open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Israil Saparbay

**Israil Saparbay** (1941-yil 15-may, Qoʻshrabot tumani, Samarqand viloyati) – qozoq shoiri, dramaturg, tarjimon, bastakor. „Platina Tarlani“ mustaqil mukofoti laureati. „Parasat“ ordeni sovrindori (2012).

## Hayoti
Israil Saparbay 1941-yil 15-mayda Oʻzbekistonning Samarqand viloyatining Qoʻshrabod tumanida tugʻilgan.

Chimkent pedagogika institutining filologiya fakultetini tamomlab, bir necha yil „Janubiy Qozogʻiston“ gazetasida ishlagan.

1973–1975-yillarda Olmaota oliy partiya maktabini tamomlagan.

1976–1983-yillarda Qozogʻiston Yozuvchilar uyushmasining Chimkent viloyatlararo boʻlimida adabiy maslahatchi boʻlib ishlagan, 1983-yilda esa „Jalin“ nashriyotiga katta muharrir lavozimiga oʻtkazilgan.

1984–1985-yillarda „Qozoq adabiyoti“ gazetasida sheʼriyat boʻlimi mudiri sifatida faoliyat yuritgan.

1985–1992-yillarda „Jazuchi“ nashriyotida sheʼriyat boʻlimi mudiri, soʻngra „Qozoqfilm“ telestudiyasi bosh muharrir oʻrinbosari boʻlgan.

1997–1998-yillarda Tashqi ishlar vazirligining MDH davlatlari departamentining birinchi kotibi vazifasida ishlagan.

1998–1999-yillarda Qozogʻistonning Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonasida ikkinchi kotib lavozimida ishlagan. Ilk sheʼrlari 1975-yilda nashr etilgan. „Көктем тынысы“ nomli jamoaviy toʻplamdan ijod namunalari oʻrin olgan. Qozogʻistonda oʻtkazilgan „Zalin“ tanlovi gʻolibi. 150 ga yaqin qoʻshiq matni muallifi. Teatr sahnasida „Ауылдан келген ару“, „Әмір-Темір“, „Абай-Тоғжан“, „Сыған серенадасы“, „Махаббат мейрамы“ spektakllari namoyish etilgan.

## Mukofotlari
# Xalqaro turk sheʼriyati festivali laureati
# Qozogʻiston Yozuvchilar uyushmasi mukofoti laureati
# I. Jansukirov nomidagi mukofot va J.Jabayev nomidagi xalqaro mukofot sovrindori
# 2008-yil – „Ostonaga 10 yil“ medali
# 2012-yil – Sabab tartibi
# Chimkentning faxriy fuqarosi.

## Manbalar
Demet Akbağ

**Demet Akbağ** (tahallusi **Iybar**; 1959-yil 23-dekabrda tugʻilgan) – turk teatr va kino aktrisasi.

## Biografiya
Demet Akbağ 1959-yil 23-dekabrda Denizli shahrida tugʻilgan. U Benan va Oktay Iybarning uchinchi farzandi. Bobosi shaharda adliya boʻlimi boshligʻi boʻlganligi sababli oilasi bilan oʻsha paytda Denizlida yashashgan. Uning otasi esa jurnalist va fotograf edi. Uning Sedef va Kamol ismli ikkita katta ukasi bor. 13 yoshida ota-onasi ajrashganida, onasi va buvisi bilan 1972-yilda Istanbulga koʻchib oʻtishdi.

Keyinchalik u Istanbul qizlar litseyiga oʻqishga kirdi. Ota-onasi ajrashgach, Erenkoʻy qizlar oʻrta maktabiga oʻqishga kirdi va oʻqishni shu yerda tugatdi. 1982-yilda oʻrta maktabni tugatib, Istanbul shahar konservatoriyasiga oʻqishga kirdi va toʻrt yil ichida u yerni tamomladi. Uning birinchi nikohi, 21 yoshida, toʻrt yil davom etdi. Demet oʻzining professional faoliyatini 1980-yillarning boshida teatrda, keyin esa 1987-yildan boshlab televidenieda boshlagan. Oʻsha yili u Turkiya Jurnal muxbirlari uyushmasi tomonidan „Yilning televideniye yulduzi“ deb tanlandi.

Akbağ koʻplab mukofotlar bilan taqdirlangan, jumladan „Oltin“ va „ *Vizontele“* filmidagi roli uchun Sadri Alisik „Eng yaxshi qahramon aktrisasi“, *"Sen Hiç Ateşböceği Gördün mü?" filmi* uchun Afife Jale Eng yaxshi ayol aktyor, 1993-yilda *"Tersine dunyo" filmi* uchun „Oltin kapalak“, 1995-yilda Ismoil Dumbullu (Suna Pekuysaldan keyin bu mukofotni qoʻlga kiritgan birinchi aktrisa), „Oltin kapalak“ – 1996, 1997 va 1998-yillarda „Yilning eng yaxshi komediya yulduzi“ va MGD-Komediya mukofotlari. 1996-yil va 1997-yillarda rassom mukofoti. Shuningdek, u BKM aktyorlari bilan ish boshlaganidan beri televidenieda turli bosh rollarni ijro etgan, jumladan *Bir Demet Tiyatro* va *Ölümsüz Aşk*, *Otogargara*, *Sen Hiç Ateşböceği Gördün mu?*, va *Bana Bir Şeyler Oluyor*, shuningdek *, Firuze qayerda?*, *Eyyvah Eyvah*, *Eyyvah Eyvah 2* va *Eyyvah Eyvah 3*. Kann mukofotiga sazovor boʻlgan „Kish Uykusu“ filmida Haluk Bilginer bilan bir necha bor oʻynagan.

## Filmografiya

## Manbalar

## Yana qarang

* 
* Biyografi.net – ''Biography of Demet Akbağ'' 
* Biyografi.info Demet Akbağ
Mixaylo Yovanovich

**Mixaylo Yovanovich** (serb tilida: Mixalo Ĉovanović ; 1989-yil 15-fevral , Titovo Uziche) – serb futbolchisi, himoyachi ampulasida oʻynaydi. Hozirgi kunda Kuching City klubi futbolchisi.

## Faoliyati
Mixaylo Yovanovich faoliyatining dastlabki yillarida Uziche shahrining bir qancha mahalliy klublarida toʻp surdi. Mixaylo Manchester United F.C. klubining futbolchisi Nemanya Vidich bilan vatandosh hisoblanadi. Serbiyada u FK Mladost Luchani va FK Sloga Pojega jamoalarida oʻynadi. Ushbu mahalliy klublar Yugoslaviyaning ikkinchi ligasida qatnashgan.

2013-yilning bahorida Mixaylo HFK Olomouc jamoasining asosiy tarkibida oʻynay boshladi. U yerda Mixal Kovář bilan birga yaxshi oʻyinlar koʻrsatdi. Mavsumdan yakunida Olomouts klubi 4-oʻrinni egalladi. Keyingi mavsumda jamoa Moraviya-Sileziya futbol ligasining quyi ligasida qatnashish uchun ariza topshirdi. Ammo Yovanovich ikkinchi liga jamoasi Karvina taklifini qabul qildi. 2013-2015-yillarda Karvina futbol klubida toʻp surdi. U yerda murabbiy Yozef Mazura boshchiligida jamoaning asosiy futbolchisiga aylandi.

2014-yil 20-sentabr, shanba kuni u oʻyindan oldingi mashgʻulot vaqtida yuzidan jarohat oldi va 2015-yilning 11-apreliga qadar ikkinchi liga oʻyinlarida oʻynamadi. U 2015-yilning mart oyida yuziga niqob taqqan holda uchinchi divizion klubi Orlovada oʻynay boshladi.

Mixaylo Yovanovich 2015-yilning kuzida Karvinaga qaytdi va mavsumni ushbu klubda yakunladi.

