open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loropetalum

***Loropetalum-*** jodugarlar oilasiga mansub boʻlib,  Hamamelidaceae, Xitoy, Yaponiya va Janubi-Sharqiy Osiyodagi toʻrt turdagi butalar yoki mayda daraxtlarning bir turidir. 

## Tavsif
Gullar dastlab bahorda gul bogʻlamlarida hosil boʻladi va ular jodugarlarga oʻxshagani uchun jodugar gullari deb nomlanadi.  Har bir gul asosan toʻrttadan oltitagacha (turiga qarab) 1-2 ta yupqa tasma shaklidagi gulbarglardan iborat boʻladi&nbsp;(sm uzunlikda).

## Taksonomiya
*Loropetalum* "Loropetaleae" qabilasiga va Hamamelidoideae kenja oilasiga tegishli boʻlib,  Saxifragalesning Hamamelidaceae oilasiga joylashtirilgan.  

### Etimologiya
*Loropetalum* nomi gullarning shakliga ishora qiladi va yunoncha *loron* soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, bu soʻz tasma va petalon degan maʼnoni anglatadi.

### Turlar
turlari quyidagilardir:

* *Loropetalum chinense* - oq gulining boʻyi 3,7 m gacha, pushti gulli navining boʻyi esa 1,5m gacha boʻladi.
* *[[Loropetalum flavum]]* - sariq gulli turi
* *[[Loropetalum lanceum]]* - oq gullar boʻlib, boʻyi 13m gacha boʻlishi mumkin.
* *Loropetalum subcordatum* - bu tur gulning balandligi  esa 12 m gacha boʻlishi mumkin.

## Manbalar


## Hayoti
 

## Havolalar

* Data related to Loropetalum at Wikispecies
*
Abaújszántó

**Abaújszánto** - Shimoliy Vengriyaning Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi kichik shaharcha. 

## Tarixi
Abaujszánto qadim zamonlardan beri yashab kelgan. Vengerlar Vengriyani bosib olish atrofidagi hududga joylashdilar. Bu 600 yildan ortiq shahar, 1921-yilgacha Gonc tumanining markazi va Kassadan keyin mintaqaning eng katta shahri edi. U 1902-yilda shahar maqomini yo'qotdi va ko'p jihatdan uning rolini Encs egalladi. 1921-yildan 1962-yilgacha Abaujszánto tumanining markazi bo'lgan.

## Xalqaro munosabatlar

### Qardosh shaharlar - qardosh shaharlar
Abaujszánto bilan egizak :

*  Košice, Slovakia, (2009)

## Taniqli odamlar

* Mixali Farkas (1904-1965), Vengriya kommunistik siyosatchisi va milliy mudofaa vaziri.

## Manbalar

## Havolalar

*  in Hungarian
* Information on www.1hungary.com
2012-yil Berlin marafoni

**2012-yilgi [[Berlin]] [[Marafon yugurishi|Marafoni]]** yillik marafon tadbirining 39-mavsumi boʻlib, 30-sentyabr yakshanba kuni Germaniyaning Berlin koʻchalarida boʻlib oʻtdi. IAAF Gold Label Road Race, bu oʻsha yili boʻlib oʻtgan uchinchi Jahon marafonlari musobaqasi edi. Erkaklar o‘rtasida 2:04:15 soat natija qayd etgan Jefri Mutai, ayollar o‘rtasida esa 2:20:30 daqiqada Aberu Kebede g‘olib bo‘ldi. Marafon poygasini jami 34377 kishi (*26472 erkak kishi, 7905 ayol kishi*) qatnashgan .

Musobaqa oldidan Mutai erkaklar oʻrtasidagi musobaqaning asosiy markazi va Patrik Makauning 2011-yilda Berlin marafonida oʻrnatilgan jahon rekordini yangilashga harakat qilar edi. Ushbu qiyinchilikda yordam berish uchun tashkilotchilar unga bir qancha mashgʻulot uchun hamkorlarini taklif qilishdi, ular orasida Dennis Kimetto 25&nbsp;km dan ortiq masofani bosib oʻtish boʻyicha jahon rekordchisi . Boshqa raqobatchilar orasida marafonning boshqa debyutanti Jefri Kipsang va Jonatan Mayyolar (2:05 dan past yuguruvchi) bor edi. **Mizuki Noguchining** 2006-yildagi rekordi ayollar poygasining maqsadi edi, Efiopiya dueti va mashgʻulot hamkorlari Aberu Kebede va Tirfi Tsegaye yetakchi yuguruvchilar.

Erkaklar poygasining yarmiga kelib, **Mutai, Kimetto**, **Jeffri Kipsang** va **Maiyo** hamon bahsda edi. Mutai 30&nbsp;km dan keyin Kimetto bilan birga bahsda olishdi. Kimetto uni hech qachon ortda qoldirmadi va Mutai 2:04:15 soatlik g‘alaba vaqti bilan sekundlar farqida unvonni hamda World Marathon Majors jackpotini qo‘lga kiritdi  . Keniyalik juftlikning vaqtlari oʻsha yili qayd etilgan eng tezi boʻlgan.. Kimetto esa soʻnggi kilometrlarda sekinlashdi va bir soniya farq bilan marraga erisha oldi. The Guardiandan Ross Takerning taʼkidlashicha, oʻyin taqdiri oldundan rejalashtirilgandek koʻrinardi . Jeffri Kipsang oʻzining debyut bosqichida 2:06:12 natija bilan bemalol uchinchi oʻrinni egalladi. Eng yaxshi to‘qqizta erkak keniyalik bo‘ldi, yaponiyalik Masakazu Fujivara esa kuchli o‘ntalikni yakunladi.

Ayollar poygasida ikkita Sharqiy Afrika atletlar ustunlik qildi. Aberu Kebede (2010-yil gʻolibi) va Tirfi Tsegaye yarim yoʻldan soʻng sekinlashdi va u shundan soʻng bellashuvda ortda qoldi. Erkaklar poygasidan farqli oʻlaroq, Aberu tezligini oshirdi va 2:20:30 soat eng yaxshi natijani qayd etib gʻalaba qozondi. Ikkinchi oʻrin Tirfi ham oʻzining eng yaxshi natijaga erishdi (2:21:19) va Olena Shurxno ikki daqiqadan soʻng Ukraina rekordi bilan uchinchi oʻrinni egalladi .

## Natijalar

### Elita natijalari
#### Elita erkaklar

#### Elita ayollar

### Nogironlar aravachasida

#### Erkaklar

#### Ayollar

### Konkida uchish
#### Erkaklar

#### Ayollar

## Manbalar


### Rasmiy natijalar

* 39. BMW BERLIN-MARATHON 2012. SCC voqealari. 2011-10-06 da olindi.

## Havolalar

* Rasmiy Berlin marafoni vebsayti
Idoralararo razvedka

**Idoralararo razvedka** (inglizcha *Inter-Services Intelligence*) – Pokiston razvedka hamjamiyatining bosh organi. Unga 1948-yilda Pokiston armiyasi Bosh shtab boshligʻining oʻrinboasari general-mayor Robert Koutorn va polkovnik Hamid Shahid asos solishgan. Ushbu organga Pokiston armiyasi Bosh shtabi boshligʻining tavsiyasi bilan mamlakat bosh vaziri tomonidan tayinlanadigan bosh direktor rahbarlik qiladi. Mutaxassislar uni *davlat ichidagi davlat* deb taʼriflashadi. Idoralararo razvedkaning faolligi, ayniqsa, Afgʻoniston masalasida yorqin namoyon boʻladi. Maʼlumotlarga koʻra u dunyodagi eng koʻp sonli maxsus xizmatlardan biri hisoblanadi.
2038-yilgi vaqt muammosi

**2038-yilgi vaqt muammosi**, „Unix 2038“ yoki „Y2K38“ deb ataluvchi, Unix va uning koʻrsatkichli tizimlari uchun kelajakda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan muammo hisoblanadi. Bu muammo, Unix tizimlarida 32-bit sonlarni saqlash uchun ishlatilgan sanalarning 2038-yil 19-yanvar kuni sodir boʻlishi mumkin boʻlgan sonining maksimal qiymati bilan bogʻliqdir.

