open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sunan al-Kubra

***Sunan al-Kubro lil Bayhaqiy***, (), yoki **as-Sunan al-Kabir** () – imom al-Bayhaqiy (hijriy 384–458) tomonidan jamlangan, tahrir qilingan va tartiblangan, koʻp jildli, mashhur va juda katta hajmdagi hadis kitobidir.

## Tavsifi
U Hadis toʻplamlari tarixida mavjud boʻlgan eng katta „Sunan“ kitobi boʻlib, Al-Maktaba al-Shamela maʼlumotiga koʻra qariyb yigirma ikki ming (22 000) hadisni oʻz ichiga oladi. Shunga oʻxshash nomdagi kitob (as-Sunan al-Kubra) imom Nasaiy tomonidan ham yozilgan boʻlib, unda qariyb oʻn ikki ming (12 000) hadis bor.

U hijriy IV asrning soʻnggi buyuk hadis hofizlaridan biri tomonidan tuzilgan asosiy hadis toʻplamlaridan hisoblanadi, uning ahamiyati shunchalik kattaki, bu sohada unga oʻxshashi yozib qoldirilmagan. Asar fiqhga oid masalalar tartibi boʻyicha tuzilgan. Muallif har bir bobda rivoyatlarni keltirishga katta eʼtibor qaratib, bunday rivoyatlardan chiqariladigan hukmlarni va ayrim olimlar ularni qanday tushunganini bayon qiladi. Shuningdek, notoʻgʻri talqinga olib kelishi mumkin boʻlgan muammoli iboralar va/yoki istilohlarni, hamda zohiran qarama-qarshilikni anglatib qolishi mumkin boʻlgan joylarni ham sharhlab beradi. Koʻplab olimlar Sunan al-Kabirga oʻxshash asar yozilmaganini aytganlar.

## Kitob haqida boshqa olimlarning qarashlari
Ibn as-Saloh oʻzining Muqaddima asarida: „Bu sohada uning oʻxshashini bilmaymiz“, degan. Boshqacha aytganda, u sunan asarlarining eng yaxshisidir. Navaviy „at-Taqrib“da unga bagʻishlanib shugʻullanish lozimligini aytgan, chunki unga oʻxshash narsa yozilmagan. Suyutiy esa „Tadrib ar-Roviy“da bu fikrga izoh berib, qoʻshilgan. Saxoviy „Fath al-Mugʻis“da ahodisi ahkomning aksariyatini qamrab olganligi sababli, undan (Abu Dovud, Nasaiy va Termiziy sunanlari kabi boshqa sunan asarlari bilan kifoyalanib) cheklanmaslik kerakligini aytgan. Saxoviy yana shuni qoʻshimcha qiladiki, uning haqiqiy martabasi Buxoriy va Muslimning „Sahih“laridan keyingi oʻrinda boʻlib, Abu Dovud, Nasaiy va Termiziy sunanlaridan oldinda turadi; ular faqat avvalroq tuzilganligi va shuning uchun isnodlari qisqaroq boʻlgani jihatidan ustunlikka ega.

Zahabiy unga oʻxshash narsa yoʻqligini aytib, uni olim kishisiz qilolmaydigan toʻrt durdona asardan biri deb bilgan. Bu toʻrt asar: Ibn Hazmning „al-Muhalla“si, Ibn Qudomaning „al-Mugʻaniy“si va Ibn Abdulbarrning „at-Tamhid“idir. Tojiddin as-Subkiy bunday tasnif, tartib va nafislik bilan boshqa kitob yozilmaganini aytgan.

## Sharhlar
Ushbu hadis toʻplamiga sharh yozganlar:
* Al-Sunan al-Kabir 24 JILD (السنن الكبير) – Shayx at-Turkiy sharhi: Nashr: Dar 'Aalim al-Kutub | Ar-Riyod, Saudiya, 2013.

## Yana qarang
* Sunniy kitoblar roʻyxati
* Shuab al-Imon
* Al-Sunan al-Vusto

## Manbalar

## Havolalar

* Sunan An Nasai – Imom an-Nasaiyning Sunan as-Sugʻro asari boʻyicha qidiruv tizimi
Pulkkinen (teleserial)

**Pulkkinen** — 1999-yildan 2002-yilgacha efirga uzatilgan fin sketch seriali. Bosh rollarni Jari Salmi va Antti Virmavirta ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Ahmad Bey masjidi

**Ahmad bey masjidi** (, ), shuningdek **Shayx Ilohiy masjidi** () nomi bilan ham tanilgan, shimoliy Gretsiyadagi Markaziy Makedoniya mintaqasining Yannisa shahridagi faoliyati yakunlangan masjiddir. U 15-asrda, Usmoniylar davrida, Frakiya va Makedoniyani zabt etgan hamda shahar asoschisi boʻlgan Gʻoziy Evrenosning nabirasi Ahmad bey tomonidan qurilgan.

20-asrda masjid diniy boʻlmagan maqsadlarda ishlatilgan va hozir juda yomon ahvolda. Uni qoplab olgan oʻsimliklar sabab masjidga kirish mumkin emas. U ilgari Yannisada mavjud boʻlgan yigirmata masjiddan bugungi kunda saqlanib qolgan uchtasidan biri.

## Tarixi
Ahmad bey masjidi Yannisadagi va umuman Gretsiyadagi eng qadim masjidlardan biri boʻlib, 1450-yildan sal oldin yoki 15-asrning ikkinchi yarmida qurilgan. Masjid nomi Yannisani barpo etgan Gʻoziy Evrenosning nabirasi Ahmad bey nomidan olingan. Dastlabki yillarda bu yer ziyorat uchun muhim maskan boʻlgan, chunki 15-asr olimi Shayx Ilohiyning qabri shu yerda, shuningdek Gʻoziy Evrenosning oʻzi ham shu yerda dafn etilgan. Vafotidan soʻng Gʻoziy Evrenos avliyo maqomiga yaqin darajada eʼzozlangan va Yannisadagi musulmon aholi uning shahrini tekke, madrasa va masjidlar kabi bir qator yodgorlik hamda muassasalar bilan bezalgan.

20-asrda masjid Grek armiyasiga foydalanish uchun berilgan, keyin esa atrofida vujudga kelgan harbiy lager bilan birga mahalliy munitsipalitet ixtiyoriga topshirilgan. Bino atrofi va ustini qalin oʻsimliklar bosib ketgani sabab masjidga kirish oson emas. Ehtimol shu bois u faqat 1990-yilda yodgorlik sifatida roʻyxatga olingan.

## Meʼmorchilik
Masjid sodda tuzilishga ega boʻlib, kvadrat namozxonadan, ayvondan (portik) va minoradan iborat. Masjidda uch-toʻrt qator gʻishtdan tashkil topgan toshli qatlamlar uchraydi. Ular toʻliq boʻlmagan gʻishtli qoplama (oʻrab turuvchi) qurilish tizimini hosil qiladi. Ichki qismida mehrob saqlangan, ayrim joylarda bezaklari ham koʻrinib turadi.

Hozir balandligi  boʻlgan minora uch qismi yoʻqolgan holda, balkonigacha saqlanib qolgan, biroq 1970-yillardagi portlashdan soʻng  gumbazning qariyb yarmi qulab tushgan. Shunga qaramay boʻyalgan bezak izlari hanuz koʻzga tashlanadi.

Yarmi vayron boʻlib, zoʻrgʻa tik turgan masjid shoshilinch restavratsiya ishlariga muhtoj, ammo bunday ishlar hech qachon amalga oshirilmagan, yaqin kelajakda ham ular boʻyicha reja mavjud emas.

