open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Al-Buaynayn

**Al-Buaynayn** (, shuningdek, **al-Bu’aynayn**, **al-Bu’aynin** va **al-Boaynayn** deb ham keltirilgan) – Bani Tamim qabilasining bir urugʻi boʻlib, al-Xatr al-Muhammad, al-Ali va al-Nuvosir deb nomlanuvchi toʻrtta asosiy tarmoqqa boʻlingan. Urugʻ, asosan, Saudiya Arabistonining Sharqiy viloyati, Qatar, Birlashgan Arab Amirliklari va Bahraynda yashaydi. Qabila ilgari marvarid suvga shoʻngʻish sanoati bilan shugʻullangan.

Al-Buaynayn qabilasi 1783-yilda al-Xalifa orolni zabt etganidan soʻng Bahraynga koʻchib kelgan bir necha badaviy qabilalaridan biri edi.

## Tarixi
Al-Buaynayn qabilasi Qatardagi norozilikdan soʻng, Ras Tanuraning shimoli-gʻarbidagi Hasa sohilida al-Jubayl shahrining barpo etilishiga hissa qoʻshgan. Ular Qatarning eng yirik shaharlaridan biri al-Vakrani qurish ustida ham ishlaganlar. Tarixchi JG Lorimer oʻzining „Gazetteer of the Persian Gulf“ nomli nashrida 1908-yilda al-Vakradagi al-Buaynayn aholisining soni 2000 kishini tashkil etganligini taʼkidlagan. Xuddi shu nashrda Lorimer qabilaning Bahraynning asosan Asqar va Muharraq shaharlarida 95 ga yaqin uyga egalik qilganini haqidagi maʼlumotni keltirib oʻtgan.

## Manbalar

## Havolalar
* AI-Buaynayn vebsayti
* Bahrayndagi al-Buaynayn yuridik firmasi sayti
Tell Tamer nohiyasi

**Tell Tamer nohiyasi** () Suriyaning shimoli-sharqidagi Hasaka muhofazasining gʻarbiy qismida joylashgan Hasaka okrugiga qarashli nohiya bo‘lib, aholisi asosan Suriya ossuriylari va ossuriylardan iborat boʻlgan kichik ma’muriy hudud. Maʼmuriy markazi Tell Tamer shahri.

2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, nohiya aholisi  kishini tashkil qilgan. Nohiya aholisining taxminan 40 foizini Sharqiy Ossuriya cherkoviga mansub ossuriylar tashkil etadi. Qolgan qismi esa Xaldey katolik cherkovi va Suryoniy pravoslav cherkovi kabi boshqa Ossuriy cherkovlariga e’tiqod qiluvchilardan iborat. Nohiyada kurdlar va arablar ham istiqomat qiladi. Nohiya Ossuriy Xabur qoʻriqchilari va Nattoreh militsiyalarining bosh qarorgohi, shuningdek, yirik Suryoniy pravoslav monastiri joylashgan manzil hisoblanadi.

## Manbalar
Tell Vardiyat

**Tell Vardiyat** (, ) Suriyaning shimoli-sharqiy qismida joylashgan Hasaka muhofazasi tarkibidagi qishloq. Qishloqda Sharq Ossuriy cherkovi va Suryoniy pravoslav cherkoviga mansub ossuriylar istiqomat qiladi.

## Manbalar
Tellemara

**Tellemara** () Suriyaning Idlib muhofazasidagi Idlib okrugining Sinjar nohiyasida joylashgan qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Tellemara aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Irismetov

**Irismetov**:

* Jaʼfar Irismetov (1976-yilda tug‘ilgan) — o‘zbek futbolchisi
* Mahmud Irismetov (1936—2008) — olim, Qozog‘iston Respublikasi Davlat mukofoti laureati, mehnat faxriysi, Qozog‘iston Respublikasi Tabiiy fanlar akademiyasi va Nyu-York xalqaro fanlar akademiyasi akademigi, kimyo fanlari doktori, professor.
* Farhodbek Irismetov (1981-yilda tug‘ilgan) - qozog‘istonlik futbolchi.
Husanov

**Husanov** yoki **Xusanov** — familiya.
## Mashhur vakillar
* Abduqodir Xusanov (2004-yilda tugʻilgan) — o‘zbek futbolchisi.
* Ziyamat Husanov (1921—1986) — Sovet Ittifoqi Qahramoni.
* Tursunboy Xusanov (1988-yilda tugʻilgan) — o‘zbek futbolchisi.
* Sherzod Husanov (1980-yilda tugʻilgan) — o‘zbek bokschisi.
* Nozim Husanov (1980-yilda tugʻilgan) — o‘zbek siyosatchi
Muhammad ibn al-Ashʼas al-Xuzay

**Muhammad ibn al-Ashʼath al-Xuzay** () Abbosiylarning ilk tarafdorlaridan biri. Keyinchalik Abbosiylar xalifaligining Eron, Misr va Ifriqiyadagi noibi lavozimlarida faoliyat yuritgan.

## Hayoti
Muhammad Xurosondagi Abbosiylar da’vati davri va undan keyingi Abbosiylar inqilobi paytida ** oʻrinbosari lavozimida xizmat qilgan. Inqilob tugagach, Abu Muslim Muhammadni Tabasayn, Fors va Kermon hududlariga noib etib tayinladi. Muhammad 755-yilda Rayda Sunpadh qoʻzgʻolonini bostirishda qatnashdi. Keyingi yili yana bir isyonchi Javhar ibn Mararga qarshi, shuningdek, Rayda jang qildi (garchi manbalarda bu ikki voqea aralash berilgan boʻlishi mumkin. Shu sababli Muhammad aslida faqat bittasida ishtirok etgan boʻlishi ehtimoli bor).

758/59-yilda Misr noibi etib tayinlanib, bu lavozimni 760/61-yilgacha egallab turdi. Soʻngra, 761-yilda gʻarbga, Ifriqiyani ibodiylardan Abbosiylar foydasiga zabt etish maqsadida joʻnatildi. Mamluk tarixchisi Safodiyning yozishicha, Muhammad al-Mansur davrida Damashq noibi ham boʻlgan. Muhammad 766-yilda Vizantiya imperiyasiga qarshi yozgi harbiy yurishda ishtirok etish uchun yoʻlga chiqqanida vafot etdi.

Oʻgʻillari ham yuqori lavozimlarga erishgan edi. Jumladan, Ja’far Horun ar-Rashid davrida *[[sohib ash-shurta]]* va Xuroson noibi boʻlgan. Nasr esa Falastin hamda Sind viloyatlarini boshqargan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Banu Lom

**Banu Lom** () – markaziy Arabiston va janubiy Iroqdagi arab qabilasi. Ular qadimgi Tayy arab qabilasidan kelib chiqqan deya daʼvo qilinadi. Qabila XV asrgacha gʻarbiy Najdda (Madina va al-Yamoma oʻrtasidagi hudud) hukmronlik qilgan va 3 ta asosiy badaviy (koʻchmanchi) guruhga boʻlingan. Ular Fuzul, al-Kasir va Al Mugʻira boʻlimlaridir. Banu Lom qabilasining koʻp urugʻlari Najdda oʻtroq aholi sifatida hayot kechirgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Az-Zafir (qabila)

**Az-Zafir** () – Tayy qabilasidan kelib chiqqan badaviy arab qabilasi. Nisbasi az-Zafiriy (). Qabila vakillari milodiy 1200-yildan 1450-yilgacha Madina shahrining sharqiy qismidagi sahroda yashagan, soʻngra Najdga koʻchib oʻtib, 1740-yilga qadar oʻsha yerda hayot kechirgan. Shundan soʻng Najd va Bahrayn shimolidagi (Sharqiy Arabiston) sahroga, yaʼni Iroqning janubi, Saudiya Arabistoni va Quvayt shimolidagi sahrolarga koʻchib oʻtgan. Hozirgi kunda qabila vakillarining aksariyati Saudiya Arabistoni va Quvaytda yashaydi va ularning koʻpchiligi professor, siyosatchi, olim, shifokorlar va muhandis sifatida faoliyat yuritishadi. Shuningdek, kam sonli qabila vakillarini Iroq, Suriya, Qatar, Bahrayn va Turkiyada ham uchratish mumkin.

