Yurak-qon tomir kasalliklari

**[[Yurak]]** – **qon tomir kasalliklari (YQTK)-** yurak va qon tomirlari kasalliklarining umumiy nomidir. Hozirgi paytda  ushbu kasalliklar butun dunyo boʻylab aholining oʻlimi va nogironligining asosiy sabablaridan biri hisoblanadi.

## Epidemiologiya
Asosiy arteriyalarning (koronar, miya) aterosklerotik shikastlanishi natijasida kelib chiqqan yurak-qon tomir kasalliklari butun dunyo boʻylab oʻlimning asosiy sababidir: boshqa hech qanday sababsiz, har yili yurak-qon tomir kasalliklaridan koʻp odamlar vafot etmaydi.

JSST hisob-kitoblariga koʻra, 2016-yilda 17,9 million kishi yurak-qon tomir kasalliklaridan vafot etgan, bu butun dunyo boʻylab oʻlim holatlarining 31 foizini tashkil etgan. Ushbu oʻlimlarning 85% MI va insult tufayli sodir boʻlgan.

YQTKdan oʻlimning 75% dan ortigʻi past va oʻrta daromadli mamlakatlarda, erkaklar va ayollar orasida deyarli tengdir.

70 yoshgacha boʻlgan yuqumli boʻlmagan kasalliklardan oʻlgan 17 million oʻlimning 82 foizi past va oʻrta daromadli mamlakatlarda sodir boʻladi va ularning 37 foizi yurak-qon tomir kasalliklaridan kelib chiqadi.

Past va oʻrta daromadli mamlakatlardagi odamlar koʻpincha xavf omillari boʻlgan shaxslarni erta aniqlash va davolash uchun integratsiyalashgan birlamchi tibbiy yordam dasturlaridan foydalana olmaydi va ularning ehtiyojlarini qondiradigan samarali tibbiy xizmatlardan kamroq foydalanish imkoniyatiga egadirlar. Natijada, koʻp odamlar yurak-qon tomir kasalliklari va boshqa yuqumli boʻlmagan kasalliklardan yoshroq, koʻpincha eng samarali yillarida vafot etadilar. YQTK va boshqa yuqumli boʻlmagan kasalliklar sogʻliqni saqlashning halokatli xarajatlari tufayli oilalarning yanada qashshoqlashishiga yordam beradigan dalillar mavjud. Makroiqtisodiy darajada YQTKlar past va oʻrta daromadli mamlakatlar iqtisodiga ogʻir yuk yuklaydi.

## YQTKning asosiy turlari

### Arterial gipertenziya
Arterial gipertenziya (AG) — qon bosimining 140/90 mm Hg gacha va undan yuqori koʻtarilishi. Birlamchi asosiy arterial gipertenziya (gipertoniya) zamonaviy sharoitda bartaraf etilgan maʼlum sabablarga koʻra bosimning oshishi patologik jarayonlarning mavjudligi bilan bogʻliq emas. Bu yurak-qon tomir tizimining eng keng tarqalgan patologiyasidir. Simptomatik yoki ikkilamchi gipertenziyada qon bosimining oshishi yurak yoki qon tomir kasalliklari, endokrin tizim patologiyasi yoki boshqa holatlarning natijasidir.

### Yurak ishemiyasi

* Ishemik yurak kasalligi (YuIK), shu jumladan barqaror stenokardiya, beqaror stenokardiya, miokard infarkti) — koronar arteriyalar orqali qon oqimining buzilishi natijasida kelib chiqqan miokard shikastlanishi. Koronar arteriya kasalligining eng keng tarqalgan sababi dislipidemiya fonida koronar arteriyalarning aterosklerozidir. Mamlakatimizda koronar arteriya kasalligi kattalarning barcha YQTKlar orasida tibbiyot muassasalariga tashrif buyurishining eng keng tarqalgan sababidir.

YuIKning eng xavfli shakllaridan biri va oʻlimning asosiy sabablaridan biri bu miokard infarkti (MI) — koronar qon oqimining keskin yomonlashishi tufayli miokardning bir qismining nekrozi (oʻlim). Xarakterli klinik koʻrinishiga, EKG — qondagi miokard nekrozi belgilari faolligining oʻzgarishiga ega.a MI turli mezonlarga koʻra tasniflanadi: hajmi, lokalizatsiyasi, rivojlanish boshlanishidan- vaqt va boshqalar.

**MI bosqichlari** :

# rivojlanayotgan — 0 dan 6 soatgacha.
# oʻtkir — 6 soatdan 7 kungacha.
# shifo / chandiq — 7 kundan 28 kungacha.
# Chandiq — 29 kundan boshlab.

MI ning 3 va 4 turlari jarrohlik aralashuvlar natijasidir.

### Miya qon tomirlari kasalliklari
Serebrovaskulyar kasalliklari, yoki miyaning qon tomir kasalliklari, miya moddasining shikastlanishiga olib keladigan miyani taʼminlaydigan qon tomirlarining shikastlanishi bilan namoyon boʻladigan kasalliklar guruhidir. Oʻtkir serebrovaskulyar kasalliklar orasida eng xavflisi insult boʻlib, u oʻlimning ikkinchi eng keng tarqalgan sababi va dunyodagi nogironlikning asosiy sabablaridan biridir.

**Insultning ikki turi mavjud:**

* ishemik insult (miya infarkti) — miyaning infarktiga (ishemik nekroz zonasi) olib keladigan oʻtkir oʻchoqli miya ishemiyasi natijasida kelib chiqqan klinik sindrom ;

* gemorragik insult -miya tomirlarining boʻshligʻidan qonning chiqishi va uning subdural, subaraknoid boʻshliqlarda va / yoki miya parenximasida, shuningdek baʼzi hollarda qorincha boʻshliqlarida patologik toʻplanishi bilan tavsiflanadi.

### Yurakning ritmi va oʻtkazuvchanligining buzilishi
Ushbu atama yurakning elektr impulslarining paydo boʻlishining chastotasi, muntazamligi va manbalarining oʻzgarishi bilan tavsiflangan bir qator shartlarni birlashtiradi, bu ularning paydo boʻlishi va / yoki oʻtkazish jarayonining buzilishi oqibatidir. JSST ekspert ishchi guruhi maʼlumotlariga koʻra, yurak aritmiyalari oddiy sinus ritmidan har qanday ogʻishdir. Yurak aritmiyalari keng tarqalgan klinik hodisa boʻlib, yurak patologiyasining deyarli har qanday turi sabab boʻlishi mumkin.

### Kardiyomiyopatiya
Birlamchi miyokard shikastlanishi bilan bogʻliq kasalliklar (kardiyomiyopatiyalar, saqlash (toʻplash) kasalliklari).

Bugungi kunga qadar kardiyomiyopatiyaning umumiy qabul qilingan taʼrifi va tasnifi mavjud emas. Yevropa Kardiologiya Jamiyatining miokard va perikard kasalliklari boʻyicha ishchi guruhining taʼrifiga koʻra (2008), kardiyomiyopatiya — koronar arteriya yoʻqligida yurak mushaklarida strukturaviy va funktsional oʻzgarishlar yuz beradigan miokard kasalligi boʻlib, bunday oʻzgarishlarga olib kelishi mumkin boʻlgan kasallik, arterial gipertenziya, orttirilgan va tugʻma yurak kasalligidir.

### Tugʻma va orttirilgan yurak nuqsonlari

#### Tugʻma yurak nuqsonlari
Tugʻma yurak nuqsonlari (TYN) ning 150 dan ortiq variantlari tavsiflangan. Ammo hozirgacha adabiyotda ilgari tasvirlanmagan nuqsonlar haqida xabarlarni topish mumkin. Baʼzi TYN tez-tez uchraydi, boshqalari esa kamroq uchraydi.

Barcha TYN guruhlarga boʻlinishi mumkin: qonning chapdan oʻngga oʻtishi bilan malformatsiyalar („rangsiz“); qonning oʻngdan chapga oqishi bilan nuqsonlar („koʻk“); oʻzaro qayta oʻrnatish bilan bog`liq gemodinamik buzilishlar; qon oqimiga toʻsqinlik qiladigan nuqsonlar; qopqoq nuqsonlari; yurakning koronar arteriyalarining nuqsonlari; kardiyomiyopatiya; tugʻma yurak ritmining buzilishi.

#### Orttirilgan yurak nuqsonlari
— mitral yurak nuqsonlari: mitral stenoz; mitral yetishmovchilik.

— aorta yurak kasalligi: aorta stenozi (kattalarda eng koʻp uchraydigan orttirilgan yurak kasalligi); aorta yetishmovchiligi.