## Galereya

Ahmed Bey Medrese Giannitsa.jpg|Eski madrasa, hozir vayron qilingan
Interior of Ahmed Bey Mosque, Giannitsa.jpg|Masjid ichki qismi


## Yana qarang

* Gretsiyada islom

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
*
Domenare masjidi

**Domenare masjidi** () – Eronning Kurdiston ustoni Saqqez shahrida joylashgan masjid. Saqqezdagi, shuningdek, Kurdistondagi eng qadimgi masjidlardan biri boʻlib, dastlab bunyod etilgan koʻrinishida saqlanib qolgan. Masjid Afshoriylar va ilk Zand davrida yakunlangan.

Masjid 2000-yil 15-martda Eron milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan boʻlib, Eronning Madaniy meros, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladi.

## Tarixi
Mahalliy rivoyatlarga koʻra, masjid Afshoriylar davrining mashhur orifi va matematigi Shayx Hasan Molonobodiy zamoniga taalluqlidir. Nodirshoh Bagʻdodga yoʻl olganida Saqqez orqali oʻtgan va Shayx Hasan Molonabodiyning shu shahar aholisi uchun masjid qurish iltimosiga binoan Nodirshoh Saqqezning eski qismida ushbu masjid qurilishini buyurgan. Hozir ham ayrim mahalliy aholi bu masjidni Shayx Hasan Molonobodiy masjidi deb ataydi. Bu daʼvoning asosli ekanini koʻrsatadigan belgilar va sabablarning biri shuki, ushbu safar davomida Nodirshoh Shayx Hasanga sovgʻa sifatida ikkita inkrustatsiya buyumi hamda chiroyli boʻyalgan charm dasturxon ham taqdim etgan. Bu sovgʻalar hozirda Shayx Hasanning qabri joylashgan Molonobod qishlogʻida saqlanadi. Shuningdek, Shayx Hasan maqbarasida Afshoriylar davrining oxiriga oid qoʻlyozma Qur’on ham mavjud.

## Galereya

Do Menareh Mosque 2019-10-06 06.jpg|Masjid devori
Do Menareh Mosque 2019-10-06 24.jpg|Masjid ayvonining tashqaridan koʻrinishi
Do Menareh Mosque 2019-10-06 11.jpg|Masjidning eshigi
Do Menareh Mosque 2019-10-06 12.jpg|Minora
Domenara4.jpg|Masjid
Do Menareh Mosque 2020-01-12 06.jpg|Masjidning shifti
Do Menareh Mosque 2019-10-06 01.jpg|Ayvon
Do Menareh Mosque 2019-10-06 23.jpg|Minora
Do Menareh Mosque 2020-01-12 05.jpg|Masjidning ichki qismi


= Yana qarang =

* Eronda islom
* Erondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
Reindeer Mafia

**Reindeer Mafia** (fincha: *Poromafia*) – rejissyor Mika Kurvinen tomonidan yaratilgan va suratga olingan fin jinoyat-drama teleseriali. Voqealar Finlandiyaning Laplandiya hududida sodir boʻladi. Serialning birinchi mavsumi 2023-yil qishda C More platformasida Finlandiya va Shvetsiyada premyera qilingan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Isfahon Katta musallosi

**Isfahon Katta mosallosi**, rasmiy nomi **Isfahon Imom Humayniy musallosi** (), jome masjid va unga bogʻliq jamoat majmuasi boʻlib, Eronning Isfahon ustoni Isfahon shahrida joylashgan. Masjiddan haftalik juma namozi, shuningdek, madaniy, siyosiy, taʼlimiy va ibodat tadbirlari, jumladan, kitob yarmarkalari, koʻrgazmalar hamda diniy marosimlarni oʻtkazish uchun foydalaniladi. Masjid Taxt-e Fulod tarixiy qabristoniga yaqin joyda joylashgan.

Musallo turli boʻlimlardan iborat, jumladan:
* shabiston: oʻlchami 60 x 160 metr, 2 ta 60 x 60 metrlik gumbaz bilan qoplangan tom va 60 x 20 metrlik 2ta gumbazni oʻz ichiga oladi, metall konstruksiyaning ogʻirligi 2000 tonna boʻlib, shisha tolali biriktiruvchi elementlar qoʻllanilgan.
* minoralar: janubiy qismdagi *maqsuraning* ikki tomonida balandligi 60 metr boʻlgan, tanasi betondan ishlangan 2 ta asosiy minora mavjud. Ularning yuqori qismida metall boʻlim va bezak elementlari joylashgan boʻlib, umumiy balandligi taxminan 110 metrni tashkil etadi. Bundan tashqari, 6 ta beton minora ham bor.
* maqsura: janubiy qismda joylashgan boʻlib, temir qoplama materialdan yasalgan.
* portiklar: *shabiston* atrofida joylashgan, betondan yasalgan 21 dona 20 x 20 metrlik gumbazlardan iborat.

Ushbu musallo yonida Safaviylar–Qojarlar davriga oid tarixiy *shabiston* mavjud. Bu obyekt 2003-yil 1-iyunda 9075 roʻyxatga olish raqami bilan Eron milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan.

## Galereya

Isfahan Musallah 1399032315010320020580524.jpg
مسجد مصلی 01+.jpg
Musallah of Isfahan.jpg


= Yana qarang =

* Ruhulloh Humayniy maqbarasi
* Eronda islom
* Erondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Mordella proxima

**Mordella proxima** — Tenebrionoidea katta oilasi tarkibiga kiruvchi Mordellidae oilasining Mordella urugʻiga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1851-yilda tavsiflangan.
## Manbalar
Sadirvan masjidi

**Sadirvan masjidi** (,  Favvora masjidi maʼnosini anhglatadi) – Gretsiyaning shimolidagi Sharqiy Makedoniya va Frakiya mintaqasida, Drama shahridagi faoliyatini toʻxtatgan masjid. XV asrda Usmonlilar davrida qurilgan masjid 1920-yillarda, 1923-yildagi Gretsiya va Turkiya oʻrtasidagi aholi almashinuvi natijasida Dramaning musulmon jamoasi koʻchib ketganidan soʻng tashlab qoʻyilgan. Keyinchalik bino diniy boʻlmagan maqsadlarda ishlatilgan, soʻng esa oʻnlab yillar davomida qarovsiz qolgan. 2010-yillarning oxirlarida inshoot restavratsiya va taʼmirdan chiqarilib, tarixiy hamda madaniy tadbirlar uchun shahar koʻrgazma markazi sifatida qayta moslashtirildi. U Drama shahrida saqlanib qolgan, ammo endi ibodat uchun ishlatilmaydigan toʻrtta masjiddan biridir.

## Tarixi
Masjidning minorasi XV asrning ikkinchi yarmiga taalluqli. Kirish qismi ustidagi bagʻishlov yozuviga koʻra, u 1806-yilda mahalliy Mehmet Halil ogʻa tomonidan taʼmirlangan (u Mahmud Dramalī poshoning otasi edi, Mahmud Dramalī posho 1820-yillarning boshida Gretsiya mustaqillik urushini bostirishga uringan usmonli harbiy yetakchisi). U 1922-yilgacha islomiy ibodat joyi sifatida faoliyat yuritgan, shundan soʻng Kichik Osiyodan kelgan koʻplab yunon qochqinlari uchun boshpana sifatida ishlatilgan.

1927—1981-yillar oraligʻidagi ellik toʻrt yil davomida u Sharqiy Makedoniya va Frakiyadagi eng uzoq vaqt davomida nashr etilgan yunon gazetasi *Tharros*ning bosh qarorgohiga mezbonlik qilgan. Keyinchalik, 1983-yilda bino davlat tomonidan yodgorlik sifatida tasniflangan, biroq u minora qulab tushguniga qadar chirib borishda davom etib, qarovsiz qoldirilgan. 2012-yilda uni Raycap sotib olib, eski binoni taʼmirlash ishlarini boshlagan. Keng koʻlamli ishlar Koraliya Pappaioannu boshchiligidagi meʼmoriy jamoa tomonidan amalga oshirilgan va keyinchalik bino davriy koʻrgazmalar, ayniqsa islom sanʼatiga yoʻnaltirilgan koʻrgazmalar uchun ekspozitsiya maydoniga aylantirilgan.

Oʻz faoliyatini yakunlagan masjid Armen va Agamemnon koʻchalari kesishmasida joylashgan.

## Meʼmorchilik
Sobiq masjid toshdan qurilgan boʻlib, toʻgʻri toʻrtburchak parallelepiped shakliga ega. Janubi-gʻarbiy tomonda minora poydevorini koʻrish mumkin, biroq minora endi tik turgan holatda emas. Marmar lavhaga usmonli turkchasida bitilgan yozuv eshik linteli ustiga joylashtirilgan. Dastlab u yopiq hovli ichida joylashgan, yotoqxonalar, qabriston va favvorani oʻz ichiga olgan kattaroq majmuaning bir qismi boʻlgan.

Eʼtiborlisi, masjid ayvonida shahar manzaralari va gul naqshlari tasvirlangan XIX asr freskalari saqlanib qolgan. Ehtimol, ular Usmonlilar hukmronligining soʻnggi davridagi Drama shahrining ilk (garchi ideallashtirilgan boʻlsa-da) tasvirini tashkil etadi.

Pappaioannuga koʻra, taʼmirlash ishlari jarayonida masjidning konstruktiv unsurlari sifatida qoʻllangan eski inshootlarga oid bir nechta meʼmoriy boʻlaklar, shuningdek, atrof hududda sochilib yotgan masjidning boshqa qismlari ham aniqlangan.

## Yana qarang

* Gretsiyada islom
* Usmonlilar davrida Gretsiya

## Manbalar

### Adabiyotlar
* 

## Havolalar
*
Rokka masjidi

**Rokka masjidi** () shimoli-gʻarbiy Gretsiyadagi Epirus viloyati, Arta shahri yaqinidagi Rokka nomli kichik mahallada joylashgan usmonliylar davrida qurilgan masjid edi. U Artadagi sakkiz masjiddan biri boʻlib, saqlanib qolmagan oltitasidan biri hisoblanadi.

## Tarixi
Usmonlilar davrida Arta va uning atrofida sakkizta masjid boʻlgan: Fayzulloh masjidi, Sulton Mehmed masjidi, Sulton Boyazid masjidi, Qilich bey masjidi, Tekke masjidi va Bey masjidi Arta shahrining oʻzida, Faik posho masjidi hamda Rokka masjidi esa Artadan biroz tashqarida joylashgan edi. Fayzulloh va Faik posho masjidlari hozirgacha saqlanib qolgan ikki masjiddir.

Rokkadagi masjidning aniq qurilgan yili nomaʼlum, biroq u XV asrda usmonli yozuvchisi Piri Reys chizgan xaritada tasvirlangani sababli, u Faik posho masjidi bilan bir davrda qurilgan boʻlishi mumkinligi taxmin qilingan. Reys oʻz asarida Artani uch masjid bilan tasvirlaydi: qal’adagi masjid, Faik posho masjidi va Rokkadagi masjid. Shuningdek, nega bunday kichik manzilda masjid qurilgani sabablari ham nomaʼlum, chunki XVII asr oxirigacha bu hududdagi yagona musulmon guruhi kichik usmonli harbiy garnizoni boʻlgan, ilk musulmon fuqarolar 1684-yilda Prevezadan qochib kelishganidan soʻng paydo boʻladi, chunki Preveza venetsiyaliklar qoʻliga oʻtgan edi. Oʻsha musulmonlar Arta shahri va yaqinidagi Rokka qishlogʻiga joylashtirilgan.

1877-yildagi Artadagi Rossiya vitse-konsulligi hisobotida Rokka qishlogʻida ellikta xristian oilasi va oʻttizta musulmon oilasi borligi qayd etilgan. Qishloqda ikkita maktab – biri xristian, biri musulmon – shuningdek cherkov va masjid boʻlgan. 1864–1894-yillarda Arta mitropoliti boʻlgan Serapheim Xenopoulos Rokkada yigirma ikki xristian oilasi va oʻttiz musulmon oilasi yashaganini yozadi. Xristianlar Avliyo Georgiy cherkovidan foydalangan, masjid esa musulmon jamoasining ehtiyojlariga xizmat qilgan. Mitropolitning yozishicha, Rokka masjidi Artadagi masjidlar orasida oldindan mavjud boʻlgan xristian cherkovi ustiga qurilmagan yagona masjid boʻlgani bilan ajralib turgan.

1912-yilda Arta atrofidagi kengroq hudud Gretsiya tarkibiga qoʻshib olingach va Birinchi Bolqon urushi paytida Bolqon antantasi gʻalaba qozonganidan soʻng, Epirus musulmonlari hududni tark etgan va Rokkadagi masjid mintaqadagi boshqa koʻplab usmonli yodgorliklari kabi taqdir hukmiga duchor boʻlgan: ular yoki mahalliy xristianlar tomonidan vayron qilingan, yoki tashlab qoʻyilib, yemirilib qulab tushguncha qarovsiz qolgan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi masjidlar roʻyxati
* Usmonlilar davrida Gretsiya

## Izohlar

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Tehron Katta musallosi

**Tehron Katta musallosi**, rasmiy nomi **Tehron Imom Humayniy musallosi** (), qisman qurib bitkazilgan jome masjid va unga bogʻliq jamoat majmuasi boʻlib, Eronning Tehron ustoni Tehron shahri Abbosobod mahallasi yaqinida joylashgan. Masjidda haftalik juma namozi, shuningdek, madaniy, siyosiy, taʼlimiy va ibodat tadbirlarini, jumladan, kitob yarmarkalari, koʻrgazmalar hamda diniy marosimlarni oʻtkaziladi.

Eron va islom meʼmorchiligi uslubidagi ushbu masjid 1990-yillardan beri qurilmoqda. Qurib bitkazilgandan keyin masjid dunyodagi eng katta ayvonga ega boʻladi. Qurilish ishlari yakuniga yetgach, 2025-yil aprel oyi holatiga koʻra dunyodagi eng katta masjid, Makkadagi Al-Masjid al-Haromdan ham kattaroq masjidga aylanadi.

## Galereya

Tehran International Book Fair - 8 May 2018 01.jpg
Tehran International Book Fair 0649.jpg
All Most Summer In Tehran, May 31, 2011 - panoramio (1).jpg
Ali Khamenei visits 21st Tehran International Book Fair (007).jpg
Worship celebration of 12000 girl students in Tehran (8).jpg
Iran's International handicraft Exhibition - 2011 (3).jpg
Tehran International Book Fair - 5 May 2018 14.jpg
23rd tehran international book fair 1.jpg
Eid al Fitr at the Imam Khomeini Mosque (2025) (1404) 133.jpg


## Yana qarang

* Eng katta masjidlar roʻyxati
* Ruhulloh Humayniy maqbarasi
* Eronda islom
* Erondagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Orta masjid

**Orta masjidi** (,  Oʻrta masjid soʻzidan) – Gretsiya shimolidagi Markaziy Makedoniya mintaqasining Veriya shahrida joylashgan oʻz faoliyatini yakunlagan masjid. Usmonlilar davrida 1490-yilda qurib bitkazilgan masjid Bolqon urushlaridan soʻng, 1912-yilda tashlab qoʻyilgan va keyinchalik diniy boʻlmagan maqsadlarda foydalanishga moslashtirilgan.

