open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bleach (TV serial)

**Bleach** – Yaponiyaning mashhur **[[anime]]** seriyasi boʻlib, u **[[Tite Kubo]]** yaratgan xuddi shu nomli mangaga asoslangan. Serialni **[[Studio Pierrot]]** ishlab chiqargan va dastlab **2004-yil 5-oktyabrda** efirga uzatila boshlagan. Anime 366 ta epizodni oʻz ichiga oladi va 2012-yilning mart oyiga qadar namoyish etildi. Serialning syujeti asosan kuchli dushmanlarga qarshi kurashayotgan Shinigamilar va ruhlar dunyosidagi sarguzashtlarni qamrab oladi.

## Syujet haqida
Serialning asosiy qahramoni – 15 yoshli oʻsmir **[[Ichigo Kurosaki]]**, u tasodifan Shinigami (oʻlim farishtasi) boʻlib qoladi va Hollow deb ataladigan yovuz ruhlarga qarshi jang qilish uchun kurashadi. Ichigo kuchini Shinigami boʻlgan **[[Rukiya Kuchiki]]**dan oladi, bu voqea uning odatdagi oʻsmir hayotini butunlay oʻzgartirib yuboradi. Ichigo va uning doʻstlari oʻzlarini ruhiy va jismoniy jihatdan rivojlantirgan holda, turli xil Hollow va boshqa dushmanlar bilan jang qiladilar.

**Bleach** syujeti qahramonlar orasidagi kurashlarni, ularning kuchga ega boʻlish jarayonlarini va ularning ruhlar dunyosidagi taʼsirlarini tasvirlaydi. Serial davomida Ichigo va uning doʻstlari oʻzlari uchun juda muhim ahamiyatga ega boʻlgan janglarni boshdan kechiradilar.

## Qahramonlar

* **Ichigo Kurosaki** – Shinigami kuchlarini olgan bosh qahramon, oʻzining doʻstlarini va oilasini himoya qilish uchun Hollowlarga qarshi kurashadi.
* **Rukiya Kuchiki** – Ichigoga kuchini unga vaqtincha bergan Shinigami, u bilan birgalikda Hollowlarga qarshi jang qiladi.
* **Orihime Inoue** – Ichigoning sinfdoshi va eng yaqin doʻstlaridan biri, u sehrli davolash kuchiga ega.
* **Uryu Ishida** – Quincy qabilasiga mansub boʻlib, Hollowlarga qarshi kurashadi va Ichigo bilan hamkorlik qiladi.

## Fillerni tashkil etgan epizodlar
**Bleach** seriyasi davomida baʼzi epizodlar „filler“ deb ataladi, yaʼni manga syujetiga toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻliq boʻlmagan voqealarni qamrab oladi. Bu epizodlar manga voqealaridan ajralib chiqadi va qahramonlarning oʻsishini va dunyo qurilishini kengaytiradi. Filler epizodlarining ayrimlari tomoshabinlar orasida juda mashhur boʻlib ketdi va serialning umumiy olamiga boylik qoʻshdi.

## Bleachning mashhurligi va taʼsiri
**Bleach** butun dunyo boʻylab mashhur boʻlgan va oʻz vaqtida **[[Naruto]]** va **[[One Piece]]** kabi anʼanaviy shonen seriyalari bilan bir qatorga qoʻyilgan. Serial 2000-yillar davomida shonen animesining eng yaxshi namunalaridan biri sifatida eʼtirof etilgan va turli mukofotlarga sazovor boʻlgan.

Bleach nafaqat anime va manga muxlislari orasida, balki kengroq pop madaniyatida ham iz qoldirdi. Serial asosida bir nechta film, video oʻyinlar va boshqa media mahsulotlar ishlab chiqilgan. Ushbu muvaffaqiyat Bleachning davomiy ommaviyligini taʼminladi va u hali ham anime va manga olamining klassik asarlaridan biri sifatida eʼtirof etilmoqda.
Rahmatulla Nurimbetov

**Rahmatulla Nurimbetov** — oʻzbek diplomati va siyosiy arbobi, Oʻzbekistonning Shvetsiyadagi elchisi.

## Mehnat faoliyati

## Manbalar
Deepti Sharma

Deepti Sharma (1997-yil 24-avgustda tugʻilgan) – hindistonlik kriketchi. Shuning bilan birga u Bengal, Birminghem va Hindiston jamoalarida oʻynagan. 2018-yil maʼlumotlariga koʻra, ICC kriket reytingida eng yaxshi koʻp qirrali ayol sportchi yoʻnalishida 3-oʻrinni egalladi va ayol kriketchilar orasida (188 yugurish).

## Ish faoliyati
Sharma ODI Xalqaro debyutini 2014-yilda Bengalorda Janubiy Afrika jamoasiga qarshi oʻyin bilan oʻtkazdi. Uchrashuv ICC ayollar chempionati doirasida boʻlib oʻtdi.

Sharma 2017-yilgi ayollar kriket boʻyicha Jahon kubogi finaliga chiqish uchun Hindiston jamoasining bir qismi boʻlib, u yerda jamoa Angliya jamoasiga toʻqqiz ball farqi bilan yutqazdi. Koʻp qirrali sportchi 2017-18-yilgi katta ayollar ichki mavsumida Jhulan Gosvami bilan birga Bengaliya terma jamoasida oʻynash uchun maydonga tushdi. Sharma mavsumning eng yaxshi toʻpurari boʻldi 6 ta oʻyinda 312 ta oʻyinda oʻrtacha 104 ta gol urib, 65,13 ta zarba berdi. Uning eng yuqori koʻrsatkichi 77 ball boʻldi va besh yarim asrni tashkil etdi. Deepti shuningdek, Kolkata shahridagi Vidarbhaga qarshi 26 uchun 3 ning eng yaxshi koʻrsatkichlari bilan jami 9 achko oldi .

2018–2019-yilgi mavsumda davom etayotgan Ayollar oʻrtasidagi ichki mavsum oʻyinida Bengal jamoasi turnir jadvalida 2-oʻrinni egallab turdi. U 6 ta oʻyinda 313 ta gol urdi va mavsumning eng yaxshi toʻpurari sohibi boʻldi. 2018-yil oktyabr oyida u Gʻarbiy Hindistonda boʻlib oʻtadigan 2018 ICC Womenʼs World Twenty 20 turniri uchun Hindiston terma jamoasiga kiritildi. Hindiston jamoasi yarim finalda Angliyaga qarshi oʻyinda 8 ta gol farqi bilan magʻlub boʻldi. U Irlandiyaga qarshi 3 ta oʻyinda 15 taga 2 tasi boʻlgan turnirda atigi 5 ta darvozani ishgʻol qildi. 2018-yil iyun oyida u Hindistondagi Kriketni nazorat qilish kengashi (BCCI) tomonidan eng yaxshi mahalliy ayollar kriketchisi uchun Jagmohan Dalmiya kubogi bilan taqdirlandi. 2019-yil iyun oyida Kia Superligasida Gʻarbiy Stormda oʻynash uchun roʻyxatdan oʻtdi. 2020-yil yanvar oyida Avstraliyada boʻlib oʻtadigan 2020-yilda ICC Ayollar oʻrtasidagi T20 Jahon kubogi uchun Hindiston terma jamoasiga tarkibiga kirdi. 2021-yil may oyida Angliya ayollar kriket jamoasiga qarshi bir martalik oʻyin uchun Hindiston guruhida oʻynay boshladi. Sharma 2021-yil 16-iyun kuni Hindiston terma jamoasi safida Angliyaga qarshi oʻyinda debyut qildi.

2022-yil yanvar oyida Yangi Zelandiyada 2022-yilgi kriket boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Jahon kubogi uchun Hindiston terma jamoasiga kiritildi. 2022-yil iyul oyida Angliyaning Birmingem shahrida boʻlib oʻtgan 2022-yilgi Hamdoʻstlik oʻyinlarida kriket boʻyicha Hindiston terma jamoasiga kiritildi.

U 2024-yilgi ICC Ayollar oʻrtasidagi T20 Jahon kubogi uchun Hindiston terma jamoasiga kiritilgan.

