open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bahodir Siddiqov

**Bahodirjon Bahromovich Siddiqov** – oʻzbek iqtisodchisi va davlat arbobi. 2019—2020-yillarda va 2023—2025-yillarda Oʻzbekneftgaz milliy xolding kompaniyasi boshqaruv raisi.

## Biografiyasi
Farg‘ona viloyatining Beshariq tumanida tugʻilgan.

2000-yilda Toshkent moliya institutini, 2005-yilda Toshkent davlat texnika universitetini bitirgan. Mutaxassisligi – moliya, kredit va menejment.

1999−2000 – „OʻzLITIneftgaz“ AJ texnik xodimi.

2001−2004 – „OʻzLITIneftgaz“ MChJ muhandis-konstruktor, kichik ilmiy xodim.

2004−2006 – „OʻzLITIneftgaz“ 1-toifali muhandisi va boʻlimi boshligʻi.

2006−2007 – „Oʻztyajneftgazkimyoloyiha“ davlat loyiha instituti loyihalarning texnik-iqtisodiy asoslarini baholash boʻlimi boshligʻi.

2007−2009 – Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi yoqilgʻi-energetika kompleksini rivojlantirish boshqarmasi boshligʻi.

2009−2010 – „Oʻzbekneftgaz“ qoshidagi „Neftegazinvest“ korxonasi direktori.

2010−2011 – Uzbekistan GTL qoʻshma korxonasi korporativ ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari.

2011−2012 – Uzbekistan GTL qoʻshma korxonasi korporativ masalalar boʻyicha direktori.

2012—2016 – Uzbekistan GTL qoʻshma korxonasida moliya direktori.

2016—2017 – „Oʻzbekneftgaz“ aksiyadorlik jamiyati prognozlash, resurslar va investitsiya dasturlari bosh boshqarmasi boshligʻi – „Neftegazinvest“ MChJ direktori.

2017−2017 – „Oʻzbekneftgaz“ investitsiyalar va istiqbolli rivojlanish boshqarmasi boshligʻi, „Neftegazinvest“ direktori.

2017−2018 – „Oʻzbekneftgaz“ investitsiyalar va istiqbolli rivojlanish boʻyicha boshqaruv raisining oʻrinbosari.

2018−2019 – Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi geologiya, yoqilgʻi-energetika kompleksi, kimyo, neft-kimyo va metallurgiya sanoati masalalari axborot-tahlil boshqarmasi boshligʻi.

2019—2020 – „Oʻzbekneftgaz“ boshqaruvi raisi.

2020—2023 – O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi huzuridagi neft va gaz sanoatini isloh qilishni muvofiqlashtirish loyiha boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari.

2021-yildan 2025-yilgacha „Olmaliq kon-metallurgiya kombinati“ aksiyadorlik jamiyati kuzatuv kengashining mustaqil aʼzosi, Yoshlik-1 konini oʻzlashtirish investitsiya loyihasini amalga oshirish boʻyicha loyiha ofisining direktori.

2023-yildan 2025-yilgacha „Oʻzbekneftgaz“ milliy xolding kompaniyasi boshqaruv raisi.

2020—2025-yillarda 6-chaqiriq Qoraqalpogʻiston Joʻqorgʻi Kengesi deputati; byudjet, iqtisodiy islohotlar, investitsiyalar, innovatsiyalar va turizm masalalari qoʻmitasi aʼzosi; O‘zbekiston Liberal-Demokratik Partiyasi fraksiyasi aʼzosi boʻlgan.

2024—2025-yillarda Oʻzbekiston yengil atletika federatsiyasi raisi.

2025-yil dekabrda ishdan boʻshatilgan, keyinchalik qamoqqa olingan. 
## Manbalar
Abulqosim Samarqandiy

**Abulqosim Samarqandiy** (arabcha: أبو القاسم سمرقندي — Abulqosim Samarqandiy — Toʻliq ismi: Abulqosim ibn Abu Bakr Laysiy Samarqandiy (XV asr)) — Faqih, tilshunos va adib.

## Hayoti va Faoliyati
XV asrning ikkinchi yarmida yashagan mashhur hanafiy faqih, tilshunos va adibning toʻliq ismi — **Abulqosim ibn Abu Bakr Laysiy Samarqandiy** boʻlib, tavallud topgan yili haqida maʼlumot topilmadi. 888/1483-yildan keyin vafot etgan.
Allomaning „*Risola fi-l-istiʼora*“ („*Istiora haqida risola*“) yoki „*Risolatu-t-tarshihiya*“ („*Tozalash risolasi*“) nomli kitobi Sharq xalqlari oʻrtasida keng tarqalgan boʻlib, uning beshta qoʻlyozma nusxasi OʻzR FA Sharqshunoslik institutida (inv. № 2434/1, 2979/IX, 4070/III, 4070/XII) saqlanmoqda.
Asar 888/1483 yillar atrofida yozilgan boʻlib, „*Al-istiʼorotu-s-Samarqandiya*“ („*Istioralar haqida Samarqandiy risolasi*“) yoki „*Faroidu-l-favoid li tahqiq maoniyi-l-istiʼora*“ („*Istiora maʼnolarini aniqlashda foydalar durlari*“) deb ham yuritiladi. U uch qism — „iqd“ („marjon“)dan iborat boʻlib, har bir „iqd“ oʻz navbatida bir necha „farida“ („dur“)lardan tashkil topgan. Mazkur asarning bir nusxasi (inv. № 2434/1) 1227/1812 yili Buxoro amir Haydar (1215/1800-1242/1826) uchun tayyorlangan.
Asar muallif yashagan davrda ham va undan soʻng ham sevib oʻqilgan, oʻrganilgan va unga bir qancha tilshunos olim va adiblar tomonidan sharhlar yozilgan. Jumladan, 944/1537 yili Samarqandda vafot etgan. *Isomuddin Ibrohim ibn Muhammad ibn Arabshoh Isfaroiniy „Sharhu-l-istioroti-s-Samarqandiy*“ („*Samarqandiy istioralariga sharh*“) va Mulla Muhammad Sodiq „*Sharhu-r-risolati-s-Samarqandiya*“ („*Samarqandiy risola­si­ga sharh*“) nomli arab tilida yozilgan asarlari adib Abulqosim „*Istiora*“larini sharhlashga bagʻishlangandir. Bu sharhlarning toʻrtta qoʻlyozma nusxasi Beruniy nomidagi sharqshunoslik insti­tu­tida (inv. № 1395/III-IV, 2434/III, 8949/X) saqlanmoqda.
Allomaning „*Risola fi-l-istiora*“ nomli asari va unga yozilgan sharhlarning qoʻlyozmalari dunyoning juda koʻp kutubxonalarida saqlanadi. Asar bir necha marotaba toshbosmada chop etilgan. 2005-yil Adnon Umar Xatibning tarjima va tahqiqi asosida, arab tilida Damashqdagi „*Doru-l-asmoʻ*“ nashriyotida ham nashr etilgan.
Shuningdek, bizga allomaning yana: „*Sharhu-l-uzdiya*“ („*Uzdiya sharhi*“), „*Riyozatu-l-axloq*“ („*Axloq riyozati*“), „*Hoshiya alo sharh miftohi-l-ulum li-s-Sakkokiy*“, („*Sakkokiyning ilmlar kaliti sharhiga hoshiya*“), „*Hoshiya alo asrori-t-tanzil va anvori-t-taʼvil li-l-Bayzoviy*“ („*Bayzoviyning nozil boʻlgan narsalarning sirlari va taʼvil nurlariga hoshiya*“) nomli asarlari maʼlum.

## Asarlari
* „Risola fi-l-isti’ora“ ,
* „Sharhu-l-azdiya“,
* „Riyozatu-l-axloq“,
* „Bulug‘u-l-irb min tahqiq isti’orati-l-arab“,
* „Hoshiya ala sharhi miftohi-l-ulum li-s-Sakkokiy“,
* „Hoshiya ala tafsiri-l-Bayzoviy“,
* „Hoshiya alo asror at-tanzil va anvor at-taʼvil li-l-Bayzoviy“,
* „Ar-risolatu-t-tarshihiya“

## Adabiyotlar

* Samarqandlik allomalar

## Manbalar
Silver Linings Playbook

***Silver Linings Playbook*** 2012-yilda ekranlarga chiqarilgan komediya-drama janridagi AQSh filmidir. The Weinstein Company kinokompaniyasi tomonidan ishlangan va tarqatilgan. Filmga David O. Russell rejissorlik qilgan. Film gʻoyasi Matthew Quickning 2008-yilda yozilgan *The Silver Linings Playbook* nomli romaniga asoslangan. Filmda bosh rollarni Bradley Cooper, Jennifer Lawrence va Robert De Niro ijro etgan.

