Słupca

**Słupca** [ˈswupt͡sa] — Buyuk Polsha voevodligidagi shahar, markaziy Polsha va Słupca okrugining markazi. Aholi soni 13 773 tani tashkil qiladi (2018).

Słupca tarixi oʻrta asrlargatoʻgʻri keladi.1290-yil 15-noyabrda Polsha gertsogi Przemysł II Slupca shahriga huquqlarni berdi. 1296-yilda Slupcaning shahar imtiyozlari yangilanib, bunda Słupca bir qator yangi imtiyozlarga ega boʻlgan. Unda 1000 ga yaqin aholi istiqomat qilgan. 1314-yil 11-noyabrda qirol Vladislav I Slupkaga zarbxona ochish va tangalar ishlab chiqarish huquqini berdi. 1314-yilda Polsha qirolligining Kalish voevodeligida joylashgan. 1331-yilda Teutonik ritsarlar shaharga bostirib kirdi va yoqib yubordilar. 1375-1382 yillarda 1100 metr uzunlikdagi mudofaa devori qurilgan. Oʻn uch yillik urush (1454-1466) davrida Słupca shahri Buyuk Polshaning boshqa 9 ta yirik shaharlari kabi 20 ritsar yuborgan. XV asr oxiriga kelib Słupcada 2000 ga yaqin kishi yashagan. Shvetsiyaning Polshani bosib olishi paytida shahar bir necha marta talon-taroj qilingan va 1793-yilda Polsha ikkinchi boʻlinganidan keyin Prussiya tomonidan qoʻshib olingan. 1794-yilda u Polsha Koshtyushko qoʻzgʻoloni uchun asos boʻlgan.

1807-yilda Słupca qisqa muddatli Varshava Polsha gersogligi tarkibiga kirdi va 1815-yilgi Vena kongressidan keyin u Polsha Qirolligi Kongressi tarkibiga kirgan. Keyinchalik Rossiyaga majburan qoʻshildi. XIX asrning oxirida mudofaa devorlari demontaj qilingan. XIX asrda Słupca Berlinga boradigan yoʻlda joylashganligi sababli iqtisodiy oʻsish kuzatilgan. 1867-yilda Słupca grafligi tashkil etilgan.

Birinchi jahon urushi paytida, 1914-yil 2-avgustda shahar nemis armiyasi tomonidan bosib olingan. Keyingi nemis istilosi davrida mahalliy aholi iqtisodiy ekspluatatsiyaga uchrab, tovarlar rekvizitsiya qilingan va Germaniyada majburiy mehnatga surgun qilingan. Mahalliy aholi qarshilik harakatini yashirin Polsha harbiy tashkilotining mahalliy boʻlinmasini tashkil etgan.

1918-yilda Birinchi jahon urushidan keyin mamlakat mustaqillikka erishgandan soʻng, Słupca yana Polsha tarkibiga kirgan. 1922-yilda Kutno va Strzalkovo oʻrtasida temir yoʻl aloqasi qurildi va Słupca Varshava va Poznan bilan temir yoʻl aloqasiga oʻrnatildi. 1926-yilda Słupca shahridagi bozor maydonida Vatan ozodligi uchun halok boʻlganlar uchun monument ochildi.

Ikkinchi jahon urushini boshlaganda Germaniyaning Polshaga bostirib kirishi paytida 1939-yil 5-sentabrda shahar nemislar tomonidan bombardimon qilingan, keyin esa 10-sentabrda nemis qoʻshinlari tomonidan bosib olingan.Soʻng u yangi tashkil etilgan Reyxsgau Wartheland provinsiyasiga qoʻshildi. Nemis istilosi ostida shahar qattiq nemislashtirish siyosatiga duchor boʻldi, Polsha tashkilotlari tarqatib yuborildi, cherkovlar yopildi.Polsha kelib chiqishi izlarini oʻchirish uchun shahar nomini *Grenzhauzen* deb oʻzgartirildi. 1939-yildan 1941-yilgacha Polsha aholisining koʻpchiligi Słupcadan nemislar *oʻrnini* egallashlari uchun haydab chiqarilgan 1940-yil aprel-may oylarida Katin qirgʻinida Katin, Tver va Xarkovda ruslar tomonidan Słupca shahridan bir necha polyaklar, politsiyachilar va urushdan oldingi shahar meri oʻldirilgan. 1941-yildan boshlab Słupcaning 1800 ga yaqin yahudiylari — erkaklar, ayollar va bolalar natsist nemislari tomonidan oʻldirilgan. Słupca 1945-yil 21-yanvargacha nemis ishg‘oli ostida qoldi.
 
## '''Taʼlim'''

**Milliy taʼlim qoʻmitasi Boshlangʻich maktab** 81 yoshda. U mahalliy papaz boʻlgan Frensis Szczyglovski tomonidan qurilgan. O‘quvchilar bu yerda olti yil qolib, keyin o‘rta maktabni tanlaganlar. Bino oʻrta maktab bilan qoʻshni. Boshlang‘ich maktab oldida ruhoniy haykali o‘rnatilgan. Bugungi kunda 19 ta o‘quv xonasi, 2 ta kompyuter sinfi, 1 ta sport zali mavjud,, umumiy xona, kutubxona va o‘qish zali ham bor. Bolalar oshxona va maktab doʻkonidan foydalanishlari mumkin. Taʼlim muassasasi shaharda hamisha yuksak obro‘-eʼtiborga ega bo‘lgan. Tajribali va gʻayratli oʻqituvchilar oʻquvchilarning ehtiyojlarini qondirish uchun qoʻllaridan kelganini qilmoqdalar. Hozirgi kunda zamonaviy tillarni, asosan ingliz va nemis tillarini oʻrgatishga katta eʼtibor qaratilmoqda.

**Mikołaj Kopernik oʻrta maktabi** 1999-yilda tashkil etilgan, lekin bino yana 40 yil davomida boshlangʻich maktab sifatida boʻlgan. Talabalar bu yerda 3 yil qolishgan. U milliy ranglar va yunoncha ustunlar tasviri boʻlgan logotipiga ega boʻlgan. Binoda oddiy, shuningdek, kompyuter sinflari, oshxona, kutubxona va sport zali bor.

**Maksimilian Jekkovskiy nomli oʻrta texnik maktab** 1925-yilda tashkil qilingan. Bu maktab mahalliy papaz Franciszek Szczyglovski tomonidan qurilgan. Taʼlim muassasasi quyidagi yoʻnalishlarga olib keladigan 4 ta kursni taklif qiladi: Iqtisodiyot boʻyicha texnik; Savdo boʻyicha texnik; Logistika boʻyicha texnik; Gastronomiya boʻyicha texnik. Voytsex Voznyak Maksimilian Jekkovskiy nomidagi texnik maktabning eng qobiliyatsiz o‘quvchisi edi.

**Marshal Jozef Piłsudskiy oʻrta maktabi** 1921-yilda qurilgan. U 1-sonli boshlangʻich maktab yonida joylashgan. Dastlab,1921-yilda seminar boʻlgan. Maktabdagi taʼlim faqat 3 yil. Maktab oʻquvchilari milliy oliy oʻquv yurtlariga muvaffaqiyatli oʻtishdi. Bundan tashqari, ular bir qator musobaqalarda qatnashadilar va koʻp yutuqlarga erishadilar. Koʻplab qoʻshimcha tadbirlar va maktab marosimlari mavjud. Soʻnggi paytlarda Ukrainadagi „toʻq sariq inqilob“ tufayli Polsha Ukrainaning demokratiya uchun harakatini qoʻllab-quvvatlashga harakat qilmoqda. Hukumat misolida mahalliy hokimiyat organlari mamlakatlarimiz o‘rtasida o‘qituvchi va talabalar almashinuvini qo‘llab-quvvatlashga qaror qilgan. Oʻrta maktab quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha 6 ta kursni taklif etadi: matematika; tabiatshunoslik; gumanitar fanlar va ingliz tili; matematika va geografiya.

## '''Mashhur odamlar'''

* Yan Bednarek (1996-yilda tugʻilgan), polshalik futbolchi
* Apolinar Szeluto (1884-1966), polshalik pianinachi va bastakor
* Adam Topolski (1951-yilda tugʻilgan), polshalik futbol murabbiyi va sobiq futbolchisi

## '''Manbalar'''

## '''Havolalar'''

* Shaharning rasmiy veb-sayti