## Boʻlimlari
Az-Zafir qabilasi ikki boʻlimga ajratilgan. Ular al-Butun va as-Sumada boʻlimlaridir.
Xufaja

**Xufaja** yoki **Xufajah** (, **al-Xufajiy** va **Xufajiy** nomi bilan ham tanilgan) – asosan, Iroq va Misrda, shuningdek, Saudiya Arabistoni, Suriya va Iordaniya istiqomat qiluvchi yirik arab qabilalaridan biri.

## Yana qarang
* Shihobiddin Xafojiy

## Manbalar
Az-Zavavida

**Az -Zavovida** () yoki **az-Zavadi** () – Arabiston koʻrfazidagi arab davlatlari, xususan, Bahrayn, Qatar va Saudiya Arabistonidagi arab qabilasi. Ular Banu Xolid qabilasining kichik urugʻi hisoblanadi.

Qabila vakillari Bahrayndagi al-Hidd va Muharraq hududlariga joylashgan. Ularning koʻpgina oila aʼzolari marvarid ovlash sanoati bilan shugʻullanishgan.

Az -Zavavida qabilasi 1783-yilda Banu Utbaning Bahraynga bostirib kirishi natijasida Zubara tumanidan Bahraynga koʻchib kelgan urugʻlar hisoblanishadi.

Mazkur oilaning mashhur aʼzolari orasida siyosiy faol Ahmad az-Zavadi, Uy-joy banki asoschisi Iso ibn Sulaymon az-Zavadi kabi shaxslar bor.

## Havolalar
* Az-Zavovida oilama forumi
* الذواودة ينتسبون إلى العمائر من قبيلة بني خالد, Al-Vaqt, 2009-yil 16-oktyabr
* تصحيحات واستدراك في ترجمة الشيخ عبدالله بن عيسى الذوادي, Al-Vaqt, 2009-yil 20-noyabr
Selim Muça

**Salim Muso** (1936-yil 1-fevral – 2016-yil 18-sentabr) – albaniyalik musulmonlar ulamosi, 2004-2014-yillarda Albaniya bosh muftiysi lavozimida ishlagan.

## Biografiyasi
Salim Muso 1936 yil 1 fevralda tugʻilgan. U, shuningdek , Albaniyaning sunniy musulmonlari jamiyati rahbari edi. Uning oʻtmishdoshi Shayx Hofiz Sabri Koshiy, oʻrniga esa Iskandar Brukaj edi.

Muso 2016-yil 18-sentabrda 80 yoshida Tiranada vafot etdi.

## Maʼlumotnomalari
Birlashgan Arab Amirliklari 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Birlashgan Arab Amirliklari]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 13 nafar sportchilar bilan 5 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Birlashgan Arab Amirliklari XOQ rasmiy sayti
Xoja Sadid ad-Din Huzayfa al-Marashiy

**Xoja Sadid ad-Din Huzayfa al-Marashiy** (Urdu) – VIII asrda hozirgi Turkiyaning Marash shahrida tugʻilgan Chishti ordenidagi mashhur soʻfiy. U Ibrohim ibn Adhamning shogirdi edi. U hijriy 207-yilning 14-shavvolida, yaʼni milodiy 823-yilda vafot etgan. Aytishlaricha, imom Shofeʼiy ham uning xalifalaridan boʻlgan.

## Manbalar
Banu Qotada

**Banu Qotada** (), yoki **Qotadiylar** () – 1201-yildan 1925-yilgacha Makkada doimiy ravishda hukmronlik qilgan Hasaniy shariflar sulolasi. Qotadiylar Hasaniy shariflarining toʻrt sulolasidan soʻnggisi boʻlib, undan oldin Jafariylar yoki Musaviylar, Sulaymoniylar va Havoshimlar Makkani boshqarishgan. Ushbu sulolaning asoschisi Qotada ibn Idris boʻlib, u 1201-yilda Havoshimlardan ushbu muqaddas shahar hukmronligini tortib olgan. Amirlik hokimiyati uning avlodlari qoʻlida 1925-yilgacha saqlanib qolgan, shu yili makkalik soʻnggi sharif Ali ibn Husayn Hijoz qirolligini Najd sultoni Ibn Saudga topshirgan.

## Manbalar
Horun Mogʻul

**Horun Mogʻul** – (asli pokistonlik) amerikalik yozuvchi va sharhlovchi. Bir qancha kitoblar muallifi, „*How to be a Muslim: An American Story*“ (2017) va yaqinlashib kelayotgan „*Two Billion Caliphs: A Vision of a Muslim Future*“ (2022) asarlari shular jumlasidandir.

Yozuvchining insholari va maqolalari *[[The New York Times]]*, CNN, *[[The Washington Post]]*, NPR’s, *Fresh Air*, Religion Dispatches, TIME, Foreign Policy, Guardian va Al Jazeera English kabi koʻplab veb-saytlarda chop etilgan. Horun Mogʻul CNN, MSNBC, Fox News, BBC, The History Channel, NPR va Al Jazeera English kanallari mehmoni boʻlgan.

## Hayoti
Moʻgʻul Yangi Angliyada pokistonlik panjob oilasida tugʻilib oʻsgan. Uning otasi doktor Sobir Moʻgʻul nafaqadagi ortoped-jarroh, marhum onasi esa birlamchi tibbiy yordam shifokori boʻlgan. Uning ota-onasi Pokiston Islom Respublikasidan Qoʻshma Shtatlarga immigrant boʻlgan. Uning otasi Ravalpindidan, onasi esa Sharqiy Panjobdan. Uning bitta katta akasi bor va u advokat.

## Asarlari
* 2003-yil, „*My First Police State*“.
* 2006-yil, „*The Order of Light*“.
* 2014-yil, „Prom, InshAllah,“, „*Salaam, Love: American Muslim Men on Love, Sex, and Intimacy*“.
* 2017-yil, „*How to Be a Muslim: An American Story*“.
* 2022-yil, „*Two Billion Caliphs: A Vision of a Muslim Future*“.

## Manbalar
Hofiz Sabriy Kochiy

**[[Hoji (ziyoratchi)|Hoji]] [[Hofiz]] Sabriy Kochiy** (14-may 1921/18-iyun 2004) – alban olimi va Tijoniya tariqati shayxi, 1990-yillarda Albaniya bosh muftiysi boʻlib ishlagan.

## Biografiya
U Libraid yaqinidagi Orenje shahrida Idris va Zejne oilasida tugʻilgan. Idris Salonikida ishlagan, ammo oʻgʻli tugʻilgandan bir yil oʻtib, Idris vafot etgan. Shkodralik maʼmuriy birlik meri Adem Kastrati yordami bilan u Shkoderga yuborildi va taʼlim oldi. 1932-yilda taʼlim olishni boshlagan, soʻngra oʻz ovozini berib, „Rusi i Vogel“ mahalla masjidiga muazzin boʻlgan.

Kochiy 1938-1939-yillarda Shkoderda xuddi shu vazifani bajarishdan oldin Drisht imomi boʻlib ishlagan. Kochi 1955-yilda Kruje muftiyligiga koʻtarilgan. Keyingi yili u Kavaje muftiysi etib tayinlandi. U Anvar Xoja  tomonidan eʼtiqodi uchun taʼqibga uchradi va keyinchalik toʻliq dahriylik sari yangi harakatni qoʻllab-quvvatlashdan bosh tortgani uchun 23 yil qamoqda oʻtirdi. 1991-yilda Albaniya musulmon jamiyati tan olingandan soʻng, Kochi uning bosh muftiysi boʻlib ishlagan. Uning oʻlimidan soʻng, Kochiy oʻrniga Salim Muso keldi.

## Tashqi havolalar

* 

* 

## Manbalar
Abdulhaqq Kilan

**Abdulhaqq Kilan** () (1941-yil 22-iyunda tugʻilgan) – shvedsiyalik islom diniy ulomosi. Eskilstuna masjidida va Stokgolmdagi Islom uyushmasida imom boʻlgan. U, shuningdek, Shvetsiya Islom jamiyati raisi va Shvetsiya Islom Akademiyasining doimiy kotibi boʻlib faoliyat olib borgan.

Kilan Leif Karlsson Shvetsiyaning Eskilstuna shahrida tugʻilgan. U birinchi marta 1963-yilda Marokashga qilgan safari davomida Islom dini bilan tanishgan. U 1984-yilda oʻzining qonuniy ismini Abdulhaqq Kilanga oʻzgartirib, islom dinini qabul qildi, arabcha ismining maʼnosi „haqiqatning kamtarin xizmatkori“ degan maʼnoni anglatadi.

