Karl Albiker

**Karl Albiker** (ur. *Karl Albiker*, b. 1878-yil 16-sentabr) Uhlingen — 1961-yil 26-fevral Ettlingen — nemis haykaltaroshi, grafik rassomi va oʻqituvchisi.

## Mukofotlar
K. Albiker badiiy taʼlimni Karlsrue Tasviriy sanʼat akademiyasida boshlagan, u yerda ekspressionist rassom Karl Xofer bilan tanishgan va doʻstlashgan. Keyin 1899—1900-yillarda Parijdagi Julian akademiyasida, keyinroq Antuan Bourdelle studiyasida tahsil oldi. Parijda shuningdek, nemis haykaltaroshi K. Albikerning ijodiga taʼsir qilgan Auguste Rodin bilan ham uchrashdi.

Germaniyaga qaytgach, haykaltarosh Myunxenda (1902-1903) yashaydi, keyin ish safari bilan sayohatga chiqadi va bir muddat Rimda (1903-1905) yashaydi. 1905-yilda u qaytib keladi va Etlingenda haykaltaroshlik ustaxonasini ochadi. 1910-yilda Albiker Florensiyaga sayohat qilish imkonini beruvchi *Prix Villa Romana mukofotini* oladi.

1919-yilda K. Albiker Drezdendagi Oliy sanʼat maktabining professori boʻldi. U sanʼat sohasida eng obroʻli va isteʼdodli ustozlardan hisoblangan. 1927-yilda u Baden Secession harakatini tashkil etishda, shuningdek, Yangi Myunxen boʻlinishida ishtirok etdi .

Germaniyada milliy sotsialistlarning hokimiyatga kelishi bilan K. Albiker (boshqa mashhur nemis haykaltaroshlari - Richard Scheibe, Josef Wakerle kabi) — maʼmuriy va jamoat binolari uchun monumental haykallar yaratish, bir qator meʼmoriy loyihalarni amalga oshirishda ishtirok etadi. U Berlin Olimpiadasi oldidan Berlin sport forumini („Reichssportfeld“) qayta qurish ustida ishlagan (bosh meʼmor Verner Mart bilan birgalikda). 1930-yillarda K. Albiker nemis sanʼati tanlovining hakamlar hay’ati aʼzosi edi.

Ikkinchi jahon urushi paytida Berlindagi haykaltaroshning uyi va ustaxonasi portlash paytida vayron qilingan. 1947-yilda u oʻz vataniga, Badenga qaytib keldi. Bu yerda u *Karl Albiker jamgʻarmasini yaratadi,* buning natijasida haykaltaroshning shaxsiy kolleksiyasidan koʻplab sanʼat asarlari Etingen shahri muzeyiga topshirildi.

## Mukofotlar

* 1910-yil: Villa-Rim mukofoti
* 1925-yil: Karlsrue texnologiya universitetining faxriy doktori
* 1953-yil: Xans Toma mukofoti
* 1957-yil: Germaniyaning xizmatlari uchun ordeni qoʻmondoni
## Tanlangan asarlar
* 1912-yil: *Shikoyat (Die Klage)* (bronza, H. 137 sm), Xagen, Karl Ernst Osthaus muzeyi
* 1926-yil: *Yiqilgan askar (Gefallener Soldat)*, Monumental haykal, Greitz
* 1936-yil? *Pallas Afina*, Heidelberg, Ruprecht-Karls universiteti
* 1929-31-yil: *Hygeia*, Drezden, Germaniya gigiena muzeyi
* 1935-37-yil: *Disko otuvchi (Der Diskuswerfe)r*, Berlin, Olimpiya bogʻi
* 1935-37-yil: Estafeta yuguruvchisi *(Die Staffelläuferin)*, Berlin, Olimpiya bogʻi
* 1938-yil: *Fliegender Genius*, Drezden, sobiq harbiy aviatsiya oʻymakorligi frizining haykali

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Beate Eckstein: *Im öffentlichen Austrag: Architektur- und Denkmalsplastik der 1920er bis 1950er Jahre im Werk von Karl Albiker, Richard Scheibe va Josef Wackerle*, Schriften zur Kunstgeschichte, Bd. 10, Gamburg, 2005, ISBN 3-8300-1862-2
* Sigrid Valter: Karl Albiker 1878-1961. Plastik, Zayxnungen. Katalog zur Ausstellung vom 9. 1996 yil-5-noyabr. Yanvar 1997 im Georgenbau des Dresdner Schlosses. Neuer Sächsischer Kunstverein e. V., Deutsches Gigiena-muzeyi, Drezden 1996 yil
* Sigrid Valter: *Eine Gottin für den „Tempel der Gesundheit“.* *Die Plastik „Hygiena“ von Karl Albiker im Deutschen Hygiene-Museum, Deutsches Hygiene-Museum, DZA Verlag für Kultur und Wissenschaft GmbH, 1996 yil*

Fayl:Dem lebendigen Geist (cropped).jpg|*O'tirgan Minerva (1931)*, Geydelberg
Fayl:Universitaet Karlsruhe Fridericiana.jpg|*Fridericiana*, Karlsrue
Fayl:Staffettenlaufer (3) - geo.hlipp.de - 1794.jpg|*Estafetachilar*, Berlin
Fayl:Christus Portal der Christuskirche in Mannheim.jpg|Masih cherkovining fasadi, Mannheim