open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qanat Saudabayev

**Qanat Bekmirzauli Saudabayev** (1946-yili tugʻilgan) — Qozogʻiston Respublikasi Parlamenti Majilisining deputati, siyosat fanlari doktori, Favqulodda va Muxtor Elchisi, Qozogʻiston Respublikasining Davlat kotibi (2007-2012)

## Biografiyasi
1946-yili tugʻilgan. Dulat qabilasining Janis urugʻining Bayis boʻlimidan chiqqan. Leningrad davlat madaniyat institutin, Ijtimoiy fanlar akademiyasini (Moskva shahri) tamomlagan.

* Institutni tugatgach, Madaniyat vazirligi sohasida ishladi. Davlat kinematografiya qo‘mitasi, Madaniyat davlat qo‘mitasi raisi bo‘lgan.
* 1991-yildan diplomatik faoliyatda Qozogʻiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi vakili, Turkiya Respublikasidagi Favqulodda va muxtor elchisi, Tashqi ishlar vaziri, Buyuk Britaniya va Shimoliy Birlashgan Qirollikdagi Favqulodda va Muxtor Elchi lavozimlarida tayinlangan. Irlandiya, Bosh vazir idorasi rahbari va hukumat aʼzosi.
* 2007-yilda Qozogʻiston Respublikasining Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Favqulodda va Muxtor Elchisi, Qozogʻiston Respublikasining Kanadadagi Favqulodda va Muxtor Elchisi vazifasini bajaruvchi boʻlgan.
* 2007-yil 15-may — Qozogʻiston Respublikasi Davlat kotibi.
* 2012-yil 23-yanvarda Qozog‘iston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan u yangi tashkil etilgan “Nazarboyev markazi” ko‘p funksiyali ilmiy-tahliliy, gumanitar va ta’lim davlat muassasasi direktori etib tayinlandi. 2013 yil aprel oyida u lavozimidan ozod etildi..
* 2015-yil 27-avgustdan — Qozogʻiston Respublikasi Parlamenti Majlisi deputati.

### Mukofatlari

* Hurmat ordeni (1996).

## Manbalar
Kopi Lampung

**Kopi Lampung**

Lampung kofesi Indoneziyaning Lampung provinsiya sida ishlab chiqilgan kofe navi (asosan robusta) .  Robusta  Lampung xorijiy mamlakatlarga sotiladigan Indoneziyaning yetakchi robustalaridan biridir. Ba'zida hatto Janubiy Sumatra va Bengkulu kabi Lampung tashqarisida etishtirilgan qahva bozor talabini qondirish uchun Lampung qahvasi deb nomlanadi.

## Trix

Lampungda qahva yetishtirish 1841 yilda umumiy tadqiqotlar olib borilgandan keyin boshlangan. Bunga Javadan bir qator qishloq xoʻjaligi va plantatsiya mutaxassis larini jalb qilish orqali guruch va qahva yetishtirish boʻyicha maʼlumot berish orqali erishildi. O'sha paytda Lampungdagi plantatsiyalar Java kofesi sifatida tanilgan Javadan Arabica ekilgan. Boshqalar Liberikani ekishadi. Biroq, 1910 yilda Arabica va Liberika navlarining infektsiy asi bo'lganida, Robusta kofesi Lampungga almashtirildi.

## Tarqatish

Lampung robusta kofe plantatsiyasining markazi bir nechta hududlarni egallaydi, xususan: 

Kotabumi hududi, Bengkulu va Martapura (Palembang) chegarasigacha.
Talang Padangning shimoliy hududi, Ulu-ulu va Ulu Semuong tekisliklari bilan Tenong yo'ligacha.
Betung ko'rfazi, Kalianda, Batu Sempuh, Rajabasa bo'ylab hudud.

## Adabiyotlar

1 "Lampung qahvasi nima? Va uning turlari"
2. Indoneziya
3  ISBN 978-623-227-099-2.
Humus fatteh

**Humus fatteh** Livanda tasqiyah deb ham ataladi. Suriya, Livan va Falastindagi mashhur taomdir. U yaxshilab qaynatilgan noʻxat va sarimsoqli aralashmadan iborat boʻlib, unga qoʻshimcha tarzda suxari va smetana solinadi. Bezatish uchun smetana ustiga sariyogʻ quyiladi va qovurilgan yongʻoqlar sepiladi. Bundan tashqari, taʼbga koʻra xushboʻy ziravorlar hamda qovurilgan qiyma ham qoʻshish mumkin.

## Damashq va Suriya humus fatteh taomi

Damashqning humus fatteh taomi noʻxatlari maydalanib tayyorlanishi bilan mashhur. Yaxshilab maydalangan noʻxatlar sut bilan aralashtiriladi. Biroq suriyaliklar bunday tayyorlash usulidan farqli ravishda qovurilgan yoki qaynatib pishirilgan goʻshtlarni qoʻshadilar.

## Falastin humus fatteh taomi

Falastin oshxonasidagi humus fatteh suriyaliklarniki bilan bir xil, biroq birgina farqi bor. Sut bilan aralashtirilgan tahin qoshadilar. Shuningdek, Suriya hummus fattehiga oʻxshab sariyogʻ surtilmaydi va qiyma kam qoʻshiladi Biz „tasqiya“ deb ataydigan Livan humusi fattehi suxari, qaynatilgan noʻxat va sutdan tayyorlanadigan eng oddiy turidir.

## Ozuqaviy qiymati
Shohiya veb-saytiga koʻra, Fatte hummus taomi (taxminan 600 g), quyidagi ozuqaviy qiymatlarni oʻz ichiga oladi:

* Kaloriya: 779
* Yogʻ: 34
* Toʻyingan yogʻlar: 13
* Xolesterin: 65
* Uglevodlar: 88
*  Proteinlar: 38

## Manbalar

* Ozuqaviy qiymatga ega noʻxatli Fatte hummus retsepti
* Falastin yoʻlida Fatte hummusi

## Havolalar

Fatteh humus taomining tayyorlanishi videosi
Italiyaning genetik tarixi

**Italiyaning genetik tarixiga** geografiya va tarix katta taʼsir koʻrsatadi. Italiyaliklarning ajdodlari asosan hind-evropa tilida soʻzlashuvchilar, Ligurlar, materik Italiyada retiyaliklar va kamunnilar, Sitsiliyada sikanlar va elymiyaliklar va Sardiniyada nuragiklar . Qadimgi Rim imperiyasi davrida Rim shahri Oʻrta yer dengizi havzasining turli mintaqalaridan, jumladan, Janubiy Yevropa, Shimoliy Afrika va Yaqin Sharqdan kelgan odamlarning uyi boʻlgan. DNK tahliliga asoslanib, Rim va Rimdan oldingi davrlarga oid qadimgi mintaqaviy genetik quyi tuzilma va zamonaviy Italiyada uzluksizlik haqida dalillar mavjud.

Aralashmalarning nisbati boʻyicha italiyaliklar boshqa janubiy yevropaliklarga oʻxshaydi va ular asosan neolit davridagi erta yevropalik dehqonlarning ajdodlari boʻlib, kichikroq, ammo baribir ahamiyatli boʻlgan mezolit gʻarbiy ovchi-yigʻuvchilar, bronza davri choʻponlari  va xalkolit yoki bronza davri Eron, Kavkaz bilan bogʻliq. Janubiy italiyaliklar zamonaviy yunonlarga eng yaqin, shimoliy italiyaliklar esa ispanlar va janubiy fransuzlarga eng yaqin.  Shuningdek, Italiyada bronza, temir davri Yaqin Sharq aralashmasi mavjud boʻlib, Shimoliy Italiyada Markaziy Italiya va Janubiy Italiya bilan solishtirganda ancha past. Shimoliy Afrika aralashmasi Janubiy Italiyada va asosiy orollarda ham uchraydi, eng yuqori kasallanish Sitsiliyada . 

## Qo'shimcha o'qish

* *Joriy biologiya* 31-jild, 12-son, 2021-yil 21-iyun, 2576–2591.e12 sahifalar. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cub.2021.04.022
Xaykal, Muhammad Husayn

M**uhammad Husayn Xaikal** (Xaikal, Heykal, Heykal, arab); 2088-dekabr, 1956 yil 18-avgust, - 1956 yil 18-avgust, jurnalist, siyosatchi va ta'lim vaziri (1937-1944). Ta'lim bo'yicha advokat va iqtisodchi.