Kilan 2004-yilda bergan intervyusidan soʻng bahs-munozaralarga sabab boʻldi. Chunki ayollarning uydan tashqarida ijtimoiy hayotda oʻz oʻrni va oʻz huquqlariga ega boʻlishini oʻrinli deb bilmadi. Suhbatda u, shuningdek, ayollar oʻz tashabbusi bilan turmush qurish huquqiga ega emasligini aytdi va „Muso qonuniga koʻra, zino qilgan ikkala jins uchun ham toshboʻron qilish va oʻlim bilan jazolash belgilangan“ deya qoʻshimcha qildi.

## Manbalar
Tomasz Miśkiewicz

**Tomas Miskivich** (1977-yil 9-iyulda tugʻilgan) – (Musulmonlar diniy ittifoqi)ning Polsha muftiysi .

## Hayoti
Tomas 1977-yilda Bialystokda tugʻilgan, ammo Suchovolada oʻsgan. 1991-yildan 1993-yilgacha Tomas Suriya va Sudanda arab tilini oʻrgangan. 1993-yildan 2000-yilgacha Madina Islom universitetida arab, islom ilohiyoti va islom huquqi boʻyicha oʻqishni davom ettirdi. 2000-yilda Tomas Belystok musulmon diniy ittifoqining (MRU) imom-xatibi etib tayinlandi va keyin Polsha MRU imomlar kengashiga rais etib saylandi. 2004-yilda Tomas Polsha muftiysi va MRU Oliy Kengashi raisi boʻldi.

## Dekoratsiyalar
2006-yilda u ozchilik bilan ishlash va ekumenik faoliyati uchun Polshaning „Kumush xizmat koʻrsatgichi“ ordeni bilan taqdirlangan. 2011-yilda esa musulmon ozchiliklar bilan ishlash va dinlararo muloqot uchun „Oltin xizmat koʻrsatgichi“ ordeniga sazovor boʻldi
## Manbalar
## Maʼlumotnomalar

## Adabiyotlar
* Piotr Boravski; Aleksandr Dubinski (1986). *Tatar davlati* . Varshava: Iskry. p.270. .
* Piotr Boravski (1986). *Tatarzy va Dawnej Rzeczypospolitej* . Varshava: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza. p.317.ISBN&nbsp; .
* Yan Tishkevich (1989). *Tatarzy na Litwie iw Polsce* ; studia z dziejów XIII-XVIII w. Varshava: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. p.&nbsp;343.ISBN&nbsp; .
* Ryszard Saciuk (1989). *Tatarcha podlascy* . Białystok: Białystok mintaqaviy muzeyi. p.36.
Mehdi Mohageg

**Mahdiy Mohageg**, baʼzan Mahdi Muhaqqiq deb transliteratsiya qilingan,  (1930-yilda Erondagi Mashad shahrida tugʻilgan) – fors adabiyoti, islomshunoslik va falsafada mutaxasis eronlik olim.

U ham teologiya (ilohiyyotda), ham fors tili va adabiyotida fan nomzodi ilmiy darajasiga ega; U 1960-yilda Tehron universitetining Adabiyot va gumanitar fanlar fakultetiga qoʻshildi. U Angliyadagi Sharq va Afrikashunoslik maktabida (1961-1963), Kanadadagi MakGill universiteti Islomshunoslik institutida (1965-1998) va Malayziyadagi Xalqaro Islom tafakkuri va sivilizatsiyasi institutida (1991-1996) dars bergan.  U 1968-yildan buyon MakGill Islom tadqiqotlari instituti Tehron filialining asoschisi va direktori boʻlib, u yerda Toshixiko Izutsu va Herman Landolt bilan bir qancha muhim loyihalarda hamkorlik qilgan. Professor Mohageg fors tili va adabiyoti, islom falsafasi va tasavvuf hamda fors, arab va ingliz tillarida islom tibbiyoti tarixiga oid ellikdan ortiq kitob va ikki yuz oʻndan ortiq maqola muallifi va muharriridir. U hindistonlik Ibn Sino nomidagi Oʻrta asrlar tibbiyoti va fanlari akademiyasining tashkil topganidan beri u yerda vitse-prezidenti, Fors tili va adabiyoti akademiyasi, Misr va Suriya arab tili akademiyalari hamda Iordaniyadagi Al-Bayt Qirollik akademiyasi aʼzosi hisoblanadi. U Madaniy ishlar va nufuzli shaxslarni qadrlash jamiyati ijrochi direktori, Eronning Tehron shahridagi Fors tili va adabiyotini targʻib qilish jamiyati prezidenti.

## Yana qarang
Turmush oʻrtogʻi – Noushafarin Ansari
## Manbalar
iranheritage.org

McGill.ca
iiu.edu.my/istac
soas.ac.uk
Abu Xalil al-Madaniy

**Abu Xalil al-Madaniy -** Al-Qoidaning Shoʻro kengashi aʼzosi edi. Saudiyalik ekanligiga ishonilgan. Uning qarashlari haqida kam narsa maʼlum, biroq 2013-yilda internetda chop etilgan audiomurojaatida u Al-Qoidaning tanish mavzularini -musulmon olamining islomiy eʼtiqodning yoʻqligi va Amerika fitnalari tufayli zaiflashgani haqidagi mavzularini takrorlagan. 2014-yil aprel oyida al-Madaniy Suriyada joylashgan jihodiy guruhlar, An-Nusra fronti va Iroq va Shom islomiy davlati oʻrtasidagi mojaroda vositachilik qilishga uringan audio bayonot chiqardi.

Al-Qoida yetakchisi Ayman az-Zavohiriy 2017-yil avgust oyida audiomurojaati orqali al-Madaniyning oʻlimi haqida maʼlum qilgan edi.

## Tahqi havolalar

* Abu Xalil al-Madaniyning 2008 yildagi suratlari
* Abu Xalil al Madaniy, Jamat Nasiyah Dava aʼzosi

## Manbalar
Muhsin Koʻchabogʻiy Tabriziy

Buyuk oyatulloh Mirzo Mohsen Koʻchabogʻiy Tabriziy (forscha: محسن کوچه‌باغی تبریزی; 1924-yil 9-yanvar – 2011-yil 3-avgust) eronlik oʻn ikki imomiy shia marjalaridan biri boʻlgan.

## Yoshlik yillari
Tabriziy 1924-yil 9-yanvar kuni Eronning Tabriz shahrida tavallud topgan. Uning otasi, Oyatulloh Mirzo Abbos Kochebaghi, oʻzi ham Buyuk Oyatulloh (Marja) maqomiga ega edi. Tabriziy Iroqning Najaf shahridagi diniy seminariyalarda taʼlim olgan boʻlib, u yerda Buyuk Oyatulloh Abul-Qosim al-Xoʻiy va Mirzo Fataah Shahidiy Tabriziy kabi ustozlardan saboq olgan.

## Ijtimoiy faoliyat
U Tabrizdagi diniy faoliyati bilan tanilgan edi. Yillar davomida Tabriz shahrining Jome masjidida juma namozi imomi sifatida xizmat qilgan.

## Kitoblar

* *d’iye-ye Aʼmāl-e Haj* (1958)
* *Ad’iye-ye Namāz-e Shab* (1961)
* *Makāseb-e Āyatollāh Shahidi* (1969)
* *Basā'er-ol-Darajāt* (1974)
* *Aʼmāl-e Haj va Madine* (1979)
* *Shafi'-ol-Moznebin* (1988)
* *Ojvebat-ol-Esteftā'āt* (1995)
* *Hāshiye bar 'Orve* (2007)
* *Al-Borhān 'alā Vojud-e Sāheb-ol-zamān* (2010)

## Vafoti
U 2011-yil 3-avgust kuni oʻz uyida yurak xurujidan vafot etdi. Dafn marosimi 2011-yil 4-avgustda oʻtkazildi va u Tabrizdagi Vadi-e Rahmat qabristoniga dafn etildi.

## Manbalar
Salim ibn Savadah at-Tamimiy

**Salim ibn Savadah at-Tamimiy** () – Abbosiylar xalifaligi davridagi Misr noibi. 780—781-yillarda xizmat qilgan.

U 780-yil oxirida xalifa al-Mahdiy tomonidan harbiy ishlar boʻyicha boshqaruv vakolatiga ega etib tayinlangan, soliq masalalarini hal qilish uchun esa alohida amaldor belgilangan. Tarixchi Ibn Tagʻribirdiyning taʼkidlashicha, uning hokimligi davrida ham Misr, ham Magʻrib bir qator shiddatli mojarolardan aziyat chekkan. Shuningdek, Misr qoʻshinlari qisqa muddat Barqaga yordam berish uchun yuborilgan, ammo keyinchalik hech qanday jangga kirishmay qaytarib olingan.

