open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mutsuo Sugiura

Mutsuo Sugimura (yaponcha: sugiura Mutsuo,1918-yil 13-mart - 1986- yil 26-avgust) yapon muhandisi bo'lib, birinchi bo'lib Gastro-kamerani (hozirgi Esophagogastroduodenoskop) yaratganligi bilan mashhur edi.  Uning hikoyasi NHK telekanalining "X loyihasi: Challenjerlar: butunlay Yaponiyada ishlab chiqarilgan gastro-kameraning rivojlanishi" hujjatli filmida tasvirlangan.

Sugiura 1938 -yilda Tokio Politexnika Universitetini tamomlagan va keyin Olympus korporatsiyasiga qo'shilgan. Ushbu kompaniyada ishlaganida u birinchi marta 1950 -yilda Ezofagogastroduodenoskopni yaratdi. U 1986 -yilda 68 yoshida vafot etdi.

## Manbalar

* Mutsuo Sugiura, gastroskopni ishlab chiquvchisi
Kyota Sugimoto

Kyota Sugimoto (yaponcha: sugimoto yāponcha yāponchān Sugimoto Kyōta, 1882-yil 20 sentyabr - 1972- yil 26-dekabr) yapon ixtirochi, birinchi amaliy yapon yozuv mashinasini yaratdi.  U Moviy lenta mukofoti va Kichik Asahi lentasini oldi.  Minglab kanji belgilaridan Sugimoto yozuv mashinkasi ulardan 2400 tasini ishlatgan.

## Hayoti
Kyota Sugimoto 1882-yilda Okayama prefekturasida tug'ilgan. 1900- yilda Osakadagi aloqa texnologiyalari bo'yicha o'quv institutida o'qishni tugatgan. Yozuv mashinkalari allaqachon ingliz va kichik alifboli boshqa tillar uchun keng tarqalgan edi, ammo kanji uchun mavjud yozuv mashinkalari minglab belgilardan faqat bir nechtasini yozishi mumkin edi. Sugimoto kanji belgilaridan foydalanish chastotasini o‘rganib chiqdi va ulardan 2400 tasini yozuv mashinkasi uchun tanladi. Belgilar ma'lum bir belgini tanlash uchun panjara bo'ylab ikki o'lchamda harakatlanishi mumkin bo'lgan yozuv paneli bilan panjara shaklida joylashtirilgan. Keyin yozuv paneli belgini qog'ozga urdi va uni to'rga qaytardi. Qog'oz mavjud yozuv mashinkalariga o'xshash plastinaga qarshi ushlab turilgan. 

U o'zi ixtiro qilgan yapon yozuv mashinkasiga patent huquqlarini dastlab Yaponiyada (1915-yil, Patent № 27877  ) va birozdan keyin AQShda (1917 yil, Patent № 1245633  ) oldi.

1953- yilda u "Moviy lenta" mukofoti bilan taqdirlangan va 1965- yilda "Kichik Asahi lentasi" mukofotiga sazovor bo'lgan. 1972-yilda vafot etgan 

1985- yil 18-aprelda Yaponiya Patent idorasi uni Yaponiyaning o'nta buyuk ixtirochilaridan biri sifatida tanladi. 

## Manbalar
Se Lyangtzo

**Siandao** (xitoycha 顯道), laqabli **Se Lyangtzo** (xitoycha 谢良佐), odamlar uni "Shancai ustasi", (1050-1103) neo-konfutsiy faylasufi edi. Yu Tzo, Lu Dailin va Yang Shi bilan birgalikda u "Birodarlar Cheng maktabining to'rt nafar o'qituvchisi" ning muxlislari qatoriga kirgan.

1085-yilda u eng yuqori darajadagi jinsi oldi, davlat xizmatida edi. Unga tuhmat qilinib, oddiy odamlarga pastlatildi. U Chan maktabi buddizm ta’limotining ayrim jihatlarini konfutsiylik ta’limotining ayrim bo‘limlariga o‘xshash deb hisobladi. Xie Liangzuoning Cheng Yi va Cheng Xao izdoshi sifatidagi faoliyati Chju Xi va Huang Zongxi tomonidan yuqori baholandi.

Asosiy asarlari: "Lun yu sho" ("Lun yu ta'limoti"), "Shangcai yu lu" ("Shankaylik bir janobning gaplarini yozib olish").
## Adabiyotlar
* "Chinese Philosophy. Encyclopedic Dictionary" - Moscow, "Thought", 1994. ISBN 5-244-00757-2
## Manbalar
Misr funti

Bir **Misr funti** 10 piastrga teng   *qirsh* , ). Xalqaro belgi: EGP; Misr narx teglarida funtning yana bir qisqartirilgan nomi ko'proq tarqalgan - LE (fransuz tilidan. - *Livre egyptienne* ).

## Tangalar
Muomalada 25, 50 piastr va 1 funtlik tangalar mavjud. Deyarli hech qachon topilmagan, ammo 5 va 10 piastrlik qonuniy to'lov pullari bo'lib qolmoqda.

## Banknotalar
Barcha banknotlarda Misrdagi turli masjidlar tasvirlangan. Ilgari 5 va 10 piastrlik banknotalar muomaladan chiqqanidek, 25 va 50 piastrlik, shuningdek, 1 funtlik banknotalar ham muomaladan chiqdi.
Ermamat Nurmatov

## Hayoti
**Ermamat Nurmatov** 1937-yili Chust tumanining Olmos qishlog‘ida tug‘ilgan. Namangan davlat pedagogika institutini tamomlagan. Maktabda o‘qituvchi, direktor, «Namangan haqiqati» gazetasida adabiy xodim, bo‘lim mudiri, bosh muharrir o‘rinbosari, viloyat teleradio kompaniyasi raisining o‘rinbosari va viloyat nashriyotining bosh muharriri bo‘lib ishlagan.
## Ijodi
Shoirning ilk she’riy to‘plami uning tug‘ilgan qishlog‘i sharafiga «Olmos» deb nomlangan va 1970-yilda chop etilgan. Shundan so‘ng shoirning «Boqiy baxt» (1977), «Yaxshilik» (1985), «Muhabbat bog‘i» (1991) va «Sog‘inish» (1993) kabi bir qator she’riy guldastalari olam yuzini ko‘rdi.
## Asarlari
«Olmos» (1971)
«Boqiy baxt» (1977)
«Yaxshilik» (1985)
«Muhabbat bog‘i» (1991)
«Sog‘inish» (1993)
## Mukofot
1978 yilda shoirga «O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi» faxriy unvoni berilgan.
Erkin Usmonov

**Erkin Usmonov** 1952-yil 10 fevralda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Toshkent Davlat chet tillar institutini tugatgan (1978).
## Faoliyati
Qurilishda, Yoshlar teatrida, «O‘zbektelefilm» studiyasida ishlagan. «Mosfilm» qoshidagi maxsus kavaleriya—kino polkida harbiy xizmatni o‘tagan. Qariyb yigirma yil mobaynida O‘zbekiston Radiosining adabiy-dramatik eshittirishlar Bosh tahririyatida turli vazifalarda ishlagan. U O‘zbekiston Yozuvchilari uyushmasi va O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasining a’zosidir.
## Ijodi
Erkin Usmonovning «K. K.» nomli ilk fantastik hikoyasi «Lenin uchquni» (hozirgi «Tong yulduzi») gazetasida 1967 yilda bosilgan. Mazkur hikoya o‘sha yilgi yosh ijodkorlarning «To‘yona» konkursida ikkinchi sovrinni olgan.
## Asarlari
Shundan so‘ng yozuvchining «Gunafsha» (1981), «O‘g‘ildan sovg‘a keldi» (1984), «Olam nurga to‘ladi» (1987), «Kulishgani keldik», «Dilingda darding bo‘lsa», «Yostiqdek kitobdan uch sahifa» (1989), «Hayratlarga to‘la dunyo» (1995), «Qatortol tomonlarda» (2007), «Ajal xiyoboni» (Saylanma, 2008) singari hikoya va qissalari nashr etilgan. Shuningdek, u «Onaginam», «Yuk ko‘targan odam», «Gulliverlar», «Ayol kishining baxti» kabi qissa va hikoyalar asosida televizon va radiospektakllar muallifi hamdir.
## Tarjimalari
Karel Chapek, Grin, Paustovskiy, Anor kabi adiblarning asarlarini rus va ingliz tillaridan o‘zbek tiliga tarjima qilgan.
## Vafoti
2016 yil 4-dekabr kuni Toshkent shahrida vafot etgan.
Shuhrat Rizayev

