open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
John Moschitta

**John Moschitta** (1954-yil 6-avgust tugʻilgan) – amerikalik aktyor va xonanda. Moschitta Bir daqiqada 586 ta soʻzni oʻqib *[[Ginnesning rekordlar kitobi]]*ga dunyodagi eng tez gapiruvchi inson sifatida kiritilgan.
## Biografiyasi
1954-yil 6-avgustda Amerika Qo‘shma Shtatlarining New York shahrida tugʻilgan. John Moschitta omma orasida tez gapiradigan inson nomi bilan ham tanilgan. U bolalar oʻyinchoqlar haqidagi 100 dan orqtiq reklama roliklarida ishtirok etgan. 1981-yilda Moschitta ABC telekanalida efirga uzatilgan „Thatʼs Incredible!“ teleserialida rol ijro etdi va ijrosi orqali „The Tonight Show“ va „Merv Griffin Show“ kabi boshqa koʻplab shoulardan takliflarni keltirib chiqargan. Biroz muddatdan soʻng Ally & Gargano reklama agentligining xodimlari: Patrick Kelly va Michael Teschning eʼtiboriga tushgan. John Moschittani Patrick Kelly va Michael Tesch „FedEx“ kompaniyasing reklama roliklarida rol ijro etishi uchun ishga olishgan, shundan soʻng Federal Express komaniyasi uchun, John Moschitta 750 dan ortiq reklama roliklarida sur’artga tushgan.

## Faoliyati
John Moschitta Jr. 1986-yilda ishlab chiqarilgan *"[[Transformerlar]]" *filmida, 2008–2009-yillarda efirga uzatilgan Transformers: Animated video filmlarida „Blurr“ (film qahramoni
) uchun ovoz bergan. John Moschitta faoliyati davomida „Minute Race“, „Quality Inn“, „Northwest Airlines“, „Olympus Camera“, „Mattel“, „Post Don“, „Tiger Games“, „Continental Airlines“, „Burger King“, „ABC“, „NBC“, „CBS“, „PBS“, „HBO“, „Micro Machines“ va „JetBlue“ kompaniyalari uchun reklama roliklarida oʻnlab rollarni ijro etgan. Ushbu qahramonlarni jonlashtirish orqali,John Moschitta 1985-yilda Nyu-Yorkda oʻtkazilgan „Xalqaro kino va televideniye festival“ining „Silver Medal“ unvoniga sazovor boʻldi.
## Manbalar
Tabun noni

**Tabun noni** () – Osiyoning koʻplab qismlarida uchraydigan turli xil tandir nonlariga oʻxshash, *[[Tabun pechi|tabun]]* yoki *[[Tandir|tannur]]* deb nomlanuvchi loydan yasalgan pechda pishiriladigan levantin yupqa noni. U koʻplab oshxonalarda asos yoki masalliqlarni oʻrash uchun non sifatida ishlatiladi va turli xil qoʻshimchalar bilan isteʼmol qilinadi.

## Turlari

*Tabun* noni Falastin oshxonasining muhim qismi boʻlib, u anʼanaviy ravishda *tabun* pechida, mayda qizigan toshlardan yasalgan toʻshama ustida pishiriladi. Tabun noni koʻpincha Falastinning milliy taomi hisoblangan *[[Musaxon|musaxonning]]* asosiy tarkibiy qismi boʻlib xizmat qiladi. Nemis sharqshunosi Gustaf Dalman 20-asr boshlarida Falastinda boshqa non turlari qatorida ushbu nonning tayyorlanishini ham hujjatlashtirgan. Falastinda qatlangan yupqa nonning ichiga koʻpincha ismaloq va piyoz aralashmasi yoki pishloq va piyoz aralashmasi yoki mayiz va qaragʻay yongʻoqlari ham qoʻshib tayyorlanadi. Oddiy *tabun* noni oddiy *tannur* noniga qaraganda bir oz kichikroq boʻladi. Asrlar davomida Falastin qishloqlaridagi ayollar uchun jamoat *tabunlarida* non pishirish muhim ijtimoiy rol oʻynagan.

Isroilda *[[lafa]]*, Iroq *pitasi* yoki Quddus *ashtanuridasi* deb nomlanuvchi mashhur yupqa non odatda *tannur* yoki *tabunda* pishiriladi. Bu non turlari nonvoyxonalarda keng tarqalgan boʻlib, koʻpincha ovqatlanish shoxobchalarida shaurma yoki boshqa taomlarni oʻrash uchun ishlatiladi.

## Yana qarang

* Lahmakun
* Manakish

## Manbalar
Francesco Pollini

**Francesco Giuseppe Pollini** (1762-yil 25-mart– 1846-yil 17-sentyabr) italiyalik pianinochi, bastakor va akademik boʻlgan.
## Hayoti
Pollini 1762-yilda Lyublyanada (hozirgi Sloveniya) shifokor oilasida tugʻilgan. U 1783-yilda Venaga koʻchib oʻtadi va u yerda Volfgang Amadeus Motsart talabasi boʻlgan. Pollini Lyublyanaga qaytib, u yerda qoʻshiqchi va aktyor sifatida qatnashgan. Italiya va bir qancha shaharlarida u pianinochi, skripkachi va opera qoʻshiqchisi sifatida tanilgan. 1790-yildan u asosan Milanda pianino oʻqituvchisi boʻlib ishlaydi, u yerda 1793-yilda Nikkolo Antonio Zingarellidan saboq olgan. U Parijda va Germaniya shaharlariga tashrif buyuradi. 1809-yildan Milan konservatoriyasida fortepiano professori; 1846-yilda Milanda vafot etgan.

Pollini zamondoshlari tomonidan yuqori baholangan; Vinchenzo Bellini unga *[[La sonnambula]]* operasini bagʻishlagan.

## Faoliyati
U virtuoz texnikani talab qiladigan pianino musiqasini yaratadi; kamera musiqasi; ikkita opera (*Il genio insubre* va *La casetta nei boschi*); *Stabat Mater* va boshqa cherkov musiqalarini yaratgan. Uning pianinochilar uchun qoʻllanmasi „Metodo pel clavicembalo“ Milan konservatoriyasida darslik sifatida ishlatilgan.

## Uch qoʻl effekti
U pianino chalishning uch qo'l effekti bilan bogʻliq; uning tarjimayi holi *[[Musiqa va musiqachilar lug'ati]]* (1900-yil) asarida uni "Sigismond Thalberg klaviaturadan foydalanish orqali uzoq vaqt egallashini kutgan holda ixtirochi sifatida koʻrib chiqilishi mumkinligini yozgan. Uchta tayoq (Talbergning „Xudo qirolichani asrasin“ va „Britaniyani boshqar“ haqidagi Fantaziyasida boʻlgani kabi) – bu oʻyinchiga cholgʻuning oʻrta qismida taniqli ohangni saqlab turishga imkon beradi, shu bilan birga har bir qoʻl yuqorida batafsil parchalar bilan ishlaydi va uning ostida".Texnika haqiqatan ham Pollini tomonidan oʻzining „Uno deʼ trentadue Esercizi in forma di toccata“ asarida yaratilgan koʻrinadi. 1820-yilda nashr etilgan ushbu asar Jiakomo Meyerberga bagʻishlangan; Asl nashrda Pollini tomonidan oʻsha bastakorga atalgan soʻzboshi mavjud boʻlib, unda Tokkataning tuzilishini tushuntiruvchi quyidagi parcha mavjud: „Men har xil ritmlar joʻrligi bilan birlashtirilgan, koʻproq yoki kamroq sodda va rang-barang xarakterdagi oddiy ohangni taklif qilishni taklif qilaman. Undan hamrohlikdan farqli ravishda kantilenada maʼlum bir ifoda va teginish bilan aniq farqlanishi mumkin“.

## Manbalar
Vyshnevolotsk shahar okrugi

**Vyshnevolotsk shahar okrugi** – Rossiyaning Tver viloyatidagi munitsipalitet. Viloyatning maʼmuriy-hududiy tuzilishi tarkibida tuman toifasiga mos keladigan maʼmuriy-hududiy birlik tashkil etilgan.

## Tarixi
Shahar okrugi 2019-yil mart-aprel oylarida Vyshnevolotsk munitsipal okrugi va uning tarkibiga kirmagan Vishniy Volochok shahrining barcha aholi punktlarini birlashtirib tashkil etilgan.

## Aholisi
* 2018: 69 887
* 2019: 68 726
* 2021: 67 163

## Aholi punktlari
Shahar okrugi tarkibiga 347 ta aholi punkti, shu jumladan 1 shahar, 1 shaharcha va 345 qishloq aholi punktlari kiradi.

## Mashhur shaxslari
Rossiya xalq artisti, Rossiya Davlat mukofoti laureati Anatoliy Ivanov Sorokinskiy qishloq posyolkasidagi Staroye qishlogʻida yashagan.

## Manbalar
Mixail Abramenko

**Mixail Vladimirovich Abramenko** (1978-yil 31-avgust, Derbent, Dogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, SSSR – 2022-yil 4-dekabr, Lugansk viloyati, Ukraina) – rus askari hamda Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi qatnashchisi. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (2023, vafotidan keyin).

## Hayoti
1978-yil 31-avgustda SSSR Dogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Derbent shahrida tugʻilgan. 2001-yilda Sizran oliy harbiy aviatsiya uchuvchilar maktabini tamomlagan, soʻngra Leningrad harbiy okrugida xizmat qilgan. Shimoliy Kavkazdagi aksilterror operatsiyasi, BMTning Chaddagi tinchlikparvar operatsiyasi, Suriyadagi harbiy operatsiya va Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi ishtirokchisi boʻlgan. Umrining soʻnggi yillarida Ka-52 vertolyotining qoʻmondoni boʻlgan va 600 dan ortiq harbiy topshiriqlarni bajargan. 2022-yil 4-dekabrda Lugansk viloyatida otib oʻldirilgan. 2023-yil 8-fevralda vidolashuv boʻlib oʻtdi.

## Oilasi
Uning bevasi Marina va ikki qizi Sankt-Peterburgda yashaydi.

## Manbalar
Kashinskiy tumani

**Kashinskiy tumani** – 1929-yildan 2018-yilgacha Rossiyaning Tver viloyati janubi-sharqidagi maʼmuriy-hududiy birlik (tuman), shuningdek, 2018-yil 20-aprelda tugatilgan xuddi shu nomdagi tegishli munitsipal okrug hisoblanadi. Munitsipal tuzilmaning bir qismi sifatida 2018-yil 20-aprelda yangi munitsipalitet – Kashinskiy shahar okrugi tashkil etildi.

Viloyatning maʼmuriy-hududiy tuzilishi tarkibida uning hududida tuman toifasiga mos keladigan maʼmuriy-hududiy birlik tashkil etilgan.

Maʼmuriy markazi – Kashin shahri.

## Geografiyasi
Maydoni 2,01 ming km². Tuman Tver viloyatining quyidagi tumanlari bilan chegaradosh: shimolda Kesovogorskiy, shimoli-gʻarbda Bejetskiy, gʻarbda Rameshkovskiy, janubi-gʻarbda Kimrskiy, janubda Kalyazinskiy. Sharqda tuman Yaroslavl viloyati bilan chegaradosh.

Asosiy daryolari – Medveditsa, Kashinka va Yaxroma.

## Tarixi
Kashinskiy tumani 1929-yil 12-iyulda Moskva viloyatining Bejetskiy tumani tarkibidagi hududida, Tver viloyatining Kimri tumanidagi sobiq Kashinskiy va Slavkovskiy volostlari hududida tashkil etilgan.

1932-yilda viloyatda kollektivlashtirish yakunlandi.

1935-yil 29-yanvarda Kashinskiy tumani yangi tashkil etilgan Kalinin viloyatiga oʻtkazildi.

1963-yilda Kesovogorskiy tumani Kashinskiy tumaniga qoʻshildi.

2006-yil yanvaridan 2018-yil apreligacha tugatilgan Kashinskiy munitsipal okrugi tarkibiga 12 ta munitsipalitet kirdi. Jumladan, 1 ta shahar va 11 ta qishloq aholi punkti.

## Aholisi
* Ruslar – 25323
* ukrainlar – 293
* qirgʻiz – 156
* armanlar – 120
* chuvash – 111
* belaruslar – 94
* moldovanlar – 74
* oʻzbeklar – 71
* nemislar – 54
* chechenlar – 51
* avarlar – 38
* tojiklar – 37
* tatarlar – 37
* ozarbayjonlar – 34
* gruzinlar – 25
* ingush – 19
* kareliyaliklar – 18
* gagauz – 16
* lezgilar – 14

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Svedeniya na sayte oblastnoy administratsii
* Sayt-putevoditel po Kashinskomu rayonu i gorodu Kashin  
* Istoricheskaya spravka
* Ekonomicheskaya spravka
Til osti nervi kanali

**Til osti nervi kanali** (*canalis nervi hypoglossi*) – odam kalla suyagi ensa qismida joylashgan teshik. Kanal har ikkala yuqori va medial tomondan ensa doʻngligi (*condylus occipitalis*) bilan chegaralanib turadi va undan til osti nervi oʻtadi.
## Tuzilishi
Til osti nervi kanali ensa suyagi asosi va boʻyinturuq oʻsimtasi (*processus jugularis*) birikkan sohada joylashgan. Embrional rivojlanish davridagi oʻzgarishlar sababli ensa suyagida 2 va undan ortiq til osti nervi kanallari paydo boʻlishi mumkin.
## Shakllanishi
Til osti nervi kanali sut emizuvchilarda rivojlanishning embriologik bosqichida hosil boʻladi.
## Funksiyasi
Uzunchoq miyadan chiqqan til osti nervi ildizlari til osti nervi kanali orqali kalla suyagidan periferiyaga tarqaladi.
## Klinik ahamiyati
Til osti nervi kanalini oʻrganish bosh suyagi asosida joylashgan turli xil oʻsmalarni, jumladan: boʻyinturuq venasi katta piyozchasi oʻsmalari, miyelomalar va baʼzi hollarda meningiomani tashxislashda yordam beradi. Bu kanalni oʻrganish miyaning ushbu qismida jarrohlik amaliyotini oʻtkazish uchun kalla suyagiga xavfsiz xirurgik ochib kirish usullarini ishlab chiqishda ahamiyatli hisoblanadi.
## Tadqiqotlar
Til osti nervi kanali inson nutqining qadimiyligini aniqlashga qaratilgan tadqiqotlarda foydalanilgan. Tadqiqotchilar shuni aniqladilarki, bundan 2 million yil avval yashagan gominidlar zamonaviy shimpanzelarniki bilan bir xil oʻlchamdagi til osti nervi kanaliga ega boʻlgan; shuning uchun, baʼzi olimlar ular gapirishga qodir boʻlmagan deb taxmin qilishadi. Biroq, 400 000 yil muqaddam arxaik H. sapiens zamonaviy odamlarniki bilan bir xil oʻlchamdagi til osti nervi kanaliga ega edi, yaʼni ular nutq qobiliyatiga ega boʻlgan boʻlishi mumkin. Baʼzi neandertallarda ham qadimgi H. sapiens bilan bir xil oʻlchamdagi til osti nervi kanali boʻlgan. Biroq, bir nechta primat turlarinining til osti nervi kanallarini oʻrganishni oʻz ichiga olgan soʻnggi tadqiqotlar bu kanalning hajmi va inson nutqi oʻrtasidagi bogʻliqlikning ishonchli dalillarini topa olmadi.
## Galereya

 File:Base of skull 19.jpg|Til osti nervi kanali
 File:Gray193.png|Kallaning asosi. Yuqoridan koʻrinishi 
 File:Gray308.png|Ensa suyagi va yuqorigi 3 ta boʻyin umurtqalarining sagittal kesmasi. 


## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* Image at uwo.ca
Usta Gambar Karabakhi

**Usta Gambar Karabakhi** (;1830-yilda Shushada) —  Ozarbayjon ornamentalist rassom boʻlgan. Xonlari saroylariga (oʻsimlik va zoomorfik naqshlar) tasvirlangan taʼsirchan dekorativ rasmlar muallifi boʻlgan. Rustamov, Shushadagi Safi bey va Mehmandarovlar tarixiy saroy tipidagi turar-joy majmuasida ham uning sanat asarlari saqlanib kelinmoqda.
## Ijodi
Mashhur rassom Gʻambar Qorabogʻiy ijodida Ozarbayjon sanʼatining eng qimmatli merosi boʻlgan milliy devor rasmlari qatoridan oʻrinni egallagan. Rassom milliy devor rasmlari gullar va oʻsimliklarning shoxlangan bezaklariga hayvonlar va hayoliy mavjudotlarning rasmlarini chizgan.
## Galereyasi

File:Shakikhanpalace2.jpg
File:Shakikhanpalace1.jpg
File:Shakikhanpalace3.jpg
File:Shaki khan palace interier.jpg
File:İkinci mərtəbə mərkəzi zalda divar təsviri.jpg
File:İkinci mərtəbə mərkəzi zalda divar təsviri (tovuzquşu).jpg
File:İkinci mərtəbə mərkəzi zalın divarında nəbati kompozisiya.jpg
File:İkinci mərtəbə mərkəzi zalda divar təsviri (Səhləbçiçəyi).jpg

## Manbalar
Ezel Akay

**Ezel Akay** (1961-yil 20-yanvarda tugʻilgan) – turk kino aktyori, film rejissyori va prodyuseri.
## Hayoti va faoliyati
Ezel Akay Boğaziçi universitetini muhandis-mexanik boʻyicha tamomlagandan soʻng AQSh-Amerika Villanova universitetida aktyorlik salohiyatini oshirdi. Ezel Akay kopirayter, teatr rejissyori va aktyor lavozimlarida ishlagan. Turk prodyuserlik kompaniyasi *IFR*ga asos solgan. Keyinchalik turk kino biznes olamida oʻz faoliyatini davom ettirgan. Ezel Akay oʻzining *IFR* film ishlab chiqaruvchi kompaniyasi tashkil topganidan buyon 500 dan ortiq Televizion reklama filmlarni suratga olgan. Ezel Akay 1996-yilda turk kinorejissyori Dervis Zaim bilan birgalikda Zaimning Tobutdagi Somersol qisqa metrajli filmini suratga oldi va u bir qancha milliy va xalqaro mukofotlarga sazovor boʻldi. Where's Firuze? Ezel Akay rejissyorlik qilgan ilk badiiy film boʻlgan.
## Filmografiya
* 1996: Somersault in a Coffin (*Tabutta Rövaşata*) (prodyuser)
* 1999: Journey to the Sun (*Güneşe Yolculuk*) (ijrochi prodyuser)
* 2001: Elephants and Grass *(Filler ve Çimen)* (aktyor)
* 2001: The Waterfall (producer, Aktyor)
* 2004: Where's Firuze? *(Neredesin Firuze)*, (rejissor, prodyuser, aktyor)
* 2005: Tarvuz po‘stlog‘idan qayiq yasash (*Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak*) (prodyuser)
* 2005: Robbery Alla Turca *(Hırsız Var!)*, (Aktyor)
* 2006: Killing the Shadows *(Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü?)*, (rejissor, prodyuser, yozuvchi, va aktyor)
* 2006: The Road Home (*Eve Giden Yol*) (Aktyor)
* 2007: Odam Ato va Iblis *(Adem’in Trenleri)* (prodyuser, aktyor)
* 2007: Sözün Bittiği Yer (Aktyor)
* 2007: Hicran Sokağı (Aktyor)
* 2009: 7 Husbands for Hürmüz *(7 Kocalı Hürmüz)*, (rejissor, aktyor)
* 2011: Gümüş Lale Burası Osmanlı 1711 (rejissor, ssenariy muallifi)
* 2013: F Tip film - 9 qamoq hikoyasi, (rejissor, Aktyor – epizod 2)
* 2014: Küçük Kara Balıklar (rejissor)
* 2017: Martıların Efendisi (Aktyor)
* 2020: Leyla Everlasting (*9 Kere Leyla*), (rejissor, prodyuser, ssenariy muallifi)
* 2020: Yarım Kalan Aşklar (Aktyor)

## Yana qarang
* 
* 
## Manbalar
Nelidovskiy tumani

**Nelidovskiy tumani** – 1929-yildan 2018-yilgacha Rossiyaning Tver viloyati janubi-gʻarbiy qismida joylashgan maʼmuriy-hududiy birlik (tuman), shuningdek, 2018-yil 21-aprelda tugatilgan xuddi shu nomdagi tegishli munitsipalitet okrugi hisoblanadi.

Munitsipal tuzilmaning bir qismi sifatida dastlab tugatilgan, keyinchalik 2018-yil 21-aprelda yangi munitsipal tuzilma, Nelidovskiy shahar okrugi tashkil etilgan.

Viloyatning maʼmuriy-hududiy tuzilishi tarkibiga koʻra uning hududida tuman toifasiga mos keladigan maʼmuriy-hududiy birlik tashkil etilgan.

Maʼmuriy markazi Nelidovo shahri boʻlib, tuman ahamiyatiga ega shahar maqomi berilgan.

## Geografiyasi
Tver viloyatining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan Nelidovo shahri Meji daryosi (Gʻarbiy Dvina daryosining chap irmogʻi) va uning kichik irmogʻi Semikovka qirgʻoqlari boʻylab choʻzilgan.

Tumanning maydoni 2632 km². Asosiy daryolari: Meja, Jukopa, Paniklya, Dremovlya, Luchesa, Veles.

## Tarixi
1917-yilgacha Nelidovskiy shahar okrugi hududi Smolensk viloyatining Belskiy tumani tarkibiga kirdi. 1929-yil 17-iyunda gʻarbiy mintaqaning tashkil etilishi bilan Nelidovskiy tumani gʻarbiy mintaqaning Rjev tumani tarkibiga kirdi. 1935-yil 29-yanvarda Kalinin viloyati tashkil etildi, unga gʻarbiy mintaqadan 20 ta tuman, shu jumladan Nelidovskiy tumani ham kiritildi.

1941-yi oktyabrdan 1943-yil martigacha mintaqa fashistlar qoʻshinlari tomonidan bosib olindi. 1942-yil 25-yanvarda ozod qilingan.

1944-yil 24-avgustda hudud Velikiye Luki viloyatiga oʻtkazildi, ammo 1957-yilda ushbu viloyat tugatilgandan soʻng Nelidovskiy Kalinin viloyatiga qaytarildi. 1960-yil 12-yanvarda tugatilgan Jarkovskiy tumani hududining bir qismi Nelidovskiy tumaniga qoʻshildi.

2006-yil yanvaridan 2018-yil apreligacha tugatilgan munitsipalitet okrugi tarkibida 6 ta aholi punkti mavjud boʻlgan, ulardan 1 tasi shahar, 5 tasi qishloq.

## Aholisi
2018-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra hudud aholisi 25 418 kishini tashkil etadi.

## Iqtisodiyoti
Nelidovo shahar tumani Tver viloyatining jadal rivojlanayotgan munitsipalitetlaridan biridir. Bu, birinchi navbatda, geografik joylashuvi bilan bogʻliq. Tuman Tver viloyatining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Bu yerdan M9 „Baltic“ federal avtomagistrali va Moskva-Riga temir yoʻli oʻtadi. Nelidovskiy shahar tumanining Moskvadan masofasi 321 km, Tverdan 220 km uzoqlikda joylashgan. Tuman orqali Smolensk yoʻli va Moskva-Minsk avtomobil yoʻli oʻtadi. Munitsipalitetning maydoni 261 223 gektar. Nelidovskiy tumani sanoati turli sohalarda, jumladan, yogʻochsozlik, kimyo sanoati, mashinasozlik, metallga ishlov berish va boshqalarda yuqori texnologiyali raqobatbardosh mahsulotlari ishlab chiqaradi.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Ofitsialniy sayt Nelidovskogo gorodskogo okruga
* Ekonomicheskaya spravka 
* Istoricheskaya spravka
* Sayt goroda Nelidovo
* Rayon na arxivnix i sovremennix kartax
Canelones departamenti

**Canelones departamenti** (talaffuzi:*kaneˈlones*) – Urugvay davlati departamentlaridan biri. Maydoni 4,536 km², aholisi esa 518,154 kishidan iborat. Urugvayning janubida joylashgan ushbu departamentning poytaxti Canelones shahridir.

## Geografiyasi
Canelones departamenti sharqda Maldonado va Lavalleja, shimolda Florida, gʻarbda San jose va janubda Montevideo departamentlari bilan oʻzaro chegaralarga ega. Janubiy chegaraning bir qismi Rio de la Plata bilan ham tutashgan. Canelones Montevideodan keyin mamlakatning ikkinchi eng kichik departamenti, ammo aholi soni boʻyicha Urugvayda ikkinchi oʻrinda turadi.

Ushbu departament biroz namroq boʻlgan mintaqada joylashgan boʻlib, oʻrtacha harorat mamlakatning qolgan qismlariga nisbatan past (taxminan 15 °C). Yogʻingarchilik darajasi esa yiliga oʻrtacha 2,000 mmni tashkil qiladi.

## Tarixi
Canelones 1830-yilda tashkil etilgan dastlabki toʻqqizta departamentlardan biri. Hozirgacha uning chegaralari deyarli oʻzgarmadi. 

## Iqtisodiyoti
Qishloq xoʻjaligi Canelones iqtisodiyotiga asosiy hissa qoʻshadigan sohalardan biridir. Uzum yetishtirish keng tarqalgan va bu hudud Urugvayning rivojlanayotgan vino sanoatiga katta hissa qoʻshmoqda. Bundan tashqari, boshoqli don ekinlari, asosan makkajoʻxori, turli xil meva va sabzavotlar yetishtiriladi. Turizm ham departamentga katta daromad keltradigan sohalardan biri hisoblanadi.

## Aholisi
2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda Canelones departamentida 520,187 aholi va 222,193 xonadonlar mavjud boʻlgan. Uy xoʻjaliklari oʻrtacha 2-3 kishidan iborat boʻlgan. Canelones departamentida 48,219 (9,3%) nafar qishloq aholisi borligi qayd etilgan.

Canelones departamenti uchun 2010-yildagi demografik maʼlumotlar:

* Aholi oʻsish darajasi: 1095%
* Tugʻilish darajasi: 14,83 tugʻilish/1000 kishi
* Oʻlim darajasi: 8,45 oʻlim/1000 kishi
* Oʻrtacha yoshi: 32,9 (31,4 erkak, 34,3 ayol)
* Tugʻilganda kutilayotgan umr koʻrish
** Umumiy aholisi: 76,37 yosh
** Erkak: 72,95 yosh
** Ayol: 80.00 yil
* Uy xoʻjaligining oʻrtacha daromadi: oyiga 25,087 peso
* Aholi jon boshiga shahar daromadi: oyiga 10,015 peso

## Munitsipalitetlari
2010-yil 15-martda 18.653-sonli Ley qonuni bilan Canelones departamentida quyidagi munitsipalitetlar tashkil etildi:
*Manba: Intendencia Municipal de Canelones*.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy veb-sayt
* Entsiklopediya Geografica del Uruguay – Canelones (Ispancha)
* INE Canelones xaritasi
* Canelones munitsipalitetlarining rasmiy xaritasi.
* Nuestra Terra, Colección Los Departamentos, 16-jild „Kanelonlar“
Kimri

**Kimri** – Rossiyaning Tver viloyatidagi shahar. Kimri shahar okrugining maʼmuriy markazi. 1929-yildan 2022-yilgacha Kimri tumanining markazi boʻlib, u hududiy ahamiyatga ega shahar boʻlgan. 2005-yildan 2022-yilgacha Kimri shahri shahar tumanini tashkil etgan. Volga boʻyida, Kimrka daryosining qoʻshilish joyida joylashgan. Aholisi: 40 875 kishi (2021). Maydoni – 44 km².

Kimra qishlogʻi haqida birinchi manbalar XVI asr oʻrtalariga toʻgʻri keladi. Pyotr I davrida ham u Rossiya imperiyasidagi poyabzal sanoatining markazi sifatida tanilgan. XIX asrning oxiriga kelib poyabzal sanoati tezda rivojlana boshlaydi. 1917-yil 3-iyunda Kimri qishlogʻi shahar maqomini oldi.

## Geografik joylashuvi
Shahar Volga daryosi boʻyida, Kimrka daryosining quyilishida, Tverdan 133 km sharqda joylashgan (P84, P86, P116 yoʻlidan harakatlanish kerak). Boshqa tomondan (agar siz Konakovo va Dubna orqali oʻtsangiz boʻladi), Tverdan Kimrigacha boʻlgan masofa 101 km. Moskva halqa yoʻlining 82-km dan A-104 avtomagistrali boʻylab masofa 133 kmni tashkil etadi. Tver viloyatidagi barcha shaharlar ichida Kimri poytaxtga eng yaqin joylashgan. Dengiz sathidan balandligi 100-130 metr.

## Vaqt mintaqasi
Kimri shahri, butun Tver viloyati kabi, Moskva vaqt zonasi (MSK) bilan xalqaro standartga muvofiq belgilangan vaqt zonasida joylashgan. UTCga nisbatan ofset +3:00ni tashkil qiladi.

## Iqlim
Iqlimi moʻtadil kontinental. Harorat va yogʻingarchilik darajasi Tverdagi kabi. Yanvarning oʻrtacha harorati −9,1 °C, iyulniki +18,2 °C. Har yili taxminan 550-750 mm yogʻingarchilik yogʻadi. Mavjud iqlimi salqin, qishi oʻrtacha sovuq va ancha uzoq davom etadi. Yozi salqin va nam. Eng sovuq oy yanvar, eng issiq oy iyul.

## Vegetatsiya
Shahar ignabargli oʻrmonlar bilan oʻralgan, ularning hududida torf konlari topilgan. Atrofdagi oʻrmonlarda kiyik, tulki, quyon, yenot va daryo qunduzlarini uchratish mumkin.

## Iqtisodiyot
Kimri shahrida 48 ta yirik va kichik korxonalar turli ishlab chiqarishlar rivojlangan. Rossiya Federatsiyasi Federal Soliq xizmati maʼlumotlariga koʻra, 2013-yilda shahar korxonalari 4 milliard 318 million rubllik mahsulot ishlab chiqargan, bu Kimri shahar byudjetidan 7 baravar koʻpdir.

## Transport
Savelovo temir yoʻl stantsiyasi Kimri shahrida (Volganing oʻng qirgʻogʻida) Oktyabrskaya temir yoʻlining Savelovskiy temir yoʻl radiusida (Moskva-Savelovo-Sonkovo-Sankt-Peterburg) joylashgan. Stansiya Moskvadan keladigan elektr poyezdlari uchun toʻxtash joyidir.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Официальный сайт муниципального образования «Город Кимры Тверской области»
* Фотографии Кимр и Савёлова 2005−2008 годов
Neman tumani (Kaliningrad viloyati)

**Neman tumani** – Rossiyaning Kaliningrad viloyatidagi maʼmuriy-hududiy birlik. Unga mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish tashkiloti doirasida 2022-yil 1-yanvargacha Neman shahar okrugi, 2022-yil 1-yanvardan Neman munitsipal okrugi maqomi berilgan. Maʼmuriy markazi – Neman shahri.

## Geografiaysi
Neman tumani shimolida Litva (bu yerda avtomobil oʻtish punkti joylashgan), gʻarbda Sovet va Slavskiy tumanlari, Sharqda Krasnoznamenskiy tumani, janubda Chernyaxovskiy tumani va Janubi-Sharqda Gusevskiy tumani bilan chegaradosh hisoblanadi. Tumanning maydoni 699 km² (viloyatdagi maydoni boʻyicha 11-tuman), shu jumladan Neman daryosining maydoni 14,5 km². Neman tumanida daryolar va koʻllar tarmogʻi mavjud, yirik daryolar orasida Neman, Sheshupe va Instruch turadi. Tuman hududini taxminan 5 foizini oʻrmonlar tashkil etadi. Jilin qishlogʻi torf konlari boʻlgan eng yirik oʻrmon xoʻjaligi joylashgan, hozirda ishlab chiqarilmayotgan kichik torf konlari boʻlgan botqoqliklar Lunin qishlogʻi hududida joylashgan. Tuman hududidagi foydali qazilmalarga torf, qum, loy kiradi. Tuman hududidan federal ahamiyatga molik A216 Gvardiya – Neman avtomobil yoʻli va 29 ta viloyat umumiy foydalanadigan yoʻllari oʻtadi, bu avtomobil yoʻllarining umumiy uzunligi 220 km boʻlib, Chernyaxovsk Sovetsk temir yoʻli ham oʻtgan.

## Diqqatga sazovor joylari
* Nemandagi „Ragnit“ qal’asi xarobalari (1289 – 1409).
* Michurinskiy qishlogʻidagi „Althof—Ragnit“ uyi (1860) (xarobalarda).
* Nemandagi Bismarkning Shimoliy minorasi (xarobalar).
* Ulyanovodagi Vladimir Xudo onasi ibodatxonasi.
* Nemandagi yangi Shahidlar va rus konfessorlari ibodatxonasi, rasmiy veb-sayt: http://templeneman.ru/ 
* Ulyanovodagi tarixiy-oʻlkashunoslik muzeyi.
* Neman, Lunino, Ulyanovo, Malomojayskoye, Jilinoda halok boʻlgan sovet askarlari yodgorliklari.

## Manbalar

## Havolalar
* Nemanskiy gorodskoy okrug 
* Gazeta Nemanskogo rayona „Nemanskie vesti“ 
* Nemanskiy rayon
Naimjon Gʻiyosov

**Naimjon Gʻiyosov** (1911-yil 5-oktyabr, Samarqand shahar – 1968-yil 22-sentyabr, Dushanbe) – teatr va kino aktyori. Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan aktyor (1947).

## Hayoti
Naimjon Gʻiyosov 1911-yil 5-oktyabrda Samarqanda shahrida tugʻilgan. Samarqandda oʻrta maktabni bitirgach (1930), 16-son oʻrta maktabida oʻqituvchisi boʻlib ishlaydi (1930—1931). Samarqand shahrida maorif boʻlimi instruktori, Andijon viloyatining Marhamat tumanida bosh instruktor lavozimida faoliyat (1931—1932) yuritgan. 1932-yil Naimjon Gʻiyosov Tojikistonda Hisor tumanida taʼlim boʻlimining katta mudiri, keyinchalik 1933—1934-yillarda maorif boshqarmasi boshligʻi boʻlib ishlagan. U 1934-yildan umrining oxirigacha A.Lohutiy nomidagi Davlat akademik drama teatri aktyori sifatida faoliyat yuritgan. Naimjon Gʻiyosov 1968-yil 22-sentyabrda Dushanbeda vafot etgan.

## Ijodi
Naimjon Gʻiyosov 34 yillik ijodiy faoliyati davomida teatr sahnasida 100 dan ortiq qiziqarli obrazlarni yaratdi. Jumladan, Sohibdodxoʻx („Qizil bezorilar“ S.Ulugʻzoda, 1941), rais Naimov („Saodat“ S.Saidmurodov va M.Rabiev, 1948), Doge („Otello“, William Shakespeare, 1939, 1948, 1963) rollari, Jaloliddin (A.Uygʻun va I.Sultonovning „A.Navoiy“, 1949), Savin („Mening shahrim“, M.Mirshakar, 1952), Eskalshoh („Romeo va Juliet“, William Shakespeare, 1953), Sergey (A.Shervonzoda „Shon-sharaf“, 1953), graf Alboforita („Mehmonxonachi“, K.Goldoni, 1954), vazir („Muhabbat qissasi“ N.Hikmat, 1954), polkovnik Kutov („Lyubov Yarovaya“). K. Trenyov, 1955), Oqsoqqol (J.Ikromiyning „Doxunda“, 1957), Nasr (S.Ulugʻzodaning „Rudakiy“, 1958), Xolbutaev („Toʻy“, S.Gʻani, 1960), Yerimeyev („Tabaddullot“ B.Lavrenyov, 1961), Nabi Polvon (Q.Nosirov „Koʻchki“, 1961), Murov („Begunoh gunohkorlar“, A.Ostrovskiy, 1962), shifokor Silvio („Ikki xoʻjayinning xizmatkori“, K.Goldoni, 1964) va boshqalar. Tojik kinosida „Tojikfilm“ kinostudiyasida ham bir qancha qiziqarli rollarni yaratgan: polkovnik („Doxunda“, 1955), kolxoz boshligʻi („Doʻstim Naruzov“, 1957), Laylining otasi („Layli va Majnun“, 1961) va boshqalar. Moskvada oʻtkazilgan tojik adabiyoti va sanʼati dekadalari ishtirokchisi (1941, 1957). Naimjon Gʻiyosov 1947-yilda Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan aktyor unvonini olgan.

## Manbalar
Ushshoqiy tariqati

## Ushshoqiylik
**Ushshoqiy** (turkcha. **Uşşaki**) – islom tasavvufining xilvatiylik tariqatining bir tarmogʻi boʻlib, unga Sayyid Hasan Xusomiddin asos solgan. Xusomiddin ismining tarjimasi **“dinning o‘tkir qilichi”** degan ma’noni anglatadi. U hijriy 880-(milodiy 1473) yili O‘zbekistonning Buxoro shahrida tug‘ilgan. U Hoji Tebaruk ismli savdogarning o‘g‘li bo‘lib, uning nasl-nasabi Imom Hasan, xalifa Ali va oxir-oqibat payg‘ambar Muhammad alayhissalomga qadar davom etadi.
## Kelib chiqishi
U o‘zining islomiy ilmi va tasavvufiy ta’limotining poydevorini otasi nazoratida qurdi. Keyin u amir Ahmad Samarqandiy deb atalgan vakolatli ma’naviyat ustozi orqali fazilatli, bilimli, yetuk inson bo‘lib yetishdi va o‘z ma’naviy yo‘lida olg‘a intilish uchun u bilan qolishga qaror qildi. Bu yo‘lda matonat va sodiqlik ko‘rsatgani uchun ustozi unga islom tasavvufining **Nurbaxshiyya va Kubroviyya** tariqatlarining “Xilofatnoma”sini (rasmiy vakillik) berdi. Otasining o‘limi uning hayotida muhim rol o‘ynadi va u oilaviy biznesni Turkiyaning sharqiy Arzinjon shahrida bo‘lgan akasiga topshirishga qaror qildi.
## Ustoz Amir Ahmad
Ustozi **Amir Ahmad [[Samarqand]]iy** vafotidan so‘ng u rasman islom ilmlarini o‘rgatish, kubroviyya va nurbaxshiya tariqatlarini ta’lim berish vazifasini o‘z zimmasiga oldi. Bu vaqt ichida u Usmonli imperiyasining **shahzodasi** Murodga bo‘lajak hukmdorlik haqida xushxabar berdi. Sulton bo‘lgandan so‘ng, Murod III nomi bilan mashhur bo‘lgan shahzoda Murod, muhtaram pirni qat’iyat bilan Istanbulga taklif qiladi. U taklifni qabul qilib, ta’limotini muqaddas shahar Istanbulda davom ettirdi. Tassavufda komil ustoz bo‘lgunga qadar u Sinoniy yo‘lining asoschisi **Ibrohim Ummi-Sinon** bilan uchrashadi. Undan Sinoniy yo‘lining xalifa nomini oldi, shundan so‘ng Hasan Xusomuddin Ushshoqiy tariqatiga asos soldi. U Sulton Murod III rag‘bati bilan Istanbulning Kasımpasha tumanida o‘zining rasmiy darvesh qarorgohini tashkil etadi. U hijriy-1001(milodiy-1593)yili Makkaga so‘nggi **[[haj]]** safaridan qaytish chog‘ida **121** yoshida Konyada vafot etgan. Hozirda uning qabri Qosimpashadagi Ushshaki dargohidadir.
## Manbalar
Ameriabank

**Ameriabank YAJ** bosh qarorgohi Armaniston poytaxti Yerevanda joylashgan korporativ, investitsiya va chakana bank xizmatlarini taklif qiluvchi universal bankdir.

## Tarixi
Bank 1910-yilda Kavkaz savdo bankining filiali sifatida tashkil etilgan boʻlib, sovetlar zamonida SSSR Vneshtorgbankining Armaniston filialiga aylantirilgan. 1992-yilda Armaniston Markaziy banki tomonidan bank faoliyatini amalga oshirish litsenziyasi berilgandan soʻng, u yana mustaqil bank boʻldi. 2014-yilga kelib bank Euromoney jurnali tomonidan uch marta Armanistondagi eng yaxshi bank deb topildi.

2014-yilda bank bir martalik parol hosil qiluvchi AmeriaTokenni taqdim etdi.

2015-yil dekabr oyida Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB) Ameriabankning ustav kapitaliga 6 639 680 000 dram miqdorida investitsiya kiritdi va bank aksiyadorlaridan biriga aylandi.

2018-yilning fevral oyida Osiyo taraqqiyot banki (OTB) bankning ustav kapitalidan ulush sotib oldi. Bankning ustav kapitali 5 213 120 000 dramga oshdi.

Hozirda Ameriabankning ustav kapitali 54 414 765 000 arman dramini tashkil etadi. Ustav kapital har birining nominal qiymati 465 000 AMD boʻlgan 117 021 ta oddiy aksiyadan iborat.

## Galereya

File:Armenia Bank building during night.jpg|Yerevandagi bank bosh ofisining tungi koʻrinishi
File:Ameriabank Yerevan.jpg|Bankning Yerevandagi bosh ofisi
File:The crossroads of Komitas-Gyulbenkyan-Kasyan streets.jpg|AmeriaBank Komitas filiali, Yerevan


## Manbalar
Manzil

**Bir haftada** Qur’on xatm qiladiganlarga qulaylik yaratish uchun matnni yetti qismga bo‘lish mumkin, ularning har biri Manzil deb nomlanadi.

**Hamza Zoiyyot** -(vaf. 156/772) tomonidan quyidagi 7 ta teng qismga bo‘linish ilgari surilgan:
## Tuzilishi
Al-Fotiha (1-sura)dan an-Niso (4-sura)gacha, 4 suradan iborat.

Al-Moida (5-sura)dan at-Tavba (9-sura)gacha, 5 suradan iborat.

Yunus (10-sura)dan an-Nahl (16-sura)gacha, 7 suradan iborat.

Al-Isro (17-sura)dan al-Furqon (25-sura)gacha, 9 suradan iborat.

Ash-Shuaro (26-sura)dan YaSin (36-sura)gacha, 11 suradan iborat.

As-Soffat (37-sura)dan al-Hujurot (49-sura)gacha, 13 suradan iborat.

Qof (50-sura)dan an-Nos (114-sura)gacha, 65 suradan iborat.
## Manbalar
Faloh

**“Faloh”** (فلاح) arabcha so‘z bo‘lib, **najot**,** baxt'' va **farovonlik ''' degan ma’nolarni anglatadi.

### Qur’onga ko‘ra
*Allohning amrlariga rioya qilish, 
*zakotni belgilash, 

*mast qiluvchi ichimliklarni iste’mol qilmaslik

*qimor o‘ynamaslik kabi amallarning barchasi faloh (najot)ga olib keladi
### manbalar
Allohumma

**Allohumma (arab. ٱللَّٰهُمَّ)** – Allohga murojaat qilish atamasi. U “Yo Alloh” deb tarjima qilinadi. Ba’zi tilshunoslar (masalan, Sibavayh) bu atama **يا ألله أمّنا بخير** (Ey Alloh, bizni yaxshilikka yetakla)ning qisqartmasi ekanligini ta’kidlaydi. Boshqalar esa ـ مَّ (-mma) qoʻshimchasi “yā” ning oʻrnini egallashini izohsiz taʼkidlaganlar.Musulmon olimi Ibn Oshur  “Oli Imron” surasi tafsirida “Allohumma” so‘zi ibroniycha yoki qahtoniychadan kelib chiqqan, degan fikrni bildiradi.
## Manbalar
Hilton tepaligi

**Hilton tepaligi** – Shotlandiyaning Pert shahridan 1,7 milya yaʼni 2,7 km janubi-gʻarbiy tomonda joylashgan tepalik hisoblanib. Hilton tepaligi yonida M90 avtomagistrali joylashgan. Hilton tepaligining choʻqqisi 137 metr (449 fut).

## Manbalar
Sunbuliy tariqati

**Sunbuliy tariqati** **-** Turkiyada ko‘proq “Sunbul afandi” nomi bilan mashhur bo‘lgan Sunbul Sinon afandi tomonidan asos solingan Xilvatiya tariqatining bir tarmog‘idir. Sunbul afandi 1464-yilda yoki 1475-1480-yillarda Turkiyaning Merzifon shahrida tug‘ilgan. U Istanbuldagi Koja Mustafo Posho masjidida Xilvatiy tariqati shayxi Muhammad Jamoliddin Xilvatiy huzurida darvesh boʻldi.
## Shayx Muhammad Jamoliddinning xalifi
Shayx Muhammad Jamoliddinning xalifi yoki vakili bo‘lganidan keyin u Misrga yuboriladi va u yerda Xilvatiy tariqatini yoydi. Shayxining vafotini eshitib, Istanbulga qaytib keladi. U Istanbulning Fotih tumanidagi Koja Mustafo Posho takkasiga dafn etilgan. Bir necha yuz yillar davomida bu takka Sunbuliy tariqati markazi bo‘lib xizmat qilgan, bu tariqatning barcha buyuk shayxlari ushbu takkaga dafn etilgan.
## ziyoratgoh
Turkiya jumhuriyatga aylanganda, Sunbuliy takkasi ham yopildi. Keyinchalik u masjid ko‘rinishida qayta ochildi va hozirda ham faoliyatini davom ettirmoqda. Sunbul afandining maqbarasi Turkiyadagi **taqvodor musulmonlarning ziyoratgohi bo‘lib qolmoqda.
== Manbalar ==




 
**
Serengeti

**Serengeti** () – Bengal mushugi, sharq mushuklari va qora mushuklarining chatishishi natijasida paydo boʻlgan mushuklarining xonaki zoti. Shuningdek, Yevropa „yovvoyi“ kalta yunglilari va Maine-coonlar zoti ham aralashgan. Serengeti zotining nasl boshchisi Bengal mushuklaridir.

## Tarixi
Serengeti zoti 1994-yilda Karen Sauzman tomonidan yaratilgan. Sauzmanning asosiy maqsadi Afrikadagi serval yovvoyi mushuklaridan fenotipik jihati yaqin boʻlgan xonaki mushuklari zotini yaratish edi.

Naslchilik ishlari mobaynida zot uchun eng mos boʻlgan mushuk turlari olingan. Yovvoyi mushuklarning genlari bu mushuklarning genomida umuman ishtirok etmagan.

Bu zotga Serengeti milliy bogʻi nomi qoʻyilgan. Dunyo boʻylab bu zot mushuklarining soni bir necha yuztaga yetadi.

### Tashqi koʻrinishi
Serengeti eng katta mushuk zotlaridan biridir. Erkak mushuklarning vazni 15 kg gacha, modalarining vazni esa 8-10 kg gacha yetishi mumkin.

Mushuk zotlari orasida Serengeti oyoqlari eng uzun hisoblanadi. Panjalarining uzunligi tufayli bu mushuklar koʻpincha Maine-coonlarga qaraganda balandroq boʻladi.

Serengeti mushuklari paydo boʻlishining asosiy genetik xususiyati yovvoyi servallar zotlaridir. Serengeti mushuklarini uzun nozik oyoqlari, choʻziq boʻyni va katta quloqlari bor.

## Xususiyatlari
Serengeti mushuklari faol, qiziquvchan va dovyurak zotdir. Ular tabiatni yaxshi koʻradilar, oʻynoqi va tirmashishga moyil boʻladi. Odatda baland javonlar va shkaflarga chiqishadi.

Serengeti qaysar tur boʻlib, yolgʻizlik va eʼtiborsizlikni yoqtirmaydi. Bu mushuklar odamlar bilan doimiy aloqada boʻladi.

Faol hayot tarzi tufayli, ular har doim ham boshqa uy hayvonlari bilan yaxshi munosabatda boʻlolmaydilar. Shuningdek, ushbu zotning rivojlangan ov instinktini hisobga olish kerak, ular kichik kemiruvchilarni ashaddiy dushmani boʻlishi mumkin.

Serengeti uydan tashqarida yurish va hududni oʻrganishni juda yaxshi koʻradi, hamda bu ishtiyoq yosh oʻtishi bilan yoqolmaydi. Mushukka uy qurishdan oldin uning xarakterini hisobga olish kerak.

## Boqish tartibi
Bu zot mushuklari alohida gʻamxoʻrlik talab qilmaydi. Serengetlarni silliq yungi bilan hech qanday muammmosi yoʻq. Zotga xos sogʻliq muammolari turning hali juda yoshligi tufayli ham toʻliq aniqlanmagan.

Ammo shuni yodda tutish kerakki, bu zotning koʻrinishi katta boʻlib, tez oʻsadigan mushuklardandir. Shuning uchun, mushukcha oʻsib ulgʻaygan sayin, u koʻp miqdorda kalsiy, fosfor va oqsil bilan yetarli darajada taʼminlanishi kerak.

### Parvarishlash
Serengeti mushuklari uchun ovqatni tanlashda eʼtiborli boʻlish talab qililinadi. Serengeti, xuddi Bengal mushugi kabi, toza havoda sayr qilishni yaxshi koʻradi. Buning uchun maxsus jabduqlar va tasma sotib olish tavsiya etiladi – ularning yordami bilan har doim uy hayvonini nazorat qilish va uning xavfsiz yurishini taʼminlash mumkin.
## Manbalar

## Tashqi havolalar
Varroq

**Varroq (arab. ورّاق)** – arabcha soʻz boʻlib,kanselyariyachi yoki qogʻoz ishlab chiqaruvchi degan ma’nolarni ifodalaydi. An’anaviy va islomiy kontekstidagi ma’nolariga kotib noshir, bosmachi, notarius va kitob koʻchiruvchi kiradi. Ibn Varroq taxallus boʻlib, **islom tarixi** davomida anʼanaviy ravishda dissident mualliflar tomonidan qabul qilingan.
## Manbalar
Razzoq

## Razzoq

**Razzoq (arab, fors, urdu. رزاق)** — islomda Allohning ismlaridan biri boʻlib, rizq beruvchi yoki rizq ta’minlovchi maʼnosini bildiradi. 

### Odamlar
*Abdul Razzoq (kriketchi) (1979-yilda tug‘ilgan), pokistonlik kriketchi
*Abdur Razzoq, ism va familiya (shu jumladan ism-shariflar ro‘yxati)
*Abdur Razzoq (aktyor) (1942-yilda tug‘ilgan), bangladeshlik aktyor, odatda Razzoq nomi bilan tanilgan.
*Razzoq Farxon (1977-yilda tug‘ilgan), iroqlik futbolchi va olimpiya sportchisi
*Shayx Razzoq Ali (1928–2015), Bangladesh siyosatchisi
*Zohid Razzoq (1967-yilda tug‘ilgan), Bangladeshlik kriketchi, 1988–1990 yillarda o‘ynagan.
*Abdur Razzoq (kriketchi) (1982-yilda tug‘ilgan), Bangladeshlik kriketchi

## Joylar
Razzoq (Eron) — Eronning Razaviy Xuroson viloyatidagi qishloq
## Manbalar
Fattoh

**Al-Fattoh (الفتاح)**- islomda Allohning ismlaridan biri boʻlib, „ochuvchi“ yoki „gʻalaba beruvchi“ deb tarjima qilinadi.
Shuningdek, **Fattoh** – arab tilidagi erkak ismi va familiyasi.

## Odamlar
* Umar Fattoh Husayn, iroqlik kurd siyosatchisi
* Tamar Fattoh Ramadon Kuchar, iroqlik kurd siyosatchisi
* Chaka Fattoh, amerikalik siyosatchi
* Parviz Fattoh, eronlik siyosatchi

## Joylar
Fattoh – Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon viloyatidagi qishloqning muqobil nomi.
Tajdid

**Tajdid (****)** – arabchada  **“yangilash”** degani. Islom kontekstida tajdid jamiyatni poklash va isloh qilish, unda tenglik va adolat o‘rnatish uchun islomni qayta tiklashni nazarda tutadi. Tajdid qilgan kishi mujaddid deyiladi.
## Manbalar
Vil Akopov

**Vil Ivanovich Akopov** (1930-yil 11-may, Krasnodar, Shimoliy Kavkaz oʻlkasi, RSFSR, SSSR – 2021-yil 7-fevral) – tibbiyot fanlari doktori, professor. 2006-yildan Rostov viloyati Davlat budjeti muassasasi „Tibbiyot ekspertizalari byurosi“ ning tashkiliy-uslubiy boʻlimi boshligʻi, Rostov sud-tibbiyot shifokorlari jamiyati raisi. 12 ta oʻquv qoʻllanma va darsliklar, sud tibbiyoti va tibbiyot huquqi boʻyicha 7 ta monografiya muallifi.

## Hayoti
Vil Ivanovich Akopov 1930-yil 11-mayda Krasnodarda arman shifokor va oʻqituvchi oilasida tugʻilgan. Ulugʻ Vatan urushi boshida otasi frontga ketgan va 1941-yil dekabrda Yerevanga evakuatsiya qilingan. U yerda maktabda oʻqishni davom ettiradi va 1946-yilda oilasi bilan Samarqandga otasi rahbar etib saylangan joyga koʻchib keladi. 1949-yilda oʻrta maktabni tugatib, Samarqand davlat tibbiyot universitetining tibbiyot instituti davolash fakultetiga oʻqishga kirdi. U yerni 1955-yilda imtiyozli diplom bilan tugatgan. Oʻqishni tamomlab, professor L.M.Eydlin rahbarligida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Universitetda davolash fakulteti kafedrasida assistent, Samarqand viloyati sud-tibbiyot ekspertizasi byurosida sud-tibbiyot eksperti lavozimlarida ishlagan. Shu yillarda u oila qurdi va uch farzandli boʻldi.

1965-yil mart oyidan u Chita tibbiyot institutining sud tibbiyoti kafedrasiga mudirlik qilish uchun Chita shahriga koʻchib oʻtdi. Kelgach, koʻp oʻtmay institut kasaba uyushma qoʻmitasi raisi etib saylandi. 1966-yil oxirida ilmiy ishlar boʻyicha prorektor etib tayinlandi. 1972-yilda 2-Moskva tibbiyot institutida „Teri va kiyim-kechak shikastlanishlarini sud-tibbiy ekspertizasining kompleks tadqiqotlari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. 1974-yilda professor ilmiy unvonini oldi va ChSMI rektori etib tayinlandi. Chita sud-tibbiyot shifokorlari jamiyati raisi etib saylandi, bir yil oʻtgach, Butunittifoq konferentsiyasida u Butunittifoq, keyin esa Rossiya sud-tibbiyot shifokorlari ilmiy jamiyati boshqaruvi aʼzosi boʻldi. 60-yillarning oxiri 70-yillarda Chita tibbiyot instituti tomonidan nashr etilgan 6 ta ilmiy ishlar toʻplami va 12 ta asarlar toʻplamiga muharrirlik qilgan, sud-tibbiyot shifokorlarining 4 ta viloyatlararo va bitta respublika miqyosidagi ilmiy konferensiyalarini tashkil etgan. SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasining tibbiy taʼminlash boʻyicha komissiyasi, SSSR Sogʻliqni saqlash vazirligining sud-tibbiyot ekspertizasi boʻyicha markaziy oʻquv-uslubiy komissiyasi aʼzosi. 1976-yilda „Tibbiyot“ nashriyotida „Toʻmtoq asboblar bilan shikastlanishlar boʻyicha sud-tibbiy ekspertiza“ birinchi monografiyasi nashr etildi. 1976-yildan boshlab ikki marta Chita viloyat kengashi deputati etib saylangan. Chita viloyat ijroiya qoʻmitasining sogʻliqni saqlash va ijtimoiy taʼminot komissiyasi raisi etib tayinlangan. Chita universitetlari rektorlari kengashining raisi boʻlgan.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Ректоры ЧГМП
* В. И. Акопов в журнале Relga.Ru
* Кто есть кто в судебной медицине
* Кафедра судебной медицины с курсом правоведения и биомедицинской этики
* Энциклопедия Забайкалья
Laila togʻi

**Laila togʻi**, **Lahili** (), **Lailchala** (), lekin **Lahla** nomi bilan ham tanilgan Gruziyadagi Svaneti tizmasining eng baland choʻqqisi. Choʻqqining balandligi dengiz sathidan 4009 metr (13153 fut) balandlikda joylashgan. Lahili togʻining geologik tarkibi asosan yuqori paleozoy-trias kvartsitlari, metamorfik jinslar va qumtoshlardan iborat. Togʻ qor va muz bilan qoplangan. Choʻqqining shimoliy yon bagʻirida bir nechta vodiy muzliklari joylashgan; ayniqsa, Lahili togʻining choʻqqidagi muzligi dengiz sathidan 2220 metr (7283 fut) balandlikka joylashgan.

## Havolalar
* Alexclimb.com – Layla
* SummitPost.org – Mount Layla

## Manbalar
Rahimahulloh

**Rahimahulloh (** **ma’nosi “Alloh rahm qilsin” degani)** –Muhammad alayhissalomning sahobalaridan keyin yashagan solih musulmon shaxslarni tilga olganda ularning ismidan keyin ishlatiladigan ibora. 
## Ishlatilishi
**Marhum ustoz, olim, rahbar** yoki hatto yaxshiligi bilan tanilgan qarindoshini zikr qilishda ham **“rahimahulloh”** deyish mumkin. Shu ma’noda ayol kishini nazarda tutuvchi ibora esa “rahimahalloh”dir ().
## Manbalar
Guryevskiy tumani (Kaliningrad viloyati)

**Guryevskiy tumani** – Rossiya Federatsiyasining Kaliningrad viloyatidagi maʼmuriy-hududiy birlik. Maʼmuriy markazi – Guryevsk shahri.

## Geografiyasi
Viloyat Kaliningrad shahri atrofida joylashgan. Shimoli-sharqdan Poless tumani bilan, gʻarbdan Zelenograd tumani bilan, qisman Kurshsk koʻrfazi bilan, sharqdan Gvardeyskiy tumani bilan chegaradosh. Kaliningrad koʻrfazi va Bagrationovskiy tumaniga tutash.

Maydoni-1363 km². Tuman aholisi 68,5 ming kishini tashkil qiladi. Pregolya viloyatidagi eng katta daryo Guryevskiy tumanidan oqib oʻtib, Kaliningrad koʻrfaziga quyiladi.

## Tarixi
Zamonaviy Guryevskiy munitsipalitet okrugi qadimgi Prussiyaning ikkita tarixiy hududi hududida joylashgan: Sambiya (okrugning shimoliy qismi Pregolyaning oʻng qirgʻogʻida) va Natangiya (okrugning janubiy qismi. Pregolya).

Tuman 1946-yil 7-aprelda Koʻnigsberg viloyati tarkibida Konigsberg sifatida tashkil etilgan. 1946-yil 7- sentyabrda u Kaliningrad viloyatining Guryevskiy tumani deb oʻzgartirildi.

1947-yilda tuman hududining bir qismi yangi tashkil etilgan Kaliningrad tumaniga oʻtkazildi. 1953-yilda RSFSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1953-yil 9-fevraldagi farmoni bilan Guryevskiy tumani markazi Guryevsk shahridan Isakovo posyolkasiga koʻchirildi. 1959-yil 27- aprelda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining farmoni bilan Kaliningrad tumani tugatildi, uning hududining bir qismi Guryevskiy tumaniga oʻtkazildi. 1960-yil 1-fevralda RSFSR Oliy Kengashi Prezidiumining farmoni bilan Guryevskiy tumani markazi yana Guryevsk shahriga koʻchirildi.
2004-yilda munitsipal okrug shahar tumaniga aylantirildi.
2008-yilda shahar tumani munitsipal tumanga aylantirildi.
2014-yilda munitsipal okrug yana shahar tumaniga aylantirildi.
2022-yilda shahar tumani munitsipal tumanga aylantirildi.
## Urbanizatsiyasi
Tuman aholisining 25,65% shaharlarda (Slavsk shahri) yashaydi.

## Milliy tarkibi
ruslar – 77,75%
litvaliklar – 8,66%
belaruslar – 3,78%
armanlar – 3,14%
ukrainlar – 2,69%
nemislar – 1,09%
polyaklar – 0,51%
## Maʼmuriy boʻlinishi
2010-2019 yillarda Guryevskiy maʼmuriy okrugiga kiritilgan:
* 7 ta qishloq tumanlari:
* Bolsheysakovskiy,
* Dobrinskiy,
* Kutuzovskiy,
* Lugovskoy,
* Nizovskiy,
* Novomoskovskiy,
* Xrabrovskiy;
* 1 ta viloyat ahamiyatiga ega shahar:
* Guryevsk.
## Hududiy boʻlinishi
2014-yil 1-yanvardan tuman iqtisodiyoti va ijtimoiy sohasini samarali boshqarishni taʼminlash maqsadida Guryev shahar okrugi hududi ettita maʼmuriy tumanga boʻlingan:

1. Bolsheysakovskiy tumani;
2. Dobrinskiy tumani;
3. Kutuzovskiy tumani;
4. Lugovskoy tumani;
5. Nizovskiy tumani;
6. Novomoskovskiy tumani;
7. Xrabrovskiy tumani.

## Manbalar
Bilak tendovaginiti

**Bilak tendovaginiti** – *tayanch-harakat apparatining* keng uchraydihgan kasb kasalliklaridan biri hisoblanadi. U odatda, bir taxlitda tez takrorlanadigan, bir xil harakat qilib ishlovchi kishilarda kuzatiladi. Xastalik bir maromda qoʻl, panja harakati talab qiladigan chilangar, tokar, sayqallovchi, sut sogʻuvchilarda rivojlanadi.
Tendovaginit oʻng bilakning egiluvchan sathi yuzasida, koʻproq
boldirning old yuzasida va mushaklarning surunkali zararlanishi
natijasida axill paylar sohasida rivojlanadi.
## Klinik manzarasi
Kasallikning uch xil belgisi – bilak sohasidagi
ogʻriq, shish va krepitatsiya belgilari farq qilinadi. Barmoqlar va
bilak faoliyati susayadi. Kasallikning boshlanishida qoʻl qattiq
ogʻriydi, bemor charchab, holsizlanadi. Keyin bilakning ichki tarafida
shish paydo boladi. Baʼzan birorta mushak zoʻriqqanda (masalan,
dastak bilan ishlaganda) kasallik ogʻirlashadi. Bunda bilakda toʻsatdan
shish paydo boʻlib, noxush alomat – krepitatsiya aniqlanadi va qoʻ1
ishlamay qoladi. Kasallik odatda bir aʼzo (aksariyat oʻng qoʻl)da
rivojlanadi va 10- 15 kunga choʻziladi. Kasallik qaytalanish (retsidiv)ga
moyil boʻlib, surunkali turiga, yaʼni *fibroplastik tendomiozit*ga oʻtadi
va mehnat qobiliyatining turgʻun pasayishiga olib keladi.

## Davolash usuli
Asosiy davo qoʻlni ehtiyot qilish, yaʼni uni maʼlum
vaqtga qadar harakatlantirmay qoʻyish (immobilizatsiya)dir. Shu
maqsadda 10-12 qavat qilingan gipsli bint bilan gipsli langet
qoʻyish tavsiya etiladi. Bogʻlam bilak va barmoqlarning tirsak
yuzasiga qoʻyiladi. Bu kasallikni davolashda **M. A. Elkin** ishlab chiqqan quyidagi bosqichma-bosqichli sxema qoʻllanadi:
# Kasallik aniqlangan zahoti bilakka 0,5 foiz 8 – 10 ml novakain eritmasidan yuborilib (novokainli blokada), gipsli bogʻlam qoʻyiladi.
# 2 – 3 kun oʻtgach ogʻriq bosilmasa, ogʻriq bezovta qilaversa va krepitatsiya yoʻqolmasa, takror novokainli blokada qilinadi.
# 3 – 4 kundan boshlab issiq qoʻyish (isituvchi kompress) va **[[Elektr bilan davolash|UVCH]]** tavsiya etiladi, bunda vaqtinchalik gipsli bogʻlam olib tashlanadi, 4 – 6 marta parafin yopishtiriladi.
# 5 – 6 kundan boshlab qisqa muddatli panja-bilak boʻgimi va barmoqlar harakat qildiriladi.
# 6 – 7-kunlari gipsli bogʻlam qoʻyiladi va barmoqlar kuchliroq harakat qildiriladi.
# 7 – 9-kunlari barcha kasallik belgilari yoʻqolgan bemorlarga ishga chiqishga ruxsat beriladi va 5 – 1 0 kun yengil vazifalarda ishlash tavsiya etiladi.
Vrachlik maslahat komissiyasining maʼlumotnomasi boʻyicha bemor butunlay tuzalib ketgandagina avvalgi vazifasida ishlashga ruxsat beriladi.

## Profilaktikasi
Eng avval ishlab chiqarish jarayonlarini mexanizatsiyalashtirish lozim. Dam olish va ishlash tartibiga qatʼiy rioya qilish, ish vaqtida oz boʻlsa-da dam olib turish, ishlab chiqarish gimnastikasi bilan shugʻullanish, mehnatni toʻgʻri tashkil qilish yaxshi natija beradi.
## Manbalar