Yaponiya moliyaviy rivojlanishi

Yaponiya moliyaviy rivojlanishi 

yaponiyada moliyaviy rivojlanish 1986 yildan 1991 yillar oraligida bolgan . Ushbu davr ko'chmas mulk va fond bozorida ko'p tomonlama narxlarnig o'sishi bilan harakterlanadi. 

## Tarix
Ikkinchi jahon urushidan keyin Yaponiya eksport va jamg'armalarni rag'batlantiradigan siyosatni amalga oshirdi. Yirik jamg‘armalar kredit olish imkoniyatini oshirdi, yirik savdo profitsiti esa iyena kursining boshqa valyutalarga nisbatan mustahkamlanishiga olib keldi, bu esa yapon kompaniyalariga texnologiyani import qilish va ishlab chiqarishga arzonroq sarmoya kiritish imkonini berdi, shu bilan ularning raqobatbardoshligini oshirdi va savdo balansidagi profitsitni yanada oshirdi. Ienaning yanada mustahkamlanishi moliyaviy aktivlarni juda foydali qildi .

1980-yillarning ikkinchi yarmida moliyaviy tartibga solish, iqtisodiy istiqbolga oid eyforiya va Yaponiya banki tomonidan monetar yumshatish, katta jamg'armalar bilan birgalikda qimmatli qog'ozlar va ko'chmas mulk bozorlarida agressiv chayqovchilikka olib keldi . Nikkei 225 fond indeksi 1989-yil 29-dekabrda  yopilib, rekord darajaga yetdi. Bundan tashqari, banklar ko'proq xavfli kreditlar berishni boshladilar.

Ginza kvartalida ko‘chmas mulk narxlari 1989 yilda eng yuqori cho‘qqisiga chiqdi, har kvadrat metr uchun 100 million iyen (taxminan 1 million dollar). Boshqa biznes choraklarida narxlar faqat biroz pastroq edi. 2004 yilga kelib, Tokiodagi A toifali tijorat mulki o'zining eng yuqori narxining 1 foizidan kamrog'ini tashkil etdi, turar-joy mulklari narxi 10 martadan ko'proq pasaydi, ammo 2000-yillarning ikkinchi yarmigacha dunyodagi eng yuqori ko'rsatkich bo'lib qoldi. Pufakni o'chirish natijasida yaponlarning boyligi milliardlab dollarga kamaydi. 2007 yilga qadar ko'chmas mulk narxlari ko'tarila boshladi, lekin 2008 yilgi global iqtisodiy inqiroz natijasida yana pasaydi.

Yuqori darajadagi investitsiyalar bilan ta'minlangan Yaponiya iqtisodiyoti, ayniqsa, pufakchaning o'sishiga ta'sir qildi. Investitsiyalar mamlakat tashqarisiga yo'naltirila boshlandi, ishlab chiqaruvchilar texnologik ustunliklarini yo'qota boshladilar. Yapon tovarlari xorijda kamroq raqobatbardosh bo'lib qoldi va past iste'mol deflyatsiya spiraliga olib keldi. Yaponiya Markaziy banki foiz stavkalarini deyarli nolga tushirdi. Bu deflyatsiyadan chiqa olmaganidan so'ng, ba'zi iqtisodchilar, xususan, Pol Krugman inflyatsiyani nishonlashni qo'llashni taklif qildilar .

Ko'pikni qo'zg'atgan qulay kredit keyingi bir necha yil davomida muammo bo'lib qoldi, 1997 yilda banklar hali ham past qaytarilish ehtimoli bilan kreditlar berishdi. Kredit va investitsiya menejerlari foyda keltirishi mumkin bo'lgan aktivlarni topish uchun kurashdilar. Ba'zan ular hatto raqobatchi banklarning omonatlariga pul qo'yishga murojaat qilishdi va bu ularning rahbarlarining shikoyatlariga sabab bo'ldi. Hukumat muammoli banklar va korxonalarni subsidiyalash, " zombi kompaniyalar " deb atalgan korxonalarni yaratishni boshlaganida, bank tizimidagi vaziyatni tuzatish yanada murakkablashdi. Bu, oxir-oqibat, Yaponiyada pul past stavkalarda qarzga olingan, chet eldagi foydaliroq aktivlarga investitsiya qilinadigan va keyin investorga sezilarli daromad bilan qaytariladigan transport savdosiga olib keldi.

Yaponiya tarixidagi pufakning asta-sekin deflyatsiyasidan keyingi davri  deb nomlanadi. . 2009-yil 10-martda Nikkei 225 7054,98 da 27 yillik eng past darajaga yetdi.

Xitoyning “ Sinxua ” nashri 2013-yil yanvar oyida Yaponiyaning moliyaviy pufakchasiga ishora qilib, Yaponiyani iqtisodiyoti boshqa mamlakatlarga qaraganda uzoq vaqt harakatlantiruvchi kuchsiz qolgan rivojlangan davlat, shuningdek, dunyodagi eng katta qarz yukiga ega davlatlardan biri deb atadi. va millat qarishining eng yuqori darajalaridan biri" .

## Yaponiyada demografik qarish
Yaponiya qariyb oʻttiz yil davomida iqtisodiy turgʻunlik va doimiy deflyatsiya holatida boʻldi (qarang   ), Yaponiya iqtisodiyotini bunday holatga olib kelgan muhim omil demografik holatdir. Yaponiya aholisi demografik inqiroz va Yaponiyaning demografik qarishi tufayli kamayib bormoqda. Yaponiya xalqi dunyodagi eng qadimgi va eng tez qarigan xalqlardan biridir. 2021-yil 1-oktabr holatiga ko‘ra , Yaponiya aholisining 29,1 foizi 65 yoshdan oshganlar . Sababi Yaponiyada urushdan keyingi nisbatan qisqa muddatli chaqaloq bumi va qat'iy immigratsiya siyosati bo'lishi mumkin. Tug'ilishdan ko'p o'lim va qat'iy immigratsiya siyosati tufayli aholining qarishi tufayli aholining kamayishi tufayli iste'mol kamaymoqda. Aholining to'plangan bo'sh (iqtisodiyotga investitsiya qilinmagan) pul mablag'lari ko'payadi, lekin deflyatsiya tufayli tovarlar va xizmatlar narxi har yili pasayib boradi, bu esa talabni yanada pasaytiradi va aholi tomonidan tovarlarni sotib olishni kechiktiradi .

## Yana qarang

* Yaponiya iqtisodiyoti
* Yapon iqtisodiy mojizasi
* Yo'qotilgan o'n yil
* Deflyatsiya (qarang   )

## Eslatmalar


## Adabiyot

* Saksonxaus, Gari va Stern, Robert (Eds) (2004) *Yaponiyaning yo'qolgan o'n yilligi: tiklanishning kelib chiqishi, oqibatlari va istiqbollari (Jahon iqtisodiyotining maxsus masalalari)*, Wiley-Blackwell, ISBN 978-1405119177
* Vud, Kristofer (2005) *Qabariqli iqtisodiyot: Yaponiyaning 80-yillardagi favqulodda spekulyativ bumi va 90-yillarning dramatik* byusti, Solstice Publishing, ISBN 978-9793780122
* Daniell, Tomas (2008) Halokatdan keyin *: Pufakdan keyingi Yaponiyadagi* arxitektura, Princeton Architectural Press, ISBN 978-1568987767

## Havolalar

* Yaponiya moliyaviy qabariq qachon va nima uchun yorildi?