open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ulu masjidi

**Ulu masjidi** (), yoki **Juma masjidi** (), Ozarbayjonning Gax viloyati Ilisu qishlogʻida joylashgan. U 18-asrda bunyod etilgan. Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining „Tarix va madaniyat yodgorligi toʻgʻrisida“gi farmoyishiga koʻra, u davlat ahamiyatiga molik meʼmoriy yodgorlik hisoblanadi.

## Tavsifi
Masjid Ilisu qishlogʻining asosiy maydonida joylashgan boʻlib, qishloqni rejalashtirilgan tuzilishi va rivojlanishida katta ahamiyat kasb etgan. Yodgorlikning meʼmoriy va fazoviy oʻlchami ham mahalliy tabiiy-iqlim sharoiti, ham qurilish texnikasi va materiallari bilan belgilanadi. Uning rejasi boʻyicha masjid uzoq masofaga choʻzilgan toʻrtburchak shakliga ega boʻlib, asosiy kompozitsion oʻqi bilan umumiy maydoni 13 x 26 metrni tashkil etadi.

Toʻrtburchak ikkita kvadratdan iborat boʻlib, ular oʻz navbatida toshdan ishlangan xochsimon tayanchlar va ularga tayangan uchli kamar yordamida toʻqqizta hujraga boʻlingan. Arkali peshtoq va deraza teshiklari boʻlgan devor bilan ajratilgan uchta shimoliy qism portiko-ayvonni tashkil qiladi. Bu element Kax guruhining barcha masjidlari uchun xos boʻlib, ushbu inshootning hajmli-fazoviy tarkibida muhim oʻrin tutadi.

Masjidning eng xarakterli xususiyati uning fazoviy tarkibining aniq ifodalangan soddaligi, shuningdek, fasadning boʻlinishi va binoning ichki tuzilishi oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqligidadir. Asosiysi masjidning shimoliy fasadi boʻlib, u toʻrtburchak shakldagi ramka bilan chegaralangan dizayndagi uchta lanset shaklidagi teshiklari bilan ajralib turadi. Fasad devorining bunday dizayni Ozarbayjon hududidagi XVII asrdaga oid diniy binolar meʼmorchiligi uchun xosdir.

Namoz oʻqiladigan zal teng kenglikdagi uchta arkaga boʻlinadi. Markaziy qismning asosi oʻrtacha kattalikdagi mehrob bilan belgilanadi. Ichki qismning ustunlari va arkalari, plastrlar va tekis arklari  tashqi devorlardan koʻrinib turadi. Masjidning tashqi va ichki fasadlarini bezaklash ehtiyotkorlik bilan amalga oshirilgan. Biroq, arxitektura shakllarining yaxshi aniqlangan nisbati tufayli ichki qismni toʻliq ifodalanilishiga erishilgan.

## Yana qarang

* Sumug-gala
* Icheri Bozori

## Manbalar
Viktor Romanov

**Viktor Mixaylovich Romanov** (1961-yil 25-oktyabr; Toshkent viloyati) – rus harbiy navigatori, polkovnik, Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan sinov navigatori, birinchi darajali sinov navigatori, birinchi darajali harbiy navigator, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni.

## Hayoti
Viktor Mixaylovich Romanov 1961-yil 25-oktyabrda Toshkent viloyatida tugʻilgan. 1978-yilda oʻqishga kirdi va 1982-yilda Chelyabinsk oliy harbiy aviatsiya Qizil bayroq ordeni navigatorlar maktabini imtiyozli diplom bilan tamomladi. U harbiy havo kuchlarida ekipaj navigatoridan polk navigatoriga qadar navigator lavozimlarida xizmat qilgan.

1999-yildan 2009-yilgacha boʻlgan davrda Shimoliy Kavkazdagi aksilterror operatsiyasida, 2008-yilda Gruziyadagi urushda, 2015-yildan Rossiyaning Suriyadagi harbiy amaliyotida qatnashgan. Viktor Mixaylovich Romanov Ikkinchi Chechen urushi qatnashchisi hisoblanadi.

1999-yilda birinchi darajali sinov navigatori, 1985-yilda esa birinchi darajali harbiy navigator sinfiy malakalariga ega boʻlgan. 2006-yilda Rossiya Federatsiyasi Prezidentining farmoni bilan „Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan sinov navigatori“ unvoniga sazovor boʻlgan. „Polkovnik“ harbiy unvonini 1994-yil 1-iyun sanasida muddatidan oldin qoʻlga kiritgan.

## Mukofotlari
Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2016-yil 17-martdagi farmoni bilan V. P. Chkalov nomidagi 929-GLITs parvoz sinov markazining katta sinov markazi polkovnigi Viktor Mixaylovich Romanov harbiy burchni bajarishda koʻrsatgan qahramonligi va jasorati uchun Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Shuningdek, Viktor Romanov „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni, IV darajali „qilich“, ikkita „Jasorat“ ordeni va „Harbiy xizmatlari uchun“ ordenlari bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Muratbek Jandauletov

**Jandauletov Muratbek Omarbekovich** (1946-yil 2-may, Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Ohangaron tumani) – sovet va qozoq arxitektori hisoblanadi.

## Hayoti
Jandauletov Muratbek Omarbekovich 1946-yilning 2-may kuni Oʻzbekiston SSR tarkibidagi Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida tugʻilgan.

1970-yilda Qozogʻiston politexnika institutining arxitektura va qurilish fakultetini tamomlagan.

1970-yildan 1986-yilgacha boʻlgan davrda „Qaragandagorselproekt“ Davlat institutining 1-sonli arxitektura va rejalashtirish ustaxonasida ishlagan hamda u yerda rahbar lavozimigacha koʻtarilgangan. 1986-yildan 1988-yilgacha esa Qaragʻandi shahrining bosh arxitektori boʻlgan. 1988-yildan 1992-yilgacha boʻlgan vaqt oraligʻida esa Olmaota shaharning bosh ustaxonasi boshqaruvchisi boʻlgan. 1992-yilda Qozogʻiston mustaqilligi eʼlon qilinganidan keyin „Almati“ Masuliyati Cheklangan Jamiyatini boshqargan. 1993-yildan 1996-yilgacha „Almati“ MChJ bilan birgalikda „Shahar“ ijodiy kompaniyasini ham boshqargan.

Jandauletov Muratbek Omarbekovichning loyihalariga Qaragʻandi shahridagi „Stepnoy“ (1975–1980) va Jezkazgʻon shahridagi „Pribrejniy“ (1981–1986) tajriba mikrorayonlari, Qaragʻandining markaziy qismi kiradi. Olmaota viloyatining Jansugurov qishlogʻida Ilyas Jansugirov muzeyini qurish, Qaragʻandi hayvonot bogʻini rekonstruksiya qilish, Yasiboy, Sabinikoʻl, Toʻraygʻir va Birjonkoʻl koʻllari yaqinida dam olish maskanlarini qurish ishlari ham Muratbek Jandauletovga ishonib topshirilgan loyihalar hisoblanadi. Shuningdek, Bayanaul milliy bogʻi hududi, Olmaota shahri va Olmaota viloyatida joylashgan Qozogʻiston Respublikasining Olimpiya tayyorgarlik markazi qurilish ishlari ham Muratbek Jandualetovga ishonib topshirilgan.

## Mukofotlari
Jandauletov Muratbek Omarbekovich 1978-yilda Qozogʻiston SSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Qirgʻiziston aeroportlari roʻyxati

Bu **[[Qirgʻiziston|Qirgʻizistondagi]] [[aeroport|aeroportlarning]]** joylashuviga koʻra saralangan **roʻyxati**.

__TOC__

## Aeroportlar

Nomi **qalin** qilib koʻrsatilgan aeroportlar muntazam tijoriy reyslarga xizmat koʻrsatadi. Qirg‘izistonda qurilgan 86 ta aeroport, aerodrom va qo‘nish yo‘laklaridan faqat ishlayotgan uchish-qo‘nish yo‘laklari quyida keltirilgan.

