open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gibraltar pasporti

**Gibraltar pasporti** Britaniya fuqarosi va Gibraltarda ishlayotgan yoki yashovchi Britaniyaning chet eldagi fuqarolariga beriladigan Britaniya pasportidir. Gibraltar pasportlari Gibraltar fuqarolik holati va roʻyxatga olish idorasining pasport boʻlimi tomonidan beriladi. 2005-yildan beri Gibraltarda berilgan pasportlar biometrik hisoblanadi.

1981-yildagi Britaniya fuqaroligi toʻgʻrisidagi qonun natijasida Gibraltarliklar Britaniyaning xorijdagi hududlari fuqarolari boʻlishdi, ammo 2002-yilgacha qonunning 5-boʻlimiga muvofiq Britaniya fuqarosi boʻlmaslik uchun („*rad etish huquqi“) ariza berishlari mumkin edi* . 2002-yilgacha Buyuk Britaniya fuqarosi boʻlmagan va shuning uchun Birlashgan Qirollikda avtomatik yashash huquqiga ega boʻlmaganiga qaramay, Gibraltar bilan bogʻlangan barcha BOTClar 1973-yildan beri hudud orqali EEA mamlakatlarida (shu jumladan, Birlashgan Qirollikning oʻzida) yashash va ishlash huquqidan foydalanadilar. Birlashgan Qirollik bilan birga Yevropa Hamjamiyatiga qoʻshilish va ularning Gibraltar pasportlari bunday shartnoma huquqlarini koʻrsatish uchun kuzatuvlarga ega. 

2002 -yildagi Britaniyaning chet el hududlari toʻgʻrisidagi qonunga binoan, barcha Britaniya xorijdagi hududlar fuqarolari 2002-yil 21-mayda Britaniya fuqaroligiga aylandilar. Gibraltarliklar bir vaqtning oʻzida ikkala pasportga ega boʻlolmaydilar va agar uning egasi istalgan vaqtda Britaniya fuqarosi pasportiga ariza berishga qaror qilsa, BOTC pasporti bekor qilinadi.  BOTC pasportlari egalari ham Britaniya fuqarosi pasportlari egalariga qaraganda turli xil viza talablariga duch kelishadi.

Buyuk Britaniyadagi kabi, Gibraltarning yangi pasportlari koʻk rangda boʻladi. Biroq, ularni joriy etish muddati tasdiqlanmagan. 

Gibraltarliklar Yevropa Ittifoqi, EEA hududida sayohat qilishadi  va Shveysariya  sayohat hujjati sifatida Gibraltar pasporti oʻrniga Gibraltar shaxsiy kartasidan foydalanish huquqiga ega.

## Farqlari
Gibraltarda berilgan Britaniya pasportlari Buyuk Britaniyada chiqarilgan pasportlardan faqat ayrim matnlarida farq qiladi, ammo boshqa maʼlumotlarga koʻra bir xil maqomga ega. „Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi“ ostida va maʼlumot sahifasida „Gibraltar“ soʻzi qoʻshilgan. Yagona farq shundaki, Gibraltar tomonidan berilgan pasportlarda *Buyuk Britaniya Oliy Hazrati Davlat kotibi* nomini *Gibraltar gubernatori bilan* almashtiriladi:

## Tarixiy pasportlar

Fayl:Gibraltar old passport.jpg|1970-yillardagi Gibraltar tomonidan chiqarilgan eski uslubdagi Britaniya pasportining muqovasi


## Manbalar
Hind tuxumxoʻr iloni

**Hind tuxumxoʻr iloni** — suvilonlar oilasiga mansub ilonlar turi. Osiyoda uchraydi. Uzunligi 78–84 sm atrofida boʻladi.

## Adabiyotlar
* Reinhardt, 1863 : ''Om en ny Slaegt af Slangefamilien Rachiodontidae''. Oversigt over det Kongelige Danske Videnskabernes Selskabs, vol. 1863, p. 198—210.
* Carl Gans und Ernest E. Williams: Present ''knowledge of the snake Elachistodon westermanni Reinhardt''. *In:* Breviora (Volume no. 1—66) (1952—1956). Harvard University. Museum of Comparative Zoology.
* Tej Kumar Shrestha: *Herpetology of Nepal: A Field Guide to Amphibians and Reptiles of Trans-Himalayan Region of Asia*. Steven Simpson Books. 2000. ISBN 0-9524390-4-2.
Xulm tumani

**Xulm** yoki **Xulmi** () (qarang . Xolm, Afgʻoniston) — Afgʻonistonning Balx viloyatidagi tuman . Poytaxti Xolmda joylashgan. 2019-yilda aholi soni 81 234 kishini tashkil etdi.

Tuman profili:

* Qishloqlar: 91
* Maʼlumoti: 7 ta boshlangʻich, 13 ta oʻrta, 7 ta oʻrta maktab
* Sog'liqni saqlash markazlari: 2 ta asosiy, 2 ta keng qamrovli

## Manbalar

## Havolalar

* Tumanni rivojlantirish rejasining qisqacha mazmuni  2009-yil iyul
Chordara toʻgʻoni

**Chordara toʻgʻoni** () — Qozogʻistonning Chordara tumanidagi Sirdaryodagi tuproq bilan toʻldirilgan toʻgʻon. 1964—1968-yillarda asosiy maqsadni sugʻorish uchun qurilgan. Toʻgʻon **Shardarinsk** gidroelektr stansiyasi deb nomlangan 100 MVt quvvatga ega GESga ega. Toʻgʻon Qizilqum kanalini ekinlarni sugʻorish uchun suv bilan taʼminlaydi. Toʻgʻon tomonidan yaratilgan suv omborining maksimal saqlash sigʻimi  va yuzasi  teng. Toʻgʻon konstruktiv reabilitatsiyadan oʻtkazilmoqda va hozirda elektr stantsiyasini modernizatsiya qilish rejalashtirilmoqda. Elektr stansiyasining toʻrtta 25 MVt Kaplan turbinali generatorini har biri 31,5 MVtga oshirish rejalashtirilgan.

## Yana qarang
* Farhod toʻgʻoni — yuqori oqim
* Yer yuzasi boʻyicha suv omborlari roʻyxati

## Manbalar
Diffamatsiya

**Diffamatsiya** — muayyan fuqaro yoki yuridik shaxs shaʼnini haqoratlaydigan haqiqiy yoki shubhali maʼlumotlarni (qoidaga koʻra, matbuotda) ommaviy tarqatilishi nazarda tutiladi. Diffamatsiya „tuxmat“ tushunchasidan shunisi bilan farqlanadiki, ushbu maʼlumotlar ishonchliligi holatida ham mavjud boʻladi, yaʼni „diffamatsiya“ tushunchasi „tuxmat“ tushunchasidan kengroq hisoblanishi orqali farqlanadi. Qator davlatlarda diffamatsiya uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan.

## Manbalar
Yashil masjid

**Yashil masjid** (pushtu: sẖnh jwmạt; ) – Afgʻoniston shimolidagi Balx shahrida joylashgan masjid. Bu Sharqiy Temuriylar imperiyasining oʻsha paytdagi hukmdori Shohrux Mirzo yoki uning rafiqasi Gavharshod begim tomonidan qurilgan deb hisoblaniladi.

## Tarixi
1405-yilda Amir Temurning oʻlimidan soʻng, uning imperiyasi hukmronlik uchun kurashayotgan turli qabilalar va sarkardalar tufayli parchalanib ketadi. Qora qoʻyunlilar 1410-yilda Bagʻdodni qoʻlga kiritganlarida gʻarbiy imperiyani ham vayron qilishadi, ammo Fors va Movarounnahrda Shohrux Mirzo 1409-yildan buyon samarali boshqaruvni taʼminlay olgani mamlakatni tanazzuldan saqlab qoladi. Uning imperiyasi Sharq va Gʻarb oʻrtasidagi asosiy savdo yoʻllarini, shu jumladan afsonaviy Buyuk Ipak yoʻlini ham nazorat etadi, hudud mintaqa sifatida juda boy hisoblaniladi, chunki koʻplab mahalliy masjidlarda qayta qurish ishlari amalga oshiriladi. Shuningdek, koʻplab binolar yangidan bunyod etilad. Ushbu binoning ayrim jihatlari mashhur Toj Mahalning oldidan koʻrinishiga oʻxshab ketadi.