## Tarjimai holi

Haykalal 1888 yilda Kafr-G'anamda (Mansura, Dakamiliya) tug'ilgan. 1909 yilda Qohirada bakalavr darajasini va 1912 yilda Sorbonn universitetida siyosiy iqtisod doktori ilmiy darajasini oldi.

Parijda o'qish davomida birinchi samimiy misrlik (va arab tillarida) romanni "1914 yilda nashr etildi" (1914 yilda nashr etilgan; 1973 yilda rus tiliga tarjima qilingan; rus tiliga tarjima qilingan). Garchi u haqiqiy tarzda yozilgan bo'lsa-da, bu lirik, ya'ni uchun hamdardlik bilan va qonunsizlikka qarshi norozilik namoyishi bilan bog'liq bo'lgan Yevropa naqshlariga muvofiq yo'lga qo'yilgan.

Misrga qaytish, u advokat, siyosiy va dars berish bilan shug'ullangan. U 10 yil davomida advokat bo'lib ishlagan, keyin jurnalist. 1910 yillarning ikkinchi yarmidan boshlab u Misr eksklyuzivligi tushunchasini ishlab chiqdi, ammo keyinchalik u an'anaviy Islomning pozitsiyasiga o'tdi, bu Xaixalning ilm-fan va G'arb tsivilizatsiyasiga bo'lgan qiziqishi pasayishi bilan birlashdi.

1922 yildan beri u liberals - konstitutsionistlar partiyasining etakchilaridan biri bo'ldi; 1922-1933 yillarda u o'zining "AS-Sias" gazetasi nashrini (bosh muharriri) nashr etdi; Va 1943-1952 yillarda - ushbu partiyaning ushbu qismi (rais sifatida).

1937 yilda u Muhammad Maxmud bosho boshchiligidagi ikkinchi hukumatda Ichki ishlar vazirligi Davlat vaziri etib tayinlandi. Keyin, 1937-1944 yillarda u ta'lim vaziri, shu jumladan markazsizlashtirish, o'quv zonalarini tashkil etish, o'quv zonalarini yaratish va o'quv dasturlarining katta yo'nalishi. 1945-1950 yillarda - Senat Rais raisi. Unga Muhammad Abdu, Ahmada Lutfi El-Sayded va Kashima Aminning keng qamrovli islohoti ta'sirida edi. Uning protegeidan biri Xusayn Fauyin An-Faujar edi.

Musulmon dunyosida islomiy Islom qahramonlari, shu jumladan "Muhammad hayoti" haqida biografik ishlarning muallifi (1929 yil). Muallifning adabiy va tanqidiy maqolalari "Adabiyotda inqilob" to'plamiga (1950), Sharq va G'arbiy yozuvchilarning "Misr va evropalik yozuvchilarning tarjimalari" kitobiga kiritilgan. Xaykalning ahlilari "Misr siyosati xotiralari" 1951-1953 yillarda ikki jildda nashr etildi va XX asrning Misr tarixidagi qimmatli manba bo'lib o'tdi. "Shunday qilib," Sharq ma'naviyligi "-" Yevropaning merganlik "ga qarshi" Sharq ma'naviyligi "- bu davrdagi misrlik ayolning oilaviy-huquqiy pozitsiyasiga qarshi kurashish muammosi yaratildi.

Xaikal etti bolaning otasi: Doktor Atya, Taxei, doktor Xedey, Bacheyn, Xetae, Bachiga, doktor Fayza Xol va Ahmad. Doktor Fayza Qohiradagi Amerika universitetida Misrologiya o'qitadi.
Erbaa(Turkiya)

## Erbaa
Erbaa — Turkiyaning Tokat viloyatidagi shaharcha boʻlib, tuman markazidir. 2021-yil maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 73.354 kishi, tuman esa 99.815 kishi boʻlib, u viloyatning Tokat shahridan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Erbaa tekisligi joylashuvi, ish imkoniyatlari, sanoat va OIZ kabi muhim omillar tufayli immigratsiyani qabul qilishda davom etayotgan mintaqaning diqqatga sazovor joyiga aylangan tumandir.
## Tarixi
Erbaa soʻzi arabcha boʻlib, “toʻrt” degan maʼnoni bildiradi. Usmonli imperiyasi yozuvlarida Erbaa nomi 18-asr boshidan beri qoʻllanganligi koʻrinadi. Bu so‘z bir muddat “Nevahi-i Erbaa” sifatida ishlatilgan. Qayd etilgan davrda Niksar va Amasiya o'rtasidagi eng muhim aholi punktlari; Erek, Karayaka, Sonusa va Tasabat edi. Aholi soni jihatidan bir shaharcha kattaligida bo'lib, bir hududda bo'lgani uchun hammasi Nevahi-i Erbaa, ya'ni "to'rt shaharcha" deb atalgan. Hatto hisoblangan soliqlar ham shu nom ostida qayd etilgan. 1840-yilda bu toʻrt tumanning (Erek, Karayaka, Sonusa, Tasabat) Erbaa nomi ostidagi soligʻi 47.243 kurush sifatida qayd etilgan.Shunga ko'ra, Erbaa; Erek, Karayaka, Sonusa va Tasabatning umumiy nomiga aylanib, to‘rttasi ham tuman qiyofasini oldi. Darhaqiqat, Kaza-i Erbaa atamasi rasman qoʻllangan.Keyinchalik, Erek boshqalardan koʻra koʻproq taraqqiyot koʻrsatgach, bir oʻzi Erbaa nomini olib, 1872-yilda tumanga aylangan. Qolgan uchtasi, ya'ni Tasabat, Karayaka va Sonusa Erek, bugungi Erbaa bilan bog'lanib, uning qishloqlari bo'ldi. Keyinchalik, 1944 yilda Tasabat, ya'ni hozirgi Tashova Erbaadan ajralib, alohida tumanga aylangan va Sonusa ham Tashova bilan bog'langan.
## Iqlimi
Erbaaning  mikroiqlim xususiyati bilan Erbaada sitrusdan tashqari barcha turdagi sabzavot va mevalar yetishtiriladi, organik dehqonchilik va issiqxona yetishtirishdagi rivojlanishlar va Erbaa uzum bargining brendga aylanishi  Sharqiy Anadolu,Qoradengiz,Markaziy Anadoluni sabzavot va meva bilan ta'minlaydigan muhim hududga aylantirdi.
Erbaada fasllar o'z qoidasini to'liq bajarmasdan oldin biridan ikkinchisiga o'tadi. Bu holat mintaqaning iqlim tipini aniqlashni qiyinlashtiradi. Erbaada kontinental iqlim va mo'tadil dengiz iqlimi o'rtasida o'tish iqlimi hukm suradi. Bundan tashqari, mintaqada buzilgan O'rta yer dengizi iqlimi hukm surmoqda. Chunki Shimoliy Anadolu hududi oʻz taʼsirini yoʻqotganligi va Yeshilirmak havosining gʻarbida nam shamollarga duchor boʻlgani uchun bu yerda mo'tadil iqlim hukmron ekani koʻrinib turibdi. Shuning uchun qish issiq va yomg'irli. Erbaadagi eng uzoq va barqaror mavsum kuzdir. Kuz yumshoq va uzluksiz, qish qisqa va odatda yumshoq. Yozning eng issiq oylari iyul-avgust. Bu oylarda oʻrtacha harorat 36-39 daraja.Qishning eng sovuq oylari yanvar va fevral oylari. O'rtacha harorat 3-5 darajaga tushadi. Eng koʻp yogʻingarchilik may oyida boʻlib, yillik oʻrtacha 580&nbsp;mm, eng kam yogʻingarchilik avgust oyida boʻlib, 8,03&nbsp;mm deb belgilangan. O'rtacha nisbiy namlik 59% va eng yuqori ko'rsatkichlar 66% gacha. So‘nggi yillarda viloyatda qurilgan to‘g‘onlar ta’sirida tuman iqlimi bir oz yumshab ketdi.
Sheesh Mahal (Lahor qal'asi)

**Sheesh Mahal** (    ; *"Ko'zgular saroyi"* ) - Lahor qal'asining shimoliy-g'arbiy burchagidagi Shoh Burj blokida joylashgan saroy. U 1631 &#x2013; 32 yillarda Boburiy imperator Shoh Jahon hukmronligi ostida qurilgan, keyinchalik Sikh Maharoja Ranjit Singxh davrida ba'zi qo'shimchalar kiritilgan. Oq marmar bilan bezatilgan pavilyon pietra dura va eng yaxshi sifatdagi murakkab oyna bezaklari bilan bezatilgan. Zal imperator oilasi va uning yaqin  tomonidan shaxsiy foydalanish uchun ajratilgan. Bu Lahor qal'asi ichida ketma-ket Boburiy imperatorlari tomonidan qurilgan 21 ta yodgorlik qatoriga kiradi va "qal'aning tojidagi marvarid" ni tashkil qiladi.  Kattaroq Lahor Fort majmuasining bir qismi sifatida u 1981 yildan beri YuNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan.

