open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Konstantin Kachurin

**Konstantin Petrovich Kachurin** (1892-yil 7-yanvar, Margʻilon, Rossiya imperiyasi — 1960-yil, London, Buyuk Britaniya) — rus imperatori armiyasi shtabs-rotmistri (), Oqlar harakati polkovnigi, Buyuk Britaniya Qurolli kuchlari leytenanti, Uzoq Sharq armiyasi 2-aviaotryad qoʻmondoni (1920).
## Tarjimayi holi
Konstantin Petrovich Kachurin 1892-yil 7-yanvar (yulian taqvimi boʻyicha 1891-yil 26-dekabr) Marg‘ilonda Orenburg  kazaklari oilasida tavallud topgan. Kachurin Orenburgdagi Neplyuev kadet korpusini tamomlagan, soʻngra Sankt-Peterburgdagi Nikolayev muhandislik maktabiga oʻqishga kirib, uni 1912-yilda tamomlaydi. 1917-yilda Kachurin Sevastopol aviatsiya maktabini bitirib, harbiy uchuvchi mutaxassisligini oladi.

Kachurin 1909-yil 1-sentyabrdan rus imperatori armiyasida xizmatni qilishni boshladi. 1912-yil avgust oyining boshida „xorunji“ (bayroqdor) harbiy unvoni berilgan, Birinchi jahon urushi davrida, yaʼni 1916-yil fevral oyining oxirida Kachuringa shtabs-rotmistr () lavozimi beriladi. Rossiyadagi Fuqarolar urushi davrida Kachuringa serjant (1920-yil aprel) va polkovnik (1920-yil 10-oktyabr) harbiy unvoni beriladi.

1912—1916-yillari Kachurin 6-Orenburg kazak polkida xizmat qilgan. Rossiya imperiyasi 4-armiyasining 1916-yil 6-avgustdagi buyrugʻiga binoan Kachurin 7-korpus aviaotryadi tarkibiga kiruvchi toʻrtinchi qiruvchi otryadga kuzatuvchi-uchuvchi etib tayinlanadi. Fuqarolar urushi davrida Kachurin oqlar harakatining Shimoliy frontida xizmat qilgan. 1919-yil fevral oyining boshida Arxangelsk frontining Slavyan-Britaniya havo korpusiga (baʼzan legion deb ataladi) harbiy xizmatga qabul qilinib, Buyuk Britaniya Qirollik havo kuchlarining leytenanti unvoni beriladi. Soʻngra Rossiyaning Shimoliy mintaqasi qoʻshinlari qoʻmondonligi shtabiga xizmatga joʻnatiladi.

1919-yil 19-fevralda Kachurin podpolkovnik N. I. Balzamning otryadiga yuboriladi. Urushning soʻnggi davrida Kachurin Zabaykalyeda ataman Grigoriy Semyonov qoʻshinidagi 2-aviaotryadga qoʻmondonlik qilgan.

1922-yilga kelib Konstantin Petrovich Kachurin Buyuk Britaniyaga (Angliya) emigratsiya qiladi. 1925-yildan to umrining oxirigacha Londonda yashaydi, bu yerda ingliz ayoliga uylanadi va 1960-yilda vafot etadi.
## Manbalar
Muhammad ibn Ahmad ibn Yusuf Samarqandiy

**Muhammad ibn Ahmad ibn Yusuf Samarqandiy** (arabcha: محمد بن أحمد بن يوسف سمرقندي — Muhammad ibn Ahmad ibn Yusuf Samarqandiy (IX asrda yashagan)) — astronom.

## Hayoti
Muhammad ibn Ahmad ibn Yusuf Samarqandiy Movarounnahrda Ulug‘bekkacha yulduzlar ilmi bilan shug‘ullangan olim boʻlib, 251/865-252/866-yillar mobaynida Samarqandda astronomik kuzatishlar olib borgan. Muhammad ibn Ahmad ibn Yusuf Samarqandiyning jadvallari ibn Yunus Masdariyning (vafoti 399/1009-yil) „*Ziju-l-kabiri-l-Hakimiy*“ („Hakimga bag‘ishlangan katta zij“) nomli yulduzlar jadvalida bizgacha yetib kelgan.

## Manbalar
Muhammad ibn Odam Samarqandiy

**Muhammad ibn Odam Samarqandiy** (arabcha: محمد بن آدم سمرقندي — Muhammad ibn Odam Samarqandiy — Toʻliq ismi: Abulmuzaffar Muhammad ibn Odam Haraviy ibn Kamol Haraviy (vafoti 1023-yil)) — Adab, badiiyat ilmlari olimi va tilshunos.

## Hayoti
Muhammad ibn Odam Samarqandiyning tavallud topgan yili nomaʼlum. 414/1023-yilda vafot etgan. Allomaning „*Sharhu-l-humosa*“, „*Sharhu-l-mutanabbiy*“, „*Sharhu-l-isloh*“ va „*Sharh isloh g‘alat Abi Ubayda Li Abi Muhammad Abdulloh ibn Muslim*“ ("Ibn Qutayba Nahviy (vafoti 267-yil) nomi bilan tanilgan Abu Muhammad Abdulloh ibn Muslimning „Abu Ubayda xatosini isloh qilish“ asariga sharh") asari maʼlum.

## Asarlari
* „Sharhu-l-humosa“,
* „Sharhu-l-mutanabbiy“,
* „Sharhu-l-isloh“,
* „Sharh isloh g‘alat Abi Ubayda Li Abi Muhammad Abdulloh ibn Muslim“

## Manbalar
Yadro parchalanish mahsuloti

**Yadro parchalanish  mahsulotlari** - katta atom yadrosi yadro bo'linishidan so'ng  qolgan atom yemirilishdir . Odatda, uran yadrosiga o'xshash katta yadro2 ta kichik  yadroga bo'linib, bir nechta neytronlar, issiqlik energiyasi (yadrolarning kinetik energiyasi ) va gamma nurlari bilan   bir birlaridan farqli qilib  turadi. Ikkita  kichik yadro yemirilish  *mahsulotlaridir* . (Shuningdek qarang: Bo'linish mahsulotlari (element bo'yicha) ).

Taxminan 0,2% dan 0,4% gacha parchalanishlar  3 bo'linishlari  bo'lib, geliy-4 (90%) yoki tritiy (7%) kabi uchinchi yorug'lik yadrosini hosil qiladi.

Bo'linish mahsulotlarining o'zi odatda har xildir   va shu sabli  radioaktivdir. Atomsoni nisbatan neytronga to'yingan  bo'lganligi sababli, ularning ko'pchiligi tezda beta-parchalanishga uchraydi. Bu beta zarralari, antineytrinolar va gamma nurlari tarizda  qo'shimcha energiya chiqaradi. Shunday qilib, parchalanish hodisalari har doim  beta va gamma nurlanishiga olib keladi, garchi bu nurlanish to'g'ridan-to'g'ri bo'linish hodisasining o'zi tomonidan ishlab chiqarilmasa ham.

## Hosildorlik

Asosiy atomning har bir parchalanishi turli xil bo'linish mahsuloti atomlarini hosil qiladi. Biroq, individual bo'linishni oldindan aytib bo'lmaydigan bo'lsa-da, bo'linish mahsulotlarini statistik jihatdan bashorat qilish mumkin. Har bir bo'linishda ishlab chiqarilgan har qanday alohida izotop miqdori uning rentabelligi deb ataladi,

Ksenon-135 va samarium-149 kabi bo'linish mahsulotlarining ba'zilari yuqori neytronni yutish kesimiga ega. Yadro reaktori neytron ishlab chiqarish va yutilish tezligidagi muvozanatga bog'liq bo'lganligi sababli, reaktsiyadan neytronlarni olib tashlaydigan bo'linish mahsulotlari reaktorni yopib qo'yishga yoki reaktorni "zaharlashga" moyil bo'ladi. Yadro yoqilg'isi va reaktorlar bu hodisani yondiruvchi zaharlar va nazorat tayoqlari kabi xususiyatlar orqali hal qilish uchun mo'ljallangan.

