open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Balokumya

**Balokumya** () yoki **balakumya** () — makkajoʻxori unidan pechenye, Alban taomi boʻlib, u Elbasanda paydo boʻlgan, lekin hozirda butun Albaniyada, shuningdek, Kosovo va Shimoliy Makedoniya albanlari orasida ham mashhur. Anʼanaga koʻra, u 14 martda *Dita e Verës* (alb. — „Yoz kuni“) — tabiatning qayta tugʻilishi majusiy bayramida tayyorlanadi, dastlab faqat Elbasanda nishonlangan va 2004-yildan boshlab Albaniyada davlat bayrami sifatida nishonlanadi.

## Etimologiyasi
Alban anʼanalari „balokumya“ nomining paydo boʻlishini XVI asrda Elbasanni boshqargan Usmonli hukmdori bilan bogʻlaydi. U birinchi marta makkajoʻxori pechyenesini tatib koʻrganida, shunday dedi: *"Është ba si llokume!"* (albanchadan — „Raxat-lukumi kabi mazali!“) Bu iboraning qisqarishi bilan zamonaviy *ballokumja* soʻzi paydo boʻldi.

Balokumyani *kulaç me finj* (albanchadan — „ishqorli suvdan pechenye“) deb ham atashadi, chunki anʼanaga koʻra xamirga doka orqali filtrlangan yogʻoch kulining (*finj*) damlamasidan ozgina qoʻshiladi (hozirgi kunda u koʻpincha bir xil miqdordagi sut bilan almashtiriladi).

## Retsept
Balokumyaning asosiy tarkibi — makkajoʻxori uni, sariyogʻ (anʼanaviy ravishda echki suti), shakar va tuxumdir. Xamir yogʻoch qoshiq bilan mis idishda qoriladi, chunki misning yuqori issiqlik oʻtkazuvchanligi tufayli xamirning zichlik darajasiga ijobiy taʼsir koʻrsatishi mumkin, deb hisoblashadi. Xamirni shiddat bilan qorish kerak va shuning uchun bu ishni koʻpincha erkaklar bajaradilar. Balokumya oʻtinli pechda pishirilish kerak.

*Dita e Verës* bayramida Elbasan aholisi koʻpincha boshqa shaharlarda yashovchi qarindoshlari va doʻstlariga pochta orqali balokumya yuborishadi.

## Manbalar
Makmaffin

**Makmaffin** — bu sendvichlari oilasiga taalluqli boʻlib, deyarli yarim asr davomida McDonald's fast-fud xalqaro tarmogʻiga tashrif buyuruvchilarga taklif qilingan (faqatgina nonushta uchun) nonushta yeguligi hisoblanadi. Tuxumli makmaffin oilasiga Benedikt tuxumiga birinchi va asosiyligi oʻziga xos oʻrindosh boʻldi (ingliz maffin, vetchina, tuxum, golland sousi).

## Taomning tavsifi
Standart makmaffin AQSh va Kanadada anʼanaviy ravishda vetchina (Kanada bekoni) va Amerika pishlogʻi boʻlaklaridan iborat boʻlib, u yumaloq shaklda qovurilgan tuxum bilan birlashtiriladi. Bularning barchasi oldindan ozgina qovurib olingan va sariyogʻ bilan surtilgan ingliz muffini bilan birga dasturxonga tortiladi.

## Tarixi
McDonald’s tuxumli sendvich retsepti ilk bora 1972-yilda McDonald’s franshizasining egasi va tuxum Benedikt tuxumining katta muxlisi Xerbert „Xerb“ Peterson (Santa-Barbara, Kaliforniya) tomonidan taklif qilingan. Peterson yangi retseptni kompaniyaning oʻsha paytdagi prezidenti Rey Krokga tomonidan taqdim etdi, u nonushta sendvichlari kontseptsiyasini yangi bozor segmentini ochish yoʻlida muhim qadamga aylangan. The Egg McMuffin vakolatli nomi ostida ushbu yegulikning birinchi rasmiy savdosi 1972-yilda Bellevilleda (Nyu-Jersi shtati) yoʻlga kiritilgan.

## Qiziqarli faktlar

* 2-mart kuni, AQShda Milliy Egg McMuffin kuni keng nishonlanadi

## Manbalar
Vafli qolipi

**Vafli qolipi** – Vafli tayyorlash uchun ishlatiladigan gofret varaqlarini pishirish uchun qurilma. Kundalik va sanoat varyantida ishlab chiqarilgan zamonaviy vafli qoliplarini isitish elektr toki bilan amalga oshiriladi, shuning uchun ular elektron vafli qoliplari deb ham nomlanishi mumkin. Dastlab, vafli qoliplari ochiq olovda yoki pechda qizdirilgan va uning oʻzi bir-biriga halqa bilan tutashgan ikkita quyma temir plitalardan iborat boʻlib, ularning har biriga tutgich biriktirilgan.

## Qurilma
Elektr jihozlari sharnir bilan bogʻlangan ikkita qizdirilgan plastinkadan iborat. Qurilmaning ishlaydigan yuzalarini isitish quvurli elektr isitish elementlari bilan amalga oshiriladi. Sharnirli qurilma yuqori qismini ochiq holatda oʻrnatishga imkon beradi. Pishirish plitalari alyuminiydan tayyorlangan, uning yuzasi yopishqoq boʻlmagan qoplama bilan qoplangan.

Qurilma termostat bilan jihozlanishi mumkin, bu esa plitalarning isitilishini bir diapazonda – odatda 200-250 gradusgacha imkon beradi. Ixtiyoriy ravishda pishirilgan vafli tayyorligini koʻrsatuvchi taymer mavjud. Qurilmaning ishlashga tayyorligi (ish haroratiga qadar isitish) indikatorni xabardor qilishi mumkin.

Zamonaviy vafli qoliplari, vaflini quvurlar va katta gofretlar shaklida pishirish imkoniyatiga ega.

## Rossiyada ishlab chiqarish

Inqilobdan oldin Rossiya imperiyasida vafli qoliplari Kasli temir quyish zavodida ishlab chiqarilgan. Dizayn quyidagicha edi: ikkita metall tutqich, bir-biriga bogʻlangan (qaychi qismlari bilan bir xil printsip boʻyicha), ularning uchlari quyma temirdan tayyorlangan. Plitalarning ishchi yuzasida chizilgan yoki bezak qoʻllangan.

XX asrning 80-yillarida SSSRda maishiy elektrovafli qoliplari „Spalis“ ishlab chiqarish birlashmasi („oktabr“) (Litva SSR) tomonidan ishlab chiqarilgan. Ularning dizayn xususiyatlari qovurilgan plitalarning toʻrtburchaklar shakli va ish yuzalarini demontaj qilish qobiliyati edi, bu esa qurilmani goʻsht yoki baliq uchun qovurilgan idishga aylantirdi.

SSSRda texnik jihatdan oʻxshash mahsulot ham keng tarqalgan edi – yongʻoq – „yongʻoq“ichi boʻsh pishiriqlarning yarmini (keyinchalik toʻldirilgan) pishirish uchun qandolat qolipi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Vafelnitsa // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). – M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1956. – T. I. – Stb. 772—773
* Elektrovafelnitsa // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. – 3-e izdanie. – Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. – S. 417. – 540 s. – .
Piyozli sous

**Piyozli sousi** — asosiy tarkibi piyoz dan tashkil topgan sous hisoblanadi. U oq yoki jigarrang rangda boʻlib, uning tayyorlanishida piyozning bir necha turlari qoʻllanishi mumkin.

## Tayyorlanishi
Piyoz tilim yoki toʻrtburchak shaklda kesiladi. Shundan soʻng sousning asosi tayyorlanadi — piyoz un bilan birgalikda sariyogʻda qovurib olinadi. Uning asosiga turli ingredientlar: qaymoq, sut, pomidor, tovuq bulyoni, sharob, pivo, limon sharbati, un, tuz, qalampir, kayen qalampiri, muskat yongʻogʻi, xantal, shalfey va boshqa ziravorlar, koʻkatlar, qoʻziqorinlar, yongʻoqlar, non boʻlaklari, bekon va boshqalar qoʻshiladi. Shundan keyin mazkur aralashma tayyor boʻlguniga qadar dimlanadi. Baʼzi retseptlarga koʻra piyozni turli darajada oltin rangga kirgunga qadar qovuriladi.

