Maine-coon

**Meyn Kun** () - Amerika Qo'shma Shtatlarining shimoli-sharqidagi Meyn shtati mushuklaridan kelib chiqqan Shimoliy Amerikaning an'anaviy mushuk zoti hisoblanadi.

"Maine Coon" nomi ikki so'zdan olingan. Birinchisi, Meyn shtatining nomi, ikkinchisi esa  so'zidan olingan, bu "rakun" deb tarjima qilinadi.

Bu Meyn shtatining rasmiy shtat ramzidir.

Mushuklarning eng yirik zoti hisoblanadi.  Erkaklarining vazni 5,9 dan 8,2&nbsp;kg gacha (kastratsiyalangan - 15&nbsp;kg gacha), urg'ochilari esa 3,6 dan 5,4&nbsp;kg gacha (kastratsiyalangan - 7,5-8,5&nbsp;kg gacha). Voyaga etgan Meyn-kun mushuklarining yerdan balandliklari   25 dan 41 sm gacha, dumi bilan qo'shib hisoblaganda umumiy uzunligi 120 sm gacha (dumining uzunligi 36 sm gacha). Mushukning to'liq potentsial hajmiga 3 yoshdan 5 yoshgacha yetishadi , boshqa mushuklarning ko'pchiligida esa 1 yoshda o'z hajmini to'liq egallaydi. Biroq, boshqa asta-sekin yetiladigan zotlari ham bor, ular kattaligi ham yirik (masalan, Norvegiya o'rmon mushugi). Barcha meyn-kunlarning quloqlari uchlarida mayda tuklarga ega bo'lishadi. Meyn-kun tanasining uzunligi bir metr yoki undan ham uzun bo'ladi , rasmiy ravishda ro'yxatga olingan  eng uzun Meyn-kunning tanasi uzunligi 1 metr 23 santimetrga teng edi.

Yangi tug'ilgan, Meyn Coon mushukchalari oddiy mushukchalarga qaraganda biroz kattaroqdir. Yashab keta oladigan  yangi tug'ilgan Meyn-kun mushukchalarining eng kam  vazni 80 gramm, Meyn-kun mushukchalarining normal vazni 100-180 gramm.  Meyn-kundagi jinsiy dimorfizm sezilarli darajada namoyon bo'ladi. Mushuklar tug'ilishda kattalar kabi urg'ochilari  erkaklarga qaraganda sezilarli darajada kichikroq bo'lishadi. Og'irlikdagi farq uchdan birgacha bo'lishi mumkin, mushuklar o'rtasidagi vaznning o'rtacha to'rtdan bir qismi.

Meyn Kun - uzun yungli mushuk. Jun qoplami yumshoq va ipakdek mayin , jun tuzilishi va rangi zot turiga qarab farq qilishi mumkin. Bosh va elkalardagi yunglari uzunligi qisqaroq, qorin va yon tomonlarda yunglar  uzunroq, ba'zi mushuklarning bo'ynida dekorativ yelka yunglari  mavjud.Ko'pgina mahalliy zotlar singari, Meyn Coon juni mavsumiy o'zgarishlarga duchor bo'ladi, yozda u engilroq va qisqa, qishda yungi  biroz uzunroq  va zich pastki juni yanada rivojlangan.

Meyn-kunlar oddiy uy mushuklariga xos boʻlgan har qanday rangda bo'lishi mumkin, ammo shokolad, lavanda, rang-barang  kabi boshqa zotlarning mumkin boʻlgan aralashmasini ko'rsatadigan sun'iy ranglarni  barcha federatsiyalar ham qabul qilmaydi. Masalan, Meyn -kun ranglaridagi rang nuqtasi faqat TICAda qabul qilinadi. Zotdagi eng keng tarqalgan naqsh - Rossiyada "jaydari" rang sifatida tanilgan jigarrang va tutunli tabby. Ko'zning barcha ranglari rang standartlariga muvofiq qabul qilinadi, oq rangdan tashqari jun rangi ko'k boʻlgan mushuklarda (ya'ni, ikki xil rangdagi ko'z) paydo boʻlgan hollar bundan mustasno.

Meyn-kun jun qoplamasi  qalin va sovuq iqlimga juda moslashgan. Qorindagi zich yung  va orqa oyoqlarda cho'zilgan yunglar  muz ustida cho'kkalab  o'tirishga imkon beradi, zotning doimiy xususiyati boʻlgan panjalar orasidagi polidaktiliya va uzun tuklar qorda yurishni osonlashtiradi. Qorda bu panjalar juda muhim chunki ular maydonni oshirib, panjalarga sezilarli qo'shimcha vaznsiz barqarorlikni beradi. Ichkaridan oʻsib chiqqan junli va choʻzilgan jun to'plari  quloqlarda issiqlikni saqlashga yordam beradi.

