open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xalqaro tarjimonlar kuni

**Xalqaro tarjimonlar kuni** (*Journée mondiale de la traduction, International Translation Day*) — ogʻzaki va yozma tarjima bilan shugʻullanuvchi tarjimonlarning kasb bayramidir. U 30-sentabrda nishonlanadi (419- yoki 420 yilda Stridonlik Avliyo Jeromning vafot etgan kuni bo'lib, u Bibliyaning lotin tilidagi to'liq tarjimasini amalga oshirgan (natijada „Vulgata“ deb nomlangan tarjima vujudga keldi), shu sababdan u anʼanaviy ravishda tarjimonlarning muqaddas homiysi hisoblanadi). Bayram 1991-yilda Xalqaro tarjimonlar federatsiyasi (XTF) tomonidan rasman tashkil etilgan. Ushbu bayramning mashhurligi yil sayin ortib bormoqda.

2017-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 71-sessiyasida bir ovozdan № A/RES/71/288 Rezolyutsiyasi qabul qilinib, unda professional tarjimaning xalqlarni birlashtirishdagi, tinchlik, oʻzaro tushunish va taraqqiyotga koʻmaklashishdagi roli eʼtirof etildi va 30-sentabr BMT doirasida nishonlanadigan Xalqaro tarjimonlar kuni deb eʼlon qilindi.

## Bayram shiorlari
* 2004-yil — „Tarjima — koʻp tillilik va madaniy xilma-xillik asosi“ (MKUF).

"Tarjimonlar doimo muloqot jarayonining markazida turadilar. Gʻoyalar va harakatlarning tashqi vositachisi sifatida ular biz yashayotgan dunyoni qisman shakllantiradilar. Shunday qilib, tarjima koʻp tilli muloqotni belgilovchi omil hisoblanib, ayni paytda oshkoralik va demokratiya ravnaqini ifodalaydi". (MKUF 2004-yilgi press-relizdan).

* 2005 — „Tarjimonning kasb va jamiyat oldidagi mas’uliyati“ (MKUF).
* 2006 — „Koʻp tillar — bitta kasb“.
* 2007 — „Choparni otmang“.
* 2008 — „Terminologiya: soʻzlar ahamiyat kasb etadi“.
* 2009 — „Birgalikda ishlaymiz“.
* 2010 — „Polifonik dunyoda sifat standarti“. (ingliz. Quality Standard for a Variety of Voices).
* 2011 — „Madaniyatlararo koʻprik qurish“.
* 2012 — „Tarjima madaniyatlararo aloqa sifatida“.
* 2013 — „Lingvistik toʻsiqlar yoʻq — dunyo birlashgan“. (ingliz. Beyond Linguistic Barriers — A United World)
* 2014 — „Til huquqi: barcha inson huquqlarining asosi“.
* 2015 — „Ogʻzaki va yozma tarjimaning oʻzgaruvchan qiyofasi“.
* 2016 — „Ogʻzaki va yozma tarjima: Olamlarni birlashtirib“. (ingliz. Translation and Interpreting: Connecting Worlds)
* 2017 — „Tarjima va xilma-xillik“.
* 2018 — „Tarjima: oʻzgarishlar davrida madaniy merosni rivojlantirishga hissa qoʻshish“.
* 2019 — „Xalqaro mahalliy tillar yilida tarjima va mahalliy tillar“. (ingliz. Translation and Indigenous Languages during International Year of Indigenous Languages)
* 2020 — „Inqirozdagi dunyo uchun soʻzlar topish“. (ingliz. Finding the words for a world in crisis)
* 2021 — „Tarjimada birlik“.

## Manbalar

## Havolalar
* Peterburgskie perevodchiki segodnya shestvovali po ulitsam goroda 
* V Sankt-Peterburge proshlo shestvie v chest prazdnovaniya Vsemirnogo Dnya perevodchika 
* V Moskve sostoyalas press-konferensiya „Mejdunarodniy den perevodchika 2009“ 
* Press-reliz MFP
Akidearest

**Agnes Yulo Diego** (1993-yil 16-fevralda tugʻilgan), Internetda **Akidearest** nomi bilan tanilgan, filippin-amerikalik YouTuber. U oʻzining YouTube kanalida anime, manga, otaku madaniyati va yapon tiliga oid kontentlari bilan mashhur.

## Yoshligi
Diego 1993-yil 16-fevralda Kaliforniyaning Beykersfild shahrida tugʻilgan va Virjiniya shtatida katta boʻlib, keyin Las-Vegasga (Nevada shtati) koʻchib oʻtgan. Voyaga yetganida, Diego Anime musiqiy videolarini (AMV) yaratishga kirishdi va uning baʼzi ishlarini YouTube kanaliga joylashtirgan. Universitetda psixologiya fakultetini tamomlagandan soʻng, Diego karyera sifatida YouTubeʼni davom ettirishga qaror qildi.

## Karyera
Diego oʻzining ikkinchi va joriy YouTube kanali „Akidearest“ni 2014-yil 18-dekabrda yaratgan, unda asosiy eʼtibor anime, manga va otaku madaniyatini muhokama qilishga qaratilgan; uning birinchi videosi „REACTION: DMMD Love Scene“, unda Diego *Dramatik qotillikdagi* sahnaga munosabat bildiradi, (video 2014-yil 26-dekabrda chiqdi). 2017-yil 21-avgustda Akidearestning obunachilar soni bir millionga yetdi. 2017-yildan 2018-yilgacha Diego Jozef Bizinger (The Anime Man) bilan birgalikda SBS telekanalining „***The Anime Show***“ nomli haftalik podkastini oʻtkazdi, bu anime, manga va otaku madaniyati haqida 68 qismdan iborat podkastlar seriyasini oʻz ichiga oladi.

2019-yil yanvar oyida Diego Yaponiyaga koʻchib oʻtdi, shunda uning kanali Yaponiyada yashab oʻtgan tajribalarini qamrab olgan holda kengaydi.

## Shaxsiy hayot
2016-yil 4-noyabrda u YouTuber hamkasbi Joi Bizinger bilanmunosabatlarda ekanliklarini eʼlon qilishdi.

## Havolalar

*
Lexie Alford

**Aleksis Rouz Alford** (1998-yil 10-aprelda tugʻilgan), shuningdek, **Lexie Limitless** nomi bilan ham tanilgan, amerikalik sayohatchi va sarguzashtchi videobloger boʻlib, 21 yoshga toʻlgunga qadar 196 mamlakatga sayohat qilgani bilan ajralib turadi. U barcha suveren mamlakatlarga sayohat qilgan (umumiy) eng yosh odam boʻlish uchun rasmiy Ginnesning rekordlar kitobiga kiradi..

## Yoshligi
Alford Kaliforniyaning Nevada-Siti shahrida oʻrta hol oilada tugʻilib oʻsgan. U oʻn ikki yoshida dunyoni kashf qilishni qaror qildi. Uning ota-onasi sayyohlik agentlari boʻlib, u bron qilish va marshrutni rejalashtirish koʻnikmalarini oʻrgangan. 18 yoshida u jamoat kollejida dotsentlik darajasini oldi.

## Karyera
Diplomni qoʻlga kiritgandan soʻng, Alford oʻsmirlik yillarida sayohatlarini oʻz-oʻzidan moliyalash uchun ishlab pul jamgʻardi. Bundan tashqari, u oʻz daromadini blog yuritish, mustaqil fotosuratlar qilish va kitob(nashr)larni sotish orqali toʻldiradi; Sayohat paytida u oʻzini minimalist deb taʼriflaydi, u faqat oʻziga kerak boʻlgan narsalarni ryukzakda va videografiya jihozlarini olib yuradi. 

