open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fransuz san’ati

**Fransuz san’ati** — Fransiya madaniyati bilan uygʻunlashgan Gʻarbiy Yevropa sanʼati.
## Adabiyotlar

* Entoni Blunt: *Fransiyadagi sanʼat va arxitektura 1500-1700*
* Andre Chastel. *Fransuz sanʼati 1-jild: tarixdan oʻrta asrlargacha*
* Andre Chastel. *Fransuz sanʼati II jild: Uygʻonish davri*
* Andre Chastel. *Fransuz sanʼati III jild: Qadimgi rejim*
* Sent-Luis sanʼat muzeyidagi fransuz sanʼati
Mihail Çakir

**Mihail Çakir** (1861-yil 9-may, Chadir Lunga — 1938-yil 8-sentyabr, Kishinyov) — Gagauz ruhoniysi va pedagogi. Rossiya imperiyasida gagauz tilida chop etilgan kitoblarni ilk bor nashr qildirgan inson hisoblanadi.

## Hayoti
Mihail Çakir 1861-yil 9-may kuni Chadir Lunga qishlog‘ida gagauzlik papaz oilasida tug‘ilgan. Çakir Kishinyovdagi ilohiyot fakultetida tahsil olgan. Oʻqishini tugatgach, erkaklar ilohiyot maktabida dars berib kelgan. U yerda uch yil ishlagach, Kishinyov maktab kengashining raisi etib saylanadi. 1896-yilda u Moldova tilida kitob chiqarishga ruxsat soʻrab Rossiya imperiyasining Taʼlim vazirligiga murojaat qiladi. Moldova matni rus tilidagi matnga parallel ilova qilinishi sharti bilan ushbu kitobning chiqarilishiga ruxsat beriladi.

1901-yildan beri Çakir Moldova grammatikasi, rus tili va grammatika darslari boʻyicha bir nechta kitoblarni nashr ettiradi. Moldovaliklarni rus tilini o‘rganishga yordam beradigan darsliklarning o‘n to‘rt yil ichida uchtasi nashr qilinadi. 1904-yilda Chaqir gagauz tilida diniy adabiyotlarni nashr qilish uchun ruxsat so‘rab Pravoslav cherkovining Sinodiga murojaat qiladi. Uch yil oʻtgach, Gagauz tilidagi tarjima Eski Ahd va Matto Injilidan tanlangan parchalar bilan nashr etiladi. Çakirga gagauz zamondoshlari bosma tilning havoriysi deb nom berishgan.

1918-yildan keyin, Bessarabiya Ruminiya qirolligi tarkibiga kirgach, Çakir gagauz yozuvini avvalgi kirill yozuvidan lotin yozuviga o‘tkazish tashabbusi bilan chiqadi. 1924-yilda u Bessarabiyani ruminlashtirishga qarshi kurashni muvofiqlashtirish uchun pravoslav cherkoviga qarashli „Aleksandr Nevskiy“ tashkilotiga kelib qoʻshiladi. Çakir 1933-1934-yillarda Ruminiyaning „Viata Basarabiei“ jurnalida ishlaydi. 1934-yilda u gagauz tilida „Bessarabiyalik gagauzlar tarixi“ va ikki yildan soʻng „Gagauzlarning toʻy marosimlari“ haqida kitob nashr ettiradi. 1938-yilda Çakir „Gagauzcha-rumincha lugʻat“ni nashrdan chiqaradi. „Bessarabiyalik gagauzlar tarixi“ asarining bir nusxasini Atatürkga sovgʻa sifatida joʻnatadi. Oʻz navbatida Atatürk gagavuz xalqining assimilyatsiyaga uchrashining oldini olish maqsadida koʻplab turkcha kitoblar va oʻqituvchilarni Bessarabiyaga joʻnatadi.

Çakir 1938-yilda qisqa muddatli kasallikdan soʻng vafot etadi va Kishinyovdagi Arman koʻchasidagi Markaziy qabristonga dafn qilinadi.

## Merosi
Mihail Çakir professional darajada tayyorlangan manbalarning tadqiqotchisi boʻlmasa-da, uning tarix va gagauz anʼanalariga qoʻshgan hissasi buyuk. Zamonaviy gagauz olimlari qiyosiy tarixiy nuqtai nazardan olib borilgan tadqiqotlar uchun qimmatli manba sifatida oʻz ilmiy ishlarida unga murojaat qilishadi.

Çakirning adabiy va tarixiy taʼsiridan tashqari, Gagauz xalqini taʼriflashdagi yuksak oʻrni, ayniqsa, Gagauz xalqining maʼnaviy-axloqiy tomonlarini koʻrsatishda bir ramzga aylangani taʼkidlanadi. Gagauziya Prezidenti Mixail Formuzal 2011-yilni Mihail Çakir yili deb eʼlon qilgan.

## Tadqiqotlari

* *Bucoavna*, 1900
* *Rusesc şi Moldovenesc cuvantelnic*, 1907
* *Agiutorid moldovenilor în vremea învățăturii limbii rusească*, 1911
* *Dicśionar găgăuzo (turko) romani*, 1938

## Manbalar
Mariya Poyarkova

**Mariya Erastovna Poyarkova** (1907-yil 1-noyabr, Bordo, Fransiya — 1995-yil 18-fevral, Toshkent) — geolog, Lenin mukofoti sovrindori.

## Tarjimai holi
Biologiya professori Erast Fyodorovich Poyarkovning qizi — ipak qurti boʻyicha mutaxassis.

Oʻrta Osiyo universitetining geologiya-qidiruv fakultetini amaliy mineralogiya ixtisosligi boʻyicha (1930) tugatgan. 1930-1947-yillarda Oʻzbekiston kon-razvedka partiyalarining bosh geologi boʻlgan. Oʻzbekiston va Tojikiston hududida kobalt, surma va boshqa koʻplab konlarini ochish va oʻrganishda ishtirok etgan.

1947-1952 va 1963-1977-yillarda katta geolog, 1952-1963-yillarda SSSR Geologiya vazirligining Krasnoxolmskaya davlat geografiya boshqarmasi bosh geologi boʻlgan. Uchquduq uran konini kashf etganlardan biri (V.M.Mazin, A.I.Pak, A.A.Petrenko, F.N.Abakumov bilan birgalikda), uning negizida Navoiy kon-metallurgiya kombinati tashkil etilgan.
Lenin mukofotini olgan ikkinchi (Galina Ulanovadan keyin) ayol boʻlgan.

## Mukofotlari
*	1959-yildagi Lenin mukofoti — Uchquduq uran konini ochgani uchun (A.I.Pak, A.A.Petrenko, F.N.Abakumov, V.I.Kuzmenko bilan birgalikda).
*	Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan geolog (1967) 
*	Foydali qazilmalarni qidirish a’lochisi (1970).

## Manbalar

## Adabiyotlar
*  
* Поярковы: пять поколений исследователей на просторах Евразии. Будимир Владимирович Поярков. Наука, 2006 — Всего страниц: 308
* Советская геология, 1989, № 1

## Havolalar
*
Suhrob Nurulloyev

**Suhrob Nurulloyev** (1998-yil 4-yanvarda tugʻilgan) – oʻzbek futbolchisi, „Kedah Darul Aman“ jamoasi va Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi yarim himoyachi.

## Futbolchilik faoliyati
2021-yildan Qarshining „Nasaf“ jamoasi futbolchisi. 2024-yil 5-yanvarda „Nasaf“ klubi bilan shartnomasi uzaytirilgani eʼlon qilindi. 2024-yil 9-mart kuni Malayziyaning „Kedah Darul Aman“ jamoasiga 100.000 $ga transfer qilingani eʼlon qilindi.

## Yutuqlar

* AFC U-23 Osiyo kubogi chempioni: 2018

* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2015, 2020
* Oʻzbekiston Kubogi sohibi: (4) 2020, 2021, 2022, 2023
* Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2023, 2025
* AFC kubogi ikkinchi oʻrin: 2021

## Manbalar

## Havolalar

* Suhrob Nurullayev  Transfermarkt sayti
* Suhrob Nurullayev Soccerway sayti
* Suhrob Nurulloyev OʻzPFL saytida futbolchi profili
Gotik rok guruhlarining roʻyxati

Quyida ishonchli manbalar tomonidan gothic rock sifatida tan olingan taniqli qoʻshiqchilarning roʻyxati keltirilgan. „Gotik rok“ odatda 1970-yillarning oxirida shakllangan postpank va alternativ rokning musiqiy subjanrini tasvirlash uchun ishlatiladigan atamadir. „Gothic rock“ guruhlari ingliz pank-roki va paydo boʻlgan postpank sahnalari bilan mustahkam aloqalar tufayli juda tez rivojlandi.

## 0-9

* 1919
* 45 Grave
* The 69 Eyes

## A

* AFI
* Alien Sex Fiend
* All About Eve
* And Also the Trees
* Andi Sexgang
* ASP
* Ausgang
* The Awakening

## B

* Balaam and the Angel
* Bauhaus
* Big Electric Cat
* The Birthday Party
* The Breath Of Life
* Buck-Tick

## C

* Children on Stun
* Christian Death
* The Church
* Clan of Xymox
* Closterkeller
* Cocteau Twins
* Corpus Delicti
* The Crüxshadows
* The Cult
* The Cure

## D

* The Damned
* The Danse Society
* Dead Can Dance
* Death in June
* Diva Destruction
* Drab Majesty

## E

* The Eden House
* Eva O
* Evanescence

## F

* Faith and the Muse
* Fields of the Nephilim
* Flesh for Lulu

## G

* Gene Loves Jezebel
* Ghost Dance
* Gitane Demone

## H

* Human Drama
* HIM
* Heavens

## I

* Ikon
* Inkubus Sukkubus

## J

* Joy Division 

## K

* Jamoa FK 
* Komu Vnyz 

## L

* Lacrimosa
* L'Âme Immortelle
* The Last Days of Jesus
* London After Midnight
* The Lords of the New Church
* Love Like Blood
* Lycia

## M

* Malice Mizer
* Mandragora Scream
* The March Violets
* Mephisto Walz
* The Merry Thoughts
* The Mission
* Mono Inc.
* Mors Syphilitica

## N

* Nic Nassuet
* Nightmare
* Nosferatu

## P

* Paralysed Age
* Party Day
* Peter Murphy
* Pink Turns Blue
* Play Dead

## Q

## R

* Rasputina
* Razed in Black
* Red Lorry Yellow Lorry
* Rheaʼs Obsession
* Rome Burns
* Rosetta Stone

## S

* Saviour Machine
* Scarling
* Screams for Tina
* Sex Gang Children
* Shadow Project
* Siiiii
* Siouxsie and the Banshees
* The Sisters of Mercy
* Skeletal Family
* Soul Merchants
* Southern Death Cult
* Specimen
* Strange Boutique
* Super Heroines
* Switchblade Symphony
* She Wants Revenge

## T

* Theatre of Hate
* Theatre of Ice
* These New Puritans
* This Mortal Coil
* Tiamat
* Two Witches
* Type O Negative

## U

* UK Decay

## V

* Virgin Prunes
* Voltaire

## V

* The Wake
* Rozz Williams

## X

* Xmal Deutschland

## Y

* You Shriek

## Z

* Zeraphine
*

## Manbalar
Peggy Fleming

**Peggy Gale Fleming** (, tugʻ. 1948-yil27-iyulda, San Jose, Kaliforniya) — amerikalik figurali uchuvchi, 1968-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarining yakkalik bahslarida oltin medalni qoʻlga kiritgan. Bundan tashqari, u uch karra jahon chempioni va besh karra AQSh chempioni.

## Sport martabasi
Peggy figurali uchishni juda kech, toʻqqiz yoshida boshlagan.

1961-yilda, Peggy Fleming 12 yoshda boʻlganida, uning murabbiyi Mark Klarezon Sabena 548 halokavtida va 1961-yilgi jahon chempionatiga uchayotgan AQShning figurali uchish boʻyicha koʻpchilik jamoasi bilan birga vafot etdi. Peggy Fleming Karlo Fassi bilan mashgʻulotlarni davom ettirdi. U yosh sportchidan boʻlajak „yulduz“ni koʻrishga muvaffaq boʻldi, u kamdan-kam kombinatsiyaga ega — bir tomondan vazminlik va chidamlilik.

Uning gʻayrioddiy uslubi Peggy Flemingga AQSh chempionatida besh marta, Jahon chempionatida uchta shohsupaning eng yuqori pogʻonasiga koʻtarilish imkonini berdi.

1968-yilda Fleming Grenobledagi Olimpiada oʻyinlarida AQSh uchun yagona oltin medalni oldi.

### Sportdan keyin
Havaskor sifatida musobaqani tugatgandan soʻng, Peggy Fleming bir necha yil davomida „Ice Follies“ da maxsus mehmon yulduzi sifatida AQShga gastrol qildi. U televizorda ishlashga taklif qilindi, lekin dastlabki ikki yil davomida u asosan telestudiyada yaratilgan maxsus muz revyularida qatnashdi. Ushbu revyu filmlardan biri SSSRda suratga olingan (suratga olish Moskva, Leningraddagi qadimiy yodgorliklar fonida boʻlib oʻtgan).

Keyin Peggy Fleming 20 yildan ortiq vaqt davomida ABC uchun figurali uchish sharhlovchisi boʻlgan.

## Shaxsiy hayot
1970-yilda u dermatolog Greg Jenkinsga turmushga chiqdi. Ular San-Fransisko hududida yashaydilar. Er-xotinning ikki oʻgʻli va uch nabirasi bor.

1998-yilda Flemingga koʻkrak saratoni tashxisi qoʻyilgan. Erta bosqichda aniqlanganligi sababli, jarrohlik davolash muvaffaqiyatli boʻldi.

Fleming va uning eri Kaliforniyada uzumzorlar va vino zavodiga ham ega. Zavod „Choreography Cabernet“ va „San Francisco Bay Syrah Rosé“ kabi brendlarning vinolarini ishlab chiqaradi. „Victories Rosé“ sharobini sotishdan tushgan daromad esa koʻkrak bezi saratoni boʻyicha tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlovchi xayriya tashkilotlariga yoʻnaltiriladi.

## Sport yutuqlari

## Yana qarang
* 1964-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida figurali uchish

## Havolalar
* Peggy Flemingning rasmiy sayti <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small>
* Peggy Fleming AQSh Olimpiya jamoasi veb-saytida <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small>
* Fleming Jenkins Vineyards & Winery veb-sayti <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small>

## Manbalar
Yalpoqtepa (Qashqadaryo viloyati, Gʻuzor tumani, Mehnatobod)

**Yalpoqtepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III—XIII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Gʻuzor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Mehnatobod” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
Jahon parlamentlari ayol rahbarlarining 14-sammiti

**Parlamentlararo ittifoqqa a’zo davlatlar parlamentlari ayol rahbarlarining 14-sammiti** — BMT, YXHT  Parlament assambleyasi, Parlamentlararo ittifoqga a’zo mamlakatlar parlamentlari palatalarining ayol-spikerlari va boshqa xalqaro tashkilotlar rahbarlari ishtirokida 2022-yil Toshkent shahrida boʻlib oʻtgan sammit. Ushbu sammitda 17 davlatdan 120 dan ortiq parlament vakillari ishtirok etdi.
## Sammit tashkilotchilari
Parlamentlararo ittifoq va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati. 
## Ishtirokchilar

Parlamentlararo ittifoqqa a’zo mamlakatlar parlamentlari palatalarining ayol rahbarlari (spikerlari), deputat ayollar, xalqaro parlamentlararo tashkilotlar vakillari.
### Nufuzli mehmonlar
*Duarte Pacheco — Parlamentlararo ittifoq raisi;  
*Martin Chungong — Parlamentlararo ittifoq bosh kotibi;
*  Gulshat Mammedova — Turkmaniston Milliy Kengashi Majlisi Raisi;  
*  Galina Karelova — Rossiya Federatsiyasi Federal Majlisi Federatsiya Kengashi Raisining o‘rinbosari;
*  Sahiba Gafarova — Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlis Raisi;
*  Tatyana Runets — Belarus respublikasi Kengashi iqtisod, byudjet va moliya boʻyicha Doimiy komissiya raisi;
*  Ekaterina Serafinovich — Belarus Respublikasi xalqaro ishlar va milliy havfsizlik boʻyicha Doimiy komissiyasi aʼzosi raisi;
*  Puana Maharani — Indoneziya Respublikasi Xalq maslahat kongressi xalq vakillari kengashi raisi.

## Sammitdagi asosiy masalalar
*xotin-qizlarning huquq va erkinliklarini Internetda targ‘ib qilish va himoya qilishda parlamentlarning harakatlari;
*xotin-qizlarning ehtiyojmandligini, shu jumladan reproduktiv salomatlik sohasidagi ehtiyojmandligini kamaytirish uchun zarur chora-tadbirlar;
*adolat, integratsiya va atrof muhit muhofazasiga asoslangan barqaror rivojlanish nuqtai nazaridan iqtisodiyotni tiklash;
*COVID-19 pandemiyasi munosabati bilan raqamli iqtisodiyot va mehnat sohasida texnologik innovatsiyalarni targ‘ib qilish;
*COVID-19 pandemiyasidan keyin iqtisodiyotni tiklash bo‘yicha ilg‘or tajriba.
## Ochilish marosimi
Sammit 2022-yil 8-sentabr kuni toshkent shahrida oʻz ishini boshladi. Sammitni Parlamentlararo ittifoq raisi Duarte Pacheco hamda Tanzila Norboyeva ochib berishdi.

Shundan soʻng, O‘zbekiston prezidenti matbuot kotibi Sherzod Asadov Shavkat Mirziyoyevning sammit ishtirokchilariga yo‘llagan murojaatini o‘qib berdi.

## Natija
Sammit yakunida Toshkent deklaratsiyasi qabul qilindi.
## Manbalar
Kumi Yokoyama

yaponiyalik professional futbolchi. U Yaponiya Oliy liga jamoasi NY Gotham FC va Yaponiya ayollar milliy terma jamoasi tarkibida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Klubdagi oʻyin faoliyati
Yokoyama 1993-yil 13-avgustda Tokioning Tama shahrida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach, 2012-yilda Okayama Yunogo Belle jamoasiga qoʻshildi. 2014-yilda u L.Liga 2-divizioni AC Nagano Parseiro klubiga oʻtdi. U 2014 va 2015-yillarda eng yaxshi toʻpurarga aylandi. Klub 2016-yildan boshlab 1-divizionga ham koʻtarilgan. 2016-yilgi mavsumda u „Eng yaxshi oʻn bir oʻyinchidan biri“ deb tanlandi. 2017-yil iyul oyida u Germaniya Bundesligasining Frankfurt klubiga oʻtdi. 2018-yil iyul oyida Yokoyama AC Nagano Parseyroga qaytdi. 2019-yil dekabr oyida u Washington Spirit bilan shartnoma imzoladi.

## Terma jamoadagi faoliyati
2010-yilda Yokoyama Yaponiya U-17 terma jamoasiga 2010-yil U-17 Jahon chempionati uchun tanlangan. U 6ta o‘yin o‘tkazib, 6ta gol urdi va Yaponiya 2-o‘rinni qo‘lga kiritdi. U Shimoliy Koreyaga qarshi yarim finaldagi gʻalabali goli uchun 2010-yilgi FIFA Pushkas mukofotining oʻnta nominatsiyasidan birini oldi. 2012-yilda u 2012-yilgi U-20 Jahon chempionatida Yaponiya U-20 terma jamoasi aʼzosi boʻlgan va Yaponiya 3-oʻrinni qoʻlga kiritgan. 2015-yil mart oyida u 2015-yilgi Algarve kubogi uchun Yaponiya terma jamoasiga saylandi. Ushbu musobaqada, 6-mart kuni u Portugaliyaiya qarshi oʻyinda debyut qildi va gol urdi. 2018-yilda u Osiyo Kubogi-2018da ishtirok etgan. U 4 ta gol, shu jumladan yarim finalda 2 ta gol va finalda 1 ta gol urdi va Yaponiya chempionlikni qoʻlga kiritdi.

## Shaxsiy hayoti
2021-yil iyun oyida Yokoyama Nadeshikoning sobiq hujumchisi Yuki Nagasato tomonidan o‘tkazilgan video intervyusida transgender erkak sifatida chiqdi. Yokoyama qiz doʻstining daldasidan soʻng omma oldida buni ochiq aytib chiqishga qaror qildi.

## Klub statistikasi

## Milliy terma jamoa statistikasi

## Yutuqlari

; Jamoa

* U-19 ayollar oʻrtasidagi Osiyo chempionati

: *Chempion (1)*: 2011-yil

; Individual

* 2010 FIFA U-17 ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati: Kumush toʻp, bronza butsa
* 2014-yil L.Liga 2-divizioni: Eng yaxshi toʻpurarlar

## Manbalar

## Havolalar

* Kumi Yokoyama — FIFA competition record (archived)
* Kumi Yokoyama at Soccerway
* Yaponiya Football Association
*
Yuika Sugasawa

yaponiyalik professional ayol futbolchi. U Yaponidagi Oliy Liga jamoasi hisoblangan Urawa Reds va Yaponiya milliy ayollar terma jamoasida asosiy hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Oʻyin faoliyati
Sugasawa 1990-yil 5-oktyabrda Chiba shahrida tugʻilgan. U 2008-yilda Fukusima JFA Akademiyasidan Albirex Niigata kompaniyasining jamoasiga qoʻshilgan. 2013-yilda u oʻzining mahalliy klubi JEF United Chibaga koʻchib oʻtdi. U 2014 va 2015-yillarda eng yaxshi toʻpurarga aylandi. 2017-yilda u Urawa Redsga koʻchib oʻtdi. U 3 marta (2014, 2015 va 2017) „*Eng yaxshi oʻn bir futbolchidan biri“* deb tan olingan.

## Terma jamoadagi faoliyati
2010-yil 13-yanvarda Sugasawa Yaponiya terma jamoasi safida Daniyaga qarshi debyut qildi. Iyul oyida u 2010-yil U-20 Jahon chempionati uchun Yaponiya U-20 terma jamoasiga saylandi va u 2 ta oʻyin oʻtkazdi. Keyin u 2012-yil 2-mart kuni Daniya ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozonib, 2012-yilda Algarve kubogini qoʻlga kiritgan Yaponiya katta jamoasi uchun birinchi golni kiritdi. 2015-yilgi jahon chempionatida Yaponiya terma jamoasi aʼzosi boʻlgan va Yaponiya 2-oʻrinni egallagan. Osiyo mintaqasida har ikki yilda bir bor oʻtkaziladigan Osiyo Kubogining 2014 va 2018-yilgi turnirlarida ham ishtirok etgan. Yaponiya har ikki turnirda ham chempionlikni qoʻlga kiritdi. U Yaponiya terma jamoasi safida 60ta oʻyin oʻtkazib, 17ta gol urgan.