Yangi Angliya  hududida yashovchi asl Meyn-kun mushuklarining ko'pchiligi polidaktilizm (bir yoki bir nechta qo'shimcha barmoqlarning mavjudligi) xususiyatiga ega edi. Garchi ba'zi manbalarda bu xususiyat Meyn shtatidagi Meyn-kun mushuklar populatsiyasining taxminan 40 foizida sodir boʻlgan deb hisoblansa-da, polidaktilizm endi kamdan-kam hollarda Meyn Kunda shou rishtalarida uchraydi, chunki bu umumiy me'yorlar bo'yicha qabul qilinishi mumkin emas. Qadimgi, mahalliy zotga xos boʻlgan bu xususiyat shou halqalarida avtomatik diskvalifikatsiya boʻlgani sababli zotda deyarli yo'q bo'lib ketgan. Hozirgi vaqtda polidaktiliya geni mushukning sog'lig'iga xavf tug'dirmaydigan asosiy autosomal dominant gen ekanligi isbotlangan. Hozirgi vaqtda xususiy tashkilotlar va selektsionerlar Meyn-Kunlarda polidaktiliyaning yo'qolishining oldini olishni o'z oldiga maqsad qilib qo'ygan va bunday hayvonlarni WCF va OFK tomonidan qabul qilingan asosiy zot liniyalaridan alohida ko'paytirishni maqsad qilgan.

Meyn Kunda polidaktiliyani qabul qiluvchi federatsiyalar: CFA, TICA, CFF, ACFA, NZCF.

## Zotning tarixi

Meyn kun  zoti  sovuq iqlim sharoiti ta'siri ostida tabiiy ravishda rivojlangan zot hisoblanadi. Meyn-kunlarning kelib chiqishi haqida "muqobil" versiyalar (turli xil afsonalar) mavjud. Maine Coons adabiyotda birinchi marta 1861-yilda tilga olingan. "Dengiz oti" kemasidan kapitan Jenks ismli mushuk haqidagi ma'lumoti shu vaqtga to'g'ri keladi.

U 1861-yilda Boston va Nyu-Yorkdagi ko'rgazmalarda namoyish etilgan va bu zot mashhurligining boshlanishiga sabab  bo'ldi , ammo 19-20-asrlar oxirida,  uzun yungli  forslar Meyn-kundan oshib ketishdi. Meyn-kunni zot sifatida faqat dehqonlar uning kattaligi va ovchilik fazilatlarini qadrlaganliklari sababli saqlab  qolishdi.

Zamonaviy zot standartlari 1967-yilda qabul qilingan.  1990-yillarda Meyn-kun o'zining  haqiqiy mashhurligiga  erishgan. Ammo Meyn Kunlar birinchi marta 1908-yilda CFA felinologik federatsiyasida zot sifatida ro'yxatga olingan, u yerda Molli Bond ismli Meyn-kun mushugi ushbu federatsiyada ro'yxatga olingan beshinchi mushuk  boʻlgan.

2002-yildan beri WCF Bosh Assambleyasining  Milanda bo'lib o'tgan yig'ilishda ushbu zotning genotipi to'g'risidagi ma'lumotlarga asoslanib, Meyn-kunlarni quyidagi zotlarning mushuklari bilan chatishtirish maqul deb topilgan bu zotlar : Norvegiya o'rmoni mushugi, Turk Angorasi, Sibir mushugi. Bunday chatishtirishning  zarurligi va maqsadga muvofiqligi to'g'risida qaror klub rahbari tomonidan qabul qilingan.                                                                                                                Meyn-kun qishki qattiq iqlim sharoitida omon qolish uchun bir nechta jismoniy moslashuvlarga ega. Ularning suvga chidamli zich mo'ynalari uzunroq va pastki va orqa tomonida dag'alroq bo'lib, ular yurganda yoki qor yoki muzning nam yuzasida o'tirganda qo'shimcha himoya qiladi. Katta panjalar qor ustida yurishni osonlashtiradi va ko'pincha qor tuflisiga qiyoslanadi. Oyoq barmoqlari orasidan o'sib chiqqan uzun mo'ynalari oyoq barmoqlarini issiq ushlab turishga yordam beradi va qor ustida yurishga yordam beradi, bu esa panjalarga ortiqcha vaznsiz qo'shimcha tuzilish beradi. 

### '''Ranglari'''
Meyn-kunlar boshqa mushuklar kabi har qanday rangga ega bo'lishi mumkin. Shokolad, lavanta, siam naqshlari yoki "belgilangan" naqshlar kabi chatishtirishni ko'rsatadigan ranglar ba'zi zot standartlari tomonidan qabul qilinmaydi. Bu universal emas; Belgilangan naqsh, masalan, TICA va CFA tomonidan qabul qilinadi. Zotda eng ko'p uchraydigan naqsh jigarrang tabbydir. Ko'zning barcha ranglari zot standartlari bo'yicha qabul qilinadi, ko'k yoki g'alati ko'zlar bundan mustasno, ya'ni heterokromiya iridiy (turli rangdagi ikkita ko'z), oq rangdan tashqari palto ranglariga ega mushuklarda. 

### '''Hajmi'''
Meyn-kun 1980-yillarning o'rtalarida Savanna mushuki paydo bo'lgunga qadar uy mushuklarining eng katta zoti hisoblangan, ammo u hali ham eng yirik gibrid bo'lmagan zotdir. 10,0 kg gacha), urg'ochilarning vazni 12 dan 15 gacha (5,4 dan 6,8 kg gacha). Voyaga etganlarning bo'yi 10 dan 16 gacha (25 va 41 sm) o'zgarishi mumkin va ularning uzunligi 38 (97 sm) gacha, dumi bilan birga uzunligi 14 (36 sm) ga yetishi mumkin. Uzun va tikka  mo‘ynali bo‘lib, dumi deyarli yenot dumiga o‘xshaydi. Tanasi qattiq va mushaklari baquvvatdir, bu ularning vaznini qo'llab-quvvatlash uchun zarurdir va ko'krak kengdir. Meyn-kunlar to'rtburchak tana shakliga ega va jismonan yetuklikka sekin erishadi; Ularning to'liq hajmi odatda uch yoshdan besh yoshgacha, boshqa mushuklarda esa taxminan bir yil davom etadi.

## Salomatlik va kasallik
Meyn kunlar odatda sog'lom va bardoshli zot hisoblanadi , qishning  sovuq  iqlimiga  moslashgan. Shvetsiyadagi uy mushuklarining hayotini sug'urtalash bo'yicha ma'lumotlarning tahlili (2003-2006) Meyn-kunlarning o'rtacha umr ko'rish davomiyligi 12,5 yil yoki undan ko'proq (ushbu zotdagi ro'yxatga olingan hayvonlarning 74 foizi; yarmidan ko'pi) degan xulosaga kelishimizga imkon beradi.(54  % - 16, 5 yil va undan ortiq yashagan).

Meyn-kunga xavf soluvchi jiddiy kasalliklar uy mushuklari va odamlar uchun  xos boʻlgan Gipertrofik kardiyomiyopatiyadir (HCM) zotdor  yoki zotsiz bo'lsin , mushuklarda eng ko'p uchraydigan yurak kasalligidir. Maine Coons uchun bu kadallik  o'rta va keksa yoshdagi mushuklarda o'zini namoyon qiladigan autosomal dominant genning natijasidir, deb hisoblanadi. HCM o'pka shishi, orqa oyoq-qo'llarning to'satdan falajlanishi va o'limga olib keladigan progressiv kasallikdir. Shuning uchun o'z vaqtida tashxis qo'yish juda muhimdir. AQShda HKM uchun mas'ul boʻlgan gen uchun DNK testini o'tkazish amaliyoti mavjud.

Yana bir yuqori sog'liq muammosi - bu orqa miya mushaklari atrofiyasi (SMA), shuningdek, magistral va oyoq-qo'llarning skelet mushaklariga impulslarni o'tkazadigan orqa miya neyronlariga ta'sir qiluvchi genetik jihatdan aniqlangan (autosomal retsessiv) kasallik. Birinchi alomatlar 3-4 oylik mushukchalarda  paydo bo'ladi. Mushukchalar tanasini  orqa qismi yurish paytida chayqaladi; tik turganida tizzalari deyarli  yerga tegadi. 5-6 oyligida hayvon mebeldan bemalol sakrab tusha olmaydi va pastga sakrab tushganda u ko'pincha bemalol tushadi. Biroq, kasal mushukchalar yaxshi ovqatlanishadi va o'ynashadi; ko'p yillar davomida haqiqiy uy, ya'ni tashqariga chiqmaydigan mushuklar sifatida yashaydi. SMA uchun test ham amalga oshirilmoqda.

Hip displazi - uning pastligi, bir yoki ikkala bo'g'imga ta'sir qiladi. Bu kasallik odatda Meyn-kunlar va fors mushuklariga o'xshagan  katta zotlarga  ta'sir qiladi. Kasallik ham genetik jihatdan aniqlanadi, lekin yoshi bilan o'zini namoyon qiladi, ko'pincha mushuklarda osteoartrit shaklida boshlanadi - hayvon oqsoqlana boshlaydi.

Buyrak polikistik kasalligi (PKD) irsiy, asta-sekin rivojlanib boruvchi, qaytmas kasallik bo'lib, Fors mushugi va unga tegishli zotlar orasida tarqalgan deb  taxmin qilinadi. So'nggi tadqiqotlardan ma'lum bo'ldiki , buyrak kistalari Meyn-Kunlarda kamroq uchraydi va fors mushuklarida  PKD  bilan bog'liq emas.Kistlari borligi aniqlangan Meyn Kunda PKD uchun genetik test salbiy   natija ko'rsatadi.
Fayl:3dayMaineCoon.jpg|Meyn-kun mushukchasi 3 kunlik
Fayl:Cat-MaineCoon-Cookie.png|2,5 oylik mushukcha
Fayl:Bertacoon.jpg|Meyn Kun (ayol)
Fayl:Мейн кун W.Ch.Ais Black Liger Cat.jpg|Qora marmar Meyn-kun mushuki bir yarim yil ichida


## Manbalar

## Adabiyotlar

* Мэйн-кун / Красносельская С. П. // Монголы — Наноматериалы [Электронный ресурс]. — 2012. — С. 589. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 21). — .

## Havolalar

* Мэйн-кун / Красносельская С. П. // Большая российская энциклопедия [Электронный ресурс]. — 2017.