open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
WASP-11b/HAT-P-10b (ekzosayyora)

**WASP-11b/HAT-P-10b** yoki **WASP-11Ab/HAT-P-10Ab** 2008-yilda kashf etilgan, quyosh tizimidan tashqaridagisayyoradir. Ushbu kashfiyot (WASP-11b nomi ostida) SuperWASP loyihasi tomonidan 2008-yil aprel oyida WASP-6b dan WASP-15b gacha boʻlgan sayyoralar bilan birgalikda press-reliz orqali eʼlon qilindi. Ammo bu bosqichda sayyoralarning parametrlarini tasdiqlash uchun koʻproq maʼlumotlar kerak edi. 2008 yil 26-sentabrda HATNet loyihasining HAT-P-10b deb atagan sayyorani tavsiflovchi hujjati arXiv preprint serverida paydo boʻldi. SuperWASP jamoasining qogʻozi oʻsha kuni Ekstrasolar sayyoralar ensiklopediyasida preprint sifatida paydo boʻldi. Bu ikki obyekt (WASP-11b va HAT-P-10b) aslida bir xil ekanligini tasdiqladi va jamoalar birlashtirilgan belgidan foydalanishga rozi boʻlishdi.

Sayyora maʼlum tranzit sayyoralar ichida uchinchi eng past insolyatsiyaga ega (faqat Gliese 436 b va HD 17156 b pastroq insolyatsiyaga ega). Harorat uning qaynoq Yupiterlarning pL sinfiga toʻgʻri kelishini anglatadi. Atmosferalarida titan (II) oksidi va vanadiy (II) oksidi katta miqdorda boʻlmagan va harorat inversiyasiga ega boʻlmagan sayyoralar. Qaynoq Yupiterlar uchun muqobil tasniflash tizimida oʻrtacha harorati va sayyoraning Safronov raqamiga asoslangan. Ushbu sxemada maʼlum bir harorat uchun I sinf sayyoralari yuqori Safronov raqamlariga ega va odatda sovuqroq yulduzlar atrofida orbitada boʻlishadi. II toifadagi sayyoralar esa kamroq Safronov raqamlariga ega.

Sayyora qoʻshaloq yulduz tizimida, ikkinchi yulduz WASP-11 B, massasi Quyoshnikiga koʻra 0,34 ± 0,05 ga va harorat 3483 ± 43 ga farq qiladi.

## Yana qarang

* OGLE-TR-111b

## Foydalanilgan adabiyotlar

## Havolalar
Media related to WASP-11b/HAT-P-10b at Wikimedia Commons
Fotima Mirzaboyeva

**Fotima Mirzaboyeva** — 1962-yil 19-yanvarda Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qanglikoʻl tumanida tugʻilgan. Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universitetining Filologiya fakultetida tahsil olgan. 
 “Ishq torlari”, “Davr nafasi” sheʼrlar toʻplami qoraqalpoq tilida nashr etilgan.Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, “Qoraqalpoq adabiyoti”, “Guloyim” gazetalarining maxsus muxbiri.

## Manbalar
Rafadan Tayfa

***Rafadan Tayfa-*** 2014-yil 1-dekabrdan boshlab TRT Çocuk telekanalida efirga uzatila boshlagan turk animatsion multifilmi. ISF Studios kompaniyasi tomonidan Ankarada ishlab chiqarilgan. Multfilmning produsyeri va rejissori Ismoil Fidan. Bugungi kunda Ramazon oyida efirga uzatiladigan Ramazan Tayfa va har kuni efirga uzatiladigan Trafik Tayfa va Dijital Tayfa kabi turli seriyalari mavjud.

## Mavzusi
Multfilm „Rafadan Tayfa“ nomli bir guruh doʻstlarning sarguzashtlaridan iborat. Multfilm 90-yillardagi mahalla hayoti va samimiy insoniy munosabatlarni aks ettiradi. Bu guruhning nomi esa, filmning bir epizodini suratga olish jarayonida Hayrining ochlikdan „Kafadan Tayfa“ oʻrniga „Rafadan Tayfa“ deb yuborishi natijasida kelib chiqqan. Bu nomni tanlashlarining sababi bu nom insonlarni oʻziga jalb qiladi.

Istanbulning Anadolu Yakası tomonida joylashgan mahallada yashovchi bu doʻstlar guruhi bilan har xil kulgili voqealar va sarguzashtlar sodir boʻladi. Filmda ana shu quvnoq voqea va hodisalar goʻzal va taʼsirli koʻrsatilishi bilan birga, 90-yillardagi insonlar oʻrtasidagi samimiylik, iliqlik, qoʻshnichilik munosabatlari ham oʻz aksini topadi. Baʼzan seriyalar oxirida nasihatlar qilinadi. Ular Bizim Bahçe jurnalidagi "Fikri bilan Hayri" boʻlimining qahramonlarining nusxasi sifatida tanilgan. Multfilm har kuni soat 10:40, 15:35 va 18:50 da TRT Çocuk kanalida efirga uzatiladi.

## Ishlab chiqarishi
Multfilmning produsyeri va rejissyori-İsmail Fidan. Musiqasini Tarık Ergün bastalamoqda.

Multfilmning prodyuserlik dizayni Ozan Civitga tegishli. Multfilm qahramonlari dizaynini H. Celal Koç, 2D personaj dizaynini Ömer Ayar, personajlarni modellashtirishni esa Mustafa Abacı amalga oshirmoqda. Filmning vizual effektlari Kubilay Kafkaslı va Ömer Ayar tomonidan yaratilmoqda. Film Ankarada ISF Studios tomonidan ishlab chiqarilmoqda.

## Efirga uzatish taqvimi

## Qahramonlar

## Kino
2014-yilning 1-dekabr kuni TRT Çocuk telekanalida efirga chiqqan Rafadan Tayfa, vaqt oʻtishi bilan koʻplab tomoshabinlarga ega boʻlgani sababli multfilm ishlab chiqaruvchilar guruhi film suratga olishga qaror qiladilar.

2018-yil 26-oktabrda kinoteatrlarga chiqqan "''Rafadan Tayfa: Dehliz Macerası'' " nomli film, bu jarayonning birinchi ishi boʻldi. Sarguzashtlarga boy mazkur film 18 million turk lirasidan ortiq daromad keltirdi. Ommaning yuqori talabiga koʻra, prodyuserlar guruhi bir yildan keyin, 2019-yil 27-dekabrda ikkinchi film "''Rafadan Tayfa: Göbeklitepe''"ni ishlab chiqardi. Bu film birinchisiga qaraganda katta muvaffaqiyatga erishdi va 55,7 million turk lirasi miqdorida daromad keltirdi. Bundan tashqari, ushbu film Turkiyada hozirgacha eng koʻp tomosha qilingan animatsion film boʻldi. Filmda Turkiyaning Şanlıurfa viloyatidagi Göbeklitepeni tasvirlanishi madaniy jihatdan muvaffaqiyatli va taʼsirli loyiha sifatida koʻrildi.

## Manbalar


## Havolalar

* Rafadan Tayfa rasmiy veb-sayti 2015 4 Temmuz 2015 tarihinde
* ISF STUDIOS rasmiy veb-sayti 2015-yil - 14 Temmuz 2015 tarihinde -da arxivlangan
* Rafadan Tayfa Twitter akkaunti
* Rafadan Tayfa Facebook akkaunti
* TRT Child koʻrsatuvi 3 Ocak 2022 tarihinde da
Kosta-Rika pasporti

**Kosta-Rika pasportlari** Kosta-Rika fuqarolariga Kosta-Rikadan tashqarida sayohat qilishlari uchun va ularni identifiikatsiya qilish uchun beriladi beriladi. Hozirgi vaqtda pasport 6 yil (2006-yilgacha 10 yil edi) uchun amal qiladi. U Kosta-Rika tuprogʻida tugʻilgan odamlarga (fuqarolar boʻlgan) va chet elda tugʻilgan Kosta-Rika fuqarolarining farzandlariga beriladi, ular eng yaqin Kosta-Rika elchixonasiga xabar qilish orqali. Kosta-Rika fuqarosi tomonidan xorijda tugʻilgan bolalar, Kosta-Rika Konstitutsiyasida koʻrsatilganidek, tugʻilish boʻyicha emas, balki Kosta-Rikalikdir.

