open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qandahor universiteti

**Kandahar universiteti** (**KDRU**; dariycha: دانشگاه قندهار; pashto: کندهار پوهنتون) — Afgʻonistonning Qandahor shahrida joylashgan yirik davlat universiteti. U 1990-yilda Muhammad Najibulloh prezidentligi davrida tashkil etilgan. Universitetning hozirgi rektori Shayx Mavlaviy Abdulrahmon Toyyib.

Soʻnggi oʻn yilliklarda Afgʻoniston Oliy ta’lim vazirligi tomonidan universitet kengaytirilib, koʻplab yangi binolar va infratuzilmalar barpo etilgan. Universitetda katta kutubxona va koʻp maqsadli sport maydoni mavjud. Shuningdek, universitet kampusida 25 million afgʻoniy qiymatidagi obodonlashtirish ishlari davom etmoqda. Ushbu loyiha doirasida yoʻllar va piyodalar yoʻlaklari qurilmoqda hamda hududning umumiy landshafti yaxshilanmoqda. 2025-yilda Haybatulloh Oxundzoda universitetga tashrif buyurib, talabalar va xodimlar oldida nutq soʻzlagan.

## Fakultetlari
* Kompyuter fanlari
* Iqtisodiyot
* Ta’lim
* Muhandislik
* Jurnalistika va jamoatchilik bilan aloqalar
* Til va adabiyot
* Huquq va siyosatshunoslik
* Jamoat salomatligi magistratura dasturi
* Tibbiyot
* Farmatevstika
* Davlat boshqaruvi va siyosat
* Shariat huquqi

## Yana qarang
* Afgʻoniston Oliy ta’lim vazirligi

## Manbalar

## Havolalar

*
*, January 26, 2020
Dolichoderus kathae

**Dolichoderus kathae** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 2013-yilda Shattuck va Marsden tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Avstraliyaning Janubiy Avstraliya shtatidagi yarim qurg‘oqchil hududlarga endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Dolichoderus ypsilon

**Dolichoderus ypsilon** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1902-yilda Auguste-Henri Forel tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Avstraliyaning G‘arbiy Avstraliya shtatida uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus lujae

**Dolichoderus lujae** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1923-yilda Felix Santschi tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Braziliya hududida endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Dolichoderus lamellosus

**Dolichoderus lamellosus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1870-yilda Mayr tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Argentina, Boliviya, Kolumbiya, Kosta-Rika, Ekvador, Fransiya Gvianasi, Gayana, Gonduras, Paragvay, Surinam va Venesuela hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Matt in 13 Zügen

**Matt in 13 Zügen** — Gʻarbiy Germaniya teleseriali. 1984-yilda efirga uzatila boshlagan. 13 epizoddan iborat bir mavsumdan soʻng yakunlangan.

## Havolalar
*
Dolichoderus angusticornis

**Dolichoderus angusticornis** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1930-yilda John S. Clark tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Avstraliya hududida endemik hisoblanadi. Mazkur tur G‘arbiy Avstraliya va Janubiy Avstraliya shtatlaridagi quruq butazorli hududlarda uchraydi. Ishchi chumolilari kunduz hamda tun davomida oziqa izlab harakatlanadi.
## Manbalar
Mord in bester Gesellschaft

**Mord in bester Gesellschaft** — bosh rollarni Fritz Wepper va Sophie Wepper ijro etgan nemis teleseriali. Unda Fritz Wepper psixiatr doktor Wendelin Winter rolini, Sophie Wepper esa uning qizi Alexandra rolini ijro etgan.

## Rollarda

## Havolalar
*
Heiter bis tödlich: Morden im Norden

**Heiter bis tödlich: Morden im Norden** — politsiya drama janridagi nemis teleseriali. 2012-yil fevraldan beri Das Erste telekanali orqali efirga uzatib kelinmoqda. Serial voqealari Lyubekda sodir boʻladi. Shahar Jahon merosi obyekti roʻyxatiga kiritilagan. Gotika uslubidagi Holstentor darvozasi serialda tez-tez koʻrinadi.

## Qismlar

### Mavsum 1

## Manbalar

## Havolalar
*
Notruf Hafenkante

**Notruf Hafenkante** — ZDF telekanalida efirga uzatiladigan nemis teleseriali. Serial voqealari Hamburgda sodir boʻladi va unda PK 21 politsiya boʻlimi xodimlari hamda xayoliy Elbkrankenhaus shifoxonasi shifokorlari haqida hikoya qilinadi. Koʻrsatuv gʻoyasi tarixan Hamburg shifoxonasi bilan yaqin hamkorlik qilgan Davidwache politsiya boʻlimi faoliyati asosida yaratilgan.

Birinchi mavsum 2007-yil yanvarda premyera qilingan.

## Yana qarang
* Germaniya teleseriallari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
The Unborn

**The Unborn**:

* The Unborn (film, 1991)
* The Unborn (film, 2003)
* The Unborn (film, 2009)
* The Unborn (albom)
Peter Strohm

**Peter Strohm** — 1989-yildan 1996-yilgacha suratga olingan kriminal janridagi nemis teleseriali.

## Syujeti
Serial boshida Peter Strohm Hamburgdagi Maxsus uyushgan jinoyatchilik komissiyasining rahbari hisoblanadi. U ishidan ketgach, xususiy tergovchi sifatida faoliyatini davom ettiradi. Uning tergov usullari koʻpincha noqonuniy chegaralarga yaqin boʻlib, bu holat uni tez-tez muammolarga duchor qiladi. Serial voqealari Hamburgda, Peter Strohmning tugʻilgan shahrida, shuningdek, Shveysariya, Niderlandiya, Avstriya, Xorvatiya, Italiya, Germaniya Demokratik Respublikasi va Karib dengizi hududida sodir boʻladi.

## Havolalar
*
Dolichoderus zherichini

**Dolichoderus zherichini** — Dolichoderus urug‘iga mansub yo‘q bo‘lib ketgan chumoli turi. Tur ilk bor 2002-yilda Dlussky va Perkovsky tomonidan tavsiflangan. Ushbu turning toshqotgan qoldiqlari Ukraina hududida joylashgan Rovno qahrabosidan topilgan.
## Manbalar
Dolichoderus longicollis

**Dolichoderus longicollis** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1993-yilda Mackay tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Kolumbiya hududida endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Dolichoderus attelaboides

**Dolichoderus attelaboides** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1775-yilda Daniyalik zoolog Johan Christian Fabricius tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Boliviya, Braziliya, Ekvador, Fransiya Gvianasi, Gayana, Peru, Surinam hamda Trinidad va Tobago hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus bispinosus

**Dolichoderus bispinosus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1792-yilda Olivier tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Beliz, Braziliya, Kolumbiya, Kosta-Rika, Fransiya Gvianasi, Gvatemala, Gayana, Gonduras, Meksika, Panama, Paragvay, Peru, Surinam, Trinidad va Tobago hamda Venesuela hududlarida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Dolichoderus validus

**Dolichoderus validus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1959-yilda Kempf tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Shimoliy Amerika va Janubiy Amerikada uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus vectensis

**Dolichoderus vectensis** — Dolichoderus urug‘iga mansub, Oligotsen davrida yashagan yo‘qolib ketgan chumoli turi. Tur ilk bor 1920-yilda Horace Donisthorpe tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur qoldiqlari Birlashgan Qirollik hududidan topilgan.
## Manbalar
Dolichoderus varians

**Dolichoderus varians** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1916-yilda William M. Mann tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Braziliya va Ekvadorda uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus parvus

**Dolichoderus parvus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1930-yilda John S. Clark tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Avstraliyada endemik hisoblanadi va quruq sklerofill o‘rmonlarida uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus thoracicus

**Dolichoderus thoracicus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1860-yilda Smith tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Osiyoda keng tarqalgan.
## Manbalar
Post Mortem

**Post Mortem** — nemis teleseriali. Birinchi mavsumi 9 epizoddan iborat boʻlib, 2007-yil 18-yanvarda RTL telekanalida premyera qilingan. 2007-yil aprel oyida serial yana 8 epizoddan iborat ikkinchi mavsumga uzaytirilgan va 2008-yil 17-yanvardan efirga uzatila boshlagan.

## Havolalar
*
Matorral

**Matorral** ispancha soʻz boʻlib, deyarli sinonimik **tomillares** bilan birgalikda butazor, chakalakzor yoki butalarga nisbatan keng qoʻllaniladi. U Janubiy Yevropadagi Oʻrta yer dengizi iqlimi ekotizimini nomlash va tavsiflashda ishlatiladi.

## Manbalar
Lewis Hamilton

**Sir Lewis Carl Davidson Hamilton** (1985-yil 7-yanvarda tug‘ilgan) — britaniyalik avtopoygachi bo‘lib, u Formula 1 musobaqalarida Ferrari jamoasi safida qatnashadi. Hamilton Formula 1 jahon chempionatida rekord darajada yetti marta g‘olib chiqqan bo‘lib, u bu natijasi bilan Michael Schumacherga tenglashgan. Shuningdek, u Formula 1 da eng ko‘p Grand pri g‘alabalari, eng ko‘p pole-pozitsiyalar va eng ko‘p podium natijalarini qo'lga kiritish bo'yicha rekordlarga ega. 

Stevenage shahrida tug‘ilib o‘sgan Hamilton o‘z faoliyatini olti yoshida kartingdan boshlagan. U qisqa vaqt ichida bir nechta milliy chempionliklar g'olibligini qo‘lga kiritib, Ron Dennisning e’tiborini tortdi. Dennis 1998-yilda Hamiltonni McLaren–Mercedes Yosh haydovchilar dasturiga qabul qildi. 2000-yilda Karting bo'yicha jahon va  Yevropa chempionatida g‘olib chiqqanidan so‘ng, Hamilton yoshlar formulasi seriyalariga o‘tdi. Bu davrda u Formula 3 Yevropa seriyasi va GP2 seriyasi musobaqalarida chempionlikni qo‘lga kiritdi.

Shundan so‘ng u 2007-yilda McLaren jamoasi bilan shartnoma imzoladi va Avstraliya Grand prisida qora tanli haydovchilar orasida Formula 1 da qatnashgan birinchi sportchi bo‘ldi. Debyut mavsumida Hamilton to‘rtta Grand prida g‘alaba qozondi hamda bir nechta rekordlarni o‘rnatib, mavsum yakunida Kimi Räikkönendan atigi bir ochko ortda qolgan holda ikkinchi o‘rinni egalladi va jamoadoshi Fernando Alonso bilan teng ochko to‘pladi.

Hamilton o‘zining ilk jahon chempionligini 2008-yilda qo‘lga kiritdi. U mavsumning so‘nggi bosqichi bo‘lgan 2008-yilgi Braziliya Grand prisining oxirgi aylanasida hal qiluvchi quvib o‘tishni amalga oshirib, o‘sha paytdagi eng yosh jahon chempioniga aylandi. Jumladan, u 2010-yilda to‘rt nafar haydovchi ishtirok etgan chempionlik kurashida ham qatnashdi.
## Ilk hayoti va ta’limi

**Lewis Carl Davidson Hamilton** 1985-yil 7-yanvarda Stevenage, Hertfordshire shahrida tug‘ilgan. Uning otasi Anthony Hamilton kelib chiqishi afro-grenadiyalik, onasi Carmen Larbalestier esa oq tanli britaniyalik bo‘lib, Birmingham shahrida tug'ilgan. Shu sababli Hamilton turli irqlardan kelib chiqishga ega hisoblanadi.

Hamilton ikki yoshga to‘lganida ota-onasi ajrashgan. Shundan so‘ng u 12 yoshigacha onasi hamda opalari — Samantha va Nicola bilan birga yashagan. Keyinchalik u otasi, o‘gay onasi Linda va uning o‘gay ukasi Nicolas bilan yashay boshlaydi. Uning o'gay ukasi Nicolas ham professional avtopoygachi hisoblanadi.

Hamilton katolik e’tiqodida tarbiyalangan.
## Manbalar
Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi

**Futbol boʻyicha 2026-yilgi [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]** () — Oʻzbekiston Professional futbol ligasi tomonidan oʻtkaziladigan uchinchi divizion musobaqasining yettinchi mavsumi.

## Mavsum voqealari
Birinchi liganing 2026-yilgi mavsumida 29 ta jamoa ishtirok etadi. Birinchi liganing minimal talablarini lozim darajada bajara olmagan klublar —
„Bogʻdodchi“, „Qumqoʻrgʻon“, „Chigʻatoy“, „Ishtixon“, „Zamin“ klublari faoliyatini hududiy ikkinchi liga musobaqalarida davom ettiradi.

## Ishtirokchilar

## Natijalar jadvali
### Gʻarbiy mintaqa


### Sharqiy mintaqa


### Markaziy mintaqa


## Yana qarang
* Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
* Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi
* Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // LinkedIn
* Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // WhatsApp
Shavkat Yusupov

**Shavkat Yusupov** – oʻzbekistonlik futbolchi. 2025-yildan „FarDU“ klubi bosh murabbiyi.
## Manbalar
Gʻazo genotsidi

**Gʻazo genotsidi** — Gazadagi urush paytida Isroil tomonidan amalga oshirilgan Gazadagi Falastin xalqi davom qasddan va tizimli yoʻq qilinishi. Bu oʻlim, gʻayratli ochlik, jismoniy va ruhiy zarar koʻrsatish va tugʻilishlarning oldini olish oʻz ichiga oladi. Boshqa harakatlar blokada qilish, fuqarolik infratuzilmasini yoʻq qilish, sogʻliqni saqlash muassasalari yoʻq etish, sogʻlik xizmati xodimlari va yordam soʻrovchilari oʻldirish, ommaviy majburiy koʻchirish, jinsiy zoʻravonlik sodir etish va taʼlim, diniy va madaniy joylar yoʻq qilishni oʻz ichiga.

## Manbalar
Afg'oniston Ozodlik Fronti

**Afg'oniston Ozodlik Fronti ** (qisqartmasi: *AFF*) — Afgʻonistonda faoliyat yurituvchi qurolli tashkilot bo‘lib, u Tolibon harakatiga qarshi jang qilayotgan kuchlardan tashkil topgan. Tashkilot 2022-yil mart oyida afgʻon harbiy yetakchisi Yasin Zia tomonidan tashkil etilgan. AFF Afgʻonistonda Tolibon hokimiyatiga qarshi olib borilayotgan respublikachi qarshilik harakatining asosiy guruhlaridan biri hisoblanadi.

Afgʻonistonda faoliyat yurituvchi qurolli guruh bo‘lib, u Tolibon hokimiyatiga qarshi kurashayotgan kuchlardan tashkil topgan. Ayrim manbalarga ko‘ra, bu guruh Pokiston tomonidan qo‘llab-quvvatlangan deb aytiladi. Ba’zi hududlarda AFF Tolibonga qarshi operatsiyalarda Milliy qarshilik fronti (NRF) bilan hamkorlik qilgani haqida xabarlar bor. Shuningdek, AFF mamlakatning turli hududlarida NRF tarafdori bo‘lgan jangchilarni jalb qilish va qo‘llab-quvvatlashga harakat qilgani aytiladi. Bu ikki guruhning qo‘shma faoliyati ayniqsa ayrim etnik guruhlar — *Tajiks*, *Hazaras*, *Uzbeks* hamda Tolibonga qarshi bo‘lgan ayrim pashtunlar orasida nisbatan ko‘proq qo‘llab-quvvatlanishi qayd etilgan. Shuningdek, *Jamiat-e Islami* tarafdorlari orasida ham ushbu guruhlarga xayrixohlik mavjudligi haqida ma’lumotlar berilgan.

## Manbalar
Sulton Qaytboyning Vikali va Sabil-Kuttabi

**Sulton Qaytboyning Vikali va Sabil-Kuttabi** — bu **Al-Ashraf Abu Al-Nasr Qaitbay** tomonidan 1477-yilda (882-hijriy) qurilgan tarixiy yodgorliklar majmuasidir. U Islomiy Qohira hududida, yaʼni Qohira shahrining oʻrta asrlarga oid tarixiy qismida joylashgan. Majmua quyidagi inshootlardan iborat:
* Vikali — shahardagi karvonsaroy yoki savdo hovlisi;
* Sabil — bepul ichimlik suvi tarqatiladigan joy;
* Hod — hayvonlar uchun suv ichadigan hovuz;
* Kuttab — bolalar uchun maktab (Qur’on oʻqitiladigan joy).
Majmua Al-Azhar masjidining janub tomonida joylashgan.

## Tarixiy mazmuni
U Sulton Qaytboy hukmronligi davrida qurilgan ikki vikali (karvonsaroy)dan biridir. Ikkinchisi esa Bab al-Nasr koʻchasidagi Sulton Qaytboy vikalisi hisoblanadi. Binoning birinchi qavati dastlab omborxona sifatida ishlatilgan, ammo hozirgi kunda u yerda Qohira aholisi yashaydi, yuqori qavatdagi asl yashash xonalari esa tashlab qoʻyilgan. Sabilning asosiy vazifasi jamoat uchun xizmat qilish, yaʼni odamlarga bepul suv yetkazib berish edi. Oʻrta asrlar islom jamiyatida xayriya ishlari, ayniqsa muhtojlarga oziq-ovqat va suv berish juda savobli ish hisoblangan. Suv tarqatish ayniqsa Qohira aholisi uchun muhim edi, chunki shahar quruq iqlimga ega va Nil daryosidan nisbatan uzoqda joylashgan. Mamluk hukmdorlari, jumladan Sulton Qaytboy, chiroyli sabillarni saqlash uchun vaqf (xayriya jamgʻarmasi) ajratganlar. Bu ish dindorlik va savob uchun qilingan xayriya sifatida, shuningdek muhtojlarga yordam berish orqali Xudodan rahm-shafqat soʻrash usuli sifatida ham koʻrilgan.

## Meʼmorchiliki
Vikali qismi majmuaning asosiy qismini tashkil qiladi, sabil-kuttab va hayvonlar uchun suv ichadigan hovuz esa binoning gʻarbiy tomonida joylashgan. Inshoot vaqt oʻtishi bilan, ayniqsa ichki hovli qismida, maʼlum darajada zarar koʻrgan, biroq hozirgacha foydalanilmoqda. Burjiylar davrining oxirgi yillarida koʻcha darajasida joylashgan sabillar odatda yuqori qavatlarda joylashgan kuttab bilan birga qurilgan. Kuttab bolalarga Qur’on oʻqitiladigan joy boʻlib xizmat qilgan va bu ham sulton tomonidan savobli xayriya ishlari qatoriga kirgan. Vikali esa karvonsaroyning savdo faoliyatiga moʻljallangan qismi boʻlib, unda turli omborxona xonalari joylashgan qavat mavjud. Vikalining fasadi toshdan qurilgan, shuningdek sabil-kuttabning kirish darvozasi ham toshdan ishlangan. Janubga qaragan kirish eshigi loggiya (ustunli ochiq ayvon) ga olib kiradi va u yerdan yogʻoch balkon orqali kuttabga chiqiladi. Binoning koʻplab joylarida, jumladan fasad va kirish darvozasida yozuvlar (inskripsiyalar) mavjud. Vikalining uch barg shaklidagi kirish kamari muqarnas bezaklari bilan bezatilgan. Rang-barang fasad vaqt oʻtishi bilan biroz xiralashgan boʻlsa-da, hanuz koʻrinib turadi. Sabil-kuttab kirish qismi ustida mashrabiya oynasi mavjud, ammo u asl tuzilmaning bir qismi boʻlmasligi mumkin. Sabil qismi esa juda boy bezatilgan, bu Qohira sabil inshootlariga xos boʻlgan uslub hisoblanadi.

## Manbalar




## Havolalar

* Sabil-Kuttab-Wakala of Sultan Qaʼit Bay at Archnet
Le mioche

**Le mioche** – 1936-yilda rejissyor Léonide Moguy tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Lucien Baroux, Gabrielle Dorziat va Pauline Carton ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Jonathan Driskell. *The French Screen Goddess: Film Stardom and the Modern Woman in 1930s France*. I.B.Tauris, 2015.

## Havolalar
*
Quatre heures du matin

**Quatre heures du matin** – 1938-yilda rejissyor Fernand Rivers tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Lucien Baroux, André Lefaur va Lyne Clevers ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1935-1939*. Pygmalion, 1986.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Fric-Frac

**Fric-Frac** — 1939-yilda rejissyorlar Maurice Lehmann va Claude Autant-Lara tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Fernandel, Arletty va Michel Simon ijro etgan The film was released in France on 15 June 1939..

## Rollarda
* Fernandel — Marcel
* Arletty — Loulou
* Michel Simon — Jo
* Hélène Robert — Renée
* Marcel Vallée — Mercadier, zargar
* Jacques Varennes as Tintin
* Andrex — Petit Louis
* René Génin — Blin
* Georges Lannes — Fernand
* Génia Vaury — La Grande Marie

## Manbalar
Les Gaîtés de l'escadron

**Les Gaîtés de l'escadron** – 1932-yilda rejissyor Maurice Tourneur tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Raimu, Jean Gabin va Fernandel ijro etgan. Film voqealari Georges Courteline va Edouard Nores tomonidan yozilgan shu nomdagi pyesaga asoslangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Waldman, Harry. *Maurice Tourneur: The Life and Films*. McFarland, 2008.