## Yana qarang
* Aeroportlar roʻyxati ICAO kodlari boʻyicha: U#UC – Qirgʻiziston

## Manbalar
* 
* &nbsp;– includes IATA codes
* Great Circle Mapper: Airports in Kyrgyzstan&nbsp;– IATA and ICAO codes
* World Aero Data: Kyrgyzstan &nbsp;– ICAO codes and coordinates
Islom arxitekturasi

**Islom meʼmorchiligi** islom bilan bogʻliq binolarning meʼmoriy uslublarini oʻz ichiga oladi. U islomning ilk tarixidan to hozirgi kungacha dunyoviy va diniy uslublarni qamrab oladi. Islom olami tarixiy jihatdan Gʻarbiy Afrika va Yevropadan Sharqiy Osiyogacha boʻlgan keng geografik hududni oʻz ichiga oladi. Bu mintaqalarning barchasida islom meʼmorchiligi uslublarida maʼlum umumiyliklar mavjud, ammo vaqt oʻtishi bilan turli mintaqalar mahalliy materiallar va uslublar, mahalliy sulolalar va turli mintaqaviy badiiy ishlab chiqarish markazlari va baʼzan turli diniy mansubliklarga koʻra oʻz uslublarini ishlab chiqqan.

Ilk islom meʼmorchiligi Rim, Vizantiya, Eron va Mesopotamiya meʼmorchiligi va VII—VIII asrlarda ilk musulmon istilolari bosib olgan boshqa barcha yerlarning taʼsiri ostida boʻlgan. Sharqda, islom Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyoga tarqalib ketganligi sababli, Xitoy va Hindiston meʼmorchiligi ham taʼsir koʻrsatdi. Keyinchalik u binolar shaklida va yuzalarni islom xattotligi, islimiy va geometrik naqshlar bilan bezashda oʻziga xos xususiyatlarni rivojlantirdi. Minoralar, muqarnaslar, multifoil kamarlar kabi yangi meʼmoriy elementlar ixtiro qilindi. Islom arxitekturasida keng tarqalgan yoki muhim binolar turlariga masjidlar, madrasalar, qabrlar, saroylar, saroylar, soʻfiylar hospislari (masalan, xonaqohlar), favvoralar va favvoralar, tijorat binolari (masalan, karvonsaroylar va bozorlar) va harbiy istehkomlar kiradi.

## Manbalar
Ruslan Saitvaliyev

**Saitvaliev Ruslan Narimanovich** (1977-yil, Toshkent viloyati, Yangiyoʻl shahri) – Tavrida muftiyligi musulmonlari markaziy diniy boshqarmasi muftiysi.

## Hayoti
### Dastlabki yillar
Ruslan Saitvaliyev 1977-yilda Oʻzbekiston SSR, Yangiyoʻl shahrida tugʻilgan. Ota-onalari milliy harakat faollari boʻlgan. 1989-yilda vataniga qaytib, Boqchasaroy tumani Tankovoe qishlogʻiga kelib qoʻnim topgan va oʻrta taʼlimni shu yerda davom ettirgan.
### Diniy faoliyati
2007-yilda Haj ziyoratini ado etgan. 2008-yilda Qrim musulmonlari uchun haj missiyasi tashkilotchilaridan biriga aylangan va shu yili Boqchasaroy musulmonlar jamoasi tomonidan imomlik lavozimiga saylangan. Bu yillar davomida Ruslan Saitvaliyev Boqchasaroy tumani va Qrim boʻylab taʼlim sohasida ham faoliyat olib borgan.

2012-yilda Magʻrib davlatlarining molikiy olimi, Tunis respublikasi muftiysi, mashhur olim Al-Fadil ibn At-Tohir ibn Ashurning shogirdi Kamoliddin Jaʼyaddan hadis ilmi boʻyicha ijoza olgan. Shuningdek, oʻsha yildan boshlab u mahalliy musulmon jamoalari bilan tajriba almashish va soʻfiylik sohasidagi bilimlarini chuqurlashtirish maqsadida Turkiya Respublikasiga qayta-qayta tashrif buyurgan.

2014-yilda Tavrid muftiyligi muftiyligiga saylangan.

Bu tashkilot Qrim musulmonlari diniy boshqarmasi bilan ham kanonik, ham mulkiy masalalarda kelishmovchiliklarga ega boʻlgan. CDUMTM rahbariyati Checheniston Respublikasi va Tatariston muftiylari, shuningdek, Rossiya musulmonlari markaziy diniy boshqarmasi raisi, bosh muftiy Talgat Tojuddin bilan aloqa oʻrnatishga harakat qilgan. 2015-yilning bahorida esa Qrim hukumati barcha mahalliy masjidlar Qrim musulmonlari diniy boshqarmasiga topshirilganini eʼlon qilgan. Xususan, Qrim hukumati SAMKni Yevpatoriya yarim orolidagi eng yirik Xon-Jomi masjidini boshqarish haqidagi daʼvolarida qoʻllab-quvvatlagan, uning jamoasi 2014-yil avgust oyida Taurid muftiyatiga borgan. 2015-yil fevral oyida SAMK Rossiya qonunlariga muvofiq faoliyat yuritish uchun huquqiy hujjatlarni olgan.

## Taʼlimi
1992-yil – Tankovoe qishlogʻi oʻrta maktabini tamomlagan.

1993-yil – Baxchisaroy kasb-hunar texnikumiga oʻqishga kirgan.

2005-yil – Kiev islom universitetining „Imom xatibi“ diplomi olgan.

2013-yil – Ukraina Fanlar akademiyasining „Siyosatshunos-siyosatchi strateg“ malakasi bilan diplom olgan.

2015-yil – Sevastopol Fanlar akademiyasining Siyosiy tadqiqotlar va millatlararo munosabatlar boʻlimi tarkibida diniy ekspert tomonidan tasdiqlangan.

2015-yilda islom ilohiyotshunosligi rivojiga qoʻshgan hissasi uchun Sevastopol Fanlar akademiyasining akademigi unvoni berilgan.

## Oilasi
Turmush qurgan. Ikkita qiz va bitta oʻgʻil farzandi bor.

## Manbalar
Togʻli Qorabogʻdagi masjidlar roʻyxati

Quyida **[[Togʻli Qorabogʻ|Togʻli Qorabogʻda]] joylashgan masjidlar roʻyxati** keltirilgan.

## Masjidlar roʻyxati
 

; Guruh

## Yana qarang

* Ozarbayjondagi masjidlar roʻyxati
* Ozarbayjonda islom
* Ozarbayjondagi masjidlar
* Artsaxda din
Daniela Melchior

**Daniela Melchior dos Reis Lopes Pereira** (1996 yil 1-noyabrda tug'ilgan) — portugaliyalik aktrisa va model.

## Biografiya
1996 yil 1 noyabrda Lissabonda tug'ilgan. Yoshligida teatrda o'qigan.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

*
Surat Ikromov

**Surat Xatamovich Ikromov** (1945-yil – 2021-yil 3-may) – huquqshunos, Oʻzbekiston avtoritar hukumatining tanqidchisi. Mustaqil huquq himoyachilari tashabbus guruhining raisi edi. Guruh 2002-yilda tashkil etilganidan buyon Oʻzbekistonda, Markaziy Osiyoning eng koʻp aholisi boʻlgan davlati va Afgʻoniston urushida Oʻzbekistonda inson huquqlari buzilishining eng mashhur solnomachilaridan biriga aylangan.

## Hayoti
Surat Ikromov 1945-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. U radiotexnika boʻyicha oʻqib, bosmaxonada va fotostudiyada faoliyat olib borgan. Shuningdek, kollejda dars berib, oʻquv materiallari ishlab chiqaruvchi kompaniyani boshqargan.

## Ish faoliyati
2003-yilda Ikromov oʻgʻirlab ketilib, qattiq kaltaklangan. Keyin qopga bogʻlangan va yolgʻiz ariqga uloqtirilgan. Uning kelib chiqishini hisobga olgan holda, Human Rights Watch tashkiloti „biz bu voqeada jinoiy bezorilikdan koʻra koʻproq narsa boʻlishi mumkin deb gumon qilamiz“, – dedi. U muntazam ravishda sud jarayonlarida qatnashib, jabrlanuvchilar bilan suhbatlashgan. Keyinchalik diplomatlar, jurnalistlar va hukumat amaldorlariga elektron pochta orqali yuborilgan xabarlarni tuzadi. Mustaqil ommaviy axborot vositalariga ega boʻlmagan mamlakatda uning xabarlari Oʻzbekistonning repressiv huquqiy va siyosiy tizimi faoliyatiga noyob oyna ochadi. Uning joʻnatmalari arxivi www.ignpu.net saytida mavjud.

Ikromov ishining asosiy qismi hibsga olinganlarga, xususan, diniy ekstremizmda ayblanayotganlarga nisbatan qoʻpol munosabatda boʻlganlar, soxta dalillar va qiynoqlarni fosh etishdan iborat edi. U maʼlumoti boʻyicha muhandis boʻlgan, ammo tasodifan huquq himoyachisiga aylangan. Oʻtgan asrning 90-yillarida kichik matbuot korxonasini yoʻlga qoʻyadi. Davlat korxonasi uning uskunasini sindirib tashlagach, ularni sudga bergan, ammo yutqazib qoʻygan. Keyin boshqa huquq himoyachilari bilan aloqaga chiqib, oxir-oqibat oʻzi ham huquq himoyachisiga aylangan. Ikromov uzoq yillik prezident Islom Karimovning hukmron rejimini keskin tanqid qilgan. 2010-yil may oyida hukumatning Andijondagi namoyishchilarni bostirishning besh yilligiga bagʻishlangan joʻnatmasida buni „Karimov rejimining eng dahshatli jinoyatlaridan biri“ deb atagan, lekin u hozirgacha „tergov qilinmagan va jazolanmagan“. Hukumat terrorchilarga qarshi kurashayotganini daʼvo qilmoqda.

U taniqli oʻzbek xonandasining shubhali oʻlimi bilan bogʻliq ish boʻyicha sudga tortilgan. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, u oʻzini osib qoʻygan. Ammo, Ikromov uni oʻldirilgan boʻlishi mumkinligini taxmin qilib, qoʻshiqchining yigitining qarindoshlarini (Oʻzbekiston ichki ishlar vazirining ukasi boʻlgan) bu ishda ayblagan. Sud Ikromovga qarshi qaror chiqarib, uni daʼvogarlarga jarima toʻlashga majbur qiladi.

Surat Ikromov 2021-yil 3-mayda Toshkentda vafot etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* World Briefing | Asia: Uzbekistan: Opposition Leader On Trial New York Times

## Tashqi havolalar

* 
* 
* 
*
Islom xattotligi

**Islom xattotligi** () – arab alifbosi yoki undan olingan alifbolardan foydalanadigan tillarda qoʻl yozuvi va xattotlikning badiiy amaliyotidir. U arab, fors, usmonli va urdu xattotligini oʻz ichiga oladi. Arab tilida *xatt Arabi* () nomi bilan tanilgan boʻlib, arabchaga tarjima qilinganida chiziq, dizayn yoki qurilish degan maʼnoni anglatadi.

Islom xattotligining rivojlanishi Qur’on bilan bogʻlangan. Odamlar va hayvonlarning badiiy tasvirlari Qur’on tomonidan aniq taʼqiqlanmagan boʻlsa-da, butparastlikdan qochish uchun islom kitoblarida rasmlar anʼanaviy tarzda cheklangan. Garchi baʼzi olimlar bu haqda bahslashsalar ham, kufiy yozuvi 7-asr oxirida Iroqning Kufa shahrida kashf qilingan va yozuv shu shahar nomidan olingan. Qadimgi dunyoda rassomlar koʻpincha chiziqlar va tasvirlarni yaratish uchun mayda yozuvlardan foydalanib, anikonik taqiqni chetlab oʻtishgan. Xattotlik, hatto axloqiy yaxshilik sifatida ham qadrli sanʼat turi boʻlgan. Qadimgi arab maqoli boʻlmish „Yozuv sofligi – qalb pokligi“ bu fikrni tasdiqlaydi.

Biroq, islomiy xattotlik faqat diniy mavzular, obyektlar bilan cheklanmaydi. Barcha islom san'ati singari, u turli xil kontekstlarda yaratilgan turli xil asarlarni oʻz ichiga oladi. Islom sanʼatida xattotlikning keng tarqalgani uning norasmiy anʼanalari bilan bevosita bogʻliq emas; balki islomda yozuv va yozma matn tushunchasining asosiy oʻrinni egallaganligini aks ettiradi. Jumladan, Islom paygʻambari Muhammad: „Alloh taolo yaratgan birinchi narsa qalamdir“, deganlari rivoyat qilinadi.

Islomiy xattotlik ikki asosiy uslubdan rivojlangan: kufiy va nasx . Har birining bir nechta oʻzgarishlari, shuningdek, mintaqaviy uslublar mavjud. Arab yoki fors xattotligi ham Yaqin Sharqdagi mustamlakachilikdan keyingi davrdan boshlab, shuningdek, soʻnggi uslubda zamonaviy sanʼatga kiritilgan.

## Manbalar
Olga Yujnaya

**Olga Valeryevna Yujnaya** (1979-yil 26-aprel, Krasnogorsk, Toshkent viloyati) – rossiyalik basketbolchi, himoyachi pozitsiyasida oʻynagan. Rossiya terma jamoasi tarkibida 2003-yilda Yevropa chempioni, 2005-yilda Yevropa chempionati kumush medali sohibi.

## Biografiyasi
Olga 7 yoshidan ota-onasining koʻmagi va tavsiyasi bilan basketbol bilan shugʻullanishni boshlagan. U VBM-SSAU jamoasi tarkibida 2002—2003-yilgi mavsumda mamlakat vitse-chempioniga aylangan. Oʻshanda Olganing jamoasi faqatgina UMMC jamoasiga yutqazgan edi. Oradan bir yil oʻtgach, u Rossiya chempionati, Rossiya kubogi va Jahon ligasida gʻolib chiqqan. 2005-yilning yozida UMMC jamoasiga koʻchib oʻtgan. Olga u yerda bir mavsum oʻynagan va oʻzining sobiq klubi VBM-SSAUga yutqazib, vitse-chempion boʻlgan bo'lsada, jamoasi bilan Yevroligada gʻolib boʻlgan. 2006-yilda u Moskvaning Dinamo klubiga oʻtgan, ammo bironta ham sovrin yuta olmagan. 2008-yilda esa Spartakda oʻynash uchun Sankt-Peterburgga joʻnab ketgan.

Olga Rossiya terma jamoasi aʼzosi sifatida 2003-yilgi Yevropa chempionatida gʻalaba qozongan, uchta oʻyinda 6 daqiqa maydonda harakat qilgan va Belgiyaga qarshi oʻyinda bir marta toʻpni savatchaga tushirgan. 2005-yilgi Yevropa chempionatida esa 8 oʻyinda 29 ochko toʻplagan holda kumush medalni qoʻlga kiritgan Olga 10 ta ribaund, 3 ta toʻp oʻtkazib yuborish va 6 ta golli uzatmani qayd etgan.

## Yutuqlari
### Klublarda
* Rossiya chempioni (2004, 2005)
* Rossiya vitse-chempioni (2003)
* Rossiya kubogi gʻolibi (2004)
* Jahon chempionati gʻolibi (2003)
* Yevroliga chempioni (2005)
* Jahon ligasi chempioni (2004)
* Ukraina chempioni (2001, 2002)
* Sloveniya chempioni (2000)

### Terma jamoada
* Yevropa chempioni (2003)
* Yevropa vitse-chempioni (2005)

## Shaxsiy hayoti
Olganing akasi professional futbolchi, otasi va onasi esa murabbiy boʻlgan. 2005-yil 3-iyun sanasida Olga VBM-SSAU klubi prezidenti Andrey Ishchukning sobiq qoʻriqchisi Aleksey Firsovga turmushga chiqqan. Olganing eng sevimli filmi „Moskva koʻz yoshlarga ishonmaydi“ hisoblanadi. U oʻzbek, ukrain va rus taomlarini sevib isteʼmol qiladi. Ingliz, rus, sloven, fransuz va oʻzbek tillarida soʻzlasha oladi. „Bratya Grim“ va „Gosti iz budushego“ guruhlarini sevib tinglaydi.

## Manbalar
Toshkent kadet majmuasi qoshidagi Bibi Maryamni himoya qilish cherkovi

**Toshkent kadet korpusidagi Bibi Maryam shafoat cherkovi** Toshkent shahrida (Oʻzbekiston) Mahtumquli koʻchasida joylashgan Rus pravoslav cherkovi Markaziy Osiyo Metropolitan okrugi Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining faol boʻlmagan pravoslav cherkovi hisoblanadi.

## Tarix
Ibodatxona 1901—yilda 2-Orenburg kadet korpusining Toshkent tayyorlov maktabi negizida tashkil etilgan. Bino Toshkent kadet korpusi uchun maxsus G. Veselov loyihasi boʻyicha qurilgan. Maktabda dastlab davlat hisobidan 100 nafar oʻquvchi tahsil olgan. Birinchi bitiruvchilar maktabni 1906—yilda tugatishgan.

Cherkov 1905-yil 16 oktyabrda Bibi Maryamning shafoat bayrami sharafiga nomlangan. Qurbongohda Buyuk Gersog Nikolay Konstantinovich tomonidan sovgʻa qilingan va ilgari Pereslavl monastirlaridan birida turgan imperator Pyotr I ning ikonasi oʻrnatilgan.

Inqilobdan keyin kadetlar korpusi tarqatib yuborildi. 1930—yilda maʼbad yopilib, gumbazi vayron qilingan. Hozirda sobiq cherkov binosi Toshkent tibbiyot akademiyasining 3-sonli klinikasi hududida joylashgan.

## Galereya

Church of the Intercession of the Holy Virgin in Tashkent.jpg
Church of the Intercession of the Holy Virgin in Tashkent44.jpg
Church of the Intercession of the Holy Virgin in Tashkent45.jpg
Cadet Corps in Tashkent.jpg
Church of the Intercession of the Holy Virgin (Tashkent)1.JPG
Church of the Intercession of the Holy Virgin (Tashkent).JPG
Cadet Corps in Tashkent 14-05.JPG

## Manbalar

## Adabiyot

* *Golenberg V. A.* Oʻtmishga oyna. – Toshkent, 2002 yil.
* *Golenberg V. A.* Turkiston viloyatining qadimiy ibodatxonalari. – Toshkent, 2011 yil.

## Havolalar

* Klinika haqida 
* Kadet korpusi haqida
Davlat bayroqlarining xronologiyasi

Bu yerda 18-asr boshidan beri mustaqil davlatlar bayroqlariga kiritilgan oʻzgartirishlar va/yoki qoʻshimchalar soni roʻyxati keltirilgan. Yaqinda o‘z bayrog‘ini o‘zgartirgan yoki unga biron bir o‘zgartirish kiritgan dunyoning turli burchaklaridagi davlatlar:
* — 2012-yilda u 1964-yildagi bayrog‘iga qaytdi.
* — 2012-yilda bayroq o‘zgartirildi (naqsh va rasmiy ranglar o‘zgartirildi).
* — 2010-yilda o‘zgartirilgan.
* — 2010-yilda u o‘zgartirildi (davlat gerbi o‘zgartirildi).
* — 1997-yilda 1978-yilgi bayrog‘iga qaytdi.
* — 2002-yilda o‘zgartirilgan (to‘q ko‘k, ko‘k rangga o‘zgartirildi).
* — 2006-yilda o‘zgartirildi (gerb va yulduzlar soni o‘zgartirildi).
***Eslatma***: Jadvalni chapdan o‘ngga siljitish uchun quyidagi slayderdan foydalaning.
## Afrika bayroqlari




## Yevropa bayroqlari





## Osiyo bayroqlari





## Manbalar
Qarshi tarixi

**Qarshi tarixi** bundan 2700 yil avvalga borib taqaladi. 
## Qadimgi dunyo davrida
Qarshi tarixining boshlanish davri miloddan avvalgi  asrlarga borib taqaladi. Yaʼni ushbu davrda hozirgi Qarshi shahridan 5 km shimolda joylashgan Yerqoʻrgʻon xarobalari oʻrnida Nikshapa shahar-qal’asi paydo boʻlgan. Oʻsha paytda ushbu qal’a-shahar butun janubiy Soʻgʻdning poytaxti vazifasini bajargan. Shahar-qal’asi ikki qator mustahkam devor bilan oʻralgan boʻlgan. Uning birinchi devori miloddan avvalgi  asrlarga taaluqlidir. Makedoniyalik Aleksandr bosqinidan soʻng qal’ada ikkinchi devor barpo etilgan. Ushbu devor qal’aning tashqi himoyaviy devori vazifasini bajargan.

Shahar markaz vazifasini bajargan shu sabali bu yerda hukmdor saroyi, shahar ibodatxonasi, maqbara boʻlgan. Shaharda kulollar, temirchilar mahallalarida hunarmandchilik rivojlangan. Shahar-qal’ada birinchilardan boʻlib ikki qavatli zardushtiylar dahmasi qurilgan, chunki oʻsha davrda Soʻgʻdda asosiy eʼtiqod qilinadigan din — zardushtiylik dini boʻlgan. Ushbu dahma qadimgi sharq meʼmorchilik uslubida qurilgan. Miloddan avvalgi III asrlarda bu yerda 10 metr uzunlikdagi piramida shakliga ega boʻlgan maqbara qurilgan. Ushbu maqbara Surx Koʻtaldagi maqbaraga oʻxshash tarzda qurilgan. Shaharda tasvirli muhrlar ham muomalada boʻlgan. Masalan bu yerda miloddan avvalgi  asrlar etrusklari madaniyatiga xos boʻlgan muhrlar shular jumlasidandir. Yana bu yerda bundan tashqari turli ilohlar, hukmdorlar, zodagonlar, qahramonlar tasvirlangan miniatyura asarlari ham topilgan.

1999-yilning kuzida Yerqoʻrgʻondan miloddan avvalgi  asrlarga oid balandligi 3 metrdan ortiq devor qoldiqlari topilgan ushbu devor miloddan avvalgi  asrlarda qurilgan devorga parallel qilib qurilgan. Yaʼni ushbu devordan soʻng miloddan avvalgi  asrda qurilgan devor koʻtarilgan.

Yuqorida taʼkidlanganidek zardushtiylik asosiy din boʻlgan bu shaharda miloddan avvalgi  asrda zardushtiylikning ilk dahmalaridan biri qurilgan. Avval foydalanilib koʻp oʻtmay koʻmib tashlangan.

Qazishmalar davomida  asrlarga taaluqli maʼbuda haykalining boʻlaklari topilgan. Oʻsha paytda ushbu maʼbuda shahar va uning atrofidagi viloyat homiysi boʻlgan. Haykal siniqlari bilan birgalikda yana Silen tasviri va qurbaqa haykalchasi, qoʻrgʻoshin qorishmasidan quyib tayyorlangan, ilon shakli, bir qancha bronza koʻzgu va oltindan tipratikan shaklida yasalgan chogʻroq
kulon topilgan.
## Adabiyotlar
*Поён Равшанов. «Карши тарихи». «Янги аср авлоди», 2006 йил
Doni (reper)

**Dostonbek Gʻayratovich** (**Doni**) **Islomov** (1985-yil 18-dekabr, Toshkent shahri, OʻzSSR, SSSR), **MC Doni** va **DONI** nomi bilan tanilgan, rus va oʻzbek reperi hamda Black Star leyblining sobiq artisti.

## Biografiyasi
1985-yil 18-dekabrda Toshkent shahrida tavallud topgan.

Doni bolalik va oʻsmirlik chogʻlarida Fargʻona shahrida yashagan va boks bilan shugʻullangan.

Donining soʻzlariga koʻra, doktor Dre va Eminem tomonidan ijro etilgan „Forgot About Dre“ qoʻshigʻini tinglagandan soʻng, reperlikka qiziqish uygʻongan. Keyin boshqa reperlarning ijodi bilan tanishgan. Xususan, 50 Centning 2003-yilda chop etilgan *Get Rich or Die Tryin*' albomi Donida katta taassurot qoldirdi.

Donida hayotini musiqa bilan bogʻlash istagi uygʻondi va diskotekalarda DJ sifatida ishlay boshladi. Boshqa DJlarning ishlarini kuzatdi va tajriba orttirdi.

Donining Moskvada „Garaj“ klubidagi chiqishi Black Star Inc leybli vakillarining eʼtiborini tortdi. Unga Reper Timatining jamoasiga yordamchi MC sifatida qoʻshilishni taklif qilishdi va Doni rozilik bildirdi.

Keyin leybl Doniga oʻzini yakkaxon ijroda sinab koʻrishini taklif qildi. Donining „Boroda“ deb nomlangan treki iyun oyida chiqarilgan va internetda shov-shuvlarga sabab boʻlgan.

Oʻsha yili Doni Timatining ssenariysi boʻyicha „Kapsula“ qisqa metrajli filmida kichik rol oʻynagan.

### 2015-yil
Doni 2015-yilda pop qoʻshiqchisi Natali bilan „Ti takoy“ qoʻshigʻini yozdi. Qoʻshiq turli xit-paradlarda juda yuqori oʻrinlarni egalladi, va uning videosi YouTubeʼda 100 million marta koʻrildi.

### 2020-yil
Doni 2020-yil boshida Black Star Inc. leybini tark etdi.

## Manbalar
Galina Kochetkova

**Galina Grigoryevna Kochetkova** (qizlik familiyasi *Alekseyeva,* 1939-yil 30-yanvar, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – belarus arxitektori.

## Biografiyasi
Galina 1939-yil 30-yanvar, Toshkent shahri, Oʻzbekiston SSR, SSSRda tavallud topgan.

Galina Kochetkova 1962-yilda Belorussiya politexnika instituti qurilish fakultetining arxitektura boʻlimini tamomlagan (oʻqituvchilari G. V. Zaborskiy, V. M. Volchak, N. E. Traxtenberg, N. N. Mokletsova). Mogilyovdagi SSSR Davlat bankining Kompyuter markazi loyihasini ishlab chiqqanligi uchun BSSR Davlat fan va sanʼat akademiyasining 1-darajali diplomi bilan taqdirlangan.

Galina 1962–1965-yillarda arxitektor boʻlib, keyinchalik „Belpromproyekt“ institutida katta meʼmor boʻlib ishlagan. 1965–1968-yillarda BSSR Qurilish vazirligining Konstruktorlik byurosida 1-toifali loyihachi, texnik estetika boʻlimining guruh rahbari, Moʻgʻuliston Xalq Respublikasi, Choybalsan (1969) va dizayn ustaxonasida loyihaning bosh arxitektori boʻlib bir necha yillar faoliyat yuritgan. 1970-yilda „Belkomunproyekt“ institutida loyiha bosh meʼmori boʻlib ishlagan. 1971-yildan 1985-yilgacha „Mogilyovgrajdanproyekt“ instituti va 1985–1995-yillarda Mogilyov „Iskusstvo“ kombinatida rassom boʻlib faoliyat yuritgan.

Arxitektor 1965-yilda Meʼmorlar uyushmasi aʼzosi boʻldi. U Mogilyovda istiqomat qiladi.

## Ijodkorligi
Meʼmor Galina Grigoryevna asosiy bino va inshoot loyihalari muallifidir. U SSSR Davlat bankining Mogilyovdagi kompyuter markazi (1980), Mogilyov shahar kasalxonasining tibbiy binosi (1975), Kosmonavtlar koʻchasidagi Pedagogika instituti (1984) arxitektroridir. Bu inshootlarning barchasi Mogilyovda joylashgan.

## Oilasi
Galina meʼmor Konstantin Alekseyev bilan turmush qurgan.

## Manbalar
Albert Kishkovskiy

**Albert Nikolayevich Kishkovskiy** (7-yanvar 1922-yil – 29-may 1997-yil) – rus rentgenologi, tibbiyot fanlari doktori, professor, SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasining muxbir aʼzosi (1984), tibbiyot xizmati general-mayori.

## Biografiyasi
Albert Kishkovskiy 1922-yil 7-yanvarda Toshkent shahrida tavallud topgan. 1943-yilda Saratov tibbiyot institutining harbiy fakultetini tamomlagan. Nikolayevich Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi boʻlgan va tibbiy batalonda jarroh boʻlib ishlagan.

Nikolayevich 1946-yildan Kiyev harbiy okrugi gospitalida rentgenolog, 1952-yildan 1954-yilgacha Shimoliy kuchlar guruhining bosh radiologi boʻlib faoliyat yuritgan.

1954-yildan Harbiy tibbiyot akademiyasida dars bergan va ilmiy ish olib borgan. Albert 1965-yilda „Oʻtkir nurlanish kasalligida limfa tizimidagi funksional va morfologik oʻzgarishlar“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. U 1968-yildan 1989-yilgacha Harbiy tibbiyot akademiyasining rentgenologiya va radiologiya kafedrasi mudiri hamda SSSR Mudofaa vazirligining bosh rentgenologi boʻlib ishladi. Albert Nikolayevich „Vestnik rentgenologii i radiologii“ jurnali tahririyati aʼzosi. Bundan tashqari general-mayori vazifasida xizmat qilgan.

Uning tadqiqot mavzulari:

yopiq shikastlanishlar va ichki organlarning shikastlanishlarini shoshilinch rentgen diagnostikasi;

koʻp ogʻir jarohatlar, oʻtkir kasalliklar va zaharlanish natijasida yuzaga kelgan ogʻir sharoitlarda rentgen tekshiruvi;

bosh, koʻkrak va qorin boʻshligʻi organlarining shikastlanishi va yaralari uchun elektroradiografiya va kompyuter tomografiyasidan foydalanish;

oʻsma boʻlmagan kasalliklar uchun radiatsiya terapiyasi.

Albert 300 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi (hammuallif).

Nikolayevich SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasining muxbir aʼzosi boʻlgan (1984).

Kishkovskiy I va II darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordeni (ikki marta) va medallar bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Anatoliy Kivayev

**Anatoliy Aleksandrovich Kivayev** (1929-yil 18-mart, Toshkent – 2014-yil 25-yanvar, Moskva) – sovet va rus oftalmologi, tibbiyot fanlari doktori, professor, Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan shifokor, Rossiya tabiiy fanlar akademiyasining akademigi.

## Hayoti
Anatoliy Aleksandrovich Kivayev 1929-yil 18-martda Toshkent shahrida shifokorlar oilasida tavallud topgan.

1953-yilda Toshkent tibbiyot institutining davolash fakultetini tamomlagan.

Kivayev 1953–1966-yillarda Oʻzbekistonda oftalmolog boʻlib ishlagan (1957–1959-yillarda Samarqand tibbiyot institutining klinik ordinaturasida 1964-yilda „Sil kasalligi bilan ogʻrigan bemorlarda koʻrish organlarining holati“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan).

Aleksandrovich 1966–1968-yillarda M. F. Vladimirskiy nomidagi MONIKI koʻz boʻlimida ishlagan (Moskva).

Anatoliy 1968–1971-yillarda professor Svyatoslav Nikolayevich Fedorov boshchiligida Moskva tibbiyot institutining muammoli tadqiqot oftalmologiya laboratoriyasida faoliyat olib borgan.

Kivayev 1971-yildan 2012-yilgacha Helmgolts nomidagi Moskva koʻz kasalliklari ilmiy-tadqiqot institutida kontaktli koʻrishni tuzatish boʻlimiga rahbarlik qilgan.

Shifokor 1983-yilda „Kontaktli koʻrishni tuzatish“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

Anatoliyga 1988-yilda professor ilmiy unvoni berilgan.

1997-yil „Moskvaning 850 yilligi xotirasiga“ medali bilan taqdirlangan.

Kiyayev 2001-yilda „Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan shifokor“ faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Anatoliy Aleksandrovich Kiyayev 25-yanvar 2014-yilda Moskvada vafot etgan

## Ilmiy faoliyati
Anatoliy Aleksandrovich Kivayevning sovet va rus oftalmologiyasidagi obroʻsini baholash mushkul. Kivayev mamlakatda kontaktli koʻrishni tuzatish boʻyicha ixtisoslashtirilgan xizmatni yaratdi. U oʻz xodimlari bilan birgalikda samarali diagnostika usullari, kontakt linzalarini tanlash, loyihalash va ishlab chiqarish tizimi, ulardan foydalanishning yangi yoʻnalishlarini ishlab chiqdi. 11 nafar fan nomzodi tayyorladi. Kivayev 250 dan ortiq ilmiy ishlar hamda kontaktli koʻrishni tuzatish boʻyicha birinchi mahalliy qoʻllanma muallifi.

## Manbalar
Vladimir Kamelzon

**Vladimir Naumovich Kamelzon** (1938-yil 17-martda, Toshkent, Oʻzbekiston) – tennischi, Ukraina va Rossiyada xizmat koʻrsatgan murabbiy, SSSR sport ustasi, Rossiya terma jamoalari bosh murabbiyi va Rossiya tennis federatsiyasi boshqaruvi aʼzosi. 50 yildan ortiq murabbiy sifatida faoliyat yuritgan.

## Biografiyasi
Kamelzon 1938-yil 17-martda Toshkent shahrida tavallud topgan. Uning birinchi tennis murabbiylari Gruziya chempioni Vano va Archila Ellerdashvili edi. 13 yoshidan Oʻzbekiston terma jamoasi safida oʻynay boshlagan va 1956-yili SSSR xalqlarining birinchi Spartakiadasida qatnashgan. Sportchi Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi boʻlgan. Universitetda oʻqib yurgan kezlarida „Lokomotiv“ sport klubida tennis boʻyicha murabbiy boʻlib ishlay boshladi. 1962-yilda Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport institutini „sport oʻyinlari“ ixtisosligi boʻyicha diplom oldi hamda Oʻzbekiston sport jamiyatlari va tashkilotlari ittifoqi davlat murabbiyi lavozimida ish boshladi. Soʻng Respublika yoshlar oliy sport mahorat maktabiga katta murabbiy boʻlib ishga oʻtdi. Vladimir Kamelzon Ukraina, O‘zbekiston, SSSR va Rossiya terma jamoalarida murabbiy boʻlib ishlagan. Bundan tashqari „Belokamennaya“ bolalar tennis sport maktabini boshqargan. 3 yil davomida AQSHda murabbiy boʻlib ishlagan. 2007-yilda BMT huzuridagi Xalqaro axborotlashtirish akademiyasining akademigi boʻlgan.

## Taniqli talabalari
Vladimir Kamelzon shogirdlari orasida: SSSR sport ustasi Ravil Sulaymonov, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi, tennis boʻyicha murabbiy Yelena Yeliseyenko, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi va 18 yoshgacha boʻlgan Wimbledon chempioni Marina Kroshina, Ukrainada xizmat koʻrsatgan murabbiy Olga Babiy, SSSR xalqaro toifadagi sport ustasi Aleksandr Kolyaskin, Devis kubogi va Fed kubogi jamoasi sardori Yakov Ribalskiy, Isroil Milliy tennis markazi bolalar tennis maktabi direktori Igor Gipsh, tennischi Yuriy Filev bor edi.

## Manbalar
Nikolay Krauze

**Nikolay Iyeronimovich Krauze** (1887–1950) – rus jarrohi, klinika vrachi, pedagog, tibbiyot fanlari doktori. Akademik Sergey Ivanovich Spasokukotskiyning shogirdi (1870–1942).

## Hayoti
Nikolay Iyeronimovich Krauze 1887-yil 3-iyulda Toshkentda tavallud topgan. Onasi – Yekaterina Matveyevna Krauze (qizlik familiyasi Xalina). Otasi – Jerom Ivanovich Krauze (1845–1909), tabiatshunos, farmatsevt, oʻsimliklarni kolleksiya qiluvchi, jamoat arbobi, oʻqituvchi.

Nikolay Krauze 1905-yilda oʻrta maktabni tugatdi va oʻsha yili Sankt-Peterburg universitetining fizika-matematika fakultetining tabiiy fanlar boʻlimiga oʻqishga kirdi. Universitetning tugatgan va 1909-yilda Imperator Nikolay universitetining tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirdi.1914-yilda universitetni eng yaxshi talabalar qatorida tamomlagan.

Krauze 1918-yilda Saratovga qaytib keldi va S. I. Spasokukotskiy boshchiligidagi universitet shifoxonasi jarrohlik klinikasida vrach lavozimida ishlay boshladi. Xuddi shu yili klinik assistent lavozimini egalladi.

Nikolay 1923–1925-yillarda Saratovdagi temir yoʻl kasalxonasining jarrohlik boʻlimini boshqargan.

1926-yilda „Tos suyagini qisqartirilgan oyoq bilan tushirish mexanikasi toʻgʻrisida“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va dotsent ilmiy unvonini oldi.

V. Shalamov hikoyalarida Krauze davlat jarrohi boʻlganligi haqida tilga olingan.

Krauze 1950-yil 13-fevralda vafot etdi.

Krauzening ilmiy merosi nazariy va klinik jarrohlikning turli sohalariga oid 50 dan ortiq ishlarni oʻz ichiga oladi.

Uning shogirdlari: V. I. Iost, E. L. Berezov, I. M. Rabinovich, V. A. Nikitin va boshqalar.

Nikolay Iyeronimovich Mehnat Qizil Bayroq ordeni va medallar bilan taqdirlangan.

## Oilasi
Rafiqasi Gerta Fridrixovna Krauze (1893-yil 6-oktyabr –1978-yil 6-oktyabr).

Farzandlari Yekaterina Nikolayevna Krauze (1917-yil 25-mart – …), Sergey Nikolayevich Krauze (1921-yil 6-fevral – 1973-yil oktyabr) va Nikolay Nikolayevich Krauze (1923-yil 3-avgust – 1993-yil 3-oktyabr).

## Manbalar
Bhakti Gosvami

**Bhakti Vigyana Gosvami** (asl ismi: Vadim Tuneev, 1956-yil 30-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston) – Gaudiya Vaishnava guruhi va Krishna ongi xalqaro jamiyati (ISKCON) rahbari.

Bhakti 1980-yillardan beri Yoga amaliyotchisi va voiz boʻlib, yigirma yil davomida Rossiyadagi ISKCON jamoalariga rahbarlik qilib keladi. U Radhanath Swami shogirdi, monastir ordeniga qoʻshilishdan oldin kimyoviy fanlar olimi va molekulyar biologiya fanlari nomzodi boʻlgan.

## Hayoti
Vadim Tuneev 1956-yil 30-avgustda Toshkentda ashaddiy ateist olimlar oilasida tugʻilgan. Uning onasi Toshkentdagi Fanlar akademiyasining filolog fanlari nomzodi, otasi esa Moliya instituti bitiruvchisi, Leningrad qishloq xoʻjaligi institutida kibernetika kafedrasi mudiri edi.

Vadim qiziquvchan bola boʻlib, asosan ilmiy fantastika boʻyicha koʻp kitoblar oʻqigan. U entomologiya va kimyoni, adabiyot, sheʼriyat, falsafa va tarixni yaxshi koʻrgan. Shuningdek, ingliz tilidan tashqari sanskrit, bengal va hind tillarini ham biladi. Hatha-yoga bilan shugʻullanib, vaqtini muqaddas joylarni ziyorat qilish, dunyo oyatlarini oʻrganish va yaqin dindor doʻstlar bilan aloqada boʻlish uchun sarflaydi.

## Taʼlimi
Vadim 1973-yilda maktabni tugatib, oʻsha yili Moskva universitetiga kimyo fakultetiga oʻqishga kiradi. U doʻstlari orasida sodiq, ochiqkoʻngil va fidoyi talaba sifatida ajralib turgan.

1978-yilda Vadim Rossiya Fanlar Akademiyasi qoshidagi Molekulyar biologiya institutining aspiranturasiga qabul qilingan. Shu bilan birga, universitet yotoqxonasida qoʻshni xonada yashovchi, Xare Krishna dindori boʻlgan Japa Dasa ismli talaba bilan doʻstlashgan. Keyin Gaudiya Vaishnavizm (induizm yoʻnalishi) bilan uchrashadi.

Vadim ushbu yangi doʻstlik taʼsirida vegetarian boʻlib, Bhagavad Gitani, klassik hind oyatlarini oʻqiy boshlagan. U turli xonadonlarda Xare Krishna yigʻilishlarida qatnashib, tez orada munchoqlarda Xudoning ismlarini talaffuz qilish meditatsion amaliyotini boshlaydi. Oʻsha davrdagi siyosiy rejim diniy eʼtiqodlilarga qattiqqoʻl munosabatda boʻlganligi sababli, uchrashuvlar koʻpincha yashirin tarzda boʻlgan. U oʻnlab talabalar bilan birga muntazam ravishda Moskva muhandislik-fizika institutining oʻquv zallarida Sergey Mitrofanov (keyinchalik Surya Dasa deb nomlangan) nutqlarini tinglash uchun yigʻilishgan.

2001-yilda Bhakti Vijnana Gosvami Bxaktivinoda Thakuraning sheʼrlar toʻplami boʻlgan Sharanagatining ruscha tarjimasini nashr etadi. Bundan keyin rus tilidagi bir nechta kitoblar hozirda ingliz tiliga tarjima qilinmoqda.

Faqat ikki nafar rus fidoyisi boʻlgan Vaidyanatha birinchi yili Shvetsiyada madaniyat va turmush tarzini qiyin deb topadi. U tarjima boʻlimi boshligʻi boʻlib, Shrila Prabxupada kitoblarini rus va Sovet blokining boshqa tillariga tarjima qilishda fidoyilar guruhiga rahbarlik qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Yevgeniy Kovalenko

**Yevgeniy Konstantinovich Kovalenko** (1950-yil 3-yanvar, Toshkent) – sovet basketbolchisi. Boʻyi – 198 sm. SSSR xalqaro toifadagi sport ustasi (1971). Rossiyada faoliyat olib borgan murabbiy (1990).

## Biografiyasi
Yevgeniy Kovalenko 1968–1969-yilgi mavsumda „Universitet“ jamoasiga qoʻshiladi (Toshkent), 1970–1981-yillarda SSKA klubida oʻynagan. U klubdagi va SSSR terma jamoasidagi oʻyinlari davomida tajribali snayper sifatida shuhrat qozondi.

Kovalenko 1981-yildan 1983-yilgacha SSKA murabbiy-metodisti boʻlib xizmat qilgan. 1983-yilda Madagaskar oroliga joʻnab ketdi. U yerda mamlakat chempioni boʻlgan „KOSFAP“ erkaklar basketbol jamoasining bosh murabbiyi boʻlib ishlagan (1983–1986). Madagaskar xizmatlari uchun ordeni bilan taqdirlangan. 1986-yilda vataniga qaytgach, SSKA erkaklar basketbol jamoasining murabbiyi boʻlgan (1999-yilgacha).

Yevgeniy Konstantinovich SSKA jamoasida murabbiy boʻlib ishlab, uch marta SSSR chempioni, olti marta Rossiya chempioni va birinchi Jahon Harbiy Olimpiya oʻyinlari chempioni boʻlgan. Jamoa bilan birgalikda uch marta Yevroliganing chorak finaliga chiqgan. Yevgeniy 1996-yil Parijda boʻlib oʻtgan Yevroliga finalida ishtirok etgan va uning jamoasi 3-oʻrinni egallagan.

Yevgeniy Konstantinovich Rossiya oʻsmirlar terma jamoasi bosh murabbiyi (1992–1995; 1993 – Turkiyadagi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori). 1999-yildan 2001-yilgacha „Unics“ erkaklar basketbol jamoasining bosh murabbiyi boʻlgan. Jamoa 2000–2001-yilgi mavsumda tarixda birinchi marta Rossiya chempionatida bronza medallarini qoʻlga kiritdi. Yevgeniy 2001–2003-yillarda „Spartak“ erkaklar basketbol jamoasi (Sankt-Peterburg) bosh murabbiyi boʻlgan. 2004–2005-yillarda „Dinamo“ jamoasi bosh murabbiyi boʻlib faoliyat yuritgan. Jamoa ikkita mavsum davomida ikki bora FIBA kubogi finaliga chiqqan.

Kovalenko Moskva davlat universitetining jurnalistika fakultetini tamomlagan (1978).

## Manbalar
Dmitriy Koshenko

**Dmitriy Aleksandrovich Koshenko** (1977-yil 21-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – rus siyosatchisi va davlat arbobi. 2021-yil 4-dekabrdan Nijnevartovsk boshligʻi.

## Biografiyasi
Dmitriy Aleksandrovich Koshenko 1977-yil 21-mayda Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida tavallud topgan. 2000-yilda Tyumen davlat universitetining huquqshunoslik fakultetini tamomlagan.

**Mehnat faoliyati**

Koshenko 2000-yildan beri avval Nyaganda, keyin Langepas va Nijnevartovskda soliq xizmatida ishlay boshladi. Dmitriy 2005-yilda Xanti-mansiyskning avtonom Yugra okrugida (Langepas) 5-sonli Federal soliq xizmati tumanlararo inspektsiyasi boshligʻi etib tayinlandi. 2010-yildan esa Xanti-mansiysk avtonom Yugra okrugida (Nijnevartovsk) 6-sonli Federal soliq xizmati tumanlararo inspeksiyasini boshqardi. 2016-yil dekabr oyida Nijnevartovskda rahbar oʻrinbosari lavozimiga tayinlandi. 2018-yil may oyida shahar hokimining iqtisodiyot va moliya boʻyicha rahbar oʻrinbosari lavozimiga oʻtkazildi. Dmitriy 2021-yil 26-maydan 2021-yil 3-dekabrgacha Nijnevartovsk meri lavozimida ishlagan. 2021-yil 4-dekabrda Nijnevartovsk shahrining toʻla huquqli rahbari boʻldi.

Dmitriy Koshenko oilali. Uning farzandlari bor-yoʻqligi nomaʼlum.

## Darajasi
Dmitriy „1-darajali shahar maslahatchisi“ unvoniga sazovor boʻlgan.

## Mukofotlari

Koshenko „Rossiya Federal Soliq xizmati aʼlochi talabasi“ hamda „Rossiya Federal soliq xizmatining faxriy xodimi“ mukofotlari bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Boris Gruzin

**Boris Efimovich Gruzin** (1937-yil 30-iyun, Toshkent) – sovet dirijyori va pedagog, RSFSR xalq artisti.

## Hayoti
Boris Gruzin 1937-yil 30-iyunda Toshkentda (Oʻzbekiston SSR) tavallud topgan. Oilasi 1945-yilda Novosibirskka koʻchib oʻtdi. 1954–1958-yillarda Moskva konservatoriyasi qoshidagi Akademik musiqa maktabida tahsil oldi, fortepiano va musiqa nazariyasidan saboq oldi.

Gruzin 1963-yilda P. I. Chaykovskiy nomidagi Moskva konservatoriyasini imtiyozli diplom bilan tamomlagan. U yerda uchta mutaxassislik boʻyicha tahsil oldi: opera va simfonik dirijyorlik, fortepiano va musiqa nazariyasi.

Efimovich 1963–1968 va 1976–1989-yillarda Novosibirsk akademik opera va balet teatrida xizmat qilgan. 1986–1989-yillarda teatrning bosh dirijyori boʻlgan. Boris 20 dan ortiq opera va balet spektakllarini ijro etgan.

M. I. Glinka (1986) va N. A. Rimskiy-Korsakov (1997, 1999) nomidagi xalqaro opera xonandalari tanlovlari hakamlar hayʼati aʼzosi boʻlgan.

Boris Efimovich 1969–1976 va 1989–1993-yillarda Odessa opera va balet teatrining bosh dirijyori boʻlib faoliyat yuritgan. 1991–1992-yillarda Odessa konservatoriyasida opera tayyorlash kafedrasini boshqargan.

Gruzin 1993-yildan beri Mariinskiy teatrida dirijyor boʻlib ishlaydi. Uning repertuarida 80 dan ortiq opera va balet spektakllari mavjud. Buyuk Britaniya, AQSh, Kanada, Germaniya, Avstriya, Gollandiya, Finlyandiya, Fransiya, Shveysariya, Janubiy Koreya, Yaponiya, Italiya, Ispaniya, Avstraliyadagi teatrlarda dirijyorlik qilgan.

1996-yildan N. A. Rimskiy-Korsakov nomidagi Sankt-Peterburg davlat konservatoriyasi professor lavozimida ishlagan.

Boris 2000-yilda Londonning Kovent-Garden teatrida Mariinskiy teatriga gastrol safarida Mazeppa operasini boshqargan. Oʻsha paytdan boshlab dirijyor Buyuk Britaniya Qirollik baleti bilan doimiy hamkorlikni boshladi.

## Manbalar
Duysen Kayipov

**Kayipov Duysen Kayipovich** (; 1927-yil 1-dekabr, Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Zangiota tumani – 1990-yil 10-iyun, Qozogʻiston SSR, Olmaota shahri) — sovet va qozoq fizigi, fizika-matematika fanlari doktori (1969), professor (1970), Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1970).

## Hayoti
Kayipov Duysen Kayipovich 1927-yil 1-dekabrda Toshkent viloyatining hozirgi Zangiota tumanida tugʻilgan. Kayipov Duysen oʻrta maktabni tugatgach Moskva davlat universitetiga oʻqishga kiradi. 1950-yilda Moskva davlat universitetini tamomlagan. Universitetni tamomlagach Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi Fizika-texnika institutida ilmiy xodim boʻlib ishlagan. 1956-yildan 1959-yilgacha Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti laboratoriya mudiri sifatida xizmat faoliyatini davom ettirgan. Kayipov Duysen Kayipovich 1970-yildan Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi boʻlgan. 1969-yilda institut direktori oʻrinbosari, 1969-yildan 1990-yilgacha esa kafedra mudiri boʻlgan.

## Ilmiy faoliyati
Kayipov Duysen Kaipovich gamma nurlarining rezonans nurlanishini va Mössbauer effektini oʻrganib chiqqan hamda ularning molekulyar va fizik-kimyoviy xossalarini ochib bergan. Atom yadrosining tuzilishi boʻyicha ilmiy ish qilgan.

1955-yilda „Kosmik nurlar taʼsirida hosil boʻlgan yadro-aktiv sekin mezonlarni oʻrganish“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1968-yilda esa „Yadrolar tomonidan gamma nurlarining rezonansli tarqalishi“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini ham muvaffaqqiyatli himoya qilgan.

Quyida Kayipov Duysen Kayipovich tomonidan oʻrganilgan baʼzi amaliy ishlar keltirilgan:
* 1974-yil – Atom toʻlqin funksiyalari jadvallari.
* 1976-yil – Yadro gamma-rezonansi va tegishli jarayonlar.
* 1985-yil – Ultrasovuq neytronlar.

## Manbalar

## Havolalar
* [Некоторые работы на оф. сайте РГБ](https://search.rsl.ru/ru/search#q=author:(каипов%20дуйсен%20каипович)) 
* [Ещё 3 работы на оф. сайте РГБ (ошибка в имени: вместо ДуЙсен напечатано ДусеЙн)](https://search.rsl.ru/ru/search#q=author:(каипов%20дусейн%20каипович))
Elza Pak

**Elza Nikolayevna Pak** (1942-yil 15-may) – sovet va rus rassomi, haykaltarosh va oʻqituvchi. RSFSR Davlat mukofoti laureati (1990). RSFSRda xizmat koʻrsatgan rassom (1991). Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan artist (2001).

## Hayoti
Elza Pak 1942-yil 15-mayda Toʻytepa (hozirgi Nurafshon, Oʻzbekiston) shahrida tugʻilgan.

1960–1964-yillarda Toshkent rassomlik bilim yurtida tahsil olgan. 1965–1970-yillarda I. E. Repin nomidagi Lijsa institutining haykaltaroshlik fakultetida oʻqigan. U 1970-yildan RSFSR Badiiy jamgʻarmasining Voronej badiiy va ishlab chiqarish ustaxonasida haykaltarosh boʻlib ishlagan. Shu bilan birga, 1970-yildan Voronej rassomlik maktabida va Butunrossiya Sanʼat institutida oʻqituvchilik faoliyati bilan ham shugʻullangan.
1974-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosiga aylangan. Elza Pak oʻzining asosiy badiiy asarlarini dekorativ, dastgoh va monumental haykaltaroshlik sohasida yaratgan. 1972-yildan shahar, viloyat, respublika, Butunrossiya va Butunittifoq badiiy koʻrgazmalarida ishtirok eta boshlagan. 2001-yilda Finlandiyada boʻlib oʻtgan xalqaro koʻrgazmada qatnashgan. Voronejdagi avliyo Mitrofan, A. S. Pushkin, M. E. Pyatnitskiy, A. P. Platonov, Lizyukov koʻchasidagi mushukcha haykali, Voronejdagi Oq Bim yodgorliklari muallifi hisoblanadi.

Turmush oʻrtogʻi Ivan Dikunov (1941–2022) ham haykaltaroshlik bilan shugʻullangan hamda 2007-yilda Rossiya Federatsiyasi xalq rassomi unvoniga sazovor boʻlgan.

## Mukofotlari
Elza Pak 2017-yil 15-mayda koʻp yillik samarali mehnati, tasviriy sanʼat sohasidagi mehnati va tavalludining 75 yilligi munosabati bilan „Voronej viloyatiga xizmatlari uchun“ nishoni bilan taqdirlangan. 2000-yilda sanʼat sohasidagi xizmatlari uchun „Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan artist“ unvoni bilan taqdirlangan. 1991-yilda „RSFSRda xizmat koʻrsatgan rassom“ unvonini olgan.

Bolalar va yoshlarga atalgan ijod naʼmunalari hamda Voronej viloyat qoʻgʻirchoq teatridagi samarali faoliyati uchun „RSFSR Davlat mukofoti“ni qoʻlga kiritgan (1990).

## Manbalar

## Adabiyotlar
* *Воронежская историко-культурная энциклопедия* / Абакумов В. М. и др.; гл. ред. О. Г. Ласунский. - Изд. 2-е, доп. и испр. - Воронеж : Центр духовного возрождения Чернозёмного края, 2009. — 657 с. — С.124 — ISBN 978-5-91338-018-0
* *Воронежский Союз художников. Краткая история: 1934—2004* / А.В. Ващенко. - Воронеж, 2004. — 121 с. —  ISBN 5-7267-0370-7