open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saidahror Gʻulomov

**Saidahror Saidahmedovich Gʻulomov** — 1947-yil 25-iyunda tugʻilgan. Oliy maʼlumotli. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining akademigi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi, iqtisod fanlari doktori, professor.

## Biografiyasi
*1947-yil 25-iyunda Toshkentshahrida tavallud topgan. 
*1964-yilda oʻrta maktabni «a’lo» baholarga tugatdi. 
*1969-yilda Toshkent Xalq xoʻjalik institutining „iqtisodiy informatika“ mutaxassisligi boʻyicha imtiyozli diplom bilan muvaffaqiyatli tamomlagandan soʻng, mazkur institutning «Iqtisodiy kibernetika» kafedrasida tadqiqotchi-shogird lavozimiga ishga qoldirildi.
*1970—1973 yillarda G. V. Plexanov nomidagi Moskva Xalq xoʻjalik institutining kunduzgi boʻlim aspiranti boʻlib, nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi.
*1973—1980 yillarda |Toshkent Xalq xoʻjalik institutining  „Iqtisodiy kibernetika“ kafedrasida assistent, katta oʻqituvchi, dotsent lavozimlarida ishladi. V.M.Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti doktoranti lavozimlarida ishlagan. 
*1981-1998-yillarda Toshkent Xalq xoʻjalik institutining professori, dekani, prorektori, rektori
*1998-yildan 2004-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri; 
*2004-2006 yillarda Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti rektori; 
*2006-2011 yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi ijtimoiy-gumanitar fanlari yoʻnalishi vitse prezidenti; lavozimlarida ishlagan. 
*2006-yildan hozirgi vaqtga qadar Oʻzbekiston xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy-maʼrifiy aloqalar jamiyatlari Kengashi jamoatchilik asosida raisi, 
*2010-yildan hozirgi vaqtga qadar esa Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti professori (0,5 stavka) boʻlib ishlab kelmoqda.
*2012-yildan shu kunga qadar Kadrlarni qayta tayyorlash va statistika tadqiqotlari Markazining „Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari“ kafedrasi mudiri lavozimiga tayinlangan.

## Manbalar
Dmitrovka

**Dmitrovka** () —  Qirgʻiziston Respublikasi Jalolobod viloyati Suzoq tumaniga qarashli qishloq.  Tosh-Buloq ovul okrugi tarkibiga kiradi.  
## Aholisi

Aholisi - 2 866 kishi.

## Manbalar
Iroda Iskandarova

**Iskandarova Iroda Karimovna** — 1972-yil 30-oktyabrda Xorazm viloyati, Xonqa tumanida tavallud topgan. U sanʼatsevar oilada tugʻilgan boʻlib, uning ota-onasi sanʼatni juda yaxshi koʻrishgan. Onasi shifokor boʻlishiga qaramasdan, ikkinchi kasbi hisoblangan xorazm folklyor yoʻnalishdagi xalfachilik janrida qoʻshiq ham kuylar edi. Bu janrda garmon doira joʻrligida jonli ijro etiladi. Yosh Iroda 5-sinfdan boshlab onasini yonida doira chalib yurar edi. Oʻsha davrdanoq Irodada saʼnatga mehr uygʻongan boʻlsa ne ajab. Bu olamga tobora qiziqib borgan xonandamiz asta-sekin onasidan xalfachilik janrida dars olishni boshlagan. 8-sinfdan esa oʻzi garmonda qoʻshiq kuylab, shu yilning oʻzida, yaʼni 1987-yil ilk albomini ʻʻArka qizlarʼ’ nomi bilan keng ommaga taqdim etgan.
Sanʼatdagi bilimini kuchaytirish maqsadida 1987-yili *Al-Xorazmiy* nomidagi Urgench pedagogika bilim yurtining musiqa boʻlimiga oʻqishga kiradi. Ushbu maskanda u musiqa sir-asrorlarini oʻrgana boshlaydi.
* 1988-yilda esa Xorazmda Iroda Xalfa nomi bilan anchayin tanilib ulguradi. Bu orada Iroda *Noz bilan* nomli yana bir albomini yozib tugatadi. Tahsil olib yurgan kezlari ijro etgan qoʻshiqlarining aksari birinchi ustozi, yaʼni onasi Roʻzmetova Saporgul kuylagan qoʻshiqlar boʻlib, ushbu taronalar zamon bilan hamnafas holda estrada ohanglari uygʻunligida kuylangan edi.
* 1992-yili Toshkentda boʻlib oʻtgan *Anor* musiqa tanlovida estrada yoʻnalishda xalfa yoʻli bilan qatnashdi.
* 1993-yil Xorazm viloyatida Botir Zokirov nomiga bagʻishilangan tanlovda Botir Zokirov qoʻshiqlaridan birini ijro etib, 1-oʻrinni oladi.
* 1995-yil estrada yoʻnalishda ilk bor xorazmcha *Bahor nafasi* albomi sotuvga chiqdi, shu yili Xorazmda katta konsert dasturini taqdim etishga ham musharraf boʻldi.
* 1998-yilda *Ishonmayman* deb atalgan yangi albomi koʻp nusxada sotuvga chiqarilib, muxlislar tomonidan yaxshi qabul qilindi.
* 2001-yilda Iroda Iskandarova Toshkent Davlat Madaniyat inistutiga oʻqishga kiradi va bu Toshkentda ijodini boshlaydi.
* 2002-yil Mudofaa Vazirligi qoshidagi **Qurolli kuchlar ansambli**ga xonanda boʻlib ishga kiradi va hozirgi kunga qadar shu yerda faoliyat yuritmoqda.
* 2005-yil 1-2-mart kunlari „Turkiston“ saroyida yakkaxon konsert dasturini taqdim etadi. Shu yili *Sevar edim* albomi ham muxlislar hukmiga havola qilinadi.
Toshkentdagi 2-albomi 2008-yili *Ohlarim* nomi bilan chiqdi. Shu kunga qadar juda koʻp konsertlarda, davlat tadbirlarida ishtirok etgan. Oʻzbekiston boʻylab, barcha viloyatlarda yakkaxon konsert dasturlarini taqdim etib, juda katta muvaffaqiyatlar qozongan.
## Manbalar

## Havolalar
* Ozodlik radiosi bilan suhbati
Sumsar (Chatqol)

**Sumsar** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Jalolobod viloyati Chatqol tumaniga qarashli qishloq.

## Aholisi

Aholisi - 5 967 kishi.

## Manbalar
Makedoncha Vikipediya

**Makedoncha Vikipediya** () Vikipediyaning makedon tilidagi boʻlimidir.

2003-yil sentabrida ochilgan, 2007-yili 10 ming maqolaga yetgan. 2011-yil 2-oktabrida 50 ming maqola yigʻdi. Makedoncha Vikipediyaning teranligi juda katta, bu unda  tomonidan yaratilgan koʻp sonli  tufaylidir.

## Hozirgi ahvoli
-yil - boʻyicha makedoncha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): .

## Manbalar

## Havolalar
* Makedoncha Vikipediya
Makedon tili

**Makedon tili** () — hind-yevropa tillar oilasiga kiruvchi jan. slavyan tillaridan biri, Makedoniya Respublikasining rasmiy tili (2 mln. ga yaqin kishi soʻzlashadi). Lahjalari gʻarbiy, sharqiy, shim. guruhlarga boʻlinadi. Adabiy Makedon tilida 5 ta unli fonema (a, o, u, ye, i)dan tashqari, "r" undoshi ham boʻgʻin hosil qiladi. Urgʻusiz boʻgʻinlar reduksiyasi uchramaydi. "X"dan boshqa barcha shovqinli undoshlar jaranglilikjarangsizlik boʻyicha oʻz juftiga ega. Undoshlar qatorida qattiq — yumshoqlik kuzatiladi. Otlarda kelishik qoʻshimchalari yoʻq, sintaktik munosabatlar analitik tarzda ifodalanadi. Feʼllar murakkab zamon shakllari tizimiga ega. Makedon tili alifbosi kirill yozu-vmga, imlosi esa fonetik qonunqoidalarga asoslangan.
## Manbalar
Fyodorov (tuman, Qoʻstanay viloyati)

**Fyodorov tumani** — Qoʻstanay viloyatiga qarashli tuman. Fyodorov tumani 1928-yili 17-yanvarda tashkil topdi. Tuman Qoʻstanay viloyatining shimoli-gʻarbida joylashgan. Tumanning maʼmuriy markazi — Fyodorovka qishlogʻi. Maydoni 7,2 ming km². Aholi soni — 28,049 kishi.

