open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Roberta Vinci

**Roberta Vinchi** (; 1983-yil 18-fevralda Tarantoda tugʻilgan) – italiyalik professional tennischi. Roberta juftlik bahslari boʻyicha dunyo reytingida birinchi raqamli va yakkalik bahslarida yettinchi oʻrinda turgan. Xotin-qizlar oʻrtasidagi juftlik karyerasida „Katta Dubulgʻa“ gʻolibi, US Open 2015 musobaqasida final bosqichigacha yetib borgan. Roberta 35 marta WTA turnir gʻolibligini qolga kiritgan bulardan 10 tasi yakkalik bahslarida boʻlgan. Italiya terma jamoasi tarkibida esa toʻrt karra Fed Kubogi sohibasi hisoblanadi (2006, 2009, 2010, 2013).

## Faoliyati
Roberta Vinchi tennis oʻynashni olti yoshligidan boshlagan. Professional musobaqalardagi ilk uchrashuvini 1997-yilda Italiyaning Galatina shahridagi ITF musobaqasida 14 yoshida qatnashishni boshlagan. 1998-yilda hamyurti Flaviya Pennetta bilan birga ikkita ITF turnirida gʻolib chiqqan. 1999-yilda Pennetta bilan juft boʻlib, qizlar oʻrtasidagi Fransiya ochiq chempionatida gʻolib boʻlishgan. Xuddi shu yili Roberta Vinci birinchi marta ITF turnirlarida gʻolib chiqqan.

## Manbalar

## Havolalar
Rifoa Tahtoviy

**Rifoa Tahtoviy** (; 1801, Tahto — 1873, Qohira) — Misr maʻrifatparvarligining ilk vakili. 1825-yilda Muhammad Ali tomonidan Fransiyaga oʻqishga joʻnatilgan yoshlar orasida ularning diniy-axloqiy xatti-harakatlarini kuzatib yuruvchi imom sifatida Parijga boradi. Al-Azhar madrasasida oʻqigan va diniy maʻlumotga ega boʻlgan bu shayx texnika va harbiy ishlarni oʻrganish uchun Parijga borgan yoshlarni kuzatish bilan cheklanmasdan fransuz tilini oʻrganadi, Fransiya madaniyati va tafakkuri bilan tanishadi, Volter, Russo, Monteskyelarining asarlarini oʻqiydi. Fransiyada u 1830-yil iyul revolyusiyasini oʻz koʻzi bilan koʻradi va bu unda kuchli taassurot qoldiradi.

## Manbalar
Ixtiyor Navroʻzov

**Ixtiyor Karimovich Navroʻzov** (5-iyul 1989-yil, Buxoro, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek erkin kurashchisi, 2012 va 2016 yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, 2015-yilgi Jahon chempionatining kumush medali sovrindori, qitʼa chempionatlarining koʻp marotaba sovrindori, xalqaro toifadagi sport ustasi.

Ixtiyor kurashni oʻn yoshida boshlagan. Navroʻzovni erkin kurashga uning amakivachchalari olib kelishgan. U 2001-yilda yoshlar oʻrtasida Oʻzbekiston chempionida ishtirok etdi. Kichik yoshdagi muvaffaqiyat Ixtiyorga Respublika olimpiya zaxiralari kollejida oʻqish imkoniyatini berdi. 2008-yilda Navroʻzov oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatining bronza medaliga sazovor boʻldi. 2010-yilda Navroʻzov Yozgi Osiyo oʻyinlarida medal olishga yaqin edi, ammo uchinchi oʻrin uchun kurashda qozogʻistonlik Leonid Spiridonovga yutqazdi. 2012-yil mart oyida Ixtiyor Osiyo saralash turnirida katta gʻalabani qoʻlga kiritdi va London Olimpiadasida qatnashish huquqini  qoʻlga kiritdi.

2012-yil avgust oyida Ixtiyor Navroʻzov Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashdi. Oʻzbekistonlik kurashchi oʻz chiqishlarini 1/8 final bosqichidan boshladi, u yerda 2008-yilgi oʻyinlarning bronza medali sovrindori gruziyalik Otar Tushishvilini magʻlubiyatga uchratdi. Chorak finalda Ixtiyor uch turda Sushil Kumarga yutqazdi. Ushbu magʻlubiyatdan soʻng, Kumar Olimpiya musobaqasining finalchisiga aylangani sababli Navroʻzov musobaqaning takroriy bosqichida oʻz chiqishini davom ettira oldi. Ixtiyorkning bronza yoʻlidagi birinchi raqibi Olimpiada chempioni Ramazon Shohin edi. Oʻzbek polvoni raqibiga jiddiy qarshilik koʻrsata olmadi va medallar uchun keyingi kurashdan chiqib ketdi.

2014-yil sentyabr oyida Ixtiyor Navroʻzov Osiyo oʻyinlarining bronza medaliga sazovor boʻldi. Oʻzbek kurashchisi karyerasidagi eng katta muvaffaqiyatga 2015-yilda erishgan. Amerikaning Las-Vegas shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Navroʻzov 65&nbsp;kg vazn toifasida finalga qadar yetib bordi, avvalgi jahon chempionatining ikki sovrindori — moʻgʻulistonlik kurashchi Ganzorigiin Mandaxnarana va rossiyalik Soslan Ramonovni musobaqa davomida yutib chiqdi. Hal qiluvchi uchrashuv keskin kurashlar ostida oʻtdi, ammo yakunda italiyalik kurashchi Frank Chamiso jahon chempioniga aylandi.

## Shaxsiy hayoti

* 2011-yilda u Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya institutining bakalavr darajasiga kirdi va 2014-yilda shu universitetni tamomladi.

## Manbalar
Alsu

**Alsu Ralifovna Abramova** (qizlik ismi — **Safina**; 1983-yil 27-iyunda tugʻilgan, Bugulma, Tatar ASSR, RSFSR, SSSR) — rus qoʻshiqchisi, teleboshlovchi, aktrisa. Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan artist (2018), Tatariston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2000), Tatariston Respublikasining xalq artisti (2010), Boshqirdiston Respublikasining xalq artisti (2019). Mononim tarzda Alsu sifatida tanilgan. UNESCOning tinchlik uchun ijodkori (2011). Moskva Xalqaro estrada sanʼati xodimlari uyushmasi (Ijodiy uyushma) aʼzosi. Rossiyaning Stokgolmda boʻlib oʻtgan Eurovision 2000 qoʻshiq tanlovidagi vakili, u Daniya Olsen Brothers duetiga yutqazib, ikkinchi oʻrinni egallagan.

## Hayoti
Alsu Tatariston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Bugulma shahrida 1983-yil 27-iyunda tugʻilgan. Millati — tatar.

Otasi — Ralif Rafilovich Safin (1954-yil 6-yanvarda tugʻilgan, millati — boshqird  ), tadbirkor, „Lukoyl“ neft kompaniyasining sobiq vitse-prezidenti, siyosatchi, Rossiya Federal Majlisining Federatsiya Kengashi aʼzosi.

Onasi — Raziya Isxakovna Safina, meʼmor.

Alsuning uchta aka-ukasi bor — kattasi Ruslan (1973) yarim qonli, oʻrtanchasi Marat (1977-yilda tugʻilgan) va kichik Renard (1996)  .

Alsu musiqiy kamerasini 1998-yilda, 15 yoshida boshlagan. Uning dastlabki ikkita singli „Qishki orzu“ va „Baʼzan“ juda muvaffaqiyatli boʻlib chiqdi va hanuzgacha xonandaning tashrif qogʻozi hisoblanadi. Alsuning „Alsu“ nomli birinchi musiqiy toʻplami 1999-yil 15-sentyabrda sotuvga chiqdi. Dastlabki 6 oy ichida ushbu albomning 700 mingdan ortiq nusxasi sotildi. Albomni qoʻllab-quvvatlash uchun Alsu 1999 va 2000-yillarda Rossiyaning shaharlarida bir qator yakkaxon chiqishlarini namoyish etdi.
## Manbalar
Sputnik V COVID-19 vaksinasi

**Sputnik V** (; [sunʼiy yoʻldosh vi], **V**  — gʻalaba); savdo nomi „**Gam-COVID-Vak**“, () jahonda birinchi COVID-19 profilaktikasi uchun roʻyxatga olingan kombinatsiyalashgan vektorli vaksinadir. Vaksina N. F. Gamaleya Federal Research Center for Epidemiology & Microbiology () tomonidan ishlab chiqilgan.
## Oʻzbekistonda
„Sputnik V“ vaksinasi Rossiyada uch bosqichli klinik sinovlardan oʻtkazilgan holda 2021-yil 11-fevraldan uni Oʻzbekistonda roʻyxatga olish ishlari boshlandi va sertifikatsiyalashga tavsiya etildi. 2021-yil 28-may kuni Rossiya sogʻliqni saqlash vaziri Mixail Murashko Oʻzbekiston rasmiylari bilan „Sputnik V“ni Oʻzbekistonda ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish boʻyicha kelishuv amalga oshirilganini maʼlum qildi. Kelishuvga koʻra vaksina Oʻzbekistondagi „Jurabek Laboratories“ firmasida ishlab chiqariladi. Oʻzbekistonda Sputnik V'ning bitta kapsulasi ikki kishiga emlanayotgani haqida xabar berilgach, Koronavirusga qarshi kurash shtabi a'zosi izoh berishicha, avval Oʻzbekistonga olib kelingan Sputnik V vaksinasining birinchi va ikkinchi partiyalari faqat bir kishiga moʻljallangan dozada kelgan, keyingi partiyada eda dozalar ikki kishiga moʻljallangan. 2021-yilning iyul oyida Olmaliq shahridagi „Jurabek Laboratories“ fabrikasida Sputnik V vaksinasi ishlab chiqarilishi yoʻlga qoʻyildi.

## Tavsiya etilmaydigan holatlar
„Sputnik V“ vaksinasi bilan emlanish homiladorlarda, emizikli onalarga, gripp va shamollashning oʻtkir davrini boshidan kechirayotgan insonlarga, OIV infeksiyasiga va autoimmun kasalliklarga chalinganlarga, vaksina tarkibidagi moddalarga allergiyasi boʻlgan odamlarga tavsiya etilmaydi.

## Manbalar
Imron Xon

**Imron Xon** (, ; 1952-yil 5-oktyabrda tugʻilgan) 22- hamda amaldagi Pokiston bosh vaziridir. U, shuningdek, sobiq professional kriket oʻyinchisi va Adolat harakati partiyasi lideridir. Bosh vazir lavozimiga 2018-yili kelgan.

## Tarjimai holi
Imron Xon 1952-yil 5-oktyabrda (boshqa manbaga koʻra 25-noyabrda) Lohur shahrida tugʻilgan. Otasi injener-quruvchi boʻlgan. 1971-yil 18 yoshli Imron kriket boʻyicha Pokiston terma jamoasi safida Angliya terma jamoasiga qarshi oʻyinga tushgan. Angliyaga koʻchib oʻtganidan keyin 1973—75-yillar u Oxford universiteti jamoasida oʻynagan va 1974-yildan jamoa sardori boʻlgan. 1982-yildan 1992-yilgacha Imron Xon kriket boʻyicha Pokiston terma jamoasi sardori boʻlgan. Adolat harakati partiyasiga asos solganidan soʻng Pokistonning eng mashhur siyosatchilaridan biriga aylandi. Uning mitinglariga 100 minglab odamlar toʻplangan. U *Imran*, *All-Round View*, *The Warrior Race* asarlarining muallifidir.
## Oʻzbekistonga tashriflar
Oʻzbekiston va Pokiston kelishuvlariga asosan Oʻzbekiston Pokiston savdo tarmoqlari uchun Markaziy Osiyo mintaqasiga kirish eshigi sifatida foydalidir. Pokiston esa Oʻzbekistonga dengiz portlaridan foydalanishga imkon beradi. Shu maqsadda Pokiston bosh vaziri Imron Xon 2021-yil iyul oyida Oʻzbekistonga tashrif buyurdi

## Manbalar

## Havolalar
* IMRAN KHAN
* Imran Xan: voyna protiv terrorizma porojdaet novix terroristov
Putin's People

Toʻliq nomi: **Putin's People: How the KGB Took Back Russia and Then Turned on the West** () — britaniyalik jurnalist Catherine Belton tomonidan Rossiya prezidenti Vladimir Putin va rossiyalik milliarderlar haqida yozilgan kitob. 2020-yil aprelda HarperCollins nashriyotida chop etilgan.

## Tavsifi
Asar 16 yil davomida Financial Timesning Moskvadagi korrespondenti boʻlgan va Rossiyada yashagan britaniyalik jurnalist Catherine Belton tomonidan yozilgan. U Moskvada korrespondentlik qilish davomida oligarxlar, amaldorlar, maxsus xizmat vakillari va Kremlda ishlovchi insayderlar bilan yaqindan tanishgan.
Kitob „Rossiya prezidenti Vladimir Putinning yaqin odamlari, KGB (DXB) ning sobiq ofitserlari va kuchishlatarlar postsovet iqtisodiyoti va davlat institutlarining yogʻli sohalarini oʻz taʼsir doirasida tutib turgani“ haqida hikoya qiladi.
Kitob jurnalistik surishtiruv shaklida yozilgan boʻlib, Kremldagi insayderlar, diplomatlar, razvedkachilar, prokurorlar, kriminal shaxslar va oligarxlardan, asosan anonim tarzda olingan sharhlardan iboratdir.

## Sud
2021-yil mart, aprel va iyul oylarida *Putin's People* kitobini chop etgani uchun HarperCollins nashriyotini yolgʻon maʼlumotlarni tarqatishda ayblab bir necha marotaba sudga berishgan. Sudga berganlar:
* Roman Abramovich — milliarder, „Chelsea“ futbol klubi sobiq egasi;
* Mixail Fridman — „Alfa Grupp“ egalaridan biri;
* Pyotr Aven — Alfa-bank direktorlar kengashi raisi;
* Shalva Chigirinskiy — biznesmen;
* Rosneft kompaniyasi.
Londonda sudgacha boʻlgan kelishuv shartlariga koʻra kitobni chop etgan HarperCollins nashriyoti kitobda keltirilgan maʼlumotlar boʻyicha muallif milliarderlar bilan gaplashmasdan, ushbu maʼlumotlarni chop ettirgani uchun uzr soʻradi va kitobning keyingi nashlarida bahslarga sabab boʻlgan maʼlumotlar chop etilmasligini maʼlum qildi.

## Mukofotlari
2020-yil „The Times“, „The Sunday Times“ va „The Daily Telegraph“ nashrlari „Putin's People“ kitobini yil kitobi deb eʼlon qildilar.

## Manbalar

## Havolalar
* A KGB Man to the End. The origins of Putin’s worldview—and the rise of Russia’s new ruling class // The Atlantic
* Breakingviews — Review: Russian capitalism binds «Putin’s People» // Reuters
* How Putin pushed aside the oligarchs and made Russia his own // The Washington Post
* Moscow rules in London: how Putin’s agents corrupted the British elite // The Spectator
* Putin’s People by Catherine Belton review — a groundbreaking study that follows the money // The Guardian
* Putin’s People by Catherine Belton review: the book that reveals the truth about Russia // The Daily Telegraph
* Putin’s People by Catherine Belton review — the most important book on modern Russia // The Times
* ʻPutin’s People’ Documents the Ruthless and Relentless Reach of Kremlin Corruption // The New York Times
* Putin’s People: How the KGB Took Back Russia and Then Turned on the West // Financial Times
Gotham

***Gotham*** () Bruno Heller tomonidan yaratilgan, Warner Bros. Television studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan hamda DC Comics nashriyoti tomonidan tushirilgan qahramonlarga asoslangan jinoyat haqidagi Amerika teleserialidir. Ushbu teleserial Fox telekanalida 2014-yil 22-sentabrdan 2019-yil 25-aprelgacha efirga uzatilgan.

***Syujet***

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Arrow

***Arrow*** Greg Berlanti, Marc Guggenheim va Andrew Kreisberg tomonidan ishlab chiqilgan superqahramon janridagi Amerika teleserialidir. Ushbu serial CW telekanalida 2012-yil 10-oktabrdan 2020-yil 28-yanvargacha efirga uzatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Legends of Tomorrow

***Legends of Tomorrow*** () Greg Berlanti, Marc Guggenheim, Andrew Kreisberg va Phil Klemmer gʻoyasi asosida suratga olingan superqahramonlar haqidagi Amerika teleserialidir. Teleserial 2016-yil 21-yanvardan buyon The CW telekanali orqali efirga uzatilinib kelinmoqda.
## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Riverdale

***Riverdale*** Archie Comics nashriyotidan tushirilgan qahramonlarga asoslangan hamda oʻspirinlar uchun moʻljallangan drama janridagi Amerika teleserialidir. Ushbu teleserial 2017-yil 26-yanvardan to hozirgacha The CW telekanalida efirga uzatilmoqda.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Modern Family

***Modern Family*** („Zamonaviy oila“) Christopher Lloyd va Steven Levitan tomonidan yaratilgan Amerika sitkomidir. ABC telekanalida 2009-yil 23-sentabrdan 2020-yil 8-aprelgacha efirga uzatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
HarperCollins

**HarperCollins Publishers LLC** — dunyodagi yirik nashriyot kompaniyalaridan biri. Ingliz tilida chop etuvchi nashriyotlar „kuchli beshligi“ga kiradi. Shtab-kvartirasi New York shahrida joylashgan. News Corp kompaniyasining shoʻba korxonasi hisoblanadi. Kompaniya nomi Harper & Brothers va Row (birlashgandan keyingi nomi Harper & Row), Peterson & Company va britaniyaning William Collins, Sons kompaniyalari birlashishidan kelib chiqqan.

## „Putin's People“ mojarosi

Jurnalist va yozuvchi Catherine Belton tomonidan yozilgan va 2020-yil aprel oyida nashriyotda chop etilgan Putin's People: How the KGB Took Back Russia and Then Turned on the West () nomli kitob sababli bir nechta rossiyalik milliarderlar muallif va HarperCollins nashriyotini sudga berishdi. Sud natijalariga koʻra tomonlar kelishuvga erishishdi. HarperCollins nashriyoti ushbu kitobning keyingi nashrlarida sudlashishga sabab boʻlgan maʼlumotlarni chop etmasligini maʼlum qildi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Inson omilining taraqqiyoti indeksi boʻyicha Oʻzbekiston viloyatlari roʻyxati

Quyida **[[inson omilining taraqqiyoti indeksi]] [[Oʻzbekiston viloyatlari|boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi viloyatlarining]]** 2020-yildagi roʻyxati keltirilgan (2018-yil maʼlumotlari bilan).

## Yana qarang
* Inson taraqqiyoti indeksi boʻyicha mamlakatlar roʻyxati

## Manbalar
Windows 10

**Windows 10** – shaxsiy kompyuterlar va ish stantsiyalari uchun Microsoft tomonidan Windows NT oilasi tomonidan ishlab chiqilgan operatsion tizim. Windows 8.1ʼdan soʻng, tizim 9 ni chetlab oʻtib, 10 raqamni oldi, Windows 10ʼning server hamkori Windows Server 2016 hisoblanadi.

Tizim turli xil qurilmalar, masalan, shaxsiy kompyuterlar, planshetlar, smartfonlar, Xbox One pristavkalari va boshqalar uchun birlashtirilgan boʻlishi uchun ishlab chiqilgan boʻlib, unda barcha qoʻllab-quvvatlanadigan qurilmalar bilan birlashtirilgan rivojlanish platformasi va universal dasturlarning yagona doʻkoni mavjud. Windows 10 xizmat sifatida qoʻllab-quvvatlash sikli davomida yangilanishlar bilan taʼminlanadi. Tizim chiqarilgandan keyingi birinchi yil davomida foydalanuvchilar Windows 7, Windows 8.1 va Windows Phone 8.1 ning litsenziyalangan nusxalarini ishlaydigan qurilmalarda Windows 10ʼga bepul oʻtishlari mumkin edi. Muhim yangiliklar qatoriga „Cortana“ ovozli yordamchisi, bir nechta ish stoli yaratish va almashtirish qobiliyati va boshqalar kiradi. Windows 10 – bu Windowsʼning soʻnggi „qutidagi“ versiyasi, barcha keyingi versiyalar faqat raqamli shaklda tarqatiladi.

Windows 10 foydalanuvchi shartnomasi Microsoftʼga foydalanuvchi, uning Internetdagi faoliyati tarixi, kirish nuqtalari uchun parollar, klaviaturada yozilgan maʼlumotlar va boshqa koʻp narsalar haqida koʻp maʼlumot toʻplash imkonini beradi.

W3Schools statistik maʼlumotlariga koʻra, Windows 10 Internetga ulanish uchun ishlatiladigan operatsion tizimlar orasida dunyoda birinchi oʻrinni egallab turibdi.
Jovenel Moïse

**Jovenel Moïse** ( — talaffuzi: Jovenel Moiz); Gaitilik biznesmen va siyosatchi. 2017-yil 7-fevraldan 2021-yil 7-iyulgacha Gaiti prezidenti.

## Tarjimai holi
Jovenel Moïse Gaitining Shimoli-Sharqiy departamentidagi Trou du Nord shahrida tugʻilgan. Otasi savdogar va fermer, onasi tikuvchi boʻlgan. 1974-yil Port-o-Prens shahriga koʻchib oʻtishganidan keyin, Jovenel oʻsha yerda taʼlim olgan.

1996-yil maktab davridan beri qiz oʻrtogʻi boʻlgan Martine Marie Étienne Josephga uylangan. Ularning uchta farzandi bor. Uylangan yili poytaxtdan Port-de-Pe shahriga koʻchib oʻtgan va u yerda oʻzining birinchi, JOMAR Auto Parts kompaniyasiga asos solgan. Shimoli-Gʻarbiy departamentda banan plantatsiyasiga ega boʻlib, qishloq xoʻjaligi ishlari bilan ham shugʻullangan. 2001-yil Gaitining Shimoli-Sharqiy va Shimoli-Gʻarbiy departamentlarida gidroelektrostansiya va suv tarmoqlarini qurgan.

2004-yil Shimoli-Gʻarbiy departamentning Savdo va Sanoat Palatasi (CCINO) aʼzosi boʻlgan. Keyinroq shu palata raisi, undan keyin esa Gaiti Savdo va Sanoat Palatasi (CCIH) bosh kotibi boʻlgan. 2008-yil Shimoli-Gʻarbiy departamentning 10 ta munitsipalitetiga quyosh va shamol energiyasini yetkazib bergan Compagnie Haïtienne d’Energie S.A. (COMPHENER S. A.) energetik kompaniyasiga asos solgan. 2012-yil Gaitida birinchi qishloq-xoʻjalik mollari erkin savdo hududi tashkil etilishiga asos boʻlgan Agritrans kompaniyasiga asos solgan.

## Suiqasd
2018-yil 17-oktabrda Jean-Jacques Dessalines vafotining 212 yilligi tadbirida Jovenel Moïse nomaʼlum shaxslar tomonidan oʻqqa tutiladi. Moïsening oʻziga jiddiy shikast yetmaydi, uning uch nafar qoʻriqchisi jarohatlanadi.

## Oʻldirilishi
2021-yil 7-iyul kuni Palerinadagi Gaiti prezidenti qarorgohiga hujum amalga oshirildi. Jovenel Moïse „kolt“ rusumli pistoletdan otib oʻldirildi, ayrim manbalarga koʻra, unga avtomatdan ham oʻq uzilgan
. Xotini Martine Moïse hujum vaqtida olgan jarohatlari oqibatida shifoxonaga yotqizilgan. Prezidentning oʻldirilishi oqibatida mamlakatda ikki haftalik motam va harbiy holat eʼlon qilindi. Moïseni oʻldirganlikda ayblanib bir necha kishi qoʻlga olindi, mamlakat bosh vazirining soʻzlariga koʻra, jinoyatchilardan ayrimlari ingliz va ispan tillarida gaplashishgan.

Venesuela milliy assambleyasi spikeri Xorxe Rodrigesga koʻra, Gaiti prezidentini oʻldirishda aloqador boʻlgan «CTU Security» qoʻriqlash firmasi yana bir davlat rahbariga qilingan suiqasdda ishtirok etgan. Ushbu qoʻriqlash firmasiga Antonio Itrigato boshchilik qiladi. 2018-yilda Venesuela prezidenti Nikolas Maduroga ham suiqasd amalga oshirgan. Mamlakat milliy assambleyasi spikerining ta’kidlashicha, bu haqda yetarli hujjatlar mavjud. Ammo marhumning rafiqasi Martine Moïse yollanma qotillar qotillikni moliyalashtira olmasdi, qotillikni mamlakatdagi oligarxlar uyushtirgan, deb hisoblaydi. Bunday deb oʻylashiga qotillik yuz bergan kuni qarorgohni qoʻriqlagan 50 chogʻli qoʻriqchilardan birortasi hatto jarohat ham olmagani sabab ekanini aytadi.

## Manbalar
ZF-UZ-VAC 2001 COVID-19 vaksinasi

**ZF-UZ-VAC 2001** — koronavirusga qarshi Oʻzbekiston va Xitoy hamkorligida yaratilgan vaksina. Xususan, oʻzbekistonlik olimlar bilan hamkorlikda klinik tadqiqotlar olib borilgan. Xitoy Fanlar akademiyasi Mikrobiologiya instituti olimlari tomonidan yaratilgan, «Anhui Zhifei Longcom Biopharmaceutical Co.Ltd» farmasevtika kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan. Xitoyda va Oʻzbekistonda sinab koʻrilgan. Xususan, Oʻzbekistonda 7 ming kishi ishtirokida sinovlar oʻtkazilgan. Nojoʻya taʼsiri qayd etilmagan. Ikkinchi dozadan keyin organizmda antitanachalar ishlab chiqarish miqdori 11 barobarga oshgani qayd etilgan. 2021-yil 27 mart kuni xitoy-oʻzbek hammuallifligida ishlab chiqilgan «ZF-UZ-VAC2001» vaksinasining 1 million dozali partiyasi qabul qilib olindi.

## Qoʻllanilishi
Vaksinaning birinchi dozasini olgandan soʻng 30 va 60 kun oʻtishi kerak. Soʻngra tegishli ravishda 2- va 3-dozalar bilan oʻz vaqtida emlanish organizmda virusga qarshi antitanachalarning hosil boʻlishiga olib keladi.

Xitoyda koʻngilli fuqarolar orasida vaksina klinik sinovlardan oʻtkazildi. Tadqiqot kuzatuvlariga koʻra, ʻZF-UZ-VAC2001’ vaksinasining birinchi dozasini olgandan soʻng 30 va 60 kun oʻtganidan keyin tegishli ravishda 2- va 3-dozalar bilan oʻz vaqtida emlanish organizmda virusga qarshi antitanachalarning hosil boʻlishi aniqlandi. Aytishim mumkinki, vaksinaning 1-dozasi bilan emlangan fuqaroda virusni qayta yuqtirish ehtimoli mavjud. Biroq 2- va 3-dozalari bilan emlangan fuqarolarda antitanachalar sezilarli ravishda koʻtarilishi olib borilgan tadqiqotlarda isbotlandi.
## Narxi
«ZF-UZ-VAC2001» vaksinasining narxi boʻyicha maʼlumotlarni ochiqlamaslik toʻgʻrisidagi davlatlararo shartnoma imzolangan. Biroq, shunga qaramay, Oʻzbekiston mazkur vaksinaning hammuallifi boʻlgani hamda vaksinaning III-faza sinovlarida faol ishtirok etgan. Shu sababli vaksina ishlab chiqarish narxlarida Oʻzbekistonga sotilgan. Yaʼni Oʻzbekiston tomonidan vaksinaning faqatgina ishlab chiqarish xarajatlari qoplangan.
## Yaratilishi
Oʻzbekiston olimlari avval „Sputnik V“ va „Moderna“ vaksinalarini ishlab chiqaruvchilarga hamkorlikni taklif etishgan ammo ular koʻnishmagan. Soʻng Xitoy bilan hamkorlikda yangi vaksina ishlab chiqishga kelishib olingan.
## Manbalar
EToro

**eToro** - bu ijtimoiy treyding va brokerlik xizmatlariga ixtisoslashgan brokerlik kompaniyasidir. Kompaniya oʻzining savdo platformasi va mobil ilovasi orqali valyutalar, fond indekslari, aksiyalar va kriptovalyutalarni oʻz ichiga olgan koʻplab bozorlarda savdo qilishni taklif qiladi.  Kompaniyaning Isroil, Buyuk Britaniya, Kipr, AQSh va Avstraliyada ofislari mavjud.
eToro RetailFX sifatida 2007-yilda Tel-Avivda aka-uka Yoni Assia va Ronen Assia tomonidan Devid Ring bilan birgalikda tashkil etilgan.
2020-yilda kompaniya 2,5 milliard dollarga baholandi.  Oʻsha yili savdo platformasida 13 million roʻyxatdan oʻtgan akkauntlar mavjud edi.
## Operatsiyalar
eToro qimmatbaho metallar, xom ashyo va energiya tashuvchilar boʻyicha CFD taklif qiladi, shu jumladan WTI, Brent markalaridagi neft va tabiiy gaz. EToro CFD bilan qamrab olingan fond indekslari S&P 500, NSDQ 100, Avstraliya S&P 200 ni oʻz ichiga oladi.
eToro 2013-yildan boshlab Bitcoin, 2017-yildan boshlab Ethereum va Ripple kabi boshqa kriptovalyutalarni taklif qila boshladi.
eToro ning faoliyati Yevropa Ittifoqining CySEC, Buyuk Britaniyaning FCA, AQSH ning FinCEN va Avstraliyaning ASIC tashkilotlari tomonidan tartibga solinadi.

## Manbalar
Jirtdan bolalarni divdan qanday qutqardi

"***Jirtdan qilib mitti bolalarni Divdan qutqardi***" () — Ozarbayjon xalq ertagi. Gap bolalarni Ozarbayjon mifologiyasidan afsonaviy mavjudot boʻlgan Divdan qutqarishga muvaffaq boʻlgan Jirtdan (Ozarbayjon tilida "kichkina" degan ma'noni anglatadi) ismli aqlli o'spirin haqida.

## Hikoya
Jirtdan qo'shnining bolalari bilan o'rmonga o'tin yig'ish uchun ketadi. Qaytishda ular zulmatda adashib, ular ko'rgan nur tomon yurishadi. Buning ustiga ular Div yashaydigan uyga etib kelishadi. Yirtqich hayvon bolalarni kechalari yeyish uchun o'ziga jalb qiladi. Jirtdan, o'zining zukkoligidan foydalanib, bolalarni qutqaradi va ular uylariga eson-omon qaytib kelishadi.

Jirtdan — Ozarbayjon ertaklarining eng mashhur qahramonlaridan biri. U an'anaviy Ozarbayjon qiyofasi, jasorati va aqlliligi bilan ajralib turadi. Jirtdanni ba'zan dangasa odam deb ta'riflashar edi, chunki u qishloq o'g'illarini o'rmondan o'tin yig'ib, keyin uni orqasida olib yurishga majbur qilgan. Shunga qaramay, Jirtdan Div bilan uchrashganda jasorat ko'rsatmoqda. Xatarli vaziyatga duch kelgan Jirtdan o'zini qolgan bolalar orasida eng epchil va jasur sifatida ko'rsatmoqda.

## Moslashuvlar
1968 yilda Boku qo'g'irchoq teatrida ertak asosida spektakl namoyish etildi. Bu ozarbayjon yozuvchisi va dramaturg Mirmehdi Seyidzodaning syujetidagi ssenariy va adabiy muomalaga asoslangan edi.

Ushbu ertak asosida birinchi Ozarbayjon animatsion filmi "*Cırtdan*" yaratildi.

1981 va 1983 yillarda "Ozarbayjonfilm" kinostudiyasi tomonidan rejissor Boris Aliyev tomonidan suratga olingan "*Jirtdan va Div haqida*" ikki qismli animatsion filmi chiqdi. Bosh qahramonning rolini aktrisa Klara Rumyanova aytdi.

## Manbalar
Bogʻoloni

**Bog'oloni** — Oʻzbekiston Respublikasining Jizzax viloyati, Forish tumanidagi qishloq.

Bog'oloni qishlog'i Forish tumanidagi Qorabdol QFY markazida joylashgan. Qishloqda tibbiyot muassasasi, maktab mavjud.
Muhsin Faxrizoda

**Muhsin Faxrizoda** (; (1958-yilda Qum shahrida tugʻilgan, 2020-yil 27-noyabr kuni Tehron yaqinidagi Absard shahrida oʻldirilgan) — Eron fizigi. Islom inqilobi gvardiyasi zobiti va Tehron shahridagi Imom Husayn universitetining fizika professori. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xavfsizlik Kengashi maʼlumotlariga koʻra, Faxrizoda Eron Mudofaa vazirligi va Eron Qurolli Kuchlarining katta ilmiy xodimi va Jismoniy tadqiqotlar markazi (PHRC) rahbari boʻlgan. U ballistik raketalar uchun yadroviy kallakni yaratish boʻyicha „Amad loyihasi“ maxfiy dasturini boshqargan. Shuningdek, u Islom inqilobi soqchilar korpusining katta zobiti boʻlgan. Faxrizoda yadroviy qurol ishlab chiqaradigan SPND tadqiqot firmasini boshqargan. Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxuning qayd etishicha, Faxrizoda Tehron butun yadro loyihasining rahbari boʻlgan. Olim „Eron bombasining otasi“ degan nom bilan shuhrat qozongan. 2020-yil 27-noyabr kuni qurolli hujum natijasida halok boʻldi.

## Suiqasd
2020-yil 27-noyabr kuni Tehron yaqinidagi Absard shahrida suiqasd uyushtirilgan. Fahrizoda Tehron yaqinidagi Abserd shahrida oʻzining Nissan Teana shaxsiy transportini haydab ketayotganda pistirmaga uchradi. Odatda uchta zirhli mashinalar kolonnasi hamrohligida rafiqasi bilan oʻq oʻtkazmaydigan mashinada harakatlangan.Voqealar toʻgʻrisida juda koʻp qarama-qarshi va bir-biriga mos kelmaydigan maʼlumotlar mavjud. Eron hukumati suiqasdda mujohidlar va Isroilni aybladi. Dastlabki mish-mishlarda Faxrizoda Nissan yuk mashinasida boʻlib, u yogʻoch uyum ostida yashiringan portlovchi moddalarni olib ketayotgani haqida boʻlgan. U oldinga harakatlanib ketayotganida qurollangan shaxslar tomonidan mashinasiga qarata oʻt ochilgan; Fahrizoda qoʻriqchilari va hujumchilar oʻrtasida toʻqnashuv boshlandi. Faxrizoda ogʻir jarohat oldi va shoshilinch ravishda kasalxonaga joʻnatildi. U yerda olgan jarohatlari tufayli vafot etgan.

2010—2012-yillarda toʻrtta Eron yadro mutaxassisi oʻldirilgan. Tehron ularning oʻlimida Isroilni aybladi, ammo bunga dalil yoʻq. Faxrizoda ham bir necha yil oldin amalga oshirilgan muvaffaqiyatsiz suiqasddan omon qolgan. Eron razvedka xizmatlari yadroviy fizik Muhsin Faxrizoda oʻldirilishi mumkin, deb hisoblashgan. Ammo ular buni jiddiy qabul qilmagan.
### Tahlil
Kuzatuvchilar Faxrizodaning oʻldirilishi Isroilning Jo Bayden Eron bilan muzokaralarni boshlashiga toʻsqinlik qilish niyati bilan bogʻliq boʻlishi mumkin deb hisoblaydi.

Soʻnggi maʻlumotlarga koʻra, suiqasdga dastlabki tayyorgarlik ishlari bilan shugʻullangan odam Qurolli kuchlar aʼzosi boʻlgan. Razvedka fizikka yaqinlashib kelayotgan suiqasd va uning qayerda sodir boʻlishini ham bilgan, ammo ularga vaqt nomaʼlum boʻlgan. Qotillikdan besh kun oldin vazirlik ushbu maʼlumotni tegishli idoralarga yetkazgan, ammo jinoyatning oldini ololmagan.
## Manbalar
Metamorfik togʻ jinslari

**Metamorfik togʻ jinslari** — avval choʻkindi yoki magmatik jins si-fatida vujudga kelgan, lekin Yer qaʼrida chuqur flyuidlar, temperatura va botiq sim taʼsirida oʻzgargan (metamorfizm) yoki yer yuzasiga yaqin qatlamda ichiga kirib borgan intruziv massalar issigʻidan oʻzgarishga uchragan togʻ jinslari. Bunda jinslarning kimyoviy tarkibi deyarli oʻzgarmaydi. Choʻkindi. omning va otqindi jinslar metamorfizmidan vujudga kelgan para- va ortometamorfik jinslar farq qilinadi. Metamorfik togʻ JINSLARIj.dan slanets, gneys hamda marmar, kvarsitlar, rogoviklar koʻp tarqalgan. Metamorfik togʻ JINSLARIj. ning tarkibi fizik-mexanik xususiyatlari kabi har xil. Karbonatli Metamorfik togʻ JINSLARIj.dan marmar, kalsifirlar, kataklizitlar alohida oʻrin egallagan. Skarn, ohaktoshsilikatli jinslarning metamorfik oʻzgarishiga gidrotermal suyuqliklar sezilarli taʼsir koʻrsatgan. Katta ahamiyatga ega boʻlgan temir, mis kabi rudali konlar skarn tipiga mansub. Regional metamorfiz-mda hosil boʻlgan Metamorfik togʻ JINSLARIj. kuchli bosim taʼsirida varaqsimon qatlamlashgan. Katta chuqurlikda vujudga kelgan eklogitlar granat-jodeit togʻ jinslaridan iborat. Loyqa jinslardan hosil boʻlgan fillitlar ostida xlorit, granatbiotitlar, slyudali slanetslar, undan pastrokda gneys va granulitlar joylashgan. Metamorfik togʻ JINSLARIj.ningaksariyati foydali qazilmalardir.

## Yana qarang

* Petrografiya

## Manbalar
O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi

{
    "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "marker-color": "#005500",
        "marker-size": "medium",
        "marker-symbol": "none"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          69.270735,
          41.329856
        ]
      }
    }
  ]
}
**Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi** – Oʻzbekiston Respublikasida transport sohasida davlat siyosatini amalga oshiruvchi organ.

## Tarixi
Oʻzbekiston Prezidentining 2019-yil 1-fevraldagi „Transport sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi farmoni bilan Oʻzbekiston avtomobil transporti agentligi negizida Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tashkil etilgan. 

## Vazifalari va funksiyalari
Vazirlik avtomobil, temir yoʻl, havo, daryo transportlari, metropoliten, shuningdek, yoʻl xoʻjaligini rivojlantirish sohasidagi yagona davlat siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirish boʻyicha davlat boshqaruvi organi hisoblanadi. Vazifalar va funksiyalarni bevosita hamda uning tuzilmasiga kiruvchi hududiy boʻlinmalar va idoraviy mansub tashkilotlar orqali amalga oshiradi.

## Vazirlar
* Ochilboy Ramatov (2019—2020)
* Elyor Gʻaniyev (2020—2021)
* Ilhom Mahkamov (2021-yildan)

## Tanqidlar
Transport vazirligi faoliyati soʻnggi yillarda turli tanqidlarga uchragan. Asosiy muammolar quyidagi yoʻnalishlarda kuzatilmoqda:

Jamoat transporti. Shavkat Mirziyoyevning 2024-yil yanvar oyidagi yigʻilishida jamoat transporti aholining atigi 25 foizini qamrab olgani tanqid qilindi. Hududlarga yetkazilishi rejalashtirilgan avtobuslarning kechikishi va ayrim shaharlar, jumladan, Andijon, Samarqand, Namangan, Qarshi va Urganchda yangi transport tizimiga oʻtish ishlarining sustligi qayd etilgan. Baʼzi temiryoʻl stansiyalarining daromadi oʻz xarajatlarini qoplamayotgani aytiladi. Masalan, „Nazarbek“ stansiyasida davlat korxonalari va xususiy logistika kompaniyalari oʻrtasida daromad farqi kattaligi tanqid qilingan.

Korrupsiya va byudjet ishlatilishi. Temiryoʻl chiptalarini sotishda korrupsiya holatlari mavjudligi, raqamlashtirish jarayoniga qaramay, jarayonning yetarlicha shaffof emasligi parlament aʼzolari tomonidan qayd etilgan.

Xizmat sifati. Temiryoʻl vagonlarida sharoitlarning yetarli emasligi, xizmat koʻrsatish sifati pastligi va birinchi yordam koʻrsatadigan ishchilarning yoʻqligi aholining noroziligiga sabab boʻlmoqda.

## Manbalar

## Havolalar
Aholi soni boʻyicha Amerika Qoʻshma Shtatlari shtatlari roʻyxati

AQSh aholini roʻyxatga olish byurosi muntazam ravishda 50 ta shtat, Vashington (Kolumbiya okrugi) va AQShning beshta hududi, jumladan, Puerto-Riko, AQSh Virjiniya orollari, Shimoliy Mariana orollari, Guam va Amerika Samoasi uchun doimiy aholi haqida maʼlumotlarni toʻplaydi.

## Aholi maʼlumotlarining ahamiyati

Birinchi aholi roʻyxati 1790-yilda oʻtkazilgan. Oʻshandan beri AQSh hukumati har 10 yilda bir marta bunday aholini roʻyxatga olish majburiyatini olgan boʻlib, uni aholini roʻyxatga olish byurosi orqali AQSh Kongressining quyi palatasidagi vakillar sonini aniqlash uchun oʻtkaziladi. Qonunga koʻra, Vakillar palatasidagi deputatlar soni 435 kishini tashkil qiladi. Har bir shtat oʻz ulushini oʻz aholisiga mutanosib ravishda, ammo aholisi sonidan qatʼi nazar, kamida bitta oʻrin oladi. Ushbu koʻrsatkichlarni aniqlashda Hududlar va Kolumbiya okrugi aholisi hisobga olinmaydi.

Aholini roʻyxatga olish, shuningdek har bir shtatdan Saylov kollegiyasidagi ovozlar sonini aniqlaydi, bu Kongressning har ikkala palatasidagi shtat vakillari yigʻindisiga teng. Amerika Qoʻshma Shtatlari Konstitutsiyasining yigirma uchinchi tuzatmasiga binoan Kolumbiya okrugida kollegiyada 3 ta ovoz beriladi. Hududlarning unda vakolatxonasi yoʻq va shuning uchun na AQSh prezidenti yoki na AQSh vitse-prezidenti saylanishi mumkin.

Bundan tashqari, aholi maʼlumotlari federal hukumat uchun shtatlar va hududlar hukumatlariga qancha miqdordagi subvensiya va grantlarni oʻtkazish uchun xizmat qiladi.

## Metodika
Qoʻshma Shtatlar har yili shtat aholisi hisob-kitoblarini eʼlon qiladi (roʻyxatga olish-yillari bundan mustasno), roʻyxatga olish paytida tuzatiladi. Aholini roʻyxatga olish xulosalarida keltirilgan maʼlumotlar fuqaroligi va migratsiya holatidan qatʼi nazar, aholining haqiqiy sonini hisobga oladi va uzoq muddatli norezidentlarni oʻz ichiga oladi. Kongressni ajratish maqsadida, agar AQSh fuqarosini 50 ta shtat yoki hududdan birida doimiy yashash joyiga tayinlash mumkin boʻlsa, AQSh tashqarisida yashovchi harbiy xizmatchilar va federal fuqarolik amaldorlari va ularning oilalari ham koʻrib chiqiladi.

## Aholisi boʻyicha AQSh shtatlari

## Manbalar
Shoazim Minovarov

**Shoazim Shoislamovich Minovarov** (1951-yil 1-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston islom sivilizatsiyasi markazi direktori, Oʻzbekiston Prezidentining Jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar boʻyicha sobiq davlat maslahatchisi. Asl kasbi tarjimonlik.

Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻlining nabirasi. 
## Shaxsiy hayoti
Shoazim Minovarov 1951-yil 1-avgustda Toshkent shahrida tugʻilgan. Uning bobosi jadidchilik harakatining namoyandalaridan biri Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻlidir. Shoazim Minovarovning asl kasbi tarjimonlik boʻlidiy, Abdulla Avloniy va Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻli „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni bilan taqdirlanganida, bu mukofotlarni Shoazim Minovarov qabul qilib olgan.

Shoazim Minovarov 1973-yilda Oʻzbekiston Milliy universitetining fransuz tili va adabiyoti yoʻnalishini tamomlagan.
SSSRning Gvineyadagi elchixonasida va Jazoirdagi bosh konsulligida ishlagan.
## Tarjimonlik faoliyati
U tarjimon sifatida fransuz tilidan Charles Perronning „Ona gʻoz ertaklari“, „Qizil qalpoqcha“, „Kuloyim yoki billur boshmoqchalar“, „Ustasi farang yoki etik kiygan mushuk“, „Sehrgarlar“, „Kokildor Rike“ ertaklarini, Jean-Marie Gustave Le Clézioning „Odel. Mondo va boshqa hikoyatlar“ asarini, François Mauriacning „Ilonlar komida“ romanini, Montesquieuning „Fors nomalari“ asarini, Lucien Kerenning „Buyuk Temur“ pyesasini, Patrick Modianoning „Toʻy sayohati“ romani va Maupassantning hikoyalarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

## Faoliyati
* 1973-yilda Toshkent davlat universitetini fransuz tili va adabiyoti oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.
* 1973-1994 — Toshkent davlat universitetida chet tili oʻqituvchisi.
* 1994-1997 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Yevropa mamlakatlari departamentining birinchi kotibi;
* 1997-yil 27-iyundan — 2006-yil 1-avgustgacha — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita raisi;
* 2006-yil 1-avgustdan — 1-dekabrgacha — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti davlat maslahatchisi;
* 2006-yil 1-dekabrdan — 2008-yil 28-iyungacha — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari;
* 2008-yildan — 2012-yilgacha — Oʻzbekistonning Misrdagi Favqulodda va muxtor elchisi;
* 2013-yildan nafaqada;
* 2015-yil apreldan — 2017-yil iyulgacha — Toshkentdagi Fransuz alyansi () raisi;
* 2017-yil 17-iyuldan hozirgacha — Oʻzbekiston islom sivilizatsiyasi markazi direktori;
* 2021-yil 25-maydan 2022-yil 2-fevralgacha — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar boʻyicha davlat maslahatchisi.

## Manbalar
Potomac

**Potomak**  () - AQSh sharqidagi Atlantika okeanining Chesapik qo'ltig'iga quyiladigan daryo.

Janubiy Potomak daryosi bilan uzunligi 590 km, estuariy bilan birga 780 km  .

Havzaning maydoni taxminan 38,1 ming km²ni tashkil etadi - bu parametrga ko'ra, Potomak AQShning Atlantika daryolari orasida to'rtinchi, mamlakatning barcha daryolari orasida 21-o'rinni egallaydi.  

AQShning poytaxti Vashington Potomakning shimoliy qirg'og'ida joylashgan.

## Geografiya
Daryo Merilend shtatidagi Kimberlandda Janubiy va Shimoliy Potomak daryolarining qo'shilishidan hosil bo'ladi. Shimoliy daryo G'arbiy Virjiniyada Fairfax Stone deb ataladigan joydan boshlanadi va shimoli-sharqqa qarab oqadi. Janubiy daryo Virjiniya shtatidagi Xaytaun qishlog'idan boshlanadi va shuningdek, shimoli-sharqqa qarab oqadi. Ularning qo'shilishidan keyin Potomak janubi-sharqqa burilib, Atlantika okeanining Chesapik qo'ltig'iga quyiladi. Daryo Virjiniya va Merilend shtatlari chegaralaridan o'tadi. Potomakda Buyuk sharsharadan (Vashingtondan 22 km narida) quyilishigacha kemalar harakatlanadi.

## Tarix
"Potomak" nomi daryoning janubiy qirg'og'ida yashovchi hindu qabilalaridan birining Algonkin qabilasidan kelib chiqqan; "Potomak" (yoki inglizlarning birinchi ko'chmanchilari yozganidek "Patawomeke") so'zi "savdo joyi" yoki "o'lpon olib kelinadigan joy" degan ma'noni anglatadi, deb ishoniladi. Biroq hindularning o'zlari daryoni "g'ozlar daryosi" degan ma'noni anglatuvchi "Cohongarooton" deb atashgan. 

Yevropaliklardan birinchi bo'lib 1570 yil atrofida ispanlar bu yerda bo'lganlar. 1608 yilda daryo kapitan Jon Smit tomonidan tasvirlangan va xaritada tushurilgan. Keyin Virjiniyadan savdogarlar bu yerga joylashishni boshladilar. Merilend (1634) tashkil topgandan so'ng, daryo koloniyaning asosiy transport arteriyasiga aylandi.

Fuqarolar urushi davrida daryo Janubiy Konfederatsiyaning shimoliy-sharqiy chegarasi bo'lgan. Janub generali Robert Li Potomakni ikki marta kesib o'tib, shimolga bostirib kirdigan.

## Diqqatga sazovor joylar

Potomak qirg'og'ida, Qo'shma Shtatlar poytaxtidan tashqari, Vernon tog'ini ham o'z ichiga olgan mamlakat tarixiga oid ko'plab yodgorliklar mavjud.

## Izohlar (tahrirlash)

## Havolalar

* 
* 
* 
* Potomak daryosi egasi
* 
* Potomak suv havzasi davra suhbati
* 
* 
*
Johnson & Johnson COVID-19 vaksinasi

**Johnson & Johnson COVID-19 vaksinasi** (Ad26.COV2.S, JNJ-78436735) — Johnson & Johnson va Janssen-Cilag International N.V. kompaniyalari hamkorligida ishlab chiqarilgan COVID-19 ga qarshi vaksina. Mushak ichiga yuboriladi. 2020-yil 1-dekabrda Yevropa dori vositalari agentligi (; EMA, EMEA)  Ad26.COV2.S vaksinasini insonlarda sinab koʻrishni boshladi. Sinovlar natijasida vaksina SARS-CoV-2 ga qarshi antitanachalarni va immun toʻqimalarni yuzaga keltirishi aniqlandi. 1-, 2-faza klinik tekshiruvlari natijalari 2020-yil sentabrda eʼlon qilingan. 3-faza  tekshiruvlariga koʻra Johnson & Johnson vaksinasining samaradorligi AQShda 57% va 72% Afrika mintaqasida esa undan 15% pastroq natija berdi. Bu holat Afrikada „Janubiy Afrika shtammi“ (501.V2) tarqalgani bilan bogʻliq ekani taxmin qilingan. 2021-yilning may oyida 70 million doza yaroqsiz Johnson & Johnson vaksinasi ishlab chiqarilgani maʼlum qilindi.
Shuningdek, Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti koronavirusga qarshi kurashish doirasida ushbu vaksinani tasdiqladi va favqulodda foydalanish uchun tavsiya etilgan vaksinalar roʻyxatiga kiritildi.
## Farmakologiya
Vaksina biotexnologik yoʻl bilan, inson uchun patogen taʼsirga ega boʻlgan SARS-CoV-2 koronavirusidan foydalanilmagan holda yaratilgan.
## Taʼsiri
2021-yil 9-fevralda Janubiy Afrika Respublikasi sogʻliqni saqlash vaziri AstraZenecaning 1 million dozasini sotishi yoki almashtirishini aytgandi. 17-fevraldan Janubiy Afrika Respublikasida Ad26.COV2.S vaksinatsiyasi boshlandi. 
## Nojoʻya taʼsiri
Johnson & Johnson vaksinasi bilan emlangan 74 yoshli amerikalik Richard Torrellning tanasida toshmalar toshib, teri toʻkilish holati kuzatilgan. AQShda kuzatilgan 6 ta tromboz holatidan keyin AQSh oziq-ovqat va farmatsevtika nazorati boshqarmasi (; FDA, USFDA) va AQSh kasalliklar nazorati va profilaktikasi markazlari (; CDC) Johnson & Johnson vaksinasi bilan emlashni toʻxtatib turishni tavsiya etdi.
2021-yil 10-apreldan Johnson & Johnson va Janssen Pharmaceutica kompaniyalari tomonidan yaratilgan yaratilgan vaksina nojoʻya taʼsirlarga qayta tekshiruvdan oʻtishi maʼlum qilingan. 

Daniya vaksinatsiyadan keyin kuzatilgan tromboz hodisalari sababli Johnson & Johnson vaksinasidan foydalanmasligini maʼlum qilgan.
2021-yilning 13-iyul kuni AQSh oziq-ovqat va farmatsevtika nazorati boshqarmasi Johnson & Johnson vaksinasi Giyena-Barre deb nomlangan kamyob nevrologik kasallikni keltirib chiqarishini aniqladi. Shu bilan birga, ushbu vaksinani olganlarda harakatning qiyinlashishi, holsizlik, yuz harakatida muammolar yuzaga kelishi mumkinligi aytilgan.

## Manbalar
Futzal boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoasining natijalari

### Futzal boʻyicha Jahon chempionati

### Futzal boʻyicha Osiyo chempionati

### Grand Prix de Futsal

### Yopiq inshootlar va jang sanʼati boʻyicha Osiyo oʻyinlari

#### Erkaklar
Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi fidoyisi (koʻkrak nishoni)

**Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi fidoyisi** — Oʻzbekistonda oʻrmon xoʻjaligi sohasini rivojlantirish, oʻrmonlarni muhofaza qilish va koʻpaytirish ishlarida faollik koʻrsatgan shaxslarga topshiriladigan mukofot. Ushbu koʻkrak nishoni bilan Oʻzbekiston fuqarosi boʻlmagan shaxslar ham taqdirlanishi mumkin.. 

## Taqdirlash
* Mukofot 21-mart — Xalqaro oʻrmonchilar kuni arafasida topshiriladi.
* Koʻkrak nishoni bilan taqdirlanganlarga qoʻshimcha sifatida bazaviy hisoblash miqdorining 4 barobari miqdorida pul mukofoti beriladi.
## Manbalar
Xalq qabulxonasi

**Prezident Xalq qabulxonasi** – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 28 dekabrdagi „Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash tizimini tubdan takomillashtirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi PF-4904-sonli farmoni bilan tashkil etilgan yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan tuzilma.

## Tashkil topishi
2016-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining virtual qabulxonasi qisqa davrdagi faoliyati davomida aholining eng dolzarb muammolarini hal etish imkonini beruvchi, davlat hokimiyati va boshqaruvi, xoʻjalik boshqaruvi organlari, barcha darajadagi hokimiyatlar bilan fuqarolar oʻrtasidagi hamkorlikning samarali mexanizmiga aylandi.
Tahlillar shuni koʻrsatdiki, murojaatlarning aksariyat qismi tadbirkorlik subyektlarining rivojlanishiga xalaqit berayotgan toʻsiq va gʻovlarni bartaraf etish, qonunchilikka zid boʻlgan idoraviy qarorlarni bekor qilish, ishga joylashish, sogʻliqni saqlash, bank kreditlaridan erkin foydalanish, uy-joy-kommunal va yoʻl-transport xizmatlari sifatini yaxshilash masalalari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, sud, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat organlarining faoliyati yuzasidan kelib tushmoqda.
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining virtual qabulxonasi faoliyati davlat organlarining murojaatlar bilan bogʻliq ishni tashkil etishda ularni koʻrib chiqish tartibi va muddatlariga, rasmiyatchilik, byurokratizm va sansalorlik holatlariga doir qator tizimli kamchiliklarni aniqladi.
2017-yil „Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili“ deb eʼlon qilingani munosabati bilan hamda aholining Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining virtual qabulxonasi ishi toʻgʻrisidagi koʻplab ijobiy fikrlarini eʼtiborga olib, barcha darajadagi davlat organlari faoliyatida „Xalq davlat idoralariga emas, davlat idoralari xalqimizga xizmat qilishi kerak“ degan tamoyilni amalda qaror toptirish, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlashning sifat jihatidan yangi tizimini joriy etish maqsadida tashkil topdi. 

## Manbalar
Xalqlar doʻstligi (koʻkrak nishoni)

**„Xalqlar doʻstligi“ koʻkrak nishoni** – Oʻzbekistonda yashayotgan millat va elatlar oʻrtasida doʻstlik muhitining mustahkamlanishiga hissa qoʻshgan, milliy madaniy markazlar va doʻstlik jamiyatlari faoliyatida samarali hissa qoʻshgan mahalliy va xorijiy davlat organlari xodimlari, nodavlat notijorat tashkilotlar, tadbirkorlik subyektlari, OAV va ijtimoiy soha vakillari hamda xorijda yurgan oʻzbekistonliklar taqdirlanadi.

## Taqdirlash
* Koʻkrak nishoni har yili 30-iyul kuni („Xalqlar doʻstligi“ kuni) topshiriladi.
* Koʻkrak nishoni bilan taqdirlanganlarga qoʻshimcha sifatida bazaviy hisoblash miqdorining 4 barobari miqdorida pul mukofoti beriladi.
* Bir shaxs koʻkrak nishoni bilan faqat bir marta taqdirlanadi.

## Manbalar
Oʻzbekiston madrasalari roʻyxati

## Oʻquv sohasida faoliyat koʻrsatib kelayotgan madrasalar

## Davlat muhofazasidagi madrasalar

## Tarixda mavjud boʻlgan madrasalar
### Buxoro madrasalari

### Nasaf (Qarshi) madrasalari

### Qoʻqon madrasalari

### Toshkent madrasalari

## Saqlanib qolmagan madrasalar roʻyxati

## Manbalar
SARS-CoV-2 alfa shtammi

**SARS-CoV-2 koronavirusining alfa shtammi**, shuningdek, VOC-202012/01 shtammi, B.1.1.7 liniyasi, 20B/501Y.V1 nomlari bilan maʼlum — COVID-19ni keltirib chiqaruvchi SARS-CoV-2 virusi shtammidir. Bu shtamm ilk marta 2020-yil Buyuk Britaniyada COVID-19 pandemiyasi vaqtida aniqlangan. Shtammning aniqlangan eng birinchi namunalari 20-sentabrda olingan. Dekabr oʻrtalarida shtamm tezlik bilan tarqalishni boshladi.
## Nomlanishi
Shtamm bir necha nomlar bilan maʼlum. OAVda uni asosan „COVID-19 britancha shtammi“ va „koronavirusning britancha shtammi“ deyishadi. Bu shtammni avval Angliya Jamoat sogʻligʻini saqlash departamenti „2020-yil dekabrda oʻrganilayotgan birinchi shtamm“ deb atagan (VUI — 202012/01) lekin Meera Chand va uning hamkasblari tashabbusi bilan Angliya Jamoat sogʻligʻini saqlash tashkiloti tomonidan „Xavotirga soluvchi shtamm“ (Variant of Concern 202012/01) kategoriyasiga oʻtkazilgan. Buyuk Britaniya COVID-19 genomikasi Konsortsiumi (COG-UK) eʼlon qilgan hisobotda Andrew Rambaut va hammualliflari bu shtammni B.1.1.7. CDC liniyasi deb nomladi, Nextstrain talqini boʻyicha esa 20B/501Y.V1 deb nomlangan. 
## Xususiyati
### Genetika
SARS-CoV-2 virusi koʻplab mutatsiyalarga uchrashi mumkin.

## Manbalar
Kuba inqilobi

**Kuba inqilobi** (ispancha [Revolución cubana]) - Fidel Kastro va uning 26-Iyul Harakati inqilobchilari va uning ittifoqchilari tomonidan Kuba Prezidenti Fulgenso Batistaning harbiy diktaturasiga qarshi olib borgan qurolli qo'zg'oloni. Inqilob 1953-yil iyulda boshlanib va isyonchilar oxir-oqibat 1958-yil 31-dekabrda uning hukumati o'rnini bosgan Batistani quvib chiqarguncha davriy ravishda davom etdi. 1953-yil 26-iyul Kubada inqilob kuni sifatida nishonlanadi. Keyinchalik 26-iyul harakati marksistik-lenincha yo'nalishda islohot o'tkazdi va 1965-yil oktyabrda Kuba Kommunistik partiyasiga aylandi.  

Kuba inqilobi kuchli ichki va xalqaro ta'sirga ega edi. Xususan, bu Kuba-AQSh munosabatlarini o'zgartirdi, garchi so'nggi yillarda Kuba yer ishi kabi diplomatik munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan harakatlar jadallashdi. Inqilobdan so'ng darhol Kastro hukumati Kuba iqtisodiyoti va fuqarolik jamiyatini o'zgartirgan milliylashtirish, matbuotni markazlashtirish va siyosiy konsolidatsiya dasturini boshladi. Shuningdek, inqilob Kuba tibbiyot internatsionalizmi va Afrika, Lotin Amerikasi, Janubi-Sharqiy Osiyo va Yaqin Sharqdagi xorijiy harbiy mojarolarga Kubaning aralashuvi davrini e'lon qildi. 1959-yildan keyingi olti yil ichida bir nechta isyonlar yuz berdi asosan Eskambrey tog'larida, inqilobiy hukumat tomonidan yakson qilingan.