open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Korab-Koritnik tabiat bogʻi

**Korab-Koritnik tabiat bogʻi** () — Sharqiy Albaniyadagi tabiat bogʻi boʻlib, yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan hayvon va oʻsimlik turlari uchun qulay joy boʻlib xizmat qiluvchi Yevropa yashil kamarining bir qismini tashkil qiladi. Hududi 555,5 km² vodiylar, daryolar, muzli koʻllar, gʻorlar, kanyonlar va zich ignabargli va bargli oʻrmonli alp togʻlardan iborat. Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi (IUCN) parkni IV toifaga kiritdi. Koritnik va Korab har biri Plantlife tomonidan xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan muhim oʻsimliklar hududi sifatida eʼtirof etilgan.

Korab-Koritnik tabiat bogʻi shimolda Kosovo, janubdan Shimoliy Makedoniya Desha togʻlari bilan chegaradosh. Tabiat bogʻi Korab va Koritnik togʻlari nomi bilan atalgan. Korab Albaniya va Shimoliy Makedoniyaning eng baland choʻqqisi boʻlib, . Choʻqqi juda qoʻpol togʻ massivi boʻlib, asosan paleozoy davrining blokli tuzilmalari boʻlgan slanets va ohaktoshlardan, Triasning gips jinslaridan iborat. Gʻarbiy tomoni tikka, shimoliy tomoni esa qirrali toshlardan iborat.

Tabiat bogʻi moʻtadil nam kontinental iqlimga ega, qishi nam sovuq, yozi quruq issiq. Balandlikning katta oʻzgaruvchanligi tufayli hududda iqlim, flora va faunaning boy xilma-xilligini topish mumkin. Oʻrmonlar bargli va ignabargli daraxtlarning xilma-xil turlari va turli xil yovvoyi gullardan iborat. Togʻ oʻtloqlarining yon bagʻirlari asosan bargli oʻrmonlar bilan qoplangan. Bogʻdagi eng keng tarqalgan daraxt turlari kumush archa, avstriya qaragʻayi, bosniya qaragʻayi, makedon qaragʻayi va qora alderdir.

Faunada sutemizuvchilarning 37 turi uchraydi. Hududda qoʻngʻir ayiq, boʻz boʻri, bolqon silovsisi, yelik, yovvoyi choʻchqa, qaragʻay suvari, qizil sincap kabi yirik sutemizuvchilar uchraydi. Shuningdek, bu yerda oltin burgut, gʻarb kapercailliesi, sapsan, oddiy burgut, qirgʻiy, ukki, oq boshli qumoy boshqa koʻplab qushlar yashaydi.

## Manbalar
Dorul Amaan masjidi

**Darul Amaan masjidi** — Angliyaning Manchester shahrida maxsus qurilgan masjiddir. Manchester shahar markazidan janubda joylashgan Hulme shahrida joylashgan masjid Manchester universiteti janubiy kampusidan qisqa masofa uzoqlikda joylashgan. Masjid 2012-yilda qurilgan boʻlib, unga 1 million funt sterlingdan ortiq mablagʻ sarflangan.

## Inauguratsiya
Masjid 2012-yilning 27-aprelida Ahmadiya Musulmon Jamiyati xalifasi Mirzo Masrur Ahmad tomonidan 1500 dan ortiq mezbon va hurmatli mehmonlar ishtirokidagi tantanali ochilish marosimida boʻlib oʻtgan.

## Arxitekturasi
Masjid tillarang-oq rangli bezaklar bilan jilolangan. Tashqarida shahodat kalimasi va Allohning baʼzi sifatlari oʻyib yozilgan.

Masjid uchta oltin tematik gumbazdan iborat. Masjidning oʻrtasida joylashgan katta, markaziy gumbaz, uning ostida "Ar-Raʼd" surasi ( maʼnosi *"Allohni zikr qilish bilan qalblar taskin topadi"*) yozilgan, bu yerda qoʻshimcha ikkita gumbaz ham mavjud.

Masjidning chap tomonida gumbazlar yonida kichikroq minora joylashgan.

## Imkoniyatlari
Masjid erkaklar va ayollar uchun moʻljallangan ikkita katta namozgohdan iborat boʻlib, ular birgalikda 1300 ga yaqin namozxonni sigʻdira oladi. Bundan tashqari, masjid majmuasi jamiyat aʼzolari foydalanadigan boshqa xonalardan ham iborat, masalan:

* Ikkita koʻp maqsadli zal
* Ofislar
* Kutubxona
* Oshxona
* Mehmon xonalari

## Galereya

Fayl:Darul_Aman_mosque_on_Greenheys_Lane,_Hulme_-_geograph.org.uk_-_4735438.jpg|alt=Mosque on Greenheys Lane, Hulme|Greenheys Lane masjidi, Hulme
Fayl:Darul Amaan Mosque – Men's hall, Manchester.jpg|alt=The men's prayer hall in the mosque|Masjiddagi erkaklar namozxonasi
Fayl:Darul Amaan Mosque – Women's Prayer hall.jpg||alt=The women's prayer hall in the mosque|Masjiddagi ayollar namozxonasi


## Yana qarang

* Al-Mahdi masjidi (Bredford)
* Angliyada Islom
* Buyuk Britaniyadagi Ahmadiya
## Manbalar
Čobanija masjidi

**Čobanija masjidi** () 1565-yilda Bosniya va Gersegovinaning Sarayevo shahrida qurilgan. Bino ancha keng, nozik toshdan yasalgan minorasi bor. Minora atrofidagi devorlarga turkiy tilda sheʼr oʻyib yozilgan. Masjid yonida qabriston bor, baʼzilar uni masjid qurilishiga hamkorlik qilgan Choban-Hasanning qabri joylashgan hudud deb hisoblashadi.

2007-yilda masjidni Bosniya va Gertsegovina milliy yodgorligi roʻyxatiga kiritish taklifi qabul qilingan.

## Yana qarang

* Bosniya va Gertsegovinada islom
* Bosniya va Gertsegovinadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Elvis Merzļikins

**Elvis Merzļikins** (1994-yil 13-aprelda tugʻilgan) — latviyalik professional xokkeychi. Milliy Xokkey Ligasi (NHL)ning Columbus Blue Jackets jamoasi darvozaboni.

Merzļikins bir necha yil Shveytsariyaning HC Lugano klubida faoliyat olib borgan. 2016- va 2018-yillarda Milliy liganing eng yaxshi darvozaboni sifatida Jacques Plante sovrini bilan taqdirlangan. 2014-yilda Blue Jackets safida NHLga kirish loyihasida ishtirok etgan.

Merzļikins 2019-yilda Shimoliy Amerikaga koʻchib oʻtgan va oʻsha yili Milliy xokkey ligasida debyut qilgan.

2021-yilda Blue Jackets klubi bilan yangi 5 yillik shartnoma imzolagan.

Merzļikins xalqaro miqyosda Latviyaning oʻsmirlar va kattalar terma jamoalari safida bir nechta turnirlarda ishtirok etgan.

## Terma jamoa safidagi faoliyati
Merzļikins 2012-yilgi xokkey boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida va 2013-yilgi xokkey boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida Latviya oʻsmirlar terma jamoasi aʼzosi sifatida ishtirok etgan. 2016-yilgi jahon chempionati uchun terma jamoaga chaqirilgan va Shvetsiyaga qarshi dastlabki oʻyinda (qoʻshimcha vaqtda Latviya 2:1 hisobida magʻlub boʻlgan) debyut qilgan. Merzļikins 2017-yilgi jahon chempionatida va 2018-yilgi jahon chempionatida ham ishtirok etgan. 2018-yilgi turnirda oltita oʻyinda Latviya terma jamoasi darvozasini qoʻriqlagan. 2019- va 2022-yilgi jahon chempionatlarida ham Latviyaning asosiy darvozaboni sifatida ishtirok etgan.

