Qodir Tyuryakulov

**Qodir Tyuryakulovich Tyuryakulov** (Toʻraqulov) (, 1900-yil 1-dekabr — 1960-yil) — sovet davlat arbobi, sanoatchi, iqtisodchi.

## Biografiyasi
Qodir Tyuryakulovich Tyuryakulovning millati qozoq, u Oʻzbekistonning Qoʻqon shahrida tugʻilgan. Olimning kelib chiqishi qoʻngʻirot elining koʻtenshi urugʻi mangʻitoy turkumiga borib taqaladi.

Tyuryakulov rus-tuzum maktabida oʻqigan, olti yillik Qoʻqon oliy boshlangʻich maktabini tugatgandan soʻng 1934—1936-yillarda  Stalin nomidagi Moskva sanoat akademiyasining yengil sanoat fakultetida ikki yil tahsil olgan.

Maʼlumoti boʻyicha tugallanmagan oliy iqtisodchi;

1918-yildan Qizil Armiya safida xizmat qilgan;

1920-yildan Kommunistik partiya aʼzosi.

1921—1923-yillarda Fargʻona viloyati Konibodam volost militsiyasining boshligʻi.

1923—1924-yillarda Fargʻona viloyati Oʻsh UgorRevkomi raisi.

1924—1925-yillarda Qoʻqon ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari.

1925—1927-yillarda Fargʻona viloyati Andijon okrplani raisining oʻrinbosari.

1927-yilda Turkiston Avtanom Sovet Sotsialistik Respublikasi xalq moliya komissari Akbar Islomovning singlisi Komila bilan turmush qurgan. 1928-yilda ularning qizi Saida Tyuryaqulova dunyoga kelgan.

1927—1928-yillarda Qoʻqon okrugi „Oʻzbekbirlashuvi“ning mudiri.

1928—1931-yillarda 1-Qoʻqon paxta zavodi direktori.

1931—1933-yillarda OʻzSSR OʻzPaxtatrest boshligʻining oʻrinbosari.

1933—1934-yillarda SSSR,,OʻrtaOsPaxta" raisining oʻrinbosari;

1934—1936-yillarda Stalin nomidagi Moskva sanoat akademiyasining talabasi.

1936—1938-yillarda Tojikiston ASSR qishloq xoʻjaligi xalq komissarining oʻrinbosari va Tojikiston ASSR qishloq xoʻjaligi xalq komissari;

Uning ukasi Nazir Tyuryaqulov qatl etilgandan soʻng, 1938-yil 12-fevralda Qodir Tyuryaqulov hibsga olinib, qatagʻon qilingan. 1960-yil 31-noyabrda Pskentda vafot etgan va u Qoʻqon shahrida dafn etilgan.

## Oilasi va avlodlari

* Akasi — **Tyuryakulov,** **[[Nazir Toʻraqulov|Nazir Tyuryakulovich]]** — sovet partiyasi aʼzosi, davlat arbobi, diplomat, jurnalist, filolog. SSSRning Saudiya Arabistoni Podshohligidagi muxtor vakili, Maorif xalq komissari va Turkiston Avtanom Sovet Sotsialistik Respublikasi Markaziy Ijroiya Komiteti raisi.
* Turmush oʻrtogʻi — Turkiston Avtanom Sovet Sotsialistik Respublikasi birinchi xalq moliya komissari Akbar Islomovning singlisi **Kamila Islomova** Qoʻqon shahrida dafn etilgan.
* Qizi -  **Saida Qodirovna Tyuryaqulova** Qoʻqon shahrida dafn etilgan.
* Nabirasi — **Elyar Toʻraqulov (Musabaev)**  Oʻzbekiston Respublikasi Qoʻqon shahrida yashaydi.

## Fotogalereyasi

Fayl:Файл:Кадыр Туракулов и члены дв. Узбекбирлашув, слево направо второй сидит. Ташкент, 1927 год..jpg|SSSR “Oʻzbekbirlashuv” harakati aʼzolari, chapdan oʻngga, ikkinchi majlis Qodir Tyuryaqulov. Toshkent, 1927-yil


## Yana qarang

* Katta terror
* Xalq dushmani
* Siyosiy qatagʻon qurbonlarini xotirlash kuni
* SSSRdagi qatagʻonlar
* Stalinistik repressiyalar
* Nazir Toʻraqulov

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Nazir Tyuryaqulov — SSSRning Saudiya Arabistoni Podshohligidagi vakolatli vakili (maktublar, kundaliklar, hisobotlar) (1928—1935). Ed. T. A. Mansurova, A. M. Syzdiqova. — M.: Rus Rariteti, 2000, 608 b.
* Fedor Pavlovich Leksashev — SSSRda xizmat koʻrsatgan neftchi. „Nazir va Qodir Tyuryaqulovlar xotiralari“, Qoʻqon. (1974)
* OʻzSSR CGA f.r.-17, d40, l, 27.
* A. I. Zavelev — „Turkistondagi fuqarolar urushi tarixi“ kitobi, Moskva 1959-yil.
* Mansurov T. A. „Elchi Nazir Tyuryaqulov. Diplomat, siyosatchi, fuqaro“ (2003)). ISBN 5-235-02660-8. Mansurov T. A. Nazir Tyuryaqulov (M.: Yosh gvardiya, 2004, 371 bet, 5000 nusxa.)
* B. A. Doʻstqoʻraev — Oʻzbekiston Jahon tillari instituti xalqaro jurnalistika kafedrasi dotsenti, „Nazir Toʻraqulov — jurnalist, muharrir“ („Muxbir“ jurnali, 1979-yil 12-son. Toshkent)
* B. A. Doʻstqoraev, „Istiqlolga tashna oʻtgan publitsist Nazir Toʻraqulov haqida“ („Ilmiy tiklanish“ gazetasi, 1995-yil 21-noyabr. Toshkent)
* Naim Karimov — Oʻzbekiston „Shahidlar xotirasi“ jamgʻarmasi vitse-prezidenti Nazir Toʻraqulov (b. Birinchilar, „Jannatmakon“ jurnali, 2011-yil 5-son. Toshkent)
* Fedor Pavlovich Leksashev — SSSRda xizmat koʻrsatgan neftchi. „Nazir va Qodir Tyuryaqulov xotiralari“, Qoʻqon, Oʻzbekiston (1974)
* Doktor Majid Abdelaziz al Turkiy „SSSR vakolatli vakili“ (2004))
* Doktor Majid Abdelaziz bin Nosir al Turkiy „Muxtor vakil Nazir Turequlov — Turkiston tarixini yaratuvchisi“ (2011) Ar-Riyod, Saudiya Arabistoni Qirolligi)
* Bolsheviklar rahbariyati. 252, 256-betlar; CPSSAC;
* Mansurov T. Nazir Tyuryaqulov — Sovet Ittifoqining Hijoz, Najd va unga qoʻshilgan viloyatlardagi vakolatli vakili (1932-yildan — Saudiya Arabistoni Qirolligi) // Nazir Tyuryaqulov — SSSRning Saudiya Arabistoni Podshohligidagi vakolatli vakili: (Xatlar, kundaliklar, xabarlar. 1928-1935). M., 2000. S. 7-35; Krouli, 1970-yil. 158-bet.

## Havolalar

* 
* Gazeta Yegemen Qazaqstan. KOROL ARXIVІNDYeGІ BYeS SURYeT
* I eto vse o nyom. Galina Galkina  Arxivnaya kopiya ot 4 marta 2016 na Wayback Machine
* Tair MANSUROV, doktor politicheskix nauk: Kak sovetskiy posol N.Tyuryakulov pokoryal arabskix prinsev (istoriya)  Arxivnaya kopiya ot 4 marta 2016 na Wayback Machine
* Moskva: v serii JZL vishla kniga o diplomate-kazaxe 
* Agentstvo KAZINFORM. Torekulov Nazir 
* Soobщenie Posolstva RK v RF 
* Gazeta Yegemen Qazaqstan. Korol arxivіndegi bes suret
* Turakulov, Nazir Turakulovich (na uzb. yazike)
* Tair MANSUROV, doktor politicheskix nauk: Kak sovetskiy posol N. Tyuryakulov pokoryal arabskix prinsev (istoriya)  Arxivnaya kopiya ot 4 marta 2016 na Wayback Machine
* Nazir Toʻraqulovich Toʻraqulov
* [Visokaya nagrada pochetnomu professoru YeNU D. Madjed at-Turki](http://fmo.enu.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=218 %3A2012-01-24-11-44-25&catid=3 %3A2011-07-04-16-43-09&Itemid=2&lang=kz)
* Kodir Toʻrakulov
* Polpred Sovetskogo Soyuza
* Marina Xegay „Polpred svoego vremeni“