### Yurak yetishmovchiligi
Yevropa kardiologiya jamiyatining soʻnggi koʻrsatmalarida taʼriflanganidek, yurak yetishmovchiligi yurakning tuzilishi va funksiyasining buzilishi boʻlib, natijada yurak normal toʻldirish bosimiga qaramay, toʻqimalarning metabolik talablari bilan taqqoslanadigan tezlikda kislorod yetkazib bera olmaydi. (yoki faqat toʻldirish bosimini oshirish orqali).

YY ning ikkita asosiy shakli mavjud:

Surunkali yurak yetishmovchiligi (SYY) — xarakterli alomatlar majmuasi boʻlgan kasallik (nafas qisilishi, charchoq va jismoniy faollikning pasayishi, shish va boshqalar).), dam olish yoki jismoniy mashqlar paytida organlar va toʻqimalarning yetarli darajada perfuziyasi bilan bogʻliq boʻlgan va koʻpincha tanadagi suyuqlikni ushlab turish bilan bogʻliq. Asosiy sabab — miokardning shikastlanishi tufayli yurakning toʻldirish yoki boʻshash qobiliyatining yomonlashishi, shuningdek, vazokonstriktor va tomirlarni kengaytiruvchi neyrogumoral tizimlarning nomutanosibligi.

Oʻtkir yurak yetishmovchiligi -klinik belgilari, patofiziologiyasi, prognozi va davolash strategiyasi boʻyicha multifaktorial va geterogen sindrom boʻlib, u yurakning sistolik va / yoki diastolik funksiyalarining buzilishiga xos boʻlgan simptomlarning tez paydo boʻlishi bilan tavsiflanadi. Bu shoshilinch davolanishni talab qiladigan hayot uchun xavfli holat.

### Yuqumli endokardit
Yuqumli endokardit — bu yurak kasalligi boʻlib, uning ichki qoplamasidagi yalligʻlanish oʻzgarishlari bilan taʼsirlangan hududda oʻsimtalar paydo boʻlishi va umumiy infektsiya belgilari bilan qon aylanishining buzilishining kombinatsiyasi boʻlgan juda xarakterli klinik koʻrinishlardir.

### Miokardit
Miokardit — yurak toʻqimalarida (kardiomiotsitlar, oʻtkazuvchan tizim hujayralari, biriktiruvchi toʻqima tuzilishi va boshqalar) klinik va morfologik oʻzgarishlarning kombinatsiyasi. d.) yuqumli yoki otoimmun xarakterdagi miyokarddagi yalligʻlanish oʻzgarishlarining mavjudligi isbotlangan yoki oqilona taxmin qilingan hollarda. JSST va Xalqaro Kardiologiya Jamiyati (ISFC) miyokarditni gistologik, immunologik yoki immunohistokimyoviy mezonlarga koʻra tashxis qoʻyilgan yurak mushagining yalligʻlanish kasalligi deb taʼriflagan. Yalligʻlanish jarayoni oʻtkir yoki surunkali boʻlishi mumkin va allergik immunitet mexanizmlari orqali bevosita va / yoki bilvosita miyokardga taʼsir qiluvchi turli xil etiologik omillarning natijasidir.

### Perikardit
Perikardit — perikardial qopning seroz membranalarining yalligʻlanishi boʻlib, uning boʻshligʻida ekssudat paydo boʻlishi bilan membranalarda bitishmalar va sikatrisial degeneratsiya paydo boʻlishi mumkin.

### Yurak oʻsmalari
Yurakning oʻsmalari yaxshi (barcha oʻsmalarning taxminan 70%) va xatarli (taxminan 30%) boʻlishi mumkin.

### Yurak shikastlanishi
Yurak shikastlanishi — kirib boruvchi yoki kirmaydigan mexanik taʼsir natijasida yurakning shikastlanishi.

### Aorta kasalliklari
Aorta anevrizmasi — tomir devorining mustahkamligi va elastikligining pasayishiga olib keladigan turli patologik mexanizmlar natijasida aorta boʻshligʻining bir yarim yoki undan koʻproq kengayishi.

### Periferiya tomirlarining kasalliklari
Periferik arteriya kasalligi — bu ekstrakranial, visseral va buyrak arteriyalari, qorin aortasi va ekstremitalarning arteriyalarining shikastlanishi bilan bogʻliq sindrom.

