open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Variimorda briantea

**Variimorda briantea** — Mordellidae oilasining Variimorda urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi.
## Manbalar

## Havolalar
* Biolib
* Fauna Europaea
Tolidostena atripennis

**Tolidostena atripennis** — Mordellidae oilasining Tolidostena urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1956-yilda Nakane tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
30 Anos de Chaves

**30 Anos de Chaves** – Roberto Gómez Bolaños tomonidan yaratilgan Meksika teleseriali *El Chavo del Ocho*ning 30 yilligini nishonlashga bagʻishlangan Braziliya televizion maxsus dasturi. Dastur 2011-yil 19-avgust kuni SBT telekanalida namoyish etilgan. Nomidan farqli ravishda, ushbu maxsus dastur koʻrsatuvning emas, balki uni efirga uzatgan telekanalning 30 yilligini nishonlaydi.

## Manbalar

## Havolalar
* IMDB
Tolidostena

**Tolidostena** — Mordellidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida taxminan olti tur tavsiflangan. Ular Moʻtadil iqlimga ega Osiyo hududlarida uchraydi.

## Turlari
* *[[Tolidostena atripennis]]* Nakane, 1956 
* *[[Tolidostena hayashii]]* Kiyoyama, 1991 
* *[[Tolidostena montana]]* Kiyoyama, 1991  
* *[[Tolidostena similator]]* Kiyoyama, 1991
* *[[Tolidostena taiwana]]* (Kiyoyama, 1987)
* *[[Tolidostena japonica]]* (Tokeji, 1953) 

## Manbalar
Variimorda fagniezi

**Variimorda fagniezi** — Mordellidae oilasining Variimorda urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi.

## Kenja turlari
**Variimorda fagniezi fagniezi* Méquignon, 1946
**Variimorda fagniezi therondi* Méquignon, 1946

## Manbalar

## Havolalar
* Biolib
* Fauna Europaea
Variimorda villosa

**Variimorda villosa** — Mordellidae oilasining Variimorda urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu juda kichik qo‘ng‘izlar Yevropaning aksariyat hududlarida uchraydi.
## Havolalar
* Biolib
* Fauna Europaea
Phungia

**Phungia** — Mordellidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i.

## Turlari
* *[[Phungia borneensis]]* (Blair, 1922)
* *[[Phungia camerunensis]]* Ermisch, 1950
* *[[Phungia pic]]*
* *[[Phungia rufa]]* Pic, 1922
* *[[Phungia scraptiiformis]]* (Franciscolo, 1961)
* *[[Phungia sudanensis]]* (Ermisch, 1968)
* *[[Phungia trotommoides]]* (Franciscolo, 1962)

## Manbalar
Phungia trotommoides

**Phungia trotommoides** — Mordellidae oilasining Phungia urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1962-yilda tavsiflangan.

## Kenja turlari
**Phungia trotommoides seraptiiformis* Franciscolo, 1962
**Phungia trotommoides trotommoides* Franciscolo, 1962

## Manbalar
Petrimordella nearctica

**Petrimordella nearctica** — Mordellidae oilasining Petrimordella urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur AQSHning Kolorado shtatidagi Florissant formatsiyasidan topilgan.

## Manbalar
Petrimordella nigrapilosa

**Petrimordella nigrapilosa** — Mordellidae oilasining Petrimordella urug‘iga mansub yo‘q bo‘lib ketgan qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Germaniyaning Shimoliy Reyn-Vestfaliya hududidan topilgan.
## Manbalar
Fotma Emetulloh Sulton

**Fotma Emetulloh Sulton** (; 1679, Edirne yoki Konstantinopol – 1700-yil 13-dekabr, Konstantinopol) – Usmoniylar malikasi, Usmoniylar imperiyasi sultoni Mehmed IV va Haseki Emetulloh Robia Gulnush Sultonning qizi, sulton Mustafo II va Ahmad III ning singlisi.

## Yoshligi
Fotma Sulton taxminan 1679-yilda Edirne yoki Topkapı saroyida tugʻilgan. Otasi sulton Mehmed IV, onasi Haseki Emetulloh Robia Gulnush Sultonning edi. Uning ikkinchi ismi Emetulloh onasining sharafiga qoʻyilgan. U Mehmed va Gulnush Sultonning toʻrtinchi va oxirgi farzandi boʻlgan.

## Nikohlari
Fotma Sultonning akasi Mustafo II uni 1695-yil sentyabrda Tırnakçı Cherkas Ibrohim poshoga turmushga bergan. Sulton poshoni avval Silistre noibi unvoniga tayinlagan, biroq 1697-yil sentyabrda uni qatl ettirgan. Ularning Rukiye Xonimsulton ismli bir qizi bor edi.

Keyinchalik Fotma Sulton 1697-yilda Topal Yusuf poshoga turmushga chiqqan. Ular Sofiya Xonimsulton ismli bir qiz koʻrgan.

## Farzandlari
Birinchi nikohidan Fotma Sultonning bir qizi boʻlgan:
* *Rukiye Xonimsulton* (1696–1720) Sirke Usmon poshoga turmushga chiqqan. Rukiyening vafotidan keyin Usmon posho 1720-yil avgustda uning amakivachchasi Emetulloh Sultonga uylangan.

Ikkinchi nikohidan Fotmaning yana bir qizi boʻlgan:
* *Sofiya Xonimsulton* (1697/1700–1711).

## Vafoti
Fotma Sulton 1700-yil 13-dekabrda o‘lat, sil kasalligi yoki boshqa manbalarga koʻra, tugʻruqdan keyingi asoratlar sabab vafot etgan va Turhon Sulton masjidida otasining yonida dafn etilgan.

## Manbalar
Paramordellaria carinata

**Paramordellaria carinata** — Mordellidae oilasining Paramordellaria urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerikada uchraydi.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Paramordellaria

**Paramordellaria** — Mordellidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida kamida ikki tur mavjud.

## Turlari
* *[[Paramordellaria carinata]]* (Smith, 1883)  
* *[[Paramordellaria triloba]]* (Say, 1824)  
## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Pselaphokentron

**Paramordellistena** — Mordellidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida kamida bitta tur mavjud. Bu tur Syerra-Leoneda uchraydi.

## Manbalar
Pselaphokentron aculeatum

**Pselaphokentron aculeatum** — Mordellidae oilasining Pselaphokentron urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1990-yilda Franciscolo tomonidan tavsiflangan.
## Manbalar
Petrimordella

**Petrimordella** — Mordellidae oilasiga mansub yo‘q bo‘lib ketgan qo‘ng‘izlar guruhi.

## Turlari
* †*[[Petrimordella indata]]* Statz 1952
* †*[[Petrimordella inundata]]* Wickham 1914
* †*[[Petrimordella lapidicola]]* Wickham 1909
* †*[[Petrimordella nearctica]]* Wickham 1914
* †*[[Petrimordella nigrapilosa]]* Statz 1952
* †*[[Petrimordella oligocenica]]* Nel 1985
* †*[[Petrimordella priscula]]* Cockerell 1925
* †*[[Petrimordella protogaea]]* Wickham 1914
* †*[[Petrimordella rasnitsyni]]* Odnosum & Perkovsky 2016
* †*[[Petrimordella scudderiana]]* Wickham 1914
* †*[[Petrimordella smithiana]]* Wickham 1913
* †*[[Petrimordella stygia]]* Wickham 1914

## Manbalar
Safiya Sulton (Mustafo II ning qizi)

**Safiya Sulton** (; 1696-yil 13-oktyabr – 1778-yil 15-may) – Usmoniylar malikasi, sulton Mustafo II ning qizi, sulton Mahmud I hamda Usmon III ning singlisi.

## Hayoti
### Tugʻilishi
Safiya Sulton 1696-yil 13-oktabrda tugʻilgan. U tugʻilgan paytda otasi Avstriyaga safarda boʻlib, haramining bir qismi uni Belgradda kutgan, qolganlari esa Edirneda qolgan edi. Shu sabab Safiya Sulton Belgrad yoki Edirneda tugʻilgan boʻlishi mumkin. Uning otasi Usmoniylar imperiyasi sultoni Mustafo II boʻlgan, onasi esa Afifa Xotun boʻlishi mumkin.

