open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ilja Antonov

**Ilja Antonov** 1992-yil 5-dekabrda oyida tavallud topgan estoniyalik professional futbolchi. Antonov „Nõmme Kalju“ klubining yarim himoyachisi hisoblanadi.
## Klub Faoliyati
### Puuma
Antonov 2010-yilda Puumaning birinchi jamoasida debyut qilishdan oldin Ararat va Kivioli Tamme Auto klublarida oʻynagan.
### Levadia
2012-yilning 8-martida Antonov Levadiya bilan ikki yillik shartnomani imzoladi. U Meistriliigadagi debyutini 2012-yilning 10- martida Nomme Kaljuga qarshi oʻyin oʻtkazdi va hisob (0:0) boʻlgan edi. Antonov 33 oʻyinda uchta gol urdi."Levadiya" 2012-yilgi mavsumni ikkinchi oʻrinda yakunladi. U 2013 va 2014-yillarda ketma-ket ikki marta Meistriliiga chempionligini qoʻlga kiritgan.

## Terma jamoadagi faoliyat
Antonov oʻzining faoliyatini 2012-yilda 21 yoshigacha Estoniyaning terma jamoasida oʻynagan va 15 oʻyinda maydonga tushib, 2 gol urgan.

Antonov 2012-yilning 8-noyabrida Ummonga qarshi oʻrtoqlik oʻynida Tarmo Rüutli tomonidan chaqirildi va Estoniya terma jamoasi safida debyutini mehmondagi 2:1 hisobida oʻtkazdi .U Estoniya terma jamoasidagi ilk golini 2015-yilning 17-noyabrida Sent-Kits va Nevisga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida (3:0) kiritgan.
## Manbalar
Andrey Martinov

**Andrey Vasilevich Martinov** (; 1965-yil 17-sentyabr) – sovet, turkman va rus futbolchisi, himoyachi ampulasida harakat qiladi. Turkmaniston milliy futbol terma jamoasida oʻynagan.

## Futbolchilik faoliyati
Andrey Vasilevich Martinov 1965-yil 17-sentyabrda tugʻilgan. Faoliyatini Ashxoboddagi mahalliy klublarda boshlagan. Birinchi murabbiyi I.Grigoryants boʻlgan. 1983-yilda „Zaxmet“ klubida oʻynadi. Professional faoliyatini Samarqandning "Dinamo" klubida boshlagan. Klubda 1984—1985-yillarda faoliyat yuritgan. Keyinchalik Andrey Vasilevich Martinov Ashxobodning „Kolxozchi“ klubida oʻynadi, keyinchalik u „Kopetdogʻ“ deb oʻzgartirilgan. Kopetdogʻ klubi uchun u 205 oʻyin oʻtkazib, 10 ta gol urdi. Klub safida 1986—1991-yillarda harakat qilgan. 1992-yilda, SSSR parchalanganidan soʻng, u Moskvaning Torpedo klubiga koʻchib oʻtdi va klub bilan UEFA kubogida 1 ta oʻyin oʻtkazdi. 1993-yilda Kopetdogʻga qaytib keldi. Keyin u 1994-yilda Grozniyning „Erza“ jamoasida oʻynadi. Jamoa safida 18 oʻyinda 2 ta gol urishga muvaffaq boʻldi. 1995-yilda Andrey Martinov Yaroslavldagi „Shinnik“ klubi safiga qoʻshildi. Klub Rossiya Birinchi ligasida oʻynar edi. U mavsum davomida jamoaning asosiy oʻyinchisiga aylandi. Mavsum yakunida jamoasi bilan Rossiya Premyer-ligasida oʻynash huquqini qoʻlga kiritdi. U 1995—1997-yilgi mavsumda 99 oʻyinda 8 ta gol urishga muvaffaq boʻldi. Keyinchalik Omskda 1998-yilda „Irtish“ klubi safida, „Chkalovets“ klubi safida va 1999-yilda „Spartak-Orexovo“ klubi safida oʻynadi. Andrey Martinov professional faoliyatini Bratskning „Sibiryak“ jamoasida yakunladi. „Sibiryak“ klubi safida 2000-yilgi mavsumda harakat qildi va 21 oʻyinda 1 ta gol urishga muvaffaq boʻldi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Mayram Ankbazova

**Mayram Umar qizi Ankbazova** (; 1919-yil 17-may – 2005-yil 6-avgust) – Sovet Ozarbayjon tamaki yetishtiruvchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

## Hayoti va faoliyati
1919-yil 17-mayda Ozarbayjon Demokratik Respublikasining Zagatala viloyati (hozirgi Ozarbayjon Respublikasining Belokan viloyati) Meshashambul qishlogʻida tugʻilgan. Millati ozarbayjon.

1936-yildan kolxozchi, Ozarbayjon SSR (hozirgi Ozarbayjon) Belokan tumani Nizomiy nomidagi (keyinchalik Kirov nomidagi) kolxoz aʼzosi. 1948-yilda Kirov kolxozi 3,4 gektar maydondan gektariga 25,4 sentner Trapezond tamaki hosilini oldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 1-iyuldagi Farmoni bilan 1948-yilda kolxoz barcha turdagi qishloq xoʻjaligi mahsulotlari boʻyicha majburiy yetkazib berish va shartnomalar tuzish, MTS ishiga natura shaklida haq toʻlashda tamaki yetishtirishdan yuqori hosil olganligi uchun 1948-yil va 1949-yil bahorgi ekish uchun barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlaganligi uchun Ankbazova Mayram Umar qizi Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Pensiyaga chiqqunga qadar kolxozda ishlaydi.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining 2002-yil 2-oktyabrdagi farmoni bilan Mayram Ankbazovaga pensiya tayinlangan.

Belokan viloyati (Ozarbayjon) Xalatala qishlogʻida yashagan. U 2005-yil 6-avgustda vafot etgan.

## Mukofotlari

* Lenin ordeni (07.01.1949)
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*  // Азербайджанская советская энциклопедия  : [10 томах] = Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы (азерб.) / гл. ред. Дж. Б. Гулиев. — Баку: Кызыл Шярк, 1976. — Т. I. — С. 332. — 80 000 экз.
* Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Социалистического Труда передовикам сельского хозяйства Азербайджанской ССР» от 1 июля 1949 г.  // Ведомости Верховного Совета СССР. — 29.07.1949. — № 37 (584). — С. 2.
Nikolay Gavrilov

**Nikolay Fedorovich Gavrilov** (1958-yil 14-sentyabrda, Yanglichi qishlogʻi, Chuvash Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi) sovet va rus aviatori, general-leytenant (2007), Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (2002). „Utair“ aviokompaniyasi mintaqaviy direktori.

2010-yilgacha Rossiya Federatsiyasi Federal xavfsizlik xizmati aviatsiya boshqarmasi boshligʻi.

## Hayoti
1958-yil 14-sentyabrda Chuvash Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Kanash tumani Yanglichi qishlogʻida tavallud topgan.

## Harbiy hizmati
1979-yilda Syzran oliy harbiy aviatsiya uchuvchilar maktabini imtiyozli diplom bilan tugatgan.

Nikolay 1999-yildan 2010-yilgacha Rossiya Federatsiyasining Federal xavfsizligi aviatsiyasida xizmat qilgan va „Alfa“ va „Vympel“ antiterror guruhlari faoliyatini qoʻllab-quvvatlagan. Shu jumladan Rossiya Prezidenti Vladimir Vladimirovich Putin bilan birga vertolyotda 14 marta uchgan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2002-yil 14-yanvardagi farmoni bilan „Maxsus vazifani bajarish paytida koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik uchun“ unga eng yuqori unvon Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni berilgan.

## Isteʼfo
2010-yilda general-leytenant unvoni bilan Rossiya Federatsiyasining Federal xavfsizlik xizmati aviatsiya boshqarmasi boshligʻi lavozimidan nafaqaga chiqdi.

## Manbalar
Glencore

**Glencore** Shveytsariyaning tovar savdosi va konchilikka ixtisoslashgan transmilliy kompaniyasi boʻlib, bosh ofisi Shveytsariyaning Baar shahrida joylashgan. U 1974-yilda **Marc Rich & Co AG** nomi ostida tashkil etilgan va keyinchalik 1994-yilda **Glencore** nomiga oʻzgartirilgan.

