Viktoriya va Abdul

**"Viktoriya va Abdul"** () — yozuvchi Shrabani Basuning shu nomli romani asosida rejissyor Stiven Frears tomonidan suratga olingan Britaniya filmi. Jahon premyerasi 2017-yil 3-sentyabr kuni Venetsiya xalqaro kinofestivalida boʻlib oʻtgan. AQShda film namoyishi 2017-yil 22-sentyabrdan, Rossiyada esa 2017-yil 14-dekabrdan boshlab berilgan. 2018-yilda film „Eng yaxshi boʻyanish va soch turmagi“ va „Eng yaxshi liboslar“ nominatsiyalarida "Oskar" mukofotiga, filmda bosh rolni ijro etgan Judi Dench esa „Oltin globus“ va „Eng yaxshi aktrisa“ nominatsiyasida ekran aktyorlari gildiyasi mukofotilariga ega boʻlgan.

## Syujeti
 
Viktoriya 19 yoshida taxtga oʻtirgach, Buyuk Britaniya va Irlandiya qirolichasi, keyinroq Hindiston imperatori boʻldi. Tojning son-sanoqsiz subʼektlari orasida chiroyli Abdul Karim ham bor edi. Birdaniga paydo boʻlib, u sudda juda nufuzli odamga aylandi. Ular unga hasad qilishadi, unga qarshi fitnalar uyushtiriladi va uning Viktoriya bilan munosabatlari nafaqat Angliyada, balki butun dunyoda muhokama qilinadi.

## Rollarda

* Judi Dench — *[[Victoria|Qirolicha Viktoriya]]*
* Ali Fazal — *Abdul Karim*
* Eddie Izzard — *Berti, Uels shahzodasi*
* Tim Pigott-Smit — *Genri Ponsonbi*
* Adeel Axtar — *Muhammad*
* Saymon Kallou — *[[Giacomo Puccini|Jakomo Puccini]]*
* Maykl Gambon — *Lord Solsberi*
* Julian Wadham — *Alik York*
* Oliviya Uilyams — *Jeyn Spenser, baronessa Cherchill*
* Fenella Vulgar — *Miss Fipps*
* Jonatan Xarden — *[[Wilhelm II (Germaniya imperatori)|Uilyam II]]*
* Pol Xiggins *qirolicha shifokori ser Jeyms Rid rolida*
* Robin Soans — *Artur Bigge*
* Sux oila — *Karim*

## Ishlab chiqarish
2016-yilning 17-iyunida Judi Dench Shrabani Basuning „Viktoriya va Abdul“ romani filmiga moslashtirilgan filmida yana Qirolicha Viktoriya (aktrisa birinchi marta 1997-yilda suratga olingan „Miss Braun“ filmida qirolicha rolini ijro etgan) rolini oʻynashi maʼlum boʻldi. Rejissyor Stiven Frears edi. 2016-yil avgust oyida Ali Fazal aktyorlar safiga qoʻshilgan va Abdul Karim rolini ijro etgan. Shuningdek, Working Title Films va BBC Films filmning hammualliflari sifatida ishtirok etishi, birgalikda moliyalashtirish esa BBC va Focus Features tomonidan amalga oshirilishi maʼlum boʻldi. Xalqaro namoyish Universal Pictures International tomonidan amalga oshirilgan. Film muallifi Li Xoll, prodyuserlari Beban Kidron, Treysi Sivard, Tim Bevan va Erik Fellner, bosh rollarni Eddi Izzard, Maykl Gambon, Tim Pigott-Smit va Adel Axtar ijro etgan.

Suratga olish ishlari 2016-yil 15-sentyabrda Angliyaning Uayt orolidagi Osborn xausda boshlangan.

## Tanqid
Film tanqidchilar tomonidan turli xil baholarga sazovor boʻlgan. Filmning Rotten Tomatoes reytingi 199 ta sharh asosida 66%, oʻrtacha 10 balldan 6,1 ballga ega. Filmning Metacritic reytingi 34 tanqidchi sharhiga asoslangan 100 balldan 58 ballni tashkil etadi, bu „aralash yoki oʻrtacha sharhlar“ ni koʻrsatadi.

Daily Express tanqidchisi Endi Li filmga 5 balldan 2 ball baho berib, Abdul personajini „hafsala pir boʻladigan darajada qul“ va syujetni „fars uchun munosib yem“ deb atagan, biroq Denchni „baxsh aytish mumkin boʻlgan ajoyib“ deb maqtagan. NPR uchun yozgan Ella Teylor filmni „optimistik yakuni boʻlmagan nozik sevgi hikoyasi boʻlgan gʻalati gibrid“ deb taʼriflagan, garchi u ssenariyni maqtab, uni „jasur“ deb atagan. The Independent jurnalisti Amru Al-Kadi filmdagi Abdul obrazini „haqoratli ikki oʻlchovli“ deb tanqid qildi.

## Mukofotlar va nominatsiyalar

* 2018-yil — ikkita „Oskar“ nominatsiyasi: eng yaxshi kostyum dizayni (Consolata Boyle), eng yaxshi boʻyanish va soch turmagi (Daniel Fillips, Lou Sheppard).
* 2018-yil — „Oltin globus“ mukofotiga „Eng yaxshi ayol roli — komediya yoki musiqiy rol“ nominatsiyasi (Judi Dench).
* 2018-yil — Eng yaxshi boʻyanish va soch turmagi uchun BAFTA nominatsiyasi (Daniel Phillips).
* 2018-yil — „Sputnik“ uchun uchta nominatsiya: eng yaxshi aktrisa (Judi Dench), eng yaxshi moslashtirilgan ssenariy (Li Xoll), eng yaxshi kostyum dizayni (Konsolata Boyl).
* 2018-yil — Eng yaxshi aktrisa uchun Ekran aktyorlari gildiyasi mukofotiga nomzod (Judi Dench).

## Manbalar