open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sadullo Rahimov

**Sadullo Xayrullaevich Rahimov** (; 8-noyabr, 1951-yil, Romitan tumani, Buxoro viloyati) — madaniyatshunos, kinoshunos, kinoshunos, falsafa fanlari doktori (2007). SSSR Kinematograflar uyushmasi aʼzosi (1985). FIPRESCI Xalqaro kinotanqidchilar federatsiyasi aʼzosi.

## Biografiyasi
1951-yil 8-dekabrda Buxoro viloyati Romitan tumani Kojhur qishlogʻida oʻqituvchilar oilasida tugʻilgan.

Vladimir Lenin nomidagi Tojikiston Davlat universitetining rus tili va adabiyoti fakultetini (1974); Tojikiston Fanlar akademiyasi Falsafa (hozirgi Bogoutdinov nomidagi Falsafa, siyosatshunoslik va huquq instituti) aspiranturasini (1978) tamomnlagan. 1968—1969-yillarda. — „Tojikfilm“ kinostudiyasi badiiy filmlar bo‘yicha rejissyor yordamchisi. 1974—1987-yillarda — katta laborant, aspirant, laborant, kichik ilmiy xodim, Tojikiston Fanlar akademiyasi falsafa bo‘limi ilmiy kotibi. 1987—1993-yillarda — „Tojikfilm“ kinostudiyasi direktori. 1993—1995-yillarda — Tatariston Respublikasi Fanlar akademiyasi Falsafa instituti ilmiy xodimi. 1995—1997-yillarda — „Tojikfilm“ kinostudiyasi direktori. 1998-yildan keyin falsafa, siyosatshunoslik va huquq sohalarida yetakchi ilmiy xodim, bosh ilmiy xodim, ontologiya va gnoseologiya bo‘limi mudiri, madaniyat falsafasi kafedrasi mudiri boʻlib ishlaydi

1978-yilda SSSR Fanlar akademiyasi (Moskva) Falsafa institutida „Rivojlangan sotsializm davrida tojik sanʼatining oʻziga xos xususiyatlari“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, 2007-yilda esa „Zardushtiylikning falsafiy-estetik g‘oyalari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

## Filmografiyasi
Hujjatli filmlar ssenariysi muallifi: „Damask. Dim otechestva“ (1990), „Odna zemlya“ (1992), „Poisk dorogi“ (hammuallif, 1996). „Jenshini-predprinimateli“ hujjatli filmi rejissyori (1996). „Tojiktelefilm“ ijodiy birlashmasi hujjatli filmlari ssenariylari muallifi: „Kak jivesh, Dushanbe“ (1989), „Maxvash“ (1998). „Puteshestvie po Rodine“ („Siyavush“ kinokompaniyasi, 1997-yil), „Ustod Osimiy“ („Kinoservis“ MChJ, 2002-yil) hujjatli filmlarining ssenariy muallifi va rejissyori. „Arusak“ filmi gʻoyasi muallifi („Kinoservis“, 2002-yil). „Ne vedaem, chto tvorim“ hujjatli filmining ssenariy muallifi („Kinoservis“ MChJ, 2003).

„Traditsiya“ filmida otasi rolini oʻynagan („Kinoservis“ MChJ, 2004).

GBAO haqida bir qator hujjatli filmlar ssenariysi muallifi: Rushansy, Ishkashimsy, Gulbek (Kinoservis, 2007—2008); filmlari: „Akademik Dinorshoyev“ („Kinoservis“, 2005), „Traditsionniy narodniy teatr tadjikov“ (Kristensen jamg‘armasi, Antropologiya markazi, „Kinoservis“ MChJ, 2005), „Svyatie mesta“ („Kinoservis“, 2006), „Prorok mudrosti: Ibn Sina“ (Kinoservis, 2005).

Rahimov, shuningdek, „Kinoservis“ MChJ qoshidagi Kino maktabi kursantlarining 20 dan ortiq talabalar uchun badiiy va hujjatli filmlari boʻyicha maslahatchi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Maʼrifat Qozijonov

**Maʻrifat Afzalovich Qozijonov** (1913-yil 20-oktyabr, Buxoro — 1983-yil 5-may, Dushanbe) — tojik olimi, pedagog, pedagogika fanlari doktori (1974). „SSR Maorifi xalq aʼlochisi“ (1975), bir qancha medallar va Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi mukofotlari bilan taqdirlangan.

## Biografiyasi
1929-yilda Stalinobodga kelib, musiqa bilim yurtida oʻqiydi, bir vaqtning oʻzida musiqali drama teatrida (Lohutiy nomidagi teatr) sozanda boʻladi (1929—1932). 1932—1937-yillarda „Kollektiv uchun“, „Oʻqituvchilar gazetasi“ gazetalarida adabiy xodim, Qizlar madaniyat va maorif texnikumida til va adabiyot fani oʻqituvchisi boʻlib ishlaydi. 1937—1939-yillarda  Toshkentdagi M.Gorkiy nomidagi Davlat pedagogika institutining tojik tili va adabiyoti fakultetida oʻqigan. 1939—1940-yillarda 2-son oʻqituvchilar tayyorlash maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1940—1942-yillarda Buxoro davlat pedagogika institutining adabiyot fakultetida tahsil olgan. Oʻqishini Buxoroda davom ettirgan Maʼrifat institutni tamomlagach, bir muddat adabiyot kafedrasida oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1943—1945-yillarda Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan.

## Faoliyati
1945—1950-yillarda Buxoro pedagogika institutida oʻqituvchilik qilgan. 1951—1960-yillarda tojik adabiyoti kafedrasi oʻqituvchisi, 1960–1973-yillarda Buxoro davlat pedagogika instituti boshlangʻich ta’lim kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan. Dushanbedagi T. G. Shevchenko nomidagi pedagogika institutida ishlagan. 8 ta kitob, 100 dan ortiq ilmiy-metodik maqolalar va oʻquv dasturlari muallifi. U 19-asrning 2-yarmidan 20-asrning 30-yillarigacha tojik maktablarida 5-7-sinf oʻquvchilarining ogʻzaki va yozma nutqini rivojlantirish, savod oʻrgatish va adabiyot oʻqitish va shu kabi mavzularga oid ilmiy tadqiqotlar olib borgan. Uning rahbarligida olti kishi nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. U jamoadagi pedagogik bilimlarning faol targʻibotchisi edi. 1970-yillarda Tojikiston televideniyesida „Aziz bolam, uning odob-axloqi undan azizdir“ koʻrsatuvida rahbarlik qildi.

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish uchun
* S.Ayniy nomidagi Tojikiston davlat pedagogika universiteti ensiklopediyasi
* Obid Nazriev. Somon taxti. — Dushanbe poligrafiya guruhi, 2018, 216 bet.
Shlomo Musayev

**Shlomo Musayev** (14-yanvar, 1852-yil, Buxoro, Buxoro amirligi — 1922-yil, Quddus) — ravvin va qimmatbaho toshlar savdogari. Quddusdagi Buxoriy mahallasining asoschilaridan biri boʻlgan. Shuningdek, londonlik Shlomo Musayev, islandiyalik Dorrit Musayev va Jeffri Musayev Masson kabi taniqli shaxslarni oʻz ichiga olgan Musayev urugʻining patriarxi boʻlgan.

## Biografiyasi
Musayev 1852-yilda hozirgi Buxoro shahrida tug‘ilgan. Bolaligida ruhoniy Devid Chafin va Joshua Shushan qo‘l ostida tahsil olgan. Yosef Koxjinov, Rafael Potihaloc, Moshe Chex Yizhakov, Avraham Aminov Talmudi va Aba Shimon Gaon bilan tahsil olgan. Keyinchalik ravvin degan sharafli unvonga ega boʻlgan bilimdon odam boʻldi. Savdogar sifatida choy savdosi va koʻchmas mulk bilan shugʻullangan. Buxoroda ilk banklardan birini u ochganligi aytiladi. 1888-yilda diniy eʼtiqodga amal qilgan holda Falastinga aliya qildi. 1891-yilda Quddusning yangi Rehovot HaBukharim mahallasini (keyinchalik Bukharim deb qisqartirildi) tashkil etishda mas’ul boʻlgan bir necha buxorolik yahudiylardan biri boʻlgan. Uning oʻzi toʻrtta ibodatxonani oʻz ichiga olgan 25 ta kambagʻal oila foydalanishi uchun uy-joy majmuasiga (mahalla) asos soldi. Bugungi kunda Musayev ibodatxonalar majmuasi, hozirda sakkizta sinagogadan iborat boʻlib, doimiy ravishda foydalanilmoqda.

