Sofya Agranovich

**Sofya Zalmanovna Agranovich** (1944-yil 24-iyun — 2005-yil 18-iyul) — rus filologi, adabiyotshunos, folklorshunos, Samara davlat universitetining rus va chet el adabiyoti kafedrasi professori, filologiya fanlari nomzodi, bir qator ilmiy ishlar muallifi.

## Biografiyasi
Sofya Zalmanovna 1944-yilda Kuybishevda (hozirgi Samara) ishchi oilasida tavallud topgan. Kuybishev nomidagi pedagogika institutini tamomlagan. Soʻngra maktabda pioner yetakchisi (1961—1962), Kuybishev nomidagi adabiyot muzeyida ilmiy xodim (1966—1968), kasb-hunar maktabida oʻqituvchi (1968—1975) boʻlib faoliyat yuritgan va universitetgacha tayyorgarlik dasturi doirasida universitetlar va maktablarda maʼruzalar oʻqigan.

Agranovich A. N. Ostrovskiy asarlari boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

Sofya Lev Fink Adolfovichning taklifiga binoan Kuybishev davlat universitetiga ishga kirgan. U yerda 30 yil mobaynida faoliyat yuritgan va shaharning folklor, mifologiya va mifopoetika boʻyicha eng yirik mutaxassisiga aylangan.

Sofya Zalmanovna oʻzining „Istoriya i teoriya folklora“ kursini ishlab chiqdi hamda folklor va adabiyot oʻrtasidagi aloqalarni, qadimgi mifologik gʻoyalarning zamonaviy badiiy ongda aks etishini oʻrganuvchi maxsus talabalar seminariga rahbarlik qildi. Uning ilmiy faoliyati ham xuddi shu yoʻnalishda rivojlanadi. Hamkasblari L. P. Rassovskaya, A. I. Petrushkin, I. V. Samorukova, Y. Y. Stefanskiy va S. V. Berezin bilan birgalikda yettita ilmiy monografiya yaratgan.

Agranovich ilmiy faoliyatining asosiy yoʻnalishi til va tafakkurning arxaik tuzilmalari adabiyotda qanday namoyon boʻlishi va ular adabiy asarning maʼnosini shakllantirishda qanday ishtirok etishini oʻrganish boʻlgan. Uning baxtiniyaliklarning madaniy hodisalarni „uzoq vaqtda“ koʻrib chiqish anʼanasi samarali rivojlanadi.

Sofya Agranovich „Mehnat faxriysi“ medali bilan taqdirlangan.

Sofya Zalmanovna nafaqat hamkasblari va ilmiy jamoatchilikning eʼtirofiga sazovor boʻldi, balki shogirdlarining mehrini qozondi, hatto oʻzi ham maʼlum darajada talabalar folklorining qahramoniga aylangan. Maʼruzalarining video yozuvlari Rossiya Interneti boʻylab tarqaldi va uni mashhur qiladi. Uning uyiga talabalar tez-tez kelib turar, uyi mehmonlarga toʻla boʻlar va hammaga yordam berardi.

Sofya Zalmanovnada rassomlik qobiliyati boʻlgan va yogʻoch oʻymakorligini yaxshi koʻrgan.

## Xotirasi
2009-yil 26-sentyabrda Samara davlat universitetining rus va chet el adabiyoti kafedrasida boʻlib oʻtgan „Mif kak obyekt i/ili instrument interpretatsii gumanitarnix nauk“ fanlararo ilmiy seminari Sofiya Zalmanovna Agranovich xotirasiga bagʻishlangan.

2019-yilda Potapova koʻchasidagi universitet binosining 218-sonli auditoriyasiga „Bu yerda professor Sofya Zalmanovna Agranovich yashagan“ yozuvi hamda S. Z. Agranovichning „pod mirovim drevom“ karikaturasi asosida oʻymakorlik lavhasi oʻrnatilgan. Uning muallifi Dmitriy Muratovdir.

2021-yilda Samaraning Kuybishevskiy tumanidagi koʻchaga Sofiya Agranovich nomi berildi.

## Fanga qoʻshgan hissasi
Sofya Agranovich va Lyudmila Petrovna Rassovskaya „Boris Godunov“ tragediyasida afsona, folklor, tarix va A. S. Pushkin nasrida“ qoʻshma monografiyasida A. S. Pushkinning „Kapitanning qizi“ romani, „Pikovaya dama“ qissasi, shuningdek, A. K. Tolstoyning dramatik trilogiyasi tarixiylik va folklor tabiatini oʻrganganlar. Mualliflar, shuningdek, Pushkin fojiasi bilan Yevripid va Shekspir anʼanalari oʻrtasidagi bogʻliqlikni tasvirlaganlar. Pushkin asarlari insoniyat tarixining keng kontekstida koʻrib chiqildi.

Agranovichning psixolog Sergey Viktorovich Berezin bilan hamkorlikda ishlagan soʻnggi kitob „Homo amphibolos:arxeologiya soznaniye“ deb nomlanadi.

## Bibliografiyasi

### Nashrlari

* *Agranovich S. Z., Rassovskaya L. P. *Istorizm Pushkina i poetika folklora. — Kuybishev: Izdatelstvo Saratovskogo universiteta, Kuybishevskiy filial, 1989. — 192 s.
* *Agranovich S. Z., Rassovskaya L. P.* Mif, folklor, istoriya v tragedii „Boris Godunov“ i v proze Pushkina. — Samara: Izdatelstvo „Samarskiy universitet“, 1992. — 216 s.
* *Petrushkin A. I., Agranovich S. Z. *Neizvestniy Xeminguey. — Samara: Samarskiy Dom pechati, 1997. — 224 s.
* *Agranovich S. Z., Samorukova I. V.* Garmoniya — sel — garmoniya: Xudojestvennoe soznanie v zerkale pritchi — M.: Mejdunarodniy institut semi i sobstvennosti, 1997. — 135 s.
* *Agranovich S. Z., Samorukova I. V.* Detskiy folklorniy prazdnik „Russkie svyatki“. — M.: Kogito-sentr, 1999. — 84 s.
* *Agranovich S. Z., Konyushixina M. V. *Poetapnoe izuchenie Biblii v kontekste mirovoy literaturi. — M.: Kogito-sentr, 1999. — 80 s.
* *Agranovich S. Z.* Stilevaya igra s dvoynichestvom v „Povesti o tom, kak possorilsya Ivan Ivanovich s Ivanom Nikiforovichem“ // Vestnik SamGU. Literaturovedenie : jurnal — 2000. — № 1.
* *Agranovich S. Z., Samorukova I. V.* Dvoynichestvo. — Samara: Izdatelstvo „Samarskiy universitet“, 2001. — 132 s.
* 
* *Agranovich S. Z., Stefanskiy Ye. Ye.* Mif v slove: prodoljenie jizni: Ocherki po mifolingvistike. — Samara: Izdatelstvo SaGA, 2003. — 168 s.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* S. Z. Agranovich v Bolshoy biograficheskoy ensiklopedii. 2009
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Video

* Sofya Agranovich — ertaklar va afsonalar haqida : Psixologlar uchun folklor boʻyicha maʼruzalar turkumidan. — Arzamas.academy.