## Arxitekturasi
Asosiy bino temuriylarga xos meʼmoriy uslubni oʻzida aks ettiradi. Biroq, bugungi kunda binoning koʻp qismi Sovet va Afgʻonistondagi fuqarolar urushlari paytida yuz bergan ziddiyatlar va qarama-qarshilikdan jiddiy zarar koʻrgan. Asosiy hovli yaxshi saqlangan boʻlib, odamlar ochiq joylarda ibodat qilishlari mumkin. Binoning orqa tomoni asfal qilingan, orqa tomondagi bogʻga unchalik koʻp eʼtibor berilmagan. Minora yo binoning eskirganligi sababli qulab tushgan yoki kommunistlarning urush paytidagi tajovuzkor harakati tufayli shu holga kelgan boʻlishi mumkin. Koshinlarining katta qismiyoʻqolgan va yogʻoch eshiklarning barchasi qayta taʼmirlanilishi kerak.
## Galereya

Balkh mosque entrance arch.jpg|Kirish qismidagi arklar
Balkh mosque entrance.jpg|Kirish qismi (yon tomon)
Balkh mosque entrance 2.jpg|Kirish qismi (gumbaz bilan)

## Yana qarang
* Balx
## Manbalar
Andrey Dubitskiy

**Andrey Dubitskiy** 1915-yil 30-oktabrda Oqmoʻla stansiyasida tugʻilgan. U Ombi san'at maktabida tahsil olgan.1936-yildan maktablarda chizmachilik va chizmachilikdan dars bergan. U Ulug 'Vatan urushida qatnashgan.

U 1938-yilda yozishni boshlagan. Ilk hikoya,she'r va ocherklari Oqmo'la shahrida chiqadigan tuman gazetasida bosilgan. Keyinchalik “Akmolinskaya pravda”, “Selinniy kray”, “Selinogradskaya pravda” viloyat gazetalarida ishlagan. Bir qancha kitoblari nashr etilgan.

2-darajali Vatan urushi ordeni bilan,"Jasorat uchun", "Mehnatdagi a'losi uchun" va boshqalar,orden va medallar bilan taqdirlangan.Qozog'iston SSRda xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi unvoni bilan taqdirlangan.

## Ishlari

* iDonin Sodiq. Hikoyachi. A., Ta'lim vazirligi, 1958 ;
* Soxta dubulg'a. Hikoyachi. A., Maorif vazirligi, 1959-y .
* Tabassum. Hikoyachi. A., "Yozuvchi", 1965-yil
* Ishim qayerda oqadi? A., "Qozog'iston", 1965 ,
* Kuchli shamolda. A., "Qozog'iston", 1970 ;
* Znoynye medzhurechye. Hikoyachi. A., "Yozuvchi", 1978 ;
* Malina baraka. Hikoyachi. A., "Jalin", 1982 ;
* Zaslon. Hikoya va hikoya. A., "Yozuvchi", 1985-yil .

## Manbalar
Boyazid(roman)

**"Boyazid"** - yozuvchi Valentin Pikulning 1959-1960 yillarda yozilgan romani. 2003-yilda roman asosida xuddi shu nomdagi serial suratga olindi.

1877-1878 yillardagi rus-turk urushi epizodlaridan biriga - " Boyazid o'rni " nomi bilan tarixga kirgan kichik rus otryadining Boyazid qal'asini himoyasiga bag'ishlangan.

## Romanning g'oyasi
"Boyazid" romani Valentin Pikulning adabiy tarjimai holining boshlanishi deb hisoblangan, garchi bu uning ikkinchi yirik asari bo'lsa ham (muallifning o'zi birinchi romani - "Okean patruli" ni muvaffaqiyatsiz deb hisoblagan). Romanning g'oyasi S. S. Smirnovning Ulug' Vatan urushining dastlabki davrida Brest qal'asini himoya qilish tarixini o'rganish bo'yicha asarlari bilan tanishgandan keyin paydo bo'ldi. Valentin Pikul romanda rus-turk urushining (1877-1878) o'xshash epizodini - Boyazdt qal'asini qamal qilishni ko'rsatishga qaror qildi.

## Syujeti
“Boyazid” tarixiy romani 1877-1878 yillardagi rus-turk urushidagi real voqealarga asoslangan, biroq ba’zi qahramonlarning ismlari uydirma bilan almashtirilgan. U ikki qismdan iborat bo'lib, har biri to'rt bobni o'z ichiga oladi. Birinchi qismda Valentin Pikul " Boyazid o'tirishi " boshlanishidan oldin, leytenant Karabanovning bo'linmaga kelishidan va Boyazid qal'asi garnizoni tuzoqqa tushib qolguniga qadar bo'lgan voqeani tasvirlab berdi. Ikkinchi qismda muallif Boyazid qal’asiga haydalgan rus askarlarining iztiroblari va qahramonliklarini, shuningdek, Boyazidgarnizonini qutqarishini tasvirlaydi.

## Qahramonlar
Kitobdagi baʼzi qahramonlar haqiqiy prototiplarga ega.

* Leytenant Andrey Karabanov — bosh qahramon.
* Aglaya Xvoshchinskaya — leytenant Karabanovning sevgilisi.
* Polkovnik Xvoshchinskiy — Aglayaning eri, Bayazetning birinchi qoʻmondoni
* Baron fon Klugenau — muhandislik praporshi
* Yuriy Timofeevich Nekrasov — Bosh shtab kapitani, inqilobchi.
* Efrem Ivanovich Shtokvits — Bayazet qal’asi komendanti.
* Sivitskiy A. B. — harbiy shifokor.
* Evdokimov A. G. — junker.
* Vatnin N. M. — Yesaul, ikkinchi kazak yuzligi qoʻmondoni.
* Naxichevanskiy, Ismoil Xon — Erivan tartibsiz otliq polkining qoʻmondoni.
* Adam Platonovich Patsevich — polkovnik, Bayazetning ikkinchi qoʻmondoni.
* Ode de Sion — zobit, shahzoda Ungern-Vitgenshteyndan keyingi ikkinchi, ekspert va duel kodeksining pedantik qoʻriqchisi.

## Havolalar

* Roman V. FROM. Pikul "Bayazet"
* BAYAZET // Katta ensiklopedik lug'at (BES).
Mirzo Usmon koʻchasi

**Mirzo Usmon koʻchasi** – Buxoro shahrida joylashgan koʻcha. Koʻcha Mirzo Usmon nomi bilan bogʻliq. Manbalarda Mirzo Usmonning ajoyib sifatlari toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan boʻlib, u Buxoro shahari ichida hech qachon otda yurmagan. Tashrif manzilining uzoq-yaqinligidan qatʼiy nazar, doimo piyoda borgan.

## Manbalar
Vedeno urushi

**Vedeno jangi** 2001-yilning 13-26-avgust kunlari Rossiya federal kuchlari va chechen isyonchilari oʻrtasida Checheniston janubi-sharqidagi togʻli Vedenskiy tumani va uning poytaxti Vedenoni nazorat qilish uchun boʻlib oʻtgan.

## Jang
Jang 2001-yil 13-avgustda, chechen isyonchilari Benoi-Yurt qishlogʻini egallashidan boshlandi. Ular mahalliy harbiy komendaturaga hujum qilib, janubdan Vedeno shahriga olib boradigan strategik yoʻlda nazorat punktlarida oʻrnashib oldilar. Xabarlarga koʻra, Moskva tarafdorlari, maʼmurlar isyonchilar tomonidan oʻldirilgan. Ertasi kuni 14-avgust kuni shiddatli janglar davom etdi va bu „chechen jangchilarining soʻnggi oʻn yetti oydagi eng ogʻir hujumi“ deb taʼriflandi.   Rossiya manbalari vaziyat nazorat ostida ekanini daʼvo qilib, mustaqil agentliklarning xabarlarini rad etdi. Ammo federal qoʻshimcha kuchlar darhol hududga yuborildi. Rossiya prezidenti matbuot kotibi Sergey Yastrjembskiy so‘nggi voqealarni „to‘dalar“ faoliyatiga taqlid qilish" deb atadi. 

Rossiya armiyasi 15-avgust kuni Vedenoga SCUD raketalarini otishni boshladi. Shu bilan birga, isyonchilar Tsa Vedeno yaqinida harbiy vertolyotni granata bilan nishonga olishdi, natijada u halokatga uchradi va ikkala uchuvchi halok boʻldi. Ikki kundan soʻng, 17-avgust kuni chechen jangchilari oʻsha paytdagi axborot vaziri Movladi Udugovning uchinchi vertolyotini urib tushirdilar. Bu xabarni Rossiya rasmiylari qisman rad etdi, ular faqat ikkita vertolyot urib tushirilganini tan oldi.

Rossiya hukumati armiyasi 22-avgust kuni Chechenistonda 35 dan ortiq isyonchini o‘ldirgan, mamlakatning eng ko‘p qidirilayotgan shaxsi Shamil Basayevni yaralaganini eʼlon qildi, isyonchilarni qo‘llab-quvvatlovchi veb-sayt esa shiddatli janglarda 40 dan ortiq rossiyalik yaralangani, jumladan 14 nafari halok bo‘lganini taʼkidladi. Rossiyalik askarlarni bu urushda Rajbek Tovzajev boshqargan.

26-avgust kuni chechen isyonchilari Vedeno ustidan nazoratni qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻlishgan.  Shu bilan birga, Rossiya ommaviy axborot vositalari harbiy manbalarga tayanib, Chechenistonning shimoliy tumanlarida federal kuchlarga qarshi hujumlar soni ortgani haqida xabar berishdi.

Ushbu urush chechenlar tomonidan gʻalaba bilan yakunlandi. Vedeno isyonchilar tomonidan bosib olingan.

## Manbalar
Mandozayi tumani

**Mandozay tumani** (    ,    ) (yoki mạndېzạy̰ ,mạndwzạy̰), **Ismoil Khel**  nomi bilan ham tanilgan (pashtucha: ạsmạʿyl kẖېl), Afgʻonistonning Xost viloyatining markaziy qismida joylashgandir. U shimol va gʻarbdan Nodirshoh Kot tumani, sharqdan Xost (Matun) tumani, janubi-gʻarbdan Gurbuz tumani va janubdan Tani tumani bilan chegaradosh bo`lib. Aholisi 50 ming kishi iborat (2006-yil ma`lumotiga ko`ra). Tuman markazi — Dadval qishlogʻidir.

2009-yil 23-noyabr kuni Afgʻoniston Ichki ishlar vazirligi maʼlumotlariga koʻra, qurollangan shaxslar Xost shahriga uylariga qaytayotgan mashinaga oʻt ochishi oqibatida toʻrt kishi, jumladan, ikki ayol halok boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
* AIMS tuman xaritasi
Gloydius brevicauda

Gloydius ***brevicauda*** — Xitoy va Koreya yarim oroliga xos boʻlgan zaharli choʻchqa goʻshti.

: **''Umumiy nomlar:** kalta dumli ilon, kalta dumli mamushi.*

== Tavsif ==
Kattalar keng boshli va kalta dumi bilan nisbatan qalin. (Brevicaudus subspesifik nomi lotincha „qisqa dum“ degan maʼnoni anglatadi.)

Gloyd va Konant (1990) tomonidan tekshirilgan eng katta erkakning uzunligi 71 sm (28 dyuym), uning dumi 9 sm (3+1⁄2 dyuym) edi; eng katta urgʻochi,  69 sm (27+1⁄4 dyuym),  8,2 sm (3+1⁄4 dyuym) dumi bilan. Oʻrtacha, erkaklar namunalarida dumi umumiy uzunlikning 12-15 % (13,5 %), ayollarda esa 11-13 % (11,7 %) edi.

Skalatsiya odatda tananing oʻrta qismidagi 21 qator dorsal tarozilarni oʻz ichiga oladi, ularning barchasi tananing old qismidagi eng pastki qismidan tashqari egilgan. 135-149 ventral tarozi va 30-44 asosan juftlashgan subkaudal tarozilar mavjud. Barcha namunalarning 95 % 7 ta supralabial taroziga ega.

Rang namunasi ochiq jigarrang yoki kulrang zamin rangidan iborat boʻlib, 23-36 juft dorsolateral dogʻlar yoki oʻrta chiziqning har ikki tomoniga qarama-qarshi boʻlgan yoki almashinadigan yarim tasmalar bilan qoplangan. Ushbu dogʻlar subelliptik shaklga ega va jigarrang rangga ega, markazlari och rangga va toʻq jigarrangdan kulrang jigarranggacha boʻlgan chegaralarga ega. Juft dogʻlar oʻrta chiziqda bir-biriga tegishi mumkin yoki boʻlmasligi mumkin. Ular lateral ravishda taxminan bir masshtabli kenglikdagi yorugʻlik joylari bilan ajralib turadi va uchinchi yoki ikkinchi oʻlchov qatorlarigacha pastga choʻziladi. Boshda yuqoridan va pastdan sariq yoki oq rang bilan keskin chegaralangan qorongʻu va aniq belgilangan postokulyar chiziq mavjud. Quyruqning uchi sariq rangda.

== Geografik diapazon ==
[[Xitoy]] ([[Manjuriya|Manchuriya]]) va [[Koreya yarim oroli|Koreya yarim orolida]] topilgan. Berilgan joy turi „Pusan, Koreya“ ([[Busan|Pusan]], [[Koreya Respublikasi|Janubiy Koreya]]).

== Maʼlumotnomalar ==

== Qoʻshimcha oʻqish ==

* Stejneger, L. 1907 yil. *Yaponiya va qoʻshni hududlarning gerpetologiyasi* . Qoʻshma Shtatlar Milliy muzeyi byulleteni 58. Smitson instituti. Vashington, Kolumbiya okrugi. xx + 577 bet. („*Agkistrodon blomhoffii brevicaudus'', yangi kichik turlar“, s.&nbsp;463-464.)

## Havolalar

* Gloydius brevicauda at the Reptarium.cz Reptile Database. Accessed 10 May 2021.
Abdulkader Dakka

**Abdulqodir Dakka** (1985-yil 10-yanvarda Suriyaning Latakiya shahrida tugʻilgan) suriyalik futbolchi. Hozirda u Suriyaning oliy divizioni – Suriya Premer-ligasida ishtirok etuvchi “Al-Vahda” jamoasida o‘ynamoqda. U himoyachi sifatida oʻynagan. "Al-Vahda"da 30-raqamli, Suriya milliy futbol jamoasida esa 17-raqamli libosda futbol oʻynagan. 

## Karyera

### Jamoalardagi faoliyati
Dakka professional faoliyatini Tishrin bilan boshlagan.  2008-yilning 8-martida u Livan Premer-ligasining “Al-Ansor” klubiga o‘tdi.  Dakka toʻrt oydan keyin Livan klubini tark etdi. 2008-yil iyul oyida u Suriya ligasining "Al-Ittihod" klubiga oʻtdi va klubga Osiyodagi ikkinchi muhim assotsiatsiya kubogi boʻlgan OFK kubogi finaliga chiqishga yordam berdi. “Al-Ittihod” finalda Quvayt Premer-ligasi chempioni “Al-Qodsia” ustidan penaltilar seriyasida g‘alaba qozondi. O‘yinning asosiy va qo‘shimcha taymlari yakunlanganidan keyin 1:1 hisobi qayd etildi.  2011-yilning fevralida u Xitoy Superligasining “Shanxay Shenxua” klubiga o'n oylik shartnoma asosida o'tdi. Besh oydan keyin shartnoma bekor qilindi.  Dakka "Al-Ittihod"ga qaytdi va jamoasi bilan 2010-11-yilgi Suriya kubogini qo'lga kiritdi. 

### Xalqaro martaba
Dakka 2004-yilda Malayziyada boʻlib oʻtgan U-19 Osiyo chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egallagan. Suriya U-19 terma jamoasining bir qismi boʻlgan va 2005-yilda FIFA U-20 Jahon chempionatida Suriya U-20 terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan. U 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi jahon chempionatining guruh bosqichida Kanada, Italiya va Kolumbiyaga, 1/8 finalda Braziliyaga qarshi oʻynaydi.  U Valeriu Titaning 2011-yilda Qatarda boʻlib oʻtgan Osiyo Kubogi uchun 23 kishilik yakuniy tarkibiga  tanlangan va Suriyaning Saudiya Arabistoni, Yaponiya va Iordaniyaga qarshi guruhdagi uchta oʻyinida toʻliq 90 daqiqa oʻynagan.