### YouTube
U oʻzining jahon rekordini qoʻlga kiritganidan bir necha oy oʻtib YouTube kanalini ochdi. U kanalini *Lexie Limitless* deb atadi. Ikkinchi kanalida oʻzining sayohat sarguzashtlari, kurashlari va yosh sayohatchi sifatidagi muvaffaqiyatlari, shuningdek, dunyo boʻylab turli madaniyatlar va turmush tarzi haqida gapiradi. Uning eng koʻp koʻrilgan videolaridan biri „*My Impossible 5 Minute Trip to North Korea*“ boʻlib, unda u shiddatli Shimoliy Koreyaga 5 daqiqalik sayohatini yozib olgan. Ikkinchisi oʻzining sayohat sarguzashtlari, kurashlari va yosh sayohatchi sifatidagi muvaffaqiyatlari, shuningdek, dunyo boʻylab turli madaniyatlar va turmush tarzi haqida gapiradi. Uning eng koʻp koʻrilgan videolaridan biri „*My Impossible 5 Minute Trip to North Korea“* filmi boʻlib, unda u oʻzining qattiq Shimoliy Koreyaga 5 daqiqalik sayohatini yozib olgan.

### Ginnesning rekordlar kitobi
Alford 21 yoshu 177 kunligida „barcha suveren mamlakatlarga sayohat qilgan eng yosh odam“ va „barcha suveren mamlakatlarga sayohat qilgan eng yosh ayol“ sifatida Ginnesning rekordlar kitobiga kirdi.

### Kelgusi kitob
Alford yaqinda u dunyoning 196 suveren davlatini kezgan eng yosh odam ekanligi haqida kitob yozayotganini eʼlon qildi.

## Manbalar

## Havolalar

*
Faint

„**Faint**“ () — „Linkin Park“ rok musiqa guruhining „Meteora“ nomli ikkinchi studiyaviy albomiga kiritilgan qoʻshiq. Qoʻshiq albomning ikkichi singli oʻlaroq 2003-yilning 9-iyunida chiqarilgan. „Faint“ albomga kiritilgan yettinchi qoʻshiqdir. Qoʻshiq kiritilgan xit-paradlarning deyarli barchasida yuqori 30 talik safiga kirdi. Hot 100 xit-paradida 48-pogʻonagacha koʻtarildi. Qoʻshiq AQShning Modern Rock Tracks xit-paradida birinchi oʻringa koʻtarildi va guruhning ushbu xit-paraddagi uchinchi 1-pogʻonaga koʻtarilgan xitiga aylandi.

Qoʻshiq keyinchalik guruhning Jay-Z bilan hamkorlikdagi „Collision Course“ mini-albomiga kiritildi. Bu versiyada „Faint“ „Vol. 2... Hard Knock Life“ albomiga kiritilgan „Jigga What“ qoʻshigʻi bilan miks qilindi. I, the Breather hamda Memphis May Fire metalcore guruhlari „Faint“ ashulasining kaverini yozdi. Shuningdek, Coldrain yapon metalcore guruhi aʼzosi Masato Hayakawa Crossfaith guruhi bilan hamkorlikda qoʻshiq kaverini yozdi.

„Faint“ „Linkin Park“ning eng taniqli va eng koʻp kaver qilingan qoʻshiqlaridan biri hisoblanadi. Qoʻshiq kirishi hamda asosiy gitara riffi koʻpchilikka tanish. Singlning muvaffaqiyati hamda Jay-Z bilan „Numb/Encore“ qorishmasi muvaffaqiyati tufayli MTV telekanali „Faint“ qoʻshigʻining Britney Spears ijrosidagi „Toxic“ qoʻshigʻi bilan miksini hozirladi.

## Klipi
Qoʻshiq klipiga Mark Romanek rejissorlik qilgan boʻlib, u Los Angeles shahrida olingan. Unda „Linkin Park“ tomoshabinlar oldida hamda sofit fonida ijro etayotgani aks etgan. Video deyarli boshdan-oyoq guruhning ortidan tasvirga olingan. Kuchli yorugʻlik tufayli guruh aʼzolarining silueti koʻrinadi. Shuning uchun video davomida guruh aʼzolari chehrasi koʻrinmagan. Faqat soʻnggi naqoratda musiqachilarning yuzi koʻrsatilgan.

## Jamoa
**Linkin Park**
* Chester Bennington — vokal
* Mike Shinoda — torli asboblar aranjirovkasi, rep, ritm gitara, sempler
* Brad Delson — solo-gitara
* Dave Farrell — bas-gitara
* Joe Hahn — turntable, semplerlar, sintezator
* Rob Bourdon — barabanlar
**Qoʻshimcha musiqachilar**
* Joel Derouin, Charlie Bisharat, Alyssa Park, Sara Parkins, Michelle Richards, Mark Robertson — skripkalar
* Evan Wilson, Bob Becker — altlar
* Larry Corbett, Dan Smith — violonchellar
* David Campbell — torli asboblar aranjirorvkasi

## Manbalar

## Havolalar

*
Tursunzoda tumani

**Tursunzoda tumani**  ()  — Tojikistondagi respublikaga boʻysunuvchi tumanlarning biridir. Dushanbe shahridan 60km gʻarbda joylashgan Maʼmuriy markazi - Tursunzoda. 1935-yilning 19-yanvarda tashkil topgan. Tuman 1979-yil 6-dekabrgacha Regar tumani deb yuritilib, Mirzo Tursunzoda nomiga oʻzgartirilgan. Tuman hududi 1175,4km2.

## Geografiyasi
Tursunzoda tumani Hisor vodiysida joylashgan. Shimol va sharqda Shahrinav tumani, janub va gʻarbda Oʻzbekistonning Surxondaryo viloyati bilan chegaradosh.
## Aholisi
2016-yil 1-yanvar holatiga koʻra aholining taxminiy soni 229 100 (100% qishloq).

## Manbalar
Boburiy hukmdorlarning unvonlari

1526-yildan 1857-yilgacha Janubiy Osiyoni boshqargan Boburiy (Temuriy) imperatorlari arab, fors va chigʻatoy (eski oʻzbek) tillarida nomlanuvchi unvonlardan foydalanganlar. Imperatorlarning oʻgʻillariga shahzoda va mirzo unvoni berilgan.

## Olam Panoh/Jahon Panah/Azam Panoh
Shahzoda Shoh Xurram, keyinchalik Boburiy imperator Shoh Jahon deb nomlangan (toʻliq nomi: Shahenshoh Al-Sulton al-Azam val Xaqon Al-Mukarram, Malik-ul-sultonat, Alo Hazrat Abu-Muzaffar Shahob ud-din Muhammad Shoh Jahon I, Sohib-i-qiron-i-Soniy, podishohi-Gʻoziy Zillu’lloh, Firdavs-Oshiyoniy, Shahenshah-A-sultonat Ul-Hindiyyah).
## Al-Sultan-Al-Azam
Al-Sulton-Al-Azam (tarjimasi:„Buyuk yoki hokimiyatning eng qudratlisi“) Islom tarixining Abbosiylar davridan beri Muxtor hukmdorlar uchun ishlatilgan, „Azam“ esa, boshqa arabcha soʻz boʻlib, „buyuk“ yoki „eng qudratli“ degan maʼnoni anglatadi. Unvon Boburiy imperiyasining Bobur, Humoyun, Jahongir va Shoh Jahon kabi dastlabki hukmdorlari tomonidan ishlatilgan.
## ''Podishohi Gʻoziy''
Podishohi Gʻoziy (soʻzma-soʻz tarjimasi: „podshohlarning xoʻjayini“ degan maʼnoni anglatadi) koʻpincha imperator deb tarjima qilinadi, „ gʻoziy“ arabchada Islom jangchisi degan maʼnoni anglatgan.
## ''Sohibqiron''
Bu imperator unvoni forscha va arabchada „*Robbisining xayrli biriktirishi“' (<big>صَاحِبِ قِرَان</big>)* degan maʼnoni anglatadi va munajjimlar bashoratida maʼlum bir bogʻlovchi mavjud boʻlgan hukmdorga ishora qiladi.
*Sohib* – صَاحِبِ „hamroh/doʻst“ degan maʼnoni anglatadi va *qirān* – قِرَان „ikki samoviy jismning qoʻshilishi“ maʼnosi bildirib, *qarn* – قَرْن soʻzining koʻpligidir (adabiy maʼnosi: 'bogʻlanish – ikki yoki undan ortiq narsaning qoʻshilish nuqtasi')**''.'' **

Bu unvon islom hukmdorlari orasida Boburiylar va Mamluklardan boshlangan va temuriylar davrida yanada rivojlangan uzoq va rang-barang tarixga ega. Boburiy (Temuriy) imperatorlari Shoh Jahon va Akbarshoh II oʻzlarini *SohibQiron-i Soniy -* deb atashgan. Ushbu unvonning ilk sohibi Iskandar Zulqarnayn boʻlgan deb taxmin qilinadi. Lekin bu maqom bir vaqtning oʻzida Ibn Xaldun tomonidan ilk marotaba sohibqiron sifatida tasvirlangan Boburiylarning avlodi Amir Temurga nisbatan aytilgan. Amir Temur bu unvonni oʻzi qoʻllamagan, ammo uning vorislari hukmronlik yillarida saroy tarixchilari bu unvonni muntazam ravishda unga va uning vorislariga nisbatan qoʻllaganlar.
## ''Shahanshoh''
Hukmdorlik unvoni *Shahanshah* (شاهنشاه) forsiy soʻzi „Shoh“ yoki „Shohlarning shohi“ degan maʼnoni anglatadi.

## ''Zillullah''
*Ẓillu’llah* (ظِلُّ ٱلله) arabcha soʻz iborasi boʻlib, „Xudoning (Alloh – الله) soyasi“, soʻzma-soʻz esa „Allohning panohi“ degan maʼnoni anglatadi.
## ''Firdavs Oshiyoni''
Firdavs Oshiyoni (فِرْدَوس آشِيَانَه) asosan imperatorlarga oʻlimidan soʻng berilgan. „Makoni Jannat“ (Jannatda yashovchi) maʼnosini beradi.
## Manbalar
Krisztián Tóth

**Krisztián Tóth** (tugʻ. 1994-yil 1-may, Darmstadt, Hessen, Germaniya) — vengriyalik dzudochi, 90 kg vazn toifasida, Vengriya terma jamoasi aʼzosi. Vengriya chempioni, Yozgi Universiada, Yevropa va Jahon chempionatlari sovrindori. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori.

## Faoliyati
1994-yil 1-mayda Darmstadtda (Hessen) tugʻilgan. Oʻrta vazn toifasida (90 kg gacha) ishtirok etadi. 2008-yilda kadetlar oʻrtasida Vengriyaning kumush medali va 2009-2010-yillarda chempioni. 2010-2011-yillarda oʻsmirlar oʻrtasidagi Vengriya chempionati gʻolibi. 2012-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Vengriya chempionati gʻolibi. Ketma-ket besh marta (2011-2015) kattalar oʻrtasida Vengriya chempioni boʻldi. Nufuzli xalqaro turnirlarning koʻp karra gʻolibi va sovrindori. 2019-yilda Neapolda (Italiya) boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha Yozgi Universiada bronza medali sovrindori. Yevropa chempionatining bronza (2014) va kumush (2016) sovrindori. 2014-yilda Chelyabinskda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatining kumush medali sovrindori.

2016-yilda Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Olimpiadada u birinchi bahsda keniyalik magʻlub etdi, Ikkinchisida u xitoylik dzyudochi Cheng Xunzhaoga yutqazib qoʻydi va yakuniy 9-oʻrinni egallab, keyingi jangni tark etdi.

2021-yilda Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 90 kg vazn toifasida vengriyalik sportchi turnirning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida venger uchinchi oʻrin uchun kurashda mongoliyalik sportchi Gantulgin Altanbaganni magʻlub etib, 90 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 90 kg gacha vazn toifasida u bronza uchun kurashda rossiyalik dzyudochi Mikhail Igolnikovni.

## Manbalar
Lasha Bekauri

**Lasha Bekauri** (tugʻ. 2000-yil 26-iyul, Arxiloskalo, Dedoplistsqaro Municipality, Gruziya) — gruziyalik dzudochi, 90&nbsp;kg gacha vazn toifasida, Gruziya terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni, Gruziya chempioni, Yozgi Universiada, Yevropa chempionat sovrindori. Kadetlar oʻrtasida Gruziya chempionatlarining chempioni va sovrindori, kadetlar oʻrtasida Yevropa va Jahon chempioni, oʻsmirlar oʻrtasida Yevropa va Jahon chempioni, Yevropa kubogi bosqichlari gʻolibi.

## Biografiyasi
2000-yil 26-iyulda Lasha Bekauri Tbilisida tugʻilgan.

Lasha Bekaurining choʻqintirgan otasi Zurab Zviadauri, dzyudo boʻyicha Olimpiada chempioni.

## Faoliyati
2018-yilda u Nassau shahrida boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ishtirok etdi, u yerda 90&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida kadetlar oʻrtasida Jahon chempioni sifatida yarim finalga chiqdi va u yerda serb Darko Brasjovichni ikkita vaza-ari bilan magʻlub etdi. Finalda u yaponiyalik Sansiro Murao bilan uchrashdi va jangning 39-soniyasida ippon uloqtirish bilan gʻalaba qozondi va Gruziyaga chempionatning ilk oltinini keltirdi.

2019-yilda Neapolda (Italiya) boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha Yozgi Universiada 90&nbsp;kg gacha boʻlgan vazn toifasida Bekauri finalda avstriyalik Yoxannes Pacherga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Lasha Bekauri Xalqaro dzyudo federatsiyasi tomonidan „Yilning yangi futbolchisi“ deb topildi, shuningdek, Marokashdagi turnirda oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionligini himoya qildi va u yerda jamoaviy turnirda ham bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bekauri Sindao shahrida (Xitoy) boʻlib oʻtgan „Masters“ turnirida ishtirok etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi..

2021-yilda Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Bekauri finalda hamyurti Beka Gviniashvilini magʻlub etib, chempion boʻldi. 2021-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida aralash jamoa tarkibida u ettinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili Doʻhada (Qatar) boʻlib oʻtgan „Masters“ turnirida u bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 90&nbsp;kg gacha vazn toifasida u birinchi raundda polshalik Piotr Kuczera bilan uchrashdi va uni ippon uloqtirish bilan magʻlub etdi. Xuddi shu tarzda u keyingi ikki jangida isroillik Li Kochman va oʻzbekistonlik dzyudochi Davlat Bobonovga qarshi gilamga chiqdi. Yarim finalda rossiyalik Mixail Igolnikovga qarshi oʻtkazilgan bahsda gruziyalik sportchi vaza-ari boʻyicha gʻalaba qozondi va xuddi shu tarzda finalda germaniyalik Eduard Trippelni magʻlub etib, Olimpiada chempioniga aylandi. Gruziya uchun oltin medali Yaponiyadagi Olimpiadada birinchi boʻldi.

## Manbalar
Clément Marot

**Clément Marot** (, shuningdek, *Maro* deb ham talaffuz qilinadi; 1496-yil 23-noyabr — 1544-yil 12-sentyabr) — fransuz uygʻonish davri shoiri.

## Tarjimai holi
Clément Marot 1496—1497-yillar qishida (aniq sanasi mavjud emas), Kersi provinsiyasining bosh shahri boʻlmish Kagorshahrida tugʻilgan. Uning otasi Jin Marot (mil. 1463—1523), asli familyasi Mares, Marais yoki Marets boʻlishi ham mumkin, Kan mintaqasidagi normandiyaliklardan boʻlib, shoirlik uning kasbi edi. Normandiyalik shoir Fransiya qirolichasi Anna (asli Britaniyalik) saroyida *eskripvayn* (laureat shoir va tarixshunos) lavozimida xizmat qilgan. Clément uning ikkinchi xotinining farzandi edi. Maʼlumotlarga qaraganda Clément Parij universitetida huquq boʻyicha tahsil olgan. Kelib chiqishi normandlarga borib taqaluvchi shoir Jin Marot oʻz oʻgʻliga sheʼr yozishning zaʼmonaviy usullarini oʻrgatadi va u bilan jiddiy mashgʻulotlar olib boradi.

