Yevropa markaziy bank prezidenti

**Yevropa markaziy bank prezidenti** — Yevropa markaziy banki, Yevropa hududining pul-kredit siyosati va yevroning boshqaruvi uchun mas’ul boʻlgan yuqori lavozim. Yevropa markaziy bankining amaldagi prezidenti, bu lavozimni egallashidan oldin Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi direktori boʻlgan — Kristin Lagard. Lagard 2019-yilning 1-noyabridan beri ECB prezidenti lavozimida ishlab kelmoqda. U bu lavozimni egallagan birinchi ayol hisoblanadi.

## Vakolatlari
Yevropa markaziy bank prezident Ijroiya Kengashi, Boshqaruv Kengashi va Bosh Kengashini nazorat qiladi. Shuningdek, Yevropa markaziy banki prezident Yevropa markaziy bankini chet elda vakili sifatida faoliyat yuritadi. Bunga G20da vakillik qilishi misol bo'la oladi. Prezident bu lavozimga Yevropa Ittifoqiga qoʻshilgan davlatlar tomonidan va Yevropa Kengashining koʻp saylovchilar ovozi bilan 8 yillik muddatga tayinlanadi. Yevropa markaziy bankining birinchi prezidenti Vim Duisenberg toʻliq muddatga tayinlanishiga qaramasdan, u muddatidan oldin ishdan olingan.

## Tarixi

### Vim Duisenberg raisligida
Yevro joriy etilishidan sal oldin 1998-yil 1-iyunda EMI Yevropa markaziy bankiga aylantirilganda, Vim Duisenberg Yevropa valyuta institutining amaldagi prezidenti edi. Shundan soʻng, Duisenberg ECBning birinchi prezidenti boʻldi. Yevropa Ittifoqi shartnomasining fransuzcha talqiniga koʻra, Duisenberg 8 yillik vakolatining 4 yildan keyin isteʼfoga chiqishi lozim edi. Uning vorisi fransuz Jan-Klod Triche boʻlishi kerak edi. Duisenberg bunday kelishuv mavjudligini qatʼiyan rad etdi. 2002-yil fevral oyida Vim Duisenberg 2003-yil 9-iyulda 68 yoshga toʻlgunga qadar lavozimida qolishini eʼlon qildi.

Shu bilan birga, Jan-Klod Trichega qoʻyilgan ayblovlar olib tashlanmadi. Shuning uchun, u Duyzenbergning lavozimiga oʻtirishga ega emas edi. Jan-Klod Triche faqatgina 2003-yilning 1-noyabrida lavozimiga kirisha oldi.

Vim Duisenberg 2005-yil 31-iyul kuni vafot etgan.

### Jan-Klod Triche raisligida
Jan-Klod Triche 2003-yilda Yevropa markaziy banki raisi etib tayinlandi. Uning prezidentligi davrida Yevropa Ittifoqida suveren qarz inqirozi yuz berdi. Oʻz faoliyati davomida Triche Fransiya prezidenti Nicolas Sarkozy tomonidan tanqid qilingan. Jan-Klod Triche ECB siyosatini yanada oʻstirishni kerakligini ta'kidlaydi. Germaniya bank mustaqilligini hurmat qilishni talab qiladi va Tricheni qoʻllab-quvvatlaydi. Biroq, Yevropa suveren qarz inqirozi paytida Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlatlaridan obligatsiyalar sotib olgani uchun ham tanqid qilindi. ECB boshqaruv kengashi aʼzolari Aksel Vveber va Yurgen Stark siyosatga norozilik sifatida isteʼfoga chiqishdi. Xalqaro valyuta jamgʻarmasi iqtisodchisi Pau Rabanal Trichening taʼkidlashicha:
Garchi u oʻz mandatidan chetga chiqqan boʻlsa-da, qoʻl ostidagi foiz stavkasini saqlab qolishga muvaffaq boʻldi va Germaniyada yevro joriy etilishidan oldin Germaniya Bundesbankiga qaraganda koʻproq narxlarni barqarorlashtirish siyosatini olib bordi. Jan-Klod Triche Yevroparlamentdagi soʻnggi nutqida (bu uning oʻz faoliyati davomida Yevroparlamentdagi 35-chi nutqi) katta siyosiy birlikni, jumladan, ECB vakolatlarini oshirish, Yevropa Moliya vazirligi bilan Ijroiya organini yaratish va nazorat qiluvchi vakolatlarni kuchaytirishga chaqirdi. Shuningdek, u moliyaviy inqiroz va neft narxining oʻsishi davrida narxlar barqarorligini taʼminlashda Yevropa Markaziy bankining rolini eʼtibordan chetda qoldirmaslik kerakligini taʼkidlagan.

### Mario Dragi raisligida
Axel Weber Trichening kutilgan merosxoʻrlaridan biri boʻlsa-da, u inqiroz davridagi „bail out“ siyosatiga norozilik sifatida ECBdan isteʼfoga chiqdi. Mario Draghi 2011-yilning 24-iyunida Yevropa markaziy banki raisi etib saylangan. Mario Draghi 2011-yilning 1-noyabridan oʻz ish faoliyatiga kirishadi.

## Yevropa markaziy banki prezidentlari va vitse-prezidentlari roʻyxati
1998-yil 1-iyunda bank tashkil etilganidan beri raislik qilganlar roʻyxati:

### Rais oʻrinbosarlari
Rais oʻrinbosari Christian Noyer atigi 4 yilga tayinlangan yagona rais oʻrinbosari hisoblangan. Uning isteʼfosi Duyzenbergning isteʼfosi bilan bir vaqtga toʻgʻri kelgan. Uning vorislari Lukas Papadimosdan boshlab, sakkiz yillik muddatga tayinlanishadi.

## Yana qarang

* Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki
* Yevropa Markaziy banki
* Evrozona

## Manbalar

## Havolalar

* ECB tashkiloti Arxivnaya kopiya
** Prezidentning CV Arxivnaya kopiya
* Yevropa Ittifoqi shartnomalari; 6-boʻlim ECB boʻyicha 282-modda Arxivnaya kopiya