Sally Pearson

**Salli Pirson**, OAM (*talaffuzi:Salli Pirson* qizlik familiyasi **MakLellan**; 1986-yil 19-sentabrda tugʻilgan) — 100 metrga to‘siqlar orqali yugurish bo‘yicha ishtirok etgan avstraliyalik sobiq yengil atlet. U 100 metrga to‘siqlar orqali yugurish bo‘yicha 2011 va 2017-yilgi jahon chempioni hamda 2012-yilgi Olimpiya chempioni hisoblanadi. Shuningdek, u 2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari va 2013-yilgi jahon chempionatida ushbu yoʻnalishda kumush medalni qoʻlga kiritgan.

## Sport faoliyati
Salli Pirson Sidneyda tugʻilgan va sakkiz yoshida Kvinslendning Birdsvill shaharchasiga koʻchib oʻtgan. Keyinchalik u Gold Kostga joylashgan. Aynan shu yerda, hali boshlangʻich maktabda oʻqib yurganida, uning sportdagi isteʼdodi Sharon Hannan tomonidan aniqlangan va u 2013-yilgacha uni murabbiy sifatida tayyorlagan. Pirson 2001-yilda, atigi 14 yoshida, Avstraliya oʻsmirlar oʻrtasidagi 100 metr va 90 metrga to‘siqlar bilan yugurish bo‘yicha chempionligini qo‘lga kiritganidan keyin tanila boshladi. 2002-yilda jarohatlar tufayli tanaffus qilgan boʻlsa-da, 2003-yilda Sherbruk (Kanada) shahrida boʻlib oʻtgan Jahon oʻsmirlar chempionatida xalqaro debyutini oʻtkazib, 100 metrga to‘siqlar orqali yugurishda oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oradan bir oy oʻtib, hali 16 yoshda boʻlishiga qaramay, Fransiyaning Parij shahrida oʻtkazilgan 2003-yilgi jahon chempionatida Avstraliya terma jamoasi tarkibida 4×100 metr estafeta bahslarida ishtirok etdi. 2004-yilda u Jahon oʻsmirlar chempionatida 100 metrga yugurishda bronza medalini qoʻlga kiritdi va 100 metrga to‘siqlar orqali yugurishda esa ozgina farq bilan medalga ega boʻla olmadi.

2006-yilda Melburnda boʻlib oʻtgan Hamdoʻstlik oʻyinlarida Pirson 100 metrga to‘siqlar orqali yugurish finalida to‘siqqa qoqilib, yiqildi va medal olish imkoniyatidan mahrum boʻldi. 2007-yilda u 100 metr va 100 metrga to‘siqlar orqali yugurish yoʻnalishlarini davom ettirdi va Yaponiyaning Osaka shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida har ikkala musobaqada yarim finalgacha yetib bordi. Biroq, 2008-yilgi Pekin Olimpiadasi oldidan eʼtiborini faqat 100 metrga to‘siqlar orqali yugurishga qaratdi. Bu qaror oʻzini oqladi — Pirson qiziqarli finalda kumush medalni qoʻlga kiritdi. Finalda favorit Lolo Jons to‘siqqa urilib ketdi va qolgan medallar egasini aniqlash uchun fotofinish qoʻllanildi. Natijalar eʼlon qilingach, Pirson bronza medalini olgan Prissilla Lopes-Shlyep bilan quvonchli tarzda nishonladi va maydonda juda hayajonli intervyu berdi.

2009-yilgi Yevropa mavsumida Pirson yaxshi formaga ega edi — u yetti musobaqaning beshtasida gʻalaba qozondi va Monakodagi Herculis turnirida 100 metrga to‘siqlar orqali yugurishda Avstraliya va Okeaniya rekordlarini yangiladi. U bu masofani 12,50 soniyada bosib oʻtdi — bu natija oʻtgan yili shu stadionda oʻrnatgan rekordidan 0,03 soniyaga yaxshi edi. Biroq, Berlin shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionati oldidan orqa mushaklaridagi spazm tufayli u 100 metrga to‘siqlar orqali yugurish finalida beshinchi oʻrinni egalladi.

### 2010-yilgi Hamdoʻstlik oʻyinlari
2010-yil Hindistonning Dehli shahrida boʻlib oʻtgan Hamdoʻstlik oʻyinlarida Pirson 100 metrga yugurish va 100 metr toʻsiqli yugurish bahslarida ishtirok etdi. 100 metr finalida u ingliz sportchisi Laura Tyorner bilan birga notoʻgʻri start oldi, ammo baribir qayta startda yugurishga ruxsat berildi va u 11.28 soniya natija bilan birinchi boʻlib marraga yetib keldi. Biroq, yugurishdan keyin norozilik bildirildi va natijada xafa boʻlgan Pirson musobaqadan chetlatildi.

Uch kecha oʻtib, Pirson 100 metr toʻsiqli yugurishda finalda qatnashdi va 12.67 soniya natija bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, u tayyorlanmagan boʻlishiga qaramay, ayollar oʻrtasidagi 4×400 metr estafeta finalida Avstraliya terma jamoasiga kiritildi. Musobaqaning yakuniy bosqichida yugurib, u marraga yetgach yiqildi, jamoa esa beshinchi oʻrinni egalladi. Pirson jamoani xafa qilganman deb oʻylagan boʻlsa-da, jamoadoshlari uni yupatishdi.

Keyingi mavsum boshida u 100 metr, 200 metr va 100 metr toʻsiqli yugurishda gʻolib chiqib, bir tadbirda uchta milliy chempionlikni qoʻlga kiritgan birinchi avstraliyalik ayol sportchiga aylandi. Bunga qadar bunday natijani 1968-yilda Pam Kilborn qayd etgan edi.

### 2011-yilgi jahon chempionati

2011-yilda Janubiy Koreyaning Tegu shahrida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Pirson 100 metr toʻsiqli yugurishda 12.28 soniya (+1.1) natija koʻrsatdi va bu tarixdagi toʻrtinchi eng tez vaqt hisoblanadi. U yarim finalda esa 12.36 soniya (+0.3) natija bilan oʻzi oʻrnatgan Okeaniya mintaqasi rekordi va Avstraliya milliy rekordini yangiladi. Bu natija tarixdagi beshinchi eng yaxshi vaqt hisoblanadi.

### 2012-yilgi Olimpiada
2012-yilgi London Olimpiadasida boʻlib oʻtgan 100 metrga toʻsiqli yugurish musobaqasiga kelib, Pearson 34 musobaqaning 32 tasida gʻalaba qozongan edi. U 1-bosqich bahslarida 12.57 vaqt bilan peshqadamlik qildi va yarim finalda 12.39 natija bilan finalga yoʻl oldi. Finalda esa Pearson 12.35 soniya natija (shamol: -0.2 m/s) bilan yangi Olimpiada rekordi oʻrnatgan holda oltin medalni qoʻlga kiritdi. Ikkinchi va uchinchi oʻrinlarni amerikalik sportchilar — 12.37 bilan Don Xarper va 12.48 bilan Kelli Uells egalladi. Har ikkisi shaxsiy rekordini yangiladi.

### 2015-yil
Golden Gala musobaqasida Pearson yugurish chogʻida toʻsiqqa qattiq urilib yiqildi. Natijada chap tirsagi sohasida suyak “portlashi” yuz berdi va bilagi singan edi. Bu ogʻir jarohat 2015-yilgi mavsumining qolgan qismini butunlay barbod qildi.

### 2016-yil
Sally Pearson 2012-yilgi London Olimpiadasida qoʻlga kiritgan oltin medalini Rio 2016da himoya qilish uchun kuchli da’vogar sifatida ko‘rilgan edi. Biroq, mashg‘ulot paytida u son mushagini yengil cho‘zib olgan va bu uni Rio o‘yinlarida ishtirok etish imkonidan mahrum qilgan.

### 2017-yilgi Jahon chempionati
2017-yilda London shahrida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Pearson 100 metrga toʻsiqli yugurishda 12.59 soniya natija bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi.