1703-yilda otasi taxtdan agʻdarilib, uning oʻrniga akasi Ahmad III taxtga oʻtirgan. Safiya esa turmushga chiqquniga qadar oʻgay opalari bilan birga Eski saroyga qamab qoʻyilgan.

### Nikohlari
Safiya Sulton opalari Emine Sulton va Oysha Sulton bilan bir vaqtda Merzifonli Qora Mustafo poshoning oʻgʻli, oʻsha paytda Adana beylarbeyi boʻlgan Maktulzoda Ali posho nomi bilan mashhur kishi bilan unashtirilgan. Ularning nikohi 1710-yil 6-mayda sulton Ahmad III hukmronligi davrida boʻlib oʻtgan. Toʻy korteji Imperiya darvozasidan chiqib, Cebehane va Soğukçeşme yoʻli orqali Demirkapıda joylashgan Rami posho saroyi nomi bilan tanilgan malikaning saroyigacha boʻlgan qisqa masofani bosib oʻtgan. Aynan shu yerda nikoh toʻliq rasmiylashtirilgan. Koʻp oʻtmay, 1710-yil iyunida kuyov viloyat hokimi sifatida xizmat qilish uchun Diyarbakirga yuborilgan. Safiyaning undan ikki oʻgʻli va bir qizi boʻlgan.

1723-yilda Ali poshoning vafotidan soʻng Safiya 1726-yil 1-iyulda Mirzazoda Mehmed posho bilan turmush qurgan. Ularning bir oʻgʻli boʻlgan. Mehmed posho 1728-yilda vafot etganidan keyin Safiya Sulton 1730-yilda bosh vazir Qora Mustafo poshoga turmushga chiqqan. Mustafo posho ham 1736-yilda vafot etganidan soʻng Safiya Sulton 1740-yilda sulton Mahmud I hukmronligi davrida Abu Bakr posho bilan oila qurgan. Abu Bakr posho 1759-yilda vafot etgach, Safiya Sulton yana beva qolgan.

## Farzandlari
Birinchi nikohidan Safiyaning 2 oʻgʻli va 1 qizi boʻlgan:
* Sultonzoda Abubakrbey;
* Sultonzoda Boyazidbey;
* Zohida Xonimsulton (1722–1790-yil 6-devral) sobiq sulton Mustafo II ning joriyalaridan biri boʻlgan Ofifa Xotunning ikkinchi eri Abu Bakr afandining oʻgʻli Elhac Sulaymonbeyka turmushga chiqqan.

Ikkinchi nikohidan Safiyaning bir oʻgʻli boʻlgan:
* Sultonzoda Sodiq Mehmedbey (1727–1780).

## Xayriya ishlari
Safiya Sulton Ayasofya, Sulton Mehmed, Sulton Boyazid va Volida Sulton masjidlari uchun vaqflar tashkil qilgani maʼlum. 1729-yilda Uskudardagi Bulgurlu masjidi yaqinida favvora qurdirgan. 1780-yilda, vafotidan 2 yil oʻtib, Bosfor boʻyida Poshobogʻcha va Tepekoy orasida yana bir favvora qurdirilgan.

## Vafoti
Safiya Sulton 1778-yil 15-mayda 81 yoshida vafot etgan va Istanbuldagi Yovuz Salim masjidida Hafsa Sulton maqbarasi tashqarisida dafn etilgan. Uning qizi Zohida ham uning yoniga dafn qilingan.

Safiya Sulton eng uzoq umr koʻrgan Usmoniy malikalaridan biri edi.

## Ajdodlari

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Plesitomoxia atra

**Plesitomoxia atra** — Mordellidae oilasining Plesitomoxia urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1962-yilda tavsiflangan.
## Manbalar
Variimorda inomatai

**Variimorda inomatai** — Mordellidae oilasining Variimorda urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi.
## Manbalar

## Havolalar
* Biolib
* Fauna Europaea
Variimorda

**Variimorda** — Mordellidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida taxminan 30 ga yaqin tur mavjud.

## Turlari
* *[[Variimorda argyropleura]]* (Franciscolo, 1942)
* *[[Variimorda basalis]]* (Costa, 1854) 
* *[[Variimorda bistrinotata]]* (Pic, 1928) 
* *[[Variimorda briantea]]* (Comolli, 1837)  
* *[[Variimorda caprai]]* Franciscolo, 1951
* *[[Variimorda fagniezi]]* (Méquignon, 1946)
* *[[Variimorda fagusai]]* (Méquignon, 1946)
* *[[Variimorda flavimana]]* (Marseul, 1877) 
* *[[Variimorda girardi]]* Horák, 2009 
* *[[Variimorda hiromiae]]* Takakuwa, 2010 
* *[[Variimorda hladili]]* Horak, 1985
* *[[Variimorda holzschuhi]]* Horak, 1985
* *[[Variimorda ihai]]* Chûjô, 1959
* *[[Variimorda inomatai]]* Takakuwa, 1985 
* *[[Variimorda ishiharai]]* Kiyoyama, 1994 
* *[[Variimorda krikkeni]]* Batten, 1977
* *[[Variimorda kurosawai]]* Takakuwa, 2001	
* *[[Variimorda maiae]]* Takakuwa, 2010
* *[[Variimorda mendax]]* Méquignon, 1946
* *[[Variimorda miyarabi]]* Nomura, 1962
* *[[Variimorda persica]]* Horak, 1985
* *[[Variimorda phungi]]* (Pic, 1923)
* *[[Variimorda pustulata]]* (Champion, 1891)
* *[[Variimorda quomoi]]* (Franciscolo, 1942)
* *[[Variimorda ragusai]]* (Emery, 1876)
* *[[Variimorda shiyakei]]* Horak, 1996
* *[[Variimorda takakuwa]]*i, Horák 2009 
* *[[Variimorda theryi]]* (Mequignon, 1946)
* *[[Variimorda truncatopyga]]* (Pic, 1938) 
* *[[Variimorda villosa]]* (Schrank, 1781) 

## Manbalar

## Havolalar

*
Atike Sulton (Ahmad III ning qizi)

**Atike Sulton** (; 1712-yil 29-fevral – 1737-yil 2-aprel) – Usmoniylar malikasi, Usmoniylar imperiyasi sultoni Ahmad III ning qizi, sulton Mustafo III va Abdulhamid I ning opasi.

## Hayoti
### Tugʻilishi
Atike Sulton 29-fevralda Topkapı saroyida tugʻilgan. Usmoniylar imperiyasi sultoni Ahmad III ning qizi.

### Nikohi
1724-yil 6-yanvarda otasi uni Bosh vazir Nevşehirlik Damat Ibrohim posho va uning birinchi xotinidan boʻlgan oʻgʻli Mehmed poshoga unashtirgan. 1724-yil 21-fevral kuni Mehmed posho tomonidan taqdim etilgan unashtiruv sovgʻalari Bosh vazir saroyidan Imperiya saroyiga olib kelingan va nikoh oʻsha kunning oʻzida tuzilgan. Xuddi shu kuni uning opalari Ummugulsum Sulton va Hadicha Sulton ham turmushga chiqqan. Oʻn kun oʻtib, 13-martda Atikening sep-sarposi, 16-martda esa Atike Sultonning oʻzi Divanyolu koʻchasida joylashgan Cağaloğlu saroyidagi oʻz saroyiga Topkapı saroyidan koʻchirilgan. Atike Sulton va Mehmed posho bir oʻgʻil koʻrgan.

### Xayriya
1728–1729-yillarda Atikening otasi uning nomidan Üsküdarda bir favvora qurdirgan.

## Vafoti
Atike Sulton 1737-yil 2-aprelda Cağaloğlu saroyida vafot etgan va Istanbuldagi Yangi masjidga dafn etilgan.

## Nasabi

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Variimorda ragusai

**Variimorda ragusai** — Mordellidae oilasining Variimorda urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi.

## Kenja turlari
**Variimorda ragusai nigrata* (Méquignon, 1946)
**Variimorda ragusai ragusai* (Emery, 1876)

## Manbalar

## Havolalar
* Biolib
* Fauna Europaea
Variimorda mendax

**Variimorda mendax** — Mordellidae oilasining Variimorda urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi

## Kenja turlari
**Variimorda mendax chobauti* Méquignon, 1946
**Variimorda mendax devillei* Méquignon, 1946
**Variimorda mendax mendax* Méquignon, 1946

## Manbalar

## Havolalar
* Biolib
* Fauna Europaea
Variimorda theryi

**Variimorda theryi** — Mordellidae oilasining Variimorda urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi.

## Kenja turlari
**Variimorda fagniezi fagniezi* (Méquignon, 1946)
**Variimorda fagniezi therondi* (Méquignon, 1946)

## Manbalar

## Havolalar
* Biolib
Vanonus vigilans

**Vanonus vigilans** — Aderidae oilasining Vanonus urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerikada uchraydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Oysha Sulton (Ahmad III ning qizi)

**Oysha Sulton** (; 1715-yil 10-oktyabr – 1775-yil 9-iyul) – **Küçük Oysha** nomi bilan ham atalgan Usmoniylar malikasi, Usmoniylar imperiyasi sultoni Ahmad III va Muslı Kadınning qizi.

## Hayoti
### Tavalludi
Oysha Sulton 1715-yil 10-oktyabrda Topkapı saroyida tugʻilgan. Uning otasi Usmoniylar imperiyasi sultoni Ahmad III, onasi esa Emine Muslı Kadın (Muslıhe, Muslu yoki Musalli deb ham atalgan) boʻlgan. Uning Zubayda Sulton ismli singlisi bor edi. Tugʻilgan paytida uni amakivachchasi, Mustafa II ning qizi Katta Oysha (Büyük Oysha) bilan adashtirmaslik uchun „Küçük Oysha“, yaʼni „Kichik Oysha“ deb taxallus qoʻyishgan.

### Nikohlari
1728-yilda Oysha Sulton 13 yoshga kirganida otasi sulton Ahmad uni silohdor Kunduracizoda Istanbullu Mehmed poshoga unashtirgan va poshoni Rumeliya hokimi etib tayinlagan. Nikoh 1728-yil 28-sentyabrda tuzilgan, toʻy esa 1728-yil 4-oktyabrda Topkapı saroyida boʻlib oʻtgan. Er-xotinga Sulaymoniyada joylashgan Valide Kethüdası Mehmed posho saroyi turar-joy sifatida berilgan. Ular 1733-yildagina toʻliq nikohdan oʻtishgan. 1730-yilda bosh vazir Nevşehirli Damat Ibrohim posho Patrona Halil qoʻzgʻoloni vaqtida oʻldirilgan va Ahmad III taxtdan agʻdarilgan. Oysha Sultonning eri Mehmed posho 1730-yil oktyabrda bosh vazir boʻlgan va 1731-yil yanvargacha bosh vazir lavozimida xizmat qilgan, shundan soʻng Halab hokimi etib tayinlangan. 1738-yilda posho vafot etgan.

Mehmed poshoning vafotidan soʻng Oysha Sulton Bosh vazir Topal Usmon poshoning oʻgʻli Hatip Ahmad poshoga turmushga chiqqan. Ularning toʻyi 1740-yilda Ortaköy saroyida boʻlib oʻtgan, 1742-yil dekabrda esa Demirkapı saroyida toʻliq nikohdan oʻtishgan. Ahmad posho 1744-yilda Mora hokimi etib tayinlangan. Biroq oradan toʻrt yil oʻtib, 1748-yilda vafot etgan. Oysha Sultonning Ahmad poshodan Rukiye Xonimsulton ismli bir qizi boʻlgan.

Ahmad poshoning vafotidan oʻn yil oʻtib, Oysha Sulton Tirhala sanjakbeyi Silohdor Mehmed poshoga turmushga chiqqan. Toʻy 1758-yil 16-yanvarda Hakimboshi saroyida boʻlib oʻtgan, mahrga 5000 dukat berilgan. Oysha Sulton eri Mehmed poshodan nafratlangan va u bilan bir saroyda yashashdan bosh tortgan.

1752-yilda Katta Oysha Sultonning vafotidan soʻng uning Zeyrekdagi saroyi Kichik Oysha Sultonga ajratib berilgan.

### Vafoti
Oysha Sulton 1775-yil 9-iyulda 59 yoshida Ortaköy saroyida vafot etgan va Istanbuldagi Yangi masjidda joylashgan Turhon Sulton maqbarasiga dafn qilingan.

## Farzandlari
Ikkinchi nikohidan Oysha Sultonning bir qizi boʻlgan:
* *Rukiye Xonimsulton* (1744–1780) Lalazoda Nuribeyga turmushga chiqqan.

## Xayriya ishlari va mulklari
Oysha Sultonning nomida ikki vaqf mavjud. Ulardan birinchisi 1743-yilga taalluqli. Ikkinchi vaqf 1776-yilga oid boʻlib, uning vafotidan keyin tashkil etilgan.

Otasi Oysha Sultonga Rami posho saroyi va Bahariye saroyini ajratib bergan. Shuningdek, u Izmit va Anqarada yerlar hamda vaqf mulklariga ega boʻlgan.

## Nasabnoma

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Shoh Abdulazim ziyoratgohi

**Shoh Abdulazim ziyoratgohi** (; ) – shialik ziyoratgohi va diniy majmua, Eronning Tehron ustoni Ray shahrida joylashgan. Majmuada ikkinchi shia imomi Hasan ibn Alining avlodi boʻlgan Abdulazim al-Hasaniyning qabri bor. Abdulazim al-Hasaniy milodiy IX asrda vafotidan soʻng shu yerda dafn etilgan.

Majmua ichida, ziyoratgohga tutash holda Tohir (toʻrtinchi shia imomi Sajjadning oʻgʻli) va Hamza (sakkizinchi shia imomining Rizoning ukasi) maqbaralari joylashgan.

Majmua 1942-yilda Eron milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan boʻlib, u Eronning Madaniy meros, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladi. Majmua shialik mazhabining eng muqaddas maskanlardan biri hisoblanadi.

## Tarixi va kelib chiqishi
Ibn Qulavayh al-Qummiy (vaf. 978) ziyoratgohni shialar uchun eng qadimgi ziyorat yoʻriqnomalaridan biri boʻlgan „Komil az-Ziyorat“ asariga kiritgan. Bu esa Abdulazimning qabri X asrga kelib allaqachon muayyan ahamiyatga ega boʻlganini koʻrsatadi. Abdulazimning qabriga ayrim davrlarda sunniylik mazhabidagi hukmdorlar ham homiylik qilgan. Buning yorqin misoli 1090-yillarda saljuqiy vazir Majd al-Mulk Asad ibn Muhammad ibn Muso buyrugʻi bilan Abdulazimning qabri ustiga qurdirilgan maqbaradir. Bu eshikda *[[suls]]* xatida bitilgan yozuv bor.

Abdulazim taʼqibdan qochib Ray shahriga koʻchib kelgan va keyinchalik shu yerda vafot etgan. Uning choʻntagidan nasabini bayon qiluvchi qogʻoz topilgan boʻlib, unda quyidagicha keltirilgan: Abdulazim Abdulloh oʻgʻli Ali oʻgʻli Hasan oʻgʻli Zayd oʻgʻli Hasan ibn Ali oʻgʻli. Shoh Abdulazimni Ray shahriga Imom Rizo yuborgan.

## Dafn etilgan mashhur kishilar
Abdulazim al-Hasaniydan tashqari ziyoratgohga koʻplab mashhur shaxslar, jumladan, Qojarlar sulolasi aʼzolari hamda oʻrta asrlardan to zamonaviy davrgacha boʻlgan koʻplab taniqli siyosiy arboblar, olimlar va diniy ulamolar dafn etilgan.

## Galereya

Mausolée de Shah-Abdol-Azim, Rey (1).jpg|
Mausolée de Shah-Abdol-Azim, Rey (2).jpg|
Mausolée de Shah-Abdol-Azim, Rey (3).jpg|
Mausolée de Shah-Abdol-Azim, Rey (4).jpg|
Mausolée de Shah-Abdol-Azim, Rey (5).jpg|
Mausolée de Shah-Abdol-Azim, Rey (6).jpg|
Mausolée de Shah-Abdol-Azim, Rey (7).jpg|
Mausolée de Shah-Abdol-Azim, Rey (8).jpg|
Mausolée de Shah-Abdol-Azim, Rey (9).jpg|
حضرت عبدالعظیم IX.jpg|


## Yana qarang

* Ali ibn Hamza qabri, Sheroz
* Erondagi imomzodalar roʻyxati
* Erondagi masjidlar roʻyxati

## Izohlar

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 

## Havolalar
Abu Turob Isfahoniy

**Abu Turob Isfahoniy**, taxallusi: Toraba, (1581–1662) – Nastaliq xati yoʻnalishidagi taniqli fors xattoti va Mir Imodning eng asosiy xattotlik shogirdlaridan biri.