## Umumiy maʼlumot
1490-yilda qurilgan masjid shahardagi „usmonli meʼmorchiligining eng diqqatga sazovor namunalaridan biri“ hisoblanadi. Turkcha nomida aytilganidek, u shahar markazida – Kentriki, Leonidu va Temistokleus koʻchalari oraligʻida joylashgan. Inshoot sodda, kvadrat shaklda boʻlib, har bir tomoni dan. Unda bitta katta zal mavjud va uning usti gumbaz bilan yopilgan. Gumbaz avvallari qoʻrgʻoshin bilan qoplangan boʻlib, sakkizburchakli barabanga tayanadi. Kirish qismida ilgari toʻrtta marmar ustun koʻtarib turgan toʻrtta kichik ravoqdan iborat ayvon boʻlgan, hozir esa uning faqat vayron boʻlgan bir qismi saqlanib qolgan. Devorlar yirik ohaktosh bloklaridan qurilgan, biroq neoklassik va Vizantiya binolaridan olingan marmar *[[spoliya]]* ham qoʻllanilgan; ajratib koʻrsatish mumkin boʻlgan boʻlaklar orasida Lucius Calpurnius Piso hamda imperator Nerva sharafiga bitilgan yozuvlar bor; ular mahalliy Sebastoylar ibodatxonasidan olingan.

Binoning tashqi devorlaridagi qorishma bezakli tarzda qoʻllanib, gʻisht-tosh terimidan boʻrtib chiqib turadi. Minorasi panjara uslub bezakka oʻxshash nihoyatda koʻzga tashlanadigan naqsh bilan ajralib turadi. Ilgari binoga yogʻoch inshootlar tutashtirilgan boʻlib, buni eski suratlar va shimoli-sharqiy hamda janubi-gʻarbiy burchaklardagi izlar tasdiqlaydi. Masjid 1938-yilda muhofaza qilinadigan yodgorlik deb eʼlon qilingan, ammo turli davrlarda uy, musiqa asboblari ustaxonasi va toshyoʻnar ustaxonasi sifatida ishlatilgan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Usmonlilar davrida Gretsiya

## Manbalar

## Havolalar
Feyzulloh masjidi

**Feyzulloh masjidi** (; ) – Gretsiyaning Epirus mintaqasidagi Arta shahrida joylashgan sobiq masjid. Masjid Usmoniylar davrida, XV asrda qurib bitkazilgan.

## Tarixi
Masjid masjidning qurilishi homiysi boʻlgan Feyzulloh nomi bilan atalgan. U Artada saqlanib qolgan ikki masjiddan biri boʻlib, ikkinchisi – Faik posho masjididir. Uning qurilgan aniq vaqtini belgilab boʻlmaydi, biroq u turklarning zabtidan keyin Artaning birinchi qoʻmondoni boʻlgan Faik posho masjidi bilan bir vaqtda qurilgani taxmin qilinadi. Shu sababli uni XV asrga taalluqli deb sanash mumkin. Buni Faik poshoning bayroqdori boʻlgan Sulaymon Mustafoning masjidda dafn etilgani ham tasdiqlaydi.

1897-yilgi Yunon-turk urushi paytida Epirusdagi jangovar harakatlar davomida masjid minorasining bir qismi vayron qilingan. minoraning qolgan qismi esa 1917-yilda qulab tushgan.

1941-yilgacha u usmoniy zodagon Emin beyga tegishli boʻlgan. 1962-yilda masjid arxeologik yodgorlik deb eʼlon qilingan.

## Meʼmorchiligi
Bu masjid, Gretsiyadagi va Bolqon yarim orolining qolgan qismidagi masjidlarning aksariyati kabi, A turiga mansub. U kvadrat reja asosidagi, yon tomoni  boʻlgan sodda bir xonali namozxonadan iborat. U Arachthou va Katsantoni koʻchalarida, Arta shahrining homiy avliyosi boʻlgan Agiya Teodora cherkovidan uncha uzoq boʻlmagan masofada joylashgan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Rayan Aït-Nouri

**Rayan Aït-Nouri** (2001-yil 6-iyunda tugʻilgan) – professional futbolchi, Angliya Premer ligasining Manchester City klubida chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi. Garchi Fransiyada tugʻilgan boʻlsada, Jazoir futbol terma jamoasi safida toʻp suradi.

## Ilk hayoti
Aït-Nouri Parijning sharqiy chekkasidagi Montreuil shahrida tugʻilgan. U Val-de-Marne departamentidagi Fontenay-sous-Boisda oʻsgan. 
## Manbalar
Mehmet bey masjidi

**Mehmet Bey masjidi** (, ), mahalliy hududda **Aya Sofiya** () nomi bilan ham tanilgan, shimoliy Gretsiyadagi Serres shahrida joylashgan sobiq masjiddir. Usmoniylar davrida, -yilda qurilgan bu masjid 19-asr oxirida tashlab qoʻyilgan.

## Tarixi
Masjid 1492–1493-yillarda Mehmet Bey tomonidan qurilgan. Mehmet sulton Boyazid IIning kuyovi boʻlib, u malika Seldjuk Hatunga uylangan. Juftlik 15-asr oxirida shaharda yashagan va u yerda yana bir nechta inshootlar barpo etilgan, biroq ularning birortasi ham saqlanib qolmagan.

Shaharda saqlanib qolgan masjidlar ichida eng qadimiysi va eng kattasi boʻlishiga qaramay, bugun bino xarob ahvolda va foydalanilmaydi. U 19-asr oxirlarida, yaqin atrofdagi Agioi Anargyroi soyining toshqinlari oqibatida jiddiy zarar koʻrgach, masjid sifatida faoliyatini toʻxtatgan.

## Meʼmorchilik
Masjid gʻishtdan qurilgan gumbazli qismlaridan tashqari, sinchkovlik bilan oʻyib ishlangan sariq ohaktosh ashlar tosh terma uslubida barpo etilgan. U diametri  boʻlgan yagona gumbaz bilan yopilgan, keng kvadrat markaziy namozxonadan iborat. Markaziy makonning sharq va gʻarb tomonlarida ikkitadan, yarim gumbazlar bilan yopilgan toʻrtta kichik xona joylashgan, janubiy fasadda esa *[[Mehrob|mehrob]]* joylashgan beshburchak ravoqli ayvon mavjud. Asosiy kirish shimoliy devorda boʻlib, uning tepasida bunyodkorga atab yozilgan bagʻishlov yozuvi mavjud. Uning oldida esa oq marmar ustunlarga tayangan, nafis oʻyma kapitelli, besh ravoqli ayvon bor. Markaziy ravoq yarimsharsimon gumbaz bilan yopilgan, ikki yonidagi ravoqlar esa voronkasimon gumbazlar bilan yopilgan. Dastlab masjidning barcha gumbazlari qoʻrgʻoshin bilan qoplangan, ichki devorlari esa suvalgan, sayohatchilar esa binoni chiroyli bogʻ oʻrab turganini qayd etishadi.

Masjid meʼmorchiligi va bogʻining goʻzalligi bilan mashhur boʻlgan. Usmoniylar yilnomachisi Avliyo Chalabiy shunday deb qayd etgan:

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
*
Hamza bey masjidi

**Hamza Bey masjidi** (, ) – Gretsiyaning Markaziy Makedoniya mintaqasidagi Saloniki shahrida joylashgan sobiq masjid. 1460-yilda, Usmoniylar davrida qurilgan masjid 1820-yillarda oʻz holiga tashlab qoʻyilgan. Zamonaviy salonikiliklar uni koʻpincha, bino hududida oʻnlab yillar faoliyat yuritgan kinoteatr nomidan kelib chiqqan holda, **Alkazar** deb atashadi.

