open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zooey Deschanel

**Zooey Claire Deschanel** (; 17-yanvar 1980-yilda tugʻilgan) amerikalik aktrisa, model, qoʻshiqchi va qoʻshiqnavisdir. U aktrisa oʻlaroq ilk faoliyatini *[[Mumford]]* (1999) filmi orqali boshlagan. Keyinchalik, *[[The Good Girl]]* (2002), *[[The New Guy]]* (2002), *[[Elf (film)|Elf]]* (2003), *[[The Hitchhiker's Guide to the Galaxy]]* (2005), *[[Failure to Launch]]* (2006), *[[Yes Man (film)|Yes Man]]* (2008), *[[500 Days of Summer]]* (2009)., *[[Manic (2001 film)|Manic]]* (2001), *[[All the Real Girls]]* (2003), *[[Winter Passing]]* (2005), and *[[Bridge to Terabithia]]* (2007) kabi filmlarda rol ijro etdi. Shuningdek, 2011-yildan 2018-yilgacha Fox telekanalida efirga uzatilgan *[[New Girl]]* teleserialidagi Jessica Day roli ortidan Primetime Emmy va Oltin globus mukofotlariga loyiq topilgan.

## Filmografiyasi

### Film

### Televideniye

## Diskografiyasi
### She & Him
; Studiya albomlari
* 2008: *Volume One*
* 2010: *Volume Two*
* 2011: *A Very She and Him Christmas*
* 2013: *Volume 3*; Singllari
* «Why Do You Let Me Stay Here?» (2008-yil yanvar)
* «Have Yourself a Merry Little Christmas» (2009-yil dekabr)
* «In the Sun» (2010-yil fevral)
* «Thieves» (2010-yil iyun)
* «Never Wanted Your Love» (2013-yil mart); Saundtreklar
* 2009: «I Put A Spell On You» в «Sweetheart» (Starbucks' CD)
* 2007: «When I Get To The Border» 
* 2009: «Please, Please, Please, Let Me Get What I Want»

## Manbalar

## Havolalar

*
* 
*Zooey Deschanel  video (*Makers: Women Who Make America*)
Joseph Gordon-Levitt

**Joseph Leonard Gordon-Levitt** (1981-yil 17-fevralda tugʻilgan) — amerikalik aktyor, filmmaker va qoʻshiqchi.
## Filmografiya
### Film

## Manbalar

## Havolalar
*
720p

**720p** (**1280×720** px; **standard HD** yoki shunchaki **HD**, deb ham ataladi) yuqori aniqlikdagi tasvir formatlari uchun ishlatiladigan nomdir. Bunda tasvir rezolutsiyasi horizontaliga (eniga) 1280, vertikaliga (bo‘yiga) esa 720 ta pikseldan iborat bo‘ladi. „720p“dagi *p* harfi esa „progressiv razvortka“ () maʼnosini anglatadi.

## Yana qarang
* 1080i
* 1080p
* PAL
* NTSC
* SECAM
## Havolalar
* EBU Technical paper on HDTV formats
Yuqori aniqlikdagi televideniye

**Yuqori aniqlikdagi televideniye** (; qisqartmalari: **HD** (*eych-di*) yoki **HDTV** (*eych-di-ti-vi*)) avvalgi avlod texnologiyalari bilan taqqoslanilganda, ancha yuqoriroq tasvir rezolutsiyasini taʼminlaydigan televizion tizimdir. Ushbu atama 1936-yildan beri ishlatilib kelinadi va odatda standart aniqlikdagi televideniye (SDTV) dan keyingi avlodga shama qiladi. 

## Manbalar
Telba politsiyachi

***Telba politsiyachi*** (inglizcha: *The Pink Panther*) 2006-yilda ekranlarga chiqarilgan komedik janrdagi AQSh filmidir. Metro-Goldwyn-Mayer va Columbia Pictures tomonidan ishlangan. Sony Pictures Releasing tomonidan tarqatilgan.

Filmning sikveli boʻlgan *[[Telba politsiyachi 2]]* 6-fevral 2009-yilda chiqarildi.

## Rollarda
*Steve Martin — inspektor Jacques Clouseau
*Kevin Kline — Charles Dreyfus 
*Jean Reno — jandarm Gilbert Ponton
*Emily Mortimer — Nicole Durant 
*Henry Czerny — Yuri 
*Kristin Chenoweth — Cherie 
*Roger Rees — Raymond Laroque 
*Beyoncé — Xania 
*William Abadie — Bizu 
*Scott Adkins — Jacquard 
*Philip Goodwin — Renard
*Henri Garcin — prezident
*Jean Dell — Clochard
*Anna Katarina — agent Corbeille
*Jason Statham — Yves Gluant  
*Clive Owen — Nigel Boswell/Agent 006  
*Boris McGiver — Vainqueur

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Telba politsiyachi 2

***Telba politsiyachi 2*** (inglizcha: *The Pink Panther 2*) 2009-yilda ekranlarga chiqarilgan komedik janrdagi AQSh filmidir. Metro-Goldwyn-Mayer va Columbia Pictures tomonidan ishlangan. Sony Pictures Releasing tomonidan tarqatilgan. Film 2006-yilda ishlangan *[[Telba politsiyachi]]* filmining davomi hisoblanadi.

## Rollarda
* Steve Martin — inspektor Jacques Clouseau
* Jean Reno — Gendarme Gilbert Ponton
* Emily Mortimer — Nicole Durant
* Andy García — Vincenzo Roccara Squarcialupi Brancaleoni
* Alfred Molina — Randall Pepperidge
* Yuki Matsuzaki — Kenji Mazuto
* Aishwarya Rai Bachchan — Sonia Solandres/Tornado
* John Cleese — Charles Dreyfus
* Lily Tomlin — Mrs. Yvette Berenger
* Johnny Hallyday — Laurence Millikin/Tornado
* Jeremy Irons — Alonso Avellaneda
* Geoffrey Palmer — komissar Joubert
* Yevgeni Lazarev — Rim papasi
* Christiane Amanpour — oʻzi
* Sharon Tay — CNN reportyori
* Jack Metzger — Antoine

## Saundtrek
*The Pink Panther Theme
*Habanera Para Baile
*Soniaʼs Love
*Finale in C Major
*Bridal Chorus

## Manbalar

## Havolalar
* Sony rasmiy sayti
* Inspektor Clouseauga 20 ta savol
*
HD

## Texnologiya
* **High-definition**, qarang:
** High-definition television (HDTV)
** High-definition video
** Intel High Definition Audio
** HD Voice
** HD Photo
* HD Radio
* Henry Draper Catalogue
PAL

**PAL** (**Phase Alternating Line**) analog rangli televideniye tizimidir. U jahondagi eng yirik uch analog rangli televideniye standartlaridan (NTSC va SECAM) biri hisoblanadi. PAL Telefunken shirkati (Hanover, Gʻarbiy Germaniya) muhandisi Walter Bruch tomonidan ishlab chiqilgan. 1967-yildan Germaniya, Buyuk Britaniya va Gʻarbiy Yevropaning boshqa shaharlarida PAL tizimidagi rangli televideniye koʻrsatuvlari berila boshlangan.

## Yana qarang
* 1080i
* 720p
* 1080p
* NTSC
* SECAM
## Manbalar
NTSC

**NTSC** (**National Television System Committee**) analog rangli televideniye tizimidir. U jahondagi eng yirik uch analog rangli televideniye standartlaridan (PAL va SECAM) biri hisoblanadi. 1954-yildan Shimoliy Amerikada ushbu tizimdagi rangli televideniye koʻrsatuvlari berila boshlangan. 

## Manbalar

## Yana qarang
* 1080i
* 720p
* 1080p
* PAL
* SECAM
SECAM

**SECAM** (fransuzcha talaffuzi: [sekam], * *'Sé**quentiel **c**ouleur **à** **m*'émoire*) analog rangli televideniye tizimidir. Ilk marotaba undan Fransiyada foydalanilgan. SECAM jahondagi eng yirik uch analog rangli televideniye standartlaridan (NTSC va PAL) biri hisoblanadi.

