Tongguan tumani

**Tongguan** (soddalashtirilgan xitoy tili) — Xitoyning Changsha shahridagi Vancheng tumanida joylashgan. U Sian daryosining sharqiy qirgʻogʻida joylashgan boʻlib, janubda Dingzivan tumani, sharqda va shimolda Qiaoyi va Chating shaharlari, gʻarbda Sian daryosi boʻylab Jinggang shahri va Gaotangling tumanlari bilan chegaradosh. Tongguan  maydonga ega 50 ming aholiga ega, uning maʼmuriy markazi Xuacheng qishlogʻida. tuman oʻz yurisdiksiyasi ostida toʻqqizta qishloq bor. Tongguan Syanszyan daryosining sharqiy qirgʻogʻida, Vangcheng tumanining shimoliy qismida joylashgan. Unda bitta viloyat darajasidagi madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish boʻlinmasi, bitta shahar darajasidagi madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish boʻlinmasi, toʻrtta tuman darajasidagi madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish boʻlinmasi va 2 ta tuman darajasidagi madaniy yodgorlik joylari mavjud. Tongguan „Kulolchilik shahri“ va „Qadimgi Tongguan shahri“ nomi bilan mashhur.

Tongguan — 2015-yilda nashr etilgan harakterli landshaftga ega milliy mashhur sayyohlik shaharchasi, shuningdek, Hunanning oʻziga xos xususiyatiga ega kichik shaharcha. 2007-yilda esa Xunan provinsiyasining mashhur tarixiy va madaniy shaharchasi sifatida belgilangan.

## Qadimgi tarix

Tongguan — 2100-yildan ortiq tarixga ega qadimiy shahar hisoblanadi. Shigangda (kāngāng) Vuchu (kāngī) nomli ko‘prik bor edi, Afsonaga ko‘ra, ko‘prik Urushayotgan davlatlar davrida (miloddan avvalgi 476-221) Vu va Chu shtatlarining chegara nuqtasida bo‘lgan. Mawangduyda topilgan sopol idishlar, oxirgi paytlarda Tongguan gʻarbiy Xan davrlarida (miloddan avvalgi 206-milodiy 9) sopol idishlar ishlab chiqara boshlaganini isbotladi. Tongguan maydonidagi arxeologik qazishmalar shuni koʻrsatdiki, sirlangan rangli figura texnologiyasi Tang (milodiy 618-907) va Besh sulolalar (milodiy 907-960) davrida paydo boʻlgan. Sir osti buyumlar ishlab chiqarish bir vaqtlar keyingi Tang davrida gullab-yashnagan va bu yerda Besh sulola davrida pasayib ketgan.

Lushan qoʻzgʻoloni (milodiy 755 — 763 yillar) paytida Shimoliy, Shimoli-gʻarbiy Xitoydan Yaqin Sharq Arabistoni va Forsga quruqlikdagi transport toʻsib qoʻyildi, shu bilan birga Janubiy Xitoyda dengiz savdosi rivojlandi. Savdo porti va kulolchilik sanoat markazlaridan biri sifatida, Tang sulolasining boshida Tongguan va boshqa hududlar oʻrtasida kulolchilik savdosi allaqachon boshlangan, bu joy Changsha tarixidagi eng birinchi eksport savdo porti boʻlishi kerak. Tang Belitung halokati 1988-yilda Indoneziyaning Belitung orolida (Gaspar boʻgʻozi) baliqchilar tomonidan topilgan. Kema yogʻochining radiokarbonli tahlillari halokat uchun nisbatan keng miqyosda ishlab chiqardi. Vayronalarni qutqarishda madaniy yodgorliklar „Tang xazinasi“ deb atalgan, ularning aksariyati Changshadan Tongguandagi pechlarda ishlab chiqarilgan mahsulotlardir va qoldiqlarga oid matn transkripsiyasida Tan davri kalendar davri (milodiy 618-907 yillar) ishlatilgan. Yuqorida aytib oʻtilganlar kuchli dalildir, chunki bir vaqtlar savdo porti va kulolchilik ishlab chiqarish markazi boʻlgan Tongguan oʻrni Xitoy yoki Xunan tarixida muhim rol oʻynagan.

## Boʻlim

Tongguan kichik  sobiq Tongguan shahrini birlashtirish natijasida tashkil topgan), Shutanshon tumani (), Guoliang qishlogʻi () Chating shaharchasi va  turar-joy jamiyatining bir qismi) Dongcheng shahridan 2015-yil 19-noyabrda; Oʻsha paytda tumanda 10 ta qishloq va beshta turar-joy jamiyati mavjud edi.  turar-joy hamjamiyati Taifeng qishlogʻini birlashtirish yoʻli bilan tashkil etilgan. 2016-yilda tumanda toʻqqizta qishloq va beshta turar joy jamoalari mavjud.
### Sopol idishlar

Quyida Singapurdagi Marina Bay Sands muzeyidagi Tang Belitung halokatiga oid koʻrgazmalar keltirilgan. Koʻrgazma buyumlari vayronalardan topilgan madaniy yodgorliklar, Tang davrida Tongguanda qilingan sopol idishlardir.
Fayl:Packing jar and bowls from the Belitung shipwreck, ArtScience Museum, Singapore — 20110618.jpg|
Fayl:Ewers with palmettes from the Belitung shipwreck, ArtScience Museum, Singapore — 20110618.jpg|
Fayl:Feline figure and bird whistle from the Belitung shipwreck, ArtScience Museum, Singapore — 20110618.jpg|
Fayl:Tang Shipwreck Gallery, Asian Civilisations Museum, Singapore — 20151114-06.jpg|
Fayl:Guangdong Sheng Bowuguan 2012.11.18 11-15-53.jpg|
Fayl:Changsha bowls from the Belitung shipwreck, ArtScience Museum, Singapore — 20110618-03.jpg|
Fayl:Changsha bowls from the Belitung shipwreck, ArtScience Museum, Singapore — 20110618-04.jpg|
Fayl:Changsha bowls from the Belitung shipwreck, ArtScience Museum, Singapore — 20110319-03.jpg|
Fayl:Changsha bowls from the Belitung shipwreck, ArtScience Museum, Singapore — 20110618-01.jpg|
Fayl:Changsha bowls from the Belitung shipwreck, ArtScience Museum, Singapore — 20110618-02.jpg|
Fayl:Changsha bowls from the Belitung shipwreck, ArtScience Museum, Singapore — 20110618-05.jpg|
Fayl:Bowl found in shipwreck off Beilitong Island, Sumatra, Changsha ware, China, Tang dynasty, late 9th century, glazed stoneware — Cincinnati Art Museum — DSC03182.JPG|


## Madaniyati

Tongguan kulollarini pishirish texnologiyasi davlat darajasidagi nomoddiy madaniy meros roʻyxatiga kiritilgan.

## Diqqatga sazovor joylar

Tongguan koʻchasi, Tang sulolasining Fanjia oʻchogʻi (618-907), Ming sulolasining Waixing oʻchogʻi (1368—1644), Qing sulolasi davridagi Yixing oʻchogʻi (1644—1912), Du Fu Shoufeng pavilioni (杜甫守风阁), Vuchu koʻprigi (吴楚桥), Dongshan ibodatxonasi (东山寺), Urushayotgan davlatlar davriga oid qadimiy maqbaralar majmuasi (miloddan avvalgi 475—221-yillar) (战国古墓群) va Min va Qing sulolalarining qadimiy arxitektura majmuasi (1368—1912) 明清古建筑群) Tongguanning qadimiy belgilariga son-sanoqsiz aloqasi bor.

## Maʼlumotnomalar