## Rollarda
* Bradley Cooper — Patrizio „Pat“ Solitano Jr.
* Jennifer Lawrence — Tiffany Maxwell
* Robert De Niro — Patrizio „Pat“ Solitano Sr.
* Jacki Weaver — Dolores Solitano
* Anupam Kher — Cliff Patel
* Chris Tucker — Danny McDaniels
* Julia Stiles — Veronica Maxwell
* Shea Whigham — Jake Solitano
* John Ortiz — Ronnie
* Brea Bee — Nikki Solitano
* Cheryl Williams — Tiffany va Veronicaning onasi
* Patrick McDade — Tiffany va Veronicaning otasi
* Dash Mihok — ofitser Keogh
* Matthew Russell — Ricky D’Angelo
* Paul Herman — Randy
* Patsy Meck — Nancy
* Phillip Chorba — Jordie

## Musiqasi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
*
Humayd ibn Nosir Keshiy

**Humayd ibn Nosir Keshiy** — Qur’onshunos, mantiqshunos, arab tili boʻyicha olim.

Humayd ibn Nosir Keshiy muhaddis Abdulhamid Keshiyning otasi oʻz davrining yetuk olim va fozil kishilaridan boʻlgan. Qurʼoni karim, mantiq va arab tili bilimdoni boʻlib, koʻplab shogirdlar tayyorlagan va asosan vaqtini masjidda ibodat va taʼlim bilan oʻtkazgan. **Humayd ibn Nosir Keshiy** Hanafiy mazhabining Movarounnahr hududiga keng yoyilishida katta xizmat qilgan. Ahli sunna eʼtiqodidan boshqalarni qattiq qoralagan taqvoli juda parhezkor boʻlib, doimiy roʻza tutishni odat qilgan.
Bobosi haqida *Muhammad ibn Abd*dan shunday maʼlumot keltirilgan: „*Bobom Humayd ibn Nasr har sohada — [[arab tili]], [[aruz]], [[nazm]] va boshqa ilmlar bobida fasohat sohiblaridan edi, shuningdek, ul kishi [[adib]], [[qori]] boʻlib, [[Qurʼon]]i karimni gʻoyatda chiroyli [[qiroat]] qilar hamda odamlarga ham uni chiroyli [[tilovat]] qilishni oʻrgatar edilar*. *Bobom [[Qurʼon]]i karimni tunda bir marta va kunduzi bir marta xatm qilar edi. U kishi taxminan oʻttiz yil davomida har kuni [[roʻza]] tutgan, men uning faqat ikki [[hayit]] va hayitdan keyin uch kun, tashriq kunlari ovqat isteʼmol qilganini koʻrganman, xolos. Men uning tunda ham, kunduzi ham uxlagan hollarini sira koʻrgan emasman. Agar uning koʻzlariga uyqu gʻolib kelsa, yonboshlab olmasdan oʻtirgan holida biroz mizgʻib olardi. Uyga faqat bir zarurat ish yuzasidan yoki [[tahorat]] olmoq uchungina kirar, boshqa vaqtlarda uzluksiz [[masjid]]da boʻlar edi. Nihoyatda [[taqvo]]li, [[parhez]]kor edi*“.
Muhaddisning otasi *Humayd ibn Nasr Keshiy*ning toʻrt farzandi boʻlib, ularning taʼlim olishiga jiddiy eʼtibor qaratgan va farzandlarining barchasi tafsir, hadis va fiqh ilmlarida zukko va zamonasining yetuk olimlari boʻlishgan. Bu haqda *Muhammad ibn Abd* shunday rivoyatni ketiradi: „*Bobom Humayd ibn Nasrning toʻrt oʻgʻillari — otam, Abu Muslim, Abu Abdulloh va Abu Falon degan yana bir farzandlari boʻlgan. Abu Falon deb nomlangan oʻgʻillari [[rofiziylar]] eʼtiqodida boʻlgan ([[Rasululloh]]dan soʻng [[Ali]]ni [[xalifa]] boʻladi deganlar toifasidan) xuddi ana shu adashgan oʻgʻillari vafot etganda bobom [[masjid]]ga kirib toʻrt rakʼat shukrona [[namoz]]i oʻqigan edilar. Bobomning bir koʻzlari chechak tufayli. Ikkinchi koʻzlari Navqaddagi uzumzorlarida choʻp kirib ketib koʻr boʻlib qolgandi*“ bobosi haqida keltirilgan bu xabarlardan Humayd ibn Nasr Keshiy koʻzi ojiz boʻla turib, umrini masjidda ibodat qilish hamda shogirdlariga taʼlim berish bilan oʻtkazib, arab tili, Qurʼoni karim, hadis, mantiq, aruz va boshqa fanlardan saboq bergan. Oʻz farzandining boshqa oqimlar toifasiga kirib ketganligidan qattiq afsus chekkan, hatto shu farzandi vafot etganida Alloh taologa shukr qilgan kishi boʻlgan.
Abdulhamid Keshiy dastlabki taʼlimni oʻz otasidan olib, keyin Kesh, Nasaf, Buxoro va Samarqand allomalaridan olganligi manbalarda bayon qilingan.

## Adabiyotlar

* Sh. Umarov. "Oʻrta asrlarda yashagan Keshlik allomalar"; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi  2014.  – 208 b.;

## Manbalar
Abdulloh ibn Hasan Kissiy

**Abdulloh ibn Hasan Kissiy** — muhaddis, roviyshunos olim.

**Abdulloh ibn Hasan Kissiy** muhaddis va roviy boʻlgan. Hadis rivoyat qilgan *Ibrohim ibn Yusuf Balxiy*dan hadis tinglagan. Uning rivoyat qilgan hadisi: "*Abdulloh ibn Umar (r.a.)* shunday dedilar: "Rasululloh (s.a.v.): „*Bu din ilmini har bir katta-kichik va boy-kambagʻaldan olinglar. Kim ilmni (kishining) kambagʻal yoki yoshi kichikligi sabab tark etsa, joyini jahannamdan olsin*“ dedilar" dedi".

## Adabiyotlar

* Sh. Umarov. „Oʻrta asrlarda yashagan Keshlik allomalar“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2014. - 208 b.;

## Manbalar
Dovud ibn Yunus ibn Ismoil Kissiy

**Dovud ibn Yunus ibn Ismoil Kissiy** — hadisshunos, roviyshunos olim.

**Dovud ibn Yunus ibn Ismoil Kissiy** roviy boʻlgan koʻplab hadislarni rivoyat qilgan. U 444/1053-yilda dunyoga kelgan va 521/1128-yilda Keshning Xushmanjakas qishlogʻida vafot etgan.

## Adabiyotlar

* Sh. Umarov. „Oʻrta asrlarda yashagan Keshlik allomalar“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2014. - 208 b.;

