open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Roman Dzindzichashvili

**Roman Dzindzichashvili** (, 1944-yil 5-mayda tugʻilgan) — amerikalik shaxmatchi. U 1977-yilda FIDE tomonidan grossmeyster unvoniga sazovor boʻlgan.

## Hayoti va faoliyati
Gruziya SSRning Tbilisi shahrida gruzin yahudiylari oilasida tugʻilgan. Dzindzichashvili 1962-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi, Sovet Ittifoqi chempionatida va 1966-yil va 1968-yillarda universitet chempionatida gʻolib chiqdi. 1970-yilda FIDE tomonidan xalqaro shaxmat ustasi unvoni olgan. U 1976-yilda SSSRdan Isroilga joʻnab ketdi va 1977-yilda grossmeyster unvonini qoʻlga kiritdi. Uning faoliyatidagi eng yaxshi koʻrsatkichlaridan biri 1977/1978-yillardagi 53-Xastings shaxmat festivalida gʻolib chiqani edi. U 14 balldan 10½ ball toʻpladi va sobiq jahon chempioni Tigran Petrosyandan toʻliq bir ochko oldinda boʻldi. 1979-yilda u Qoʻshma Shtatlarga joʻnab ketdi va keyingi yili Lone Pine turnirida gʻolib chiqdi. U 1984-yilda shaxmat olimpiadasida AQSh terma jamoasi vakili boʻlgan.

U 1983-yil va 1989-yillarda ikki marta shaxmat boʻyicha AQSh chempionatida gʻolib chiqdi va har safar boshqa ikki oʻyinchi bilan chempionlikni boʻlishib oldi. U qisqa muddat New-Yorkdagi Vashington-skver bogʻida istiqomat qildi. U 1980-yillarda shaxmat bilan shugʻullanib, u yerda mashhur boʻlib, yangi shaxmatchilar bilan birga blits oʻynab tirikchilik qildi. U 1993-yilda „*Bobby Fischerni qidirish*“ filmida Kamo rolini oʻynagan. U, shuningdek, 1980-yillarda Vashington Skver-parkida shaxmat haqida suratga olingan „Qirol boʻlgan odamlar“ hujjatli filmida qisqacha rol oʻynagan.

Dzindzichashvili taniqli shaxmat nazariyotchi va shaxmat murabbiyi hisoblanadi. Uning shogirdlari orasida AQShning besh karra chempioni Gata Kamskiy va Yevgeniy Perelshteyn bor. Hozirda u Chess.com sayti uchun oʻquv videolarini ishlab chiqaradi.

1993-yilda boshlangan Chess.net internet shaxmat serveri loyihasi asoschilaridan biri boʻlgan. U 2008-yil fevral oyida Sharqiy havaskorlar jamoasi turnirida gʻolib chiqqan „GGG“ jamoasida uchinchi shaxmat taxtasida oʻynadi. 

Dzindzichashvili 1991-yil va 1993-yillarda Fritz kompyuter dasturiga qarshi bir qator tezkor oʻyinlar oʻynagan. Birinchi oʻyinda u dasturni atigi 28 ta harakatda yutdi.

**Dzindzichashvili va** **Fritz** **kompyuteri, 1991-yil**

1.d4 e6 2.e4 d5 3.e5 c5 4. Nf3 Nc6 5. Bd3 cxd4 6,0-0 Bc5 7. Re1 Nge7 8. Nbd2 0-0 9. Bxh7+ Kxh7 10. Ng5+ Kg6 11. Qg4 Nxe5 12. Rxe5 f5 13. Qg3 Rf7 14. Ndf3 Qh8 15. Nh4+ Qxh4 16. Qxh4 Rf8 17. Qh7+ Kf6 18. Nf3 Ng6 19. Bg5+ Kf7 20. Qh5 Rh8 21. Rxf5+ Kg8 22. Qxg6 exf5 23. Bf6 Rh7 24. Re1 d3 25. Re8+ Bf8 26. Ng5 Rh6 27. Rxf8+ Kxf8 28. Qf7#

2008-yil 3—7-mart kunlari navbatdagi kompyuter dasturiga qarshi oʻyinda, Dzindzichashvili Rybka kompyuter dasturiga qarshi 8 oʻyindan iborat shaxmat seriyasini oʻynadi. Seriya 4:4 hisobidagi durang bilan yakunlandi. Javob oʻyini 2008-yil 28-iyulda oʻtkazildi, yakunda sakkizta protsessorda ishlaydigan Rybka gʻalaba qozondi (1 gʻalaba va 3 durang).

## Manbalar
Annahita Zamanian

**Annahita Le Locʻh Zamanian Bakhtiari** (. a 1998-yil 19-fevralda tugʻilgan) - A Seriyaning Juventus klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydigan professional futbolchi. Angliyada tugʻilgan. Otasi eronlik va onasi fransuz. Annahita Zamanian Britaniya va Fransiya fuqaroligiga ega; u Fransiyani xalqaro miqyosda yoshlar darajasida himoya qilgan.

## Yoshligi va shaxsiy hayoti
Annahita Zamanian Londonda Brittanida tugʻilgan va toʻrt yoshida Shvetsiyaga koʻchib oʻtgan. Umrining koʻp qismini Shvetsiyada oʻtkazganiga qaramay,  Shvetsiya pasportiga ega emas. U Fransiya va Britaniya fuqaroligiga ham ega. U Fransiya U-16 va U-17 terma jamoalarida oʻynagan.

Annahita Zamanian ingliz, fransuz, fors va shved tillarini yaxshi biladi.

## Klubdagi faoliyati
Annahita Zamanian oʻzining katta faoliyatini Göteborgs DFF vakili sifatida boshlagan. Damallsvenskanda Kopparbergs/Göteborg jamoasida oʻynaganidan soʻng, Annahita Zamanian 2018-yilda Paris Saint-Germainda oʻynay boshladi. U 2018-19-yilgi mavsumda ilk marta PSG safida UEFA  Ayollar Chempionlar Ligasining pley-off bosqichida maydonga tushgan.

2020-yil 2-yanvar kunida Annahita Zamanian A Seriya chempioni Juventusga oʻtdi. U mavsumni muvaffaqiyatli boshlaganidan soʻng 2020-yil iyun oyida shartnomasini yangiladi. Debyut golini esa 2020-yil 12-yanvarda kiritdi. 2020-yil 25-iyun kuni Juventus A Seria liga chempioniga aylandi.

## Terma jamoadagi faoliyati

### Yoshlar
Annahita Zamanian 2018-yilgi FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida Fransiyaning 20 yoshgacha boʻlgan ayollar milliy terma jamoasiga taklif etilgan.

## Klubdagi statistikasi

## Yutuqlari
**Juventus** FK

* A Seriya : 2019–20, 2020–21, 2021–22
* Italiya kubogi : 2021–2022
* Italiya Superkubogi : 2020–21, 2021–22

## Manbalar
Lilly Lippeatt

**Lillian Lippeatt** (2004-yil 28-avgustda tugʻilgan) — amerikalik badiiy gimnastikachi. U 2019-yilda Qoʻshma Shtatlar terma jamoasi aʼzosi boʻldi va 2019-yilgi Gymnix xalqaro musobaqasida xalqaro debyut qildi.

## Faoliyati

### O'smirlar safidagi o'yinlari
Lippeatt 2007-yilda gimnastika bilan shugʻullana boshlagan. Uning birinchi milliy musobaqasi Chicagodagi 2015-yilgi HOPES chempionati boʻlib, u notekis barlarda birinchi va koʻpkurashda beshinchi oʻrinni egalladi.

2017-yil mart oyida Lippeatt Nastia Liukin kubogida qatnashib, polda mashq qilish va nur boʻyicha birinchi, koʻpkurash boʻyicha yettinchi oʻrinni egalladi. 2017-yil iyul oyida u AQSH klassikasi musobaqasida qatnashib, polda yettinchi va koʻpkurash boʻyicha oʻninchi oʻrinni egalladi. U 2017-yilgi P&G chempionatida ham qatnashgan. U yerda Lippeatt koʻpkurash boʻyicha 15-oʻrinni, tayanch boʻyicha 25-oʻrinni, notekis barlarda 24-oʻrinni, muvozanat nurida 14-oʻrinni va polda mashq qilish boʻyicha oʻninchi oʻrinni egalladi.

2018-yil avgust oyida Lippeatt Bostonda boʻlib oʻtgan gimnastika boʻyicha AQSh chempionatida qatnashdi va koʻpkurash boʻyicha 21-oʻrinni egalladi.

U 2019-yil 24-fevralda AQSH oʻsmirlar terma jamoasiga qoʻshildi. 2019-yil mart oyida u Gymnix xalqaro musobaqasida amerikalik oʻsmirlar Skye Blakely, Olivia Greaves va Kaylen Morgan bilan birga xalqaro debyutini oʻtkazdi. Amerika jamoasi oʻsmirlar jamoasi finalida gʻalaba qozondi. Yakka tartibda Lippeatt koʻpkurash boʻyicha beshinchi oʻrinni egalladi va muvozanat nurida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2019-yil iyul oyida u GK AQSH klassikasi musobaqasida qatnashib, koʻpkurash boʻyicha toʻqqizinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili avgust oyida Kansas-City shahrida boʻlib oʻtgan gimnastika boʻyicha AQSh chempionatida Lippeatt notekis barlar va polda mashq qilish boʻyicha beshinchi va koʻpkurash boʻyicha sakkizinchi oʻrinni egalladi.

### Kattalar safidagi o'yinlari
Lippeatt 2020-yil 3-martda kattalar terma jamoasiga qoʻshildi. U 6-8-mart kunlari Gymnix xalqaro musobaqasida kattalar safida debyut qildi. Jamoadoshlari MyKayla Skinner, Faith Torrez va Emily Lee bilan u jamoaviy oltin medalni qoʻlga kiritdi va yakka tartibda muvozanat chizigʻida sakkizinchi oʻrinni egalladi.

## Manbalar
Ace Hood

**Antoine Franklin McColister** (1988-yil 11-mayda tugʻilgan) – **** oʻlaroq maʼlum amerikalik reper. Florida shtatining Port St. Lucie shahrida tugʻilgan.

McColister toʻrtta studiyaviy albom eʼlon qilgan: *[[Gutta]]* (2008), *[[Ruthless]]* (2009), *[[Blood, Sweat & Tears]]* (2011) va *[[Trials & Tribulations]]* (2013). McColister ijro etgan „Hustle Hard“ va „Bugatti“ qoʻshiqlari ''Billboard'' Hot 100 xit-paradida mos ravishda 60- va 33-pogʻonagacha koʻtarilgan. 2016-yilda McColister We the Best Musicdan ketishini eʼlon qildi va hozirda mustaqil ijodkor sifatida faoliyatini yuritmoqda.

## Yoshligi
Ace Hood Florida shtatidagi shtatidagi Port Sent-Lyusi shahrida tugʻilgan va Florida shtatidagi Deerfield Beachda oʻzining kichik amakivachchasi Ty Barton Jr bilan birga ulgʻaygan. U Deerfield Beach oʻrta maktabini tamomlagan. 10-sinfda futbol jarohatidan soʻng va u professional futbolchi boʻla olmasligini anglab etgach, rep haqida jiddiy oʻylay boshladi. Hood „Dollaz & Dealz“ nomli mahalliy guruh bilan birlashdi va 2006-yilda „M. O.E“ nomli singlni chiqardi. U shuningdek, shahar atrofidagi ochiq mikrofon tadbirlari va isteʼdodlar shoulari orqali oʻzini targʻib qila boshladi.

## Karyerasi
2007-yilda u DJ Khaled bilan WEDR 99 Jamz radiostansiyasi ofisida uchrashdi. Keyinchalik We the Best Music leybli bilan shartnoma imzoladi. XXL jurnalining 2009-yilgi birinchi sinf reperlari qatorida Hood boshqa bir necha ijodkorlar qatoridan joy oldi.

Uning birinchi albomi „Gutta“ 2008-yilda chiqarilgan. Albomda T-Pain va Rick Ross ishtirokidagi „Cash Flow“ singli mavjud. Keyinchalik Ace Hood „Wonʼt Fold“ va „All Bets On Ace“ deb nomlangan miksteyplarni chiqardi. Albom Billboard 200 roʻyxatida 36-oʻrinni egallab, birinchi haftasida 25 000 nusxada sotilgan.

## Shaxsiy hayoti
Ace Hood nasroniydir va u „Xudoga juda ishonadi“.

Hood 2011-yil 25-mayda tugʻilgan Lyric va Sailor Blu McColister ismli egizak qizlari bor. Lyric sogʻligʻi bilan bogʻliq asoratlar tufayli tugʻilgandan koʻp oʻtmay vafot etdi. Uning oʻgʻli ham bor. U 2020-yil 7-fevralda uzoq yillik sevgilisi Shelah Marie bilan turmush qurishdi.

## Diskografiyasi

* *Gutta* (2008)
* *Ruthless* (2009)
* *Blood, Sweat & Tears* (2011)
* *Trials & Tribulations* (2013)
* *Mr. Hood* (2020)
* *M. I. N. D. (Memories Inside Never Die)* (2022)

## Mukofot va nominatsiyalari

## Manbalar

## Havolalar
*  (inglizcha)
*
Oysha Qurbonli

**Oysha Qurbonli** (; 1993-yil 28-aprelda tugʻilgan) — Ozarbayjonlik dzyudochi, 48 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida ishtirok etadi. 2017-yilgi Islom birdamlik oʻyinlari kumush medali sovrindori. 2020-yilgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.  

## Tarjimai holi
Oysha Qurbonli 1993-yil 28-mayda Bokuda tugʻilgan.

U 11 yoshidan sport bilan shugʻullana boshlagan. Uning soʻzlariga koʻra, dastlab u dzyudo bilan shugʻullanishni istamagan va sportga umuman qiziqmagan, ammo yakuniy qaror qabul qilishiga doʻsti Malik sababchi boʻladi.

## Sport faoliyati
Oysha Qurbonli 2017-yilda Antaliyadagi Gran-prida beshinchi oʻrinni egallagan, shuningdek, Buxarestdagi (Ruminiya) Jahon kubogi, shuningdek, Abu-Dabi va Bokudagi ikkita Katta dubulgʻa turnirlarida ishtirok etadi. Soʻnggi uchta turnirda u toʻqqizinchi oʻrinni egallab (1/8 final bosqichida jangdan chiqib ketadi). Qurbonli Varshavadagi Yevropa chempionatida ham xuddi shunday natijani koʻrsatadi.  

2018-yilda ozarbayjonlik sportchi Belorusiyada oʻtkazilgan jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan boʻlsa, Toshkentda yettinchi boʻldi. Bundan tashqari, u Portugaliyadagi bosqichda ishtirok etdi va u yerda toʻqqizinchi oʻrinni egalladi va xuddi shu natija bilan Abu-Dabidagi „Katta dubulgʻa“ bosqichida ishtirok etdi. Bokudagi jahon chempionatida 1/8 finalga chiqdi.  

2019-yilda Qurbonli Kamerun va Ruminiyada oʻtkazilgan jahon chempionatida ikkita bronza medaliga erishdi. U Xorvatiya, Vengriya va Isroildagi bosqichlarda ham ishtirok etgan, biroq 1/8 finalda tatamini tark etadi. Shuningdek, u Pertda yettinchi oʻrinni egalladi. Boku va Osakadagi „Katta dubulgʻa“ turnirlarida ham 1/8 finalgacha yetib boradi. II Yevropa oʻyinlari doirasida boʻlib oʻtgan Minskdagi Yevropa chempionatida u 1/8 finalda, Tokiodagi Jahon chempionatida — 1/16 finalda oʻz chiqishlarini yakunladi.  

2021-yilda Oysha Qozon, Antaliya va Tel-Avivdagi „Katta dubulgʻa“ turkumiga kiruvchi uchta turnirda ishtirok etib, 1/8 finaldan oʻta olmadi. Xuddi shunday natija bilan u Dohadagi „Masters“ musobaqasida chiqishlarini yakunladi va Budapeshtdagi jahon chempionatida 1/16 final bosqichida musobaqani tark etdi.  

U 2020 -yilda Tokioda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida 48 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida ishtirok etadi. Qurbonli birinchi bahsdayoq portugaliyalik Katarina Kostaga imkoniyatni qoʻldan boy berib, oʻyinlarni yakunladi.

## Manbalar
Karomat Huseynov

**Karomat Huseynov** (; 1998-yil, Boku) — ozarbayjonlik dzyudochi, dzyudo boʻyicha Ozarbayjon milliy terma jamoasi aʼzosi, 2021-yilgi jahon chempionati va 2021-yilgi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori. Dzyudo boʻyicha Olimpiya chempioni Elnur Mamadlining jiyani hisoblanadi.

## Tarjimai holi
Karomat Huseynov 1998-yil 30-avgustda Boku shahrida dunyoga keladi. 9 yoshli Karomatning dzyudoga boʻlgan ishtiyoqini koʻrgan amakisi (onasining akasi), dzyudo boʻyicha Olimpiya chempioni Elnur Mamadli 2007-yilda jiyanini ushbu sport turiga jalb qilishni maslahat beradi. Shunday qilib, Karomat Huseynov „Attila“ sport klubiga aʼzo boʻldi. Uning ilk murabbiyi Emin Fatullayev boʻlib, keyinchalik Karamat Huseynov uning qoʻl ostida shugʻullangan.

2008-yilda Karomat Huseynov oʻsmirlar oʻrtasida Boku chempioni, 16 yoshida esa Ozarbayjon chempioni boʻladi. 2014-yilda u Portugaliyaning Koimbra shahrida boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa kubogida birinchibor oltin medalni qoʻlga kiritadi va Polshaning Belsko-Byala shahridagi turnirda bronza medaliga sazovor boʻladi.

Karomat Huseynov 2015-yili Tbilisidagi Yevropa oʻsmirlar olimpiya festivalida kumush medalni, 2017-yili esa Zagrebda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida yana shu natijani qoʻlga kiritadi. Mazkur yili Huseynov Mariborda 2017-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempioni, Podgoritsada 23 yoshgacha boʻlgan dzyudochilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori boʻladi.

2018-yilda Saarbryukkenda Huseynov bronza medali sohibiga aylandi. 2018-yilda Orenburgda boʻlib oʻtgan Yevropa kubogining kumush medaliga sazovor boʻladi. 2018-yil Bokuda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Huseynov 60 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida beshinchi oʻrinni egalladi. U yerda u amaldagi Olimpiada chempioni Beslan Mudranovni olamshumul tarzda magʻlub etgan boʻlsa-da, chorak finalda boʻlajak jahon chempioni yaponiyalik Naohisa Takatoga imkoniyatni qoʻldan boy beradi. Bronza uchun kechgan bahsda u gruziyalik Amiran Papinashviliga yengiladi.

2021-yili Tbilisidagi „Katta dubulgʻa“ turnirida Huseynov bronza medalini, xuddi shu yili Huseynov Lissabonda oʻtkazilgan Yevropa chempionatida yana shu natijani qoʻlga kiritdi. 2021-yil iyun oyida Vengriya poytaxti Budapeshtda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ozarbayjonlik sportchi 60 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida qozogʻistonlik dzyudochi Magʻjan Shamshidinni ustidan gʻalaba qozonib, 3-oʻrin bronza medalini olishga muvaffaq boʻladi.

U Tokio-2020 Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan va ilk toʻqnashuvdayoq Eshli Makkenzini magʻlubiyatga uchratgan. Buyuk Britaniyadan „vaza-ari“ bahosi tufayli, 1/8 finalda u 2019-yilgi jahon chempioni gruziyalik Luxumi Chxvimianiga ippon bilan imkoniyatni qoʻldan boy berib, turnirni tark etdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Karamat Guseynov — profil na sayte judoinside.com (angl.)
Mirzag‘ani Iskandarov

**Iskanderov Mirzagʻani Iskanderovich** — sovet iqtisodiyot, davlat va siyosiy arbobi, olim, tarix fanlari doktori, Oʻzbekiston SSR FA muxbir aʼzosi (1989).

## Biografiyasi
1925-yilda Zadaryo tumani Bahriobod qishlogʻida tugʻilgan. KPSS aʼzosi.

1943-yildan boshlab iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol ishtirok etgan. 1943-1995-yillarda Uychi tuman ijroiya qoʻmitasi harbiy hisobga olish boʻlimi inspektori, instruktor, Uychi tuman partiya qoʻmitasi targʻibot va tashviqot boʻlimi mudiri, Namangan viloyat partiya qoʻmitasi maʼruza guruhi rahbari, oʻqituvchi, kafedra mudiri lavozimlarida ishlagan. Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti Toshkent viloyat partiya qoʻmitasi tashviqot va tashviqot boʻlimi mudiri, Oʻzbekiston KP MK targʻibot va tashviqot boʻlimi maʼruza guruhi mudiri, respublikalararo doimiy ish boʻlimi mudiri yetakchi partiya va sovet kadrlarini qayta tayyorlash kurslari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti targʻibot va tashviqot boʻlimi mudiri, Toshkent oliy partiya maktabi rektori kabi vazifalarda faoliyat yuritgan.

9-11-chaqiriqlar Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati.

1995-yilda Toshkentda vafot etgan.

## Havolalar

* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: Oʻninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T.: Oʻzbekiston, 1981. — S. 230.
* OʻzSE. — T. 11. — S. 628.
Protoplast

**Protoplastlar** () hujayra devorlari olib tashlangan oʻsimliklar, bakteriyalar va zamburugʻlar hujayralari. Ularda hujayra devori yoʻqligi sababli ular plazmalemma bilan oʻralgan. Protoplastlar turli maqsadlar uchun ishlatiladi, ular oʻsimliklarni koʻpaytirish, somaklonal xilma-xillik va membrana biologiyasini oʻz ichiga oladi.'' Protoplastning kimyoviy tarkibiga: oqsillar, nukleinlar, lipidlar, uglevodlar, mineral moddalar va suv kiradi.

## Manbalar
Hatem Ben Arfa

**Hatem Ben Arfa** () 1987-yil 7-martda Fransiyada tavallud topgan. 
Hatem Ben Arfa fransuz futbolchisi, Fransiyaning „Lill“ klubi qanot himoyachisi sifatida maydonda toʻp surmoqda. Fransiya terma jamoasining sobiq futbolchisi. 5 karra Fransiya chempioni, 3 karra Fransiya Superkubogi sohibi, Fransiya kubogi va Fransiya liga kubogi gʻolibi. 2008-yilda u Fransiyaning eng yaxshi yosh futbolchisi deb topilgan.

Ben Arfa oʻz faoliyatini Ile-de-Fransning turli klublarida boshlagan, shuningdek, Bulon-Bilankurda shugʻullangan. 1999-yilda u Klerfonteyn sport akademiyasiga oʻqishga kirdi. Oʻqishni tugatgach, u toʻrt yilni „Lion“da oʻtkazgan va u yerda toʻrt marta Fransiya chempioni boʻlgan. 2008-yilning yozida u Marselga koʻchib oʻtgan va bu jamoa bilan 2009/10-yilgi mavsumda chempion boʻlgan va 2010-yilgi Liga kubogini qoʻlga kiritgan. 2010/11-yilgi mavsumda Ben Arfa Angliyaning „Newcastle United“ klubiga ijaraga berilgan. 2011-yilning yanvarida u jamoaning toʻlaqonli futbolchisiga aylangan. U 2011/12-yilgi mavsumda „magpiylar“ning yetakchilaridan biri boʻlib, ularga Premer-ligada beshinchi oʻrinni egallashga yordam bergan. Biroq keyinchalik fransuzda tartib-intizom bilan bogʻliq muammolar paydo boʻla boshlagan, murabbiylar shtabi qarori bilan u dublga oʻtkazilgan, keyin esa futboldan butunlay chetlashtirilgan. 2015-yilning yozida u „Nitsa“ga erkin agent sifatida qoʻshilgan, yana oʻz formasining choʻqqisiga chiqa olgan. Hatem Ben Arfa 38 ta oʻyinda 18 ta gol urgan va "PSJ" jamoasidan taklif olgan.

2007-yildan boshlab Hatem Fransiya terma jamoasiga chaqirilgan. Hatem Ben Arfa JCh-2010, Yevro-2012 va Yevro-2016 uchun kengaytirilgan arizalarni olgan, ammo keyin murabbiylar futbolchini eʼtiborsiz qoldirishgan. 2004-yilda u Fransiya yoshlar terma jamoasi bilan 17 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqqan.

## Xalqaro faoliyati
Fransiya oʻsmirlar terma jamoasida (17 yoshgacha) 22 ta oʻyin oʻtkazib, 15 ta gol urgan. Fransiya terma jamoasining Benzema, Nasri va Menez kabi boshqa yosh iqtidor egalari bilan birgalikda u 2004-yilgi 17 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Fransiya terma jamoasining gʻalabasini muvaffaqiyatli isbotlagan va 5 oʻyinda 3 ta gol urgan. Keyingi yili u 18 yoshgacha boʻlganlar jamoasida oʻynay boshlagan.

2010-yil 5-avgustda terma jamoaning yangi bosh murabbiyi Loran Blan Hatemni 11-avgustda Norvegiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyiniga chaqirgan. Ben Arfa ikkinchi boʻlimda Mussa Sissoko oʻrniga maydonga tushgan va Fransiya 2:1 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda birinchi golni kiritgan.

### Xalqaro faoliyati

#### Xalqaro oʻyinlarda kiritgan gollari

## Manbalar
Mitraizm

**Mitraizm,** **mitra tariqati** yoki **Mitra** **sirlari** — qadimgi Eronning mistik dunyoqarashlaridan biri boʻlib, u qadimgi fors dunyosi sirlari atrofida rivojlangan. Milodiy I asr va IV asrlarda Fors imperiyasi askarlari orasida keng tarqalgan.

Mitraizm taʼlimotiga oid hech qanday yozma hujjatlar topilmagan, ammo unda arxeologik jihatdan qadimgi dunyoga oid koʻplab hujjatlar mavjud. Biroq, agar tushuntirish qadimiy hujjatlar boʻlmasa, ularning talqini yanada murakkablashadi. Mitraning eng koʻzga koʻringan tasvirlari quyidagilardir:

* Mitraning qoyadan tugʻilishi
* Mitra tomonidan boʻgʻilgan bir buqa
* Buqa rasmidan boshqa hayvonlarning mavjudligi
* Mitraning boshida har doim Frigiya toji bilan tasvirlanadi.
* Mitraning boshida quyosh nurlariga oʻxshash chiziqlar mavjud.
* Ikki yordamchi mash’alani ushlab turibdi: biri pastga, ikkinchisi yuqoriga qaragan.
* Mitraning Oy va Quyosh xudolar bilan birga tasvirlanishi.

„Mitra“ iborasi hinduizm Veddalarida eng qadimiy davrdan boshlab ishlatib kelingan. Keyinchalik turli xil shakllarda namoyon boʻlgan. Mitraizm oʻz navbatida Fors Mitraizmi va Rim Mitraizmiga boʻlinadi. Rim mitraizmi xristianlik diniga bevosita taʼsir koʻrsatgani iddao qilinadi.

Rim mitraizmi Mitraning sirlari Quyosh va osmondagi yulduz guruhlarining harakati bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligi aytiladi:

* Ularning ibodatxonalari yer ostida, derazasiz, devorlari va shiftlari yulduz naqshlari bilan bezatilgan.
* Dekabrning oxiri va iyun oyining oxiri (quyoshning eng yuqori va eng past nuqtasida boʻlgan kunlar) baxtli kunlar sifatida qabul qilingan.
* Mitra rasmlarida ishlatiladigan hayvonlar 12 gorizont yulduz guruhining ramzidir.
* Ushbu 12 yulduz guruhining har ikki ming yilda bir marta aylanishi bir haqiqat oʻlaroq qabul qilingan.
* Baʼzi Mitra rasmlarida ishlatiladigan X belgisi ekvator va zodiak yulduz guruhlari doirasi bir-biri bilan kesishishini tasvirlaydi.

Hindiston, Eron va Komagene Mitrasi politeistik dinlarda ahd, qasam va kelishuv uchun mas’ul boʻlgan ilohiy borliq sifatida qaralgan. Shartnomalarning bajarilishini nazorat qilishdan tashqari, u hamma narsani koʻradi. Shuningdek, u haqiqat, chorva, hosil va suvning himoyachisidir. 

## Kelib chiqish tarixi
Mitraizm oʻz-oʻzidan rivojlangan eʼtiqodmi yoki zardushtiylikning hosilasi ekanligi bahsli mavzudir. Rimning Mitra sektasi, mifologiyasi va diniy urf-odatlarida sezilarli darajada iz qoldirgan.

Osmondagi yulduz guruhlarining uzoq muddatli harakatlari Qadimgi Misr va Mesopotamiya ruhoniylari tomonidan mufassal oʻrganilgan. Zardushtiylarning muqaddas xudolardan birining nomi Mitra boʻlishi ham qadimgi mitra anʼanasi bilan uzviy bogʻliq boʻlishi mumkin.

## Manbalar
Frederick Gregory

**Frederick Drew Gregory** (, tugʻ. 1941-yil 7-yanvar, Kolumbiya, AQSh) — NASAning sobiq astronavti va NASA direktorining sobiq birinchi oʻrinbosari. 2005-yil boshida u NASA rahbari vazifasini bajaruvchi boʻlib ishlagan.

## Tugʻilish va taʼlim
Gregory 1941-yil 7-yanvarda Vashingtonda Frensis Gregori va Nora Drew Gregory oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach, u Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-havo kuchlari akademiyasiga oʻqishga kirdi, u yerda havo kuchlari komissiyasini tugatdi va harbiy muhandislik boʻyicha bakalavr darajasini oldi. 1964-yilda akademiyani tamomlagan. Vertolyotda uchishni oʻrgangach, u urush paytida Vetnamda uchdi, keyin qiruvchi samolyotga oʻtdi, Harbiy-dengiz kuchlari sinov uchuvchilar maktabida tahsil oldi va havo kuchlari va NASA uchun sinov uchuvchisi sifatida sinovdan oʻtdi.

Frederick Gregory 1977-yilda Jorj Vashington universitetida axborot tizimlari boʻyicha magistrlik darajasini oldi. 1978-yil 16-yanvarda esa u 8-setda NASA astronavtlar guruhiga kiritildi.

## Kosmik parvozlar

* STS-51-B 1985-yil 29-apreldan 6-maygacha uchuvchi sifatida. Parvoz davomiyligi 168 soat 8 daqiqa 47 soniya.
* STS-33 1989-yil 22 dan 27-noyabrgacha parvoz komandiri sifatida. Bu tarixda birinchi marta afro-amerikalik kosmik kemaga qoʻmondonlik qilgan. Parvoz davomiyligi 120 soat 7 daqiqa 32 soniya.
* STS-44 1991-yil 24-noyabrdan 1-dekabrgacha parvoz komandiri sifatida. Parvoz davomiyligi 166 soat 50 daqiqa 42 soniya.

Uchta reysning umumiy davomiyligi 18 kun 23 soat 4 minut.

## Parvozlardan keyin
Frederick 1993-yil dekabr oyida AQSh harbiy-havo kuchlaridan polkovnik sifatida nafaqaga chiqdi. Harbiy havo kuchlarida 30 yil davomida, shu jumladan Vetnamda 550 ta jangovar missiyalar, u 7000 soat parvoz qilgan va 50 dan ortiq samolyot modellarini boshqargan.

Gregory NASA shtab-kvartirasida Xavfsizlik va Parvoz operatsiyalari boshqarmasi maʼmur yordamchisi (1992-2001) boʻlib ishlagan va Kosmik parvozlar boʻyicha maʼmur yordamchisi (2001-2002) boʻlgan. 2002-yil 12-avgustda NASA yordamchi maʼmuri boʻldi. 2005-yil 20-fevraldan 2005-yil 14-aprelgacha u NASA maʼmuriyati vazifasini bajaruvchi boʻlgan. Maʼmur oʻrinbosari lavozimiga qaytib, u 2005-yil 29-noyabrda nafaqaga chiqdi.

2021-yilda asteroid (95449) Frederick Gregory astronavt sharafiga nomlangan.

## Mukofotlar
Harbiy-havo kuchlarining Faxriy legion ordeni, „Buyuk xizmatlari uchun“ medali va boshqalar.

## Manbalar
Ilia

**Iliya** (*, Perifereiaki enotita Ilias*) — Gʻarbiy Gretsiya mintaqasida joylashgan mintaqaviy birlik. Mintaqa 2011-yilda Kallikratis maʼmuriyatining islohotlariga muvofiq sobiq Ilia viloyatining oʻrnida tashkil etilgan. Maydoni 2,618&nbsp;Km² boʻlgan mintaqaviy birlikning aholisi 2011-yil holatiga koʻra 159,300 kishini tashkil qiladi. Mintaqaning markazi — Pirgos shaharchasidir.

## Tumanlari
Ilia yetti tumandan iborat. Ushbu tumanlar maʼlumot qutisida joylashgan xaritadagi raqamlar quyidagicha:

* Andravida-Killini (6)
* Andritsena-Krestena (3)
* Ilida (2)
* Olimpiya (4)
* Pinios (7)
* Pirglar (1)
* Zaharo (5)

## Manbalar
Eng koʻp xalqaro gol urgan ayol futbolchilar roʻyxati (davlatlar kesimida)

Ushbu sahifada har bir ayol milliy futbol jamoasi uchun eng yaxshi gol urgan futbolchilar roʻyxati keltirilgan. Bu roʻyxat barcha vaqtlardagi eng yaxshi xalqaro toʻpurarlar roʻyxati boʻla olamydi (bunga alohida roʻyxat bor), chunki bir nechta mamlakatlarda boshqa davlatning eng yaxshi toʻpuraridan koʻproq gol urgan ikki yoki undan ortiq oʻyinchi bor. Unda faqat „The top scorer for each country“ (Oʻz mamlakati boʻyicha eng yaxshi toʻpurarlar) roʻyxati keltirilgan. FIFA faqat futbol boʻyicha Jahon chempionati doirasida oʻtkazilgan oʻyinlarni (shu jumladan, saralash musobaqalari), qitʼa musobaqalari, kattalar terma jamoalari oʻrtasidagi oʻrtoqlik oʻyinlari va 1960-yilgacha boʻlgan olimpiyada finali va saralash oʻyinlarida kiritilgan gollarni (ayrim istisnolardan tashqari) xalqaro gol sifatida tan oladi.

2020-yil yanvar oyidan beri kanadalik hujumchi Christine Sinclair xalqaro miqyosdagi eng yaxshi toʻpurar hisoblanadi. U olti yildan ortiq vaqt davomida xalqaro miqyosdagi eng yaxshi toʻpurar unvonini egallab kelgan amerikalik Ebby Wambachni 2020-yil 15-yanvar sanasida oʻzining 185-xalqaro goli bilan ortda qoldirdi. Ebby Wambachning sobiq jamoadoshi Mia Hamm 1999—2013-yillar oraligʻida quyidagi roʻyxatda birinchi oʻrinni egallab keldi. Mia Hammdan oldin italiyalik futbolchi Elisabetta Vignotto ushbu roʻyxat peshqadami edi.

## Davlatlar kesimida eng yaxshi toʻpurarlar roʻyxati
 
**Qora rangda** berilgan futbolchilar hozir ham oʻz faoliyatini amalga oshirmoqda
*Qiya qilib* yozilgan futbolchilar oʻz milliy terma jamoasi boʻyicha eng koʻp xalqaro maydonga tushgan

**Samaradorlik koʻrsatkichi yuqoridagi futbolchilarning oʻtkazgan oʻyinlar soniga urgan gollarni miqdorini boʻlib, bir oʻyinda oʻrtacha nechta gol urish koʻrsatkichiga erishganligini koʻrsatadi.*

## Barcha davrlar toʻpurarlari
1980-yillarning boshidan beri quyida jadvalda berilgan toʻrtta oʻyinchi barcha davrlar toʻpurari nomiga sazovor boʻlib kelishmoqda.

## Yana qarang

* Xalqaro maydonda 100 dan ortiq gol urgan ayol futbolchilar roʻyxati
* Xalqaro darajadagi 100 va undan ortiq oʻyinlardan maydonga tushgan erkak futbolchilar roʻyxati
* Xalqaro maydonda 50 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati
* Rasmiy oʻyinlarda 500 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati
* Eng koʻp xalqaro gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati (davlatlar kesimida)

## Manbalar
Eng koʻp xalqaro gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati (davlatlar kesimida)

Ushbu maqolada har bir erkaklar milliy futbol jamoasi uchun eng yaxshi gol urgan futbolchilar roʻyxati keltirilgan. Bu roʻyxat barcha vaqtlardagi eng yaxshi xalqaro toʻpurarlar roʻyxati boʻlolmaydi, chunki bir nechta mamlakatlarda boshqa davlatning eng yaxshi toʻpuraridan koʻproq gol urgan ikki yoki undan ortiq oʻyinchi bor. Unda faqat „The top scorer for each country“ (Oʻz mamlakati boʻyicha eng yaxshi toʻpurarlar) roʻyxati keltirilgan.

FIFA faqat futbol boʻyicha Jahon chempionati doirasida oʻtkazilgan oʻyinlarni (shu jumladan, saralash musobaqalari), qitʼa musobaqalari, kattalar terma jamoalari oʻrtasidagi oʻrtoqlik oʻyinlari va 1960-yilgacha boʻlgan olimpiyada finali va saralash oʻyinlarida kiritilgan gollarni (ayrim istisnolardan tashqari) xalqaro gol sifatida tan oladi.

## Davlatlar kesimida eng koʻp xalqaro gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati

: **Qalin harflar** bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham xalqaro miqyosda faol hisoblanadi.
: *Kursiv* bilan yozilgan oʻyinchilar, shuningdek, oʻz mamlakatlari uchun eng koʻp oʻyin oʻtkazish boʻyicha rekordga ega.

**Samaradorlik koʻrsatkichi yuqoridagi futbolchilarning oʻtkazgan oʻyinlar soniga urgan gollarni miqdorini boʻlib, bir oʻyinda oʻrtacha nechta gol urish koʻrsatkichiga erishganligini koʻrsatadi.*

## FIFAga aʼzo boʻlmagan davlatlar toʻpurarlari roʻyxati
Bular FIFAga aʼzo boʻlmagan, lekin FIFAga qarashli konfederatsiyalardan birining assotsiatsiyalangan aʼzolari boʻlgan davlatlar uchun oʻynaydigan eng yaxshi toʻpurarlar.

: **Qalin harflar** bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham xalqaro miqyosda faol hisoblanadi.
: *Kursiv* bilan yozilgan oʻyinchilar, shuningdek, oʻz mamlakatlari uchun eng koʻp oʻyin oʻtkazish boʻyicha rekordga ega.

**Samaradorlik koʻrsatkichi yuqoridagi futbolchilarning oʻtkazgan oʻyinlar soniga urgan gollarni miqdorini boʻlib, bir oʻyinda oʻrtacha nechta gol urish koʻrsatkichiga erishganligini koʻrsatadi.*

## Faoliyatini yoʻqotgan davlatlardan eng yaxshi toʻpurarlar roʻyxati
Quyida FIFA tomonidan tan olingan voris jamoasiga ega boʻlmagan, tugatilgan davlatlar uchun eng yaxshi toʻpurarlar roʻyxari berilgan.

: *Kursiv* (qiya) bilan yozilgan oʻyinchilar, shuningdek, oʻz mamlakatlari uchun eng koʻp oʻyin oʻtkazish boʻyicha rekordga ega.

**Samaradorlik koʻrsatkichi yuqoridagi futbolchilarning oʻtkazgan oʻyinlar soniga urgan gollarni miqdorini boʻlib, bir oʻyinda oʻrtacha nechta gol urish koʻrsatkichiga erishganligini koʻrsatadi.*

## Yana qarang

* Xalqaro maydonda 100 dan ortiq gol urgan ayol futbolchilar roʻyxati
* Xalqaro darajadagi 100 va undan ortiq oʻyinlardan maydonga tushgan erkak futbolchilar roʻyxati
* Xalqaro maydonda 50 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati
* Eng koʻp xalqaro gol urgan ayol futbolchilar roʻyxati (davlatlar kesimida)
* Rasmiy oʻyinlarda 500 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati

## Eslatmalar

 
 

## Manbalar

## Havolalar

* RSSSF
* Cheklardan koʻra koʻproq gol. FIFA. 2009-yil 3-iyun
* Yevropa tarixidagi eng yaxshi xalqaro gol mualliflari UEFA. 2011-yil 8-noyabr
* Premer-ligadagi eng yaxshi 10 ta gol. 2017-yil 30-dekabr
Xonim Huseynova

**Xonim Akif qizi Huseynova** (; 1993-yil 1-martda tugʻilgan) — Ozarbayjonlik dzyudochi, Tokioda oʻtkazilgan 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari gʻolibi, 2017—2019-yillarda koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida Yevropa chempioni, bronza medali sovrindori. Bokudagi Slam turniri (2017) va koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasidagi Toshkent Gran-prisining kumush medali sovrindori (2019), Ozarbayjonning toʻrt karra chempioni, 2017-yilgi Islom birdamlik oʻyinlarining ikki karra kumush medali sovrindori.  

## Tarjimai hol
Xonim Huseynova 1993-yil 1-martda Ozarbayjonda dunyoga keladi.

2009-yil iyul oyida Tampere shahridagi Yevropa yoshlar Olimpiya festivalida Xonim Huseynova 63 kg gacha boʻlgan vazn toifasida hal qiluvchi bahsda belgiyalik Lise Lukfasselga yengilib, beshinchi oʻrinni egalladi.

2015-yilning iyun oyida Bokuda oʻtkazilgan I Yevropa oʻyinlarida 63 kg gacha boʻlgan vazn toifasida Huseynova birinchi bahsdayoq makedoniyalik Katerina Nikoloska ustidan gʻalaba qozonadi, ammo 1/8 finalga borganda fransuz Klaris Agbenienga magʻlub boʻlgach, turnirni tark etadi.  

2017-yilda Huseynova Uolsollda koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida dzyudo boʻyicha Yevropa chempioni boʻlishga muvaffaq boʻldi. Mazkur yili u Bokudagi „Katta dubulgʻa“ turnirining bronza medali sovrindori boʻladi.  

22018-yilda Odivelash (Lissabon) shahrida oʻtkazilgan koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasidagi jahon chempionatida Ozarbayjon ayollar terma jamoasi tarkibida jamoaviy turnirning bronza medali sohibasiga aylanadi.

2019-yilda Huseynova koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasidagi Toshkent Gran-prisida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Xuddi shu yili Genuya shahrida u oʻz vazn toifasida (63 kg gacha) koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida yutuqqa erishadi, shuningdek, Ozarbayjon aralash jamoasi tarkibida ham Yevropa chempioni boʻladi.  

Tokio-2021 Paralimpiya oʻyinlarida Xonim Huseynova chorak finalda yaponiyalik Xiroko Kudoni, yarim finalda esa xitoylik Yue Vangni ustidan gʻalabaga erishadi. Shundan keyin finalda Huseynova ukrainalik Irina Gusiyevani magʻlub etib, debyut Paralimpiya oʻyinlarining oltin medaliga sazovor boʻladi.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyevning 2021-yil 6-sentabrdagi farmoniga muvofiq Tokio shahrida oʻtkazilgan XVI yozgi Paralimpiya oʻyinlarida erishgan yuksak yutuqlari va Ozarbayjon sportining rivojlanishiga qoʻshgan xizmatlari uchun Xonim Huseynova „1-darajali Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni bilan mukofotlanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Xanim Guseynova — profil na sayte judoinside.com (angl.)
Oqtepa (kanal)

**Oqtepa** — Toshkentdagi kanal, Boʻrjar kanalining oʻng irmogʻi. Tarixiy Oqtepa hududidan oqib oʻtadi, kanaldan uncha uzoq boʻlmagan joyda Oqtepa-Chilonzor qadimiy manzilgohi joylashgan. Kanalda Oqtepa GESi qurilgan.

## Oqtepa toponimi tarixi

Kanal oʻz nomini — *Oqtepa* — oqib oʻtadigan joydan olgan. Rus tiliga tarjima qilingan oq va *tepa* iborasi *oq* *tepalik* degan maʼnoni anglatadi. Kanal tubidan uncha uzoq boʻlmagan joyda qadimiy aholi punkti — *Oqtepa* joylashgan boʻlib, u bir necha mayda tepaliklardan iboratdir. 20-asrda arxeologlar tomonidan olib borilgan qazishmalar koʻrsatganidek, bu yerda mustahkam qoʻrgʻon Toshkent vohasida Choch davlati hukm surgan davrda mavjud boʻlgan. Topilgan arxeologik qazilmalarga koʻra, bu yerda Choch hukmdorining markaziy qarorgohidan taxminan 7 km uzoqlikda joylashgan *Oqtepa* hududida katta diniy ziyoratgoh boʻlgan deb taxmin qilish mumkin.
Kanal 1937—1939-yillarda Oqtepa GESi qurilishi bilan bir vaqtda qazilgan.

## Tavsifi

*Alisher Navoiy nomidagi Milliy bog*' hududidan boshlanadi. Gʻarbiy yoʻnalishda Bunyodkor shoh koʻchasi, Oqtepa maydoni, Kichik halqa yoʻli, shuningdek, Chilonzor metro liniyasini kesib oʻtadi (bu yerda yoʻl oʻtkazgich koʻprigi qurilgan). Kanalning quyi oqimida Aktepinskaya GESi joylashgan.

Kichik halqa yoʻli ortidan Quyi Boʻzsuvga quyiladi va undagi suv hajmini sezilarli darajada oshiradi.

## Falokatlar
1973-yil 19-yanvar kuni ertalab soat 7 larda 131-yoʻnalishdagi Beshyogʻoch- Goʻsht kombinati yoʻnalishidagi avtobus (LiAZ tipidagi) Oqtepa kanali boʻylab oʻtib, yoʻlga chiqdi. „1-koʻprik“ bekatidan chiqib oldindagi trolleybusni quvib oʻta boshlagan, biroq avtobus haydovchisi sirpanchiq qish yoʻlida boshqaruvni yoʻqotgan. Avtobus muz ustida sirpanib ketadi va yoʻldan chiqib, tik qoyadan kanalga qulaydi.

Faqat haydovchigina qochishga ulgurgan, u kabina eshigini ochib, harakatlanayotgan avtobusdan sakrab tushishga muvaffaq boʻlgan, voqea vaqtida haydovchi kabinasi yonida boʻlgan yigit ham haydovchining ochiq eshigi orqali avtobusdan chiqib ketishga muvaffaq boʻlgan.

Qutqaruv ishlariga bu joyning qiyin relyefi — baland tik qirgʻoqlar va tez suv oqimlari, shuningdek kanaldagi suv haroratining pastligi (taxminan +7 °C) toʻsqinlik qilgan), bu ham ushbu fojia qurbonlarining koʻpligiga sabab boʻlgan. Arxiv maʼlumotlariga koʻra, 1973-yil 18-yanvarda Toshkent shahridagi havoning sutkalik harorati −5,5 °C, 19-yanvarda esa −6,5 °C boʻlgan, shuning uchun avtobus yoʻlovchilari ogʻir, qishki kiyimda boʻlganlar. Bu ham voqea sodir boʻlgan vaqtda ularning qutqarilishlarini qiyinlashtirgan.

## Manbalar

## Tegishli havolalar
* A. I. Dobromyslov. Toshkent oʻtmishda va hozirgi paytda. Tarixiy insho.", Toshkent. Portseva bosmaxonasi (Nikolaevskaya koʻchasi). 1912-yil
* „Toshkent“ ensiklopediyasi. Oqtepa kanali//Toshkent, 1980-yil
Damir Yusupov

**Damir Qosimovich Yusupov** (tugʻ. 1977-yil 13-sentabr, RSFSR, SSSR) — Rossiya fuqaro aviatsiyasi uchuvchisi. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (2019).

2019-yil 15-avgust kuni Jukovskiy yaqinida muvaffaqiyatli favqulodda qoʻnishni amalga oshirgan Ural aviakompaniyasining Airbus A321 komandiri. Polevskoy shahrining faxriy fuqarosi.

5-chaqiriq Sverdlovsk viloyati Jamoatchilik palatasi aʼzosi.

## Biografiya
Damir Qosimovich Yusupov 1977-yil 13-sentabrda Krasnoyarsk oʻlkasining Igarka shahrida tugʻilgan. Millati boʻyicha — tatar.

1993-yilda oila Sizranga koʻchib oʻtdi. 1996-yilda Damir Sizran politexnika kollejini tamomlagan va Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarining tank qoʻshinlarida xizmat qilgan.

2005-yilda Damir I.N. Ulyanova nomidagi Chuvash davlat universitetining huquqshunoslik fakultetining sirtqi boʻlimini tamomlagan. Shuningdek, Sizran shahar hokimligida oʻz mutaxassisligi boʻyicha bir necha yil ishlagan.

## Martaba
2013-yilda P. F. Eromasova nomidagi Buguruslan fuqaro aviatsiyasi parvozlar bilim yurtini imtiyozli diplom bilan tamomlagan. Oʻsha yildan boshlab Ural Airlines aviakompaniyasida ishlaydi. 2018-yilda Ulyanovsk fuqaro aviatsiyasi institutini aeronavigatsiya mutaxassisligi boʻyicha sirtdan tamomlagan. Airbus A321 bilan sodir boʻlgan voqea paytida u bir yil davomida samolyot qoʻmondoni boʻlib ishlagan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2019-yil 16-avgustdagi farmoni bilan ekstremal sharoitlarda xizmat burchini bajarishda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun Yusupov Damir Qosimovich orden bilan taqdirlangan. Shuningdek, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoniga ega. Oltin yulduz 2019-yil 21-noyabr kuni Kremlda Rossiya prezidenti Vladimir Putin tomonidan Damir Qosimovichga taqdim etildi.

## Oila
Otasi — Qosim Komilovich Yusupov (1947-yil), umrining koʻp qismini Igarka aeroportining 251-qoʻshma otryadida ishlagan, Mi-8 vertolyoti ekipaj komandiri, eskadron komandiri. 20 yildan ortiq parvoz tajribasi (14 000 soatdan ortiq parvoz), 1993-yildan beri nafaqaga chiqqan. Onasi — Myanzilya Abdulxayevna Yusupova, aeroportda shifokor boʻlib ishlagan, uchuvchilarni parvozdan oldin koʻrikdan oʻtkazgan.

Katta akasi — Oleg Qosimovich Yusupov, Rossiya Ichki ishlar vazirligining „Sizran“ shaharlararo boshqarmasi politsiya mayori (Samara viloyati).

Xotini — Natalya, ikki oʻgʻli — Ilyos (2006-yil) va Ismoil (2007-yil). Damir va Natalya 2014-yilda Yekaterinburg — Krasnodar reysi bortida uchrashishgan, 6 oydan keyin turmush qurishdi.

## Manbalar
Shin So-jung

**Shin So Jung** (1990**-**yil 4-martda tugʻilgan) — janubiy koreyalik sobiq xokkey darvozaboni va Janubiy Koreya ayollar milliy terma jamoasi va Korean United xokkey jamoasida oʻynagan, hozirda Janubiy Koreya milliy terma jamoasida yordamchi murabbiy boʻlib ishlamoqda. U Milliy Xokkey Ligasining (NWHL; 2021-yilda PHF deb oʻzgartirildi) 2016—2017-yilgi mavsumida Metropolitan Riveters a’zosi sifatida Shimoliy Amerikada professional ayollar xokkeyini oʻynagan birinchi koreyalik boʻldi.

## Faoliyati

### MDH
Shin Kanada universitetlararo sportida St. Francis Xavier ayollar xokkey ligasida uch mavsum davomida oʻynadi. X-Women bilan oʻtkazgan mavsumlari davomida 37 ta oʻyinda gʻalabaga erishdi.

St. Francis Xavier dagi birinchi mavsumida u Atlantika universiteti sport konferensiyasida oʻrtacha hisobda 1,44 gol bilan birinchi oʻrinni egallagan boʻlsa, uning .930 saqlanish foizi ikkinchi oʻrinni egallashiga sabab boʻldi.

2014—2015-yilgi mavsumda Shin Kanada Universitetlararo Sport oʻyinida barcha darvozabonlar orasida .875 gʻalaba foizi bilan yetakchilik qilgan. Bundan tashqari, u Atlantic University Sport konferentsiyasida gollarni tejash foizi (.949) va oʻrtacha gol (1.19) boʻyicha 1-oʻrinda boʻlgan.

### NWHL
2016-yil 27-iyulda Shin NWHLning New York Riveters jamoasi bilan erkin agent sifatida shartnoma imzoladi. U Riveters bilan toʻrtta oʻyin oʻtkazib, bitta oʻyinni oʻtkazib yubordi.

### Xalqaro faoliyati
Xokkey boʻyicha Janubiy Koreya ayollar milliy terma jamoasi a’zosi sifatida Shin yettita IIHF jahon chempionatida II va III divizion darajalarida ishtirok etgan. Yettita oʻyin davomida oʻrtacha 1,33 gol va 0,954 seyv foiziga egalik qildi. Bundan tashqari, ikkita qishki Osiyo oʻyinlarida, ikkita IIHF ayollar oʻrtasidagi Osiyo Challenge kubogi turnirida va 2014-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida xokkey boʻyicha saralash bosqichida ishtirok etgan.

U 2018-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Shimoliy va Janubiy Koreyadan kelgan 35 nafar oʻyinchidan iborat birlashgan jamoa tarkibida ishtirok etgan. Jamoa murabbiyi Sara Marrey edi va jamoa B guruhida Shveysariya, Yaponiya va Shvetsiyaga qarshi kurash olib bordi.

2018-yil iyun oyida u xokkeydan ketishini eʻlon qildi.

## Mukofot va unvonlari

* Direktorat mukofoti, eng yaxshi darvozabon: 2012 IIHF ayollar jahon chempionati II divizioni, B guruhi
* Direktorat mukofoti, eng yaxshi darvozabon: 2013 IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati II divizioni, B guruhi
* Direktorat mukofoti, eng yaxshi darvozabon: 2014-yil IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati II divizioni, A guruhi
* 2015-yil Atlantika universiteti All-Star jamoasi
* St. Francis Xavier ayollar xokkeyining eng qimmat oʻyinchisi (2015)

## Manbalar
Klerodendrum

**Klerodendrum** () — bargli butalar yoki kichik daraxtlar, baʼzan lianalar; Zhivuchkovyye (Ajugoideae) turkumiga mansub oʻsimliklar.Yasnotkovyye(Lamiaceae) oilasidan.
Klerodendrum barglari katta va yaltiroq boʻlib qovulganga oʻhshaydi.Koʻpgina turlarda gullar kapalak shakliga ega boʻlib-oq, pushti, qizil, baʼzida havorang, oqish ranglarda ham uchraydi. Bengue klerodendrumida va Filippin inflorescence klerodendrumida esa ular gʻayrioddiy shakldagi guldastalarga oʻxshaydi. Koʻpgina turlarning barglari va gullari xushboʻy hid chiqaradi. Shu bilan birga, barcha turlar turli xil hidga ega

Ilgari, baʼzi mualliflar bu turni Verbenaceae tuyrkumiga kiritishgan.

## Tarqalishi va ekologiya
*The Plant List* maʼlumotlar bazasiga koʻra, turkum 308 turni oʻz ichiga oladi.

Ushbu turkumning turlari asosan Yerning tropik va subtropik mintaqalarida oʻsadi. Tabiiy diapazoni: Afrika, Osiyo (Hindiston, Hindixitoy, Xitoy, Koreya, Yaponiya, Filippin), Amerika, Avstraliya.

Oʻsimlik termofil hisoblanadi. Koʻpgina turlar tropik va subtropiklarda toʻplangan. Moʻtadil iqlimda faqat bir nechta turlari mavjud.Gullashi davomli- martdan sentabrgacha.

## Botanika tavsifi

### Madaniyatda
Koʻpgina turlar oʻstiriladi, eng keng tarqalganlari:klerodendrum tompson, klerodendrum Wollicha,
klerodendrum ugandiyskiy, klerodendrum filipinskiy, klerodendrum spesozium, klerodendrum bunge, Klerodendrum uch qismli
Klerodendrum uch qismli — balandligi 10 m gacha boʻlgan buta yoki kichik bargli daraxt.
Klerodendrum Tompsona-Yopiq gulchilikda eng keng tarqalgan klerodendrum turi. Shohlarini kesish yordamida buta yoki daraxt shakliga keltirish mumkin boʻlgan gullaydigan liana. Gul oq physalis chiroqiga oʻxshaydi va uning ichida kapalak shaklida kichik qizil guldan iborat. Bundan boshqa yana turli xil shakllarda ham mavjud-quyuq yashil barglarda sariq va oq dogʻlar bilan.

### Joy va tuproq
Klerodendrum namlikni kup saqlamaydigan, toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nurigan himoyalangan, yorugʻ joyni talab qiladi. Ekish paytida tuproqqa torf qoʻshiladi.Har qanday tuproqni gulni ekishdan oldin kaliy permanganat eritmasi yordamida dezinfeksiya qilish kerak boʻladi.

### Koʻpaytirish
Klerodendrum bahorda urugʻlarni ekish yoki ildiz otgan kurtaklarni ajratish orqali koʻpaytiriladi.Bundan tashqari bahorda kesib olingan soʻqmoqlardan tomirlatib foydalanish mumkin.

**Kasalliklar va zararkunandalar**
Clerodendrum-ning eng keng tarqalgan zararkunandalaridan biri bu oʻrgimchak kanasidir. Oʻstitrishda yoʻl qoʻyilgan xatolar tufayli xloroz hamda oʻsimlikning ildizi chirishi rivojlanadi.

## Manbalar
Iya Gavrilova

**Iya Viktorovna Gavrilova** (; 1987-yil 3-sentyabrda tugʻilgan) — rossiyalik xokkeychi, hozirda Professional ayollar xokkeychilar uyushmasining (PWHPA) Calgary boʻlimida ishlaydi. Gavrilova 2003-yildan 2016-yilgacha Rossiya terma jamoasi aʼzosi boʻlgan va 2006-, 2010- va 2014-yillarda Qishki Olimpiya oʻyinlarida va oʻn bitta IIHF ayollar jahon chempionatida Rossiyani himoya qilgan, 2013- va 2021-yillarda turnirlarda bronza medallarini qoʻlga kiritgan. Ispaniyaning Granada shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Universiadada Gavrilova Rossiyaning oltin medal sovrindori boʻldi, Rossiya FISU ayollar xokkey tarixida Kanadani magʻlub etgan birinchi jamoa boʻldi.

## Faoliyati
Gavrilovaning xokkey faoliyati 1998-yilda Rossiya ayollar xokkey ligasida Krasnoyarskning Lokomotiv jamoasi bilan boshlangan. 2002-yilda Moskvaning SKIF jamoasida oʻynashni boshladi va keyinroq 2006-2007-, 2008-2009- va 2009—2010-yilgi mavsumlarida Moskvaning Tornado jamoasida oʻynadi.

U 2007—2008-yilgi mavsumda Minnesota Duluth Bulldogs ayollar xokkeyiga qoʻshildi va 26 oʻyinda 41 ochko: 19 gol va 22 golga assistentlik qildi; Gavrilova oʻzining yangi mavsumida 1,58 balli bilan jamoadagi ikkinchi oʻrinni egalik qildi. Bulldoglar bilan u bir qator milliy jamoalarning yulduzlari, jumladan Kanadalik Haley Irwin va Myriam Trepanier , Joselin Larok va AQShlik Meghan Duggan, Saara Niemi () bilan birga oʻynagan va Finland Heidi Pelttari, Shvet Elin Holmlöv va Kim Martin Xasson hamda xokkey boʻyicha Koreya ayollar yagona jamoasining boʻlajak bosh murabbiyi Sara Myurrey bilan ham.

Gavrilova, shuningdek, 2010—2011-yilgi mavsumda Gʻarbiy ayollar xokkey ligasining (WWHL) Minnesota Whitecaps jamoasi bilan oʻynadi.

### Calgary Dinos
U Calgary universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda birinchi mavsumida Calgary Dinos ayollar xokkey jamoasini CIS chempionatiga olib borishga yordam berdi. Gavrilova 2015-yilda CIS ayollar xokkeyidagi eng zoʻr oʻyinchiga topshirilgan Brodrik kubogi sohibi boʻldi. 2014—2015-yilgi mavsumda Gavrilova urilgan gollar va plus/minus reytingi boʻyicha CISda yetakchilik qildi.

## Shaxsiy hayoti
Kollejdagi xokkey faoliyati davomida Gavrilova Minnesota Dulut universitetida (UMD) buxgalteriya hisobi boʻyicha bakalavr darajasini va Calgar universitetida (U of C) iqtisod boʻyicha bakalavr darajasini tamomlagan. Gavrilova Alberta shtatining Calgary shahridagi Crescent Point Energy kompaniyasida tahlilchi sifatida ishlaydi.

## Faoliyat statistikasi

### NCAA
*Eslatma: GP= Oʻynagan oʻyinlar; G= Gollar; A= Assistlar; PTS = Ballar; PIM = daqiqalardagi jarimalar; GW = Oʻyindagi gʻalaba gollari; PPL = Pover-pley gollar; SHG = Zarbalar*

### WWHL

### Olimpiada

### CIS

### CWHL

## Mukofot va unvonlari

* 2012-yil Kanada Gʻarbiy birinchi jamoasi All-Star.
* 2015-yil Brodrick Trophy sovrindori.
* 2015-yil Kanada Gʻarbiy Konferentsiyasining eng yaxshi oʻyinchisi.
* 2014—2015-yil CIS birinchi terma jamoasi yulduzlari.

## Manbalar
Bhurban

**Bhurban** () Pokiston Islom Respublikasining Panjob viloyatidagi kurot sogʻlomlashtrish va turizm maqsadida foydalaniladgan kichk shaharcha hisoblanadi. Kurort shaharning nomi yaqin atrofdagi oʻrmon sharafiga nomlangan. Taxminan iqtisodiy-jtimoiy jihatdan yirik hisoblangan Murri shahridan 11 km uzoqlikda joylashgan.

## Manzil
Bhurban Murri va Kashmir yoʻli oʻrtasida, taxminan 6000 fut balandlikda joylashgan. Pokiston Islom Respublikasining poytaxti Islomoboddan 50 km uzoqlikda, Islomobod-Murri temiryoʻl stansiyasi oʻtgan hududda joylashgan.

## Turizm

Bhurban oʻziga xos flora va Pokistonning boshqa joylarida uchramaydigan faunaga olamiga ega boʻlgan sayyohlik maskanidir.  U yaqin atrofdagi Ayubiya milliy bogʻidagi yurish yoʻllari bilan mashhur. „5 yulduzli“ Pearl Continental Hotel — Mount Pleasant Apartments Bhurban shahridagi bir nechta kurortlardan biri boʻlib, Murri tepaliklari va milliy bogʻga tashrif buyuradigan sayyohlarga xizmat qiladi. Bhurbanda katta maydonni egallagan golf maydoni ham mavjud. Bhurbandagi yana bir kurort — Bhurban Hill Apartments manzilgohi hisoblanadi.

## Aholi
Bhurbanning asosiy xalqlari — Dhundlar (abbosiylar deb ataladi), Janyallar va Ahmedallar, ularning barchasi asrlar davomida bu yerda yashab kelgan musulmon xalqlarining mahalliy avlodlari sanaladi. Bu qabilalarning aksariyati eramizning 14—15-asrlarida islom dinini qabul qilgan. Ularning aksariyati hali ham oddiy qishloq hayotida yashashadi, biroq ularning bir qismi tekisliklarda, Ravalpindi va Islomobodda va hatto undan ham uzoqroqda taʼlim va ish izlab ketishgan.

## Manbalar