open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eronda Ramazon

Muqaddas Ramazon oyi eronlik musulmonlar uchun alohida va muhim davr hisoblanadi. Bu oy avlodlar davomida saqlanib kelgan, mamlakatdan mamlakatga farqlanadigan diniy hamda madaniy ibodat va anʼanalar bilan ajralib turadi.

## Umumiy maʼlumot
Eronda Ramazon oyida musulmonlar tongdan shomgacha roʻza tutib, ro‘za soatlarida ovqat, ichimlik va chekishdan tiyiladilar. Roʻza oʻzini tiyishni mustahkamlovchi va Xudoga yaqinlikni oshiruvchi ruhiy tajriba hisoblanadi.

Iftor Eronda Ramazon paytidagi muhim taom hisoblanadi. Saharlik (tong oldi taomi) kunlik roʻza boshlanishidan oldin tayyorlanadi, va odamlar saharlik hamda iftor uchun taom turlariga eʼtibor qaratadilar. Erondagi masjidlarda Tarovih namozlari ham oʻqiladi, bu yerda musulmonlar jamoaviy namozlarni ado etish va muqaddas Qur’onni tilovat qilish uchun jam boʻladilar. Ramazon kechalari ibodat, hamd-u sanolar, va duolar bilan toʻladi.

Ijtimoiy anʼanalar va urf-odatlar Eronda Ramazonning muhim qismi hisoblanadi. Oila, doʻstlar va qoʻshnilar oʻrtasida tabriklar va qutlovlar almashiladi, ushbu muqaddas oy davomida sovgʻalar berilib, ziyoratlar amalga oshiriladi.

## Ramazonga xos faoliyat
Eronda Ramazon tartib-qoidalari ayrim boshqa mamlakatlardagidan biroz farq qiladi. Kunduzgi ro‘za soatlarida doʻkon va restoranlar yopiq boʻladi, koʻcha va doʻkonlardagi faollik esa kunduzgi roʻza tugagach, kechqurun qayta jonlanadi.

## Ramazonda Eron taomlari

Eron Ramazon oyida ayrim anʼanaviy taomlar va shirinliklar tortilishi bilan ham mashhur. Eroncha Ramazon desertlariga misol sifatida safron va yong‘oqlar bilan tayyorlanadigan guruch taomi – Shirin Palov; un, shakar, sariyogʻ va yongʻoqlardan tayyorlanadigan Eron halvasi, shuningdek Zalabiya va Qozining lokmasi kabilarni keltirish mumkin. Quyosh botishi atrofida yengil iftor ham ommabop boʻlib, u odatda pishloq, issiq non va bir piyola yengil choydan iborat boʻladi.

## Yana qarang
* Rossiyada Ramazon
* Turkiyada Ramazon

## Manbalar

## Havolalar
Donna Paukku

**Donna Paukku** – 2006-yildan 2007-yilgacha Finlandiya televideniyesida efirga uzatilgan fin satirik televizion seriali. U *Hyvät herrat* (1990–1996) va *Herrat nauraa* (1999) seriallarining davomi hisoblanadi. Bosh rolni Maria Sid ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Maldiv orollarida Ramazon

**Maldiv orollarida Ramazon** Maldiv orollarida chuqur diniy va madaniy ahamiyatga ega, bu yerda aholi toʻliq sunniy musulmonlardan iborat. Ramazonni ado etish tong otishidan quyosh botishigacha roʻza tutishni, ibodatlarni koʻpaytirish, xayriya va jamoaviy yigʻinlarni oʻz ichiga oladi.

## Madaniy anʼanalar va bayramlar

Maldivliklarning oʻziga xos anʼanasi boʻlgan Maahefun Ramazonning boshlanishini bildiradi. Oila aʼzolari, doʻstlar va tashkilotlar bir oy davom etadigan roʻza boshlanishidan oldin soʻnggi taomni birga baham koʻrish uchun jam boʻlishadi. Ziyofatda baliq, kokos, kassava, taro, laym, achchiq qalampir va banan kabi mahalliy mahsulotlardan tayyorlangan anʼanaviy maldiv gazaklari tortiladi. Maahefun jamoaviy bayram sifatida birlikni mustahkamlaydi va roʻza davriga maʼnaviy tayyorgarlikni kuchaytiradi.

## Hukumat siyosati va jamoat hayoti
Maldiv hukumati Ramazonning maʼnaviy amallarini inobatga olib, rasmiy ish vaqtlarini oʻzgartiradi. Ramazon oyida davlat idoralari 9:00 dan 13:30 gacha ishlaydi, bu xodimlarga roʻza tutish va diniy faoliyatlarda qatnashish imkonini beradi.

2024-yilda tarixiy qadam sifatida Prezident Dr. Mohamed Muizzu Ramazonning soʻnggi oʻn kunini, oyning 20-kunidan boshlab, rasmiy davlat bayrami kunlari deb eʼlon qildi. Bu qaror islomiy qadriyatlarni mustahkamlash va fuqarolarni ushbu muqaddas davrda diniy ibodatlarga ustuvor ahamiyat berishga undashga qaratilgan.

Hukumat zarur uzluksiz xizmatlar davom etishi kerakligini tan oladi va Ramazonning soʻnggi oʻn kunida ishlashi talab etiladigan xodimlarga maxsus ustamalar belgilaydi. Bu ustamalar rasmiy dam olish (bayram) kunlarida ishlaganlik uchun kompensatsiya boʻlib, zarur xizmat koʻrsatuvchi xodimlar hissasini eʼtirof etadi.

## Iqtisodiy choralar va ijtimoiy farovonlik
Ramazon oyida fuqarolarning moliyaviy yukini yengillatish uchun Maldiv hukumati quyidagilarga oʻxshash bir qator yengillik choralarini joriy etadi:

Oy davomida asosiy oziq-ovqat mahsulotlari narxlari barqaror boʻlib qolishini taʼminlashga harakat qilinadi.

Un, guruch va shakar kabi asosiy oziq-ovqat mahsulotlari Ramazon sovgʻasi sifatida aholiga tarqatiladi.

Roʻza davrida uy xoʻjaliklari xarajatlarini kamaytirish uchun elektr energiyasi va suv toʻlovlariga chegirmalar beriladi.

## Iqtisodiy va ijtimoiy taʼsir
### Turizm
Musulmon aholisi koʻpchilikni tashkil etadigan koʻplab boshqa mamlakatlardan farqli oʻlaroq, Maldiv orollarining turizm sanoati Ramazon oyida ham odatdagidek ishlashda davom etadi. Kurortlar odatdagidek faoliyat yuritadi, mahalliy orollarda esa qatʼiyroq islomiy amallarga rioya qilinadi. Sayyohlardan kunduzgi paytda omma oldida ovqatlanish va ichishdan tiyilish orqali roʻza odatlariga hurmat koʻrsatish kutiladi.

## Yana qarang
* Maahefun
* Maskurolhi

## Manbalar

## Havolalar
Elämänmeno

**Elämänmeno** — 1978-yil 1-noyabrdan 1978-yil 15-noyabrgacha Finlandiya televideniyesida efirga uzatilgan fin televizion seriali. Ssenariysi shu nomdagi roman muallifi Pirkko Saisio tomonidan yozilgan. Serialga Åke Lindman rejissyorlik qilgan. Bosh rollarni Ritva Oksanen (Eila Nieminen) va Erkki Pajala (Alpo Nieminen) ijro etgan.

## Havolalar
*
Enkeleitä ja pikkupiruja

**Enkeleitä ja pikkupiruja** — 1998-yilda Finlandiya televideniyesida efirga uzatilgan fin televizion seriali.

## Rollarda
* Tarja Saikkonen – Annikki Tuiskula, koulun rehtori, äiti
* Saku Kautto – Jussi Tuiskula, isä
* Salla Häkkinen – Inkeri Tuiskula, perheen esikoinen
* Ronnie Andersson – Tuukka Tuiskula, kuudesluokkalainen
* Matias Arosuo – Jaakko Tuiskula, kolmasluokkalainen
* Joona Moilanen – Petteri Tuiskula, perheen kuopus
* Inkeri Kivimäki – Katariina Jantti, äiti
* Kauko Lindfors – Pekka Jantti, isä
* Riina Sivén – Henna Jantti, kuudesluokkalainen
* Tuomas Närvä – Markus Jantti, kolmasluokkalainen
* Aaro Partanen – Leevi Pelkonen, isä
* Elina Lehtisalmi – Marianne Pelkonen, äiti
* Heli Partanen – Maria Pelkonen, kuudesluokkalainen
* Mikko Lempinen – Samuel Pelkonen, kolmasluokkalainen
* Teijo Eloranta – Aulis Toivola, isä
* Riikka Luoma – Tanja Toivola, kuudesluokkalainen
* Enni Tuovinen – Milla Toivola, kolmasluokkalainen
* Auni Tuovinen – Niina Toivola, kolmasluokkalainen
* Kirsti Kuosmanen – Reettamari Uusikylä, äiti
* Joni Virtanen – Ossi Uusikylä, kuudesluokkalainen
* Peppe Forsblom – Jacob Sandberg, isä
* Satu Hindrea – Maija Sandberg, äiti
* Henri Valonen – Kim Sandberg, kuudesluokkalainen
* Linda Wallgren – Janica Sandberg, kolmasluokkalainen

## Havolalar
*
EVVK

**EVVK** — 2004-yildan 2005-yilgacha MTV3 telekanalida efirga uzatilgan Finlandiya komediya televizion shousi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Fakta homma

**Fakta homma** – 1986-yildan 1998-yilgacha Finlandiya televideniyesida efirga uzatilgan fin komediya televizion seriali.

## Rollarda

### Asosiy obrazlar
* Eija Vilpas – Pirjo Kaasinen (1986–1998)
* Riitta Havukainen – Hannele Kaakko (1986–1998)
* Lasse Karkjärvi – Heikki Kaasinen (1986–1998)
* Taneli Mäkelä – Aulis Kaakko (1986–1998)

### Boshqa odamlar
* Mikko Kivinen – Avtomobil distribyutori; Reima Helenius
* Jukka Puotila – Sartarosh
* Martti Suosalo – Qoʻshni, Asko
* Timo Torikka – mebel doʻkoni sotuvchisi
* Ville Virtanen – politsiyachi va shveytsar

## Havolalar
*
Gladiaattorit

**Gladiaattorit** – xalqaro *Gladiators* franshizasining bir qismi boʻlgan tanlovning Finlandiyada oʻtkazilgan televizion dasturi.

## Gladiatorlar

## Manbalar

## Havolalar
* 
* GladiatorsTV.com – Finland
Frank Pappa Show

**Frank Pappa Show** — 1991-yildan 1994-yilgacha Finlandiya televideniyesida efirga uzatilgan fin tok-shousi.

## Havolalar
*
Handu pumpulla

**Handu pumpulla** — 2005-yilda Finlandiya televideniyesida efirga uzatilgan fin televizion seriali. Serialning bosh qahramonlari Helsinkida yashovchi ikki o‘rta yoshli do‘st — Fjalle va Veksi.

## Havolalar
*
Mordellistena vapida

**Mordellistena vapida** — Mordellidae oilasining Mordellistena urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1862-yilda John Lawrence LeConte tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Anteeksi kuinka?

**Anteeksi kuinka?** – 1993-yilda Finlandiya televideniyesida ishlab chiqarilgan va ilk bor efirga uzatilgan fin kechki tok-shousi. 1996-yilgacha oʻzining asl tarmogʻi – MTV3 telekanalida, 1997-yildan 1999-yilgacha esa Nelonen telekanalida efirga uzatilgan. Dastur boshlovchisi Lasse Lehtinen boʻlgan, Seppo Ahti va Ruben Stiller esa dolzarb masalalarga izoh beruvchi panelistlar sifatida ishtirok etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Heikoin lenkki

**Heikoin lenkki** — *The Weakest Link* xalqaro shousining Finlandiya versiyasi bo‘lib, asl dastur 2000-yil avgustda BBC Two telekanalida debyut qilgan. Dastur boshlovchisi jurnalist Kirsi Salo bo‘lgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Hukkaputki

**Hukkaputki** – 1980-yillarga oid 32 qismdan iborat Finlandiya sketch-satira komediya televizion shousi. 1981-yildan 1983-yilgacha Yle TV1 telekanalida efirga uzatilgan.

## Aktyorlar
* 
* 
* 
* 
* Jukka Sipilä
* 
* Leena Uotila

## Manbalar

## Havolalar
* 
* YLE Elävä arkisto/Hukkaputki
Histamiini

**Histamiini** – televideniye va Raili Mikkanenning bolalar kitoblari orqali tanilgan kichik ot.

Histamiinining eng mashhur chiqishlari 1980-yil va 1985-yildagi Rojdestvo telekalendarida boʻlgan. Uning mashhur iborasi: „Klip-klop, klip-klop, hevonen on pop“ („Clip-clop, clip-clop, ot – pop“).

## Kitoblar
* *Histamiini hukassa* („Histamiini is missing“), Otava, 1982
* *Histamiinin hiihtoretki* („Histamiini’s ski trip“), Otava, 1983
* *Histamiini merellä* („Histamiini at sea“), Otava, 1984
* *Histamiini ratsupoliisina* („Histamiini as a mounted policeman“), Otava, 1985
* *Histamiini löytää timantin* („Histamiini finds a diamond“), Otava, 1986
* *Histamiinista tulee kummi* („Histamiini becomes a godfather“), Otava, 1988
* *Histamiini, joulun sankari* („Histamiini, the hero of Christmas“), Tammi, 2001
* *Histamiini rakentaa lautan* („Histamiini builds a barge“), Tammi, 2003 (Keltanokkasarja)
* *Ystävämme Histamiini* („Our friend Histamiini“), Tammi, 2004

## Teleseriallar
* *Histamiinin joulukalenteri* (1980)
* *Histamiinin joulukalenteri* (1985)
* *Histamiini ja merenneidon aarre* (1989)

* *Histamiini ja Pirpo, Salaratsupoliisit* (1993)

## Manbalar

## Havolalar
* Histamiini Christmas Calendar at the YLE archive
* Histamiini and Pirpo, secret mounted policemen at the YLE archive
* Histamiini and the mermaid’s treasure at the YLE archive
Mordellistena variegata

**Mordellistena variegata** — Mordellidae oilasining Mordellistena urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1798-yilda Johan Christian Fabricius tomonidan tavsiflangan. Tur Avstriya, Buyuk Britaniya (shu jumladan Men oroli), Bolgariya, Chexiya, Germaniya, Vengriya, Italiya, Polsha, Slovakiya, Sloveniya, Ispaniya, Shveytsariya, Niderlandiya, Ukraina hamda Rossiyaning janubiy qismida uchraydi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Huomenta Suomi

**Huomenta Suomi** – Finlandiya tonggi televizion dasturi boʻlib, dastlab Kolmoskanava telekanalida, keyinchalik MTV3 telekanalida efirga uzatilgan. Dastur 1989-yil 1-dekabrda boshlangan.

## Koʻrsatuvlar
* 
* 

## Haftalik boshlovchilar
* 
* Antero Mertaranta
* Ira Hammermann
* Aki Linnanahde
* 
* 

## Ob-havo boshlovchilari
* 
* 
* 
* 
* 

## Manbalar

## Havolalar
*  
*
Hyvät, pahat ja rumat

**Hyvät, pahat ja rumat** – 1990-yillarda MTV3 telekanalida efirga uzatilgan mashhur fin komediya chat-shousi.

## Manbalar
Iltalypsy

**Iltalypsy** — Yle tomonidan ishlab chiqarilgan va 1993-yil 1-maydan 2001-yil 7-aprelgacha Yle TV1 telekanalida efirga uzatilgan Finlandiya siyosiy satira televizion seriali.

