open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pixie Davies

**Pixie Love Davies** (9-dekabr, 2006-yil, Buyuk Britaniyada tugʻilgan) – britaniyalik aktrisa. Angliyada tugʻilib oʻsgan aktrisa oʻz faoliyatini 2012-yilda BBCning *[[The Secret of Crickley Hall]]* teleserialida bosh rolni ijro etgan. *[[Nativity 2: Danger in the Manger]]* (2012) filmida debyutini amalga oshirgan soʻng, u boshqa filmlarda, jumladan, *[[Out of the Dark]]* (2014) hamda *[[Miss Peregrine's Home for Peculiar Children]]* (2016) filmlarida suratga tushgan. 2018-yilda u Disneyning *[[Mary Poppins Returns]]* filmida Annabel Banks rolini oʻynadi. Davies, shuningdek, Netflixning *[[The Magician's Elephant]]* filmida Adel obraziga dublyaj uchun ovoz beradi.

## Hayoti va faoliyati
Pixie Love Davies Angliyada tugʻilib oʻsgan. U oʻzining birinchi rolini 2012-yilda BBCning *[[The Secret of Crickley Hall]]* teleserialida kenja qizi Cally Caleigh rolida oʻynagan. Oʻsha yili aktrisa *[[Nativity 2: Danger in the Manger]]* komediya filmida debyut qildi. Keyinchalik, u yetti yoshida *[[Out of the Dark]]* *filmida* Hannah Harriman rolini oʻynashdan oldin maxsus mehmon rollarini ijro etgan. Film odatda salbiy qabul qilingan boʻlsa-da, Daviesning ijrosi maqtovga sazovor boʻldi. *[[RogerEbert.com]]* aktrisa haqida shunday deydi: „*Davies juda yoqimtoy qiz, uning tabassumdan boshqa koʻp imkoniyatlari yoʻqligi tushunarli.*“.

2016-yilda u Tim Burtonning *[[Miss Peregrine's Home for Peculiar Children]]* filmiga moslashtirilgan filmida gʻayritabiiy kuchga ega boʻlgan qiz Bronwyn Bruntley rolini oʻynaydi. Film 2016-yil 30-sentabrda chiqarilgan va asosan, tanqidchilardan ijobiy baholarni olgan. Common Sense Media uchun maqola yozgan S. Jhoanna Robledo aktyorlarni „juda kuchli“ deb ataydi. 2018-yilda Davies *[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]*ning davomi, *[[Mary Poppins Returns]]* filmida Annabel Banks rolini oʻynaydi. Film kassada 349,5 million dollar ishlab topdi va tanqidchilar tomonidan olqishlandi. Bolalar chiqishlari tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻldi.

*[[The Times of India|The Times of India gazetasi]]* muxbiri Rachit Gupta ularni „mukammal yoqimli“ deb ataydi va *[[The Hollywood Reporter]]* David Rooney ular namunali ekanligini yozdi. Oʻz ishlari uchun u va *Mary Poppins Returns* filmining aktyorlari 2019-yilda Palm Springs xalqaro kinofestivalida Ansambl aktyorlari mukofotiga sazovor boʻlishdi. 2020-yilda Davies Netflix kompaniyasining *[[The Magician's Elephant]]* animatsion filmi aktyorlari tarkibiga qoʻshilganligi eʼlon qilindi. U bosh qahramon Peterning uzoq vaqtdan beri yoʻqolgan singlisi Adelning ovozini ijro etadi.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Bolgʻalitepa

**Bolgʻalitepa** – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV-V asrlar. Samarqand viloyatining Narpay tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „A.Rasulov“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
A’zamtepa (Qashqadaryo viloyati, Gʻuzor tumani)

**Aʼzamtepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti va arxeologiya yodgorligi. Obyekt IV-IV asrlarga tegishli hisoblanadi. Aʼzamtepa — Qashqadaryo viloyatining Gʻuzor tumanining „Eskibogʻ“ MFY da joylashgan. Ushbu koʻchmas mulk davlat mulki hisoblanadi. Obyekt Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv asosida muhofaza qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Baybaytepa

**Baybaytepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti, arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Xatirchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Samarqand“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Saffron Coomber

**Saffron Marni Coomber** (15-noyabr, 1994-yil, London, Angliyada tugʻilgan) – britaniyalik aktrisa. U 2010—2012-yillarda *[[Tracy Beaker Returns]]* filmidagi *Sapphire Fox* roli bilan tanilgan. Aktrisa, shuningdek, 2012-yildan 2013-yilgacha *[[EastEnders]]* kartinasida Alexa Smith obrazini tasvirlagan.

## Yoshligi va shaxsiy hayoti
Coomber 1994-yil 15-noyabrda Londonning Greenwich tumanida angliyalik otasi va yamaykalik onasining oilasida tugʻilgan. U Blackheath High Schoolda hamda teatr koʻcha sahna sanʼatlarida tahsil olgan. Uning Saskia ismli singlisi bor va u ham aktrisa. Aktrisa, shuningdek, Royal Academy of Dramatic Art akademiyasida tahsil olga.

## Faoliyati

### Televizion karyerasi
2003-yilda Coomber PlayStation 2 videooʻyini boʻlmish ** uchun ovoz berdi. U aktrisalik faoliyatini 2008-yilda Jacqueline Wilsonning *[[Dustbin Baby]]* filmiga moslashtirilgan televizion filmda Cathy rolida suratga tushganidan boshlagan. Shuningdek, u 2009-yilda uch qismli *[[Runaway]]* bolalar dramasida *Molly*, shuningdek, *[[The Bill]]* va *[[:en:Doctors_ (2000_TV_series)|Doctors]]* teleseriallarida maxsus mehmon rollarini ijro etgan.

2010-yilda Coomber CBBCda efir yuzini koʻrgan bolalar teleseriali *[[Tracy Beaker Returns]]* serialida Sapphire Fox rolini oʻynay boshladi. U shuningdek, *[[Tracy Beaker Survival Files]]* spin-off serialida paydo boʻldi. Coomber oʻzining Sapphire rolini 2015-yilda *[[The Dumping Ground Dish Up]]* spin-off pazandalik seriyasi uchun takrorlaydi.

2012-yilda Coomber *[[Holby City]]* epizodida Lauren Earnshaw rolida, *[[EastEnders]]* aktyorlari tarkibiga Lola Pearce (Danielle Harold)ning eski doʻsti Alexa Smith rolida qoʻshilishdan oldin paydo boʻlgan. 2013-yilda u *[[Youngers]]* filmida Box Office Girl rolini oʻynadi. 2014-yilda Coomber *[[Electricity]]* qisqa metrajli filmida Rachel rolini oʻynadi. 2015-yilda aktrisa Bethany Hawkins rolida *[[Cuffs]]* filmining 3 ta epizodida paydo boʻldi. 2020-yilda aktrisa *[[Flack]]*, *Deceived* va *[[Strike]] kabi* teleseriallarda maxsus mehmon rollarini ijro etgan.

