open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kunjut (turkum)

***Sesamum*** — Pedaliaceae gulli oʻsimliklar oilasiga mansub 20 ga yaqin turni o‘z ichiga oluvchi turkum. Turkumning eng mashhur aʼzosi — *[[Kunjut|Sesamum indicum]]* (sin. *Sesamum orientale*). Turlar asosan Afrikada tarqalgan boʻlib, baʼzi turlari Hindiston, Shri-Lanka va Xitoyda uchraydi. *S. indicumning* kelib chiqishi aniq emas, chunki u ko‘plab mintaqalarda tabiiylashtirilgan.

## Turlar
Turkumga mansub turlarga quyidagilar kiradi:

* *[[Sesamum abbreviatum]]* Merxm.
* *[[Sesamum alatum]]* Thonn.
* *[[Sesamum angolense]]* Welw.
* *[[Sesamum biapiculatum]]* De Wild.
* *[[Sesamum calycinum]]* Welw.
* *[[Sesamum capense]]* Burm. f.
* *[[Sesamum digitaloides]]* Welw. sobiq Schinz
* *[[Sesamum gracile]]* Endl.
* *[[Sesamum hopkinsii]]* Suess.
* *[[Kunjut|Sesamum indicum]]* L.
* *[[Sesamum lamiifolium]]* Engl.
* *[[Sesamum latifolium]]* JB Gillett
* *[[Sesamum lepidotum]]* Schinz
* *[[Sesamum macranthum]]* Oliv.
* *[[Sesamum marlothii]]* ingliz.
* *[[Sesamum mombazense]]* De Wild. & T.Durand
* *[[Sesamum parviflorum]]* Seidenst.
* *[[Sesamum pedalioides]]* Welw. sobiq Hiern
* *[[Sesamum radiatum]]* Shumax. & Thonn.
* *[[Sesamum rigidum]]* Peyr.
* *[[Sesamum rostratum]]* Hochst.
* *[[Sesamum sabulosum]]* A.Chev.
* *[[Sesamum schinzianum]]* Asch.
* *[[Sesamum somalense]]* Chiov.
* *[[Sesamum thonneri]]* De Wild. & T. Durand
* *[[Sesamum triphyllum]]* Welw. sobiq Asch.

## Galereya

Fayl:Sesamum mulayanum (Rantil) in Hyderabad, AP W IMG 0278.jpg|*[[Sesamum indicum]]*
Fayl:Sesamum rigidum2.jpg|*[[Sesamum rigidum]]*
Fayl:Sesamum triphyllum.jpg|*[[Sesamum triphyllum]]*
Fayl:Семечко кунжута.jpg|Mikroskop ostida urug'


## Manbalar
Ahmad al-Xayvaqiy

**Ahmad ibn Umar ibn Muhammad ar-Roziy al-Xayvaqiy (Abul Jannob, Najmuddin)** - soʻfiy, faqih, muhaddis va mufassir, Xiva farzandi milodiy 1145-yil (hijriy 540-yil)da tavallud topib, 1221-yil (hijriy 618-yilning rabiulavval oyi)da shahid ketgan. Taʼlimini Xorazmda olgan. O‘z davrining piri komili, toifa shayxi va asr yaktosi bo‘lgan.

## Asarlari
* „*Risolatu-l-hoimi-l-xoif min lavmati-l-loim*“ („Qo‘rquvchi ovvoralarva malomat etguvchi malomatiylarhaqida risola“);
* „*Tafsiru-l-Qurʼoni-l-karim*“ („Qurʼoni karim tafsiri“, 12 jildli);
* „*Risolatu-t-turuq*“ („Tariqatlar risolasi“);
* „*Favotihu-l-jalol va favoyihu-l-jamol*“ („Jalolning ostonalari va Jamoldan ufurayotgan xushbo‘y atirlar“).

## Manbalar
Ahmad ar-Rohibiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Bakr ibn Muhammad ibn Jaʼfari bn Rohib ar-Rohibiy al-Faroiziy (Abu Nasr)** — adib va shoir hamda Nasaf shahrining faxrli arboblaridan bo‘lgan. Milodiy 958-yil (hijriy 347-yil)da tug‘ilib, 1035-yil (hijriy 426-yil)da vafot etgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat oʻqiganlar. .

## Manbalar
Ahmad az-Zayyoliy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Abdulvahhob ibn Sobit ibn Shaddod ibn Alhod ibn al-Hadhod al-Marvaziy (Abu Ali)** — Ibn Zayyoliy nomi bilan tanilgan. Ajdodlarining kelib chiqishi marvlik bo‘lsa-da, lekin o‘zi Bag‘dodda tug‘ilib, voyaga yetgan. Ko‘zi ojiz bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Taxminan milodiy 925-yil (hijriy 313-yil)dan keyin vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad ar-Rohibiy (Abu Muhammad)

**Abdulloh ibn Muhammad Jaʼfar ibn Rohib ibn Ismoil al-Bazzoz ar-Rohibiy** -ishonchli roviy shayx bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Milodiy taxminan 996-yil (hijriy 386-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad ar-Ribotiy

**Ahmad ibn Said ibn Ibrohim ar-Ribotiy (Abu Abdulloh)** — muhaddis. Marv ahlidan bo‘lgan. Ishonchli muhaddis hamda soʻfiylarning mashhur shayxlaridan biri bo‘lgan. Zohiriy va haqiqat ilmlarini mukammal bilgan. Ulamolardan rivoyat qilgan va undan boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Milodiy taxminan 857-yil (hijriy 243-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Xorazmiy (adib)

**Ahmad ibn Muhammad as-Suhayliy al-Xorazmiy** — adib. Milodiy 1027-yil (hijriy 418-yil)da vafot etgan. Uning „*ar-Ravza as-suhayliya fi-l-avsofi va-t-tashbihot*“ („Vasflar va o‘xshatishlar haqidagi Suhayliy bo‘stoni“) nomli asari bor.

## Manbalar
Moturidiy koʻchasi (Toshkent)

**Moturidiy koʻchasi** — Bektemir tumanining „Majnuntol“ mahallasi hududida. 2000-yil 23-iyunda yangi uchastkalar kurilishi munosabati bilan paydo boʻlgan yangi koʻchaga imom, fiqh olimi Moturidiy (870-944) nomi berilgan. Uzunligi 1 km atrofida.

Yoʻnalishida, asosan, shaxsiy turar joy binolari joylashgan. Yaqinida „Suvsoz“ dahasi, yoʻl harakati xavfsizligi nazorati maskani, yonilgʻi quyish shoxobchasi, Golf klubi avtosaroy joylashgan.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Ahmad ar-Ruvzaboriy

**Ahmad ibn Yaʼqub ibn Ahmad ibn Ibrohim ibn Yusuf ar-Ruvzaboriy (Abu Muhammad)** — imom va mufassir. Samarqandda yashagan. Iqtidorli imom va mufassir bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Taxminan milodiy 1073-yil (hijriy 465-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad ar-Riygʻazmuniy

**Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Isʼhoq ibn Ahmad ibn Abdulloh ar-Riyg‘azmuniy al-Buxoriy (Abu Nasr)** milodiy taxminan 1023-yil (hijriy 414-yilning shavvol oyi)da tug‘ilib, 1100-yil (hijriy 493-yil ramazon oyi)da Buxoroda vafot etgan. „Al-Qoziy al-jamol“ nomi bilan mashhur qozi, fozil, oqil va saxovatli imom bo‘lgan. U o‘z davrida Buxoro ulamolari orasida eng peshqadam olim bo‘lib, qozilik qilgan va atrofidagilarga hadislar imlo qilgan, undan hadis ko‘chirganlar. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

## Asari
* „*G‘iraru-sh-shurut va duraru-s-sumut*“ („Shartlarning ahamiyatsizligi va sukut saqlashning foydasi“).

## Manbalar
Ahmad az-Zirriy

**Ahmad ibn Muhammad ibn jumʼa ibn as-Sakan Ummiya ibn Zirr ibn Abdulloh an-Nasafiy az-Zirriy (Abul Favoris)** — muhaddis. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Milodiy taxminan 977-yil (hijriy 366-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad as-Sinjiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Siroj as-Sinjiy at-Tahhon (Abul Abbos)** — muhaddis. Termiziy kitobini rivoyat qilgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Milodiy taxminan 1010-yil (hijriy 400-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad as-Simnoiny

**Abulmakorim Ahmad ibn Muhammad ibn Ahmad as-Simnoniy (Ruknuddin, Alouddin)** — muhaddis, bir qancha ilmlar sohibi. U milodiy 1261-yil (hijriy 695-yil)da tug‘ilib, 1336-yil (hijriy 736-yil)da vafot etgan. Bag‘dod va Tabrizda yashagan. „*Sahihi Muslim*“ni eshitgan. Unga jamoa ishongan.
## Asarlari
* „*Odobu-l-xilva*“ („Xilvat odobi“);
* „*Risola xitomi-l-misk*“ („Misk (tish tozalagich) ishlatish risolasi“);
* „*Ixtisor ruhis-sunna li-l-Bag‘aviy*“ ("Bag‘aviyning „Sunnat ruhiyati“ nomli asariga muxtasar").

## Manbalar
Ahmad ash-Shirkasiy

**Ahmad ibn Ammor ibn Ismat ibn Maoz ash-Shirkasiy (Abu Nasr)** — muhaddis. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1009-yil (hijriy 400-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad ash-Shakloniy

**Ahmad ibn Abdulloh ibn Muhammad ibn Maʼmun ash-Shakloniy (Abu Ismat)** — taqvodor, ishonchli, voiz va imom bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Milodiy taxminan 1059-yil (hijriy 451-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Tobein

**Tobein** (arab. اَلتَّابِعُونَ) so‘zi “izdoshlar” yoki “vorislar” ma’nosini bildirib, islom payg‘ambari Muhammad (s.a.v.)ning sahobalariga ergashgan va ularning ta’limotlarini qabul qilib olgan musulmonlar avlodidir . Tobein kamida bitta sahoba bilan uchrashgan bo‘lishi talab qilinadi . Shu tariqa, tobeinlar islom tafakkuri va islom ilmlari rivojida muhim rol o‘ynaganlar. 

Musulmonlarning tobeinlardan keyingi avlodi “taba tobein” deb ataladi. Muhammad (s.a.v.) izdoshlarining dastlabki uch avlodi islomning salaflarini tashkil qiladi.

## Tobeinlar ro'yxati
Birinchi tobein hijratdan 30 yil o‘tib vafot etgan Zayd ibn Ma’mar ibn Zayd bo‘lsa, oxirgi tobein Xalaf ibn Xalifa bo‘lib, u hijriy 180-yilda vafot etgan. Shu bilan bir qatorda, Xalaf ibn Xalifaning tobeinligi masalasi ba’zi taniqli ulamolar tomonidan qattiq e’tirozga uchraganligi sababli, tobeinlardan eng oxirgisi hijriy

170-yilda vafot etgan Jarir ibn Hozim bo‘lishi mumkin. Tobeinlardan mashhurlari quyidagilar :

* Abon ibn Usmon 
* Abbod ibn Abdulloh az-Zubayr
* Abdulloh ibn Muhammad ibn al-Hanafiya  
* Abdurahmon al-Avzoiy
* Abdurahmon ibn Abu Laylo al-Kindiy (vaf. 701)   
* Abu Muslim al-Xavloniy  Abu Hanifa (80-150 hijriy)   
* Ahnaf ibn Qays  
* Ali ibn Husayn Zaynulobidin  
* Alqama ibn Qays  
* Amr ibn Usmon  
* Omir ash-Sha’biy  
* Ato ibn Abu Raboh (vaf. 106-hijriy)  
* Hammom ibn Munabbih  
* Hasan ibn Muhammad ibn al-Hanafiya (vaf. 100-hijriy)  
* Hasan Basriy (21-110-hijriy)  
* Ibn Jurayj  
* Ibn Kasir al-Makkiy  
* Ibn Shihob az-Zuhriy (vaf. 124-hijriy)   
* Ibn Sirin  
* Ja’far as-Sodiq  
* Molik Dinor  
* Masruq ibn al-Ajda’ (vaf. 103-hijriy)   
* Muhammad ibn Abu Bakr  
* Muhammad al-Boqir  
* Mujohid ibn Jabr  
* Nofe’ Mavlo Ibn Umar  
* Qosim ibn Muhammad ibn Abu Bakr (vaf. 103-hijriy)   
* Said ibn al-Musayyib (vaf. 93-hijriy)   
* Said ibn Jubayr  
* Solim ibn Abdulloh  
* Shayx Habib al-Roi   
* Sulaym ibn Qays  
* Sulaymon al-A’mash  
* Tovus ibn Kayson  
* Ubaydulloh ibn Abdulloh (vaf. 98-hijriy)   
* Umar ibn Abdulaziz  
* Urva ibn Zubayr (vaf. 94-hijriy)   
* Uvays al-Qaraniy  
* Vuhayb ibn al-Vard  
* Yahyo ibn Sa’d (vaf. 143-hijriy)   
* Zayd ibn Ali (vaf. 122-hijriy)  
* An-Naxaiy (vaf. 714) 
## Yana qarang

* Salaf
* Sahobalar
* Sahobalar roʻyxati
* Taba tobein
## Manbalar
Ahmad ash-Sharvoniy

**Ahmad Hamdiy ash-Sharvoniy, ar-Rumiy, al-Hanafiy** — bir qancha ilmlar sohibi. Milodiy 1890-yil (hijriy 1307-yil)da vafot etgan.

## Asarlari
* „*Xulosatu-l-faroiz*“ („Faroiz ilmining xulosasi“);
* „*Sadru-l-kavokib*“ („Sayyoralarningqalbi“);
* „*al-Vafo fi masoili-l-hukamo*“ („Hukamolar bayon etgan masalalardagi mukammallik“).

## Manbalar
Ahmad ash-Sharmaqoniy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Hamdun ash-Sharmaqoniy (Abul Fazl)** — faqih va adib bo‘lgan. Fiqh va adab ilmlarida Xuroson shayxlaridan hisoblangan. Xuroson, Iroq, Shom, al-Jazira va Hijozda hadis o‘rgangan. Ibn Abu Shaybaning „*al-Musnadal-kabiyr*“ („Katta tayanch kitob“), „*Ummahot*“ („Asosiy manbalar“) asarlarini tinglagan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar. Milodiy taxminan 928-yil (hijriy 316-yil jumaduloxir oyining 15-sanasi)da Sharmaqonda vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad ash-Shargʻiyoniy

**Ahmad ibn Ali ibn Muhammad ibn jumʼa ibn as-Sakan ibn Abdulloh ibn Zarbiy, al-Mutavalliy ash-Sharg‘iyoniy, al-Kufiy, an-Nasafiy (Abu Nasr)** — muhaddis, Nasaf ahlidan bo‘lgan. Sharg‘iyonda yashagan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar. Milodiy taxminan 1013-yil (hijriy 403-yil ramazon oyining 16-sanasi)da vafot etgan.

## Manbalar
Taba tobein

**Taba tobein** (arab. تَابِعُ ٱلتَّابِعِينَ) – islomda tobeinlardan keyingi avlod.

Musulmonlarning birinchi avlodi sahobalar yoki Muhammad (s.a.v.)ning sahobalari deb nomlanadi. Sahobadan keyin kelgan musulmonlarning ikkinchi avlodi tobeinlar deb ataladi. Tobeinlardan keyin kelgan, hech boʻlmaganda bitta tobein bilan uchrashgan uchinchi avlod musulmonlarga „taba tobein“ deyiladi. Mazkur uch avlod islomning salaflarini tashkil qiladi.