## Manbalar

## Havolalar
* Liisa Rimpiläinen tells about the show on Yle
* Clips from the show on Yle
*
Jokainen vieras on laulun arvoinen

**Jokainen vieras on laulun arvoinen** – 2007-yil 5-yanvardan 2007-yil 9-martgacha Subtv telekanalida efirga uzatilgan Finlandiya musiqiy realiti koʻrsatuvi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Jopet-show

**Jopet-show** – komik Jope Ruonansuu, Mika Räinä va Jukka Toivonen ishtirok etgan fin sketch shousi. 2005-yildan 2011-yilgacha Yle telekanalida efirga uzatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Damanilar

**Damani** baluj qabilalaridan biri boʻlib, Balujiston mintaqasida yashaydi. Ushbu mintaqa Eron, Afgʻoniston va Pokiston hududlarini oʻz ichiga oladi. Damanilarning asosiy qismi Eronning Balujiston, Kirmon, Xuroson va Hoʻrmuzgon hududlarida istiqomat qiladi. Ozchilik qismi esa Sharqiy Balujistonda – Janubiy Afgʻoniston hamda Pokiston Balujistoni viloyatining Chagay tumanida yashaydi. Damanilarning asosiy urugʻlari Yarahmadzay, Ismoilzay va Gamshadzay hisoblanadi.

Damani qabilasi balujlarning eng qadimiy qabilalaridan biri hisoblanadi. Damanilar boshqa baluj qabilalariga juda oʻxshash boʻlib, ular ham Kaspiy dengizining janubidan kelib chiqqan deb qaraladi. Shu bois, ularning kelib chiqishi Parfiyaga borib taqalishi mumkinligi taʼkidlanadi.

XIX asr oxirida qabila Seyiston kuchlari tarkibida muhim rol oʻynagan. 1915—1916-yillarda bu kuchlar Britaniya Hindistoni armiyasiga qarshi kurash olib borgan hamda Germaniya imperiyasi agenti Zugmayerdan strategik va harbiy yordam olgan. Bu harakatlarning oldini olish va Damanilarni nazorat qilish maqsadida Balujistondagi qoʻmondon brigada generali R. E. Dyer 1916-yil may oyida oʻz kuchlarining bir qismini Xashga koʻchirgan.

## Manbalar
Rossiyada Ramazon

Ramazon islom olamida muhim oy boʻlib, dunyo boʻylab musulmonlar uni turli yoʻllar bilan nishonlaydilar. Rossiyada musulmonlar bu muqaddas oyni oʻziga xos sinovlar va imkoniyatlar sharoitida oʻtkazadilar. Rossiyadagi Ramazon boy tarix va Rossiya–islom tajribasining uzluksiz rivojlanishi bilan tavsiflanadi.

## Urf-odatlar va anʼanalar
Rossiyadagi musulmonlar Ramazonni oʻz madaniyati va anʼanalariga muvofiq ado etadilar. Moskva, Qozon va Grozniy kabi Rossiya shaharlarida guruhlar Ramazon bezaklarini oʻrnatib, maxsus tadbirlar tashkil etadilar.

Ayrim rossiyalik musulmonlar uchun oʻziga xos qiyinchilik shundan iboratki, oy may va iyul oraligʻiga toʻgʻri kelganda, kunduzgi vaqtning uzoqligi – Sankt-Peterburgda baʼzan 22 soatgacha quyosh nuri boʻlishi – Ramazon roʻzasini keskin ravishda uzaytiradi.

Tataristonda Iyd al-Fitrni nishonlash uchun blinchiklar tayyorlanadi.

## Diniy va madaniy hamjihatlik
Rossiyada Ramazon paytida musulmonlar va musulmon boʻlmaganlar oʻrtasida diniy hamda madaniy hamjihatlik kuzatiladi. Rossiya hukumati jamoat joylarida roʻzani ochish uchun belgilangan joylarni taqdim etgan. Oʻzaro tushunishni va tinch totuv yashashni targʻib etish uchun dinlararo tadbirlar tashkil etiladi.

Ramazonning yakuni boʻlgan Iyd al-Fitr Rossiyaning musulmon aholisi koʻpchilikni tashkil etadigan respublikalarida, masalan Tataristonda, davlat bayrami hisoblanadi.

## Masjidlar va diniy amaliyotlar
Ramazon oyida masjidlarda turli diniy va ijtimoiy tadbirlar, jumladan jamoaviy iftorlar hamda kambagʻal va muhtojlarga xayriya qilish ishlari tashkil etiladi.

2024-yilda Moskvadagi Jome masjidida Iyd al-Fitr bayramini 180 000 nafar ishtirokchi nishonladi.

## Yana qarang
* Rossiyada Islom
* AQShda Ramazon
* Hindistonda Ramazon
* Pokistonda Ramazon
* Buyuk Britaniyada Ramazon
* Turkiyada Ramazon
* Birlashgan Arab Amirliklarida Ramazon

## Manbalar

## Havolalar
Turkiyada Ramazon

Turkiya muqaddas Ramazon oyini bayramona kayfiyat va ijtimoiy birdamlik ruhi bilan nishonlaydi. Turkiyada Ramazon muhim va oʻziga xos davr hisoblanadi, chunki musulmonlar kunduzgi roʻzani tutadilar hamda koʻplab diniy va ijtimoiy tadbirlar va anʼanaviy marosimlarda qatnashadilar. Turkiyadagi musulmonlar Ramazon oyini „Oylarning sultoni“ deb ataydilar.

## Turkiyada Ramazon anʼanalari

### Azon bilan saharlik va iftor
Saharlik va iftorlikni azon bilan qilish Turkiyada mashhur anʼanadir. Musulmonlar saharlikda bomdod namozidan oldin yengil taom yeyish uchun uygʻonadilar, iftorda esa toʻplanib iftorlikni tayyorlaydilar va birga ogʻiz ochadilar – xurmo yoki zaytun bilan roʻzani ochib, soʻng asosiy taom tanovul qiladilar.

### Masjidlarda umumiy iftor
Turkiyadagi musulmonlar Ramazon oyida masjidlarda jamoaviy iftorliklarni tashkil etadilar. Turkiya muqaddas Ramazon oyida minoralarni bezashi bilan mashhur: ular shom namozidan keyin toʻplanib yeb-ichadilar. Umumiy iftorda qatnashchilarga turli xil taomlar tortiq etiladi va bu insonlar orasida hamjihatlik hamda yaqinlik ruhini kuchaytiradi.

### Qurʼoni karim musobaqalari
Turkiyada Ramazon oyida Qur’onni yod olish va tilovat qilish boʻyicha musobaqalar oʻtkaziladi. Bolalar ham, kattalar ham unda Qur’on tilovatidagi mahoratini namoyish etish uchun qatnashadilar va gʻoliblarga sovrinlar topshiriladi.

### Ramazon xayriya iftorliklari
Xayriya maqsadidagi Ramazon iftorliklarini uyushtirish Turkiyadagi Ramazon anʼanalarining muhim qismidir. Xayriya muassasalari va tashkilotlar guruh boʻlib iftorliklar uyushtiradilar, bu yerda muhtojlarga taom tarqatiladi.

### Ijtimoiy tashriflar
Turkiyada Ramazon oyida oila aʼzolari, doʻstlar va qoʻshnilar oʻrtasida ijtimoiy tashriflar boʻlib turadi. Tabriklar aytiladi, sovgʻalar beriladi, ijtimoiy yigʻinlar va maxsus dasturxonlar yoyiladi; bular ushbu muborak oyda samimiyat va mehr-muhabbat ruhini mustahkamlaydi.

## Ramazondagi taomlar

Turkiyada Ramazon ushbu muqaddas oyga xos taomlar bilan ham mashhur. Ramazon oyida isteʼmol qilinadigan taomlar orasida quyidagilar bor:  .

