open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iya Tsarevich

**Iya Sergeevna Tsarevich** (1928-yil 31-oktyabr – 2010-yil 20-aprel) – sovet va ukrain oʻqituvchisi, pianinochi va musiqa arbobi.

## Hayoti
Iya Tsarevich 1928-yil 31-oktyabrda Toshkent shahrida (Oʻzbekiston SSR) yozuvchi Sergey Tsarevich va jurnalist Yelena Mixaylovna Bragantseva oilasida tugʻilgan.

Musiqiy rivojlanishining boshida Tsarevichning oʻqituvchilari orasida Liya Moiseevna Levinson (Markaziy musiqa maktabi, Moskva, 1943-1946), professorlar Ya. D. Fastovskiy va A. L. Eydelmanlar (Kiyev konservatoriyasi) bor edi.

Uning hayoti ukrain bastakori, Ukraina kompozitsiya maktabining asoschisi Boris Lyatoshinskiyning oilasi bilan bogʻliq boʻlgan.

Tsarevich tufayli Boris Lyatoshinskiy va Reynhold Gliere (1914-1956) oʻrtasidagi yozishmalarning birinchi jildi nashr etilgan. Bu ish Ukraina Milliy musiqa akademiyasi professori bilan hamkorlikda amalga oshiriladi. Oʻz davrining ajoyib pianinochisi boʻlib, B. Lyatoshinskiy, B. Lyatoshinskiy ijodini, balki hozirgi zamon bastakorlari va jahon klassikalarini ham targʻib qilgan.

Uning ijodiy faoliyati koʻp qirrali boʻlib, koʻplab kontsertlarda yakkaxon pianinochi sifatida qatnashgan. Shuningdek, kamera ansambllarida taniqli musiqachi – skripkachilar Armen Marjanyan va Aleksey Goroxov, Violonçelchi Vadim Chervov, Lisenko va Leontovich kvarteti bilan birga bilan chiqish qilgan.

Iya Tsarevichning Ukraina badiiy hayotini rivojlantirishga qoʻshgan katta hissasi uzoq muddatli pedagogik faoliyatidan bilan bogʻliq. Yarim asrdan koʻproq vaqtini Chaykovskiy tashkil topgan NMAU kamera ansambli kafedrasida dars berishga bagʻishlagan. Oʻlimidan oldin ogʻir kasal boʻlib, kafedra tarixi haqida batafsil maqola yozgan.

Shogirdlari orasida Vadim Gladkov (Ispaniya), Tatyana Primak (Livan), Vyacheslav Boykov (Donetsk), Konstantin Fesenko (Kiev), Yanjima Morozova (Kiev), Natalya Fedusiv (Kiev), Yaroslav Mentsinskiy (Germaniya) kabi mashhur kontsert musiqachilari bor edi.

Iya Sergeyevna 2010-yil 20-aprelda uzoq davom etgan kasallikdan soʻng, vafot etadi. U Vorzel qishlogʻida dafn etilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Tetyana Gomon, Igor Savchuk: „XX asrning ikkinchi yarmidagi Ukraina kamera-instrumental Vikonatining shakllanishi kontekstida Tsarevich Sergiusning Vikonian-pedagogik faoliyati“
Leonid Babushkin (harbiy)

**Leonid Georgiyevich Babushkin** (1925-yil 3-aprel, Ural viloyati, Sudinskiy tumani — 1993-yil 22-fevral, Toshkent viloyati) — Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, 2-Belorussiya fronti 50-armiyasining 139-piyoda diviziyasi 609-piyoda polkining razvedka vzvodining komandiri va kichik serjant. Sovet Ittifoqi Qahramoni (24.03.1945).

## Hayoti
Leonid Babushkin 1925-yil 3-aprelda Fomino qishlogʻida (hozirgi trakt Perm oʻlkasi Uinskiy tumani Aspinskiy qishloq posyolkasi hududidagi) rus dehqon oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tamomlab, 1934-yilda Sverdlovsk viloyatining Krasnouralsk shahriga koʻchib oʻtgan.

1943-yil yanvar oyida Ulyanovsk viloyatining Nikolo-Cheremshanskiy tuman harbiy roʻyxatga olish boshqarmasi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan.

1943-yil dekabrdan Ulugʻ Vatan urushi janglarida 139-piyoda Roslavl Qizil Bayroqli diviziyasining 609-piyoda polkining bir qismi sifatida Berlinga qadar jang qiladi.

1944-yil 15-iyulda vzvod tarkibida kichik serjant Babushkin Neman daryosini Kovshi qishlogʻi yaqinida kesib oʻtadi (Grodno viloyati, Mostovskiy tumani). U Platzdarm uchun jangda qatnashib, yigirmadan ortiq fashistlarni bir oʻzi yoʻq qilgan. Jangda yaralanadi, ammo jang maydonini tark etmagan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan nemis bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani, koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun kichik serjant Leonid Georgievich Babushkinga Lenin ordeni va „Oltin yulduz“ medali topshirilib, Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berilgan (№ 5476).

Babushkin urushdan keyin armiyada xizmat qilishni davom ettiradi.

1960-yilgacha Krasnouralskdagi mis eritish zavodida ishlagan. Keyin Oʻzbekistonga koʻchib keladi. Toshkent viloyati Olmaliq shahrida yashab, Oltintopkan zavodining qayta ishlash sexida ishlagan.

1993-yil 22-fevralda vafot etib, Olmaliqdagi „Qora lola“ shahar qabristoniga dafn etilgan.

## Xotirasi

* Grodnodagi koʻchalardan biri L. G. Babushkin nomi bilan atalgan .
* Krasnouralsk shahridagi byust

## Mukofotlari

* Sovet Ittifoqi Qahramonining „Oltin Yulduz“ medali № 5476 (24.03.1945)
* Lenin ordeni (24.03.1945)
* I darajali „Vatan urushi“ ordeni (06.04.1985)
* II darajali „Shuhrat“ ordeni (SSSR) (23.12.1944)
* III darajali „Shuhrat“ ordeni (SSSR) (24.07.1944)
* "Qizil Yulduz" ordeni (25.04.1945)

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. — M.: Voenizdat, 1987. — T. 1 /Abaev — Lyubichev/. — 911 s. — 100 000 ekz. — ISBN ots., Reg. № v RKP 87-95382.
Islom muzeyi

**Islom muzeyi** (; ) – Quddusning Eski shaharqismida joylashgan muzey. Koʻrgazmada bir necha musulmon mintaqalarini qamrab olgan islom tarixining oʻn davriga oid eksponatlar mavjud. Muzey al-Aqso masjidining gʻarbiy qismida, hovlining narigi tomonida joylashgan.

## Tarixi
Bino dastlab Templar ritsarlari tomonidan qurilgan, ular uni sobiq Al-Aqso masjidida tashkil etilgan shtab-kvartiralariga qoʻshimcha sifatida ishlatganlar. Musulmonlar Quddusni qayta egallagach, masjid 1194-yilda qayta tiklandi.

Qoʻshimcha bino Faxriddin Muhammad maktabining majlislar zali boʻlib xizmat qilgan, madrasa al-Mansur Qalavun tomonidan milodiy 1282-yilda, Mamluklar davrida qurilgan. Al-Aqso masjidining bir qismi hisoblangan al-Faxriya madrasa majmuasining boshqa binolarining aksariyati 1969-yilda Isroil armiyasi tomonidan buzib tashlangan.

Binoda shuningdek**, Magʻribiylar masjidi** (, ) joylashgan edi. „Molikiylar masjidi“ nomi bilan ham tanilgan, chunki koʻpchilik magʻribiy ulamolar Molikiy mazhabiga ergashadilar. Magʻribiy masjidi 1967-yilda isroilliklar tomonidan butunlay vayron qilingan.

Muzey 1923-yilda Musulmonlar Oliy Kengashi tomonidan tashkil etilgan. Shadiya Yusuf Touqan shu joyning bosh rejalashtiruvchisi edi. 1927-yilga kelib, Magʻriblar masjidi Islom muzeyiga aylantirildi.

Xader Salameh muzeyning taniqli bosh rahbari edi.

## Qur’on qoʻlyozmalari
Muzeyda Umaviylar, Abbosiylar, Fotimiylar, Ayyubiylar, Mamluklar, Usmoniylar davrlarida xalifalar, sultonlar, amirlar, ulamolar va boshqa shaxslar tomonidan Al-Aqso masjidiga hadya qilingan 600 nusxa Qurʼon saqlanadi. Ularning har biri hajmi, xattotligi va bezaklari bilan farqlanadi. Ulardan biri qoʻlda yozilgan Qur’on boʻlib, uning transkripsiyasi Muhammadning nevarasiga tegishli. Yana biri kufiy yozuvida 8-9-asrlarda yozilgan. 30 qismdan iborat Marokash  (koʻp jildli qoʻlyozma) 1344-yilda Marokash sultoni Abu-l-Hasan Ali I tomonidan vasiyat qilingan; Bu sulton Islomdagi uchta muqaddas shahar – Makka, Madina va Quddus masjidlariga yuborgan uchta toʻplamdan qolgan yagona qoʻlyozmadir. Bundan tashqari, juda katta Qur’on bor, oʻlchami 100x90 sm, 14-asrga oid.

## Joylashuvi
U al-Faxariya minorasi bilan bir xil janubi-gʻarbiy burchakda joylashgan. Muzeyning shimolida Murlar darvozasi (Magʻribiy darvozasi / Marokash darvozasi) joylashgan. Muzeyning janubiy qismi al-Aqso kutubxonasi yonida joylashgan.

Muzeyning sharq tomonidagi kichik hovlida Yusuf ogʻa gumbazi va koʻplab kapitel joylashgan. Sharqda, hovlining narigi tomonida, al-Aqso masjidining gʻarbiy tomoni joylashgan.

## Yana qarang

* Islom sanʼati muzeyi

## Manbalar
Al-Hasan masjidi

**Al-Hasan masjidida** qadimiy, anʼanaviy va zamonaviy islom sanʼati uygʻunlashgan. U 12 ta gumbaz, ikkita minora va Bahrayndagi eng katta mehrobga ega. Masjid Muhammad bin Yusuf Al-Hasan tomonidan barpo etilgan.

## Tuzilishi
Masjid turk arxitektorlari tomonidan loyihalashtirilgan va 2018-yilda qurib bitkazilgan. Ikki konussimon minora Usmonli uslubida qurilgan boʻlib, balandligi 55 metrni tashkil qiladi. Gumbazlarning umumiy soni 12 ta. Asosiy gumbaz 4 ta oʻrta gumbaz bilan oʻralgan boʻlib, ularning ostida 7 ta kichikroq gumbaz joylashgan. Barcha gumbazlar BAAda ishlab chiqarilgan shisha tolali xomashyodan tayyorlangan. Eshiklar Hindistondan keltirilgan teak daraxti yogʻochidan qilingan. Gilam va 21 ta qandil Turkiyada ishlab chiqarilgan.

Masjid tarkibida ikkita namozxona, Qur’on markazi, ikkita tadbir zali, media markaz shuningdek, imom, muazin, farrosh va ishchilar uchun turar joy mavjud. Masjid namoz zallari va portikolarda umumiy 2000 nafar namozxonni sigʻdira oladi.

Mehrob (namoz oʻqiladigan joy) Misr uslubida yasalgan boʻlib, Misr muhandislari va mutaxassislari tomonidan tayyorlangan.

## Turizm
Masjid namozgoh boʻlishidan tashqari, 2022-yilning yanvar oyidan boshlab barcha din vakillari uchun sayohatlar amalga oshiriladigan joyga aylandi.

## Galereya

File:Interior view of Al Hasan Mosque.jpg|Al-Hasan masjidining ichki qismi
File:Al Hasan Mosque Mihrab.jpg|Al-Hasan masjididagi mehrob
File:Al Hasan Mosque Doors.jpg|Al-Hasan masjididagi teak yogʻochidan tayyorlangan eshik
File:Al Hasan Mosue.jpg|Al-Hasan masjidining tashqi koʻrinishi
File:Al Hasan Mosque interior under the dome 7.jpg|Gumbaz osti
File:Al Hasan Mosque exterior 9.jpg|Tashqi fasad
File:Al Hasan Mosque interior chandelier closeup 6.jpg|Qandillar
File:Al Hasan Mosque interior 2.jpg|Asosiy zal
File:Al Hasan Mosque interior 1.jpg|Turkiya gilami va qandili

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
Pavel Tsoy

**Pavel Nikolayevich Tsoy** (1926-yil 22-dekabr, Uzoq Sharq Respublikasi Vladivostok viloyati, Shkotovskiy tumani, Livlyandiya qishlogʻi – 1987-yil 14-iyun, Toshkent viloyati) – Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1953).

## Hayoti
Pavel Tsoy 1926-yili Vladivostok tumani, Shkotovskiy tumani, Livlyandiya qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. U oʻrta maktabning yettichi sinfini tamomlagan.

1943-yili mehnat frontiga chaqirilgan. Komi Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Uxta shahridagi Uxta zavodida ishchi boʻlib ishlagan. 1946-yilda Toshkent viloyatiga qaytib, Toshkent viloyatidagi Budyonniy kolxozida oddiy kolxozchi boʻlib ishlay boshlaydi. 1948-yildan Verxne-Chirchiq viloyatidagi Sverdlov nomidagi „Sotsializm“ kolxozida oddiy kolxozchi, dala ekinlari sardori, brigadir, agronom, katta agronom, partiya komiteti kotibi, 1-sonli uchastka mudiri bo'
lib ishlagan. 1952-yilda KPSS(b) safiga qoʻshiladi.

1950-yilda Pavel Tsoy brigadasi 6 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 140,9 sentnerdan yashil kenaf poyasi yigʻib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining *1951-yil 17-iyuldagi Farmoni bilan „1950-yilda kolxozlar qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini majburiy yetkazib berish va shartnoma tuzishni bajarganliklari uchun sugʻoriladigan yerlarda yashil kenaf poyasidan yuqori hosil olganliklari uchun natura shaklida toʻlovlar amalga oshirilganligi uchun.* MTSning ishi va 1951-yil bahorgi ekish uchun barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlaganligi“ sababli Lenin ordeni topshirilib, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovar boʻlgan.

1956-yili Toshkent qishloq xoʻjalik texnikumini, 1966-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutini tamomlagan.

1972-yildan Qalmogʻistonda yashagan. Malye Derbeti qishlogʻidagi „Vosxod“ sovxozida bosh agronom, partiya qoʻmitasi kotibi, 1975-yildan Volgograd viloyatidagi „Rassvet“ sovxozi ustasi va boʻlim mudiri lavozimlarida faoliyat olib borgan.
 
1978-yilda Toshkent viloyatiga qaytib keladi. 1987-yilgacha Toshkent viloyati Kommunistik tumanidagi „Leninskiy put“ kolxozida brigadir, bosh agronom, mineral oʻgʻitlar ombori mudiri boʻlib ishlagan.

Pavel Tsoy 1987-yil iyun oyida vafot etib, sobiq Sverdlov nomidagi kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

## Mukofotlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni (17.07.1951)
* „Mehnat jasorati uchun“ medali (1953)

## Adabiyotlar

* Шин Д. В., *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* Ким П. Г., *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И., *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

## Havolalar

* German Kim, Sotsialistik Mehnat Qahramoni Pavel Nikolaevich Tsoy, Video Entsiklopediya Koryo saram

## Manbalar
Nester Tverdoxleb

**Nester Maksimovich Tverdoxleb** (1911-yil 23-fevral, Toʻrgʻay viloyati (Rossiya imperiyasi), Uspenovka Qoʻstanay tumani – 1981-yil 29-sentyabr, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) – Qizil Armiya kichik serjanti. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, 2-darajali Vatan urushi ordeni, Qizil Yulduz ordeni va Shuhrat ordenining sohibi. Urushdan oldin va keyin traktorchi boʻlib ishlagan.

## Hayoti
Nester Tverdoxleb 1911-yil 23-fevralda Uspenovka qishlogʻida (hozirgi Qozogʻiston, Qostanay viloyati, Fedorovskiy tumani) dehqon oilasida tugʻilgan. U ukrainalik edi. Toʻrtinchi sinfni tugatgandan soʻng, traktorchi boʻlib ishlaydi.

1942-yil fevraldan Qizil Armiyada xizmatda boʻlgan. Keyin shu yilning may oyida frontga yuboriladi. 1944-yil boshida Nester Maksimovich 463-alohida sapyor batalonida (110-piyoda diviziyasi) sapyor boʻlib xizmat qilgan.

Tverdoxleb 1944-yil 21-fevraldan 22-fevralga oʻtar kechasi oddiy Selets qishlogʻi (Belarus, Mogilev viloyati, Bixovskiy tumani) yaqinida Dnepr orqali oʻtishni boshqargan. Oʻsha yilning 28-fevralida xuddi shu hudud yaqinida dushmanning 37 ta minasini aniqlagan. 1944-yil 10-martda 3-darajali „Shuhrat“ ordeni bilan taqdirlangan. 

1944-yil 28-iyunda Zatishye qishlogʻi yaqinida (hozirgi Mogilev viloyati, Belarusiya) Nester Maksimovich Dnepr boʻylab oʻtish joyini tashkil etishda qatnashib, 1289-piyoda polkining olgʻa yurishiga hissa qoʻshgan. 26-iyundan 20-iyulgacha Nester Tverdoxleb dushman tomonidan qoʻyilgan 275 ta minalarni olib tashlagab, zararsizlantiradi. U Krasniy Bogatyr qishlogʻi (hozirgi Gomel viloyati, Belarusiya) yaqinidagi jangda 17 nemis askarini oʻldirgan va toʻrt askarni asirga olgan. Buning uchun 1944-yil 25-avgustda Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

1944-yil 10-mayda Usushek qishlogʻi yaqinida (Mogilev viloyati, Chausskiy tumani) Tverdoxleb oʻz askarlari bilan birga dushman toʻsiqlaridan oʻn besh metrlik oʻtishib, 25 ta dushman minasini zararsizlantirishgan. 1944-yil 4-iyunda u 2-darajali „Shuhrat“ ordeni bilan taqdirlanadi.

Otryad komandiri, kichik serjant Nester Tverdoxleb 1945-yil 5-maydan 9-maygacha boʻlgan davrda Kaliningrad shahri yaqinida minalangan maydonlar va simli toʻsiqlar orqali oltita oʻtishni amalga oshiradi. Unda 200 dan ortiq minalar orasidan 40 mina zararsizlantirilgan. Piyodalarga hamrohlik qilib, birinchi boʻlib dushman xandaqiga kiradi. 7 nafar nemis askarini yoʻq qilingan va 6 nafar askar asirga olingan. 1945-yil 29-iyunda 1-darajali „Shuhrat“ ordeni bilan taqdirlanib, „Shuhrat“ ordenining toʻliq sohibiga aylanadi.

## Xotirasi
Nester Tverdoxleb yashagan qishloqning koʻchalaridan biri uning sharafiga nomlangan.

## Mukofotlari
Nestor Maksimovich quyidagi mukofotlarga sazovor boʻlgan:

* 2-darajali Vatan urushi ordeni (1944-yil 23-oktyabr);
* Qizil Yulduz ordeni (1944-yil 25-avgust);
* Shon-sharaf ordeni;

:* 1-darajali „Shuhrat“ ordeni (1945-yil 29-iyun);
:* 2-darajali „Shuhrat“ ordeni (1944-yil 4-iyun);
:* 3-darajali „Shon-sharaf“ ordeni (1944-yil 10-mart);

* bir qator medallar.

## Manbalar

## Havolalar

* Sergey Kargapolsev. Tverdoxleb Nester Maksimovich  (rus.). Sayt „Geroi strani“. Data obraщeniya: 2018-1-14.
*
Sesnev Nikolay

**Sesnev Nikolay Ivanovich** (1919-yilda tugʻilgan, 1979-yil 17-dekabrda vafot etgan) – Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, „Shuhrat ordeni“ sohibi.

## Hayoti
Sesnev Nikolay 1919-yilda Aleksandrovka qishlogʻida (hozirgi Narovchatskiy tumani Penza viloyati) dehqon oilasiga tugʻilgan. Millati – rus. Maktabda 3-sinfni tugatgan, 1935-yilda yoshini katta koʻrsatib, uzoq sharqqa joʻnaydi. Primorye krajining Suchan shahrida (1972-yildan Partizansk) yashab, konda ishlagan.

1939-yilda Qizil Armiyaga chaqirilgan. 1942-yil fevral oyidan boshlab Ulugʻ Vatan urushida frontda xizmat qiladi. Jangovar faoligini Bryansk frontida 109-aʼzo oʻqchi brigada tarkibida boshlab, boʻlinma komandiri boʻlgan.

1944-yilning yozida gvardiya katta serjanti Sesnev 71-gvardiya oʻqchi diviziyasining 210-gvardiya oʻqchi polkining dastgoh pulemyotlari boʻlimiga qoʻmondonlik qiladi. Belarus va Boltiqboʻyi davlatlarini ozod qilish uchun boʻlgan janglarda qatnashgan.

1944-yilning 23-iyunida oʻz boʻlimi bilan Sirotino temir yoʻl stansiyasi (Vitebsk viloyati Shumila tumani) yaqinidagi dushmanning qochish yoʻllarini kesib tashlab, 20 ga yaqin gitlerchilarni yoʻq qiladi. 1944-yil 1-avgustdagi buyruq bilan gvardiya katta serjanti Sesnev Nikolay Ivanovich 3-darajali „Shon-sharaf“ ordeni bilan mukofotlangan (№ 102280).

Sesnev 1944-yil 13-avgustda Anes Memele qishlogʻi yaqinida (Latviyaning Skaistkalne shahridan 8 km janubi-gʻarbda) dushmanning qarshi hujumlarini qaytarishda pulemyot bilan qanotga oʻtib, dushman piyodalarini, tanklar va 15 tagacha fashistlarni yoʻq qiladi.
1944-yil 3-oktyabrdagi buyrugʻi bilan u 2-darajali „Shon-sharaf“ ordeni bilan taqdirlangan (№ 7483).

1944-yil 1-noyabrda Mucenieki qishlogʻi yaqinida (Latviya, Priekule shahrining shimoli-sharqida) dushmanning qarshi hujumlarini qaytarishda esa pulemyot bilan 10 dan ortiq fashistlarni oʻldirgan. Hujum paytida pulemyotlar bilan dushmanning qanotiga oʻtib, miltiq boʻlinmalarining oldinga siljishini taʼminlagan. Keyinchalik, 4 ta oʻq otish nuqtasini bosib olgan.

Gvardiya serjanti Sesnev Nikolay Ivanovich SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan fashist bosqinchilari bilan janglarda koʻrsatgan mardligi, jasorati va qoʻrqmasligi uchun 1-darajali „Shon-sharaf“ ordeni bilan taqdirlangan (№ 1532). "Shon-sharaf" ordenining toʻliq sohibi boʻladi.

Sesnev 1945-yilda demobilizatsiya qilinadi. Oʻzbekistonda, Yangiyoʻl, keyin Toshkent viloyatining Ohangaron shaharlarida yashagan. Yuk koʻtaruvchi boʻlib ishlab, 1979-yil 17-dekabrda vafot etgan.

## Mukofotlari
* Qizil Bayroq ordeni
* Shon-sharaf ordeni
* II darajali „Shon-sharaf“ ordeni
* III darajali „Shon-sharaf“ ordeni
* "Jasorat uchun" medali

## Manbalar
Chaqchan masjidi

**Chaqchan masjidi** (; maʼnosi „Moʻjizaviy masjid“) – Pokistonning Gilgit-Baltiston mintaqasidagi Xaplu shahrida joylashgan masjid. 1370-yilda qurilgan ushbu masjid mintaqadagi eng qadimiy masjidlardan biri boʻlib, hudud aholisi *ommaviy ravishda* buddizm dinidan Islomga oʻtgan vaqtga toʻgʻri keladi. Masjid Kashmir vodiysida qurilgan ayrim binolar arxitekturasiga oʻxshash. Pokiston hukumati Chaqchan masjidini Pokiston merosi roʻyxatiga kiritdi. Hozirda masjid keng qamrovli konservatsiya ishlaridan soʻng foydalanilmoqda.

## Galereya
### Gallery

File:Interior of Chaqchan Mosque.jpg|Masjid ichidagi yogʻochdan yasalgan ustunlar 
File:The view of valley from Chaqchan Mosque corridor.jpg|Masjiddan vodiy manzarasi
File:Chaqchin Masjid Arches.jpg|Masjidining arklari
File:Interior of Chaqchan Mosque in Evening.jpg
File:Chaqchan Mosque from the street.jpg|Masjidning tashqi ko'rinishi
File:Chaqchan mosque.jpg|Chaqchan masjidi 19-asrning 1-oʻn yilligida
File:Mihrab Chaqchan Mosque, Khaplu.jpg|Masjid mehrobi
File:Chaqchan Mosque 20170405 115329.jpg|Bezatilgan shifti
File:Chaqchan Mosque 20170405 115258.jpg|Masjidning ichki qismining deyarli barcha yuzalari, jumladan shifti ham bezatilgan.
File:Chaqchan Mosque 20170405 115217.jpg|Ichki bezaklar


## Manbalar
Mikito Takayasu

**Mikito Takayasu** (  (1860-yil 4-sentyabr - 1938-yil 20-noyabr) Takayasu sindromini kashf etgan yapon oftalmologi.

Mikito 1887-yilda Tokio universitetini tugatgan. Shundan soʻng Takayasu Kanadzawa universitetining tibbiyot fakultetida ishlay boshlagan. Kanadzawa tibbiyot universitetining rahbari lavozimiga qadar koʻtarilgan. Beppu shahriga ko'chib o'tgandan so'ng, oʻzini ilm fanga bagʻishlagan. 1938-yil noyabrda vafot etgan.

## Manbalar

*
Kenje Jemil

**Jemil Velilya oʻgʻli Kenje** (1896-yil, Andreyevskaya viloyati (Qrim), Tavriya guberniyasida tugʻilgan – 1945-yil, Pskent, Toshkent viloyatida vafot etgan; ) – sovet qrim-tatar shoiri, folklorshunos va tilshunos sifatida faoliyat koʻrsatgan.

## Hayoti
Jemil Kenje Ableshe qishlogʻidagi boshlangʻich maktabda oʻqib, soʻngra Koʻpirlikoy qishlogʻida oʻqishni davom ettirgan. Jemil sheʼr yozishga maktab yillarida qiziqishi orta boshlab, oʻzi mustaqil sheʼr yozishni boshlagan. Tav-Dairdagi madrasada tahsil olib, Qrim-tatar pedagogika kollejiga oʻqishga kirgan. 1934-yilda Simferopoldagi Qrim pedagogika institutini tamomlagan.
Jemil oʻqituvchilik faoliyati bilan ham shugʻullangan. Moskvada qrim-tatar tili boʻyicha oʻtkazilgan ilmiy anjumanlarda ishtirok etgan (1927, 1929, 1934).
Shuningdek, Jemil bolalar uchun folklor kitoblarini nashrga tayyorlagan. Ijod ishlari 1930-yillarda „Yosh leninjiler“ jurnalida chop etilgan. „Bala shiirleri“ („Bolalar sheʼrlari“, 1927; 1995) toʻplamining, duradgorlik va dehqonchilik qurollari haqidagi sheʼrlar muallifi. Oʻlimidan soʻng „Yulduz jurnali“da „Turnalar koʻchalar…“ („Turnalar uchib ketadi…“; 1981) va „Chochami toʻrgʻay“ („Chumchuq“; 1993) sheʼriy toʻplamlari nashr etilgan. 1925-yilda uning arab alifbosida yozgan sheʼrlari „Oʻquv ishlari“ („Maʼrifat masalalari“) jurnalida chop etiladi.
U oilasi bilan birga 1944-yilda Qrimdan Oʻzbekistonga deportatsiya qilingan va oradan bir yil oʻtib vafot etgan.
2020-yilda „Bala shiirleri“ toʻplami rassom Usmon Islyamovning rasmlari bilan qayta nashr etiladi.

## Adabiyotlar

* Grafarov B. Djemil Kendje adjayip bala shairi edi // Yildiz. 1981. № 4;
* Bekirov Dj. Belli balalar shairi Djemil Kendje // Yildiz. 1993. № 2;
* Useinov T. Razmishleniya o poezii Krimskogo Xanstva // B._Djemil_Kendje_omyuri_ve_yaratidjiligʼi_Useinov_T. B._Cemil_Kengez_Life_and_Creativity Djemil Kendje: Omyuri ve yaratidjiligʼi: Sb. st. Sf., 2005;
* Deyateli krimskotatarskoy kulturi. (1921—1944 g.): Biobibliograficheskiy slovar / Gl. red. i sost. D. P. Ursu. Sf., 1999; Kʼurtnezir.

## Manbalar
Mixail Vinogradov

**Mixail Klimentiyevich Vinogradov** (1944-yil 28-yanvar, Vitebsk viloyati, Chashnitskiy tumani, Navasadi qishlogʻi – 2020-yil 29-oktyabr) – belarus meʼmori. Ikki marta Belarus Respublikasi Davlat mukofoti laureati (2004, 2008). Belarus Respublikasida xizmat koʻrsatgan arxitektor (2018).

## Hayoti
Mixail Klimentiyevich Vinogradov 1944-yil 28-yanvarda tugʻilgan. U harbiy uchuvchi boʻlishga harakat qilgan, lekin sogʻligi sabab bundan voz kechishga toʻgʻri kelgan. 1961-yildan Minsk avtomat liniyalari zavodida birinchi va ikkinchi toifali tokarchi boʻlib ishlagan. 1964-yilda u Belorussiya politexnika instituti qurilish fakultetining kunduzgi arxitektura boʻlimiga oʻqishga kirdi. 1967-yildan 92-sonli harbiy loyihada texnik-arxitektor, „Belkaproyekt“ institutida muhandis-arxitektor lavozimlarida ishlagan. 1968-yilda BPIni tugatgan (arxitektura fanlari oʻqituvchilari: A.P.Voinov, N.M.Maklyatsova, Y.V.Spit).

Oʻqishni tamomlagach, zilziladan zararlangan Toshkent shahriga boradi. Toshkentdagi „Toshdipragar“ institutiga (meʼmor, katta arxitektor, guruh rahbari) ishga kiradi.

1972-yilda u Belorussiyaga qaytib keldi va „Belgorzproyekt“ institutida ishladi (katta arxitektor, guruh rahbari, bosh loyiha meʼmori). 1979-yildan Minsk shahar ijroiya qoʻmitasi Bosh arxitektura va rejalashtirish boshqarmasining loyihalarni muvofiqlashtirish boʻlimi va shaharsozlik kengashi boshligʻi, 1981-yildan „Belgovsproyekt“ institutida loyihalar bosh meʼmori, 1986-yildan „Minskproyekt“ institutida loyihalar bosh arxitektori, 1998-yildan beri „Arxitektor M.K.Vinogradov ijodiy ustaxonasi“ xususiy unitar korxonasi loyihasi direktori (Starozhovskaya koʻchasi, 8-74/a) boʻldi.

1974-yildan Belarus arxitektorlar uyushmasi aʼzosi. Umrini oxirigacha Minskda yashagan.

## Loyihalari
* Toshkentda Oʻzbekiston SSR xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi (1970-yil, R.Ulkin, B.Suladze, N.Legostayeva bilan hammualliflikda)
* Navoiy koʻchasidagi eksperimental turar-joy binosi
* Belarus davlat universitetining tabiatshunoslik fakultet binosi
* Sankt-Peterburgdagi „Belgazprombank“ binolari majmuasi.

## Oilasi
Arxitektorning ukasi Ivan Klimentiyevich Vinogradov. Valentina Stepanovna bilan turmush qurgan. Oʻgʻlining ismi Yaroslav, u ham meʼmor.

## Manbalar
Viktor Volchak

**Viktor Matsveyevich Volchak** (1910-yil 22-iyun, Tina, Nijne-Ingash tumani, Krasnoyarsk oʻlkasi – 1985-yil 26-aprel) – belaruslik meʼmor va oʻqituvchi. BSSRda xizmat koʻrsatgan meʼmor (1978). Uning oʻgʻli rejissyor Igor Viktorovich Volchak .

## Hayoti

Viktor Volchak katta oilada tugʻilgan. 1928-yilda maktabni tugatib, oʻqituvchi boʻlib ishlay boshladi. Bir yil oʻtgach, u Moskvadagi Oliy Sanʼat va Texnika Institutiga (VMATEIN) oʻqishga yuborildi. VMATEIN qayta tashkil etilgandan soʻng, talabalarning bir qismi Butunrossiya Badiiy akademiyasiga oʻtkazildi. Sovet meʼmorchiligining mashhur ustalari I.A.Famin, U.A.Shchuka, V.I.Muxina, L.U.Rudnevlar uning ustozlari boʻldi. Talabaning diplom loyihasi rahbari professor Iosif Langbard boʻlgan.

1936-yilda Oʻzbekiston SSRning Toshkent shahriga yuboriladi. Toshkent shahri markaziy qismining bosh rejasiga hammualliflik qilgan, Oʻzbekiston Kompartiyasining Toshkent shahar boshqarmasi binosi loyihasini yaratgan, Kataqoʻrgʻon suv ombori gidrotexnika inshootlarini meʼmoriy loyihalashda ishtirok etgan. 1937-yildan SSSR arxitektorlar uyushmasi aʼzosi.

Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. 1943-yilda Viktor Volchak armiyaga chaqirildi va V.Kuybishev nomidagi Harbiy muhandislik akademiyasi va Bolshoy harbiy muhandislik maktabida olti oylik kurslarni tugatgandan soʻng Stalingradga yuborildi. Stalingraddan keyin Kurskda jang qildi. Belarus, Ukraina, Polsha, Sharqiy Germaniya va Chexoslovakiyani ozod qilishda ishtirok etdi. Viktor Volchak uchun urush Pragada tugadi.

Urushdan keyin, 1953-yil aprel oyidan boshlab V. M. Volchak Minskda „Belgorzproyekt“ instituti loyihalari bosh meʼmori boʻlib ishladi. Uning Belarusdagi birinchi ishi Mogilev viloyati, Lenin qishlogʻidagi Tadeush Koschushko nomidagi Polsha diviziyasi askarlarining ommaviy qabriga yodgorlik loyihasi boʻldi. Keyinchalik Minskning Markaziy maydonidagi viloyat ijroiya qoʻmitasi binolari va Y.Kupala nomidagi adabiy muzey, Y.Kupala va K.Marks koʻchalari burchagidagi KPSS Markaziy Komiteti turar-joy binosi loyihasini yaratdi.

1954—1975-yillarda oʻqituvchi boʻlib ishlay boshladi, 1956-yildan BPI dotsenti. 1965-yildan KPSS aʼzosi.

V.M.Volchak „Brest Qahramon qal’asi“ loyihasining bosh meʼmori boʻldi va keyin 1971-yil 25-sentyabrda ochilgan yodgorlik qurilishiga rahbarlik qildi.

U 1985-yil 26-aprelda vafot etdi.

## Loyihalari
Toshkent shahridagi bir qator jamoat va sport binolari, istirohat bogʻlari loyihalariga rahbarlik qilgan.

* Partiyaning Toshkent shahar hokimiyati binosi (1939),
* Alisher Navoiy haykali (1950, haykaltarosh L.Ditrix bilan hammualliflikda),
* Minsk viloyati ijroiya qoʻmitasi binosi (1958),
* Y.Kupala adabiy muzeyi.

## Galereya

### L.Ditrix bilan hammualliflikda loyihalashtirilgan Alisher Navoiy haykali

File:Alisher Navoiy haykali. Toshkent.jpg
File:Alisher Navoiy haykali. Orqa fonda muzey.jpg


## Manbalar
Ivan Juravlev

**Ivan Sergeyevich Juravlev** (1942-yil 11-fevral, Kurtamish, Chelyabinsk viloyati) – belarus meʼmori.

## Hayoti
Ivan Juravlev 1968-yilda 1942-yil 11-fevralda Kurtamishda tugʻilgan. Belarus Politexnika instituti qurilish fakultetining arxitektura boʻlimini tugatgan (oʻqituvchilari: A.P.Voinov, V.M.Volchak, U.M.Varaksin, N.N.Maklyatsova, N.Y.Traxtenberg).

1968—1971-yillarda Toshkentdagi „Toshdipragar“ instituti (Toshloyiha) katta arxitektori lavozimida ishlagan.

1971 va 1983—1984-yillarda „Minsk loyihasi“ institutida (bosh loyiha meʼmori, arxitektura-rejalashtirish ustaxonasi boshligʻi), 1981—1983-yillarda Minsk shahar ijroiya qoʻmitasining bosh arxitektura va shaharsozlik boʻlimida ishlagan. 1984—1987-yillarda „Minskproyekt“ institutining arxitektura-dizayn ustaxonasi (APM-5) boshligʻi, „Belgovsproyekt“ institutining arxitektura-loyihalash ustaxonasi (AKM-2) boshligʻi. 1987—1993-yillarda u Ukraina Davlat maʼmuriyati boshligʻining oʻrinbosari, shahar bosh arxitektorining oʻrinbosari, Minsk Bosh arxitektura va rejalashtirish boshqarmasining turar-joy va fuqarolik binolari arxitekturasi boʻlimi boshligʻi boʻlgan. Shu bilan birga, 1978-yildan beri u Belarus Politexnika institutida dars berdi. 1993—1994-yillarda shahar bosh arxitektori boshligʻining oʻrinbosari, uy-joy qurilishi boʻlimi boshligʻi lavozimlarida faoliyat yuritgan. 1994—2000-yillarda Belorussiya Arxitektura va qurilish vazirligining hududlarni rivojlantirish, shaharsozlik va arxitektura bosh boshqarmasida arxitektura, binolar tipologiyasi va loyihalash ishlari boʻlimi boshligʻi, soʻngra boshliq oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 2000—2002-yillarda Korporatsiya instituti direktori boʻlgan. 2002-yildan Arxitektura vazirligining Davlat ekspertizasi metodologiyasi boshqarmasida faoliyat yuritgan.

1972-yildan SSSR arxitektorlar uyushmasi aʼzosi. Belarus arxitektorlar uyushmasi ijodiy ustaxonasi rahbari. 1974-yildan BSM aʼzosi.

1983-yildan KPSS aʼzosi. Minskda yashaydi.

## Loyihalari
Toshkent shahridagi asosiy ishlar (hammualliflikda): Ts 17-18 mahallasi (Oʻzb.: Sebzor (C-17/C-18) daxasi) qurilishi (1961—1971), yirik panelli uy-joylar loyihalari.

Minskdagi asosiy ishlar (hammualliflik): „Vostok-1 Leninskiy“ prospektining asosiy qismi loyihasi, Serabranka (Plyaxanova koʻchasi), Angarskaya tumanlaridagi turar-joy binolari.

## Manbalar
Uzassets investitsiya kompaniyasi

„Uzassets investitsiya kompaniyasi“ AJ – davlat ulushi mavjud korxonalarni xususiylashtirishga tayyorlash va salohiyatli investorlarga sotish bilan shugʻullanuvchi oʻzbek kompaniyasi. 2020-yil 16-iyuldagi „Xususiylashtirish jarayonlarini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi VMQ-381 sonli Vazirlar Mahkamasi qarori bilan Davlat aktivlarini boshqarish agentligi muassisligida tashkil etilgan.

Kompaniya 2020-yil 24-avgustdan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Faoliyat sohasi tijorat faoliyati va boshqaruv masalalari boʻyicha maslahat berish hisoblanadi. Ustav kapitali 20 milliard soʻm. Ushbu mablagʻ Davlat aktivlarini boshqarish agentligi huzuridagi budjetdan tashqari Davlat aktivlarini boshqarish, transformatsiya va xususiylashtirish jamgʻarmasi hisobidan shakllantirilgan.

## Faoliyati

Tashkiliy-huquqiy shakli aksiyadorlik jamiyati boʻlgan Uzassets investitsiya kompaniyasi „Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida“gi qonunga binoan uch pogʻonali boshqaruv tizimi tomonidan boshqariladi.

Boshqaruvning eng yuqori pogʻonasi Aksiyadorlar umumiy yigʻilishi hisoblanadi. Ushbu organ bankning umumiy strategiyasini tasdiqlaydi, bank Kuzatuv kengashi aʼzolarini saylaydi va bank faoliyatiga doir masalalarda eng yuqori organ sifatida qaror qabul qiladi.

### Kuzatuv kengashi

Kuzatuv kengashi aksiyadorlar umumiy yigʻilishi vakolat doirasiga kiritilgan masalalardan tashqari bank faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi.

381-sonli Vazirlar Mahkamasi qaroriga muvofiq, kompaniya Kuzatuv kengashi tarkibiga Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktori kiritiladi hamda ularning kamida 50 foizi yuqori malakali, xalqaro tajribaga ega boʻlgan mutaxassislardan iborat boʻladi.

Kompaniya sof foydasi saqlash xarajatlari, jumladan, xususiylashtirilgan korxonalarni sotishdan oldingi tayyorlash bilan bogʻliq xarajatlarni olib qolgan holda toʻliq Davaktivga oʻtkaziladi.

## Portfeli

Kompaniya tashkil etilganda unga quyidagi davlat kompaniyalari berilgan edi:

# „Kvars“ AJ (davlat ulushi – 89,8%);
# „Qizilqumsement“ AJ (86,9%);
# „Urganch sharob“ AJ (53,9%);
# „O‘zbekiston shampani“ AJ (51,0%);
# „O‘zgeorangmet LITI“ DUK (100,0%);
# „O‘zshaharsozlik LITI“ DUK (100,0%);
# „Kafolat sug‘urta kompaniyasi“ AJ (66,5%);
# „Olmazor kichik sanoat zonasi“ AJ (73,7%);
# „Shahrisabz yulduzi“ DUK (100,0%).

„Kvars“ AJ 2023-yil fevral oyida xususiylashtirildi. Xaridor Quvasoysement 265 milliard soʻm toʻlash hamda Kvarsning 47,2 million yevro miqdoridagi kredit majburiyatini toʻliq qoplash majburiyatini olgan.

„Qizilqumsement“ AJ ustav kapitalidagi 86,92 foiz davlat ulushi 2021-yilning oxirida 1,89 trillion soʻmga Kiprda roʻyxatdan oʻtgan United Cement Groupga sotildi

„Urganch sharob“ AJ ustav kapitalidagi 53,94% davlat ulushi 2022-yil iyulda 11,5 milliard soʻmga „Jayhun Ulgurji“ MChJga sotildi.

## Manbalar

Report content on this page
Istanbuldagi masjidlar roʻyxati

Istanbul, 1453-yildan beri Usmonli imperiyasining poytaxti va Yaqin Sharqdagi eng katta shahar hisoblanib, bu yerda juda koʻp masjidlar mavjud. 2007-yilda Istanbulda 2944 ta masjid faoliyat koʻrsatgan.

## Vizantiya binolari

Bu Vizantiya inshootlari Usmonlilar tomonidan masjidga aylantirilgan.

* Arap masjidi
* Atik Mustafo posho masjidi
* Bodrum masjidi
* Eski Imaret masjidi
* Fenari Iso masjidi
* Hirami Ahmet Posho masjidi
* Gül masjidi
* Ayasofya masjidi
* Xora cherkovi hozir Kariye masjidi.
* Kalenderhane masjidi
* Qosim ogʻa masjidi
* Kefeli masjidi
* Koca Mustafo posho masjidi
* Kichkina Ayasofya
* Fethiye masjidi
* Sancaktar Hayrettin masjidi
* Vefa Kilise masjidi
* Zeyrek masjidi
* Stoudios monastiri
* Manastır masjidi
* Shayx Sulaymon masjidi

## Usmonli masjidlari

* Eyüp Sulton masjidi 1458-yil
* Mahmut posho masjidi 1463-yil
* Fotih masjidi 1470-yil
* Murat posho masjidi 1471-yil
* Rum Mehmed posho masjidi 1471-yil
* Firuz ogʻa masjidi 1491-yil
* Boyazid masjidi 1506-yil
* Yovuz Salim masjidi 1527—1528-yillar
* Piri Mehmed posho masjidi 1530-1531-yillar
* Haseki Sulton masjidi 1539-yil
* Defterdar masjidi 1542-yil
* Mihrimah Sulton masjidi (Üsküdar) 1548-yil
* Shahzoda masjidi 1548-yil.
* Burmali masjidi 1550-yil
* Hadim Ibrohim posho masjidi 1551-yil
* Sinan posho masjidi (Istanbul) 1555-yil
* Sulaymoniya masjidi 1558-yil
* İskender posho masjidi (Kanlıca) 1560-yil
* Rustam posho masjidi 1563-yil
* Mihrimah Sulton masjidi, 1565-yil
* Gazi Ahmad posho masjidi, 
* Sokollu Mehmed posho masjidi 1572-yil
* Zal Mahmud posho masjidi 1577-yil
* Kılıç Ali posho masjidi
* Şemsi posho masjidi 1560-yil
* Atik Valide masjidi 1583-yil
* Molla Çelebi masjidi 1584-yil
* Mesih Mehmed posho masjidi 1585-yil
* Kırmızı minora masjidi 1591-yil
* Sulton Ahmad masjidi (Moviy Masjid), 1616v
* Yangi masjid, 1665-yil
* Yangi Valide masjidi 1710-yil
* Nuruosmaniye masjidi 1755-yil
* Zeynep Sulton masjidi 1769-yil
* Emirgan masjidi 1781-yil
* Laleli masjidi 1783-yil
* Teşvikiye masjidi 1794-yil
* Salimiya masjidi (Üsküdar) 1805-yil
* Muhammad Maarifi masjidi 1818-yil
* Nusretiye masjidi 1826-yil
* Küçük Mecidiye masjidi 1843-yil
* Dolmabahçe masjidi 1855-yil
* Ortaköy masjidi 1856-yil
* Altunizade masjidi 1865-yil
* Pertevniyal Valide Sulton masjidi 1872-yil
* Yıldız Hamidiye masjidi 1886-yil
* Bebek Masjidi 1913-yil
* Handan ogʻa masjidi XV asr
* İskender posho masjidi (Fotih) XV yoki XVI asrlar
* Ayazma masjidi
* Beylerbeyi masjidi
* Gazi Atik Ali posho masjidi
* Hirami Ahmet posho masjidi
* Hırka-i Şerif masjidi
* Nallı masjidi
* Piyale posho masjidi
* Sokollu Mehmet posho masjidi (Azapkapi)
* Sokollu Mehmet posho masjidi (Büyükçekmece)
* Vasat Atik Ali posho masjidi

## Usmonli davridan keyin qurilgan masjidlar

* Şişli masjidi, 1949-yil
* Şakirin masjidi, 2009-yil
* Sancaklar masjidi, 2012-yil
* Xoʻja Sinon masjidi, 2012-yil
* Çamlıca masjidi, 2019-yil
* Taksim masjidi, 2021-yil

## Yana qarang

* Turkiyadagi masjidlar roʻyxati
* Turkiyada islom

## Manbalar
Usmon Pashayev

**Usmon Pashayev** (, , , 1977-yil 23-yanvarda Angren shahrida tugʻilgan) – qrim-tatar jurnalisti va prodyuseri.

## Hayoti
Usmon Pashayev 1977-yil 23-yanvarda Angren shahrida qrim-tatar oilasida tugʻilgan. Uning bobosi va buvisi 1944-yilda butun Qrim-tatar xalqi bilan birga NKVD tomonidan Qrimdan deportatsiya qilingan. U 1980-yili Ukrainaning Genichesk shahrida yashab, 1989-yildan Qrimga koʻchib oʻtgan.

## Faoliyati
Pashayev Kiyev xalq xoʻjalik universitetida tahsil olgan. Avvaliga davlat „Qrim“ telekompaniyasining qrim-tatar nashrida yangiliklar boshlovchisi, keyin esa shu yerda muxbir boʻlib ishlagan. Keyin u 2001-yilda Kiyevga koʻchib oʻtadi. Soʻng turli telekanallar, jumladan, STB, Inter, 5 Kanal, NTN va Tvi bilan faoliyat olib borgan. 2011—2014-yillarda Simferopoldagi Qrim-tatarlarning ATR telekanalida ishlaydi. 2013-yilning bahorida ATRning Istanbuldagi ofisiga koʻchib oʻtgan.

2009-yilda Ukrainaning toʻrtta milliy kanali (STB, 1+1, Ukraina, TONIS) 158 nafar ishchilarini birlashtirgan „Mediafront“ kasaba uyushmasi raisi etib saylanadi. 2014-yil Qrim inqirozi paytida ishgʻol qilingan Qrimdagi voqealarni issiq nuqtalar va koʻchalardan jonli efirda yoritish bilan shugʻullangan. Tasodifiy fuqarolar bilan blits-intervyular, siyosatchilar va faollar bilan studiya intervyulari orqali Qrim ochiq kanaliga asos solgan. Dastlab loyihaga Zenife Seydametova, Muslim Umerov, Ridvan Pashayev va Lyuman Abdullayev qoʻshiladi.

U Gezi noroziliklari, Ukraina inqilobi va Qrim inqirozi haqida, Ukraina rasmiylari, jumladan Viktor Yanukovich, Viktor Yushchenko va Valentina Semenyukka qarata tergovlar haqida maʼruza qilgan.

Qrim tatarlarining „Avdet“ gazetasi uni 20 ta eng nufuzli Qrim tatarlaridan biri deb tan oladi (2009).

## Manbalar
Emirali Ablayev

**Emirali Seyitibraimovich Ablayev** (;) – ukrain va rus qrim-tatar jamoat va diniy arbobi. 1999-yil 4-dekabrdan Qrim muftiysi. Qrim musulmonlari diniy boshqarmasi raisi.

## Hayoti
Emirali Ablayev 1962-yil 11-iyulda Toshkent viloyati (Oʻzbekiston SSR) Bekobod tumani Dalverzin qishlogʻida tugʻilgan. 1978-yilda Dalverzindagi 11-sonli oʻrta maktabni tamomlagan.

Ablayev dindor oilada ulgʻayib, Sovet ateistik hukumatining barcha toʻsiqlariga qaramay, islomni saqlab qolish va uning asoslarini farzandlariga yetkaza olgan.

## Qrimga koʻchib oʻtishi
Yoshligidan koʻplab qrim-tatar tengdoshlari singari, qrim-tatar xalqining tarixiy vataniga qaytishi uchun ularning safiga qoʻshilgan. 1988-yilda oilasi bilan Qrimga qaytib, Kirov viloyati, Dolinnoye qishlogʻiga joylashadi.

1993-yili Dolinnoye qishlogʻidagi masjidda nufuzli islom ilohiyotchisidan shaxsiy diniy saboq olgan. Ablayev 1995-yilda Zolotoe Pole qishlogʻining imomi, keyinchalik Kirov viloyatining viloyat imomi etib saylangan. Bu lavozimni 1999-yilgacha egallagan.

1998-yilda Manisa shahridagi Turkiya madrasasida tahsil olib, shu yili Hajni ado etgan. 1999-yilda arabcha bilimlarini Livanda mustahkamlaydi.

Ablayev istisnosiz Qrim musulmonlarining barcha diniy obʼektlari hamda madaniy islom merosi obʼektlarini qayta tiklash tarafdori boʻlgan. U ishlagan davrda SAMKga 80 ga yaqin musulmon ziyoratgohlari qayta tiklangan. 60 dan ortiq masjidlar qurilgan va 3 ta madrasa ochilgan.

Uning Qrim musulmonlari muftiysi sifatidagi faoliyatining yana bir muhim koʻrinishi Qrim musulmonlari oʻrtasida islom dini qadriyatlari toʻgʻrisida oʻzlariga yot boʻlgan ekstremistik mafkuralarning tarqalishiga qarshi kurashgan. Emirali Ablayev IV va V Qrim-tatar xalqi qurultoyi delegati.

2013-yil sentyabr oyida boʻlib oʻtgan Qrim musulmonlarining V Qurultoyida Emirali Ablayev bir ovozdan toʻrt yil muddatga Qrim musulmonlari muftiysi etib saylangan.

2018-yil 27-oktyabrda Qrim musulmonlarining VI qurultoyida muftiy Emirali Ablayevning vakolat muddati besh yilga, 2023-yilgacha uzaytiriladi.

### Faoliyati
Ablayev Qrim musulmonlarining barcha diniy obidalarini, shuningdek, madaniy meros obʼektlarini qayta tiklash. Uning davrida 60 dan ortiq masjidlar qurilib, 3 ta madrasa ochilgan.

2017-yilning 25-oktyabr kuni Rossiya prezidenti Vladimir Putin Ablayevning iltimosiga koʻra jinoyatlarda ayblangan Axtem Chiygʻoz, Ilmi Umerov, xayriyachi va ijtimoiy faol Resul Velilyayevni afv etadi.

2018-yil fevral oyida qrim-tatarlarni Rossiyadagi 2018-yil 18-mart kuni boʻlib oʻtadigan prezidentlik saylovda ishtirok etishga chaqiradi.

Emirali Ablayev Simferopoldagi masjid qurilishini qoʻllab-quvvatlaydi. Qurilish jarayonini nazorat qilib, ochilishi 2020-yil yozining boshiga rejalashtirilgan edi.

## Oilasi
Emirali Ablayev – oilali, ikta qizi, bir oʻgʻli va beshta nabirasi bor.

## Manbalar
Beldyuga Andriyasheva

Andriyashev () – ilonboʻgʻimlar (Zoarkida) oilasining Zoarkes turkumiga mansub dengiz nurli baliq turi. Kamchatka (Rossiya) janubi-gʻarbiy qismida topilgan dengiz suvida yashashga moslashgan. Maksimal uzunligi 19,5 sm. Ular 96 m gacha chuqurlikda uchraydi. Koʻzlari nisbatan katta. Ularda 115-122 ta umurtqasi bor. U 2005-yilda Rossiya Fanlar akademiyasining Okeanologiya instituti xodimlari (Parin N.V, Grigoryev S. S. Karmovskaya E.S) tomonidan tasvirlangan va sovet olimi Anatoliy Petrovich Andriyashev sharafiga nomlangan boʻlib, uni oʻrganishga katta hissa qoʻshgan.
## Manbalar
Bekzod Aripov

**Bekzod Kamolovich Aripov** (19.06.1989, Toshkent, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik futbol mutaxassisi, sobiq futbolchi.

## Biografiya
Bekzod Aripov 1989-yil 19-iyun kuni Toshkent shahrida tugʻilgan. 7 yoshdan futbol maktabiga borgan.

„Chigʻatoy“ klubida yarim himoyachi va jamoa sardori boʻlgan. Sovrinli oʻrinlarni qoʻlga kiritgan.

2013-yilda Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya institutini tamomlagan.

„Paxtakor“ va „Bunyodkor“ jamoalari tarkibida toʻp surgan.

Oʻzbekiston Professional futbol ligasi musobaqalarni oʻtkazish boʻlimida ishlagan

2019-yilning 2-may kuni Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi hakamlar va nazoratchilar departamenti direktori etib tayinlandi.

Bunyodkor jamoasi tarkibida 2009-yilgi mavsumda Oʻzbekiston chempioni boʻlgan.

## Manbalar
Qodir Yusupov

**Qodir Yusupov** (, , 1951-yil 18-dekabrda tugʻilgan) – hozirda davlatga xiyonat qilganda ayblanib, Oʻzbekiston qamoqxonasida saqlanmoqda. Birlashgan Millatlar Tashkiloti va bir qancha nufuzli xalqaro nodavlat tashkilotlari uni zudlik bilan ozod qilish va reabilitatsiya qilishga chaqirgan. Yusupov oʻzbekistonlik isteʼfodagi diplomat boʻlib, 2006-yildan 2009-yilgacha oʻz mamlakatining Avstriya, Slovakiya va Vengriyadagi muvaqqat ishlar vakili boʻlib faoliyat olib borgan. U bir vaqtning oʻzida Oʻzbekistonning Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti, BMT va boshqa xalqaro tashkilotlar huzuridagi Venadagi doimiy vakili lavozimini egallagan.

## Hayoti
Qodir Yusupov 1951-yil 18-dekabrda Toshkent shahrining (Oʻzbekiston SSR) tashqarisidagi Olmazor qishlogʻida ishchi oilasida tugʻilgan. 1970-yilda Toshkent davlat sharqshunoslik institutida oʻqishni boshlab, 1976-yilda arabshunoslik fakultetini tamomlagan. 1976-yildan 1982-yilgacha Liviya va Iroqdagi diplomatik vakolatxonalarda tarjimon boʻlib ishlagan.

## Faoliyati
Qodir Yusupov 1982-yili Toshkentdagi oʻsha paytdagi viloyat Tashqi ishlar vazirligining diplomatik xizmatiga ishga kiradi. 1987-yildan 1991-yilgacha Sudanning Xartum shahridagi elchixonada birinchi kotib lavozimida ishlagan. Sovet Ittifoqi parchalanishi bilan 1991-yili hozirgi mustaqil Oʻzbekistonga qaytadi. Keyinchalik Moskvadagi Rossiya Federatsiyasi Tashqi ishlar vazirligining Diplomatik akademiyasiga oʻqishga kirib, 1993-yilda u yerni tamomlaydi.

## Hibsga olinishi

Yusupov shizofreniya alomatlari natijasida uzoq muddatli ruhiy kasalliklardan aziyat chekib kelgan. U 2018-yilning 3-dekabr kuni psixotik epizoddan keyin Toshkentdagi "Pushkin" bekatida metro poyezdi ostiga tushib, oʻz joniga qasd qilishga uringan.

Uning yoqa suyagi sinib, miya jarohati bilan tirik qolgan. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati 10-dekabr kuni Yusupovni Oʻzbekiston Jinoyat kodeksining 157-moddasida nazarda tutilgan davlatga xiyonat qilganlikda ayblab, hibsga oladi. U ayblovlarni rad etgan. 2019-yil 24-iyun kuni Toshkentda yopiq sud jarayoni boshlanadi.

## Sud va qamoq

2020-yil 8-yanvar kuni Qodir Yusupov besh yarim yilga ozodlikdan mahrum etilgan. Hozirda Navoiy shahridagi 4-sonli koloniyada saqlanmoqda. Bu koloniya mahkumlarga nisbatan shafqatsiz munosabatda boʻlganligi bilan mashhur.

## Manbalar

## Qoʻshimcha oʻqish uchun

* AQShning Oʻzbekistondagi missiyasi (2019-yil 14-mart). „2018 yil uchun inson huquqlari amaliyoti boʻyicha davlat hisobotlari: Oʻzbekiston“. *Demokratiya, inson huquqlari va mehnat byurosi* . 2019-yil 20-iyunida olindi.
* Stroehlein, Endryu; Sverdlov, Stiv (2019-yil 8-mart). „Samarqanddan tashqarida: Oʻzbekiston oʻzining yangi boshlangan islohot saʼy-harakatlarini shafqatsiz oʻtmishidan aniq tanaffusga aylantira oladimi?“ *Human Rights Watch* . 2019-yil 20-iyunida olindi.
* Amnesty International jamoatchilik bayonoti (2018-yil 14-fevral). 'Oʻzbekiston: jurnalistning qiynoqlarini tergov qiling.' *Amnesty International* . 2019-yil 20-iyunida olindi.
Unisikl (bir g'ildirakli velosiped)

**Unisikl**  bu faqat bitta g'ildirak bilan yerga tegadigan transport vositasi. Eng keng tarqalgan variant egarli ramkaga ega va pedal bilan boshqariladigan to'g'ridan-to'g'ri haydovchiga ega. Tezroq velosiped haydash uchun ikki tezlikli turi sotuvda mavjud. Unisikling professional ravishda sirklarda, ko'cha ijrochilari tomonidan, festivallarda va sevimli mashg'ulot sifatida amalga oshiriladi. Unisikllar, shuningdek, velosipedli xokkey kabi yangi sport turlarini yaratish uchun ishlatilgan. So'nggi yillarda unisikl tog' velobaykingi kabi ham qo'llanilib kelinmoqda.
Enver Ablayev

**Enver Nazimovich Ablayev** (, ; 1977-yil 5-iyunda Chirchiqda tugʻilgan) – oʻzbek va ukrainalik erkin changʻichi (akrobatika boʻyicha ixtisoslashgan). Birinchi ukrainalik erkin changʻichi, Madonna di Kampiglioda 2004–2005-yilgi erkin uslub boʻyicha jahon kubogi gʻolibi (2005-yil 11-mart). Xalqaro toifadagi sport ustasi. Hozirda Ukrainaning erkin changʻi boʻyicha terma jamoasining bosh murabbiyi.

## Hayoti
Oʻzbekistonlik, millati – qrim-tatar. Enver Ablayev 16 yoshida Ukrainaga kelib, Ukraina fuqaroligini olgan. Chunki, Oʻzbekistonda sportni moliyalashtirish kamligi sababli, mamlakat uchun muvaffaqiyatga erisha olmasligiga ishonchi komil boʻlgan edi. Birinchi murabbiyi Anatoliy Mazur, keyin Galina Dosova boʻlgan. Ujgorod milliy jismoniy tarbiya universitetini tamomlab, Ukrainaning yetakchi sportchilaridan biriga aylanadi. Mukachevoning „Kolos“ klubida oʻynagan.

Ablayevning jahon chempionatidagi eng yuqori yutuqlaridan biri 2003-yilda Kiyik vodiysidagi musobaqada 4-oʻrinni egallaganligi edi. U Olimpiadada uch marta qatnashib, 2006-yilda Turindagi finalgacha yetib borgan (12-oʻrin). 2005-yilda jahon chempionatida ukrainalik erkin uslubga birinchi oltin medalni keltiradi (2005-yil 11-mart, akrobatika, Madonna di Kampiglio).

2010–2011-yilgi mavsumda Sochiga Olimpiadaga borish uchun kurashishga tayyor boʻlishiga qaramay, jarohat olgan. Natijada, faoliyatini yakunlagan (uning aytishiga qaraganda, u hatto shtat jamoasi roʻyxatidan ham olib tashlangan).

Enver Ablayev Moskva va Sochida boʻlib oʻtgan erkin kurash boʻyicha Jahon kubogi bosqichlarining tashkilotchisi boʻlgan. Sochidagi Olimpiada oʻyinlarida terma jamoaning katta murabbiyi boʻlib, Rosa Xutor bogʻida treklarni tayyorlash uchun masʼul edi. 2014–2015-yilgi mavsum oldidan Ukraina terma jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan.

Uylangan, bitta oʻgʻil va qizni tarbiyalagan. Enver Ablayev chet tillarini oʻrganishga qiziqadi. 2015-yilda Karpat orti viloyat davlat maʼmuriyati raisi Gennadiy Moskalga Mukachevodagi A. Pushkin nomidagi 1-oʻrta maktabda rus tilida oʻqishni tiklash toʻgʻrisidagi murojaatni imzolaydi.
## Davlat mukofotlari

* 2-darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (2022-yil 23-avgust)
* 3-darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 28-fevral)

## Manbalar

## Havolalar

* Enver Ablaev – olimpiyskaya statistika na sayte Sports-Reference.com (angl.)