2019-yil 1-oktabr holatiga ko‘ra, Kosta-Rika fuqarolari 150 mamlakat va hududlarga vizasiz kirishlari mumkin. Kosta-Rika pasporti Henley Passport Index bo‘yicha sayohat erkinligi bo‘yicha umumiy 27-o‘rinni va Markaziy Amerika mamlakatlari orasida birinchi o‘rinni egalladi. 

2017-yilda Kosta-Rika hukumati 2020-yilgacha biometrik pasport berishni boshlash rejalarini tasdiqladi  COVID-19 pandemiyasi tufayli Kosta-Rika hukumati rejalarni 2022- yilgacha qoldirdi.

2022-yil boshidan Kosta-Rika hukumati yangi biometrik pasportlarni berishni boshladi. Yangi pasportlar mamlakatning toʻrtta muhim elementini koʻrsatadi: bioxilma-xillik, qayta tiklanadigan energiya, taʼlim, tinchlik va isteʼdod.

## Tashqi koʻrinishi
Tashqi koʻrinishi quyuq koʻk rangda, harflar va Kosta-Rika gerbi zarhal koʻrinishdagi harflar bilan.

## Tarixiy rasmlar galereyasi

Fayl:Current cover Costa Rican passport.jpg|alt=Costa Rican passport issued in 2017|2017-yilda berilgan Kosta-Rika pasporti
Fayl:Portada del Pasaporte Costarricense desde 2022.png|alt=Costa Rican passport issued in 2022|2022-yilda berilgan Kosta-Rika pasporti 


## Havolalar

* www.passportland.com saytidan 1980 yilgi Kosta-Rika pasportining rasmlari

## Manbalar
Nosirjon Joʻrayev

**Nosirjon Joʻrayev** (1984-yili, Shoʻrqoʻrgʻon qishlogʻi, Namangan tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston) – shoir, muharrir. Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi va Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi „Adib“ nashriyoti bosh muharriri. Prezident Administratsiyasi OAV shoʻbasi mudiri.

## Biografiyasi
Nosirjon Joʻrayev 1984-yili Namangan viloyatining Namangan tumaniga qarashli Shoʻrqoʻrgʻon qishlogʻida tavallud topgan. 2001—2007-yillarda Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti jurnalistika fakultetining bakalavr va magistratura bosqichlarida tahsil olgan. „Ulgʻayish kunlari“, „Muhabbatdan soʻng…“, „Eng qudratli zarra“, „Aksincha“ kabi sheʼriy kitoblari, „Noyabr kuyi“ va „Kibor“ nomli qissasi eʼlon qilingan. Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi hamda Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi „Adib“ nashriyoti bosh muharrir lavozimida ishlagan.

## Manbalar
Turkiya ID kartasi

**Turkiya Respublikasining ID kartasi** (    ) tug'ilgandan boshlab barcha Turkiya fuqarolari uchun beriladigan hujjat. Turkiya politsiyasiga har qanday shaxsdan guvohnoma ko‘rsatishni so‘rashga ruxsat berilgan va bu talabni bajarishdan bosh tortgan odam hibsga olinishi mumkin. Bu ID karta orqali Shimoliy Kiprga,  Gruziya (2011-yildan),  Moldova (2019-yildan),  Ukraina (2017-yildan boshlab, Turkiya),  va Ozarbayjonga kirish uchun sayohat hujjati sifatida foydalanish mumkin. (2021-yil 1-apreldan boshlab, agar Turkiya toʻgʻridan-toʻgʻri kelgan boʻlsa),    Serbiya (2022-yildan)  pasport oʻrniga ishlatsa bo`ladi.

## Tarixi
ID kartalar barcha fuqarolar, erkak va ayol uchun majburiy bo'lgan shaxsiy guvohnomalar Usmonli imperiyasining so'nggi davrida allaqachon mavjud edi. Ular turkchada **nüfus tezkeresi** sifatida tanilgan.  Usmonli davlatining slavyan fuqarolari uchun ular so'zlashuv tilida **nofuz** ( ) deb atalgan..  

## ID kartalar (1927-1991)
 
Turkiya 1927-yildagi aholini ro'yxatga uchun Usmonli arab harflari bilan ID kartalarini chiqargan. Turkiyaning lotin yozuviga oʻtishi bilan 1928-yilda ID kartalari lotin yozuviga oʻzgartirildi. Familiyalar 1934-yildan keyin Familiya qonuni bilan qo'shildi. Yangi ID kartalar 1976-yilda chiqarilgan, ammo eski kartalar 1991-yilgacha amalda bo'lgan.

## ID kartalar (1976-yillarda berilgan, hali ham amal qiladi)
Turkiya 1976-yildan boshlab barcha fuqarolar uchun ID kartalarini chiqardi. Kartochkalar 7x9 sm o'lchamda va jinsga xos rangga ega (ayollar uchun to'q sariq/qizil, erkaklar uchun ko'k). 1999-yildan boshlab turkiy identifikatsiya raqami bilan kartalar chiqarila boshlandi. Kartalarda xavfsizlik uchun bo'rttirma muhr mavjud.

## Yangi ID kartalar (2017-yil)
Turkiya Ichki ishlar vazirligi barcha Turkiya fuqarolari uchun Yevropa Ittifoqiga o‘xshash shaxsiy guvohnoma (turkcha: *Kimlik Kartı* ) chiqardi. Yangi shaxsiy guvohnomalar pasport kabi biometrikdir. 2020-yil 21-sentyabrdan boshlab ular haydovchilik guvohnomasi sifatida foydalanishlari mumkin bo`ldi.  Kelajakda ular bank kartasi va avtobus chiptasi sifatida ishlatiladi deb ta`kidlab o`tilgan. 2017-yil 2-yanvardan boshlab ushbu yangi ID kartalar butun Turkiya boʻylab chiqarildi.  Avvalgi kartalardan farqli o'laroq, ular butun umr amal qilar edi, yangi kartalar esa faqat 10 yil davomida amal qiladi. Kartalar barcha fuqarolar uchun jinsga bog'liq emas.  Kartalar ikki tilda, ham turk, ham ingliz tillarida. Elektron imzolar karta chipiga o'rnatilishi mumkin.  Kartalarda avtorizatsiya uchun PIN-kodlar mavjud.

## Manbalar
Chirxalyu

**Chirxalyu** (**Chvaxilo**) — Dogʻiston Respublikasi Charodin tumani Oysor daryosi yonbagʻrida joylashgan sharshara.

Chirxalyu sharsharasi baland togʻlarda joylashganligi sababli pulsatsiyalanuvchi sharsharalar turiga kiradi. SHarsharadagi suv oqimi togʻlardagi qorlarning erishiga bogʻliq. Chvaxilo sharsharasi ulkan muzlik oʻrnida paydo boʻlgan. Chvaxilo Oysor daryosi satxidan 18 kilometr, Ritlyab qishlogʻidan ikki kilometr uzoqlikda joylashgan. Sharshara Dogʻistonning tabiiy yodgorligi sifatida tasniflangan va qonun bilan muhofazalangan Charodinskiy buyurtma qoʻriqxonasi hududida joylashgan.

## Balandligi
Chvaxiloning sathi masalasi munozarali hisonlanadi. Shunday qilib, „SSSR yer usti suvlari resurslari“ akademik nashrida sharsharaning balandligi 30 metrni tashkil qilgan. Ba'zi manbalar 45 metrni koʻrsatadi, ba'zida esa 59 metr deb tasvirlangan. Biroq, aksariyat mualliflar, xususan, K. K. Gul va M. M. Eldarovlar suvning 50 metr balandlikdan tushishini koʻrsatadilar.

## Nomi
Hozirgi vaqtda ushbu geografik obyektning yagona qonuniylashtirilgan nomi mavjud emas. Ilmiy adabiyot va kartografiyada „Chirhalyu“ nomi koʻpincha ishlatiladi. Mahalliy aholi sharsharani „Chirhalyu“ deb atashadi, bu avar shevasidan tarjima qilinganda „qulayotgan“ yoki „momaqaldiroq“ degan ma'noni anglatadi. Darhaqiqat, sharshara oʻz nomiga mos keladi: suvning shovqini 1-1,5 kilometr masofadan eshitiladi.

## Tadqiqot
Sharshara 19-asr oxirida geograflarning e'tiborini tortdi. Uni birinchi marta 1898-yilda geolog Nikolay Andrusov organib chiqdi, u professor Nikolay Kuznetsov bilan birgalikda ushbu ob'ektni tasvirlab berdi.

1940-yilda professor N.A.Naginskiy sharsharani batafsil koʻrib chiqdi, uning ishining natijalari 1947-yilda „Nature“ jurnalida nashr etildi. 1970-yillarda dogʻistonlik geograf M.M.Eldarov Chirxalyuni oʻrganib, 1979-yilda „Dogʻistonning noyob tabiiy yodgorliklari“ kitobida oʻz kuzatishlarini nashr etdi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Zomin stadioni

**Zomin stadioni** — Jizzax viloyatidagi Zomin tumanining Zomin futbol klubining stadioni hisoblanadi.

## Tarixi
Zomin stadioni Jizzax viloyatida joylashgan boʻlib, Unda mahalliy Zomin va viloyatning bosh jamoasi Soʻgʻdiyona oʻz uchrashuvlarini oʻtkazishadi. Stadion 2011—2013 va 2017—2018-yillarda toʻliq taʼmirlangan. Arena AFC talablariga javob beradi. Stadionda oʻziga xos tarixiy uchrashuvlardan Oʻzbekiston ayollar superkubogi uchrashuvi ham oʻtkazilgan.

## Tavsifi
Stadioni maydoni tabiiy maysa, yugurish yo‘lagi, tablo va 4300 nafar muxlisga mo‘ljallangan tribuna mavjud.

Shuningdek, 200 ta SIP toifasidagi o‘rindiqlari mavjud. Stadion yoritish tizimi uchun Superliga klublari bilan ancha yillardan buyon hamkorlik qilib keladigan „Phillips“ kompaniyasi yoritgichlarini o‘rnatish ishlari boshlangan.

## Manbalar



## Havolalar

* zomin/stadion
* pfl.uz
* MARKAZIY STADION ZOMIN
Abbos III

**Abbos III**  () (1732–1740) – Safaviylar sulolasidan boʻlgan soʻnggi fors shohi.
Abbos shoh Taxmasp IIning oʻgʻlidir. 

1732-yilning avgustida yirik Eron sarkardasi Nodirshoh Taxmaspni taxtdan agʻdarib, sakkiz oylik oʻgʻli Abbos III ni yangi shoh deb eʼlon qilib, uning qoʻl ostidagi davlatning haqiqiy hukmdori boʻlgan. 1736-yilning martida Nodirshoh Abbos IIIni ham taxtdan agʻdarib, oʻzini shoh deb eʼlon qilgan. Abbos Sabzavordagi otasi Tahmaspning zindoniga tashlangan. 

1740-yilda Xuroson hokimi Rizoquli Mirzoning buyrugʻi bilan Nodirshohning toʻngʻich oʻgʻli sakkiz yoshli Abbos otasi Tahmasp bilan birga hibsda oʻldirilgan.

## Manbalar
Rovenki shahri

**Rovenkiy** (  — Ukrainaning Lugansk viloyatidagi shahar. 2014-yil may oyidan beri u o'zini-o'zi e'lon qilgan Lugansk Xalq Respublikasi nazorati ostida.

2020-yil 17-iyuldan boshlab shahar shu nomdagi tuman markaziga aylandi.

Rovenkovskiy shahar kengashining ma'muriy markazi, 8 qishloq kengashi va bitta qishloq kengashini o'z ichiga oladi.

## Geografiyasi
Shahar Lugansk viloyatida, Luganskning janubida, Antrasit va Sverdlovsk shaharlari o'rtasida joylashgan.

Qo'shni aholi punktlari: g'arbda Mixaylovka qishlog'i, janubi-g'arbda Vishnevoye qishloqlari, janubda Gribovaxa, Ulyanovka qishloqlari, janubi-sharqda Nagolno-Tarasovka qishloqlari, sharqda Dzerjinskiy, Novodaryevka, sharqda Kalinovka qishlog'i, shimoli-sharqda Klenovy, Velikokamenka qishloqlari, shimolda Korobkino, Verbovka va Novoukrainka qishlog'i, shimoli-g'arbda Lozi qishlog'i va Koshari qishlog'i.

## Aholisi
2019-yil boshiga shahar aholisi soni 45 898 kishini, shahar kengashiga bo‘ysunuvchi hududda istiqomat qiluvchilar soni 81 525 kishini tashkil etadi.  2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, ukrainlar - 63,6%, ruslar - 33,7%, belaruslar - 1%, bolgarlar - 0,3%, moldovanlar - 0,2%, boshqalar - 1,2% .

## Tarixi

### Rus imperiyasi
*Aspen Rovenyok* hujjatli manbalarda birinchi marta 1705-yilda tilga olingan . 1730-1760-yillarda u Ukraina mudofaa chizig'ining mustahkamlangan istehkomlaridan biri edi .

1793-yilda Don kazaklarining atamani general Vasiliy Orlov (1745-1801) qishloqning egasi bo'ldi, uning familiyasidan *Orlovo-Rovenetsskaya Sloboda*. 1793-yil 29-mayda yer egalari Orlovlar hisobidan aholi punktida eski vayron bo'lgan cherkov o'rniga yangi tosh  Nikolay cherkovi qurildi . Shahar aholisi asosan dehqonchilik va chorvachilik bilan shug'ullangan pomeshchik dehqonlardir.

1990-yillarda shaharda xususiy korxonalar: savdo, transport, maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari paydo boʻla boshladi. Agat zargarlik kompaniyasi o'zini e'lon qildi, uning mahsulotlari hatto uzoq xorij mamlakatlarida ham tanilgan.

## Havolalar

* Rovenkovskiy ijroiya qo'mitasining veb-sayti
* Lugansk viloyatidagi Ukrainaning Rovenkovskiy GO UMVD axborot sayti
* "НИКА-ТВ" telestudiyasi. Veb-sayt
* Gazeta suhbati. Shahar axborot portali
Sanobar Faxriddinova

**Sanobar Faxriddinova** — 1957-yilning 19-mart kuni koʻhna Kesh — Shahrisabzda tavallud topgan. 1974-yili hozirgi Oʻzbekiston Milliy universitetning jurnalistika fakultetida tahsil olgan. "Yosh kuch", „Saodat“ jurnallarida boʻlim boshligʻi, Oʻzbekiston teleradiokanalida siyosiy sharhlovchi, katta muharrir, „Oila va jamiyat“ gazetasida muharrir va „Matbuot rivoji“ MCHJning bosh direktori  lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan.
U „Bir dasta gul“, „Tongda kelgan farishta“, „Umidli dunyo“, „Koʻngilga oʻgʻri tushdi“, „Yurak, senga ishondim“,  „Navolarga koʻchgan hislarim“  sheʼriy kitoblar  va uch jildlik „Jonim fido“ publitsistik toʻplamining muallifi.
Sanobar Faxriddinova „Oʻzbekiston ijodkor ayollar uyushmasi“ning „Atirgul“ mukofoti hamda „Mustaqillikning 15 yilligi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Shir (daryo)

**Shire** (Shirey ) (,  ) - Malavi va Mozambikdagi daryo, Nyasa ko'lidan (Malavi) oqib o'tadi va Zambeziga quyiladi, uzunligi 600km. Malavi Respublikasining asosiy daryosi.

Daryo o'z manbasini Nyasa ko'lining janubiy uchidan oladi, bu daryoning yagona chiqishi. Shahardan 8 km pastda joylashgan Mangoche Malombe ko'liga quyiladi; uni tark etgandan so'ng, u Mangoche tepaliklari va sharqdagi Zomba platosining qoyalari va g'arbdagi Chiripa platosi orasidagi botqoqli hududdan oqib o'tadi. Keyin daryo vodiysi torayadi va Matope va Chikwawa o'rtasida daryoning qirg'og'i 384 m gacha kamayib boradi, bu 80 km uzunlikdagi segment daralar, tez oqimlar va sharsharalar bilan ajralib turadi: Holombidzo, Nkula, Tedzani, Gamilton va Kapichira (sobiq Livingston).

Chikvavadan keyin daryo botqoqli dengiz pasttekisligiga kiradi va u yerda asosiy irmog'i - Malavi va Mozambik o'rtasidagi chegarani belgilovchi Ruo daryosi bilan birlashadi. Rouault bilan qo'shilgandan so'ng, Shirening o'zi Mozambik hududiga boradigan Nsanje shahriga bo'lgan segment uchun ikki mamlakat o'rtasidagi chegara bo'lib xizmat qiladi. Daryo Fil botqoqlari va Njinji botqoqlaridan o'tib, Mozambikning Sena shahridan 48 km pastda, Hind okeani sohilidagi Zambezi boshlanish joyidagi  100 km uzoqlikda joylashgan Zambezi bilan qo'shilishgacha oqib o'tadi.