## Hayoti
Abu Turob Isfahoniy Isfahonda badavlat va nufuzli oilada tugʻilgan. Uning tugʻilgan sanasi tarixiy hujjatlarda qayd etilmagan, ammo Mirzo Sanglax asarlaridan birida uning vafot paytidagi yoshi 83 deb keltirilgani uchun, u 1581-yilda tugʻilgan boʻlishi kerak.

Uning birinchi xattotlik boʻyicha ustozi Mulla Ali Fayziy (vafoti: 1626) boʻlgan. Keyin Isfahoniy taʼlimini Mir Imod huzurida davom ettirgan. Isfahoniy Mir Imodning eng muvaffaqiyatli shogirdlaridan biriga aylangan. Mir Imod 1615-yilda oʻldirilganida, Mir Imodning jasadini dafn etishga jurʼat qilgan yagona kishi aynan u boʻlgan.

Mir Imod vafotidan soʻng u eng mashhur fors xattotiga aylangan va koʻplab xattotlarga taʼlim bera olgan. Uning eng mashhur shogirdlari Muhammad Muhsin Imomiy, shuningdek, oʻz oʻgʻillari Nuriddin Muhammad Isfahoniy va Muhammad Solih Isfahoniy boʻlgan.

Abu Turob Isfahoniy 1662-yilda Isfahonda 83 yoshida vafot etgan va Lonban masjidida dafn etilgan.

## Manbalar
Aderidae

**Aderidae** — qo‘ng‘izlar oilasi bo‘lib, baʼzan chumoliga o‘xshash barg qo‘ng‘izlari deb ham ataladi. Ular tashqi ko‘rinishi jihatidan chumolilarga o‘xshash bo‘ladi. Ushbu oila tarkibida taxminan 40 ta urug‘ga mansub 1000 ga yaqin tur mavjud. Turlarning aksariyati tropik hududlarda uchraydi, biroq ular dunyo bo‘ylab tarqalgan

## Urug‘lari

**[[Aderus]]*
**[[Agacinosia]]*
**[[Agenjosia]]*
**[[Anidorus]]*
**[[Ariotus]]*
**[[Axylophilus]]*
**[[Beltranosia]]*
**[[Candidosia]]*
**[[Carinatophilus]]*
**[[Cedraderus]]*
**[[Cnopus]]*
**[[Cobososia]]*
**[[Dasytomorphus]]*
**[[Dusmetosia]]*
**[[Elonus]]*
**[[Emelinus]]*
**[[Escalerosia]]*
**[[Euglenes]]*
**[[Ganascus]]*
**[[Gompelia]]*
**[[Gonzalosia]]*
**[[Gymnoganascus]]*
**[[Hintonosia]]*
**[[Megaxenus]]*
**[[Menorosia]]*
**[[Mixaderus]]*
**[[Phytobaenus]]*
**[[Picemelinus]]*
**[[Pseudananca]]*
**[[Pseudanidorus]]*
**[[Pseudariotus]]*
**[[Pseudolotelus]]*
**[[Pseudozena]]*
**[[Saegerosia]]*
**[[Scraptogetus]]*
**[[Syzeton]]*
**[[Syzetonellus]]*
**[[Syzetoninus]]*
**[[Tokiophilus]]*
**[[Transrenus]]*
**[[Vanonus]]*
**[[Zarcosia]]*
**[[Zenascus]]*
**[[Zonantes]]*

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Donald S. Chandler, "Aderidae", in Ross H. Arnett, Jr. and Michael C. Thomas, *[[American Beetles]]* (CRC Press, 2002), vol. 2
Talxon

**Talxon** – Afgʻon tojiklariga xos mahalliy shirinlik boʻlib, yongʻoq hamda qizil yoki oq tutdan tayyorlanadi. Talxon tashqi koʻrinishi jihatidan shokoladni eslatadi, biroq undan yengilroq va donadorroq tuzilishga ega. Bu shirinlik asosan Hindukush togʻlari vodiylarida, ayniqsa Panjshir viloyatida koʻp tayyorlanadi.

 asrda Afgʻonistonda boʻlgan britaniyalik askarlar afgʻon jangchilari safar paytida oziqa sifatida koʻpincha talxonga tayanishini qayd etganlar. Afgʻonistonga Sovet qoʻshinlari bostirib kirgan davrda ham Talxon rus qoʻshinlariga qarshi jang qilgan mujohidlar uchun muhim energiya manbai boʻlgan. Tayyorlash osonligi va uzoq vaqt saqlanishi mumkinligi sababli bu ibtidoiy „energiya batonchasi“ Panjshirning qattiq togʻ sharoitida yuzlab jangchilarning ochlikdan saqlanib qolishiga yordam bergan. Baʼzi maʼlumotlarda rus askarlari mujohidlar talxonning quruq va juda qattiq boʻlishi, shuningdek, unda oq va qizil tut hamda yongʻoq ishlatilgani tufayli hosil boʻladigan och jigarrangdan to toʻq jigarranggacha ranglari sababli uni „tosh yeyishayotgandek“ koʻrinadi, deb taʼriflaganlari ham qayd etiladi.
## Tarixi
Bu taom juda qadimiy tarixga ega boʻlib, ushbu taomning ildizi 1842-yilda Afgʻoniston bilan Angliya oʻrtasida boʻlib oʻtgan birinchi urush davriga borib taqaladi. Oʻsha paytda mahalliy jangchilar deyarli ovqat yemayotgandek holda jang qilayotganini koʻrgan boshqa jangchilar hayratda qolib, nima sababdan Panjshir aholisi ovqat yemay turib ham tinimsiz jang qilayotganini tushunolmagan. Keyinchalik maʼlum boʻlishicha, ularning oʻziga xos maxsus oziq-ovqati bor ekan. Hatto hozirgacha talxondan bir parcha Britaniya muzeyida saqlanadi.

Mahalliy aholining aksariyati talxonni yuqori oziqaviy qiymati va katta energiya berishi sababli qadrlaydi. Yana bir jihati shundaki, bu shirin taom isteʼmol qilingandan keyin chanqoqlik, oshqozonda ogʻirlik yoki charchoq hissi paydo qilmaydi. Talxon faqat mahalliy isteʼmol uchun tayyorlanmaydi – Afgʻonistonning shimoliy viloyatlaridagi mahalliy bozorlarda, shuningdek quruq mevalar savdosi bilan shugʻullanuvchi bozorlarda ham uchraydi.

Yosh avlodning aksariyati talkhon kabi anʼanaviy taomlarga uncha qiziqish bildirmaydi, biroq yoshi katta odamlar hamda ayrim mahalliy jamoalar uni hanuz isteʼmol qilib kelmoqda. Anʼanaviy mahsulotlarni saqlab qolish Afgʻonistonning oziq-ovqat va madaniy merosining muhim qismi hisoblanadi. Ayniqsa, gʻalaba ramziga aylangan taom sifatida talxonni asrab-avaylash alohida ahamiyatga ega.

## Manbalar
Shoh masjidi (Mashhad)

**Shoh masjidi** () Eron inqilobidan beri **Haftod-o Dotan masjidi** () nomi bilan ham tanilgan, Imom Rizo ziyoratgohi majmuasining bir qismi boʻlgan Oʻn ikki imom shialik maqbarasi va masjidi. Eronning Razaviy Xuroson ustoni Mashhad shahrida joylashgan.

Masjid Temuriylar davriga taalluqli boʻlib, 1932-yil 9-iyulda Eronning Madaniy meros, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladigan Eron milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan.

## Tarixi
Dastlab masjid joylashgan hududda „Malikshoh“ unvoni bilan tanilgan Temuriy amaldor Amir Gʻiyosiddin nomiga maqbara qurilgan. Keyinchalik u kattaroq masjid sifatida kengaytirilgan. Qurilish 1451-yilda yakunlangan va shundan soʻng masjid *Shoh masjidi* deb atalgan. Safaviylar davrida masjid Sulton Husayn tomonidan keng koʻlamda taʼmirlangan, yakuniy taʼmirlash ishlari esa Nodirshoh Afshor hukmronligi davrida nihoyasiga yetkazilgan.

Shoh masjidi 1893-yilda Eronning milliy meros obyekti sifatida roʻyxatga olingan. Eron inqilobidan soʻng masjid „Haftod-o Dotan masjidi“ deb qayta nomlangan. „Haftod-o Dotan“ forscha „yetmish ikki shahid“ degan maʼnoni anglatadi. Inqilob chogʻida halok boʻlgan, soni 72 tagacha yetgani aytiladigan muhim kishilar xotirasiga bagʻishlab shunday nom berilgan boʻlib, bu son Karbalo jangida Ahl ul-Bayt tomonidagi qurbonlar soniga mos keladi. Hozirgi kunda masjidning old ayvoni ofis binosiga aylantirilgan va jamoatchilik uchun yopilgan.

## Galereya

Le Tour du monde-04-p273.jpg|„Le Tour du Monde“ jurnalining IV jildida Aleksandr de Bar tomonidan chizilgan 1861-yilgi tasvir
Shah Mosque Mashhad 1 (cropped).JPG|Masjid, 2011-yil
مسجد شاه 2.jpg|Masjid asosiy ayvonining yaqindan ko‘rinishi
Shah Mosque Mashhad 2.JPG|Masjidda Amir G‘iyosiddin Malikshohga nisbat beriladigan qabr
Mehdi Qoli Beyk Hammam 2015-10-07.jpg|Masjid yonida joylashgan hammom


## Yana qarang

* Erondagi maqbaralar roʻyxati
* Erondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
Emelinus

**Emelinus** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida kamida uch tur mavjud.

## Turlari
* *[[Emelinus butleri]]* Werner, 1956
* *[[Emelinus huachucanus]]* Werner, 1956
* *[[Emelinus melsheimeri]]* (LeConte, 1855)

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

*
Mamlukiy Lanset masjidi

**Mamlukiy Lanset masjidi** – Quvaytning Quvayt shahri, Al-Masayel hududida joylashgan masjid. Babnimnim Design Studio tomonidan loyihalashtirilgan masjid minimalist uslubga ega boʻlib, uning asosiy tuzilmasida beshta burama kvadrat platforma mavjud, ular Islomning besh ruknini ramziy ifodalaydi. Masjid yarim gumbazli tomga ega boʻlib, uning profili yarimoy shaklida. minora spiral zinapoyaga ega.

## Manbalar
Emelinus butleri

**Emelinus butleri** — Aderidae oilasining Emelinus urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Faxri Mudabbir

**Faxriddin Muhammad ibn Mansur Muborak Shoh al-Qurayshiy** (**Faxri Mudabbir** nomi bilan ham tanilgan; 1157–1236) — Gʻaznaviylar, Gʻuriylar va Dehli sultonligi saroylarida faol boʻlgan fors muallifi. U fors tilidagi mashhur adabiy asarlari – *Shajara-yi ansab* („Nasablar daraxti“) hamda *Adab al-harb va-l-shajaʼa* („Urush va jasorat odobi“) bilan tanilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Euglenes

**Euglenes** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida taxminan besh tur mavjud.

## Turlari
* *[[Euglenes nitidifrons]]* Thomson, 1886 g
* *[[Euglenes oculatissimus]]* (Wollaston, 1864) g
* *[[Euglenes oculatus]]* (Paykull, 1798)
* *[[Euglenes pygmaeus]]* De Geer, 1775 g b
* *[[Euglenes serricornis]]* Reitter, 1885 g
* *[[Euglenes wollastoni]]* Israelson, 1971 g
Data sources: i = ITIS, c = Catalogue of Life, g = GBIF, b = Bugguide.net

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar

*
Vanonus

**Vanonus** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida taxminan 16 ta tur mavjud.

## Turlari

* *[[Vanonus aestiorum]]* Alekseev & Grzymala, 2015
* *[[Vanonus balteatus]]* Werner, 1990
* *[[Vanonus brevicornis]]* (Perris, 1869)
* *[[Vanonus brunnescens]]* (Fall, 1901)
* *[[Vanonus calvescens]]* Casey, 1895
* *[[Vanonus huronicus]]* Casey, 1895
* *[[Vanonus macrops]]* Werner, 1990
* *[[Vanonus musculus]]* Werner, 1990
* *[[Vanonus oklahomensis]]* Werner, 1990
* *[[Vanonus piceus]]* (LeConte, 1855)
* *[[Vanonus sagax]]* Casey, 1895
* *[[Vanonus ulmerigicus]]* Alekseev & Grzymala, 2015
* *[[Vanonus uniformis]]* Werner, 1990
* *[[Vanonus valgus]]* Werner, 1990
* *[[Vanonus vigilans]]* Casey, 1895
* *[[Vanonus wickhami]]* Casey, 1895

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

*
Ahmad Mashhadiy

**Ahmad Mashhadiy**, **Mir Sayyid Ahmad** nomi bilan ham tanilgan, XVI asrda muhim fors nastaʼliq xattoti boʻlgan. U Mashhaddan edi. U, shuningdek, shoir ham boʻlgan va uning ayrim asl sheʼrlari hanuzgacha saqlanib qolgan.

## Hayoti
Mashhadiy xattotlik sanʼatini Hirotda Mir Ali Hiraviydan oʻrgandi. Shundan soʻng Shayboniylar shaharni egallagach, ularning ikkalasi ham Buxoroga koʻchib ketdi. Hiraviyning vafotidan keyin u bir muddat Abdulazizxon Ozbakning kutubxonasida kotib boʻlib ishladi. Abdulazizxon vafot etgach, u oʻz vatani tomon qaytib keldi. U yerda Tahmasp I va uning vorisi Ismoil II saroyida kotib boʻlib ishladi. U 1578-yilda Mozandaronda vafot etdi.

## Uning shogirdlari
* Hasan Ali Mashhadiy
* Ali Rizo Mashhadiy
* Muhammad Rahim Mashhadiy
* Gʻaniy
* Muhammad Husayn Tabriziy
* *[[Gulistoni hunar]]* kitobi muallifi Ahmad Munshiy Qumiy

## Manbalar
Shoh masjidi (Tehron)

**Shoh masjidi** (; ), **Sultoniy masjidi** () nomi bilan ham tanilgan boʻlib, 1979-yilgi Eron inqilobidan soʻng  ayrim hollarda **Imom masjidi** () nomi bilan ham ataladi, Eronning Tehron shahridagi Katta bozorning shimoliy qismida joylashgan masjiddir.

Masjid 1984-yil 23-sentyabrda Eron milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan boʻlib, u Eronning Madaniy meros, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladi.

## Tuzilishi
Masjid Qojarlar davlati ikkinchi shohi Fath Ali Shoh Qojar buyrugʻi bilan yangi Qojarlar sulolasining qonuniyligini ifodalovchi bir necha ramzlardan biri sifatida bunyod etilgan. Qurilish yakunlangan paytda masjid Tehrondagi eng muhim meʼmoriy yodgorlik deb hisoblangan. Masjid loyihasi Ali Akbar Isfahoniy tomonidan ishlab chiqilgan

Nosiriddinshoh Qojar hukmronligi davrida inshootga hozirgi ikki minora qoʻshib qurilgan. Masjid tepasida kichik, zarhal gumbaz bor. Masjidda, shuningdek, ikkita shabiston ham mavjud.

Hovliga Katta bozorning bir nechta qismidan kirish mumkin. Shoh masjidi Sherozdagi Vakil masjidi va Borujerddagi Sultoniy masjidi oʻrtasida ayrim muhim meʼmoriy oʻxshashliklar mavjud

Masjid 18 million dona gʻisht va 475 000 dona koshin bilan bezatilgan.

## Galereya

File:Mezquita Shah, Teherán, Irán, 2016-09-17, DD 49-51 HDR.jpg|Gumbaz ichki qismi
File:Mezquita Shah, Teherán, Irán, 2016-09-17, DD 52.jpg|Hovli
File:Shah mosque tehran.jpg|Eshik ustidagi xattotlik namunalari
File:Mosque-Shah-(Imam)-Tehran.jpg|Masjidning minoralari
File:Shah Mosque (5448777193).jpg|Masjid


## Yana qarang

* Eronda islom
* Erondagi masjidlar roʻyxati

## Izohlar

## Manbalar
Muhammad Hussayn Tabriziy

**Muhammad Husayn Tabriziy** () 16-asrda, Safaviylar davridagi Eronda yashagan fors xattoti edi. Tabriziy xattotlikni mashhur Ahmad Mashhadiydan oʻrgangan. Keyinchalik u xuddi shunchalik mashhur boʻlgan Mir Emod Hassaniyning ustoziga aylangan. Xattotlik sanʼatini juda puxta egallagani sababli, Eronda obroʻli kasb boʻlgan bu sohada unga *mihin ustad* („eng buyuk usta“) faxriy unvoni berilgan.

Uning otasi Mirzo Shukrulloh Isfahoniy Safaviy shohi Tahmasp I (1524-1576) davrida *mostovfi ol-mamalek* („bosh hisobchi“) boʻlgan, oʻzi esa shoh Ismoil II (1576-1577)ning vaziri edi. Ismoil II huzurida eʼtiborini yoʻqotgach, u Boburiylar Hindistoniga koʻchishga majbur boʻlgan va vafotigacha oʻsha yerda yashagan. Xabarlarga koʻra, Tabriziy Tabrizdagi *masjid*lar va *[[Xonaqoh|xonqoh]]*lar uchun yozuvlar bitgan, biroq shaharga zarba bergan zilzilalar oqibatida ular deyarli butunlay vayron boʻlgan. Bu yozuvlarni tugatgach, Tabriziy Hajni ado etish uchun Makkaga borgan va qaytgach vaqtini faqat fors sheʼriyatining durdona asarlarini koʻchirishga bagʻishlagan. Fors shoiri Amir Shohiy Sabzavoriyning Tabriziy qoʻli bilan bitilgan *[[Devon|devon]]*i Kembrij universiteti kutubxonasida saqlanadi.

## Manbalar
Zarcosia

**Zarcosia** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ turlari Janubi-sharqiy Osiyo hududida uchraydi.
## Turlari

**[[Zarcosia armipes]]* 
**[[Zarcosia barclayi]]* 
**[[Zarcosia barlayi]]* 
**[[Zarcosia batuensis]]* 
**[[Zarcosia bedosae]]* 
**[[Zarcosia bipartita]]* 
**[[Zarcosia brunnea]]* 
**[[Zarcosia capitalis]]* 
**[[Zarcosia cephalica]]* 
**[[Zarcosia deharvengi]]* 
**[[Zarcosia dentatifemur]]* 
**[[Zarcosia discoidalis]]* 
**[[Zarcosia genjiensis]]* 
**[[Zarcosia gerstmeieri]]* 
**[[Zarcosia glaucescens]]* 
**[[Zarcosia grandiceps]]* 
**[[Zarcosia holosericea]]* 
**[[Zarcosia ilonae]]* 
**[[Zarcosia intermedia]]* 
**[[Zarcosia javana]]* 
**[[Zarcosia kempi]]* 
**[[Zarcosia lemairei]]* 
**[[Zarcosia longithorax]]* 
**[[Zarcosia lucifuga]]* 
**[[Zarcosia luteitarsis]]* 
**[[Zarcosia malayana]]* 
**[[Zarcosia nathani]]* 
**[[Zarcosia nigrofasciata]]* 
**[[Zarcosia obscuricornis]]* 
**[[Zarcosia palliditarsis]]* 
**[[Zarcosia patucki]]* 
**[[Zarcosia picina]]* 
**[[Zarcosia plumbea]]* 
**[[Zarcosia rubrobasalis]]* 
**[[Zarcosia rufotestacea]]* 
**[[Zarcosia schawalleri]]* 
**[[Zarcosia sellata]]* 
**[[Zarcosia sexdentata]]* 
**[[Zarcosia sinuata]]* 
**[[Zarcosia spinifemur]]* 
**[[Zarcosia srilankaensis]]* 
**[[Zarcosia subglaber]]* 
**[[Zarcosia subrobusta]]* 
**[[Zarcosia subrufa]]* 
**[[Zarcosia sumatrensis]]* 
**[[Zarcosia testaceitarsis]]* 
**[[Zarcosia troglodytes]]* 
**[[Zarcosia uncifer]]* 
**[[Zarcosia weigeli]]* 

## Manbalar
Nuriddin Muhammad Isfahoniy

**Nuriddin Muhammad Isfahoniy** (; 1683-yilda vafot etgan) mashhur fors xattoti edi. U 17-asrda yashagan. Nuriddin Muhammad Isfahoniy Isfahondan boʻlgan. U Abu Turob Isfahoniyning oʻgʻli va Muhammad Solih Isfahoniyning akasi boʻlib, ularning ikkalasi ham mashhur xattotlar edi.

U 1683-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Syzeton subfasciatus

**Syzeton subfasciatus** — Aderidae oilasining Syzeton urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.

## Manbalar
Muhammad Solih Isfahoniy

**Muhammad Solih Isfahoniy** Safaviylar davrida yashagan fors xattoti edi. U Abu Turob Isfahoniyning oʻgʻli va shogirdi boʻlgan. U Mir Imod uslubining izdoshi edi. Isfahondagi tarixiy binolardagi koʻplab yozuvlar, masalan Chehel Sotun saroyining ayvonidagi yozuv uning asarlaridandir.

U 1714-yil 3-aprelda vafot etgan.

## Manbalar
Ibn Shahrashub

**Zayniddin Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ali ibn Shahrashub** (Arab tili: زین الدین أبو جعفر محمد بن علي بن شهرآشوب; oddiygina **Ibn Shahrāshūb** (إبن شهرآشوب) nomi bilan tanilgan, baʼzan Rashiddin va Izz ad-Din taxalluslari bilan ham tanilgan; 1192-yilda vafot etgan) kelib chiqishi eronlik boʻlgan 12-asr shia musulmon olimi, mufassiri va huquqshunosi.

## Manbalar
Shayx Bastomiy masjidi

**Shayx Bastomiy masjidi** (; ) – masjid, maqbara va madrasadan iborat islomiy diniy majmua. Eronning Simnon ustoni Bastom shahri markazida joylashgan. XIV asrda qurib bitkazilgan bu majmua soʻfiy avliyo Abu Yazid al-Bastomiy nomi bilan atalgan. U, asosan, Boyazid Bastomiy nomi bilan tanilgan va shu yerda Muhammad ibn Jaʼfar as-Sodiq bilan birga dafn etilgan.

Masjid 1932-yil 6-yanvarda Eron milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan va Eronning Madaniy meros, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladi.

## Tarixi
Boyazid Bastomiy ziyoratgohi saljuqiylar davridan avvalroq qurilgan degan fikr mavjud, biroq binoda saqlanib qolgan eng qadimgi bitik qurilish sanasini hijriy 514-yil (milodiy 1120/1121) deb koʻrsatadi. Ilxoniylar hukmdori Mahmud Gʻozonxon davrida diniy majmua hijriy 699-yil (milodiy 1299/1300-yil)da taʼmirlangan. Uning vafotidan soʻng vorisi Uljaytu sharqiy kirish portali va yoʻlak, shuningdek, masjid hovlisi roʻparasiga bir ayvon qoʻshgan. Keyinchalik Temuriylar imperiyasi hukmdori Shohrux Mirzo diniy majmuaga bir madrasa biriktirgan.

## Meʼmorchiligi
Diniy majmuaga olib kiruvchi asosiy ayvon baland ravoqdan tashkil topgan boʻlib, uning yarim gumbazi muqarnas bilan ishlangan, devorlari fayans va sirlanmagan terrakota bilan qoplangan. Masjid binosi oʻyma ganch bezaklari bilan bezatilgan boʻlib, bu ishlar Mahmud Gʻozon davriga taalluqli. Masjid binosining ayrim meʼmoriy unsurlari, jumladan, 20 metr balandlikdagi minora saljuqiylar meʼmorchiligiga xos. Masjidda ikki shabiston ham bor, kattarogʻi erkaklar uchun, kichigirogʻi ayollar uchun moʻljallangan.

Boyazid Bastomiyning qabri majmuaning devorlaridan biriga bevosita tutash holda, hovlida joylashgan. U sodda inshoot boʻlib, dabdabali koʻrinishda emas. Ehtimol, qabr egasi boʻlgan avliyoning taqvosi va zohidligini aks ettirish uchun shunday qilingan.

