Jo Baer

**Josephine Gail Baer** (, 1929-yil 7-avgust) — rassomchilikning minimalizm yoʻnalishida ijod qiluvchi amerikalik rassom. U 1960-yillarning oʻrtalarida Nyu-Yorkdagi Fischbach galereyasida va boshqa zamonaviy sanʼat maskanlarida oʻz asarlarini namoyish qila boshladi. 1970-yillarning oʻrtalarida u ob’ektiv boʻlmagan rasm chizishdan voz kechadi. Baer tasvirlar, ramzlar, soʻzlar va iboralarni noanʼanaviy tarzda birlashtiradi. U Niderlandiyaning Amsterdam shahrida yashaydi va ishlaydi.

## Hayotining dastlabki yillari
Josephine Gail Baer 1929-yil 7-avgustda Vashington shtatining Seattle shahrida tugʻilgan. Uning onasi Hortense Kalisher Kleinberg rassom boʻlgan va qiziga mustaqillik tuygʻusini singdirgan ayollar huquqlarining ashaddiy tarafdori edi. Uning otasi Lester Kleinberg muvaffaqiyatli savdo brokeri boʻlgan. Baer bolaligida Kornish sanʼat kollejida sanʼatni oʻrgangan. Onasi uning tibbiy illustrator boʻlishini xohlagani uchun u Seattleda joylashgan Vashington universitetining biologiya fakultetiga oʻqishga topshiradi va u yerda 1946-yildan 1949-yilgacha oʻqigan. U oʻzining universitetdagi kursdoshi Gerard L. Hanauerga turmushga chiqdi. Ularning nikohi uzoq davom etmaydi va ajrashadi.

1950-yilda Baer turli kibbutzimlarda qishloq sotsializmining saboqlarini oʻrganish uchun Isroilga ketadi. Keyinchalik Nyu-York shahriga qaytib, 1950-yildan 1953-yilgacha u ijtimoiy tadqiqotlar uchun yangi maktabda psixologiya magistri darajasida kurs ishini bajardi. Baer kechasi maktabga borardi, kunduzi esa u dizayn studiyasida chizmachi va kotib sifatida ishlagan.

Baer 1953-yilda Los-Anjelesga koʻchib oʻtdi va koʻp oʻtmay yozuvchi Richard Baerga turmushga chiqdi. Ularning oʻgʻli sotuvchi, yozuvchi va maslahatchi boʻlgan Joshua Baer 1955-yilda tugʻilgan. Er-xotin 1950-yillarning oxirida ajrashgan. Bu vaqt ichida Baer oʻsmirlik davridan beri ilk marta rasm chizishni boshladi. Ferus galereyasida Edward Kienholz va boshqa mahalliy rassomlar bilan doʻstlashdi. U rassom John Wesley bilan tanishadi va ular oila qurishadi. Ammo Baer John Wesley bilan ham ajrashadi. Ular birga 1960-yildan 1970-yilgacha yashashgan. Ular 1960-yilda Nyu-Yorkka koʻchib oʻtishadi. Baer 1975-yilgacha Nyu-Yorkda yashaydi. John Wesleydan ajralganidan keyin ham u bilan uzoq muddat munosabatlarni saqlab qoladi.

Baer 1950-yillarning oxirida Nyu-York maktabining aʼzolari, xususan Arshile Gorky, Robert Motherwell, Clyfford Still va Mark Rothkolardan vizual elementlarni oʻrgandi.

## Ijodiy faoliyati (1960-1975-yillar)

### Rasmlar va koʻrgazmalar

1960-yilda Baer abstrakt ekspressionizmda ijod qilishni toʻxtatdi. Ushbu uslubdagi ikkita mashhur rasmi: „Black star“ (*tarjimasi:Qora yulduz*) (1960—1961-yillar, Kröller-Muller muzeyi, Otterlo) va „White star“ (*tarjimasi:Oq yulduz*) (1960—1961-yillar, Kröller-Muller muzeyi, Otterlo). Keyinchalik u yanada qisqartirilgan formatni taqdim etdi. Unda tasvir kesilib, tuvalning markaziy qismi butunlay oq rangga aylanadi. 1962-yilda Baer oʻn oltita tuvaldan iborat koreys seriyasini boshladi. Ushbu tuvallarga Richard Bellami nom bergan. Koreyslar tuvali koʻk va qora chiziqlar bilan oʻralgan, zich boʻyalgan oq rangdagi dominant maydondan iborat boʻlib, ular miltillovchi va harakatlanayotgandek tuyulardi. Bu optik illyuziya Baerning „yorugʻlik tushunchasiga“ eʼtibor qaratganini bildiradi. Baer koreyslar tuvali uchun oʻzining ilhomini oʻsha paytda oʻqiyotgan Samuel Beckettning „Nomsiz“ romaniga bogʻlagan. Baer 1964—1966-yillar oraligʻida yaratgan koʻplab asarlarida tuvalning chetlari va qirralaridagi ikkita kvadrat yoki toʻrtburchaklarni rangli chiziqlar bilan belgilshda davom etgan.

