Alba okrugi

**Alba okrugi** () Ruminiyaning Transilvaniya mintaqasida joylashgan okrug (județ)dir. Markazi – Alba Iulia, aholisi 63 536 kishi.

## Etimologiyasi
Lotin va rumin tillarida „oq“ degan maʼnoni anglatuvchi „Alba“ Alba Iulia shahri nomidan olingan. Vengriyada okrug nomi *Fehér megye* (*fehér*, shuningdek, oq degan maʼnoni anglatadi) va nemis tilida *Kreis Karlsburg* oʻlaroq tanilgan.

## Demografiyasi
2011-yil 31-oktabrda 327,224 nafar aholi istiqomat qiladi, aholi zichligi esa  nafar edi.

* Ruminlar – 89,9 % 
* Vengerlar – 4,8 %
* Roman loʻlilar- 4,7 %
* Nemislar (Transilvaniya sakslari) – 0,2 %

## Geografiyasi
Bu okrugning umumiy maydoni 6242 ni tashkil qiladi&nbsp;km 2, togʻlar uning yuzasining taxminan 59 % ni egallaydi.

Shimoli-gʻarbda Apuseni togʻlari; janubdaParang tizmasi shimoli-sharqiy guruhi – Řureanu va Cindrel togʻlari, sharqda chuqur, lekin keng vodiylarga ega Transilvaniya platosi joylashgan. Bu ich asosiy tarkibni Mureş daryosi vodiysi ajratib turadi.

Asosiy daryolari – Mureş daryosi va uning irmoqlari Tarnava, Sebeş va Arieşlardir.

### Tutash hududlar

* Sharqda Sibiu va Mureș okrugi.
* Gʻarbda Bihor va Arad okrugi.
* Shimolda Kluj okrugi.
* Janubi-gʻarbda Hunedoara okrugi.
* Janubda Valcea okrugi.

## Iqtisodiyoti
Okrugda sanoatning asosiy tarmoqlari quyidagilardir:

* Oziq-ovqat
* Toʻqimachilik
* Yogʻoch
* Mexanik
* Qogʻoz va qadoqlash materiallari
* Kimyo

Alba okrugida minerallar (oltin, kumush, mis), tuz va qurilish materiallari, shu jumladan marmar va granit qazib olinadi.

## Turistik diqqatga sazovor joylar

Okrugn

ning asosiy diqqatga sazovor joylari:

* Alba Iulia shahri
* Apuseni togʻlari
** Scărisoara karst majmuasi
** Găina togʻi
** *Dealul cu melci* („Salyangoz tepaligi“) Vidra gʻarbida
** Barren Detunata va Shaggy Detunata (Detunatele)
* Câlnic va Gârbova qal’asi
* Sebeş va Aiud shaharlari va cherkovlari
* Ocna Mureş kurorti
* Taara Moților etnografik hududi. Apuseni togʻlarida joylashgan Țara Moților Ruminiyaning kuchli va oʻziga xos anʼanalariga ega mintaqadir.
* Roșia Montană konchilik madaniy landshafti – yaxshi saqlangan Rim galereyalari mavjud va Kirnik (Cârnic) togʻida qazib olish ishlari 2000 yil oldin boshlangan. Kanada kompaniyasi ochiq usulda kon ochishga urinadi, ammo 2007-yilda loyihadan voz kechadi. Roșia Montană – noyob oltin namunalari mineral kollektorlari orasida mashhur joy hisoblanadi

## Siyosatda
2020-yilgi mahalliy saylovlarda yangilangan Alba okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibga ega 32 okrug maslahatchisidan iborat:

## Maʼmuriy boʻlinmalari

Alba okrugida 4 ta munitsipalitet, 7 ta shahar va 67 ta kommuna mavjud.

