open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dedal shogirdi Talos

**Talos** (baʼzan **Tal**;  ) — qadimgi yunon mifologiyasida Dedalning singlisi Polikastaning oʻgʻli (jiyani) va uning shogirdi. Sofoklda Perdik (, „kaklik“) nomi keltirilgan. U Kalos yoki Kalaon deb ham ataladi.

Afsonalar, u juda isteʼdodli boʻlgan, deydi. Ovidiyning hikoyasiga koʻra, u 12 yoshida baliqning umurtqa suyagini namuna sifatida olib, arra va sirkul ixtiro qilgan. Yoki ilonning jagʻini topib, u bilan daraxtni arralaydi. Baʼzi afsonalarga koʻra, kulol gʻildiragi va tokar stanogini ham ixtiro qilgan.

Dedal Talos arra yasayotganini koʻrgach, shogird ustozidan oʻzishini tushunadi. Jinoyat sodir etilishiga aynan mana shu qoʻrquv sabab boʻlgan, deb hisoblanadi: Dedal Talosni Afina akropolidan tashlaydi va Areopag tomonidan ayblanishdan qoʻrqib, Afinadan qochib ketadi; Talos tushayotganida Afina Pallada tomonidan kaklikka aylantiriladi. Afsonaning boshqa versiyasiga koʻra, Dedal uni tomning qirrasidan uloqtirgan. Uning qabri Akropol yaqinida joylashgan.

Keyinchalik, Talos goʻyo oʻz onasi, yaʼni Dedalning singlisi bilan jinsiy munosabatlariga kirganligi bilan Dedal oʻzini oqlagan.

## Manbalar

## Havolalar

* Ye. Pridik. Talos // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1901. — T. XXXIIa. — S. 549.
* Perdiks // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1898. — T. XXIII. — S. 179.
Aglio va olio spagettisi

**Aglio va olio spagettisi** () — bu Neapolitan oshxonasining anʻanaviy taomi boʻlib, (baʼzi manbalarga koʻra, u Abruzzi mintaqasidan kelib chiqqan) sarimsoq (*aglio*) va zaytun moyi (*olio*), makaron mahsulotlaridan tayyorlanadi.

Taomni tayyorlash uchun sarimsoq (butun, toʻgʻralgan, ezgʻilangan yoki maydalangan koʻrinishida) zaytun moyida qovuriladi. Baʻzida issiq qizil qalampir yormalari ham qoʻshiladi, bu holda pasta *spagetti aglio, olio e peperoncino deb ataladi.* Shundan soʻng tovaga toʻliq pishib yetilmagan spagetti solinib, " al dente " bosqichiga keltiriladi. Qoidaga koʻra, taomga petrushka, shuningdek pishloq (parmesan yoki pecorino) qoʻshiladi. Aslida original retseptda pishloq solish koʻzda tutilmagan. (baʻzi oshpaz mutaxassislar uni qoʻshish boshqa taomning tayyorlanishiga olib keladi deb hisoblashadi). Koʻpincha maydalangan kreker yoki non urvoqlari ham qoʻshiladi. Pishirish yakuniga yetay deganda limon sharbati va limon poʻstlogʻini qirgʻichdan chiqarib solish mumkin.

Spaghetti aglio, olio e peperoncino Italiyaning (xususan, Milanning) 70-80-yillardagi gullagan davrining ramzidir, degan fikr mavjud.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
## Havolalar

* video of professional chef cooking spaghetti olio in restaurant
Dovud hammomi

**Dovud hammomi** — Samarqand shahridagi eng qadimiy faoliyat koʻrsatayotgan hammomlardan biri. 1893-yilda ochilgan. U Samarqand shahrining sharqida, eski shahar deb ataladigan joyda, yahudiylar mahallasi hududida, Xijum koʻchasida, xususiy turar-joy binolari orasida joylashgan.

Hammomning roʻparasidagi kichik koʻchada Samarqandda hozirda faoliyat koʻrsatayotgan ikkita sinagogadan biri — Kanesoy Gumbaz ibodatxonasi joylashgan.

Hammom Abu Mansur Moturidiy maqbarasidan 350 metr shimolda, Shohizinda maqbarasi ansamblidan 430 metr janubda, Bibixonim jome masjidi va Siyob bozoridan 650 metr sharqda, yahudiy qabristonidan 750 metr janubda, Registon ansambli va maydondan 1300 metr shimoliy-sharqda joylashgan.

Dovud paygʻambar sharafiga shunday nomlangan.

Hammom haftada etti kun, ertalabdan kechgacha ochiq. Hammomdagi suvning harorati mijozlarning xohishiga koʻra tartibga solinadi. Odatdagidek, odamlar hammomga maxsus „lungi“ choyshab va maxsus „shipak“ sandal kiyib kiradilar. Hammomdan keyin tashrif buyuruvchilar odatda alohida xonasida issiq choy ichishadi.

Samarqandning boshqa meʼmoriy, arxeologik, diniy va madaniy yodgorliklari bilan birgalikda „Samarqand — madaniyatlar chorrahasi“ nomi bilan YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

## Manbalar

* 

## Havolalar

* Hammomning rasmiy sayti — hammomidovudi.uz 
* Dovud hammomi tripadvisor.ru saytida
* Hammom haqida maʼlumot, Samarqand shahar Samcity.uz saytida
Yagus (mifologiya)

**Yagus** () — qadimgi Arab mifologiyasining xudolaridan biri. Qur’onning Nuh surasida zikr qilingan: " ular juda katta makr qildilar va oʻzlariga ergashgan kimsalarga: "Sizlar oʻz ilohlaringizni sira tark etmanglar! „Vad“ni ham, „Suvoʻ“ni ham, „Yagʻus“ni ham, „Yaʼuq“ni va „Nasr“ni ham sira tark etmangizlar! — dedilar.“ Baʼzi mufassirlarning fikricha, Qur’on qadimgi qahramonni ilohiylashtirgan..

Qadimgi Arab mifologiyasida Yagus yomgʻir xudosi edi. U shimoliy Yaman qabila birlashmasi majij homiysi edi. Uning buti bir vaqtlar Majij tepaligida joylashgan boʻlib, bu qabila ittifoqi oʻz nomini shu erdan olgan. Ushbu butga ega boʻlish uchun, ittifoqning turli qabilalari (masalan, Murad va mazhidge) qattiq kurashgan. Ar-Razmdagi soʻnggi jang Badr jangi  bilan bir yilda boʻlgan.

Xuddi shunday nomga ega xudo Arabistonning shimolida ham maʼlum boʻlgan, ammo uning buti aynan janubda edi. Islom dinigacha but oldin Najronda, keyin esa Jurashda saqlangan. Keyinchalik Yagusning sher qiyofasida tasvirlangani haqidagi soʻnggi xabarlar hech narsa bilan tasdiqlanmagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Dunyo xalqlarining afsonalari: Entsiklopediya. 2 jildda / ch. ed. S. A. Tokarev. — 2-nashr. — M.: Sovet Entsiklopediyasi, 1987-1988.
* Piotrovskiy M. B. Qurʼon afsonalari. — Fan, GRVL, 1991-yil.
* *Ibn al-Kalbi* Kitab al-Asnam.
* *Fahd* Le pantheon, s. 191—194.
Yadu

**Yadu** (sanskrit. यदु, IAST:yadu) — "Mahabharata", „Xarivansha“ va Puranada tilga olingan qadimgi hind qiroli. Yadu qirol Yayati va uning rafiqasi Devayanining toʻngʻich oʻgʻli edi. Vishnu Purana, Bhagavata Purana va Garuda Puranaga koʻra, Yaduning toʻrtta oʻgʻli bor edi (boshqa Puranaga koʻra, besh oʻgʻil bor edi): Sahasrajit (Saxasrada), Kroshtu (Kroshta),,Nil, Antika va Laghu. Yayatining rafiqasi Devayani uning xizmatkori Sharmishta bilan uni aldayotganini bilgach, eri haqida otasi Shukraga shikoyat qiladi, u Yayatini laʼnatlagan. Qargʻish natijasida podshoh eskirgan cholga aylandi. Shukra esa Yayatiga keksalikni oʻgʻillaridan biriga berishga ruxsat berdi. Beshta oʻgʻildan faqat eng kichigi Puru yoshligini otasiga berishga rozi boʻldi. Aytilishicha, Yayati 1000-yil davomida kenja oʻgʻlining yoshligidan zavqlanib, uni qaytarib olib, oʻz shohligini u bilan birga Puruga topshirgan. Shunday qilib, Yadu va uning avlodlari Oy sulolasining vorislari boʻlish huquqidan mahrum boʻlishdi va faqat Puru avlodlari, pauravalar bunday deb hisoblanishi mumkin edi. Yadu avlodlari Yadavalar, sulola esa Yadu-vamsha (Yadu sulolasi) nomi bilan tanildi. Krishna ham Yadu oilasida tugʻilgan.

