open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bibi Maryamning Arapet ikonasi

**Bibi Maryamning Arapet ikonasi** pravoslavlikda hurmatga sazovor boʻlgan Xudo onasining ikonasidir. Uning kelib chiqishi qadimiy. U haqida ishonchli maʼlumotlar saqlanib qolmagan. Baʼzi afsonalarda uning paydo boʻlishi Hindistonda (I asr) havoriy Tomasning vaʼzi bilan bogʻliq, boshqalari esa 301 yoki 322-yillarga ishora qiladi.

U 18-asr boshlarida Bibi Maryamning moʻjizaviy piktogrammalarining oʻyilgan toʻplamida mavjud, ammo agiolog Sergius (Spasskiy) Arapet ikonasini nishonlash yunon va rus oynomalarida, shu jumladan, 19-asr rus cherkovining rasmiy kalendarlarida koʻrsatilmaganligini taʼkidlaydi. Zamonaviy taqvimlarda Arapet ikonasini nishonlash 6-sentabr ostida joylashgan.

Ikonografiyaga koʻra, Arapet ikonasi Xodegetriya turiga tegishli. Bola Masih onasining chap qoʻlida, u qizil kiyim kiygan, tanasining yuqori qismi va ikkala oyogʻi yalangʻoch. Bir qator roʻyxatlarda Isoning oʻng qoʻlida oʻram bor. Bibi Maryamning maforiysida anʼanaviy yulduzlar oʻrniga farishtalarning yuzlari joylashtirilgan.

## Havolalar

* Arapetskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2001. — T. III : „Anfimiy — Afanasiy“. — S. 173—174. — 752 s. — 40 000 ekz. — .
* *Poselyanin Ye.* Skazaniya o chudotvornix ikonax Bogomateri. Sentabr. Arxivnaya kopiya ot 3-oktabrya 2009 na Wayback Machine // Bogomater. Opisanie Yeyo zemnoy jizni i chudotvornix ikon. — M: Pravoslavniy jurnal „Otdix xristianina“, 2002.
Togʻli Motamsaro

**Motamsaro togʻli** — Ulugʻ Vatan urushi yillarida halok boʻlgan vatandoshlar uchun yodgorlik.

Ulugʻ Vatan urushi yillarida Kyondelen aholi punkti 1942-yil oktabr oyida fashist qoʻshinlari tomonidan bosib olingan va 1943-yil boshida ozod qilinadi. Yodgorlik urushda jon fido qilgan vatandoshlar xotirasiga oʻrnatilgan.

Jang maydonlarida halok boʻlgan kyondelenliklarning xotirasini abadiylashtirish tashabbusi Kyondelen qishlogʻi aholisidan chiqqan.

Yodgorlik muallifi haykaltarosh Hamzat Krimshamxalov (1917-1985), meʼmori Muxarbi Karkaev.

## Manbalar
Koʻk Mustang

**Koʻk Mustang** () — haykaltarosh Luis Ximenesning asarlaridan biri, mahalliy aholiga **"Blutsifer"** () nomi bilan maʼlum.

U 2008-yil 11-fevralda Denver xalqaro aeroportida oʻrnatilgan monolit shisha tolali, yorqin koʻk mustang boʻlib, tunda qizil koʻzlari porlab turadigan haykal.

## Tarixi
Koʻk Mustang birinchilardan biri boʻlib, 1993-yilda Denver xalqaro aeroportida oʻrnatish uchun jamoat badiiy komissiyasiga taqdim etilgan. Sakkiz funtlik haykal Oklaxoma universitetida namoyish etilgan.

Aeroportda oʻrnatilgan metall armatura bilan shisha tolali shishaning haqiqiy ishi balandligi 9,8 m va ogʻirligi 4,1 tonnani tashkil qiladi. U *Peña bulvarining* ajratuvchi chizigʻida joylashgan.

Ximenesning bu asari ham shuhrat qozonadi, chunki u yaratilayotgan haykalning bir qismi oʻz ustaxonasida rassomning ustiga tushganida oʻz muallifini oʻldirgan. Ximenesning oʻlimidan soʻng, yodgorlik uning yordamchilari tomonidan, oila aʼzolari va professional avtomashina rassomlari *Kamillo Nunes* va *Richard LaVato ishtirokida qurib bitkazildi*.

Aeroportda oʻrnatilgan qizil koʻzli koʻk mustangning monumental haykali shahar aholisi uchun dahshatli koʻrinadi, shuning uchun u Blutsifer laqabini oladi. 2009-yilda Denverlik koʻchmas mulkni ishlab chiqaruvchi *Reychel Xultin* ushbu asarga qarshi Facebook sahifasini ochganida ommaviy axborot vositalarining eʼtiborini tortadi.

## Manbalar


## Havolalar
* Искусство, которое убивает
Bibi Maryamning Armati ikonasi

**Bibi Maryamning Armati ikonasi** (*Amarta*) pravoslavlikda Bibi Maryamning muqaddas ikonasidir.

Ikonaning kelib chiqishi Konstantinopol hududi bilan bogʻliq boʻlib, u oʻz nomini imperator Basiliskning jiyani, harbiy usta Armatiusdan olgan ( („Armatisda“). U yerda bu ikona kelgan cherkov bor edi. Koʻpincha Armati ikonasi, nomlarning oʻxshashligi tufayli, Qora dengizdagi Amastrian monastiridan kelib chiqqan Xudo onasining Amastrian ikonasi bilan adashtiriladi. Armati ikonasining moʻjizalari haqida afsonalar yoʻq.

Ikona Hodegetria ikonkali rasm turiga oid. Ikonografiyaning oʻziga xos xususiyati shundaki, Chaqaloq Bibi Maryamdan yarim oʻgirilib turadi. Bokira Maryam uni quchoqlab turibdi va Iso uni oʻng qoʻli bilan quchoqlab olgan. Chaqaloq va onaning yuzlari bir-biriga bosilgan rasm mavjud.

Rossiyada XVIII-XIX asrlarda ikona gravyuralar va Bibi Maryamning hurmatli tasvirlari bilan maʼnaviy varaqalar shaklida keng tarqaldi. Koʻpincha „Amartilik“ degan imzo ham bor edi.

Belgi Julian kalendariga koʻra 21-iyul va 17-avgust kunlari nishonlanadi. 17-avgustni nishonlash ikonoklastlar ustidan qozonilgan gʻalaba sharafiga belgilangani haqidagi qarash faqat 19-asrdan beri maʼlum.

## Havolalar

* Armatiyskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2001. — T. III: „Anfimiy — Afanasiy“. — S. 285. — 752 s. — 40 000 ekz. — .
* Ye. Poselyanin. Bogomater. Opisanie Yeyo zemnoy jizni i chudotvornix ikon. Arxivnaya kopiya ot 5-maya 2015 na Wayback Machine.
Sidon sarkofagi

**Sidon sarkofagi ―** antik davrning eng mashhur sarkofagilaridan biri boʻlib, 1887-yilda Sidon nekropolida yana uchtasi bilan topilgan va keyinchalik Istanbul arxeologiya muzeyiga koʻchirilgan.

Uzoq vaqt davomida sarkofag miloddan avvalgi 311-yilda Penteliya marmaridan yasalgan deb hisoblangan. Iskandar Zulqarnayn shoh qilib qoʻygan bogʻbon Abdalonimni dafn qilish uchun. Karl Shefold releflarning uslubini Lisippiydan avval, yaʼni bu sana uchun juda eski deb hisoblaydi, shuning uchun sarkofagning tegishliligi hozirda ilmiy jamoatchilikda juda bahsli.

Sarkofagning bir tomonida Issus jangi (ehtimol, Aleksandr mozaikasi bilan bir xil manbadan), ikkinchisida — ov sahnalari, ehtimol Iskandar va Sidon shohi ishtirokida tasvirlangan.

## Yana qarang
* Iskandarning mozaikasi
* Mashhur qadimiy sarkofagilar

## Adabiyotlar
* Volkmar von Graeve: Der Alexandersarkophag und seine Werkstatt. Berlin 1970.
* Richard Neudecker: Alexandersarkophag. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 1, Metzler, Stuttgart 1996, ISBN 3-476-01471-1, Sp. 462.
* Alexander Demandt: Alexander der Große. Leben und Legende. C. H. Beck, München 2009, ISBN 978-3-406-59085-6, S. 152-153.
## Havolalar
*  На Викискладе есть медиафайлы по теме Сидонский саркофаг
Choʻkkalagan bola

**Choʻkkalagan bola** — Rossiyada Mikelanjelo Buonarrotining yagona haykali. Sankt-Peterburgdagi Davlat Ermitaj muzeyida doimiy ekspozitsiyasi. 1530-1534-yillarda marmardan yasalgan, balandligi — 54 santimetrli haykal.

Bir manbaga koʻra, haykal Florensiyadagi San-Lorenso cherkovidagi Medichi kapellasini bezash uchun yaratilgan. Cherkov qurilishi tugallanmagan holda qoldi. Kapellaning ichki qismida, Lorenzo Medichining qabr toshiga Mikelanjelo gulchambarlar, zirhlar va toʻrtta kichik „choʻkkalagan bolalar“ haykallarini qoʻyishni rejalashtirgan. Shunga oʻxshash haykalchani Londondagi Britaniya muzeyi kollektsiyasidan olingan tayyorgarlik rasmida koʻrish mumkin. Amalga oshirilgan, ammo tugallanmagan, ulardan biri edi. Biroq, bu asarning Medichi kapellasi loyihasiga tegishliligi Karl Justi, Ervin Panofskiy, Charlz de Tolnay kabi mashhur mutaxassislar tomonidan bahslashuv tugʻdirdi. Boshqalar buni magistr talabalari tomonidan qilingan deb hisoblashadi. Ehtimol, haykaltarosh tomonidan Florensiyadagi ibodatxona loyihasidan mustaqil ravishda, 1529-1530-yillarda Ispaniyaning shaharga hujumi paytida, Mikelanjelo monastirlardan birida panoh topganida yaratilgan. Ehtimol, bu haykalda Mikelanjelo oʻsha paytdagi florensiyaliklarning mazlum holatini aks ettirgandir. Biroq, haykaltarosh qadimiy asardan ilhomlangan taxmin koʻproq asoslanadi: "Zirapchani olayotgan bola " yoki „Spinario“ (hozir Rimdagi Kapitolin muzeyida.

„Choʻkkalagan bola“ Medichi oilasiga tegishli boʻlib, soʻng Angliyaga sotilgan. Rus imperatritsasi Ekaterina II 1785-yilda Layd Braun kollektsiyasidan haykalni oʻz kollektsiyasi uchun sotib oladi. Endi u Sankt-Peterburg Ermitajida namoyish etilmoqda.

## Yana qarang
* Medici cherkovi
* Venera choʻkkalab oʻtirish
## Manbalar

## Havolalar
* «Скорчившийся мальчик» на сайте Эрмитажа
Yelkaning aylanuvchi oldingi arteriyasi

**Yelkaning aylanuvchi oldingi arteiyasi** (**anterior circumflexae humeral arteria**) qo'lning arteriyasidir. Bu qo'ltiq osti arteriyasidan ajralib ketgan ikkita aylanuvchi arteriyalardan biri, ikkinchisi - arteria circumflexae humeri. Yelkaning oldingi aylanuvchi arteriyasiga qaraganda ancha kichikroq bo'lib, unga deyarli qarama-qarshi tomonda, qo'ltiq osti arteriyasining lateral tomonidan paydo bo'ladi.

Yelkaning oldingi aylanuvchi arteriyasi gorizontal ravishda, tumshuqsimon-bilak va ikki boshli mushagiining kalta boshi ostida, dumg'aza bo'yni oldida o'tadi.

Do'mboqlararo egatga yetib borgach,u bo'g'imga ko'tarilib, son suyagining boshini va yelka-bo'g'imini ta'minlaydigan shoxchani chiqaradi.

Keyin tomirning tanasi ikki bosh suyagining uzun boshi va  deltasimon mushaklari ostidan oldinga qarab davom ettiriladi va yelkaning aylanuvchi orqa arteriyasi bilan anastomozlashadi.

## Qo'shimcha rasmlar

Fayl:Slide3SSS.JPG|Oldingi boldir suyagi sirkumfleks arteriyasi


## Yana qarang

* Yelkaning aylanuvchi orqa arteriyasi

## Manba
Ushbu maqola Gray's Anatomy (1918)ning 20-nashrining 589-betidagi umumiy foydalanishdagi matnni o'z ichiga oladi.

## Havolalar

* Anterior_humeral_circumflex_artery at the Duke University Health System's Orthopedics program
* lesson3axillaryart&vein at The Anatomy Lesson by Wesley Norman (Georgetown University)
Muqaddas Prokl Bolonskiy

**Muqaddas Prokl Bolonskiy** () — Mikelanjelo tomonidan yaratilgan uchta kichik marmar haykallardan biri. 1494-1495 Boloniyadagi xuddi shu nomdagi Bazilikadagi Avliyo Dominik qabri uchun.

## Tavsif

Haykalda Boloniyadagi Rim imperatori Diokletian tomonidan qatl etilgan italiyalik avliyo Bolonyalik Prokl tasvirlangan.

Proklning surati norozilikka toʻla  toʻplangan va yuz ifodasi Mikelanjeloning ancha keyingi haykallari — "David", "Muso", "Brutus"ni eslatadi. Yigitning oʻng qoʻli harakatga tayyorligini bildiradi, chap tomonida uzun plashi bor. Chap oyoq oldinga qoʻyiladi va barcha ogʻirlik oʻngga tushadi. Prokl qisqa belbogʻli tunikada kiyingan.

Kompozitsiyada Mikelanjeloning keyingi ishlariga xos boʻlgan kontraposto aniq koʻrsatilgan.

Viktor Lazarevning soʻzlariga koʻra, haykaltaroshning avliyo Dominik qabri uchun yaratgan dastlabki ishlarida — "Sandirli farishta", "Petroniy" va „Prokl“ — Yakopo della Kverchning asarlarining taʼsirini his qilish mumkin. Libmanning soʻzlariga koʻra, allaqachon bu haykallarda „qahramonlarcha goʻzal inson“ timsolini koʻrish mumkin.

Fritz Erpelning fikriga koʻra, bu haykalni rassomning dastlabki avtoportreti deb hisoblash mumkin, garchi bu fikr Erik Shiliano tomonidan qoʻshilmasa ham. Ikkinchisining fikricha, agar buni avtoportret deb hisoblash mumkin boʻlsa, unda rassom oʻzini „… uning yoʻlidagi har qanday toʻsiqlarni olib tashlashga tayyor gʻazablangan yigit“ sifatida tasvirlagan.

## Sanʼatdagi tasvir
Bu haykal Karel Shulsning „Tosh va ogʻriq“ (1943) biografik romanida eslatib oʻtilgan:

Biografik romanida „Azob va quvonch“ (1961), Irving Stoun Prokl haykali haqida gapirar ekan, Mikelanjeloning barcha dastlabki asarlaridan faqat „ibtidoiy narsalarni oʻz ichiga olgan“.

## Manbalar


## Adabiyotlar
*  
* 
* 
* 
* 
*  
*   
*
Bibi Maryamning Balikino ikonasi

: *Lutsk piktogrammasi uchun qarang* *[[Xudo onasining Volin belgisi]]*
**Bibi Maryamning Balikin ikonasi ―** Chernigov guberniyasi, Starodubskiy uyezdi, Balikino qishlogʻidan (hozirgi Pogarskiy tumani, Bryansk viloyati) eng muqaddas Bibi Maryam ikonasi. Ikonani nishonlash 30-iyunda boʻlib oʻtadi. Baʼzi manbalarda ushbu ikona Volinskaya ikonasi deb ataladi.

Afsonaga koʻra, ikona Pan Dulskiyning uyida boʻlgan. Shvetsiya urushi paytida, shvedlar Starodub yonidan oʻtayotganda, ikonada Bibi Maryamning koʻzlaridan yosh oqayotganini koʻrgan. Bu 1709-yilda sodir boʻlgan. Shundan soʻng, Pan Dulskiy ikonkani keyinchalik quriladigan maʼbadga qoʻyishga vaʼda beradi. U ikonani uzatishda uzoq vaqt ikkilanib turdi, lekin tushida Xudoning onasini koʻrganidan soʻng, u tasvirni kambagʻal Balikinskiy cherkoviga topshirdi. Bu 1711-yil 4-avgustda sodir boʻldi.

Ikona taxtaga yopishtirilgan tuvalga yozilgan. Belgi noziklik turiga tegishli boʻlib, Bibi Maryamning boshi diadem bilan bezatilgan, uning nigohi tizzalari ustida yotgan chaqaloq Masihga qaratilgan. Kumush zarhal zargarona fon rasmi ustida shunday yozuv bor: „*1811-yil, 24-iyun, grafinya Anna Ivanovna Bezborodko yordamida oʻzgartirilgan va sayqallangan*“.

1712-yilda Balikino ikonasi roʻyxati Tobolsk mitropoliti Ioan (Maksimovich) tomonidan Oryoldagi Muqaddas Vvedenskiy monastiriga sovgʻa qilingan. Ushbu roʻyxat Oryol viloyatining eng hurmatga sazovor obidalaridan biridir.

2009-yilda moʻjizaviy ikona ning 300-yilligi nishonlandi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar
 

* Xudo onasining Balikinskino ikonasi // Pravoslav entsiklopediyasi
* Balikinolik Bibi Maryam // Lukinlarning Palex ikonka-rasm ustaxonasi
Qisqichbaqaxoʻr makaka

**Qisqichbaqaxoʻr** **makaka** ( ) yoki Yavana makaksi - maymunsimonlar oilasiga mansub tur (*Cercopithecidae*).

## Tashqi koʻrinishi
Oʻrta boʻyli maymuning tana uzunligi 40 dan 60-65 sm gacha, kattalar erkakning vazni 4-8,5&nbsp;kg, urgʻochilar 2,5-3,8&nbsp;kg. Dumining uzunligi taxminan yarim metr, oyoq-qoʻllari qisqa. Moʻyna yashil tusga ega kulrang, boshida toʻq doʻpisinon belgisi bor, kalta moʻylov va yonboshlarida oq bakenbardlari bor.

## Yashash doirasi
Qisqichbaqaxor makaka sharqiy Bangladeshdan Birma, Tailand, Indochina, Malay arxipelagining orollaridan Filippingacha boʻlgan keng doirani egallaydi. Bu Uolles chizigʻini buzgan quruqlikdagi sutemizuvchilarning noyob namunasidir. Pasttekislikdagi tropik oʻrmonlarda yashaydi, shu jumladan aholi punktlari yaqinida va mango oʻrmonlarida uchraydi. Yaxshi suzishi biladi.

Doirasidan tashqaridagi bir qancha hududlarda uchraydi, xususan, Yangi Gvineyaning gʻarbiy qismida, Palau arxipelagidagi Anggaur orolida va Mavrikiyda. Yirik yirtqichlarsiz shakllangan orollarda biologik turlarga xavf tugʻdiradi .

## Oziqlanish
Qisqichbaqaxor makaka hamma yeydigan jonzot. Suvdan oziq-ovqat izlashi imkoniga ega boʻlsa-da, qisqichbaqa uning asosiy ozuqasi hisobkanmaydi. U mevalar, rezavorlar, barglar, yongʻoqlar, hasharotlar va qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadi, qushlarning uyalaridan tuxum ogʻirlashadi.

## Ko'payishi
Qisqichbaqaxor makakalar yil davomida koʻpayadi. Tabiiy yashash joylarida tugʻilishning maksimal darajasi bahor va yozning boshlariga toʻgʻri keladi, ammo boshqa iqlim zonalarida bu sanalar oʻzgarishi mumkin.

## Klonlash
2018-yilda xitoylik olimlar ikkita makakani muvaffaqiyatli klonlanilganligini eʼlon qilindi.

## Manbalar

* Bonadio, C. 2000 yil. "Macaca fascicularis" (Onlayn), Hayvonlar xilma-xilligi veb-sayti. 2006-yil 10-martda foydalanilgan.
* Primate Info Net ''Macaca fascicularis'' Factsheet
* ISSG ma'lumotlar bazasi: ''Macaca fascicularis'' ekologiyasi
* Primate Info Net: ''Macaca fascicularis''
* M. fascicularis haqidagi BBC fakt fayli
* "Nafovannidagi shartlar" videosi, Vetnamdagi uzun dumli makakalarni ko'paytirish zavodida yashirin tergov o'tkazgandan so'ng Britaniyaning Vivizeksiyani bekor qilish ittifoqi tomonidan ishlab chiqarilgan.
* Wilson D. E. & Reeder D. M. (eds). Dunyodagi sutemizuvchilar turlari . - 3-nashr. - Jons Xopkins universiteti nashriyoti [en], 2005. — jild. bitta. — P. 743. -  . OCLC 62265494

## Havolalar
Muqaddas Piy I

**Muqaddas Piy I** () — Mikelandjelo tomonidan yaratilgan toʻrtta marmar haykaldan biri. 1501−1504 Siena sobori Pikkolomini qurbongohi uchun. Dastlab, bu haykal „Avliyo Avgustin“ deb nomlanishi kerak edi.

## Yaratilish tarixi
Mikelandjelo Siena soboridagi Pikkolomini ibodatxonasini bezash uchun oʻn besh nafar haykal yaratish toʻgʻrisidagi kelishuvni "Devid" uchun shartnomadan bir necha oy oldin kardinal Franchesko Pikkolomini bilan tuzadi. Shartnoma shartlariga koʻra, Mikelandjelo uch yil davomida haykallarni qoziq qilib qoʻyishi va buning uchun 500 dukat olishi kerak boʻladi. 1504-yilga kelib qurbongohning toʻrtta haykali tayyor boʻladi.

Nyu-Orlean universiteti professori Lourens Jenkens taʼkidlaganidek, bu oʻsha paytda juda katta soliq toʻlovi boʻlgan, biroq u sanʼatshunoslar tomonidan yetarlicha eʼtiborga olinmagan. Vasari ham, Kondivi ham Mikelandjeloning bu asarlarini eslatmaydi. Jenkensning fikricha, Mikelandjeloning oʻzi bu ishlarni yoshlik va shoshqaloqlik natijasi deb hisoblagan boʻlishi mumkin.

## Tavsif
Haykalda Muqaddas Piy tasvirlangan. Muqaddasning boshida miter bor. Oʻng qoʻl duo bilan koʻtariladi, chap qoʻl esa kitob va qadam tashlash uchun uzun choponni ushlab turadi. Yelkasida fibula bilan mahkamlangan plash bor.

Haykal qurbongohning yuqori qavatida, chapda, „Muqaddas Pyotr“ yuqorisida joylashgan.

Haykal qurbongohning pastki qavatida, chap tomonda joylashgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
*  
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*
Suhbat qurib o‘tirgan Bibi Maryam ikonasi

**Suhbat qilib turgan Bibi Maryam ikonasi — bu** pravoslavlikda hurmatga sazovor boʻlgan Bibi Maryamning timsoli boʻlib, u maʼbad qurilishi tugashidan oldin Bibi Maryamning muqaddas ruhoniysi Georgiy Yurishning paydo boʻlishini tasvirlaydi. Afsonaga koʻra, paydo boʻlgan Bibi Maryam maʼbadga metall xoch emas, balki yogʻoch xoch qoʻyish kerakligini koʻrsatdi. Xudoning onasi bilan birgalikda Moʻjizakor Nikolay paydo boʻlib, imonsizlarga belgi berishga vaʼda berdi. Xudoning onasining iltimosi bajarilmadi, keyin esa metall xochni oʻrnatmoqchi boʻlgan usta shamolni koʻtarib, uni zararsiz erga qoʻydi. Shundan soʻng, maʼbadda yogʻoch xoch oʻrnatildi.

Suhbat ikonasi ikonografiyasi afsonaning syujetini belgilaydi: Xudoning onasi kesilgan daraxtda oʻtiradi (bir qator roʻyxatlarda — oʻsayotgan daraxt), gullab-yashnagan gullar bilan qoplangan, uning qoʻlida qora abbatning tayogʻi. Bokira Maryamning oldida tiz choʻkkan muqaddas Jorj tasvirlangan.