2016-yilning yanvar oyida u birinchi liganing Zbrojovka Brno klubiga oʻtib, ikki yarim yillik shartnoma imzoladi. 2016-yil 13-fevral, shanba kuni u Praganing „Slaviya“ maydonida Chexiyaning oliy ligasisida debyut qildi (Zbrojovka Brno 0:2 hisobida magʻlub boʻldi). Mixaylo oʻyinning 73-daqiqasida gol urdi, ammo bu golni bosh hakam Tomash Kochourek hisobga olmadi. 2017-yilning yanvarida u Zbrojovkani ijara asosida tark etdi va oldingi klubi (ikkinchi liga jamoasi) Karvinaga oqaytdi. 2017-yilning yozida u Zbrojovkaga qaytdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Player Information on MFK Karviná website
* Player Information on Livesport.cz
* Profile at srbijafudbal.com
Light Yagami

**Light Yagami** (yaponcha: 夜神 月ライト) - Tsugumi Ohba va Takeshi Obata tomonidan yaratilgan *[[Death Note]]* (bundan so'ng "O'lim daftari") mangasining asosiy qahramoni.  U O'lim daftarini topib olgan o'ta mulohazali, daho, ammo hayotdan zerikkan qahramon sifatida tasvirlangan (O'lim daftari bu — yapon mifologiyasidagi o'lim xudosi Shinigami Ryuk tomonidan yerga tashlab yuborilgan, ismi va yuzi aniq boʻlgan istalgan odamni g'ayrioddiy tarzda o'ldirishga imkon beradigan daftar). Dunyodagi notengliklarda hafsalasi pir boʻlgan Light  nomi ostida o'zi keraksiz deya hisoblagan insonlarni daftar yordamida o'ldira boshlaydi. Jinoyat va yovuzlikdan xoli dunyoni yaratishga  bel bog'lar ekan, u o'zini Yangi Dunyo — Adolat Dunyosining xudosi deya ataydi. Uning qotilliklari jinoyatchilar orasida qo'rquv ruhini uyg'otgach, dunyoning 1-raqami detektivi — L nomi bilan tanilgan izquvar uning iziga tushadi.

Animening asl yaponcha versiyasida unga Mamoru Miyano va inglizcha versiyasida Brad Swaile ovoz bergan. Ushbu anime shu qadar mahorat bilan animatsiyalashtirilgan va ovoz berilganki, hattoki tanqidchilarning olqishlariga ham sazavor boʻlgan.

## Ismning kelib chiqishi
O'lim daftari mangasi  muallifi Tsugumi Ohbaning aytishicha, manga muharriri "Light" ismi uchun aynan "Yagami"  familiyasini taklif qilgan.("Yagami" kanjisi bir paytda "tun" va "xudo" degan ma'nolarnini anglatadi).

### Manba
* EnWiki 
* IMDB
Oklend universiteti

**Oklend universiteti** (ingliz tilida: University of Auckland, qisqartma nomi: **UoA** ) Yangi Zelandiyaning Oklend shahrida joylashgan davlat tadqiqot universitetidir . Ushbu universitet  Yangi Zelandiyadagi eng katta, eng keng qamrovli va eng yuqori oʻrinli universitetlaridan biri boʻlib, QS World University Rankings reytingida doimiy ravishda 100 ta eng yaxshi universitetlar qatoridan joy oladi.  Bugungi kunda Oklend universitetining beshta kampusida 40 000 ga yaqin talabalar tahsil oladi. Talabalar soni bo'yicha ham  Yangi Zelandiyaning eng yirik universiteti hisoblanadi.

## Tarix

### Kelib chiqishi
Oklend universiteti 1883-yil 23-mayda *Oklend universiteti kolleji* sifatida tashkil etilgan . Ushbu davrda universitetni boshqarish Jon Chapman Endryu  zimmasiga yuklangan edi.

### Tadqiqot madaniyatini rivojlantirish
Universitet 1930-yillargacha, Buyuk Depressiya davrida akademik tadqiqotlarga qiziqish kuchayguniga qadar juda kam tadqiqotlar  olib bordi. Shu nuqtada, kollej ijroiya kengashi Jon Beagleholning munozarali ravishda ishdan bo'shatilishidan so'ng  akademik erkinlik foydasiga bir nechta rezolyutsiyalar chiqarildi, bu esa universitetni o'sishini rag'batlantirdi.

### Kampuslar

### Reyting
 
Oklend universiteti Yangi Zelandiyaning yetakchi universitetlaridan biridir.

## Taniqli odamlar

* Alexandra Brewis Slade - antropolog
* Margaret Brimble - organik kimyogar
* Dianne Brunton - ekologiya bo'yicha akademik, Massey universiteti professori
* Jemma Field - tarixchi
* Kollin M. Flood - Ottava universiteti professori va Kanada Qirollik jamiyati a'zosi
* Rom Xarre - Oksford faylasufi
* Kristian Xartinger - anorganik kimyogar
* Garri Hawthorn - kanadalik antropolog
* Jon Gud - Oksford universitetining sobiq prorektori
* Sharlotta Makdonald - tarixchi
* Diane M. Mackie - ijtimoiy psixolog
* Syuzan Moller Okin - faylasuf
* Papaarangi Meri-Jeyn Rid - sog'liqni saqlash bo'yicha akademik
* Terri Sturm - ingliz tili professori
* Rori Svitman - tarixchi
* Ronald Saym - XX asrning taniqli Yangi Zelandiya klassikasi
* Tarisi Vunidilo - fijilik arxeolog va kurator
* Rorden Uilkinson - siyosiy iqtisodchi

## Manba
Adaviye Efendiyeva

**Adaviye Efendiyeva** (; 1879, Yevpatoriya – 1944, Samarqand yaqini, Oʻzbekiston) – ornek texnikasida ishlagan qrim-tatar rassom-ornamentalisti.

## Hayoti

Adaviye Efendiyeva 1879-yilda Qrimning Yevpatoriya shahrida tugʻilgan. Yoshligidan buvisi unga kashtachilik va toʻquvchilik sanʼatini oʻrgatgan. U dastlab 12 yoshida kashta tikuvchi (kergef) dastgohida ishlashni oʻrgangan. 4 yildan soʻng otasi unga dastgoh (toʻquma tezyah) sotib oldi. Qizini oʻrgatish uchun toʻquvchini yolladi. 1928-yilda Yevpatoriya muzeyining milliy kashtachilik toʻgaragining rahbari boʻlib ishlagan. Toʻgarakda kashta tikish texnikasini oʻrgatish bilan shugʻullangan. 1930-yilda artel ishchisi, keyin „Eski oʻrnek“ („Qadimgi naqsh“) artelida kashtachilik boʻyicha instruktor boʻlgan. Adaviye Efendiyeva 1937-yilgacha 500 dan ortiq bezaklarni yaratdi. 1944-yilda Samarqand yaqinida deportatsiya paytida vafot etgan.

## Ijodi
19351935-yildan boshlab u badiiy koʻrgazmalarda qatnashdi. Birinchi marta uning rasmlari Moskvadagi qrim-tatarlari va karaitlari xalq amaliy sanʼati ustalarining koʻrgazmasida, shuningdek, tasviriy sanʼat boʻyicha I Butunrossiya havaskorlar koʻrgazmasida namoyish etildi. Uning bezaklari bilan yaratilgan mahsulotlar Yevropa va AQShda namoyish etilgan. 200 dan ortiq ornamental kompozitsiyalar muallifi. Uning asarlaridan dasturxon, toʻy sochiqlari, naqshli belbogʻlar tasvirlanadi. Sanʼatshunos Ismet Zaatovning soʻzlariga koʻra, uning ishlari noyob kompozitsiyasi bilan ajralib turadi. Adaviye Efendiyevaning oʻzi oʻz kompozitsiyalari haqida shunday degan: „*Mening bezaklarim – mening fikrim“* . Uning shogirdlari orasida Yevpatoriyadagi „Promshvey“ artelidagi kashtachilar Aliyeva, Bekirova va boshqalar bor. Adaviye Efendiyevaning eskizlari va rasmlari Taurida markaziy muzeyi (Simferopol) fondlarida saqlanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* *Исмет Заатов.* Крымскотатарское декоративно-прикладное и изобразительное искусство. — Симферополь : ТАРПАН, 2003. — 336 с.
* *П. Я. Чепурина.* Орнаментальное шитьё Крыма. — Москва; Ленинград : Всесоюзное кооперативное объединенное издательство, 1938. — 63 с.
* Творчество крымских вышивальщиц // Красный Крым. - 1936. - 15 нояб.; 1937. - 29 сент.
* *Иоффе М.* Вышивальщицы // Красный Крым. - 1940. - 8 марта
* *П. Чепурина.* Творцы орнамента // Красный Крым. — 1940. — 14 марта.
* Крымскотатарские художники : биобиблиограф. словарь / сост. Э. Я. Черкезова. — Симферополь : Доля, 1999.
Nurota shahri yodgorligi