32-bit sonlar uchun maksimal qiymat 2^31-1 ga tengdir, yaʼni 2147483647 ga tengdir. Bu sonni tizimlarda sana saqlash uchun ishlatiladi. 2038-yilning 19-yanvari kuni, ushbu sana oʻtkazib yuboriladi va 32-bit Unix tizimlari oʻtkazib yuborilishi mumkin boʻlgan sonlar bilan ishlashni tugatadi. Bu esa, Operatsion tizimlar roʻyxati tizimlarda xatoliklarga va buzishlarga olib kelishi mumkin.

Y2K38 muammolari koʻp tizim va qurilmalar uchun qiyin yechimlanuvchi holatda boʻlishi mumkin. Agar muammoga toʻgʻri va tegishli ishlatiladigan qurilmalar yoki tizimlar boʻlsa, ularning qurilishiga va qoʻllanishiga qarab, bu muammoni hal qilish uchun harakat qilish mumkin. Agar tizim yoki qurilmalar yangilash imkoniyati yoʻq boʻlsa, Y2K38 muammolari oʻtkazib yuborish va xatoliklarga olib kelishi mumkin. Bu esa, xizmatni buzishga olib kelishi va sotuvlar, moliyaviy toʻlovlar va boshqa biznes jarayonlarda xatoliklarga olib kelishi mumkin.

Bu muammolarni hal qilish uchun bir nechta yechimlar mavjud. Masalan, 32-bit sonlarni qoʻllab-quvvatlaydigan tizimlar 64-bit sonlarni oʻz ichiga olgan tizimlar bilan almashtirilishi mumkin. Shuningdek, sana va vaqtni oʻz ichiga olgan boshqa shakllar ham mavjud. Agar tizimni yangilash imkoniyati yoʻq boʻlsa, „middleware“ dasturlari va „emulyatorlar“ ishlatilishi mumkin.

Boshqa yechimlar arasida, sana va vaqtni boshqa shakllarda saqlash, sanalar oʻtkazishini takomillashtirish va tizimlarni yangilash mavjud. Muammolarni oldini olish va ularni hal qilish, ularga tez-tez yechimlar topish va ularni amalga oshirishga bogʻliq.

Bu muammo hal qilinishi uchun, tizimlar 64-bit sonlarni qoʻllashga oʻtish, yoki sana va vaqtni boshqa shakllarda saqlashga oʻtish kerak boʻladi. Bu, Unix tizimlarining yangilanishi uchun yana bir sababdir.

Y2K38 muammosi faqat Unix tizimlariga oid emas. 32-bit sonlarni saqlash uchun ishlatiladigan boshqa tizimlar va qurilmalar uchun ham bu muammo mavjud. Bu muammo, '''IT''' sohasidagi eng qiyin muammolardan biridir.
## Manbalar
Florida shtati universiteti tizimi

FAMU FAU FGCU FIU Florida poli FSU Yangi kollej UCF UF UNF USF UWF class=notpageimage| Florida shtati universiteti tizimi joylashgan joylar**Florida shtati universiteti tizimi** ( **SUSF** yoki **SUS** ) AQShning Florida shtatidagi o'n ikkita davlat universitetlari tizimidir . 2018- yil holatiga ko'ra, Florida shtati universitetlarida 341,000 dan ortiq talaba o'qishga kirdi. Florida shtatidagi 28 ta jamoat kollejlari va shtat kollejlarini o'z ichiga olgan Florida kolleji tizimi bilan birgalikda Florida davlat oliy ta'lim tizimining bir qismidir. Bosh qarorgohi Tallahassida joylashgan tizim  kansler tomonidan nazorat qilinadi va Florida gubernatorlar kengashi tomonidan boshqariladi.

Florida Boshqaruvchilar Kengashi 2003- yilda Florida shtati universiteti tiziminining boshqaruvini markazlashtirish uchun tuzilgan. Ilgari Florida shtati universiteti tizimi Florida Vazirlar kengashi (1965–2001) va Florida nazorat kengashi (1905–1965) tomonidan boshqarilgan.

## Tarix va boshqaruv
1905- yilgacha Florida shtatining shtat muassasalari Ta'lim Kengashi va hatto undan oldingi o'zgarishlari tomonidan boshqarilardi, bu esa 1838 -yil Florida Konstitutsiyasiga to'g'ri keladi, unda oliy ta'lim va normal ta'lim AQSh Kongressining yer imtiyozlari asosida tashkil etilgan. 1905- yildan 1965- yilgacha tizimdagi bir nechta universitetlar Florida nazorat kengashi tomonidan boshqarilgan. Nazorat kengashi 1965-yilda o'sib borayotgan universitet tizimini moslashtirish uchun Florida Regentlar kengashi bilan almashtirildi. Vasiylar kengashi 2001- yilda Florida qonun chiqaruvchi organi tomonidan tarqatib yuborilgunga qadar boshqargan va uning vakolatlari Florida ta'lim kengashi (shtatdagi barcha darajadagi xalq ta'limi ustidan ba'zi vakolatlar berilgan) va universitet vasiylik kengashlarini tayinlagan., har bir alohida muassasa uchun mustaqil faoliyat ko'rsatgan. 2002 -yilda amerikalik senator Bob Grem boshchiligidagi floridaliklar Florida Konstitutsiyasiga o'zgartirish kiritib, yangi shtat boshqaruv organi - Florida Gubernatorlar kengashini tashkil etishdi.

2023-yil boshida gubernator Ron DeSantis Florida davlat universitetlarida har qanday xilma-xillik, tenglik va inklyuziya dasturlari, shuningdek, " tanqidiy irq nazariyasi " bo'yicha har qanday ta'lim tizimini taqiqlashni e'lon qildi. Bu e'lon Florida kolleji tizimida amalga oshirilayotgan shunga o'xshash o'zgarishlar va DeSantis yangi, o'ng qanoti Florida shtatining Yangi kolleji vasiylar kengashiga, xususan, ko'pchilik  Kristofer Rufoni tayinlashining ortidan keldi.
Alsózsolca

**Alsózsolca** Vengriyaning Borsod-Abauj-Zemplén okrugida joylashgan shahardir.

XVIII asrlarda qishloqda yahudiylar jamoasi yashagan. 1930-yilda qishloqda 75 yahudiy bor edi. 1944-yilda shaharning barcha yahudiylari Osventsim qirg'in lageriga yuborildi, ularning aksariyati Xolokostda o'ldirilgan.

Qishloqda hali ham yahudiy qabristoni mavjud.

## Geografiyasi
Alsózsolca Sajo daryosi qirg'og'ida past yotgan hududda joylashgan. Qishloqda janubda Sajoladga, shimolda Felszosolkaga, shuningdek, shimoli-sharqda Onga tomon olib boruvchi yo'llar mavjud. Hududda tashlandiq konlardan yaratilgan sun'iy ko'llar ham mavjud.

## Manbalar

## Havolalar

*  in Hungarian
* Street map 
* Aerialphotographs of Alsózsolca
Borsodnádasd

**Borsodnádasd** — Shimoliy Vengriyaning Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi kichik sanoat shaharchasi Tuman poytaxti Miskolcdan 80 kilometr uzoqlikda va  Ózd shahridan 10 kilometr uzoqlikda joylashgan.

## Tarixi
Borsodnadasd ilk marta 1210-yilda hujjatlarda *Nadasd* nomi bilan tilga olingan. 1332-yilda u allaqachon cherkovga ega edi. O'rta asrlarda u Nadasdi oilasining mulkiga tegishli edi.

Sanoatlashtirish XIX asrda koʻmir konlarining ochilishi bilan boshlandi.

1903-yilda qishloq Borsodnadasd deb o'zgartirildi.

1987-yilda bu shahar tinchlik bo'yicha xalqaro mukofot sovrindori bo'ldi. 

Borsodnadasdga 2001-yilda shahar maqomi berilgan.

## Manbalar

## Havolalar

*  in Hungarian
Cigánd

Cigánd  - Borsod-Abauj-Zemplén okrugining shimoli-sharqiy qismidagi tuman. Tuman markazi ham Cigand deb nomlangan shaharda joylashgan. Tuman Shimoliy Vengriya statistik mintaqasida joylashgan.

