Morioka

shahri Yaponiyaning Tohoku hududi Ivate prefekturasida joylashgan. 2021-yil 1-fevral holatiga koʻra, shaharning 132,719 xonadonida 290,700 kishi istiqomat qiladi va har bir kvadrat kilometrga 328kishi toʻgʻri keladi. Shaharning umumiy maydoni 886.47 km².

## Geografiya
Morioka Kitakami havzasi markaziy Ivate prefekturasida, uchta Kitakami, Sizukuisi va Nakatsu daryolari qoʻshilish joyida joylashgan. Kitakami daryosi Yaponiyaning Tinch okean tomonidagi ikkinchi yirik daryo (Tone daryosidan keyin) va Tohoku mintaqasidagi eng uzun daryo. U shahar boʻylab shimoldan janubga oʻtadi va shahar chegaralarida bir qator toʻgʻonlarga ega, Sidzisuda va Gando togʻonlari shular jumlasidandir. Faol vulqon Ivate togʻi shaharning shimoli-gʻarbida joylashgan. Himekamini shaharning shimolida va Hayachineni esa janubi-sharqda koʻrish mumkin. 

### Yondosh munitsiplaralitetlar
Ivate prefekturasi

* Hanamaki
* Hachimantai
* Takizava
* Miyako
* Sizukuisi
* Kuzumaki
* Siva
* Yahoba
* Ivaizumi

## Demografiyasi
Yapon aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Morioka aholisi 2000-yilda eng yuqori choʻqqiga chiqdi va shundan beri biroz kamaygan.

## Iqlim
Morioka sovuq, nam kontinental iqlimga ega, yoz issiq, qisqa va qish esa uzoq, sovuq va kuchli qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Moriokada oʻrtacha yillik harorat . Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori  eng yomgʻirli oy sentyabr. Avgust oyida eng yuqori harorat oʻrtacha  ni tashkil qiladi, yanvar oyida oʻrtacha eng past, taxminan  ni tashkil etadi.

## Tarix

Hozirgi Morioka hududida yapon paleolit davridan beri doimiy ravishda odamlar yashab kelmoqda. Dzyomon, Yayoi va Kofun davriga oid koʻplab qabr va qoldiqlar topilgan. Emisi bu hududda Heian davrida yashagan. Heian davridagi Enryaku davrida Sakanoue no Tamuramaro shimolga Siva qal’asiga eramizdan avvalgi 803 yilda Yamato sulolasining Mutsu provinsiyasi ustidan hukmronligini kengaytirish uchun harbiy markaz sifatida buyurilgan. Sobiq toʻqqiz yillik urush paytida Minamoto va Kiyohara urugʻlari tomonidan yoʻq qilinmaguncha, hudud keyinchalik Abe urugʻi tomonidan boshqarilgan. Kiyohara oʻz navbatida Gosannen urushida magʻlub boʻldi va bu hudud Morioka janubidagi Hiraizumi shahrida joylashgan Osu Fudziwara urugʻi nazorati ostiga oʻtdi. Kamakura davrining boshida Osu Fudzivara Minamoto no Yoritomo tomonidan vayron qilinganidan soʻng, shimoldagi Sannohe shahrida joylashgan Nanbu urugʻi Sengoku davrida oʻz hududlarini kengaytirib, Kozukata qal’asini qurmaguncha, bu hudud bir nechta samuray urugʻlari tomonidan bahsli hudud boʻladi.

Sekigahara jangi va Tokugava syogunligi ostida Morioka domenining rasmiy tan olinishidan soʻng, Kozukata qal’asi Morioka qal’asi deb oʻzgartirildi. Uning nomi 森岡 dan oʻzgartirildi 盛岡 (ikkalasi ham „Morioka“ deb oʻqiladi) Meydzi islohotlarining Bosin urushi paytida Morioka Domeni Tokugava tarafdori *Ouetsu Reppan Domeining asosiy aʼzosi edi.*

Meydzi davri boshlangandan soʻng, sobiq Morioka domeni 1870-yilda Morioka prefekturasiga, 1872 yildan esa Ivate prefekturasining bir qismiga aylandi. 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitet tizimining oʻrnatilishi bilan Morioka shahri Ivate prefekturasining poytaxti sifatida tashkil etildi. Shahar 1890-yilda Tokio bilan poyezd orqali bogʻlangan. Shahar Ikkinchi Jahon urushidan juda kam zarar koʻrgan, urush paytida faqat ikkita kichik havo hujumiga uchragan.

2006-yil 10-yanvarda Tamayama qishlogʻi Morioka bilan birlashtirildi. Morioka 2008-yilda mahalliy muxtoriyat kuchaygan holda asosiy shahar deb eʼlon qilindi.

2011-yilgi Tohoku zilzilasida Morioka 6,1 magnitudali va koʻplab zilzilalarga uchragan, ammo elektr taʼminotidagi uzilishlardan tashqari deyarli zarar koʻrmagan.

## Hukumat

Morioka toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 38 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi bilan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Morioka Ivate prefekturasi qonun chiqaruvchi organiga oʻnta oʻrinni egallaydi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Ivate 1-okrugiga kiradi.

## Taʼlim

### Kollejlar va universitetlar

* Ivate universiteti
* Ivate tibbiyot universiteti

### Oliy maktablar
Morioka Ivate prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan sakkizta davlat oʻrta maktabiga ega.

* Morioka birinchi yuqori maktabi
* Morioka ikkinchi yuqori maktabi
* Morioka uchinchi yuqori maktabi
* Morioka toʻrtinchi yuqori maktabi
* Morioka Janubiy yuqori maktabi
* Morioka qishloq xoʻjaligi yuqori maktabi
* Morioka sanoat litseyi
* Morioka tijorat yuqori maktabi

Shuningdek, shahar hukumati tomonidan boshqariladigan bitta davlat yuqori maktabi va oʻnta xususiy yuqori maktab mavjud

## Transport
 Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi (JR East) — Tohoku Sinkansen

* Morioka stansiyasi

 Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi (JR East) — Tohoku magistral liniyasi

* Ivate-Iioka — Senbokucho — Morioka

 Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi (JR East) — Tazavako liniyasi (Akita Sinkansen)

* Morioka

 Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi (JR East) — Yamada liniyasi

* Morioka — Kamimorioka — Yamagishi — Kamiyonai

 Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi (JR East) — Hanawa liniyasi

* Morioka — Koma

 Iwate Ginga temir yoʻl liniyasi

* Morioka — Aoyama — Kuriyagawa — Sibutami — Koma

### Magistral yoʻl

* Tohoku tezyurar yoʻli — Morioka-Minami va Morioka almashinuvlari
* 4-miliy yoʻnalish
* 46-miliy yoʻnalish
* 106-miliy yoʻnalish
* 281-miliy yoʻnalish
* 282-miliy yoʻnalish
* 396-miliy yoʻnalish
* 455-miliy yoʻnalish
* 456-miliy yoʻnalish
*

## Mahalliy diqqatga sazovor joylar

* Moriokadagi Ivate sanʼat muzeyida uchta taniqli mahalliy rassomlar, Tetsugoro Yorozu, Shunsuke Matsumoto va Yasutake Funakoshi asarlari namoyish etiladi, shuningdek, milliy va xalqaro mavzularda koʻrgazmalar oʻtkaziladi.
* Qoyani yorib chiqqan olcha daraxti — Yaponiyaning tabiiy yodgorligi hisoblanadi.
* Ivate prefekturasi muzeyi
* Morioka qal’asi sayti, milliy tarixiy joy
* Siva qal’asi xarobalari, milliy tarixiy joy
* Ivate banki qizil gʻishtli bino, muhim madaniy mulk

## Sport

### Sport maydonchalari

* „Ivate Morioka“ stadioni
* Morioka poygasi
* Morioka Takaya Arena

### Sport jamoalari

* Ivate Grulla Morioka, futbol jamoasi
* Iwate Big Bulls, basketbol jamoasi

## Din

### Maʼbadlar va ziyoratgohlar

* Hoon-dzi — Soto Zen buddistlar ibodatxonasi boʻlib, u dastlab Sannoheda Nambu urugʻining 13-lordi Nambu Moriyuki tomonidan 1394 yilda qurilgan va 27-lordi Nambu Tosinao tomonidan Moriokaga olib kelingan. Bu Nambu urugʻi tomonidan boshqariladigan 280 kishi orasida bosh maʼbad hisoblangan. Diqqatga sazovor xususiyat — 1735-yilda qurilgan va 1858-yilda qayta tiklangan Rakan-do. Uning markaziy haykali *Rusana butsu* Kobo-daisi tomonidan yaratilgan. Rakan-do ichida Kiotoda yasalgan va keyinchalik Moriokaga olib kelingan 500 *Rakan* haykallari mavjud. Jumladan, Xubilay Xon va Marko Poloning tasvirlari. Bu rohiblar uchun Zen mashgʻuloti ibodatxonasidir.
* Mitsuisi Dzindza — bu Ivate prefekturasi nomining kelib chiqishini tushuntiruvchi afsona boʻlgan „Oni no tegata“ hikoyasini aks ettirish uchun atrofida kishanlar bilan bogʻlangan uchta katta toshdan iborat boʻlgan sinto ziyoratgohi. Afsonaga koʻra, bir paytlar mahalliy xalqni tez-tez qiynab, bezovta qiladigan *Oni* yoki jin boʻlgan. Odamlar himoya qilish uchun Mitsuisi ruhiga ibodat qilganda, jin darhol toshlarga kishanlangan va odamlarni boshqa hech qachon bezovta qilmaslikka vaʼda bergan. Bu vaʼdaning belgisi sifatida jin qoyalardan birida qoʻl izini qoldirdi va shu tariqa Ivate nomi paydo boʻldi, bu soʻzma-soʻz „tosh qoʻl“ degan maʼnoni anglatadi.
* Morioka Hachiman ziyoratgohi
* Sakurayama sinto ziyoratgohi boʻlib, 20 fut balandlikda (6 metr) ulkan qoyaga ega. 

## Oshxona
Morioka dzadzamen, *reimen* va *vanko soba kabi mahalliy lagʻmonlar bilan sayyohlarni oʻziga tortadi.* Pivo tayyorlash ham shaharning rivojlangan sanoati hisoblanadi. *Nambu Senbei,* guruch krakerining bir turi, mahalliy mutaxassislik sohasi hisoblanadi.
Fayl:じゃじゃ麺.jpg|Morioka Dzadzamen
Fayl:Morioka Reimen2.jpg|Morioka Reimen
Fayl:Wanko soba.jpg|Vanko soba


## OAV

* Ivate Asahi televideniyesi
* Ivate radioeshittirish kompaniyasi
* Ivate Menkoi televideniyesi
* Ivate Nippo
* Iwate Tv

## Xalqaro munosabatlar

*  Victoria, British Columbia, Kanada (1985-yildan beri)

## Taniqli shaxslar

* Hara Takasi, Yaponiyaning sobiq Bosh vaziri
* Takuboku Isikava, shoir
* Takuya Kavamura, professional basketbolchi
* Yusei Kikuchi, professional beysbolchi
* Yoko Mihara, aktrisa
* Milano Collection A. T., professional kurashchi 
* Taka Michinoku, professional kurashchi
* Buyuk Sasuke, professional kurashchi
* Inazo Nitobe, Meydzi va Taisyo davridagi yozuvchi, oʻqituvchi, diplomat va siyosatchi
* Mitsuo Ogasavara, futbolchi
* Takato Osima, muhandis — Yaponiyada birinchi Gʻarb uslubidagi toʻpni yaratdi
* Mikoi Sasaki, aktrisa
* Mitsumasa Yonai, Yaponiyaning sobiq bosh vaziri
* Nisikigi Tetsuya, sumo kurashchisi

## Maʼlumotnomalar


## Havolalar

* Rasmiy veb-sayti