1515-yilda Buyuk knyaz Vasiliy III tomonidan ikona paydo boʻlgan joyda Muqaddas Nikolay Moʻjizakor nomidagi suhbat monastiri tashkil etilgan.

Ikonani nishonlash 14-avgustda boʻlib oʻtadi.

## Adabiyotlar

* 

* Tarasova Ye. N. Besednaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2002. — T. IV : „Afanasiy — Bessmertie“. — S. 688—689. — 752 s. — 39 000 ekz. — .
Muqaddas Petroniy

Kak Garizenda, esli stat pod sves,
Garizenda kabi, siz osilgan tosh ostida tursangiz, U osmon balandligidagi bulutga qarab, tashvish bilan qarasangiz, u asta-sekin sizga qarab egiladi , Navis Antey, men aminman, oʻsha paytda men oʻzim bu yoʻlni tanlamaganimni bilardimDante Aligyeri, Ilohiy komediya. Jahannam, XXXI: 136-139**Muqaddas Petroniy** (; shuningdek — „Qoʻlida Boloniya shahrining maketi bilan Muqaddas Petroniy“) — katolik avliyosi, Bolonya shahri homiysi yepiskop Petroniyning marmar haykali, 1495-yilda Mikelandjelo tomonidan yaratilgan. Haykal Boloniyadagi Muqaddas Dominik bazilikasida joylashgan.

## Yaratilish tarixi
Mikelandjelo „16 nafae shahar hukmdori“ dan biri boʻlgan Jovanni Franchesko Aldovrandi homiyligi tufayli Muqaddas Dominik qabri uchun uchta haykalga buyurtma oladi. Mikelandjelo Bolonyada boʻlganida Aldovrandining uyida yashagan va „u uni rassom sifatida yaxshi koʻrardi“.

Vasarining yozishicha, Mikelandjelo „bu raqamlarni ular oʻsha yerda boʻlganlardan yaxshiroq boʻlishi uchun yaratgan“.

## Asar tavsifi
Sankt Petronius anʼanaviy ravishda toʻliq oʻsishda, episkop libosida koʻrsatilgan. Xovard Benjamin Gibbard (), amerikalik sanʼatshunos, Kolumbiya universiteti professori, haykal „(…) kiyim-kechaklarning yam burmalari bilan taʼkidlangan kontraposta kuchi bilan taʼsir qiladi“ deb yozgan edi. Boloniya homiysi qoʻlida shahar maketini ushlab turibdi, Uilyam Uolles „bu goʻzal kubistik kompozitsiya, Boloniyaning barcha koʻzga koʻringan binolarini, shu jumladan gerblar tasvirlangan devorlarni oʻz ichiga olgan sxematik eskiz“ deb yozgan. suyangan minoralar, Dante tomonidan kuylangan".

Gibbard, shuningdek, Mikelandjelo haykali sienelik salafi Jacopo della Quercia ishining taʼsirini taʼkidlaydi.

## Manbalar

## Yana qarang
* Muqaddas Petronius
## Manbalar
*  
* 
* 
*  
*   
*  
*
Xuan de Fuka kabel loyihasi

**Xuan de Fuka** *(kabel loyihasi)* — quvvati 550 MVt, doimiy kuchlanishi 150 kVdan yuqori bo'lgan, suv ostidagi elektr kabeli ulanishi boʻlib, Xuan de Fuka boʻgʻozi ostida Port-Anjeles, Vashington va Viktoriya, Britaniya oʻrtasidagi 19 milya (31&nbsp;km) masofada joylashgan.

## Manbalar
Muborak Osmon

**"Muborak osmon"** — bu Bibi Maryam ikonasi, afsonaga koʻra, 14-asrning oxirida Litvadan Buyuk Knyaz Vasiliy I nin turmush oʻrtogʻi Sofiya Vitovtovna tomonidan ota-onaning marhamati sifatida Moskvaga olib kelingan. Ilgari tasvir Smolenskda edi.

## Tarix va faxriy roʻyxatlar
Sofiya olib kelgan namunaga koʻra, 1678-1680-yillarda qurol-yarogʻ palatasining ikona rassomlari Moskva Kremlining Arxangel sobori uchun piktogrammalar roʻyxatini tuzdi (ikonostazning mahalliy qatorida, Qirollik darvozalarining chap tomonida). 1682-yilda usta Vasiliy Poznanskiy Kremlning Terem saroyidagi Muqaddas Xochni koʻtarish ibodatxonasi uchun aplikatsiya belgisini chizdi.

Ikonografiya quyoshda kiyingan ayolning ilohiyotchisi Yuhanno tomonidan koʻrinishini aks ettiradi. Bibi Maryam bor boʻy-basti bilan, chap qoʻlida chaqaloq bilan tasvirlangan. Uning figurasi quyosh mandorlasi bilan oʻralgan, oyoqlari ostida yarim oy. Maryam va Isoning boshlari toj kiygan.

Ikonani nishonlash 6-marta boʻlib oʻtadi, shuningdek, barcha azizlar haftasida ham.

Tasvirning mahalliy darajada hurmatga sazovor roʻyxatlariMoskvaning Chumchuq tepaliklaridagi Uchbirlik cherkovlarida va Meshnikov minoralarida mavjud.

## Yana qarang

* Rangni oʻchirish
* Nonlarni buzuvchi

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Blagodatnie nebo // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
* 
* Щennikova L. A. Blagodatnoe Nebo ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2002. — T. V : „Bessonov — Bonvech“. — S. 301-302. — 752 s. — 39 000 ekz. — .

## Havolalar

* Akathist Xudoning Onasiga  „Muborak osmon“ Arxivnaya kopiya belgisi oldida
Ivan Fyodorov haykali

**Ivan Fyodorov haykali** () ― Ivan Fyodorovning Lvov shahridagi haykali Podvalnoy koʻchasidagi 13-uy yaqinida joylashgan. Yodgorlik Lvovdagi birinchi noshir Ivan Fyodorov sharafiga 1977-yil 26-noyabrda Ukraina yerlarida kitob chop etilishining 400-yilligini nishonlash uchun oʻrnatilgan. Ushbu yodgorlik atrofidagi hudud Lvovdagi eng katta ikkinchi qoʻl kitob bozoridir.

## Manzili
Ivan Fyodorov haykali XVI asrda Lvov Stauropegial birodarligining bosmaxonasi ishlagan joy yaqinida joylashgan. Yodgorlik Kornyakt minorasi yaqinidagi xiyobon obodonlashtirilgandan soʻng tashkil etilgan maydonda, Uspenskaya cherkovi va Lvov viloyati davlat arxivi, shuningdek, Podvalnaya va Russkaya koʻchalari oʻrtasida joylashgan. Yodgorlik Lvovdagi eng mashhur muqaddas deb bilingan binolardan biri — sobiq Dominikan sobori fonida qurilgan. Ayni binoda bir vaqtlar, yaʼni sovet davrida „Din va ateizm tarixi muzeyi“ joylashgan. Hozir „Din tarixi muzeyi“ deb ataladi.

Haykalda tasvirlanganidek, Ivan Fyodorov bir qoʻlida kitob tutsa, ikkinchi qoʻli bilan Lvov yulkalariga bilim urugʻini sepmoqda. Yodgorlikni qurilish-montaj ishlari jarayonida bir-biriga parallel joylashgan ikkita istehkom devorlari xarobalari topildi. Bu esa yodgorlikning yakuniy joylashuvi va uning kompozitsion yechimiga taʼsir koʻrsatdi.

## Tarixi
1964-yil Moskvada Ivan Fyodorov tomonidan Moskvada chop etilgan birinchi kitobning nashr etilganiga 400-yil toʻldi. Ushbu sana bayram qilinishi doirasida Podvalnaya va Ivan Fyodorov koʻchalari orasidagi xiyobonda yaqin oʻn yil ichida Lvovda kashshof noshir haykalini qurish rejasi haqida yodgorlik plitasi oʻrnatildi.

1977-yilda Lvov haykaltaroshlari Moskvadan yodgorlikka buyurtma olishdi. Shart shunda ediki, uni ikki oy ichida oʻrnatish kerak talab etilardi. Buyutrmani qisqa vaqt ichida amalga oshirish imkonsizdek koʻrindi. Shuning uchun ham haykaltaroshlar bu muammoni oddiy sovet askarining maketini olib, unga Fyodorovning boshini yopishtirish va uning qoʻliga kitob tutqazish orqali hal qilishdi, degan mish-mishlar tarqaldi. Birinchi noshir fartugida harbiy paltosini koʻrish mumkin, qolaversa, oyoqlarida kirza etik ham kiyib olgan.

Publitsist va meʼmorchilik tadqiqotchisi Pavel Shubart ushbu yodgorlikni qurish gʻoyasida nafaqat estetik ehtiyojlarni qondirish, balki Lvovning boy tarixidan individual faktlarni olgan holda Galisiya jamoatchiligi nazarida maʼnan uzoq boʻlgan kommunistik Moskva tuzumini qonuniy asoslarini mustahkamlash istagi borligini taʼkidlay.

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Muqaddas Grigoriy I

**Muqaddas Gregoriy I** () — Mikelandjelo tomonidan yaratilgan toʻrtta marmar haykaldan biri. 1501−1504, Siena soborining Pikkolomini qurbongohi uchun.

## Yaratilish tarixi

„Avliyo Gregori I“ haykali Siena soboridagi Pikkolomini ibodatxonasi uchun moʻljallangan edi. Mikelanjelo qurbongohi uchun oʻn besh nafar haykal uchun shartnoma imzoladi, ular 1504-yilgacha tayyorlanishi kerak edi. Ammo atigi toʻrtta haykal („Muqaddas Pavel“, "Muqaddas Pyotr", „Muqaddas Gregoriy I“ va "Muqaddas Piy I") yasalgan.

Vazari ham, Kondivi ham Mikelanjeloning bu asarlarini eslatmaydi. Nyu-Orlean universiteti professori Lourens Jenkens, Mikelandjeloning oʻzi bu ishlarni yoshlik va shoshqaloqlik natijasi deb hisoblagan boʻlishi mumkin, deb hisoblaydi.

## Tavsif
Haykalda oltmish toʻrtinchi papa Muqaddas Gregoriy I tasvirlangan. Muqaddasning boshida papa tiarasi bor. U oldida kitob ushlab turadi va boshi biroz oʻngga egilib, gʻalaba tuygʻusini kuchaytiradi. Chap oyoq bir oz oldinga, lekin bu harakat deyarli butunlay kiyimning ogʻir burmalari bilan yashiringan.

Haykal qurbongohning yuqori qavatida, oʻngda, "Muqaddas Pavel" yuqorisida joylashgan.

## Manbalar



## Adabiyotlar

* *Fridrix Kriegbaum*. Mikelanjelos haykali am Piccolomini-Mehrob im Dom zu Siena // Jahrbuch der Preussischen Kunstsammlungen. — (1942) (63): 57-78. (nemis.)
* *Vilgelm R. Valentiner*. Mikelanjeloning Pikkolomini haykalchalari va Bryuggedagi Madonna [1942] // Vilgelm R. Valentiner. Italiya Uygʻonish davri haykaltaroshligini oʻrganish. — London: 1950. — S. 193-223. (ingliz.)
* *Enzo Karli*. Mikelanjelo va Siena. — Rim: Editalia, 1964. — 97 p. (Ital.)
* *Garold R.* Mancusi Ungaro. Mikelanjelo: Bryugge Madonna va Pikkolomini qurbongohi. — London: Nyu-Xeyven va London, 1971. — 188 p. (ingliz.)

## Havolalar

* 
* 
* 
* 
* 
*  
*
Ilohiy Onaning Borkolabovsk tasviri

**Ilohiy Onaning Borkolabovsk tasviri —** pravoslav cherkovida hurmatga sazovor boʻlgan eng muqaddas Ilohiy Ona tasviri.

Borkolabovskaya tasvirining kelib chiqishi nomaʼlum. Tasvirning afsonaviy tarixida aytilishicha u 1659-yil 11-iyulda Mogilev viloyatining Bixov tumanidagi Borkolabovskiy monastiriga Polshadagi yurishdan qaytgan knyaz Semyon Pojarskiy tomonidan olib kelingan. Ehtimol u uni Markaziy yoki Gʻarbiy Belorusiyadagi ibodatxonalardan birida qoʻlga kiritgan. Afsonaga koʻra Xudoning onasi moʻjizaviy tarzda ushbu monastirda ikonani qoldirishga marhamat koʻrsatdi (belgili karvonni koʻtargan otlar monastir devorlariga toʻxtab, qimirlamaslikdan bosh tortishdi). Bu hikoya butunlay afsonaviydir, chunki bu davrda Belorussiya hududida hech qanday harbiy harakatlar boʻlmagan va knyaz Semyon Pojarskiy ham tatar asirligida vafot etgan.

Tasvir Odigitriya ikonografik turiga tegishli boʻlib, taxtada gessoda temperada boʻyalgan. Stilistik jihatdan u Slutsk-Polesye maktabining asarlariga tegishli boʻlib, XVII asrning birinchi yarmidan oʻrtalariga toʻgʻri keladi.

Afsonaga koʻra tasvir koʻplab moʻjizalar bilan mashhur boʻldi. Belgi 24-iyulda nishonlanadi (Yulian kalendariga koʻra 11-iyul).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Piskun Yu. A. Borkolabovskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2003. — T. VI : „Bondarenko — Varfolomey Edesskiy“. — S. 76-77. — 752 s. — 39 000 ekz. — .
Kichik koʻkrak muskuli

**Kichik ko'krak mushaklari** - ko'krakning yuqori qismida, inson tanasida ko'krak qafasi ostida joylashgan ingichka, uchburchak mushak.

## Tuzilishi

### Qo'shimchalar
Kichkina ko'krak mushaklari uchinchi, to'rtinchi va beshinchi qovurg'alarning yuqori chetlari va tashqi yuzalaridan, ularning qovurg'a tog'ayi yaqinida va qovurg'a oraliqlarini qoplagan aponevrozlardan hosil bo'ladi. Tolalar yuqori va yon tomonlardan o'tib, birlashib tekis pay hosil qiladi. Ushbu pay kurakning tumshuqsimon o'sig'ining medial chegarasi va yuqori yuzasiga qo'shiladi.  

### Munosabatlar
Kichik ko'krak mushaklari qo'ltiqostining old devorining bir qismini tashkil qiladi.  U old tomondan (yuzaki) o'mrov-kurak fatsiyasi bilan qoplangan. Medial ko‘krak nervi kichik ko‘krak va o'mrov-kurak fastsiyasini teshib o‘tadi. Tumshuqsimon o'siqning birikishda kichik ko'krak muskuli "ko'prik" hosil qiladi - ko'krak qafasidan yuqori oyoqqa o'tadigan tuzilmalar to'g'ridan-to'g'ri ostidan o'tadi. 

Aksillar tugunlari ko'krak qafasining kichik mushaklariga nisbatan pozitsiyalariga ko'ra tasniflanadi. 1-daraja lateral, 2-daraja chuqur, 3-daraja medial. Kichkina ko'krak qafasi qo'ltiq osti arteriyasini uch qismga (tugunlarga nisbatan aksincha ketma-ketlikda) ajratadi - birinchi qism medial, ikkinchi qism chuqur / orqa, uchinchi qism kichik pektoralisga nisbatan lateral.

### Variantlar

Kelib chiqishi ikkinchi, uchinchi va to'rtinchi yoki beshinchi qovurg'alardan. Qo'shilishi pay tumshuqsimon o'siq bo'ylab katta do'mboqgacha cho'zilishi mumkin. U bir necha qismlarga bo'linishi mumkin. Bu mushakning yo'qligi kamdan-kam uchraydi, lekin Polsha sindromi kabi ba'zi kam uchraydigan kasalliklar bilan sodir bo'ladi. 

## Funksiya
Kichkina ko'krak mushaklari yelkaning nuqtasini bosadi, kurakni yuqoriga, ko'krak qafasini oldinga tortadi va uning pastki burchagini orqaga tortadi.

## Qo'shimcha rasmlar

Fayl:Pectoralis minor muscle animation small.gif|Kichkina pektoralis mushaklarining holati (qizil rangda ko'rsatilgan).
Fayl:Slide4por.JPG|Kichik o'ng pektoral mushak. Chuqur dissektsiya.


## Manba
This article incorporates text in the public domain from page 438 of the 20th edition of Gray's Anatomy (1918)

## Havolalar

* Illustration: upper-body/pectoralis-minor from The Department of Radiology at the University of Washington 
* Anatomy figure: 04:04-05 at Human Anatomy Online, SUNY Downstate Medical Center
* Anatomy figure: 05:02-08 at Human Anatomy Online, SUNY Downstate Medical Center
* Anatomy photo:05:ov-0200 at the SUNY Downstate Medical Center
* Anatomy photo:05:01-0102 at the SUNY Downstate Medical Center
* Slide
Muqaddas Pyotr (Mikelandjelo)

**Muqaddas Pyotr** () — Mikelandjelo tomonidan yaratilgan toʻrtta marmar haykaldan biri. 1501-1504-Siena sobori Pikkolomini qurbongohi uchun. Bu haykal, Muqaddas Pavel singari, harakatda tasvirlangan, bu rassom asarlarining oʻziga xos xususiyatiga aylanadi.

## Yaratilish tarixi
Mikelandjelo Siena soboridagi Pikkolomini ibodatxonasini bezash uchun oʻn beshta haykal yaratish toʻgʻrisidagi kelishuvni "Devid" uchun shartnomadan bir necha oy oldin kardinal Franchesko Pikkolomini bilan tuzgan. Shartnoma shartlariga koʻra, Mikelanjelo uch yil davomida haykallarni qoziq qilib qoʻyishi va buning uchun 500 dukat olishi kerak edi. 1504-yilga kelib qurbongohning toʻrtta haykali tayyor boʻladi. Sanʼatshunos Govard Gibbardning fikriga koʻra (), bu tartib Mikelandjeloni qiziqtirmadi.

Nyu-Orlean universiteti professori Lourens Jenkens taʼkidlaganidek, bu oʻsha paytda juda katta komissiya boʻlgan, biroq u sanʼatshunoslar tomonidan yetarlicha eʼtiborga olinmagan. Vazari ham, Kondivi ham Mikelandjeloning bu asarlarini eslatmaydi. Djenkensning fikricha, Mikelandjeloning oʻzi bu ishlarni yoshlik va shoshqaloqlik natijasi deb hisoblagan boʻlishi mumkin.

## Tavsif

Haykalda havoriy Butrus tasvirlangan, u chap qoʻlida kitob ushlab turadi, oʻng qoʻli esa plashining ogʻir burmalarini qoʻllab-quvvatlaydi. Oʻng oyogʻi bir oz bukilgan, xuddi qadam tashlamoqchi boʻlgandek. Bu tuygʻuni Pyotrning boshi oʻngga burilgani, nigohi pastga qarab turgani, goʻyo u borishi kerak boʻlgan joyga qarab turgani bilan kuchayadi. Havoriyning kalta jingalak sochlari va soqoli bor.

Haykal qurbongohning pastki qavatida, chap tomonda joylashgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
*  
*  
* 
* 
* 
*  
*   (rus.)
*  *
Oʻrdaksimon choʻchqa

**Oʻrdaksimon choʻchqa** — oʻrdak yoki **oʻrdak-choʻchqa** ( — Finlandiyaning Turku shahridagi haykal. Uning ramzi „Karibiya“ mehmonxona-akvaparki oldida, Turku universiteti va talabalar shaharchasiga yaqin joyda joylashgan.

Bu choʻchqaning gibrid tasviri () va oʻrdaklar (). Unda oʻrdakning tanasi va boshi bilan pushti hayvonga oʻxshaydi, lekin choʻchqa burunlik va dumi bilan yasalgan haykal. Haykal Alvar Gullichsen tomonidan 1999-yilda yasalgan. Haykal dastlab Aurajoki daryosida suzib yurgan. 2001-yilda haykal hozirgi joyiga oʻrnatildi. Har qishda oʻrdaksimon choʻchqa boshiga Santa shlyapasi qoʻyiladi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
*
Vasiotissa

**Vasiotissa** (grek. Gasosisla) — Xudoning onasi Odigitriyaning ikonografik versiyalaridan (turlaridan) biri boʻlib, unga koʻra u oʻng qoʻlida bola bilan turgan holda tasvirlangan.

*Vasiotissa* nomi imperator Yustinian (527-565) davrida patritsiy Bass (Vass) tomonidan qurilgan Konstantinopoldagi maʼbad nomidan kelib chiqqan. Ushbu nashr Deksiokrat epitetidan tashqari *Evergetis* epitetlariga ham ega (grek. Délédéạaττυυesτěs — xayrixoh) va *Sevastokratorissa* (grek. Stebasladosla — „Shon-sharaf berish“).

Vasiotissa turi „teskari“ Odigitriya yoki Deksiokratus deb ataladi (grek. Dēlēčaža — grek. Déldos — „oʻng“ va grek. kharas — „kuchli“), chunki Xudoning onasi bolani odatdagidek chap tomonida emas, balki oʻng qoʻlida ushlab turadi.

XI asrdan qadimgi rus sanʼatida „Sargradskaya“ yoki „Konstantinopol Xudoning onasi“ nomi ham maʼlum.

Vaqt oʻtishi bilan barcha bunday chiqishlar umumiy soʻz bilan atala boshlandi Odigitriya.

## Yana qarang

* Bokira qizning pravoslav ikonografiyasi
* Xodegetriya
* Blachernetissa
* Kiriotis

## Manbalar
Shveysariya soatlari

**shveysariya soatilari** ( , , ,  ) - shveysariya 232.119 qonuni  bilan belgilangan savdo belgisi, bu nafaqat "shveysariya soati" atamasining taʻrifini, balki " Swiss Made " (shveysariyada ishlab chiqarilgan), "Swiss" (shveysariyaniki), "Swiss movement" (shveysariya soat mexanizmi) va boshqa, belgilaridan foydalanish qoidalarini ham beradi. Quyidagi talablar bajarilgan taqdirdagina soatlar shveysariyalik hisoblanadi: agar ularning maxanizmlari shveysariyada ishlab chiqarilgan boʻlsa; mexanizm shveysariyada soat korpusiga oʻrnatilgan; Soat mexanizmi shveysariyada yakuniy sinovdan oʻtgan. Soat mexanizmi shveysariya deb nomlanish huquqiga ega boʻlishi uchun u shveysariyada yigʻilishi kerak, shveysariya ishlab chiqaruvchisi tomonidan tekshirilishi kerak, soat mexanizmidagi shveysariya qismlarining narxi kamida 50% tashkil etadi.

## Vujudga kelishi tarixi
Fransiyadagi protestantlar va katoliklar oʻrtasidagi diniy qarama qarshilik tufayli shveysariyada master soatsozlar paydo boʻldi . 16-asrda Fransiya jahon soat sanoatida yetakchi oʻrinni egallardi, bu yerda eng yuqori sifatli soatlar ixtiro qilingan va ishlab chiqarilgan. Biroq, shunday boʻldiki, soatsozlar, mexaniklar va zargarlarning aksariyati protestantlar edi. Shuning uchun, diniy urushlar boshlanganda, ularning koʻpchiligi boshqa mamlakatlarga, jumladan, qoʻshni shveysariyaga koʻchib ketishni boshladilar va u yerda ularga boshpana berildi. Shunday qilib, 16-asrning oxiriga kelib, shveysariya soat ishlab chiqarish markazlaridan biriga aylandi .

1601 yilda Jenevada soatsozlar soat tsexini yaratdilar va birinchi marta oʻz mahsulotlarini markalashning majburiy qoidalarini joriy qildilar, shuningdek, kimni soatsoz deb hisoblash mumkinligini aniq belgilash uchun soat ishlab chiqarishni oʻrgatish tartibini tasdiqladilar . 18-asrda Jenevada soatsozlar raqobati juda kuchli boʻldi va koʻplab ustalar qoʻshni Nevshatel kantoniga koʻchib oʻtishni boshladilar. Unda Jenevada boʻlgani kabi emas, soatlarni markalashning boshqa qoidalari ham bor edi, lekin shunga qaramay, har bir usta, qoida tariqasida, soatda uning nomidan tashqari, ishlab chiqarilgan joyini ham koʻrsatar edi .
## Manbalar

## Adabiyot

* 
* 
* 
* 
*
Boʻyinturuq teshigi

**Bo'yinturuq** teshigi - bu uyqu kanalining orqasida joylashgan bosh suyagi tagidagi ikkita (chap va o'ng) katta teshiklardan (teshiklardan) biri. Chakka suyagi va ensa suyakgi tomonidan hosil bo'ladi. U ko'plab tuzilmalarni, jumladan, pastki toshsimon sinus, uchta kalla  nervi, sigmasimon sinus va meningeal arteriyalarni o'tkazishga imkon beradi.

## Tuzilishi
Bo'yinturuq teshik old tomondan chakka suyagining tosh qismidan, orqada esa ensa suyagidan hosil bo'ladi.  Odatda o'ng tomonda chap tomonga qaraganda biroz kattaroqdir.

### Tarkib
Bo'yinturuq  teshigi uchta bo'linmaga bo'linishi mumkin, ularning har biri o'z tarkibiga ega.

* *Oldingi* bo'lim pastki toshsimon sinusni uzatadi.
* *Oraliq* bo'lim til-halqum nervni, adashgan nervini  va yordamchi nervlarni uzatadi.
* *Orqa* bo'lim sigmasimon sinusni ( ichki bo'yin venaga aylanadi)  va ba'zi meningeal shoxlarini ensa arteriya va ko'tarilgan halqum arteriyasidan o'tkazadi .

Muqobil tasvirga asoslangan subklassifikatsiya mavjud bo'lib, u bo'yinturuq umurtqa pog'onasi bilan belgilanadi, bu bo'yinturuq teshigini qisman ikki qismga ajratuvchi suyak tizmasi:

* Kichikroq, anteromedial, "pars nervoza" bo'limi CN IX ni ( nog'ora nerv, CN IX ning filiali) o'z ichiga oladi va pastki toshsimon sinusdan venoz qaytishni oladi.
* Kattaroq, posterolateral, "pars vascularis" bo'limida CN X, CN XI, Arnold nervi (yoki CN X ning aurikulyar shoxchasi Arnold refleksida ishtirok etadi, bu yerda tashqi eshitish chig'anog'i qo'zg'alishi yo'talni keltirib chiqaradi), bo'yinturuq va orqa meningeal shoxini o'z ichiga oladi.

## Klinik ahamiyati
Bo'yinturuq teshigining qisilishi natijasida bo'yinturug' teshigi sindromi paydo bo'lishi mumkin. 

## Qo'shimcha rasmlar

Fayl:Base of skull 18.jpg|Jugular foramen
Fayl:Gray193.png|Base of the skull. Upper surface.
Fayl:Skull_foramina_labeled.svg|


## Yana qarang

* Ensa-so'rg'ichsimon bitishmasi

## Manba
Ushbu maqola Gray's Anatomy (1918) 20-nashrining 181-sahifasidan umumiy foydalanishdagi matnni o'z ichiga oladi.

## Havolalar

* Anatomy figure: 22:5b-12 at Human Anatomy Online, SUNY Downstate Medical Center
* Anatomy figure: 22:4a-08 at Human Anatomy Online, SUNY Downstate Medical Center
* cranialnerves at The Anatomy Lesson by Wesley Norman (Georgetown University) (IX, XI)
* 
* UCSD
Epstein–Barr virusi

**Epstein–Barr virusi** — gamma-gerpes viruslar oilasi va Lymhocryptovirus turkumiga kiradi.

## Antigenlari
# Membrana antigeni-bu antigen zararlangan hujayralar yuzasida topiladi
# Yadro antigeni-hujayra yadrolarida topiladi.
# Kapsid antigeni

Bu virusning boshqa gerpes viruslaridan farqi shundaki, u shikastlangan hujayrani eritib yubormaydi, ularni koʻpaytiradi. Virus hujayralarda uzoq vaqt persistent holatida saqlanadi. U moʻtadil iqlimli mamlakatlard yashovchi kishilar orasida yuqumli mononukleoz, tropik davlatlarda Berkitt limfomasi, xitoyda esa nozofarengial karsinomani qoʻzgʻatadi. Odatda yuqumli mononucleosis, asosan, bolalar va oʻsmirlarda uchraydi. Bemorning harorati koʻtariladi, limfa tugunlari va taloq kattalashadi, qondagi monotsit limfotsit soni oshadi. Virus halqumdan ajraladigan suyuqlik va soʻlakda boʻladi, ular, asosan, B limfotsitlarda koʻpayadi.

Bemor sogʻaygandan soʻng maxsus T killerlar paydo boʻlib, ular tarkibida virus boʻlgan B hujayralarni oʻldiradi. Tabiiy killerlardan K limfotsit ham faollashadi va zararlangan hujayralarni yoʻqotishda qatnashadi. Xotira T hujayralari organizmda umrning oxirigacha saqlanadi . Qondagi virusni neytrallovchi antitelolar ham uzoq vaqt saqlanadi va B hujayralarga yangi virusning kirishiga yoʻl qoʻymaydi.

Oʻsma hujayralarining tarkibida koʻp miqdorda birikkan virus genomi boʻladi. Yadrolarda esa ENBA antigeni topiladi. Bemor sogʻaygandan soʻng qonida kapsid antigeniga qarshi avval I’m, soʻngra IgG sinfi antitelolari hosil boʻladi. Keyinroq membrana va yadro antigenlarga qarshi antigen hosil boʻladi. Virus DNK sini oʻsma hujayralarida topish uchun molekular gibridizatsiya va PSR usullaridan foydalaniladi.Vaksina yaratilgan.
Manbalar. 1.https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/mononucleosis/expert-answers/mononucleosis/faq-20058444
2https://www.webmd.com/carol-dersarkissian              
## Tashqi saytlar
[Media related to Epstein-Barr virus at Wikimedia Commons Data related to Epstein–Barr virus at WikispeciesTranscriptome and epigenome of EBV Archived 18 January 2019 at the Wayback Machine]
DJI (shirkat)

**SZ DJI Technology Co., Ltd.** (Dajiang Innovation Technology Co., ) — Xitoy xususiy kompaniyasi, multikopterlar, mikrokontrollerlar, video jihozlar ishlab chiqaruvchisi. Uchuvchisiz uchish apparatlari (UUA) pionerlaridan va bozorining yetakchilaridan biri, uchar dronlar, uchuvchisiz uchish apparatlari kontrollerlari va video stabilizatsiya uskunalari bozorida innovator.

Kompaniyaning bosh ofisi Shenjenda joylashgan. 2018-yilda DJI shtab-kvartirasi koʻchib oʻtadigan qurilish majmuasi qurilishi boshlandi. Strukturani loyihalash Foster va Partners arxitektura byurosi tomonidan amalga oshiriladi.

## Kompaniyaning shakllanish tarixi
Kompaniyaning kelajakdagi mahsulotlarini noaniq tarzda eslatuvchi prototiplarni yigʻish boʻyicha birinchi gʻoyalar, eksperimentlar va tajribalar 2006-yilda Gonkongdagi talabalar turar joyi devorlari ichida boshlangan. Kompaniya asoschisi (oʻsha paytda Gonkong fan va texnologiya universitetining elektron muhandislik fakulteti talabasi) Van Taoning uchuvchisiz uchish apparatlariga (UUA) boʻlgan ishtiyoqi taxminan 6000 dollar turadigan birinchi "prototiplarni" bittasini ishlab chiqarishga olib keldi asosan ular uchar dronlar bilan tajriba oʻtkazgan turli tashkilotlar tomonidan talab qilinar edi. UUAga sunʻiy yoʻldosh navigatsiyasi yordamida xaritada belgilangan marshrut boʻylab parvoz qilish va parvoz nuqtasiga qaytishga yordam bergan birinchi seriyali kontrollerlar (XP3.1 WayPoint) 2010-yilda chiqarilgan va juda yuqori narxda sotuvga chiqarilgan - chamasi 10 ming. dollar. 2010-yilda kompaniya xodimlari 10-20 kishini tashkil etdi, daromad esa bir necha yuz ming dollarni tashkil etdi.

2006-yildan 2013-yilgacha boʻlgan davrda qurilmalarni takomillashtirish va yakuniy mahsulot tannarxini pasaytirishga urinishlar narxi 800 dollardan kam boʻlgan dronlarning koʻproq ommaviy modellarining paydo boʻlishiga olib keldi, bu esa kompaniya asoschisi uchun kutilmagan katta talabni keltirib chiqardi va mutaxassis boʻlmaganlar "uchar kamera" sotib olmoqchi odamlar oʻrtasida, shu jumladan, savdo keskin oʻsishiga olib keldi.  Kompaniya dronlardan foydalanish va nazorat qilish qulayligini va bu oldindan belgilangan ommaviy talabni taʻkidladi.
## Manbalar
G‘am va qayg‘udagi tasalli

**"Gʻam va qaygʻudagi tasalli"** — bu pravoslavlikda moʻjiza sifatida hurmat qilinadigan Xudo onasining timsoli.

1863-yilda iyeromonax Paisiy Vyatka viloyatining Sloboda shahriga xayr-ehson yigʻish uchun Afondan keldi va oʻzi bilan Xudoning onasining suratini olib keldi.

Bu Afondagi rus Andreyevskiy Sketei asoschisi iyerosximonax Vissarionning shaxsiy ziyoratgohi edi. Ilgari afsonaga koʻra u Konstantinopolning sobiq Patriarxi Afanasiy III ga tegishli edi.

1876-1882-yillarda tasvir yana Rossiyada boʻldi va kasallarning shifo topishi yana kuzatildi. 1890-yilda Andreyevskiy Sketi birodarlarining qarori bilan ikona doimiy ravishda Rossiyaga yuborildi. Belgi Sankt-Peterburgda Andreyevskiy Sketi hovlisida qoldi. 1890-1891-yillarda Sankt-Peterburgda turli kasalliklardan 21 ta shifo qayd etilgan.

Tasvir oldidagi ibodatdan soʻng afsonaga koʻra olti yil davomida soqov boʻlgan mahalliy ruhoniy Vladimir Nevolinning 18 yoshli oʻgʻli moʻjizaviy tarzda soqovlikdan shifo topdi. Namozdan soʻng u lablari bilan tasvirga tegib gapirdi. Tasvir Slobodsk va Vyatkada boshqa moʻjizalar bilan mashhur boʻldi.

Uning aniq roʻyxati monastirning oʻzida qoldi. 1929-yildan keyin ikonaning joylashuvi nomaʼlum.

Belgi 40 × 31 sm oʻlchamdagi buklangan burma shaklida joylashtirilgan. Ilohiy ona tasvirida quyidagi ilohiy shaxslar mavjud: Buyuk shahidlar Jorj Gʻolib va Salonikalik Demetrius, suvga choʻmdiruvchi Yuhanno, Havoriy Yuhanno ilohiyotchisi, Buyuk avliyolar Entoni, Buyuk Evtimiy, Buyuk Onufriy, Muqaddas Savva, Muqaddas Avliyolar Spiridon va Nimifuntskiy Trixo.

Belgini nishonlash 19-noyabr kuni boʻlib oʻtadi. Belgida alohida gimnografiya yoʻq va ikonaga sigʻinishda Xudo Onasining „ Mening qaygʻularimni qondirish“ ikonasiga troparion, kontakion va akafist ishlatiladi.

„Gʻam va qaygʻudagi tasalli“ belgisidan oldin ular kasalliklarni davolash uchun ibodat qilishadi: bosh ogʻrigʻi, falaj, soqovlik va yengillik.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* Troitskiy P. V. „V skorbex i pechalex Uteshenie“, ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2005. — T. IX : „Vladimirskaya ikona Bojiey Materi — Vtoroe prishestvie“. — S. 718—719. — 752 s. — 39 000 ekz. — .
Oʻmrov-koʻkrak uchburchagi

**O'mrov-ko'krak uchburchak** ( **deltasimon ko'krak uchburchak** sifatida ham tanilgan) odamlar va boshqa hayvonlarda joylashgan anatomik hududdir. U quyidagi tuzilmalar bilan chegaralangan:

* O'mrov  (yuqoridan)
* Ko'krak katta mushagining lateral chegarasi  (medial)
* Deltasimon mushakning medial chegarasi  (lateral)

U uchburchak chegarasini tashkil etuvchi uchta tuzilmani o'z ichiga olgan chuqur fatsiya qatlami bo'lgan bosh vena  va daltasimon-ko'krak fastsiyani o'z ichiga oladi. Ko'krak-akromion arteriyaning deltasimon shoxi ham shu uchburchak orqali o‘tib, deltasimon va ko‘krak qafasining katta muskullariga shoxchalar beradi.

O'mrovosti vena va o'mrovosti arteriyaga bu uchburchak orqali kirish mumkin, chunki ular unga chuqur joylashgan.

## Klinik ahamiyati

* **Kurakning tumshuqsimon o'sig'ini palpatsiya qilish** 

Kurakning tumshuqsimon o'sig'i teri osti emas; U deltasimon muskulning oldingi chegarasi bilan qoplangan. Shu bilan birga, tumshuqsimon o'siqning uchi o'mrov-ko'krak uchburchakning lateral tomonida chuqur palpatsiyada sezilishi mumkin. Tumshuqsimon o'siq yelka chigali blokirovkasini bajarishda suyak belgisi sifatida ishlatiladi. Tumshuqsimon o'siqning joylashuvi o'zgarishini tashxislash uchun ham muhimdir.

## Yana qarang

* Deltasimon-ko'ktak truba

## Manba

## Havolalar

* Anatomy photo:04:03-0101 at the SUNY Downstate Medical Center - "Pectoral Region: Deltopectoral Triangle"
Ilohiy Onaning Vizantiya ikonasi

**Ilohiy Onaning Vizantiya ikonasi —** pravoslav cherkovida hurmatga sazovor boʻlgan Xudo onasining ikonasidir. Bayram 7-aprel va 1-may kunlari boʻlib oʻtadi (Yulian kalendariga koʻra).

Afsonaga koʻra ikona 732-yil 7-aprelda ochilgan. Uning tarixi nomaʼlum, u Rimdan Rossiyaga olib kelingan va Pyotr I Poltava jangidagi gʻalabaga minnatdorchilik uchun uning oldida ibodat qildi.

Grigoriy Tepchegorskiy tomonidan yaratilgan Vizantiya ikonasining oʻyilgan tasviri 1715-1716-yillarda tuzilgan moʻjizaviy piktogramma toʻplamiga kiritilgan. XVIII asr oxiri piktogrammalarida Vizantiya ikonasi tasvirlangan belgilar maʼlum (masalan, „Bokira qizning namoyon boʻlgan piktogrammalari“, XVIII asr oxiri — XIX asr boshlari, Cherepovets muzey uyushmasi).

Vizantiya ikonasi Odigitriya ikonkali rasm turiga tegishli. Xudoning onasi avlodlar boʻylab tasvirlangan, uning chap qoʻlida chaqaloq Iso tasvirlangan. Uning boshi Bokira qizdan oʻngga buriladi, oʻng qoʻli duo qiladi va chap tomoni bilan Bokira qizga tegadi. Bokira Maryamning qoʻlida, ilohiy chaqaloqni quchoqlab, tayoq va shar ushlaydi. Maryam va Isoning boshlari toj kiygan. Nikodim Kondakovning soʻzlariga koʻra bu ikonografiya Italiya sanʼatining yunon rasmiga taʼsir qiladi va uni XVI asrga tegishli boʻlishi mumkin. Rus tasvir usulida Xudo onasining qoʻlidagi qirollik regaliyasi XVII asrdagi ikonalarda paydo boʻladi.

## Adabiyotlar

* Vizantiyskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2004. — T. VIII : „Verouchenie — Vladimiro-Volinskaya eparxiya“. — S. 125. — 752 s. — 39 000 ekz. — .
*