## Yana qarang

* Badshahi masjidi
* Shalimar bog'lari
* Devor bilan qoplangan Lahor shahri
* Pokistondagi YuNESKOning Jahon merosi ob'ektlari ro'yxati

## Eslatmalar


## Adabiyotlar

* Asher, Ketrin EG (1992) Mug'al Hindiston arxitekturasi. Kembrij universiteti matbuoti .
* Chaudri, Nazir Ahmad (1998) Lahor: ulug'vor merosning ko'rinishlari. Sang-e-Meel nashrlari.ISBN&nbsp;
* Dogar, Muhammad Aasim (1995) Lahor qal'asining ulug'vorligi. Ilm Do'st nashriyoti.
* Hayder, Zulqarnayn (1978) Lahor qal'asidagi Naulaxaning Pietra Dura bezaklari. ( *Mujallah-e-Takhqĭq, Kullīyah-e-ʻUlum-e-Islomiya va Adabiyot-e-Sharqiyah* ). Panjob islom va sharq ta'lim universiteti fakulteti.
* Xon, Ahmad Nabi (1997) Pokiston islom arxeologiyasi bo'yicha tadqiqotlar. Sang-e-Meel nashrlari
* Koch, Ebba (1991). Mug'al arxitekturasi: uning tarixi va rivojlanishining qisqacha mazmuni, 1526-1858. Prestel.ISBN&nbsp;
* Koch, Ebba (1997) Boburdan Shoh Jahongacha bo'lgan Mug'al saroy bog'lari (1526-1648). Muqarnas, jild. 14, bet.&nbsp;143–165. JSTOR 1523242
* Lal, Kanxaiya (1876). *Rai Bahodur.* *Zafar Nzmah-i-Ranjit Singx, Ranjit Namah* . Mustafoee matbuoti. Lahor

## Havolalar

* Wikimapia-da Sheesh Mahal
* ArchNet-da Sheesh Mahal
* Osiyo tarixiy arxitekturasi: Lahor qal'asi
Fors koʻrfazining Arab lahjasi

**Fors** koʻrfazi[1], (forscha: خليج فارس — Xalij-e Fârs, arabcha: الخليج العربى - al-Khalīj al-arabi) — Eron va Arabiston yarim oroli oʻrtasidagi koʻrfaz. Ormuz boʻgʻozi orqali Ummon koʻrfazi, Arabiston dengizi va Hind okeani bilan birlashgan.

Quyidagi davlatlar qirgʻoqlari Fors koʻrfazi bilan yuvilib turiladi: Eron, Birlashgan Arab Amirliklari, Saudiya Arabistoni, Qatar, Bahrayn, Quvayt, Iroq va Ummon. Koʻrfazga Tigris va Yevfrat daryolari kelib qoʻyiladi. Fors koʻrfazi neft zahiralariga boy boʻlganligi bois geosiyosiy ahamiyatga ega hudud. Shundan 1991-yilgi urush Koʻrfaz urushi nomini olgan. (Aslida mojaroning katta qismi quruqlikda sodir boʻlgan boʻlsada. Gidrologik, gidroximik va boshqa xususiyatlariga koʻra, Fors koʻrfazi dengiz deb yuritiladi.[2]

## Manbalar
# https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=ASE&action=edit&redlink=1
# https://uz.wikipedia.org/wiki/Fors_ko%CA%BBrfazi#:~:text=%22Fors%20ko%CA%BBrfazi%22%20O%CA%BBzME.%20F%2Dharfi%20Birinchi%20jild.%20Toshkent%2C%202000%2Dyil
Ernst Kassier

**Ernst Kassirer (1874-1945 yy.)** — neokantchilardan edi.

## Asarlari
Uning asosiy asarlari «Substansiya va funksiya haqida tushuncha» (1910), «Yangi davr falsafasi va fanida bilish masalasi» (1906-1920), «Simvolik shakllar falsafasi» (1923-1929)kabilardir. E.Kassirerning falsafiy asarlarida tarixiylik, mantiqiylik, gnoseologik masalalar ko‘tarilgan.

## Qarashlari
U matematika va tabiatshunoslik tushunchalarining tarixiga murojaat qilar ekan, mantiqiy narsa hissiy va tajribaviy narsadan oldin kelishini isbotlashga urinadi. Fan tushunchasi bu voqelikning inʼikosi bo‘lmay, balki „usuli“ dirki, uning yordamida „berilgan narsa“ aprior ravishda tuzilgan munosbatlar va vazifalar „qatori“ga borib taqaladi. Keyinchalik Kassirer til, afsona, sanʼat, fan va din shakllariga „oxirgi, birlamchi voqeylik
qatlami“ga kelib uriluvchi „ramziy shakllar“ sifatida murojaat qilib kantchilikning anʼana muammosidan uzoqlashadi. Umuman, Kassirer o‘zining falsafiy qarashlarida safdoshlari flkrlariga tayanib, neokantchilik yo‘nalishining rivojiga o‘zining maʼlum hissasini qo‘shdi. Kassirer estetik qarashlari AQSH da
1950-60-yillarda rivoj topadi.

## Adabiyotlar

Gʻarb falsafasi tarixi. Toshkent 2018
Ta'lim uchun Xalifa mukofoti

**Ta'lim uchun Xalifa mukofoti** - Birlashgan Arab Amirliklari prezidenti va Abu Dabi hukmdori Xalifa bin Zoid Ol Nahayon tomonidan asos solingan ta'lim mukofoti hisoblanadi. Ushbu mukofot BAA va arab dunyosida ta'lim sohasini qamrab olgan barcha toifalarini o'z ichiga oladi. 

Ushbu mukofot,jamiyatdagi o'qituvchi murabbiylarning innovatsion imkoniyatlarini ochib berishga va ularning ta'lim qobiliyatlarini e'tirof etishga yordam berish, sog'lom raqobatda ustunlik qilishlari uchun qulay shart-sharoit yaratish orqali o'qituvchilarning potentsial imkoniyatlarini yanada oshirishga qaratilgan. Mukofot Birlashgan Arab Amirliklari Prezidenti Shayx Xalifa bin Zoid Ol Nahayon homiyligi asosida ta’sis etilgan va  Abu-Dabi valiahdi, BAA Oliy qo‘mondoni o‘rinbosari Shayx Muhammad bin Zoid Ol Nahayonning doimiy kuzatuvi ostida bo'ladi. Qurolli kuchlar va Bosh vazir o'rinbosari, Prezident ishlari vaziri va Ta'lim bo'yicha Xalifa mukofotining Vasiylar kengashi raisi Shayx Mansur bin Zoid Al Nahayonning doimiy rahbarligi ostida ushbu mukofot topshiriladi. Ushbu yo'nalishlarga muvofiq, Mukofotning Vasiylar kengashi, uning Bosh kotibiyati va Ijroiya qo'mitasi BAAda ham, keng arab dunyosida ham ta'lim sohasida ishlaydigan barcha toifalarni o'z ichiga olishga qaror qildi. Mukofot mahalliy darajadagi quyidagi toifalarni o'z ichiga qamrab oladi: Umumiy o'rta ta'lim; Maxsus ehtiyojli odamlar uchun yaratilgan ta'lim; Bilim tarmoqlarini yaratish; Yangi media va ta'lim; Ta'lim va barqaror atrof-muhit; Ta'lim va jamoat xizmati.

Birlashgan Arab Amirliklarida va butun arab dunyosida beshta umumiy ta'lim toifalari mavjud bo'lib, ular quyidagilarni tashkil qiladi: Oliy ta'lim; Ta'lim tadqiqotlari; Loyihalar va innovatsion taʼlim dasturlari, bolalar uchun taʼlim muallifligi va mukofot homiysi, Birlashgan Arab Amirliklari Prezidenti Shayx Xalifa bin Zoid Ol Nahayon haqida yozma akademik ish.

Ushbu mukofotdan ko'zlangan asosiy maqsad nafaqat BAAda balki umuman arab dunyosida ta'lim sohasining rivojlanishini rivojlantirish va rag'batlantirishdan iborat bo'lib, mukofot kengashi va Bosh kotibiyatning ushbu ikkala soha bir-birini to'ldiradigan soha ekanligiga ishonch bildirishadi. Ta'lim bo'yicha Xalifa mukofoti tashkil etilganidan beri, kashshof muassasa sifatida, mukammallik va innovatsiya madaniyatini targ'ib qilish va ta'lim sohasidagi taniqli ko'nikmalarni nishonlashga sodiqdir.

## Manbalar

## Yana qarang

* Rasmiy veb-sayt
Fuji ayollar universiteti

Yaponiyadagi xususiy universitet  Sapporo,  Hokkaidoda, Yaponiyada joylashgan.

## Tarixi
Maktabning o'tmishdagi varianti 1925-yilda tashkil etilgan va 1961-yilda universitet sifatida imzolangan. Universitet birinchi cherkov boshlig'i, Sapporo katolik yeparxiyasi episkopi Venseslaus Kinoldning murojaatidan so'ng, shahid Avliyo Jorjning Avliyo Frensisning uchta opa-singillari tomonidan asos solingan. 

## Akademiklar
Fuji ayollar universiteti ikki fakultetdan iborat: gumanitar fanlar fakulteti va inson hayoti fanlari fakulteti. Bundan tashqari, Inson hayoti fanlari oliy maktabi ham mavjud.

Uning ikkita kampusi bor: biri Sapporoning shimoliy qismida Xokkaydoda universitetdan bir necha blok uzoqda, ikkinchisi Sapporo chekkasidagi Ishikari-shida  prefekturasida joylashgan. 

*Nihon Keizai gazetasining* 2013- yil 22-noyabr sonidagi maqolaga ko'ra, universitet Xokkaydodagi 26 ta universitet orasida uchinchi o'rinni egalladi. 

## Manbalar

## Havolalar

*
Ma Duanlin

***Mă Duanlin***  (1245-1322) - xitoylik tarixchi yozuvchi va ensiklopediyachi. 1317-yilda, Yuan sulolasi davrida u 348 jilddan iborat keng qamrovli Xitoy ensiklopediyasi *Wenxian Tongkaoni* nashr etgan.

U keng tarixiy hujjatlar to'plamiga ega bo'lgan Sharqiy- janubiy  vaziri Ma Tingluanning oilasida tavallud topgan. 1273- yildan Ma Duanlin otasining to'plami va maslahatlaridan foydalangan holda "Venxian Tongkao" ni to'plashni boshlagan. Otasining vafotidan keyin Ma Duanlin Yuan sulolasiga xizmat qilishga chaqiriladi  hamda  Xitoyning ta'lim tizimini qayta tiklashda muhim rol o'ynagan.

Ma Duanlin Champa, Chi Tu, Pan Pan, Khmer imperiyasi va Kediri qirolligini tasvirlagan. U Jayavarman  1177- yilgi bosqin uchun Champaga qarshi yurishini tasvirlab, "u o'z dushmanlaridan dahshatli qasos olishga qaror qildi, bu esa o'n sakkiz yillik sabr-toqatdan keyin buni amalga oshirishga muvaffaq bo'ldi" deb yozgan edi. 

## Adbiyotlar

## Havolalar

* Wenxian Tongkao "Ma'muriyatda keng qamrovli tadqiqotlar" - Chinaknowledge.de.
* Tötösi de Zepetnek, Stiven va Jennifer V. Jey, Sharqiy Osiyo madaniy va tarixiy istiqbollari: tarix va jamiyat - madaniyat va adabiyotlar. Alberta universiteti qiyosiy adabiyot va madaniyatlararo tadqiqotlar tadqiqot instituti, 1997 yil.ISBN&nbsp; , Vsego stranits: 383 s. 66
* Jozef Piter MakDermott Davlat va Xitoydagi sud marosimi str. 257

## Manbalar

*
* 
*
Vilgelm Diltey

**Vilgelm Dilteydir (1833-1911 yy.)**.

## Tarjimai holi
Diltey pastor oilasida tug'ildi, teologik ma'lumotni Geydelber va Berlin uiversitetlarida oldi. Falsafaga bo'lgan qiziqishining ortishi uni teologiyadan chetlashishiga olib keldi, lekin diniy dunyoqarashi uning asarlarida sezilib turadi. Diltey bir necha universitetlarda professor lavozimida ishlaydi. 1882-yildan esa Berlin universitetida muqim ishlaydi.

## Asarlari
„Ruh haqidagi fanga muqaddima“ (1894) „Falsafaning mohiyati“ (1907) nomli Shleyermaxer va yosh Gegel taʼlimotiga bagʻishlangan maxsus asarlar ham uning qalamiga mansub.

## Falsafiy taʼlimoti
Shuningdek, Diltey marksizm asoschilarining qarashlaridan ham, o‘sib kelayotgan sotsial-demokratlar harakatidan ham xabardor boʻlib, ularga qatʼiy salbiy munosabatda boʻlgan. Diltey Nitsshening ko‘pgina qarashlarini qoʻllab-quvvatlagan boʻlsada, lekin uning qadriyatlarni butunlay qayta baholash kerakligi haqidagi fikrlariga qo‘shilmaydi, aksincha, qadriyatlarni qayta tiklashning tarafdori edi. Diltey Kant, Gegel falsafiy taʼlimotlari ruhida tarbiyalanadi. uning ijodida mazkur faylasuflarning taʼsiri yaqqol namoyon boʻladi. Diltey o‘zining nazariy vazifasini „tarixiy tafakkur“ni tanqidiy tahlil qilib chiqishda, tarixiy taʼlimotini uslubni yangi talqinini berishda hamda shu asosda tarixiy dunyoqarashning kelajagi va natijalarini ko‘rib chiqishda ko‘radi. Ana shu muammoni yechishda hayot falsafasi tushunchalari apparatidan foydalanadi, „hayot“ falsafasini birmuncha rivojlantiradi. Lekin u Nitsshedan farqli oʻlaroq, ilm-fan ahamiyatini inkor qilmaydi. Aksincha, Diltey inson, jamiyat, tarix, madaniyat haqidagi fanlarni asoslashga harakat qiladi. Uning fikricha, hayot sohasi ruhiyat bilan, ruhiyat faoliyati va ong bilan bogʻliqdir.

## Adabiyotlar

Gʻarb falsafasi tarixi. Toshkent 2018
Sotsial-demokratiya

Demokratiyaning keng tarqalgan modellaridan biri sotsial demokratiyadir. O‘zbekistonda siyosatshunoslikka doir ilmiy adabiyotlarda sotsialistik demokratiya, jamoaviy

demokratiya, identitar demokratiya shaklida ham uchratish mumkin. Faqat sotsial demokratiyaning rivojlanish asoslari marksistiksotsialistik g‘oyalarga borib taqalsada, u tarixiy rivojlanishi davrida mohiyatan o‘zgargan. Uni sobiq Ittifoq yoki shu kabi davlatlardagi sotsialistik demokratiya modeli bilan chalkashtirib yubormaslik kerak. Sotsial demokratiyaga sof jamoaviy yoki sotsialistik demokratiya deb qarasak, unda muxolifat yot tushuncha hisoblanadi, xususiy mulk huquqi cheklanadi, ko‘ppartiyaviylik masalasi ham ochiq qoladi, o‘zini xalq bilan bir narsa sifatida ko‘rsatuvchi totalitar rejim shakllanishi va insonlar huquqlari cheklanishi xavfi bor. Sotsial demokratiyaning asosiy g‘oyalari- adolat, tenglik, erkinlik va birodarlik. Shuning uchun bugungi kunda sotsial demokratiyani mohiyatan ijtimoiy demokratiya sifatida tushunish maqsadga muvofiq sanaladi. Masalan, buni hozirda 0 ‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan “Adolat” sotsial demokratik partiyasi ustavi va saylov oldi dasturlaridan ham kuzatish mumkin. Partiya saylov oldi dasturlarida quyidagi tamoyillar aks etgan: “Adolat - hayotimizning bosh mezoni, adolat - har bir inson uchun”, “Islohot - islohot uchun emas, avvalo inson uchun”, “Yangi uy qurmay turib, eskisini buzmang” yoki “Partiya o‘zini iqtisodiyot va ijtimoiy sohalarda innovatsion taraqqiyotning, yaratilgan moddiy boyliklami adolatli taqsimlashning, qonunchilik va huquqtartibotni mustahkamlashning, fuqarolaming huquq va qonuniy manfaatlariga amal qilishning, davlat hokimiyati va boshqaruv organlarining ochiqligi va hisobdorligining faol tarafdori, deb biladi.” Umuman, sotsial demokratiyaning o‘zga xos jihatlarini quyidagilarda kuzatish mumkin:

• jamoaviylik, ijtimoiy manfaatlaming shaxsiy manfaatlardan ustunligi;

• davlat ishlarida fuqarolaming teng huquqliligi va faol ishtiroki;

• ins on huquqlarining kafolatlanishi;

• so‘z va mitinglar o‘tkazish erkinliklari;

• fuqarolaming boshqaruvda ishtirok etishlari uchun ijtimoiy shart-sharoitlaming yaratilishi;

• ana shu asosiy guruhlaming demokratik tarzda tashkil etilishidan iborat.

## Manba
Oʻ.B.Toʻrayev Siyosatshunoslikka kirish:oʻquv qoʻllanma.-T.:2017
Nusratulla Jumaxoʻja

**Nusratulla Jumaxoʻja** — (1953, Gʻijduvon shahri) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1999), professor (2001).

## Faoliyati
Toshkent davlat universiteti (Hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti)ning oʻzbek filologiyasi fakultetini bitirgan (1975). Gʻijduvondagi 3-oʻrta maktabda oʻqituvchi (1975—1977), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot institutida laborant, kichik, katta ilmiy xodim (1977—1994). Maʼnaviy va maʼrifiy jamoatchilik markazining „Milliy va umuminsoniy qadriyatlar“ boʻlimi mudiri (1994—1995), Davlat va jamiyat qurilish akademiyasida Til va nutq madaniyati kafedrasi mudiri (1995—2001), Toshkent davlat yuridik instituti (hozirgi universitet) Oʻzbekistonda yangi demokratik jamiyat qurish nazariyasi va amaliyoti kafedrasida professor (2001), mudir (2002—2003), oʻzbek tili va adabiyoti kafedrasida professor (2003-yildan).

## Asarlari
„Poetik tasvirda peyzajning roli“ (1982), „Gʻoyiblar haylidan yongan chiroqlar“ (1994) va boshqa bir qancha kitoblar muallifi.

## Mukofotlari
Xalqaro Ahmad Yassaviy mukofoti sohibi (1995).

## Manbalar
Arab harbiy unvonlari

**Arab harbiy unvonlari** — xalqaro darajalarga toʻgʻri keladi, ammo ular barcha arab tilida soʻzlashuvchi mamlakatlar uchun umumiy boʻlgan oʻz anʼanalariga ega.

## Askarlar

* Oddiy askar-( - *jundi*, *jundi* (Iordaniya, Iroq, Suriya). Chorshanba Jund ash-Sham („Suriya jangchilari“)
* Kapral-( - *orif*, *areef* (Livan, Suriya)
* Serjant-( - *rakib*, *raqib* (Iordaniya, Iroq, Livan, Suriya)

## Kichik ofitserlar

* Leytenant-(ikkinchi leytenant) ( - *Mulozim chana*, *mulazim tani* (Iroq, Suriya, Saudiya Arabistoni, Misr, Sudan). Yelka kamarlarida bitta yulduz.
* Katta leytenant (birinchi)-( - *mulazim avval*, *mulazim avval* (Iroq, Suriya, Saudiya Arabistoni, Misr, Sudan). Elkama-kamarlarda ikkita yulduz.
* Kapitan-( - *naqib*, *naqib* (Iroq, Suriya, Sudan, Saudiya Arabistoni). Yelkaga bogʻlangan uchta yulduz.

## Katta ofitserlar

* Mayor-( - *bosqin*, *bosqin* (Livan, Iroq, Suriya, Sudan). Koʻpincha elkama-kamarlarda yulduzsiz Saladinning bitta burguti tasvirlangan.
* Podpolkovnik-( - *muqadam*, *muqaddam* (Livan, Iroq, Suriya, Sudan). Koʻpincha elkama-kamarlarda Saladinning bir burguti va bitta yulduz tasvirlangan.
* Polkovnik-( - *oqid*, *oqid* (Livan, Iroq, Suriya, Sudan). Koʻpincha elkama-kamarlarda Saladinning bir burguti va ikkita yulduz tasvirlangan.

## Generallar

* Brigada generali-( &#x200E; — *amid* (Iroq, Livan, Suriya, Sudan). Elkama-kamarlarda Saladinning burguti va uchta yulduz tasvirlangan boʻlishi mumkin.
* General-mayor-( &#x200E; — *Liva* (Iroq, Livan, Misr, Suriya, Sudan) Saladinning burgutiga elkama- kamarlarda qoʻshilgan.
* General-leytenant-( &#x200E; — *farik* (Iroq, Suriya, Misr, Sudan)
* Marshal-( &#x200E; — *mushir* (Iroq, Iordaniya, Suriya, Misr, Sudan).

## Manbalar
Xitoyda sport turlari

**Xitoyda sport** milliy madaniyatning muhim va izlanuvchan elementi hisoblanadi. Xitoy dunyodagi eng qadimgi sport madaniyatlaridan biriga egadir. Mamlakatda futbol va yana boshqa , yakkakurash, otish, stol tennisi, gimnastika va trampolin, ogʻir atletika, badminton, yengil atletika, suzish, short-trek, figurali uchish, konkida uchish, basketbol, bilyard va boshqa sport turlari juda ham keng tarqalgan. Ularning barchasi asosan 2 sohaga bo'lingan: professional va havaskor.

Mamlakatdagi eng yirik sport adabiyoti nashriyoti Xitoy Sport nashrlari korporatsiyasi ko'plab sport kitoblari, gazeta va jurnallarni ishlab chiqaradi.
Mileta Radulović

**Milena Radulovich** (; 29-yanvar 1995-yil, Belgrad, Yugoslaviya Federativ Respublikasida tugʻilgan) — serb teatr va kino aktrisasi.

## Biografiyasi
U 1995-yil 29-yanvarda Belgradda tugʻilgan. Maktabda oltinchi sinfdan boshlab, drama studiyasiga qatnagan. Keyinchalik toʻrtinchi Belgrad gimnaziyasida tahsil oladi, soʻngra Belgrad Davlat universitetining dramatik sanʼat fakultetiga oʻqishga kiradi va 2017-yilda tugatdi. 2020-yilda u ssenariynavislik kurslariga yozildi.

Yoshligida u raqs, tennis va suzish bilan shugʻullangan.

## Faoliyati
U Odnajdi letney nochyu (2015) teleserialidagi Lola Gavrilovich rolida aktrisa sifatida debyut qilgan. Oʻsha yili uning ishtirokidagi Svyataya prinsessa seriali chiqdi. 2017-yilda aktrisa Ben Kingsliey bilan birga Obichniy chelovek trillerida kichik rol oʻynadi va bir yil oʻtgach, u Serbiya komediyasining Cover Midgets ning asosiy tarkibiga kirdi.

2019-yil mart oyida Balkanskiy rubej rus-serbiya harbiy jangovar filmining premyerasi boʻlib oʻtdi, unda Radulovich asosiy rollardan biri — Yasna Blagoyevichni oʻynadi. Shu paytdan boshlab aktrisani rus kinosiga taklif qilish boshlandi. 2019-yil noyabr oyida Lev Yashin biografik sport dramasi va 2020-yil noyabr oyida — Kolskaya sverxglubokaya fantastik trillerida Radulovich bosh rolni oʻynadi va suratga olish uchun u rus tilini puxta egallaydi.

## Filmografiyasi

## Manbalar
Beyl'

**Beyl**' (Bayle) Per (1647.18.11, Karlat-1706.28.12, Rotterdam -fransuz yozuvchisi va faylasufidir. Sedan akademiyasi (1675–82) va Rotterdam universitetining (1681-92) professori. 12-18-asrlar maʼnaviy rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Beyl falsafada har qanday dogmatizimga qarshi kurashgan. Maʼrifatparvarchilikning ilk namoyondasi skeptizm mavqeidan turib dinni ratsional asoslashni tanqid qilgan va din bilan axloqning oʻzaro bogʻliq emasligini asoslashga uringan. Asosiy asari " Tarix va tanqidiy lugʻat" ( 1-2 t, 1695-1697) boʻlib, bu asari Yevropada erkin fikrlovchi faylasuflarga katta taʼsir etdi.

## Manbalar
Falsafa qomusiy lug‘at

Toshket-2004

www.ziyouz.com kutubxonasi
Kays dedi

**Kays Said** (  , b. Beni Xiyar (1958-yil 22-fevralda tugʻilgan) — tunislik huquqshunos va siyosatchi. U 2019-yil Tunisdagi prezidentlik saylovlarida mustaqil nomzod sifatida ishtirok etgan va ikkinchi turda Tunisning 6-prezidenti etib saylangan.

Said Munsif Said va Lalla Zakyoning farzandi sifatida kamtarin va ziyoli oila muhitida voyaga yetdi. Uning amakisi Hisham Said dunyoga mashhur bolalar jarrohi bo‘lib, 1970-yillarda Tunisda siam egizaklarini ajratish bo‘yicha birinchi operatsiyani amalga oshirgan.

Kays Said oilali va uch farzandi bor.

U Said Université de Tunis professori, 1990-1995 yillarda Tunis Konstitutsiyaviy ittifoqi Bosh kotibi bo‘lib ishlagan va 1995 yildan beri tashkilot vitse-prezidenti lavozimida ishlab kelmoqda.

2010-2011 yillarda Tunis inqilobida qatnashgan. Said, shuningdek, Sus universitetining huquq fakulteti dekani boʻlib ishlagan, Arab Ligasi va Inson huquqlari boʻyicha Arab institutida huquqshunos boʻlib ishlagan va 2014-yilda Tunis Konstitutsiyasini qayta koʻrib chiqish uchun tashkil etilgan qoʻmitaning ekspert aʼzosi boʻlgan.

## 2019 yil Prezident saylovi
Said 2019-yilgi Tunis prezidentlik saylovlarida e'lon qilingan birinchi nomzodlardan biri edi. Mustaqil ijtimoiy konservator sifatida u yosh saylovchilarga murojaat qilishga harakat qildi. Uning siyosatlaridan biri fuqarolarni qayta saylanishga chaqirishlarini qo'llab-quvvatlash edi, ular saylov orqali hokimiyatga keltirdilar.Said saylovchilarga mavjud muammolarning aksariyati "ba'zi konstitutsiyaviy qoidalarga rioya qilmaslik" bilan bog'liqligini aytdi. U "ma'naviy yoki moddiy" korruptsiyaga qarshi kurashish taklifini ilgari surdi.

2019-yil iyun oyida *Achara Al Magharibi* gazetasiga bergan intervyusida *Said* o'lim jazosini qo'llab-quvvatlashini bildirdi. Bundan tashqari, gomoseksualizm xorijiy davlatlar tomonidan moliyalashtirilishi va rag'batlantirilishini aytib, o'z intervyusida shunday dedi:

## Havolalar
As - Sudayri

**As — Sudayri** (arab.السديري‎) — nufuzli arab oilasi boʻlib, qirollik oʻrnatilgandan beri Saudiya Arabistoni siyosiy tizimida muhim oʻrin egallagan Al Saud qirollik sulolasiga mansub. 19-asrdan boshlab Al Saud sulolasi shahzodalari koʻpincha al-Sudairiylar oilasi vakillarini xotin qilib olishadi, shuning uchun Saudiya qirollik sulolasining koʻplab aʼzolarining onalari al-Sudairiy ayollar edi (shu jumladan Saudiya qirolligi asoschisi qirol Abd al-Aziz, shuningdek, uning oʻgʻillari qirol Fahd, sobiq valiahd shahzodalar Sulton va Naif va qirol Salmon).

As-Sudairi urugʻi Badarin qabilasiga mansub va El-Gat shahridan (Ar-Riyod viloyati) keladi, u hali ham urugʻ vakillari tomonidan boshqariladi. Bundan tashqari, As-Sudairi urugʻi vakillari Saudiya Arabistonining boshqa koʻplab maʼmuriy birliklarini boshqargan va boshqargan, masalan, Abd ar-Rahmon bin Muhammad As-Sudairiy (vaf. 2006) 1939-1943 yillarda Al shahrining amiri boʻlgan. -Zafir — El-Bax provinsiyasining sobiq maʼmuriy markazi. As-Sudairi urugʻining pozitsiyalari Al-Javf viloyatida ancha kuchli boʻlib, ular 1998 yilgacha toʻliq nazorat qilib kelgan, aslida 1930 yildan beri ushbu viloyatning merosxoʻr amirlari (gubernatorlari) boʻlgan.
Bundan tashqari, podshohlikning boshqa viloyatlari: Asir, Tabuk, Jizon, Najron, El-Hudud ash-Shamaliyadan amirlar (gubernatorlar) tayinlangan.

## Manbalar
Orfeizm

Orfeizm-qadimgi Gretsiyaning mistik shoiri Orfeyga tegishli deb bilishadigan dogmalar, famoriy tamoyillar. Orfeizm qalb, ruhning ilohiyligini,  tananing nopokligini taʼkidlagan. Oʻlim ozod boʻlish sifatida talqin etiladi. Orfeizmda kelajakdagi hayot masalasi markaziy oʻrinni egallaydi. Bu mistik taʼlimot koʻplab adabiy asarlarida xususan orfiq lirikada, oʻzining izini qoldirdi. Uning taʼsirini pifagorizmda ham koʻrishimiz mumkin. Antik davrning soʻngi davrigacha uning axloqiy taʼsiri saqlanib qoldi. Hatto Platonda biz orfeizmga xos boʻlgan hayotdagi begonalashuvni koʻrishimiz mumkin. Suqrot ham hozirgi hayot bu oʻlim, oʻlim esa hayotning boshlanishi boʻlishi mumkin, degan tarzda fikr yuritganligi orfeizmning taʼsiridan darak beradi.

## Manbalar
Falsafa qomusiy lug‘at

Toshket-2004

www.ziyouz.com kutubxonasi
Marksistik sotsializm

Liberalizm (klassik liberalizm) XIX asrda peshqadamlik qildi, lekin tanqidchilar boylar va kambag‘allar o‘rtasida katta farqlanish hosil bo‘lganini ma’qullashmadi. T.H.Grindan farqli o‘laroq, ba’zi insonlar islohotlaming ijtimoiy holatni yetarlicha o‘zgartira olishiga ishonishmas, ular kapitalistik tizimni kuch bilan ag‘darishni ma’qul ko‘rishdi. Bu sotsialistlar edi va ulaming yetakchi mutafakkiri Karl Marks bo‘lib, olim sifatida fan uchun emas, balki inqilobni targ‘ib qilish uchun yozgan. U burjuaziya tanazzulga yuz tutadi degan ilg‘or nazariyalari ustidan ishlashdan ham oldinroq burjuaziyani yomon ko‘rardi. Uning g‘oyalari tafsiloti 1848-yildagi “Proletariatlaming kishanlaridan bo‘lak yo‘qotadigan narsasi yo‘q. Ularga g‘alaba qozonishlari uchun olam muhayyo. Butun dunyo ishchilari, birlashingiz!” kabi jarangdor so‘zlami qamrab olgan “Kommunist Manifesti” broshyurasida aks etadi. K.Marks Yevropaning ilk sotsialistik partiyasini tuzilishida ishtirok etgan. K.Marks o‘zining “Kapital” asarida nima sababdan kapitalizm ishchilar tomonidan ag‘darilishi mumkinlligini keng tahlil qilgan. Keyin sinflararo tafovutsiz sermahsul jamiyat, sotsializm kelishi kerak edi. Undan so‘ng sanoat ishlab chiqarish yuqori bo‘lgan Kommunizm bosqichiga o‘tilib, ushbu sotsialistik jamiyat politsiya, pul birligi, hattoki hukumatsiz hayot kechiradi. U tuzumda mol-mulk juda ko‘p bo‘ladi, odamlar faqat o‘zlariga kerakli bo‘lgan narsalami oladi. Unda hech qanday xususiy mulkchilik bo‘lmaydi va shu sabab hech qanday politisiyaga ehtiyoj qolmaydi. Chunki davlat sinflar orasida tafovut bor bo‘lishi uchun bir vosita, agar hukumat bo‘lmasa, demak, sinfiylik ham bo‘lmaydi. Hukumat so‘na boshlaydi. Sotsializmdan keyin kelishi bashorat qilingan utopiya-Kommunizm yuzaga keladi. K.Marks bor e’tiborini kapitalzimning kamchiliklari va xatolariga qaratadi lekin sotsializmning qanday bo‘lishi haqida hech qanday aniq ma’lumot berib o‘tmaydi. Bu sotsialistlaming ko‘pchiligiga sotsializm haqidagi o‘z qarshlarini ilgari surishga va o‘z g‘oyalariga nisbatan aynan shuni Marks nazarda tutgan deyishlariga imkon berdi.Misol tariqasida, Lenin va Stalinning gipermarkazlashtirilgan mustabid tizimi, Trotskiyning o‘xshashlik ayblovi, Maoning o‘z-o‘zini vayron qiluvchi revolutsiyasi, B.Titoning markazlashmagan tizimini keltirish mumkin. Hammasi o‘zicha haq edi. Va buning barchasi “real” sotsializmni o‘zgacha talqin qilish imkoniyatini beradi. Natijada mazkur mafkura o‘zini to‘liq oqlamadi va yemirildi.
## Manba
O'.B.Bito'rayev Siyosatshunoslikka kirish:o'quv qo'llanma.-T.:2017.
Global o'qituvchilar mukofoti

**Global Teacher Prize** - o'z kasbiga katta hissa qo'shgan har bir o'qituvchiga Varkey jamg'armasi tomonidan har yili 1 million AQSh dollari miqdoridagi mukofot pul beriladi.Ma'lum bir talab va mezonlarga javob beradigan har qaysi davlatdagi o'qituvchilar turli nominatsiyalarda qatnashish imkoniyatiga egalar. Bunda o'qituvchilar ham o'zlarini nomzod qilib ko'rsatishadi. Hakamlar sifatida bosh o‘qituvchilar, ta’lim bo‘yicha ekspertlar, sharhlovchilar, jurnalistlar, davlat amaldorlari, texnologiya tadbirkorlari, kompaniya direktorlari va butun dunyo olimlaridan iborat bo'lgan Global O‘qituvchilar mukofoti akademiyasi tomonidan munosib nomzodlar topiladi.  

Yillik mukofot 2014-yil mart oyida oʻtkaziladigan ikkinchi yillik taʼlim va koʻnikmalar forumida taqdim etilgan boʻlib, tanlovda ishtirok etgan 127 mamlakatdan 5000 dan ortiq nomzodlarni qamrab olgan. 

Jurnalistlar tomonidan o'qituvchilik uchun Nobel mukofoti deb atalgan Global o'qituvchilar mukofoti ushbu kasbni  ta'kidlaydi va ulug'laydi,shuningdek, butun dunyo bo'ylab o'qituvchilarning mehnatini yanada ko'proq e'tirof etadi.   Varkey jamgʻarmasi rahbarining so'zlariga ko'ra, “Biz oʻqituvchilarni yulduz sifatida tanitishni va oʻqituvchilarning hayotimizga sezilarli taʼsirini koʻrsatish uchun taʼlim sifatini qoʻllab-quvvatlamoqchimiz”;  "O'qituvchilik dunyodagi eng muhim kasb bo'lishi zarur va ularga munosib hurmat ko'rsatilishi kerak." 

2018-yildan “Global Teacher Prize” Portugaliyada ham bo'lib o'tadi va har yili Delta Cafe homiyligida hamda Varkey Foundation tomonidan beriladigan 30 000 evro mukofotidir. Fundaçao Galp, Federação Portuguesa de Futebol bilan hamkorlik qiladi va PWC tomonidan tekshiriladi.

Dastlabki yillik global oʻqituvchi mukofoti 2015-yil mart oyida Qoʻshma Shtatlarning Meyn qishlogʻida innovatsion va kashshof ingliz tili oʻqituvchisi va oʻqituvchi murabbiyi Nensi Atvellga topshirildi, u oʻquvchilar yiliga oʻrtacha 40 ta kitob oʻqiydigan maktabni asos solgan va uni boshqarmoqda. Qaysi kitoblarni o'qiydilar va sermahsul yozadilar. Atwell o'qitish bo'yicha to'qqizta kitob muallifi bo'lib, ulardan biri yarim million nusxadan ko'proq nashr etib sotilgan. U o'zining maktabiga 1 million dollar xayriya qildi, maqsadi Ta'lim va o'qitish markazini saqlash, rivojlantirish va  o'quvchi yoshlarning stipendiyalar, shuningdek, o'qitish usullarini ishlab chiqish va tarqatish uchun ko'rgazmali maktab holatiga keltirish uchun ushbu pullar sarflandi   

## Global o'qituvchilar mukofoti ro'yxati
Quyidagilar:

## Manbalar
Scott Sanders (prodyuser)

**Scott Sanders** (1957 yilda tugʻilgan) — Emmi, Gremmi va Toni mukofotlariga sazovor boʻlgan amerikalik televizion prodyuser, kino va teatr prodyuseri . Uning Alice Walkerning *"The Color Purple"* romanining teatrlashtirilgan musiqiy versiyasiga Oprah Winfrey va Quincy Jones bilan birga bosh prodyuser boʻlib, 2005-yilda Brodveyda premerasi boʻlib, 11 ta Toni mukofoti nominatsiyasini, shu jumladan, eng yaxshi musiqiy film nominatsiyasini ham qoʻlga kiritdi.

U, shuningdek, 2016-yilda Brodveyda *"The Color Purple"* filmining revival prodyuseri boʻlib, u „Eng yaxshi musiqiy teatr“ albomi uchun Toni mukofotini va „Eng yaxshi musiqali teatr albomi“ uchun Grammy mukofotini qoʻlga kiritdi. Ozodlikda Eleyn Stritch prodyuseri sifatidagi faoliyati uchun u Emmi va birinchi Toni mukofotini qoʻlga kiritdi. Uning *"Tootsie"* filmiga musiqiy komediya moslashuvi 2019-yilning bahorida Brodveyda ijobiy sharhlarga ega boʻldi U, shuningdek , Radio City Music Hall dagi oʻzining impresario roli va koʻplab global televideniyedagi tadbirlar, jumladan, Pasadena, Kaliforniya shtatidagi Rose Bowl da Maykl Jekson ishtirokidagi Super Bowl XXVII yarim taʼtil shousidagi ishi bilan mashhur.

## Yoshligi
Sanders Florida shtatining Sankt-Peterburg shahrida oʻsgan va 1975-yilda Florida shtatining Pinellas okrugidagi Gibbs oʻrta maktabining bitiruvchisi boʻlgan, oʻsha paytda u sud qarori bilan desegregatsiyani boshdan kechirgan. U Gibbsda sinf rahbari edi. U Florida universitetini 1979-yilda tamomlagan. Kollej davomida u *Sankt-Peterburg Tayms gazetasining* reklama boʻlimida stajyor boʻlib ishlagan.

### ''TOOTSIE'' (sahnali musiqiy)
Tootsie yangi komedik musiqiy filmi 2018-yil 30-sentabr kuni Chikagodagi Cadillac Palace teatrida Brodveydan oldingi jahon premyerasini ochdi. Tanqidchilar, keng koʻlamli ijobiy sharhlarda, 1982-yilgi kinokomediyaga sahna musiqiy guruhining ijodiy jamoasi tomonidan kiritilgan zamonaviy yangilanishlarni yuqori baholadilar. Variety shunday deb yozgan edi: "Bu shov-shuvli musiqiy hikoyani narsisistik erkak egosining toʻliq satirasiga aylantiradi.

### ''Balandlikda'' (film)
2013-yilda Sanders va Mara Jeykobs Lin-Manuel Mirandaning „*Balandlikda“* musiqiy filmining filmga moslashuvi ustida ishlay boshladilar, ssenariy asl sahna versiyasi uchun kitob muallifi Quiara Alegría Hudes tomonidan yozilgan.

## Shaxsiy hayoti
Sanders 2008-yilda Kaliforniyada taniqli yozuvchi va oʻqituvchi Bred Lammga turmushga chiqdi.

## Manbalar
Yoga (falsafa)

**Yoga falsafasi---**Hinduizmning oltita asosiy pravoslav maktablaridan biridir,garchi eramizning birinchi mingyilligining oxiridagina yoga hind matnlarida Samxyadan farqli ravishda alohida tafakkur maktabi sifatida tilga olingan.Qadimgi oʻrta asrlar va eng zamonaviy adabiyotlarda koʻpincha yoga falsafasi oddiygina *[[Yoga]]* deb ataladi.

Yoga metafizikasi Samkhyaning dualizmidir,unda koinot ikkita haqiqatdan iborat *Purusha* (guvoh-ong) va *prakriti* (tabiat) kontseptsiyasidir*Jiva* (tirik mavjudot) *purusaning* qandaydir shaklda,turli xil almashinishlarda va turli elementlar,hislar,his-tuyg'ular,faoliyat va ongning kombinatsiyalarida *prakriti* bilan bog'langan holat sifatida qaraladi.Nomutanosiblik yoki nodonlik holatida bir yoki bir nechta tarkibiy qismlar boshqalarni bosib,qullik shaklini yaratadi.

Yoga falsafasining axloqiy nazariyasi Yamas va Niyamaga, shuningdek,Samxyaning Guna nazariyasining elementlariga asoslanadi.Yoga falsafasining gnoseologiyasi,xuddi Samkhya maktabi kabi,ishonchli bilim olish vositasi sifatida oltita *Pramananing* uchtasiga tayanadi.Bularga *Pratyakṣa* (idrok),*Anumāṇa*(xulosa)va S*abda* ( *Āptavacana*,ishonchli manbalarning so'zi/guvohligi) kiradi.Yoga falsafasi chambarchas bog'liq bo'lmagan teistik/ateistik Samxya maktabidan"shaxsiy,lekin mohiyatan faol bo'lmagan xudo" yoki "shaxsiy xudo"(Ishvara)tushunchalarini o'zida mujassam etganligi bildiradi

## Tarix

## Falsafa
Yoga-falsafa-bu Samxya.Ikkalasida ham asosiy tushunchalar ikkita haqiqatni o'z ichiga oladi:*Purusha* va *Prakriti*.*Purusha-*bu sof ong bo'lgan va fikrlar va fazilatlardan mahrum bo'lgan haqiqat deb ta'riflanadi. *Prakriti*-bu empirik,fenomenal haqiqat bo'lib,u materiyani, shuningdek,ongni,hissiy organlarni va o'ziga xoslikni (o'zini, ruhini)o'z ichiga oladi.Ikkala maktabda ham tirik mavjudot materiya va ongning birligi sifatida qabul qilinadi.Yoga maktabi Samxya maktabidan *Purusha* ontologiyasi, aksiologiya va soteriologiyaga qarashlari bilan farq qiladi.

## Yana qarang

* Raja yoga
* Bhakti yoga
* Cittabhumi
* Jnana yoga
* Karma yoga
* Shinshin-tōitsu-do, yapon yoga

## Qo'shimcha o'qish

* Alen Danielou (1991), *Yoga: materiya va koinot sirlarini o'zlashtirish* ,, **Ilova D: Yoga bo'yicha asosiy sanskrit risolalari**
* Karl Olson (2007), Hinduizmning ko'p ranglari: tematik-tarixiy kirish, Rutgers universiteti nashriyoti,, 5-bob
* Karl Potter (2009), Hind falsafalari entsiklopediyasi jild. 1: Bibliografiya,, **Hinduizm yoga maktabiga oid bibliografiya**, 1073–1093-betlar
*
Maqash Tatimov

**Maqash Baygʻalyuli Tatimov** (1940-yil 30-aprel, Talgʻar, Olmaota viloyati — 2016-yil 16-aprel, Olmaota) — demograf-olim, pedagogika fanlari nomzodi (1970), siyosiy fanlar doktori (1995), professor (1996), demografiya asoschisi. Qozogʻistonda taʼlim, jamoat arbobi. Talgʻar shahrining hurmatli fuqarosi .

## Biografiyasi
Argʻin qabilasining Qarakesek urugʻining Boyboʻri boʻlimidan chiqqan.

U Qozogʻistonda demografiya taʼlimining asoschisi, jamoat arbobi boʻldi. 1970-1993-yillari Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasining Falsafa va huquq institutining Xalqaro munosabatlarni oʻrganish markazida kichik, katta va yetakchi ilmiy xodim boʻlib ishlagan. 1992-yildan Qozogʻiston Respublikasining Prezidenti huzuridagi oila, ayollar va demografik siyosat boʻyicha kengashning (1992-1997), Inson huquqlari boʻyicha komissiya (1992-yildan) aʼzosi, 1997-yildan esa Markaziy Osiyo universitetining rektori boʻldi.

Tatimov — migratsiya siyosatin tahlilchilarining, xorijda yashayotgan qozoqlarning vatanga qaytishin birinchi tashkilotchilaridan biri. Talgʻar shahrining hurmatli fuqorasi, „Hurmat“ ordeni bilan, koʻplab medallar bilan taqdirlangan.

* V. I. Lenin nomidagi Moskva pedagogika universitetini (1966), Moskva iqtisodiy statistika institutini (1969) tugatgan.
* 1970-1993-yillarda Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi Falsafa va huquq instituti Xalqaro munosabatlarni oʻrganish markazida kichik, katta va yetakchi ilmiy xodim boʻlib ishlagan.
* 1931-1933-yillarda „Goloschekin genotsidi“, 1937-1938-yillardagi Stalin taʼqibi, Ikkinchi jahon urushi frontlarida halok boʻlgan qozoqlarning yoʻqolishi, „ishonchsiz“ xalqlarning totalitarizm uchun Qozogʻistonga koʻchishining siyosiy sabablari, shuningdek. 1986-yilda voqeada qatnashgan yoshlarni siyosiy-huquqiy jihatdan oqlash jarayonida ishtirok etgan. Xalqaro statistik maʼlumotlarga asoslanib, birinchi marta jahondagi turkiy tilli xalqlarning umumiy soni eʼlon qilindi.
* 1990-yilda " Azat " fuqarolik harakatini yaratishda qatnashgan va uning hamraislaridan biri etib saylangan.
* 1993-1996-yillarda Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti devonida Axborot -tahlil bo‘limi katta eksperti lavozimida ishlagan. Tatimov migratsiya siyosati tahlili mualliflaridan biri va xorijda yashovchi qozoqlarni qaytarishning birinchi tashkilotchilaridan biri hisoblanadi.
* 1992-yildan Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Oila, ayollar va demografik siyosat boʻyicha maslahat kengashi (1992 — 1997), Inson huquqlari boʻyicha komissiya (1992-yildan) aʼzosi.
* 1997-yildan Markaziy Osiyo universiteti rektori. "Hurmat " ordeni va koʻplab medallar bilan taqdirlangan. 2012-yilda Elbasi farmoni bilan „Parasat“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar