2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari

**2018-yilgi Osiyo oʻyinlari** (), rasman **XVIII Osiyo oʻyinlari** sifatida tanilgan, 18-Osiyo mintaqaviy koʻp toifali musobaqasi. U Indoneziya poytaxti Jakarta va Sumatra orolidagi eng yirik shahar Palembangda boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan. 2018-yilning 18-avgustidan 2-sentabriga qadar oʻtkazilishi rejalashtirilgan. Qirq bitta sport va sport intizomi taklif etiladi. Bu Jakartadagi ikkinchi Osiyo oʻyinlari boʻlib, birinchisi 1962-yilgi Osiyo oʻyinlari edi. Osiyo oʻyinlari tarixida birinchi marta oʻyinlar bir shaharda ikki marta oʻtkazilgan: mamlakat poytaxti Jakarta va Janubiy Sumatra poytaxti Palembang. Ular mavjud sport maydonchalaridan foydalangan holda, Palembangni oʻrab turgan Jakarta, Bandung, Banten va Gʻarbiy Javada oʻyinlar oʻtkazishni rejalashtirmoqdalar. Osiyo Olimpiya Kengashi Ijroiya kengashining 2014-yil 19-avgustdagi yigʻilishida Indoneziya Oʻyinlar mezboni sifatida tasdiqlangan. Oʻyinlar Indoneziyadagi prezidentlik saylovlariga toʻgʻri kelmasligi uchun dastlab 2018-yilda emas, 2019-yilda oʻtkazilishi rejalashtirilgan. Dastlab Vyetnamning Xanoy shahrining egasi sifatida saylangan. Biroq, shahar oxir-oqibat moliyaviy jihatdan yoʻq qilingan.

## Taʼminot va rivojlanish

### Ilovalar

* **Dubay, Birlashgan Arab Amirliklari**

: Osiyo Olimpiya Kengashi prezidenti Shayx Fahd al-Sabah 2019-yilgi oʻyinlarni Dubayda oʻtkazish masalasini koʻrib chiqmoqda. Avvalroq Dubay 2014-yil Dubayda boʻlib oʻtadigan oʻyinlarga ariza topshirgan edi.

* **Taypey, Xitoy Respublikasi (Tayvan)**

: Taypey arizani 2010-yil mart oyida Kaohsiung okrugida Taypey (Yangi Taypey nomi bilan tanilgan) mumkin boʻlgan shahar oʻyini sifatida qoldirgan. Yangi Taypey 2019-yilda oʻyinlarni oʻtkazishi mumkin boʻlgan. 2010-yil 18-avgustda Taypey oʻyin uchun ariza topshirganini eʼlon qilgan. 2009-yilgi Surdolimpiada oʻyinlari Taypeyda muvaffaqiyatli oʻtkazilgan.  Jumladan, media markazlar,60 000 oʻrinli bosh stadion,10 000 oʻrinli koʻp tarmoqli sport zali, suzish havzasi, shuningdek, yangi velosiped yoʻlaklari va oʻq otish zallari shular jumlasidandir.

* **Xanoy, Vetnam**

: Vetnam Olimpiya qoʻmitasi oʻyinlar uchun ariza topshirdi.

* **Yangi Dehli, Hindiston**

: Hindistonda 2010-yilda Hamdoʻstlik oʻyinlari va 1951-1982-yillarda ikkita Osiyo oʻyinlariga mezbonlik qilgan. Ular 2019-yilgi oʻyinlarga qiziqish bildirayotgani xabar qilingan. 2010-yil 4-noyabrda Sport vazirligi arizani rad etgan.  2010-yil 11-noyabrda Randhir Singx Hindiston oʻyinni oʻtkazish huquqini qoʻlga kiritishda ishtirok etishini eʼlon qilgan.

### Xanoy
2018-yilgi Osiyo oʻyinlarini mezbonlik qilish taklifi bahs-munozaralardan xoli emas edi. Xanoy dastlab ikki boshqa nomzod Surabaya va Dubayni magʻlub etganidan keyin oʻyinlarni oʻtkazish uchun tanlangan edi. 2012-yil 8-noyabrda ularga Surabayaning 14 ovoziga qarshi 29 ovoz berilgan. Dubay soʻnggi daqiqada joʻnab ketgan. BAA Milliy olimpiya qoʻmitasi vitse-prezidenti Dubayni tark etgan.  2019-yilgi Osiyo oʻyinlariga mezbonlik qilish uchun ariza bermagani va „hozirgina koʻrib chiqilyotganini“ aytgan. Indoneziya delegatsiyasining fikricha, Xanoyning gʻalabasiga Xitoyning mamlakatga boʻlgan katta qiziqishi sabab boʻlgan.  2014-yil mart oyida Vietnamda tarmoqli kengligi haqida baʼzi xavotirlar bo'lgan. Xavotirga qoʻshimcha ravishda ular 150 million dollar yigʻishdi.  Unda aytilishicha, hukumat ohir-oqibat 300 million dollardan koʻproq mablagʻ sarflaydi.  2003-yilgi Janubi-Sharqiy Osiyo oʻyinlari bilan birgalikda qurilgan bir qancha stadionlar oʻshandan beri foydalanilmayotganidan xavotir bildirishgan. Vietnam Olimpiya qoʻmitasining sobiq raisi Ha Kuang Duning aytishicha, Osiyo oʻyinlari Vyetnamdagi turizmni rivojlantirmaydi. 2014-yil 17-aprelda Vetnam Bosh vaziri Nguyen Tan Dung Xanoy sammitidan rasman chiqib ketishini eʼlon qildi. U tayyorlanmaganlik va iqtisodiy tanazzulni asosiy sabab qilib koʻrsatib, ular mamlakatda qura olmagani uchun ketishganini aytdi. Vetnam xalqining aksariyati oʻtish huquqini bekor qilish qarorini qoʻllab-quvvatladi. U ketgani uchun jarimaga tortilmagan.

### Jakarta va Palembangni tanlash
Xanoy haydab chiqarilgandan soʻng, OCA Indoneziya, Xitoy va Birlashgan Arab Amirliklari ushbu tadbir uchun asosiy daʼvogarlar sifatida koʻrib chiqilishini taʼkidladi. Indoneziya favorit deb topildi, chunki Surabaya avvalgi taklifda ikkinchi oʻrinni egallagan va tanlangan taqdirda tayyor edi. Filippin ham, Hindiston ham bunday oʻyinlarga qiziqish bildirgan, biroq Hindiston OCA davomida Bosh vazir Narendra Modi bilan kerakli auditoriyaga erisha olmagani uchun yakuniy taklifdan chetda qolgan.

2014-yil 5-may kuni OSA Indoneziyaning bir qancha shaharlariga, jumladan Jakarta,Surabaya,Bandung va Palembangga tashrif buyurdi. Bu safar Surabaya oʻz oʻyinlarini tark etishga qaror qildi va oʻrniga 2021-yilga moʻljallangan Yoshlar oʻrtasidagi Osiyo oʻyinlariga ariza berishga eʼtibor qaratishni maslahat berdi. 2014-yil 25-iyul kuni Quvaytda boʻlib oʻtgan yigʻilishda OSA Jakarta Oʻyinlarning bosh mezbonligi va Palembang egasiga yordamchi shahar etib tayinlandi. Jakarta yaxshi jihozlangan sport zali, mehmonxonalar, boshpana va transport va boshqa mehmonlar uchun dam olish joylari kabi yaxshi rivojlangan ob’ektlarga ega boʻlgani uchun tanlangan. Indoneziyada 2019-yilgi prezidentlik saylovi boʻlib oʻtishi sababli oʻyin 2019-yildan 2018-yilga koʻchirildi. 2014-yil 20-sentabrda Indoneziya mezbonlik qiluvchi munitsipal kelishuvni imzoladi va 2014-yilgi Incheon shahrida boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarining yopilish marosimida Indoneziya ramziy maʼnoda CCA bilan quyidagi oʻyinlarni oʻtkazish uchun tayinlandi.

## Tashkillashtirish

### Marketing
Original logotip 2015-yil 9-sentabrda Milliy sport kunida taqdim etilgan. Logotipda Indoneziyadagi eng kam uchraydigan qushlardan biri boʻlgan jannat qushi tasvirlangan. Demak, toʻrt yildan buyon oʻtkazilayotgan mazkur tadbirdan mamlakat sportidan umidlar katta. Drava 2015-yil 28-dekabrda Jannat-Qushning asosiy tumori sifatida taqdim etilgan. Biroq, uning eski va yoqimsiz dizayni ommaviy tanqid qilinganidan soʻng, tashkilotchilar maskot va logotipdan voz kechishdi va Ijodiy Iqtisodiy Kengashga (**Badan Ekonomi Kreatif**) uni qayta ishlab chiqishni buyurdilar. 2016-yil 28-iyulda logotip qayta koʻrib chiqildi va Creative Economics Council (*Badan Economic Creative*), Indoneziya Olimpiya qoʻmitasi va Indoneziya Yoshlar va sport vazirligining („**Kementerian Pemuda dan Olahraga“**) yangi maskotlari eʼlon qilindi. Yangi logotip 1962-yilda Jakartada boʻlib oʻtgan *Osiyo* oʻyinlari uchun qurilgan, sakkiz qatorli stadionga olib boradigan va Osiyo Olimpiya Kengashining Olimpiya emblemasi oʻrtasida joylashgan *Gelora* Bung Carnot bosh stadionining tom dizayniga asoslangan. Yangi tumorlar Indoneziyaning xilma-xilligini koʻrsatadi, har biri Indoneziyaning turli mintaqalarini ifodalovchi uchta hayvon. Bhin Bhin jannat qushini ifodalaydi, jiletli Asmatning anʼanaviy naqshlari Papua Sharqiy Indoneziya mintaqasi strategiyasini ifodalaydi. Atung batik sarong parang kiygan va tezkorlik va „hech qachon berilmaydigan jangovar ruh“ ramzi boʻlgan Markaziy Indoneziya mintaqasini tasvirlaydigan Bavean bugʻusini ifodalaydi. Kaka bir shoxli qora Yavan karkidonini ifodalaydi, bu Gʻarbiy Indoneziya mintaqasining kuchini ifodalaydi, u gulli naqshlar bilan kiyingan Palembang Songket skrafini ifodalaydi. Ramzlarni birlashtirganda, ularning nomlari (Bhin Bhin — Atung-Kaka) — *Bhinneka Tunggal Ika* (xilma-xillikdagi birlik), Indoneziyaning milliy shiorini ifodalaydi. Indoneziyaning beshta provinsiyasida: Jakarta,Janubiy Sumatra, Banten va Gʻarbiy Yavada baʼzi inshootlar qayta quriladi, taʼmirlanadi va oʻyinlarga tayyorlanadi. 2015-yilning 7-yanvarida maʼlum boʻlishicha, Jakarta markazi Kemayronda Olimpiya shaharchasi va suv sporti majmualari quriladi. Jakarta konferentsiya markazi bilan hamkorlikda ishlaydigan media-markaz quriladi. Tashkilot mavjud sport inshootlari va infratuzilmalaridan, jumladan, 2011-yilgi Janubi-Sharqiy Osiyo oʻyinlari uchun qurilgan inshootlardan foydalanish orqali xarajatlarni past darajada ushlab turishga umid qilmoqda. Janubiy Sumatra provinsiyasi hukumati ularni mavjud Jakabaring Siti sport majmuasidan foydalangan holda kamida 18 ta sport tadbirlarini oʻtkazishga tayyor ekaniga ishontirmoqda. Ular, jumladan, bir nechta xizmat koʻrsatish majmualari taʼmirlanadi, Gelora Srivijaya stadioni sigʻimi 36 000 oʻrindan 60 000 oʻringa koʻtariladi.

### Transport
Oʻyinlarga tayyorgarlik doirasida Jakarta tezyurar tranzit yoʻnalishi qurilishini tezlashtiradi. Palembang ham oʻz avtomobillarini qurishni davom ettiradi va Sulton Mahmud Badaruddin II xalqaro aeroportidan Jakabaring Sport Sitigacha boʻlgan 25 kilometrlik monorels yoʻlini quradi. Boshqa transport vositalari kabi yoʻl oʻtkazgichlar, yoʻl oʻtkazgichlar va koʻpriklar ham quriladi. Bu Sulton Mahmud Badaruddin II xalqaro aeroportida mavjud parvoz va qoʻnish terminallarini kengaytirish, shuningdek, yengil temir yoʻl transporti (LRT) terminali bilan osma koʻprik qurish orqali yoʻlovchilarni Jakabaring shahriga tashish imkonini beradi.

### Xarajatlar
Hukumat tarafidan Oʻyinlarga tayyorgarlik koʻrish uchun byudjetdan 3 trillion IP ajratdi, viloyat maʼmuriyatlari uning bir qismini moliyalashtirishi kerak boʻladi.

## Oʻyinlar

### Protseduralar
OSA ochilish va yopilish marosimlarini Jakartada oʻtkazishni rejalashtirmoqdava bundan oldin sport vaziri yopilish marosimi Palembangda boʻlib oʻtishini eʼlon qildi.

### Sport
2018-yilgi Osiyo oʻyinlarida 33 ta olimpiya sporti, shuningdek,11 ta noolimpiya sport turlari ishtirok etadi.Birinchi marta Penchak Silat va koʻprikni oʻtkazish tavsiya etiladi.

## Muammolar va qarama-qarshiliklar
Oʻyinlarga tayyorgarlik jarayonida baʼzi shubhalar paydo boʻldi, jumladan:Jakarta va Palembang oʻrtasida oʻtkaziladigan sport turlari soni, ochilish va yopilish marosimlari oʻtkaziladigan joy, oʻyin maydonchalari va sportchi qishlogʻi qurilishi, logotip va maskot. Indoneziyada futbolsiz oʻyinlar va Olimpiya oʻyinlari.

Indoneziya Olimpiya qoʻmitasi (KOI) vitse-prezidenti Mudday Madangvise Osiyo Olimpiya Kengashi (OCA) Osiyo oʻyinlariga mezbon davlat sifatidagi rolini yoʻqotishidan qoʻrqishini aytdi. U,shuningdek, hamkorlik jarayonini boshlamagan Jakarta maʼmuriyatini tanqid qildi.

2015-yil 28-dekabrda Jakarta gubernatori Basuki Thahaka Purnama Palembangni oʻyinlarning yagona egasi sifatida koʻrishini eʼlon qildi. Uning soʻzlariga koʻra, agar OSA Palembangni Jakartasiz oʻyinlarni oʻtkazish uchun mos emas deb qaror qilsa, bu Palembangni oʻyinlarning yagona mumkin boʻlgan egasi deb atashga imkon beradi.

## Yana qarang
* 2018-yilgi Para Osiyo oʻyinlari

## Manbalar