Halim Toʻrayev

**Halim Hojiyevich Toʻrayev** – (1953-yil, 9-avgust, Vobkent tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – taniqli oʻzbekistonlik manbashunos olim, tarix fanlari doktori (2007), professor. Olim faoliyati davomida „Doʻstlik“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Tarjimayi holi
Halim Toʻrayev 1953-yil 9-avgustda Buxoro viloyatining Vobkent tumanida tavallud topgan. 1974–1979-yillarda Buxoro davlat pedagogika institutining Tarix fakultetida tahsil olgan. U 1979–1990-yillarda Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasida katta ilmiy xodim, boʻlim mudiri kabi lavozimlarda ishlagan. 1990-yil sentyabrdan esa Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti) Tarix kafedrasida ish faoliyatini boshlab, hozirgi kunga qadar faoliyat yuritib kelmoqda. Halim Toʻrayev shuningdek, OʻzFA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida 1982–1989-yillarda nomzodlik, 2003–2007-yillarda doktorlik dissertatsiyalarini mustaqil tadqiqotchi sifatida himoya qilgan.

## Ilmiy faoliyati
Halim Toʻrayev „Buxoro xonligining XVI–XVII asrlar ijtimoiy-siyosiy, maʼnaviy-madaniy hayotida Joʻybor xojalarining tutgan oʻrni“ mavzusida dastlabki monografik tadqiqot olib borgan. Olimning ilmiy tadqiqot yoʻnalishi tarixiy manbashunoslik boʻlib, Oʻzbekistonning XVI-XIX asrlar davri tarixi masalalariga oid qator tadqiqotlar olib borgan. U 1981–1990-yillar davomida Moskvada boʻlib oʻtgan xalqaro nufuzlik anjuman „Bartoldovskie chteniya“ (Bartoldxonlik)da oʻz maʼruzalari bilan besh marotaba ishtirok etgan. Halim Toʻrayev shuningdek, Dushanbe (Tojikiston), Turkiston (Qozogʻiston), Toshkent (Oʻzbekiston), Moskva (Rossiya), Anqara (Turkiya) kabi shaharlarda boʻlib oʻtgan xalqaro ilmiy konfirensiyalarda maʼruzalar bilan ishtirok etgan. 2001–2009-yillarda Markaziy Osiyoni tadqiq qilish Fransuz instituti (IFEAC) tomonidan amalga oshirilgan loyihalar asosida Buxoro tarixiga oid bir qator tadqiqotlar olib borgan. U 2007-yilda „Buxoro xonligining XVI-XVII asrlar ijtimoiy-siyosiy, maʼnaviy-madaniy hayotida Joʻybor xojalarining tutgan oʻrni“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Halim Toʻrayev „Joʻybor xoʻjalari“, „Chorbakri i ix preemniki“, „Uchenie Yassavi v Buxare“, „Sheybanidskie praviteli i sufiyskaya praktika“, „Ethnical process and socio-political, economic history in the heritage of Pulat Soliyev“, „The life and the scientific heritage of Mirza Sami“ „Mahalliy oʻlkashunoslarning ilmiy merosida tarixiy topografiya va meʼmoriy obidalar tarixi“, „Istoricheskie xroniki v nauchnom nasledii Miyon Buzruka“, „Buxoro tarixi“, „Buxoro toponimikasi“, „Mirzo Abdulazim Somiyning tarixiy asarlari“, „Nakshbandiya v jizni eyo sovremennix predsaviteley“, „Buxoro tarixi“ asari jahon va mahalliy tarixshunoslikda" kabi monografiya, qoʻllanma va maqolalar muallifi. Uning 15 ta monografiya, 7 ta darslik, 320 dan ortiq ilmiy, ilmiy-ommabop maqollari chop etilgan.

## Mukofotlari
Halim Toʻrayev koʻp yillik mehnatlari natijasida 2011-yilda „Oʻzbekiston mustaqilligining 20 yilligi“, 2021-yilda „Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi“ koʻkrak nishoni bilan, 2018-yilda esa „Doʻstlik“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Asosiy ilmiy ishlari va maqolalari

### Nomzodlik dissertatsiyasi himoyasigacha nashr etilgan ishlar
# Svod dokumentov Daniyal-biy atalika (XVIII v.)/ B. A. Kazakov // Tezisi dokladov i soobщeniy Vsesoyuznoy konferensii „Bartoldovskie chteniya-81“. – Moskva: Nauka, 1981. – B.42-44.
# Finansovie meropriyatiya Maxmuda-mirzi i posledovateli Xodji Axrara/ B. A. Kazakov // Tezisi dokladov i soobщeniy Vsesoyuznoy konferensii „Bartoldovskie chteniya-82“. – Moskva: Nauka, 1982. – B.23-25.
# Iz opita registratsii kolleksii dokumentov Buxarskogo muzeya // Tezisi dokladov i soobщeniy Vsesoyuznoy konferensii „Bartoldovskie chteniya-84“. – Moskva: Nauka, 1984. – B.82-85.
# Maloizvestniy arxiv Mirza Sami // Tezisi dokladov nauchno-teoreticheskoy konferensii, posvyaщennoy 60-letiyu obrazovaniya Uzbekskoy SSR i kompartii Uzbekistana. – Taщkent: Fan, 1984. – B.42-44.
# Arxivnie dokumenti po izucheniyu instituta tanxa v Zapadnoy Buxare / B. A. Kazakov // Obщestvennie nauki v Uzbekistane. – 1986. – № 12. – B.46-48.
# Dokumentalnie istochniki k istorii instituta tanxa // Tezisi dokladov i soobщeniy Vsesoyuznoy konferensii „Bartoldovskie chteniya-87“. – Moskva: Nauka, 1987. – B.88-89.
# Znachenie dokumentov arxiva kushbegi dlya izucheniya instituta tanxa v Zapadnoy Buxare// Tezisi dokladov molodix uchenix i aspirantov // Vostokovedenie, istoriya, istochnikovedenie, filologiya. – Tashkent: Fan, 1987. – B.67-68.
# Buxoro muzeyida saqlanayotgan Alisher Navoiy asarlariga xarakteristika// Adabiy meros. – 1982. – № 4.- B.56-60.
# Retsenziya na knigu B. A. Kazakova „Dokumentalnie pamyatniki Sredney Azii“ (Tashkent: Uzbekistan, 1987) // Obщestvennie nauki v Uzbekistane. – 1988. – № 5. – B.66-68.
# Ruznama-yi safari Fitirburx" kak istochnik dlya izucheniya russko-buxarskix otnosheniy konsa XIX veka// Obщestvennie nauki v Uzbekistane. – 1989. – № 3. – B.53-57.

### Nomzodlik dissertatsiyasi himoyasidan keyin nashr etilgan ishlar
# Tri chastnix kolleksii dokumentov, postupivshie v Buxarskiy muzey// Tezisi dokladov i soobщeniy Vsesoyuznoy konferensii „Bartoldovskie chteniya-90“. – Moskva: Nauka, 1990. – B.77-78.
# Dokumenti arxiva kushbegi – vajniy istochnik dlya izucheniya feodalnogo instituta tanxo // Sbornik statey „Iz istorii kulturnogo naslediya Buxari“. – Tashkent: Uzbekistan, 1990. – B.111-118.
# Regesti aktov po istorii feodalnogo instituta tanxa v Zapadnoy Buxare. – Tashkent: Uzbekistan, 1991.
# Amir Abd ul-Ahad „Safarnomasi“ning qoʻlyozma nusxalari // Navqiron Buxoro. – 1992. – № 8-9. – B.6-9.
# Karmina tarixiga oid manbalar: Navoiy viloyati ekologiyasi tarixiga oid ilmiy konferensiya maʼruza va axborotlari. – Navoiy: Toshkent texnika universiteti nashriyoti, 1993. – B. 185-186.
# Amir Muzaffar maktubi // Turon tarixi. – № 3. – 1994. – B.24-28.
# Istiqlol himoyachisi // Mustaqil Oʻzbekiston va millatlararo munosabatlardagi barqarorlik ilmiy anjumani materiallari. – Toshkent: Universitet nashriyoti, 1995. – B.98-99.
# Lichniy arxiv Mirza Sami // Pamyatniki istorii i kulturi Buxari. - Vip. 1. – Buxara: Izd.-vo Buxara, 1994. – B. 99-101.
# Istoriya Buxari v sochineniyax akademika V. V. Bartolda // Tezisi dokladov mejdunarodnogo simpoziuma, posvyaщennogo 2500-letiyu Buxari i Xivi „Nauchnoe i kulturnoe nasledie chelovechestva – tretemu tisyacheletiyu“. – Tashkent: Uzbekistan, 1997. – B.97-99.
# Chor Rossiyasi istilosi tarixiga oid manbalar va ularni oʻrganish istiqbollari // Oʻzbekistonning yangi tarixi. Konseptual metodologik muammolar" mavzuidagi Respublika ilmiy-nazariy anjumani materiallari. – Tashkent: Akademiya nashriyoti, 1998. – B. 42-43.
# Istiqlol mafkurasi fidoiysi // Barqarorlik va taraqqiyot muammolariga yangicha yondashish Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1998. – B.36-39.
# Milliy turizmning tarixiy ildizlari // Turizmni rivojlantirishning muammolariga bagʻishlangan Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. Buxoro: Buxoro nashiryoti, 2000. – B.135-138.
# Jahongashta meros// Ajdodlarimizning qoʻlyozma merosini toʻplash, ilmiy oʻrganish va nashr etish muammolari mavzuidagi ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Toshkent: Imom al-Buxoriy xalqaro jamgʻarmasi, 2001. – B.18-20.
# Quyi Zarafshon vohasi rus sharqshunosligida// Zarafshon vohasi va uning tarixdagi oʻrni mavzuidagi Respublika ilmiy-nazariy konferensiyasi materiallari. II qism. – Samarqand, 2001. – B.27-29.
# Yozma merosimizning inglizcha nashri // Oʻzbekiston tarixi. – 2002.– № 4. – B.36-37.
# Olim, eronshunos va diplomat // Abu Ali ibn Sino. – 2002.– № 8. – B.35-36.
# Vobkent tumani / S. Olimov va boshqalar // Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti. – 2002. – B.30-37.
# Buxoro Davlat universiteti qoʻlyozma va toshbosma kitoblar majmuasi // Imom al-Buxoriy saboqlari . – 2003. – № 1. – B.55-56.