## Manbalar

## Yana qarang
* 1080i
* 720p
* 1080p
* NTSC
Oq parpi

**Oq parpi (Aconitum talassium Popov)** – bu kop yillik oʻt oʻsimlik, Tyan-Shan va Pomir-Oloy tizmasidagi son jihatdan qisqarib borayotgan, areali boʻlingan endem oʻsimlik turi.

## Biologik tarif
Boʻyi 1,5 metrga yetadigan, kop yillik, tuganak, ildizpoyali oʻt. Ildizpoyasi tuganaklarning yonma-yon qoʻshilishidan hosil boʻlgan. Poyalari oddiy, tik oʻsuvchi. Poyaning yuqori qismidagi barglari bandsiz, qolganlari bandli, yaprogi asosigacha yirik tishli boʻlaklarga ajralgan. Gullari poyaning yuqori qismida ornashgan, yirik shingil hosil qiladi, qoʻqitmir. Iyun-Iyulda gullab, Iyul-Avgust oylarida mevasi yetiladi. Urugʻ bilan kopayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Toshkent, Fargʻona, Jizzax, Qashqadaryo viloyatlari: Piskom, Chotqol, Qurama, Fargʻona, Turkiston, Zarafshon, Hisor tizmalarida tarqalgan. Tojikiston va Qirgʻizistonda ham uchraydi. Utun areali boʻylab bir-biridan ancha uzoq joylashgan katta boʻlmagan toʻplar hosil qiladi

Togʻlarni oʻrta va yuqori qismlaridagi nam yerlarda va yonbagʻirlardagi buloqlarning atroflarida oʻsadi. Baʼzan buloq boʻylarida kichik parpizorlar hosil qiladi.

## Ishlatilishi
Xalq tabobatida dorivor sifatida ishlatiladi.

## Muhofaza choralari
Chotqol, Zomin qoʻriqxonalarida va Milliy bogʻida oʻstiriladi.

## Manbalar
Oʻzbekiston Respublikasi Qizil Kitobi: 1 jild – 2009.

Butkov A.Ya Sem. Ranunculaceae //Flora Uzbekistana. T.2. Tashkent: Izd-vo AN UzSSR, 1953, S.433-509

## Havolalar
*  Bores Talasskiy – Plantarium
Ribosoma

**Ribosoma** — bu oqsil biosintezida qatnashadigan hujayraning eng muhim nomembran organellasi. Ribosomada iRNK asosida aminokislotalardan tashkil topgan oqsil zanjiri hosil boʻladi. Bu jarayon translyatsiya deb nomlanadi. Ribosomalarning shakli sferik yoki ellipsoiddir, ularning diametri prokariotlarda 15-20 nanometr, eukariotlarda 25-30 nanometr tashkil etadi. Ikki subbirlikdan tashkil topgan.

Eukariotlar hujayrasida ribosomalar endoplazmatik rettikulum memranasiga bogʻlanib yoki sitoplazmada erkin holatda joylashishi mumkin. Kopincha bir necha ribosomalar bogʻlashib poliribosoma (polisoma) tashil etishi mumkin. Eukariotlar hujayrasida ribosomalar yadrocha deb nomlanadigan maxsus yadro apparatida hosil bolishadi.

Ribosomalarining sedimentatsiya koeffitsienti eukariotlarning sitoplazma ribosomalarida 80S (katta subbirlik 60S va kichik subbirlik 40S), prokariotlarda (mitoxondriya va plastidalar) ribosomalarida esa 70S (katta subbirlik 50S va kichik subbirlik 30S) ga teng.

**Ribosomalar** (ribonuklein kislota va ...soma) — oʻz tarkibida ribonuklein kislotalarni saqlovchi sitoplazmaning doimiy, membranasiz organoidlari. Ribosomaning kashf etilishi elektron mikroskopik tadqiqotlarning rivojlanishi bilan bogʻliq. Har bir Ribosoma diametri 20 nm dan oshmaydigan katta va kichik subbirliklardan iborat. Subbirliklar qoʻshilishi yoki ajralishi mumkin. Prokariotlarning xujayralarida ribosomalar nisbatan kichikroq boʻladi. Ribosoma mitoxondriyalar va xloroplastlar tarkibida ham uchraydi. Eukariotlar, prokariotlar, mitoxondriyalar va xloroplastlardagi Ribosoma kimyoviy tarkibi jihatidan ham birmuncha farqqiladi. Masalan, prokariotlarning P. ida oqsillarning 55 xili mavjud, eukariotlarda esa 100 dan ortiq boʻladi. Ribosoma oqsilni sintezlaydi. Shuning uchun oqsil sintezini boshlovchi, davom ettiruvchi va tugatuvchi Ribosoma mavjud. Ribosomaning A (aminokislotalar birikadigan) va R (peptid bogʻlari hosil boʻladigan) faol qismlari bor. Oqsil sintezi jarayonida bir molekula iRNKda bir nechta Ribosoma ketmaket joylashib, translyasiya amalga oshadi. Bunday P. majmuasi polisomalar deyiladi. Endoplazmatik toʻr membranasi bilan bogʻlangan Ribosomada hujayradan tashqariga sekretsiyalanuvchi oqsillar, gialoplazmada erkin joylashgan Ribosomada esa hujayraning oʻzi uchun zarur boʻlgan oqsillar sintezlanadi. Oqsil sintezi jadal kechuvchi hujayralarda Ribosoma soni juda koʻp boʻladi. Eukariot hujayralarda Ribosoma yadrochada hosil boʻladi. Dastlab DNK matritsasida ribosomal RNK (rRNK) sintezlanadi. Soʻngra RNK oqsil molekulalari bilan qoʻshilib, Ribosoma subbirliklarini hosil qiladi va yadrodan sitoplazmaga chiqariladi. 

## Manbalar
Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

## Havolalar
* Pибосома
Arxeylar

**Arxeylar** — bu tirik organizmlarning bir domeni (Karl Vyoze sistematikasi boyicha). Arxeylar yadro va boshqa membranali organoidlarga ega bo'lmagan bir xujayrali mikroorganizmlardir.

Avval arxeyalar bakteriyalar bilan, prokariotlar deb nomlanadigan guruhni tashkil etishgan. Oxirgi yillarda arxeyalar o'z evolutsion yoliga ega deb isbotlandi va alohida organizmlar domeni deb tan olindi.

Hozirda arxeyalar 5ta tipga bo'linadi. Ulardan faqat ikkitasi: Crenarchaeota va Euryarchaeota tiplari yaxshi o'rganilgan.

Arxeyalar va bakteriyalar xujayralarining shakli va kattaligi juda oxshash, ammo bir xilgi arxeylarning shakli juda ham ajoyib, masalan Haloquadrum Walsbyi xujayralari totburchaksimon va yassi. Lekin arxeylar o'zining genlar tuzilishi va metabolizm yolleri bilan eukariotlarga oxshaydi. Arxeyalarning ko'pi xemoavtotrof organizmlar.

## Arxeyalar membranasi

Arxeyalarning membranalarini hosil qiluvchi molekulalar, eukariot va bakteriyalarnikidan juda katta farqlanadi. Har bir tirik organizmning membranasi foafolipidlardan tashkil topgan. Va membranada bu fosfolipidlar ikki qavatda joylashib, lipid biqavatni hosil qilishadi.

Arxeyalarning fosfolipidlari boshqa organizmlar fosfolipidlari bilan 4ta odatdagidan boshqacha xususiyatlarga ega:

**1.** Bakteriya va eukariotlar membranalari glitseringa murrakkab efir bog'lari bilan qoshilgan lipidlardan tashkil topgan. Arxeyalarning membranasida glitseringa sodda efir bog'lari bilan qoshilgan lipidlar uchraydi. Bunday membrana tuzilishi arxeylarga ekstremal issiklik va juda kislotali yoki  juda ishqoriy muhitda yashashga yordam beradi.

