Hohenschwangau qal'asi

**Hohenshvangau qalʼasi** (    ) 19-asrga oid Germaniyaning janubida joylashgan saroydir. Bu Bavariya qiroli Lyudvig II ning bolalikdagi qarorgohi boʻlib, uning otasi Bavariya qiroli Maksimilian II tomonidan qurilgan.Saroy Germaniyaning janubi-gʻarbiy Bavariya shahridagi Ostallgäu grafligining bir qismi boʻlgan Füssen shahri yaqinidagi Germaniyaning Hohenschwangau qishlogʻida, Avstriya bilan chegaraga juda yaqin joylashgan.

## Tarixi
12-asrga oid tarixiy yozuvlarda birinchi marta aytib oʻtilgan *Shvangau* qalʼasi (soʻzma-soʻz tarjima *qilingan Oqqushlar tumani* ) hozirgi 19-asrdagi Noyshvanshteyn qalʼasi oʻrnida baland tosh ustida boʻlgan ekan. Ritsarlar, keyinchalik Shvangau graflari yaʼni Welflarning vazirlari boʻlgan. Xiltbolt fon Shvangau (1195-1254) - minneschi boʻlgan. Margareta fon Shvangau esa minneschi Osvald fon Volkenshteynning rafiqasi edi.

Hozirgi Hohenshvangau ("Yuqori Shvangau") qalʼasi birinchi marta 1397-yilda *Shvanshteyn* nomi bilan tilga olingan. Faqat 19-asrda ikkita qalʼaning nomlari oʻzgargan. U Alps koʻli ustidagi tepalikda, eski qalʼaning ostida qurilgan. 1440-1521 yillar oraligʻida lordlar imperatorlik zudlik bilan oʻz yerlarini Bavariyaning Vittelsbax gersoglariga sotishga majbur boʻldilar, ammo qalʼani Burgraves sifatida egallashda davom etdilar. 1521-yilda ular oʻz yerlariga yana egalik qilishdi, lekin 1535 yilda yerlarini sotishga majbur boʻlishdi. Xaridor, boy Augsburglik savdogar Iogann Paumgartner boʻlgan, Insbrukdagi Xofburgda ishlagan italiyalik arxitektor Lusio di Spatssiga quyi qasrni rekonstruksiya qiildirgan. U tashqi devorlar va minoralarni saqlab qoldi, lekin ichki qismlarni 1547-yildan bugungi kungacha mavjud boʻlgan qavat rejasida qayta qurdi. Qadimgi *Shvangau* qalʼasi vayronaga aylanib qolishda davom etdi. Paumgartner baron darajasiga koʻtarilgandan soʻng, 1549-yilda vafot etdi va uning oʻg'illari oʻzlarining yangi qalʼasini Bavariya saylovchisi Maksimilian I ga sotishdi.

Vittelsbaxlar qasrdan ayiq ovlash yoki agnatik knyazlar uchun chekinish joyi sifatida foydalanganlar. 1743-yilda qalʼa Avstriya qoʻshinlari tomonidan talon-toroj qilindi. Germaniya vositachiligida Shvangau grafligi 1803-yilda rasman Bavariya elektorati tarkibiga kirdi. Bavariya qiroli Maksimilian I Jozef qalʼani 1820-yilda sotuvga qoʻygan. Faqat 1832-yilda uning nabirasi Bavariyaning oʻsha paytda valiahd shahzodasi Maksimilian II uni qaytarib sotib oldi. 1829-yil aprel oyida u tarixiy joyni piyoda sayr qilayotgan paytda koʻrib qoladi va uning atrofidagi goʻzallikka ishtiyoq bilan munosabatda boʻldi. U 1832-yilda oʻsha paytda Shvanshteyn nomi bilan mashhur boʻlgan vayronaga aylangan binoni sotib oldi va otasining yaqin atrofdagi Füssen shahridagi eski qasrga (Hohes Schloss) koʻchib oʻtish istagidan voz kechdi. 1833-yil fevral oyida qalʼani rekonstruksiya qilish boshlandi, qayta qurish ishlari 1837-yilgacha davom etdi va 1855-yilgacha qayta qurish yakunlandi. Masʼul meʼmor Domeniko Quaglio tashqi dizaynning neogotik uslubi uchun masʼul edi. U 1837 yilda vafot etdi va vazifani Jozef Daniel Ohlmyuller (1839 yilda vafot etgan) va Georg Fridrix Ziebland davom ettirdilar.  90 dan ortiq devor rasmlari ( Lorenzo Quaglio va Maykl Neher kabi rassomlar tomonidan) Shvangau tarixi, shuningdek, Parzival kabi o'rta asr nemis romanslari va Richard Vagner keyinchalik o'z asariga asos bo'lgan oqqush ritsarining Lohengrin hikoyasini aks ettiradi. 