* Ishli Kebab: koʻmirda grilda pishirilgan goʻsht boʻlaklari, grilda pishirilgan piyoz va non bilan tortiladi.
* Etli Kofte: ziravorlangan qiymalangan mol go‘shti uzun barmoqqa oʻxshash shaklda yasab, soʻng qovuriladi yoki grilda pishiriladi. Odatda guruch va salatlar bilan tortiladi.
* Borek: qatlamali xamir ichiga qiymali goʻsht, ismaloq yoki pishloq solinib, soʻng qovuriladi.
* Lahmacun: qovurilgan xamir shakar siropiga botirilib, soʻng yongʻoqlar bilan bezatiladi.
* Yasmiq shoʻrva: yasmiq shoʻrva Ramazon saharligi uchun asosiy taomlardan biri hisoblanadi.
* Qatoyif : Ramazon oyida ayniqsa koʻp tayyorlanadigan turk shirinligi. U yupqa xamir boʻlaklaridan iborat boʻlib, grek yongʻogʻi yoki pista bilan toʻldiriladi va shakar siropi bilan shirin qilinadi.

## Yana qarang
* Pokistonda Ramazon
* Hindistonda Ramazon
* Rossiyada Ramazon

## Manbalar

## Havolalar
Mordella luteosuturalis

**Mordella luteosuturalis** — Tenebrionoidea katta oilasi tarkibiga kiruvchi Mordellidae oilasining Mordella urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1936-yilda tavsiflangan.
## Manbalar
Yaponiya masjidi

**Ahmadiyya masjidi**, rasmiy ravishda **Bayt ul-Ahad **– **Yaponiya masjidi** () nomi bilan tanilgan masjid boʻlib, Yaponiyaning Aichi prefekturasi Nagoya shahri chekkasidagi Tsusima shahrida joylashgan.

Yaponiya masjidi 2015-yil 20-noyabrda Ahmadiyya musulmon jamoasining beshinchi xalifasi Mirzo Masrur Ahmad tomonidan ochib berilgan.

Ahmadiyya harakatiga Mirzo Gʻulom Ahmad tomonidan asos solingan. Mirzo Gʻulom Ahmad 41 yoshida ilohiy vahiy olganini daʼvo qilgan va 1889-yilda oʻzini *Masih* hamda *Mahdiy* deb eʼlon qilgan. Bu esa paygʻambar Muhammad islomdagi soʻnggi payg‘ambar degan eʼtiqodga zid boʻlgani sababli koʻplab musulmonlar bu harakatni bid’atchi deb hisoblaydilar. Shu sababli, ushbu masjid ham islomiy masjid hisoblanmaydi.

## Yana qarang

* Yaponiyada Ahmadiya ta'limoti
* Yaponiyada islom
* Yaponiyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Mordellistena thurepalmi

**Mordellistena thurepalmi** — Mordellidae oilasining Mordellistena urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1965-yilda Ermisch tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar

## Havolalar
*Coleoptera. BugGuide.
Justimus

**Justimus** (shuningdek, *Justimusfilms* nomi bilan ham tanilgan) – fin sketch-komediya va musiqiy triosi. Aʼzolar Juho Nummela, Sami Harmaala va Joose Kääriäinendan iborat.

## Chartlar

### Albomlar

## Manbalar

## Havolalar
*
Amerika Qoʻshma Shtatlarida Ramazon

Musulmonlar Amerika Qoʻshma Shtatlarida muqaddas Ramazon oyida roʻza amallarini ado etadilar. Musulmonlar mamlakat aholisining bor-yoʻgʻi 1% dan sal koʻprogʻini tashkil etgani uchun, bayram va tadbirlar odatda masjidlar hamda islomiy markazlar atrofida jamlanadi.

Islom va uning davomi sifatida Ramazon, asosan AQShga kiritilgan va dastlab qul boʻlgan afro-amerikaliklar tomonidan amalda bajarilgan. Shu bois, 19-asr oxiridan 20-asrning katta qismi davomida AQShda Ramazonni nishonlanish afro-amerikalik madaniyat va anʼanalar bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan.

Ramazon va oy yakunidagi Hayit al-Fitr federal bayramlar boʻlmasa-da, milliy va shtat muassasalari ushbu bayramni ado etayotganlar uchun qulayliklar yaratishi mumkin. Borgan sari AQShdagi ayrim maktab okruglari Hayit al-Fitrni bayram sifatida tan olib, oʻquvchilarga oʻsha kuni taʼtil berib kelmoqda.

## Roʻza

2017-yildagi *Pew Research Center* soʻroviga koʻra, amerikalik musulmonlarning 80%i Ramazon roʻzasini tutadi, bunda jinsga yoki muhojir ekani yoxud AQShda tugʻilganiga koʻra sezilarli farq kuzatilmaydi.

## Taroveh namozlari
Taroveh namozlari Ramazon oyida masjidlar va islomiy markazlarda oʻqiladi. Musulmonlar jamoat boʻlib ibodat qilish va Qur’on tilovat etish uchun keladilar. Bu joylarda Ramazonga oid diniy va taʼlimiy maʼruzalar hamda dasturlar ham tashkil etiladi.

## Muloqot va ijtimoiy hamjihatlik
AQShdagi ayrim Ramazon tadbirlari musulmonlar va musulmon boʻlmagan musulmonlar oʻrtasida muloqot hamda ijtimoiy hamjihatlikni kuchaytirishni maqsad qiladi. Musulmon boʻlmaganlar iftorni his etishi, madaniyat va bilim almashishi uchun qoʻshma iftor ziyofatlari uyushtiriladi.

## Qiyinchiliklar
AQShdagi musulmonlar islomiy boʻlmagan muhitda roʻza tutish va Ramazonni ado etish chogʻida ayrim qiyinchiliklarga duch keladilar. Keng tarqalgan qiyinchiliklarga quyidagilar kiradi:.

* Oziq-ovqat bilan bogʻliq qiyinchiliklar: ayrim hududlarda halol taom yoki roʻzadorlar ehtiyojiga mos ovqatlarni topish qiyin boʻlishi mumkin. Musulmonlarga maxsus oziq-ovqat doʻkonlarini yoki halol taom taklif qiladigan restoranlarni izlashga toʻgʻri kelishi mumkin.
* Vositalar va sharoitlar: musulmonlar namoz oʻqish uchun mos joy topishda yoki kun davomida dam olish va iftorlikda boʻshashish uchun yetarli vaqt ajratishda qiynalishi mumkin.
* Muloqot va tushunish: musulmonlarga Ramazon davrida oʻz diniy ehtiyoj va talablarini musulmon boʻlmagan hamkasblari hamda doʻstlariga aytishga toʻgʻri kelishi mumkin. Roʻza tutayotganlarga xos islomiy urf-odatlar, anʼanalar va kutilmalarni tushuntirish qiyin boʻlishi mumkin.

## Yana qarang
* Pokistonda Ramazon
* Rossiyada Ramazon
* Turkiyada Ramazon
* Birlashgan Arab Amirliklarida Ramazon
* Birlashgan Qirollikda Ramazon
* Amerika Qoʻshma Shtatlarida Islom

## Manbalar

## Havolalar
Zendegi Pas Az Zendegi

***Zendegi Pas Az Zendegi*** (, maʼnosi „Hayotdan keyingi hayot“) – Ramazon oyida IRIB TV4ga taklif etilgan turli odamlarning oʻlimga yaqin tajribalari haqida soʻz yurituvchi Eronning televideniye dasturi. Dasturga Abbos Movzun rejissyorlik qilgan, prodyuserlik qilgan va olib borgan hamda 2020-yildan 2025-yilgacha (olti mavsum) Ramazon oyida har kuni efirga uzatilgan. Eron Islom Respublikasi teleradiokompaniyasi soʻroviga koʻra, ushbu dasturning ikkinchi va uchinchi mavsumlari turli telekanallar orasida iftor oldidan eng koʻp tomosha qilingan dasturlardan biri boʻlgan.

## Tavsif

*Zendegi Pas Az Zendegi* (Hayotdan keyingi hayot) – oʻlimga yaqin tajriba paytida jismoniy tanadan ajralib, Barzax (aʼrof) olamini anglagan va qaytib kelgan odamlarning rivoyatlari asosida oʻlim hamda oxirat haqida hikoya qiluvchi dastur.
Abbos Movzun taʼkidlashicha, dastur mehmonlari vaqtning mosligi, tajriba sifati, ikkinchi guvohning mavjudligi va boshqa jihatlarning tekshirilishi uchun bir nechta filtrlardan oʻtkaziladi.
Ushbu dasturda mehmon sifatida 12 nafar mutaxassis tanlab olinadi. Ular orasida eronlik zardushtiylar va ravvinlar, bu mavzu hamda uning tarixi haqida qarashlari va kitoblari bor ikki nafar nemis professori, shuningdek, bu sohada kasbiy tajribaga ega anesteziologlar va shifokorlar bor.

