Sharqiy Osiyo tillari

**Sharqiy Osiyo tillari** 2001-yilda Stanley Starosta tomonidan taklif qilingan til oilasi (muqobil ravishda *makrofamily* yoki *superphylum*) guruhini tashkil qiluvchi tillar jamoasi. Bu taklif George van Driem tomonidan qabul qilingan.

## Tasniflar

### Dastlabki takliflar
Sharqiy Osiyo tillari oilasining turli xil tasniflari ishlab chiqilgan. Quyida bu oilaga kiruvchi tillarning dastlabki tasniflanishi keltirilgan:

* Avstroosiyo, Austronesian *, Kra-Dai, Tibet-Burman* : August Conrady (1916, 1922) va Kurt Wulff (1934, 1942) lar tomonidan taklif qilingan tasnif.
* *Avstroosiyo, Austronesian, Kra-Dai, Hmong-Mien* : Paul K. Benedict (1942), Robert Blust (1996), Ilia Peiros (1998) lar tomonidan taklif qilingan tasnif.
* *Avstriya-Osiyo, Avstroneziya, Kra-Dai, Tibet-Burman, Xmong-Mien* : Stanley Starosta (2001) tomonidan taklif qilingan tasnif.

Sharqiy Osiyo taklifining prekursorlari:

* *Avstriya-Tai* (Kra-Dai va Avstroneziya): Gustave Shlegel (1901, 1902), Weera Ostapirat (2005)
* *Avstriya* (Avstroosiyo va Avstroneziya): Wilhelm Schmidt (1906) va Lawrence Reid (1994, 2005) tomonidan taklif qilingan tasnif.

### Starosta (2005)

Stanley Starostaning (2005) Sharqiy Osiyo til oilalari taklifi **Sharqiy Osiyo** *superphylum*ini shakllantirish uchun Avstroosiyo va Hmong-Miendan iborat „Yangzian“ filialini oʻz ichiga oladi. Biroq, Starosta oʻzi taklif qilgan Yangzianni avstroneziya tili emas, balki Xitoy-Tibet tillari bilan toʻgʻridan-toʻgʻri qardosh deb hisoblaydi, bu Xitoy-Tibet-Yangzianning qardoshi sifatida Xitoy-Tibet tillari bilan uzoqroq bogʻliq. Uning xulosasiga koʻra, proto-Sharqiy Osiyo eramizdan avvalgi 6500—6000-yillarda Shimoliy Xitoy tekisligidagi (xususan Han daryosi, Wei daryosi va markaziy Sariq daryosi hududlari) Peiligang madaniyati va Cishan madaniyati dehqon jamoalari tomonidan soʻzlashilgan til hisoblanadi.

* **Sharqiy Osiyo**
** **avstroneziya**
*** (turli xil Formosan filiallari)
*** Ekstra-Formosan
**** **Tai-Kaday**
**** **Malayo-Polineziya**
** Xitoy-Tibet-Yangzian
*** **[[Xitoy-tibet tillari|Xitoy-Tibet]]**
*** Yangzian
**** **avstroasiatik**
**** **Hmong-Mien**

Starosta (2005) quyidagi Proto-Sharqiy Osiyo morfologik affikslarini taklif qiladi, ular Proto-Tibet-Burman va Proto- Austroneziya tillarida, shuningdek, Nikobarik kabi baʼzi morfologik konservativ avstroasiatik tarmoqlarda uchraydi.

* *m (V) — „V-ing agenti“
* *-Vn „V-ing bemori“
* *sV- „V-ing asbobi“
* * n (V) — „mukammal“

### van Driem (2012)
Sharqiy Osiyo til oilasining quyidagi daraxti (makrofamily) George van Driem tomonidan 2012-yilda Benaras Hindu universitetida oʻtkazilgan 18-Himoloy tillari simpoziumida taklif qilingan.

* **Sharqiy Osiyo**
** **Avstriya-Tai**
*** **Kradai**
*** **avstroneziya**
** **avstroasiatik**
** Himoloy-Yangtzean
*** **Trans-Himoloy**
**** Xitoy-Bodic
**** Burmo-Qianjic
**** Brahmaputran
**** Gongduk va boshqalar.
**** Kiranti va boshqalar.
*** Yantzean
**** **Hmong-Mien**

Van Driemning soʻzlariga koʻra, Sharqiy Osiyo tillari uchun lingvistik dalillar Y-DNK Haplogroup O dan olingan genetik dalillarga mos keladi. (Qoʻshimcha maʼlumot: Ota tili gipotezasi)

### Larish (2006, 2017)
Michael D. Larishning fikricha, Janubi-Sharqiy va Sharqiy Osiyo tillari bir proto-tildan (u „proto-osiyo“ deb ataydi) kelib chiqqan. Yapon tili koreys tili bilan birga proto-osiyo oilasining bir tarmogʻi sifatida guruhlangan. Boshqa tarmoq avstroneziya, avstroasiatik, kra-dai, Hmong-mien va xitoy-tibet tillaridan iborat.

* **Sharqiy Osiyo**
** **Yapon-Koreys**
*** **[[Yapon-ryukyuan tillari|yaponcha]]**
*** **[[koreyscha]]**
** **Avstriya-Osiyo**
*** **[[Avstronez tillari|avstroneziya]]**
*** **avstroasiatik**
*** **Kra-Dai**
*** **Hmong-Mien**
*** **[[Xitoy-tibet tillari|Xitoy-Tibet]]**

## Lugʻatni taqqoslash
Quyida Sharqiy Osiyodagi barcha 5 til oilasining proto-tillari uchun asosiy lugʻat elementlarini taqqoslash keltirilgan.; Manbalar

* Proto-Tibet- Burman: Matisoff (2015)
* Proto-Hmong-Mien : Ratliff (2010)
* Proto-Avstroosiyo : Sidvell va Rau (2015)
* Proto- Astroneziya: Blust & Trussel (2020)
* Proto-Tai : Pittayaporn (2009)
* Proto-Hlai : Norquest (2007)
* Proto-Kra : Ostapirat (2000)

## Tarqatishlar

## Yana qarang

* Ota tili gipotezasi
* Janubi-Sharqiy Osiyo tillari uchun tasnif sxemalari
** Xitoy-Avstroneziya tillari
** avstriya tillari
** Avstriya-Tay tillari
* Materik Janubi-Sharqiy Osiyo lingvistik hududi
* Gaplogrup O (Y-DNK)
* Sharqiy Osiyo tillari
* Janubi-Sharqiy Osiyo tillari
* Xitoy tillari

## Manbalar

## Havolalar

* George van Driem tomonidan Sharqiy Osiyo tillari boʻyicha maqolalar