Tish choʻtkasi

**Tish choʻtkasi** tish va tish milki yuzasidan yumshoq choʻkmalar, oziq-ovqat qoldiqlarini tozalash uchun asosiy vositadir. Odatda tish pastasi bilan birga qoʻllanadi.

Tish choʻtkalari turli shakllarda va oʻlchamlarda boʻladi. Koʻpgina stomatologlar yumshoq tish choʻtkasidan foydalanishni tavsiya qiladilar, chunki qattiq choʻtkali tish choʻtkalari tish emaliga zarar yetkazishi, natijada tish milki yalligʻlanishi mumkin.

Tish choʻtkasining yuzasi turli oʻlchamdagi va qattiqlikdagi sintetik yoki tabiiy tolalardan iborat boʻlib, ularning ustiga tish pastasi yoki kukun qoʻllanishi mumkin. Ishlatish yuzasi tutqichga oʻrnatiladi, odatda plastik, bu ogʻizning yetish qiyin boʻlgan joylarini tozalashni osonlashtiradi.

Tish pastasidagi koʻplab keng tarqalgan va samarali ingrediyentlar yuqori dozalarda yutib yuborilsa, zararli boʻlib, ularni tupurish kerak boʻlgani sababli, choʻtka bilan yuvish koʻpincha oshxona yoki hammomda amalga oshiriladi, bu yerda qolgan qoldiqlarni olib tashlash uchun choʻtkani yuvib tashlash va keyin quritish mumkin. Mikroblarning oʻsishi uchun ideal sharoitlarni kamaytirish, mogʻorlashning oldini olish maqsadida toza holatda va toza joyda saqlanishi kerak.

Dastlab faqat ogʻiz gigiyenasi vositasi sifatida foydalanish uchun moʻljallangan tish choʻtkasi nozik tozalash vositasi sifatida ham ishlatilgan. Bu koʻplab anʼanaviy tozalagichlar erisha olmaydigan kichik joylarni tozalash imkonini beruvchi koʻplab kichik iplar bilan bogʻliq. Birgina Amerika Qoʻshma Shtatlarida har yili 1 milliarddan ortiq tish choʻtkalari axlatxonaga tashlanadi .

Elektr chotkalar ishlab chiqarilmoqda.

## Tarixi

Ogʻiz boʻshligʻi gigiyenasi uzoq tarixga ega, bu arxeologik qazishmalar bilan tasdiqlangan. Tishlarni tozalash uchun turli xil asboblar (daraxt shoxlari, qushlarning patlari, hayvonlarning suyaklari, jayra ignalari va boshqalar) ishlatilgan.

Qadimgi misrliklar choʻp yoki novdalardan tish cho‘tkalarini yasaganlar, baʼzan ularga mato bo‘laklari ham biriktirilgan .

Klassik koʻrinishdagi tish choʻtkasi 1498-yilda Xitoyda ishlab chiqarilganligi haqida dalillar mavjud.

Kiev Rusida tishlar eman choʻtkalari bilan tozalangan. Bunday choʻtkalarning analoglari „misvok“ boʻlishi mumkin („nim“ va"arok" daraxtining shoxlaridan). Musulmonlarning eʼtiqodiga koʻra, arok daraxti shoxlarining uchlari Muhammad s.a.v tomonidan milodiy VII asr boshlarida tishlarini yuvish uchun ishlatilgan.

Tish choʻtkalarini ishlab chiqarish 1780-yilda ingliz William Addis. 1770-yilda qoʻzgʻolonni boshlagani uchun qamoqqa tashlanganidan soʻng, Addis tish choʻtkasini yasadi. U asos solgan kompaniya, Wisdom Toothbrushes hali ham mavjud .

1938-yil 24-fevralda Oral-B choʻtkasini chiqardi, u hayvonlarning choʻtkalarini sintetik neylon tolalar bilan almashtirdi.

Birinchi elektr tish choʻtkasi Broxodent 1959-yilda Squibb Pharmaceutical tomonidan taqdim etilgan.

## Tasniflash

Choʻtkalar qattiqlikning uch darajasiga boʻlinadi: „yumshoq“, „oʻrta“, „qattiq“. Qattiq choʻtkalar olinadigan protezlarni tozalash uchun moʻljallangan. „Oʻrta“ qattiqlikdagi tish choʻtkalari koʻpchilik tomonidan foydalanish uchun maqbuldir. Bolalar tish choʻtkalari faqat „yumshoq“ qilib tayyorlanadi.

; Optimal choʻtka sozlamalari

# Choʻtkasi butalaridagi sintetik tolalar burmalardan xoli boʻlishi va uchlari yumaloq boʻlishi kerak (tish milkining shikastlanishi, tirnash xususiyati va qon ketishining oldini olish uchun).
# Choʻtkaning dastasi qoʻlda mahkam ushlab turilishi kerak (tish milki va tishlarga shikast yetkazmaslik uchun).

### Elektr choʻtkasi
Birinchi elektr tish choʻtkasi 1939-yilda Shveytsariyada ishlab chiqilgan, ammo elektr tish choʻtkasi faqat 1960-yillarda Broxodent brendi ostida sotila boshlagan. 1961-yilda General Electric bozorga yuqoriga *va pastga* qarab simsiz, qayta zaryadlanuvchi elektr choʻtkasini taqdim etdi.

1987-yilda uyda foydalanish uchun birinchi *aylanadigan* choʻtka Interplak paydo boʻldi. Hozirgi vaqtda ushbu modelning koʻplab variantlari mavjud. Tozalash uchun tebranish va ultratovush ishlatadigan modellar mavjud.

## Qoʻllash

### Tishlarni tozalash
Ovqatdan keyin kuniga ikki marta tishlarini yuvish tavsiya etiladi. Asosiy gigiyenik protsedura — bu yotishdan oldin tishlarni kechqurun yuvish, chunki kun davomida hosil boʻlgan olib tashlanmagan blyashka va oziq-ovqat bakteriyalarning tez koʻpayishiga va natijada kariesning rivojlanishiga va tish goʻshtining yalligʻlanishiga yordam beradi. Bemorning tish shifokori kabinetiga tashrifi paytida tish shifokori yoki hamshira ularga tishlarini choʻtkalashning toʻgʻri usulini koʻrsatishi mumkin.

### Saqlash va xizmat muddati
Foydalanishdan keyin choʻtkani iliq suvda yuvish kerak. Ish qismi yuqoriga qarab tik holatda saqlang. Choʻtkani yopiq idishlarda doimiy saqlash tavsiya etilmaydi.

Choʻtkani eskirganligi sababli yangisiga almashtirish tavsiya etiladi, lekin kamida 3 oyda bir marta boʻlishi kerak.

Infeksiyalarni yuqtirish xavfi ortishi sababli bir xil tish choʻtkasini bir necha kishiga qoʻllash tavsiya etilmaydi. Shuningdek, turli odamlar tomonidan ishlatiladigan choʻtkalarni alohida saqlang.

## Manbalar