Shakshuka

**Shakshuka** (    , shuningdek, *shakshuka* yoki *chakchouka* deb ham ataladi) pomidor, zaytun moyi, qalampir, piyoz va sarimsoq sousida qaynatilgan tuxumdan iborat mag'rib taomidir, odatda zira, qizil qalampir va qayin qalampiri bilan ziravorlanadi. Joan Natanning so'zlariga ko'ra, shakshouka 16-asrning o'rtalarida Usmonli Shimoliy Afrikada Kolumbiya almashinuvining bir qismi sifatida Hernan Kortes tomonidan mintaqaga pomidor kiritilgandan so'ng paydo bo'lgan.

## Etimologiya
*Shakshouka* so'zi (    ) Mag‘rib atamasi bo‘lib, “aralashma” ma’nosini bildiradi. Bu so'zning aniq kelib chiqishi ko'pincha bahs-munozaralarga sabab bo'ladi, lekin ko'plab Mag'ribi taomlari va atamalarining nomlari singari, bu mintaqaning tub aholisi Amazig (yoki Berber) xalqining tilidan kelib chiqqan deb ishoniladi. G'arbiy Mag'ribda u *bīd wu matiša* (  ) deb ataladi. "tuxum va pomidor").

## Tarix
Taomning kelib chiqishi Liviya, Marokash, Tunis, Turkiya, Jazoir va Yaman bo'yicha raqobatchi da'volar bilan ba'zi tortishuvlarga sabab bo'lib qolmoqda. 

Bu taom, shuningdek, asrlar davomida Sefarad oshxonasining bir qismi bo'lib kelgan va 1950-1960-yillarda Liviya va Tunisdan yahudiy muhojirlar tomonidan Isroilga olib kelingan, u faqat 1990-yillarda menyularda ommalashgan. Uning Isroilda hozirgi mashhurligining katta qismi Tripolidan kelgan yahudiy muhojirlarining o'g'li Bino Gabso bilan bog'liq bo'lib, u 1991-yilda otasining Yaffadagi restoranini egallab olgan va uning nomini doktor Shakshukaga o'zgartirgan.

O'shandan beri bu taom butun dunyo bo'ylab mashhur bo'ldi, 2012-yilda yahudiy isroillik oshpaz Yotam Ottolenghi va uning falastinlik biznes sherigi Sami Tamimi tomonidan Quddus oshxonasi bo'yicha yozilgan kitobida kiritlgan. Isroillik taomlar yozuvchisi Gil Hovav shakshuka kabi taomlarning xalqaro miqyosda mashhurligini Ottolenghi va Tamimining kitobidan kelib chiqqanligiga ishonadi. Ba'zilar Isroilni bu taomni o'zlashtirishda ayblashdi, oshpaz Maykl Solomonov buni rad etdi: "Bu o'g'irlangan ovqat, deyish nafaqat noto'g'ri, balki dangasalikdir. O'sha mintaqadagi hamma o'z taomlarini shunday pishirishining asl sababi Usmonlilardir."

## Variantlari

Asosiy sousning o'zgartirish mumkin, ular ziravorlar va shirinliklar bilan farqlanadi. Ba'zi oshpazlar konservalangan limon, sho'r qo'y suti pishloqlari, zaytun, harissa,chorizo yoki merguez kabi achchiq kolbasa qo'shadilar. Shakshuka tuxumdan tayyorlanadi, lekin Turkiyada *[[Menemen (taom)|menemen]]* deb nomlanadigan milliy taom ham aynan shunga o'xshab ketadi.

Shakshukaning ba'zi o'zgarishlari qo'zichoq go'shti, qovurilgan butun ziravorlar, yogurt va yangi ko'katlar bilan ham tayyorlanishi mumkin. Ziravorlar orasida maydalangan koriander, qizil qalampir, zira va qayin qalampiri bo'lishi mumkin. Tunislik oshpazlar idishga kartoshka, loviya, artishok yuraklari yoki qovoq qo'shishlari mumkin. Shimoliy Afrika taomlari *[[Matbuha|matbuxa]]* shakshuka uchun asos sifatida ishlatilishi mumkin.

1950-yillarda Isroil armiyasining ratsioniga Spamning kosher versiyasidan tayyorlangan shaxsouka ( *loof* deb ataladi) qo'shilgan. Tuxum asosiy tarkibiy qism bo'lganligi sababli, u ko'pincha ingliz tilida so'zlashadigan mamlakatlarda nonushta menyusida bo'ladi, lekin arab dunyosida, shuningdek, Isroilda u ham mashhur kechki ovqatdir va humus va falafel kabi, Levant mintaqasida sevimli hisoblanadi. Unga tuzlangan sabzavotlar va merguez deb nomlangan Shimoliy Afrika kolbasa yoki oddiygina non, yalpiz choyi bilan xizmat qilishi mumkin.

Yahudiy madaniyatida shanba kuni kechki ovqat uchun pomidor qaylasining katta partiyasi tayyorlanadi va qoldiqlar ertasi kuni ertalab tuxum bilan shakshouka nonushta qilish uchun ishlatiladi. Andalusiya oshxonasida taom *huevos a la flamenca* sifatida tanilgan; bu versiya chorizo va serrano jambon o'z ichiga oladi. italyan oshxonasida bu taomning tomat pastasi, hamsi, sarimsoq va mayanez, ba'zan parmesan pishloqli *uova in purgatorio* (purgatoriyada tuxum) deb nomlangan versiyasi mavjud.

## Manbalar