### Yadro qurollari
Yadro qurollari  to'liq yoki ayrim qisimlarin asosiy energiya manbai sifatida parchalanishdan foydalanadi. Qurol konstruksiyasiga va uning portlagan joyiga qarab, parchalanish narsalari  radioaktivligining nisbiy ahamiyati jami radioaktivlikdagi faollashuv narsalari  radioaktivligiga nisbatan farq qiladi.

Yadro qurolining bo'linishidan  keyin  hosil bo'ladigan bevosita bo'linish mahsulotlari, parchalangan  nuklidga kam taluqli  holda, boshqa parchalanish  manbalari bilan bir xil bo'ladi. Ammo, reaksiya uchun juda qisqa vaqt oralig'i atom bombasidan hosil bo'lgan izotoplarning alohida aralashmasida farq qiladi.
Ziyoviddin Mansurov

**Ziyoviddin Mansurov** — Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.
## Tarjimayi holi
Ziyovuddin Mansurov 1954-yilda Namangan viloyati Uychi tumani Mashad qishlog‘ida tavvallud topgan. 1975-yilda Namangan davlat pedagogika institutining oʻzbek filologiyasi fakultetini imtiyozli diplom bilan tamomlagan. Keyinchalik Andijon paxtachilik institutida ham sirtdan tahsil olgan.

## Mehnat faoliyati
Mehnat faoliyatini 1975-yilda Uychi tumanidagi 4-oʻrta maktabda oʻqituvchilikdan boshlagan. Shuningdek, u „Kitobxon“ jamiyati, „Bilim“ jamiyati tuman boʻlimlari maʼsul kotibi boʻlib ishlagan. Yozuvchilar uyushmasi viloyat boʻlimida bir muddat adabiy maslahatchilik qildi. Soʻngra yana tumaniga qaytib, Moʻminov nomli jamoa xoʻjaligi raisining oʻripbosari, „Mashad“ qishloq fuqarolar yigʻini raisi, tuman xokimining maʼmuriy, jamoat va diniy masalalar boʻyicha oʻrinbosari, UzXDP tuman Kengashining birinchi kotibi, Beruniy pomli jamoa xoʻjaligi boshqaruvi raisi vazifalarini bajardi.

Ziyoviddin Mansurovni elga tanitgan jihati yuksak iqtidori, soʻzamonligi va mohir voizligidir. Shuning uchun ham u 2002-yildan Respublika Maʼnaviyat targʻibot markazi viloyat boʻlimi rahbari hamda Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi viloyat boʻlimi mas’ul kotibligida sakkiz yil faoliyat koʻrsatdi.

### Deputatlik faoliyati
Deputat Ziyoviddin Mansurov saylovchilarni har oyda UzXDP tuman Kengashida qabul qilishni burchi deb hisoblagan. Ularning dardini eshitib, vakolati doirasida doim koʻmaklashgan. „Saylovchilarning yutuqlari qanchalik suyuntirsa muammolari ha shunchalik kuyuntiradi“ — degan fikrni doimo olgʻa surgan.

## Asarlari
Uning „Qalbim parchalari“, „Hayrat saltanati“, „Dilrabolar diyori“, „Muhabbat bog‘i“, „Noyob kashfiyot“, „Xo‘rozqand“ (bolalar uchun), „To‘tiyo“ singari sheʼriy kitoblari, „Shaxmat qaʼridagi hikmatlar“, „Istiqlolnoma“, „Onaginam, onajonginam“ nomli dostonlari chop etilgan.
## Havolalar
* Ziyovuddin Mansurov (1954)
* Shoir Ziyoviddin Mansurov yangi lavozimga tayinlandi

* Shoir Ziyoviddin Mansurov „El-yurt hurmati“ ordeni bilan mukofotlandi

## Manbalar
Taassurot. Quyoshning chiqishi

**Taassurot. Quyoshning chiqishi** () — Claude Monet tomonidan 1872-yil Gavr portidan turib chizilgan va impressionizm janriga nom bergan kartina.

Rasm birinchi marta 1874-yilda fotograf Nadarning sobiq studiyasida boʻlib oʻtgan koʻrgazmada namoyish etilgan. Bu rasm impressionizm yoʻmalishining ilk asari deb hisoblanishida esa jurnalist Louis Leroyning hissasi katta.

## Yaratilish tarixi
Monet 1872-yilda Fransiyaning shimoli-gʻarbiy qismidagi oʻzining tugʻilgan shahri Gavrga tashrif buyuradi va port tasvirlangan bir qator asarlarni yaratishga kirishdi. Oltita chizilgan rasmlarda portni tongda, kunduzi, kechqurun turli koʻrinishlarda, baʼzilarida suvning oʻzidan, boshqalari esa port yaqinidagi mehmonxonadan tasvirlagan.
Taassurot. Quyoshning chiqishi 1874-yil aprel oyida Parijda ,,Rassomlar, haykaltaroshlar va oʻymakorlar* koʻrgazmasida eʼlon qilinganidan soʻng mashhurlikka erishdi. 1985-yil rasm Marmottan Monet muzeyidan Philippe Jamin va Youssef Khimoun tomonidan oʻgʻirlangan. 1990-yilda topiladi va muzeyga qaytariladi. 1991-yildan boshlab yana koʻrgazmaga qoʻyilishi boshlangan.

== Taassurot va impressionizm ==
Monetning aytishi boʻyicha, u rasmga nomni biroz xira koʻrinish uchun shunday tanlagan. ,,Ular mendan katalog uchun rasmga nom berishni soʻrashdi, men esa ularga ,,Taassurot* qoʻying deya javob qaytardim''. Asar nomini tushuntirishga qoʻshimcha ravishda, sanʼatshunos Pol Smitning taʼkidlashicha, Monet oʻz rasmini tugallanmagan yoki tavsifiy tafsilotlar yoʻqligi ayblovlarini oqlash uchun rasmga „ Taassurot“ deb nom bergan boʻlishi mumkin.
Rasmning nomi katalog uchun shoshqaloqlik bilan tanlangandek tuyulsa-da, „impressionizm“ atamasi yangi emas edi. U bir muncha vaqt davomida Barbizon maktabining rasmlari taʼsirini tasvirlash uchun ishlatilgan . Maktab bilan bogʻliq boʻlgan Daubigny va Manet bu atamani oʻz asarlarini tasvirlash uchun ishlatishlari maʼlum edi.

## Manbalar
Star Wars: The Clone Wars (teleserial)

***Star Wars: The Clone Wars*** George Lucas tomonidan yaratilgan AQSh kompyuter-animatsion teleseriali.

## Ovoz berganlar
* Matt Lanter — Anakin Skywalker, Lom Pyke
* James Arnold Taylor — Obi-Wan Kenobi, Plo Koon, Osi Sobeck 
* Ashley Eckstein — Ahsoka Tano
* Dee Bradley Baker — Saesee Tiin, Onaconda Farr, Bossk, Admiral Trench
* Matthew Wood — General Grievous, Wat Tambor, Poggle the Lesser
* Tom Kane — sharhlovchi, Yoda, admiral Wullf Yularen
* Catherine Taber — Padmé Amidala
* Terrence C. Carson — Mace Windu
* Corey Burton — Count Dooku / Darth Tyranus, Cad Bane, Ziro the Hutt 
* Nika Futterman — Asajj Ventress 
* Phil LaMarr — Bail Organa 
* Stephen Stanton — Mas Amedda 
* Katee Sackhoff — Bo-Katan Kryze
* Sam Witwer — Darth Maul 

## Manbalar

## Havolalar
*  da
*  da
*  da
* 
*
Star Wars: The Clone Wars

* Star Wars: The Clone Wars (film)
* Star Wars: Clone Wars (teleserial)
* Star Wars: The Clone Wars (teleserial)
Star Wars: The Clone Wars (film)

***Star Wars: The Clone Wars*** () 2008-yilda ekranlarga chiqarilgan kompyuter-animatsion filmdir. Lucasfilm Ltd. va Lucasfilm Animation studiyalari tomonidan ishlangan hamda Warner Bros. Pictures tomonidan tarqatilgan. Film rejissyori — Dave Filoni, prodyuseri — Catherine Winder, ssenariy mualliflari esa Henry Gilroy, Steven Melching va Scott Murphydir. 

