Dinetika

**Dynetics** – shtab-kvartirasi Alabama shtatining Xantsvill shahrida joylashgan Amerikaning amaliy fan va axborot texnologiyalari boʻyicha kompaniyasi. Uning asosiy mijozlari Amerika Qoʻshma Shtatlari Mudofaa Departamenti (DoD), Amerika Qoʻshma Shtatlari Razvedka Jamiyati va Milliy Aeronavtika va Koinot Boshqarmasi (NASA) hisoblanadi.

## Tarix
Herschel Matheny va doktor Steve Gilbert 1974-yilda Dynetics kompaniyasiga asos solgan. 1980-yillarda Dynetics elektro-optik va infraqizil sensorlar, raketa tizimlarini tahlil qilish va loyihalash, dasturiy taʼminotni ishlab chiqish, modellashtirish va simulyatsiya qilish, shuningdek, radarlar, raketalar va raketa qidiruvchilardan xorijiy materiallardan foydalanishni oʻz ichiga olgan holda oʻz faoliyat sohasini kengaytirdi. 

1990-yillarda Dynetics oʻzining asosiy biznesini rivojlantirishda davom etdi va elektr sinov tizimlari provayderi sifatida avtomobil taʼminoti sanoatiga kirib keldi. 2000-yildan beri Dynetics axborot texnologiyalari (IT) va kiberxavfsizlik xizmatlarini taqdim etadi, shu jumladan, NASAning Marshall kosmik parvozlar markaziga (MSFC) IT xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha shartnomani yutib olgan. Kompaniya kosmik biznesga FASTSAT (Fast Affordable Science and Technology Satellite) nanosun’iy yo‘ldoshini ishlab chiqish va Orion Propulsion’ni sotib olish bilan kirdi. Uning kosmik biznesi NASA bilan 2013-yildagi SLS (Space Launch System) shartnomasi bilan oʻsishda davom etdi.

2019-yil 17-dekabrda Leidos Dynetics kompaniyasini 1,65 milliard AQSH dollariga sotib olganini e’lon qildi va xarid 2020-yil 31-yanvarda yakunlandi.

## Operatsiyalar
Dynetics oʻz xizmatlari va mahsulotlarini quyidagi toifalarga ajratadi: razvedka, raketa, aviatsiya, kiberxavfsizlik, avtomobilsozlik va kosmik. Kompaniya 2012-yilda “Yechimlar majmuasi” deb nomlangan yangi binoni ochdi, bu  bino Alabama shtatining Huntsville shahridagi Kammings tadqiqot parkida joylashgan tadqiqot va ishlanmalar obyekti hisoblanadi. Dynetics qoʻshimcha ravishda Michigan, Florida, Virjiniya, Ogayo va Texasda masofaviy operatsiyalarni amalga oshiradi.

## Loyihalar

* 2009-yilda Dynetics Freedom Information Systems, Inc., CIBER, MacAulay-Brown/Grey Research va MEI Technologies kompaniyalari bilan hamkorlik qildi va Marshall kosmik parvoz markazi (MSFC) shartnomasini yutib oldi. Ushbu shartnoma besh yil davomida taxminan 335 million AQSh dollariga baholanadi va IT xavfsizligi xizmatlari, IT rejalashtirish; telekommunikatsiya xizmatlari; ilovalar va veb-xizmatlar; hisoblash va audiovizual axborot xizmatlarini qamrab oladi.
* 2010-yilda Dynetics FASTSATʼni yaratish uchun Marshall kosmik parvozlar markazi va Von Braun Fan va innovatsiyalar markazi (VCSI) bilan hamkorlik qildi.
* 2012-yilda Dynetics NASAga F-1 dvigatelining arzonligi, ishonchliligi va ishlashi, asosiy harakatlanish tizimi va SLS shartnomasi uchun tuzilma xavfini kamaytirish vazifalariga asoslangan taklifni taqdim etdi. Dynetics hamkori Aerojet Rocketdyne bilan birga tanlab olingan va dvigatelning asosiy aylanadigan mexanizmi boʻlgan oʻrnatilgan quvvat bloki kabi innovatsion dvigatel komponentlarini sinovdan oʻtkazish va ishlab chiqarish vazifasini yuklagan.
* Dynetics AR1 raketa dvigatelini ishlab chiqishda Aerojet Rocketdyne kompaniyasining asosiy hamkori. Qoʻshma korxona toʻgʻrisidagi kelishuvga koʻra, Dynetics AR1 dvigatelining asosiy harakatlantiruvchi tizimi, oʻt oldirish tizimi va yerga ulashni qoʻllab-quvvatlash uskunalari elementlari, shuningdek, muhim dvigatel konstruktsiyalarini tahlil qilish bilan taʼminlaydi.

Dynetics oʻsha paytda dunyodagi eng katta aniqlik bilan boshqariladigan “air-dropped” tizimni, yaʼni  MOAB bombasini yaratishda tizim integratori boʻlib xizmat qildi.

2014-yil may oyida Dynetics hukumat va biznes uchun sayyora haqida koʻproq maʼlumot toʻplash maqsadida Yer orbitasiga 18 tagacha sunʼiy yoʻldosh qurishini eʼlon qildi. Kompaniya loyiha uchun OmniEarth LLC, Harris Corp va Draper Laboratories bilan hamkorlik qiladi. Dynetics, shuningdek, NASAʼning kosmik ishga tushirish tizimini loyihalashda yangilanishlarga yordam berish uchun Aerojet Rocketdyne raketa ishlab chiqarish kompaniyasi bilan hamkorlik qildi.

2016-yilda Dynetics DARPA tomonidan havoda qayta tiklanadigan eksperimental uchuvchisiz uchish apparati uchun shartnoma bilan taqdirlangan toʻrtta kompaniyadan biri edi. Dynetics X-61 Gremlins samolyotini yaratish uchun toʻrtta kompaniya orasidan Dynetics tanlandi. Birinchi X-61A 2020-yil yanvar oyida ilk parvozini amalga oshirdi.

### Dynetics qoʻnish tizimi
Sierra Nevada korporatsiyasining kosmik tizimlari bilan ishlaydigan Dynetics NASAning HLS Appendix E dasturi boʻyicha qoʻnish tizimini (HLS) loyihalash boʻyicha tadqiqotlarda ishtirok etdi. Ular NASAga HLS H ilovasi boʻyicha taklif kiritdilar. Oʻn oylik dastur oxirida NASA qaysi pudratchilarga dastlabki koʻrgazmali missiyalar uchun shartnomalar taklif qilinishini baholaydi va oyga qoʻnish tizimlarini ishlab chiqish va loyihalash uchun firmalarni tanlaydi.

NASA xodimi Stephen Jurczyk Dynetics loyihasida yonilgʻi tushirish baklari va kam ekipaj modulini innovatsion kuchli tomonlar deb aniqladi.

Dyneticsʼdan Robert Wrightning xabar berishicha, Dynetics jamoasi metan va LOXni HLS qoʻnishi uchun yonilgʻi/oksidlovchi tizim sifatida tanlagan, chunki ularning tadqiqotlarida bu tanlov ishlash va uzoq muddatli barqarorlikning eng yaxshi kombinatsiyasini taklif qiladi.

## Manbalar