Hohenshvangau Maksimilian, uning rafiqasi Mari Prussiya va ularning ikki oʻg'li Lyudvig (keyinchalik Bavariya qiroli Lyudvig II ) va Otto (keyinchalik Bavariya qiroli Otto I )ning rasmiy yozgi va ovchilik qarorgohi boʻlgan. Yosh shahzodalarning o‘smirlik yillari shu yerda o‘tgan. Togʻlarda sayr qilishni yaxshi koʻradigan qirolicha Mari butun Alp togʻlaridan toʻplangan oʻsimliklar bilan Alp bogʻini yaratdi. Qirol va qirolicha asosiy binoda, oʻg'il bolalar esa qoʻshimchada yashashgan. Qirolichaning amakivachchasi, Prussiyalik Fridrix Uilyam IV, Reyn daryosidagi Stolzenfels qalʼasini bir vaqtning oʻzida gotika uygʻonishi uslubida qayta tiklagan.

Qirol Maksimilian 1864-yilda vafot etdi va uning oʻg'li Lyudvig taxtga oʻtirdi va qalʼadagi otasining xonasiga koʻchib oʻtdi. Lyudvig hech qachon turmushga chiqmaganligi sababli, onasi Mari yoz oylarida oʻz qavatida yashashni davom ettira oldi. Qirol Lyudvig Gohenshvangauda yashashni yoqtirar edi, lekin koʻpincha uni yoqtirmagan onasi yoʻqligida, ayniqsa 1869-yildan keyin ota-onasi qalʼasi tepasida joylashgan eski Shvangau qalʼasi oʻrnida oʻzining yangi Noyshvanshteyn qalʼasi qurilishi boshlangan.

1886-yilda Lyudvig vafotidan keyin qirolicha Mari 1889-yilda vafot etgunga qadar qalʼaning yagona rezidenti boʻlgan. Uning qaynisi, Bavariya shahzodasi Regent Luitpold asosiy binoning 3-qavatida yashar edi. U 1905-yilda elektrlashtirish va elektr liftni oʻrnattirdi. Luitpold 1912-yilda vafot etdi va keyingi yil saroy muzey sifatida foydalanishga topshirildi.

Birinchi va Ikkinchi jahon urushi paytida qalʼa hech qanday zarar koʻrmagan. 1923-yilda Bavariya shtati parlamenti sobiq qirollik oilasining qalʼada yashash huquqini tasdiqladi. 1933-yildan 1939-yilgacha Bavariya valiahd shahzodasi Rupprext va uning oilasi qalʼadan yozgi qarorgoh sifatida foydalangan va u oʻz vorislarining, hozirda uning nabirasi, Bavariya gertsogi Fransning sevimli qarorgohi boʻlib qolmoqda. 1941-yil may oyida Bavariya shahzodasi Adalbert Gitler *Prinzenerlass* qoʻmondonligi ostida harbiy xizmatdan ozod qilindi va Xohenshvangau oilaviy qalʼasiga chekindi va u yerda urushning oxirigacha yashadi.

Har yili saroyga dunyoning turli burchaklaridan 300 000 dan ortiq mehmonlar tashrif buyurishadi. Qalʼa yil davomida ochiq (Rojdestvodan tashqari). Ish vaqti 9:00 dan 18:00 gacha (apreldan sentyabrgacha) va soat 10:00 dan 16:00 gacha (oktyabrdan martgacha). Ekskursiyalar nemis, ingliz, fransuz, italyan, ispan, rus, chex, sloven va yapon tillarida taqdim etiladi.
Fayl:Frederik Hansen Sødring Hohenschwangau.jpg|alt=Drawing by Frederik Hansen Sødring, 1843|Frederik Xansen Sødring tomonidan chizilgan rasm, 1843 yil
Fayl:Schloss Hohenschwangau 2021 (100MP).jpg|Schloss Hohenschwangau
Fayl:Hohenschwangau, ext, 06 sfondo neuschwanstein.JPG|alt=View from Hohenschwangau up to Neuschwanstein|Hohenshvangaudan Noyshvanshteyngacha bo'lgan ko'rinish
Fayl:Hohenschwangau von Neuschwanstein1.jpg|alt=View down on Hohenschwangau from Neuschwanstein|Noyshvanshteyndan Xohenshvangauni yuqoridan ko'rinishi
Fayl:Hohenschwangau Tor pano.jpg|alt=Gate|Darvoza
Fayl:Dvorac Hohenschwangau, Bavarska - kule.jpg|alt=Towers|Minoralar
Fayl:Hohenschwangau schloss, giardini 01.JPG|alt=Swan fountain|Oqqush favvorasi
Fayl:Schwangau Schloss Hohenschwangau Innen Festsaal.JPG|alt=Ball room|Ballar zali
Fayl:Schwangau Schloss Hohenschwangau Innen 1.JPG|Salon


## Adabiyotlar

## Havolalar

* Rasmiy bosh sahifa  (ingliz tilida)
* Turistlar uchun ma'lumot
* Chipta ma'lumotlari