**Nurota shahri yodgorligi** – Sirdaryo viloyati Sayxunobod tumani, Sholikor jamoa xoʻjaligi hududida joylashgan yodgorlik. Shaharning maydoni 40-45 gektardan iborat boʻlgan. Hozirgi davrda yodgorlikning maydonining bir qismi oʻzlashtirib yuborilgan. Boshqa bir qismi ekin ekiladigan yerlarga qoʻshib olingan, bir qismi ustida zamonaviy qishloq joylashgan, qolgan 7,5 gektar balandlikda joylashgan hududi esa qabriston uchun ajratilgan. Nurota shahri IX asr oxirlarida, Sirdaryoning oʻng sohilidagi Banokat shahriga karvonlar oʻtuvchi, qoʻrgʻon qoʻnalgʻa sifatida vujudga kelgan. Shahar hududida hayot XI asrning birinchi yarmigacha davom etgan. Nurota shahri hayotining ikkinchi yuksalish davri moʻgʻul istilolaridan keyingi paytga toʻgʻri keladi. Shahar oʻrta asrlarda Xushkat nomi bilan atalgan. Arxeolog Yuriy Buryakov boshchiligida 1970-yillarda CHoch – Iloq ekspeditsiyasi tadqiqotlarida 1984-yilda Sirdaryo otryadi sopol buyumlar, pishgan gʻishtlar namunalari va 1003—1004-yillarda ash Shoshda al-Odilxon nomidan zarb etilga qoraxoniy fuls tangasi topilgan. 1987—1989-yillarda arxeolog A.Gritsina tomonidan qazishma ishlari oʻtkazilgan. Nurota shahri yodgorligidan qazib olingan sopol buyumlar qoldigʻi, numizmatikaga oid tangalar Xushkatning Choch (Shosh) bilan doʻstona munosabatda ekanligini isbotlaydi. Ikkinchi tarafdan esa, ushbu shahar Ustrushona shaharlari hamda somoniylarning Kultepa (Sovot) shahri oʻrtasida doimiy munosabat mavjudligini ashyoviy dalillar orqali koʻrsatadi. Nurota shahri xarobalarining tashqi qiyofasidan markaziy minora mavjudligi, shaharning shimol tomonidan janubiga markaziy yoʻl oʻtgan. Shahar taraqqiyotidsa Movarounnahrning janubdagi viloyatlarini shimol bilan birlashtiruvchi karvon yoʻli muhim rol oʻynagan. Arab geograflari maʼlumotiga qaraganda ushbu yoʻl Xovos hududidan oʻtgan. Ibn Xurdodbek maʼlumotlariga koʻra Xovosdan ash-Shosh daryosining sohiligacha 9 forsax boʻlgan. Soʻngra Banokat koʻprigidan oʻtilgan.

## Manbalar
O'pka transplantatsiyasi

**Oʻpka transplantatsiyasi** – jarrohlik amaliyoti boʻlib, unda bir yoki ikkala oʻpka donor oʻpkasi bilan almashtiriladi. Donor oʻpkasini tirik yoki vafot etgan donordan olish mumkin..Tirik donor faqat bitta oʻpka segmentini berishi mumkin.'Baʼzi oʻpka kasalliklarida qabul qiluvchiga ikkita oʻpka kerak boʻlishi mumkin. Kistozli fibroz kabi boshqa oʻpka kasalliklarida qabul qiluvchi ikkita oʻpka olishi kerak. Oʻpka transplantatsiyasi bilan bogʻliq maʼlum xavflar mavjud boʻlsa-da, ular umr koʻrish davomiyligini uzaytirishi va oʻpka kasalligining soʻnggi bosqichi boʻlganligi uchun hayot faoliyatini oshirishi mumkin.

## Saralash shartlari
Oʻpka transplantatsiyasi – bu oʻpka kasalligining soʻnggi bosqichi boʻlgan va boshqa barcha davolash usularida bemor ahvoli yaxshilanmagan bemorlar uchun oxirgi chora hisoblanadi. Turli xil sharoitlar bunday operatsiyani talab qilishi mumkin.

*

### Yurak-oʻpka
Baʼzi nafas olish kasalligi bilan ogʻrigan bemorlarda yurak transplantatsiyasini talab qiladigan ogʻir yurak xastaliklari ham boʻlishi mumkin. Bunday bemorlarni jarrohlik yoʻli bilan davolash mumkin, bunda oʻpka ham, yurak ham donorning organlari bilan almashtiriladi.

## Oʻpka transplantatsiyasi jarayonlari

## Yana qarang

* Sara Murnagan oʻpka transplantatsiyasi boʻyicha bahs-munozaralar
* Transplantatsiyadan keyingi omon qolish chorasi

## Manbalar

## Havolalar

* MedlinePlus Encyclopedia: Lung transplantation
* United Network for Organ Sharing
* International Society for Heart and Lung Transplantation
* Lung Transplant Foundation
Azra Akın

**Azra Akın** (1981-yil 8-dekabrda tugʻilgan) – turkiyalik aktrisa, raqqosa, model. 2002-yil 7-dekabrda Londonda o'tkazilgan „Dunyo goʻzali“tanlovi sovrindori. U *"[[Yağmur Zamanı]]"* serialidagi roli bilan dunyoga tanilgan.

## Biografiyasi
Akın Gollandiyaning Almelo shahrida turk oilasida tugʻilgan. Uning otasi (Nazım) va onasi (Ayda) 1971-yilda Turkiyadan Niderlandiyaga koʻchib oʻtishgan. Akınning Doruk ismli singlisi bor. 1998-yilda 17 yoshida Akın 1-marta Turkiyada eng yaxshi model sifatida tanlangan; Keyin Fransiyaning Nitsa shahrida boʻlib oʻtgan „Europe Elite Model“ tanlovida ishtirok etadi va u unda g'olib bo'ladi.

2002-yilda Azra Star TV telekanalining „Miss Turkiya“ tanlovida birinchilikni qolga kiritdi. Shundan keyin 2002-yil 7-dekabrda Londonning Aleksandra saroyida boʻlib oʻtgan „Dunyo goʻzali“ tanlovida Turkiya nomidan qatnashdi va u yerda ham gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. Akın oʻtgan yilgi gʻolib Agba Daregoni ortda qoldirib,tiara va 156 000 dollar mukofot oladi. Akın oʻz davrida Buyuk Britaniya, Turkiya, AQSh, Yangi Zelandiya, Irlandiya, Yamayka, Avstraliya, Xitoy va boshqa koʻplab mamlakatlarga sayohat qilgan.

2003-yilda Akın Britaniyaning *[[The Games]]* realiti-shousida ishtirok etib, oltin medal sohibasi boʻldi.

2017-yilda u turkiyalik raqqos va model Atakan Koruga turmushga chiqdi.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Yana qarang

* 
*  (suspended site)
* Azra Akın Pictures  Archived 2014-10-24 at the Wayback Machine at TurkishStarsDaily.com
Kampirdevol

**Kampirdevol** – Jizzax viloyati Yangiobod tumani Qoʻshqand qishlogʻidan 1.2 km shimol tomonda joylashgan sharqdan gʻarbga qarab qurilgan devor qoldiqlari.

VIII—X-asrlarda Markaziy Osiyoda barpo etilgan bir necha qal’a devorlari nomi Kampir nomi bilan yuritiladi. Oʻzbekistonning turli hududlarida ushbu nomdagi qal’a va devorlar qad rostlagan. Eng mashhurlari Buxoro vohasida; Samarqandda; Jizzax va Oʻratepa oraligʻida – Ustrushonada; Fargʻona vodiysida; Sirdaryodan Xoʻjakentgacha – Toshkent vohasi hududlarida joylashgan. Kampirdevol soʻzi „eski, qishloq“ maʼnosida tushuntiriladi.