Tarqalishi jihatidan eng muhimi ateroskleroz va qon tomir asoratlari diabetes mellitusdir. Biroq, qon tomir patologiyasi tufayli boshqa nozologiyalarning keng roʻyxati mavjud. Shunday qilib, arterial toʻshakning degenerativ lezyonlari (Marfan sindromi, Ehlers-Danlos sindromi, Erdxaym oʻsmasi, neyrofibromatoz) tufayli kelib chiqqan kasalliklar anevrizma va dissektsiyalarning shakllanishiga olib kelishi mumkin. Fibromuskulyar displaziya koʻpincha buyrak, karotid va yonbosh arteriyalarning shikastlanishiga olib keladi.

Tizimli vaskulyit va biriktiruvchi toʻqima kasalliklarida koʻplab qon tomir lezyonlari qayd etiladi:

* katta tomirlar (aorta va uning shoxlari) — gigant hujayrali arterit (Horton kasalligi), Takayasu kasalligi, Behchet sindromi; artropatiya bilan birga keladigan vaskulit;
* oʻrta diametrli arteriyalar — periarterit nodosa, gigant hujayrali arterit (Horton kasalligi), Vegener granulomatozi, Churg-Tuyaqush sindromi, Kavasaki kasalligi, radiatsiya taʼsiridan kelib chiqqan qon tomir lezyonlari;
* kichik tomirlar (arteriolalar va kapillyarlar) — tizimli skleroderma, tizimli qizil yuguruk, revmatoid artrit.

Alohida-alohida, Buerger kasalligini (tromboangiitis obliterans) ajratib koʻrsatish mumkin, bu oʻtkir yalligʻlanish, yuqori va pastki ekstremitalarning arteriyalari va tomirlarining trombozi bilan tavsiflanadi.

Bundan tashqari, arterial toʻshak boʻylab qon pıhtılarının shakllanishi va „harakatlanishi“ natijasida yuzaga keladigan kasalliklarning bir nechta guruhlari mavjud (masalan, atriyal fibrilatsiyali bemorlarda chap yurakdan periferik tromboemboliya).

Mushak tipidagi tomirlarning vazokonstriksiyasiga asoslangan „vazospastik kasalliklar“, migren, Raynaud kasalligi va sindromi.

### Oʻpka gipertenziyasi
Oʻpka gipertenziyasi oʻpka tomirlari qarshiligining progressiv oʻsishi bilan tavsiflangan kasalliklar guruhi boʻlib, oʻng qorincha yetishmovchiligiga va erta oʻlimga olib keladi.

### Venoz tromboembolik asoratlar
Venoz tromboembolik asoratlar- bularga oʻpka tromboemboliyasi, teri osti venalari va tubda joylashgan venalarning trombozi kiradi.

## Xayotga xavf soluvchi oʻtkir asoratli YQTKning belgilari (simptomlari)
Miokard infarktining asosiy koʻrinishi sternum orqasida, koʻkrakning chap yarmida, qoʻllarda (koʻpincha chapda), chap yelkada, jagʻda yoki orqada (koʻpincha chap yelka pichogʻi ostida) yonish, bosish, siqish ogʻrigʻi hisoblanadi, baʼzan qorinning yuqori qismida. Koʻpincha bu his-tuygʻular juda aniq, kamroq tez-tez boʻladi va noqulaylik hissi sifatida seziladi. Ogʻriq tananing holatiga, nafas olish harakatlariga bogʻliq emas, koʻkrak qafasini palpatsiya qilish bilan kuchaymaydi. Koʻpincha ogʻriq 20 daqiqadan koʻproq davom etadi, jismoniy faoliyatni toʻxtatgandan va nitrogliserinni qabul qilgandan keyin ham toʻxtamaydi.

Miokard infarktining asosiy koʻrinishi sternum orqasida, koʻkrakning chap yarmida, qoʻllarda (koʻpincha chapda), chap yelkada, jagʻda yoki orqada (koʻpincha chap yelka pichogʻi ostida) yonish, bosish, siqish ogʻrigʻi hisoblanadi. baʼzan qorinning yuqori qismida. Koʻpincha bu his-tuygʻular juda aniq, kamroq tez-tez ular noqulaylik sifatida seziladi. Ogʻriq tananing holatiga, nafas olish harakatlariga bogʻliq emas, koʻkrak qafasini palpatsiya qilish bilan kuchaymaydi. Koʻpincha ogʻriq 20 daqiqadan koʻproq davom etadi, jismoniy faoliyatni toʻxtatgandan va nitrogliserinni qabul qilgandan keyin ham toʻxtamaydi.