## Manbalar

## Havolalar
*
Mah-e Asal

***Mah-e Asal*** (, maʼnosi „asal oyi“) – Ramazon oyida 3-kanal orqali 2007-yil 13-sentyabrdan boshlab Eronda efirga uzatilgan, fors tilidagi, ommabop kundalik telekoʻrsatuv. Dastur boshlovchisi Ehson Alixoniy edi. Dasturning asosiy mavzusi noodatiy, kamyob tajribani boshdan kechirgan oddiy odamlarning hayoti boʻlgan.

## Tavsifi
Dastur 2007-yil 13-sentyabrdan 2018-yil 15-iyunga qadar Ramazon oyida har kunida efirga uzatilgan. Koʻpincha islom huquqiga asoslangan va „koʻzga-koʻz“ tamoyilini oʻz ichiga oladigan Eronning sud tizimi bilan hamkorlik qilgan. 2018-yil 15-iyunda 12 yildan dasturning soʻng efirga uzatilishi va ishlab chiqarilishi oʻz yakuniga yetgan.

## Oʻxshash media ishlari
Massud Baxshiy rejissyorlik qilgan 2019-yilgi *Yalda, a Night for Forgiveness* filmi syujeti ushbu shouga asoslangan, biroq uni Ramazon oʻrniga Yaldo kechasiga koʻchiradi. Filmda qotillikda ayblangan yosh ayol jabrlanuvchining qizidan kechirim soʻraydi, tomoshabinlar esa sms orqali ovoz berib qon pulini toʻlashga yordam berishi mumkin.

## Mashhur mehmonlar
* Yassi Ashkiy
* Narges Kalbasiy
* Parastu Solihiy

## Dastur logotipi
Ushbu dastur efirga uzatilgan yillarda odatda turli xil logotiplarga ega boʻlgan hamda turli yillar davomida ushbu dastur uchun qariyb oltita logotip ishlab chiqilgan. Ularning barchasida markazda hilol oy tasvirlangan.

## Manbalar
Tokio masjidi

**Tokio masjidi** (), **Tokio Camii** nomi bilan ham tanilgan, Tokioning Shibuya shahri Ōyama-chō hududida joylashgan masjid. Yonida turk madaniyati markazi mavjud. Yaponiyadagi eng katta masjid hisoblanadi.

Dastlab 1938-yilda bunyod etilgan, hozirgi bino esa 2000-yilda qurib bitkazilgan. Masjid turk meʼmori Hilmi Şenalp tomonidan Usmoniylar uslubida loyihalangan.

## Tarixi
Masjid dastlab 1938-yil 12-mayda unga tutash maktab bilan birga Oktyabr inqilobidan soʻng Yaponiyaga Rossiyadan kelgan boshqird va tatar muhojirlari tomonidan qurilgan. Inshoot masjidning birinchi imomi Abdurrashid Ibrohimbek va Abdulhay Qurbon Ali rahbarligida bunyod etilgan. 1986-yilda masjid konstruksiyadagi jiddiy shikastlanishlar sababli buzib tashlangan.

Turkiyaning Diniy ishlar boshqarmasi rahbarligi va koʻmagi ostida 1998-yilda yangi bino qurilishi boshlangan. Binoning meʼmori Hilmi Şenalp edi. Bezaklar Usmoniylar uslubiga asoslangan. Taxminan 70 nafar turk hunarmandi yakuniy bezak ishlarini amalga oshirgan, anchagina miqdorda marmar Turkiyadan olib kelingan. Qurilish ishlari 2000-yilda yakunlangan, qiymati –  1.5 milliard iyena. Masjidning ochilish marosimi 2000-yil 30-iyunda boʻlib oʻtgan.

## Tavsifi
Tokio masjidining maydoni 734 m2 boʻlib, yertoʻla qavati va 3 ta yer usti qavatidan iborat. Umumiy pol maydoni 1,477 m2. Asosiy gumbazi  balandlikda boʻlib, 6 ta ustun bilan koʻtarib turiladi. Uning yonida joylashgan minora esa  balandlikda.

Binoning birinchi qavati umumiy hudud, ikkinchi qavati esa namozxona hisoblanadi. Unda mehrob va minbar joylashgan. Minbar – imom xutba oʻqishi uchun moʻljallangan baland zinapoyali joy.

### Usmoniy masjidlarida tasvirlangan ranglar
Tokio masjidining ichki va tashqi qismida oq va firuza ranglari keng qoʻllanadi. Ushbu masjid Usmoniylar meʼmorchiligi asosida modellashtirilgani bois ishlatiladigan ranglar butun inshoot boʻylab aks etadi. Ranglardan foydalanish usuli ham shunga mos ravishda takrorlanadi. Firuza qadimgi Eron davrlaridanoq muqaddaslik ramzi sifatida qaraladigan rang hisoblanadi. Minbar va mehrobning ikkisi ham oq marmar bilan qoplangan.

Ushbu inshoot xuddi shu Usmoniylar meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan boshqa bir masjid Koʻk masjidga juda ham oʻxshaydi. Masjidni oʻrab turgan koʻplab derazalar bino ichkarisini tabiiy ravishda, pastroq qilib osilgan qandillar orqali esa sunʼiy ravishda yoritadi.

## Galereya

Inside Tokyo Camii windows roof Dec 2015.jpg|Tokio masjidining ichkaridan ko‘ringan vitraji
Tokyo Camii minbar.JPG|Ichki qismidan minbar tomonga qaragan ko‘rinishi
Tokyo Camii mihrab.JPG|Ichki qismida mehrob ko‘rsatilgan
Tokyo Mosuku Innen Gebetshalle Kronleuchter 1.jpg|Bagʻallarda ko‘rsatilgan arab xattotligi
Tokyo Camii dome interior.JPG|Gumbazning ichki qismidagi detallar
Tokyo Camii 02.JPG|Minora


## Yana qarang

* Yaponiyada islom
* Yaponiyadagi masjidlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt – ingliz, yapon va turk tillarida.
* Bino haqida maʼlumot - yaponcha
Ramazon davridagi Lakemba tunlari

**Ramazon davridagi Lakemba tunlari** (ilgari **Lakembadagi Ramazon tunlari** nomi bilan tanilgan) – Sidneyning gʻarbiy qismidagi Lakemba shaharchasida Ramazon oyida boʻlib oʻtadigan festival. Festival Haldon striti boʻylab oʻtkaziladi.

## Tarixi
Festival 2007-yilda boshlangan va 2022-yil holatiga koʻra, bir yilda dam olish kunlari 30 000 nafargacha tashrif buyuruvchini oʻziga jalb qilishi mumkin.

2024-yilda tadbirni oʻtkazishni soddalashtirish uchun islohotlar amalga oshirildi, jumladan, nomi „Lakembadagi Ramazon tunlari“dan „Lakemba tunlari“ga oʻzgartirildi.

2024-yilda festivalda Avstraliyaning turli hududlaridan 1,6 million kishi qatnashgan.

2025-yilda festival ochiq boʻlgan 20 tun davomida oʻtkazilgan va kuniga taxminan 51 000 nafar tashrif buyuruvchi kelganligi qayd etilgan.

## Qabul qilinishi
Festival nomi Lakembadagi Ramazon tunlaridan Lakemba tunlariga oʻzgartirilganda, Sidneyning gʻarbiy qismidagi musulmon va musulmon boʻlmagan jamoalarning munosabati turlicha boʻldi.

Musulmonlar festivalda musulmon boʻlmaganlar homiyligi ulushi ancha kattaligi va Ramazon bilan haqiqiy bogʻliqliklar kamroq ekani uchun bu holatni tanqid qilgan.

## Moliyalashtirish
Tadbirni Yangi Janubiy Uels shtati hukumati Permit/Plug/Play Pilot dasturi doirasidagi Vibrant Streets Package orqali qisman moliyalashtiradi. Tadbir, shuningdek, Multicultural NSW tashkilotining *Stronger Together Local Council Major Festival Grant* granti hisobidan ham moliyalashtiriladi. Tadbirga Western Union, SBS va Sydney Water homiylik qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Daovay masjidi

**Daovay masjidi** (), shuningdek, **Harbin masjidi** nomi bilan ham tanilgan, Xitoyning Xeylunszyan provinsiyasi Xarbin shahri Daovay tumanida joylashgan masjid. Xeylunszyan provinsiyasidagi eng katta masjid hisoblanadi.

## Tarixi
Masjid 1897-yilda Sin sulolasining Guangxu imperatori hukmronligi davrida qurilgan. Binoni kengaytirish ishlari 2003-yilda yakunlangan.

## Meʼmorchiligi
Masjid islomiy, rus va xitoy meʼmorchilik uslublarini oʻzida mujassam etgan boʻlib, islomiy dizayn tamoyillari bilan birga yuqoriga qayrilgan tom qirralari, yogʻoch konstruksiyalar va bezak oʻymakorligi kabi elementlar islomiy dizayn tamoyillari bilan birlashtirilgan. Bu sintez anʼanaviy *sahn* (ichki hovli) rejalari hamda xitoycha uslubdagi tomlarni islomiy meʼmorchilikning funksional unsurlari bilan uygʻunlashtiradi va islomiy meʼmorchilikning mahalliy madaniy muhitga moslasha olish qobiliyatini yaqqol namoyon etadi.

Masjidning yogʻoch konstruksiyasi mix ishlatmasdan, oʻyma va boʻrtib chiqarish usullari yordamida qurilgan.

Masjid namoz zali, ofis va boshqa inshootlardan iborat. 426 m2 maydonni egallagan namoz zali asosiy darvozaga roʻpara tomonda, bino hududining markazida joylashgan. Ushbu masjid 600 nafargacha ibodat qiluvchilarni sigʻdira oladi.

## Yana qarang

* Xitoyda islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Çarşaf

**Çarşaf** (), *charshaf* deb ham yoziladi, oddiy, keng va boʻsh turuvchi ustki kiyim boʻlib, aslida xalatga oʻxshash libos, abaya, niqob va chodraga oʻxshaydi.

Çarşaf odatda qora boʻladi. Eroniy chodrada boʻlgani kabi, çarşaf ham odatda yuzning pastki qismini yopadi va mato burun ostiga qoʻyilgan igna bilan biriktiriladi. Baʼzan yuzning pastki qismini yopib turadigan mato qismi yon tomondan ham qadab qoʻyiladi. Chodradan farqli ravishda, çarşaf odatda ikki qismdan iborat: belgacha osilib tushadigan ustki qism va keng, polgacha yetadigan yubka kabi bichilgan pastki qism.

Çarşaf anʼanaviy islomiy kiyim turi boʻlishdan koʻra, ilk bor 19-asr oxirlariga kelib, Abdulhamid II (1876–1908) hukmronligi davrida Gʻarb taʼsirlarini rad etish shakli sifatida keng tarqala boshlagan. Shundan soʻng u sobiq Usmonlilar imperiyasining chekka hududlarida, masalan Yamanda keng qoʻllanib keldi va u yerda bugun ham keng tarqalgan.

2012-yilgi tadqiqotga koʻra (N/I, N/A 6%), Turkiyadagi ayollarning 2%idan kam qismi uni kiygan, Iroqda esa bu koʻrsatkich 5% boʻlgan. Boshqa bir soʻrovga koʻra, 2012-yilda turkiyalik ayollarning atigi 0,1% qismi çarşaf kiygan.

Biroq, u ayollar tomonidan asosan namoz paytida kiyiladi. Bu holat Musulmon Janubi-sharqiy Osiyoda mukena libosidan foydalanishga oʻxshaydi.

Çarşaf so'zini „choyshab“ deb tarjima qilish mumkin, biroq bunday tarjimani diniy asosda qoʻllash masalasi bahsli hsoblanadi.

## Yana qarang
* Għonnella
* Burqa
* Chadra
* Hijob

## Manbalar
Mordella hieroglyphica

**Mordella hieroglyphica** — Tenebrionoidea katta oilasi tarkibiga kiruvchi Mordellidae oilasining Mordella urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1863-yilda tavsiflangan.
## Manbalar
Shenchjen masjidi

**Shenchjen masjidi** () – Xitoyning Guandun provinsiyasi Shenjen shahri Futian tumani Meilin koʻchasi 7-uyda joylashgan sunniylik masjidi. Ushbu masjid Shenchjen shahridagi musulmonlar uchun asosiy ibodat maskani hisoblanadi.

## Meʼmorchiligi
Shenjen masjidining qurilish ishlari 2013-yilda yakunlangan boʻlib, umumiy maydoni ni tashkil etadi. Ushbu inshoot Shenchjendagi eng yirik masjid boʻlib, Shenjen Musulmonlar uyushmasi ham aynan shu yerda joylashgan. Masjid asosiy namoz oʻqiladigan xona, bunker, tahorat olinadigan joy, bogʻ va boshqa qismlardan iborat. Inshoot islom meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan.

Shenchjen shahrida musulmon aholi sonining izchil ortib borishi natijasida mavjud masjid binolari jamoa ehtiyojlarini toʻliq qondira olmay qoldi. Shu bois shahar hokimiyati eski inshootlarni buzib, ularning oʻrnida zamonaviy va kengroq masjid majmuasini barpo etish toʻgʻrisida qaror qabul qildi.

2014-yil 25-aprel kuni yangi masjid qurilishiga rasman start berilib, tantanali tarzda tamal toshi qoʻyish marosimi oʻtkazildi.

Yangi masjid dan ortiq maydonni egallaydi. Uning qurilish qiymati qariyb 50 million yuan­ni tashkil etdi. Ushbu mablagʻning 30 million yuani davlat tomonidan ajratilgan boʻlsa, qolgan qismi Shenchjen musulmonlari hamda Xitoy va boshqa mamlakatlardagi musulmonlar tomonidan qilingan xayriyalar hisobidan qoplangan. Mazkur masjid Xitoy Xalq Respublikasi tashkil topganidan buyon Guandun provinsiyasi hududida davlat mablagʻi hisobidan moliyalashtirilgan ilk masjid hisoblanadi.

Qurilish ishlari yakunlangach, masjidning umumiy maydoni dan oshdi. Bino besh qavatdan iborat boʻlib, bitta yer osti qavati ham mavjud. Asosiy namozxona bir vaqtning oʻzida 5000 nafardan ortiq kishini oʻzida sigʻdira oladi.

## Halol taomlar
Masjid atrofida bir nechta restoranlar joylashgan boʻlib, ushbu restoranlarda halol taomlar taqdim etiladi.

## Transport
Shenchjen masjidiga Shenjchen metropolitenining Shangmeilin stansiyasidan sharqqa tomon piyoda yurib borish mumkin.

## Yana qarang

* Xitoyda islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Eski masjid (Komotini)

**Eski masjid** (,  soʻzidan olingan), **Ikki balkonli masjid** nomi bilan ham tanilgan, Gretsiyaning Sharqiy Makedoniya va Frakiya mintaqasidagi Komotini shahridagi Graviya koʻchasida joylashgan masjiddir. Masjid 1608-yilda yoki Usmonlilar davri yozuviga asoslanib 16771688-yillar oraligʻida qurib bitkazilgan.

## Umumiy maʼlumot
Nomiga qaramay, Eski masjid 1585-yilda qurib bitkazilgan Yangi masjiddan () keyin barpo etilgan. Ehtimol, Eski masjid joylashgan hududda avvalroq, Evrenos boshchiligidagi hududning usmonlilar tomonidan zabt etilishi davriga taalluqli asl bir masjid boʻlgan boʻlishi mumkin. 1892-yilgi Usmonlilarning *[[solnoma]]*siga koʻra, masjidda „usmonlicha boʻlmagan“ tildagi yozuv ham mavjud boʻlgan. Shu bois masjid avvalgi Vizantiya cherkovi oʻrnida qurilgan boʻlishi mumkin.