**2.** Arxeyalarning membranasi L-glitserindan tuzilgan, boshqa organizmlarda esa D-glitserindan.

**3.** Arxeyalarning fosfolipidlaridagi gidrofob "dumlar" bosqa organizmlardan farqli ravishda yog' kislotalardan emas, izopren zanjirlardan iborat.

**4.** Arxeyalarda lipid biqavat lipid monoqavatga almashgan.

## Arxeyalar ekologiyasi

Arxeyalarni birinchi bo'lib ekstremal muhit sharoitlarida kashf etishgan. Ko'p arxeyalar juda baland issiklikda yashashi mumkin, masalan termofillar 100&nbsp;°C issiklik geyzerlarda yashaydi, barofillar esa 700 atmosfergacha boʻlgan bosimda yasha oladi.

Ekstremofil arxeyalar asosan 4 guruhga bo'linadilar, bular: galofillar, termofillar, atsidofillar va alkalifillardir.
## Manbalar

Thomas Cavalier-Smith. Cell evolutin and Earth history: stasis and revolution - 2006.

## Havolalar
* Arxeyalar - ingliz tilidagi viki
Oqsil foldingi

**Oqsil foldingi** — bu polipeptid zanjirini  o'z-o'zidan noyob 3-D strukturalariga (oqsilning uchlamchu strukturasi deb nomlanadi) o'ralish jarayoni.

Xar bir oqsil molekulasi boshida i-RNKdan sintezlangan polipeptid zanjiri bo'lib hosil bo'ladi. Lekin oqsil intezlangandan keyin o'zining funksiyalarini bajarish uchun uchlamchi strukturasiga ega bo'lish kerak. Polipeptid zanjiridagi aminokislotalarining xususiyatlari farqlanadi va shu bois ular 3-D modelda faqat o'ziga tegishli joyni egallaydi.

Katta oqsillar foldingida maxsus shaperon deb nomlanadigan oqsillar ishtirok etadi. 

Oqsillar folding mexanizmlari hali oxirgacha o'rganilmagan.

## Manbalar
Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

## Havolalar
* Folding@home 
Rosetta@home
Shaperon

**Shaperon** - bu oqsil foldingi jarayonida oqsilning tog'ri uchlamchi va tortlamchi strukturalarini hosil qilib berishni taminlab beradigan oqsillar sinfi.

 

Shaperon degan termin ilk bora Kembrij universiteti embriologiya professori Ron Laskey tomonidan ishlatilgan. Shaperonlar xar bir tirik organizmda bor.

## Shaperonlarning funksiyalari

Shaperonlar kopincha issiqlik kotarilganda hosil boluvchi oqsillar guruhiga kiradi. Issiqlik oqsil foldingiga salbiy ravishda tasir etadi va shu paytda shaperonlarning ko'pi issiqlik tufayli oqsillarning buzilgan uchlamchi va to'rtlamchi strukturalarini tuzatishda ishtirok etadi.

Shuningdek shaperonlar teri qarishi bilan kurashadi. Teri hujayralarida hosil bo'lib shaperonlar oqsilni stabil tortlamchi strukturalariga o'ralishini taminlab beradi.

## Manbalar

Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

## Havolalar

*
Oqsilning uchlamchi strukturasi

**Oqsillarning uchlamchi strukturasi** - bu bir polipeptid zanjirdan tashkil topgan oqsilning fazoviy tuzilishi.

Oqsilning uchlamchi strukturasini hosil qilishda quyidagi kuchlar ishtirok etadi:

* kovalent bogʻlar - sistein qoldiqlari orasida (disulfid koʻprikchalar)
* ion bogʻlar - musbat va manfiy aminokislotalar qoldigʻi orasida hosil boʻladi
* vodorod bogʻlar
* gidrofil-gidrofob kuchlar - qutbli va qutbsiz aminokislotalar qoldiqlari suvga har xil boʻlgan munosabati asosida hosil boʻladi.

Oqsilning uchlamchi strukturasi oqsil foldingi natijasida hosil boʻladi. Katta oqsillarning uchlamchi va toʻrtlamchi strukturalarini hosil qilishda maxsus shaperon-oqsillar qatnashadi.

## Adabiyotlar
* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
Oqsilning ikkilamchi strukturasi

**Oqsilning ikkilamchi strukturasi** - bu oqsillarning asosiy zanjir aminokislotalar qoldiqlarining funksional guruhlarini o'zaro ta'siri natijasida hosil bo'ladigan konformatsion tuzzilishi. Asosan oqsillalrning ikkilamchi strukturasi vodorod bog' orqali paydo bo'ladi. 

Oqsillarning regular ikkilamchi strukturalariga  spirallar va β-qavatlar kiradi.

## Spirallar

Spirallar tuzilishi bo'yicha xar hil bo'lishi mumkin. Kopincha spiralli strukturalar vodorod bog'lar orqali stabillashadi. Oqsillarda uchraydigan spiral strukturalarga quyodagilar kiradi:

* ***α-spiral*** - oqsillarda eng keng uchraydigan ikkilamchi struktura. Spiralning to'liq bir aylanishining uzunligi 0,54 nanometr, shu masofa ichiga 3,6 aminokislotalar qoldigi sig'adi (1 aminokislota qoldigi uzunligi α-spiralda 0,15 nm tashkil etadi). α-spiral har 4 aminokislotalar qoldiglarini ortasidagi hosil bo'ladigan vodorod bog'lari bilan stabil holatga keladi. Ilk bora Laynus Poling tomonidan kashf etilgan.

## β-qavatlar

***β-qavatlar*** - bir biridan uzoq bo'lgan (~0,347 nanometr) xar hil peptid zanjirlarning aminikislotalar qoldiqlari orasida hosil bo'ladigan vodorod bog'lar bilan paydo bo'ladigan oqsilning ikkilamchi strukturasi. β-qavatlar parallel va antiparallel bo'lishlari mumkin. β-qavatlar tarkibida glitsin va alanin aminokislotalari soni kop.

## Manbalar

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

* Pauling L, Corey RB (1951). "Configurations of Polypeptide Chains With Favored Orientations Around Single Bonds: Two New Pleated Sheets". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 37 (11): 729–40. doi:10.1073/pnas.37.11.729. PMC 1063460. PMID 16578412. (The original beta-sheet conformation article.)

* Pauling L, Corey RB, Branson HR (1951). "The structure of proteins; two hydrogen-bonded helical configurations of the polypeptide chain". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 37 (4): 205–11. doi:10.1073/pnas.37.4.205. PMC 1063337. PMID 14816373. (alpha- and pi-helix conformations, since they predicted that {helices would not be possible.)