## Manbalar
Stromae

**Paul van Haver** (1985-yil 12-martda tugʻilgan), **Stromae** (fr), – belgiyalik qoʻshiqchi, repper, qoʻshiq muallifi va prodyuser. U asosan hip hop va elektron musiqa aralashtirilgan musiqa uslubi bilan tanilgan. Stromae 2009-yilda Yevropaning bir qancha mamlakatlarida birinchi oʻrinni egallagan „Alors on danse“ qoʻshigʻi (*Cheese* albomidan) bilan keng jamoatchilik eʼtiboriga tushdi. 2013-yilda uning ikkinchi albomi *[[Racine carrée]]* katta tijoriy muvaffaqiyatiga erishdi, albom Fransiyada ikki million nusxada sotildi, shuningdek „Papaoutai“ va „Formidable“ qoʻshiqlari koʻplab chartlarda birinchi oʻrinni egalladi.

## Diskografiyasi
### Studiya albomlari
* *[[Cheese]]* (2010)
* *[[Racine carrée]]* (2013)
* *[[Multitude]]* (2022)

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
* Scott Sayare, „Stromae: Disillusion, With a Dance Beat“, *[[The New York Times]]*, 14 October 2013.
UEFA Millatlar ligasi

**UEFA Millatlar Ligasi** – UEFAga aʼzo futbol asotsiatsiyalarning erkaklar milliy terma jamoalari oʻrtasida oʻtkaziladigan xalqaro futbol musobaqasi.

Dastlabki turnir 2018-yilning sentyabrida boshlangan. A liganing toʻrtta guruhida gʻolib boʻlgan jamoalar finallar (yarim final, final) bosqichiga chiqishgan. Finallar 2019-yilning iyun oyida Portugaliyada boʻlib oʻtgan. Musobaqa shu vaqtgacha FIFA kunlarida oʻtkazilib kelingan oʻrtoqlik uchrashuvlarining oʻrnini bosishi hamda Yevropa milliy terma jamoalariga oʻzlari bilan teng kuchli boʻlgan Yevropaning boshqa milliy terma jamoalari bilan koʻproq rasmiy oʻyinlar oʻtkazishlari maqsad qilingan.

## Tashkil etilishi
1999-yildan buyon turli UEFA milliy terma jamoalarga koʻproq rasmiy oʻyin, shu jumladan Xalqaro oʻrtoqlik bahslari kabi koʻproq daromad keltiradigan loyihalar oʻtkazishga imkoniyat yaratib berish boʻyicha bosh qotirgan. 2001-yilda UEFA milliy terma jamoalar oʻrtasidagi yangi turnir uchun 3 xil tahminiy format taklif qilgan. Birinchi musobaqa 2004-2007-yillar oraligʻida oʻtkazilishi rejalashtirilgan. Biroq turnir ayrim sabablarga koʻra oʻtkazilmagan.

2013-yilning oktyabrida Norvegiya Futbol Asotsiatsiyasi Prezidenti Yngve Hallén UEFA aʼzo boʻlgan terma jamoalar oʻrtasida FIFA Jahon chempionati hamda UEFA Yevropa chempionatiga qoʻshimcha tarzda 3-toʻlaqonli terma jamoalar uchun tashkil etiladigan xalqaro turnir oʻtkazish haqida muhokamalar oʻtkazilganligini tasdiqlagan.

## Manbalar
Toʻlagan Qosimbek

**Toʻlagan Qosimbek** (1931.15.1, Qirgʻiziston, Jalolobod viloyati Yangiyoʻl tumani Aqjoʻl qishlogʻi) — Qirgʻiziston xalq yozuvchisi (1986). 

"Yilqichi oʻgʻli" (1956), "Tugʻilgan yer" (1958) kitoblari, "Odam boʻlgim keladi" (1960) qissalari bilan tanilgan. 

"Singan qilich" (1966) romani mashhur. Asarda qirgʻiz xalqining 19-asr oʻrtalaridagi hayoti tasvirlangan. Qoʻqon xonligi davriga oid tarixiy voqealar, Oʻrta Osiyoning ruslar tomonidan zabt etilishi, uning oʻzbeklar va qirgʻizlar taqdiriga taʼsiri epik planda koʻrsatilgan. 

"Kelkel" ("Toleʼ", 1986) romani — "Singan qilich"ning mantiqiy davomi boʻlib, unda 19-asrning 2-yarmi va 20-asrning 1-choragidagi Oʻrta Osiyo xalqlari hayoti Toʻqtagʻul, Qurbonjon dodxoh kabi tarixiy shaxslar taqdiri orqali ochib berilgan.

## Manbalar
* Singan qilich, T., 1980.
*https://www.bbc.com/kyrgyz/articles/c35e791zyd2o
Vladimir Karpeko

**Vladimir Kirillovich Karpeko** (1922-yil 18-fevral, Kazatin – 1993-yil 7-fevral, Moskva) – rus sovet shoiri. A. Fadeyev mukofoti laureati (1981), SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1955). Buryat ASSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1984).

## Biografiyasi
Karpeko temiryoʻlchi oilasida tugʻilgan. 1937-yilda otasi qatagʻon qilindi va onasi bolalari bilan Belorussiyaning Kozlovka qishlogʻiga koʻchib ketdi. U Parij oʻrta maktabida oʻqigan, uni 1939-yilda tugatgan va Leningrad temir yoʻl muhandislari institutiga oʻqishga kirgan.

1941-yil iyul oyidan – Leningrad frontining 7-dengiz piyodalari brigadasi qizil flotchisi, 1942-yil dekabr oyidan – 191-oʻqchi diviziyasining 59-polk razvedka vzvodi komandiri, 1944-yil oxiridan – 219-oʻqchi diviziyasi, keyin esa 207-oʻqchi diviziyasi tarkibida razvedkachi. Ikki marta yaralangan va jarohatlangan. 3-guruh urush nogironi. Vladimir Karpeko bir qancha ordenlar: 1-darajali Vatan urushi, III darajali shon-sharaf, va koʻplab medallar bilan taqdirlangan.

Shoir urushdan keyin Qrimda yashagan, „Qrimlik komsomol“ gazetasida ishlagan, Vladimirga katta taʼsir koʻrsatgan yozuvchi P. A. Pavlenko bilan tanish boʻlgan. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutiga oʻqishga kirgan, 3-kursdan keyin oʻqishdan chetlashtirilgan, ammo 1957-yilda institutni tamomlagan.

### Ijodi
Shoir oʻz asarlarida qahramonlik, harbiy burchga sadoqat mavzusini ilgari surgan.

1950-yilda birinchi kitob, soʻngra „Keng yoʻl“ (1950), „Aleksey Bolshakov“ (1952), „Bu haqda yana“ (1954), „Bola Petya haqida“ (1954), „Yurakdan yurakka“ (1956), „Olovga yuzma-yuz“ (1959), „Mening sayyoram shunday“ (1963), „Osmon ostidagi yoʻl“ (1967), „Besh nur“ (1968), „Xavfsiz yashash“ (1968), „Xotiram sahifalari“ (1970), „Bizning gʻazabimiz“ (1974), „ Oddiy hayot“ (1975) singari toʻplamlari nashr etilgan.

Vladimir „Momaqaldiroq vorislari“ kitobi uchun Vladimir Karpeko A. A. Fadeev nomidagi mukofot laureati unvoniga sazovor boʻlgan.

„Stranitsi bilogo“ (1957), „Ispravlennomu verit“ (1959), „CHP“ (1958), „Vdal ot Rodini“ (1960), „Golubaya strela“ (1958) va boshqa filmlardan olingan qoʻshiqlar matni muallifi.

## Manbalar
Magdi Abdelghani

**Magdi Abdelghani Said Ahmad** (; 1959-yil 27-iyul Qohirada tugʻilgan) – misrlik futbolchi, yarim himoyachi ampulasida oʻynagan.