## Klub statistikasi

## Milliy terma jamoalar statistikasi

## Yutuqlari

* FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati

: *Ikkinchi oʻrin*: 2015-yil

* OFK ayollar o'rtasidagi Osiyo kubogi

: *Chempion*: 2014, 2018

* Osiyo oʻyinlari

: *Oltin medal*: 2018-yil
: *Kumush medal*: 2014-yil

* L.Liga

: *Eng yaxshi toʻpurarlar*: 2014, 2015
: *Eng yaxshi oʻn bir*: 2014, 2015

## Manbalar

## Havolalar

* Yuika Sugasawa — FIFA competition record (archived)
* Yuika Sugasawa at Soccerway
* Yaponiya Football Association
Dunyo boʻylab eng koʻp sotilgan kitoblar roʻyxati

**Dunyo boʻylab eng koʻp sotilgan kitoblar roʻyxati** orqali butun dunyo boʻylab eng koʻp sotilgan kitoblar roʻyxati keltirib oʻtilgan. Unda jahon bestseller asarlari kiritilgan. Diniy kitoblar bu roʻyxatga kiritilmagan. Roʻyxatda faqat tijorat maqsadlarida chop etilgan kitoblar mavjud.

## Eng koʻp sotiladigan bir jildli kitoblar
Ushbu boʻlimda faqat bitta jildda sotiladigan kitoblar keltirilgan. Seriyalarda sotilgan kitoblar uchun pastroqni koʻring.

### 100 milliondan ortiq sotilgan kitoblar

### 50 milliondan 100 milliongacha sotilgan asarlar

### Tavsiflar
Prry Rhodan seriyasi 1 milliarddan ortiq nusxada sotilgan, lekin hech qaysi manbada buning miqdori aniq keltirib oʻtilmagan. Xuddi shu shaklda, *[[Jerri Paxta|Jerry Cotton]]* asari 300 million nusxadan ortiq sotilgan boʻlsa-da, bu nusxalarning aksariyati jurnal shaklida chiqarilgan.

„Uzuklar hukmdori“ bitta kitob sifatida roʻyxatga olingan, chunki R.R Tolkien uni bitta kitob seriyasi ostida yozgan.

## Manbalar
**Qalin matn**
Divisionism

**Divisionism**(Divizionizm)— xromatik (xromolyuminarizm deb ham ataladi) neo-impressionistik rasmning oʻziga xos uslubi boʻlib, ranglarning optik jihatdan bir biriga oʻzaro taʼsir qilishi alohida nuqta yoki yamoqlarga boʻlinishi bilan belgilanadi. Tomoshabin bir jihatdan pigmentlarni jismonan aralashtirish oʻrniga ranglarni optik tarzda birlashtirishni talab qilib, boʻlinishchilar ilmiy jihatdan mumkin boʻlgan maksimal yorqinlikka erishayotganiga ishoniladi.1884-yilda Jorj Seurat, Mishel Ejen Chevreul, Ogden Rud va Charlz Blanning ilmiy nazariyalarini tushunishidan kelib chiqib, xromolyuminarizm sifatida uslubga asos solingan.Divizionizm boshqa uslub — nuqtalilik bilan birga rivojlanadi, bu ayniqsa boʻyoqlar nuqtalaridan foydalanish bilan belgilanadi va ranglarni ajratishga eʼtibor qaratmaydi.

Divizionistik rang nazariyasida rassomlar ilmiy adabiyotlarda yorugʻlikni quyidagi kontekstlardan birida ishlatish orqali izohladilar:

* **Mahalliy rang**

Rasmning dominant elementi sifatida mahalliy rang sub’ektlarning haqiqiy rangiga nisbatan ishora qiladi, masalan; yashil oʻt yoki koʻk osmon.

* **Toʻgʻridan-toʻgʻri quyoshning nuri**

Tegishli ravishda quyosh taʼsirini ifodalovchi sariq-toʻq sariq ranglar toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nuri taʼsiriga taqlid qilish uchun tabiiy ranglar bilan kesishadi.

* **Soya**

Agar yorugʻlik faqat bilvosita boʻlsa, qorongʻulik va soyalarni taqlid qilish uchun koʻk, qizil va binafsha kabi turli xil ranglardan foydalanilgan boʻlsa.

* **Yoritilgan yorugʻlik**

Rasmda boshqasiga qoʻshni boʻlgan obyekt unga aks ettirilgan ranglarni berishi mumkin boʻlsa.

* **Kontrast**

Chevreulning bir vaqtning oʻzida kontrast nazariyasidan foydalanish uchun qarama-qarshi ranglar yaqin joyda joylashtirilishi mumkin boʻlsa.

## Manbalar
Klara Jumamuratova

**Klara Shaxnazarovna Jumamuratova** — (1961-yil, 27- iyul, Urganch, Xorazm, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis deputati.

## Tarjimayi holi
Klara Jumamuratova 1961-yil 27-iyulda Xorazm viloyati Urganch shahrida tugʻilgan. Oliy maʼlumotli. 1985-yil Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat institutini tugatgan. Dastlabki mehnat faoliyatini 1985-yil Xorazm trikotaj ishlab chiqarish birlashmasida muhandis sifatida boshlagan. U 1987-yildan shu korxonada bosh muhandis sifatida faoliyat yuritgan. 1996-yil korxona xususiylashtiriladi va Klara Jumamuratova ushbu korxona asoschilaridan biri sifatida  boshqaruv kengashi raisi etib saylanadi. Ushbu korxona 1998-yildan daromad keltira boshladi va natijada  400 ta ish oʻrni yaratildi. 1999-yilga kelib korxona Germaniyaning „Pfaff Singer“ kompaniyasidan zamonaviy tikuv uskunalarini sotib oladi va buning natijasida qoʻshimcha 100 ta ishchi oʻrni tashkil etiladi. Ushbu korxona faoliyati 1996—2004-yillarda sezilarli darajada oʻsdi.  2001-yilda Xitoy tadbirkorlari bilan umumiy bitim tuzilib, yangi investitsiyalar toʻgʻridan-toʻgʻri jalb qildi.  Shartnoma natijasida  „Osiyo tekstil“ qoʻshma korxonasiga trikotaj mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun zamonaviy asbob-uskunalar sotib olinib oʻrnatildi.

## Mehnat faoliyati
Klara Jumamuratova koʻp yillar mobaynida ushbu sohaning sir-asrorlarini puxta oʻrgandi. Shuning natijasida  2004, 2009, 2014-yillar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis deputati, Sanoat, qurilish va sanoat qoʻmitasi aʼzosi boʻldi. Klara Jumamuratova  oʻz tajribasiga tayangan holda  biznes boshqaruvi toʻgʻrisidagi qonunlarni ishlab chiqish va  biznesni rivojlantirishda oʻz takliflarini berib kelmoqda.

## Mukofotlari
Klara Jumamuratova 2002-yil „Mehnat shuhrati“ ordeni, „O’zbekiston mustaqilligiga 15 yil“, „O’zbekiston mustaqilligiga 20 yil“, „O’zbekiston mustaqilligiga 25 yil“ estalik hamda „O’zbekiston konstitutsiyasiga 25 yil“ koʻkrak nishonlari bilan taqdirlangan.

= Manbalar =
Mat Robinson

**Mat Robinson** (1986-yil 20-iyunda tugʻilgan) – kanadalik sobiq professional xokkey himoyachisi. Robinson 2009-yildan 2022-yilgacha professional oʻynagan. Robinson 2018-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlari uchun Kanada erkaklar milliy xokkey jamoasiga tayinlangan.

## Faoliyati
Professional boʻlishdan oldin Robinson Alaska Ankorij universitetida oʻqigan va u yerda toʻrt mavsum NCAA divizioni I kollej xokkeyida Alaska Ankorij dengiz boʻrilari bilan oʻynagan. Oʻzining soʻnggi mavsumida Robinson barcha UAA himoyachilariga gol urish boʻyicha yetakchilik qilgan va dengiz boʻrilari sardori boʻlgan.

2008—2009-yilgi mavsum oxirida Robinson ECHLning Las-Vegas Wranglers jamoasi bilan shartnoma imzoladi. 2009-yilda Robinson Ottava senatorlarining yangi lageriga taklif qilindi va senatorlarning asosiy oʻquv-mashgʻulot lageri roʻyxatini professional sinovdan oʻtkazdi. Robinson Ottavaning Amerika Xokkey Ligasi filiali Binghamton Senatorlariga tayinlangan. Robinson mavsumni Binghamton va ECHLning Elmira Jackals oʻrtasida taqsimladi.