1910-yillarda bolgarlar masjidni cherkovga aylantirib, minoraning bir qismini (sherefe darajasigacha) vayron qilgan. Bino 19191920-yillarda, fransuzlarning Komotini ma’muriyati davrida musulmon aholiga qaytarib berilgan. Balkonga ega boʻlgan hozirgi ikki minora ham aynan oʻsha davrda qurib bitkazilgan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi masjidlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
Shadian Katta masjidi

**Shadian Katta masjidi** (; ) – Xitoyning Yunnan viloyati Gejiu shahridagi Shadian chekka hududida joylashgan masjid.

## Umumiy maʼlumot
Masjid dastlab milodiy 1684-yilda qurilgan. 21 000 m2 maydonni egallagan. Majmua yarim oyli, koshinli yashil markaziy gumbaz, toʻrtta kichik gumbaz va baland minoralar bilan ajralib turgan. Inshootda Saudiya Arabistonining Madina shahridagi Al-Masjid an-Nabaviyga xos unsurlar ham boʻlgan. 2023-yilda gumbazlari olib tashlanguniga qadar islomiy uslubda qurilgan Xitoydagi soʻnggi yirik masjid boʻlib kelgan.

Gumbazlar va minoralar yaqin atrofdagi Nagu posyolkasida yuz bergan toʻqnashuvlardan 1 oy oʻtib buzib tashlangan. Masjidning qayta ishlangan dizayni 2018-yildagi „Islomni sinizatsiya qilish“ siyosatiga mos kelgan. 2024-yilda Shinjon-Uygʻur muxtor rayonining eng yuqori mansabdor shaxsi: „hamma biladiki, Shinjondagi islom sinizatsiya qilinishi kerak, bu muqarrar yoʻnalish“, deb aytgan. Shunga oʻxshash choralarni Xitoy boʻylab koʻrish mumkin.

## Gallery

沙甸大清真寺 - 2023-08-12 01.jpg|2023-yilda masjidning gumbazlari va minoralari olib tashlanayotgan payt
The Grand Mosque (108954787).jpeg|Masjidning avvalgi markaziy gumbazi tafsiloti
TheGrandMosqueinShadian.jpg|Gumbazlar va minoralar olib tashlanishidan oldingi masjid


## Yana qarang

* Xitoyda islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Ibrohim Xon masjidi

**Ibrohim Xon masjidi** (, dan), **Sulton Ibrohim masjidi** () nomi bilan ham tanilgan, Gretsiya janubidagi Krit orolining Retimnon shahridagi faoliyati tugatilgan masjiddir. Retimnon fortezzasi (qadimiy qal’a) ichida joylashgan bu inshoot dastlab venetsiyaliklar tomonidan da cherkov sifatida qurilgan. Orol usmonlilar tomonidan bosib olingach, cherkov masjidga aylantirilgan. Masjid faoliyati 1971-yilda yakunlangan va keyinchalik koʻrgazma markazi sifatida qayta qurilgan.

## Tarixi

U venetsiyaliklar sobori oʻrnida qurilgan boʻlib, bu cherkov taxminan 1583–1585-yillarda bunyod etilgan va Avliyo Nikolayga bagʻishlangan edi. Venetsiyaliklar 1571-yilgi bosqin chogʻida avvalgi cherkov butunlay vayron qilingach, sobor kafedrasini fortezzaga koʻchirishgan. 1585-yilda Carrara ismli voris yepiskop cherkovda ibodat marosimlarini oʻtkazishdan bosh tortgan, bunga sabab qilib u yetarlicha jihozlanmagani va joy juda torligini aytib oʻtgan.

Retimnon usmonlilar tomonidan zabt etilgach, oradan koʻp oʻtmay, ular cherkovni buzib tashlab, 1648-yilda Sulton Ibrohim I sharafiga, katta va salobatli gumbazli masjid qurdilar. Majmua 1971-yilda Retimnon shahri mulkiga aylangan, u 2002–2004-yillarda Vizantiya qadimiy yodgorliklari eforati tomonidan restavratsiya qilingan va hozir koʻrgazma markazi sifatida foydalaniladi.

## Meʼmorchiligi
Masjid gumbazining diametri  boʻlib, u sakkizta ravoq ustiga tayangan. Bugun ham uning toʻrt devoridagi ravoqlardan burchaklarda hosil boʻlgan sferik uchburchaklar, shuningdek kirish qismi ustidagi ravoq koʻrinib turadi. Bundan tashqari, murakkab boʻrtma naqshli *[[Mehrob|mehrob]]* hamda bino ichidagi buzib tashlangan minoraning asosi hamon saqlangan. U bir vaqtlar cherkov/masjidning shimoli-gʻarbiy burchagida turgan minora boʻlishi kerak. Minora XX asr boshlarida qulab tushgan va qayta qurilmagan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati
* Usmonlilar Kriti

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* Katsarakis, Antonis (2022). „Réthymnon, Kritdagi Ibrohim Xon masjidining meʼmoriy panjarasi“. *Nexus Network Journal* **24** (2022):203–216

## Havolalar
*
Levyraati

**Levyraati** – 1961-yildan 1992-yilgacha YLE kanalida, 1992-yildan boshlab esa MTV3 telekanalida efirga uzatilgan Finlandiya televizion shousi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Lovemilla

**Lovemilla** — o‘smirlar uchun mo‘ljallangan fin televizion dramasi.

## Manbalar

## Havolalar
* Season 1 at Yle Areena
* Season 2 at Yle Areena 
* Lovemilla.fi
Me stallarit

**Me stallarit** – Finlandiya siyosiy-satirik televizion sitkomi. Sitkom Matti Kinnunen, Roope Lehtinen va Timo Varpio tomonidan yaratilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Kotikatu

**Kotikatu** — 1995-yil 24-avgustdan 2012-yil 7-dekabrgacha Yle TV1 telekanalida efirga uzatilgan Finlandiya dramatik televizion seriali.

## Manbalar

## Havolalar
*
Mogadishu Avenue

**Mogadishu Avenue** – fin drama-komediya teleseriali. Serial ssenariysi Jari Tervo tomonidan yozilgan. Syujet Finlandiyadagi muhojirlarning kundalik hayotini yoritadi.

## Havolalar
* ''Mogadishu Avenue'' on MTV3’s website
*
Mordella marginata

**Mordella marginata** — Tenebrionoidea katta oilasi tarkibiga kiruvchi Mordellidae oilasining Mordella urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Tur Shimoliy Amerikada uchraydi.
## Manbalar
Noriko Show

**Noriko Show** – fin tok-shousi. Dastur Wendy van Dijk yaratgan Ushi Hirosaki qahramonidan ilhomlangan. Uning ikki mavsumi 2004-yilda efirga uzatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Nymphs (teleserial)

**Nymphs** (fincha: *Nymfit*) – fin fantastik-drama teleseriali. Serial qadimgi yunon mifologiyasiga asoslangan boʻlib, unda goʻzal va abadiy nimfaar zamonaviy Helsinkida yashashi tasvirlanadi.

## Rollarda
* Sara Soulié – Didi Tasson
* Manuela Bosco – Nadia Rapaccini
* Rebecca Viitala – Kati Ordana
* Ilkka Villi – Erik Mann
* Jarkko Niemi – Samuel Koski
* Malla Malmivaara – Frida Fredriksdottir
* Pelle Heikkilä – Jesper
* Svante Martin – Kari Harju
* Lauri Tilkanen – Mitchell Brannegan
* Robin Svartström – Valtteri Vaara
* Hannes Mikkelsson – Lucas Pascal
* Kai Vaine – Heikki Hannula
* Elina Vehkaoja – Laura Maasalo
* Ville Virtanen – Matias van der Haas
* Johanna af Schultén – Elina Tiensuu
* Jemina Sillanpää – Jamila
* Esko Roine – Roland Gyllen
* Mikko Leppilampi – Gabriel Korda
* Max Ovaska – Johannes Metso
* Outi Condit – Rose
* Miina Turunen – maʼruzachi
* Amira Khalifa – Aurelia
* Minka Kuustonen – Jessica
* Jasmin Hamid – Ana-Claudia

## Manbalar

## Havolalar
* 
* ''Nymphs'' at Finnish MTV3 channel site 
* ''Nymphs'' at Fisher King production company site
Mordella notatipennis

**Mordella notatipennis** – Tenebrionoidea katta oilasi tarkibiga kiruvchi Mordellidae oilasining Mordella urugʻiga mansub qoʻngʻiz turi. Ushbu tur 1917-yilda tavsiflangan.
## Manbalar
Shoh Mansur (Muzaffariy hukmdori)

**Shoh Mansur** — Janubiy Eronning Muzaffariylar sulolasi hukmdorlarining soʻnggisi. U Isfahondan turib hukmronlik qilgan va Amir Temur qoʻshinlari tomonidan 1393-yil 29-martda oʻldirilgan.

## Hayoti
Mansur Shoh Yahya va Shoh Husaynning ukasi edi. Amakisi Shoh Shojo boʻlib, u bilan janglarda toʻqnash kelgan

Jaloyiriylar sultonligi koʻmagida Mansur Shushtarda oʻzini mustaqil hukmdor sifatida mustahkamladi.

Mansurning qabri Sherozning sharqiy qismida *Gowd-e-Shahzadeh* (Shahzoda Mansur maqbarasi) deb ataladigan hududda joylashgan.

## Manbalar

## Manbalar
*Jackson, Peter. "Muzaffarids." * Encyclopaedia of Islam, Volume VII (Mif-Naz).* New ed. 1993. 
*M. Ismail Marcinkowski, *Persian Historiography and Geography: Bertold Spuler on Major Works Produced in [[Iran]], the [[Caucasus]], [[Central Asia]], [[India]] and Early [[Ottoman Turkey]], with a foreword by Professor Clifford Edmund Bosworth*, member of the British Academy, Singapore: Pustaka Nasional, 2003, .
*Roemer, H. R. "The Jalayirids, Muzaffarids and Sarbadars." The Cambridge History of Iran Volume 6: The Timurid and Safavid Periods. Edited by Peter Jackson. New York: Cambridge University Press, 1986. 
* 
* 
* 
* 
* 
*Encyclopedia of Türk - Volume 8
Xo‘ja Jaloliddin Turonshoh

**Xo‘ja Jaloliddin Turonshoh** 14-asr davlat arbobi bo‘lib, Muzaffariylarga dastlab hokim, keyin esa ularning amaldagi hukmdori Shoh Shuja Muzaffariy () ning davlat arbobi sifatida xizmat qilgan.

Kelib chiqishi noaniq bo‘lgan Turonshoh manbalarda ilk bor Abarkuhning muzaffariylar hokimi sifatida tilga olinadi. 1364-yilda Shoh Shuja Sherozni ukasi Shoh Mahmud va uning ittifoqchilari — Jaloyiriylar sultonligiga boy bergach, Kermonga chekingan. Yo‘l-yo‘lakay u Abarkuhdan o‘tib, u yerda Turonshoh unga qo‘shildi va imkon qadar uni ta’minlashga urindi. Keyingi yil davomida Turonshoh Shoh Shuja bilan Kermondagi mashaqqatli yurishlarda birga bo‘lib, u yerda aka-ukasidan Sherozni qaytarib olish uchun qo‘shinlarini qayta to‘plashi kerak edi.

Turonshohning og‘ir ahvoldagi hukmdorga sadoqati Shoh Shujaning unga bo‘lgan ishonchi va e’tirofiga sazovor bo‘ldi; natijada 1369-yilda, Shoh Shuja avval bir vazirni qamab, keyingisini esa o‘ldirtirgandan so‘ng, Turonshoh vazir lavozimiga tayinlandi. Turonshoh she’riyat va san’atning ashaddiy homiysi sifatida tanilgan. U mashhur fors shoiri Hofiz Sheroziyni qo‘llab-quvvatlagan, Hofiz esa ko‘plab g‘azallarida uni madh etgan. Shoh Shuja 1384-yilda vafot etdi; ko‘p o‘tmay Turonshoh ham uning ortidan, olti oydan keyin, 1385-yilda vafot etdi.

## Manbalar

## Manbalar
*
Kaykovus (Shirvonshoh)

**Kaykovus** () — Shirvonning 30-hukmdori. Axsiton IIIning ikkinchi o‘g‘li edi.

U 1294-yil iyun sanasi qo‘yilgan Pir Husayn xonqohidagi bitikda „Malik“ sifatida tilga olingan. Undan numizmatik dalillar qolmagan. Rashiduddinning bahsli. *Maktublari*ga ko‘ra, uning qizi Rashiduddinning to‘ng‘ich o‘g‘li Amir Ali bilan turmush qurgan bo‘lib, unda u „Shabaron va Shemaxa hukmdori“ deb ta’riflanadi hamda hatto uni Fathoboddagi mulkiga taklif qilgan. Boshqa jihatdan u tarixshunoslikka noma’lum.

## Manbalar
Namavar Shoh Gʻoziy

**Namavar Shoh Gʻoziy** 1272/3-yildan 1301/2-yilgacha Rustamdarning Baduspaniylar hukmdori (*[[ustandar]]*) edi. U Shahragimning oʻgʻli va vorisi edi. 

1301/2-yilda vafot etgan va oʻrniga ukasi Kay Xusrav taxtga oʻtirgan. 

## Manbalar

## Manbalar
*
Kay Xusrav (Baduspaniylar hukmdori)

**Kay Xusrav** Baduspaniylarning Rustamdardagi hukmdori (*[[ustandar]]*) bo‘lib, 1301/2-yildan 1312/3-yilgacha hukmronlik qilgan. U Namavar Shoh Gʻoziyning ukasi va vorisi edi. 

Xabarlarga ko‘ra, qariyb 100 nafar farzandning otasi bo‘lgan; u 1312/3-yilda vafot etgach, taxtga uning o‘g‘li Shams al-Muluk Muhammad o‘tirgan. 

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Café de Paris (film)

**Café de Paris** — 1938-yilda rejissyor Yves Mirande va Georges Lacombe tomonidan suratga olingan Fransiya filmi.

## Rollarda
* Véra Korène — Geneviève Lambert
* Jules Berry — Fleury
* Simone Berriau — Odette
* Jacques Baumer — Le commissaire de police
* Pierre Brasseur — Le Rec
* Julien Carette — Le journaliste 
* Florence Marly — Estelle
*  — La dame des lavabos
*  — Mlle Aurillac
* Marcel Vallée — Le chef de la sureté
* Maurice Escande — Le marquis de Perelli
* Jacques Grétillat — Lambert 
* André Roanne — Mouvance
* Marcel Simon — Monsieur Durand

## Havolalar
*
L'Appel du Silence

**L'Appel du Silence** — 1936-yilda rejissyor Léon Poirier tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Jean Yonnel, Pierre de Guingand va Jacqueline Francell ijro etgan. Film katolik missioneri Charles de Foucauld hayoti asosida suratga olingan biografik asardir.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Andrews, Dudley. *Mists of Regret: Culture and Sensibility in Classic French Film*. Princeton University Press, 1995.

## Havolalar
*
Un caprice de la Pompadour

**Un caprice de la Pompadour** — 1931-yilda rejissyorlar Joë Hamman va Willi Wolff tomonidan suratga olingan Fransiya tarixiy musiqiy filmi. Bosh rollarni André Baugé, Marcelle Denya va Gaston Dupray ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bock, Hans-Michael & Bergfelder, Tim. *The Concise Cinegraph: Encyclopaedia of German Cinema*. Berghahn Books, 2009.
* Dayna Oscherwitz & MaryEllen Higgins. *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Le capitaine Benoît

**Le capitaine Benoît** — 1938-yilda rejissyor Maurice de Canonge tomonidan suratga olingan Fransiya triller filmi. Bosh rollarni Jean Murat, Mireille Balin va Madeleine Robinson ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Spring, D.W. *Propaganda, Politics and Film, 1918–45*. Springer, 1982.

## Havolalar
*