Rashad Sholan

**Rashad Sholan** (; 1980-yil, 24-iyun; Imishli tumani) — Ozarbayjon shifokori, jarroh-urolog va transplantolog.

U, Amerika Urologlar Assotsiatsiyasining va Yevropa Urologlar Assotsiatsiyasining tadqiqotchi a’zosi, “Buyrak Transplantatsiyasi bo‘yicha Mutaxassislar Assotsiatsiyasi”ning Boshqaruv Kengashi raisi, Ozarbayjon Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligining buyrak transplantatsiyasi bo‘yicha bosh mutaxassisi (2019–2021), Ozarbayjon Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligining organ transplantatsiyasi bo‘yicha ekspert mutaxassisi, Respublika Diagnostika Markazining “Buyrak kasalliklari va transplantologiya” bo‘limi mudiri (2017–2023), Ozarbayjon FA Qaraev nomidagi Fiziologiya Instituti “Immunofiziologiya va eksperimental transplantologiya” laboratoriyasi mudiri, Davlat Xavfsizlik Xizmati, Harbiy-Tibbiyot Bosh Boshqarmasi Ilmiy Tajriba Markazi rahbari, shuningdek DXX HTB Harbiy Hospitalining “Buyrak Kasalliklari va Organ Transplantatsiyasi” bo‘limi rahbari, tibbiyot fanlari doktori.

## Hayoti
Rashad Sholan 27 iyun 1980-yilda Ozarbayjon SSRining Imişli shahrida ziyoli oilada tug‘ilgan. 1987–1993 yillarda Boku shahridagi 264-sonli o‘rta maktabda tahsil olgan, 1993 yilda esa tanlov orqali akademik Azad Mirzocanzadening sharafli rahbarligi ostida Habibbek Mahmudbekov nomidagi Texnik-Humanitar Litseyga qabul qilingan. 1997 yilda tahsilini yakunlagan va ayni yili Ozarbayjon tibbiyot universitetining birinchi davolash-profilaktika fakultetiga o‘qishga kirgan.

2000 yilda "Xronik pielonefrit va glomerulonefrit kasalliklarida siydik mikroflorasini o‘rganish" mavzusida birinchi ilmiy-tadqiqot ishini olib borgan va muallifi bo‘lgan ilmiy ish Talabalar Ilmiy Jamiyatining (TEC) kongress materiallarida chop etilgan. 2002 yilda birinchi davolash-profilaktika fakulteti Talabalar Ilmiy Jamiyati raisi etib saylangan. 2003 yilda "Ivanissevich operatsiyasi vaqtida mini-kirishdan foydalanish" mavzusidagi talabalar ilmiy ishi yilning eng yaxshi talabalar ishi nominatsiyasiga loyiq ko‘rilgan. Shu yili Ozarbayjon Tibbiyot Universitetini farqlanish diplomiga ega bo‘lib tamomlagan.

Ayni yili Turkiya Respublikasi Ege universiteti "Urologiya" kafedrasida urologiya bo‘yicha rezidenturaga qabul qilingan. 2003–2009 yillarda Ege Universiteti "Urologiya" kafedrasining assistenti bo‘lgan. Shu davrda u urolojik jarrohlikning barcha yo‘nalishlari — uroonkologiya, endourologiya, andrologiya, funksional urologiya, laparoskopik urologiya bo‘yicha malaka oshirgan. Shu davrda uning kafedra xodimlari bilan hammuallifi bo‘lgan bir qator ilmiy maqolalari Turkiya, AQSh, Braziliya, Yaponiya va boshqa mamlakatlarda chop etilgan.

Rashad Sholan Ege Universitetidagi faoliyati davomida 802 ta operatsiya amalga oshirgan. 2008–2009 yillarda tibbiyot fakulteti yonida Ege Universiteti xorijiy shifokor va talabalar vakilligining rahbari bo‘lgan. 2009 yilda "Testosteronning tos tagi mushaklariga ta’siri va stress turidagi siyish paytida urodinamik ko‘rsatkichlar" mavzusida dissertatsiyasini himoya qilgan, ushbu ish Turkiya Kontinensiya Jamiyati mukofotiga sazovor bo‘lgan.

2009 yilda Turkiyada shifokori urolog ixtisosligi bo‘yicha tahsilini tamomlab, Ozarbayjonga qaytgan. Ozarbayjonda laparoskopik urologiyaning asoschilaridan biri bo‘lgan. Markaziy Neftchilar Kasalxonasida shifokori urolog sifatida ishlashni boshlagan va 2010 yildan boshlab kasalxonaning urologik amaliyotiga uroonkologik, rekonstruktiv, androlojik operatsiyalarni kiritishga erishgan. 2010 yilda Ozarbayjonda "Xalqaro Yosh Urologlar Assosiasiyasi"ning rasmiy vakili bo‘lgan.

2011 yilda Ozarbayjonda birinchi bor buyrakni laparoskopik-urologik yo‘l bilan olib tashlash operatsiyasini amalga oshirgan. Shu yilda Janubiy Koreyaning Yonsei Universitetida robotik urologik jarrohlik va buyrak transplantatsiyasi bo‘yicha uzoq muddatli malaka oshirgan. 2012 yilda Endourologlarning 30-chi Xalqaro Kongressida Ozarbayjonning laparoskopik urologiya bo‘yicha birinchi seriyasini taqdim qilgan. Shu yili Fransiyada (Strasburg universiteti – IRCAD) eksperimental laparoskopik jarrohlik kurslarini muvaffaqiyatli tamomlagan.

Shuningdek, Ege Universitetida amalga oshirgan dissertatsiya ishlari Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti huzuridagi Oliy Attestatsiya Komissiyasi tomonidan nostrifikatsiya qilinib, unga "tibbiyot bo‘yicha falsafa doktori" ilmiy darajasi berilgan. Keyinchalik, 2014 yilda Turkiya Respublikasida mikrojjarrohlik kurslarini muvaffaqiyatli tamomlagan. 2014 yilda paralel ravishda Respublika Diagnostika Markazida urologik faoliyat yuritgan va ushbu kasalxonaning rasmiy konsultanti bo‘lgan.

2015 yilda Amerika Urologlar Assosiasiyasining (American Urological Association) tadqiqotchi a’zosi bo‘lgan. 2017 yilda Respublika Diagnostika Markazida "Buyrak kasalliklari va transplantologiya" bo‘limini tashkil qilgan va bo‘lim rahbari etib tayinlangan, shu vaqtdan boshlab davlat va pullik asosda buyrak ko‘chirish operatsiyalarini amalga oshirishni boshlagan.

2018 yilda Osiyoning eng yirik buyrak transplantatsiyasi markazi bo‘lgan Yonsei Universitetida buyrak ko‘chirishi bo‘yicha malaka oshirgan. 2019 yilda uning rahbarligida "Buyrak kasalliklari va transplantologiya" bo‘limi xalqaro sifat sertifikatiga ega bo‘lgan AQShning JCI sertifikatini olgan. 2019–2020 yillarda Markaziy Neftchilar Kasalxonasining "Urologiya" bo‘limiga rahbarlik qilgan.

2019 yilda uning taklifiga binoan "Buyrak Transplantatsiyasi bo‘yicha Mutaxassislar Assosiasiyasi" tashkil etilgan va Ozarbayjon Respublikasi Adliya Vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tgan. U ushbu tashkilotning Boshqaruv Kengashi raisi etib saylangan. 2019 yilda Ozarbayjon Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi tomonidan buyrak transplantatsiyasi bo‘yicha bosh mutaxassis etib tayinlangan. 2021 yildan boshlab Sog‘liqni Saqlash Vazirligining Organ Transplantatsiyasi bo‘yicha mutaxassis-eksperti hisoblanadi.

2018 yilda A. Qarayev nomidagi Fiziologiya Institutida "Immunofiziologiya va eksperimental transplantologiya" laboratoriyasi tashkil etilgan va Ozarbayjon Milliy Fanlar Akademiyasi prezidiumining qarori bilan Rashad Sholan ushbu laboratoriya mudiri etib tayinlangan.

* 2023-yil fevral oyidan boshlab Respublika Diagnostika Markazidan o‘z xohishi bilan ajralgan, ayni paytdan boshlab Davlat Xavfsizlik Xizmati, Harbiy-Tibb Bosh Boshqarmasining Harbiy Hospitalida uning tashabbusi bilan "Buyrak Kasalliklari va Organ Transplantatsiyasi" bo‘limi tashkil etilgan va qisqa vaqt ichida tibbiyot fanlari doktori Rashad Sholan tomonidan ushbu tibbiyot muassasasida buyrak transplantatsiyasi amaliyotlariga start berilgan. Shu bilan birga, Rashad Sholan tomonidan hospital tajribasiga texnik jihatdan murakkab, rekonstruktiv, uroonkologik va pediatrik urologik amaliyotlar kiritilgan.
* 2023-yil 20-oktyabrda Davlat Xavfsizlik Xizmatining Harbiy-Tibb Bosh Boshqarmasida yangi tashkil etilgan Ilmiy-Tajriba Markaziga rahbar etib tayinlangan.
* Rashad Sholan 100 dan ortiq ilmiy ishning muallifidir. Ozarbayjon va mintaqada interstitsial sistitning diagnostikasi, patogenezi va patofiziologiyasi bo‘yicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan birinchi mutaxassisdir. Uning interstitsial sistit bo‘yicha eksperimental modellari ESSIC 2019 va SUFU 2020 kabi nufuzli kongresslarda qabul qilingan.
* Rashad Sholan 2022-yil 1-aprelda “Interstitsial sistit / og‘riqli siydik pufagi sindromining modellashtirilishi, etiopatogenezida multifaktorial omillarni o‘rganish va diagnostik biomarkerlarning rolini tadqiq etish” mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ali Attestatsiya Komissiyasining 2022-yil 7-oktyabrdagi qarori bilan Rashad Sholanga “tibbiyot fanlari doktori” (ikki mutaxassislik bo‘yicha: urologiya va patofiziologiya) ilmiy darajasi berilgan.

## Mukofotlari
* 2016-yilda sog‘liqni saqlash sohasidagi samarali faoliyati uchun Ozarbayjon Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi tomonidan "Sog‘liqni saqlash faxriy" ordeni bilan taqdirlangan.
* 2018-yilda Ozarbayjon Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi tomonidan "Faxriy farmon" bilan taqdirlangan.
* 2019-yilda Ma’naviy Qadriyatlarni Targ‘ib Qilish Fondining mukofotiga sazovor bo‘lgan.
* 2023-yil 31-yanvarda Namangan davlat universitetining (O‘zbekiston Respublikasi) Katta Ilmiy Kengashining 6-sonli qarori bilan "Faxriy Professor" ilmiy unvoni berilgan.
* 2023-yil 8-iyunida Markaziy Osiyo Tibbiyot Universitetining (O‘zbekiston Respublikasi) Katta Ilmiy Kengashining 8-sonli qarori bilan "Faxriy Professor" ilmiy unvoni berilgan.

## Manbalar