2009—2010-yilgi mavsumdan keyin voyaga yetmaganlar uchun Robinson faoliyatini davom ettirish uchun Yevropaga koʻchib oʻtishga qaror qildi. Robinson Norvegiyaning Sparta Warriors klubi bilan shartnoma imzoladi. „Sparta“ bilan yaxshi mavsumdan soʻng Robinson Shvetsiya chempionatiga oʻtdi. Robinson Timra IK bilan ikki mavsum oʻynadi.

2013-yil may oyida Robinson Latviya klubi, KHLning Riga Dinamo klubi bilan shartnoma imzoladi. 2013—2014-yilgi mavsumda Robinson 54 oʻyinda 10 gol va 27 ochko bilan Riganing koʻk chizigʻida katta taassurot qoldirdi.

2014-yil 3-may kuni u KHLdagi hamkasbi Dinamo Moskva bilan foydali ikki yillik shartnoma imzoladi.

„Dinamo“da uch mavsum oʻtkazgandan soʻng, Robinson hali shartnoma boʻlsa-da, 2017-yil 4-iyulda klubning qarzi tufayli 2016—2017-yilgi mavsumdan soʻng KHLdan erkin agent maqomiga ega boʻldi. Dinamo yaxshilangan shartnoma taklif qilishni istamagani uchun Robinson ertasi kuni 2017-yil 5-iyul kuni Moskvaning CSKA klubi bilan ikki yillik shartnoma imzolash uchun joʻnab ketdi.

CSKA bilan toʻrt mavsumdan soʻng Robinson klubni erkin agent sifatida tark etdi va 2021-yil 15-sentyabrda raqib klubi SKA Sankt-Peterburg bilan 2021—2022-yilgi mavsumda bir yillik shartnoma imzoladi. SKA bilan oʻzining yolgʻiz mavsumida Robinson 35 muntazam oʻyinda 10 ochko toʻpladi. Konferensiya finalida sobiq klubi TsSKA Moskvadan uchralgan magʻlubiyatdan soʻng Robinson oʻzining 13 yillik professional faoliyatini yakunlab, 2022-yil 15-aprelda faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi.

## Xalqaro oʻyin

2017—2018-yilgi mavsumda Robinson Janubiy Koreyaning Pxyonchxan shahrida boʻlib oʻtadigan 2018-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida Kanada vakili sifatida tanlandi. Himoyada chuqur rol oʻynagan Robinson 6 oʻyinda 1 ta gol va 2 ochko bilan Kanadaga bronza medalini olishga yordam berdi.

2022-yil yanvar oyida Robinson oʻzining ikkinchi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish va 2022-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida Kanada uchun oʻynash uchun tanlandi.

## Faoliyat statistikasi

### Muntazam mavsum va pley-off oʻyinlari

### Xalqaro

OG – Olimpiada oʻyinlari

## Mukofot va unvonlar

## Manbalar
Kamola Akilova

**Kamola Boltabayevna Akilova** — (1964-yil,  Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — San’atshunoslik fanlari doktori (?). Kamoliddin Bekzod nomidagi Milliy rassomchilik va dizayn instituti professori (2004-2005), O’zbekiston san’at akademiyasi  Bosh ilmiy kotibi (2005-2010), O’zbekiston san’at galereyasi direktor o’rinbosari (2009-2017). O’zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirining o’rinbosari (2017-?).

## Tarjimayi holi
Kamola  Akilova 1964-yilda Toshkent shahrida tug’ilgan. Oliy ma’lumotli. U 1982-yili Toshkent davlat teatr va rassomlik institutining san’at tarixi va nazariyasi fakultetiga o'qishga kirib, 1987-yil tugatgan. 30-yil davomida qadimgi davrdan boshlab to shu kungacha bo’lgan O’zbekiston tasviriy va amaliy-bezak san’ati tarixi va nazariyasi, shuningdek, yaqin va uzoq chet mamlakatlar tasviriy san’atini o’rganish bilan shug’ullanmoqda. 140 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi, xalqaro va respublika ko’rgazma loyihalarining kuratori, san’at masalalari bo’yicha xalqaro va respublika miqyosidagi ilmiy-nazariy konfirensiyalar tashkilotchisi va qatnashchisi. O’zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasi  huzuridagi Madaniyat va san’at Oliy attestatsiya Komissiyasi ekspertlar kengashi raisi.Bundan tashqari Kamola Akilova boshchiligida 8 ta yangi muzey tashkil etildi.Madaniy meros obyektlarini muhofa qilish bo’yicha Davlat  ilmiy-tadqiqot loyihalashtirish institutini tiklash bo’yicha ishlar olib borilmoqda. 

= Manbalar =
Nomsiztepa (Qashqadaryo viloyati, Qamashi tumani, Qovchin, II—VII asrlar)

**Nomsiztepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: II—VII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Qamashi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Qovchin” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
Tamaraxon Aripova

**Tamaraxon Oʻktamovna Yusupova** — (1953-yil, 11-iyul, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — taniqli oʻzbekistonlik olima. Tibbiyot fanlari doktori (1992), professor (2007), akademik (2017). Hozirda Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademigi.

## Tarjimayi holi
Tamaraxon Aripova 1953-yil 11-iyulda Samarqand shahrida tugʻilgan. U 1976-yi Toshkent tibbiyot institutini tamomlagan. Tamaraxon Aripova  Angliya, Fransiya, Germaniya,  Rossiya, Yaponiya, Qirgʻiziston olimlari bilan  Kavkazorti va Oʻrta Osiyo xalqlari genetik-populyatsion tadqiqotlarini amalga oshiradi. U  „Odam karotidli aterosklerozi mitoxondriya genomi mutatsiya yuklamasi assotsiatsiyasining ochiq kross-seksiyali tadqiqotlari“, „Rossiya va Oʻzbekistonda aylanib yuruvchi VICH-1 ahamiyatli genetik subtiplarining epidemiologik tadqiqotlari“,  „Rossiya ilmiy va ilmiy pedagogik kadrlari federal fondi maqsadli dasturi“, Tibbiyot va sogʻliqni saqlash global milliy markazi (Tokio) kabi xalqaro qoʻshma loyihalarning Oʻzbekiston tomonidan rahbari, 2003-yildan hozirgi kunga qadar  OʻzR FA Immunologiya va inson genomikasi instituti direktori sifatida faoliyat olib bormoqda. Tamaraxon Aripova  InterPreGen xalqaro konsorsiumi 7-ramkali Yevroittifoq dasturining Oʻzbekiston boʻyicha masʼul vakili va MDH davlatlari allergolog va immunologlar xalqaro jamiyati aʼzosi. 2013-yildan Tibbiyot genetika, Allergologiya va immunologiya yoʻnalishlarida ilmiy darajalar beruvchi Kengash raisi. Tamaraxon Aripova 2006-yilda „Imunogen test“ ilmiy-tashxislash markazini tashkil qiladi. U 350 dan ortiq ilmiy maqola va  12 ta monografiya muallifi. Tamaraxon Aripova rahbarligida 15 nafar fan nomzodi, 7 nafar fan doktori oʻz ilmiy ishlarini muvaffaqiyatli himoya qilgan.

## Mukofotlari
Tamaraxon Aripova 2015-yil MDH „Immunologiya sohasidagi ulkan yutuqlari uchun“ diplomi va oltin medali,  Yevropa Ilmiy-sanoat palatasining „Oltin medal“ va „Di Merito“ diplomi,  2019-yil „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan mukofotlangan.

= Manbalar =
Eduard Gufeld

**Eduard Yefimovich Gufeld** (; 1936-yil 19-mart — 2002-yil 23-sentyabr) — Sovet xalqaro shaxmat grossmeysteri, shaxmat boʻyicha kitoblar muallifi.