### 2018-yilgi Hamdoʻstlik oʻyinlari
Pearson 100 metrga toʻsiqli yugurish va 4 × 100 metr estafeta bahslarida qatnashishi kerak edi, biroq Axilles payidagi jarohati tufayli musobaqadan chiqdi.

## Nafaqaga chiqishi
2019-yil 5-avgustda Pearson yengil atletikadagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi. U Tokio 2020 Olimpiadasiga tayyor boʻlishiga ishonmasligini aytdi. Pearson shunday degan: "Bu uzoq 16 yil boʻldi, lekin shu bilan birga quvonchli va hayajonli 16 yil edi. Tanam endi bu faoliyatni yakunlash va yangi yoʻlga oʻtish vaqti kelganini aytmoqda". U 100 metrga toʻsiqli yugurishda tarixdagi eng tez yuguruvchi sportchilardan biri boʻlib, sakkizinchi oʻrinda turadi.

2022-yil fevral oyida Pearson "Seven News Gold Coast" telekanaliga sport boshlovchisi sifatida qo‘shildi. U ushbu lavozimda 2024-yil noyabr oyida dastur to‘xtatilguniga qadar faoliyat yuritdi.

2023-yil may oyida Pearson "Yulduzlar bilan raqs" realiti-shousining yigirmanchi faslida ishtirok etishi eʼlon qilindi. U raqqosa Mitch Kirkby bilan juftlikda qatnashdi.

2025-yil fevral oyida Pearson "Sunrise" teledasturiga muxbir sifatida qo‘shildi.

## E’tiroflar
* 2008/2009 – Athletics Australia tomonidan yilning eng yaxshi ayol sportchisi deb topildi.
* 2011 – Yilning eng yaxshi ayol sportchisi (IAAF). U ushbu mukofotni olgan birinchi avstraliyalik sportchi hisoblanadi. Pearson 98,800 Avstraliya dollari (AQSh $76,117) miqdorida mukofot puli oldi.
* 2011 – Gold Coast shahri tomonidan “Shahar kaliti” bilan taqdirlandi.
* 2012 – Athletics Australia tomonidan yilning eng yaxshi ayol sportchisi deb topildi.
* 2012 – Sport Australia Shon-sharaf Zalining “The Don” mukofoti sovrindori.
* 2012 – Queensland shtati yil sportchisi.
* 2013 – “Yilning yosh avstraliyaligi” mukofotida milliy finalchi.
* 2014 – London 2012 Olimpiadasidagi yutug‘i uchun Avstraliya Ordenining medali (OAM) bilan taqdirlangan.
* 2014 – Sport Australia Shon-sharaf Zalining “The Don” mukofoti sovrindori.
* 2014 – Women’s Health jurnalining “Yil sportchisi” mukofoti.
* 2017 – Avstraliya Sport Instituti tomonidan yilning eng yaxshi ayol sportchisi deb topildi.
* 2017 – Athletics Australia tomonidan yilning eng yaxshi ayol sportchisi deb topildi.
* 2018 – Gold Coastdagi Hamdoʻstlik oʻyinlari yakuniy Queens Baton Relay yurishida qatnashgan.
* 2024 – Sport Australia Shon-sharaf Zali a’zoligiga qabul qilingan.

## Shaxsiy hayoti

Pearsonni yolgʻiz onasi Anne tarbiyalagan, u qizi sport bilan shugʻullanishi uchun yetarlicha pul topish maqsadida ikki joyda ishlagan. 2008-yil oxirida u Kieran Pearson bilan unashtirildi, ular Queenslanddagi Gold Coastdagi Helensvale davlat o‘rta maktabining katta sinfida tanishgan edi. Ular 2010-yil aprel oyida Gold Coastda turmush qurishdi va Los Anjeles hamda Gavayida asal oyi o‘tkazishdi.

## Yutuqlari

### Shaxsiy rekordlari
* 100 metr – 11.14 soniya (2007)
* 200 metr – 22.97 soniya (2015)
* 100 metr to‘siqli yugurish – 12.28 soniya (2011) (tarixdagi sakkizinchi eng yaxshi natija)

## Rekordlari

## Manbalar