Oʻpkaning gigant hujayrali karsinomasi (GCCL)

**Oʻpkaning gigant hujayrali karsinomasi** (**GCCL**) – katta hujayrali oʻpka karsinomasining kam uchraydigan gistologik shakli boʻlib, anʼanaviy ravishda kichik hujayrali boʻlmagan oʻpka karsinomalari (NSCLC) ichida tasvirlanib berilgan, ajratilmagan oʻpka saratonining kichik turi hisoblanadi.

Ushbu oʻlimga olib keladigan xavfli oʻsimtaning oʻziga xos xususiyati uning gʻalati va juda pleomorf boʻlgan juda katta hujayralarining yorugʻlik mikroskopik koʻrinishidir va koʻpincha hujayradan kelib chiqadigan bir nechta ulkan, notoʻgʻri, pleomorf yadrolarni („sinsitiyani“) hujayralar termoyadroviy natijasida oʻz ichiga oladi.

Oʻpka saratoni adabiyotida koʻp miqdordagi malign gigant hujayralarni oʻz ichiga olgan gistologik aralash oʻsmalarni yaʼni oʻsimtalarni „gigant hujayrali karsinoma“ deb atash keng tarqalgan boʻlsada, texnik jihatdan „gigant hujayrali karsinoma“ tashxisi *faqat* malign gigantni oʻz ichiga olgan neoplazmalar bilan cheklanishi kerak boʻladi, chunki hujayralar yaʼni „sof“ gigant hujayrali karsinoma boʻladi.

## Tasniflashi
Bir necha oʻn yillar davomida birlamchi oʻpka saratoni davolash va tadqiqot maqsadlarida doimiy ravishda dixotomik tarzda kichik hujayrali oʻpka karsinomalari (SCLCs) va kichik hujayrali boʻlmagan oʻpka karsinomalari (NSCLCs) ga tasniflangan boʻlib, ular hozirda aniq eskirgan. Yangi paradigma oʻpka saratoni malign neoplazmalarning katta va oʻta heterojen oilasi ekanligini tan oladi, 50 dan ortiq turli gistologik variantlar Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tiplash tizimining 4-chi (2004-yilda) qayta koʻrib chiqilishiga kiritilgan, eng keng tarqalgan oʻpka saratoni tasnifi esa sxemada berilgan(„VOZ-2004“-yilda). Ushbu variantlar turli xil genetik, biologik va klinik xususiyatlarga ega ekanligi, shu jumladan davolash rejimlariga prognozlar va javoblar, shuning uchun oʻpka saratonini toʻgʻri va izchil gistologik tasniflash optimal davolash strategiyalarini tasdiqlash va amalga oshirish uchun zarur boʻlgani sababli tobora koʻproq qadrlanib kelinmoqda.

Oʻpka saratonining taxminan 1 % li sarkomalar, jinsiy hujayrali oʻsimtalar va gematopoetik oʻsmalar, oʻpka saratonining 99 % esa karsinoma hisoblanadi. Karsinomalar haqida nmaligini aytadigan bolsak, epiteliy toʻqimalarining arxitekturasi va/yoki molekulyar xususiyatlariga ega boʻlgan va embrion endodermadan kelib chiqqan transformatsiyalangan, gʻayritabiiy hujayralardan tashkil topgan oʻsimtalardir. JSST-2004 tasnifida oʻpka karsinomalarining sakkizta asosiy taksoni tan olingan: ular esa quyidagilar:

# Kichik hujayrali karsinoma;
# Skuamoz hujayrali karsinoma;
# Adenokarsinoma;
# Katta hujayrali karsinoma;
# Adenoskuamoz karsinoma;
# Sarkomatoid karsinoma;
# Karsinoid;
# Tuprik beziga oʻxshash karsinoma kabilardir.

## Sitologiya
Fonda koʻplab limfotsitlar va neytrofillar mavjud. Oʻsimta hujayrasining shakli shpindel yoki pleomorf edi va oʻsimta hujayralarining oʻlchamlari 5 baravardan koʻproq oʻzgarib turgan. Oʻsimta hujayralari koʻp, qalin va yaxshi chegaralangan sitoplazmaga ega edi. Yadroning joylashuvi markazdan qochma boʻlib, yadro oval yoki tartibsiz shaklda edi. Koʻp yadroli gigant hujayralar tez-tez kuzatilgan. Yadroning oʻlchami oddiy limfotsitlardan 5 baravar koʻproq edi va uning hajmi ham 5 baravardan koʻproq oʻzgarib turardi. Yadro pardasi yupqa, yadro xromatini qoʻpol donador, yadrosi esa bitta va dumaloq shaklda boʻlgan.

Gigant hujayrali karsinomalarning hujayralari anaplastik boʻlib, hujayraning kamolotini yoki differentsiatsiyasini koʻrsatmaydi, skuamoz hujayrali karsinoma, adenokarsinoma, neyroendokrin karsinoma yoki boshqa farqlangan oʻpka saratoni hujayralarining sitologik va toʻqima meʼmoriy xususiyatlariga ega emas. Ular odatda juda pleomorf (yaʼni xarakteristikalari oʻzgaruvchan boʻlib), lekin koʻpincha yumaloq va/yoki koʻpburchak shaklga ega, yadro va sitoplazma nisbati nisbatan past boʻlgan. Spindle hujayralari bilan bogʻlanganda, ular koʻpincha aralash gistologiyaga ega oʻsmalarda boʻlgani sababli, sitologik tekshiruvda malign gigant hujayralar boʻshashgan agregat tuzilmalarni hosil qiladi. Biroq, biopsiya namunasi faqat xavfli gigant hujayralardan iborat boʻlsa, hujayralar bitta va ajratilgan boʻladi.

Vaziyat seriyasi shuni koʻrsatadiki, maʼlum bir oʻsimtadagi gigant hujayralarning nisbiy soni odatda oʻsimta hajmiga va nekrozning nisbiy miqdoriga toʻgʻridan-toʻgʻri proportsional boʻladi.

Oʻpka saratonidagi gigant hujayralar shpindel hujayralari mavjudligi bilan juda bogʻliq sanaladi.

Xatarli gigant hujayralarning xromatini giperxromatik va qoʻpol toʻplangan boʻladi. Nukleolalar odatda koʻp va sezilarli darajada boʻladi.

GCCL holatlarining malign gigant hujayralarida tez-tez qayd etilgan hujayra osti xususiyatlariga koʻp miqdorda mitoxondriyalar, tonofilamentga oʻxshash fibrillalarning konsentrik burmalari va bir necha juft sentriolalarning agregatlari kiradi.

## Davolash
Kamdan kam boʻlgani sababli, GCCL ni davolash boʻyicha randomizatsiyalangan klinik sinovlar oʻtkazilmagan va mavjud boʻlgan barcha maʼlumotlar kichik retrospektiv institutsional seriyalar yoki koʻp markazli metamaʼlumotlardan olingandir.

## Prognoz
Gigant hujayrali oʻpka saratoni uzoq vaqtdan beri juda tez oʻsadigan va juda yomon prognozga ega boʻlgan oʻta agressiv malign oʻsimtalar sarasiga kiruvchi hisoblanadi.

Koʻpgina kichik seriyalar gigant hujayrali oʻpka oʻsimtalarining prognozi kichik hujayrali boʻlmagan oʻpka saratonining boshqa shakllariga qaraganda yomonroq ekanligini koʻrsatdi, shu jumladan skuamoz hujayrali karsinomava shpindel hujayrali karsinoma ekanligi aniq boʻlgan.

## Manbalar