open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katalin Makray

**Katalin Makray** (1945-yil 5-aprelda tugʻilgan) – vengriyalik sobiq gimnastikachi, 1964 va 1968-yillarda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida sihtirok etgan.

Makray Vengriyaning sobiq prezidenti Pál Schmittning turmush oʻrtogʻi boʻlib, 2010-yildan 2012-yilgacha erining prezidentlik davrida Sándor saroyida Vengriyaning birinchi xonimi boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
Gʻazola

**Gʻazola** (; 696-yilda Kufa yaqinida vafot etgan) – xorijiylar harakatining yetakchisi.

## Biografiyasi
Mosulda tugʻilgan Gʻazola Shabib ibn Yazid ash-Shayboniyning xotini edi. Shabib Umaviylar hukmronligiga qarshi isyon koʻtargan va bu isyonda Gʻazola faol ravishda uning tarafida harakat qilgan. Gʻazola qoʻshinlarga boshchilik qilgan va bu orqali Yarmuk jangida Juvayriya binti al-Horis kabi ilgari jang qilgan musulmon ayollar yoʻlidan borgan.

Bir jangda Gʻazola Umaviylar noibi Hajjoj ibn-Yusufni qochishga va Kufadagi saroyiga yashirinib olishga majbur qilgan.

Milodiy 696-yilda (hijriy 77-yil) Gʻazola bir kun davomida Kufa shahrini nazoratga olganidan soʻng, masjidda erkak jangchilarga imomlik qilib namoz oʻqigan. Bu namoz davomida u Qur’ondagi eng uzun suralardan ikkitasini tilovat qilgan.

Gʻazola jangda halok boʻlgan va boshi kesilib, Hajjoj ibn Yusufga taqdim etish uchun yuborilgan. Biroq uning eri Shabib bir otliqni yuborib, ayolining boshini olib ketayotgan kishini oʻldirgan va Gʻazolaning boshini munosib tarzda dafn etgan.

## Manbalar
Sulton al-Vaʼizin Sheroziy

**Sayyid Muhammad Sheroziy** (1894-yil 12-may&nbsp;– 1971-yil 11-oktabr), odatda **Sulton al-Vaʼizin Sheroziy** („Sherozlik voizlar shahzodasi“) nomi bilan tanilgan shia islomi olimi edi. 1927-yil 27-yanvardan boshlangan 10 kechadan ortiq Peshovarda shia va sunniy musulmonlar oʻrtasida boʻlib oʻtgan ommaviy munozara haqida hikoya qiluvchi „*Peshawar Nights“* asarini yozgan.

Sultonu al-Vaʼizin Sheroziy 1894-yil 12-mayda Tehronda tugʻilgan. Tehrondagi boshlangʻich maktabni tugatgandan soʻng, u otasi bilan Karbaloga koʻchib oʻtdi va baʼzi havzalarda tahsil olgan.

## Kitobining umumiy mazmuni
Kitobga koʻra, u shia musulmonlari va sunniy musulmonlar oʻrtasidagi ommaviy munozarada qatnashgan. Bahs 1924-yil 27-yanvardan boshlab Peshovarda (hozirgi Pokistonda, oʻsha paytda Britaniya Hindistonining bir qismi boʻlgan) boʻlib oʻtgani aytiladi. Bahsda shia gʻolib boʻldi. Muqaddimaga koʻra:

: Muloqotning asosiy sharti shundan iborat ediki, faqat har ikki mazhab tomonidan maqbul deb topilgan manbalardan foydalanish lozim edi. Muloqot Peshovar shahrida keng tarqalgan fors tilida oʻtkazildi, bu yerda uning baʼzi avlodlari istiqomat qilishardi. Toʻrt muxbir tomonidan yozib olingan va gazetalarda kunma-kun eʼlon qilingan bayonnoma keyinchalik Tehronda kitob shaklida nashr etildi va tez orada Sharqda nufuzli manba darajasiga koʻtarildi. Ushbu asar 1971-yilda Tehronda chop etilgan toʻrtinchi nashrga asoslanib tayyorlangan boʻlib, aynan shu yili Sulton al-Vaʼizin 75 yoshida vafot etgan edi.

## Manbalar
Esma Alić

**Esma Alić** (2002-yil 8-oktabrda Sarayevoda tugʻilgan) – bosniyalik togʻ changʻisi sportchisi.

## Faoliyati
Esma Alić 2002-yil 8-oktabrda Sarayevoda tugʻilgan. Alić besh yoshida changʻi uchishni oʻrgangan. U xalqaro musobaqalardagi debyutini 2018-yil 29-noyabr kuni Avstriyaning Sölden shahrida boʻlib oʻtgan FIS gigant-slalomida amalga oshirgan. Ilk yirik xalqaro musobaqasi sifatida esa u 2019-yil fevral oyida Sarayevoda oʻtkazilgan Yevropa Qishki Olimpiya yoshlari festivali (EYOF)da ishtirok etib, gigant-slalom dasturida 37-oʻrinni egallagan va oʻzining eng yaxshi natijasini qayd etgan.

Keyingi yillarda u asosan Bolqon yarim orolida hamda unga qoʻshni davlatlarda oʻtkaziladigan FIS musobaqalarida qatnashgan. Esma Alić 2020-yilda Lozannada oʻtkazilgan Qishki Yoshlar Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan, unda u gigant-slalom va slalom dasturlarida ishtirok etgan, biroq ikkala musobaqani ham yakunlay olmagan.

Esma Alić 2021-yilda ilk bor togʻ changʻisi boʻyicha Jahon chempionatida ishtirok etdi. Biroq Italiyaning Kortina d’Ampezzo shahrida oʻtkazilgan bu musobaqalarda ham u gigant-slalom hamda slalom bahslarida natija qayd eta olmadi. Shu yilning qishki mavsumi yakunida u slalom yoʻnalishida ilk bor Bosniya va Gersegovina chempioni unvonini qoʻlga kiritdi.

U yirik xalqaro musobaqadagi ilk eʼtiborga molik natijasini 2022-yilda Pekinda boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlarida qayd etdi. Gigant-slalom dasturida 45-oʻrinni egalladi. U 2025-yilda Saalbach-Hinterglemmda boʻlib oʻtgan musobaqada ishtirok etdi va 22-oʻrinni egalladi. 2025-yil 4-aprelda Val Casiesda (Italiya) boʻlib oʻtgan navbatdagi FIS musobaqasida 108.35 ball bilan 30-oʻrinni egalladi.

## Yutuqlari

### Qishki Olimpiya o‘yinlari
* Peking 2022: 45. Slalom, DSQ

### Jahon chempionatlari
* Cortina d’Ampezzo 2021: DNF, DNF Slalom
* Saalbach-Hinterglemm 2025: 22. Jamoaviy, 43.

## Manbalar
Zsófia Balla

**Zsófia Balla** (1949-yil 15-yanvarda tugʻilgan) – asli ruminiyalik venger shoiri va essenavis. Vengriyadagi eng koʻzga koʻringan ayol shoiralardan biri.

## Biografiyasi
Zsófia Balla 1949-yil 15-yanvarda Ruminiyaning Kluj-napoka shahrida etnik vengerlar oilasida dunyoga kelgan. Otasi yozuvchi, onasi esa nemis tili oʻqituvchisi boʻlgan. Balla Kluj Musiqa akademiyasida skripka boʻyicha tahsil olgan va u yerni 1972-yilda tamomlagan. Birinchi turmush oʻrtogʻi bilan ajrashgach, 1997-yilda shoir Csaba Báthori bilan turmush qurgan.