## Geografiyasi
Cigand tumani shimolda Slovakiyaning Koshice viloyati, sharqda Zaxony tumani *( Szabolcs-Szatmár-Bereg okrugi )*, janubda Kisvarda tumani va Ibrány tumani *(Szabolcs-Szatmár-Bereg okrugi)*, janubda Sarospatak tumani va Sátoraljauj tumani bilan chegaradosh. Cigand tumanidagi aholi punktlari soni **15** tani tashkil etadi.

## Munitsipalitetlar
Tumanda **1 ta** shahar, **1 ta** yirik qishloq va **13 ta** qishloq bor. (2012-yil 1-yanvar holatiga ko'ra aholi soni bo'yicha)

**Qalin yozilgan** munitsipalitet - shahar, *kursiv bilan yozilgan* munitsipalitet - katta qishloq.

## Demografiya
2011-yilda 16042 nafar aholi istiqomat qiladi va aholi zichligi 41/km²ni tashkil etadi.

### Etnik kelib chiqishi
Vengriyadagi ko'pchilikdan tashqari, asosiy ozchilik - lo'lilar (taxminan 3000).

Jami aholi (2011-yilgi aholi roʻyxati): 16 042 Etnik guruhlar (2011-yilgi aholi ro'yxati):  O'zini aniqlagan: 17 333 kishi:

* Vengerlar : 14,606 (84,27%)
* Lo'lilar : 2646 (15,27%)
* Boshqalar va noaniq: 81 (0,47%)

Taxminan 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda Cigand tumanidagi 1500 kishi bir nechta etnik guruhlarni e'lon qildi.

### Din
2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra okrugdagi diniy e'tiqod:

* Isloh qilinganlar – 7958;
* Katolik - 3770 ( Rim-katolik - 2510; yunon katolik - 1260);
* boshqa dinlar – 438;
* Diniy bo‘lmaganlar – 1419;
* Ateizm – 21;
* *E'lon qilinmagan* - 2 436.

*

## Manbalar


## Havolalar

* Cigand tumanining pochta indekslari
Choliqushi (film, 1966)

***Choliqushi*** — 1966-yilda suratga olingan turk filmi.

Ushbu film 1922-yilda Reshat Nuri Guntekin tomonidan chop etilgan xuddi shu nomdagi roman asosida suratga olingan boʻlib, ssenariysi Usmon F. Seden tomonidan kino uchun moslashtirilib qayta yozilgan va shu asosida ushbu qora va oq film sahna yuzini koʻrgan. Filmning operatori — Kenan Kurt. Juda katta aktyorlik ishtirokidagi filmda bosh rollarni Turkan Shoray, Kartal Tibet, Parla Shenol, Kadir Savun va Zeynep Değirmenciogʻlu ijro etgan.

## Syujeti
Bolalik davrida onasidan ayrilgan Ferideni(Turkan Shoray) xolasi oʻz tarbiyasiga oladi. Feride otasiniiofitser boʻlgani sababli kamdan kam ko‘radi. Bir muncha vaqt taʼtilda boʻlgan otasi uni fransuz qizlari oʻqiydigan Dame de Sion maktab-internatiga beradi. U yerda shoʻxligi bilan tanilgan, daraxtlardan tushmaydigan Feridega „Choliqushi“ laqabini qoʻyishadi. Yillar oʻtib Feride ulgʻayadi. latofatli boʻlib ulgʻaygan qiz xolasining kelishgan oʻgʻli Kamronni (Kartal Tibet) sevib qoladi. Ayni paytda Kamron ham uni yoqtirar, uchrashish maqsadida maktabiga tez-tez tashrif buyurar edi. Ishqiy munosabat kattalashib, ular unashtirilishadii. Lekin toʻyga oz qolgan vaqtda Feride orada boshqa ayol bor degan yolgʻonlarga ishonib, uydan qochib vazirlikka murojaat qiladi va Istanbuldan uzoqroqqa oʻqituvchilik qilishni soʻraydi. U urushdan qashshoq qolgan Anadoludagi qishloqda dars bera boshlaydi. Asar davomida muallima Feridening iztiroblari, qiyinchiliklari tasvirlanadi.
 

## Film haqida eslatmalar

* Filmda katta aktyorlar ishtirok etadi. Filmning afishasida yozilganidan farqliroq filmda 57 nafar mashhur turk filmi yulduzlari ishtirok etgan. Ushbu ulkan spektaklda 1960-yillarning deyarli barcha mashhur kino va teatr aktyorlari rol oʻynagan. Bu film bilan turk kinosida katta aktyorlar ishtirokidagi filmlar davri boshlandi.
* Ushbu film rejissyori Usmon Fahir Seden 1986-yilda yana „Choliqushi“ ni suratga oldi, bu safar serial sifatida ekran yuzini koʻrdi. Ushbu mini-serialda bu safar bosh rollarni Aydan Shener, Kenan Kalav va Sadri Alishik ijro etishdi.
* Film 20-Xalqaro Istanbul kinofestivalida namoyish etildi.

## Manbalar
Arló

**Arló** — Vengriyaning Borsod-Abaúj-Zemplén tumanidagi qishloq.

XX asrlarda qishloqda yahudiylar jamoasi yashagan. 1920-yilda qishloqda 53 yahudiy bor edi ammo 1944-yilda qishloqdagi yahudiylarning aksariyati Xolokostda o'ldirilgan.

Qishloqda hali ham yahudiy qabristoni mavjud.

## Manbalar

## Havolalar
Izsófalva

**Izsófalva** (sobiq Disznóshorvát) — Vengriya shimoli-sharqidagi Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi qishloq. Qishloqda 1871 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar

*  in Hungarian
Shox parda

**Shox parda** — koʻz tashqi qobigʻining shaffof tomirsiz qismi. Shox pardaning vazifasi yorugʻlik nurlarini oʻtkazish va qaytarish, shuningdek, koʻzning ichki qismlarini salbiy tashqi taʼsirlardan himoya qilishdan iborat.

## Anatomiyasi
Shox parda diametri oʻrtacha 11,0&nbsp;mm, qalinligi 0,5&nbsp;mm dan (oʻrtasida) 1,0&nbsp;mm gacha, nur sindirish kuchi taxminan 43,0 dioptriyaga teng. Normada shox parda shaffof, silliq, yaltiroq, sharsimon va juda sezgir toʻqima. Noqulay tashqi omillarning shox pardaga taʼsiri koʻz qovoqlarining reflektor qisqarishini keltirib chiqaradi va koʻz olmasini himoyasini taʼminlab beradi (korneal refleks).

## Qavatlari
Shox parda 5 qavatdan iborat: oldingi epiteliya, boumen membranasi, stroma, destemet membrana va orqa epiteliy. Oldingi qavat koʻp qavatli tekis keratinlashtirmaydigan epiteliy himoya funksiyasiga ega va shikastlanganda kun davomida toʻliq tiklanadi.

• Boumen membranasi — oldingi epiteliyning bazal membranasi. Mexanik taʼsirlarga chidamli.

•Stroma (parenximasi) shox parda qalinligining 90% ni tashkil qiladi. U juda yupqa plastinkalardan iborat boʻlib, ular orasida yassilangan hujayralar va koʻp sonli sezgir nerv hujayralari joylashgan.

•Destemetova membranasi — bu orqa epiteliyning bazal membranasi. Bu infeksiyaning tarqalishida himoya- barer boʻlib xizmat qiladi.

•Orqa epiteliya bir qavat geksagonal shaklli hujayralardan iborat. U oldingi kamera suyuqligini shox parda stromasiga tushishining oldini oladi, lekin regeneratsiyalanmaydi. Shox pardaning oziqlanishi tomirlarning perikorneal tarmogʻi, koʻzning old kamerasining namligi va koʻz yoshi tufayli roʻy beradi. Shox pardaning shaffofligi uning bir xil strukturaligi, qon tomirlarining yoʻqligi va suvning tarkibiga bogʻliq.

## Limb sohasi
Limb-shox pardaning skleraga oʻtish joyi. Bu kengligi taxminan 0.75-1.0&nbsp;mm boʻlgan shaffof xalqadir. Qalinlashgan qismiida Shlemm kanali joylashgan. Limb shox parda va skleradagi turli patologik jarayonlarni tavsiflashda, shuningdek jarrohlik aralashuvlarni amalga oshirishda yaxshi mintaqa boʻlib xizmat qiladi.

