Tuxumdon giperstimulyatsiyasi sindromi

**Tuxumdon giperstimulyatsiya sindromi** – bu tuxum hujayra oʻsishini stimullovchi dori-darmonlar qabul qiladigan baʼzi ayollarda va juda kam hollarda boshqa ayollarda ham paydo boʻlishi mumkin boʻlgan tibbiy holat. Aksariyat hollarda yengil, kamdan-kam hollarda ogʻir jarayon hisoblanadi.
## Belgilari
Tuxumdon giperstimulyatsiyasi sindromida simptomlar 3 toifaga boʻlinadi: yengil, oʻrtacha ogʻir va ogʻir.
### Yengil simptomlar
* qorinning shishishi va qorin boʻshligʻida toʻlalik hissi;
* koʻngil aynishi;
* diareya;
* kam miqdorda vazn ortishi.
### Oʻrtacha simptomlar
* ortiqcha vazn;
* qorin boʻshligʻi kengayishi;
* qusish;
* diareya;
* siydik rangining toʻqlashishi, siydik chiqarishning kamayishi;
* tez va koʻp chanqash va terining va/yoki sochlarning quruqligi.
### Ogʻir simptomlar
* qorin boʻshligʻida toʻlalik hissi, beldan yuqorigi shish;
* nafas qisilishi;
* plevra oqishi;
* siydikning sezilarli darajada toʻqlashishi yoki siydik ajratish toʻxtaganligi;
* boldir va koʻkrak ogʻrigʻi;
* qorinning sezilarli shishishi yoki kengayishi;
* qorinning pastki qismidagi ogʻriqlar.
## Etiologiyasi
Spontan vujudga keluvchi tuxumdon giperstimulyatsiyasi sindromi juda kam uchraydi va genetik kelib chiqishga ega boʻlishi mumkin. Klomifen sitrat bilan davolash vaqti-vaqti bilan ushbu sindromga olib kelishi mumkin, ammo aksariyat hollarda keltirib chiqaruvchi sabab gonadotropin terapiyasi (FSG qoʻllash bilan), masalan, pergonal va xorionik gonadotropin qoʻllanganidan keyin ootsitlarning yakuniy voyaga yetishi va/yoki oosit chiqarilishi qoʻzgʻatilgandan keyin koʻp hollarda in vitro urugʻlantirish bilan birgalikda boʻlganda rivojlanadi. Kasallik uchrash chastotasi oʻzgarib turadi va bu ayollardagi xavf omillari, davo choralari va kuzatuv usullariga bogʻliq. Tuxum hujayra oʻsishini stimullovchi dori-darmonlar bilan davolangan ayollarning taxminan 5% oʻrtacha va ogʻir tuxumdon giperstimulyatsiyasi sindromiga duch kelishi mumkin. Xavf omillariga polisistik tuxumdon sindromi, ayolning yoshi, tana vazni indeksining pastligi, antral follikullar sonining yuqoriligi, stimulyatsiya ostida koʻplab tuxumdon follikullarining rivojlanishi, qon zardobidagi estradiol kontsentratsiyasining haddan tashqari koʻtarilishi, ootsitlarning yakuniy yetilishi va/yoki chiqarilishi uchun odam xorionik gonadotropinidan foydalanish, luteal qoʻllab-quvvatlash uchun odam xorionik gonadotropinini davomli qoʻllash va homiladorlikning paydo boʻlishi (bunda xorionik gonadotropin ishlab chiqariladi) kiradi. Bu kasallikda kuzatilgan oʻlim darajasi past, ammo bir nechta oʻlim holatlari qayd etilgan.

## Davolash
Tuxumdon giperstimulyatsiyasi sindromini davolash giperstimulyatsiyaning ogʻirlik darajasiga bogʻliq. Yengil hollarda konservativ usulda davo olib boriladi.Oʻrta darajadagi tuxumdon giperstimulyatsiyasi sindromi yotoq rejimi tayinlash, suyuqliklar va elektrolitlar hamda qon miqdori kabi laboratoriya tahlillarini diqqat bilan kuzatish orqali davolanadi. Tuxumdon follikulalari hajmini kuzatish uchun ultratovush tekshiruvidan foydalanish mumkin. Vaziyatga qarab, shifokor ambulatoriya sharoitida ayollarning suyuqlik isteʼmoli va uning chiqarilishini diqqat bilan kuzatib borishi lozim, bunda u suyuqlik balansida ortgan nomuvofiqlikni aniqlashi mumkin (qabul qilinadigan va chiqariladigan suyuqlik farqidagi 1 litrdan ortiq nomuvofiqlik bu sindrom haqida oʻylashga sabab boʻladi). Sindromning davolanganligini follikulyar kistalarning hajmi 2 marta ketma-ket ultratovush tekshiruvida kamayganligini aniqlash bilan belgilash mumkin.

## Manbalar

## Yana qarang
* 
*