## Manbalar
Abdurrazzoq ibn Himam ibn Nofi’

**Abdurrazzoq ibn Himam ibn Nofi’** — muhaddis olim.

**Abdurrazzoq ibn Himam ibn Nofiʼ** hofizu-l-kabir Yamanlik  muhaddislardan. Muhaddis 126/744 yilda Yamanda tavallud topgan va juda koʻp ilm-maʼrifat rivojlangan Makka, Madina, Hijoz, Shom, Iroq, Bagʻdod va boshqa koʻplab shaharlarda boʻlib, hadis roviylaridan eshitgan.
Abdurrazzoq ibn Himam oʻz davrining mashhur muhaddis va roviylari hisoblangan *Hishom ibn Hasson*, *Ubaydulloh ibn Umar*, *Ibn Jurayh*, *Muammar*, *Hajjoj ibn Artot*, *Abdumalik ibn Sulaymon*, *Musanno ibn Saboh*, *Umar ibn Zarr*, *Muhammad ibn Roshid*, *Zakariyo ibn Ishoq*, *Ikrima ibn Ammor*, *Abdulloh ibn Said*, *Savr ibn Yazid*, *Ayman ibn Nobil*, *Avzoiʼy*, *Sufyon Savriy*, *Molik ibn Anas* va boshqa koʻplab mashhur muhaddislardan hadis rivoyat qilgan.
Abdurrazzoq ibn Himamdan hadis tinglab, unga shogird boʻlgan muhaddislar ham koʻpchilikni tashkil etgan. Ulardan *Sufyon ibn Uyayna*, *Muʼtamar ibn Sulaymon*, *Abu Asoma*, *Ahmad ibn Hanbal*, *Ibn Rohavay*, *Yahyo ibn Muin*, *Ali ibn Madaniy*, *Is’hoq ibn Kavsaj*, *Muhammad ibn Yahyo*. *Muhammad ibn Rofiʼ*. *Yahyo ibn Jaʼfar Boykandiy*, *Yahyo ibn Muso*, *Hasan ibn Abi Robiʼ*, *Ahmad ibn Mansur* va boshqa koʻplab mashhur muhaddislar olimlarni koʻrsatish mumkin.
Abdurrazzoq ibn Himamning ulugʻligi haqida bir qancha moʻtabar imom va muhaddislar oʻz fikrlarini aytishgan. Jumladan, Ahmad ibn Ajaliy: „*Abdurrazzoq ibn Himam ishonchli [[muhaddis]]*“, — degan boʻlsa, buyuk mujtahid olim va muhaddis *Ahmad ibn Hanbal* oʻz ustozi haqida qoʻyidagi voqeani aytib bergan: „*Abdurrazzoq ibn Himamning qishlogʻida quduq yoʻq edi. Bizlar undan tahsil olish vaqtimizda ikki mil uzoqqa borib, tahorat olib kelar edik va qaytishimizda oʻzimiz bilan birga suv olib kelar edik*“. Abdurrazzoq ibn Himamdan olti mashhur muhaddislar Imom Buxoriy, Imom Muslim,Imom Abu Dovud, Imom ibn Mojja, Imom Termiziy va Imom Nasoiylar hadis rivoyat qilgan.
Abdurrazzoq ibn Himamning fazli va hadis ilmidagi yuksak bilimi borligi haqida uning eng ishonchli muhaddislardan ekanligi koʻplab manbalarda keltirilgan. Muhaddisning eng yuksak darajasi shundaki, u kishi tobiʼiynlar bilan birga yashagan va ulardan hadislarni oʻrgangan.
Muhaddis uzoq umr koʻrgan va umrining oxirida koʻzlari ojiz va eshitishi susayib qolgan. Shunga qaramasdan, u hadis aytishda davom etgan.

## Adabiyotlar

* Sh. Umarov. „Abdulhamid Keshiy hayoti va ilmiy merosi“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2013. — 98 b.;

## Manbalar
Slavoljub Đorđević

**Slavoljub Đorđević** (, ) — Radnik Surdulica klubi Bosh murabbiyi.
## Hayoti
Faoliyatini 1998-yilda Radnichkada boshlagan. Keyingi yili Bolgariyaning „Spartak Varna“ jamoasiga oʻtdi va 2003-yilning oʻrtalariga qadar klub aʼzosi boʻldi. Bu vaqt ichida bir qancha Yugoslaviya va Bosniya klublarida ijara asosida harakat qilgan va oʻzi „Spartak“ tarkibida bor-yoʻgʻi 10ta oʻyinda maydonga tushgan.

2003-yil oʻrtalarida Jorjevich Serbiya futbolining flagmani — „Crvena Zvezda“ klubi bilan shartnoma imzoladi. „Crvena“ tarkibida Jorjevich juda yaxshi oʻynadi va klubda oʻtkazgan ikki yarim mavsumda 44 ta oʻyin oʻtkazdi. 2005-yilning yozida u bilan Rossiyaning Alaniya klubi qiziqib qoldi va tez orada Vladikavkaz klubi bilan shartnoma imzoladi. Alaniyada „Srvena Zvezda“dagidek oʻzini koʻrsata olmadi va 2006-yilni Ukrainaning ikkita klubi — „Volin“ va „Krivbas“da ijarada oʻtkazdi. 2007-yil boshida Yaroslavl „Shinnik“ klubiga koʻchib oʻtdi va ikki mavsumda „Shinnik“ uchun 33 ta oʻyin oʻtkazdi. 2009-yil boshida Avstriyaning „Altax“ klubiga ijaraga oʻtdi va ushbu klubda 13 ta oʻyinda maydonga tushdi.

Oʻsha yilning yozida u Serbiyaga qaytib, yana Red Star Belgradga koʻchib oʻtdi. Belgrad jamoasida ikki mavsumda 33 ta oʻyin oʻtkazdi. 2011-yil boshida Toshkentning „Bunyodkor“ klubi bilan shartnoma imzoladi. U 2013-yil oxirigacha „Bunyodkor“ safida toʻp surgan va shu vaqt ichida 39ta oʻyinda maydonga tushib, bitta gol urgan.

## Murabbiylik statistikasi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Caragaș

**Caragaș** (, , *Karagash)* — Dnestrboʻyi Moldova Respublikasining Slobozia tumanidagi qishloq. 

## Manbalar
Pocahontas (film)

***Pocahontas*** 33chi toʻliq metrajli Disney animatsion filmidir. 1995-yilda ekranlarga chiqarilgan. Walt Disney Pictures va Walt Disney Feature Animation studiyalari tomonidan ishlangan hamda Buena Vista Pictures Distribution tomonidan tarqatilgan. Film rejissorlari — Mike Gabriel va Eric Goldberg, produseri — Jim Pentecost, ssenariy mualliflari esa Carl Binder, Susannah Grant va Philip LaZebnik'dir. Filmda bosh qahramonlarga Irene Bedard, Mel Gibson, David Ogden Stiers, Russell Means, Christian Bale, Billy Connolly va Linda Hunt ovoz bergan.

Filmning ilk relizi 16-iyun 1995-yilda boʻlib oʻtgan. Film mablagʻi $55 millionni tashkil etib, kartina umumjahon boʻylab $346 million daromad qilgan. Filmning davomi — *[[Pocahontas II: Journey to a New World]]* — 1998-yilda chiqarilgan.

## Syujeti

## Ovoz berganlar
* Irene Bedard — Pocahontas
* Mel Gibson — John Smith 
* David Ogden Stiers — John Ratcliffe  
* John Kassir — Meeko 
* Russell Means — Powhatan
* Christian Bale — Thomas 
* Billy Connolly — Ben va Joe Baker — Lon 
* Linda Hunt — Grandmother Willow 
* Danny Mann — Percy 
* Frank Welker — Flit 
* Michelle St. John — Nakoma 
* James Apaumut Fall — Kocoum 
* Gordon Tootoosis — Kekata

## Musiqasi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Mavlono Soyiliy

**Mavlono Soyiliy** (arabcha: مولانا صويلي — Mavlono Soyiliy (XV asrda yashagan)) — xattot va shoir.

## Hayoti
Mavlono Soyiliy XV asrning 2-yarmida Qarshida tugʻilib, ijod qilgan xattot va shoir. U Hirotga borib, muqim boʻlib qolgan.

## U haqida
Alisher Navoiy "Majolisu-n-nafois" asarida Mavlono Soyiliy haqda shunday yozgan: "Aningdek sariʼu-l-qalam kotib oʻz zamonida yoʻqtur. Har kunda 500 bayt osonlik bila bitar. Turkvash soda yigit koʻrunur. Ammo koʻrungandek emas. Bu yaqinda devon dogʻi tartibi huruf bila tuzatti…"

Alisher Navoiy shoirning quyidagi forsiy baytini keltirib oʻtgan:

 Na bar zaxmash dilam paykoni on abroʻkamon dorad,
 Ki baxri zaxmi digar obi hasrat dar dahon dorad.

**Mazmuni:** Uning qoshlari kamonidan otilgan oʻq dilimda yara ochdi, u esa yangi yara uchun ogʻzida hasrat suvini tutib turibdi.
## Manbalar
Muhammad Surxakatiy

**Muhammad Surxakatiy** (arabcha: محمد سرهاقاتي — Muhammad Surxakatiy — Toʻliq ismi: Abu Bakr Muhammad ibn Abdulloh
ibn Foil Surxakatiy (vafoti 1124-yil)) — imom.

## Hayoti
Muhammad Surxakatiy XI asr ikkinchi yarimida "Surxakat" qishlogʻida tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni „Surxakat“ qishlogʻida olgan. Keyinchalik ilm-maʼrifatini ziyoda qilish niyatida Samarqandga koʻchib kelib, shu yerda muqim yashab qolgan. U hanafiy mazhabining taniqli imomlaridan biri boʻlgan. Muhammad Surxakatiy „*Majdu-l-aimma*“ va „*Majdu-d-din*“ degan sharafli laqablarga ega boʻlgan. Alloma Xosimiy „Al-fatovo“ asarida Muhammad Surxakatiy biln birga Buxoroga borganligini taʼkidlab oʻtgan.

## Vafoti
Muhammad Surxakatiy 518/1124-yili Samarqand shahrida vafot etgan..

## Manbalar

## Adabiyotlar
Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti. 2018.
Farzona (tojik shoiri)

**Inoyat Hojieva** (), asosan **Farzona ()** taxallusi bilan mashhur tojik shoiri va tarjimoni. Tojikiston xalq shoiri (2001).

## Hayot
U 1964-yil 3-noyabrda Xujandda ziyoli oilada dunyoga kelgan. O'rta maktabni tugatgach, Xujand davlat pedagogika institutiga o'qishga kiradi. Institutni tugatgach gazetada mehnat faoliyatini boshlaydi va hozirga qadar "Payomi Sug'd" jurnalida faoliyat yuritib kelmoqda.

Uning ijodida Firdavsiy, Rumiy, Furo'g' Farruxzod kabi boshqa fors shoirlarining ta’siri sezilib turadi.

Farzona asarlari butun forsiyzabon mamlakatlarga ma’lum va mashhur.

## Ishlar

* *Farzaneh Khojandi she’rlari*, Enitharmon Press va She’rlar tarjima markazi, (2008-yil sentyabr), tarjimonlar: Jo Shapkott, Narguess Farzad,

## Manbalar


## Tashqi havolalar

* Farzaneh Xo‘jandiy, She’rlar tarjimasi markazi saytidan qisqacha tarjimai holi    -da Archived (inglizchada)
* Farzaneh Xo‘jandiyning naychi    da Archived (inglizchada)
* Farzaneh Xo‘jandi    da Archived
* Flute_Player Farzaneh Xo'jandi    da Archived
* RM Chopra, "Forsning taniqli shoirlari", Eron jamiyati, Kolkata, 2010 yil
Marvaruz

**Marvaruz** (forscha: مرورود Marvarud, shuningdek forscha: مروروذ Marvaruz) yoki **Marv al-Ruz** (arabcha: مرو الروذ; “Daryo boʻyidagi Marv”), mahalliy doirada Marvaruz (مروروذ) va eski nomlari bilan mashhur boʻlgan. **Marruz** (مروذ) - Xurosondagi oʻrta asrlardagi aholi punkti. Yaqin atrofdagi Marv ash-Shohijon yoki Katta Marvdan farqlash uchun **Marv-i Kuchik** (forscha: مرو کوچک, “Kichik Marv”) nomi bilan ham tanilgan.

Shahar Afgʻonistonning zamonaviy Bala Murgʻob qishlogʻi yaqinida, Murgʻob daryosi Gʻarjiston togʻlaridan chiqib, Qoraqum dashtiga kiradigan joyda joylashgan edi. Zamonaviy Maruchak yoki Marv-i Kuchikning nomi garchi oʻrta asrlar shaharchasi nomidan olingan boʻlsa-da, u yerda aslida Qasr-i Ahnaf nomi bilan atalgan qoʻshni shaharcha joylashgan koʻrinadi.

Shahar islomgacha boʻlgan davrda mavjud boʻlgan, uning tashkil topishi sosoniylar shohi Bahrom Goʻr (420–438 yillar) davriga toʻgʻri keladi. Uning fors tilidagi asl nomi Marvirud (مرورود) yoki Marvirut boʻlib, keyinchalik 
al-Marvarrudiy va al-Marrudiy singari nisbalarda saqlanib qolgan. U yerda 553-yilda Nestorian yepiskopligi boʻlgan va 652-yilda musulmonlar Forsni egallagan vaqtda mahalliy hokim Badham musulmonlarga boʻysunib, vassal hukmdorga aylangan.

Abbosiylar davri geograflarining xabar berishicha, shahar Qasr-i Ahnaf kabi bir qancha atrof shaharchalar bilan gullab-yashnagan qishloq xoʻjaligining markazi boʻlgan. Al-Muqaddasiyning yozishicha, taxminan 980-yilda shahar Gʻarjiston hukmdorlariga qaram boʻlgan. Bagʻdod shahrining Harbiyya tumanining bir qismi ushbu shahar aholisi sharafiga Marvarudiyya (مرورودية) deb nomlangan. Saljuqiylar hukmdori Ahmad Sanjar shaharga aylanasi taxminan 5000 qadam boʻlgan yangi devor qurdirgach, shahar Saljuqiylar imperiyasi davrida gullab-yashnashda davom etgan. XII asr oxirlarida Xorazmshohlar va Gʻuriylar oʻrtasidagi doimiy toʻqnashuvlardan shahar va uning atrofidagi hududlar jabr koʻrgan va u yerda 1190-yilda gʻuriylar hukmdori Gʻiyosiddin Muhammad (1163—1202) va uning xorazmlik raqibi Sulton Shoh (1172—1193) oʻrtasida jang boʻlib oʻtgan. Shahar moʻgʻullar davri buzgʻunchiliklaridan qutulib qolganga oʻxshasa-da, temuriylar davrida vayron boʻlgan va tark etilgan hududgan aylangan.

## Manbalar
OpenAI

**OpenAI** — AQSh tadqiqot kompaniyasi. Unga 2015-yil Sam Altman, Reid Hoffman, Jessica Livingston, Elon Musk, Ilya Sutskever, Peter Thiel va Olivier Grabias jami $1 milliarddan ortiq sarmoya bilan San-Fransisko shahrida asos solishgan. 2018-yilga kelib, Musk direktorlar kengashini tark etgan. 2019-yilda Microsoft kompaniyasi OpenAIga $1&nbsp;milliard sarmoya kiritgan. 2023-yilning yavarida kompaniya OpenAIga yana $10 milliard sarmoya kiritish rejalari haqida eʼlon qilgan.

## Mahsulotlari
* GPT-1
* GPT-2
* GPT-3
* GPT-4
* ChatGPT
* DALL-E
* DALL-E 2
* DALL-E 3
* Sora
* Microscope
* Whisper

## Manbalar

## Havolalar
*  (inglizcha)
Nur masjidi

**Nur masjidi** (; Nuur = *Nur, [[yorugʻlik]]*) Germaniyaning Frankfurt-Sachsenhausen shahridagi uchinchi maqsadli masjiddir. Babenhäuser Landstraßedagi masjid Ahmadiya Musulmon Jamiyati (AMJ) tomonidan boshqariladi va 1959-yil 12-sentyabrda Ser Muhammad Zafrulla Xon tomonidan ochilgan.

1985-yilda Ahmadiya Musulmon Jamoasi Groß-Gerau shahridagi „Nosir Bagh“ni sotib olishdan avval Germaniyadagi Jalsa Salana yillik yigʻilishi ushbu masjidda nishonlangan.

Bu maskan ogʻir vaznli bokschi Muhammad Ali namoz oʻqigan masjid ekanligi bilan ham mashhur.

## Yana qarang

* Germaniyada Islom
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Şehitlik masjidi

**Şehitlik masjidi** — Germaniyaning Berlin shahridagi sunniy masjid boʻlib, Ditib tomonidan boshqariladi.

2005-yilda qurib bitkazilgan masjid binosi Hilmi Şenalp tomonidan Usmonli tiklanish uslubida loyihalashtirilgan. Toʻrt qavatli binoga jami 1500 namozxon sigʻishi mumkin. Majmua, shuningdek, madaniyat markazi, axborot va uchrashuv markazini ham oʻz ichiga oladi.

Masjid oʻz nomini 1866-yilda diplomatik qabriston sifatida tashkil etilgan turk qabristonidan olgan. Faxriy qabrlar orasida arman genotsidi aybdorlari Cemal Azmi va Bahattin Shakirga bagʻishlangan qabrlar ham bor, ular kurd-german siyosatchisi Giyasettin Sayan tomonidan 2005-yilda tanqid qilingan.