### Teatrlardagi faoliyati
2019-yilda Coomber Emilia nomli spektaklda bosh qahramon Emilia rolini oʻynaydi, *EastEnders* dagi hamkasbi Clare Perkins bilan birga Adelle Leonce va personajning eski versiyalarini oʻynagan. Aktrisaning boshqa sahna asarlari qatoriga *Sonnet Sunday* va *A New and Better You* kiradi.

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

*
Tom Eaves

Tomas Jeyms Eaves (1992-yil 14-yanvarda tug'ilgan) - ingliz professional futbolchisi, "Rotherham United" hujumchisi.

## Karyera

### Oldham Athletic
Eaves Mersisaydning Liverpul shahrida tug'ilgan. U Oldham Athletic's Excellence Center'ga 15 yoshgacha bo'lgan yosh toifasida yosh o'yinchi sifatida qo'shilgan, u avvalroq Crewe Alexandra jamoasida bo'lgan.

U Futbol Ligasidagi debyutini 2010-yilning 23-yanvarida “Millwall”ga 1:0 hisobida magʻlubiyatga uchragan vaqtda zaxirada oʻtkazgan. U 2009/10-yilgi mavsumda “Oldham” safida 15 ta oʻyinda maydonga tushgan, barchasida zaxiradan maydonga tushgan. Eavesning asosiy jamoadagi muvaffaqiyati tez orada unga ikki yillik birinchi professional shartnomasini taqdim etdi. Biroq, menejer Dave Penneyning ta'kidlashicha, Eaves yangi shartnomani rad etgan.

U 2010-yilning 28-iyulida Bolton Wanderersga qarshi mavsumoldi oʻrtoqlik oʻyinida xet-trik qayd etdi. Oradan koʻp oʻtmay, Eavesning koʻp oʻyinlarini koʻp klublar jalb qilishdi. Menejer Pol Dikkov keyinchalik klublardan Eaves bilan shartnoma imzolash bo'yicha takliflar borligini tasdiqladi.

#### Bristol Rovers
2012-yil 27-sentabrda Eaves 3 oylik ijara shartnomasi bo'yicha Bristol Rovers Ligasining ikkinchi jamoasiga qo'shildi. "Exeter City" va "Cheltenham Town"ga gol ura olmaganidan so'ng, u o'zining birinchi ligadagi golini 6-oktabr kuni ijaraga olgan jamoasi "Northempton Town"ni mag'lub etganda urdi. 2012-yil 20-oktabrda Bristol Rovers Memorial stadionida mahalliy raqib Torquay Yunaytedni 3:2 hisobida mag'lub etdi, u 2 ta gol urdi. U 2012-yilning 23-oktabr kuni “Wimbledon”ga qarshi safarda “Rovers” 3:1 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda oʻz hisobiga yana bir gol qoʻshdi. 2012-yilning 10-noyabrida u “Memorial” stadionida “Chesterfield”ga qarshi oʻyinda 3:2 hisobida gʻalaba qozonib, yana ikkita golni kiritdi. Eaves 2012-yil 28-dekabrda qaytishdan oldin barcha musobaqalarda o'n yettita o'yin o'tkazdi va yetti marta gol urdi.

## Karyera statistika

## Manbalar
Semra Sezer

**Semra Sezer** (**Semra Kurümoğlu**; 1944-yil 17-avgustda tugʻilgan) kasbi boʻyicha turk maktabi oʻqituvchisi va turmush oʻrtogʻi Ahmet Nejdet Sezer prezidentligi davrida 2000-yil 16-maydan 2007-yil 28-avgustgacha Turkiyaning birinchi xonimi boʻlgan.

U 1944-yil 17-avgustda Yenimahalle shahrida bank xodimi Kamol Kurumogʻlu oilasida tugʻilgan. Oʻrta taʼlimni 1961-yilda Anqaradagi Yenimahalle oʻrta maktabida tamomlagan.

U turmush oʻrtogʻi Ahmet Nejdet Sezer bilan Anqara universitetining huquq fakultetida talabalik davrida tanishgan. Er-xotin 1963-yilda unashtirilgan. Keyin u huquq maktabini ikkinchi kursida tugatdi va Anqaradagi Otaturk nomidagi Boshlangʻich taʼlim oʻqituvchilar maktabiga oʻqituvchi boʻlish uchun oʻqishga kirdi.

Semra oʻqishini tugatgandan soʻng, ular 1964-yilda turmush qurishdi va Diyarbakir viloyatining Dicle shahriga koʻchib oʻtishdi va u yerda eri sudya etib tayinlandi. 1966-yilda u birinchi farzandini, Zeynepni dunyoga keltirdi. Keyinchalik Ahmet Nejdet Sezerning navbatdagi tayinlanishi tufayli oila Yozgat viloyatidagi Yerkoʻyga koʻchib oʻtdi. Yerkoʻyda egizaklar: qizi Ebru va oʻgʻil Levent dunyoga keldi.

1975-yilda oila nihoyat Anqaraga koʻchib oʻtdi va oʻsha paytdan boshlab oʻsha yerda yashashdi. 30 yildan ortiq xizmat qilgan Semra Sezer Hacettepe universitetining taʼlim fakultetiga oʻqishga kirdi va 1996-yilda bakalavr darajasini oldi. 1998-yilda katta qizi Zeynepning chaqalogʻining dunyoga kelishi orqali u buvi boʻldi.

Semra Sezer 2000-yil 28-yanvarda nafaqaga chiqqanigacha Dicle, Yerkoʻy va Anqara shaharlarida boshlangʻich maktab oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

Semra Sezer turmush oʻrtogʻinikiga mos keladigan kamtarona hayot tarzi bilan tanilgan. U oqargan sochlarini boʻyamagan, tirnoqlarini boʻyamagan va zargarlik buyumlarini taqmagan. Birinchi xonim sifatida u ommaviy axborot vositalaridan qochib, chetda yurishga harakat qildi. Bir marta u kasalxonada tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun boshqalar qatori navbatda turganini koʻrishgan.

Semra Sezer turmush oʻrtogʻi bilan Anqaradagi Goʻlboshida yashaydi.

## Manbalar
Amirtepa (Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumani)

**Amirtepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti hisoblanadigan arxeologiya yodgorligi. Obyekt VI—X asrlarga oid hisoblanadi. Qashqadaryo viloyatining Qarshi tumanining „Arabxona“ MFY da joylashgan. Obyekt davlat mulki hisoblanib, Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat muhofazasiga olingan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Taijo Teniste

**Taijo Teniste** (1988-yil 31-yanvarda tugʻilgan) — estoniyalik professional futbolchi, Estoniyaning Meistriliiga klubi Tartu Tammeka va Estoniya terma jamoasida oʻng qanot himoyachisi.

## Jamoalardagi faoliyati

### SK 10
Teniste Spordi klubining 10 yoshli futbolchilar akademiyasidan kelgan va IV liigada klubning birinchi jamoasida oʻynagan.

### Levadia
2005-yil yanvar oyida Teniste Levadia bilan shartnoma imzoladi. U Meistriliigada 2005-yil 3-aprelda Merkuur Tartu ustidan 4:0 hisobida gʻalaba qozongan holda debyut qildi. Teniste Levadiaga 2006, 2007, 2008 va 2009-yillarda ketma-ket toʻrtta Meistriliiga chempionligini qoʻlga kiritdi.

2011-yilning 4-iyulida Teniste sinov uchun liganing Ikkinchi jamoasi Swindon Townga qoʻshildi, ammo shartnoma taklif qilinmadi, chunki menejer Paolo Di Canio Teniste isteʼdod jihatidan chap qanot himoyachisi emasligini his qildi.

### Sogndal
2011-yilning 1-sentabrida Teniste Norvegiyaning Sogndal klubiga mavsum oxirigacha ijara asosida qoʻshildi va shartnomani doimiy qilish imkoniyatiga ega. U Tippeligaenda debyutini 11-sentabr kuni uyinda Aalesundga qarshi 0:0 hisobida oʻtkazdi va jarohat vaqtida Ole Jorgen Halvorsenning oʻrniga maydonga tushdi. 2011-yilning 23-dekabrida Teniste Sogndal bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. Keyinchalik uning shartnomasi 2015-yilga, keyin esa 2017-yilgacha uzaytirildi. Teniste 2017-yilning 26-noyabrida 2017-yilgi mavsumning soʻnggi oʻyinida Vålerenga ustidan 5:2 hisobida gʻalaba qozongan holda Sogndal uchun birinchi golini kiritdi.

### Brann
2017-yilning 14-avgustida Teniste 2017-yilgi mavsumdan soʻng uch yillik shartnoma asosida Brannga qoʻshilishi eʼlon qilindi.

## Xalqaro karyerasi

Teniste Estoniyani 17 yoshgacha, 18 yoshgacha, 19 yoshgacha, 21 yoshgacha va 23 yoshgachalar jamoasida himoya qilgan.

Teniste Estoniya terma jamoasi safida debyutini 2007-yil 9-noyabrda oʻtkazdi va oʻrtoqlik oʻyinida Saudiya Arabistoniga safarda 0:2 hisobida magʻlub boʻlgan Urmas Roobaning oʻrniga 70-daqiqada maydonga tushdi.

## Karyera statistikasi

### Klub
:

### Xalqaro
:

## Yutuqlari

### Klub

; Levadia II

* Esiliiga: 2006, 2007

; Levadia

* Meistriliiga: 2006, 2007, 2008, 2009
* Estoniya kubogi: 2006–2007, 2009–2010
* Estoniya Superkubogi: 2010

; Sogndal

* OBOS-ligaen: 2015

## Manbalar
Fábio Carvalho (futbolchi)

**Fábio Leandro Freitas Guveia Carvalho** (2002-yil 30-avgustda tugʻilgan) — portugaliyalik professional futbolchi, Premer-liganing „Liverpul“ klubida qanot himoyachisi yoki hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. Portugaliyani xalqaro miqyosda 21 yoshgacha boʻlganlar darajasida himoya qiladi.

## Yoshligi
Carvalho Portugaliyaning Lissabon okrugidagi Torres Vedras shahrida tugʻilgan. U yoshligida Benfika futbol akademiyasida oʻynagan, 2013-yilda oilasi bilan Angliyaga London shahriga koʻchib oʻtgan.

## Klub faoliyati

### Fulxem
2020-yilning may oyida Carvalho oʻzining „Fulxem“ jamoasi bilan ikki yillik professional shartnomasini imzoladi. 23-sentyabr kuni u asosiy jamoadagi debyutini EFL kubogi doirasidagi „Sheffild Uensdey“ jamoasiga qarshi oʻtkazdi va jamoa bilan oʻyinda 2:0 hisobida gʻalaba qozondi.

U 2021-22-yilgi mavsumni ajoyib boshladi va oʻzining dastlabki beshta oʻyinida uchta gol urdi. Natijada, 2021-yil avgust oyining eng yaxshi yosh futbolchisi deb topildi.

### Liverpul
U 2022-yilning may oyida 5 funt sterling evaziga Premer-liganing „Liverpul“ klubi bilan shartnoma imzolashga rozi boʻldi, shartnoma boʻyicha potentsial ravishda 7,7 funt sterlingga koʻtariladi qoʻshimchalar bilan 1-iyul kuni transfer rasmiylashtirildi va ikki kundan keyin uni rasman klub tarkibida ekani eʼlon qilindi.

## Xalqaro faoliyati
U Angliya terma jamoasini 18 yoshgacha boʻlgan terma jamoasini himoya qilgan.

U keyinchlik 2022-yil 17-mart kuni Islandiyaga qarshi Yevropa chempionati saralash oʻyinlari oldidan Portugaliyaning 21 yoshgacha boʻlgan terma jamoasiga chaqirilgan.

## Faoliyat statistikasi

## Mukofatlar
**Fulxem**

* EFL chempionati: 2021-22-yillar.

**Liverpul**

* FA hamjamiyat qalqoni: 2022-yil.

**Individual**

* EFL oyining eng yaxshi yosh futbolchisi: 2021-yil avgust.
* Yilning PFA jamoasi: 2021-22-yilgi chempionati.

## Manbalar

## Havolalar

* Liverpul FC veb-saytidagi profil
* Portugaliya futbol federatsiyasi veb-saytidagi profil
Verter effekti

**Verter effekti** ; **Verter sindromi** televidenie yoki boshqa ommaviy axborot vositalarida keng yoritilgan yoki mashhur badiiy adabiyot yoki kino asarida tasvirlangan o'z joniga qasd qilishdan so'ng sodir bo'luvchi taqlid qilish natijasida kelib chiqadigan o'z joniga qasd qilishning ommaviy to'lqinidir. Mazkur effekt 1974-1975-yillarda sotsiolog Devid Fillips tomonidan aniqlangan. Devid Filips XVIII asr oxirida  butun Yevropani qamrab olgan o'z joniga qasd qilish to'lqinini o'rgangan. O'z davri uchun mashhur  Gyotening"Yosh Verterning iztiroblari" romanidan so'ng (shu yerdan fenomen nomi kelib chiqqan) ushbu hodisa kuzatilgani aniqlangan.

## Manbalar
Budaltepa

**Budaltepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti arxeologiya yodgorligidir. Obyekt davri: Aniqlanmagan bo'lib, u Toshkent viloyatining Boʻka tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Rovot” MFY, Rovot qishlogʻida  koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulkidir. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Bolqontepa (Qashqadaryo viloyati, Kitob tumani)

**Bolqontepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III-IV, V—VII, IX—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Jilisuv“ QFY Bolqon qaychili qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Ayazqal’a 3

**Ayazqal’a 3** – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. IV-III asrlar, Mil. III-IV asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Ellikqal’a tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Guliston“ OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Ayazqal’a 3 yodgorligining shakli parallelogramga oʻxshash. Umumiy maydoni 4 gektar (260x 180 metr) ga yaqin. Tashqi devorining qalinligi pastki qismida 3,20 metr, ichki devorniki esa 2,10 metr, yoʻlakning eni 2,70 metrni tashkil etadi. Qal’a devorlari butun uzunligi boʻyicha toʻgʻriburchak shaklidagi burjlar bilan mustahkamlangan. Burjlar bir-biridan har 21—22 metr masofada joylashgan boʻlib, eni 8—9 metrni tashkil etadi. Qal’a burchaklaridan burjlar joy olgan. Ularning tarhi kvadrat shaklda, oʻlchami 11x11 metr. Shahristonga kirish joyi janubiy devor ning oʻrtasida boʻlib, oʻlchamlari 13 x 13 metr boʻlgan darvozali istehkom bilan himoyalangan.

Qishloq hovlisi butunlay boʻm-boʻsh, faqat u yer bu yerda devorlar yaqinida kichik binolar uchraydi. Qishloqning shimoli-gʻarbiy burchagida koʻp xonali katta bino joylashgan. Uni kesib oʻtgan ikkita yoʻlak uyni toʻrtta sektorga boʻladi. Ularning har biri 10 xonadan iborat edi. Bino uch tarafdan yoʻlak bilan oʻralgan. Bino tashqi devorining qalinligi 1,65 metr, ichkisi devorniki esa 1.50 metr, yoʻlakning eni 1,90 metrni tashkil etadi. Burjlar tashqariga 3,70 m boʻrtib chiqqan, xonalar oʻlchami 2 x 2 m boʻlgan kvadrat shaklida.

Ayazqal’a 3 katta ehtimol bilan Kushon imperiyasi davrida garnizon yoki hukmdorning qarorgohi va mahalliy dehqonlar uchun boshpana sifatida ishlatilgan boʻlishi mumkin. Ayazqal’a 1 qal’asi esa oz sonli jangchilar tomonidan boshqarilgan, kuzatish posti sifatida foydalanilgan boʻlishi mumkin. Qal’a devorlari atrofida turar-joy binolari, qishloq xoʻjaligi yerlari, devorlari va uzumzorlari boʻlgan koʻplab qishloq xoʻjaliklarining qoldiqlari topilgan. 1939-yilda arxeolog Sergey Tolstov boshchiligida arxeologik tadqiqotlar olib borilgan.

Ayazqal’a 3 yodgorligidan topilgan ikkita tegirmon hozirgi paytda Ellikqal’a tumanining tarix va arxeologiya muzeyida saqlanadi.

## Manbalar
Galil

Galil (ibroniycha: Galil‎, inglizcha: Galil)—Isroil avtomati. Isroillik konstruktor Isroil Galili avtomatik mashinani ixtiro qildi. Galil Finlandiyaning Valmet Rk 62 pulemyotiga asoslangan yasalgan. Valmet Rk 62 pulemyoti esa Kalashnikov avtomatining bir variantidir.

## Qayta ishlash tarixi
1967-yilda arablarga qarshi 6 kunlik urushda Isroil armiyasi gʻalaba qozongan boʻlsada, bu urush natijasida Isroil armiyasi tomonidan jihozlangan FN FALlar arablar qurollangan Kalashnikovlarga nisbatan juda koʻp kamchiliklarga ega ekanligi aniqlandi.1969-yilda muhandislar Gal Uziel va Isroil Galili Isroil harbiy rahbariyatiga oʻzlari ixtiro qilgan qurollarning versiyalarini taqdim etishdi.. Natijada,Finlandiyaning Valmet Rk 62 pulemyotiga asoslangan Galili versiyasi xaridorlar orasida mashhur boʻldi.1973-yilda Galil pulemyoti Isroil armiyasining qurollanishiga qoʻshildi. Pulemyot ishlab chiqaruvchi „Israel Military Industries“ kompaniyasi Finlandiyadan zarur jihozlarni sotib oldi va avtomatni ommaviy ishlab chiqarishni boshladi.

1980-yillarning oxiriga kelib, koʻplab kamchiliklari tufayli Isroil armiyasining piyoda qoʻshinlarida Galil pulemyotidan foydalanish toʻxtatildi. 1990-yillarda Galil pulemyoti Amerikaning M16 pulemyotiga almashtirildi. Galil pulemyotining faqat qisqartirilgan versiyalari qoʻllanadi.

2006-yilda Galil avtomati butunlay toʻxtatildi.

## Avtomatning nusqalari

* **Galil AR** (**A**ssault **R**ifle) – asosiy nusqa (oʻqlari – 5,56 mm NATO yana 7,62 mm NATO).
* **Galil ARM** (**A**ssault **R**ifle and **M**achine gun) (oʻqlari – 5,56 mm NATO; 7,62 mm NATO).
* **Galil SAR** (**S**hort **A**ssault **R**ifle) – qisqartirilgan nusqa (oʻqlari - 5,56 mm NATO; 7,62 mm NATO).
* **Galil MAR** (**M**icro **A**ssault **R**ifle, **Micro-Galil**) – qisqartirilgan nusqa (oʻqlari - 5,56 mm NATO).
* **Magal** – pistolet-pulemyot, faqat 1000 donasi chiarilgan.
* **Galil Sniper** yoki **Galatz**- Snayperlar uchun nusqa (oʻqlari - 7,62 mm NNATO).
* **Galil Hadar** 
* **SR-99** 
* **Galil ACE** 

## Avtomatti ishlab chiqaruvchi davlatlar

* 
* 
* Braziliya
* Kolumbiya.
*  
* Kongo Demakratik Respubliksi
* 
* Salvador
* Estoniya.
* Gvatemala
* 
* 
* .
* .
* 
* Mongolia
* 
* 
* Peru
* Filippin
* Portugaliya.
* 
* .
* Esvatin
* 
* Vetnam
* 

## Manbalar
Alishiqsoy qoyatosh rasmlari

**Alishiqsoy  qoyatosh rasmlari ** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti.  Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil. avv. III mingyillik. Navoiy viloyatining Xatirchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili:  “Oqsaqolotasoy “ MFY, Oqsaqolotasoy qishloq aholi punkti . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat  mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi  asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil  4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy  roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
Beshkapa (Mozortepa)

**Beshkapa (Mozortepa)** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti hisoblanadigan arxeologiya yodgorligi. Obyekt I—VII asrlarga oid hisoblanadi. Surxondaryo viloyatining Uzun tumanining „Yangiroʻzgʻor“ MFY da joylashgan. Obyekt davlat mulki hisoblanib, Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat muhofazasiga olingan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Qazi-qarta

**Qazi** (, , , , ) — bir qator turkiy xalqlar orasida ot goʻshtidan uyda qilinadigan kolbasalarini tayyorlashda ishlatiladigan qovurgʻa yogʻi. Kolbasa *qazi* yoki *chuchuk* deb ataladi.

Qazi kolbasa juda yuqori kaloriyalik hisoblanadi, u koʻchmanchilar hayotining ogʻir iqlim sharoitida yordam beradi va uzoq vaqt davomida saqlab turikishi mumkin.

Shuni taʼkidlash kerakki, barcha otlar goʻsht uchun soʻyilmaydi va ot oldindan boqiladi. Otlarni yil davomida soʻyishga ruxsat berilgan boʻlsa-da, asosiy mavsum „sogʻum“ ( - sugy,  — sogim,  - sogum) — yil oxiriga, qishga toʻgʻri keladi.

**Qazi** oʻzbeklar, tatarlar, boshqirdlar, qirgʻzlar va qozoqlarning milliy oshxonasining ajralmas qismi boʻlib, eng sevimli taomlaridan biridir.

**Qarta** ( - xarita,  - karta) — ot yoʻgʻon ichak, ichi tashqariga burilgan (yogʻini ichiga qilib). Yuvish va ozroq tuzlash orqali tayyorlanadi. Qaynatilgan shaklda ishlatiladi. Turkiy xalqlar (qozoqlar, qirgʻizlar, tatarlar, qoraqalpoqlar) orasida nafis taom sanaladi. Tatarlar orasida yogʻ bilan ichi tashqariga aylantirilgan ot ichakka **eilendirme** (*ayladerma*) deyiladi.

Koʻpincha qazi va qarta goʻsht bilan birga pishiriladi ( — Yoʻq, ,  — goʻsht) va birgalikda bitta katta taom sifatida dastirxona tortiladi. Norin va beshbarmoq bilan birgalikda tortilishi mumkin.

Tatarlar orasida ot goʻshti kech kuzda ichaklar bilan birga bochkalarda marinadlanadi va mart oyida ular ichini toʻldirib quritish uchun osib qoʻyishni boshlaydilar, keyin dudlashadi yoki quritiladi.

Qozogʻistonda uni shunday tayyorlaydilar: soʻyilgan otning qovurgʻalarining yogʻki goʻsht qisimlari kesib olinadi va qon 5-7 soat davomida oqib tushishi uchun qoldiriladi. Ichaklar yaxshilab yuviladi va tuzli suvda 1-2 soat davomida saqlanadi. Bir oz quritilgan goʻsht qovurgʻalar boʻylab chiziqlar shaklida kesiladi. Qovurgʻa orasidagi goʻshtni oʻtkir pichoq bilan kesiladi, yogʻ qatlamini maydalamagan xolda xaftagalari olib tashlanadi. Tayyorlangan goʻsht tuzlanadi, murch sepiladi, hohlasa, mayda toʻgʻralgan sarimsoq qoʻshiladi va 2-3 soatga oʻralgan xolda qoldiriladi, shundan soʻng goʻsht ichakka solinadi, uchlari bogʻlanadi, soʻngra keng idishda past olovda kamida 2 soat qaynatiladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* *Pokhlebkin V. V.* Qozoq va qirgʻiz oshxonasi  Arxivnaya kopiya //Xalqlarimiz milliy taomlari
* *K. Mahmudov.* http://gr27.narod.ru/ Arxivnaya kopiya Uzbek Dishes da arxivlangan. — Toshkent: Oʻzbekiston, 1976. — S. 301.
* *Yu. A. Axmetzyanov*, *R. G. Muxamedov*, *X. S. Bikbulatova*, *R. G. Ivanov* — „Tatar oshxonasi“ Qozon tatar kitob nashriyoti, 1985-319 b. kasaldan; 8 l. shu jumladan
* 

## Havolalar

* Kazy retsepti // mysmenu.ru
* Kazy Arxivnaya kopiya
Turkiston laqqachasi

**Turkiston laqqachasi** () — laqqasimonlar turkumiga mansub bakrasimonlar oilasiga kiruvchi chuchuk suvda yashovchi shu’laqanotlilar baliq turi. 

## Tavsif
Urgʻochilarning tana uzunligi 15 sm, erkaklari 25 sm gacha boʻladi. Rangi toʻq jigarrang, ba’zan tanasi va qanotlarida kichik qora dogʻlar mavjud. Tumshugʻi  juda keng, shu bois boshi kesilgandek koʻrinadi. Koʻzlar juda kichik, ogʻzi quyida joylashgan. Boshning old tomonida 4 juft moʻylovi bor: biri yuqori jagʻda, ikkinchisi orqa tumshugʻi teshigida, yana 2 jufti pastki jagʻda. Orqa suzgichda 1 ta dagʻal va 6 ta mayin, anal suzgichda 2-3 ta dagʻal va 5 ta parraklari bor. Koʻkrak qanotlari uzunligi deyarli boshning uzunligiga teng va tos suzgichlariga yetib bormaydi, koʻkrak qafasining silliq tikonli nashtari katta teri burmasida yashiringan. Yogʻli suzgich uzun boʻlib, dum suzgichdan kichik boʻshliq bilan ajralib turadi.

## Tarqalishi va yashash joyi
Turkiston laqqachalari Oʻrta Osiyoning janubida keng tarqalgan. Amudaryo, Sirdaryo, Ind va Tarim daryolarining yuqori oqimida yashaydi. Harorati +12…+24°C, pH  7,0 i qattiqligi dH do 20° gacha boʻlgan suvlarda yashaydi. Suv tubida yashovchi bunday baliqlar odatda toshlar ostida, daryo tubida juda kuchli oqimga ham chiday olishadi.

U bentoslar: may chivinlari, kadislar va boshqa suv umurtqasizlarining lichinkalari bilan bilan oziqlanadi.

## Yashash tarzi
Suv tubida yashovchi tungi faol baliq. Aksariyat vaqtini harakatsizlikda oʻtkazadi. 3-4 yoshda jinsiy voyaga yetadi. Urchishi – iyun-iyul oylarida. Serpushtligi – 120-880 uvildiriq atrofida. Turkiston laqqachasining uvildirigʻi kattaroq, diametri 3 mm gacha. Uvildiriqni erkaklar himoya qiladi. Suv hasharotlarining lichinkalari, ba’zida mayda baliqlar bilan oziqlanadi.

## Soni
Ilgari hamma yashash joylarida koʻp boʻlgan, keyingi oʻn yillar ichida keskin kamayib ketdi.

## Cheklovchi omillar
Daryolar oqimining sun’iy tartiblanishi natijasida tabiiy suv rejimining oʻzgarishi, suvning ifloslanishi, sellar, rekreasion faoliyat, kelgindi baliqlarning raqobati tufayli keskin kamayib bormoqda. 

## Muhofaza etish
Chotqol qoʻriqxonasi va Ugom-Chotqol milliy bogʻida muhofaza qilinadi. Turlarning yashash joylarida alohida muhofaza qilish rejimini joriy etish, aholi bilan tushuntirish ishlarini olib borish zarur. 

Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Lebedev V. D., Spanovskaya V. D., Savvaitova K. A., Sokolov L. I., Tsepkin E. A. SSSR baliqlari. - M.: Fikr, 1969. - 448 b.
* Veselov E. A. SSSR chuchuk suv baliqlari faunasining kaliti. O'qituvchilar uchun qo'llanma. - M.: Ta'lim, 1977. - S. 168. - 238 b.
* Hayvonlarning hayoti. 4-jild. Lansletlar. Siklostomlar. Kıkırdaklı baliqlar. Suyakli baliq / ed. T. S. Rassa, ch. ed. V. E. Sokolov. - 2-nashr. - M.: Ta'lim, 1983. - S. 287-289. - 575 b.

## Havolalar

* FishBase: ''Glyptosternon reticulatum''
Beshkapatepa

**Beshkapatepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti boʻlgan arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri IX—XV asrlarga oid hisoblanadi. Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumanida „Bigʻmi“ MFY joylashgan. Koʻchmas mulk davlat mulki hisoblanadi. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida muhofaza qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Anayurt

**Anayurt** – Turkiyaning Afyonkarahisar viloyati Şuhut tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi. Aholisi 446 nafar (2021).

## Manbalar
Alessandro Nivola

**Alessandro Antine Nivola** (1972-yil 28-iyun) — amerikalik aktyor. 

## Filmografiyasi

## Manbalar

## Havolalar

*
Chillamazortepa

**Chillamazortepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VI—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Darxon” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan davlat muhofazasiga olingandir.

## Manbalar
Barozixokitepa

**Barozixokitepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti hisoblanadi . Bu arxeologiya yodgorligidir. Obyekt davri: III—VII asrlar bo'lib, Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Palandara” QFY, Obikanda qishlogʻi  koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida qoʻllanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Gulzortepa

**Gulzortepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi hisoblanadi. X—XII asrlarga tegishli yodgorlik. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Sevaz“ qishloq fuqarolar yig'ini, Sevaz qishlogʻi. Davlat mulki, ya'ni davlat muhofazasiga olingan. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Bagdat qal’a

**Bagdat qal’a** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XII—XIV asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qoraoʻzak tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Algʻabas“ OFY, Quralpa jamoa xoʻjaligi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
## Manbalar
Dortosh (juma bozor)

**Dortosh (juma bozor)** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. I ming yil. Surxondaryo viloyatining Qiziriq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Oybek” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Chorminor

**Chorminor** – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligidir. Obyekt davri: Mil.avv. III—I, mil. I—III asrlar. Samarqand viloyatining Samarqand tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Dashtisuxta“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Owen Coyle

**Owen Columba Coyle** (1966-yil 14-iyulda tug'ilgan) professional futbol menejeri va sobiq futbolchi. Hozirda Shotlandiya chempionatining "Queen's Park" klubini boshqaradi. U Angliya va Shotlandiyaning bir qancha klublarida hujumchi sifatida o'ynagan va Irlandiya Respublikasi terma jamoasida bir marta maydonga tushgan.

Coyle o'z faoliyatini Dumbartonda boshlagan, shuningdek, 1993-yilda Angliyaning Bolton Wanderersklubiga qo'shilishdan oldin Clydebank va Airdrieonians klublarida o'ynagan. U DundeeYunayted bilan Shotlandiyaga qaytishdan oldin Premer-ligada Bolton uchun paydo boʻlgan. U yana bir qancha Shotlandiya klublarida, jumladan Motherwell, Dunfermline Athletic, Falkirk va St-Johnstoneda o'ynadi. Saralashdan o'tib, u 1994-yilda bir marta xalqaro o'yinda ishtirok etishidan oldin 21 yoshgacha boʻlgan Irlandiya Respublikasi va B jamoasida o'ynagan.

O'yinni tugatgandan so'ng, Coyle "Falkirk" va "St-Johnstone"ni boshqargan, 2007-yilning noyabrida o'sha paytdagi Chempionship jamoasi "Burnley"ga qo'shilgan. O'zining birinchi to'liq mavsumida "Burnley" 2009-yilda Premer-ligaga ko'tarilgan. Keyin u 2010-yilning yanvarida "Bolton Wanderers"ga o'tgan. Premer-ligadagi birinchi mavsumining yarmida; Coylening ta'kidlashicha, bu harakat Boltonning "Byornlidan o'n yil oldinda" boʻlganligi bilan bog'liq. 2012-yil oktabr oyida Boltonni tark etgach, Coyle 2013-yilning iyun oyida “Wigan Athletic”ga bosh murabbiy etib tayinlandi. Lekin olti oydan keyin klubni tark etdi. U 2014-yil dekabrida Houston Dinamo bosh murabbiyi etib tayinlangan. Keyin 2016-yilning iyunidan 2017-yilning fevraligacha “Blackburrn Rovers”ni boshqargan. 2017-yilning sentabrida Ross Countyni boshqarish uchun Shotlandiyaga qaytgan, biroq isteʼfo sababli guruhni tark etgan.

2019-yil 3-dekabrda Coyle Hindistonning “Chennaiyin” klubi bosh murabbiyi etib tayinlandi. U ularni jadvalning quyi qismidan ISL finaliga olib chiqdi. Jamshedpur bilan ishlagandan so'ng, u 2022-yilning mart oyida "Queen's Park" bilan Shotlandiya futboliga qaytdi.

## Manbalar
Zolutepa

**Zolutepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti boʻlgan arxeologiya yodgorligi. Obyekt qaysi davrlarga oidligi nomaʼlum. Navoiy viloyatining Navbahor tumanining „Qizilrabot“ MFY, Qizil rabot qishloq aholi punktida joylashgan. Koʻchmas mulk davlat mulki hisoblanadi. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida muhofaza qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Dexchatepa

**Dexchatepa** - Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti hisoblanadi. Arxeologiya yodgorligi.Qurilgan vaqti aniq emas. Buxoro viloyatining Buxoro tumanida „Dexcha“ MFY, Dexcha qishlogʻida.Davlat mulki hisoblanadi. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida  Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Abu Muslumtepa

**Abu Muslumtepa (Abo Muslumtepa)** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti, Navoiy viloyati Qiziltepa tumani hududida joylashgan qadimgi qal’a qoldiqlari. Arxeologiya yodgorligi. Obyektning bunyod etilgan davri to‘liq aniqlanmagan. Buyuk ipak yo‘li Buxoro vohasida Abu Muslumtepa orqali Karmanaga o‘tgan.

## Tarixi
Abu Muslumtepa Qiziltepa tumani markazidan 12 km shimolda, “Qalayn-Azizon” mahalla fuqarolar yigʻini, Qalayn-Azizon shaharchasi hududida joylashgan. U Kampir devor tizimidagi nihoyatda kuchli qal’a bo‘lib, uning avvalgi nomi boshqa bo‘lgan. Arab xalifaligining sharqiy qismi — Movarounnahr va Xurosonda umaviylarga qarshi ko‘tarilgan harakat rahbari, siyosiy arbob Abo Muslim (718—755) ning Movoraunnahrdagi hukmronligi 750—755-yillarga to‘g‘ri keladi. Qal’a esa miloddan avvalgi I asrga oid hisoblanadi.

Qal’a ikki qismdan iborat bo‘lgan. Birinchi qism soqchilar xizmati va turmushi uchun mo‘ljallangan ark. Ikkinchi qismda arkka tutashib ketgan katta shahar mavjud bo‘lgan. A.Y. Yakubovskiy fikricha qal’a o‘z faoliyatining ilk davrlarida faqat mudofaa ishlari bilan cheklanib qolmagan. Bu yerda cho‘l xalqlari bilan savdo-sotiq olib borilgan.

Abu Muslim qal’asi nafaqat kichik mavze, balki Buxoro vohasi uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lgan. Ana shu yerdan Zarafshon daryosining o‘ng qirg‘ogidan Abu Muslim kanalidan tashqari yana to‘rtta shoh ariq boshlanadi. Yana daryo o‘zani ham bor. Buxoro vohasining taqdiri aynan shu yerdan taqsimlanadigan suvga bogliq bo‘lgan.

Qal’a sharqiy janubida Abu Muslim qabristoni bo‘lib, unda ikkita yirik sag‘ana bor. Birining uzunligi 16 metr, ikkinchisi 12 metr. Birinchisi Abu Muslimga, ikkinchisi polvon Ahmadga tegishli deb hisoblanadi.

## Hozirgi holati
Abu Muslumtepa Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Gan Teik Chai

**James Gan Teik Chai** (颜德财) () (1983-yil 5-fevralda tugʻilgan) – malayziyalik badmintonchi sportchilardan biri. U 2004-yilda Ku Kien Keat bilan hamkorlikda oʻzining oʻyinlarini boshlagan va shu yilda oʻtkazilgan Fransiya xalqaro turnirida erkaklar oʻrtasidagi juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan. U Tan Bin Shen bilan 2009-yilda Avstraliya Ochiq Gran-pri turnirida ham gʻolib chiqqan. Ong Soon Xok bilan hamkorlikda u 2012-yilda Mavrikiya, Argentina va Braziliyada oʻtkazilgan BWF xalqaro turnirida ham gʻolib boʻlgan.

## Yutuqlari

### Janubi-Sharqiy Osiyo oʻyinlari
**Janubi-Sharqiy Osiyo oʻyinlari**, deb ham tanilgan, ikki yilda bir marta oʻtkaziladigan sport tadbirlaridan biridir. Asosiy ishtirokchilari hozirgi Janubi-Sharqiy Osiyoning 11 mamlakatidan tashrif buyuradilar. Oʻyinlar janubi-Sharqiy Osiyo oʻyinlari Federatsiyasi, xalqaro Olimpiya qoʻmitasi (XOQ) va Osiyo Olimpiya Kengashi (OCA) tomonidan nazorat ostiga olingan.

Janubi-Sharqiy Osiyo oʻyinlarining beshta subregional oʻyinlaridan biri Osiyo Olimpiya Kengashi (OCA)dir. Shuningdek, Markaziy Osiyo oʻyinlari, Sharqiy Osiyo yoshlar oʻyinlari, Janubiy Osiyo oʻyinlari va Gʻarbiy Osiyo oʻyinlarini misol keltirish mumkin.

**Erkak juftliklari:**

### BWF Superseriyalari
2006-yil 14-dekabrda boshlangan va 2007-yilda joriy etilgan BWF Superseriyalari Badminton Butunjahon Federatsiyasi (BWF) tomonidan ruxsat etilgan elita badminton turnirlari seriyasi hisoblanadi. BWF Superseriya darajalari Superseries va Superseries Premier boʻlgan. Superseriya mavsumi butun dunyo boʻylab 2011-yildan beri joriy qilingan oʻn ikkita turnirdan iborat. Muvaffaqiyatli oʻyinchilar har yil oxirida oʻtkaziladigan Superseriya finaliga taklif qilinardi.

### BWF Gran Prix
BWF Gran Prix ikki darajaga ega edi, Gran Prix va Gran Prix Gold. Bu Badminton Jahon Federatsiyasi (BWF) tomonidan ruxsat etilgan va 2007 va 2017-yillar oraligʻida oʻtkazilgan badminton turnirlari seriyasi edi.

Grand Prix Gold turnirida eng kam mukofot fondi 120 000 AQSh dollari, Gran Prix turnirlarida esa eng kam mukofot fondi 50 000 AQSh dollarini tashkil etgan. Super Seriya turnirlarida sovrinni taqsimlash formulasi bir xil hisoblanadi.

Jahon reyting tizimiga koʻra, James jahon Gran Prix Gold va Gran Prix seriyasi uchinchi oʻrinni egallaydi.

**Erkaklar juftliklari:**

:  BWF Grand Prix Gold turniri
:  BWF Grand Prix turniri

### BWF International Challenge/Seriyalari
Xalqaro Challenge Badminton Jahon Federatsiyasi tomonidan 2007-yilda roʻyxatdan oʻtgan. Xalqaro Challenge turnirida minimal mukofot puli 25000 AQSh dollarini tashkil etadi.

**Erkaklar juftliklari:**

:  BWF xalqaro tanlovi
:  BWF xalqaro seriyasi
:  BWF kelajak seriyasi

## Manbalar
Avazbobotepa

Avazbobotepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Ilk oʻrta asrlar. Navoiy viloyatining Qiziltepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Gulbogʻ“ MFY, Gulbogʻ qishloq aholi punkti. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Ringelman effekti

**Ringelman effekti** — guruhning hajmi oshgani sari yakka shaxsning unumdorligi pasayish tendentsiyasi. Buni birinchi marta 1913-yilda qishloq xoʻjaligi muhandisligi boʻyicha fransuz professori Maksimilian Ringelmann izohlab bergan.Ringelmann *taʼsirini koʻrish uchun* koʻpincha *arqon tortishdan foydalaniladi*. Ishga qancha odam jalb qilinsa, ularning oʻrtacha unumdorligi shunchalik pasayadi, chunki har bir ishtirokchi oʻz harakatlari hal qiluvchi emasligini his qiladi.

## Manbalar
Gʻazalkent shahriston

**Gʻazalkent  shahriston ** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya  yodgorligi. Obyekt davri: XIII—XIV asrlar. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Oqsogʻatsoy quyilishining  oʻng qirgʻogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent  viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.  Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil  4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy  roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Toshli orol (Michigan)

**Toshli** **orol** — Michiganning janubi-sharqidagi Detroit daryosida joylashgan orol. Hudud, asosan, ovchilik va baliqchilik uchun ishlatilgan. 19-asrning oʻrtalaridan 20-asrning oʻrtalarigacha kichik aholi punkti boʻlgan va Livingstone kanalining qurilishi, shuningdek, Detroit daryosi bilan bogʻliq turli qurilish loyihalari uchun markaziy hudud boʻlib xizmat qilgan. 1990-yillarga kelib bu hudud butunlay qarovsiz boʻlib qolgan. Hozirgi kunda jamoatchilikka ochiq va Michigan Tabiiy resurslar departamenti tomonidan boshqariladi.
Chigʻiriqtepa

Chigʻiriqtepa   — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros ob'yekti. Arxeologiya yodgorligi.  Obyekt davri: V-VI asrlar. ning da  joylashgan. Obyekt manzili: “Makrid” QFY, Yuqori chil qishlogʻi. Koʻchmas  mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros  boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. ning qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda ga kiritilgan — davlat  muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Egiztepa (Qoʻrgʻon)

**Egiztepa (Qoʻrgʻon) ** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti hisoblanadi. Ushbu arxeologiya yodgorligi qoʻrgʻon koʻrinishida. Madaniy meros obyekti davri: V—VIII asrlarga toʻgʻri keladi.Jizzax viloyatining Zomin tumanida joylashgan. Qoʻrgʻon manzili: „Navoiy“ MFY, Jartepa gʻarbida joylashgan. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki hisoblanadi. Jizzax viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida,Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Barakaltepa

**Barakaltepa ** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti va oʻz oʻrnida arxeologiya yodgorligi hisoblanadi. Ushbu yodgorlikning davri: aniqlanmagan. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Yodgorlikning manzili: „Beshterak“ QFY, Beshterak qishlogʻi.

Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqi: Davlat mulki hisoblanadi. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Dunyotepa 1

**Dunyotepa 1 ** bu — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti ya'ni arxeologiya yodgorligi hisoblanadi. 

Obyekt, ushbu yodgorlikning  davri: XV—XVII asrlarga to'g'ri keladi. Surxondaryo viloyatining Denov tumanida joylashgan. Yodgorlikning manzili: “Qorakoʻz” MFY. 

Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar
Kyle Vassell

**Kyle Thomas Vassell** (1993-yil 7-fevralda tug'ilgan) - professional futbolchi, San-Diego Loyal SC hujumchisi. Angliyada tug'ilgan, Shimoliy Irlandiya milliy futbol jamoasi vakili.

U o'z faoliyatini yoshligida Norwich Cityva Brentfordda boshlagan. U 2013-yilda "Piterboro Yunayted"da futbol ligasida debyut qilgan. U Doro va Isaak Vasselning uzoq qarindoshi.

## Jamoalardagi faoliyati

### Ilk yillari
Vassell o'z faoliyatini Norvich Citydagimaktab o'quvchisi sifatida boshlagan va Londondagi uyidan Norfolkga borishda qiynalganidan keyin 15 yoshida Brentfordga qo'shilgan. U Brentfordda asosiy jamoada maydonga tusha olmadi va 2010-11-yilgi mavsumda "Woking" va "St Albans City" konferensiyalarida ijarada o'tkazdi. U ikki yillik shartnomani tugatgandan so'ng, 2011-yil iyun oyida Brentford tomonidan ozod qilindi va keyinchalik u professional futbolchi bo'lish istagidan voz kechdi.

### Rotherham United
2018-yilning iyul oyida Vassell Chempionship jamoasi Roterham Yunayted bilan uch yillik shartnoma imzoladi. Uning klub uchun ligadagi birinchi goli bir yil o'tib kiritildi. 2019-yil 29-dekabr kuni Birinchi liga oʻyinida Piterboro Yunaytedga qarshi zarba berdi. 2021-yil 15-yanvarda Vassell 2020-21-yilgi mavsumning qolgan qismida ijara asosida Liganing Birinchi jamoasi “Fleetwood Town”ga qoʻshildi. 2021-yil 17-mayda Roterham Yunayted oʻzining saqlab qolingan roʻyxatini e’lon qildi va Vassel shartnomasi yakunlangandan keyin klubni tark etishini tasdiqladi.

## Manbalar
Chaqirtepa

**Chaqirtepa bu **— Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti hisoblanadi. Arxeologiya yodgorligi sarasiga kiradi. Obyekt ya'ni yodgorlikning davri: VI-VII, IX—XII asrlarga to'g'ri keladi. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Jilisuv” QFY Saroy qishlogʻi.

Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulkidir. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va  davlat muhofazasiga olingan.

## Manbalar