Jizzax qishlogʻidagi devor qoldiqlari ilk oʻrta asrlar davriga tegishli. Devorning boshlanish qismi Tojikiston Respublikasi Oʻratepa tumaniga toʻgʻri keladi. Gʻarbiy tomonda esa Hovatogʻ, Uchqoʻrgʻon va Eski Xovos qishloqlarini suv bilan taʼminlaydigan Shoʻrbuloqsoy boʻyigacha yetgan. Shu yerda qurilish ishlari toʻxtab qolgan. Kampirdevolning Qoʻshqand qishlogʻidagi qismining boʻyi 0.7-1-1.2 metrga yetadi. Qadimiy devorning baʼzi qismlarida yarim yoysimon shakldagi harbiy burj va borular izi saqlanib qolgan. Devor milodiy V-VIII asrlarda barpo etilgan. Kampirdevolni oʻrganish ishlari XX asrning 80-yillarida boshlangan. 1984—1985-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Arxeologiya institutining Zomin arxeologiya guruhi tadqiqotchilari tadqiq etilgan.

Kampirdevolning baʼzi qoldiq qismlari Jizzax viloyati Zomin tumanidagi Arja, Shoʻrcha, Pishagʻor qishloq hududlarida uchraydi. Rovot qishlogʻidagi Kampirdevol qishloqni ikki qismga boʻlgan. Bu qismlarda oʻtroq dehqonchilik va koʻchmanchi chorvadorlik bilan shugʻullanuvchi aholi yashagan.
## Manbalar
Zivert

**Zivert** (haqiqiy ismi – **Yuliya Dmitriyevna Zivert**, qizlik familiyasi **Sitnik**; 1990-yil 28-noyabr, Moskva, SSSR) – rus estrada xonandasi. 2017-yilda „Chak“ va „Anesteziya“ qoʻshiqlari bilan mashhur boʻlgan. 2018-yil oxirida „Life“ treki chiqqandan keyin keng mashhurlikka erishadi.

## Biografiyasi
1990-yil 28-noyabrda Moskvada tugʻilgan. Zivertning oʻzi aytganidek, bolaligidan „oʻz oilasi uchun doimo kontsertlar uyushtirgan“. 2017-yil 1-aprelda YouTube kanalida „Chak“ deb nomlangan debyut qoʻshigʻini taqdim etdi. 17-iyun kuni unda videoning premyerasi boʻlib oʻtdi. Ikkinchi qoʻshigʻi „Anesteziya“ 15-sentyabrda chiiqan. 2018-yil 17-yanvarda ushbu qoʻshiq uchun klip oilngan. 2018-yil 5-iyun kuni YouTubeda „Yeshcho xochu“ qoʻshigʻi klipi namoyish etildi. 2018-yil 24-oktyabrda YouTubeda 80-yillar uslubida yaratilgan „Zelyoniye volni“ qoʻshigʻiga ishlangan videoklipeʼlon qilindi. 2019-yil 12-mart kuni YouTubeda „Life“ qoʻshigʻi uchun videoklip taqdim etilgan, oʻsha paytga qadar qoʻshiq turli raqamli platformalarda uch yarim oydan beri mashhur boʻladi. Videoklip Gonkongda suratga olingan. 2019-yil 27-sentabrda u oʻzining debyut albomi *Vinyl #1* ni chiqardi. „Life“ treki 2019-yilda Shazamda eng koʻp qidirilgan singl boʻldi, shuningdek, Yandex maʼlumotlariga koʻra, 2019-yilning eng mashhur treklari orasida birinchi oʻrinni egalladi. Apple Music boʻyicha Rossiyada eng koʻp tinglangan treklar reytingida ikkinchi oʻrinni olgan. 2020-yil avgust oyi oxirida Zivert Rossiyadagi yangi brend MAC Cosmetics kompaniyasining yuzi vaelchisiga aylandi. 2020-yil sentyabr oyidan MUZ-TV kanalida Yandex chartining boshlovchisi .
## Manbalar
Troya Aleksandr

**Troy Aleksandr** (1971-yil 16-avgustda tugʻilgan) – Kanada futbol ligasining Saskachevan Roughriders, BC Lions va Monreal Alouettes jamoalarida oʻynagan sobiq Kanada futboli himoyachisi. 1995-yildan 1998-yilgacha muntazam mavsumda 48 ta oʻyinda oʻynadi va 68 ta zarba va 12 ta toʻpni qayd etgan. Shuningdek, ikkita zarbani tikladi va bitta pasni qaytargan.

## Professional faoliyati
1995-yilgi CFL loyihasidan oldin, Aleksandr CFL baholash lageridagi ishtiroki asosida mavjud boʻlgan eng qobiliyatli himoyachi hisoblangan. U loyihaning dastlabki ikki bosqichida qabul qilinishini istagan edi. Aleksandr bonusli turda Saskachevan Roughriders tomonidan loyihaning toʻrtinchi umumiy tanlovi bilan tanlandi. Yangi oʻyinchi sifatida u mavsumning 16 ta oʻyinida oʻynadi va 24 ta zarba va bitta qopni amalga oshirdi. Aleksandr „Roughriders“ tomonidan „Yilning eng yaxshi yangi futbolchisi“ nominatsiyasiga nomzod edi .Beldagi jarohati tufayli bir oydan koʻproq vaqtni oʻtkazib yuboradi soʻngra, 1996-yilda qaytadi 10 oʻyinda 13 ta zarbani qayd etdi.

Aleksandr oʻzining eng muvaffaqiyatli mavsumini 1997-yilda oʻtkazdi. 4-iyul kuni Edmonton Eskimoslariga qarshi uchta toʻp qayd etdi va iyul oyining oxirigacha CFLni qoplarda boshqardi. Aleksandr 1997-yilda 28 ta zarba va 10 ta toʻpni amalga oshirdi, bu ikkalasi ham karyerasidagi eng yuqori koʻrsatkichga erishdi. Mavsumdan keyingi mavsumda oʻzining yagona Kulrang kubogida oʻynadi, u yerda „Roughriders“ 85-kulrang kubokni Toronto Argonautsga 47-23 hisobida boy berdi. 1998-yilgi mavsum oldidan Aleksandr erkin agentga aylandi va BC Lions bilan shartnoma imzoladi. 1998-yilda atigi 10 ta oʻyinda maydonga tushgan jarohatlar bilan kurashdi. Monreal Alouettes Aleksandrni 1999-yilda yigʻin uchun sotib olgan, tizzasidan olgan jarohatidan keyin faoliyatini yakunlagan.

## Eslatmalar

## Manbalar
Qoraarcha (Oqbuloq irmog'i)

**Qoraarcha**, **Qoraarchasoy** – Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi daryo. Oqbuloq daryosining chap irmogʻi.

## Tavsif

Qoraarcha Qorangur togʻining sharqiy yon bagʻrida ikki buloqning qoʻshilishidan hosil boʻlgan, manba sathi tizma sathidan atigi 30 metr pastda joylashgan. Oʻrta oqimlarda irmoqlardan suv yigʻib, oqim yoʻnalishini gʻarbga oʻzgartiradi. Qoraarcha oʻzining oʻrta yoʻnalishida bir tomoni Chimyon tizmalari, ikkinchi tomoni Poʻlatxon devorlaridan hosil boʻlgan qoyali kanyon (daralar) orqali oqib oʻtadi. Uning quyi oqimida chegara hududidan Qoraarcha oqadi.

Qoraarcha vodiysi va uning irmoqlarida koʻplab haykaltarosh sharsharalar mavjud. Hududning tektonik koʻtarilishi paytida eroziya natijasida Qoraarcha kanalida burmalar paydo boʻlishiga olib keladi.

Qoraarcha yil davomida qurib ketmaydi, Erta bahorda suv maksimal darajaga yetadi. Bu davrda daryo notinch boʻlib, oʻtish xavfli (oʻlim maʼlum).

## Irmoqlar

Qoraarchaga (Oqbuloq irmogʻi) mavsumiy va yil davomida koʻp sonli irmoqlar kiradi. Chapdagi irmoqlar Minjilki va Djar tizmalaridan oqib oʻtadi; Katta Chimyon va Oxotnichiy togʻlarining etaklaridan. Oʻngdagi irmoqlar Qorangur tizmasidan, shuningdek, Poʻlatxon platosidan oqib oʻtadi.