Filmning ilk relizi 10-avgust 2008-yilda boʻlib oʻtgan. Film $8 millionlik byudjeti bilan butun dunyo boʻylab $68 million ishlab topgan.

## Syujeti

## Ovoz berganlar
* Matt Lanter — Anakin Skywalker
* Ashley Eckstein — Ahsoka Tano
* James Arnold Taylor — Obi-Wan Kenobi
* Catherine Taber — Padmé Amidala
* Tom Kane — Yoda
* Dee Bradley Baker — kapitan Rex va kommandor Cody
* Christopher Lee — Count Dooku / Darth Tyranus
* Samuel L. Jackson — Mace Windu
* Anthony Daniels — C-3PO
* Nika Futterman — Asajj Ventress
* Ian Abercrombie — Chancellor Palpatine / Darth Sidious
* Corey Burton — Ziro the Hutt
* Kevin Michael Richardson — Jabba the Hutt 
* David Acord — Rotta the Huttlet

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
The Mandalorian

***The Mandalorian*** - Jon Favreau tomonidan yaratilgan AQSh teleseriali.

## Qismlar

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* ''The Mandalorian'' *StarWars.com*da
Pistamozor ziyoratgohi

Xoja Abdulloh Tug'dor  (Pistamozor) ziyoratgohi - Andijon viloyati Asaka shahridagi ,,Cho'ntak" markaziy bog'ining janubiy chekkasida qadimiy tepalik yonbag'rida joylashgan. VII asrda bu yerda Qoraxoniylar davlati Yezgenning poytaxti joylashgan. Tepalikdagi qabristonning o'rni avvallari pistazor bo'lgani uchun qabriston shunday atalgan. Mahalliy aholi orasida Xoja Abdulloh Tagdoriy nomi bilan ham yuritiladi. “Boburnoma” tarixiy asarida, payg‘ambarimiz Muhammad (S.A.V) dan kelib chiquvchi hurmatli saidlar oilasining vakili, Burxoniddin Qilich to‘g‘risida eslatib o‘tiladi. Uning oilasi ham Boburning o‘zi bilan bog‘liq edi. Qo‘qon xonligi tashkil etilgach, bu urug‘ avlodlari boshqa qo‘shni viloyat va qishloqlarga tarqatib yuborilgan. Ularning orasida, Xo‘ja Abdulloh Tug‘dor ham bor edi. Asakada yashay boshlagach mahalliy aholi orasida islom falsafasini targ'ib qila boshladi. Xo‘ja Abdulloh Tug‘dor, taxminan 1840 - yilda Asaka shahridagi Pistamozor qabristonida dafn etilgan.

## Manbalar
https://uzbekistan.travel/uz/o/andijon-viloyatining-tarixiy-diqqatga-sazovor-joylariga-ziyorat-safari/

https://legacy.uz/uz/siz-bilgan-va-bilmagan-sirli-andijon/
Faat Zakirov

**Faat Zakirov** (*rus. Faat Zakirov*) — 1974-yil 3-yanvarda Andijonda tugʻilgan. Sobiq rossiyalik velosportchi.

Faoliyati davomida 2002-yilda „Giro d’Italia“ musobaqasidan chetlatilgan. 2003-yilda Xalqaro velosipedchilar ittifoqi va Sport boʻyicha hakamlik sudi tomonidan bir yilga diskvalifikatsiya bilan jazolangan.

## Natijalar
# 2000-yil „Tour of Bulgaria“ *(Bolgariya boʻylab sayohat)* turnirida 2-oʻrin;
# 2000-yil „Vuelta Ciclista a Navarra“ turnirida 2-oʻrin;
# 2001-yil „Tour of Slovenia“ *(Sloveniya boʻylab sayohat)* turnirida 1-oʻrin;
# 2002-yil „Giro dell’Appennino“ turnirida 3-oʻrin.

## Manbalar
Atomlar elektr maydonda

Atomlar markazida yadro joylashgan va yadro atrofida maʼlum energetik sathlar boʻylab harakatlanadigan elektronlardan tashkil topgan. Agar atomga elektron yetishmasa musbat ion, aksincha ortiqcha boʻlsa esa manfiy ion deyiladi. Yetishmayotgan yoki ortiqcha elektronlar soniga qarab ionning zaryad miqdori belgilanadi. Musbat yoki manfiy ion elektr maydonga kiritilganda elektr maydon tomonidan unga kuch taʼsir qiladi. Elektrostatik va elektr maydonlarning farqiga borishimiz kerak. Elektrostatik maydon — qoʻzgʻalmas zaryad hosil qilgan maydon. Elektr maydon — harakatdagi zaryadli zarralar hosil qiladigan maydon. Zaryadli zarraga elektr maydon tomonidan F=qEkuch taʼsir qiladi.

Neytral atom kuchli elektr maydonga kiritilganda atom spektrida oʻzgarish kuzatiladi. Bunda ikki xil holat boʻlishi mumkin:

Birinchidan holda, yaʼni atom xususiy elektr dipol momentiga ega boʻlganda elektr maydoni qoʻyilsa, maydon boʻylab chiziqli kattaliklargina hisobga olinganda, atom elektr maydon kuchlanganligi E ning birinchi darajasiga proporsional boʻlgan qoʻshimcha (-Pɛ) energiya oladi. Bunda atom spektrida spektral chiziqlarning siljishi va ajralishi (atom energetik sathlarining siljishi va ajralishi) ham elektr maydon kuchlanganligining birinchi darajasi ɛ ga proporsional boʻladi. Bunday effekt Shtark tomonidan aniqlangan boʻlib, *chiziqli Shtark effekti* deyiladi.

Ikkinchi holat, yaʼni atomda xususiy elektr dipol momenti yoʻq. Bunda elektr maydon qoʻyilganda, atomda induksiyalangan dipol momenti paydo boʻladi, yaʼni:

P=a\epsilon

bunda a- atomning elektr qutblanuvchanligi boʻlib, uni kvant mexanikasi metodlaridan foydalanib hisoblab topish mumkin. Qoʻyilgan elektr maydoni 0 dan ε gacha oshirilganda, atomning elektr dipol momenti ham 0 dan P gacha ortib boradi.

## Manbalar
Yuriy Pavlov

**Yuriy Nikolayevich Pavlov** (1923-yil 17-noyabr, Namangan, Oʻzbekiston SSR) — sovet askari, SSSRda xizmat koʻrsatgan sinov uchuvchisi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, kapitan (1967-yil).

## Biografiyasi
1923-yilda Namangan shahrida tavallud topgan

1941-yilning iyul oyidan boshlab SSSR qurolli kuchlari safida xizmat qila boshlagan. Oʻsha yili Orenburg shahridagi Chkalovskiy otliqlar maktabiga ham oʻqishga kiradi.

Ukraina markaziy, birinchi va toʻrtinchi frontlari qoʻshinlari tarkibidan Ulugʻ Vatan urushi jang maydonlarida jang olib borgan. Kursk jangida, Chernigov-Pripyat, Kiev mudofaa va hujumlarida, Jitomir-Berdichev, Rivne-Lutsk, Proskurov-Chernovsi, Lvov-Sandomierz, Karpat-Ujgorod, Gʻarbiy Karpat va Moraviya-Ostrava operatsiyalarida ham ishtirok etgan. 1943-yilda ikki marta, birinchi marta 28-iyulda, ikkinchi marta noyabr oyida janglarda jarohat olgan.

Urushdan keyin Pavlov Karpat harbiy okrugida xizmat qilishni davom ettiradi, keyinchalik 1946-yilda zahira qoʻshinlari safiga qoʻshiladi. 1946—1948-yillarda Kuybishev sanoat texnikumida tahsil olgan. 1952-yilga kelib, Kiev fuqarolik havo floti muhandislari institutini tugallaydi.

1952—1962-yillarda fuqarolik havo floti ilmiy-tadqiqot institutida muhandis, soʻngra yetakchi muhandis boʻlib faoliyat olib borgan. 1950-yildan 1952-yilga qadar Pavlov Kiev aeroklubida parvoz va samolyot sporti bilan faol shugʻullangan.

1962-yil dekabr oyidan 1983-yil noyabr oyiga qadar parvozlar ilmiy-tadqiqot institutida sinovchi uchuvchi boʻlib xizmat qilgan. Bundan tashqari, Pavlov institutda oʻqitiladigan fanlar boʻyicha Mi-2, Mi-4, Mi-6, Mi-8, Mi-10, Mi-24, Ka-25 mashinalari va ularning modifikatsiyalari boʻyicha test dasturlari toʻplamini tugatgan.

Hozirgi kunda Yuriy Pavlov Moskva shahrida istiqomat qiladi.

## Mukofotlari va unvonlari

* 1-darajali Vatan urushi ordeni (1985-yil 11-mart);
* 2 ta Vatan urushi ordeni (1944-yil 15-oktyabr va 1945-yil 20-may);
* Qizil Yulduz ordeni (1944-yil 11-avgust);
* bir qancha medallar;
* SSSRda xizmat koʻrsatgan sinov uchuvchisi(1979-yil 17-avgust).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Vasin V. P., Simonov A. A. Ispitateli LII. — Jukovskiy: Aviatsionniy Pechatniy Dvor, 2001. — S. 80. — 192 s. — .
* Dobroxotov V. A. Ispitateli vertolyotov. Kniga pervaya. Ispitateli vertolyotov OKB M. L. Milya. — Moskva, 2010.

## Havolalar

*
Dmitriy Fyodorovich Mamleev

**Dmitriy Fedorovich Mamleev** (1929-yil 12-sentyabr, Qoʻqon — 2012-yil 2-fevral, Moskva) — sovet va rus yozuvchisi, jurnalist.

## Tarjimai hol
1953-yilda Leningrad davlat universitetining yuridik fakultetini tamomlagan.

1953-yilda Leningrad davlat universitetining yuridik fakultetini tamomlagan. 1955-yildan "Izvestiya" gazetasida oʻz muxbiri boʻlib ishlagan.1978-1988 yillarda „Sovetskaya kultura“ gazetasi bosh muharririning birinchi oʻrinbosari boʻlgan.1988-yilda u SSSR Davlat nashriyot qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari etib tayinlandi va bir vaqtning oʻzida „Izvestiya“ gazetasi bosh muharririning birinchi oʻrinbosari lavozimini egalladi. 1991-2002-yillarda Rossiya Tinchlik jamgʻarmasi boshqaruvi raisi boʻlgan. SSSR xalq artisti Klara Luchko (1925-2005) bilan turmush qurgan. Dafn marosimi 2012-yil 4 fevralda Butrus va Pavlus cherkovida boʻlib oʻtdi. U Moskvadagi Donskoy qabristoniga dafn etilgan.

## Kompozitsiyalar

* Yulduzlar qahramonlari. Insholar. — M., 1963-yil.
* Brandenburg darvozasidagi fikrlar. — yigʻish; M., 1964-yil.
* Olimpiada hisoboti. Insholar. — M., 1965 (hammualliflik.).
* Niger qirgʻogʻidagi Borscht. — M., 1968-yil.
* Olimpiada hisoboti. — M., 1969 (hammualliflik.).
* Monrealning eng yaxshi soati. — M., 1976-yil (hammualliflik.).
* Dunyo tartibi masalasi. — M., 1984-yil.
* Bunday boshqa sayyora. — M., 1984-yil.
* Yelkanlardagi orol (mashhur Leningrad kema quruvchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni Vasiliy Aleksandrovich Smirnov haqida). M.: Sovet Rossiyasi, 1986. 175 b.
* Uzoq-yaqin aks sado (xotiralar). — M., 2008. 605 b. ISBN 978-5-9697-0600-2

## Mukofotlar

* IV darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni (03.06.2001)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (03.13.1967)
* Xalqlar doʻstligi ordeni (09.11.1979)
* "Shon-sharaf belgisi" ordeni
## Manbalar

* Moskva entsiklopediyasi. 1-jild: Moskva yuzlari. 6-kitob: A-Z. Qoʻshimchalar. — M .: „Moskva darsliklari“ OAJ, 2014 yil

## Havolalar
* Asarlar roʻyxati D. F. Mamleev RSL katalogida.
Tishebay Qoraboyev

**Tishebay Qoraboyev** (1920, Fargʻona viloyati Namangan uyezdi — 1953) – Ishchilar va dehqonlar Qizil armiyasi askari, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945), ushbu medal bilan taqdirlash boʻyicha farmon 1952-yilda bekor qilingan.

## Biografiyasi
Tishebay Qoraboyev 1920-yilda Fargʻona viloyati Namangan uyezdida tavallud topgan.

1942-yilning 1-may sanasida Oʻzbekiston SSR Uchqoʻrgʻon tuman harbiy komissarligi tomonidan Ishchi-dehqonlar Qizil armiyasi safiga chaqirtirilgan. 1942-yil 15-iyundan Ikkinchi jahon urushi frontlarida 219-oʻqotar diviziyasi 375-oʻqchi polki oʻq otuvchisi boʻlgan. 1944-yilning yozida boʻlib oʻtgan janglarda oʻziga xos jasorat koʻrsatgan.

1944-yil 10-iyulda katta serjant Axmetgalin qoʻmondonligidagi vzvod tarkibida nemis qoʻshinlarining mudofaasini yorib oʻtayotganda Qoraboyev birinchi boʻlib hujumga oʻtgan, shuningdek, Bruno spirallari, uch qatorli simli panjarani kesib oʻtgan va birinchilardan boʻlib dushman hududiga bostirib kirgan. Bundan keyingi qoʻl olishuvlarida Qoraboyev ikki nemis askarini oʻldirishga muvaffaq boʻlgan.

Jangda Qoraboyev xizmat qilayotgan vzvod dushmanning 2 ta pulemyotini qoʻlga oladi. Ular chekinayotgan nemis askarlari ortidan taʼqib qilib, Safonovo qishlogʻi yaqinidagi ikkinchi mudofaa chizigʻigacha yetib boradi. 1944-yilning 14-iyulida vzvod dushman chegarasiga bostirib kiradi va jangda 50 nafar nemis askarlari va ofitserlari guruhini yoʻq qilishga muvaffaq boʻladi, shuningdek, ulardan 18 nafar askarlarni asirga olishadi. Shaxsan Qoraboyevning oʻzi 19-iyul kuni 4 nafar dushman askarlarini yoʻq qiladi va 2 nafarini asirga oladi. 

Rundana shahri uchun boʻlgan jangda Axmetgalin vzvodi batalyongacha boʻlgan masofada dushman askarlari tomonidan qurshab olinadi. Kun davomida 11 kishi, shu jumladan, Qoraboyev ham nemis boʻlinmalarining ustun kuchlari bilan jang olib boradi. Jangda Qoraboyev bir necha marta yaralanadi va jang oʻz nihoyasiga yetkanidan keyin u oʻlgan deb eʼlon qilinib, vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni beriladi, aslida esa Qoraboyev dushmanga taslim boʻlgan edi. 1944-yil dekabr oyida Turkiston ASSR polkiga koʻngilli askar boʻlib qoʻshiladi va Italiyada qoʻriqchi boʻlib xizmat qiladi.

## Mukofotlari
SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan Qizil Armiya askari Tishebay Qoraboyev vafotidan keyin Lenin ordeni, Sovet Ittifoqi Qahramoni yuksak unvoni hamda „Oltin yulduz“ medali bilan taqdirlanadi.

1951-yilda Qoraboyev SSSRga qaytib keladi, oradan bir yil oʻtgach, uning shaxsi aniqlanib, hibsga olinadi va 1952-yil 28-iyunda Qoraboyevni mukofotlash toʻgʻrisidagi farmon bekor qilinadi.

## Manbalar
Puls generatori

**Impuls generatori**-bu to'g'ri burchakli impulslarini yaratishda ishlatilinadigan   elektron sxema *yoki* elektron sinov uskunasining bir qismi. Impuls generatorlari asosan raqamli sxemalar bilan ishlash uchun ishlatiladi; tegishli funktsiya generatorlari asosan analog sxemalar uchun ishlatiladi.

## Dastgohli impuls generatorlari

Oddiy dastgohli impuls generatorlari odatda impulslarning takrorlanish tezligini ( chastotasi ), impuls kengligini,  ichki yoki tashqi tetikga nisbatan kechikishini va impulslarning yuqori va past kuchlanish darajalarini boshqarishga imkon beradi. Murakkab impuls generatorlari impulslarning ko'tarilish va tushish vaqtini boshqarishga imkon beradi. Impuls generatorlari chiqish impulslari ma`lum bir minutdan to 1 pikosekundgacha bo'lgan  kengligida (davomiyligida) ishlab chiqarish uchun mavjud.

Impuls generatorlari odatda kuchlanish manbalari bo'lib, haqiqiy oqim impuls generatorlari faqat bir nechta etkazib beruvchilarda mavjud.

Impuls generatorlari chiqish pulslarini hosil qilish uchun raqamli usuldan, analog usuldandan yoki ikkala usulning kombinatsiyasidan foydalanishi mumkin. Misol uchun, impulsning takrorlanish chastotasi va davomiyligi raqamli nazorat qilinishi mumkin, ammo impuls amplitudasi va ko'tarilish va pasayish vaqtlari impuls generatorining chiqish bosqichidagi analog sxemalar bilan aniqlanishi mumkin. To'g'ri sozlash bilan impuls generatorlari ish aylanishi 50% bo`lganda ham to'g'ri burchakli to'lqin ishlab chiqishi mumkin. Impuls generatorlari odatda bitta kanalli bo'lib, bitta chastota, kechikish, kenglik va chiqishni ta'minlaydi.

## Ilovalar
Impulslar sinovdan o'tayotgan qurilmaga kiritilishi va soat signali sifatida ishlatilishi yoki qurilmaning to'g'ri ishlashini tasdiqlovchi yoki qurilmadagi nosozlikni aniqlaydigan qurilma orqali o'tayotganda tahlil qilinishi mumkin. Impuls generatorlari kalitlar, lazerlar va optik komponentlar, modulyatorlar, kuchaytirgichlar va qarshilik bosimi kabi qurilmalarni boshqarish uchun ham ishlatiladi. Impuls generatorning chiqish signali, signal generatorining modulyatsiya signali sifatida ham foydalanish mumkin.

Ushbu maqola Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy universiteti Fizika fakulteti talabasi Muxamedova Risolat tomonidan Wikita'lim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi.

## Foydalanilgan Adabiyotlar
Lazerli proyektor

**Lazer proyektori** – bu oʻyin-kulgi yoki professional foydalanish uchun harakatlanuvchi tasvirni yaratish uchun ekranda oʻzgaruvchan lazer nurlarini loyihalashtiradigan qurilma. U lazerlar, shishali oyna, galvanometr skanerlar va boshqa optik komponentlarni oʻz ichiga olgan korpusdan iborat. Lazer proektorida bitta rangli proeksiya uchun bitta lazer yorugʻlik manbai yoki RGB (qizil, yashil va koʻk) toʻliq rangli proeksiya uchun uchta lazer yorugʻlik manbai boʻlishi mumkin.

Lazerlar potentsial yorqinroq proyeksiyalangan tasvirlarni koʻproq va yaxshiroq ranglar bilan taʼminlaydi.

## Lazerli proyektorlarning turlari

* Sanoat lazer proyektorlari turli ishlab chiqarish jarayonlarida qolip qoʻllanma sifatida ishlatiladi.
* Uydagi oʻyin-kulgular uchun lazer proyektorlari kengroq rang diapazonlariga ega va uzoq muddat xizmat qiladi.

Ushbu maqola Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti Fizika fakulteti talabasi Muxamedova Risolat tomonidan Wikitaʼlim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi.

## Adabiyotlar

## Havolalar

* Laser Illuminated Projector Association – The Differences: Lamp vs. Laser Illuminated Projectors
* CNET – Why lasers are the future of projectors
Kilder Kurragi

**Kilder kurragi**, shuningdek, **Qish bu oʻtmish** nomi bilan ham tanilgan, asosan Irlandiya an'analariga asoslangan xalq qo'shig'idir .

Qo'shiqning ba'zi turlaridagi soʻzlar uning kamida 18-asr o'rtalariga tegishli ekanligini ko'rsatadi. Kilderdagi Kurrag, Irlandiyaning Kildare shahridagi umumiy erning katta maydoni bo'lgan, Irlandiya armiyasini yig'ish uchun ishlatiladigan haqiqiy Curragh haqida gapiradi.
Pakhli

Hazora (hindko: hzạrh; Urdu: ہzạrہ), katta qismi Pakhli Sarkar nomi bilan tanilgan — Shimoliy Pokistondagi hudud boʻlib, maʼmuriy jihatdan Xayber-Paxtunxva provinsiyasining Hazara boʻlimiga kiradi. U Sindh Sagar Doabning eng shimoliy qismini tashkil qiladi va asosan hindko tilida so'zlashuvchi hindkovonlar va kohistoniylar tomonidan istiqomat qiladi, aholi soni sezilarli darajada pashtu tilida so'zlashadi. Hazara aholisi umumiy ravishda Hazaraval deb ataladi.
Iste'molchi ishonchi

**Iste'molchi ishonchi** - bu iste'molchilarning iqtisodiyotning umumiy holati va shaxsiy moliyaviy ahvolidan kelib chiqib optimizmlik darajasini o'lchaydigan iqtisodiy ko'rsatkich . Agar iste'molchi tez orada va yaqin kelajakdagi iqtisodiyotga va o'z shaxsiy moliyasi yetarli boʻlishiga ishonch hosil qilsa, iste'molchi tejashdan ko'ra ko'proq pul sarflaydi.

Iste'molchi ishonchi yuqori bo'lsa, iste'molchilar ko'proq xarid qiladilar. Ishonch past bo'lsa, iste'molchilar ko'proq tejashga va kamroq sarflashga moyil boʻladilar. Iste'molchilar ishonchining oylik ehtiyoji, iste'molchilarning iqtisodiyotning hozirgi holati va shaxsiy moliyaviy ahvoli haqidagi tasavvuriga ko'ra baholanadi. Bundan yaxshi ish topish va saqlab qolish qobiliyatiga nisbatan istaklarni aks ettiradi.

Iste'molchilarning ishonchi odatda iqtisodiyot kengayganida oshadi va iqtisod qisqarganida esa kamayadi. Qo'shma Shtatlarda bu o'lchov fond bozori faoliyatining orqada qolayotgan ko'rsatkichi ekanligi haqida dalillar mavjud.
Zeeman energiyasi

**Zeeman energiyasi** yoki tashqi maydon energiyasi — bu magnitlangan jismning tashqi magnit maydondagi potentsial energiyasi. U golland fizigi Pieter Zeeman sharafiga nomlangan, birinchi navbatda Zeeman effekti bilan mashhur. SI birliklarida u quyidagicha

: E_{\rm Zeeman} =-\mu_{0} \int_V\,\textbf M\cdot \textbf H_{\rm Ext} \, \mathrm dV

Bu yerda **H** Ext — tashqi maydon, **M** — mahalliy magnitlanish va integral tananing hajmi boʻyicha amalga oshiriladi. Bu har bir alohida magnit momenti uchun mos keladigan mikroskopik Gamiltonial (energiya) ning statistik oʻrtacha (birlik hajmdagi makroskopik namunadan) **m**, ammo *mahalliy* induksiyani boshdan kechirayotgan **B** :

: H =-\textbf m \cdot \textbf B 

Agar qoʻllaniladigan magnit maydon kuchi past boʻlsa, demak u orbital va spin burchak momentumini bogʻlangan holatda qoldiradi (yaʼni  magnit maydonning magnit dipol bilan oʻzaro taʼsiridan ustunlik qiladi), biz maydon kuchi zaif ekanligini taʼkidlaymiz va bunday hollarda spektral chiziqlarning boʻlinishi **Zeeman effekti** yordamida tushuntiriladi.

## Maʼlumotnomalar

* F. Barozzi, F. Gasparini, Fondamenti di Elettrotecnica: Elettromagnetismo, UTET Torino, 1989 yil
* Hubert, A. va Schäfer, R. Magnit domenlar: magnit mikro tuzilmalarni tahlil qilish, Springer-Verlag, 1998 yil
Linkoln Hills

**Linkoln tepaliklari** Missuri shtatidagi Missisipi daryosi bo'ylab cho'zilgan va taxminan  dan boshlanadi. Sent-Luisdan shimoli-g'arbda va Gannibalgacha cho'zilgan. Ular Linkoln, Pike, Ralls va Marion okruglarida taxminan 61-magistral va 79-magistral yo'llar o'rtasida joylashgan. Linkoln tepaliklari mahalliy aholi tomonidan "tugmachalar" deb atalgan. Pleystotsen davrida nunataklar sifatida so'nggi muzliklardan qisman qochib quti

lgan bo'lishi mumkin. Geologiya va biologiyada ular shimoliy Missuri tekisliklaridan ko'ra Ozarksning dag'al va o'rmonli tepaliklariga o'xshaydi. Ohaktoshli togʻ jinslari tik joylashgan, yalangliklar, gʻorlar, buloqlar va chuqurliklar paydo bo'lgan. Ochiq jinslarning yoshi ordovikdan Missisipigacha .

Cuivre River State Park Linkoln okrugidagi Troya shimoli-sharqiy tomondagi Linkoln tepaliklarida joylashgan.
Konus nurli (Panoramik) kompyuter tomografiya

**Konus nurli kompyuter tomografiyasi** (yoki (KNKT), shuningdek, **C-arm CT**, **konusning nurli hajmli KT**, **tekis panelli KT** yoki **Digital Volume Tomography** (DVT) deb ham ataladi) rentgen nurlari konus hosil qilib tarqaladigan rentgen kompyuter tomografiyasidan iborat tibbiy tasvirlash usulidir. 

KNKT implant stomatologiya, otolaringologiya, ortopediya va interventsion radiologiyada (IR) va boshqa yo'nalishlarda davolashni rejalashtirish va tashxislashda tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Bunday texnologiyalarning qo'llansh imkoniyati ortib borayotganligi sababli, KNKT skanerlari stomatologiyada, masalan, og'iz jarrohligi, endodontiya va ortodontiya sohalarida keng foydalanilmoqda. shuningdek integratsiyalashgan KNKT vizual nazorat ostidagi radiatsion davolashda bemorning joylashishini aniqlash va  tekshirish uchun muhim vositadir.

Tish/ortodontik tasvirlash vaqtida KNKT skaner bemorning boshi atrofida aylanadi va 600 ga yaqin aniq tasvirlarni oladi. Interventsion radiologiya tekshirilayotgan soha konusning ko'rish maydoniga to'g'ri kelishi uchun bemor stolga siljigan holda joylashtiriladi. Tekshirilayotgan soha bo'ylab 200 daraja burchak ostida bir aylanishida hajmli ma'lumotlar to'plamini oladi. Skanerlash dasturi maxsus dasturiy ta'minot yordamida manipulyatsiya va vizualizatsiya qilish mumkin bo'lgan anatomik ma'lumotlarning uch o'lchovli voksellaridan tashkil topgan *raqamli hajmni* ishlab chiqargan hoolda ma'lumotlarni to'playdi va uni qayta tiklaydi.   KNKT an'anaviy (yelpig'ich nuri) KT bilan juda ko'p o'xshashliklarga ega, ammo muhim farqlar mavjud, ayniqsa rekonstruksiyada. KNKT og'iz va jag'-yuz sohasini tasvirlash uchun oltin standart sifatida tavsiflangan.

## Tarix

### Og'iz bo'shlig'i va jag'-yuz radiologiya

1990-yillarning oxirida yaponiyalik doktor Yoshinoro Arai va italiyalik doktor Piero Mozzo bir-biridan mustaqil ravishda og'iz bo'shlig'i va jag'-yuz radiologiyasi uchun konus nurli kompyuter texnologiyasini ishlab chiqdilar.  Birinchi tijoriy tizim (NewTom 9000) Italiyaning Quantitative Radiology kompaniyasi tomonidan Yevropa bozorida 1996 yilda va AQSh bozoriga 2001 yilda  kiritilgan.  

### Radioterapiya
Chiziqli tezlatgichni davolash apparatiga biriktirilgan kilovotli rentgen nurlari (davolash maqsadlaridan ko'ra diagnostikada ko'proq foydalaniladi) yordamida konus nurli KTni birinchi marta 1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshlarida ishlab chiqilgan.  Shundan keyin bunday tizimlar so'nggi avlod cihiziqli tezlatkichlari keng tarqaldi.  2010-yillarning oxirida KNKT ham zarrachalar bilan davolashni yetkazib berish tizimlariga aylana boshladi. 

## Yana qarang

* Kompyuter tomografiyasi
* Konusning nurlar rekonstruksiyasi 

## Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
1880-yil Greenback milliy konventsiyasi

**1880-yilgi Greenback partiyasining Milliy konversiyasining** Chikagoda 9-11-iyun kunlari prezidentlikka va oʻrinbosari-prezidentlikka nomzodlarni tanlash va 1880-yilgi AQSh prezidentlik saylovlarida Greenback partiyasi uchun partiya platformasini yozish uchun chaqirildi. Vakillar prezidentlikka Ayova shtatidan Jeyms B. Uiverni, prezidentlik oʻrinbosariga esa Texas shtatidan Barzillay J.Chambersni tanladilar.

Amerika dollari partiyasi 1880-yilda siyosiyat bilan sahnaga yangi kelgan boʻlib, asosan mamlakatning gʻarbiy va janubida 1873-yildagi vaxima tomonidan paydo boʻlib kelgan iqtisodiy ogʻir javoblar sifatida paydo boʻldi. Fuqarolar urushi davrida Kongress anʼanaviy tarzda oltin emas, balki davlat obligatsiyalarida sotiladigan pul shakli boʻlgan „yashil pullar“ ga ruxsat bergan edi. Urushdan keyin Sharqdagi koʻplab demokratlar va respublikachilar oltin standartiga qaytishga intilishdi va hukumat yashil pullarni muomaladan chiqarishni boshladi. Pul massasining qisqarishi iqtisodiy tushkunlik bilan birgalikda qarzdorlar, fermerlar va sanoat ishchilarining hayotini qiyinlashtirdi. Greenback partiyasi bu guruhlardan yordam olishga umid qildi.

Prezidentlik uchun olti kishi nomzod boʻlgan. Ayova shtatidagi senator va fuqarolar urushi generali Uiver ansevimlirit edi, ammo boshqa iksenatormen, Massachusets shtatidan Benjamin F.Butler va Pensilvaniyadan Xendrik B.Rayt ham koʻplab izdoshlarga ega edi. Uiver birinchi ovoz berishda 8 vakilgatning koʻpchilik ovozini qoʻlga kiritib, tezda gʻalaba qozondi. Texaslik biznesmen va Konfederatsiya faxriysi Chambers ham dastlabki ovoz berishda nomzod boʻldi. Platforma uchun kurash yanada shiddatli boʻldi, chunki chap qanot harakatining turli fraktsiyalari delegatlari ayollarning saylov huquqi, xitoylik immigratsiya va hukumat mehnat sharoitlarini qanchalik tartibga solishi kerakligi haqida toʻqnash kelishdi. Ayollar uchun ovoz berish eng munozarali boʻlib, ovoz beruvchilar kamchilikning qarshiligiga qaramay, partiya oxir-oqibat sufragistlarning ishini maʼqulladi.
## Manbalar
Ferma prinsipi(tamoyili)

**Ferma tamoyili** ( **Fermaning eng kam vaqt tamoyili** ) geometrik optikada postulat bo'lib, unga ko'ra yorug'lik ikki nuqta orasidagi yo'llar to'plamidan eng kam vaqt talab qiladigan yo'lni tanlaydi. Ya'ni, yorug'lik nuri boshlang'ich nuqtadan oxirigacha o'tish vaqtini minimallashtiradigan (yoki shunga mos ravishda, optik yo'l uzunligini kamaytiradigan) yo'l bo'ylab harakatlanadi. Aniqroq formulada  : yorug'lik ko'plab yaqin yo'llardan bitta yo'lni tanlaydi, o'tishi uchun deyarli bir xil vaqt talab etiladi; boshqacha qilib aytganda, bu yo'lda har qanday kichik o'zgarish birinchi tartibda o'tish vaqtini o'zgartirishga olib kelmaydi.