Global miqyosda faoliyat yuritib, Glencore turli xil tovarlar, jumladan, metallar, minerallar, yoqilgʻi va yonilgʻi mahsulotlari va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlash va sotish bilan shugʻullanadi. 50 dan ortiq mamlakatlarda mavjud boʻlgan kompaniya konlar, inshootlar va logistika infratuzilmalarining keng tarmogʻiga ega.

Kompaniya konchilik bilan shugʻullanadi va turli mamlakatlarda konlarga egalik qiladi. Mis, nikel, rux va koʻmir kabi resurslarni qazib oladi.
Kompaniya metall va minerallar, energetika va qishloq xoʻjaligi kabi biznes segmentlariga boʻlingan boʻlib, ularning har biri alohida tovar sektorlariga qaratilgan.

2015-yil holatiga koʻra, kompaniya Fortune Global 500 dunyodagi eng yirik kompaniyalar roʻyxatida oʻninchi oʻrinni egallagan. 2020-yil maʼlumotlariga koʻra, Forbes Global 2000 da, Glencore International dunyoda 484-oʻrinni egallagan. 2022-yil iyul holatiga koʻra, u dunyodagi eng yirik xomashyo qayta ishlovchi kompaniyadir.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Gusevskiy tumani (Kaliningrad viloyati)

**Gusyatinskiy tumani** () – Ukrainanining Ternopil viloyati sharqida joylashgan. Tuman aholisi 58502 nafar (2019-yil maʼlumotlari), jumladan, shaharlarda 22248 nafar, qishloqlarda 36254 nafar aholi istiqomat qiladi

## Geografik joylashuvi
Viloyat shimolda Podvolochysskiy bilan, janubda – Chortkivskiy bilan, gʻarbda – Ternopil viloyatining Terebovlyanskiy tumanlari bilan, sharqda – Xmelnitskiy viloyatining Gorodok va Chemerovets tumanlari bilan chegaradosh. Hududida Podolsk togʻi bor.

Maydoni – 1016 km2 (tumanlar orasida 2-oʻrin). Asosiy daryolari: Belaya Krinitsa, Brodok, Gnilaya, Gnilaya Rudka, Hungry Stavy, Grebelka, Zhabii Potok, Zbruch, Nichlava, Nichlavka, Orishka, Poplava, Slobodka, Strelka, Suxodol, Taina, Chabarovka, Chernitsa. Loy, kvars qumi, boʻr, mergel, shagʻal, shagʻal konlari bor.

## Iqlimi
Iqlimi moʻtadil kontinental.

## Tarixi
Tuman 1940-yil 20-yanvarda Gusyatin shahri, Kopichinets tumanidagi uchta qishloq kommunalaridan (Vasilkivtsi, Gorodnitsa va Gusyatin) tuzilgan. 1959-yil 19-martda Probejnyanskiy tumani Gusyatinskiy tumaniga qoʻshildi. 1976—1977-yillarda Butunittifoq sotsialistik musobaqasi gʻolibi boʻlib, KPSS Markaziy Komiteti, SSSR Vazirlar Soveti, Butunittifoq Kasaba uyushmalari Markaziy Kengashi va Komsomol Markaziy Qoʻmitasining Qizil bayrogʻi bilan taqdirlangan. Ukraina SSR Oliy Kengashi Prezidiumining faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Nazik ko‘li

**Nazik koʻli** (; , ) – Turkiya davlatining Bitlis viloyatining sharqiy qismida joylash chuchuk suvli koʻl. Nazik koʻli Van koʻliga yaqin joylashgan. Nazik koʻli taxminan dengiz sathidan 1816 m balandlikda joylashgan. Koʻlning maydoni 44,5 km² va maksimal chuqurligi taxminan 50 m ni tashkil etadi.
## Yana qarang
* Turkiya Respublikasi Madaniyat va turizm vazirligi saytidagi sport tadbirlari.
## Manbalar
Barbara Engelking

Barbara Engelking (1962-yili 22-aprelda tugʻilgan) – Xolokostni oʻrganishga ixtisoslashgan polshalik psixolog va sotsiolog. Varshavadagi Polsha Xolokost tadqiqotlari markazi asoschisi va direktori, Polshadagi Xolokostga oid bir qancha asarlarning muallifi va muharriri.

## Karyerasi
Engelking 1988-yilda Varshava universitetida psixologiya boʻyicha, Polsha Fanlar Akademiyasining sotsiologiya boʻyicha va Varshavada „The Experience of the Holocaust and its Consequences in Autobiographical Accounts“ mavzusidagi magistrlik dissertatsiyasini himoya qilgan(1993).
U 1993-yildan boshlab Polsha Fanlar akademiyasining Falsafa va sotsiologiya instituti tarkibiga kiruvchi Polsha Xolokost tadqiqotlari markazida assistent, keyin dotsent lavozimlarida ishlaydi. 2014-yildan buyon Polshaning International Auschwitz Council raisi, 2015-yilning noyabridan 2016-yil apreligacha Vashingtondagi Mandel markazining Xolokost yodgorlik muzeyida Ina Levine taklif etuvchi olimi boʻlgan.

## Ish faoliyati
Engelkingning Jacek Leociak bilan birga yozgan The Warsaw Ghetto: A Guide to the Perished City (2009) kitobida oʻquvchilar koʻchalarni va sobiq jamoat tuzilmalarini topishlari uchun gettoning batafsil xaritalarini tasvirlagan. Maykl Marrus uni „ajoyib asar, fashistlarning Xolokost tarixiga oid eng muhim kitoblardan biri“ deb taʼriflab oʻtgan.
Uning Such a Beautiful Sunny Day: Jews Seeking Refuge in the Polish Countryside, 1942–1945 (2016) kitobiga Grzegorz Rossoliński-Liebening yozgan taqrizida nemis tiliga eʼtibor bermaslik tendentsiyasiga qarshi ekanligini yozib, birinchi marta 2012-yili polyak tilida nashr etilgan.
2018-yilda Engelking va Grabowski hamkorligida Dalej jest noc: losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski (Night without End: The Fate of Jews in German-Occupied Poland) nomli ikki jildli, 1600 betlik nemis tilini oʻrganish boʻyicha kitob nashr etilgan.

## Tanlangan asarlari
* (2001) Holocaust and Memory: The Experience of the Holocaust and its Consequences. London: Leicester University Press (edited by Gunnar S. Paulsson) ISBN 978-0718501594.
* (2009) with Jacek Leociak. The Warsaw Ghetto: A Guide to the Perished City. New Haven: Yale University Press ISBN 978-0300112344.
* (2009) with Dariusz Libionka. Żydzi w powstanńczej Warszawie. Polish Center for Holocaust Research ISBN 978-8392683117.
* (2016) Such a Beautiful Sunny Day: Jews Seeking Refuge in the Polish Countryside, 1942–1945. Jerusalem: Yad Vashem ISBN 978-9653085411.
* (2018) with Jan Grabowski (eds.). Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski [Night Continues: the Fates of Jews in Selected Counties of Occupied Poland], 2 volumes. Warsaw: Centrum Badań nad Zagładą Żydów [Center for Research into the Extermination of the Jews] ISBN 978-8363444648  ISBN 978-8363444587.

## Manbalar
Michael Drosnin

**Michael Alan Drosnin** (1946-yil 31-yanvar – 2020-yil 9-iyun) amerikalik jurnalist va yozuvchi.

Drosnin New York shahrida tugʻilgan. 1966-yilda Columbia universitetini tugatib *[[The Washington Post]]* (1966–1968) va *[[The Wall Street Journal]]* (1969–1970) gazetalarida jurnalist sifatida faoliyat yuritgan.

## Tarjimai holi
1974-yilda Michael Drosninning *"Citizen Hughes: In His Own Words – How Howard Hughes Tried to Buy America" nomli* birinchi kitobi nashr etilgan.

1992-yilda Drosnin matematik Eliyaxu Rips bilan Isroilda uchrashgandan soʻng Bibliya kodeksini tadqiq qila boshlagan.

1997-yilda Simon va Schuster Michaelning *"The Bible Code"* kitobini nashr etdi. Ushbu nashr Drosnin tadqiqotining choʻqqisi boʻlib, unda Bibliya kodeksi kelajakni bashorat qilishi va voqealarga bizning harakatlarimiz taʼsir qilishi mumkinligini taʼkidlaydi. Kitobda 1998 – 2006-yillar oraligʻida sodir boʻladigan ofatlar va apokalipsis bashoratlari keltirilgan.

Keyinchalik Michael Muqaddas Kitob kodeksi haqida *[[Bible Code II:The Countdown|"Bible Code II: The Countdown"]]* nomli ikkinchi kitobini ham yozadi. Penguin Random House

2003-yilda ushbu kitobni nashr etadi.

## Oʻlimi
Drosnin 2020-yil 9-iyunda 74 yoshida vafot etadi.

## Manbalar
John Barber

**John Barber** (1734—1793) – ingliz ixtirochisi. U Nottingemshirda tugʻilgan, ammo 1760-yillarda Nuneaton hududidagi koʻmir konlarini boshqarish uchun Warwickshirega koʻchib oʻtgan. Bir muncha vaqt u Hartshill va Nuneaton oʻrtasidagi Camp Hilldagi uylardan birida yashagan va keyinchalik Attleboroughda yashagan. U 1766—1792 yillarda bir nechta ixtirolarni patentladi, ulardan eng diqqatga sazovori gaz turbinasi edi. Garchi bu patentdan amaliy hech narsa chiqmagan boʻlsa-da, Barber gaz turbinasini batafsil tasvirlab bergan birinchi odam boʻlgan va hozirgi kunda avtomobillarda Barberning gaz trubinasidan keng foydalaniladi.

## Barberning gaz trubinasi
1791-yilda Barber patent oldi (Buyuk Britaniya patenti № 1833 – Issiqlik kuchini olish va qoʻllash va vhkz. Harakatni taʼminlash va metallurgiya operatsiyalarini osonlashtirish uchun yonuvchanlikni oshirish usuli) unda barcha muhim xususiyatlar mavjud boʻlgan muvaffaqiyatli gaz turbinalaridan biri boʻlgan. „Aravalarni otsiz harakatga keltirish“ usuli sifatida rejalashtirilgan Barberning dizayni zanjir bilan boshqariladigan, pistonli gaz kompressorini, yonish kamerasini va turbinani oʻz ichiga olgan.

Barber gaz turbinasi yogʻoch, koʻmir, neft yoki boshqa moddalardan olingan gazni yoqish uchun ishlatilgan va u yerdagi trubina qizdirilgan, u yerdan gazlarni qabul qiluvchi trubinaga uzatilgan va sovutilgan. Keyin havo va gaz turli silindrlarda siqilib, yonish kamerasiga quyilgan. U yerda ular yondirilib, keyin issiq gaz aralashmasining bosimi gʻildirak gʻildiragiga qarshi aylangan.

## Merosi
Angliyada Sir Frank Whittle 1930-yilda reaktiv harakat uchun gaz turbinasi dizaynini patentladi. Ushbu dvigatel 1937-yilning aprel oyida birinchi maratoba muvaffaqiyatli amaliyotga tadbiq etilgan. Uning gazni harakatga keltirish nazariyasi boʻyicha dastlabki ishi Jon Barberning gaz trubinasiga asoslangan edi.

## Manbalar
Slavsk (Kaliningrad viloyati)

**Slavsk** (1946-yilgacha *Xaynrichsvalde*, nemischa: *Heinrichswalde*) – Rossiyaning Kaliningrad viloyatidagi shahar, Slavsk tumanining (munitsipal okrugining) maʼmuriy markazi.

Primorsk pastligida, Kaliningraddan 120 km shimoli-sharqda joylashgan. Slavsk yangi temir yoʻl stantsiyasi Kaliningrad Sovetsk liniyasida, Sovetskdan 16 km uzoqlikda, Litvaga oʻtish punkti joylashgan.

## Tarixi
1292-yilda Geynrixsvalde qishlogʻi – „Genrix oʻrmoni“ sifatida tashkil etilgan.
1818-yildan Elchniderung tumanining maʼmuriy markaziga aylandi.
1891-yilda Xaynrichsvalde temir yoʻl orqali Königsberg va Tilzit bilan bogʻlangan.
1939-yilda 3500 aholisi boʻlgan Xaynrichsvalde shahar maqomiga ega boʻldi.
Ikkinchi jahon urushi davomida 1945-yil 20-yanvarda Xaynrichsvalde sovet qoʻshinlari tomonidan jangsiz egallab olingan. 1946-yil 7-sentabrda Xaynrichsvalde „dushman ustidan gʻalaba qozonish sharafiga“ Slavsk deb qayta nomlandi.
2006-yildan 2015-yilgacha Slavsk shahar markazi boʻlgan.

## Transport
Slavskda Kaliningrad temir yoʻlining Slavsk-yangi stansiyasi joylashgan. Ushbu stansiya Kaliningrad Sovetsk temir yoʻl liniyasiga tegishli. Hozirgi vaqtda stansiya toʻxtash punkti hisoblanadi.
Shaharda kassa-dispetcherlik punkti mavjud boʻlib, u orqali Kaliningrad, Sovetsk, Chernyaxovsk va bir qator posyolkalarga avtobuslar qatnaydi.

## Arxitektura va diqqatga sazovor joylari

### Arxitekturasi
Uy-joy fondining katta qismi urushdan oldin qurilgan binolar hisoblanadi. Shaharning tarixiy qismi nisbatan yaxshi saqlangan. Yorqin plitkali tomlari boʻlgan kichik bir yoki ikki qavatli eski uylar bir-biri bilan uygʻun ravishda almashtiriladi. Shaharning markaziy qismi ham urushdan oldingi binolar boʻlib, zamonaviy kinoteatr, bank, madaniyat uyi binolari muvaffaqiyatli kiritilgan. Shahar manzarasida hududdagi eng goʻzal binolardan biri boʻlgan cherkov ustunlik qiladi.

### Diqqatga sazovor joylar
* Lyuteran cherkovi
* Sovet koʻchasidagi 28-uy
* XX asr boshidagi arxitektura yodgorligi musiqa maktabi
* 1891-yilda qurilgan tuman kasalxonasi
* Katolik kirxasi Rauterskirx

## Manbalar
Claire Harman

**Claire Harman** — britaniyalik yozuvchi va tanqidchi.

Harman adabiyotshunos va kitob sharhlovchisi sifatida *[[The Times Literary Supplement]]*, *[[Literary Review]]*, *[[Evening Standard]]*, *[[Sunday Telegraph]]* va boshqa nashriyotlar uchun muharrirlik qilgan. Harman Royal Society of Literature aʼzosi boʻlib, Oxford va Manchester universitetlarida ingliz tilidan dars bergan. Shuningdek, Columbia universitetida ijodiy yozishni oʻrgatgan. Harman 1989-yilda shoira Sylvia Townsend Warnerning tarjimai holi uchun John Llewellyn Rhys Prize mukofotiga sazovor boʻlgan. Uning keyingi biografik mavzulari Fanny Burney va Robert Louis Stevensonni oʻz ichiga olgan. 2009-yilda Harman roman yozuvchi Jane Austenning vafotidan keyingi shon-shuhratiga bagʻishlangan „Janeʼs Fame“ nomli kitobini nashr ettirgan. 2015-yilning sentyabr oyida Harman birinchi marta Times Literary Supplementda chop etilgan „The Mighty Hudson“ uchun *Forward Prizes for Poetry* mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Manbalar
S-500 raketa tizimi

**S-500 Prometey** (), shuningdek, **55R6M** „**Triumfator-M**“ nomi bilan ham tanilgan Rossiyaning gipertovushli yer-havo raketa tizimi hisoblanadi. S-500 „Almaz-Antey“ havo mudofaasi konserni tomonidan ishlab chiqilgan.

## Sinovlar
2018-yilning may oyida Rossiya S-500 bilan shu kungacha eng uzoq masofali yer-havo raketa sinovini oʻtkazgan. Dastur boʻyicha AQSh razvedkasi bilan tanish boʻlgan nomaʼlum manbalarga tayangan holda, S-500 482 km (300 milya) masofadagi nishonni urgan, bu avvalgi rekorddan 80 km uzoqroqdir.

2019-yil 4-iyun kuni Rossiya Mudofaa vazirligi uzoq masofali yerdan havoga uchuvchi raketa shaklida yangi ballistik raketaga qarshi tizim muvaffaqiyatli ishga tushirilgani aks etgan videoni joylashtirgan. Sinovdan oʻtayotgan havo hujumidan mudofaa tizimining tabiati tilga olinmagan boʻlsa-da, u S-500 Prometey uzoq masofali yer-havo raketa tizimini sinovdan oʻtkazganligi koʻpchilik tomonidan tahmin qilinmoqda.

S-500 radarlari 2019-yil oxirida sinovdan oʻtkazilgan.

2021-yil iyul oyi holatiga koʻra, Rossiya Moddiy boshqarmasi Kapustin Yarda yangi S-500 ballistik raketalarga qarshi kompleksning jonli oʻt oʻchirish sinovidan oʻtkazilgan birinchi suratlarni eʼlon qilgan.

### Operatsion tarixi
Birinchi S-500 polki 2021-yil 13-oktabrda Moskvada jangovar navbatchilikka chiqqan.

## Dizayn
S-500 qitʼalararo ballistik raketalarni, shuningdek, gipertovushli qanotli raketalarni hamda samolyotlarni tutib olish va yoʻq qilish uchun moʻljallangan. S-500  tezlikda uchadigan 10 tagacha ballistik gipertovushli nishonlarni aniqlay oladi va bir vaqtning oʻzida urib tushira oladi. Shuningdek, u gipertovushli qanotli raketalarni va boshqa havo nishonlarini 5 Mach dan yuqori tezlikda, hamda kosmik kemalarni yoʻq qilishga qaratilgan.

Tizim mobil va tez oʻrnatish imkoniyatiga ega. Mutaxassislarning fikriga koʻra, tizimning imkoniyatlari dushmanning qitʼalararo ballistik raketalariga parvozning oʻrta va oxirgi qismlarida taʼsir qilishi mumkin.

## Eksport
2021-yil sentabrida Rossiya bosh vaziri oʻrinbosari Yuriy Borisov Hindiston S-500 ning istiqbolli va ehtimol birinchi mijozi boʻlishi mumkinligini aytgan.

Shuningdek, Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdoʻgʻanning soʻzlariga koʻra, Turkiya kelajakda S-500 sotib olish imkoniyatini koʻrib chiqishga tayyor.

## Manbalar
Song Hye Kyo

**Song Hye Kyo** (koreyscha: 송혜교; 1981-yil 22-noyabr) – Janubiy Koreyalik aktrisa. Song „Autumn in My Heart“(2000), „All In“(2003), „Full House“(2004), „That Winter, the Wind Blows“(2013), „Descendants of the Sun“(2016), „Encounter“(2018) „The Glory“(2022), „The Grandmaster“(2013), „My Brilliant Life“(2014), va „The Queens“(2015) kabi mashhur teleseriallarda rol oʻynagan.
2017-yilda Song Hye Kyo *Forbes* jurnalining „Korea Power Celebrity“ roʻyxatida 7-oʻrinni , 2018-yilda esa 6-oʻrinni egallagan .
## Hayoti va faoliyati
Song dunyoga kelganida shu qadar kasal ediki, ota-onasi va shifokorlar uni omon qolmaydi deb oʻylashgan. Ammo tuzalib ketgach Songning ota-onasi uning tugʻilgan kunini 1982-yil 26-fevralga oʻzgartirishgan. Uning haqiqiy tugʻilgan sanasi 1981-yil 22-noyabr. Uning yoshligida ota-onasi ajrashishgan shundan soʻng u onasi qoʻlida tarbiyalangan. Song va uning onasi Daegu shahridan Seouldagi Gangnam tumaniga koʻchib oʻtishadi. U yerda Song boshlangʻich maktabda oʻqiydi va oʻsha paytlarda figurali uchish sportiga qatnay boshlagan. Song Hye Kyo Sejong universitetida kino sanʼati boʻyicha tahsil olgan. U 2017-yilning 5-iyul kuni „Song and Descendants of the Sun“ filmining bosh qahramoni Song Joong-ki bilan unashtirilganliklarini eʼlon qilishgan. Ular 2017-yil 31-oktabr kuni Seouldagi Shilla mehmonxonasida turmush qurishgan. Marosimda ularning eng yaqin oila aʼzolari, doʻstlari va mashhur aktyorlar ishtirok etishgan. Oradan ikki yil oʻtib, 2019-yil 27-iyun kuni Song Joong-ki Song Xye Kyo bilan ajrashish uchun ariza berganini maʼlum qilgan va ajralish 2019-yilning iyul oyida yakunlangan.

2021-yilda Song SBS telekanalining „Now, We Are Breaking Up“ romantik dramasida rol oʻynagan. 2022-yilda esa Netflixning „The Glory“ serialida rol oʻynagan. Bu serial tomoshabinlar tomonidan yaxshi kutib olingan va Songning oʻrta maktabdagi shafqatsiz zoʻravonlik qurboni boʻlgan va oʻzi voyaga etganida jinoyatchilardan qasos olishga bagʻishlagan Moon Dong-eun obrazi tanqidchilar tomonidan olqishlarga sazovor boʻlgan. Serialdagi ijrosi uchun Song „59th Baeksang Arts Awards“da „Best Actress – Television“ nominatsiyasi boʻyicha gʻolib boʻlgan.
## Mukofotlari
* Grand Prize(2013)
* Best Couple(Song Joong-ki bilan)(2016)
* Most Popular Actress(Eng mashhur aktrisa)(2001), (2016)
* iQiyi Global Star(2016)
* Best Actress – Television(2016), (2023)
* Most Charming Charity Star Award(2009)
## Manbalar
Rashit Akimov

**Rashit Kairjanovich Akimov   **() — 1954-yil 15-martda Ulguli Irtish tumani Pavlodar viloyatida (Qozogʻiston SSSR tarkibidagi bo'lgan) tavallud topgan. U qozoq davlat siyosiy davlat arbobi. 2004-yildan—2007-yilgacha senat deputati aʻzosi boʻlib faoliyat olib borgan. Keyinchalik Qozogʻiston Respublikasi parlamenti Senatining Oqmola viloyatidan deputati aʻzosi sifatida faoliyat olib borgan  va ish faoliyati davomida siyosiy va jamoat ishlarida faoliyat yuritgan (2014—2020). 

## Biografiya
Mehnat faoliyatini 1970-yilda sovxozda ishchi sifatida boshlagan.

1980-yilda Selinograd qishloq xoʻjaligi institutini veterinariya shifokori, 2005-yilda Femida yuridik akademiyasini huquqshunos mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

SSSR Qurolli Kuchlari zahirasining podpolkovnigi.

1980—1983-yillarda Selinograd qishloq xoʻjaligi instituti oʻquv-tajriba xoʻjaligi katta veterinar shifokori.

1984—1987-yillardagi Vitebsk veterinariya instituti aspiranti, veterinariya fanlari nomzodi (dissertatsiya mavzusi: "Kompleks davolashda immunomodulyatorlarning aerozollari va qoʻzilarda bronxopnevmoniyaning oldini olish").

1987—1993-yillarda - Selinograd qishloq xoʻjaligi instituti yordamchisi, bosh veterinar, oʻquv-tajriba xoʻjaligi direktori oʻrinbosari.

1993—1994-yillarda - Selinograd tumani hokimligi boshligʻi oʻrinbosari.

1994—1997-yillarda - "Nura" AJ boshqaruvi raisi.

Hokim lavozimlarida ishlagan:

Selinograd tumani (1997-yil iyul — 1999-yil aprel);

Shuchinskiy tumani (1999-yil aprel —  2004-yil oktyabr);

Kokshetu (2004-yil oktyabr — 2007-yil sentyabr);

Astraxan viloyati (2007-yil sentyabr —  2012-yil aprel);

Oqkoʻl tumani (2012-yil aprel —  2013-yil fevral).

2013-yil fevral - 2014-yil oktyabr — Oqmola viloyati hokimi oʻrinbosari.

2014-yil oktabrdan —  2020-yilgacha — Qozogʻiston Respublikasi parlamenti Senatining Oqmoʻla viloyatidan deputati.

## Mukofotlar
"Kurmet" ordeni (1999)

"Farosat" ordeni (2007)

"Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligining 10 yilligi" medali (2001)

"Qozogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasining 10 yilligi" medali (2005)

## Manbalar
Janubiy Amerika yaguari

**Janubiy Amerika yaguari** – Janubiy Amerikadagi yaguar (*Panthera onca*) populyatsiyasi. Janubiy Amerika uchun yaguarning bir qancha kenja turlarii taklif qilingan boʻlsa-da, morfologik va genetik tadqiqotlarda turosti ajratish orqali hech qanday dalil aniqlamagan.

## Taksonomik tarixi
Dastlab, Janubiy Amerika uchun bir qator kenja turlar tavsiflangan:

* *Panthera onca onca* 1939-yilda Reginald Innes Pocock tomonidan taklif qilingan
* Pocock, shuningdek, *Panthera onca peruviana* (de Blainville, 1843) kabi boshqa kenja turlarni ham eslatib oʻtgan, ammo oxir-oqibat, dalillar yoʻqligi sababli, *Panthera onca peruviana*, *Panthera onca onca* bilan bir xil kenja tur boʻlishi taxminini qabul qilgan. Boshqacha qilib aytagan-da, *Panthera onca onca* taksonomik nomi Amazon daryosining shimoliy, gʻarbiy qismida va Markaziy Amerikaning janubida yashaydigan yaguarlarning geografik guruhini bildirgan.
* Pantanal yaguar, Argentinadan tashqari, Janubiy Amerikaning Pantanal mintaqasida uchraydigan *Panthera onca palustris* (Ameghino, 1888) taksonomik nomi sifatida kenja tur sifatida taklif qilingan.
* Boliviyadan olingan namunaga *Panthera onca boliviensis* nomi berilgan (Nelson va Goldman, 1933).
* *Panthera onca paraguensis* (Hollister, 1914) Gran Chaco yoki Paragvayning Pantanal mintaqalaridan yaguar sifatida tasvirlangan.

## Xususiyatlari

Yaguarlar pumalardan kattaroq hisoblanib, Janubiy Amerikadagi tur Markaziy yoki Shimoliy Amerikadagilarga qaraganda ogʻirroq boʻladi. Janubiy Amerikada Amazon daryosining shimoliy va janubiy qismida joylashgan yaguarlar orasida farq mavjud.

Gayanada  gacha ogʻirlikdagi namunalar haqida xabar berilgan. Venesuelada erkak va urgʻochi yaguarlar uchun tana ogʻirligi oʻrtacha  ni tashkil etdi va  mos ravishda,  keyingi turning tana ogʻirligi esa Belizdagi Markaziy Amerika erkak yaguarlarnikiga oʻxshashdir. Venesuela erkak va urgʻochi yaguarlarning vazni  ga yetishi mumkin. Venesueladagi Llanos va Braziliya janubidagi Pantanal mintaqasi, Boliviya va Paragvaydagi yaguar populyatsiyalari turlarning eng kattalari hisoblanadi. Pantanal yaguarlarning uzunligi taxminan  ni, erkaklarining oʻrtacha ogʻirligi  ni, urgʻochilarining oʻrtacha ogʻirligi esa  ni tashkil qiladi. Baʼzi yaguarlarning vazni  dan oshishi mumkin.

## Tahdid

Boliviyadagi yaguarlarga ularning qismlari, shu jumladan tishlarining Xitoyga noqonuniy savdosi tahdid solmoqda. Shuningdek, yashash hududlarining yoʻqolib borishi va insonlar bilan toʻqnashuvlar tahdid solmoqda.

## Madaniy ahamiyati
Yaguar Argentina milliy federatsiyasining regbi ittifoqining emblemasi tepasida tasvirlangan. *Jaguares de Córdoba* – Kolumbiyadagi futbol jamoasi. *Lost Land of the Jaguar* – BBC tomonidan suratga olingan Gayana faunasi, jumladan, yaguar haqidagi hujjatli film.

## Yana qarang

* Yevropa yaguari

## Manbalar

## Havolalar

* Erkak yaguarlar hudud uchun qattiq kurashadi (YouTube)
Sergey Veremeenko

**Sergey Alekseyevich Veremeenko** (1955-yil 26-sentyabrda tugʻilgan) – rossiyalik tadbirkor va siyosatchi. *[[Forbes]]* jurnali maʼlumotlariga koʻra, Sergey Veremeenkoning boyligi 1,4 milliard AQSh dollariga teng. Sergey Veremeenkoning poʻlat, togʻ-kon sanoati, bank va mikrochiplarga sarmoyalar kiritgan. Sergey Veremeenko poʻlat va metallar guruhi boʻlgan Estarning 25% aktsiyalarini oladi. Sergey Veremeenko Moskva chekkasidagi hashamatli uy-joy qurilishlari va Tver, Kaluga va Penzadagi keng qishloq xoʻjaligi yerlariga ham egalik qiladi. Shuningdek, Sergey Veremeenko Pravda.ru hamda Pravda International gazetalarida nashriyot bilan shugʻullanadi.

Sergey Veremeenko Ufada tugʻilgan. 2003-yilda Boshqirdiston Respublikasi prezidentligiga nomzodini qoʻygan. Bu saylovlarda Sergey Veremeenko viloyat rahbari Murtazo Rahimovga qarshi chiqgan, biroq Veremeenko oxir-oqibat saylovoldi poygasidan chiqib ketgan. Oʻsha yili Sergey Veremeenko Xalqaro sanoat bankiga egalik qilgan Sergey Pugachev bilan ham hamkorlikni tugatganini rasman eʼlon qilgan.

Sergey Veremeenko uylangan hamda uch nafar farzandi bor. Uning uchinchi rafiqasining ismi Sofya Skya (niyasi Arjakovskaya) xonim unvoniga ega. Ularning 2016-yilda tugʻilgan Sergey ismli oʻgʻli bor.

## Sanktsiyalar
Sergey Veremeenko 2022-yil 24-martda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishiga javoban AQSh Gʻaznachiligi sanksiya qoʻygan Davlat Dumasi aʼzolaridan biri boʻlgan.

Sergey Veremeenko 2022-yilda Rossiya-Ukraina urushi munosabati bilan Buyuk Britaniya hukumati tomonidan sanksiyalangan edi.

## Manbalar
6-G7 sammiti

**6-G7 sammiti** 1980-yil 22—23-iyun kunlari Italiyaning Venetsiya shahrida boʻlib oʻtdi. Sammit uchrashuvlari Venetsiya lagunasidagi San Giorgio Maggiore orolida oʻtkazildi.

*[[Katta sakkizlik#Tarixio|Katta yettilik]]* sanoati rivojlangan eng boy mamlakatlar: Fransiya, Gʻarbiy Germaniya, Italiya, Yaponiya, Buyuk Britaniya va Qoʻshma Shtatlar, Kanada (1976-yildan beri), Yevropa Komissiyasi (rasman 1981-yildan beri) rahbarlarining norasmiy forumidir.

## Sammitda ishtirok etgan rahbarlar
G7 Kanada, Yevropa Komissiyasi, Fransiya, Gʻarbiy Germaniya, Italiya, Yaponiya, Buyuk Britaniya va AQSh rahbarlari uchun norasmiy yillik forumdir. Yaponiya Bosh vaziri Masayoshi Ōhira sammitga bir necha kun qolganda, 12-iyun kuni yurak xurujidan vafot etdi. Shu sababli uning oʻrniga Yaponiya tashqi ishlar vaziri Saburō Ōkita Yaponiya nomidan ishtirok etgan moliya vaziri Noboru Takeshita va Xalqaro savdo va sanoat vaziri Yoshitake Sasakidan iborat delegatsiyaga boshchilik qildi.

6-G7 sammiti Fransiya prezidenti Valéry Giscard d'Estaing va AQSh prezidenti Jimmy Carter uchun soʻnggi sammit boʻldi. Italiya Bosh vaziri Francesco Cossiga uchun esa birinchi va yagona sammit oʻlaroq tarixda qoldi.

### Ishtirokchilar

Yaponiya Bosh vaziri Masayoshi Ōhira bir necha kun oldin yurak xurujidan vafot etganligi sababli bosh vazir sifatida hech kim kela olmagan. 

## Galereya

File:Pierre Trudeau (1975).jpg| **[[Kanada]]**Pierre Trudeau, Bosh vazir
File:Valéry Giscard d'Estaing (1975).jpg| **[[Fransiya]]**Valéry Giscard d'Estaing, Prezident
File:Bundeskanzler Helmut Schmidt.jpg| **[[Germaniya]]**Helmut Schmidt, Kansler
File:Cossiga Francesco.jpg| **[[Italiya]]**Francesco Cossiga, Bosh vazir
File:Saburo Okita at 6th G7 summit.jpg| **[[Yaponiya]]**Saburō Ōkita, Tashqi ishlar vaziri
File:Margaret Thatcher stock portrait (cropped).jpg| **[[Birlashgan Qirollik]]**Margaret Thatcher, Bosh vazir
File:JimmyCarterPortrait2.jpg| **[[United States]]**Jimmy Carter, Prezident
File:Roy Jenkins 1977 (cropped).jpg| **[[Yevropa Ittifoqi]]**Roy Jenkins, Komissiya raisi


## Yana qarang
*G8

## Manbalar
Aioi

- Yaponiyaning Hyōgo prefekturasida joylashgan shahar.

## Geografiyasi
Aioi Hyōgo prefekturasining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Shaharning shimoliy hududi togʻli, janubiy qismi Seto ichki dengiziga qaragan. Shimolda Minosan togʻi, sharqda Tengadai va gʻarbda Miya togʻlari joylashgan shahar markazi atrofidagi hudud kichik togʻlar bilan oʻralgan.

## Qoʻshni shahar hokimiyatlari
Hyōgo prefekturasi

* Tatsuno
* Akō 

## Iqlimi
Aioi nam subtropik iqlimga ega (Köppen ‘‘Cfa’’ ), yozi issiq va qishda qor yogʻmaydi. Aioida oʻrtacha yillik harorat 15,0&nbsp;°C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1519&nbsp;mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26,0 atrofida&nbsp;°C, eng pasti esa yanvarda, taxminan 4,6&nbsp;°C boʻladi.

## Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish ma’lumotlariga koʻra, Aioi aholisi soʻnggi 70 yil ichida nisbatan oʻzgarmas boʻlib kelgan.

## Tarixi
Aioi hududi qadimgi Harima viloyatining bir qismi boʻlib, gʻarbiy Yaponiyani Kinai mintaqasi bilan bogʻlaydigan San’yo avtomagistralida joylashgan. 

## Hukumati
Aioi toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 14 a’zodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Aioi Hyogo Prefekturasi Assambleyasiga bir nafar a’zosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining 12-okrugiga kiradi.

## Iqtisodiyoti
Aioi an’anaviy ravishda kemasozlik bilan mashhur. U koʻp yillik tanazzulga qaramay, Ishikawajima-Harima Heavy Industries (IHI) orqali kuchli ishtirokini saqlab kelmoqda. 

## Ta’lim
Aioi shahrida shahar hukumati tomonidan boshqariladigan yettita davlat boshlangʻich maktabi va uchta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shuningdek, bitta xususiy litsey mavjud.
Hazuri bogʻ

**Hazuri Bogʻ** (urdu. **حضوری باغ**) – Pokistonning Lahor shahridagi bogʻ, sharq tarafidan Lahor qal’asi, gʻarbda Badshaxi masjidi, shimolda Ranjit Singx Samadxi va janubda Roshnay darvozasi bilan tugaydi. Bogʻ Maharaja Ranjit Singx davrida, Boburiy bogʻlari uslubida qurilgan. Bogʻning markazida 1813-yilda Shuja Shoh Durroniydan Koʻhi Nur olmosini tortib olinganining sharafiga 1818-yilda Maharaja tomonidan qurilgan Hazuri Bogʻ Baradari joylashgan. Hazuri bogʻi joylashgan joyda avval Serai Olamgiri karvonsaroyi boʻlgan.

## Tarixi

Hazuri bogʻi Faqir Azizuddin tomonidan anʼanaviy Boburiy uslubida loyihalashtirilgan. Aytishlaricha, Ranjit Singx Jamadar Xushxal Singx taklifi bilan Lahorning turli maqbaralaridan marmar buzib olib kelib, baradari qurishni buyurgan. Bu vazifa Xalifa Nuriddinga topshirilgan.

## Galareya

File:Badshahi Mosque Sunset.jpg
File:Muhammad Allama Iqbal’s Tomb.JPG
File:ALLAMA_IQBAL_RESTING_PLACE21.jpg
File:Illama_Iqbal_shrine_01.jpg
Image:The Hazuri Bagh Pavilion(1870).jpg
Image:Hazuri_Bagh.JPG
Image:Hazuri Bagh bardari.jpg
Image:Bara Dari East & North facing sides of The 12 door building July 1 2005.jpg
Image:Hazuri Bagh 1.jpg
Image:Hazuri Bagh Baradari with Lahore Fort.jpg
Image:Lahore Fort from distance.jpg


## Manbalar
Olxoʻri sharbati

**Olxoʻri sharbati** – tabiiy holda suvda qaynatilgan yoki quritilib qaynatilgan olxoʻri mevalaridan tayyorlanadigan ichimlik. Sharbat odatda past darajali qaynash haroratida tayyorlanadi, parhez ichimlik sifatida tavsiya qilinadi. Baʼzi tamaki mahsulotlari, kokteyllar tarkibiga qoʻshiladi.

## Tarkibi
Olxoʻri sharbati tarkibida 81% suv, 17% uglevodlar, 0.6% protein va oz miqdorda yogʻ mavjud. AQShda shisha yoki maxsus idishda konservalangan olxoʻri sharbatida quritilgan olxoʻridan qolgan qattiq moddalarning ogʻirligi 18.5% ni tashkil qiladi.

## Oziqa miqdori
Olxoʻri sharbatining 100 gr miqdori 71 kilokaloriyani beradi. Mikroelementlardan B6 vitamini kunlik qiymatning 17% ini tashkil qiladi. Tarkibidagi fitokimyoviy moddalardan fenol birikmalari (xlorogen va neoxlorogen kislotalar) hamda sorbitol mavjud.

## Ishlab chiqarilishi
Olxoʻri sharbati asosan issiq ekstraksiya usulida ishlab chiqariladi. Bu jarayonda olxoʻri mevalari past haroratda uzoq vaqt qaynatiladi. Suyuq ekstraktga aylangach sharbat hosil boʻla boshlaydi. Quyuq qismidan ajratib olish uchun bir necha marta filtrdan oʻtkaziladi. Olxoʻri sharbati barcha mintaqalarda ommaviy ishlab chiqariladi.

Olxoʻri sharbatidan konsentrat (qoʻshimcha modda) tayyorlashda ham foydalaniladi. Bunda suyuq sharbat ekstrakt hosil qilish uchun past haroratda koʻp miqdorda shakar qoʻshilib, qayta qaynatiladi. Shuning uchun uning tami juda shirin boʻlib, koʻproq oziq-ovqat mahsulotlariga maza berish, pecheniye va tortlarda namlikni ushlab turish va shirin taʼm berish uchun ishlatiladi.

## Dorivorligi
Olxoʻri sharbati asosan surgi dori sifatida buyuriladi. Yengil ich qotishi holatlarida tabiiy ichni suruvchi vosita boʻlib hizmat qiladi. 1990-yillarda AQSh oziq-ovqat va farmasevtika tashkiloti tomonidan oddiy olxoʻri sharbati samarali surgi dori sifatida tasdiqlangan.

## Tarixi
Dastlab olxoʻri sharbati tijorat maqsadida 1934-yilda AQShda tayyorlangan. Oʻsha vaqtda u atigi 40 000 dona ishlab chiqarilagan.

## Matbuotda oʻrni
Star Trek kompaniyasi tomonidan yaratilgan Yesterday’s Enterprise epizodida Klinton qahramoni Wolf Guinanni olxoʻri sharbati bilan tanishtiradi. U bu ichimlikni „jangchilar ichimligi“ deb nomlaydi va keyingi epizodlarda muntazam ravishda ichib boshlaydi. Suits serialida Louis Litt (Aktori Rick Hoffman) ham olxoʻri sharbatini isteʼmol qiladi.

## Manbalar
Ladik ko‘li

**Ladik koʻli** (; ) – Turkiya davlatining Samsun viloyatida joylashgan koʻl. Qadimda Ladik koʻli Stifane deb nomlangan. Koʻl qadimgi Pontning shimoli-gʻarbiy hududidagi Fazemonit tumanida joylashgan edi. Strabonning yozishicha, koʻl baliqlarga boy boʻlib, uning qirgʻoqlari qamishzorlarga ega edi. Ladik koʻlining janubiy qirgʻogʻi 1668-yilda Shimoliy Anadolu zilzilasining epitsentri boʻlgan. Zilzilaning taʼsir kuchi 7,8-8,0 ballga yetgan va oʻz navbatida Turkiyada qayd etilgan eng kuchli zilziladir.
## Manbalar
Erik Geptner

**Erik Georgiyevich Geptner** (, Moskva) Sovet harbiy uchuvchisi, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (02.06.1996), gvardiya katta leytenanti.

## Hayoti
Georgiy Andreyevich Geptner Moskvada hisobchi oilasida tavallud topgan. Onasi Valeriya Avgustinovna qizlik ismi Kovalevskaya Poznan yaqinidagi Karatoshina shahridan boʻlgan. Uning ota-onasi 1896-yilda turmush qurishgan va 5 ta farzandli bolishgan.

Jangovar topshiriqlarni aʼlo darajada bajarganligi, jasorati uchun uchta Qizil Bayroq ordeni va „Leningrad mudofaasi uchun“ medali bilan taqdirlangan. Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1996-yil 2-maydagi 619-sonli farmoni bilan katta leytenant Erik Geptnerga Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni (vafotidan keyin) berildi.

Geptner vafot etgan Kaliningrad viloyatining Pionerskiy shahrida uning nomi bilan atalgan koʻcha bor.

## Manbalar
Alyoxin himoyasi

**Alyoxin himoyasi** – bu quyidagi yurishlar bilan boshlanadigan shaxmat debyuti:
: **1. e2-e4 Kg8-f6.**

Kamdan-kam hollarda katta musoboqalarda qoʻllanadi.

## Tarixi
XIX asrda **1. … Ng8-f6** yurishi deyarli ishlatilmadi. Ushbu yurish haqida 1811-yilda Allgaier oʻz darsligida qayd etib oʻtgan.

Bu himoyani turnir amaliyotiga A.Alyoxin kiritgan boʻlib, u L.Shtayner bilan oʻyinda ushbu yurishdan foydalangan (Budapesht, 1921), garchi bu yurhs avvalroq maʼlum boʻlsa ham (masalan, Mixail Klyatskin buni Alyoxindan oldin qoʻllagan). Alyoxin himoyasi asosan piyodalar bilan markazdan qarshi hujumni qaytarish. Biroq, bu himoyani A.Alyoxin kamdan-kam holatda ishlatgan.

Hozirgi kunda, debyut nazariyasining kompyuter tahlili rivojlanishi bilan, Alyoxin himoyasi asosiy musoboqalarda deyarli ishlatilmaydi. Markazning ixtiyoriy yondoshishi va koʻp oʻzgarishlarda bir nechta templarning yoʻqolishi oqlar uchun doimiy va jiddiy pozitsion ustunlikka olib keladi.

## Variantlar
1. **Kb1-c3** - bu harakat bilan oqlar asosiy variantlardan qochishga va oʻyinni boshqa yoʻnalishga burishga harakat qiladi.
: 1. … **e7-e5** - Vena oʻyini.
: 1. … **d7-d6** - Pirts-Ufimtsev himoyasi.
: 1. … **d7-d5** - Skandinaviya himoyasi.

2. **e4-e5**
: 2. … **Nf6-g8** - Klyatskin oʻzgarishi
: 2. … **Nf6-e4** - Mokele-Mbembe himoyasi
: 2. … **Nf6-d5**

## Manbalar
Mary Stewart

**Mary Lady Stewart**  (1916-yil 17-sentyabr – 2014-yil 9-may) – britaniyalik yozuvchi, bir qator sarguzasht romanlar muallifi.

## Taʼlimi
Mary Florence 1916-yil 17-sentabrda tugʻilgan. Boshlangʻich maktab oʻqituvchisi Mary Edith Matthew va Frederick Albert Rainbowlarning qizi boʻlgan.

Mary 8 yoshida Penrit shahridagi Eden Hall maktab-internatida oʻqigan, U yerdagi bosimlar, haqoratlar unga doimiy taʼsir qilgani sabab maktabini oʻzgartirgan. Yorkshirdagi Ripon shahridagi Skellfeild maktabi unga muvafaqqiyat keltirdi. Shu maktabda stipendiya yutib oldi. Maryga Oksford, Kembrij va Durham universitetlari tomonidan talabalikka takliflar tushgan va u Durhamni tanlagan. 1938-yilda Durham universitetini ingliz tili yoʻnalishida birinchi darajali aʼlo baholar bilan tugatdi, keyingi yilda ingliz tilidan birinchi darajali oʻqituvchilik diplomi bilan taqdirlandi. 1941-yilda aaynan shu yoʻnalishda magistrlik darajasini olgan.

## Ijodiy faoliyati
Stewartning koʻplab tarixiy va fantastik romanlari eng koʻp sotilgan kitoblar roʻyxatidan oʻrin egallagan. Yozuvchining kichik hikoyalari ham tanqidchilar tomonidan eʼtirof etilgan. Romanlari Angliyada, shuningdek, Damashq va Yunoniston orollari, Ispaniya, Fransiya, Avstriya kabi mamlakatlarda ham chop etilgan.

U 1950-yillarning oxiridan 1980-yillargacha mashhurlik choʻqqisida boʻlgan. Aynan shu yillari koʻplab romanlari boshqa tillarga tarjima qilingan. Yozuvchining eng mashhur romanlaridan biri boʻlgan „The moon-Spinners“ film qilib sahnalashtirilgan. Stewart ishqiy romanlarni tasvirlashda, romantik janrnlarni yoritib berishda eng koʻzga koʻringan yozuvchilardan biri edi. Tanqidchilar tomonidan uning asarlariga Victoria Holt va Phyllis Whitney kabi mashhur romantik yozuvchilarning asarlaridan ustun deb baho berilgan.

## Shaxsiy hayoti
Mary Rainbow geologiya fanlari oʻqituvchisi Frederik Styuartga turmushga chiqdi, ikkalasi ham Durham universitetida ishlagan edilar. The Times gazetasida ularning nikohi eʼlon qilindi. 30 yoshida Maryga farzand koʻra olmaslik tashxisi qoʻyildi.

1956-yilda ular oilaviy Edinburgga koʻchib oʻtdilar, u yerda Mary geologiya va mineralogiya fanlari professori, keyinchalik Edinburg universitetining geologiya kafedrasi raisi boʻldi.

1974 yilda uning turmush oʻrtogʻi Frederick Stewart ritsar unvoniga sazovor boʻldi hamda u Lady Stewartga aylandi, Lekin u hech qachon bu unvondan foydalanmagan. Frederick Stewart 2001-yilda vafot etgan.

## Manbalar

## Havolalar

* „Sahifadan tashqari – Meri Styuart“ 2010 yil. Har hafta Shotlandiya yozuvchisi ishtirokidagi madaniyat va adabiyot turkumi. Ushbu epizodda romantik va tarixiy romanchi Meri Styuart oʻzining oʻqish va yozishga boʻlgan tabiiy ishtiyoqi va Merlin romanlarini yaratish haqida gapiradi.
* „Meri Styuart: Ertaklar soʻzlovchisi“ 2011 yil. *Sirli sahnadan* Ketrin Xoll Peyjning maqolasi.
* Rochester universiteti.  „Meri Styuart bilan intervyu“ 1989 yil.  ''Zamonaviy Artur adabiyoti mualliflari bilan suhbatdan'' . 
* „Yozuvchi Meri Styuart – Antoniya Freyzer kabi xonim – nomi boʻyicha; va bu oʻxshashlikni tugatadi“ 1976 yil. Fred Hauptfuhrerning Early *People* jurnalidagi maqolasi.
* Mary Stewart
* Mary Stewart
Şenay Akay

**Şenay Akay**(1980-yil 16-avgustda tugʻilgan) – turk aktrisa va sobiq model.
## Hayoti
Akay 1980-yilda Antaliyada tugʻilgan. Mashhur qoʻshiqchi Musherref Akayning jiyani.Oʻqishni Akdeniz universitetini tugatgan. 14 yoshida modellik faoliyatini boshlagan. Keyinchalik 2001-yilda Best Model of Turkey va „Best Model of the World“ tanlovlarida gʻolib chiqqan.

2012-yilda Akay model sifatidagi faoliyatining 17 yiligi haqida kitob yozgan.Akay Buğra sobiq turmush oʻrtogʻi Özchetin bilan 1,5 yil yashagan, ammo 2006-yildagi xiyonati sababli ajrashishgan.2009-yilda u tasvir va tashqi koʻrinish boʻyicha maslahatchi sifatida ishlay boshlagan.
## Filmography

## Manbalar
* 
## Manbalar
Abel Keyn

***Abel Keyn*** (***Abelkain*** nomi bilan ham tanilgan), shuningdek, ***El Topo oʻgʻli*** sifatida ham tanilgan. Toʻxtab qolgan kino loyihasi Alexandro Jodorovskiy tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilingan, Jodorovskiyning klassik Acid Western filmi *[[El Topo]]* (1970) ning davomi deb qaralgan. U Parallel Media tomonidan ishlab chiqarilishi va moliyalashtirilishi kerak edi. Asl nomi *"El Topo oʻgʻillari"* (*Los hijos del Topo*) boʻlgan keyinchalik 1996-2002 yillarda *Abel Keyn*ga oʻzgartirilgan. 2010-yilda bergan intervyusida Jodorovskiy film „uzoq vaqtga choʻzilganini“ aytdi va *Abel Keyn*ga hech qanday „yulduz“ tushmasligini taklif qildi va xuddi 1989-yildagi kabi bosh rolga oʻgʻli Aksel Jodorovskiyni jalb qilishini aytdi.

U 2011-yil oxiridan 2012-yilgacha chiqishi kutilgan edi, biroq Alexandro oʻzining *" [[The Dance of Reality]] "*sini birinchi boʻlib suratga olishi uchun toʻxtatilgan.

2016 yilda Kann kinofestivalida bergan intervyusida Jodorovskiy moliyaviy yordam olinsa, *El Toponing oʻgʻli*ni suratga olish rejasini eʼlon qilgan. Shuningdek, 2016-yilda *El Topo*ning davomi komikslar koʻrinishida *El Topo oʻgʻillari* (loyihaning asl nomi), Jodorovskiy tomonidan yozilgan va Xose Ladryonn tomonidan tasvirlangan mini-serialda chiqarildi]]. Uning uchinchi va oxirgi jildi 2022 yilda chiqarilgan.

## Ishlab Chiqarilishi
Alexandro Jodorovskiy 90-yillarning oʻrtalarida "*[[ The Rainbow Thief]]* " filmidagi yomon tajribasi davomida biznesdan hafsalasi pir boʻlgan va oʻzining klassik „*[[El Topo]]*“ filmining davomini bozorga chiqarishga urinib koʻrgan va tizer afishasini yaratganidan keyin oʻzining kino karerasini jonlantirishga urina boshlagan .Dastlab „*El Topo oʻgʻillari*“ filmida Merilin Manson va Jonni Depp rol oʻynashi kerak edi, ammo mablagʻ hech qachon amalga oshmadi va Jodorovskiy qisqa vaqt ichida loyihadan voz kechdi.

Jodorovskiy keyinchalik Devid Linch va yulduz Merilin Manson va Nik Nolte tomonidan ishlab chiqarilgan „*King Shot*“ nomli „metafizik gangster filmi“ni suratga olishga harakat qildi. U koʻplab kontseptual eskizlarni chizdi va filmni prodyuserlarga sotdi, lekin oxir-oqibat u va Linch filmni suratga olish uchun zarur boʻlgan byudjetning bir qismini olishga muvaffaq boʻlganlaridan keyin loyihani tark etishdi va Jodorovskiyga oʻzining „orzu loyihasini“ amalga oshirish uchun yana bir imkoniyat berildi.

2009-yil noyabr oyida *[[The Guardian]]* nashriga bergan intervyusida Jodorovskiy „*King Shot*“ filmini suratga olishga urinishni toʻxtatganini, ammo oxir-oqibat „Parallel Media“ filmlariga ega boʻlgan baʼzi „rus prodyuserlari“ *El Topo* filmining davomi uchun mablagʻ ajratganini aytdi.

= Manbalar =
Connemara milliy bog'i

**Connemara milliy bogʻi** – Irlandiyadagi oltita milliy bogʻlardan biri boʻlib, milliy bogʻlar va yovvoyi tabiat xizmati tomonidan boshqariladi. U Connemara shimoli-gʻarbida, Galway okrugining gʻarbiy sohilda joylashgan.

## Tarixi
Connemara milliy bogʻi 1980-yilda tashkil etilgan va jamoatchilik uchun ochilgan. Unda 2000 gektar togʻ, botqoq, jarlik, oʻtloq va oʻrmonlar mavjud. Kirish Letterfrackning Clifden tomonida joylashgan. Bogʻda odamlarning koʻplab qoldiqlari bor. Bu yerda XIX asrga oid qabriston, shuningdek, 4000 yillik megalitik sud qabrlari mavjud. Yerning katta qismi bir vaqtlar Cylemore Abbey mulkining bir qismi boʻlgan.
## Atrof-muhiti
**Flora**

Connemara milliy bogʻining eng keng tarqalgan oʻsimliklari gʻarbiy botqoqlik va togʻlarda oʻsadi. Botqoqliklar nam pastroq muhitda joylashgan boʻlsa, adyol botqogʻi quruqroq togʻ havosida mavjud. Binafsha moorgras eng koʻp oʻsimlik boʻlib, butun qishloqda rang-barang landshaftlarni yaratadi. Yirtqich oʻsimliklar bogʻ ekotizimida muhim rol oʻynaydi. Eng keng tarqalgani quyosh va sariyogʻ qozoni hisoblanadi. Bogʻlarda ozuqa moddalari juda kam, shuning uchun koʻplab oʻsimliklar hasharotlar hazm qilish orqali energiya oladi. Boshqa keng tarqalgan oʻsimliklar orasida lousewort, paxta, sut oʻti, botqoq asfodeli, orkide va botqoq mirtasi, turli liken va moxlar mavjud.

**Fauna**

Connemara milliy bogʻi qushlar hayotining xilma-xilligi bilan ajralib turadi. Keng tarqalgan qushlar orasida oʻtloq pipitlari, skylarks, yevropalik toshboʻronlar, oddiy chaffinches, yevropalik robinlar va Yevroosiyo qirralari kiradi. Mahalliy yirtqich qushlarga oddiy kerkenez va Yevroosiyo chumchuqlari kiradi, ularda kamdan-kam uchraydigan merlin va lochin. Qishda Connemaraga Woodcock, oddiy snayper, oddiy starling, qoʻngʻirchoqboz, mistle thrush, redwing, dala va togʻ echkisi koʻchib oʻtadi.

Sutemizuvchilarni topish koʻpincha qiyin, ammo shunga qaramay mavjud. Dala sichqonlari oʻrmonlarda keng tarqalgan boʻlib, quyon, tulki, boʻrboy, tunda sichqonlar va koʻrshapalaklar esa botqoqliklarda koʻrinadi. Qizil kiyik bir vaqtlar Connemarada aylanib yurgan, ammo taxminan 150 yil oldin bu hududdan yoʻq qilingan. Qizil bugʻularni Connemaraga qayta joylashtirishga harakat qilindi va bogʻda podalar tashkil etildi. Hozirgi kunda bogʻdagi eng katta sutemizuvchilar Connemara ponyidir.

## Manbalar