Piyozli sousni kartoshka, noʻxat, goʻsht, masalan, choʻchqa, oʻrdak, quyon, qoʻzichoq va jigar goʻshtlari kabi koʻplab taomlar bilan birga tortiladi, masalan, buzoq jigari bilan. Qotgan non boʻlaklari bilan tayyorlangan piyozli sousi gʻoz kabi turli xil parranda goʻshtlariga toʻldirma sifatida qoʻllanilasdi.

## Milliy oshxonalarda
Subiz sosi fransuz oshxonasida keng mashhurlikka ega. Miranton — pomidorli sous asosidagi fransuzcha piyozli sous hisoblanadi.

Sebolada — bu portugalcha piyozli styu (sous, pasta) boʻlib, u bir nechta portugalcha taomlarda qoʻllanadi.

Nyu-Yorkda Sabrett ishlab chiqaruvchilarining hot-doglari Sabrett Onions in Sauce nomi ostidagi piyozli-tomatli sousiga oʻxshatiladi. Bu Sabrett brendining koʻplab hot-dog aravalaridagi standart ziravorlari hisoblanadi.

## Manbalar
Mantiye

**Mantiye** () – Serbiya va Bosniya oshxonasiga oid, qiyma goʻsht yoki pishloq bilan toʻldirilib pishiriladigan pishiriq turi. Serbiya mantiyesi toʻtrburchak shaklda ichi toʻldirib bukilgan xamir tayyorlanib, pishiriladi. Bosniya va Gertsegovinada esa yupqa yoyilgan xamirga masalliqlar bir tekisda yoyib chiqiladi, bunda xamir chetlari albatta stoldan osilib turishi kerak, keyin uzun va ingichka qilib oʻraladi hamda kichik boʻlaklarga kesiladi. Odatda, dasturxonga tortishdan oldin ustiga sarimsoqpiyoz qoʻshilgan qatiq quyiladi.

Butun Serbiya boʻylab original ravishda tayyorlab qadoqlangan va muzlatilgan mantiyelarni topishingiz mumkin.

Ushbu taomga pravoslav ruhoniylarining kiyimi – *mantiya* nomi berilgan. Bu soʻzning oʻzak kelib chiqishi yunoncha „mantion“ soʻziga borib taqalishi mumkin. Bu „xalat“ yoki „burma“ degan maʼnolarni anglatadi.

## Pazar mantiyelari
Pazar mantiyelari yoki sanjak mantiyesi Novi Pazar shahar oshxonasining oʻziga xos taomidir. U qat-qat xamir va qiyma goʻshtdan tayyorlanadi.

Pazar mantiyelari, yaʼni ushbu taomni tayyorlashning Novy Pazar anʼanaviy usuli 2012-yilda Serbiyaning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan. Mantiye Novi Pazar (Serbiya janubi-gʻarbiy qismi)da istiqomat qiluvchi bosniyalik aholisi kundalik taomnomasining bir qismi, shuningdek, oilaviy tadbirlarda doimiy ravishda tayyorlanadigan taom hisoblanadi. Original mantiyelar musulmonlarga xos ravishda faqat mol goʻshtidan tayyorlanadi. Qoʻy goʻshti va pishloq yoki karam qoʻshilib tayyorlanadigan namunalari ham paydo boʻlgan.

## Galereya

file:Pazarske mantije — Mantije from Novi Pazar 02.jpg|Yogurt bilan sepilgan an'anaviy Pazar liboslari
Pazarske mantije — Mantije from Novi Pazar 03.jpg|Yarim tayyor mahsulotlar, muzlatilgan mantiya
Pazarske mantije — Mantije from Novi Pazar 06.jpg|An'anaviy nonushta
Pazarske mantije — Mantije from Novi Pazar 11.jpg|Pishloq bilan mantiya

## Manbalar

 
Qo'shimcha https://t.me/BayMotWerk
* yan ko'rish uchun
Piyoz halqalari

**Piyoz halqalari**, shuningdek, **fransuzcha qovurilgan piyoz halqalari** () Britaniya va Amerika oshxonalaridagi gazak yoki garnir yeguligi hisoblanadi. U xamirga botirilgan yoki non boʻlaklariga bulangan, soʻngra frityurda qovurlgan, kesilgan piyoz yoki halqalardan iborat. Klyar uchun un va tuxum, shuningdek, pivo, paxta, smetana, yogurt dan ham foydalaniladi. Ular ham odatda pishloq bilan birga qovurib olinadi.

## Tarixi
1802-yildan buyon Britancha retsept ostida piyozni tilim shaklida kesiladi, suyuq xamirga botiriladi, ustiga parmezan pishlogʻini qoʻshiladi va choʻchqa yogʻida qovurilib kelinadi. Uning yoniga kuydirilgan sariyogʻ va xantal sousini qoʻshish tavsiya etiladi.

XX asrdan boshlab frityurda qovurilgan piyoz tilimlari yoki halqalari uchun retsept va havolalarni topishingiz mumkin: ulardan biri 1910-yildagi Midltaun, Nyu-York; boshqasi esa 1933-yilgi Crisco reklamasi. Turli restoranlar piyoz halqalarini ixtiro qilganliklari borasida daʼvo qilishdi, jumladan, 1920-yillarning boshida Texasning Oak-Kliff shahrida tashkil etilgan Kirby’s Pig Stand restoranlar tarmogʻi ham davogarlardan biri hisoblanadi.
Fayl:MahonysOnionRinglets.JPG|piyoz halqalari
Fayl:Onionjf.JPG|Qovurilgan sousdagi piyoz halqalari (Filippin)


## Oziq-ovqat kimyosi
Tayyorlash jarayonida piyozdagi propanitial oksid bispropenil disulfidda parchalanadi, bu piyoz halqalarining biroz shirin lazzati uchun javob beradi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Charles Sinclair. onion rings // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 408. — 632 p. — .
Bananli puding

**Bananli puding** () odatda shirin vanil qaynatma kremi, pechenye (odatda vanilli vaflilar yoki savoyardi) va toʻgʻralgan yangi bananlardan iborat boʻlgan,  idishga solib, koʻpirtirilgan qaymoq yoki beze bilan tortiladigan shirinlik. Odatda Amerika Qoʻshma Shtatlarining janubiy shtatlari oshxonasi bilan bogʻliq, ammo uni butun mamlakat boʻylab uchratish mumkin. Bundan tashqari, puding, qaynatma krem, meva, biskvit va koʻpirtirilgan kremdan iborat boʻlgan qatlamli ingliz trayfliga juda oʻxshaydi.

Bananli puding aralashmani pishirish yoki sovutish orqali tayyorlanishi mumkin, ikkinchisi, ayniqsa, uy oshpazlari orasida mashhurroqdir. Koʻpgina retseptlar haqiqiy qaynatma krem oʻrniga vanilli yoki bananli pudingdan foydalangan holda moslashtirilgan. Boshqa retseptlarda vafli ishlatilmaydi. Bananli pudingning ilk retsepti Meri Xarris Freyzer tomonidan 1903-yilda The Kentucky Receipt Book da chop etilgan. Va, hatto bu retseptga ham vafli kiritilmagan.

## Tayyorlanishi
Bananli puding tayyorlashning odatiy usuli — navbatma-navbat banan, qaymoq va vaflilarni idishga solib, ustiga krem yoki beze solishdir. Vaqt oʻtishi bilan vafli smetanani oʻziga singdiradi va qatlamlar bir-biriga jipslashadi, bu esa ta’mlarning aralashishiga olib keladi.

## Milliy bananli puding festivali
Milliy bananli puding festivali Tennessi shtatining Sentervill shahridagi Sentervill-River Parkida oʻtkaziladi. Bu oktabr oyining birinchi dam olish kunlarida boʻlib oʻtadigan ikki kunlik tadbirdir.