## Aholisi
Tuman aholisi 28,049 kishi (2010). Oʻrtacha zichligi 1&nbsp;km² ga 3,94 kishidan toʻgʻri keladi. Tuman aholisining milliy tarkibini quyidagi jadvaldan koʻrishingiz mumkin (1-yanvar 2010-yil):
* ruslar — 9 913 kishi (35,34 %)
* ukrainlar — 7 959 kishi (28,38 %)
* qozoqlar — 4 718 kishi (16,82 %)
* olmonlar — 2 313 kishi (8,25 %)
* beloruslar — 806 kishi (2,87 %)
* tatarlar — 535 kishi (1,91 %)
* boshqirdlar — 321 kishi (1,14 %)
* ozarbayjonlar — 247 kishi (0,88 %)
* moldavanlar — 173 kishi (0,62 %)
* ingushlar — 147 kishi (0,52 %)
* mordvalar — 137 kishi (0,49 %)
* polyaklar — 126 kishi (0,45 %)
* boshqalari — 654 kishi (2,33 %)
* Umumiy — 28 049 kishi (100,00 %)

## Ijtimoiy soha
* Ijtimoiy sohadagi barcha mahkamalar — 135
* Bilim berish mahkamalari — 45 (4526 oʻquvchi)
* Umumiy bilim beruvchi maktablar — 39 (3552)
* Oʻrta maktablar — 17 (3131 oʻquvchii),
* Asosiy maktablar — 5 (246 oʻquvchii),
* Boshlangʻich maktablar — 17 (175 oʻquvchii),
* Maktabgacha tayyorlash sinflari — 41 (341),
* Tumanda ishlovchi pedagoglar soni — 495 kishi
* Oliy maʼlumotlisi — 354 (71,5 %)
* Oʻrta maxsus maʼlumotlisi — 141 (28,5 %)
* Oliy toifali — 43 (8,6 %)
* 1 toifali — 127 (25,7 %)
* 2 toifali — 177 (35,8 %)
* Toifasiz — 148 (29,9 %)
* Tuman markaziy kasalxonasi (120 oʻrinli) — 1
* Shifoxona — 1
* Tuman silga qarshi kasalxonasi (30 oʻrinli) — 1
* Shifokorlik ambulatoriyalar — 12
* Tibbiy punklar — 31
* Tibbiyot sohasida ishlovchi barcha xodimlar soni — 389 kishi, shulardan:
* Shifokorlar soni — 40
* Xamshiralar soni — 182
* Madaniyat mahkamalari — 41

## Manbalar

## Havolalar
* Официальный сайт Федоровского района 
* Отдел образования Федоровского района 
* Пешковская средняя школа 
* СШ №1 им. Димитрова
* СШ №4 им. М.Маметовой
* Сайт учителя географии Попко Татьяны
Oʻbagʻan

**Oʻbagʻan** — Qoʻstanoy viloyati Amangeldi tumanidagi qishloq, tuman markazi. Maydoni 7,10&nbsp;km². Viloyat markazi — Qoʻstanoy shahridan sharqqa tomon 67&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. Poydevori 1902 — 1906-yillarda qurila boshladi. Aholisi 513 kishi (2012) shulardan: qozoqlar — 379 kishi (72,6 %), ruslar — 84 kishi (16,1 %), ukrainlar — 23 kishi (4,4 %), olmonlar — 12 kishi (2,2 %), beloruslar — 7 kishi (1,3 %), boshqalari — 17 kishi (3,3 %).

## Havolalar
* Социально-экономический паспорт села Убаганское 
* Информационный портал Алтынсаринского района 

## Manbalar
Avliyokoʻl

**Avliyokoʻl** — qishloq, Qoʻstanoy viloyati Avliyokoʻl tumanining markazi. 1997-yilgacha Semiozyornoe nomi bilan atalib keldi. Avliyokoʻl qishlogʻi viloyat markazi sanalmish Qoʻstanoy shahridan 110&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 11 429 ming kishi (2012). Poydevori 1897-yili qurilgan. Qishloqda moy, non, pivo, zavodlari v.h faoliyat yuritmoqda. Avliyokoʻl qadimgi tarixiy qishloqlardan hisoblanadi. Shu zaminda 7 ta koʻlning boʻlishiga bogʻliq rus muxojirlari Avliyokoʻlni Semiozyornoe deb nomlagan.

## Aholsi
1999-yili qishloq aholisi 11,552 kishini (5,550 nafari erkaklar 6,002 nafari ayollar), 2009-yilda esa qishloq aholisi 11,692 kishini tashkil qildi (5,595 nafari erkaklar 6,097 nafari ayollar).

## Manbalar

## Havolalar
* Sayt akima Auliekolskogo rayona
Shidir (Bozor-Qoʻrgʻon)

**Shidir ** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Jalolobod viloyati Bozor-Qoʻrgʻon tumaniga qarashli qishloq.   Kengash ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi - 3 819 kishi.

## Manbalar
Denisovka

**Denisovka** — Qoʻstanoy viloyati Denisov tumanining maʼmuriy markazi. Aholisi 22 448 kishi (2010). Poydevori 1903-yili qurilgan. Qishloqda moy zavodi, oziq ovqatlar kombinati, elevator, v.b. faoliyat yuritmoqda.

## Aholisi
1999-yili qishloq aholisi 6,611 kishini, (3,209 nafari erkaklar va 3,402 nafari ayollar) 2009-yilda esa qishloq aholisi 5,196 kishini tashkil qildi (2,465 nafari erkaklar va 2,731 nafari ayollar).

## Manbalar

## Havolalar
* Sayt akima Denisovskogo rayona
Jimi Hendrix

**James Marshall „Jimi“ Hendrix** (; asl ismi: **Johnny Allen Hendrix** (); 27-noyabr, 1942 – 18-sentabr, 1970) amerikalik musiqachi, xonanda va qoʻshiq yozuvchi boʻlgan. Qisqa vaqtlik (toʻrt yil) faoliyatiga qaramay, ommabop musiqada eng buyuk elektrogitarachi va XX asrning eng muhim musiqachilaridan biri, deb hisoblanadi.

Amerika rock and roll va electric blues musiqalaridan ilhomlangan Hendrix oʻzining The Jimi Hendrix Experience guruhi bilan Yevropada muvaffaqiyatga erishdi. Keyinchalik, 1967-yilgi Monterey Pop Festivalida qatnashib, Amerika Qoʻshma Shtatlarida ham shuhratga erishdi. 1969-yili katta Woodstock festivalida bosh ijrochilardan boʻldi.

Hendrix musiqaga stereofonik feyzer samarasi, gitara fidbeki kabi yangiliklarni olib kirdi, elektrogitara bilan yangicha chalish usullari kashshofi boʻldi.

Jimi Hendrix 1970-yil 18-sentabrida Londondagi Samarqand mehmonxonasida barbituratdan zaharlanib vafot etgan.

Hayotligida va oʻlimidan keyin koʻplab musiqa mukofotlari olgan Jimi Hendrix sharafiga 1997-yili Londonda memorial taxta oʻrnatildi. *[[Rolling Stone]]* jurnali uni birinchi raqamli gitarachi va oltinchi eng buyuk artist qilib tanlagan.

## Diskografiyasi
; The Jimi Hendrix Experience
* *[[Are You Experienced]]* (1967)
* ** (1967)
* *[[Electric Ladyland]]* (1968); Jimi Hendrix/Band of Gypsys
* *[[Band of Gypsys]]* (1970; jonli yozilgan)
; Vafotidan keyin chiqarilgan albomlar
* *[[The Cry of Love]]* (1971)
* *[[Rainbow Bridge (album)|Rainbow Bridge]]* (1971)
* *[[War Heroes]]* (1972)
* *[[Loose Ends (Jimi Hendrix albomi)|Loose Ends]]* (1974)
* *[[Crash Landing (Jimi Hendrix albomi)|Crash Landing]]* (1975)
* *[[Midnight Lightning]]* (1975)
* *[[Nine to the Universe]]* (1980)
* *[[Radio One (albom)|Radio One]]* (1988)
* *[[First Rays of the New Rising Sun]]* (1997)
* *[[South Saturn Delta]]* (1997)
* *[[Valleys of Neptune]]* (2010)

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
* Jimi Hendrix jamgʻarmasi
Bozorqoʻrgʻon

**Bozorqoʻrgʻon ** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Jalolobod viloyati Bozorqoʻrgʻon tumaniga qarashli qishloq.   Bozorqoʻrgʻon ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi - 65 666 kishi.

## Mashhur bozorqoʻrgʻonliklar

Azimjon Asqarov, huquqshunos va jurnalist, International Press Freedom Awards 2012 laureati http://www.fergananews.com/articles/7487.

## Manbalar
Fyodorovka (Qoʻstanay viloyati)

**Fyodorovka** — Qoʻstanoy viloyati Fedorov tumanidagi) qishloq, tuman markazi. Tuman rasmiy maʼlumotga qaraganda 1900-yili tashkil topgan. Qishloqda Troitsk — Qoʻstanoy temir yoʻl stansiyasi mavjud, Qoʻstanoy shahrining shimoli-gʻarbida 85&nbsp;km masofada joylashgan.

## Aholisi
1999-yili qishloq aholisi 7,626 kishini, (3,576 nafari erkaklar va 4,050 nafari ayollar) 2009-yilda esa qishloq aholisi 6,410 kishini tashkil qildi (2,978 nafari erkaklar va 3,432 nafari ayollar).

## Sanoati
Fyodorovkada tikish fabrikasi, moy zavodi, no, oziq-ovqat kombinatlari faoliyat yutitmoqda. Fyodorovka hududi orqali Qoʻstanay va Rudniyni bogʻlovchi avtomabil va temir yoʻllari oʻtgan.

## Ijtimoiy soha
Fyodorovkada bosmaxona, elevator, avtovokzal, 2 ta oʻrta va 1 maxsus maktab, madaniyat uyi, 2 ta kutubxona, tuman kasalxonasi, dorixona va boshlar aholiga xizmat qilmoqda.

## Manbalar

## Havolalar
* Sayt akimata Fyodorovskogo rayona  
* Sayt gazeti „Fyodorovskie novosti“
Uzunkoʻl (Qoʻstanay viloyati)

**Uzunkoʻl** — Qoʻstanoy viloyati Uzunkoʻl tumanidagi qishloq, tuman markazi. Uzunkoʻl qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Aholisi 6148 kishi (2012).

## Aholisi
1999-yili qishloq aholisi 6,878 kishini, (3,467 nafari erkaklar va 3,417 nafari ayollar) 2009-yilda esa qishloq aholisi 6,378 kishini tashkil qildi (3,072 nafari erkaklar va 3,306 nafari ayollar).

## Manbalar
Qazarman

**Qazarman** () – Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Toʻgʻiz-Toʻra tumaniga qarashli qishloq. Kargalik ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi – 9 486 kishi.

## Manbalar
Filantrop

**Filantrop** ( — „sevish“ va  — „odam“; „odamsevarlik“) odamlarga beminnat yordam qiluvchi shaxsdir. Filantroplar xayriya, ehson, sadaqa qilishadi, mehribonlik uylari, maktab, kasalxonalar qurishadi.

## Filantroplar
Quyida ayrim koʻzga tashlangan filantroplar ismlari keltirilgan:

*Warren Buffett
*Bill Gates
*Chuck Feeney
*Azim Premji
*Ted Turner

## Manbalar
Qarabaliq

**Qarabaliq** — shahar tipidagi qishloq, Qoʻstanay viloyati Qarabaliq tumaning maʼmuriy markazi. Toguzak daryosining yoqasida, Toguzak temir yoʻl stansiyasidan 10&nbsp;km masofada, viloyat markazi Qoʻstanay shahridan shimoli-gʻarbga tomon 130&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 2012-yilgi statistika boʻyicha 10,811 kishi.

## Sanoati
Qishloqda Mexanicheskiy zavodi, qush fabrikasi, GKKP „Qozogʻiston agrotexnika kolledji“ faoliyat yuritmoqda.

## Manbalar

## Havolalar
* Онлайн карта Карабалыка 
* О посёлке Карабалык
* Официальный сайт акима Карабалыкского района
* Налоговое управление по Карабалыкскому району 
* Отдел образования акимата Карабалыкского района 
* Карабалыкская районная газета "Айна" 
* Карабалыкская районная ЦБС

## Manbalar
Taran

**Taran** — qishloq, Qoʻstanoy viloyati Taran tumaning maʼmuriy markazi. Avvallari bu qishloq Viktorovskoye deb nomlangan. Aholisi 2012-yilgi maʼlumot boʻyicha 3675 kishini tashkil qildi.

## Aholisi
1999-yili qishloq aholisi 4,480 kishini, (2,232 nafari erkaklar va 2,248 nafari ayollar) 2009-yilda esa qishloq aholisi 3,952 kishini tashkil qildi (1,871 nafari erkaklar va 2,081 nafari ayollar).

## Manbalar
Borovskoy (Qoʻstanay viloyati)

**Borovskoy** — qishloq, Qoʻstanoy viloyati Mendiqara tumanining maʼmuriy markazi. Maydoni 70,9&nbsp;km². Aholisi 9,566 kishi (2012). Viloyat markazi — Qoʻstanoy shahridan shimoli-sharqqa tomon 90&nbsp;km masofada, Qoʻstanoy — Petropavlovsk avtomobil yoʻlining yoqasida, qaragʻayli oʻrmonining gʻarbiy tarafida joylashgan. Poydevori 1896-yili qurilgan.

## Sanoati
Borovskoyda moy zavodi, tegirmon, tikish fabrikasi, gʻisht zavodi, temir-beton, duradgorlik, mashina-traktor taʼmirlash ustaxonasi, tuman bosmaxona v.h. faoliyat yuritmoqda.

## Aholisi
1999-yili qishloq aholisi 10,25 kishini, (4,740 nafari erkaklar va 5,285 nafari ayollar) 2009-yilga kelib, qishloq aholisi 9,781 kishini tashkil qilgan (4,719 nafari erkaklar va 5,062 nafari ayollar).

## Manbalar
Chimkent aviahalokati (2012)

**2012-yilgi Chimkent aviahalokati** 2012-yil 25-dekabrda Qozogʻistonning Chimkent shahridan 20&nbsp;km masofada sodir boʻldi.

Antonov An-72 uchogʻi Ostonadan Chimkentga uchayotgan boʻlib, bortida 27 kishi – yetti nafar ekipaj aʼzosi va yigirma nafar qozoq chegarachilari, jumladan Qozogʻiston chegara xizmati direktori polkovnik Turganbek Stambekov bor edi.

Halokat mahalliy vaqt bilan 19:00 atrofida roʻy berdi. Mahalliy OAV xabar berishicha, uchoq 800 m balandlikdan qulab tushgan. Qutqaruvchilar voqea joyiga kelishganida uchoq butkul yonib bitgan edi.

## Hamdardlik va motam
Qozogʻiston prezidenti Nursulton Nazarboyev, boshqa mamlakatlar davlat va hukumat rahbarlari halok boʻlganlarning oila aʼzolari va yaqinlariga hamdardlik bildirdi.

2012-yil 27-dekabrda davlatimiz rahbarining farmoyishi bilan harbiy xizmatchilar halok boʻlgani munosabati bilan milliy motam eʼlon qilindi. Qozogʻiston Milliy xavfsizlik qoʻmitasi xodimlari, parlament Majilisi (quyi palatasi) deputatlari va palata apparati xodimlari bir kunlik ish haqini halok boʻlgan chegarachilarning oilalariga oʻtkazib berishdi. Chimkentda motam kuni chegarachilar haykali yonida yuzlab odamlar yigʻildi. Harbiy xizmatchilar va mahalliy aholi halok boʻlgan hamkasblari xotirasiga gul qoʻyib, shamlar yoqdi. Chegarachilar haykali poyiga gul qoʻygandan soʻng, hamma „Ontustik“ hududiy boshqarmasiga yoʻl oldi, kirish eshigi oldida halok boʻlgan chegarachilarning fotosuratlari oʻrnatildi, gullar qoʻyildi.

30-dekabr kuni Chimkent shahridagi yopiq yengil atletika arenasi binosida marhumlar bilan vidolashuv marosimi boʻlib oʻtdi.

## Manbalar
Yangi-Yoʻl (Axsi tumani)

**Yangi-Yoʻl ** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Jalolobod viloyati Axsi tumaniga qarashli qishloq.   Yangi-Yoʻl ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi

Aholisi - 2 644 kishi.

## Manbalar
Nyu-Dehli

**Nyu-Dehli** () — Hindiston poytaxti.

Nyu-Dehli shahrining poydevor toshi 1911-yilda qirol Georg V tomonidan qoʻyilgan. Boburiylar kuchli 

## Manbalar

## Havolalar
* www.ndmc.gov.in — Nyu Dehli shahrining rasmiy veb-sayti
Afina

***[[Afina (shahar)|Afina]]** — Yunoniston poytaxti.
***[[Afina (maʼbuda)|Afina]]** — yunon asotirlarida donishmandlik, aql va harbiy strategiya maʼbudasi.
Mumbay

**Mumbay** (avvalgi nomi: ***Bombay***) — Hindistonning sobiq poytaxti, hozirda Maharashtra shtatining markazi.

**Bombay**, Mumbay (*Mumba maʼbudasi* nomidan) — Hindistondagi shahar. Maharashtra shtatining maʼmuriy markazi (1960-yildan). Hindistonning gʻarbiy qirgʻogʻi yaqinidagi Bombay va ll.

Solsett orollarida joylashgan, koʻprik va koʻtarmalar bilan materikka tutashgan. Aholisi - 21.6 mln. kishi (2024).

## Tarixi
Bombayni 1532-yilda Portugaliya mustamlakachilari bosib olgan. 1661-yildan Angliya ixtiyoriga oʻtdi. 1668-yildan inglizlarning OstIndiya kompaniyasi Bombayda harbiy va savdo bazalar qura boshladi. XIX asrda Hindistonning muhim iqtisodiy va ijtimoiy markaziga aylandi. Bombayda hindistonliklarning ingliz mustamlakachilariga qarshi siyosiy chiqishlari boʻlib oʻtgan (1908—1946). Bombay mamlakat shaharlari orasida aholisining soni boʻyicha birinchi, iqtisodiy va madaniy mavqei jihatidan ikkinchi oʻrinda. Shaharda turli dindagi har xil millat vakillari (marathlar, gujoratlar, sekxlar, balujlar, otashparast forelar) yashaydi.

## Iqtisodiyoti
Bombay Hindistonning Arabiston dengizi sohilidagi eng katta porti. Bir yillik yuk ortib tushirish 30 mln tonna Bombayda yirik tovar, fond, paxta birjalari, milliy va chet el banklari, sugʻurta kompaniyalari joylashgan. Ichki va xalqaro aviatsiya yoʻllari bor. Mamlakatning asosiy eksport va importi Bombay orqali o'tadi. Chetga marganes va boshqa rudalar, paxta, ip gazlama, teri va charm, moyli oʻsimlik urugʻlari chiqariladi. Chetdan mashina va uskunalar, ko'mir, neft, gʻalla keltiriladi. Sanoati rivojlangan. Bombay mamlakatning asosiy sanoat xususan, toʻqimachilik sanoati markazlaridan biri (mamlakat ip gazlama sanoatining kariyb 3/4 qismi Bombayda), shuningdek bank moliya markazi; Bombayda neftni  qayta ishlash, mashinasozlik, yogʻochsozlik, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati tarmoqlari mavjud.

Bombay binolari yevropacha va hindcha uslub bilan asosan XIX-XX asrlarda qurilgan. Bombay orolidagi fort (qalʼa) shaharning shahristoni hisoblanadi. Bu yerda davlat muassasalari, banklar, universitet (18S7) va boshqa bor. Bombay markazida katta Kroford bozori (1871) joylashgan. Bombay yaqinida Tarapur AES bor.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

## Havolalar
* www.mcgm.gov.in  — Mumbay shahrining veb-sayti
Uluk (Axsi tumani)

**Uluk ** () — Qirgʻiziston Respublikasining  Jalolobod viloyati Axsi tumaniga qarashli qishloq.   Mavlonov ovul okrugi tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Albany (Wyoming)

**Albany** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Albany County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
80 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).

## Geografiyasi
Maydoni — 53,5&nbsp;km2. Shundan 52,9&nbsp;km2 quruqlik, 0,6&nbsp;km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 61 m balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Albin (Wyoming)

**Albin** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Laramie County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
115 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Geografiyasi
Maydoni — 0,4&nbsp;km2. Shundan 0,4&nbsp;km2 quruqlik, 0,0&nbsp;km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1627 m balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Alcova

**Alcova** AQShning Wyoming shtatiga qarashli Natrona okrugida joylashgan aholi roʻyxatga olish uchun moʻljallangan joy (CDP) hisoblanadi. U Casper, Wyoming metropoliten statistik hududining bir qismiga kiradi. 2020-yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra, Alcovada 34 kishi yashaydi. Wyoming aholisi asosan Alcovaning kichik shahrida toʻplangan. Alcova va uning yaqinidagi Alcova suv ombori koʻplab mavsumiy aholi uchun mashhur dam olish maskanlaridan biri sanaladi.
**Alcova** AQShning Wyoming shtatiga qarashli Natrona okrugida joylashgan aholi roʻyxatga olish uchun moʻljallangan joy (CDP) hisoblanadi. U Casper, Wyoming metropoliten statistik hududining bir qismiga kiradi. 2020-yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra, Alcovada 34 kishi yashaydi. Wyoming aholisi asosan Alcovaning kichik shahrida toʻplangan. Alcova va uning yaqinidagi Alcova suv ombori koʻplab mavsumiy aholi uchun mashhur dam olish maskanlaridan biri sanaladi.
## Geografiyasi

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosi maʼlumotlariga koʻra, CDP umumiy maydoni 1,25 kvadrat mil (3,2 km²) boʻlib, shundan 1,21 kvadrat mil (3,1 km²) quruqlik va 0,04 kvadrat mil (0,1 km²) (3,0%) suv maydonidir.
## Iqlimi
Köppen iqlim tasnifi tizimiga koʻra, Alcova yarim qurgʻoqchil iqlimga ega boʻlib, bu xaritalarda „BSk“ deb qisqartiriladi.

## Demografiyasi
2000-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, CDPda 20 kishi, 7 ta xonadon va 7 ta oila yashagan. Aholi zichligi har kvadrat kilometrga 70,7 nafar kishi (27,6/km²) ni tashkil etgan. Oʻrtacha zichligi 53,0/sq mi (20,7/km²) boʻlgan 15 ta uy-joy mavjud edi. CDPning irqiy tarkibi 90,00% oq tanlilar, 5,00% afro-amerikaliklar va 5,00% osiyoliklardan iborat edi.
7 ta xonadonning 42,9 foizida 18 yoshgacha boʻlgan bolalar yashagan, 85,7 foizi er-xotinlar, 0,0 foizi oilasizlar edi. Hech bir xonadonda yakka shaxs yashamagan va 65 yoki undan katta yoshdagi yolgʻiz yashovchi kishi boʻlmagan. Uy xoʻjaliklarining oʻrtacha hajmi 2,86, oilaning oʻrtacha hajmi ham 2,86 edi.

Yosh taqsimoti boʻyicha aholi tarkibi: 25,0% 18 yoshgacha, 10,0% 18-24 yosh, 15,0% 25-44 yosh, 30,0% 45-64 yosh va 20,0% 65 yosh va undan katta. Oʻrtacha yosh 44 yoshni tashkil qilgan. Har 100 ayolga 100 erkak toʻgʻri kelgan, 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga esa 114,3 erkak mos kelgan.
Uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 102,264 dollar, oilaning oʻrtacha daromadi esa 102,264 dollar boʻlgan. Erkaklarning oʻrtacha daromadi 51,250 dollar, ayollarniki esa 0 dollarni tashkil etgan. CDP aholisining jon boshiga daromadi 27,432 dollar boʻlib, aholi va oilalarning hech biri qashshoqlik chegarasidan past boʻlmagan.

## Taʼlim
Alcova shahrida kichik boshlangʻich maktab mavjud boʻlib, u „Alcova boshlangʻich maktabi“ deb nomlanadi. Maktabda bitta sinf xonasi mavjud boʻlib, u kichik qishloq maktabi hisoblanadi.

## Manbalar
Alpine Northeast

**Alpine Northeast** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Lincoln County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
82 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).

## Geografiyasi
Maydoni — 13,1&nbsp;km2. Shundan 13,1&nbsp;km2 quruqlik, 0,0&nbsp;km2 esa suv maydonidir.

## Manbalar
Alta (Wyoming)

**Alta** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Teton County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
400 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).

## Geografiyasi
Maydoni – 337&nbsp;km2. Shundan 336,8&nbsp;km2 quruqlik, 0,2&nbsp;km2 esa suv maydonidir.

## Manbalar
Basin (Wyoming)

**Basin** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Big Horn County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
1242 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Geografiyasi
Maydoni — 5,3&nbsp;km2. Shundan 5,2&nbsp;km2 quruqlik, 0,1&nbsp;km2 esa suv maydonidir.

## Manbalar
East Thermopolis

**East Thermopolis** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Hot Springs County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
261 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Geografiyasi
Maydoni — 0,5&nbsp;km2. Shundan 0,5&nbsp;km2 quruqlik, 0,0&nbsp;km2 esa suv maydonidir.

## Manbalar
Johnstown (Wyoming)

**Johnstown** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Fremont County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
236 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).

## Geografiyasi
Maydoni — 83,3&nbsp;km2. Shundan 81,5&nbsp;km2 quruqlik, suv maydoni 1,8&nbsp;km2 .

## Manbalar
Parkman

**Parkman -** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan Shahardir. Sheridan County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
137 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).

## Geografiyasi
Maydoni — 28,9&nbsp;km2. Shundan 28,8&nbsp;km2 quruqlik, 0,1&nbsp;km2 esa suv maydonidir.

## Manbalar
Powder River

**Powder River** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Natrona County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
51 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).

## Geografiyasi
Maydoni — 15,4&nbsp;km2. Shundan 15,3&nbsp;km2 quruqlik, 0,1&nbsp;km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1743 m balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Rock River (Wyoming)

**Rock River** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Albany County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
202 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).

## Geografiyasi
Maydoni — 6,1&nbsp;km2. Shundan 6,1&nbsp;km2 quruqlik, 0,0&nbsp;km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 2157 m balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Smoot

**Smoot** AQShning Wyoming shtatining Linkoln okrugida joylashgan aholini roʻyxatga olish uchun moʻljallangan joy (CDP). 2010-yilgi aholini ro'yxatga olishda aholi soni 195 kishi edi.

## Geografiya
Smoot  koordinatasi bo'yicha joylashgan(42.620784, -110.912454). U Wyoming yulduzli vodiysida, Aftondan 8 mil janubda dengiz sathidan 6611 fut balandlikda joylashgan.

Amerika Qo'shma Shtatlari aholini ro'yxatga olish byurosiga ko'ra, CDP umumiy maydoni 1,7 kvadrat milya (4,5 km2) bo'lib, uning hammasi quruqlikka tegishli.

## Demografiya
2000-yildagi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, XDPda 182 kishi, 55 xonadon va 44 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 106,4 nafar kishi (41,1/km2). Oʻrtacha zichligi 36,8/kv.m (14,2/km2) boʻlgan 63 ta uy-joy mavjud edi. CDPning irqiy tarkibi 95,60% oq, 0,55% tubjoy amerikalik, 1,10% boshqa irqlardan va 2,75% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki latinolar aholining 4,95 foizini tashkil etdi.

55 ta xonadon mavjud bo'lib, ulardan 43,6 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 74,5 foizi er-xotinlar birga yashaydi, 1,8 foizi eri bo'lmagan uy bekasi, 20,0 foizi oilasiz edi. Barcha uy xo'jaliklarining 18,2 foizi jismoniy shaxslardan iborat bo'lib, 10,9 foizi 65 yosh va undan katta boʻlgan yolg'iz yashagan. Uy xo'jaliklarining o'rtacha kattaligi 3,31, oilaning o'rtacha kattaligi 3,84 edi.

XDPda aholi keng tarqalgan bo'lib, ularning 35,2 foizi 18 yoshgacha, 9,3 foizi 18 yoshdan 24 yoshgacha, 23,1 foizi 25 yoshdan 44 yoshgacha, 22,0 foizi 45 yoshdan 64 yoshgacha va 10,4 foizi 65 yosh yoki 10,4 foizni tashkil etadi. yoshi kattaroq. O'rtacha yosh 31 yosh edi. Har 100 ayolga 95,7 erkak to'g'ri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 84,4 erkak to'g'ri keladi.

CDPdagi uy xo'jaliklarining o'rtacha daromadi 32,273 dollarni, oilaning o'rtacha daromadi esa 41,250 dollarni tashkil etdi. Erkaklar o'rtacha daromadi 41,250 dollarni, ayollarniki esa 21,000 dollarni tashkil qilgan. CDP uchun aholi jon boshiga daromad 12 005 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 8,0 foizi va aholining 19,6 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan, 48,3 foizi o'n sakkiz yoshga to'lmaganlar va 65 va undan yuqori yoshdagilarning birortasi ham yo'q.

## Ta'lim
Smoot jamoasida xalq ta'limi Linkoln okrugi №2 maktab okrugi tomonidan amalga oshiriladi.

## Manbalar
Sweeney Ranch

**Sweeney Ranch** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Sweetwater County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
17 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).

## Geografiyasi
Maydoni — 21&nbsp;km2. Shundan 21,0&nbsp;km2 quruqlik, 0,0&nbsp;km2 esa suv maydonidir.

## Manbalar
Worland

**Worland** — AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahar. Washakie County okrugi tarkibiga kiradi.

## Aholisi
5250 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Geografiyasi
Maydoni — 0&nbsp;km2. Shundan 0&nbsp;km2 quruqlik.

## Manbalar
Rahmonbek Usmonov

**Rahmonbek Jahongirovich Usmonov** (1960-yil 24-aprel) — davlat va jamoat arbobi. 2011-2018-yillarda Toshkent shahar hokimi. 2021-yilda Oʻzbekiston Respublikasi transport vazirining oʻrinbosari. 2021-yildan buyon “Oʻzbekiston temir yoʻllari” aksiyadorlik jamiyatining “Toshkent metropoliteni” unitar korxonasi boshligʻi .

## Hayoti
1977-1982 yy. — Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti talabasi.

1982-1990 yy. — Toshkent shahar 1-Avtokorxonasi uchastka ustasi, avtosaf boshligʻi, katta muhandis, direktor oʻrinbosari.

1990-1990 yy. — „Oʻzagroqurilish“ birlashmasiga qarashli „Agroqurilishmexservis“ ishlab chiqarish axborot boshqarmasi boshligʻi vazifasini. bajaruvchi

1990-1992 yy. — „Oʻzagroqurilish“ birlashmasiga qarashli „Qurilishmexservis“ korxonasi direktori.

1992-1993 yy. — „Oʻzagroqurilish“ birlashmasiga qarashli „Agroqurilishmexservis“ korxonasi bosh direktorining oʻrinbosari.

1993-1996 yy. — Toshkent shahar 1-avtokorxonasi direktori vazifasini bajaruvchi.

1996-1996 yy. — „Toshshaharyoʻlovchiavtotrans“ ishlab chiqarish birlashmasi boshligʻi.

1996-2001 yy. — „Toshshaharyoʻlovchitrans“ Davlat uyushmasi boshqaruvi raisining oʻrinbosari.

2001-2003 yy. — Toshkent shahar Mirzo Ulugʻbek tumani hokimining birinchi oʻrinbosari.

2003-2005 yy. — Toshkent shahar Yakkasaroy tumani hokimi

2005-2011 yy. — Toshkent shahar hokimining kapital qurilish, kommunal xoʻjalik, obodonlashtirish, sanoat va tadbirkorlik masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari.

2011-2012 yy. — Toshkent shahar hokimi vazifasini bajaruvchi.

2012-2018 yy. — Toshkent shahar hokimi.

2018-2018 yy. — Oʻzbekiston avtomobil transporti agentligi direktorining birinchi oʻrinbosari.

2012—2017-yillarda shuningdek, „Paxtakor“ futbol klubi Prezidenti boʻlgan.

2018-2020 — Toshkent shahrining Yunusobod tumani hokimi.

2020-2021 — Oʻzbekiston Respublikasi transport vazirining oʻrinbosari.

2021-yildan — Toshkent metropoliteni direktori.

## Mukofotlari
2008-yili "Mehnat shuhrati" ordeni bilan taqdirlangan.
2024-yilda "Fidokorona xizmatlari uchun" ordeni bilan taqdirlangan.
## Manbalar
Yalpi milliy mahsulot

**Yalpi milliy mahsulot** (YMM)- ma’lum bir muddat davomida vujudga kelgan (odatta bir yil), mamlakat rezidentlari tomonidan mamlakat ichi yoki tashqarisida ishlab chiqarilgan yakuniy tovar va xizmatlar

YMM milliy Iqtisodiyotda yil davomida ishlab chiqarilgan barcha pirovard mahsulot (xizmatlar) ning bozor baholaridagi summasi. Joriy yilda ishlab chiqilgan barcha mahsulotlar sotilmasligi mumkin, ularning bir qismi zaxiralarni toʻldiradi. Yaʼni YMM xajmini hisoblab topishda zaxiralarning xar qanday oʻsishi hisobga olinishi zarur, chunki YMM yordamida joriy yildagi barcha mahsulotlar (sotilgan yoki sotilmagan) hisobga olinadi.

Milliy ishlab chiqarishning yalpi hajmini toʻgri hisoblab chiqarish uchun, mazkur yilda ishlab chiqarilgan barcha mahsulot va xizmatlar bir marta hisobga olinishi zarur. YMM hajmini topishda sotilgan va qayta sotilgan mahsulotlarni koʻp marta hisobga olishlarni bartaraf qilish uchun, xalq xoʻjaligining barcha barcha tarmoqlarida yaratilgan qoʻshilgan qiymatlar yigʻindisini olinadi.

**Yalpi milliy mahsulot** (DAROMAD) — (YMM yoki YMD) mamlakatning maʼlum muddat (odatda, oy, kvartal, yil) ichida umumiy iqtisodiy faoliyatini tavsiflovchi yakuniy makroiqtisodiy koʻrsatkichlaridan biri. YMM davlatning bozor narxlarida ifodalangan barcha birlamchi daromadlari (ularning mamlakat hududida yoki uning tashqarisida ishlab chiqarish omillari tufayli yuzaga kelishidan qatʼi nazar) jami yigʻindisini koʻrsatadi. YMM milliy hisoblar tizimi asosida hisoblanadi.

Hoz. zamon jahon iqtisodiyotida mamlakatlar oʻrtasida kapital harakatchanligi darajasi gʻoyat yuqori. Natijada bir mamlakat kapitalining qandaydir bir qismidan chet elda foydalaniladi. Ayni paytda esa mamlakatning baʼzi aktivlari (korxonalar, koʻchmas mulklar, qimmatli qogʻozlar) xorijiy fuqarolar va firmalar (norezidentlar)ning egaligida boʻladi. Norezidentlar oʻz mulklaridan olgan daromadlarining bir qismini vatanlariga oʻtkazib turishlari natijasida yalpi ichki mahsulot miqdori bilan tegishli mamlakat ixtiyoridagi amaldagi yalpi daromad (YMM) miqdori bir-biriga teng kelmay qoladi. Shu bois YMM hajmini toʻgʻri aniqlash uchun yalpi ichki mahsulotga mamlakatga uning chet ellardagi oʻz fuqarolari mulkidan tushgan daromadlar bilan mamlakatdan chiqib ketgan chet elliklar daromadlari oʻrtasidagi farqni qoʻshish kerak. Chet eldagi mulklardan tushgan daromadlar saldosi ijobiy boʻlsa YMM hajmi yalpi ichki mahsulotdan koʻp, aksincha holatda kam boʻladi (qarang Milliy daromad, Yalpi ichki mahsulot).
Auksion

**Auksion** (lotincha auction) – maxsus kim-oshdi savdo bozorlari; tovarlarni talabgor haridorlarga sotish.

Auksionda savdo tovarlarning nisbatan cheklangan roʻyxati boʻyicha, ommaviy sotuvga qoʻyish yoʻli bilan oʻtkaziladi. Auksion eʼlon qilingan vaqtda va maʼlum davrda oʻtkaziladi. Bunda tovarlarning bozorga kelib tushish mavsumi va hajmi hisobga olinadi. Auksion savdosida namuna tovarlar roʻyxatda koʻrsatilgan tartibda savdoga qoʻyiladi, xaridorlar orasida eng yuqori narxni taklif qilgan kishi tovarni sotib oladi.

Auksionlarda sanʼat asarlari, noyob buyumlar, kolleksiyalar ham sotilishi mumkin. Savdo yarmarkalari maʼlum vaqtda oʻtkazilib, bu yerda tovarlar ulgurji ravishda oldi-sotdi qilinadi. Tovar savdosi uning egasi bilan savdo firmasi oʻrtasida yuz berib, unda bevosita isteʼmolchi qatnashmaydi.

## Manbalar
Loyihaviy iqtisodiyot

**Loyihaviy iqtisodiyot** yoki **maʼmuriy-buyruqbozlik iqtisodiyoti** bu tizim amalda barcha moddiy resurslarga ijtimoiy aniqrogʻi davlat mulkchiligining hukmronligi va maʼmuriy organlar tomonidan iqtisodiy qarorlarning markazlashgan tartibda qabul qilinishi bilan xarakterlanadi. Foydalanadigan resurslarning hajmi, mahsulotning tarkibi va taqsimlanishi, ishlab chiqarishni tashkil qilish kabilarga tegishli barcha muhim qarorlar markaziy boshqarish organlari tomonidan qabul qilinadi.
Partisipativ iqtisodiyot

**Partisipativ iqtisodiyot** — hozirgi zamon bozor iqtisodiyoti. Hozirgi davrda real hayotda bozor iqtisodiyoti sof bozor mexanizmi va rejali iqtisodiyot unsurlarini mujassamlashtiradi. Mulkchilikning har xil shakllari, tadbirkorlikning turli yoʻnalishlari mavjud boʻladi, unda rejalashtirish, prognozlash, aholini sotsial himoyalash kuchayadi.

Masalan, AQSh iqtisodiyoti hozirgi davrda oldingi erkin bozor iqtisodiyotidan sezilarli farq qiladi. Bu farqlar quyidagilarda koʻrinadi:
* mulkning bir qismi davlat qoʻlida boʻlib, u iqtisodiyotda faol rol oʻynaydi. Bu iqtisodiyotning barqarorligi va oʻsishi uchun sharoit yaratishda, bozor tizimi etarli darajada ishlab chiqarmaydigan yoki umuman yetkazib bermaydigan ayrim tovarlar va xizmatlar bilan taʼminlashda, daromadlar taqsimlanishini oʻzgartirishda va shu kabilarda namoyon boʻladi.
* sof kapitalizmdan farq qilib amerika iqtisodiyotiga yirik korporatsiyalar va kuchli kasaba uyushmalari shaklidagi qudratli iqtisodiy tashkilotlar mavjud.

Bu yerda, shuni alohida taʼkidlash lozimki, xususiy mulkchilik va bozor tizimiga suyanish, ijtimoiy mulkchilik va markazdan rejalashtirish har doim ham bir vaqtda mavjud boʻlmasligi mumkin. Masalan, sobiq millatchi Germaniya iqtisodiyoti avtoritar kapitalizm deb atalgan, chunki mulkchilik xususiy boʻlib qolsada, mamlakat iqtisodiyoti qattiq nazorat ostiga olingan va markazdan boshqarilgan. Buning teskarisi, bozor sotsializmi deb atalgan sobiq sotsialistik Yugoslaviya iqtisodiyotida resurslarga ijtimoiy mulkchilik xos boʻlgan va bir vaqtda iqtisodiy faoliyatni tashkil qilish va boshqarishda erkin bozor asosida olib borilgan.

Shvetsiya iqtisodiyotida ham 90 %dan ortiq xoʻjalik faoliyati xususiy firmalarda toʻplangan boʻlsada, davlat iqtisodiy barqarorlikni taʼminlash va daromadlarni qayta taqsimlashda faol qatnashadi. Hozirgi vaqtda Xitoy Xalq Respublikasida davlatning markazlashgan holda iqtisodiyotga aralashuvi va rejalashtirish tizimi saqlanib qolgan holda bozor mexanizmlari muvaffaqiyat bilan qoʻllanilib, barqaror va tez surʼatlar bilan iqtisodiy oʻsishga erishmoqda.
Supermarket

**Supermarket** — bu xaridorning oʻziga-oʻzi xizmat koʻrsatishiga asoslangan keng tarmoqli savdo korxonasi. U tovarlarning deyarli hamma turlari bilan savdo qiladi. Supermarket xaridorlarga bepul maslahatlar beradi, tovarlarni buyurtma boʻyicha xaridor uyiga etkazadi, ularga madaniy-maishiy xizmat koʻrsatadi.
Audit

**Audit** – korxona, firma, kompaniyalar moliyaviy xoʻjalik faoliyatini tekshirib borish, ular hisobotini ekspertizadan oʻtkazishdir.

**Audit** (inglizcha: audit – *u eshitadi*) – mu-ayyan vakolatlar berilgan shax-slar – auditorlar (auditorlar firmalari) tomonidan xoʻjalik yuritayotgan sub’ektlarning moliyaviy hisobotlari toʻgʻriligini, ular amalga oshirgan mo-liyaviy va xoʻjalik operatsiyalarining mamlakat qonunlariga muvofiqligini tekshirish maqsadlarida oʻtkaziladigan moliya hujjatlari ekspertizasi va tahlili; taftish. Uning ichki A. va tashqi A. turlari bor. Ichki A. boshqaruvning korxona xoʻjalik fao-liyati toʻgʻrisida axborot olish, mene-jerlar hisobotining haqqoniyligini tasdiqlash maqsadlarini koʻzlaydi. Tashqi A. oʻzaro mustaqil tomonlar (kor-xona va auditorlik firmasi) oʻrtasida shartnoma asosida amalga oshiriladi. A.da korxona moliyaviy hisobotining toʻgʻriligiga baho beriladi, uning amaldagi qonunchilikka mos kelishi tasdiqlanadi. A. yoʻnalishiga koʻra umu-miy A. (korxonalar, birlashmalarning tashkiliy-huquqiy shakli hamda mulkchilik turlaridan qat’i nazar), bank A., sugʻurta tashkilotlari A., investitsiya institutlari A. va boshqalarga boʻlinadi (qarang Au-ditorlik xizmati).
IIIIIIII

Auditor firmalar odatda aksioner jamiyat yoki kooperativ shaklda faoliyat koʻrsatadi va toʻliq mustaqillikga ega boʻladi. Ular, oʻz ishini har bir mamlakatda yoki xalqaro miqyosda qabul qilingan hisob-kitob va taftish qoidalariga binoan olib boradi. Auditor firma ishida qatnashuvchi taftishchilar auditorlar deb ataladi.
Bozor infratuzilmasi va uning qarab chiqilgan unsurlari barcha bozor turlarining faoliyat koʻrsatishi hamda davlatlararo iqtisodiy munosabatlarni tartibga solishni taʼminlaydi.

## Manbalar
Lizing

Lizing — bu kreditning pulsiz shakli boʻlib, odatda ishlab chiqarish vositalari va boshqa moddiy boyliklarni keyinchalik foydalanuvchilar tomonidan muntazam ravishda haq toʻlab borib, sotib olish sharti bilan uzoq muddatli ijaraga berish.

**Lizing** (ing. lease foydalanish) — mashina, asbob-uskuna, transport vositalari, ishlab chiqarish inshootlarini uzoq muddatli ijaraga olish; uzoq muddatli foydalaniladigan tovarlar eksportini kreditlashning shakllaridan biri. L.ning, asosan, moliyaviy va oddiy turi bor. Moliyaviy L. — muayyan muddatga ijaraga beruvchining kapital harajatlarini toʻliq qoplashga yetarli toʻlovlardan iborat boʻlib, mulk egasiga bir miqdor foyda ham beradi. Oddiy L. — ijara davrida ijaraga olingan mulk qisman amortizatsiyalanadi. L. kompaniyasi asbob-uskunalar sotib olib, ularni ijarachi firmaga, odatda 1 yildan 10—15 yilgacha ijaraga beradi. L.da ijarachining shartnoma muddati tugagandan soʻng asbob-uskunlarni qoldiq qiymati boʻyicha sotib olish (bu holda egalik huquqi yangi sohibga oʻtadi); yangi kelishuv asosida shartnoma muddatini choʻzish; moddiy boyliklarni L. kompaniyalariga qaytarish va boshqa koʻzda tutilishi mumkin. Tomonlar L. shartnomasida koʻrsatilgan davr mobaynida uni buzishga haqi yoʻq. L. kompaniyalari mashina va usku-nalar sotib olish uchun shaxsiy va qarzga olingan mablagʻlardan foydalanadilar. Davlat, odatda, ularga bankdan qarz olishlari uchun imtiyozli sharoitlar yaratib beradi.

L. investitsiya jaryonini moliyaviy taʼminlashda istiqbolli yoʻnalish hisoblanadi. L. korxonaga nisbatan kam mablagʻ bilan asosiy fondlarni yangilash, yangi mahsulotlar ishlab chiqarishda texnika bazasini yaratish, mulk ijarasi haqini ishlab chiqarilgan mahsulotni sotishdan tushgan daromad hisobidan asta-sekin toʻlash imkoniyatlarini yaratadi.

Oʻzbekistonda birinchi L. kompaniyalari 1994-yildan boshlab tashkil etila boshladi. 2003-yilda 6 ta L. kompaniyasi ishladi. Oʻzbekiston Respublikasida L. munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 14 aprelda kabul qilingan "Lizing toʻgrisida"gi qonuni bilan tartibga solinadi. L. boʻyicha amaliy ishlarni olib boradigan "Oʻzbeklizing Interneyshnl" (1995), "Oʻzqishloqxoʻjalikmashlizing" aksiyadorlik kompaniyalari respublikadagi yirik L. kompaniyalari hisoblanadi.

Qodirjon Yusupov.

## Manbalar
Faktoring

Faktoring – bu boshqa iqtisodiy subʼektlarning qarzdorlik buyicha majburiyatlarini sotib olish yoki qayta sotish munosabatlarini anglatadi.

**Faktoring** ( – agent, vositachi) – kichik va oʻrta firma (mijoz)larga tijorat banklari va ularning shoʻba faktor firmalari tomonidan koʻrsatiladigan moliyaviy xizmatlar turi. XVI-XVII asrlarda savdo vositachilari tomonidan amaliyotga kiritilgan, keyinchalik mijozga aylanma kapital uchun kredit berishning bir turiga aylandi. Faktoringda faktor firma mijoz (tovar yetkazib beruvchi)lardan qarzdorlarning qisqa muddatli qarzlarini undirish huquqini sotib oladi va firmalarning qarzlarini (majburiyatlarini) mijozga toʻlaydi, yaʼni qarzni qaytarish muddatidan oldin uning 70-90%ni mijozga qaytaradi, qarzning qolgan qismi, foizlar chegirilgan holda qarzdorlar faktorfirma oldidagi oʻz qarzini batamom uzganidan keyin qaytariladi. Faktoringda mijoz oʻzining qarzdorlaridan qarzni undirish huquqini faktor firmaga oʻtkazadi.

Ayniqsa, Gʻarb davlatlarining iqtisodiy amaliyotida keng qoʻllanadi. Faktoring boʻyicha kreditlar muddati 90-120 kun atrofida, kredit foizlari rasmiy bank stavkasidan yuqori turadi.
Forfeyting

**Forfeyting** — uzoq muddatli faktoring munosabatlari. Qarzdorlik boʻyicha huquqlarni sotib olgan bank ularni odatda 1-5 yil vaqt oʻtgandan soʻng undirishi mumkin boʻladi.
Ulgurji savdo

**Ulgurji savdo** — katta partiyalarda tovar va mahsulotlarni oʻz mulkiga sotib olib, isteʼmolchilarga sotuvchi savdo turi.
Ulgurji savdo — butun boricha, koʻp miqdorida, koʻtara savdo orqali tovar mahsulotlarini isteʼmolchilariga yoki ularni chakana tarzida savdo qiladigan haridorlarga tovarlar yirik va ulkan (partiya)lari bilan koʻtarasiga sotiladigan bozordir.

## Yana qarang
* Chakana savdo
Chakana savdo

**Chakana savdo** — tovarlarni soʻnggi isteʼmolchilarga sotuvchi savdo. Bu savdo bilan shug'ullanganda mustaqil doʻkonlar, maxsus doʻkonlar va supermarketlardan foydalaniladi.

**Chakana savdo** — tovarlarni donalab yoki kichik toʻp bilan sotish va sotib olish; Chakana savdo tovarlarni shaxsiy yoki uy xoʻjaligida pirovard isteʼmolga sotishning asosiy shakli boʻlib, dehqon bozorlari, kichik doʻkonlar, supermarketlar orqali amalga oshiriladi (qarang Savdo).

## Yana qarang
Ulgurji savdo
Qorasuv (qishloq, Qoʻstanoy viloyati)

**Borovskoy** — qishloq, Qoʻstanoy viloyati Qorasuv tumanining maʼmuriy markazi. Aholisi 3673 kishi (2012). Poydevori taxminan 1880-yili qurilgan. Rossiyadan koʻchib kelgan dehqonlarga atab qurilgan. Moy zavodi, sasiska, non, makaron mahsulotlari sexi faoliyat yuritmoqda..

## Aholisi
1999-yili qishloq aholisi 4,734 kishini, (2,470 nafari erkaklar va 2,264 nafari ayollar) 2009-yilda esa qishloq aholisi 3,728 kishini tashkil qildi (1,794 nafari erkaklar va 1,929 nafari ayollar).

## Manbalar
Manufaktura

**Manufaktura** — bu mehnat taqsimotiga asoslangan, lekin mashina hali mavjud boʻlmagan sharoitdagi kooperatsiyadir. Manufaktura davrida ishlab chiqarishning umumlashuv jarayoni davom etadi. Yalpi ishchi kuchi tarkib topadi, har bir ayrim xodim esa yalpi ishchi kuchining tarkibiy qismiga aylanadi. Bunda oddiy kooperatsiyadagidek qoʻl mehnatiga  asoslangan qurolga tayanadi.

**Manufaktura** (lotincha: manus — qoʻl, factura — tayyorlash) — mehnat taqsimoti va qoʻl hunari texnikasiga asoslangan korxona. Sanoat taraqqiyotining oddiy kooperatsiyadan keyingi, 2-bosqichi. M. Gʻarbiy Yevropa mamlakatlarida 16-asrning oʻrtalarida vujudga kelib, 18-asrning oxirgi choragigacha davom etdi. Angliyada (16—18-asrlar) dastlab toʻqimachilik sanoatida, qogʻoz va shisha ishlab chiqarish sohalarida rivoj topdi. 17-asr ning 2-yarmidan boshlab 19-asr ning 1-yarmiga qadar Rossiyada mavjud boʻlgan.

Oʻzbekistonda 19-asrning 2-yarmi va 20-asrning boshida M. fabrikaning yordamchi boʻlimi sifatida hamma sohada bor edi va bu narsa katta ahamiyatga ega boʻlgan.

Ishchi va mehnat qurollarining tor ixtisoslashuvi tufayli M. ijtimoiy mehnat unumdorligini oshirdi. Lekin u ichki va tashqi bozorning tovarlarga boʻlgan talabini qondira olmas edi. M. tarixan ijobiy harakterga ega boʻldi, ijtimoiy mehnat taqsimotining kuchayishiga yordam berdi, yirik mashinalashgan ishlab chiqarishga oʻtishga zamin yaratdi.

Manufaktura ixtisoslashtirilgan qurol va asboblar vujudga keltirib hamda ishchini tor operatsiyalarni bajarishga bogʻlab, yirik mashinalashgan ishlab chiqarishga oʻtish uchun zarur shart-sharoit tayyorlaydi. Bu davrda ishlab chiqarishni tashkil etish, mehnatning mazmuni va tavsifida, ishlab chiqarishning butun texnologik usulida, iqtisodiy munosabatlarda va butun ijtimoiy hayotda ham tub oʻzgarishlar roʻy beradi. XVIII asrning soʻnggi 30-yili ichida boshlangan sanoat revolyutsiyasi natijasida yirik mashinalashgan ishlab chiqarish vujudga keldi.

## Manbalar

## Havolalar