open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Niki va Pavlo

**Niki Fernandes** va **Pavlo** (   ) – ABC telekanalining *[[Hayot-mamot (teleserial)|“Yoʻqotilgan”]]* dramatik teleserialidagi xayoliy qahramonlar boʻlib, ular Tinch okeanining janubiy qismidagi orolda samolyot halokatidan keyin qirqdan  odamning voqealarini kuzatib boradi.  Okeanik 815-reysdan keyin omon qolish uchun kurashayotgan qahramonlarni amerikalik aktrisa Kiyle Sanches va braziliyalik aktyor Rodrigo Santoro ijro etgan.

Ikkilik birinchi marta 3-mavsumning boshida paydo bo'ldi. Aviahalokatdan keyingi kunlarda atigi 15 kishi tilga olinganidan so'ng, serial prodyuserlari boshqa qahramonlarning taqdiri haqida savollarga duch kelishdi va Niki va Pavlo qahramonlari shu vaqtda paydo bo'ldi.  Qahramonlar tomoshabinlar va tanqidchilarga umuman salbiy ta'sir ko'rsatdi.  *Yo‘qolgan* shou-rassom Deymon Lindelof ham shou muxlislari duetni yomon ko‘rishini tan olgandi.  Shu tufayli, qahramonlar o'sha mavsumda keyin hayotlari bilan xayrlashdilar.
Van der Vaals (oy krateri)

**Van der Vaals** krateri (lat. Van der Waals) — oyning narigi tomonidagi Janubiy yarim sharda katta zarba krateri. Bu nom gollandiyalik fizik, 1910 yilda Fizika bo'yicha Nobel mukofoti sovrindori Yan Diderik Van der Vaals (1837-1923) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.kraterning shakllanishi donektar davriga to'g'ri keladi.

## Kraterning tavsifi

Kraterning eng yaqin qo'shnilari g'arbda Pogson krateri; shimoli-g'arbda Byorknes krateri; shimolda Klark krateri; shimoli-Sharqda Koblenz krateri; Sharqda Karver krateri; Janubi-Sharqda Kozyrev krateri; janubda-janubi-Sharqda Pikelner krateri va janubi-g'arbda Lebedev krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 43°34' s 119°59 ' e 43,56° s 119,98° e g, diametri 113,4&nbsp;km, chuqurligi 2,9&nbsp;km.

Uning mavjudligi davomida krater sezilarli darajada vayron qilingan va tekislangan. Milning Janubiy qismi deyarli atrofdagi er bilan tenglashdi. Milning shimoli-g'arbiy qismida van der Vaals sun'iy yo'ldosh krateri V (pastga qarang), janubi – Sharqda van der Vaals sun'iy yo'ldosh krateri H. atrofdagi hududdan milning balandligi 1510 m, krater hajmi taxminan 10900 km3. Krater kosasining pastki qismi nisbatan tekis, sezilarli tuzilmalarsiz, ko'plab kichik kraterlar bilan belgilanadi.

## sun'iy yo'ldosh kraterlari

* Van der Waals W sun'iy yo'ldosh kraterining shakllanishi erta Imbriya davriga to'g'ri keladi  .

## shuningdek qarang

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

## Eslatmalar

## Havolalar

* Oyning raqamli foto atlasi.
* Apollon 17 dan olingan kraterning surati.
* 
* Andersson, LE va EA Uitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
Sezar Vu

**Wu Xize** ( Xitoycha 吴希泽 Pinyin *Wú Xī Zé*, 1996-yil 19-oktabrda tugʻilgan), **Caesar Wu** nomi bilan ham tanilgan, xitoylik aktyor, qoʻshiqchi va model. U teleserialidagi **Ximen Yan** roli bilan mashhur boʻlgan va bu ro'l uni xalqaro miqyosda shuhrat qozonishiga sabab boʻlgan.

## Yoshlik davri
Caesar Wu 1996-yil 19-oktyabrda Xitoyning Guangdong viloyati Shenchjen shahrida tug'ilgan.

## Karyerasi
Ceasar Wu 2018-yilgi *“Meteor bog‘i”* teleserialidagi Ximen Yan roli bilan mashhur bo‘ldi, bu mashhur Tayvan dramatik seriali *“Meteor bog‘i”* ning remeyki va yaponiyalik shodzo manga   asosida yaratilgan. Yoko Kamio . Caesar Xitoyning Harper's Bazaar ko'rgazmasida *Meteor bog'i* aktyorlari Dylan Wang, Darren Chen va Connor Leong bilan noyabr sonida paydo bo'ldi. 

U 2018-yilda Hunan Satellite TV kanalidagi ko'ngil ochar shousi *Happy Camp* va CCTV Sports Channel futbol mavzusidagi *Qi Tan Eleven* tok-shousida ishtirok etdi.

2019-yilda Ceasar *"Chan'an yoshlari"*  tarixiy dramasida rol o'ynadi. Hamda u yana tarixiy ishqiy drama General's Lady.

*U 2021-yilda "Orzuga o'xshash muhr" nomli* romantik mikro-drama kostyumida rol o'ynadi.

*U 2022-yilda “Bir narsa uchun porlash” nomli* hayoliy janrli romantik dramada rol o‘ynadi.

## Filmografiya

### Televizion serial

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Caesar Wu on Sina Weibo (in Chinese)
*  - Caesar Wu's previeous instagram account was (caesarwu_). Note that it was hacked and wasn't recovered. On March 24, 2021, Inga Griese (editor-in-chief on Icon Magazine), F3 and Shen Yue's good friend posted on Instagram that Caesar Wu has a new instagram account and that is (caesarwu_1019).
Nurullah Atach

**Nurulloh Atach** (1898-yil 21-avgust - 1957-yil 17-may) - turkiyalik tanqidchi, esseist, yozuvchi, shoir .

## Hayoti
Nurulloh Atoch 1898-yil 21-avgustda Istanbulda Jozef fon Hammerning *“Usmonli tarixi”* kitobini turk tiliga tarjima qilgan Mehmed Ato Beyning oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Nurulloh Atachning otasi Mehmet Atach muvaffaqiyatli byurokrat edi. Boshlang'ich maktabdan so'ng 4 yil Galatasaroy o'rta maktabida o'qidi. Keyin Shveytsariyada o'qishni davom ettirdi. Otasi vafotidan keyin 1919 yilda Istanbulga qaytib keldi. 1922 yilgacha Istanbul universitetining adabiyot fakultetida oʻqishni davom ettirdi. Uni tamomlay olmadi. U fransuz tilidan dars bergan va tarjimon bo‘lib ishlagan. 1945 yildan keyin Prezident tarjimoni boʻlib ishlagan.

1926 yilda Leman Atachga uylandi. Meral Ataç Tolluog'lu bu nikohdan 1926 yilda tug'ilgan bo'lib, keyinchalik u "Mening otam Nurulloh Atach" kitobini yozadi, unda u otasining hayotidan parchalarni hikoya qiladi.

## O'limi
1955 yilda gut va diabet paydo bo'ldi. 1955 yilda rafiqasi vafotidan keyin jigar va buyrak kasalliklari boshlandi. U 1957 yil 17 mayda Istanbul Numune kasalxonasida vafot etdi.

Oʻlimidan soʻng koʻplab adabiy-badiiy jurnallarda uning uchun maxsus sonlari chop etilib, u haqda 2 ta kitob tayyorlandi. Ulardan birinchisi *Tohir Alangu* tomonidan 1959 yilda tayyorlangan *Ataç'a Sayg'i* nomli kitob bo'lib, unda unga yozilgan maqolalar jamlangan. Ikkinchisi, 1962 yilda Anqarada Turk Tili Jamiyati tomonidan nashr etilgan *Ataç* nomli kitobdir.

## Manba
Xitoy chuchvarasi jiaozi

***Jiaozi***  Xitoyda va Sharqiy Osiyoning boshqa qismlarida tez-tez iste'mol qilinadigan xitoy chuchvarasidir . *Jiaozi*  Xitoyda katta madaniy ahamiyatga ega. *Jiaozi* Shimoliy Xitoy bo'ylab Xitoy Yangi yilida iste'mol qilinadigan asosiy taomlardan biridir va shimoliy provinsiyalarda butun yil davomida iste'mol qilinadi. 

## Turlari
 
Qiyma uchun xamirga tuxum solinadigan jiozi "tuxumli jiaozi" deb ataladi .

