Fallen Angel (rasm)

***The Fallen Angel*** () — fransuz rassomi Alexandre Cabanel tomonidan chizilgan rasm. U 1847-yilda, rassom 24 yoshda bo‘lganida yaratilgan bo‘lib, unda osmonga qarshi chiqqanidan so‘ng qulagan iblis tasvirlangan. Rasm Montpellier shahridagi Musée Fabre muzeyida saqlanadi.

## Tarix va tavsif
1845-yilda, Milliy Tasviriy San’at Maktabida o‘qiyotgan paytida, Cabanel Grand Prix de Rome tanlovida ikkinchi o‘rinni qo‘lga kiritgan va bu unga bir necha yilga Italiyaga ko‘chish imkonini bergan. Boshqa talabalardek, u ham Rimda bo‘lgan davrida o‘z san’atdagi yutuqlarini ko‘rsatish uchun doimiy ravishda rasmlar yuborib turishi kerak edi. Aynan shu davrda, 1847-yilda u *The Fallen Angel* asarini yaratdi. Cabanel fransuz rassomchiligida kam tasvirlangan mavzuni tanladi — osmonga qarshi chiqqani uchun qulagan farishta, keyinchalik iblisga aylangan mavjudot.

Rasmda Xudo tomonidan osmondan quvilgan farishta tasvirlangan. Unda qayg‘uga botgan Lucifer qo‘llarini ko‘ksiga qo‘ygan, ko‘zlaridan yosh oqib tushmoqda. U yalang‘och holda yerda yotgan, osmonda esa Xudoning ulug‘vorligini aks ettiruvchi farishtalar uchib yurishmoqda.

Cabanel bu asarni Rimdagi Villa Médicisda, Parijga yuboriladigan ikkinchi rasm sifatida chizgan (*envoi 2e année*).

Rasm 1889-yildan beri Musée Fabre kolleksiyasida saqlanadi (inv. 889.2.1). Muzey ma’lumotlariga ko‘ra, ramkasiz o‘lchamlari 120,50 × 196,50 sm (ramkali: 160 × 223 sm).

## Tahlil
Romantik asar sifatida, Lyusifer obrazi yalangʻoch, chiroyli yosh yigit sifatida tasvirlangan — u yotgan holda, qoʻllarini birlashtirib olgan, yuzi esa qisman qoʻli bilan bekitilgan. Uning qanotlari yelkalarida asosan oq rangda, biroq moviy va oltin ranglar bilan aralashgan, asosiy patlari esa toʻq koʻk tusda boʻlib, qorongʻu fon bilan uygʻunlashgan. Tikanli tok uning oyoqlari atrofida sudralib yotibdi. Osmonda bir necha aniq boʻlmagan farishtalar Lyusifer qarab turgan yoʻnalishda uchib ketayotganini koʻrish mumkin. Lyusifer qoʻli ortidan gʻazab bilan qarab turibdi, koʻzida esa yoshlar ko‘rinadi.

Rimda, Kabanel qulagan farishta mavzusi ustida uzoq vaqt mulohaza yuritgan. Ushbu tasvirda farishta katta matoga oʻralgan holda tasvirlangan va tomoshabindan yuzini burib olgan.

## Qabul qilinishi va ahamiyati
Bu rasm Kabanel va XIX asr fransuz akademik rassomchiligi haqidagi adabiyotlarda tez-tez tilga olinadi hamda Musée Fabreʼda Kabanelning Rim davridagi muhim ilk asarlaridan biri sifatida namoyish etiladi; u, shuningdek, asosiy koʻrgazma katalogi *Alexandre Cabanel, 1823–1889 : la tradition du beau* (Somogy, 2010)da ham keltirilgan.

## Asl egasi va kelib chiqishi
* Parij, rassomning kollektsiyasi;  
* Parij, galerie Georges Petit, *Vente Cabanel*, 22–25 may 1889, №70 (ehtimol, oila tomonidan qayta sotib olingan);  
* Barthélémy Cabanel (rassomning akasi) sovg‘asi sifatida Musée Fabrega, 1889 (inv. 889.2.1).

### Ko'rgazma tarixi
* Montpellier, Musée Fabre — *Alexandre Cabanel, 1823–1889 : La tradition du beau* (katalog), 9 iyul–5 dekabr 2010 (ko'rgazma katalogida *L'Ange déchu* haqidagi yozuv mavjud).
* Wallraf-Richartz-Museum, Köln — 2010–2011 yillarda sayohat qilgan ko'rgazma doirasida qarzga berilgan (katalog: *Alexandre Cabanel, 1823–1889. La tradition du beau*).

## Manbalar