Pokistonda Ramazon

**Pokistonda Ramazon** – Pokiston musulmon aholisi tomonidan boshqa musulmon mamlakatlaridagidek har yili roʻza tutish, ibodat, ijtimoiy birdamlik va madaniy joʻshqinlik davridir. Bir oy davom etadigan bu amal diniy marosimlar, oʻziga xos mahalliy anʼanalar va ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni oʻzaro uygʻunlashtiradi. Ruhiy ahamiyati bilan birga, Pokistonda Ramazon mamlakatning rang-barang merosini aks ettiruvchi chuqur madaniy, iqtisodiy va media oʻlchamlariga ham ega.

## Oy koʻrishdagi bahslar
Pokistonda Ramazonning boshlanishi rasmiy oy kuzatuvchi organ – Ruet-e-Hilal qoʻmitasi tomonidan hilol (yangi oy)ni koʻrish bilan belgilanadi. Biroq, ushbu qoʻmita va mustaqil guvohliklar oʻrtasida koʻpincha kelishmovchiliklar yuzaga keladi, bu esa Afgʻoniston va Hindiston kabi qoʻshni mamlakatlar bilan vaqti-vaqti bilan tafovutlar yuzaga kelishiga olib keladi.

Baʼzan turlicha oy koʻrilgani sababli Pokiston Ramazonni Fors koʻrfazi mamlakatlaridan bir kun kech boshlaydi. Iyd Chand Raati (Iyd oyini koʻrish kechasi) ham bahslarga sabab boʻladi: ayrim hududlarda mahalliy oy kuzatuvlariga koʻra Iyd bir kun farq bilan nishonlanadi.

## Oshxona va iftor
Pokistondagi Ramazon taomlari mamlakatning turfa oshpazlik merosining joʻshqin aksidir. kunlik roʻzani ochish ovqati boʻlgan iftorlik dasturxoni oilalar va jamoalarni birlashtiradigan qadrlangan anʼana hisoblanadi. Odatda u xurmo va suv bilan boshlanib, soʻng shoʻr va shirin taomlarning turli xillari tortiladi. Mashhur taomlar qatoriga pakoralar, samosalar, chana chaat, hamda mevali salatlar kiradi – bular koʻplab xonadonlarda asosiy taomlardan hisoblanadi.

Mintaqaviy maxsus taomlar ham Ramazon dasturxonlarida muhim oʻrin tutadi. Karachi va Lohur kabi yirik shaharlarda qoʻy goʻshtli palov va tovuqli karahi kabi taomlar sevib isteʼmol qilinadi, shimoliy hududlarda esa afgʻoncha uslubdagi guruch taomi – kobuli palovi ayniqsa sevimli taom hisoblanadi. Seviyan (shirin vermishel) va *sooji ka [[Holva|halva]]* kabi shirinliklar bayramona kayfiyatga shirin taʼm qoʻshadi.

Oshpazlik anʼanalari xonadonlar bilan cheklanmay, Ramazonga xos menyu va takliflarni taqdim etadigan koʻcha sotuvchilari hamda restoranlarga ham yoyiladi. Televizion pazandalik koʻrsatuvlari va oziq-ovqat bloglari esa bayramona taomlar tayyorlash boʻyicha retseptlar va maslahatlarni namoyish etib, tajribani yanada boyitadi.

## Huquqni muhofaza qilish va xavfsizlik choralari
Bayramona faoliyat, ayniqsa Iyd arafasida (Chand Raat) kuchaygani sayin, huquqni muhofaza qilish idoralari hushyorlikni oshiradi. Maxsus choralar – politsiya patruli faoliyatini kuchaytirish, dron kameralar va tungi koʻrish uskunalarini ishga tushirish, hamda nazorat-oʻtkazish punktlarini tashkil etish – katta yigʻinlar va tirband transport sharoitida jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan. Baʼzi holatlarda politsiya ruxsatsiz olib kelingan pirotexnika mahsulotlarini musodara qilish yoki yirik bayram tadbirlari bilan birga kuzatiladigan noqonuniy faoliyatni oldini olish uchun reydlar ham oʻtkazilgan.

## Media va koʻngilochar dasturlar
Ramazon Pokistonda turli xil iftor va saharlikka bagʻishlangan telekoʻrsatuvlar hamda jonli tadbirlar yaratilishiga turtki boʻlgan. Ramazonga xos tok-shoular, diniy eshittirishlar va pazandalik dasturlari oyning media manzarasining ajralmas qismidir. Bundan tashqari, teleoʻyin shoular, masalan, eʼtirof etilgan *Jeeto Pakistan League* – tomoshabop boʻlishi bilan birga, baʼzan nomaqbul kontent tufayli bahs-munozaralarga ham sabab boʻladi Ramadan T20 Cup – 2013-yilda Karachi shahrida oʻtkazilgan kriket turniri.

## Iqtisodiy taʼsiri
Boshqa mamlakatlardan farqli ravishda, Ramazon oyi Pokistonda aniq iqtisodiy oʻlchamga ega. Oziq-ovqat, kiyim-kechak va bayramona mahsulotlarga talabning oshishi odatda shakar, tuxum, oʻsimlik yogʻi va yangi sabzavot-mevalar kabi kundalik tovarlarda sezilarli narx oshishiga olib keladi. Xabarlarda hukumat nazoratiga qaramay, ushbu davrda narxlar inflyatsiyasi muntazam muammo boʻlib qolayotgani qayd etilgan. Bu iqtisodiy bosim bozor holati va davlat aralashuvi haqida muhokamalarga sabab boʻlib, tijoriy faoliyat bilan islomiy adolat va meʼyor tamoyillari oʻrtasidagi taranglikni koʻrsatadi.

## Manbalar

## Havolalar