Al-Azhar katta masjidi

**Al-Azhar katta masjidi** () – Indoneziyaning Jakartashahru Kebayoran Baru hududidgi Jalan Sisingamangaraja koʻchasida joylashgan masjid. Masjid 1953–1958-yillar oraligʻida qurilgan. Dastlab u shunchaki *Mesjid Agung* (Katta masjid) nomi bilan tanilgan. Qurib bitkazilgan paytda u Jakartadagi eng katta masjid boʻlgan, biroq 1978-yilda yakunlangan Istiqlol masjidi undan oʻzib ketgan. Al-Azhar masjidi va uning majmuasi eng avvalo taʼlimiy faoliyati bilan mashhur.

## Tarixi

Kebayoran Baruda masjid va maktab binosi qurish gʻoyasi Masyumi partiyasidan boʻlgan 14 kishi tomonidan ilgari surilgan. Oʻsha paytdagi Indoneziya Ijtimoiy ishlar vazirligidan Shamsudinning tavsiyasi bilan bu 14 arbob 1952-yil 7-aprelda Islom internat maktabi jamgʻarmasini (*Yayasan Pesantren Islam* yoki YPI) tuzdilar. Din ishlari vazirligi masjid va maktab qurilishi uchun cheklangan miqdorda boshlangʻich mablagʻ ajratgan, Jakarta meri esa yangi shahar atrofi – Kebayoran Baruda 4 gektar yer hadya qilgan. Hamka – indoneziyalik ulamo va siyosiy faoli – maslahatiga koʻra, avval masjid qurilishi, keyin maktab qurilishi taklif etilgan: „ammo ofis xonalari va majlis xonalari yetarli boʻlsin, shunda maktab binosi hali qurilayotgan paytda ham masjid sinflarni ham oʻz ichiga olgan toʻliq faoliyat doirasini boshlay oladi.“. Jamgʻarma tuzilgach, masjid qurilishi 1953-yil 19-noyabrda boshlandi. Masjid 1958-yilda bitkazilib, rasmiy ravishda Masjid Agung Kebayoran yoki Kebayoran katta masjidi sifatida ochilgan. Bitkazilgan paytda u Jakartadagi eng katta masjid edi.

Katta masjid 1960-yilda Jakartaga rasmiy tashrif buyurgan Al-Azhar bosh imomi Mahmud Shaltutning taklifi bilan Al-Azhar katta masjidi deb ataladigan boʻldi. Shaltut Hamkani Al-Azhar katta masjidining *Imam Besar*i („Bosh imom“) sifatida ham tan oldi. Hamka uchun imom sifatidagi yangi roli Indoneziya hayotining yoʻldan ozayotgan yoʻnalishidan koʻngli qolganini va kommunizm soyasi tushgan jamiyatda Islom taqdiri borasidagi xavotirining ortib borayotganini aks ettirar edi. Hamka nazarida bu madaniyat sharoitida Islom „saqlanib qolishi“ uchun musulmonlar yanada bilimli boʻlishlari kerak edi; shu bois Al-Azhar katta masjidi musulmonlarning zamonaviy uygʻonish markaziga hamda daʼvat (eʼtiqodni targʻib qilish) markaziga aylanishi lozim edi. 30-sentabr harakatidan keyingi 1965–1966-yillar inqirozi davrida Al-Azhar katta masjidi musulmonlar orasida antikommunistik kampaniyaning markaziga aylandi.

1967-yilda Al-Azhar masjidi majmuasida bolalar bogʻchasi tashkil etildi. Al-Azharning taʼlimiy ishlari yakunda 2000-yilda yaqin atrofda Indoneziya Al-Azhar universiteti tashkil etilishi bilan oʻz choʻqqisiga chiqdi.

Al-Azhar katta masjidi 1993-yil 19-avgustda Jakarta merosi obyekti va milliy madaniy meros sifatida eʼtirof etilgan.

## Bino
Al-Azhar katta masjidi Oʻrta Sharq masjidlari meʼmorchiligiga xos tarzda oq piyozsimon gumbaz bilan yopilgan. Unda bitta minora bor.

Al-Azhar katta masjidi nafaqat masjid, balki ijtimoiy faoliyat va *[[Daʼvat|daʼvat]]* markazi sifatida ham tashkil etilgan. U Indoneziyadagi ilk „zamonaviy“ masjidlardan boʻlib, masjid binosi islomiy kutubxona, maʼruza va seminar zali, tibbiy klinika, diniy hamda dunyoviy fanlar boʻyicha darslar, yotoqxonalar kabi zamonaviy infratuzilma bilan toʻldirilgan.

## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar