Indoneziyaning FIFA U-20 Jahon chempionati 2023 mezbonligidan olib tashlanishi

**Indoneziyaning [[FIFA U-20 Jahon chempionati 2023]] mezbonligidan olib tashlanishi** 2023-yil mart oyida, FIFA, jahon futbol assotsiatsiyalari tashkiloti Indoneziyani 2023 FIFA U-20 Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqidan mahrum qilishga qaror qilganda, bu voqea siyosiy mojaroga aylangan edi. FIFA U-20 Jahon chempionati 2023, 2023-yilning may oyida boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan yoshlar futbol turniri. Qaror Indoneziyaning Isroilning turnirda ishtirok etishiga qarshiligidan kelib chiqqan „hozirgi sharoitlar“ tufayli, Indoneziyaning Falastin tarafdori pozitsiyasi va Isroil bilan diplomatik aloqalar yoʻqligi sababli qabul qilindi. FIFA, shuningdek, Indoneziya futbol assotsiatsiyasiga mezbon davlat sifatidagi majburiyatlarini bajarmagani va buzgani uchun moliyaviy sanktsiya qoʻlladi. Ushbu qaror oʻz mamlakatining sportga boʻlgan ishtiyoqi va salohiyatini namoyish etishga umid qilgan koʻplab indoneziyalik futbol yoshlari va muxlislari va oʻyinchilari tomonidan hafsalasi pir qildi va gʻazablandi.

## Fon
Indoneziya 2019-yil oktabr oyida Braziliya, Peru hamda Myanma va Tailandning qo‘shma arizasini ortda qoldirib, 2023-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqini qo‘lga kiritdi. Bu Indoneziya 1997-yilda Malayziyadan keyin Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari ichida birinchi marta FIFA turniriga mezbonlik qilishi va Janubi-Sharqiy Osiyo U-20 Jahon chempionatiga ikkinchi marta mezbonlik qilishi edi. Musobaqa dastlab 2021-yilning 20-mayidan 12-iyuniga qadar oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi, ammo COVID-19 pandemiyasi tufayli 2023-yilning mayiga koʻchirildi.

Indoneziya turnir uchun oltita viloyat boʻylab oltita maydondan foydalanishni rejalashtirgan, xususan: Gianyar Regency shahridagi Kapten I Wayan Dipta stadioni; Jakartadagi Gelora Bung Karno stadioni; Bandungdagi Jalak Xarupat stadioni; Surabayadagi Gelora Bung Tomo stadioni; Palembangdagi Gelora Sriwijaya stadioni; Surakartadagi „Manahan“ stadioni. Stadionlar dastlab 2020-yil dekabriga qadar qurib bitkazilishi rejalashtirilgan edi, biroq COVID-19 pandemiyasi tufayli kechiktirildi.

## Munozara
Isroilning turnirdagi ishtiroki boʻyicha bahslar Isroil 2022-yilgi UEFA 19 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida oʻz guruhida ikkinchi oʻrinni egallaganidan soʻng, UEFA, Yevropa futbol konfederatsiyasining besh vakilidan biri boʻlganida paydo boʻldi. Dunyodagi eng koʻp musulmon aholisiga ega boʻlgan va Isroil bilan rasmiy diplomatik aloqalarga ega boʻlmagan Indoneziya Falastin mustaqilligi tarafdori boʻlib, Isroilning mintaqadagi siyosati va harakatlarini tez-tez tanqid qilib keladi. Bu masala Indoneziyadagi turli mahalliy rasmiylar va guruhlarning noroziliklari va bayonotlariga sabab boʻldi, ular Isroilni turnirga kelishdan taqiqlash yoki Indoneziyani mezbon sifatida tark etishni talab qildi. Ulardan baʼzilari Indoneziya konstitutsiyasidan iqtibos keltirishdi, unda „mustaqillik barcha xalqlarning haqiqiy huquqidir va shuning uchun insoniylik va adolatga toʻgʻri kelmaydigan begona bosqinchilikning har qanday shakli yer yuzidan yoʻq qilinishi kerak“.

## FIFA sanktsiyalari
Indoneziya 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqidan mahrum boʻlganidan soʻ'ng, FIFA Indoneziya futbol assotsiatsiyasi (PSSI) uchun FIFA Forward rivojlantirish jamgʻarmalaridan foydalanishga vaqtinchalik cheklov qoʻydi. FIFA Forward har bir aʼzo assotsiatsiya va konfederatsiyada futbolni rivojlantirish boʻyicha loyihalarni moliyaviy va texnik jihatdan qoʻllab-quvvatlaydigan dasturi hisoblanadi. FIFA Indoneziyaning futbolni yaxshilash rejasini baholagandan soʻng sanksiyalarni qayta koʻrib chiqishini aytdi.

Indoneziya futbol federatsiyasi rahbari Erik Tohir sanksiya PSSIning operatsion ehtiyojlariga taʼsir qilishini aytdi va prezident Joko Vidodoning sportni oʻzgartirish, jumladan 20 dan ortiq stadionlarni taʼmirlash boʻyicha koʻrsatmasini takrorladi. U, shuningdek, Indoneziya jahon futbolidan chetlatilgandek qattiqroq jazodan qochishi mumkinligini va bu qizil kartochkadan koʻra sariq kartochkaga oʻxshashligini aytdi.

20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi jahon chempionatining bekor qilinishi Indoneziyada muxlislar va futbolchilarning gʻazabi va umidsizliklarini keltirib chiqardi. Bali gubernatori Isroil jamoasini qabul qilishdan bosh tortgani uchun Indoneziya futbol federatsiyasi qurʻa tashlash marosimini bekor qilganidan keyin FIFA shunday qarorga keldi. Mart oyida Jakartada namoyishchilar Indoneziya va Falastin bayroqlarini ko‘tarib, Isroilning musoboqada ishtirok etishiga yo‘l qo‘ymaslikni talab qilib yurishgan.

## Isroilning ishtirokiga qarshi
Indoneziyada bir qancha siyosiy guruhlar va shaxslar Isroilning 2023-yilning 20-mayidan 11-iyuniga qadar Indoneziyada oʻtkazilishi rejalashtirilgan FIFA U-20 Jahon chempionatida ishtirok etishiga qarshiligini bildirdi. 270 milliondan ortiq aholisi musulmon boʻlgan Indoneziya Isroil bilan rasmiy diplomatik aloqalarga ega emas va falastinliklarning ishini qoʻllab-quvvatlashini bildirdi.

### Bali gubernatori talabi
Qarshilikning asosiy manbalaridan biri musobaqaga mezbon olti provinsiyadan biri — Balining gubernatori Vayan Kosterdan keldi. Koster 2023-yil mart oyi boshida Indoneziya sport vazirligiga maktub yo‘llab, Isroilga Balidagi musobaqalarni taqiqlashni so‘radi. U oʻz eʼtiroziga sabab sifatida Falastindagi „insonparvarlik fojiasi“ va Isroil tomonidan „inson huquqlarining buzilishi“ni ko‘rsatdi. Koster, shuningdek, Bali provinsiyasi hukumati Isroil jamoasiga Balida oʻynashga ruxsat berishdan bosh tortganligini aytdi. Uning maktubi Indoneziya hukumati uchun o‘ziga xos inqirozni keltirib chiqardi, chunki FIFA 29-mart kuni Balida boʻlib oʻtishi kerak boʻlgan turnirga qur‘a tashlash marosimini keyinga qoldirdi.

### Jamoatchilik noroziliklari
Kosterning iltimosini 20 va 29-mart kunlari Indoneziya poytaxti Jakartada norozilik namoyishlari uyushtirgan ayrim konservativ musulmon guruhlari va faollari qo‘llab-quvvatladi. Ular hukumatdan Isroilning turnirda ishtirok etishiga to‘sqinlik qilishni talab qilib, ko‘tarib shiorlar ko‘targan. Shuningdek, ular FIFAni Isroilga birinchi marta saralash imkoniyatini berishda noxolislik va adolatsizlikda aybladilar. Ayrim namoyishchilar Isroil bayroqlari va Isroil Bosh vaziri Naftali Bennettning suratlarini ham yoqib yuborildi.

### Hukumatning javobi
Indoneziya prezidenti Joko Vidodo 28-mart kuni xalqqa murojaat qilib, Indoneziya falastinliklarni qo‘llab-quvvatlashini yana bir bor taʼkidladi, biroq mamlakat FIFA qoidalariga rioya qilish majburiyatini ham taʼkidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Indoneziya musobaqani o‘tkazish uchun uzoq tanlov jarayonidan o‘tgan va bu Indoneziya xalqi uchun sharafdir. Shuningdek, u indoneziyaliklarni sport mahoratini hurmat qilishga va siyosatni sportga aralashtirmaslikka chaqirdi. Biroq uning murojaati FIFAni 29-mart kuni Indoneziyani „hozirgi vaziyat“ tufayli turnir mezboni sifatida olib chiqqanini eʼlon qilganini ishontira olmadi. FIFA, shuningdek, Indoneziya futbol assotsiatsiyasiga (PSSI) qarshi sanksiyalar joriy etilishi mumkinligini aytdi.

Isroilning turnirda ishtirok etishiga qarshi chiqqan gubernatorlar:

## Yana qarang

* Sportda Isroilni boykot qilish

## Manbalar