## Klubdagi faoliyati
Magdi Abdulghani Qohiraning „Al-Ahli“ klubida tarbiyalangan boʻlib, 1979-yilda ushbu jamoa safida professional futboldagi oʻz debyutini oʻtkazgan. „Al-Ahli“ tarkibida Abdulghani uch marta Misr chempioni unvonini qoʻlga kiritgan, Misr kubogi sohibiga aylangan, shuningdek, uch marotaba Afrika kubok egalari kubogida va bir marta Afrika chempionlar kubogida gʻalabaga erishgan. 1988-yilda Abdulghani Portugaliyaning „Beyra-Mar“ jamoasiga oʻtgan va 1992-yilda Misrga qaytib kelib, futbolchilik faoliyatini yakunlagan.
## Terma jamoadagi faoliyati
Magdi Abdulghani 1990-yilgi Jahon chempionatida Misr terma jamoasi tarkibiga kiritilgan. Turnirda Misrning oʻtkazgan uchta oʻyinining barchasida Abdulghani toʻliq vaqt harakat qilgan va xech kim bilan almashtirilmagan. Guruh bosqichida Niderlandiya, Irlandiya va Angliya terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda Magdi oʻzini oʻyinlari bilan ajralib turgan. Niderlandiyaliklar bilan boʻlgan uchrashuvda Abdulghani 83-daqiqada penaltidan gol urgan. Bu gol Misr terma jamoasi uchun turnirdagi yagona gol boʻlib, jamoaga durang natijasini olib kelgan. Magdi Misr futbol terma jamoasi tarkibida maydonga tushgan oʻyinlarida jamoasi bilan umumiy hisobda 50 marotaba gʻalaba qozongan. Abdulghani terma jamoa tarkibida 1984-yilgi yozgi olimpiya oʻyinlarida ham ishtirok etishga muvaffaq boʻlgan.

## Yutuqlari
### Klub
#### Al-Ahli
– Misr chempioni: 1984—1985, 1985—1986, 1986—1987

– Misr kubogi sovrindori: 1984—1985

– Afrika kubok egalari kubogi gʻolibi: 1984,1985,1986

– Afrika chempionlar kubogi gʻolibi: 1987

– Afrika-Osiyo kubogi gʻolibi: 1988
### Terma jamoa
– Afrika chempioni: 1986

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Sergey Karatov

**Sergey Fedorovich Karatov** (26-yanvar 1946-yil, Miass) sovet va rossiyalik prozaik, shoir, aforizmlar muallifi, tanqidchi va publitsist, tarjimon, oʻqituvchi. Oʻnlab sheʼriy toʻplamlar muallifi. Moskva adabiy birlashmasi tashkilotchisi (1978). Sheʼrlari koʻplab tillarga (bolgar, Vetnam, nemis, rumin, turkman, fransuz, eston va boshqalar) tarjima qilingan. SSSR yozuvchilar uyushmasi (1983), Moskva yozuvchilar uyushmasi, xalqaro yozuvchilar uyushmasi (Muvofiqlashtiruvchi Kengash boshqaruvi aʼzosi), XXI asr yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

## Biografiyasi
Sergey Fyodorovich Karatov 1946-yil 26-yanvarda Rossiyaning Chelyabinsk viloyatidagi Miass shahrida dunyoga kelgan. Bolaligidanoq sheʼr yozishga va raketalarni uchirishga moʻljallangan kemalar, mashinalar, raketa qurilmalarining modellarini yasashga qiziqib kelgan. Keyinchalik, turli xil toshlardan ichki yoritgichli binolarning maketlarini ham yaratgan. Oʻsmirlik chogʻlarida kundalik yuritgan, markalar, nishonlar va gerbariylar toʻplagan, butun umri davomida esa kutubxona yigʻgan va undagi koʻplab kitoblarni mutolaa qilgan.

1965-yilda Mias pedagogika bilim yurtini tamomlagan. Oʻqish davrida S. Karatov sheʼriyatga mehr qoʻydi. Sergey Yesenin, Boris Pasternak, Ilya Ilf va Yevgeniy Petrov asarlarini sevib mutolaa qilardi. Hali oʻqish paytidayoq Sergey Fyodorovich oʻqituvchilik qila boshladi, ammo shu bilan birga Ivan Bunin, Ernest Xeminguey, Erix Mariya Remark, Anton Pavlovich Chexov, Uilyam Folkner, Gabriel Markeslarning asarlarini zavq bilan oʻqishni davom ettirgan. Sergey Yesenin, Boris Pasternak, Ilya Ilf va Yevgeniy Petrov tomonidan oʻqilgan.

Shoir 1983-yildan SSSR Yozuvchilar uyushmasi, soʻngra Moskva Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi boʻldi. U Moskvadagi birinchi Sretenka adabiy kafesini yaratishda ishtirok etgan. 1989-yilda shoir Andrey Voznesenskiy bilan birgalikda Sovet-fransuz sheʼriyati festivalini tashkil qildi va oʻtkazdi.
## Manbalar
I Love You So

„**I Love You So**“ Amerika indie-pop guruhi The Walters tomonidan ijro etilgan qoʻshiq hisoblanadi. U 2014-yil 28-noyabrda guruhning ilk albomi „*Songs for Dads*“dan joy olgan. 2021-yilda ushbu qoʻshiq TikTok ijtimoiy tarmogʻida juda keng tarqalib, yarim milliondan ortiq koʻrishlar soniga erishdi va Spotify platformasida 1 milliarddan ziyod tinglashlar qayd etildi. Qoʻshiq 2021-yildagi guruhning qayta birlashuvidan soʻng, 2022-yil may oyida chiqarilgan ularning birinchi mini-albomi „*Try Again*“ tarkibiga kiritildi.

## Kelib chiqishi
2017-yilda guruh Lollapaloozada chiqish qildi, soʻngra ular guruhning vaqtincha tarqalib ketganini eʼlon qilishdi. 2021-yilning oʻrtalarida qoʻshiq TikTokda ommalasha boshladi, aynan shu paytda guruh aʼzolari qayta aloqa oʻrnatib, Warner Records bilan shartnoma imzoladilar. Guruh matbuot bayonotida aytdi: „’I Love You Soʻ qoʻshigʻi bizning karyeramizni boshlab bergan edi, endi esa bu qoʻshiq guruhni qayta birlashtirishga sabab boʻldi“. TikTokdagi mem haqida guruh Variety jurnali bilan suhbatda shunday izoh berdi: „Bu koinotdan kelgan ishora edi. Bu qoʻshiqning hayotimizga qayta-qayta kirib kelishining sababi bor. TikTokda keng tarqalishi esa, shubhasiz, bizga ’Mayli, yana bir bor urinib koʻraylik va bundan imkon qadar koʻproq naf olishga harakat qilaylik’ degan fikrni uygʻotish uchun kerak boʻlgan qoʻshimcha turtki boʻldi“.

## Kontenti
Warner Records bosh direktori Aaron Bay-Schuck *[[Billboard]]* nashriga bergan intervyusida shunday dedi: „I Love You So“ – bu „ajoyib qoʻshiqning mukammal va zamonaviy namunasi, […] Qoʻshiq birinchi marta tinglanganda esda qolarli, shuning uchun u xit qoʻshiq darajasiga chiqgani ajablanarli emas.“

## Remiksi
2022-yil yanvar oyida guruh King Henry bilan yangi remiks versiyasini chiqardi.

## Ishtirokchilar va xodimlar
;The Walters
* Charlie Ekhaus – barabanlar, sozlash, aralashtirish, prodyuser
* Walter Kosner – gitarachi, prodyuser
* Luke Olson – bosh vokalist, prodyuser
* MJ Tirabassi – yordamchi vokalist, prodyuser
* Danny Wells – bass, prodyuser

;Qoʻshimcha musiqachilar
* Aaron Aptaker – klavishli musiqa asboblari ijrochisi

## Chiqarilish tarixi

## Manbalar
Alp Er Toʻngʻa

**Alp Er Tunga** yoki **Alp Er Toʻngʻa** (**Alp** – „jasur, qahramon, gʻolib, jangchi“, **Er** – „erkak, odam, askar“, **Toʻngʻa** – „Sibir yo‘lbarsi“) afsonaviy turkiy qahramondir. U Mahmud Koshgʻariyning „Devonu lugʻotit-turk“ asarida, Yusuf Xos Hojibning „Qutadgʻu bilig“ dostonida hamda muallifi nomaʼlum boʻlgan „Oʻgʻuznoma“ning Vatikan qoʻlyozmasida tilga olingan.

Turkiy adabiyotda u fors epik "Shohnoma"sidagi Afrosiyob bilan bir xil personaj hisoblanadi. U baʼzan Saka (Skifiya) xoni sifatida tilga olinadi.

Qoraxoniylar oʻzlarini Alp Er Toʻngʻadan kelib chiqqan deb daʼvo qilishgan.

## Alp Er Toʻngʻa marsiyasi

## Manbalar

## Havolalar
* ''A kingʻs book of kings: the Shah-nameh of Shah Tahmasp'', an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF),Which includes the name of the Turks at the time of the formation of the Western and Eastern Khaganates and said of the inter-ethnicity of the Iranians and the Turanians that Tor or Touraj is the son of Fereydoun and Iraj’s brother, and shows that the Turks are not Turanians.
Foniy dunyo

**„Foniy dunyo“** – 2024-yilda Jahongir Otajonov tomonidan postpank janrida ijro etilgan qoʻshiq.

Qoʻshiq matni Mahtumqulining „Oʻtib boradir“ nomli gʻazalidan olingan. Dastlab ushbu gʻazalni Rustam Gʻoipov qoʻshiq qilib ijro qilgan. Keyinchalik Jahongir Otajonov 2016-yilgi konsertida ushbu qoʻshiqni boshqacha uslubda ijro etadi. Musiqiy klip rejissyor Sardor Faxriddinov tomonidan gotik-rok janrida suratga olingan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Arben Kardashov

Arben Kardash (Kardashov Arben Mexedinovich) (lezgin tilida: Qardashrin Arben Mehedinning oʻgʻli; 1961-yil 11-fevralda DASSR Axtinsk (hozirgi Dokuzparin) tumanining Mikrax qishlogʻida tugʻilgan) – mashhur lezgin va rus shoiri, nasrnavisi, dramaturgi va tarjimoni boʻlib, ona tili va rus tilida ijod qiladi. U Dogʻiston Respublikasining xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (2004), Dogʻiston xalq shoiri (2016) unvonlariga sazovor boʻlgan. Shuningdek, SSSR Yozuvchilar uyushmasi (1991-yildan), Rossiya Yozuvchilar uyushmasi va Rossiya Jurnalistlar uyushmasi (1992-yildan) aʼzosi hisoblanadi.

## Biografiyasi
Shoirning birinchi sheʼriy toʻplami 1976-yilda Oqtoʻy tumani „Noviy mir“ gazetasida chop etilgan. 1984-yilda Moskvadagi A. M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutini tamomlagan. Arben Kardashning sheʼrlari Litinstitutda oʻqish davrida „Golosa molodix“ (Dogʻiston kitob nashriyoti, 1983) va „V mire vesna“ (Daguchpedgiz, 1984) jamoaviy toʻplamlariga kiritilgan. „Pervie sveti“ nomli birinchi kitobi 1985-yilda Dogʻiston kitob nashriyotida nashr etilgan.

### Ijodi
Arben Kardash rus shoirlari va tarjimonlari bilan yaqin ijodiy va doʻstona aolqalarni saqlab kelmoqda. Lezgin yozuvchisining asarlari "Don, " „Kavkaz kemasi“ jurnallari (Rostov-na-Don), „Strannik“ (Saransk), „Adabiy Rossiya“ markaziy yozuvchilar haftaligida nashr etilgan.

Arben Kardash ijodi haqida oʻz davrida rus adabiyoti korifeylari Lev Oshanin, Semyon Lipkin, Rasul Gamzatov va boshqalar iliq fikr bildirishgan.

2016-yilda shoirga Dogʻiston xalq shoiri unvoni berilgan (Dogʻiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 8-iyuldagi 213-sonli Farmoni).

Arben Mexedinovich 2021-yil 17-mayda ommaviy axborot vositalari va ommaviy kommunikatsiyalarni rivojlantirish, nashriyot va matbaa faoliyati, madaniy merosni saqlash sohasidagi xizmatlari hamda koʻp yillik samarali mehnati uchun Rossiya Federatsiyasi Raqamli rivojlanish, aloqa va ommaviy kommunikatsiyalar vazirligining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlandi (Vazirlikning 2021-yil 17-maydagi 48-p-sonli buyrugʻiga asosan).
## Manbalar
Yahyo Sinvarning oʻldirilishi

2024-yil 17-oktyabrda Isroil mudofaa kuchlari (TsAHAL) tomonidan 16-oktyabr kuni Gʻazo sektorining janubidagi Rafah shahrida 828-Bislamach brigadasi bilan boʻlgan otishmada Hamas aʼzolaridan 3 kishi halok boʻlgani va ularning ichida Hamasning amaldagi rahbari Yahyo Sinvar boʻlishi mumkinligini eʼlon qiladi. Keyinchalik esa bu xabar Isroil tomonidan oʻldirilganlarning DNK namunalari oʻrganilganda Yahyo Sinvarning halok boʻlganligi tasdiqlanadi. Soʻngra Isroil mudofaa kuchlari Yahyo Sinvarning oʻldirilishidan bir necha daqiqa avval dron tomonidan tasvirga olingan kadrni namoyish qildi.

## Oʻldirish

Yahyo Sinvar Tal Al-Sulton hududini tintuv qilayotgan Isroil piyoda askarlari tomonidan tasodifan topib olinadi. Harbiylar 3 nafar odam binolar orasida harakatlanayotganini koʻrib qoladi va otishma boshlanadi. Sinvar boshqa vayrona bino tomonga qochadi, lekin dron uni sezib qoladi va u berkingan binoga uchib kiradi. Dron tasvirlarida Sinvar yaralanib, kursida oʻtirgan boʻladi. U bir qoʻlini koʻtarolmaydi, boshqasi bilan Isroilning droniga qarata tayoq otadi, lekin tekkizolmaydi. Shundan soʻng Isroil tanki 2 qavatli binoning yuqori qavatiga qarata oʻq uzadi. Portlash oqibatida Sinvar oʻldiriladi.

Biroq, Isroil Milliy sud-tibbiyot markazi bosh patologoanatomi Xen Kugel Sinvar boshidan oʻq yeb oʻlganini aytgan:

Sinvarning jasadini Isroil maxfiy ravishda saqlab turibdi va uni garovga olingan isroilliklarga almashtirishni istamoqda.

## Munosabatlar

### 
Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyahu askarlarni maqtab, quyidagicha soʻzladi:

### 
Hamas harakatining Gʻazodagi tashqi aloqalar boʻlimi rahbari  Yahyo Sinvarning oʻlimini tasdiqlab, quyidagi fikrlarni aytdi:

### Xalqaro
* : prezident Joe Biden Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyahuni Yahyo Sinvarning oʻldirilganligi bilan tabriklagan va „urushni tugatish va garovga olinganlarni uylariga qaytarish vaqti keldi. Biz bunga tayyormiz“ deb taʼkidlagan.
* : Tashqi ishlar vazirligi Yahyo Sinvar „Isroilni va uning xalqini yoʻq qilishni“ istagan „shafqatsiz qotil“ deb taʼriflagan. Bundan tashqari u 2023-yil 7-oktyabrda Isroilga Hamasning yirik hujumi ortida turgan va shuning uchun „minglab odamlarning oʻlimiga sabab boʻldi va butun mintaqa cheksiz azob-uqubatlarga duch keldi“ deb taʼkidladi. Endi Yahyo Sinvar oʻlimidan keyin, „Hamas harakati barcha garovga olinganlarni zudlik bilan ozod qilishi va qurollarini topshirishi kerak“ va „Gʻazo sektoridagi odamlarning azoblari nihoyat tugashi kerak“ deb qoʻshimcha qildi.
## Yana qarang

* Ismoil Haniyaning oʻldirilishi
* „Hizbulloh“ aloqa vositalari portlashlari

## Manbalar
Piyoz

**Piyoz** () — ko‘p yillik o‘t o‘simlik bo‘lib, Piyoz (Allium) turkumi, Piyozdoshlar (Allioideae) kenja oilasi va Amarillisdoshlar (Amaryllidaceae) oilasiga mansub tur hisoblanadi. U keng tarqalgan sabzavot ekini sifatida ma’lum.

## Ta’rifi

file:Zwiebelblueten offen geschlossen.jpg|Piyoz guli
file:Allium cepa 003.JPG|Piyoz gulini ochilgan holati.
file:Allium cepa 004.JPG|Bosh piyoz 
file:Bawang-bawangan.jpg|Turli rangli piyozlar

Ko‘p yillik o‘simlik (madaniysi - ikki yillik). Piyoz diametri 15 sm gacha boʻladi. Tashqi qobiqlari quruq, sariq, ba’zan binafsha yoki oq; ichki - etli, oq, yashil yoki binafsha rang, qisqa poyada joylashgan bo‘lib, kurtak deb ataladi. Barglari naysimon, ko‘k-yashil rangda boʻladi. Bo‘yi 1,5 m gacha bo‘lgan, ichi bo‘sh, bo‘rtib chiqqan, ko‘p gulli soyabonli to‘pgul bilan tugaydi. Uzun gulbandlarda joylashgan gullar yashil-oq rangli bo‘lib, diametri 1 sm gacha yetadi. Gulqo‘rg‘oni oltita bargchadan tashkil topgan, oltita changchisi mavjud; urug‘chisi ustki qismida uch uyali tugunchaga ega. Ba’zan to‘pgulda gullardan tashqari mayda piyozlar ham hosil bo‘ladi.