781-yilning oʻrtalarigacha noib boʻlib qoldi. Lavozimidan ozod qilinganidan soʻng, uning oʻrniga Ibrohim ibn Solih tayinlandi.
## Adabiyotlar
* 
* 

## Manbalar
As-Sariy ibn al-Hakam

**As-Sariy ibn al-Hakam ibn Yusuf az-Zutti** () (820-yil noyabrda vafot etgan; **As-Sariy ibn al-Hakam al-Balxiy** nomi bilan ham tanilgan) – Abbosiylar xalifaligining Misrnoibi sifatida ikki bor xizmat qilgan shaxs.

## Faoliyati
As-Sariy ibn al-Hakam zutt xalqidan boʻlgan. Al-Kindiyning soʻzlariga koʻra, u dastlab Abbosiylar rejimining tayanchi boʻlgan Xurosoniy qoʻshinlarning *[[Abna’ al-dawla|abnaʼ al-davla]]* deb atalmish muhim boʻlmagan aʼzosi boʻlgan. 799-yilda al-Lays ibn al-Fadl hamrohligida Misrga kelib, tez orada mahalliy *abna*' ichida nufuzli mavqega erishdi. 9-asrning dastlabki yillari Misr notinch davrni boshdan kechirdi. Bu paytda Fustatning asl arab koʻchmanchilaridan iborat eski elitasi oʻz hokimiyatini abnaʼ va ularning raqiblari boʻlmish – Abdulaziz ibn al-Vazir al-Jaraviy atrofida birlashgan Shimoliy Misrdagi yaman qabilalarga boy bera boshladi. Al-Amin va al-Maʼmun oʻrtasidagi fuqarolar urushi tufayli Abbosiylar markaziy hokimiyati qulashi natijasida, Abdulaziz va as-Sariy oʻz guruhlari bilan viloyatni nazorat qilish uchun shafqatsiz kurash olib bordilar. Bu kurash 813-yilga kelib Misrni ular oʻrtasida boʻlib tashladi: yamanliklar shimolni, as-Sariy esa Fustat va janubni egallab oldi.

Uning Misr noibi sifatidagi birinchi muddati qisqa boʻlib, 816-yil apreldan sentyabrgacha davom etdi. Biroq, 817-yil mart oyida bu lavozimga qayta tayinlandi va 820-yil noyabr oyidagi vafotigacha shu vazifada qoldi. Undan keyin oʻgʻillari viloyatning rasmiy noiblari boʻlishdi. Shimoliy qism Abdulazizning oʻgʻli Ali ibn Abdulaziz al-Jaraviy qoʻl ostida qoldi (Abdulaziz ham 820-yilda vafot etgan). Abbosiylarning 822-yilda Xolid ibn Yazid al-Shayboniyni yuborib, viloyat ustidan nazoratni qayta oʻrnatishga boʻlgan birinchi urinishi muvaffaqiyatsiz yakunlandi. As-Sariyning oʻgʻli Ubaydulloh 826-yil oʻrtalarigacha noib boʻlib turdi. Shundan soʻng Abdulloh ibn Tohir Misr noibi etib tayinlandi va u Abbosiylar hokimiyatini qayta tikladi.

Arabshunos Thierry Bianquisning soʻzlariga koʻra, as-Sariyning oʻgʻillari vorislik qilishi Misrda mustaqil sulola barpo etishga boʻlgan ilk urinishdan dalolat beradi. Bu esa keyinchalik yanada muvaffaqiyatli boʻlgan Tuluniylar va Ixshidiylar sulolalari paydo boʻlishidan darak beradi.
## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 

## Manbalar
Al bin Ali

**Al bin Ali** () – arab davlatlari, xususan, Bahrayn, Qatar, Quvayt, Birlashgan Arab Amirliklari va Saudiya Arabistonining Sharqiy viloyatida joylashgan kichik sunniy arab qabilalari ittifoqi.

Al bin Ali al-Utba qabilasi Bahraynni bosib olgan Banu Utba qabilasining avlodi hisoblanadi. Al bin Ali urugʻi aʼzolarining aksariyati Banu Sulaym yoki al-Maʼdid qabilalaridan kelib chiqqan.

Qabila Fors koʻrfazidagi Bahrayn va Qatar kabi davlatlarga kuchli ijobiy iqtisodiy taʼsir koʻrsatgan. Ular haqida koʻplab darsliklar va sheʼrlar yozilgan. Shuningdek, qabila qal’alari va kemalari tarixiy diqqatga sazovor joylar hisoblanadi. Al bin Ali Bahrayn va Qatarda oʻzini oʻzi boshqaradigan qabila sifatida amalda mustaqil maqomga ega boʻlgan. Bundan tashqari Bahrayn, Qatar, Quvayt va Saudiya Arabistonining Sharqiy viloyatida as-Sulamiy bayrogʻi deb nomlanuvchi gʻarbga qaragan yettita uchburchakli 4 ta qizil va 3 ta oq chiziqli bayroqdan foydalanganlar.

## Bahrayn
Al bin Ali oilasi Bahrayn qirollik oilasi bilan nikoh aloqalarini oʻrnatgan. Qabila kuchli iqtisodiy kuchga ega boʻlgan va Bahraynni tark etib, Qatarga ketgan. Bahrayn hukmdori qabiladan Bahrayndagi qasrlari va oʻz mulklariga qaytishlarini iltimos qilgan.

Tarixchi JG Lorimer oʻzining „Gazetter of the Persian Gulf“ kitobida qabila Bahraynda 500 dan ortiq uyga ega boʻlib, asosan, Muharraq va al-Hiddda hududlarida yashaganini taʼkidlagan.

Tarixiy matnlar va xaritalardagi dalillar bundan 1500 yil oldin Al bin Ali qabilasi Arabistonning markazi – Najd (hozirda Riyod nomi bilan maʼlum) hududidan kelib chiqqanligini koʻrsatadi.

1783-yil 17-mayda Al bin Ali Banu Utba qabilasi va Nasr al-Mazkur qoʻshini oʻrtasida urush boshlandi. Zubara dastlab Al Bin Ali Bani Utba qabilasining hokimiyat markazi boʻlgan va Zubara hududida hukmronlik qilgan asl qabila hisoblangan. 1784-yilning dekabr oyiga kelib, 2000 ga yaqin fors qoʻshinlari Bahraynga yetib kelgan va 17-may kuni Zubaraga hujum qilgan. Forslar magʻlubiyatga uchragach, kemalari bilan ortga chekingan. Shu kuni Quvaytdan Utub dengiz floti Bahraynga yetib keldi va Manamani yoqib yubordi. Fors kuchlari yana bir bor hujum qilish uchun qoʻshin toʻplash maqsadida materikka qaytib ketgan, lekin oxir-oqibat ularning Bahrayndagi garnizonlari Utublar tomonidan bosib olingan.

Al bin Ali qilichni qirol Abdulaziz ibn Faysal al-Saudga sovgʻa qilguniga qadar avloddan-avlodga oʻtib kelgan. Hozirda ushbu qilich ar-Riyoddagi Qirol Abdulaziz muzeyida saqlanadi.

## Manbalar
Mirshikor

**Mirshikorlar** – Shimoliy Hindistonda yashovchi musulmon jamoasi boʻlib, ular azaldan qushlar va kichik hayvonlarni ovlash hamda tuzoqqa tushirish bilan shugʻullanishgan. Ularning ayrimlari 1964-yilda Bihar shtatida qush ovlovchilar sifatida qayd etilgan.

Bixardagi mirshikor jamoasida yosh yigitlar oʻzlarini nikohga loyiq ekanliklarini isbotlash uchun yovuzligi bilan tanilgan qora boʻyinli laylak – loha sarangni tutishlari kerak. Bu odat bir yigit shu jarayon davomida halok boʻlgandan soʻng bekor qilindi.

Manjauldagi mirshikor jamoasiga mansub Ali Husayn Bombey tabiiy tarix jamiyati uchun qush ovchisi sifatida olib borgan faoliyati bilan tanilgan. U Salim Ali va boshqa ornitologlar bilan hamkorlikda qushlarni oʻrganishga hissa qoʻshgan. 1998-yilda u AQShning Missisipi shtatidagi Jackson okrugiga taklif etilgan va bir haftalik tashrifi davomida oʻzining tuzoq qoʻyish usullarini namoyish etib, shtatdagi qum tepaliklarida yashovchi turnalar umumiy populyatsiyasining 10 foizini tutishga yordam bergan. Uning usuli hozirda turna tadqiqotchilari tomonidan standart usul sifatida qoʻllanilmoqda. 1998-yilda Husayn haqida hujjatli film suratga olingan.