1514-yilda, qirol Frencis I taxtga kelishidan oldin, Clément unga *Minos ustidan hukm asarini* taqdim etgan. 1519-yilda sanʼatning **buyuk homiysi** boʻlmish qirolning singlisi Margaret d’Alenson (keyinchalik Margaret de Neverre) qoʻlida xizmat qilgan. Keyingi yili esa Flandriyadagi lagerda boʻlib, urush dahshatlari haqida yozgan.

Margaret qoʻl ostidagi sanʼat ahli singari Clémentni ham oʻzining nafisligi, mehribonligi va aqlli bilan oʻziga rom etgan, ammo ular ishqiy munosabatda boʻlgan deb fikrlash uchun hech qanday asos yoʻq. Clément malika saroyida ijod qilgan davrda uning sheʼriy uslubi oʻzgarib, sayozlik darajasi pasayib boshlagan. U oʻsha paytlardagi baʼzi sheʼrlarida Diana de Pyutre nomli xonim haqida eslab ham oʻtgan.

Shu bilan birga, Marot Sorbonna vakili Fransua de Sagon ismli shoir bilan shoirona tarzda bahslashib turgan. Fransuz shoirlari oʻzlarini *Marotist(Marot tarafdori)* yoki *Sagonist* nomlari orqali sifatlashar edi. Gʻalaba aql ustinligi bilan Marot tarafida boʻlgan, ammo, shu tufayli u oʻziga koʻplab dushman orttirgan. Marot oʻzining sherigi Fransua Villonning asarlarini ham tahrir qilgan.

Shoirning tarjimasi hisoblanmish *"Zabur"* 1541- va 1543-yillarda qirollik topshirigʻi bilan nashr etilgan boʻlsa-da, cherkov haligacha kitobning fransuz tiliga oʻgirilgan tarjimalarga eʼtiroz bildiradi. 1543-yilda Marot qirolning himoyasiga tayanmaslikka qaror qiladi. Shu sababdan Jenevaga jkoʻchib oʻtadi. U yerda oʻz kitobi (Zabur) ustida ishlagandan soʻng, Kalvinning taʼsiri kuchaygach, yana oʻz manzilini oʻzgartirishiga toʻgʻri keladi va Piedmontga joʻnab ketadi. U 1544-yil kuzida Turinda vafot etadi. U Fransiyaning Rimdagi elchisi hisobidan shaharda joylashgan cherkovda dafn qilindi.

## Nashrlari
Marotning eng muhim dastlabki nashrlari 1538- va 1544-yillarda Lionda nashr etilgan. 1596-yilda kitoblarining kengaytirilgan nashri Fransua Mizerre tomonidan tahrirlangan. Parijlik bosmachi Denis Janot ham Marot kitoblarining bir nechta muhim nashrlarini chop etgan. Keyingi davrlarda Nicholas Lenglet Dyu Fresnoy (Gaaga, 1731) va P. Jannet (1868—1872; yangi nashr, 1873—1876), chop etishgan va hozirda ular chop etgan nashr eng zoʻri deya taʼkidlanib kelinadi.
## Manbalar
Bioritmlar

Bioritmlar

Tushunchaning kelib chiqishi

Bu gʻoya XIX asr oxirida Vilgelm Fliess tomonidan ishlab chiqilgan va 1970-yillarning oxirida Amerika Qoʻshma Shtatlarida ommalashgan.

Organizmlarning hayotiy faoliyati ritmik ravishda yaʼni kecha-kunduz, oy davomida hamda mavsumiy oʻzgarib turadi. Tirik organizmlarning hayotiy faoliyati ritmik oʻzgarishlarga bogʻliq boʻlib, evolutsiya natijasida shakllanadi va bioritmlar deb ataladi. Bioritmlar tabiiy tanlanishning natijasidir. Yashash uchun kurashda oʻz biologik jarayonlarini ritmik oʻzgarishlariga moslashtira olgan olgan organizmlar saqlanib qoladi. Bir sutka davomida organizm fiziologik jarayonlarining ritmik oʻzgarishi kecha-kunduzlik bioritmlar deyiladi Odamning tana harorati, arterial bosimi kecha-kunduz davomida ritmik oʻzgarib turadi. Hujayralarining mitoz boʻlinishining tezligi, qon shaklli elementlarining miqdori ham kecha-kunduz davomida ritmik oʻzgaradi.

Mavsumiy bioritmlar

Mavsumiy bioritmlarga **fotoperiodizm** misol boʻladi. Organizmlar yil davomida kun uzunligining oʻzgarishiga moslashadi va ularda kechadigan fiziologik jarayonlar almashadi. Mavsumiy bioritmlar natijasida daraxtlarning gullashi, xazonrezgilik, hayvonlarning tullashi, qishki uyquga ketish kabi hodisalar kuzatiladi.

Adabiyotlar

A.Gʻafurov, A.Abdukarimov, J.Tolipova, O.Ishankulov, M.Umaraliyeva, I.Abduraxmonova Biologiya
Bilingirl

, **Bilingirl** yoki **Bilingirl Chika** nomlari bilan tanilgan Yapon YouTuber. 2011-yildan beri YouTubeda Ingliz tilini Yaponlarga oʻrgatadigan videodarslar tayyorlaydi. 2021-yildagi maʼlumotlarga koʻra uning YouTube kanalida 1.5 milliondan koʻp obunachilar mavjud.

## Yoshligi
Yaponiyaning Nagasaki prefekturasida tugʻilgan **Yoshida** otasining ish joyiga boshqa mamlakatga koʻchirilishi sababli boshlangʻich maktabning birinchi yilida Amerika Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtgan va u Vashingtonning Anakortes shahrida oʻsgan. U boshlangʻichdan oʻrta maktabgacha har hafta yapon maktabida qatnagan, u yerda aktyor Key Xosogai bilan sinfdosh boʻlgan. Oʻrta maktabni tugatgach, **Yoshida** 2003-yilda Vashington universitetiga oʻqishga kirdi, u yerda biznes yoʻnalishi boʻyicha tahsil oldi va Foster biznes maktabida oʻqidi va u 2007-yilda oʻqishni tamomladi U Amerika Qoʻshma Shtatlarida 16 yil yashaganidan soʻng, yana Yaponiyaga koʻchib oʻtdi va Amerika kompaniyasining Yaponiyadagi filialida biznes maslahatchisi boʻlib ishladi. 2010-yildan 2012-yilgacha Ginza shahrida qoʻshimcha biznes sifatida qisqa vaqt ichida tirnoq salonini ochdi.

## Faoliyati
2011-yilda **Yoshida** oʻzining birinchi videosini YouTube-dagi „ „ ケ)“ deb nomlangan birinchi videosini joylashtirdi. Koʻproq ingliz tili darslarini joylashtirgandan soʻng, uning kanali oʻz muxlislarini jalb qila boshladi va 1,5 yildan soʻng u bir nechta kompaniyalardan ish soʻrovlarini olgach, toʻliq YouTube karyerasiga eʼtibor qaratishga qaror qildi. **Yoshida** ishlagan bir qancha mijozlar qatoriga Austrian Airlines va Kao Corporationlar kiradi. **Yoshida** oʻz kanalini ochganidan beri 2021-yilga kelib 1,5 million obunachiga ega boʻldi.

2014-yilda **Yoshida** ikkinchi *Japanagos* nomli YouTube kanalini ochdi, bu kanalda xorijdagi tomoshabinlari uchun Yaponiya haqida maʼlumotlar beruvchi videolar taqdim etiladi. Xuddi shu yili u YouTube reklama roligida paydo boʻldi.

2018-yilda NHK telekanali **Yoshida**ni *the 5th favorite YouTuber in Japan* deb nomlagan teledasturni efirga uzatdi. Oʻsha yili u chet elga sayohat qilganda yaponiyaliklarga ingliz tilidagi iboralarni oʻrgatuvchi „Help Me Travel“ mobil ilovasini ishga tushirdi.

2020-yil aprel oyida COVID-19 pandemiyasi avj olgan payt **Yoshida** Malayziyadan Yaponiyaga qaytish qarori tanqid qilinganidan keyin kanalida tanaffusga chiqdi. U 2020-yil 13-avgustda videolarni joylashtirishni davom ettirdi.

## Shaxsiy hayoti
2015-yil 18-oktyabrda Yoshida turmushga chiqayotganini eʼlon qildi. 2018-yilning iyun oyida u  laqabli qizni dunyoga keltirdi. 2021-yil 19-oktyabrda u oʻgʻil farzandli boʻlganini eʼlon qildi.

## Nashrlar

## Manbalar
Nurali Qobul

**Nurali Qobul** (*Nurali Qobulovich Xolboʻtayev*; 1950-yil 2-yanvar, Jizzax, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik tarixchi, yozuvchi, shoir hamda tarjimon.

## Tarjimai holi
Nurali Qobul 1950-yilning 2-yanvarida Jizzax viloyati, Baxmal tumanidagi Usmat qishlogʻida tugʻilgan. Oliy taʼlimdagi hayoti Mirzo Ulugʻbek nomli Fargʻona davlat pedagogika instituti tarix fakulteti bilan bogʻliqdir. Jizzax shahridagi Bobur nomli 22-oʻrta maktabda tarix fanidan dars beruvchi oʻqituvchi, (1969—1970), „Gʻalaba bayrogʻi“ gazetasida tahririyat boʻlim boshligʻi (1971—1973), „Jizzax haqiqati“ gazetasida muxbir (1973—1976), „Sovet Oʻzbekistoni sanʼati“ jurnalida bosh muharrir oʻrinbosari, bosh muharrir (1977—1986), „Yulduzcha“ nashriyotida bosh muharrir, direktor (1987—1996) vazifalarida xizmat qilgan.

## Ijodi
Nurali Qobulning „Oyqor“ nomli birinchi qissasi 1978-yilda nashr etildi. Shundan soʻng, uning „Salom, togʻlar“ (1979), „Tubsiz osmon“ (1981), „Yashash uchun kechikma“, „Kaptarlar qaytmagan kun“ (1983), „Unutilgan sohillar“ (1988), „Bugʻdoy pishigʻiga yetmaganlar“ (1992), „Yetti iqlim xoqoni yoxud ahd va taxt“ (2013) kabi roman, qissa va hikoyalar kitoblari, „Odam, Oyqor togʻ va daydi shamol“ (1980) nomli sheʼriy ertagi, „Vatandan yaxshi yor boʻlmas“ nomli publitsistik maqolalar toʻplami dunyoga keldi.
Yozuvchi hamda shoirlik istʼedodlaridan foydalangan ijodkor 7 kitobdan iborat tarixiy-siyosiy mavzuga doir roman-pamflyot ham yaratgan. Roman-pamflyot tarkibiga quyidagi kitoblar kiradi:
* „Sukut suiqasdi, yohud Stalindan Saddamgacha“ (?)
* „Sukutdan soʻnggi suiqasd, yohud Chingizxondan Cherchilgacha“ (?)
* "Tavqi laʼnat tamgʻasi (2019)
* „Dordan qochgan daho“ (?)
* „Stalinning super jallodi“ (?)
* „Stalinning super josusi“ (?)
* „Davlat toʻntarishi“ (?)

### Kitoblari
* „Oyqor“ (1978)
* „Salom togʻlar“ (1979)
* „Odam, Oyqortogʻ va Daydi shamol haqida ertak“ (1980)
* „Tubsiz osmon“ (1981)
* „Kaptarlar qaytmagan tun“ (1984)
* „Yashash uchun kechikma“ (1985)
* „Unutilgan sohillar“ (1988)
* „Oq kaptarlar“ (1990)
* „Bugʻdoy pishigʻiga yetmaganlar“ (1992)
* „Sen vatansan, muhabbat“ (1994)
* „Vatandan yaxshi yor oʻlmas“ (1995)
* „Yangi qor tushgan kun (?)“
* „Sening bolalik osmoning“ (?)

### Tarjimalari
Ijodkor tarjimon sifatida Gabriel García Márquezning „Yolgʻizlikning yuz yili“ romanini, Chingiz Aytmatovning „Bolaligim“ asarini oʻzbek tiliga mohirona tarzda oʻgirgan.

## Manbalar
Elektr toki orqali oʻldirish

**„Elektr toki orqali oʻldirish“** jazosi davomida tok ulangan kursiga aybdor mahkamlanib oʻtkaziladi hamda yuqori bosimdagi tok yuboriladi. Tanadan oʻtgan yuqori kuchlanishdagi elektr toki natijasida oʻlim yoki ogʻir shikastlanish paydo boʻladi.

## Kelib chiqish tarixi
1746-yilda Gollandiyada Piter van Mushenbrokning laboratoriya yordamchisi Andres Kenius leyden idishi bilan ishlayotganda qattiq zarba oladi. Ushbu holat tarix zarvaraqlariga inson tomonidan ishlab chiqarilgan elektr tokidan birinchi qayd etilgan shikastlanish nomi ostida qayd etiladi. XIX asrning oʻrtalariga kelib, teatr sahnalari va mayoqlar uchun ishlab chiqarilgan maxsus yoritgichlarni quvvatlantirish uchun yuqori voltli elektr tizimlari ishlab chiqarila boshlangan. 1879-yilda Fransiyaning Lion shahridagi teatrda sahna sozlamalari boʻyicha duradgor boʻlib ishlovchi shaxs 250 voltli simga tegib ketgani holda tasodifiy oʻlim topgan.

1880-yildan keyin koʻchalarni yoritish tizimlarining tarqalishi (oʻsha paytda 3000 voltdan yuqori kuchlanishda ishlagan) koʻplab odamlarning yuqori kuchlanishli liniyalarga bexosdan tegib ketishi oqibatida bir zumda oʻlim topish hodisalari qayd etila boshlangan. Eng qiziq jihat shundaki, ushbu oʻlim natijasida jabrlanuvchida oʻldirish yoki suitsid izlari qolmas edi. Elektr kursi orqali oʻldirish holati 1890-yillarning boshlarida AQShning New York shtatida osib oʻldirishning oʻrniga qabul qilingan muqobil oʻlim-jazo turi sifatida ishlatila boshlangan. Ilk elektr toki ulangan kursi ixtirochisi, asli kasbi tish shifokori boʻlmish, Alfred Sautvik 1881-yilda New York shtatining Buffalo shahrida koʻcha chirogʻining kuchli toklanishga ega simlariga tegib ketish orqali yuzaga kelgan oʻlimdan ilhom olgan holda oʻz kasbiga aloqador boʻlgan bemorlar oʻtiruvchi kresloga tok ulab, sinab koʻrishdan boshlagan. Keyingi toʻqqiz yil davomida qatl qilishning ushbu turi Sautvik tomonidan targʻib qilindi: New York shtatining Gerri komissiyasi (shu jumladan Sautvik) elektr energiyasi bilan qatl qilishni tavsiya qilishdi. 1888-yil 4-iyunda qabul qilingan qonunga koʻra, 1889-yil 2-yanvarda qatl qilishning arsmiy va qonuniy shakliga aylantirdi.

## Tibbiy jihatlar
Tanadan oʻtadigan elektr tokining sogʻliq uchun xavfliligi faqat kuchlanishga emas, balki oqim miqdori va uning oʻtadigan vaqt uzunligiga bogʻliq. Biroq, tanada yuqori oqim hosil qilish uchun yuqori kuchlanish talab qilinadi. Buning sababi terining qurib qolgandagi nisbatan yuqori qarshiligi boʻlib, yuqori kuchlanishdan oʻtishni talab qiladi. Oʻlim yurakni toʻxtatish uchun etarli darajada doimiy oqim olib boradigan har qanday zarbadan kelib chiqishi mumkin. Past oqimlar (70—700 mA) odatda yurakdagi fibrilatsiyani qoʻzgʻatadi, bu defibrilator orqali qaytariladi, ammo yordamsiz deyarli har doim oʻlimga olib keladi. Tana yuzasiga qoʻllaniladigan 30 mA AC yoki 300-500 mA doimiy oqimlar fibrilatsiyaga olib kelishi mumkin. Katta oqimlar (> 1 A) kuyish va uyali shikastlanish orqali doimiy zararga olib keladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Sargart Babayev

**Sargart Babayev** (**[[1949|1949-yil]]** tavallud topgan) - turkmanistonlik haykaltarosh. Turkmaniston poytaxti Ashxobod shahrida joylashgan 2015-yilda Gurbanguli Berdimuhamedovning oltin haykali hamda 2020-yilda qad rostlagan Olabay oltin haykali ijodkori.