Bu tamoyil, 1-asrda ishlab chiqilgan . Iskandariya Heron yorug'likni qaytish uchun umumiy ma'noda 1662 yilda Per de Ferma tomonidan geometrik optikaning eng umumiy qonuni sifatida ishlab chiqilgan. Turli aniq holatlarda undan allaqachon ma'lum bo'lgan qonunlar kelib chiqdi: bir hil muhitda yorug'lik nurining to'g'riligi, ikkita shaffof muhit chegarasida yorug'likning qaytishi va sinishi qonunlari.

Ferma tamoyili to'lqin optikasidagi Gyuygens-Frennel tamoyilining cheklovchi holati bo'lib, yorug'likning yo'qolib boruvchi kichik to'lqin uzunligi holati uchundir.

Ferma tamoyili fizikadagi ekstremal tamoyillaridan biridir.

## Eslatmalar

## Adabiyot

* 

## Havolalar

* Ферма принцип — статья из Большой советской энциклопедии. Гагарин А. П..
Ftorodoksiglyukoza

**[ <sup>18</sup> F]Ftordezoksiglyukoza** ( INN ) yoki **fluorodeoksiglyukoza F 18** ( USAN va USP ), shuningdek, odatda **fluorodeoksiglyukoza** deb ataladi va qisqartirilgan **[ <sup>18</sup> F]FDG, 2-[ <sup>18</sup> F]FDG** yoki **FDG**, radiofarmatsevtik, maxsus ishlatiladigan radiofarmatsevtikadir . tibbiy tasvirlash usulida pozitron emissiya tomografiyasi (PET). Kimyoviy jihatdan u **2-deoksi-2-[ <sup>18F</sup> ]ftor- <small>D</small> -glyukoza**, glyukoza analogi bo'lib, glyukoza molekulasidagi C-2 pozitsiyasida normal gidroksil guruhi o'rniga pozitron chiqaradigan ftor-18 radionuklidi ega.

[18F]Фтордезоксиглюкоза (INN) или фтордезоксиглюкоза F 18 (USAN и USP), также обычно называемая фтордезоксиглюкозой и сокращенно [18F]FDG, 2-[18F]FDG или FDG, представляет собой радиофармацевтический препарат, в частности радиоиндикатор, используемый в медицине. метод визуализации позитронно-эмиссионная томография (ПЭТ). Химически это 2-дезокси-2-[18F]фтор-D-глюкоза, аналог глюкозы, с позитрон-излучающим радионуклидом фтором-18, замещенным нормальной гидроксильной группой в положении С-2 в молекуле глюкозы.
Gennadiy Kutateladze

**Gennadiy Platonovich Kutateladze** (1931-yil 25-avgust, Margʻilon, Oʻzbekiston SSR — 2015-yil 30-mart, Bishkek, Qirgʻiziston) — sovet va qirgʻiz arxitektori, Qirgʻiziston SSRda xizmat koʻrsatgan arxitektor (1974).
## Tarjimayi holi
Gennadiy Kutateladze 1931-yil 25-avgustda Margʻilonda tavallud topgan. Millati gruzin. 1957-yilda Moskva arxitektura institutini umumiy arxitektura mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1957—1961-yillari „Kirgizgiprostroy“ davlat loyihalash institutida ishlagan, ushbu muasssasada oddiy arxitektordan to loyihalar bosh arxitektori lavozimida ishlagan. 1971-yilda Kutateladze Frunze shahar ijroiya qoʻmitasi qarashli Arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi boshligʻi lavozimiga oʻtkaziladi, keyinchalik esa Frunze shahrining bosh meʼmori lavozimiga tayinlanadi. 1958-yildan SSSR arxitektorlar uyushmasi aʼzosi. Ushbu jamoa tarkibida Kutateladze Frunze shahrining arxitektura va qurilish loyihasini ishlab chiqishda ishtirok etgan. 

1958-yili Toktogul Satilganov maqbarasi boʻyicha oʻtkazilgan respublika tanlovida jamoasi bilan faxriy oʻrinni, 1967-yili Qirg'iziston SSRda qishloq qurilishi uchun bir qavatli bir va ikki xonadonli turar-joy binolari loyihalari boʻyicha oʻtkazilgan respublika tanlovida jamoasi bilan birga 2-oʻrinni, 1970-yil Qirgʻiziston SSR Kant tumanidagi „Alamedin“ sovxozining markaziy binosini rejalashtirish va qurish boʻyicha oʻtkazilgan butunittifoq tanlovida jamoasi bilan birga 2-oʻrinni, xuddi shu yili Frunze shahridagi „Inturist“ mehmonxonasi oʻtkazilgan butunittifoq tanlovida jamoasi bilan faxriy oʻrinni, 1972-yilda Frunze shahridagi Tasviriy sanʼat muzeyi boʻyicha oʻtkazilgan respublika tanlovida jamoasi bilan 3-oʻrinni egallaydi.

1971—1975 yillarda Frunze shahar xalq deputatlari shahar Kengashi deputat boʻlgan.

## Vafoti
2015-yil 30-mart kuni Bishkek shahrida 83 yoshida vafot etadi.
## Meʼmorchilik ishlari
* 1963-yil — Frunze shahridagi markaziy dorixona binosi (jamoaviy);
* 1967-yil — Mixail Frunze muzeyi (jamoaviy), Frunze shahridagi „Kirgizgiprostroy“ instituti binosi;
* 1969-yil — Qirgʻizistonning shimoliy hududlari uchun bir qavatli turar-joy binolari uchun standart loyihalar kompleksi (jamoaviy);
* 1970-yil — Frunze nomidagi chorvachilik institutining markaziy binosi;
* 1971-yil — Frunze shahridagi Qirgʻiziston SSR Qurilish vazirligi binosi;
* 1973-yil — „Kirgizdortransproyekt“ instituti binosi (jamoaviy);
* 1974-yil — Qirgʻiziston SSR Kant tumanidagi Karl Marks nomidagi sovxozning 600 oʻrinli klubi (jamoaviy);
* 1976-yil — Frunze shahridagi „Pishpek“ mehmonxonasi (jamoaviy);
* 1981-yil — Frunze shahridagi „Koʻk-Jar“ mikrorayoni (jamoaviy);
* 1983-yil — „Oʻsh bozori“ (jamoaviy);
* 1984-yil — Frunze shahridagi Lenin prospektini kompleks yoritish (jamoaviy), Frunze shahridagi Vladimir Lenin nomli markaziy maydon (jamoaviy);
* 1986 yil — Frunze shahridagi Kirgizagroprom binosi (jamoaviy), Frunze shahridagi Moliya vazirligi axborot-hisoblash markazi binosi va Meva-sabzavotchilik vazirligi binosi (jamoaviy).

## Manbalar
Siklotron rezonansi

**Siklotron rezonansi** (SR) - zaryad tashuvchilarning siklotron chastotasiga teng yoki ko'paytmali chastotalarda doimiy (o'zgarmas) magnit maydonga joylashtirilgan o'tkazgichlar tomonidan elektromagnit to'lqinlarning yutilishi yoki aks etishi hodisasiga aytiladi.

## Tarixi
Bu hodisani Ya.G.Dorfman va bir-biridn mustaqil ravishda ingliz fizigi G.Dingl kashf qilgan. 

Siklotron rezonansining birinchi kuzatuvi 1953-yilda A. Kip, J. Dresselxaus va C. Kittel tomonidan germaniy (Ge) kristallari boʻyicha oʻtkazilgan . 

1956-1958-yillarda sovet fiziklari M. I. Azbel va E. A. Kaner metallardagi siklotron rezonansini nazariy jihatdan kashf qildi va uning nazariyasini ishlab chiqdi, buning natijasida hodisaning o'zi Azbel-Kaner siklotron rezonansi (effekti) deb nom oldi. .