## Manbalar
Temper

**Tamper** — bu espresso tayyorlashda portafiltrda toʻgʻri „kofe tabletkasini“ shakllantirish uchun ishlatiladigan barista vositasi.Ishchi yuzadan va tutqichdan iborat boʻlib, har ikkala element ham metall, yogʻoch yoki plastmassadan tayyorlanishi mumkin. Ishchi sirt diametri portafiltrning diametridan 1-1,5&nbsp;mm kamroq boʻlgan doiradir. Koʻpincha asosiy qism tekis boʻladi, kamdan-kam hollarda sharsimon va qovurgʻali boʻladi.

Temperlash-bu baristning professionalligini talab qiluvchi espresso tayyorlash jarayonida muhim elementdir. Odatda, barista taxminan 15 kilogramm harakat bilan qahvani temperlaydi. „Qahva tabletkasi“ qanchalik toʻgʻri shakllantirilganligi temperlashga bogʻliq: qahva zarralari orasidagi masofa (qancha siqilgan boʻlsa) — espresso yonmaydi, toʻgʻri ekstraksiya bolishi mumkin; portafiltrda (Holder savatining nisbatan gorizontal) „qahva tabletkasi“ qanday shakillanishi, bu portafiltrning butun maydoni boʻylab qanday qilib bir xil ekstraksiya boʻlishiga bogʻliq.

Temper, mustaqil aksessuarlar sifatida, amerikaliklarga Reydj Barber bozorga olib keldi. Shu paytgacha barista qahva mashinalari bilanbirga ishlab chiqarilgan arzon plastik templardan foydalangan, odamlar „qoʻziqorin“ deb nomlangan (shakllarning oʻxshashligi tufayli). Raqobatga va „baristalarning qoʻliga tushadigan“ temperlarning keng tarqalganligiga qaramay, Reydj Barber kompaniyasi oʻz nomi brendi ostida temperlar ishlab chiqqan, hozirgacha mahsulot bozorining yetakchilaridan biridir.

Temperning klassik shakliga qoʻshimcha ravishda, ushbu aksessuarning yana bir nechta navlari mavjud: qoida tariqasida, koʻpchilik professional bar qahva maydalagichlari olinmaydigan „toʻpiq“ bilan jihozlangan.Bundan tashqari, statsionar dinamometrik temper mavjud boʻlib, temper bilan barga mahkam oʻrnatilgan stansiya; dinamometrik temper barqaror, bir xil kuch bilan temperlanadi.

## Havolalar

* Temper // Soffeemap
* Temper // Hamma narsa qahva haqida
Mannali sho‘rva

**Mannali shoʻrva** ( durum (qattiq bugʻdoy navi) nomli bugdoydan yirikroq qilib yanchilgan holda olinadigan undan tayyorlanadigan shoʻrva boʻlib, nemis va Avstriya oshxonasining ocharchilik davrlariga xos, hozirda deyarli unutilgan mashhur taomi. Grafinya Mariyon Dyongoff oOʻzining oshxona kitobida Teodor Fontan soʻzlaridan iqtibos keltirib, shunday yozadi: „Mannali shoʻrva, issiq turar joy va ogʻriqning yoʻqligi — sen uchun koʻp hisoblanadi“. Shoʻrva tayyorlash uchun qattiq bugʻdoy yormalari va yarimbutun yormalar mos keladi. Bu shoʻrvaga sabzavotlar ham qoʻshiladi.

Germaniyada goʻsht qaynatilgan shoʻrvada oʻsimlik yogʻida qovurilgan piyoz va sabzi solib pishirilgan „qovurilgan“ yormali shoʻrva tayyorlangan. Yakunda sariyogʻ va mayda toʻgʻralgan petrushka solinib dasturxonga tortilgan. „Leopold“ retseptida mannali shoʻrvaga qalamcha shaklida kesilgan otquloq, kervel va salat bargi qoʻshiladi. Avstriyada „sargʻish“ tusli mannali shoʻrva tayyorlanadi. Buning uchun manna yormasi sariyogʻda ozgina qovurilib, buzoq goʻshtidan tayyorlangan shoʻrvaga sepiladi va sabzavot solib qaynatiladi, soʻngra sariyogʻ, tuxum sarigʻi va undan aralashma tayyorlanib, aralashtiriladi hamda dasturxonga maydalangan petrushka sepib tortiladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Erhard Gorys. Grießsuppe // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 185. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9

## Havolalar
* Masaligʻ Tarkibi
Kuluraki

**Kuluraki** (gr , IPA: [kuluˈraca]; b.sh: κουλουράκι) — an'anaviy yunon pechenesi hisoblanib, odatda ular Pasxa bayramida pishiriladi va Buyuk shanba kunidan soʻng iste'mol qilinadi.

Kuluraki sariyogʻi asosidagi pechenye boʻlib, uning ustiga tuxumli qiyom quyilgan.  Ular vanilli shirin nafis lazzatga ega. Xamirga koʻpincha lazzat qoʻshish uchun chinnigullar, shuningdek, apelsin sharbati qoʻshiladi. Ustiga esa kunjut urugʻi sepiladi. Uning oʻziga xos xususiyati — bu halqa shakliga ega. Bu soʻz, kichik dumaloq non yoki qutqaruv halqasining kichraytirilgan shaklidan olingan.

Mazkur pishiriq toʻqilgan doiralar, oʻralgan qisqichlar, sakkizoyoq, gulchambarlar, taqa yoki yunoncha harflar shaklida boʻlishi mumkin. An'anaga koʻra esa ular asosan ilon shaklida boʻladi. Ushbu pechenye odatda ertalabki qahva yoki tushdan keyingi choy bilan birga iste'mol qilinadi. Barcha qandolat mahsulotlari singari, kuluraki odatda quruq joyda saqlanadi, masalan, ochib-yopiluvchi qopqoqli bonkada.

## Tarixi
Gretsiyada mazkur kulurakilar minoy tsivilizatsiyasi davridan buyon tayyorlanib kelinadi. Minoysliklar ushbu qandolat namunasini kichik ilonlar shaklida tayyorlashgan, chunki ular ilonda shifobaxsh xususiyatlari mavjudligi sababli sigʻinishgan.

## Manbalar
Chaldlar

**Chald qahvasi** (Italiyadan. cialda „waffle“) ― maxsus qovurilgan qahva, qahva mashinalarida (Chald qahva mashinalarida) ichimlikning bir portsiyasini tayyorlash uchun qahvani qadoqlash (filtr toʻplami). Chaldlar odatda maxsus teshilgan qogʻozning ikki qatlamidan iborat. Senseo (diametri 70&nbsp;mm) va E. S. E. (diametri 44&nbsp;mm) — eng keng tarqalgan bir necha Chald tizimlari mavjud.

## Xususiyatlari
Chald ishlab chiqarish uchun koʻpincha qahva aralashmalari ishlatiladi. Ular bir necha turdagi qahva donlaridan iborat. Bir chalda 7 g dan 9 g gacha qahvaga ega va espresso qahvasining bir portsiyasini (25-30 ml) tayyorlash uchun moʻljallangan. Chald qahvalarining va boshqa qahvalarning tayyorlash usullari oʻrtasidagi asosiy farq ichimlikning taʼmi va sifatining doimiyligidir.

Oʻrta yoki kuchli qovurilgan chald qahva donlari, shuningdek, kofeinsiz chald qahvalari mavjud.

Qoida tariqasida, chaldlar folgaga solinadi, u yerda qahvani yaxshiroq saqlash va uning taʼmi va xushboʻyligini saqlab qolish uchun karbonat angidrid pompalanadi. Bir paketdagi chaldlar soni 18 dan 48 gacha oʻzgarishi mumkin.

