Sidi Shibl al-Asvad masjidi

**Sidi Shibl al-Asvad masjidi** () – Misrning Monufiya muhofazasidagi Shuhada shahrida joylashgan masjid va maqbara. Masjidga Muhammad ibn al-Fadl shayxning nomi berilgan, u mahalliy aholi orasida Sidi Shibl nomi bilan tanilgan tobein boʻlgan. Har yili masjidda Sidi Shiblning mavlud bayrami nishonlanadi, bu uning Vizantiya imperiyasi qoʻshinlari tomonidan shahid qilinishini yodga olish maqsadida oʻtkaziladi.

## Tarixi
Masjid XVI asr oxiri – XVII asr boshida Sidi Shiblning maqbarasi va ziyoratgohi ustida qurilgan. Sidi Shiblning haqiqiy ismi Muhammad ibn al-Fadl boʻlib, u Abbos ibn Abdulmuttalibning nabirasi hisoblanadi. Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, uning bu yerda dafn qilinganligi soʻroq ostida, Mamluk davri olimi Ibn Hajar al-Asqaloniy al-Fadl ibn al-Abbosning faqat bir qizi boʻlganini, oʻgʻli yoʻqligini yozgan. Ibn Abdulbarr ham al-Abbosning al-Fadldan Muhammad ismli nabirasi boʻlmaganini taʼkidlaydi. Shunga qaramay, mahalliy aholining soʻzlariga koʻra, 1510-yilda maqbara muqaddas hisoblangan va masjid qurilishidan oldin ham bu joy hurmat qilingan. Baʼzi manbalarga koʻra, masjid Fotimiylar davrida qurilgan.

Masjid Monufiya muhofazasi hukmdori Hassanbey tomonidan 1846-yilda qayta qurilgan. Hozirgi bino esa 1925-yilda tiklangan. 1927-yilda masjid qayta ochilganida Misr hukmdori Fuad I ochilish marosimida ishtirok etgan. Soʻnggi taʼmirlash ishlari 2020-yillarda amalga oshirilgan va masjid 2023-yilda keng koʻlamli taʼmirdan soʻng qayta ochilgan.

## Meʼmorchiligi
Masjidning qurilish rejasi ikki kvadratdan iborat, ulardan biri masjidning ochiq hovlisini oʻz ichiga oladi. Ikkinchi kvadrat asosiy masjid binosini oʻz ichiga oladi, bu yerda qibla devori va qibla yoʻnalishini koʻrsatadigan koʻrsatkich mavjud. Qibla devorining orqasida Sidi Shibl maqbarasiga olib boruvchi kirish eshigi joylashgan. Masjidda 2 ta katta minora mavjud boʻlib, ular Yangi Mamluk meʼmorchiligi uslubida qurilgan. Bugungi kunda faqat 1 ta gumbaz saqlanib qolgan, ilgari masjid tarkibida boshqa avliyo shayxlar maqbaralarini ham qoplab turadigan bir nechta gumbazlar ham boʻlgan.

## Maqbaralar
Sidi Shibl maqbarasidan tashqari, masjidning bir xonasida Sidi Shiblning qarindoshi deb hisoblaniladigan Sab’a Banat nomi deb ataladigan 7 ayol avliyo dafn qilingan. Sidi Shibl maqbarasining yonida 2 musulmon olimi Sayyid Ahmad al-Misri va Sayyid Abdulloh al-Vazir al-Xalifa dafn qilingan. Shuningdek, Vizantiya bilan janglarda shahid boʻlgan kamida 40 nafar boshqa sahobalar ham masjid maydonida dafn qilinganligi aytiladi.

## Ahamiyati
Har yili dekabr oyida Sidi Shibl al-Asvad maqbarasida mavlud marosimi oʻtkaziladi. Bu marosim, shuningdek, Vizantiya istilosiga qarshi kurashda shahid boʻlgan boshqa shayxlar va qahramonlarni yodga olish uchun ham amalga oshiriladi. Mart oyida ham yana bir marosim boʻlib oʻtadi, ammo eng yirik marosim sentyabr oyining ikkinchi yarmida boʻlib oʻtadi.

Mahalliy afsonaga koʻra, bir vaqtlar bir giyohvand moddalar sotuvchi kishi politsiyadan qochib, ziyoratgoh ichiga yashiringanida u Sidi Shibldan rahm va himoya soʻragan. Shayx unga himoya berishni qabul qilgan va politsiya ziyoratgohga kirganida, ular sotuvchining barcha mol-mulkini tortib olgan, ammo birdan koʻplab ilonlar paydo boʻlgan va politsiya uni tashlab ketgan.

## Yana qarang
* Misrdagi masjidlar roʻyxati
* Misrda islom

## Manbalar

## Havolalar