## Shaxmatdagi faoliyati
Gufeld 1953-yilda shaxmat turnirlarida qatnasha boshladi va keyingi yili oʻsmirlar oʻrtasidagi Ukraina chempionatida gʻolib chiqdi. 1964-yilda xalqaro usta, 1967-yilda esa xalqaro grossmeyster unvoniga sazovor bo‘ldi. 1977-yilda u Elo reytingida 2570 ball bilan oʻsha paytda dunyoda 16-oʻrinni egalladi.

U Gruziya Respublikasining Tbilisi shahriga koʻchib oʻtdi va u yerda 1978-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi eng yosh jahon chempioni boʻlgan Maya Chiburdanidzega murabbiylik qildi. Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin u AQShga ketdi.

U FIDE shaxmat sanʼati va koʻrgazmasi qoʻmitasida ish boshladi.

Gufeld shaxmat boʻyicha 80 dan ortiq kitoblar yozgan eng sermahsul mualliflardan biri edi. Uning gʻururli yutuqlari, bu „Mona Liza“ deb atagan Vladimir Bagirovga qarshi qirol Hindiston mudofaasi, Sämish Variation bilan gʻalaba edi va 1967-yilda Vasiliy Smislov ustidan gʻalaba qozongan. Ushbu oʻyinlarning birinchisi Jon Nannning barcha davrlarning yuzta eng buyuk oʻyinlari toʻplamiga, *"Dunyodagi eng buyuk shaxmat oʻyinlarining Mamont kitobi"ga* va undan keyingi 112 oʻyinli toʻplamga kirdi. Gufeld 1975-yilda yana Smislovni magʻlub etdi.

U ingliz tilida gapirganda uning ustidan kulayotganlarga: „Menimcha, mening ingliz tilim sizlarning ruschangizdan yaxshiroq!“ deb aytar edi.

## Oʻlimi
2002-yil sentyabr oyida Gufeld insult va yurak xurujiga uchradi. Bir muddat hushidan ketib, u o‘ziga keldi, lekin gapira olmadi va yura olmadi. Ikki hafta oʻtgach, u 66 yoshida Los-Anjelesdagi Sidars-Sinay tibbiyot markazida vafot etdi. U Kaliforniyadagi Hollywooddagi Hollywood abadiy qabristoniga dafn etilgan.

## Mashhur oʻyinlari
Gufeldning 1967-yilda Smislov ustidan qozongan gʻalabasi:

: Vasiliy Smislov Gufeldga qarshi; Spartakiada, Moskva 1967-yil. 

## Kitoblari

* *Sitsiliyalikni magʻlub etish*, Batsford, 1984-yil. .
* *Kichik afzalliklardan* foydalanish, Batsford, 1985. 2003-yil qayta nashri: .
* *Turnir oʻyinchisi uchun sitsiliyalik*, Batsford, 1989-yil.ISBN .
* *Shaxmatdagi hayotim*, Intl Chess Enterprises, 1993-yil.ISBN .
* 
* *Hujumchi oʻyinchining ochilish repertuari*, Batsford, 1996-yil.ISBN .
* *Zamonaviy fransuz Tarrasch*, Kadogan, 1996-yil.ISBN .
* Oleg Stesko bilan: Giuoko *pianino*, Batsford, 1996-yil.ISBN .
* Erik Shiller bilan: *Sitsiliya ajdahosining sirlari*, Kardoza, 1998-yil.ISBN .
* *Leonid Shtayn: Risk strategiyasi magistri*, Thinkers Press, 2000.ISBN .
* Erik Shiller bilan: *Hind qirolining sirlari* (Kardoza nashriyotining asosiy repertuar seriyasi), Kardoza, 2000-yil.ISBN .
* *Shaxmat: Mona Lizani qidirish*, Batsford, 2001-yil.ISBN .
* *Bobbi Fisher: Shaxmat dahosidan afsonaga qadar*, Mutafakkirlar matbuoti, 2003-yil.ISBN .
* *Shaxmat strategiyasi*, Batsford, 2003-yil.ISBN .
* *Qirol hindining sanʼati*, Batsford, 2003-yil.ISBN .

## Manbalar
Gʻulomjon Fozilov

**Gʻulomjon Fozilov** shoʻro iqtisod, davlat va siyosiy arbobi.

## Tarjimai holi
1936-yilda tugʻilgan. KPSS aʼzosi.

1959-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat boshlagan. 1959-1992-yillarda irrigatsiya tizimlari boshqarmasi Margʻilon ishlab chiqarish uchastkasi muhandisi, Margʻilon tuman komsomol qoʻmitasi birinchi kotibi, Fargʻona kolxoz-sovxoz hududiy boshqarmasi bosh muhandisi, Oxunboboyev nomidagi ishlab chiqarish boshqarmasi bosh muhandisi, instruktor, boʻlim boshligʻi, Fargʻona viloyat partiya qoʻmitasi qurilish boʻlimi boshliq oʻrinbosari, „Fargʻonavodstroy“ tresti mudiri, Fargʻona shahar partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, „Fargʻonaqurilish“ uyushmasi boʻlim mudiri, Fargʻona viloyat ijroiya qoʻmitasi raisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Fargʻona viloyat komiteti 1-kotibi, Fargʻona viloyati hokimi kabi masʼul lavozimlarda mehnat qilgan.

Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 10, 11 va 12-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

1992-yil 21-fevralda Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimovning farmoni bilan Fargʻona viloyati hokimi etib tayinlandi.

## Havolalar
* Deputati Verxovnogo Soveta Uzbekskoy SSR: Desyatiy soziv. (Kratkie biograficheskie svedeniya). — T.: Oʻzbekiston, 1981. — S. 259.

## Manbalar
Ibrohim Ergashev

**Ibrohim Ergashev** (1980-yilda tug‘ilgan) — Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi bosh direktori. Avval O‘zbekiston Vazirlar Mahkamasi huzuridagi O‘simliklar karantini davlat inspeksiyasi rahbari boʻlib ishlagan. 2021-yil 10-noyabr kunidan Oʻzbekiston prezidentining PQ-5-sonli qarori muvofiq ushbu lavozimda faoliyat koʻrsatadi.

## Faoliyati
Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini tugatgan. 2001—2008-yilar oraligʻida tashqi savdo kompaniyasi hisoblangan „O‘zmarkazimpeks“da turli lavozimlarda ishlagan. Kompaniyaning Pekindagi vakolatxonasini 2009-yilgacha boshqargan. 2009—2010-yillarda bosh mutaxassisi boʻlib Intreyd firmasi, 2010-yildan „O‘zmarkazimpeks“ga tegishli bo‘lgan O‘zbekiston-Bangladesh korxonasi direktori bo‘lgan. 2010-2012-yillarda „O‘zmarkazimpeks“ boshqaruvi raisining o‘rinbosari, 2012—2013-yillarda tashqi savdo kompaniyasi rahbari lavozimlarida ishlagan.

## Manbalar
Mirzajon Islomov

**Mirzajon Yoʻldoshevich Islomov** (Oʻzbekiston SSR, SSSRda tugʻilgan) — davlat arbobi, Fargʻona viloyati hokimi.

## Tarjimai holi
1992-yilda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov farmoni bilan Mirzajon Yo‘ldoshevich Farg‘ona viloyati hokimi etib tayinlandi.

1994-yilda O‘zbekiston Respublikasida pasport tizimi to‘g‘risidagi nizomni kuchga kiritish bo‘yicha Respublika komissiyasi tarkibiga kiritilgan.

1996-yilda Oʻzbekiston Davlat „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Adabiyotlar
* Podryad i arenda v xlopkovodstve / M. Yu. Islamov, Yu. T. Dodoboev, S. M. Mirzaev i dr.; [Red. V. I. Pismenniy]. — M. : Agropromizdat, 1992. — 90, [3] s. ; 20 sm
* Selskoe xozyaystvo Uzbekistana: reforma, problemi / Islamov M. Yu.; Pod red. Dodoboeva Yu. T. — M. : Ros. Akademigi predprinimatelstva ; Fergana : Fergan. otd. UzNIIESX, 1993. — 206,[1] s.; 20 sm.
* Torgovlya i zemledelie-kormilsi naroda / Islamov M. Yu., Muydinov T. M., Dadaboev M. T. [!Yu. T. Dodoboev]; Ferg. obl. xokimiyat, Ferg. AO potrebkooperatsii, Ferg. nauch.-proizv. sentr predprinimatelstva. — M. ; Fergana : Ferg. nauch.-proizv. sentr predprinimatelstva, 1995. — 121,[2] s. : il.; 20 sm.

## Manbalar
Irina Krush

**Irina Borisivna Krush** ( Krush; 1983-yil 24-dekabrda tugʻilgan) — 2013-yilda FIDE grossmeyster (GM) unvonini olgan amerikalik shaxmatchi. U 2022-yil avgust holatiga koʻra AQShda oʻynab GM unvonini qoʻlga kiritgan yagona ayol. Krush sakkiz marta AQShning ayollar oʻrtasidagi shaxmat musobaqalari chempioni boʻlgan.

## Yoshlik paytlari va faoliyati
Irina Krush SSSRning Odessa shahrida (hozirgi Ukraina) tugʻilgan. U besh yoshida shaxmat oʻynashni oʻrgangan va oʻsha yili (1989-yil) ota-onasi bilan Bruklinga koʻchib oʻtishgan.

14 yoshida Krush 1998-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi AQSh chempionatida gʻolib chiqib, AQSh tarixidagi eng yosh ayollar chempioniga aylanadi. U 2007, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015 va 2020-yillarda jami yetti marta chempionlikni qo‘lga kiritadi.

Krush 1999-yilda „Kasparov dunyoga qarshi“ nomli shaxmat musobaqasida qatnashgan. Shuningdek, Krush 2008-yilda Niderlandiyaning Veyk-an-Zi shahrida boʻlib oʻtgan 14 oʻyinchi ishtirokidagi „Corus Chess“ turnirining „C“ guruhida ishtirok etadi. U beshta gʻalaba (shu jumladan yakuniy gʻolib Fabiano Karuanaga qarshi), toʻrt durang va toʻrtta magʻlubiyatdan soʻng 7/13 ball toʻplagan holda beshinchi oʻrinni egallaydi.

2013-yilda u 2001-yildagi NYC Mayor’s Cup xalqaro GM turniridagi, 2013-yilda ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jamoaviy jahon chempionati va 2013-yil Baku Open turniridagi natijalari tufayli grossmeyster unvoniga sazovor boʻladi.

2022-yilda u 2022-yilgi Amerika kubogiga (ayollar maydonida) juftlik yoʻllanmasini qoʻlga kiritadi.

### Jamoa musobaqalari
Krush 1998-yildan beri ayollar shaxmat olimpiadasida AQSh terma jamoasi safida o‘ynab kelmoqda. AQSh terma jamoasi safida 2004-yilda kumush medalni va 2008-yilda bronza medalini qoʻlga kiritadi. Shuningdek, u 2009 va 2013-yillarda shaxmat bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi jamoaviy jahon chempionatida AQSh terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan.

U 2015-yilda AQSh shaxmat ligasida Manhattan Applesauce jamoasiga oʻtadi. U ilgari Nyu-York Knights jamoasida oʻynagan edi (2005-2011, 2013). Krush va uning sobiq eri, kanadalik grossmeyster Paskal Charbonneau Birlashgan Qirollik ligasida Guildford-ADC turnirida ham oʻynagan.

## Jurnalistlik faoliyati
Krush tez-tez *Chess Life* jurnali va *uschess.org saytlariga maqolalar yozib turadi.* Uning 2013-yilda grossmeyster unvonini qo‘lga kiritgani haqidagi maqolasi o‘sha yili „AQSh shaxmatining eng yaxshisi namoyondasi“ deb topiladi.

## Yutuqlari

## Manbalar
Vitali Golod

**Vitali Golod** (; 1971-yil 23-iyunda tugʻilgan) — asli sovet fuqarosi, ammo isroillik shaxmatchi. U 1996-yilda FIDE tomonidan berilgan grossmeyster unvoniga ega.

## Shaxmat faoliyati
Golod yoshligidan shaxmat bilan shugʻulangan boʻlsa ham musobaqalarga kech kirib keladi. Dastlabki ishtirok etgan nufuzli shaxmat musobaqasida u goʻlib chiqadi (Golod 1991-yilda Ukraina chempioni boʻlgan). shundan keyin u Isroilga koʻchib oʻtdi.

2004-yilda u Ramat-Avivda boʻlib oʻtgan Isroil chempionatida Sergey Erenburg bilan 1-2-oʻrinlarni egalladi. U Santa Monikada ham gʻalaba qozondi. 

2006-yilda u AQShning Illinoys shtati, Schaumburg shahrida boʻlib oʻtgan bahorgi Shimoliy Amerika FIDE Invitational turnirida gʻolib chiqdi va Monarch Assurance Isle of Man orolida xalqaro turnirida uchinchi oʻrinni egalladi (Aleksandr Areshchenko va Sergey Volkovdan keyin). Keyingi yili Golod shu orolda Mateush Bartel, Zaxar Efimenko, Yuriy Yakovich, Maykl Roiz va Mixail Kobaliya bilan 1-6-oʻrinlarni egallab, tay-breyk boʻyicha ikkinchi oʻrinni egalladi.

2010-yil mart oyida u Georgiy Agzamov xotirasiga bagʻishlangan turnirda grossmeysterlar Maksim Turov, Sergey Jigalko va Rinat Jumabayev bilan 1-4-oʻrinlarni egalladi. Toʻrt oy oʻtgach, Golod 43-chi Biel shaxmat festivalida grossmeysterlar Aleksandr Riazantsev, Nadejda Kosintseva, Leonid Kritz, Sebastyan Feller, Kristian Bauer va Sebastyan Maze bilan 1-7-oʻrinlarni egalladi. keyinroq noyabr oyida u Isroil chempionligini ham qoʻlga kiritdi.

## Manbalar
Nigʻmon Moʻminov

**Nigʻmon Moʻminov** (Oʻzbekiston SSR, SSSRda &#x5B; ** &#x5D; tug'ilgan) — davlat arbobi, Fargʻona viloyati hokimi.

## Tarjimai holi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning farmoni bilan Nigʻmon Moʻminov Farg‘ona viloyati hokimi lavozimiga tayinlandi. 2000-yil 15-yanvarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan Nigʻmon Moʻminov boshqa lavozimga o‘tganligi munosabati bilan Farg‘ona viloyati hokimi lavozimidan ozod etilgan.

## Manbalar
Debbie Bampton

**Deborah Bampton** (1961-yil 7-oktyabrda tugʻilgan) - yarim himoyachi sifatida oʻynagan ingliz sobiq xalqaro futbolchisi. Faoliyati davomida Bampton "Arsenal" da ikkita kubog yutgan. U Angliya terma jamoasi safida 95 marta maydonga tushib, jami 7 ta gol urgan.

## Manbalar
Yangiqishloqtepa (Navoiy viloyati, Xatirchi tumani)

**Yangiqishloqtepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan . Navoiy viloyatining Xatirchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Yangiqurilish“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
John Barnes (futbolchi)

**John Charles Bryan Barnes** (1963-yil 7-noyabrda tug'ilgan) - sobiq professional futbolchi va menejer.

## Manbalar
Isabella Valois

**Fransiyalik Isabella** (talaffuzi: *Izabella Valua*) (1389-yil 9-noyabr — 1409-yil 13-sentabr) 1396—1399-yillarda Angliya qiroli Richard II ning rafiqasi sifatida Angliya qirolichasi, 1406-yildan to vafotiga qadar yaʼni 1409-yilgacha Orlean gersogining rafiqasi sifatida Orlean gersoginyasi boʻlgan. Fransiya qiroli Charlés VI ning qizi va Fransiya malikasi.