## Havolalar
*
Gai dimanche

**Gai dimanche!** – 1935-yilda suratga olingan Fransiya filmi. Bosh rollarni Jacques Tati va Rhum ijro etgan. Film ssenariysi Jacques Tati tomonidan yozilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Muhammad Fahim Dashti

**Mohammad Fahim Dashty** (taxminan 1973-yil — 2021-yil 4- yoki 5-sentyabr; forscha: محمد فهیم دشتی) — afgʻon jurnalisti, siyosatchisi va harbiy amaldori bo‘lgan. U 2021-yilda Afgʻonistonda Tolibon hokimiyatiga qarshi davom etgan respublikachi qarshilik davrida Afg'oniston Milliy Qarshilik Fronti (NRF) tashkilotining matbuot kotibi sifatida faoliyat yuritgan.

## Bibliografiya

Dashty 1973-yilda tug‘ilgan deb taxmin qilinadi. U mashhur siyosatchi Abdullah Abdullahning jiyani bo‘lgan va qarshilikning tarixiy yetakchisi Ahmad Shah Massoud oilasi bilan yaqin aloqada bo‘lgan. 2001-yil 9-sentyabrda Massoudga qurbon bo‘lgan o‘zini o‘ldiruvchi hujum vaqtida Dashty ham u bilan birga bo‘lgan va jiddiy jarohat olgan.
AQSh boshchiligidagi Afg‘onistonga bostirib kirishdan so‘ng, Dashty Kobulda gazeta tuzgan va jurnalistlarni qo‘llab-quvvatlash hamda so‘z erkinligi uchun kurashish bilan mashhur bo‘lgan. U Afg'oniston Milliy Jurnalistlar Uyushmasi (ANJU) yetakchi shaxslaridan biri bo‘lib, 2012-yilda tuzilgan Afg'oniston jurnalistlari va ommaviy axborot vositalari federatsiyasi tashkilotida ham muhim rol o‘ynagan. Shuningdek, u Janubiy Osiyo matbuot erkinligi hisobotlariga hissa qo‘shgan. 

2021-yilda Tolibon Afg‘onistonda hokimiyatni qayta qo‘lga olgach, Afg'onistonning Dashti milliy qarshilik fronti qarshilik harakatiga qo‘shilib, uning matbuot kotibi bo‘ldi. Tolibon tomonidan taklif qilingan hukumat lavozimlarini rad etgan. Qarshilik paytida u Panjshir vodiysidan tez-tez Twitter orqali yangilanishlar berib, holat haqida ma’lumot tarqatgan. 
2021-yili 4 yoki 5-sentyabr  Dashty NRF va Tolibon kuchlari o‘rtasida Panjshir frontida bo‘lib o‘tgan to‘qnashuvlarda halok bo‘lgan. Rasmiy manbalarga ko‘ra, u Dashtak, Anaba tumanida halok bo‘lgan . Ayrim xabarlarda koʻra, uning o‘limi to‘g‘risidagi tafsilotlar farq qiladi, lekin u qarshilikda halok bo‘lgan deb qayd etilgan. Uning vafotidan so‘ng, ANJU,  Afg'oniston Mustaqil Jurnalistlar Uyushmasi (AIJA) va International Federation of Journalists kabi jurnalistlar uyushmalari hamda sobiq hamkasblari uni eslab, so‘z erkinligi uchun kurashgan jasur yetakchi sifatida e’zozlagan.

## Manbalar
La fortune

**La fortune** — 1931-yilda rejissyor Jean Hémard tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Alice Tissot, Simone Deguyse va Claude Dauphin ijro etgan.

## Rollarda
* Jane Marny — Bérangère
* Alice Tissot — Mlle de Tavères
* Simone Deguyse — L’artiste de cinéma
* Claude Dauphin — Joannis
* Daniel Lecourtois — Badoureau / Studel
* Raymond Rognoni — M. Martelet
* Henri Poupon — Saturnin
* Armand Guy
* Maryanne
* Nitta-Jo
* Gil Roland

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.

## Havolalar
*
Gargousse

**Gargousse** – 1938-yilda rejissyor Henry Wulschleger tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Bach, Saturnin Fabre va Jeanne Fusier-Gir ijro etgan.

## Rollarda
* Bach — Gargousse  
* Saturnin Fabre — Lebrennois, le maire  
* Jeanne Fusier-Gir — Anaïs Lebrennois  
* Sinoël — Le facteur  
* Max Fontal — Allain  
* Georges Montel — Le garde-champêtre  
* Louis Lorsy — Rousseau  
* Paul Ollivier — Le docteur Larmoyer  
* Marie-Therese Fleury — Antoinette  
* Henri Pfeifer — L'Abricot  
* Milly Mathis — La buraliste  
* Suzanne Dehelly — Zozo 
* Lucien Callamand — Un gendarme  
* Maurice Schutz

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Alfred Krautz. *International directory of cinematographers set- and costume designers in film*. Saur, 1983.

## Havolalar
*
Un caballero de frac

**Un caballero de frac** — 1931-yilda rejissyorlar Roger Capellani va Carlos San Martín tomonidan suratga olingan Amerika komediya filmi. Bosh rollarni Roberto Rey, Gloria Guzmán va Rosita Díaz Gimeno ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Eva Woods Peiró. *White Gypsies: Race and Stardom in Spanish Musical Films*. U of Minnesota Press, 2012.

## Havolalar
*
George and Georgette

**Georges et Georgette** – 1934-yilda rejissyorlar Roger Le Bon va Reinhold Schünzel tomonidan suratga olingan Germaniya komediya filmi. Bosh rollarni Julien Carette, Meg Lemonnier va Anton Walbrook ijro etgan.

## Rollarda
* Julien Carette — Georges  
* Meg Lemonnier — Suzanne  
* Anton Walbrook — Robert 
* Jenny Burnay — Elinore 
* Paulette Dubost — Lilian 
* Félix Oudart — Pokerdass 
* Charles Redgie — Douglas

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Panjshir hujumlari (Sovet-Afg'on urushi)

**Panjshir hujumlari** (ruscha: Панджшерские операции — *Panjshir operatsiyalari*) — 1980—1985-yillar davomida Afgʻonistonda bo‘lib o‘tgan bir qator harbiy janglar majmuasidir. Bu janglar Sovet Armiyasi, Afg'oniston Qurolli Kuchlari va Afg'on mujohidlari kuchlari o‘rtasida sodir bo‘lgan. Mujohidlar tomoni asosan, Ahmad Shah Massoud boshchiligida harakat qilgan. Ushbu operatsiyalarning asosiy maqsadi strategik ahamiyatga ega bo‘lgan Panjshir qishlogʻi ustidan nazoratni qo‘lga kiritish edi. Janglar Sovet-Afg'on urushi davrida, ya’ni 1980-yillarda sodir bo‘lgan. Panjshir vodiysi mujohidlar qarshilik harakatining muhim markazlaridan biri bo‘lgani sababli, Sovet va hukumat kuchlari bu hududni bir necha bor egallashga uringan.

Panjshir hujumlari davomida urushning eng shiddatli janglaridan ayrimlari sodir bo‘lgan. Sovet va hukumat qo‘shinlari tomonidan jami to‘qqizta yirik harbiy kampaniya amalga oshirilgan. Bu operatsiyalar vaqtida Soviet Army muvofiqlashtirilgan hujumlar orqali Afghan mujahideen kuchlarini vaqtincha, Panjshir qishlogʻidan siqib chiqarishga muvaffaq bo‘lgan. Biroq Sovet qo‘shinlari hududni tark etgach, mujohidlar yana vodiyga qaytib kelib, nazoratni qayta tiklashgan. Shu sababli Panjshir vodiysi urush davomida bir necha bor qo‘lma-qo‘l bo‘lib turgan.