## Umumiy maʼlumot
U Isa Bey Evrenosogʻlining qizi Hafsa Xotun buyrugʻi bilan qurilgan, biroq Rumeliyaning beylarbeyi Hamza Bey nomi bilan atalgan. Keyingi zilzilalar va yongʻinlar oqibatida zarar koʻrgan va 1620-yilda qayta tiklangan, shuningdek qoʻshimcha madrasa qerilgan.

Gretsiya va Turkiya oʻrtasidagi aholi almashinuvidan soʻng masjid diniy bino sifatida faoliyat yuritmagan va Gretsiya Milliy banki mulkiga aylangan. Dastlab u turli harbiy xizmatlar uchun ishlatilgan, 1926-yilda muhofaza etiladigan yodgorlik deb eʼlon qilinganiga qaramay, 1928-yilda xususiy egalariga sotilgan.
keyinchalik bino bir necha oʻn yillar davomida kinoteatr sifatida ishlatilgan va keng koʻlamli oʻzgartirishlarga uchragan. Masjid 2006-yilda Gretsiya Madaniyat vazirligiga topshirilgan va restavratsiya ishlari boshlangan.

Masjid gumbaz bilan yopilgan boʻlib, unda 1923-yildan keyin olib tashlangan minora boʻlgan.

## Yana qarang

* Gretsiyada Islom
* Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

*
Mordella robusta

**Mordella robusta** — Tenebrionoidea katta oilasi tarkibiga kiruvchi Mordellidae oilasining Mordella urug‘iga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur 1936-yilda tavsiflangan.
## Manbalar
Sillä siisti

**Sillä siisti** — britancha *How Clean Is Your House?* televizion ko‘rsatuvining fincha versiyasi. Dastur MTV3 telekanalida efirga uzatilgan.

## Havolalar
*Official website
Kylmäverisesti sinun

**Kylmäverisesti sinun** – fin jinoyat-drama teleseriali. Serial 2000-yil 29-fevraldan 2005-yil 29-noyabrgacha Nelonen telekanalida efirga uzatilgan.

## Rollarda
* Ville Virtanen – Veli Miettinen
* Leena Uotila – Mailis Santala
* Antti Reini – T. T. Mikkonen
* Outi Mäenpää – Päivi Miettinen
* Meri Nenonen – Mira Kataja
* Esko Nikkari – patolog
* Kari Väänänen – Kalevi Repo

## Manbalar

## Havolalar
*
Sirkus Papukaija

**Sirkus Papukaija** – bolalar uchun moʻljallangan fin televizion koʻrsatuvi. Dastur 1961-yildan 1967-yilgacha Yle telekanalida efirga uzatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Suomen hauskin tavis

**Suomen hauskin tavis** – fin komediya dasturi. Dastur boshlovchisi Elina Kottonen. Koʻrsatuv 2017-yilda efirga uzatila boshlagan, ikkinchi va soʻnggi mavsumi esa 2018-yilda efirga uzatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Suomen täydelliset venäläisnaiset

**Suomen täydelliset venälaisnaiset** – fin realiti-teleseriali. Serial 2015-yil 28-avgustda Liv telekanalida debyut qilgan.

## Tashrif buyurganlar
* Elena Lukkarinen
* Valeria Hirvonen
* Alisa Ranta-aho
* Regina Slepak
* Joe Satratzemi Togou, Togou moda dizayneri, bir farzandi bor, ikki marta ajrashgan.
* Fofi Mastrokosta, Mastrokosta turmush qurgan, bir farzandi bor.

## Manbalar
Zargarpolon hammomi

**Zargarpolon hammomi** () — Ozarbayjonning Boku shahridagi XIX asrga oid tarixiy va meʼmoriy yodgorlik.

Hammom Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

## Tavsifi
Zargarpolon hammomi Zargarpolon koʻchasidagi mahalliy tadbirkor tomonidan 1899-yilda qurilgan. 1937-yildagi Katta terror davrida hammom egasi taʼqibga uchragan va mulk musodara qilingan. Binoning vazifasi oʻzgartirilgan – hammomda temirchi-misgarlik ustaxonasi va oyna ishlab chiqarish ustaxonasi faoliyat yuritgan. Bu davrda yodgorlikning ichki qismi oʻzgartirilgan. 1995-yilgacha binoda ustaxona joylashgan boʻlib, undan keyin xususiylashtirilgan.

Hammom Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

2024-yilgacha Zargarpolon hammomi foydalanilmay qolgan. Oʻsha yilning sentyabr oyidan boshlab Madaniy merosni oʻrganishni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha „Miras“ jamoat birlashmasi tomonidan arxeologik qazishmalar olib borildi. Qazish ishlari natijasida hammomning original kirish qismi, zal markazidagi favvora qoldiqlari, buyumlarni qoʻyish uchun joylar va kanalizatsiya quvurlari topildi.

Konservatsiya ishlari tugagandan soʻng, 2025-yil 15-iyulda binoda olib borilgan arxeologik tadqiqotlar boʻyicha taqdimot boʻlib oʻtdi va hammomning rasmiy qayta ochilishi boʻlib oʻtdi.

## Galereya

Zargarpalan bath12.jpg
Zargarpalan bathhouse.jpg
Zargarpalan bathhouse5.jpg
Zergerpalan bathhouse.jpg
Zergerpalan bathhouse6.jpg
Zargarpalan hamam7.jpg


## Manbalar

## Havolalar
* Baku Stories: Zargarpalan Bathhouse/ Irada Gadirova
* Secrets of the historical Zargarpalan bathhouse / Good Morning Azerbaijan
Abu al-Qosim Koshoniy

**Abu al-Qosim Koshoniy** (fors: ابوالقاسم کاشانی; 1324-yildan keyin vafot etgan) Abu Tohirlar oilasidan chiqqan, so'nggi Hulokuiylar davrida faol boʻlgan fors tarixchisi edi. U Hulokuiylar vaziri Rashiduddin *[[Jome at-tavorix]]* tarixiy asarini yozishdagi xizmatni oʻzlashtirib olganini daʼvo qilgani bilan mashhur. Garchi zamonaviy tadqiqotlar Rashiduddinni asarning umumiy muallifi sifatida eʼtirof etsa-da, odatda u Koshoniy ham kirgan bir necha yordamchilar koʻmagidan foydalangani aytiladi.

Koshoniyning asosiy asari – *Tarixi Oljaytu* (*Oʻljaytu tarixi*) boʻlib, unda Uljaytuning hukmronligi 1316-yildagi vafotigacha bayon qilinadi. Aynan shu asarda Koshoniy Rashiduddinga qarshi ayblovlarini ilgari suradi. *Jome at-tavorix*da bu hukmdor haqidagi Rashiduddin bayoni yoʻqolgan (saqlanib qolmagan), Koshoniyning asari esa toʻliq boʻlgani sababli, bu holat Koshoniy daʼvolariga maʼlum darajada ishonchlilik beradi.

## Asarlar roʻyxati

# *Zobdat al-tavārīḵ* (*Tarixning sarasi*), 1303, hulokuiy huzuriga bagʻishlangan; islom olami tarixi Bagʻdod qamaligacha bayon qilinadi; asosan nashr qilinmagan.
# *Tārīḵ-e Olǰāytū*, 1325, hulokuiy hukmronligi haqida bayon.
# *ʿArāʾes al-ǰavāher va nafāʾes al-aṭāʾeb*, mineralogiya, qimmatbaho toshlar ilmi va atirsozlikka doir asar; unga kulolchilik buyumlari (keramika) haqida qisqa risola ilova qilingan.

## Nashrlar
* ''Tarixi Oljaytu'', nashrga tayyorlagan: Mahin Hambli, Tehron 1969

## Izohlar

## Iqtiboslar

## Manbalar

* 
* 
*
* 
* 
* 
*
Vishtasb Jaloliy

**Vishtasb Jaloliy** () – Sarining Mozandarondagi mahalliy hukmdorlar oʻrtasida Bavandiylar hukmdori Hasan II vafotidan keyin yuzaga kelgan kurash davrida eroniy mahalliy hukmdori boʻlgan. U mozandaronlik boʻlgan, Bovandiylar tomonidan Sari hokimlari sifatida hukmronlik qilgan Jaloliylar oilasidan edi.

## Tarjimai holi
1349-yilda Hasan II oʻzining eng qudratli amaldorlaridan biri bo'lmish Jaloliylar oilasidan boʻlgan va shu bois Vishtasbning qarindoshi sanalgan Jalol ibn Ahmad Jalni qatl ettirishni buyurdi. Qatl Mozandaron zodagonlarining qoʻzgʻoloniga sabab boʻldi. Shundan soʻng Hasan Chulobiylar deb atalgan boshqa bir eroniy oiladan yordam olishga urindi. Biroq Chulobiy Kiya Afrosiyobning ikki oʻgʻli Hasan hammomda boʻlganida uni oʻldirdi. Afrosiyob shundan keyin Bovandiylar hududlari ustidan nazoratni qoʻlga kiritdi. Bu Bovandiylar sulolasining yakuni va Afrosiyobiylar sulolasining boshlanishi boʻldi. U soʻng Sari mustaqil hukmdorlariga aylangan Jaloliylar oilasi bilan sulh tuzdi. Ammo oʻz fuqarolari nazarida taxtni noqonuniy egallagan shaxs (uzurpator) deb hisoblandi va 1359-yilda Mar’ashiy Mir-i Buzurg tomonidan agʻdarildi.

Miri Buzurg keyin Jaloliylar oilasiga qarshi chiqdi; tez orada Miri Buzurg bilan Vishtasb Jaloliy hamda Jaloliy zodagonlaridan yana biri Faxriddin Jaloliy oʻrtasida jang boʻlib, unda Miri Buzurg gʻalaba qozondi. Kiya Afrosiyobning sobiq sodiqlari yordami bilan Vishtasb Miri Buzurgning bir oʻgʻlini oʻldirdi. Xuddi shu davrda Faxriddin Jaloliy va uning toʻrt oʻgʻli Miri Buzurg uyushtirgan jangda tez orada oʻldirildi, Miri Buzurg esa koʻp oʻtmay Sariga kirib keldi. Shundan keyin Vishtasb Saridan qochib, oilasi bilan bir qal’aga panoh topdi. Biroq Miri Buzurg tez orada qal’ani qamal qilib, uni egallashga muvaffaq boʻldi. U soʻng Vishtasb va uning yetti oʻgʻlini qatl ettirdi. Keyin Miri Buzurgning oʻgʻli Kamoliddin I Vishtasbning qiziga uylandi.

## Manbalar
* 
*
Shafiqa Oxundova

**Shafiqa Gʻulom qizi Axundova** (; 1924-yil 21-yanvar, Shaki, Ozarbayjon SSR – 2013-yil 26-iyul, Boku, Ozarbayjon) – ozarbayjonlik bastakor, Ozarbayjon SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1973), Ozarbayjon xalq artisti (1998). Sharqda opera yozgan birinchi ayol.

## Tarjimayi holi
Shafiqa Oxundova 1924-yil 21-yanvarda Shaki shahrida taniqli madaniyat arbobi Gʻulom Oxundov oilasida tugʻilgan. Bokuda oʻrta maktabni tamomlagan. 1943—1944-yillarda Bokudagi Asaf Zeynalliy nomidagi musiqa maktabida boshlangʻich musiqa taʼlimini olgan va bu musiqa maktabida unga Üzeyir Hacıbəyov ustozlik qilgan. 1956-yilda Üzeyir Hacıbəyov nomidagi Ozarbayjon davlat konservatoriyasini „Musiqa nazariyasi va kompozitsiya“ mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan, konsevatoriyada Shafiqaga Boris Zeydman ustozlik qilgan. Shafiqa Oxundova yuzlab qoʻshiqlar, romanslar, operalar, operettalar, simfonik syuitalar, shu jumladan katta simfonik orkestr uchun syuitalar, pyesalar, xor asarlari hamda oʻnlab teatr spektakllari musiqasi muallifi hisoblanadi. 1943-yildan Ozarbayjon bastakorlar uyushmasi aʼzosi. 1943—1945-yillarda Ozarbayjon davlat opera va balet teatrida ishlagan. 1956—1989-yillarda Ozarbayjon davlat sanʼat instituti oʻqituvchisi boʻlgan. 1972-yilda Shafiqa Sulaymon Rahimovning shu nomdagi qissasi asosida „Kelinlar qoyasi“ () operasini yozgan. Bu Sharqda ayol kishi tomonidan yozilgan birinchi opera boʻlgan. Bundan tashqari, 1965-yilda „Ev bizim, sirr bizim“ operettasini yozgan. „Oydin“ (, „Sen nima uchun yashaysan?“ (), „Yoʻlbars ertagi“ (), „Tugʻilgan kun“ () va boshqa bolalar spektakllari musiqasi muallifi hamdir.

Shafiqa Oxundova Sulaymon Rustam, Nabi Xazri, Zivar Agayeva, Baxtiyor Vahobzoda, Narimon Hasanzoda, Mustafo Iskandarzoda, Ruxsora Ibodova, Maʼsuma Aliyeva, Pasha Gelbinur sheʼrlariga musiqa yozgan. 1973-yilda Shafiqa Oxundova Ozarbayjon SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi unvoniga, 1998-yilda Ozarbayjon xalq artisti unvoniga sazovor boʻlgan. 2004-yilda bastakor „Shuhrat“ () ordeni bilan taqdirlangan.

Umrining soʻnggi yilida Shafiqa Oxundovaning sogʻligʻi ancha yomonlashadi. Uning oyoqlari ishdan chiqib, nutq va ovqatlanish bilan bogʻliq muammolar paydo boʻladi. 2013-yil 26-iyulda Shafiqa Oxundova Bokudagi Markaziy klinik shifoxonada vafot etadi. Shu yilning 27-iyul kuni Rashid Beybutov nomidagi Ozarbayjon davlat ashula teatrida xalq artisti bilan vidolashuv marosimi boʻlib oʻtgan. Shafiqa Oxundova Bokudagi II Faxriy xiyobonida dafn etilgan.

## Manbalar
Satvasheela Samant

**Satvasheela Samant** (qizlik familiyasi Satvasheela Parshuram Desai; 1945-yil 25-mart – 2013-yil 1-may) – hindistonlik tilshunos. U ingliz, marathi va hindi tillaridagi uch tilli lugʻat *Sabdanandani* tuzgan . U marathi tili uchun eski uslubdagi devanagari yozuvini qayta joriy etish tarafdori boʻlgan.

## Manbalar
Shayx Bahlul Darbandiy

**Shayx Bahlul Darbandiy** – Shirvanshohlar xonadoni aʼzosi, Shirvonni boshqargan hukmron sulola vakili. Shirvanshoh Keykubod Ining nabirasi, Shirvanshoh Ibrohimning ukasi va Shirvanshoh Kavusning amakivachchasi edi.

## Hayoti
Uning tugʻilgan sanasi aniq maʼlum emas. Bolaligini ukasi va otasi bilan yashirinib, Shaki mintaqasidagi bir qishloqda oʻtkazgan. Ukasi Shirvanshoh Ibrohim hukmronligi davrida u Shirvon qoʻshinining bosh qoʻmondoni etib tayinlandi. Chalagan jangi (1412) da shirvonlik qoʻshinning asosiy qismini boshqargan. U asirga olinib, qarshi tomon qoʻmondoni Qora Yusuf tomonidan tutqunlikda saqlangan. Uni Tabrizlik zodagon, Shayx Ahi Gassab 200 Eron tumani miqdoridagi toʻlov evaziga ozod qilgan. Vafot sanasi ham aniq maʼlum emas. Bosh qoʻmondonlik lavozimida uning oʻrnini oʻgʻli Shirvonlik Tahmuras egallagan.

