Abdus Sobhan

**Mavlono Muhammad Abdus** (; 1936-yil 19-fevral — 2020-yil 14-fevral) — bangladeshlik siyosatchi. Bangladesh Jamoati Islomiy Markaziy ishchi qoʻmitasining aʼzosi edi. 1991– va 2001-yillardagi saylovlarda Pabna-5 saylov okrugidan ikki marta deputat etib saylangan. 1971-yilda Bangladesh ozodlik urushi paytida sodir etilgan urush jinoyatlari bilan aloqasi uchun sudga tortildi.

## Biografiyasi va taʼlimi
Abdus Sobhon 1936-yil 19-fevralda Pabna tumanining Sujanagar thanasidagi Mo‘minpara qishlog‘ida tug‘ilgan. Otasi Munshiy Nayim Uddin Ahmad islom olimi edi. 1965-yilda oilasi bilan Pabnadagi Gopalpur shahriga koʻchib oʻtib, u yerda doimiy yashadi. Ramchandrapur maktabiga oʻqishga kirdi.  Keyin Manixaat va Machpara boshlangʻich maktabida boshlangʻich taʼlimni tugatdi. 1941-yilda Ulat madrasasiga oʻqishga kirib, 1947-yilgacha oʻqishni tamomlagan. 1950-yilda *olimlik* sertifikatini oldi.  1952-yilda Sirajganj Alia madrasasida *fozil* ilmiy darajasini oldi. 1954-yilda shu madrasada imtiyozli ravishda *komil* ilmiy darajasini oldi va madrasa hay’atining birinchi sessiyasida 7-o‘rinni egalladi.

## Mehnat faoliyati

### Oʻqituvchilik
Fozil tahsilini tugatgach, *Pabna* Aliya madrasasiga ishga kiradi. Shundan soʻng Gopalchandra institutida, Arifpur Ulat katta madrasasida va Magura Baroriya Fozil madrasalarida dars bergan. O‘qituvchilik faoliyati 1952-yildan 1962-yilgacha 10 yil davom etgan.

### Siyosat
Abdus Sobhon talabalik davridanoq siyosatda faol ishtirok etgan. Sharqiy Pokiston Jamiyat Talaba Arabiyaning Pabna tumani kotibi edi. 1951-yilda „Jamoat-i Islomiy“ga qoʻshildi va vaqt oʻtishi bilan Pabna tumani amiri etib tayinlandi. Bangladesh Jamoati Islomiy Markaziy Majlis-e-Sho‘ro markaziy ishchi qo‘mitasi va ijroiya qo‘mitasi aʼzosi bo‘lgan. Shuningdek, partiyaning Nayeb-e-Amiri edi.
#### Parlament aʼzosi
1962-yilda va yana 1965-yilda Sharqiy Pokiston Taʼsis Assambleyasi aʼzosi etib saylangan va oxirgi muddatda muxolifat yetakchisining birinchi oʻrinbosari vazifasida ishlagan. 1991-yilda Pabna-5 saylov okrugidan „Jamoat“ deputatlar guruhi rahbari o‘rinbosari bo‘lib 47.31 foiz ovoz bilan deputatlikka saylangan. 2001-yilda o‘z saylov okrugida 56,78 foiz ovozni qo‘lga kiritib, 4-partiyaviy alyansdan nomzod sifatida yana deputat etib saylandi. 1996-yilda ayollarning bilim darajasini oshirish platformasida saylovoldi tashviqotini olib bordi.

## Hibsga olinishi va sud
Abdus Sobhan 2012-yil 20-sentabrda Dakkadan Pabnaga ketayotganida Bangabandhu ko‘prigi hududida hibsga olingan. Keyinchalik, 2003-yilda qoʻzgʻatilgan ish boʻyicha unga qarshi order bergan sudga qatnashish uchun Pabna shahriga olib ketildi.

Hibsga olinganidan bir kun oʻtib, 1971-yilda Bangladesh ozodlik urushi paytida sodir etilgan insoniyatga qarshi jinoyatlarda ayblanib, Dakkadagi Xalqaro Jinoyat Tribunaliga (Bangladesh) keldi. Xalqaro Jinoyatlar Tribunal-1 (ICT) 1971-yilda Abdus Sobhanga qarshi urush davridagi insoniyatga qarshi jinoyatlarda ayblangan to‘qqizta ayblovni ilgari surdi. Sobhan oʻziga qoʻyilgan ayblovlarni rad etib, Tinchlik qoʻmitasida Pokiston kuchlariga qarshi Mukti Bahini uchun vositachi boʻlib xizmat qilganini daʼvo qildi.

## Oʻlimi
Sobhan 2020-yil 14-fevralda Dakka tibbiyot kolleji kasalxonasida 83 yoshida vafot etdi. Ertasi kuni 15-fevralda Pabna Sadar Arifpur qabristoniga dafn qilindi.

## Manbalar