open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sprits

**Sprits ―** yoki *Venetsiya Spritzi* (, ) — (a) quruq oq yoki koʻpikli vino (anʼanaviy ravishda prosecco), (b) Aperol va / yoki *Kampari* *damlamasi* va (c) sodali suv aralashmasidan iborat past alkogolli kokteyl. Venetsiya hududida aperitiv sifatida juda mashhur. *Gazlangan kokteyl* sifatida tasniflanadi. Bu Xalqaro Barmenlar Assotsiatsiyasining (XBA) „Yangi davr ichimliklari“ toifasidagi () rasmiy kokteyllaridan biri.

## Paydo boʻlish tarixi

Bir versiyaga koʻra, sprits XIX-asrning oʻrtalarida Venetsiya Avstriya imperiyasining bir qismi boʻlgan davrda Avstriya harbiylari tomonidan ixtiro qilingan va dastlab sharob va gazlangan suv aralashmasidan iborat boʻlgan.

Boshqa versiyaga koʻra, ichimlik Birinchi jahon urushi davrida Avstriya-Vengriya qurolli kuchlari hujum qilib Venetsiya viloyatining shimolini egallab olgan paytida paydo boʻlgan. Ushbu afsonaga koʻra, biz ichimlikning paydo boʻlgani uchun mahalliy vinolarni, ular orasidagi mashhuri gazlangan prosekkoni mineral suv bilan suyultirgan Avstriya harbiylaridan ham qarzdormiz. Ehtimol, biz sharobni gazlangan suv bilan suyultirish anʼanasi qadim zamonlardan beri mavjud boʻlgan Avstriyaning Vahau mintaqasidagi harbiy xizmatchilardan spritsning paydo boʻlgani uchun qarzdormiz.

## Tayyorlanishi
Ichimlikni tayyorlashning koʻplab variantlari mavjud, ammo ularning barchasi quyidagi retseptning turli xil variantlaridir: muz kublari oddiy stakanga quyiladi, stakan quruq oq oddiy yoki koʻpikli (prosecco) vino bilan toʻldiriladi, taxminan 30 % gazlangan suv qoʻshiladi (mineral yoki oddiy), stakanning qolgan boʻsh hajmiga (10-20 %) bitter (Campari va / yoki Aperol yoki boshqa) qoʻshiladi. Baʼzida suv oʻrniga tonik qoʻshilishi mumkin. Ingrediyentlar toʻgʻridan-toʻgʻri stakanda aralashtiriladi. Alkogolli ingrediyentlarni kokteyl sheykerida aralashtirish ham mumkin, shundan soʻng sheykerdagini ¾ hajmgacha muzli stakanga quyiladi va toʻliq hajmga soda qoʻshiladi.

Ichimlikni yashil zaytun va bir tilim sitrus - odatda, qizil apelsin, apelsin, greyfurt, gohida limon bilan bezash odatiy holdir. Boshqa ingrediyentlar (kokteyl olchasi) ham qoʻshish mumkin.

Bittersiz variantlar mavjud, bunda mineral suv va muz bilan koʻpikli yoki oq sharob faqat turli nisbatlarda qoʻshiladi. Ushbu ichimliklar bezak va qoʻshimchalarsiz taqdim etiladi.

## Yana qarang

* Bellini (kokteyl)

## Manbalar

## Havolalar

* Sayt Mejdunarodnoy assotsiatsii barmenov 
* Kokteyl Spritz veneziano na sayte IBA  )
* Kokteyl Spritz veneziano na sayte Barmenskoy assotsiatsii Rossii
* Ofitsialniy sayt torgovoy marki „Aperol“, na kotorom znachitelnoe mesto udeleno kokteylyu „sprits“, v tom chisle pokazan protsess prigotovleniya kokteylya.
* Info o Spritse!
Hemingway Special kokteyli

**"Xeminguey maxsus"** (, ) — yengil rom, Maraskino likyori, greyfurt sharbati va laym sharbatiga asoslangan alkogolli kokteyl. *Kunboʻyi ichsa boʻladigan kokteyl* sifatida tasniflanadi (). Xalqaro barmenlar assotsiatsiyasining (XBA), „Zamonaviy klassik“ toifasidagi () rasmiy kokteyllaridan biri. Rasmiy ravishda, bu Daiquiri kokteylining bir variantidir, ammo taʼmi tufayli u alohida alkogolli kokteylga ajratilgan va Xalqaro barmenlar assotsiatsiyasi (XBA) tomonidan rasman tan olingan.

## Tarixi
Afsonaga koʻra, bu kokteyl 1932-yilda Kubadagi barlardan biri „El Floridita La Habana“ da yozuvchi Ernest Xeminguey uchun maxsus ixtiro qilingan.

Dunyoga „Daiquiri beshigi“ sifatida tanilgan El Floridita La Habana 1817-yilda ochilgan va yozuvchi Ernest Xeminguey tufayli mashhur boʻlgan, u bu yerga muntazam ravishda tashrif buyurgan va oʻziga xos ichimliklarni tatib koʻrishga harakat qilgan. Taklif etilgan Daiquiri kokteylini tatib koʻrgandan soʻng, u shunday dedi: „Bu yaxshi, lekin men shakarsiz va qoʻsh romni afzal koʻraman“. Mashhur yozuvchi uchun maxsus Papa Doble () kokteyli yaratilgan boʻlib, u romning ikki hissasi boʻlgan „Daiquiri“ va „Xeminguey maxsus“ nomi bilan tanilgan „Xeminguey Daquiri“. Ayniqsa, qandli diabet bilan ogʻrigan Papa Hem uchun „Hemingway Daquiri“ kokteyli shakarsiz, laym sharbati va Maraskino likyoridan tayyorlangan. Keyinchalik retsept oʻzgartirildi (aralashmaga greyfurt sharbati qoʻshildi), shundan soʻng ichimlik Xeminguey Maxsus deb nomlandi.

## Retsept va ingrediyentlar

### Tarkibi

* yorqin rom 60 ml
* Maraskino likyori 15 ml
* greyfurt sharbati 40 ml
* laym sharbati 15 ml.

Tayyorlash usuli: *silkitish va suzish*. Ingrediyentlar (komponentlar) aralashtiruvchi stakanda (sheyker) muz bilan aralashtiriladi, shundan soʻng ular suzgich orqali suziladi va qoʻsh kokteyl bokaliga (yoki Martini stakaniga) filtrlanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Sayt Mejdunarodnoy assotsiatsii barmenov 
* Kokteyl Hemingway Special na sayte IBA)
* Kokteyl Hemingway Special na sayte Barmenskoy assotsiatsii Rossii
Qora rus kokteyli

**"Qora rus"** () — aroq va qahva likyoriga asoslangan kokteyl (masalan, Kahlúa). U hazm qiluvchi (desert) sifatida tasniflanadi. Xalqaro barmenlar assotsiatsiyasining (XBA) „Zamonaviy klassika“ toifasidagi () rasmiy kokteyllaridan biri.

## Tarixi
Kokteyl birinchi marta 1949-yilda belgiyalik barmen Gustav Tope tomonidan tayyorlangan boʻlib, uni Bryusseldagi Metropol mehmonxonasida oʻsha paytda AQShning Lyuksemburgdagi elchisi Pearl Mesta sharafiga tayyorlagan. Kokteyl barcha qahvali kokteyllarning ajdodi hisoblanadi.

„Qora“ qahva likyorining rangini anglatardi, „rus“ esa aroq bilan bogʻliq edi. Boshqa tomondan, bu nom  va  oʻrtasida endigina boshlangan Sovuq urushning qorongʻu davri ramzi edi. Qahvani oʻz ichiga oluvchi omixta ichimliklarning ajdodi hisoblangan ushbu kokteyl jahon kokteyllari toʻplamiga (Gota) faqat XBAning ikkinchi qayta nashrida kiritilgan edi.

## Retsepti va ingrediyentlari

### Tarkibi

* aroq — 50 ml (5/7 qism)
* kofe likyori — 20 ml (2/7 qism)
* ezilgan muz.

