open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sacoila

***Sacoila*** — Gʻarbiy yarim sharqdan kelib chiqqan Orchidaceae oilasiga mansub gulli oʻsimliklarning turkumi. Meksika, Markaziy Amerika, Janubiy Amerika, Gʻarbiy Hindiston va Floridada uchraydi

## Turlar
2014 yil iyun oyida qabul qilingan turlar:

# *[[Sacoila argentina]]* (Griseb. ) Garay — Boliviya, Paragvay, Argentina
# *[[Sacoila duseniana]]* (Kraenzl. ) Garay — Braziliya
# *[[Sacoila foliosa]]* (Schltr. ) Garay — Braziliya
# *[[Sacoila hassleri]]* (Cogn. ) Garay — Surinam, Paragvay, Braziliya
# *Sacoila lanceolata* (Aubl. ) Garay — Florida va Meksika janubidan Argentinagacha keng tarqalgan
# *[[Sacoila pedicellata]]* (Cogn. ) Garay — Braziliya, Paragvay, Argentina
# *[[Sacoila squamulosa]]* (Kunth) Garay — Kolumbiya, Kosta-Rika, Kuba, Yamayka, Livard orollari, Kayman orollari, Florida

## Manbalar
Fozila Sulaymonova

**Fozila Sulaymonova** — (1919, Margʻilon, — 2011, Toshkent) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1991), professor.

## Faoliyati
Toshkent davlat pedagogika institutini tugatgan (1941). Sankt-Peterburg davlat universiteti aspiranturasida tahsil olgan (1946-1948). Oʻzbekiston Milliy Universitetida katta oʻqituvchi (1948-1960), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Davlat adabiyot muzeyida katta, yetakchi ilmiy xodim (1968-1978, 1998-2006), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qoʻlyozmalar institutida katta ilmiy xodim (1978-1998) boʻlib ishlagan. Koʻplab ilmiy maqola, monografiya va Sharq miniatyuralarini chop ettirgan.

## Mukofotlari
«Sogʻlom avlod uchun» (1994), «Buyuk xizmatlari uchun» (1999) ordenlari va Fransiya Fanlar akademiyasining oltin palma mukofoti (1998) bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Alloa

Alloa — Shotlandiyaning markaziy qismida joylashgan shahar. Klakmannanshir okrugining markaziy shahri. Shaharning nomi gel tilidan olingan boʻlib, oqar suv degan maʼnoni anglatadi.
## Tarixi
Shahar haqidagi ilk malumotlar 1398 — yilga oid boʻlib, qirol Robert III tomonidan zodagon Tomas Erskingga Alloa baronligi toqtiq qilinganligi qayd etilgan. Ersking xonadonining vakillari tomonidan cherkov bunyod etilgan.
1565 — yilda Shotlandiya qirolichasi Mariya Styuart oʻgʻli Yakov bilan Alloa minorasiga tashrif buyurishgan. Qirolicha Jon Erskingga Mara Grafligini tortiq etgan. Oʻz navbatida Jon Ersking 6 shahar rivojiga juda katta hissa qoʻshgan. Uning tashabbusi bilan 1710 — yilda Alloa bojxona portiga aylantirilgan.
19-asrga kelib Alloaning aholisi 6440 kishidan iborat boʻlgan.
## Shaharning iqtisodiy ahvoli
20-asrga kelib, shahardagi iqtisodiy ahvol yomonlashdi, koʻplab kichik kompaniyalar kasodga uchradi yoki, katta korporatsiyalar tomonidan sotib olinib, birlashtirildi. 1950 — yilda shahar porti oʻz faoliyatini yakunladi. 1960 -yilda esa temiryoʻl yopildi. Bugungi kunda, shahar asosan, tekstil ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi.
## Tarixiy obidalar
Alloe minorasi — Erskin oilasining qarorgohi. Shotlandiya qirolichasi Mariya Styuart va uning oʻgʻli, Angliya va Shotlandiya qiroli Yakov bir necha marotaba mexmon boʻlishgan.
## Foydalanilgan adabiyotlar
https://www.undiscoveredscotland.co.uk/alloa/alloa/index.html
Al-Askariy masjidi portlashi (2007)

**2007 yil al-Askariy masjidi portlashi** (    ) 2007 yil 13 iyunda soat 9 lar atrofida sodir boʻlgan&nbsp;Men mahalliy vaqt bilan shia islomidagi eng muqaddas joylardan biri al-Askariy masjidida bo'laman va Eron tomonidan Iroq Baʼs partiyasiga tegishli. Jabrlanganlar yoki halok bo‘lganlar haqida xabar berilmagan bo‘lsa-da, hujumlarda masjidning ikkita o‘n qavatli minorasi vayron bo‘lgan. Bu masjidning ikkinchi portlashi bo'lib, birinchi portlash 2006 yil 22 fevralda sodir boʻlgan va masjidning oltin gumbazini vayron qilgan.9 atrofida 2007 yil 13 iyunda isyonchilar Al-Askariy masjidi gumbazi xarobalari yonidagi qolgan ikkita o'n qavatli baland oltin minoralarni vayron qilishdi. Masjid masjidi va minoralari 2006 yildagi portlashdan beri yopilgan va qurbonlar haqida xabar berilmagan. Iroq politsiyasi “soat 9 lar atrofida masjid binosi ichidan bir vaqtning o‘zida ikkita portlash ovozini eshitganini ma’lum qildi. am"  Mahalliy aholi shaharni larzaga keltirgan va havoga chang bulutini yuborgan portlashlar haqida xabar berdi.Qayd etilishicha, hujum 2007-yilda shialarning yirik ziyoratgohlariga, jumladan, Karbaloda ikkita avtomobilga o‘rnatilgan bomba o‘rnatilgan portlashlardan biri bo‘lgan: biri Imom Husayn ziyoratgohi yaqinida (36 kishi halok bo‘lgan va 168 kishi yaralangan) va ikkinchisi yaqinida sodir etilgan. Imom Abbos ziyoratgohi, shia islomidagi ikkinchi eng muqaddas joy boʻlib, kamida 58 kishini oʻldirgan va 169 kishi yaralangan.
Arsal jangi (2014)

