Birlashgan Qirollik elchixonasi (Kobul)

**Birlashgan Qirollik elchixonasi Kobulda** Birlashgan Qirollikning diplomatik missiyasi boʻlib xizmat qilgan. Britaniyaliklar birinchi diplomatik missiyani, yaʼni elchixonani 1922-yilda 1919-yil Anglo-Afg‘on shartnomasidan soʻng tashkil qilgan. Hindistonning Vitsereysi Jorj Kurzon, Kedlstonning 1-marksuzi ulkan va hashamatli majmua qurishni buyurgan va bu 1927-yilda yakunlangan. 1928–29-yillardagi Afg‘oniston fuqarolar urushi sababli Kobul havo evakuatsiyasi paytida legatsiya vaqtincha yopilgan, lekin 1930-yilda qayta ishga tushirilgan. 1948-yilda legatsiya elchixonaga aylangan, ammo 1989-yilda Sovetlarning Afg‘onistondan chiqishi sababli yopilgan va majmua 1994-yilda Pokistonga topshirilgan. 2001-yilda AQShning Afg‘onistonga bostirib kirishidan soʻng elchixona Vazir Akbar Xon tumanida qayta ochilgan. 2018-yilda xavfsizlik muammolari sababli joyni oʻzgartirish koʻrib chiqilgan, ammo amalga oshirilmagan. 2021-yilda xorijiy qoʻshinlarning Afgʻonistondan chiqishi davrida elchixona yopilishi mumkinligi haqida taxminlar paydo boʻlgan.

2021-yil avgustdan boshlab elchixona Doha, Qatarda faoliyat yuritmoqda.

## Legatsiya
Birlashgan Qirollik Afgʻoniston bilan toʻliq diplomatik aloqalarni 1919-yil Anglo-Afg‘on shartnomasidan soʻng oʻrnatgan, bu esa diplomatik missiyalar almashinuvini ham oʻz ichiga olgan. Shartnoma imzolanishidan oldin Britaniya hukumati faqat Kobuldagi agentni saqlagan. Shartnoma, Uchinchi Anglo-Afg‘on urushini tugatgan holda, Britaniya Afgʻoniston mustaqilligini tan olgan. Shu bilan birga, Britaniya toʻlovlari afgʻon shohiga toʻlanishdan toʻxtatilgan va mablagʻlar Birlashgan Qirollikning Kobuldagi diplomatik missiyasini tashkil qilishga yoʻnaltirilgan; chunki Afgʻoniston kichik davlat hisoblangan, bu missiya legation sifatida tashkil etilgan. Britaniya Hindistoni va Afgʻoniston oʻrtasidagi tarixiy aloqalar sababli legatsiya Hindiston idorasi nazorati ostida boʻlgan, Tashqi ishlar vazirligi emas. 1921-yilda Tashqi ishlar vaziri Jorj Kurzon, Kedlstonning 1-marksuzi majmua „Osiyodagi eng goʻzal qarorgohlardan biri boʻlishi kerak“ deb eʼlon qilgan.

Majmua 1927-yilda yakunlangan, garchi missiya 1922-yilda tashkil etilgan va 1926-yildan faoliyat boshlagan .1928–29-yillardagi Afg‘oniston fuqarolar urushi paytida legatsiya ish faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻlgan. Xodimlar evakuatsiya qilingan, 1930-yilda Mohammed Nadir Shah hukumati bilan diplomatik aloqalar qayta ochilgan.

## 1948–1989 elchixona
Hindiston mustaqilligi (1947)dan soʻng legatsiya xodimlari Britaniya, Hindiston yoki Pokiston xizmatiga oʻtishlarini tanlashlari kerak edi. 1948-yilda legatsiya rasmiy ravishda elchixonaga aylangan. U hashamat bilan tanilgan va „Edward davri qulayligi va xavfsizlik bilan 25 gektar maydonli maskan“ sifatida tasvirlangan.

Elchixona 1979-yilda boshlangan Sovet-Afg‘on urushi davrida faoliyatini davom ettirgan, ammo 1989-yil yanvarda Sovet qo‘shinlari Afg‘onistondan chiqishi boshlanishi bilan yopilgan. Xodimlar va ularning oilalari 5 km piyoda aeroportga yetib borib, Hindistonga uchishgan. Tashqi elchixonalar yopilishi Afgʻoniston prezidenti Mohammad Najibullahni diplomatik tan olishni toʻxtatish bilan yakunlangan.

Britaniya hukumati elchixonani 1994-yilda Pokistonga topshirgan. 1995-yilda elchixona 5000 afgʻon tomonidan hujumga uchragan; keyinchalik Pokiston elchixonasi yopilgan.

## 2001-yildan keyingi elchixona

2001-yilda AQShning Afg‘onistonga bostirib kirishidan soʻng elchixona qayta ochilgan. Britaniya hukumati eski legatsiya majmuasini sotib olishni istagan, ammo Pokiston bilan kelishuvga erisha olmagan. Yangi joy Vazir Akbar Xon tumanida topilgan va xavfsiz zona tashkil etilgan. Yangi xodimlar 1989-yildan oldingi elchi idorasidagi chinni, shisha va kumush buyumlar xavfsiz saqlanganini koʻrib hayron qolishgan.

2014-yil 27-noyabrda elchixona xodimlari konvoyi bombali hujumga uchragan, 6 kishi halok boʻlgan. 2018-yilda xavfsizlik sababli joyni oʻzgartirish koʻrib chiqilgan, ammo amalga oshirilmagan.

British Council elchixona bilan birga joylashgan.

### 2021-yil Afgʻonistondan chiqish

2021-yilda xorijiy qoʻshinlarning Afgʻonistondan chiqishi boshlanganida, elchixonaning yopilishi mumkinligi haqida muhokamalar boʻlgan. Avstraliya va Belgiya elchixonalari ham xavfsizlik sababli yopilgan. 15 avgust 2021-yilda Kobulning qulashi va Tolibonning kelishi bilan 600 nafar qoʻshin elchixona xodimlari va mahalliy xodimlarni evakuatsiya qilishga yuborilgan. Elchixona Kobul xalqaro aeroportiga koʻchirilgan, 29 avgustdan boshlab faoliyat Dohaga oʻtkazilgan.

## Manbalar