Tayyorlash usuli: *muz bilan tayyorlash*. Eski uslubdagi bokalda ezilgan muz ustiga quyib tortiladi.

Eski modadagi stakanga ozuqaviy muz toʻldirib, keyin aroq, qahva likyori quyiladi va ehtiyotkorlik bilan muzga aralashtiriladi.

**Eslatma:** Oq rus kokteylini tayyorlash uchun ustiga ehtiyotkorlik bilan 30 ml krem qoʻshiladi (baʼzi retseptlarga koʻra, „Oq rus“ aralashtiriladi, baʼzilariga koʻra — yoʻq.)

## Variantlari

* **Dirty Black Russian**, **Tall Black Russian**, **Australian Black Russian** yoki **Colorado Bulldog**: Haybolda beriladi va kola qoʻshiladi.
* **Black Magic**: ozgina limon sharbati va limonli bezak bilan beriladi.
* **Brown Russian**: zanjabil el bilan birga haybol stakanda beriladi.

## Yana qarang

* Oq rus

## Manbalar

## Havolalar

* Sayt Mejdunarodnoy assotsiatsii barmenov 
* Kokteyl Black Russian na sayte IBA)
* Kokteyl Black Russian na sayte Barmenskoy assotsiatsii Rossii
1.26

**1.26** — 2010-yil iyul oyida Denverda boʻlib oʻtgan Birinchi Amerika badiiy koʻrgazmasi uchun rassom Janet Echelman tomonidan oʻta mustahkam toʻrdan yaratilgan ommaviy sanʼat asari. Yodgorlik haykali Chilidagi kuchli zilziladan keyin Okean va atmosfera tadqiqotlari milliy boshqarmasi tomonidan yaratilgan Tinch okeanidagi sunamining 3D modelini takrorlaydi. Ushbu zilzila sayyoraning aylanish tezligining oshishiga, bu esa oʻz navbatida kun uzunligining 1,26 millisoniyaga qisqarishiga olib keldi.

## Yaratilish tarixi
Denver sanʼat birlashmasi Gʻarbiy yarim shardagi 35 mamlakat oʻrtasidagi munosabatlarni yoritish maqsadida yodgorlik qurish uchun soʻrov yubordi. Janet Echelman 2010-yil fevral oyida Chilida kuchli zilzila yuz bergani, natijada sayyoraning aylanish tezligi 1,26 millisoniyaga oshgani haqidagi NASA reaktiv harakat laboratoriyasi eʼlonini oʻqib chiqib ilhom oldi. Chuqurroq nazar tashlab, Echelman Okean va atmosfera tadqiqotlari milliy boshqarmasi tomonidanOkean va atmosfera tadqiqotlari milliy boshqarmasi tomonidan yaratilgan sunami modeliga eʼtibor qaratdi. Tinch okeanidagi bir qator uzun toʻlqinlarning uch oʻlchovli modeli uning haykaltaroshlik shaklining asosi boʻldi.

## Materiali va oʻlchami
Biennalening vaqtinchalik tabiati va uning muddati tezligi poʻlat armaturadan foydalanishni istisno qildi, avval rassom ularsiz ishlamagan. Buning oʻrniga, „1.26“ Spectra tolalari tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan tarang matritsa toʻridan foydalandi, ogʻirligini solishtirganda, material poʻlatdan 15 baravar pishiqroqdir. Shunchalik yengil tuzilishi haykalni Denver sanʼat muzeyining fasadiga yopishtirish imkonini berdi. Rassomning fikriga koʻra, shunday tuzilmali tizim shahar muhitida ijodkorlik uchun yangi chegara ochadi.

Yumshoq materiallardan yasalgan monumental shakllar shahar meʼmorchiligining qatʼiy konturlaridan farq qiladi. Kechasi rangli yoritilishi va maxsus yorugʻlik shakli tufayli strukturani tutib turuvchi poliefir tolalar koʻrinmaydi.

Obyektning aniq oʻlchamlari: 70,1 metr (boʻyi) x 19,2 metr (eni) x 9,1 metr (balandligi), shuningdek, taxminan 28,3 metr — tutib turuvchi tirgaklari.

## Manbalar

### Izohlar
Oʻlchamlar futda berilgan. Tarjima metrning oʻndan bir qismigacha yaxlitlangan.
Prima portidagi Avgust

**Prima portidagi** Avgust — 1863-yilda imperator Avgustning rafiqasining Liviyadagi villasidan topilgan Avgustning ikki metrdan ortiq haykali. Villa Rim yaqinida, Prima Porta hududidagi Via Flaminia sohilida topilgan. Qadim zamonlarda villa *Ad Gallinas Albas* deb nomlangan. Haykal miloddan avvalgi 20-yilda Rim Senati tomonidan buyurtma qilingan bronza yodgorlikning nusxasi. Haykal Avgustning saqlanib qolgan aksariyat tasvirlaridan farqli oʻlaroq, portretga oʻxshashdir. Qadimgi anʼanaga koʻra, u polixrom edi. Hozirda haykal Vatikandagi Kyaramonti muzeyida saqlanmoqda. Oktavian Avgust Forumda oʻzining oʻn minglab tarafdorlari oldida nutq soʻzlab, ularni oʻzining siyosiy raqibi, qonunbuzar va Sezarning qonuniy merosxoʻrining gʻanimi Antoniy bilan urush boshlashga chaqirayotgan paytda tasvirlangan. Keyinchalik bu nutq muvaffaqiyatsiz boʻldi, uning tinglovchilari sodiq Sezarchi Antoniy bilan jang qilishdan bosh tortishdi, ayniqsa oʻsha paytda Oktavian juda yosh edi va urush eʼlon qilish uchun yetarli vakolatga ega emas edi.

## Yana qarang

* Rim haykaltaroshlik portreti
* Avgust klassitsizmi

## Adabiyotlar

; Rus tilida

* 

; Nemis tilida

** Heinz Kähler: *Die Augustusstatue von Primaporta*. Köln 1959.
** Erika Simon: *Der Augustus von Prima Porta*. Bremen, Dorn 1959. (Opus nobile 13)
** Paul Zanker: *Augustus und die Macht der Bilder*. München, C. H. Beck 1987, ISBN 3-406-32067-8
** *Kaiser Augustus und die verlorene Republik*, Ausstellung Berlin 1988. Mainz, Zabern 1988. S. 386 f. Nr. 215.
** Erika Simon: *Altes und Neues zur Statue des Augustus von Primaporta*, in: G. Binder (Hrsg.), *Saeculum Augustum*, Bd. 3, Darmstadt, WBG 1991, S. 204—233.
** Dietrich Boschung: *Die Bildnisse des Augustus*, Gebr. Mann Verlag, Berlin 1993 (Das römische Herrscherbild, Abt. 1, Bd. 2) ISBN 3-7861-1695-4
** Vinzenz Brinkmann und Raimund Wünsche (Hgg.): *[[:ru:Bunte_Götter|Bunte Götter]]. Die Farbigkeit antiker Skulptur. Eine Ausstellung der Staatlichen Antikensammlungen und Glyptothek München in Zusammenarbeit mit der Ny Carlsberg Glyptotek Kopenhagen und den Vatikanischen Museen, Rom*, Staatliche Antikensammlungen und Glyptothek, München 2004 ISBN 3-933200-08-3

; Fransuz tilida

** A. Grenier, *Le génie romain dans la religion, la pensée et l’art : L’évolution de l’humanité*, Albin Michel, 1969.
** C. Picard, *La sculpture antique de Phidias à l’ère byzantine*, Manuel de l’histoire de l’art, H. Laurens Editeur, Paris, 1926.
** Robert Turcan, *Rome et ses dieux*, Hachette éditions, Collection Vie quotidienne, 1998.

