Avstraliya — Kosovo munosabatlari

**Avstraliya — Kosovo munosabatlari** Avstraliya va Kosovo ikki tomonlama munosabatlariga ishora qiladi. Kosovo va Avstraliya oʻrtasida 2008-yil 21-mayda rasman diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan. Kosovoning Kanberradagi elchixonasi 2013-yil fevralida ochilgan. Avstraliyaning Kosovodagi elchisi Venadagi elchixonaga boʻysunadi.

## Tarixi
1999-yilda Avstraliya dastlab Kosovodan qoʻshimcha qochqinlarni qabul qilishda NATOga qoʻshilishdan bosh tortdi va Yugoslaviyadagi urush tufayli Avstraliyada qolib ketgan mehmonlarga faqat vaqtinchalik boshpana taklif qildi.

Bu qaror 4000 ga yaqin kosovolik qochqinlarga Avstraliyada qolish uchun vaqtinchalik vizaga ruxsat bergan Bosh vazir Jon Hovard tomonidan tezda bekor qilindi. Shuningdek, 1999-yilda Avstraliya Avstraliyadagi kosovolik qochqinlarga uyga uchishdan oldin minalardan saqlanishni oʻrgatish uchun 500 000 dollar ajratdi. Avstraliya vaqtinchalik himoya vizalarini taqdim etgan 4000 qochqinning koʻpchiligini ixtiyoriy ravishda qaytarishga amal qildi. Qochqinlarga koʻchib oʻtishlari uchun har biriga 3000 dollardan ajratilgan.

2000-yilda Avstraliya va boshqa koʻplab mamlakatlar tomonidan Kosovodan qochqinlarni majburan qaytarish BMTning Kosovodagi maʼmuriyati rahbari Bernard Kushner tomonidan tanqid qilindi. Avstraliya bosh vazir Jon Hovardga soʻnggi daqiqada murojaat qilinganiga qaramay, 114 oila hibsxonadan chiqarilib, deportatsiya qilindi.

## Munosabatlar

### Avstraliyaning Kosovoni tan olishi
Kosovo Assambleyasi 2008-yil 17-fevralda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Kosovo Respublikasining bir tomonlama mustaqilligini eʼlon qildi. Avstraliya Kosovoni 2008-yil 19-fevralda tan oldi. Maykl MakKinli kabi avstraliyalik sharhlovchilar bu Rossiya, Xitoy, Ruminiya va Ispaniya bilan munosabatlarga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkinligini daʼvo qilishlariga qaramay, Kosovo Respublikasini tan olish qarori qabul qilindi. Kosovo mustaqilligini eʼlon qilgan kuni Avstraliya Bosh vaziri Kevin Rudd „Biz allaqachon dunyo boʻylab diplomatik vakillarimizga bu (mustaqillik) toʻgʻri harakat yoʻnalishi boʻlishini koʻrsatganmiz“, dedi. Serbiyaning Avstraliyadagi elchisi Milivoje Glisich mustaqillik eʼlon qilinishini noqonuniy deb atadi va 2008-yil 20-fevralda Serbiya hukumati tomonidan maslahatlashish uchun Belgradga chaqirib olindi.

### Avstraliya ICJda
2008-yil 30-sentabrda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasida Kosovo mustaqilligining qonuniyligi boʻyicha sinov ovoz berishda Serbiya rasmiylarining iltimosiga binoan ovoz berish boʻlib oʻtdi. Avstraliya bu ovoz berishda betaraf qoldi.

### 2010- va 2020-yillar
Kosovo hukumatining turli vazirlari Avstraliyaga rasmiy yoki norasmiy tashriflar uchun tashrif buyurishgan. 2014-yilda Diaspora vaziri Ibrohim Makolli immigratsiya vaziri Skott Morrison bilan uchrashdi hamda Sidney va Melburndagi alban avstraliyalik jamoalari bilan koʻplab uchrashuvlar oʻtkazdi. 2015-yilda Investitsiyalarini qoʻllab-quvvatlash departamenti direktori Naim Dedushaj mahalliy diasporaning alban biznesini Bolqondagi alban hududlari bilan mustahkamlash va bogʻlash maqsadida Avstraliyaga tashrif buyurdi. Diaspora vaziri Valon Murati 2016-yilda Avstraliyaning Alban jamoalari oldiga tashrif buyurdi va Albaniya Mustaqillik kunini nishonlash marosimlarida qatnashdi. Kosovoning sobiq prezidenti Atifete Yaxjaga 2018-yilda Avstraliyaga tashrif buyurgan va Avstraliyaning oʻsha paytdagi tashqi ishlar vaziri Juli Bishop, Bob Karr, sobiq tashqi ishlar vaziri, Kventin Brays, sobiq general-gubernator va tashqi ishlar va savdo departamentining boshqa Avstraliya rasmiylari bilan uchrashgan.

Avstraliya va Yangi Zelandiyada joylashgan Kosovo elchixonalari 2015-yilda Kanberrada avstraliyalik albanlarga integratsiyalashuv va Bolqonning alban hududlari bilan aloqalarni saqlab qolish muhimligi haqida uchrashuv-konferensiya uyushtirdilar. Unda akademiklar, talabalar va avstraliyalik siyosatchilar ishtirok etdi.

Baʼzida Kosovoning Avstraliya elchisi Avstraliyadagi mahalliy alban jamoasi oʻrtasida Kosovo mustaqilligini nishonlash marosimlarida qatnashgan. 2021-yilda Melburn alban jamoasi Kosovo ozodlik armiyasini, uning kurashini va yakuniy Kosovo mustaqilligi merosini xotirlash uchun yigʻilish uyushtirdi.

## Manbalar