## Tarixi
Binoning poydevori 1999-yilda oʻrnatilgan, masjid 2005-yilda qurib bitkazilgan. Uning loyihasi Hilmi Şenalp tomonidan ishlab chiqilgan.

Masjid 2010-yilda toʻrtta oʻt qoʻyish hujumining nishoniga aylangan. 2011-yilda jinoyatchi qoʻlga olinib, ikki yilu toʻqqiz oyga ozodlikdan mahrum etilgan.

## Arxitekturasi

Masjid 16-17-asrlarda Usmonli meʼmorchiligining namunasi boʻlgan. Masjidning balandligi 37,1 m boʻlgan ikkita minorasi hamda balandligi 21,3 m boʻlgan bosh gumbazi mavjud.

## Yana qarang

* Germaniyada Islom
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar

## Adabiyotlar

* Rochus Wiedemer: *Die Şehitlik-Moschee Berlin-Neukölln.* *Neoosmanische Pastiche und bauliches Zeugnis einer lokalen Geschichte des Islam* . In: INSITU 2018/2, S. 317-328.

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
Yavuz Sulton Salim masjidi

**Yavuz-Sulton-Selim masjidi** () Germaniyaning Mannheim shahridagi diniy bino boʻlib, Selim I nomi bilan atalgan. 2008-yilgacha u Germaniyadagi eng katta masjid boʻlib kelgan va har dam olish kunlari 3000 ga yaqin musulmonlar mazkur hududga tashrif buyurgan.

Masjid 1995-yilda ochilganidan buyon musulmonlar doʻkonlari va yoshlar markazlaridagi musulmonlar jamoatchiligini oʻziga jalb qilishga muvaffaq boʻlgan.

## Yana qarang

* Germaniyada Islom
* Germaniyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Muhammad xoja Xuzoriy

**Muhammad xoja Xuzoriy** ( — Muhammad xoja Xuzoriy – Toʻliq ismi Muhammad Xoja Hindu ibn Xoja Kalon ibn Muhammad Basir Xuzoriydir).

Muhammad Xoja Xuzoriy “*Mazharul ajoyib va majmaʼul gʻaroyib*” (“*Ajoyibotlar zuhuri va gʻaroyibotlar majmuasi*”) asarining muallifi boʻlib, Gʻuzor qoʻrgʻonida tavallud topgan. Yoshligidan tasavvuf ilmiga qiziqqan. Buxoro va Samarqandda mavlono Ali Bovardi, Xoja Xizr, Xoja Bahouddin Naqshband, Eshon Uvays va boshqalar suhbatida boʻlgan. Soʻngra Buxoro yaqinidagi “*Navohi*” qishlogʻida yashagan mashhur shayx Ogʻoi Buzurgdan taʼlim olgan. Tasavvuf taʼlimoti sirlarini puxta oʻrgangan.

Ogʻoi Buzurg vafotidan keyin Muhammad Xoja Xuzoriy mazkur asarni yozishga kirishgan. Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik Institutida saqlanayotgan mazkur asarning qoʻlyozma nusxasi 1766-1767-yillarda Muhammad Rizo bin Olloquli Xonaqohiy tomonidan koʻchirilgan.

## Adabiyotlar
# As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut: Dor al-fikr, 1998.

## Manbalar
Mushtoq Shahrisabziy

**Mushtoq Shahrisabziy** — shoir.

Qoʻqon xoni Amir Umarxon davri shoirlarining peshqadami boʻlgan Abdulkarim Fazliy Namangoniy oʻzining “*Majmuai shoiron*” asarida Mushtoq Shahrisabziy haqida maʼlumot bergan. Fazliy Mushtoq Shahrisabziyni tabʼi raso shoir deb taʼriflaydi. Sankt-Peterburgdagi Saltikov-Shchedrin nomidagi kutubxonaning Sharq qoʻlyozmalari boʻlimida “*Majmuai ashʼor*” deb nomlangan bayoz saqlanmoqda. Undan Shahrisabz adabiy muhitining taniqli vakili – Mushtoq Shahrisabziyning ham bir necha gʻazali oʻrin olgan.

## Adabiyotlar
# As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut: Dor al-fikr, 1998.

## Manbalar
Mahmud Chagʻminiy

**Mahmud Chagʻminiy** ( — Mahmud Chagʻminiy – Toʻliq ismi Mahmud ibn Muhammad ibn Umar Chagʻminiydir) — faylasuf.

Mahmud Chagʻminiy xorazmlik yirik faylasuflardan biri boʻlib, ilmiy asarlari Sharqda juda mashhur boʻlgan. Mahmud Chagʻminiyning hayoti va ijodiy faoliyati hozirda yaxshi yoritilmagan.

Ulugʻbek madrasasidagi astronomiyaga oid mashgʻulotlarning mavzusi sifatida Mahmud Chagʻminiyning astronomiya sohasidagi asarlariga Mir Sayyid Sharif Jurjoniy va Qozizoda Rumiylar tomonidan yozilgan sharhlarni oʻrganish ham kiritilgan. Mazkur olimlar Mahmud Chagʻminiyning “*Mulaxxas fil hayʼa*” (“*Astronomiyaga oid qisqa toʻplam*”) asariga sharhlar yozishgan. Mahmud Chagʻminiyning tugʻilgan yili maʼlum emas, ammo adabiyotlarda koʻrsatilishicha, vafoti 1221-yil deb taxmin qilinadi. Mahmud Chagʻminiyning “*Mulaxxas fil hayʼa*” asaridan tashqari “*Saylanma*”, “*Toʻqqiz sonining matematikadagi oʻrni haqida risola*” va boshqa qator risolalari mavjud.

## Adabiyotlar
# As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut: Dor al-fikr, 1998.

## Manbalar
Abu Bakr Xorazmiy

**Abu Bakr Xorazmiy** ( — Abu Bakr Xorazmiy – Toʻliq ismi Abu Bakr Muhammad ibn Abbos Xorazmiydir) — shoir.

Abu Bakr Xorazmiyning otasi Xorazmdan va onasi Tabaristondan boʻlganligi sababli “*Tabarxaziy*” va “*Tabarxazmiy*” ham deb nomlangan. Abu Bakr Xorazmiy 935-yili Xorazmda tugʻilib, ilk taʼlimni shu yerda oladi.

## Asarlari
“*Devonu sheʼr*” (“*Sheʼriy Devon*”), “*Devoni rasoil*” (“*Maktublar devoni*”), “*Majmuatur rasoil*” (“*Maktublar toʻplami*”) va “*Rasmu lmaʼmur minal bilad*” (“*Mamlakatdagi obod joylarning rasmi*”).

## Vafoti
Abu Bakr Xorazmiy 383/993-yili Nishopurda vafot etgan.

## Manbalar
Abu Nasr Xorazmiy

**Abu Nasr Xorazmiy** (; toʻliq ismi: **Abu Nasr ibn Iroq Mansur ibn Ali Xorazmiy**) — matematik va astronom.

Abu Nasr Xorazmiy matematik va astronom olim boʻlib, Xorazmshoh saroyidagi Abu Ali ibn Sino, Abu Sahl Masixiy, Abulxayr Hammor va Abu Rayhon Beruniy kabi olimlar bilan muloqotda boʻlgan.

## Asarlari
Xorazmshoh Abulabbos Maʼmunga bagʻishlab “*Kitob fi kuriyyatis samo*” (“*Samoning shar shaklida ekani haqida kitob*”), “*Risola fil halli shubhatan arazat fil maqolatis solis ashara min kitobil usul*” (*"Evklid “Negizlar” kitobining oʻn uchinchi maqolasida yuz bergan shubhani hal qilish haqidagi risola”*), “*Risola fi sanʼatil usturlob bit tariqis sinaʼiy ila Abi Abdallah Muhammad ibn Ali Maʼmun*” (“*Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali Maʼmunga usturlobni sunʼiy usulda yasash haqida yuborilgan risola*”) kabi asarlar yozgan. Oʻz davrida “*Batlimusi soniy*” (“*Ikkinchi Ptolemey*”) degan faxriy nom olgan.

## Adabiyotlar
# As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut: Dor al-fikr, 1998.

## Manbalar
Abu Hafs Saraxsiy

**Abu Hafs Saraxsiy** (arabcha: أبو حفص سرخسي — Abu Hafs Umar ibn Muhammad Sheroziy Saraxsiy) — mufassir, muhaddis va faqih

Abu Hafs Saraxsiy mufassir, muhaddis va faqih boʻlib, "Sharaful-umma" ("ummatning sharafi") nomiga sozovar boʻlgan. U 1058 yili Saraxs viloyatidagi "Sheroz" qishlogʻida tugʻilgan. Qurʼon tilovati bilan mashgʻul boʻlib, umrining oxirida kambagʻal kishilarga dars bergan.
## Ustozi
Abu Hafs Saraxsiy Marvda yashagan. Asosiy taʼlimni ustozi Abulmuzaffar Samʼoniydan olgan.
## Asarlari
Abu Hafs Saraxsiy fiqhiy ixtiloflarga doir 3ta asar yozgan. Shulardan "Al-iʼtisomu fil-xilof" (Ixtiloflardan saqlanish) asari keng tarqalgan.

## Vafoti
Abu Hafs Saraxsiy 1135 yili Marvda vafot etgan va Sijdon qabristoniga dafn qilingan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*Islom ensiklopediyasi. — T.: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" davlat nashriyoti, 2004.
Denny Vrandečić

**Zdenko** „**Denny**“ **Vrandečić** (1978-yil 27-fevralda Olmoniyaning Shtutgart shahrida tugʻilgan) – kelib chiqishi xorvatiyalik kompyuter olimi. U Semantic MediaWiki va Wikidataning hammuallifi, Wikifunctions loyihasining yetakchi ishlab chiqaruvchisi va Wikimedia jamgʻarmasining maxsus loyihalar boʻyicha yetakchi mutaxassisi. U Olmoniyaning „The Dark Eye“ oʻyini uchun modullarni ishlab chiqqan.

Hozirgi kunda AQShning Kaliforniya shtatiga qarashli San-Fransisko koʻrfazi hududida istiqomat qiladi.

## Taʼlim
Vrandečić 1997-yildan Shtutgart universitetida aniq va tabiiy fanlardan tahsil oldi. Doktorlik dissertatsiyasini 2010-yilda Karlsrue texnologiya institutida (KIT) olgan. 2004-yildan 2012-yilgacha Rudi Studer bilan amaliy kompyuter fanlari va rasmiy tavsif tillari institutida (AFIB) bilimlarni boshqarish boʻyicha tadqiqot guruhida ilmiy xodim boʻlgan. 2010-yilda Janubiy Kaliforniya universitetiga kelgan.

## Karyera va tadqiqot
Vrandečić maʼlumotlar bazalari, maʼlumotlarni izlash, webga asoslangan ommaviy hamkorlik va semantik veb-saytlar bilan shugʻullanadi. 2012—2013-yillarda Vikipediyaga qardosh loyiha – Wikidata platformasining loyiha menejeri boʻlgan. Markus Krötzsch bilan birga KIT guruhida Semantic MediaWiki saytini yaratgan.

2013-yildan Google kompaniyasida ontolog boʻlib ishlay boshlagan. Google tomonidan qidiruv tizimining natijalarini turli manbalardan olingan semantik maʼlumotlar bilan kompilyatsiya qilish uchun foydalanadigan maʼlumotlar bazasini yaratgan. 2019-yil sentyabr oyida Vrandečić Googlening loyihalarni rivojlantirish boʻlimida Vikimedia Jamgʻarmasi loyihalari va Google qidiruv tizimini integratsiya qiluvchi Wiki-rezident sifatida ishlayotganini eʼlon qilgan.

2020-yil iyul oyida Googledan ketdi va „“ loyihasini davom ettirish uchun Vikimedia Jamgʻarmasida ishlay boshladi. Loyiha koʻp tilli boʻlib, mashinaga asoslangan bilim platformasini yaratish uchun Vikidata maʼlumotlaridan foydalanishga qaratilgan Vikipediyaning 20 yillik yubileyiga yozgan murojaatida Vikipediya qardosh loyihalari boʻyicha texnik va shaxsiy mulohazalarni ishlab chiqqan.

Xorvatcha Vikipediya asoschilari va administratorlaridan biri. 2008-yilda Vikimaniya ilmiy dasturi rahbari boʻlib ishlagan. 2015 va 2016-yilgi Vikimaniya vasiylik kengashi aʼzosi boʻlgan.

## Shaxsiy hayoti
Vrandecic Xorvatiya va AQSh fuqaroligiga ega. 2012-yilda oʻzbekistonlik Vikipediya administratori Qamarniso Ismoilova (Kamara Vrandečić) bilan turmush qurgan. Hozirda rafiqasi va qizi bilan California Bay hududida istiqomat qiladi.

## Manbalar
Umar ibn Ali Marg'inoniy

**Umar ibn Ali Margʻinoniy** (arabcha: عمر بن علي المرغيناني — Nizomiddin Umar ibn Ali ibn Abu Bakr ibn Abduljalil Shayxulislom Nizomuddin Fargʻoniy Margʻinoniy) — *Faqih va muftiy*

Umar ibn Ali Margʻinoniy „Al-hidoya“ asari muallifi Burhoniddin Margʻinoniyning oʻgʻlidir. U boshlangʻich taʼlimni otasidan olgan.
## Asarlari
Umar ibn Ali Margʻinoniy „Javohirul-fiqh“ („Fiqh ilmi javohirlari“), „Al-favoid“ („Foydali narsalar“) kabi asrlar tasnif qilgan. U oʻz davrining muftiysi boʻlgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti. 2016.
Ali ibn Abdulaziz Marg'inoniy

**Ali ibn Abdulaziz Margʻinoniy** (arabcha: على بن عبد العزيز المرغيناني — Ali ibn Abdulaziz ibn Abdurrazzoq Zahiriddin Kabir Margʻinoniy) — faqih.

Ali ibn Abdulaziz Margʻinoniy XI asr oʻrtalarida Margʻinonda muhaddis Abdulaziz ibn Abdurrazzoq al-Marg‘inoniy xonadonida tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni Margʻinonda otasi Abdulaziz Margʻinoniydan olgan.
## Ustozlari
Keyinchalik Sayyid ibn Shujoʼ, Muhammad ibn Ahmad ibn Hamza va Burhoniddin Kabir Abdulazizlar huzuriga borib, fiqh boʻyicha taʼlimini davom ettirgan.
## Shogirdlari
Ali ibn Abdulaziz Margʻinoniydan fiqh borasida oʻgʻli Abulmahosin Zahiriddin Hasan ibn Ali, Qivomuddin Ahmad ibn Abdurrashid va Tohir ibn Ahmadlar taʼlim olgan.
## Vafoti
Ali ibn Abdulaziz Margʻinoniy 506/1112-13 yili vafot etgan.

## Adabiyotlar
*Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti. 2016.

## Manbalar
Bakr Sobotiy

**Bakr Sobotiy** (arabcha: بكر السباتين — Abulhasan Bakr ibn Ahmad Sobotiy Ustrushaniy) — roviy.

Bakr Sobotiy Samarqandning Ustrushana mintaqasida joylashgan Sobot qishlogʻida tavallud topgan. Shu bois unga Sobotiy nisbasi berilgan. U boshlangʻich taʼlimni tugʻilib oʻsgan qioʻlogʻida olgan.
## Ustozi
Samarqandga borib, hadis ilmining sir-asrorlarini muhaddis Fath ibn Ubaydulloh Samarqandiydan oʻrgangan va hadis rivoyat qilgan.

## Shogirdi
Bakr Sobotiydan Abu Zarr Usmon ibn Muhammad ibn Muxallid Tamimiy Bagʻdodiy hadis ilmining sir-asrorlarini oʻrgangan va hadis rivoyat qilgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* Ataev M. Jizzax allomalari. — B. 66.
* Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti. 2016.
Mafotihul ulum

**"Mafotihul ulum"** ("*Ilmlar kaliti*") — Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad ibn Yusuf Xorazmiy tomonidan yozilgan asar.

