open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taglavha

**Taglavhalar** (fransuz tilidan &nbsp;*<span lang="fr">sous-titres</span>* — *yozuvlar*; shevada — *sablar, subtitr*) — video qatorlarning matnli mosligi, oʻzining haqiqiy tilida yoki tarjima qilingan boʻlishi mumkin, dublyaj qilingan va baʼzida toʻldirilgan, masalan eshitish qobiliyati yaxshi boʻlmagan tomoshabinlar uchun kinofilm yoki teledasturning ovoz yoʻli moslangan boʻladi. Taglavhalarda film kadrlaridagi har bir odam yoki personajlarning ovozi, muloqti aks etgan boʻladi, baʼzida qoʻshimcha izohlar ham qoʻshiladi. Odatda taglavhalar oʻrtacha oʻlchamli shriftda yozilgan matn koʻrinishida boʻladi va ekranning pastki qismiga joylashtiriladi. „Taglavha“ yoki „subtitr“ soʻzi ekrandagi koʻrinishning har lahzasida koʻrinadigan matnni anglatadi.

## Kelib chiqish tarixi


## Raqamli koʻrinishdagi taglavhalar

### Tashqi taglavhalarning mashhur formatlari
* **srt** — SubRip dasturlarining matnli taglavha formati. Boshida matn elementlarini qoʻllamagan, keyinchalik ranglar va simvollar oʻzgarishi (matn yotiqligi, qalinligi) ni qoʻllashga moslashtirilgan. Dizaynning kengaytirilgan sozlanmalari uchun baʼzida ass-tag lardan foydalaniladi.
* **smi** (smil) — SGML asosida matnli taglavhalar. Matnni oʻzgartirish uchun HTML va CSS ning deyarli barcha imkoniyatlarni qoʻllaydi.
* **s2k** — Sasami dasturlarining matnli taglavhalar formati.
* **ssa** — Sub Station Alpha dasturlarining matnli taglavhalar formati. Simvollarning joylashuvi, ranglar berish, harf oʻlchami, garniturasini oʻzgartirishni qoʻllaydi; simvollar mutanosibligi yordamida murakkab videoeffektlar (soya, harakat, burilish va hokazolar) qoʻllashga ruhsat beradi; matnni bir nechta turli kodirovkalarda yaratish mumkin.
* **ass** — Advanced Sub Station Alphaning matnli taglavha formati (birinchi Medusa dasturida realizatsiya qilingan), keyinchalik ssa koʻrinishida rivojlangan.
* **sub/idx** — prerender (grafik) taglavhalar ikkilik formati, maxsus dasturlar yordamida DVD dan olingan. Bunday taglavhalar videoga DirectShow-filtrlari VSFilter (oldingi nomi VobSub) yordamida bogʻlanishi mumkin.

### Perspektiv (istiqbol) formatlari
* Timed Text (TT) — XML asosidagi format, W3C Konsorsium ishlab chiqqan.
FIFA Jahon chempionati 2018 saralash bosqichi (CAF)

**[[FIFA Jahon chempionati 2018 saralash bosqichi]]ning** Afrika boʻlimida Afrika Futbol Konfederatsiyasiga (CAF) aʼzo boʻlgan terma jamoalar, 2018-yili Rossiya mamlakatida boʻlib oʻtadigan jahon chempionati uchun saralab olinadi. Jahon chempionati uchun FIFA CAFga 5ta joy ajratgan.

CAF Ijroiya Qoʻmitasi musobaqa formatini 2015-yilning 14-yanvarida eʼlon qilgan edi. Unga koʻra guruh bosqichigacha 3ta round orqali belgilangan jamoalar saralab olinadi, eng oxirgi guruh bosqichida esa Afrikaning eng kuchli 20ta terma jamoasi ishtirok etadi. Boshlangʻich 3ta round 2ta roundga qisqartirildi, bu haqda maʼlumotlar 2015-yilning iyul oylarida FIFA tomonidan eʼlon qilingan edi.

## Format

## Manbalar

## Havolalar
* example.com
Lezbianlik

**Lezbianlik, lezbianizm** — ayol gomoseksualligi. Gomoseksual ayollarning atalishi. „Lezbian“ atamasi „gomoseksuallik“ atamasining oʻzi kabi noaniqdir: bir kontekstda u gomoseksual yoʻnalishi boʻlgan ayolni, boshqa kontekstda gomoseksualligi aniq boʻlgan ayolni va uchinchi kontekstda faqat gomoseksuallik bilan shugʻullanadigan ayolni anglatishi mumkin. Bu atama 19-asrning oxirida jinsiy ogʻishlarning, xususan, gomoseksualizmning tavsifi sifatida paydo boʻlgan. Qadimgi Yunonistonda lezbianizm „tribadizm“ deb atalgan va „tribadlar“ bunday munosabatlarga kiradigan ayollardir ( — oʻzi yoki boshqa ayollar bilan gʻayritabiiy illatlarga beriluvchi ayollar).

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tomonidan tuzilgan ICD-10 tasnifida geteroseksuallik, biseksuallik va gomoseksuallik jinsiy orientatsiyaning uchta asosiy toifasi sifatida taqdim etilgan. Lezbianlik (ayol va ayol) kasalliklar roʻyxatidan chiqarilgan.

## Manbalar
Ian Fleming

**Ian Lancaster Fleming** (28-may 1908 – 12-avgust 1964) – Buyuk Britaniyaning harbiy-dengiz razvedkasi zobiti, keyinchalik jurnalist va yozuvchi. James Bond haqidagi romanlarning muallifi. 
## Manbalar
Noʻmon Hasanov

**Noʻmon Hasanov** () — oʻzbekistonlik sobiq futbolchi va murabbiy.

## Futbolchilik faoliyati

Futbolchilik faoliyatini 1989-yilda „Avtomobilchi Qoʻqon“ jamoasida boshlagan. 1990-yilning yozida „Soxibkor Xalqobod“ jamoasiga kelib qoʻshilgan, ammo 7 oʻyindan soʻng Toshkentning „Paxtakor“ klubiga oʻtgan. Soʻngra Toshkentning MHSK, Qozonning „Rubin“, „Avtomobilist“, „Doʻstlik Yangibozor“, „Nasaf Qarshi“, „Qoʻqon 1912“, „Traktor Toshkent“, „Shoʻrtan Gʻuzor“, „Soʻgʻdiyona“ klublarida toʻp surgan. 2009-yilda Toshkentning „Lokomotiv“ klubi futbolchisiga aylandi va shu yerda futbolchilik faoliyatini yakunladi.

### Milliy terma jamoa
1992—1997-yillarda Oʻzbekiston terma jamoasi safini himoya qilgan, u yerda jamoa sardori  boʻlgan.

## Murrabiylik faoliyati
Murabbiy sifatida ilk ishini 2003-yilda ham „Doʻstlik Yangibozor“ klubida futbolchisi boʻlsa-da, u jamoani boshqargan, biroq yozda jamoani tark etgan.

2012-yilda Chilonzorning „Paxtakor-2“ farm klubiga bosh murabbiy etib tayinlangan. 2012-yilning 24-iyulida Noʻmon Xasanov oʻz lavozimini tark etib, „Paxtakor“ *yoshlar* jamoasiga bosh murabbiy etib tayinlandi.* *2012-yilda „Paxtakor“ yoshlari bilan Oʻzbekiston yoshlar ligasi, Oʻzbekiston ligasi jamoalari yoshlar terma jamoasi chempionatida gʻalaba qozongan. 2014-yil yanvar oyida u „Paxtakor“ ga yangi murabbiy etib tayinlangan Samvel Babayanga yordamchi murabbiy etib tayinlandi.

2015-yilning 7-iyulida Samvel Babayan oʻz lavozimini tark etib, Oʻzbekiston milliy terma jamoasini boshqarishi uchun „Paxtakor“ bosh murabbiyi etib tayinlangan edi. 2016-yilgi mavsum ikkinchi yarmida „Qoʻqon 1912“ jamoasi bosh murabbiyiga aylandi. Qoʻqon jamoasini 3 yildan ziyod boshqargan Hasanov 2019-yilgi mavsumda isteʼfoga chiqarildi. 2020-yilgi mavsumda Namanganning „Navbahor“ jamoasining klub tizimiga taklif etildi va bir muddat bosh murabbiy vazifasini bajaruvchi lavozimda ham faoliyat olib bordi.

2022-yil Tojikiston Oliy ligasi vakili „Istaravshan“ klubi bosh murabbiyiga aylandi. 2023-yil OFK kubogi ishtirokchisiga aylangan Tojikistonning boshqa bir jamoasi Xoʻjandning „Xoʻjand“ klubi bosh murabbiyiga aylandi.

## Yutuqlar

### Futbolchi sifatida

; Paxtakor

* SSSR Birinchi ligasi gʻolibi: 1991
* Oʻzbekiston Oliy ligasi chempioni (1): 1992
* Oʻzbekiston Kubogi sohibi (1): 1993

; MHSK Toshkent

* Oʻzbekiston Oliy ligasi chempioni (1): 1997

#### Doʻstlik

* Oʻzbekiston Oliy ligasi chempioni (2): 1999, 2000
* Oʻzbekiston Kubogi sohibi (1): 2000

### Murabbiy sifatida

; Paxtakor

* Oʻzbekiston Oliy ligasi chempioni (1): 2015

### Individua

* Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbolchisi 3-oʻrin: 1999
* Gennadiy Krasnitskiy klubi : **153 gol**

## Manbalar

## Havolalar

* transfermarkt.com Murabbiy Profili
* transfermarkt.com Futbolchi Profili
* soccerway.com
Abdurashit Satilganov

**Abdyrashit Satylganov** (), haqiqiy ismi sharifi **Toktosun uulu Avdyrashit**, (22.01, 1993 -yilda tugʻilgan) — Qirgʻiziston ʼ pop qoʻshiqchisi.

## Diskografiyasi

## Manbalar

## Havolalar
* / Rasmiy sayt 
* / Qoʻshiq
Eldar Ryazanov

**Eldar Ryazanov** (18-noyabr 1927-yil, Samara – 30-noyabr 2015-yil, Moskva) – Sovet Ittifoqi va Rossiyaning taniqli kinorejissori, aktyori va jamoat arbobi, ssenariynavis, shoir, dramaturg, teleboshlovchi, oʻqituvchi, prodyuser; SSSR xalq artisti (1984), SSSR Davlat mukofoti (1977) va aka-uka Vasilyevlar nomidagi RSFSR Davlat mukofoti laureati (1979). Rejissor yurak xurujidan vafot etgan.

Eldar Ryazanov yaratgan sovet kino klassikasining durdona asarlari qatoriga „Karnavalnaya noch“ (1956), „Devushka bez adresa“ (1957), „Dayte jalobnuyu knigu“ (1965), „Beregis avtomobilya“ (1966), „Stariki-razboyniki“ (1971), „Neveroyatnie priklyucheniya italyansev v Rossii“ (1973), „Ironiya sudbi, ili S lyogkim parom“ (1976), „Slujebniy roman“ (1977), „Garaj“ (1979), „O bednom gusare zamolvite slovo“ (1980), „Vokzal dlya dvoix“ (1982), „Jestokiy romans“ (1984), „Nebesa obetovannie“ (1991) nomli komediya va melodramalari bor.

Ryazanov oʻzining 200 dan ortiq teledasturlarining muallifi; 1979-yildan 1985-yilgacha u „Kinopanorama“ teledasturini olib borgan. „U prirodi net ploxoy pogodi“ va „Lyubov – volshebnaya strana“ kabi koʻplab mashhur romanslar matni muallifi.

## Manbalar
Darmshtadtiy

**Darmshtadtiy(Ds)** – Mendeleyev davriy sistemasining bir yuz oʻninchi sunʼiy tarzda olingan transuran element. Germaniyada, Darmshtaddagi „Ogʻir Ion Tadqiqotiga ixtisoslashgan institut(GSI)“ dagi olimlar 1995-yili 110-element atomlari qoʻrgoshin-208 va nikel-62 qoʻshilishidan kelib chiqishini eʼlon qildi. 110-element atomlari 269 g/mol atom massasiga teng edi va 260 mikrosoniyada (1 mikrosoniya =1/10⁶ soniya) geliy atom yadrolari tarqashi natijasida Hs(165) atomlarida chiriydi. 110-element GSI joylashgan Germaniya shahridan keyin Darmshtiy deb nomlandi. Darmshtadiyning boshqa bir qancha izotoplari mavjud, eng uzoq chiriydigani-Ds(281) va unda kimyoviy reaksiyada konsentratsiya yarim miqdoriga pasayishi taxminan 20 soniya. Uning kimyoviy xossasi Pt nikiga oʻxshab ketishi mumkin. Yadrodagi umumiy proton va neytronlar umumiy soni: 281 Atom massa: 281,1620 g/mol Elektron: 110 Guruh: 10 Proton: 110 Davr: 7 Neytron: 171 Elementning har bir qobigʻi: K2,L8,M18,N32,O32,P16,Q2 Elektron tuzilishi: 1s²2s²2p⁶3s²3d¹⁰4s²4p⁶4d¹⁰5s²5p⁶4f¹⁴5d¹⁰6s²6p⁶5f¹⁴6d⁹7s² Atom radius: 132 pm Zichlik: 34,8 g/mol Kovalent radius: 128 pm Palla, faza: qattiq Kristal struktura : markaziy kubik Izotoplar: Ds(281) & Ds(279) Ayni paytda Ds faqat tadqiqot uchun ishlatiladi.

## Manbalar
Fermiy

**Fermiy** (lotincha Fermium), Fm — sunʼiy radioaktiv kimyoviy element; aktinoidlarta mansub. Tartib raqami 100, atom massasi 257,095. Massa soni 243 dan 259 gacha boʻlgan izotoplari maʼlum. 1953 yilda termoyadro quroli portlashida (5parchalanish mahsuloti sifatida kashf qilingan. 1955 yilda italiyalik fizik E. Fermi nomiga qoʻyilgan. F. izotoplarining ichida yengillari (a ~252Fm) uran (U) ni kislorod (|6O) ionlari bilan yoki kaliforniy (Cf) ni azarrachalar bilan bombardimon qilib, ogʻirlari (235 ^255 Fm) U va plutoniy (Pu) ni yadro reaktorlarida nurlantirib, (256Fm) esa eynshteyniy (Es) ni a zarrachalar bilan bombardimon qilib olinadi.

## Manbalar
Kopernitsiy

**Kopernitsiy** - Mendeleyev davriy sistemasining kimyoviy  elementi. U 1-guruh 7-davrda joylashgan. Tartib raqami 112. Kimyoviy formulasi Cn. 

## Manbalar
Terbiy

**Terbiy** (lotincha Terbium), Tb — [[Mendeleyev davriy sistemasi]]ning III guruhiga mansub kimyoviy element. Lantanoidlarga kiradi. Tartib raqami 65, mol. m. 158,9254. Bitta izotop |59T shaklida uchraydi. Terbiyning bir necha sunʼiy radioaktiv izotoplari olingan. Lantanoidlarning ittriy guruhchasiga kiradi. Terbiy kumush kabi oq metall. Suyuqlanish temperaturasi 1356°, qaynash temperaturasi 2480°, zichligi 8,270 g/sm3. Sof Terbiy plastik va yaxshi deformatsiyalanadigan metall. Kimyoviy jihatdan faol. Oʻz birikmalarida 3 va 4 valentli. Terbiy rangli metallarning qotishmalariga oz miqdorda qoʻshiladi. Lyuminoforlar va lazer materiallari tayyorlashda qoʻllanadi.

## Manbalar
Tenness

**Tenness** - Mendeleyev davriy sistemasining kimyoviy  elementi.

Bu element 2016 yilda qayta kashf etildi va unga rossiyalik olimlar tomonidan "TENNESS" degan nom berildi. 
Yadro zaryadi - 117
Barqaror izotopi massasi - 294
Belgisi - Ts
Mamlakat - Rossiya (2016)
Orbitallarda elektronlarning joylashuvi - [Rn] 5f14 6d10 7s2 7p5
Radioaktivlik - barcha izotoplarida radioaktivlik mavjud.
Bu element juda kam miqdorda sun'iy olingan, tabiatda deyarli uchramaydi.

## Manbalar
Nihoniy

**Nihoniy** - Mendeleyev davriy sistemasining kimyoviy  elementi.

Nihonium (Nh) sun'iy element bo'lib, birinchi marta 2004 yilda Yaponiyada sintez qilingan. U transuran elementlari guruhiga kiradi va atom raqami 113.

Nihonium boshqa ikkita element - rux va vismut yadrolarining birlashishi natijasida olingan. Bu jarayon maxsus zarracha tezlatgichida sodir bo'ladi va bir nechta nihonium atomlarini olish uchun koʻp yillik mehnat talab qilindi.

Kaltsiy karbonat-48 dan metall kaltsiy-48 hosil qilish va uning ionlari yorug'lik tezligining o'ndan biriga tarqalishi kerak bo'ladi.

Element sayyoramizda tabiiy ravishda uchramaydi. Uni olish uchun zarracha tezlatgich yordamida sintez kerak. Nihoniumni olish uchun kaltsiy olinishi kerak, soʻng undan kaltsiy-48 ni ajratib olish lozim, u ham tabiatda uchramaydi.

## Manbalar
Grafen

**Grafen** (rus. графен, ingl. graphene) — kristall panjarasi „asalari uyasi“ shaklidagi geksagonal tuzilishga ega uglerod (C) atomlaridan tashkil topgan bir atom qalinligidagi ikki oʻlchamli materialdir. Qalam uchun ishlatiladigan grafit ham aslida grafenning koʻp qatlamlaridan tashkil topgan. Laboratoriya sharoitida grafenni birinchi marta 2004-yilda Manchester Universitetining (Angliya) olimlari Andre Geim va Konstantin Novosyolovlar boshchiligidagi olimlar guruhi tomonidan hosil qilingan va 2010-yilda bu kashfiyoti uchun ular fizika fanidan Nobel mukofotiga sazovor boʻldilar. Grafen dunyodagi eng yupqa material boʻlishi bilan bir qatorda oʻzining fizik xossalari jihatidan juda noodatiy material hisoblanadi: birinchidan, grafen mustahkamligi boʻyicha poʻlat va olmosdan yuqoriroq turadi; ikkinchidan, uning elektr, issiqlik va yorugʻlik oʻtkazuvchanligi oʻta yuqoridir. Hozirgi vaqtda grafenning boshqa fizik, kimyoviy va biologik xususiyatlari butun dunyo olimlari tomonidan jadal ravishda oʻrganilmoqda. Shu bilan bir qatorda oʻzbek olimlarining nemis olimlari bilan hamkorlikdagi kashfiyotlari grafen nanolentalarining oʻtkazuvchanligini lazer nuri yordamida boshqarishga qaratilgan.2013-yilda Mixail Katsnelson grafen sohasida fan faoliyat yuritadigan asosiy kontseptsiya va kontseptsiyalarni ishlab chiqqani uchun Spinoza mukofoti bilan taqdirlandi[.

## Grafenning fizik xossalari

## Grafen nanolentalari
## Texnikada qoʻllanishi

## Manbalar
Dargʻon ota yodgorligi

**Darg’on ota yodgorligi** — Xorazmnig janubiy xududida, Amudaryoning so’l soxili xududida joylashgan bo’lib, Darg’on ota qishlogidan 3&nbsp;km janubda joylashgan. Qal’aning qurilishi mil.av. IV asrda amalga oshirilgan bo’lib, uning maydoni 6ga bo’lgan. Afsuski, arxeologik tadqiqotlar olib borilmagan. 
Ilk o’rta asrlarda madaniy hayot davom etgan. Xorazmning janubiy shaharlaridan biridir. Rejalashtirilishida o’zgarish sodir bo’lmaydi, lekin tashqi devor tomonida axolining jotslashishi sodir bo’lib u o’z navbatida mudofaa devor Bilan o’rab olinib uning xajmi 50ga bo’lgan. Ilk o’rta asrlarda mudofaa devor bilan o’rab olingan. Yodgorlikning arxeologik jihatdan o’rganilishi yetarli darajada olib borilmagan. Ya.G’ulomov shaharning vujudga kelishini milodning VI asriga va uning ravnaq topish davrini esa XI-XIII asrlarga oid degan xulosaga kelgan .
Darg’on xarobalarining umumiy arxeologik ko’rinishi uning X asrda haqiqatdan ham Xorazmning katta shahari bo’lganligini tasdiqlaydi. Maqdisiy esa, uni yanglishib, Gurganchdan keyin ikkinchi shahar qatoriga kiritgan edi. 
SHaharning rivojlanishi ko’p jihatdan uning serqatnov yo’llar tutashgan yerda joylashganligi bilan ifodalanadi. Darg’on Buxoro, Amul va Marvdan Xorazmga boradigan yo’llarning muhim tuguniga aylangan edi (Ya.G'ulomov, 147-bet).
 	
## Manbalar

## Havolalar
* Ya.G'ulomov. Xorazmning sug'orilish tarixi. Toshkent, 1959.
Katta Oybugʻirqalʼa

**Katta Oybugʻirqal’a** – SHumanaydan 41&nbsp;km shimoli-gʻarbda joylashgan. Mahalliy aholi oʻrtasida Jampikqal’a nomi bilan maʼlum. Yodgorlik birinchi marta Xorazm arxeologiya – etnografiya ekspeditsiyasi xodimlari tomonidan 1946 yilda topilib, uning umumiy koʻrinishi rasmga tushirilgan, rejasi chizilgan, lekin arxeologik qazish ishlari olib borilmagan. 1956 yilda yodgorlik yangidan koʻzdan kechirildi, olingan arxeologik materiallarga qarab uni yoshi mil. avv.. IV, er-ng I asri bilan belgilandi. Yodgorlikning yuqori madaniy qatlami X-XIII asrlarga oid degan xulosaga kelindi. 1964-66 yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Qoraqalpogʻiston filialining Ustyurt guruxi yodgorlikda tekshirish ishlarini olib bordi. Yodgorlik toʻgʻri boʻrchakka yaqin shaklda qurilgan boʻlib, sharqdan gʻarbga qarab choʻzilgan. Qal’aning umumiy maydoni 10 ga. Yodgorlik qadimda mudofaa devor bilan oʻrab olinib, devor yodgorlikning 3 tomonida saqlanib qolgan. SHarqiy devor uzunligi 120 m, shimol qismidagi devor 412 m, gʻarbiy devor esa 260 m. SHarqiy va gʻarbiy devorning pastki qismida paxsa devor mavjud boʻlib uning balandligi 6, 1 m. SHimoliy va gʻarbiy tomondagi devorda aylana shaklda burj joylashgan boʻlib, devorda yon tomonga oʻsib chiqishi 5-6m. Burjlar oʻrtasidagi masofa 48-53m. Yodgorlikning gʻarbiy devor oʻrtasida darvoza joylashgan boʻlib, darvoza oldi murakkab labirint bilan mustaxkamlangan. Yodgorlikdan mudofaa devori tuzilishini oʻrganish 6,5 m maydonda ishlari olib borilgan. Bizgacha saqlangan devor balandligi 1m, tashqi devordan 3,92 m uzoqlikda koʻshimcha devor qurilgan. Uning balandligi 1,2m, kengligi 1m. Devor tosh plitadan va xom gʻishtdan tiklangan. (40x42x9x3sm). Mudofaa devor va koʻshimcha devor oʻrtasida qum tuproqlar bilan toʻldirilgan. Bunday tadqiqot ishlari gʻarbiy, shimol tomondagi devorlarda olib borildi, natijada bir-birini takrorlaydigan devor va koʻshimcha devor oʻrganildi. Yodgorlikning mudofaa devorining pastki qismi paxsadan tiklangan. Yodgorlikda olib borilgan arxeologik qazish ishlari natijasida olingan materiallarga qarab yodgorlikning mudofaa devori III qurilish davridan iborat ekanligi aniqlandi.

I qurilish davrida mudofaa devori paxsadan qurilgan.
II bu davrda paxsa devorga xom gʻishtdan koʻshiimcha devor qurilgan, natijada uning balandligi va qalinligi oshib borgan.
III qurilish davrida qal’a mudofaa devori paxsa devor bilan koplanadi, yarim aylana burjlar shakllandi (qarangSobirov, 63-64 betlar).

## Manbalar

## Havolalar
Q.Sobirov. Xorazmning qishloq va shaharlari mudofaa inshootlari. Toshkent, 2009.
Sadvar

**Sadvar** — Amudaryoning so’l sohilida Kaparas va Danisherqal’a o’rtasida joylashgan. Yodgorlikning rejalashtirilishi to’g’ri yo’nalishga ega bo’lib, maydoni 20 ga. Qadimda ikki qatorli devor bilan o’rab olinib, ular o’rtasida yo’lak kengligi 1,75 m. Uning markaziy qismida  ark-a’lo joylashgan, umumiy maydoni 130 – 140 m. Arkning uch tomoni handak bilan o’rab olingan, uning  kengligi 20 m. SHahar har tarafdan xandak bilan o’rab olingan. Yodgorlik arkning janubiy burchagida qazish ishlari olib borilib, arkning mudofaa devori qalinligi 9,5m,  balandligi 2,2m, ekanligi aniqlangan. Paxsa devor pasttekislikka qurilgan, uning balandligi 1,5 m, keyin g’ishtdan devor qurilgan(40x40x10 sm).  Devor yarim aylanali burjlar bilan kuchaytirilib, ular o’rtasidagi oraliq 24,5-27m. Tashqi devor , nayza o’q uchli shakldagi shinaklarga ega bo’lgan (Вактурская Н.Н. 1974, 498-499 betlar; Вактурская Н.Н. 1976, 498-499 betlar).

## Manbalar

## Havolalar
# Вактурская Н.Н. Раскопки средневекового города Cадвар. Археологические открытия. 1973. М., 1974.
# Вактурская Н.Н. Раскопки средневекового города Cадвар. Археологические открытия. 1975, М., 1976.
Yonboshqalʼa

**Yonboshqal’a (Jonbosqal’a)** — Qoraqalpog’iston Respublikasi To’rtko’l tumanidagi Yonboshqal’a fermer xo’jaligi hududida Sulton Uvays tog’ining sharqiy etagida Aqchadaryo o’zanidagi qiyalikda qurilgan.  Yodgorlik 1939 yilda S.P. Tolstov rahbarligidagi Xorazm arxeologiya - etnografiya ekspeditsiyasi xodimlari tamonidan topilib 1940, 1946 yillarda qazish ishlari olib borilgan. Yodgorlikning rejalashtirilishi to’g’riburchak shaklda 200 x 170m, ya’ni 3,4 ga qadimda ikki qatorli devor bilan o’rab olingan bo’lib, ular o’rtasidagi yo’lak kengligi 2,80 m. Tashqi devor qalinligi 1,20 m, ichki devor esa 1 m, umumiy devor qalinligi 5 m balandligi 5 – 10 m. Mudofaa devorining pastki qismi paxsadan tiklangan bo’lib, undagi yo’lakning yuqori  qismi svod shaklida yopilgan, Paxsa devor poydevorga qurilgan, qo’shimcha devor-protexiyzma mavjud emas, bu devorning balandligi 1,6 m. Devorda  shinaklar mavjud emas, paxsa devor ustiga g’ishtdan devor qurilgan, ochiq holatda yo’lak mavjud. Devorda ikki qatorli shaxmat uslubda  kamon o’qi uchli shinaklar joylashgan. SHinaklar yo’nalishi yon  tomonga egri holda, devor burchaklarida uch shinak bo’lib yon va to’g’ri yo’nalgan. SHinaklar o’rtasidagi oraliq maydoni 1,20 m, ichki tomonda  kenglik 18-20 sm, tashqi tomonda esa 0,75 m, ichki qismi samon loy bilan shuvalgan. Paxsa devordan keyingi qurilgan devor teng tomonli g’ishtlar shaxmat uslubida quyilgan 40-40-10 sm, ular yon va pastki qismlarida 0,3- 0,5 sm loy qatlami mavjud, g’ishtlarda aylana, yarim aylana, ikki yonma-yon yo’nalgan to’g’ri chiziq va turli belgilarga ega bo’lgan tamg’alar uchraydi. SHimoliy devor markazida  yagona darvoza joylashgan bo’lib, bir necha aylanma daxliz “Labirint” bilan mustahkamlangan. Inshoot to’g’riburchak shaklda, uzunligi 52 m, kengligi 20 m, kirish qismi 3,5 m devordan yon tomonga o’sib chiqishi 18 m labirint devori yo’lakga ega, devor balandligi qal’a devori bilan teng, umumiy maydoni 0,1 ga. Labirint devori ham ma’lum masofada joylashgan kamon uqi uchli shinaklarga ega. Qal’a devori burjlarga ega emas, lekin ko’p sonli shinaklar mavjud. Devor va devor burchaklaridagi shinaklar burj vazifasini bajargan. Darvozadan to’g’ri tomonga kengligi 30 m utgan bo’lib, ichki qismini ikki mahallaga ajratgan, har bir mahalla 200 ta yaqin turli hajmdagi uy xonalari joylashgan. Yodgorlik ibodatxonaga ega, lekin ark mavjud emas. Arxeologik ashyolar asosida yodgorlik mil. av. IV asrda qurilgan bo’lib, milodiy IV asrigacha madaniy hayot bo’lgan.

## Manbalar

## Havolalar
Толстов С.П. Древний Хорезм. М, 1948.
Katta Guldursin

**Katta Guldursin** – Quyi Amudaryoning oʻng sohilidagi Qirqqiz kanali sugʻorish tizimida joylashgan boʻlib, rejalashtirilishi notoʻgʻri toʻrtburchak shaklda tekislikka qurilgan, umumiy maydon 620–500 m yaʼni 31 ga. Yodgorlik ikki qator mulofa devor bilan oʻrab olinib, avval paxsadan, keyinchalik toʻrt tomoni teng xom gʻishtdan qurilgan. SHaharda ark-aʼlo sezilmaydi, ichki tuzilishida jamoat binolari qolidiqlari tepalik sifatida mavjud emas. Darvoza janubi- sharqiy qismidagi devor oʻrtasida joylashgan, murakkab inshoot bilan mustahkamlangan. Devor oʻrtasidan 2,10 m yoʻlak oʻtgan. Milodiy I-II asrlarda tashqi devor yaqinidan qoʻshimcha devor qurilgan. Devorda yarim aylana burjlar boʻlib ular oʻrtasidagi masofa 55 m. Yodgorlik miloddan avvalgi IV asrda qurilgan boʻlib milodiy IV-V asrgacha hayot davom etgan.
Yodgorlikning qadimgi devoriga ilk oʻrta asrda paxsa devor qurilgan, uning rejalashtirilishida oʻzgarish sezilmaydi. Yodgorlik IX-XIII asr boshlarida iqtisodiy, madaniy va harbiy- diniy markaz boʻlgan. Mudofaa devori va burjlarda taʼmir ishlari olib borilgan. Jumladan, devor va burjning tashqi tomonidan qalinligi 0,80sm-1mpaxsa devor qurilgan. Devor va burjning IX-XIII asr boshlariga oid kismi paxsadan tiklangan, ustki kismida ochik yulak mavjud boʻlib, uning kengligi 2m. Devor burjida taʼmir ishlari olib borilganligi sababli aylana holga kelib qolgan. SHu narsa diqqatga sazovorki tashqi devordan 1m uzoqlikda alohida devor qurilib, u oʻz navbatida aylana xoldagi burjlarga ega boʻlgan (Gʻulomov, 105, 107 betlar).

## Manbalar

## Havolalar
* Ya. Gʻulomov. Xorazmning sugʻorilish tarixi. Toshkent, 1959.
Lyndon Johnson

**Lindon Beyns Johson** (inglizcha: *Lyndon Baynes Johnson*; 1908-yil 27-avgust, Stounuoll yaqinida, Texas shtati — 1973-yil 23-yanvar, San-Antonio, Texas shtati) — AQSHning 36-prezidenti (1964—68); Demokratlar partiyasidan; vitse-prezident (1961—63). Jonson hukumati Vyetnamga qarshi urush boshlagan, Dominikana Respublikasining ichki ishlariga qurolli yoʻl bilan aralashgan (1965).

## Manbalar

## Havolalar
Łobez

**Łobez** (polyak tilida *Łobez*, nemis tilida *Lobes*) bi Shchetsin, Polshadagi shahar. 2015 yilga koʻra 10.409 kishilik aholisi bor.

## Aholi

ImageSize = width:420 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:11000
ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1680 from:0 till:800
  bar:1740 from:0 till:1191
  bar:1749 from:0 till:1339
  bar:1831 from:0 till:2443
  bar:1861 from:0 till:4756
  bar:1895 from:0 till:5187
  bar:1925 from:0 till:5994
  bar:1933 from:0 till:6947
  bar:1939 from:0 till:7310
  bar:1945 from:0 till:1710
  bar:1946 from:0 till:4144
  bar:1957 from:0 till:6026
  bar:1970 from:0 till:7355
  bar:1990 from:0 till:10953

PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0)
  bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0)
  bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0)
  bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0)
  bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0)
  bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0)
  bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0)
  bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0)
  bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0)
  bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0)
  bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0)
  bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0)
  bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0)
  bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0)
  

## Burgomistr

## Galeriya

File:Lobez kosciol kz.jpg| 
File:Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg|
File:Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG|
File:Zabytkowy dom w Łobzie.jpg|
File:Świętoborzec - dworek.jpg|
File:Łobez z lotu ptaka.JPG|


## Birodar shaharlar
* Affing (Germaniya)
* Wiek (Rügen) (Germaniya)
* Kėdainiai (Litva)
* Paikuse (Estoniya)
* Svalöv (Shvetsiya)
* Guča (Serbiya)
* Истра (Rossiya)

## Eslatmalar

## Internet
* Łobez 
* BIP Łobez
* Łobez - You Tube
*  Tourist Information
Malé

**Malé** — Italiyaning Trentino — Alto Adige/Südtirol mintaqasida joylashgan kommuna. Trento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26&nbsp;km2. 2147 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Habib Yusufiy

**Habib Yusufiy** (taxallusi; asl ismi - Habibullo Yusufov, 1916 -yil, 14 - fevral, Samarqand, O'zbekiston - 1945 -yil, 4 - fevral, Varshava, Polsha) — mashhur vatanparvar tojik shoiri, tarjimoni va adabiyotshunosi.
1916 — yil 15 — fevral kuni Samarqanddagi mudarris oilasida dunyoga kelgan. Yetti yoshidan maktabga borib, yetti yillik maktabni bitirgach Samarqand erkaklar pedagogik texnikumiga oʻqishga kirdi. U adabiy toʻgaraklarning doimiy aʼzosi edi. Toʻgarakda tekshirilgan va ommaga manzur boʻlgan sheʼrlari devoriy gazetaga chop etilardi.
1935 — yil texnikumni bitirib, oʻrta maktablarda tojik tili va adabiyoti fanidan dars berar, shu bilan bir qatorda 1936 — yildan O'zbekiston davlat universitetining filologiya fakultetida kechki payt taʼlim olardi. Kechki taʼlimdan voz kechib, 1937 — yil sentabridan kunduzgi taʼlimda oʻqidi. U yerda yaxshi tahsil olgani va jamoat ishlarida faolligi uchun koʻp mukotlar bilan taqdirlashgan. Talabalik yillarida uning ilk sheʼriy toʻplami „Vatan taronasi“ (1939) nomi bilan nashrdan chiqdi va unga katta shuhrat keltirdi. Shu yili u Tojikiston Yozuvchilar uyushmasiga a'zo bo'ldi. Universitetni bitirgandan soʻng, 1940 — yil Dushanbega borib Tojikiston fanlar akademiyasining adabiyot va tarix filialida ilmiy xodim etib tayinlandi.
Yusufiy qisqa muddat ichida bir necha klassik rus adiblari — Pushkin, Lermontov va boshqalarning asarlarini mohirlik bilan tojik tiliga oʻgirgan.
Shoir 1942 — yil Armiyaga chaqiriladi. U Ona Vatani uchun fashistlarga qarshi soʻnggi nafasgacha kurashadi va 1945 — yil 15 — fevralda dushman oʻqidan yaralanib halok boʻladi. Ro'dakiy nomidagi Til va adabiyot institutida saqlanayotgan Habib Yusufiy arxivida Harbiy komissariat tomonidan shoirning oila a'zolariga yuborilgan maktubida shunday yozilgan: "Leytenant Yusufov Habibullo frontda qattiq yarador bo'lib, 1945 -yilning 4 - fevralida Polshada vafot etdi va rus harbiylari qabristonidagi 9 - qabrda, Varshava guberniyasining Veshtun mavzechasida dafn etilgan."
Yusufiy Lermontov, Usmon Nosir, Federiko Garsia Lorka kabi juda qisqa yashadi. Undan faqatgina bitta sheʼriy toʻplam qolgan boʻlsa-da, sheʼrlarining Vatanga muhabbat va fashistlarga nafrat hissi bilan bitilganligi tojik xalqining yuragida chuqur iz qoldirdi.
Mixail Lifits

**Michail Lifits** – asli oʻzbekistonlik nemis musiqachisi, pianinochi. Gannoverdagi Musiqa va teatr maktabini () va Imoladagi musiqa akademiyasini tugatgan. 2009-yilda u Janubiy Karolinada boʻlib oʻtgan Hilton Head International Piano Competition festivalida va boshqa bir qancha festivallarda sovrindor boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayt
2016

**2016-yil** (**MMXVI**) — XXI asrning 16-yili. Kabisa yili.

## Muhim voqealar
* 12-fevral. Moskvadagi Tretyakov galereyasida rassom Valentin Serov ishlariga bagʻishlab ochilgan koʻrgazma.
* 22-fevral. Facebook asoschisi Mark Zuckerberg va jurnalistlar Butunjahon mobil kongressida Gear VR virtual reallik koʻzoynaklari namoyish qilishdi.  
* 28-fevral. Aktyor Leonardo Di Caprio ilk bora „Oscar“ mukofotiga loyiq topildi. 
* 13-mart.  Braziliya prezidenti Dilma Rousseff isteʼfosi talab qilindi. 
* 25-may. Liviya qirgʻoqlarida muhojirlar boʻlgan kema agʻdarilib ketdi va choʻkdi. 
* 8-iyul. Dallasdagi tartibsizliklar (2016): Bu yerda 8 iyulga oʻtar kechasi besh nafar politsiyachi otib oʻldirildi.
* 10-iyul. Portugaliya milliy futbol terma jamoasi UEFA kubogini oldi.
* 13-iyul. David Cameron Buyuk Britaniyaning Yevropa Ittifoqidan ajralib chiqishi haqidagi Brexit referendumi natijalari eʼlon qilingach, oilasi bilan Dauning-stritdagi qarorgohni tark etdi.
* 17-iyul. Turkiya prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Turkiyadagi harbiy toʻntarishga urinish (2016) vaqtida halok boʻlgan kishilarning dafn marosimida qatnashdi.
* 5-avgust. Rio-de-Janeyroda Yozgi Olimpiada oʻyinlari 2016 ochilish marosimi. 
* 24-avgust. Italiyaning Amatriche shahrida kuchli zilzila. 
* 8-noyabr. AQSh przidentlik saylovi (2016): Donald Trump prezident etib saylandi.
* 4-dekabr. Oʻzbekiston prezidentlik saylovlari (2016) boʻlib oʻtdi.
* 14-dekabr Oʻzbekistonning yangi saylangan Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Oliy Majlis palatalarining qoʻshma majlisida qasamyod qildi.
* 19-dekabr. Rossiyaning Turkiyadagi elchisi Andrey Karlovni otib oʻldirildi.
## Vafot etganlar
* 30-may. Erkin Vohidov - shoir, dramaturg.
* 10-iyun. Muhammad Ali (bokschi) - taniqli bokschi.
* 2-sentyabr. Islom Karimov - Oʻzbekiston Prezidenti.
* 14-oktyabr. Bhumibol Adulyadej - Tailand qiroli.
* 5-noyabr. Abdulla Oripov - shoir.
Ger

**Ger** quyidagilardan birini anglatadi:
*Ger (Hautes-Pyrénées), Fransiyaning Midi-Pyrénées mintaqasida joylashgan kommunadir. Hautes-Pyrénées departamenti Argelès-Gazost tumani tarkibiga kiradi.
*Ger (Manche), Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Avranches tumani tarkibiga kiradi.
*Ger (Pyrénées-Atlantiques), Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Pau tumani tarkibiga kiradi.
*Ger (Ispaniya), Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi.
Verges

**Verges** quyidagilardan birini anglatadi:
*Verges (Ispaniya), Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi.
*Verges (Jura), Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
*Deux-Verges, Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Cantal departamenti Saint-Flour tumani tarkibiga kiradi.
*Saint-Jean-de-Verges, Fransiyaning Midi-Pyrénées mintaqasida joylashgan kommunadir. Ariège departamenti Foix tumani tarkibiga kiradi.
Sverker Johansson

**Sverker Johansson** (shved. *Sverker Johansson*) — Shvetsiyalik fizik va vikipediyachi. Fizika fanlari nomzodi, lingvistika boʻyicha sanʼat magistri darajasiga ega. Vikipediyaning shved, sebuan va varay tillaridagi boʻlimlarida bot yordamida bir necha million maqola yaratgan.

## Manbalar
* Publikationslista från Högskolan Dalarna 
* Lsjbots användarsida på Wikipedia
* Writing Wikipedia articles by the million, föreläsning av Sverker Johansson, 2013
Sean Parker

**Shon Parker** (1979-yil 3-dekabrda tugʻilgan) – amerikalik tadbirkor va xayriyachi. Napster fayl almashish kompyuter xizmati asoschisi va Facebook ijtimoiy tarmogʻining birinchi prezidenti. Plaxo, Causes, Airtime.com va Brigade onlayn platformalari asoschilaridan biri. Parker Jamgʻarmasining asoschisi va raisi boʻlib, tabiiy fanlar, global sogʻliqni saqlash va fuqarolik ishlariga eʼtibor qaratadi. Forbes jurnalining 2022-yilgi dunyo milliarderlari roʻyxatida 2,8 milliard dollar boyligi bilan 1096-oʻrinni egalladi.

## Biografiyasi
Parker Virjiniya shtati Herndon shahrida televidenie reklama brokeri Dayana Parker va okeanograf olim Bryus Parker oilasida tugʻilgan. Parker yetti yoshga toʻlganda, otasi unga Atari 800 qurilmasida dasturlashni oʻrgatgan. Yoshligida Parkerning sevimli mashgʻulotlari xakerlik va dasturlash edi. „Fortune 500“ kompaniyasi tarmogʻiga buzib kirganida, otasi uning kompyuter klaviaturasini uzib qoʻygan, Parker esa tizimdan chiqa olmagan. Uning IP-manzili fosh boʻlganligi sababli, FQB xodimlari 16 yoshli yigitni qoʻlga olishdi. Parker 18 yoshga toʻlmagani uchun, jamoat ishlariga hukm qilingan.

## Filmda
„Ijtimoiy tarmoq“ filmida Sean Parker rolini Justin Timberlake ijro etgan.

## Manbalar
Nasimiy Rahmonov

**<big>Nasimiy Rahmonov</big>** (1978) — Yakutiya jamoat arbobi, „Aziya“ MChJ bosh direktori, Respublika Saxa (Yakutiya), Neryungri shahrining „Churapchi“ bozorining direktori, huquq himoyachisi, Neryungri tumani oʻzbek diasporasining rahbari.

## [[Hayot]] yoʻli
**Nasimiy Dildorbekovich Rahmonov** 6-iyul 1978 yili Oʻsh shahrining Shayxlar mahallasida tugʻilgan, millati oʻzbek. Otasi Bobur nomli Oʻsh Davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatrining artisti, jurnalist, shoir va Oʻshda taniqli jamoat arbobi Dildorbek Rahmonovdir.

* 1995 yili Andijon qurilish texnikumini tamomlagan.
* 1995 yildan beri ishbilarmon.
* 2004 yildan Rossiya Federatsiyasi fuqarosi.
* 22 mart 2011 yildan Respublika Saxa (Yakutiya), Neryungri shahrining „Churapchi“ bozorining direktori.
* 2011 yildan „Aziya“ MChJ bosh direktori.

Ishbilarmonlarni haq-huquqlarini himoyalash maqsadida Rossiya Federatsiyasi Prezidentlari V.V. Putin va D.A. Medvedev nomlariga bir necha marta murojaat qilgan, huquq himoyachisi boʻlib ishlaydi.

Respublika Saxa (Yakutiya), Neryungri tumani oʻzbek diasporasining rahbari. Sport bilan faol shugʻullanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* <small>Personi Tsentrazii</small> 
* <small>Biografii znamenitostey</small>
* <small>Vsemirnaya multiyazichnaya set natsionalnix bibliotek</small>
* <small>Kto yest kto. Biograficheskaya spravka</small>
* <small>Intervyu Raxmonova (04:00-04:40 min.)</small>
* <small>Ovoщnoy skandal intervyu Raxmonova</small>
* <small>Raxmonov poluchil priz „Luchshiy igrok“</small>
* <small>Raxmonov gendirektor OOO „Aziya“</small> 
* <small>Raxmonov gendirektor OOO „Aziya“</small> 
* <small>V Neryungri sostoyalas vstrecha musulman s mestnimi vlastyami. Avtor Nasimiy Raxmanov</small> 
* <small>Nasimiy Rahmonov — Yakutiya jamoat arbobi, „Aziya“ MChJ bosh direktori, Neryungri shahrining „Churapchi“ bozorining direktori</small>
Kidariylar

**Kidariylar** — kelib chiqishi masalasida har xil taxminlar mavjud. Ba'zilar turkiy xalq desa, boshqalari eroniy deb hisoblashadi..
Kidariylarning birinchi podsholaridan biri Kidara I boʻlgan.
Kidariylar Oltoy togʻlari va Sharqiy Turkiston oraligʻidan janubiy-gʻarbga siljib, 420-yilda Bolo (Naxshab) shahrini oʻziga qarorgoh qilishgan va Xioniylar davlati bilan qoʻshni boʻlib qolganlar.

5-asrning 2-yarmida Xioniylar va Kidariylar davlati hududini oʻz ichiga olgan yangi bir davlat eftaliylar sulolasi oʻrtaga chiqadi va 6-asr 60-yillarigacha Markaziy Osiyodagi eng yirik davlatga aylanadi...

## Sosoniylar imperatori Feruz I va eftaliylar bilan ziddiyat
Sosoniylar imperiyasi tashkil topganidan beri uning hukmdorlari, xususan, rimliklardan o'lpon yig'ish orqali o'z saltanatlarining qudratini ko'rsatdilar. Biroq sosoniylarning sa’y-harakatlari 5-asr boshlarida kidariylar tomonidan to‘xtatildi va Sosoniy hukmdorlar Yazdigard I (399–420-yillar), Bahrom V (420–438) va Yazdigard II (438–457) eftaliylarga soliq tol'lashga majbur boʻlgan. Garchi bu sosoniylar xazinasini bezovta qilmagan bo'lsa-da, baribir bu holat Sosoniylar imperiyasi uchun kamsitilish edi. Yazdigard II oxir-oqibat o'lpon to'lashdan bosh tortdi, natijada kidariylar milodiy 464-yilda sosoniylarning hukmron shohi Feruz I ga qarshi urush e'lon qildi. Feruzda jang qilish uchun askar yetishmasdi va shuning uchun Vizantiya imperiyasidan moliyaviy yordam soʻradi, Vizantiya esa uning iltimosini rad etadi. Feruz kidariylar podshosi Kunxosga sulh taklif qiladi va unga singlisini turmushga taklif qiladi, lekin uning oʻrniga maqomi past bir ayolni yuboradi. Oradan bir qancha vaqt oʻtib Kunxos Feruzning yolgʻon vaʼdasidan xabar topdi va oʻz navbatida uni aldamoqchi boʻlib, qoʻshinini kuchaytirish uchun harbiy mutaxassislar yuborishni iltimos qildi. 300 kishilik harbiy mutaxassislar guruhi Balom (Balx)dagi Kunxos saroyiga yetib kelganida, ular oʻldirilgan. Taxminan shu davrda Feruz eftaliylar bilan ittifoq tuzdi va ularning yordami bilan u 466-yilda kidariylar ustidan g‘alaba qozondi va Baqtriyani qisqa muddatga sosoniylar nazoratiga o‘tkazdi va Balxda o‘zining oltin tangalarini chiqardi. Oltin tanga uslubi asosan Kidariy tangalariga asoslangan bo'lib, Feruz ikkinchi toj kiygan holda tasvirlangan. 467-yilda sosoniylar elchisi Vizantiya poytaxti Konstantinopolga yetib keldi va u yerda kidariylar ustidan gʻalabasini eʼlon qilindi. 468-yilda Shimoliy Xitoyga yuborilgan Sosoniy elchisi ham xuddi shunday qilgan.

## Manbalar

## Adabiyot
* Shoniyozov K., Oʻzbek xalqining shakllanish jarayoni, T., 2001.
Olivye (salat)

**Olivye** () — salat turlaridan biri. Asosan Rossiya va sobiq SSSR davlatlarida ommabop bayramona salat hisoblanadi. Baʼzida ushbu salat baʼzi davlatlarda *Rus salati* yoki *Poytaxt salati* deb nomlanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Anna Kushkova. V sentre stola: zenit i zakat salata „Olive“
* Rassledovaniya S. Olivyushkina: „Delo o tayne salata olive“. 
* Samiy bolshoy v mire salat olive
Tyopliy Stan (maʼnolari)

**Tyopliy Stan** () — Rossiya toponimi. Rossiyadagi Oʻrta Osiyo va Kavkaz davlatlari muxojirlari ushbu toponimni *Iliqiston*, *Issiqiston* deb tarjima qilishadi va atashadi.

## [[Moskva]]
* Tyoply Stan — Rossiya poytaxti Moskva shahrining janubi-sharqiy maʼmuriy okrugidagi tumanlardan biri. Ichkishahar munisipal birlik. 
* Tyoply Stan — Moskva metropoliteninig Kalujsko-Rijskaya yoʻnalishidagi bekatlardan biri.
* Tyoply Stan — Moskva metropoliteninig «Tyopliy Stan» bekati oldidagi avtostansiya (bekat).
* Tyoply Stan — Moskva shahrining «Tyopliy Stan» tumanidagi koʻchalardan biri.

## [[Samara viloyati]]
* Tyoply Stan — Rossiyaning Samara viloyatidagi Yelxovskiy tumanida joylashgan qishloqlardan biri.
Anvar Azimov

**Azimov, Anvar Sarvarovich** (22-noyabr, 1950-yil) - rossiyalik taniqli diplomat. U 1950-yilning 22-noyabrida yozuvchi va diplomat Sarvar Azimovlar oilasida Toshkentda tavallud topgan. Millati jihatidan - Oʻzbek.
## Tarjimai holi
Anvar Azimov 1973-yilda Moskva Davlat Xalqaro aloqalar Institutining () "Xalqaro aloqalar" sohasini tamomlab va shu yilning o'zida diplomatik faoliyatini boshlagan.
## Faoliyati
* 1994-1998-yillarda Rossiyaning Hindistondagi elchihonasida maslahatchi elchisi.
* 1998-2000-yillarda Rossiya Tashqi ishlar vazirligi (TIV) qoshidagi uchunchi Osiyo departamenti direktori o'rinbosari.
* 2000-2002-yillarda Rossiyaning Yugoslaviyadagi maslahatchi elchisi hamda Bosniya va Gersogovina boʻyicha Yuqori kengashida Rossiyaning vakili sifatida.
* 2003 - 2005-yillarda Rossiya Tashqi Ishlar vazirligi (TIV) qoshidagi Umumyevropa hamkorlik departamenti direktori o'rinbosari.
* 2005-yilning 10-oktabridan to 2008-yilning 31-iyuliga qadar Rossiya Federatsiyasining Zambiyadagi Favqulodda va Muxtor elchisi.
* 2008-yilning 31-iyulidan а to 2011-yilning 7-iyuniga qadar Venadagi Yevropa Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotida Rossiya Federatsiyasining doimiy vakili. 
* 2011-2015-yillarda Rossiya Federatsiyasining Tashqi Ishlar vazirligining muhim vazifalar bo'yicha elchisi.
* 2015-yilning 30-iyunidan Rossiya Federatsiyaning Xorvatiyadagi Favqulodda va Muxtor elchisi.

### Diplomatik rang
2009-yilning 17-noyabrida Rossiya Federatsiyasi Prezidenti qaroriga ko'ra Anvar Azimovga Favqulodda va Muxtor elchi darajasi munosib koʻrilgan.

## Mukofotlari
* Sharaf ordeni (8-iyul, 2011-yil) — *Rossiya Federatsiyasining Tashqi siyosatini amalga oshirishda qoʻshgan ulkan hissasi va uzoq yillik diplomatik hizmatlari uchun* taqdirlangan. 
* 2013-yilda Vladimir Putin farmoniga oid Rossiyaning I - darajali diplomati unvoni bilan taqdirlangan...
## Manbalar
Radiy Rahimov

**Radiy Rahimov** (05.12.1952, Toshkent, OʻzSSR, SSSR) — Sovet Ittifoqi futbolchisi (1970-1991). OʻzSSR va Ittifoq terma jamoalarida oʻynagan.

## Manbalar
Portobuffolé

**Portobuffolé** — Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommuna. Treviso provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5&nbsp;km2. 835 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Rustam Rahimov

**Rustamxoʻja Rahimov** (, 16.02.1975) — asli tojikistonlik havaskor bokschi. Yozgi Olimpiada oʻyinlari (2004)da bronza medal sohibi.

## Manbalar
Staxan Rahimov

**Staxan Mamadjanovich Rahimov** (17-dekabr, 1937-yil, Andijon — 12-mart, 2021-yil, Moskva) — sovet oʻzbek va rus estrada xonandasi, Rossiya Federatsiyasi xalq artisti (2002).

## Biografiyasi
Staxan Rahimov 1937-yil 17-dekabrda Andijon shahrida tug‘ilgan. Millati boʻyicha — oʻzbek . Onasi, kelajakda taniqli xonanda, O‘zbekiston SSR xalq artisti Shahodat Rahimova (1919-1979) badavlat oiladan chiqqan .

Staxan Rahimovning birinchi ommaviy chiqishlari u atigi uch yoshida boshlangan. Besh yoshida Staxan haqiqiy sahnaga chiqdi. Onasi o‘shanda Toshkent musiqali drama teatrining solisti bo‘lib, barcha bosh rollarni ijro etgan.

Shahodat Moskva konservatoriyasiga malaka oshirishga yuborilganida Staxanni o‘zi bilan olib ketgan. Oʻsha yerda oʻrta maktabni tugatdi va Moskva energetika institutining talabasi boʻldi.

1960-yilda universitet havaskorlar tanlovining finalida qatnashib, Staxan oʻzining sevgilisi — Alla Ioshpe bilan tanishgan. 1963-yilda er-xotin professional pop sahnasiga duet sifatida kirishdi. Ularni butun mamlakatga tanildi, ularning kontsertlari nafaqat Sovet Ittifoqida, balki xorijiy mamlakatlarda ham oʻtkazildi, biron bir Kreml konserti duetsiz oʻtkazilmasdi.

1989-yildan-? Mosconcert direktori boʻlgan.

1999-yilda Moskvadagi „Rossiya“ davlat markaziy konsert zalida ijodiy duetning 35 yilligiga bagʻishlangan Alla Ioshpe va Staxan Rahimovning katta kontserti boʻlib oʻtdi.

2002-yilda Ioshpe va Rahimov Rossiya xalq artisti boʻldi.

2004-yilda Moskvada, „Rossiya“ davlat markaziy kontsert zalida ijodiy duetning 40 yilligiga bagʻishlangan „Pesnya dlinoy v jizn“ nomli konserti boʻlib oʻtdi. Konsertning „TV Senter“telekanalida namoyish etildi.

2005-yilda Moskvada Varete teatrida Alla Ioshpe va Staxan Rahimovning yakkaxon konserti boʻlib oʻtdi.

2021-yilda Alla Ioshpe va Staxan Rahimov „Sergey Lapin, Vlyublyonniy despot“ hujjatli filmida ishtirok etishdi.

## Vafoti
Staxan Rahimov rafiqasi Alla Ioshpe vafotidan (30.01.2021) bir yarim oy keyin 2021-yil 12-mart kuni 84 yoshida Moskvada vafot etdi. Oʻlim sababi buyrak va yurak muammolari edi. Xonanda bilan vidolashuv marosimi 16-mart kuni Markaziy klinik shifoxonada boʻlib oʻtdi. U Vostryakovskiy qabristoniga dafn etilgan.

## Manbalar
Qahramon Madumarov

**Qahramon Madumarov** 1954 — Qirgʻiziston jamoat arbobi, taniqli tadbirkor, ishbilarmon, arab tili yetakchi tarjimoni.

## Hayot yoʻli
**Qahramon Abdurahmonovich Madumarov** 3 mart 1954 yili Oʻsh shahrida xizmatchilar oilasida tugʻilgan, millati oʻzbek. Otasi Abdurahmon Madumarov (1929-2008) — taniqli tadbirkor, ishbilarmon, Oʻsh shahridagi maishiy xizmat korxonasi teri-jun sexining mudiri boʻlib ishlagan.

1977 yili Qahramon Madumarov Toshkent sharqshunoslik oliygoxini arab tili kasbi boʻyicha imtiyozli tamomlab, SSSRning Suriya, Yaman, Iordaniya Arab davlatlaridagi elchixonalarida, savdo vakolatxonalarida tarjimon, Oʻsh qirgʻiz-oʻzbek dorilfununida arab markazi rahbari, arab tili oʻqituvchisi, bosh oshpaz boʻlib ishlagan. Quronni yoddan biladi. Hozirda tadbirkor boʻlib ishlaydi. Oilali, ikkita oʻgʻli bor. Ukasi Botirjon Madumarov Toshkent davlat dorilfununi jurnalistika kulliyotini tamomlagan, Oʻzbekiston va Qirgʻiziston roʻznomalarida koʻplab maqolalari chiqqan. Ismat Xushevning „Oqlanmagan ishonch qissasi“ 1 kitob 12 bobida Sholoxov vatanida asarida oʻzining kursdoshi Botirjon Madumarov xaqida yozgan.

Koʻplab faxriy yorliqlar bilan taqdirlangan, 1985 yili ishdagi yuksak yutuqlari uchun SSSR Hukumati unga GAZ-2410 avtomobilini sovgʻa qilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* <small>Tsentraziya Personi</small> 
* <small>Biografii znamenitostey</small>
* <small>Biografii izvestnix person</small>
* <small>Botirjon Madumarov xaqida</small> 
* <small>Botirjon Madumarov xaqida</small>
Bektosh Rahimov

**Bektosh Rahimov** (1924-2009) – OʻzSSR davlat arbobi, iqtisod fanlari nomzodi, Sovet Ittifoqi mehnat qahramoni, SSSR Oliy Soveti deputati (1976-1986).

## Biografiyasi
Mehnat faoliyatini 16 yoshida boshlangʻich sinf oʻqituvchisi sifatida boshlagan. 1942—1945-yillarda armiyada xizmat qilgan. 1944-yilda VKP(b) safiga kirdi. 1945-1948-yillarda demobilizatsiyadan soʻng boshlangʻich maktab direktori, tuman xalq taʼlimi boʻlimi inspektori.

1948-yildan – mas’uliyatli xoʻjalik va partiya ishida.

1948—1950-yillarda – Narpay tuman kengashi raisi.

1950—1952-yillarda – Oʻzbekiston KP (b) MK huzuridagi partiya maktabi talabasi. Partiya maktabini tugatgach, u yerda muallimlik qilish uchun qoldiriladi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti huzuridagi Oliy partiya maktabi Oʻzbekiston Kompartiyasi qoʻmitasi kotibi etib saylanadi.

1953-yilda Toshkent davlat universitetini sirtdan tamomlagan, soʻng Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasining masʼul tashkilotchisi, keyinroq Narpay kompartiyasining 1-kotibi etib tayinlangan.

1963-yildan 1968-yilgacha – Oʻzbekiston Kompartiyasi Xorazm viloyati qoʻmitasi birinchi kotibi.

1968-yil fevral oyida Oʻzbekiston Kompartiyasi Andijon viloyati qoʻmitasining 1-kotibi lavozimiga oʻtkazildi va 1974-yilning dekabrigacha ishladi.

1974-yil 27-noyabrdan 1982-yil fevralgacha – Oʻzbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyati qoʻmitasining 1-kotibi.

1986-yilgacha Oʻzbekiston SSR Ministrlar Soveti Raisining oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

1976-yildan 1986-yilgacha – KPSS Markaziy Qoʻmitasi aʼzoligiga nomzod.

SSSR Oliy Kengashining 7, 8, 9, 10-chaqiriqlari deputati.

1986-yili Paxta ishi boʻyicha sudlangan. 1991-yilgi farmon bilan tiklandi, mukofotlari qaytarildi.

1991—2002-yillarda – Oʻzbekiston Respublikasi Faxriylar tashkilotlari uyushmasi kengashining raisi boʻlgan.

Toshkent shahrida yashagan. 2009-yil 5-yanvarda vafot etgan.

## Kitoblari
* *Rentabelnoe xozyaystvo* (1984),
* *Organizatsiya truda v jivotnovodstve* (1985),
* *Visokodoxodnaya otrasl jivotnovodstva* (1985)
* *Vnutrixozyaystvenniy raschet i ego vnedrenie v APK* (1989)
* *Organizatsiya i oplata truda v selskom xozyaystve* (1992)

## Manbalar
Calliano

**Calliano** quyidagilardan birini anglatadi:
*Calliano (Piemont), Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Asti provinsiyasi tarkibiga kiradi.
*Calliano (Trentino), Italiyaning Trentino-Alto Adige/Südtirol mintaqasida joylashgan shahardir. Trento (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi.
Braziliya-Oʻzbekiston munosabatlari

**OʻzR bilan Braziliya** oʻrtasidagi savdoiqtisodiy munosabatlarni yoʻlga qoʻyishga va buning uchun shartnomaviyhuquqiy negiz yaratishga kirishildi. Oʻzbekiston Respublikasining B. bilan 1996-yildagi tovar aylanmasi 7,16 mln. AQSH dollarini tashkil etdi. 1997-yil yakuni boʻyicha Oʻzbekiston — B. tovar aylanmasi 16,75 mln. AQSH dollariga yetdi va avvalgidek tovar aylanmasi hajmining deyarli hammasi importdan iborat boʻldi. Uning 93,8 % ini moyli urugʻlar va mevalar, 6,2 % ini tamaki tashkil qildi.

## Manbalar