Baldur von Schirach

**Baldur Benedikt von Schirach** (1907-yil 9-may — 1974-yil 8-avgust) — fashistlar partiyasi milliy yoshlar yetakchisi va 1931—1940-yillarda Hitler yoshlari rahbari sifatidagi roli bilan mashhur boʻlgan natsist nemis siyosatchisi. Keyinchalik u Venada Gauleiter va Reichsstatthalter lavozimlarida ishlagan. („Reyx gubernatori“). Ikkinchi jahon urushidan keyin u Nyurnbergdagi sud jarayonlarida insoniyatga qarshi jinoyatlarda ayblanib, 20 yillik qamoq jazosiga hukm qilingan.

## Yoshligi

Schirach Berlinda tugʻilgan, teatr rejissyori, buyuk gersog kamerlengi va otliq qoʻshinning isteʼfodagi kapitani Carl Baily Norris von Schirach (1873—1948) va uning amerikalik rafiqasi Emma Middleton Lynah Tillou (1872—1944)larning toʻrt farzandidan eng kichigi. Aslzoda Schirach oilasining aʼzosi, kelib chiqishi sorb gʻarbiy slavyan boʻlib, uning toʻrtta bobosi va buvisidan uchtasi AQShdan, asosan Pennsylvaniadan edi. Onasi orqali Schirach 1742—1787-yillarda Amerika Qoʻshma Shtatlari Mustaqillik Deklaratsiyasini imzolagan Artur Middltonning ikkinchi yirik jiyani edi. Ingliz tili u uyda oʻrgangan birinchi til edi va u besh yoshigacha nemis tilini oʻrganmagan. Uning Viktoriya va opera xonandasi Rozalind von Schirach ismli ikki singlisi va Karl Benedict von Schirach ismli ukasi bor edi. Uning akasi 1919-yilda 19 yoshida oʻz joniga qasd qildi. U 14 yoshida cherkovda xristianlik dinini qabul qildi, garchi u natsistlar yoshlar harakati foydasiga cherkovdan uzoqlashgan boʻlsa ham.

1932-yil 31-martda Schirach Adolf Hitlerning shaxsiy fotografi va doʻsti Heinrich Hoffmannning qizi 19 yoshli Henriette Hoffmannga uylandi. Schirachning oilasi bu nikohga keskin qarshi edi, lekin Hitler turib oldi. Gregor Shtrasser Schirachni „yosh ayol aristokrat“ deb taʼrifladi, unga Hitler Henriette va Hitler yoshlari mavqeyini berdi. Bu munosabatlar orqali Schirach Hitlerning yaqin doirasiga aylandi. Yosh er-xotin Hitlerning „Berghof“ida mehmon boʻlishdi. Henriette von Schirach toʻrt farzandni dunyoga keltirdi: Anjelika Benedikta fon Shirax (1933-yilda tugʻilgan), advokat Klaus von Schirach (1935-yilda tugʻilgan), biznesmen Robert von Schirach (1938-yilda tugʻilgan) va sinolog Richard von Schirach (1942-yilda tugʻilgan). Advokat va eng koʻp sotilgan nemis kriminal yozuvchisi Ferdinand von Schirach er-xotinning nabirasi. Ular, shuningdek, faylasuf va tanqidchi Ariadne von Schirach va yozuvchi Benedict Wellsning bobosi va buvisi.

Schirach adabiyot jurnallariga oʻz hissasini qoʻshgan, muallif va sanʼatning nufuzli homiysi edi.

## Sud va hukm

Schirach Nyurnbergda Xalqaro harbiy tribunal tomonidan sudlangan yirik harbiy jinoyatchilardan biri edi. Sud jarayonida Schirach Hitlerni (jumladan, Albert Speer va Hans Frank) qoralagan bir necha ayblanuvchilardan biri edi.

Schirach bilan birga Speer va Fritzsche oxir-oqibat lyuteran pastor Henry F. Gerecke tomonidan birlashtirildi va Eucharist tomonidan boshqariladi.

Schirachning taʼkidlashicha, u qirgʻin lagerlari haqida bilmagan; ammo sud uning yahudiylarni deportatsiya qilishdagi ishtiroki va oʻz harakatlarini himoya qilgan nutqlari haqida batafsil maʼlumot berdi. Dastlab u Hitler yoshlarini qurishdagi roli uchun tinchlikka qarshi jinoyatlarda ayblangan, ammo bu ayblov boʻyicha oqlangan. U 1946-yil 1-oktyabrda nemislar tomonidan bosib olingan Polshada joylashgan nemis kontslagerlarida venalik yahudiylarni qatʼiy oʻlimga deportatsiya qilishdagi roli uchun insoniyatga qarshi jinoyatlarda aybdor deb topildi. U Berlindagi Spandau qamoqxonasida 20 yilga qamalgan.

1949-yil 20-iyulda uning rafiqasi Henriette von Schirach (1913—1992) qamoqda oʻtirganida u bilan ajrashdi.

Shuningdek, u oʻpka emboliyasi bilan ogʻrigan va tromboz tashxisi qoʻyilgan. 1974-yil 8-avgustda Schirach Krövdagi mehmonxonada boʻlganida koronar trombozdan vafot etdi. U 67 yoshda edi.

## Manbalar

## Havolalar
* Timeline of Schirach’s life 
* Short biography of Baldur von Schirach
* ''Revolution der Erziehung'' (''Revolution of Education'') by Baldur von Schirach
* ''Die Hitler-Jugend — Idee und Gestalt'' (''The Hitler Youth — Idea and Character'') by Baldur von Schirach
* ''Die Fahne der Verfolgten'' (''The Flag of the Persecuted''), collection of poetry
* ''Goethe an uns'' (''Goethe to Us'') by Baldur von Schirach
* ''Das Lied der Getreuen'' (''The Lay of the Faithful''); more poetry
* Biography: Baldur von Schirach
* Interview with David Frost