Muhammad ibn Ahmad Xorazmiy Balx shahrida tavallud topgan. Somoniylar vaziri Ubaydulloh ibn Ahmad Utbiyga atab qomusiy asar “*Mafotihul ulum*” (“*Ilmlar kaliti*”) nomli asar yozgan. Asarda arab tilida koʻp ishlatiladigan atamalarning izohlari berilgan. Atamalar fanlar boʻyicha alohida-alohida ikki boʻlimdan iborat. Birinchi boʻlim 6 bob, ikkinchi boʻlim 9 bob qilib berilgan. Ayniqsa, maʼmuriy masalalarga (ish yuritish, soliqlar tartibi masalalari, suvdan foydalanish, ob-havo, shuningdek, tib, arab tili qoidalari, kalom ilmi (*aqoid*), fiqh (*islom qonunshunosligi*), falsafaga oid boʻlimlari muhim ahamiyatga ega.

## Manbalar
Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi

**Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi** – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 14-fevraldagi „Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi PQ-2774-sonli qarori asosida tashkil etilgan. Markazda taxminan 40 nafar xodim faoliyat yuritadi.

## Maqsad va vazifalari
Markazning asosiy maqsadi Abu Iso Termiziy (Imom Termiziy) va Termiziy allomalarning ilmiy merosini oʻrganish va targʻib qilish, milliy va diniy qadriyatlarni saqlash va rivojlantirish hamda yosh avlodni tarbiyalashdir.

Markazning asosiy vazifalari:
* Islom dini, Qur’on va hadis ilmining ilmiy tadqiqotlarini olib borish, Imom Termiziy va boshqa mutafakkirlarning merosini oʻrganish va nashr qilish;
* Maʼnaviy-axloqiy tarbiya va diniy taʼlim uchun zarur darsliklar, qoʻllanmalar va ilmiy tavsiyalar tayyorlash;
* Xorijiy ilmiy markazlar va tashkilotlar bilan hamkorlik, xalqaro konferensiya, simpozium, koʻrgazma, seminar-trening va tanlovlar tashkil etish;
* Qoʻlyozmalar va toshbosma asarlarni toʻplash, kataloglash va ilmiy tadqiqotlarini amalga oshirish;
* Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanib, maʼnaviy merosni oʻrganish va targʻib qilish.

## Boʻlimlari
### Ilmiy tadqiqotlar boʻlimi
Ilmiy tadqiqotlar boʻlimi islom dini, Qur’on va hadis ilmi, hadisshunoslik maktablari hamda Termiziy allomalarning merosini tadqiq qiladi. Boʻlimda 6 nafar ilmiy xodim faoliyat yuritadi.

Boʻlim tomonidan xalqaro va mahalliy ilmiy jurnallar, konferensiyalar va nashrlarda 200 dan ortiq maqola, shuningdek 2017–2022 yillarda 58 ta kitob, risola va darsliklar nashr qilingan.

### Maʼnaviy-maʼrifiy targʻibot boʻlimi
Bu boʻlim Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan hamkorlikda koʻrsatuvlar va radioeshittirishlar tayyorlaydi, shuningdek OTM va yoshlar orasida maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlar oʻtkazadi.

### Xalqaro aloqalar va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻlimi
Boʻlim markazning xalqaro aloqalarini muvofiqlashtiradi, xorijiy ilmiy markazlar bilan hamkorlik qiladi va xalqaro konferensiyalar, koʻrgazmalar hamda seminarlar tashkil etadi.

Boʻlim tomonidan 30 ga yaqin xalqaro va mahalliy konferensiyalar tashkil etilgan, 10 dan ortiq memorandumlar imzolangan va xodimlar 100 ga yaqin xalqaro ilmiy tadbirda ishtirok etgan.

### Axborot-resurs markazi
Axborot-resurs markazi Termiziy allomalar va boshqa mutafakkirlar qoʻlyozma va toshbosma asarlarini toʻplab, elektron bazalarni shakllantiradi. Boʻlimda 2 nafar xodim faoliyat yuritadi. Markaz fondida 100 ga yaqin toshbosma va 500 ga yaqin qoʻlyozma asarlar elektron shaklda mavjud.

### Axborot-texnologiyalar va multimedia boʻlimi
Bu boʻlim zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanib, markazning ilmiy faoliyatini onlayn va ijtimoiy tarmoqlarda targʻib qiladi. Boʻlimda 4 nafar xodim ishlaydi va 1500 dan ortiq maʼlumotlar, videolar, infografiklar va rasmlar joylashtirilgan.

## Havolalar
* YouTube
* YouTube
* Web archive
* President.uz
* Lex.uz
* YouTube

## Manbalar
Faqih

**Faqih** (arab. fqyh — فقيه bilguvchi) islom ilohiyotchisi, huquqshunosi, fiqh boʻyicha mutaxassis shuningdek, ijtimoiy normalar majmui keng maʼnoda islom huquqi. Fiqhni puxta egallagan ilohiyotchi-huquqshunoslar faqih deyiladi.
## [[Fiqh]] va [[shariat]]
Islom huquqshunosligida   “fiqh” va “shariat” atamalaridan sinonim sifatida foydalanadilar. Boshqa bir fikrga koʻra, shariat keng ma'noda musulmon huquqi, fiqhning manbai, Fiqh esa shariatning me'yoriy-huquqiy qismi boʻlib, u asosan musulmonlarning jamiyatdagi xulq-atvor normalari, shuningdek, mo'minning Alloh oldidagi majburiyatlari masalalarini koʻrib chiqadi.

## Manbalar
Abduljalil Margʻinoniy

**Abduljalil Margʻinoniy** (arabcha: عبد الجليل المرغيناني — Abduljalil ibn Abdulloh ibn Ali ibn Soin Margʻinoniy) — faqih.

Abduljalil Margʻinoniy 580/1185 yili Margʻinonda tavallud topgan. Boshlangʻich taʼlimni Margʻinonda otasi Abdulloh ibn Ali al-Marg‘inoniydan olgan. U faqih va adab ilmidan xabardor boʻlgan. Ibn Najjorning xabar berishicha, Abdulloh ibn Ali al-Margʻinoniy Bagʻdodga kelgan paytda oʻgʻli Abduljalil Margʻinoniy yosh bola boʻlgan. Ibn Najjorning xabar berishicha, Abduljalil Margʻinoniy umrining oxirgi yillarida Samarqandda fatvo chiqarish va dars berish bilan shugʻullangan.
## Ustozlari
Abduljalil Margʻinoniy keyinchalik Ibn Hasin va Abu Gʻolib Bannalardan hadis eshitgan. Oʻz navbatida Abduljalil Margʻinoniydan va otasidan birqancha ulamolar hadis rivoyat qilgan.
## Vafoti
Abduljalil Margʻinoniy 631/1234 yili Samarqandda vafot etgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
•	Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti. 2016.
Quduq (film)

***Quduq*** — 2013-yilda Oʻzbekiston Kinematografiya agentligi buyurtmasiga asosan „Oʻzbek“ film kinostudiyasida Mansur Vasati tomonidan suratga olingan sobiq Ittifoq davrida, dasht bagʻridagi qishloqda yashagan aholi haqidagi badiiy film. filmi ham AQSh, Germaniya, Xitoy, Rossiya, Avstraliya kabi 10 dan ortiq mamlakatlardagi xalqaro kinofestivallarning tashkiliy qoʻmitalariga saralash bosqichi uchun yuborilgan.

## Syujeti
Elmurod timsolida hamqishloqlariga quduq qazib, eng ogʻir yumushlarni bajarib umrini oʻtkazayotgan odamning hayotiy qarashlari turli ziddiyatli voqealar yordamida tomoshabinga yetkazib beriladi. Soddadil, ishonuvchan, oqkoʻngil bu inson barchani oʻziga qadrdon deb biladi. Ozor yetkazgan odamlarni osongina kechirib yuboradi. Shu bois oʻziga Lallay degan nomni orttirib olgan. Elning qudugʻini qazib yurgan bu insonning yuragida dardi bor — toʻngʻich oʻgʻli ogʻir xastalikka chalinib, yurolmay qolgan. Lallay Toshkentdagi shifoxonada davolanayotgan oʻgʻlining holidan xabar olishni istaydi. Biroq qurgʻoqchilikdan aziyat chekayotgan odamlarning ham yuzidan oʻta olmaydi. U quduq qazish jarayonida har xil voqealarga guvoh boʻladi, turfa tabiatli odamlar bilan muloqot qiladi. Hayotda koʻrgan-kechirganlarini umumlashtirib, oʻzicha xulosa chiqaradi: „Umr boʻyi tuproq kavlash bilan andarmon boʻlib, odamlar koʻksidagi ezgulik qudugʻi qurib borayotganini sezmay qolibman. Ulardan yaxshilik umidvor boʻlib behuda urinayotganga oʻxshayman…“. Lallay bir umr oʻzi axtargan shirin suvli quduqni xonadoni yaqinidan topadi. Hayotda koʻrgan qiyinchiliklari, boshidan kechgan sinovlar uni ana shu shirin suvli quduqqa yetaklab keladi. Toʻgʻrilik, halollik, lafz, oriyat, hamiyat, mehnatsevarlik kabi chin insoniy fazilatlar haqida hikoya
## Film ijodkorlari
* Postanovkachi rejissyor: Mansur Abduxoliqov
* Ssenariy muallifi: Gʻafur Shermuhammad
* Postanovkachi operator: Umid Malikov
* Postanovkachi rassom: Bektosh Rajabov
**Rollarda**
* Muhammadiso Abulhayirov
* Lola Eltoyeva
* Abduxalil Mignorov
* Yulduz Hamidova
* Farhod Xudoyberdiev
* Sayfiddin Meliev

## Ishlab chiqarish
Film primerasi 2014-yil 7-fevralda boʻlib oʻtdi.Quduq filmi XI Qozon xalqaro musulmon kinosi festivalining saralash komissiyasi 700 dan ortiq filmni koʻrib chiqib, festivalning tanlov dasturida qatnashishi uchun 25 davlatning 50 ta kinolentasini tanlab olingan boʻlsa bu filmlar qatoridan „Quduq“ filmi ham oʻrin oldi. Shu bilan birgalikda ushbu film AQSh, Germaniya, Xitoy, Rossiya, Avstraliya kabi 10 dan ortiq mamlakatlardagi xalqaro kinofestivallarning tashkiliy qoʻmitalariga saralash bosqichi uchun yuborilgan. „Quduq“ filmi bungacha 2014-yili Rossiyaning Anapa shahrida tashkil etilgan XXIII „Kinoshok“ kinofestivalining asosiy tanlov dasturida qatnashgan edi..

## Manbalar
Andrey Argunov

**Andrey Aleksandrovich Argunov** (**Voronovich, Kubov**, 1866-yil 19-oktyabr, Yeniseysk  — 1939-yil 7-noyabr, Praga) - rus siyosatchisi, inqilobchi, Sotsialistik inqilobchilar partiyasi rahbarlaridan biri.

## Hayoti
Andrey Argunov Zodagonlar oilasidan . Tomsk nomli  gimnaziyani tamomlagan, Moskva universitetining huquq fakultetida oʻqigan. 1890-yilda talabalar tartibsizliklarida qatnashgani uchun haydalgan.

1896-yilda u Saratovda Sotsialistik inqilobchilar ittifoqini tuzdi, Sotsialistik-inqilobiy partiyaning asoschilaridan biriga aylandi. U "Inqilobiy Rossiya" sotsialistik-inqilobiy noqonuniy gazetasini nashr etdi. 1901-yilda Sharqiy Sibirga 8 yilga surgun qilingan.

1905-yilda u surgundan qochib ketdi. Sotsialistik-inqilobiy partiyaning 1-syezdida (1905-yil 29-noyabr - 1906-yil 4-yanvar) Sotsialistik-inqilobiy partiya MK aʼzoligiga saylangan. U bir necha bor hibsga olingan, surgunda yashagan.

1917-yilda u Rossiyaga qaytib keldi. "Xalq irodasi" sotsialistik-inqilobiy gazetasi muharrirlaridan biridir. U AKP roʻyxati boʻyicha Butunrossiya Taʼsis Majlisiga saylangan.

Oktyabr inqilobidan keyin u 1918-yil 2-yanvarda hibsga olinib, soʻl sotsialistik-inqilobchilar iltimosiga binoan ozod qilindi. 1918-yilda u Rossiyani qayta tiklash ittifoqining aʼzosi boʻlgan. Ufa davlat konferensiyasi ishida qatnashgan. U  N. D. Avksentieva Katalog ichida deputat etib saylangan

1918-yil 18-noyabrdagi Omsk voqealaridan keyin u hibsga olinib, chet elga surgun qilingan.  Yevropaga Xitoy orqali borgan. 1919-yilda Parijda Rossiyadagi 1918-yil voqealariga bagʻishlangan "Ikki bolshevizm oʻrtasida" kitobini nashr etdi.

1920-yilda u Rossiyaning  janubida edi, shu vaqtda Yekaterinodarning "Janubiy tong" gazetasida hamkorlik qildi. 1921-yilda Tiflisda yashagan va Moskva xalq banki filialida ishlagan.

Keyin u Chexoslovakiyada surgunda yashadi. 1922-yilda u AKPni tark etdi u "Dehqon Rossiyasi - Mehnat Dehqon partiyasi" muhojir tashkiloti rahbarlaridan biri  hisoblanadi. 1931-yilda u Berlindagi mashhur "Rul" muhojir gazetasiga aʼzo boʻldi, boshqa muhojirlik matbuotida hamkorlik qildi.

*

## Manbalar


## Havolalar

*
Sharbaqti (Jambul viloyati)

**Sharbaqti** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Noʻgʻayboy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Tuman markazi Qorday qishlogʻidan 25 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 314849400.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 361 kishini (175 erkak va 186 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 331 kishi (169 erkak va 162 ayol) yashagan.
## Manbalar
Sulutor (Qorday tumani)

**Sulutor** yoki **Sulotory** (, 1990-yillarga qadar — Maloarxangelskoye) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Sulutor qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314856100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1346 kishini (682 erkak va 664 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 966 kishi (486 erkak va 480 ayol) yashagan.
## Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar
Iskakbay, Maral Iskakbaevich — qozoq yozuvchisi, jamoat arbobi.
## Manbalar
Sogʻandi

**Sogʻandi** () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Betkaynor qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314835500.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 288 kishini (142 erkak va 146 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 388 kishi (198 erkak va 190 ayol) yashagan.
## Manbalar
Qarasay batir nomidagi qishloq

**Qarasay batir nomidagi qishloq** (, 1993-yilgacha — *Mixaylovka*) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Qorasoy qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314841100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2808 kishini (1383 erkak va 1425 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 3474 kishi (1711 erkak va 1763 ayol) yashagan.
## Infratuzilmasi
1957—1997-yillarda qishloqda Olma va uzumchilik xoʻjaligi tashkil etilgan boʻlib, keyinchalik uning negizida 80 dan ortiq shaxsiy fermer xoʻjaliklari faoliyat yuritgan.
## Adabiyotlar
* Карасай Батыр // Казахстан. Национальная энциклопедия (рус.). — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III. — ISBN 9965-9746-4-0. (CC BY-SA 3.0)
## Manbalar
Morid Bazar

**Morid Bozor** (, romanizatsiya qilinganda: **Morid Bāzār**) — Eronning Siston va Balujiston ustoni, Chabahar tuman okrugi Markaziy tumaniga qarashli Pir Sohrab qishloq okrugi qarashli. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 244 nafarni tashkil qilib, ular 45 ta oiladan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Abu Nasr G‘annojiy

**Abu Nasr Gʻannojiy** (arabcha: أبو نصر محمد بن أحمد الجرجاني ثم الغناجي Abu Nasr Muhammad ibn Ahmad Jurjoniy Gʻannojiy) — *[[roviy]]*.

Abu Nasr Gʻannojiy asli Jurjondan boʻlgan. Keyinchalik Shoshning G‘annoj shahrida yashagani uchun unga „Gʻannojiy“ nisbasi berilgan va xalq orasida su nisbasi bilan tanilgan. Gʻannoj shahari Movarounnahrda boʻlib, Shosh chetida, Samarqandning sharqi-shimolida joylashgan.
Abu Nasr Gʻannojiy haqlarida Hamza ibn Yusuf as-Sahmiy al-Hofizning „Tarixi Jurjon“ kitobida zikr qilingan.
## Ustozi
Abu Nasr Gʻannojiy hadis ilmining sir-asrorlarini ustozi Abdulloh ibn Ahmad ibn Hanbaldan oʻrgan va hadis rivoyat qilgan.
## Manbalar