Mevasi - oltitagacha urug‘ni o‘z ichiga olgan koʻsak. Urug‘i qora, uch qirrali, burushgan, mayda boʻladi.

Iyun-iyulda gullaydi. Mevasi avgustda pishadi.
Ramon de Kampoamor

**Ramon Mariya de las Mersedes de Kampoamor-i-Kampoozorio** (isp. Ramón de Campoamor y Campoosorio; 1817-yil 24-sentyabr, Naviya, Asturiya – 1901-yil 11-fevral, Madrid) – taniqli ispan shoiri, dramaturg, faylasuf, davlat va jamoat arbobi. Qirollik ispan tili akademiyasi aʼzosi.

Ispaniya adabiyotida realizmning taniqli vakili. Ispaniyadagi eng mashhur romantik shoirlardan biri.

## Biografiyasi
Kampoamor dvoryan oilasida tugʻilgan, iyezuitlar maktabida oʻqigan. Keyin Madrid universitetida tibbiyotni oʻrgangan.

Bir necha marta kortes deputati etib saylangan, turli yuqori davlat maʼmuriy lavozimlarida ishlagan. Castellón de la Plana, Alicante va Valenciada gubernator boʻlib ishlagan.

Siyosatda konservativ mafkura tarafdori edi. U gazetalarda demokratiya koʻrinishlariga qarshi faol kurash olib bordi. Alohida kitobda chop etilgan bir qator munozarali maqolalar muallifi: „Polemicas con la Democracia“ (1862).

### Ijodi
Kampoamorning merosi keng, u turli janrlarda oʻzini sinab koʻrgan. Shoirning „Kolumb“ (1853) va „Jahon dramasi“ (1869) epik dostonlari bor. Uning lirik merosi, odatda, ikki qismga: she’r va masalga boʻlinadi.

R.Kampoamorning poetik qarashlari romantizm (avvalo, J.Bayron va V.Gyugo) taʼsirida shakllangan: „Muhabbat va gullar“ („Ternezas y floras“ 1840), „Koʻngil yigʻisi“ („Ayes del alma“ 1842) va boshqa sheʼriy toʻplamlari mavjud.

Shoir sifatida R.Kampoamorning oʻziga xos xususiyatlari – oʻziga xoslik va tahlilga katta moyillik, sheʼriyatga metafizik va falsafiy tus berish, falsafiy intilishlardir.

## Xotirasi
Kosta-blankadagi koʻcha va aholi punkti Kampoamor nomi bilan atalgan.

Shoirning vatanida unga atab yodgorlik oʻrnatilgan.

## Manbalar
Al-Mustanjid

**Abu al-Muzaffar Yusuf ibn Muhammad al-Muqtafiy** (), **al-Mustanjid billoh** () shoh nomi bilan mashhur (1124–1170-yil 20-dekabr), 1160–1170-yillarda Bagʻdodda hukmronlik qilgan Abbosiy xalifa. Oʻzidan oldingi xalifa al-Muqtafiyning oʻgʻli.

## Hayoti
Al-Mustanjid 1124-yilda tugʻilgan. Otasi xalifa al-Muqtafiy, onasi esa Tovus ismli ummu al-valad boʻlgan. Toʻliq ismi Yusuf ibn Muhammad al-Muqtafiy, kunyasi *Abu al-Muzaffar*. Yusuf hali yosh shahzoda boʻlgan vaqtda yaʼni 1136-yilda otasi xalifalikka tayinlangan va 1160-yil vafotiga qadar deyarli 25 yil davomida hukmronlik qilgan. Xalifa vafot etgach, uning oʻgʻli al-Mustanjid Bagʻdod xalifaligi taxtiga oʻtirgan. U otasining siyosatini davom ettirgan va Avniddin ibn Hubayrani oʻziga vazir etib tayinlagan. Avniddin bundan oldin al-Muqtafiyning hukmronlik davrida ham xalifalik vaziri boʻlib xizmat qilgan edi. Uning vazirlik davrida Abbosiylar saroyida saljuqiylar taʼsiri pasayib borgan, shuningdek, Bagʻdodda hanbaliy taʼlimotining gullab-yashnashi kuzatilgan. Ibn Hubayra Nuriddin Mahmud ibn Zangiy tomonidan Fotimiylar xalifaligining Misrni zabt etish harakatlarida ham ishtirok etgan.

Al-Muqtafiyning xotinlaridan biri, al-Mustanjidning oʻgay onasi Ummu Abu Ali oʻz oʻgʻlining xalifalikka tayinlanishini qattiq xohlar edi. Shu sababli ham u koʻplab amirlarni oʻz tomoniga ogʻdirgan va ularning choʻrilarini yangi xalifani oʻldirish maqsadida xanjar bilan qurollantirgan. Biroq al-Mustanjid uning bu fitnasini aniqlagan hamda isyonchi oʻgʻil va onani qamoqqa tashlagan.

Taxminan shu davrga kelib, 260 yildan beri davom etib kelayotgan Fotimiylar sulolasi, nihoyat, barham topgan. Ularning hukmdori Salohuddin al-Ayyubiy garchi oʻzi musulmon boʻlsa ham, avvaliga sunniylik eʼtiqodini shia mazhabi tamoyillari va amaliyotlariga sodiq qolgan xalq orasida eʼlon qilmagan edi. Biroq tez orada Salohuddin bu ishni amalga oshirgan va shu tariqa Abbosiylarning maʼnaviy ustunligi nafaqat Suriyada, balki butun Misr va unga qaram boʻlgan barcha hududlarga yoyilgan.

Al-Mustanjid haqida uning hokimiyat boshqaruvida ozmi-koʻpmi mustaqil mavqega ega boʻlgani, shuningdek, vaqti-vaqti bilan mahalliy yurishlarni amalga oshirish uchun yetarli boʻlgan kichik bir kuch tomonidan qoʻllab-quvvatlanganidan boshqa hech qanday yirik harakatlarni amalga oshirgan deb boʻlmaydi.

## Yana qarang

* Safiyya al-Bagʻdodiyya, XII asr arab shoiri.

## Manbalar
Energetika vaziri (O‘zbekiston)

**Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vaziri** – O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligiga rahbarlik qiladi. Vazirlik 2019-yil 1-fevral kuni tashkil etilgach, lavozim taʼsis etilgan. Amaldagi vazir – Joʻrabek Mirzamahmudov. Vazir lavozimi Bosh vazir taqdimnomasiga binoan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.
## Vazifalari
* Energetika xavfsizligini taʼminlash, aholini yoqilgʻi energetika bilan taʼminlash ishlariga rahbarlik qilish
* Energetika sohasida infratuzilma obyektlarini qurishga investitsiyalarni jalb qilish
* Energetika sohasida huquqiy va texnik tartibga solish
## Vazirlar roʻyxati

## Manbalar
Ar-Rashid billoh

**Abu Jaʼfar al-Mansur ibn al-Fadl al-Mustarshid billoh** (), **ar-Rashid billoh** () shoh nomi bilan mashhur (1109–1138-yil 6-iyun), 1135–1136-yillarda Bagʻdodda hukmronlik qilgan Abbosiylar xalifasi. 1135-yilda otasi al-Mustarshidning oʻrniga xalifalik taxtiga oʻtirgan. 1135-yildan to 1136-yil 17-avgust sanasida Bagʻdod aholisi unga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargunga qadar 1 yil davomida hukmronlik qilgan.

## Hayoti

Ar-Rashid billoh xalifa al-Mustarshid va uning iroqlik Xushf ismli kanizagining oʻgʻli boʻlgan. Toʻliq ismi Mansur ibn al-Fajl al-Mustarshid, kunyasi *Abu Jaʼfar*. Otasi al-Mustarshid tomonidan xalifalik taxtiga merosxoʻr etib tayinlangan. Shahzoda sifatida ar-Rashid umrini muhtasham Bagʻdod shahrida oʻtkazgan. Uning nomi Bagʻdod tangalarida, shuningdek, xalifa bilan birga saljuqiylar tangalarida ham zarb qilingan. 1135-yilda otasi sirli ravishda oʻldirilganidan keyin hokimiyat tepasiga kelgan.

Otasi al-Mustarshid singari ar-Rashid ham saljuqiy turklardan (harbiy jihatdan) mustaqillikka erishish uchun muvaffaqiyatsiz urinishlarni amalga oshirgan. U otasining oʻlimi uchun qasos olish maqsadida sulton Gʻiyoddin Mas’udning elchisini haqorat qilgan, undan katta boylik talab qilgan va olomonni sultonning saroyini talon-taroj qilishga undagan. Bu ishlarda uni Imomuddin Zangiy qoʻllab-quvvatlab turgan. Elchisi Dubay ibn Sadaqaning oʻldirilganini eshitgan sulton Mas’ud shoshilinch tarzda poytaxtga borib, shaharni qamal qilgan. Daryo va kanallar orqali yaxshi himoyaga ega boʻlgan Bagʻdod dastlab hujumga qarshilik koʻrsatgan, biroq keyinchalik keskin vaziyatdan umidsizlikka tushgan xalifa va Zangiy Mosulga qochib ketgan. Sulton hokimiyati qayta tiklanib, kengash oʻtkazilgan, xalifa taxtdan olingan va uning amakisi al-Muqtafiy hokimiyatga yangi xalifa etib tayinlangan.

## Oʻlimi
Ar-Rashid Isfahonga qochib ketgan va u yerda 1138-yilning iyun oyida 4 ta Nizoriy ismoiliy qotillar tomonidan oʻldirilgan. Uning oʻlimi Alamutda 1 hafta davomida nishonlangan.

## Manbalar
Favqulodda vaziyatlar vaziri (Oʻzbekiston)

** Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlari vaziri** – Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligiga rahbarlik qiladi. 1995-yil 16-avgust kuni vazirlik tashkil etilishi munosabati bilan, lavozim joriy etilgan. 
## Vazifalari
* Oʻzbekistondagi favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish
* Fuqaro muhofazasi ishlariga rahbarlik qilish

## Vazirlar roʻyxati

## Manbalar
Xolid Mashal

**Xolid Mashal** (; 1956-yil 28-may)  —  Hamas yetakchilaridan biri, Hamas siyosiy byurosi rahbari (1996-2017).

## Hayoti
Xolid Mashal 1956-yil 28-mayda tavallud topgan. 1971-yilda „Musulmon birodarlar“ga qoʻshilgan. 1996-yilda Hamas siyosiy byurosi boshqargan, lekin harakatning yetakchisi deb hisoblanmagan. Isroil maxsus xizmatlari 1998-yilda Iordaniyada zaharlashadi va u komaga tushadi.

2017-yilgi Xolid Mashal saylovda Ismoil Haniyaga yengilganidan soʻng Quvayt, Iordaniya va Suriya kabi davlatlarda istiqomat qiladi.

2024-yilda Yahyo Sinvarning oʻldirilganidan keyin u Hamas yetakchisi boʻlishni oʻz boʻyniga oladi.

## Manbalar

## Havolalar
Nimasan?

**„Nimasan?“** — 2023-yilda Jahongir Otajonov tomonidan ijro etilgan qoʻshiq. Qo‘shiq matni turkman shoiri Mahtumqulining „Namasan?“ nomli gʻazalining o‘zgartirilgan talqini hisoblanadi. Musiqiy klip Sardor Faxriddinov tomonidan suratga olingan boʻlib, unda „yuzsiz“ nomaʼlum obraz gavdalantirilgan.

## Manbalar


## Havolalar

*
Jamal Abdelhamid

**Jamal Abdelhemid** (arabcha جمال عبد الحميد; 1957-yil 24-noyabrda Qohirada tugʻilgan) – misrlik futbolchi, yarim himoyachi ampulasida oʻynagan.

## Klubdagi faoliyati
Jamel Abdelhamidning faoliyati Misrning ikki eng kuchli klubi: „Al-Ahli“ va „Zamalek“da oʻtgan. Jamal bu klublar bilan mahalliy va qitʼa miqyosida koʻplab unvonlarni qoʻlga kiritgan. Misr chempionatlarida u 99 ta gol kiritishga muvaffaq boʻlgan, Afrika klublar musobaqalarida esa 18 ta gol kiritgan (16 tasi „Al-Ahli“ va 2 tasi „Zamalek“ tarkibida).

## Xalqaro faoliyati
Jamel Abdelhamid 1990-yilgi Jahon chempionatida Misr terma jamoasi tarkibiga kiritilgan. Misrning turnirdagi 3 ta oʻyinining barchasida Abdelhamid ishtirok etgan: guruh bosqichida Niderlandiya, Irlandiya va Angliya terma jamoalariga qarshi oʻyinlar shular jumlasidan. Niderlandiyaga qarshi oʻyinda Abdelhamid jamoa sardori boʻlgan va 70-daqiqada yarim himoyachi Magdi Tolba bilan almashtirilgan. Irlandiyaga qarshi ikkinchi oʻyinda Abdelhamid asosiy tarkibda boʻlmagan holda, 76-daqiqada hujumchi Ahmad Al-Kass oʻrniga maydonga tushgan. Italiya bilan soʻnggi oʻyinda Abdelhamid yana asosiy tarkibda va sardor sifatida maydonga tushgan, ammo 77-daqiqada yarim himoyachi Tarek Soliman bilan almashtirilgan.

## Yutuqlari
### Al-Ahli
– Misr chempioni (5 marta): 1976—1977, 1978—1979, 1979—1980, 1980—1981, 1981—1982

– Misr kubogi gʻolibi (3 marta): 1977—1978, 1980—1981, 1982—1983

– Afrika chempionlar kubogi sovrindori: 1982-yil

– Afrika kubok egalari kubogi gʻolibi: 1984-yil

### Zamalek
– Misr chempioni (4 marta): 1983—1984, 1987—1988, 1991—1992, 1992—1993

– Misr kubogi gʻolibi: 1987—1988

– CAF Superkubogi sovrindori: 1993-yil

– Afro-Osiyo kubogi gʻolibi: 1987-yil

### Terma jamoa
– Afrika chempioni: 1987

## Manbalar

## Havolalar
*
Giada Abate

**Giada Abate** 2003-yil 6-martda tugʻilgan italiyalik futbolchi boʻlib, u hozirda Italiya B seriyasida faoliyat yuritayotgan „Genoa Women“ jamoasining yarim himoyachisi hisoblanadi.
## Klubdagi faoliyati
Abate 2019-yilda katta ayollar futbol jamoasi tashkil etilganidan beri „Jenoa“ tarkibida oʻynab kelmoqda. U boshidan beri jamoa sardori vazifasida oʻynab kelmoqda.

2019—2020-yilda „Jenoa“ Italiya C Seriyasiga aʼzo boʻlmagani sababli D Seriyada ishtirok etgan. Bu yerda „Jenoa“ COVID-19 pandemiyasi tufayli musobaqa toʻxtatilgunga qadar oʻtkazilgan 10 ta oʻyinning barchasida gʻalaba qozongan va qolgan 4 ta oʻyinni oʻtkazmasdan avtomatik tarzda yuqori ligaga koʻtarilgan.

2020—2021 va 2021—2022-yilgi mavsumda Giada C seriyada oʻynab, 52 ta uchrashuvda maydonga tushgan va 5 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan. Keyinchalik, „Jenoa“ 2022-yilning yozida B Seriyada ishtirok etayotgan „Kortfranka“ ayollar jamoasining sport huquqlarini sotib olgan va shu tariqa 2022—2023-yilgi B Seriyaga roʻyxatdan oʻtish imkoniga ega boʻlgan. B seriyada Giada 2022-yil oktyabridan 2023-yil martgacha 20 ta oʻyinda qatnashgan. 2023-yilning 12-martida „Latsio“ga qarshi oʻyinda Giada tizzasining xochsimon bogʻlamidan jarohat olgan.

Abate 371 kun davomida maydondan chetda qolgan va nihoyat, 2024-yil 17-martda „Tavanyakko“ga qarshi 4:1 hisobida gʻalaba bilan yakunlangan oʻyinda zaxiradan tushgan.

## Xalqaro faoliyati
Giada Italiyaning barcha yosh terma jamoalarida oʻynagan. 2018-yilda Abate U16 terma jamoasi bilan dastlabki 9 ta oʻrtoqlik uchrashuvda ishtirok etgan (shulardan toʻrttasi Friuli-Venezia Giuliya viloyatida oʻtkazilgan „Torneo delle Nazioni“ turnirida boʻlib, unda Italiya 4-oʻrinni egallagan). 2019-yilda esa yana 6 ta oʻyinda maydonga tushgan (toʻrttasi „Torneo delle Nazioni“ turnirida, unda Giada Makedoniyaga qarshi oʻyinda jamoaga sardorlik qilgan va milliy terma jamoada yagona golini kiritgan).

2019-yil yozida Abate U17 terma jamoasida oʻynashni boshlagan. U Serbiyaga qarshi ikki oʻrtoqlik uchrashuvda debyut qilgan va keyinchalik 17 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi 2020-yilgi UEFA chempionati saralash bosqichida yana uch oʻyinda ishtirok etgan. Biroq, turnir COVID-19 pandemiyasi sababli bekor qilingan.

## Manbalar
Al-Mustansir II

**Abul-Qosim Ahmad al-Mustansir** (; taxminan 1210–1261-yil 28-noyabr) – Qohirada hukmronlik qilgan, Mamluklar sultonligiga boʻysungan birinchi Abbosiy xalifa. 1261-yil iyun oyidan 1261-yil 28-noyabr oyiga qadar hukmronlik qilgan.

## Hayoti
Abul-Qosim Ahmad Abbosiylar sulolasi aʼzosi boʻlib, Bagʻdodda jiyani, xalifa al-Mustaʼsim tomonidan qamoqqa tashlangan. 1258-yilda moʻgʻullar Bagʻdodni talon-taroj qilganidan soʻng u sahrodagi arab qabilalarining oldiga qochib ketgan va u yerda 1260-yilda moʻgʻullar Suriyadan quvib chiqarilgunga qadar 3 yildan koʻproq vaqt davomida yashirinib yurgan. Soʻngra Misrning Qohira shahriga yoʻl olib, 1261-yilda Mamluk sultoni Baybars I tomonidan xalifa etib tayinlangan. Oradan vaqt oʻtib, Bagʻdodni qutqarish maqsadida al-Mustansir qoʻshin bilan sharqqa yuborilgan. 1261-yilda al-Anbar (hozirgi Iroqning Falluja shahri) yaqinida moʻgʻullar tomonidan al-Mustansirning qoʻshiniga pistirma qoʻyilgan va al-Mustansir oʻldirilgan. Oradan maʼlum vaqt oʻtib, uning oʻrniga Abbosiylarning ancha uzoq qarindoshi, sobiq xalifa al-Hakim I xalifa deb eʼlon qilingan. Al-Hakim Abbosiylar sulolasidan biror kishining toʻgʻridan-toʻgʻri ajdodi boʻlmasa ham 1517-yilda Usmoniylar davlati Misrni zabt etguniga qadar Ahmad al-Mustansir asos solgan Qohira xalifalari avlodi Qohirada hukmronlik qilishda davom etgan. Biroq shunday boʻlsa-da, Qohira xalifalari Mamluklar uchun yuqori ahamiyatga ega boʻlgan shaxslar emas, balki shunchaki diniy arboblar edi, xolos.

## Adabiyotlar
* Amitai-Preisss, Reuven. *Mongols and Mamluks: The Mamluk-Ilkhanid War, 1260-1281*. Cambridge: Cambridge University Press, 1995. Pp.&nbsp;56–60, 62.
* 
* Glubb, John Bagot. *Soldiers of Fortune: The Story of the Mamlukes*. New York: Dorset Press, 1988. Pp.&nbsp;66, 73–75.
* Holt, P. M. „al-Mustansir (II).“ *The Encyclopaedia of Islam*. 2nd ed. Vol. VII. P. 729.
*
Tadqiqiy pedagogika

**Tadqiqiy pedagogika** — pedagogika sohasida tatqiqot olib borish jarayonini amalga oshirish, metodlari, usullari hamda shakllarini oʻrganuvchi fan.
Tamara Chikunova

**Tamara Ivanovna Chikunova**, tavallud paytidagi familiyasi **Petrova** (1948, Toshkent – 2021-yil 31-mart) – oʻzbek huquq faoli, oʻlim jazosi va qiynoqlarga qarshi kurashchi, „Onalar oʻlim jazosi va qiynoqlarga qarshi“ harakati asoschisi.

Chikunova Toshkentda tugʻilgan va oʻz saylovoldi kampaniyasinda oʻgʻli Dmitriy 1999-yilda hibsga olinib, 2000-yil iyulida qatl etilganidan keyin boshlagan. 2005-yilda BMT Dmitriy Chikunovning hukmini yolgʻon deb tan oldi va vafotidan keyin reabilitatsiya qilindi. Oʻzbekiston 2008-yilda bekor qilgan oʻlim jazosiga qarshi chiqqan. Kolomb d’Oro mukofoti va 2005-yil Nyurnberg xalqaro inson huquqlari va Fransiyaning „Ozodlik“ mukofotlari bilan taqdirlangan. Italiyaning „Hayot uchun shaharlar – oʻlim jazosiga qarshi shaharlar“ medali va Tinchlik boʻyicha Nobel mukofotiga nomzod boʻlgan. Chikunova oʻzida Rossiya fuqoraligin saqlab qolgan va kichik miqdorda nafaqa olgan. Oʻzbekistonda 2001—2008-yillar davomida 23 nafar shaxsning jinoyat ishlari koʻrib chiqilishi natijasida oʻlim jazosi turli muddatlarga almashtirishga qatnashgan. 2016-yilda Papa Francis bilan uchrashdi.

Nihoyat, Oʻzbekiston davlati BMTning Fuqarolik huquqlari toʻgʻrisidagi paktini qabul qildi va oʻlim jazosini bekor qildi. Chikunova saʼy-harakatlari bilan Tojikiston va Qozogʻistonda ham oʻlim jazosi qoʻllanilishi toʻxtatildi.

Keyinchalik Chikunova Italiyaga koʻchib oʻtdi va u yerdan butun Yevropa boʻylab, xususan, Yevropaning yagona davlati – Belarusda oʻlim jazosining davom etishiga qarshi kampaniya olib bordi.

2021-yil 31-martda Italiyaning Novara shahrida vafot etdi, Italiyaning SantʼEgidio jamoasida yashadi.

## Yana qarang

* Oʻzbekistonda inson huquqlari
* Oʻzbekistonda ayollar

## Manbalar
Kachayte

**„Kachayte“** () — 2024-yilda Jahongir Otajonov tomonidan ijro etilgan va omma orasida turli xil tanqidlarga uchragan qoʻshiq. 

## Tarixi
Jahongir Otajonov qoʻshiq matnini Yuliya Morozovaning Youtube kanalida koʻrib qoladi. Qoʻshiq musiqasi Behzod Aytboyev tomonidan oʻzbekcha musiqiy ladda yozilgan. Matni esa rus tilida boʻlib, uning muallifi Galina Barskaya () hisoblanadi va unda oʻz tanasini sunʼiy tarzda oʻzgartirayotgan ayollar, hozirgi yoshlar orasida tarqalgan „yot gʻoyalar“ hamda ularning tashqi koʻrinishlari tanqid ostiga olinadi. Xonandaning oʻzi esa bu qoʻshiq haqida quyidagilarni aytgan:

## Musiqiy klip
Qoʻshiq va musiqiy klip gʻoyasi Otajonovning oʻziga tegishli boʻlib, musiqiy klip Doniyor Abdurahmonov tomonidan tasvirga olingan. Keyinchalik ushbu matn asosida boshqa qoʻshiqlar ham aytilgan.

## Tanqidlar va eʼtiroflar
Ozodlik radiosining „Ozod Nazar“ koʻrsatuvida „bu qoʻshiq „instaoyim“ yoki „instaniso“larga qaratilgan“ deb eʼtirof etilgan. Boshqalar tomonidan Jahongir Otajonovning ayollar obraziga kirishi va „yasama tana aʼzolarini silkitishi“ kabi qiliqlari qoralangan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*
Salvador de Madariyaga

**Salvador de Madariaga y Roxo **(isp. Salvador de Madariaga y Rojo; 1886-yil 23-iyul, La Coruña, Ispaniya – 1978-yil 14-dekabr, Lokarno, Shveytsariya) – ispan yozuvchisi, diplomat, jurnalist, tarixchi, psixolog.