Yadu ham Rigvedada (I.54.6, I.108.7, X.62.10) tilga olingan beshta oriy qabilalaridan birining nomidir.

## Havolalar


## Adabiyotlar

* Anna Dallapiccola, Dictionary of Hindu Lore and Legend, New York, 2002-yil, 224, IBSN 9780500284025, ISBN 0500284024
* Frouli Devid : Rig Veda va Hindiston tarixi, 2001-yil. (Aditya Prakashan), ISBN 81-7742-039-9
Nefrit koʻllari

Urungach irmogʻi vodiysida ikkita koʻl bor (*uygʻurcha kash — [[Nefrit|nefrit]], Urung — nur,* yaʼni “**yorugʻlik yoki oq nefrit**” degan maʼnoni anglatadi).Pastki qismi juda kichik, chiroyli firuza tusli, yuqori qismi esa katta ko'l. Suvi shunchalik tiniq va shaffof ko'lki, tubida har bir toshni ko'rishingiz mumkin. Tarixiy jihatdan, ko'l tabiiy to'g'on bo'lib xizmat qilgan toshning qulashi natijasida paydo bo'lgan.

Katta va kichik Urungach koʻllari oʻzining nefrit monand rangi bilan shu nomga loyiq koʻrilgan. **Urungach** qishlogʻidan uzoq boʻlmagan masofadagi Ugam-Chotqol qoʻriqxonasida suv omborlari joylashgan. Kichik koʻl hajmiga koʻra shunday atalgan. Katta koʻl hajm jihatidan anchayin katta va teparoqda joylashgan. Suvining zumrad sifat rangi qimmatbaho **nefrit toshini eslatadi**.

Baland togʻlar tufayli koʻllarga yetib borish noqulayliklar ham**Nefrit** koʻllari va uni oʻrab turgan goʻzal tabiat bunga arziydi. Uning harorati taxminan**5 darajani** tashkil etadi. Sayohatchilarni koʻllarning taʼriflab boʻlmaydigan goʻzalligi hayratga soladi. Bu yerda ular tabiatning tafakkuridan zavqlanishadi, togʻdan oqib tushayotgan eng toza suv, koʻm-koʻk maysalar, tinchlik va osoyishtalik bu yerda hukmron. 

Neftit ko'llariga tashrif buyurish uchun eng yaxshi vaqt **15-maydan 15-iyungacha**. Bu vaqtda Urungach eng to'laqonli hisoblanadi. Shundan so'ng, suv asta-sekin pastki ko'lni tark etadi va kuz-qishda u butunlay quriydi. Yuqori Urungachda yil davomida suv qoladi.

## Manbalar
Pentester

**Oq xakerlar — **pentester** kim? U nega har qanday tashkilot uchun suv va havodek muhim?**

*"Pentester Dasturdasturingizni buzib bermaydi, balki qanday buzish mumkinligini ko'rsatib beradi"*
## Pentest nima?
Pentest — tarmoq yoki dasturga '''xakerlik''' hujumiga o’xshash jarayonlarni amalga oshiruvchi **test tizimi** hisoblanadi. **Pentestning** maqsadi tizim yoki dasturni qanday himoyalanganini o’rganish.

Pentest nomi "penetratsion testing" degan so'zdan olingan bo'lib, u **ingliz** tilidan **"kirish testi"** deb tarjima qilinadi.

**Pentest** amalga oshirilayotgan jarayonda mutaxassislar tizimni buzish yoki tajovuzkorlarga maxfiy ma'lumotlarga kirish imkonini beradigan muammolarni qidiradi va tahlil qiladi. Ular shuningdek, haqiqiy tajovuzkor pozitsiyasidan turib, tizimni turli yo'llar bilan buzishga harakat qilib ko'rishadi. Shu orqali siz o'z biznes yoki kompaniyangizni kutilmagan tashqi hujumlardan asrash choralari ko'radi.
## Pentestingni kim amalga oshiradi?
**Pentest** bo'yicha mutaxassislar ** pentester** deb atalib, ularning **"oq shlyapa"** xakerlari yoki **"oq"** xakerlar degan ikkinchi nomlari ham mavjud.
## Pentest nima uchun kerak?
#**tizimlar va tarmoqlardagi zaif tomonlarni aniqlash;**
#**hujum qanday va qayerdan amalga oshirilishi mumkinligini aniqlash;**
#**turli xakerlik hujumlarida himoyalanish qanday ishlashini aniqlash;**
#**vaziyatni yaxshilash bo'yicha tavsiyalar berish;**
#**tizimlarga haqiqiy xakerlik hujumlarining oldini olish uchun;**
#**ma'lumotlar va tarmoq salomatligi xavfsizligi va maxfiyligini ta'minlash.**
## Pentestni amalga oshirish qanday bosqichlardan iborat?
1. Ma'lumot to'plash — ochiq manbalarda, ijtimoiy tarmoqlarda, forumlarda va bloglarda tashkilot va xodimlar haqidagi ma'lumotlarni qidirish.

2. Texnik bazani izlash — korxona uchun mavjud resurslar, ilovalar va texnik vositalarni aniqlash.

3. Kamchiliklar va tahdidlarni tahlil qilish — pentesterlar tomonidan ishlab chiqilgan vositalar va yordamchi dasturlar to'plamidan foydalangan holda xavfsizlik tizimlari hamda ilovalardagi kamchiliklarni aniqlash.

4. Operatsion va ma'lumotlarni qayta ishlash — keyingi tahlil bilan har qanday zaifliklar haqida ma'lumot olish uchun haqiqiy kiberhujumga taqlid qilish;

5. Hisobotni yaratish — mavjud xavfsizlik tizimini takomillashtirish bo'yicha takliflar bilan yakunlangan pentest natijalarini loyihalash va taqdim etish.
## Qanday qilib ko'nikmalarsiz pentest qilishni o'rganish mumkin?
 Asosiy ko'nikmalarni rivojlantirish uchun ko'plab amaliy yechimlar mavjud. Veb-xizmatlar va zaifliklarga ega tayyor ilovalar ko'rinishida.

1. HackThisSite!

Mahoratni sinash va tizimda test o'tkazish uchun mo'ljallangan yuridik sayt.

2. Google Gruyere

Bu asosan kompyuter xavfsizligi bo'yicha interaktiv mini-kurs bo'lib, pentest bo'yicha boshlang'ich bilim va yanada rivojlangan algoritmlarni o'rgatadi.