## Strategik maqsad

Panjshir hujumlari bilan bog‘liq janglar asosan, Panjshir qishlogʻi hududida bo‘lib o‘tgan. Bu vodiy Kabul shahridan taxminan 70 km shimolda, Hindukush tog‘lari orasida joylashgan. Vodiy yaqinida joylashgan Salang Pass muhim strategik yo‘l bo‘lib, u Kobulni Afg‘onistonning shimoliy hududlari hamda Uzbekistan (o‘sha davrda Sovet Ittifoqi tarkibida bo‘lgan) bilan bog‘lab turardi. 1979-yil iyun oyida Ahmad Shah Massoud boshchiligidagi qo‘zg‘olon natijasida hukumat kuchlari Panjshir vodiysidan siqib chiqarildi va hudud mujohidlar uchun muhim partizan tayanchiga aylandi. Bu yerdan Afghan mujahideen guruhlari tez-tez Sovet armiyasining Afg‘onistonda joylashgan  40-armiyauchun ta’minot olib kelayotgan konvoylariga hujumlar uyushtirib turgan. Shu sababli, Salang dovoni juda xavfli hududga aylangan, hatto uni muvaffaqiyatli kesib o‘tgan sovet yuk mashinasi haydovchilari mukofotlar bilan taqdirlangan.

Logistika tizimiga tushgan bosim natijasida Sovet qo‘mondonligi qo‘zg‘olonchilarni bu hududdan siqib chiqarishga harakat qilgan. Massoud kuchlariga chet eldan ham ma’lum darajada yordam bo‘lgan. Xususan, MI6 razvedka ma’lumotlarini radio aloqa orqali yetkazib berib turgan va sovet hujumlari haqida ogohlantirishga yordam bergan. Shuningdek, GCHQ tomonidan *sovet harbiy rejalari* bo‘yicha radio aloqalar ushlab olinib tarjima qilingan va bu ma’lumotlar mujohidlarga yetkazilgan. Har yili ikki nafar MI6 xodimi hamda harbiy instruktorlar Massoud kuchlariga yordam berish uchun yuborilgan. Bundan tashqari, MI6 Afg‘onistonda qulab tushgan sovet vertolyotlarini olib chiqishda ham yordam ko‘rsatgan.

## Manbalar

## Tashqi havolalar

* The Afghanistan War: Timeline(1979–1989)
L'Or dans la rue

**L'Or dans la rue** – 1934-yilda rejissyor Curtis Bernhardt tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rolni Danielle Darrieux ijro etgan. Film ssenariysi Henry Koster va Henri Decoin tomonidan yozilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Oscherwitz, Dayna & Higgins, MaryEllen . *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
*''L'Or dans la rue'' at Gaumont.fr 
*''L'Or dans la rue'' at Dvdtoile
Bonne chance!

**Bonne chance!** – 1935-yilda rejissyorlar Sacha Guitry va Fernand Rivers tomonidan suratga olingan Fransiya romantik komediya filmi. Bosh rollarni Sacha Guitry, Jacqueline Delubac va Pauline Carton ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Dayna Oscherwitz & MaryEllen Higgins. *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Adieu les beaux jours

**Adieu les beaux jours** – 1933-yilda rejissyorlar André Beucler va Johannes Meyer tomonidan suratga olingan Fransiya—Germaniya komediya filmi. Bosh rollarni Brigitte Helm, Jean Gabin va Ginette Leclerc ijro etgan.

## Rollarda
* Brigitte Helm — Olga
* Jean Gabin — Pierre Lavernay
* Henri Bosc — Alexandre
* Ginette Leclerc — Marietta
* Julien Carette — Fred 
* Lucien Dayle — Le bijoutier Derzan
* André Nicolle — Le commissaire Marlé
* Mireille Balin — Une jeune fille
* Thomy Bourdelle — Le commissaire Domprel
* Paul Fromet — Le père Gaston 
* Maurice Rémy — Un carabinier
* Henri Vilbert — Le professeur Ronnay

## Manbalar

## Havolalar
*
The Grand Parade

**The Grand Parade** – 1930-yilda rejissyor Fred C. Newmeyer tomonidan suratga olingan Amerika drama filmi. Filmda Helen Twelvetrees, Fred Scott va Richard Carle bosh rollarni ijro etgan. Film hozirda yo‘qolgan deb hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Kennedy, Matthew. *Edmund Goulding's Dark Victory: Hollywood's Genius Bad Boy*. Terrace Books, 2004.

## Havolalar
*
1991-yil kinoda

Ushbu maqola 1991-yilda kino sanoatida yuz bergan voqealar, jumladan, eng kassabop filmlar, kinofestivallar, shu yili vafot etgan eʼtiborga molik kino arboblari haqida umumiy maʼlumot beradi.

## Eng kassabop filmlar

Quyida 1991-yilning eng kassabop filmlari oʻntaligi keltirilgan:

## Mukofotlar

## 1991-yil filmlari

## Vafot etganlar

## Manbalar

## Havolalar
* 1991-yilda ekranlarga chiqarilgan filmlar roʻyxati IMDbda
* 1991-yilning eng kassabop filmlari roʻyxati Box Office Mojoda
Jeunes filles de Paris

**Jeunes filles de Paris** – 1936-yilda rejissyor Claude Vermorel tomonidan suratga olingan Fransiya komediya-drama filmi. Bosh rollarni Michel Simon, Mireille Balin va Paul Azaïs ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.

## Havolalar
*
Habibiya oʻrta maktabi

**Habibiya oʻrta maktabi** (Dariy tili: لیسه عالی حبیبیه) — Afgʻoniston poytaxti Kobulda joylashgan va mamlakatning sobiq hamda amaldagi yuqori tabaqadagi shaxslarini tarbiyalagan maktablardan biridir. Shu jumladan, sobiq prezidentlar Ashraf Gʻani, Hamid Karzay, Sibghatullo Mojaddedi va Muhammad Najibulloh, shuningdek, mashhur musiqachi Ahmad Zohir ham bu maktabni tamomlagan. Maktab 1903-yilda Shoh Habibulloh Xon tomonidan tashkil etilgan va Afgʻonistondagi eng qadimiy maktablardan biri hisoblanadi. U poytaxtning janubiy qismidagi Kārte Seh tumanida joylashgan.

Hozirda uchta smenada 18,000 dan ortiq oʻquvchi tahsil olmoqda. Bakalavr bosqichida esa taxminan 2,000 nafar talabalar oʻqiydi.

## Tarixi

1990-yillarda, turli mujohidlar fraksiyalari Muhammad Najibullohning kommunistik hukumatini agʻdarib tashlaganidan keyin yuzaga kelgan fuqarolar urushi vaqtida maktab jiddiy shikastlandi.

2003-yilda Hindiston hukumati maktabni qayta tiklash uchun 5 million dollar ajratdi. Qayta taʼmirlangan maktab 2005-yilning avgust oyida Afgʻoniston prezidenti Hamid Karzay va Hindiston bosh vaziri Manmohan Singh tomonidan tantanali ravishda ochildi.

2021-yilning noyabr oyida maktab yaqinida kuchli magnit yoʻl bombasi portladi va besh kishi jarohatlandi.

## Mashhur bitiruvchilari
* Ashraf Gʻani — Afgʻonistonning sobiq prezidenti
* Hamid Karzay — Afgʻonistonning sobiq prezidenti
* Muhammad Hashim — Afgʻonistonning sobiq bosh vaziri
* Muhammad Gul Xon Momand — Afgʻonistonning sobiq ichki ishlar vaziri
* Sibghatullo Mojaddedi — Afgʻonistonning sobiq prezidenti
* Muhammad Najibulloh — Afgʻonistonning sobiq prezidenti
* Dr. Sayyid Makhdoom Rahin — Sobiq axborot va madaniyat vaziri
* Zohirshoh Muhammad — Afgʻonistonning sobiq shohi
* Abdul Rahim Wardak — Afgʻonistonning sobiq mudofaa vaziri
* Ahmad Zohir — Afgʻonistonning afsonaviy musiqachisi
* Dr. Hafiz Sahar — Daily Eslah gazetasi sobiq prezidenti va bosh muharriri, Kobul universiteti jurnalistika professori
* Vosif Boxtariy — mashhur afgʻon shoiri, yozuvchisi va adabiy arbobi
* Muhammad Ghaus Bashiri — afgʻon siyosatchisi
* Abdul Ahad Momand — Afgʻonistonning birinchi astronavti

## Mashhur oʻqituvchilari
* Faiz Muhammad Katib Hazara — tarixchi
* Richard N. Frye — Garvard universitetida Eron tadqiqotlari boʻyicha Aga Xon professori emeritusi

## Yana qarang
* Kobuldagi maktablar ro‘yxati
* Afg‘onistondagi maktablar ro‘yxati
## Manbalar
Le grand refrain

**Le grand refrain** – 1936-yilda rejissyorlar Yves Mirande va Robert Siodmak tomonidan suratga olingan Fransiya musiqiy komediya-drama filmi. Filmda Fernand Gravey, Jacqueline Francell va Jeanne Aubert bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Alpi, Deborah Lazaroff. *Robert Siodmak: A Biography, with Critical Analyses of His Films Noirs and a Filmography of All His Works*. McFarland, 1998.
* Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1935-1939*. Pygmalion, 1986.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
L'habit vert

**L'habit vert** – 1937-yilda rejissyor Roger Richebé tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Filmda Elvire Popesco, Victor Boucher va Jules Berry bosh rollarni ijro etgan. Film Gaston Arman de Caillavet va Robert de Flers pyesasi asosida suratga olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Forman, Edward. *Historical Dictionary of French Theater*. Scarecrow Press, 2010.

## Havolalar
*
Coeurs joyeux

**Coeurs joyeux** – 1932-yilda rejissyorlar Hanns Schwarz va Max de Vaucorbeil tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Josseline Gaël, Gabriel Gabrio va Jean Gabin ijro etgan.

## Rollarda
* Josseline Gaël — Lucette  
* Gabriel Gabrio — Olivier  
* Jean Gabin — Charles  
* Lucien Callamand 
* René Bergeron 
* Georges Vitray 
* Marcel Delaître 
* Paul Amiot 
* Henri Vilbert

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Hans-Michael Bock and Tim Bergfelder. *The Concise Cinegraph: An Encyclopedia of German Cinema*. Berghahn Books.

## Havolalar
*
Il est charmant

**Il est charmant** – 1932-yilda rejissyor Louis Mercanton tomonidan suratga olingan Fransiya musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni Meg Lemonnier, Henri Garat va Louis Baron fils ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Waldman, Harry. *Missing Reels: Lost Films of American and European Cinema*. McFarland, 2000.

## Havolalar
*
Le coeur dispose

**Le coeur dispose** — 1936-yilda rejissyor Georges Lacombe tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Renée Saint-Cyr, Raymond Rouleau va Marguerite Templey ijro etgan.

## Rollarda
* Renée Saint-Cyr — Hélène
* Raymond Rouleau — Robert Levaltier
* Marguerite Templey — Mme Miran-Charville
* Nicole Vattier — Lady Hamilton
* Christian Gérard — Le prétendant
* Jacques Dumesnil — Le baron Houzier
* Pierre Palau — Parainneaux
* Félix Oudart — M. Miran-Charvile

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1935–1939*. Pygmalion, 1986.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929–1939*. Indiana University Press, 2002.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Hercule

**Hercule** – 1938-yilda rejissyor Alexander Esway tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Fernandel, Gaby Morlay va Pierre Brasseur ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*Oscherwitz, Dayna & Higgins, Maryellen. *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Allo Berlin? Ici Paris!

**Allo Berlin? Ici Paris!** – 1932-yilda rejissyor Julien Duvivier tomonidan suratga olingan Fransiya—Germaniya romantik komediya filmi. Bosh rollarni Josette Day, Germaine Aussey va Wolfgang Klein ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Sa meilleure cliente

**Sa meilleure cliente** – 1932-yilda rejissyor Pierre Colombier tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Elvire Popesco, René Lefèvre va Hélène Robert ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Dayna Oscherwitz & MaryEllen Higgins. *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Son excellence Antonin

**Son excellence Antonin** – 1935-yilda rejissyor Charles-Félix Tavano tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Raymond Cordy, Josette Day va Robert Pizani ijro etgan.

## Rollarda
* Raymond Cordy — Antonin
* Josette Day — Betty
* Robert Pizani — le baron
* André Berley — le propriétaire de l'hôtel
* Jeanne Helbling — l'intrigante
* Thérèse Kolb — la mère
* Germaine Reuver — la patronne
* Sylvia Bataille

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1935-1939*. Pygmalion, 1986.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Son oncle de Normandie

**Son oncle de Normandie** – 1939-yilda rejissyor Jean Dréville tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Josseline Gaël, Jules Berry va Betty Stockfeld ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Roust, Colin. *Georges Auric: A Life in Music and Politics*. Oxford University Press, 2020.

## Havolalar
*
Vacances

**Vacances** – 1931-yilda rejissyor Robert Boudrioz tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Florelle, Lucien Gallas va Georges Charlia ijro etgan.

## Rollarda
* Florelle — Paulette 
* Lucien Gallas — Jacques Sarmette 
* Georges Charlia — Millet 
* Rachelly — La servante de l'auberge 
* Pierre Juvenet — Le Hubleau-Mornac

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.

## Havolalar
*
Dolichoderus pastorulus

**Dolichoderus pastorulus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 2002-yilda Dill tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Borneo orolida endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Dolichoderus dajiensis

**Dolichoderus dajiensis** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 2005-yilda Wang va Zheng tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Xitoyning sharqiy qismidagi tog‘li hududlarda, taxminan 930 metr balandlikda uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus debilis

**Dolichoderus debilis** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1890-yilda Emery tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Boliviya, Braziliya, Kolumbiya, Kosta-Rika, Fransiya Gvianasi, Gvatemala, Gayana, Panama, Surinam, Trinidad va Tobago hamda Venesuelada uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus decollatus

**Dolichoderus decollatus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1858-yilda Smith tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Boliviya, Braziliya, Kolumbiya, Ekvador, Fransiya Gvianasi, Gayana, Peru, Surinam hamda Trinidad va Tobagoda uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus dentatus

**Dolichoderus dentatus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1902-yilda Forel tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Avstraliyaning Kvinslend shtatining sharqiy qismidagi quruq sklerofill hududlarda uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus doriae

**Dolichoderus doriae** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1887-yilda Emery tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Avstraliyaning Yangi Janubiy Uels, Avstraliya Poytaxt Hududi hamda Viktoriya hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus formosus

**Dolichoderus formosus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1930-yilda John S. Clark tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Avstraliyada endemik hisoblanadi va asosan G‘arbiy Avstraliya hamda Janubiy Avstraliya hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Dolichoderus plagiatus

**Dolichoderus plagiatus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1870-yilda Mayr tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Kanada, Meksika va AQSh hududlarida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Dolichoderus pustulatus

**Dolichoderus pustulatus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Ushbu tur Shimoliy Amerikada uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Nuray Lale

**Nuray Lale** (1962-yil 28-martda Antokiyada tugʻilgan) — turk-nemis yozuvchi va tarjimon.

U Germaniyaga oila qayta birlashuvi tufayli kelgan va Bilefield universitetida sogʻliqni saqlash fanlari boʻyicha tahsil olgan, hamda Dusseldorf universitetida psixo-pedagogika boʻyicha magistratura darajasini olgan.

## Ishlari
* Düş sarayim (2004)
* Şirin Aydın: Içimde ufuklar / Horizonte in mir (Deutsche Übertragung, 2004)

## Manbalar
Dolichoderus quadripunctatus

**Dolichoderus quadripunctatus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1771-yilda Carl Linnaeus tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Yevropa va Osiyo hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Şerafettin Yıldız

**Şerafettin Yıldız** (1953-yilda tugʻilgan) turk-Avstriyalik yozuvchi va tarjimon. U Turkiyaning Sürmene shahrida tugʻilgan, ammo 1978-yildan beri Avstriyada yashab ishlab kelmoqda.

U asosan bolalar va oʻsmirlar uchun kitoblar yozadi. Shuningdek, u ham turk tilida, ham nemis tilida sheʼrlar nashr etgan.

## Ishlari
* Herzfinsternis. Gedichte. Baden: Grasl 1998
* Der himmelblaue Gruß. Die Geschichte von Murat, einem türkischen Jungen, der nicht in seiner Heimat aufwächst. 1. Aufl. Wien: Neuer Breitschopf-Verl. 1995
* Meine rotzige Hoffnung = Sümüklü umudum. Wien: Verl. Der Apfel 1989
* „Schulberatungsstelle für MigrantInnen (SBM). Eine unverzichtbare Adresse in der Wiener Bildungslandschaft“. In: Sertl, Michael (Red.): Integration? Migration, Rassismus, Zweisprachigkeit. Innsbruck ; Wien: Studienverlag, S. 114 — 118 (= Schulheft 114), 1991
* „Auf der Flucht, Fremdsein, Die Rückkehr des Wanderherzen“. In: Grazer Autorenversammlung: Sichten und Vernichten. Von der Kontinuität der Gewalt. Wien: Verl. für Gesellschaftskritik 1994

## Manbalar

## Havolalar
* Official website
Dolichoderus rosenbergi

**Dolichoderus rosenbergi** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 1911-yilda Auguste-Henri Forel tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Ekvadorda endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Lerna Ekmekçioğlu

**Lerna Ekmekçioğlu** turk-arman kelib chiqishli tarixchi va muallifdir. U MITda fakultet aʼzosi hisoblanadi. U 20-asrda yashagan armanlar va turklar tarixini oʻrganadi.

## Ishlari
* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Nilgün Efes

**Nilgün Efes** (1957-yilda, Zonguldakda tugʻilgan) turk tadbirkori va jurnalisti.
Nilgün Efes Ereğli Tadbirkor va Rahbar Ishbilarmon Ayollar Assotsiatsiyasi (ERGİKAD) prezidenti hamda Zonguldakning mahalliy qoʻlda toʻqiladigan Elpek matosi ishlab chiqaruvchisidir.

## Hayoti va faoliyati
Efes 1957-yilda Zonguldakda tugʻilgan. Zonguldakda boshlangʻich va oʻrta taʼlimini tamomlagach, Marmara universitetining Jurnalistika fakultetini bitirgan. Jurnalist sifatida ishlagach, 1996-yilda oʻz kompaniyasini tuzadi. 1997-yilda u Ereğlining Kandilli tumanida Elpek matosi toʻqish uyini tashkil etdi va unutilgan anʼanalardan biri boʻlgan Elpek matosi ishlab chiqarishni qayta tikladi. 2018-yilda u Qora dengiz sanoatchilari va ishbilarmonlar uyushmalari federatsiyasi tomonidan berilgan Turkiyaning Qadriyatlari mukofotlarida Mintaqaviy tadbirkorlar va ayol kashfiyotchilar yoʻnalishida mukofotga loyiq deb topildi.

## Manbalar
Ümit Kurt

**Ümit Kurt** zamonaviy Yaqin Sharqni oʻrganadigan tarixchidir. Uning koʻplab nashrlari arman genotsidi haqida. 2016-yilda u Clark universitetida arman genotsidi boʻyicha tadqiqotlar yoʻnalishida PhD darajasini olgan. Kurt etnik jihatdan kurd va arab boʻlgan turk fuqarosi; u Gaziantepda tugʻilib, oʻsha yerda ulgʻaygan
## Ishlari
* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Dolichoderus luridivenosus

**Dolichoderus luridivenosus** — Dolichoderus urugʻiga mansub, Miotsen davrida yashagan hozirda yoʻq boʻlib ketgan chumoli turi. Tur ilk bor 1994-yilda Zhang, Sun va Zhang tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Xitoyda topilgan qirolicha chumoli qoldigʻi asosida aniqlangan.
## Manbalar
Dolichoderus lucidus

**Dolichoderus lucidus** — Dolichoderus urug‘iga mansub, Eotsen davrida yashagan qirilib ketgan chumoli turi. Tur ilk bor 2008-yilda Dlussky tomonidan tavsiflangan. Ushbu turning qoldiqlari Ukrainadagi Rovno kahrabosida topilgan.
## Manbalar
Özgür Mumcu

**Özgür Mumcu** (1977-yilda tugʻilgan) — turk yozuvchisi va jurnalisti. U *[[Jumhuriyat|Cumhuriyet]]* gazetasida ishlaydi. Uning ilk romani *tinchlik mashinasi* ingliz tiliga tarjima qilingan va YETB adabiyot mukofotiga nomzod boʻlgan.

## Manbalar
Gevheri

**Gevheri**  turk xalq shoiri boʻlib, XVII asrda yashagan deb taxmin qilinadi. 1998-yilda, Şükrü Elçin tomonidan nashr etilgan *Gevherî Devoni* nomli asarda shoirdan qolgan, cönklar va qoʻlyozmalarda saqlangan 945 ta sheʼr bir joyga toʻplangan.

## Hayoti
XVII asr shoirlaridan biri boʻlgan Gevherining tugʻilgan sanasi haqida aniq maʼlumot yoʻq. Koʻplab tadqiqotchilar, xususan Fuat Köprülü, Gevheri XVII asrning birinchi yarmida tugʻilganini, uning ayrim sheʼrlariga asoslanib taʼkidlasa-da, bu fikrga qoʻshilmaydiganlar mavjudligi ham eʼtibordan chetda qolmaydi.

## Asarlari

### Sheʼrlari
* Beyaz Göğsün Bana Karşı
* Bir Elâ Gözlüden Şikayetim Var
* Bizden Selam Olsun Gül Yüzlü Yare
* Bugün Ben Bir Bağa Girdim
* Bugün Ben Bir Güzel Gördüm
* Bülbül Ne Yatarsın Yaz Bahar Oldu
* Dila Gör Bu Cihan İçre
* Ela Gözlerini Sevdiğim Dilber
* Ey Benim Nazlı Cananım
* Ey Peri Cihana Sen Gibi Dilber
* Garip Turna Bizi Senden Sorana
* Hey Ağalar Bir Sevdaya Uğradım
* Hey Ağalar Zaman Azdı
* Mecnunʼa Dönmüşüm Bilmem Gezdiğim
* Sözün Bilmez Bazı Nadan Elinden
* Şunda Bir Dilbere Gönül Düşürdüm
* Bulunmaz
* Emanet Etmişsin Geldi Selamın

## Manbalar
Munira Sulton

**Munira Sulton** (; 1844-yil 9-dekabr — 1862-yil 29-iyun) — Usmoniylar malikasi, Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulmajid I va uning ayollaridan biri Verdicenan Kadınning qizi.

## Yoshligi
Munira Sulton 1844-yil 9-dekabrda Topkapı saroyida tugʻilgan. Otasi sulton Abdulmajid I, onasi esa Verdicenan Kadın boʻlib, Verdicenan shahzoda Kaytuk Giorgi Achba va malika Yelizaveta xonimning qizi edi. Munira Verdicenan Kadınning eng katta farzandi boʻlgan. Undan 3 yosh kichik Shahzoda Ahmad Kamoliddin ismli ukasi va asrab olingan Mediha Sulton ismli singlisi bor edi.

## Birinchi nikohi
### Fotiha
1854-yil mart oyida Istanbuldan kelgan xabarchi Munira Sultonning shahzoda Ibrohim Ilhomiy poshoga unashtirilganini eʼlon qilgan. U misrlik Abbos I Hilmiy va uning rafiqasi Mahivech xonimning oʻgʻli edi. Nikoh munosabati bilan katta ommaviy bayramlar eʼlon qilingan, shuningdek, Abbos I ham bu xabardan nihoyatda mamnun ekani aytilgan. Ibrohim posho unashtiruv sovgʻalari sifatida unga yirik toshli qimmatbaho uzuk, sirgʻalar, tomchi shaklidagi taqinchoq va yana bir qancha sovgʻalar yuborgan. Onasi Verdicenan Kadın qiziga kelgan atirlar va taomlardan baʼzilarini boshqa malikalariga bergan, shuningdek, ularni oʻz atrofigidagi odamlarga ham teng taqsimlab tarqatgan. Ularning fotihasi Shamsiposho saroyida boʻlib oʻtgan.

### Toʻy
Munira Sultonning toʻyi 1857-yil 17-may kuni Istanbuldagi Baltalimonı sohil boʻyidagi katta uyda boʻlib oʻtgan. Xuddi shu kuni uning oʻgay opasi Jamila Sultonning ham toʻyi nishonlangan. Marosim xarajatlari keskin tanqid qilingan, chunki Usmoniylar qoʻshini endigina Chernogoriyada ogʻir magʻlubiyatlarga uchragan, Krit esa qoʻzgʻolon koʻtargan edi. Nikoh marosimi 1857-yil 31-iyulda yakuniga yetgan. Er-xotinning yashashi uchun Findiklida joylashgan saroy berilgan.

## Ikkinchi nikohi
1860-yilda shahzoda Ibrohim Ilhomiy vafot etgach, Munira Sulton beva qolgan. Bosforni kesib oʻtayotganda Bebek saroyi yaqinida shahzoda Ibrohim Ilhomiyning qayigʻi agʻdarilib ketib vafot etgan edi. 1861-yil 2-yanvarda Munira Sulton Damat Ferik Ibrohim poshoga turmushga chiqqan. Posho Serasker Rizo poshoning oʻgʻli boʻlgan. Er-xotinning 1861-yil 16-dekabrda tugʻilgan Sultonzoda Aloviddin bey ismli oʻgʻli boʻlgan.

## Vafoti
Munira Sulton 1862-yil 29-iyunda Findiklidagi saroyida 17 yoshida vafot etgan va Istanbuldagi Fotih masjidi Nakshidil Sulton maqbarasiga dafn etilgan.

## Farzandlari

## Nasabi

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Dolichoderus sagmanotus

**Dolichoderus sagmanotus** — Dolichoderus urug‘iga mansub chumoli turi. Tur ilk bor 2001-yilda Xu tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Xitoyda endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Altay Öktem

**Altay Öktem** (1964-yilda Istanbulda tugʻilgan) — turk shoiri, yozuvchi, tadqiqotchi va shifokor.

U Kuleli harbiy litseyida, soʻngra Trakiya universitetida tibbiyot boʻyicha tahsil olgan. Keyinchalik oʻzini sheʼriyatga bagʻishlagan. 2002-yil fevral oyida u Kargartda (Kadıköy) fanzin koʻrgazmasini oʻtkazgan. U Yasakmeyve, Hayvan, Penguen, Öküz va Roll kabi bir necha jurnallarda yozgan hamda turli universitetlarda submadaniyat, kontrmadaniyat va ost madaniyat haqida bir qancha seminar va maʼruzalarda ishtirok etgan. Hozir ham shifokorlik faoliyatini davom ettirmoqda. U uylangan va bir oʻgʻli bor.

## Asarlari
* *Eski Bir Çocuk, Sukuşu, Beni Yanlış Öptüler, Çamur Şiir ve Herşey: Oda Kırbaç Ayna, Sokaklar Tekin Değil, Dört Kırıtık Opera, Parça Tesirli*
* *Şeytan Aletleri*
* *Filler Çapraz Gider, Tanrı Acıkınca, Sonsuz Sıkıntı, Bu Kitaptan Kimse Sağ Çıkmayacak*
* *Genel Kültürden Kenar Kültüre: 101 Fanzin*
* *Hayat Bazen Çentiklidir, Yaram Yanlış Yerde, Sık Rastlanan Hastalıklar Atlası*
* *İçimde Bir Boşluk Var*
* *Anadolu Yakasının Sıfır Noktası: Bağlarbaşı — İstanbulum 42*
* *Aslında Saçları Siyahtı*
* *Şehrin Kötü Çocukları*
* *Çalılar Dünyası*

## Manbalar
Dolichoderus lacinius

**Dolichoderus lacinius** — Dolichoderus urug‘iga mansub, Miotsen davrida yashagan qirilib ketgan chumoli turi. Tur ilk bor 1989-yilda Zhang tomonidan tavsiflangan. Ushbu turning qoldiqlari Xitoyda topilgan qirolicha chumoli asosida aniqlangan.
## Manbalar
Dolichoderus explicans

**Dolichoderus explicans** — Dolichoderus urugʻiga mansub, Oligotsen davrida yashagan hozirda yoʻq bolib ketgan chumoli turi. Tur ilk bor 1891-yilda Förster tomonidan tavsiflangan. Ushbu turning qoldiqlari Germaniyada topilgan qirolicha chumoli asosida aniqlangan.
## Manbalar