Eng yirik irmoqlari – Choʻlmirob (boshi Katta Chimyon yaqinida va Taxta dovonida joylashgan) va Ainovchuqurso – ikkalasi ham chap tomonda.

## Flora va fauna
Qoraarcha Ugom-Chotqol milliy bogʻi hududidan oqib oʻtadi

Qoraarchada turli baliqlar yaxshi ovlanadi: olabalıq, qora balqi, osmon. Oʻrta va quyi oqimidagi Qoraarcha vodiysi mevali daraxtlar (olma, olcha, olxoʻri), yovvoyi uzum va qoraqaragʻaylar bilan toʻla. Oziq-ovqat zaxirasining mavjudligi va odamlarning kamdan-kam tashriflari bu yerda ayiqlarni oʻziga jalb qiladi. Qoraarchaning oʻrta va quyi oqimida tollar, qayinlar oʻsadi.

Qoraarchaning yuqori oqimi 2500 metrdan yuqori balandlikda, tegishli ekotizimga ega. Bahorda Qoraarcha yon bagʻirlarida yam-yashil alp oʻsimliklari, koʻplab lolalar va qoʻziqorinlar mavjud. Bahor va yozda odamlarning yaqinligi yirik hayvonlarni qoʻrqitadi. Atrofdagi hududning asosiy aholisi kemiruvchilar.

## Inson rivojlanishi
Yuqori oqimdagi Qoraarchani oʻrab turgan yon bagʻirlarida yaylovlar hosil boʻladi. Oʻrta va quyi oqimlar nisbiy yetib borish imkoni yoʻqligi sababli oʻzining begʻubor tabiatini saqlab qoladi va faqat sayyohlar tashrif buyurishadi. Asosiy sayyohlik yoʻli Taxta dovonidan Qoraarcha va Choʻlmirob daryolari oraligʻidagi suv havzasi boʻylab tushadi.

Sovet davrida Qoraarchaning quyilishi yaqinida Oqbuloq boʻylab beshikli kabel osilgan boʻlib, uning yordamida boʻronli Oqbuloqdan oʻtish mumkin edi.

## Izohlar


## Manbalar


## Adabiyotlar

* 
* 
* List karti K-42-93. Masshtab: 1 : 100 000. Izdanie 1962 g..
Maykl Klassen

**Maykl Jozef Klassen** (1991-yil 20-martda tug'ilgan) – sobiq professional Kanada futboli himoyachisi. U to'rtinchi raundda, 2013-yilgi CFL loyihasida Monreal Alouettes tomonidan umumiy 32-o'rinda bo'lgan va 2013-yil 27-mayda jamoa bilan imzolangan  Kalgari Dinos uchun MDH futboli o'ynagan.

## Professional faoliyati

### Monreal Alouettes
2013-yilgi CFL loyihasida to'rtinchi raund tanlovi bo'lgan Klassen Monreal Alouettes uchun to'rt mavsum o'ynadi, 54 o'yinda maydonga tushdi, 48 himoyachi, sakkizta himoyachi toplari va beshta maxsus jamoalar to'pini to'pladi. 2016-yilgi mavsumdan so'ng yangi shartnoma imzolaydi, yig'in boshlanishidan oldin, 2017-yil 27-mayda Alouettes tomonidan qo'yib yuborildi.

### Kalgari Stampeders
Maykl Klassen o'zining tug'ilgan shahri Kalgari Stampeders bilan Monreal tomonidan qo'yib yuborilgandan kiyin to'rt kun o'tib shartnoma imzoladi. Bir mavsumni Stampeders bilan o'tkazdi va sakkizta o'yinda ishtirok etadi..

### Ottava Redblacks
Klassen Ottava Redblacks bilan 2018-yilning 20-fevralida erkin agent sifatida bir yillik shartnoma imzolagan. 28 himoyachi va to'rtta top bilan yangi martaba rekordlarini o'rnatadi va "Qizil qoralar" 2019-yil     8-fevralda shartnomani ikki yillik uzaytirishga rozi bo'lishdi .2019-yil 18-dekabrda nafaqaga chiqqanlar ro‘yxatiga kiritilgan.

## Manbalar

## Tashqi havolalar

* Ottava Redblacks bio
Hisoblash kimyosi

**Hisoblash kimyosi** – kimyoviy muammolarni hal qilishda kompyuter simulyatsiyasidan foydalanadigan kimyo boʻlimi. U molekulalar, molekulalar guruhlari va qattiq jismlarning tuzilishi va xossalarini hisoblash uchun kompyuter dasturlariga kiritilgan nazariy kimyo usullaridan foydalanadi.

Hisoblash natijalari odatda kimyoviy tajribalar natijasida olingan maʼlumotlarni toʻldirsa-da, u baʼzi hollarda shu paytgacha kuzatilmagan kimyoviy hodisalarni oldindan aytib berishi mumkin. Yangi dori vositalari va materiallarni loyihalashda keng qoʻllanadi.

Bunday xususiyatlarga misollar: tuzilish (yaʼni, tarkibiy atomlarning kutilgan pozitsiyalari), mutlaq va nisbiy (oʻzaro taʼsir) energiyalar, elektron zaryad zichligi taqsimoti, dipollar va undan yuqori koʻp qutbli momentlar, tebranish chastotalari, reaktivlik yoki boshqa spektroskopik miqdorlar va boshqa zarralar bilan toʻqnashuv uchun kesmalar.

Amaldagi usullar statik va dinamik vaziyatlarni qamrab oladi. Barcha holatlarda kompyuter vaqti va boshqa resurslar (masalan, xotira va disk maydoni) oʻrganilayotgan tizim hajmi bilan tez ortadi. Bu tizim molekula, molekulalar guruhi yoki qattiq boʻlishi mumkin. Hisoblash kimyosi usullari juda taxminiydan yuqori aniqlikgacha oʻzgarib turadi, ikkinchisi odatda faqat kichik tizimlar uchun amal qiladi. *Ab initio* usullari butunlay kvant mexanikasi va asosiy fizik konstantalarga asoslangan. Boshqa usullar empirik yoki yarim empirik deb ataladi, chunki ular qoʻshimcha empirik parametrlardan foydalanadi.

Ham ab initio, ham yarim empirik yondashuvlar taxminiy maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Masalan, koʻpgina ab initio hisob-kitoblari Born-Oppengeymer yaqinlashuvini amalga oshiradi, bu esa Shredinger tenglamasini hisoblash jarayonida yadrolar oʻz oʻrnida qoladi deb taxmin qilish orqali sezilarli darajada soddalashtiradi. Printsipial jihatdan ab initio usullari oxir-oqibatda asosiy tenglamalarning aniq yechimiga yaqinlashadi, chunki yaqinlashishlar soni kamayadi. Biroq, amalda, barcha taxminlarni yoʻq qilish mumkin emas va qoldiq xato muqarrar ravishda saqlanib qoladi. Hisoblash kimyosining maqsadi bu qoldiq xatoni minimallashtirish, shu bilan birga hisob-kitoblarni barqarorlashtirishdir.

Baʼzi hollarda elektron strukturaning tafsilotlari molekulalarning uzoq vaqt fazali fazoviy xatti-harakatlariga qaraganda kamroq ahamiyatga ega. Bu oqsillar va oqsil-ligand bogʻlovchi termodinamikaning konformatsion tadqiqotlarida sodir boʻladi. Potensial energiya yuzasiga klassik yaqinlashishlar, odatda molekulyar mexanika kuch maydonlari bilan qoʻllanadi, chunki ular elektron hisob-kitoblarga qaraganda kamroq intensiv boʻlib, molekulyar dinamikani uzoqroq simulyatsiya qilish imkonini beradi. Bundan tashqari, kimyoformatika fizik-kimyoviy xususiyatlarga asoslangan mashinani oʻrganish kabi yanada empirik (va hisoblash jihatidan arzonroq) usullardan foydalanadi. Kimyoformatikaning odatiy muammolaridan biri dori molekulalarining maʼlum bir maqsadga bogʻlanish yaqinligini taxmin qilishdir. Boshqa muammolarga bogʻlanishning oʻziga xosligini, maqsaddan tashqari taʼsirini, toksikligini va farmakokinetik xususiyatlarini prognoz qilish kiradi.