2014-yilning 2-avgustida Livan xavfsizlik kuchlari al-Nusra fronti qo‘mondonini hibsga olganidan so‘ng, al-Nusra fronti va IShID jangarilari Livan armiyasining Arsaldagi nazorat-o‘tkazish punktlariga hujum qilishdan va shimoli-sharqiy shahar politsiya bo‘limiga bostirib kirishdan oldin ularni o‘rab olishdi va u yerda kamida 16 nafar politsiyachini garovga oldilar. . Shundan so‘ng jangarilar shahar ustidan nazoratni o‘z qo‘liga olishdi  va kunning o‘zida harbiylar tomonidan ozod qilingan ikki askarni qo‘lga olishdi. Jang keyingi kungacha davom etdi va 30 jangari, 10 askar va ikki tinch aholi halok bo'ldi. 25 askar yaralangan, 13 nafari bedarak yo'qolgan va asirga olingan deb taxmin qilinadi. Yo‘qolgan askarlardan ikki nafari o‘sha kuni qutqarib olindi. 4 avgust kuni qurbonlar soni 17 nafar askar,  50 nafar tinch aholi va 50 nafar jangariga yetdi. 86 nafar askar yaralangan, bedarak yo‘qolganlar soni 22  ga yetgan, 135 nafar tinch aholi va 15 nafar jangari yaralangan.  Halok bo‘lgan tinch aholidan ikki nafari go‘dak suriyalik qochqinlar edi.  Harbiylar oldinga siljib  jangarilar tomonidan bosib olingan texnik institut binosini  egallab olishdi, chunki shahar bir necha tomondan kuchli snaryadlar ostida qoldi.  Kechqurun armiya ham Ras al-Serj tepaligini egallashga muvaffaq bo'ldi.5 avgust kuni harbiylar ikkita hukumat binosini egallab olishga uringan, uch askar va uch politsiyachi jangarilar tomonidan ozod qilingan.  Kunduzgi janglarda IShIDning Arsal hududi bo‘yicha qo‘mondoni  o‘ldirilgani, an-Nusra kuchlari esa shahardan chekinayotgani xabar qilingandi.  Kechqurun 24 soatlik otashkesim boshlandi. 6 avgust kuni yana uch askar ozod qilindi, 10 askar va 17 politsiyachi esa asir sifatida qolmoqda. 7 avgustga kelib, mo'rt sulh tuzildi, chunki IShID kuchlari ham shahardan chekinib, Suriya bilan chegara bo'ylab qayta joylashtirildi.   Ularning u yerdagi yashirin joylari keyinchalik Suriya havo kuchlari tomonidan bombardimon qilingan, natijada o‘nlab jangarilar yaralangan. 2017-yil 22-iyulda Hizbulloh Jrud armiyasining 90 foizini nazorat qildi. Ikki kundan so‘ng Livan armiyasi Arsalga to‘liq kuch bilan kirib keldi va jangarilar avval egallab olgan nazorat-o‘tkazish punktlari ustidan nazoratni tikladi, yana bir askar olgan jarohatlari tufayli halok bo‘ldi va harbiylar qurbonlari soni 18 taga yetdi  19 taga yangilandi. 12 avgustgacha. Shuningdek, 60 nafar jangari  hamda 42 nafar tinch aholi halok bo‘lgani tasdiqlandi. Yaralangan tinch aholining umumiy soni 400 kishiga yetdi.

## Manbalar
2015 yil aprel Qalamun voqeasi

**2015-yil aprel oyidagi Qalamun voqeasi** 2015-yil 25-aprel kuni ertalab Suriyaning Qalamun mintaqasidagi nishonlarga qilingan bir qator hujumlar edi. Maqsadlar 155-brigada (asosiy Suriya Skad raketa bazasi) va Qalamundagi 65-brigada bazalari edi.  Ikki qurol kolonnasi ham nishonga olingan, bir kishi halok bo‘lgan. Muxolifat manbasiga ko'ra, nishonlar Hizbulloh lagerlari va ikki baza ichidagi o'q-dorilar omborlari bo'lgan. Kteife, Yabrud va Qalamun qishlog‘ida bir necha portlash ovozlari eshitildi.  Zarbalardan ko‘p o‘tmay, 65-brigada bazasi tepasida tutun ko‘tarilgan.Qarama-qarshi manbalarga ko'ra, hujum Al-Nusra frontining quruqlikdagi hujumi,  yoki Isroil havo kuchlarining havo operatsiyasi bilan bog'liq.  Avvalgi holatlardan farqli ravishda, Isroil rasmiy manbalari voqeaga Isroil kuchlarining aloqadorligini rad etdi.
## Manbalar
Suriyaning ommaviy qirg'in quroli

Suriya va ommaviy qirg'in qurollari Suriya tomonidan kimyoviy va yadroviy qurollarni o'z ichiga olgan ommaviy qirg'in qurollarini tadqiq qilish, ishlab chiqarish, zaxiralash va ulardan foydalanish bilan bog'liq.2013-yil 14-sentabrda AQSh va Rossiya Suriyadagi kimyoviy qurol zaxiralarini 2014-yil iyuniga qadar yo‘q qilish bo‘yicha kelishuvni e’lon qildi  2013-yil oktabr oyida OPCW-BMT qo‘shma missiyasi Suriyaning e’lon qilingan barcha kimyoviy qurol ishlab chiqarish va aralashtirish uskunalarini yo‘q qildi.  Bir necha oy o'tgach, Suriya ritsin kimyoviy qurol dasturini saqlab qolganini ma'lum qildi, Suriya hukumati bu dastur mamlakat sharqidagi Suriya muxolifat kuchlari qo'liga o'tganini da'vo qilmoqda.  Keyingi oy Suriya yana 4 ta avval yashiringan kimyoviy qurol ishlab chiqarish joyi borligini oshkor qildi.  Isroil razvedkasi Suriya hukumatida bir necha tonna kimyoviy qurol saqlanib qolgan, deb hisoblaydi. Suriya Shimoliy Koreya yordamida yadroviy qurol ishlab chiqarishga intildi, ammo uning plutoniy ishlab chiqarish reaktori 2007 yilda Isroil havo kuchlari tomonidan yo'q qilindi (qarang: "Orchard" operatsiyasi ).  Atom energiyasi boʻyicha Xalqaro agentlikdagi (MAGATE) Suriya fayli ochiqligicha qolmoqda, chunki Suriya MAGATEning vayron qilingan obyekt haqidagi savollariga javob bera olmaganligi sababli, MAGATE yadroviy reaktor, shu jumladan reaktorning yadro yoqilgʻisi qayerda ekanligi haqida “juda ehtimol” degan xulosaga keldi. 2015-yil yanvarida Suriya hukumati Al-Qusayrda (Suriya) atom zavodi qurishda gumon qilinayotgani xabar qilingan edi. 1967 yilgi Olti kunlik urush paytida Isroil Golan tepaliklarini va 1978 yilda Janubiy Livanni bosib olgandan so'ng, Suriya hukumati Isroil harbiy qudratini Suriya xavfsizligiga tahdid deb hisobladi.  Suriya birinchi marta 1973 yilda Yom Kippur urushini boshlashdan oldin Isroilga qarshi harbiy to'xtatuvchi sifatida Misrdan kimyoviy qurol sotib oldi.  Suriya rasmiylari kimyoviy qurolga qodirligini ochiqchasiga e'lon qilmagan bo'lsalar-da, ular nutqlari orqali buni nazarda tutdilar va qo'shimcha ravishda javob choralari haqida ogohlantirdilar. Suriyaning ichki kimyoviy qurol qobiliyati bilvosita Rossiya, Germaniya, Xitoy texnik va logistik yordami bilan ishlab chiqilgan bo'lishi mumkin. Ehtimol, Suriya G'arbiy Yevropa, Xitoy va Shimoliy Koreyadan ikki tomonlama kimyoviy qurol prekursorlari va ishlab chiqarish uskunalarini import qilgandir.

## Yana qarang

## Manbalar
Ziyodiylar

**Ziyodiylar** (818—1018) – Abbosiylar hukmronligini tan olgan Yamandagi sulola. Sulola asoschisi Muhammad ibn Ziyod (818—859).
## Davlat tashkil topishi
Sulola asoschisi Muhammad ibn Ziyod Yazid ibn Abu Sufyon ibn Harb ibn Umayya (Muoviya I ning ukasi) avlodi boʻlgan. Ziyodiylar Tihoma, Xadramavtdan sharqdagi yerlarda va Yamanning togʻli mintaqalarida hukmronlik qilishgan. Ziyodiylar amirligining poytaxti Zabid shahri boʻlgan. Davlat tanazzulga uchragan paytda, Sano va Janadda Ya’furiylar davlati tashkil topdi.
## Davlat tanazzuli
Yamanning shimoliy sohilboʻyi hududlarini poytaxt Assar bilan birga ishgʻol qildi, qarmat Ali ibn Fazl 904-yili Zabid shahrini talon-toroj qiladi. 989-yil Yaʼfuriylar hujum qilib, Zabidni yoqib yubordilar. Biroq mamluk al-Husayn ibn Salama davlatni saqlab qoldi. Sulola hukmronligining soʻngida habash gʻulomlar katta taʼsirga ega boʻlgan. 1018-yili Ziyodiylar davlatining shimoliy qismini boshqarayotgan gʻulomlardan chiqqan vazirlar, jumladan, ularning rahbari Najoh oʻzini taxt daʼvogari deb eʼlon qildi va Najohiylar sulolasiga asos soldi.
## Hukmdorlar roʻyxati

## Manbalar
Manjur (asbob)

***Manjur*** Sharqiy Arabistonda qoʻllaniladigan, lekin kelib chiqishi Sharqiy Afrikadan boʻlgan musiqa asbobi hisoblanadi . U matoga yopishtirilgan echki tuyog'idan yasaladi. Ushbu cholg'u asbobini belga bog'lab o'ynaladi. Shundan so‘ng esa ijrochi tuyoqlar bir-biri bilan to‘qnashgan holatda, xirillagan tovush hosil qilish uchun sonlarini silkitadi.