## Shaxsiy hayoti
Merzļikins Latviyaning Riga shahrida tugʻilgan. Merzļikinsning ismi otasining kumiri boʻlgan amerikalik qoʻshiqchi Elvis Presley sharafiga qoʻyilgaan. Merzļikins latishcha, inglizcha, ruscha va italyancha tillarda gapira oladi. Bir oʻgʻli bor. Oʻgʻliga 2021-yil 4-iyuldada Upper Arlington shahrida oʻtkazilgan mushakbozlik paytida Elvis va uning oilasini himoya qilish jarayonida halok boʻlgan sobiq jamoadoshi va yurtdoshi Matīss Kivlenieks sharafiga shunday ism qoʻyishgan.
## Manbalar
Moskvadagi Gʻalaba kuni paradi (2024)

**2024-yilgi Moskvadagi Gʻalaba kuni paradi** – 2024-yil 9-may kuni Qizil maydonda fashistlar Germaniyasi magʻlubiyatga uchraganligi va 2-jahon urushining Sharqiy fronti yakunlangan Gʻalaba kunining 79 yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan harbiy parad.

## Tarixi
Gʻalaba kuni Rossiyadagi muhim dunyoviy bayram boʻlib, bayramda davlat insoniyat tarixidagi eng halokatli toʻqnashuvlardan birining yakunini boʻlmish Ikkinchi Jahon urushidagi Germaniya ustidan qilgan gʻalabasini nishonlaydi. Bayram urushda katta yoʻqotishlarga uchragan, kamida 20 million sovet fuqarolari halok boʻlgan Qizil Armiyaning harbiy qudrati va maʼnaviy mustahkamligini nishonlash maqsadida boshlangan. Gʻalaba kuni 1945-yildan beri har yili 9-may kuni nishonlanadi. Bayram Rossiyada eng ahamiyatli va keng miqyosida nishonlanadigan davlat bayramlaridan biri boʻlib, butun mamlakat boʻylab paradlar va konsertlar oʻtkaziladi.

## Paradning asosiy qismi

2024-yilgi paradda 9 ming kishi va 75 ta texnika, shu jumladan Ukrainaga bostirib kirganlarning alohida parad otryadi (taxminan 1000 kishi) ishtirok etgan, ular orasida yettita Rossiya Federatsiyasi Qahramonlari ham bor edi. Paradning piyodalardan iborat yurish qismi tugagandan soʻng, anʼanaviy ravishda mexanizatsiyalashgan kolonna yurishining boshlanishini T-34 tanki tomonidan ochib berilgan. Avtomashinalar karvoni tarkibida taktik yadro qurolini olib yurishga qodir boʻlgan „Iskander“ va „Yars“ raketa tizimlari ham bor edi.

Paradning havo qismida toʻqqizta Su-30 SM va MiG-29 rusumidagi rus harbiy qiruvchi samalyotlari, keyinroq oltita SU-25BM guruhi osmonda Rossiya bayrogʻi rangida tutun chiqargan. Paraddan soʻng davlat rahbarlari birgalikda „Mangu olov“ poyiga gulchambarlar qoʻyishgan.

Soʻngra Vladimir Putin mehmonlar uchun ziyofat bergan, ular orasida Yevroosiyo Iqtisodiy Hamjamiyatining vakillari: Belarus prezidenti Aleksandr Lukashenko, Qozogʻiston prezidenti Qasim-Jomart Toqayev, Qirgʻiziston prezidenti Sadir Japarov, Tojikiston prezidenti Emomali Rahmon, Turkmaniston prezidenti Serdar Berdimuhamedov, Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev, shuningdek, Kuba rahbari Miguel Díaz-Canel, Laos rahbari Thongloun Sisoulith va Gvineya-Bisau rahbari Umaro Sissoco Embaló ham boʻlgan. Paradga KXShT, YOII, MDH, ShHT, Ittifoq davlat organlari rahbarlari taklif etilgan. Bayram tantanasiga ayrim davlatlarning elchilari va rasmiylari taklif qilinmagan.

Jurnalistlarning fikriga koʻra, paradda 2021-yilgi paradga nisbatan uch baravar kam texnika va besh baravar kam samolyot namoyish etilgan. 2023-yilgi paradga nisbatan esa texnikalar miqdori koʻproq. Agentlik maʼlumotlariga koʻra, podiumda Vladimir Putinning yonida urush faxriylari: Aleksandra Aleshina, 26 nafar snayperchini tayyorlagan instruktor va 1945-yilgi Gʻalaba paradi ishtirokchisi Yevgeniy Kuropatkov boʻlgan. Shuningdek, Ukraina bilan boʻlayotgan urush qatnashchilari Vladimir Putinning orqasida tizilgan holda joylashgan, ulardan ikkitasi Ukraina hukumati harbiy jinoyatlarda ayblagan boʻlinmalarda xizmat qilgan.

## Manbalar
Dublin masjidi

**Dublin masjidi** — Irlandiya poytaxti Dublin shahrining janubiy aylana yoʻlidagi masjid. Bu Irlandiya Islom Jamgʻarmasining bosh qarorgohi hisoblanadi.

Donore Presviterian cherkovi 1860-yillarda 13-asr ingliz cherkovi uslubida qurilgan. 1983-yilda Janubiy aylana yoʻlidagi bino Irlandiya Islom jamgʻarmasi tomonidan sotib olingan va masjidga aylantirilgan.

## Yana qarang

* Irlandiyada islom
## Manbalar

## Havolalar

* Irlandiya Islom fondi rasmiy sayti
* Masjid haqida maʼlumot
Trenton madrasasi

**Trenton madrasasi** — bolalar bogʻchasidan to toʻqqizinchi sinfgacha boʻlgan oʻquvchilarga xizmat koʻrsatadigan xususiy madrasa. Amerika Qoʻshma Shtatlari Nyu-Jersi shtati Merser okrugidagi Trenton shahrida joylashgan.

## Tarix
Trenton madrasasi 2001-yil sentyabr oyida IMBI kunlik maktabi sifatida Trenton jamoasidagi bolalar bogʻchasi va bogʻcha yoshidagi bolalari boʻlgan oilalar uchun xizmat sifatida tashkil etilgan. Talabalarga islomshunoslik, arab tili, mutolaa va Qur’on yod olish kabi barcha fanlar davlat koʻrsatmalariga muvofiq oʻqitiladi.

## Hifz maktabi
Madrasada Qur’on hifzi dasturi mavjud boʻlib, u yerda oʻquvchilar Qur’on yodlashlari mumkin.

## Manbalar

## Havolalar

*
Dudley markaziy masjidi

**Dudley markaziy masjidi va musulmonlar jamiyati markazi** — Angliyaning Dudley shahridagi masjid va jamoat markazidir. U Islom dinining sunniy mazhabi (Ahli Sunna Val Jamoat, Barelviy mazhabi) boʻyicha jamoat namozlari va diniy maʼruzalar oʻqish orqali omma orasida Islom dinini rivojlantirish maqsadida tashkil etilgan.

## Kengaytirish rejasi
2003-yilda Hall Streetda yangi masjid qurilishi (u mahalliy miqyosda „Super masjid“ deb nomlanadi) uchun rejalar eʼlon qilingan, bu joy Dudley kengashi tomonidan Dudley musulmonlari uyushmasiga tegishli joy sifatida ijaraga olingan edi. Masjid takliflari 2010-yilning may oyida, uzoq tortishuvlardan soʻng, Castle Hilldagi mavjud Dudley markaziy masjidini kengaytirish foydasiga bekor qilingan. Dudley musulmonlari uyushmasi Oliy sud qaroriga qarshi apellyatsiya bergan va 2014-yilning fevralida muvaffaqiyatsizlikka uchragan.

## Faoliyatlari
2015-yilda ochiq eshiklar kuni eʼlon qilingan va barcha din vakillariga 2015-yil 28-fevral kuni masjid boʻylab ekskursiya qilishga taklif qilingan. Ular Islom dini haqida savollar berishlari va yangi masjid qurilishi rejalari haqida koʻproq maʼlumot olishlari uchun taklif qilinishgan.

## Yana qarang

* Buyuk Britaniyadagi masjidlar roʻyxati
* Angliyada Islom
## Manbalar

## Havolalar

* Dudley markaziy masjidi
Rising Star akademiyasi

**Rising Star akademiyasi** — Nyu-Jersi shtati, Hudson okrugidagi Union Siti shahrida joylashgan, bolalar bogʻchasidan oʻn ikkinchi sinfgacha boʻlgan oʻquvchilar uchun maxsus madrasa. 2009-yilda tashkil etilgan.

2019–2020-oʻquv yilida maktabda 216 talaba (PKda 21 ta) va 29.9 sinf oʻqituvchisi ( FTE asosida) talaba va oʻqituvchilar nisbati 7,2:1 edi. Maktabdagi talabalar soni 55,6% (120) qora, 41,2% (89) oq tanli va 3,2% (7) ispaniyalik edi.

## Tarixi
Rising Star akademiyasi 2009-yil sentyabrida Shimoliy Gudson Islom taʼlim markazi, 1992-yilda Union Siti shahrida tashkil etilgan sunniy musulmon masjidi tomonidan ochilgan.

Maktab 2016-yil may oyida Boshlangʻich va oʻrta maktablar boʻyicha Oʻrta shtat kollejlari va maktablar komissiyalari assotsiatsiyasidan akkreditatsiyadan oʻtgan va 2024-yilning iyuligacha akkreditatsiya qilingan.

## Manbalar

## Havolalar

*
*"Rising Star Academy". Xususiy maktab sharhi.
Dorul Barakaat masjidi

**Darul Barakaat** (*Barokat maskani*) — Angliyaning Birmingem shahridagi Bordesli hududi joylashgan katta masjiddir. U 2004-yilda qurilgan boʻlib, 1000 ta namozxonni sigʻdira oladi, qoʻshni zallarda yana 1000 namozxon namoz oʻqishi mumkin.

## Tarixi
Masjid stendlari joylashgan hudud 1889-yilda qizlar uchun boshlangʻich maktab sifatida ishlatilgan va 1970-yillarda qarovsiz holga kelguniga qadar bu holat davom etgan. Hudud Ahmadiya Musulmon Jamoati tomonidan 200 funt sterlingga sotib olingan va 2004-yilda Mirzo Masrur Ahmad tomonidan masjid sifatida ochilgan.

## Yana qarang

* Angliyada Islom
* Buyuk Britaniyada Ahmadiya taʼlimoti
* Buyuk Britaniyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Martins Dukurs

**Martins Dukurs** (1984-yil 31-martda tugʻilgan) — sobiq latviyalik skeletonchi, hozirda murabbiy. 1998-yildan boshlab musobaqalarda ishtirok etgan. Skeleton boʻyicha erkaklar oʻrtasida olti karra jahon chempioni, ikki karra olimpiya oʻyinlari kumush medali sohibi (Vankuverda 2010-yil va Sochida 2014-yil). Jahon chempionatlarida eng koʻp gʻalaba qozongan sportchi (11 marta) hisoblanadi. 11 ta chempionlikdan sakkiztasi ketma-ket (2010—2017-yillarda) qoʻlga kiritilgan. 2020—2022-yillarda ham ketma-ket uchta marta jahon chempionligini qoʻlga kiritgan.

## Faoliyati
Dukurs 2006-yilda Turinda boʻlib oʻtgan Qishki olimpiya oʻyinlarida erkaklar oʻrtasida skeleton boʻyicha yettinchi oʻrinni egallagan. 2007-yilda Sankt-Moritsda boʻlib oʻtgan skeleton boʻyicha jahon chempionatida oltinchi oʻrinni egallagan. 2011-yilgi jahon chempionatida, 2012-yilgi jahon chempionatida, 2015-yilgi jahon chempionatida, 2016-yilgi jahon chempionatida va 2017-yilgi jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Martins 2009—2010, 2010—2011, 2011—2012, 2012—2013, 2013—2014, 2014—2015, 2015—2016, 2016—2017 va 2019—2020-yillardagi jahon chempionatlarida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan.

2019—20-yilgi Skeleton mavsumida 54 ta poygada gʻalaba qozongan.

Martinsning akasi Tomass ham skeletonchi. Ikkalasi 2010-yilgi qishki olimpiya oʻyinlari va 2014-yilgi qishki olimpiya oʻyinlarida ishtirok etishgan. 2010-yilda Martins Dukurs Uch yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

2017-yil noyabr oyida Sochi olimpiadasi oltin medali sohibi Aleksandr Tretiakov XOQ tomonidan diskvalifikatsiya qilinib, oltin medaldan mahrum etilgan. Ammo Xalqaro bobsley va skeleton federasiyasi tomonidan oltin medalni Martins Dukursga berish haqida qaror chiqarilmagan. Agar shunday qaror qabul qilinganida Dukurs Qishki olimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan birinchi Latviyalik sportchiga aylanishi mumkin edi. Keyinchalik Tretiakov diskvalifikatsiya ustidan Sport arbitraj sudiga shikoyat qilgan. Sud uning arizasini qoniqarli deb topib, XOQ tomonidan chiqarilgan qarorni bekor qilgan va oltin medalni sportchiga qaytarib bergan.
## Manbalar
Ene Ergma

**Ene Ergma** (1944-yil 29-fevral, Rakvere) — estoniyalik astrofizik va siyosatchi, Estoniya Fanlar akademiyasining aʼzosi. 2003-yildan 2006-yilgacha va 2007-yilda 2014-yilgacha Riigikogu (Estoniya parlamenti) raisi boʻlgan. 2007-yilning may oyidan „Isamaa“ va „Res Publica“ birlashgan partiyasi raisi oʻrinbosari.
## Taʼlimi
Ene Ergma Viljandi shahridagi Carl Robert Jakobson nomidagi oʻrta maktabni tamomlagan (1962). Tartu universitetining fizika fakultetida tahsil olgan (1962—1964), 1969-yilda Moskva davlat universitetining fizika fakultetining astronomiya fakultetini tamomlagan. Bu universitetda Ene Ergma fizika-matematika fanlari nomzodi ilmiy darajasini oladi (1972) va 1984-yilda „Yulduzlar evolyutsiyasining soʻnggi bosqichlarida termoyadro yoqilgʻisining beqaror yonishi“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qiladi.

## Ilmiy faoliyati
Ergma Estoniya SSR Fanlar akademiyasining Astronomiya institutida kichik ilmiy xodim (1972—1974), SSSR Fanlar akademiyasi Astronomiya institutida kichik, keyin esa katta ilmiy xodim, ilmiy kotib, ilmiy direktor boʻlib ishlagan (1974—1988). 1988—1992-yillarda Tartu universitetining nazariy fizika va astrofizika kafedrasi professori, 1992—1998-yillarda esa Nazariy fizika instituti mudiri lavozimlarida ishlagan. Ene Ergma ilmiy faoliyatining choʻqqisi Estoniya Fanlar akademiyasining vitse-prezidenti lavozimi boʻlgan (1999—2004). Ene Ergma Estoniya TEA ensiklopediyasi tahririyat kengashi aʼzosi (2008).
## Siyosiy faoliyati
2002-yilda Res Publica partiyasiga aʼzob boʻladi. 2003-yilda X chaqiriq Riigikogu deputati boʻladi. Shuningdek, XI va XII chaqiriqlar Riigikogu deputati boʻlgan. Keyingi ikki yil ichida parlament spikeri boʻlgan. 2006-yilda oʻzining nomzodini prezidentlikka qoʻygan. Estoniya parlamentining 2/3 ovozini olmasdan saylovda yutqazadi. 2007-yildan „Isamaa“ va „Res Publica“ birlashgan partiyasi raisining oʻrinbosari.
## Manbalar
Patrīcija Eiduka

**Patrīcija Eiduka** — latviyalik changʻichi.

## Faoliyati
2016-yilda Patrīcija Eiduka oʻsmirlar oʻrtasidagi olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan. 5 km masofaga oʻtkazilgan fristayl musobaqasida 21-oʻrinni egallagan. Bir yil oʻtgach, kattalar oʻrtasidagi jahon chempionatida debyut qilgan. Sprint musobaqasining saralash bosqichida 56-oʻrinni egallagan.

2018-yil yanvar oyida oʻtkazilgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida 10-oʻrinni egallagan. Bu koʻrsatkich latviyalik sportchilar uchun yoshlar oʻrtasidagi eng yaxshi natija hisoblanadi. 18 yoshli Patrīcija Latviyaning Pxyonchxandagi olimpiada oʻyinlarida ishtirok etuvchi delegatsiyasi tarkibiga kiritilgan, Olimpiadada ikki yoʻnalish boʻyicha ishtirok etgan: sprint bahslarida 62-oʻrinni egallagan. 10 km masofaga oʻtkazilgan poygani 44-oʻrin bilan yakunlagan. Bu koʻrsatkich ayni paytda latviyalik changʻichilarning olipiya oʻyinlardagi eng yuqori natijasiga aylangan.

2018-yilning noyabr oyida jahon chempionatida debyut qilgan: sprint yoʻnalishining saralash bosqichida 73 ishtirokchi orasida 66-oʻrinni egallagan. 2019—2020-yilgi mavsumda jahon kubogidagi ilk ochkolarini qoʻlga kiritgan.  masofaga oʻtkazilgan poygada 27-oʻrinni egallagan.

2021-yilgi Tour de Ski yakunlariga koʻra, Eiduka umumiy jadvalda 24-oʻringa koʻtarilib olgan va bu bilan avstriyalik sportchilar orasida eng yuqori natija sohibasiga aylangan. keyinchalik mazkur natijasini ikki marta yangilashga muvaffaq boʻlgan. 14 va 8-oʻrinlarni egalladi. 2023-yilda 14- va 2024-yilda 8-oʻrinni egallagan.

2022-yil fevral oyida oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatining 10 km masofaga oʻtkazilgan klassik uslubdagi bahslarida Eiduka changʻi sporti boʻyicha Latviya tarixida birinchi jahon chempionati medalini qoʻlga kiritgan sportchiga aylangan. Marra chizigʻini Shveytsariyalik gʻolib sportchi Anja Weberdan 1.3 soniya kechroq kesib oʻtgan va kumush medalni qoʻlga kiritgan.
## Manbalar
Dainis Kūla

**Dainis Kūla** (1959-yil 28-aprelda Latviya SSRning Tukums shahrida tugʻilgan) – latviyalik sobiq nayza uloqtiruvchi, faoliyati davomida Sovet Ittifoqi sharafini himoya qilgan. Kūla 1980-yilgi yozgi olimpiya oʻyinlarida erkaklar oʻrtasida nayza uloqtirish boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritgani bilan mashhur boʻlib, bunga erishgan (Jānis Lūsisdan keyin) ikkinchi latviyalik sportchi boʻlgan. Shuningdek, u jahon chempionati bronza medali sovrindori, uch karra Sovet Ittifoqi va ikki karra universiada chempioni.

## 1980-yilgi yozgi olimpiya oʻyinlari
1980-yilgi yozgi olimpiya oʻyinlari uchun tayyorgarlik mashgʻulotlarida Kūla 90,30 metrga va olimpiya oʻyinlariga qadar yana ham uzoqroq: 92,06 metrga nayza uloqtirgan. Aprel oyida nayza uloqtirish boʻyicha jahon rekordini 96,72 metrga nayza uloqtirgan vengriyalik sportchi Ferenc Paragi oʻrnatgan.

Moskva Olimpiadasining saralash bosqichidan Kūla hech qanday qiyinchiliklarsiz oʻtgan. Ammo finalda oʻzining dastlabki ikki imkoniyatida ham xatoga yoʻl qoʻygan. Faqat oʻn ikki finalchidan sakkiztasigagina toʻliq olti marta nayza uloqtirishga ruxsat berilgan. Hammasi Kūlaning uchinchi urinishiga bogʻliq edi. Uchinchi urinishda uloqtirilgan nayza yon-atrofdagi xonadon hovlilaridan biriga borib tushgan. Musobaqa qoidalariga koʻra nayza belgilangan maydonga sanchilsagina urunish hisobga olinardi. Demak, bu urunish ham hisobga olinmasligi kerak edi. Biroq, uy oldiga borgan hakamlar oq bayroq koʻtarib urunish hisobga olinganini tasdiqlashgan; bu 88.88 metrlik natija uni soʻnggi uch raundga olib chiqish uchun yetarli edi. Toʻrtinchi urunishda Kūla 91,20 metrga nayza uloqtiradi, bu esa musobaqada 90 metrdan oshgan yagona urunish boʻlib, unga olimpiya chempioni nomiga sazovor boʻlish imkonini berdi. Ikkinchi oʻrinni Aleksandr Makarov 89,64 metrlik natija bilan qoʻlga kiritgan. Sharqiy Germaniyalik Wolfgang Hanisch ikki Sovet ittifoqi vakilidan keyin uchinchi oʻrinni egallaydi. Musobaqa boshlangunga qadar favorit hisoblangan Paragi 88,76 metrlik natija bilan saralash bosqichidan oʻtgan, lekin finalning birinchi uch raundi davomida faqat 79,52 metrga nayza uloqtirishga erishgan va oʻninchi oʻrinni egallagan.

Oʻsha paytlarda eski nayza dizaynidan foydalanilganligi sababli, nayzalar maydonga sanchilgan yoki sanchilmay qolgan, natijada hakamlar taxminiy qarorlar chiqarishga majbur boʻlishgan. Kūlaning urunishi olimpiya oltinini keltirgani uchun mashhurlik darajasiga koʻtarilgan va bunga Sovet rasmiylari oʻz sportchilarini koʻklarga koʻtargani ham katta turtki boʻlgan. Finalda sodir boʻlgan jarayon haqida boshqa iddaolar ham bor edi. Iddaolar sovet sportchilari nayza uloqtirganda stadion darvozalari shamol kirishi va nayza uzoqqa uchishini taʼminlashi uchun ochilganligi va Kūlaning muhim uchinchi urinishi nafaqat notoʻgʻri baholangan, balki notoʻgʻri oʻlchanilganligi haqida boʻlgan. Biroq, bu bahslarning hech biri rasmiy eʼtirozlarga sabab boʻlmagan.
## Manbalar
Dobrodeya

**Dobrodeya Mstislavna** (Kirilcha: Добродея Мстиславна; suvga choʻmgan **Eupraxiya** [Εὐπραξία] yoki **Irene** [Εἰρήνη]; 16-noyabr 1131-yilda vafot etgan) — Vizantiya imperatorining rafiqasi boʻlib, u imperator Alexios Komnenos bilan turmush qurgan. Dobrodeya tibbiyot boʻyicha koʻplab asarlar muallifidir.

## Hayoti
Dobrodeya 12-asrning boshlarida Kiyevda tugʻilgan, u Mstislav I va Christina Ingesdotterning qizi edi. 1122-yilda yoki undan keyin, u Vizantiya imperatori John II Komnenosning () katta oʻgʻli va boʻlajak imperator Alexios Komnenos bilan oila qurgan. Unga imperatorlik unvoni (*basilissa*) berilgan va „Iren“ deb atalgan, bu uning qaynonasi, Vengriya imperatori Irene (boshqa manbalar uning xristian ismini „Eupraxia“ deb atashgan)dan meros qolgan. U va Alexiosning Mariya ismli qizi boʻlgan, u 1125-yilda tugʻilgan.

Konstantinopol imperator saroyida Dobrodeya ziyoli ayollar, xususan, Alexiosning xolasi Anna Komnena va munajjimlar va olimlarning homiysi sifatida tanilgan zodagon ayol Irena davrasiga kirgan. U oʻzining ilmiy qiziqishini topishga uringan, keng qamrovli oʻrganishlar olib borgan va zamondoshlari tomonidan quyidagicha tasvirlangan: „U Afinada tugʻilmagan, lekin u yunonlarning barcha donoligini oʻrgangan“. Yozuvchi Theodore Balsamonning taʼkidlashicha, u „davolash usullariga maftun boʻlgan“. Dobrodeyanng tibbiyot boʻyicha ayol kishi tomonidan yozilgan birinchi risola sifatida qabul qilingan „Malhamlar“ (yunoncha „Alimma“) asarida dorivor preparatlarni tayyorlash va ularning samaradorligi tasvirlangan. Ushbu asarning parchalari Florensiyadagi Medici kutubxonasida saqlanadi. U qadimgi shifokor Galen Klavdiyning faoliyatini oʻrgangan va baʼzi asarlarini qadimgi Sharqiy slavyan tiliga tarjima qilgan.

Dobrodeya nomaʼlum sabablarga koʻra 1131-yil 16-noyabrda vafot etgan. Uning oʻlimidan soʻng, Alexios Komnenos oʻzining keyingi turmush oʻrtogʻi gruziyalik Kataga uylangan, deya taxmin qilinadi.

## Yana qarang

* Fandagi ayollar xronologiyasi
## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Baiba Bendika

**Baiba Bendika** (27-iyun, 1991-yil; Cēsis, Latviya) — latviyalik biatlonchi va changʻichi. Latviya ayollar biatloni tarixida ilk Yevropa chempioni (2021-yilda).

## Faoliyati
4 yoshidan changʻi uchish va futbol bilan shugʻullangan. 2000-yilda biatlon boʻyicha mashgʻulotlarni boshlagan. Bendikaning birinchi murabbiyi Yuris Stipnieks boʻlgan. Keyinchalik Valdis Berzins murabbiyligida mashgʻulot olib borgan. Rozul boshlangʻich maktabi, Cesis davlat gimnaziyasi va Vidzeme oliy oʻquv yurtini tamomlagan. Hozirda Ilmars Bricis va Vitaliy Urbanovich murabbiyligida mashgʻulot oʻtkazmoqda. 2011-yilgi jahon chempionatida terma jamoa safida debyut qilgan.

Avvaliga Bendika kamtarona natijalar koʻrsatgan. Har safar ham jahon chempionatiga chiqa olavermagan. 2012-yilda Germaniyaning Ruhpolding shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida debyut qilgan. Ammo yaxshi natija qayd eta olmagan. Jadvalda birinchi yuztalikning soʻnggi qismlaridan joy olgan. 2015—2016-yilgi mavsumga kelib Baibaning natijalarida keskin oʻsish kuzatilgan. Miltiqdan oʻq otish jarayonidagi tezligi va aniqligi sababli yaxshi natijalarga erisha olgan Kanadaning Canmore shahrida boʻlib oʻtgan jahon kubogi bosqichida sportchi nafaqat oʻzining saralashdagi dastlabki ochkolarini qoʻlga kiritgan, balki sprintda kuchli beshlikka kira olgan. Bu natija bilan Bendika biatlon boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Jahon kubogida Avstriya tarixidagi eng yaxshi natijani koʻrsatgan sportchiga aylangan. Keyinchalik biatlonchi Amerikaning Presque Isle shahrida boʻlib oʻtgan bosqichlarda ikki marta kuchli yigirmatalikka kirgan.

2018—2019-yilgi mavsumda umumjamoa hisobida 47-oʻrinni egallagan. Va bu koʻrsatkich toʻrt mavsum ichidagi eng yaxshi natija hisoblanadi. Baiba Bendika eng yaxshi natijasiga Pokljukada 15 km masofaga ayollar oʻrtasida oʻtkazilgan individual musobaqada erishgan. Mazkur musobaqada beshinchi oʻrinni egallagan.
## Manbalar
Rūta Meilutitė

**Rūta Meilutitė** (1997-yil 19-martda tugʻilgan) — litvalik suzuvchi. Olimpiada oltin medali sohibasi. Qisqa (uzunligi 25 m) hovuzlarda 50 metrga brass usulida suzish va 100 metrga brass usulida suzish boʻyicha jahon rekordchisi. Uzun (uzunligi 50 m) hovuzlarda 100 metrga brass usulida suzish boʻyicha jahon rekordchisi. Uzun hovuzlarda 100 metrga brass uslubida suzish boʻyicha jahonning sobiq rekordchisi.

15 yoshida Buyuk Britaniyadagi Plymouth kolleji sharafini himoya qiladigan Plymouth Leander Swimming Clubda Jon Rudd boshchiligidagi murabbiylar shtabi qoʻl ostida mashgʻulotlarni boshlaguniga qadar suzish boʻyicha litvalik ayol sportchilar tarafidan oʻrnatilgan 11 ta rekordni yangilab boʻlgan edi. 2011-yili Trabzonda boʻlib oʻtgan Yevropalik yoshlar oʻrtasidagi yozgi olimpiya festivalida 100 metrga brass usulida suzishda oltin, 50 metrga erkin usulda suzishda kumush va 100 metrga erkin usulda suzishda bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2012-yilda Londonda boʻlib oʻtgan yozgi olimpiadada Meilutitė ayollar oʻrtasida 100 metrga brass usulida suzish bahslarida 1:05.47 natija bilan oltin medalni qoʻlga kiritgan. 15 yoshida olimpiada oltin medalini qoʻlga kiritgan eng yosh litvalik sportchiga aylangan.

2013-yilda Meilutyté oʻzi oʻrnatgan Yevropa rekordini 0,01 soniyaga yangilagan. 2013-yilda Barselonada boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha jahon chempionatida qatnashgan. 50 va 100 metrga brass usulida suzish boʻyicha jahon rekordlarini oʻrnatgan. 17 yoshida Rūta Meilutitė kamida bir marta suzish boʻyicha oʻsmirlar va kattalar oʻrtasidagi barcha xalqaro chempionatlarda gʻolib chiqqan tarixdagi birinchi suzuvchiga aylangan.

2019-yil iyulida Meilutyté 2018-yilning aprelidan 2019-yilning martigacha boʻlgan muddatda antidoping qoidalarini buzgani uchun 24 oyga musobaqalardan chetlatilgan. 2021-yil dekabr oyidan musobaqalarda qatnasha boshlagan.
## Manbalar
Zilim tabiat bogʻi

**"Zilim"** **tabiat bogʻi** mahalliy ahamiyatga ega tabiat qoʻriqxonasi. Bogʻ 2005-yilda tashkil etilgan. Hududni tashkil qilishdan maqsad rekreatsion resurslarni saqlash, turizmni rivojlantirish va mavjud biologik turlarni himoya qilish boʻlgan. Zilim Boshqirdiston Respublikasining alohida muhofaza etiladigan tabiiy hududlariga kiradi.

## Tavsif
Bogʻda noyob tabiiy tuzilmalar, oʻsimlik va hayvonlarning noyob turlari mavjud. Park Boshqirdiston Respublikasining Gafuriy tumani hududida, Zilim daryosi havzasida joylashgan. Tabiat bogʻining maydoni 38,1 ming gektarni tashkil qiladi. Bogʻning past togʻli yerlarida 68 ta gʻor bor. Uning hududida Membet va Kuzgenak qoyalari joylashgan.

## Flora
Park hududining 90% dan ortigʻi oʻrmonlar bilan qoplangan. Asosiy qismini aralash va keng bargli oʻrmonlar tashkil etadi. Soyaga chidamli ignabargli daraxtlar, archa oʻrmonlari va qaragʻay oʻrmonlari  boʻlgan hududlar mavjud. Zilim daryosi vodiysida joylashgan bogʻ hududida mevali daraxtlardan gilos va olcha oʻsadi. Koʻp yillik oʻsimliklarning 500 ga yaqin turlari mavjud. Ular orasida 13 ta endemik va 20 relikt bor. Endemik turlarga Ural tansy, Boshqird kungaboqari, eman, kazak archasi, qichitqi oʻti bargli qoʻngʻiroqgul kiradi.

Ignabargli chinnigullar, Klera astragali, yashil kostenets va boshqa 18 oʻsimlik turlari Boshqirdiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan.

## Fauna
Zilim bogʻi hududida keng tarqalgan noyob hayvonlarning 15 turi Rossiya Federatsiyasi Qizil kitobiga kiritilgan. Qushlarning 81 turi, jumladan, nodir turlar: ustritsa, sapsan, oltin burgut, qora laylak, katta dogʻli burgut, baliqqiygʻir. Baliq turlari orasida yevropa bozrangi, rus bystryanka, oddiy skulpin va taymen uchrab turadi.

## Manbalar
Ivan Gnilomyodov

**Ivan Andreyevich Gnilomyodov** (; 1919-yil 24-oktyabr — 1987-yil 21-oktyabr) — sovet ofitseri, tank vzvodi qoʻmondoni, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (31.05.1945).

## Hayoti
1919-yil 24-oktyabrda Buzulukda (Orenburg viloyati) ishch ioilasida tugʻilgan. Oilada eng kichigi, oltinchi farzand boʻlgan. Oʻrta maktabni tugatgan. Shogird, keyin Kirov mexanika zavodida mexanik boʻlib ishlagan. 1939-yilda Novoorskiy tumani harbiy komissariyati tomanidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan. 1941-yil oktyabrdan Gʻalaba kuniga qadar frontda jang qilgan. 1944-yilda Pushkin tank maktabini tugatgan (Ribinsk).

Kareliya, 1-Ukraina, 1-Belarus frontlarida jang qilgan. Ukrainani, Polshani ozod qilgan, Gʻarbiy Bugni, Vislani, Oderni daryosini kechib oʻtgan. Kovel, Lyuboml, Radzyn-Podlyaski, Pulavi (Pulavsk platsdarmi), Lukuv, Sedltse, Zvolen, Radom, Lodz, Tomashuv-Mazovetskiy, Poznan, Jerkuv, Srem, Grodzisk, Chempiń, Volshtin, Babimost, Müncheberg va Fridrihsfeld shaharlarini ozod qilishda ishtirok etgan. Yarador boʻlgan. Kustrin hududidagi platsdarmni saqlab qolish va kengaytirish operatsiyasida (1945-yil fevral — mart), Imperator kanselyarasini va Reyxstagga hujumda qatnashgan. 1945-yilda Gʻalabani Berlin markazida kutib olgan.

1941-yil 13-oktyabrdan, 1943-yil 15-fevralgacha razvedkachi boʻlgan. 1944-yil mart-aprel oylari oraligʻida Proskurovsk-Chernovits hujum operatsiyasida (13-armiya tarkibida) qatnashgan.

1945yil 16-apreldan 19-aprelgacha, 8 ta tank (uchta Panter, bitta Tiger va toʻrtta Panzer IV), 3 ta oʻziyurar orudiya, 3 ta tankga qarshi orudiya, 125 ta dushman askarlari va ofitserlarini yoʻq qilgan. 1945-yil 16-aprelda Verbig chorrahasi yaqinida Sharqiy Prussiya temir yoʻlida, Zeelov shahridan shimolda, Gnilomyodovga nemis qoʻshinlari yoʻlini kesib qoʻyish va kolonnasini yoʻq qilish vazifasi yuklanadi. Tank vzvodi dushman tomon harakatlanadi. Olovli hujumidan kolonnadagi transport vositalari yonib va ulardagi dushman askarlari Sovet tankchilari oʻti ostida qoladi. Vzvodini mudofaalanayotgan dushmanning qanotiga olib chiqadi va pulemyot va pushkalardan oʻt ochib, uchta Panter, bitta Tiger tankini va 35 ta „Faustchilarni“ yoʻq qiladi. 1945-yil 18-aprelda Zeelov shahridan 10 km shimoli-gʻarbda joylashgan Vulkuv qishlogʻida dushman tanklarining qarshi hujumini qaytarib, 4 ta Panzer IV tankini yakson qiladi. Xauszee koʻli shimolida joylashgan 58,7 balandlikdagi tezkor hujumda uchta tankga qarshi orudiya va 30 ga yaqin dushman askarini yoʻq qiladi. Shu jangda, snaruyadni toʻgʻri kelib tegishidan jangovar mashinasi yonib ketadi, oʻzi yaralanadi. Olovni oʻchirib, mashinasini panaga olib oʻtadi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 31-maydagi farmoni bilan „Frontda nemis-fashist bosqinchilariga qarshi kurashda qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarni namunali bajarganligi, koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun“, Ivan Gnilomyodov Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Urushdan keyin bir muddat Toshkentda yashadi, keyin Buzulukda ishlagan, harbiy-vatanparvarlik ishlarini olib bordi. 1987-yil 21-oktyabrda vafot etgan.

## Manbalar
Akardere

**Akardere (Süloğlu)** — Turkiyaning Edirne viloyati, Süloğlu tumanidagi qishloq. Aholisi 396 kishidan iborat (2022).

## Manbalar
Betti Alver

**Betti Alver** (toʻliq ismi **Elisabet Alver**, 1937-yildan **Elisabet** **Talvik**, 1956-yildan **Elisabet** **Lepik**, sovet pasportiga koʻra **Elizabet Martinovna Alver**, ; 1906-yil 23-noyabr, Jõgeva, Livonia gubernatorligi, Rossiya imperiyasi — 1989-yil 19-iyun, Tartu, Estoniya SSR, SSSR) — estoniyalik shoira, yozuvchi, tarjimon. Estoniya SSRda xizmat koʻrsatgan yozuvchi (1966). Estoniya SSR xalq yozuvchisi (1981).
## Biografiyasi
Betti Alver 1906-yil 23-noyabrda Jõgeva shahrida tugʻilgan. 1924-yilda Tartu shahridagi oʻrta maktabni tugatgan va 1924—1927 yillarda Tartu universitetida eston tili va adabiyoti boʻyicha tahsil olgan. 1927-yilda „Liivi Deevidiivi“ („Shamol mahbubasi“) romani nashr etiladi. Alverning birinchi sheʼrlar kitobi „Tolm ja tuli“ („Chang va olov“) esa 1936-yilda nashr etilgan. Aleksandr Pushkinning sheʼrlari va uning „Yevgeniy Onegin“ (1964) sheʼriy romani, Masknim Gorkiyning „Bolalik“ va „Mening universitetlarim“ sheʼrlari Betti Alver tomonidan eston tiliga tarjima qilingan. Shuningdek, Kristjan Jaak Petersonning nemis tilida yozilgan sheʼrlarini eston tiliga tarjima qilgan. Betti Alverning sheʼrlari polyak, nemis, ingliz, chex, italyan va boshqa tillarga tarjima qilingan. Alverning sheʼrlarini rus tiliga Yunna Morits tarjima qilgan. Betti Alver sharafiga uning tugʻilgan shahri Jõgevada „Yulduzli vaqt“ kuzgi sheʼriyat kunlari oʻtkaziladi. 2013-yilda Merkuriydagi krater uning sharafiga Alver deb nomlanganhttps://web.archive.org/web/20151018125451/http://messenger.jhuapl.edu/news_room/details.php?id=238 . Juhan Smuuli nomidagi Estoniya SSR adabiyot mukofoti laureati (1980). Yozma va onlayn ovoz berish natijalariga koʻra 1999-yilda tuzilgan XX asrdagi Estoniyaning 100 ta buyuk arboblari roʻyxatiga kiritilgan.

Betti Alver 1989-yil 19-iyunda Tartuda vafot etgan va Tartuning Vana-Jaani qabristoniga dafn qilingan.

## Sheʼriy kitoblari
* Tolm ja tuli (1936);
* Tähetund (1966);
* Eluhelbed (1971);
* Lendav linn (1979);
* Korallid Emajões (1986).

## Filateliyada  tasvirlanishi
2006-yilda Estoniya pochtasi Betti Alverning 100 yilligini unga bagʻishlangan pochta markasini chiqarish orqali nishonlaydi.
## Oilasi
Bett Alver shoir Heiti Talvik bilan turmush qurgan. 1956-yilda esa Mart Lepikga (adabiyotchi, Adabiyot muzeyining birinchi direktori, 1940—1945) turmushga chiqadi. Qarindoshlari Eduard Alver (Ozodlik urushi davrida Estoniya mudofaa ittfoqi „Kaitseliit“ qoʻmondoni) va Siim Kallas.

## Manbalar

## Adabiyotlar
# *Leetmaa E.* Betti Alver — 100 // Pärnu Express, 2006-yil 27-oktyabr.
Abdulboqi Yazdiy

**Abulboqi Yazdiy** () fors zodagonlaridan biri, Safaviylar davlatining uchinchi vakili (noibi).

## Tarjimai holi
Asli Yazddan boʻlgan Abdulboqi Neʼmatollohiylar tariqatining asoschisi Shoh Neʼmatulloh avlodidan boʻlgan Naʼimiddin Neʼmatulloh Soniyning oʻgʻli edi. 16-asr boshlarida Abdulboqi otasining oʻrniga Neʼmatulloh ordeni yetakchisi boʻldi. Keyinchalik 1511-yilda Abdulboqi Safaviylar hukmdori Ismoil I (hukmronligi 1501—1524) qarorgohida oʻtkazilgan bayramda qatnashadi.

Bir yil oʻtgach, Abdulboqi bir necha oydan keyin Xurosonda oʻzbeklar tomonidan oʻldirilgan vakil Najmi Soniy qoʻl ostida xizmat qildi. Abdulboqi keyinchalik Ismoil I tomonidan yangi vakil etib tayinlandi. Abdulboqi 1514-yil Chaldiron jangida qatnashdi, ammo bu jangda Safaviylar magʻlubiyatga uchradi va Abdulboqining oʻzi oʻldirildi. Yana bir eronlik Mirzoshoh Husayn Ismoilning jangdan keyin adashib qolgan sevimli xotinini topib olishi ortidan yangi vakil etib tayinlandi.

Abdulboqining Mir Abdulboqi Yazdiy (vaf. 1564-yil) ismli oʻgʻli bor edi, u 1524-yilda Ismoilning oʻgʻli Tahmosb I Safaviylar taxtiga oʻtirganida Yazd hokimi etib tayinlangan edi. U keyinchalik 1535/1536-yilda Tahmaspning singillaridan biriga uylandi. Ularning turmushidan ismi nomaʼlum qiz farzand tugʻiladi, bu qiz
keyinchalik Tahmosbning oʻgʻli Ismoil II ga turmushga chiqdi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
*
Chilaquiles

**Chilaquiles** (ispanchada: [tʃilaˈkiles]) — Tortilla qoʻshib tayyorlanadigan meksika anʼanaviy nonushta taomi. Ularga ishlatiladigan chili turiga qarab qizil yoki yashil rangda, sousi doim achchiq boʻladi.

## Tayyorlanishi

Taomning asosini tortillalar tashkil qiladi. Yashil yoki qizil qayla tortila qavatlari ustiga quyiladi. Aralashma tortilla yumshaguncha qaynatiladi. Baʼzan aralashmaga tovuq goʻshti ham qoʻshiladi. Pishgach usti krem, maydalangan oq pishloq, piyoz, avakado bilan bezatiladi. Tabga koʻra qovurilgan loviya, qaynatilgan yoki quvurilgan tuxum, yashil qayla qoʻshilib taʼm beriladi. Boshqa meksika taomlaridek bu taom uchun ham har bir oilada oʻzgacha va anʼanaviy tayyorlanish uslublari mavjud. Asosan chilaquiles nonushtaga isteʼmol qilinadi. Bu taom ayniqsa qoldiq tortillalardan unumli foydalanish uchun juda qulay.

## Mintaqaviy turlari
Markaziy Meksikada tortilla chipslarining qattiq boʻlib qolishi koʻp uchraydi. Buni oldini olish uchun sousdan boshqa barcha masalliqlar boʻlaklar ustiga qoʻyiladi. Taomni tortishdan oldin sous quyib boriladi. Sinaloa shtatida bu taom qaymoq qoʻshib tayyorlanadi. Mamlakatning shimoli-sharqiy tomonida joylashgan Tamaulipas shtatida sous sifatida qizil pomidor sousi ishlatiladi. San Luis Potosí shtatida chilaquilesga tovuq boʻlaklari emas, tuzlangan goʻsht (cecina) qoʻshib tayyorlanadi.

## Tarixi
Encarnación Pinedoning 1898-yilda Kaliforniyada The Spanish Cook (Ispan oshpazi) asari nashr etilgan. Unga bir qancha taomlar, jumladan: *chilaquiles tapatíos a la mexicana*, *chilaquiles a la mexicana* hamda *chilaquiles con camarones secos* (quritilgan qisqichbaqali) kabi chilaquiles bir nechta turlarining retseptlari kiritilgan.

## Koʻrinishlari


File:CafeLaBlanca12.JPG|Qizil va yashil souslar quyilgan chilaquiles
File:01 Chilaquiles verdes con frijoles chinos.jpg|Qayta qovurilgan loviyali chilaquiles
File:Chilaquiles huevo.jpg|Tortilla chipslariga quyilgan sousli chilaquiles 

## Manbalar
Virgilijus Alekna

**Virgilijus Alekna** (1972-yil 13-fevral; Litva SSR, Kupiskis tumani, Terpeikiai qishlogʻi) — litvalik yengil atletikachi. Yengil atletikaning disk uloqtirish turi boʻyicha musobaqalarda ishtirok etgan. Besh bora olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Sportchi ikki karra olimpiya chempioni, ikki karra jahon chempioni, Yevropa chempionidir. Yevropaning eng yaxshi yengil atletikachisi (2005). Litvaning eng yaxshi sportchisi (2000, 2004, 2005, 2006 va 2007-yillarda). UNESCOning sport elchisi unvoni berilgan. Kaunas jismoniy tarbiya akademiyasi bitiruvchisi. *[[Track & Field News]]* nashri tomonidan 2000-yilning eng yaxshi yengil atletikachisi deb topilgan.

## Tarjimai holi
1972-yilda kichik qishloqda dehqon oilasida tugʻilgan. 14 yoshidan boshlab qisqa vaqt basketbol bilan shugʻullangan. Yengil atletikada dastlab nayza uloqtirish turidan boshlab, soʻng disk uloqtirishga oʻtgan. 1995-yilda Litva davlat jismoniy tarbiya institutini tamomlagan. Biroz muddat Litva prezidenti Algirdas Brazauskasning tansoqchisi sifatida ham faoliyat yuritgan.

1996-yilda Atlantada boʻlib oʻtgan olimpiya oʻyinlarida Alekna 65,30 m natija bilan 5-oʻrinni egallagan. Toʻrt yildan soʻng Sidneyda Alekna oʻzining beshinchi urinishida diskni 69 m 30 sm masofaga uloqtirib, faoliyatida ilk marta olimpiya chempioni boʻlgan. 2004-yilda Afinada Virgilijus Alekna vengriyalik Róbert Fazekasga yutqazib, 69,89 m natija bilan ikkinchi oʻrinni egallagan. Ammo musobaqadan soʻng Fazekas dastlab doping testidan oʻtishdan bosh tortgan. Keyin test natijalarini almashtirib qoʻyishga urinib koʻrgan. Almashtirishga harakat qilayotgan paytida qoʻlga olingan. Shu tariqa oltin medal litvalik sportchiga nasib etgan. Aleknaning 69,89 m natijasi hozirda disk uloqtirish boʻyicha olimpiya rekordi hisoblanadi. 2008-yilda Pekinda 67.79 m natija bilan bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2012-yilgi olimpiya oʻyinlarida Virgilijus Alekna toʻrtinchi oʻrinni egallagan.
## Manbalar
Žalgiris Arena

**Žalgirio Arena** — Litvaning Kaunas shahridagi koʻp maqsadli yopiq arena. Arena Nemunas daryosi yaqinidagi orolda joylashgan. Boltiqboʻyidagi eng katta yopiq arena hisoblanadi. Arena basketbol oʻyinlari paytida 15 415 muhlis, kontsertlar paytida 22 500 tomoshabin (agar sahna oʻrtaga joylashtirilsa, 17 000 tomoshabin)ni oʻz bagʻriga sigʻdira oladi. Žalgiris Arena qurilgandan soʻng Kaunasdagi asosiy oʻyingohga aylangan. Bungacha ushbu maqomni Kaunas sport zali egallab turgan.

Žalgirio Arena basketbol oʻyinlari va kontsertlarni oʻtkazish uchun foydalaniladi. Hozirda Latviya basketbol ligasi va Yevroligada musobaqalarida ishtirok etuvchi BC Žalgiris basketbol klubi Žalgiris Arenada barcha uy uchrashuvlarini oʻtkazadi. Yevroliganing 2011-2012, 2012-2013, 2017-2018, 2018-2019, 2019-2020 va 2020-2021-yilgi mavsumlarida Žalgiris Arena oʻyinlariga muhlislar tashrifi boʻyicha yetakchilik qilgan.

## Tarixi
Arena qurilishi 2008-yil sentyabr oyida boshlangan. Qurilish jarayonlari Litvaning *Vėtrūna* qurilish kompaniyasi tomonidan moliyalashtirilgan. Bosh arxitektori — Eugenijus Miliūnas. Arenaning umumiy qiymati 168,8 million lit (50 million yevro). Arena 2011-yil 18-avgustda Litva va Ispaniya oʻrtasidagi basketbol oʻyini bilan ochilgan.

Žalgiris Arenada 2011-yil sentyabr oyida boʻlib oʻtgan baskebol boʻyicha Yevropa chempionatining pley-off va final bosqichi oʻyinlari oʻtkazilgan.

2015-yil 5-dekabr kuni Litvaning SEL guruhining konsert dasturi oʻtkazilgan. Mana shu konsert dasturida tomoshabinlar tashrifi boʻyicha yangi rekord oʻrnatilgan. Oʻsha kuni arenaga 20 517 nafar tomoshabin tashrif buyurgan.

2016-yil 6-yanvar kuni Yevroliga klublarining bosh murabbiylari Žalgiris Arenani musobaqaning eng yaxshi arenasi deb eʼtirof etishgan.
Žalgiris Arenadai futzal boʻyicha 2021-yilgi jahon chempionatining baʼzi oʻyinlari oʻtkazilgan. Musobaqaning ochilish va final oʻyinlari ham aynan shu arenada oʻtkazilgan.
## Manbalar
Isroil–Hamas urushi paytida sogʻliqni saqlash muassasalariga hujumlar

**[[Isroil–Hamas urushi]] paytida sogʻliqni saqlash muassasalariga koʻplab hujumlar** sodir boʻldi. Urushning birinchi haftasida Isroil va Gʻazoda sogʻliqni saqlash muassasalariga 94 ta hujum uyushtirilib, 29 nafar tibbiyot xodimi halok boʻldi, 24 nafari yaralandi. Sogʻliqni saqlash muassasalariga qilingan hujumlar Gʻazoda ogʻir gumanitar inqirozga olib keldi. 30-noyabrga qadar Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti Gʻarbiy Sohil va Gʻazo sektorida sogʻliqni saqlashga 427 ta hujum qilinganini maʼlum qildi, natijada 566 kishi halok boʻlgan va 758 kishi jarohatlangan. 2024-yilning fevraliga kelib, „Gʻazodagi har bir shifoxona yo shikastlangan, vayron boʻlgan yoki yoqilgʻi yoʻqligi sababli xizmat koʻrsatmay qolgan“ deb xabar qilingan edi. Aprel oyiga qadar JSST Gʻazo, Gʻarbiy Sohil, Isroil va Livanda sogʻliqni saqlashga 906 ta hujumni tasdiqladi.

Har bir tomon oʻz hujumlarida urush jinoyatlarini sodir etganlikda ayblangan. CNN XQXQdan quyidagi soʻzlarini keltirgan, „Urush paytida shifoxonalar xalqaro gumanitar qonunlarga muvofiq maxsus himoyaga ega, ammo agar jangarilar u yerda qurol saqlasa yoki ularni oʻt oʻchirish bazasi sifatida ishlatsa, bu himoya yoʻqoladi“. „Human Rights Watch“ tashkiloti Isroil hukumati shifoxonalarni maxsus himoyadan mahrum etishni oqlaydigan hech qanday dalil keltirmaganini maʼlum qilgan.

## Manbalar
Danas Rapšis

**Danas Rapšis** (1995-yil 21-mayda tugʻilgan) – litvalik suzuvchi. Ikki bora olimpiada ishtrokchisi. Erkaklar oʻrtasida oʻtkazilgan chalqancha, fristayl va butterfly usullarida suzish boʻyicha bir necha marta rekord oʻrnatgan. Tayvanda oʻtkazilgan 2017-yilgi yozgi universiadada ikki yoʻnalish boʻyicha chempionlikni qoʻlga kiritgan. Rapšis Panevežis Žemina klubining aʼzosi boʻlib, jamoa murabbiyi Ina Paipelienėdir.

## 2013-yilgi mavsum
2013-yilda Danas yevropa yoshlar chempioni boʻlgan. 2013-yilgi yoshlar oʻrtasidagi suzish boʻyicha jahon chempionatida Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida Rūta Meilutitė, Povilas Strazdas, Eva Gliožerytėlar bilan 4×100 metr aralash estafetada raqobatlashgan. 4×100 metrlik aralash estafetada Danas jamoasi bilan birga 3:55.74 soniya vaqt bilan uchinchi oʻrinni egallagan. Va bu natija orqali final yoʻllanmasini qoʻlga kiritishgan. 4×100 metrlik aralash estafeta bahslari finalida Meilutitė, Rapšis, Strazdas va Gliožeritėlardan iborat jamoa 3:52.52 soniya natija bilan ikkinchi oʻrinni egallab kumush medallarni qoʻlga kiritishgan. 2013-yilgi suv sporti boʻyicha jahon chempionatida Danas 200 metrga chalqancha suzish musobaqasining yarim finaliga yetib borgan.

## 2017-yilgi mavsum

### 2017-yilgi yozgi universiada
Tayvanda boʻlib oʻtgan 2017-yilgi yozgi universiadada Rapšis toʻrtta bahsda ishtirok etgan: 100 metrga chalqancha suzish, 200 metrga fristayl, 200 metrga chalqancha suzish va 4×100 metrga aralash estafeta.

100 metrga chalqancha suzish musobaqalarida oʻz debyutini Rapšis 54:17 soniyali natija orqali bronza medalini qoʻlga kiritish bilan boshlagan. Danasni kumush medaldan 0.05 soniya farq bilan yaponiyalik Kosuke Hagino ajratib qolgan. Rapšis 200 metrga fristayl usulida suzish musobaqasining final bosqichida 1:45.75 soniyalik natija bilan oltin medalni qoʻlga kiritgan va Litva milliy rekordini oʻrnatgan. Danas 200 metrga chalqancha suzish boʻyicha final bahslarida ham qatnashgan va ballashuv oʻrtasiga kelib 7-oʻrinni egallab turgandi, lekin u kurashishdan toʻxtamadi, shu jumladan, oxirgi 50 metrni 28.87 soniyada bosib oʻtdi va oltin medal uchun katta qadam tashlab 1:56.52 soniyalik natija bilan chempionlikni nishonlagan.
## Manbalar