## Manbalar
Ajman (qabila)

**Al-Ajman** yoki **al-Ijmon** () – Arabiston yarim orolidagi arab qabilalar ittifoqi, uning aʼzolari Saudiya Arabistoni, Qatar, Birlashgan Arab Amirliklari va Quvaytga tarqalgan.

## Kelib chiqishi

Al-Ajman Banu Yam qabilasi avlodi hisoblamish Qahtoniy arab qabilasi hisoblanadi. Qabila vakillarining aksariyati koʻchmanchi hayotni tark etib, Saudiya Arabistonining shimoli-sharqiy qismida yashagan.

## Tarixi

Ajman qabilasi XVIII–XX asrlar davomida Sharqiy Arabiston siyosatida muhim oʻyinchilardan biri sifatida tanilgan. Ularning eng mashhur rahbari (yoki shayxi) XIX–XX asrlarda yashagan Rakan bin Hitlayn boʻlib, u Arabiston qabilalari afsonalarida bugungi kunga qadar taniqli shaxs hisoblanadi. Rakan oʻzining sheʼriyati bilan tanilgan, shuningdek, Saudiya Arabistonining amaldagi valiahd shahzodasi Muhammad ibn Salmonning ona tomondan bobosi sifatida mashhur boʻlgan. 1850-yillarda Ajman qabilasi Faysalning hukmronligiga qarshi chiqqan va 1861-yilda Ajman qabilasi ikkinchi Saudiya davlatining imomi Faysal ibn Turkiy tomonidan magʻlubiyatga uchratilgan. Faysal ibn Turkiy keyinroq qabila vakili bilan turmush qurgan. Keyinchalik ular Saudiya Arabistoni asoschisi, amakivachchasi Abdulaziz ibn Saudga qarshi chiqqan Saudiylarning Saud al-Kabir boʻlimini qoʻllab-quvvatladilar.

Ajman qabilasining bir boʻlimi Zaydon ibn Hitlayn boshchiligida 1900-yilda Ixvon harakatiga qoʻshildi va Ibn Saudga harbiy yordam koʻrsatdi, biroq keyinchalik aynan unga qarshi isyon koʻtardi. Ajman qabilasi va ularning Utayba va Mutayr qabilalaridan boʻlgan ittifoqchilari 1929-yilda Sabilla jangida Ibn Saud tomonidan magʻlub etilib, Ixvon qoʻzgʻoloniga chek qoʻyildi.

Deyarli barcha Ajmaniylar koʻchmanchi hayotdan voz kechib, Fors koʻrfazi davlatlari, xususan, Saudiya Arabistonining Sharqiy viloyatiga joylashib oldilar. Ularning asosiy yashash hududi al-Noairiya gubernatorligidan Yahudo shahrigacha boʻlgan Vodiy al-Ajman (Ajman vodiysi) deb nomlanadi.

Birlashgan Arab Amirliklaridagi Ajman amirligining aynan mana shu Ajman qabilasi yoki Ajam (forslar) nomi bilan atalganligi bahsli mavzu hisoblanadi.

## Manbalar
Mezon (islom)

**Mezon** (arabcha: ميزان, maʼnosi: ’muvozanatʼ) Qur’ondagi tushunchalardan biri. U „oʻrta yoʻl tamoyili“ va „koinotimizni tartibga soluvchi oliy ilohiy qonuniyat“ deb taʼriflanadi. Azizah Y. al-Hibrining fikricha, „ilohiy tarozi“ sanalgan Mezon insonlar olamida Adlga aylanishi mumkin.

Mezon atamasi, shuningdek, Andalusiya Nuba janridagi musiqiy asarlarning oʻziga xos ritmik oʻlchovini ham anglatadi.
## Manbalar
Sut (islom)

Islom demonologiyasida **Sut** (مسوط) Muslim ibn al-Hajjoj tomonidan zikr etilgan shaytonning besh oʻgʻlidan biridir. U yolgʻon toʻqiydigan va vasvasaga soladigan shaytondir. Uning toʻrtta ukasi bor: Avar (اعور yoki لأعوار), Zalambur (زلنبور), Dasim (داسم) va Tir (ثبر). Ularning har biri insonlarning maʼnaviy rivojlanishiga toʻsqinlik qilish uchun boshqa-boshqa ruhiy vazifalarni bajarishgan.
## Manbalar
Gʻaddor

**Gʻaddor** islom mifologiyasi va islom bilan bogʻliq xalq ogʻzaki ijodida uchraydigan iblis. Gʻaddor it yoki echkiga oʻxshash shayton sifatida tasvirlanadi va u Iblis hamda Samum olovlaridan kelgan jin tomonidan yaratilgan. Odatda ayol koʻrinishida boʻlib, u asosan erkaklarga hujum qilib, ularning jinsiy aʼzolarini shikastlaydi. Bu iblisning Qizil dengiz yaqinidagi sahrolarni makon qilgani tasavvur qilingan.
## Manbalar
Futrus

**Futrus** (فطرس) Husayn ibn Ali haqidagi afsonalarda tilga olingan osmondan qulagan farishtadir. Rivoyatlarga koʻra, u Allohning amrini bajarishda juda uzoq vaqt sarflagani uchun Allohning nazaridan qolgan. Jazo sifatida uning qanotlari sindirilgan va orolga tashlangan.

Rivoyatlarga koʻra, islom paygʻambari Muhammad va farishta Jabroil yangi tugʻilgan al-Husaynni ziyorat qilishga ketayotganda yoʻlda Futrusga duch kelishgan. Muhammad qulagan farishta uchun shafoat soʻragach, Futrus Muhammad va Jabroil bilan birga al-Husayn huzuriga borgan. U al-Husaynning beshigiga qoʻl tekkizishi bilan, Futrusning gunohlari kechirilgan va qanotlari qayta tiklangan. Shundan soʻng, u Jabroil bilan osmonga qaytib ketgan.

Karbalo jangi haqidagi rivoyatda, Futrus Husaynga farishtalar qoʻshinidan foydalanishni taklif etadi. Ammo Husayn, xuddi Zaʿfarning jinlar yordamini rad etganidek, bu taklifni ham qabul qilmaydi. Chunki u gʻayritabiiy kuchlarga tayanishni istamaydi.

## Manbalar
Gongkong 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Gongkong]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 34 nafar sportchilar bilan 12 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Medallar

## Manbalar

## Havolalar
* Gongkong XOQ rasmiy sayti
Savinho

**Savio Moreira de Oliveira** (2004-yil 10-aprelda tugʻilgan), **Savinho** yoki oddiygina **Sávio** nomi bilan tanilgan – braziliyalik professional futbolchi, Angliya Premyer ligasi Manchester Siti klubida va Braziliya terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Manbalar
FK Sileks

**FK Sileks** () – Shimoliy Makedoniyaning Kratovo shahrida joylashgan futbol klubi. Makedoniya chempionatining birinchi ligasida oʻynaydi.

## Stadion

**City Stadium Sileks** (Makedoniya: Gradski stadion Sileks-Kratovo) – Shimoliy Makedoniyaning Kratovo shahridagi koʻp sport turlariga moslashtirilgan stadion. Hozirda asosan futbol oʻyinlari uchun foydalaniladi va FK Sileks klubining uy stadioni hisoblanadi. Stadion 1800 oʻringa moʻljallangan
## Yutuqlar

* ** Makedoniya birinchi ligasi**
** **Gʻolib (3):** 1995–96, 1996–97 va 1997–98
** *Ikkinchi oʻrin (6):* 1992–93, 1993–94, 1994–95, 1998–99, 2003–04 va 2019–20
* ** Makedoniya ikkinchi ligasi**
** **Gʻolib (2):** 2013–14 and 2021–22
* ** Makedoniya Respublikasi kubogi**
** **Gʻolib (2):** 1988–89 va 1989–90
* ** Makedoniya futbol kubogi**
** **Gʻolib (3):** 1993–94, 1996–97 va 2020–21
** *Ikkinchi oʻrin (2):* 1994–95 va 2021–22

## Oxirgi mavsumlar

1Shimoliy Makedoniyadagi COVID-19 pandemiyasi tufayli 2019-20-yilgi mavsum to‘xtatildi.