## Biografiyasi
De Madariaga Parijda muhandislik taʼlimini olgan, soʻngra Buyuk Britaniyaning Oksford universitetida oʻqishni davom ettirgan. Bir muddat „Shimoliy Ispaniya temir yoʻl kompaniyasi“da ishlagan, biroq koʻp oʻtmay muhandislik faoliyatini toʻxtatib, Londonga koʻchib oʻtgan. U yerda jurnalist sifatida faoliyat yuritib, The Times uchun ingliz tilida maqolalar yoza boshlagan. Aynan shu davrda oʻzining dastlabki esselerini eʼlon qilgan.

Yozuvchi 1921-yilda Madaryaga Millatlar Ligasi Kotibiyatiga doimiy muxbir sifatida tayinlandi, 1922-yilda esa qurolsizlanish boʻlimi rahbari etib tayinlandi. 1928-yildan boshlab Oksford universitetida ispan tili professori lavozimida faoliyat yuritdi. U shu yerda milliy ruhshunoslikka oid oʻzining birinchi kitobini nashr ettirdi: „Inglizlar, fransuzlar, ispanlar“ („Englishmen, Frenchmen, Spaniards“).

Salvadar 1931-yilda Ispaniyaning AQShda elchisi va Millatlar Ligasida doimiy vakili etib tayinlandi hamda bu lavozimni besh yil davomida egalladi. Shu davrda Madaryaga „Millatlar Ligasining vijdoni“ laqabini oldi[1]. 1932-yildan 1934-yilgacha u Fransiyada elchi boʻlib ishladi[2]. 1933-yilda esa chap liberal Avtonom Galisiya respublikachilar tashkilotidan Ispaniya Milliy Kongressiga saylanib, bir vaqtning oʻzida adliya vaziri va taʼlim vaziri lavozimlarini egalladi.

1936-yil iyulda fuqarolar urushi boshlanishi bilan u ixtiyoriy ravishda Angliyaga ketib, u yerdan Franko diktaturasiga qarshi kurashni tashkiliy jihatdan qoʻllab-quvvatladi. 1949-yilda esa Yevropa kollejining asoschilari qatoriga kirdi.

### Adabiyotdagi faoliyati
Madaryaga Don Quixote sarguzashtlari, Xristofor Kolumb va Lotin Amerikasi tarixi haqidagi kitoblar muallifidir. U oʻz asarlarida doimo yagona, birlashgan Yevropa gʻoyasini ilgari surgan. Fransuz, nemis, ispan, galisian (ona tili) va ingliz tillarida ijod qilgan. 1973-yilda Buyuk Karl nomidagi xalqaro mukofotga sazovor boʻlgan. 1976-yilda Ispaniyaga qaytib kelib, u yerda oʻzining adabiy faoliyatini davom ettirgan.

## Manbalar
Amal Ayouch

**Amal Ayouch**(1966-yilda tug‘ilgan) - Marokashlik aktrisa, 1990-yillarning oxiridan boshlab fransuz tilida sahnada va kinoda rol o‘ynagan. 2015-yil yanvar oyida Brazzavilda bo‘lib o‘tgan Afrika ayollar kinofestivalida mukofot bilan taqdirlandi. Ayouch Marokashdagi "Fondation des arts vivants" (Jonli san’atlar jamg‘armasi)ga rahbarlik qilgan.
## Hayoti
1966-yilda Kasablankada tug‘ilgan Amal Ayouch yoshligidan aktyorlikka qiziqib, o‘rta maktabdan teatrda o‘ynagan. 18 yoshida Montpellierga keldi va u yerda dorixonachilikda o‘qidi. Universitetda o‘qiyotganda, 1987-yilda fransuz adabiyoti bo‘limiga biriktirilgan teatr guruhiga qo‘shildi.
Amal kino karerasini Les Amis d’hier (1998) filmida muhim rol o‘ynagan dorixonachi Hassan Benjelloun bilan boshlagan. Ko‘p o‘tmay Hakim Noury uni Rachid El Ouali bilan birga „Destin de Femme“ filmida rol o‘ynashga taklif qildi. Turmush o‘rtog‘iga bo‘ysunishdan bosh tortgan ayol rolini o‘ynab, filmning muvaffaqiyatli bo‘lishiga hissa qo‘shdi.
1999-yilda Amal amakivachchasi Nabil Ayouch tomonidan suratga olingan "Ali Zaoua" filmida axloqsiz ayol rolini ijro etishga rozi bo‘ldi. Keyinchalik, Farida Belyazidning "Kasablanka, Kasablanka" (2002) va Chassan Benjellounning "Sukut lablari" (2001) filmlarida ham shunga o‘xshash rollarda suratga tushdi. Driss Chouikaning "Muhabbat o‘yini" (2006) filmida ham bosh rolni ijro etib, Younes Megri bilan intim sahnalarda murakkab rolni mahorat bilan uddaladi.Shuningdek, "Les Anges de Satan" (2007) singari boshqa muvaffaqiyatli filmlarda ham suratga tushgan.
Nabil Lahlou tomonidan rejissyorlik qilingan ikkita filmda, "Les années de l’exil" (2001) va "Tabite or not Tabite" (2004) nomli spektakllarda rol ijro etgan. Bundan tashqari, aynan Lahlou uni sahnada o‘ynashga ilhomlantirgan bo‘lib, uni o‘zining "Ophélie n’est pas Morte," "Les Tortues," "Antigone" va "En Attendant Godot" kabi teatr spektakllarida rol o‘ynashga taklif qilgan.
## Filmografiyasi
### Filmlari

## Manbalar
Michio Mado

**Mitio Mado** ( **ismi Mitio Isida**; 1909-yil 16-noyabr— 2014-yil 28-fevral) yapon shoiri, bolalar uchun koʻplab sheʼrlar muallifi.

## Biografiyasi
Mitio Xonsyu orolidagi Yamaguti prefekturasida tugʻilgan. Besh yoshga toʻlganda, uning ota-onasi Tayvanga (1945-yilda Yaponiya tomonidan bosib olingan) ishlash uchun ketishdi. Shoir 5 yil bobosi bilan birga yashadi. Keyinchalik Tayvanga, ota-onasining yoniga koʻchib oʻtdi va u yerda Taypey Milliy Texnologiya Universitetini tugatdi. Oʻzining birinchi she’rlarini „Ayumi“ gazetasida nashr etdi. Universitetni tugatgandan soʻng, Tayvan general-gubernatori apparatida Suv yoʻllari va portlar departamentida muhandis boʻlib ishlagan.

Shoir 1943-yilda Yaponiya harbiy-dengiz flotiga xizmatga chaqirildi va bir qator harbiy kampaniyalarda faoliyat yuritdi. Yaponiya taslim boʻlgandan soʻng Singapurga ketgan. 1948-yilda Yaponiyaga qaytgach, Mado „Detskaya kniga“ jurnali nashr etiladigan nashriyotda ishladi. 1959-yilda nafaqaga chiqqanidan soʻng, oʻzini butunlay sheʼriyat va rassomlikka bagʻishladi. Uning ijodiy merosi 1200 dan ortiq she'rlarni oʻz ichiga oladi.

Madoning ijodi 1990-yillarning boshlariga qadar Yaponiyadan boshqa joyda chop etilmagan, ammo 1992-yilda Empress Mitiko tashabbusi bilan Madoning „Dōbutsutachi“ („Hayvonlar“) kitobi ingliz tiliga tarjima qilindi. Yaponiya va AQShda ikki tilli (yapon-ingliz) versiyada nashr etildi va butun dunyoga tarqaldi. 1994-yilda Andersen nomidagi mukofotga sazovor boʻldi.

Mito Madoning ikkita she’rini 1934-yilda Hakusyu Kitaxara „Kodomo no kuni“ bolalar jurnalida chop etish uchun tanladi va 1936-yilda bastakor Yasuxara Yamaguti Madoning „Futa atsu“ she’riga kuy bastalagan. Shunday qilib, uning ikkinchi jahon urushi bilan toʻxtatilgan bolalar yozuvchisi sifatidagi karyerasi boshlandi.

## Manbalar