open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Metro-Goldwyn-Mayer

**Metro-Goldwyn-Mayer Studios Inc.** (yoki **MGM**) — asosan badiiy filmlar va televizion dasturlarni ishlab chiqarish va tarqatish bilan shugʻullanuvchi Amerika media shirkati. Jahonning eng qadimgi film studiyalaridan biri hisoblanmish MGMning korporativ bosh qarorgohi Kaliforniya shtatida joylashgan Beverly Hillsdagi 245 North Beverly Driveda joylashgan.

## Manbalar

## Qoʻshimcha maʼlumot
* Altman, Diana. *Hollywood East: Louis B. Mayer and the Origins of the Studio System* (Carol Publishing, 1992).
* Bart, Peter. *Fade Out: The Calamitous Final Days of MGM* (Morrow, 1990).
* Crowther, Bosley. *The Lionʼs Share: The Story of an Entertainment Empire* (E.P. Dutton and Company, 1957).
* Eames, John Douglas. *The MGM Story* (Octopus, 1975).
* Háy, Peter. *MGM: When the Lion Roars* (Turner, 1991).
* Vieira, Mark A. *Hollywood Dreams Made Real: Irving Thalberg and the Rise of M-G-M* (Abrams, 2008).
## Havolalar

*
Alif (roman)

„**Alif**“ (portugalcha. *O Aleph)* – braziliyalik yozuvchi Paulo Coelhoning 2011-yilda yozilgan avtobiografik romani. Roman uning ona tili – portugal tilida yozilgan.
## Asar haqida
Asar yozuvchining 2006-yilda Transsibir magistrali boʻylab qilgan sayohatini falsafiy ruhda hikoya qiladi. Oʻzidagi ruhiy va eʼtiqod inqirozini tuzatish yoʻlini sayohat deb biladi . Asar nomi Jorge Luis Borgesning 1945-yildagi qisqa hikoyasi „The Aleph“ nomidan olingan. Alif – yahudiy alifbosining birinchi harfi boʻlib, koʻplab sirli maʼnolarga ega. Coelho asar uchun toʻrt yil maʼlumot yigʻadi va romanni uch haftada yozib bitiradi.

Koelo bilan roman haqida New York Times uchun intervyu olgan Juliya Bosman uni „Twitter jumbogʻi“ deb taʼriflaydi. Boshqa bir muxbir „Koelo hikoya davomida qiyin atamalarni sodda tarzda berishi klishelarni yorib chiqadi“ deydi.

## Manbalar
Yulduzlar aybdor

**«Yulduzlar aybdor»** () — amerikalik yozuvchi John Greenning oltinchi romani, 2012-yilda nashr qilingan. Publishers Weekly tomonidan 2013—2014-yillardagi bestsellerlar qatoriga qoʻshilgan

## Sujet
Xeyzel Greys Lankaster — 16 yoshli oʻpkada mestastaza qoldiradigan qalqonsimon bez saratoni bilan kasallangan qiz. U har hafta koʻmak guruhiga boradi va u yerda 17 yoshli osteosarkoma sababli oyogʻi amputatsiya qilingan Ogastus Uoters bilan tanishadi. Ular birga film koʻrishadi, kitob oʻqishadi. Xeyzel yigitga Piter van Xutenning „Shohona dard” nomli asarini oʻqishga beradi. Asar tugallanmay qolganidan Ogastus norozi boʻladi va muallifga xat yozadi. Muallif faqat yuzma-yuz javob berishini aytadi.

Xeyzel, uning oyisi va Ogastus Amsterdamga, Piter van Xuten bilan uchrashishga borishadi. Ogastus va Xeyzel bir-birlarini sevib qolishgandi. Muallif bilan uchrashuv noxush oʻtsada, bu sevishganlarga Amsterdamda vaqtni yaxshi oʻtkazishga halaqit bermaydi. 
Uyga qaytishgach, Ogastusning ahvoli ogʻirlashadi. Kasallik uni mahv etayotgani, oʻlishini bilgani uchun Ogastus oʻz dafn marosimini „tashkillashtiradi”. Bir necha kundan keyin vafot etadi. Uning dafn marosimiga Piter van Xuten keladi, ammo Xeyzel u bilan gaplashishni istamaydi. 
Xeyzel Ogastus oʻlimidan oldim xat yozganini bilib qoladi va Piter van Xutenning yordamchisi Lideveydan xatni soʻraydi. Qiz xatni skanerlab, pochta orqali joʻnatadi. Ogastus xatini oʻqish bilan asar yakunlanadi.

## Ekranlashtirilishi
2012-yil yanvarida 20th Century Fox studiyasi asarni ekranlashtirish huquqini sotib oladi. 2014-yil 16-mayda filmning xalqaro premyerasi boʻlib oʻtadi. Film Indianapolis va Amsterdamda suratga olingan.

## Manbalar

## Havolalar
* The Fault in Our Stars
Royal Cat Nap

***Royal Cat Nap*** — 1958-yilda William Hanna va Joseph Barbera tomonidan yaratilgan Tom va Jerry qahramonlariga asoslangan Amerika animatsion qisqa hajmli filmi. MGM Cartoons studiyasi tomonidan ishlangan, Metro-Goldwyn-Mayer kinokompaniyasi tomonidan esa tarqatilgan. Film rejissyorlari – William Hanna va Joseph Barbera, prodyuser – Fred Quimby, bastakor – Scott Bradley.

## Manbalar

## Havolalar
*
Masumiyet Müzesi

**Masumiyet Müzesi** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 2008-yil 29-avgust oyida İletişim Yayınları nashriyotida chop etilgan va muallif oʻz qizi Rüyaga bagʻishlangan sevgi romani. Kundalik hayot, rasm, doʻstlik, shahvoniylik, yolgʻizlik, baxt, gazetalar va televizorlar, oila kabi mavzularni oʻz ichiga olgan roman Pamukning oʻn yillik faoliyati natijasida yaratilgan. Turkiyada nashr etilgandan keyingi dastlabki uch kun ichida romanning bestsellerlar roʻyxati birinchi oʻrinni egalladi. 

Romanning tarjima huquqlari kitob hali bosilmasdan oldin sotildi va Turkiyadan keyin birinchi boʻlib Germaniyada *Das Museum der Unschuld* nomi bilan 100,000 adad bosib chiqarildi. The New York Times tomonidan „2009-yilning eng yaxshi kitoblari“ roʻyxatiga kiritilgan.

Orhan Pamuk butun umri davomida toʻplagan va biriktirgan narsalarini roman bilan bir xil nomdagi muzey tashkil etish orqali namoyish qila boshladi. Masumiyet Müzesi muzeyi 28-aprel 2012-yilda ochilgan. Orhan Pamuk shaxsiyati homiyligida boʻlgan muzey 1897-yilda Chukurcuma shahrida qurilgan uch qavatli tarixiy binoda joylashgan.
## Kitobning mazmuni
1975-yilda boshlangan hikoya toʻqimachilikka boy Basmacılar oilasining oʻqimishli 30 yoshli oʻgʻli Kemal va ularning uzoq qarindoshlari, doʻkonda sotuvchi boʻlib ishlayotgan Füsun, kambagʻal Keskin oilasining 18 yoshli goʻzal qizi oʻrtasidagi sevgi haqida hikoya qiladi.
## Manbalar
Kar (roman)

**Kar** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 2002-yil yanvar oyida İletişim Yayınları nashriyotida chop etilgan.
## Kitobning mazmuni
**Ka** — Germaniyada 12 yillik siyosiy surgundan keyin Turkiyaga qaytib kelgan shoir. U Karsga bir necha sabablarga koʻra borgan: birinchidan, jurnalist sifatida, Istanbullik jurnalist doʻstining iltimosiga binoan bir qator yosh qizlarning oʻz joniga qasd qilishlarini tekshirishga, ikkinchidan, u tanigan ayol bilan uchrashish umidida. Kuchli qor Karsni tashqi dunyodan uch kunga uzib qoʻyadi. Ushbu uch kun davomida Ka sobiq kommunist, fashistik millatchi, ehtimoliy islomiy ekstremist, islomiy rahbarlar, yosh kurdlar, harbiylar, maxfiy xizmat xodimlari, politsiya zobitlari va inqilobiy aktyor kabi odamlar bilan suhbatlashadi. Shaharni majburiy izolyatsiya qilish paytida Karsda harbiy toʻntarish sodir boʻladi.

Kitobning asosiy mavzusi dunyoviylik va dinning oʻzaro taʼsiri, ammo romanda shuningdek, Turkiyaning yigirmanchi asrdagi butun tarixiga havolalar mavjud. Muallifning fikriga koʻra, asar qahramoni Yevropa ideallari va Turkiya haqiqatlari oʻrtasida „oʻzini topdi“..

## Manbalar
Kırmızı Saçlı Kadın

**Kırmızı Saçlı Kadın** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 2016-yil Yapı Kredi Yayınları nashriyotida chop etilgan. Ushbu kitob muallifning oʻninchi romani hisoblanadi. Orhan Pamuk yillar afsonalarini va dolzarb muammolarni birlashtirib, tarixiy voqealarni tasvirlash orqali ularga sevgi, rashk va ota-oʻgʻil munosabatlari haqida soʻzlab beradi. Kitobda davr hayoti haqida tasavvurga ega boʻlish mumkin.
## Kitobning mazmuni
Cem 1980-yilda Istanbulda onasi bilan yashaydigan bir litsey oʻquvchisi. Cem onasi bilan samimiyroq va otasidan biroz uzoqroq. Cemning otasi farmatsevt va Cem har kuni otasiga tushlik olib boradi. Bir kuni Cemning onasi Cemga otasi boshqa kelmasligini aytadi va Cem bundan norozi boʻlib, moddiy qiyinchiliklarga duch kelmaslik va universitetdagi orzulari uchun zarur deb bilgan sinfga borishi uchun ish izlay boshlaydi. Cem avval kitob doʻkonida ish boshladi, soʻng tavsiyanomaga koʻra sogʻlomlashtirish biznesida ish boshlaydi. Roman Cemning hayoti haqida hikoya qiladi.

## Manbalar
Emotional Intelligence

***«Emotional intelligence»*** (oʻzbekcha: Hissiy intellekt) — Emotional intellegence: Why It Can Matter More than IQ —Daniel Goleman ning 1995-yilda yozilgan asari.

## Asar haqida
Asarda muallif hissiy intellekt aqliy salohiyat (IQ) kabi akademik, professional, ijtimoiy hayotdagi muvaffaqiyatda muhim oʻrin tutishini taʼkidlaydi. Uning aytishicha, hissiy intellektni oʻrgatish va rivojlantirish mumkin, u shuningdek maktabda hissiy qobiliyatni oʻrgatish boʻyicha baʼzi metodlarni ham keltirib oʻtadi. Asar nashr qilingandan soʻng koʻplab AQSH maktablarida  hissiy tarbiya darslari oʻtila boshlandi. Ammo bu dasturlar turlicha nomlanardi: Self Science — Oʻzlik haqida taʼlim, Social Development — Ijtimoiy rivojlanish, Life Skills — Hayot uchun zarur qobiliyatlar, Social and Emotional learning and Pesonal Intelligences — Ijtimoiy va hissiy taʼlim hamda shaxsiy intellekt kabi. Ularning barchasining maqsadi bir xil: oddiy taʼlim jarayonida oʻquvchining ijtimoiy va hissiy mukammalligini oʻstirishga qaratilgandi 
Asar The New York Times Best Seller list da bir yarim yil turgan, dunyo boʻylab 40 tilda va 5 mln nusxada nashr tilingan. The Time jurnali asarni eng taʼsirli 25 ta kitob roʻyxatiga kiritgan. 

## Manbalar
Janpolat Kudaybergenov

**Kudaybergenov Janpolat Shamuratovich** (1978-yil 10-mart, Qoraqalpogʻiston – 2023-yil 21-dekabr, Toshkent, Oʻzbekiston) – Toshkent Kimyo Xalqaro Universiteti (Toshkent shahridagi Yodju texnika instituti)ning sobiq rektori (2019—2023).

## Bolaligi

Kudaybergenov Janpolat Shamuratovich 1978-yilda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Nukus shahrida tugʻilgan.

## Taʼlimi

Kudaybergenov 1996-yilda Qoraqalpoq Davlat universitetining „Moliya va kredit“ bakalavriat yoʻnalishiga oʻqishga qabul qilinadi. 2000-yilda universitetni imtiyozli diplom bilan tamomlaydi. 2000—2001-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Umid” jamg‘armasi granti sovrindori sifatida Buyuk Britaniyaning Birmingem universiteti „Davlat iqtisodiyoti menejmenti va moliya“ mutaxassisligi boʻyicha magistraturasini tugatgan.

## Mehnat faoliyat

Janpolat Kudaybergenov oʻz mehnat faoliyatini 2002-yilda Oʻzsanoatqurilish bankining Tashqi iqtisodiy aloqalar departamentida yetakchi mutaxassis sifatida boshlaydi. 2005-yilda Toshkent moliya institutining „Moliya injiniringi va bozorlar“ kafedrasiga katta oʻqituvchisi boʻlib ishga kiradi va u yerda kafedra mudiri lavozimiga qadar koʻtariladi. 2010-yilda „Hisob va audit“ fakulteti dekani etib tayinlanadi.

2014-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Ilmiy-tadqiqot faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi boshligʻi etib tayinlanadi. 2016-yilda 2017-yilga qadar vazirlikdagi Yangi dasturlar va oʻquv adabiyotlarining joriy etilishini nazorat qilish bosh boshqarmasi bosh mutaxassisi, Oliy taʼlimni rivojlantirish Dasturi monitoringi boʻlimi boshligʻi lavozimlarida faoliyat yuritadi.

2017-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish Davlat inspektsiyasining Pedagog kadrlar sifati nazorati, taʼlim hujjatlarini legallashtirish, tan olish va nostrifikatsiya qilish bosh boshqarmasi boshligʻi etib tayinlanadi va u yerds 2018-yilga dovur ishlaydi.

2018-yilda Toshkent Kimyo Xalqaro Universiteti (oʻsha vaqtda Toshkent shahridagi Yodju texnika instituti)ning oʻquv ishlari boʻyicha prorektori lavozimiga tayinlanadi. 2019-yildan esa institut rektori lavozimiga rektori etib tayinlanadi va vafotiga qadar ushbu lavozimda faoliyat yuritadi.

## Vafoti

Janpolat Kudaybergenov 2023-yil 21-dekabr kuni 45 yoshida vafot etdi.

## Manbalar
Qalb sadoqati

**„Qalb sadoqati“**, toʻliq nomi **„Saylanma. Qalb sadoqati. 5-jild: Maqolalar, bahslar, adabiy oʻylar“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub proza asarlar toʻplami. Yana yetti kitob – „Bahor tarovati“, „Yoz harorari“, „Kuz saxovati“, „Qish halovati“, „Erk saodati“ asarlaridan hamda ikki jild badiiy tarjimalardan iborat „Toʻla asarlar toʻplami“ deb nomlangan sakkiz jildli toʻplamning beshinchi jildi. 2018-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga muallif Oʻzbekiston mustaqillikka erishishidan oldin yozgan mulohaza, bahs va adabiy oʻylari kiritilgan.

## Yana qarang
* „Birinchi jild: Bahor tarovati“
* „Ikkinchi jild: Yoz harorati“
* „Uchinchi jild: Kuz saxovati“
* „Toʻrtinchi jild: Qish halovati“
* „Oltinchi jild: Erk saodati“

## Manbalar
Ensiklopedik lugʻat

**„Ensiklopedik lugʻat“** — ikki jildli ensiklopedik lugʻat. Oʻzbek tilidagi ilk ixcham universal ensiklopediya. Oʻzida 30&nbsp;000ga yaqin izohni jamlagan lugʻat „Oʻzbek sovet ensiklopediyasi“ Bosh tahririyatida chop etilgan. „Ensiklopedik lugʻat“ning birinchi jildi 1988-yilda, ikkinchi jildi esa 1990-yilda chiqarilgan. Lugʻatga falsafa fanlari doktori Qoʻchqor Xonazarov bosh muharrirlik qilgan.

„Ensiklopedik lugʻat“ 1985-yil Moskva shahrida „Sovetskaya ensikilopediya“ nashriyotida chop etilgan „Sovetskiy ensiklopedicheskiy slovar“ negizida tuzulgan. Unda fan va texnika, adabiyot va sanʼatning hamma sohalariga oid maʼlumotlar kiritilgan. Lugʻatda, shuningdek, Sovet Ittifoqi va undagi ittifoqchi hamda avtonom respublikalar, oʻlkalar, oblastlar, yirik shaharlar va ularning ahamiyatga ega viloyatlari, shaharlari haqida geografik, tarixiy va iqtisodiy maʼlumotlarni topish mumkin.

## Jildlar

## Manbalar

## Havolalar
* [„Ensiklopedik lugʻat“ning I jildi Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/lugatlar/Ensiklopedik%20lug'at.%201-jild.%20A-N%20(Bosh%20muharrir%20-%20Q.Xonazarov).pdf)
* [„Ensiklopedik lugʻat“ning II jildi Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/lugatlar/Ensiklopedik%20lug'at.%202-jild.%20N-H%20(Bosh%20muharrir%20-%20Q.Xonazarov).pdf)
Qasos (film)

***Qasos*** — 2011-yilda surʼatga olingan oʻzbek filmi. Filmda Ulugʻbek Qodirov, Murod Rajabov kabi mashhur aktyorlar surʼatga tushishgan. Film byudjeti $100,000.
## Filmning sujeti
Ushbu kino ikki aka-uka — Baxrom va Umid haqida hikoya qiladi. Katta akasi Baxrom ukasi uchun jonini berishga ham tayyor boʻladi. Ota-onasi vafotidan soʻng, ukasiga gʻamxoʻrlik qilish Baxromning yelkasiga tushadi. U ukasiga ovqat pishirib beradi, uni universitetga uygʻotadi va oʻqish uchun pul toʻlaydi. Baxrom ukasiga juda mehribon boʻladi. Baxromning oʻzi uylanmagan, u ukasi bilan bitta kvartirada yashaydi. U eng yaxshi moshina ustasi sifatida tanilgan, oʻzining avtoservisiga ega. Nazira chiroyli va aqlli, shuningdek yosh qiz. U Baxrom va Nazirani tanishtirishga muvaffaq boʻldi. Ularning qisqa uchrashuvida Nazira Baxromga yoqdi. Kino Baxrom, Nazira va Umid hayoti haqida hikoya qiladi.
## Aktyorlar


## Manbalar

## Havolalar
*
Kafamda Bir Tuhaflık

**Kafamda Bir Tuhaflık** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 2014-yil Yapı Kredi Yayınları nashriyotida chop etilgan. Ushbu kitob muallifning toʻqqizinchi romani hisoblanadi.

Ushbu voqea shaharning 1969-yildan 2012-yilgacha boʻlgan davridagi oʻzgarishlarni tasvirlagan holda Istanbulda boʻlib oʻtadi. Romanning asosiy qahramoni kelib chiqshi asli Markaziy Onadoʻlilik boʻlgan Mevlut isimli boladir. Romanda u 12 yosh boʻlib, roman voqealari davomida uning oʻspirinlik, voyaga yetgan davrlari tasvirlanadi. Mevlut 1982-yilda turmush quradi va pul topishda muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. 
## Kitobning qabul qilinishi
Seymenliyska romanni besh yulduzdan toʻrttasiga baholagan.

Garnerning taʼkidlashicha, muallif izlanishlar bilan yaxshi ish olib borgan, ammo Garner „chuqur emas, zerikkan“, u sahifalarini asosan „haqiqiy xohish bilan emas, balki xushmuomalalik bilan oʻgirgan“.

Kitob 2017-yilgi Dublin Xalqaro Adabiyot mukofotiga saralangan.

## Manbalar
Paper Towns

**Paper Towns** () — yozuvchi John Greenning 2008-yilda nashr qilingan romani. New York Times jurnalining eng yaxshi kitoblar roʻyxatida beshinchi oʻrinni egallagan  va 2009-yilda Edgar Po nomidagi young adult turidagi eng yaxshi roman mukofotini olgan. 

## Sujet
Maktab bitiruvchisi Kventin (Kyu) Jeykobson bolaligidan qoʻshnisi Margo Rot Shpigelmanga oshiq edi. Shuning uchun bir kuni qiz tunda uni xafa qilganlardan oʻch olishni taklif qilganida u rozi boʻladi. Ammo oʻsha tundan soʻng maktabga kelib, qiz unga sirli maktub qoldirib, yoʻqolganini bilib qoladi. Kyu qizni Floridaning qogʻoz shaharlaridan birida topish uchun bu jumboqni yechishi kerak edi. 
Kyu, Leysi, Ben va Radar uzoq izlanib uni topishadi. Endi ular qiz shuncha yillardan beri koʻrsatib kelgan qiyofani emas, balki haqiqiy Margo Rot Shpigelmanni bilishardi.

## Ekranlashtirilishi
2014-yil 24-martida John Green Fox2000 kompaniyasi asarni ekranlashtirish huquqini sotib olganini eʼlon qiladi. Film 2015-yil 23-iyulida ekranlarga chiqariladi.

## Manbalar


## Havolalar
http://www.johngreenbooks.com/paper-towns/
Switchin' Kitten

***Switchin&#39; Kitten*** – AQSh va Chexoslovakiya qisqa metrajli animatsion filmi. 1961-yilda chiqarilgan.  studiyasi tomonidan ishlangan, Metro-Goldwyn-Mayer kinokompaniyasi tomonidan esa tarqatilgan. Film rejissyori – Gene Deitch, prodyuser – William L. Snyder.

## Manbalar

## Havolalar
*
Veba Geceleri

**Veba Geceleri** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib hali ham chop etilmagan.

Orhan Pamuk *Veba Geceleri* romani haqida Kitap-lık jurnalining 199-nashrida aytib oʻtadi va ushbu romani Sharq-Gʻarb romani boʻlishini aytadi. U 2017-yilning kuzida chiqadi deb aytgan romanini 30 yildan koʻproq vaqt davomida rejalashtirganligini aytdi. 2020-yilda esa u oʻz romani uchun 3,5 yil ishlaganini aytdi.

## Kitobning mazmuni
Pomak romani haqida OT jurnaliga intervyu bergan. Veba Geceleri romani 1900-1901-yillarda Krit-Kipr-Rodos orollari atrofidagi hayoli bir viloyatning sulton Abdulhamid II hokimiyati ostiga oʻtishi haqida hikoya qilinadi. 1894-yildan boshlab Hindiston va Xitoydan kelgan uchinchi vabo pandemiyasi hayoliy orol boʻlgan ushbu viloyatga taʼsir koʻrsatadi.

## Manbalar
Oʻzbek tilining imlo lugʻati (1976)

**„Oʻzbek tilining imlo lugʻati“** — oʻzbek tilining 65&nbsp;000 dan ortiq soʻz kiritilgan imlo lugʻati. Lugʻatni Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi Shonazar Shoabdurahmonov tahriri ostida va Sobirjon Ibrohimovning ilmiy rahbarligida Ibrohimov, A. Begmatov va A. Ahmedovlar tuzgan. Lugʻat 1976-yil Toshkent shahrida Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasining A. S. Pushkin nomidagi Til va adabiyot instituti tomonidan „Fan“ nashriyotida chop etilgan. 2013-yil lugʻat asosida kirill va lotin yozuvlarida  85&nbsp;000 soʻz kiritilgan imlo lugʻati tuzilgan.

Ushbu lugʻat undan oldin tuzilgan va nashr etilgan lugʻatlardan farq qiladi. Lugʻat Oʻzbekiston Oliy Soveti Prezidiumi 1956-yil 7-aprelda tasdiqlagan oʻzbek orfografiyasining asosiy qoidalariga asoslangan holda tuzilgan. Lugʻat yakunida oʻzbek alifbosi, grafikasi, imlosi va punktuatsiyasi masalalari boʻyicha adabiyotlar koʻrsatkichi keltirilgan.

Lugʻatni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: L.&nbsp;Erkinova – muharrir, V.&nbsp;Traxovich – texnik muharrir, B.&nbsp;Tiy – rassom, M.&nbsp;Asadullayeva – musahhih. Kitob adadi – 20&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Oʻzbek tilining imlo lugʻati“ Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/lugatlar/O'zbek%20tilining%20imlo%20lug'ati%20(S.Ibrohimov,%20E.Begmatov,%20A.Ahmedov).pdf)
Gizli Yüz

**Gizli Yüz** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir ssenariy. Ushbu ssenariy 1992-yil Ömer Kavur rejissiyorligida olingan *Gizli Yüz* filmi uchun maxsus yozilgan. Can Yayınları tomonidan chop etilgan.
Öteki Renkler

**Öteki Renkler** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir hikoya kitobi. Ushbu hikoyalar 1999-yil İletişim Yayınları tomonidan chop etilgan. Kitob nashr etilgan kungacha boʻlgan davrda Pamukning turli nashrlarida chop etilgan maqolalari, asarlari va intervyularidan iborat. Shuningdek, kitobga kirishda Pamukning „Pencereden Bakmak“ hikoyasi joy olgan.
İstanbul: Hatıralar ve Şehir

**İstanbul: Hatıralar ve Şehir** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir xotira kitobi. Ushbu xotiralar 2003-yil Yapı Kredi Yayınları, 2006-yilda İletişim Yayınları tomonidan chop etilgan. Kitobda Pamuk bolaligidan 22 yoshida roman yozuvchisi boʻlishga qaror qilgan kungacha boʻlgan davr, bu davrdagi Istanbul va shahar bilan aloqalari haqida hikoya qiladi.
Heart of Darkness

***Heart of Darkness*** () — polyak-ingliz yozuvchisi Joseph Conrad tomonidan yozilgan novella (roman) boʻlib, unda asarning bosh qahramoni Charles „Charlie“ Marlowning Afrika markazidagi Belgiya mustamlakasi boʻylab sayohati tasvirlangan. Kongoda fil suyagi savdosi bilan shugʻullanuvchi Kurtz obrazi asarda markaziy ahamiyatga ega boʻlib, asarda Marlow uni „zulmat yuragi“ deb ham ataydi va aynan mazkur ibora bilan asar nomlangan, deyish mumkin. Asarda Marlow Londonni („Kurrai-zamindagi eng buyuk shahar“) Afrika („Zulmat zamini“) bilan taqqoslaydi.

Mazkur asardagi markaziy gʻoyalardan biri bu „madaniylashgan“ va madaniyatlashmagan, „yovvoyi“ insonlar orasidagi farqlar biz oʻylagandan koʻra kamroq, degan fikrdir. Zulmat yuragi ochiqchasiga imperializm va irqchilikni qoralaydi.

Novella dastlab (1899-yilda) kitob holida emas, balki uch qismdan iborat hikoya shaklida Blackwood’s Magazine nashrida, mazkur nashrning minginchi nashrini nishonlash ramzi sifatida nashr etilgan. Asar koʻp marta qayta nashr etilgan, koʻplab tillarga tarjima qilingan va Amerikalik kinoprodyuser Frensis Ford Koppolaning 1979-yilgi „Qiyomat bugun“ („Apocalypse Now“) filmiga ilhom manbasi sifatida xizmat qilgan. 1998-yilda Amerika nashriyoti — „The Modern Library“ „Heart of Darkness“ novellasini oʻzining XX asrning 100 ta eng yaxshi ingliz tilidagi romanlari roʻyxatidan 67-oʻringa qoʻygan.

## Asar qahramonlari

## Manbalar
Dalkavuklar Gecesi

**Dalkavuklar Gecesi** — Nihal Atsız tomonidan 1941-yilda yozilgan va bu qisqa vaqt ichida toʻplangan allegorik asar. Voqea Xett qirolligida boʻlib oʻtadi. Asardagi Yaver Sabba ismli shaxs Cevat Abbas Gürerdir. Asar qahramonlarining nomlari aksariyat hollarda ular vakili boʻlgan odamlarning ismlarini orqaga qaytarish orqali yoziladi. Masalan, Yaver Sabba-Cevat Abbas Gürer, Hekim Teşen-Neşet Ömer İrdelp kabi.
## Asar qahramonlari
**Tutaşil** — kalta jingalak sochli va qalin va baquvvat gavdali Xett. U Xatti davlatiga asos solgan birinchi ajdodi Pampa bilan ishlagan. U roman oxirida podshohning bosh qoʻmondoni boʻlgan vaqtida ishdan boʻshatilgan.

**Hantilyas** — bu xalq orasida Kulmas yuzli ayol nomi bilan tanilgan. Garchi u saroyda koʻp yillar boʻlgan boʻlsa-da, nima qilgani, kimning kimi boʻlgani aniq emas. 

**Subbiluliyuma** — Xett podsholigining qiroli. U sharob ichmagan vazirlarini ishidan boʻshatgan. Ammo dastlab sharob ichmagan Tutaşilni ishidan boʻshatmagan boʻlsa-da, jangda magʻlub boʻlgani va oʻzini qirol bilan boir oʻrinda qoʻygani uchun keyinchalik uni ishdan boʻshatadi. Uning oʻrniga bir Ossuriyalik oddiy piyodani bosh qoʻmondon qiladi.

**İlanasam** — U faylasuf. Uning bobosi Ossuriyadan kelib, vazir boʻlgan. U shohga sheʼrlar yozadi.

## Manbalar
Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca

**Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca** — Yaşar Kemal tomonidan 1977-yilda yozilgan bolalar romani. U xalq ertaklari asosida yozilgan. Asarda Fillar Sulton oʻz kuchiga ishonib, chumolilarga qarshi urush olib boradi. Biroq, chumolilar birlashadilar va fillar adolatsizligiga bosh egmasdan sultonligini agʻdaradilar.
## Manbasi
Yashar Kamol xalq adabiyoti mahsuloti boʻlgan chumolilar va fillar haqidagi hikoyani oldi va qayta ishladi. Katta tanasi tufayli fil bosib oladigan sifatida koʻrilgan boʻlsa, ekspluatatsiya qilinayotganlarning koʻpligi, mehnatsevarligi va ijodkorligini koʻrsatish uchun chumoli tanlangan.
## Mazmuni
Ushbu kitob fillar va chumolilar haqida yozilgan. Fillar Sultoni chumolilarning mahoratini oʻrganishga harakat qiladi. Fillar sultoni chumolilarga aziyat beradi. Fillar oyogʻi ostida millionlarcha chumolilar qolib ketib, halok boʻladi. Tirik qolgan chumolilar fillarga biat etishadi. Chumolilarning buyuk rahbari, temirchi usta Qizil soqolli oqsoq chumoli taslim boʻlmaydi va qizil chumolilarni chaqirib chaqiradi va chumolilar yurtidan chiqib ketadi. U yangi hayotga asos soladi.
Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana

**Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana** — Yaşar Kemal tomonidan 1997-yilda yozilgan roman. Asar birinchi marta 1997-yilda Adam nashrlari tomonidan nashr etilgan. Bu Bir Ada Hikayesi kvartetining birinchi kitobidir.

Yashar Kamol ushbu asarida Birinchi jahon urushidan keyin Onadoʻli xalqining azob-uqubatlari haqida hikoya qiladi. Romanning qahramoni - faxriy medali boʻlgan Poyraz Musa ismli urush qatnashchisi. Urushdan keyin u oʻzi yashagan qishloqda hech kimni topa olmadi, Egey dengizidagi Ida togʻini koʻrgan Karinca orolidan uy va tegirmon sotib olgan. Boshqa tomondan, u urushda unga ergashgan qonli kishidan qochib ketganligi sababli unga Poyraz Musa deb nom berishdi. Orolga birinchi boʻlib kelgan Poyraz Musa, almashinuvdan oʻtmagan yunon Vasilini topadi. Dastlab hech kim orolga kelmaydi, ammo shahar Onadoʻlidagi urushdan qochib, qashshoqlikdan aziyat chekkan odamlar orolga joylashishni boshlaydilar. Kitob shular haqida hikoya qiladi.
Ben Bir Ağacım

**Ben Bir Ağacım** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir xotira kitobi. Ushbu hikoyalar 2013-yil Yapı Kredi Yayınları tomonidan chop etilgan. Mazkur kitob 14 hikoyani o'z ichiga olgan. Ular Orhan Pamukning quyidagi kitoblaridan tanlab olingan:

# Kara kitaphttps://uz.wikipedia.org/wiki/Kara_Kitap?wprov=sfla1
# Benim adım Kırmızı https://uz.wikipedia.org/wiki/Benim_Ad%C4%B1m_K%C4%B1rm%C4%B1z%C4%B1?wprov=sfla1
# Öteki renkler https://uz.wikipedia.org/wiki/%C3%96teki_Renkler?wprov=sfla1
# Karhttps://uz.wikipedia.org/wiki/Kar_%28roman%29?wprov=sfla1
# İstanbul-Hatıralar ve Şehir https://uz.wikipedia.org/wiki/%C4%B0stanbul%3A_Hat%C4%B1ralar_ve_%C5%9Eehir?wprov=sfla1
# Kafamda bir tuhaflık https://uz.wikipedia.org/wiki/Kafamda_Bir_Tuhafl%C4%B1k?wprov=sfla1

## Manbalar
Şeylerin Masumiyeti

**Şeylerin Masumiyeti** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan kitob. Ehtiyotkorlik bilan tanlangan rasm va fotosuratlarni oʻz ichiga olgan Orhan Pamuk, Masumiyat muzeyidagi buyumlar orqali Istanbul va uning hayoti haqida hikoya qiladi. Ushbu kitob 2012-yil İletişim Yayınları tomonidan chop etilgan.
## Manbalar
Mening yulduzim (2018)

„**Mening yulduzim**“, toʻliq nomi „**Mening yulduzim: Sheʼrlar**“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2018-yil Toshkent shahrida Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi davlat ilmiy nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga shoir turli yillarda yozgan 56 sheʼr, shu jumladan, „Kamtarlik haqida“, „Mening yulduzim“, „Oʻzbegim“, „Nido“, „Tirik sayoralar“, „Sharqiy qirgʻoq“, „Yaxshidir achchiq haqiqat“, „Inson“ va „Qumursqalar jangi“ sheʼrlari kiritilgan.

Toʻplam nomi shu nomli sheʼr nomidan olingan. 1964-yilda shoirning ilk sheʼriy toʻplamlaridan biri ham „Mening yulduzim“ nomi bilan chop etilgan. 2000-yil ham ayni nomli qisqa toʻplami lotin yozuvida bosilib chiqqan.

## Manbalar
Kidara I

**Kidara I** (mil. 350-390) Hindistonning shimoli-gʻarbiy qismida Kushonshahr, Gandhara, Kashmir va Panjob hududlarida Kidariylar podsholigining birinchi yirik hukmdori.

Kidariylar dastlab milodiy 300-yillarning shimoliy qismidan Soʻg'diyona va Baqtriyaga bostirib kirgan deb oʻylashadi. Uning odamlari Baqtriyaning shimoliy hududlarida Eftaliylarni engishgan. Kidaraning millati nomaʻlum, ammo u oʻzi chionit boʻlgan boʻlishi mumkin va u xunn yoki xunaning umumiy toifasiga kiradi. Kidara Tuxariston va Gandarada egallab, mahalliy hukmrdrolar tomonidan ishlatib kelingan Kushonshoh unvonini oldi va shu bilan Hindistonning shimoli-gʻarbiy qismida Kidariylarning yangi nomlangan sulolasiga asos soldi. Kidaritlar, shuningdek, etnik yaqinligi sababli, Kushonlarning vorislari bo'lgan deb da'vo qilishgan.
## Adabiyotlar
*  
*  
* 
* 
* ENOKI, K., « On the Date of the Kidarites (I) », Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko, 27, 1969, p.&nbsp;1–26.
X mi H?

**„X mi H?“**, toʻliq nomi **„X mi H: Qisqacha imlo lugʻati“** — oʻzbek tilidagi X va H harflari bilan boshlanadigan soʻzlar va ismlar kiritilgan kirill va lotin alifbolaridagi  qisqacha imlo lugʻati. Lugʻatni Abdulla Qodiriy nomidagi Toshkent davlat madaniyat institutining Oʻzbek va jahon filologiyasi kafedrasi mudiri, filologiya fanlari doktori, dotsent Ravshan Jomonov tuzgan. Lugʻat 2010-yil Toshkent shahrida „Nishon-noshir“ nashriyotida chop etilgan.

Ushbu lugʻat kirillcha va lotincha oʻzbek alifbolarida tuzilganligi uchun ayni bir soʻz har ikki yozuvda yonma-yon berilgan. Lugʻat kirillcha-lotincha oʻzbek yozuvi tamoyilida tuzilganligi sababli soʻzlar oʻzbek kirill alifbosi tartibida ifodalangan.

Lugʻatni nashrga tayyorlashda filologiya fanlari doktori Ergash Umarov masʼul muharrirlik qilgan. Lugʻat taqrizchilari – filologiya fani nomzodlari, dotsentlar Sharifa Mirzayeva hamda Rahimboy Jumaniyozov.

## Manbalar

## Havolalar
* [„X mi H?“ Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/lugatlar/X%20mi%20H%20(qisqacha%20imlo%20lug'ati).pdf)
Dilda ishq daryochadir...

**„Dilda ishq daryochadir...“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2019-yil Toshkent shahrida „Ziyo nashr“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga shoir turli yillarda muhabbat mavzusida yozgan 96 sheʼr, shu jumladan, „Qaro qoshing“, „Bir tomchi yosh“, „Kuy avjida uzilmasin tor“, „Tun bilan yigʻlabdi bulbul“, „Barcha shodlik senga boʻlsin“, „Uygʻotmagil“, „Dutorim tori ikkidur“, „Oʻrtada begona yoʻq“, „Dildorga noma yozdim“ va „Dilda ishq daryochadir“ sheʼrlari kiritilgan. Toʻplam nomi shu nomli sheʼr nomidan olingan. Toʻplam lotin yozuvida chop etilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Abdurahmon Joʻrayev – muharrir, Bahodir Ibrohimov – badiiy muharrir, Oybek Haydarov – musahhih, Sirayyo Sunnatullayeva – sahifalovchi. Kitob adadi – 10&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar
Tarixi Shohruxiy

**Tarixi Shohruhiy** («Shohruh (bek) tarixi») nomli tarixiy asar, muallifi XIX asrda yashab oʻtgan fargʻonalik tarixchi olim Niyoz Muhammad Xoʻqandiydir. 

Niyoz Muhammad Xoʻqandiy Qoʻqonda yirik harbiy xizmatchi oilasida tugʻilgan, Xudoyorxon qoʻshinida lashkarnavis, ya’ni harbiy kotib lavozimida xizmat qilgan, 60-yillar boshlarida iste’foga chiqib, ilmiy faoliyat bilan mashgʻul boʻlgan.

Niyoz Muhammadning yirik tarixiy asari Tarixi Shohruhiydir. Bu asar Qoʻqon xonligining 1709—1876-yillar orasidagi tarixi toʻgʻrisida ma’lumot berib, unda ushbu xonlik tarkibida boʻlgan Toshkent, hozirgi Qirgʻiziston, Qozogʻistonning janubiy viloyatlari hududlarining ijtimoiy-siyosiy tarixi ham bayon etilgan. Unda Qoʻqon xonligining Buxoro, Sharqiy Turkiston va boshqa mamlakatlar bilan boʻlgan iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalari haqida ham e’tiborga molik m a’lumotlar keltiriigan.

Bu asar qozoq olimi T.K.Beysembiyev tomonidan chuqur va atroflicha oʻrganilib, 1987-yili rus tilida Olma-Otada alohida kitob chop etildi.
## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Tarixi Muqimxoniy

**Tarixi Muqimxoniy** (yoki **Muqimxon tarixi**) — tarixiy asar. Muallifi XVII asrda oʻtgan yirik tarixchi Muhammad Yusuf Munshiydir. 

Asarda keltirilgan ma’lumotlarga qaraganda, Muhammad Yusuf Munshiy asli balxlik boʻlgan va Subhonqulixon (1651—1680-yillarda Balx, 1680—1702-yillarda Buxoro xoni) hamda Muhammad Muqimxon (1697— 1707-yillarda Balx xoni) saroyida munshiy boʻlib xizmat qilgan. U “Tarixi Muqimxoniy” nomli asarini yozgan. Mazkur asar 1697—1704-yillar orasida fors tilida yozilgan boʻlib, Balx va qisman Buxoro xonligining XVII asrdagi ijtimoiy-siyosiy tarixini bayon etadi. “Tarixi Muqimxoniy”da turkiy xalqlarning afsonaviy onasi Alanquva, Chinngizxonning ota-bobolari va moʻgʻullar tomonidan Movarounnahr, Balx va Badaxshonning bosib olinishi tarixi qisqacha bayon etilgan. Ikkinchi bobda Balx va qisman Buxoro xonligining XVII asrdagi ijtimoiy-siyosiy ahvoli, shuningdek, Buxoro va Balx xonliklarining Hindiston, Turkiya va Koshgʻar bilan boʻlgan siyosiy munosabatlari, uchinchi bobda esa 1702—1704-yillar voqealari, xususan Buxoro bilan Balx oʻrtasida boshlangan qurolli kurash oʻrin olgan. Asar toʻla oʻzbekchaga 1861-yili taijima qilingan, undan ayrim parchalar fransuz va rus tillarida e’lon qilingan. 1956-yili toʻliq ruscha taijim asi A.A.Semenov tom onidan chop etilgan.

## Adabiyotlar
* Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A.Madraimov, G. Fuzailova. Т.: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç

**Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç** — Hüseyin Rahmi Gürpınar tomonidan yozilgan va 1912-yilda Mihran Matbaası tomonidan chop etilgan roman. Roman, Halli Kometa 1910-yil 5-mayda Istanbulda dunyoga zarba beradi degan mish-mish bilan zavq olish uchun konferensiyalar oʻtkazayotgan Irfan Galip bilan turmush quradigan sirli ayolning sarguzashtlari haqida hikoya qiladi. 
## Kitobning mazmuni
Roman qahramonlaridan biri İrfan Galip Aksarayda yashaydi. İrfan Galipning otasidan qolgan katta boylik mavjud edi. İrfan Galip oʻqigan kitoblarini boshqalarda qoʻllaydigan odam boʻladi. Ammo uning atrofidagi odamlar uni hech tushunmaydilar. Irfan Galipning xarakteri oilasi va turk qizlaridan shikoyat qiladi va u oʻziga munosib odam topolmayman deb oʻylaganligi sababli, u nikoh toʻgʻrisida biroz pessimistik fikrga ega. Romanning eng diqqatga sazovor joylaridan biri bu Helley Yulduzining dunyoga qulashi haqidagi mish-mishlar.

## Manbalar
Shihobuddin Muhammad an-Nisoviy

**Shihobuddin Muhammad an-Nisoviy** (forscha: شهاب الدین محمد النساوی) — Anushteginiylar Xorazmshoxlar sulolasining XIII asrda yashagan tarixchisi. Muarrixning to‘liq ismi Shihobuddin ibn Ahmad ibn Ali Muhammad an-Nisoviydir.

Tarixchining otasi Xorazmshohlaming e’tiborli amirlaridan biri boʻlgan. Niso viloyatiga qarashli Xurandiz qal’asining hokimi edi. Shihobuddin ibn Ahmad ibn Ali Muhammad an-Nisoviy 1224-yilga qadar Niso viloyatining hokimi Nusratuddir Hamzaning noibi boʻlib xizmat qilgan.

Nashjuvon (Nisoning katta qishloqlaridan) hamda al-Halqa(Juijon qishloqlaridan)da moʻgʻullar bilan boʻlgan janglarda shaxsan ishtirok etgan. 1224-yili Sulton Jaloluddin Menkburnining (1220-1231) xizmatiga kiradi va uning kotibi lavozimiga tayinlanadi. Shihobuddin Muhammad Nisoviy bu lavozimda 1231-yilgacha, ya’ni sultonning oʻlimiga qadar xizmat qiladi. Keyin u Mayofarikin (Diyorbakr viloyatida) hokimi Ayyubiy al-Malik al-Muzaffar Gʻoziyning (1220-1224) xizmatiga kiradi. Biroq, oradan ko'p vaqt oʻtmay qamalib qoladi. Qamoqdan ozod etilgach, Ildegiziylar (1227-1235) huzurida, soʻngra 1238-yili Xarron (Eron Ozarbayjoni) qal’asiga hokim etib tayinlanadi. Oxiri Halab (Suriya) sultoni al-Malik an-Nosir Salohiddin Yusuf ibn al-Azizning xizmatiga kiradi va umrining oxirigacha Halabda istiqomat qiladi.

Shihobuddin Muhammad an-Nisoviy Oʻrta Osiyo, Kavkaz, Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarining moʻgʻul istilosi davridagi (1220-1231) ijtimoiy-siyosiy ahvolidan bahs yurituvchi “Sirot us-sulton Jaloluddin Menkburni” nomli qimmatli kitob fors tilida yozib qoldirgan. Asar 1241-yilda Halabda yozib tugallangan boʻlib, u memuar — xotira-yodnoma tarzida yozilgan.
## Manba
Oʻzbek tilining kirill va lotin alifbolaridagi imlo lugʻati

**„Oʻzbek tilining kirill va lotin alifbolaridagi imlo lugʻati“** — oʻzbek tilining 14&nbsp;000 dan ortiq soʻz kiritilgan kirill va lotin alifbolaridagi imlo lugʻati. Lugʻatni Toʻlqin Togʻayev, Gulbahor Tavaldiyeva va Muyassar Akromovalar tuzgan. Lugʻat 1999-yil Toshkent shahrida Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi tomonidan „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Lugʻat kirill yozuvidagi „Oʻzbek tilining izlohli lugʻati“ (1981) hamda lotin yozuvidagi „Oʻzbek tilining imlo lugʻati“ (1995) kabi lugʻatlar asosida tuzilgan.

Ushbu lugʻat kirillcha va lotincha oʻzbek alifbolarida tuzilgan boʻlib, ayni soʻz har ikki yozuvda yonma-yon berilgan. Lugʻat kirillcha-lotincha oʻzbek yozuvi tamoyilida tuzilganligi sababli, soʻzlar oʻzbek kirill alifbosi tartibida berilgan. Lugʻatning kirill alifbosidagi qismi oʻzbek kirill yozuvi boʻyicha 1956-yil 4 aprelda qabul qilingan qoidalarga, lotin yozuvidagi qismi esa oʻzbek lotin yozuvi boʻyicha 1995-yil 24-avgustda qabul qilingan qoidalarga tayangan holda tuzilgan.

Lugʻatni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Karim Nazarov – maxsus muharrir, Barnobek Eshpoʻlatov – muharrir, Diana Gabdraxmanova – texnik muharrir, Xurshid Ziyoxonov – badiiy muharrir, Yulduz Bizaatova, Nozima Muhammadiyeva – musahhihlar, Mixail Samoylov – musavvir, Roza Bayazitova – komputer taʼminotchisi. Kitob adadi – 5&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar
* [„Oʻzbek tilining kirill va lotin alifbolaridagi imlo lugʻati“ Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/lugatlar/O'zbek%20tilining%20kirill%20va%20lotin%20alifbolaridagi%20imlo%20lug'ati%20(T.Tog'ayev,%20G.Tavaldiyeva,%20M.Akromova).pdf)
Su- Uyumsuz Defne Kaman'ın Maceraları

**Su-Uyumsuz Defne Kaman'ın Maceraları** — Buket Uzuner tomonidan yozilgan va 2012-yilda Everest nashriyotida chop etilgan.

Muallifning Shomonizmning anʼanalarining toʻrt unsuri boʻlgan suv, olov, havo, toshdan ilhom olib yozgan 4 ta *„Uyumsuz Defne Kaman'ın Maceraları“* nomli kitob seriyasining birinchisi. Har bir kitob Onadoʻlining bir hududi bilan bogʻlangan. Suv Marmar hududi bilan ramziylashtirilgan.

Detektiv fantastika boʻlgan va mefizik elementlarni oʻz ichiga olgan romanda Yusuf Xos Hojibning „Qutadgʻu Bilig“ deb nomlangan asari parollar kitobi sifatida ishlatilgan. Eʼtiqod erkinligi, oiladagi zoʻravonlik va ekologizm kabi ijtimoiy muammolarni hal qilish orqali 2000-yillarning panoramasini yaratadigan asarda, „Qadimgi turk madaniyati“ bilan bogʻliq boʻlgan shamanizm va uning hozirgi aksi haqida maʼlumot beriladi.
## Manbalar
Simulyakrlar va simulyatsiya

„Simulyakrlar va Simulyatsiya“ (frans. Simulacres et Simulation) — fransuz sotsiologi va faylasufi Jan Bodriyarning 1980-yilda yozilgan asari boʻlib, unda Bodriyar reallik, timsollar va jamiyat orasidagi oʻzaro munosabatlarni tahlil qiladi. Asar 18 bobdan iborat boʻlib, ularning har biri mustaqil ijodiy ish sifatida koʻrilishi mumkin. Asarning epigrafi sifatida quyidagi ibora keltirilgan:

„Simulyakr — bu oʻzida haqiqatni yashirib yotuvchi narsa emas, — bu haqiqat yoʻqligini yashiruvchi haqiqatdir. Simulyakr — haqiqatdir.“

Ekkleziast
Asar boshida Bodriyar Xorxe Luis Borxesning „Fandagi aniqlik toʻgʻrisida“ hikoyasi syujeti yordamida bir oʻxshatish keltiradi. Bu oʻxshatishga koʻra, bir buyuk imperiyada xaritashunoslar ulkan, favqulodda aniq hamda oʻz imperiyalari chegaralari bilan tutashib ketuvchi xarita yaratadi. Imperiyaning boshqa hududlarni egallashi yoki boy berishi bilan xarita ham kengayib, torayib turar edi. Imperiya parokandalikka uchragandan keyin esa, aynan shu xarita imperiyadan yagona meros boʻlib qoldi.

## Manbalar
Tell Me Something I Don't Know

„**Tell Me Something I Donʼt Know**“ () — Selena Gomez ijro etgan ilk singldir.
## Mukofotlar

## Yana qarang
* Selena Gomez diskografiyasi
## Manbalar
Oʻzbek tilining imlo lugʻati (2013)

**„Oʻzbek tilining imlo lugʻati“** — oʻzbek tilining 85&nbsp;000 dan ortiq soʻz kiritilgan imlo lugʻati. 2013-yil Toshkent shahrida bir vaqtning oʻzida ham lotin, ham kirill yozuvida nashr etilgan. Lugʻatning lotin yozuvidagi versiyasi bugunga qadar chop etilgan eng mukammal imlo lugʻatidir.

Lugʻat Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti ilmiy kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilib, „Akademnashr“ nashriyotida chop etilgan. Lugʻat filologiya fanlari doktori, professor N. M. Mahmudov tahriri ostida, filologiya fanlari doktori, professor E. A. Begmatov hamda filologiya fanlari nomzodi, katta ilmiy xodim A. P. Madvaliyevlar tomonidan tuzilgan. Lugʻat „Oʻzbek tilining imlo lugʻati“ (1976), 5 jildli „Oʻzbek tilining izohli lugʻati“ (2006–2008), 12 jildli „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ soʻzliklari asosida tuzilgan.

Lugʻatni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Abdulla Sharopov – muharrir, Ziyodbek Oʻrinov – texnik muharrir, Xurshid Ibrohimov – badiiy muharrir, Alimardon Aqilov – rassom, Marhabo Joʻrayeva – musahhih. Kitob adadi – 3&nbsp;000 nusxa.

## Havolalar
* [„Oʻzbek tilining imlo lugʻati (lotin yozuvida)“](https://uzpharmagency.uz/uploads/pages/Davlat%20tilida%20ish%20yuritish/O%E2%80%98zbek%20tilining%20imlo%20lug%E2%80%98ati%20(2013).pdf)
* „Oʻzbek tilining imlo lugʻati (kirll yozuvida)“
Atonement

„**Atonement**“ () — britaniyalik yozuvchi Ian McEwan yozgan roman. Ilk bor 2001-yilda bosilgan. Asarda oliy tabaqaga mansub qizning insonlar hayotini mahv etuvchi xatosi, uning shu xato soyasida voyaga yetishi haqida hikoya qilinadi.

2010-yil „Time“ jurnali „Atonement“ni „ingliz tilida yozilgan eng yaxshi 100 ta roman“ safiga kiritgan.

Rejissyor Joe Wright roman asosida ayni nomli kinofilmni olgan. 2007-yilda ilk bor ekranga chiqqan film BAFTA va Oscar mukofotlariga sazovor boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Atonement“ McEwanning rasmiy saytida
Gözüm Yaşı Tuna Selidir Şimdi

**Gözüm Yaşı Tuna Selidir Şimdi** — Selma Fındıklı qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, 1997-yilda ilk marta nashr etilgan.

Sel Yayıncılık nashriyoti tomonidan nashr etilgandan keyin kitob ikkinchi marta 2005-yil Remzi Kitabevi nashriyoti tomonidan qayta nashr etilgan.

Roman rus-turk urushi vaqtida Avstriya qoʻshinidan qochib, Istanbul va Bursaga koʻchib kelgan Bosniyalik kumush ustasi Firuz Ağa va uning oilasining qoʻrquvi, qaygʻusi, yolgʻizligi va ushbu holatlarga moslashishlari haqida hikoya qiladi.

Muallifning barcha asarlarida boʻlgani kabi, roman ham birinchi shaxs birlikda soʻzlab berilgan. 

Romanning nomi boʻlgan „*Gözüm Yaşı Tuna Selidir Şimdi*“ ifodasi „*bugungi kunda kompozitsiyasi unutilgan va soʻzlari faqat qoʻlyozma nusxalarida qolgan Sarayevo xalq qoʻshigʻidan olingan.*“

## Manbalar
Tanlangan asarlar (Vohidov asari)

**„Tanlangan asarlar“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2018-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida 3 ming nusxada chop etilgan.

Toʻplam sheʼrlari „Yoʻq, halovat istamayman!“, „Yoshlik devoni“, „Bolaligim – Bozorim“, „Orzu chashmasi“, „Iltijo“, „Tirik sayyoralar“, „Sharqiy qirgʻoq“, „Ruhlar isyoni“, „Shavqu armonim gʻazal“, „Bedorlik“, „Hajv daftari“, „Subhi sodiq“, „Istanbul fojiasi“, „Orzuli dunyo“, „Tabassum“, „Daftarda qolgan satrlar“ turkumlariga boʻlingan. Toʻplamga shoirning turli yillarda yozgan sheʼrlari, shuningdek, „Nido“, „Orzu shachmasi“, „Palatkada yozilgan doston“, „Quyosh maskani“, „Ruhlar isyoni“ dostonlari hamda „Istanbul fojiasi“ sheʼriy dramasi kiritilgan.

## Manbalar
Bovary xonim

„**Bovary xonim**“ () — fransuz yozuvchisi Gustave Flaubert yozgan roman. Ilk bor 1857-yil chop etilgan.

„Bovary xonim“ bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Oʻzbekcha nashr 1976-yil Toshkent shahrida chop etilgan.

## Asar qahramonlari
* Emma Bovary
* Charles Bovary
* Berthe Bovary
* Rodolphe Boulanger
* Léon Dupuis
* Janob Lheureux
* Janob Homais
* Justin

## Manbalar

## Havolalar

* [„Bovary xonim“ Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/jahon_nasri/Gustav%20Flober.%20Bovari%20xonim%20(roman).pdf)
Araştırma ve Klinik Uygulamada Biyolojik Psikiyatri

**Araştırma ve Klinik Uygulamada Biyolojik Psikiyatri** — Mehmet Emin Ceylan qalamiga mansub boʻlgan bir kitob boʻlib, birinchi jildi 1993-yilda ilk marta nashr etilgan. Keyingi yillarda orqama-orqa kitobning boshqa jildlari nashr etila boshlangan. Baʼzi jildlar toʻrtinchi nashrga yetib keldi, 3019 sahifadan iborat boʻlib, Turkiyaning eng katta tip kitobidir. Kitobda tadqiqot va klinik amaliyot birgalikda koʻrib chiqilgan, ularning tarkibida psixiatrlar va psixofarmakologlar uchun maʼlumotlar mavjud, birinchi jild ikki alohida kitobda shizofreniyaga bagʻishlangan va hozirgi adabiyot asosida etiologiyadan shizofreniyagacha boʻlgan davolash mavjud. Ikkinchi jild ikki kitobga boʻlingan: spirtli ichimliklarni isteʼmol qilish buziqliklari va demans. Kitobning uchinchi jildi bezovtalikni, toʻrtinchi jildi esa kayfiyatning buzilishini oʻz ichiga oladi.
Haliç'te Yaşayan Simonlar: Dün Devlet Bugün Cemaat

**Haliç'te Yaşayan Simonlar: Dün Devlet Bugün Cemaat** — Hanefi Avcı qalamiga mansub boʻlgan bir kitob boʻlib, 2010-yilda ilk marta nashr etilgan. Ushbu kitob muallif Hanefi Avcining Eskishehir politsiyasining boshligʻi boʻlgan chogʻida yozgan kitobi boʻlib, kitob muallifning oʻz xotiralari va qarashlari haqida hikoya qiladi.

Kitobning dastlabki 400 sahifasi uning politsiyachilik faoliyati haqida hikoya qiluvchi boʻlimdir. Ushbu boʻlimda JİTEM va Cem Ersever bilan bogʻliq qotilliklar haqida maʼlumot berilgan. U 28-fevraldagi jarayon va uning hibsga olingan vaqtidagi tajribalari haqida gapirib beradi. JİTEM Susurluk avariyasi, PKK muammosi, 28-fevral jarayoni, Ishchilar partiyasi va Ergenekon boʻyicha baho beradi.

Fethullah Gülen jamoasining mavzusi kitobning soʻnggi 200 sahifasini oʻz ichiga olgan „Jamoat“ boʻlimida yoritilgan. U Fethullah Gülen jamoasini xavfsizlikni buzishda va noqonuniy telefon tinglash ishlarida ayblaydi. Ushbu boʻlimda u baʼzi politsiya boshliqlarining hibsga olinishi haqida maʼlumot beradi.
## Manbalar
Middlemarch

„**Middlemarch, A Study of Provincial Life**“ — ingliz yozuvchisi George Eliot qalamiga mansub roman. 18711872-yillarda sakkiz qismga boʻlinib bosilgan. Romandagi voqealar 18291832-yillar oraligʻida xayoliy Middlemarch () shaharchasida sodir boʻladi. Unda asar qahramonlarining oʻzaro tutash taqdirlari haqida hikoya qilinadi. Romanda nikoh, ayollarning jamiyatdagi oʻrni, idealizm, din, riyo, ijtimoiy mavqe, taʼlim mavzulari keng yoritilgan. „Middlemarch“ nafaqat yozuvchining, balki XIX asr ingliz adabiyotining ham eng yaxshi asarlaridan biridir.

1968-yil BBC shu nomda mini-serial yaratgan.

## Manbalar
Bolalar ensiklopediyasi (2000)

**„Bolalar ensiklopediyasi“** — Oʻzbekiston Respublikasida bolalar uchun moʻljallab chiqarilgan ensiklopediya. Ensiklopediya 2000-yil Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyotida chop etilgan. Lotin alifbosida chiqarilgan ilk bolalar ensiklopediyalaridan biri. Ensiklopediya kontenti, jumladan, undagi tasvirlar Oʻzbekiston SSRda chop etilgan „U kim? Bu nima?“ ensiklopediyasidan olingan, marksist-leninist kontent olib tashlangan. 2002-yil ikkinchi nashri chop etilgan. „Bolalar ensiklopediyasi“ yosh oʻquvchilar orasida keng tanilgan boʻlib, bolalarga tavsiya qilinadigan adabiyotlar roʻyxatlariga kiritilgan.

## Qamrovi
Ensiklopediya keng qamrovli boʻlib, asosan atoqli otlar boʻyicha maʼlumot berilgan. „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ kontenti asosdan „Oʻzbek sovet ensiklopediyasi“dan olingani kabi, „Bolalar ensiklopediyasi“ kontenti asosan uch jildli „U kim? Bu nima?“ ensiklopediyasidan olingan. Ensiklopediyaga turli zamon va xalqlarga mansub mashhur shaxslar, kashfiyotchilar, sayyohlar, fan, texnika, adabiyot va sanʼat namoyondalari, taniqli davlat va siyosat arboblari haqida maqolalar kiritilgan. Undan tashqari fizika, kimyo, biologiya, tibbiyot, falsafa, huquq, matematika, geografiya, geologiya, iqtisod, madaniyat va sanʼat fanlari boʻyicha ham koʻplagan maqolalar berilgan.

## Yana qarang
* „U kim? Bu nima?“

## Manbalar

## Havolalar
* „Bolalar ensiklopediyasi“ Ziyo.uz saytida
Ubaydullanoma

**Ubaydullanoma** XVII asrda yozilgan tarixiy asar, muallifi Mir Muhammad Amin Buxoriy. 

Mir Muhammad Amin Buxoriy Ashtarxoniylardan Subxonqulixon va Ubaydullaxon (1702—1711) saroyida bosh munshiylik vazifasida xizmat qilgan. “Ubaydullanoma” Buxoro xonligining 1702—1716-yillar orasidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayoti haqida hikoya qiladi. Asar 1716-yildan keyin yozilgan.  Asarda Abdulazizxon va Subxonqulixon davrida Buxoro xonligining ijtimoiy-siyosiy ahvoli qisqa tarzda bayon qilingan. 1— 80-boblarda Buxoro xonligining qariyb 15 yillik (1702—1711) ijtimoiy-siyosiy tarixi batafsil yoritilgan. Muallif mazkur asarida katta yer egaligi, aholidan yig‘iladigan soliq va jarimalar, Buxoro xonligining ma’muriy tuzulishi, tarqoqlikning kuchayishi, mamlakat boshiga tushgan iqtisodiy qiyinchiliklar va uning ayrim sabablari kabi masalalarga keng o‘rin bergan. Asarda Buxoroda istiqomat qilgan olimlar, shoirlar, masalan, Sayido Nasafiy, Qosimxoja,  mashhur qozilar haqida qisqacha, lekin e’tiborga molik ma’lum otlar keltirilgan. “Ubaydullanoma” asari A.A.Semenov tomonidan rus tiliga tarjima qilingan va 1957-yili Toshkentda nashrdan chiqarilgan.

## Adabiyotlar
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.