## Havolalar

* Avgust iz Prima-Porta v virtualnom muzee antichnoy skulpturi
Makedoniyalik Adam haykalchasi

**"Makedoniyalik Adam"** yoki **"Govrlevolik Adam"** — 2000-yilda Skopye yaqinidagi Govrlevo qishlogʻi yaqinidagi arxeologik qazishmalar paytida topilgan, oʻtirgan holatda erkak tanasi shaklida balandligi 15 sm boʻlgan kichik sopol haykalcha. Qazishmalarni Skopye muzeyi arxeologi Milosh Bilbiya olib bordi, u artefaktni oktabr oyida neolit va kalkolit davri madaniy qatlamlari chegarasida olib borilgan dala ishlarining oxirgi kunida topdi.

Haykalcha miloddan avvalgi 4-3 ming yilliklarda yaratilgan. Topilganidan soʻng darhol haykalcha „*ming yillik kashfiyoti*“ va dunyodagi oʻnta noyob arxeologik topilmalardan biri, deb atala boshlandi. Boshida M. Bilbiya uni „*Govrlevolik Adam*“ deb nomladi, ammo brend yasash maqsadida nomi „*[[Shimoliy Makedoniya|Makedoniya]]lik Adam*“ deb oʻzgartirildi.

Odam gʻayrioddiy yuksak badiiy saviyada yaratilgan, u oʻsha davr realistik sanʼatining yorqin namunasidir. Muallif jismoniy yoki maʼnaviy faoliyat paytidagi odamni tasvirlashga harakat qilgan, buning natijasida bu figura Rodenning mashhur „Mutafakkir“iga oʻxshaydi. Erkak tanasi oʻtirgan holatda, uning anatomiyasi diqqatga sazovor: qorni yaxshi chizilgan, kindik koʻrinadi, mushaklar aniq chizilgan, umurtqa pogʻonasi va hatto singan fallosgacha koʻrinadi. Erkak diafragmali nafas olish paytida tasvirlangan, bu uning meditatsiya holatida ekanligini koʻrsatishi mumkin. Oʻsha paytda Makedoniya hududida Buyuk Onaga sigʻinish keng tarqalgan edi, shuning uchun bunday erkak haykalchasi oʻsha davr uchun tipik emas.

Haykalcha birinchi marta 2006-yil 30-sentabrda Bela Nou festivali doirasida keng ommaga taqdim etilgan. Bugungi kunga qadar „Makedoniyalik Adam“ Skopye shahri muzeyida namoyish etilmoqda.

## Manbalar

## Havolalar

* Adam iz Makedonii
Antinoy Braski

***Antinoy Braski'', ''Antinous Pio-Klementino*** () — Rim imperatori Adrian Antinousning sevimli va suyukli haykali, uning oʻlimidan keyin ilohiylashtirilgan. Hozirda Pio-Klementino muzeyining Rotunda xonasida koʻrgazmaga qoʻyilgan.

*Antinoy Braski* nomi bilan tanilgan yana bir haykal Luvrda va boshqa ikonografiyaga ega.

## Tarixi
Antinoyning boshqa tasvirlari singari, bu haykal 130 yilda Antinoy vafotidan keyin uning ilohiy kultiga hurmat sifatida yaratilgan. U 1792-1793-yillarda Palestrinadagi Adrian villasini qazish paytida topilgan. U Jovanni Piyerantoni tomonidan qayta tiklangan, shundan soʻng u Rimdagi Palazzo Braskida koʻrgazmaga qoʻyilgan va shundan oʻz nomini olgan.

1844-yilda u Lateran muzeyiga sotib olindi va keyin Pio-Klementino muzeyiga koʻchirildi.

Bu Antinoyning yunon Dionis va Misr Osirisni birlashtirgan sinkretik xudo sifatida ideallashtirilgan tasviridir. Yunon va Misr sanʼatining bunday kombinatsiyasi Adrian davriga va ayniqsa, Antinoyni tasvirlash anʼanalariga xosdir. Haykalning boshida uzum bargi va mevasidan bosh kiyim (Dionisiy elementi), ehtimol, Osiris atributi urey yoki nilufar guli bilan kiygan edi. Qayta tiklash paytida u nilufar gʻuddasi bilan toʻldirildi. Dionisiycha atribut tirs ham tiklangan element hisoblanadi.

Antinoy Braski — antik yoshlikning klassik portretlaridan biri.

## Manbalar

## Havolalar

* The Braschi Antinous na seyte Muzeev Vatikana.
Qizil Vindzor pishloq

**Qizil Vindzor** (ingl. *Windsor Red)*, shuningdek, *Windsor Red Cheese* nomi bilan ham tanilgan, pasterizatsiyalangan sigir sutidan tayyorlangan yarim qattiq Britaniya pishlogʻidir. Oʻz xususiyatlariga koʻra bu turdagi pishloq Chedder pishlogʻiga oʻxshaydi, ularning orasidagi farqlar Red Windsor baʼzi qoʻshimchalar bilan tayyorlanadi. Pishloq Angliyaning Lestershir shahridagi sut zavodida ishlab chiqariladi.

## Tavsifi
Pishloqning teksturasi qattiq kremsimon va maydalangan pushti rangli marmar dogʻlari bilan vino taʼmiga ega. 100 gramm pishloq massasida 30 gramm yog 'bor.

## Ishlab chiqarish
Pishirish jarayonida sutni quyish paytida pishloq massasi biroz joylashishi kerak. Shundan soʻng mayda boʻlaklarga boʻlinadi va 20 dan 40 daqiqagacha pishiriladi. Shundan soʻng massa pres ostida joylashtiriladi. Bu jarayon pishloqning kislotaliligini oshiradi. Pishloq deyarli tayyor boʻlgach unga qizil vino yoki likyor qoʻshiladi va yana press ostiga qoʻyiladi. Shuning uchun u qisqa vaqt davomida saqlanadi. Red Windsor uchun pishloq massasi Chedder pishlogʻi bilan bir xil retsept boʻyicha tayyorlanadi.

## Manbalar
Layol pishloq

**Layol** ( [lajɔl]), baʼzan **Tom de Layol** () — sigir sutidan tayyorlangan qaynatilmagan, presslangan fransuz pishlogʻidir.

## Tarixi
Pishloq Fransiya janubidagi Aveyron departamentida 800-1500 m balandlikda joylashgan Obrak platosida ishlab chiqariladi. XIX asrda rohiblar tomonidan ixtiro qilingan u oʻz nomini kichik Layol qishlogʻidan olgan. 1961-yilda Layol pishlogʻi AOC tomonidan sertifikatlangan.

## Ishlab chiqarish
Sut qovushtirilgandan keyin kalye bosiladi, keyin maydalanadi, tuzlanadi va qolipga solinadi va yana presslanadi. Shundan soʻng pishloq 4-12 oy davom etadigan saqlash uchun nam salqin qabrlarga joylashtiriladi.

Pishloq ishlab chiqarish uchun maydan oktabrgacha dengiz sathidan 800 m dan ortiq balandlikda yigʻilgan fransuz Simmental yoki Obrac zotli sigirlarning xom pasterizatsiyalanmagan suti ishlatiladi.

## Tavsifi
Layol diametri 40 sm, balandligi 40 sm va ogʻirligi 45-48 kg boʻlgan silindr shakliga ega. Pishloq boshi qalinligi 3 sm gacha boʻlgan kulrang-jigarrang poʻstlogʻi bilan qoplangan, goʻshti oltin sariq rangga ega, yogʻ miqdori kamida 45 %. Pishloq nordon taʼmga ega, togʻ oʻtlari — gentian, arpabodiyon va timyan taʼmiga ega. Layol qizil rangli Kot *du Rhone* va *Ermitaj*, shuningdek *Marsillac*, *Buzet* va *Kot du Frontonnais* bilan yaxshi birlashadi.