*Fann at-tanbura* va *zar* spektakllarida ishlatiladi keng foydalaniladi.

## Yana qarang

* Kahliji

*
Amerika inqilobiy urushidagi diplomatiya

Inqilobiy urushdan oldin Londonda mustamlakadan tashqari munosabatlar olib borilgan. Koloniyalar u yerga agentlarini yubordilar. Mustamlakalar bir nechta mustamlakalararo konferentsiyalar oʻtkazdilar va nihoyat Kontinental Kongress bilan yakunlandi. Mustamlakalarda Yevropa tinch aholi punktlari, hind qabilalari bilan turar-joylar va mustamlakalararo (koloniyalar oʻrtasidagi) kelishuvlar boʻyicha tuzilgan. 1772 yildan boshlab bir nechta koloniyalar yozishmalar qoʻmitalari tuzdilar. Parlament 1773-yilda Choy toʻgʻrisidagi qonunni va Boston choy partiyasidan keyin 1774 yilda Massachusets shtatidagi Boston port qonunini (yoki chidab boʻlmas harakatlar) qabul qildi. Kontinental Kongress yozishmalar qoʻmitasini tuzdi, u 1789 yilda Tashqi ishlar boʻlimiga aylandi. Lord Nord 1775 yil 20 fevralda qabul qilingan rezolyutsiya loyihasini tayyorlash uchun yarashtiruvchining oʻziga xos boʻlmagan rolini oldi. Bu Amerika inqilobiy urushi boshlanishidan oldin oʻn uchta koloniya bilan tinch yoʻl bilan kelishuvga erishishga urinish edi; u umumiy mudofaaga hissa qoʻshgan va fuqarolik hukumatini qoʻllab-quvvatlagan va adolatni amalga oshirishni taʼminlagan har qanday koloniya (yaʼni tojga qarshi har qanday qoʻzgʻolonga qarshi) savdoni tartibga solish uchun zarur boʻlganlardan tashqari soliq yoki yigʻimlarni toʻlashdan ozod qilinishini eʼlon qildi; u alohida koloniyalarga murojaat qilib yuborildi va kontinental kongressni ataylab eʼtiborsiz qoldirdi.
## Manbalar
Sharif Yusupov

Sharif Yusupov — (1928, Toshkent — 2010, Toshkent), adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1990), professor.

## Faoliyati
Toshkent davlat universitetini tugatgan (1951), bir necha yillar mobaynida matbuot nashrlarida, soʻngra qirq yildan ziyod Toshkent Davlat Universiteti (Oʻzbekiston Milliy universiteti) oʻzbek filologiyasi fakultetida dars bergan. Uning „Furqat yoʻllarida“ (1984), „Xudoyorxon va Furqat“ (1994), „Xufiya qatlamlar“ (1998), „Sanʼat va hayrat“ (2000), „Tarix va adab boʻstoni“ (2003), „Tarix ummoni sirlari“ (2008) kabi kitoblari chop etilgan. R.Tagor, M.Gorkiy, Y.Fuchik, A.Chaykovskiy, M.Rusuliy asarlaridan namunalarni oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

## Mukofotlari
„Shuhrat“ medali (1994), „El-yurt hurmati ordeni“ (1999) bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Jumhuriyat ko'chasi (Bursa)

## Jumhuriyat ko'chasi
Jumhuriyat ko'chasi Bursa shahar markazidagi G'alaba maydonidan boshlanib , Gökdere bulvarida tugaydigan ko'chadir.Bursaning tarixiy mehmonxonalari va bozorlari o'rtasida joylashgan. 1906-yilda “ Hamidiye ” nomi bilan foydalanishga topshirilgan koʻcha 2004-yilda transport vositalari harakati uchun yopilgan.Ko'cha bo'ylab yo'l 2011-yilda qurilgan va " nostaljik tramvay liniyasi " deb nomlangan tramvay sharqiy-g'arbiy yo'nalishda harakatlangan.Avtotransportga yopilganidan keyin tijorat vazifasidan ko'ra ijtimoiy vazifasi bilan oldinga chiqqan Jumhuriyat ko'chasi, parda va bezak sohasida hamon Bursaning muhim ko'chalaridan biri hisoblanadi.  Koʻchada 270 ta doʻkon mavjud boʻlib, ularda asosan shisha idishlar, gilamlar va pardalar sotiladi.
## Tarixi
Ko'cha Mahmut Reshid Posho II  hukmdorlik davrida qurilgan.  Abdulhamit sharafiga "Hamidiye ko'chasi" deb nomlangan.Bu yerda Tahil Xan va Payshanba hammomi kabi inshootlar joylashgan ko'cha.Ko'cha  Konstitutsiyaviy monarxiya e'lon qilingandan so'ng, "Meshrutiyat Caddesi"nomi bilan ataldi, 1926-yilda esa"Cumhuriyet Caddesi" nomini oldi.2004-yildan keyin Bursa bozorlari uchun qilingan yangi rejalarga ko'ra, tramvay liniyasi va  transport vositalari harakati uchun yopildi va faqat piyodalar foydalanadigan ko'chaga aylantirildi.Restavratsiya va rekonstruksiya ishlari doirasida ko‘chadagi binolarning old qismidagi konditsionerlar va reklama belgilarini olib tashlash, issiqlikdan himoyalangan derazalar va duradgorlik buyumlarini almashtirish kabi turli tadbirlar amalga oshirildi.Ko'chada odamlarni tashishni davom ettirish uchun 2011-yilda qurilgan tramvay liniyasi keyin Davutkadi mahallasigacha uzaytirildi.2,4&nbsp;km uzunlikdagi tramvay liniyasi 5 ta bekatdan iborat.Tramvayni energiya bilan ta'minlash uchun qurilgan tirgak ustunlari yorug'lik maqsadlarida ham qoʻllanadi.Katenar ustunlari rasm va fotografiya ko'rgazmalari uchun ham mos qilinganligi sababli, ko'cha qaysidir ma'noda san'at galereyasi vazifasini bajarishi mumkin.
Ahmadjon Madaminov

Ahmadjon Madaminov (1926, Qoʻqon — 2008, Qoʻqon), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1989), Filologiya fanlari nomzodi (1972).

## Faoliyati
Fargʻona davlat pedagogika institutini tugatgan (1951), tuman va shahar maktablarida oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan (1951 — 1961), Qoʻqon adabiyot muzeyi (hozirgi Fargʻona viloyat adabiyot muzeyi)da ilmiy xodim, muzey direktori, yetakchi ilmiy xodim (1961 — 1098) lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan. U Haziniyning «Tasadduq, yo Rasululloh» (1992), Mirzo Hoʻqondiyning «Yigirma hikmat» (1992), Midhatning «Orzu» (1995), Muqimiy, Furqat, Zavqiy sheʼrlaridan iborat «Yangi bayoz»ini (1997), Haziniyning «Devon»ini (hammuallif, 1999) va Zavqiyning «Ajab zamona» (hammuallif, 2003) kitoblarini nashrga tayyorlagan.