## Manbalar
Green Door

***Green Door*** (tarjimasi: *Yashil eshik*) 2009-yilda ishlangan triller janridagi Tayvan mini-serialidir.

## Rollarda
* Jam Hsiao — Wei Sung-yen
* Bea Hayden — Hung Yu-mei
* Enno Cheng — Liu Zao-yun
* Wan-Ru Zhan — Mary
* Hsieh Ying-hsuan — Yu Hsiu-chi
* Yi-Ting Wu — Elly
* Hai-Yung Shen — Chang Li-hua
* Ya-yun Lan — Doris
* Wei-Hua Lan — Shen Jin-fa
* Kurt Chou — Major
* Chiang Ting — Chu bobo
* Yueh-hsin Chu — ustoz Hsu-kung
* Yu-Chieh Cheng — Chen Hao-chieh

## Relizi
*Green Door* seriali premyerasi PTS telekanalida 2019-yil 16-fevralda boʻlib oʻtdi. Serialning eng oxirgi qismi 2019-yil 16-martda namoyish etildi.

Netflix serialga global translatsiya huquqini oldi va uni 2019-yil 16-martda chiqardi.

## Manbalar

## Havolalar
*  
* 
*
Edelény

**Edelen** () - Borsod-Abauj-Zemplén okrugining shimoliy qismidagi tuman. *Edeleniy* tuman markazi joylashgan shaharning nomi hamdir. Tuman Shimoliy Vengriya statistik mintaqasida joylashgan.

## Geografiyasi
Edelen okrugi shimolda Slovakiyaning Koshitsa viloyati, sharqda Encs va Szikszo tumanlari, janubda Miskolc tumani, g'arbda Kazincbarcika va Putnok tumanlari bilan chegaradosh. Edelen tumanidagi aholi punktlari soni **45** ta.

## Munitsipalitetlar
Tumanda **2 ta** shahar va **43 ta** qishloq bor. (2012-yil 1-yanvar holatiga ko'ra)

**Qalin** munitsipalitetlar shaharlardir.

### Etnik kelib chiqishi
Vengriya ko'pchiligidan tashqari, asosiy ozchiliklar - lo'lilar (taxminan 6000), polyak va rusin (150) va nemis (130).

Aholining umumiy soni (2011-yilgi aholi ro'yxati): 33 314 kishiEtnik guruhlar (2011-yilgi aholi ro'yxati):  O'zini aniqlagan: 36 295 kishi:

* Vengerlar : 29 602 (81,56%)
* Lo'lilar : 6052 (16,67%)
* Boshqalar va noaniq: 641 (1,77%)

### Dini
2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra okrugdagi diniy e'tiqod:

* Katolik - 17 695 ( Rim-katolik - 15 213; yunon katolik - 2 480);
* Isloh qilinganlar – 6666;
* boshqa dinlar – 308;
* Diniy bo‘lmaganlar – 2251;
* Ateizm – 120;
* *E'lon qilinmagan* - 6 274.

## Manbalar

## Havolalar

* Edelen tumanining pochta indekslari
Piaffe

**Piaffe** () — otning oʻz joyida yoki deyarli joyida boʻlgan yuqori yigʻilgan, kadensli yugurish harakatidir. Otning ogʻirlik markazi orqa tomonda koʻproq boʻlishi kerak, orqa oyoqlari biroz pastga tushirilgan va orqa oyoqlaridagi boʻgʻimlari katta bukilgan. Otning oldingi tomoni juda harakatchan, erkin va yengil boʻlib, old oyoqlarning boʻgʻimlarida katta fleksion bor, bunda ot juda yengildek boʻlib qoladi. Ot aniq va bir tekis ritmni saqlab turishi, katta impuls koʻrsatishi kerak va ideal holda oyoq tushishi oʻrtasida toʻxtatib turish lahzasi boʻlishi kerak. Har qanday kiyinishda boʻlgani kabi, ot xotirjam harakat qilishi va orqasi bilan erkin

turishi kerak.

Piaffe- dastlab jangda otni diqqatini jamlash, issiq va harakatga keltirish, jangda oldinga siljish uchun ishlatilgan. Zamonaviy davrda piaffe asosan klassik kiyinishda yuqori darajadagi harakat va Gran-pri darajasidagi harakat sifatida oʻrgatiladi. Bundan tashqari, levade va u yerdan yuqori havolarni rivojlantirish kerak.

## Toʻgʻri piaffe ishi

Quyidagilar toʻgʻri piaffening elementlari:

* Piaffe toʻgʻri va otning oldinga borish istagini oʻz ichiga olgan chavandozdan keladi. Oyoqlar yon tomonga kesishmaydi.
* Ot orqa qismini boʻshatib, orqa tomonini orqaga tashlab piaffe qilishdan koʻra, orqa qismini pastga tushiradi, yigʻadi va yelkalarini orqa tomonga oʻgirib olib, koʻtaradi.
* Qoʻshimchalarning egilishi har doim ham haqiqiy yigʻishning yaxshi koʻrsatkichi emas (va shuning uchun toʻgʻri piaffe). Ot ichi boʻsh va boʻsh xonada qolganda, oyoqlarida yaxshi egilib, piaffega oʻxshash harakatni bajarish mumkin. Buni, ayniqsa, orqa oyoqlariga qamchi qoʻyib, egilishlarini soʻragan holda, ularni orqaga ushlab, joyida yugurishga oʻrgatilgan otlarda koʻrish mumkin. Ot oyoqlarni bukadi, lekin orqa qismini tushirmaydi.
* Ot orqa oyoqlarini old tomondan balandroq koʻtarmasligi kerak, bu esa otning old tomonida boʻlganida paydo boʻlishi yoki haqiqiy yigʻishsiz old oyoqlarning haddan tashqari egilishini koʻrsatmasligi kerak.
* Ot boʻshashgan va yumshoq boʻlib qoladi. Notoʻgʻri piaffeda qisqa, chayqaladigan qadamlar bor.
* Ot old oyoqlarini orqa oyoqlariga qarab harakatlantirmaydi, ular koʻproq tanasi ostida boʻladi, aksincha ularni yerga perpendikulyar tutadi.
* Ot vertikal nuqtada yoki uning oldida qoladi, uning soʻrovi eng yuqori nuqta sifatida.
* Ot trotning ritmi va tempini saqlaydi.

## Manbalar
Jannat Ismoilova

Tarix fanlari doktori, professor **J. X. Ismoilova** 1959-yil 14-oktabrda Toshkent shahrida ziyoli oilasida tavallud topgan. Millati oʻzbek. 1980-yilda TDPIning tarix fakultetini tamomlagan.

Olima faoliyatini 1979-yilda FA Tarix institutidan boshlagan. 1985-yildan — 2005-yilgacha O'zbekiston tarixi davlat muzeyida
kichik ilmiy xodim, boʻlim mudiri, muzey direktori oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 2005-yildan to hozirgi kunga qadar Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi direktori.

J. X. Ismoilova 1988-yilda „Toshkent shahrining ijtimoiy- iqtisodiy va madaniy hayoti (XIX asr yakkinchi yarmi XX asr boshlari)“ mavzusida nomzodlik, 2002-yilda „Fargʻona vodiysida milliy-ozodlik harakatlari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan. K.Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti „Muzeyshunoslik“ kafedrasi professori, muzeyshunoslik boʻyicha qator maqolalar, darslik va uslubiy qoʻllanmalar chop etgan. OʻzR FA Tarix instituti qoshidagi Ilmiy kengash aʼzosi, M. Ulugbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti Ilmiy seminari aʼzosi, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi, „Oʻzbekiston — AQSH“, „Oʻzbekiston — Belgiya“ jamiyatlari aʼzosi, „Moziydan sado“ jurnali tahrir hay’ati aʼzosi. Oʻzbekistonning 25 dan ortiq muzeylarida yangi statsionar ekspozitsiyalarni yaratishda faol ishtirok etgan. Respublikamizdagi birinchi Bolalar muzeyining (2011-y.) muallifi va tashkilotchisi. Respublikada muzeyshunoslik va muzey pedagogikasi sohasidagi ilmiy-tadqiqot maktabi asoschisi. 2011-yili „Oʻzbekiston mustaqilligining 20 yilligi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.
## Nashr ishlari
Bir qator respublika va xalqaro anjumanlar ishtirokchisi, 100 dan ziyod ilmiy va oʻquv-uslubiy ishlarning muallifi. Shu jumladan asosiylari:
* 1. Fargʻonada milliy-ozodlik kurashlari. — T., 2003. — 20,0
* 2. XIX asr II yarmi-XX asr boshlarida Toshkentning yangi shahar qismi tarixi — T., 2004. — 12,0 b.t.
* 3. Koʻhna olam sirlari. Albom. — T., 2007. — 14,0 b.t.
* 4. From the History of Middle Asian Costume International. Costume Conference. Globalization&. Future of Korean Costume. P. 47-52. — Seul, 2007
* 5. Representative List of Intangible Cultural Heritage of Uzbekistan. Asian Eco-Culture. Ministry of culture, Sports and Tourism. Korea Seul. 2009
* 6. Oʻzbekiston bagri keng diyor. (A. M. Reves xammuallif). Metodik qoʻllanma. — T., 2008.
* 7. Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi. Yoʻlkoʻrsatkich. — T., 2010.
* 8 Ayollarning ilm-fan taraqqiyotidagi oʻrni. Xalqaro konferensiya materiallari toʻplami. — Baku, 2010.
* 9. Oʻzbekistonda harbiy sanʼat tarixi. /I Albom, — T., 2011. 10. Muzey va pedagogika. // Moziydan sado, 2011. — № 4.
* 10. „Oʻzbekiston madaniy merosi“ mualliflik turkumi: „Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi toʻplami. Ikkinchi qism. Etnografik fond“ kitob-albomi/ F. F. Abduxoliqov, E. V. Rtveladze, J. H. Ismoilova, L. G. Levteeva // Toshkent: „East Star Media“ MChJ, „Darakchi inform servis“ MChJ buyurtmasiga koʻra, 2020. — 432 b.
Uveal trakt

Koʻzning oʻrta qatlami (qon tomirli) yoki **uveal trakt** (tunica vasculosa) uch qismdan iborat:rangdor parda (iris), kipriksimon tana (corpus cilliare) va xorioidea

## Rangdor parda
• Rangdor parda- koʻz uchun avtomatik diafragma vazifasini bajaradi. Rangdor pardaning qalinligi atigi 0,2-0,4&nbsp;mm, ingichkalashgan qismi — bu kipriksimon tanaga oʻtish joyida, bu qismida travmalar paytida rangdor parda uzilib ketishi mumkin (iridodializ). Rangdor parda biriktiruvchi toʻqima stromasidan, qon tomirlaridan, epiteliydan, rangdor pardani oldingi qismini qoplaydigan epiteliydan va orqa tomonda pigment epiteliysining ikki qatlamidan iborat boʻlib bu uning shaffofligini taʼminlaydi. Rangdor parda stromasi tarkibida koʻplab xromatofor hujayralar mavjud boʻlib, ulardagi melanin miqdori koʻzning rangini paydo qiladi. Rangdor pardada sezgir nerv tolalari nisbatan kam boʻlib, shuning uchun rangdor pardaning yalligʻlanish kasalliklari yengil ogʻriq bilan kechadi.

## Qorachiq
Qorachiq-rangdor parda markazidagi dumaloq teshik. Uning diametrini oʻzgartirishi rangdor parda hisobiga, toʻr pardaga tushuvchi yorugʻlik nurlari oqimini tartibga soladi. Qorachiqning oʻlchami rangdor pardadagi sfinkter va dilatator silliq mushaklar harakati tufayli oʻzgaradi. Bu sfinkter muskul tolalalari uzuksimon joylashgan boʻlib koʻzni harakatlantiruvchi nerv parasimpatik innervatsiyasini qabul qiladi. Radial dilatator tolalar yuqorigi boʻyin simpatik tuguni tomonidan innervatsiyalanadi.

## Kipriksimon tana
Kipriksimon tana — eni 8&nbsp;mm dan iborat qalin tasma shaklida bo‘lib, sklera ostida joylashgan. Uning rangi qora va yuzasi ko‘p miqdordagi kipriksimon ingichka bo‘rtiqchalardan iborat. Kipriksimon tananing orqa qismi notekis tishsimon tana orqali xususiy tomirli pardaga o‘tib ketadi. Xususiy tomirli pardada pigment hujayralari juda ko‘p. Uning orqa markaziy qismi ko‘ruv nervi tashqi pardasi yaqinida tugallanadi. Xorioideya-uveal traktni orqa qismi hisoblanib kipriksimon tanadan tishsimon liniya orqali ajralib turadi. Xorioideya bir nechta tomirli qavatdan tashkil topgan. Xoriokapillyarlar keng qatlami toʻr pardaga yopishib turadi va toʻr pardadan ingichka Brux membranasi orqali ajralib turadi.

## Manbalar
Tole Bi ko'chasi

**Tole Bi koʻchasi** () — Olmaota shahridagi koʻcha hisoblanadi. Medeu,Olmali va Auezov tumanlarida joylashgan. Bu koʻcha qozoq shoiri Tole Biy nomi bilan atalgan.

## Tarixi
Hozirgi Valixonov ko‘chasi bilan Do‘stlik shoh ko‘chasi oralig‘ida gimnaziya joylashgan bo‘lib, 1927-yilgacha ko‘cha **Gimnazicheskaya** ( deb atalgan, tom maʼnoda Gimnaziya) **Komsomolskaya deb atalgan**.

XIX asr oxirlarida shakllangan shaharning eski qismida Komsomolskaya koʻchasi Sovet hokimiyati yillarida toʻliq rekonstruksiya qilinib, Esentay daryosidan boshlab gʻarbiy yoʻnalishda barpo etilgan. Shundan soʻng 1937-yilda koʻcha boʻylab tramvay liniyasi yotqizildi, u rekonstruksiya paytida qisman koʻchirilgan edi.

1991-yilda koʻcha hozirgi nomini olgan-**Töle Bi**.

2016-yil kuzida Qayirbekov ko‘chasidan Sharqiy aylanma yo‘l (VOAD)gacha bo‘lgan ko‘chani sharq tomonga kengaytirish ishlari yakunlangan. VOAD chorrahasida katta koʻp funksiyali transport chorrahasi foydalanishga topshirilganligini koʻrishimiz mumkin.

## Transport
Yassauiydan Jeltoqsan ko‘chasigacha bo‘lgan ko‘cha yoʻnalishida maxsus avtobus liniyasi ham qatnashini bilamiz.

Tramvay liniyasi Baytursinovdan Momishuligacha boʻlgan koʻcha boʻylab, Marechek koʻchasining burchagi va Brusilovskiydan Momishuli-Marechekgacha boʻlgan yoʻnalishda qatnaydi. Chekka hududga ham yetib borganini koʻrib turibmiz.

## Manbalar
Garanshoh

**Garanshoh**   — Oʻzbekiston Respublikasining  Buxoro viloyatiga qarashli qishloq.   Romitan tumani tarkibiga kiradi.

## Aholisi
Qishloq aholisi 2015-yilning 1-yanvar holatiga koʻra 1290 kishini tashkil qilib, 360 xoʻjalik istiqomat qiladi.

## Manbalar
Múcsony

**Mucsony** ( Slovak; Rusyn) — Vengriya shimoli-sharqidagi Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi qishloq.

## Manbalar


## Havolalar

*  in Hungarian
Ricse

**Risce** - Sharqiy Vengriyadagi Borsod-Abaúj-Zemplén shahridagi Tokaj vino mintaqasidagi qishloq. Ikkinchi jahon urushidan oldin Risse yahudiylar jamoasining gullab-yashnagan joyi edi. Paramount Pictures asoschisi Adolf Zukor 1889-yilda Qo'shma Shtatlarga hijrat qilishdan oldin 1873-yilda Risse shahrida tug'ilgan.

## Taniqli odamlar

* Adolf Zukor, venger - amerikalik tadbirkor, Paramount Pictures asoschisi

## Ikkinchi Jahon urushidagi Ricse lageri
1940-yilda tashkil etilgan Ricse lageri Zemplen okrugidagi eng yirik  lagerlardan biri edi. Mahbuslar asosan Vengriya, Polsha, Slovakiyadan kelgan yahudiylar va Vengriya hukumati tomonidan to'plangan boshqa qochqinlar edi. U yerda Vengriya fuqaroligini isbotlay olmagan mahbuslar ham hibsga olingan. Mahbuslar orasida erkaklar, ayollar va bolalar bor edi. Bu joy karavot va ko'rpali yotoqxonalarni o'z ichiga olgan harbiy kazarmalardan iborat edi. Lager devor bilan o'ralgan va qurollangan vengerlar, ehtimol askarlar tomonidan qo'riqlangan. 1941-yilning yozida hibsga olinganlarning ko'pchiligi Richsedan Korosmezoga, so'ngra Germaniya tomonidan bosib olingan Ukrainadagi Kamianets-Podilskiyga ko'chirildi va ular 1941-yil avgust oyining oxirida o'ldirilgan.

## Havolalar

* 
* Ricse travel guide from Wikivoyage
*  in Hungarian
* Street map  
* New York Times "Letter to the Editor" (1992) mentioning Risce

## Manbalar
Hushyor bo'ling

**Nazoratchi** yoki **kuzatuvchi** - bu atrofdagi xavflarni kuzatuvchi mas'ul shaxs. Bu atama dastlab dengizchilar tomonidan aytilgan, kemada kuzatuvchilar boshqa kemalar, quruqlik va turli qaroqchilarni kuzatadilar. Bu atama endilikda juda ko'p ishlatilmoqda.

Nazoratchilar, odatda kemaning katta ustunlarda, qal'ani minoralarida va do'ngliklarida turgan shaxslar hisoblanadi.

Dengizdagi kema janglarini oldini olish bo'yicha xalqaro qoidalar (1972) qisman shunday deydi:

: **"Har bir** kema **har doim** kuzatish uchun (kunduz ko'rish yoki yorug'da ko'rish uchun yoki koʻruvchi vositalar), eshitish (tovushli signal yoki dengiz VHF radiosi) va barcha mavjud qurilmalar, masalan, Radar, ARPA, AIS, GMDSS va boshqalar to'qnashuv xavfi mavjudligini aniqlash uchun trio kuzatishi kerak.

Kuzatuvchilar ko'rgan va eshitgan narsalarini boshliqlarga xabar qiladilar, kuzatuvchilar kuzatayotgan  shaxs yoki narsalarni  kuzatishi, obyekt qaysi tomonga yo'naltirilganligi, kuzatilayotgan ob'yekt burchaklari va joylashish burchaklari va kontakt nima kabi ma'lumotlarni berishi, nazoratchilar dengizda duch kelishi mumkin bo'lgan har xil ofatlar haqidagi yashirin signallar bilan yaxshi tanish bo'lishi kerak.

## Jinoiy ta'rifi
Ma'nodoshlik bo'yicha, "nazorat" atamasi jinoyat sodir etish paytida jinoyatchilarga sherik bo'lgan va ularni yaqinlashib kelayotgan xavf-xatarlar, ya'ni politsiya yoki guvohlar haqida xabar beruvchi odam haqida gapirayotganda ham qoʻllanadi. Garchi kuzatuvchilar jinoyatda ishtirok etmasalar ham, ularga yordam berishda, jinoyat uyushtirishda yoki ularning sherigi sifatida ayblanishi mumkin.

## Temir yo'ldan foydalanishi
Foydalanishga tayyor temir yo'lda boshqaruv ishlarini bajarishda kuzatuvdan foydalanish mumkin. Ular yaqinlashib kelayotgan poyezd oldidan barcha ishchilarni temir yo‘ldan tozalanishini ta’minlash uchun javobgar bo‘ladi.

## Manbalar
Ko'z ichki bosimi

*Koʻz ichi bosimi* haqida umumiy maʼlumot. Koʻz olmasining sharsimon shakli va uning ichki tuzilmalarining toʻgʻri joylashishi koʻz ichi bosimiga bogʻliq. Koʻz ichi bosimining kattaligi koʻzning membranalari egiluvchanligi va uning hajmga bogʻliq. Koʻz membranalarining qattiqligi doimiy qiymatdir, shuning uchun koʻz ichidagi bosimning oʻzgarishi faqat koʻz tarkibidagi suyuqlik hajmining dinamikasi, suyuqlikning hajmiga bogʻliq. Har bir odamning koʻz ichi bosimi darajasi nisbatan barqarordir. Uning ozgarishi kun davomida har xil boʻladi, uning amplitudasi odatda 4-5 mm Hg dan oshmaydi. Odatda bosim erta tongda maksimal boʻladi, kechqurun pasayadi Turli odamlarda koʻz ichidagi haqiqiy bosim 9 dan 21 mm Hg gacha..

## Tonometrik bosim
Tonometrik bosim kattaroqdir, chunki u koʻzning membranalari egiluvchanligini hisobga oladi. Maklakov tonometridan foydalanib aniqlanadigan normal bosim 17 dan 26 mm Hg gacha. Koʻz ichi bosimi darajasida sezilarli oʻzgarishlar koz ichi suvining aylanishi buzilganda yuz beradi. Suvni ishlab chiqarish tezligi gipotalamus va avtonom nerv tizimi tomonidan boshqariladi. Uning chiqib ketishiga siliyar mushaklarining bir maromda tebranishlari va trabekulyar apparatlarning holati taʼsir qiladi. Suv kipriksimon tanadagi epiteliy tomonidan doimiy ravishda hosil boʻladi va avval orqa kameraga kiradi, soʻngra qorachiqdan oldingi kamerasiga oʻtadi. Trabekulyar apparat old kameraning burchagida joylashgan, teshiklari orqali suv skleral sinusga filtrlanadi (Shlemm kanali). Suyuqlik Shlemm kanalidan 20-30 kollektor naychalar orqali episkleral tomirlarga oqib chiqadi.

## Koʻzning drenaj tizimi
Trabekula, Shlemm kanali va kollektor kanallari koʻzning drenaj tizimi deb ataladi. Koʻzning drenajidan koʻz ichi suyuqligining 85% oqib chiqadi. Suvning taxminan 15% kipriksimon tananing stromalari orqali uveaskleral venalarga oʻtadi. Suvning chiqish yoʻliga uveoskleral kanal deyiladi. Gidrodinamik koʻrsatkichlarga koʻz ichi bosimi, chiqish bosimi, suyuqlikning daqiqalik hajmi va uning koʻzdan chiqib ketishi qulaylik koeffitsienti kiradi. Chiqish bosimi – bu haqiqiy koʻz ichi bosimi va episkleral venalardagi bosim oʻrtasidagi farq.

Suving minutlik hajmi – 1 daqiqada kub millimetrda koʻrsatilgan suyuqlikning chiqish tezligi (F harfi bilan koʻrsatilgan). F qiymati matematik ravishda hisoblanadi. Odatda, suvning daqiqalik hajmi 1,5 dan 4 mm3 / min gacha.

Chiqishning yengilligi koeffitsienti (S harfi bilan belgilanadi) 1 mm Hg bosimga ega suyuqlikning 1 minut ichida koʻzdan qancha oqib chiqishini koʻrsatadi. Chiqish bosimi sogʻlom koʻzlarda u 0,18 dan 0,45 mm3 / min-mmHg gacha. Klinik amaliyotda, chiqish oqimining yengilligi koeffitsientining qiymati tonografik ravishda aniqlanadi.

## Patologiya
Koʻz ichi bosimi darajasidagi patologik oʻzgarishlar glaukoma, oftalmik gipertenziya va koʻzning gipotenziyasi bilan farqlanadi.

## Manbalar
Emőd

**Emőd** — Shimoliy Vengriyaning Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi juda kichik shaharcha, okrug poytaxti Miskolcdan 25 km uzoqlikda joylashgan.

## Tarixi
Bu hududda Vengriya bosib olinganidan beri aholi yashaydi. Uning nomi eski venger shaxsiy ismidan kelib chiqqan. Bu shaharni birinchi boʻlib Bela III ning anonim notariusu tilga olgan. Emod XIV asrdan beri vinochilik hududi hisoblanadi. 1882-yilda u yoqib yuborilgan, ammo keyinroq qayta tiklangan. 1872-yilda u qishloqqa aylantirildi va 2001-yil 19-avgustda shahar maqomini oldi.

Ikkinchi jahon urushidan oldin Emodda yahudiylar jamoasi mavjud edi. Jamiyatda 123 ta yahudiy bor edi, ularning aksariyati Xolokostda natsistlar tomonidan oʻldirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*  in Hungarian
Panoftalmit

Panoftalmit – (grekcha „pan“ hammasi, „oftalmos“ koʻz) koʻzning hamma qismlarini oʻtkir yalligʻlanishi.

## Etiologiyasi
Panoftalmit – ogʻir yiringli infeksiyalarning koʻz olmasiga turli yoʻllar bilan kirishi (adenovirus, stafillakokk, streptokokk, pnevmokokk, koʻk yiring tayoqchasi), zamburugʻlar orqali va sepsisdan keyin paydo boʻladi.

## Klinikasi
Panoftalmitda koz ogʻrigʻi, shish, qovoq va konyunktiva giperemiyasi, shox parda shishi bilan birga 1-3 kun ichida old kamera yiring bilan toladi. Ekzooftalm paydo boladi va bemorlarning umumiy ahvoli yomonlashib, isitmasi koʻtariladi, koʻngli ayniydi hamda qusa boshlaydi. 

## Davolash
Umumiy ahvolni kuchaytiradigan dorilar bilan birga, venaga va muskul ichiga keng spektrli antibiotiklar (morfotsiklin, fortum va hokazo), shishasimon tana ichiga 1-10 000 fortum 0,3ml. kiritiladi. Koʻrish tiklanmasa ham koʻz olmasini saqlab qolishga harakat qilinadi. Shundayam tuzalmasa koʻz olmasi evisteratsiya qilib olib tashlanadi.

## Profilaktikasi
yuqori darajali miopiyaning oldini olish, ateroskleroz va gipertoniyning rivojlanish fazalarining oldini olish, travmalardan ehtiyot boʻlish zarur.

## Manbalar
Szentistván

**Szentistván** — Shimoliy Vengriyadagi qishloq, Borsod-Abauj-Zemplén okrugining Mezokovesd tumanidagi qishloq.

## Ismi
Qishloq Vengriyaning birinchi qiroli Avliyo Stiven (vengriyada *Szent Istvan*) sharafiga nomlangan.

## Manzili
Szentistvan Buyuk Vengriya tekisligining shimoliy qismida, M3 magistralidan janubda joylashgan. Bu qishloqda sanoat kam bo'lgan qishloq hududi. Uning aksariyat aholisi eng yaqin shahar, Mezokovesdda ishlaydi.

## Madaniyat
Szentistván uchta "Matyó" aholi punktlaridan biri (Mezokovesd, Szentistván, Tard). *Matyo* kashtasi Vengriya xalq amaliy sanʼatining eng yaxshi namunalaridan biri boʻlib, 2012-yilda YuNESKOning Insoniyatning nomoddiy madaniy merosi Reprezentativ roʻyxatiga kiritilgan.

## Manbalar


## Havolalar

*  in Hungarian
* Street map
Encs

**Encs** - Shimoliy Vengriyaning Borsod-Abaúj-Zemplén okrugidagi kichik shaharcha, okrug poytaxti Miskolcdan 30 km uzoqlikda.

## Tarixi
Vengerlar bu hududni egallab olgandan keyin *Ujvar* komitatus (keyinchalik Abauj grafligi) tarkibiga kirdi. Qishloq haqida birinchi eslatma 1219-yilda qayd etilgan.

## Qardosh shaharlar - qardosh shaharlar
Encs quyidagi bilan birlashtirilgan:

*  Bad Dürrenberg, Germany
*  Ghelința, Romania
*  Kępno, Poland
*  Moldava nad Bodvou, Slovakia

## Manbalar

## Havolalar

*  in Hungarian
* Encs travel guide from Wikivoyage
Tree Roots

**Tree Roots** — Vincent van Gogh tomonidan 1890-yil Auvers-sur-Oiseda yashab turgan vaqtda chizgan sanʼat asaridir. Ushbu asar rassom ijodining manzarali suratlari orasida soʻnggi qoʻsh kvadratli kartinaning yaqqol namunasidir.

## Suratning chizilish tarixi
1890-yil may oyida Van Gogh Sen-Remidagi Ruhiy kasalliklar shifoxonasini tark etgach, umrining soʻnggi oylarini Parij shimolidagi kichik qishloq hisoblangan Auvers-sur-Oiseda oʻtkazgan. Baʼzilar ushbu suratni 1890-yil iyul oyida, yaʼni rassomning oʻlimidan biroz avval chizilgan eng soʻnggi asari sifatida bilishadi.

Jan Hulsker suratni rassomning ikki kvadratli suratlari orasida eng originali sifatida tavsiflagan. Muxlislar asarga qaraganda daraxtning ildizi va tanasini bir-biridan ajrata oladi deb hisoblashgan. Biroq, asarning bosh mavzusi nima ekanligini anglash qiyin. Van der Veen va Knappning fikriga qaraganda, ushbu surat *Trees and Undergrowth* asaridagi kabi asosiy jihati asarning bosh mavzusi emas, suratning aynan oʻzidir, yaʼni asarning mavhumligi nemis ekspressionizmiga ishora qiladi.

Van Gogh 1882-yili Gaaga shahrida yashab turgan vaqtda *Study of a Tree* (pastda) nomli surat yaratgan. Van Gogh uni *Sien* asarining yoʻqolgan versiyasi bilan bir vaqtda tugatgan. Van Gogh akasi Theoga yoʻllagan maktubida bu suratlarda hayot uchun oʻz kurashini ifodalamoqchi ekanligini taʼkidlab oʻtgan. Van Gogh 1890-yilda shunday oʻy-xayollar bilan *Tree Roots* asarini yaratgani yoki yoʻqligi nomaʼlum. Manbalardan bunga oid hech qanday maʼlumot saqlanmagan. Asardagi ranglar orqali biror maʼnoni ilgʻab olish mushkul.
## Yaratilgan joy

2020-yilda Van Gogh institutining ilmiy tadqiqotchilaridan biri Vouter van der Ven bir fransuz ayolining kolleksiyasida saqlab kelingan 1915-yildagi otkritka asosida Tree Roots deb nomlangan rasm qayerda yaratilganini aniqlagan. Rassomning soʻnggi ijodiy ishi Parijdan 20 mil shimolda, Van Goghning 70 kun yashagani taxmin qilinuvchi Auvers-sur-Oise qishlogʻidagi Auberge Ravoux pansionatidan 150 metr uzoqlikda joylashgani aytiladi. Otkritkadagi daraxtlar va ildizlarning joylashishi bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar natijasida mutaxassislar Van Gogh o‘zining so‘nggi rasmini shu yerda chizgan degan xulosaga kelganlar.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* de la Faille, Yakob-Baart. *Vinsent van Gogning asarlari: uning rasmlari va rasmlari* . Amsterdam: Meulenhoff, 1970 yil. ISBN 978-1-55660-811-7
* Hulsker, yanvar. *Toʻliq Van Gog* . Oksford: Faydon, 1980 yil. ISBN 0-7148-2028-8
* Naifeh, Stiven; Smit, Gregori Uayt. *Van Gog: Hayot* . Profil kitoblari, 2011 yil. ISBN 978-1-84668-010-6
* van der Veen, Wouter; Knapp, Piter. *Van Gog Auvers filmida: uning soʻnggi kunlari* . Monacelli Press, 2010 yil. ISBN 978-1-58093-301-8
Daniya avtomobilchilar federatsiyasi

**Daniya avtoulovchilar federatsiyasi** (daniya:**Forenede Danske Motorejere**, qisqartirilgan **FDM**) 1906-yildan 1909-yilgacha nashr etilayotgan Daniyaning avtomobil qiziqishlari boʻyicha *Motor* (Danish for *Engine*) jurnalidan ajralib chiqqan tashkilot sifatida tashkil etilgan tashkilot hisoblanadi. 2009-yil bundan mustasno hisoblanadi. FDM tashkil etilganidan beri aʼzolar soni ortib bormoqda va 2010-yilga kelib esa 238 000 ta aʼzo boʻlgan.