## Hodisaning tavsifi
Doimiy (o'zgarmas) magnit maydonda zaryad tashuvchilar spirallarda (spirasimon) harakat qiladi, ularning o'qlari magnit maydon chiziqlari bo'ylab yo'naltiriladi.

**H (magnit maydon kuchlanganligi)** magnit maydoniga perpendikulyar tekislikda harakat chastota bilan davriydir \omega_c . Bu chastota sifatida quyidagicha aniqlanadi: 

\omega_c = \frac{qH}{m_cc} ( CGS tizimida).

Tezlik vektori ham bir xil chastotada aylanadi. Agar bu holda zarracha chastotali bir xil elektr maydonida bo'lsa \omega, keyin u tomonidan so'rilgan energiya ham chastota bilan vaqt ichida davriy bo'lib chiqadi \omega=\omega_c . da uzoq vaqt davomida so'rilgan o'rtacha energiya keskin ortadi \omega \approx \omega_c .

## Matematik tavsif
SR ni kuzatishda siklotron orbitasining radiusi radiatsiya to'lqin uzunligidan ancha kichikroq bo'lib chiqadi, bu induksiyalangan oqim zichligi va elektr maydon kuchi o'rtasidagi mahalliy munosabatni kiritish va dipol yaqinlashuvidan foydalanish imkonini beradi. Bunday holda, hajm birligi uchun so'rilgan quvvat quyidagi ifoda bilan tavsiflanadi:

 P = \frac{1}{2}Re(j_iE^*_i) = \frac{1}{2}(\sigma_{ij}E_jE^*_i) .

Assimilyatsiya chizig'ining shakli haqiqiy qism tomonidan beriladi \sigma . Izotrop samarali massa uchun siklotron rezonansining klassik nazariyasi quyidagi ifodani beradi: Re\sigma :

Re \sigma_{\pm} = \sigma_0 \frac{1/\tau}{(\omega \pm \omega_c)^2 + 1/\tau^2}, 

 \sigma_0 = \frac{Nq^2\tau}{m_c}, 

bu yerda; 

N -zarrachalar kontsentratsiyasi,

q - zaryad,

m_c- samarali siklotron massasi, 

\tau- to'qnashuvlar orasidagi o'rtacha vaqt.

## Havolalar
EPR da Maksvell-Boltzman taqsimoti

Amalda, EPR namunalari alohida ajratilgan paramagnit markazlardan emas, balki ko'plab paramagnit turlarining to'plamlaridan iborat. Agar radikallar populyatsiyasi termodinamik muvozanatda bo'lsa, uning statistik taqsimoti Boltsman taqsimoti bilan tavsiflanadi:

\frac{ n_\text{upper} }{ n_\text{lower} } = \exp{ \left( -\frac{ E_\text{upper}-E_\text{lower} }{ kT } \right) } = \exp{ \left( -\frac{ \Delta E }{ kT } \right) } = \exp{ \left( -\frac{ \epsilon }{ kT } \right) } = \exp{ \left( -\frac{ h\nu }{ kT }\right) }

bu yerda n_\text{upper} - yuqori energiya holatini egallagan paramagnit markazlar soni, k Boltsman doimiysi va T termodinamik haroratdir . 298 K da, X diapazonli mikroto'lqinli chastotalar ( \nu ≈ 9,75&nbsp;GHz) beradi n_\text{upper} / n_\text{lower} ≈ 0,998, ya'ni yuqori energiya darajasi pastroqdan bir oz kichikroq aholiga ega. Shu sababli, pastdan yuqori darajaga o'tish teskarisiga qaraganda ko'proq ehtimoli bor, shuning uchun energiyaning aniq yutilishi mavjud.

EPR usulining sezgirligi (ya'ni, aniqlanadigan aylanishlarning minimal soni N_\text{min} ) foton chastotasiga bog'liq \nu ga binoan

N_\text{min} = \frac{k_1V}{Q_0k_f \nu^2 P^{1/2}}, \qquad 

bu yerda k_1 doimiy hisoblanadi, V namuna hajmi, Q_0 mikroto'lqinli bo'shliqning (namuna kamerasi) yuklanmagan sifat omilidir, k_f bo'shliqni to'ldirish koeffitsienti va P spektrometr bo'shlig'idagi mikroto'lqinli quvvatdir. Bilan k_f va P doimiy bo'lish, N_\text{min} ~ (Q_0\nu^2)^{-1}, ya'ni, N_\text{min} ~ \nu^{-\alpha}, qayerda \alpha ≈ 1,5. Amalda, \alpha spektrometr xususiyatlariga, rezonans sharoitlariga va namuna hajmiga qarab 0,5 dan 4,5 gacha o'zgarishi mumkin.

Shuning uchun past aniqlash chegarasi bilan katta sezuvchanlik olinadi N_\text{min} va katta miqdordagi aylanishlar. Shunday qilib, kerakli parametrlar:

* Tenglikni minimallashtirish uchun yuqori spektrometr chastotasi. 2. Umumiy chastotalar quyida muhokama qilinadi
* Tengda ko'rsatilganidek, yuqori energiya darajasida aylanish sonini kamaytirish uchun past harorat. 1. Bu holat nima uchun spektrlar ko'pincha suyuq azot yoki suyuq geliyning qaynash nuqtasida namunaga yozilishini tushuntiradi.
Maqsud Sulaymon

**Maqsud Sulaymon** (; 1909, Tavriya guberniyasi,  — 1953, Andijon) — qrim-tatar yozuvchisi. Ikkinchi jahon urushida artilleriya ekipajiga qoʻmondonlik qildi.

## Biografiya
Maqsud Sulaymon adabiyotga 30-yillarning boshida kirgan qrim-tatar shoirlaridan biridir. U 1908-yilda Larindorf tumanidagi Begen qishlog‘ida tug‘ilgan.

Simferopol toʻqqiz yillik namunali maktabda oʻqigan. Qrim pedagogika institutini tugatgan (1938). Talabalik yillarida she’r yoza boshlagan. Institutni tugatgach, “Яш ленинджилер” (“Yosh leninchilar”) va “Совет эдебияты” jurnallarida mas’ul kotib bo‘lib ishlagan.

1934-yilda uning “Насибе” she’ri nashr etilgan. 1934-yilda “Sivash xotiralari” nomli ilk she’riy to‘plamini nashr ettirdi. 1937-yilda uning "Sivash" va "Subbotniklar" sheʼrlari "Qrim shoirlari" to'plami uchun Arseniy Tarkovskiy tomonidan tarjima qilingan. 1940-yilda ikkinchi she'rlar to'plamini nashr etdi va Eshref Shemʼizoda bilan birgalikda oltinchi sinf oʻquvchilari uchun Qrim-tatar adabiyoti antologiyasini nashr etdi. “Миллионларнынъ джевабы”, “Санъа селям”, “Котериль, юртым”, “Дженк истемеймиз”, “Partizan Kamol” va “Koryushuv”  she’rlari muallifi.

1939—1941-yillarda Simferopoldagi Mutaxassislar uyida yashagan. Ikkinchi jahon urushi boshlanganidan keyin, uni armiyaga chaqirishdi. Artilleriya ekipajiga qoʻmondonlik qildi. Jangda yaralanib, asirga olingan. Simferopol toʻqqiz yillik namunali maktabda oʻqigan. 1938-yilda Qrim pedagogika institutini tugatgan. Talabalik yillarida she’r yoza boshlagan. Institutni tugatgach, “Яш ленинджилер” (“Yosh leninchilar”) va “Совет эдебияты” jurnallarida mas’ul kotib bo‘lib ishlagan

1944-yilda Qrim-tatarlar deportatsiya qilinganidan keyin Oʻzbekiston SSRda, Andijon shahrida yashagan.

1953-yilda Andijon shahrida uzoq davom etgan kasallik tufayli vafot etgan.

## Adabiyot
Ursu D.P., Qrim-tatar madaniyati arboblari (1921-1944), 112-113-betlar.

## Manbalar