Muhammad ibn Jaʼfar as-Sodiqning qabri diniy majmuaning janubiy tomonida joylashgan. Uning ustida konussimon gumbaz boʻlib, qabr gumbaz ostida joylashgan. Bu qabr baʼzan imomzoda deb ham ataladi.

## Yana qarang

* Eronda islom
* Eron masjidlari roʻyxati
* Erondagi imomzodalar ro‘yxati

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 

## Havolalar
Mir Imod Hasaniy

**Mir Imod** (tugʻilgan vaqtdagi ismi **Imod al-Mulk Qazviniy Hasaniy** (),&lrm; 1554 – 1615-yil 15-avgust) eng mashhur fors xattotlaridan biri. U Eronning Qazvin shahrida tugʻilgan. Nastaʼliq uslubi Mir Imod asarlarida oʻzining eng yuksak nafislik darajasiga yetgan, deb hisoblanadi. Bu asarlar nastaʼliq xattotligining eng nozik namunalaridan sanaladi va dunyodagi bir necha muzeylarda saqlanadi.

## Hayoti va taʼlimi
Mir Imod Qazvinda tugʻilgan va ilk taʼlimni ham shu yerda olgan. Mir Imodning oilasi Safaviylar saroyida kutubxonachi va hisobchi lavozimlarida ishlagan. U xattotlikni avval Iso Rangkar, soʻng Malik Deylamiydan oʻrgangan. Keyinchalik Mir Imod Tabrizga koʻchib, Muhammad Hussayn Tabriziydan tahsil olgan. Shundan soʻng u Usmonli Turkiyasi, Bagʻdod, Halab va Hijozga sayohat qilgan. U Semnonga qaytib, Shoh Abbosning kutubxonasida kotib boʻlib ishlagan, keyinroq esa Isfahon poytaxtidagi saroyida xizmat qilgan.

## Ali Rizo Abbosiy bilan raqobat
Shoh Abbos saroyida Mir Imod yagona xattot emas edi. Yana bir mashhur xattot – Ali Rizo Abbosiy Tabriziy ham shoh homiyligida boʻlgan. Ali Rizo Abbosiy ham Muhammad Husayn Tabriziyning (Mir Imod ustozining) shogirdi edi va keyinchalik Mir Imodning raqibiga aylangan.

## Vafoti
Keyinchalik Mir Imod islomning bir yoʻnalishi boʻlgan sunniylikda ayblangan, Safaviylar davrida bu yoʻnalishga toqat qilinmas edi va Shoh Abbos tomonidan bilvosita oʻlimga hukm qilingan. Bir kecha u hammomga ketayotganda Masʼud Beyk Mesgar Qazviniy tomonidan oʻldirilgan va bir necha kun davomida hech kim uning jasadini dafn etishga jurʼat qilmagan. Nihoyat, uning shogirdi Abu Turab Xattot Isfahoniy uni Maqsudbey masjidiga dafn qilgan. Mir Imod uchun maqbara qurishga ruxsat berilmagan.

## Asarlari va merosi
Qalam bilan chiroyli yozish haqida risola boʻlgan „Adab al-Masq“ Mir Imodga nisbat beriladi. Mir Imodning qizi Goharshod ham mohir xattot boʻlgan. Uning eri Mir Muhammad Ali hamda oʻgʻillari Mir Rashid, Mir Abdurazzoq va Mir Yahyo ham shunday edi. Mir Imodning oʻgʻli Mirzo Ibrohim ham xattot sifatida tanilgan. Mirzo Ibrohimning oʻgʻli Muhammad Amin ham shunday.

## Manbalar
Hubayshi Tiflisiy

**Hubayshi Tiflisiy** (; vafoti  yoki 1231) — 14-asr arab va fors tililari yozuvchisi. Saljuqiylar hukmronligi ostidagi Onadoʻlida yashab, bir qancha ilmiy asarlar yaratgan muallif edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Ahmad Gʻazzoliy

**Ahmad Gʻazzoliy** (; toʻliq ismi **Majd ad-Din Abu al-Fotuh Ahmad Gʻazzoliy**) — sunniy musulmon soʻfiy, yozuvchi, voiz hamda Bagʻdod nizomiyasi rahbari (taxminan 1061–1123 yoki 1126). U Islom tarixida asosan *Savāneḥ* kitobi orqali tanilgan. Kitobda muhabbat va muhabbatning maʼnosi haqidagi gʻoyalari yozilgan.

## Izohlar
Abu al-Futuh ar-Roziy

**Abu al-Futuh al-Husayn ibn Ali ibn Muhammad ibn Ahmad al-Xuzaiy ar-Roziy an-Nishopuriy** (), odatda **Abu al-Futuh ar-Roziy** () yoki **Abu al-Futuh Jamoliddin ar-Roziy an-Nishopuriy** () nomlari bilan tanilgan, shuningdek **Xuzo‘iy Nishopuriy** (hijriy 6-asr/milodiy12-asr) nomi bilan ham ma’lum bo‘lgan) — shia musulmon ilohiyotshunosi va muallifi edi. Kelib chiqishiga ko'ra nishopurlik u mashhur Xuzo’a qabilasidan bo‘lgan va Xurosoniy arab oilasidan edi. Abu al-Futuhning aytishicha, uning katta bobosi payg‘ambar Muhammadning sahobasi bo‘lgan *Nofi' ibn Budayl ibn Varqa' al-Xuzo‘iy* edi. Uning bobosi esa Rayga ko‘chib o‘tgan.

Eng mashhur asari *[[Ravd al-Jinon]]* (Qur’onga bag‘ishlangan fors tilidagi ilk tafsir) hisoblanadi. Yigirma jilddan iborat bu kitob imomiy shia yo‘nalishiga urg‘u berilgan, bizgacha yetib kelgan eng qadimgi forscha tafsirdir.

## Manbalar
Zahiriddin Nishopuriy

**Zahiriddin Nishopuriy** (vafoti ) — fors yozuvchisi va *[[Saljuqnoma]]* (“Saljuq [imperiyasi] kitobi”) asarining muallifi. U Saljuqiylar imperiyasi tarixi bo‘yicha muhim manba hisoblanadi. Nishopuriyning hayoti haqida ma’lumotlar kam. U avvalgi Saljuqiy sultonlar — Gʻiyosiddin Masʼud () va Arslon ibn Tug‘ril (h. 1153) ning murabbiyi bo‘lib xizmat qilgani aytiladi. *Saljuqnoma* hozir yo‘qolgan bo‘lsa-da, undan zamondosh fors tarixchisi Muhammad ibn Ali Ravandiy asosiy manba sifatida foydalangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Syzeton ater

**Syzeton ater** — Aderidae oilasining Syzeton urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.
## Manbalar
Syzeton

**Syzeton** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida 10 dan ortiq tur mavjud.

## Turlari
* *[[Syzeton arizonae]]* Gompel, 2022
* *[[Syzeton ater]]* (LeConte, 1875)
* *[[Syzeton belovi]]* Gompel, 2022
* *[[Syzeton fasciatus]]* (Melsheimer, 1846)
* *[[Syzeton floridanus]]* (Werner, 1990)
* *[[Syzeton gruberi]]* Gompel, 2022
* *[[Syzeton hubbardi]]* (Casey, 1895)
* *[[Syzeton nubifer]]* (LeConte, 1878)
* *[[Syzeton ouachitanus]]* (Werner, 1990)
* *[[Syzeton pallidus]]* (Werner, 1990)
* *[[Syzeton signatus]]* (Haldeman, 1848)
* *[[Syzeton subfasciatus]]* (LeConte, 1875)

## Manbalar

## Havolalar

*
Yahyo bin Ahmad Sirhindiy

**Yahyo bin Ahmad Sirhindiy** — *Tarixi Muborak Shohiy* asarini yozgan 15-asr hind musulmon tarixchisi. Bu asar Dehli sultonligining fors tilidagi yilnomasi hisoblanadi. Muborak Shoh hukmronligi davrida yozilgan ushbu asar Sayyidlar sulolasi haqida muhim axborot manbaidir.