# Retsenziya na knigu: Bahadir Kazakov. Bukharan documents. (B. A. Kazakov. Buxarskie dokumenti) – Berlin: Verlag Das Arab. Buch, 2001 // Obщestvennie nauki v Uzbekistane . – 2003. – № 1-2. – B.93-94.
# Arab yozuvi bilimdoni // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2003. – № 4. – B.197-198.
# Mirzo Sirojiddin va uning Eron safari // Abu Ali ibn Sino. – 2003. – № 11. – B.46-48.
# Dnevnik chetvertogo puteshestviya emira Abd al-Axada v Peterburg // „Rossiya, Sibir i Tsentralnaya Aziya: vzaimodeystvie narodov i kultur“ Materiali Chetvertoy mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii. – Barnaul, 14 noyabrya. – 2003. – B.12-13.
# Kasim-shayx Azizan Karminagi / Ye. G. Nekrasova // „Islam na territorii bivshey Rossiyskoy imperii“. Ensiklopedicheskiy slovar. – Vip. 4. – Moskva: Vostochnaya literatura, 2003. – B.41-44.
# Buxoro muzeyida saqlanayotgan Qurʼonning qoʻlyozma nusxasi // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2004. – № 4. – B.249-250.
# Soʻnggi hukmdor armonlari // Buxoro mavjlari. – 2004. –№ 4. – B. 16-24.
# Ahmad Donish podsho Rossiyasi bosqinchiligining birinchi tarixchisi sifatida /M. Rahmonova // Ibrohim Moʻminov falsafiy oʻqishlari (Ibrohim Moʻminov tavalludining 95 yilligiga bagʻishlangan Respublika ilmiy-nazariy seminari materiallari). – Buxoro, 2004. – B.144-148.
# Amir Abdulahadxon davrida Karmana. S.Inoyatov, H.Toʻrayev,
# O.Hayitova .Kirish soʻzi, B.Ruziyevniki/. –  Toshkent: Sharq 2004. –  48 b.
# Mansur Olimiy, Sayyid. Buxoro – Turkiston beshigi [Matn] S. Mansur Olimiy; muharrir S. S. Buxoriy; rassom A. Maxmudov; tarjimon X. Toʻrayev. – Buxoro: Buxoro nashr., 2004. – 128 b.
# Toʻrayev,X. Sharifjon Maxdum Sadri Ziyo: / X Toʻraev // Buxoro mavjlari. – 2005 . – № 1. – B. 31-32.
# Toʻrayev X. Mashhur xattot : Buxorolik xattot Ibodullo Odilov noyob istedod sohibi] / X. Toʻrayev // Buxoro mavjlari . – 2005.- № 4. – B.32-33.
# Musa Saidjanov. Gorod Buxara i ego starinnie zdaniya / Perevod so starouzbekskogo i podgotovka k izdaniyu X. Turaeva . – Tashkent: Fransuzskiy institut issledovaniy Tsentralnoy Azii (IFEAC), 2005. − 56 s.

### Nomzodlik dissertatsiyasi himoyasigacha nashr etilgan vaqtli matbuot nashirlari
# Turaev,X.Rasskazivayut eksponati. Sovetskaya Buxara. – 1980. – 15 may. − B.2.
# Toʻrayev,X. „Iskra“ izidan.  Buxoro haqiqati. – 1980. - 8 avgust.- B.3.
# Toʻrayev,X. Somiy ijodiga oid yangi faktlar. Buxoro haqiqati. – 1981. – 22 avgust. − B.3.
# Toʻrayev,X. Bir arxiv tarixi. Buxoro haqiqati. – 1987. – 4 aprel – B.3.
# Toʻraev,X. Qoʻlyozmalar tariximiz shohidlari. Buxoro haqiqati. – 1987. – 14 avgust. −B.2.
# Toʻrayev,X. Vobkent tarixiy manbalarda. Buxoro haqiqati . – 1988. – 4 mart. − B.2.
# Toʻrayev,X. Manbalarda bogʻlar tasviri.  Buxoro haqiqati. – 1988. – 24 avgust.

### Nomzodlik dissertatsiyasi himoyasidan keyingi vaqtli matbuot nashrlari
# Toʻrayev,X. Amir Abdulahad qoʻlyozmasi / X.Toʻraev // Buxoro haqiqati. – 1990. – 9 iyun.- B.2-6.
# Toʻrayev,X. Amir Muzaffar maktubi / X.Toʻraev // Buxoro haqiqati. – 1990. – 18 avgust
# Toʻrayev,X. Qosim shayx kim? / X.Toʻraev // Buxoro haqiqati. – 1991. – 3 avgust-B.2.
# Toʻrayev,X. Joʻybor xoʻjalari / X.Toʻraev // Susambil. - 1992 . – fevral. – № 5.-B.12-13.
# Toʻrayev,X. Mangʻit amirlari / X.Toʻraev // Shuʼla. – 1993. – 6 mart. – B.1-6.
# Toʻrayev,X. Olimning savob ishi / X.Toʻraev // Buxoro haqiqati. – 1993. – 8 iyul. –B.2-4.
# Toʻrayev,X. Shayxlar toʻgʻrisida asar / X.Toʻraev // Buxoro universiteti. - 1993. – 7 dek.- B.3.
# Toʻrayev,X. Mangʻit amirlari kechmishi va talqini / X.Toʻraev, I. Gʻaniev // Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati. – 1994. – 16 sent. – B.6.