## Manbalar
Dariyzabon xalq ogʼzaki ijodi

## Dariyzabon folkyori janrlari
 Dariyzabon folkyori mazmunan rang-barang va janr sifatidan xilma-xildir.
 Xalq orasida folkyorning ajoyib namunalari turli xil epik dostonlar, ertaklar, rivoyatlar, qissa, hikoyalar, latiflar, qoʼshiqlar va boshqalar saqlanib qolgan.
## Dariyzabon folkyorining oʼziga xos jihati
 Dariyzabon xalq ogʼzaki ijodining oʼziga xos jihati shundaki, ham urf-odat, marosim qoʼshiqlari, ham urf-odat va marosimga bogʼliq boʼmagan sheʼrlari, dostonlari, maqol, matal, ruboyilar va gʼazallar mavjud.
## Nasriy turlari
 Dariyzabon xalq folkyorida nasriy asar turlariga doston, ertak, latifa, qissa va boshqa masr yoʼlida yozilagan asarlar kiradi. Bu folkyor yillar mobaynida asrdan-asirga oʼtib kelgan va bunda afgʼon xalqining kelajakka boʼgan ishonchi, orzu-umidlari aks etgan.
## Dostonlar
 Dariy tilida dostonlar ikki turga boʼlinadi:
1. "Qahramonlik" dostonlari ya'ni " Rustame doston", " Goʼrogʼli", " Alpomish" va boshqalar.
2. "Ijtimoiy-maishiy" ya'ni " Samoke ayyor", " Doʼxtare Oypari" va boshqalar.
 Ammo bu ikki turga boʼlishi shartli ravishda. Chunki ba'zi dostonlarda voqealar rivoji ham qahramonlik, ham ijtimoiy -maiyshiy yoʼsinda ketishim mumkin. 
 Dariy tilidagi dostonlar koʼp xalqlar dostonlari singari nasr va nazmada yozilgan boʼladi.
Vanadokya

## Vanadokya
Vanadokya, Boshqal'a shahridan 33&nbsp;km uzoqlikda,Yovuzlar qishlog'i chegaralarida joylashgan.Shakllanish jihatidan Kapadokiya mintaqasidagi peri bajalar(qoyalar) bilan bir xil, hech qanday farq ko'rsatmaydi. Peri bajalar vulqondan hosil boʻlgan Yigit tog'idan chiqqan minerallarning suv va shamollar tomonidan eroziya natijasida hosil boʻlgan.Mahalliy xalq tomonidan “Vanadokya” deb atalgan, har yili, ayniqsa yoz mavsumida koʻplab mahalliy va xorijiy sayyohlarni qabul qiladigan peribacalari, yogʻingarchilik taʼsirida paydo boʻlgan koʻp metr uzunlikdagi tunel va gʻorlar bilan ham diqqatni tortadi.Mintaqada yashirin tunel orqali borish mumkin boʻlgan qal'a ham mavjud.Bu joy yashirin jannatga o'xshaydi.Kapadokiyadagi peri bajalariga hasad qiladigan va Ihlara vodiysini sevib qoladigan jannat. Van gubernatorligi vodiyga Kapadokiyaning sharqiy egizaki Van'adokya deb nom berdi. Tarix hidi boʻlgan bu tabiiy go'zallikda armanlar yashagan. Shu sababli, Van'adokyada har biri bir-biridan farq qiladigan turli o'lchamdagi cherkovlar mavjud.H.z Isoning havoriylaridan biri boʻlgan Bartalmayning mozori topilgan 1700-yillik Bartalmay cherkovi ham vanadokyada joylashgan.  
## Vanadokya peri bajalari
17 mingga yaqin peri bajalarini o'z ichiga oladi.20 kilometr maydonga tarqalgan peri bajalaridan tashqari 35 ta g'or va 12 ta o'yilgan uylar mavjud.Viloyatga kelganlar bemalol sayohat qilishlari uchun qishloq yo‘li to‘liq asfaltlangan bo‘lsa, turar joy va dam olish uchun hech qanday sharoit yo‘qligi eng katta kamchilikdir.Vanadokya peri bajalari, g'orlar va o'yilgan uylarni bir kunda ziyorat qilishning iloji yo'q.Vanadokya peri bajalari mintaqa yaqinida uylari boʻlganlar uchun xavf tug'diradi. Ayniqsa, qor erib, yomg'ir yog'sa, toshlar joyidan siljishi mumkin. Ushbu harakatlar natijasida ba'zi toshlar dumalab uylarga tegishi mumkin.
Lutfulla Zohidov

**Lutfulla Zohidov** — (1930, Qoʻqon — 2015, Qoʻqon) adabiyotshunos, Filologiya Fanlari nomzodi (1970), dotsent.

## Faoliyati
Qoʻqon davlat pedagogika institutini tugatgan (19599). Shu institutda adabiyot kabineti mudiri, oʻzbek adabiyoti kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi, dotsent, kafedra mudiri, oʻquv va ilmiy ishlar boʻyicha prorektor vazifalarida ishlagan (1948-yildan). Uning „Alisher Navoiy ijodida muammo janri“ (1986), „Maʼnaviy qadriyatlar“ (hammualliflikda, 1991), „Qoʻqon Davlat Pedagogika instituti tarixi“ kabi kitoblari chop etilgan.

## Mukofotlari
«Shuhrat» medali (1993) va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Faxriy Yorligʻi bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Sodir Erkinov

**Sodir Erkinov** — (1930, Rishton tumani, Fargʻona — 2009) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1977), professor.

## Faoliyati
Fargʻona davlat pedagogika universitetini tugatgan (1952). Moskva davlat universitetida aspirant (1953—1956), Qoʻqon davlat pedagogika institutida katta oʻqituvchi (1958—1962), Qoʻqon adabiyot muzeyining mudiri, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti boʻlimi katta ilmiy xodimi (1962), tekstologiya boʻlimi mudiri (1976).

Uning „Lutfiy“ (1965), "Navoiy „Farhod va Shirin“i va uning qiyosiy tahlili" (1971) monografiyalari nashr etilgan.

„Asrlar osha mushoira“, „Sharq adabiyotida Farhod qissasi“, „Nizomiy Ganjaviy“ kabi kitoblar muallifi.

## Mukofotlari
Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat Mukofoti laureati (1992).

## Manbalar
Arab ohang tizimi

Hozirgi zamonaviy **arab ohanglari tizimi** yoki musiqiy sozlash tizimi oktavaning nazariy jihatdan yigirma to'rtta bo'linmaga teng bo'lingan yoki 24 tonli teng temperamentga bo'linishiga asoslanib olinadi. Bunda har bir nota orasidagi masofa chorak ton 50 tsent etib belgilangan. Har bir ohang oktava teng qiymatiga ega tizimlardan farqli o'laroq, turli xildagi takrorlanmas o'z nomlariga ega hisoblanadi. Eng past ohang *yakah* deb nomlanib,qo'shiqchining diapazonidagi eng past ohang bilan belgilanadi. Keyingi yuqori oktava *nawa* *deb nomlanadi. Bu yigirma to'rtta* *ohang tizimi* *ichidan muqobil*  yettitasi shkala ishlab chiqarish uchun tanlab olinadi va bunda chorak ohang oralig'i umuman ishlatilmaydi. Uch chorak ohang yoki neytral soniya xarakterli interval sifatida qabul qilinadi. 