* Munitsipalitetlari:
** Aiud
** Alba Iulia – okrug markazi; 58 761 kishi (2011-yil)
** Blaj
** Sebeş

* Shaharlari:
** Abrud
** Baia de Aries
** Campeni
** Cugir
** Ocna Mures
** Teius
** Zlatna
 

## Tarixiy okrugi

Tarixiy jihatdan, Alba de Jos okrugi Buyuk Ruminiyaning markaziy-gʻarbiy, Transilvaniyaning janubi-gʻarbiy, Vengriyaning eski Alsó-Feher okrugi bilan bir xil hududda joylashgan. 1925-yilda maʼmuriy birlashish toʻgʻrisidagi qonun qabul qilingandan soʻng okrug nomi Alba okrugiga oʻzgartirildi va hudud qayta tashkil etildi. Gʻarbda Xunedoara okrugi, shimolda Turda okrugi, sharqda Sibiu va Târnava-Mică okruglari bilan chegaradosh boʻlgan. Uning hududiga hozirgi Alba okrugining markaziy qismi kirgan.

### Maʼmuriyati

Okrug dastlab etti tumandan (*plăși*) iborat edi : 

# Abrud (markazi – Abrudda)
# Aiud (markazi – Aiudda)
# Ighiu (markazi – Ighiuda)
# Ocna Mureş (markazi – Ocna Mureş)
# Sebeş (markazi – Sebeş)
# Teiuș (markazi – Teiushda)
# Vintu de Jos (markazi – Vintu de Josda)

Keyinchalik, Plasa Ighiu tugatildi va yana ikkita tuman tashkil etildi, ulardan:

# Abrud (yetti qishloq, markazi – Abrudda)
# Aiud (oʻttiz uchta qishloq, markazi – Aiud)
# Alba Iulia (oʻn sakkiz qishloq, markazi – Alba Iulia)
# Ocna Mureş (yigirma bir qishloq, markazi – Ocna Mureş)
# Sebeş (yigirma bir qishloq, markazi – Sebeşda)
# Teiush (yigirmata qishloq, markazi – Teiushda)
# Vintu de Jos (oʻn uchta qishloq, markazi – Vintu de Josda)
# Zlatna (oʻn sakkiz qishloq, markazi -Zlatna)

Okrugda toʻrtta shahar boʻlgan: Alba-Iulia, Abrud, Aiud va Sebeş.

### Aholisi
1930-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 212 749 kishi boʻlib, ulardan 81,5 % ruminlar, 11,3 % vengerlar, 3,6 % nemislar, 1,8 % ruminlar, 1,4 % yahudiylar, shuningdek, boshqa ozchiliklar. Diniy jihatdan aholining 50,1 % sharqiy pravoslavlar, 31,6 % yunon katoliklari, 7,5 % kalvinistlar, 3,4 % rim katoliklari, 3,3 % yevangelistlar (lyuteranlar), 1,2 % unitarlar va boshqa ozchiliklardan iborat edi.

#### Shahar aholisi
1930-yilda okrugning shahar aholisi 33 365 kishini tashkil etdi, shundan 58,8 % ruminlar, 23,0 % vengerlar, 8,2 % nemislar, 6,2 % yahudiylar, 1,6 % ruminlar, shuningdek, boshqa ozchiliklar. Diniy nuqtai nazardan shahar aholisi 38,3 % sharqiy pravoslav, 21,4 % yunon katolik, 14,7 % kalvinist, 7,2 % yevangelist (lyuteran), 6,5 % yahudiy, shuningdek, boshqa ozchiliklardan tashkil topgan.

### 1938-yildan keyin
1938-yildagi maʼmuriy va konstitutsiyaviy islohotdan soʻng bu okrug Ciuc, Odorhei, Sibiu, Târnava Mare, Târnava Micǎ okruglari bilan birlashib, Ținutul Mureșni tashkil qildi. Okrug 1940-yilda qayta tashkil etilgan, ammo 1950-yilda yana tarqatib yuborilgan. 1968-yilda hozirgi chegaralarida qayta tashkil etilgan.

## Taniqli shaxslari
Mashhur mahalliy aholi vakillariga quyidagi kishilar kiradi:

* Ion Agarbiceanu
* Lucian Blaga
* Avram Ianku
* Cioaralik Sofroni
* Ioan Suciu

## Manbalar



## Havolalar
* Alba okrugi memoria.ro da