Sol LeWitt, Donald Judd va Dan Flavin kabi rassomlar Baerni rivojlanayotgan minimalizm harakatida tengdosh sifatida qabul qilishgan. 1964-yilda Flavin „Oʻn bir rassom“ koʻrgazmasini tashkil qiladi, bu minimalizmning asosiy figuralarini aniqlashda muhim qadam boʻldi. Ushbu koʻrgazmada Baer, Judd, Flavin, LeWitt, Ward Jackson, Frank Stella, Irwin Fleminger, Larry Poons, Walter Darby Bannard, Robert Ryman, Leo Valledorlar ishtirok etgan. 1966-yilda Baerning birinchi bir kishilik namoyishi oʻsha paytda avangard sanʼati markazi boʻlgan Fischbach galereyasida boʻlib oʻtdi. Oʻsha yili u Nyu-Yorkdagi Solomon R.Guggenheim muzeyida boʻlib oʻtgan „Tizimli rasm“ zamonaviy geometrik abstraksiyaning koʻrgazmasida ham ishtirok etdi. U, shuningdek, Virginia Dwan galereyasida Ad Reinhardt va Robert Smithson hamkorligida tashkil etilgan „10“ guruh koʻrgazmasida ishtirok etdi. Baer, Ad Reinhardt va Robert Smithsondan tashqari, Carl Andre, Judd, LeWitt, Flavin, Robert Morris, Michael Steiner va Agnes Martin kabi boshqa rassomlar ham tanlangan. Baerrning ushbu koʻrgazmalarda namoyish etilgan vertikal va gorizontal singl, diptix hamda triptix rasmlarini oʻz ichiga olgan asarlari Nyu-York sanʼat olamida uning obroʻsini oshirdi. 1960-yillarning oxirida Baer ranglar bilan tajriba oʻtkaza boshladi.

### Asarlari

Baer Nyu-Yorkda yashagan yillari faol ravishda asarlar yozdi. Muharrirlarga yozgan maktublarida, maqolalarida va sanʼat jurnallaridagi bayonotlarida u rasmning yaxlitligi va davom etayotgan ahamiyatini minimalist haykaltaroshlar tomonidan unga qilingan hujumlardan himoya qildi. 1970-yilda nashr etilgan „Art & Vision: Mach Bands“ asarida u vizual idrok etishning fizikasi va psixologiyasini yoritib beradi. U ushbu tadqiqotni tomoshabinning sub’ektiv his-tuygʻulari bilan bogʻlab, zamonaviy sanʼatda qirralar, chegaralar va konturlarni qanday boshdan kechirishi bilan bogʻladi.

## Ijodiy faoliyati (1975-yildan hozirgacha)
1975-yilda Baer Whitney Amerika sanʼati muzeyida oʻzining minimalist ishlarini namoyish etgan. Baer Nyu-York sanʼat olamidan uzoqlashishga harakat qiladi va 1975-yil iyun oyida u Irlandiyaning Louth okrugidagi Norman qoʻriqxonasida joylashgan Smarmor qal’asiga koʻchib oʻtdi.

Baer ushbu yangi muhitda otlar, qushlar va boshqa hayvonlarning, shuningdek, qishloq odamlarining rasmlarini chizdi. U hayvonlar, inson tanasi va ob’ektlari tasvirlarining parchalarini sokin, shaffof ranglarda boʻyashni boshladi. Baer, shuningdek, gʻor rasmlari, paleolit haykallari kompozitsiyalaruni yaratdi.

1977-yilda Baer Oksforddagi Zamonaviy sanʼat muzeyida koʻrgazma oʻtkazdi. Koʻrgazmada u britaniyalik rassom Bruce Robbins bilan tanishadi. Ikkalasi 1978-yildan 1984-yilgacha avval Irlandiyada, keyin esa 1982-yildan 1984-yilgacha Londonda birga yashab, birga ishlagan, rasmlar, chizmalar va matnlar yaratgan. Ularning hamkorligi sakkizta ikki kishilik koʻrgazmada namoyish etildi. Londonda boʻlganida, Baer oʻzining eng mashhur maqolalaridan birini yozgan. Ushbu maqola Amerika Qoʻshma Shtatlarida 1983-yil oktyabr oyida nashr etilgan.

Uning ijodiy ishlari Filadelfiyadagi Mur sanʼat va dizayn kollejidagi Paley Levy galereyasida (1993-yil), Kröller-Myuller muzeyida (1993-yil), Amsterdamdagi Stedelijk muzeyida (1999-yil), Nyu-Yorkdagi Dia Sanʼat markazida (2002—2003-yillar), Eyndxovendagi Van Abbemuseum muzeyida (1986 va 2009-yillar), Berlindagi Galerie Barbara Tumm muzeyida (2010-yil) namoyish etilgan.

## Adabiyotlar
**Jo Baer. Paintings 1962-1975.*  Oxford, Museum of Modern Art, 1977.
*Marja Bloem and Marianne Brouwer, *Jo Baer:  Paintings 1960-1998*.  Amsterdam, Stedelijk Museum, 1999.
*Lynne Cooke, *Jo Baer:  The Minimalist Years, 1960-1975*.  New York:  Dia Center for the Arts, 2003.
*Julia Friedrich, ed., *[https://www.worldcat.org/oclc/855706064 Jo Baer]*. Kohn. Walther Konig, 2013.

## Manbalar

## Havolalar
* Official website
* A Piece of Work Podcast, Abbi Jacobson interviews Jo Baer, 2017, WNYC Studios/MoMA
* Oral history interview with Jo Baer, 2010 Oct. 5-7 from the Smithsonian Archives of American Art
* Artcyclopedia
* bombsite 
* contemporary art daily