open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2012-yilgi GP2 Series

**2012-yilgi GP2 Series mavsumi** Formula 1 tomonidan tashkil etilgan chempionatning ikkinchi bosqichi qirq oltinchi mavsumi, shuningdek, GP2 Series nomi ostidagi sakkizinchi mavsumi boʻldi. GP2 Osiyo seriyasi bilan birlashgandan keyin birinchi mavsum boʻldi. Chempionat 2012-yilgi Formula-1 mavsumini qo‘llab-quvvatlash maqsadida Malayziya, Bahrayn va Singapurdagi turlarni o‘z ichiga olgan holda kengaytirildi.

Seriya „Formula-1“ poygalarida qo‘llanilgan ballar tizimini qabul qildi, eng yaxshi o‘ntalikdagi haydovchilarga ball beriladi va g‘alaba uchun yigirma besh ball beriladi. Sprint poygasida berilgan ochkolar ham o‘zgartirildi, g‘olib o‘n besh ochkoga ega bo‘ldi va sakkizta eng yaxshi haydovchilar ball oldi. Keyingi oʻzgarishlar, haydovchilar Formula 1da boʻlgani kabi, poyga dam olish kunlarida ikkita shinani almashtirgan holda ulardan foydalanishlari mumkin edi. Poygadagi eng tez aylanish uchun berilgan ochkolar ham ikki barobarga oshirildi.

Chempionat gʻolibligini DAMS jamoasi poygachisi italiyalik Davide Valsecchi qoʻlga kiritdi. Silverstoundagi sprint poygasida gʻalaba qozonib, chempionatda peshqadam boʻlgan Luiz Razia yakunda toʻrtta gʻalabadan soʻng chempionatda ikkinchi oʻrinni egalladi. Esteban Gutierrez 3 ta g‘alaba bilan uchinchi bo‘ldi va 2 ta g‘alabaga ega bo‘lgan Max Chilton kuchli toʻrtlikka yakun yasadi. 2012-yilgi turkum taqvimi 2011-yil 16-dekabrda taqdim etilgan. Taqvim Malayziya, Singapur va Bahrayndagi yangi poygalarni oʻz ichiga olgan oʻn ikki raundgacha kengaytirildi. Chempionat yigirma toʻrtta poygadan iborat boʻlib, bu seriya uchun rekord koʻrsatkichdir.

## Jamoalar va poygachilar

## Natijalar

### Chempionat jadvali

Ballar asosiy poygada eng yaxshi 10 ta, Sprint poygasida esa eng yaxshi 8 ta tasniflangan ishtirokchilarga berildi. Shuningdek poygada pole-poygachi ham to‘rt ochko oldi va ikki ochko to‘rtta poygada ham, sprint poygalarida ham kuchli o‘nlik ichida eng tez aylanib o‘tgan haydovchiga berildi. Sprint poygasida ustun oʻtgan sportchiga qoʻshimcha ochko berilmadi.

;Asosiy poyga ballari

;Sprint poygasi ballari
Eng yaxshi 8 ta gʻolibga ball berildi.

{|
|

* S/O - Start ololmadi
* S/Oʻ - Saralashdan o'tolmadi
* DSK - Diskvalifikatsiya

## Manbalar

## Havolalar
* GP2 Series official website
2013-yilgi GP2 Series

**2013-yilgi GP2 Series mavsumi** Formula 1 tomonidan tashkil etilgan chempionatning ikkinchi bosqichi qirq yettinchi mavsumi va 2013-yilgi Formula 1 jahon chempionatini qoʻllab-quvvatlovchi GP2 seriyasi nomi ostidagi toʻqqizinchi mavsum boʻldi.

2013-yilgi mavsumda iSport International, Ocean Racing Technology va Scuderia Coloni oʻrniga uchta yangi jamoa — Russian Time, Hilmer Motorsport va MP Motorsport — chempionatga qoʻshildi. 2013-yil jamoalar 2011-yilda taqdim etilgan uchinchi avlod GP2 avtomobili — Dallara GP2/11 bilan raqobatlashadigan so‘nggi mavsum bo‘lishi rejalashtirilgan edi, ammo seriya tashkilotchilari GP2/11ni yana uch yilga saqlashga qaror qilishdi. Xarajatlarni kamaytirish uchun takliflar kiritila boshlandi. Mavsumda 10 poygachi kamida bir marotaba gʻolib boʻlishdi. Chempion Fabio Leimer 3 ta poygada, ikkinchi o‘rinda turgan Sam Bird 5ta, Jolyon Palmer esa Jon Lancaster kabi 2ta g‘alabaga erishdi. Stefano Coletti sprint poygasida 3 ta gʻalaba qozondi. Adrian Quaife-Hobbs, Nathanael Berthon, Marcus Ericsson and Alexander Rossining har biri 1 tadan, ART Gran-prix haydovchisi James Calado esa 2 tadan g‘alaba qozondi.

## Jamoalar va poygachilar

Chempionatda o‘n uch jamoadan iborat yigirma olti nafar poygachi ishtirok etdi. Chempion deb eʼlon qilingan poygachi oʻz mukofoti sifatida shinalar yetkazib beruvchi Pirelli bilan shartnoma imzoladi hamda FIA Superlicence uchun saralash huquqini qoʻlga kiritdi. 2013-yil uchun taqvim 2012-yil 19-dekabrda taqdim etilgan.

## Natijalar va turnir jadvali

Ballar asosiy poygada eng yaxshi 10 ta, Sprint poygasida esa eng yaxshi 8 ta tasniflangan ishtirokchilarga berildi. Shuningdek poygada pole-poygachi ham to‘rt ochko oldi va ikki ochko to‘rtta poygada ham, sprint poygalarida ham kuchli o‘nlik ichida eng tez aylanib o‘tgan haydovchiga berildi. Sprint poygasida ustun oʻtgan sportchiga qoʻshimcha ochko berilmadi.

;Asosiy poyga ballari

;Sprint poygasi ballari
Eng yaxshi 8 ta g'olibga ball berildi.

{|
|

* S/O - Start ololmadi
* S/Oʻ - Saralashdan o'tolmadi
* DSK - Diskvalifikatsiya

## Manbalar

## Havolalar
* GP2 Series official website
Germaniya — Sloveniya munosabatlari

**Germaniya-Sloveniya munosabatlari** Germaniya va Sloveniya oʻrtasidagi tashqi aloqalardir. Germaniya-Sloveniya davlat munosabatlari yaxshi va uygʻundir. Ikki davlat diplomatik munosabatlarni 1992-yil 15-yanvarda oʻrnatgan. Germaniyaning Lyublyanada elchixonasi bor. Sloveniyaning Berlinda elchixonasi va Myunxenda bosh konsulligi bor. Ikkala davlat ham NATO va Yevropa Ittifoqining toʻlaqonli aʼzolaridir. Sloveniya mustaqilligining dastlabki yillarida Germaniya slovenlarning oʻz taqdirini oʻzi belgilashining tarafdori boʻlgan va Sloveniyada demokratlashtirish va bozor islohoti jarayonini ragʻbatlantirish uchun keng qamrovli maslahat va yordam dasturini yaratgan. Shuningdek, u Sloveniyaning Yevropa Ittifoqi va NATOga qoʻshilishini qoʻllab-quvvatlagan.

Soʻnggi paytlarda bir qator oliy darajadagi tashriflar doʻstona munosabatlarni mustahkamladi, masalan Kansler Gerxard Shröder 2001-yil 26-iyunda Sloveniya mustaqilligining 10 yilligi munosabati bilan Lyublyanaga tashrif buyurdi; 2003-yil 25-martdan 27-martgacha Bundestag prezidenti Volfgang Tierse Lyublyana, Selje va Koperga tashrif buyurgan. Federal Prezident Yoxannes Rau 2002-yil 29-maydan 1-iyungacha Bledda (Lyublyana) boʻlib oʻtadigan Markaziy va Sharqiy Yevropa prezidentlarining uchrashuvida ishtirok etgan. 2004-yil bahorida Sloveniya NATO va Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlganidan beri ikki davlat hamkorligi yangi bosqichga koʻtarildi. Ikki davlat oʻrtasidagi diplomatik munosabatlarning yana bir muhim jihati qatoriga Germaniya Bundestagidagi CSU guruhining Federal Iqtisodiyot vaziri Glos va Federal Qishloq xoʻjaligi vaziri Zeexofer bilan 2006-yil 11-iyulda Lyublyanaga tashrifi va kansler Angela Merkelning Sloveniyaning rasmiy marosimida ishtirok etishi kiradi. Hukumat 2007-yil 15-yanvarda Sloveniya poytaxtida yevroni qabul qildi.