## Yutuqlar

### Klub
**Al-Ittihod**

* Suriya kubogi: 2011-yil
* OFK kubogi: 2010-yil

### Milliy terma jamoa

* U-19 Osiyo chempionati 2004: 4-o'rin
* FIFA U-20 Jahon chempionati 2005: 1/8 final
* G'arbiy Osiyo o'yinlari 2005: Ikkinchi o'rin

## Manbalar
Faryadras (Erondagi qishloq)

**Faryadras** (, shuningdek lotinchalashtirilgan nomi:, Faryādras — Eron, **Kirmonshoh** viloyati,Kirmonshoh tumani, Jalolvand qishloq okrugiga qarashli qishloq.2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 32 nafar,6 ta oiladan iborat.
## Manbalar
Boltadan boʻtqa

**"Boltadan boʻtqa"** — Sharqiy slavyan xalq ertagining syujeti.

Ertak ijtimoiy ertaklar toifasiga tegishlidir. „Boltadan boʻtqa“ — bu rus maishiy ertaklarining eng mashhur turlaridan biri, butun dunyo boʻylab „Tosh shoʻrva“ nomi bilan mashhur. Ertak syujetlari ertaklar indeksida 1548-songa ega. „Askar boltadan boʻtqa (shoʻrva) pishiradi“: uy egasi uni ovqatlantirishni xohlamaydi; askar esa hiyla bilan asta-sekin don, moy va hokazolarni undan soʻrab oladi. Ertak syujeti „Feniks — yarkiy sokol“ (M. Gorkiy nomidagi kinostudiya, 1975) sovet badiiy film-ertaklarida suratga olingan. Ertakka koʻra, 1980-yilda „Askar ertagi“ multfilmi, 1982-yilda esa xuddi shu nomdagi multfilm yaratilgan. Ertakning 10 ta ruscha, 2 ta ukraincha, 2 tasi belaruscha koʻrinishlari mavjud.

Rus tilida „boltadan boʻtqa“ iborasi „tarkibini tashkil etuvchi tarkibiy qismlarning yetishmasligiga qaramay, arziydigan narsa“ haqida barqaror iboraga aylandi.

## Syujeti
Bir askar xizmatdan uyga ketayotib yoʻlda charchaydi. U ovqat yeyishni xohlaydi, lekin unda hech qanaqa yegulik yoʻq edi. Qishloqqa yaqinlashib, u birinchi kulbani taqillatdi, dam olishini, qorni ochligini aytadi. U yerda bir kampir yashar edi. Kampir askarni uyga kiritadi, lekin yegulikdan oʻzida hech narsa yoʻqligini aytadi. Askar oʻtirgʻich ostida boltani koʻradi va undan boʻtqa pishirishni taklif qiladi. Kampir unga qozon beradi, askar uni yuvib, boltani qozonga solib, olovga qoʻydi, aralashtira boshladi. Askar shoʻrvani tatib tuz yetarli emasligini aytadi. Kampir yugurib kelib tuz olib keladi. Yana askar boltani qaynatadi. Tatib koʻradi va bir hovuch donni soʻradi. Kampir yuguradi, bir qop don ko‘taradi. Keyin askar moy soʻradi — kampir moy olib keladi. Askar boʻtqa pishirdi, ular kampir bilan ovqatlanish uchun oʻtirishdi. Kampir boltadan shunday mazali bo‘tqa pishirish mumkinligiga hayron bo‘lib, qachon bolta yeymiz, deb so‘raydi. Askar esa boltani xaltasiga solib, pishmaganligini, yo‘lda pishirib, keyin yeyman, dedi. Shunday qilib, askar bo‘tqa yeb, bolta bilan chiqib ketadi.

## Havolalar
* „Kasha iz topora“

## Manbalar
ExxonMobil jurnalistika mukofoti

***ExxonMobil jurnalistika mukofoti*** (*Prêmio ExxonMobil de Jornalismo*) **,** ilgari Esso Jurnalistika mukofoti (*Prêmio Esso de Jornalismo*) nomi bilan tanilgan Braziliya jurnalistikasi kompaniyasi tomonidan har yili saralanganlarga beriladigan mukofotdir. Braziliyada bu mukofot 1955-yilda Pulitser mukofotidan ilhom olgan Ney Peixoto do Vale tomonidan taʼsis etilgan.

Asosiy mukofot kubok va pul mukofoti 30 000 R$ boʻlib, faqat bosma matbuoti sohasiga beriladi. Boshqa lauriyatlarga esa sertifikatlardan tashqari, 3000,00 R$ dan 20,000,00 R$ gacha boʻlgan pul mablagʻlari bilan taqdirlanadi. BMilliy va xalqaro toifalar mavjud. Gʻoliblar avval toifalar boʻyicha 25 nafar professionallardan iborat hakamlar hay’ati tomonidan, keyin esa besh kishidan iborat mukofot komissiyasi tomonidan tanlanadi.

## Turlari va mukofotlar

* Esso Jurnalistika mukofoti — R$30,000.00 + sertifikat
* Esso maxsus yangiliklar radioeshittirish mukofoti
* Esso Reportage mukofoti — R$ 10.000.00 + sertifikat
* Esso fotosurati mukofoti — R$ 10.000.00 + sertifikat
* Esso Iqtisodiy maʼlumot mukofoti — R$5.000,00 + sertifikat
* Esso ilmiy, texnologik va ekologik axborot mukofoti — R$5.000,00 + sertifikat
* Esso maxsus birinchi Pege mukofoti — R$5.000,00 + sertifikat
* Esso Graphic Creation Award — gazeta toifasi — R$5.000,00 + sertifikat
* Esso Graphic Creation Award — jurnal toifasi — R$5.000,00 + sertifikat
* Esso maxsus qishloq mukofoti — R$5.000,00 + sertifikat
* Shimoliy Esso mintaqaviy mukofoti — R$ 3.000,00 + sertifikat
* Shimoliy-Sharqiy Esso mintaqaviy mukofoti — R$ 3.000,00 + sertifikat
* Markaz-gʻarbiy Esso mintaqaviy mukofoti — R$ 3.000,00 + sertifikat
* Janubi-Sharqiy Esso mintaqaviy mukofoti — R$ 3.000,00 + sertifikat
* Janubiy Esso mintaqaviy mukofoti — R$ 3.000,00 + sertifikat
* Yangiliklarni eshittirishga qoʻshgan eng yaxshi hissasi uchun Esso mukofoti.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt (in Portuguese)
To'rt qatorli ilon

***Elaphe quatuorlineata*** (umumiy nomlari: **toʻrt qatorli ilon**, **bolgar kalamush** iloni) — Colubridae oilasiga mansub. Toʻrt qatorli ilon zaharli boʻlmagan tur va Yevropa ilonlarining eng kattalaridan biridir.

## Tavsif
Turning umumiy nomi kattalar ilonlarining tanasida koʻrinadigan belgilarga ishora qiladi: sargʻish jigarrang tanasi boʻylab toʻrtta quyuq chiziq. Balogʻatga etmaganlar, aksincha, yon tomonlarida oʻzgaruvchan toʻq jigarrang dogʻlar bilan dorsal qator toʻq jigarrang dogʻlarga ega, barchasi och jigarrang fonda. Koʻzning burchagidan qora chiziq oʻtadi, qorin esa quyuqroq belgilar bilan kremdan oq ranggacha. Kattalar uzunligi 180 sm (5 fut 11 dyuym), kamdan-kam hollarda 200 sm (6 fut 7 dyuym) ga etishi mumkin. Voyaga etganlar Yevropadagi eng ogʻir ilonlar qatoriga kiradi, biroq ularning oʻlchamlari juda xilma-xil boʻlib, Aegean orollarida erkaklarining vazni 250 dan 1000 g gacha (0,6 dan 2,2 funtgacha) va urgʻochilarining vazni 400 dan 1400 g gacha (0,9 dan 3,1 funtgacha) boʻlishi mumkin.

## Tarqatish
Toʻrt qatorli ilonlar Italiyada, Bolqon yarim orolining gʻarbiy qirgʻoqlari boʻylab, Gretsiyaning gʻarbiy yarmida va koʻplab yunon orollarida, Makedoniya (viloyat), Bolgariyaning janubi-gʻarbiy qismida, qirgʻoq boʻyi Sloveniyada, qirgʻoq boʻyida joylashgan. Xorvatiya, Bosniya va Gertsegovina, Chernogoriya, Shimoliy Makedoniya va Albaniya . Ilonlarning soni va populyatsiyalarining zichligi nomaʼlum.

## Yashash joyi va xatti-harakati
Toʻrt qatorli ilon Oʻrta er dengizi iqlimi boʻlgan hududlarni yaxshi koʻradi va oʻsimliklar, tosh devorlar, siyrak oʻrmonlar, oʻrmon chetlari va choʻl binolardan iborat yashash joylarida uchraydi. Qishda odamlar oʻz vaqtlarini toʻrtdan ettitagacha boʻlgan choʻl kemiruvchilarning uylarida oʻtkazadilar. Ularning xulq-atvori, odatda, boshqa ilonlarga qaraganda tinchroq (kamdan-kam shivirlaydi yoki urishadi) va ular odatda ertalab va tushdan keyin faoldir. Zoʻr alpinistlar, ularni koʻpincha daraxtlarning tepalarida topish mumkin.

## Parhez
Ilonlar ratsionining katta qismini quyonlar, kelinlar, sincaplar va sichqonlar kabi mayda sutemizuvchilar tashkil qiladi. Shuningdek, ular qushlar, kaltakesaklar, yangi chiqqan toshbaqalar va tuxumlar bilan oziqlanadi. Turlarning urgʻochilari erkaklarnikiga qaraganda qushlar bilan tez-tez ovqatlanishlari koʻrsatilgan.

## Koʻpaytirish
Juftlash davri apreldan maygacha davom etadi. Ayollarda taxminan ikki oy davom etadigan homiladorlik davri bor, tuxum yozda qoʻyiladi. Urgʻochilar odatda 6-18 tuxum qoʻyadi va ularni taxminan 40-60 kun davomida inkubatsiya qiladi.

## Saqlash
Toʻrt qatorli ilon Bolgariyada brakonerlar va qishloq xoʻjaligi tufayli yoʻqolib ketish xavfi ostida sanalgan. U IUCN Qizil roʻyxatida „Xavf ostidagi turlar“ sifatida koʻrsatilgan, chunki uning koʻpligi sezilarli darajada kamayishi va yashash joylarini yoʻqotishi mumkin.

## Manbalar
Mirzo Gʻafur koʻchasi

**Mirzo Gʻafur koʻchasi** – Hazrati Imom va Oʻgʻlon darvozalari oraligʻida, Buxoro arkining shimoliy-gʻarbiy tomonida joylashgan koʻcha. Koʻcha Mirzo Gʻafur nomi bilan bogʻliq. Mazkur koʻcha Buxoro qozixonasi roʻyxatida qayd qilingan.

## Manbalar
Qala e Naw tumani

**Qala -e-Naw**, shuningdek **Qalay-e-Naw** yoki **Qalanou** (), Afgʻonistonning Bodgʻis viloyati gʻarbidagi tuman . Uning aholisi 1990-yilda 82 525 kishini tashkil etgan; Etnik tarkibi taxminan 80% tojik, hazora va aymaq hazoralari, oz sonli pushtun, baluj, oʻzbek va turkmanlardir . 

Tuman markazi Qala e-Nav shahri boʻlib, u ham viloyat markazi hisoblanadi. Tuman pistazorlari bilan mashhur.

## Havolalar

* Qala va Naw
* Bodg'is viloyati

## Manbalar

* 

## Havolalar
Yurak qorinchasi

**Qorincha** – yurakning pastki qismidagi ikkita katta kameradan biri boʻlib, qonni toʻplaydi va oʻpka yoki tanaga haydaydi. Qorincha tomonidan haydaladigan qonni qorinchaga oʻtishi esa yurakning yuqori qismida joylashgan qorinchadan kichikroq boʻlgan boʻlma tomonidan taʼminlanadi. Kameralar orasida intervertikulyarlar mavjud. Qorinchalararo interventrikulyar vositalar (masalan, interventrikulyar septum), bir qorincha ichidagi intraventrikulyar vositalar (masalan, intraventrikulyar bloklar).

Toʻrt kamerali yurakda, masalan, odamlarda, ikkita qon aylanish tizimida ishlaydigan ikkita qorincha mavjud: oʻng qorincha qonni kichik qon aylanish doirasiga, chap qorincha esa aorta orqali qonni katta qon aylanish tizimiga haydaydi.

## Tuzilishi

Qorinchalar yurak boʻlmachalariga qaraganda qalinroq devorlarga ega va yuqori qon bosimini hosil qiladi. Qonning butun tana va oʻpka boʻylab haydalishi uchun talab qilinadigan qorinchalar uchun fiziologik yuk, qorinchalarni toʻldirish uchun boʻlmada vujudga keladigan bosimdan ancha katta. Bundan tashqari, **chap qorincha** oʻngga qaraganda qalinroq devorlarga ega, chunki u qonni tana boʻylab haydashi kerak, oʻng qorincha esa faqat oʻpkani toʻldiradi.

## Shakli
Chap qorincha oʻngga qaraganda uzunroq va konussimon shaklga ega. U sternokostal yuzaning kichik qismini va yurakning diafragma yuzasining sezilarli qismini tashkil qiladi; u hamda yurak uchini hosil qiladi. Chap qorincha esa oʻng qorinchaga qaraganda qalinroq va muskullidir, chunki u yuqori bosimda qonni haydaydi.

Oʻng qorincha uchburchak shaklida boʻlib, yurak uchiga yaqin joylashgan. Uning devori uchki qismda eng qalin boʻlib, boʻlmachadan uning asosiga qarab ingichkalashib boradi. Biroq, koʻndalang kesim orqali qaralganda, oʻng qorincha yarim oy shaklida koʻrinadi. Oʻng qorincha ikki qismdan iborat: sinus va konus. Sinus – bu trikuspid qopqogʻidan oqib chiqadigan oqim. Oʻng qorinchani mushakdan uchta tasma ajratadi: parietal, septal va moderator. Moderator tasmasi oldingi papillyar mushak asosidan qorincha septumiga tutashadi.

## Manbalar
Hiroo tumani, Hokkaido

2004-yil holatiga koʻra, tumanning taxminiy aholisi 16,735 kishini va zichligi 1&nbsp;km 2 ga 10,80 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 1550,06&nbsp;km 2 .

## Shaharlar va qishloqlari

* Xiroo
* Taiki

## Tarixi

* 1906-yil 1-aprel Taiki qishlogʻi, Rekifune qishlogʻi va sobiq Tōbui tumanidagi Tobui qishlogʻining bir qismi Moyori qishlogʻi (hozirgi Xiroo shahri) bilan birlashadi.
* 1955-yil 1-aprel Tokachi tumanidagi Otsu qishlogʻining bir qismi Taiki shahri tarkibiga kiritilgan.
* 2006-yil 6-fevralda Churui qishlogʻi Nakagava (Tokachi) tumanidagi Makubetsu shahri tarkibiga qoʻshildi.
Alaa Al Dali

**Alaa-Aldin Dali** (1997-yil 3-yanvarda tugʻilgan) — suriyalik futbolchi, “Al-Fotuva”da hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Xalqaro gollar

## Manbalar
Qoraxoldor kaltakesak

**Qoraxoldor kaltakesak**  ( ) — asl kaltakesaklar turkumiga mansub.

## Tashqi ko‘rinishi
Mayda kaltakesak turi bo‘lib, tana uzunligi 8 sm.ni tashkil etadi. Jag‘lari orasidagi qalqon balandligi uning kengligidan kamroq. Ko‘z ostidagi qalqonlari og‘iz chetiga dahldor emas.  Peshona qalqoni uzunlamasiga tumshug‘igacha borgan. Orqa oyoqning to‘rtinchi barmog‘i pastda ikki bir qator barmoqlar orasida plastinkalar bilan qoplangan. Yuqori qismi kulrang. Tana bo‘ylab qora doiralar bilan o‘ralgan och kulrang yoki oq dog‘larning uzunlamacha qator joylashgan. Orqa tomonida bu "ko‘zlar" zaif ifodalangan yoki umuman yo‘q. Voyaga yetgan kaltakesaklarda xoldorligi yaqqol ko‘zga tashlanadi.