Senseo tipidagi Chald qahva mashinalarining yetakchi ishlab chiqaruvchilari WMF AG (Germaniya), Severin (Germaniya) va Flibs (Gollandiya) hisoblanadi.
Tovuqli Divan

**Tovuqli divan** (, odatda brokkoli va Morna sousi bilan birga tortiluvchi tovuq goʻshtli zapekankasi hisoblanadi. U ixtiro qilingan joyi — Nyu-Yorkdagi „Chatham Hotel“ning Divan Parisien restorani sharafiga nomlangan boʻlib, XX asr boshlarida u yerdagi mashhur taom boʻlib xizmat qilgan. Lagasi ismli oshpaz mazkur taomning asoschisi hisoblangan.

Qaynatilgan yoki pishirilgan tovuq boʻlaklari pishloqli sousda blanshiralangan brokkoli bilan aralashtiriladi, soʻngra qolgan barcha masalliqlar uning topping qilinadi va pishirish uchun pechga yuboriladi. Taom odatda oddiy parmezan pishloqidan tayyorlanadi va oddiy amerikacha oshxonaning ajralmas qismi hisoblangan, amerikancha klassik zapekanga boʻlib qoladi. Oldindan pishirilgan tovuq koʻkrak goʻshtkari, tayyorlangan mayonez va konservalangan shoʻrva yordamida „tezkor“ versiyasiga koʻra tayyorlanishi mumkin. Baʼzi turlari kartoshkali chipslar bilan qoplangan boʻladi.

## Tarixi
1950-yillarning oxiri va 1960-yillarning boshlariga kelib, oshpazlik kitoblarida koʻplab Tovuqli Divan retseptlari mavjud, ammo ularning asli shubhali, chunki haqiqiy retsept uzoq vaqt sir saqlangan. Bosh ofitsiant Divan Parisienning maslahatlariga asoslanib, taom qaynatilgan tovuq koʻkragi goʻshtlari, brokkoli va pishloqli beshamel yoki tuxum sarigʻi qoʻshilgan Morna sousidan tayyorlanadi.

## Eslatmalar
Maragodjip

**Maragodjip** (), **fil donasi** () — Arabica qahvasining navlaridan biri, eng katta don hajmi bilan ajralib turadi.

Ushbu qahva dengiz sathidan 600-700 metr balandlikda oʻstiriladi. Maragodjip donalari oddiy Arabika donalaridan 3,5 marta koʻp. Ushbu turdagi donalardan tayyorlangan ichimliklar yumshoq, boy xushboʻy va shokoladli taʼmga ega.

## Tarix
Ushbu turdagi qahva Braziliyaning Bahia shtatida joylashgan Maragodjip shahri atrofida paydo boʻldi. Bahiada qahva yetishtirish uchun ajoyib sharoitlar mavjud, natijasida bunday yirik donlar olindi. Vaqt oʻtishi bilan nav Janubiy Amerika boʻylab tarqaldi. Vaqt oʻtishi bilanb bu nav Janubiy Amerika boʻylab tarqaldi. Hozirgi vaqtda Nikaragua, Kolumbiya, Gvatemala, Meksika va boshqa qator mamlakatlarda yetishtirilmoqda.

Maragodjip aslida Braziliyada qahva ishlab chiqarish boʻyicha birinchi tajribaning natijasi boʻldi. Qaysi qahva daraxtlari Braziliya iqlimida ildiz otishi mumkinligini bilmasdan, mahalliy plantatorlar kichik maydonda turli xil navlarni ekishdi.Ulardan baʼzilari nobud boʻldi va tirik qolganlarning qayta changlanishi natijasida katta don hosilini olishga muvaffaq boʻldi.

Ehtimol, bu turdagi qahva donalarning kattaligi va uning taʼmi tufayli oʻz nomini olgan boʻlishi mumkin. Maragodjip donalari boshqa Arabika turlarining donalariga qaraganda 2-3 baravar katta boʻlib, bir dona doning uzunligi 2 sm dan oshishi mumkin.

## Turlari
Oʻsish joyiga qarab maragodjipning turli navlari mavjud:

# Ushbu navning eng katta donalari Nikaraguada etishtiriladi. Ushbu donlardan tayyorlangan ichimlik boy gul, sharob va mevali notalarga ega boʻlgan bogʻlovchi achchiq taʼmi va aniq xushboʻyligi bilan ajralib turadi. Bundan tashqari, bu qahva ozgina kislotalilikka ega. Nikaraguadan kelgan maragogipning taʼmi va xushboʻyligi shunchalik kuchliki, uni hatto sut qoʻshganda ham his qilish mumkin.
# Meksika va Kolumbiya navlari oʻtkir yongʻoq-shokolad taʼmi va engil tuzilishi bilan ajralib turadi.
# Gvatemaladan kelgan Maragogype taʼmi jihatidan eng yaxshisi hisoblanadi, ham mukammal donalar, ham muvozanatli taʼmi va xushboʻyligi bilan ajralib turadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* Biznes v kofeynoy chashke // Biznes-jurnal. Obʼedinennaya mejregionalnaya redaksiya. — 2012. — № 4 (aprel).
Noorganik moddalar

**Noorganik moddalar** (*noorganik birikmalar*) — organik boʻlmagan oddiy moddalar va kimyoviy birikmalar, yaʼni ularning tarkibida uglerod boʻlmagan moddalar. Shuningdek, baʼzi uglerodli birikmalar (karbidlar, siyanidlar, karbonatlar, uglerod oksidlari, CO va CO 2 va anʼanaviy ravishda noorganik deb tasniflanadigan baʼzi boshqa moddalar). Noorganik moddalar organik moddalargagina xos boʻlgan uglerodli tuzilishiga ega emas.

## Noorganik moddalar sinflari
Barcha noorganik birikmalar ikki katta guruhga boʻlinadi:

:* Oddiy moddalar — bir unsur atomlaridan iborat boʻladi;
:* Murakkab moddalar ikki yoki undan ortiq unsurlarning atomlaridan tashkil topadi.

*Oddiy moddalar* fizik va kimyoviy xossalariga koʻra, quyidagilarga boʻlinadi:

:* asosiy metallar (Li, Na, K, Mg, Ca va b.);
:* nometallar (F<sub>2</sub>, Cl<sub>2</sub>, O<sub>2</sub>, S, P va b.);
:* amfoter oddiy moddalar (Zn, Al, Fe, Mn va b.);
:* asl gazlar (He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn).

*Murakkab moddalar* kimyoviy xossalariga koʻra quyidagilarga boʻlinadi:

:* Oksidlar :
::* asosiy oksidlar (CaO, NaO va b.);
::* kislotali oksidlar (CO<sub>2</sub>, SO va b.);
::* amfoter oksidlar (ZnO, Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub> va b.);
::* qoʻsh oksidlar (Fe<sub>3</sub>O<sub>4</sub> va b.);
::* tuz hosil qilmaydigan oksidlar (CO, NO va b.);
:* Gidroksidlar ;
::* asoslar (NaOH, Ca(OH) va b.);
::* kislotalar (HSO, HNO<sub>3</sub> va b.);
::* amfoterli gidroksidlar (Zn(OH), Al(OH) va b.);
:* Tuzlar:
::* oʻrta tuzlar (Na<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>, Ca(PO) va b.);
::* kislota tuzlari (NaHSO, CaHPO va b.);
::* asosiy tuzlar (Cu2CO3(OH)2 va b.);
::* qoʻsh va/yoki kompleks tuzlar (CaMg(CO), K[Fe(CN)], KFe[Fe(CN)] va b.);
:* Binar birikmalar:
::* kislorodsiz kislotalar (HCl, H<sub>2</sub>S va b.);
::* anoksik tuzlar (NaCl,  va b.);
::* boshqa binar birikmalar (AlH, CaC, CS va b.)

### Tarkibida uglerod boʻlgan noorganik moddalar
Ushbu moddalar anʼanaviy ravishda noorganik kimyo sohasiga tegishli hisoblanadi:

* Karbonatlar
* Karbidlar
* Ssiyanidlar
* Uglerod oksidlari
* Siyanatlar
** Noorganik tiosiyanatlar (tiosiyanatlar)
** Selenosiyanatlar
* Karbonil komplekslari

## Moddalar sinflari oʻrtasidagi genetik bogʻliqlik
**Genetik bogʻlanish -** bu bir sinfga tegishli moddani boshqa sinf moddasiga aylantirish imkoniyatini aks ettiruvchi birikmalar sinflari oʻrtasidagi bogʻliqlikdir.

**Genetik qator -** bir xil kimyoviy unsurni oʻz ichiga olgan moddalarning oʻzgarishlarini aks ettiruvchi zanjir.

### [[Metallar|Metall]]ning genetik qatori
M \ \xrightarrow[]{O_2} \ M_xO_y \ \xrightarrow[]{H_2O} \ M(OH)_n \ \xrightarrow[]{H_mAn} \ M_m(An)_n

misol uchun

K \ \xrightarrow[]{O_2, \ t^o} \ K_2O \ \xrightarrow[]{H_2O} \ KOH \ \xrightarrow[-H_2O]{HCl} \ KCl

Nometallarning genetik qatori

Nom \ \xrightarrow[]{O_2} \ Nom_xO_y \ \xrightarrow[]{H_2O} \ H_mNomO_{y+1} \ \xrightarrow[]{M(OH)_n} \ M_m(NomO_{y+1})_n

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Anorganicheskiy // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
* 
* 
* 
* 
*
Malakoff (taom)

**Malakoff** () — qovurilgan pishloqli shveytsarcha gazak boʻlib, u odatda Gʻarbiy Shveysariyaning Jeneva koʻli qirgʻogʻida uchraydi. Vo kantoniga ixtisoslashgan. Uning nomi Qrim urushi va Sevastopol qamalida shveytsariyalik yollanma askarlarning qoʻlga olinishida ishtirok etgan Malaxov kurgan nomidan olingan.

U ham-ff (Malakoff), ham-w (Malakow) oxiri soʻzi bilan uchraydi.

Ushbu taomni Avstriyada mashhur boʻlgan "Malakoff" torti, sharlotta turi atamasi bilan nomlanuvchi oʻxshash nomdagi shirin taom bilan adashtirmaslik kerak. Tort Malaxov gertsogi unvonini qoʻlga kiritgan fransuz generali Jan-Jak Pelise sharafiga nomlangan.

## Tarixi
Ingliz-fransuz koalitsiyasi qoʻshinlari tomonidan Sevastopol qamal qilganda, ularning saflarida shveytsariyalik yollanma askarlar ham boʻlgan. Kurganni qamal qilish va bosib olishga fransuz generali Pelise boshchilik qilgan va u bir yildan ortiq muddatda davom etgan. Askarlar dam olish vaqtida koʻpincha skovorodkada qovurilgan yoki olov atrofida qizdirilgan pishloq boʻlaklarini tayyorlashgan (Tarixchilar bu haqiqat ekanligiga shubha qilishadi, chunki Qrimdagi harbiy yurish paytida pishloq olishi juda qiyin boʻlgan). Biroq, urush yakunlanganidan soʻng, Vo kantonidan shveytsariya askarlari oʻz vatanlariga qaytib kelishdi va har yili Sevastopolning qoʻlga kiritilishining yilligini nishonlash anʼanasini boshladilar. Urushda boʻlgani kabi, ular olov atrofidagi xandaqlarda toʻplanishadi, qovurilgan pishloqqa ular oʻzlari uchun unutilmas balandlik, Malakoff tepaligi nomiga ega boʻldilar.

XIX asrning oxirida shahzoda Jozef Bonapart Jeneva koʻli boʻyidagi Nyondagi qasrida ziyofat beradi. Mehmonlar orasida Qrim urushi faxriylari ham bor edi. Ularning sharafiga Jozef mashhur Malakoffni stolga olib kelishni buyurdi. 1880 va 1891-yillar orasida shahzoda Boursin, Shveysariya, Jyul va Ida Larpinlik yosh er-xotinlar tomonidan xizmat qilgan. Ida pishloq ishtahasini yanada murakkablashtirdi: u Gryuyere boʻlaklarini xamirga oʻrab, sariyogʻda qovurishgan. Keyinchalik esa madam Larpin ushbu retseptni Vo kantonining Eyzen shahrida kichik mehmonxona saqlagan yaqinlari bilan oʻrtoqlashadi. Vaqt oʻtishi bilan retseptning tarkibi oʻzgartirilib: sariyogʻ sabzavotli frityur bilan almashtirilgan.

## Eslatmalar
Latte effekti

**Latte effekti** — bu moliyaviy tushuncha boʻlib, unga koʻra, isteʼmolchining kundalik uy-roʻzgʻor xarajatlarining bir qismidan (masalan, bir piyola kofedan) voz kechishi unga oylar va yillar davomida sezilarli miqdorda pul tejash imkonini beradi. Amerikalik Moliyachi va tadbirkor tomonidan ommalashgan tomonidan ommalashtirilgan. „Latte effekti“ shuni koʻrsatadiki, hatto odamning bugungi kunda investitsiya qilgan eng kichik miqdori ham vaqt oʻtishi bilan juda muhim tejashga aylanishi mumkin.

## Tavsif
Devid Bach oʻzining" millioner — avtomatik „(The Automatic Millionaire, 2005) kitobida“ Latte Effect " ni tasvirlab berdi. U misol tdaromadlari va sarf-xarajatlari uning mablagʻlarini tejashga yoʻl qoʻymasligini tan olgan qizning hikoyasini misol qilib keltirdi. Muallif bunga javoban unga odatdagi kundalik xarajatlar roʻyxatini tuzishni taklif qildi, natijada qiz har kuni bir chashka qahva, shokolad, sharbat va boshqalar uchun 11 dollar sarflash uchun ishlatilganligi aniqlandi. Oddiy matematik hisob-kitoblar natijasida Devid Bax, agar u ushbu xaridlarning bir qismidan voz kechsa va har kuni 5 dollarni tejasa, bir oy ichida qiz 150 dollar tejashi mumkinligini va keyinroq, agar u bu miqdorni tejashni davom ettirsa va jamgʻarmani sarmoyaga kiritsa, yiliga 10 % stavka, keyin 40 yildan keyin u deyarli bir million dollarga ega boʻlishi mumkin edi.

## Tanqid
Bah tomonidan ilgari surilgan oddiy gʻoya katta shuhrat qozondi va ayni paytda tanqidning maqsadi boʻldi. Misol uchun, Helen Olen[en] „Pound Foolish[en]“ kitobida AQShda Latte kubogi 5 dollardan kam ekanligini va saqlangan mablagʻlarni yiliga 10 yoki undan koʻp foiz stavkada investitsiya qilish imkoniyati haqiqiy emasligini koʻrsatdi. Yana bir eʼtiroz shu boʻlishi mumkinki, odamlar bu qolipga amal qilish orqali oʻzlarini hayotning kichik lazzatlaridan mahrum qila boshlaydilar. Qanday boʻlmasin, Bax tomonidan taklif qilingan miqdorlar asosan u tomonidan oʻzboshimchalik bilan tanlangan va ularni yanada realroq qiymatlarga yaqinlashtirish mumkinligiga qaramay, ushbu kontseptsiya qoidalariga rioya qilish haqiqatan ham shaxsiy moliya holatini yaxshilashi mumkinligi taʼkidlanadi. Isteʼmolchi oʻzi tomonidan xarajatlarga nisbatan masʼuliyatli munosabatni rivojlantiradi.

Ushbu gʻoyaga qarshi yana bir eʼtiroz, Deyvid Bahning inflyatsiyani hisobga olmaganligi haqidagi daʼvo boʻlib, u isteʼmolchini yillar davomida oʻz kitobida muhokama qilingan juda katta miqdorlarni kechiktirishga imkon bermaydi.
## Manbalar


## Adabiyotlar
* Bax D. Millioner — avtomatik ravishda. M.: Popurri, 2006-yil.
## Havolalar
* Latte Factor Calculator ― онлайн-калькулятор, позволяющий произвести расчёты с учётом эффекта латте
Gaysburg marshi

**"Gaysburg marshi"** () — Shvabiya oshxonasining anʼanaviy taomi, ayntopf, uning oʻziga xos xususiyati ingredientlar orasida nafaqat kartoshka, balki spetsle makaronlarining ham mavjudligi. Taom XIX asrda Shtutgartda paydo boʻlgan: mahalliy zobitlar yaqin atrofdagi Gaysburg shahridagi „Bekkershmide“ restoranida tushlikka marsh tartibida yoʻl olishgan, u yerda ularning sevimli toʻyimli va arzon shoʻrvalari tortilar edi. Boshqa bir versiyaga koʻra, Gaysburglik harbiy asirlarning xotinlari erlariga kuniga faqat bir kosa ovqat olib kelishlari mumkin edi, shuning uchun ayollar bunday uzatishga hamma narsani yigʻib, yoʻlga chiqishar edi.

„Gaysburg marshi“ ni tayyorlash uchun birinchi navbatda shoʻrva koʻkatlari bilan mol goʻshti bulyoni qaynatiladi. Goʻsht kubik shaklida kesiladi, kartoshka va shpetsle alohida qaynatiladi, piyoz sariyogʻda qovuriladi. „Gaysburg marshi“ bevosita chuqur tarelkada porsiyalarga boʻlinib servirovka qilinadi: kubik shaklida toʻgʻralgan goʻsht, kartoshka va shpetslega qaynoq bulyon quyiladi va qovurilgan piyoz va toʻgʻralgan petrushka sepiladi.

„Gaysburg marshi“ — Germaniya Federativ Respublikasining sobiq Federal Prezidenti Horst Kyolerning sevimli taomi, 2004-yilda uning lavozimga kelishi munosabati bilan „Demokratik bayram“ deb nomlangan rasmiy ziyofatda bir necha ming mehmonlarni „Gaysburg marshi“ bilan mehmon qilishgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* Eckhard Supp. Gaisburger Marsch // Wörterbuch Kochkunst: Von Amuse-Bouche bis Zierschnee. — Mannheim: Dudenverlag, 2011. — S. 88. — 128 S. — .
* Charles Sinclair. Gaisburger Marsch // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 237. — 632 p. — .
## Havolalar
* Рецепт
* Deutsche Welle: Какие супы любят немцы
Kuku

**Kuku** (forscha. *KooKoo*) — anʼanaviy forscha taomi. forschadan tarjima qilinganda *„Ku“* — *urish* soʻzi *urish-urish* sifatida eshitilib, *hamma narsa maydalangan — yanchilgan* degan maʼnoni beradi. Issiq yoki sovuq holatda garnir yoki asosiy taom gazaki, non yoki salatga qoʻshib tanovul qilish uchun dasturxonga tortiladi. Kuku  Eronning hududlarida tushdan keyingi tamaddi chogʻida guruch yoki non bilan uzatiladi.

Taom Ozarbayjon va Erondagi  orasida keng tarqalgan boʻlib, Dogʻistonning qoʻshni viloyatlarida, shuningdek Oʻzbekiston va Tojikistonda ham shunga oʻxshash taomlar mavjud (*koʻk-biyron*).

## Turlari
Tolishlar kukuni turli masalliqlardan har xil uslubda tayyorlashadi. Kuku taomining dastlabki nomi yongʻoqli kuku (*„визә куку“*) degan maʼnoni anglatadi. Sababi kuku asosan yongʻoq, tuxum va maʼlum miqdordagi oʻtlardan tarkib topganligidadir. Tolishlar *„сәбзи куку“* (oʻtli kuku), *„бумәсефә куку“* (kartoshkali kuku), *„бодымҹонә куку“* (baqlajonli kuku) ham tayyorlashadi. Talishlar *„сәбзи куку“*ni *„ду куку“* deb ham atashadi. Uning tarkibiga yongʻoq qoʻsholmaydi va aldamchi kuku deb tarjima qilinadi.

## Tayyorlash usuli
Tovuq tuxumlari va koʻkatlar tuz, qora murch, yongʻoq, baʼzan un, zirk, xamirni yetiltiruvchi kukun (razrixlitel) va maydalangan zaʼfaron bilan aralashtiriladi. Soʻngra, aralashma oldindan qizdirilgan, yogʻ surtilgan idishga quyiladi va past olovda qovuriladi. Ayrim tolish shaharlarida bu taom bayramlarda, shu jumladan, toʻylarda ham dasturxonga tortiladi. Pishgan taom pirogga oʻxshash omlet boʻlib, odatda non bilan birga uzatiladi. Ammo uni, ayniqsa, guruch isteʼmoli odatda nondan afzal koʻriladigan Eronning shimolidagi Gilon viloyatida guruch bilan ham dasturxonga tortishlari mumkin.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* *Похлёбкин В. В.* Чучу // Кулинарный словарь. — М.: Издательство «Э», 2015. — С. 405—406. — 456 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-75127-3.
Maxsus qahva

**Maxsus qahva** (inglizcha: Specialty coffee)― yuqori sifatli qahvaning tovar toifasi. Maxsus qahva, asosan, 1000 m balandlikda oʻstirilgan arabikadan iborat. Bunday noqulay sharoitlarda qahva daraxtlari barcha sharbatlarni mevalarga berib, omon qolish uchun faol kurashadi, undan tashqari, donalar maxsus saralash jarayoni (15 bosqichgacha), yigʻish va qayta ishlash bosqichlaridan oʻtadi. Maxsus qahvaning donli qoplarida nafaqat u yetishtiriladigan mamlakatni, balki tuman yoki plantatsiyani ham koʻrsatib o'tiladi, shu bilan birgalikda, u har doim faqat bitta hosilning donasi hisoblanadi.

*Maxsus qahva* qahva sanoatining eng tez oʻsib borayotgan ulushini tashkil etadi. AQShda ushbu segment soʻnggi 25 yil ichida 1% dan 20% gacha oshdi.

Qahvaning umumiy global hosili yiliga taxminan 10 million tonnani tashkil etadi, ulardan faqat 8-10% maxsus tasnifga yuboriladi.

## Tarix
"Specialty coffee" atamasi birinchi marta 1974-yilda „choy va qahva savdo jurnali“ da Erna Natsen (Erna Knutsen) tomonidan qo'llanilgan. U maxsus mikroiqlimda yetishtiriladigan ajoyib xushboʻy qahva donalariga murojaat qilish uchun foydalangan.

## Tashkilotlar
Amerika Qoʻshma Shtatlarida 1982-yilda qahva ixlosmandlari tomonidan bir guruh Amerika (SCAA) maxsus qahva uyushmasi tashkil etilgan. Ular standart tasnifga ega boʻlmagan yuqori sifatli qahvani alohida toifaga ajratishni boshladilar.

Yevropada bu yoʻnalish 1995-yilda, Venetsiyada maxsus qahvaga bagʻishlangan birinchi Yevropa konferensiyasi boʻlib oʻtgandan soʻng rivojlana boshladi. 1998-yil 5-iyunda  Londonda boʻlib oʻtgan konferensiyada Italiya, Angliya, Shveysariya, Daniya va boshqa mamlakatlar vakillarini oʻz ichiga olgan,  Yevropa (SCAE), maxsus qahva uyushmasi tashkil etildi. 2017-yil yanvar oyidan buyon ushbu ikki tashkilot rasman bitta — **Maxsus qahva uyushmasi**ga birlashdi. Assotsiatsiyaga *ishlab chiqaruvchilar, eksport qiluvchilar, qovuruvchilar, chakana sotuvchilar va uskunalar yetkazib beruvchilar* kiradi. Dunyo boʻylab qahva madaniyatini ommalashtirish uchun assotsiatsiya har yili **barista chempionat**larini oʻtkazadi. Ushbu chempionatlarda anʼanaviy ravishda ***toʻrtta*** yo'nalish mavjud: *klassik barista chempionati, latte sanʼati chempionati, qahva va spirtli ichimliklar chempionati va kap-testing oʻtkazish chempionati.* Vakolatxonalar mavjud boʻlgan har bir mamlakatda gʻoliblar jahon chempionatiga boradigan milliy chempionatlar oʻtkaziladi.

## Manbalar


## Havolalar
* Specialty Coffee Association of America 
* Speciality Coffee Association of Europe
Melba

**Melba** () — klassik muzqaymoqli desert. 1892/93-yilda Auguste Escoffier (Londondagi Savoy mehmonxonasining fransuz bosh oshpazi) tomonidan opera divasi Nellie Melba sharafiga yaratilgan klassik muzqaymoq shirinligi. Shirinlik qobigʻidan tozalangan shaftoli boʻlaklari, malinali sous va vanilinli muzqaymoqdan tayyorlanadi.

Desert AQSHda XX asr boshidan buyon mashhur boʻlib, eng ommabop shaftolili desert hisoblanadi. Har yili 13-yanvar kuni AQSHda „Shaftoli Melba“ Milliy kuni nishonlanadi.

## Yaratilish tarixi
1892-yilda Nellie Melba Richard Wagnerning Covent Gardenda tashkil etilgan Lohengrin operasida chiqish qiladi. Orlean gertsogi Filipp Nellie Melbaning shuhratini munosib baholash maqsadida, uning sharafiga kechki ziyofat dasturxoni yozadi. Shu munosabat bilan Auguste Escoffier yangi desert yaratadi. Auguste Escoffier desertni taqdim etar ekan, uni tarkibida shaftoli boʻlakchalari boʻlgan oqqushning muz haykalchasi koʻrinishidagi vanilinli muzqaymoq bilan bezaydi. Xonanda muzqaymoqni juda yaxshi koʻrishi, lekin tomogʻini shamollatib, ovozini buzib qoʻymaslik uchun uni yeyishga jur’ati yetmasligi haqida mish-mishlar yurardi. Muzqaymoq desert tarkibiy masalliqlardan birigina boʻlgani bois, u qoʻshiqchining vokal kordlariga unchalik ham zararli taʼsir koʻrsatmaydigan holatda edi. Desertni bezash uchun oqqush shakli ham bejizga tanlanmagan edi. Operaning birinchi va uchinchi sahnasida oqqush (jodugar tufayli oqqushga aylangan kichkina shahzoda Gotfrid) oʻtirgan qayiqni ritsar Lohengrin ikki marta tortib suzib chiqadi. Lohengrin operasi oqqush Ritsar afsonalari motivlari asosida yaratilgan.

1900-yilda Auguste Escoffier shirinlikning yangi versiyasini yaratadi. Auguste Escoffier oʻzi bosh oshpaz boʻlgan Carlton mehmonxonasining ochilishida muz oqqushidan foydalanmaydi, shaftoli ustiga malina pyuresini qoʻyadi. Ushbu shirinlikning boshqa versiyasida shaftoli va/yoki malina sousi oʻrniga nok, oʻrik yoki qulupnaydan foydalaniladi. Yana bir namunasida — malina pyuresi oʻrniga eritilgan qizil qoragʻat jelesi ishlatiladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Charles Sinclair. peach Melba // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 429—430. — 632 p. — .
Garbyur

**Garbyur** () — karam va boshqa sabzavot va goʻsht, odatda oʻrdak yoki gʻoz konfisidan tayyorlangan fransuz quyuq shoʻrvasi yoki styu. Hozirgi vaqtda u odatda vetchina, pishloq va eskirgan non qoʻshib tayyorlanadi.

Nomi geraldikada tasvirlangan yormalar dastalarini tasvirlash uchun *garb* atamasidan kelib chiqqan. Shunday qilib, vilkalar bilan isteʼmol qilinadigan garbyur taomining nomi, nonli dastani koʻtarish uchun vildan, lekin aslida — sabzavot dastalaridan foydalanishga ishoradir. Boshqa versiyaga koʻra, *garbure* soʻzining kelib chiqishi ispancha *garbias* — „dimlangan goʻsht“ yoki ragudan kelib chiqadi.

Taom boshqa anʼanaviy fransuz shoʻrvasi — potéega oʻxshaydi.

Garbyur Gaskoni dehqonlarining kundalik menyusi elementi edi. Yil fasliga, oshpazning imkoniyatlariga va oilaning daromadiga qarab turli xonadonlarda turlicha tayyorlangan. Ushbu taomning asosiy prinsipi turli xil sabzavotlar va goʻshtdan (asosan konservalangan konfi) assortini uzoq vaqt davomida qaynatmasdan past olovda pishirishdir.. Har qanday sabzavotlarni qoʻshish mumkin: karamni yangi yoki quritilgan donlar, kartoshka, sholgʻom, loviya, piyoz, sabzi, selderey ildizi, kolrabi, lavlagi, latuk, kashtan, qichitqi oʻt (krapiva) va ogurechnik oʻti bilan birlashtirish mumkin.

Garbyurli katta kosa koʻpincha Bearn mintaqasidagi restoranlarda dasturxonga tortiladi va mehmonlarning oʻzlari shoʻrvani choʻmich bilan tarelkalarga solib olishadi. Koʻpincha ovqat anʼanaviy shabro odati bilan yakunlanadi, bu anʼana shoʻrvaning qattiq mahsulotlarini isteʼmol qilgandan soʻng tarelkaning pastki qismidagi qolgan shoʻrva bilan yarim stakan qizil vinoni aralashtirishdan iborat.

## Manbalar
Stilbit

**Stilbit** — natriy va kaltsiyning suvli alyumosilikati, zeolitlar oilasiga tegishli mineral. Kimyoviy tarkibi juda oʻzgaruvchan boʻlib, NaCa4(Si27Al9)O7228H2O formulasi bilan ifodalanadi. Bu past haroratli mineral boʻlib, tabiatda, odatda, vulqon otilishidan soʻng paydo boʻlgan gʻovaklar, yoriqlar va boʻshliqlarda zeolit va xalsedon guruhlariga tegishli boshqa minerallar bilan birga uchraydi.

## Nomining etimologiyasi
Nomlanishi yunoncha "*stilbe*" — "oyna", "porlash" soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, mineralning kuchli shishasimon yoki marvaridsimon porlashi bilan bogʻliq. "Stilbit" atamasi ilk marotaba 1796-yili fransuz kristallshunosi R.J.Gayuy tomonidan fanga kiritilgan. 1997-yili Xalqaro Mineralogiya Uyushmasi tavsiyasiga koʻra, "stilbit" nomiga uning tarkibida ustunlikka ega kationning timsoli qoʻshila boshlandi.

## Tavsifi
Rangi oq, och pushti, kulrang, sargʻish yoki shaffof rangsiz tusli. U sariq va och jigarrangdan toʻq jigarrang va zargʻaldoq-qizil ranggacha oʻzgarishi mumkin. Ketma-ketlikda yoki plastinali uslubda birikkan kristallar koʻrinishida hosil boʻladi. Koʻpincha xochsimon kesishgan holda egizak va toʻrtizaklar shaklida uchraydi.

Yoʻldosh minerallari: kvarts, epidot, prenit, kaltsit, xalsedon, seolitlar, adulariya .

## Konlar manzillari

Stilbitning eng yaxshi namunalari Hindistonda, Bombay chetlaridagi bazalt konlarida qazib olinadi. Rossiyada stilbit Krasnoyarsk oʻlkasida (Nidim, Amudixa va b.) uchraydi. Uning Uralda (Zaplotniy Kamen va b.)  Zabaykaliya (Klichka), Kamchatka, Yakutiya, Primorya oʻlkasida ham konlari topilgan. Shuningdek, Qrimda, masalan, Qoratogʻda ham uchraydi.

## Ilova
Sanoatda gazlar va suyuqliklar uchun tabiiy filtr sifatida keng qoʻllanadi. Bundan tashqari, baʼzi kimyoviy unsurlarni, ayniqsa kaltsiy va magniy kabi ayrim kimyoviy unsurlar va moddalarni oʻziga torta olish xususiyatiga koʻra neft toʻkilishining oqibatlarini bartaraf etish va uning yoyilishini cheklashda ishlatiladi. Shuningdek, suvni yumshatish uchun ham ishlatiladi.

## Adabiyotlar

* Mala Girnicha entsiklopediyasi: 3 jildda / tahrir uchun. V. S. Biletskiy. — Donetsk: Donbas, 2004-yil. — ISBN 966-7804-14-3.
* Slaughter, M. (1970), stilbitning kristalli tuzilishi: American Mineralogist: 55: 387-397.
* Cruciani, G., G. Artioli, A. Gualtieri, K. Stahl va JC Hanson (1997), sinkrotron rentgen kukunlari diffraktsiyasidan foydalangan holda stilbitning dehidratsiya dinamikasi: Amerika Mineralogist: 82: 729-739.
* Cruciani, G., G. Artioli, A. Gualtieri, Acta Crystallographica: B27: 833-841.
* Bulletin de Mineralogie: 101: 368-375.
* Mineralogical jurnali (1998): 62: 555.
Molxona (novella)

***Molxona*** — 1945-yil 17-avgustida George Orwell tomonidan yozilgan asar. Asarda bir guruh fermada yashovchi hayvonlarining oʻz xoʻjayinlariga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishi va natijada erkin, teng hamda baxtli jamiyat qurishga umid qilish jarayonlari hikoya qilib beriladi. Asar voqealari „Qoʻrgʻoncha“ nomli fermada boʻlib oʻtgan. Oxir-oqibatda hayvonlar inqilob orqali yangi, mustaqil jamiyat qurishni niyat qilishgan. Ammo Napaleon laqabli choʻchqa diktaturasi ostida avvalgidan ham ayanchli hayot kechira boshlaydilar.

Orwellning taʼkidlashicha, mazkur asar 1917-yilgi Rus inqilobi va undan keyingi SSSRdagi Stalin davri hodisalariga nisbatan bir oʻxshatishdir. Asardagi hayvonlar maʼlum tarixiy shaxslar ramzi sifatida namoyon boʻladi. Shuningdek, asardagi Napoleon, Snouboll, Qichqiroq kabi qahramonlar hukmron tabaqa illatlarini, Boksyor, Klover, Benjamin, Molli kabi laqabli hayvonlar esa ishchi tabaqa vakillari hayotini aks ettirish uchun xizmat qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Bananli tort

**Bananli tort** — asosiy tarkibiy qismi banan boʻgan tort. U keks yoki qatlamli tort shaklida tayyorlanishi mumkin. Bananli tortlar Xitoy, Indoneziya va Vetnam oshxonalarida tayyorlanadi.

## Tayyorlanishi
Bananli tort asosiy ingredienti — banandan foydalanib tayyorlanadi. Bu tortlar uchun un, shakar, tuxum, sariyogʻ yoki margarin va soda ham ishlatiladi. Bananlarni oshxona kombayni yoki mikser yordamida pyure qilib ezish va xamir bilan aralashtirish kerak. Tort ustini toʻgʻralgan banan boʻlaklari bilan bezatish mumkin. Bezatish sifatida ishlatiladigan bananlar qorayib qolmasligi uchun ularni kesib boʻlgandan keyin suv sepilishi kerak.

Bananli kremni tayyorlash uchun pishgan va yumshoq mevalarni ishlatish tavsiya etiladi. Bananli tort qovurilgan yoki haddan tashqari pishgan banandan foydalanib ham tayyorlanishi mumkin. Kremga jelatin qoʻshib tayyorlanadi. Jelatinga shishib ketguncha oz miqdorda sovuq suv quyiladi va past olovda yoki suv hammomida isitiladi.

Bananli tortga shokolad ham qoʻshilishi mumkin. Bundan tashqari, tortga toʻgʻralgan yongʻoq qoʻshishingiz mumkin. Yongʻoqlar tortning yuqori qismini bezash uchun ishlatilishi mumkin. Bananli tortlarda tvorog qatlam orasi kremi sifatida ishlatilishi mumkin.

Alohida glazur tayyorlanadi, unga alkogolli ichimliklar qoʻshilishi mumkin.

Qatlamli tortni yigʻish tekis idishda quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi: pastki tort qatlami qoʻyiladi, ustidan tvorogli krem surtiladi, ikkinchi tort qatlami qoplanadi. Keyin bananli pyure surtiladi, unga oxirgi tort qatlami qoʻyiladi. Tortning yon tomonlari va yuqori qismiga krem yoki glazur surtiladi. Shundan soʻng, kremi sovuqda qotishi uchun tort muzlatgichga joylashtiriladi.

Bananli tortlar qasqon qozonda pishirilishi yoki bugʻlanishi mumkin. Tayyor bananli tort nam zichlikka ega boʻlishi kerak. Uni qatlamli tort sifatida ham tayyorlash mumkin, xamiridan bananli kekslar (maffinlar, kapkeyklar) tayyorlanishi mumkin. Bananli tort vegetarian taom sifatida ham isteʼmol qilinadi..|
Fayl:Banana cake slices.jpg|Bananli tort boʻlaklari
Fayl:Chocolate banana cake garnished with strawberry ice cream.jpg|Qulupnay muzqaymoq bilan bezatilgan shokoladli bananli torti
Fayl:Banana cake.jpg|Bananli tort


## Tort turlari

### Xitoy oshxonasida

Xitoy oshxonasida *gao* bananli tortlari choy bilan birga tortiladi, ammo shirinlik sifatida berilmaydi.

### Bantyuoy
Bantyuoy — Vetnam bananli torti yoki pudingining nomi. Tort, odatda, qasqon qozonda tayyorlanadi, puding esa pishiriladi.

### Kue-nagasari
Kue-nagasari — banan, guruch uni, kokos suti va shakardan iborat, Indoneziyaning bugʻda tayyorlangan mashhur bananli torti.
## Yana qarang
* Bananli non
* Banoffi pirogi — ingliz bananli pirogi.
## Manbalar


## Adabiyotlar
*
Jent

**Jent** (), **kospa** () yoki **yent** () — milliy qozoq taomi, Sakmara daryosi havzasida yashovchi boshqirdlarning mintaqaviy taomi.

Jent qozoqlarning milliy bayramona taomi boʻlib, quritilgan maydalangan tvorog, eritilgan sariyogʻ, shakar, asal, mayiz, yongʻoq va boshqa masalliqlar qoʻshilib tariqdan (qovurilgan) tayyorlanadi. Jent odatda choyga tortiladi. U bola tugʻilganidan keyin, *shіlde toy* (bola tugʻilganini nishonlash), *besіk toy* (bolani birinchi marta beshikka solishni nishonlash) va *qirqinan shigʻaru* (bola tugʻilgandan keyin qirq kunni nishonlash) munosabati bilan tayyorlanadi.

Orenburg viloyatidagi Sakmara daryosi havzasida yashovchi boshqirdlar quritilgan qizil tvorogdan ( — nordon yoki achitilgan sigir/echki sutidan namlik toʻliq bugʻlanib ketgunicha qaynatish orqali olinadigan qizgʻish rangdagi tvorogli massa) sariyogʻ, shakar, tolqon yoki quritilgan shumurt qoʻshilgan holda tayyorlangan taomni „jent“ yoki „yent“ deb ataydi. Boshqa hududlardagi boshqirdlar bu taomni „ajikey“ deb atashadi (, qozoqlarda — *[[:kk:ежегей|ejegey]]*).

Qozoqlar jentni quyidagicha tayyorlaydilar: bir chelak qovurilgan tariqqa () bir kilogramm shakar va 3-4 kilogramm sariyogʻ yoki eritilgan yogʻ qoʻshiladi, soʻngra hosil boʻlgan massa aralashtirib, dasturxonga tortiladi. Ulugʻ Vatan Urushi va urushdan keyingi yillarda jent tayyorlashning quyidagi usuli keng tarqalgan: aportni hovonchada tariq yoki makkajoʻxori donasi bilan aralashtirib, aport lahmi maydalangan donni shimdirgunga qadar tuyilgan. Olingan massa quritilgan va boʻlaklarga boʻlingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*