### Gyōza

Gyoza - Jiaozi ning yaponcha versiyasi boʻlib , Ikkinchi jahon urushi davrida Xitoyning shimoli-sharqidagi Yaponiyani qoʻllab-quvvatlagan qoʻgʻirchoq davlat Manchukuodan qaytgan yapon askarlari tomonidan olib kelingan retseptlar asosida ishlab chiqilgan. Yaponcha *gyōza* so'zi *giǎoze* dan kelib chiqqan bo'lib, standart Mandarin *jiǎozi* ning Jilu Mandarin talaffuzi bo'lib, ko'pincha bir xil xitoycha belgilar yordamida yoziladi.

## Havolalar
*https://www.thespruceeats.com/jiaozi-chinese-dumplings-694504
*https://en.m.wikipedia.org/wiki/Jiaozi
Al-Arid

**Al `Arid** () — Iordaniyaning gʻarbiy qismidagi Madaba gubernatorligidagi shahar.

## Manbalar


## Havolalar

* Maplandia.com saytida sun'iy yo'ldosh xaritasi
Agah afandi

**Chapanzoda Agah afandi** (   | 1832, Sorg'un, Yozgat - 1887, Afina ), Usmonli davlat arbobi va ziyoli, Yosh Usmonli Jamiyati a'zosi, Tarjima xonasida o'sgan, shuningdek, jurnalist bo'lib ishlagan.

## Manba

* Posta jurnali 1915 yil, p. 183
* *Turk tili va adabiyoti ensiklopediyasi*, Dergah Y., 1997, c. 1 soniya. 41.
Leyden Kutubxonasi

**Leyden universiteti kutubxonasi** — (ingilizchada; *Leiden University Libraries)* 1575-yilda tashkil topgan boʻlib Niderlandiyaning eng qadimiy kutubxonalaridan biridir. Kutubxona Yevropa madaniyatining eng muhim joyi sifatida qaraladi. Kutubxona oʻz davrida bilimlarning rivojlanishi va tarqalishida hissa qoʻshgan kam sonli kutubxonalardan biridir. Kutubxonada hozirda 5.200.000 jild, 1.000.000 elektron kitoblar, 70.000 elektron jurnallar, 2000 hozirgi qogʻoz jurnallar, 60.000 sharq va gʻarb qoʻlyozmalari, 500.000 xatlar, 100.000 xaritalar, 100.000 nashrlar, 12.000 rasmlar va 300.000 fotosuratlar kiradi.

Kutubxona Indoneziya va Karib dengizidagi dunyodagi eng yirik kolleksiyalarni boshqaradi. Bundan tashqari, Leyden universiteti kutubxonalari Niderlandiyadagi yagona meros tashkiloti boʻlib, YUNESKO ning jahon xotirasi roʻyhatida uchta hujjatlar bilan roʻyxatga olingan.

## Kutubxonaning hozirgi faoliyati
Leyden universiteti kutubxonalari toʻliq axborot zanjiriga qaratilgan. Kutubxona nafaqat maʼlumotlarga kirishni (nashr etilgan) osonlashtiradi, balki ilmiy maʼlumotlarni baholash, ulardan foydalanish, ishlab chiqarish va tarqatishni tobora koʻproq qoʻllab-quvvatlaydi. Buning uchun kutubxona faoliyati taʼlimni qoʻllab-quvvatlashdan iborat axborot savodxonligi uchun ekspert markazi sifatida xizmat qilish yoʻlga qoʻyilgan. Kutubxona ilmiy maʼlumot menejeri sifatida ishlashni maqsad qilgan. Leyden universiteti Kennisdagi strategik reja boʻyicha sherikchilikga kutubxonani virtual tadqiqot muhiti va maʼlumotlar bazasi orqali raqamli boʻshliqlarda tadqiqot va taʼlimni qoʻllab-quvvatlovchi ekspert markaziga aylantirishga, kutubxonalarni oʻrganish markazlarini amalga oshirishga, maʼlumotlar kuratsiyasi va boshqa yangi ekspert yoʻnalishlarini rivojlantirishga qaratilgan.

Kutubxona juda koʻp ilmiy maʼlumotlarni taqdim etadi: 400 dan ortiq maʼlumotlar bazalari, 70,000 elektron jurnallar, 5000 gazeta va gazeta jurnallari, 1,000,000 elektron kitoblar va maʼlumotnomalar va yuzlab millionlab jurnal va maqolalarni ichiga oladi. Ushbu raqamli axborot resurslari butun dunyo boʻylab Leyden universiteti talabalari va xodimlari uchun mavjud.

## Manbalar
Kitlar

**Kitlar** ( grekcha: kῆtos - "dengiz yirtqich hayvoni") - delfinlar yoki cho‘chqalar bilan bog‘liq bo‘lmagan dengiz sutemizuvchilaridir. Qotil kitlar va uchuvchi kitlarn    behruz jinni va bo't   

rasmiy nomlarida ("qotil kit") so‘zi bor, garchi ular qat’iy taksonomiya bo‘yicha delfinlar bo‘lsa ham. Eskirgan tasnifda kitlar silliq kitlarni anglatjjjcha: Andoza:Bez kursiva Balayenidaye). Qadimgi kunlarda "kit" so‘zi ba’zan leviafani anglatadi kitla 500 yil yashaydi

## Kelib chiqishi va turlari
Ketatsianlar, xususan kitlar, hayvonlar orasida eng kattasi: ko‘k kit, balog‘at yoshida o‘rtacha tana uzunligi 25 m (eng kattasi - 33 m gacha) va massasi 90-120 tonnaga etadi. Barcha kitsimonlar, kitlar, delfinlar va dengiz cho‘chqalari, jumladan, artiodaktil tuzilmasi quruqlikdagi sutemizuvchilarning avlodlaridir. Molekular genetik ma’lumotlarga ko‘ra, kitsimonlar artiodaktillarning infraorderi hisoblanadi. Bundan tashqari, ushbu ma’lumotlarga ko‘ra, begemotlar kitlarning eng yaqin qarindoshlaridan biri hisoblanadi; ular taxminan 54 million yil avval yashagan umumiy ajdoddan kelib chiqqan. Kitlar taxminan 50 million yil oldin suvda yashashga o‘tgan.

## Anatomiya

Barcha sutemizuvchilar kabi, kitlar o‘pkalari bilan havodan nafas oladilar, issiq qonli, bolalarini sut bezlari suti bilan oziqlantiradilar va sochlari bor (xattoki juda qisqargan bo‘lsa ham).

Tana baliqning oqimli tanasi kabi silliqdir. Qavatlar, ba’zan qanotlar deb ham ataladi, tashqi ko‘rinishida lobli. Quyruqning oxirida dvigatel va stabilizator rolini o‘ynaydigan ikkita gorizontal pichoqli qanot mavjud bo‘lib, vertikal tekislikdagi to‘lqinsimon harakatlar tufayli oldinga siljishni ta’minlaydi (masalan, baliq va suvda yashovchi sudralib yuruvchilardan farqli o‘laroq). Unda eshkak eshish quyruq harakati tekisligi gorizontaldir.

## kit baliq ovlash
Milodiy birinchi ming yillik oxiridan boshlab kit ovlash davom etmoqda. Kit ovlashning maqsadi, birinchi navbatda, yoqilg‘i va qimmatbaho sanoat xom ashyosi bo‘lgan yog' olishdir. Go‘sht uchun kitlarni qazib olish (kitina) faqat 20-asrning ikkinchi yarmidan boshlab muhim rol o‘ynay boshladi (kitina, xususan, kolbasa tayyorlashda ishlatilgan). Kit suyagi ham qadrli edi, A vitamini kitlarning jigaridan, gormonal preparatlardan, asosan, insulin, bezlar va miyadan olingan.