## Ahli sunna aqidasiga koʻra taba tobeinning taʼrifi
Sunniylar taba tobeinni quyidagicha taʼriflaydilar:

# Tobeinlardan kamida bittasi bilan koʻrishgan;
# Toʻgʻri yoʻlda boʻlgan (bunda Ahli sunna val-jamoa eʼtiqodiga sodiq boʻlgan kishi nazarda tutiladi);
# Shuningdek hu holatda vafot etgan musulmon kishi.

Sunniylar taba tobeinlarni tobeinlardan keyingi eng yaxshi avlod deb hisoblaydilar. Muhammad (s.a.v.): „Odamlarning yaxshilari mening zamonimdagilardir, soʻng ularga yaqin boʻlganlar, soʻng ularga yaqin boʻlganlardir“ deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).

## Taba tobeinlar roʻyxati
Sufyon Savriy (97-161 hijriy)

Sufyon ibn Uyayna (vaf. 198 hijriy)

Molik ibn Anas

Abu Yusuf

Muhammad ash-Shayboniy

Avzoiy (vaf. 158-hijriy).

Abdulloh ibn Muborak (118/726-797 hijriy)

Imom Shofe'iy

Ahmad ibn Hanbal

Zayd ibn Ali

Lays ibn Sa'd

Hammod ibn Zayd

Makkiy ibn Ibrohim (hijriy 125–210; milodiy 742–825)

Fuzayl ibn Iyoz

Dovud at-Toiy

Sirri Saqatiy (155-253 hijriy)

Abdulloh Shoh G'oziy

Muhammad al-Buxoriy

## Manbalar:


## Havolalar

* Islom ulamolari
Ahmad az-Zahkasiy

**Ahmad ibn Usmon ibn Ahmad al-Mustavfiy az-Zahkasiy (az-Zahkatiy) (Abu Nasr)** — imomlardan biri bo‘lgan. Samarqandda yashab, hadis ilmidan saboq bergan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Taxminan milodiy 1113-yil (hijriy 506-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Muxtasar (soʻz)

**Muxtasar** (arab: المختصر)— soʻzi islom huquqida aniq va loʻndalik bilan ajralib turadigan huquqiy risolalarning qisqacha qoʻllanmasini bildiradi. Muxtasarlar Abbosiylar xalifaligi davrida paydo boʻlgan va yirik jildli kitoblardan chetlangan holda, faqihlarni tez tayyorlashga yordam berish usuli sifatida yaratilgan. Shunday boʻlsa-da, muxtasarlar oddiy savodxon odamlar uchun ham islom huquqi asoslariga kirish kitobchasiga aylangan. Baʼzi mashhur muxtasarlarga misrlik molikiy olim Xalil ibn Ishoq al-Jundiyning (vafoti 1365-yil) “Muxtasar al-Xalil”i va Bagʻdodlik hanafiy olim Imom Quduriyning (973-1037) “Muxtasar al-Quduriy” asarlarini misol keltirish mumkin.

## Ibn Abu Zamonin
Ibn Abu Zamoninning "*Muxtasar*" asari XVIII asrda Yevropa ahliga islom haqida maʼlumot yetkazishga yordam bergan Lyudoviko Marachchi shaxsiy kutubxonasidagi beshta muhim qoʻlyozmalardan biri edi.

## Manbalar
Pogranichnik (Almati viloyati)

**Pogranichnik** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Amangeldi qishloq okrugi maʼmuriy markazi. Viloyat markazi Sarqand shahridan 24 km shimolda, Buqpan daryosi boʻyida joylashgan. KATO kodi — 196035100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1171 kishini (604 erkak va 567 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 743 kishi (399 erkak va 344 ayol) yashagan.
## Manbalar
Tabaqat

**Tabaqot** (طبقات) — islom biografik adabiyotining janri boʻlib, bu yoʻnalishdagi kitoblar ulugʻ shaxslarning (olimlar, shoirlar va boshqalarning) yashagan asriga koʻra tuzilgan boʻladi. Har bir asr yoki avlod tabaqa sifatida belgilanadi. Tabaqaning koʻpligi esa, tabaqotdir. Tabaqot kitoblari maʼlum ilm-fan anʼanalarining rivojlanish tarixini aks ettiradi va muayyan boshlangʻich nuqtadan bevosita muallifdan oldingi avlod (tabaqa)gacha boʻlgan oraliqdagi shaxslar biografiyasini qamrab oladi.

## Rivojlanishi
Tabaqot adabiyoti VIII asr oxiri yoki IX asr boshlarida vujudga kelgan. Tabaqot janri hadis roviylarining holatini aniqlash, tasniflash va baholashga qaratilgan saʼy-harakatlar asosida paydo boʻlgani va ilk hadis tanqidchilari davrida mashhur boʻlgani ham keltiriladi. Tabaqot kitoblari muhaddislarning hadis rivoyatlarini tasniflash va ayrim isnodlarning sifatini aniqlash harakatlariga yordam beradigan vosita sifatida yozilgan. Hadislarning manbasini koʻrsatuvchi tizim sifatida isnod har bir avloddan solih, halol va malakali roviylarni talab qilgan. Tabaqot janridagi biografik asarlar odatda oʻz subyektlarining shaxsiy, diniy va intellektual jihatlarini oʻrganish imkonini beradi.

## Namunalar
Tabaqot adabiyotining mashhur namunalari qatoriga Ibn Saʼdning „at-Tabaqot al-kubro“ (Sahobalar va ularning davomchilari haqida), Ibn Abu Ya’lo, keyin esa Ibn Rajab tomonidan yozilgan „Tabaqat al-hanobila“, Ahmad ibn Yahyo Murtazoning „Tabaqat ul-moʻtazila“ (moʻtazila mazhabi ilohiyotchilari haqida), Ogʻo Buzurg Tehroniyning „Tabaqat aʼlam ash-shia“ (mashhur shia ulamolari haqida) asarlari kiradi. Ibrohim Hafsiyning tabaqot tarixnavisligiga asoslangan tadqiqotlari ushbu janr islom sivilizatsiyasi va diniy ilmlarning turli sohalarida qanday qo‘llanilishini ko‘rsatadi.

## Manbalar
Muqana Toʻlebayev nomidagi qishloq

**Muqana Toʻlebayev nomidagi** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Qorashigʻon qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 196051100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 932 kishini (477 erkak va 455 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 817 kishi (409 erkak va 408 ayol) yashagan.
## Manbalar
Lepsi (qishloq)

**Lepsi** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Lepsi qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 196055100.
## Geografiyasi
Sarqand shahridan taxminan 119 km shimoli-gʻarbda joylashgan.
Lepsi daryosi yaqinida, Balxash koʻlidan janubda.
Turkiston-Sibir temir yoʻli vokzali ham oʻsha yerda.
## Tarixi
Ushbu qishloq 1928-yilda Turkiston-Sibir temir yoʻli qurilishi munosabati bilan tashkil etilgan.
1938-yilda ishchilar posyolkasi maqomini olgan.
1941—1959 va 1972—1997-yillarda Burlu-Tobin tumanining maʼmuriy markazi boʻlgan.
2013-yildan buyon yana qishloq maqomida qolgan.
## Infratuzilmasi
Qishloqda vagon taʼmirlash zavodi, lokomotiv deposi, neft bazasi va boshqa sanoat korxonalari mavjud.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 3842 kishini (1859 erkak va 1983 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 2567 kishi (1297 erkak va 1270 ayol) yashagan.
## Muzeyi
1941-yilda Lepsi qishlogʻida muzey binosi quriladi. 1983-yilgacha ushbu bino maishiy zavod sifatida ishlatilgan. Keyinchalik 1983-yildan 1993-yilgacha tuman harbiy komissiyasi faoliyat yuritgan. Faqat 1993-yildan boshlab qozoq bastakori M. Tulebayev tavalludining 80 yilligi sharafiga **''M. Tuleboev xotira muzeyi** nomini olgan''. Ko‘rgazma zallarida M.Tuleboyev ijod yo‘lining boshlanishi, qozoq mumtoz musiqasining „oltin fondi“ga kirgan asarlari uchraydi. Muzey ekspozitsiyasi 18 mavzudagi 4 ta zaldan iborat. Muzeyning maydoni 357,3 m². Bugungi kunga qadar muzey fondida 1636 ta eksponat mavjud boʻlib asosiy fondi 806 ta, ilmiy va yordamchi fondi esa 830 ta.
## Manbalar

## Havolalar
Olmaota viloyati Madaniyat boshqarmasining rasmiy manbasi
Abdulloh ibn Zayd

**Abdulloh ibn Zayd ibn Abdu Rabbih**  () (580 yil — 644, Madina), Muhammad paygʻambarning mashhur sahobalaridan biri. Tushida Muhammad payg'ambar tomonidan tasdiqlangan azon qoidalari va so'zlarini ko'rgan. Shu sababli unga “Sohib al-azon” (azon asoschisi) laqabi berilgan.
## Biografiya
Abdulloh ibn Zayd Madinaning Xazraj qabilasidan biri boʻlgan. U Aqabada Muhammad payg‘ambarga bay’at qilgan ansorlardan va Madinadagi ilk musulmonlardan biri. Musulmonlar Makkadan Madinaga ko‘chib ketgach, musulmonlarning mushriklar bilan bo‘lgan janglarida va boshqa muhim tarixiy voqealarda qatnashgan. Makka fath qilingan kuni Xazraj qabilasi qo'shinlarining bayroqdori bo'lgan.
Abdulloh ibn Zayd xalifa Usmon ibn Affon davrida taxminan 64 yoshida vafot etdi.

## Adabiyotlar
# Ibn Asir. Usd al-g’oba fiy ma’rifati as-sahoba, - Bayrut: Daru Hazam, 2012.
# Али-заде А. А. Абдулла ибн Зейд // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8.
Koʻkterek (Sarqan tumani)

**Koʻkterek** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumaniga qarashli qishloq. Koʻkterek qishloq okrugining maʼmuriy markazi va u yerdagi yagona aholi punkti. KATO kodi — 196047100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1158 kishini (594 erkak va 564 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 791 kishi (401 erkak va 390 ayol) yashagan.
## Manbalar
Koʻkoʻzek (Sarqan tumani)

**Koʻkoʻzek** (**Koʻk-Oʻzek**, ) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumaniga qarashli qishloq. Amangeldi qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Viloyat markazi Sarqand shahridan 33 km shimolda joylashgan. KATO kodi — 196035200.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 919 kishini (466 erkak va 453 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 630 kishi (332 erkak va 298 ayol) yashagan.
## Manbalar
Koʻkjide (Sarqan tumani)

**Koʻkjide** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Lepsi qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196045100.
## Tarixi
Qishloq 2013-yilgacha Koʻkjidin qishloq okrugining maʼmuriy markazi va u yerdagi yagona aholi punkti boʻlgan.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1220 kishini (617 erkak va 603 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 872 kishi (449 erkak va 423 ayol) yashagan.
## Manbalar
Keregetas (Almati viloyati)

**Keregetas** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi aholi yashash punkti. Lepsi qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196055400.
## Aholisi
1999-yilda aholisi 3 kishini (2 erkak va 1 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, u yerda 14 kishi (7 erkak va 7 ayol) yashagan.
## Manbalar
Qəzli

**Qazli** (shuningdek, **Gazli** va **Kozly**) — Ozarbayjonning Ismailli tumanidagi qishloq. Qishloq Mican munitsipaliteti tarkibiga kiradi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Qargʻali (Sarqan tumani)

**Qargʻali** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati Sarqan tumanidagi qishloq. Cherkas qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Sarkand shahridan taxminan 50 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 196057200.
1894-yilda Kargalinskiy qishlogʻi (Aleksandrovskiy, Blagodatniy) sifatida Semirechye kazaklari tomonidan tashkil etilgan.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1538 kishini (775 erkak va 763 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1278 kishi (645 erkak va 633 ayol) yashagan.
## Manbalar
Qaraultoʻbe (Almati viloyati)

**Qaraultoʻbe** (**Qoraultyube**, ) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqand tumanidagi qishloq. Amangeldi qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Viloyat markazi Sarqand shahridan 15 km shimolda, Buqpan daryosi boʻyida joylashgan. KATO kodi — 196035400.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 628 kishini (325 erkak va 303 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 592 kishi (301 erkak va 291 ayol) yashagan.
## Manbalar
Qaratas (Almati viloyati)

**Qaratas** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi aholi yashash punkti. Lepsi qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi Qaratas 196055600.
## Aholisi
1999-yilda aholisi 104 kishini (54 erkak va 50 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 94 kishi (48 erkak va 46 ayol) yashagan.
## Manbalar
Qaraboʻget (Almati viloyati)

**Qaraboʻget** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Qaraboʻget qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 196049100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1718 kishini (886 erkak va 832 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1274 kishi (664 erkak va 610 ayol) yashagan.
## Manbalar
Kakimjan

**Kakimjan** (, 1991-yilgacha — Agartu) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi ovul. Bakalinskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Viloyat markazi Sarqand shahridan 35 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 196037200.
## Aholisi
1999-yilda ovul aholisi 275 kishini (147 erkak va 128 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 194 kishi (99 erkak va 95 ayol) yashagan.
## Manbalar
Scream VI

***Scream 6*** — Matt Bettinelli-Olpin va Tyler Gillett rejissyorligi ostida James Vanderbilt va Guy Busick tomonidan ssenariylashtirilgan boʻlajak Amerika slasher filmi. Kinofilm „Scream“ filmlar seriyasining oltinchi qismi boʻladi va *"Scream"* (2022) filmining bevosita davomi boʻladi.
## Manbalar
Dr. No

***Dr. No*** — ingliz yozuvchisi Ian Fleming tomonidan yozilgan, Britaniya maxfiy xizmati agenti James Bond tasvirlangan oltinchi roman. Fleming ushbu asarni 1957-yilning boshida Yamaykadagi Goldeneye nomli villasida yozib tugatgan. Ilk marotaba 1958-yil 31-mart sanasida Buyuk Britaniyada Jonathan Cape tomonidan nashr etilgan. Romanda agent Bond va Yamaykada MI6 qoʻl ostidagi ikki xodimning gʻoyib boʻlishi bilan bogʻliq tergov jarayoni tasvirlangan. Voqealar rivoji davomida Agent James Bond Karib dengizida joylashgan xayoliy Crab Key orolidagi guano konining egasi Doktor No ismli xitoylikni har tomonlama oʻrganib chiqishga qaror qiladi. Bond orolga sayohat qiladi va Honeychile Rider bilan, keyinroq esa Doktor No bilan uchrashadi.

Asar 1956-yilda prodyuser Henry Morgenthau III buyurtmasiga asosan „*Commander Jamaica*“ nomli telekoʻrsatuv uchun ssenariy sifatida boshlangan. Roman gʻoyalari bir joyga toʻplanguncha Fleming baʼzi qismlarni toʻplagan hamda vaqtinchalik muddatga *The Wound Man* deb nomlangan roman uchun asos qilib olgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Ian Fleming.com / Ian Fleming nashrlari jamlangan vebsayt
Eshkioʻlmes (Sarqan tumani)

**Eshkioʻlmes** (, 2018-yilgacha — *Sokolovka*) — Qozog'iston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Cherkas qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196057600.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 421 kishini (219 erkak va 202 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 320 kishi (171 erkak va 149 ayol) yashagan.
## Manbalar
Big Hit Music

**Big Hit Music** (; (*Bighiteu Myujik*)) — Janubiy Koreyada joylashgan ko'p millatli ko'ngilochar kompaniya bo'lib, 2005 yilda Bang Si Hyuk tomonidan asos solingan, dastlab Big Hit Entertainment sifatida. U 2021-yil mart oyida Hybe korporatsiyasi (sobiq Big Hit Entertainment Co., Ltd.) ostida mustaqil leyblga aylantirildi va qayta tuzildi. Bugungi kunga kelib, leyblda solo Li Xyun, shuningdek, BTS va Tomorrow X Together bolalar guruhlari joylashgan. Ilgari u solist *Lim Chjon Xi* va *8Eight*, *2AM* guruhlarini va *Glam*ni birgalikda boshqargan.

## Manbalar
Xorazm okrugi

**Xorazm okrugi** — Oʻzbekiston SSR tarkibidagi oʻnta okruglardan biri. 1926—1930-yillarda Oʻzbekiston SSR okruglarga boʻlingan. Oʻz navbatida Xorazm okrugi ham 1932—1938-yillarda respublika tarkibda mavjud boʻlgan. Okrugning markazi dastlab Xiva, soʻngra Urganch boʻlgan.

## Tarixi
1925-yilda O‘zbekiston SSR tuzilganidan ko‘p o‘tmay, respublikada hududiy bo‘linish yuz beradi. Viloyatlar uyezdlarga, oʻz navbatida esa ular volostlarga boʻlinadi. Ammo oradan bir yil o‘tmay, 1926-yili viloyat maʼmuriy birligi tugatilib, respublikada okruglarga, okruglar tarkibida esa tumanlar joriy etildi. 1930-yilda Oʻzbekiston SSRda navbatdagi maʼmuriy-hududiy islohot amalga oshiriladi, okruglar tugatilib, ularning tarkibiga kirgan tumanlar bevosita respublikaga boʻysundirildi. Shunday qilib, respublika 71 ta tuman va 1494 ta qishloq sovetlaridan tarkib topdi. Bundan tashqari, 9 ta respublika boʻysunuvchi shahar bor boʻlgan boʻlib, ularning tarkibida 204 ta qishloq soveti mavjud boʻlgan.

1932-yil 23-aprelda Xorazm okrugi qayta tashkil etiladi. Okrug markazi Yangi Urganch (hozirgi Urganch) shahri boʻlgan. Okrug tarkibiga Bogʻot, Gʻazovot, Gurlan, Mangʻit, Yangi Urganch, Hazorasp, Xonqa, Xiva, Shovot va Yangiariq tumanlari kiritiladi. Tumanlarda 144 ta qishloq soveti boʻlgan. 1938-yilda okrug tugatiladi.

Xorazm okrugi shimol va sharqdan RSFSR tarkibidagi Qozoq ASSRning Qoraqalpoq avtonom okrugi bilan, janub va gʻarbdan Turkmaniston SSR bilan chegaradosh boʻlgan. Okrug Oʻzbekiston SSRning yagona eksklav hududi boʻlgan. Okrug Xorazm vohasining unumdor qismi hisoblangan markazini egallagan, uning hududidan Amudaryo oqib oʻtgan.

## Aholisi
1926-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotiga koʻra, okrug aholisi 315 ming kishi tashkil etgan.

## Manbalar
Ahmad ash-Sharmaqoniy (Abu Said)

**Ahmad ibn Muhammad ibn Ramih ibn Usma ibn Vakiʼ ibn Rajo an-Naxaʼiy an-Nasaviy ash-Sharmaqoniy** — Naso ahlidan bo‘lgan. Sharmaqonda tug‘ilgan va Marvdakatda ham hayot kechirgan. Xuroson va boshqa o‘lkalarda hadis tinglagan. Ko‘pgina hadislarni ko‘chirgan va asarlar yaratgan hamda ulamolarni zikr qilgan. Hadis yodlashda yagonalardan bo‘lgan. Bag‘dodga borib, u yerda hadis aytgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar. Taxminan milodiy 967-yil (hijriy 357-yil)da Jahfada vafot etgan.

## Manbalar
Abdulloh ibn Sahl Abu Umayya

**Abdulloh ibn Sahl Abu Umayya** (?—630) —  sahoba.

U Ummu Salamaning (Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning zavjalari) akasi. Onasi Otika bint Abdulmuttalibdir. U islomni Fathdan oldin Nabiy alayhi vasallamga hijrat qilib borib, qabul qilgan. So’ngra Nabiy alayhi vasallam bilan Fath, Hunayn va Toif g’azotlarida qatnashgan. U Toif g’azotida o’q yeb jarohatlanib vafot etgan.

## Adabiyotlar
# Imom Hofiz Ahmad ibn Aliy ibn Hajar Asqaloniy. Al-isoba fi tamyizi as-sahoba. -Bayrut: Darul kutubul ilmiyya, 1995.
Ahmad at-Tahhon

**Ahmad ibn Muhammad ibn Siroj at-Tahhon as-Sanjiy (Abul Abbos)** — Marv olimlaridan hisoblanib, Imom at-Termiziyning „*Jomiʼ*“ asari roviylaridan biridir. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ahmad at-Tahhon milodiy 1009-yil (hijriy 400-yil)dan keyin vafot etgan.

## Manbalar
Abdurrahmon ibn Usmon ibn Ubaydulloh Qurashiy

**Abdurrahmon ibn Usmon ibn Ubaydulloh Qurashiy**  () (?—695?) — sahoba. 
Onasi Umayra bint Jud’on Ubaydulloh ibn Jud’onning singlisi. Abdurrahmon Makka fathida islomni qabul qilgan. Imom Buxoriy “Tarix” kitobida: U Ibn Zubayr bilan bir kunda shahid bo’lgan, ya’ni yetmish uchinchi yil Makkada. Undan: o’g’illari Usmon, Muoz, Hind va Soib ibn Yazid, Said ibn Musayyab, Abu Salama ibn Abdurrahmon va boshqalar hadis rivoyat qilishgan.

## Adabiyotlar
# Imom Hofiz Ahmad ibn Aliy ibn Hajar Asqaloniy. Al-isoba fi tamyizi as-sahoba. -Bayrut: Darul kutubul ilmiyya, 1995.
Ahmad at-Tolaqoniy

**Ahmad ibn Ismoil ibn Yusuf ibn Muhammad ibn al-Abbos al-Qazviniy at-Tolaqoniy, ash-shofiʼiy (Abulxayr, Raziyuddin)** milodiy taxminan 1118-yil (hijriy 512-yil)da Qazvinda tugʻilib, 1193-yil (hijriy 590-yilning muharram oyi)da vafot etgan. Bag‘doddagi Nizomiya madrasasida o‘qigan va shu yerdagi vaʼzxonlik majlislarida ishtirok etgan. Xushsiyratli va solih o‘spirin bo‘lgan. Uning siyrati va suhbati haqida ko‘p maqtov so‘zlar aytilgan. O‘zi ham vaʼz ayta boshlagan, odamlar uni yaxshi qabul qilganlar. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Asarlari
* „*at-Tibyon fi masoili-l-Qurʼon*“ („Qurʼondagi masalalarning bayoni“, ushbu asar haluliylar va jahmiylarga raddiya tarzida bitilgan);
* „*Xasoisu-s-suol*“ („Savollarga xos bo‘lgan xususiyatlar“);
* „*Xatoiru-l-quds*“ („Quddus xotiralari“).

## Manbalar
Ahmad as-Saffor

**Ahmad ibn Ali as-Saffor (Abu Fazl)** — kotib (yozuvchi) va shoir bo‘lgan. Uning qalamiga mansub bir necha risolalardan Umar ibn al-Hasanal-Adibiy to‘plamlar tuzgan edi. Ulardan biri — „*Risola ila Abdulmalik al-Kindiy*“ („Abdulmalik al-Kindiyga yo‘llangan noma“)dir. Abdulmalik al-Kindiy esa 1063-yil (hijriy 456-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad as-Sogʻoniy

**Ahmad ibn Umron al-Mukattibas-Sog‘oniy** Sog‘on ahlidan. U Amara dahasi tarafida Qurʼondan taʼlim bergan. U ko‘plab olimlardan maʼlumotlar olgan, o‘z navbatida, undan ham ko‘plab olimlar maʼlumotlar olganlar. 914-yil (hijriy 302-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad as-Saffor (Abu Ali)

**Ismoil ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Solih as-Saffor** tugʻilgan yili va joyi haqida maʼlumotlar yetib kelmagan, milodiy 952-yil (hijriy 341-yil)da vafot etgan. Uning bir qism asari ham mavjud.

## Manbalar
Ahmad at-Tavoviysiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Homid ibn Hoshim at-Tavoviysiy (Abu Bakr)** — fozil faqih, xudojo‘y zohid, ishonchli roviy va Allohning solih bandalaridan bo‘lgan. U ulamolardan, ulamlar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 955-yil (hijriy 344-yil)da Samarqandda hammomda vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad at-Tavraqiy

**Ahmad ibn Nasr at-Tavraqiy al-Abivardiy al-Qoziy (Abu Saad)** taxminan milodiy 1009-yil (hijriy 400-yil)da tavallud topgan. Ilm-u fazl ahllaridan bo‘lgan. Nishopurda fiqh ilmidan taʼlim olgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. .

## Manbalar
Ahmad al-Itobiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Umar al-Itobiy al-Hanafiy (Zaynuddin)** — faqih, mufassir bo‘lib, Buxoroda milodiy 1190-yil (hijriy 586-yil)da vafot etgan.

## Asarlari
* „*al-Fatovo al-itobiya*“ („Itobiyning fatvolari“) nomi bilan mashhur bo‘lgan „*Kitobu javomiʼi-l-fiqh*“ („Fiqh majmualari bo‘yicha kitob“) — bu kitob to‘rt jilddan iborat;
* „*Tafsiru-l-Qurʼon*“ („Qurʼon tafsiri“);
* „*Sharhu-l-jomiʼi-lkabiyr*“ („Katta to‘plam“ga sharh");
* „*Sharhu-l-jomiʼi-s-sag‘ir*“ („Kichikto‘plamga sharh“);
* „*Sharhu-z-Ziyodot*“ („az-Ziyodat“ga sharh").

Ularning hammasi Muhammad ibn al-Hasan ash-Shayboniyning hanafiy fiqhining furuʼlari haqidagi asarlariga bag‘ishlangan.

## Manbalar
Ahmad al-Forobiy

**Ahmad al-Forobiy (Abul Qosim Imoduddin)** — hanafiya mazhabi bo‘yicha faqih bo‘lgan. U milodiy 1210-yil (hijriy 607-yil)da vafot etgan.

## Asarlari
* „*Xulosatu-l-haqoiq limo fihi mina-l-asolibi-d-daqiqa*“ („Nozik uslublardan haqiqatlar xulosasi“);
* „Silku-j-javohir va nashru-z-zavohir“ („Durdonalar yo‘li va ravnaqning yuksalishi“);
* „Misbohu-l-jinon“(„Jannat bog‘larining chirog‘i“);
* „Miftohu-l-jinon“ („Jannat bog‘larining kaliti“).

## Manbalar
Ahmad al-Ajnasiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn al-Ajnas ibn Yusuf ibn Ayyub ibn Hishom ibn al-Fazl ibn al-Asad ibn Bushr ibn Umar al-Ajnasiy al-Buxoriy (Abu Muhammad)** asli Buxoro ahlidan bo‘lgan. Iroqqa safar qilgan. Unda basralik va hijozlik olimlardan saboq olgan. Al-Ajnasiy azayimxonlik va sehrgarlikning sohibi hisoblangan. Uning bu xususdagi faoliyatidan ajoyibotlarni hikoya qiladilar. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 902-yil (hijriy 290-yilning shaʼbon oyi)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Ajnasiy (Abul Hasan)

**Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Ahmad ibn Muhammad al-Ajnas al-Ajnasiy** fiqh ilmi va hadislarni yozib olishni o‘z bobosi va mashoyixlardan o‘rgangan. Shundan so‘ng Nishopurga, Abul Abbos Muhammad ibn Yaʼqub al-Asamning huzuriga kelib, undan hadislar eshitgan. U hadis ilmidan saboq berishga ulgurmay, yoshligidayoq Nishopurda vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Gʻotfariy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Isʼhoq ibn Ibrohim ibn… al-G‘otfariy as-Saffor (Abul Fazl)** milodiy 922-yil (hijriy 310-yil)da tavallud topib, 988-yil (hijriy 378-yil)da vafot etgan. G‘otfar ahlidan bo‘lib, hadis rivoyatida eng ishonchli roviylardan biri hisoblangan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Ahmad al-Farankadiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Muhammad ibn Farankad an-Nasafiy al-Farankadiy (Abu Ahmad)** ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. MIlodiy taxminan 1009-yil (hijriy 400-yil shavvol oyining oxirgi o‘n kunligi)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Farabriy

**Ahmad ibn Abdulloh ibn Muhammad ibn Yusuf al-Farabriy (Abu Muhammad)** bobosi Abu Abdullohdan Imom al-Buxoriyning „*al-Jomiʼas-sahiyh*“ („Ishonchli to‘plam“) asarini rivoyat qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 981-yil (hijriy 371-yil)da vafot etgan .

## Manbalar
Ahmad al-Farobiy (Abul Fath)

**Ahmad ibn al-Husayn ibn Abdurrahmon al-Farobiy al-Abbosiy** 1072-yil (hijriy 465-yil)i Samarqandning qishloqlaridan biri — Xarqonda tug‘ilib, 1111-yilning arafa kuni (hijriy 505-yil)da Farob qishlog‘ida vafot etgan. Oʻsha yerda hayot kechirgan, shu bois unga mansub etilgan. Ko‘plab olimlardan hadislar rivoyat qilgan, undan ham ko‘plar rivoyatlar keltirganlar. U .

## Manbalar
Ahmad al-Foshoniy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Abu Ubayd ad-Davviy al-Foshoniy (Abu Ubayd)** — lug‘atshunos. Vafoti milodiy 1010-yil (hijriy 401-yil)ga to‘g‘ri keladi.

## Manbalar
Ahmad al-Farankadiy (muftiy)

**Ahmad ibn Abdulvohid ibn Mansur ibn Mutiyn al-Farankadiy** Farankadda muftiy va mudarris bo‘lgan. U fozil faqih edi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. U milodiy taxminan 1132-yil (hijriy 527-yilning shaʼbon oyi)da vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad al-Qallosiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Nasr ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Jabroil ibn Mahdiy ibn Vosil al-Qallosiy an-Nasafiy (Abu Nasr)** milodiy 1050-yil (hijriy 442-yil)da yugʻilib, 1099-yil (hijriy 493-yil)da vafot etgan. Nasafning eng atoqli allomalaridan biri bo‘lgan. Samarqandda fiqh ilmini o‘rgangan va ko‘plab hadis]larni yozib olgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Ahmad al-Qassoriy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Ali al-Qassoriy al-Xorazmiy (Abu Tohir)** milodiy 1004-yil (hijriy 395-yil)da tug‘ilib, 1081-yil (hijriy 474-yil)da vafot etgan. Buxoroda yashagan. Janob hazrat xalifa nomidan G‘aznada ancha yillar elchi bo‘lib turgan. U g‘oyatda ziyrakligi va aql-idroki bilan ajralib turgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Ahmad al-Fiyjakasiy

**Ahmad ibn Tohir ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Iso al-Fiyjakasiy an-Nasafiy** (milodiy 1128-yilda vafot etgan) — Samarqandda hadisdan dars bergan olim. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan.

## Manbalar
Ahmad al-Fannuvayiy

**Ahmad ibn Amr ibn Nasr ibn Homid ibn Ahmad ibn Fannuvayh al-Fannuvayiy ad-Dabbusiy** (milodiy 995-yil (hijriy 385-yil, jumaduloxir oyi) vafot etgan)— Nasaf ahlidan bo‘lgan. Dabbusga 905-yilda kelib, Qutayba ibn Muslim davrida islomni qabul qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan.

## Manbalar
Ahmad al-Fashniy

**Ahmad ibn Hijoziy al-Fashniy ash-Shofiʼiy** (taxminan XV—XVI asrlarda yashagan) — yozuvchi. Uning qalamiga mansub asarlardan biri — „al-Majolis as-sunniya fi-l-kalom ala-l-arbaʼiyni-n-navaviya“ (Sharaf an-Navaviyning „al-Arbaʼiyn“ nomli asari haqida sunniy majlislar). Muallif ushbu asarni 1570-yilda yozib tugatgan.

## Manbalar
Ahmad al-Kojariy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Iso ibn Sulaymon ibn Dovud al-Kojariy** (1019-yil (hijryi 410-yilning muharram oyining oxirgi jumasi) vafot etgan) — ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan.

## Manbalar
Ahmad al-Qalonisiy

**Ahmad al-Qalonisiy** (1720-yil vafot etgan.— faqih bo‘lgan

## Asarlari
* „Tahziybu-l-voqiʼot“ („Janglar sabog‘i“).

## Manbalar
Mudofaachilar koʻchasi (Toshkent)

**Mudofaachilar koʻchasi** — Mirzo Ulugʻbek tumanining „Oqqoʻrgʻon“ mahallasi hududida. Kichik halqa yoʻli va Oqqoʻrgʻon koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 1 km atrofida.

1955-yil tashkil topgan. Dastlab rus kompozitori M. P. Musorgskiy (1839-1981-yillar) nomi bilan yuritilgan. Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, 1865-yil yozidachor Rossiya imperiyasining istilosiga qarshi aynan shu joyda shahar mudofaasi tashkil etilgan. Shu bois 1994-yil 22-avgustda koʻchaga „Mudofaachilar“ nomi berilgan.

Yoʻnalishida „Salamandra“ supermarketi, savdo shoxobchalari, dorixona, aloqa boʻlimi, bozorcha, koʻp qavatli va shaxsiy turar joy binolari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan. Mustaqillik davrida koʻchada rekonstruksiya va obodonchilik ishlari olib borildi. Yaqinida lok-boʻyoq korxonasi va „Yoshlik“ sport majmuasi joylashgan.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Neftchi (maʼnolari)

**Neftchi** – quyidagi maʼnolarni anglatishi mumkin:
* Neftchi (futbol klubi) – Oʻzbekiston futbol klubi.
* Neftchi (ayollar futbol klubi) – Oʻzbekiston ayollar futbol klubi.
* Neftchi (futzal klubi) – Oʻzbekiston futzal klubi.
* Neftchi (Qoʻchqor-Ota futbol klubi) – Qirgʻiziston futbol klubi.
* Neftchi Boku – Ozarbayjon ayollar futbol klubi.
* Neftchi (futbol klubi, Jarqoʻrgʻon) – Surxondaryo viloyati Jarqoʻrgʻon tumani futbol klubi.
Payariq hayoti

**Payariq hayoti** – Xalq deputatlari Payariq tuman kengashi va tuman hokimligi gazetasi. Gazeta bosh muharriri Tavboyev Azamat Qoʻshboqovich
## Manbalar
Aviasozlar 6-tor koʻchasi (Toshkent)

**Aviasozlar 6-tor koʻchasi** — Toshkent shahrining sharqiy qismidagi Yashnobod tumani Aviasozlar mavzesi hududida joylashgan. Koʻchaning umumiy uzunligi qariyb 820 metrni tashkil qiladi. Bu ikki tomonlama harakat va ikkita qatnov qismiga ega boʻlgan asfaltlangan yoʻl boʻlib, uning oʻrta qismi yashil zona bilan ajratilgan va u joyda daraxtlar ekilgan.

## Tarixi
Koʻcha sovet davrida Lisunov mavzesi (hozirgi Aviasozlar mavzesi) qurilishi natijasida qurilgan va unga avval „Bulvarnaya“ nomi berilgan, keyinchalik melioratsiya va tuproq fizikasi sohalarida atoqli tuproqshunos olim va professor Pavel Aleksandrovich Sadimenko sharafiga „Pavel Sadimenko koʻchasi“ deb nomlangan. 2013-yil yanvar oyida koʻcha nomi oʻzgartirilib „Aviasozlar 6-tor koʻchasi“ deb qayta nomlandi.

## Kesishgan koʻchalar

Koʻcha Qorasuv koʻchasidan boshlanib, Birlashgan 2-tor ko‘chasi bilan kesishgan joyda tugaydi. Aviasozlar 2-tor koʻchasi va boshqa kichik koʻchalar bilan kesishadi. Koʻcha Parkent koʻchasiga parallel ravishda oʻtadi. Bu ikki tomonlama harakat va ikkita qatnov qismiga ega boʻlgan asfaltlangan yoʻl boʻlib, uning oʻrta qismi yashil zona bilan ajratilgan va u joyda daraxtlar ekilgan.

## Binolar
Koʻcha Navroʻzobod va Yashnobod mahallalarini (sobiq Hamza mahallasi) oʻzaro ajratib turadi. Koʻcha boʻylab Jamoat ahamiyatiga ega boʻlgan binolar mavjud boʻlib, bular :Yashnobod tumani bolalar-oʻsmirlar sport maktabi, Toshkent shahar 2-son yuqumli kasalliklar klinik shifoxonasi, Poliklinika, „Yulduzcha“ nomli 405-son bolalar bogʻchasi, shuningdek, asosan 5-qavatli boʻlgan aholi turar-joy binolari joylashgan.

## Transport
Koʻcha boʻylab jamoat transporti harakatlanmaydi. Eng yaqin joylashgan metro bu yerusti halqa yoʻlining Ohangaron metro bekati boʻlib, u koʻchaning oʻrta qismida joylashgan poliklinikadan 300 metr masofada joylashgan. Koʻchaning Qorasuv koʻchasi bilan kesishgan qismida avtobus bekati joylashgan. Aeroport koʻchadan taxminan 10 km masofada, Toshkent Shimoliy temir yoʻl vokzali esa 8 km masofada joylashgan.

## Galereya

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Ahmad al-Kosoniy

**Ahmad ibn Sulaymon ibn Nasr ibn Hoyam ibn Ali ibn al-Hasan al-Kosoniy** (1095-yilda shahid bo‘lgan) — qoziyu-l-quzot bo‘lgan. Samarqandda hadislar aytgan va „al-Muhtasib“ dahasidagi o‘z uyida hadislarni imlo qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. 1089-yilda vazir lavozimiga tayinlangan.

## Manbalar
Ahmad al-Kosiy

**Ahmad ibn Jaʼfar ibn Hurmuz ibn Iso ibn Jabroil ibn Mahmud al-Kosiy** (**al-Kosoniy**, laqabi — „**Shuʼba**“, 996 — 1069) — Kosonlik hadisshunos. 1008-yildan boshlab hadis yozib ola boshlagan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan.

## Manbalar
Mukarram Turgʻunboyeva koʻchasi (Toshkent)

**Mukarram Turgʻunboyeva koʻchasi** — Yunusobod tumanining „Yangiariq“, „Oqibat“ va „Jomiy“ mahallalari hududida. Axmad Donish va Iftixor koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 1,3 km atrofida.

1951-yil tashkil topgan. Dastlab Jeleznovodsk nomi bilan yuritilgan. 1979-yil 24-aprelda Oʻzbekiston xalq artisti Mukarram Turgʻunboyeva nomi berilgan.

Yoʻnalishida shaxsiy turar joy binolari, madaniyat uyi, dorixona, bekat va doʻkonlar joylashgan. Koʻcha yonidan t.y. oʻtgan. Koʻcha boʻylab jamoat transporti vositalari harakat qiladi. Yaqinida „Yunusobod-tennis“ davlat tennis klubi, „Oʻzbekiston“ davlat tennis klubi, „Universal“ sport saroyi hamda sanoat korxonalari mavjud.

## Yana qarang

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Mustafo Kamol Otaturk koʻchasi (Toshkent)

**Mustafo Kamol Otaturk koʻchasi** – poytaxt markazidagi koʻchalardan biri. Islom Karimov va Alisher Navoiy koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 1 km atrofida.

XIX asrning 2-yarmida tashkil topgan. 1934-yilgacha Erjar nomi bilan yuritilgan. 1934-yil 21-dekabrda shoʻrolar siyosat arbobi S. M. Kirov (1886-1934), 1992-yil 27-aprelda Turkiya Respublikasining birinchi prezidenti Mustafo Kamol Otaturk (1881-1938) nomi berilgan.

Yoʻnalishida Alisher Navoiy nomidagi davlat akademik katta teatri, Oʻzbekiston rus akademik drama teatri, shahar kasaba uyushmalari kengashi, „Zarafshon“ restorani, „Alp Jamol“ banki, Qimmatbaho metallar agentligi va supermarketlar joylashgan. Buxoro, Matbuotchilar va Istiqlol koʻchalari bilan kesishadi. Yaqinida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki, Toshkent universal savdo markazi, Yoshlar ijod saroyi, „Nuroniy“ jamgʻarmasi, "Mustaqillik maydoni" metro bekati, Sharq nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi gazeta korpusi va bosmaxonasi bor.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Haumea

**136108 Haumea** — Neptun orbitasidan tashqarida joylashgan kichik sayyora. Haumea massasi Plutonnikidan uch karra, Yernikidan esa massasining 1400 karra kichik. 2017-yil oktabr oyida astronomlar Haumea atrofida halqa tizimi topilganligini e'lon qilishdi. Haumeaning choʻziq shakli va tez aylanishi, halqalari va baland albedosi ulkan toʻqnashuvning oqibatidir

## Manbalar
Fast X

***Fast X*** (boshqa nomi: ***Fast & Furious 10***) 2023-yilda Louis Leterrier tomonidan suratga olingan AQSh jangari filmidir. *[[F9 (film)|F9]]* (2021) filmining davomi. ''Forsaj'' filmlar seriyasining 11-filmi. Filmda bosh rollarni Vin Diesel, Michelle Rodriguez, Tyrese Gibson, Chris „Ludacris“ Bridges, Jason Momoa, Nathalie Emmanuel, Jordana Brewster, John Cena, Jason Statham, Sung Kang, Alan Ritchson, Daniela Melchior, Scott Eastwood, Helen Mirren, Charlize Theron, Brie Larson va Rita Moreno oʻynagan.

## Rollarda
* Vin Diesel — Dominic „Dom“ Toretto
* Michelle Rodriguez — Letty Ortiz
* Tyrese Gibson — Roman Pearce
* Chris „Ludacris“ Bridges — Tej Parker
* Jason Momoa — Dante Reyes
* Nathalie Emmanuel — Ramsey
* Jordana Brewster — Mia Toretto
* John Cena — Jakob Toretto
* Jason Statham — Deckard Shaw
* Sung Kang — Han Lue
* Alan Ritchson — Agent Aimes
* Daniela Melchior — braziliyalik poygachi
* Scott Eastwood — Eric Reisner / Little Nobody
* Helen Mirren — Magdalene „Queenie“ Ellmanson-Shaw
* Charlize Theron — Cipher
* Brie Larson — Tess
* Rita Moreno — Abuelita Toretto

## Manbalar

## Havolalar
*
Abxinavagupta

**Abxinavagupta** (taxminan 950-1020) – Hindistonlik faylasuf, mistika va estetika boʻyicha asarlar muallifi. Hinduiylikka oid qator asarlar yozgan. Uning eng mashhur asari „Tantraloka“ boʻlib, unda Kashmir shivaizmi nomli falsafiy taʼlimotning barcha jihatlari yoritilgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Timothy Doner

**Timothy „Tim“ Doner** (1995-yil 25-oktabrda tugʻilgan) — amerikalik giperpoliglot, sobiq ijtimoiy media shaxsi va Vashingtonda joylashgan Ilgʻor mudofaa tadqiqotlari markazining Yaqin Sharq va Markaziy Osiyoga ixtisoslashgan tashqi siyosat tahlilchisi. Harvard universiteti va Cambridge universiteti bitiruvchisi. U 17 yoshida 2013-yilda 20 xil tilda gapirgan YouTube videosini chiqargach, mashhurlikka erishdi. Timothy New Yorkning Manxetten shahrida tugʻilgan va East Villageda istiqomat qiladi.

## Yoshligi
Timothy Doner, Doner Betsy va Ezra Doner oilasida 1995-yil 25-oktabrda AQShning New York shtatidagi Manxetten shahrida tugʻilgan. Timning tillarni oʻrganishga kirishishi, 13 yoshida, u oʻzining sevimli fank guruhi Hadag Nahashning soʻzlarini yodlaganidan keyin 2009-yilda qiziqish tufayli ibroniy tilini oʻrgana boshlaganida boshlangan. Keyin u arab va boshqa tillarga, masalan, fors, pushtu, hind, indoneziya, volof, hausa, suahili, isixosa, ojibve, golland, italyan, yapon va boshqa tillarni oʻrgangan.

## Tillar
Doner ravon gapira oladimi yoki yoʻqmi, buni omma oldida koʻrsatgan tillar, bular, (hech qanday tartibda emas).

## Shaxsiy hayoti
Avstraliyaning *Sunrise shou* dasturiga bergan qisqa intervyusida Doner fors tili uning sevimli tillaridan biri ekanligini va XIV asrda yashagan Eron shoiri Hofiz-e-Shiraziy asarlarini oʻqishni yaxshi koʻrishini aytgan.

## Manbalar
Muxtor Ashrafiy koʻchasi (Toshkent)

**Muxtor Ashrafiy koʻchasi** — Yashnobod tumanining Ahmad Yassaviy, „Boysun“, Muxtor Ashrafiy va Joʻrabek mahallalari hududida. Fargʻona yoʻli va Qorasuv koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 2 km atrofida. 

XX asrning 2-yarmida tashkil topgan. Dastlab 1969-yil 14-fevralda Risovaya nomi berilgan. 1978-yil 15-sentabrdan kompozitor Muxtor Ashrafiy nomi bilan yuritiladi. 

Yoʻnalishida maktab, bogʻchalar, xususiy korxonalar, yonilgʻi quyish shoxobchalari, tuman elektr tarmoqlari korxonasi, „Ziyonur“ restorani, „Sevnora“ kafesi, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining taʼmirlash-qurilish boshqarmasi, omborxona, shaxsiy turar joy binolari joylashgan. Koʻcha boʻylab jamoat transporti vositalari harakat qiladi. Yaqinida bozor shoxobchasi bor.

## Yana qarang

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar