Fetopatiya

**Fetopatiya** - homiladorlik muddatining 76-280 kunlarida yuzaga keladigan patalogiylar yigʻindisi hisoblanadi. Homila rivojlanishidagi buzilish birinchi trimestrdan boshlanadi.

## Turlari
Fetopatiyalarning erta va kech, yuqumli va yuqumli boʻlmagan turlari mavjud. Erta fetopatiyalar fetogenezning dastlabki davrida (76-180kuni) shakllanadigan fetopatiyalar boʻlsa, kech fetopatiyalar homiladorlikning 181-280 kunlariga toʻgʻri keladi. Erta fetopatiyalar organlar shakllanishidagi oʻzgarishlar bilan namoyon boʻlsa, kech fetopatiyalar toʻqimalarning malformatsiyasi bilan namoyon boʻladi. Yuqumli boʻlmagan fetopatiyalar oʻz navbatida diabetik, alkagolli, tireotoksik fetopatiyalarga boʻlinadi.

## Diabetik fetopatiya
Diabetik fetopatiya - onada doimiy yoki davriy giperglikemiya tufayli homiladorlik muddatining 76-280 kunlarida yuzaga keladigan patalogiylar yigʻindisi hisoblanadi. Agar onada homiladorlik diabeti yuzaga kelsa, bolada rivojlanishning buzilishi yanada avj oladi yoki davolash effektivligi kamayib boradi. Prenatal giperglikemiya spontan abort, perinatal oʻlim va malformatsiyalarga olib kelishi mumkin. Birinchi va ikkinchi tur diabetning har ikkisi ham teratogenlik xavfini oshiradi.

### Xavf omili

* genetik moyillik
* semizlik (TVI≥ 25)
* birinchi yoki ikkinchi tur qandli diabet
* zararli odatlar
* tashqi muhit omillari

### Sababi
Onaning qonidagi oshgan glukoza bola organizmiga uning ehtiyojiga nisbatan ortiqcha kirishi.

Glukoza bilan birga aminokislotalar va keton tanalari kirib borishi.

Oshqozon osti bezi garmonlari: insulin hamda glyukagon garmonlari homilaga oʻtmasligi. (Ular homila tanasida 9-12 haftadan boshlab ishlab chiqariladi. Bu muddatgacha esa homila oʻsishi va rivojlanishi uchun noqulay sharoit tugʻiladi. Homila insulin sintezini boshlagandan soʻng ham glukoza miqdori koʻpligi sababli – oshqozon osti bezining gipertrofiyalanishi kuzatiladi. Ortiqcha insulin sababli homilada – semirish kuzatiladi).

### Belgilari
* Yangi tugʻilgan chaqaloqda fetopatiya yaqqol namoyon boʻladi:
* tugʻilgan chaqaloq massasi 4,5–5&nbsp;kg va undan ortiq massali
* yuzi oy shaklida, boʻyni qisqa
* katta qorin, teri osti yogʻ qavati qalin
* platsenta ham gipertrofiyalangan
* oyoq-qoʻllari tanaga nisbatan qisqaroq koʻrinadi.
* petexial toshmalar
* keng yelkalar

### Kutiladigan xavf
• Agar giperglikemiya tez-tez roʻy bersa, abort xavfi shunchalik oshadi.

• Koʻpincha erta tugʻilish kuzatiladi. https://www.researchgate.net/figure/Pathognomonic-facial-features-in-fetuses-with-diabetic-fetopathy-slot-like-eyelid_fig1_331562782

• Oʻlik bola tugʻilish xavfi 10% ga oshadi

### Asoratlari
* nafas olish buzilishi
* ichki organ anomaliyalari
* qon tomir muammolari
* suyaklardagi muammolar
* buyraklar yoʻqligi yoki rivojlanmaganligi
* yurak nuqsonlari
* miya yarimsharlarining rivojlanmasligi
* oʻpkalar yaxshi yozilmasligi sabab nafas olishning buzilishi
* jigar kasalligi belgisi sifatida – sariqlik
* ogʻir holatlarda oyoqlari notekis rivojlanishi.
* jinsiy aʼzolarda gʻayritabiiy tuzilishlar

### Diagnostikasi
* Ona qonida giperglikemiya borligini tekshirish
* UTT (ultratovush tekshiruvi) https://journaldoctor.ru/en/catalog/akusherstvo/ultrazvukovaya-diagnostika-diabeticheskoy-fetopatii/
* Dopplerometriya
* Exokardiografiya

## Manbalar