Mariya-Fransua de Burbon

**Fransuaza Mari de Burbon** (, de Blois — nikohdan oldin; 4-may 1677, Chateau Maintenon — 1749-yil 1-fevral, Parij) — Fransiya qiroli Lui XIV va uning rasmiy bekasi *Markiz de Montespanning* noqonuniy farzandi (kenja qizi). Qirol bolani qonuniylashtirgandan soʻng, Fransuaza-Mari *Fransiyaning qonuniylashtirilgan qizi* maqomini oldi (). Qonuniylashtirilgandan soʻng, qirol uni ikkinchi *Mademoiselle de Blois* unvoni bilan taqdirladi va shuning uchun u *Fransuaza-Mari de Blois* deb ataldi.1692-yilda, 14-yoshida, birinchi amakivachchasi boʻlgan Orleanlik Filippga turmushga chiqdi. Bu nikohda 8 ta farzand bor edi, ulardan toʻrttasi oʻz merosxoʻriga ega edi.
Magʻrur, shoshqaloq va jozibali, u asosan oʻz singlisi, Burbon gertsogi Luiza Fransuaza bilan raqobatlashib, koʻplab qizlari uchun foydali turmush qurishga qaratilgan intrigalarni muvaffaqiyatli boshqardi. Biroq, u oʻsha tarixiy davrdagi fransuz hukumatiga yaqinligi tufayli unchalik siyosiy taʼsirga ega emas edi.1718-yilda *Sellamare fitnasida* ishtirok etgan, uning maqsadi oʻz eri Filippni Orleanlik qirollik *[[Noyib|regenti]]* lavozimidan chetlatish va oʻzining sevimli akasi, Meyn gertsogiga siyosiy taʼsirni qaytarish edi.
Markiz d’Argenson oʻzining onasi Montespan xonimga juda oʻxshashligini esladi, lekin ayni paytda u otasi Lui XIVning intizomli ongi va uning kamchiliklari — adolatsizlik va shafqatsizlikka ega edi.
## Biografiyasi

Fransuaza-Mari, shuningdek, uning ukasi Lui-Aleksandr xonim Montchevreuil, Kolber va Jussac tomonidan tarbiyalangan. Bolaligida u ota-onasini koʻrish uchun vaqti-vaqti bilan Versalga olib kelingan.
Katta opasi Luiza Fransuaza singari, u onasining goʻzalligini meros qilib oldi. Madam de Quelus oʻz xotiralarida Fransuaza-Mari „tugʻilishdan uyatchan va maftunkor“, shuningdek, „chiroyli yuzi va chiroyli qoʻllari bilan bir oz goʻzallik; toʻliq mutanosib.“ Onasidan u *Mortemarts ning mashhur oilaviy* ham meros qilib oldi. Shuni taʼkidlash kerakki, u oʻzining qirollik kelib chiqishi va otasidan *[[burbonlar]] qonini* meros qilib olganligi bilan faxrlanardi. Voyaga etganidan keyin ham odamlar uni masxara qilishadi va „u har doim malika ekanligini, hatto hojatxonada oʻtirganini ham eslagan“ ().
### Madmuazel de Bloisning bolaligi
Fransuaza Mari  qirol Lyudovik XIV tomonidan *qonuniylashtirildi* yilda 4,5 yoshida va odobli *mademoiselle de Blois* unvonini oldi, uni ilgari uning katta opasi Mariya Anna de Burbon, qirol Lui XIV va Luiza de La Valyerning qonuniylashtirilgan qizi kiygan. Qonuniylashtirish aktida onasining ismi koʻrsatilmagan, chunki *Montespan xonim Markiz* de Montespan bilan rasman turmush qurgan, u Lui XIVdan xotinining farzandiga qonuniy huquqlarni talab qilishi mumkin edi.

### Nikohi
Qirol Lyudovik XIV oʻzining jiyani va uning amakivachchasi Shartr *gertsogi* Filippni (keyinchalik Fransiyaning regenti Orleanlik Filipp II), ukasi Orleanlik Filipp I ning yagona oʻgʻlini Fransua-Mariga er qilib tanladi. Qirolning bu qarori kuyovning onasi, Lui XIV ning koʻplab *noqonuniy farzandlariga* boʻlgan notoʻgʻri munosabati yaxshi maʼlum boʻlgan malika Palatinni hayratda qoldirdi . Kichkina oʻgʻlining bu nikohga rozi boʻlganini bilgach, u butun saroy huzurida uni urdi va podshohdan yuz oʻgirdi, shoh esa uning oldida taʼzim qildi.

Yoshlarning turmush qurishi munosabati bilan qirol Lui XIV Parijdagi Pale-Qirollik saroyini kuyovning ota-onasi, Orleanlik Filipp va uning rafiqasi malika Palatinning mulkiga topshirdi. Oʻsha vaqtga qadar orleanlar saroydan qarorgoh sifatida foydalangan, ammo unga egalik qilmagan. Dastlab bu saroy Kardinal *saroyi* (Kardinallar saroyi) deb atalgan va uni qurgan kardinal Rishelyening vasiyatiga koʻra 1642-yilda *tojga* oʻtkazilgan. Qirol Lyudovik XIV ham kuyovga yuqori harbiy mavqega ega boʻlishni vaʼda qildi va gʻaznadan 100 000 livrni kuyovning otasining sevimlisi *Chevalier de Lorrainga* berishni buyurdi.

Fransuaza-Mari boʻlajak turmush oʻrtogʻining kimligini bilib, shunday dedi: „U meni sevadimi, menga farqi yoʻq; Muhimi, unga turmushga chiqish.“

### Orlean gersoginyasi

1701-yilda, „qirolning yagona ukasi“ Orleanlik Filipp I vafotidan soʻng, uning 27 yoshli oʻgʻli va eri Fransuaza-Mari Orlean gertsogi unvonini, shuningdek, uning boshqa barcha unvonlari va mulklarini meros qilib oldi. ota, shu tariqa Orlean palatasi rahbari boʻldi . *Orleanning* yangi gersoginyasi sud boʻysunishida qaynonasini ortda qoldirdi va qirollikdagi ikkinchi ayol boʻldi, faqat Burgundiya *gertsogi Daupindan* keyin. Filipp d’Orlean *Marli* shahrida qirol Lui XIV bilan boʻlib oʻtgan qizgʻin janjaldan soʻng , Château Saint-Cloud’da vafot etdi, yosh *Chartr gertsogi* Fransuaza-Mari va homilador sevimli ayoli oldida ochiq yurishga yoʻl qoʻyilmasligi haqida. Mari-Luiza de Seri. Qaynotasi va amakisi Filippning Fransuaza-Mariga nisbatan yumshoq his-tuygʻulari yoʻq edi.

Yangi Orlean gertsogi va gertsoginyasi Parijdagi Royal Paleda, shuningdek, Parijdan 10 kilometr gʻarbda joylashgan Sent-Klutli qasrda dabdabali hayot kechirgan. Pale-Royaldagi gersog va gertsoginyaning shaxsiy kvartiralari Jan Berin nomi bilan bezatilgan va bezatilgan.

### Soʻnggi yillari
1739-yilda Fransuaza-Marining katta oʻgay singlisi Mari-Anne de Burbon, Konti malikasi 72 yoshida vafot etdi. Uch yil oʻtgach, 1742-yilda uning toʻrtinchi qizi Luiza Elizabet Parijdagi *Lyuksemburg saroyida* vafot etdi. Luiza Elizabetning dafn marosimi Parijdagi Sen-Sulpisda boʻlib oʻtdi. Ajabo, dafn marosimi 1663-yilda Fransua-Marining onasi Markiz de Montespan bilan qonuniy nikohda boʻlgan cherkovda boʻlib oʻtdi. Cherkov episkopi Fransuaza-Mari erining noqonuniy oʻgʻli *Lui-Sharl de Sent-Albain* edi.

## Farzandlari

# Mademoiselle de Valua ( yil — ); goʻdakligida vafot etgan.
# Orleanlik Mari Luiza Elizabet ( yil — ); Berri gersogi Charlz bilan turmush qurgan (merosxoʻrlari bor edi).
# Orleanlik Luiza Adelaida ( yil — ); abbess Shell.
# Sharlotta Aglaya d’Orlean ( — ); Franchesko III d’Estega turmushga chiqdi (merosxoʻrlari bor edi).
# Lui de Burbon, Orlean gertsogi ( yil — ); Baden-Badenlik Avgustaga turmushga chiqdi (ularning merosxoʻrlari bor edi).
# Orleanlik Luiza Elizabet ( yil — ); boʻlajak Ispaniya qiroli Lui I ga turmushga chiqdi (merosxoʻrsiz)
# Orleanlik Filippa Elizabet ( yil — ); (merosxoʻrlarsiz).
# Orleanlik Luiza Diana ( yil — ); Konti shahzodasi Lui Fransua bilan turmush qurgan (merosxoʻrlari bor edi).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*