Saudiya-Ozarbayjon munosabatlari

**Saudiya-Ozarbayjon munosabatlari ikkala tomonlarning** diplomatik, madaniy, iqtisodiy va boshqa sohalardagi  munosabatlarini o'z ichiga oladi.

Har ikki davlat BMT, Islom hamkorlik tashkiloti a'zolaridir .

## Diplomatik munosabatlar
Ozarbayjon va Saudiya Arabistoni Podshohligi oʻrtasidagi diplomatik aloqalar ilk bor 1992-yil 24-fevralda oʻrnatilgan bo'lib, Qirollik 1991-yil 30-dekabrda Ozarbayjon mustaqilligini birinchilardan bo‘lib tan olgan.

Ozarbayjonning Ar-Riyoddagi elchixonasi 1994-yilning aprel oyidan buyon o'z faoliyatini yuritib kelmoqda.

Saudiya Arabistonining Bokudagi elchixonasi 1999-yil iyun oyidan beri faoliyat ko'rsatmoqda.

Saudiya Arabistonining Ozarbayjondagi elchisi Hamad bin Abdulloh bin Saud bin Xudayrdir. Ozarbayjonning Saudiya Arabistonidagi elchisi esa Shohin Abdullayevdir.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Haydar Aliyevning 1994-yilda Saudiya Arabistoniga rasmiy tashrifi 2 davlat oʻrtasida 2 taraflama munosabatlar oʻrnatilishining boshlanishiga ilk qadam boʻldi. Tashrif chogʻida iqtisodiyot, savdo, sarmoya, texnologiya va madaniyat boʻyicha Bosh kelishuv imzolandi.

## Huquqiy baza
Ozarbayjon Respublikasi va Saudiya Arabistoni oʻrtasidagi hamkorlikning shartnomaviy-huquqiy asosi 20 ta hujjatni oʻz ichiga oladi.

* Iqtisodiyot, savdo, investitsiyalar, texnologiya va madaniyat bo'yicha Bosh kelishuv (1994)
* Ozarbayjon Hisob palatasi va Saudiya Arabistoni Bosh audit byurosi oʻrtasida moliyaviy audit va nazorat sohasida hamkorlik toʻgʻrisida Memorandum (06.05.2022)

## Iqtisodiy hamkorlik
Ozarbayjonda Saudiya Arabistonining to'rtta kompaniyasi o'z faoliyatini yuritadi. 2015-yilda Ozarbayjon Respublikasi Davlat neft kompaniyasi va Soroof International o‘rtasida energetika loyihasi yo'lga qo'yildi.

Ikki mamlakatda davomiy ravishda biznes-forumlar o‘tkazib kelinmoqda. 2015-yil 15-may kuni Haydar Aliyev markazida Iqtisodiyot va sanoat vazirligi hamda Ozarbayjon eksport va investitsiyalarni qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi moliyaviy yordami bilan ikkinchi biznes-forum tashkil etildi. Forumda ikki davlatdan 300 dan ortiq ishbilarmonlar ishtirok etdi. Qishloq xoʻjaligi, sanoat, qurilish, moliya, AKT, logistika, turizm, konsalting, neft-kimyo va sogʻliqni saqlash sohalari bo'yicha masalalar muhokama qilinib ko'rib chiqildi.

10-iyul kuni Ozarbayjon Respublikasi Hukumati bilan Saudiya Arabistoni Podshohligi Hukumati oʻrtasida iqtisodiyot, savdo, sarmoya, texnologiya, madaniyat, sport va yoshlar sohalarida hamkorlik toʻgʻrisidagi Bosh kelishuvning VII moddasiga muvofiq o'laroq, 1994-yil, Jidda shahrida Ozarbayjon va Saudiya Arabistoni oʻrtasidagi hamkorlik boʻyicha qoʻshma komissiyaning bir necha majlislari uyushtirilib muvaffiqqiyatli bo'lib o'tdi.Arabiston (ikkinchi yigʻilish 2004-yil 14-15-fevral (Riyod) va beshinchi yigʻilish 2019-yil 3-mart Boku).

Ozarbayjon va Saudiya Arabistoni mamlakatlari oʻrtasida iqtisodiy munosabatlarni yanada rivojlantirish masalasi boʻyicha 14 taga yaqin bitimlar imzolandi. Unda siyosiy, iqtisodiy va madaniy sohalarda 8 ta yangi shartnomalar imzolanishi kutilmoqda.

Saudiya Arabistoni kompaniyalari Ozarbayjonga 370 million AQSh dollari miqdorida sarmoya kiritdi.Shu bilan birga 2 davlat oʻrtasida Saudiya Arabistonining 26 taga yaqin kompaniyasi operatsiyalarni o'tqazadi. Saudiya taraqqiyot jamg‘armasi mahalliy infratuzilma, jumladan, yo‘llar, maktablar, suv ta’minoti va kanalizatsiya tizimlarini qurishda faol ishtirok etdi.

2016-yildan boshlab Saudiya Arabistoni fuqarolari uchun viza olish tartibi soddalashtirildi.

**Ozarbayjonga Saudiya Arabistonidan kelgan sayyohlar soni**

2019-yil boshlarida Ozarbayjon Iqtisodiyot vazirligi huzuridagi Kichik va Oʻrta biznesni rivojlantirish agentligi va Saudiya Arabistoni investitsiya boshqarmasi (SAGIA) oʻrtasida keyingi  investitsiya imkoniyatlarini topishga qaratilgan shartnoma muvaffaqqiyatli imzolandi. Ozarbayjon Davlat bojxona qoʻmitasining maʼlumotlariga koʻra, 2018 yilda mamlakatlar oʻrtasidagi umumiy tovar ayirboshlash hajmi 30,9 million manatni tashkil etgan. Ozarbayjon tomoni ushbu operatsiyalarda asosan joriy hisob-kitob taqchilligiga ega bo'lgan bo'lib, chunki umumiy savdo aylanmasining taxminan 24,3 millioni Ozarbayjon importi hisobiga to'g'ri keladi deb ma'lumot beriladi. Saudiya Arabistoni uchun ustuvor yoʻnalish Ozarbayjonning energetika sektoriga, qishloq xoʻjaligi, turizm, transport kabi sohalarga oid investitsiyalardir.

### Tovar aylanmasi (ming. Qo'g'irchoq)

## Madaniyat sohasida
Ozarbayjonning dindor shaxslari har yili Saudiya Arabistonida joylashgan muqaddas manzilgohlarni ziyorat qiladilar, asosiy ziyorat marosimi - hajga boradilar. Madaniy aloqalarni yanada rivojlantirish yo'lida 2007 yil 10-17 noyabr kunlari Saudiya Arabistonining Ar-Riyod, Jidda va Dammam shaharlarida Ozarbayjon madaniyati kunlari boʻlib oʻtdi. Bundan tashqari, 2008-yil 17-21-iyun kunlari Bokuda Saudiya Arabistoni madaniyati kunlari boʻlib oʻtdi.

Saudiya Arabistoni 1994-1999 yillarda Ozarbayjonga Togʻli Qorabogʻ mojarosi natijasida qochqinlar oqimi inqirozini bartaraf etish uchun gumanitar yordamlar koʻrsatgan. Ushbu dasturni qirol Fahd boshqargan, uning maqsadi qochqinlar va ichki ko'chirilganlarga yordam berish, shuningdek, ularni asosiy ehtiyojlar: oziq-ovqat, dori-darmon va boshqalar bilan ta'minlash edi. Dastur doirasida 1999-yilda Tog‘li Qorabog‘dagi mojarodan qolgan nogiron va imkoniyati cheklanganlar Saudiya Arabistonida davolangan.

2002-yilda Saudiya Taraqqiyot jamg'armasi Ozarbayjon hukumatiga Boku shahrida umumta'lim maktablari qurilishi uchun 35,7 million rial miqdorida kredit ajratdi. Bundan tashqari, 2005 yilda Saudiya Arabistoni hukumati Ozarbayjon tomoniga mamlakatning ozod qilingan hududlarini mina bombalaridan tozalash va qayta tiklash uchun taxminan 50 ming dollar xayriya qilgan.

## Harbiy-texnik hamkorlik
2019-yilning aprel oyida Ozarbayjon Mudofaa vaziri o‘rinbosari Najmiddin Sadikov Ar-Riyodga rasman tashrif buyurdi. Saudiya Arabistoni Qurolli Kuchlari Bosh shtabi rahbari Fayyod bin Hamed Al Rovayli bilan muzokaralar paytida Ozarbayjon Respublikasi hukumati va Saudiya Arabistoni Podshohligi hukumati o‘rtasida harbiy sohada hamkorlik to‘g‘risida bitim imzolandi.

## Boshqa sohalarda hamkorlik
2008-yil iyun oyida mamlakatlar sud tizimi, fuqarolik va tijorat ishlari bo'yicha odil sudlov sohasida hamkorlik qilish to'g'risida hukumatlararo bitimni imzoladilar .

## Manbalar

* Ozarbayjonning Saudiya Arabistonidagi elchixonasi rasmiy sayti
* Saudiya Arabistonining Ozarbayjondagi elchixonasi rasmiy sayti