## Manbalar
Abu Bakr Qutbiy

**Abu Bakr Qutbiy Ahariy** – 14-asr tarixchisi boʻlib, Tarixi Shayx Uvays asarining muallifi. Asar Shayx Uvays Jaloyir () haqidagi tarixiy asardir. Qutbiy Ozarbayjon mintaqasidagi Ahar shahridan boʻlgan.

## Manbalar

## Manbalar
*
Seong Baek-in

**Seong Baek-in** (koreyscha: 성백인; 1933-yil 7-dekabr – 2018-yil 19-dekabr) – janubiy koreyalik tilshunos hamda Seul milliy universitetining tilshunoslik boʻyicha faxriy professori. Uning asosiy tadqiqot yoʻnalishi manchu tili boʻlgan.

## Tanlangan nashrlar
*. A translation and study of the Tale of the Nisan Shaman.
*
*
*

## Manbalar
Manuel Teixeira (lingvist)

**Manuel Teixeira** (1912-yil 15-aprel – 2003-yil 15-sentyabr) – Makao yeparxiyasining ruhoniysi, tarixchi hamda kristang tili boʻyicha yetakchi mutaxassis boʻlgan.

## Manbalar

*
Girdhari L. Tikku

**Giridhari (Giri) Lal Tikku** (1925-yil 18-avgust, Kashmir — 1996-yil 14-avgust) — kashmirlik tilshunos va adabiyotshunos. Illinoys universitetining fors va Osiyo tadqiqotlari bo‘yicha professori bo‘lgan. U fors adabiyoti bo‘yicha ishlari bilan tanilgan.

## Manbalar
Yelü Diela

**Yelü Diela** (xitoycha: 耶律迭剌) – Liao sulolasi asoschisi Yelü Abaojining ukasi. U taxminan 925-yilda agglutinativ xususiyatga ega xitan tili uchun „Xitan kichik yozuvi“ni yaratgan. Mazkur yozuv qisman avvalgi „Xitan katta yozuvi“ yoki xitoycha uslubdagi logografik yozuv asosida tuzilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Liao (Khitan) literature and script
Eddy Zemach

**Eddy M. Zemach** (ivritcha: אדי צמח; 1935 – 2021-yil 21-may) – isroillik faylasuf va professor. U Falastindagi Britaniya mandatida tugʻilgan.

## Manbalar
Entente cordiale (film)

**Entente cordiale** — 1939-yilda rejissyor Marcel L'Herbier tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Gaby Morlay, Victor Francen va Pierre Richard-Willm ijro etgan.

## Rollarda
* Gaby Morlay ... La reine Victoria
* Victor Francen ... Édouard VII
* Pierre Richard-Willm ... Kapitan Charles Roussel
* André Lefaur ... Lord Clayton
* Arlette Marchal ... La reine Alexandra
* Junie Astor ... Une actrice
* Nita Raya ... Music Hall Star
* Dorville ... Le cocher 
* Carine Nelson ... Marjorie, une dame d'honneur
* Jean Périer ... Prézident Loubet
* Marcelle Praince ... Lady Clayton
* Jacques Baumer ... Clémenceau
* Jacques Grétillat ... Député Roussel
* Bernard Lancret ... Jean Roussel
* Janine Darcey ... Sylvia Clayton
* Jean Worms ... Théophile Delcassé
* Jaque Catelain ... Le prince consort
* Jean Toulout ... Lord Salisbury
* André Roanne ... Arthur Balfour
* Jean d'Yd ... Joë Chamberlain
* Louis Seigner ... L'ambassadeur d'Allemagne
* Robert Pizani ... Paul Cambon
* Aimé Clariond ... L'ambassadeur de Russie
* Abel Tarride ... La maître d'hôtel
* Sinoël ... Le concierge
* Pierre Labry ... Un journaliste 
* Jean Galland ... Général Kitchener
* Liliane Lesaffre ... La fille du concierge
* Suzanne Devoyod ... Une dame d'honneur
* Ginette Gaubert ... Jeanne Granier
* Gabrielle Fontan ... Une dame de la Cour
* Génia Vaury ... Mme de Lormes
* Christiane Ribes ... Mme de Vaumoise

## Manbalar

## Havolalar
*
L'Épervier

**L'Épervier** — 1933-yilda rejissyor Marcel L'Herbier tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Charles Boyer va Natalie Paley ijro etgan.

## Rollarda
* Charles Boyer : Comte Georges de Dasetta
* Natalie Paley : Marina (Nathalie Paley)
* Marguerite Templey : Madame de Tierrache
* George Grossmith Jr. : Erik Drakton
* Pierre Richard-Willm : René de Tierrache
* Jean Marais : 
* Jean Toulout
* Loni Nest
* Viviane Romance
* Gérard Landry
* Christian-Gérard
* Spadolini

## Manbalar

## Adabiyotlar

## Havolalar
* 
* L’Épervier (1933) at the *Films de France*
La voix sans visage

**La voix sans visage** — 1933-yilda rejissyor Leo Mittler tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Lucien Muratore, Véra Korène va Jean Servais ijro etgan.

## Rollarda
* Lucien Muratore — Pierre Saltore  
* Véra Korène — Estelle  
* Jean Servais — Gérard  
* Simone Bourday — Jeanne  
* Georges Flamant — André Sourdois  
* Aimé Clariond — Maître Clément  
* Max Maxudian — Le président  
* Jean Gobet — Le domestique  
* Henry Darbray — L'autre domestique  
* Margo Lion — Une chanteuse  
* Madeleine Guitty — Une invitée 
* Odette Barencey 
* Sylvia Bataille 
* Véra Markels 
* Teddy Michaud

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Dayna Oscherwitz & MaryEllen Higgins. *The A to Z of French Cinema*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Fanatisme

**Fanatisme** — 1934-yilda rejissyorlar Tony Lekain va Gaston Ravel tomonidan suratga olingan Fransiya tarixiy drama filmi. Bosh rollarni Pola Negri, Jean Yonnel va Lucien Rozenberg ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Mariusz Kotowski. *Pola Negri: Hollywood's First Femme Fatale*. University Press of Kentucky, 2014.

## Havolalar
*
Yamada Yoshio

**Yamada Yoshio** (山田 孝雄; 1873-yil 20-avgust – 1958-yil 20-noyabr) – yapon tilshunosi. U „Yamada grammatikasi“ asoschisi boʻlgan hamda „chinjutsu“ soʻzini tilshunoslik atamasi sifatida birinchi boʻlib qoʻllagan.

## Manbalar
Motoki Tokieda

**Motoki Tokieda** (時枝 誠記, *Tokieda Motoki*; 1900 — 1967-yil 27-oktyabr) — Tokio universitetining yapon tilshunosligi professori. U Til jarayoni nazariyasi (言語過程説, gengo katei setsu)ni ishlab chiqqani hamda Ferdinand de Saussurega bildirgan tanqidi bilan tanilgan.

## Manbalar
Fantômas (1932-yilgi film)

**Fantômas** — 1932-yilda rejissyor Paul Fejos tomonidan suratga olingan Fransiya filmi. Bosh rollarni Jean Galland, Tania Fédor va Thomy Bourdelle ijro etgan. Filmda mashhur qahramon Fantômas va uning raqibi inspektor Juve obrazi tasvirlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Hardy, Phil (ed.), *The BFI Companion to Crime*. University of California Press, 1997.

## Havolalar
*
Fedora (1934-yilgi film)

**Fedora** — 1934-yilda rejissyor Louis J. Gasnier tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Marie Bell, Ernest Ferny va Henri Bosc ijro etgan. Film Victorien Sardouning 1882-yilda yozilgan *Fédora* pyesasi asosida suratga olingan. Film Paramount Picturesning Fransiyadagi sho‘ba korxonasi tomonidan tarqatilgan. Dekoratsiyalari rassom Henri Ménessier tomonidan yaratilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1929-1934*. Pygmalion, 1988.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
La Femme d'une nuit

**La Femme d'une nuit** — 1931-yilda rejissyor Marcel L'Herbier tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Film bir vaqtning o‘zida shu syujet asosida suratga olingan italyan va nemis talqinlari bilan parallel ravishda ishlab chiqilgan. Ushbu filmlar nafaqat turli tillarda, balki turli janrlarda ham yaratilgan.

## Rollarda
* Francesca Bertini — La princesse de Lystrie  
* Jean Murat — Jean d'Armont  
* Boris de Fast — Portier lystrien  
* Andrews Engelmann — Portier lystrien  
* Georges Tréville 
* Antonin Artaud — Jaroslav

## Manbalar

## Havolalar
*
Mon ami Tim

**Mon ami Tim** — 1932-yilda rejissyor Jack Forrester tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Jeanne Helbling, Thomy Bourdelle va Frank O'Neill ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.

## Havolalar
*
La flamme

**La flamme** — 1936-yilda rejissyor André Berthomieu tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Line Noro, Charles Vanel va Gabriel Signoret ijro etgan. Film Charles Méré pyesasi asosida suratga olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.

## Havolalar
*
Niebla (film)

**Niebla** — 1932-yilda rejissyor Benito Perojo tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Film *The Last Blow* filmining ispan tilidagi talqini sifatida suratga olingan.

## Rollarda
* Francisco Alarcon 
* José Alcántara 
* Pedro Elviro 
* María Fernanda Ladrón de Guevara
* Rafael Rivelles 
* José Rivero 
* Pedro Valdivieso 
* Ofelia Álvarez

## Manbalar

## Adabiyotlar
* D'Lugo, Marvin. *Guide to the Cinema of Spain*. Greenwood Publishing Group, 1997.

## Havolalar
*
La vierge folle

**La vierge folle** – 1938-yilda rejissyor Henri Diamant-Berger tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Victor Francen, Annie Ducaux va Juliette Faber ijro etgan.

## Rollarda
* Victor Francen – Marcel Armaury
* Annie Ducaux – Fanny Armaury
* Juliette Faber – Gisèle
* Gabrielle Dorziat – La mère de Gisèle
* Michel André – Gaston
* Raymond Galle
* Denise Kerny
* Henri Guisol
* Claire Gérard
* René Génin
* Marie Déa
* Georges Cahuzac
* Marianne Brack
* Roger Berger
* Colette Proust
* Robert Ozanne
* Nelly Marny
* Paul Demange
* Jacqueline Christin
* Fernand Liesse
* Henry Duval
* Frédéric Mariotti

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Pour un soir

**Pour un soir** — 1931-yilda rejissyor Jean Godard tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Jean Gabin, Colette Darfeuil va Georges Melchior ijro etgan.

## Rollarda
* Colette Darfeuil — Stella Maris
* Jean Gabin — Jean
* Georges Melchior 
* Guy Ferrant	
* Cilly Andersen
* Jacqueline Ford
* Régine Dhally	

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Harriss, Joseph. *Jean Gabin: The Actor Who Was France*. McFarland, 2018.

## Havolalar
*
L'étrangère

**L'étrangère** – 1931-yilda rejissyor Gaston Ravel tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Fernand Fabre, Elvire Popesco va Henri Debain ijro etgan.

## Rollarda
* Fernand Fabre – Le duc de Septmonts
* Elvire Popesco – Dora Clarkson
* Henri Debain – Mister Clarkson
* Cady Winter – La duchesse de Septmonts
* Tonia Navar – La métisse
* Max Maxudian – Le colon
* Olga Day – La suivante
* Émile Drain – Mauriceau
* Jean Gérard – Gérard

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: 1929-1934*. Pygmalion, 1988.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Le fraudeur

**Le fraudeur** — 1937-yilda rejissyor Léopold Simons tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Félicien Tramel, Ginette Leclerc va Robert Lynen ijro etgan. Film dekoratsiyalari Émile Duquesne tomonidan yaratilgan.

## Rollarda
* Félicien Tramel — Florimond
* Ginette Leclerc — Viviane
* Léopold Simons — Alphonse 
* Robert Lynen — Théo
* Jacques Varennes — Jacques
* Line Dariel — Zulma	
* Palmyre Levasseur — Mélanie
* Danielle Lorek — Julia
* Cardon — Michel 
* Daudelin — Prosper

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. *Histoire du cinéma français: encyclopédie des films, Volume 2*. Pygmalion, 1986.
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
Le feu de paille

**Le feu de paille** — 1939-yilda rejissyor Jean Benoît-Lévy tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Lucien Baroux, Orane Demazis va Gaby Basset ijro etgan. Film dekoratsiyalari Robert-Jules Garnier tomonidan yaratilgan.

## Rollarda
* Lucien Baroux — Antoine Vautier 
* Orane Demazis — Jeanne Vautier  
* Gaby Basset — Reine Roy  
* Jean Fuller — Christian Vautier  
* Jeanne Fusier-Gir — Madame Goulevin, la concierge  
* Florence Luchaire — La petite Caroline  
* Jeanne Helbling — Monica  
* Henri Lanoë — Désiré, le fils de la concierge  
* Raymond Aimos — Guérétrain  
* Henri Nassiet — Despagnat 
* Stéphane Audel 
* Edmond Beauchamp
* Andrée Brabant 
* Albert Broquin 
* Robert Brunet
* Claire Gérard 
* Jane Pierson 
* Pierre Sarda 
* Adrienne Trenkel 
* Jacques Vitry

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Philippe Rège. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.

## Havolalar
*
La femme-poisson

**La femme-poisson** — 1932-yilda rejissyor Louis Mercanton tomonidan suratga olingan Fransiya filmi. Bosh rollarni Jeanne Fusier-Gir, Marc-Hély va Louis Sindrin ijro etgan.

## Rollarda
* Jeanne Fusier-Gir 
* Marc-Hély 
* Louis Sindrin 
* Louis Mercanton

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Olivier Barrot & Raymond Chirat. *Noir et blanc: 250 acteurs du cinéma français, 1930-1960*. Flammarion, 2000.

## Havolalar
*
Aux jardins de Murcie

**Aux jardins de Murcie** — 1936-yilda rejissyorlar Marcel Gras va Max Joly tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bosh rollarni Juanita Montenegro, Hubert Prélier va Geymond Vital ijro etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Crisp, Colin. *Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939*. Indiana University Press, 2002.

## Havolalar
*
Gaspard de Besse

**Gaspard de Besse** — 1935-yilda rejissyor André Hugon tomonidan suratga olingan Fransiya tarixiy sarguzasht filmi. Bosh rollarni Raimu, Antonin Berval va Nicole Vattier ijro etgan. Film Jean Aicardning 1919-yilda nashr etilgan shu nomdagi romani asosida suratga olingan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Goble, Alan. *The Complete Index to Literary Sources in Film*. Walter de Gruyter, 1999.
* Rège, Philippe. *Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1*. Scarecrow Press, 2009.
* Temple, Michael & Witt, Michael (ed.) *The French Cinema Book*. Bloomsbury Publishing, 2018.

## Havolalar
*