## Diplomatiya

;Germaniya Respublikasi
* Lyublyana (Elchixona); Sloveniya Respublikasi
* Berlin (Elchixona)
* Myunxen (Bosh konsullik)

## Manbalar

## Havolalar

* Germaniya Federal Tashqi ishlar vazirligi Sloveniya bilan munosabatlar haqida
* Germaniyaning Lyublyanadagi elchixonasi (faqat nemis va sloven tillarida) 
* [Faqat nemis va sloven tillarida)](http://www.laibach.diplo.de/Vertretung/laibach/de/03/Bilaterale__Beziehungen/Bilaterale__Beziehungen.html(in)
2014-yilgi GP2 Series

**2014-yilgi GP2 Series mavsumi** Formula 1 tomonidan tashkil etilgan chempionatning qirq sakkizinchi mavsumi.

Poygalarning toʻrtinchi mavsumida DAMS poygachisi Jolyon Palmer 22 poyganing 20 tasida ochko jamgʻarib, barqaror davom etgan mavsumdan soʻng chempionlik unvonini qoʻlga kiritdi. 

## Natijalar

### Chempionat jadvali

;Asosiy poyga ballari

;Sprint poygasi ballari
Eng yaxshi 8 ta gʻolibga ball berildi.

{|
|

* S/O - Start ololmadi
* S/Oʻ - Saralashdan oʻtolmadi
* DSK - Diskvalifikatsiya

## Manbalar

## Havolalar
* GP2 Series official website
Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi

**Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi** () — to'rtinchi marta o'tkazilgan Oʻzbekiston Superkubogi o'yini. 17-fevral kuni Toshkentdagi Bunyodkor stadionida g‘oliblik uchun kechgan bahsda 2015-yilgi O‘zbekiston chempioni — Toshkentning „Paxtakor“ klubi va 2015-yilgi O‘zbekiston Kubogi gʻolibi — Qarshining „Nasaf“ klubi kuch sinashgan. Nasaf oʻz tarixida ilk bor Oʻzbekiston Superkubogi sohibiga aylangan.

## Oʻyin hisoboti

## Manbalar

## Havolalar
* Oʻzbekiston Superkubogi: „Nasaf“ maydonning nominal egasi boʻladi  Arxivnaya kopiya
* „Nasaf“ — O‘zbekiston Superkubogi-2016 sohibi 2016-  Arxivnaya kopiya
Napoleon (Fabergé tuxumi)

Baʼzan **Imperator Napoleon** **tuxumi** deb ataladigan **Napoleon** tuxumi  Peter Carl Fabergé nazorati ostida ishlab chiqarilgan ellik ikkita marvarid tuxumlaridan biridir. **Napoleon** tuxumi 1912-yilda Rossiya imperiyasining oxirgi podshosi Nikolay II uchun onasi qirolicha Maria Feodorovnaga sovgʻa sifatida yaratilgan. **Napoleon** tuxumi  Matilda Geddings Gray kolleksiyasining bir qismidir va hozirda u  New York shahridagi Metropolitan sanʼat muzeyida namoyish etilmoqda.

## Dizayni
**Napoleon** tuxumining dizayni 1812-yilda Napoleonning Rossiyaga bostirib kirishi paytidagi Borodino jangining 100 yilligiga bagʻishlangan. **Napoleon** tuxumi dizayn chizmalari topilgan ikkita imperator tuxumidan biri hisoblanadi. Ikkinchi dizayn chizmalari topilgan imperator tuxumi esa 1907-yilgi '''Standart''' '''yaxtasi''' tuxumidir.

**Napoleon** tuxumi sariq oltindan ishlangan boʻlib, uning tashqi koʻrinishida zumraddan yasalgan panellar, yoqut va olmoslar mavjud. Tuxumning ichki qismi atlas va baxmal bilan qoplangan. **Napoleon** tuxumining ichidagi "sovgʻa“ hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Sovg'ada oltita panelli miniatyura ekrani akvarelda oltita polkda tasvirlangan, miniatyuralarda  Maria Feodorovna faxriy polkovnik boʻlgan. Har bir panelning orqa tomonida Dowager qirolichasining qirollik monogrammasi mavjud. Ekranning oʻzi shaffof yashil zumrad, olmos va oq emaldan tayyorlangan. Ekranning ilgaklari bolt bilan qoplangan.

## Tarixi
**Napoleon** tuxumi 1912-yilda Nikolay II tomonidan Dowager qirolichasi Maria Feodorovnaga sovgʻa qilingan. **Napoleon** tuxumi Rossiya inqilobidan keyingi hukumat tomonidan tortib olingan va 1930-yilda boshqa oʻnta tuxum bilan birga New Yorkdagi Hammer galereyasiga sotilgan. **Napoleon** tuxumi 1937-yilda xususiy kolleksionerga sotilgan, tuxum 1951-yilda Matilda Grayga sotilgunga qadar u yerda saqlangan. 1971-yilda uning oʻlimidan soʻng **Napoleon** tuxumi Matilda Geddings Gray fondiga oʻtdi va 1972-yildan tuxum Yangi Orlean sanʼat muzeyida namoyish etila boshlandi. **Napoleon** tuxumi 2007-yildan 2011-yilgacha Tennessee shtatining Nashville shahridagi Cheekwood botanika bogʻi va sanʼat muzeyi kolleksiyasida namoyish etilgan. 2011-yilda toʻplam New York shahridagi Metropolitan sanʼat muzeyida namoyish etila boshladi.

## Yana qarang
* Tuxumni bezash, en

## Manbalar
Abduvoris Karimov

**Abduvoris Vosiq o'g'li Karimov** (1995-yil 7-iyun, Toshkentda tugʻilgan) — oʻzbek regbichisi, Rossiyaning “Yenisey-STM” jamoasi hamda Oʻzbekiston regbi-15 va regbi-7 jamoalari oʻyinchisi.

## Tarjimai hol
9 yoshida u dzyudo bilan shugʻullana boshladi, keyinchalik sportning regbi yoʻnalishi boʻyicha shugʻullanadi. 

**Sport faoliyati**

2010-yildan boshlab u Oʻzbekiston chempionatida ishtirok etib, «West Tigers» jamoasi (Toshkentdagi Xalqaro Vestminster universiteti) tarkibida turnir finalchisiga aylanadi. Shundan keyin “Qanot Rugby” regbi klubi tarkibida regbi-15 boʻyicha Oʻzbekiston chempionati gʻolibi boʻladi. 2013-yili bor-yoʻgʻi 17 yoshida flanker sifatida Osiyo Kubogida Livan terma jamoasiga qarshi oʻyinda Oʻzbekiston terma jamoasi safida debyut qiladi. Oʻsha yili u regbi-7 jamoasi safida 2013-yilgi bosqichlardan birida Osiyo chempionatida debyut qiladi.

2014-yilda Toshkentda Osiyo chempionati 3-divizioni oʻyinlarida maydonga tushib, milliy terma jamoamiz uchun ilk ochkolarni qoʻlga kiritadi va Malayziya Kuala-Lumpurning DBKL - Dragons klubi e’tiborini tortadi, shundan soʻng u oʻzining ilk professional faoliyati shartnomasi uchun imzo chekadi. Oʻzi uchun yangi muhitda Abduvoris tezda jamoaning yulduzlaridan biriga aylanadi.

## Manbalar
Qirmizi olma

„**Qirmizi olma**“ — oʻzbek xonandasi Ulugʻbek Rahmatullayev ijro etgan qoʻshiq. Dastlab singl o'laroq 2015-yil eʼlon qilingan. „Qirmizi olma“ qoʻshigʻi Rahmatullayevning 2015-yil eʼlon qilingan „Yoshlik“ nomli albomiga ham kiritilgan. Shuningdek, 2020-yil eʼlon qilingan „Seni izlab“ albomiga qoʻshiqning jonli versiyasi kiritilgan. Xonanda qoʻshiqni rus tilida „**Yabloko lyubvi**“ () nomi bilan ijro etgan. Tarona xonandaning oʻsha yili chiqarilgan ayni nomli studiyaviy albomiga kiritilgan. „Qirmizi olma“ Rahmatullayev repertuaridagi eng keng tanilgan qoʻshiqlarning biridir.

Qoʻshiq tonalligi — si-bemol minor. Qoʻshiqning oʻzbekcha versiyasi klipi 2016-yilning martida YouTubega yuklanganidan to 2022-yilning sentyabriga qadar 21 million martadan oshiq, ruscha versiyasi klipi esa 20 million martadan oshiq koʻrilgan.

Bugunga qadar bir necha xorijlik xonanda taronani kaver qilgan. 2015-yil eronlik xonanda Aref qoʻshiqni „Ki behtar az to“ () nomi bilan fors tilida kuylagan. Rahmatullayev Aref undan ruxsat olmaganini, ammo kaverga eʼtirozi yoʻqligini bildirgan. 2021-yil esa Arhan „Qirmizi alma“ nomi bilan ozarbayjon tilida ijro etgan. 2021-yil Rahmatullayev qoʻshiqni xonanda Nilufar Usmonova bilan ijro etgan.

„The cover up kids“ koʻrsatuvining 3-sonida (8-noyabr, 2020-yil) Rahmatullayev qoʻshiqlari kaver qilingan. „Qirmizi olma“ qoʻshigʻini koʻrsatuv ishtirokchisi Rustamxon Sayfullayev ijro etgan. Sayfullayev  qoʻshiqni uch xil uslubda, jumladan, milliy cholgʻular joʻrligida ijro etgan va Rahmatullayev olqishiga sazovor boʻlgan.

## Izohlar

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* „Qirmizi olma“ qoʻshigʻinining toʻliq tabulaturasi Songsterr saytida
* „Qirmizi olma“ qoʻshigʻinining toʻliq tabulaturasi UltimateGuitar saytida
Ramiy bin Saba’iyniy

**Amir Selmane Ramiy bin Saba’iyniy** (1995-yil 16-aprelda tugʻilgan) — jazoirlik professional futbolchi. U Bundesliganing Borussia Mönchengladbach klubi va Jazoir milliy jamoasida chap qanot yoki markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Klubdagi faoliyati

### Paradou AC
Qusantina shahrida tugʻilgan Saba’iyniy futbolchilik faoliyatini Paradou klubida boshlagan, 2008-yilda yoshlar jamoasiga qoʻshilgan va 2013-yilda katta jamoasida debyut qilgan. 2013-yilning yozida Saba’iyniy Porto klubi bilan sinovdan oʻtdi va keyinchalik Angliya Premyer ligasi vakili Arsenal tomonidan ikki haftalik sinovdan oʻtkazildi, sinov mashgʻulotlari davomida Saba’iyniy 21 yoshgacha boʻlganlar darajasidagi jamoa bilan Luton Town va Colchesterga qarshi ikkita oʻrtoqlik uchrashuvida ishtirok etdi.

2014-yil iyun oyida Saba’iyniy Paradou tomonidan Belgiya Pro ligasi klubi Liersega bir mavsumga ijaraga berildi. U bu klubdagi toʻliq debyutini 3-avgust kuni Club Bruggega qarshi liga oʻyinida oʻtkazdi va 94-daqiqada Wandersonning oʻrniga maydonga tushdi. Saba’iyniy mavsum davomida 23 ta oʻyinda maydonga tushib, 1 ta gol urdi, biroq Liersega quyi ligaga tushib qolmasligi uchun yordam bera olmadi.

2015-yil iyun oyida Saba’iyniyni Paradou yana ijaraga oldi, bu safar klub uni Liga 1ning 2015—2016-yilgi mavsumida Fransiyaning Montpellier klubiga ijaraga joʻnatdi.

### Rennes
2016-yilning 5-iyulida Saba’iyniy Rennes bilan toʻrt yillik shartnoma imzoladi.

### Borussia Mönchengladbach
2019-yilning 14-avgustida Saba’iyniy eng qimmat jazoirlik himoyachiga aylanish uchun Borussia Mönchengladbach klubi bilan 8 million yevro evaziga 4 yillik shartnoma imzoladi. U Bundesligada 1. FC Kolnga qarshi oʻyinda asosiy tarkibda debyut qildi. 10-noyabr kuni Saba’iyniy yangi jamoasi bilan Werderga qarshi oʻyinda ilk golini urdi va u oʻsha oʻyinda qizil kartochka olib maydondan chetlatildi. Saba’iyniy 2019-yil 7-dekabrda Bundesliganing amaldagi chempioni Bayern Munichga qarshi oʻyinda ikkita gol urdi va uning ishtiroki tufayli jamoasi 2:1 hisobida oʻyinda gʻalaba qozondi.

## Xalqaro faoliyati
2015-yilning 19-iyulida Saba’iyniy Jazoirning 23 yoshgacha boʻlganlar darajasidagi milliy terma jamoasi safida Syerra-Leonega qarshi 2015-yilgi 23 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Afrika Millatlar kubogi saralash oʻyinida debyut qildi.

2015-yilning noyabrida Saba’iyniy ilk bor Jazoir terma jamoasiga 2018-yilgi Jahon chempionati 2018 saralashida Tanzaniyaga qarshi oʻyinga chaqirildi.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Xalqaro
:

: *Gollar va natijalar birinchi boʻlib Jazoirning gollar sonini sanab oʻtadi*.

## Yutuqlari

### Klub
**Rennes**

* Fransiya kubogi: 2018—2019

### Xalqaro
**Jazoir**

* Afrika Millatlar kubogi: 2019

## Manbalar
Qish (Fabergé tuxumi)

**Qish** tuxumi  bu Fabergé tuxumilaridan biri hisoblanadi. **Qish** tuxumi  rus zargari Peter Carl Fabergé tomonidan yaratilgan ellik ikki taqinchoqli Pasxa tuxumlaridan biridir. **Qish** tuxumi Rossiya podshoh Nikolay II dan qirolicha Maria Feodorovna uchun 1913-yilgi Pasxa sovgʻasi edi. Rossiya podshohi Nikolay II har yili ikkita Pasxa tuxumini, biri onasi va ikkinchisi xotini uchun doimiy buyurtma qilgan edi. **Qish** tuxumiga Fabergé ustaxonasidan Alma Pihl ishlov bergan.

**Qish** tuxumining 1913-yildagi narxi 24 700 rublni tashkil etdi. Bu koʻrsatkich bilan **Qish** tuxumi eng qimmat Pasxa tuxumi boʻlib qolmoqda. **Qish** tuxumi inqilobdan keyin Rossiyadan olib chiqib ketilgan va janob Brian Ledbrookening toʻplamiga tushgan. **Qish** tuxumi birinchi marta 1994-yilda Jenevadagi Christie auksionida 5,6 million dollarga sotilgan, bu Fabergéning kim oshdi savdosida sotilgan buyumi boʻyicha oʻsha paytdagi jahon rekordi hisoblanadi. **Qish** tuxumi 2002-yilda New Yorkdagi Christie auktsionida 9,6 million AQSh dollariga sotilgan. Keyinchalik xaridor Qatar amiri Hamad bin Khalifa Al Thani ekanligi maʼlum qilindi.

## Dizayni
**Qish** tuxumining tashqi koʻrinishi shaffof oynada hosil boʻlgan sovuq  muz kristallariga oʻxshaydi. **Qish** tuxumi 1660 ta olmos bilan bezatilgan va kvarts, platina va ortoklazdan tayyorgan. **Qish** tuxumining  ichidagi sovg'asi  gul savati hisoblanadi. Gul savati  1378 ta olmos bilan bezatilgan. Gul savati asosi  platina va oltindan, yogʻoch anemonlari oq kvartsdan va gul  barglari demantoiddan qilingan. Gullar oltin mox ichida joylashtirilgan.**Qish** tuxumining balandligi 102 mm.

## Manbalar

## Havolalar
* Mieks Fabergé tuxumlari — 1913-yil '''Qish''' tuxumi
Buyuk Yekaterina (Fabergé tuxumi)

**Buyuk Yekaterina** tuxumi **Grisaille tuxumi** va **pushti** **kameo** tuxumi sifatida ham tanilgan Imperial Fabergé tuxumlaridan biri hisoblanadi. **Buyuk Yekaterina** tuxumi rus imperator oilasi uchun Peter Carl Fabergé nazorati ostida tayyorlangan ellik ikkita marvaridli sirlangan Pasxa tuxumlaridan biridir.

**Buyuk Yekaterina** tuxumi qirolicha Maria Feodorovna uchun 1914-yilgi Pasxa sovgʻasi boʻlgan. Maria Feodorovnaning oʻgʻli podshoh Nikolay II tomonidan har yili ikkita Pasxa tuxumi, biri onasi va ikkinchisi xotini uchun doimiy buyurtma qilingan.

**Buyuk Yekaterina** tuxumini „Fabergé ustaxonasining soʻnggi bosh ustasi“ Henrik Wigström tayyorlagan. **Buyuk Yekaterina** tuxumi oyoqli stendda joylashtirilgan. **Buyuk Yekaterina** tuxumining yuza qismida fransuz rassomi Fransua Baucherga qalamiga mansub miniatyura sahnalari kameo uslubida boʻyalgan pushti emal panellarga joylashtirilgan.

Dowager imperatori oʻz singlisi, Buyuk Britaniya qirolichasi Alexandraga yozgan maktubida tuxumni tasvirlab bergan:U [Nikolay II] menga xat yozdi va menga eng chiroyli Pasxa tuxumini sovgʻa qildi. Tuxumni Fabergéning oʻzi olib keldi. Bu pushti emalli va boshiga kichkina toj kiygan imperator Yekaterinani sedan stulida ikki *negr* koʻtarib yurgan haqiqiy sanʼat asari edi. Siz mexanizmni harakatga keltirsangiz negrlar yurishadi: bu aqlbovar qilmaydigan goʻzal va ajoyib ish. Fabergé – zamonamizning eng buyuk dahosi. Men unga aytdim: *Vous êtes un génie incomparable.*.**Buyuk Yekaterina** tuxuminining oʻziga xosligi (yaʼni sovgʻasi) "ikki negr koʻtarib yurgan, ichida Buyuk Yekaterina oʻtirgan mexanik sedan stuli " edi.

**Buyuk Yekaterina** tuxumini Vashingtondagi Hillwood muzeyidagi Marjorie Merriweather Post kolleksiyasining bir qismini tashkil qiladi.

**Buyuk Yekaterina** tuxuminining 1914-yildagi Pasxa kunidagi hamkasbi (Imperator Alexandra Fedorovnaga taqdim etilgan) Mozaika tuxumi boʻlib, u hozir Londondagi Qirollik kolleksiyasida saqlanadi .

**Buyuk Yekaterina** tuxuminining stendi 1940-yilda Marjorie Merriweather Post tomonidan 1898-yildagi Pelikan tuxumi uchun foydalanishga topshirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* '''Hillwooddagi Buyuk Yekaterina''' Pasxa tuxumi
* Annemiek Wintraecken veb-sayti: '''Buyuk Yekaterina''' tuxumi
Xalqaro tarjima kuni (30-sentyabr)

**Xalqaro tarjima kuni** - bu tarjimonlar e'tirof etiladigan xalqaro kun. 30-sentyabr tarjimonlar otasi hisoblanuvchi Muqaddas Injilni lotinchaga tarjima qilgan Avliyo Jeromning tavallud sanasi hisoblanadi, shu sababli ham xalqaro tarjima kuni ayni shu kunda nishonlanadi.

## BMT rezolyutsiyasi
2017-yil 24-mayda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi 71/288 rezolyutsiyasini qabul qildi va xalqlar va madaniyatlarni o'zaro bog'lashda professional tarjimonlarning rolini e'tirof etgan holda 30-sentyabrni Xalqaro tarjima kuni deb e’lon qildi. A/71/L.68 rezolyutsiyasining qoralama loyihasini Ozarbayjon, Bangladesh, Belarus, Kosta-Rika, Kuba, Ekvador, Paragvay, Qatar, Turkiya, Turkmaniston va Vyetnam kabi 11 ta mamlakat imzoladi. Xalqaro tarjimonlar federatsiyasidan tashqari, rezolyutsiyaning qabul qilinishini yana bir qancha tashkilotlar, jumladan, Xalqaro konferensiya tarjimonlari assotsiatsiyasi, Critical Link International, Professional tarjimonlar va tilmochlar xalqaro assotsiatsiyasi, Red T, Butunjahon surdo tarjimonlari assotsiatsiyasi yoqlab chiqdi.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti har yili arab, xitoy, ingliz, fransuz, rus, ispan va nemis tillariga tarjimalar bo'yicha avliyo Jerom nomidagi tarjima tanlovini o'tkazib keladi.

## Xalqaro tarjimonlar federatsiyasi
Ushbu bayram g'oyasi Xalqaro Tarjimonlar Federatsiyasi (FIT) tomonidan federatsiya tashkil qilingan yil, ya'ni 1953-yildan buyon ilgari surib kelinadi. 1991-yilda FIT  globallashuv davrida tarjimaning tobora dolzarb bo'lib borayotgan kasb sifatida targ'ib qilish hamda jahon tarjimonlari hamjamiyatiga ehtirom ko'rsatish maqsadida rasman tan olingan Xalqaro tarjima kunini nishonlash g'oyasi bilan chiqishdi. 

## Amerika tarjimonlar assotsiatsiyasi
2018-yildan boshlab Amerika Tarjimonlar Assotsiatsiyasi Xalqaro tarjima kuniga bag'ishlangan, professional tarjimonlarning ahamiyati haqida ommaga ma'lumot berishga qaratilgan qator ijtimoiy tarmoq postlarini e'lon qilib keladi. Amerika Tarjimonlar Assotsiatsiyasi (ATA) 2018-yilgi Xalqaro tarjima kunini tarjimonlik haqidagi ma’lumotlarni aks ettiruvchi oltita infografika to‘plamini chiqarish orqali nishonlagandi. 2019-yilda esa ATA “Tarjimon hayotida bir kun” deb nomlangan videorolikni e'lon qildi.

## Mavzular
Xalqaro Tarjimonlar Federatsiyasi har yili tarjima kuni uchun mavzu tanlaydi:

* 2014 − Til huquqlari barcha inson huquqlari uchun muhim
* 2015 − Tarjimonlikning oʻzgaruvchan qiyofasi
* 2016 − Yozma va og'zaki tarjima: mamlakatlar ko'prigi
* 2017− Tarjima va xilma-xillik
* 2018 −Tarjima: o‘zgaruvchan zamonda madaniy merosni targ‘ib qilish
* 2019− Xalqaro mahalliy tillar yilida tarjima va mahalliy tillar
* 2020 − Inqirozdagi dunyoga ta'rif topish
* 2021 − Tarjimada birlashganlar
* 2022 − Toʻsiqlarsiz dunyo: madaniyat, murosasozlik va mustahkam tinchlikni shakllantirishda til mutaxassislarining roli

## Manbalar
Chelik Harbiy (Fabergé tuxumi)

**Chelik Harbiy** tuxumi rus zargari Peter Carl Fabergé nazorati ostida yaratilgan taxminan 52 ta rus zargarlik Pasxa tuxumlari seriyasidan biridir. **Chelik Harbiy** tuxumi 1916-yil Pasxa arafasida Rossiyaning soʻnggi podshosi Nikolay II nomidan Fabergéning oʻgʻli Eugène tomonidan rus podshosi Alexandra Feodorovnaga topshirilgan. Bu vaqtda Nikolay II Birinchi jahon urushi Rossiya frontida boʻlgan. Carl Fabergéning oʻziga esa 1916-yil uchun boshqa Pasxa tuxumini , Avliyo Jorj ordeni tuxumini Nikolay II ning onasi Mariaga etkazib berish vazifasi yuklangandi. **Chelik Harbiy** tuxumi rus inqilobidan soʻng sotilmagan Imperial Fabergé tuxumlaridan biri boʻlib, hozirda Kreml qurol-yarogʻi kolleksiyasida saqlanadi.

## Hunarmandchilik
Tuxumning tashqi koʻrinishi oltin va poʻlatdan yasalgan — oldingi koʻplab tuxumlardan farqli oʻlaroq, tashqi koʻrinishida qimmatbaho toshlar yoʻq edi. Yuzasi bir vaqtlar shishasimon emal bilan qoplangan. **Chelik Harbiy** tuxumining ichki qismi esa ipak va baxmaldan qilingan. **Chelik Harbiy** tuxumining ichidagi „sovgʻa“ oltin va poʻlatdan yasalgan dastgohda Vassilii Zuievning miniatyura surati bilan bezatilgan. Dastgoh shishasimon emal bilan qoplangan va rasmning ramkasi olmos bilan qoplangan. Rasmda podshoh va uning oʻsmir oʻgʻli Tsarevich Alexei ogʻir rus paltolarida, Ulugʻ urush oldidagi daraxt yonida sakkiz nafar katta rus zobiti va bir juft ot bilan xaritalar ustida o'ylangan holda oʻtirgani tasvirlangan.

Dastlab **Chelik Harbiy** tuxumining yuzasidagi poʻlat qorayib ketgan.  Yetkazib berilgandan koʻp oʻtmay, u zanglay boshladi va qora qatlam yomonlashdi. Natijada, bu jarayonni toʻxtatish uchun poʻlat sayqallangan va endi u oyna-kumush rangga ega. **Chelik Harbiy** tuxumi Carl Fabergéning qarindoshlaridan biri Gustav Shkilter tomonidan ishlab chiqilgan va asosan oʻzining poʻlat sifati bilan mashhur boʻlgan Putilovskiy poʻlat zavodida ishlab chiqarilgan.

Podsho va qirolicha oʻrtasidagi Pasxa sovgʻalari sifatida, poʻlatdan yasalgan Chelik Harbiy tuxumining qoraygan sirti xromga oʻxshab sayqallangandan keyin rangsiz koʻrinishga ega bo'lgan. Bularning aksariyati  Fabergéning badiiy uslubi yoki niyatidagi oʻzgarish emas, balki Fabergé tuxumni yaratish uchun hali ham ixtiyorida boʻlgan kamayib borayotgan resurslar va ishchilarning aksidir — bu uning ustaxonasi muvaffaqiyatli yaratilib, Tsarinaga topshirilgan oxirgi ustaxona edi (podshoh taxtdan agʻdarilishidan oldin, rus hukumati quladi va xalq moliyaviy qashshoqlikka kirdi). Fabergé 1917-yil uchun yana ikkita tuxum ishlab chiqarishni davom ettirsa-da, ular oʻz xaridorlariga muvaffaqiyatli yetkazib berilmadi va Fabergé 1918-yilda Rossiyadan Germaniyaga joʻnab ketdi.  Fabergé tayyorlagan tuxumlariga pul toʻlanmaganidan va uning ustaxonasi  bolsheviklar tomonidan toʻliq milliylashtirilganidan xafa boʻldi.

## Badiiy adabiyotda
**Chelik harbiy** tuxumi David Bishopning „Nikolai Dante“ romani "*The Strangelove Gambit" ("Gʻaroyib sevgi Gambiti") bo'limi*da paydo boʻladi.

## Yana qarang
* San'at obyekti,en

## Manbalar

## Havolalar
* Wintraecken.nl saytidagi tavsif
Theodora Mead Abel

**Teodora Mead Abel** (1899-1998) amerikalik klinik psixolog va pedagog boʻlib, u sotsiologiya va psixologiyani uygʻunlashtirish orqali innovatsion gʻoyalardan foydalangan. U madaniyatlararo psixologiya boʻyicha yetuk izlanuvchan olima edi. 

## Yoshlik yillari va taʼlim
Teodora 1899-yil 9-sentyabrda Rod- Aylend shtatining Nyuport shahrida tug‘ilgan va Nyu-York shahrida o‘sgan. 1917-yilda u Miss Chapin maktabini tamomlagan, u yerda talabalar jamoasi yetakchisi boʻlgan.  Abel Vassar kollejida oʻqidi va 1921-yilda bakalavr darajasini oldi. 1924-yilda u Kolumbiya universitetida magistr darajasini oldi, u yerda professorlaridan biri Leta Stetter Hollingvort edi.  Keyin u Parij universitetiga oʻqishga kirdi va 1923-yilda psixologiya boʻyicha ilmiy darajasini oldi. Uning yakuniy darajasi Kolumbiyadan olingan va 1925-yilda psixologiya fanlar nomzodi boʻlgan.

## Faoliyati
Taʼlim olgandan soʻng, Teodora oʻqituvchi sifatida oʻz faoliyatini olib bordi. U Illinoys universitetida (1925-1926), Sara Lourens kollejida (1929-1933) va Manxetten qizlar savdo maktabida dars bergan . Keyin u mahalliy aholi dunyosiga kirdi. U 1940-yildan 1946 yilgacha Nyu-York shtati ruhiy gigiena departamentida bosh psixolog sifatida ishlagan. 1947-yilda u Nyu-Yorkdagi Ruhiy salomatlik boʻyicha aspirantura markazida psixolog direktor lavozimini egalladi va bu lavozimda 24 yil ishladi.

1971-yilda Nyu-Meksikoga koʻchib oʻtgandan soʻng, u Albukerke shahridagi Bolalarga rahbarlik qilish markazida oilaviy terapiya boʻlimi boshligʻi boʻldi va u yerda u shaxsiy amaliyotni tashkil etdi. Nyu-Meksikoda boʻlganida, u Puebloan xalqlari boʻyicha tadqiqotlar olib bordi. 

U koʻplab kitoblar yozgan, jumladan:

* *Subnormal oʻsmir qiz* (1940)
* *Yuzning buzilishi* (1952)
* *Madaniy kontekstda psixologik test* (1973)
* *Madaniyat va psixoterapiya* (1974)

Ushbu toʻrtta kitobning oxirgisida Abel Kolumbiyadagi aspiranturada tanishgan Margaret Midning kirish qismi mavjud. Ular alifbo boʻyicha saf tortgandan soʻng doʻst boʻlishdi (ikkalasi ham „Mead“ familiyasiga ega edi, lekin ular qarindosh emas edi). 

## Umrining soʻngida
Abel 1998-yil 2-dekabrda Nyu-Yorkning Forestburg shahrida vafot etdi Uning eri Teodor Abel bundan oʻn yil oldin vafot etgan edi. Hozirda ularning ikki qizi va bir o‘g‘li, nabiralari va chevaralari qolgan. 

## Manbalar
Avliyo Jorj ordeni (Fabergé tuxumi)

**Avliyo Jorj ordeni** tuxumi, shuningdek**, Avliyo Jorj xochi** tuxumi deb ham ataladi. **Avliyo Jorj ordeni** tuxumi 1916-yilda rus zargari Peter Carl Fabergé nazorati ostida Rossiya podshohi Nikolay II uchun tayyorlangan sirlangan Pasxa tuxumi hisoblanadi. Rossiya podshohi Nikolay II **Avliyo Jorj ordeni** tuxumini onasi Maria Feodorovnaga sovgʻa qilgan.

**Avliyo Jorj ordeni** tuxumi Maria Feodorovna olgan oxirgi tuxum edi, chunki u uchun tayyorlangan keyingi Kareliya qayini tuxumi unga etib bormagan.

## Tarixi
Birinchi jahon urushi davrida yaratilgan **Avliyo Jorj ordeni tuxumi** imperator Nikolay II va uning oʻgʻli Buyuk Gertsog Alexei Nikolaievichga berilgan Avliyo Jorj ordeni xotirasiga bagʻishlangan. **Avliyo Jorj ordeni** tuxumi va u bilan bir davrda yaratilgan Chelik Harbiy tuxumiga Birinchi jahon urushining tejamkorligiga mos ravishda kamtarona dizayn berildi.

Fabergéga ikkita tuxum uchun 13347 rubl toʻlangan.

Qirolicha 1916-yil may oyida Kiyevga qochib ketganida oʻzi bilan **Avliyo Jorj ordeni** tuxumini olib ketdi. Maria Feodorovna 1928-yilda Daniyada vafot etdi va uning zargarlik buyumlari RG Hennel &amp;amp; Sons zargarlari tomonidan 100 000 funt sterlingga baholangan.

Bir nechta zargarlik buyumlarini qirolicha Mery sotib oldi va savdo 136 624 funt sterlingni tashkil qildi. **Avliyo Jorj ordeni** tuxumi rossiyalik Buyuk gertsog Xenia Alexandrovnaga meros boʻlib oʻtgan va 1960-yilda Xenianing vafotidan keyin Sotheby auksionida 30 910 dollar ekvivalentida Fabergé kompaniyasiga sotilgan.

2004-yilda **Avliyo Jorj ordeni** tuxumi Forbes toʻplamining bir qismi sifatida Viktor Vekselbergga sotilgan. Vekselberg toʻqqizta imperator tuxumini deyarli 100 million dollarga sotib olgan. **Avliyo Jorj ordeni** tuxumi hozirda Rossiyaning Sankt-Peterburg shahridagi Fabergé muzeyida saqlanmoqda.

## Yana qarang
* Tuxumni bezash,en

## Manbalar

## Havolalar
* Treasuresofimperialrussia.com saytidan '''"Avliyo Jorj ordeni"''' tuxumi haqida batafsil maqola
Sergey Kot

**Sergey Vladimirovich Kot** ( 1960-yil 7-yanvar) — sovet va o‘zbek yengil atletikachisi, yadro uloqtirish va disk uloqtirish bo‘yicha ixtisoslashgan. XXVI yozgi Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi, ikki karra Osiyo chempionati sovrindori, Markaziy Osiyo o‘yinlari g‘olibi.

## Sport faoliyati
1979-yilda o‘smirlar o‘rtasidagi Yevropa chempionatida Sergey disk uloqtirish bo‘yicha  55,44 metr natija bilan kumush medalga sazovor bo‘ladi. 1985-yilda Bokudagi (Ozarbayjon SSR)  Butunittifoq musobaqalarida yadro uloqtirish bo‘yicha birinchi o‘ringa munosib ko‘riladi. 1986-yilda Kiyevda (Ukraina SSR) o‘tkazilgan tanlovda g‘alabaga erishadi va Bokuda ikkinchi o‘rinni egallaydi. 1987-yilda Sergky Kot Novosibirskda (RSFSR) bo‘lib o‘tgan musobaqada yutib chiqadi va kelasi yil Olmaotada (Qozog‘iston SSR) birinchi o‘rinni, ammo u Odessada bor-yo‘g‘i uchinchi o‘rinni tutadi.

Sergey 1993-yilda Maniladagi (Filippin) yengil atletika bo‘yicha Osiyo chempionatida yadro uloqtirish bahslarida 17,85 metr natija qayd etib bronza, disk uloqtirishda 54,90 metr natija bilan kumush medalni qo‘lga kiritadi. Biroq Shtutgartda (Germaniya) yengil atletika bo‘yicha o‘tkazilgan jahon chempionatida u muvaffaqiyatsiz ishtirok etadi va saralash bosqichida 18,22 metr natija bilan bor-yo‘g‘i 11-o‘rinni egallaydi  .

1994-yilda Xirosimadagi (Yaponiya) Yozgi Osiyo o‘yinlarida yadro uloqtirish bo‘yicha musobaqasida to‘rtinchi o‘ringa chiqadi . 1995-yilda Toshkentda ikkinchi o‘rin, Gyoteburgda (Shvesiya) yengil atletika bo‘yicha o‘tkazilgan jahon chempionatida yana unga omad kulib boqmaydi. 1996-yilda Atlanta (AQSH) Yozgi Olimpiada o‘yinlarida u saralash bosqichida 16,51 metr masofaga yo‘naltiradi, ammo bu musobaqaning finalga chiqish uchun yetarli emas edi .

1998-yilda Bangkokdagi (Tailand) yozgi Osiyo o‘yinlarida u 17,91 metr natija bilan atigi beshinchi o‘rinni tutadi. 2003-yilda Dushanbadagi (Tojikiston) Markaziy Osiyo o‘yinlarida yadro uloqtirish bo‘yicha oltin medalni olishga muvaffaq bo‘ladi  .

2007-yilda Sergey Kot oilasi bilan Truymyasto (Polsha) ko‘chib o‘tadi. Uning qizi Oksana ham yengil atletika bilan muvaffaqiyatli shug‘ullanib keladi .

## Manbalar
Yevgeniy Petin

**Evgeniy Vladimirovich Petin** (1975-yil 29-yanvar) — uch hatlab sakrash va uzunlikka sakrash bo‘yicha o‘zbekistonlik yengil atletikachisi. 1996—2000-yillardagi Yozgi Olimpiya o‘yinlarida ishtirok etgan.  

## Tarjimai holi
Evgeniy Petin 1975-yil 29-yanvarda tugʻilgan.

U 1996-yili Atlantadagi yozgi Olimpiya o‘yinlarida O‘zbekiston terma jamoasi tarkibiga kiradi. Uch hatlab sakrash bo‘yicha saralash bahslarida Petin 15,89 metr natija bilan 38-o‘rinni egalladi.

Yevgeniy 1997-yilda Afinada o‘tkazilgan jahon chempionatida uch hatlab sakrash bo‘yicha ishtirok etib, (16,13 natija bilan) 32-o‘ringa chiqadi.  

1998-yilda Bangkokdagi yozgi Osiyo o‘yinlarida ishtirok etadi. U uch hatlab sakrash bahslarida bronza medali sohibi tailandlik Nattaporn Namkanxega 29 santimetrni boy berib, (16,13 natija qayd etib) 5-o‘rinni tutadi. Uzunlikka sakrashda 7,35 metr natija ko‘rsatib finalga chiqadi, biroq negadir unda ishtirok etmaydi.  

2000-yilgi Sidneyda bo‘lib o‘tgan yozgi Olimpiya o‘yinlarida O‘zbekiston terma jamoasi tarkibiga qo‘shiladi. Uch hatlab sakrash bo‘yicha saralashda (15,27 naija bilan) u 34-o‘rinni egallaydi.

O‘sha yili Jakartada o‘tkazilgan Osiyo chempionatida (15,53 natija ko‘rsatib) 10-o‘rinni egalladi.

## shaxsiy rekordlari

* Uch hatlab sakrash — 16,67 (2000-yil 11-iyul, Moskva)
* Uzunlikka sakrash — 7,62 (1998-yil 23-may, Olma-Ota)

## Manbalar
Yulduz turkumi (Fabergé tuxumi)

**Yulduz turkumi** tuxumi 1917-yilda Peter Carl Fabergé nazorati ostida Rossiyaning soʻnggi podshosi Nikolay II uchun rafiqasi qirolicha Alexandra Feodorovnaga Pasxa sovgʻasi sifatida yaratilgan ikkita Pasxa tuxumidan biri hisoblanadi. **Yulduz turkumi** tuxumi oxirgi Imperial Fabergé tuxumi edi. **Yulduz turkumi** tuxumi tugallanmaganligicha qolmoqda.

## Tavsifi
1917-yilgi rus inqilobi tufayli **Yulduz turkumi** tuxumi tugallanmagan yoki podshoh Nikolay II ning rafiqasi qirolicha Alexandra Feodorovnaga taqdim etilmagan. **Yulduz turkumi** tuxumi 1917-yilgi hujjatdan maʼlumki, kristall asosli koʻk rangli shishadan yasalgan va shishada Arslon burjning  belgisi oʻyib ishlangan. (Rossiya taxtining vorisi Alexei Nikolaevichga ishora qilingan) **Yulduz turkumi** tuxumida olmos bilan belgilangan yulduzlar mavjud va tuxum ichida soat mexanizmi bor.

## Tarixi

2001-yilda xuddi shunday buyum Moskvadagi Fersman mineralogiya muzeyida topilgan va ekspertlar buni Fabergé tomonidan tugallanmagan 1917-yil tuxumi deb hisoblashadi. Bu bezak uchun moʻljallangan olmos, taglik va kumush macunsiz tugallanmagan buyum edi. Uning haqiqiyligi yetakchi rus mutaxassislarining koʻplab tadqiqotlari bilan tasdiqlangan.

## Ikkinchi tuxum
Rossiyalik sanʼat kolleksioneri Alexander Ivanov asl (va tugallangan) tuxumning egasi ekanligini daʼvo qilmoqda. 2003-2004-yillarda u bu tuxumni 1990-yillarning oxirida sotib olganini aytdi va „Fersman muzeyi  uning asl tuxumi borligini daʼvo qilishda davom etayotganini“ tasdiqladi. Fabergé mutaxassislari rozi emas va uning tuxumini Fauxberge deb oʻylashadi. Biroq, Ivanovning tuxumi Baden-Badendagi Fabergé muzeyida, uning Fabergé kolleksiyasining bir qismi sifatida saqlanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* [Ushbu asar '''Fersman mineralogiya muzeyi''' kolleksiyasining bir qismi hisoblanadi, [Moskva]]
* Obyektning tavsifi va tarixi
* '''Fabergé muzeyi''' veb-sayti
Yelena Smolyanova

**Yelena Aleksandrovna Smolyanova** (; 1986-yil 16-fevral, Angren, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston yengil atletikachisi, yadro uloqtirish boʻyicha ixtisoslashgan. Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi. Yadro uloqtirish boʻyicha Osiyo chempioni, Yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlari sovrindori, 2012-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.  

## Sportdagi faoliyati
2009-yildan boshlab u xalqaro arenada chiqishni boshladi. Bu yil Bishkekda (Qirgʻiziston) yadro uloqtirishda 14,85 m natija bilan ikkinchi oʻrinni egalladi.  

2012-yilda Bishkekda (Qirgʻiziston) Olimpiya chempioni — Tatyana Kolpakova sovrinlari uchun oʻtkazilgan xalqaro musobaqada 17,02 natija bilan birinchi oʻrinni tutadi. Olmaotadagi yengil atletika boʻyicha Qozogʻiston chempionatida ham u 17,68 natija qayd etib,  birinchilikka chiqadi. Biroq, Londonda (Buyuk Britaniya) XXX yozgi Olimpiya oʻyinlarida u saralash bosqichida 14,43 m natija bilan ham turnir finaliga chiqa olmay, bor-yoʻgʻi 30-oʻrinni egalladi.

2014-yilda Incheon (Koreya Respublikasi) yozgi Osiyo oʻyinlarida 15,45 m natija bilan yettinchi oʻrinni oladi.

2016-yilda u uchun oʻta omadsiz yakunlanadi va Toshkent kubogida yadro uloqtirishda 13,48 m natija bilan ikkinchi boʻladi.  

2017-yilda Ashxobodda (Turkmaniston) Yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlarida yadro uloqtirish bahslarida 15,60 m natija bilan kumush medalni qoʻlga kiritadi. Olmaotada (Qozogʻiston) „Gʻusman Koʻsanov xotirasi“ xalqaro musobaqasida 15,06 m natija bilan bronza medaliga sazovor boʻladi.  

2018-yilda Tehronda (Eron) oʻtkazilgan yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida yadro uloqtirishda 15,54 metr natija qayd etib, oltin medal sohibasi boʻladi. Jakartada (Indoneziya) yozgi osiyo oʻyinlarida u yadro uloqtirishda 15,74 m natija bilan ammo atigi beshinchi oʻrinni egalladi. Bishkekda (Qirgʻiziston) Olimpiada chempioni — Tatyana Kolpakova sovrinlari uchun oʻtkazilgan xalqaro musobaqada 17,12 m natija bilan birinchi, Toshkentdagi Oʻzbekiston kubogida esa 16,27 m natija bilan birinchi oʻringa sazovor boʻladi.  

2019-yilda sport faoliyatini tugatib, Oʻzbekiston Milliy gvardiyasida xizmat qilishga joʻnab ketadi.

## Manbalar
Triptik Qizil Xoch(Fabergé tuxumi)

**Triptik Qizil Xoch** tuxumi, shuningdek, **Qizil Xoch Triptik** tuxumi yoki **Qizil Xoch Triptik tirilishi**  deb nomlanuvchi sirlangan Pasxa tuxumi 1915-yilda rus zargari Peter Carl Fabergé nazorati ostida Nikolay II uchun tayyorlangan. Rossiya podshosi Nikolay II 1915-yil Pasxa bayramida xotini imperator Alexandra Feodorovnaga Fabergé tuxumini sovg‘a qildi.

## Hunarmandchilik
**Triptik Qizil Xoch** tuxumi Fabergé ustaxonasining ustasi Henrik Wigström (1860-1923)tomonidan yaratilgan. **Triptik Qizil Xoch** tuxumi kumush, oltin, oq va shaffof qizil emaldan, oltin va shishaga akvareldan qilingan. Ushbu oltin oʻrnatilgan tuxumdagi oq emal har ikki tomonda shaffof qizil emal xoch bilan bezatilgan. Tuxumning oʻlchami 63.5 mm. Har bir xochning markazida Qizil Xoch kiyimidagi Buyuk Gertsog Olga va Buyuk Gertsog Tatiana tasvirlangan miniatyura joylashtirilgan. Tatiana portreti bilan oldingi xoch ikki ochiladigan eshiklarni mustahkamlovchi qisqich boʻlib xizmat qiladi. Tuxumning old qismi ochilganda ikki chorakka boʻlinadi, ichida triptix paydo boʻladi. Shundan so'ng,markaziy sahna doʻzaxning qoʻrquvi, tirilishning pravoslav tasviri sahnalarini yaratadi. Triptixning chap qanotida Rossiyada nasroniylikning asoschisi avliyo Olga tasvirlangan. Oʻngda esa shahid Avliyo Tatiana. Ichki miniatyuralarni piktogrammalarga ixtisoslashgan Adrian Prachow bajargan. Eshiklarning qolgan ikkita panelida podshoning toj monogrammasi, ikkinchisida esa „1915“ yozuvi yozilgan. Ikki Buyuk Gertsogning ikkita miniatyura portreti, ehtimol, saroy rassomi Vasiliy Zuievga tegishli boʻlgandir.Chunki Zuiev Qizil Xoch jamiyati uchun imperator oilasi aʼzolarining miniatyuralarni chizgan. **Triptik Qizil Xoch** tuxumi vertikal ravishda ochiladigan bir nechta imperator Pasxa tuxumlaridan biridir.

## Egalik
1930-yilda **Triptik Qizil Xoch** tuxumi Moskvadagi Antikvariat tomonidan nomaʼlum xaridorga sotilgan. 1943-yilda Pocahontas Oil kompaniyasi asoschisi T. Ellis Minshallning bevasi India Early Minshall tomonidan New Yorklik A La Vieille Russie  tomonidan sotib olingan. India Early Minshall „The Story of My Russian Cabinet“ asarini yozgan va „Fabergéni shimolning Sellini deb atalgan, ammo menimcha, hech qanday zargarni u bilan taqqoslab boʻlmaydi“. 1965-yilda Minshall oʻz toʻplamini Qoʻshma Shtatlardagi Cleveland sanʼat muzeyiga vasiyat qildi.

## Manbalar

## Havolalar
* **Cleveland sanʼat muzeyi**: diqqatga sazovor joylar
* **Cleveland sanʼat muzeyi**
* Mieks
Alexandra Adler

**Aleksandra Adler** (1901-yil 24-sentyabr &#x2013; 2001-yil 4-yanvar) avstriyalik nevrolog va psixoanalist Alfred Adlerning qizi edi. U Adler psixologiyasining „yetakchi tizimlashtiruvchi va tarjimonlaridan“ biri sifatida taʼriflangan. Uning singlisi sotsialistik faol Valentina Adler edi. Aleksandra Adlerning eri Halfdan Gregersen edi.

## Faoliyati
Adler 1926-yilda Vena universitetida tibbiy oʻqishni tugatdi, soʻngra Vena universiteti nevropsixiatrik kasalxonasida psixiatriya boʻyicha faoliyat yuritgan. U 1935-yilda Qoʻshma Shtatlarga koʻchib ketdi va u yerda Garvard tibbiyot maktabida nevrologiya oʻqituvchisi boʻlib ishladi. Shuningdek, 1935-yilda u Psixologiya jurnalini yaratdi. 1938-yilda Adler otasining nomi bilan atalgan Alfred Adler klinikasining tibbiy direktori boʻldi. 1946-yilda u Nyu-York universiteti tibbiyot kollejining psixiatriya boʻlimiga qoʻshildi va 1969-yilda u yerda professor boʻldi U, shuningdek, Amerika Adlerian Psixologiya Jamiyatining prezidenti boʻlib ishlagan.