**[[Miokard infarkti|Yurak xuruji]]** quyidagi alomatlar bilan birga boʻlishi mumkin:

* nafas olish qiyinlishuvi, nafas qisilishi, yoʻtal;
* koʻngil aynishi, qusish;
* bosh aylanishi hissi;
* zaiflik, hushini yoʻqotish;
* sovuq ter, rangparlik, titroq ;
* yurak urishi, yurak ishidagi uzilishlar;
* hissiy qoʻzgʻalish, qoʻrquv.

Miokard infarktining 25% ga yaqini hech qanday alomatsiz kechadi.

**[[Insult]] belgilari** :

* bir tomondan qoʻl va / yoki oyoqda toʻsatdan zaiflik;
* yuzning yarmi, bir tomondan oyoq-qoʻllarning toʻsatdan uyquchanligi;
* yuzning assimetriyasi;
* nutqning keskin buzilishi;
* tartibsizlik yoki ongni yoʻqotish;
* bir yoki ikkala koʻzda toʻsatdan loyqa koʻrish;
* nomaʼlum sababli, toʻsatdan kuchli bosh ogʻrigʻi.

## YQTK uchun xavf omillari
Yurak-qon tomir tizimining ishemik kasalliklarini rivojlanishining asosiy sababi aterosklerozdir. JSST taʼrifiga koʻra, ateroskleroz — bu arteriyalarning ichki qoplamasidagi (intima) oʻzgarishlarning oʻzgaruvchan kombinatsiyasi, shu jumladan lipidlar, murakkab uglevodlar, tolali toʻqimalar, qon tarkibiy qismlari, kalsifikatsiya va oʻrta shilliq qavatdagi oʻzgarishlar (media).). Uzoq vaqt davomida ateroskleroz asemptomatik boʻlishi mumkin, faqat oxir-oqibat angina pektorisining paydo boʻlishiga, surunkali serebrovaskulyar etishmovchilikka, intervalgacha klaudikatsiyaga yoki miokard infarkti, ishemik insult va toʻsatdan oʻlim shaklida bevosita namoyon boʻlishiga olib keladi.

Aterosklerozning asosiy xavf omillari :

Yoshi

Tamaki chekish

Arterial gipertoniya

Qandli diabet-2 chi turi

Oilaviy giperlipidemiya

## YQTK oldini olish strategiyalari
YQTKning oldini olishning ikkita asosiy strategiyasi mavjud: aholi miqyosidagi aralashuvlar (aholi asosidagi strategiya) va individual aralashuvlar (yaʼni yuqori xavf strategiyasi). Har ikki turdagi aralashuvlar ham kam resursli sharoitlarda ham yuqori samarali va amalga oshirish mumkin.

### Aholi strategiyasi
Milliy darajada yurak-qon tomir kasalliklarini kamaytirish boʻyicha, gʻgʻ

* tamakiga qarshi keng qamrovli siyosat;
* yog ', shakar va tuz koʻp boʻlgan oziq-ovqat isteʼmolini kamaytirish uchun soliqqa tortish;
* aholining jismoniy faolligi darajasini oshirish uchun piyodalar va velosiped yoʻllarini qurish;
* spirtli ichimliklarni suiisteʼmol qilishni kamaytirish strategiyalari;
* Maktablarda bolalarning toʻgʻri ovqatlanishini taʼminlash
* sogʻlom turmush tarzini targʻib qiluvchi taʼlim faoliyati.

Chekishni tashlash, tuz isteʼmolini kamaytirish, sogʻlom ovqatlanish, muntazam jismoniy faollik va spirtli ichimliklarni suiisteʼmol qilishdan qochish yurak-qon tomir kasalliklarini rivojlanish xavfini kamaytirishi koʻrsatildi.

### Yuqori xavf strategiyasi
Yuqori xavf strategiyasi aholi orasida yurak-qon tomir kasalliklari xavfi yuqori boʻlgan shaxslarni imkon qadar erta aniqlash va ularda ushbu xavf omillarini minimallashtirish uchun faol profilaktika choralarini amalga oshirishga qaratilgan. CVD xavfi yuqori boʻlgan shaxslar toifalarini aniqlash, birinchi navbatda, klinik tekshiruv doirasida amalga oshiriladi. Profilaktik choralar sifatida oʻzgartirilishi mumkin boʻlgan xavf omillari tuzatiladi; ayrim hollarda dorilar buyuriladi.

## YQTKning profilaktikasi
YQTK ning birlamchi va ikkilamchi profilaktikasi mavjud.

**Birlamchi profilaktika** — kasallikning rivojlanishining oldini olish, ikkilamchi profilaktika — yurak-qon tomir kasalliklarining asoratlarini oldini olish (masalan, takroriy miokard infarkti yoki insult).

Cardio-vasculyar kasalliklarning (KVK) **ikkilamchi profilaktikasi** — bu yurak-qon tomir kasalliklarining asoratlari va oʻlimini oldini olish boʻyicha chora-tadbirlar majmui, shu jumladan xavf omillarini toʻliq tuzatish va KVK bilan kasallangan bemorlarni davolash. Ushbu toifadagi odamlarda profilaktika choralari eng agressiv tarzda amalga oshirilishi kerak. KVKning ikkilamchi profilaktikasi ikki bosqichda amalga oshiriladi:

# birlamchi tibbiy-sanitariya yordami tashkilotlarida kardiolog va tuman xizmati shifokorlari tomonidan yurak-qon tomir kasalliklari bilan kasallangan bemorlarni dispanser kuzatuvi doirasida;
# ixtisoslashtirilgan, shu jumladan yuqori texnologiyali tibbiy yordam koʻrsatish, tibbiy reabilitatsiya va sanatoriy-kurortda davolanish orqali.

Retsedivsiz (takrorlanmaydigan) kursga erishish va asoratlarni oldini olish uchun barcha yurak-qon tomir kasalliklari bilan ogʻrigan bemorlarni davolash kerak.

* mutaxassis shifokor bilan oʻz vaqtida maslahatlashish,
* ixtisoslashtirilgan davolanish uchun koʻrsatmalar uchun tekshiruv;
* ixtisoslashtirilgan, shu jumladan yuqori texnologik davolash, agar uni amalga oshirish uchun koʻrsatmalar mavjud boʻlsa,
* kasalxonada aniqlangan xavf omillarini tuzatish va sogʻligʻini saqlash uchun bemorning motivatsiyasini oshirish uchun ushbu aralashuvni amalga oshiruvchi shifokor ishtirokida ixtisoslashtirilgan (yuqori texnologiyali) aralashuv paytida (oldin yoki darhol) kasalxonada oldini olish mumkin boʻlgan xavf omillarini tuzatish va profilaktik maslahat berish. turmush tarzi,
* tibbiy reabilitatsiya.

## YQTKni davolash
Rossiyada yurak-qon tomir profili uchun tibbiy infratuzilmaning asosiy bazasi 2008-yilda „Salomatlik“ loyihasi doirasida boshlangan „qon tomir dasturi“ doirasida qurilgan va quyidagilarni nazarda tutgan:

* yurak-qon tomir kasalliklari va falokatlarga tibbiy yordam koʻrsatish tizimining ikki darajasini yaratish: birlamchi qon tomir boʻlimlari va mintaqaviy qon tomir markazlari, ular aholi punktining istalgan joyidan bemorni etkazib berish vaqti „deb atalgan davrda“ oltin soat" 30-40 daqiqadan oshmaydi;
* bemorlarning samarali marshrutini tashkil etish;
* tez tibbiy yordam mashinalarini GLONASS texnologiyasi bilan jihozlash, bu esa axborotni masofadan uzatish imkonini berdi;
* davolash va reabilitatsiyaning zamonaviy usullarini joriy etish, telemeditsinadan foydalanish;
* malakali kadrlar tayyorlash.

### Klinik koʻrsatmalar va normativlar
Rossiya Federatsiyasi Sogʻliqni saqlash vazirligi nomidan kardiologlarning ekspert hamjamiyati turli xil yurak-qon tomir kasalliklarini davolash boʻyicha klinik tavsiyalar tayyorladi. Ayrim yurak-qon tomir kasalliklari boʻlgan bemorlarni davolash boʻyicha tavsiyalar milliy tibbiyot birlashmalari, birinchi navbatda Rossiya Kardiologiya jamiyati tomonidan ishlab chiqilgan

Birlamchi tibbiy-sanitariya yordami yurak-qon tomir kasalliklari va holatlarining oldini olish, diagnostika qilish va davolash, tibbiy reabilitatsiya, sogʻlom turmush tarzini shakllantirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi.