19-asr oxiridan Birinchi Jahon urushigacha Buxoro yahudiy savdogarlari va diniy ulamolar istiqomat qiladigan Buxoro mahallasi shaharning eng boy hududlaridan biri boʻlgan. Aholisining asosiy qismi Oʻrta Osiyo va Rossiyada paxta, qimmatbaho toshlar va choy kabi turli savdo faoliyati bilan shugʻullangan. Biroq, Birinchi Jahon urushi va 1917-yildagi bolsheviklar inqilobidan soʻng, chet eldan keladigan daromad uzilib, aholi Quddusdagi uylari bilan qolib ketganligi sababli, mahalla tanazzulga yuz tutdi. Inqilob tufayli qashshoqlashgan rus yahudiy qochqinlari mahallaga kelgan. Keyinchalik Fors va Erondan kelgan yahudiylar mahallada istiqomat qila boshlashdi. Buning natijasida haddan tashqari olomon koʻpayib ketdi. Hozirda Bukharimda bir necha taʼmirlangan uylarda ham koʻrish mumkin, lekin koʻplab binolar vayronaga aylangan. Yangi qurilish tufayli koʻplab eski uylar buzilgan.
## Manbalar
Turmag‘ambet Iztleuov

**Turmagʻambet Iztleuov** (, 1882-yil, 9-iyul , Sirdaryo viloyati, Turkiston general-gubernatorligi, Rossiya imperiyasi — 1939-yil 15-may) — qozoq sovet oqini, jirau, tarjimon. Turmagʻambet Iztleuov Buxorodagi Miri Arab 1905—1896) va Koʻkaldosh madrasalarida (Toshkent) (1899—1905) taʼlim olgan.

## Tarjimai holi

Alimuli qabilasining Qulis kete urugʻidan boʻlib, qishloq maktabida, soʻngra Buxorodagi Miri Arab 1905—1896) va Koʻkaldosh madrasalarida (Toshkent) (1899—1905) tahsil olgan. arab, fors va turk tillarini o‘rgangan. 1905-yilda tug‘ilib o‘sgan qishlog‘iga qaytib, masjid va maktab qurdirgan. 1921-yilgacha bolalar adabiyoti va sheʼriyatidan dars bergan. Shunda shogirdlariga oʻzining „Nozim“ nomli ilk to‘plami misralarini o‘qib bergan. 1936—1937-yillarda Qozogʻiston SSR Xalq taʼlimi komissarligida ishlagan.

Oʻzining birinchi ertagi „Qora qoʻngʻiz“ ni oʻn toʻrt yoshida yozgan. 18 yoshida „Dehqonning mardi“ nomli ilk sheʼrini yozgan. Umri davomida oʻnta sheʼr yaratgan, jumladan „Eng donishmand chol“, „Asir qiz“, „Raua banu“ va boshqalar.

Qozogʻistondagi 1916-yilgi milliy-ozodlik qoʻzgʻolonini qoʻllab-quvvatlagan va unga oʻzining „Yer yuzini xavotirli tuman qoplagan“ (1916) tolgʻasini bagʻishlagan. U bir qator asarlari — „Baxt sizga, Kenes-ogʻa“ (1918), „Lenin — quyosh“ (1923) ni Oktyabr inqilobi, Kommunistik partiya, Leninga bagʻishlagan.

Shoir ijodining salmoqli qismini ruboiylar, lirik sheʼrlar, aforizmlar, ertaklar, improvizatsiyalar tashkil etadi. 1934-yilda 1-Respublika xalq isteʼdodlari yig‘ilishida qatnashgan. Turmag‘ambet „Dono oqsoqol“, „Asir qiz“, „Raua Banu“ va boshqa shunday o‘nta sheʼr muallifi.

Firdavsiyning „Shohnoma“ (40 ming misra) sheʼriy dodstonining qozoq tiliga tarjimasi unga tegishli boʻlib, uning bir qismi „Rustami Doston“ (24 ming misra) 1961-yilda alohida kitob holida nashr etilgan. Iztleuov Toshkentda birga tahsil olgan atoqli tojik yozuvchisi Sadriddin Ayniy uni fors adabiyotining bu ajoyib yodgorligining qozoq tiliga tarjima qilish uchun taklif qilgan. Ammo hibsga olinishidan oldin Turmagʻambet arab tilida yozilgan o‘ttiz besh jildlik qo‘lyozmani tug‘ilib o‘sgan qishlog‘ida koʻmishga muvaffaq bo‘lgan. Tojiklar va eronliklarning muqaddas kitobi ustidagi ishlar shoir uchun falokatli bo‘lib chiqqan.

1937-yilda hibsga olingan. Ikki yil oʻtgach, NKVD zindonlarida vafot etgan.

## Xotirasi
1981-yilda oqin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan Butunittifoq „Melodiya“ ovoz yozish kompaniyasi „T. Iztleuov“ yozuvi bilan albom chiqardi. „Raua banu“ sheʼri va eng yaxshi termalarini Oqmirza Tuyakboyev o‘z dombrasi jo‘rligida ijro etgan.

2007-yil 2-noyabrda qatagʻon qilingan oqinning 125 yilligi munosabati bilan Olmaotada Naurizboy botir va Kabanbay botir koʻchalari (sobiq Dzerjinskiy va Kalinin) chorrahasidagi maydonda sobiq KGB binosi roʻparasida bronzadan haykal oʻrnatilgan.

2009-yilda „Qozoqfilm“ kinostudiyasi tomonidan shoir va tarjimon Turmagʻambet Iztleuov haqida rejissyor va ssenariy muallifi Janabek Jetiruov tomonidan „Turmagʻambet“ hujjatli filmi suratga olingan.

## Manbalar
Farida Tantashyeva

**Farida Rahimovna Tantashyeva** (4-sentyabr, 1936-yil, Buxoro, OʻzSSR — 2012-yil 8-iyul, Qozon, Rossiya) — rus olimi, Aleksandr Butlerov nomidagi Qozon universitetining organik kimyo kafedrasi dotsenti.

## Biografiyasi
Tantashyeva 1936-yil 4-sentyabrda Buxoro shahrida oʻqituvchi oilasida tugʻilgan. 1954-yilda Buxoro shahridagi 7-sonli o‘rta maktabni oltin medal bilan tamomlab, Qozon Davlat universiteti (QDU)ning kimyo fakultetiga o‘qishga kirdi. Universitetni 1959-yilda imtiyozli diplom bilan tugatdi va shu yili Qozon davlat universitetining organik kimyo kafedrasi aspiranturasiga imtiyozli tarzda qabul qilindi. 1968-yilda „Toʻyinmagan sulfonlar va sulfoksidlar turkumidagi tadqiqotlar“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. Ilmiy maslahatchi — E. G. Katayev. 1962-yildan Qozon davlat universitetida assistent, 1978-yildan katta o‘qituvchi, 1991-yildan 1997-yilgacha „Organik kimyo“ kafedrasida dotsenti lavozimida ishlagan

## Oʻqituvchilik faoliyati
Qozon davlat universitetidagi faoliyati davomida u kimyo fakulteti talabalarining talabalar guruhlari, kurs ishlari va diplom ishlariga rahbarlik qilgan. Keyinchalik QDU qabul komissiyasining oʻrinbosari, soʻngra mas’ul kotibi boʻlib ishlagan (1975—1979). Uzoq vaqt davomida QDU Organik kimyo kafedrasi kasaba uyushma tashkilotchisi boʻlgan.

## Ijtimoiy faoliyati
1965—1971-yillarda Mehnatkashlar deputatlari tuman Kengashining uchta (X, XI va XII) chaqiriqlari deputati etib saylangan. 1972-yilda SSSR Kasaba uyushmalarining Butunittifoq XV qurultoyiga delegat etib tayinlangan. U yerda esa SSSR Butunittifoq kasaba uyushmalari markaziy kengashi (SSSR BKUMK) aʼzosi etib saylandi. 1977-yilda SSSR kasaba uyushmalarining XVI kongressiga delegat boʻldi.

## Mukofotlari
1968-yilda toʻyinmagan sulfonlar va sulfoksidlar sintezi boʻyicha bir qator ishlari uchun D. I. Mendeleyev nomidagi Butunittifoq kimyo jamiyatining Butunittifoq tanlovi diplomi bilan taqdirlangan. 1970-yilda iqtisodiy va madaniy qurilishdagi faol ishtiroki va TASSRning 50 yilligi munosabati bilan TASSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan. 1988-yilda „Mehnat faxriysi“ medali bilan taqdirlangan.

## Shaxsiy hayoti
Turmush oʻrtogʻi — kimyogar Yevgeniy Berdnikov. Ularning bitta qizi bor.

## Manbalar
Muin Abdurahmonov

**Muin Kamolovich Abdurahmonov** (1933-yil 30-noyabr, Buxoro shahri — 2016-yil 13-avgust, Dushanbe) — tibbiyot fanlari doktori (1971), professor (1990), Sogʻliqni saqlash aʼlochisi.
## Biografiyasi
Muin Abdurahmonov Dushanbe tibbiyot bilim yurtini (1951) va Rossiya Federatsiyasi Kuybishev davlat tibbiyot institutining harbiy tibbiyot fakultetini tamomlagan (1957). Germaniya Demokratik Respublikasida harbiy shifokor (1958—1959), Tojikiston Milliy tibbiyot instituti aspiranti (1959—1962), respublika tug‘ruqxonasi akusher-ginekologi (1962—1967), Abu Ali Ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot universitetining tibbiyot kafedrasida asistent (1967—1976), Dushanbeda akusher-ginekolog (1976—1980), assistent (1980-1986), dotsent (1986-1990), professor (1990- 1998) va Abu Ali ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot universiteti pediatriya fakulteti akusherlik va ginekologiya kafedrasi mudiri (1998—2005) kabi kasblarda ishlagan. 2005-yildan Abu Ali Ibn Sino nomidagi Tojikiston Davlat Tibbiyot universiteti 2-sonli akusherlik va ginekologiya kafedrasi professor-konsultanti. Muin Abdurahmonov 2016-yil 13-avgust kuni Dushanbe shahrida vafot etgan. Farzandlari Farrux Abdurahmonov va Firoza Abdurahmonovalar otalari kabi tibbiyot fanlari doktori bo‘lib, faoliyatini davom ettirmoqda.

## Ilmiy faoliyati
Uning ilmiy ishlari qalqonsimon bez faoliyatining shakllanishi va rivojlanishiga tashqi muhitning antropogen omillarining ta’siriga, o‘rtacha og‘irlikdagi anemiya va homiladorlik davridagi og‘ir gipoxromli temir tanqisligi anemiyasida B1, B2, B6, C, A, D vitaminlari almashinuviga bag‘ishlangan. U birinchi boʻlib xlorli kasalliklar va fosfororganik pestitsidlarning „ona-hamroh-embrion“ tizimining shakllanishi va rivojlanishiga taʼsirini klinik sharoitda aniqlagan. U yuzga yaqin maqola va 7 ta innovatsion taklif muallifi.
## Mukofotlar
* „Doʻstlik“ ordeni
* „Mehnat faxriysi“ medali.
## Manbalar
Homid Mahmudov

**Homid Mahmudov** (; 1900-yil, Buxoro — 1977-yil, Dushanbe) — mashhur buxorolik amaldor Xoja Said Mahmudiy-tariqatchining oʻgʻli, professional aktyor va rejissyor, teatr arbobi, tojik professional teatrining asoschisi.

## Biografiyasi
1923—1924-yillarda Homid Mahmudov Moskvadagi Buxoro maorif uyining kino va teatr sanʼati bo‘limida aktyor-rejissor bo‘yicha tahsil olgan. 1927-yilda Mahmudov Moskvadagi Stalin nomidagi Oʻzbekiston taʼlim instituti qoshidagi davlat drama studiyasi yoʻnalishini tamomlagan. Buxoro oziq-ovqat xodimlari klubi qoshidagi musiqali drama to‘garagiga rahbarlik qilgan.

1928—1929-yillarda — Hamza nomidagi oʻzbek davlat teatri rejissyori.

Homid Maxmudov 1929-yilda Tojikistonda birinchi professional teatri — Tojikiston SSR Maorif xalq komissarligi qoshidagi Tojikiston davlat teatriga (hozirgi A. Laxuti nomidagi tojik davlat akademik drama teatri) asos soldi. 1930—1931-yillarda Mahmudov birinchi professional milliy orkestrga asos soldi. 1934-yilda Maxmudov Xoʻjandda Ikkinchi Davlat tojik musiqali drama teatrini (hozirgi K.Xujandiy nomidagi Tojikiston Davlat musiqali komediya teatri) tashkil qildi. 1935-yildan 1938-yilgacha Mahmudov teatr faoliyatidan chetlashtirildi (qatag‘onga uchragan odamning o‘g‘li sifatida ishdan ayrilgan). 1938—1943-yillarda Mahmudov O‘zbekistondagi turli teatrlarda rejissyor, badiiy rahbar bo‘lgan. Uning ishtirokida Buxoro viloyati musiqali drama teatri va Qarshi davlat o‘zbek musiqali drama teatrida turli janrdagi teatr spektakllari namoyish etildi. 1943-yilda Mahmudov Stalinoboddagi A. Laxutiy nomidagi drama teatriga direktor o‘rinbosari lavozimiga taklif qilindi. 1944—1945-yillarda A. Laxuti nomidagi Akademik drama teatri direktori. Keyinchalik Tojikiston SSR Xalq Komissarligi ishlari bo‘limi mudiri bo‘lib ishlagan. Tojikiston qishloq xo‘jaligi institutini sirtqi taʼlim shaklida oʻqigan va u yerni 1959-yilda tamomlagan. O‘sha yili olim agronomi diplomini olgan. Keyinchalik 1966-yilgacha respublika qishloq xo‘jaligi tizimida ishladi.

### Oilasi
Otasi — Xoʻja Said Mahmudiy-tariqatchi (1860—1935), mashhur buxorolik zodagon, Ahmad Donish shogirdi, 1935-yilda qatagʻon qilingan.

Onasi — Nazokat (1863—1935) maʼrifatparvar ayol. Mahmudovga yaxshi taʼlim berishga harakat qilgan.

Turmush oʻrtogʻi — Amina Mahmudova (1910—1978), shoira. Tojikiston Yozuvchilar uyushmasi tashkilotchilaridan biri.

## Manbalar
Nizom Nurjonov

**Nizom Habibullayevich** —
(1923-yil 18-dekabr, Buxoro — 2017-yil 18-mart, Dushanbe) — sovet va tojik etnografi, teatrshunos, balet tanqidchisi, oʻqituvchi. Sanʼat fanlari doktori (1968), professor (1973), Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1974).

## Biografiyasi
Nizom Habibullayevich 1923-yil 18-dekabrda ishchilar oilasida tugʻilgan. 1931-yilda oila Buxorodan Stalinobodga ko‘chib o‘tdi. Bu yerda u boshlangʻich maktabning uchta sinfini tamomlagan. 1935-yildan pedagogika texnikumida, 1939—1941-yillarda Stalinobod oʻqituvchilar institutida oʻqigan, soʻngra Regar tumani qishloq maktabida 1939—1941-yillarda Stalinobod oʻqituvchilar institutida soʻngra tojik va oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. 1942-yilning yozida Qizil Armiya safiga chaqirilib, Voronej aloqa bilim yurtiga (Samarqandga evakuatsiya qilingan) o‘qishga yuboriladi. Moskva va Yalta shaharlarini himoya qilishda qatnashgan.

1945-yil oktyabr oyida u demobilizatsiya qilindi; Regar tumanidagi oʻrta maktabda oʻqituvchi, 1946—1947-yillarda Stalinobod shahridagi 3-son oʻrta maktabda tojik va oʻzbek tillari va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Shu bilan birga, 1947-yilda Stalinobod pedagogika institutining adabiyot fakultetini tamomlagan. 1948-yilda u KPSS safiga kirdi.

1947-yildan — SSSR Fanlar akademiyasi Tojikiston filiali Tarix, til va adabiyot instituti etnografiya ixtisosligi aspiranti; M. S. Andreev rahbarligida Varzobda etnografiya va folklorga oid materiallar toʻplagan. 1949-yilda M. S. Andreevning fojiali vafotidan keyin u SSSR Fanlar akademiyasining Etnografiya institutiga ishga yuborildi. Mikluxo-Maklay, u yerda 1951-yilda tojik etnografi N. A. Kislyakov rahbarligida aspiranturani tamomlagan.

1951—1952-yillarda Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi tarix, arxeologiya va etnografiya instituti kichik ilmiy xodimi. 1952–1953-yillarda Stalinobod pedagogika institutining tojik tili va adabiyoti kafedrasida dars bergan.

1953-yilda Tojikiston SSR Fanlar Akademiyasi tarix, arxeologiya va etnografiya instituti qoshida san’atshunoslik sektorini tashkil etish tashabbusi bilan chiqdi va 1953—1955 va 1957—1988-yillarda unga rahbarlik qildi. Lenin nomidagi Tojikiston institutida (1963-yildan), 1967—1973-yillarda T. G. Shevchenko nomidagi Dushanbe pedagogika instituti aktyorlik fakultetida jahon teatri tarixi boʻyicha („Sanʼat tarixi“, „Jahon teatri tarixi“ maxsus kurslarini ham olib borgan), 1973—1985 va 1990—199-yillarda M. Tursunzoda nomidagi Tojikiston davlat sanʼat institutida dars bergan.

SSSR Yozuvchilari Ittifoqi aʼzosi (1961), Tojikiston teatr arboblari ittifoqi aʼzosi (1976—1981-yillar); Sovet madaniyat jamgʻarmasi boshqaruvi aʼzosi (1988—1991); UNECSO huzuridagi Xalqaro xalq ijodiyoti tashkiloti aʼzosi.

## Manbalar
Rivvan Hakam

**Ravvin Shimon Hakam** (; 1843-yil, Buxoro — 1910-yil, Quddus) Quddusda yashagan buxorolik ravvin boʻlib, ibroniycha diniy kitoblarni Buxoriy tiliga tarjima qilib, savodxonlikni oshirgan.

Ravvin Hakam dindor oilada tugʻilgan va Buxoro yahudiylari orasida diniy uygʻonishga boshchilik qilgan ravvin Yozef Maymonning nevarasi edi. Adabiyotga katta qiziqish bildirgan Hakam ona tili Buxoriy, fors, ivrit va arab tillarida gapirgan. 1870-yilda u Buxoroda „Talmid hakam“ yeshivasini ochdi va bu yerda diniy qonunlar targʻib qila boshladi.

Oʻsha paytda buxorolik yahudiylar faqat diniy qonunlarni bilar, oʻqish, yozish va matematikadan iborat bo'lgan umumiy maʼlumotga ega edilar. Garchi dinni oʻrganishga koʻp vaqt sarflashsa ham, koʻpchilik buxorolik yahudiylar ibroniychani yaxshi bilmas edilar. Forschada bir qancha kitoblar yozilgan boʻlib, ularning koʻplari eski va toʻliq boʻlmagan edi. Hakham diniy kitoblarni buxoro tiliga tarjima qilib, bu holatni oʻzgartirishga qaror qildi. Lekin oʻsha paytda Buxoroda matbaa boʻlmagani uchun u kitoblarini chop etish uchun Quddusga borardi. 1892-yilda Shimon Xakam Quddusning Buxorodagi tashkilotchilaridan biri boʻlib, u yerda Buxoro sinagogalari, maktablari va bosmaxonalar ochgan. Quddusdagi koʻchaga ravvin nomi berilgan.

Buxoroga qaytib kelib, u yerda kitoblarini tarqatdi, Shimon yana Quddusga borib, umrining qolgan yillarini shu yerda oʻtkazdi. 1900-yildan 1910-yilda Shimon vafotigacha boʻlgan davr Buxoro adabiyotidagi eng yaxshi davrlardan biri edi. Hakam butun ni buxoro tilida qayta yozgan. Shuningdek, u „Likudei dinim“ (1900), „Tushlar va ularning ma’nosi“ (1901), „Yusuf va Zulayho“ (1902), „Fisih bayrami“ (1904) va „Megilat Ester“ (1905) kitoblarini yozgan va tarjima qilgan. Uning dunyoviy tarjimalari qatorida Avraham Mapuning „Ahavat Sion“ (Qissasi Amnun va Tomor) romani bor.

Shimon Xakam hayoti davomida 50 dan ortiq kitob yozgan va buxoro tiliga tarjima qilgan. Uning koʻpgina kitoblari va tarjimalari buxorolik yahudiylar orasida hamon mashhurdir. U 1910-yilda vafot etgan va Quddusdagi da dafn etilgan.

## Manbalar
Isroildagi Buxoro yahudiylari

**Isroildagi buxorolik yahudiylar**, ya’ni buxoriylar deb ham ataladi, hozir Isroil davlati tarkibida istiqomat qilayotgan Buxoro yahudiy jamoalarining muhojirlari va avlodlaridir.

## Tarixi
ni boshlab bergan birinchi buxorolik yahudiylar 1870—1880-yillarda Quddusda Buxoro kvartalini tashkil qilishgan.

### 1881–1947

1890-yilda Buxoro yahudiy jamoasining yetti nafar aʼzosi Buxoro, Samarqand va Toshkent yahudiy jamoalarining Hovevei Sion uyushmasini tuzdilar. 1914-yilga kelib 1500 ga yaqin buxorolik yahudiylar koʻchib kelgan, 1930-yillarning boshlarida esa yana 4000 nafari koʻchib kelgan. 1940-yilda koʻpchilik Buxoro maktablari qatori Buxoriydagi nashrlar shoʻrolar tomonidan yopildi.

### 1948–1990
1948-yilda „Sovet yahudiyligining qora yillari“ boshlandi, bu yerda yahudiy dinini bostirish urush tufayli toʻxtaganidan keyin yana qayta tiklandi. 1950-yilda Samarqandda 13 nafar dindor buxorolik yahudiy hibsga olinib, 25 yilga qamalgan. Xuddi shunday hibsga olishlar Kattaqo‘rg‘on va Buxoroda taniqli Buxoriylar bilan ham sodir bo‘lgan. Olti kunlik urush buxorolik yahudiylar orasida yahudiy vatanparvarligining kuchayishiga olib keldi va koʻpchilik refuseniklar sifatida namoyishlar oʻtkazdi. 1972-yilgacha Buxoriyning Isroilga katta koʻchishi boʻlmagan. Oʻsha paytdan boshlab 1975-yilgacha SSSR dan 8000 kishi koʻchib kelishga muvaffaq boʻlgan. 1987-yilga kelib Isroilda 32 ming buxorolik yahudiy yashagan, buxoriylarning 40% atrofida. 1990-yilda Andijon va unga yaqin tumanlar yahudiy aholisiga qarshi tartibsizliklar boʻldi. Bu Fargʻona vodiysidagi koʻpchilik yahudiylarning Isroil yoki AQShga koʻchib ketishiga sabab boʻldi.

### 1990-yillardan hozirgacha
1989-yildan 2005-yilgacha Qirg'izistondan 5000 dan ortiq buxorolik yahudiylar mintaqada dushmanlik kuchayganligi sababli Isroilga kelgan. 1992-yilda maxfiy havo koʻtarish operatsiyasi boʻlib, Tojikistondan oz sonli buxorolik yahudiylarni Isroilga olib keldi. 1989-yildan 2000-yilgacha Tojikistondan 10 000 dan ortiq muhojir koʻchib kelgan. Bugungi kunda koʻpchilik buxoriylar AQShda va katta qismi Isroilda yashaydi. Hozirda Tojikistonda atigi 1000 nafar, Oʻzbekistonda 1500 nafar, Buxoro shahrida esa 150 nafar yahudiy qolgan.

## Yana qarang
* Buxoro yahudiylari

## Manbalar
Arkadiy Borisov

**Arkadiy Borisovich Borisov** (koʻp hujjatlarda *Borisov,* asl ismi *Aron Borisovich Shister*; 13-may, 1901-yil, Buxoro — 27-may, 1942-yil) — sovet qoʻmondoni, general-mayor (1941). Ikkinchi jahon urushi va fuqarolar urushi qatnashchisi. 1942-yilda Xarkov operatsiyasi paytida nemis qoʻshinlari tomonidan asirga olingan va otib tashlangan.

## Biografiyasi
Aron Shister 1901-yil 13-mayda Buxoroda, tikuvchi oilasida tug‘ilgan. Toshkentda oʻsgan. 1918-yildan SIKP aʼzosi, Turkiston komsomol tashkilotchilaridan biri. 1919-yilda Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi safiga qoʻshilgan. Otliq qoʻmondonlik kurslarini tugatgan, shundan soʻng u eskadronga qoʻmondonlik qilgan.

Fuqarolar urushida qatnashgan, 1921-yilgacha Turkistondagi „uchar otryadlar“ tarkibida jang qilgan. 1924-yilda Qizil Armiya Harbiy Akademiyasini tamomlagan. Undan soʻng, Turkiston harbiy okrugiga operativ boʻlim boshligʻi va shtab boshligʻining oʻrinbosari lavozimlariga yuborilgan. Sharqiy Buxorodagi 13-piyodalar brigadasi 3-piyoda diviziyasining alohida eskadroniga qoʻmondonlik qilgan; Bosmachilarga qarshi kurashda qatnashgani uchun Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan (1925).

Xuddi shu yili polk va A. B. Borisov shaxsan Junaydxon (1857—1938) tuzilmalarini magʻlub etgani uchun Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan. Junayidxonning bosmachi tuzilmalariga qarshi yurishning taktik tahlili bilan „Poxod konnoy gruppi 8-y kavbrigadi v Kara-Kumskuyu pustinyu v 1927 godu“ (M.: Voengiz, 1932) () kitobini yozgan.

1928-yil noyabr oyidan u Qizil Armiya shtab-kvartirasining operativ boʻlimida ishlagan. Shu yerda otliq xizmatning tashkiliy masalalari bilan shugʻullangan va harbiy geografiya va tarix boʻyicha ikkita kitob, shuningdek, bir nechta ilmiy maqolalar nashr etgan. 1935-yil 28-noyabrda Borisov brigada komandiri unvonini olgan.

1938-yil 10-fevralda hibsga olingan, Rostovdagi qamoqxonada yashagan. Ish 1941-yil 23-yanvarda tugatildi. Shundan soʻng, Borisov ozod qilindi va armiyaga qaytdi.

### Ikkinchi jahon urushi
1941-yil avgustda Markaziy frontning 3-armiyasi tarkibida 3-otliq diviziyalari tarkibida otliqlar guruhini boshqargan, Polesie shahrida jang qilgan.

1941-yil dekabr oyida Borisov oʻz korpusi tarkibida Yelets va Efremovni ozod qilish boʻyicha harbiy operatsiyalarda qatnashgan.

## Mukofotlari

* Qizil Bayroq ordeni (1925)
* Qizil Bayroq ordeni (1927)
* Qizil Bayroq ordeni (1941-yil 5-noyabr)

## Manbalar
Farhod madaniyat saroyi

**Farhod madaniyat saroyi** — Navoiy viloyati, Navoiy shahrida joylashgan madaniyat saroyi. Madaniyat saroyi Navoiy kon-metallurgiya kombinatiga qarashlidir. Unga tegishli binolarni insho etishda Gʻozgʻon marmari va arman tufidan keng foydalanilgan.

## Manbalar
Sangardak (qishloq)

**Sangardak** — Surxondaryo viloyatining Sariosiyo tumanida joylashgan qishloq. 
Qishloq Denov shahridan 30 kilometr va viloyat markazi boʻlgan Termiz shahridan 205 kilometr uzoqlikda joylashgan. Qishloq asosan togʻli hududdan iborat. Tuman hududi boʻylab Hisor togʻ tizmasi choʻzilgan boʻlib, undan Surxondaryo, Toʻpalangdaryo, Obizarang va boshqa togʻ daryolari oqib tushadi.
Koʻpchilikka mashhur boʻlgan Sangardak sharsharasi ushbu qishloqda joylashgan. Ushbu sharshara yer sathidan 120 metr balandlikdagi togʻ qoyasidan otilib tushadi.

Fayl:Sangardak-1.jpg|Sangardak qishlogʼi
Fayl:Sangardak-2.jpg|Sangardak qishlogʼi
Fayl:Sangardak-3.jpg|left|Sangardak qishlogʼi



## Manbalar
Ljupcho Doriyev

**Ljupcho Doriyev** (; 1995-yil 13-sentyabrda Strumitsa shahrida tugʻilgan) – makedoniyalik futbolchi, Shkendiya jamoasining chap qanot himoyachisi.

## Futbolchilik faoliyati

### Milliy terma jamoa
Doriyev Makedoniya terma jamoasidagi debyutini JCh 2018 saralash bahslarida Lixtenshteyn jamoasiga qarshi oʻyinning 77-daqiqasida kiritib, Makedoniyaning 4:0 hisobidagi gʻalabasi bilan yakunlangan edi.

### Klub
Ljupcho Doriev oʻzining yoshlik faoliyatini Akademiya Pandev bilan 2014-yilda Horizont Turnovo bilan birinchi professional shartnomasini imzolaganidan soʻng boshlagan va oʻsha yili atigi 5 ta oʻyin oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan. Keyin u oʻzining „Akadeya Pandev“ yoshlar klubiga oʻtdi va u yerda 2015—2020-yillar davomida 71 ta oʻyin oʻtkazdi va 24 ta gol urdi. Klubdagi uzoq 5 yillik faoliyatidan soʻng u „Shkendiya“ jamoasiga oʻtishga qaror qildi. 2023-yilgimavsum yozgi transfer oynasida Oʻzbekiston Superligasi jamoasi „Soʻgʻdiyona“ Jizzax jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

## Yutuqlar

* Makedoniya kubogi sohibi: 2018/19
* Makedoniya chempioni: 2020/21

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Bahram Ravshanov

**Bahram Ravshanov** (15-sentyabr, 1922-yil — 31-yanvar, 1988-yil) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, „Shon-sharaf“ ordenining sohibi.

## Biografiyasi
Ravshanov 1922-yil 15-sentabrda hozirgi Navoiy viloyatining Xatircha tumanida dehqon oilasida tug‘ilgan. Millati oʻzbek. 8-sinfni tamomlagan. Sovxozda ishlagan.

1940-yil noyabr oyida Qizil Armiyaga chaqirildi. Piyoda askarida xizmat qilgan. Keyin Xarkov harbiy piyodalar maktabiga oʻqishga yuborilgan. 1941-yil iyun oyida sharqqa Namangan shahriga evakuatsiya qilindi. Birinchi kunlardan boshlab, koʻplab kursantlar singari, u ham frontga borishga intildi. 1942-yilning yozida marshrut bilan, oʻqishni tugatmay, armiyaga joʻnatildi.

1942-yil avgustidan frontda boʻlgan. Piyoda askarlar safida, Volxov, Leningrad va 2-Belorussiya frontlarida jang qilgan. Uch marta yaralangan. 1944-yil boshiga kelib serjant Ravshanov 46-piyoda diviziyasining 340-piyoda polkining oʻqchisi boʻlgan.

1944-yil 2—3-fevralda Leningrad viloyatining Log qishlogʻida boʻlib oʻtgan janglarda serjant Ravshanov birinchi boʻlib dushman tomonidan bosib olingan uyga bostirib kirdi va 9 nafar fashistni yoʻq qildi. 1944-yil 19-fevraldagi buyrug‘i bilan serjant Bahram Ravshanov 3-darajali „Shon-sharaf“ ordeni (926-son) bilan mukofotlangan.

1945-yil 20-fevralda katta serjant Ravshanov razvedka paytida Lesnyan qishlogʻi yaqinida (Polshaning Skurts shahridan 9 km janubi-sharqda) dushman qoʻshinlarining joylashishini aniqladi. 21-fevralda aholi punktini egallab olish paytida Lesnyan tanklar bilan harakat qilib, ularga oʻq otish nuqtalarini koʻrsatdi. Diviziya shtab-kvartirasiga hisobot topshirib, 3 ta fashistni yoʻq qildi va 1 tasini asirga oldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 29-iyundagi farmoni bilan katta serjant Bahram Ravshanov Ulug‘ Vatan urushining yakuniy bosqichida fashist bosqinchilari bilan bo‘lgan janglarda ko‘rsatgan g‘oyat jasorati, jasorati va qo‘rqmasligi uchun ordeni bilan taqdirlangan. 1-darajali shon-sharaf (№ 1408). U „Shon-sharaf“ ordeni toʻliq kavaleri boʻldi.

1945-yilda demobilizatsiya qilindi. Navoiy shahrida yashagan. „Yugprommontaj“ trestida slesar bo‘lib ishlagan. 1988-yil 31-yanvarda vafot etgan.

## Mukofotlari

* 1-darajali Vatan urushi ordeni ;
* 1-darajali Shuhrat ordeni (1945-yil 29-iyun — 1408-son) ;
* 2-darajali „Shon-sharaf“ ordeni (1944-yil 2-oktyabr — 7801-son);
* 3-darajali „Shon-sharaf“ ordeni (1944-yil 19-fevral — 926-son);
* „Jasorat uchun“ medali;
* shuningdek, bir qator boshqa medallar.

## Manbalar


## Havolalar

*
Igor Golloyev

**Golloyev Igor Dmitriyevich** (20-sentyabr, 1965-yil, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — rus harbiy rahbari. Rossiya Federatsiyasi Milliy gvardiyasi Sharqiy okrugi qoʻmondoni (2021-yildan), general-polkovnik (2017).

## Biografiyasi
Golloyev 1965-yilning 20-sentyabrida Buxoro viloyatida, hozirgi Navoiy viloyatining Uchquduq tumanida tugʻilgan. 1983-yil harbiy xizmatda boʻlgan. 1987-yilda F. E. Dzerjinskiy nomidagi SSSR Ichki ishlar vazirligi Qizil bayroqli Saratov oliy harbiy qoʻmondonlik bilim yurtini tamomlagan. 1987-yildan SSSR Ichki ishlar vazirligining Shimoliy-Gʻarbiy va Boltiqboʻyi davlatlari ichki qoʻshinlari boʻlimida vzvod komandiri lavozimida xizmat qilgan.

1997-yilda M. V. Frunze nomidagi harbiy akademiyani tamomlagan. 1997-yilda Rossiya Ichki ishlar vazirligining Vladikavkaz Oliy harbiy qoʻmondonlik maktabida harbiy taktikadan dars bera boshlagan. 1999-yildan Rossiya Ichki ishlar vazirligining Shimoliy Kavkaz okrugi ichki qoʻshinlarining tezkor boʻlinmasida xizmat qilgan. 2003—2007-yillarda Rossiya Ichki ishlar vazirligi Ichki qoʻshinlarining Volga okrugida xizmat qilgan.

2009-yilda Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari Bosh shtabining Harbiy akademiyasini tamomlagan. 2009-yildan Rossiya Ichki ishlar vazirligining Shimoliy-Gʻarbiy mintaqaviy qoʻmondonligida xizmat qilgan. 2011-yil 9-noyabrdan general-mayor.

2012-yildan Rossiya Ichki ishlar vazirligi Ichki qoʻshinlari Markaziy mintaqaviy qoʻmondonligi qoʻmondonining birinchi oʻrinbosari. Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2014-yil 6-noyabrdagi 713-sonli farmoni bilan general-leytenant unvoni berilgan.

2016-yil oktyabr oyidan — Rossiya Federatsiyasi Milliy gvardiya qoʻshinlarining Ural okrugi qoʻmondoni.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2017-yil 6-dekabrdagi farmoni bilan Rossiya Federatsiyasi Milliy gvardiya qoʻshinlari Markaziy okrugi qoʻmondoni etib tayinlandi.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2017-yil 12-dekabrdagi 592-son qarori bilan unga general-polkovnik unvoni berildi.

2021-yil 30-iyuldan — Rossiya Federatsiyasi Milliy gvardiya qoʻshinlari Sharqiy okrugi qoʻmondoni.

## Mukofotlari

* Aleksandr Nevskiy ordeni
* Jasorat ordeni
* Suvorov medali
* idoraviy medallar
* „Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan harbiy mutaxassis“ (2017-yil mart)

## Manbalar

## Havolalar

* Gollayevning tarjimai holi va fotosurati Rossiya gvardiyasining rasmiy veb-saytida
Nurmuxammet Nig‘matullin

**Nurmuxammet Magʻafur oʻgʻli Nigʻmatullin** (; 1946-yil 8-dekabr — 2019-yil 26-iyun) — rossiyalik-boshqird din va jamoat arbobi. Muftiy va Boshqirdiston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi (1992—2019).

Boshqirdiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Jamoatchilik konferensiyasi, Rossiya Federatsiyasi musulmonlari diniy idoralarining Oliy muvofiqlashtiruvchi markazi, Butunjahon boshqirdlar qurultoyi ijroiya qoʻmitasi, Boshqirdiston Rossiya Qizil Xoch Jamiyati respublika tashkiloti prezidiumi aʼzosi.

## Tarjimai holi
Nigmatullin Nurmuxamet Magafurovich Boshqird ASSR Sibay shahridagi mullalar oilasida tugʻilgan.

1971—1975-yillarda Buxorodagi Miri Arab madrasasida tahsil olgan. Shundan so‘ng Toshkent shahridagi Imom al-Buxoriy nomidagi Islom institutiga o‘qishga topshirilib, uni 1979-yilda imom-xatib, ilohiyotshunos mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.

1979—1983-yillarda SSSRning Yevropa qismi va Sibir musulmonlari diniy boshqarmasining masʼul kotibi boʻlgan.

1980—1982-yillarda Damashq (Suriya) da „Islomiy murojaat“ islom institutida tahsil olgan.

1983—1992-yillarda Ufa jome masjidining imom-xatibi.

1992-yil 21-avgustda Boshqirdiston musulmonlari qurultoyida yangi tashkil etilgan Boshqirdiston Respublikasi diniy boshqarmasining muftiysi va raisi etib saylangan.

2019-yil 28-aprelda Nurmuxamet Nig‘matullin isteʼfoga chiqqani maʼlum bo‘ldi. 2019-yil 29-aprelda Aynur Birgalin SAM RB raisi vazifasini bajaruvchi etib tayinlangan. Soʻng Nigʻmatullin muftiylikda maslahatchi lavozimini egalladi.

Nurmuxamet Nigʻmatullin 2019-yil 26-iyun kuni Ufa shahrida vafot etgan. Oʻlim sababi — ichaklar operatsiyasi.

## Manbalar

## Havolalar

* ''Boshqirdistondagi maqola: Qisqacha ensiklopediya'' (mavjud havola)
* Boshqirdiston DUM rasmiy sayti
Turki Jandiy maqbarasi

**Turki Jandiy maqbarasi** — Buxoro shahrining eski shahar qismi, Namozgoh koʻchasida joylashgan maqbara. Maqbara Buxoroning oʻrta asrlar tarixida mashhur boʻlgan imomlaridan biri Turki Jandiyga tegishlidir. Manbalarda Buxoroning janubiy qismida joylashgani aytilgan maqbarada toshquduq ham mavjud. Maqbara Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

## Tarixi
Turki Jandi maqbarasi Buxoro shahristonining janubiy qismida joylashgan. Mazkur hududa Turki Jandi qabristoni ham boʻlgan. Maqbara Abu Nasr Ahmad ibn Fazl ibn Muso al-Muzakkir al-Jandiy tegishlidir. Mazkur maqbara va qabristonda koʻplab ulamolar va olimlar dafn qilingan. Abu Nasr Ahmad ibn Fazl ibn Muso al-Muzakkir al-Jandiy XI asr boshlarida vafot etgan. XVI—XVII asrlarga kelib vayrona holiga kelgan Turki Jandiy maqbarasi ustiga bino quriladi. Turki Jandiy qabristoni hozirgi kunda buzib tashlangan va oʻrniga turar joylar qurilgan. Mazkur meʼmoriy majmuaning joylashgan joydan janubi-sharqiy tomonida mozor boʻlgan. Sharqshunos olim Komiljon Rahimov tadqiqotlariga koʻra, ushbu mozorda qoraxoniy hukmdor Shams ul-Mulk Nasr ibn Ibrohim (1068—1080) dafn qilingan. Shams ul-Mulk moziri Parfenova-Feninaning 1911—1912-yillardagi Buxoro shahri xaritasiga koʻra „Goʻrxonayi Xoqon“ qabri sifatida kiritilgan.

## Meʼmorchiligi
Turki Jandi maqbarasi ichki yuza oʻchamlari 4,2 x 4,25 metrni, devorlari qalinligi esa 1,5 metrni tashkil etadi. Maqbara ikki tomoni gumbaz bilan qoplangan boʻlib, uchta derazasi mavjud. Maqbara ichki tomonlari gʻishtdan qilingan, naqshlar bilan bezatilgan. Maqbara yerlari esa obi gʻishtdan terilgan. Maqbara oldida Turki Jandiy masjidi ham bor. Masjidning janubi gʻarbiy tomonida balandligi 1,8 metr keladigan mehrob mavjud. Masjidning kirish eshigi gʻarb tomonida boʻlib, yangisi bilan almashtirilgan. Turki Jandi maqbarasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Maqbara kirish portali toʻrtburchak shaklda, balandligi 12 metr, eni esa 6,7 metrni tashkil etadi. Maqbara portali qayta naqshlar bilan bezatilib, tiklandi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
### Ilmiy adabiyotlar
* 
*
Taqdir oʻyini

***Taqdir o'yini*** (koreyscha:올인 *jeeo*; RR: Orin; MR: Orin) — 2003 yil Janubiy Koreya teleseriali boʻlib, SBS telekanalida 2003-yil 15-yanvardan 3-aprelgacha chorshanba va payshanba kunlari soat 21:55 da (KST) 24 qismdan iborat boʻlgan. Professional pokerchi Jimmi Chaning hayotidan ilhomlanib, Li Byon Xun va Song Hye-kyo o'zining raqobatchilari bilan pul, muvaffaqiyat va sevgi uchun to'qnashayotgan qimor o'yinlarining shiddatli raqobat dunyosida o'z odamining yuksalishi haqidagi hikoyada rol o'ynagan.

Bu drama Janubiy Koreyada reytingda muvaffaqiyat qozondi, uning yakuniy qismi tomoshabinlar sonining eng yuqori darajasi 47,7% ga yetdi, bu esa barcha davrlardagi eng yuqori reytingga ega koreys dramasi epizodlari orasida 42-o‘rinni egalladi. Shuningdek, u bir nechta mukofotlarni qo'lga kiritdi, xususan, 2003 yilda SBS Drama mukofotlarida Li Byon Xun uchun Bosh mukofot ("Daesang").

### Serial haqida
Qimorboz amakisi tomonidan yetim qolgan Kim In Xa (Jin Gu) tez-tez kinoteatrning yerto'lasida do'stlari bilan birga bo'ladi. U kutilmaganda teatr egasining boy o‘g‘li, namunali talaba Choy Jung-von bilan do‘stlashadi. In-xa va Jung-won ikkalasi ham teatrdagi proyektorning qizi Min Su-Yonga (Xan Ji-min) tushishadi.

Su-Yonning otasi kredit akulalari tomonidan o'ldirilganda, In-xa va Jung-von gangsterning boshpanasiga o't qo'yib, Su-yondan qasos olish rejasini tuzadilar. Ammo olov tarqalib, tasodifan to'da rahbarini o'ldiradi. In-xa yetti yilga qamalgan, oilaviy aloqalari tufayli Jung-von qamoq jazosidan qochadi. In-ha jazo muddatini o'tayotib, Jung-von AQShga o'qishga boradi va Su-Yon rohiba bo'lishga qaror qiladi.

Etti yil o'tadi va tasodifan uchtasi bitta kazinoda ishlashadi. In-xa (Li Byung-hun) va Su-yon (Song Xye-kyo) bir-birini sevib qolishadi, lekin keyinchalik In-xa AQShga noqonuniy ko‘chib ketishga majbur bo‘lgach, ajrashadi. U mafiya qotili sifatida ish topadi va Omad ursin, yana Su-Yon bilan uchrashadi va ikkalasi turmush qurishni rejalashtirishadi. Biroq, ularning taxminiy to'y kuni In-ha o'limga yaqin o'q jarohatini oladi va 8 oy davomida komada qoladi. In-xaning tirikligini bilmay, qayg'uga botgan Su-Yon Koreyaga qaytadi.

In-xa oxir-oqibat tuzalib ketadi, lekin Jung-von (Ji Sung) Su-Yonni sevishga noloyiqligini aytib, aralashadi. In-ha baxtsiz hayotini o'zgartirishga qaror qiladi va professional qimorbozga aylanadi. U biznes sherigi bilan uchrashadi va bor narsasini tikib, Su-Yonning sevgisini qozonish uchun Koreyaga qaytadi.

### Mukofotlar
2003 yil 39-Baeksang san'at mukofotlari

* Televizion uchun bosh mukofot (Daesang) - All In

* Televizion uchun eng yaxshi aktyor – Li Byon Xun

2003 SBS Drama mukofotlari

* Bosh mukofot (Daesang) – Li Byon Xun
* Eng yaxshi mukofot, aktrisa - Son Xye Kyo
* Mukofot mukofoti, aktyor - Ji Sung
* Ikkinchi plandagi eng yaxshi erkak roli – Xe Jun Xo
* Eng yaxshi 10 yulduz – Li Byon Xun, Son Xye Kyo
UTC+09:00

***UTC+09:00*** - UTC dan +09:00 ga o'tish vaqti uchun identifikator.

Britaniyaning Borneo, Birma, Gonkong, Gollandiya Sharqiy Hindistoni, Malaya, Filippin, Singapur va Fransiya Indochinaning yapon istilosi davrida Yaponiya imperiyasi qulagunga qadar Tokio bilan umumiy vaqt sifatida ishlatilgan.
Doʻrmon (Shofirkon tumani)

**Doʻrmon** — Shofirkon tumani markazidan 5 km uzoqlikda joylashgan katta qishloq. 

## Kelib chiqishi
Doʻrmon — aslida etnonim boʻlib, XVI-XVII asrlarda Dashtiqipchoqdan kelgan oʻzbek qabilalaridan birining nomi. Ular Toshkent, Xorazm, Surxondaryo viloyatlarida, Zarafshon vohasida, Tojikiston va Shimoliy Afgʻonistonda istiqomat qilib keladi. U qabilalar yashagan qishloqlar — Doʻrmon, Doʻrmoncha deb atalgan. Doʻrmon (moʻgʻulcha — doʻrba) soʻzi toʻrt degan maʼnoni anglatadi. Do‘rmonlar Chingizxon hokimiyat uchun kurash boshlagan yillarida unga qarshi turgan qabilalardan biri bo‘lgan. Do‘rmonlar mo‘g‘ullarning Bichinkayon nomli podshosining to‘rtta o‘g‘lidan tarqalgan.

## Tarixi
Doʻrmon qishlog‘i qadimda Oʻrta Qoʻrgʻon, Doʻrman va Torkoʻcha toʻplaridan iborat boʻlib, 24 ta masjidi boʻlgan. Doʻrman qabilasining qoʻyli, uvoq, uch urugʻ, koʻk chelak, sakson, noʻgay, churdi, oytamgʻali nomli urugʻlari maʼlum. 1929-yil oxiri va 1930-yil boshida Buxoro va Gʻijduvon shaharlaridan oʻnlab mashkoblar oilalari koʻchirib kelingan va bugungi kunga kelib mashkoblar mahalliy aholi tarkibiga singib ketgan. Doʻrmon mashina traktor stansiyasi tashkil etilishi tufayli bir nechta rus millatiga mansub oilalar ham koʻchirib kelingan. Turgʻun aholining katta qismi 200 yillar oldin Tezguzar atroflaridan koʻchib kelgan. 1924-yilda Doʻrmon qishloq kengashi tashkil etilgan. Uning birinchi raisi Maʼmur Qalandarov boʻlgan. 1942-yil Doʻrmonda urushdan evakuatsiya qilingan bolalar uyi ochilgan. 1948-yilda Doʻrmon qishlogʻida tumandagi birinchi GES ishga tushirilgan. Bu GES orqali 120 ta xonadonga yiliga 400 kilovatt elektr toki yetkazib berish imkoniyati mavjud boʻlgan. 1949-yilda Doʻrmonliklar xonadoni toʻliq radiolashtirilgan. Jamoa xoʻjaligi tuzumi davrida Doʻrmon qishlogʻi F.Xoʻjayev jamoa xoʻjaligi markazi boʻlgan.

## Doʻrmonlik taniqli shaxslar
* Rahmat Yodgorov — Oliy toifali oʻqituvchi. Oʻqituvchilar qurultoyi delegati. „Oʻzbekiston xalq maorifi aʼlochisi“. 
* Gʻafforboy — Doʻrmanlik katta yer egasi, 110 tanob yeri boʻlgan. Amirlikda katta mavqea ega boʻlgan. 
* Usmon Xoʻjayev — Doʻrmondagi „Qoʻshchilar soyuzi“ rahbari boʻlgan.                                  
* **Ashurov Temir** *Urush qatnashchisi, bir necha yil Hozirgi tilda aytganda Viloyat IIV Rahbari Bo'lgan*. **Ashurov Temir** *<u>Sharafiga</u>  (ayni vaqtda <u>Shofirkon Tumani</u> <u>Do'rmon</u> mahallasi)* **Ashurov Temir** Ko'chasi n*omi berilgan* 

## Manbalar
Shafig Pshixachev

**Shafig Auesovich Pshixachev** — rus diniy va jamoat arbobi . Muftiy, 1992—2002-yillarda Kabarda-Bolqoriya Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi. 2004-yil 5-maydan Xalqaro islom missiyasining ijrochi direktori (raisi).

## Tarjimai holi
1962-yil 15-yanvarda Kabarda-Bolqor Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Baksan tumani, Nijniy Kurkujin qishlogʻida tugʻilgan.

1978-yilda tug‘ilib o‘sgan qishlog‘idagi o‘rta maktabni tamomlagan. 1980—1987-yillarda Buxoro shahridagi Mir Arab madrasasida tahsil olgan.

1990-yilda Ammandagi Iordaniya universitetining shariat fakultetiga o‘qishga kirdi, ammo Iroq va Quvayt o‘rtasidagi urush tufayli uning o‘qishi to‘xtatilgan.

1995-yilda „Islomiy murojaat“ xalqaro Liviya universitetining Damashq filiali fakultetiga „Arab va islom fanlari oʻqituvchisi“ malakasi (diplom) bilan ilohiyot olimi sifatida oʻqishga kirgan. 1999-yilda maktabni imtiyozli diplom bilan tamomlagan. Shu bilan birga, Kabarda-Bolqor davlat universitetining tarix fakultetida tahsil olgan va 2002-yilda tarix fakultetini „Tarix oʻqituvchisi“ malakasi (diplom) bilan tamomlagan.

## Diniy faoliyati
1987-yil 1-iyuldan 1989-yil 29-noyabrgacha — Shimoliy Kavkaz musulmonlari diniy boshqarmasining KBASSR qozisi.

KBASSR musulmon jamoasi Shimoliy Kavkaz musulmonlari diniy boshqarmasining qulashiga qoʻshnilariga qaraganda tezroq munosabatda boʻlgan va 1989-yil 29-noyabrda uning imomlari Kabarda-Bolqor Respublikasining mustaqil  Musulmonlar diniy boshqarmasi tashkil etilganligini eʼlon qilishgan. Qozilik maʼnaviy darajasida unga yosh imom Shafig Pshixachev boshchilik qilgan, u ham respublika musulmonlarining birinchi qurultoyida muftiylik rahbarligiga asosiy nomzod sifatida ko‘rsatilgan edi.

Biroq 1990-yil 30-avgustda boʻlib oʻtgan Musulmonlarning 1-qurultoyi va  Kabarda-Bolqor Respublikasi Musulmonlar diniy boshqarmasi raisi (muftiysi) saylanishi chogʻida Shafig oʻz nomzodini qaytarib olgan va Sharafutdin Chochayevni qoʻllab-quvvatlab, Iordaniyada oʻqishda ishlaganligini aytib, unga muftiylik lavozimini bergan.

1992-yil 2-fevralda Kabarda-Bolqor Respublikasi musulmonlarining II Qurultoyida Shafig Kabarda-Bolqor Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi (muftiy) etib saylangan.

2002-yil 10-martda Kabarda-Bolqor Respublikasi Musulmonlar diniy boshqarmasi raisi lavozimidan muddatidan oldin isteʼfoga chiqqan va  Shimoliy Kavkaz musulmonlarini muvofiqlashtirish markazida ishlab, Moskvaga koʻchib oʻtgan.

2002-yil 12-martda Shimoliy Kavkaz musulmonlari faoliyatini muvofiqlashtiruvchi markaz raisi o‘rinbosari etib saylangan.

2004-yil 5-mayda Xalqaro islom missiyasining ijrochi direktori (raisi) etib saylangan.

Endi Xalqaro islom missiyasiga raislik qilishdan tashqari, Kavkaz musulmonlari idorasining vakolatli vakili va Moskvadagi Shimoliy Kavkaz musulmonlarini muvofiqlashtirish markazining bosh vakili hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Pshixachev Shafig Auesovich
* Kabarda-Bolqor Respublikasi musulmon jamoasining soʻnggi tarixi
Lucy Bella Earl

**Lucy Bella Simkins** () — ingliz tili (xorijiy til sifatida) oʻqituvchisi, YouTubedagi „English with Lucy“ taʼlimga oid kanalining asoschisi. 2017-yilda ingliz tilini o‘qitishda innovatsiyalar bo‘yicha British Council tomonidan ELton mukofoti bilan, 2018-yilda esa Westminster universiteti tomonidan tadbirkorlik mukofoti bilan taqdirlangan.

## YouTubedagi faoliyati
2016-yilda, universitetning so‘nggi bosqichida o‘zining YouTubeʼda „English with Lucy“ taʼlimga oid kanalini ochadi. Faoliyatining birinchi yilidayoq kanalining kuzatuvchilari 100 000ga yetadi.

Kanal *[[The Times]]*, ITV News, BBC News, *[[Biznes insayder sayti|Business Insider]]* va Tages-Anzeiger Panorama nashrlarida tilga olingan.

Kanal mazmuni Indoneziyadagi universitetda ilmiy tahlildan oʻtkazilgan (2018-yil) hamda ingliz tili oʻrganuvchilarga tavsiya etilgan.

Lucy Bella Earl ona tilidan tashqari ispan va italyan tillarini yaxshi biladi.

## Mukofotlari

* 2017-yil: British Council tomonidan ELTons mukofoti.
* 2018-yil: Westminster bitiruvchilari mukofotlari, Tadbirkorlik mukofoti, (Westminster universiteti, London, Buyuk Britaniya)

## Manbalar

## Havolalar
* Building a Massive YouTube Channel with 3.5+ Million subs with Lucy from ‘English with Lucy’