Yann Sommer

**Yann Sommer** (1988-yil 17-dekabrda tugʻilgan) – shveysariyalik professional futbolchi, Serie A vakili „Inter Milan“ klubi va Shveysariya terma jamoasida darvozabon pozitsiyasida oʻynaydi.

Sommer 2005-yildan 2014-yilgacha Baselda jamoasi tarkibida oʻynagan. Bu davrdagi faoliyati davomida ketma-ket toʻrt marta Shveysariya Superligasida gʻolib chiqqan. Vaduz jamoasi tarkibida ijara asosida oʻynagan davrida Shveysariya Challenge Ligasi va ikki marta Lixtenshteyn futbol kubogida gʻolib chiqqan.

Sommer 2012-yilda Shveysariya terma jamoasida debyut qilgan. U 2014 va 2018-yillarda FIFA Jahon chempionatida va 2016 va 2020-yillarda UEFA Yevropa chempionatida mamlakat sharafini himoya qilgan.

## Jamoalardagi faoliyati

### FK Basel
Vaudning Morges shahrida tugʻilgan Sommer bolaligida FC Herrliberg va keyinchalik Konkordiya Baselning yoshlar jamoalarida oʻynagan. U 2003-yilda Basel yoshlar jamoasiga koʻchib oʻtdi. U „Basel“ bilan ilk professional shartnomasini 2005-yilda imzolagan. U 21 yoshgacha boʻlganlar jamoasida deyarli darhol birinchi tanlov darvozaboni boʻldi, Jeyson Leutwiler va Orkan Avci kabi qarshiliklarni bartaraf etdi va Franko Kostanso va Lui Kreytondan keyin kattalar uchun uchinchi tanlov edi.

2007-yilning yozida Sommer 2011-yilgacha moʻljallangan yangi shartnoma imzoladi va Shveysariya 1-Ligasidagi zahiralarga qaraganda ancha raqobatbardoshroq muhitda asosiy jamoa tajribasini orttirish uchun Lixtenshteynerning Vaduz klubiga ijaraga berildi. U birinchi tanlov darvozaboni boʻldi va 2007-08-yilgi Shveysariya Challenge Ligasi mavsumida 33 oʻyin oʻtkazdi va Vaduzning Shveysariya Superligasiga chiqishida muhim rol oʻynadi. Keyin uning ijara shartnomasi 2009-yilning yanvarigacha uzaytirildi. U Superligadagi debyutini 2008-yil 20-iyulda „Vaduz“da " Luzern "ga qarshi safarda (2:1) oʻtkazdi. Sommer 2009-yilning 7 yanvarida „Basel“ga chaqirib olingan, klubning asosiy darvozaboni Franko Kostanso jarohat olgan.

Sommer Superligadagi debyutini 2009-yil 7-fevralda Stadion Wankdorfda " Young Boys "ga qarshi oʻyinda (3:2) „Basel“ safida oʻtkazdi. U mavsum oxirigacha „Basel“ tarkibida oltita oʻyin oʻtkazdi. 16 iyun kuni u bir mavsumga ijara asosida Grasshoppersga oʻtdi. U yerdagi mavsum davomida u 33 ta oʻyin oʻtkazdi.

2010-yilning 14 iyunida Sommer „Basel“ bilan 5-yillik shartnoma imzoladi. U Franco Costanzodan keyin ikkinchi darvozabon sifatida xizmat qildi. 2011-yilning mart oyida Basel Kostansoga shartnomani uzaytirishni taklif qilmasligini eʼlon qildi, shuning uchun Sommerni klubning asosiy darvozaboni boʻldi. Sommer 2010-11-yilgi mavsumda Superligada beshta oʻyin oʻtkazgan va chempionatda gʻolib chiqqan jamoaning bir qismi boʻlgan.

Sommer UEFA Chempionlar Ligasida debyutini 2011-yilning 14-sentyabrida oʻz maydonida ASC Oțelul Galațiga qarshi oʻyinda (2:1) oʻtkazdi. U 2011-12-yilgi mavsumda birinchi boʻlib darvozabon boʻlgan, yakunlanganidan soʻng liga  va Shveysariya kubogi dublini qoʻlga kiritgan.

2012-13-yilgi mavsum oxirida Sommer liganing barcha 36 oʻyinida qatnashib ketma-ket uchinchi marta liga chempionligini qoʻlga kiritdi. „Basel“ ham Shveysariya kubogida ikkinchi oʻrinni egalladi. 2012-13-yilgi UEFA Yevropa ligasida „Basel“ yarim finalga yoʻl oldi va u yerda Chempionlar ligasining amaldagi sohibi "Chelsi" bilan toʻqnash keldi. „Basel“ umumiy hisobda 2-5 hisobida magʻlub boʻldi.

2013-14-yilgi mavsum oxirida Sommer „Basel“ bilan liga chempionligini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, 2013-14-yilgi Shveysariya kubogi finaliga qadar etib borishdi, ammo qoʻshimcha boʻlimlardan soʻng Tsyurix 2:0 hisobida magʻlub boʻldi. 2013-14-yilgi Chempionlar Ligasida „Basel“ guruh bosqichini uchinchi oʻrinda yakunlab, Yevropa ligasining pley-off bosqichiga yoʻl oldi va u eerda chorak finalga qadar yetib bordi. 2013-14-yilgi mavsumda „Basel“ jami 68 ta oʻyin oʻtkazdi: 36 ta Shveysariya ligasi, 6 ta Shveysariya kubogi, 6 ta Chempionlar ligasi va 10 ta Yevropa ligasi va 10 ta sinov oʻyini. Sommer jami 58 ta oʻyinda maydonga tushdi: 35 Liga, 2 Kubok, 10 Chempionlar Ligasi va 6 Yevropa Ligasi, shuningdek, 5 ta sinov oʻyinlarida.

Biroq, Sommer „Basel“ bilan barcha musobaqalarda 170 ta oʻyinda maydonga tushib, 65 ta oʻz darvozasi dahlsizligini saqlab qola oldi.

### Borussia Mönchengladbach

2014-yilning 10-martida Sommer Germaniyaning Bundesliga vakili " Borussia Mönchengladbach " bilan 1-iyuldan boshlab besh-yillik shartnoma imzoladi.  U „ Barcelona“ ga oʻtgan Marc-André ter Stegen oʻrniga shartnoma imzoladi. Sommerning Mönchengladbachdagi birinchi mavsumida Gladbach Bundesligada uchinchi oʻrinni egalladi, bu klubning 1978-yildan beri eng yuqori liga yakuni. Klub, shuningdek, magʻlubiyatsiz ketma-ket oʻyinlar boʻyicha oʻzining rekordini yangilashga muvaffaq boʻldi va 1970-71-yilgi mavsumda oʻrnatgan 17 oʻyin rekordidan oshib ketdi.

Sommerning debyuti DFB-Pokalda FC 08 Homburgga qarshi oʻynadi va Gladbach 3:1 hisobida gʻalaba qozondi. Sommer ochilish kunida VfB Stuttgartga qarshi oʻynadi va 1:1 hisobida durang oʻynadi. Uni jamoadoshi Christoph Kramer uzoq masofadan Dortmundning „Borussia“ siga qarshi oʻyinda (1:0) magʻlubiyatga uchratgan edi, ammo Gladbach bir oʻyin qolganida UEFA Chempionlar Ligasiga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. Mavsum yakunida Sommer Gladbachning mavsumdagi eng yaxshi futbolchisi deb topildi.

2015-16-yilgi mavsum yomon boshlandi: Gladbach dastlabki oʻyinda Dortmundning „Borussia“siga 4:0 hisobida magʻlub boʻldi, birinchi golda esa Sommer ayblandi. Klub katta muammolarga duch kelgani xabar qilingandi va Chempionlar ligasidagi mavsumdagi birinchi oʻyin oldidan klub futbolchilari oʻz muammolarini muhokama qilish uchun inqirozli muzokaralar oʻtkazdilar. „Sevilla“ga 3:0 hisobida magʻlub boʻlgach, Sommer oʻz oʻyini uchun qattiq tanqid qilindi. Bundesligadagi beshinchi magʻlubiyatdan soʻng, raqiblarga qarshi 1. FC Köln klubi bosh murabbiyi Lucien Favre isteʼfoga chiqdi. oʻtgan-yilgidan farqli oʻlaroq, bu Gladbach uchun eng yomon boshlanish boʻldi.

Yangi muvaqqat bosh murabbiy André Schubert qoʻl ostida klub toʻrtta oʻyinda toʻrtta gʻalaba bilan keskin yaxshilandi, natijada Shubert doimiy ravishda tayinlandi. Sommer Chempionlar ligasida "Manchester City" ga qarshi oʻyinda burni singanligi sababli VfL "Wolfsburg "ga qarshi oʻynashga majbur boʻldi. U „Wolfsburg“ga qarshi oʻyinda Tobias Sippel bilan almashtirildi. Sommer oxir-oqibat Bundesliganing qolgan barcha oʻyinlarida oʻynadi va uning oʻyinlari „Manchester City“dan qiziqish uygʻotdi.

Biroq, Mönchengladbachning „Borussia“ klubi 2015-16-yilgi mavsumda toʻrtinchi oʻrinni egalladi va 2016-17-yilgi UEFA Chempionlar Ligasida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi, ular oʻz guruhida "Barcelona", „Manchester City“ va „Celtic“ bilan uchinchi oʻrinni egalladi, keyin esa Yevropa Ligasi 1/8 finaliga chiqdi. umumiy hisobda 3:3 hisobidagi durangdan soʻng, "Schalke 04 " mehmondagi gol qoidasiga koʻra magʻlub boʻlishdan oldin.

2019-yilning noyabrida Sommer shartnomasini 2023-yilgacha uzaytirdi. UEFA Chempionlar ligasining 2020-21-yilgi mavsumida Mönchengladbachning „Borussia“si 1/8 finalga chiqdi va „Manchester City“ga magʻlub boʻldi.

## Xalqaro martaba

### Yoshlar
Sommer Shveysariyani turli yosh toifalarida, jumladan 16, 17, 19 va 21 yoshgacha darajalarda himoya qilgan. U 2003-yil 26 avgustda Shveysariya U-16 terma jamoasida debyut qilgan, ammo Germaniyaga qarshi oʻyin 0:5 hisobida magʻlubiyatga uchragan. 2003-yilning 20-noyabrida Angliyaga qarshi oʻyinda (1:1) U-17 safida debyut qilgan.

Sommer 2007-yilning 22 avgustida Shveysariyaning 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilari uchun professional debyutini oʻtkazdi, u Belgiyaga qarshi safarda 2:1 hisobida gʻalaba qozongan vaqtda tanaffusda almashtirildi. U 2011-yil 11-25-iyun kunlari Daniya mezbonlik qilgan 2011-yilgi UEFA U-21 Yevropa chempionati final turnirida ishtirok etgan Shveysariya U-21 terma jamoasi darvozaboni va sardori edi. Shveysariya terma jamoasi 25 iyun kuni 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi 2011-yilgi UEFA Yevropa chempionati finaliga gol oʻtkazmasdan chiqdi, lekin Ispaniyaga 2:0 hisobida magʻlub boʻldi. Bu Sommerning 21 yoshgacha boʻlganlar uchun soʻnggi oʻyini boʻldi.

### Katta

Sommer Shveysariya terma jamoasi uchun debyutini 2012-yilning 30 may kuni Swissporarena (Lyusern) da Ruminiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida 0:1 hisobida magʻlub etdi. 13-may kuni u Shveysariyaning 2014-yilda Braziliyada boʻlib oʻtadigan jahon chempionati uchun 23 nafar futbolchidan iborat tarkibiga kiritildi. 

Bundesligadagi hamkasblari Roman Byurki va Marvin Xits bilan bir qatorda Sommer Shveysariyaning UEFA Evro-2016 terma jamoasiga kiritilgan uchta darvozabondan biri edi. Sommer Shveysariya terma jamoasining toʻrtta oʻyinida qatnashgan birinchi darvozabon edi.  Sommer Shveysariyaning 1/1 hisobidagi durangdan soʻng, 1/8 finalda Polshaga penaltilar seriyasida 5:4 hisobida yutqazib qoʻyishiga toʻsqinlik qila olmadi. 

U Shveysariyaning JCh-2018 uchun 23 kishilik tarkibiga kiritilgan. 2019-yilning may oyida u 2019-yil UEFA Millatlar Ligasi finalida oʻynadi va uning jamoasi 4-oʻrinni egalladi.

Sommer UEFA Evro-2020 uchun qoldirilgan Shveysariya terma jamoasining 26 kishilik tarkibiga kiritildi. 2021-yilning 28-iyunida Sommer penaltilar seriyasida Kylian Mbappéning penaltidan tepgan golini qaytardi, bunda Shveysariya 3:3 hisobida durang oʻynab, UEFA Yevro-2020 1/8 finalida Fransiyaga qarshi oʻyinda 5:4 hisobida gʻalaba qozondi. 2021-yilning 2-iyulida u Yevro-2020 chorak finalida Ispaniyaga qarshi oʻyinning oʻzida faqat qoʻshimcha vaqtda sakkizta seyv amalga oshirdi; ammo Shveysariya 1:1 hisobidagi durangdan keyin penaltilar seriyasida 1:3 hisobida yutqazdi.

## Shaxsiy hayot
Sommer 2019-yil avgust oyida Alinaga turmushga chiqdi, u bilan 2016-yilda tanishishni boshladi. Ularning qizi Mila 2019-yil 4-noyabrda tugʻilgan

## Karyera statistikasi

### Klub

### Xalqaro

## Yutuqlar
**FK Vaduz**

* Shveysariya Challenge Ligasi : 2007–08 
* Lixtenshteyn futbol kubogi : 2007–08

**FC Basel** 

* Shveysariya Superligasi : 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2013–14
* Shveysariya kubogi : 2011–12

**Individual**

* 21 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining eng yaxshi jamoasi : 2011 
* Credit Suisse-yilning eng yaxshi futbolchisi : 2016, 2018,  2021 
* Bundesliganing mavsum jamoasi: 2019–20 

## Manbalar

## Havolalar

* Profili Inter Milan saytida
* Profili FC Bayern Munich saytida
*