Til lokalizatsiyasi

**Til lokalizatsiyasi** (yoki **tilni mahalliylashtirish**) — mahsulot tarjimasini muayyan mamlakat yoki mintaqaga moslashtirish jarayoni. Bu mahsulotni tarjima qilish va madaniy moslashtirish (muayyan mamlakatlar, mintaqalar, madaniyatlar yoki guruhlar uchun) kabi kengroq jarayonning ikkinchi bosqichi boʻlib, turli bozorlardagi farqlarni hisobga olishga xizmat qiladi. Ushbu umumiy jarayon internatsionalizatsiya va lokalizatsiya deb yuritiladi.

Til lokalizatsiyasi tarjima faoliyatidan farq qiladi, chunki u mahsulotni mahalliy ehtiyojlarga toʻgʻri moslashtirish uchun maqsadli madaniyatni har tomonlama oʻrganishni oʻz ichiga oladi. Lokalizatsiya L10N numeronimi bilan ham atalishi mumkin („L“ harfi, undan keyin 10 soni va „N“ harfi).

Lokalizatsiya jarayoni, asosan, dasturiy taʼminot, mobil ilovalar, video oʻyinlar, veb-saytlar va texnik kommunikatsiyalarni, shuningdek, audio/ovoz berish, video, yozuv tizimi, skript yoki boshqa multimedia kontentlarini madaniy moslashtirish va tarjima qilish bilan bogʻliq boʻlib, yozma tarjimaga (bu ham madaniy moslashuv jarayonlarini oʻz ichiga olishi mumkin) nisbatan kamroq qoʻllaniladi.

Lokalizatsiya odamlar turli tillarda gaplashadigan yoki bir xil tilda gaplashadigan mintaqalar yoki mamlakatlar uchun amalga oshirilishi mumkin. Masalan, Germaniya, Avstriya, Shveysariya va Belgiyada nemis tilining turli iboralarga ega boʻlgan turli dialektlarida soʻzlashiladi.

## Umumiy jarayon: internatsionalizatsiya, globallashuv va lokalizatsiya
Localization Industry Standards Association (LISA) **globallashuvni** „yagona jarayon emas, balki sikl (aylanma jarayon) deb hisoblash toʻgʻriroq boʻladi“ deb taʼkidlagan. Globallashtirish — bu ortiqcha xarajatlar va sifat bilan bogʻliq muammolarning oldini olish, vaqtni tejash hamda har bir mintaqa yoki mamlakat uchun lokalizatsiya qilish harakatlarini osonlashtirish maqsadida, koʻp madaniyatli auditoriyani hisobga olgan holda, mahsulotning dizayni va ishlab chiqish usullarini oldindan rejalashtirishdir.

Globallashuv ikki asosiy texnik jarayondan iborat: internatsionalizatsiya va lokalizatsiya

Birinchi bosqich, **internatsionalizatsiya** global bozorlarni qoʻllab-quvvatlash uchun yaratilgan mahsulotni rejalashtirish va tayyorlash bosqichlarini oʻz ichiga oladi. Ushbu jarayon barcha madaniy farazlarni olib tashlaydi va mamlakat yoki tilga xos kontent oson moslashtirilishi uchun alohida saqlanadi. Agar ushbu bosqichda bunday kontent ajratilmasa, u lokalizatsiya paytida tuzatilishi kerak boʻladi, bu esa loyihaga qoʻshimcha vaqt va xarajat qoʻshadi. Oʻta ogʻir holatlarda, internatsionalizatsiya qilinmagan mahsulotlarni umuman lokalizatsiya qilib boʻlmasligi mumkin. Lokalizatsiya sanoatida internatsionalizatsiya koʻpincha „i18n“ deb yoziladi, bu yerda 18 raqami inglizcha soʻzdagi „i“ va „n“ harflari orasidagi harflar sonini bildiradi.

Ikkinchi bosqich, **lokalizatsiya** mahsulotni muayyan bozorga haqiqiy moslashtirishni anglatadi. Lokalizatsiya bosqichi, boshqa narsalar qatori, LISA tomonidan lingvistik, jismoniy, biznes va madaniy hamda texnik muammolar deb taʼriflangan toʻrtta masalani oʻz ichiga oladi. Lokalizatsiya baʼzan „l10n“ deb yoziladi, bu yerda 10 raqami „l“ va „n“ harflari orasidagi harflar soniga ishoradir.

Har bir bosqich yakunida mahsulot toʻgʻri ishlashini va mijozning sifat borasidagi kutuvlariga javob berishini taʼminlash uchun sinovdan oʻtkazish (shu jumladan, sifat nazorati) amalga oshiriladi.

## Lokalizatsiya texnologiyalari
Texnologiyalardan foydalanish tarjima va lokalizatsiyaning muhim jihatiga aylandi. Hozirgi kunda ushbu sohada tarjima, tahrirlash va musahhihlik jarayonlarida texnologiyalardan foydalanishga katta ustuvorlik berilmoqda, chunki bu loyiha boshqaruvi ish oqimini avtomatlashtirish, terminologiya izchilligi va sifat nazoratida katta afzalliklar beradi. Eng koʻp qoʻllaniladigan til texnologiyalari quyidagilardan iborat:

* Tarjimani boshqarish tizimlari (TMS)
* Avtomatik tarjima (CAT)
* Mashina tarjimasi (MT)
* Tarjima xotirasi ™
* APIga ega kontentni boshqarish tizimlari (CMS)

Tarjimani boshqarish tizimi (TMS) — bu tarjima va lokalizatsiya loyihalarini tashkil etish hamda osonlashtirishni qoʻllab-quvvatlovchi dasturiy taʼminot. Lokalizatsiya loyihasi odatda koʻpincha turli hududlarda joylashgan bir nechta shaxslarni oʻz ichiga oladi, bu esa TMSni barchaning saʼy-harakatlarini birlashtirishda zarur vositaga aylantiradi. TMS loyiha boshqaruvi ish oqimini tashkil etadi va avtomatlashtiradi, loyiha maʼlumotlarini toʻplaydi, hisobotlar tayyorlaydi hamda mashina tarjimasi (MT), tarjima xotirasi ™ kabi zarur elementlarni integratsiya qiladi, baʼzan esa sifatni tekshirish (QA) vositalaridan foydalanish imkoniyatini taʼminlaydi.

Mohiyatiga koʻra, TMS muvaffaqiyatli tarjima va lokalizatsiya operatsiyasi uchun zarur boʻlgan barcha vositalar toʻplamini taqdim etuvchi ishchi maydon hisoblanadi.

## Yana qarang
* Internatsionalizatsiya va lokalizatsiya
* Globallashuv
* Tarjima

## Manbalar