# Toʻrayev,X. Ulugʻ olim qismati sharqshunoslar talqinida/ X.Toʻraev // Buxor haqiqati. – 1994. – 8 okt. – B.3.
# Toʻrayev,X.Amir Muzaffarning Rum sultoniga maktubi / X.Toʻraev // Buxoro haqiqati. – 1995. – 3 avgust – B.3.
# Toʻrayev,X. Naqshbandiy shayxlari / X.Toʻraev // Buxoro haqiqati. – 1995. – 20 sent. – B.4.
# Toʻrayev,X. Shahzoda qismati / X.Toʻraev // Buxoro haqiqati. – 1995.- 6 dek. –B.3.
# Toʻrayev,X. Abdullaxonning uch raqibi: [Buxoro xoni Abdullaxon toʻgʻrisida]/ X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2002 . – 20 iyul. – B.3.
# Toʻrayev,X. Muso Saidjonovning nodir ikki asari / X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2002. – 14 avgust – B.3.
# Toʻrayev,X. Sulolaning ettinchi hukmdori / X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2002. −30 noya. –B.4.
# Toʻrayev,X.Karmana tarixiga doir yangi tadqiqot /X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2003.- 4 yanvar –B.2.
# Toʻrayev,X. Imomqulixon /X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2003. – 15 fevr. – B.3.
# Toʻraev,X. Amir Xurd Vobkaniy va uning maqomoti/X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2003 . – 26 mart.-B.3.
# Toʻrayev,X. Naqshbandiylik asoslari / X. Toʻraev // Naqshbandiya. – 2003. –№ 1-2.- B.4-5.
# Toʻrayev,X. Gʻijduvoniyga bagʻishlangan anjuman / X. Toʻraev // xalq soʻzi. – 2003. −27 iyun.-B.1-2.
# Toʻrayev,X. Joʻyboriylar homiyligi / X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2003. – 16 avgust –B.3.
# Toʻrayev,X.Ziyoratgohdagi maʼrifat maskani / X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2004. −7 yanvar- B.4.
# Toʻrayev,X. Tariximiznint badiiy talqini / X. Toʻraev //Buxoro oqshomi. – 2004. −16 yanvar –B.2.
# Turayev,X.Uchitsya naukam obyazatelno…/X. Turaev // Buxarskiy vestnik. – 2004. – 7 aprel – S.4.
# Toʻrayev,X.Toponimik obʼektlar – tarix guvohi/ X.Toʻraev // Buxoronoma. – 2005. – 17 sent. – B.3
# Toʻrayev,X. Ajdodolarga ehtirom / X.Toʻraev // Mohiyat. – 2010. – 7 may.- B.3.
# Turayev,X.Iz istorii gorodov/X. Turaev // Znamya drujbi. – 2014. −16 may. – S.3.
# Toʻrayev,X. Buxoro: [Eski shahar, Yangi shahar ]/X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2018. – 9 iyun.-B.6.
# Toʻrayev,X. Maqomotlar-tasavvuf adabiyoti namunasi / X. Turaev // Buxoronoma. – 2019. −1 iyun.-B.7.
# Toʻrayev,X. Qoʻlyozmalarni viloyatimizning oʻzida saqlaylik/ X. Toʻraev// Buxoronoma. – 2019. −3 iyul.-B.6.
# Toʻrayev,X.Amirzoda oʻlkashunosning Buxoroga oid tadqiqoti/ X. Toʻraev// Buxoronoma. – 2019. - 20 okt. – B.8.
# Toʻrayev,X.Sadriddin Ayniy ijodining unutilmas qirralari / X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2020. – 18 mart.- B.8.
# Toʻrayev,X.Buxoro viloyat toponimlari yuzasidan ayrim mulohaza va tavsiyalar/ X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2020 . – 24 iyun. –B.6.
# Toʻrayev,X. Xoʻja Muhammad Porso va uning kutubxonasi / X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2020. – 10 iyul. – B.6.
# Toʻraev,X. Russko-evropeyskaya arxitektura Buxari-chast kulturnogo naslediya / X. Toʻraev // Buxarskiy vestnik. – 2021. – 9 yanvar –S.6.
# Turaev,X. Russkie prosvetiteli v kulturnoy jizni Buxari/ X. Turaev // Buxarskiy vestnik. – 2021. −31 mart. –S.5.
# Toʻrayev,X. Sohibqiron merosi olim nigohida/ X. Toʻraev // Buxarskiy vestnik. – 2021. – 7 aprel –B.8.
# Toʻrayev,X. Tazarlar er osti yoʻllarimi? / X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2021. – 25may. – B.4.
# Turaev,X. Buxara i Varaxsha: na perekrestke drevnosti i srednevekovya/ X. Turaev,// Buxarskiy vestnik. – 2021. – 11avgust – S.7.
# Turaev,X.Istoki izucheniya istoricheskoy topografii Buxari X. Turaev,// Buxarskiy vestnik. – 2021. – 26-okt. S.4.
# Toʻrayev,X. Buxoroning nechta darvozasi boʻlgan?/ X.Toʻraev //Buxoronoma. – 2021. – 1-noya. – B.7.
# Turaev,X. Kto je yavlyaetsya avtorom istoriko-topograficheskogo plana srednevekovoy Buxari? / X. Turaev,// Buxarskiy vestnik. –2022. – 23fevr № 15.-B.6.
# Toʻrayev,X. Ikki tilli Buxoro.  Buxoronoma 2022. – 10 avgust (№ 62). – B.2

### Doktorlik dissertatsiyasi mavzusiga doir ishlar

# Toʻrayev,X.Vobkent–tarixiy manbalarda /X.Toʻraev arqshunoslik. – 1992. – № 3. – B. 17-21.
# Toʻrayev,X.Naqshbandiy mashoixlari / X.Toʻraev,S. Salimov // Yoshlik. – 1996. – № 1. – B. 57-62.
# Toʻrayev,X .Ubaydullaxonning soʻnggi kunlari /X.Toʻraev // Muloqot. – 1997. – № 4. – B. 41-42.
# Toʻrayev,X. Buxoro obidalari va Joʻybor xoʻjalari /X.Toʻraev // Buxoroi sharif. – 1997. – № 4. – B. 12-15.
# Toʻrayev,X. Matlab at-tolibin asari Joʻybor xoʻjalari xonadoni haqida /X.Toʻraev // Oʻzbekiston tarixi. −2000. – № 4. – B. 64-70.
# Inoyatov S. Qosim Shayx Azizon [Matn]/ S. Inoyatov, X. Toʻraev, M. Saidov; taxr. F. X. Kosimov, R. R. Raxmonov, A. Sh. Jumaev, R. U. Ernazarov. – Toshkent: A. Kodiriy nomidagi xalk merosi nashriyoti, 2000. – 40 b.
# Toʻrayev,X. Tazkirat ul-avliyo – Buxoro maʼnaviy hayotiga doir muhim asar // Istiqlol yillari : milliy-diniy qadriyatlarning xalqqa qaytishi [Matn]. – Toshkent: Imom al-Buxoriy jamgarmasi, 2001. – B.41-43.
# Toʻrayev,X. Buxorodagi Joʻybor xonaqohi vaqf hujjati /X. Toʻraev, // Tarix, mustaqillik, milliy gʻoya mavzuidagi Respublika ilmiy anjumani materiallari. – Toshkent: Akademiya nashriyoti, 2001. – B. 187-188.
# Turayev,X.Vakfniy dokument arxitekturnogo kompleksa Xalifa Xudoydod v Buxare (XVIII v.)/X.Turaev,// Iz istorii kulturnogo naslediya Buxari". Vip. 7. Buxara: Izd-vo. Buxoro, 2001. – B. 85-95.
# Husayn as-Saraxsiy. Manoqibi sa’diya (Xoʻja Islom Joʻyboriy maqomoti) / Soʻzboshi, fors-tojik tilidan tarjima va izohlar muallifi / H.Toʻraev, Buxoro: Buxoro nashriyoti, 2002. –B.120-122.
# Muhammad Nasriddin al-Xanafi al-Xasani al-Buxari. Tuxfat az-zairin. Perevod, predislovie, kommentarii – X. Turaeva. – Tashkent: Fransuzskiy institut issledovaniy Tsentralnoy Azii (IFEAC), 2003.
# Turayev,X.Znachenie pismennix istochnikov dlya izucheniya arxitekturnix i arxeologicheskix pamyatnikov /X.Turaev, //Buxari Iz istorii kulturnogo naslediya Buxari. Vip. 9. Buxara: Izd-vo. Buxoro, 2004. – B. 85-90.
# Toʻrayev,X.Abdurahimxoʻja Joʻyboriy /X.Turaev, Buxoro mavjlari. – Buxoro, 2004. – № 4. – B. 20-21.
# Toʻrayev,X.Nodir Muhammadxon /X.Turaev, Sino. – Tehron, 2004. – № 15. – B. 52-53.
# Toʻrayev,X.Muruvvatli Joʻyboriylar /X.Turaev, Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2005. – № 4. – B. 175-176.
# Toʻrayev,X Inqiroz ibtidosi yoxud shayboniy Abdulmoʻminning qismati/X.Turaev, Hayot va qonun. – 2005. – № 5-6. – B. 52-53.
# Djuybaridi v obщestvenno-politicheskoy jizni Buxarskogo xanstva// Oʻzbekiston tarixi. – 2005. – № 4. – B. 15-23.
# Manoqibi sa’diya – Joʻybor xoʻjalari tarixini oʻrganish boʻyicha muhim manba// Toshkent Islom universiteti. Ilmiy-tahliliy axborot. – Toshkent, 2005. – № 4.– B. 29-35.
# Toʻrayev,X.Tasavvuf tarixi muzeyi // Moziydan sado. – 2005. – № 4. – B. 8-10.
# Toʻrayev,X.Muzey istorii sufizma// Moziydan sado. –2005. – № 4. – B. 8-10.
# Toʻrayev,X. Buxoroning Balxga almashtirilish voqeasi va Xoʻja Islom Joʻyboriy// Buxoro davlat universiteti ilmiy axboroti. – Buxoro, 2006. – № 1. – B. 15-20.