## Hayot tarzi
U taqirsimon cho‘llarda yashaydi, ba’zan tog‘ etaklarining pastki qismlariga kirib boradi. Qumli cho‘llarda uchramaydi. Fevral-noyabr oylarida faol hayot kechiradi. O‘z inida yoki hasharotlar va kemiruvchilar uyalarida yashaydi hamda o‘sha yerda qishlaydi. Mart oyida juftlashadi. Bir yilda 2–3 marta – aprel–iyun oylarida – 4–9 tadan tuxum qo‘yadi. Bolalari may–iyul oyida tuxumni yorib chiqadi va keyingi yili bahorda jinsiy voyaga yetadi. Mayda hasharotlar, ko‘poyoqlilar va o‘rgimchaksimonlar bilan oziqlanadi.Tuxumni yorib chiqqan kaltakesaklarning uzunligi 2,7-3,2 sm.ni tashkil etadi.

## Yashash joyi
Cho‘lning qattiq taqirsimon, shag‘alli, sariq tuproqli va o‘simliklari siyrak sho‘rxok yerlari.

## Tarqalishi
Qoraxoldor kaltakesak Turkmanistonning janubi-sharqida, O‘zbekistonning janubida, Eronning shimoli-sharqida va Afg‘oniston shimolida tarqalgan.

## Soni
1980-yillarda lokal populyasiyalarda bir gektar maydonda 2–3 donagacha hisobga olinar edi, hozirda soni keskin kamayib ketgan. 2007-yil aprelda Bobotog‘ adirlarida soni gektariga 4 tagacha bo‘lgan. 

## Muhofaza etish
Qoraxoldor kaltakesak Turkmaniston va O‘zbekiston Qizil kitoblariga kiritilgan. Saqlanib qolgan barcha lokal populyasiyalarini aniqlash, tur va ularning yashash joylari muhofazasini tashkil qilish, tutqunlikda ko‘paytirish choralarini ko‘rish lozim.

## Cheklovchi omillar
Qo‘riq yerlarning o‘zlashtirilishi, ayniqsa, yerlarning shudgorlanishi va sug‘orma dehqonchilik, shuningdek, chorva mollarining haddan tashqari ko‘p boqilishi turlarning yo‘qolib ketishiga sabab bo‘lmoqda.

## Manbalar
*Ананьева Н. Б., Боркин Л. Я., Даревский И. С., Орлов Н. Л.* Пятиязычный словарь названий животных. Амфибии и рептилии. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз., 1988. — С. 224. — 10 500 экз. — .
## Adabiyot

* Банников А. Г., Даревский И. С., Рустамов А. К. Земноводные и пресмыкающиеся СССР / под ред. проф. А. Г. Банникова. — М.: Мысль, 1971. — С. 163—164. — 303 с.
* Ананьева Н. Б., Орлов Н. Л., Халиков Р. Г., Даревский И. С., Рябов С. А., Барабанов А. В. Атлас пресмыкающихся Северной Евразии (таксономическое разнообразие, географическое распространение и природоохранный статус). — СПб.: Зоологический институт РАН, 2004. — С. 97. — 1000 экз. — .

## Havolalar

* Sudralib yuruvchilar ma'lumotlar bazasi
Horsham (Viktoriya)

**Horsham** () — Avstraliyaning gʻarbiy Viktoriya shtatidagi Vimmera mintaqasidagi shahar. Vimmera daryosining burilish qismida, shtat poytaxti Melburndan taxminan  shimoli-gʻarbda joylashgan. 2021-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Horsham aholisi 20,429 kishidan iborat edi. Bu Wimmeradagi eng gavjum shahar va Horsham qishloq shahri mahalliy hokimiyat hududining asosiy maʼmuriy markazi hisoblanadi. Bu Viktoriya shtatidagi Melburn, Geelong, Ballarat, Bendigo, Vodonga, Mildura, Shepparton, Warrnambool, Traralgon va Wangarattadan keyin oʻn birinchi o`rindagi yirik shaharchadir.

Dastlabki koʻchmanchi James Monckton Darlot oʻzining tugʻilgan joyi Angliyadagi Horsham shahri sharafiga mazkur aholi punktiga shu nomni bergan. U 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida Gʻarbiy Viktoriya bugʻdoy va jun sanoatining markazi sifatida oʻsib, 1910-yillarning boshlarida Vimmera va Gʻarbiy Viktoriyadagi eng yirik shaharga aylandi. Horsham 1949-yilda shahar deb eʼlon qilingach, 2001-yilda Avstraliyaning eng ozoda shahri va 2021-yilda Viktoriyaning eng ozoda shahri deb topilgan.

## Anʼanaviy mulkchilik
Viktoriya hukumati Wotjobaluk, Jaadwa, Jadawadjali, Wergaia va Jupagik xalqlarini Horsham hududining tub yerlik xalqi sifatida tan olingan. Ushbu besh millat Aboriginal Korporatsiyasi tomonidan tasdiqlangan.

## Aholisi
2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Horshamda 16,250 kishi yashagan.

* 90,3 % odamlar faqat ingliz tilida gaplashadilar. Ingliz tili shaharning asosiy tili hisoblanadi.
* Aholining 87,4 foizi Avstraliyada tugʻilgan. Keyingi eng koʻp tugʻilish kuzatilgan mamlakatlarda natija: Angliya 1,2 % va Hindiston 0,7 % ni tashkil etgan.
* Aborigenlar va Torres boʻgʻozi orollari aholisining 1,7 % ni tashkil qiladi.
* Dinga nisbatan eng koʻp berilgan javoblarga koʻra, dinsizlar (ateistlat) 30 %, katoliklar 17 %, anglikanlar 11 % va lyuteran 8 % edi.
## Manbalar
Surobi tumani, Paktika

**Surobi**, **Sarobi** yoki **Sarubi tumani**  (    ,    ) Afgʻonistonning Paktika viloyatidagi tuman boʻlib, 48291 nafar aholi istiqomat qiladi. Go'moldan shimoli-sharqda, Barmaldan g'arbda, Urgun va Sar Havzadan janubda joylashgan. Ghilji pushtunlarining Xaroti qabilasi bu yerda kuchli taʼsirga ega.

## Havolalar
Dushi tumani

**Dushi tumani** Afgʻonistonning Bagʻlon viloyatining markaziy qismida joylashgan. U yirik Kobul - Qunduz magistralida joylashgan. Tuman aholisi 2004 yilda taxminan 57160 kishini tashkil etgani taxmin qilingan  Hazoralar aholining 60% atrofida boʻlib, tumanda koʻpchilikni tashkil qiladi, ikkinchi oʻrinda tojiklar (39%). Tuman markazi — Dushi shahri. Dushi 2018 yil oxirida Afg‘oniston hukumati va Tolibon o‘rtasida bahsli deb hisoblangan

## Geografiya
Dushi 1942,5 kvadrat kilometr maydonga ega, bu deyarli Manus orolining maydoniga teng. Tuman hududidan Qunduz daryosi ham, Andarab daryosi ham oʻtadi. Ular Dushi shahri yaqinida uchrashadilar. Tuman Kobul-Qunduz avtomagistrali boʻyida joylashgan boʻlib, Tolibonga boj yigʻish imkonini beradi.

Dushi shimolda Puli Xumri, shimoli-sharqda Nahrin, sharqda Andarab va Xinjon, janubda Tala va Barfak, gʻarbda Ruyi Du Ab, shimolda Dahana i Gʻuri tumanlari bilan chegaradosh.. Ruyi Du Ab Samangan viloyatida, boshqa barcha tumanlar bilan Bagʻlon viloyatida joylashgan.

## Elektr uzatish tizimi
Dushida Turkmaniston, Oʻzbekiston va Oʻzbekistondan import qilinadigan elektr energiyasini olib oʻtuvchi havo elektr uzatish liniyasi mavjud . 300 megavatt quvvat manbai 2013 yilda Osiyo taraqqiyot bankining kengaytirish uchun granti boʻlgan. Ushbu liniya bir nechta viloyatlar va poytaxt Kobulni taʼminlaydi. 2018-yilning 13-aprelida Tolibon isyonchilari mintaqaga elektr taʼminotini toʻxtatib, ustunni yoʻq qilish uchun portlovchi moddalardan foydalangan.

## Shuningdek

* Afg'oniston tumanlari

## Manbalar

## Qoʻshimcha havolalar

* Birlashgan Millatlar Tashkilotining aholi punktlari xaritasi, AIMS, 2002 yil may
Ahmad Deeb

**Ahmad Deeb** (1987-yil 8-may, Latakiyada tugʻilgan) — suriyalik professional futbolchi, "Hutteen Latakia"da himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Xalqaro martaba
Ahmad Deeb 2010-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempionati saralash bosqichida Suriya terma jamoasi safida 1 marta maydonga tushdi. 

## Manbalar
Zar ilon

Zar **ilon** (*Natrix tessellata*) — Yevroosiyo zaharsiz ilon, Colubridae oilasiga, Natricinae kenja oilasiga mansub. U **suv iloni** deb ham ataladi.

## Qisqacha tavsif

Ayollar erkaklarnikidan kattaroqdir. Ularning odatiy oʻlchami  uzoq. Ularning rangi kulrang-yashildan jigarranggacha yoki deyarli qora ranggacha oʻzgarishi mumkin, orqada qora dogʻlar mavjud. Qorin baʼzan sariq yoki toʻq sariq rangga boʻyalgan, qora dogʻlar bilan, zarga juda oʻxshash, shuning uchun nomi.

## Biologiya
Asosan daryolar, daryolar va koʻllar yaqinida yashaydi, koʻpincha baliq bilan oziqlanadi. Baʼzida u qurbaqalar, qurbaqalar va kurtaklar kabi amfibiyalar bilan ham oziqlanadi.

Zaharsiz deb tasniflangan *N. tessellata* zardobida kuchli antigemorragin ishlab chiqaradi va ogʻizdagi bez orqali neyrotoksin ishlab chiqarishi aytiladi. Himoya sifatida u kloakasidan juda yomon hidli sirni tarqatadi. Yana bir himoya mexanizmi — tanatoz, oʻlik oʻyin.

Juftlanish davrida (mart-may) ular katta guruhlarga toʻplanishadi. Tuxum qoʻyish odatda iyul oyida boʻlib, bitta debriyaj 10-30 tuxumdan iborat. Yosh ilonlar sentyabr oyining boshida tuxumdan chiqadi.

Zar ilonlari oktyabrdan aprelgacha suv yaqinidagi quruq teshiklarda qishlaydi.

## Tarqatish
Zar ilon Evroosiyoning katta qismida joylashgan: Afgʻoniston, Albaniya, Armaniston, Avstriya, Ozarbayjon, Bosniya va Gertsegovina, Bolgariya, Xitoy, Xorvatiya, Kipr, Chexiya, Fransiya, Gruziya, Germaniya, Gretsiya, Vengriya, Hindiston, Eron, Iroq, Isroil, Italiya, Iordaniya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Livan, Chernogoriya, Shimoliy Makedoniya, Pokiston, Polsha, Ruminiya, Rossiya, Serbiya, Slovakiya, Sloveniya, Shveysariya, Suriya, Tojikiston, Turkmaniston, Turkiya, Ukraina, Oʻzbekiston va Yaman. Bu tur Misrda ham mavjud.

## Tadqiqot loyihalari
Eng koʻp aholidan biri Ruminiyaning Dobruja viloyatidagi Histriya xarobalari yaqinida yashaydi. Bu populyatsiya yaqinda *Eustrongylides* jinsiga mansub parazit nematoda tomonidan xavf ostida ekanligi aniqlangan. 2005-yildan boshlab Histria aholisi tadqiqotchilarning eʼtiborini tortmoqda. Masalan, Ruminiya-Shvetsiya-Chexiya qoʻshma tadqiqot dasturi populyatsiya biologiyasini oʻrganish va bu noyob qirgʻoq aholisining parazit tahdidlariga qaratilgan. Mebert (2011) tomonidan biologiya, tarqalish va saqlash boʻyicha umumiy koʻrinish berilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Italiya sudralib yuruvchilar roʻyxati
Gijjalarga qarshi moddalar

**Gelmintozlar** odam organizmida yashaydigan qurtlar — gijjalar keltirib chiqaradigan kasalliklardir. Gelmintlar ayniqsa bolalar organizmini koʻproq jarohatlaydi, ular zaharli moddalar ajratadi. Gijja kasalliklari uzoq vaqt davom etganda (koʻproq bolalarda) anemiya, markaziy nerv sistemasi, meʼda-ichak, jigar, qon tomirlarda oʻzgarishlami yuzaga keltirishi mumkin. Gijjalarning joyiga qarab gelmintozlarga qarshi qoʻllanadigan moddalar ikki guruhga boʻlinadi:

*1. Ichak gelmintozlarida qoʻllanadigan moddalar.*

''2. Ichakdan tashqaridagi gelmintozlarda qoʻllanadigan moddalar.

Gelmintlarga qarshi moddalarning koʻpchiligi ularning turiga qarab, tanlab taʼsir koʻrsatadi, shuning uchun davolashdan oldin ulaming turini aniqlash kerak boʻladi. Gelmintlarga qarshi moddalarning taʼsir mexanizmi: bir xil moddalar gijjalarning nerv-mushak sistemasini, ikkinchilari gijjalarda moddalar almashinuvini, boshqalari ulaming membrana pardasining oʻtkazuvchanligini izdan chiqarib, proteolitik fermentlarga taʼsirchan qilib qoʻyadi.

## Ichak gelmintozlarida qoʻllanadigan moddalar
Meʼda-ichakda dumaloq gelmintlar — nematodalar hamda yassi tekis gijjalar (sestodalar) boʻlishi mumkin, shuning uchun moddalar ham nematodozlarda ham sistodozlarda qoʻllanadiganlarga boʻlinadi. Samarali davolash uchun davolanayotgan vaqtda oson hazm boʻladigan ovqatlar isteʼmol qilinadi. Ichakdagi gijjalarga qarshi taʼsir koʻrsatadigan moddalar ichak ichida taʼsir koʻrsatishi zarur, yogʻ va spirtli ichimliklar ulaming qonga soʻrilishini oshirib yuboradi; oʻlgan gijjalami ichakdan tezda chiqarib yuborish uchun surgi moddalar, asosan tuzli surgilar qoʻllanadi, chunki ular zaharli gijjaga qarshi moddalarning qonga soʻrilishiga imkon bermaydi. Moyli surgilarda (kanakunjut moyi) gelmintlarga qarshi moddalar erishi va qonga oson soʻrilishi mumkin. Hozirgi kunda gijjalarga qarshi moddalarning o‘zi ichni surish xususiyatga ega boʻlgan holda chiqarilmoqda, surgi dorilarga ehtiyoj bo‘lmay qolgan. Ichak nematodalarga askarida, ostritsa, qilbosh gijja, ankilostomalar kiradi.

## Piperazin
Piperazin askaridalar, ostritsalami haydash uchun qoʻllanadi, modda gijjalaming nerv-mushak sistemasini falajlaydi, ichakda ulaming harakati toʻxtab, safro yoilariga oʻtolmay qoladi. Gijjalarga qarshi taʼsir koʻrsatishi bilan birga bu modda ichni suradi. Piperazin qonga soʻrilsa ham kam zaharli, shuning uchun bu modda ommaviy degelmintizatsiya qilish uchun qoʻllanadi. Baʼzi hollarda piperazin koʻngilni aynatishi, boshni ogʻritishi, boshni aylantirishi, qorinda ogʻriqlar paydo qilishi mumkin, miqdori oshirib yuborilsa, mushaklarni boʻshashtirishi va odamni qaltiratishi mumkin. Levamizol-dekaris asosan askaridalarga qarshi qoʻllanadi, gijja mushaklarini falajlaydi hamda unda moddalar almashinuvini izdan chiqaradi. Bir marta yuborilganda ham 90-100 % naf qiladi, kam zaharli modda, salbiy taʼsirlari yoʻq. Dekaris ankilostoma hamda ichakdan tashqari joylashgan gijjalarga ham qarshi taʼsir koʻrsatadi.
## Manbalar
Hayley Williams

**Xeyli Nikol Uilyams** (1988-yil 27-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi, musiqachi va ishbilarmon ayol boʻlib, u Paramore rok guruhining bosh vokalisti, qoʻshiqning bosh muallifi va klaviatura ijrochisi boʻlib ommaga mashhur.

Missisipida tugʻilib voyaga yetgan Uilyams 2002-yilda ota-onasi ajrashgandan keyin 13 yoshida Tennessi shtatining Franklin shahriga koʻchidi. 2004-yilda Josh Farro, Zak Farro va Jeremi Devis bilan birgalikda Paramoreni tashkil qildi.. Hozirda bu guruh Xeyli Uilyams, Zak Farro va Teylor Yorkdan iboratdir. Guruh beshta studiya albomini chiqardi. ular quyidacha: *All We Know Is Falling* (2005), *Riot!* (2007), *Yangi koʻzlar* (2009), *Paramore* (2013) va Kulgidan *keyin* (2017).

Uilyams oʻzining „Simmer“ debyut yakkaxon singlini 2020-yil 22-yanvarda ommaga taqdim qildi va oʻzining *Petals for Armor* debyut studiya albomi 2020-yil 8-mayda eshittirilishi haqida eʼlon qildi. Albom oldidan albomning birinchi uchdan ikki qismini tashkil qiluvchi *Petals for Armor I* va *II* nomli ikkita RaI bor edi. Uning ikkinchi yakkaxon yozuvi, *Flowers for Vases / Descansos*, bir yildan kam vaqt oʻtgach, 2021-yil 5-fevralda chiqdi.
Mironshoh koʻchasi

**Mironshoh koʻchasi** –  Buxoro shahrida joylashgan koʻcha. Koʻcha Mironshoh nomi bilan bogʻliq. Mironshoh        (1368—1408) Amir Temurning uchinchi oʻgʻli boʻlib, Eron, Iroq, va Ozarbayjon hukmdori. Qoraquyunlilar davlati hukmdori Qora Yusuf bilan boʻlgan janglarda halok boʻlgan. Jasadi avval Tabrizga, keyinchalik Shahrisabzga, undan soʻngra esa Goʻri Amirga qoʻyilgan.

## Manbalar
Sameleh-ye Sofla qishlog'i (Eron)

**Sameleh-ye Sofla** (, shuningdek, Sāmeleh- lotinchalashtirilgan nomi: **Soflá** sifatida romanlashtirilgan;**Sāmeleh**) — Eron,Kirmonshoh viloyati,Kirmonshoh tumani,Sar Firuzobod qishloq okrugiga qarashli qishloq.2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 309 nafar va 66 ta oiladan iborat

## Manbalar
Chernogoriya pasporti

**Chernogoriya [[Pasportlar|pasporti]]** (Montenegrin) Chernogoriya tomonidan chiqarilgan xalqaro sayohatning asosiy hujjatidir.

## Manbalar
Xinjon tumani

**Xinjon tumani** Bagʻlon viloyatining janubiy qismida, Hindukush togʻlarida joylashgan. Poytaxti – Xinjon shahri. Tuman hududidan janubdan gʻarbga asosiy Kobul – Qunduz avtomobil yoʻli oʻtadi. Etnik tojiklar jami aholining qariyb 85 foizini, pushtunlar, hazoralar va oʻzbeklar esa 5 foizdan, qolgan 15 foizni tashkil qiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Xarita
* BMT qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligining tuman profili (2002-yil 9-aprel)
Tagob tumani

**Tagab** tumani quyidagilarga murojaat qilishi mumkin:

* Tagʻob tumani, Badaxshon tumani, Afgʻoniston, Badaxshon viloyati.
* Tagʻob tumani, Kapisa, Afgʻoniston, Kapisa viloyati
* Tagab, Oʻruzgan, Afgʻoniston, Oʻruzgan viloyati
* TÅGAB, Shvetsiya temir yo'l kompaniyasi
* Tagab, Kapisa viloyati
Hiroto Kyoguchi

### Lavozimi
Kyoguchi professional debyutini 2016-yilning 17-aprelida Narathip Sungsutga qarshi o‘tkazdi. U jangda ikkinchi raundda nokaut bilan gʻalaba qozondi.  Bu g‘alabadan so‘ng ketma-ket to‘rtta to‘xtash g‘alabasi bo‘ldi, uning davomida u Taweechai Yuyuetni birinchi raundda texnik nokaut bilan,  Kenichi Miyazakini uchinchi raundda texnik nokaut bilan,  Maykl Kamelionni 33 soniyalik nokaunt bilan  mag‘lub etdi. va Junuel Lacar uchinchi raundda nokautga uchradi. 

U 2017-yilning 28-fevralida oltinchi jangida Armando de la Kruz bilan minimal vazn toifasida OPBF chempionligi uchun jang qilishi kerak edi. U jangda uchinchi raundda nokaut bilan gʻalaba qozondi.  Kyoguchi oʻzining OPBF minimal darajasini 2017-yil 25-aprelda Jonatan Refujioga qarshi himoya qilishi kerak edi. U yakdil qaror bilan Refujioni magʻlub etdi, hakamlar bahsni 117-111, 118-111 va 119-109 hisobida Kyoguchi foydasiga hal qildi. 

Kyoguchi 2017-yilning 23-iyulida IBF mini-og‘ir vazn toifasida amaldagi chempion Xose Argumedo bilan to‘rtinchi marta chempionlikni himoya qilishi kerak edi  Professional tajribasi va jahon chempionligi uchun kurashi yoʻqligi sababli, Kyoguchi jangga koʻproq muvaffaqiyatga erishgan Argumedoga pul tikish huquqidan mahrum boʻldi.  Jangning oʻzi juda chigal edi, juda koʻp siqilish va gilamchaga sirpanish. Kyoguchi toʻqqizinchi raundda Argumedoni chap qanot bilan yiqitib, jangning yagona nokdauniga erishdi. U yakdil qaror bilan jangda gʻalaba qozondi, ikki hakam jangni uning foydasiga 116-111, uchinchi hakam esa Kyoguchi uchun 115-112 hisobida gʻalaba qozondi.  U 1 yilu 3 oy ichida eng qisqa vaqt ichida jahon chempionligini qoʻlga kiritgan yapon bokschisiga aylandi. 

Kyoguchi 2017-yil 31-dekabrda o‘zining mini-og‘ir vazn toifasidagi IBF chempionlik unvonini sobiq WBO va IBF chempioni Karlos Buitragoga qarshi o‘tkazishi kerak edi. Jang Ryoichi Taguchi va Milan Melindo jangining asosiy jangi sifatida belgilangan edi.  Kyoguchi zarba bilan masofani erta oʻrnatdi va boshi bilan zarbalar kombinatsiyasi bilan raqibiga zarar yetkaza boshladi. Kyoguchi jangda sakkiz raundlik texnik nokaut bilan gʻalaba qozondi, bu Buitragoning professional faoliyatidagi birinchi toʻxtash joyi boʻldi.  Jangdan keyingi matbuot anjumanida Kyoguchi Xekki Budler yoki Kenshiro Teraji bilan jang qilish istagini bildirdi. 

#### Kyoguchi vs. Paragraf

Kyoguchi 2018-yilning 20-may kuni IBF mini-og‘ir vazn toifasidagi ikkinchi chempionlik unvonini № 15 IBF chempioni Vince Parasga qarshi o‘tkazishi rejalashtirilgan edi  Bu Ryoichi Taguchi anderkardda ketma-ket ikkinchi marta jang qildi, chunki Taguchi Xekki Budlerga qarshi jang qildi.  Kyoguchi Parasga oʻzining birinchi professional magʻlubiyatini topshirdi, chunki u jangda keng yakdil qaror bilan gʻalaba qozondi, uchta hakam ham Kyoguchi uchun jangda 117-110 ball toʻpladi.
Kardiogenetik shok

**Kardiogenik shok** (**CS**) — yurak qorinchalarining disfunktsiyasi tufayli qon oqimining etarli emasligi natijasida yuzaga keladigan tibbiy favqulodda holat. Notoʻgʻri qon oqimining belgilari past siydik ishlab chiqarish (