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Cliff Bastin

**Clifford Sydney Bastin** (1912-yil 14-mart – 1991-yil 4-dekabr) — ingliz futbolchisi, “Exeter City” va “Arsenal” klublarida vinger sifatida o‘ynagan.

## Manbalar
Mamatisoq Gʻofurov

**Mamatisoq Boymatovich Gʻofurov** — Oʻzbekiston Respublikasi davlat arbobi, Fargʻona viloyati hokimi (2008-yil 6-mart – 2008-yil 12-noyabr).

## Tarjimai holi
2008-yilgacha Respublika yog‘-moy va oziq-ovqat sanoati uyushmasi raisi bo‘lgan. 2008-yil 6-martda Farg'ona viloyati hokimi etib tayinlangan.

## Manbalar
Peter Beardsley (futbolchi)

**Peter Andrew Beardsley** (1961-yil 18-yanvarda tugʻilgan) — ingliz futbol murabbiyi va sobiq futbolchisi.

## Manbalar
Svetlana Inamova

**Svetlana Tursunxodjayevna Inamova** — (1951-yil, Andijon, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan Sogʻliqni saqlash xodimi.

## Tarjimayi holi
Svetlana Inamova 1951-yil Andijon shahrida tugʻilgan. Oliy maʼlumotli.  Svetlana Inamova 1974-yil Andijon davlat tibbiyot institutini tamomlagan. Svetlana Inamova 1988—2002-yillarda Andijon ko’p tarmoqli bolalar shifoxonasi bosh shifokori, 2002—2004-yillar „Sog’lom avlod uchun“ xalqaro xayriya fondi boshqaruvi raisi, 2005—2008-yillar Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari, Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi, 2008-yildan „Sogʻlom avlod uchun“ xalqaro xayriya jamgʻarmasi boshqaruv kengashi raisi sifatida faoliyat olib borgan. Svetlana Inamova harakatlari natijasida 2015—2017-yillar fondga 130,889 mln AQSh dollari, 4105,4 mln soʻm, xalqaro tashkilotlardan 862,078 ming AQSh dollar va 67,984 ming yevro jalb qilingan. Mablagʻga ekologik noqulay, chekka hududlarda yashovchi aholiga 9 marta tashkil etilgan tibbiy yordam „Salomatlik poyezdlari“ aksiyasi doirasida 25 972,8 mln soʻmlik dori, kiyim-kechak, sanitariya-gigiyena vositalari yetkazib berilgan.  2013-yil AQShning „Ameri Cares“ va boshqa tashkilotlari 200,1 ming AQSh dollari 367 700 juft qishki va yozgi bolalar va oʻsmirlar oyoq kiyimlarini maxsus maktab-internatlari oʻquvchilari, koʻp bolali oilalar farzandlariga tarqatildi. 148 nafar nogiron bola  Koreya, Ukraina, Germaniya, kabi davlatlarda davolanishdi, 1070 dan ortiq bemor bola Oʻzbekistonda operatsiya qilindi. Janubiy Koreyaning „Save the Children“ fondi 332 nafar yurak tugʻma nuqsoni boʻlgan bolalarni „oksigenator“lar bilan taʼminladi.

## Mukofotlari
Svetlana Inamova 1994-yil I darajali „Sogʻlom avlod uchun“ ordeni, 2006-yil „Mehnat shuhrati“ ordeni, 2013-yil „O’zbekiston Respublikasida xizmat ko’rsatgan Sog’liqni saqlash xodimi“ faxriy unvoni bilan mukofotlangan.

= Manbalar =
Zhang Lu

**Zhang Lu** () (1987-yil 6-sentyabrda Tianjinda tugʻilgan) — xitoylik futbolchi, hozirda Xitoy Superligasining Shenzhen klubida oʻynaydi.

## Klub faoliyati
Zhang Lu futbolchilik faoliyatini 2005-yilda yoshlar jamoasini tugatgandan soʻng „Liaoning Whowin“da boshlagan. Yosh boʻlishiga qaramay, u debyut mavsumida tezda Liaoning jamoasida oʻzini namoyon qilgan. Jamoa 2008-yilgi liga mavsumida ikkinchi divizionga tushib ketgan. Ushbu muvaffaqiyatsizlikka qaramay, Zhang Liaoning bilan qolgan va jamoaga ikkinchi divizion chempionligini qoʻlga kiritishga yordam bergan.

2016-yilning 12-yanvarida Zhang Xitoyning Birinchi ligasida o‘z shahrining „Tianjin Quanjian“ klubiga o‘tgan. Klubdagi birinchi mavsumida u oʻzini asosiy darvozabon sifatida koʻrsatgan va Xitoy Superligasiga chiqgan hamda jamoasi bilan divizion chempionligini qoʻlga kiritgan. U oʻzini jamoaning asosiy oʻyinchisi sifatida koʻrsatgan va ularga tarixda birinchi marta uchinchi oʻrinni egallab, OChL yoʻllanmasini qoʻlga kiritishga yordam bergan.

2019-yil 18-sentyabrda Zhang Yoʻl politsiyasi tomonidan tekshirilgan va qon tekshiruvi uning qonida alkogol miqdori 253,3 ekanligini aniqlangan. U 21-sentabr kuni avtomobilni mast holda boshqarganlikda gumonlanib qo‘lga olingan./Xitoy futbol assotsiatsiyasi, Zhangning milliy terma jamoadagi mashgʻulotlari va musobaqalar saralashini bekor qilishga qaror qilgan. U 2019-yil 26-sentyabrda to‘rt oylik sinov muddatiga hukm qilingan.

2020-yil iyul oyida Zhang Shenzhen FC bilan shartnoma imzolagan „Tianjin Tianhai“ning sakkiz sobiq oʻyinchisidan biri edi. U Shenzhen uchun debyutini 2020-yil 28-oktabr kuni „Shijiazhuang Ever Bright FC“ga qarshi o‘yinda o‘tkazgan.

## Xalqaro faoliyati
Zhang 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etish uchun dastlabki tarkibga kiritilgan edi, biroq u uchinchi tanlov darozaboni boʻlgan va oxirgi oʻn sakkiz kishilik yakuniy tarkibga kiritilmagan. U Xitoy milliy futbol jamoasi uchun 2010-yil 3-martda Portugaliyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qilgan, ammo oʻyin FIFA tomonidan tan olinmagan.

## Shaxsiy hayoti
Zhang 2013-yilning 9-noyabrida Liaoning televideniyesi boshlovchisi Chen Mi (bàngín) bilan turmush qurgan.

## Faoliyat statistikasi

## Yutuqlar

### Klub
**Liaoning Whowin**

* Xitoy Birinchi ligasi : 2009

**"Tianjin Quanjian" F.C.**

* Xitoy Birinchi ligasi : 2016

## Manbalar
Pixie Hollow

***Pixie Hollow*** *Disney Fairies* franshizasidagi video o'yindir. DisneyToon Studios va Schell Games kompaniyalari tomonidan ishlangan. 

## Manbalar
Colin Bell

**Colin Bell** (1946-yil 26-fevral – 2021-yil 5-yanvar) – yarim himoyachi sifatida oʻynagan ingliz professional futbolchisi.

## Manbalar
Iskandartepa (Samarqand viloyati, Tayloq tumani)

**Iskandartepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X—XII, XVIII—XIX asrlar. Samarqand viloyatining Tayloq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Payshanbasiyob“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
Danny Blanchflower

**Robert Dennis Blanchflower** (1926-yil 10-fevral – 1993-yil 9-dekabr) Shimoliy Irlandiyaning sobiq futbolchisi, futbol menejeri va jurnalisti boʻlgan.

## Manbalar