Protea cynaroides

***Protea cynaroides***, shuningdek, **shoh** proteasi deb ataladigan, gulli oʻsimlikdir. Bu *Protea* turkumiga mansub eng katta gul boshiga ega turdir. Turlar, shuningdek, **gigant protea**, **honeypot** yoki **shoh shakar buta** nomlari bilan ham tanilgan. Janubiy Afrikaning janubi-gʻarbiy va janubiy qismlarida keng tarqalgan.

Qirol proteasi Janubiy Afrikaning milliy gulidir. Shuningdek, u Janubiy Afrika milliy botanika instituti tomonidan boshqariladigan Protea Atlas loyihasining ramzi hisoblanadi.

Qirol proteasi bir nechta rang shakllariga ega. Bogʻbonlar tomonidan 81ta nav tan olingan. Baʼzi navlarda gulning pushti rangi va barglarning qizil chegaralari, sariq rangga oʻzgargan.

*Protea cynaroides* oʻzining qalin yer osti poyasi sababli oʻrmon yongʻinlaridan omon qolishga moslashgan, unda koʻplab harakatsiz kurtaklar mavjud. Bu kurtaklar oʻsimlikka yongʻindan keyin yana oʻsishga yordam beradi.

## Taksonomiya

*Protea cynaroides* — Proteaceae oilasining protea turkumiga mansub. Oila 1600 ga yaqin turni oʻz ichiga olgan 80 ga yaqin turkumdan iborat. U asosan Janubiy yarimsharda, Janubiy Afrika Avstraliya, Janubiy Amerikada tarqalgan. Baʼzi turlari ekvatorial Afrika, Hindiston, Janubiy Osiyo va Okeaniyada ham uchraydi.

### Etimologiya
*Protea* turkumining nomi yunon xudosi Proteus nomidan kelib chiqqan. U oʻz koʻrinishini turli xil shakllarga oʻzgartira oladigan xudo.

C*ynaroides* soʻzi gul boshlarining artishokga oʻxshash koʻrinishini bildiradi. Artishok *Cynara* turkumiga tegishli.

## Tavsif
*P. cynaroides* — qalin poyasi va yirik toʻq yashil, yaltiroq barglari boʻlgan buta. Koʻpgina oʻsimliklar yetuk boʻlganda bir metr balandlikda boʻladi, lekin yashash joyiga qarab  gacha boʻlishi mumkin. *P. cynaroides* ning „gullari“ diametri . Katta, kuchli oʻsimliklar bir mavsumda oltitadan oʻntagacha gul boshini hosil qiladi, baʼzi turlar bir oʻsimlikda qirqtagacha gul boshini berishi mumkin.

## Ekologiya

Gullar bir qator nektarxoʻr qushlar, asosan quyosh qushlari, qandli qushlar, jumladan, toʻq sariq koʻkrakli quyosh qushi (*Anthobaphes violacea*), janubiy ikki yoqali quyosh qushi (*Cinnyris chalybeus*), malaxit quyosh qushi (*Nectarinia famosa*) tomonidan changlantiriladi.

Gullarni qushlardan tashqari hasharotlar ham changlantiradi, masalan, asalarilar, Cape asalarilar, qoʻngʻizlar, Scarabaeidae, *Trichostetha fascicularis* va maymun qoʻngʻizlari.

Boshqa koʻplab *Protea turkumi* turlari singari, *P. cynaroides* ham oʻrmon yongʻinlaridan keyin koʻpayish va qayta tiklanish xususiyatga ega. *P. cynaroides* yongʻindan keyin oʻzining yer osti poyasidagi kurtaklar orqali koʻpayadi.

## Sport
Qirol protea Janubiy Afrikaning milliy gulidir va shu sababli gulning nomi milliy kriket jamoasiga berilgan.

## Galereya

Fayl:Protea cynaroides 'Arctic Ice' kz3.jpg|Protea cynaroides oq gulli navi
Fayl:Protea flower02.jpg
Fayl:Protea flower.jpg
Fayl:Protea cynaroides 1.jpg
Fayl:Protea cynaroides 2.jpg
Fayl:Protea cynaroides 4.jpg
Fayl:Protea cynaroides 5.jpg
Fayl:Protea cynaroides 6.jpg
Fayl:Protea cynaroides flower.jpg
Fayl:King Protea 01.jpg
Fayl:Protea P1010883.JPG
Fayl:Protea P1010885.JPG
Fayl:King Protea bush.jpg
Fayl:King Protea flower towards end of flowering.JPG


## Manbalar