open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdulloh (Chigʻatoy xonligi)

**Abdulloh** (vafoti 1359-yil) – amir Qozagʻonning oʻgʻli, qoraunaslar (1358—1359) va Chigʻatoy ulusi amiri (1358).

## Otasi hukmronligi davridagi faoliyati
Otasi Abdullohni taxminan 1346-yilda Samarqandga amir etib tayinlagan va Qozagʻon hayotligida Xorazmga yurish qiladi, bunga otasi qarshilik qiladi. Amir Qazagʻon vafotidan soʻng uning oʻrnini egalladi va otasidan farqli oʻlaroq (hokimiyati janubiy qabilalar qoʻllab-quvvatlashiga asoslangan edi) u ulusning shimoliy qabilalariga taʼsir oʻtkazishga harakat qiladi.

## Abdullohning hukmronligi
Otasi Qozagʻonning vafotidan xabar topgan oʻgʻli Samarqand amiri Abdulloh janubga, Soli Saroyga koʻchib oʻtadi va u yerda qabila boshliqlari uni vorisi sifatida qabul qiladi. Bayonqulixonga qarshi kurashgan. Koʻp oʻtmay, Abdulloh oʻz poytaxtini Samarqandga koʻchirishga qaror qildi, bu shahar Soli Saroydan koʻra yaxshiroq qulayliklarga ega edi. Aʼyonlar koʻchmanchi urf-odatlariga zid boʻlgan bu xatti-harakatdan voz kechishni maslahat beradilar. Ammo Abdulloh Samarqandga koʻchib oʻtadi.

Biroz vaqtdan soʻng Bayonqulixonni (Samarqandda) oʻldirib, shajarada oʻrni nomaʼlum boʻlgan Chigʻatoy shahzodasi Buyun Temurning oʻgʻli Chigʻatoy Temurshohni (Shoh Temur) taxtga oʻtqazdi. Bayonqulixon Buxoroda, taniqli dindor Shayx Sayfiddin yoniga dafn etilgan. Abdullohga qoraunaslarning oʻz hududlariga koʻchirilishini istamagan (poytaxtning Samarqandga koʻchirilishi bilan sodir boʻlayotgan voqea), natijada Hojibeg va Bayon Sulduz boshchiligida qoʻzgʻolon koʻtariladi. Abdulloh bir muddat Samarqandda qarshilik koʻrsatdi, lekin shahar mustahkam emasligi uchun qamalga qarshilik koʻrsata olmaydi. Amirning oila aʼzolari qatl etiladi. Abdulloh qochib qoladi. U va fitnachilar oʻrtasidagi toʻqnashuvning asosiy sabablaridan biri poytaxtning Soli Saroydan Samarqandga koʻchirilishi boʻlishi mumkin.

Abdulloh Samarqanddan qochib Jayhunni kesib oʻtadi, Bagʻlondan oʻtib, Badaxshonning janubiy chekkasida joylashgan Andarabga yoʻl oldi va koʻp oʻtmay shu yerda vafot etgan.

## Adabiyotlar
* René Grousset (1970). The Empire of the Steppes: A History of Central Asia. New Brunswick, N.J: Rutgers University Press. ISBN 978-0-8135-1304-1
* Manz, Beatrice Forbes, The Rise and Rule of Tamerlane. Cambridge University Press, 1989, ISBN 0-521-34595-2.
* Караев О. Чагатайский улус. Государство Хайду. Могулистан. — Бишкек, 1995.

## Manbalar
Zurab Tsereteli

**Zurab Semyonovich Tsereteli** (; 1953-yil 21-mart – 1992-yil 14-yanvar) – gruziyalik professional futbolchi.

## Klub karerasi
U 1973-yilda Tbilisining „Dinamo“ klubi safida SSSR Oliy Ligasida professional futboldagi debyutini analga oshirgan. U 1977—1978-yilgi mavsumda Moskvaning „Dinamo“ klubi safida Yevropa kubogi egalari kubogi yarim finalida ikki oʻyin oʻtkazdi va bitta gol urdi.

## Yutuqlar

* SSSR Oliy Ligasi bronza: 1976 (bahor), 1976 (kuz).

## Manbalar
Valeriy Shaveyko

**Valeriy Ivanovich Shaveyko** (; 1956-yil 4-fevralda tugʻilgan) – sobiq sovet futbolchisi, SSSR sport ustasi (1979), rossiyalik murabbiy, hakam va inspektor.

## Futbolchilik faoliyati
Bolaligida u tennis, boks, dzyudo bilan shugʻullangan. 10 yil ichida yunon-rum kurashi boʻyicha „Dinamo“ jamiyati chempionligini qoʻlga kiritgan. Minsk-5 sport maktabida murabbiy Leonid Lapunov qoʻl ostida taʼlim olgan. 1974-yilda professional futbolda Minskning „Dinamo“ klubi tarkibida debyutini amalga oshirgan. Dinamo jamoasi tarkibida yetti mavsum davomoda toʻp surgan soʻng, bosh murabbiy Eduard Malofeev Shaveykoning „Neftchi“ PFK bilan uy uchrashuvidagi magʻlubiyatda (0:2) ayblovidan keyin jamoani tark etishga qaror qildi.

1981-yilda Shaveyko Moskvaning „Torpedo“ klubiga borishga qaror qildi. Yanggi jamoasi tarkibida avval birgalikda oʻynagan tanish doʻstlari Kruglov, Petrenko, Vasilyev, Prigoda kabi futbolchilar bilan jamoada asosiy futbolchilardan biriga aylandi. 1986-yilgi SSSR kubogi gʻolibi, 1982-yilgi finalchi 1988-yilda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasida ikkita oʻyin oʻtkazgan, keyinroq Polshada (Sovet harbiy chempionatida Shimoliy kuchlar guruhida oʻynagan) va Rossiya chempionatida „Metallurg“ Novotroitsk FK va „Lada Dimitrovgrad“ jamoalarida oʻynagan.

## Hakamlik faoliyati
1996–2004-yillarda oliy ligada futbol hakami boʻlib ishlagan va 48 ta oʻyin oʻtkazgan. 1999-yil 7-noyabrda „Lokomotiv“ (Sankt-Peterburg) – „Tyumen“ oʻyini oʻtkazilgach, ikki yilga futboldan chetlatilgan va oliy divizion oʻyinlarida hakamlik qilish huquqidan mahrum etilgan. 2007-yilda u Moskvaning Torpedo FShM klubi direktori oʻrinbosari etib tayinlandi. 2008-yildan futbol oʻyinlari inspektori.

## Manbalar

## Havolalar

* Statistika igr v evrokubkax
Koʻz olmasining fibroz pardasi

**Koʻz olmasining fibroz pardasi** – koʻz olmasining eng tashqi pardasi boʻlib, sklera va shox pardadan iborat. Sklera shaffof emas va u fibroz pardaning orqa 5/6 qismini tashkil qiladi, shox parda esa shaffof boʻlib, oldingi 1/6 qismni tashkil qiladi.

Fibroz pardaga nisbatan „*Korneosklera*“ atamasi sklera va shox pardani birgalikda tasvirlash uchun ishlatiladi.

## Manbalar
Zaki Sattarov

**Zaki Sattarov** (1904-yil, Samarqand – 1938-yil, Toshkent) — „Lenin yoʻli“ gazetasi muharriri. Stalin davri qatagʻoni qurboni boʻlgan.

## Hayoti
Zaki Sattarov 1904-yilning 15-martida Abdri qishlogʻida tugʻilgan. Millati tatar. Oʻrta maʼlumotga ega. 1922-yilda Samarqand shahridagi maktab internatning 4-sinfini tugatgan. 1922-yilning martidan 1923-yil yanvar oyiga qadar saraboshlik Bobomurod xalfa qoʻlida batrakchi sifatida ishlagan. Undan soʻng Dovul volostidan boʻlgan Imomnazar Bobonazarboy qoʻl ostida xizmat qilgan. 1923-yilning 1-noyabridan boshlab 1925-yilning 10-oktyabriga qadar Iskandar qishlogʻidagi urugʻchilik xoʻjaligida mehnat qilgan. 1925-yildan boshlab bir yil davomida Boku shahrida temiryoʻl qurilishida, Samarqandga qaytgandan keyin 1927-yilgacha Kattaqoʻrgʻon uyezdida joylashgan Chimboy volosti ijroiya qoʻmitasining Qoraqursak qishlogʻidagi mas‘ul kotibi boʻlib ishlaydi.

1930-yildan 1932-yilgacha Narpay tumanida Mirbozor kolxoz ittifoqi raisi boʻlib ishlagan. Shu yilning dekabr oyiga qadar Kattaqoʻrgʻon tumani boʻyicha shikoyatlarni qabul qiluvchi mudir boʻlib ishlaydi. 1932-yilning 8-dekabridan 1933-yil 1-oktyavrgacha Oʻzkompartiya markaziy komitetining matbuot organi boʻlgan „Kolxoz yoʻli“ gazetasida faoliyat olib borgan. U tahririyatning Asaka va Andijon shaharlaridagi muxbiri vazifasini bajargan.

Zaki Sattarov Marhamat tumanida nashr etiladigan „Stalinchilar ovozi“ gazetasi muharriri, tuman ijroiya qoʻmitasi boʻlgan.
Zaki Sattarov 1931-yilning 1-oktyabridan 1937-yil 28-martgacha to qamoqqa olingunga qadar Samarqandda nashr etiladigan „Lenin yoʻli“ gazetasida muharrir boʻlib ishlagan. Rus, turk, qozoq, tatar tillarini bilgan. 1937-yilning 27-mayida partiyaviy hushyorlikni kamaytirgani uchun hayfsan olgan.

1938-yilning 13-oktyabrda SSSR Oliy Sudi Harbiy kollegiyasining sud majlisida oʻlimga hukm qilinadi. Hukm ijrosi oʻsha kuni taʼminlanib, otib tashlanadi.
## Manbalar
Orif Olimjonov

**Orifjon Olimjonov** (1898-yil, Jizzax – 1937-yil 9-oktyabr, Leningrad) – Samarqand viloyati xalq taʼlimi boʻlimi mudiri, OʻzSSR Markaziy ijroiya qoʻmitasi raisi Yoʻldosh Oxunboboyevning shaxsiy kotibi.

## Hayoti
Orifjon Olimjonov 1898-yilda Jizzax shahrida tugʻilgan. Dastlabki taʼlimni jadid va rus-tuzem maktablarida olgan. Otasi 1916-yilda sodir boʻlgan Jizzax qoʻzgʻolonining yetakchilaridan biri boʻlgan. Qoʻzgʻolon bostirilgach qamoqqa olingan. Orifjon Olimjonov otasini oqlash maqsadida siyosatga qadam qoʻydi. Orifjon Olimjonov 1919-yildan 1920-yilgacha musulmon yoshlari jamiyatining faol aʼzolaridan boʻlgan. U sovet maʼmurlari nazariga tushib, 1920-yildan 1922-yilga qadar Jizzax shahrining yoshlar ittifoqida (komsomol) mas’ul kotib vazifasida ishlagan.

Orifjon Olimjonov 1922—yilda Samarqand viloyat komsomol kotibi etib saylanadi. Bu vazifada 1923-yilgacha faoliyat yuritgan. 1924-yildan 1925-yilga qadar Samarqand viloyatining APO mudiri lavozimida ishlagan. 1925-yildan boshlab bir yil davomida Samarqand qishloq xoʻjalik texnikumi direktori boʻlgan. 1926—1927-yillarda Samarqand viloyati xalq taʼlimi boʻlimi mudiri vazifasida ishlagan. O. Olimjonov 1927-yilda Erondan qaytgan doʻsti Turobbek Toʻrabekov (Toʻrabekov milliy istiqlolchilik harakati aʼzosi sifatida sovetlarga qarshi kurashgan. Avval Afgʻonistonga, soʻngra Eronga qochib ketgan edi)ga uyida yashab turishga ruxsat beradi.

Orifjon Olimjonov 1928–yildan 1930-yilgacha Yangi turk alifbosi markazi kengashida mas’ul kotib boʻlgan, shu bilan birda Samarqand shahar okrug kompartiyasi tashkiliy boʻlimida mudir oʻrinbosari sifatida ishlagan. Bu vaqt oraligʻida Olimjonovning „Maorif va oʻqitgʻuvchi“ jurnalida bir qator maqolalari chop etilgan. Ularning aksariyati lotin alifbosi toʻgʻrisida edi. Olimjonov 1930-yilning mart-iyun oylarida Andijonga yuborilgan va okrug kolxoz ittifoqining raisi vazifasiga tayinlangan. 1930-yil iyundan OʻzSSR Markaziy ijroiya qoʻmitasi raisi Yoʻldosh Oxunboboyevning shaxsiy kotibi lavozimida ishlagan. Biroq Olimjonovga 1929-yilning noyabr oyida soxta ayblovlar qoʻyiladi. Uni 1923-yilda Turkiya va Eronga pul joʻnatgan degan ayblov bilan qamoqqa olinadi. 1932-yilning 14-oktabrda esa OGPUning Oʻrta Osiyo boʻlimi tomonidan 10 yil muddatga mehnat tuzatish lageriga hukm etiladi. Olimjon Orifjonov jazoni Soloves lagerida oʻtaydi. 1937-yilning 9-oktabrida Leningradga keltirilib, otib tashlanadi.

Orifjon Olimjonov 1974-yil 30-avgustda OʻzSSR Oliy sudi tomonidan oqlangan va bu xabar oʻgʻli tibbiyot fanlari doktori, professor Oʻktam Oripovga yetkazilgan.
## Manbalar
Rüstem İbrahimbeyov

**Rüstem Mehmed İbrahim o'g'li İbrahimbeyov** yoki  **İbragimbekov (**1939-yil 5-fevralda tug'ilgan)  -  dramaturg, ssenariynavis va rejissyor. 1994-yilda rossiyalik rejissyor Nikita Mixalkov bilan hamkorlikda suratga olingan " Quyosh tomonidan kuydirilgan " kinokartinasi uchun kino san'ati va fanlari akademiyasining eng mashhur sovrini " Oskar " mukofotiga sazovor bo'lgan.

Rüstem İbrahimbeyov oxirgi marta 2011-yil oktabr oyida o‘tkazilgan  Antaliya Oltin apelsin film festivalida "Umr bo'yi sharaf mukofoti" bilan 48-marta taqdirlangan.

## Hayoti
Rüstem İbrahimeyov 1939-yilda Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida otasi Mehmed Ibrohimbeyov va onasi Fatma Meshadibeyovalar oilasida tug‘ilgan. Ozarbayjon neft va kimyo institutini tugatgach, Moskvadagi Sovet kino institutida rejissyorlik va ssenariynavislik yo'nalishi bo‘yicha o'qiydi. Rejissyor o‘z faoliyati davomida 40 dan ortiq kino, televideniye va teatr ssenariylari hamda bir nechta nasriy asarlar yozgan, ularning aksariyati oxir-oqibat badiiy filmlar yoki telefilmlar sifatida sahnalashtirilgan. Uning eng mashhur ssenariy asarlari “Sıcak Çöl Güneşi” (1970), “Sorgulama” (1979), “Mening tilsimim , meni himoya qil ” (1986), “Urga, Aşk Ülkesi" (1991), " Quyoshda kuyish " (1994), " Sibir *sartaroshi" (1998*), "Doğu-Batı" (1999) va "Göçebe" (2007) filmlaridir.

Ukasi Maksut İbrahimbeyov ham akasi kabi yozuvchi bo‘lgan. İbrahimbeyov 2022-yil 11-mart kuni Rossiyaning Moskva shahrida 83 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
Turobbek Toʻrabekov

**Turobbek Toʻrabekov** (1898-yil, Jizzax – 1929-yil, Jizzax) – Sovet hukumatiga qarshi kurashgan milliy istiqlolchilik harakati aʼzosi.

## Hayoti
1898-yili Zomin tumanining Achchi qishlogʻi Qultepa mahallasida dehqon oilasida tugʻilgan. Toʻrabekov dastlab eski maktabda, soʻng rus-tuzem maktabida tahsil olgan. 1917-yilning fevral oyigacha Zomin pristavida tilmoch sifatida ishlagan. 1917-yilgi oktabr inqilobidan keyin 1919-yilga qadar Qoratosh volost ijroiya komitetida rais boʻlgan. T.Toʻrabekov Jizzax ijroiya qoʻmitasiga saylanadi. Toʻrt oy oʻtib esa Jizzax militsiya boshligʻi lavozimiga tayinlanadi.

Turobbek Toʻrabekov 1921-yilning oktabr oyida Samarqand ChKga ishga kiradi. Shundan keyin esa Jizzax VChKning rahbarlik lavozimiga tayinlanadi. 1922-yilning mayida Turobbek Toʻrabekov Jizzax ugormilitsiyasi boshligʻi M.Yoʻldoshev, Jizzax volost ijroiya komiteti raisi A.Jonsoʻfiyevlar – hammasi 10 yigiti bilan „bosmachi“lar tomoniga oʻtib ketadi. Ular Sangzor vodiyda samarqandlik Ochilbek qoʻrboshi bilan uchrashgan. Bu vaqtda Zarafshon vodiysida Ochilbek, Hamroqulbek, Matcho beklari hamda Oʻratepada Xolboʻtabek qoʻrboshilar sovet hukumatiga qarshi kurashayotgan edi. T.Toʻrabekov, M.Yoʻldoshev, A.Jonsoʻfiyevlar 200 yigit bilan 1923-yilga qadar bolsheviklarga qarshi jang olib borgan. Milliy istiqlolchilik harakati aʼzolariga Anvar poshoning yigitlaridan Yusuf Ziyobey va Zaki Validiy Toʻgʻon, bir nechta tatar harbiylar maslahatchi boʻlgan. Biroq, qoʻrboshilar sovet askarlari bilan kurashlarda tinimsiz qurbonlar berishda davom etgan. Qoʻrboshilarning baʼzilari Sovet Ittifoqi bilan kelishib kafolat xati oladi. Turobbek Toʻrabekov yigitlari bilan Afgʻonistonga chekinadi.

Keyinchalik toshkentlik muftiy Sadriddinxon bilan Eronga koʻchib oʻtadi. Toʻrabekov Mashhad shahriga borib 1927-yilga qadar har xil ishlar bilan shugʻullangan. Muftiy Sadriddinxon huzuriga tez-tez tashrif buyurib, uning holidan xabardor boʻlib turadi. Yurtdoshlari bilan aloqani uzmaslik maqsadida shaharda etikdoʻzlik bilan shugʻullanadi. 1927-yilning mart oyida maxfiy sur’atda Oʻzbekiston SSRga qaytib, biroz muddat yashaydi. 1927-yilda yana Eronga borib, Turkistonda koʻrgan-bilganlarini Zaki Validiy Toʻgʻon va Mustafo Choʻqayevlarga yozib joʻnatadi. Toʻrabekovning xabarlari 1927-yilda „Yangi Turkiston“ gazetasining 5–6-sonlarida maqola sifatida chop etiladi va unda sovetlarning barcha kirdikorlari ochiq bayon qilingan edi.

Turobbek Toʻrabekov 1928-yilning avgustda akalari Usmonbek, Hazratqul va boshqalar bilan birga Erondan SSSRga qaytadi. Tugʻilgan joyida dehqonchilik qilib kun kechiradi. 1929-yili kuzda Munavvarqori Abdurashidxonov va uning „Milliy ittihod“ jamiyatiga qarshi ochilgan soxta jinoiy ish doirasida boshqa jizzaxlik ziyolilar qatori qamoqqa olinadi va otib tashlanadi.

## Manbalar
Dinamo (futbol klubi, Qashqadaryo)

**Dinamo** – Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrining futbol klubi. Oʻzbekiston Pro ligasining ikki mavsumida qatnashgan.
## Manbalar
Toʻqimachi (futbol klubi)

**Toʻqimachi** – Fargʻona viloyati Fargʻona shahrining mahalliy toʻqimachilik fabrikasiga tegishli futbol klubi. Koʻp maqsadli stadioni ham bor. Oʻzbekiston Pro ligasining 1997-yilgi mavsumida qatnashgan.
## Manbalar
Umar Mirzo (Temuriy)

**Umar Mirzo** (1383—1407) – temuriylar oilasidan boʻlgan shahzoda, Mironshohning ikkinchi oʻgʻli va Amir Temurning nabirasi.

## Hayoti
Umar Mirzo Mironshohning ikkinchi oʻgʻli. 1383-yilda tugʻilgan, onasi Chigʻatoy ulusi hukmdori Suyurgʻatmishxonning qizi Oʻrin Sulton Xanika edi.

1398-yilda Amir Temur Hindistonga yurish qilishidan avval uni Samarqandga hukmdor etib tayinlaydi. Bobosi yurishdan qaytgach, u bilan uchrashgan odamlar orasida boʻlib, uning hukmronligi haqida soʻraydi.

1404-yil bahorida u bobosidan Gruziya, Armaniston, Ozarbayjon, Eron va Iroqning bir qismini oʻz ichiga olgan davlatning gʻarbiy qismini oladi. Temur oʻz qoʻl ostidagi yerlarni ishonib topshirib, oʻzining bir qancha yaqin amirlarini unga qoʻshib yuboradi.

1405-yil 18-fevralda Amir Temur vafotidan keyin imperiyada ichki nizolar boshlandi, unga Umar Mirzo ham qoʻshiladi va uning buyrugʻi bilan Sultoniya qalʼasiga qamalgan katta akasi Abu Bakr Mirzoni hibsga oldi. Ularning onasi bundan xabar topgach oʻgʻillarini yarashtirishga harakat qiladi.

Abu Bakr Mirzo zindondan qochib qutulgach otasi bilan birga Umar mirzoga qarshi muvaffaqiyatli urush boshlagan, Sultoniyani egallagan. Keyinchalik koʻplab amirlar va lashkarboshilar Abu Bakr tarafiga oʻtadi. Umar Mirzo qoʻshinlari bilan Tabrizga boradi, u yerda soliq yigʻishda oʻzboshimchalik bilan shugʻullangan Umar Mirzo amaldorlariga qarshi qoʻzgʻolon boshlanadi. Umar Mirzo Abu Bakr qoʻshinlarining yaqinlashib kelayotganidan xabar topib, Marogʻaga chekindi.

1406-yil bahorida u amakivachchalari Rustam mirzo, Pir Muhammad Mirzo va Iskandar Sulton Mirzo bilan ittifoq tuzib, Abu Bakrga qarshi yurish qiladi biroq ularning qoʻshinlari Abu Bakr qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradi. Jangda magʻlubiyatga uchragach, Umar Mirzo oʻz ittifoqdoshlarini tashlab, Xurosondagi amakisi Shohruh huzuriga boradi. Umar Mirzoni amakisi yuksak hurmat bilan qabul qilib, Goʻrgʻon va Damgʻonga hukmdor etib tayinlaydi.

1407-yil bahorida unga qarshi yurish qilgan Shohruxga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi. Ikki qoʻshin jangga saf tortdilar, ammo Umar Mirzoning butun qoʻshini Shohruh tarafiga oʻtgani uchun jang boʻlmadi. Umar mirzo sahroga qochib, oʻsha yerda asirga tushib, ogʻir yarador boʻlib, Shohruh huzuriga keltiriladi. Shifokorlar yordamiga qaramay, Hirotga olib ketilayotganda vafot etadi.

## Manbalar
Sokol (futbol klubi, Navoiy)

**Sokol** – Navoiy viloyati Uchquduq tumanining futbol klubi. Oʻzbekiston Pro ligasining ikki mavsumida qatnashgan.
## Manbalar
Quva (futbol klubi)

**Quva** – Fargʻona viloyati Quva tumanining futbol klubi. Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Pro ligasi, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasida qatnashgan.
## Manbalar
Abubakr Mirzo (Mironshohning oʻgʻli)

**Abubakr Mirzo** (1382—1409) – temuriylar sulolasidan boʻlgan shahzoda, Mironshohning toʻngʻich oʻgʻli va Amir Temurning nabirasi.

## Hayoti
Abubakr Mirzo Mironshohning toʻngʻich oʻgʻli va Amir Temurning toʻngʻich nevaralaridan biri. 1382-yilda tugʻilgan. Onasi Chigʻatoy ulusi hukmdori Suyurgʻatmishxonning qizi Oʻrin Sulton Xonika Begim. 1389-yilda Abubakr Mirzo amir hoji Sayfiddin Barlosning qiziga unashtirilgan. 1392-yilda Samarqandda amir hoji Sayfiddin Barlosning qizi bilan oila qurgan.