3. HackTheBox

Pentest qilishni o'rganish uchun mo'ljallangan o'yin maydonchasi bo'lib, eng mashhur platformalardan biri hisoblanadi.
## Manbalar
Gennadiy Denisov

**Gennadiy Anatolevich Denisov** (1960-yil 20-avgustda Oʻzbekistonning Sirdaryo, Sirdaryo viloyatida tugʻilgan) — sovet va oʻzbek futbolchisi, himoyachi sifatida maydonga tushadi. Ayni kunda murabbiy. 1982-yilda SSSR sport ustasi boʻlgan. Uning oʻgʻli Oʻzbekiston terma jamoasi futbolchisi — Vitaliy Denisov hisoblanadi.

## Tarjimai hol
Gennadiy 1971-yildan G.Titov nomidagi sport maktab-internati tarbiyalanuvchisi. Boʻlajak futbolchi sportdagi faoliyatini darvozabon sifatida boshlagan, uning birinchi murabbiyi Viktor Naumenko edi.

Denisovning „Paxtachi“ (Guliston)da birinchi klubi boʻlgan. Futbolchi 1978-1979-yillarda Toshkent „Paxtakor“ klubi tarkibida oʻynagan. U asosiy jamoada 1979-yil 13-iyunda „Ararat“ (Armaniston) bilan oʻtkazdi va 11-avgust kuni „Dinamo“ Minsk shahriga yoʻl olgan samolyotda jamoaning 17 aʼzosi halok boʻldi. Denisov esa bu mahalda zahira jamoasi bilan uchib ketgan va shu bilan uning hayoti saqlanib qolgan. Umuman olganda, u „Paxtakor“ safida 13 ta mavsum oʻtkazdi (1986-yil chempionat ikkinchi davrasini MHSK (Markaziy harbiy sport klubi)da oʻtagan, mamlakat chempionatida oʻtkazilgan oʻyinlar boʻyicha 371 ta oʻyin oʻtkazib, jamoa rekordchisiga aylangan. SSSR chempionati ligasida — 177 oʻyin, 3 ta gol urgan).

Andrey Yakubik „Paxtakor“dan ketgach, „Paxtakor“ jamoasini sardori boʻlib qoldi. U maydondagi asosiy oʻrinda chap qanot himoyachisi sifatida boʻlgan. Shuningdek, murabbiylar undan yarim himoyachi, markaziy, orqa himoyachi. oʻrinlarida ham foydalanishgan.

1992-1994-yillarda Vladikavkazning „Spartak“ klubida oʻynagan, u yerda Igor Shkvirin va 1992-yilgi Rossiya chempionati kumush medali sovrindori Mirdjalol Qosimov bilan birga toʻp surgan. Denisov futboldagi faoliyatini Namangan „Navbahor“ jamoasida yakunlab, 1996-yilda Oʻzbekiston chempionati terma jamoasida oʻynagan va 1995—1997-yillarda bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Oʻzbekiston terma jamoasi safida 5 ta oʻyin oʻtkazgan.

Toshkentning „Sergali“, „Chirchiq“, „Paxtakor“, „Lokomotiv“ jamoalarida murabbiy boʻlgan, keyinchalik Toshkent Chigʻatoydagi futbol maktabiga (Futbol boʻyicha Respublika oliy sport mahorati maktabi) murabbiy sifatida borgan..

2010-yildan „Olmaliq“ FK bosh murabbiyi lavozimida ishlab kelgan.

Gennadiy 2006-yildan „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan.).
## Yutuqlari
* 1995—1996-yillarda Oʻzbekiston chempioni, 1994-1995, 1996—1997-yillarda Oʻzbekiston chempionati bronza medali sovrindori.
* 1992-yilda Rossiya chempionati kumush medali sovrindori 
* 1989-yilda SSSR Birinchi ligasi kubogi sohibi: 1988-yil (1-final uchrashuvida penaltidan gol urgan).

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Frontis

**Frontis** yoki **Frontios** () — yunon mifologiyasidagi qahramon, Friks va Xalkiopaning kenja oʻgʻli. Uning ismi „fikr“, „gʻamxoʻrlik“ yoki „eʼtibor“ maʼnolarini anglatadi.

Xalkiopaning otasi, Kolxida qiroli Eet Friksni oʻldirgandan soʻng, uning oʻgʻillari Arg, Kitisor, Melan va Frontis qasos olishga yordam soʻrash uchun ikkinchi bobosi Atamantning yoniga solda (kema) yoʻl olishadi. Kuchli toʻfon paytida ular halokatga uchraydi, biroq hodada jon saqlab qolib, Oltin junli qoʻy terisi uchun yoʻl olgan Argonavtlar lageri yaqinidagi Diya orolida qirgʻoqqa chiqib qolishadi. Yason ularni „yalangʻoch va bechora“ holda topib, ularning hikoyasini tinglaydi va Kolxidani bilmaydigan argonavtlarga yordam berishni taklif qiladi. Ota tomonidan aka-ukalar ularning koʻpchiligining qarindoshlari edi va shuning uchun ekspeditsiyaga qoʻshilishadi. Ular Fermodont daryosi boʻylab „Argo“ni Kolxidaga olib kelishadi, kemani qirgʻoqdan uzoqroqda yashirishni buyurib, oʻzlari onasi, singlisi Medeyaning oldiga borib, Yasonning muruvvati va uning maqsadlari haqida gapirib berishadi. Xalkiopa buni Medeyaga yetqizadi va uni oʻgʻillari bilan Yasonning oldiga olib keladi. Yoki Frontis kechasi lager olovi yorugʻligida daryoning narigi tomonidagi Medeyani koʻrib qolib, uni chaqiradi. Medeya oʻz sevgilisi Yasonni bashoratli tushlaridan taniydi va ularga yordam berishga vaʼda beradi. Runoni qoʻlga kiritgandan soʻng, aka-ukalar Argonavtlar bilan Gretsiyaga qaytib kelishadi.

## Manbalar
Futsanlun

**Futsanlun** — Xitoy mifologiyasidan olingan ajdar. Boylik va donolik ramzi. Afsonaga koʻra, u yer tubida yashaydi va marvaridlarni qoʻriqlaydi. Uni panjasida va ogʻzida marvarid bilan tasvirlash mumkin. U boshqa xitoylik ajdaholardan uchmasligi bilan farq qiladi.

## Tavsifi
Afsonaga koʻra, odamlar bunday ajdaholarni kamdan-kam uchratishadi. Futsanlunning orqa tomonida tishli taroq bor, bu unga barqarorlikni saqlashga yordam beradi. Mahluqning ovozi kayfiyatga qarab oʻzgaradi — u mis litavrning gumburlashiga, gong zarbalariga yoki qoʻngʻiroq chalinishiga oʻxshash boʻlishi mumkin. Uning shovqini zilzilaga olib kelishi mumkin. Ajdar har qanday koʻrinishga, shuningdek, koʻrinmasga aylanishi ham mumkin. Uning yer ostida belini kerishtirishi oqibatida yer yuzasida tepaliklar hosil boʻladi. Futsanlun koʻzlari yerni chuqur koʻrishga qodir va yumaloq shaklga ega. Ajdar tasvirlangan marvarid uning asosiy boyligidir. Futsanlun uch ming yil ichida oʻzining ulkan hajmiga erishgan. Dastlab, tugʻilgan onida, u ilon baligʻiga oʻxshardi. Oradan besh yuz yil oʻtib, ajdahoning boshi sazanning boshiga oʻxshardi. Yana ming yil oʻtgach, uning uzun dumi, qalin soqoli va toʻrtta panjasi paydo boʻldi. Tugʻilganidan ikki ming yil oʻtgach, Futsanlunning shoxlari oʻsdi.

Gonkongda, afsonaga koʻra, ajdar yashagan togʻ yaqinida turar-joy majmuasi qurilgan. Futsanlun dengizni tomosha qilishi uchun uning oʻrtasida boʻsh joy qoldirilgan.

## Manbalar
Husniddin Norbekov

**Husniddin Qilichboyevich Norbekov** (tugʻ. 1987-yil 23-may, Navoiy viloyati, OʻzSSR) – oʻzbekistonlik para yengil atletikachi, disk va yadro uloqtirish bilan shugʻullanadi. Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2016-, 2020- va 2024-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari chempioni. Butunjahon yengil atletika boʻyicha uch karra jahon chempioni va yozgi Paraosiyo oʻyinlarining ikki karra chempioni sanaladi.

## Tarjimai hol
2008-yildan oʻzi oʻsgan Navoiy shahrida professional sport bilan shugʻullanishni boshlaydi. 2009-yildan Oʻzbekiston terma jamoasi safida xalqaro musobaqalarda ishtirok etgan. 2014-yilda Inchxon shahrida (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan yozgi Paraosiyo oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2015-yilda Dohada (Qatar) boʻlib oʻtgan yengil atletika boʻyicha jahon chempionatida (XPT- xalqaro patent tasnifi) F37 toifasida disk uloqtirish boʻyicha oltin medal, yadro uloqtirishda esa bronza medali bilan taqdirlangan.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan yozgi Paralimpiya oʻyinlarida disk uloqtirish boʻyicha F37 toifasida oltin medalni qoʻlga kiritib, Olimpiya chempioni boʻldi. Yadro uloqtirish bahslarida u oʻz toifasida Paralimpiya oʻyinlarining bronza medalini olishga muvaffaq boʻldi. Ushbu yili Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Husniddin Norbekovga "Oʻzbekiston iftixori" unvonini berdi.

2017-yilda Londonda (Buyuk Britaniya) boʻlib oʻtgan yengil atletika boʻyicha jahon chempionatida (XPT) disk uloqtirishda oltin medal, yadro uloqtirishda kumush medalni oldi. 2018-yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan yozgi Paraosiyo oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Dubayda (BAA) boʻlib oʻtgan yengil atletika boʻyicha jahon chempionatida (IPC) yadroni 17,32 metr masofaga uloqtirib, oltin medal sohibi boʻldi va F37 toifasidagi musobaqada jahon rekordini oʻrnatdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida u F35 toifasida yadroni 16,13 metr masofaga irgʻitib, oltin medalni qoʻlga kiritib, ikki karra Paralimpiya chempioni boʻldi. Ayni shu yili Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xusniddin Norbekovga „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi“ unvonini berdi.

2024-yilgi Parij Paralipiadasida yengil atletika musobaqasining yadro uloqtirish bahslarida 16.82 metr natija bilan paralimpiada rekordini oʻrnatib oltin medalni qoʻlga kiritdi, uchinchi bor Paralimpiya oʻyinlari gʻolibi boʻlgan ilk oʻzbekistonlik sportchiga aylandi.

## Mukofotlari
  
2024-yil 12-sentyabr kuni yengil atletika boʻyicha Oʻzbekiston milliy paralimpiya terma jamoasi aʼzosi boʻlmish Norbekov Xusniddin Fransiyaning Parij shahrida boʻlib oʻtgan XVII yozgi Paralimpiya oʻyinlarida terma jamoa safida muvaffaqiyatli qatnashib, uch karra paraolimpiya chempioni boʻlgani uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan „Fidokorona xizmatlari uchun“ ordeni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Faetusa

**Faetusa** () — yunon mifologiyasida Geliosning qizlaridan biri singlisi Lampetiya bilan birga Trinakria orolida podalar boqib yurgan.

## Mifologiyasi
Ovidiyning soʻzlariga koʻra, Faetusa, singlisi Lampetiya kabi, Gelios va nimfa Neeraning qizlari edi. Shoir ikkita singil uchta Geliadning ikkisi edi deydi, lekin u uchinchi Geliadning nomini tilga olmaydi. Psevdo-Giginga koʻra, Geliadalar yettita, ular orasida Lampetia bor, lekin Faetusa yoʻq.

Gomerning „Odissey“ asarida opa-singillar Trinakria orolida yashaydilar, u yerda uzoq vaqtdan beri otalari Geliosning chorvalarini seroʻt yaylovlarda boqib kelishgan. Yetti poda buqa va shuncha qoʻchqordan iborat edi, har bir podada ellik bosh boʻlib, doim sanalar edi. Semiz buqalar va doʻmboq qoʻchqorlar koʻpaymaydi va ajoyib jingalaksoch nimfalar Faetusa va Lampetia ularni tinimsiz kuzatishar edi. Ularning onasi Neera oʻz qizlarini tarbiyalab, ularni bu issiq orolga joylashtirgan, shunda ular odamlardan uzoqda otalarining buqalari va qoʻchqorlarini hushyorlik bilan boqishar edi. Gelios podasiga qoʻl uzatgan kishi soʻzsiz oʻlimga mahkum edi.

Kirka va Tiresiyning soyasi Odisseyni Trinakriyaga tushmasligi, u yerda oʻtlayotgan hayvonlarga tegmasligi haqida ogohlantirgan. Biroq, Odisseyning hamrohlari Stsilla va Xaribdadan muvaffaqiyatli xalos boʻlib, orolga kelib, taxminan bir oy davomida qoʻmondonlariga boʻysunmay, xudolarga yashirincha buqalarni tutib kelib qurbon qilishdi. Gʻazablangan Gelios Zevsni ularga halokat yuborishga koʻndiradi. Natijada Odisseyning hamrohlari halok boʻladi va uning vataniga qaytishi yetti yilga kechiktiriladi.

Ukasi Faeton vafot etganida, Geliadalar, jumladan, Faetusa va Lampetiya Eridan qirgʻogʻida motam tutib, teraklarga, koʻz yoshlari esa qahraboga aylanadi.

## Eponimi
* (296) Phaetusa, asosiy kamar asteroidi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* *[[Псевдо-Гигин]]*. Мифы. — : Алетейя, 2000. — 360 с. — ISBN 5-89329-198-0.
* *[[Гомер]]*. Одиссея. — М.: Наука, 2000. — 488 c. — ISBN 5-02-011652-1.
* *[[Овидий|Публий Овидий Назон]]*. Метаморфозы. — : Художественная литература, 1977. — 430 с.
* *[[Тахо-Годи, Аза Алибековна|Тахо-Годи А. А.]]*. Мифы народов мира: Гелиады. — 1987. — Т. 1.
Kihelah

**Kihelah** ( — ashkenaz- yahudiylarning sochiluvchan xamirdan tayyorlanadigan milliy pechenyesi. Romb yoki kvadrat shakliga ega. Sharq shirinliklariga mansub.

## Turlari

* *Vanilli kihelah ―* ustki qismiga shakar sepilgan. Namlik darajasi 9 %.
* *Eyer kihelah* — ustki qismiga tuxum sarigʻi surtilgan. Namlik darajasi 8-10 %. Eyer-kihelah hamda vanilli kihelah SSSRda sanoat usulida ishlab chiqarilgan.
* *Kihelah* — dolchin va mayiz bilan bilan tayyorlangan shirinlik.

## Manbalar




## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
*
Trudgelmir

**Trudgelmir** (qad.-skand. Þrúðgelmir) — Skandinaviya mifologiyasida, olti boshli dev, Imirning oʻgʻli.

## Etimologiyasi
*Þrúðgelmir* ikki soʻzdan iborat: þruð („kuch“) va gelmir („kuchli boʻron“, „tortish“ degan maʼnoni anglatuvchi galmdan olingan). Boshqa versiyaga koʻra*, Þrúðgelmir* „kuch-baqiroq“ deb tarjima qilingan ().

## Eddadagi Trudgelmir
Trudgelmir nomi *Eddada* bir marta uchraydi — Katta Edda, Vaftrudnir nutqlari, 29-band — bu yerda u Bergelmirning otasi va Aurgelmirning (yaʼni Imirning) oʻgʻli sifatida tilga olinadi.  33-band Trudgelmirning otasidan kelib chiqishini ochib beradi: „fótr við foti gat ins fróða iotuns sexhǫfðaðan son“ (V. G. Tixomirov tarjimasida: „oyoqma oyoq yotuna uchun olti boshli oʻgʻil tugʻdi“).

Kichik Eddada Trudgelmir haqida umuman xabar berilmagan (kitob oxiridagi „Ismlar roʻyxati“ bundan mustasno, bu yerda Snorri Sturluson, barcha devlarni sanab oʻtib, boshqalar qatorida Trudgelmirni ham eslaydi) va u yerda Bergelmir Imir oʻgʻlining oʻrnini egallaydi. Unda yozilishicha, Bergelmir, uning bolalari va xotinidan tashqari, barcha devlar oʻldirilgan Odin, Vili va Ve Imirning qoniga gʻarq boʻlgan.

## Talqin va fikrlar
Trudgelmir haqidagi maʼlumotlar juda kam boʻlganligi sababli, zamonaviy adabiyotda uning tugʻilishiga aniqlik kiritishga urinishlarni uchratish mumkin: ehtimol, u Imirning toʻpigʻining ishqalanishidan yoki uning yagona otasining germafroditizmi natijasida tugʻilgandir. Edda matnini talqin qilishning yana bir natijasi bu uning oʻgʻli Bergelmirning kelib chiqishini tushuntirish boʻlib, u Imirning chap qoʻli teridan tugʻilgan Trudgelmirning ismsiz singlisi bilan munosabatlaridan dunyoga kelgan.

Ehtimol, Trudgelmir, hatto, Katta Edda qissasiga sunʼiy ravishda kiritilishidan yagona maqsad — devlarning nasabnomasi uchta avlodga egaligidir: Imir-Trudgelmir-Bergelmir. Bu pozitsiya *Trudgelmir* faqat yotun-gigant soʻzining metaforasi (yoki sinonimi) boʻlishi mumkin, degan fikrga mos keladi.

Mashhur avstriyalik okkultist Gvido fon Listning fikricha, Trudgelmir uchinchi irqning asoschisi boʻlib, unda erkak va ayol ibtidosi oʻrtasidagi farq paydo boʻlgan va birinchi marta jinsiy yoʻlda koʻpayish boshlangan. Ushbu tasnifda dastlabki ikki irqning ajdodi Imir deb ataladi, toʻrtinchisi (Atlantlar) — Bergelmir, beshinchisi esa odamlarni oʻz ichiga oladi.

## Manbalar
Karidopita

**Karidopita** () — asosan yongʻoqdan tayyorlanadigan va sirop bilan toʻldiriluvchi yunon shirinligi. Uning nomi ikkita yunoncha soʻzdan: καρύδι + πίτα — („yongʻoq + pirog“) dan kelib chiqqan. 

## Tayyorlanishi

### Tarkibiy mahsulotlar

#### Xamir

* 10 ta tuxum
* 10 oshqoshiq yirik toʻgʻralgan yoki maydalangan yongʻoq

* 10 oshqoshiq non uvoqlari
* 10 oshqoshiq shakar
* 1 paket qavartma kukuni
* Osh sodasi (qoshiq uchida)
* 2-3 vanil
* Ozroq dolchin

#### Sirop

* 1 ¾ stakan suv
* 650 gramm shakar
* Ozroq limon sharbati

Non uvoqlari yoki un maydalangan va tuyilgan yongʻoq, dolchin, qavartma kukuni bilan aralashtiriladi, suv yoki sut qoʻshiladi. Alohida idishda sariyogʻ va shakar koʻpirtiriladi, ichiga tuxum solinadi. Xamir aralashtiriladi va oldindan yogʻlanga qolip ichiga joylanadi. Pishgan shirinlik boʻlaklarga boʻlinib, ustidan sirop quyiladi. Siropning tarkibiy mahsulotlari shakar, suv va limon sharbatidan iborat.

Baʼzi retseptlarda pishiriqqa keng tarqalgan qoʻshimchalar ham qoʻshiladi, bular apelsin sedrasi, qalampirmunchoq, jigarrang shakar, rom yoki konyak hisoblanadi.

Bu *glyka tapsiou* — pishiriq qoliplarida tayyorlanuvchi pirog va non kabi shirinliklarning keng tarqalgan turlaridan biridir. Shu turdagi ommalashgan shirinliklar orasida galaktobureko, amigdalopita va kadaifi bor. Vasilopita bilan bir qatorda karidopita ham Rojdestvo va Yangi yil bayrami shirinligi hisoblanadi. Karidopitaning bir boʻlagi yunonlarning Qorbobosi - Avliyo Vasilis uchun archa daraxti ostiga qoʻyiladi.

## Manbalar
Omakase

**Omakase** *( 任せる dan — „topshirish“)* — „sizga ishonaman“ maʼnosini beruvchi yaponcha jumla.

## Nutqda qoʻllanishi
Ushbu ibora sushi restoranlariga tashrif buyuruvchilar tomonidan qoʻllanadi va mijoz sushi tanlashni oshpazning ixtiyoriga qoldirishini bildiradi. Oshpaz odatda yengilroq taomlardan boshlab, ogʻirroqlarigacha boʻlgan bir qator taomlarni taqdim etadi. Bu ibora faqatgina guruchli va xom baliqdan tayyorlangan sushiga tegishli emas. U gril, qaynatish yoki boshqa pishirish usullarini oʻz ichiga olgan boʻlishi mumkin.

## Xususiyatlari
Omakase uslubi uchun buyurtma bergan mijozlar oshpazdan taom tanlashga oʻzgacha yondashishi va tayyor ovqatning hayratlanarli boʻlishini kutishadi, bunday taomni sanʼat asari bilan taqqoslash mumkin. Omakase buyurtma qilish baʼzida qimor oʻyiniga aylanib ketadi, bunda mijoz eng yaxshi sifatga ega baliq tatib koʻradi va menyudan taom buyurtma qilgandan koʻra arzonroqqa tushadi.

## Yana qarang

* Sushi
* Kaiseki

## Manbalar
Fessaliya podshosi Triop

**Triop** ( „uch koʻzli“) — qadimgi yunon mifologiyasida, Fessaliya podsholaridan biri. Eolning qizi Kanaki bilan Poseydonning oʻgʻli. Erisixton Ifimedeyaning otasi. Forbantning ajdodi. Triop va uning oʻgʻli haqidagi afsonalar bir xil motivning ikkita versiyasini ifodalaydi.

Triop oʻz saroyining tomini yopishni rejalashtirib, Demetra ibodatxonasini vayron qilgan, buning uchun Demetra uni ochlik azobiga duchor qilgan. Ajdaho hujumidan vafot etid, Ilon eltuvchi yulduz turkumiga aylagan. Triopning oʻgʻli Erisixton xudolarga hurmatsizlik qilgani va Hamadryadaning oʻldirilgani sababli abadiy ochlik bilan jazolangan.

## Manbalar


## Havolalar

* Triop va Erysixton 
* Gigin astronomiyasi
Omlet

**Omlet** () — tuxumli quymoq, unga odatda sut yoki boshqa turdagi suyuqlik, misol uchun suv, qaymoq, bulyon, qaynatma, bir qator retseptlarda oz miqdorda un, masalan, bugʻdoy, joʻxori, grechka, arpa, javdar, kartoshka, noʻxat uni qoʻshiladi. Ushbu tarkibiy mahsulotlar issiqlik bilan ishlov berishdan avval tuxum va suyuqlik bilan birga koʻpirtiriladi. Quymoqni qovurish, pechda yoki suv bugʻida pishirish mumkin. Issiqlik bilan ishlov berishda quymoqqa mayda toʻgʻralgan kolbasa, qovurilgan goʻsht, pishloq, tuzlangan yoki qaynatilgan qoʻziqorin, piyoz, sarimsoq, petrushka barglari, selderey, kervel, rayhon, jambil, toshchoʻp va boshqa mahsulotlarni qoʻshish mumkin, bu orqali xilma-xillikka erishiladi. Omletlar odatda nonushta dasturxoniga tortiladi.

Murabbo, asal va boshqa mahsulotlar bilan pishirilgan omletlar shirinlik sifatida isteʼmol qilinadi V.V. Pohlyobkin bunday taomlarni omlet deyish notoʻgʻri ekanligini, ularni solojenik deb atash toʻgʻri boʻlishini aytadi.

Omlet ichiga qiyma (goʻsht, sabzavot va boshqalar) oʻrash mumkin. Smetana kabi konsistensiyaga ega tuxum-sut aralashmasidan kastryulya yoki suv bugʻida pishirilgan yegulik tuxumli boʻtqa deb ataladi.

## Yana qarang

* Drachena

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 
* Ratushniy A. S. Omlet // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 244—245. — 440 s. — 300 ekz. — .
* Omlet // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 207. — 540 s. — .
Nazuk

**Nazuk** — arman oshxonasiga mansub qandolat mahsuloti, ichi toʻldirilgan yogʻli non. U kvadrat shakliga ega va ustki qismi yaltirab turadi. Nazuk xamirturushli xamirni yogʻ bilan qorishtirish orqali tayyorlanadi. Xamirga zaʼfaron, baʼzan dolchin qoʻshiladi, shu sababli mahsulot sargʻish rangga ega boʻlishi mumkin. Tayyor mahsulot bir necha qavat xamir va nachinkadan iborat boʻladi. Nazukni shirin yoki shoʻr nachinka qoʻshib tayyorlash retseptlari mavjud.

Ushbu shirinlikning bir necha xil turlari Saratovda juda mashhur. Rossiyaning boshqa hududlarida nazuk haqida ozchilik biladi.

## Manbalar
Kichri

**Kichri** yoki **kichadi,** **kichari** (*IAST :* : ) — oʻtkir taʼmli vegetariancha taom boʻlib, dimlangan guruch va mosh (mung dal), yogʻda qovurilgan ziravorlar, baʼzan sabzavot aralashmasidan tayyorlanadi. Bu Ayurveda pazandachiligining asosiy taomlaridan biridir. Ushbu taom proteinga juda boy.

## Tarixi
Yunon qiroli Selevk Hindistonga qilgan yurishida (miloddan avvalgi 305-303) dukkakli mahsulotlar va guruch aralashmasi Hindiston aholisi orasida juda mashhur ekanligini taʼkidlagan. Strabon esa hind taomlari asosan guruchli boʻtqa va guruchli ichimlikdan iborat boʻlganligini taʼkidlaydi, bu hozirda arrak deb ataladi. Marokashlik sayyoh Ibn Battuta taxminan 1350-yillarda Hindistonda boʻlgan vaqtlari kichrini guruch va moshdan iborat taom sifatida tilga oladi. Kichri XV asrda Hindistonga tashrif buyurgan rus sayyohi Afanasiy Nikitinning asarlarida ham tasvirlangan. Ushbu taom Boburiylar, ayniqsa Jahongir davrida juda mashhur boʻlgan. Boburiy shoh Akbarning bosh vaziri Abulfazl Allomiyning tomonidan yozilgan XVI asrga oid „Ain-i-Akbari“ hujjatida kichri retsepti tilga olinadi va uning yetti xil varianti keltiriladi. Hindistonda Akbar, vazir Birbal va kichri bilan bogʻliq latifa ham bor. Aytishlaricha, kejeri anglo-hind taomi ham kichri dan kelib chiqqan.

## Tavsifi
Ayurveda tarafdorlarining fikriga koʻra, kichari oʻzining mukammal darajada hazm boʻlishi va ozuqaviy moddalarning muvozanati bilan ajralib turadi. Hindlar ushbu taom oson hazm boʻladi, kuch va hayotiy quvvat beradi, tananing barcha toʻqimalarini oziqlantiradi, hujayralarni tozalash va yoshartirishga yordam beradi, deb ishonishadi. Kichari yoglar tomonidan tozalash dasturlari boshlangan paytda ishlatiladi.

Santa Fedagi „Ayurveda instituti“ veb-sayti maʼlumotlariga koʻra, har bir dosha (*Ayurveda terminologiyasida hayotiy quvvat*) uchun turli xil sabzavotlar, ziravorlar va choylar isteʼmoli tavsiya etiladi. Ushbu tashkilot, shuningdek, faqatgina kicharidan iborat monoparhez qabziyatga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantiradi.

## Shuningdek qarang.

* Kejeri (Britaniya oshxonasining taomi)
* Koshari (Misr taomi)

## Manbalar


## Adabiyotlar

*
Peribeya (Polibning xotini)

**Peribeya (Polibning xotini)** () — Korinf siklidagi yunon mifologiyasining qahramoni, Korinfning yoki Sikion Polibning rafiqasi yoki Edipning asrab olgan onasi.

## Mifologiyada
Peribeya manbalarda asosan Edip qissasi bilan bogʻliq holda tilga olinadi. Qadimgi mualliflar uning kelib chiqishi haqida sukut saqlashadi. Peribeya Korinf yoki Sikion shohi Polibning xotini edi; qirol choʻponlari Kiferon yonbagʻridan topilgan toʻpiqlari teshilgan chaqaloqni aynan unga olib kelishgan (muqobil versiyaga koʻra, qirolichaning oʻzi dengiz qirgʻogʻida kir yuvayotganida chaqaloqni topib olgan). U bolani asrab oldi, uni davoladi va *Edip* ismini qoʻydi. Bola ulgʻaygach, Peribeya undan kelib chiqishi haqidagi haqiqatni yashira boshladi. Psevdo-Apollodorning soʻzlariga koʻra, bir marta tengdoshlari Edipni topilgan bola deb atashganida, u „Peribeyani soʻroq qila boshladi, lekin undan hech narsa bila olmadi“.

Keyinchalik Edip oʻz otasini oʻldirishi va onasiga uylanishi haqida bashorat oldi. Buning oldini olish uchun u Peribeya va Polibni oʻzining haqiqiy ota-onasi deb hisoblab, ularning uyini tark etdi. Psevdo-Giginning soʻzlariga koʻra, Polibning oʻlimidan soʻng Peribeya Edipga uning topilgan bola ekanligini aytdi. Bu choʻponning hikoyasi bilan birgalikda Edipga bashoratning amalga oshganini anglatdi.

Psevdo-Gigin Peribeyaning oʻz farzandlari boʻlmagan deb yozadi. Boshqa manbalarda Polib Alkion (Amfiloxning xotini, Driantaning oʻgʻli) va Lisianas (Talayning rafiqasi) qizlari esga olinadi.

Sofoklning maʼlumotlariga koʻra, Polibning xotinining ismi *Merope* boʻlgan; „Qirol Edipga“ yozilgan sxoliylar muallifining maʼlumotlariga koʻra, bu Orsiloxning qizi Meduza edi. Boshqa manbalarda *Eribeya* va *Eriboya* uchraydi, ammo bular, aftidan, shunchaki *Peribey ismining* oddiy variantlari.

## Sanʼatda
Goʻdak Edipning Peribeyaga olib kelingan sahnasi hozirgi kungacha saqlanib qolgan sopol idishda tasvirlangan. Edip haqidagi afsonaga koʻplab qadimiy pyesalar bagʻishlangan, ammo bu asarlarning deyarli barchasining matnlari yoʻqolgan. Sofoklning saqlanib qolgan tragediyalarida Peribeya faqat tilga olinadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
# Zwicker. Periboia 10 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1937. — Bd. XIX, 1. — Kol. 719.
# Kenner H. Polybos 6 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1952. — Bd. XXI, 2. — Kol. 1584—1592.
## Havolalar
# 
# 
#
Toʻrt fasl pitsasi

**Toʻrt fasl** () — bu toʻrt qismga boʻlingan, har biri yilning maʼlum faslini ifodalovchi toʻrt xil masalliqli italyan pitsasi. Artishok bahorni, pomidor yoki rayhon yozni, qo‘ziqorinlar kuzni, vetchina, proshutto va zaytun donalari esa qishni anglatadi. Italiyada oʻta mashhur boʻlgan bu pitsa mamlakatning „klassik“ va „mashhur“ pitsasi deya taʼriflanadi. U kaprichoza pitsasining variantlaridan biridir.

## Tayyorlanishi
Pizza xamiri ustiga pomidor qaylasi surtiladi va koʻz bilan taxminan toʻrt qismga boʻlinadi. Har bir qism ustiga qoʻziqorin, artishok (yangi pishirilgan yoki konservalangan), pomidor va motsarella, vetchina yoki boshqa masalliqlar qoʻyib chiqiladi. Pitsa pishgandan keyin nam tortib qolmasligi uchun baʼzi qoʻshimcha mahsulotlarni avvaldan gaz pechida quritib, namlik darajasini pasaytirib olsa ham boʻladi. Pitsaning ustki qismiga qolgan motsarella va zaytun moyini sepish mumkin. Shundan soʻng pitsa pishirib olinadi. Tayyor pitsa boʻlaklarga boʻlinadi yoki toʻrt qismga ajratiladi. „Toʻrt fasl“ pitsasini vegetarianlar uchun ham tayyorlash mumkin, buning uchun vetchinavegetariancha varianti bilan almashtiriladi.

## Manbalar



## Manbalar

* Pizza / muharrir A. Bratusheva M .: EKSMO, 2014. — P. 24 (Toʻrt fasl)
* Italiya. Oziq-ovqat va Dolce Vita / Sofi Braimbridge, Jo Glynn. — M.: Eurobuks, 2011. — 296 b. — 165-bet (Pitsaning toʻrt fasli)
Helios oʻgʻli Triop

**Triop** ( "uch koʻzli ") — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Gelios va Rodaning yetti oʻgʻlidan biri (yoki Poseydon va Kanaki; yoki Lapif va Stilba). Diodorning hikoyasiga koʻra, u akasi oʻldirilganidan keyin Rodosdan qochib, Kariyaning Xersones shahriga keldi va qirol Melisseydan poklanib oldi. Triop Kariyaga borib, Triopiy deb nomlangan burunni egallab oldi. U Triopiyga asos solib, butun Xersones va Kariyaning bir qismini bosib oldi. Knidning asoschisi. Keyin u Fessaliyaga bordi, Devkalion oʻgʻillari bilan ittifoq tuzdi, pelasglarni quvib chiqardi va Dotiy tekisligining bir qismini oldi. U yerda muqaddas Demetra bogʻini kesib tashlagani uchun u Fassaliyani tark etishga majbur boʻldi.

* Qarang. Triop (Fessaliya qiroli) — afsonaning yana bir versiyasi.

## Manbalar
Piri-piri

***Piri-piri*** (ˌpɪriˈpɪri, **piri-piri**, shuningdek, *peri peri* yoki *pili pili* deb ham yoziladi; boshqa nomlari — **Afrika qush koʻzi** () yoki **Afrika iblisi** (*African Devil*) yovvoyi tabiatda ham, qishloq xoʻjaligi ekini sifatida ham oʻsadigan Xitoy garmdorisi (*Capsicum chinense*) turiga mansub chili qalampiri navi. U Afrika mamlakatlarida oʻsadi va portugallar tomonidan Hindistonning Gujarot va Goa hududlariga olib kelingan.

## Etimologiya
*Piri-piri* soʻzi Suahili tilidan „qalampir-qalampir“ deb tarjima qilinadi. Nomning boshqacharoq koʻrinishlari ham bor, ushbu mahsulotni Kongo Demokratik Respublikasidagi *pili pili,* Malavida *peri peri* deb atashadi, bularning barchasi bantu tilida soʻzlashuvchi mintaqalardagi turfa talaffuzlarga asoslangan. *Piri-piri* — nomning portugal tilida, xususan, Mozambikning portugal tilida soʻzlashuvchi aholisi orasida keng tarqalgan yozilishidir.

Ingliz tilining Oksford lugʻatida *piri-piri* xorijiy soʻz sifatida keltiriladi va „qizil chili qalampiridan tayyorlangan oʻta achchiq qayla“ degan maʼnoni anglatadi, uning kelib chiqishi  (Janubiy Mozambik) tiliga borib taqaladii va bu tilda „qalampir“ degan maʼnoni berishi aytiladi.

## Oʻsimlikning xususiyatlari
Oʻsimlik odatda juda qalin boʻlib oʻsadi, uzunligi 4-7 sm va kengligi 1,3-1,5 sm boʻlgan barglari bilan 45-120 sm balandlikkacha oʻsishi mumkin. Mevalari odatda toʻmtoq nuqtagacha toraygan boʻladi, uzunligi 8-10 sm ni tashkil qiladi. Qalampirning yetilmagan holatdagi rangi yashil, yetilgani och qizil yoki binafsharang boʻladi. Baʼzi navlari achchiqligi boʻyicha Skovill shkalasiga koʻra 175 000 birlikkacha boʻlgan reytingga ega.

## Yetishtirish
Aksariyat chili qalampirlari singari piri-piri ham Janubiy Amerika navlaridan kelib chiqqan, asrlar davomida Afrikaning yovvoyi tabiat sharoitida oʻsgan va hozirda Zambiya, Uganda, Malavi, Zimbabve va Ruanda da tijorat maqsadida yetishtiriladi. U asosan Malavi, Zambiya, Janubiy Afrika, Gana, Nigeriya, Zimbabve va Mozambikda oziq-ovqat hamda farmatsevtika sanoati uchun oʻstiriladi. Piri-piri yetishtirish katta va mashaqqatli mehnatni talab qiladi.

## Qayla
"Piri-piri" qaylasi ziravor yoki marinad sifatida ishlatiladi, kelib chiqishi Portugaliyaga borib taqaladi, Angola, Namibiya, Mozambik va Janubiy Afrikada keng tarqalgan. U odatda maydalangan chili, sitrus poʻstlogʻi, piyoz, qalampir, sarimsoq, tuz, limon sharbati, dafna yaprogʻi, paprika, pimento, rayhon, oregano va estragondan tayyorlanadi.

Retseptlar mintaqalarga koʻra farqlanadi, ammo chili, limon, yogʻ va qizil bulgʻor qalampiri har bir mintaqada asosiy tarkibiy mahsulot boʻlib qolaveradi.
Fayl:Pili-pili.JPG|Quritilgan mevalar
Fayl:Piri piri sauce in Mozambique.jpg|Sosli idishlar
Fayl:09-07-2017 Jerónimos Molho Piri-piri.JPG|Portugal brendlaridan birining sousi
Fayl:Pilipili-spice.jpg|Ziravorlar
Fayl:Chicken Piripiri,26 July 2015 (4).JPG|Tovuqli piri-piri () ―  portugal taomidir, unda *piri-piri* qalampiri ba'zan marinad sifatida ishlatiladi.


## Manbalar

## Havolalar
Pinsa shirinligi

**Pinsa** (, Ven ven. pinsa) Italiyaning Veneto, Friuli viloyatlarida va Trentinoning baʼzi hududlarida keng tarqalgan anʼanaviy shirinlik. Biroq, ushbu nom bir-biridan butunlay farq qiluvchi shirinliklar, misol uchun Bolonya (Italiya ) yoki Triest pinsasi singari turli pishiriqlarga nisbatan ishlatilishi ham mumkin.

Retseptlar mintaqalarga qarab farqlanadi, ammo barcha retseptlar orasida umumiy xususiyatlar mavjud. Tarkibiy mahsulotlar juda oddiy, qishloq oshxonasiga xos, ammo bugungi kunda ular oʻtmishdagiga nisbatan anchagina xilma-xil boʻlib, boyib qolgan: shirinlik bugʻdoy va makkajoʻxori uni, xamirturush, shakar va tuxum aralashmasidan tayyorlanadi, unga sukatlar, quritilgan anjir, mayiz va arpabodiyon urugʻlari qoʻshiladi.  Pirogning ustidan qizil sharob, fragolino yoki glintveyn quyiladi.

Shirinlik (diametri bir metrgacha boʻlishi mumkin) odatda Rojdestvo va yanvar oyida ulkan gulxanlarda qoʻriqchilar yoqib nishonlanadigan mashhur „*Falò di inizio anno“ („*Yil boshi gulxani“) bayrami arafasida isteʼmol qilinadi.

Italiyaning ayrim viloyatlarida ushbu anʼana *Panevìn* (lit. „non va sharob“), shuningdek, *pìroe-paroe, panaìni, panevìni, pignarûl, vècie, casere* deb ham ataladi. Bayram kechasida issiq grog — „vin brulè“ (vin brulè) ichishadi va pinsa pirogini gazak sifatida isteʼmol qilishadi. Aytishlaricha, Muqaddas kechada sehrgar Befana bolalarni koʻrishga keladi, ularni shirinliklar, masalan, pinsa pirogi bilan siylaydi. Shuning uchun, ushbu shirinlik „Befana pirogi“, "Befana torti " yoki „Marantega torti“ (Befananing boshqa bir ismi) nomlari bilan ham ataladi.

Ushbu soʻzning etimologiyasi „pitsa“ soʻzi bilan bir xil ekanligi taxmin qilinadi.

Pirog anʼanaviy italyan taomlari roʻyxatiga kiritilgan ().

## Yana qarang

* Panettone

## Manbalar
Oy ritsari

**Oy ritsari** (), haqiqiy ismi - **Mark Spektor** () Marvel Comics komikslarida paydo boʻlgan Marc Spektor - super qahramon va sobiq yoʻllanma askar. Qahramon Marvel olamida mavjud va rassom Doug Moench va yozuvchi Don Perlin tomonidan yaratilgan. Oy ritsari personaji birinchi marta (1975-yil avgust) "Kurt boʻri" filmida 32-qismida paydo boʻldi. Qahramon jamoatchilik tomonidan iliq kutib olindi va tez orada oʻzining hikoyalarini, keyinroq esa oʻzining komikslar seriyasini oldi.

## Nashr tarixi
Qahramon birinchi marta *Doug Moench* yozgan va *Don Perlin* tomonidan chizilgan "Tungi boʻri" komiksi 32 hikoyasida (1975-yil avgust) bosh qahramonning dushmani sifatida paydo boʻlgan; uning ishtirokidagi hikoya davom etdi va 33-sonda tugaydi. Oy ritsari kitobxonlar orasida bir zumda mashhur boʻldi va oʻzining maxsus 28-29 hikoyalarida "Marvel Spotlight" jurnalida (1976-yil) yana qayta namoyish qilindi yozuvchi yana Doug Moench, rassom esa Don Perlin.

### Televideniya

* "Buyuk oʻrgimchak odam" animatsion serialida 4-mavsumda, 24-qismda paydo boʻlgan

### Video o`yinlar

* "Spider-Man: Web of Shadows" oʻyinida paydo boʻldi.
* "Lego Marvel Super Heroes" oʻyinida "Shocking Spending" darajasida uning belgisini topgandan keyin ochish mumkin.
* Mobil oʻyinlarda oʻynaladigan qahramon sifatida paydo boʻladi: Marvel Contest of Champions, Marvel Future revolution
* "Marvel Ultimate Alliance Gold Edition"da oʻynash mumkin boʻlgan qahramon.
* "Lego Marvel Avengers" filmidagi oʻynash mumkin boʻlgan qahramon.
* "Marvel Heroes" filmidagi oʻynash mumkin boʻlgan qahramon.
* "Lego Marvel Super Heroes 2" filmidagi oʻynash mumkin boʻlgan qahramon.

## Havolalar

* Marvel.com saytida Moon Knight
* Marvel.wikia.com saytida Moon Knight
* Comicvine.com saytida Moon Knight
Titania

**Titaniya** () — Uilyam Shekspirning „ Yoz kechasi tushi“ (taxminan 1595) komediyasidagi personaj, parilar malikasi, Oberonning rafiqasi. Tasvir irland va ingliz folkloridagi elflar yoki parilarning nomsiz malikasi asosida yaratilgan. Bu nom Ovidiyning Metamorfozasidan olingan boʻlib, u yerda Titan Koyning qizi Latona shunday deb ataladi. Shekspirning taʼsiri ostida shunga oʻxshash personajlar tez-tez Titaniya, deb ataladigan boʻldi.

## Kinodagi obrazi

* 1909 yil — Yoz kechasi tushi / A oʻynagan.

## Manbalar


## Havolalar
Periguna

**Periguna** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Tesey tomonidan oʻldirilgan Sinisning qizi. U juda chiroyli, uzun boʻyli boʻlgan. Tesey uni taʼqib qilgan, u esa poya va yovvoyi sarsabil chakalakzorga yashiringan. Ovidiyning soʻzlariga koʻra, Sinisning qizi qushga aylangan.

Argiv versiyasiga koʻra va Plutarxga koʻra, u Teseydan oʻgʻli Melanippni dunyoga keltiradi, keyin esa Evritning oʻgʻli exaliylik Deioneyga turmushga chiqadi.

## Manbalar
Ofelt

**Ofelt** (), *Arxemor* ( „ilgari vafot etgan“) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon, oʻgʻil bola. Likurg va Evridikaning oʻgʻli. U enaga tomonidan oʻt ustiga yotqizilgan holda sarv bogʻida ilon chaqishi natijasida vafot etdi. Uning xotirasiga Nemean oʻyinlari tashkil etilgan.

## Afsona
Afsonaning bir versiyasiga koʻra, bolaning ismi Ofit boʻlgan va u Likning oʻgʻli boʻlgan. Baʼzilarga koʻra, Evfet va Kreuzaning oʻgʻli. Enaga Gipsipilaga bola yurishni oʻrganmaguncha uni yerga qoʻymaslik buyurilgan, chunki orakulning ogohlantirishi shunday edi. Biroq, uning yonidan oʻtib ketayotgan Fivga qarsgi yettitalik quduq haqida soʻraganida, u Ofeltni selderey oʻsib turgan manbaga (yoki bu oʻsimlik toʻshagiga) qoʻyadi va ajdaho (ilon) esa uni oʻldiradi. Yetti kishi ajdahoni oʻldirdi va yomonlik alomatlaridan xalos boʻlish uchun Ofelt xotirasiga Nemean oʻyinlarini taʼsis qildi. Ushbu epizod Esxilning „Nemeya“ tragediyasida tasvirlangan.

Ofelt va Likurg qabri Nemeyada joylashgan. Ofeltning avlodlari, Plutarxning maʼlumotlariga koʻra, Fivda qurbonliklarda birinchi boʻlib chaqirilganlar.

## Adash
Shuningdek, Ovidiyning soʻzlariga koʻra, (Metamorfozlar, 3:605) oʻz hamkasblari-kemasozlar bilan birga Vakhni (Dionisni) u Naxos oroliga olib borishni soʻraganida ayyorlik, hiyla va kuch bilan oʻgʻirlab, qullikka sotishga harakat qilgan „birinchi kema quruvchilardan“ biri ham Ofelt deb atalgan. Dionis Ofeltni va uning hamkasblari-kemasozlarni delfinlarga aylantirdi (Ovidiy, Metamorfozlar, 3:670).

## Manbalar