Taqqoslash uchun, Yevropada bir xil temperli shkalada oktava o'n ikkita teng bo'linmaga bo'linadi. Bu esa arab tizimining yarmiga teng. Shunday qilib, tizim chorak kvartira uchun qirqilgan yassi, yarim tonli kvartira uchun yassi, qirrali yassi va uch chorak ohangli yassi, o'tkir bilan tekis chiziq yordamida Yevropa musiqiy notalarida yoziladi. Chorak o'tkir uchun bitta vertikal chiziq, yarim qadam o'tkir uchun o'tkir va uch chorak o'tkir uchun yarim o'tkir va o'tkir. O'rta C dan pastdagi Gda *yakh* bilan boshlanadigan ikki oktava diapazoni ishlatiladi. 

Amalda, bitta ijro uchun yigirma to'rt tonnadan kamroq foydalaniladi. Yigirma to'rtta ohangning barchasi an'anaviy musiqaning ohang qatorlarida ko'p uchraydigan va ko'pincha ohang qatorlarida boshlanadigan va kamroq ahamiyatli yoki kam uchraydigan ohanglar tarqalgan muhim ohanglar ierarxiyasiga - ustunlarga ajratilgan individual ohanglardir. 

Asarda qoʻllaniladigan oʻziga xos notalar kamdan-kam hollarda birinchi ohang boʻlgan xarakterli ohanglar nomi bilan atalgan yetmishdan ortiq tur yoki maqom qatorlaridan birining bir qismi boʻladi. Ma'lumot uchun, yevropa taʼsiridagi musiqa nazariyasidan farqli ravishda, tonik birinchi boʻlib sanab o'tiladi. Qatorlar geptatonik bo'lib, kuchaytirilgan, katta, neytral va kichik soniyalardan tuziladi. Har bir satrning ohanglari chastotasi nisbati uchun juda ko'p xilma-xillik, lekin bunga qaramay, shunga o'xshash nisbatlar taklif qilingan va ishlash amaliyoti 1996 yildan boshlab elektron o'lchovlar yordamida tekshirilmagan. 

Hozirgi ohang tizimi Forobiy tomonidan (milodiy 950-yilda vafot etgan) 25 tonnalik teng boʻlmagan shkaladan foydalangan va birinchi boʻlib Mixail Mishaqa (1800–1888) asarlarida tilga olingan. U 24 ohang teng templi bo'linishni tanishtirib o'tgan. Ba'zi qat'iy an'anachilar va musiqachilar 24 ohangli bo'linishni tijorat sifatida rad etib, 17 ohangli to'plamdan keng foydalanadilar. 

## Yana qarang

* Jins
* Arabcha maqom

## Manbaalar
1627-yildagi Gargano zilzilasi

**1627-yilgi Gargano zilzilasi.** 1627-yil 30-iyul kuni yarim tunda Italiyaning janubidagi Gargano va Tavolierning bir qismida zilzila sodir boʻldi. Bu juda katta zilzila edi katta sunamiga sabab edi va butun joyga zarar yetdi. Bu Gargano mintaqasida qayd etilgan eng yirik seysmik hodisadir. Bu butun hudud boʻylab jiddiy zarar koʻrdi va taxminan 5000 kishini oʻlimiga olib keldi. To‘rtta zilzila qayd etilgan. Eng katta zarar San Severo va Lesina oʻrtasida qayd etilgan.

Baʼzi manbalarda 1626-yildadagi Nepalda soʻdir boʻlgan yirik zilzila koʻrsatirilgan, ammo boshqalar bu 1627-yilgi voqea haqida notoʻgʻri xabarlar ekanligini taʼkidlaydilar.

## Manbalar
Portugaliya Qurolli kuchlari

Qurolli kuchlar uchta boʻlinmaga ega: dengiz floti, armiya va havo kuchlari. Ular, birinchi navbatda, mamlakat hududiy yaxlitligini himoya qilish, mamlakat ichida va xorijda insonparvarlik yordami va xavfsizligini taʼminlashdan iborat boʻlgan oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlari sifatida xizmat qiladi. 2008-yil holatiga koʻra, uchta filialda 39,200 faol xodimlar, shu jumladan 7,500 ayollar. 2009-yilda Portugaliyaning harbiy xarajatlari 5-milliard AQSh dollarini tashkil etdi, bu YaIMning 2,1 foizini tashkil qiladi. 2004-yilda harbiy xizmatga chaqiruv bekor qilindi. Ixtiyoriy chaqiruv uchun eng kam yosh 18 yoshni tashkil etadi.
## Tuzulishi
Armiya (21 000 kishi) uchta brigada va boshqa kichik boʻlinmalardan iborat. Piyodalar brigadasi (asosan Pandur II APC bilan jihozlangan), mexanizatsiyalashgan brigada (asosan Leopard 2 A6 tanklari va M113 BTR bilan jihozlangan) va Tezkor harakat brigadasi (desantchilar, komandolar va qoʻriqchilardan iborat). Dunyodagi eng qadimgi omon qolgan dengiz floti (10,700 nafar xodim, shundan 1580 nafari dengiz piyodalari), beshta fregat, yettita korvet, ikkita suv osti kemasi, 28 ta patrul va yordamchi kemalarga ega. Harbiy havo kuchlari (7500 nafar xodim) Lockheed F-16 Fighting Falconga asosiy jangovar samolyot sifatida mavjud.

Qurolli kuchlarning uchta boʻlinmasidan tashqari, Milliy Respublika gvardiyasi, harbiy qonunlarga boʻysunadigan xavfsizlik kuchlari va 25 000 xodimni oʻz ichiga olgan tashkilot (jandarmeriya) mavjud. Bu kuch ham Mudofaa, ham Ichki ishlar vazirligining tasarrufida. Iroq va Sharqiy Timordagi xalqaro operatsiyalarda qatnashish uchun otryadlarni taqdim etdi.https://www.defesa.gov.pt/pt/comunicacao/noticias/Paginas/Ministro-da-Defesa-Nacional-visita-militares-portugueses-no-Mali-e-reune-se-com-autoridades-locais.aspx 
## Bazalar
Qoʻshma Shtatlar Azor orollaridagi Terseyra orolidagi Lajes havo bazasida 770 askardan iborat harbiy hozirlikni saqlab turibdi . Lissabon Birlashgan kuchlari qoʻmondonligi (JFC Lissabon) — NATO Ittifoqchilar qoʻmondonligi operatsiyalarining uchta asosiy boʻlinmalaridan biri — Lissabon yaqinidagi Oeyrada joylashgan .
## Tarixi
XX asrda Portugaliya ikkita yirik mojaroga duch keldi: Birinchi jahon urushi va Portugaliya mustamlakachilik urushi (1961-1974). 1975-yilda Portugaliya imperiyasi tugaganidan soʻng , Portugaliya qurolli kuchlari Sharqiy Timor, Bosniya, Kosovo, Afgʻoniston, Somali, Iroq (Nasiriya), Livan, Mali va Markaziy Afrika Respublikasida tinchlikparvarlik missiyalarida ishtirok etdi. Portugaliya, shuningdek, Portugaliya Qurolli Kuchlarining 1992- yilda Angolada va 1998- yilda Gvineya-Bisauda mahalliy fuqarolik tahdidi ostida boʻlgan Portugaliya va chet el fuqarolarini himoya qilish va olib chiqib ketishga qaratilgan interventsiyalari kabi, chet elda bir nechta mustaqil bir tomonlama harbiy operatsiyalarni amalga oshirdi.
## Manbalar

* https://www.defesa.gov.pt/pt/comunicacao/noticias/Paginas/Ministro-da-Defesa-Nacional-visita-militares-portugueses-no-Mali-e-reune-se-com-autoridades-locais.aspx 
* https://peacekeeping.un.org/en/troop-and-police-contributors

