Filippinda turizm

**Turizm** Filippin iqtisodiyoti uchun muhim sektorlardan biri hisoblanadi. Sayohat va turizm sanoati 2021-yilda mamlakat yalpi ichki mahsulotiga 5,2%ni tashkil etdi bu 2019-yilda COVID-19 pandemiyasidan oldin qayd etilgan 12,7%dan past koʻrsatgich sanaladi. Mamlakat oʻzining boy biologik xilma-xilligi bilan mashhur boʻlib, uning asosiy turistik diqqatga sazovor resurslar va imkoniyatlari hisoblanadi. Sayyohlar orasida mashhur yoʻnalishlarga Boracay, Palawan va Siargao kiradi. Potensialga qaramay, Filippin siyosiy va ijtimoiy muammolar tufayli turizm sanoatida janubi-sharqiy Osiyodagi baʼzi qoʻshnilaridan orqada qolmoqda.

2019-yil holatiga koʻra, turizm sohasida 5,7 million filippinlik ish bilan taʼminlangan. 2015-yilda Filippin hukumati chet ellik sayyohlardan 227,62 milliard peso yigʻdi. Mamlakat 2015-yilda „Bu Filippinda yanada qiziqarli“ turizm kampaniyasi orqali jami 5 360 682 nafar chet ellik mehmonni qabul qildi. 2019-yilda xorijdan kelganlar 8 260 913 nafarga yetdi.

Mamlakatda, tabiatning New7Wonders biri, Puerto Princesa er osti daryosi milliy bogʻi va New7Wonders shaharlaridan biri, Vigan merosi shahri joylashgan.

## Umumiy koʻrinish

2011-yilda Turizm Departamenti (DOT) mamlakatga 3,9 million sayyoh tashrif buyurgan, bu 2010-yilda roʻyxatga olingan 3,5 milliondan 11,2%ga koʻp. 2012-yilda DOT „Filippinda yanada qiziqarli“ deb nomlangan turizm marketingi kampaniyasini boshlaganidan soʻng, sayyohlar soni 4,27 millionga koʻtarildi.

Jahon iqtisodiy forumining 2017-yilgi sayohat va turizm raqobatbardoshligi hisobotida Filippin 136 mamlakat ichida 79-o‘rinni egalladi.

Milliy statistik muvofiqlashtirish kengashi tomonidan toʻplangan maʼlumotlarga koʻra, 2011-yilda turizm sanoatida 3,8 million filippinlik yoki milliy bandlikning 10,2%i ishlagan.

Filippinning rasmiy meros ob’ektlari Filippin Milliy Hukumatining Madaniy mulk reestri (PRECUP), *Pinagmulan: Filippin nomoddiy madaniy meros inventarlari roʻyxati* va Milliy integratsiyalangan muhofaza qilinadigan hududlar tizimi (NIPAS) roʻyxatiga kiritilgan. Ushbu roʻyxatlar orasida roʻyxatga olingan mulklar YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga mumkin boʻlgan nomzodlar sifatida eʼlon qilinadi, unda 19 ta ob’ektni oʻz ichiga olgan kamida 16 ta deklaratsiya YuNESKO tomonidan oʻzining 4 xil roʻyxati orqali tan olingan.

## Tarix

Filippindagi turizm oʻzining kelib chiqishi qadimgi davrlarda, birinchi odamlar quruqlikdagi koʻpriklar orqali koʻchib oʻtishni tanlagan, janubdagi Malayan arxipelagidan va shimolda Tayvandan koʻchib oʻtishning boshqa guruhlarini kuzatadi. Savdo ham turizmning bir qismiga aylandi, chunki arablar, hindlar, yaponlar, xitoylar, malaylar va materik Janubi-Sharqiy Osiyo, Tayvan va Ryukyudagi boshqa etnik guruhlar mahalliy aholi bilan tovarlar savdosi bilan shugʻullangan. Orollar Ispaniya hududining bir qismiga aylanganda, ispan xalqining oqimi mamlakatga koʻchib oʻtdi.

Turizm sanoati birinchi marta XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Yevropa va Amerika Qoʻshma Shtatlardan immigrantlar oqimi tufayli chinakam gullab-yashnagan. U Gonkong va Yaponiyadan tashqari Osiyoda sayohat qilish uchun eng yaxshi davlatlardan biri sifatida qayd etilgan va „Sharq dengizlarining marvaridi“ laqabini olgan. Turizm Ikkinchi Jahon urushi paytida va undan keyin pasayib, mamlakatni butunlay vayron boʻlgan iqtisodiyotni va vayron qilingan meros shaharlar qoldiqlari qoldi. Turistlar oqimining ikkinchi toʻlqini 1950-yillarda avj oldi. Xalq hokimiyat inqilobidan soʻng, turizm sanoati Markos diktaturasi sabab boʻlgan domino effekti tufayli pasayishda davom etdi. Sanoat faqatgina 1991 va 1992-yillarda Filippinga 1,2 million sayyoh tashrif buyurgan.

Turizm industriyasi 2010-yillarning boshlarida "*Bu Filippinda yanada qiziqarli* " shiori ostida yana gullab-yashnadi va bu xalqaro muvaffaqiyat sifatida baholandi. Mamlakat ijtimoiy tarmoqlar va ijodiy shiorlar yordamida chet ellik sayyohlar oqimini koʻrdi. Turizm 2015-yilda 5 million 360 ming 682 nafar xorijiy sayyoh tashrifi bilan eng yuqori cho‘qqiga chiqdi. 2017-yilda sanoat oʻsishda davom etdi, ammo Mindanaoda giyohvand moddalar urushi va harbiy holat eʼlon qilinishi tufayli Gʻarb sayyohlarining oʻsish sur’ati keskin kamaydi.

2019-yilning yanvaridan dekabrigacha 8 260 913 nafar xalqaro mehmon keldi, bu 2018-yilning shu davriga nisbatan 15,24%ga ko‘pni tashkil etadi.

## Statistika

### Mamlakatga tashrif buyuruvchilar statistikasi




### Yillik statistika (xorijdan kelganlar)

## Manbalar