Pasportlar

**Pasport** — bu inson shaxsini tasdqilashi uchun hukumat tomonidan joriy qilingan rasmiy sayohat hujjati. Bu pasport egasiga xorijga sayohat qilish va chet eldalik paytida konsullik yordamidan foydalanish imkonini beradi. Hujjat uning egasining shaxsini va fuqaroligini tasdiqlaydi.  Standart pasportlarda to‘liq ismi-sharifi, fotosurati, tug‘ilgan joyi va sanasi, imzosi, pasportning amal qilish muddati kabi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan boʻladi. Pasportlar odatda milliy hukumatlar tomonidan beriladigan boʻlsa-da, ayrim submilliy hukumatlar  oʻz chegaralarida yashovchi boshqa davlat fuqarolariga pasport berishga vakolatli.

Koʻpgina davlatlarda pasportlar mikrochipni oʻz ichiga olgan biometrik pasportlardan foydalanganlar (yoki berishni rejalashtirmoqda), bu ularni mashinada oʻqish mumkin va qalbakilashtirishni qiyinlashtiradi.   , 150 dan ortiq yurisdiksiyada elektron pasportlar berilgan.  Avvalroq chiqarilgan biometrik boʻlmagan mashina oʻqiy oladigan pasportlar esa tegishli amal qilish muddati tugagunga qadar amal qiladi.
Fayl:Arabic papyrus with an exit permit, dated January 24, 722 CE, pointing to the regulation of travel activities. From Hermopolis Magna, Egypt.jpg|alt=Arabic papyrus with an exit permit, dated January 24, 722 AD, pointing to the regulation of travel activities. From Hermopolis Magna, Egypt|Sayohat faoliyatini tartibga solish uchun yaratilgan 722 yil 24 yanvarda chiqish ruxsatnomasi boʻlgan arab papirusi. Hermopolis Magnadan, Misr
Fayl:First Japanese passport 1866.jpg|alt=First Japanese passport, issued in 1866|Birinchi yapon pasporti 1866-yilda chiqarilgan
Fayl:Italian passport 1872.jpg|Italiya pasporti, 1872-yilda chiqarilgan
Fayl:QingPassport.jpg|alt=Chinese passport from the Qing Dynasty, 24th Year of the Guangxu Reign, 1898|Qing sulolasidan olingan Xitoy pasporti, Guangxu hukmronligining 24- yili, 1898 yil
Fayl:Ottoman-russian-empire-passport.jpg|alt=An Ottoman passport (passavant) issued to Russian subject dated July 24, 1900|1900 yil 24 iyulda ruslarga berilgan Usmonli pasporti (passavant)
Fayl:WW2 Spanish official passport.jpg|alt=WW2 Spanish official passport issued in late 1944 and used during the last 6 months of the war by an official being sent to Berlin|Ikkinchi Jahon urushi Ispaniya rasmiy pasporti 1944 yil oxirida chiqarilgan va urushning so'nggi 6 oyi davomida Berlinga jo'natilgan amaldor tomonidan ishlatilgan.


## Turlari
Dunyo boʻylab hukumatlar turli maqsadlar uchun turli xil pasportlar chiqaradilar. Eng keng tarqalgan nav — bu individual fuqarolarga beriladigan oddiy pasportlar. Ilgari ayrim davlatlarda jamoaviy pasportlar  yoki oilaviy pasportlardan ham foydalanishgan.  Bugungi kunga kelib pasportlar guruhlarga emas, balki individual yaʼni yakka sayohatchilarga beriladi. Fuqarolarga milliy hukumatlar tomonidan beriladigan odatiy pasportlardan tashqari, muayyan sharoitlarda hukumatlar tomonidan boshqa turdagi turli-xil pasportlar ham mavjud.

Jismoniy shaxslarga odatda faqat bitta pasportga ega boʻlish ruxsat berilgan boʻlsa-da, ayrim hukumatlar fuqarolarga bir nechta oddiy pasportga ega boʻlishga ruxsat beradi.  Jismoniy shaxslar bir vaqtning oʻzida oddiy pasport va rasmiy yoki diplomatik pasportga ega boʻlishlari mumkin.

### Favqulodda pasportlar
 

Favqulodda vaziyat pasportlari — (shuningdek, vaqtinchalik pasportlar deb ataladi) pasportlari yoʻqolgan, oʻgʻirlangan yoki umuman yoʻq boʻlgan va almashtirish uchun vaqtlari boʻlmagan, masalan, chet elga chiqqan va bir necha kun ichida vataniga uchib ketishi kerak boʻlgan shaxslarga beriladi. Ushbu pasportlar juda qisqa muddatga moʻljallangan, masalan, vatanga qaytish uchun bir tomonlama boʻlib, ularning amal qilish muddati oddiy pasportlarga qaraganda ancha qisqaroq boʻladi. Shu maqsadda Laissez-passer ham ishlatiladi.  Buning oʻziga xos jihati shundaki, Birlashgan Qirollik Hamdoʻstlikka aʼzo boʻlmagan mamlakatlarda pasportini yoʻqotgan ayrim Hamdoʻstlik davlatlarining fuqarolariga favqulodda pasportlar beradi, ularning davlati diplomatik yoki konsullik vakolatxonasiga ega boʻlmagan holatda ham.

### Diplomatik va rasmiy pasportlar
 

* Diplomatik pasportlar: Odatda akkreditatsiyadan oʻtgan diplomatlar, yuqori darajali konsullik xodimlari, davlat yoki hukumat rahbarlari hamda tashqi ishlar vazirligining yuqori lavozimli xodimlariga beriladi. Diplomatik pasportga ega boʻlgan shaxslar chegara nazorati tekshiruvlaridan eng yuqori darajadagi immunitetga ega.
* Rasmiy (yoki xizmat) pasportlar: Diplomatik pasport olish huquqiga ega boʻlmagan davlat ishlari boʻyicha sayohat qilayotgan oliy mansabdor shaxslarga beriladi. Rasmiy pasport egalari, odatda, chegara nazorati tekshiruvlaridan oʻtgan bir xil immunitetga ega. Amerika Qoʻshma Shtatlarida rasmiy va xizmat pasportlari ikki xil toifadagi pasport boʻlib, rasmiy pasportlar yuqori lavozimli amaldorlarga, xizmat pasportlari esa davlat pudratchilariga beriladi.
* Jamoatchilik bilan aloqalar pasportlari: davlat kompaniyalarida yuqori lavozimlarni egallagan Xitoy fuqarolariga beriladi. Davlat ishlari pasportlari odatda oʻz egalarini chegara nazorat punktlarida tintuv qilishdan ozod qilish huquqini bermasa-da, ular asosan Afrika va Osiyodagi bir qancha mamlakatlarda yanada erkin viza siyosatiga boʻysunadi (qarang: Xitoy fuqarolari uchun viza talablari).

## Izohlar
 

## Manbalar

## Havolalar