## Kitlarning qiymati
Tadqiqotga ko‘ra, daraxt yiliga o‘rtacha 24&nbsp;kg yoki 100 yilda 2,4 tonna karbonat angidriddan foydalanadi. Bir kit umri davomida 33 tonna karbonat angidriddan foydalana olish imkoniyatiga ega.
Yusuf Amiriyning "Dahnoma" asari

**“Dahnoma”** – Yusuf Аmiriyning asari. 1429–1430-yillarda temuriy hukmdor Boysungʼur Mirzo rahnamoligida yaratilgan.

## Muallif haqida
Amiriy,
**Yusuf Amiriy** (15-asr, Hirot) — Temuriylar davri turkiy shoiri.

Boysunqur Mirzo himoyasida yashagan. Turkiy va forsiyda ijod qilgan. Alisher Navoiy „turk erdi va turkcha sheʼri yaxshi voqe boʻlibtur“ („Majolis un-nafois“) deb yozsa, Davlatshoh Samarqandiy „Shohrux davrida katta shuhrat qozondi“ („Taz-kirat ush-shuaro“) deb taʼriflaydi. Amiriyning turkiydagi bir devoni hamda „Dahnoma“, „Chogʻir va Bang munozarasi“ asarlari yetib kelgan. Forsiydagi asarlaridan 2 baytgina maʼlum: biri „Majolis un-nafois“, ikkinchisi Yaqiniyning „Oʻq va yoy munozarasi“da saqlangan. Devoniga kirgan sheʼrlarida shoir hayot haqida chuqur falsafiy fikr yuritadi, ishq-muhabbatni ulugʻlaydi („Ey koʻza…“, „Telbaman“, „Ey koʻngul“ va boshqalar). „Chogʻir va Bang munozarasi“ bilan munozara janri imkoniyatlarini boyitdi. Ubayd Zakoniy taʼsirida yozilgan bu asarda amal-dorlarning salbiy axloqiy-maʼnaviy qiyofalari, hislatlari hajv qilinadi, adovat, johillik, oʻzaro qirgʻin urushlar qoralanadi. A. „Dahnoma“ (1429) asari bilan noma janrini rivojlantirdi. Bu devon nusxasi Turkiyada, „Dahnoma“, „Chogʻir va Bang …“ nusxalari Britaniya muzeyida, fotonusxalari Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik va Qoʻlyozmalar institutlarida saqlanadi.
## Asar haqida
Yusuf Amiriyning uygʻur va arab yozuvli qoʻlyozmasi yetib kelgan. uning uygʻur yozuvli qoʻlyozmasini Zaynu-l-Obidin baxshi koʻchirgan. Hozir Istanbuldagi Toʻpqopi saroyi kutubxonasida saqlanmoqda.(2172-koʻrsatgichli qoʻlyozma) Qoʻlyozmada asarning yigirma uch bayti berilgan xolos. Uning koʻchirilgan davri ma'lum emas. Zaynu-l-Obidin baxshining yashagan davriga qarab, bu qoʻlyozma ham Samarqandda koʻchirilgan deyish mumkin.
“Dahnoma” noma janrida bitilgan boʼlib, 907 baytdan tashkil topgan. Аsar muqaddima, 10 noma va xotimadan iborat. Har bir noma oshiq va maʼshuqaning maktubini oʼz ichiga oladi. Nomalardan soʼng keyingi nomadan avval gʼazal va fard keltiriladi va shu tariqa har bir noma alohida mustaqil asarday taassurot qoldiradi. “Dahnoma” Xorazmiyning “Muhabbatnoma”siga javob tarzida vujudga kelgan. Аlisher Navoiy “Majolis un-nafois”da Yusuf Аmiriyga bagʼishlangan bobda asardan quyidagi baytni keltiradi:Ne yemakdin, ne uyqudin solib soʼz, 

Yemakdin toʼyub uyqudin yumub koʼz.

## Manbalar
Osmon buqasi

**Osmon buqasi**,  — qadimgi Mesopotamiya mifologiyasida Gilgamish qahramoni jang qilgan afsonaviy hayvondir. Osmon Buqasi haqidagi hikoyaning ikkita versiyasi mavjud, birinchisi erta Shumer she'rida va ikkinchisi *Gilgamish* , standart akkad tilida yozilgan Shumer she'rida. Shummer she'riyatida buqa ma'buda Inanna tomonidan noaniq sabablarga ko'ra Gilgamishga hujum qilish uchun yuborilgan. *Gilgamish*  VI. Akkad mish-mishlarida ma'buda Ishtar (Inannaning Sharqiy Semit ekvivalenti) Gilgamishga axloqiy buzuqlik taklif qiladi; lekinu bu taklifni rad etadi. Bundan g'azablangan Ishtar otasi Anuning oldiga boradi va Osmon Buqasini so'raydi. Shunday qilib, Ishtar Gilgamish va buqani Gilgamishning do'sti Enkuga hujum qilish uchun Urukga yuboradi, lekin ikkalasi buqani o'ldiradilar. Buqani mag'lub etgandan so'ng, Endiku Ishtarga buqaning o'ng sonini tashlab, uni masxara qiladi.Buqaning o'ldirilishi xudolarning Endikuni o'limga hukm qilishiga sabab bo'ladi. Bu voqea Gilgamishda o'lim qo'rquvini keltirib chiqaradi va dostonning qolgan qismini boshqaradi.

Toros  yulduz turkumi bilan bog'liq bo'lib, o'ldirish haqidagi afsona qadimgi Mesopotamiyaliklar uchun astronomik ahamiyatga ega bo'lishi mumkin. Hikoyaning xususiyatlari; Ugarit afsonalari qadimgi Yaqin Sharq ertaklari, shu jumladan Ibtido kitobidagi Yusufning hikoyasi va qadimgi yunon dostonlari *[[Iliada]]*  *[[Odisseya]]* parchalari bilan o'xshashliklarga ega.
Otabek Joʻraboyev

**Otabek Joʻraboyev** — (1973, Fargʻona viloyati) adabiyotshunos, Filologiya fanlari nomzodi (2003).1973-yil Qo'qon shahrida tug'ilgan.

## Oilasi
turmush o'rtog'i Nozimaxon Jo'raboyeva , o'g'li Saidjamolxon Mavjudxo'jayev, kelini Mufazzarxon Mavjudxo'jayeva, nabirasi Nazmiyaxon Otabekova.  

## Faoliyati
Qoʻqon Davlat pedagogika institutini tugatgan. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzey aspiranti (1998—2001), Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti doktaranti (2007—2009). Keyinchalik Davlat adabiyot muzeyi katta ilmiy xodimi.

## Asarlari
Uning „Haziniy toʻra. Hayoti va ijodi“ (2007), „Zahiriddin Muhammad Bobur va XVI asr oʻzbek adabiyoti“ (2008), „Navoiy va tarix“ (2016), „Mumtoz adabiyot tugʻanniynoma“ (2016), „Matn va tadqiq“ (hammuallif, 2016), Abdulqodir Gʻiyloniy „Sirr ul-asror. Maktubot“ (2005) kabi tarjima, monografiya, risola kitoblari nashr etilgan.

## Mukofotlari
„Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining maxsus mukofoti“ (2000) va „Yilning eng yaxshi ilmiy maʼruzasi uchun“ (2004) mukofotlari bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Feleton

**Feleton**-(fransuzcha.feuilleton-varaq,sahifa) - badiiy-publisistlik janr,dolzarb mavzuda yozilgan tanqidiy ruhdagi,ko'pincha hajviy-satirik yo'nalishdagi asar.Feleton atamasi publisistikaning ijtimoiy-siyosiy tanqir ruhidagi alohida janrini anglata boshlashi o'n to'qqizinchi asr oxirlariga to'g'ri keladi.Unga qadar feleton so'zi boshqa ma'noda ishlatilgan. "jurnal de deba" nomli Parij gazetasi 1800-yil 28-yanvar soniga qo'shimcha varaq ilova qiladi,keyincha bu gazetaning "feleton" nonli doimiy rubrikasi bo'lib qoladi.Shu nomli rubrika Yevropa matbuotida tez ommalashib,bu rubrika ostida nosiyosiy,norasmiy materiallar: e'linlar,moda yangiliklari,teatr taqrizlari,hikoya va hatto romanlar e'lon qilina boshladi.Jadid matbuotida ham shu nomli rubrika tashkil qilingan bo'lib,masalan, Cho'lponning "Qurboni jaholat","Do'xtir Muhammaddiyor" hikoyalari Sadoi Turkistonning feleton rubrikasi ostida chop etiladi.Bu hol adabiyotshunosligimizga Cho'lpon ushbu hikoyalari janrini feleton tarzida belgilagan degan noto'g'ri qarashning paydo bo'lishiga olib kelgan.

## Adabiyotlar
D.Quronov, Z.Mamajonov, M Sheraliyeva Adabiyotshunoslik lug'ati Toshkent-2013 akademnashr.346-bet
Yasemin Yalchin

**Yasemin Yalchin** (1964-yil 3-avgustda tugʻilgan, Fatih, Istanbul ) — turk teatr aktrisasi, kino aktrisasi va komediyachi. U Puturgeli oilasida tug'ilgan.