Layol diametri 40 sm, balandligi 40 sm va ogʻirligi 45-48 kg boʻlgan silindr shakliga ega. Pishloq boshi qalinligi 3 sm gacha boʻlgan kulrang-jigarrang poʻstlogʻi bilan qoplangan, goʻshti oltin sariq rangga ega, yogʻ miqdori kamida 45 %. Pishloq nordon taʼmga ega, togʻ oʻtlari — gentian, arpabodiyon va timyan taʼmiga ega.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Masui K., Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva“, 2003. — S. 72—73. — (A Dorling Kindersley Book). — .
*
Langr pishloq

**Langr** () — sigir sutidan tayyorlangan yumshoq, presslanmagan fransuz pishlogʻidir.

## Ishlab chiqarish
Langr kamida 5 hafta davomida pishib yetiladi. Pishloqning pishib yetish davrida pishloq agʻdarilmaydi va shoʻr suv bilan ishqalanadi, unga annatto urugʻidan tabiiy apelsin boʻyogʻi qoʻshiladi . Pishloq butun yil davomida ishlab chiqariladi.

## Tarixi
1991-yil may oyida Langr AOC sertifikatini oldi. Pishloq Haute-Marne, Cote d’Or va Vosges departamentlarida ishlab chiqariladi. 2005-yilda 385 tonna pishloq ishlab chiqarilgan.

## Tavsifi
Ichishdan oldin „favvora“ koʻpincha uzum suvidan tayyorlangan mahalliy aroq bilan toʻldiriladi () va ichkariga singib ketishiga imkon beriladi. Langres *Merkuri*, *Nuits-Saint-Jorj* yoki *Kot-du Rhone* qizil ranglari bilan yaxshi birlashadi.

Yupqa ajinli poʻstlogʻi bilan qoplangan pishloq boshi silindrsimon shaklga ega. Katta boshlarning diametri 16-20 sm, balandligi 5-7 sm va ogʻirligi taxminan 800 g, kichik boshlarning diametri 7,5-9 sm, balandligi 4-6 sm va ogʻirligi taxminan 150g . Boshining oʻrtasida 0,5 smli chuqurcha mavjud, bu „favvora“ deb ataladi (). Tuzli va elastik pulpa 50 % yog 'miqdoriga ega. Pishloqning oʻtkir hidi va dudlangan bekonning achchiq taʼmi bor.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Masui K., Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva“, 2003. — S. 151. — (A Dorling Kindersley Book). — .
* 
* 

## Havolalar

* 
* 
* 
*
Lankashir pishlog‘i

**Lankashir pishlogʻi** () - birinchi marta Lankashir grafligida paydo boʻlgan ingliz sigir suti pishlogʻidir. Lankashir pishlogʻining uch xil turi mavjud. *Yosh Creamy Lancashire* va Yetuk *Delicious Lancashire* anʼanaviy usulda ishlab chiqariladi , *Crunchy Lancashire* esa ommaviy ishlab chiqarish uchun moʻljallangan yangi ishlab chiqilgan navdir. Pishloqning barcha navlari qattiq tuzilishga ega va bir oydan ikki yilgacha pishib yetiladi. Pasterizatsiya Lankashir pishlogʻining xilma-xilligiga bogʻliq.

## Yana qarang

* Ishlab chiqarilgan mamlakat boʻyicha pishloqlar roʻyxati

## Manbalar
Livaro pishloq

**Livaro** — Quyi Normandiyada ishlab chiqarilgan, sigir sutidan yumshoq pishloqdir.

## Tarixi
Livaro — Normandiyada, Pays d’Auge hududida (Kalvados, Orne va Evre boʻlimlari) ishlab chiqarilgan eng mashhur va qadimiy pishloqlardan biri. XVII asrdan maʼlum  . XIX asrning oxirida Livaro mintaqada eng keng tarqalgan pishloq edi, uni hatto kambagʻallarning goʻshti deb ham atashgan.

Pishloq 1975-yilda Controlled Origin (AOC) maqomini oldi. Hozirgi vaqtda Livaro yanada elit mahsulot hisoblanadi.

## Ishlab chiqarish va xususiyatlari
Pishloq Norman sigirlarining sutidan tayyorlanadi; ishlab chiqarish mavsumi — bahordan kuzgacha. Taʼsir qilish — uch haftadan ikki oygacha; pishloq pishayotganda uni muntazam ravishda agʻdarib, shoʻr suv bilan yuviladi .

Livaroning qiziqarli xususiyati shundaki pishloq boshi Pays d' Augeʼda koʻp miqdorda oʻsadigan beshta quritilgan rogoz barglari bilan oʻralgan. Dastlab bu pishloqning pishib yetish vaqtida joylashmasligi uchun qilingan. Fransiyada beshta chiziq polkovnik darajasiga toʻgʻri keladi (Rossiyada uchta yulduz borligi kabi), shuning uchun odamlar Livaroni „polkovnik“ deb atashadi . Hozirgi vaqtda Livaro ishlab chiqarishda sanoat miqyosidagi katak lentalari yashil qogʻozli chiziqlar bilan almashtiriladi. Biroq anʼanaviy ishlab chiqarish hali ham quritilgan barglardan foydalanadi .

Livaro goʻshti sariq-toʻq sariq rangda . Pishloq boy taʼmga ega; uning keskinligi va hidi pishish davriga bogʻliq (qanchalik koʻp — kuchliroq). Muxlislar tajribali va xushboʻy Livaroni afzal koʻrishadi. U teginish uchun yumshoq, lekin uning goʻshti tarqalmasligi kerak. Ogʻizda eriydi va achchiq taʼm qoldiradi .

Livaroning yana bir xususiyati uning boy rangidir. Pishloqning pishishi davrida Janubiy Amerikada oʻsadigan annatto oʻsimligidan olinadigan maxsus tabiiy boʻyoq bilan qizgʻish-toʻq sariq rangga boʻyaladi . Annatto shuningdek, Mimolet, Cheddar kabi pishloqlar ishlab chiqarishda ishlatiladi; pishloq qobigʻiga issiq jigarrang rang beradi, buning natijasida Livaro koʻplab pishloqlar orasida darhol tanib olinadi.

## Foydalanish
Livaro taom oxirida alohida taom sifatida beriladi. Qizil vinolar, Calvados va sidr bilan birlashadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Masui K., Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva“, 2003. — S. 152. — (A Dorling Kindersley Book). — .
* 

## Havolalar

* 
* 
* Sir Livaro
* Myagkie siri s obmitimi krayami
Kulomye pishloq

**Kulomye** () — sigir sutidan tayyorlangan yumshoq pishloq boʻlib, oʻz nomini oʻrta asrlardan beri maʼlum boʻlgan bunday pishloqlarni ishlab chiqarish Fransiyaning Kulommerlar kommunasi (Ile-de-Frans markaziy mintaqasining Sen va Marna departamentida joylashgan) nomidan olgan. Zamonaviy kulomye — mashhur bri pishlogʻining bir turi. U baʼzan *kichik bri* deb ham yuritiladi. Kichkina bri sifatida Kulomyedan kattaroq, moʻrt brini oʻz ichiga olgan transport muammosidan kelib chiqqan deb ishoniladi.

Kulomye oʻlchami *boʻyicha Modan ortda qoladi* (): diametri 13-15 sm, balandligi 3 sm gacha, vazni 500 grammgacha (taqqoslash uchun, *Modan* bir xil parametrlar: 36-37 sm, 2,8 kg). Taʼmi va ishlab chiqarish usullari boʻyicha kulomye bri pishloqlaridan bir oz farq qiladi. Ammo 1980-yilda AOC sertifikatini olgan ikkinchisidan farqli oʻlaroq, Kulomye hali bu sertifikatga ega boʻlmagan (garchi bu haqda 2009-yildan beri bahs-munozaralar mavjud boʻlsa ham).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Masui K., Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva“, 2003. — S. 60. — (A Dorling Kindersley Book). — .
*
Liptovskiy pishlog‘i

**Liptovskiy pishlogʻi** (*Liptavsk pishlogʻi*, Liptovskiy sir, , *[[:hu:Körözött|Körözött]])* — Slovakiya, Vengriya va Avstriyada anʼanaviy taom. Pishloq oʻz nomini Slovakiyaning Liptov viloyatidan oldi, u yerdan taom keladi. Bu sariyogʻ, qizil shirin qalampir, qora qalampir va boshqa ziravorlar bilan pishloq aralashmasi. Liptovsky pishlogʻi nonga surib isteʼmol qilinadi.

