Holta Zaçaj

**Holta Zaçaj** (1976-yil 12-yanvarda tugʻilgan) — albaniyalik yurist va sudya, 2023–2025-yillarda Albaniya Konstitutsiyaviy sudi raisi boʻlib ishlagan. 2023–2025-yillarda Konstitutsiyaviy sud sudyasi sifatida faoliyat yuritgan.

## Ilk hayoti
Holta Zaçaj 1976-yil 12-yanvarda Albaniya Xalq Sotsialistik Respublikasining Tirana shahrida tugʻilgan. U 1998-yilda Tirana universitetida huquq boʻyicha bakalvr darajasini olgan. 2008-yilda Fulbright dasturi orqali Georgetown universitetida Unvonlar va moliyaviy tartibga solish boʻyicha magistr darajasini egallagan.

Zaçaj 1999-yilda „Adolat orqali huquq markazi“da yurist sifatida ish boshlagan, Kosovodagi urush jinoyatlarini tergov qilgan va keyinchalik bepul yuridik yordam loyihalarida, xususan, voyaga yetmaganlar bilan bogʻliq yoʻnalishlarda, Tirana prokuraturasida, shuningdek, qochqinlar bilan ham ishlagan. 2008-yildan boshlab Zaçaj Albaniya va Massachusetsdagi ayrim yuridik firmalarda oʻz faoliyatini olib borgan.

## Faoliyati
2009–2013-yillarda Zaçaj Magistrlar maktabida lektor boʻlib ishlagan, 2009–2014-yillarda esa Albaniyadagi bir nechta xususiy universitetlarda bank va moliya huquqi boʻyicha dars bergan. Shuningdek, u Albaniya, Kosovo va Gruziyadagi UNICEF delegatsiyalari uchun, bundan tashqari XVF, Jahon banki va Yevropa Kengashi kabi xalqaro tashkilotlar uchun yuridik ekspert sifatida faoliyat yuritgan. 2013–2018-yillarda u Albaniyadagi Alpha Bankning yuridik masalalar boʻlimiga rahbarlik qilgan.

Zaçaj inson huquqlari, bolalar huquqlari, oila huquqi, bank va koʻchmas mulk huquqiga oid, shuningdek, Albaniya Oila kodeksi, Albaniyada Bolalar huquqlari va ularni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hamda Kosovodagi voyaga yetmaganlar uchun qamoqxona qonunlariga bagʻishlangan kamida 30 ta nashr muallifi va hammuallifi hisoblanadi.

2023-yil 16-yanvarda Oliy sud Zaçajni Konstitutsiyaviy sud sudyasi etib saylagan va u 2023-yil 25-yanvarda nafaqaga chiqqan Vitore Tushaning oʻrnini egallab, qasamyod qilgan. Ovoz berishning uchinchi bosqichida Sudyalar assambleyasi 2023-yil 20-fevralda Zaçajni Vitore Tushaning oʻrniga Konstitutsiyaviy sud prezidenti etib saylagan.

2025-yil 26-may kuni „El Mundo“ gazetasiga bergan intervyusida Zaçaj Albaniya sud tizimining mustaqilligini taʼminlash uchun uni tubdan qayta koʻrib chiqqan konstitutsiyaviy islohotni yirik yutuq sifatida eʼtirof etgan, shuningdek, Bolqon mamlakatlarining Yevropa Ittifoqiga kirishi Yevropaning yanada kuchli boʻlishi uchun yaxshi imkoniyat ekanini taʼkidlagan.

2024-yil 10-dekabrda u oʻz vakolat muddati davomiyligini aniqlashtirish maqsadida Venetsiya komissiyasidan soʻrashini maʼlum qilgan, chunki na Albaniya konstitutsiyasida, na uni sudya etib tayinlash tartibida uning vakolat muddati tugashining aniq sanasi belgilanmagan edi. U faqat qisman mandat bilan, isteʼfoga chiqqan Tushaning tugallanmagan vakolatini yakunlash uchun tayinlangan boʻlib, 2025-yil uning soʻnggi yili boʻlishi kerak edi. Bir necha oylik bahs-munozaralardan soʻng, 2024-yil 23-dekabrda Konstitutsiyaviy sud Zaçajning Venetsiya komissiyasidan xulosa soʻrash haqidagi taklifini rad etdi va Oliy sud tomonidan 2025-yil 10-mart kuni eʼlon qilingan boʻsh oʻrin haqidagi qarorda keltirilgan sanani, yaʼni Zaçajning vakolat muddati tugaydigan oxirgi kun sifatida tasdiqladi. Zaçaj 2024-yil 12-dekabrda oʻz vakolat muddati 2025-yil oxirida yakunlanishini bildirgan. Marsida Xhaferllari 2025-yil 18-dekabrda Fiona Papajorgji saylanguniga qadar rais vazifasini vaqtincha bajaruvchi sifatida ish boshlagan.

## Manbalar