## Havolalar
Portugaliya haqida umumiy maʼlumot
Pidi Baiq

**Pidi Baiq**  (8 Avgust 1972 yilda) Indoneziyada tug‘ilgan. U bir necha mashhur romanlar va kitoblar muallifi, o‘qituvchi, illyustrator, komik rassom, musiqachi va bastakor. Uning nomi 1995 yilda tashkil etilgan The Panas Dalam guruhi orqali tanildi. Pidi Baiq adabiy asarlari, ayniqsa hazil janrini sevuvchilar uchun  “*[[Kota Senja|Kota Senja”]]* filmi, shuningdek *, “Dilan: Dia adalah Dilanku 1990  (2*014-yilda chop etilgan), *“Dilan ikkinchi qism 1991"  2015-yilda chop etilgan va “Dilanku”* romanlari orqali mashhurlikka erishgan. *Milea: Suara dari Dilan* 2016-yilda chop etilgan  Yuqoridagi uchta asardan tashqari, Pidi Baiqning boshqa roman asarlari ham mavjud:

* “Drunken Monster: Kumpulan Kisah Tidak Teladan” 2008 yilda nashr etilgan.
* “Drunken Molen: Kumpulnya Kisah Tida Teladan” 2008 yilda nashr etilgan.
* "Drunken Mama: keluarga besar Kisah-kisah Non Teladan" 2009 yilda nashr etilgan.
* "Drunken Marmu: Ikatan Perkumpulan Cerita Teladan" 2009 yildanashr etilgan.
* "Al-Asbun Manfaatulngawur" 2010 yilda nashr etilgan.
* "At-Twitter: Google Menjawab Semuanya Pidi Baiq Menjawab Semuanya" 2012 yilda chop etilgan.
* "S.P.B.U: Dongeng Sebelum Bangun" 2012 yilda nashr etilgan.

Pidi Baiq “Barakas” filmining ssenariy muallifi hamdir.  2017 yilda Pidi Baiq IKAPI mukofotida " *Yil yozuvchisi" nominatsiyasi bo‘yicha taqdirlangan.* 

## Manbalar
Jabal ibn Javval

**Jabal ibn** **Javval** — 7-asrda yashab, arab tilida ijod qilgan yahudiy shoirlaridan biri hisoblanadi. U Muhammad alayhissalom zamondoshi edi.

Ibn Hishomga va Abu al-Faraj al-Isfahoniy so'zlariga ko'ra, Jabal taalabiy edi, lekin ularning hech biri bu haqiqatni tan olmaydi. U yahudiy edi. Ibn Hajar esa o'zining "Kitob al-ashabah fi tamyiz ash-shahobah" biografik lug'atida, ibn al-Kalbiy va al-Marzaboniyga tayanib, shunday bo'lganligini va Jabal keyinchalik Islomni qabul qilganligini aytib o'tadi. Yoqut Jabalning bir baytini keltirayotgan paytida, uni xato qilib "Jamol ibn Javvol at-Tag'labiy" deb ataydi.

Jabal ismi yuqorida tilga olingan arab mualliflari tomonidan onda-sonda keltirib o'tilgan. Abu al-Faraj Jabalning ikki misrasini keltirib o'yganda, ular o'rtasida yuzaga kelgan janjal haqida kelib chiqishi Taalabiy bo'lgan shoir Ash-Shamaxga yozgan she'rida ko'rinadi. Bu, ehtimol, Abu al-Faraj ya'ni, ash-Shammax Jabalning singlisi Kalbani sevib qolgani va oradan ko'p o'tmay, ash-Shammax safarga chiqib ketganida, u o'z ukasiga uylanib oladi, hafsalasi pir bo'lgan oshiq va Jabal o'rtasida she'riy musobaqaga ayanan shu sabab bo'lib qoladi. Shoirning o'n bir misrasini Hishom keltirib o'tadi, ushbu she'riy parchasi yahudiylik dinini yetarlicha ochib bergan.  Bular Banu an- Nodir qabilasining boshlig'i Huyay ibn Axtabning o'limi va bu qabila va Banu Qurayzaning Muhammad tomonidan mag'lubiyati haqidagi elegiyadir. Bu misralar shoir Hasan ibn Sobitga javob sifatida edi. Aftidan, ular to‘liq she’r hosil qilmaydi; chunki ibn Hajar Jabalning Ibn Hishom iqtibosida uchramasligi, balki bir xil oʻlchov va qofiyaga ega boʻlgan, shuning uchun ham xuddi shu sheʼrdan boʻlgan bir baytni keltiradi.

## Yana qarang

* Abu Afak
* Ka'b ibn al-Ashraf

## Manbaalar

* The Jewish Enycyclopedia
Malayziya ilmiy tarmog'i

**Malayziya ilmiy tarmog'i**— Ilmiy Malayziya tarmog'i mahalliy va xorijdagi Malayziya olimlari tomonidan tashkil etilgan. Malayziyalik olimlarning aksariyati davlat universitetlarida yoki davlat ilmiy-tadqiqot muassasalarida va qisman xususiy universitetlarda va xususiy ilmiy-tadqiqot bo'limida tijoratlashtirish bosimi ostida ishlaydi. Malayziyalik olimlarning katta qismi xorijda, ilmiy martaba yo'lga qo'yilgan, ulardan ba'zilari ushbu mamlakatda qolib, doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan. Mahalliy va xorijdagi Malayziya olimlari konferensiyalar, forumlar, nashrlar va qo'shma tadqiqotlarni moliyalashtirish uchun arizalar orqali turli tadqiqot faoliyati orqali bog'lanadi. Mahalliy va xorijdagi Malayziya olimlarini bog'lash, mamlakat rivojiga hissa qo'shish uchun mamlakat ilmiy kuchlarini birlashtirish uchun muhimdir.

## Manbalar

# Malayziya: Islom olami fanlari va innovatsiyalari atlasi. №1 Davlat misoli.[1]
# "Malayziya" . Amerika Qo'shma Shtatlari Davlat departamenti. 2010 yil 14 iyul . 2010-yil 14-sentabrda olingan .[1]
# "Global innovatsiyalar indeksi 2021" . Jahon intellektual mulk tashkiloti . Birlashgan Millatlar Tashkiloti . 2022-yil 5-martda olindi .[1]
# Pike, Jon. "Malayziya mudofaa sanoati" . Globalsecurity.org . 2010-yil 24-sentyabrda olingan .[1]
# "RazakSAT-2 sun'iy yo'ldosh dasturi uchun RM200mil" . 2013 yil 16 iyunda asl nusxadan arxivlangan .[1]
# "Malayziya astronavti 2007 yilda XKSga uchadi" . En.rian.ru. 2006 yil 19 may . 2010 yil 18 oktyabrda olingan .[1]
# "Fon" . Malaya universiteti . 2011 yil 20-noyabrda olingan .[1]
# "Tomonlar" . Antarktika shartnomasi kotibiyati . 2011 yil 18-noyabrda olingan .[1]
# "Ilmiy Malayziya haqida" . 2014 yil 28 yanvarda olindi .[1]
Mesopotamiyada din

**Mesapatamiyada din**

Mamlakatda dehqonchilik xo‘jaligi rivoj topib, katta sun’iy sug‘orish tarmoqlariga ehtiyoj paydo bo‘lgach, dastlabki yirik sug‘orish inshootlari qurishga jazm etildi. Odamlar suvning ekinzorlarga hayot beruvchi va kishilarga rohat baxsh etuvchi hayotbaxsh kuch ekanligini anglay boshladilar. Shu tariqa hayrli va muruvvatli suv xudosi, odamlarga turli kasb-hunar, san’at va bilim o‘rgatgan donishmandlik xudosi - Enlil to‘g‘risidagi tasavvur yuzaga kеldi. Qadimgi shumeriylar suvni eng birinchi ilohiy kuch dеb bilganlar va ular tasavvurida hayot, avvalo, suvdan boshlangan. Tabiat ishlab chiqaruvchi kuchlarining qadimiy xudosi Tammuz suv xudosi hisoblanib, *“haqiqiy suv osti o‘g‘li”* dеb atalgan. Shuningdеk, xudo Enlilning o‘g‘li va timsoli Tammuzga e’tiqod ulug‘ suv xudosiga e’tiqod qilish bilan tеng hisoblangan. Suv girdobi xudosi Enlil baliq dumli yoki gardani baliqnikiga o‘xshash holda tasvirlangan momaqaldiroq bo‘lsa, Bobilning Marduk nomli hudosi afsonaviy ajdar, yarim ilon, yarim yirtqich qush qiyofasida tasvirlangan. Qadimgi shumeriylar osmon tangrisi Anuni bosh xudo dеb hisoblab, ularning tasavvurida, “xudolar podshosi va otasi” Anu osmonning eng yuqorisi - uchinchi qavatida makon topgan va o‘sha yerdagi taxtidan turib, butun olamni boshqargan. Butun dunyoni bosgan to‘fondan daxshatga tushgan barcha xudolar eng qudratli iloh-Anu oldiga yordam so‘rab kеladi. Qolgan xudolar orasida oy ma'budi Sin va uning o‘g‘li quyosh ma'budi Utu (Bobil xudosi Shamash) muhim o‘rin tutgan. Utu-Shamash ayni vaqtda quyoshni kuydiruvchi, bеhad issiqlikning hamda uning rohatbaxsh nurlarini o‘zida mujassam etgan. Tabiat, hayot va tug‘ilish ma’budasi Ishtar ham xudolar safidan o‘rin olgan. Ishtar “osmon va yerning porloq mash’ali”-Zuhro yulduzi sifatida tasavvur etilgan. Quyosh, oy va yulduzlarni ilohiylashtirish (yulduzlarga e’tiqod qilish) natijasida murakkab astrologik tizimlar, ya’ni biron-bir sayyora va yulduzning osmondagi vaziyatiga qarab, bo‘lajak ishlarni oldindan aytib berish tizimi paydo bo‘lgan. *Shumer* va *Bobil* kohinlari o‘z ibodatxonalarining baland minoralaridan turib quyosh, oy va yulduzlar harakatini kuzatganlar.
Ryuma Tonari

Ryuma Tonari(都成 竜馬)1990-yil 17-yanvarda tavvaullud topgan. Yaponiyalik professional shogi o'yinchisi  hisoblandi.

Tonari uning nomi bilan atalgan Tonari ochilishini ixtiro qildi.

## Yoshlik
Tonari 1990- yil 17- yanvarda Miyazaki nomli shahrida tug'ilgan. Yosh bolalik chog'ida u otasi va akasi bir-birini o'ynayotganini tomosha qilib, shogi o'ynashni o'rgangan. 2000- yilda Tonari bo'lajak professional Taichi Nakamurani mag'lub etib, 25-  g'olib chiqdi. Miyazaki Ehira boshlang'ich maktabining beshinchi sinf o'quvchisi sifatida g'alabani qo'lga kiritdi.

Tonari 2000-yil sentabrida Yaponiya Shogi assotsiatsiyasining shogirdlar maktabiga 6- darajali shogi professional Koji Tanigavaning talabasi sifatida o‘qishga qabul qilindi. U 2007 -yil oktyabr oyida 3-dan darajasiga ko'tarildi va 2016- yil aprel oyida 58-chi 3-dan ligasida 14 g'alaba va 4 mag'lubiyat rekordini qo'lga kiritganidan so'ng professional maqom va 4-dan darajasiga ega bo'ldi.

## Shogi professional
2013-yil oktabr oyida Tonari  g‘olib chiqqan yagona professional 3-dan shogirdi bo‘ldi. turniri, u 44-chi Shinjin-O unvoni uchun Tetsuya Fuximorini 2 o'yinda 1:1 hisobida mag'lub etganida.
Kapadokiya (aniqlash)

**"Kapadokiya" atamasi quyidagi maʼnolarda keladi.**

* **[[Kappadokiya|Kapadokiya]]** — Kichik Osiyoning sharqiy hududidagi tarixiy nom.
* **Kapadokiya** — Rim imperiyasidagi provinsiya nomi.
* **Kapadokiya** — Vizantiya imperiyasining tumani.
Malayziya shtatlari

**Malayziya shtatlari**— Malayziyaning shtatlari va federal hududlari Malayziyaning asosiy maʼmuriy boʻlinmalari hisoblanadi. Malayziya 13 shtat ( Negeri ) va 3 federal hududdan ( Viloyat Persekutuan ) iborat federatsiya hisoblanadi .
O'n bir shtat va ikkita federal hudud Malay yarim orolida joylashgan bo'lib , birgalikda Malayziya yarim oroli ( Semenanjung Malayziya ) yoki G'arbiy Malayziya deb ataladi . Borneo orolida ikkita shtat , qolgan federal hudud esa Borneo dengizidagi orollardan iborat; ular birgalikda Sharqiy Malayziya yoki Malayziya Borneo deb ataladi . Malayziyadagi 13 shtatdan 9 tasi monarxiyadir.

## Manbalar

Malayziya Statistika vazirligi. 2021 yil . 2021-yil 11-avgustda olindi .
# "Laporan Kiraan Permulaan 2010" . Jabatan Perangkaan Malayziya. p. 27. 2010 yil 27 dekabrda asl nusxadan arxivlangan . 2011 yil 24 yanvarda olingan .[1]
# "Submilliy inson taraqqiyoti indeksi (2.1) [Malayziya]" . Radboud universiteti Menejment tadqiqotlari institutining global ma'lumotlar laboratoriyasi . 2020-yil 1-noyabrda olindi .[1]
# "Federal hududlar va shtat hukumatlari" . Malaysia.gov.my. 2011-yil 11-mayda asl nusxadan arxivlangan . 2010-yil 21-sentyabrda olingan .[1]
# Vu, Min Aun va Hickling, RH (2003). Hicklingning Malayziya jamoat huquqi , 64–66-betlar. Petaling Jaya: Pearson Malayziya. ISBN 983-74-2518-0 . [1]
"Malayziya" . State.gov. 2010 yil 14 iyul . 2010-yil 14-sentabrda olingan .[1]
# Harding, Endryu (2021 yil 25 yanvar). "Asimmetrik federalizm va mahalliy xalqlarni himoya qilish: Malayziya federalizmida Sabah va Saravak misoli" . 2022-yil 24-fevralda olindi. [1]
Jonah Hill

**Jonah Hill Feldstein** (1983-yil 20-dekabr) — amerikalik aktyor, komik va kinorejissyor. U *Superbad* (2007), *Knocked Up* (2007), *[[21 Jump Street]]* (2012), *This Is the End* (2013) va *[[22 Jump Street]]* (2014) kabi filmlardagi komediya rollari bilan omma e'tiboriga tushgan.. *"Moneyball"* (2011) va *"Uoll-strit bo'risi"* (2013) filmlaridagi ijro etgan rollari  uchun u " Eng yaxshi ikkinchi darajali aktyor" nominatsiyasida Akademiya mukofotiga nomzod boʻlgan.

## Filmografiyasi

## Manbalar
Lodigin (oy krateri)

**Lodigin** krateri (lat. Lodygin) - oyning narigi tomonidagi Janubiy yarim sharda katta qadimiy zarba krateri. Bu nom rus elektrotexnika mutaxassisi Aleksandr Nikolaevich Lodigin (1847-1923) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi nektar davriga to'g'ri keladi.

