Krylya nad Berlinom

***1941. Krilya nad Berlinom*** ( ; tarjimasi: „1941. Berlin ustida qanotlar“) — rus rejissyori *Konstantin Buslovning* urush haqidagi filmi. Kinofilm 2022-yil 28-aprelda ekranga chiqarildi.

## Syujeti
Film 1941-yil avgustida sovet samolyotlari tomonidan Berlin shahrining birinchi marta bombardimon qilishga tayyorgarlik haqida boʻlib, vazifaning qiyinligi nafaqat Germaniyaning kuchli havo mudofaasida, balki parvoz vaqti va masofasidan ham uzoq edi. DB-3 samolyotlarining zarba berish guruhi 1800 kilometr masofani yoqilgʻi quymasdan bosib oʻtishiga toʻgʻri kelgan kerak edi. Marshrut liniyasi boʻylab oʻtdi: Esel oroli (Saaremaa) — Svinemünde — Stettin — Berlin 1765 km masofada yetgan, shundan 1400 km dengizdan yuqorida joylashgan edi. Parvoz vaqti 7 soat davom etgan. Dushman havo hujumidan mudofaa tizimlaridan asosiy himoya faqat parvoz balandligi boʻlishi mumkin edi, lekin bu nafaqat baland balandlik, balki maksimal — 7 ming metr edi. Tashqarida havo harorating sovuqlik darajasi 35-40 darajaga yetdi, shu sababli samolyot salonlari oynalari va garnitura oynalari muzlab qolgan. Bundan tashqari, uchuvchilar bunday muhitda va vaqtda doimo kislorodli niqoblarda ishlashlari kerak edi.

7-avgust kuni kechasi *Boltiq flot aviatsiyasini* 15 ta samolyoti jangovar topshiriqni bajarish uchun havoga koʻtarildilar. Polkovnik Yevgeniy Preobrajenskiy boshchiligidagi beshta eng yaxshi ekipaj bir kun avval Reyx poytaxti tomon razvedka safarini amalga oshirgan edi. Yarim tunda Katta Berlinni bombardimon qilganlar aynan ular edi. Qolgan mashinalar Shtettin port shahridagi harbiy nishonlarga hujum qildi. " Mening joyim Berlin! Vazifa bajarildi. Keling, bazaga qaytaylik! " Radio operatori Vasiliy Krotenkoning bu soʻzlari 1941-yil 8-avgust kuni erta tongda jonli efirda eshitildi.

Sovet uchuvchilarining jasorati, ularning fidoyiligi, matonatliligi va jasorati haqida, balki urush qahramoni supermen emas, balki tasodifan yashab oʻtgan oddiy odam ekanligi haqida ham hikoya qiladi.

## Samolyotning haqiqiyligi
Filmda noaniqlik yuzaga keldi: DB-3-2M-87 samolyotlari koʻrsatilgan, ammo aslida 1942-yildan beri Il-4 nomi bilan tanilgan DB-3F-2M-88 bu urishda qatnashgan. Bu 1941-yilning bahorida ishlab chiqarilgan samolyotlar edi, shuning uchun mashinalarning chiqgan vaqtga urgʻu berish toʻgʻri emas.

Filmda Messerschmitt Bf.109 K-4 samolyotlari ham koʻrsatilgan, garchi ular 1944-yil sentyabr oyidan boshlab qoʻshinlarga topshirila boshlangan boʻlsa ham.

## Ishlab chiqarish
Tasvirga olish jarayonida filmning asl nomi shunday boʻlgan edi: „Men vazifani bajardim. Men qaytaman.“

Ammo, mamlakatda 2022-yilning bahoridan oldin, film oʻzining yakuniy nomini oldi: „1941. Berlin ustidan qanotlar.“

## Rollarda
* Sergey Puskepalis — general-leytenant Semyon Javoronkov;
* Maksim Bityukov — polkovnik Yevgeniy Preobrajenskiy
* Gela Mesxi — Vladimir Kokkinaki;
* Andrey Xarenko — Xoxlov;
* Sergey Gilyov — kapitan Vidrin;
* Yevgeniy Antropov — shturman Kachanov;
* Vladimir Tyaptushkin — Rijiy;
* Stepan Belozerov — Murashov;
* Nikolay Kozak — Oganezov;
* Aleksey Ovsyannikov — mayor Baranov;
* Aleksandr Metyolkin — leytenant Cheremis; ;
* Leonela Manturova — Emma;
* Natalya Nikolaeva — Marta;
* Yegor Kiryachok — kichik leytenant;
* Ravil Batirov — injener-motorist;
* Yevgeniy Safronov — Veresov.

## Manbalar

## Havolalar
*