Shire uzunligi 600 km, lekin agar siz Malavi ko'li va Ruhuhu ko'lini, uning manba suv oqimini qo'shsangiz, umumiy uzunligi taxminan 1200 km bo'ladi.

Daryo vodiysi Sharqiy Afrika Rift vodiysi tizimining bir qismi bo'lib hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Шире // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Шире // Шахта — Ь. — М. : Советская энциклопедия, 1933. — Стб. 423. — (Большая советская энциклопедия : [в 66 т.] /  гл. ред. О. Ю. Шмидт ; 1926—1947, т. 62).
Axtamqul Karim

**Axtamquli — Axtamqul Karim**— 1964-yil 20-mart kuni Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumani  Shotiroʻd qishlogʻida tugʻilgan. Oʻzbekiston  Milliy universiteti qoshidagi Oliy Adabiyot kursida tahsil olgan. Ayni damda "Tong yulduzi" gazetasining  boʻlim muharriri boʻlib ishlaydi.

## Asarlari
Uning „Bodomginam“ (2003), „Qorachiqda asraganimsan“ (2005), „Bahorimdan kechikkan gul“ (2007), „Qirq gʻazal“ (2009), „Boshimda osmon aylanar“ (2014), „Qarogʻimda gullaydi Vatan“ (2016), „Soʻz chamani“ (2020) nomli sheʼriy hamda „Ibratli hayot“ (2005), „Baxt izlagan Odam“ (2007), „Yakkabogʻda ulgʻaygan chinor“ (2013) nomli biografik qissa va „Togʻlar ham qariydi“ (2012), „Lolazorim Shotiroʻd“ (2020) nomli hikoyalar toʻplamlari chop etilgan.

## Manbalar
Toshkentdagi Fransuz maktabi

**Toshkentdagi fransuz maktabi** () — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan maktabdir. 1997-yilda ochilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Yevropa Ittifoqi pasportlari

Yevropa Ittifoqining oʻzi pasportlarni bermaydi, lekin unga aʼzo 27 davlat tomonidan chiqarilgan oddiy pasport muqovalari umumiy formatga ega. Ushbu keng tarqalgan formatda rangli muqova mavjud (buning uchun bordo rangi tanlangan. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:41981X0919&from=EN Xorvatiyadan tashqari barcha mamlakatlar ushbu tavsiyaga amal qiladi. „Yevropa Ittifoqi“ sarlavhasi, keyin aʼzo davlatning nomi(lar)i, tegishli davlatning gerb belgisi, pasport soʻzi, biometrik pasport belgisi bilan birga old muqovaning pastki qismi.

Baʼzi Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlatlar, shuningdek, Yevropa Ittifoqi fuqarosi boʻlmagan fuqarolarga (masalan, Farer orollarida yashovchi Daniya fuqarolariga) Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan pasportlar beradi.

## Foydalanish
Yaroqli pasportga ega boʻlgan Yevropa Ittifoqi fuqarolari Yevropa iqtisodiy zonasida erkin harakatlanish huquqiga ega (yaʼni ular viza, maʼlum miqdordagi pul yoki erkin sayohat qilish uchun maʼlum bir sabab va yashash uchun ruxsatnomaga muhtoj emas.

Shengen hududiga kirish va chiqishda Yevropa Ittifoqi fuqarolarining pasportlariga muhr qoʻyilmaydi.

## Umumiy dizayn xususiyatlari
Baʼzi xususiyatlarni uygʻunlashtirishda sezilarli yutuqlarga erishilgan boʻlsa-da, maʼlumotlar sahifasini Yevropa Ittifoqi pasport kitobchasining old yoki orqasida topish mumkin va qaysi aʼzo davlat emitent ekanligini koʻrsatish uchun dizayndagi sezilarli farqlar mavjud.

### Umumiy format

* Qog‘oz o‘lchami B7 (88mm × 125mm)
* 32 sahifa, Finlandiya 42 sahifa va Italiya 48 sahifa bundan mustasno (koʻproq sahifali pasportlar tez-tez sayohat qiluvchilarga berilishi mumkin)
* Muqovaning rangi: bordo qizil (Xorvatiya bundan mustasno)

### Qoplangan
Muqovadagi maʼlumotlar, ushbu tartibda, berilgan davlatning til(lar)ida:

* „Yevropa ittifoqi“ soʻzlari (1997-yilgacha: „Yevropa jamoasi“)
* Chiqaruvchi davlat nomi („Yevropa ittifoqi“)
* Davlat gerbi
* „Pasport“ soʻzi
* Biometrik pasport belgisi

### Koʻp fuqarolik
Har bir Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlat oʻzining fuqarolik qonunlarini ishlab chiqishi mumkin, shuning uchun baʼzi mamlakatlar hech qanday cheklovlarsiz ikkilik yoki koʻp fuqarolikka ruxsat beradi (masalan, Fransiya, Irlandiya, Italiya, Shvetsiya, Chexiya, Daniya).

## Favqulodda vaziyat pasportlari
1996-yil 25-iyundagi Kengash doirasida yigʻilgan aʼzo davlatlar hukumatlari vakillarining favqulodda sayohat hujjatini yaratish toʻgʻrisidagi 96/409/CSFP qarori standart favqulodda sayohat hujjati (ETD) yaratishga qaror qilidi.

## Manbalar
Manuel Daffara

**Manuel Daffara** (1989-yil 22-iyunda tugʻilgan) — italiyalik futbolchi, C seriyadagi " Virtus Verona " klubida chap qanot himoyachisi.

## Jamoalardagi faoliyati
Lombardiyaning Milan shahrida tugʻilgan Daffara oʻz faoliyatini Lombardiyaning Breshiya provinsiyasidagi Palazzoloda boshlagan.

### AlbinoLeffe
2007-yilning avgust oyida u Lombardiyaning Bergamo provinsiyasidagi AlbinoLeffe klubi bilan yoshlar shartnomasini imzoladi.

Daffara Italiya B seriyasidagi debyutini 2008-yil 18-oktyabrda oʻtkazgan. Roberto Previtalini 68-daqiqada ogohlantirish olgach Manuel Daffara bilan almashtirdi. AlbinoLeffe jamoasi yakunda 0:4 hisobida magʻlubiyatga uchradi. U shuningdek, zaxira ligasining 16-turini magʻlub boʻlgan hujumchi sifatida yakunladi.

2009-yil iyun oyida u AlbinoLeffening 20 yoshgacha boʻlgan Primavera jamoasini tugatdi va Lega Pro 2nd Divisione jamoasi Pavia ga joʻnadi. U Lombardiya terma jamoasi uchun 23 ta liga oʻyinini oʻtkazdi va FIGC tomonidan qoʻyilgan talabni bajarishga erishdi, endi u himoya muddatida 3 yil oʻrniga maksimal 5 yillik shartnoma imzolash imkoniyatiga ega boʻlgan edi.

2010-yil 29-iyulda u AlbinoLeffe uchun Alessandro Salvi va Enriko Geroni kabi yoshlar bilan yangi 5 yillik shartnoma imzoladi. Uning Pavia jamoasi bilan ijarasi ham bir hafta oldin yana uzaytirilgan.

Daffara 2011-12-yilda B Seriya uchun AlbinoLeffega qaytdi. U asosiy jamoa uchun 25-raqamli futbolkada toʻp surardi. Ammo 2012-yilga kelib jamoa quyi ligaga tushib ketdi.

### Perugia jamoasidagi faoliyati
2013-yilning 2-sentyabrda Daffara Perugia jamoasi bilan 2 yillik shartnoma imzoladi. 2014-yil 28-yanvarda u sobiq AlbinoLeffe jamoasidagi safdoshi Andrea Kokko bilan birga Portugaliyaning Beira-Mar klubiga joʻnab ketdi.

### Padova jamoasidagi faoliyati
2019-yil 15-iyulda u Padova klubi bilan shartnoma imzoladi.

### Virtus Verona jamoasidagi faoliyati
2020-yil 31-yanvarda u " Virtus Verona " jamoasiga oʻtdi.

## Manbalar
Yoqubjon Xoʻjamberdiyev

**Yoqubjon Xoʻjamberdiyev** (1947-yil 15-mart — 2022-yil 28-fevral) — yozuvchi, jurnalist, adabiyotshunos, shoir va tarjimon. 1990-yilda Qirgʻiziston janubida sodir boʻlgan „Oʻsh voqeasi“ etnik mojarolarning sabablari va oqibatlari haqida yozgan maqolalari bilan tanilgan.