## Kraterning tavsifi

Kraterning eng yaqin qo'shnilari g'arbiy-shimoli-g'arbiy qismida ulkan Galois krateri; Shimoliy-shimoli-g'arbiy qismida Mechnikov krateri; Sharqda-shimoli-Sharqda Pashen krateri; Sharqda-janubi-Sharqda Sternfeld krateri va Janubi-g'arbda Vilzing krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 17°25' s 146°47 ' s 17,42° s 146,78° s g, diametri 56,1&nbsp;km, chuqurligi 2,7&nbsp;km.

Lodygin krateri ko'pburchak shaklga ega va uzoq vaqt davomida sezilarli darajada yo'q qilingan. Milning g'arbiy va Shimoliy qismi bir nechta kichik kraterlar bilan qoplangan, juda vayron qilingan va atrofdagi erlardan ajralib turish qiyin, milning Sharqiy qismi eng yaxshi saqlanib qolgan. Idishning pastki qismi nisbatan tekis, idishning Shimoliy qismida kichik krater joylashgan bo'lib, piyola markazidan biroz janubga siljigan past, yumaloq Markaziy cho'qqisi bor. Markaziy cho'qqining tarkibi anortozitdir.

## sun'iy yo'ldosh kraterlari

* Lodygin G sun'iy yo'ldosh krateri 1991 yilda Xalqaro Astronomiya Ittifoqi tomonidan Sternfeld krateri nomini o'zgartirdi.

## shuningdek qarang

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

## Eslatmalar

## Havolalar

* Oyning raqamli foto atlasi.
* 
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
Avani Gregg

**Avani Kiana Gregg** (2002- yil 23-noyabrda tugʻilgan) - amerikalik ijtimoiy media yulduzi va make-up  rassomi. U birinchi marta TikTok ijtimoiy tarmogʻida oʻz muhlislarini topdi. Gregg *Chichken girls* veb-serialida Gemma rolini ijro etdi.U 2019-yilda “Yil TikTokeri” nominatsiyasi bo‘yicha Shorty mukofotini qoʻlga kiritdi va 2020-yilda ijtimoiy media yo‘nalishi bo‘yicha 30 yoshgacha bo‘lgan  *[[Forbes|yoshlar orsadida Forbes]]* reytingida kirdim..

## Yoshlik
Avani 2002-yil 23-noyabrda Indiana shtatining Brownsburg shahrida  tug‘ilgan. U hind, moʻg'ul va afro-amerikalik. Avaning ikki singlisi bor Shanti Gregg va Priya Gregg. Uning katta opasi Shanti ham ijtimoiy tarmoqlar orqali mashhura shaxs hisoblanadi. Bolaligida Avani  belidan shikastlanishiga qadar gimnastika bilan shugʻullangan.

## Karyera
Avani goʻzallik va boʻyanish bilan bogʻliq kontentni joylashtiradi. 2019-yilda Greggning TikTok- da uning Harley Quinn uslubidagi masxarabozga aylangani haqidagi birinchi virusli videosi tomoshabinlarni unga “Masxaraboz qiz” laqabini berishga olib keldi. 2019-yil dekabr oyida u oʻzining eng yaqin doʻsti Charli DʼAmelio bilan birga Los-Anjelesdagi The Hype House jamoasiga qoʻshildi. Gregg *" Chicken girls"* veb-serialida Gemma xarakterini o'ynaydi. 2020-yil sentyabr oyida u Gallery Books tomonidan nashr etilgan yaqinlashib kelayotgan xotira kitobini e'lon qildi. 2020-yil noyabr oyida u Facebook Watch- da *Here For It* tok-shousiga mezbonlik qila boshladi, unda u Gen-Z muammolarida muxlislarga yordam berdi.

## Shaxsiy hayot
2020-yil mart oyida Gregg ijtimoiy tarmoq shaxsi Entoni Rivz bilan aloqada ekanligini tasdiqladi. Ular uch yil avval Musical.ly (hozirda TikTok) orqali uchrashishgan.
Li (oy krateri)

Li krateri (lat. Li)-oyning ko'rinadigan tomonida namlik dengizining Janubi-g'arbiy sohilidagi qadimiy yirik zarba kraterining qoldiqlari. Bu nom ingliz matematikasi va astronomi jon Li (1783-1866) sharafiga berilgan va 1935 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi nektar davriga to'g'ri keladi.

## Kraterning tavsifi

Kraterning eng yaqin qo'shnilari shimolda Doppelmayer krateri; Shimoliy-shimoli-Sharqda Puise krateri; Sharqda Vitelo krateri va janubda Klauzius krateri. Kraterning sharqida epidemiyalar Botqog'i joylashgan; janubda ustunlik ko'li. Krater markazining selenografik koordinatalari 30°40'sw 40°46'sw 30,66° sw 40,76° sw G, diametri 41,2 km, chuqurligi 1340 m. 

Li krateri dumaloq shaklga ega, milning shimoli-Sharqiy qismi Li krateri va li M sun'iy yo'ldosh kraterining kosalarini bir-biriga bog'lab, butunlay vayron qilingan (pastga qarang). Val tekislangan, janubi-g'arbiy qismida Li a sun'iy yo'ldosh krateri tomonidan hosil bo'lgan protrusion bor, idishning pastki qismi quyuq bazalt LAVA bilan to'lib toshgan, Shimoliy-Sharqiy qismida bir nechta kichik kraterlardan tashqari sezilarli tuzilmalarga ega emas.

## sun'iy yo'ldosh kraterlari

* Li E sun'iy yo'ldosh krateri Oy va sayyora astronomiyasi assotsiatsiyasining (ALPO) ichki yonbag'irida qorong'u radial chiziqlarga ega kraterlar ro'yxatiga kiritilgan  .

## Yana qarang

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

## Havolalar

* Oyning raqamli foto atlasi.
* LAC-93 xaritasida Li Krater.
* Krater yaqinining selenologik xaritasi.
* 
* Andersson, LE va EA Uitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
Nikolayev (oy krateri)

Nikolaev (lat. Nikolaev) - oyning narigi tomonidagi ekvatorial mintaqadagi katta zarba krateri. Bu nom sovet kosmonavti Andriyan Grigorevich Nikolaev (1929-2004) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi kech embrionga tegishli.

## Kraterning tavsifi

Kraterning eng yaqin qo'shnilari G'arbiy-shimoli-g'arbiy Kurchat krateri; shimoli-g'arbiy qismida Wiener krateri; shimolda Neyman krateri; Sharqda-shimoli-Sharqda Appleton krateri; janubda Titus krateri va Janubi-g'arbda Tereshkova krateri. Nikolaev kraterining janubida Moskva dengizi joylashgan. Krater markazining selenografik koordinatalari 35°05 'n 151°17' n 35,08° n 151,28° N G, diametri 42,7&nbsp;km, chuqurligi 2,2&nbsp;km.

Nikolaev krateri ko'pburchak shaklga ega va o'rtacha darajada vayron qilingan. Mil biroz tekislangan, Shimoliy va Janubiy qismida u deyarli atrofdagi er bilan tenglashgan. Ichki mil keng, terasli tuzilish qoldiqlari bilan. Atrofdagi milning balandligi 1040 m ga etadi, krater hajmi taxminan 1270&nbsp;km 3 ni tashkil qiladi. Idishning pastki qismi kesib o'tilgan, Janubiy qismida bir nechta kichik kraterlar bilan belgilangan. Radial ravishda cho'zilgan shpallar bilan past Markaziy tepalik mavjud.

## sun'iy yo'ldosh kraterlari

## shuningdek qarang

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

## Eslatmalar

## Havolalar

* Oyning raqamli foto atlasi.   Архивная копия
* 
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil.   Архивная копия