## Manbalar
Hikaru Nakamura

**Christopher** **Hikaru Nakamura** (1987-yil 9-dekabrda tugʻilgan) – amerikalik shaxmat grossmeysteri, YouTuber, shaxmat boʻyicha besh karra AQSh chempioni. Nakamura 15 yoshida grossmeyster unvoniga sazovor boʻlgan. Oʻsha paytdagi eng yosh amerikalik grossmeyster edi. Reytingning eng yuqori koʻrsatkichi 2816 ga teng boʻlgan tarixdagi oʻninchi oʻyinchi hisoblanadi.

Nakamura Amerika Qoʻshma Shtatlarini sharafini beshta shaxmat Olimpiadasida himoya qiladi. Jamoaviy hisobda bir oltin va ikkita bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2014-yil may oyida FIDE shaxmat boʻyicha tezkor va blits shaxmat boʻyicha rasmiy reytinglarni eʼlon qila boshlaydi. Nakamura ikkala roʻyxatda ham dunyoda 1-oʻrinni egalladi. Shundan buyon reytingning eng yuqori qismini egallab kelmoqda.

## Bolaligi va ilk faoliyati
Nakamura Yaponiyaning Osaka prefekturasining Xirakata shahrida dunyoga kelgan. Onasi Kerolin Merrou Nakamura amerikalik klassik musiqachi va davlat maktabi sobiq oʻqituvchisi. Otasi Shuichi Nakamura Yaponiyada tugʻilgan. Nakamuraning Asuka ismli akasi bor. U ikki yoshga toʻlganda uning oilasi AQShga koʻchdi. Bir yildan soʻng, 1990-yilda ota-onasi ajrashishdi. Nakamura yetti yoshida shaxmat oʻynashni boshlagan. Unga shri-Lankalik FIDE ustasi va shaxmatchi Sunil Weeramantri murabbiylik qilgan.

Nakamura 10 yoshida Marshall shaxmat klubida Jey Boninni magʻlub etadi. Shu tariqa xalqaro shaxmat ustasini magʻlub etgan eng yosh amerikalik shaxmatchi boʻldi. Shuningdek, 10 yoshida Nakamura Qoʻshma Shtatlar shaxmat federatsiyasining shaxmat ustasi unvoniga sazovor boʻlgan eng yosh oʻyinchi boʻlib, ilgari Vinay Bxat oʻrnatgan rekordni yangiladi. (Nakamuraning rekordi 2008 yilda Nikolas Nip 9 yoshu 11 oyligida usta unvoniga erishgunga qadar davom etdi.) 1999 yilda Nakamura har yili 13 yoshgacha boʻlgan USCF reytingidagi eng yaxshi oʻyinchiga beriladigan Laura Aspis mukofotini qoʻlga kiritdi. 2003-yilda 15 yoshu 79 kunligida Nakamura shaxmat vunderkindisifatida jahonda tanildi. Shu paytdagi grossmeyster unvonini qoʻlga kiritgan eng yosh amerikalik boʻldi. Bobby Fischerning rekordini uch oyga yangiladi.

## Manbalar
Viktoriya Aleshko

**Viktoriya Robertovna Aleshko** (; 1990-yil 4-may, Minsk, BSSR, SSSR) – belarus qoʻshiqchisi, teleboshlovchi, Belarus Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist, Fransisk Skarina medali sovrindori. Eng past ovozga ega – kontralto. Pop va shanson janrlarida ijod qilib keladi.

## Biografiyasi
6 yoshidan boshlab Viktoriya musiqa studiyasiga qatnagan va skripka, pianino chalishni oʻrganadi. U yerda xorda qoʻshiq aytishni boshladi, bu yerda uning vokal qobiliyatlari kashf qilinadi. 13 yoshida Sergey Aleksandrovich Sobol boshchiligidagi maktab vokal klubi aʼzosi boʻlib, maktab va mintaqaviy konsertlarda qatnashadi. 1996-yilda „Belaya Rus“ yosh estrada xonandalarining shahar festivalida oʻzini sinab koʻradi va Gran-prini oladi. 
## Manbalar
Ryan Corr

**Ryan Corr** – avstraliyalik aktyor. U avstraliyalik dramatik serialdagi rollari bilan mashhur boʻlib, *"Wolf Creek 2"* (2013), *"The Water Diviner"* (2014), *"Holding the Man"* (2015) va „Underbelly“ filmlaridagi rollari bilan birga *"Packed to the Rafters"* va *"Love Child*".

## Yoshligi
Corr Melburnda tugʻilgan. Uning otasi Peter Corr, golbol boʻyicha Avstraliya ayollar jamoasi bosh murabbiyi.

2009-yilda Milliy Dramatik Sanʼat Institutini (NIDA) tamomlagan.

## Karyerasi
U besh yoshidan kino va televidenieda chiqish qilishni boshladi, lekin oʻn uch yoshida *Opraholic* filmi bilan jiddiy aktyorlik faoliyatini boshladi. Uning birinchi televizion spektakli *"The Sleepover Club"* da Matthew McDougal rolida qoʻllab-quvvatlandi. Shundan soʻng u *"Silversun"* (2004) filmida Sheng Zamett rolida bosh rolga tushdi.

Koʻp oʻtmay, Corr *Scooter: Secret Agent*, *Blue Heelers* va *Neighbors* kabi shoularda mehmon sifatida ishtirok etdi. Ovozli aktyor sifatida u *[[Charlotte's Web|Charlotteʼs Web-]]*da qoʻy ovozini berdi. 2006-yilda Avstraliya televideniesida *Blue Water High-*ning ikkinchi seriyasi namoyish etildi, unda Corr Solar Blue-ga tashrif buyurish uchun tanlangan oltita oʻsmirdan biri boʻlgan yosh surfer Eric rolini oʻynadi. 2010-yilda Corr *"Underbelly: The Golden Mile" filmining* soʻnggi epizodlarida Michael Kanaan rolida paydo boʻlgan va Avstraliyaning *"Packed to the Rafters"* telekoʻrsatuvida Dave Rafterning jiyani Coby Jennings rolini oʻynagan.

2013-yilda u oʻsmirlar uchun triller filmi *6-syujetida* paydo boʻldi va John Jarratt bilan birga *"Wolf Creek 2"* qoʻrqinchli filmining 2013-yilda davom etgan *"Wolf Creek"* filmida rol oʻynadi.

2015-yilda Corr Neil Armfieldning Timothy Conigravening 1995-yildagi xuddi shu nomdagi memuaridan moslashtirilgan *"Holding the Man"* romantik-dramaviy filmida rol oʻynadi. U Conigravening sherigi John Caleoni tasvirlagan Craig Stottga qarama-qarshi boʻlgan.

2016-yilda u *Wanted* teleserialida rol oʻynadi.

Corr Helen Edmundsonning 2018-yilda suratga olingan *Mary Magdalenelik* filmida Joseph rolida paydo boʻlgan.

2022-yilda u HBO telekanalining *"House of the Dragon"* serialida ser Harwin Strong rolini takrorlagan.

## Huquqiy masalalar
2014-yil may oyida Corr Sidneyning Bondi chekkasida 0,26 g (1/100 untsiyadan kam) giyohvandlik moddasi boʻlgan muzlatgich sumkasi bilan topilganidan keyin geroin saqlaganlikda ayblangan. Mulkni tan olgandan soʻng, aktyorga hech qanday sudlanganlik qayd etilmagan holda 12 oylik yaxshi xulq-atvori berildi.

Hibsga olish Corrning bobosi yurak xurujidan keyin komaga tushganidan bir necha kun oʻtib sodir boʻldi. U bolaligida aktyorlik ishlariga birga uchib kelgan bobosi bilan yaqin edi. Corrning advokatiga koʻra, Corr hibsga olingani uchun minnatdor boʻlgan, chunki bu uni birinchi marta geroin ishlatishdan toʻxtatgan. Keyinchalik Corr shunday dedi: „Men oʻzimni juda xafa boʻlgan holatda koʻrdim, kimdir menga nimadir taklif qildi va 200 metrdan keyin meni olib ketishdi. Bu hukm xatosi edi“.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Official Silversun website
* Official Blue Water High website
Musallam Sharafutdinova

**Musallam Sharafutdinova Xoʻjayevna** (1920-yil – 2005-yil 8-yanvar) – sovet tibbiyoti va sogʻliqni saqlash xodimi, Oʻzbekiston SSR Samarqand shahri 1-bolalar poliklinikasi shifokori. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1978).

## Hayoti
Musallam Sharafutdinova 1920-yilda Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Samarqand viloyati Samarqand shahrida oʻzbek oilasida tugʻilgan. Otasi Xo‘ja xalq qozisi, onasi Hidoyat uy bekasi boʻlgan.

1942-yilda tibbiyot kollejini tamomlab, feldsher boʻlib ishlay boshladi. 1946-yilda Samarqand tibbiyot institutida oʻqishni boshladi. 1952-yilda u shifokorlik uchun diplom himoyasini qildi va Samarqand tibbiyot institutini bitirdi.

Mehnat faoliyatini 1952-yilda Oʻzbekiston SSR Samarqand shahridagi 1-sonli bolalar poliklinikasida pediatr sifatida boshlagan. 30 yil davomida u bolalar va voyaga yetmagan bolali oilalarga yordam berdi. Ushbu davr mobaynida yangi klinika binosi qurilishi tashabbuskori boʻldi. Sakkizinchi besh yillik reja natijalariga koʻra u „Oktyabr inqilobi“ ordeni bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1978-yil 23-oktabrdagi farmoni bilan „Sogʻliqni saqlashni rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari uchun“ Musallam Xoʻjayevna Sharafutdinovaga „Sogʻliqni saqlashni rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari uchun“ ordeni bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi. Shuningdek, Lenin ordeni va "Oʻroq va bolgʻa" oltin medali ham berildi.

Musallam Sharafutdinova nafaqaga chiqishdan oldin klinikada shifokor boʻlib ishlagan. U bir necha bor xalqaro tibbiyot anjumanlarida qatnashgan, nomi 1985-yilda Moskvada nashr etilgan “O‘zbek diyori iftixori” nomli shon-sharaf kitobiga kiritilgan.

Umrining oxirida Samarqand shahrida yashagan. Musallam Sharafutdinova 2005-yil 8-yanvarda vafot etdi.

## Mukofotlari
Kasbiy faoliyati uchun u mukofotlangan:

* "Oʻroq va bolgʻa" medali (23.10.1978);
* Lenin ordeni (23.10.1978);
* Oktyabr inqilobi ordeni (20.07.1971)

## Manbalar

## Adabiyotlar
* *Кузьмин М.К.* Учёные-медики - Герои Социалистического Труда. - Москва, 1988.
Sunil Weeramantry

**Sunil** **Weeramantry** (1951-yil 11-sentyabrda tugʻilgan) – Shri-Lankada tugʻilgan amerikalik shaxmatchi, murabbiy. Asrandi oʻgʻli Hikaru Nakamuraning murabbiyi sifatida tanilgan.

## Faoliyati
Weeramantry 15 yoshida shaxmat ustasiga aylangan. U 1978-, 2004- va 2006-yillarda Shaxmat Olimpiadasida Shri-Lanka sharafini himoya qilgan. 1975-yilda va 2001-yilda Nyu-York shtati shaxmat chempionatida gʻolib boʻlgan . 1996-yilda Nyu York shtati shaxmat shon-sharaf zaliga kiritilgan.

Weeramantry shaxmat boʻyicha oʻqituvchilik faoliyatini 1979-yilda Upper Manhattandagi Hunter kolleji kampus maktablarida boshlagan. Dasturning 40 yilligini nishonlash uchun 2019 yilda Sunil Nyu-York shtati senatori Elizabet Kryuger va Nyu-York shtati gubernatori Endryu Kuomoning bayonotlari bilan tan olingan. 

Sunil 1984-yildan boshlab White Plains davlat maktablari uchun shaxmat dasturlarini ishlab chiqdi. 1990-yilda Milliy Sxolastik Shaxmat Jamgʻarmasiga asos solgan va oʻz maktablarining dasturla asosini yangilagan. Oʻshandan beri NSCF Nyu York hududidagi 60 dan ortiq maktablarga xizmat koʻrsatish, Florida janubida jamoat dasturlarini taklif qilish va Qoʻshma Shtatlar boʻylab oʻqituvchilarni tayyorlash uchun oʻsdi.

Sunil, shuningdek, Qoʻshma Shtatlardagi eng muvaffaqiyatli shaxmat murabbiylaridan biri. U yoshlar oʻrtasidagi milliy va xalqaro musobaqalarda 200 dan ortiq shaxsiy va jamoaviy chempionlarga ustozlik qilgan.

Sunil AQSh shaxmat federatsiyasining taʼlimda shaxmat boʻyicha qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan. U 1986-yildan USCF Sxolastik qoʻmitasining aʼzosi etib tayinlangan va ikki yillik muddat davomida qoʻmita raisi sifatida ishlagan. Oʻzining xizmatlari uchun AQSh shaxmatidan bir qancha mukofotlarga sazovor boʻlgan. 2004-yilda Dallasdagi Texas universiteti tomonidan „Yil shaxmat oʻqituvchisi“ deb topildi.

### Kitoblari
Weeramantry ham bir qancha shaxmatga doir kitoblar muallifi. Xususan Ed Eusebi bilan *"Best Lessons of a Chess Coach"* () (1993) kitobini yozgan. Ushbu kitob keng miqyosda qayta yozilgan va yangi mazmun bilan kengaytirilgan, *Best Lessons of a Chess Coach – Extended Edition* () nomi ostida nashr etilgan (2020).

Shuningdek, Alan Abrams va Robert McLellan bilan birgalikda *Great Moves: Learning Chess Through History* () *,* (Mongoose Press, 2017) kitobini yozgan. Oʻrta maktab oʻquvchilari va kattalar uchun moʻljallangan kitob shaxmat tarixi va jahon tarixi bilan bogʻliq holda shaxmat tushunchalarini oʻrgatadi.

## Yutuqlari
FM Sunil Weeramantry Shtat chempionlarining milliy blits turniri, AQSh shaxmati tomonidan oʻtkaziladigan yillik milliy chempionat turniri 2020-yilda uning sharafiga nomlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Sunil P. Weeramantry rating and tournament record at US Chess Federation
* Sunil Weeramantry FIDE rating history at OlimpBase.org
* 
* Sunil Weeramantry profile at National Scholastic Chess Foundation
*
Quacquarelli Symonds

**Quacquarelli Symonds (QS)** – butun dunyo boʻylab oliy taʼlim muassasalarini tahlil qilishga ixtisoslashgan Britaniya kompaniyasi. Kompaniyaga 1990-yilda Nunzio Quacquarelli tomonidan asos solingan.

## Tarixi

2017-yil 5-oktabrda QS Quacquarelli Symonds Hobsons Inc.ning xalqaro boʻlimi Hobsons Solutions’ni sotib oldi. Sotib olish QSga oʻzining global mahsulot taklifi hajmini oshirish imkonini beradi, bu esa hozirda QS' International Student Survey (sobiq Hobsons' International Student Survey) kabi mahsulotlarni oʻz ichiga oladi, bu boʻlajak xalqaro talabalarning dunyodagi eng yirik soʻrovi hisoblanadi

## Asosiy reytinglar
Quacquarelli Symonds World University Rankingsda Times Higher Education World University Rankings va Jahon universitetlarining akademik reytingi (ARWU) bilan bir qatorda dunyodagi eng nufuzli uchta universitet reytingidan biri sifatida koʻriladi.

## Voqealar
Quacquarelli Symonds yil davomida bir qator xalqaro talabalarni yollash tadbirlarini tashkil qiladi. Bular, odatda, boʻlajak talabalarni universitetga qabul qilish boʻyicha xodimlar bilan tanishtirish, shuningdek, qabul boʻyicha maslahat va stipendiyalardan foydalanishni osonlashtirishga qaratilgan. 2018-yilda 50 ta mamlakatning 100 ta shahrida 220 000 nomzod ishtirok etgan 300 dan ortiq tadbirlar boʻlib oʻtdi. „Sayohatlar“ga ajratilgan QS tadbirlari odatda universitet va biznes maktablari yarmarkalarini oʻz ichiga oladi.

Quacquarelli Symonds **World MBA Tour** dunyodagi eng yirik xalqaro biznes maktablari yarmarkasi boʻlib, unda 50 ta mamlakatning 100 ta shahrida 60 000 dan ortiq nomzodlar ishtirok etadi.

Quacquarelli Symonds **World MBA Premium**, shuningdek, MBA talabalarini yollashga eʼtibor qaratadi, lekin Quacquarelli Symonds World University Rankings maʼlumotlariga koʻra, faqat xalqaro miqyosda eng yaxshi 200 talikka kirgan biznes maktablarini taklif qiladi. Tadbir oʻqishdan oldingi va keyingi jarayonlar va tushunchalarga koʻproq eʼtibor qaratgan holda MBA darajasining yanada yaxlit koʻrinishini taqdim etishga qaratilgan.

Quacquarelli Symonds **World Grad School Tour** xalqaro aspirantura dasturlariga, xususan, FAME (Moliya, Buxgalteriya, Menejment va Iqtisodiyot) va STEM fanlari boʻyicha ixtisoslashgan magistratura va PhD darajalariga qaratilgan.

Quacquarelli Symonds **World University Tour** faqat bakalavriat dasturlarini taklif qiluvchi bakalavriat talabalarini yollashga alohida eʼtibor beradi.

Quacquarelli Symonds **Connect MBA** va **Connect Masters** boshqa tadbirlar seriyasidan ochiq yarmarka formatiga rioya etilmagani bilan farq qiladi.
## Manbalar
Lomlar

**Lom xalqi** (, shuningdek, lom boʻlmaganlar tomonidan **Bosha** yoki **Posha** (; ; ; ) yoki **Arman Romani** (; ) yoki **Kavkaz romani** () sifatida) Hind yarimorolidan kelib chiqqan etnik guruh.
Ularning Lomavren tili aralash til boʻlib, Hind-Aryan substratini Arman tili bilan birlashtiradi.

## Aholi soni

Guruhning tarqoq va koʻpincha assimilyatsiya qilinganligi tufayli mavjud Boshaning aniq sonini aniqlash qiyin. Hisob-kitoblarga koʻra, Armaniston va Gruziya boʻylab faqat bir necha ming kishini topish mumkin, Armaniston hukumati aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Armanistonda faqat 50 kishi yashaydi deb koʻrsatilgan.

## Tarqatilishi
Boshaning kontsentratsiyasini Armanistonning Yerevan va Gyumri shaharlarida topish mumkin. Armanistondagi boshaning bir qismi arman tilini qabul qilib, kattaroq arman aholisi bilan assimilyatsiya qilingan.

Gruziyada Tbilisi, Kutaisi, Akhalkalaki va Axalsixe kabi shaharlarda yashaydilar. Ular elak ishlab chiqaruvchi kabi kasblar uchun qayd etilgan.

Turkiyada lomlar yoki posholar 19-asrda islomni qabul qilib, turk madaniyatini oʻzlashtirgan. Ular asosan Artvin, Rize, Ardahan va Karsda yashaydilar va oʻzlarini mesxetin turklari deb taʼriflaydilar, oʻzlarining lomlardan kelib chiqishini yashirib, armancha soʻzlarda Hemshinlar bilan aloqa qilishadilar.

## Tili
Lomlarning muloqot tili – arman tilidir (Gʻarbiy lahjalar), ammo hozirgi kungacha yashirin til – Lomavren ham mavjud boʻlib, unda hind-aryan tilidan kelib chiqqan lugʻat fondidan va arman tilining grammatikasidan foydalanadi. Bu til, lomlar aytayotgan gaplarini boshqalar tushunishini istamaganida, yashirin suhbatlarda ishlatadi. Xristianlik lomlarning psixologiyasi va dunyoqarashida katta iz qoldirgan boʻlsa-da, anʼanaviy faoliyat va turmush tarzi bugungi kungacha saqlanib qolgan. Barcha arman lomlari oʻzlarini armanlar deb bilishadi, garchi kundalik ong darajasida ular qandaydir begonalikni his qilishsa ham. Lomlar ijtimoiy ierarxiyada past oʻrinni egallaganligi sababli, ular baʼzan ushbu etnografik guruhga mansubligini yashirishadi. Qanday boʻlmasin, lomlar oʻzlarini paradoksal holatda topishadi – ular „sof“ armanlar emasligini bilib, lomlar armanlardan kelib chiqqanligini har tomonlama isbotlashga harakat qiladi. Masalan, ular orasida armanlarda toʻgʻridan-toʻgʻri mashhur boʻlgan arman boʻlmagan (evropa, rus) nomlar deyarli yoʻq. Arman lomlari oʻzlarining assimilyatsiya jarayonini tezlashtirishga harakat qilmoqdalar. Tadqiqotchi V. Voskanyan (2011) yaqin kelajakda bu guruh butunlay yoʻq boʻlib ketishini taxmin qiladi.

## Manbalar

## Kitob manbalari
* Marushiakova, Elena and Popov, Vesselin. „The 'Gypsies' (Dom – Lom – Rom) In Southern Caucasus (Georgia, Armenia, Azerbaijan)“ Preserving the Roma Memories. Festschrift in Honor of Dr. Adam Bartosz, hrsg. v. Kyuchukov, Hristo, Marushiakova, Elena, Popov, Vesselin (Roma 7)., 2020. IJBF Online https://www-degruyter-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/database/IJBF/entry/ijbf.36428/html. Accessed 2023-07-14.

## Tashqi havolalar
* 
* Marushiakova, Elena and Vesselin Popov. 2016. Gypsies of Central Asia and Caucasus. London: Palgrave Macmillan.
* Roma and Gypsies
Mia Boyka

**Mariya Nikolayevna Boyko** (1997-yil 15-fevral, Zaxonye-2, Leningrad viloyati), **Mia Boyka** (), rossiyalik qoʻshiqchi va kino aktrisa, bloger, tiktoker. 2020-yil may oyida Rossiyadagi Forbes jurnali oʻzining „30 yoshdan 30 yoshgacha“ reytingida Mariya Boykoni „Musiqa“ nominatsiyasi gʻoliblar qatoriga qoʻygan.

## Biografiyasi
1997-yil 15-fevralda Leningrad viloyati Zaxonye-2 qishlogʻida tugʻilgan. Maktabni tugatgach, Rossiya iqtisodiyot universitetiga oʻqishga kiradi. Maktab yillaridan boshlab qoʻshiqlar yarata boshlagan. T-killah Mia Boykaning isteʼdodini payqagach, xonanda bilan prodyuser sifatida ishlashga qaror qiladi. Ularning birgalikda qoʻshiqlari ham bor, xususan, 2019-yilning iyun-iyul oylarida alohida singl sifatida chiqarilgan va yaqinda Boykaning „Dikaya lamba“ debyut mini-albomiga kiritilgan „Mama ne v kurse“ va „Lyod i noch“ qoʻshiqlari. 23-avgust kuni T-kill’ning YouTubedagi rasmiy kanalida „Mama ne v kurse“ qoʻshigʻi uchun videoklip namoyish etilgan.

## Mukofotlar va reytinglar

* Jara Music Awards 2023 „Internet xit“ nominatsiyasida
* RU TV 2022 mukofoti: Nominatsiya – „Musiqiy blogger“
* RU TV 2021 mukofoti: Nominatsiya -— „Musiqiy blogger“
* "Top Hit Music Awards 2021 „Rossiyadagi YouTubeda yilning eng yaxshi kashfiyoti“ nominatsiyasida
* Muz-TV mukofoti 2021: Nominatsiya – „Yilning eng yaxshi kashfiyoti“
* Rossiyalik YouTube foydalanuvchilari orasida 2020-yildagi eng yaxshi 10 ta musiqiy video nominatsiyasi gʻolibi boʻlgan

## Diskografiyasi

### Albomlari

### Mini albomlar

## Manbalar