Abubakr Mirzo 1400-yil kuzida Mamluklar sultonligi bilan urush paytida Halab va Hamoni egallashda qatnashdi. Usmonli imperiyasi bilan urush paytida u otasi va bobosi qoʻshinlarining yordamiga qaramay, oʻjarlik bilan serb jangchilariga birinchi boʻlib hujum qilgan. Oʻng qanotning avangardiga qoʻmondonlik qilgan, Anqara jangida qatnashgan. Serb-usmonli qoʻshini ustidan gʻalaba qozonib, Sulton Boyazidning oʻgʻli Sulaymon Chalabiyni taʼqib qilgan. Iznik shahrini egallab, boy oʻlja bilan bobosining oldiga qaytib kelgan.

1403-yilda taxt vorisi Muhammad Sulton vafotidan keyin Bagʻdod hukmdori boʻldi. Oʻsha yili u Qoraqoʻyunlular boshligʻi Qora Yusufni magʻlub etdi, uning ukasi Qora Ali jangda halok boʻldi va Qora Yusufning barcha mollari gʻoliblar tomon oʻtdi. Gʻalabadan soʻng Abubakr 1401-yilda vayron boʻlgan Bagʻdodni va Iroqning iqtisodiy holatini tiklashga kirishib, Qora Yusuf bosqinlari chogʻida vayron boʻlgan hududni tiklashga harakat qildi.

1405-yilda bobosi vafotidan soʻng, u xutba oʻqitib, otasining nomi yozilgan tangalar zarb qilgan. Samarqand taxtini egallagan Xalil Sultonning taklifiga binoan u otasi bilan Samarqandga keladi. Bir muddat Samarqandda yashagan. Keyinchalik ukasi Umar Mirzo isyon koʻtaradi.

Abubakr otasining oldiga qaytib keladi va ukasi Umar Mirzoga qarshi urush boshladi, Umar va uning tarafdorlariga tegishli bir qancha qal’alarni egallaydi.

1406-yil aprelda amakivachchalari Rustam Mirzo, Pir Muhammad Mirzo va Iskandar Sulton Mirzo Umar Mirzo bilan ittifoq tuzib, unga qarshi urush boshladilar, ammo Abubakr qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchratiladi.

1408-yil aprelda u otasi bilan birgalikda Qora Yusufga qarshi yurish qildi, ammo ularning qoʻshini magʻlubiyatga uchradi va Miranshoh jangda vafot etdi. Abubakr Kirmonga chekinadi. Seyistonda vafot etadi.

## Manbalar
Sulton Maʼsud Mirzo (Temuriy)

**Sulton Maʼsud Mirzo** (1471—1501-yildan keyin) – temuriylar oilasidan boʻlgan shahzoda, Sulton Mahmud Mirzoning oʻgli, Abu Saidning nabirasi.

## Hayoti
Sulton Maʼsud Mirzo Sulton Mahmud Mirzo va Termiz hukmdori Buzurgning qizi Xonzoda begimning toʻngʻich oʻgʻli. Xotinlari orasida Buzurgning nabirasi ham shu nom bilan tilga olinadi, chalkashmaslik uchun uni Xonzoda begim ikkinchi deb atashadi.

Sulton Maʼsud Mirzo 1495-yilda Hisorni otasidan mulk qilib oladi. Xusravshoh unga otabek qilib tayinlanadi. Otasi vafot etgach, 1495-yil qishda Husayn Boyqaro bilan urush qilish uchun qoʻshin toʻplab, Termizga yoʻl oladi. U qoʻshini bilan Amudaryodan oʻtishga tavakkal qilmay kutib turadi. Husayn Boyqaro qoʻshinlarining yaqinlashib kelayotganidan xabar topib Hisorga, keyinchalik Samarqandga ukasi Boysungʻur Mirzo huzuriga chekinadi.

1496-yil iyun oyida u Bobur va Sulton Ali Mirzo bilan ittifoq tuzib Samarqandni qamal qildi, biroq uch oydan soʻng shayxlardan birining qizini oʻziga xotini qilib Hisorga joʻnadi. Abdullo Barlosga Xatlon viloyatini inʼom qilganligi sababli undan bir qancha amirlar ajralib chiqadi, 1497-yilda Hisorni uning sobiq tarafdori Xusravshoh va ukasi Boysungʻur Mirzo bosib oladi. Sulton Maʼsud Mirzo Hisordan qaynotasi bilan qochib Husayn Boyqaro huzuriga boradi. Husayn Boyqaro uni yaxshi kutib olgan. U biroz vaqt oʻtib Husayn Boyqaro saroyini tark etib, Hisorga ketadi.

1498-yilda unga sobiq amirlari fitna uyushtiradi va Xusravshoh tomonidan qoʻlga olinadi. Xusravshoh Sulton Maʼsud Mirzoning koʻziga mil tortiradi. Keyinchalik Sulton Maʼsud Chorjoʻy orqali Husayn Boyqaro oldiga boradi. Husayn Boyqaro Begim Sulton ismli qizini Sulton Maʼsud Mirzoga xotinlikka beradi. Bir ogʻil va bir qiz farzandli boʻladi. Shayboniylar tomonidan o'ldirilgan.

## Manbalar
Romitan (futbol klubi)

**Romitan** – Buxoro viloyati Romitan tumanining futbol klubi. Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Pro ligasi, Oʻzbekiston Birinchi ligasida qatnashgan.
## Manbalar
Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi

**Futbol boʻyicha 2024-yilgi [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]** () – Oʻzbekiston Birinchi ligasining beshinchi mavsumi.

## Ishtirokchilar
2024-yilgi mavsum 26 ta jamoa birinchi ligada ishtirok etadi. 26 ta amoa ikki mintaqaga 13 tada boʻlingan xolatda, umumiy 24 ta oʻyin oʻtkazadi.

### Boshqaruvdagi oʻzgarishlar

## Turnir jadvali

### Sharqiy mintaqa


### Gʻarbiy mintaqa


## Natijalar

### Sharqiy mintaqa

#### Natijalar jadvali

#### Oʻtkazilgan oʻyinlar boʻyicha natijalar

### Oʻtkazilgan oʻyinlar boʻyicha natijalar

#### Oʻtkazilgan oʻyinlar boʻyicha oʻrinlar

### Gʻarbiy mintaqa

#### Natijalar jadvali

#### Oʻtkazilgan oʻyinlar boʻyicha natijalar

#### Oʻtkazilgan oʻyinlar boʻyicha oʻrinlar

## Pley-off bosqichi
### Chorak final

----

----

----

### Yarim final

----

### Uchicnhi oʻrin uchun

### Final

## Mavsum statistikasi

### Umumiy toʻpurarlar

### Gol mualliflari

Turnirda davomida 168 oʻyinda 419 ta gollar urilgan (har bir oʻyin uchun oʻrtacha 2,5 tadan gol).

### Quruq oʻyin
## Yana qarang
* Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
* Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Kubogi
* Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi

## Manbalar

## Havolalar
* Oʻzbekiston Birinchi ligasi OʻzPFL rasmiy sayti
Yashnobod (futbol klubi)

**Yashnobod** - Toshkent shahar Yashnobod tumanining futbol klubi. Oʻzbekiston Pro ligasi, 2019-yilgi O'zbekiston kubogida qatnashgan.
## Joriy tarkibi
*[[2023-yil]] [[3-sentyabr]] holatiga*

## Manbalar
Oʻljoy Turkon ogʻo

**Oʻljoy Turkon ogʻo** (Oʻljoy Turkon Xonim) – temuriylar saltanati asoschisi Amir Temurning birinchi xotini.

## Kelib chiqishi
Oʻljoy Turkon ogʻoning tugʻilgan sanasi nomaʼlum. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u amir Qozogʻonning oʻgʻli amir Muslining qizi boʻlgan. Shuning uchun u Tbiat (Bbiat) urugʻidan, bobosiga aloqador boʻlgan qabiladan kelib chiqqan boʻlishi mumkin. 1356-yilda amir Qozogʻon uni Amir Temurga turmushga berdi. Vaqt oʻtishi bilan Amir Temur va Amir Husayn dushmanga aylanadi.

## Hayoti
Oʻljoy Turkon ogʻo 1356-yilda birinchi oʻgʻli Jahongirni dunyoga keltirgan. U Amir Temurga hamma joyda hamroh boʻladi. 1358-yilda uning bobosi Qozogʻon fitna paytida oʻldirilgan. Xisrav Bayonqulixon bilan fitnani uyushtirgan. 1362-yilda Oʻljay Turkon ogʻo Amir Temurning ikkinchi qizi Sulton Baxt Begimni dunyoga keltiradi. Oʻsha yili Amir Temur 1360-yildan beri yaxshi munosabatda boʻlgan Tugʻluq Temurga xizmat qilishni toʻxtatdi. Amir Husayn bilan birgalikda Tugʻluq Temurga qarshi chiqadi. Ammo Moʻgʻul xoni tomonidan yuborilgan kichik guruhlar amirlar askarlari safini kamayishiga sabab boʻladi. Tugʻluq Temur jangchilarining navbatdagi hujumidan keyin Amir Temur safdoshlaridan katta qismidan ayrilib Oʻljoy Turkon ogʻo bilan birga sahro boʻylab chekinadi. Amir Temur surgunligining eng ogʻir davrida (1361—1362) u ogʻir sharoitlarda eriga hamroh boʻldi.

## Vafoti
1366-yilda Oʻljoy Turkon ogʻo vafot etadi. Shu sababli, uning akasi va eri oʻrtasidagi barcha ishonchli munosabatlar buziladi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u Samarqand tashqarisida vafot etgan, 1370-yildan keyin Amir Temur jasadni Shohizinda maqbarasiga dafn qilgan.

## Adabiyotlar
* «Уложение Тимура» Издательство литературы и искусства имени Гафура Гуляма, Ташкент. Перевод с персидского Хамидуллы Караматова, под научной редакцией Б. Ахмедова, автор предисловия, примечаний и комментариев Б. Ахмедов, 1999.
* Хильда Хукхэм «Властитель семи созвездий» 1995, Ташкент, издательство «Адолат».
* Му‘изз ал-ансаб (Прославляющее генеалогии). Введение, перевод с персидского языка, примечания, подготовка факсимиле к изданию Ш. Х. Вахидова. // История Казахстана в персидских источниках. Т. 3. Алматы: Дайк-Пресс, 2006, с.147
* Ибн Арабшах История эмира Тимура = Аджайиб ал-макдур фи тарих-и Таймур. — 2-е изд. — Ташкент: Институт истории народов Средней Азии имени Махпират, 2007.
* The Legendary Biographies of Tamerlane. By Ron Sela
* Manz, Rise and Rule , 78; Mu q izz, fol. 116a
* Tamerlane: sword of Islam, conqueror of the world By Justin Marozzi
* Women in the Medieval Islamic World, edited by Gavin R. G. Hambly
* Women in Iran from the Rise of Islam to 1800, edited by Guity Nashat, Lois Beck
* The state under Timur: a study in empire building, Syed Jamaluddin — 1995—191 pages, Page 41
* Domesticity and Power in the Early Mughal World, By Ruby Lal

## Manbalar
Yahyo ibn Asad

**Yahyo ibn Asad** – Somoniylarning Shosh (819—855) va Samarqanddagi (851/852—855) hukmdori hisoblanadi. U Asad ibn Somonning oʻgʻli boʻlib, hokimiyati davrida mamlakatda sanʼat va maʼdaniyat rivoj topgan.

## Faoliyati
819-yilda Yahyo isyonchi Rafi ibn Laysga qarshi koʻrsatgan yordami uchun mukofot sifatida Xuroson hokimi xalifa Abdulloh Al-Maʼmundan Shosh viloyati ustidan hokimiyat oldi. Samarqandda hukmronlik qilgan ukasi Nuh vafot etgach, Yahyo va yana bir ukasi Ahmad shahar ustidan hokimiyatni Xuroson hokimi Abdulladan oldilar. Keyinchalik Ahmad Yahyoning hokimiyatini sezilarli darajada cheklab qoʻydi va u 855-yilda vafot etgunga qadar faqat arbob sifatida hukmronlik qilgan Yaxyoning hukumdorlik yillarida mamlakatdagi koʻplab ilm maskanlari, koʻpriklar, hammomlar qayta tamordan chiqarilgan. Samarqandda 2 ta masjid qurdirgan, ayollar uchun esa alohida taʼlim uylari tashkil qildirgan. Oʻz davrida mavjud qimmatli kitoblardan nushalar koʻchirtirib yozdirgan. Keyin esa Yaxyo hukumdorlik qilgan barcha yerlarga Ahmad hukumdorlok qildi.

## Ijodi
Yaxyo ibn Asad bir qancha ilmiy asarlar muallifi ham hisoblanadi. Oʻz davrida boʻlayotgan tarixiy voqealarni tarixiy xrestomatiyasini tuzib chiqqan. Faoliayti davomida 20 ga yaqin kitob yozgan, ammo ulardan bizgacha faqat 4 tasi yetib kelgan. Uning asarlarida davlatlar orasidagi strategik munosabatlar, siyosiy aʼloqalar yoki ijtimoiy hayot keng gavdalangan. Bunda tashqari oʻzi yurish qilgan davlatlar geografiyasi, tabiati yoki xalqlar madaniyatiga doir kitoblari ham mavjud boʻlgan.

## Adabiyotlar
Frye, R. N. (1975) „Somoniylar“. Frye, R. N. (ed). Kembrij tarixi fakulteti. 4 ovoz: Arablar istilosi saljuqiylar homkimiyati. Kembrij universiteti Press. pp. 136-161.

## Manbalar
Jackie Chan diskografiyasi

Aktyorlik karerasiga qo'shimcha ravishda, Jackie Chan professional qo'shiqchi bo'lib, u ingliz, yapon va xitoyning ikkala asosiy lahjalarida ham professional qo'shiq kuylaydi. U musiqiy faoliyatini "Yosh usta" filmini suratga olish paytida boshlagan. Buning uchun u ingliz tilida "Kung Fu Fighting Man" qo'shig'ini ham yozgan. 

Ayni paytda uning diskografiyasida 20 ta albom, jumladan, taniqli osiyolik qo'shiqchilar bilan kuylangan qo'shiqlar mavjud. Shuningdek, u 1984 yilda "Yaponiyadagi eng yaxshi xorijiy qo'shiqchi" mukofoti sovrindori.

## Studiiyaviy albomlari

## Manbalar
Chris Tucker

**Christopher Tucker** (, 1971 yil 31 avgustda tugʻilgan) – Amerikalik komediyachi, stend-up janrida ham ijro etadi. U „Rush Hour“, „Rush Hour 2“ va „Rush Hour 3“ trilogiyasidagi detektiv Jeyms Karter roli bilan mashhur, shuningdek, „Friday“, „The Fifth Element“ va „Silver Linings Playbook“ filmlari.

## Manbalar

## Havolalar

* ChrisTucker.com – rasmiy veb-sayt
Musajon Alimuhammedov

**Musajon Alimuhammedov** (1899-yil, Toshkent – 1938-yil 4-oktyabr, Toshkent) – Sirdaryo viloyat partiya qoʻmitasi tashkiliy boʻlimi mudiri. Stalin davri qatagʻoni qurboni boʻlgan.

Musajon Alimuhammedov 1899-yili Toshkentda tugʻilgan. Birinchi jahon urushi boshlangunga qadar maktabda tahsil olgan. 1913-yildan Toshkentda Sherahmadboyning un zavodiga ishga kiradi. 1914-yildan 1918-yilgacha Yusup Dovudovning pivo zavodida ishlagan. 1918-yilning 1-yanvarida kommunistik partiya safiga qabul qilingan. 1920-yildan 1922-yilga qadar Toshkentning Eski shahar partiya qoʻmitasida tashkiliy boʻlim mudiri sifatida faoliyat yuritgan. 1922-yildan 1923-yilgacha Toshkentda tuman ijroiya qoʻmitasining raisi boʻlgan. 1923-yildan 1924-yilga qadar Buxoro viloyati partiya qoʻmitasida tashkiliy boʻlim mudiri vazifasida ishlagan.
1924-yildan 1925-yilgacha Sirdaryo viloyat partiya qoʻmitasida tashkiliy boʻlim mudiri boʻlib ishlagan. Soʻng ikki yil davomida Buxoro shahrida qishloq xoʻjalik kooperatsiya boshqaruvchi raisi lavozimida mehnat qilgan. 1927—1928-yillarda Moskva Kommunistik universitetida oʻqigan, biroq, sogʻligʻi yomonlashgach, oʻqishni tamomlamay qaytgan.
1928-yildan 1930-yilgacha Qirgʻizistonda Oʻsh okrugining partiya komitetida ommaviy targʻibot boʻlimi mudiri sifatida faoliyat yuritadi. 1930-yildan boshlab Bozorqoʻrgʻon tumani ijroiya qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan. 1932-yildan boshlab Toshkent shahrida OʻzSSR ishchi-dehqon xalq komissariatida sanoat guruhiga rahbarlik qilgan. Shundan keyin Musajon Alimuhammedovni Oltiariq tumani ijroiya qoʻmitasi raisligiga oʻtkazishgan.

1938-yilning 4-oktyabrda SSSR Oliy Sudi Harbiy kollegiyasining sud majlisida oʻlimga hukm qilinadi. Hukm ijrosi oʻsha kuni taʼminlanib, otib tashlanadi.

## Manbalar
Yashnobod (maʼnolari)

**Yashnobod** – quyidagi maʼnolarni anglatishi mumkin:
* Yashnobod (avvalgi nomi Hamza) – Toshkentdagi maʼmuriy-hududiy birlik.
* Yashnobod – Toshkent metropoliteni Yerusti halqa yoʻli bekatlaridan biri.
* Yashnobod – Toshkent shahar Yashnobod tumanining futbol klubi.
Slavche Vojneski

**Slavche Vojneski** ( 1974-yil 28-aprel) — makedoniyalik sobiq professional futbolchi. Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi mavsumida „Paxtakor“ jamoasi bosh murabbiyi bo'lgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Slavche Vojneski Transfermarkt saytida
Samarqand (paroxod, 1866)

**„Samarqand“** – metall korpusli gʻildirakli qurolli paroxod, Rossiya imperiyasining Orol flotiliyasi tarkibiga kiradi. U Sirdaryoda yuk va yoʻlovchi tashish hamda harbiy aloqalarni qoʻriqlashda foydalanilgan.

## Kema tavsifi
Temir korpusli va suv sigʻimi 154 tonna boʻlgan eshkakli paroxod. Kemaning uzunligi 45,72 metr, kengligi – 6,71 metr, chuqurligi – 0,61 metrni tashkil etdi. Kema 70 nominal ot kuchiga ega bugʻ dvigateli bilan jihozlangan va harakatlantiruvchi sifatida ikkita bort gʻildiragi ishlatilgan. Sirdaryoning yuqori oqimiga qarshi suzish uchun maxsus qurilgan paroxod, avval qurilgan kemalardan farqli oʻlaroq, oʻz vazifasini toʻla oqladi. Kema garchi yengil temir korpusi va mustahkam mahkamlagichlari tufayli dengiz safarlari uchun unchalik mos boʻlmasa ham Orol flotiliyasi uchun qurilgan eng yaxshi va eng muvaffaqiyatli paroxod hisoblangan.

Butakovning talabiga binoan, uning rahbarligida paroxod loyihalashtirilgan, „Samarqand“ga kamon rul oʻrnatildi, buning natijasida paroxodning manevr qobiliyati yaxshilandi.

## Xizmat tarixi
1863-yilda Orol flotiliyasida mavjud boʻlgan paroxodlar Sirdaryoda suzish shartlariga javob bermasligi maʼlum boʻldi. Shu bois Samarqand paroxodiga Belgiyadan bugʻ dvigateli kuchliroq va ilgari qurilgan kemalarga qaraganda pastroq tortuvchi dvigatelga buyurtma berildi. 1866-yil iyul oyining oxiriga kelib, kema korpusi Sankt-Peterburgga yetkazildi, u yerdan oʻsha yilning avgust oyida Samaraga yuborildi. Paroxod Sirdaryo boʻylab birinchi sayohatini 1869-yilda qilgan.

1876-yildan 1877-yil apreligacha paroxod Amudaryo boʻylab Petroaleksandrovskdan Chardjougacha sayohat qildi va bu yerlarga yetib borgan birinchi paroxod boʻldi. 1878-yilgi harakatida kema Amudaryo, Sirdaryo, ularning irmoqlari va Orol dengizi boʻylab ham sayohatlar qildi.

## Manbalar
Nikita Shevchenko

**Nikita Nikolayevich Shevchenko** (, 27.11.2003, Kursk, Rossiya) – rossiyalik futbolchi. 2023-yil 1-iyundan „Paxtakor“ klubi darvozaboni.

## Biografiyasi
Kurskda tugʻilgan. Kursk shahridagi 4-sonli bolalar va oʻsmirlar sport maktabida, murabbiylar Oleg Leonidovich Delov va Dmitriy Aleksandrovich Telnix qoʻl ostida futbol oid daslabki bilimlarni olgan.

## Futbolchilik faoliyati
2021-yil 25-fevralda „Sochi“ klubining yoshlar jamoasiga oʻtgan. 2022-yil fevral oyida Toshkentning „Lokomotiv“ klubining yoshlar jamoasiga qoʻshilgan.

2023-yil qishki tayyorgarlik davrida „Paxtakor“ klubi safiga oʻtgan. 2023-yilgi mavsumda ushbu jamoa tarkibida Oʻzbekiston chempioni unvonini qoʻlga kiritgan. Shuningdek, ikki marta Oʻzbekiston Superkubogi finalida ishtirok etgan (2023, 2024).

2025-yil 27-aprelda Oʻzbekiston chempionatida „Shoʻrtan“ klubiga qarshi oʻyinda professional futboldagi debyutini oʻtkazgan.

## Yutuqlari

### Jamoaviy

* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2023
* Oʻzbekiston Superkubogida ikkinchi oʻrin: 2023, 2024

## Manbalar

## Havolalar
* Nikita Shevchenko Footballfactsru saytida
* 
* 
* Nikita Shevchenko Transfermarkt saytida
Sergey Dal

**Sergey Konstantinovich Dal** (1904 28-may, Simferopol, Tauride viloyati, Rossiya imperiyasi – 1982-yil 16-fevral, Stavropol, RSFSR, SSSR) – sovet zoologi va oʻlkashunosi, biologiya fanlari nomzodi (1936). 100 dan ortiq ilmiy ishlar, shu jumladan „Armaniston SSR faunasi“ asari (1954) muallifi. Dalning asarlari B.B.Piotrovskiy, N.K.Vereshagin, N.O.Burchak-Abramovich va boshqa olimlar tomonidan yuqori baholangan.

## Hayoti
Sergey Konstantinovich Dal 1904-yil 28-mayda Simferopolda agronom oilasida tugʻilgan.

Simferopol davlat gimnaziyasini tamomlagan. Keyinchalik 1928-yilda Simferopol davlat universitetining fizika-matematika fakulteti tabiiy fanlar boʻlimini tamomlagan. 1929—1933-yillarda u Zabaykalyeda sugʻurlarni ovlash zonasida Dalyoxotsoyuz biologik stansiyasining boshligʻi boʻlib ishlagan. Primoryeda kiyiklarni oʻrgangan. 1934—1938-yillarda Oʻzbekiston universiteti zoologiya kafedrasi assistenti, dotsenti, mudiri sifatida faoliyat yuritgan. 1938-yildan boshlab Sergey Konstantinovich Dal Armaniston SSR Fanlar akademiyasi Biologiya institutining katta ilmiy xodimi bo'lgan. U Samarqand davlat universiteti zoologiya muzeyi asoschilaridan bir hisoblanadi. Ushbu muzey Oʻzbekistondagi eng yirik tabiiy tarix muzeylaridan biri.

Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, harbiy orden va medallar bilan taqdirlangan.

1952-yilgacha Armaniston SSR Fanlar akademiyasining umurtqali hayvonlar zoologiyasi sektori mudiri boʻlgan. 1959-yildan Stavropol vaboga qarshi ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan. Stavropol oʻlkashunoslik muzeyi Ilmiy kengashi aʼzosi bo'lgan. 1960-yildan boshlab Armaniston SSR Fanlar akademiyasining umurtqali hayvonlar zoologiyasi sektori bo'limida faoliyatini davom ettirgan.

Sergey Konstantinovich Dal 1982-yil 16-fevralda Stavropolda vafot etdi .

Quyidagilar olim nomi bilan atalgan:
* Dal kaltakesaki (Darevskia dahli), Armaniston va Gruziyada topilgan.

## Manbalar

## Tashqi havolalar
* Сергей Константинович Даль
* К 100-летию со дня рождения Сергея Константиновича Даля
* ''И. С. Даревский'', МОЯ БИОГРАФИЯ (ГЕРПЕТОЛОГИЯ И ЖИЗНЬ)
* Под парусами палеоковчега
Ziyovuddin bekligi

**Ziyovuddin bekligi** – Buxoro amirligining sharqiy qismida joylashgan beklik. Beklik amirlikning asosiy maʼmuriy markazlaridan biri boʻlgan.

Ziyovuddin bekligi Buxoro amirligining asosiy shaharlaridan biri boʻlib, shu nomdagi temiryoʻl bekatidan 12 chaqirim uzoqlikda joylashgan. Mangʻitlar davrida Oʻrta Osiyo temiryoʻli yoqasidagi va amirlik chegara hududida joylashgan oxirgi shahardir. Ziyovuddin bekligi aholisi dehqonchilik bilan shugʻullangan. Hududdan Zarafshon daryosi oqib oʻtganligi sababli paxta koʻp ekilgan. Beklik otlarga boy, shuning uchun amirlik artilleriyasining asosiy taʼminot ombori boʻlib xizmat qilib kelgan.

Beklik hududida Dabusiya qoʻrgʻoni joylashgan. Dobusqal’ada amirlik katta qoʻshin saqlagan. Bu qoʻshin beklikni dushman hujumlaridan himoya vazifasini bajargan. Dobusqal’a dushman hujumidan saqlanish uchun boshpana boʻlgan. Uzoq vaqt davom etgan urushlar Dobusqal’aning vayronaga aylanishiga sabab boʻlgan. Natijada xaroba qal’aning tuproq ostida qolib ketmasligi uchun uning yonida boshqa binolar qurilgan. XIX asrga kelib esa Dabusiya shahri oʻrnida Buxoro amirligiga qarashli Ziyovuddin bekligi tashkil etiladi.

1886-yilning 18—22-aprelida podsho Rossiyasi temiryoʻlni Samarqandga yetkazish maqsadida maxsus qaror qabul qiladi. Ziyovuddinda temiryoʻl qurilish ishlariga Lepinskiy rahbarlik qilgan. 1887-yil 12-iyunda temiryoʻlning Samarqand qismini qurish yuzasidan alohida yoʻriqnoma belgilanib tasdiqlangan. Buxoro temiryoʻli Qiziltepa, Karmanadan Nahripay kanalining chap qirgʻogʻidagi qadimiy, manzur va mash­hur Toshkoʻprik qishlogʻi orqali oʻtdi. Bu hududdagi temiryoʻl bekati Ziyovuddin viloyatining markazidan uzoq edi. Bekat viloyat nomi bilan „Ziyovuddin“ deb yuritildi.

Birinchi poyezd Ziyovuddinga 1888-yilning 1-aprelida, shu yilning 17-aprelida Kattaqoʻrgʻonga, 15-may kuni Samarqandga kelgan.
1888-yilda Turkiston general-gubernatori bilan Buxoro amirligi oʻrtasida bitim tuzilgan. Bu hujjatga koʻra, Buxoro amirligi hududida rus qishloqlarini tashkil etish belgilangan. 1888-yil 23-iyunda Chorjoʻy va Yangi Buxoro yoʻl bekatlari yaqinidagi qishloqlarni boshqarish, xoʻjalik va obodonlashtirish qoidalari tasdiqlangan. Yangi Buxoroda shahar boshligʻi lavozimi joriy etilgan. Bu mansabdagi shaxs zimmasiga „Eski Buxoro“, „Forob“, „Kattaqoʻrgʻon“ bekatlari oʻrtalaridagi temiryoʻl boʻyidagi qishloqlarda yashovchi rus fuqarolarini boshqarish vazifasi yuklangan.

„Ziyovuddin“ temiryoʻl bekati atroflari yevropacha uslubida barpo etilgan, yangi imoratlar qurilgan. XIX asr oxirlarida „Ziyovuddin“ temiryoʻli yonida qurilgan bino va suv minorasi hozirgacha mavjud.
Buxoro amiri Abdulahadxonning amri bilan „Ziyovuddin“ bekatiga yaqin joyda 1894-yili istirohat bogʻi barpo etilgan. Bogʻ „Ziyovuddin“ nomi bilan atalgan.

1916-yilda Ziyovuddin viloyati Ziyovuddin, Xatirchi bekliklariga ajratildi.
1920-yilning 1-sentyabrida qizil armiya Xatirchi, Ziyovuddin, Karmanani bosib olgan va bekliklar tugatilgan.
1926-yilning sentyabr oyida Ziyovuddin bekligi oʻrnida Narpay tumani tashkil etilgan. Mirbozor qishlogʻi Narpay tumanining markaz etib belgilangan.

## Manbalar
Muhiddin Xoʻjayev

**Muhiddin Xoʻjayev** (1898-yil, Jizzax – 1941-yil 15-mart) – Jizzax shahri militsiya boshligʻi. OʻzSSR Oziq ovqat ministrligi ishlagan.

## Hayoti
Muhiddinxoʻja Xoʻjayev 1898-yili Jizzaxda savdogarlar oilasida tugʻilgan. Xoʻjayev dastlab jadid, keyinroq rus-tuzem maktabida tahsil olgan. 1914-yildan boshlab Jizzaxdagi maktabda oʻqiydi. Avvaliga ota kasbi boʻlgan ipak savo-sotigʻi bilan shugʻullangan. Otasi 1916-yilgi Jizzax qoʻzgʻoloni ishtirokchisi sifatida Jizzaxdagi turmaga tashlangan. Muhiddinxoʻja shundan keyin otasini qutqarish maqsadida siyosatga kirib keladi. „Yosh buxoroliklar“ partiyasiga aʼzo boʻlgan. Hokimiyat sovetlar qoʻliga oʻtishi bilan xususiy savdo toʻxtaydi.

Muhiddin Xoʻjayev 1920-yildan 1921-yilgacha Jizzax shahar xalq taʼlimi boʻlimi mudirining oʻrinbosari boʻlgan. 1921–yildan 1923-yilga qadar Jizzax shahri militsiya boshligʻi, 1923-yildan 1924-yilgacha Jizzax uyezdida ijroiya komiteti boʻlimi boshligʻi vazifasini bajargan. 1924—1926-yillarda Jizzax shahar ijroiya qoʻmitasi raisi lavozimida faoliyat yuritgan. Keyinroq Samarqand shahriga kelib, OʻzSSR Oziq ovqat ministrligida turli lavozimlarda ishlagan.

Muhiddin Xoʻjayev 1931-yilning 7-noyabrida Jizzax shahar xalq taʼlimi boʻlimi boshligʻi vazifasida ish olib borayotgan vaqtida goʻyoki Baumanning xonadoniga hujum uyushtirgan degan soxta ayblov bilan qamoqqa olinadi. Asli sababi esa 1922-yilning bahorida Xoʻjayevning uyida Samarqanddan kelgan turk ofitseri Savur afandi sharafiga boʻlib oʻtgan ziyofat edi. Unda Orifjon Olimjonov va koʻplab jizzaxlik ziyolilar qatnashgan. Savurbey afandining soʻzidan soʻng Turobbek Toʻrabekov ham istiqlolchilar safiga qoʻshilishini aytadi. Bu mehmondorchilikning tafsilotlari tergov paytida maʼlum boʻlgach, unda qatnashgan barcha aybdorga aylanadi.

Muhiddin Xoʻjayev 1932-yilning 14-oktabrida OGPUning Oʻrta Osiyo boʻlimi tomonidan 10 yilga konslagerga hukm etilgan va 1941-yil 15-mart kuni jazoni oʻtash davrida vafot etgan. Muhiddin Xoʻjayevning nomi 1974-yilning 8-oktabrida doʻsti Orifjon Olimjonov bilan birga oqlanadi.

## Manbalar
Saripul jangi

**Saripul jangi** – Milodiy 1501-yil boshida Bobur Samarqandni egallaganidan soʻng oʻzbeklar hukumdori Muhammad Shayboniy Buxoroga chekinadi va Samarqandni egallash uchun 1501-yil aprel-may oylarida tayyorgarlik koʻradi. Temuriy Zahiriddin Muhammad Bobur Shayboniyxon boshchilik qoʻshinni shaharga yetib kelguncha kutib olishga qaror qildi. Ikki qoʻshin Saripulda toʻqnash keldi, temuriylar va oʻzbeklar oʻrtasida mintaqa taqdirini hal qiluvchi jang boʻldi. Jangda Bobur yengilgan. Ushbu gʻalabadan soʻng Shayboniyxon birin-ketin Xorazm va Xurosonni bosib oldi.

## Tarixi
1500-yilda Samarqand aholisi shayxulislom Abulmakorim rahnamoligida temuriylar sulolasi boshqaruvini tiklash uchun harakat qildi. Zahiriddin Muhammad Bobur Mirzo 1500-yilning kuzida Samarqandga yurish boshladi. Bu paytda Shayboniyxon Samarqanddan tashqarida Konigil (shahardan tashqaridagi hukmdorlar hordiq chiqaradigan joy)da edi. Aholi tomonidan Samarqandning darvozasi Bobur Mirzoga ochib berilgan. Bobur qoʻshini Shayboniyxonning shahardagi 600 kishilik garnizonini qirib tashlaydi va shaharni egallaydi. Ushbu gʻalabadan soʻng Bobur Mirzo Samarqand taxtini ikkinchi marta egallaydi. Shayboniyxon Buxoroga chekinadi va boʻlajak hal qiluvchi jangga tayyorgarlik koʻra boshlaydi. Buxoroda Shayboniyxonning ukasi Mahmud Sulton Sulton hukmronlik qilgan

## Dastlabki toʻqnashuvlar
Muhammad Shayboniy Soʻgʻddagi (Tojikiston) Dabusi qal’asini egallaydi. Bobur Shayboniyxonni magʻlubiyatga uchratish uchun Buxoro tomon yoʻl oladi. 1501-yilning may oyida Buxoro yoʻlida Shayboniyxon Bobur qoʻshinlarining qarama-qarshi tomoniga qarab oʻtib, undan toʻrt chaqirimcha uzoqlikda qarorgoh qurdi. Bobur oʻz qarorgohini ariqlar bilan mustahkamlagan. Shayboniy tungi kutilmagan hujumlarni amalga oshirishga urinib koʻradi, lekin qarorgoh juda yaxshi mustahkamlangan sababli hujumlar samara bermadi.

## Jang
Ikkala tomon urushga tayyorlandi. Bobur oʻng qanot va chap qanot hamda markazdan qoʻshinni toʻrt qismga boʻlgan holda Samarqanddan Buxoro tomon oqib oʻtadigan Koʻhik (Zarafshon daryosi) boʻylab hujumga oʻtadi. Dushman qoʻshini nisbatan koʻp boʻlib, uning oʻng tomoni Bobur qoʻshinlarining chap qanotini yengib oʻtadi. Shayboniyxon jangda toʻlgʻama usulidan foydalangan. Temuriy hukmdor Bobur qoʻshini yengiladi va oʻsha kuni kechqurun Samarqandga yetib keladi.

## Urushdan keyin
Boburning eng tajribali zobitlari Ibrohim Tarxon, Ibrohim Saru va Sulton Ahmad Tambolning ukasi Xalil Tambol va uning eng yaxshi askarlari halok boʻldi. Omon qolgan zobitlar turli yoʻnalishlarga tarqalib ketgan. Bobur Samarqandga yetib borganidan soʻng Kobulga borib, bu yerda 1504-yilning sentabr oyida oʻz hokimiyatini oʻrnatadi.

## Manbalar
C5+1

**C5+1** diplomatik sammiti boʻlib, 2015-yildan beri har yili Markaziy Osiyoning beshta davlati Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirlari oʻrtasida AQSh Davlat kotibi bilan hamkorlikda oʻtkazilib kelinadi. Sammitda AQShning Markaziy Osiyoning beshta davlati bilan munosabatlarini yaxshilash va mustahkamlashni, shuningdek, Markaziy Osiyoning boshqa davlatlar bilan bogʻliq muammolariga yechim topishga, jumladan, Afgʻonistondagi urush, Suriyadagi fuqarolar urushi, terrorga qarshi kurash, giyohvand moddalar va odam savdosiga qarshi kurash, savdo munosabatlariga oid iqtisodiy masalalar, mintaqadagi ish oʻrinlarining oʻsishi va atrof-muhit muammolariga qarshi kurash kabi mintaqaviy muammolarni muhokama qilish maqsad qilingan.

C5+1 AQSh — Rossiya munosabatlari 2014-yilda yomonlashgandan soʻng Markaziy Osiyo davlatlarida Rossiyaga qarshi taʼsir oʻtkazishga qaratilgan Amerika Qoʻshma Shtatlarining urinishi sifatida qaraladi. AQSh esa bu harakatlarni Rossiyaning Sovet Ittifoqini tiklashiga qarshi ambitsiya deb biladi.

## Tarixi
Olti davlat oʻrtasidagi birinchi uchrashuv 2015-yil 26-sentyabrda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining yetmishinchi sessiyasida boʻlib oʻtdi. Oʻsha paytdagi AQSh davlat kotibi John Kerry yangi koʻp tomonlama muloqot platformasini yaratish maqsadida besh davlat tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashdi.. BMTdagi uchrashuvdan soʻng, oktyabrdan noyabrgacha Kerry besh davlatning har biriga tashrif buyurdi, bu AQSh davlat kotiblarining 1992-yildagi James Baker tashrifidan keyingi ilk tashrifi edi.

## Yana qarang
*Oʻzbekistonning tashqi siyosati
*Qozogʻiston — Amerika Qoʻshma Shtatlari munosabatlari
*Qirgʻiziston — Amerika Qoʻshma Shtatlari munosabatlari
*Tojikiston — Amerika Qoʻshma Shtatlari munosabatlari
*Amerika Qoʻshma shtatlari — Turkmaniston munosabatlari
*AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari

## Manbalar
Tatyana Banchenko

**Tatyana Petrovna Banchenko** (1947-yil 25-may, Jizzax, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet va qozoq teatri aktrisasi. Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist.

## Hayoti
Tatyana Petrovna Banchenko 1947-yil 25-mayda Oʻzbekiston SSR Samarqand viloyatiga qarashli Jizzax shahrida tugʻilgan. U 1957-yilda oilasi bilan Olmaotaga koʻchib oʻtadi, u yerda drama klubida oʻqidi, xorda kuyladi. Qurmangazi nomidagi Qozogʻiston davlat sanʼat institutining aktyorlik fakultetini tamomlagan. Mutaxassisligi teatr va kino aktyoriligi. 1969—1989-yillarda N.Sats nomidagi Davlat akademik rus bolalar va oʻsmirlar teatri aktrisasi sifatida mehnat faoliyatini olib borgan. 1989-yildan M.Y.Lermontov nomidagi rus drama teatrining aktrisasi boʻlgan.

Teatrdagi faoliyatida davomida bir qancha rollarni oʻynagan. Jumladan, F.Stroppelning (ruscha:Жизнь таки прекрасна, *Hayot hali ham goʻzal*) spektaklida Juliya obrazida, Bomarshening „Figaroning uylanishi“ operasida Marselin obrazida, Aleksandr Ostrovskiyning „Qorqiz“ spektaklida Boblixa obrazida, M.Polining (ruscha:Страсти на Лазурном Берегу, *Lojuvard sohilidagi ehtiros*) spektaklida Mademoiselle Assunta obrazida, F.Garsiya Lorkaning Andalusiya laʼnati (Bernarda Alba uyi) spektaklida Bernarda obrazida, V.Shekspirning „Romeo va Juletta“ tragediyasida Julettaning enagasi obrazida, L.Razumovskayaning (ruscha:Что хочет женщина…, *Ayol nimani xohlaydi ...*) Nina Petrovna obrazida, T.Gabbening „Kristal shippak“ spektaklida Oʻgay ona obrazida rol ijro etgan.

## Mukofotlari
Tatyana Petrovna Banchenko 2018-yilda Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist. 1975-yilda „Jiger“ yoshlar mukofoti, 1988-yil „Mehnat faxriysi“ medali, 2003-yil 16-dekabrda „Buyuk mehnati uchun“ medali bilan taqdirlangan. 2017-yil „Maxsus yutuqlar“ nominatsiyasida Yevroosiyo mukofoti sovrindori hisoblanadi.

## Manbalar
Shahzod Azmiddinov

**Shahzod Azmiddinov** (07.08.2000, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik futbolchi. „Paxtakor“ klubi himoyachisi. 

## Yutuqlar

* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: (4) 2020, 2021, 2022, 2023
* Oʻzbekiston Kubogi sohibi: (1) 2020
* Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: (2) 2021, 2022

## Manbalar

## Havolalar

* Shahzod Azmiddinov Transfermarkt saytida
*
Azizxon Isoqov

**Azizxon Isoqov** (23.12.2000, Termiz, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik futbolchi. Oʻzbekiston Superligasi ishtirokchisi „Qoʻqon 1912“ klubi darvozaboni. 
## Manbalar