## Havolalar

* Protein Data Bank
Masonlik

**Masonlik** () falsafiy-etik oqim boʻlib, XVIII asrda sirli xalqaro tashkilot oʻlaroq paydo boʻlgan. „Mason“ soʻzi inglizcha *freemason* soʻzidan olingan boʻlib, soʻzma-soʻz „erkin quruvchi usta“, deb oʻgiriladi. Chunki, tashkilotga quruvchilar tomonidan asos solingan. Bu quruvchilar Sulaymon ibodatxonasi qurilganda birlashishgan. Hatto, tashkilot ramzida qurilishda ishlatiladigan sirkul va uchburchak chizgʻich tasvirlangan. Ularning ideologiyasiga koʻra, Xudo dunyoning meʼmori hamdir. Masonlik butun dunyo boʻyicha turli shakllarda mavjud boʻlib, uning aʼzolari tomonidan umumiy maʼnaviy va metafizik ideallarni boʻlishish bilan tavsiflanadi. Ulardan birinchisi oliy zotga ishonishdir. Masonlar Xudoga nisbatan „koinotning ulugʻ meʼmori“ atamasini ishlatishadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Web of Hiram  at the University of Bradford. A database of donated Masonic material.
* Masonic Books Online of the *Pietre-Stones Review of Freemasonry*
* ''The Constitutions of the Free-Masons'' (1734), James Anderson, Benjamin Franklin, Paul Royster. Hosted by the Libraries at the University of Nebraska-Lincoln
* ''The Mysteries of Free Masonry'', by William Morgan, from Project Gutenberg
* The United Grand Lodge of England’s Library and Museum of Freemasonry , London
* ''A page about Freemasonry'' — claiming to be the world’s oldest Masonic website.
* Articles on Judaism and Freemasonry
* Anti-Masonry: Points of View  — Edward L. Kingʻning Masonic vebsayti
Proteasoma

**Proteasoma** - ko'p oqsillardan iborat bo'lgan kerakmas va defektli oqsillarni proteolizida (peptid bog'larning uzilish reaksiyasi) qatnashadigan kompleks. Proteasomalar hamma eukariotlar, arxeylar va bir xilgi bakterialar hujayralarida uchraydilar. Eukariotlar hujayralarida proteasomalar yadro va sitoplazmada joylashadi. Hujayradagi oqsillarning 80-90%ning proteolizi proteasoma ishtirokida bo'lid otadi.

Proteasoma oqsilni proteolizlashi uchun kerakmas va defektli oqsillarga ubikvitin deb nomlanadigan kichik oqsil birikib, ular proteolizga tayyor deb belgilanib qoyishlari kerak. Ubikvitinning oqsilga birikishi maxsus ferment - ubikvitinligaza tomonidan ta'minlab beriladi.

Proteasomada bo'lib o'tadigan oqsil proteolizi hujayra hayotida katta ahamiyatga ega. 2004-yili proteasoma va ubikvitin ishtorokida bo'lib o'tadigan oqsil proteolizini kashf etganlari uchun Aaron Chenaxover, Avram Greshko va Irvin Rouz Kimyo fanidan Nobel mukofotiga sazovor bo'lishdi.

## Manbalar

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

## Havolalar

* Proteasomaning tibbiyotda orni
* Proteasoma-ubikvitin sistemasining ishlash mexanizmi
Oqsilning birlamchi strukturasi

**Oqsilning birlamchi strukturasi** (ingliz. Protein primary structure) - oqsilning peptid zanjiridagi aminokislotalar qoldiqlari ketma-ketligi asosida paydo bo'ladigan struktura. Oqsillarning birlamchi strukturasi DNKda yozilgan genetik ma'lumot asosida quriladi. Ilk bora "oqsilning birlamchi strukturasi" degan atamani Lennerstrem-Lang 1951 yilda ishlatgan. Oqsilning birlamchi strukturasi aminokislotalar qoldiklari orasidagi peptid bog'lar yordamida hosil bo'ladi.

"Oqsilning birlamchi strukturasi" va "aminokislotalar ketma-ketligi" atamalar o'zaro teng. Ko'p holatlarda "birlamchi ketma-ketlik" degan atama ham ishlatiladi, ammo bu xatolik deb xisoblanadi, chunki ikkilamchi yoki uchlamchi ketma-ketlik mavjud emas.

Oqsilning birlamchi strukturasini N'-uchidan C'-uchiga qarab yozilishi tog'ri deb qabul qilingan.Oqsilning ikkilamchi strukturasi birinchi strukturasidan deyarli farq qilmaydi

## Adabiyotlar

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
* Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW (2006). Harper's Illustrated Biochemistry. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. .

## Havolalar

* NCBI aminokislotalar ketma-ketliglari arxivi
Raqamli televideniye

**Raqamli televideniye** () raqamli signallardan foydalangan holda video va tovush signallarini kodlash yordamida televizion tasvir va tovushni uzatish texnologiyasidir.

## Manbalar
John Wick 3: Parabellum

***John Wick 3: Parabellum*** (inglizcha: *John Wick: Chapter 3 – Parabellum*) — 2019-yilda Summit Entertainment tomonidan ishlangan Amerika triller filmi. Ushbu film ''John Wick'' filmlar seriyasining uchinchi qismi hisoblanadi.

*John Wick 3: Parabellum* filmi premyerasi Amerika Qoʻshma Shtatlari va Oʻzbekistonda 17-may 2019-yilda boʻlib oʻtdi. Film mablagʻi $75 millionni tashkil etib, kartina dunyo boʻylab $326.7 million daromad koʻrishga muvaffaq boʻldi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Rango

**Rango** atamasining boshqa maʼnolari mavjud, qarang:
## Media
* ''Rango'' (film, 1931), hujjatli film.
* ''Rango'' (film, 2011), animatsion film.
Muhammad Hakim Tursin

**Muhammad Hakim Tursin** (tugʻ. 1954-yil, Kobul) — Afgʻonistonlik siyosatchi. bu kishi 2009 va 2019-yillardagi Afgʻoniston prezidentlik saylovlarining nomzodlaridan biri. u Dari adabiyotiga taʼlim olishidan soʻng, Vatan partiyasida qoʻshilmoqi uchun siyosatga kirdi.

## Biografiyasi
Tursin 1954-yilda, eski Kobul shaharining "Oshiqon va orifon" koʻchasida, Oʻzbek xalqidan boʻlgan oilada tugʻildi. otasining ismi Muhammad azim edi. uning 3 akasi/ukasi va 4 opasi/singili bir onadan bor ekan. shuningdek, uning bir xotini, ikki oʻgʻli, bir qizi va uch nabirasi bor.

Tursin Dari adabiyotiga Kobul universitetidan baklavr olgan. u Oʻzbekiston, Rossiya va Germaniya mamlakatlarida razvedka sohasida taʼlim olgan. harbiy darajasi General-mayor.

## Manbalar
Phineas va Ferb

***Phineas va Ferb*** () &mdash; 2007&ndash;2015-yillar oraligʻida efirga uzatilgan Amerika televizion komediya musiqiy animatsion seriali.

## Epizodlar


## Havolalar
*
*
Trollar (teleserial)

***Trollar*** () fentezi janridagi musiqiy animatsion teleserialdir. 2016-yilda ishlangan *[[Trollar (film)|Trollar]]* multfilmiga asoslangan. Serial Oʻzbekistonda Milliy TV telekanali orqali oʻzbek tilida efirga uzatilgan.

## Ovoz berganlar
* Amanda Leighton — qirolicha Atirgul, xushchaqchaq trollar qirolichasi.
* Skylar Astin — Branch, Atirgulning eng yaqin doʻsti.
* David Fynn — Biggie va janob Dinkles 
* Fryda Wolff — DJ Suki, Satin va Chenille  
* Ron Funches — Cooper, jirafga oʻxshash troll.
* Sean T. Krishnan — Guy Diamond 
* Kevin Michael Richardson — Smidge, kichik jussali ayol troll.

## Qismlar

## Oʻzbekcha dublyaj
*Trollar* animatsion seriali Oʻzbekistonda Milliy TV telekanali orqali efirga uzatildi. Multserial Pomidor Entertainment tomonidan oʻzbek tiliga dublyaj qilingan.

## Manbalar

## Havolalar
*  DreamWorks TVda
*  Netflixda
*
John Wick 2

***John Wick 2*** (baʼzan ***John Wick: 2-qism***) — 2017-yilda Summit Pictures tomonidan ishlangan Amerika triller filmi.

*John Wick 2* filmi premyerasi Los Anjelesda 30-yanvar 2017-yilda, Amerika Qoʻshma Shtatlari va Oʻzbekistonda 10-fevral 2017-yilda boʻlib oʻtdi. Film mablagʻi $40 millionni tashkil etib, kartina dunyo boʻylab $171 milliondan ortiq daromad koʻrishga muvaffaq boʻldi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Rango (film, 2011)

***Rango*** 2011-yilda ekranlarga chiqqan, Paramount Pictures tomonidan ishlab chiqarilgan va tarqatilgan komediya janridagi Amerika kompyuter-animatsion filmidir. Kartina Gore Verbinski tomonidan suratga olingan boʻlib, ssenariynavis — John Logandir. Film hamproduserlari Verbinski, Graham King va John B. Carls, filmdagi qahramonlarga ovoz berganlar Johnny Depp, Isla Fisher, Bill Nighy, Abigail Breslin, Alfred Molina, Harry Dean Stanton, Ray Winstone, Timothy Olyphant, Stephen Root va Ned Beattydir. Ushbu multfilm yangi sherifga muhtoj boʻlgan Dirty shaharchasiga tasodifan kelib qolib, sherifga aylangan Rango ismli xameleon haqida hikoya qiladi.

*Rango* multfilmi Oscarning „Eng yaxshi toʻliq hajmli animatsion film“ nominatsiyasiga loyiq topilgan.

## Ovoz berganlar
* Johnny Depp — Rango
* Isla Fisher — Beans
* Abigail Breslin — Priscilla
* Ned Beatty — toshbaqa John
* Alfred Molina — Roadkill
* Bill Nighy — Jake ismli shaqildoq ilon
* Harry Dean Stanton — Balthazar
* Ray Winstone — Bad Bill
* Timothy Olyphant —
* Stephen Root — Doc ismli quyon
* Beth Grant — Bonnie
* Maile Flanagan — Boo
* Nika Futterman — Akiano
* Alanna Ubach — Boo, Cletus, Fresca va Miss Daisy
* James Ward Byrkit — Waffles
* John Cothran Jr. — Elgin
* Gil Birmingham — Wounded Bird
* Chris Parson — Kinski
* Claudia Black — Angelique
* Ryan Hurst — Jedidiah

## Saundtrek
Film musiqasi Hans Zimmer tomomidan bastalangan boʻlib, qoʻshiqnavis va aktyor Rick Garcia, lotin rock guruhi Los Lobos va hardcore punk/industrial guruhi Lard ham ishtirok etishgan.

## Manbalar

## Havolalar
* . WebCitation arxivi.
* 
* Rango Nickelodeonʼda
Subendemik

**Subendemiklar** - areali biron bir o'rganalayotgan xudud chegarasidan otib ketadigan endemik turlar. Masalan, Farg'ona vodiysining tog'larida yashovchi subendemik organizmarining areallari Kirg'iziston tog' tizmalariga o'tib ketadi.

O'zbekistonning Nurota tog'larida 23 subendem tur uchraydi (ularning ichida Autumnalia pimenovii, Lagochilus proskorjakovii, Phlomoides anisochila, Lepidium olgae va boshqalar), Ustyurt platosining florasida esa ikkita tur (Lepidium subcordatum Botsch. & Vved., Salsola chiwensis Popov, Scorzonera bungei Krash. & Lipsch.) subendemik deb xisoblanadi.

## Manbalar

*K. Sh. Tojibaev, N. Yu. Beshko, V. A. Popov. BOTANICAL-GEOGRAPHICAL REGIONALIZATION OF UZBEKISTAN, 2016
Paleoendemiklar

**Paleoendemiklar**  – yoʻqolib borayotgan relikt turlardan iborat. Ularga Gʻarbiy va Markaziy Xitoyda oʻsadigan metasekvoyya va ginkgo; Kaliforniya sekvoyyasi, Avstraliya va Tasmaniyadagi oʻrdakburun; Hind okeani Komor orollari yaqinida tarqalgan latimeriya kiradi. O'zbekiston florasining paleoendem turi sifatida Yovvoyi anorni (*Punica granatum L.*) misol qilib keltirish mumkin.

## Paleoendemiklar va Neoendemiklar

Muayyan turning paleoendemik yoki neoendemik ekanligi har doim ham aniq ma'lum bo'lmaydi. Misol uchun, Yangi Zelandiya bilan cheklangan kivilar paleoendemizmning misoli sifatida keltirilgan va keyinchalik bu haqiqatdan ham noto'g'ri ekanligi isbotlangan. Kivilar - bu ratitlar (ucha ololmaydigan qushlar guruhi). Qadimgi superkontinent Gondvananing ko'p qismlari ratitlarga ega yoki juda yaqin o'tmishga qadar ega boʻlgan. Adabiyotlarda aytib o'tishlaricha, ratitlar Gondvanda uchadigan qushlar bo'lib paydo boʻlgan va keyinchalik, qit'alar boylab tarqalib ketgan. Ratitlar bir necha marotaba uchish qobiliyatini rivojlantirib yana yoqotishgan va proto-kivi Yangi Zellandiyaga kelgandan keyin o'zining uchish qobiliyatini yana rivojlantira ola olmadi. Kivilarning Yangi Zellandiyaga kelishi "Suv osti tarqalish" teoriyasi bilan tushuntirib berilgan va kivilar neoendemiklar safiga qoshilishdi.

Orollar paleoendem organizmlarga juda boy xududlardir. Orol - bu har qanday tomonni o'rab turgan, organizm tarqalishiga mos bo'lmagan, yashash muhitiga ega boʻlgan yashash joyidir. Biroq, orolda paleoendemik hisoblanishi uchun, tur orollarda ilgari ko'p tarqalgan bo'lishi kerak, chunki yangi hosil bo'layotgan orollarda ular uchramaydi.

## Adabiyotlar

*O'zbekiston Respublikasi Qizil Kitobi: 1 jild - 2009.
*K. Sh. Tojibaev, N. Yu. Beshko, V. A. Popov. BOTANICAL-GEOGRAPHICAL REGIONALIZATION OF UZBEKISTAN, 2016
Ubikvitin

**Ubikvitin** - oqsillarning proteasomada bo'lib o'tadigan proteolizida ishtirok etadigan kichik oqsil. Ubikvitin konservativ oqsil - uning aminokislotlarining ketma-ketligi tuzilishi bir biridan uzoq bo'lgan organizmlarda juda ham kam farq qiladi. Ubiqvitinlar hamma ko'p hujayrali va ko'p bir hujayrali eukariot organizmlarda uchraydi. Ubikvitinlar oqsillarning buzilishida va ularning tuzilishini o'zgartirishda ishtirok etadi. Ubikvitin o'z funksiyalarini ubikvitinligaza fermenti yordamida ubikvitinlashtirish jaroyonida amalga oshiradi.

Ubikvitin ilk bora 1975-yili Giodeon Goldshteyn tomonidan ochilgan.
Odam organizmida ubikvitinning sintezlaydigan to'rta gen mavjud: UBB, UBC, UBA52 va RPS27A.

2004-yili proteasoma va ubikvitin ishtorokida bo'lib o'tadigan oqsil proteolizini kashf etganlari uchun Aaron Chenaxover, Avram Greshko va Irvin Rouz Kimyo fanidan Nobel mukofotiga sazovor bo'lishdi.

## Adabiyotlar
*Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

## Havolalar
Ubikvitin sistemasining ishlash jarayoni
Ubikvitinlashtirish

**Ubikvitinlashtirish** – bu ubikvitin oqsili va ubikvitinligaza maxsus fermenti ishtirokida boʻlib oʻtadigan oqsilning postranslatsion ozgarish jarayonlaridan biri.

Ubikvitinlashtirish hujayrada har xil vazifalarni bajaradi. Ularning ichida: oqsilning proteasomalar va lizosomalarda proteolizi, oqsilning tronsportatsiyasi va oqsil-fermentlarning funksiyalarini aktivatsiya va inaktivatsiya (yoqish va oʻchirish) qilish.

Oqsil-substratga nechta ubikvitin molekulasi qoʻshilishiga koʻra ubikvitinlash monoubikvitinlash va poliubikvitinlashga boʻlinadi.

Monoubikvitinlash – bu oqsilga uqikvitinning bitta molekulasini qoʻshish jarayoni. Ubikvitin molekulasi oqsil-substratga oʻzining Lizin 48 aminokislotasi bilan qoʻshiladi.

Poliubikvitinlash – bu oqsilga uqikvitinning birdan ortiq molekulalarini qoʻshish jarayoni boʻlib, bunda oqsil-substratda ubikvitin zanjirlari hosil boʻladi. Ikkita ubikvitin molekulalar orasidagi bogʻ birinchi ubikvitinning Glitsin 76 aminokislotasi va ikkinchi ubikvitinning Lizin 63 aminokislotalalarining oʻrtasida hosil boʻladi.

## Adabiyotlar
* Alberts B. i dr. Molekulyarnaya biologiya kletki v 3 tomax. T1. 2015
Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri

**Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri** (kiskacha ETZ) - bu mitoxondriyaning membranasida joylashgan oqsillar sistemasi. ETZning asosiy funksiyasi - bu NADHdan proton olib uning kislorodga berish, bunda mitoxondriyaning membranalar aro boshligida protonalar soni oshib, u yerda elektrokimyoviy potentsial paydo bo'ladi. Elektrokimyoviy potentsial esa ATFning hosil qilishida ishtirok etadi.

Eukaryotik mitokondriyada elektron transport zanjiri NADH oksidlanishidan va kompleks I (NADH degidrogenazasi) da ubixinon Q ning qaytarilishi bilan boshlanadi. Keyingi kompleks II (Suksinat degidrogenazasi) suktsinatni fumaratgacha oksidlantiradi va ubixinonni qaytaradi. Ubixinon Q oksidlanib, sitoxrom c ni kompleks III (Sitoxrom bc kompleksi) da qayta tiklaydi. Zanjirning oxirida murakkab kompleks IV (Sitoxrom c oksidazasi) elektronlarni sitoxrom c dan kislorodga uzatib suv hosil qilishda ishtirok etadi. Reaksiya natijasida, har bir chiqarilgan 6 ta proton va 6 ta elektronga 1 O2 molekulasi va 10 NADH molekulasining ishlatilishi sababli 2 ta suv molekulasi chiqariladi.

Hosil boʻlgan elektron-kimyoviy potentsial ATF-sintaza fermenti yordamida ATF energiyasiga o'tkaziladi.
Kompleks I

**Kompleks I**, **NADH degidrogenazasi** yoki **NADH-ubixinon-oksireduktazasi** - mitoxondriyaning elektron transport zanjirining birinchi multioqsil kompleksi. NADH degidrogenazasi mitoxondriyaning ichki membranasida joylashgan bo'ladi. Prokariotlarda I komleks 14 oqsildan tashkil topgan (ulardan yettitasi membrana ichida joylashgan), odamda (*Homo sapiens*) NADH degidrogenazasi 44 oqsildan iborat, Yarrowia lipolytica qoziqorinida esa 48ta oqsildan tashkil topgan. Eukariotlarda ham prokariotlarda ham kom;eksning 7ta oqsili membrana ichida joylashgan, eukariotlarda membrananing tashqarisida joylashgan subbirlik o'zgarishga uchragan.

## Reaksiya

NADH degidrogenazasi Krebs siklida hosil boʻlgan NADHni oksidlaydi. Bu reaksiyada hosil boʻlgan elektronlar membrananing transport oqsili ubixinon Qni qaytarishda ishlatiladi. Ubixinon Q elektronlarni keyingi kompleks III ga tashiydi va sitoxrom c ning hosil bo'lishida ishtirok etadi.

NADH degidrogenazasi protonlar nasosi kabi ishlaydi, har birta NADH oksidlanganda mitoxondriyaning membranalar aro boshligiga to'rta proton o'tkaziladi.

NADH + H+ + Q + 4H+ichkari → NAD+ + QH2 + 4H+tashqari

Reaksiya jarayonida hosil boʻlgan elektrokimyoviy potentsial ATF-sintaza ishtirogida ATF hosil qilishda ishlatiladi.

## Elektron transport mexanizmi

NADH → FMN → N3 → N1b → N4 → N5 → N6a → N6b → N2 → Ubixinon Q

NADH degidrogenazasiga kelgan NADH molekulalari o'zlarining elektronlarini FMNga (Flavinmononukleotid) beradi. FMNdan elektronlar bosqichma bosqich temir-oltingugurt (N3 → N1b → N4 → N5 → N6a → N6b → N2) komplekslaridan (kamida 5ta) o'tadi. Temir-oltingugurt komlekslaridan (temor-oltingugurt kaskadi) elektronlar Ubixinon Q ga kelib uni qaytarishadi.

## Manbalar
* Носов М.А. Физиология растений - курс лекций - лекция 1 - 2016
* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
Disney Channel

**Disney Channel** (1983-yildan 1997-yilgacha nomi **The Disney Channel**, 1997-yildan 2002-yilgacha nomi **Disney** boʻlgan) bolalar uchun moʻljallangan hamda The Walt Disney Companyga tegishli Amerika kabelli telekanalidir.

2016-yilning yanvaridagi natijalarga koʻra, Disney Channel telekanali 93.9 million tomoshabinga ega hisoblanadi.

Oʻzbekiston 19-dekabr, 2022

## Dasturlash

### PBS Kids

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Disney Channel Xalqaro
Singapur demokratik partiyasi

**Singapur Demokratik Partiyasi** (abbrev: SDP: 新加坡民主党;,: 新加坡民主黨; Tamil: சிங்கப்பூர் மக்களாட்சி; Malay: Parti Demokratik Singapura) Singapur ijtimoiy demokrat partiyasidir.

Partiya 1980 yilda Chiam See Tong tomonidan tashkil etilgan. U bosh kotib sifatida 1984 yilda Pasirga yagona aʼzo boʻladigan Parlament deputati etib saylanganida birinchi Parlament aʼzosiga aylandi. 1991 yilgi umumxalq saylovida partiyaning eng yaxshi namoyishlari, ikkita SDP aʼzosi — Ling How Doong va Cheo Chay Chen — parlamentga uchta deputat bilan saylandi. Biroq, Chiam 1993 yilda partiya Markaziy qoʻmitasining qoʻliga tushib, keyin 1996 yil dekabr oyida partiyani tark etdi. U SDPning anʼanaviy Partiya konferentsiyasidan beri Bosh kotib boʻlib qolgan Chee Soon Xuan tomonidan tayinlandi. Partiya liberal inson huquqlari kun tartibiga koʻproq eʼtibor qaratgan, ammo 1997 yilgi umumiy saylovlardan buyon parlamentdagi vakillikni kafolatlamaydi.

Partiya Liberal International aʼzosi.
Sitoxrom c

**Sitoxrom c** - tarkibida gem molekulasiga ega kichik oqsil, sitoxrom oqsillar sinfiga kiradi. Tarkibida C oilasiga mansub boʻlgan gem molekulasiga ega. Hujayrada ikkita funksiyani bajaradi. Birinchisi - tarkibida gem molekulasiga ega oqsil bo'lib sitoxrom c mitoxondriyada kompleks I dan (NADH degidrogenazasi) kompleks III ga (Sitoxrom bc kompleksi) elektron tashish vazifasini bajaradi. Sitoxrom c oksidlanish-qaytarilish xususiyatiga ega va kislorod molekulasini o'ziga qosha olmaydi. Sitoxrom c shuningdek mitoxondriya membranasidan chiqib sitoplazmaga tushganidan song apoptoz (proglammalashtirilgan hujayra o'limi) ni aktivatsiya qilishi mumkin - bu uning hujayradagi ikkinchi funksiyasi.

## Adabiyotlar
* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
* Носов М.А. Физиология растений - курс лекций - лекция 1 - 2016
Kompleks III

**Kompleks III**, **Sitoxrom-bc<sub>1</sub>-kompleks** yoki **Ubixinol-Sitoxrom c-oksireduktazasi** -  mitoxondriyaning elektron transport zanjirining  multioqsil kompleksi va mitoxondriyaning elektro-kimyoviy potentsialini yaratuvchi eng muhim biokimyoviy generatori. Bu multioqsil kompleksning oqsillari mitoxondrial (sitoxrom b) va yadroviy genom tomonidan sintezlanadi.

Sitoxrom-bc1-kompleksi har bir xayvon, oʼsimlik va aerob eukariotlarning mitoxondriyalarida mavjud hamda koʼp eubakteriyalarning ichki membranasida ham uchraydi.

## Kimyoviy reaksiya

Sitoxrom-bc1-kompleksi qaytarilgan ubixinon Q ni oksidlab, sitoxrom c ni qaytaradi:

QH2 + 2 sitoxrom с+3 + 2Н+ichkari →Q + 2 sitoxrom с+2 + 4H+tashqari

Komleksda boʼlib oʼtayotgan elektron transporti mitoxondryaning matriksidan (ichkari) membrana aro boshliqga (tashqari) proton tashish va elektro-kimyoviy gradientini hosil qilish bilan bogʼliq. Ubixinondan sitoxromgacha oʼtayotgan xar ikki elektronga mos ravishda matriksdan ikkita proton olinadi va membranalar aro boshliqga toʼrta proton ajratilinadi. Qaytarilgan sitoxrom c membrana boʼylab xarakatlanib kompleks IV ga birta elektron tashiydi.

## Q-sikl

Kompleks III ikkita sitoxrom yadrolaridan tashkil topgan (sitoxrom b va sitoxrom c1). Ular orasida Q-sikl deb nomlanadigan jarayon boʼlib oʼtadi. Q-siklni ilk bora Piter Mitchel 1976 yilda kashf etgan.

Q-siklning asosiy vazifasi - bu kompleks III ga kelayotgan qaytarilgan ubixinon Q ning birta elektronini Qtashqari saytida temir-oltingugurt komplekslari orqali sitoxrom c ga tashib berib, qaytarikgan ubixinon Q ning ikkinchi elektronini Qichkari saytiga kelgan oksidlangan ubixinonga tashib uni qaytarishdir.

## Yana qarang

* Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri
* Kompleks I
* Sitoxrom c

## Adabiyotlar

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
* Носов М.А. Физиология растений - курс лекций - лекция 1 - 2016
Kompleks IV

**Kompleks IV**, **Sitoxrom-c-oksidazasi** (sitoxromoksidaza), **Sitoxrom-c-kislorod-oksireduktazasi** yoki **Sitoxrom aa<sub>3</sub>** -  mitoxondriyaning elektron transport zanjirining oxirgi multioqsil kompleksi, sitoxrom c ni oksidlaydi, elektronlarni kislorodga tashish natijasida suv hosil boʼlish reaksiyasining katalizatori sifatida ishlaydi. Sitoxromoksidaza xar bir eukariotlarning mitoxondriyalarining ichki membranasida uchraydi hamda koʼp bakterialar ham oʼz hujayra membranalarida sitoxromoksidazaga ega.

## Reaksiya

Kompleks IV toʼrta sitoxrom c molekulalarini oksidlaydi va 4ta elektron qabul qilib, O2ni 2H2Ogacha  qaytaradi. O2ni qaytarish reaksiyasi natijasida mitoxondrial matriksdan suv hosil qilish uchun 4ta proton olinadi. Shu bois sitoxromoksidaza mitoxondriyada elektrokimyoviy potentsial hosil qilishda va ATF sintezlashda ishtirok etadi. Bundan tashqari kompleks IV butun mitoxondriyaning elektron transport zanjirining ishlashini nazorat qilib turadi.

4sitoxrom *c*2+ + O2 + 8H+ichkari → 4sitoxrom *c*3+ + 2H2O + 4H+tashqari

Sitoxromoksidazada kislorod qaytarilish reaksayasi Cu va Fe atomlarida (biyaderli markaz) boʼlib oʼtadi.

## Sitoxromoksidazaning ingibitorlari

Sianidlar, sulfidlar, azidlar, CO va NO hujayraga tushib mitoxondriyada sitoxromoksidazaning biyader markazi bilan bogʼlanib hujayra oʼlimiga olib kelishlari mumkin. Metanol (texnik spirt) organizmga tushib sitoxromoksidazaning ingibitorlash xususiyatiga ega chumoli kislotasiga aylanadi.

## DNK-barkoding

Sitoxrom c-oksidazaning I subbirligining gen ketma-ketligi (600 nukleotid uzunligiga ega) DNK-barkodingda (muayyan organizm qaysi taksonga tegishliligini DNK nukleotidlarini ketma-ketligini tekshirish asosidagi metod) ishlatiladi

## Yana koʼring
* Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri
* Kompleks I
* Kompleks III
* Sitoxrom c

## Adabiyotlar
* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
* Носов М.А. Физиология растений - курс лекций - лекция 1 - 2016
Sabirobod

**Sabirobod** (shuningdek, **[[Galagayin]]**, **Petropavlovskiy**, **Petropavlovskoye** va **Sabirobod**) - Sabirobod viloyatining Ozarbayjon va poytaxtida joylashgan shahar. Shahar shoir Mirza Alekper Sabir sharafiga qayta nomlandi.
Galagayin

**Galagayin** - Ozarbayjon Respublikasining Sabirobod tumanidagi ma'muriy-hududiy birlikda joylashgan.
Tarixiy Javod xonligi qal'asi va Mug'ani tumani markazi.
ATF-sintaza

**Adenozintrifosfatsintaza** (**ATF-sintaza**) - bu ADF va anorganik fosfatlardan ATFni sintezlaydigan fermentlar oilasi. Koʻpincha ATF-sintaza ATF hosil qilish uchun energiyani elektrokimyoviy potentsial boʻylab oʻtadigan protonlarni tashish jarayonida oladi (masalan xloroplastlarning granalaridan stromaga va mitoxondriyaning membranalar aro boshlikdan matriksga boʻlib oʻtadigan protonlar tashishida).

ATF-sintaza ikki subbirlikdan hosil boʻlgan - bular FO (membrana ichida joylashgan) va F1 (membrana tashqarida joylashgan) subbirliklar

## Reaksiya

ATF-sintazada boʻlib oʻtadigan reaksini quyidagicha yozish mumkin:

ADF + P -> ATF + H2O

## Yana qarang

* Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri
* Kompleks IV
* Sitoxrom c

## Adabiyotlar

* Носов М.А. Физиология растений - курс лекций - лекция 1 - 2016
* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
Chevrolet Tracker

**Chevrolet Tracker** — General Motors avtomobilsozlik shirkati tomonidan ishlab chiqarilayotgan SUV-krossover.
## Narxi
* Chevrolet Tracker Turbo 1.2 LS PLUS ning narxi 2024-yilga koʻra 223,824,160 soʻm.
* Chevrolet Tracker Turbo 1.2 LTZ AT] ning narxi 2024-yilga koʻra 239,589,280 soʻm
* Chevrolet Tracker Turbo 1.2 LTZ PLUS ning narxi 2024-yilga koʻra 246,981,280 soʻm
* Chevrolet Tracker Premier 2023 AT ning narxi 2024-yilga koʻra 262,659,040 soʻm
* Chevrolet Tracker Premier Plus ning narxi 2024-yilga koʻra 276,016,160 soʻm
* Chevrolet Tracker Redline ning narxi 2024-yilga koʻra 285,834,080 soʻm
## Manbalar
Chevrolet TrailBlazer

**Chevrolet TrailBlazer** — General Motors shirkati tomonidan 2001-2008 yillarda va 2012-yildan buyon chiqarilayotgan yo'ltanlamas yengil avtomobil. Bunga qadar shu komponovkada Chevrolet Blazer avtomobillari 1999-2001 yillarda ishlab chiqarilgan.

## 1-avlod (GMT360)

1-avlod GMT360 yuk mashinalar bazasida yaratilgan. Unda ulanadigan «4 High» va «4 Low» to'liq privodlar va G80 differensiali boʻlgan. Yaxsjhi nteryerli LT komlektatsiya va standartli LS komlektatsiyasi boʻlgan. 2 atmosferali dvigateli: 4,2-litrli 6 silindrli va 5,3-litrli boʻlgan. V8 Yonilg'ini tejash uchun silindrlarning yarmini o'chirish mumkin boʻlgan. Ikkala dvigatelda ham Mexanik uzatmalar qutisi yoki Avtomatik uzatmalar qutisi bor..

* G'ildiraklar — 255/60R17 (255/55 R20 на SS)
* Oldi G'ildirak — MacPherson
* Orqa G'ildirak — balka
* Boshqaruv — Reyka-shesternya

## 2-avlod

## Manbalar

## Havolalar
* TrailBlazer на официальном российском сайте Chevrolet
* ISUZU MU-X в Австралии
MAN Auto-Uzbekistan

**JV Man Auto-Uzbekistan** — Oʻzbekiston-Olmoniya qoʻshma korxonasi. MAN rusumli yuk mashinalari ishlab chiqaradi. 2009-yilda Oʻzavtosanoat va MAN shirkatlari o'rtasidagi kelishuvga binoan tashkil topgan. Kelishuv Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimov va MAN bosh direktori Hokan Samuelsson tomonidan imzolangan. Zavodi Samarqandda joylashgan. Korxonaning barqaror faoliyat korsatishi uchun barcha ishi-xizmatchilar nemis tilini oʻrganishgan va nemis mutaxassislari tomonidan oʻqitilganlar. 2009-2012-yillar davomida yuk avtomobillari Samarqand avtomobil zavodida ishlab-chiqarildi. 2012-yilda Jomboy tumanida MAN avtomobil zavodi qurib bitkazildi. Rejaga koʻra, zavod yiliga 500dan 1500 donagacha yuk mashinalari ishlab chiqarishi kerak edi. Yuk mashinalari MDH mamlakatlariga ham eksport qilinadi.

## Mahsulotlari

## Ishlab chiqarish koʻrsatkichlari

  
## Manbalar

## Ссылки
* Официальный сайт компании — man-avto.uz 
* Информация о компании на сайте goldenpages.uz
* Страница компании MAN Auto-Uzbekistan на facebook.com
* Uzbekistan Today: Фотогалерея JV MAN-Uzbekistan
Kompleks II

**Kompleks II**, **Suksinat degidrogenazasi** yoki **Suksinat ubixinon-oksireduktaza** - bu Krebs siklining membranaga bogʼlangan yagona fermenti. Suksinatdegidrogenaza suksinatni fumaratgacha oksidlab, ubixinon Q ni qaytaradi va shu bois u Krebs sikli bilan mitoxondriyaning elektron transport zanjirida mitoxoxondriya membranalar aro boshlikda elektrokimyoviy potentsialni hosil qilishda ishtirok etadi.

## Reaksiya

Kompleks II suksinatni fumaratgacha oksidlab ubixinon Q ni (Q->QH2) qaytaradi:

Suksinat + Q -> Fumarat + QH2

Elektronlar birinchi suksinatdan FADga oʼtadi, keyin Temir-oltingugurt (FeS) klasterlari orqali ubixinon Q ga tashlanadi.

## Yana qarang

*Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri
*Sitoxrom c
*Kompleks I
*Kompleks IV

## Adabiyotlar

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
Chevrolet Traverse

**Chevrolet Traverse** — bu Chevrolet kompaniyasining toʻliq oʻlchamli yetti yoki sakkiz oʻrindiqli krossover. 2008-yilda Chikagodagi avtosalonda ilk bor taqdim etilgan va shu yilning oktyabr oyida sotuvga chiqdi. U Uplander miniveni hamda TrailBlazer SUV ning vorisi hisoblanadi. 2009-yilgacha u Tennessi shtatidagi Spring Hill zavodida ishlab chiqarilgan. Keyinchalik umumiy platformaga ega boʻlgan qardoshlari GMC Acadia va Buick Enclave modellari bilan birga, Michigan shtatidagi Lansingda ishlab chiqarila boshlagan.

## Birinchi avlod

„Traverse“ nomi dastlab 2003–yilda Detroytda boʻlib oʻtgan Shimoliy Amerika xalqaro avtosalonida taqdim etilgan kontsept-kar uchun ishlatilgan, biroq 2005-yilda Chevrolet Equinox sotuvga chiqqanida u unutilgan edi. Avtomobil dizayni 2005-yilgi Chevrolet Sequel kontsept-karidan olingan, ammo uning oldi radiator-panjarasi 2008-yilgi Chevrolet Malibuga oʻxshash V shakli simon qilib ishlangan edi. Traversning eshiklaridan boshqa qismlari boshqa Lambda krossoverlaridan farqli ravishda oʻziga xos metalldan tashkil topgan. 2008-yildan to 2017 yilgacha Chevrolet Traversning 1-avlodi ommaviy ishlab chiqarilgan.

### Transmissiya

Traverse takomillashtirilgan 3.6 litr xajmli, V6 lik bevosita yoqilgʻi sochilishi bilan birga xamda VVT qurilmalik LLT dvigateli bilan jixozlangan. 6 pogʻonalik avtomatik uzatmalar qutisi dvigateldan olingan quvvatni yoki faqat oldiga yoki barcha gʻildiraklarga uzatadi. LTZ komplektatsiyasi boshqa komplektatsiyalardan farqli ravishda 2 talik konfiguratsiyasidagi avtomobil, boshqalardan farqli oʻlaroq, 2 ta yonmagan gazlarni chiqarib yuborish tizimiga ega ekanligi uni quvvatini va aylantirish momentini balandroq boʻlishiga xizmat qiladi.

### 2013 yildagi yangilanish

Oldi koʻrinishi yangilangan Traverse 2012-yilda Nyu-York da avtosalonda taqdim etilgan. Avtomobil yangilangan radiator panjarasi, old bamper, orqa eshik va Chevrolet Camaro faralariga o‘xshash qilib ishlangan orqa yoritish chiroqlar shuningdek, yangilangan g‘ildiraklar bilan jixozlangan edi. Lekin, avtomobilning texnik koʻrsatkichlari oʻzgarishsiz qoldi. Yangilangan Traversening ilk fotosuratlari 2012-yil 28-martda ommaga taqdim qilingan. Traversening barcha komplektatsiyalari sensorli dsipley hamda Mylink bilan jixozlangan auditizim ega edi. Shuningdek, komplektatsiyaga qarab mato yoki teridan ishlangan oʻrindiq qoplamalari, shuningdek yogʻochdan maxsus ishlangan interyerga ega edi.

## Manbalar
Chevrolet Equinox

**Chevrolet Equinox** () — Chevrolet brendi tomonidan taqdim etilgan krossover. Birinchi avlodi 2004—2009 yillarda, ikkinchi avlodi 2009-yildan hozirgacha ishlab chiqarilmoqda. 

## Manbalar
Kaspaza

**Kaspazalar** - bu sistein proteazalar oilasiga mansub fermentlar. Kaspazalar apoptoz, nekroz va yalligʻlanish jarayonlarida katta ahamiyatga ega.

Kaspazalar ikki turga boʻlinadi: effektor va initsiator kaspazalar. Har bir kaspazalar boshida passiv holatda sintezlanadi. Initsiator kaspazalar passiv kaspazalarning bir qismini kesib ularni aktiv holatga oʻtkizadi. Initsiator kaspazalarning aktivlashtirish esa maxsus apoptosoma deb nomlanadigan kichik organella ishtirokida boʻlib oʻtadi.

## Yana kiring

* Apoptoz
* Sitoxrom c
* Apoptosoma
* Nekroz

## Adabiyotlar

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

## Havolalar

* Google academyda "Kaspaza" soʻzi bor maqolalar roʻyxati