Futbol boʻyicha 2034-yilgi jahon chempionati

**2034-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati** FIFAga aʼzo assotsiatsiyalarning erkaklar terma jamoalari oʻrtasida toʻrt yilda bir marta oʻtkaziladigan 25-futbol boʻyicha jahon chempionati boʻladi. U Saudiya Arabistonida boʻlib oʻtadi, chunki u FIFA tomonidan 2023-yil 31-oktyabrgacha boʻlgan muddatda ariza topshirgan yagona davlat edi.

FIFA 2030-yilgi jahon chempionatini uchta qitʼada (Afrika, Yevropa va Janubiy Amerika) oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilganidan keyin Osiyo yoki Okeaniyaga mezbonlik qilish huquqini cheklab qoʻydi. Kuzatuvchilar buni Saudiya Arabistoniga 2034-yilgi jahon chempionatiga mezbonlik qilish uchun potentsial raqobatdosh mezbonlik takliflarini sezilarli darajada kamaytirish yoʻlini ochish deb taʼrifladilar.

## Xost tanlash
2034-yilgi jahon chempionati uchun tender jarayoni 2023-yilning 4-oktyabrida boshlangan va 2030-yilgi jahon chempionati bilan bir xil talablardan foydalanilgan. FIFAning konfederatsiyaning rotatsiya siyosati tufayli faqat Osiyo Futbol Konfederatsiyasi va Okeaniya Futbol Konfederatsiyasiga aʼzo boʻlgan assotsiatsiyalar mezbonlik qilish huquqiga ega edi. FIFA 2030-yilgi jahon chempionatini uchta qitʼada (Afrika, Yevropa va Janubiy Amerika) oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan va 2026-yilgi jahon chempionati Shimoliy Amerikada oʻtkazilishi belgilangan edi, bu esa 2034-yilgi jahon chempionatini albatta Osiyo yoki Okeaniyada oʻtkazish kerakligini anglatardi. *[[The New York Times|Nyu-York Tayms]]* xabariga koʻra, kuzatuvchilar buni Saudiya Arabistoniga 2034-yilgi jahon chempionatiga mezbonlik qilish uchun potentsial takliflarni sezilarli darajada qisqartirish yoʻlini ochib berish deb bilishgan.

2023-yil 31-oktabrda FIFA prezidenti Janni Infantino Saudiya Arabistoni 2034-yilgi jahon chempionatiga mezbonlik qilishini eʼlon qildi va bu Osiyo Futbol Konfederatsiyasi 2002-yilda Yaponiya va Janubiy Koreyada boʻlib oʻtgan jahon chempionatidan soʻng uchinchi marta jahon chempionatiga mezbonlik qiladi va Qatardagi FIFA Jahon Chempionati 2022 turniridan keyin ikkinchi marta Yaqin Sharqda oʻtkaziladi.

## Takliflar

### Saudiya Arabistoni
Saudiya Arabistoni Gretsiya va Misr bilan birga 2030-yilgi taklifidan voz kechganidan soʻng, ular oʻz eʼtiborini 2034-yilgi yakkaxon taklifga oʻtkazdilar. Qatarda boʻlib oʻtgan 2022-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempionatiga oʻxshash strategiyalar odatdagi yozgi jadvaldan farqli oʻlaroq, mamlakatning yozgi jaziramasini yumshatish uchun ishlatilishi mumkin, ammo Saudiya Arabistoni futbol assotsiatsiyasi yozda mezbonlik qilish rejasida turib oldi. Mamlakat taklifi 2023-yil 4-oktabrda eʼlon qilingan. 5-oktyabr kuni AFC prezidenti Salmon bin Ibrohim al-Xalifa Saudiya Arabistoni taklifini qoʻllab-quvvatladi. 9-oktyabar kuni Saudiya Arabistoni rasmiy maktubini joʻnatganini va FIFAga 2034-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatiga mezbonlik qilish uchun deklaratsiyani imzolagani va 70 dan ortiq turli aʼzo assotsiatsiyalar uning taklifini qoʻllab-quvvatlashga vaʼda berganligini eʼlon qildi.

### Rad etilgan takliflar

** 
** , , , , va 
** 
** , , va 
*

#### Janubi-Sharqiy Osiyo Millatlar Uyushmasi (ASEAN)
2034-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati uchun birinchi taklif Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari assotsiatsiyasi aʼzolari (oʻnta davlat: Bruney, Kambodja, Indoneziya, Laos, Malayziya, Myanma, Filippin, Singapur, Tailand, Vetnam) tomonidan jamoaviy taklif sifatida taklif qilingan edi. Birlashgan ASEAN taklifi gʻoyasi 2011-yilning yanvarida, Singapur futbol assotsiatsiyasining sobiq prezidenti Zaynudin Nordin bayonotida aytilishicha, taklif ASEAN tashqi ishlar vazirlari yigʻilishida bildirilgan edi 2013-yilda Nordin va Maxsus Olimpiya oʻyinlari Malayziya prezidenti Datuk Mohamed Faysol Hassan ASEANni birgalikda Jahon kubogini oʻtkazish gʻoyasini eslatdi. 2017-yildan boshlab FIFA qoidalariga koʻra, 2030-yilgi jahon chempionati Osiyoda (AFC) oʻtkazilmaydi, chunki 2022-yilda Qatarni tanlagandan soʻng Osiyo Futbol Konfederatsiyasi aʼzolari tenderdan chiqarilgan edi. Shu sababli, AFC aʼzosi tomonidan eng erta taklif 2034-yil uchun berilishi mumkin edi.

Keyinchalik Malayziya ishtirok etishdan voz kechdi, biroq Singapur va boshqa ASEAN davlatlari 2034-yilgi Jahon chempionati uchun qoʻshma ariza topshirish kampaniyasini davom ettirdilar. 2017-yil fevral oyida ASEAN FIFA prezidenti Janni Infantinoning Myanmaning Yangon shahriga tashrifi chogʻida qoʻshma taklifni boshlash boʻyicha muzokaralar olib bordi. 2017-yilning 1-iyul kuni Indoneziya futbol assotsiatsiyasi bosh vitse-prezidenti Joko Driyono Indoneziya va Tailand Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari konsorsiumiga daʼvogarlik qilishini aytdi. Driyononing qoʻshimcha qilishicha, geografik va infratuzilma nuqtai nazaridan hamda kengaytirilgan format (48 jamoa) tufayli kamida ikki yoki uchta ASEAN davlati birlashganda oʻyinlarni oʻtkazish uchun kerakli holatda boʻladi.

2017-yil sentabr oyida Tailand 1-ligasi bosh direktorining oʻrinbosari Benjamin Tan ASEAN Futbol Federatsiyasi (AFF) Kengashi yigʻilishida uning Assotsiatsiyasi Indoneziya bilan birgalikda 2034-yilgi jahon chempionatiga „Mezbonlik tanlovini berish va birgalikda mezbonlik qilishdan manfaatdor“ ekanligini tasdiqladi. Xuddi shunday munosabat bilan AFF bosh kotibi Dato Shri Azzuddin Ahmad Indoneziya va Tailand qoʻshma ariza taqdim etishini tasdiqladi. Indoneziya JChda qatnashgan birinchi Osiyo jamoasi va yagona Janubi-Sharqiy Osiyo davlati boʻlgan. Bu hudud Gollandiya Sharqiy Hindistoni deb atalgan.

Biroq, 2018-yil iyun oyida FIFA ijroiya qoʻmitasi aʼzosi Yang di-Pertuan Agong va Paxan sultoni Tengku Abdullah, ayni paytda Malayziya futbol assotsiatsiyasining (FAM) sobiq prezidenti, ikki davlatga birgalikda mezbonlik qilish istagini bildirishdi. Oʻsha yili Vyetnam baʼzi infratuzilma muammolariga qaramay, xuddi shu tanlov uchun taklifga qoʻshilish istagini bildirdi. Toʻrtta davlat 2007-yilgi Osiyo kubogi vaqtida ham futbol musobaqasiga mezbonlik qilgan.

2019-yil iyun oyida Tailand Bosh vaziri Prayut Chan-o-cha ASEANning barcha 10 davlati 2034-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatini oʻtkazish uchun qoʻshma ariza berishini eʼlon qildi va birinchi boʻlib oʻnta davlat taklifini taqdim etdi. Bu FIFA Jahon chempionati tarixidagi eng katta qoʻshma taklif edi.

2019-yil 9-oktabr kuni beshta ASEAN davlati 2034-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatini oʻtkazishni rasman taklif qildi. Tailand tashabbusni asosiy tashkilotchisi edi.

2022-yil 15-iyun kuni Kambodja Bosh vaziri Xun Sen ASEAN raisi sifatida Janubi-Sharqiy Osiyo yetakchilarini 2034 yoki 2038-yillarda futbol boʻyicha jahon chempionatini oʻtkazish uchun ariza berishga undashini aytdi.

#### Avstraliya va boshqa mezbonlar bilan
2022-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatini oʻtkazish uchun muvaffaqiyatsizlikka uchragan Avstraliyadan soʻng, Avstraliya OFC aʼzosi boʻlgan qoʻshni Yangi Zelandiya bilan 2023-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatiga mezbonlik qilgan qoʻshma arizani koʻrib chiqdi. Avstraliya bu niyatini 2021-yil avgustida, Brisben 2032-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish uchun daʼvogarlik qilganidan koʻp oʻtmay qayta tikladi. Yangi Zelandiya oʻrniga Indoneziya va boshqa ASEAN davlatlari bilan qoʻshma taklif ham Avstraliya Futboli tomonidan muhokama qilindi. Biroq, Indoneziya Avstraliya bilan qoʻshma ariza berishdan bosh tortdi, chunki mamlakat ham xuddi shu tanlov uchun ASEAN taklifida ishtirok etmoqda. Muqobil taklif esa Avstraliya va Yangi Zelandiya Indoneziya oʻrniga Malayziya va Singapur bilan hamkorlik qilishdir, garchi ikkala davlat ham ASEAN aʼzoligi taklifida ishtirok etadi.

Avstraliya Futboli bosh direktori Jeyms Jonsonning aytishicha, uning tashkiloti FIFA tomonidan 2023-yil 31-oktabrgacha takliflar topshirish muddatidan keyin „imkoniyatni oʻrganmoqda“ Tender oldidagi asosiy qiyinchilik koʻproq stadionlar qurish yoki hozirgi stadionlarni FIFA standartlariga muvofiq kengaytirish zarurati boʻldi. Indoneziya Avstraliya, Singapur va Malayziya bilan qoʻshma taklif bilan muzokaralar olib bordi, ammo ular 18-oktyabrda OFKning koʻp qismi kabi Saudiya Arabistoni taklifini qoʻllab-quvvatladilar.

31-oktyabr kuni Football Australia kompaniyasi Saudiya Arabistonini yagona taklif sifatida qoldirishga qaror qilganliklari haqida bayonot berdi.

## Potentsial joylar

Stadionlarning rasmiy roʻyxati hali tasdiqlanmagan. Ammo turnir Ar-Riyod, Jidda, Dammam, Qiddiya, Neom, Xobar, Toif va Buraydada oʻtkazilishi mumkinligi aytilmoqda. Chunki u yerdagi stadionlar 2027-yilgi Osiyo futbol boʻyicha jahon chempionati standartlariga mos ravishda ishlab chiqilmoqda yoki taʼmirlanmoqda.

## Jamoalar

### Saralash bosqichi

## Yana qarang

* Saudiya Arabistonida futbol

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish

*