Futbol boʻyicha 1991-yilgi Sovet Ittifoqi Oliy ligasi

**1991-yilgi [[SSSR Oliy Ligasi|Sovet Oliy Ligasi]]** tashkil etilganidan beri 54-mavsum va oxirgisi boʻldi. Ligada jami oʻn oltita jamoa ishtirok etdi, ulardan oʻn ikkitasi 1990-yilgi mavsumda ishtirok etgan, qolgan toʻrttasi esa SSSR Birinchi ligasidanyo'llanma orqali yuqori ligaga koʻtarilgan. Boltiqbo‘yi davlatlari va Gruziya vakillari musobaqada qatnashmasliklarini ma'lum qilishgan.

Mavsum 1991-yil 10-martdan boshlangan va 1991-yil 2-noyabrgacha davom etgan. Sovet Ittifoqi Oliy ligasining so'ngi mavsumidagi chempionlikni, oʻtgan mavsum oldidan oliy ligaga qaytgan Moskvaning "CSKA" jamoasi Qo'lga kiritgan. CSKA klubi shu bilan birga Sovet kubogi musobaqasida ham gʻolib chiqqan. Mavsumning kulminatsiyasi so‘nggi turlarda ro‘y berdi, o‘shanda armiya jamoasi „Spartak“dan o‘zib ketishga muvaffaq bo‘lgan bo‘lsa, mavsum tugashiga to‘rt tur qolganida „Spartak“ CSKAdan bir ochko oldinda va Moskva „Dinamo“sini 7:1 hisobida mag‘lub etib, turnir jadvalida peshqadamlik qilayotgan edi.

Oʻtgan mavsumda ishtirokchilar qatnashganligi sababli ligaga toʻrtta yangi jamoa kirdi. Mavsum yakuniga koʻra, hech bir klub quyi ligaga tushib ketmadi va uning 16 ishtirokchisidan 12 nafari Rossiya yoki Ukraina musobaqalari uchun baza tashkil etdi, qolgan toʻrtta ishtirokchi esa oʻzlarining yangi tashkil etilgan milliy ligalariga qoʻshildi. Agar Sovet Ittifoqi buzilmasdan qolganida, Xarkovning „Metalist“i va Moskvaning „Lokomotiv“ klublari keyingi mavsumda Sovet Ittifoqi Birinchi ligasiga tushib ketgan boʻlardi, „Rotor“ Volgograd va „Tiligul Tiraspol“ esa 1992-yil uchun Top-ligaga koʻtarilgan boʻlardi.

Liganing kuchli oltita klublari keyinchalik oʻz milliy terma jamoalari uchun yevrokuboklarga kirishdi. Ukraina klublari alohida milliy musobaqa orqali saralashni tanladilar.

## Ishtirokchi jamoalar
Oʻtgan mavsumdan soʻng liga 16 taga koʻpaytirildi, bu davrda Sovet musobaqalarini tark etgan klublar soni (Gruziya va Boltiqboʻyi davlatlaridan). 1990-yilgi Sovet Oliy Ligasida soʻnggi oʻrinni egallagan „Rotor Volgograd“ klubi Moskvaning „Lokomotiv“ klubiga koʻtarilish/tushib ketish pley-offida magʻlub boʻldi va 1991 yilda Sovet Birinchi ligasiga tushib ketdi. „Rotor Volgograd“ ikki mavsumlik tanaffusdan soʻng SSSR Birinchi ligasiga qaytdi, shu bilan birga Moskvaning „Lokomotiv“ klubi atigi bir mavsumlik tanaffusdan soʻng Sovet Oliy Ligasiga qaytdi.

Toʻrtinchi oʻrinni egallagan „Lokomotiv“dan tashqari yana uchta jamoa chempion („Spartak Vladikavkaz“) va 1990-yilgi SSSR Birinchi ligasi gʻolibi (Toshkentning „Paxtakor“ va Metalurg Zaporijjya") oʻrin olgan.

* „Spartak Vladikavkaz“ — chempion *(20 mavsumdan keyin 1970 yildan beri birinchi marta qaytdi)*
* Toshkentning „Paxtakor“ klubi — 2-o‘rin *(olti mavsumdan keyin qaytish)*
* „Metalurh Zaporijjia“ — 3-oʻrin *(debyut)*
* Lokomotiv Moskva — koʻtarilish pley-offi *(mavsumdan keyin qaytish)*

### Joylar

## Yakuniy holat


* Ushbu mavsumdan soʻng darhol faqat Ukrainada joylashgan jamoalar Sovet Ittifoqi futbol federatsiyasiga oʻzlarining milliy musobaqalarida qatnashishlari va qatnashishlari haqida rasman xabar berishdi. Sovet Ittifoqi futbol federatsiyasiga navbatdagi mavsumni tashkil etish arafasida Armanistonning Ararat klubi ham turnirda ishtirok etishni davom ettirish niyati yoʻqligini ma'lum qilgan.

## Natijalar

## Ittifoq respublikalari boʻyicha jamoalar soni

## Eng yaxshi toʻpurarlar

; 18 gol

* Igor Kolivanov („Dinamo“, Moskva)

; 14 ta gol

* Oleg Salenko („Dinamo Kiev“)
* Igor Shkvirin („Paxtakor“)

; 13 ta gol

* Aleksandr Mostovoy (Moskva Spartak)
* Dmitriy Radchenko („Spartak“)
* Nozim Sulaymonov (Spartak Vladikavkaz)

; 12 gol

* Dmitriy Kuznetsov (SSKA Moskva)

; 10 ta gol

* Igor Korneev (SSKA Moskva)
* Andrey Pyatniskiy („Paxtakor“)

; 9 gol

* Andrey Kobelev (Dinamo Moskva)
* Viktor Leonenko (Dinamo Moskva)
* Oleg Sergeyev (SSKA Moskva)
* Valeriy Velichko (Dinamo Minsk)

## Quruq oʻyinlar
https://teams.by/champ/player_clean/1218/

; 14 ta oʻyin

* Viktor Grishko (Chornomorets Odessa)

; 11 ta oʻyin

* Yury Kurbyko (Dinamo Minsk)

; 10 ta oʻyin

* Valeriy Sarichev (Torpedo Moskva)
* Valeriy Gorodov (Dnepr Dnepropetrovsk)
* Andrey Kovtun (Shaxtyor)

; 9 ta oʻyin

* Stanislav Cherchesov (Spartak Moskva)
* Igor Kutepov (Dinamo Kiyev)

; 8 ta oʻyin

* Aleksandr Podshivalov (Torpedo Moskva)
* Andrey Manannikov (Pomir Dushanbe)

## Murabbiylar

## Mukofotlar

## Medallar guruhlari
*(ligadagi oʻyinlar va gollar qavs ichida keltirilgan)*

## Murabbiylar va jamoa sardorlari

## Yana qarang

* 1991 yil Sovet Birinchi ligasi
* 1991 yil Sovet Ikkinchi ligasi
* 1991 yil Sovet Ikkinchi ligasi B
* 1990-1991 yillar Sovet kubogi
* 1991-92 yillar Sovet kubogi

## Manbalar

## Havolalar

*  KLISF. Soviet Top League 1991.
* 1991 Soviet Top League. FootballFacts.ru
* „Spartak“ mog stat poslednim chempionom SSSR vmesto TsSKA. Ne xvatilo duxa?. www.championat.com
* V poslednem chempionate SSSR strannie matchi igral daje chempion. TsSKA otlichilsya v Kieve. www.championat.com
* "Sadirin raspaxnul dver: „Vi chto, kozli, odureli?!“. www.championat.com
* TsSKA-1991. Poslednee zoloto SSSR. Kak eto bilo. www.championat.com
* Chempionat SSSR po futbolu 1991. Razval strani — posledniy rozigrish. dzen.ru