Qozog‘iston avtomobil raqamlari

Qozogʻistonning **avtomobil raqamlari** **yoki** Qozogʻistonning davlat raqamlari – Qozogʻiston Respublikasi hududida yengil va yuk avtomobillari, avtobuslar, mototsikllar, tirkamalar va maxsus texnikani davlat roʻyxatidan oʻtkazishda beriladigan davlat raqamlar.

## Qisqacha tarixi
Qozogʻistonda birinchi marta avtomashina raqamlari Sovet Ittifoqi davrida chiqarilgan. Mustaqillikdan soʻng birinchi davlat raqamlari 1993-yilda chiqarila boshladi. Hozirda qoʻllanilayotgan eng soʻnggi raqamlar 2012-yildan beri chiqarilgan raqamlardir.
## 1993-yil tizimi
Bu tizimdagi raqam koʻrinishining oʻziga xosligi shundaki, u boshqa postsovet davlatlarining roʻyxatga olish raqamlari orasida yagona, hech qanday davlat ramzlari yoʻq edi.

Hudud kodlari lotin harflari bilan belgilangan. Dastlab kodlar 18 viloyat va 1 shaharga (Olmaota) berildi. Keyinchalik, 90-yillarning oxirida poytaxt koʻchirilganda, Ostona shahriga yangi Z kodi berildi. Bundan tashqari, mamlakatimizning maʼmuriy-hududiy tuzilishidagi oʻzgarishlar natijasida, Jezqozgʻon, Koʻkchatov, Semey, Taldiqoʻrgʻon va Toʻrgʻay viloyatlarining tugatilishi munosabati bilan hududiy kodli (K, O, U) avtomobil raqamlari chiqarila boshlandi va bunga mos ravishda ushbu hududlarda raqamlar berish toʻxtatildi.

### Turlari
Ushbu koʻrinishdagi raqamlarda quyidagi toifalar uchun raqam turlari ishlatilgan: jismoniy shaxslar, muassasalar, politsiya, treylerlar, maxsus jihozlar, mototsikl raqamlari, norezidentlar, diplomatik raqamlar, yuqori hokimiyat organlari, yuqori mansabdor shaxslar.

#### Jismoniy shaxslar uchun raqamlar
Ushbu turdagi raqamlar bir yoki ikki qatorli (1-toifa va 2-toifa) shakllarda chiqarildi. Raqam koʻrinishi bayroqsiz. Avval bitta lotin harfi bilan belgilangan hudud kodi, keyin uchta raqam, keyin esa uchta lotin harfi bilan belgilangan qatordan iborat boʻlgan.

#### Yuridik shaxslar uchun raqamlar

#### Politsiya raqamlari

#### Tirkama raqamlari

#### Mototsikl raqamlari

#### Chet el fuqarolariga berilgan raqamlar

#### Diplomatik raqamlar

## 2012-yil tizimi
Bir yildan ortiq davom etgan muhokamalardan soʻng, 2012-yil 11-dekabrdan avtomobil egalariga yangi koʻrinishdagi davlat raqamlari berila boshlandi. Ularning oʻziga xos xususiyati xalqaro standartlarga javob beradigan davlat bayrogʻi va davlat kodining mavjudligi, shuningdek, hududlarning raqamli kod bilan belgilanishidir.

### Turlari

#### Jismoniy shaxslar uchun raqamlar

#### Yuridik shaxslar uchun raqamlar

#### Politsiya raqamlari

#### Tirkama raqamlari

#### Mototsikl raqamlari

#### Chet el fuqarolariga berilgan raqamlar

#### Diplomatik raqamlar

2012-yilda diplomatik raqamlarning yangi turi ishlab chiqildi. Raqamlarning rang sxemasi saqlanib qolgan, raqamning chap tomonida Qozogʻiston davlat bayrogʻi va „KZ“ kodi joylashtirilgan. Bayroqdan keyin kichik harfda harf va uchta raqam va katta bosmada yana uchta raqam, kichik raqamlar mamlakat kodini koʻrsatadi; oʻng chetiga raqamning amal qilish sanasi koʻrsatilgan stiker joylashtiriladi. Davlat raqamining ikki qatorli versiyasida harf va birinchi uchta raqam yuqori qatorda, oxirgi uchta raqam pastki qatorda, stiker bayroq va „KZ“ kodi ostida joylashtiriladi. Bu raqamlar aslida 2015-yilning ikkinchi yarmidan beri chiqarila boshlandi, raqamga stikerlar qoʻyilmaydi.

Shuningdek, avtomobil raqamlarining yangi turlari joriy etildi:

* Faxriy konsullar uchun. Xonaning rang sxemasi qora va sariq (norezidentlarga nisbatan). Format: kodli Qozogʻiston Respublikasi bayrogʻi, HC harflar birikmasi (inglizcha **''H**onorary **C**onsul'' – faxriy konsul), toʻrtta raqam, stiker. Davlat raqamining ikki qatorli versiyasi bilan harflar yuqori qatorga, raqamlar pastki qatorga joylashtiriladi, stiker bayroq va „KZ“ kodi ostida joylashtiriladi.
* Rasmiy marosimlarda qatnashadigan avtomobillar uchun. Rang sxemasi diplomatik plitalarnikiga oʻxshash, chap tomonda Qozogʻiston bayrogʻi va „KZ“ kodi, soʻngra plastinkaning butun uzunligi boʻylab „PROTOCOL“ soʻzi yozilgan.

## Hudud kodlari

## Manbalar