Yevropa oziq-ovqat xavfsizligi boshqarmasi

**Oziq-ovqat xavfsizligi boʻyicha Yevropa maʼmuriyati (EFSA)** Yevropa Ittifoqining oziq-ovqat bilan bogʻliq mavjud va potensial xavflar boʻyicha mustaqil maslahat va maʼlumot beruvchi agentligidir. Agentlik faoliyati oziq-ovqat va ozuqa xavfsizligiga bevosita va bilvosita taʼsir koʻrsatadigan barcha masalalarni, shu jumladan hayvonlar salomatligi va oʻsimliklarni muhofaza qilishni qamrab oladi. Agentlik Yevropa Komissiyasi, Yevropa Parlamenti va aʼzo davlatlarni Yevropa isteʼmolchilarining sogʻligʻini hamda oziq-ovqat va ozuqa xavfsizligini himoya qilishi kerak boʻlgan xavflarni boshqarish boʻyicha oʻz vaqtida va samarali qarorlar qabul qilishga intilishida qoʻllab-quvvatlaydi. Agentlik o‘z vakolatiga kiruvchi barcha masalalar bo‘yicha jamoatchilik bilan ochiq va oshkora hamkorlik qiladi. Yevropa oziq-ovqat xavfsizligi boshqarmasi 2002-yil yanvar oyida tashkil etilgan. Uning bosh qarorgohi Italiyaning Parma shahrida joylashgan

## Vazifalar
Yevropa Parlamenti va Kengashining 2002-yil 28-yanvardagi 178/2002-sonli Nizomiga muvofiq agentlik quyidagi vazifalarni bajaradi:

* Oziq-ovqat va ozuqa xavfsizligi bilan bogʻliq masalalar boʻyicha ilmiy xulosalar ishlab chiqish va manfaatdor shaxslarga taqdim etish;
* Oʻz missiyasi bilan bogʻliq sohalarda xavflarni baholashning eng yaxshi usullarini ishlab chiqishni ragʻbatlantirish;
* Oziq-ovqat va ozuqa xavfsizligiga bevosita yoki bilvosita taʼsir koʻrsatadigan har qanday sohalarda ilmiy va texnik maʼlumotlarni qidirish va tahlil qilish;
* Yevropa Komissiyasining iltimosiga binoan oziq-ovqat va ozuqa xavfsizligi sohasida Komissiya tomonidan hal qilingan inqirozlarni hal qilishda ilmiy-texnik yordam koʻrsatish;
* Jamoatchilikni o‘z vazifalariga taalluqli sohalarda tushunarli, ishonchli va xolis axborot bilan taʼminlash;

## Tuzilishi
Agentlik toʻrtta organdan iborat:

* Boshqaruv kengashi: byudjetni tuzadi, yillik ish dasturini tasdiqlaydi. Kengash agentlikning Yevropa Ittifoqi ichidagi va tashqarisidagi hamkorlar bilan muvaffaqiyatli hamkorligi uchun javobgardir;
* Ijrochi direktor: Boshqaruv kengashi tomonidan besh yillik muddatga tayinlangan YeI organlari va aʼzo davlatlar bilan maslahatlashgan holda turli masalalar, kadrlar masalalari va ish dasturini tuzish uchun masʼul.
* Maslahat forumi: Ijrochi direktorga yordam beradi. Aʼzo davlatlarning vakolatli organlarining agentlik vazifalariga oʻxshash vazifalarni bajaradigan vakillaridan iborat; bir qator davlatlar (Norvegiya, Islandiya, Shveysariya) va Yevropa Komissiyasidan kuzatuvchilar. Yiliga kamida toʻrt marta yigʻiladi.
* Ilmiy qo‘mita va ilmiy hay’atlarning har biri o‘z sohasi bo‘yicha ilmiy fikr va tavsiyalar beradi. Yuqori malakali mutaxassislardan iborat. Ilmiy qoʻmita ilmiy ishlarni muvofiqlashtiradi va agar savol bir nechta guruhlarga tegishli boʻlsa yoki hech biriga tegishli boʻlmasa, xulosalar chiqaradi. Ilmiy qo‘mita ilmiy hay’at raislari va ilmiy hay’atdan tashqari olti nafar mustaqil ekspertdan iborat. Ilmiy qo‘mita va ilmiy guruhlarning qarorlari ko‘pchilik ovoz bilan qabul qilinadi. Xulosalarga ozchiliklarning fikrlari ilova qilinadi.

2010-yil oxirida Yevropa oziq-ovqat xavfsizligi boshqarmasi kamida 460 kishini ish bilan taʼminlagan.

## Aʼzolik va moliyalashtirish mexanizmi
Yevropa oziq-ovqat xavfsizligi boshqarmasi mustaqil tashkilot bo‘lib, Yevropa Ittifoqi byudjetidan moliyalashtiriladi. Agentlik komissiya, parlament va aʼzo davlatlardan alohida ishlaydi. 2008-yil uchun byudjet 65,9 million yevroni tashkil etdi.

## Tanqid

**Manfaatlar toʻqnashuvi**

EFSA, shu jumladan 2012-yilda Yevropa Auditorlar sudi tomonidan „tez-tez uchraydigan manfaatlar toʻqnashuvi uchun“ tanqid qilindi", ularning baʼzilari eʼlon qilinmagan. Bir qator oshkor etilmagan manfaatlar toʻqnashuvi Xalqaro hayot fanlari instituti bilan bogʻliq.

Korporativ Yevropa observatoriyasi maʼlumotlariga ko‘ra, 2013-yilda agentlik mutaxassislarining 58 foizi manfaatlar to‘qnashuvi holatida bo‘lgan. 2017-yilda ular hali ham 46% darajasida manfaatlar toʻqnashuvi holatida boʻlgan.

**munozara**

EFSA, shuningdek, CHEM Trust NNT tomonidan 2015-yil yanvar oyida Bisfenol A (BPA) ekspert qoʻmitasi hisoboti natijalarini notoʻgʻri taqdim etgani uchun tanqid qilindi.

## Manbalar

## Havolalar
https://web.archive.org/web/20101126131936/http://eulaw.edu.ru/documents/legislation/standards/regulation_food_law.htm

http://www.efsa.europa.eu/ Arxivnaya kopiya da