# Joʻybor xoʻjalari xonadoni tarixnavisligi// Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2006. – № 1. – B. 63-64.
# Ashtarxoniy Imomqulixon va Joʻyboriylar// Pedagogik mahorat. – 2006. – № 1. – B. 53-55.
# Burhon sulton fojiasi // Moziydan sado. – 2006. – № 1. – B. 26-28.
# Tragediya sultana Burxana // Moziydan sado. – 2006. – № 1. – S. 26-28.
# XVI-XVII asrlarda Movarounnahrdagi siyosiy hayot va tariqat shayxlari //Buxoro davlat universiteti ilmiy axboroti. – 2006. – № 3. – B. 18-20.
# Abdixoʻja Joʻyboriy va Boqimuhammadxon// Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2006. – № 4. – B. 285-287.
# Abdullaxon zafarlari va Xoʻja Islom Joʻyboriy// SamDU axborotnomasi. – Samarqand, 2006. – № 4. – B. 24-25.
# Vakfi Djuybaridov // Iz istorii kulturnogo naslediya Buxari. Vip. 10/ Red. X. Turaev. – Buxara: Izd-vo „Buxoro“, 2006.. –S. 28-31.
# Temuriylar davrida Joʻybor xoʻjalari mulki // Sohibqiron Amir Temur tavalludining 670 yilligiga bagʻishlangan „Amir Temur – faxrimiz, gʻururimiz“ mavzuidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. I-qism – Buxoro, 2006. – B. 53-54.
# Temuriylar davri – Joʻybor xoʻjalari mulkining shakllanishida muhim bosqich // Amir Temurning milliy davlatchilik siyosati: tarix va hozirgi zamon" mavzuidagi Amir Temur tavalludining 670 yilligiga bagʻishlangan ilmiy konferensiya materiallari. – Toshkent: Fan, 2006. – B.262-264.
# Istoricheskiy muzey Baxa’ ad-Din Nakshband// Islam na territorii bivshey Rossiyskoy imperii". Ensiklopedicheskiy slovar. T.1. – Moskva: Vostochnaya literatura, 2006. – S.305-306.
# Joʻyboriylar merosida ijtimoiy tarbiya//"Taʼlim muassasalari tizimida oʻquvchi va talabalar shaxsini rivojlantirishning dolzarb psixologik-pedagogik muammolari" mavzusidagi respublika nazariy va ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. III kitob. – Buxoro, 2006. – B.138-142.
# Rol Djuybarskix xodjey v obщestvenno-politicheskoy i duxovno-kulturnoy jizni Buxarskogo xanstva XVI-XVII vekov // Avtoreferat dissertatsii na soiskanie uchenoy stepeni doktora istoricheskix nauk. – Tashkent, 2007.
# Sharifjon maxdum Sadr Ziyo va uning ilmiy merosi // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2008. – № 1. – B. 33-34
# Benazir isteʼdod sohibi // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2008. – № 3. – B. 196-197.
# Joʻyboriylarning bunyodkorlik faoliyati // Chorbakrlik avliyolarning bunyodkorlik gʻoyalari va uning tarbiyaviy ahamaiyati" mavzuidagi konferensiya materiallari. – Buxoro nashriyoti, 2008. – B. 25-34.
# Xoja Islom Joʻyboriy va naqshbandiylik // Naqshbandiya taʼlimoti va milliy maʼnaviyatimiz" mavzuidagi respublika ilmi-amaliy anjumani materiallari. – Buxoro nashriyoti, 2008. – B. 43-48.
# Elga hikmat ahlidin demoq soʻz…// Naqshbandiya. – 2008. – Nishona son. – B. 4.
# Abulfayzxon – hukmdor, shaxs va inqiroz timsoli //Buxoro mavjlari. – 2010. – № 1. – B. 41-43.
# Uchenie Yasavi v Buxare // Materiali III-mejdunarodnoy nauno-prakticheskoy konferensii „Problemi issledovaniya uchenii i naslediya Xodja Axmeda Yasavi“. – Turkistan (Kazaxstan) 7-8 oktyabrya 2010. – S. 20-22.
# Miyon Buzruk Solihov :[hayoti va ilmiy merosi]// Buxoro mavjlari. – 2011. – № 1. – B. 42-43.
# Oʻzbekistonda ilmiy temurshunoslikning ilk qadamlari // Buxoro mavjlari. – 2011 – № 2. – B. 9-10.
# Abulfayzxon va uning qismati // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2011. – № 1. – B. 56-59.
# Sheybanidskie praviteli i sufiyskaya praktika // Materiali mejdunarodnoy nauchnoy konferensii Baxaveddin Nagishbendi i sufiyskaya literatura (1-2 dekabrya 2011 g.). – Asgabat. Ylym. 2011. – C. – 213-214
# Chorbakri i ix preemniki // Fan va texnologiya. – 2011. – S.16-17.
# Abdulmoʻmin Sattoriy va uning ilmiy merosi // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2012. – № 1. – B. 41-44.
# Xorazm tarixiga oid nodir tadqiqot // Buxoro mavjlari. – 2012 – № 2. – B. 39-40.
# Ravzat ar-rizvon – Joʻyboriylar toʻgʻrisidagi muhim manba : ilmiy toʻplam // Markaziy Osiyo xalqlari tarixi manbashunosligi va tarixnavisligi masalalari. – Toshkent:Fan, 2012. – B. 267-275.
# Traditsiya poseщeniy kultovix mest v Buxare. Sotsialnaya i religioznaya otsenka // History and Culture of Central Asia. TIAS: Department of Islamic Area Studies Center for Evolving Humanities Graduate School of Humanities and Sociology The University of Tokyo. – Tokyo, 2012. – P. 212-228.
# Ulugʻbek fojiasi – Temuriylar saltanati inqirozining ibtidosi // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2012. – № 4. – B. 291-294.
# Agiografiya kak literaturniy i itoricheskiy istochnik // Sbornik materialov 2-y Mejdunarodnoy nauchnoy-prakticheskoy konferensii Filologiya i kulturologiya: sovremennie problemi i perspektivi razvitiya. – Moskva, 2013. S. 143-145.
# Muhiddinov, Xodja (xvadja) Isomiddinov // Islam na territorii bivshey Rossiyskoy imperii". Ensiklopedicheskiy slovar. T.5. – Moskva: Vostochnaya literatura, 2012. – S. 97-98.
# Rukopisniy Koran // Islam na territorii bivshey Rossiyskoy imperii". Ensiklopedicheskiy slovar. T.5. – Moskva: Vostochnaya literatura, 2012. – S – 118.
# Abdixodja Djuybari v politicheskoy jizni Maverannaxra nach. XVII v.//Internet. Kiev, 2012.
# Poʻlat Solievning „Mangʻitlar saltanati davrida Buxoro oʻlkasi“ nomli asari // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2013. – № 2. – B. 125-127.
# Maqomotlar adabiy-tarixiy manba // Markaziy Osiyo xalqlari tarixi manbashunosligi va tarixnavisligi masalalari" mavzuidagi Respublika 5-ilmiy konferensiyasining materiallari. – Toshkent, 2013. – B. 352-356.
# Istoriya sufizma v trudax uzbekskix prosvetiteley 20-30 gg. XX stoletiya // Maʼnaviy meros va hozirgi zamon. Imom Buxoriy xalqaro markazi tashkil topgan kunning 5 yilligiga bagʻishlangan ilmiy nazariy seminar materiallari. – Samarqand-Toshkent: Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2013. – B. 185-189.
# Buxoro tarixi xorijiy nashrlarda // Buxoro mavjlari. – 2013 – № 4. – B. 40.
# Oʻzbekistonda ilmiy temurshunoslikning boshlangʻich davri // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2013. – № 4. – B. 285-287.
# Buxoro hukmdorlarining tashqi saroylari // Buxoro mavjlari. – 2014 – № 1. – B. 34-35.
# Muso Saidjonov ilmiy merosida temuriylar davri : Millatning dardiga darmon boʻlib // Amir Temur tavalludining 678 yilligiga bagʻishlab Respublika miqyosida oʻtkazilgan anʼanaviy ilmiy-maʼrifiy konferensiyaning materiallari. – Navoiy, 2014.– B. 16-17.
# Muso Saidjonov // Moziydan sado. – 2014. – № 1. – B. 44-48.
# Musa Saidjanov // Exo istorii. −2014. -№ 1.- B.45-47.
# Buxoro amirligida maorif, fan va din // Tyurkoyazichnie strani. – Almati, 2014. № 4.- B.17-20
# Yurtimiz tarixiga oid yana bir muhim manba // Buxoro mavjlari. –2014. -№ 4. –B.38-39.
# Istoki stanovleniya nauchnoy metodologii istoricheskoy nauki v Uzbekistane // Materiali Mejdunarodnoy nauchnoy konferensii Sovremennie metodi nauchnogo issledovaniya v sisteme globalnogo visshego obrazovaniya. – Navoi, 2015. – S.70-71.
# Toʻrayev,X. Mirzo Somiyning shaxsiy arxivi / X. Toʻrayev // Moziydan cado = Exo istorii. – 2015 . -№ 3. – B.32-34.
# Toʻrayev,X. Abdixoʻja Joʻyboriy va Boqimuhammadxon/ X. Toʻraev // Imom – al Buxoriy saboqlari. – 2006 . – № 4. – B.285-286.
# Toʻrayev,X. Amir Muzaffarning Rim sultoniga maktubi / X.Toʻraev // Buxoro haqiqati. – 1995 . – 16 dek.
# Toʻrayev,X. Soʻgi xukumdor armonlari: Buxoroning soʻgi xukumdori Amir Olimxon / X. Toʻrayev // Buxoro mavjlari. – 2004. – № 1. – B.16-22.
# Toʻrayev,X. Ashtarxoniy Abdulazizxon: Buxoro xonlaridan biri Ashtarxoniy Abdulazizxon hayoti faoliyati xususida / X. Toʻraev // Buxoro mavjlari. – 2008. – № 4. – B.39-40.
# Toʻrayev,X. Nodir Muhammadxon: Ashtarxoniylar sulolasining 4- vakili Nodir Muhammadxon / X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2001 . −10 noyab.
# Toʻrayev,X. Abdi Xoʻja Joʻyboriy va Boqimuhammadxon : Birinchi Ashtarxoniy xukmdorlardan xisoblangan Boqimuhammadxon faoliyati / Xalim Toʻraev // Buxoro mavjlari. – 2008. – № 1. – B.12-13.
# Toʻrayev,X. Qum qaʼridan topilgan shahar : Buxoro tarixi. / X. Toʻrayev // Maʼrifat. – 1997 . – 23 iyul.
# Toʻrayev,X. Amir Abdul – Ahad „Safarnoma“ sining qoʻlyozma nusxalari: / X .Toʻraev // Navqiron Buxoro. – 1992 . – № 8-9. – B.6.
# Toʻrayev,X. Sharif shaxar tarixi: Buxoroni oʻrganish kirralari. / X. Toʻrayev // Buxoro haqiqati. – 1996 . – 13 mart.
# Toʻrayev,X. Muruvvatli Joʻyboriylar : Joʻboriy xoʻjalar haqida maʼlumot. / X. Toʻrayev // Imom – al Buxoriy saboqlari. – 2005 . – № 4. – B.175.
# Toʻrayev,X. Tarixning oltin zarvaraqlari : Joʻyboriylarni mashhur etgan siymolar. / X. Toʻrayev // Buxoro xaftanomasi. – 1999 . – 19 iyun.
# Toʻrayev X. Buxoro xukumdorlari: Imomqulixon toʻgʻrisida. / X. Toʻrayev // Buxoronoma. – 2003 . – 15 fevr.
# Toʻrayev,X. Chorbakr meʼmorchilik majmui : Buxoro shaxrining qadamjolaridan biri Chor Bakr ziyoratgoxi haqida tarixiy lavxa / Halim Toʻrayev // Buxoro xaftanomasi. – 2000. – 17 iyun. – B.4.
# Toʻrayev,X. Poʻlat Solievning „Mangʻitlar saltanati davrida Buxoro oʻlkasi“ nomli asari : asariga baxo / X Toʻraev // Imom al – Buxoriy saboqlari. – 2013 . – № 2. – B.125-126.
# Toʻrayev,X. Sulolaning ettinchi Xukumdori : Mangʻitlar sulolasining ettinchi vakili Amir Abdulahad toʻgʻrisida maʼlumot / X. Toʻraev // Buxoronoma. – 2002 . – 30 noyab.
# Toʻrayev,X.,Axmedov A. Buxoro muzeyi durdonalari : Buxoro Davlat badiiy meʼmorchilik muzey -qoʻriqxonasining qoʻlyozmalar jamgʻarmasi toʻgʻrisida] / X.,Axmedov A. Toʻraev // Moziydan sado = Exo istorii. – 2016 . – № 2. – B.44-46.
# Toʻrayev, X. Yurtimiz tarixiga oid yana bir muxim manba : Buxorolik tarixchi, arxeolog, manbashunos hamda jamoat arbobi Muso Saidjonov haqida. / X. Toʻrayev // Buxoro mavjlari. – 2014 . – № 4. – B.38-40.
# Toʻrayev,X. Sharifjon Maxdum Sadr Ziyo va uning ilmiy merosi : Maʼrifatparvar, tarixchi, xattot va kitobsevar Sharifjon Maxdum Sadr Ziyo hayoti va ijodi haqida / X. Toʻraev // Imom al-Buxoriy saboqlari. – 2008. – № 1. - B.33-34.
# Toʻrayev,X. Amir Abd ul – Axad „Safarnoma“sining qoʻlyozma nusxalari: Amir Abdulahad „Safarnoma“ asari / X.Toʻraev // Navqiron Buxoro. – 1992. – № 8-9. – B.6-7.
# Toʻrayev,X. Toponimik obʼektlar – tarix guvox: Joy nomlari tarixi / X. Toʻrayev // Buxoronoma. – 2005 . – 17 sent.
# Toʻrayev,X. Ubaydullaxonning soʻngi kunlari: Ashtarxoniylar sulolasining ettinchi vakili haqida mavzu / X. Toʻrayev // Muloqot. −1997. – № 4. –B.41-42.
# Toʻrayev,X. Ubaydulloxonning soʻngi kunlari : Buxoro xonining Sayiid Ubaydullo Baxodirxon (1702−1711) yillar hukumronligi / X. Toʻrayev // Buxoro xaqiqati. – 1995 . – 6 may. – B.2.
# Toʻrayev,X. Xorazm tarixiga oid nodir tadqiqot : Xorazm tarixi / X. Toʻrayev // Buxoro mavjlari. – 2012 . – № 2. – B. 39.
# Toʻrayev X. Burxon Sulton fojiasi: Shayboniylar sulolasi Burxon Sulton haqida / X.Toʻrayev // Moziydan sado. – 2006 . – № 1. – B. 26-27.
# Toʻrayev,X. Buxoro musiqa folklori va Shashmaqomi bilimdoni/ X. Toʻrayev // Buxoro mavjlari. – 2012 . – B.23-24
# Toʻrayev, X. Tazarlar er osti yoʻllarimi?/ X. Toʻrayev, // Buxoronoma. - 2021. – 25 may. – B.4

= Manbalar =

## Havolalar
* 
* 
*