Kishinyov xalqaro aeroporti

**Kishinyov xalqaro aeroporti** (; ) – Moldovaning asosiy xalqaro aeroporti. Mamlakat poytaxti Kishinyov shahri markazidan  janubi-sharqda joylashgan. Moldovaning flagman aviakompaniyasi Air Moldova uchun bosh qarorgoh vazifasini bajaradi.

2024-yil 18-yanvarda aeroportning IATA kodi **KIV**dan (**Ki**shinyo**v**dan olingan, shaharning ruscha nomi va inglizchadagi avvalgi nomi) **RMO**ga (**R**epublica **Mo**ldova, ruminchada Moldova Respublikasi) oʻzgartirildi. Bu Moldovadagi muntazam yoʻlovchi parvozlarini amalga oshiruvchi yagona aeroport.

## Tarixi
### Dastlabki yillari
Kishinyovga birinchi muntazam reys 1926-yil 24-iyunda Buxarest–Galats–Kishinyov va Yassi yoʻnalishida boshlangan. Parvozlarni dastlab CFRNA, keyinchalik LARES amalga oshirgan. Aeroportda Kishinyovga birinchi reys tasvirlangan esdalik lavhasi oʻrnatilgan.

Yiliga 1,2 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega boʻlgan asosiy terminal 1970-yillarda qurilgan.

### 1990-yillardan keyingi rivojlanishi

1995-yil 31-mayda Kishinyov aeroportiga xalqaro aeroport maqomi berildi.

2002-yilda Turkiyaning Akfen Holding kompaniyasi tomonidan aeroportda katta modernizatsiya va rekonstruksiya ishlari yakunlandi.  lik yangilangan eski terminal binosiga  maydonga ega qoʻshimcha terminal binosi qoʻshildi. Loyiha  parda devorlari,  kompozit panellar,  asfalt yoʻl, kunlik  quvvatga ega tozalash inshooti, toʻliq mexanik isitish, ventilyatsiya va elektr tizimlari, shuningdek, rentgen xavfsizligi, bagajni qayta ishlash, master soat va parvoz maʼlumot tizimlari barpo etishni qamrab oldi. Aeroportning yillik sigʻimi 5,4 million yoʻlovchigacha oshirildi.

Kishinyov xalqaro aeroporti Xalqaro aeroportlar kengashining aʼzosi.

Rossiyaning Ukrainaga bosqini munosabati bilan Moldova havo hududi yopilganligi sababli aeroport 2022-yil 24-fevralda vaqtincha yopildi. 2022-yil 22-mart kuni Moldova Fuqarolik aviatsiyasi boshqarmasi mamlakat havo hududini qisman ochdi, bu esa aeroportdagi ishlarning qayta tiklanishiga olib keldi.

2023-yil 14-martda Wizz Air havo boʻshligʻi xavfsizligi bilan bogʻliq xavotirlar tufayli Moldovaga/Moldovadan parvozlarni toʻxtatdi. Shundan soʻng Moldova parlamenti prezidenti Igor Grosu Ryanair vakillari bilan uchrashib, aviakompaniyani Wizz Airni asosiy arzon aviakompaniya sifatida almashtirish maqsadida aeroportda parvozlarni amalga oshirishga ishontirdi.

## Infratuzilmasi
2009-yilda aeroportda oʻnta roʻyxatga olish stoli va beshta darvoza bor edi. VIP va CIP mehmonlarga VIP terminalda maxsus xizmatlar taklif etiladi. Ikkinchi qavatdagi tashrif buyuruvchilar uchun terassa 2006-yil dekabr oyida ochilgan.

Ilgari yoʻlovchilar pasportini, chiptasini va roʻyxatdan oʻtishini (xorijliklardan talab qilingan) taqdim etishlari kerak boʻlgan. Shundan keyin yoʻlovchilar roʻyxatga olish zaliga ruxsat berilgan. Elektron chiptalarning joriy etilishi va xorijliklar uchun roʻyxatdan oʻtishning bekor qilinishi bilan aeroport 2006-yil oxirida qayta tashkil etildi. Natijada roʻyxatga olish zali kengaydi va bojxona nazorati endi roʻyxatdan oʻtgandan keyin amalga oshiriladigan boʻldi.

Aeroportni kengaytirish rejalashtirilgan. Loyiha Kishinyov xalqaro aeroportining mavjud uchish-qoʻnish yoʻlagi, taksi yoʻllari, apronlar va rampalar, muhandislik ishlari, xavfsizlik uskunalari va boshqa bogʻlangan asosiy aktivlarini reabilitatsiya qilish va modernizatsiya qilish uchun 19 million yevro miqdoridagi kreditni oʻz ichiga oladi. Yevropa investitsiya banki (YIB) YTTB bilan teng miqdorda qoʻshma moliyalashtirish imkoniyatini koʻrib chiqmoqda. 2017-yil oxiriga kelib, ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishi rejalari eʼlon qilindi. Ushbu uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud uchish-qoʻnish yoʻlagidan shimolda joylashgan hozirgi taksi yoʻlining oʻrnini egallaydi. Loyiha 2017-yil boshida boshlangan. 09–27 uchish-qoʻnish yoʻlagi 2018-yil 13-sentabrda ishlay boshladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Quyidagi aviakompaniyalar Kishinyov xalqaro aeroportida muntazam va charter reyslarini taklif qiladi:

## Statistikasi

2022-yil Kishinyov aeroporti 2,31 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu bir yil oldingiga (1,84 million yoʻlovchi) nisbatan 25% koʻpdir.

### Yoʻnalishlar

## Boshqa inshootlari
* Aeroport hududida Moldova Fuqaro aviatsiyasi boshqarmasining ham bosh ofisi joylashgan.

## Yer usti transporti

Aeroportga qatnovchi avtobus va trolleybus yoʻnalishlari mavjud.

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar
* 1970-yil 15-may kuni soat 11:49 da Aeroflotning Ulyanovsk uchuvchilar malakasini oshirish bilim yurtiga qarashli Antonov An-10A  samolyoti aylanib chiqish vaqtida ikkila dvigateli ham ishdan chiqib, qulab tushdi. Bortdagi 11 nafar odamning hammasi halok boʻldi.
* 2008-yil 11-aprel kuni Kata Air Transport 007-reysini amalga oshirayotgan Sudanning yuk tashuvchi An-32 samolyoti Antaliya orqali Venadan Xartumga uchayotganda Kishinyov aeroporti yaqinida qulab tushdi. Bortdagi sakkiz nafar odamning hammasi halok boʻldi. Samolyot dvigatelidagi nosozliklar tufayli endigina taʼmirlangan aeroportga qaytayotgan boʻlgan.
* Oʻz mamlakatida jinoiy ishda qoʻzgʻatilgan va Turkiyadan Moldovaga kirishiga ruxsat berilmagan 43 yoshli Tojikiston fuqarosi Rustam Ashurov 2023-yil 30-iyun kuni chegara politsiyasi xodimidan qurolni tortib oldi va oʻt ochdi. Natijada politsiya xodimi va aeroport xafvsizligi xodimi halok boʻldi, bir necha kishi yaralandi. Qurollangan odam yaralandi va hibsga olind. U uch kundan keyin kasalxonada vafot etdi.

## Qiziqarli faktlar
2019-yil moldovalik haykaltarosh Veaceslav Jiglitski yoʻlovchilarni qabul qilish zalida „Ekipaj“ haykallar turkumini yaratdi.

Aeroportga kiraverishda foydalanishdan chiqarilgan Tu-134 samolyotiga yodgorlik oʻrnatilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* State Administration of Civil Aviation Administration of Moldova