiz, oʻquvmashq) turlarga boʻlinadi.

## Manbalar
Butan

:*Ushbu maqola mamlakat haqidadir. Kimyoviy tushuncha haqida [[Butanlar]] sahifasiga qarang.*

**Butan podsholigi** (Pendal Druk Shung) – Janubiy Osiyodagi, Himolay togʻlarining sharqiy qismidagi davlat. Maydoni 47 ming km2. Aholisi 742 737 kishi (2012). Poytaxti – Thimphu shahri. Maʼmuriy jihatdan 8 dzong (viloyat)ga boʻlingan.

## Davlat tuzumi
Butan – konstitutsiyali monarxiya. Davlat boshligʻi – podsho. Podsho huzurida 9 maslahatchidan iborat kengash bor. Qonun chiqaruvchi organ – bir palatali Milliy Assambleya 150 aʼzodan iborat (105 nafari saylanadi, 10 nafari tayinlanadi, qolganlari – rasmiy kishilar, hukumat aʼzolari va podsho kengashining aʼzolari). Ijroiya hokimiyat podsho tomonidan Vazirlar Kengashi orqali amalga oshiriladi.

## Hududiy boʻlinishi
Butan hududi 4 ta dzongdeyaga boʻlingan. Ular esa 20 ta dzongxaga boʻlingan, shularni quyidagi jadvaldan koʻrishingiz mumkin:

* Bumthang
* Chhukha
* Chirang
* Daga
* Geylegphug
* Ha
* Lhuntshi
* Mongar
* Paro
* Pemagatsel
* Punakha
* Samchi
* Samdrup Jongkhar
* Shemgang
* Tashigang
* Thimphu
* Tongsa
* Wangdi Phodrang

## Tabiati
Butan hududi togʻliqsan iborat. Eng baland choʻqqisi – Jomolhari (7314 m). Iqlimi togʻtropik, musson, sernam, togʻlarning yuqori qismida sovuq. Vodiylarda oʻrtacha temperatura yanvarda – 4,5 °C, iyulda 17 °C. Yiliga 1000–5000mm yogʻin yogʻadi. 3500 m balandlikkacha oʻrmon, undan balandda subalp va alp oʻtloqpari. Daryolari – Sankosh, Amo, Kuru. JigmiDorji, Gaza, Manaz qoʻriqxonalari bor.

## Aholisi

Aholisi asosan bxotiyalar; gurkhlar, nevarlar ham yashaydi. Aholining 13 % shaharlarda istiqomat qiladi. Rasmiy tili – bxotiya (dzongke, tibet tiliga yaqin). Asosiy dini – lama mazhabidagi budda dini. Butan 9-asr oxirlaridan Tibetga, 19-asrning 2-yarmidan 1947-yilgacha Angliyaga qaram boʻlgan. 1949-yildagi shartnomaga koʻra, Butan tashqi siyosat sohasidagi ishlarini Hindiston hukumati bilan maslahatlashib olib boradi. Milliy bayrami – 17-dekabr – podsho saylangan kun (1917).

## Iqtisodi
Butan – agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligi ulushi 42,7 %, sanoat ulushi 9,6 %. Qishloq xoʻjaligida dehqonchilik yetakchi oʻrinda. Vodiylarida sholi, arpa, bugʻdoy, tariq, makkajoʻxori, janubda paxta ekiladi. Janubi-sharqida bogʻdorchilik taraqqiy etgan (mango, apelsin, pizang va boshqalar). Yaylovlarda quy, yilqi boqiladi. Oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar koʻp; lok, mushk, mum tayyorlanadi. Yigiruv va toʻquv hunarmandchiligi, oʻymakorlik qadimdan rasm boʻlgan. Taxta tilish zavodi va meva konserva fabrikasi bor. 1,5 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. 1968-yildan aerodrom ishga tushgan. Asosiy transport vositasi otulov.

## Manbalar
Gerodot

**Galikarnasslik Gerodot** – (, taxminan mil. avv. 484—425 yillar.) – qadimgi yunon tarixchisi, yunon-fors urushlari va oʻz davrining koʻplab xalqlarini urf-odatlarini taʼriflagan, birinchi toʻliq tarixiy traktat – „Tarix“ning muallifi. Gerodotning asarlari antik madaniyat uchun katta ahamiyatga ega boʻlgan. Sitseron uni, hayotligidayoq „tarix otasi“ deb ataydi.

**Gerodot** (yun. Herodotos) (mil. av. 490 va 480 yil orasi, Kichik Osiyoning janubi-gʻarbidagi Galikarnas —mil. av. taxminan 425, Afina yoxud Furiya, Janubiy Italiya) —"tarix otasi" deb nom olgan yunon tarixchisi. Yoshligida mustabid hokimiyat (tiraniya)ga qarshi faol kurashgan va Galikarnasda shunday hokimiyat oʻrnatilgach, vatanini tark etishga majbur boʻlgan. Bir necha vaqt Samos o.da yashagan. Mil. av. taxminan 455—447 yillarda butun Kichik Osiyo, Misr, Bobil, Finikiya, Kirena, Yunonistonning Bolqondagi shaharlari. Qora dengiz sohillari boʻylab (Olviya sh.gacha) sayohat qilib, skiflar haqida maʼlumot toʻplagan. Uzoq muddat Afinada yashagan; G.ning Afina demokratiyasining yoʻlboshchisi Periklta yaqinligi uning siyosiy qarashlariga kuchli taʼsir qilgan. G. taxminan 443 yil Afinadan Furiyaga koʻchib oʻtgan.

G.ning asari shartli ravishda „Tarix“ deb nom olgan boʻlib, yunonlar tarixining eng muhim siyosiy voqeasi —yunonfors urushlari (mil. av. 500—449 yillar)ga bagʻishlangan. Keyinchalik aleksandriyalik olimlar G. asarini muzalar soniga karab 9 kitobga ajratganlar, har bir kitob muzalardan birining nomi bilan atalgan. G. „Tarix“ining asosiy gʻoyasini yunon dunyosining sharqdunyosi bilan kurashi tashkil qiladi. G. Lidiya, Midiya. Axomaniylar davlati tarixi, tabiiy sharoiti va murakkab hayoti, aholisining oʻtmishi, dini, oʻziga xos urf-odatlari hamda madaniy yodgorliklarini ustalik bilan bayon etib, tarixiy voqealarni keng taxlil qilgan. Asarning 5-kitobida G. oʻzining asosiy maqsadi —yunon-fors urushlari tarixini bayon qilishga kirishgan. Antik adabiyotda birinchi boʻlib skiflarning hayoti va turmush tarzlari G. asarida tadrijiy suratda bayon etilgan. Xususan G. Oʻrta Osiyoda yashagan massagetlar haqida batafsil maʼlumotlar keltirib, massagetlar malikasi Toʻmarisning axomaniylar podshosi Kir II bilan boʻlgan jangini yuksak mahorat bilan bayon qilgan.

## Manbalar
* Rus. per. – Istoriya v devyati knigax, L., 1972.

Faxriddin Hasanov.

Gerodot oʻz kitobini yozish uchun maʼlum vaqt Samos orolida yashagan. Bu asar 9 ta kitobdan iborat boʻlib, unda Yunoniston, Kichik Osiyo, Suriya, Falastin, Bobil, Eron, Turon va boshqa mamlakatlar haqida qimmatli maʼlumotlarni jamlangan. Gerodot „Yunon-Fors“ urushi haqida ham maʼlumotlarni toʻplagan. Buyuk tarixchi oʻzing asarini ilk bora Olimpiada o'yinlari paytida oʻqib eshittiradi. U miloddan avvalgi 455—477 yillarda Misr, Bobil, Suriya, Kichik Osiyo va Qora dengiz sohilidagi mamlakatlarga sayohat qiladi.

Buyuk yunon tarixchisi Gerodot mil. avv. 425-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Kinooperator

**Kinooperator** kinematografdagi kasbdir. Kinooperator kinokamera orqali filmni suratga oladi. U filmning tasviriy koʻrinishi uchun javobgar sanaladi. Operator — kino- va videoapparaturalarning tasviriy yoritish xususiyatlari boʻyicha mutahassis.
The Monster Show

„The Monster Show“ — finlandiyalik musiqiy guruh Lordining 2005-yil chiqqan albomi. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:

# Threatical Trailer
# Bring It On (The Raging Hounds Return)
# Blood Red Sandman
# My Heaven Is Your Hell
# Would You Love A Monsterman?
# Devil Is A Loser
# Icon Of Dominance
# The Children Of The Night
# Shotgun Divorce
# Forsaken Fashion Dolls
# Wake The Snake
# Rock The Hell Outta You

## Manbalar
The Arockalypse

„The Arockalypse“ — finlandiyalik musiqiy guruh Lordining 2006-yil chiqqan albomi. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:

# SCG3 Special Report — 03:46
# Bringing Back The Balls To Rock — 03:31
# The Deadite Girls Gone Wild — 03:45
# The Kids Who Wanna Play With The Dead — 04:07
# It Snows in Hell — 03:37
# Whoʻs Your Daddy? — 03:38
# Hard Rock Hallelujah — 04:07
# They Only Come Out At Night — 03:49
# The Chainsaw Buffet — 03:47
# Good To Be Bad — 03:31
# The Night Of The Loving Dead — 03:09
# Supermonstars (The Anthem Of The Phantoms) — 04:04

Qoʻshimcha qoʻshiqlar:


 Would You Love A Monsterman 2006 — 03:04
 Mr. Killjoy — 03:24
 EviLove — 03:59


## Video-kliplar

* Hard Rock Hallelujah
* Whoʻs Your Daddy?
* Would You Love a Monsterman 2006
* It Snows in Hell
Deadache

„Deadache“ — finlandiyalik musiqiy guruh Lordining 2008-yil chiqqan albomi. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:

# SCG IV – 00:42
# Girls Go Chopping – 04:02
# Bite It Like a Bulldog – 03:29
# Monsters Keep Me Company – 05:28
# Man Skin Boots – 03:42
# Dr. Sin Is In – 03:47
# The Ghosts of the Heceta Head – 03:38
# Evilyn – 04:00
# The Rebirth of the Countess – 01:59
# Raise Hell in Heaven – 03:32
# Deadache – 03:28
# The Devil Hides Behind Her Smile – 04:12
# Missing Miss Charlene – 05:10

## Video-kliplar

* Bite It Like a Bulldog
Zombilation – The Greatest Cuts

„Zombilation – The Greatest Cuts“ — finlandiyalik musiqiy guruh Lordining 2009-yil chiqqan albomi. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:

# Hard Rock Hallelujah
# Bite It Like a Bulldog
# Who's Your Daddy?
# Devil is a Loser
# Blood Red Sandman
# Get Heavy
# They Only Come Out At Night
# My Heaven Is Your Hell
# Beast Loose In Paradise
# Deadache
# Would You Love A Monsterman?
# Bringing Back The Balls To Rock
# Forsaken Fashion Dolls
# Supermonstars (The Anthem Of The Phantoms)
# The Children Of The Night
# Rock The Hell Outta You
# Pet The Destroyer
# Monster Monster
# It Snows In Hell
Francesco Totti

**Francesco Totti** (*talaffuzi: Franchesko Totti*; 1976-yil 27-sentyabr kuni Rim, Italiyada tugʻilgan) — professional sobiq italiya futbolchisi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Fernando Acitelli, *Francesco Totti. Il tribuno di Porta Latina*, Arezzo, Limina, 2002.  (Francesco Totti. The tribune of Porta Latina) 
* Mario Sconcerti, *La differenza di Totti*, Arezzo, Limina, 2004.  (The difference of Totti) 
* Francesco Bovaio, con Cristiano Ditta, *Francesco Totti. Semplicemente numero dieci*, Milano, Giunti Editore, 2006.  (Francesco Totti. Simply number ten) 
* Massimo Cecchini, *Francesco Totti. Vita, parole e impresse dell'ultimo gladiatore*, Roma, Aliberti, 2009.  (Totti. Life, words and feats of the last gladiator) 
* Tonino Cagnucci, *Francesco Totti. dai politici al cuore*, Roma, Limina, 2010.  (Francesco Totti. From politicians to heart) 
* Gianluca Tino, *L'invasione degli UltraTotti*, Roma, Eraclea, 2010.  (The invasion of UltraTotti) 
* Francesca Spaziani Testa, *Francesco Totti minuto per minuto*, Firenze-San Casciano V.P, Castelvecchi, 2012.  (Francesco Totti minute by minute) 
* Francesco Costantini, *Totteide. (Poema epico)*, Roma, Imprimatur, 2013.  (Totteide. Epic poem) 

## Havolalar

* 
* 
* Lega Serie A profile 
* AIC profile  
* 
* FIGC national team archive 
* Italia1910 profile 
* 
*
The Monsterican Dream

„The Monsterican Dream“ — finlandiyalik musiqiy guruh Lordining 2004-yil chiqqan albomi. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:

# Threatical Trailer – 01:09
# Bring It On (The Raging Hounds Return) – 04:35
# Blood Red Sandman – 04:03
# My Heaven Is Your Hell – 03:41
# Pet The Destroyer – 03:50
# The Children Of The Night – 03:45
# Wake The Snake – 03:46
# Shotgun Divorce – 04:42
# Forsaken Fashion Dolls – 03:43
# Haunted Town – 03:13
# Fire In The Hole – 03:27
# Magistra Nocte – 01:33
# Kalmageddon – 04:33

## Video-kliplar

* Blood Red Sandman
Get Heavy

„Get Heavy“ — finlandiyalik musiqiy guruh Lordining 2002-yil chiqqan albomi. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:

# Scarctic Circle Gathering (1:02)
# Get Heavy (3:00)
# Devil is a Loser (3:29)
# Rock the Hell Outta You (3:06)
# Would You Love a Monsterman? (3:04)
# Icon of Dominance (4:35)
# Not the Nicest Guy (3:12)
# Hellbender Turbulence (2:46)
# Biomechanic Man (3:22)
# Last Kiss Goodbye (3:08)
# Dynamite Tonite (3:14)
# Monster Monster (3:23)
# 13 (1:08)

## Video-kliplar

* Would You Love a Monsterman?
* Devil is a Loser
Bilyard

**Bilyard** (,  — shar) — gorizontal yuzasiga movut qoplangan toʻgʻri toʻrtburchak stol, shuningdek shu stolda oʻynaladigan oʻyin. Billiard Hindiston va Xitoyda kelib chiqqan. XVI—XVIII asrlarda Yevropa (Fransiya)da tarqaldi. Billiard stolining toʻrt burchagi va ikki yonining oʻrtasi teshik boʻlib, teshiklarga toʻr xaltacha osilgan. Billiard oʻyinida fil suyagidan yoki mastikadan qilingan shar (diametri 61-61,5&nbsp;mm), pishiq yogʻochdan yasalgan tayoqcha — kiy (uzunligi 140-150 sm) bilan urib teshikka tushiriladi. Ikki yoki toʻrt kishi tarafma-taraf boʻlib oʻynaydi. Hozirgi vaqtda „amerikancha“, „ruscha“, „snuker“ oʻyinlari keng tarqalgan.

**Bilyard**, billiard (fransuzcha: billard; bille — *shar*) — gorizontal yuzasiga movut qoplangan toʻgʻri toʻrtburchak stol, shuningdek shu stolda oʻynaladigan oʻyin. B. Hindiston va Xitoyda kelib chiqqan; 16—18-asrda Yevropa (Fransiya)da tarqaldi. B. stolining toʻrt burchagi va ikki yonining oʻrtasi teshik boʻlib, teshiklarga toʻr xaltacha osilgan. B. oʻyinida fil suyagidan yoki mastikadan qilingan shar (diametri 61—61,5&nbsp;mm) pishiq yogʻochdan yasalgan tayoqcha — kiy (uzunligi 140—150 sm) bilan urib teshikka tushiriladi. Ikki yoki toʻrt kishi tarafmataraf boʻlib oʻynaydi. Hozirgi vaqtda "amerikanka", "moskvacha", "piramida", "snuker" oʻyinlari keng rasm boʻlgan.

Oʻzbekistonda 1989-yil B. sporti federatsiyasi tuzilgan. Oʻzbekiston chempionligi va kubogi uchun musobaqalar muntazam oʻtkaziladi. Bu musobaqalarda Rustam Usmonov bir necha bor gʻolib chiqqan. Oʻzbekistonlik Dmitriy Xan (marhum) Vengriyada oʻtkazilgan musobaqada jahon chempioni unvoniga sazovor boʻlgan (1996). B.chilarimiz 1998-yil Bangkok (Tailand)da boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida qatnashishdi.

Oʻzbekistonda 1989-yil Billiard sporti federatsiyasi tuzilgan. Oʻzbekiston chempionligi va kubogi uchun musobaqalar muntazam oʻtkaziladi. Bu musobaqalarda Rustam Usmonov bir necha bor gʻolib chiqqan. Oʻzbekistonlik Dmitriy Xan (marhum) Vengriyada oʻtkazilgan musobaqada jahon chempioni unvoniga sazovor boʻlgan (1996).

## Manbalar
Maksim Fadeyev

**Maksim Aleksandrovich Fadeyev** (1968-yilning 6-mayida, Kurgan shahrida tugʻilgan) — rossiyalik prodyuser, xonanda, musiqachi.

## Biografiyasi

Maksim yoshligidanoq musiqa maktabiga bora boshladi. 12-13 yoshida bas-gitarada oʻynashni oʻrgandi. Maktabdan soʻng musiqa bilim yurti ga, birdaniga 2 — xor dirijyorligi va fortepiano fakultetlariga oʻqishga kirdi. Vaqt oʻtgach akustik gitarada oʻynashni ham oʻrgandi. 17 yoshidan qoʻshiq yoza boshladi. Ularning eng mashhuri «Singan shisha ustida raqsga tush» («Tansuy na bitom stekle») deb nomlanadi. Aynan oʻsha vaqtdan boshlab u musiqaga qiziqishi uygʻondi. Yoshligida mashinasoz-quruvchilar qoshidagi mahalliy musiqiy guruxi, soʻngra «Konvoy» guruhida ijod qildi. Aynan shu guruh bilan u konsert berib minglab qishloqlarda boʻldi, diskotekalarda oʻynadi.

1989-yilda, «Yurmala-89» konkursida ishtirok etish uchun joʻnatiladi. Yekaterinburg va Moskvadagi mahalliy saralash bosqichini osonlik bilan oʻtadi. Ayni vaqtda konkurs «Yalta-90» ga aylanib ketdi, bu yerda Maksim 3-oʻrinni egallaydi. Bu chiqishi evaziga uni mukofotlashadi, chiqishini esa televideniyedan koʻrsatishadi. Vaqt oʻtishi bilan Maksimning talanti unga mashhurlikni keltira boshladi, ammo xonandalik emas bastakorlik sohasida — u reklamada qoʻllaniladigan jingl, musiqalar uchun buyurtma oladi.

Shoumen Sergey Krilov Maksimni Moskvaga taklif qilib, unga yordam berishini aytadi. Omsk va Yekaterinburgda bir muddat yashab, 1993-yilda Moskvaga koʻchib oʻtadi. Bu yerda u taniqli musiqachilarga aranjirovka qiladi: Larisa Dolinaga, Valeriy Leontyevga, Vyacheslav Malejikka.

## Linda, Germaniya

1993-yilda Fadeyevning, keyinchalik Linda nomi bilan mashhur boʻlgan Svetlana Geyman bilan hamkorligi boshlanadi. Ularning ijodiy hamkorligi 1999-yilgacha davom etdi va Maksimning prodyuser sifatida katta yutugʻi boʻldi. Ushbu loyiha bilan parallel ravishda Maksim Germaniyaga koʻchadi va kino uchun musiqa yozishni boshlaydi. 5 ta filmga musiqa yozildi va Oil Plant musiqiy guruhi tashkil etildi. Keyinchalik Chexiya va «Triumf» filmi. Uning «Total», «Monokini» musiqiy guruxlari aynan shu paytda, keyinchalik Glyuk'oza paydo boʻladi.

## Yulduzlar fabrikasi, televideniye

2002-yildan «Yulduzlar bavrikasi-2» koʻrsatuvida ishni boshlaydi. Maksim Birinchi kananing rahbari Konstantin Ernst tomonidan taklif etiladi.
Ushbu koʻrsatuv orqali Yelena Temnikova, Yuliya Savicheva, Irakli, Pyer Nartsiss kabi xonandalar mashur boʻlib ketishdi.

## Joriy proyektlari

* Serebro
* Glyuk'oza
* Yuliya Savicheva
* VORON
* Kitay
* Kuka (Yelena Kukarskaya)

## Eks-proyektlari

* Linda
* Total
* Monokini
* Irakli
* Pyer Nartsiss
* Katya Lel
* Lora
* Konvoy
* Qalampirlar
* Viktoriya Ilyinskaya
* Yulduzlar fabrikasi-2
* Yulduzlar fabrikasi-5

## Manbalar
----
* peoples.ru saytida, Maksim Fadeyevning biografiyasi (rus)
* Maksim Fadeyevning AIF gazetaziga bergan intervyusi (rus)

:Turkum:1968-yilda tug'ilganlar
Sevendust

**Sevendust** - Atlanta, Georgia nu metal guruh, ular nu metal janriga asos solganlar va uni ommalashtirganlar.

1997-yili bir xil nomli debyut albomini chiqarganlaridan beri, Sevendust butun dunyoda 8 milliondan ortiq albomlarni sotganlar, ulardan 6 millioni AQSHda tarqalgan. Bu ularni ohirgi ellik yillik ichida eng koʻp sotuvlarga ega nu metal guruhga aylantiradi.

## Tarkib
### Hozirgi tarkib
* Lajon Witherspoon — vokal, volinka.
* Clint Lowery — gitara, bek-vokal.
* John Connolly — gitara, bek-vokal.
* Vinnie Hornsby — bas .
* Morgan Rose — barabanlar, perkussiya.

### Sobiq aʻzolar
* Sonny Mayo — gitara (2005–2008)

## Diskografiya
### Studiyaviy albomlar

## Videografiya
* Bitch
* Denial
* Waffle
* Licking Cream
* Blender
* Angel's Son (Strait Up version)
* Praise 
* Live Again 
* Angel's Son (Animosity version)
* Enemy
* Broken Down 
* Ugly
* Pieces
* Hero 
* Driven
* Beg to Differ
* Prodigal Son

## Havolalar
*  Rasmiy sayt 
* Sevendust Myspace'da
Arcelik

****Arçelik A.Ş.** (Archelik HJ)** — Turk kompaniyasi, Uy va idora jihozlari ishlab chiqarish boʻyicha Turkiyada lider. Shtab-kvartirasi — Istambulda. Asos solingan yili 1954. 2004 yil fevral oyida Arçelik A.Ş. — Beko Electronic A.Ş. shu’ba korxonasi va Britaniyaning Alba Plc kompaniyasi bilan hamkorlikda Germaniyaning televizor, Hi-Fi texnikalari, video, CD va DVD pleyyer va yozish moslamalarini ishlab chiqarishga moslashtirilgan mashhur firmasini 80 mln.yevroga sotib oldi. Grundig Home Intermedia Systems,

Kompaniyani nazorat qilish Koç Group zimmasida. (yirik turk moliya va ishlab chiqarish konglomerati). 
**Prezident — Raxmi Koch.**
Saxalar

**Saxalar** (rus manbalarida yakutlar) — xalq. Saxa Respublikasining tub aholisi (365 ming kishi, 1990-yillar oʻrtalari). Rossiyada jami 380 ming kishi. Saxa tilila soʻzlashadi. Dindorlari — pravoslavlar. Saxalar etnogenezi juda murakkab. Saxalar Baykal boʻyidan Lena daryosining oʻrta oqimi boʻyiga koʻchib kelib (10—14—15-asrlarda), tub aholi (evenklar, yukagirlar) bilan qoʻshilib ketishgan. Saxalar turkiyzabon xalqlardan uzokdashib ketsalarda, chorvachilik bilan shugʻullansalarda, lekin oʻz qoʻshnilari — Shimolida yashovchi, ovchilik xoʻjaligi yurituvchi kichik xalqdardan keskin farq qilishadi. S, shuningdek, dehqonchilik, polizchilik, baliq ovlash, bugʻuchilik va hunarmandchilik bilan shugʻullanadi.

**Saxalar** (oʻzlarini — *uranxay saxa* deb atashadi) — tukiy xalq,Saxa Respublikasining mahalliy aholisi. Saxa tili turkiy tillardan biridir.Saxa tilida juda ham koʻp moʻgʻulcha soʻzlar uchraydi, shu bilan birga paleoazit tillaridan ham soʻzlar oʻtgan, ayniqsa shimoliy saxalarda.

## Tarix
Koʻpchilik olimlar takidlashlariga koʻra, saxatlar Lena, Aldan, Vilyuy dayolari boʻyiga XII asrda Baykal orolidan koʻchib kelishgan va ulardan oldin bu yerda istiqomat qilib kelgan paleoazit xalqlarini siqib chiqarishgan. Saxatlar chorvachilik, yilqichilik, baliqchilik, ovchilik bilan shugʻullanishgan.Savdo-sotiq, Tangritanlik dinini va harbiy ishlarni rivojlantirishgan. Sibir va Shimoli-sharqiy Osiyoga katta tasir oʻtkazishgan.

## Umumiy
Saxatlar (oʻz nomi — saxa, uraanxay Saxa), Rossiya federatsiyasidagi turkiy millat, Saxa Respublikasining tub aholisi(450 ming). Magadan, Saxalin, Amur oblastlarida ham yashaydilar. Rossiyada hammasi boʻlib 470 ming saxalar yashaydi. Saxa yoki saxa tili Oltoy tillar oilasining shimoli-sharqiy turkiy tillar guruxiga kiradi. Dini pravoslav va tangritanlik. Ota-onasidan hech boʻlmasa bittasi saxa boʻlganlar metislarni, **saxalyarlar** deb atashadi.

## Madaniyati
Avloddan-avlodga oʻtib kelayotgan qadimiy epos olonxo (), Yunesko qaramogʻi ostiga olingan.

Musiqiy asboblardan eng mashxuri — xomuSaxalar

## Manbalar
Charlemagne

**Buyuk Karl** (742.2.4814.28.1) -franklar qiroli (768 yildan), imperator (800-yildan), karolinglar sulolasi uning nomi bilan atalgan. Uning bosqinchilik urushlari (773—774 yillarda Italiyadagi Langobard qirolligiga, 772—804 yillarda sakslar yeri va boshqalarga qarshi) natijasida katta imperiya vujudga kelgan. B. K.ning olib borgan siyosati (cherkovga homiylik qilish, sud va harbiy islohotlar va boshqalar) Gʻarbiy Yevropada yangi ijtimoiy munosabatlarning shakllanishida muhim boskich boʻlgan. B.K.ning imperiyasi uning vafotidan soʻng bir oz vaqt oʻtgach, parchalanib ketgan.

Buyuk Karl 742 yili tugʻilgan u sulola asoschisi Pipin Pakananing oʻgʻli bo’lib, Franklar qirolligini 46 yil boshqargan. “Buyuk” nomi tarixchilar tomonidan 53 marotaba harbiy yurishlar qilganligi sabab berilgan. U yirik saltanat tuzadi. Karl haqida koʻplab hikoyalar, asarlar, afsonalar, rivoyatlar va qoʻshiqlar yaratilgan. Uning ismidan “korol” ya’ni “qirol” unvoni kelib chiqqan. Buyuk Karl 773-yili german qabilasi langobardlarga qarshi jang boshlaydi, langobardlar qiroli Dezideriy magʻlub etiladi. Karlning jiyani Roland Arab xalifaligi istilo qilgan Ispaniyaga qarshi jangda halok boʻladi.
Reyn daryosining oʻng sohilida yashovchi sakslarga qarshi urushlar 30 yildan ortiq davom etadi. Bu urush Karl uchun ancha murakkab kechadi. Sakslar germanlarning Karlga boʻysunmagan soʻngi yirik qabilasi boʻlgan.Ammo baribir franklarga boʻysunganlar.

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Hebe Camargo

**Hebe Maria Monteiro de Camargo Ravagnani** (8-mart, 1929 - 29-sentyabr, 2012) — braziliyalik aktrisa va qo'shiqchi.

## Havolalar
* IMDb sahifasi
Massalar saqlanish qonuni

**Moddalar massasining saqlanish qonuni** kimyoning birinchi qonunidir. Bu qonunni dastlab 1748-yilda Mixail Lomonosov, keyin 1789-yilda fransuz kimyogari Lavuaze mustaqil ravishda taʼriflab bergan. Qonunning hozirgi taʼrifi quyidagicha:

*[[Kimyoviy reaksiya]]ga kirishadigan [[kimyoviy modda|moddalarning]] [[massa]]si reaksiya natijasida hosil boʻladigan moddalarning massasiga teng.*

Moddalar massasining saqlanish qonuni materiyaning saqlanish qonunining bir koʻrinishidir.
## Manbalar
Brno

**Brno**- chex. Brno , oldingi nomi  — Bryun) — Chexiya Respublikasi janubidagi shahar.

**Brno** — Chexiyadagi shahar, Janubiy Moraviya viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 398 ming kishidan ziyod (1990ylar urtalari). Transport yoʻllari tuguni. B.da, asosan, mashinasozlik sanoati rivojlangan. B. Chexiyaning yirik ilmiy va madaniy markazlaridan. Chexiya Fanlar akademiyasi filiali, unt, muzeylar (sanʼat, Moraviya muzeyi) va boshqa bor. Shaharda meʼmoriy yodgorliklardan Shpilberk kasri (13— 18-asrlar), Gotika cherkovi, Eski ratusha (14—16-asrlar), Yangi ratusha (16— 18alar) saqlangan. Oʻrmon parklari koʻp. 1805-yilda B.yonida Fransiya armiyasi bilan Rossiya va Avstriya qoʻshinlari oʻrtasida kattajang boʻlgan. Shaharga 11-asrda asos solingan.

Kattaligi bo'yicha Chexiyada ikkinchi yirik shahar. Aholisi: 405,4 ming kishi. Maydoni: 230&nbsp;km².

## Manbalar
Bayram

**Bayram** — keng nishonlanadigan tantanali kun. Ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot davomida kelib chiqishi, mazmuni, ijtimoiy hayotda qaror topishiga koʻra anʼanaviy, diniy, milliy va boshqa bayramlar vujudga keldi. Avloddan-avlodga meros tariqasida oʻtib keladigan bayram anʼanaviy bayram deyiladi. Masalan, navroʻz bayrami. Anʼanaviy bayramlar biror xalq yoki millatning ayni vaqtdagi ijtimoiy turmushi, hayot kechirish tarzi bilan bevosita bogʻliq boʻlmaydi. Diniy bayramda har bir monoteistik dinning aqidalarida belgilab qoʻyilgan marosimlar nishonlanadi. Masalan, iyd bayrami. Milliy bayramlarda u yoki bu millatning tarixidagi muhim voqea-hodisalar nishonlanadi. Masalan, Mustaqillik kuni, Konstitutsiya kuni. Bulardan tashqari yana kasb-hunar bayramlari ham bor (Oʻqituvchi va murabbiylar kuni, Matbuot va ommaviy axborot vositalari xodimlari kuni kabi). Shoʻrolar hukmronligi davrida oʻzbek xalqining qadimgi milliy, anʼanaviy yangi yil Bayramlaridan hisoblangan Navroʻz qatagʻon qilinib, diniy bayramlar (Ramazon hayiti, Qurbon hayiti) tazyiqqa uchradi. Koʻp yillar davomida, ayniqsa ziyoli va firqa aʼzolari hayit namozini oʻqish uchun masjidga chiqqanliklari uchun ham taʼqib qilindi. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach Prezident I.A. Karimovning farmoni bilan Roʻza va Qurbon hayitlarining birinchi kunlari dam olish kuni deb eʼlon qilindi. Hayit kunlari va ular bilan bogʻliq marosimlar batamom qaror topdi, shuningdek boshqa qadriyatlar ham tiklanmoqda. Chunonchi Navroʻz umumxalq bayrami sifatida har yili katta tantana qilinib, bu kun (21-mart) dam olish kuni deb eʼlon qilindi.

## Yana qarang

* Bayram kunlari

## Manbalar

## Havolalar
Qirol sher

***Qirol sher*** () – 1994-yilda Walt Disney Feature Animation studiyasi tomonidan ishlangan va Walt Disney Pictures tomonidan tarqatilgan musiqali animatsion film. Film Disneyning 32-toʻliq metrajli animatsion filmi hisoblanadi.

Film Rotten Tomatoes saytida 93% ijobiy baholangan.

## Ovoz berganlar
* Matthew Broderick – Simba (katta)
* Jonathan Taylor Thomas – Simba (kichik) 
* Scar – Jeremy Irons – Scar
* James Earl Jones – Mufasa
* Nathan Lane – Timon
* Ernie Sabella – Pumbaa
* Whoopi Goldberg – Shenzi
* Cheech Marin – Banzai
* Jim Cummings – Ed
* Moira Kelly – Nala (katta)
* Niketa Calame – Nala (kichik) 
* Robert Guillaume – Rafiki
* Rowan Atkinson – Zazu
* Madge Sinclair – Sarabi
* Zoe Leader – Sarafina

### Oʻzbekcha dublyaj
* Hojiakbar Nurmatov – Simba (katta)
* Farziddin Ziyoyev – Scar
* Afzal Rafiqov – Mufasa
* Gʻaybulla Hojiyev – Zazu
* Yoʻldosh Abdukarimov – Pumbaa
* Omon Abdurazzoqov – Timon
* Madina Muxtorova – Nala
* Dias Rahmatov – Banzai
* Shirin Azizova – Shenzi
* Fayzulla Ahmedov – Rafiki
* Oybarchin Bakirova – Sarabi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
* 
*
Oleksandr Polovkov

**Aleksandr Polovkov** () 1979-yil Ukrainaning Lugansk viloyatida tavallud topgan. Futbolchi, ampluasi himoyachi. 2010-yildan boshlab Namanganning Navbahor jamoasi aʼzosi.

## Faoliyati
U 12 yoshida Sverdlovskdagi „Shaxtyor“ yoshlar sport maktabida futbol o‘ynay boshlagan. Birinchi murabbiy N. V. Danchenko.

1997-yildan 2000-yilgacha u „Shaxtyor“ (Sverdlovsk) va „ Ellada“ (Lugansk) jamoalarida Lugansk viloyati chempionatida oʻynagan. 2000-yil iyul oyida u „Dinamo“ (Staxanov) uchun AAFU kubogida ikkita oʻyin oʻtkazdi. 2000-yil avgust oyida u Alchevsk „Stal“ ga koʻchib oʻtdi. Boshida u Ikkinchi ligada „Stal-2“ da oʻynagan. U jamoadagi debyutini 2000-yilning 26-avgustida Xarkovning „Arsenal“ jamoasiga qarshi oʻyinda (3:1) oʻtkazgan. 2001-yil 20-avgustda u Alchevskning „Stal“ jamoasida „Elektrometallurg-NZF“ jamoasiga qarshi oʻyinda (1:1) debyut qildi.

2002/03-yilgi mavsumda Luganskning „Shaxtyor“ klubida ijara asosida oʻynagan. 2007-yilning yozida u Zorya Luganskga koʻchib oʻtdi. U jamoadagi debyutini 2007-yil 16-sentabrda Krivbasga (1:2) qarshi oʻyinda oʻtkazdi. 2008/09-yilgi mavsumda u jarohati tufayli atigi 5 ta oʻyin oʻtkazdi.

2015-yil 8 avgustda u LPR terma jamoasi uchun KXDRga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida (4:1) oʻynadi.

Aleksandr Polovkov — Ukrainaning futbol boʻyicha sport ustasi.

## Shaxsiy hayot
Uylangan, qizi Arina bor. O‘rta texnik va to‘liqsiz oliy maʼlumotga ega. 2006-yil oktyabr oyining boshida u avtohalokatga uchradi. KamAZ yuk mashinasi uning Audi mashinasiga urildi, havo yostigʻi Aleksandrni shikastlanishdan saqlab qoldi. To‘qnashuvdan keyin uning mashinasini taʼmirlab bo‘lmaydi. Polovkov Sverdlovskdagi bolalar futboli turnirining homiysi. Turnir gʻoyasi uning birinchi murabbiylaridan biri Vladimir Dmitrievich Ivanovga tegishli. U hali ham bolalar futboli bilan shugʻullanadi.

## Statistika

## Manbalar

## Havolalar

* Transfermarkt (oʻyinchi)
* soccerway.com
* Ukraina futbol assotsiatsiyasi veb-saytidagi profil <small> (ukr.)</small>
Aleksey Xramtsov

**Aleksey Xramtsov** 1975-yil 8-noyabrda Ukrainada tavallud topgan. Futbolchi, ampluasi himoyachi

## Havolalar
* Official Website Profile
* Official FFU Website Profile
Baliqchi

**Baliqchi**:

***Baliqchi** - Shahar, shahar+lik degan ma`nolarni bildiradi.
*Baliqchi (shahar) - Oʻzbekiston Respublikasining Andijon viloyatidagi shahar.
*Baliqchi - Qirgʻiziston Respublikasining Issiqkoʻl viloyatidagi shahar.
UDP

**UDP (User Datagram Protocol — foydalanuvchi datagrammasi protokoli)** — IP-bogʻlanish qilmasdan, tarmoq orqali maʼlumot joʻnatish transport protokoli. OSI modeli bosqichining eng oddiy protokoli hisoblanadi. TCP dan farqli ravishda u joʻnatilgan maʼlumotlarni yetib borishini taʼminlab bermaydi. UDP joʻnatilgan paketlarni yetib borgan yoki yetib bormaganligi haqidagi soʻrovni amalga oshirmaydi. Buni natijasida paketlar yoʻqolishi vujudga kelishi mumkin. UDP protokolining tezligi katta, agar bu protokolga ham TCP protokoliga oʻxshash soʻrovnoma xizmati qoʻshilsa uning tezligi katta hajmdagi maʼlumotlarni yuborish uchun yetarli boʻlmas edi. UDP protokilidagi paketlar yoʻqotilishi deyarli sezilmaydi, chunki katta hajmdagi video axborot ichidan mikro sekundlar yoʻqolganini inson koʻzi ilgʻamaydi.
UDP protokoli katta hajmdagi maʼlumotlarni uzatishga moʻljallangan boʻlib , asosan togʻridan-toʻgʻri translyatsiyalarni, jonli efirlarni va katta hajmdagi video maʼlumotlarni yuborish uchun foydalaniladi.

## Havolalar
* IANA Port Assignments
* The Trouble with UDP Scanning (PDF)
* Breakdown of UDP frame 
* UDP on MSDN Magazine Sockets and WCF
* UDP connections
Makedoniya

**Makedoniya**:

* Shimoliy Makedoniya, Shimoliy Makedoniya Respublikasi — Janubiy Yevropada, Bolqon yarim orolining markaziy qismida joylashgan davlat.
* Makedoniya (qadimgi davlat), Qadimgi Makedoniya — Bolqon yarim oroldagi qadimgi davlat (mil.avv. 5—2-asrlar).
* Makedoniya (tarixiy viloyat) — Bolqon yarim orolning markazida joylashgan tarixiy viloyat.
Ar-Riyod

**Ar-Riyod** (arabcha: الرياض‎ *Ar-Riyoz* – bogʻ, xiyobon) – Saudiya Arabistonining poytaxti, eng yirik shahri va Najd viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi taxminan 2,2 mln. kishi (1992, shahar atrofi bilan). Shaharning qachon barpo etilgani toʻgʻrisida aniq maʼlumot yoʻq. 1821 – 19 asr 2-yarmidan (vaqti-vaqti bilan) Saudiylar davlatining poytaxti, 1902 yildan Najd amirligi, 1927—32 yillarda Hijoz, Najd va boshqa qoʻshib olingan viloyatlar, 1932 yildan Saudiya Arabistoni poytaxti. Hozirgi Ar-Riyod—Saudiya Arabistonining yirik sanoat, savdo va madaniy markazi. Ar-Riyodda issiqlik elektr stansiyalari, binokorlik materiallari ishlab chiqaradigan, neftni qayta ishlovchi zavodlar, koʻplab hunarmandchilik korxonalari bor. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari qayta ishlanadi. Ar-Riyod Dammam porti bilan temir yoʻl orqali bogʻlangan. Havo yoʻllari orqali Ar-Riyod mamlakatning yirik shaharlari va bir qancha chet mamlakatlar bilan bogʻlangan. Shaharda harbiy akademiya, universitetlar, oliy texnika instituti bor.

## Manbalar

## Havolalar
* Riyod shahrining rasmiy vebsayti  
* Riyod shahrining xaritasi
Qashqirlar makoni: Iroq

**"Qashqirlar makoni: Iroq"** () — 2006-yilgi rejissor Serdar Akar olgan film.

## Syujeti
Film 2003-yili bir guruh turk harbiylarining AQSh harbiylari tomonidan boshiga niqob kiygizilib soʻroq qilinishida qatnashgan deb gumon qilingan shaxsni izlashi haqidadir. Bu film 1 qismdan iborat.

## Manbalar
Roʻza

**Roʻza** (fors.) – islomdagi 5 ta rukndan (majburiyat) biri. Roʻza tutish vaqti tong yorishmasdan avval boshlanib, kun botishiga qadar davom etadi. Bu vaqtda yeyish, ichish, jinsiy yaqinlik qilish, nomaʼqul ishlardan tiyilish zarur.

## Kirish
Roʻza tutish diniy amaliyot sifatida faqat musulmonlarga xos boʻlmagan. U asrlar davomida xristianlik, konfutsiylik, hinduiylik, yahudiylik va taoizm kabi turli dinlar tomonidan ham amalga oshirib kelingan. Qurʼonda Alloh shunday degani bayon etilgan:

## Qurʼonda
Qur’onda roʻza tutish amaliyoti haqida soʻz yuritilgan. Baqara surasining 183-oyatida musulmonlarga roʻza farz qilingani, shuningdek, roʻza tutishdan ozod qilinadigan holatlar va muqobil yechimlar, masalan, muhtojlarni ovqatlantirish haqida bayon etilgan. 184–185-oyatlarda esa safarda yoki kasal boʻlgan kishilar roʻza tutmasligi mumkinligi va ularni keyinroq shuncha kun davomida tutishlari lozimligi taʼkidlangan. Moida surasining 95-oyatiga koʻra, ro‘za tutish ehrom holatida hayvon so‘yish kabi ba’zi gunohlarning kafforati sifatida qo‘llanilishi mumkin. Baqara surasining 185-oyatida Qur’onni Ramazon oyida nozil qilingani taʼkidlangan. Shuningdek, Qadr surasining 1-oyatida ham Qur’onni „Laylatul-qadr“ kechasida nozil boʻlgani qayd etilgan. Musulmonlar bu kechani Ramazonning so‘nggi o‘n kunligidan birida nishonlaydilar.

## Hukmi
Islomga koʻra, ramazon oyida roʻza tutish balogʻat yoshiga yetgan, sogʻlom musulmonlarga farz qilingan. Homilador, emizikli ayollar, safarda yurganlar, ogʻir bemorlar, qiyin sharoitlarda ishlovchilar roʻza tutishdan ozod etilgan, uni imkoniyat tugʻilganda ado etishlariga ruxsat berilgan. Roʻzaga toqati yetmaydigan keksalar, surunkali bemorlar roʻza oʻrniga fidya sadaqasi berishi (bir miskinni bir marta toʻydirishi) mumkin. Agar bunga qodir boʻlmasa, Allohga istigʻfor aytadi va duo qiladi. Har bir roʻzador kishiga ramazon oyi davomida faqir-u miskinlarga xayr-u ehson qilish, barcha yomon xulq va feʼl-u atvorlardan, soʻkinish, qargʻash kabi odatlardan saqlanib yurish shart hisoblanadi.

Roʻza hijratning 2-yili farz qilingan, deb sanaladi. Musulmonlar Oy taqvimiga rioya etganlari uchun roʻza yilning turli vaqtlariga toʻgʻri keladi. Shuningdek, boshqa vaqtlarda ham, chunonchi, rajab, shaʼbon va muharram oylarida roʻza tutish (masalan, ashuro roʻzasi) maʼqul hisoblanadi. Ular turli xil muddat davom etadi. Roʻza tutish odati qadimiy dinlar va xalqlarda ham turli shakllarda mavjud boʻlgan.
## Manbalar

## Havolalar