Zsófia Balla oʻzining dastlabki sheʼrlarini 1965-yilda „Igaz Szó“ jurnalida nashr etgandan. Shundan keyin uning birinchi sheʼrlar toʻplami 1968-yilda Buxarestda „*A dolgok emlékezete*“ nomi chop etilgan. 11972-yildan boshlab Balla Kluj-napoka radiosining venger boʻlimida musiqa muharriri sifatida ish boshlagan va ushbu lavozimdagi faoliyatini 1985-yilda radio yopilguniga qadar davom ettirgan. Shundan soʻng, Ruminiyaning „Elore“ deb nomlanuvchi milliy gazetasida jurnalist, shuningdek, ikki haftalik jurnalning adabiy muharriri boʻlib faoliyat yuritgan. 1990-yilda Balla Vengriya Yozuvchilar uyushmasiga aʼzo boʻlgan, 1992-yilda esa „Jelenkor“ nomli adabiy jurnalning tahrir hay’ati tarkibiga qoʻshilgan. 1993-yildan beri Vengriyaning Budapesht shahrida istiqomat qiladi.

## Mukofotlari
Zsófia Balla Vengriyadagi eng koʻzga koʻringan shoiralaridan biri va koʻplab mukofotlarga sazovor boʻlgan. Jumladan, 1984 hamda 1991-yillarda Ruminiya Yozuvchilar uyushmasi mukofoti, shuningdek, 1996-yilda Vengriyaning Attila József kabi yuksak mukofotlarni qoʻlga kiritgan. 2008-yilda Vengriya Respublikasi Laureati (*Magyar Köztársaság Babérkoszorúja*) unvonini bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Márta Sebestyén

**Márta Sebestyén** ( ; 1957-yil 19 avgustda tugʻilgan) – Vengriya xalq qoʻshiqchisi, bastakor va aktrisa.

## Yoshlik davri
Márta Sebestyén 1957-yil 19-avgustda Vengriyaning Budapesht shahrida dunyoga kelgan. Onasi ham bastakor boʻlib, Zoltán Kodályning shogirdi boʻlgan. Otasi esa iqtisodchi va yozuvchi boʻlgan. Sebestyén Budapeshtdagi Miklós Radnóti grammatika maktabida tahsil olgan.

## Karyerasi
Márta Sebestyén Vengriyaning Muzsikás folklor guruhining asoschisi. Somogy va Erdély xalq qoʻshiqlarini yangilab, ularning baʼzilarini Deep Forestning „Boheme“ albomiga moslashtirgan, ushbu albom 1995-yilda Grammy mukofotining „Eng yaxshi dunyo musiqasi albomi“ nominatsiyasini qoʻlga kiritgan. Shuningdek, Sebestyén hind, yahudiy, serb, bolgar hamda slovak xalq qoʻshiqlarini ham anʼanaviy venger uslubiga moslashtirgan. Ijodkor 1993-yilda Towering Inferno (Richard Wolfson va Andy Saunders) tomonidan chiqarilgan „Kaddish“ albomi uchun ham qoʻshiq kuylagan va materiallar taqdim etgan. Shuningdek, sanʼatkor 2008-yilda chiqarilgan Big Blue Ball albomida „Rivers“ qoʻshigʻini ijro etgan.

Sebestyénning Muzsikás guruhi bilan ijro etgan „*Szerelem, szerelem*“ (Sevgi, sevgi) qoʻshigʻidan 1996-yilda suratga olingan „*The English Patient*“ (*[[Bemor ingliz]]*, 1996) filmida foydalanilgan. Shuningdek, uning Muzsikás guruhi bilan yozgan „*Teremtés*“ (Yaratilish), „*Hajnali nóta*“ (Tonggi qoʻshiq) va „*Fúvom az énekem*“ (Qoʻshigʻimni kuylayman) nomli uchta qoʻshigʻi Yaponiyaning mashhur anime studiyasi Studio Ghibli tomonidan 1991-yilda ishlangan „*Only Yesterday*“ (Faqat kecha) filmida yangragan. 1989-yilda Costa-Gavras tomonidan suratga olingan „*Music Box*“ filmida esa ijodkorning „*Mária altatója*“ qoʻshigʻining kirish qismidan foydalanilgan.

## Manbalar
Diana Ürge-Vorsatz

**Diana Ürge-Vorsatz** (1968-yilda tugʻilgan) – vengriyalik olima. Iqlim oʻzgarishi boʻyicha hukumatlararo ekspertlar guruhi (IPCC) raisi oʻrinbosari va Markaziy Yevropa universitetining atrof-muhit fanlari professori. Shuningdek, Iqlim oʻzgarishi va barqaror energiya siyosati markazi direktori lavozimida faoliyat yuritgan. Asosan, iqlim oʻzgarishini yumshatish masalalariga bagʻishlangan ekologik va energetik tadqiqotlar boʻyicha keng miqyosda nashrlarini eʼlon qilgan.

Ürge-Vorsatz Tinchlik boʻyicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan Iqlim oʻzgarishi boʻyicha hukumatlararo ekspertlar guruhining ikki yirik hisobotida muhim rol oʻynagan. Toʻrtinchi (AR4) va Beshinchi (AR5) Baholash hisobotlarida muvofiqlashtiruvchi yetakchi muallif sifatida xizmat qilgan.

## Yoshlik davri
Diana Ürge-Vorsatz 1968-yilda Berlinda dunyoga kelgan. Budapeshtda voyaga yetgan va oʻsha yerdagi Radnóti Miklós oʻrta maktabida tahsil olgan. 1986–1992-yillarda Budapeshtdagi Eötvös Loránd universitetida (ELTE) taʼlim olib, 1992-yilda fizika boʻyicha magistr darajasini olgan. Uning mutaxassislik yoʻnalishlari astrofizika va atrof-muhit fizikasi edi. 1990–1991-yillarda Brunel universitetida (London) atrof-muhit ifloslanishi fanlari boʻyicha magistr kurslarini olib, atrof-muhit fizikasi boʻyicha tadqiqot olib borgan. 1992-yil yozida magistrlikni tamomlagach, Markaziy Yevropa universitetida (CEU) atrof-muhit fanlari boʻyicha magistratura kursida qatnashgan. U oʻzining yoʻnalishini astrofizikadan iqlim oʻzgarishi masalalariga oʻzgartirishiga sabab boʻlgan holatni eslab, bir marta mutlaqo boshqa mavzudagi yigʻilishda kutilmaganda „Yerda sodir boʻlayotgan muammolarga eʼtibor qaratishim shart“ degan kuchli tuygʻuga berilganini aytadi.

Ürge-Vorsatz Fulbrayt stipendiyasi asosida Los-Anjeles va Berkeleydagi Kaliforniya universitetining Energiya va Resurslar guruhida tadqiqot olib borgan. 1996-yilda Kaliforniya universitetidan Atrof-muhit fanlari va muhandisligi boʻyicha doktorlik darajasini olgan. Uning dissertatsiyasi mavzusi „AQShdagi turar va tijorat binolarida elektr energiyasini tejash salohiyatini baholash: yoritish sohasi tahlili“ boʻlgan.

## Manbalar
Bea Palya

**Bea Palya** (vengercha talaffuzi:  ]; tugʻilgan vaqtidagi ismi **Beáta Palya**; 1976-yil 11-noyabrda tugʻilgan) – venger milliy va jahon musiqa yoʻnalishidagi xonanda va bastakor. Baʼzan filmlarda aktrisa yoki xonanda sifatida ham ishtirok etadi.

Bea Palyaning dastlabki ijodiy faoliyatiga venger xalq qoʻshiqlari, bolgar, yahudiy va loʻlilar musiqalari kuchli taʼsir koʻrsatgan.

Bea Palya musiqa sohasidagi karyerasi bilan bir qatorda kino sanoatida ham faoliyat yuritgan. Havaskor aktrisa sifatida Miklós Jancsóning „*A mohácsi vész*“ (2004) filmida ikkinchi darajali rolni ijro etgan. 2006-yilda suratga olingan „*Transylvania*“ nomli fransuz filmida esa yanada muhimroq rolni ijro etgan. Shuningdek, Palya „*Kolorado Kids*“ (2010) filmida ham qoʻshiq kuylagan. 2027-yilda Étienne Comarning „*Django*“ biografik filmida asosiy rolni ijro etib, gitarachi Django Reinhardtning loʻli rafiqasi rolida kinodagi toʻliq metrajli debyutini amalga oshirgan.

## Biografiyasi
Bea Palya 1976-yil 11-noyabrda Vengriyaning Makó shaharchasida dunyoga kelgan. Bag qishlogʻida voyaga yetgan va shu yerda mahalliy raqs ansamblida raqs tushib, qoʻshiq kuylagan. Taʼlimini Budapeshtdagi Apáczai Csere János Gimnáziumda davom ettirgan, keyinchalik esa Eötvös Loránd universitetida etnografiya boʻyicha tahsil olgan. 2002-yilda ushbu universitetini tamomlagan&#x5B; ** &#x5D;.

Bea Palya dastlab Vengriyaning Zurgó va Laokoon nomli folklor guruhlarida qoʻshiqlar kuylagan. 2002-yilga kelib, yakkaxon ijro boʻyicha karyerasini boshlagan. U Vengriya va Bolgariya folklor musiqalari, shuningdek, jaz musiqalarini ham ijro etadi. Bundan tashqari, Palya hind va fors musiqasini ham oʻrgangan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
* Reda Kateb and Cécile de France Shooting Django *Cineurope*
Javlon

**Javlon** ( — yurish, sayr qilish; adashish) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Javlon Guseynov — oʻzbekistonlik professional futbolchi;
* Javlon Hamroyev — oʻzbekistonlik aktyor, Oʻzbekiston xalq artisti;
* Javlon Ibrohimov — oʻzbekistonlik sobiq professional futbolchi;
* Javlon Jovliyev — oʻzbekistonlik yozuvchi va dramaturg;
* Javlon Mirabdullayev — oʻzbekistonlik futbolchi;
* Javlon Umarbekov — rangtasvir ustasi, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik, Oʻzbekiston xalq rassomi, Oʻzbekistonda xizmat kursatgan sanʼat arbobi;
* Javlon Vahobov — oʻzbek davlat arbobi, O'zbekistonning AQShdagi sobiq elchisi;
* Javlonbek Ergashev — oʻzbek muhandisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi aʼzosi;
* Javlonbek Malikov — oʻzbekistonlik futbolchi.

## Familiyalar

* Javlonov
* Javlonova

## Manbalar
Javhar (ism)

**Javhar** ( — mohiyat, mazmun <  — qimmatbaho tosh) — kelib chiqishi arabcha yoki forscha boʻlgan erkaklar va xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Manbalar
Zamin (futbol klubi)

**Zamin futbol klubi**, qisqacha **Zamin** – Zominning futbol klubi. Klub 2024-yilda tashkil etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Zamin OʻzPFL saytida
* Zamin Jamoa tarkibi
Jonon

**Jonon** ( — mahbuba; maʼshuqa) — kelib chiqishi forscha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Jonon begim — 17-asrda Qur’onga tafsir yozgan birinchi ayollardan biri boʻlgan hindistonlik mugʻul zodagon ayoli va olimasi.

## Manbalar
Lesya Voronina

**Olena Anastasiyivna Voronina** (), koʻproq **Lesya Voronina** nomi bilan tanilgan (1955-yil 21-mart, Kiyev, Ukraina SSR, SSSR) – ukrainalik bolalar yozuvchisi, tarjimon, jurnalist va Ukraina Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

## Mukofotlari
2008-yilda Voronina „Nyamlik i balakucha kvitochka“ kitobi uchun „BBC yilning eng yaxshi kitobi“ mukofotini qoʻlga kiritgan. 2009-yilda uning „Sni Gansa Xristiyana“ kitobi „Ukrainaning 2009-yildagi eng yaxshi kitobi“ nominatsiyasida birinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan. 2012-yilda uning „Taemne Tovaristvo Boyaguzіv ta Brexunіv“ („Qoʻrqoqlar va yolgʻonchilarning maxfiy jamiyati“) kitobi „BBC yilning eng yaxshi bolalar kitobi“ mukofotini qoʻlga kiritgan.

2025-yil 25-aprelda Voronina Kiyevda bolalar kitoblari taqdimoti chogʻida autizm bilan kasallangan 12 yoshli bolani „oʻziga eʼtiborni tortadigan jonzot“ deb ataganidan keyin Ukraina ijtimoiy tarmoqlarida tanqidlarga duch kelgan. Keyinchalik oʻz soʻzlari uchun uzr soʻragan.

## Voronina asarlari
Nashr qilingan asarlari:

*  (1996)
*  (2000)
*  (2001)
*  (2004)
*  (2005)
*  (2007)
*  (2008)
*  (2008)

## Manbalar
Leo XIV

Rim papasi **Leo XIV** (**Robert Francis Prevost**, 1955-yil 14-sentyabrda tugʻilgan) – 2025-yil 8-maydan Rim-katolik cherkovi yepiskopi, 267-Rim papasi va Vatikan davlatining suverenidir. 2023-yildan beri yepiskoplar dikasteriyasi prefekti va Lotin Amerikasi Pontifik komissiyasi prezidenti boʻlib ishlagan. 2015-yildan 2023-yilgacha Perudagi Chiclayo yepiskopi boʻlib ishlagan va 2001-yildan 2013-yilgacha Avliyo Augustin ordenining sobiq generali boʻlgan. 2015-yilda kardinal Prevost Peru milliy fuqarolik reestri tomonidan tasdiqlangan Peru fuqarosi boʻlgan. 2025-yil 8-mayda Rim papasi etib saylandi va Papa Leo XIV nomini tanlab, Amerika Qoʻshma Shtatlarida tugʻilgan birinchiva umuman shimoliy amerikalik birinchi Rim papasiga aylandi.

Prevost Chikagoda Avgustinianlar uchun ishlagan. 1985-yildan 1986-yilgacha va 1988-yildan 1998-yilgacha Peruda cherkov ruhoniysi, yeparxiya xodimi, seminariya oʻqituvchisi va maʼmuri boʻlib ishlagan. 2023-yilda marhum Rim papasi Francis tomonidan kardinal etib tayinlangan.

2023-yilda Rim papasi Francis Prevostni Yepiskoplar dikasteriyasining prefekti etib tayinlagan. Bu muhim lavozim uning kelajakdagi papa nomzodi sifatidagi obro‘si muhim taʼsir koʻrsatgan.

2025-yil 8-mayda papa Leo IV nomini olib, papa etib saylandi. AQShda tug‘ilgan, shu bilan bir qatorda Peru fuqarosi.
## Manbalar

## Havolalar
Oleksandra Koval

**Oleksandra Andriivna Koval** (; 1957-yil 20-oktyabr, Lvov, Ukraina SSR, SSSR) – ukrainalik madaniyat arbobi.

## Hayoti
Lvov oʻrmon-texnika institutini tamomlagan (1979), 1980—1989-yillarda u yerda havoni tozalash tizimlarini ishlab chiqish bilan shugʻullangan. Bir vaqtning oʻzida 1986—1989-yillarda meteorologiya va reklama ehtiyojlari uchun aerostatlarni loyihalashtirgan va ishlab chiqargan „Aeros“ kooperativi rahbarlaridan biri.

1990-yildan nashriyot biznesida, 1992—1997-yillarda Ukraina madaniy-maʼrifiy jamiyatining Lvov boʻlimi qoshidagi „Prosvita“ nashriyotining direktori; Kovalning oʻsha paytdagi nashriyot loyihalari orasida Vasil Stusning olti jildlik asarlar toʻplami (1993—1996) ham bor. 1995-yilda Koval Ukraina noshirlar va kitob tarqatuvchilar uyushmasi asoschilaridan biri boʻlgan.

1994-yilda Lvovda noshirlar forumiga asos solgan, 1995—2018-yillarda ushbu forumni, shuningdek, 1997-yildan boshlab uning tarkibida adabiy festivalni, „Knigomaniya“ butun Ukraina bolalar kitobxonligi tanlovini (2007-yildan) hamda milliy va xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan boshqa bir qator madaniy loyihalarni tashkil etish bilan shugʻullangan „Forum vidavtsiv“ jamoat tashkilotining prezidenti boʻlgan. 2016-yilda Ukraina madaniyati va fuqarolik pozitsiyasiga qoʻshgan hissasi uchun Vasil Stus mukofoti bilan taqdirlangan. 2018-yilda Butun Ukraina madaniyat xodimlari kuni munosabati bilan mukofotlar seriyasida III darajali knyaginya Olga ordeni bilan taqdirlangan.

2018-yilda Koval Ukraina kitob instituti direktori lavozimi uchun oʻtkazilgan tanlovda gʻolib boʻlgan. Koval davlat madaniy siyosatida, xususan, „Ukraina kitobi“ va „Raqamli kutubxona“ dasturlarida muhim islohotlarni vaʼda qilgan hamda Ukrainaning xalqaro kitob forumlaridagi ishtirokini kuchaytirish rejasini taqdim etgan. 2024-yilda yoshlar oʻrtasida kitobxonlikni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha davlat dasturini tashkil etgan. Bu dastur doirasida har bir 18 yoshli ukrainalik kitob sotib olish uchun davlat subsidiyasini olish huquqiga ega boʻldi. Koval bu haqda shunday dedi: „Kitoblar – bu qurol, Homo Legens esa oʻz hayoti, vatani, uyi, tili, madaniyati, shaxsiyati va qadriyatlarini himoya qilishga hamda hujumga oʻtishga tayyor boʻlgan universal askardir“.

## Manbalar
Jovli

**Jovli** — oʻzbekcha erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

## Familiyalar
* Jovliyev
* Jovliyeva

## Manbalar
Ági Pataki

**Ági Pataki** (tavallud paytidagi ismi **Ágnes Pataki**; 1951-yil 5-sentyabrda tugʻilgan) – vengriyalik model va kino prodyuser. Taxminan yigirma yil davomida Kőbánya Pharmaceuticals kompaniyasining Fabulon mahsulotlari uchun reklama posterlarida suratga tushgan. Shuningdek, Pepsi, Philip Morris, L’Oréal Professionnel va Semperit kabi brendlar uchun ham model sifatida suratga tushgan.

## Karyerasi

### Yoshlik yillari
Ági Pataki 1951-yil 5-sentyabrda Vengriyaning Budapesht shahrida dunyoga kelgan.

1956-yilgi Vengriya inqilobidan oldin Patakining otasi harbiy xizmatchisi boʻlgan. Inqilobdan keyin esa iqtisodiy tadqiqotchi sifatida faoliyat yuritgan. Onasi Sogʻliqni saqlash vazirligida maʼmur boʻlib ishlagan. Patakining bolaligi Budapeshtda oʻtgan. Oʻqishni tamomlagach, nemis–ispan tillari boʻyicha gidlik imtihonini topshirib, professional tarjimon sifatida ishlay boshlagan.

### Modellik
1970-yilda Andrea Némeths tomonidan olingan Patakining fotosurati grafik dizayner va Kőbánya farmatsevtika kompaniyasining PR direktori József Finta tomonidan kashf etilgan. Shundan soʻng Pataki 1970 va 1980-yillar davomida kompaniyaning „Fabulon“ kosmetika liniyasi uchun asosiy reklama yuzi boʻlib qoldi. Shuningdek, Pataki xalqaro mahsulotlar eʼlonlarida ham model sifatida ishtirok etgan va János Fenyő, Gábor Modos hamda Miklós Lengyel kabi fotograflar bilan hamkorlik qilgan.

2003-yilda *Elle* jurnalida Patakining surati paydo boʻldi. 2014-yilda *L’Oréal Professional It Looks* kampaniyasi tomonidan Vengriyadagi eng zamonaviy, oʻziga xos uslubga ega va ilhomlantiruvchi ayol sifatida tan olingan va Pataki „It Woman“ unvonini olgan birinchi ayolga aylangan. 2015, 2016 va 2017-yillarda *Forbes* jurnali Patakini madaniyat sohasidagi eng nufuzli vengriyalik ayollar roʻyxatida 9-oʻringa qoʻygan.

## Manbalar
Lilly Steinschneider

**Lilly Helene Steinschneider-Wenckheim** (1891-yil 13 yanvarda tugʻilgan – 1975-yil 28-martda vafot etgan), asosan, **Lilly Steinschneider** nomi bilan tanilgan birinchi vengriyalik uchuvchi ayol.

## Yoshlik yillari
Lilly Steinschneider 1891-yil 13-yanvarda Vengriyaning Budapesht shahrida boy yahudiy oilada dunyoga kelgan. Otasining ismi Irma Wohr, onasi esa Bernat Steinschnider boʻlib, Lilly ularning ikkinchi farzandi edi. Onasi chex millatiga mansub boʻlgan. Lilly Steinschneiderning Hugó ismli akasi boʻlgan. Steinschneider hayotining dastlabki oʻn sakkiz yili haqida deyarli hech qanday maʼlumot mavjud emas.

1909-yilda Lui Blerio Budapesht osmonidan uchub oʻtganini koʻrgan Steinschneider bu voqeadan ilhomlanib, uchishni oʻrganishga qaror qilgan. 1911-yilda uchuvchilikka tayyorgarlik doirasida Steinschneider atigi olti hafta ichida haydovchilik guvohnomasini egallagan. Xarajatlarni qoplash maqsadida oʻz zargarlik buyumlarining bir qismini garovga qoʻyib, zarur boʻlgan 200 kronni toʻplagan.

## Uchuvchilik faoliyati

Steinschneider uchuvchilikni Wiener Neustadt shahrida uchuvchi instruktor Karl Illnerdan oʻrgangan. Dastlab uchuvchilarga yoʻlovchi sifatida hamrohlik qilgan, soʻngra oʻzi ham boshqaruvni qoʻlga olgan.

1912-yil 15-avgust kuni Steinschneider uchuvchilik guvohnomasini olish uchun sinovdan oʻtgan va bu uning imtixon topshirgan sanasi yozilgan samolyot shaklidagi broshkaga muhrlangan.

Steinschneider Avstriyaning birinchi hamda Avstriya-Vengriya imperiyasining ikkinchi ayol uchuvchisi boʻlgan (birinchi boʻlgan aviator Božena Laglerová edi). U Etrich Taube samolyotini boshqargan. 1912-yil 6-oktyabr kuni Nagyváradda oʻtkazilgan uchuvchilik namoyishida ishtirok etgan va u yerda 2000 nafar tomoshabin oldida uchib, qahramon sifatida kutib olingan. Steinschneider juda koʻplab muxlislaridan xatlar va sevgi maktublarini olgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Biografiyasi va rasmlari
Zsuzsanna Kossuth

**Zsuzsanna Kossuth** (1817-yil 19-fevralda tugʻilgan – 1854-yil 29-iyunda vafot etgan) – vengriyalik hamshira, 1848-yilgi Vengriya inqilobida Vengriya erkinlik uchun kurashchisi boʻlgan.

## Biografiyasi
Zsuzsanna Kossuth 1817-yil 19-fevraldada Vengriyaning Sátoraljaújhely shahrida dunyoga kelgan. U vengriyalik advokat, jurnalist va siyosatchi Lajos Kossuthning singlisi edi. 1841-yilda Kossuth Rudolf Meszlényi bilan oila qurgan. U va turmush oʻrtogʻi Milliy himoya assotsiatsiyasi aʼzolari boʻlishgan. 1849-yil aprel oyida akasi uni Vengriyadagi barcha harbiy gospitallar bosh hamshirasi lavozimiga tayinlagan. Kossuth Vengriyada butun harbiy tibbiy tizimni tashkil qilish mas’uliyatini oʻz zimmasiga olgan va jami 72 ta harbiy shifoxona tashkil etgan. Shuningdek, u ayollarni koʻngilli hamshira sifatida xizmat qilishga chaqiruvchi murojaat bilan chiqqan va ularga bu ishda yordam bergan. Shu tariqa, Kossuth zamonaviy hamshiralik faoliyatining asoschisiga aylangan. Odatda, zamonaviy hamshiralik kasbining asoschisi sifatida Florence Nightingale tan olinadi, chunki u Qrim urushi (1853–1856) davrida ushbu sohani rivojlantirgan edi. Biroq Kossuth bu ishni undan 5–6 yil avval amalga oshirgan. Vengriya mustaqillik inqilobining magʻlubiyatidan soʻng Kossuth Avstriya hukumatining buyrugʻi bilan hibsga olingan. Keyinchalik ozod etilgan boʻlsa-da, hokimiyat tomonidan doimiy taʼqibga uchrab kelgan. 1851-yilda ikkinchi bor hibsga olinganida bu ishga amerikaliklar aralashib, uni Vengriyaga qaytmaslik sharti bilan ozod etishga muvaffaq boʻlishgan. Shundan soʻng Kossuth AQShga yoʻl olgan.

Zsuzsanna Kossuth 1854-yil 29-iyun kuni Nyu-Yorkda oʻpka kasalligidan vafot etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Kertész Erzsébet: Kossuth Zsuzsanna, Kossuth Könyvkiadó, 1983,
Karig Sára

**Karig Sára** (1914-yil 13-iyunda tugʻilgan – 1999-yil 2-fevralda vafot etgan) – Ikkinchi jahon urushi paytida insonparvarlik saʼy-harakatlari bilan tanilgan Vengriya shoirasi.

## Hayoti

### Yoshlik yillari
Karig Sára 1914-yil 13-iyunda Vengriyaning Baja shahrida oʻqituvchilar oilasiga dunyoga kelgan. Oilada uch nafar farzandning eng kichigi boʻlgan. Sára bolaligida turli maktablarga taʼlim olgan va lotin, ingliz, nemis va fransuz tillarini oʻrgangan. Ustozlar bilan bahslashishi natijasida mahalliy maktabdan haydalgan. Uchinchi sinfdan boshlab Karig mahalliy gazeta uchun qisqa hikoyalar va sheʼrlar yoza boshlagan. Segeddagi oʻrta maktabni tamomlaganidan keyin ingliz tili oʻqituvchisi boʻlishni rejalashtirgan va Franz Joseph universitetiga oʻqishga kirishga muvaffaq boʻlgan. U yerda oʻtgan ikki yil davomida Karig Albert Szent-Györgyining qizi bilan doʻstlashgan va bir muddat ularning uyida yashagan.

Szent-Györgyining oilasi yordami bilan Sára Angliyaning Nyukasl shahrida *au pair* (bolaga qarovchi va uy yordamchisi sifatida oʻsha uyda yashab ishlovchi) boʻlgan. Sára, shuningdek, Durham universitetida maʼruzalar tinglagan va London universitetida til oʻqituvchisi sifatida sertifikat olgan. Boʻsh vaqtlarida Fabianlar Jamiyati yigʻilishlarida ishtirok etgan. 1937-yilda Londondan qaytganidan soʻng Budapesht temir ishlab chiqarish zavodida ishlagan va u yerda ingliz va nemis tillaridagi yozishmalarni boshqargan. Keyingi yillarda K&H bankida va savdo korporatsiyasida xizmat qilgan. 1943-yilda zavoddagi rahbari Pál Justusdan ilhomlangan holda Vengriya Sotsial-demokratik partiyasiga aʼzo boʻlgan.

### Keyingi hayoti
Vataniga qaytganidan soʻng „Europa Publishers“ nashriyotida bosh muharrir sifatida ishlagan. Turli romanlarni venger tiliga tarjima qilgan va bir qancha adabiy va ilmiy jamiyatlarning faol aʼzosi boʻlgan. 1957-yilda u Sovet hokimiyati tomonidan oqlangan (reabilitatsiya qilingan). 1985-yilda Yad Vashem tomonidan unga „Millatlar orasida adolatli inson“ (*Righteous Among the Nations*) faxriy unvoni berilgan. Karig Sára hech qachon turmushga chiqmagan va 1999-yil fevral oyida oʻz uyida vafot etgan.

## Manbalar
Дeva

**Дeva** (Deva) (to‘liq ismi **Dorina Takács**, 2000-yilda tug‘ilgan) — vengriyalik qo‘shiqchi va qo‘shiqnavis. U 2022-yilda Music Moves Europe mukofoti sovrindori bo‘lgan.

## Hayoti va faoliyati
Dorina Takach venger xalq musiqasidan ilhomlangan holda elektron musiqa yozadi va ijro etadi. Bolaligida u xor jamoasida ishtirok etgan va xalq raqslarini ijro etgan. U musiqaga ixtisoslashgan boshlangʻich maktabda tahsil olgan. Oʻrta maktab davrida asosan elektron musiqa, texno va ambient janrlariga qiziqqan, biroq bu uslublar his-tuygʻularni yetarli darajada ifoda eta olmaydi deb hisoblagan. Uning ijodiga alt-J, Nils Frahm, Weval, Four Tet, Tame Impala, shuningdek, vengriyalik bastakor Zoltán Kodály katta taʼsir koʻrsatgan.

2016-yilda Takács Žagar guruhi aʼzosi Balázs Zságer bilan tanishdi va guruh faoliyatida maʼmuriy ishlar bilan shugʻullanish orqali ishtirok eta boshladi. Zságer Move Gently Records nomli leyblni tashkil etganidan soʻng, Takács ushbu jamoa tarkibiga qoʻshildi. U oʻz qoʻshiqlarini shaxsiy uy studiyasida yozadi.

Dorina Takács Eötvös Loránd universitetida musiqiy madaniyat va dinshunoslik yoʻnalishida tahsil olgan, biroq musiqa sohasidagi faoliyati tufayli oʻqishini vaqtincha toʻxtatgan.

Sanʼatkor sifatida faoliyatini boshlaganida, taxallus sifatida Veda soʻzini tanlamoqchi boʻlgan, ammo bu soʻz „bilim“ maʼnosini anglatgani uchun oʻzini bunga munosib deb hisoblamagan. Shundan soʻng u Дeva taxallusini tanladi. Keyinchalik bu soʻz turli tillarda bir nechta maʼnoga ega ekanligini aniqlagan.

Дevaning ilk studiya albomi „Csillag“ („Yulduz“) nomi bilan 2022-yil 20-yanvarda chiqarilgan.

## Diskografiyasi
* *Csillag* (2022)

## Mukofotlari
* 2022 Music Moves Europe mukofoti

## Manbalar

## Havolalar
* Move Gently Records
* YouTube kanali
Nusrat G‘oziy masjidi

**Nusrat Gʻoziy masjidi** (, ) – Bangladeshning janubidagi Barisal tumani, Bakerganj Upazila tarkibidagi Middle Sialguni qishlogʻida joylashgan 16-asrga oid bir gumbazli masjid va arxeologik yodgorlik. Masjid sulton Nasruddin Nusrat Shoh hukmronligi davrida qurilgan.

## Arxitekturasi
Bu bir gumbazli masjid kvadrat shakldagi hayitgoh (bayram namozlari maydoni) ustida barpo etilgan. Masjid ohak va yupqa kvadrat gʻishtlardan qurilgan. Ichki qismining uzunligi va kengligi  dan sal ortiq, devorlari esa  qalinlikda. Tashqi tomondan masjidning toʻrt burchagida sakkiz qirrali ustunlar mavjud. Sharq, janub va shimol tomonlarida arkali kirish joylari bor. Biroq, hozirda shimoliy va janubiy kirishlar deraza sifatida ishlatilmoqda. Masjidning ichki gʻarbiy devorida mehrob joylashgan. Bundan tashqari, shimoliy va janubiy devorlarda toʻrtta kichik mehrob va chiroqlar mavjud. Masjidning devorlari, karnizlari va ustunlari gullar va barglar tasvirlari bilan bezatilgan.

## Tarixi
Masjid 1532-yilda, sulton Nasiruddin Nusrat Shoh hukmronligining soʻnggi yilida qurilgan. Aytishlaricha, uni Nusrat Gʻoziy bunyod etgan, shuning uchun ham masjid nomi shunday nomlangan. Masjidning shimoliy, gʻarbiy va janubiy tomonlarida qadimiy qabrlar mavjud, ammo ularning hech biri Nusrat Gʻoziyga tegishli emas.

Masjid Bangladesh Arxeologiya Departamenti tomonidan himoya qilinadi, shunga qaramay, undan namoz oʻqqish uchun foydalanadi, hatto iftor va taroveh namozlari ham oʻqiladi. Masjid 2000-yilda, keyin esa 2015-yilda taʼmirlangan. Namozxonalar sigʻimini oshirish uchun masjid yonida zamonaviy bino qurilgan boʻlsa-da, asosiy namozxona sifatida Nusrat Gʻoziy masjidining eski binosidan foydalaniladi va imom oʻz namozlarini shu yerda ado etadi.

## Galereya

নসরত গাজীর মসজিদ.jpg|Uzoqdan koʻrinish
প্রত্নতাত্ত্বিক নিদর্শন নসরত গাজীর মসজিদ,বরিশাল.jpg|Masjid va uning yonidagi zamonaviy bino
নসরত গাজীর মসজিদ গেট.jpg|Darvozasi


## Yana qarang

* Bangladeshda Islom
* Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati
* Bangladeshdagi arxeologik joylar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Nayobod masjidi

**Nayobod masjidi**, shuningdek, **Noyabaad masjidi** nomi bilan ham tanilgan, Bangladeshning Dinajpur tumani, Kaharole Upaziladagi Nayobod qishlogʻida, Dhepa daryosi yoqasida joylashgan masjiddir. U 1793-yilda Boburiylar hukmdori Shah Olam II davrida qurilgan. Mahalliy aholining fikricha, uni Kantajewv ziyoratgohini qurish uchun fors oʻlkasidan kelgan musulmon meʼmorlari oʻzlarining kunlik ibodatlari uchun qurishgan.

## Arxitekturasi
Bino toʻrtburchak shaklda boʻlib, bir tomonida uchta kirish joyi mavjud. Tomida uchta gumbaz va har bir burchagida sakkiz qirrali minora (hozirda ikkita minoraning gumbazi qulab tushgan) joylashgan. Binoning tashqi oʻlchamlari  uzunlikda va  kenglikda, devorlari esa  qalinlikka ega.

## Yana qarang

* Bangladeshda Islom
* Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Circus Maximus (qoʻshiq)

**„Circus Maximus“** – amerikalik repper va qoʻshiqchi Travis Scottning qoʻshigʻi boʻlib, unda kanadalik qoʻshiqchi va qoʻshiqlar muallif The Weeknd hamda amerikalik repper va qoʻshiqchi Swae Lee ham ishtirok etgan. Ushbu qoʻshiq Scottning toʻrtinchi studiyaviy albomi – *[[Utopiya (Travis Skott albomi)|Utopia]]* (2023) dan oʻrin olgan. Qoʻshiq Scott va Noah Goldstein tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, qoʻshimcha ishlab chiqish jarayonida Jahaan Sweet va Mike Dean ham ishtirok etgan. Qoʻshiqdan oldin Scottning shu nomdagi (*Circus Maximus*) ilk filmi chiqarilib, u albomga vizual qoʻshimcha hisoblanadi va albomdan bir kun avval chiqarilgan.

## Tarixi
„Circus Maximus“ qoʻshigʻida Kanye Westning „Black Skinhead“ qoʻshigʻidagi kabi barabanlar stilidan foydalanilgan. Scott bu qoʻshiqda, shuningdek, Kanye trekidagi rep uslubini ham ishlatgan:
 Mike Dean ikkala qoʻshiqni ham ishlab chiqarishda ishtirok etgan, bu esa Scottning *Utopia* albomi uchun tanlagan sempllariga taʼsir qilgan boʻlishi mumkin.

## Tanqidiy qabul
Qoʻshiq umuman olganda turlicha fikrlar oldi. *Complex* jurnalidan Jordan Rose qoʻshiqni „Black Skinhead“ga oʻxshashligini aytdi, ammo uni *Utopia* albomidagi eng yomon narsalardan biri deb hisobladi, chunki albomda Kanye Westning taʼsiri juda kuchli ekanini his qilgan. *Stereogum*dan Tom Breihan ham taʼsirni tan oldi, ammo shunday dedi: „Kanye West doimo qiziqarli edi, lekin Travis Scott shunchaki qiziqarli emas“.

''Billboard''dan Mackenzie Cummings-Grady esa bu qoʻshiqni *Utopia* albomidagi oʻninchi eng yaxshi qoʻshiq deb baholagan.

## Jonli chiqishlar
The Weeknd „Circus Maximus“ qoʻshigʻini *After Hours til Dawn Tour*ning Lotin Amerikasi bosqichida naqarotini yanada uzunlashtirgan holda ijro etdi. Ushbu qism qoʻshiqning asl nusxasidan kesilganmi yoki uni jonli ijro etish uchun maxsus yaratilganmi – nomaʼlum.

Scott ushbu qoʻshiqni birinchi marta 2023-yil 7-avgust kuni Circus Maximus arenasida *[[Utopiya (Travis Skott albomi)|Utopia]]* albomidagi boshqa qoʻshiqlar bilan birga ijro etdi. Keyinchalik, bu qoʻshiq Scottning *Circus Maximus* *Tour* repertuariga kiritildi.

## Chartlar

## Sertifikatsiya

## Manbalar
Ramazon Mian masjidi

**Ramazon Mian masjidi**, shuningdek **Ramazon Mian jome masjidi** va **Ramzan Mia jome masjidi** (, ) nomlari bilan ham tanilgan, koʻproq esa **Chovdhuriy masjidi** () nomi bilan mashhur boʻlgan sunniy jome masjidi hisoblanadi. Masjid Bangladeshning Noaxali tumani, Kabirhat Upazilaning 7-Bataiya Union Parishadida joylashgan Davlat Ramdi qishlogʻida qurilgan.

## Tavsifi
Masjid 1770-yilda Boburiylar davrida qurilgan boʻlib, uning mavjudligi Kabirhatning hokimi Shariful Islomga murojaat qilib maʼlum qilinmaguniga qadar, keng jamoatchilik tomonidan foydalanilgan.
Uch gumbazli masjid hozirgi masjid raisi Xvaja Muiniddin Chovdhuriyning ajdodlari Shayx Nurilloh Chovdhuriy va Shayx Mujirulloh Chovdhuriy tomonidan bunyod etilgan.

## Galereya

Ramjan_Mia_Mosque_1.jpg|Masjidning yuqoridan koʻrinishi
Ramjan Mia Mosque 3.jpg|Masjidning toʻgʻridan koʻrinishi


## Yana qarang

* Bangladeshda Islom
* Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Rabi ibn Sabih

**Rabi ibn Sabih** (; hijriy 160-yilda vafot etgan) – ilk musulmonlardan biri. Basradagi sunniy musulmonlar orasida hadislarni yozma ravishda qayd etishda peshqadam boʻlgan.

## Manbalar
Ildikó Pécsi

**Ildikó Pécsi** (1940-yil 21-mayda tugʻilgan – 2020-yil 5-dekabrda vafot etgan) – vengriyalik aktrisa. 1961-yildan beri yuzdan ortiq filmlarda suratga tushgan.

## Tanlangan filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

*
Shahidiy masjidi

**Shahidiy masjidi** (; Shahidlar masjidi) – Bangladeshning Kishoreganj tumanida joylashgan uch qavatli masjiddir. Masjidning 5 qavatli minorasi mavjud.

## Tarixi
Bu masjid ilgari „Jome masjidi“ nomi bilan tanilgan edi. 1942-yil 24-oktabrda, Britaniya Hindistoni politsiyasi masjidga oʻq uzib, bir nechta musulmonlar va namozxonlarni oʻldirgan. Keyinchalik masjid „Shahidiy masjidi“ yoki „Shahidlar masjidi“ deb nomlangan.

1938-yilda Athar Ali Bengaliy Kishoreganjga kelib, masjidni qayta qurdirgan va imom-xatib boʻlib xizmat qilgan. 1945-yilda Ali masjid hududida Jomiya Emdadiya madrasasiga asos solgan. U 1957-yilda 5 qavatli minorani qurdirgan.

## Yana qarang

* Bangladeshda Islom
* Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Pir Chandam

**Pir Chandam** (shuningdek, „Pir Chandan“, „Pir Chandram“) – kichik qishloq hamda soʻfi Pir Chandamga bagʻishlangan ziyoratgoh. Qishloq Daxanning sharqida va Sindning Shikarpur shahridagi Madejining shimoli-gʻarbida joylashgan.
## Manbalar
Sura masjidi

**Sura masjidi** () – Bangladeshning Rangpur hududidagi Dinajpur tumani, Gʻorahat Upazilada joylashgan masjid. U Boburiy meʼmorchiligining ajoyib namunasidir. Meʼmoriy uslubi va hunarmandchilik darajasiga koʻra, 16-asrda Bengal Sultonligi davrida, Hussayn Shohiy sulolasi hukmronligi davrida qurilgan deb hisoblaniladi.

## Joylashuvi va tarixi
Sura masjidi Dinajpur tumanidagi Gʻorahat Upazilada qurilgan boʻlib, Upazila markazidan taxminan  uzoqlikda joylashgan. Masjidda yozuvli lavha yoʻq, ammo oʻxshash uslubdagi yodgorliklar bilan oʻxshashligi tufayli uni 16-asr boshlariga tegishli deb hisoblashadi. Alavuddin Hussayn Shoh davriga oid hijriy 910-yilga tegishli yozuv masjiddan bir necha mil uzoqlikdagi Champatali qishlogʻidan topilgan. Ushbu yozuvda masjid qurilishi qayd etilgan va agar u Sura masjidiga tegishli boʻlsa, 1504-yil masjidning qurilgan yili hisoblanadi.

## Tavsifi
Masjid baland tepalikda joylashgan boʻlib, sharqdagi darvozasidan zinapoyalar orqali kirish mumkin. U bitta katta kvadrat xonani va uch gumbazli ayvonni oʻz ichiga oladi. Namoz oʻqish xonasi lik kvadrat shaklida boʻlib, sharq tomonida  kenglikdagi kirish xonasi mavjud. Tashqi oʻlchamlari  ni tashkil qiladi. Bir vaqtlar u baland devorlar bilan oʻralgan boʻlib, bu uslub Bengalning boshqa joylarida uchramaydi.

*[[Qibla]]* devorida uchta yarim doira shaklidagi *[[mehrob]]* joylashgan. Markaziy *mehrob* eng kattasi boʻlib, toshdan yasalgan. Gʻisht devorlari ichki tomondan tosh plitalar bilan qoplangan va tashqi sirtlarida terrakotadan yasalgan oʻyma naqshlar mavjud.

## Yana qarang

* Bangladeshda Islom
* Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Ali ibn Babavayh Qummiy

**Ali ibn Babavayh al-Qummiy** (; ; 939-yilda vafot etgan) – *Gʻaybat as-Sugʻro* davridagi eronlik oʻn ikki shia olimi, Shayx Saduqning otasi.
## Manbalar
Vali Xon masjidi

**Vali Xon masjidi** () – Bangladeshning Chittagong shahridagi 18-asrga oid sunniy masjidi. Masjid shaharning Chovk Bazar hududida joylashgan.

## Tarixi
Masjid 1713–1716-yillarda Chittagongdagi Boburiy harbiy qoʻmondoni (Faujdar) Valibey Xon tomonidan qurdirilgan. Chovk Bazar asoschisi Vali Xon shuningdek, masjidni doimiy taʼmirlash uchun vaqf sifatida yer ham ajratgan.

## Yana qarang

* Bangladeshda Islom
* Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Sayyid Shoh Najmuddin Qalandar

**Sayyid Shoh Najmuddin Gʻavsud Dahar Qalandar** (urdu: ; ; **Qutub ul Aqtob** nomi bilan mashhur; milodiy 1209 – 1324, ehtimol Hindistonning Dehli shahrida tugʻilgan) – qalandar va sunniy musulmon olimi, Chishtiya ordeni soʻfiy avliyosi. Hindiston yarim orolidagi eng mashhur soʻfiylardan biri sifatida tanilgan. Oʻz shajarasini Imom Husayn orqali Muhammad paygʻambarga bogʻlardi.

Dastlab Hazrati Nizomiddin Avliyo uni oʻziga murid qilib oldi va keyinroq uni Rumga yuborib, Shoh Xizr Rumiydan *fayz* olish buyurdi. Shoh Xizr Rumiy unga „Gʻavsud dahor“ unvonini berib, oʻziga xalifa etib tayinladi. Xalifalik olgach, Qalandar Arab, Ajam, Xitoy va Hindistonning Malava mintaqasiga yoʻl oldi.
## Manbalar
Abu Yaʼla ibn al-Farro

**Abu Yaʼla Muhammad ibn al-Husayn Ibn al-Farro** (990-yil aprel – 1066-yil 15-avgust; **al-Qoziy Abu Yaʼlo** yoki oddiygina **Ibn al-Farro** nomi bilan mashhur) – hanbaliylik qozisi va asariy teolog.

Abu Yaʼla XI asrning birinchi yarmida Bagʻdodda yashab ijod qilgan  olim, qozi va dastlabki musulmon huquqshunoslaridan biri boʻlib, u islomiy boshqaruv tizimi uchun tizimli huquqiy asosni shakllantirishda muhim rol oʻynagan. U oʻz davrining yetakchi faqihlaridan biri sifatida tan olingan.

## Ishlari
Al-Qoziy Abu Yaʼla koʻplab asarlar muallifi, jumladan:

* *Kitob al-Mu’tamad fi Usuliddin*
* *al-Ahkam as-Sultoniyya*
* *Ibtal at-Taʼvilot li-Ahbar as-Sifat*
* *al-‘Udda fi Usul al-Fiqh*
## Manbalar
Tears in the Club

**„Tears in the Club“** – ingliz qoʻshiqchisi va qoʻshiqlar muallifi FKA Twigsning kanadalik qoʻshiqchi va qoʻshiqlar muallifi The Weeknd ishtirokidagi qoʻshigʻi. U 2021-yil 16-dekabrda Twigsning birinchi miksteypi – *Caprisongs* (2022) dan birinchi singl sifatida chiqarildi. Ikkala sanʼatkor qoʻshiqni Ali Tamposi va prodyuserlar Cirkut, Arca va el Guincho bilan birgalikda yozgan.

## Tarixi va kompozitsiyasi
„Tears in the Club“ FKA Twigsning odatdagi musiqasidan mutlaqo oʻzgacha zamonaviy pop ohangiga yaqin, lekin „uni mashhur qilgan noziklliklari va buzilishlarni saqlab qoladi“. Qoʻshiq „ovozi baland raqsbop bit va atmosferaga ega sintezatorli“ R&B-pop qoʻshiq sifatida tasvirlanadi, Twigs va The Weeknd ijro etgan „qalb ogʻrigʻi va umidsizlikka toʻla“ satrlardan iborat ham deyiladi. U Arca tomonidan yaratilgan va ijro etilgan *@@@@* albomidagi „Phantasy“ trekidan interpolatsiya oladi. Twigs 2021-yil 13-dekabrda singlning chiqarilish sanasini va treyler videosini eʼlon qildi.

## Musiqiy klip
„Tears in the Club“ qoʻshigʻining musiqiy videosi 2021-yil 16-dekabrda premyera qilindi. Video klipga Amber Grace Johnson rejissyorlik qilgan. Klip FKA Twigsning yorqin chiroqlar bilan toʻldirilgan tungi klubda raqsga tushishi bilan boshlanadi. Twigs koʻchada yigʻlab yurib ketayotganida, bir guruh raqqoslar uni olib ketishadi. Qoʻshiqqa The Weeknd qoʻshilganida, Twigs akvariumda uning oldida chiqish qiladi, Abel esa uni koʻzida yosh bilan tomosha qiladi.

## Chartlar

## Manbalar
Hoshimiylar va Umaviylar oʻrtasidagi raqobat

**Hoshimiylar va Umaviylar oʻrtasidagi raqobat** VII–VIII asrlarda Quraysh qabilasiga mansub Makkaning ikki arab urugʻi, yaʼni Banu Hoshim va Umaviylar sulolasi oʻrtasidagi adovatni anglatadi. Ushbu raqobat ilk islom tarixi davomida yuz bergan muhim voqealarga sezilarli taʼsir koʻrsatgan.

## Kelib chiqishi
Anʼanaga koʻra, Banu Umayya va Banu Hoshim Quraysh qabilasining ajdodi boʻlgan Qusay ibn Kilabning oʻgʻli Abduanof ibn Qusaydan kelib chiqqan. Ularning ikkalasi ham Hijoz mintaqasidagi Makka shahridan chiqqan urugʻlar hisoblangan. Hoshimiylar oʻz nomlarini Hoshim ibn Abdumanofdan olgan boʻlsa, Umaviylar Abdumanofning boshqa bir oʻgʻli Abdushams ibn Abdumanofning avlodi boʻlgan Umayya ibn Abdushamsdan olgan.

Hoshim ibn Abdumanof (islom paygʻambari Muhammadning ota tomonidan katta bobosi) va Abdushams ibn Abdumanof birikkan egizaklar boʻlib, Hoshimning oyogʻi Abdushamsning boshiga bogʻlangan holda tugʻilgan. Rivoyatlarga koʻra, ular onaning qornidayoq raqobatlashgan va ularning har biri birinchi boʻlib tugʻilishni istagan. Egizaklarning tugʻilishi haqida eslanishicha, Hoshimning barmoqlaridan biri Abdushamsning peshonasiga bosilgan holda dunyoga kelgan. Rivoyatda aytilishicha, egizaklarning otasi Abdumanof ibn Qusay oʻgʻillarini qilich bilan ajratgan, baʼzi ruhoniylar ulardan sizib chiqqan qon kelajakda egizaklarning zurriyotlari oʻrtasida kechadigan urushlarga ishoradir, deb hisoblashgan. Arabistondagi munajjimlar esa Abdumanofning oʻgʻillarini qilich bilan ajratganini jiddiy xato deb bilgan va bu voqeani yomon alomat sifatida talqin qilganlar.

## Manbalar
Pir Hamiduddin Sialvi

**Pir Xoʻja Hamiduddin Sialvi** (1936 &#x2013; 2020-yil 17 sentyabr) – Pokistonning Sargoda shahridagi Sial Sharif ziyoratgohining *sajjada nashini* boʻlgan pokistonlik maʼnaviy yetakchi va siyosatchi. Umuman olganda, uning oilasi Barelvi maktabiga mansub, garchi ular oʻzlarini „Barelvi“ deb atashni maʼqul koʻrishmasa-da.

U 1988-yilning martidan 1991-yilning martigacha va yana 1991-yilning martidan 1994-yilgacha PML (N) partiyasi nomzodi sifatida Pokiston senati aʼzosi boʻlgan.

## Tarixi
U 1936-yilda Sial Sharifning dindor oilasida tugʻilgan boʻlib, boshlangʻich taʼlimni Dorul-Ulum-Ziyo-Shamsul-Islomdan olgan. Keyinchalik u Dorul-Ulum-Diniyada vaʼz va taʼlim berishni boshlagan va bu faoliyatini keyingi yigirma yil mobaynida davom ettirgan.

## Vafoti
2020-yil 17-sentyabrda vafot etdi. Janoza namozida uning minglab izdoshlari qatnashdi.

## Manbalar
Jund al-Urdunn

**Jund al-Urdunn** (; ) – ilk islom davrida Bilod ash-Shom (Islomiy Suriya)hududining beshta harbiy-maʼmuriy okrugidan biri. Roshidun xalifaligi davrida tashkil etilgan boʻlib, Umaviylar va Abbosiylar xalifaliklari hukmronligi davomida poytaxti Tiberias shahri boʻlib qolgan. Mazkur okrug janubiy Jabal Lubnon togʻlari, Galileya, janubiy Havron, Golan tepaliklari va sharqiy Iordaniya vodiysining katta qismini (ayniqsa, shimoliy hududlarini) oʻz ichiga olgan.

## Aholisi

### Galileya
Galileya IX asr arab geografi Yaʼqubiy (vafoti: 891-yil) tomonidan „Jabal al-Jalil“ deb atalgan boʻlib, tarixchi ushbu hududda Banu Amila qabilasi arablari yashaganini qayd etgan. Michael Ehrlichning taʼkidlashicha, gʻarbiy va quyi Galileya aholisi ilk islom davridayoq, asosan, islom dinini qabul qilgan boʻlsa-da, sharqiy Galileyada islomlashuv jarayoni biroz uzoqroq davom etgan va Mamluklar davriga qadar choʻzilgan.

## Yana qarang

* Suriya hududi
* Iordan daryosi
* Levant
* Mashriq
* Oʻrta Sharq
* Shom

## Manbalar
Jund Filastin

**Jund Filasṭīn** (; Falastin harbiy okrugi) – 630-yillardagi Levant (Shom) hududining musulmonlar tomonidan zabt etilishidan soʻng tashkil etilgan Umaviylar va Abbosiylar davridagi Bilod ash-Shom (Shom) viloyatining harbiy okruglaridan biri. Qadimgi *Palaestina Prima* va *Palaestina Tertia* hududlarining katta qismini oʻz ichiga olgan boʻlib, poytaxt sifatida yangi tashkil etilgan Ramla shahri tanlangan. Ushbu okrugda markaziy shahardan boshqariladigan oʻn bitta maʼmuriy birlik (*kura*) mavjud boʻlgan.

## Yana qarang

* Suriya (mintaqa)
* Uboda ibn as-Somit

## Manbalar
Jund Dimashq

**Jund Dimashq** () Umaviylar va Abbosiylar xalifaligi davrida Suriya hududi boʻlinib, uning oʻrnida tashkil etilgan sub-viloyatlar (*ajnad*, birlikda: *jund*) orasida eng kattasi boʻlgan. Oʻz nomini poytaxt va eng yirik shahar hisoblanmish Damashq (Dimashq) shahridan olgan. Damashq shahri, shuningdek, Umaviylar davrida ham xalifalikning poytaxti boʻlgan.

## Noiblar

### Umaviylar davri

* Dahhok ibn Qays al-Fihriy (661–680; xalifa Muoviya I davrida noiblik qilgan).
* Abdurahmon ibn Ummu al-Hakam as-Saqafiy (685–705-yillardagi xalifa Abdulmalik hukmronligi davrida noiblik qilgan, biroq aniq yillari nomaʼlum).
* Abdulaziz ibn al-Volid (noiblik davri nomaʼlum, 705–715-yillarda otasi xalifa al-Volid I davrida noiblik qilgan).
* Muhammad ibn Suvayd ibn Kulsum al-Fihriy (715–720-yillar, Dahhok ibn Qaysning qarindoshi boʻlib, xalifa Sulaymon ibn Abdulmalik davrida noiblik qilgan va nomaʼlum muddat davomida xalifa Umar II davrida ham vazifasini davom ettirgan).
* Dahhok ibn Abdurahmon al-Ashʼariy (717–720-yillarda xalifa Umar II hukmronligi davrida noiblik qilgan, biroq aniq yillari nomaʼlum).
* Abdulloh ibn Abdurahmon ibn Utba al-Fihriy (720–724-yillar davomida xalifa Yazid II davrida noiblik qilgan, biroq aniq yillari nomaʼlum).
* Volid ibn Talid al-Murriy (720–732 yillarda xalifa Yazid II davrida noiblik qilgan, biroq aniq yillari nomaʼlum. Xalifa Hishom ibn Abdulmalik tomonidan 732-yilda yana qayta Mosul noibi etib tayinlangunga qadar ushbu vazifani davom ettirgan).
* Hakam ibn Volid ibn Yazid ibn Abdulmalik (743–744-yillar, otasi xalifa Al-Volid ibn Yazid davrida noiblik qilgan).
** Abdusamad ibn Muhammad ibn al-Hajjoj (743–744-yillar, Hajjoj ibn Yusufning nabirasi, Hakam ibn Volidning oʻrinbosari sifatida xizmat qilgan).

## Manbalar