Oʻzining vatani Slovakiyada Liptovskiy pishlogʻi koʻproq mintaqaviy taom hisoblanadi, Avstriyada esa u ancha keng tarqalgan. Avstriyada Liptov pishlogʻini mayda toʻgʻralgan yashil piyoz yoki yashil bolgar qalampiri halqalari bilan bezash odatiy holdir. Ushbu aralash nonga yoyiladi yoki oziq-ovqat uchun sous sifatida ishlatiladi.

Liptovskiy pishlogʻini tayyorlash uchun siz brinza yoki tvorogni olishingiz kerak, uni elakka qoʻying, zardobni toʻkib tashlang va teng miqdorda sariyogʻ bilan aralashtiriladi, bir hil krem boʻlguncha aralashtiring. Retseptning dehqon versiyasiga paprika, qalampir, zira va mayda toʻgʻralgan piyoz qoʻshilishi mumkin. Tuz qoʻshish shart, faqat tuzsiz pishloq yoki tvorog ishlatilsagina.

Soʻnggi „shahar“ retseptlariga kapers, xantal, hamsi yoki hamsi pastasi va toʻgʻralgan tuzlangan bodringlar kiradi. Baʼzi eski retseptlar ham eslatib oʻtiladi, achchiq pivo bu taomning mustahkamligini yaxshilash uchun qoʻshiladi. Jorj Langning Vengriya oshxonasi kitobiga koʻra, venger zodagonlari orasida va Avstriya monarxiyasi restoranlarida Liptovskiy pishloqli sendvichlarda qora ikra bilan bezatilgan.

## Yana qarang

* obacda
* Brynza

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Eckhard Supp. Liptauer // Wörterbuch Kochkunst: Von Amuse-Bouche bis Zierschnee. — Mannheim: Dudenverlag, 2011. — S. 92. — 128 S. — .
* Erhard Gorys. Liptauer Käse // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 311. — 599 S. — .
* Charles Sinclair. Liptauer // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 342. — 632 p. — .
Limburger

**Limburger** (, , ) — pasterizatsiyalangan sigir sutidan tayyorlangan yumshoq pishloq, oʻtkir xushboʻyligi va kuchli taʼmi bilan ajralib turadi.

Rangi och kremsimon, qobigʻini yeyish mumkin, yumshoq, sariq-jigarrang, baʼzida oq mogʻor izlari bor.

Kelib chiqqan mamlakati — Belgiya (eski kunlarda — poytaxti boʻlgan Limburg gersogligi) Avstriya, Gollandiya va Germaniyada ham keng tarqalgan.

Yangi kartoshka, qora non va piyoz bilan ishlatiladi. Kerakli ichimliklar: pivo, kuchli quruq qizil sharob, olma sharbati.

*Brevibacterium linens b*akteriyalari tomonidan ishlab chiqarilgan. Ikki haftadan uch oygacha pishib yetiladi. 200 yoki 500 gramm ogʻirlikdagi gʻisht shaklida ishlab chiqariladi. Pishib yetishning boshida u nozik taʼmga ega boʻlib, vaqt oʻtishi bilan juda kuchli boʻladi.

Andrey Nartovning xotiralariga koʻra, Limburger Pyotr I ning sevimli taomi boʻlgan:
Uning taomnomasida: nordon shi, studenlar, boʻtqa, bodringli qovurma yoki limon bilan tuzlangan goʻsht va albatta limburg pishlogʻi boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Charles Sinclair. Limburger // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 341. — 632 p. — .
Fibrinogen yetishmovchiligi

Fibrinogen yetishmovchiligi (shuningdek, I omil yetishmovchiligi) qon ivish "kaskadi"dagi fibrinogen funksiyasi yetishmovchiligi bilan bogʻliq kamyob irsiy kasallik hisoblanadi. Fibrinogen yetishmovchiligi oʻz navbatida bir-biridan farqli toʻrt guruhga boʻlinadi: afibrinogenemiya, gipofibrinogenemiya, disfibrinogenemiya va gipodisfibrinogenemiya.

## Afibrinogenemiya
Afibrinogenemiya qonda fibrinogen miqdorining yetishmasligi, klinik jihatdan plazma tarkibida fibrinogen <20 mg/dl holatida boʻlishi. Ushbu patologik holatning uchrash chastotasi million kishi orasida 0,5 dan 2 tagacha baholanadi.  Amerika Qoʻshma Shtatlarida fibrinogenning barcha irsiy anomaliyalarining 24% ni afibrinogenemiya, gipofibrinogenemiya va disfibrinogenemiya esa 38% ni tashkil qiladi.

## Gipofibrinogenemiya
Tugʻma gipofibrinogenemiya fibrinogenning qisman yetishmovchiligi boʻlib, klinik jihatdan plazmada 20-80mg/dl ni tashkil qiladi. Taxminiy uchrash chastotasi million kishida <0,5 dan 3 tagacha.

## Disfibrinogenemiya
Disfibrinogenemiya qondagi fibrinogenning notoʻgʻri ishlashi yoki ishlamasligi bilan tavsiflanadi, garchi fibrinogen miqdori normal konsentratsiyalarda boʻlsa ham: yaʼni plazmada 200-400 mg/dl boʻlsa ham. Disfibrinogenemiya kelib chiqishiga koʻra ikki guruhga ajratiladi: irsiy boʻlishi mumkin (shuning uchun tugʻma disfibrinogenemiya) va shuningdek, boshqa kasallikdan keyin kelib chiqqan ikkilamchi darajali disfibrinogenemiya (orttirilgan disfibrinogenemiya deb ataladi). Tugʻma uchrash chastotasi har million boladan 1 yoki 3 tasi orasida uchraydi.

## Gipodisfibrinogenemiya
Gipodisfibrinogenemiya fibrinogenning qisman yetishmovchiligi boʻlib, mavjud boʻlgan fibrinogen ham notoʻgʻri ishlaydi.  Gipodisfibrinogenemiya juda kam uchraydigan irsiy kasallikdir. 

Klinik jihatdan bu holatlar, odatda, diatezning kuchayishi, ya'ni oʻz-oʻzidan qon ketish epizodlari, kichik toʻqimalarning shikastlanishi va operatsiyalaridan keyin ham koʻp qon ketishining rivojlanishiga moyillik bilan bogʻliq. Ushbu kasalliklarni davolash, odatda, ixtisoslashgan markazlarni va har bir shaxsning shaxsiy va oilaviy tarixidan kelib chiqqan holda, oldingi qon ketish va tromboz epizodlarining chastotasi va ogʻirligi, shuningdek, ayrim hollarda, genetik mutatsiyalarning taxminiy moyilligi asosida ishlab chiqilgan profilaktika choralarini oʻrnatishni oʻz ichiga oladi. Fibrinogen yetishmovchiliklari qon ketishi va trombozga sabab boʻladigan buzilishlar asosida yotadi.

## Manbalar
Kichik boshli qurt

**Kichik boshli qurt** () — Yangi Dunyoda yashovchi Dermophiidae oilasiga mansub oyoqsiz amfibiyalar turi.

## Tavsif
Umumiy uzunligi 22 sm ga yetadi. Boshi kichik, bir oz choʻzilgan, tumshugʻi yumaloq. Koʻzlar teri orqali koʻrinadi. Sezgi antennalar qisqa boʻlib, boshning har ikki tomonida koʻzlar va burun teshiklari oʻrtasida joylashgan. Tanasi juda yupqa, nozik. Unda 85-102 ta asosiy va 11-26 ta ikkilamchi halqalar mavjud.

Orqasining rangi binafsha soya bilan deyarli qora rangga ega. Bosh rangi pushtidan kulrang-jigarranggacha. Tomoq va pastki jagʻi oq rangga ega. Qorini kulrang rangga ega.

## Hayot tarzi
Nam tropik oʻrmonlarda yashaydi. Tuproqning yuqori qatlamlarida 40-60 sm chuqurlikda saqlanadi, vaqti-vaqti bilan yer sirtda paydo boʻladi. Dengiz sathidan 1200 metr balandlikda joylashgan. Asosan qurtlar va mayda quruqlik hasharotlari bilan oziqlanadi.

## koʻpayish
Urgʻochisi tuproqdagi teshiklarda 10 tagacha bolalaydi.

## Tarqalishi
Kosta-Rika janubida, Panamaning shimoli-gʻarbiy qismida va Kolumbiya shimolida yashaydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Dann, 1924-yil : . Boston Tabiat Tarixi Jamiyatining vaqti-vaqti bilan maʼlumotlari, jild. 5, p. 93-95.
* Savage JM (2002). *Kosta-Rika amfibiyalari va sudraluvchilari*. Chikago universiteti matbuoti, Chikago va London.
Lori pishloq

**Lori** (arm. *Լոռի*) pishloqning shoʻr navi boʻlib, uni tayyorlash uchun pasterizatsiyalangan sigir suti, baʼzan esa buffalo suti aralashmasi ishlatiladi. Armanistonda ishlab chiqarilgan. Pishloq birinchi marta tayyorlangan hudud nomi bilan atalgan.

## Ishlab chiqarish
Ishlab chiqarish jarayonida sut 33 gradusgacha qizdirilsa, shirdon qoʻshilishi kerak. Qalinlashgan pishloq massasi taxminan 10 millimetr oʻlchamdagi donlarga eziladi. Zardobning uchdan bir qismi ajratiladi, massa 37 daraja haroratgacha isitiladi. U presslanadi va quritiladi. Pishloq toʻrtburchak shaklida boʻlaklarga boʻlinadi, soʻngra maxsus qoliplarga 5-6 soat davomida joylashtiriladi va bir necha marta aylantiriladi. Bu vaqt ichida ortiqcha suyuqlik pishloqni tark etadi va massa 12-14 daraja haroratda 14 kun davomida eritmada qoʻshimcha tuzlanadi. Lorining pishib yetish jarayoni polimer plyonkali paketda 45 kun davomida sodir boʻladi, soʻngra xuddi shu paketda u doʻkonlarga va sotiladigan chakana savdo tarmoqlariga boradi.

## Tavsifi
Lori pishlogʻi oʻtkir va nordon notalar bilan shoʻr taʼmi bilan ajralib turadi. Pishloq blokining vazni 4 dan 6 kilogrammgacha, uzunligi 30 santimetrdan oshmaydi, kengligi 15 santimetr va balandligi 12 santimetrga teng. Tayyor mahsulotning qobigʻi yoʻq, lekin turli shakl va oʻlchamdagi teshiklar mavjud. Teksturasi moʻrt va zich. Mahsulotning yog 'miqdori 50 % dan, tuz miqdori 4 % dan oshmasligi kerak. Pishloqning normal namligi 44 % ni tashkil qiladi.

## Manbalar
Gavaldosh

**Gavaldosh** (turkiy soʻzlardan — „gaval“ va „dash“ — tosh) — tabiiy litofon, idiofonli cholgʻu asbobi, tosh blok, oʻziga xos tosh — daf boʻlib, tekis qilib qoʻyilgan ulkan plitalar. Undan ritmik aniq motivlarni bosish orqali olish mumkin. Gavaldosh tovushi gavalning jarangdor tovushiga oʻxshaydi. XII asrda gavalning oʻzi paydo boʻlgach, tosh asbob „gavaldosh“ deb atala boshlandi.

Gobustonda 2 ta gavaldosh bor: Chingirdogʻning shimoliy etagida va Kattadosh togʻida.

## Tavsifi
Qabila qoʻriqchilari bu vositadan yovvoyi hayvonlar hujumi paytida yoki boshqa xavfli vaziyatlarda foydalangan degan fikr bor. Qadimgi odamlar gavaldash haqida ilk bor bilib, undan foydalana boshlaganlar, deb ham ishoniladi. Gavaldoshning yashash joyidan uzoqda joylashganligi va uning ovozi 2-3 kilometrga yetkazilishi ham ushbu versiyani tasdiqlaydi. Ritual raqslar va marosimlar bu tovushlar bilan birga kelgan deb ishoniladi. Bunday raqslar mashhur Gobuston qoyatosh rasmlarida tasvirlangan, ularni arxeologlar mezolit — tosh asridan oʻrta asrlargacha boʻlgan davrga bogʻlaydilar. Qadimgi odamlar uning yonida diniy va bayram marosimlarini oʻtkazgan, yigʻilishlar oʻtkazganligi sababli gavaldosh oʻziga xos birlik ramzi boʻlib xizmat qilgan deb ishoniladi.

Asbob qobiqli ohaktoshdan yasalgan va ohaktoshning tekis qismidir. Tosh faqat ikki joyda qoya ustiga tayanadi va xuddi havo yostigʻi ustida turadi. Gavaldosh ohaktoshdagi qobiqlarning zichligiga qarab turli joylarda turli tovushlar chiqaradi. Tovushlardagi bunday farqning sababi qobiqlarning boʻshligi va gʻovakliligidir. Gavaldoshni mayda toshlar bilan taqillatib chalinadi. Natijada turli tonallik va rezonanslardagi tovushlar chiqariladi.

## Ijrochilar
Birinchi marta virtuoz ijrochi, Ozarbayjonda xizmat koʻrsatgan artist Chingiz Mehdiyev (1932-1992) 1965-yilda radio eshittirishida keng omma uchun gavaldosh chaldi. 1978-yilda u Ozarbayjon teletomoshabinlarining keng auditoriyasi uchun gavaldoshni ham ijro etgan. Keyinchalik bu cholgʻuda Respublika xalq artisti Sodiq Zarbaliyev, xizmat koʻrsatgan artist Natig Shirinov, Tohir Huseynov, Javanhir Gasimov, Eldaniz Gajiagayevlar ijro etishdi.

## Yana qarang

* Gobustan (qoʻriqxona)
* Gala davlat tarixiy-etnografik qoʻriqxonasi

## Manbalar
Viol d’amur

**Viol d’amour** ( — sevgi violasi) — barokko va ilk klassitsizmning torli kamonli musiqa asbobi. U XVII asr oxiridan XIX asrning boshlariga qadar keng qoʻllangan, keyin oʻz oʻrnini viola va violonchelga berdi. Viola d’amorega qiziqish XX asr boshlarida qayta tiklandi.

Asbobda olti yoki yetti asosiy torlar mavjud boʻlib, ular keyingi modellarda ham asosiylaridan pastda joylashgan rezonansli (simpatik) torlar bilan toʻldiriladi. Rezonansli torlar kamondan taʼsirlanmaydi va faqat asosiy torlar va tananing tebranishlari bilan oʻzaro taʼsir tufayli tebranadi. Aynan rezonansli torlar tufayli viola d’amore oʻziga xos yumshoq tembrga ega boʻlib, zamondoshlarning fikriga koʻra, qisman inson ovozini eslatadi.

XX asrda ushbu asbobning qayta tiklanishiga fransuz musiqachisi Anri Casadesus faol yordam berdi. XVIIIIasr oxirida shakllangan viola d’amore asosiy torlarining standart sozlashi: *A, d, a, d <sup>1</sup>, fis <sup>1</sup>, a <sup>1</sup>, d²* (katta oktava, re, la kichik oktava uchun)., re, f-sharp, la birinchi oktava, re ikkinchi oktava).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 

## Havolalar

*
Gaychak

**Gaychak** — dumaloq shakldagi, uch yoki toʻrtta metall torli, kalta torli bortga ega cholgʻu asbobi. U asosan janubiy Eronda, shuningdek afgʻonlar, oʻzbeklar, uygʻurlar, tojiklar, turkmanlar va qoraqalpoqlar orasida tarqalgan.

Yonlarda joylashgan oval chuqurchalar asbobga burun tovushini beradi. Oʻynaganda gaychak vertikal, odatda musiqachining tizzasiga qoʻyiladi.

Gaychak — Pomir qishloqlarida topilgan yagona kamonli cholgʻu. Musiqa asbobi deyarli butun Markaziy Osiyoda mashhur. Cholgʻuning asosi metall yoki yogʻoch, boʻyni tol, oʻrik yoki tutdan yasalgan.

## Manbalar
Alboka

**Alboka** (bask. arabcha alboka  &#x200E; soʻzidan olingan boʻlib) – “sunray” yoki “shox” degan maʼnoni anglatadi. Ispan basklarining anʼanaviy tilchali yogʻoch puflama musiqa asbobi, Biskay, Gipuzkoa va Navarra provinsiyalarida keng tarqalgan.

Alboka ikkita tayoq (koʻpincha turli materiallardan yasalgan) va ikkita shoxga ega. Albokaning oʻng tomoni 5 ta, chap tomonida 3 ta tayoqchalardan iborat.
. 

## Manbalar

## Havolalar
* музыки в стиле Rock
* КАРТАСЛОВ.РУ — Карта слов и выражений русского языка
*Wikicsu.ru
*Musicologie.org 2018
Qisqich

**Toka** — har xil turdagi va qurilmalarning kamarlari uchun mahkamlagich.

Anʼanaviy qisqich metalldan (plastmassa va boshqalar) kamar ustidagi teshikka oʻralgan holda tokadagi kamarni mahkamlaydigan ramka va qoziqdan iborat, lekin bu dizayn majburiy emas. Kamar, shuningdek, ishqalanish tufayli qisqichda ushlanishi mumkin, masalan, er-xotin tirqish yoki kamar tokasida. Muqobil qisqich dizaynlari koʻproq ishonchlilik, foydalanish imkoniyati, mahkamlash / ochish tezligini talab qiladigan joylarda qoʻllanadi. SSSR Qurolli Kuchlarida oddiy va serjantlarning kamar tokalari asosan misdan yasalgan, ikki xil: Sovet Armiyasida, chegara va ichki qoʻshinlarda — bolgʻa va oʻroq bilan besh qirrali yulduz tasviri bilan, dengiz floti — bolgʻa va oʻroq bilan kichik besh qirrali yulduzli langar tasviri bilan tasvirlangan.

Shuningdek, oval tokalar — gulchambardagi yulduz, dengiz floti ofitserlarining tokalari — tasvirlar, tepasida langar va yulduz bor edi. Ushbu qisqichlarning prototipi Rossiya Imperator dengiz flotining ofitser tokalari edi. Tokalarni ham yigʻish mumkin. Tokalarni yigʻish fibulistika deb ataladi (lotincha fibula — qisqich).

Yigʻish obyektlari asosan harbiy, temir yoʻl, idoraviy, oʻquv va boshqa tokalardir.

## Tarixi
Qisqich qadimgi Yunoniston va Rimda, xususan, harbiy texnika va qurollarda, masalan, qilich kamarini mahkamlash uchun ishlatilgan.

## Galereya

Fayl:Sutton Hoo belt buckle.jpg|Oltin *rangdagi kamar tokasi*.
Fayl:Belt Gürtel.jpg|Shimning kamar *tokasi*.
Fayl:DD-Belt.JPG|Ikki halqa shaklida *toka*.


## Yana qarang
 

* Agraf
* Belgi
* Fastex
* Fibula

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Zastejka // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
* Tolkoviy slovar Dalya
* Pryajki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 427—428

## Havolalar

* Qizil Armiya va Dengiz flotining kamar tokalari.
Urva ibn Mas'ud

**Urva ibn Mas ʽ ud** (  ʿur̊waẗ ٱ    rum.) Muhammad alayhissalomga hamroh bo'lgan Toifning Saqifi boshlig'i. U o'z qabilasidan islomni qabul qilgan birinchilardan bo'lib, o'z shahrida islomni da'vat qilib yurgan paytda o'z safdoshlari tomonidan o'ldirilgan. U Safvon ibn Umayyaga uylangan Barza binti Mas'udning ukasi edi. 

Hudaybiya sulhi bo'yicha muzokaralarga Quraysh nomidan kirgan Arabistonning taniqli kishilaridan biri edi. U shunday dedi: “Men Fors, Rim va Habash podshohlarini ziyorat qildim, lekin Muhammad alayhissalomdan koʻra oʻz xalqi tomonidan hurmat va hurmatga sazovor boʻlgan biron bir rahbarni koʻrmadim. Agar biror narsa qilishni buyurgan boʻlsa, uni kechiktirmasdan bajaradilar. Agar tahorat qilsa () hammasi u zot foydalangan suvning qolgan qismini qidiradi. Ular hech qachon uning koʻziga tik qarashmaydi”. 

## Shaxsiy hayot
Xotini Amina binti Abu Sufyondan Dovud ismli o'g'il ko'rdi, u o'zining amakivachchasi Habiba binti Ubayd Allohga uylangan.

## Tashqi ko'rinish
“ Sahihi Muslim ”da rivoyat qilingan hadisda Muhammad  (  ʿīsay̱̱̰̰̰̰̰̪̱̪̱̪̱̱̪̱̱̱̪̱̱̱̱̱̱̱̰̰̱̱̰̱ , Iso) tashqi ko'rinishidan eng yaqin ibn Mas'udga o'xshardi. Iso alayhissalomning Muhammad alayhissalomning ta'riflariga ko'ra, bu qizg'ish rang, o'rtacha bo'y va jingalak, o'ralgan sochlarni ko'rsatadi. 

## O'lim
Urva musulmon boʻlgach, Toifga qaytib, oʻz qavmiga Islom dinini targʻib qildi. Ammo uning musulmon boʻlganini qavmlari yoqtirmay, oʻq bilan urishdi. 

## Yana qarang

* Adnanit arablari
* Mashhur hijoziylar roʻyxati
* Hudaybiya shartnomasi

## Manba


## Havolalar

* witness-pioneer.org saytidan olingan voqea .
Ruqayya binti Muhammad

**Ruqayya binti Muhammad** () – Ruqayyah bint Muḥammad ;  601-624), Islom payg'ambari Muhammad(s.a.v) va Xadichaning ikkinchi to'ng'ich qizi edi. U uchinchi xalifa Usmonga turmushga chiqdi va er-xotinning o'g'li Abdulloh tug'ildi. 624-yilda Ruqayya kasallikdan vafot etdi.

## Yoshlik
Taxminan 601 yoki 602-yillarda Makkada tug'ilgan Ruqayya Muhammad va uning birinchi xotini Xadichaning uchinchi farzandi va ikkinchi qizi, u ham muvaffaqiyatli savdogar edi.

## Oilaviy hayot

### Utba bilan nikoh
U 610-yil avgustidan oldin amakivachchasi Utba ibn Abu Lahabga turmushga chiqdi, ammo nikoh hech qachon tugamagan. Ruqayya onasi vafot etgach, musulmon boʻldi. Muhammad 613-yilda ochiq va’z qila boshlaganida, qurayshliklar Muhammadga “uni qizlari boʻyicha gʻamxoʻrlikdan ozod qilganliklarini” eslatib, ularni oʻz hisobidan boqishi uchun ularni qaytarishga qaror qilishdi. Ular Utba roziyallohu anhuga agar Ruqayya bilan ajrashsa, “Abon ibn Said ibn Al-Osning qizini yoki Said ibn Al-Osning qizini” berishlarini aytishdi. Muhammad Abu Lahabni doʻzaxga tushishi haqida ogohlantirganidan soʻng, Abu Lahab Ruqayyani taloq qilmagunicha oʻgʻli bilan boshqa gaplashmasligini aytdi, Utba ham shunday qildi.

### Usmon bilan nikoh
615-yilga kelib Ruqayya taniqli musulmon Usmon ibn Affonga turmushga chiqdi. U Habashistonga birinchi hijratda unga hamrohlik qildi, u yerda homilador bo'ldi. Ular 616-yilda Habashistonga qaytib keldilar va u yerda Ruqayya 619-yilda Abdulloh ismli oʻgʻil tugʻdi. Abdulloh olti yoshida Madinada vafot etdi. Uning boshqa farzandlari yo'q edi.

Usmon va Ruqayya 619-yilda Makkaga qaytganlardan edi. Usmon 622-yilda Madinaga hijrat qildi, keyinroq Ruqayya ham unga ergashdi.

Ruqayya nihoyatda go'zal, deyilgan. Usoma ibn Zaydni uylariga topshiriq bilan joʻnatishganda, u unga va Usmonga navbatma-navbat tikilib turganini koʻrdi. Muhammad Usomadan: "Siz hech qachon bu ikkisidan ham chiroyliroq juftlikni ko'rganmisiz?".

## O'lim
Ruqayya 624-yil martida kasal boʻlib qoldi. Usmon unga g'amxo'rlik qilish uchun harbiy xizmatdan ozod qilindi. U oyning oxirida, Zayd ibn Horisa Madinaga Badr jangidagi g'alaba xabari bilan qaytgan kuni vafot etdi. Muhammad jangdan keyin Madinaga qaytib kelganida, oilasi uning qabriga qayg'urishga borishdi. Ayollar shovqin-suron yigʻladilar, Umar qamchi bilan ularni urdi. Lekin Muhammad: "Yig'lasinlar, ey Umar, lekin shaytonning qichqirig'idan saqlaning", dedi.

## Yana qarang

* Muhammadning bolalari
* Fotima binti Muhammad
* Zaynab binti Muhammad
* Ummu Kulsum binti Muhammad
* Xadicha qizlarining nasabnomasi
* Sahobalar

## Manbalar
Ayol va qush

**„Ayol va qush“** () 1983-yilda Barselonadagi Joan Miro bogʻida joylashgan Joan Miro tomonidan yaratilgan yigirma ikki metrli haykaldir. Mironing hamkori Joan Gardi Artigas haykalni mozaika bilan qoplagan.

Beton haykal 1982- yoki 1983-yillarda (turli manbalarga koʻra) rasman ochilgan va Mironing Artigas bilan hamkorlikdagi soʻnggi ishlaridan biri boʻlgan. Miro ochilish marosimida qatnasha olmadi, chunki u juda kasal edi va bir yil oʻtmay vafot etdi.

Artigas qizil, yashil, sariq va koʻk plitalarni qoʻshish uchun javobgar edi; u ilgari Lyudvigsxafen am Reynedagi Miro devoridagi fresk bilan xuddi shunday qilgan edi. Bu Miro Barselonaga tashrif buyuruvchilarni dengiz, havo yoki quruqlik orqali kutib olish uchun tayinlangan uchta ishning oxirgisi edi.

## Tavsif
Asarda Miro asarlarida takrorlanuvchi mavzu — ayol va qushlar qoʻllangan. Katalan tilida „qush“ soʻzi jinsiy olatni uchun majoziy atamadir. Bu asosning fallik shaklida aks ettirilgan, uning boshida teshik bor. Haykal asosiy ranglarda ramkalangan; haykalning tanasida qora rangdagi koshinlar bilan qoplangan va vulvani ramziy maʼnoda yoritilgan. Haykaltaroshlikda vulvani jinsiy olatni oʻqida birlashtirish gʻoyasi yangi emas: bunday haykallarning namunalari II-III asrlardagi Rim haykalida topilgan.

## Park

Park ikki xil hududga boʻlingan. Pastki qismida oʻsimliklar, gullar, evkalipt, qaragʻay va palma daraxtlari; ustidagi maydonda sunʼiy koʻl joylashgan boʻlib, uning burchaklaridan birida haykal joylashgan.

Haykal oʻrnatilgan park Plaza de España yaqinida joylashgan. Park mashhur dam olish maskanidir.

## Manbalar

## Havolalar
Oltin Budda

**Oltin Budda** (*Pra Puttha Maha Suwan Patimakon)* dunyodagi eng katta oltin haykaldir. Bangkokdagi Wat Traimit ibodatxonasida joylashgan.

U toʻqqiz qismdan iborat boʻlib, bir-biriga juda mos keladi. Baʼzilar haykal 18 karatli oltindan yasalgan, boshqalari esa turli qismlarda oltinning ulushi bir xil emas deb taʼkidlaydilar: tana va boʻyin 40 %, bosh 80 %, sochlar va quloqlar (boshning tepasi boʻrtib ketgan) ogʻirligi 45 kg — 99 %.

Oʻtirgan Budda tasvirlangan haykalning ogʻirligi besh yarim tonna boʻlib, u XIII asrda, Suxotay hukmronligi davrida qurilgan deb taxmin qilinadi. Uning balandligi 15 fut 9 dyuym (tayanch bilan, asossiz — taxminan 3 metr) va diametri 12 fut 9 dyuym.

Birma bilan urush paytida haykal gips bilan qoplangan va faqat shu tufayli u 1767-yilda Ayutthaya qopidan omon qolgan. Haykalning sirini bilgan barcha odamlar urush paytida vafot etgan deb ishoniladi. Qirol Rama III hukmronligi davrida haykal Bangkokga koʻchirildi va 1930-yillarning boshlarida tashlab ketilgan ibodatxonalardan biriga (Vat Phrayakrai) oʻrnatildi. Haykal hali ham gipsda, keyin vaqtincha saqlashga oʻtkazildi. 1957-yilgacha haykal koʻp eʼtibor berilmadi — u yangi joyga koʻchirilgunga qadar. Mish-mishlarga koʻra tashish paytida yomgʻir yogʻa boshlagan, undan oldin haykal ham ogʻirligi tufayli uni olib ketayotgan krandan tushib ketgan; u yomgʻirdan himoyalangan edi, lekin shunda rohiblardan biri gʻalati porlashni sezishi uchun suv hanuzgacha joylardan birining qoplamasini yuvib tashladi (yoki boshqa versiyaga koʻra yiqilish natijasida paydo boʻlgan oltin yoriq).

## Manbalar

## Havolalar
Tol odam

**„Tol odam“** () — Janubiy Gʻarbiy Angliyaning Somerset shahridagi Bridjuater yaqinidagi M5 yoʻlining 23-qismi yaqinida joylashgan Serena de la Xaye tomonidan yaratilgan katta ochiq haykal. Haykalning balandligi 12 metrni tashkil qiladi. U metall ramkaga mahkamlangan tol novdalaridan yasalgan.

Tol odami Janubiy Gʻarbiy sanʼat kompaniyasi tomonidan Rassom yiliga toʻgʻri kelishi uchun buyurtma qilingan. Ochilish 2000-yil sentabr oyida boʻlib oʻtdi. Haykal ming yillikning ramzi boʻlib, Somerset darajasidagi ekologiya va hunarmandchilik anʼanalarida tolning rolini ochib beradi. Haykalning birinchi versiyasi 2001-yil 8-mayda oʻt qoʻyish paytida yoqib yuborilgan. Tol odami xuddi shu muallif tomonidan 2001-yil oktabrigacha qayta tiklangan va uni mumkin boʻlgan vandalizm harakatlaridan himoya qilish uchun xandaq bilan oʻralgan.

2006-yilning kuzida haykal qayta tiklandi, chunki qushlar uni uyalar qurish uchun material sifatida ishlatishgan va Serena de la Xaye, uning soʻzlariga koʻra haykalning holatidan hayratda qolgan.

Haykal, shuningdek, „Tayoqchali odam“ yoki „Janubiy farishta“ nomlari bilan ham tanilgan (Antoni Gormlining „Shimol farishtasi“ haykaliga ishora), garchi hozirgi kunda „Janubiy farishtasi“ koʻpincha Ebbsfleet vodiysida oq otning ulkan haykali deb ataladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Serena de la Xayening rasmiy veb-sayti Arxivnaya kopiya -da arxivlangan )