Argentina pesosi

**Argentina pesosi** — Argentina davlatining pul birligi. 100 sentavodan iborat. ISO 4217 kodi, ARS qisqartmasi. Ilgari Argentina pul birligi „peso“ deb ham atalgan bo‘lsa, hozir pesoning oldingi nashrlari boshqa nomlarga ega (milliy valyutaning pesosi, 18188-sonli qonun pesosi, Argentina pesosi va boshqalar). Argentinaning zamonaviy pul birligi 1992-yilda austral bekor qilingandan keyin muomalaga kiritilgan. Pesoning kursi 2002-yildan 2008-yilgacha AQSh dollariga nisbatan 3 peso atrofida oʻzgarib turdi, 2009-yildan 2011-yilgacha taxminan 4 pesoni tashkil etdi, 2015-yil oxirida bir dollar uchun taxminan 10 pesoni tashkil etdi. Peso kursini ushlab turish maqsadida Markaziy bank tomonidan vaqti-vaqti bilan AQSH dollari xaridlari amalga oshirildi .

Muomalada 1000, 500, 200, 100, 50, 20, 10 peso nominalidagi banknotalar, 1, 2, 5 va 10 peso nominalidagi tangalar, shuningdek, 50, 25, 10, 5 va 1 sentavo nominalidagi tangalar mavjud.

## 1992-yildan beri peso
1992-yilda joriy qilingan peso 1 peso = 10 000 austral kursida austral oʻrnini egalladi. Ayirboshlanadigan peso ham Markaziy bank tomonidan 1 pesoga 1 AQSh dollari nisbatida belgilangan kurs bilan joriy etildi. Yangi peso taxminan 10 trillion „moneda nacional“ pesoga teng edi. 2001-yilgi moliyaviy inqirozdan soʻng qatʼiy belgilangan valyuta kursi buzildi. 2002-yil 11-yanvarda Argentina pesosi 11 yildan so‘ng birinchi marta birjaga chiqqan. 2002-yil yanvar oyidan boshlab valyuta kursi bir AQSh dollariga toʻrt peso chegarasida oʻzgarib turdi (yaʼni 75% devalvatsiya). Eksport bumi Argentina iqtisodiyotiga AQSH dollarining katta miqdorda kirib kelishiga olib keldi, bu esa milliy valyuta kursining barqarorlashuviga sabab bo‘ldi. Bir muncha vaqt oʻtgach, Markaziy bank eksport raqobatbardoshligini saqlab qolish uchun valyuta kursini bir AQSh dollari uchun 2,90 va 3,10 oraligʻida ushlab turish strategiyasini qoʻllab-quvvatlashini eʼlon qildi. Zarur boʻlganda, Markaziy bank pesoni inflyatsiyadan himoya qilish uchun erkin bozorda dollarlarni (baʼzan katta miqdorda, kuniga 10 dan 100 million dollargacha) sotib oladi, kassalarda 27 000 million AQSh dollari toʻplangan.

Agar Argentina pesosini Braziliya reali bilan solishtirsak, u 2003-yil boshiga qadar Argentina pesosi bilan bir xil darajada edi, har ikkala valyuta uchdan bir AQSh dollariga almashtirilganda, sekinlashuv tufayli real pesoga nisbatan barqarorroq boʻlib chiqdi. 2015-yil oxirida real taxminan 2,6 Argentina pesosini tashkil etadi.

2015-yil 17-dekabrdan boshlab Argentina pesosi yana erkin konvertatsiya qilinadigan valyutaga aylandi.

## Tangalar
1992-yilda 1, 5, 10, 25 va 50 sentavolik tangalar, 1 peso 1994-yilda chiqarilgan. 1 sentavo tanga 2001-yilda muomaladan chiqdi.

1992-1997-yillarda alyuminiy bronzadan **1 sentavo** zarb qilingan, 1997-2001-yillarda bu tanga bronzadan (97% mis, 3% qalay) zarb qilingan. Bronzadan 1992-, 1993-, 2004- va 2005-yillarda, 1993-, 1994- va 1995-yillarda kupronikeldan **5 ta sentavo** zarb qilingan. 2006-yildan 2010-yilgacha 5 sentavo tanga jez qoplamali qilib zarb qilingan.**10 sentavo** 1992-, 1993-, 1994-, 2004-, 2005- va 2006-yillarda bronzadan zarb qilingan. 2006-, 2007-, 2008-, 2009- va 2010-yillarda esa mis qoplamasi bilan zarb qilingan.1992—1993-yillarda alyuminiy bronzadan **25 sentavo** zarb qilingan. 1993-, 1994- va 1996-yillarda mis-nikeldan zarb qilingan. 2009- va 2010-yillarda alyuminiy bronzadan zarb qilingan.1992-, 1993- va 1994-yillarda alyuminiy bronzadan **50 sentavo** zarb qilingan. 2009- va 2010-yillarda 50 sentavo tanga alyuminiy bronzada zarb qilingan.**1 peso** 1994-, 1995-, 1996-, 2006-, 2007-, 2008-, 2009-, 2010- va 2011-yillarda zarb qilingan. Tanganing tarkibi: halqa mis-nikel qotishmasidan, tanganing markaziy qismi alyuminiy bronzadan qilingan.2010-yilda mis-nikel halqali va alyuminiy bronza markaziga ega boʻlgan **2 pesolik** yangi bimetalik tangalar chiqarildi. 2018-yil oxirida va ushbu toʻplamning davomi — 2 va 10 peso tangalari, keyin inflyatsiya tufayli oldingi chiqarilgan barcha tangalar arzimas qiymati, baʼzan inflyatsiya tufayli tayyorlangan metall tannarxidan ham past boʻlgani sababli muomaladan asta-sekin olib tashlanadi.

### Esdalik tangalari

## Banknotalar
Muomalada turli yillardagi 10, 20, 50, 100, 200, 500 va 1000 pesolik banknotalar mavjud.

## Yangi banknot dizayn loyihalari
2008-yilda Argentina kongressiga yangi banknotlarning bir nechta loyihalari taqdim etildi, muomaladagi banknotalarni almashtirish kerak edi. Ulardan biri, Buenos-Ayres deputati janob Roy Kortina (Sotsialistik partiya) va uning hamkori Klaudio Morgado (Gʻalaba fronti) 2 pesolik banknotdagi Bartolome Mitre portretini Eva Peron portretiga almashtirish masalasini koʻtardi. Barcha takliflarni tinglab, Argentina zarbxonasi Eva Peron portreti tushirilgan 100 pesolik banknotni muomalaga chiqardi, banknotning muomalasi muomaladagi 20 million banknotani tashkil etdi.

## Banknotalar namunasi 2012—2016
2012-yil 20-sentabrda Eva Peron portreti tushirilgan 100 pesolik banknot muomalaga chiqarildi. 2016-yilda 200 va 500 pesolik yangi banknotalar muomalaga kirdi. 2017-yilning kuzida 20 va 1000 pesolik, 2018-yilda esa 50 va 100 pesolik yangi banknotalar muomalaga chiqarildi. 2020-yilda 5000 pesolik banknotlarni chiqarish rejalari eʼlon qilindi. 2021-yil 16-mayda banknotning dizayni tasdiqlangan, biroq uning chiqarilish sanasi aniq ko‘rsatilmagan.

## Valyuta kursi rejimi
Soʻnggi yillarda Argentina pesosi sezilarli darajada arzonlashdi. 2020-yil oktabr oyida Argentina pesosining dollarga nisbatan norasmiy kursi 195 peso ga yetdi va 2017-yildan beri inflyatsiya 20 foizdan oshdi. 2002—2008-yillarda AQSh dollariga nisbatan rasmiy kurs bir dollar uchun 3 peso atrofida edi. 2009-yildan 2015-yilgacha boʻlgan davrda dollar 6 pesogacha koʻtarildi va 2015-yilda 10 pesoga yetdi. 2019-yil avgust oyida dollar kursi 60 pesoga yetdi, bu esa oʻz navbatida Argentinada 2019-yilgi prezidentlik saylovlari ga sabab boʻldi. 2021-yil iyun oyi boshida dollar kursi 90 pesodan oshdi.

Asosan yuqori inflyatsiya tufayli 2021-yilda 5000 pesolik banknotlarni chiqarish rejalari eʼlon qilindi.

## Manbalar

## Havolalar

* Katalog bumajnix deneg Argentini 
* Galereya banknot Argentini