Vladimir Retsepter

**Vladimir Emanuilovich Retsepter** (1935-yil 14-fevral, Odessa) – sovet va rus aktyori, rejissyor va yozuvchi, pushkinshunos olim. Rossiya Federatsiyasi xalq artisti (2003), Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti (2000) va Rossiya Federatsiyasi Prezidenti mukofoti (2018) laureati. Butunrossiya teatr jamiyati (1960), SSSR Yozuvchilar uyushmasi (1979) va SSSR Kinematograflar uyushmasi aʼzosi. „Teatr hayoti“ jurnali tahririyati aʼzosi, Sankt-Peterburg Yozuvchilar uyushmasi va Xalqaro PEN-klub aʼzosi.

## Hayoti
Vladimir Retsepter 1935-yil 14-fevralda Odessada tugʻilgan. Otasi Emanuel Abramovich Retsepter sovet otliq ofitseri, KPSS aʼzosi boʻlgan. Armiyadan demobilizatsiya qilinganidan keyin turli maʼmuriy lavozimlarda ishlagan. Onasi Yelizaveta Abramovna Dvorkina tarixchi, tarix fanlari nomzodi hamda akademik M.V.Nechkinaning shogirdi boʻlgan.

Vladimir Retsepter 1957-yilda Toshkentdagi Oʻrta Osiyo universitetining filologiya fakultetini, 1960-yilda esa Toshkent teatr va rassomlik institutining aktyorlik fakultetini tugatgan. 1959-yildan boshlab u oʻsha paytda bosh rejissyori A.O.Ginzburg boʻlgan M.Gorkiy nomidagi Toshkent rus drama teatri sahnasida A.Mixaylovning „Gamlet“ pyesasi tufayli shuhrat qozongan. 1962-yilda Leningrad Bolshoy drama teatriga taklif qilingan. 1964-yildan boshlab u filmlarda rol oʻynagan, Shekspir, Pushkin, Griboedov, Irakliy Abashidze va oʻz pyesalari asosida bir qator bir kishilik spektakllarni sahnalashtirgan. Fyodor Dostoyevskiy muzeyi qoshidagi Lenkonsert adabiy-dramaturgiya studiyasining badiiy rahbari (1977—1984), 1992-yildan Sankt-Peterburgdagi Pushkin nomidagi Davlat teatr markazi va Pushkin maktabi teatri asoschisi va doimiy badiiy rahbari boʻlgan.

„Yoshlik“ (Sheʼrlar – 1988, 10-son), „Yulduz“ (Sheʼrlar – 1994, 8-son), „Rizolik“ (1994, 1-2-son), „Znamya“ (1996, 9-son), „NM“ (Sheʼrlar – 1997, 3-son), „Ogonyok“ (1990, 13-son) jurnallarida shoir, nosir va ocherk muallifi sifatida ijod naʼmunalari chop etilgan. Pushkinshunoslik sohasida ilmiy tadqiqotlar olib borgan.

Boris Pasternakning „Doktor Jivago“ romanining dramatizatsiyasi („Yuriy Jivagoning daftarchasi“) Vladimir Retsepterning oʻzi tomonidan „Liteiny“ da Leningrad drama va komediya teatrida sahnalashtirilgan (1988). Pushkin maktab teatrida 20 dan ortiq spektakllarni sahnalashtirgan.

## Mukofotlari
* Butunrossiya estrada rassomlari tanlovi laureati (1964)
* Pushkin nomidagi Butunrossiya tanlovi laureati (1970)
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1979-yil 19-sentyabr)
* Pushkin medali (1999-yil 4-iyun)
* 1999-yildagi Rossiya Federatsiyasining taʼlim sohasidagi Davlat mukofoti (2000-yil 9-iyun)
* Znamya fondi mukofoti (2001)
* Rossiya Federatsiyasining xalq artisti (2003-yil 29-noyabr)
* Sankt-Peterburg Qonunchilik Assambleyasining faxriy diplomi (2005-yil 20-aprel)
* „Shon-sharaf“ ordeni (2008-yil 25-yanvar)
* „Pushkinga sodiq xizmati uchun“ Yangi Pushkin mukofotining maxsus diplomi (2011)
* Rossiya Federatsiyasi Prezidentining Faxriy yorligʻi (2016-yil 3-mart)
* Rossiyaning madaniy merosini saqlashga qoʻshgan hissasi uchun D. S. Lixachev mukofoti (2016)
* Rossiya Federatsiyasi Prezidentining adabiyot va sanʼat sohasidagi bolalar va yoshlar asarlari uchun mukofoti (2018-yil 19-mart)
* Rossiya milliy teatr mukofoti (2018)
* IV darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2021-yil 6-aprel)

## Manbalar