Yalchin 1982-yilda o'rta maktabni tamomlagan va o'sha yili Istanbul shahar konservatoriyasida o'qishni boshlagan. 1988-yilda u Demet Akbag' bilan reklama roligida rol o'ynadi. Kenter teatrida ishlagan. Ko'plab kino va teatr spektakllarida rol o'ynagan aktrisa, 2009-yilda Suzan Kardesh tomonidan chiqarilgan "Makiyaj xonasi qo'shiqlari" albomida kuylagan *Taht Kurmuşsun Kalbime* qo'shig'i bilan albomda ishtirok etdi. Qizi Eda qandli diabetga chalinganidan keyin u teatrda tanaffus qildi. Keyinroq “Oyunun Oyunu” spektakli bilan teatrga qaytdi. 1991-yilda u "Eng yaxshi komediyachi" mukofotini oldi. U teatr aktyori Ilyas İlbey bilan turmush qurgan. 

## Manba
Turkiya qurolli kuchlari bosh shtabi

**Turkiya Qurolli kuchlari Bosh shtabi** Turkiya qurolli kuchlariga qo'mondonlik qiluvchi Anqara, Chankaya shahridagi eng yuqori darajadagi harbiy qismdir. Bosh shtab boshlig'i, Turkiya Respublikasi Konstitutsiyasining 117-moddasi. Prezident tomonidan Turkiya Qurolli kuchlari qo'mondoni etib tayinlanadi. U o'z vazifalari uchun Milliy Mudofaa vazirligi oldida javobgardir. Bosh shtab binosi 1931 yil 29 oktyabrda (Respublikaning 8-yilida) Otaturk ishtirokidagi marosim bilan ochildi. 2018-yilning 9-iyulidan beri Bosh shtab boshlig‘i general Yaşar Guler .

**Vazifalari**

Bosh shtab boshligʻi Qurolli Kuchlar qoʻmondoni hisoblanadi va quyidagi vazifalarni bajaradi:

* Prezident topshirigʻiga binoan urushda Oliy Bosh qoʻmondonlik vazifasini bajarish 
* Qurolli Kuchlarni urushga tayyorlashda shaxsiy tarkib, razvedka, operatsiyalar, tashkil etish va o'qitish xizmatlariga oid tamoyillar, ustuvorliklar va asosiy dasturlarni aniqlash 
* Tuzilishi kerak bo'lgan xalqaro shartnomalar va shartnomalarning harbiy jihatlarini belgilash va amalga oshirish tamoyillarini belgilash bo'yicha xulosalar berish; zarur bo'lganda ushbu yig'ilishlarda qatnashish yoki vakillarni yuborish 

Bosh shtab boshliqlarining vakolat muddati 4 yil. Harbiy akademiya 1962 va 1963 yil qo'zg'olonlarida qatnashgani uchun 1963 va 1964 yillarda bitirolmadi. Buning ta'siri 2000-yillarda qo'mondonlik darajasida o'z aksini topdi va qo'mondonlar yosh chegarasi tufayli o'z vazifalarini qisqartirishdi. Yaşar Büyükanit va İlker Boshbug'lar ikki yil davomida Bosh shtab boshlig'i lavozimlarida ishlagan. Keyingi Bosh shtab rahbari Ishik Koşaner o'z vazifasini uch yil davom ettiradi va 2013 yildan keyin yosh chegarasi muammosi yo'qoladi. Ammo general Ishik Koshaner, Balyoz to'ntarish rejasining hibsga olinishiga munosabat bildirish uchun 2011 yil 29 iyulda uch kundan keyin o'tkaziladigan Turk Qurolli Kuchlari Oliy Harbiy Kengashi oldida barcha kuch qo'mondonlari bilan iste'foga chiqdi. Xuddi shu kuni barcha kuch qo'mondonlarining iste'foga chiqishi bilan eng yuqori martabali general Nejdet O'zel, Quruqlik kuchlari qo'mondonligi va Bosh shtab boshlig'i o'rinbosari, 2011 yil 4 avgustda esa Bosh shtab boshlig'i etib tayinlandi. General Nejdet O'zel iste'foga chiqqanidan so'ng, 2015 yil 4 avgustda bo'lib o'tgan Oliy harbiy kengashda general Hulusi Akar Bosh shtab rahbari bo'ldi. 2018-yilda Prezident qarori bilan Quruqlikdagi qoʻshinlar qoʻmondoni general Yaşar Guler Bosh shtab rahbari etib tayinlandi.
Hakan Karahan

**Hakan Karahan** (1960 yil 1 yanvarda tugʻilgan , Istanbul ) — turk yozuvchisi, shoiri, qoʻshiq muallifi, ssenariynavis, aktyor va kinorejissyor. Ayrim asarlarida asl ismi o‘rniga Sinan ismini qo‘llagan. 

## Hayoti
1960-yil 1-yanvarda Istanbulda tugʻilgan Xoqon Qoroxon Robert kollejini tamomlab, bakalavriat taʼlimini olish uchun AQShga joʻnab ketdi. Mayami universitetida biznes boshqaruvi bo'yicha bakalavriat ta'limini tamomlagan Qoroxon 1983 yilda shu erda tamomlagan.

## Manba
Gaye Turgut Evin

**Gaye Turgut Evin** (1987-yilning 1-iyunida tugʻilgan, Istanbul, Turkiya ) — turk teatr, kino va serial aktrisasi. Beykent universiteti tasviriy san'at fakulteti aktyorlik fakulteti bitiruvchisi.  Shu bilan birga, u ikki tomonlama mutaxassislik va kino-televideniye bo'limi diplomini oldi.

U yoshligidan bolalar bog‘chasida ijodiy drama va raqs mashg‘ulotlariga qatnashib, aktyorlikka qiziqa boshlagan. Maktabning teatr jamoasida qatnashib, respublikaning 75 yilligi munosabati bilan “Bayrog‘imiz soyasida” spektakli bilan MEB muvaffaqiyat mukofotiga sazovor bo‘ldi.

Gaye Turgut, ijtimoiy sezgirlik ko'rsatib, Ümraniye tipidagi jazo muassasasi tomonidan sahnalashtirilgan "*Devorlar tili"* teatr spektaklida ishtirok etdi. U "peri" rolini o'ynagan ushbu spektaklda qolgan barcha aktyorlar qamoqxona aholisi edi. Xuddi shu joyda teatrdan dars beradi.

## Shaxsiy hayot
U 2013-yilda *“Meni kechir”* serialidagi hamkasbi Deniz Evin bilan turmush qurgan. 

## Manbalar

## Havolalar

* Gaye Turgut CinemaTürkda http://www.sinematurk.com/kisi/63991/Gaye-Turgut  28 Şubat 2012 tarihinde
Husayn Boyqaro devoni

Turkiy adabiy tilning rivojida Sulton Husayn Boyqaro (Abdulgʻoziy Sulton Husayn Bohodirxon)ning xizmatlari alohida ta'kidlamaoq kerak. Husayn Boyqaro hukumdor va ma'naviyat jon kuyari sifatida turkiyning davlat tili darajasida keng amal qilishi va katta mavqeyga koʻtarilishi,badiiy adabiyot tili sifatida gullab-yashnashiga bor imkoniyatini yaratib berdi.
Muhumi,Husayn Boyqaro oʻzi ham turkiy devon bitdi. Uningijodi xususida  «Ul ḥaḍratnïŋ xob aš’ārï va marγub abyātï baγāyat köpdür va
dīvān ham murattab boluptur»      deb yozgan edi Alisher Navoiy. U "Majolisu-n-nafois"ning sakkizinchi majlisini(Majolis,136-149) Husayn Boyqaro ijodiga bagʻishlagan.Tazkirada uning baytlarini tahlil,etib shoir ijodiga juda katta baho beradi.
## Manbalar
Ahmad Hikmat Muftuoʻgʻli

**Ahmat Hikmat Muftuogʻlu** (1870-yil 3-iyun – 1927-yil 19-may) – turk yozuvchisi va diplomati.

## Hayoti
U 1870-yilda Istanbulda tugʻilgan. Uning otasi shoir Yahyo Sezai afandi edi. Uning oilasi oʻsha davr ulamo tabaqasidan edi; Uning bobosi Moʻra muftiysi Abdulhalim afandi edi. U yetti yoshida otasidan ayrilgan, akasining qaramogʻida ulgʻaygan. Taʼlimini Soğukcheshme harbiy oʻrta maktabida boshlagan; U Galatasaray Sultanisida davom etdi. U shu maktabda Tevfik Fikret bilan uchrashib, doʻstlashdi. Uning adabiyotga qiziqishi oʻrta maktabda boshlangan. Uning birinchi asari „*Leyla Yahut bir Majnun qasosi*“ maktabda oʻqib yurgan paytlarida nashr etilgan. 1888-yilda oʻqishni tamomlab, Tashqi ishlar vazirligida ish boshladi; Boshqa tomondan, u Galatasaray Sultonisida oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

## Manba
Ahmat Hamdi Tanpinar

**Ahmat Hamdi Tanpinar** (23 iyun 1901, Istanbul — 24 yanvar 1962, Istanbul) — turk shoiri, romanchisi, esseist, adabiyot tarixchisi, siyosatchi va akademik.

## Hayoti
1901-yil 23-iyunda Shahzodaboshi shahrida tug‘ilgan. Uning otasi gruzin   asli Husayn Fikri afandi, onasi Nasima Bahriye Hanim.  Tanpinar oiladagi uch farzandning kenjasi.  Bolaligi Ergani, Sinop, Siirt, Kirkuk va Antaliya shaharlarida oʻtgan, u yerda qozi boʻlgan otasi xizmat qilgan. U 1915-yilda Kirkukdan safarda boʻlganida onasidan tif kasalligidan ayrilgan. Antaliyada o'rta maktabni tamomlab, 1918 yilda oliy ma'lumot olish uchun Istanbulga boradi.

Halkali qishloq xo‘jalik bilim yurtida bir yil internat maktabida o‘qiganidan so‘ng 1919 yili o‘rta maktab o‘quvchisi bo‘lganida she’rlaridan bilgan Yahyo Kamol Beyatli ta’sirida Istanbul universitetining adabiyot fakultetiga o‘qishga kiradi. Bu yerda ayniqsa Yahyo Kamol, Mehmed Fuad Koprulu, Jenab Shahabeddin, O'mer Ferit Kam, Babanzoda Ahmad Naim kabilardan saboqlarni davom ettirdi. 1923-yilda Adabiyot fakultetini Shayhiyning “ Husrev u Shirin ” nomli masnaviyi boʻyicha bakalavrlik dissertatsiyasini tamomlagan.

## Manba
Jasmin choyi

**[https://uz.hiloved.com/jasmin-choyi-nima/ Jasmin] choyi** xushbo'y choy va qayta ishlangan choyning bir turi bo'lib, u Jasmin **choyining xushbo'y parchasi** yoki qisqacha **Xushbo'y qism** sifatida ham tanilgan. Ishlab chiqarish mahsulotlari choy va jasmindir, shuning uchun u ikkalasining xushbo'y hidiga ega bo'lishi mumkin.

Jasmin choyi, xushbo'y Jasmin choyiga qo'shimcha maxsulotlar qo'shish orqali tayyorlanadi. U choyga jasmin gullarini qo'shish orqali tayyorlanadi, shuning uchun nomi Jasmin choyi. U xushbo'y choyning ko'p turlaridan biri hisoblanadi. Jasmin choyi yashil choyga kurtaklari paydo bo'lgan jasmin gullarini qo'shish orqali tayyorlanadi. Choy embrionlarini tayyorlash uchun turli xil yashil choy navlari ishlatiladi, masalan, Longjing choyi, jasmin bilan xushbo'y, u Longjing jasmin choyi deb ataladi, agar atirgullar xushbo'y bo'lsa, Longjing gul choyi deb ataladi va hokazo.

Jasmin choyi "Xitoyning xushbo'y choyidagi bahor hidi"degan obro'ga ega. Jasmin shaftoli choy qaynaganda guldek ochiladi.

## Kelib chiqish joyi
Fuchjou jasmin choyining vatani hisoblanadi. Fuchjoudagi choy dehqonlari birinchi marta choy tayyorlash uchun jasmindan foydalanganlar va uning tarixi Xan sulolasiga borib taqaladi. Suchjou  Xitoyda eng yaxshi sifatli jasmin choyining kelib chiqishi tarixiga ega bo'lgan, u Janubiy Sung sulolasida boshlangan va uzoq tarixga ega. Biroq, Suzhou shahridagi jasmin choyini tayyorlashning murakkab va nafis mahorati tufayli , choyni hidini yaxshilash uchun ishlatiladigan jasmin uchun sifat talablari ham ancha yuqori , shuning uchun ishlab chiqarish tannarxi yuqori  va foyda past bo'lgan. Keng va arzon jasmin choyini qayta ishlash modellari bunga ta'sir ko'rsatdi va hozirgi vaqtda bozorda Suzhouda ishlab chiqarilgan jasmin choyini topish qiyin  .

Fuchjou jasmin choyi Xitoydagi geografik hududkarda katta miqdorda ekiladigan mahsulot bo'lib, uning doirasiga Changshan tumani, Jin'an tumani,Mavei  tumani, Changle tumani, Fuqing shahri, Minhou okrugi Fuchjou Lianjiang okrugi, Minqing tumani, Luoyuan tumani, Fuzhou shahridagi Yongtay tumani va qolgan 10 ta tuman, tuman va shaharlar endi maʼmuriy hududning yurisdiksiyasi kirib ketadi.

## Milliy nomoddiy madaniy meros
  Chjan Yiyuanning jasmin choyini ishlab chiqarish texnikasi, Vu Yutayning jasmin choyini ishlab chiqarish texnikasi va Fuzhou jasmin choyini iforini yaxshilash usullari milliy nomoddiy madaniy merosning vakillik ob'ektlari ro'yxatiga kiritilgan. 

## FAOning global ahamiyatga ega qishloq xo'jaligi madaniy merosi
2014 yil 29 aprelda BMT (Birlashgan Millatlar Tashkiloti)ning, Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkilotining, Rimda (Italiya) bo'lib o'tgan Global muhim qishloq xo'jaligi merosi kengashi va seminarida Fuzhouning jasmin choyini ekish, uni yig'ishtirib olish, choy madaniyati tizimi global muhim qishloq xo'jaligi madaniy merosi sifatida tanlandi. 

## havolalar
Hinomoto Oniko

is a Japanese moe character created in 2010 which originated from the Breaking News (VIP) Board on 2channel, and has since become an internet meme within various forums and imageboards in Japan. The character is a moe anthropomorphism of the phrase "日本鬼子", a commonly used Chinese ethnic slur against persons of Japanese descent.

Qahramon dastlab 2 taxtasidagi foydalanuvchilar tomonidan yuqorida tilga olingan xitoylik irqiy atamaning satirasi sifatida o'ylab topilgan  . Xitoyda "Riben guizi" atamasi "rínčingīn" ( pinyin   "Yapon shaytoni" ) - bu Ikkinchi jahon urushidan beri qo'llanilgan va hozir ham yaponlarga nisbatan kamsituvchi epitet sifatida qo'llaniladigan ibora. Yapon internet foydalanuvchilari odatda irqchi va haqoratomuz iborani "yoqimli" yoki *moe* sifatida tasvirlanishi mumkin bo'lgan belgiga aylantirishni tanladilar, bu ibora ortidagi salbiy ma'nolarni qaytarish mumkin .2010-yilda personajning yaratilishi Senkaku orollaridagi mojaroning avj olishidan keyin sodir bo'lgan, u ko'p o'tmay sodir bo'lgan baliq ovlash kemasi to'qnashuvi natijasida xitoylik internet foydalanuvchilari orasida Yaponiyaga qarshi kayfiyatning kuchayishiga qarshi javob sifatida mo'ljallangan edi. orol mojarosidan keyin onlayn va umuman xitoyliklarning jamoatchilik fikri ichida  .

## Etimologiyasi
Yapon tilida “Rīben guizu” soʻzi odatda mandarin *rìběn guǐzi* ning toʻgʻridan-toʻgʻri transliteratsiyasi boʻlgan *rīben guizu* (リーベングイズ) sifatida oʻqiladi. Biroq, belgilarni kun'yomi va nanori o'qishlari yordamida navbatma-navbat *Hinomoto Oniko* sifatida o'qish mumkin, bu yapon tilida ayol ismiga o'xshaydi .Kun'yomi o'qishida qahramonning " *Hi no moto* " familiyasi " quyoshning kelib chiqishi " degan so'zma-so'z ma'noga ega bo'lishi mumkin, holbuki yaponcha ismlar -ko ( *-ko* ) bilan tugaydigan ayol ismlari hisoblanadi va odatda qizlarning ismlari sifatida ishlatiladi  .(masalan, *Yamada Hanako* — ayol ismining oʻrnini bosuvchi ayol ismi ) .

## Xususiyatlari
Asosiy dizayn timsoli yapon folkloridagi Oni asosida yaratilgan. Qahramon shafqatsizlikning "timsoli" sifatida yaratilganligi sababli, u uzun qora sochli va oqargan teriga ega, ko'pincha kimono va jin shoxlarini kiygan, qo'lida yapon madaniyatiga xos bo'lgan turli xil naqshlarni ushlab turgan yosh ayol sifatida tasvirlangan. Naginata va xannya niqobi  Xarakterning bir varianti "kichkina Oniko" ( *Ko-hinomoto* yoki *Konipon* ) nomi bilan tanilgan (boshqa xitoycha buzg'unchilik, Xiao riben "kìrìnín" pinyin olingan  ), u asl Onikoga o'xshash balog'atga etmagan qiz sifatida tasvirlangan va u bilan birga yapon madaniyatiga oid naqshlarni ham olib yuradi.

## Yana qarang

* ISIS-chan

## Maanbalar

## Havolalar

* hinomotooniko＠ウィキ
* tìnìnìkìkì (oniko_project) Twitter’da
* 2010-yil 28-oktabr, Yaponiya Xitoy bilan Moe bilan jang qildi, Xitoy ezildi, Sankakukompleks
* 2010-yil 1-noyabr, [[NIHON ONOKO  Klassik Yapon Idol Inglizcha Subtitrlar , YouTube
* 2010-yil, 2-noyabr, yapon netizenlari xitoycha haqoratomuz atamani chiroyli yosh qiz anime qahramoniga aylantirdilar, ChinaHush
* (djngjīngīngīngīngīngīngīngīīīīīī---2CHīngīngīngīngīngīngīngīn
* bàngāngāngāngān
Neyyire Neyir

**Neyyire Neyir** asl ismi **Münire Eyup Ertugʻrul** (1902, Fotih — 1943-yil 13-fevral, Istanbul), turk teatr va kino aktrisasi. Turk kinosining birinchi ayol aktrisalaridan biri. U turk teatri vakillaridan biri Muhsin Ertugʻrulning rafiqasi.

## Hayoti
U 1902-yilda Istanbulda tug‘ilgan. Uning haqiqiy ismi Münire Eyüp. 1921-yilda sanʼatkor Amerika Qizlar kolleji qoshidagi maktab teatr guruhida spektakllarda qatnashgan va ikki yil davomida o‘qigan.

Professional sanʼat hayoti 1922-yilda Muhsin Ertugʻrul tomonidan suratga olingan „Ateşten Gömlek (film, 1923)“ filmidagi rol bilan boshlandi. U *Kezban* rolini oʻynash uchun turk aktrisa topish uchun gazeta reklamasiga murojaat qilgan yagona odam edi. Ushbu filmdagi roli tufayli u Bedia Muvahhit (Bedia Muvahhit xuddi shu filmda *Ayshe* rolini ijro etgan) bilan birga turk kinosining birinchi ayol aktrisalaridan biriga aylandi. Kino afishasida *Neyyire Neyir* nomi ishlatilgan. 1922-yilda Darülbedayi (Shahar teatrlari)ga kirgan rassom ilk bor Sahnaga Otello bilan birga chiqdi. 1923-yilda Muhsin Ertugʻrul tomonidan tarjima qilingan „Ateşten Gömlek (film, 1923)“, „Kız Kulesinde Bir Facia“ filmlarida rol oʻynadi.

Keyinchalik Muhsin Ertugʻrul bilan turmush qurgan sanʼatkor Rossiya safarida unga hamrohlik qildi va Meyerxold teatridagi ishlarda ishtirok etdi.  .

1941-yilda Muhsin Ertug‘rul bilan *"Perde ve Sahne"* jurnalini nashr ettirdi. 1942-yil oktyabr oyida spektaklning repetitsiyasi paytida koʻkrak qafasidagi kuchli ogʻriqlar tufayli kasalxonaga yotqizilgan Neyyire Neyir yurak xastaligidan qutulolmadi. 1943-yil 13-fevralda vafot etdi. Uning jasadi Zincirlikuyu qabristoniga dafn qilindi.

## Havolalar

* Neyyire Neyir IMDb’da 29 Eylül 2004 tarihinde
* Cinema Turkdagi Neyyire nima?

## Manba
Vejdi Sayar

**Vejdi Sayar** (1950-yil 19-fevralda Zonguldakda tugʻilgan), turk tanqidchisi, yozuvchi, rejissyor. 

1972 yili ODTU arxitektura fakultetini tamomlagandan so‘ng o‘z kasbiga qaytmagan Sayar kino, teatr va yozuvchilikka bo‘lgan qiziqishi tufayli shu sohaga yuzlandi. Anqara san'at teatri (AST) va shahar teatri kabi ansambllarda sahna rassomi, ko'plab gazeta va jurnallarda teatr tanqidchisi bo'lib ishlagan.

## Manba
Sinpitan

** Sintipan** sintetik oksitotsin — xalq orasida sunʼiy tulgʻoq sifatida maʼlum. sintetik oksitotsinning kimyoviy tarkibi antidiuretik gormonning tarkibiga oʻxshab ketadi. Shu sababdan ona va bola vujudida suv turib qolishiga sabab buladi. Qattiq suv
tutilishi parishon xotirlikka, konvulsiyalarga, yurak yetarsizligiga, komaga wa hatto oʻlimga sabab boʻladi. Oksitotsinning eng muhim xususiyat u chaqaloqning miya toʻqimalarida toʻplanadi va shish hosil qiladi. Bu suniy tulgʻok bilan tugʻilgan chaqalokqa huzursizlik, issigʻining koʻtarilishi, ich kotishi va giperaktivitlarga sabab boʻlishi mumkin. Sinpitanning eng katta zarari „sezar amaliyoti“ bilan tuqqan va tugʻilgan chaqaloqga tegadi. Bu holda sintetik oksitotsin va umumiy anestezi ishlatilgan analgezik modda bir birini zararini orttiradi. Bularning taʼsirida bola miyasiga yetkazilgan zarar giperaktivit, autism, epilepsiya kabi nevrologik yoki shizophreniya kabi ruhiy holatga sabab boʻladi. Vaqt oʻtishi bilan onalar xotirasini yoʻqotishadi, ruhiy kasalliklarga chalinishadi. Shu bois, psixolog va psixiatr huzuriga kirish uchun navbatdagi kasallar"Caesar amaliyoti" bilan tugʻilgan bolalar va ularning onalaridir.
Balikpapan

**Balikpapan** — Indoneziyaning Sharqiy Kalimantan viloyatidagi shahar. Shahar biznes va sanoat markazi sifatida butun Kalimantandagi eng yirik iqtisodiyotga ega bo‘lib, 2016-yilda umumiy YaIM 79,65 trillion IDRni tashkil etadi. Aholi soni boʻyicha Balikpapan Sharqiy Kalimantandagi ikkinchi yirik shahar (Samarida shahridan keyin) boʻlib, 2018-yilda jami 645.727 kishi va 2019-yilda 655.178 kishi  boʻlgan. Balikpapan Indoneziyaning yangi poytaxtiga olib boradigan 3 ta shlyuzdan biri bo'lib, unda Semayang porti (Samarida portidan keyin ikkinchi eng gavjum) va Sulton Aji Muhammad Sulaymon xalqaro aeroporti mavjud bo'lib, u Kalimantanda eng gavjum uchinchi o'rinda turadi.

## Geografiyasi
Balikpapan shahrining maydoni 85% tepalikli va 12% tor tekis maydonlar shaklida, asosan suv havzasida (DAS) va kichik daryolar, shuningdek qirg'oqda joylashgan. Kislotali tuproq sharoitlari (torf) va unumdorligi past boʻlgan dominant qizil tuproq bilan. Indoneziyaning boshqa hududlari singari, bu shahar ham tropik iqlimga ega. Bu shahar Makassar bo'g'oziga to'g'ridan-to'g'ri tutashgan Kalimantanning sharqiy qirg'og'ida joylashgan bo'lib, dengiz savdo porti va neft porti sifatida foydalanish mumkin boʻlgan ko'rfazga ega.‌‌

## Topografiyasi
Umuman olganda, Balikpapan shahri dengiz sathidan 0 dan 100 metrgacha balandlikda joylashgan. Eng katta tasnif dengiz sathidan 20-100 metr balandlikda joylashgan bo'lib, maydoni 20090,57 ga yoki hududning 51,66%, dengiz sathidan 10-20 metr balandlikda 17260 ga maydonni egallaydi. yoki 34,17% maydon va dengiz sathidan 0-10 metr balandlikda 6980 ga yoki umumiy maydonning 13% ni tashkil etadi. Topografiya nuqtai nazaridan, Balikpapan shahrining katta qismi 15-40% qiyalikda joylashgan bo'lib, bu 21305,57 gektar yoki umumiy maydonning 42,33% ni tashkil qiladi. Morfologik jihatdan Balikpapan shahri 85% tepalikli hududdan iborat bo'lib, qizil-sariq podzolik tuproq turi yupqa tuproqli xarakterga ega, tuproq tuzilishi oson eroziyalanadi. Qolgan 15% esa Balikpapan shahrining sharqiy va janubiy qirg'oqlari bo'ylab, odatda allyuvial tuproq turlariga ega tekisliklardir.‌‌

## Iqlimi
Balikpapan shahridagi havo harorati 23 ° -32&nbsp;°C, nisbiy namlik darajasi ± 84%. Balikpapan shahrining o'zi (Af) tipidagi tropik iqlimga ega. Balikpapan hududida yog'ingarchilik har yili yuqori bo'ladi, bu yiliga 2300–2900&nbsp;mm gacha va yiliga 130 dan ortiq yomg'irli kun.‌‌

## Manbalar

## Havolalar
*  
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Kota_Balikpapan
Grenger Klayv

**Grenger Klayv** (1934-2009)-ingliz iqtisodchisi, iqtisodiy statistikani tahlil qilish usullari bo'yicha mutaxassis. Robert Engle bilan birgalikda "umumiy tendentsiyalar (kointegratsiya) usuli bilan iqtisodiy vaqt tsikllarini tahlil qilish usullari uchun" 2003-yil iqtisodiyot bo'yicha Nobel mukofoti sovrindori.

## Hayoti

1934-yil 4-sentabrida Buyuk Britaniyaning Suonsi (Uels) shahrida tavallud topgan.  Nottingem universitetida tahsil oldi. 1955-yilda matematika bo'yicha bakalavr darajasini, 1959-yilda esa statistika fanlari doktori darajasini oldi. 1970-yillardan beri San-Diegodagi Kaliforniya Amerika universitetida iqtisod professori, Ekonometrik jamiyat a'zosi sifatida faoliyat koʻrsatdi.150 dan ortiq ilmiy ishlar, shu jumladan, oʻndan ortiq kitoblar muallifi. Ishining asosiy mavzusi asosiy iqtisodiy ko'rsatkichlar (masalan, narxlar va valyuta kurslari yoki boylik va iste'mol) o'rtasidagi munosabatlarni o'rganish edi. Ushbu munosabatlar uzoq vaqt oralig'idagi iqtisodiy ko'rsatkichlarning qiymatlari bo'yicha ma'lumotlardan foydalangan holda tahlil qilinadi.

## Asarlari
Iqtisodiy vaqt seriyasining spektral tahlili (M.Hatanaka bilan). Prinston universiteti nashriyoti, 1964;

Nedensellik va fikr-mulohazalarni tekshirish.  Statistik prognozlash va prognozlarni birlashtirish tajribasi (P. Newbold bilan birgalikda)

Qirollik statistika jamiyati jurnali. 1974- yil; Iqtisodiy vaqt seriyasini bashorat qilish (P. Nyubold bilan birgalikda).  Akademik matbuot, 1977; Ob-havo va elektr energiyasiga bo'lgan talab o'rtasidagi bog'liqlikning yarim parametrli baholari

## Grenger gʻoyalari
Ko'pgina makroiqtisodiy vaqt seriyalari trend (asosiy tendentsiya) va o'zgaruvchanlik (trend atrofida tasodifiy tebranishlar) dan iboratligi bilan tavsiflanadi. Agar Grenjerning Kaliforniya universitetidagi hamkasbi R. Engle volatillikni o'rganish bilan mashhur bo'lgan bo'lsa, uning asosiy asarlari trend o'zgarishlariga bag'ishlangan. 1974 -yil Grenjer ko'rsatdiki, statsionar qatorlarni tahlil qilish uchun qo'llaniladigan statistik usullar (trend o'zgarmas bo'lsa) vaqt seriyalariga qo'llanilsa (o'zgaruvchan tendentsiya bilan) mutlaqo noto'g'ri natijalar berishi mumkin. An'anaviy statistik tahlil usullari aslida bir-biriga bog'liq bo'lmagan bunday ko'rsatkichlarning o'zaro bog'liqligini ko'rsatsa, statistik tuzoq holati yuzaga kelishi mumkin.
She'r tizimi

**She'r tizimi**-ma'lum o'lchov prinsipiga asoslangan she'riy vaznlar majmui.She'r tizimi she'r tuzulishining asosini,uning asosiy qonuniyatlarini belgilab beradi.Har bir xalq she'riyatidagi she'r tizimi o'sha xalq tilining o'ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqadi .Mavjud she'r tizimlarining barchasida asosiy o'lchov birligi sifatida bo'g'in olingan.Bo'g'in esa,ma'lumki,turli tillarda turlicha sifatiy va miqdoriy ko'rsatgichlarga ega.Shunga ko'ra,jahon xalqlari  she'riyatlarida mavjud she'r tizimlari bo'g'inning miqdori,urg'uli yoki urg'usizligi,cho'ziq yoki qisqaligi,baland yoki pastligi,talaffuz qilinishi kabi jihatlarni o'lchov asosi qilib oladi.Shuningdek,bira to'la ikki jihatni asos qilib olgan she'r tizimlari ham mavjud.Ma'lumki,ilmiy termin muayyan fan tarmog'i doirasida faqat bitta tushunchani anglatishi maqsadga muvofiq,biroq amaliyotda bundan ko'p chekilinadi.Shunday hol she'r tizimi va vaznlarni ishlatishda ko'p kuzatiladi.Masalan,biz aniq bir g'azal haqida "aruz vaznida yozilgan", adabiyot tarixi haqida gapiraturib esa "aruz vazni musulmon sharq sheriyatida yetakchi mavqeni egallagan" deb aytamiz.

## Manba
D.Quronov,Sh.Mamajonova,M.Sheraliyeva  Adabiyotshunoslik lug'ati 359-bet￼  Toshkent-2013 akademnashr
Ali Yalaz

**Ali Yalaz** (1933-yil 1-yanvar, Istanbul — 1993-yil 2-iyul, Istanbul) — turk teatr, kino va serial aktyori 

## Hayoti
U Ali Yalaz Tuyaqush Kabaret Teatrida teatr bilan sanʼat hayotini boshladi. U *"Hababam sinifi"* filmida *Mahmut Xojaning* sobiq shogirdi *Sheref* rolini oʻynagan. 

## Filmografiya

* 1971: Kiralık Katil
* 1973: Canım Kardeşim
* 1973: Oh Olsun
* 1975: Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı
* 1975: Pisi Pisi
* 1978: Cafer’in Çilesi
* 1978: Hababam Sınıfı Tatilde
* 1979: Köşe Kapmaca
* 1979: Ne Olacak Şimdi
* 1979: Petrol Kralları
* 1979: Vay Başımıza Gelenler
* 1980: Sizin Dersane
* 1981: Şaka Yapma
* 1982: Arkadaşım
* 1982: Aşkların En Güzeli
* 1982: Dolap Beygiri
* 1982: Elveda Dostum
* 1982: Hasret Sancısı
* 1983: Alçaktan Uçan Güvercin
* 1983: Dönme Dolap
* 1983: Üç İstanbul
* 1984: Ayşem
* 1984: Kaptan
* 1985: Acımak
* 1985: Patron Duymasın
* 1985: Yaz Bitti
* 1986: Asiye Nasıl Kurtulur
* 1986: Dağlı Güvercin
* 1986: Deli Deli Küpeli
* 1986: Namus Düşmanı
* 1986: Oğlum Oğlum
* 1986: Paramparça
* 1986: Seviyorum
* 1987: Kaçamak
* 1987: Kavanozdaki Adam
* 1987: Muhsin Bey
* 1987: Yuvasızlar
* 1988: Güler Misin Ağlar Mısın
* 1989: Bizim Çocuklar
* 1989: Şöhret Tutkusu
* 1990: Koltuk Belası
* 1990: Minyeli Abdullah 2
* 1990: Yalnız Değilsiniz
* 1991: Portatif Hüseyin
* 1991: Sonsuza Yürümek
* 1992: Biz Bize Benzeriz
* 1992: The Adventures of Young Indiana Jones: Daredevils of the Desert
* 1992: Zeki Metince
* 1993: Düğüm
* 1993: Kavuşma
* 1993: Üçüzler

## Manbalar
Yaxshi Geldibek

**Yaxshi Geldibek** (Said Geldibek oʻgʻli) — Xorazm vohasidagi qoʻrboshilardan. 1925-yil oʻrtalarida Toshhovuz okrugida eng kuchli urugʻ oqsoqoli va harbiy guruh qoʻmondoni Yaxshi Geldibek boʻlgan.

## Hayoti
U xon muhrdori oilasida tugʻilgan boʻlib, Qoʻshmamadxonning eng katta amakivachchasi hisoblangan. Bu paytda Koʻhna Urganch va unga qoʻshni Qoʻngʻirot va Xoʻjayli tumanlari Yaxshi Geldibek nazorati ostida boʻlgan. Qizil armiya qoʻmondonligi Turkmaniston SSRdagi yirik qoʻrboshilar guruhlariga qarshi harbiy harakatlarni kuchaytirishi natijasida 1925-yil 12-sentabrda Toshhovuz va Xoʻjaylida boʻlgan janglarning birida Yaxshi Geldibek ogʻir yarador boʻlib, halok boʻladi. Uning 70 yigiti va kichik urugʻ boshliqlari esa tutingan oʻgʻli Shaltay botir boshchiligida ertasi kuni Qoraqumga chekinib, Junaidxon qoʻshinlari safiga borib qoʻshiladilar..

## Manbalar
Jonas Venström

**Jonas Venstrom** (1855-yil 4-avgust, Xällefors &#x2013; 1893-yil 22-dekabr, Västerås ) - shved muhandisi va ixtirochi. U ASEA (keyinchalik ABB ) uchun asos bo'lgan uch fazali elektr energiyasi tizimini ixtiro qildi. 

Elektr yorug'ligi ixtirosi haqida Venstrom shunday deb yozgan edi: "Edisonning elektr yorug'ligining yangi ixtirosi: porlab turgan uglerod tasmasi,ya'ni, men bir yil oldin kashf etgan narsadir. Agar menda uning laboratoriyasi va resurslari bo'lganida, men ham xuddi shunday va balki bundan-da yaxshiroq qilgan bo'lardim.Ikkita slyuda plitasi orasidagi grafit chiziq Edisonnikidan ko'ra samaraliroq yorug'likni ta'minlaydi." 

## Manbalar

## Tashqi adabiyotlar

* Jonas Wenström at Digitaltmuseum
Nahju-l-faradis

Mahmud bin Ali bin as-Saroiyning "Nahju-l-faradis"asari XIV asrdagi turkiy nasrning muhim yodgorliklaridan biridir.Kitobning otini asar soʻngidagi  Bu kitābkä «Nahju-l-faradis»
deyü ism qïlïndï, ma’nisï «učmaqlarnïŋ ačuq yolï» temäk olur    jumlasidan bilish mumkin.
"Nahaju-l-faradis" 1357-1358 yili Oltin Oʻrdaning poytaxti Saroy shahrida bitilgan. Kunimizgacha asarning bir qancha qoʻlyozmasi saqlangan boʻlib,ular Isatanbul ,Qirm(Yalta),Qozon va Sankt- Peterburg fondlarida turibdi. Ularning orasida eng toʻliq va qadimiylari Istanbul va Qirm nusxalaridir. Qozon va Sankt- Peterburgdagi esa bir muncha keyingi yuzyilliklarga tegishli.Ular toʻliq qoʻlyozma eamas asarning ayrim boʻlimlaridir.
"Nahaju-l-faradis" har qaysisi oʻn boʻlimdan iborat boʻlgan toʻrt bobdan tuzilgan. U diniy axloqiy mazmundagi asar boʻlib,etnografik,tarixiy ma'lumotlarga boy.Asar adabiy tilnigina emas, turkiy adabiyot tarixining ham yodgorligi sanaladi. Kitob ravon xalqqa tushunarli tilda bitilgan.
## Manbalar
Ismet Ay

**İsmet Ay** (1924-yil 28-dekabr, Shile — 2004-yil 7-oktyabr, Istanbul), turk teatr aktyori.

## Hayoti
Istanbul munitsipaliteti konservatoriyasi teatr bo‘limini tamomlagan sanʼatkor; Badiiy faoliyatini 1948-yilda shahar teatriga kirishdan boshlagan. Shahar teatrlarida uzoq vaqt ishlagandan so‘ng kinolarda ham rol o‘ynagan. U 32 yil rol ijro etganidan so‘ng 1980-yilda shahar teatrlaridan nafaqaga chiqdi. U „*Super Baba*“ serialidagi „Sermet“ roli bilan olqishlarga sazovor bo‘lgan. Tolga Aşkiner va Ali Poyrazogʻlu teatrlarida mehmon sanʼatkor sifatida ishtirok etdi. Zeki Müren va Ferdi Oʻzbegen bilan yaqin doʻst boʻlgan.  Yaqinda serialda ishtirok etgan sanʼatkor kasal bo‘lganida ham *"Cennet mahallasi"* serialida o‘ynadi. 2004-yilda vafot etgan sanʼatkorning qabri Shileda.

## Filmografiya

* 1952: *Can Yoldaşı*
* 1958: *Sevmek Günah Mı*
* 1960: *Aslan Yavrusu*
* 1961: *Tatlı Günah*
* 1961: *Utanmaz Adam*
* 1963: *Çapkın Kız*
* 1964: *Gel Barışalım*
* 1965: *Bozuk Düzen*
* 1967: *Sinekli Bakkal*
* 1969: *Acı İle Karışık*
* 1969: *[[İnleyen Nağmeler]]*
* 1969: *Kalbimin Sahibi*
* 1970: *Fatoş Talihsiz Yavru*
* 1971: *Kurşunla Selamlarım*
* 1972: *Zorbanın Aşkı*
* 1977: *Bir Yürek Satıldı*
* 1977: *Özgürlüğün Bedeli*
* 1980: *Renkli Dünya*
* 1980: *[[Talihli Amele]]*
* 1983: *Üç İstanbul*
* 1984: *Kaşık Düşmanı*
* 1986: *[[Aaahh Belinda]]*
* 1986: *Asılacak Kadın*
* 1987: *[[Afife Jale (film)|Afife Jale]]*
* 1987: *Hoşgeldin Ramazan*
* 1989: *Hiçbir Gece*
* 1989: *Yarı Şaka Yarı Ciddi*
* 1990: *Kocakarılar*
* 1992: *[[Mahallenin Muhtarları]]*
* 1992: *Savcı*
* 1992: *Seni Seviyorum Rosa*
* 1993: *[[Süper Baba (dizi)|Süper Baba]]*
* 1994: *İz*
* 1994: *Mutlu Günler*
* 1995: *Azmi*
* 1996: *[[Tatlı Kaçıklar]]*
* 1997: *[[Baba Evi (dizi)|Baba Evi]]*
* 1997: *Son Kumpanya*
* 1998: *[[Cumhuriyet (film)|Cumhuriyet]]*
* 1998: *Kaçıklık Diploması*
* 1999: *[[Kara Kentin Çocukları]]*
* 2000: *Dadı*
* 2001: *Benimle Evlenir Misin*
* 2002: *[[Abdülhamid Düşerken]]* — Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa
* 2004: *[[Cennet Mahallesi]]*

## Mukofotlar

* 1987: Avni Dilligil teatr mukofoti — *Eng yaxshi aktyor mukofoti* Cherry Orchard
* 1988 yil: Madaniyat vazirligi — *Eng yaxshi aktyor mukofoti*
* 1992 yil: Anqara xalqaro kinofestivalining mukofotlari — " Seni sevaman Rosa " — „Eng yaxshi yordamchi aktyor“
* 2000: 37. Oltin apelsin film festivali — Yildirim Oʻnal xotira mukofoti

## Manbalar