Muhiuddin Xon

**Muhiuddin Xon** (; 1935-2016) Bangladeshlik islom olimi va „Monthly Madina“ gazetasining sobiq muharriri. Xon Qur’on sharhlovchisi, jurnalist, shoir, yozuvchi va tarjimon ham boʻlgan. U birinchi marta Maariful Qur’on tafsirini bengal tiliga tarjima qilgan.

## Yoshlik davri va taʼlim

Xon 1935-yil 19-aprelda Bengal viloyati Kishoreganj tumani Pakundiyadagi Chxaychir qishlogʻida ona tomonidan bobosining uyida tugʻilgan. Onasining ismi Musammat Robiya xotin. Xon asli Mymensingh tumanidagi Gafargaon shahrida joylashgan Ansarnagarlik bengal musulmon oilasiga mansub edi. Otasi Hakim Ansoruddinxon maorifchi va *[[Mavlaviy (islomiy unvon)|mavlaviy]]* edi. Xon madarasada 1951-yilda *Aalim*, 1953-yilda *Fozil* darajasidan oʻtgan. 1953-yilda Dakkadagi Hukumat madrasasi Aliyaga oʻqishga qabul qilingan. U yerda Abdurrahmon Koshgʻariy va boshqa allomalardan tahsil olgan. Xon madrasada 1955-yilda hadis ilmida *komil*, 1956-yilda fiqh boʻyicha *komil* ilmiy darajasini oldi.

## Kasbiy faoliyati

Xon 1960-yilda *Weekly Naya Jamana*, 1963—1970-yillarda *Monthly Dishari* jurnali tahririyatida ishlagan. 1961-yildan to vafotigacha *Monthly Madina* va *Aaj* (Bugun) gazetasining muharriri boʻlib ishlagan. Xon 1988-yilda Saudiya Arabistonida joylashgan *Rabataye Aalame Islami* xalqaro tashkiloti markaziy ijroiya qoʻmitasi aʼzosi etib tayinlangan. Gʻarbiy Bengaliya, Assam, Tripurada taniqli yozuvchi boʻlgan. Xon Mutamar al-Alam Al-Islomi Bangladesh birligi prezidenti, Bangladesh Jatiya Seerat qoʻmitasi asoschisi, Nastik-Murtad Protirud Andolon Islami Murcha raisi va Jamiyat Ulamae Islom rahbari edi.

Xon 1971-yilgi Bangladesh ozodlik urushi davrida bengallik ozodlik kurashchilari bilan hamkorlik qilgan va ularga yordam bergan. 1976-yil dekabr oyida Bangladesh Jamiyat Ulema-e-Islom tashkiloti Patuaxali jome masjidida konferensiya oʻtkazdi. Unda Azizul Haq partiya prezidenti, Xon esa bosh kotibi etib tayinlandi. Xon ushbu lavozimda 1978-yilgacha ishladi. 1996-yilgi Jamiyat Markaziy kengashida Xon 51 aʼzodan iborat ijroiya kengashi ijrochi prezidenti etib tayinlandi. Kengashning sobiq prezidenti Ashraf Ali Bishvanati 2005-yil 20-mayda vafot etgach, Xonga prezident vazifasini bajaruvchi mas’uliyati yuklandi.

## Asarlari

Xon islom adabiyotini Bangla tilida yozgan, tahrir qilgan va nashr etgan. U Muhammadning adabiyotning alohida va noyob mavzusi boʻlishi mumkinligini anglab yetdi. Bugungi kunda *siyrat* adabiyoti bengal tilining boy qismidir. 105 ga yaqin kitoblarni tarjima qilgan va jamlagan. Muhammad Shafi Devbandiyning sakkiz jildli „*Maarrif al Quran*“ tafsir kitobini urdu tilidan bengal tiliga tarjima qilgan. Asar *Bangladesh Islom jamgʻarmasi* tomonidan nashr etilgan. Hijriy 1413-yilda *Madinadagi Qirol Fahd Qur’on bosma loyihasi* Bengal tilidagi bir jildli tafsir nashrini butun dunyo boʻylab bengal tilida soʻzlashuvchilarga bepul tarqatdi. Xon Al-Gʻazzoliyning *Ihyau Ulumuddin* va Abul Kalom Azadning *Insaniat Mawt ki Darwaje Por* () asarlarini tarjima qilgan. U tashkil etgan *Madina Publications* nashriyoti 1957-yildan boshlab Qur’on, hadis, siyrat-i Rasul, tarix, anʼana va lugʻat kabi turli mavzularda 600 ta sifatli kitoblarni nashr etdi.

**Muhiuddin Xon** yozgan yoki tarjima qilgan asarlar roʻyxati:

* Islam and Our Life (ইসলাম ও আমাদের জীবন)
* The Right Path (সিরাতুল মুস্তাকীম)
* Maariful Qur'an (মারেফুল কোরআন সংক্ষিপ্ত বাংলা অনুবাদ সহ)
* Holy Jamjam (জান্নাতের অমীয়ধারা পবিত্র যমযম)
* Tajreedul Bukhari (তজরীদুল বোখারী)
* Azadi Movement 1857 (আযাদী আন্দোলন-১৮৫৭)
* Extra-Ordinary Incidents of Prophet Muhammad's Life (খাসায়েসুল কুবরা: নবী (সা:) জীবনের অত্যাশ্চর্য ঘটনাবলী)
* Biography of Prophet Muhammad's (সীরাতুন নবী)

## Yana qarang

* Abdur Rahmon Chatgami
* Fazlul Haq Aminiy

## Manbalar

## Havolalar
* BanglaKitab.com
* Bangladesh Qawmi Madrasah Education Board
* Official Website of Darul Uloom Muinul Islam Hathazari
* A Presentation by the leaders of Hefazot-e-Islam Bangladesh
* কওমি মাদ্রাসার আধ্যাত্মিক প্রতিষ্ঠাতা হচ্ছেন রাসূলুল্লাহ (সা.)