E-Sim

eSIM (oʻrnatilgan SIM-karta) toʻgʻridan-toʻgʻri qurilmaga oʻrnatilgan dasturlashtiriladigan SIM-karta shaklidir. Odatda PVXdan olinadigan universal integral mikrosxemalar kartasida (UICC) joylashgan integral mikrosxema oʻrniga, eSIM qurilmaga doimiy ravishda biriktirilgan eUICC chipiga oʻrnatilgan dasturiy taʼminotdan iborat.

eUICC ga eSIM tashuvchisi profili oʻrnatilgandan soʻng u jismoniy SIM karta bilan bir xil ishlaydi, noyob ICCID va operator tomonidan yaratilgan tarmoq autentifikatsiya kaliti bilan toʻla.

eSIM standarti birinchi marta 2016-yilda chiqarilgan; Shu vaqtdan boshlab eSIM domenlarda, shu jumladan uyali telefonda jismoniy SIM-kartani almashtira boshladi.

eSIM’lar ishonchlilik va tarmoq xavfsizligini yaxshilaydi, shu bilan birga boʻsh joy talablarini kamaytiradi, chunki nisbatan katta hajmdagi ulagich kerak emas, bu dizayn moslashuvchanligini oshiradi.
## Tarixi
2010-yildan beri GSMA dasturiy taʼminotga asoslangan SIM karta imkoniyatlarini muhokama qilib kelmoqda.

Motorola eUICC sanoat qurilmalari uchun moʻljallanganligini taʼkidlagan boʻlsa-da, Apple „isteʼmolchi mahsulotida oʻrnatilgan UICCʼdan foydalanishni taqiqlovchi har qanday bayonot mavjudligiga rozi emas“. Hozirda GSMA standartning ikki xil versiyasini qoʻllab-quvvatlaydi, biri isteʼmolchi qurilmalari va ikkinchisi M2M qurilmalari uchun.

Standartning birinchi versiyasi 2016-yil mart oyida, ikkinchi versiyasi 2016-yil noyabr oyida ishlab chiqarilgan.

2016-yilda Samsung Gear S2 Classic 3G aqlli soati eSIM-ni joriy qilgan birinchi qurilma edi.

2017-yilda Mobil Jahon Kongressi davomida Qualcomm tegishli dasturiy taʼminot (xavfsiz Java ilovalari) bilan bogʻlangan Snapdragon apparat chipida jonli namoyish bilan texnik yechimni taqdim etdi.

Apple iPad Pro (3-avlod) dan beri chiqarilgan har bir iPadga qoʻshimcha ravishda Apple Watch Series 3 va undan keyingi versiyalarida eSIM qoʻllab-quvvatlashini joriy qildi. Apple shuningdek, iPhone XS, iPhone XS Max, iPhone XR va keyinchalik Dual SIM-ga ega boʻlgan eSIM-kartalarni qoʻllab-quvvatlaydi. iPhoneʼda eSIM’ni qoʻllab-quvvatlash uchun iOS 12.1 yoki undan keyingi versiya talab qilinadi. iPhone-da eSIM Xitoy hududida taklif etilmaydi. Gonkong va Makaoda iPhone 12 mini, iPhone SE (2-avlod) va iPhone XS eSIM funksiyasiga ega.

Google 2017-yil oktabr oyida Pixel 2’ni taqdim etdi, bu esa oʻzining Google Fi xizmatidan foydalanish uchun eSIM qoʻllab-quvvatlashini qoʻshdi. 2018-yilda Google Pixel 3 va Pixel 3 XL, keyinroq 2019-yil may oyida Google Fi-dan boshqa operatorlar uchun eSIM-ni qoʻllab-quvvatlaydigan Pixel 3a va Pixel 3a XL’ni chiqardi. Oʻsha yilning oktabr oyida Google eSIM qoʻllab-quvvatlanadigan Pixel 4 va Pixel 4 XL ni chiqardi.

Motorola Razr-ning 2020-yilgi versiyasini chiqardi, buklanadigan smartfonda jismoniy SIM-karta uyasi yoʻq, chunki u faqat eSIM-ni qoʻllab-quvvatlaydi.

Plintron qurilmalar uchun eSIM qoʻllab-quvvatlashiga asoslangan va 28 ta mamlakatda mavjud boʻlgan eSIM4Things Internet of Things mahsulotini joriy qildi.

Microsoft 2018-yilda Windows 10 operatsion tizimiga eSIM-ni taqdim etdi va 2017-yilda oʻzining eSIM-ni yoqadigan birinchi qurilmasi Surface Pro LTE-ni ishga tushirdi.

Samsung Galaxy S21 va S20 seriyali smartfonlarini AQSHda bortida eSIM-uskuna bilan joʻnatdi, ammo dasturni qoʻllab-quvvatlamaydi. Keyinchalik bu xususiyat One UI versiyasi 4 yangilanishi bilan yoqildi.Biroq, eSIM-ni S21 va S20-da AQShda amalga oshirish dunyoning qolgan qismidagidan farq qiladi. AQSh versiyasida turli funktsiyalar uchun turli xil standart SIM-kartalarni belgilash imkoniyati yoʻq — masalan, bitta SIM-karta maʼlumotlar uchun standart, ikkinchi SIM-karta esa ovoz uchun standart sifatida. Bu bir xil eSIM maʼlumotlar, ovoz va SMS uchun standart SIM boʻlishini talab qiladi. AQSh versiyasi, shuningdek, foydalanuvchi eSIM-ni har safar almashtirganida qayta ishga tushirishni majbur qiladi, ammo AQShdan tashqari modellar oʻzgartirmaydi.
## Foydalanish
eSIM odatda masofadan turib taqdim etiladi; Yakuniy foydalanuvchilar SIM-kartani qurilmadan jismoniy almashtirmasdan operatorlarni qoʻshishlari yoki olib tashlashlari mumkin.Barcha eSIM’lar zavodda doimiy eSIM ID (EID) bilan dasturlashtirilgan. Bu raqam provayder xizmati tomonidan qurilmani mavjud aloqa operatori obunasi bilan bogʻlash hamda dasturlash uchun xavfsiz kanal boʻyicha muzokaralar olib borish uchun ishlatiladi.
## Texnik xususiyatlari

eSIM — bu GSMA kompaniyasining global spetsifikatsiyasi boʻlib, u har qanday mobil qurilmaning SIM kartasini masofadan taʼminlash imkonini beradi. GSMA eSIM-ni ulangan isteʼmolchi qurilmalarining keyingi avlodi uchun SIM karta sifatida belgilaydi. eSIM texnologiyasidan foydalangan holda tarmoq echimlari turli xil narsalar Interneti (IoT) stsenariylarida, jumladan, ulangan avtomobillarda (aqlli orqa koʻzgu oynalari, bort diagnostikasi (OBD), avtomobil Wi-Fi ulanish nuqtalari), sunʼiy intellekt tarjimonlari, MiFi qurilmalari, aqlli qurilmalarda keng qoʻllanishi mumkin. naushniklar, aqlli oʻlchash, GPS kuzatuv birliklari, DTU, velosiped almashish, reklama pleyerlari, video kuzatuv qurilmalari va boshqalar.

eUICC chipining umumiy jismoniy shakllaridan biri odatda MFF2 deb belgilanadi.

Yevropa Komissiyasi 2012-yilda eCall deb nomlanuvchi avtomobil ichidagi favqulodda qoʻngʻiroqlar xizmati uchun eUICC formatini tanladi.YEIdagi barcha yangi avtomobil modellari avtohalokat yuz berganda mashinani favqulodda xizmatlarga bir zumda ulash uchun 2018-yilga kelib bitta modelga ega boʻlishi kerak.

Rossiya ERA-GLONASS deb nomlangan GLONASS (milliy sunʼiy yoʻldosh joylashishni aniqlash tizimi) bilan xuddi shunday rejaga ega.

Singapur eSIM-ni yangi standart sifatida joriy etish boʻyicha jamoatchilik fikrini izlamoqda, chunki bozorga koʻproq qulay boʻlgan qurilmalar kiradi.Boshqa davlatlarda ham sekin sekin eSimga o'tmoqda 

## Manbalar

## Havolalar
1.eSIM overview from the GSMA