## Futbolchilar

### Joriy tarkib

## Murabbiylarning tarixiy roʻyxati

*  Zoran Smileski (1995&nbsp;–1998)
*  Gjoko Hadžievski (1998&nbsp;–1999)
*  Lazar Plackov (1999)
*  Zoran Mitevski (2000)
*  Momcilo Mitevski (2000&nbsp;–2001)
*  Nenad Stavrić (2001&nbsp;–2002)
*  Momcilo Mitevski (2002&nbsp;–2003)
*  Nebojša Petrović (2003&nbsp;–2005-yil sentyabr)
*  Kire Trajcev (2005-yil sentyabr&nbsp;–2006-yil yanvar)
*  Josip Pirmajer (2006-yil yanvar&nbsp;–2006-yil iyun)
*  Slavko Jović (2006-yil iyul&nbsp;–2007-yil fevral)
*  Momcilo Mitevski (2007-yil 4-mart&nbsp;–2007-yil iyun)
*  Marjan Sekulovski (2007-yil iyul&nbsp;–2008-yil oktyabr)
*  Ane Andovski (2008-yil 19-oktyabr&nbsp;–2012-yil iyun)
*  Ljubodrag Milošević (2012-yil iyul&nbsp;–2012-yil sentyabr)
*  Nebojša Petrović (2012-yil 4-oktyabr&nbsp;–2013-yil aprel)
*  Trajce Senev (2013-yil 20-aprel&nbsp;–2014-yil iyun)
*  Gordan Zdravkov (2014-yil iyul&nbsp;–2014-yil dekabr)
*  Zoran Shterjovski (2015-yil yanvar&nbsp;–2015-yil iyun)
*  Momchilo Mitevski (2015-yil iyul&nbsp;–2016-yil may)
*  Gordan Zdravkov (2016-yil iyun&nbsp;–2016-yil iyul)
*  Zikica Tasevski (2016-yil 25-oktyabr&nbsp;–2018-yil 30-sentyabr)
*  Goran Simov (2019-yil aprel&nbsp;–)

## Manbalar

## Havolalar

*  
* Club info MacedonianFootball saytida 
* Football Federation of Macedonia 
* Sileks UEFA.com saytida 
* Sileks  EUFO.de saytida 
* Sileks Weltfussball.de saytida
Qahramon Abdurahimov

**Qahramon Abdurahimov** (1949-yil 18-avgustda Buxoro viloyati Qorakoʻl tumani) – teatr va kino aktyori, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist.

## Hayoti
Qahramon Abdurahimov 1949-yil 18-avgustda Buxoro viloyati Qorakoʻl tumanida tugʻilgan. 1966—1971-yillarda Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institut talabasi boʻlgan. Oilali, 2 nafar farzandi bor.

## Faoliyati
1972-yildan hozirga qadar Oʻzbek milliy akademik drama teatrida faoliyat yuritib kelmoqda.
Qahramon Abdurahimov aktyorlik faoliyati davomida 150 ga yaqin sahna asarlarida turli xarakterdagi qahramonlarni gavdalantirgan. Jumladan, „Qaroqchilar“ spektaklida Ratsman, „Mirzo Ulugʻbek“da Said, „Kelinlar qoʻzgʻoloni“da Toʻxta, „Piri koinot“da Mavrudiy, „Kuzning birinchi kuni“da Ramziddin, „Zebuniso“da Rojaram, „Muhabbat sultoni“da Qays, „Nodirabegim“da Maʼdalixon, „Alisher Navoiy“da Majiddin, „Otello“da Rodrigo, „Qirol Lir“da Gersog Kornuel, „Makr va muhabbat“da Miller, „Abulfayzxon“da Mirvafo, „Sohibqiron Temur“da Toʻxtamishxon, „Arizasiga koʻra“da Shuhrat, „Tili asalim“da Arslon bobo, „Qalliq oʻyini“da Xudoynazar, „Tun albatta oʻtadi“da Jennaro, „Bir koshona sirlari“da Darvishali, „Muqaddas taxtizar“da Iskandar Zulqarnayn, „Tili asalim“da chol, „Shayton va farishta“da Qobil, „Oʻzbekcha raqs“da muallif, „Tanho yulduzim“da Murod, „Baxtli gadolar“da Said, Abdulla Qodiriyning „Oʻtkan kunlari“da Xudoyorxon, „Kunduzsiz kechalar“da professor, „Oʻtgan zamon hangomalari“da Tojivoy, „Adibning umri“da Zohid, „Taqdir sinovlari“da Esonqul, „Rustam“da chol, „Talvasa“da Jidalibey, „Usmon Nosir“da Matveyev, „Oʻtkan kunlar“da Hasanali, „Omad biz tomonda“ Orzuboy, „Imon“da Yoʻldosh Komilov, „Kuzgi maktublar“da Toʻlaganov, „Alisher Navoiy“da Usta Jaloliddin, „Mirzo Ulugʻbek“da Said Obid, „Revizor“da Lyapkin Tyapkin, „Istiqbol sari“da Rafael, „Abay“da Taqajon, „Jaloliddin Manguberdi“da Sulton Tekish, „Adolat fasli (Amir Temur)“da Said Baraka kabi obrazlarni yaratgan.

Shuningdek, aktyor filmlarda ham, jumladan, „Qirq togʻoraning qirq nogʻorasi“ videofilmida faylasuf Najmiddin, „Oʻtkan kunlar“da Hasanali, „Sevginator“da jurnalist Abbos, „Dunyoning ishlari“da Sattor, „Alisher Navoiy“da Qulmuhammad, „Koʻzlaring mayus“da olim Moʻmin, „Telba“da Darveshali, „Zaxiriddin Muhammd Bobur“da Binoiy kabi oʻnlab rollarni ijro etgan.

## Mukofotlari
1993-yilda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist faxriy unvoni bilan mukofotlangan. 2021-yili „Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 30-yilligi“ hamda 2022-yil „Madaniyat va sanʼat fidokori“ koʻkrak nishonlari bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* ESLAB -QAHRAMON ABDURAHIMOV BILAN BIRGA-BIRGA ESLASHAMIZ
* ALBOM – QAHRAMON ABDURAHIMOV: 46 YOSHIMDA MAJNUNNI OʻYNAYMAN DEGANIMDA USTIMDAN KULISHGAN
* Aktyor Qahramon Abdurahimovning hayot chizgilari | Hayot chizgilari
* OʻSHA ODAM HALOK BOʻLADI… / / HALOVATIM YOʻQOLDI… / / QAHRAMON ABDURAHIMOV | DEBYUT
Al-Kasiriy

**Al-Kasiriy** () – Arabiston yarim orolining janubiy qismida yashovchi kuchli taʼsirga ega qirollik oilasi. Yaman va Ummonning sharqiy qismidagi Hazramavt shahri Banu Hamdon qabilasining eng katta oilalaridan biri. Oila vakillari, shuningdek, Saudiya Arabistoni, Qatar, Birlashgan Arab Amirliklari, Somali, Keniya va Tanzaniya kabi Sharqiy Afrika mamlakatlarida hamda Eronning Xuziston viloyatida ham yashaydi. Al-Kasiriy oilasi ikkita qabilaga boʻlingan boʻlib, ularning biri Banu Hamdon va ikkinchisi esa Tayy qabilasidan kelib chiqqan Banu Lom hisoblanadi. Banu Lom guruhi Najd (Shimoliy Saudiya Arabistoni), Quvayt va Iroqda istiqomat qiladi va al-Kasron (), al-Mugʻira (), al-Fazul () va az-Zafir () boʻlimlariga boʻlinadi.

## Qabilaning yashash joylari
Al-Kasiriy Yaman, Ummon, Birlashgan Arab Amirliklari, Saudiya Arabistoni va Qatarning bir qancha mintaqalarida istiqomat qiladi. Ular, sosan, Yamanning Hazramavt va Mahara viloyatlarida, Ummonning Dofar viloyatida yashaydi. Qabila vakillari Janubi-Sharqiy Osiyo va Sharqiy Afrikada ham mavjud.

## Yana qarang
* Arabistondagi qabilalar

## Manbalar
Solih I ibn Mansur

**Solih I ibn Mansur** () – Marokashning Rif togʻlarida joylashgan Nekor qirolligining asoschisi. Uning Yamandan kelgan Himyoriy muhojiri ekanligi keng eʼtirof etilgan. Sulolasi mahalliy Berber qabilalarini islomga kiritish vazifasini oʻz zimmasiga olgan. Dastlab, mahalliy qabilalar shariat qarshilik koʻrsatib, oʻz hukmdorini taxtdan tushirgan, biroq keyinchalik undan qaytib kelib, yana hokimiyatni qoʻlga olishini soʻrashgan. Sulolasi – Banu Solih – 1019-yilgacha bu hududni boshqargan.
## Manbalar
Al-Jalahma

**Al-Jalahma** () – asosan, Fors koʻrfazidagi arab davlatlarida yashovchi arab urugʻi. Anaza qabilasidan kelib chiqqan. 1716-yilda Al bin Ali, as-Saboh va al-Xalifa bilan birgalikda zamonaviy Quvayt davlatiga asos solgan toʻrt Utub urugʻidan biri.

Rahma ibn Jobir al-Jalahma ushbu urugʻning taniqli aʼzolaridan biri boʻlgan.

## Tarixi
Urugʻ koʻpincha Basradagi karvonlarga va Shatt ul-Arabdagi savdo kemalariga hujum uyushtirgani tufayli Usmoniylar tomonidan Ummu Qasrdan quvilgan. Shundan soʻng ular Quvaytga koʻchib ketgan. Taxminan 1760-yillarda urugʻ vakillari al-Xalifa qabilasi bilan birgalikda Qatardagi Zubara shahriga koʻchib oʻtgan va shu sababli as-Saboh qabilasi Quvaytning yagona mulkdorlariga aylangan. Bu ikki qabila Zubara shahrining bandargohida erkin savdo portini tashkil qilgan, biroq al-Xalifa qabilasi iqtisodiy foydani al-Jalahma bilan boʻlishishdan bosh tortgan. Shu sababli al-Jalahma ar-Ruvays hududiga koʻchib oʻtgan, al-Xalifa esa Qatar atrofidagi marvarid ovlanadigan hududlarda monopoliya qilishni davom ettirgan.

Oʻzaro kelishmovchiliklarni chetga surib, al-Jalahma va al-Xalifa qabilalari boshqa qabilalar bilan birgalikda 1783-yilda Bahrayndan eronliklarni quvib chiqargan. Bu yurish qisman 1782-yilda Eronning Zubara shahriga uyushtirgan tajovuzkor harakatlari sababli boshlangan. Al-Jalahma 1783-yilda Utub ittifoqi Bahraynni qoʻshib olishidan oldinroq ittifoqdan ajralib chiqqan. Ular al-Xalifaning ularga nisbatan adolatsiz munosabatda boʻlgani sabab Zubaraga qaytib kelgan, chunki al-Xalifa siyosiy yoki hududiy yutuqlarini al-Jalahma bilan baham koʻrmagan. Buning natijasida al-Xalifa qabilasi hech bir qarshiliksiz Bahraynning yagona hokimiga aylangan.

Al-Jalahma qabilasi Fors koʻrfazi hududining katta qismini nazorat ostiga olgan Arabiston vahhobiylari bilan ittifoq tuzgan. Bunga qarshi al-Xalifalar vahhobiylarning asosiy muxoliflari boʻlgan ummonliklar bilan birlashgan. 1811-yilda Maskat hukmdori Said bin Sulton Bahrayn va Zubaradagi vahhobiy garnizonlariga hujum qilish imkoniyatidan foydalangan va hokimiyat al-Xalifaga qaytarilgan. Oʻsha yilning oʻzida Rahma ibn Jobir al-Jalahima al-Xalifa qabilasiga qarshi dengiz jangini olib borgan va ushbu jang al-Xalifa foydasiga hal boʻlgan. Al-Jalahma va al-Xalifa oʻrtasidagi qizgʻin qarama-qarshiliklar 1826-yilda mana shu bilan yakuniga yetgan. Unda koʻplab kishilar, jumladan, mashhur navigator Ahmad ibn Salmon al-Xalifa ham halok boʻlgan. Rahma ibn Jobir al-Jalahma oʻz kemasini yaqin oʻrtada portlatib yuborgan va urushga halokatli yakun yasagan.

## Bugungi kunda
Al-Jalahma urugʻi Bani Utba qabilasidan ajralib chiqqanidan keyin ham hozirgi kunga qadar koʻpchilik tomonidan qabilalar ittifoqiining bir qismi deb hisoblaniladi.

Al-Jalahma urugʻi aʼzolari butun Arabiston yarim oroliga tarqalgan, ularning koʻpchiligi Quvayt, Qatar va Bahraynda istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Al Jalahma veb-sayti
* Saudi Aramco World maqolasi: Koʻrfazning Rahmah
Sahnun

**Sahnun ibn Said ibn Habib at-Tanuxiy** () (taxminan 776/77 – 854/55) (hijriy 160 – 240) – molikiy mazhabining faqihi. Hozirgi Tunisdagi Qayravon shahridan.

## Biografiyasi
Asl ismi Abdusalom ibn Said ibn Habib () boʻlgan. „Sahnun“ (qushlarning bir turi) laqabini zehni oʻtkirligi uchun olgan. U arab oilada tugʻilgan. Otasi hozirgi Suriyaning himslik askar boʻlgan. Sahnun Tanux qabilasidan. Sahnun yoshligida Qayravon va Tunis olimlaridan tahsil olgan. Xususan, Tripolitanlik olim Ali ibn Ziyoddan, Imom Molikdan. Hijriy 178-yilda Molikning boshqa shogirdlaridan taʼlim olish uchun Misrga safar qilgan, biroq Sahnun ularga yetib borish uchun moliyaviy imkoniyatga ega boʻlmasidan oldin ular vafot etgan. Keyinchalik Madinaga borib, boshqa mashhur olimlardan taʼlim olgan va hijriy 191-yilda Shimoliy Afrikaga qaytib kelgan. Qozilik lavozimini qabul qilgach, qizi Xadichaga: „Bugun otang pichoqsiz oʻldirildi“ degani aytiladi. U oʻz hukmlarida sinchkov, daʼvogarlar va guvohlarga nisbatan xushmuomala, ammo amirning atrofidagilarga nisbatan qattiqqoʻl boʻlgan; u sudda ularning nomidan vakillar yuborishga ruxsat bermagan va amirning noqonuniy ishlarga aralashmaslik haqidagi iltimosini rad etgan. Sahnunning oʻgʻli Muhammad ibn Sahnun ham taniqli faqih boʻlib, u „Navozil as-salot min devon Muhammad ibn Sahnun“ nomli navozillar toʻplamini tuzgan

## Manbalar
Roman Papariga

**Roman Ruslanovich Papariga** (; 1999-yil 9-iyulda tugʻilgan) – ukrainalik professional futbolchi, „PERSIS“ jamoasida oʻynaydi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Hasana

**Hasana** (; **Hassana** yoki **Hassane** deb ham yoziladi) – Suriyaning markaziy qismida, Hamo va Hims shaharlarining sharqiy qismidagi qishloqlarda istiqomat qiluvchi arab qabilasi. XVIII asr oʻrtalarida Anaza qabilalari orasida Najddan Suriyaga koʻchib oʻtgan birinchi qabilaga aylangan. Usmoniylar, Hoshimiylar va Fransiya hukmronligi davrida ham, shuningdek, Suriya mustaqil boʻlgan davrda ham ushbu hududda oʻz taʼsirini saqlab qolgan.

## Tarixi

### Usmoniylar davri
Hasana Anaza qabilalar ittifoqining bir boʻlimi boʻlib, XVIII asrda Najd amirligini tashkil etgan Saudiylar bilan ayniqsa yaqin aloqalariga ega boʻlgan. Ular 1757-yilda Anaza ittifoqi orasida Suriyaga koʻchib kelgan birinchi qabila hisoblanadi. 1770-yillarga kelib, ular shimoliy Suriya tekisliklari ustidan nazoratni qoʻlga olish maqsadida Mavoliy qabilasi bilan tez-tez nizoga borib kelgan. 1780-yillarning oxirida Hasana Mavoliylarni Hamo va Hims choʻllari yaylovlaridan haydab chiqargan. Shundan soʻng, Hasana ularning rahbari Muhanna al-Fadil boshchiligida ushbu mintaqadagi taniqli badaviy qabilasiga aylangan va Palmiraga borib-keladigan karvonlardan boj olish uchun hukumatdan ruxsat olgan. Bundan tashqari, Hasana qabilasi bu dashtlar va qishloqlarda yashovchi zaifroq qabilalardan xuvva deb ataluvchi soliq olishadi.

Hamo va Hims shaharlarining sharqiy qismidagi qabilalarni bosib olgan boʻlishiga qaramay, Hasana qabilasi mintaqaga mustahkam oʻrnashib olmagan edi, chunki ular Suriya choʻlida, baʼzan Shimoliy Arabistongacha boʻlgan hududlarda qishlashgan. Ularga XIX asrning boshlarida Anaza ittifoqining boshqa bir tarmogʻi Fad’an va ularga boʻysunuvchi Siboʻa qabilalari tomonidan tobora koʻproq tahdid sola boshladi. 1814-yilda Fad’an va Siboʻaning koʻp qismi Osi daryosining sharqiy tekisliklariga qadar kirib bordi, bu esa Hasana va ar-Ravla qabilalarini mahalliy va viloyat qoʻshinlari bilan ittifoq tuzishga va raqiblarini quvib chiqarishga undadi. Fad’an va Siboʻa qabilasi ikki hafta davomida qarshilik koʻrsatishdi, qoʻshinlarni ortga chekinishga majbur qilishdi, biroq undan keyin Hasana ularni haydab chiqarishga muvaffaq boʻldi. Fad’an oʻsha paytda ortga chekingan boʻlsa-da, tez-tez bu hududga qaytib, Hasanani Hamoning gʻarbiy qismida talon-toroj qilib ketishgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Saʼdun ar-Ruayniy

**Saʼdun ar-Ruayniy** () – 792-yildan 801-yilgacha Barselona noibi yoki voliysi. 801-yilning yozida Buyuk Karl huzuriga olib kelingan va surgunga hukm qilingan.

## Manbalar
Soz (sheʼriyat)

**Soaz** yoki **soz** (forscha va urducha: سوز) Karbalo jangida Husayn ibn Ali, uning oilasi va safdoshlarini sharafilash uchun yozilgan marsiya sheʼridir. Shakl jihatidan soaz, salom va marsiyaga oʻxshash boʻlib, har biri qofiyadosh toʻrtlik va qofiyali baytdan tashkil topadi. Bu sheʼriy shakl Lakhnau (Shimoliy Hindistondagi shahar)da alohida eʼtiborga sazovor boʻlgan, chunki bu yer shia musulmonlarining markazi edi. Ular Karbalo jangida shahid boʻlganlarni madh etish va ular uchun motam tutishni taqvodorlik va diniy burch deb bilishardi. Bu sheʼriy shakl Mir Bobar Ali Anis ijodida oʻzining choʻqqisiga yetgan. Soaz Ahl al-Bayt, Imom Husayn va Karbalo jangini sharaflash uchun yoziladi. Marsiyaning qismlari noha va soz deb atalishi mumkin, bular mos ravishda yigʻi-sigʻi va qalb iztiroblarini anglatadi.

Soaz oʻqiydiganlar soazxavon deb nomlanadi.
## Manbalar

## Havolalar

* Soazxoniy professor Sibte Jafar Zaydiy tomonidan
* Sibte Jaffer tomonidan soaz 
* Soazxoniy, Sayid Ali Ausat Zaydiy
* Azimul Mohsinning Soazxoni 
* Soazxoniy, Sayid Hasan Abid Jafri 
* Soazxoniy – Sayid Abid Husayn (Hatif Alvari) 
* Soazxoniy Muhammad Ali Naqviy
Huva

**Huva** (arabcha: هُوَ, jinsga ega boʻlmagan uchinchi shaxs olmoshi) tasavvufda Allohga ishora qilish uchun ishlatiladigan soʻzdir. Aslida, ibroniy, oromiy va arab tillarida ingliz tilidagi uchinchi shaxs olmoshiga toʻgʻri keladigan bu soʻz, tasavvufda „Hu“ shaklida qoʻllaniladi. Bunday qoʻllanish Allohga (Xudoga) jins xususiyatini nisbat berishdan qochish maqsadida amalga oshiriladi.

## Qoʻllanilishi
Tasavvufda „Hu“ Alloh yoki Xudoga ishora qiluvchi olmoshdir. „Allohu“ iborasi „Xudo, faqat U!“ degan maʼnoni anglatadi. Arab tilida „Alloh“ soʻzi Xudoni bildiradi va unga „Hu“ qoʻshilganda, „Allohning Oʻzi“ maʼnosini ifodalaydi. „Hu“ shuningdek, islom aqidasining birinchi qismida ham uchraydi. Unda „lā ilāha illā Allāh“ (Allohdan oʻzga iloh yoʻq) iborasi „lā ilāha illā Hu(wa)“ (Undan boshqa iloh yoʻq) shaklida qisqartiriladi

„Huva“ grammatik jihatdan jinsga ega boʻlsa-da, u oʻz referentining jinsiga yoki jinsiy mansubligiga bevosita ishora qilmaydi. Hatto baʼzi olimlar Qur’onda biologik jinsga hech qanday maʼno yoki ramziylik berilmaganligini taʼkidlashadi.

## Manbalar
Qataa

**Qataa** – Husayn ibn Aliga bagʻishlangan sozning elegik janriga mansub sheʼriyat usulidir.
## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
*
Noha

**Novheh**, **Nohay** yoki **Noha** (forscha: نوحه novheh, urducha: نوحہ; oʻqilishi: nūḥa/navḥa; ozarbayjoncha: Noʻvhə/Nөvһә/نؤوحه), shia qarashlariga koʻra talqin qilinganda, Karbalo jangida Husayn ibn Ali, uning oila aʼzolari va safdoshlarining shahid boʻlganligi haqida yozilgan marsiya hisoblanadi. Shia qarashlari nuqtai nazaridan talqin qilinganda, noha Karbalo jangida Husayn ibn Ali va uning oila aʼzolari, shuningdek sahobalarining shahid boʻlganligi haqidagi elegiya hisoblanadi.

Marsiya va Noha islomdan oldingi arab va fors madaniyatining tarixiy va ijtimoiy muhitiga xos tarzda yozilgan. Marsiyaning qismlari Noha va Soaz deb ataladi, bu uslub motam maʼnosini ifodalaydi. Noha motam sheʼri hisoblanadi. Motam shia mazhabi va uning izdosh tarmoqlari adabiyotida markaziy oʻrinni egallaydi. Husayn va Karbalo fojiasini marsiya qilib kuylaydigan anʼana faqat arab yoki fors tilida ijod qiluvchi shoirlar tomonidangina yozilmagan. Turli tillarda ijod qiluvchi shoirlar ham oʻz tillarida noha va islomiy marsiyalar yaratishgan. Noha oʻqiydigan shoirlar nohaxon deb ataladi.
## Manbalar
Muntahiy al-Amal

**Muntahiy al-Amal** (forscha: منتهی الآمال) – Shayx Abbos Qumiy tomonidan yozilgan, Islom paygʻambari Muhammad va uning avlodlari haqidagi kitobdir. Bu asar 2016-yilda chop etilgan.
## Manbalar

## Havolalar
* Muntaha al-amal OpenLibrary’da
Maqtal al-Husayn

**Maqtal al-Husayn** (arabcha: مقتل الحسين, soʻzma-soʻz „Husaynning oʻldirilgan joyi“) – asrlar davomida turli mualliflar tomonidan yozilgan, Karbalo jangini va Husayn ibn Alining shahodati haqida hikoya qiluvchi kitoblar turkumining nomi. Bu asarlar ilk bor VIII asrda yaratila boshlangan.

## Maqtal
VIII-IX asrlarda hurmat qilingan musulmon shaxslarning vafoti haqida koʻplab kitoblar yozilgan boʻlib, ular hozirgi kunda ham musulmonlar orasida „maqtal“ deb ataladi.
## Manbalar

## Havolalar

* Abu Mixnafning „Maqtal al-Husayn“ asarining ingliz tiliga tarjimasi
* Abdurazzoq al-Muqarramning Maqtal al-Husaynning ingliz tilidagi tarjimasi
* Shayx Abbos Qummiyning Nafasul Mahmudning ingliz tilidagi tarjimasi
* Al-Husaynning shahidligi haqidagi arabcha hisoblar IKA Xovard (Edinburg universiteti)
* Rasul Jaʼfariyonning shia madaniyatida tarixshunoslikka bir nazar
* Safaviylar davridagi tarixnavislik
* Safaviylar va qojariylar davridagi maqtal asarlari