**Shuhrat Rizayev** — adabiyotshunos, jurnalist, „Doʻstlik“ ordeni sohibi, „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiyi“. Oʻzbekistonda amalda boʻlgan yozuvlar masalasidagi takliflarga asoslangan „Prezidenga maktub“ sarlavhasi ostida maqola muallifi.
## Hayoti va faoliyati
**Shuhrat Rizayev** 1958-yil 10-iyulda Toshkent shahrida tug‘ilgan. 1980 yili Toshkent Davlat universitetining o‘zbek filologiyasi fakultetini tamomlab, qator davlat idoralarida mas’ul vazifalarda ishlagan. 1995 yili “O‘zbek jadid dramaturgiyasining shakllanish manbalari” mavzuida nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan. 1980 – 1989 yillarda “Oybek uy muzeyi”da katta ilmiy xodim, 1989 – 1995 yillarda O‘zbekiston Milliy universiteti katta o‘qituvchisi, dotsenti, 1996 – 2005 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti devoni va Vazirlar Mahkamasida mas’ul lavozimlarda, 2005 – 2007 yillarda Madaniyat va sport ishlari vazirligi ta’lim boshqarmasi boshlig‘i, 2007 – 2012 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat va Jamiyat qurilishi akademiyasi kafedra mudiri, 2012 yil may oyidan 2017 yil avgustigacha “Jahon adabiyoti” jurnali bosh muharriri vazifasida, 2017 yil avgustidan 2024 yil 4 iyungacha O‘zbekiston Respublikasi Kinematografiya agentligi Bosh direktori birinchi o‘rinbosari, 2024 yil 4 iyundan hozirgi kunga qadar O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi huzuridagi Kinematografiya agentligi direktori vazifasini bajaruvchi lavozimida ishlab kelmoqda.
## Ijodi
Sh. Rizayevning o‘nta monografiya va ilmiy-adabiy, ilmiy-ma'rifiy to‘plamlari, o‘n to‘rta darslik va qo‘llanmalar hamda adabiyot, teatr, kino va ijtimoiy masalalarda to‘rt yuzdan ortiq maqollari chop etilgan. Jumladan, „Jadid dramasi“ (1997), „Jamiyat ko‘zgusi“ (hammualliflikda, 2005), „Zavqiy ijodida falklor motivlari“ (hammualliflikda, 1987), „Milliy uyg‘onish va o‘zbek filologiyasi masalalari“ (1993), „Milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyoti“ (hammualliflikda, 2005), „Sahna maʼnaviyati“ (2000) kabi asarlari chop etilgan. Shuhrat Rizayev oʻzining faoliyati davomida 2017-yilda chop etilgan „Prezidentga maktub“ nomli maqolasida ilgari surilgan  deya taklif etilgan fikri ijtimmoiy tarmoqlarda muhokamaga sabab boʻldi.
## Asarlari
„Jadid dramasi“ (1997)
„Jamiyat ko‘zgusi“ (hammualliflikda, 2005)
„Zavqiy ijodida falklor motivlari“ (hammualliflikda, 1987)
„Milliy uyg‘onish va o‘zbek filologiyasi masalalari“ (1993)
„Milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyoti“ (hammualliflikda, 2005)
„Sahna maʼnaviyati“ (2000)

## Manbalar
Ukraina-Gretsiya munosabatlari

**Gretsiya-Ukraina munosabatlari** Gretsiya va Ukraina o'rtasidagi munosabatlardir. Gretsiya 1991 yil 31 dekabrda Ukrainani tan oldi.  Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlar o‘rnatgan. 1993 yilda Gretsiya Kievda elchixonasini ochdi, Mariupol va Odessada bosh konsulliklar tashkil etildi. Ukraina 2004 yilning aprel oyidan beri Afinada elchixonasi va Salonikida bosh konsulligini ochdi. Har ikki davlat Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti va Qora dengiz Iqtisodiy Hamkorlik Tashkilotining to'liq a'zosi hisoblanadi. Ukrainada (asosan mamlakatning janubiy va sharqiy qismlarida) katta yunon jamoasi yashaydi. Ukraina birinchi marta yunonlar tomonidan miloddan avvalgi 500-yillarda tashkil etilgan. Ukrainaning Odessa shahri (boshqalar qatorida) qadimgi yunon mustamlakachilari tomonidan tashkil etilgan bo'lib, u yerda Filiki Eterya maxfiy tashkiloti ham tashkil etilgan.

## Ikki tomonlama shartnomalar roʻyxati

* Gretsiya va Ukraina oʻrtasida doʻstlik va hamkorlik shartnomasi (1997)
* Iqtisodiy, sanoat, ilmiy-texnikaviy hamkorlik to'g'risidagi bitim
* Investitsiyalarni rag'batlantirish va o'zaro himoya qilish to'g'risidagi bitim
* Ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi shartnoma
* Xalqaro avtomobil transporti shartnomasi
* Yuk tashish shartnomasi
* Huquqiy masalalar bo'yicha yuridik yordam shartnomasi

## Ikki tomonlama tashriflar roʻyxati

* 1996 yil noyabrda Ukraina Prezidenti Leonid Kuchma Gretsiyaga tashrif buyurdi
* 1997 yil dekabrda Gretsiya Prezidenti Konstantinos Stefanopulos Ukrainaga tashrif buyurdi
* 2001 yil aprel oyida Ukraina Bosh vaziri Viktor Yushchenko Gretsiyaga tashrif buyurdi
* 2002 yil iyul oyida Gretsiya Bosh vaziri Kostas Simitis Ukrainaga tashrif buyurdi
* 2007 yil sentyabr oyida Ukraina Prezidenti Viktor Yushchenko Gretsiyaga tashrif buyurdi
* 2008 yil aprel oyida Gretsiya prezidenti Karolos Papulyas Ukrainaga tashrif buyurdi
* 2011 yil oktyabr oyida Ukraina Prezidenti Viktor Yanukovich Gretsiyaga tashrif buyurdi 

## Gretsiyaning Ukrainadagi elchilari

# Vasilios Patsikakis (1993-1998) 
# Dimitris Kontumas (1998-2002) 
# Panayotis Gumas (2002-2006) 
# Dimitriu Haralambos (2006-2009) 
# Georgios Georguntzos (2009 yildan hozirgacha)

## Diplomatiya
Andoza:Sütun-2

;Yunanistan
*Kiev (Büyukelçilik)
*Mariupol (Başkonsolosluk) 
*Odessa (Başkonsolosluk) 

;Ukrayna
*Atina (Büyükelçilik)
*Selânik (Başkonsolosluk)
Zohir A’lam

## Hayoti
**Zohir Aʼlam** 1943-yilda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Toshkent davlat universitetini tamomlagan (1965).
## Ijodi
Birinchi kitobi — «Baxtli bilet» (1972). «Muqaddima» (1978), «Hammasi bir binoda», «BAM manzaralari» (1978), «Kiyik ko‘zlari» (1981), «O‘sma ketar, qosh qolar» (1981), «Ota o‘gitlari» (1985), «Zarb» (1987) kabi kitoblari nashr etilgan. «Afandining qirq bir pashshasi» (shu nomda kissa ham yozgan, 1989) nomli pesasi ham bor.
Zohir Aʼlam mohir publitsist sifatida ham ancha samarali ijod qilgan. Uning «Boyovut» (1986), «Mayiz atrofidagi gaplar» (1990), «Jomboy hangomalari» (1991) kabi publitsistik maqolalarida davrning katta va dolzarb muammolari o‘z ifodasini topadi. Xususan, iqtisodiyot, xo‘jalik ishlari, huquq targ‘ibotlari haqidagi fikr-mulohazalari bayon etiladi. Bu boradagi kamchiliklar ochib tashlanadi.
## Asarlari
 «Baxtli bilet» (1972)
 «Muqaddima» (1978)
 «Hammasi bir binoda»
 «BAM manzaralari» (1978)
 «Kiyik ko‘zlari» (1981)
 «O‘sma ketar, qosh qolar» (1981)
 «Ota o‘gitlari» (1985), 
 «Zarb» (1987)
## Tarjimalari
Plutarxning «Iskandar Makidunli» (1998) asarini hamda P. Vasilevning «To‘siq», «O‘lchamlar» kabi qissalarini, rus adibi S. Zaliginning «Komissiya» romanini o‘zbek tiliga tarjima qilgan.
Okan Gaytancıoğlu

**Okan Gaytanjiog'lu** (1967-yil 1-yanvarda tug'ilgan, Havsa ) – turk siyosatchisi va Respublika Xalq partiyasi (CHP) prezidentining qishloq xo'jaligi siyosati bo'yicha mas'ul bosh maslahatchisi. 2015-yil iyun, 2015-yil noyabr va 2018-yil Turkiya umumiy saylovlarida CHP Edirne deputati sifatida parlamentga kirdi.