## Manbalar


## Havolalar
Turkmaniston

Ashxobod

Olabay haykali

Gurbanguli Berdimuhamedov
Makroshok

**Makroshok** — elektr toki taʼsirida yuzaga keluvchi ogʻir shikastlanish yoki oʻlimga olib kelishi mumkin boʻlgan tibbiy atama. U koʻpincha tibbiyotda qoʻllanadi, lekin u elektrofiziologiya va bioinjeneriya sohalarida ham qoʻllanadi. Terminning taʼriflari bir-biriga mos kelmaydi; eng koʻp qabul qilingan uchta taʼrif mavjud. Amaldagi tibbiy matnga qarab, makroshok quyidagilardan biri hisoblanadi:

* Boshdan oʻtgan magistral oqim natijasida kuchli elektr toki urishi, himoyalanmagan teri orqali manba bilan aloqa qilish. Yurakning qorincha fibrilatsiyasini keltirib chiqaradigan makroshok deyarli har doim oʻlimga olib keladi.
* Tokning tananing bir qismidan ikkinchisiga, ayniqsa qoʻldan qoʻlga va shuning uchun yurak orqali oʻtishi oqimning (Amperda) kattaligi eng muhim omil hisoblanadi. Umuman olganda, oqim qanchalik katta boʻlsa, zarba ham shunchalik xavfli boʻladi va oʻlimga olib kelish koʻrsatgichlari yuqori boʻlishi mumkin. Shu sababli yuqori kuchlanishli, past oqimli zarba xavfli emas, lekin past kuchlanishli, yuqori oqim zarbasi sezilarli darajada zarar keltirishi yoki oʻlimga olib kelishi mumkin.
* Terining ikki xil sohasi orasidagi oqimning oʻtishi — bosh yoki yurak ishtirok etadimi yoki yoʻqmi, bunday zarba oʻlimga olib kelmasligi mumkin. Biroq bu holat natijasida teriga elektr toki sababli yetgan zarar jiddiy shikastlanishga olib kelishi mumkin.

## Keltirib chiqaruvchi omillar
Makroshokning mumkin boʻlgan manbalariga quyidagilar kiradi: notoʻgʻri ishlab chiqilgan yoki notoʻgʻri ishlayotgan elektrofiziologiya uskunalari, chaqmoq chaqishi, shikastlangan elektr simlari yoki uy atrofidagi boshqa elektr xavflari, uzilgan elektr uzatish liniyalari, transformator stantsiyalari va boshqa sanoat elektr jihozlari singari yuqori voltli elektr jihozlari, shuningdek elektr energiyasining notoʻgʻri ishlashi — kuchli tokni etkazib bera oladigan yoki yuqori kuchlanishda ishlaydigan mexanik uskunalardan foydalanish.
## Manbalar

## Havolalar
* [haqida](https://web.archive.org/web/20110524045158/http://www.medtek.ki.se/medicaldevices/album/Ch%203%20Electricity%20safety/slides/F%203-1 Makroshok) medtek.ki.se saytida
Kamon yoʻli asari

**Kamon yoʻli** - asari Paulo Koelo tomonidan yozilgan asar. Paulo Koelyo oʻzining "Kamon yoʻli" asarida mamlakatdagi eng yaxshi kamonboz-Tetsuyaning qishlogʻidagi bolakayga aytgan oʻgitlarini hikoya qiladi. Asarda har kunlik mehnatimiz va urinishlarimiz, qiyinchiliklarni qanday yengib oʻtish, maqsadimiz yoʻlida sobit tura olish, tavakkal qilish hamda xavfli vaziyatlarda yechim topishga jurʼat qila olish kabi mavzular koʻtarilgan.

Muallif mana shu sahifal

arga yangicha yondashuv, moslashuvchanlik, ishtiyoq, oʻzgarishlarga ochiqlik hamda jamoa boʻlib ishlash singari kundalik faoliyatimizni yaxshilovchi qadriyatlarni ifodalagan.

"Men shunday asar yozdimki, unda kamon, oʻq, nishon va kamonboz birgalikda qiyinchilik va rivojlanishdan iborat tizimning yaxlit boʻlagini tashkil qiladi".
Çobanoğulları bekligi

**Çobanoğulları bekligi** (, ) — 1211-yilda Hüsameddin Çoban tomonidan asos solingan va 1309-yilga qadar Onadoʻlida mavjud boʻlgan turk-islom bekligi.

Beklikning asoschisi Hüsameddin Çoban Koʻniya sultonligi shohlari Qilich Arslon II, Kaykovus I va Alouddin kayqubodlarning xizmatidagi bir qoʻmondon boʻlgan.
## Tarix
Beklikka aniq qaysi sanada asos solingani manbalarda turli xil berilgan. Ammo eng eski manbalarda, 1211-yilda Hüsameddin Çoban Kastamonuning beki sifatida yozib qoldirilgan. Kaykovus I va Alouddin kayqubodlarning oʻrtasidagi taht urushlaridan soʻng imzolangan tinchlik shartnomasida Hüsameddin Çoban ham ishtirok etganligi maʼlum. Kaykovus Idan soʻng taxtga chiqqan Alouddin kayqubodning taxt marosimida qatnashgan Onadoʻli beklarining orasida Hüsameddin ham borligi, shohga qiymatli hadyalar bergani manbalarda uchraydi.

1224-yilda Hüsameddin Çoban Qrimga harbiy safar uyushtirdi va Sudak shahrini qoʻlga kiritdi. Bu safardan soʻng, oʻsha yerda masjid qurdirdi va qipchoqlar xoni va rus knyazini oʻziga tobe qildi. Hüsameddin Çoban vafot etgandan soʻng taxtga oʻgʻli Alp Yürek chiqdi. Alp Yürekning hukmronlik davri haqida manbalarda deyarli maʼlumotlar uchramaydi.

1280-yilda Alp Yürekdan soʻng taxtga Muzaffereddin Yavlak Arslan chiqdi. Davlatni Turkiya saljuqiylariga vassal sifatida boshqardi. Keyin Mesud II ning tahtga chiqishiga yordam berdi. 1292-yilda Mesud II ga isyon qilgan ukasi Rukniddin Qilich Arslon tarafidan oʻldirildi. Muzaffereddin Yavlak Arslandan soʻng taxtga oʻgʻli Çobanoğlu Mahmud Bey chiqdi. Uning davrida Vizantiyaga qarshi bir necha kichik hujumlar uyushtirildi. Ammo 1309-yilda Candaroğlu Süleyman Bey qoʻshini bilan jangda oʻldirildi va Çobanoğulları bekligi Candaroğlu bekligiga qoʻshib olindi.

## Çobanoğulları beklari

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*
Sharqiy Turkiston Jumhuriyati

**Sharqiy Turkiston Jumhuriyati** - tarixda Sharqiy Turkiston hududida tuzilgan davlat. 1944-yilning 12-noyabrida Sharqiy Turkistondagi "Ozodlik jamiyati" yig'ilishida mustaqilligi e'lon qilingan. Davlat poytaxti etib G`ulja shahri tayinlandi.
## Hukumat hay’at aʼzolari

12-noyabrdagi yegʻilishda Sharqiy Turkiston islom hukumati raisi etib Alixonto'ra Shokirxo'ja o'g'li, muovin raisi etib Hakimbekxoʻja saylandi.
Hukumat hay’at aʼzolari etib quyidagilar saylandi
* Muhammadjon Maxdum
* Abdurauf Maxdum
* Solihjonboy (Bobojon)
* Rahimjon Sobir hoji
* Joniy (Gʻaniy) Yoʻldosh
* Zunnun Tayib
* Nuriddinbek (Ilohun)
* Qosimjon Qambariy
* Abdukarim Abbos
* Abulhaytoʻra
* Muhiddin oxun Qanot
* Umarjon (Pirmuhammad)
* Habib Yunusiy
* Moskalev
* Karimjon dungan
* Hakimbekxoʻja

## Mustaqillik Bayonoti

1942-yil, 12-noyabr sanasida Sharqiy Turkiston Jumhuriyatining 9 moddadan iborat boʻlgan Mustaqillik Bayonoti qabul qilingan.
9 moddaning har biri mustaqillikni toʻliq va oshkora ifodalovchi, inson huquqlarini toʻla himoyalovchi islomga asoslangan hujjat boʻlgan.

## Bayrogʻi

Sharqiy Turkiston islom hukumati bayrogʻi yashil rangda boʻlib, qoʻshimcha sariq rang ishlatilgan. Shuningdek, bayroqda oy-yulduz, „La ilaha illaloh, Muhammadur Rasululloh“ yozuvi boʻlgan.

Bayroqning tuzilishi ham 9 moddalik bayonotda qabul qilingan.

## Sharqiy Turkiston milliy armiyasi

1945-yil 8-aprelda Sharqiy Turkiston milliy armiyasi tashkil etildi.
Askarlikka qabul qilish va harbiy masalalar bilan shugʻullanuvchi Harbiy Shoʻro tuzilgan. Rahbarlikka Asilxon Alixonto'ra o'g'li tayinlangan.
Ushbu qoʻshin ichidan Gʻani botir (uygʻur), Usmon Botir (qozoq), Akbar botir (qozoq), Fotix botir (tatar), general Palinov (rus) kabi xalq qahramonlari yetishib chiqdi.

## Ijtimoiy tashkilot va jamiyatlar

Sharqiy Turkiston Jumhuriyati davlat sifatida oz vaqt mavjud boʻlgan boʻlsada, unda turli tashkilot va jamiyatlar keng faoliyat yuritgan.Masalan, „Yoshlar tashkiloti“, „Xotin qizlar tashkiloti“ va „Majruhlar
jamiyati“ shular jumlasidan.

## Jumhuriyat gazetasi

Hukumatning dastlabki kunlaridanoq „Ozod Sharqiy Turkiston“ gazetasi va yana rus tilidagi gazetalarni nashr qilish boshlangan.

## Hokimlar

Sharqiy Tukiston Jumhuriyati viloyat va shaharlarining voliylari:

* Gʻulja shahri hokimi *Tayyip oxun*
* Suydun shahar hokimi *Muhammadsharif oxun*
* Chilpanzga hokimi *Hoshimjon oxun*
* Choʻchak viloyati hokimi *Boshvoy qozoq*
* Sovon hokimi *Qalibek*
* Kunas hokimi *Joyirbek*
* Toʻqqiztoro hokimi *Jonboʻlat*
* Tekas nohiya hokimi *Madi oqoloqchi*
* Moʻngʻul *Ashin ombol*

## Hukumatning tugatilishi

Turkiston Jumhuriyati mustaqilligini saqlab qololmasligining asosiy sababi qurol-yaroq jihatdan sovetlarga qaramligi edi. 1946-yil 23-iyunda „Sharqiy Turkiston hukumati tarqatildi“ deb eʼlon qilindi.

## Manbalar

## Havolalar
* Sharqiy Turkiston, Tibet
* Ikki Turkiston gʻururi
* „Turkiston qaygʻusi“ asari haqida
* „Turkiston qaygʻusi“ audio Youtube
* Sharqiy Turkiston Youtube
* Uygʻurlar dardi Youtube
Bekmurod Oltiboyev

**Bekmurod Oltiboyev** (tugʻ. 1996-yil 17-iyun, Surxondaryo viloyati, O'zbekiston) — oʻzbek dzudochi, 100 kgdan ortiq vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi, 2018-yilgi Yozgi Osiyo o'yinlari sovrindori.

## Biografiya
1996-yil 17-iyunda Bekmurod Oltiboyev Surxondaryo viloyatida tugʻilgan.

## Faoliyati
2015-yilda Chirchiqda (Oʻzbekiston) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo kubogida Oltiboyev oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yilning oktyabr oyida u Bangkokda (Tailand) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2016-yilda u yana Oʻzbekistonda oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo kubogini qoʻlga kiritdi, shuningdek, Berlinda (Germaniya) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa kubogida bronza, Kochida (Indiya) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Toshkentdagi Gran-prida Oltiboyev chorak finalga qadar yetib borib, yakunda yettinchi oʻrinni egalladi.

2017-yilda Antaliyada (Turkiya) Gran-prisi u 1/4 final bosqichida toʻxtadi va oxir-oqibat ettinchi boʻldi. Oʻsha yili Toshkentda bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Xuxxotoda (Xitoy) oʻtkazilgan Gran-prida Bekmurod Oltiboyev navbatdagi bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili avgust oyida u Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida qatnashib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u bronza uchun kurash olib bordi, ammo yaponiyalik Hisayoshi Harasawaga yutqazdi. Noyabr oyida u Toshkentda kumush, Guanchjoudagi „Masters“ musobaqasida esa beshinchi boʻldi.

2019-yilda u Tel-Avivdagi (Isroil) Gran-prida bronza uchun bahsda magʻlub boʻlgan, shuningdek, Dusseldorfdagi (Germaniya) „Katta dubulgʻa“ turnirida chorak finalga chiqqan. Oʻsha yili Osiyo-Tinch okeani chempionatida uchinchi oʻrin uchun bahsda magʻlub boʻldi. Budapeshtdagi (Vengriya) Gran-prida u ham beshinchi boʻldi. Oʻz uyidagi Gran-prida u ketma-ket ikkinchi yil kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2020-yilda yanvar oyida Tel-Avivdagi Gran-prida beshinchi, oktyabr oyida Vengriyadagi „Katta dubulgʻa“ musobaqasida yettinchi oʻrinni egalladi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 100 kgdan ortiq vazn toifasida u chorak finalda chexiyalik Lukash Krpalekkaga yutqazib qoʻydi.

## Manbalar
Hüsameddin Çoban

**Hüsameddin Çoban** — 1211-yilda Çobanoğulları bekligiga asos solgan Onadoʻli Saljuqiy davlati sarkardasi. XIII asrda yashagan. Qachon va qayerda tugʻilganligi va vafoti haqida aniq maʼlumotlar uchramaydi. Melîk'ül-ümera unvoni bilan ulugʻlangan.
## Nasli
Hüsameddin Çoban turklarning Kayı qabilasidan boʻlganligi, Saljuqiy amiri Karatekinning avlodi ekanligi haqida manbalarda baʼzi maʼlumotlar uchraydi.
## Hukmdorligi
Ushbu beklikka qachon asos solingani haqida aniq maʼlumotlar uchramasa-da, Hüsameddin Çoban 1211-yildagi manbalarda Kastamonu beki sifatida qayd etilgan. Qilich Arslon II (1156-1192) davrida Çobanoğulları bekligiga asos solgani taxmin qilinadi.
### İzzeddin Keykavus I davri
Hüsameddin Çoban Onadoʻli Saljuqiy davlatining eng tajribalari beklaridan biri hisoblanardi. İzzeddin Keykavus I va Alouddin kayqubod oʻrtasida yuz bergan taxt mojarosidan soʻng tinchlik shartnomasining (1212) imzolanish jarayonida Hüsameddin Çoban ham qatnashganligi haqida maʼlumot bor. Hüsameddin Çoban İzzeddin Keykavus I davrida Vizantiya imperiyasi hududlariga bir necha marta hujumlar uyushtirgani va katta oʻljalarni qoʻlga kiritgani haqida manbalarda maʼlumotlar uchraydi.

### Alouddin kayqubod davri
Hüsameddin Çoban İzzeddin Keykavus I ning oʻlimidan soʻng Alouddin kayqubodning taxtga chiqish marosimida qatnashgan, koʻplab hadyalar berib, davlati va oʻzining bogʻliqligini bildirgan. 1223-yilda Sudak port shahri yunonlarning qoʻliga oʻtganligi sababli Alouddin kayqubod Sudakka harbiy safar qilish haqida yangi qaror chiqargan. Ushbu safarga bosh qoʻmondon sifatida Hüsameddin Çoban tayinlandi. 1224-yilda Sudak shahri egallandi, yangi masjid qurildi va qozi, muazzin tayinlandi. Shuningdek, qipchoq xoni va rus knyazi ham Hüsameddinga tobeligini bildirdi. Soʻngra koʻplab oʻljalar bilan Hüsameddin Kastomonuga qaytib keldi.

Sudak safaridan keyingi davrlarda Hüsameddin Çoban haqida manbalarda biror maʼlumot yoʻq. Ammo Alouddin kayqubod tarafidan Ertoʻgʻrul bey, Gunduz Alp va Goʻk Alplarning Hüsameddin Çoban qoʻl ostiga berilganligi haqida maʼlumotlar mavjud.

## Yana qarang
* Çobanoğulları bekligi
* Ertoʻgʻrul bey
## Manbalar
Yuka Kinoshita

Yaponiyalik YouTuber va competitive eater(xoʻranda).

## Karyera
Yuka Kinoshita 2014-yildan boshlab, yapon ovqatlanish musobaqalaridagi debyutidan besh yil oʻtgach, oʻzining ovqatlanishga yoʻnaltirilgan YouTube kanaliga videolar joylashtira boshladi.
Yaponiya televideniesi Yaponiya televideniesi
Kinoshita har kuni 5000 dan 23 000 kaloriyagacha boʻlgan taomlarni isteʼmol qiladigan videolarni yuklaydi. Odatda Kinoshita oʻz videolarini 5-7 daqiqalik qilib tayyorlaydi, lekin vaqti-vaqti bilan u mukbang anʼanasi boʻyicha uzunroq „jonli ovqatlanish“ videolarini yuklaydi. 2020-yil iyun oyi holatiga koʻra, uning videolari 2 milliarddan ortiq koʻrildi.

Kinoshita videolari yapon tilida va ingliz tilida soʻzlashuvchi tomoshabinlar uchun ochiq, chunki ular inglizcha subtitrlar bilan birga joylanadi. Shu sababli u ingliz tilidagi yangiliklar manbalarining ham eʼtiborini tortdi. Shuningdek, u Yaponiya televideniesi,  dasturida namoyish etilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Yuka Kinoshitaning 
* 
* 
* 
* 
* Yuka Kinoshita profili  arxivlangan
Alp Yürek

**Alp Yürek** — Çobanoğulları bekligining ikkinchi hukmdori.
## Hukmdorligi
Ushbu bekning hukmronlik davri qisqa boʻlgan va beklik tarixida biror muhim voqea yuz bermagan. Ushbu davrda beklik tarixida hech qanday muhim voqealar yuz bermaganining sababi sifatida Kösedağ jangida turklarning magʻlub boʻlgani keltiriladi. Ushbu jangdan soʻng beklar moʻgʻullarga ortiqcha muammo chiqarishmaslikni va soliqlarni oʻz vaqtida toʻlab tinch yashashni afzal koʻrganlar.

Alp Yürekning qanday va qachon vafot etganligi haqida maʼlumotlar uchramasa-da, manbalarda jangda shahit boʻlgani yozib qoldirilgan. Alp Yürekdan soʻng beklik taxtiga uning oʻgʻli Muzaffereddin Yavlak Arslan chiqdi.

## Manbalar
Vagner guruhi

**Vagner guruhi**, toʻliq nomi **Vagner xususiy shirkati** () — Yevgeniy Prigojin tomonidan yaratilgan va boshqariladigan noaniq huquqiy maqomga ega Rossiyaning nodavlat qurolli tizilmasidir . Ayrim mamlakatlarda u terroristik tashkilot maqomiga ega.

Shakllanish nomi podpolkovnik Dmitriy Utkinning „Vagner“ chaqiruv belgisi tufayli paydo boʻldi. Birlik komandiri bastakor Richard Wagner sharafiga shunday chaqiruv belgisini oldi. Aynan shuning uchun „Vagnerchilar“ koʻpincha „musiqachilar“ yoki „orkestr“ deb nomlanadi va ularning oʻzlari musiqa asboblari bilan suratga olinadi.

2014-yildan beri guruh Ukraina hududida, keyin esa Suriyada faoliyat yuritadi. Guruh ogʻir texnika, artilleriya va harbiy aviatsiya bilan qurollangan.

BMT va Fransiya Vagner yollanma askarlarini Markaziy Afrika Respublikasida jismoniy zo‘rlash va talonchilikda ayblamoqda. Yevropa Ittifoqi va boshqa bir qator davlatlar Vagnerga qarshi sanksiyalar kiritib, guruhni Ukrainaning hududiy yaxlitligi va suverenitetiga putur yetkazish, Suriya va Liviyadagi vaziyatni beqarorlashtirish, shuningdek, inson huquqlarini qoʻpol ravishda buzishda aybladi.

Ushbu tuzilma Rossiyaning kuch tuzilmalari bilan muvofiqlashtirilgan holda, javobgarlikka tortish qiyin boʻlgan parallel yoki soyali qurolli tuzilma sifatida ishlaydi. Vagner va uning rahbari Prigojin Rossiya va Ukraina oʻrtasidagi urushda muhim rol oʻynadi. 2023-yil may oyida Prigojin oʻz yollanma askarlari tomonidan Ukrainaning Baxmut shahrini egallab olganini eʼlon qildi. Koʻp odamlarning hayotiga zomin boʻldi va bu Rossiya uchun ramziy yutuq edi. Oq uy maʼlumotlariga koʻra, 2023-yil fevral oyi oʻrtalariga kelib, Vagnerchilar Ukrainada 30 mingga yaqin odamni oʻldirgan va yarador qilgan.

## Yana qarang
* Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)
* Xususiy harbiy kompaniya

## Manbalar
Oʻzbekiston axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi

**Oʻzbekiston axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (AOKA)**, toʻliq nomi **Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi** — Oʻzbekistonda axborot sohasidagi yagona davlat siyosatini ishlab chiquvchi va amalga oshiruvchi hamda ommaviy axborot vositalari, matbuot, noshirlik-matbaa va axborot-kutubxona faoliyatini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha vakolatli organ. AOKA Oʻzbekistonda davlat hokimiyati organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, respublika ahamiyatiga molik idora, muassasa hamda boshqa tashkilotlar axborot xizmatlari faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda matbuot kotiblarini attestatsiyadan oʻtkazadi. 

## Tarixi
AOKA prezident Shavkat Mirziyoyevning 2019-yil 2-fevraldagi „Axborot sohasi va ommaviy kommunikatsiyalarni yanada rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi farmonga muvofiq Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligi negizida tashkil etilgan. 2019-yil 4-fevraldan 2020-yil 29-yanvarga qadar Komil Allamjonov AOKA direktori vazifasini bajargan. 2020-yilning iyulidan beri agentlikka Asadjon Xodjayev rahbarlik qilib keladi.

## Tuzilishi
AOKA tizimiga quyidagi tashkilotlar kiradi:
* Maʼmuriy binolardan foydalanish boshqarmasi davlat unitar korxonasi
* Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi
* Ommaviy kommunikatsiyalar masalalari boʻyicha markaz
* „Oʻzbekiston nashriyoti“ davlat unitar korxonasi

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayt 
* Telegram kanali
* Facebook sahifasi
* YouTube kanali
* Instagram sahifasi
* AOKAni tuzish toʻgʻrisidagi prezident qarori