## Tibbiyot fanlari

1928-yildan 1938-yilgacha Aleksandra Adler Boston shahar kasalxonasida maʼlum boʻlgan ensefalit yoki ensefalomielit holatlarini tekshirdi. Tadqiqotda 100 dan ortiq bemor ishtirok etdi. Bemorlar faqat ensefalit shaxsning yagona kasalligi boʻlsa, qabul qilindi. Tadqiqotning maqsadi ushbu kasalliklar haqida bilimga hissa qoʻshish edi.

1937-yilda Adler Garvard neyroxirurg Treysi Putnam bilan birgalikda tadqiqot oʻtkazdi. Tadqiqot bir qancha sklerozli bemorlarning miyasida oʻtkazildi, natijada kasallikning inson organizmiga qanday taʼsir qilgani haqida yangi maʼlumotlar paydo boʻldi. Tadqiqotdan olingan rasmlar tibbiy adabiyotlarda tez-tez qoʻllanadi.

1943-yilda Adler 1942-yilda Cocoanut Grove tungi klubi yongʻinidan omon qolganlarni oʻrgandi. Tadqiqot shuni koʻrsatdiki, omon qolganlarning 50 foizi voqea sodir boʻlganidan bir yil oʻtgach ham travma va bezovtalikni boshdan kechirgan. Ushbu alomatlar uyqusizlik, xavotir, aybdorlik va hodisadan qoʻrqish kabi shaxsiyatdagi oʻzgarishlarni oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, tirik qolganlar sodir boʻlgan voqeaning faqat bir qismini tan olishlari aniqlandi. Bu stress yoki uglerod oksidi taʼsiridan kelib chiqqan miyadagi mumkin boʻlgan shikastlanish bilan bogʻliq deb taxmin qilingan. Adler travmadan keyingi stress buzilishi deb nomlanuvchi batafsil hujjatlarni yaratgan birinchi nevrologlardan biri boʻldi.

1950-yillarda va 1960-yillarda Adler shizofreniya, nevrozlar va shaxsiyat buzilishlarini mumkin boʻlgan davolash usullari uchun otasining Adlerian psixologiyasi boʻyicha ishini davom ettirdi. U buni zamonaviy dori-darmonlarni davolash, guruh terapiyasi va ekzistensial va diniy psixoterapiyalar orqali amalga oshirish mumkinligiga ishondi.

## Manbalar
Olga Shukina

**Olga Nikolayevna Shukina** (; 1977-yil 6-aprelda tug‘ilgan, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — O‘zbekiston yengil atletikachisi, yadro va disk uloqtirish bo‘yicha ixtisoslashgan. XXVIII yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, yopiq inshootlardagi Osiyo chempionati sovrindori, Markaziy Osiyo o‘yinlari g‘olibi va sovrindori.  

## Sportdagi faoliyati
1998-yildan boshlab u xalqaro musobaqalarda ishtirok eta boshladi. Olmaotadagi (Qozog‘iston) „Gusman Koʻsanov xotirasi“ xalqaro musobaqasida u yadro uloqtirish bo‘yicha 15,73 metr natija bilan kumush medalni qo‘lga kiritadi. 1999- yilda u shu natijani takrorladi. 2000-yilda Bishkek va Olmaota shaharlarida o‘tkazilgan xalqaro musobaqalarda kumush medallarga sazovor bo‘ldi.  

2002-yili O‘zbekiston Kubogida yadro va disk uloqtirish bo‘yicha birinchi o‘rinni egalladi. Aynan shu yili Olga Olmaotada xuddi shunday natijaga erishgan bo‘lsa, Bishkekda disk uloqtirishda 50,68 metr natija bilan oltin medalni qo‘lga kiritadi.  

2003-yilda Dushanbedagi (Tojikiston) Markaziy Osiyo o‘yinlarida u yadro uloqtirish bo‘yicha 14,88 metr natija bilan kumush, disk uloqtirishda 46,26 metr natija bilan oltin medalni sohibasi bo‘ladi. Toshkent shahridagi o‘tkazilgan musobaqalarda yadro uloqtirish bo‘yicha birinchi, Olmaotada disk uloqtirishda birinchi o‘rinni tutadi.  

2004-yilda Tehrondagi (Eron) yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida yadro uloqtirish bahslarida u 14,75 metr natija ko‘rsatib, bronza medalini qo‘lga kiritadi. Bishkekda (Qirgʻiziston) Olimpiya chempioni — Tatyana Kolpakova sovrinlari uchun o‘tkazilgan xalqaro musobaqada u 17,26 metr natija bilan birinchilikni olib, Olimpiya o‘yinlariga yo‘llanma oladi. Afinadagi (Gretsiya) yozgi Olimpiya o‘yinlarida u yadro uloqtirishda oxirgi o‘rinni egalladi. Ammo musobaqadan so‘ng Olga Shukinaning doping-testi ijobiy chiqadi va natijasi bekor qilinadi. U tasodifan yo‘tal siropi bilan birga taqiqlangan preparatni qabul qilganini aytib, qayta doping-test topshirishdan bosh tortadi. 2004-yilda esa  u sport faoliyatini yakunlaydi.

## Manbalar
Mariya Sokova

**Mariya Viktorovna Sokova** (1970-yil 2-sentyabrda tug‘ilgan) — rossiyalik yengil atletikachi, uzunlikka va uch hatlab sakrash bo‘yicha mutaxassis. U 1990-yillarning ikkinchi yarmida engil atletika bo‘yicha Rossiya milliy terma jamoasida chiqish qilgan, milliy ahamiyatga ega chempion va sovrindor, bir qator yirik xalqaro musobaqalar ishtirokchisi. Moskva viloyati sharafini himoya qilgan. Rossiyaning xalqaro toifadagi sport ustasi. 2002-yilda esa O‘zbekiston terma jamoasida ishtirok etgan.

## Tarjimai holi
Mariya Sokova 1970-yil 2-sentyabrda tugʻilgan.

U ilk marotaba 1995-yilgi mavsumda kattalar o‘rtasidagi Butunrossiya miqyosida uch hatlab sakrashda o‘zini tanitadi, o‘shanda u Volgograddagi Rossiya qishki chempionatida barcha raqiblarini ortda qoldirib, oltin medalni qo‘lga kiritadi. Rossiya milliy terma jamoasining asosiy qismiga tushgach, u Barselonadagi yopiq inshootlardagi jahon chempionatida ishtirok etadi va u yerda finalda 14,22 metr natija bilan beshinchi o‘rinni egalladi.  

1998-yilda Moskvada bo‘lib o‘tgan Rossiya qishki chempionatida u faqat Yelena Lebedenkoga imkoniyatni boy berib, kumush medalga erishadi.  

1999-yilda Tuladagi Rossiya chempionatida u uchinchi bo‘ladi, Moskvadagi musobaqalarda esa uch hatlab sakrashda 14,50 metr natija bilan o‘zining shaxsiy rekordini o‘rnatadi.  

2000-yilda Volgogradda o‘tkazilgan Rossiya qishki chempionatida uzunlikka va uch hatlab sakrashda bronza medallariga sazovor bo‘ladi.  

Keyinchalik u O‘zbekiston fuqaroligini qabul qilib, bir muddat O‘zbekiston terma jamoasi tarkibida chiqa boshladi. Shu tariqa, 2002-yilda u Kolombodagi Osiyo chempionatida o‘zining ko‘rsatkichi bilan eʼtiborga sazovor bo‘ladi va uzunlikka sakrash bo‘yicha to‘rtinchi bo‘ladi va uch hatlab sakrashda kumush medalni olishga muvaffaq bo‘ladi. Shu yo‘nalishlar bo‘yicha Pusandagi kelgusi Osiyo o‘yinlarida u mos ravishda sakkizinchi va o‘ninchi o‘rinlarni egallaydi.  

2015-yilda Rossiya milliy terma jamoasi tarkibida u Lion shahridagi Mahorat chempionatida ishtirok etib, u erdan 40 yoshdan oshgan sportchilar o‘rtasida uch hatlab sakrashda kumush medal sohibi bo‘ladi. Mariya Yakut milliy sakrash bo‘yicha musobaqalarda ham bir necha bor ishtirok etadi.

Yuksak darajadagi sport natijalari uchun u Rossiyaning xalqaro sport ustasi faxriy unvoniga sazovor bo‘ladi.  

Ikkita Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi, taniqli rus yengil atletikachisi Vasiliy Sokov bilan oila qurgan.

## Manbalar