## Faoliyati va hayoti
Okay Gaytanciog'lu 1967-yil 1-yanvarda Edirnening Havsa tumanida İsmet Bey va Sevim Hanimning farzandi bo'lib tug'ilgan. Boshlang‘ich va o‘rta ta’limni Havsada tamomlagach, 1988-yili Trakya universitetining qishloq xo‘jaligi fakultetini tamomlagan. Xuddi shu yili Edirne shahridagi Trakyabirlik Qishloq xo'jaligi Bosh boshqarmasida ish boshladi.

1993-yil oktyabr oyida Trakya universiteti qishloq xo'jaligi fakulteti qishloq xo'jaligi iqtisodiyoti bo'limiga imtihon topshirib, ilmiy xodim bo'ldi.&nbsp;1994-yilda magistraturani, 1997-yilda esa doktoranturani tamomlagan. 1998-yilda Assist. Dots. Dr. 2010-yilda dotsent ilmiy unvoni berilgan. 1999—2002-yillarda Trakya Universiteti Fan va Texnologiya Instituti direktor oʻrinbosari, 2004—2006-yillarda esa Trakya Universiteti Muratli kasb-hunar maktabi direktori lavozimlarida ishlagan. 2007-yilda Tekirdag' va Qirklarelining Trakya universitetidan ajralganidan so'ng, 6 oy davomida Tekirdag'da tashkil etilgan Namiq Kamol universitetining Bosh kotibi sifatida o'z vazifasini davom ettirdi. 2013-yilda Qishloq xo‘jaligi muhandislari palatasi (ZMO) tomonidan berilgan “Fan mukofoti”ni olgan Gaytanjiog‘luning 4 ta kitobi va 71 ta nashri bor. Gaytanciog'lu Sevim Gaytanciog'lu bilan turmush qurgan va farzandi bor.U ingliz tilini yaxshi biladi.

## Siyosiy faoliyati

### Respublika Xalq partiyasi

2010-yilda Respublika Xalq partiyasi (CHP) a'zosi bo'ldi . 2011-yil Turkiya umumiy saylovlarida Edirne deputatligiga nomzod bo'lgan Gaytanjio'g'li 2015-yil iyun oyida bo'lib o'tgan Turkiya umumiy saylovlarida CHP Edirne deputati sifatida parlamentga kirdi. partiya yakka o'zi hokimiyatda bo'lish uchun kerakli miqdordagi o'rinlarga ega bo'lishi mumkin edi. 2015-yil noyabr oyida Turkiyada bo'lib o'tgan umumiy saylovlarda CHP Edirne deputati sifatida yana parlamentga kirdi. 2016-yil 1-fevralda Kemal Kilichdarog‘lu tomonidan raisning bosh maslahatchisi etib tayinlangan. 2018-yilgi Turkiya umumiy saylovlari oldidan u parlamentda 14 nafar CHP deputatidan iborat guruh tuza olishi uchun IYI partiyasiga oʻtdi. U 2018-yil 10-maydagi bayonoti bilan Respublika Xalq partiyasiga qaytdi.

## Manbalar
Sima syandju

**Sima Szyanru** (xitoycha  司馬相如,司马相如 , pinyin Sīmǎ Xiāngrú miloddan avvalgi 179 - miloddan avvalgi 117) — Xitoy davlat arbobi va Xan imperiyasi shoiri.

U qashshoq aristokratlar oilasidan chiqqan. Miloddan avvalgi 179 yilda tug'ilgan Chengdu shahrida. Yaxshi ta'lim olgan. Simaning otasi halok bo'lgandan so'ng, Syanchju bir qancha vaqt knyaz Lyan homiyligida edi. Uyga qaytgach, u bir muncha vaqt o'z ona joylarini jonlantirishga harakat qildi. Muvaffaqiyatsizligidan so'ng, u Linqin shahriga ko'chib o'tdi va mahalliy boyning qizi Chjuo Venjunni vasvasaga soldi va u Simaga 100 ta qul va 1 million tangadan iborat katta sovg'a berishga majbur bo'ldi. Tez orada Sima Xiangru poytaxt Chang'anga ko'chib o'tdi va u yerda imperator saroyidan taklif oldi. Miloddan avvalgi 138 yildan 127 yilgacha imperator Vudining eng yaqin odami edi.
## Ijodi
U tiaoqin janrining kashfiyotchisi - guqin jo'rligida she'r ijro etish, zither turi. Bu xuddi ispan serenadasiga o'xshaydi. U fu janrida she’rlar yozgan. Xanshu 29 fu muallifi ekanligini ta'kidlaydi. Ammo 21-asrning boshlarida unga ushbu janrdagi oltita to'liq asar va bitta parcha tegishli edi. Eng mashhur [manba ko'rsatilmagan 851 kun] "Keng darvozalar haqida ode", boshqa nomi "Uzoq darvozalar qayerda" (Xitoy mashqi língìnì). Fu janridagi klassik asarga aylandi [manba 851 kun ko'rsatilmagan]. Biroq, uning haqiqiyligi shubhali [2]. Sima Szyanru fu janrida imperator ovlari avj olgan goʻzal Xitoy landshaftlari tasvirlangan “Zi-xsuye haqida sheʼr” yirik asarini yaratdi[3]. Uning bosh qahramoni Zi-xuning ismi uy nomiga aylandi va ertak, fantastika, g'ayrioddiy narsani anglatadi va boshqa qahramonning nomi (Vu-yu) bilan birga xitoy tiliga chengyu shaklida kirdi. (Xitoycha mashq chàngāngāngì, pinyin zǐ xū wū yǒu, pall. zi xu wu yu) xuddi shu ma'noda.
## Adabiyotlar
•Yves Hervouet: Un Poète de cour sous les Han: Sseu-ma Siang-jou, Bibliothèque de l’Institut des Hautes Études Chinoises, Paris, 1964
•Timothy Wai Keung Chan: Sima Xiangru. W: Berkshire Encyclopedia of China. Great Barrington, Massachusetts: Berkshire Publishing Group, 2009, s. 1983-4. ISBN 978-0-9770159-4-8
Eron akademiyasi

**Eron akademiyasi** — (forscha: فرهنگستان ایران Farhangestân-e Irân) 1936-yil Eronda hukumronlik qilgan Rizoshoh Pahlaviy tomonidan tashkil qilingan. Uning maqsadi — fors tili leksikasi tarkibidan arab va boshqa tillardan kirib qolgan oʻzmalashlarni chiqarib tashlash, oʻrniga fors tili imkoniyati doirasida ekvivalent keltirish hamda tilning sofligini saqlab qolish boʻlgan. Bu tashkilot 1641-yilgacha oʻz faoliyatini davom ettirgan boʻlib, uning asosiy yoʻnalishi — mamlakatda eroniylashtirish siyosatini olib borish, fors tiliga begona boʻlgan soʻzlarni til tarkibidan siqib chiqarish va fors tilining mavqeini koʻtarishdan iborat boʻlgan.

## Ish tartibi
Akademiya qoshida 8 guruhga ajralgan holda komissiya shtabi ish boshladi. Terminlarni yaratish boʻyicha yoʻriqnoma ishlab chiqildi. Ularni eʼlon qilishdan avval komissiyalar tomonidan tasdiqlangan va Rizoshoh Pahlaviy tasdigʻi uchun yuborilgan. Bundan tashqari, kuchli til siyosati natijasida geografik joy nomlari, kishilar ism va familiyasi, barcha forsiy boʻlmagan soʻzlar forsiylashtirildi.

Taklif qilingan terminlar ommaviy axborot vositalari — gazeta va jurnallar, doʻkonlar, umumiy ovqatlanish va jamoat joylarida qoʻllanishi nazorat qilingan. Vaziyat shu darajaga borib yettiki, taklif qilingan terminlar juda qisqa fursatda tilda muqim joy egalladi, lekin 1941-yil Akademiyaning faoliyati toʻxtatildi.

## Keyingi akademiya
Keyinchalik, terminologiya sohasidagi mavjud muammolarni hal qilish, chet tilidan oʻzlashgan neologizim va terminlarni tartibga keltirish maqsadida 1968-yilda ikkinchi Akademiya oʻz ishini boshladi. Ammo koʻzlangan maqsadga erishilmadi. Mazkur akademiya 1979-yilgacha, yaʼni Islom inqilobigacha faoliyat yuritdi.

## Fors tili va adabiyoti akademiyasi
1991-yil „Fors tili va adabiyoti akademiyasi“ tashkil etildi. Bu Akademiya hozirgi kunga qadar barcha sohalarga birdek oʻzlashmalarga forsiy ekvivalent taklif qilish bilan shugʻullanmoqda.

## Manbalar
Neokonfutsiylik

Hokimiyatga Li sulolasi kelishi bilan **neokonfutsiylik** yangi davlat g'oyasiga aylangan Jamiyat
taraqqiyoti uchun boʻlgan ehtiyoj "nirvana"ga boʻlgan buddaviylik yo'nalishi va hayotga boʻlgan munosabat kabi yechilmagan muam-molarni faol va amaliy tarzda yechishni talab qilar edi. Buddaviylik barcha falokatlaming sababchisi deb e'lon qilindi. Buddaviylik ibodatxonalari qaram dehqonlaridan mahrum bo'ldi va ularga tegishli yerlar bir necha barobar qisqartirildi. Aynan mana shunday sababga ko'ra daotsizm ham o'zining tarafdorlaridan mahrum bo'ldi (1518 yil Seulda markaziy daotsiylik ibodatxonasi yopilgan).
Seulda va viloyatlarda konfutsiylik maktablari ochilgan. Davlat Kengashi bilan birga davlat maslahatchilari Palatasi ham joriy etilgan bo'lib, unga konfutsiy olimlari kirgan. XVI asrda konfutsiy olimlar sharafiga bag'ishlangan konfutsiylik ibodatxonalari sovonlar tashkil qilingan bo'lib, vaqt o'tishi bilan ular mahalliy siyosiy markazlarga aylangan.

Konfutsiylikning mavqei kuchayishi natijasida Koreyada ijobiy o'zgarishlar yuz berdi. Avvalo, qirolga barcha itoat qilishi bilan bog'liq konfutsiylik me'yorlari mustahkamlandi, bu markazlashgan davlatning muhim sharti edi. Boshqa tomondan, xatolarni e'tirof etib, ularni tuzatish yo'li bilan kamolotga erishish qirollik oilasiga ham joriy qilinishi, davlat boshlig'i tomonidan yaqinlari va olimlarni ro'yxatga kiritib, boshqaruvda yangiliklar joriy etilishiga sabab bo'ldi. Koreya qirollari xalqqa qilgan murojaatlarida o'z xatolarini bir necha marta tan olgan va ulami tuzatishga va'da bergan. Koreya tarixida qirollik boshqaruvini takomillashtirish borasida olimlar va amaldorlar o'zlarining takliflarini bildirganlar.

•Foydalanilgan adabiyotlar:
V.Xan Koreya Tarixi-2013
Pusan milliy universiteti

**Pusan Milliy Universiteti** ( **PNU** ), shuningdek**, Pusan Milliy Universiteti** deb ham ataladi, Janubiy Koreyadagi o'nta Koreya milliy universitetlaridan biridir. Asosan Pusanda (yoki Pusanda) joylashgan universitetning ingliz tilidagi nomi uning sobiq koreyscha nomi “Gungnip Pusan Daehakgyo” (ggmbagbau daehakgyo) ning tarjimasidir.

Universitetning to'rtta kampusi mavjud: Jangjon kampusi, armiya kampusi, Miryang kampusi va Yangsan kampusi. Ular Pusan va Janubiy Gyeongsang provinsiyasida joylashgan. 

Pusan Milliy universiteti muhandislik bo'limlari, shu jumladan Mashina muhandisligi bilan mashhur.

## Taniqli bitiruvchilar va talabalar

* Aram Xur, o'qituvchi
* Cho Kyoung-Tae, siyosatchi

### Ko'ngilochar

* Heo Sung-Tae, aktyor
* Im Si-van, aktyor va qo'shiqchi ( ZE:A )
* Kiggen, qo'shiqchi ( Phantom )
* Li Chje Yong, aktyor
* Kang Xyon Xo, qo'shiqchi ( Forestella )

* Koreys milliy universitetlari yetakchisi
* Janubiy Koreyadagi milliy universitetlar ro'yxati
* Janubiy Koreyadagi universitetlar va kollejlar ro'yxati
* Koreyada ta'lim


## Havolalar

* Pusan milliy universiteti
* Pusan milliy universiteti (ingliz tili)
Makkolli

**Makkolli** (kor. 막걸리, ingliz. makgeolli) - tarkib 6,5 dan 7% gacha spirtdan tashkil topgan koreys an'anaviy alkogol ichimlik..
## Nomlari
takchu (kor. 탁주, 濁酒, "bulutli alkogolli ichimlik") - cheongjuning aksi sifatida, "shaffof alkogolli ichimlik";
nonju (kor. 농주, 農酒, "qishloq alkogolli ichimlik");
chaju (kor. 재주, 滓酒);
xvedju (kor. 회주, 灰酒).
## Tarixi
Makkolli Koreyadagi eng qadimgi alkogol ichimligidir. Guruch sharobi miloddan avvalgi I-asrdan milodiy VII-asrgacha davom etgan uch Qirollik davridan beri pishirilgan. Qirol davrida guruch sharobidan foydalanish Dongmyon (miloddan avvalgi 37-19) Goguryo Qirolligining tashkil topishi tarixida XIII asr koreys kitobi "Juang ungi" ("imperatorlar va shohlarning qo'shiqlari") da qayd etilgan. Koreya yarim orolida guruch sharobini eslatib o'tadigan boshqa ko'plab dastlabki yozuvlar mavjud. Koreyalik goryoning "Samguk yusa" ("uch Qirollik yodgorliklari") kitobida Silla qirolligida yore (пас, "bulutli guruch sharobi") 661-yilda o'n yettinchi avlod avlodi tomonidan Suro Gay uchun tayyorlanishi haqida so'z boradi. Uning bo'limida garakguk gi (Garak davlatining yozuvi) deb nomlangan. Xitoyning tzin "Sanguohi" ("uch Qirollik haqida hisobotlar") kitobida "Dongyi" (Sharqiy chet elliklar) "Vey-shu" ("Vey kitobi") bo'limida "Goguryo koreyslari fermentlangan sut mahsulotlari, sharob, soya pastasi, sho'r va fermentlangan baliq tayyorlash qobiliyatiga ega" degan kuzatuv mavjud.. Asukaning Yaponcha "Kojiki" ("qadimgi ishlar yozuvlari") kitobida "Jin-tenn" ("imperator Jin") deb nomlangan bo'limda Bekji qirolligidan Inbeon (仁 番) ismli odam haqida so'z boradi, unga sharob tayyorlashni o'rgatishadi. Va tang sulolasining xitoylik shoiri Li Shanyin tomonidan yozilgan gōngzishí (子子子) she'ri yopishqoq bo'lmagan guruchdan tayyorlangan Silla sharobiga (新 羅 酒) ishora qiladi.
## Tayyorlanish uslubi
Qaynatilgan guruch va suv aralashmasini fermentatsiya qilish yo'li bilan tayyorlanadi, sutli rang va shirin ta'mga ega. "Koreys guruch sharobi" nomi bilan ham tanilgan. So'nggi paytlarda ichimlik shaharlarda, ayniqsa yoshlar orasida mashhur bo'lib bormoqda.
## Iste’mol
Makkolli odatda plastik idishlarda sotiladi. An'anaga ko'ra, makkolli metall yoki yog'och stakanda tortiladi, undan alohida stakan va idishlar chelak bilan to'ldiriladi. Filtrlanmagan ichimlik bo'lgani uchun, makkolli odatda iste'mol qilishdan oldin aralashtiriladi.

Makkolli Koreyadagi ajdodlar marosimlari paytida ham ishlatilgan.
Xitoyda fuqarolar urushi

**Xitoyda fuqarolar urushi** Xitoy Respublikasi hukumati boshchiligidagi Gomindan (Milliy partiya) kuchlari bilan Xitoy Kommunistik partiyasi (XKP) qoʻshinlari oʻrtasida olib borilgan. Qurolli toʻqnashuvlar 1927-yil 1-avgustda boshlangan va 1949-yil 10-dekabrda kommunistlarning gʻalabasi bilan yakunlanib, ular materik Xitoy ustidan toʻliq nazoratni qoʻlga kiritgan.

## Manbalar
Sasumata

## Tavsif va foydalanish
Garchi ba'zi manbalar sasumataning kelib chiqishini Muromachi davrida qo'ygan bo'lsa-da, ko'pchilik manbalar Edo davrida foydalanishni ham muhokama qiladi. Edo davrida Yaponiyada samuraylar politsiya operatsiyalarini boshqargan.

*Sasumata* (nayza sanchig'i) *tsukubō* (surish ustuni) va *sodegarami* (yengni o'rab oluvchi) bilan birgalikda samuray politsiyasi va xavfsizlik kuchlari tomonidan ishlatiladigan *torimono sandogu* (uchta hibsga olish vositasi/qurbobi) dan iborat edi. Edo davridagi samuray politsiyasi gumon qilingan jinoyatchilarni jilovsiz ushlab turish va hibsga olish uchun sodegarami va tsukubo bilan birga sasumatadan foydalangan. Sasumata boshi gumon qilinuvchining bo'ynini va  qo'llarini, oyoqlarini yoki bo'g'imlarini ushlash va ularni zobitlar yaqinlashib, ushlamaguncha ushlab turish uchun ishlatiladi ( *xojojutsu* yordamida). Sasumataning uzunligi taxminan ikki metr bo'lgan uzun yog'och ustunga ega bo'lib, qo'lga olingan odam qutbni ushlab qolmasligi uchun ustunning bir uchida metall chiziqlarga biriktirilgan o'tkir tikanlar yoki tikanlar bor edi. Sasumata qutbining qarama-qarshi uchida ko'pincha metall qopqoq yoki naginata va boshqa qutb qurollarida topilgan *ishizuki* bo'ladi.

*Chokyakusan*, *rinkaku*, *tetsubashira* yoki *tokikama* deb nomlanuvchi asbobning o't o'chirish versiyalari ham bor edi. Xitoyda shunga o'xshash qurol *chang jiao qian* sifatida tanilgan va ba'zida xuddi shunday o't o'chirish roliga ega bo'lgan *cha gan* yoki *huo cha* (olov vilkalari) deb ataladi. Sasumata tipidagi asboblar ham o't o'chiruvchilar tomonidan yonayotgan binolarni demontaj qilish, zinapoyalarni ko'tarish va boshqa yo'llar bilan o'z vazifalarini bajarishda yordam berish uchun ham ishlatilgan.

Bugungi kunda sasumataning zamonaviy versiyasi hali ham vaqti-vaqti bilan politsiya tomonidan va o'zini himoya qilish vositasi sifatida qoʻllanadi. Ushbu zamonaviy sasumata ko'pincha alyuminiydan yasalgan bo'lib, ularning o'rta asrlardagi hamkasblarida o'tkir pichoqlar va tikanlar mavjud emas. Sinfga bostirib kirishdan qo'rqish kuchayganligi sababli ular maktablarga sotilgan, bu esa Yaponiyadagi ko'plab maktablarni o'qituvchilarni o'zlarini yoxud o'quvchilarini himoya qilish va albatta hokimiyat yetib kelguniga qadar potentsial tahdidni ushlab turish uchun sasumatani saqlashga undagan. 2001 yilda Osaka maktabidagi qirg'indan so'ng maktablarga sasumataning kiritilishi ham mashhur bo'ldi 
Fayl:Sasumata.JPG| Edo davri sasumata, jinoiy gumondorlarni qo'lga olish va olomonni nazorat qilish uchun ishlatiladi.
Fayl:Sasumata1.JPG| Edo davri sasumata, jinoiy gumondorlarni qo'lga olish va olomonni nazorat qilish uchun ishlatiladi.
Fayl:Japanese_non-lethal_police_weapon.jpg| Zamonaviy sasumata


* Odamni tutuvchi
* Sodegarami
* Torimono sandogu
* Tsukubo
* Monkning belkugi


## Manbalar

* Kanningem, Don. *Taixo-jutsu: Samuraylar davridagi qonun va tartib* . Boston; Rutland, Vermont; Tokio: Tuttle nashriyoti, 2004 yil.
* *língjíngí* . língíngíngíngín, 2003 yil.
* Mol, Serj. *Yaponiyaning klassik qurollari: maxsus qurollar va jang san'atining taktikasi* . Tokio; Nyu York; London: Kodansha International, 2003 yil.
Silla

**Silla** davlati Koguryo va Pekchega nisbatan keyinroq, chinxan qabilalari yansan, koxo, chinji, kari va koyalarning birlashuvi natijasida vujudga kelgan. Dastlab qabillar ittifoqi Saro ("San-go chji" nomli manbaga ko'ra) deb atalgan Undan tashqari, Xitoy manbalarida Sillo, Sara, koreys manbalarida esa Sonabol, Soyabol va Sorabol kabi nomlar bilan atalgan.
"Samguk sagi" madumotlariga ko'ra, bu olti qabila Qadimgi Choson bilan bevosita bog'liq: "Dastlab Chosondan ko'chib kelganlar tog' va daralaming o'rta qismiga joylashganlar va bu yerda oltita qishloqcha barpo etganlar. Ular Chinxan qabilasining oltita jamoasi (bu) edi". Afsonaga ko'ra, Koxo qishIog'i oqsoqoli bolani quvontirgan qovoqqa o'xshagan tuxumni tashlab nola qilayotgan va keyin ko'zdan g'oyib boʻlgan otni ko'rgan. Bu bola juda aqlli boʻlgan!igi bois, uni hukmdor qilib tayinlashgan va unga Pak ("pak" chinxan tilida "qovoq" degani) deb ism berishgan. U Sillaning birinchi hukmdori Pak Xyokkose va Paklar sulolaning dastlabki vakili boʻlgan.

Olti qabila (32 yil, "Samguk sagi" manbasiga ko'ra) qayta nomlanib, yangi Li, Chxoe, Son, Chon, Pe va Sol kabi nasablarga ega bodishgan. Koguryo va Pekchedan farqli ravishda, bu yerda bitta van sulolasiga mansub boʻlganlar hukmronlik qilmasdan, balki Pak sulolasidan tashqari Sok va Kim urug'idan boʻlganlar hukmdor sifatida mamlakatni boshqargan.
Pak sulolasi hukmronligi davrida Silla (tnil. avv. 57 - mil 184 yy.).
Dastlab Silla katta mavqega ega bo'lmagan II asming ikkinchi yarmidan boshlab maorif rivoj topishi bilan, bu yerga vaqtvaqti bilan Lolan viloyatidan xitoyliklarning, shuningdek, yaponlar va moxe qabilalarining hujumlari bo'lib turgan. Ammo qarama-qarshilik ularning qo'shnilari Kaya bilan boʻlgan. o'zaro urushlarda goh Sillaning, goh Kayaning qo'Ii baland kelgan. II asr boshlarida sillaliklar 3 marta Kaya yerlariga bostirib kirganlar.

•Foydalanilgan adabiyotlar: V.Xan Koreya Tarixi - 2013
Mayskoye (Pavlodar viloyati)

## Geografik joylashuvi
Mayskiy Pavlodardan 202&nbsp;km janubi-sharqda,Koʻktoʻbedan 88&nbsp;km janubi-sharqda Irtishning chap qirgʻogʻida joylashgan.Qishloq hududidan Pavlodar - Chagan - Semipalatinsk avtomobil yo'li o'tadi.

## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 934 kishi(466 erkak va 468 ayol) edi.2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra,qishloqda 743 kishi(364 erkak va 379 ayol)yashagan.

## Tarixi
1925-yilda geolog N. N. Gornostaev o'tga chidamli gillarning Moyskoy konini ochdi.1930-yildan buyon bu kon Kuznetsk temir-poʻlat zavodi tomonidan oʻzlashtirildi.Moyskiy konining o'tga chidamli loylaridan shamot g'ishtlari va po'lat quyish uchun qoliplar yasalgan.

Qishloqda:1942-yilda qaroqchilar qo'lida halok bo'lgan viloyat IIB boshlig'i Oqtay Bekishev qabri ustidagi yodgorlik;Ulug' 'Vatan urushi yillarida jang maydonlarida halok bo'lgan askarlarga obelisk".
Kaishaku (manga guruhi)

is a group of two manga artists consisting of Hitoshi Ota and Terumasa Shichinohe. The name comes from , - Hitoshi Ota va Terumasa Shichinohe  tuzgan kompaniya hisoblanadi.

*Kannazuki no Miko* dan boshlab, Himeko Kurusugawa va Chikane Himemiyaning qahramonlari quyidagi Kaishaku loyihalarida paydo bo'ladi: Kuu (shaxsiyat va xususiyatlarda) / Ximiko (nomi, tashqi ko'rinishi va sevgisi bo'yicha) va Kaon *Kyoshirodan Towa no Sora*, shuningdek Tendo Hikaru va Utashiro Xaruka *Hazama no Uta filmida*, Himegami *no* Mikoda Himeko Hinomiya va Chikane Kouzuki rolida, *Xoch uchburchagida* Kurusu Erekishgal va Kiraha Azatot rolida va yaqinda *Zettai Shōjo Seiiki Amnesianda Himeko Kurusu* va Chikane Manamiya rolida.

Yana bir takrorlanadigan personaj - *Kannazuki no* Mikodagi Ogami Souma, u *Kyoshirodagi Ogami Jin va Tova no Sora*, Ogami/Okami *"Xoch uchburchagi"*, " *Himegami no Miko* " filmidagi Omiva Souma va *Zettaijo-Settaiyonsdagi* Ogami rolida ham paydo bo'lgan. .

## Manga seriyasi yaratilgan edi.

* *Steel Angel Kurumi* (1998) 
* *Sehrli Miyav Miyav Taruto* (2001) 
*  
* *NUJ Ultramaiden Valkyrie* (2002) 
* *Kagihime Monogatari Eikyu Elis Rondo* (2004) 
* *Kannazuki no Miko* (2004) 
* *Shattered Angels* (2006) 
* *Hazama no Uta* (2007)
* *Tokio Gensō Gakuen Yusha-Ka: Tsukiiro no Noel* (2008) 
* *Zettai Shojo Seiiki Amnesian* (2009) 
* *Neko-kyuu 9* (2010)
*   
*  
*  
* *2 x 2* (2014) 
* *Aka Akatoretachi no Monogatari* (2014) 
* *Himegami no Miko* (2020)

*  Kaishaku Official Website
* Kaishaku  at Anime News Network's encyclopedia
Malaysari

**Malaysari**(,1994-yilgacha—Kirovo)—Qozogʻistonning Pavlodar viloyati Mayskiy tumanidagi qishloq.Malaysari qishloq okrugining maʼmuriy markazi.KATO kodi —555651100.Qozoq botiri Malaysari nomi bilan atalgan.

## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1012 kishi(516 tasi erkak va 496 tasi ayol)edi.2009-yilgi-aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra,qishloqda 692 kishi(341tasi erkak va 351tasi ayol)yashagan.

## Manbalar
Butunjahon tamakiga qarshi kurashish kuni

**Butunjahon tamakiga qarshi kurashish kuni** (BMTning boshqa rasmiy tillarida: ingl. *World No Tobacco Day*, arab. اليوم العالمي للامتناع عن التدخين, ‎isp. *Día Mundial Sin Tabaco*, xit. 世界无烟日, fr. *Journée mondiale sans tabac*) — Birlashgan millatlar tashkiloti (BMT)  tomonidan xalqaro xotira kuni rasman ta’sis etilgan.  

Ushbu sana har yili 31-may kuni nishonlanadi. 1988-yilda Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) tomonidan Jahon sog‘liqni saqlash assambleyasining 42-sessiyasida WHA42.19-sonli qarorida) qayd etilgan.

JSST chekish bilan bog‘liq 25 dan ortiq kasalliklar (yurak-qon tomir, o‘pka va saraton kasalliklar) haqida ogohlantiradi. O‘pka saratoni va miokard infarktiga olib keluvchi  chekish bilan chambarchas bog‘laydigan jiddiy ilmiy dalillarni British Doctors Study olimlari uzoq muddatli tadqiqot samarasi o‘laroq keltirib o‘tadi. Zararli odatlar oqibatida har yili dunyoda 6 millionga yaqin odamning o‘limiga sababchi bo‘ladi (shundan 600 ming nafari passiv chekuvchilarni tashkil etadi).

Butunjahon tamakiga qarshi kurashish kuni BMTning jahon va xalqaro kunlar tizimining bir qismidir.

Amerika Qo‘shma Shtatlarda “Kashandalikdan bosh tortish kuni” (ingl. Great American Smokeout) tashkil etilgan bo‘lib, u noyabr oyining uchinchi payshanbasida nishonlanadi. Mazkur sana 1977-yilda Amerika saraton jamiyati tomonidan tashkil etilgan.

## Havolalar

* Butunjahon tamakisiz kun
* JSST rezolyutsiyasi
* JSST veb-saytida "Jahon tamakisiz kun": 2008, 2010, 2011, 2019
Pekche

Dastlab Pekche Koreya yarim oroli janubidagi maxan yoki boshqacha aytganda chinxanmaxan jamoasi (ilk davlatchilik shakli) tarkibiga kirgan. Xitoy va koreys yilnomalarida Pekchening kelib chiqishi borasida toʻrt xil qarash mavjud. Jumladan, „Samguk sagi“da Pekchening tashkil topishiga oid ikki xil fikr bildirilgan. Birinchisiga koʻra, Pekche Koguryoning asoschisi Jumongning oʻgʻli Onjo tomonidan tashkil qilingan. Rivoyatga koʻra, Jumongning birinchi nikohidan tugʻilgan katta oʻgʻli va vorisi Yuri Shimoliy Puyeda, ikkinchi xotinidan tugʻilgan Piryu va Onjo ismli oʻgʻillari Koguryoda yashagan. Yuri Koguryoga kelgan vaqtda Piryu va Onjo janubga joʻnab ketgan. Aynan bu yerda Onjo yangi davlatga asos solgan. Ikkinchi taxminga koʻra, Piryu va Onjo Jumongning oʻgay oʻgʻillari bo'lishgan. Baʼzi olimlar fikricha, Piryu va Onjo tarixiy shaxslar emas, balki Pekche aholisi shakllanishiga asos bo'lgan.

Koreysjamoasini gavdalantiruvchi obrazlardir. Piryu Koguryo bosib olgan piryu urugʻi, Onjo esa okcho qabilasining nomidan kelib chiq- qan. Aynan bu qarashga asoslanib, koreys tarixchilari Pekchening paydo boʻlish davrini eramizgacha boʻlgan I asr deb hisoblaydilar. Yapon tarixiy hujjatlariga koʻra, Pekchening asoschisi Tonmyondir. „Chjou shu“ („Chjou tarixi“) nomli Xitoy yilnomasiga koʻra, Pekche davlatiga Kutxe degan kishi asos solgan. Bu oʻrinda, gap Puye vani – Vi Kutxe toʻgʻrisida ketayotgan boʻlsa kerak. Pekcheda Kutxe nomli ibodatxona boʻlib, u yerda Pekche davlatining asoschisiga bagʻishlab qurbonlik qilinar ekan. Yilnomada yozilishicha, Pekchening paydo boʻlish tarixi eramizgacha boʻlgan III asrga toʻgʻri keladi. Hukmdor sulola vakillari Puye nasabiga ega bomishi bilan birga, Xe, Sa, Yon, Xyon, Chin, Kol, Pek va Mok nomli 8 ta zodagonlar urugʻidan ham bolmagan.

## Manbalar
Shangdi

***Shangdi*** (xitoycha: shàngdì; pinyin: Shàngdì; Wade-Giles: Shang Ti), shuningdek, sodda tarzda yoziladi: „Imperator“ (xitoycha: zhí; pinyin: Dì), xitoycha „Oliy xudo“ yoki „Eng oliy xudo“ uchun atamadir. klassik matnlarning ilohiyotshunosligi, ayniqsa Shang ilohiyotidan kelib chiqqan va Chjou ilohiyotining keyingi Tyan („Osmon“ yoki „Buyuk Butun“) ekvivalentini topdi.

Xitoy dinida koinotning mutlaq Xudosiga ishora qilish uchun „Tyan“ dan foydalanish ustun boʻlsa-da, „Shangdi“ turli anʼanalarda, jumladan, baʼzi falsafiy maktablarda, konfutsiylikning baʼzi shtammlarida, qoʻllanilishida davom etmoqda. baʼzi Xitoy najotkor dinlari (ayniqsa, Yiguandao) va Xitoy protestant xristianligi. Bundan tashqari, zamonaviy xitoyliklar (ham materik, ham xorijdagi) va Sharqiy Osiyo diniy va dunyoviy jamiyatlari orasida bunday atama odatda yagona universal xudo va Ibrohimiy dinlarda Xudoning diniy boʻlmagan tarjimasi uchun ishlatiladi.

„Shang Di“ – bu ikki xitoycha belgining pinyin romanizatsiyasi. Birinchisi – shàng, Shàng – „yuqori“, „eng yuqori“, „birinchi“, „birinchi“ degan maʼnoni anglatadi; ikkinchisi – dì, Dì – odatda zamonaviy xitoy tilida huangdi (yēngì) soʻzining qisqartmasi sifatida qabul qilinadi, Xitoy imperatorlarining unvoni birinchi marta Qin Shi Huang tomonidan qoʻllanadi va odatda „imperator“ deb tarjima qilinadi. Bu soʻzning oʻzi Xitoy sivilizatsiyasining mifologik asoschisi va xitoy irqining ajdodi boʻlgan Sariq imperator (Huangdi xàngi), jumladan, Uch „Huang“ va besh „Di“ dan olingan. Shu bilan birga, tì Shangning Oliy Xudosiga ishora qiladi, shuning uchun „xudo“ (zohir boʻlgan xudo) degan maʼnoni anglatadi. yoki klassik xitoy tilida „Birinchi xudo“. Bu xudo unvondan oldin boʻlgan va Xitoy imperatorlari Osmon oʻgʻillari Tianzi rolida uning nomi bilan atalgan. Klassik matnlarda osmon haqidagi eng yuqori tushuncha koʻpincha Shang Di bilan belgilanadi, u biroz antropomorfik tarzda tasvirlangan. U qutb yulduzi bilan ham bogʻlangan. Oliy Hukmdor (Shang Di) va Oliy Osmon (Huang-tʼien) haqidagi tushunchalar keyinchalik birlashadi yoki bir-birini singdiradi.

## Manbalar
Vu Chun

**Vu Chun** (  1979 -yil 10 -oktyabrda tug'ilgan) - Bruney aktyori, qo'shiqchisi va modeli hisoblanadi. U 2005-yildagi debyutidan 2011-yilning iyunigacha bas gitara qoʻshiq kuylagan Tayvanlik Mandopop vokal kvarteti boʻlgan Farengeytning  aʼzosi edi. Vu *Tokio Juliet* (2006), *Hanazakarino Kimitachihe* (2006), *Romantic Princess* (2007), *Hot Shot* (2008), *Sunshine Angel* (2011) va Kindaichi Case Files (2012–2013) kabi bir nechta Tayvan teleseriallarida suratga tushgan. 

2014 -yilda u " *Dad qaytdi" deb* nomlangan realiti-ko'rsatuvida qizi Nei Nei bilan chiqqan. 2018-yilda u xitoy dramasi “ *Jang koinoti* ” filmida rol o‘ynagan. 2018 -yilda Vu Chun otasi Vu Jingtian bilan " *Eng yaxshi vaqt* " nomli realiti-shouda ishtirok etadi. 2020-yil boshida o‘z mamlakati Bruneyda rafiqasi bilan “ *To‘ydan oldin* ” deb nomlangan realiti-shou katta muvaffaqiyat qozondi.

2020 -yilda u dengiz hayotini himoya qilish kampaniyasida ishtirok etadi va Xitoyning Merlin Entertainments Group kompaniyasining okeanni himoya qilish elchisi etib tayinlandi. U Butunjahon yovvoyi tabiat jamg'armasining pangolinlarni himoya qilish elchisi bo'ldi.

Bruneyda u yaxshi niyat elchisi va saraton kasalligidan xabardorlik elchisi etib tayinlandi. 

Vu Chun kelib chiqishi Lieyu, Kinmen, Fujiandan bo'lgan xitoylik boy oilada tavallud topgan. Vuning otasi Go Kim Tyan ko'chmas mulk sarmoyachisi, uning oilasi ham avtomobil agentligiga ega va qirol oilasi bilan yaqin aloqada.  U Bruneyning Bandar Seri Begavan shahridagi Chung Xva o'rta maktabida tahsil olgan. U 1997 -yilda Avstraliyaning Triniti kollejida  Foundation Studies dasturida qatnashgan va Melburndagi RMIT universitetida o'qishni davom ettirgan va uni biznes boshqaruvi bo'yicha bakalavr darajasini imtiyozli diplom bilan tamomlagan. U Bruney milliy basketbol jamoasida o'ynagan. Farengeytga qo'shilishdan oldin Chun Tayvanda Yilin va Singapurda Diva Models uchun model bo'lib ishlagan. 

Vu Chun va uning oilasi Bruneyda yashaydi.   2019-yil mart oyida Vu 2013-yilda faktni oshkor qilganida 2009-yil o‘rniga 2004-yildan buyon rafiqasi Lin Liyin bilan turmush qurgani ma’lum bo‘ldi . Vu hamda Linning ikki farzandi bor. Ular 2020-yilning mart oyida Mango TVda birinchi marta namoyish etilgan “ *To‘ydan oldin* ” nomli Xitoy estrada shousi doirasida uzoq vaqt kechiktirilgan to‘y marosimini o‘tkazishdi. 

## Adabiyotlar

## Havolalar

*  Wu Chun's Weibo microblog
*  Wu Chun's Instagram account
* 
*
Qizilenbek

**Qizilenbek**() Qozogʻiston Respublikasining Pavlodar viloyati Mayskiy tumanidagi qishloq.Qozon qishloq okrugi tarkibiga kiradi.KATO Kod — 555643300.

## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 412 kishi (208 tasi erkak va 204 tasi ayol).2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra qishloqda 332 kishi(158 tasi erkak va 174 tasi ayol)yashagan.

## Manbalar
Maytubek (Pavlodar viloyati)

**Maytubek** (,1994 yilgacha — Janaturmis) — Qozogʻistonning Pavlodar viloyati Mayskiy tumanidagi qishloq.Maitubek QFYning maʼmuriy markazi va yagona aholi punkti. KATO kodi—555649100.

## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1092 kishi (541 erkak va 551 ayol) edi. 2009 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra qishloqda 635 kishi (311 erkak va 324 ayol)                                                                                                                                                   yashagan

## Eslatmalar
Mavlon Egamberdiyev

**Mavlon Egamberdiyev**  – sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

## Biografiyasi
Mavlon Egamberdiyev 1923-yilda Toshkent shahrida tug‘ilgan. KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) a’zosi hisoblangan.

Egamberdiyev  1940-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1940-1983-yillarda – ..Mirzacho‘lvodxoz” gidrotexnigi, Mirzacho‘l shahridagi 19-maktab o‘qituvchisi, Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi, Toshkent ekskavator zavodi rejalashtirish va taqsimlash byurosi boshlig‘i lavozimlarida ishlagan. Shuningdek, O‘zbekiston SSR Sovxozlar vazirligining kadrlar bo‘limi boshlig‘i, Sovxoz ishchilari kasaba uyushmasi Respublika qo‘mitasi raisining o‘rinbosari, Ma’muriy organlar bo‘limi instruktori, kotib yordamchisi, Toshkent viloyat partiya qoʻmitasi qishloq xoʻjaligi boʻlimi boshlig‘i, ,,Oʻzselxoztexnika” Toshkent viloyat birlashmasi raisi, Toshkent viloyati ijroiya qoʻmitasi kotibi, Boʻka tuman partiya qoʻmitasi birinchi kotibi, O‘rtachirchiq tuman partiya qoʻmitasining birinchi kotibi  vazifasida ham mehnat qilgan  .

M.Egamberdiyev  O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining 8-, 9- va 10-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi Egamberdiyev  1995-yildan keyin Moskvada vafot etgan.

## Havolalar

* O‘zbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: O‘ninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik ma'lumot). - T .: O'zbekiston, 1981. - S. 74.
* Xalq xotirasi
* GA RF R7523 105 91 SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971 yil 8 aprelda qabul qilingan Farmonlari va ularga materiallar / 10-sonli bayonnomaga / No 1455-VIII dan 1458-VIII gacha, jild. 16

## Manbalar
Shayx Lutfulloh masjidi

**Shayx Lutfulloh masjidi** ( *&#x200E; Masjed-e Šeyx Lotfollâh*) – Isfahon shahridagi eng katta masjid. Erondagi va dunyodagi eng katta masjidlardan biri. Isfahon shahridagi Naqshi Jahon maydonining sharqida (Imom maydoni deb ham ataladi) joylashgan. Shayx Lutfulloh masjidi forslarning Isfahon maktabi meʼmorchiligining yorqin namunalaridan biri. Erondagi, YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Naqshi Jahon maydonining bir qismi va uning hududida joylashgan meʼmoriy yodgorliklardan biri.

## Tarixi
Masjid qurilishining tashabbuskori Safaviylar hukmdori Abbosshoh boʻlib, u 1598-yilda oʻz imperiyasining poytaxtini Qazvindan Isfahonga koʻchiradi va masjidni qurishga buyruq beradi. Masjid qurilishi 1603-yilda boshlanib, 1619-yilda qurib bitkazilgan. Bu Abbosshoh tashabbusi bilan Isfahondagi birinchi yirik qurilish loyihasi edi. Keyinchalik, ushbu masjid yonida, Naqshi Jahon maydonida, Isfahonning boshqa meʼmoriy durdonalari, xususan, Oliqopu saroyi va Imom masjidi (tarixiy nomlari Jome Abbos masjidi va Shoh masjidi) qurilgan. Shayx Lutfulloh masjidi va yuqorida tilga olingan binolar meʼmorlari Bahoudin Al-Amili va Muhammad Rizo Isfahoniylar edi.

Uning nomi dastabki paytlarida masjidning imom-xatibi boʻlgan **[[Shayx]] Lutfulloh nomi bilan atalgan.** Shayx Lutfulloh masjidi oʻzining ulugʻvorligi, rang-barang va naqshli bezaklari koʻpligi bilan ajralib turadi. U hozirgi kunda Eronda va dunyodagi eng goʻzal va mahobatli masjidlardan biri sanaladi. Masjid boshqalardan minoralarining yoʻqligi bilan ham ajralib turadi]].

## Galereya

Fayl:Sheikh Lotfollah Mosque-Isfahan-Iran مسجد شیخ لطف الله- اصفهان- ایران 01.jpg|alt=
Fayl:Lotfollah-Mosque-Isfahan مسجد شیخ لطف الله اصفهان 04.jpg|alt=
Fayl:مسجد شیخ لطف الله در شهر اصفهان- جاذبه های گردشگری ایران 01.jpg|alt=
Fayl:Lotfollah-Mosque-Isfahan مسجد شیخ لطف الله اصفهان 01.jpg|alt=
Fayl:مسجد شیخ لطف الله- اصفهان.jpg|alt=
Fayl:Lotfollah-Mosque-Isfahan مسجد شیخ لطف الله اصفهان 09.jpg|alt=
Fayl:مسجد شیخ لطف الله در شهر اصفهان- جاذبه های گردشگری ایران 06.jpg|alt=
Fayl:مسجد شیخ لطف الله اصفهان.jpg|alt=
Fayl:مسجد شیخ لطف الله،اصفهان.jpg|alt=
Fayl:Sheikh Lotfollah Mosque Isfahan - Interior view.jpg|alt=


## Manbalar
Koʻktoʻbe

**Ko'ktepa**()—Qozogʻiston Respublikasining Pavlodar viloyati Mayskiy tumanidagi qishloq.Koktobin qishloq okrugining maʼmuriy markazi,uning tarkibiga Belogorsk GESi,2-boʻlim va 3-boʻlim jami 4315 kishi istiqomat qiladi(1999).KATO kodi—555630100. Koʻktoʻbeda qurilish va transport korxonalari,sariyogʻzavodi,novvoyxona,bosmaxona,kutubxona va muzeyli madaniyat saroyi,oʻrta,musiqa va sport maktabi,stadion bor.

## Geografik joylashuvi
Pavlodardan 102&nbsp;km janubi-sharqda Pavlodar-Oqsu-Shag'an-Semey avtomagistralida joylashgan.2001-yildan buyon Oqsu-Degelen avtomagistralidagi temir yo'l stantsiyasi.

Yanvarning oʻrtacha harorati−16°S,iyulniki 21°S, yillik yogʻin miqdori 200–250&nbsp;mm.

## Tarixi
Belogorye qishlog'i 1932-yilda alebastr zavodining ishlashi munosabati bilan tashkil etilgan. Bu nom daryoning baland tik qirg'og'i tomonidan berilgan, u yerda alabaster qazib olinadi(oq bor-oq bo'r).

Belogorye1961-yilda Maykaynzoloto zavodi fermasi yerlari,Qizilkuramin sovxozi,“Lenin yoʻli” kolxoz yerlarining bir qismi, chorvachilik negizida tashkil etilgan sobiq Belogorskiy sut-sovxozining markaziy mulki boʻlgan. haydovchi va davlat yer fondi. "Belogorskiy"sovxozining kombaynchi-muhandis,"Belogorka"keng qirrali sarlavha ixtirochisi V. VA. Ladygin Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1965-yilda Belogorye Mayskiy tumanining markaziga aylandi.

1992-yil19-martda Qozogʻiston Oliy Kengashi Prezidiumi qarori bilan qishloq Ko'ktepa deb oʻzgartirildi.

## Aholisi
1985-yilda qishloq aholisi 4622 kishi,1999-yilda kishi (2032 erkak va 2099 ayol).2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra,qishloqda 3815 kishi(1827 erkak va 1988 ayol) yashagan.

2019-yil boshida qishloq aholisi 3445 kishi(1694 erkak va1751 ayol)edi.

## Diqqatga sazovor joylari
Irtishning chap qirgʻogʻidagi qishloq yaqinida suvi shifobaxsh hisoblangan Koktobe bulogʻi bor.

## Manbalar

## Adabiyot

* Коктобе // Казахстан. Национальная энциклопедия (рус.). — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III. — . (CC BY-SA 3.0)