## ''Tarixi Muborak Shohiy''

Yahyo Dehli sultonligi hukmdori Muborak Shoh (h. 1421–1434) saroyida mulozim bo‘lishni kutgan. Shu bois u *Tarixi Muborak Shohiy*ni yozib, sultonga taqdim etgan va shohona homiylikka erishishga umid qilgan.

Kitob Muhammad Gʻuriy (1149–1206) ning fathlaridan boshlanib, 1434-yilda to‘satdan yakunlanadi. Avvalroq bir qancha podshohlik yilnomachilari Dehli sultonligining 13–15-asrlar tarixini tasvirlovchi matnlar yozgan edi. Masalan, Minhoji Siroj o‘zining *[[Tabaqoti Nosiriy]]* asarida 1259-yilgacha bo‘lgan davrni yoritgan, Baroniy Ziyovuddin 1259–1356-yillarni qamrab olgan, Shamsi Siroj Afif esa 1356–1388-yillarni bayon qilgan. Yahyo bu xronologiyani 1434-yilgacha davom ettirdi.

1351-yilgacha bo‘lgan voqealar uchun Yahyo oldingi mualliflardan tanlab iqtiboslar keltirib, materialni xronologik tartibda joylashtirdi. 1351-yildan keyingi voqealar uchun esa ayrim ishonchli roviylar bayonlari bilan birga shaxsiy xotira va kuzatuvlarga tayandi. Uning asari mintaqaviy tarix bo‘lib, odatda harbiy va siyosiy voqealar bilan cheklanadi. Masalan, Alouddin Xalji (h. 1296–1316) ning iqtisodiy islohotlarini kiritmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Kashifi

**Kashifi** (shuningdek **Kaşifi** yoki **Kashefi** deb ham yoziladi;  yoki  – 15-asrda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasining shoiri. Kelib chiqishiga koʻra eronlik edi. Murod II (1421–1444) va Mehmed II () sultonlarining hayoti haqida fors tilida yozilgan epik sheʼr boʻlmish *[[Ḡazā-nāma-ye Rum]]*ni yozgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Şükrullah

**Şükrullah** — 15-asr usmoniy tarixchisi va diplomati. U eng dastlabki usmonli tarixchilaridan biri edi.

## Tarjimai holi

Şükrullah 1388-yilda tug‘ilgan, otasining ismi Şehâbeddin Ahmed bo‘lgan. 1409-yilda Usmoniylar xizmatiga kirgan. U Bursada qozilik (qozi) qilgan. 1449-yilda Şükrullah Sulton Murod II tomonidan Qora qoʻyunlilar davlatiga elchi sifatida yuborilgan. Aynan shu yerda, Jahonshoh hukmronligi davrida u O‘g‘uz turklari tarixiga qiziqa boshlagan.

## Asarlari

Ham tarixiy, ham diniy asarlar yozgan. 1460-yillarda fors tilida *[[Behcetü't-Tevârîh]] yoki Bahjut al-tâvarix* nomli mashhur umumjahon tarixini yozib, uni Mahmud posho Angelovicga taqdim etgan. Asaridan keyingi usmoniy tarixchilari foydalangan.

## Manbalar

## Manbalar
*
Ganascus

**Ganascus** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida kamida ikki tur mavjud.

## Turlari
* *[[Ganascus ptinoides]]* (Schwarz, 1878)
* *[[Ganascus ventricosus]]* (LeConte, 1875)

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Mulla Noziriy

**Mulla Noziriy** Kashmirda Sulton Sikandar (1378–1416, hukmronligi 1389–1413) davrida, soʻng Zayn-ul-Obidin (1423–1473) saroyida yashab ijod qilgan forsiyzabon shoir edi.

U bir necha yoʻqolib ketgan kitoblar yozgan, jumladan *[[Tarixi Kashmir]]*.

## Manbalar
Ganascus ptinoides

**Ganascus ptinoides** — Aderidae oilasining Ganascus urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Gompelia

**Gompelia** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ turlari Yevropa hududida uchraydi.
## Turlari
* *[[Gompelia flaveola]]* (Mulsant & Rey, 1866) 
* *[[Gompelia neglecta]]* (Jacquelin du Val, 1863) 
## Manbalar
Gymnoganascus

**Gymnoganascus** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida bitta tur mavjud. Bu tur Karib dengizi hududi, Markaziy Amerika va Shimoliy Amerika hududida uchraydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
*
Moltop MFY Moltop qishlog‘i

**Moltop** - qishloq nomiga qirq qabilasi tarkibidagi moltop urug‘i asos bo‘lgan. Ayrim mutaxassislar, moltop urug‘i nomining ilk shakli mullato’p bo’lgan degan fikrni bayon qilishgan. O’zbek xalqining shajara va shevalarini o’rgangan X.Doniyorov, “qirqlar 92 bovli o’zbek elatiga kiruvchi urug’ va qabilalar ichida ming va yuzdan keyingi uchunchi katta son bo’lib hisoblanadi. Qariyalar uni yuzning ukasi deb hisoblaydi.

Qirq avvalo 6 ta bo’lakka (uruqqa) bo’linadi. Bular: qoraqo’yli, qoracha, moltop, mulkush, chaprashli va chortkesar. Qirqning moltop bo’lagi ham G’allaorol tumanining Moltop qishlog’ida yashagan Sayfin boboning ma’lumotiga ko’ra 4 ga bo’linadi: boylar to’pi, kavush to’pi, oyuv (ayiq) to’pi va beklar to’pi”, deb yozgan. Mahalliy xalq orasida qishloq aholisi Jizzaxning Moltop qishlog’idan ko’chib kelgan degan taxmin bor. Aholisining etnik tarkibiga ko’ra qishloq nomlangan.
Elonus

**Elonus** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida 7 ta tur mavjud. Ular Shimoliy Amerika hududida uchraydi.

## Turlari
* *[[Elonus basalis]]* (LeConte, 1855)
* *[[Elonus chisosensis]]* Werner, 1993
* *[[Elonus excavatus]]* Werner, 1993
* *[[Elonus gruberi]]* Gompel, 2017
* *[[Elonus hesperus]]* Werner, 1990
* *[[Elonus nebulosus]]* (LeConte, 1875)
* *[[Elonus simplex]]* Werner, 1993

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 

## Havolalar

*
Cnopus

**Cnopus** — Aderidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida kamida 4 ta tur mavjud.

## Turlari
* *[[Cnopus impressus]]* (LeConte, 1875)
* *[[Cnopus kraxtepellenensis]]* Alekseev & Grzymala, 2015
* *[[Cnopus minor]]* (Baudi di Selve, 1877)
* *[[Cnopus nucleus]]* (Fall, 1901)

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

*
At-Tohir masjidi

**At-Tohir masjidi** (arabcha: *مسجد الظهير*), **At-Tohir jome masjidi** (arabcha: *مسجد الجامع الظهير*) nomi bilan ham tanilgan, Podomoro Golf View hududida joylashgan masjid majmuasi boʻlib, u Indoneziya G‘arbiy Yava provinsiyasidagi Depok hududida joylashgan.

## Tarixi
Bu masjid 2016-yilda Muhammamad Tohir oilasining, jumladan Erik Tohir va uning ukasi Garibaldi Tohirning topshirigʻi bilan qurilgan. Ularning maqsadi 2016-yil 1-noyabrda vafot etgan otasi Teddi orzularidan birini roʻyobga chiqarish edi. Masjid 2022-yilda Prezident Joko Widodo tomonidan ochib berilgan.

## Arxitekturasi
At-Tohir masjidi zamonaviy uslubni Yaqin Sharqona ohanglar bilan uygʻunlashtiradi. Uning katta va koʻzga tashlanadigan gumbazi masjidning asosiy diqqatga sazovor jihat boʻlib, maʼnaviyat ramz vazifasini bajaradigan baland minoralar bilan birga uygʻunlashgan. Masjid ichki qismi islomiy xattotlik bezaklari bilan bezatilgan. Qurilishda yuqori sifatli materiallar qoʻllanib, bu uning mustahkamligi bilan birga jozibali estetikasini ham taʼminlagan. Masjid hovlisi ham chiroyli bogʻ koʻrinishida loyihalashtirilgan boʻlib, bu tashrif buyuruvchilar uchun qulay muhit yaratadi.

## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Água Viva

**Água Viva** – 1980-yilda Rede Globo tomonidan ishlab chiqarilgan va namoyish etilgan Braziliya telenovellasi.

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar