Sanyo

**Sanyo Electric Co., Ltd.** (三洋電機株式会社, San'yō Denki Kabushiki-gaisha) – SANYO nomi bilan tanilgan, yapon elektronika kompaniyasi va ilgari *Fortune Global 500* aʼzosi boʻlib, uning bosh qarorgohi Osaka prefekturasi, Yaponiyaning Moriguchi shahrida joylashgan. Sanyo 230 dan ortiq shoʻba va filiallarga ega boʻlib, 1947-yilda Toshio Iue tomonidan asos solingan.

2009-yil 21-dekabrda Panasonic Sanyo kompaniyasining 50,2% ulushini 400 milliard iyenaga (4,5 milliard dollar) sotib olishni yakunladi va bu Sanyoni Panasonicning sho‘ba korxonasiga aylantirdi. 2011-yil aprel oyida Sanyo Panasonicning to‘liq shoʻba korxonasiga aylandi, uning aktivlari uning portfeliga integratsiya qilindi.

## Tarixi

### Boshlanishlar

Sanyo 1947-yilda Konosuke Matsushitaning qaynonasi, shuningdek, Matsushitaning sobiq xodimi Toshio Iuega 1947-yilda foydalanilmayotgan Matsushita zavodini ijaraga berib, undan velosiped generatorlari lampalarini ishlab chiqarishda foydalanganda tashkil etilgan. Sanyo 1949-yilda tashkil etilgan; 1952-yilda u Yaponiyaning birinchi plastik radiosini va 1954-yilda Yaponiyaning birinchi pulsatorli kir yuvish mashinasini yaratdi. Kompaniyaning nomi yapon tilida *uchta okean* degan maʼnoni anglatadi, bu asoschining oʻz mahsulotlarini butun dunyo boʻylab, Atlantika, Tinch okeani va Hind okeanlari boʻylab sotish istagini bildiradi.

### Amerikada Sanyo
1969-yilda Howard Ladd Sanyo korporatsiyasining ijrochi vitse-prezidenti va bosh direktori boʻldi. Ladd 1970-yilda Sanyo brendini Qoʻshma Shtatlarga taqdim etdi. Sanyo mahsulotlarini butun dunyo boʻylab sotish maqsadi 1970-yillarning oxirida Sanyo Shimoliy Amerika bozoriga uy audio uskunalari, avtomobil stereolari va boshqa maishiy elektronikalarni taqdim etganidan keyin amalga oshirildi. Kompaniya kuchli televizion reklama kampaniyasini boshladi.

Ladd 1977-yil may oyida Sanyo tomonidan Fisher Electronics audio uskunalari ishlab chiqaruvchisini sotib olish boʻyicha muzokaralar olib bordi. Ladd rahbarligida Sanyo qoʻl ostidagi Fisher korporatsiyasi maishiy elektronika sanoatida koʻp million dollarlik yetakchiga aylandi. Yangi, daromadli Fisher korporatsiyasi oʻz qarorgohini Nyu-Yorkdan Laddʼs Los-Anjelesga koʻchirdi. Ladd 1977-yilda birlashgan Sanyo/Fisher korporatsiyasining prezidenti va bosh direktori etib tayinlangan va 1987-yilgacha xizmat qilgan.

Ladd Sanyoʻda Amerika bozori uchun Quadraphonic ovozli audio uskunalarni targʻib qilishda muhim rol oʻynagan, SQ va Matrix formatlarida 4 kanalli audio uskunalarni ishlab chiqargan. Uning soʻzlariga koʻra, “biz barcha turdagi kvadrasonik uskunalarni ishlab chiqaramiz, chunki bu bizning biznesimiz ... isteʼmolchi oʻzi yoqtirgan turdagi dasturiy taʼminotni sotib olishiga imkon bering va biz uni oʻynash uchun uskuna bilan taʼminlaymiz”.

Sanyo 1970-yillarda Ladd davrida juda katta oʻsishni amalga oshirdi; yillik savdo hajmi 1972-yilda 71,4 million dollardan ($462 537 947 qiymatiga ekvivalent 2021-yilda) 1978-yilda 855 million dollarga ($3 552176 020 qiymatiga ekvivalent 2021-yilda) yetdi.

Oʻzining V-Cord video formatida juda sekin sotilgandan soʻng, Sanyo 1977-yilda Sony-ning Betamax video kassetali formatini, jumladan, SuperBeta va Beta Hi-Fi modellarini muvaffaqiyatli qabul qildi. Taxminan 1984-yildan boshlab ishlab chiqarish butunlay VHS ga oʻtdi.

1976-yilda Sanyo Shimoliy Amerikadagi ishtirokini Whirlpool korporatsiyasining Sears uchun televizorlar ishlab chiqaradigan Warwick Electronics televizion biznesini sotib olish bilan kengaytirdi.

1986-yilda Sanyoning AQShdagi filiali Fisher bilan birlashib, Sanyo Fisher (AQSh) korporatsiyasiga (keyinchalik Sanyo Fisher kompaniyasi nomini oldi) aylandi. Birlashish butun tashkilotni yanada samaraliroq qildi, lekin ayni paytda 1970-yillarning boshida Sanyo nomini Qoʻshma Shtatlarga birinchi marta olib kirgan Ladd bilan birga baʼzi asosiy rahbarlarning ketishiga olib keldi.

1982-yilda Sanyo MBC-1000 seriyali CP/M kompyuterlarini sotishni boshladi. 1983-yilda MBC-550 PC-ni taqdim etdi, oʻsha paytda mavjud boʻlgan eng arzon IBM PC-ga mos shaxsiy kompyuter edi, ammo uning toʻliq mos kelmasligi Sanyoni bozordan haydab yubordi va hech qanday keyingi modellar chiqarilmadi.

### 1990-yillarning korporativ madaniyati
1992-yilda yozilgan “Sanyo Style” maqolasida Sanyo yangi xodimlar uchun keng koʻlamli sotsializatsiya jarayonidan foydalanishi va ular Sanyo korporativ madaniyatiga moslashishi haqida tasvirlangan. Yangi xodimlar besh oylik kursdan oʻtadilar, ular davomida ular birga ovqatlanishadi va turar joyda birga yotishadi. Ular asosiy ish talablaridan tortib, kompaniyaning shaxsiy qiyofasiga boʻlgan talablari va hamkasblari va rahbarlari uchun qanday kiyinish kerakligini oʻrganadilar.

Texnologik jihatdan Sanyo Sony bilan yaxshi aloqalarga ega boʻlib, ixtiro qilinganidan to 1980-yillarning oʻrtalarigacha Betamax video formatini qoʻllab-quvvatlagan (Buyuk Britaniyada 1983-yilda eng koʻp sotilgan video yozuvchisi Sanyo VTC5000 edi), shu bilan birga VHS video formatini ishlab chiqargan. 1980-yillarning boshlarida Fisher brendi va keyinchalik juda muvaffaqiyatli Video8 videokamera formatini erta qabul qilgan. Yaqinda Sanyo Sony-ning Blu-ray disk formatini qoʻllab-quvvatlashdan voz kechdi va buning oʻrniga Toshiba -ning HD DVD -ni qoʻllab-quvvatladi. Bu oxir-oqibat muvaffaqiyatsiz boʻldi, chunki Sony Blu-ray gʻalaba qozondi.

Shimoliy Amerikada Sanyo CDMA uyali telefonlarini faqat AQShdagi Sprint Sprint PCS brendi va Kanadadagi Bell Mobility uchun ishlab chiqargan.

### Sotib olish
2004-yilgi Chuetsu zilzilasi Sanyo yarimoʻtkazgich zavodiga jiddiy zarar etkazdi va natijada Sanyo oʻsha yil uchun katta moliyaviy yoʻqotishlarni qayd etdi. 2005-moliya yilining moliyaviy natijalari 205 milliard iyen sof daromadni yoʻqotdi. Oʻsha yili kompaniya Sanyo Evolyutsiya loyihasi deb nomlangan qayta qurish rejasini eʼlon qildi, korporatsiyani ekologik kompaniyaga aylantirish, qayta zaryadlanuvchi batareyalar, quyosh fotovoltaiklari, konditsionerlar, gibrid avtomobil akkumulyatorlari va Xacti kamerasi, proyektorlar va mobil telefonlar kabi elektronika kabi asosiy isteʼmolchi kabi kuchli mahsulotlarga sarmoya kiritish uchun yangi korporativ qarashni ishga tushirdi.

Sanyo 2,6 milliard iyen operatsion daromad eʼlon qilinganidan keyin tiklanish belgilarini eʼlon qildi. Sanyo qayta zaryadlanuvchi batareyalar ishlab chiqaruvchi dunyodagi birinchi raqamli kompaniya boʻlib qolmoqda. Ushbu sohadagi soʻnggi mahsulot innovatsiyalari orasida Eneloop Low oʻz-oʻzidan zaryadsizlangan NiMH batareyasi, “gibrid” qayta zaryadlanuvchi NiMH (Nikel-metall gidrid batareyasi) mavjud boʻlib, u odatdagi NiMH hujayralaridan farqli oʻlaroq, dastlabki zaryadlash davrisiz paketdan tashqarida ishlatilishi mumkin va standart NiMH batareya dizayni yordamida batareyalarga qaraganda ancha uzoqroq zaryadni ushlab turadi. Eneloop liniyasi Rayovacning “Gibrid qayta zaryadlanuvchi” liniyasi kabi shunga oʻxshash mahsulotlar bilan raqobatlashadi.

2006-yil 24-noyabrda Sanyo katta yoʻqotishlar va ish joylarini qisqartirish haqida eʼlon qildi.

Tomoyo Nonaka, NHKning sobiq boshlovchisi, kompaniya raisi etib tayinlangan, 2007-yilning mart oyida isteʼfoga chiqdi. Prezident Toshimasa Iue ham oʻsha yilning aprel oyida isteʼfoga chiqdi; Seichiro Sano kompaniyaga 2007-yilning aprel oyidan boshlab rahbar etib tayinlangan. 2007-yil oktyabr oyida Sanyo yarimoʻtkazgich biznesining 110 milliard iyenalik savdosini bekor qildi, bu qaror uchun global kredit inqirozini aybladi va boshqa variantlarni oʻrganib chiqqandan soʻng, biznesni saqlab qolish va uni oʻz portfelining bir qismi sifatida rivojlantirishga qaror qildi.

2008-yilda Sanyoning mobil telefonlar boʻlimi Kyocera tomonidan sotib olindi. 

2008-yil 2-noyabrda Sanyo va Panasonic Sanyoni Panasonic shoʻba korxonasiga aylantiradigan taklif qilingan. Ular sotib olishning asosiy nuqtalari boʻyicha kelishib olganliklarini eʼlon qilishdi. Ular 2009-yil 21-dekabrda Panasonic sho‘ba korxonasiga aylandi.

2010-yilda Sanyo yarimoʻtkazgich operatsiyalarini ON Semiconductor kompaniyasiga sotdi.

2010-yil 29-iyulda Panasonic 9,4 milliard dollarga Panasonic Electric Works va Sanyo aksiyalarining qolgan aktsiyalarini sotib olish bo‘yicha kelishuvga erishdi.

2012-yil mart oyiga kelib Panasonic bosh kompaniyasi Sanyo brendini tugatishni rejalashtirmoqda, biroq u Sanyo brendi isteʼmolchilar uchun qadrli boʻlgan baʼzi mahsulotlarda qoladi.

2013-yil avgust oyida Yaponiyaning Sanyo va Xitoy hukumati investitsiya kompaniyasi Hefei oʻrtasida 2000-yilda tashkil etilgan Xitoyning Xefei Royalstar Sanyo kompaniyasining 51% ulushi amerikalik transmilliy ishlab chiqaruvchi Whirlpool Corporation tomonidan 552 million dollarga sotib olindi.

## Energiya

### Quyosh batareyalari va zavodlar

Sanyo HIT (Ichki yupqa qatlam bilan heterounction) quyosh xujayrasi ultra yupqa amorf kremniy qatlamlari bilan oʻralgan mono yupqa kristalli kremniy gofretidan iborat.

Sanyo Energy 2004-yilda Vengriya va Meksikada quyosh modullarini yigʻish zavodlarini ochdi va 2006-yilda 213 million dollarlik quyosh modullarini ishlab chiqardi. 2007-yilda Sanyo Vengriyadagi quyosh modullari zavodida yangi blokni qurib bitkazdi, uning yillik quvvati 2008-yilda 720 000 donagacha 3 baravar koʻpaytirilishi kerak edi.

Ishlab chiqarishni kengaytirish rejalari yetakchi bozorlari Germaniya, Italiya, Ispaniya va Skandinaviya boʻlgan Sanyo Vengriya mahsulotlariga ortib borayotgan talablarga asoslangan edi. Budapeshtdan tashqaridagi Dorogdagi zavod Sanyoning dunyodagi eng yirik quyosh modullarini ishlab chiqarish zavodiga aylandi. Budapeshtdan tashqarida joylashgan Dorogdagi zavod Sanyo Electric kompaniyasining dunyodagi quyosh modullarini ishlab chiqaruvchi eng yirik zavodi boʻladi.

2008-yil sentyabr oyi oxirida Sanyo Yaponiyaning Inagi shahrida quyosh ingotlari va gofretlari (kremniy quyosh batareyalari uchun qurilish bloklari) uchun ishlab chiqarish zavodini qurish qarorini eʼlon qildi. Zavod 2009-yil oktyabr oyida ishlay boshladi va yiliga 70 megavatt (MW) quyosh plastinalarini ishlab chiqarish quvvatiga 2010-yil apreligacha yetishi kerak edi. Sanyo va Nippon Oil yupqa plyonkali quyosh panellarini ishlab chiqarish va sotish boʻyicha Sanyo Eneos Solar Co., Ltd deb nomlanuvchi qoʻshma kompaniyani ochishga qaror qilishdi. Yangi qoʻshma korxona 80 MW miqyosda ishlab chiqarish va sotishni boshladi. Ushbu qoʻshma loyiha uchun Sanyo HIT quyosh batareyasini ishlab chiqish orqali olingan texnologiyaga asoslangan quyosh batareyasi texnologiyalaridan foydalandi.

Sanyo Quyosh kemasining qurilishi uchun ham masʼuldir.

### Zaryadlanuvchi batareyalar
Sanyo 1964-yilda nikel kadmiyli batareyalar, 1990-yilda nikel metall gidridli batareyalar (NiMh), 1994-yilda litiy-ion batareyalar va 1999-yilda lityum polimer batareyalar ishlab chiqarishda kashshof boʻldi. 2000-yilda u Toshiba ning NiMh biznesini, jumladan, Takasaki zavodini sotib oldi. Sanyo kompaniyasi Panasonic tomonidan sotib olinganidan beri Takasaki zavodiga egalik huquqi FDK korporatsiyasiga oʻtdi.

### Elektr avtomobil akkumulyatorlari
Sanyo Honda, Ford, Volkswagen va PSA Peugeot Citroen kompaniyalariga NiMh batareyalarini yetkazib beradi. Sanyo Volkswagen guruhi bilan gibrid elektromobillar uchun NiMH akkumulyatorlarini ishlab chiqmoqda, shu bilan birga ularning HEV uchun litiy-ionli akkumulyatorlari ham Suzuki parkidagi avtomobillarda joylashtiriladi.

Sanyo 2005-moliya oxirigacha gibrid avtomobillar uchun NiMH batareyalarining oylik ishlab chiqarish hajmini 1 million donadan 2,5 million donagacha oshirishni rejalashtirgan.

## Sanyo Hindiston

### Televizorlar
Panasonic Hindistonda Sanyo brendini qaytadan taqdim etdi, 2016-yil 8-avgustda Sanyo LED televizorlar qatorini ishga tushirdi. 2017-yil 11-iyulda Sanyo Amazon Prime kunida o‘zining aqlli televizorlari assortimentini taqdim etdi. 2017-yil avgust oyida Sanyo oʻzining NXT LED televizorlarini faqat Flipkart’da namoyish qildi. 2017-yil dekabr oyida Sanyo Hindistonda o‘zining birinchi 4K smart-televideniye qatorini taqdim etdi.

2019-yil sentabr oyida Sanyo Sanyo Kaizen Series deb nomlanuvchi bir qator Android televizorlarini taqdim etdi. 

### Konditsionerlar
Sanyo Energy Efficiency Services Limited bilan hamkorlikda Hindistonning mavsumiy energiya samaradorligi koeffitsienti (ISEER) 5,2 ga teng boʻlgan 1,5 tonnalik invertorli konditsionerni (AC) ishlab chiqdi. Ushbu konditsionerlarni tarqatish 2017-yil sentyabr oyida boshlangan.

2019-yil 4-aprelda Sanyo faqat Amazonda yangi AC diapazonini ishga tushirdi.

## Sanyo TV AQSh
Yaponiyada asos solingan boʻlsa-da, Sanyo 50 yildan ortiq vaqt davomida Amerikada televizor sotgan; Sanyo TV USA shtab-kvartirasi Kaliforniyaning San-Diego shahrida joylashgan boʻlib, inshootlari Meksikaning Tixuana shahrida joylashgan. Raqobatchilarga nisbatan nisbatan yuqori narxi tufayli Sanyo sifat va qiymat boʻyicha raqobatlashadi.

Sanyoning koʻpgina televizorlari HDMI orqali Roku-ready brendingi bilan birga MHL mosligini taklif qiladi, yaʼni televizorlar Rokuning MHLga xos oqim stikiga mos keladi. Baʼzan xaridga qoʻshiladi, masalan, Sanyo FVF5044 qurilmasida bu tayoq maʼlum smart-televizorlarga hamyonbop muqobil sifatida video oqim va boshqa onlayn funksiyalarni beradi; televizorning asl pulti xizmatni koʻrish imkoniyatiga ega. Bir nechta modellarda USB portlari ham mavjud boʻlib, ular hech qanday qoʻshimcha dasturiy taʼminot/yangilanishlarsiz toʻgʻridan-toʻgʻri tayoqdan fotosurat almashish imkonini beradi.

### Funai davri
2014-yil oktabr oyida Panasonic yillik royalti toʻlovlari evaziga Sanyo televizor blokini AQSh bozoridagi Funai kompaniyasiga oʻtkazish niyati borligini eʼlon qildi. Funai chakana savdo tarmogʻiga Philips va Emerson televizorlarini yetkazib beruvchi yirik Walmart yetkazib beruvchisi hisoblanadi. Consumer Reports 2018-yilda Sanyo televizorlari “asosan Walmart doʻkonlarida deyarli sotuvchi uchun shaxsiy yorliq sifatida paydo boʻlganga oʻxshaydi” deb izoh berdi.

## Rekord yutuqlar
Sanyo, shuningdek, issiqlik boshqaruvi sektori, Sanyo Denki bilan mashhur boʻlib, u yuqori tezlikda, katta havo oqimi va yuqori statik bosimli shahar fanatlarini ishlab chiqaradi, bu asosan korxona bozoriga moʻljallangan mahsulot qatori “San Ace” nomi ostida sotiladi. 2020-yil oktabr holatiga ko‘ra, Sanyo Denki turli o‘lcham va modellarning aylanish tezligi va statik bosimi bo‘yicha jahon rekordini o‘rnatdi..

* 

## Homiylik
Sanyo 2000-yildan 2012-yilgacha Avstraliyadagi Milliy regbi ligasida Penrith Panthersning asosiy homiysi boʻlgan. Formula 1da kompaniya 1989-yildan 1995-yilgacha Benetton, 1995-yildan 1997-yilgacha Williams va 1997-yildan 1999-yilgacha Stewart Grand Prixni qoʻllab-quvvatlagan. Futbolda 1992-yildan 1995-yilgacha Argentinaning “River Pleyt” klubi va 1995-yildan 1999-yilgacha braziliyalik Koritibaga homiylik qilgan.

## Manbalar