Aleksandr Potapov

**Aleksandr Aleksandrovich Potapov** (1948-yil 5-iyul, Oltiariq, Oʻzbekiston SSR — 2021-yil 15-may, Moskva) — sovet va rus neyroxirurgi, tibbiyot fanlari doktori, professor, Rossiya Fanlar akademiyasi akademigi (2011), akademik N. A. Burdenko nomidagi Milliy neyroxirurgiya tibbiy ilmiy tadqiqot markazi direktori (2014—2019). Ikki karra Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti laureati (1995, 2009).

## Biografiyasi

1967—1973-yillar — Pirogova nomidagi 2-Moskva tibbiyot instituti vrachi (davolash ishi, imtiyozli diplom).

1973—1979-yillar — N. N. Burdenko nomidagi Milliy neyroxirurgiya tibbiy tadqiqot instituti shifokor-ordinatori.

1975—1978-yillar — N. N. Burdenko nomidagi Milliy neyroxirurgiya tibbiy tadqiqot instituti doktori.

1978—1988-yillar — N. N. Burdenko nomidagi Milliy neyroxirurgiya tibbiy tadqiqot instituti ilmiy xodimi.

1980-yil — tibbiyot fanlari nomzodi.

1982-yil — Karolinska universiteti klinikasi stajyori (Stokgolm, Shvetsiya).

1987-yildan — 33 nafar tibbiyot fanlari nomzodi va doktorlarining ilmiy rahbari va ilmiy maslahatchisi.

1988—2014-yillar — N. N. Burdenko nomidagi Milliy neyroxirurgiya tibbiy tadqiqot instituti neyrotravmatologiya kafedrasi mudiri.

1989—2014-yillar — N. N. Burdenko nomidagi Milliy neyroxirurgiya tibbiy tadqiqot instituti direktor oʻrinbosari.

1989-yil — „Voprosy neyroxirurgii“, „ World neursurgery“, „Acta Neurochirurgica“, „Neurosurgery“ kabi qator ilmiy jurnallar tahririyati aʼzosi.

1990-yil — tibbiyot fanlari doktori („Oʻchoqli va miya diffuz shikastlanishining patogenezi va differensial davolash“ boʻyicha dissertatsiya yoqlagan. Rasmiy raqiblari G. A. Pedachenko , V. N. Semyonov va V. A. Xilko)

1992-yil — N. N. Burdenko nomidagi Milliy neyroxirurgiya tibbiy tadqiqot instituti professori.

1999-yildan — Butunjahon neyroxirurgiya jamiyatlari federatsiyasi Taʼlim qoʻmitasining mehmon oʻqituvchisi.

2000-yildan — Rossiya tibbiyot akademiyasining neyroxirurgiya kafedrasi professori.

2002-yil 6-apreldan — Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasi muxbir aʼzosi, Rossiya tibbiyot fanlari akademiyasi byurosi aʼzosi.

2006—2009-yillar — Butunjahon neyroxirurgiya jamiyatlari federatsiyasi Neyrotravma qoʻmitasi rahbari.

2007-yil 25-maydan — Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasining haqiqiy aʼzosi.

2009-yil — Avstriya neyroxirurglar jamiyati faxriy aʼzosi.

2009—2013-yillar — Butunjahon neyroxirurgiya jamiyatlari federatsiyasining ikkinchi vitse-prezidenti.

2010-yil — Germaniya neyroxirurgiya akademiyasi muxbir aʼzosi.

2010-yil — Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasi Prezidiumi aʼzosi.

2011-yil 22-dekabr — Rossiya Fanlar akademiyasining fiziologiya va fundamental tibbiyot boʻlimining haqiqiy aʼzosi.

2012-yil — Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Fan va taʼlim kengashi aʼzosi.

2012-yil — Rossiya fundamental tadqiqotlar jamgʻarmasi byurosi aʼzosi.

2013-yil — Belgiya Qirolligi Tibbiyot Akademiyasi aʼzosi.

2014-yil — Milliy neyroxirurgiya markazining faxriy professori (Ostona, Qozogʻiston).

2014—2019-yillar — N. N. Burdenko nomidagi Milliy neyroxirurgiya tibbiy tadqiqot instituti akademigi.

2017-yildan — Rossiya Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzosi.

2019-yildan — Akademik N. N. Burdenko nomidagi Milliy neyroxirurgiya tibbiy tadqiqot markazi ilmiy direktori.

## Ilmiy yutuqlari

**Qoʻllanmalar, monografiyalar va maʼlumotnomalari:**

# Klassifikatsiya cherepno-mozgovoy travmy. A. N. Konovalov, L. B. Lixterman, A. A. Potapov, M., 1992.
# Cherepno-mozgovaya travma: prognoz lecheniya i iskhodov / pod red. L. B. Likhtermana, V. N. Kornienko, A. A. Potapova i dr., M., 1993, 299 s.
# Neyrotravmatologiya. Spravochnik. A. N. Konovalov, L. B. Lixterman, A. A. Potapov, M., 1994, 415 s.
# Classificazione clinica delle consequenze dei traimi cranio-cerebral. A.Konovalov, A.Potapov, L.Likhterman. In Traumi cranio-encefalici classificacione e clinica, Arcadia Editire-Modena, Itali, 1995, P.134 (italyan tilidagi monografiya).
# Klinicheskoye rukovodstvo po CHMT. Red. A. N. Konovalov, A. A. Potapov, L. B. Likhterman, M.: Antidor, Tom 1, 1998, 552 .
# Klinicheskoye rukovodstvo po CHMT. Red.: A. N. Konovalov, A. A. Potapov, L. B. Likhterman, M.: Antidor, Tom 2, 2001, 656 s.
# Klinicheskoye rukovodstvo po CHMT. Red.: A. N. Konovalov, A. A. Potapov, L. B. Likhterman, M.: Antidor, Tom 3, 2002, 632 s.
# Neyrotravmatologiya. Spravochnik. Red: A. N. Konovalov, A. A. Potapov, L. B. Likhterman , Rostov/nD: Feniks, 1999, 2-ye izdaniye, 576 s.
# Posttravmaticheskaya bazal’naya likvoreya. A. A. Potapov, V. A. Okhlopkov, L. B. Likhterman, A. D. Kravchuk, M.: Antidor, 1997, 127 s.
# Khronicheskiye subdural’nyye gematomy. A. A. Potapov, L. B. Likhterman, A. D. Kravchuk, M.: Antidor, 1997, 231 s.
# Neyrotravma. Editors: A.Potapov, L.Likhterman, K. von Wild. Moscow, 2001, 255 P.
# Dokazatel’naya neyrotravmatologiya / pod red. A. A. Potapova, Moskva, 2003, 517 s.
# Khirurgiya posledstviy cherepno-mozgovoy travmy. A. A. Potapov, A. N. Konovalov i soavt., M., 2006, 352 s.
# Rekonstruktivnaya i minimal’no invazivnaya khirurgiya posledstviy cherepno-mozgovoy travmy. A. N. Konovalov, A. A. Potapov, L. B. Likhterman, A. D. Kravchuk, V. A. Okhlopkov, N. Ye. Zakharova, S. B. Yakovlev, Moskva, 2012, 320 stranits.
# Clinical manual of head injury, 2012, M.Spyrou, L.Likhterman, A.Potapov, A.Kravchuk, 353 pages (Kraviocykefagikes Kakwaeis (Kynpos, 2012, yunon tilida).
# Neyrovizualizatsiya strukturnykh i gemodinamicheskikh narusheniy pri travme mozga. Zakharova N. Ye., Korniyenko V. N., Potapov A. A., Pronin I. N. Moskva, 2013, 160 s.
# Neuroimaging of Traumatic Brain Injury. Zakharova N., Kornienko V., Potapov A. A., Pronin I. Springer. 2014, XII, 159 p.
# Fluorestsentnaya navigatsiya i lazernaya spektroskopiya v khirurgii gliom golovnogo mozga. Goryaynov S. A., Potapov A. A., Loshchenov V. B., Savel’yeva T. A. Moskva. „Media Sfera“, 2014, 151 s.
# Posttravmaticheskiye bessoznatel’nyye sostoyaniya : fundamental’nyye i klinicheskiye aspekty / Ye. V. Aleksandrova, V. D. Tenediyeva, A. A. Potapov. Moskva. „GEOTAR-Media“, 2015. — 394 s.
# Krovotok v stvole golovnogo mozga pri cherepno-mozgovoy travme. G. V. Danilov, N. Ye. Zakharova, A. A. Potapov. Moskva. „GEOTAR-Media“, 2016, 176 s.
# Sequele dei trauma cranio-encefalici. Classificazione, clinica e chirurdia ricostruttiva e mini-invasiva. A.Potapov, A.Kravchuk, L.Likhterman, V.Okhlopkov, N.Zakharova, S.Yakovlev. Modena, 2016, 319 p.

**Xalqaro tavsiyalarni ishlab chiqishdagi ishtiroki**

# Report to the Congress of the USA (1996, USA, Authors: G.Zitnay et al.)
# Report on the vegetative state. International working party, 1996, p. 1-58 Editors: K.Andrews, G.Beamont, A. Potapov et al., London
# Guidelines for the management of penetrating brain injury, Journa of Trauma, 2001. Authors: B. Aarabi…A. Potapov et al.
# EFNS guideline on mild traumatic brain injury: report of an EFNS task force. (Authors: P.Vos et al., [null Eur J Neurol.] 2002 May; 9(3), P. 207-19.
# Guidelines for the management of mild head injury, Journal of European Neurology, 2002—2007, 2012 P. Vos.,… A. Potapov et al.
# Guidelines for the management of appalic/ vegetative state syndrome (2002, Authors: K.von Wild et al.), The J. of Trauma and Emergency Surgery, 2007, vol. 33, p. 268.
# Guidelines for the management of penetrating and blast brain injury, 2014—2015 Authors: B. Aarabi, ….A. Potapov et al.

**Eng koʻp keltirilgan ishlari (SCOPUS):**

## Mukofotlari va unvonlari
* „Mehnatdagi jasorati uchun“ medali (1990);
* Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti „Miya shikastlanishi va uning oqibatlarini tashxislash, prognozlash va davolashning patogenetik asoslangan usullarini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish uchun“ (1995);
* Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1998);
* „Shon-sharaf“ ordeni (2002);
* Rossiya Federatsiyasi hukumati mukofoti (2006);
* IV darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2008);
* Tibbiyot uchun lazerli axborot texnologiyalarini rivojlantirish boʻyicha ilmiy ishlar toʻplami uchun Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti (2009);
* „Yangi diagnostika usulini yaratgani uchun“ nominatsiyasi boʻyicha — saraton oʻsimtasining porlashiga olib keladigan nurli saraton hujayralarini miqdoriy aniqlash maqsadida mahalliy fotosensibilizatorni yaratgani va uni davolash usulini ishlab chiqqani uchun Rossiyaning eng yaxshi shifokorlari uchun topshiriladigan „Vocation“ mukofoti (2013).

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Aleksandr Aleksandrovich Potapov (k 60-letiyu so dnya rojdeniya) (rus.) // Vestnik Rossiyskoy akademii meditsinskix nauk. — 2008. — № 7. — S. 56—57.

## Havolalar

* 
* 
* Academia. TV-Kultura. Chast 1 
* Academia. TV-Kultura. Chast 2