Birlamchi tibbiy-sanitariya yordami rejali va shoshilinch shakllarda koʻrsatiladi va quyidagilarni taʼminlaydi:

**Birlamchi ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam:**

* oʻrta maʼlumotli tibbiyot xodimlari boʻlib chiqadi;
* ambulatoriya asosida paydo boʻladi.

Hayotga xavf tugʻdirmaydigan va shoshilinch tibbiy yordamni talab qilmaydigan surunkali yurak-qon tomir kasalliklari kuchayganida birlamchi tibbiy-sanitariya yordamini koʻrsatish uchun tibbiyot tashkilotlari tarkibida tez tibbiy yordam boʻlimi (kabineti) tashkil etiladi.

* hududiy-tuman printsipiga koʻra, tuman umumiy amaliyot shifokorlari, umumiy amaliyot shifokorlari (oila shifokorlari), doʻkon tibbiyot okrugining tuman umumiy amaliyot shifokorlari boʻlib chiqadi;
* ambulatoriya sharoitida va kunduzgi statsionarda taʼminlanadi.

Agar birlamchi tibbiy-sanitariya yordami doirasida tibbiy yordam koʻrsatishning iloji boʻlmasa va tibbiy koʻrsatmalar mavjud boʻlsa, bemor birlamchi darajadagi tibbiy komissiyaning qaroriga binoan ixtisoslashtirilgan, shu jumladan yuqori texnologiyali tibbiy yordam koʻrsatadigan tibbiy tashkilotga yuboriladi. " kardiologiya " yoki "yurak- qon tomir jarrohligi " profilidagi tibbiy yordam. Ushbu turdagi parvarishlashda maxsus usullar va murakkab tibbiy texnologiyalar qoʻllanadi.

* kardiologlar, yurak-qon tomir jarrohlari, rentgen endovaskulyar diagnostika va davolash uchun shifokorlar boʻlib chiqadi;
* kardiologiya kabinetida boʻlib chiqadi (shifoxonaga koʻrsatmalar boʻlmaganda va tuman umumiy amaliyot shifokori, umumiy amaliyot shifokori (oila shifokori), doʻkon tibbiyot okrugining uchastka shifokori yoʻnalishi boʻyicha;
* nafaqat umumiy mutaxassislar yoʻnalishi boʻyicha, balki yordam uchun bemorni mustaqil davolashda, shuningdek, axborot texnologiyalaridan foydalangan holda bemorlarning masofaviy maslahatlashuvida ham kardiolog boʻlib chiqadi (telemeditsina).

**Ixtisoslashgan tibbiy yordam**

Ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam koʻrsatish uchun tibbiy koʻrsatmalar boʻlmagan taqdirda, bemor kardiolog yoki terapevt (umumiy amaliyot shifokori) nazorati ostida davolanish boʻyicha tavsiyalarga muvofiq ambulator yoki kunduzgi statsionarga yuboriladi.

### YQTK uchun tez yordam mashinasining yoʻnalishi
Tez yordam, shu jumladan ixtisoslashtirilgan tez tibbiy yordam, tibbiy yordam tibbiy tashkilotdan tashqarida yurak-qon tomir kasalliklarining favqulodda va shoshilinch holatlarida, shuningdek tibbiy tashkilotning ambulator va statsionar sharoitlarida koʻrsatiladi.

Tez tibbiy yordam, shu jumladan ixtisoslashtirilgan tez tibbiy yordam, shoshilinch tibbiy aralashuvni talab qiladigan bemorlarga tibbiy yordam, tibbiy tashkilotdan tashqarida tez tibbiy yordam brigadalari, tez tibbiy yordam brigadalari, ixtisoslashtirilgan tez tibbiy yordam brigadalari tomonidan amalga oshiriladi.

Oʻtkir koronar sindrom (stabil boʻlmagan angina pektorisi, miokard infarkti) va hayot uchun xavfli boshqa holatlar bilan ogʻrigan bemorlarga shoshilinch tibbiy yordam, tibbiy koʻrsatmalar boʻlsa, trombolizni oʻz ichiga olgan holda, hayot uchun xavfli vaziyatlarni bartaraf etish choralarini koʻradigan tez yordam brigadalari shifokorlari tomonidan amalga oshiriladi.

Bemor imkon qadar tezroq qon tomir markaziga yoki oʻz tarkibida diagnostika va davolashning rentgen-jarrohlik usullari, anesteziologiya va reanimatsiya boʻlimiga ega boʻlgan va bemorlarga ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam koʻrsatadigan eng yaqin tibbiy tashkilotga etkaziladi. shoshilinch va shoshilinch yurak-qon tomir kasalliklari (oʻtkir koronar sindrom va boshqalar).hayot uchun xavfli sharoitlar).

Shoshilinch va shoshilinch kasalliklarga chalingan bemorlarga qisqa masofada ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam koʻrsatadigan tibbiy tashkilot mavjud boʻlmagan taqdirda, bemor oʻz tarkibida reanimatsiya va reanimatsiya boʻlimlari boʻlgan kardiologiya boʻlimi, tibbiyot muassasasi xodimlari joylashgan eng yaqin tibbiy tashkilotga etkaziladi. kardiologlar yoki shifokorlar — anesteziolog-reanimatologlarni oʻz ichiga oladi.

Bemorning ahvoli barqarorlashganidan keyin va tibbiy koʻrsatkichlar mavjud boʻlganda, bemor ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam koʻrsatadigan tibbiy tashkilotga oʻtkaziladi, uning tarkibida esa: diagnostika va davolashning rentgenologik jarrohlik usullari, anesteziologiya-reanimatsiya boʻlimi, intensiv terapiya boʻllimi va kardiologiya boʻlimi mavjud.

### Telemeditsina
Texnik taraqqiyotning hozirgi darajasi uzoq muddatli uzluksiz ishlash imkoniyati bilan kundalik foydalanish uchun qulay qurilmalarni ishlab chiqish va yaratish, shuningdek, masofaviy rejimda tananing hayotiy funksiyalarini dinamik kuzatish imkonini beradi. Bunday loyihalar jahonda teletibbiyot konsepsiyasi doirasida amalga oshirilmoqda. Masalan: koʻp sonli ilovalar orasida EKG monitoringi koʻplab patologiyalarni tashxislashning asosiy va eng informatsion usuli sifatida alohida ahamiyatga ega.

Tibbiyot hamjamiyatida inson tanasi yuzasida fiziologik parametrlarni oʻlchashning keng imkoniyatlari tufayli kontaktsiz turdagi sensorlarga katta qiziqish bildirildi. Bunday sensorlar turli xil ishlash printsiplariga ega boʻlishi mumkin: magnetoresistiv, optoelektronik, radar va boshqalar. Masalan, texnologiyalardan biri — elektr maydonidagi oʻzgarishlarni aniqlash — oddiy yurak monitoringidan tortib murakkabroq klinik diagnostika tadqiqotlarigacha boʻlgan keng koʻlamli muammolarni hal qilish imkonini beradi.

Masofaviy monitoring tizimlarini rivojlantirishning asosiy global tendentsiyalaridan biri bu EK signallarini oldindan qayta ishlash va ularni simsiz aloqa kanali orqali tibbiy muassasadagi serverga uzatish uchun elektron vositalar bilan toʻqima bazasiga oʻrnatilgan uzoq muddatli elektrokardiografik sensorlardan foydalanishdir. muassasa. Ushbu yoʻnalish " aqlli kiyimlar " deb ataladi.

Soʻnggi yillarda yangi yoʻnalish paydo boʻldi — miniatyura sensorlarini mobil aloqaga (kommunikatorlar, smartfonlar) integratsiyalashuviga asoslangan mobil sogʻliqni saqlash monitoringi interfeysi. Ushbu monitoring interfeysi tarjima tibbiyotida yangi paydo boʻlgan va faol rivojlanayotgan sohadir. Tibbiy qoʻllanmalar doirasi shunchalik kengaydiki, mobil tizimlardagi oʻrnatilgan sensorlar va signal va tasvirni qayta ishlash dasturlari yordamida olingan maʼlumotlarni tahlil qilish orqali koʻplab hayotiy funksiyalarning fiziologik holatini masofadan turib, bemor bilan bevosita aloqa qilmasdan baholash mumkin boʻldi..

## YQTK profilaktikasi va sogʻlom turmush tarzi boʻyicha bemorlar uchun onlayn resurslar
Bemorlar, ularning oila aʼzolari va ularga gʻamxoʻrlik qiluvchilar uchun yurak yetishmovchiligi haqida amaliy maʼlumotlar toʻplami

Profilaktik tibbiyot milliy tibbiy tadqiqot markazi  Arxivnaya kopiya

Amerika yurak assotsiatsiyasi bemorlar boʻlimi

Amerika insult assotsiatsiyasi bemorlar boʻlimi

## Manbalar