## Hayoti
Yoqubjon Xoʻjamberdiyev 1947-yil 15-mart kuni Qirgʻiziston Respublikasi Oʻsh viloyati (hozirgi Jalolobod viloyati) Suzoq qishlogʻida tugʻilgan. Oʻzbekiston milliy universiteti *(avvalgi [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent davlat universiteti]]ni)*ning oʻzbek filologiyasi fakultetini tamomlagan.

### Ijodiy faoliyati
Uning ilk kitobi 1981-yili *"Zarurat"* nomi bilan chop etilgan. Shundan soʻng uning sheʼriy *"Oy toʻlgan tunlar"*, *"Uyda tinchi boʻlsin yigitning"*, *"Oʻzbeklar ishi"* publitsistik maqolalar toʻplamlari chop etilgan. Yozuvchining *"Oyning yorugʻ kunlari"*, *"Qaldirgʻochlar bahorda keladi"*, *"Sogʻuniy sogʻinchi"* kabi qissalari va *"Suzoqnoma"* tarixiy-badiiy hamda Sharqiy Turkiston Jumhuriyati prezidenti Alixontoʻra Sogʻuniy haqida *"Sogʻuniy"* nomli manoqib uslubidagi asari mavjud.

1998-yilda taniqli yozuvchi Chingiz Aytmatov va Muxtor Shoxonov qalamiga mansub *"Choʻqqida qolgan ovchining ohi-zori"* asarini yozuvchi Nabijon Boqiy bilan birgalikda oʻzbek tiliga oʻgirgan.

Jurnalist sifati „Qishloq haqiqati“, „Oʻzbekiston madaniyati“, „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati“, „Yoshlik“, „Saodat“, „Vatan“ kabi gazeta va jurnallarda faoliyat olib borgan. Uzoq yillar Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasida jurnalist va *"Assalom, Oʻzbekiston"* koʻrsatuvida bosh muharrir sifatida xizmat qilgan.

Yoqubjon Xoʻjamberdiyev 2022-yil 28-fevralda vafot qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Rajabboy Raupov

**Rajabboy Raupov** — yozuvchi.

## Hayoti
Rajabboy Raupov 1955-yil 21-martda Buxoro viloyati Shofirkon tumani Savrak qishlogʻida tugʻilgan. Toshkent Davlat universiteti (hozirgi OʻzMU)ning jurnalistika fakulteti (1978), Maksim Gorkiy nomidagi Moskva adabiyot institutining Oliy adabiyot kursini (1989) tugatgan. „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati“, „Xalq soʻzi“ „Ishonch“ gazetalarida boʻlim mudiri, „Oʻzbekiston tabiati“ va „Ipak yoʻli“ gazetalarining tashkilotchisi hamda bosh muharriri vazifasida faoliyat koʻrsatgan.

## Asarlari
Adibning ilk kitobi Oʻlmas Umarbekov soʻzboshisi bilan „Yurak sadosi“ (1981) nomida nashr etilgan. „Ona soʻz“ (1989), „Nur darvozasi“ (1998—2002), „Eʼtiqod“ (2002), „Oʻgʻil. Kurash. Ostona“,  „Ustun“ (2002—2005), „Osmonning egasi“, „Hayotimga suyqasd“ (2006) nomli nasriy kitoblari chop etilgan. Rajabboy Raupovning „Xalq soʻzi“ gazetasining ilk sonida Lev Tolstoy hayoti haqida „Ziyorat“ nomli hikoyasi bosilgan. „Osmonning egasi“, „Ostona“ va „Ona soʻz“ qissalari mashhur. U Buxoro shahrining 2500 yiligiga bagʻishlangan „Yurakdagi Buxoro“ (1998) toʻplamining tuzuvchisi va mualliflaridan biri. Rajabboy Raupovning „Ustun“ romanida akademik Habib Abdullayevning hayoti tasvirlangan. „Hayotimga suiqasd“ nomli hujjatli romani avtobiografik xarakterga ega. Hikoya va qissalari turk, qozoq, rus, polyak, gruzin tillarida chop etilgan.

## Manbalar
Filippo Pellacani

**Filippo Pellacani** (1998-yil 26-fevralda tug'ilgan) - italiyalik professional futbolchi, Italiya C seriyasidagi  "Peskara" klubining markaziy himoyachisi.

Pellacani Hellas Verona yoshlar safida shakllangan futbolchi 2017-yilning 14-iyulida  Imolese klubiga ijaraga berildi.

2018-yilning 2-mayida Pellacani Italiya D Seriyasining “Villafranka” klubiga o‘tdi. U klub safida 32 ta o‘yinda 6 ta gol urishga muvaffaq bo'ladi.

2019-20-yilgi mavsumda futbolchi Italiya C Seriyasining "Virtus Verona" klubi bilan shartnoma imzolagach, klubdagi professional debyutini 2019-yilning 25-avgustida Kalsio Padova jamoasiga qarshi o‘tkazdi.

2022-yil 23-iyulda Pellacani  Italiya C seriyasidagi  Peskara klubi bilan shartnoma imzoladi.

## Manbalar
Abbos II (Eron shohi)

**Abbos II**  (1632–1666) – 1642-yil maydan 1666-yilgacha hukmronlik qilgan Safaviylar sulolasidan boʻlgan shoh.

Abbos II 1642-yil otasi Safiy I vafotidan keyin taxtni egallagan. U tez-tez koʻp sharob ichib, irodasiz hukmdor sifatida tanilgan. Abbos II Rossiya bilan yaqin savdo aloqalarini olib borgan. 1664-yilda Abbos II rus savdogarlariga Eronda erkin savdo qilish imtiyozini bergan. Shuningdek, uning davrida Eronda Yevropa savdogarlarining mavqei kuchayib, fransuz savdogarlariga imtiyozlar berilgan. Abbos II hukmdorligiga qadar Eronda bojsiz ipak savdosi boʻyicha Safiy I tomonidan ingliz va golland savdogarlariga imtiyozlar berilgan.

Eron shohi safaviy Abbos II 1666-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Nanu (futbolchi)

**Eulaniu Anjelo Chipela Gomes** (tag  — Gvineya-Bisau futbolchisi, Portu klubi himoyachisi, Dallas klubi va Gvineya-Bisau terma jamoasida ijara asosida oʻynamoqda.

Nanu Portugaliyada Gvineya-Bisaudan kelgan muhojirlar oilasida tugʻilgan va tarixiy vatani uchun oʻynashga qaror qilgan.

## Klub faoliyati
Nanu „Taboeyra“, „Benfika“ va " Beyra-Mar " klublari tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2013-yil 27-iyulda Portugaliya Liga kubogi doirasida Portimonensega qarshi oʻyinda futbolchi ikkinchisining asosiy jamoasi safida debyut qildi. 12-avgust kuni u Segunda Ligadagi debyutini Portu zahiralariga qarshi oʻyinda oʻtkazdi. 2014-yilda futbolchi „Gafanya“da ijara asosida oʻynagan.

2018-yil boshida Nanu erkin agent sifatida Maritimu bilan shartnoma imzoladi va u yerda oʻyin amaliyotiga ega boʻlish uchun zaxira jamoasida oʻynadi. 2018-yilning 15-aprelida u Sangrish ligasida Moreyrensega qarshi debyut qildi. 2020-yilning 16-fevralida Pakos de Ferreyraga qarshi kechgan duelda futbolchi Maritima uchun birinchi gollarini urib, „dubl“ga erishdi .

2020-yilda Nanu Portuga koʻchib oʻtdi. Shu yilning 20-sentyabr kuni Santa-Klaraga qarshi oʻyinda u yangi klub safida debyut qildi.

2022-yil 10-yanvarda Nanu MLS klubi Dallasga sotib olish opsiyasi bilan bir yilga ijaraga berildi. Shimoliy Amerika ligasida Nanu 2022-yilning 26-fevral kuni „Toronto“ga qarshi mavsumning birinchi turidagi oʻyinda debyut qildi.

## Xalqaro nufuzi
2019yil 8-iyun kuni Angola terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida futbolchi Gvineya-Bisau terma jamoasi safida debyut qildi. Oʻsha yili Nanu Misrda boʻlib oʻtgan Afrika kubogida ishtirok etdi. Turnirda u Benin va Gana termalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushdi. 4-sentabr kuni JCh- 2022 saralashida San-Tome va Prinsipiga qarshi o‘yinda Nanu terma jamoadagi ilk golini urdi.

## Manbalar
Sahroi Respublikasi pasportlari

**Sahroi Respublikasi pasportlari** Sahroi Respublikasi fuqarolariga beriladigan rasmiy hujjat hisoblanadi. Ular tashqi ishlar yoki ichki ishlar vazirligi tomonidan chiqariladi va hujjatlar ishlab chiqarish milliy markazi tomonidan ishga tushiriladi.

Sahroi Respublikasi pasportlari Sahroi fuqarolarining Sahroi Respublikasini tan olgan mamlakatlarga sayohat qilishlari uchun amal qilad.

## Pasport turlari
Sahroi Respublikasi pasportlari oddiy va diplomatikdir. Ular qizil, koʻk va yashil muqovaga ega.

## Biometrik pasport
2011-yil dekabriga qadar yangi Sahroi Respublikasi pasportini tayyorlash va berish rejalari qabul qilingan edi  Birinchi Saharoi biometrik pasportini ishlab chiqarish Prezidentning 2012-yil 11-sentabr qaroriga binoan 2012-yil 8-sentyabrda boshlangan. Yangi biometrik pasportda egasi haqidagi maʼlumotlar, raqamlashtirilgan fotosurat, barmoq izlari va imzosi boʻlgan elektron chip mavjud. Ichki ishlar vaziri janob Hamada Salmaning aytishicha, yuqori raqamli texnologiyaga ega yangi pasport "ikkita xavfsizlik kodiga ega: birida pasport egasining maʼlumotlari, ikkinchisi esa ikki oʻlchovli tizimdir. „SADR“ prezidenti Muhammad Abdulazizga birinchi Saharoi diplomatik pasporti berildi.

## Sahroi pasportlari koʻrinishi

Fayl:Sahrawi passport diplomatic 01.jpg|Sahroi diplomatik pasporti
Fayl:Sahrawi passport diplomatic 02.jpg|Sahroi diplomatik pasporti, birinchi sahifa


## Maʼlumotnomalar
Ahmadjon Meliboyev

**Ahmadjon Meliboyev**— 1946-yil 23-mart kuni Qirg'iziston Respublikasi Oʻsh viloyati Safed Bulon qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1974-yili Toshkent davlat universiteti (hozirgi OʻzMU)ning Jurnalistika fakultetini tugallagan.
Mehnat faoliyatini yoshlar gazetasida boshlagan. Soʻng Yoshlar nashriyotida bosh muharrir oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Oʻzbekiston televideniyesida siyosiy sharhlovchilik qilgan. “Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati” gazetasida uzoq yillar bosh muharrir boʻlib ishladi. Oʻshanda gazetaning adadi 886 ming nusxaga yetgan. 2000-2004 yillari Oʻzbekiston Pezidentining Davlat maslahatchisi, maslahatchining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 2018-yilning may oyidan eʼtiboran “Jahon adabiyoti” jurnaliga rahbarlik qilmoqda.

## ASARLARI
“Bir zaminda yashaymiz” (1982), “Umidli dunyo” (1984), “Yolgʻiz yashab boʻlmaydi” (2006), “Hushtakni kim chaladi?”(2007), “Umr uchar yulduz” (2006), “Torning choʻmichdan farqi” (2007), “Suvora sogʻinchi” (2007), “Qirq beshinchi bekat” (2008), “Qabohat toʻri” (2013), “Rizq daraxti”, “Oʻzingni oʻzing boshla” (2017) nomli publitsistik toʻplamlari, “Oʻngʻor ertaklari” (1985), “Safed Bulon hikoyalari” (2009) nomli nasriy asarlari, yosh jurnalistlar uchun 6 ta oʻquv qoʻllanmasi eʼlon qilingan.
Ahmadjon Meliboyev milliy jurnalistikamiz rivojiga munosib hissa qoʻshib kelmoqda. Uning 2004-yili “Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati” gazetasi tahririyatida tashkil etgan “Mahorat maktabi” bugun oʻz faoliyatini OʻzMU Jurnalistika fakultetida davom ettiryapti. Shu yillar ichida ushbu maktabda ikki yuzga yaqin boʻlajak jurnalist taʼlim oldi. Tajribali ustoz sifatida yoshlarga oʻzi rahbarlik qilayotgan “Mahorat maktabi”da iqtidorli talabalar va yosh oʻqituvchilarga mahorat sirlarini oʻrgatyapti.

## FAOLIYATI
1976-2020-yillari matbuotda Ahamadjon Meliboyevning 800 dan ortiq maqolasi eʼlon qilingan. Deyarli har haftada gazetalarimizda jurnalistning yangi maqolasini oʻqishingiz mumkin.
Ahmadjon Meliboyev 2018-yili Oliy oʻquv yurtlari oʻqituvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan “Eng yaxshi pedagog” respublika tanlovida, 2019-yili “Oltin qalam” tanlovida  gʻolib boʻldi. Oʻzbekiston Milliy universitetida tashkil etilgan “Chingiz Aytmatov va Oʻzbekiston” doimiy ekspozitsiyasi rahbari. Chingiz Aytmatov nomidagi xalqaro ilmiy akademiya aʼzosi.
Keyingi ikki yil ichida Qirgʻiziston va Belorus davlat universitetlarida ommaviy axborot vositalari faoliyatiga doir ilmiy maʼruzalar oʻqidi. “Chingiz Aytmatov: Davr. Inson. Haqiqat” monografiyasi chop etildi. 2020-yili Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining “Adib va jamiyat” ruknida uning “Tojdor ajal hamlasi yoxud dunyoni larzaga solgan 40 kun” nomli salmoqli publitsistik kitobi chop etildi.

## Manbalar
Puli Xumri tumani

**Puli Xumri**, shuningdek, **Pul-i-Xumri** yoki **Pol-e Xomri** deb ham ataladi, Afgʻonistonning Bagʻlon viloyatidagi tumani hisoblanadi. Tuman aholisi 2004-yilda taxminan 191 640 kishini tashkil etgan. Aholining aksarini Tojiklar tashkil qiladi (taxminan 50%), undan keyin hazoralar (30%), pushtunlar (15%) va oʻzbeklar (5%). Maʼmuriy markazi – Puli Xumri.

## Yana qarang
* Bagʻlon (shahar)

## Manbalar

## Havolalar
* AIMS tuman xaritasi
* BMT qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligining tuman profili (2002- yil 9 – aprel)
Pasquale Padalino

**Pasquale Padalino**   1972-yil 26-iyulda tugʻilgan. Italiyan futbol murabbiyi hamda sobiq markaziy himoyachi, soʻnggi paytlarda Italiya C Seriyasining Siena klubi bosh murabbiyi sifatida faoliyat yuritgan.

Faoliyati davomida Padalino AQSHning „Foggia“, „Bolonya 1909“ (ikki marta), AQShning "Lecce ", „Fiorentina“ (bu yerda u Lorenzo Amoruso, keyinchalik „ Rangers“ futbol klubi bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘ygan), „ Inter“ (jamoa tarkibida faqat bir marta maydonga tushgan) sharafini himoya qilgan. Udinese Calcio jamoasiga qarshi Italiya kubogi bahsida raqib jamoa tarkibida toʻp surayotgan Roberto Muzzi bilan toʻqnashib ketish natijasida olgan jarohatidan soʻng, futbolchi oʻng tizzasidan jarohatlanadi va mavsumning qolgan qismini oʻtkazib yuborishga majbur boʻlgan. Padalino 2004-yilga kelib Komo Kalsio 1907 futbol klubida futbolchilik faoliyatini yakunlagan.

Padalino terma jamoa oʻyiniga faqat bir marotaba jalb etilgan boʻlib, ushbu oʻyin 1996-yilda Bosniya-Gersegovinaga qarshi oʻrtoqlik oʻyini hisoblanadi.

## Murabbiylik faoliyati
2004-yilda nafaqaga chiqqan Padalino amakivachchasi Gian Piero Venturaga yordamchi murabbiy sifatida Hellas Verona jamoasida ish boshlagan hamda Padalino mavsum oxirida birinchi jamoasi Foggiaga qayta qoʻshilish uchun maʼmuriy kotibi sifatida jamoaga ketdi.

2007-2008- yillarda Padalino yana Venturaga ikkinchi murabbiy sifatida qoʻshildi, hozir Piza Calcio jamoasida ikkinchi darajali murabbiy hisoblanadi.

2009-10-yillarda Padalino mavsum oxirigacha Ikkinchi diviziondagi Nocerina klubida bosh murabbiy sifatida faoliyatini boshlagan.

2012-yil 7-avgustda u D Seriyada " Foggia " jamoasining yangi murabbiyi etib tayinlangan. U 2014-yilda jamoani Lega Proga koʻtarilishida muhim ishlar amalga oshirgan, maqsadiga erishgach Padalino klubni tark etgan.

2014-yilning noyabrida u Lega Proda Grosseto jamoasining yangi menejeri lavozimini egallagan, ammo u 2015-yilning yanvarida, mavsum tugashidan oldin vazifasidan ozod qilingan.

Yutuqlari

* Italiya kubogi : 1995-96, ikkinchi oʻrin 1998-99
* Italiya Superkubogi : 1996 yil

## Havolalar

* Inter arxiv statistikasi  (in Italian)
* Pasquale Padalino Soccerwayda

## Manbalar
Gulchehra Asronova

**Gulcheha Asronova**— 1968-yil 29-mart kuni Qirgʻizistonning Oʻsh shahrida tugʻilgan. 1991-yilda Toshkent qishloq xoʻjaligi instituti (hozirgi Agrar universitet)ning Oʻsimliklarni himoya qilish fakultetini tamomlagan.

## Faoliyati
Gulchehra Asronova oʻzining ijodiy faoliyatini 2002-yilda Fargʻona viloyat xotin-qizlarining „Oydin“ gazetasida muxbirlik vazifasida boshlagan. Hozirda Erkin Vohidov nomidagi ijod maktabida murabbiy vazifasida, shuningdek, „Qalb sadosi“ gazetasida muxbir lavozimida ishlaydi. 2012-yildan buyon uyushmaning viloyat boʻlimi qoshida tashkil etilgan „Oltin qalam“ toʻgaragini nasr yoʻnalishi boʻyicha ustozlik qiladi.

## Asarlari
„Ota uyim oqshomlari“ (2012), „Osmonini topgan qush“ (2013), „Ostonangda turibman dunyo“ (2019) nomli hikoyalar toʻplamlari nashrdan chiqqan. Birinchi kitobiga Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Oʻtkir Hoshimov soʻzboshi yozib, adibaning ijodini gʻoyat samimiyat bilan ijobiy baholagan.
Adibaning hikoyalari oʻzbek nasri onlayn antologiyasi, shuningdek, oʻzbek adabiyotiga dohil boʻlgan bir nechta saytlarga joylashtirilgan. Ijod namunalari rus, qirgʻiz tillariga oʻgirilgan. Yaqinda „Necha kunki, yoʻq oromim…“ nomli hikoyasi nemis tiliga tarjima qilinib, „Amarantus“ adabiy agentligi tomonidan Germaniyada chop etildi.
Toʻra Mirzo

**Toʻra Mirzo** (***Toʻramirza Jabborov***) – 1956-yili Namangan viloyati Chortoq tumani Peshqoʻrgʻon qishlogʻida tugʻilgan. 1979-ili Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti Teatrshunoslik boʻlimini va 1989-yili Moskvadagi Adabiyot institutining Oliy adabiyot kurslari dramaturgiya boʻlimini tamomlagan.

## Faoliyati
Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi, Oʻzbekiston jurnalistlari ijodiy uyushmasi va Oʻzbekiston teatr arboblari uyushmasi aʼzosi, Muqimiy nomidagi Oʻzbekiston davlat musiqali teatri Badiiy kengashi maʼsul kotibi, adabiy emakdosh, shoir, dramaturg va teatrshunos.
1985-yili „Maysalar hayqirigʻi“, „Goʻroʻgʻlining belanchagi“ sheʼriy toʻplamlari uchun Yoshlar Ittifoqi mukofotiga sazovor boʻlgan. Uning oʻndan ortiq sheʼriy kitoblari Toshkentda, ikkita sheʼriy kitobi Moskva nashriyotlarida, 4 ta pyesasi Moskvaning „Iskusstvo“ va VAAP nashriyotida chop etilgan. "Amir Temur" sheʼriy dramasi Mulla Toʻychi Toshmuhamedov nomidagi Qashqadaryo viloyati musiqali drama teatrida sahnalashtirilgan. Ushbu sheʼriy dramasi uchun Toʻra Mirzoga 1991-yili MDH yozuvchilar uyushmasi hamjamiyatining Xalqaro Fuzuliy mukofoti berildi. Dramaturgiyada 5ta, sheʼriy asarlari uchun 5ta xalqaro mukofotlar bilan taqdirlangan.

## Asarlari
Uning „Amir Temur va Yildirim Boyazid munoqashasi“, „Bekat“, „Tonggi tramvay“, „Poytaxt latifalari“, „Saratondagi izgʻirin“, „Amir Temur“ kabi pyesalari xalqaro tanlovlarda mukofotlarga sazovor boʻlgan.
Toʻra Mirzoning Muqimiy nomidagi Oʻzbekiston davlat musiqali teatrida „Soxta malika“, „Oʻtgan-oʻtmagan kunlar“ nomli musiqali dramalari sahnalashtirilgan. Shuningdek, shoir „Oy onam – qaynonam“, „Aloviddinning sehrli chirogʻi“, „Garovdagi muhabbat“, „Tuzoq“, „Afrika goʻzali“, „Asl xazina“, „Aloviddining sehrli chirogʻi“, „Antiqa sovchilar“, „Uygʻonish“ va „Toʻmaris“ spektakllarida ijro etilgan qoʻshiqlar matnining muallifidir.
Uning yigirmadan ortiq pesa va tarjimalari respublika teatrlarida sahnalashtirilgan.

## Manbalar
Luuk de Jong

**Luuk de Yong** (1990-yil 27-avgustda tugʻilgan) — gollandiyalik professional futbolchi, Eredivisie klubi PSV Eindhoven va Niderlandiya terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.

De Yong avvalroq DZC '68, Graafshap, Twente, Borussia Mönchengladbach va Nyukasl Yunayted klublarida oʻynagan, 2014-yilda PSVga oʻtgan. U klub uchun 200 dan ortiq oʻyin oʻtkazdi, 100 dan ortiq gol urdi. 2019-yilda u „ Sevilya“ ga oʻtdi, 2021 yilda esa "Barselona" ga ijaraga oʻtdi.

## Yoshlik
De Yong Shveysariyaning Aigle shahrida tugʻilgan.

## Klubdagi faoliyati

2011-yil 20-avgustda De Yong 2011/12-yilgi mavsumda Eredivisie birinchi golini Heerenveenga qarshi (5-1 hisobidagi) oʻyinda mag‘lub etildi. Keyingi hafta, De Yongning 21 yoshga toʻlgan kunida u yana ikki marta raqib darvozasini ishgʻol qildi.

### Borussia Mönchengladbach
2012-yilning 18-iyulida De Yong Bundesliganing „Borussia Mönchengladbach“ klubi bilan besh yillik shartnoma imzoladi, uning transferi 15 million yevro bo‘lib. Koʻchib oʻtgandan sakkiz oy oʻtgach, De Yong Bundesliga „futbolchi sifatida rivojlanish uchun ajoyib joy“ ekanligini aytdi.

#### Nyukasl Yunayted (ijara)
2014-yilning 29-yanvarida De Yong Premer-liganing „ Nyukasl Yunayted“ klubi bilan 2013/14-yilgi mavsum oxirigacha ijaraga oʻtadi. U 1-fevral kuni " Sanderlend "ga qarshi „ Tyne-Wear“ derbisida debyut qildi. 2014-yilning may oyida De Yong „Nyukasl“ tarkibida oʻn ikkita oʻyinda gol ura olmagani uchun "Borussiya qaytishi eʼlon qilindi.

### PSV
2014-yilning 12-iyulida De Yong PSV ga 5,5 million yevro evaziga transfer qilindi va 5 yillik shartnoma imzoladi. PSVga o‘tganidan so‘ng, De Yong Germaniyaga o‘tib, xato qilganini his qildi.

### Sevilla
2019-yilning 1-iyulida De Yong Ispaniyaning „Sevilya“ klubi bilan toʻrt yillik shartnoma imzoladi. 2020-yil 16-avgust kuni De Yong UEFA Yevropa Ligasi yarim finalida "Manchester Yunayted" ustidan 2:1 hisobida g‘alaba qozonilgan oʻyinda golga mualliflik qildi. 21-avgust kuni u finalda "Inter" ustidan 3:2 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda ikkita gol urdi va oʻyinning eng yaxshi oʻyinchisi deb topildi. Yevropa ligasidagi oʻyini bilan u keyinchalik mavsumning eng yaxshi tarkibiga kirdi.

### PSV sahifasiga qaytish
2022-yilning 2-iyulida De Yong 3 yillik shartnoma asosida „Sevilya“dan PSVga qaytdi.

## Terma jamoadagi faoliyat
De Yong 2011-yilning 9-fevralida Avstriyaga qarshi o‘rtoqlik o‘yiniga Niderlandiya terma jamoasiga ilk oʻyinda maydonga tushdi va debyut qildi.

U ilk xalqaro golini 2011-yilning 6-sentyabrida UEFA Evro-2012 saralash bosqichi doirasida Finlandiyaga qarshi o‘yinda kiritdi va Gollandiyani finalga olib chiqdi.

## Yutuqlari
**Twente**

* Eredivizion : 2009-10
* KNVB kubogi : 2010-11
* Yoxan Kroyff qalqoni : 2010, 2011 yil

**PSV**

* Eredivizion: 2014-15, 2015-16, 2017-18
* Yoxan Kroyff qalqoni: 2015, 2016, 2022

**Sevilla**

* UEFA Yevropa Ligasi : 2019-20

Shaxsiy sovrinlari

* Erediviziyada yilning eng yaxshi jamoasi: 2017-18, 2018-19
* UEFA Yevropa ligasining mavsumdagi tarkibi: 2019-20

## Manbalar
Haydar Muhammad

**Haydar Muhammad** (1936-yil 22-yanvar Toshkent — 2022-yil 9-oktyabr, shu yerda) — Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, shoir va dramaturg, „Doʻstlik“ ordeni sohibi.

## Taʼlim
Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining kechki filologiya boʻlimini tugatgan (1966).

## Faoliyati
Oʻzbekiston teleradiosida muharrir (1965-1976), Madaniyat ishlari vazirligida masʼul vazifalarni (1976-1980) bajargan. Koʻp yillar Hamza nomli Akademik drama teatrida adabiy emakdosh vazifasida xizmat qilgan.

## Asarlari
Uning birinchi sheʼriy toʻplami „Koʻnglim mening“ nomi bilan 1975-yilda nashr boʻlgan. Shundan soʻng „Olchamning tugʻilgan kuni“ (1978), „Yoʻllaringga mushtoqman“ (1979), „Ipak gilamlar“ (1990), „Hazilkash shoh“ (Saylanma, 1994) kabi sheʼriy va dramatik asarlari, toʻplamlari chop etilgan.
Haydar Muhammad musiqa janrining juda koʻp turlari uchun sheʼrlar yozgan, „Shoir ovozi“ dostoni (Sayfi Jalil musiqasi), „Yoshligim“ syuitasi (D. Zokirov), „Mening oppoq qoʻshigʻim“ kabi turkumlari (Bahrillo Lutfullayev musiqasi) shular jumlasidandir. Uning „Toshkentning nozanin malikasi“ (Manas Leviyev musiqasi), „Koʻngil — chinni piyola“ (1987, Komil Kenjayev musiqasi), „Kuyovlar konkursi“ (1991, R. Azizxoʻjayev bilan T. Hasanov musiqasi), „Har kimki vafo qilsa…“ (1994, Bobur haqida. A. Ismoilov, S. Hayitboyev musiqasi) kabi musiqali drama va komediyalari tomoshabinlarga manzur boʻlgan.
Haydar Muhammadning "Xotinlar „gap“idan chiqqan hangoma" (1990), "Sabʼai sayyor" (1991, Navoiy dostoni asosida), „Hazilkash shoh“ (1994), „Sehrgar va ayyor“ (1994), „Jinoyat ustida ushlansin“ (1996), „Elyor botir“ (1985) kabi drama va komediyalari Hamza nomidagi Oʻzbek Davlat akademik drama teatri, Muqimiy nomli respublika musiqali teatri, viloyat teatrlarida sahnalashtirilgan. „Toshkentning nozanin malikasi“, „Koʻngil — chinni piyola“, „Kuyovlar konkursi“ asarlari esa Tojikiston, Qirgʻiziston teatrlarida ham sahna yuzini koʻrgan.
"Xotinlar „gap“idan chiqqan hangoma" komediyasi asosida suratga olingan „Temir erkak“ filmi respublikamizda eng koʻp tomoshabin koʻrgan asarlardan biridir.
Haydar Muhammadning qator latifa, intermediya, hajviy hikoyalari „Mushtum“ jurnali va gazetalarida chop etilib, „Tabassum“ radiostudiyasi hamda televizion miniatyuralar teatrida foydalanib kelinadi.
Respublikamiz xalq teatrlari adibning „Ipak gilamlar“, „Navoiy bir kuni“, „Ulugʻbek sharofati“, "Beruniyning baxt eshigi", „Sevgi jazavasi“, "Sobir Rahimov va xoin", „Chiroyli ayolning iltimosi“ kabi asarlarini ham sahnalashtirgan.
Haydar Muhammad tarjimasida ozarboyjon dramaturgi Anorning „Zanjir yoki qiyofalar“ (Muqimiy teatri), turkman dramaturgi H. Muxtorning „Nevarali kelin“ (Samarqandagi H. Olimjon nomli teatr), boshqird dramaturgi Farid Bogdanovning „Tungi mehmon“ (Hamza nomli oʻzbek Davlat akademik drama teatri) kabi asarlari oʻzbek sahnasiga chiqqan.

## Manbalar
Konchitsa leto

„**Konchitsa leto**“ (, yaʼni „Yoz tugaydi“) („**Konchitsa leto (Jdu otveta)**“ ( deb ham nomlanadi)) — „Kino“ sovet rok musiqa guruhi ijro etgan qoʻshiq. Guruhning 1991-yil eʼlon qilingan „Chyorniy albom“ studiyaviy albomiga birinchi trek oʻlaroq kiritilgan. 1990-yilning bahorida yozib olingan qoʻshiq guruh solisti Viktor Soy oʻlimidan keyin eʼlon qilingan.

„Konchitsa leto“ qoʻshigʻini bir necha xonanda hamda musiqiy guruh kaver qilgan. Xususan, „Kukriniksi“ guruhi Soy xotirasiga bagʻishlangan „KINOprobi“ (2000) albomi uchun qoʻshiqni kaver qilgan. Shuningdek, ashulani „Yu-Piter“ va „Neyromonax Feofan“ guruhlari hamda rus xonandasi Leonid Agutinlar ijro etgan.

## Yozilishi tarixi
„Konchitsa leto“ ashulasi keyinchalik „Chyorniy albom“ albomiga kiritilgan boshqa ashulalar qatori 1990-yilning bahorida Nataliya Razlogovaning Moskva shahridagi kvartirasida yozib olingan. Qoʻshiq akustik gitara yordamida maishiy magnitofonga yozib olingan. Birinchi bandi toʻliq boʻlmagan ushbu ilk versiya 2018-yilda eʼlon qilingan.

Albom uchun ashula 1990-yilning yozida Latviyaning Yurmala shahri yaqinidagi Plieņciems qishlogʻida joylashgan „Yamaha“ studiyasida yozib olingan. Soyning yon daftarida qoʻshiqning qora nusxasiga „Jdu otveta“ deb nomlangan. Soy oʻlimi ortidan yozuv qayta ishlanib, 1991-yilning yanvarida eʼlon qilingan.

## Tahlili
Y. Shadjanovaning fikricha, „Konchitsa leto“ qoʻshigʻi „Chyorniy albom“ga kiritilgan boshqa qoʻshiqlar kabi oʻlimni oldindan sezish hissi bilan yoʻgʻrilgan. Uning soʻzlariga koʻra, Soy aynan qoʻshiq yozilgan yozda — 1990-yilning 15-avgustida vafot etgani ramziy ahamiyatga ega, chunki Soy uchun 1990-yilning yozi chindan yakuniy yozga aylangan.

## Manbalar

## Havolalar
*