Tashkilot oʻz aʼzolariga ham texnik, ham huquqiy yordam va maslahatlar taklif qilganligi va oʻz aʼzolari nomidan oʻrindiqlarning notoʻgʻri ishlashini, toʻxtab turish jarimalari va ishlatilgan mashinalar savdosi boʻyicha bir nechta huquqiy ishlarni sudga olib chiqgan.

## ''Dvigatel''
*Motor* jurnali hali ham FDM ishining markaziy qismi boʻlib, 434 000 dan ortiq obunachi bilan u Daniyadagi eng yirik avtomobil jurnali hisoblanadi. Bu esa oʻz navbatida yaxshi koʻrsatkich hisoblanadi.

## Xalqaro ishtirok
FDM — FIA va ARC Europe aʼzosi.

## Yana qarang

* Daniya velosipedchilar federatsiyasi

## Manbalar
Ron Funches

**Ronald Kyle Funches**— Amerikalik aktyor, komik va yozuvchi. Kaliforniyada tugʻilgan Funches, oʻsmirlik chogʻida Oregon shtatining Salem shahriga koʻchib oʻtishdan avval ilk hayotini Chicagoda oʻtkazgan. U komediya karyerasini 23 yoshida Oregon shtatining Portland shahrida boshlagan. 2012 yilda Los-Anjelesga koʻchib oʻtgach, u bir nechta komediya seriallarida, jumladan *[[@midnight]]*, *[[Mulaney]]* va *[[Kroll Show]]*da mehmon sifatida qatnasha boshladi.

2014 yildan 2016 yilgacha Funches NBC telekanalining *[[Undateable]]* serialida muntazam rol o‘ynagan va 2015 yilda *[[BoJack Horseman]]*, *[[The Adventures of Puss in Boots]]* va *[[Adventure Time]]*. kabi seriallarda ovozli aktyor sifatida ishtirok etishni boshlagan. Keyinchalik 2016-yil u *[[Trolls (film)|Trolls]]* filmida Kuperning ovozli rolini ijro etdi. U shuningdek, *[[Transparent (TV series)|Transparent]]* (2016), *[[Black-ish]]* (2017) kabi qator teleseriallarda mehmon rollarini ijro etgan va Trolls spin-off serialidagi Kuper rolini takrorlagan ** (2018).

2019-yildan boshlab u DC Comics teleserialidagi King Shark *[[Harley Quinn (TV series)|Harley Quinn]]* va TBS/Adult Swim TV series *[[Final Space]]*. teleserialidagi Fox rollarini ijro etishni boshladi. 2020 yilda Funches yana *[[Trolls World Tour]]* filmidagi Kuper rolini takrorladi. 2020 yildan boshlab Funches Netflix-ning *[[Hoops (TV series)|Hoops]]* seriyasida Ronnga ovoz berdi.

## Hayoti
Ronald Kayl Funches 1983-yilning 12-martida California shtatining Carson shahrida tug‘ilgan, lekin u yoshlik davrini onasi va singlisi bilan Chicago Illinois shtatidagi Woodlawn mahallasida o‘tkazgan. Funchesning onasi ijtimoiy ishchi edi. 13 yoshida u Oregon shtatining Salem shahriga, quvur oʻtkazuvchi boʻlib ishlagan otasi bilan yashash uchun, koʻchib oʻtdi.
U Salemdagi Douglas McKay High School oʻrta maktabini tamomlagan va u yerda ingliz tili kurslarini tamomlagan. va Molière, J. D. Salinger, William Faulkner va Erich Maria Remarque kabi yozuvchilardan ilhomlangan. Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, Funches Oregon shtatining Portland shahriga koʻchib oʻtdi va u yerda turli ishlarda, jumladan, bank aloqa markazida va Grocery Outlet doʻkonida xizmatchi sifatida ishladi.
## Manbalar
Xorvatiya avtoklubi

**Xorvatiya avtomobil klubi** ( yoki qisqartirilgan **HAK**) asosiy Xorvatiya avtomobil assotsiatsiyasi-Amerika AAA yoki Britaniya AA kabi. 227 000 dan ortiq aʼzoga ega boʻlib, u Xorvatiyadagi eng yirik notijorat uyushmalaridan biri hisoblanadi. Klub aʼzolariga bir qator xizmatlarni taqdim etadi, shu jumladan yoʻlda haydovchilarga texnik yordam koʻrsatish, ularni xavfsizligin taʼminlash kabi ishlarni amalga oshiradi. Xorvatiyadagi transport va yoʻl tirbandligi haqida hisobot berish va xorvatiyalik haydovchilarga xalqaro haydovchilik guvohnomalarini beriladi.

HAK FIA aʼzosi.

## Tadqiqot

HAK faol avtomobil assotsiatsiyasi boʻlishi bilan bir qatorda yoʻl harakati xavfsizligi boʻyicha tadqiqotlar ham olib boradi. HAK Xorvatiyadagi Yevropa yoʻllarni baholash dasturining (EuroRAP) faol aʼzosi hisoblanadi.

## Xavfsiz yoʻl dizayni uchun kompaniya
Xavfsiz yoʻl dizayni boʻyicha Yevropa kompaniyasi Yevropa yoʻl harakati xavfsizligi boʻyicha 28 ta asosiy manfaatdor tomonlar oʻrtasidagi hamkorlik boʻlib, ECni xavfsiz yoʻl infratuzilmasi tashabbuslariga sarmoya kiritishga chaqiradi. Bu esa Yevropa yoʻllarida oʻn yil ichida oʻlimni 33 foizga qisqartirishiga olib keladi. HAK kompaniyaning Xorvatiyadagi hamkori hisoblanadi.

## Yana qarang

* EuroRAP
* Xavfsiz yoʻl dizayni uchun kampaniya

## Manbalar
Endooftalmit

Shishasimon tananing yiringlashi – *endooftalmit* deb aytiladi. Endooftalmit koʻpincha shox pardaning yiringli kasalliklarida, ogʻir teshib otuvchi jarohatlarda va koʻz olmasining operatsiyalaridan keyin paydo boladi (katarakta, glaukoma va hokazolar).

## Klinikasi
Bu jarayonda koʻrish oʻtkirligining keskin kamayishi, rangdor parda va xorioidning birga yiringlashi oqibatida koʻz ogʻrigʻi, koʻz yoshi koʻpayishi, koʻz olmasi, konyunktivada aralash inyeksiyasi paydo boladi. Shox parda xiralashishi, old kamera suyuqligining xiralashishi oqibatida koʻz tubini oftalmoskopiya qilib boʻlmaydi. Ultratovush tekshiruvlarida shishasimon tanada koʻplab suzib yuruvchi ipsimon yiringli moddalar aniqlanadi.

## Davolash
Davolash asosan yiringni jarroxlik yoʻli prinsiplariga asoslangan boʻlib, parasintez orqali koʻz olmasi ichi kuchli antibiotiklar (Fortum eritmasi 1.1000 ertilib) bilan koʻz ichi yuviladi. Bemorning tuzalish prognozi davolashning erta boshlanishiga bogʻliq.

## Manbalar
Alfred Tarski

**Alfred Tarski** (/ˈtɑːrski/ *Alfred Teitelbaum 1901-yil 14-yanvar – 1983-yil 26-oktyabr* ) Polsha-Amerikalik mantiqchi va matematik edi. U o'zining model nazariyasi, matematika va algebraik mantiq bo'yicha ishi bilan tanilgan, shuningdek, mavhum algebra, topologiya, geometriya, o'lchov nazariyasi, matematik mantiq, to'plam nazariyasi va analitik falsafaga doir o'z izlanishlarini olib borgan.

Polshada Varshava universitetida tahsil olgan va Varshava mantiq maktabi va Varshava matematika maktabining a'zosi bo'lgan, keyinchalik u 1939-yilda Qo'shma Shtatlarga ko'chib kelgan va u 1945-yilda AQSH fuqaroligini qabul qilgan. Tarski matematikadan Berkli Kaliforniya universitetida 1942-yildan 1983-yilgacha dars bergan va tadqiqotlar olib borgan .

Uning biograflari Anita Burdman Feferman va Sulaymon Fefermanning ta'kidlashicha, "U o'zining zamondoshi Kurt Gekspdel bilan birga haqiqat tushunchasi va modellar nazariyasi ustida ishlash orqali yigirmanchi asrda mantiq tushunchasini o'zgartirdi".