open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Konotop hujjatlari

**Konotop hujjatlari** — Konotop yaqinidagi Kazak Dibrova qishlogʻining Kazaklar Radasida tuzilgan bitim. Ukrainaning chap qirgʻogʻidagi kazak jamoalari va Rossiya qirolligi hukumati oʻrtasida 1672- yil 17-iyunda imzolangan. U Getmanat va rus podshosi Aleksey Mixaylovich oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga solgan.

## Tarixi
Konotop hujjatlariga 1672-yil martdagi Baturinskiy toʻntarishi ortidan Ivan Samoylovichning Baturindagi Oqsoqollar kengashida kazak polki regimantari — qoʻmondoni deb eʼlon qilinishi sabab boʻldi. Shuningdek, u Ukrainaning chap qirgʻogʻi hududlari getmani etib saylangan hamda 1669-yilgi Gluxov hujjatlaridagi bandlar qonuniyligi tasdiqlangan edi.

## Shartnoma mazmuni
Shartnoma rasman ikki qismdan iborat edi:

* Podshoh nomidan uning vakolatli knyazi Grigoriy Romodanovskiy tomonidan taklif qilingan va Rada ishtirokchilari tomonidan maʼqullangan Nizomlar;
* Kazak oqsoqollari tashabbusi bilan tuzilgan va rus podshosi tomonidan tasdiqlangan Nizomlar.

Kazak oqsoqollarining takliflari 1672-yil mart oyi oxirida, keyinchalik, may oyining boshida takroran podshohga topshirildi. „Ukraina tarixi entsiklopediyasi“da yozilishicha, hujjatlar mazmuniga koʻra, ular faqat 1669-yilgi Gluxov shartnomasiga qoʻshimcha hisoblanishi hamda bitim mohiyatini aniqlashtirishi yoki uning bandlarini toʻldirishi kerak edi. Yangi qoidalar 1669-yildan keyingi voqealar kun tartibiga chiqargan masalalarni tartibga solish maqsadida chiqarilgan edi. Xususan, kazak oqsoqollari taklifi bilan getmanning ichki va tashqi siyosat sohasidagi hokimiyati uning manfaatiga cheklandi. Podshoh tashabbusi bilan esa, Getmanlik hududining Janubiy Belarus yerlari hisobiga kengayishiga toʻsiqlar qoʻyildi. Bundan tashqari, Getman delegatsiyasining Getmanat bilan bogʻliq boʻlgan Rossiya-Polsha muzokaralarida majburiy ishtirok etishi toʻgʻrisidagi qoida bekor qilindi.
Umuman olganda, Konotop hujjatlari getman hokimiyatini kazak oqsoqollari foydasiga cheklar edi va Getmanlik muxtoriyati imkoniyatlarini toraytirdi.

## Amal qilish muddati
Konotop shartnomasi rasman 1687-yilgacha huquqiy kuchini saqlab qoldi, ammo 1670-yillarning ikkinchi yarmidan soʻng, Ivan Samoylovich oʻz hokimiyatini sezilarli darajada mustahkamlagach, hujjatning koʻpgina qoidalari oʻz ahamiyatini yoʻqotdi.

## Yana qarang

* Xluxiv maqolalari

## Manbalar

## Adabiyotlar

* *Gorobets V. M.* Konotopskiy statti 1672 // Yensiklopedіya іstorії Ukraїni : 10 jildda. / Tahririyat: V. A. Smolij (bosh) va in. ; Ukraina Milliy fanlar akademiyasining Ukraina tarixi instituti. — K.: Naukova Dumka, 2009. — V. 5: Kon — Kyu. — S. 36. — . (ukr. )
* *Mironenko O. M., Chexovich V. A..* Konotop statti 1672 // Yuridik entsiklopediya : [6 jildda] / ed. hisoblash Yu. S. Shemshuchenko (ikkinchi nashr) [ta in.]. — TO. : Ukraina entsiklopediyasi im. M. P. Bazhan, 1998-2004. — ISBN 966-749-200-1.
* *Sergiychuk V.L.* Konotopskiy statti 1672 // Ukraina Diplomatik Entsiklopediyasi : 2 jildda / Tahririyat kengashi: L.V. ISBN 966-316-039-X
Perilay

**Perilay** () — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon, Penelopaning ukasi.

„Mifologik kutubxonaga“ asosan, u Ikariy va nayada Peribeyaning oʻgʻli boʻlib, uning Foant, Imevsia, Alet va Damasipp ismli aka-ukalari bor edi. „Odysseya“ sxoliasti unga bir oz boshqacha nasabnoma beradi: uning onasi Asterodiya, uning aka-uka va opa-singillari Amasih, Falerey, Foon, Feremmeliy, Laodamiya va Penelopa boʻlgan.

Pavsaniyning Peloponnes qadimiyliklari boʻyicha mutaxassislarga tayangan holda soʻzlariga koʻra, shu onda tirik boʻlmagan Tindarey emas, balki Perilay Eriniydan Orestdan uning amakivachchasi Klitemnestraning qoni uchun qasos olishni talab qilgan. Bu taxmin xronologiya nuqtai nazaridan mantiqiyroq koʻrinadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* 
*
Sohil baqasi

**Sohil baqasi**() — Bufonidae oilasiga mansub amfibiya turi.

Umumiy uzunligi 5-10 sm.ga etadi. Boshqa turdatu baqalardan ajratib turuvci xususiyati - burundan boshining orqasigacha chozilgan mayin, qalinlashlarnsiz  tizmasi mavjud. Katta parotidlar choʻzilgan va biroz tashqariga burilgan. Orqa tomonning rangi jigarrang-yashil boʻlib, oʻrtada oq yoki sargʻish chiziqli boʻlib, u boshqa tuslar bilan birlashishi mumkin. Yonlarda engil dogʻlar boʻlishi mumkin. Teri koʻplab oʻsimtalar bilan qoplangan, ular orqa tomondan yon tomonlarga qaraganda sezilarli darajada kattaroqdir. Ushbu osimtalar jigarrang yoki pushti rangga ega.

Tropik oʻrmonlarni, ochiq oʻtloqlarni, yarim qurgʻoqchil joylarni yaxshi koʻradi, shaharlar chekkasida, bogʻlar va dalahovlilarda uchraydi. Dengiz sathidan 1600 metr balandlikda joylashadi. Kechasi faolashadi. Asosan hasharotlar bilan oziqlanadi. Oʻlja qidirishda uzoq masofalarni bosib oʻtishga qodir.

Tuxum qoyuvchi amfibiya.

Turlar janubiy Meksikadan Kosta-Rikagacha tarqalgan.

## Adabiyotlar

* Conant, R. va JT Collins (1991), Sudralib yuruvchilar va amfibiyalar uchun dala qo'llanmasi, Sharqiy va Markaziy Shimoliy Amerika, Uchinchi nashr
* Pauly, GB, DM Hillis va DC Cannatella. (2004) Nearktik kolonizatsiya tarixi: Nearktika qurbaqalarining molekulyar filogenetikasi va biogeografiyasi (Bufo). Evolyutsiya 58: 2517–2535.
Parjanya

**Parjanya** (sanskr. पर्जन्य, IAST: parjanya, „yomgʻir buluti“ maʼnosida) — Veda mifologiyasida momaqaldiroq va yomgʻir xudosi.

„Rig Veda“da unga 3 ta madhiya bagʻishlangan (RV V, 83; VII, 101; VII, 102), uning ismi esa 30 martaga yaqin tilga olingan. Parjanya timsolining chuqur arxaizmi uning zaif timsoli, shuningdek, baʼzan bulutning oʻzidan farqlanmasligi bilan koʻrsatiladi. Hind-Yevropa nuqtai nazaridan, Parjanyaning tasviri va nomi slavyan Perun, Boltiqboʻyi Perkunasi, Xett Pirvasi bilan bogʻliq.

Parjanyaning yomgʻir va momaqaldiroq bilan bogʻliqligi uning tez-tez momaqaldiroq va chaqmoq chaqishi bilan birga paydo boʻlishi, hoʻkizdek baland ovozda boʻkirishi, yomgʻir oqimlarida hukmronlik qilishi, olamlarni sugʻorishi, aravasi suvga toʻlaligidan dalolat beradi. Momaqaldiroq bilan u Rakshasalar va yovuzlarni yengadi, daraxtlarni sindiradi va hamma Parjanyaning bu qurolidan qoʻrqadi. Undan tez-tez himoya qilishni (PB V.83.5), mustahkamlashni, saxiylikni soʻrashadi. Shuningdek, Parjanya shamol xudosi Vata bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, ularning nomlari koʻpincha Rigvedik madhiyalarida ham, Atharva-vedada ham juftlik sifatida tilga olinadi. Baʼzan bu xudo bilan birga Marutlar ham chaqiriladi. Bu tomondan, atmosfera xudosi sifatida Parjanya Indraga juda yaqin va keyingi adabiyotlarda uning nomi baʼzan Indraga biriktirilgan. „Rig Veda“da Parjanyaning Brixaspati (RV X.98.1) va Agni (RV VI.52.16) bilan aloqasi haqida ham eslatib oʻtilgan.

Parjanyaning „atmosfera“ vazifasining eng muhim natijasi uning unumdorlik bilan mustahkam bogʻliqligidir. Unda tiriklar va oʻliklarning hayotiy ruhi mavjud, u oʻz urugʻlari bilan yerni jonlantiradi (yomgʻir timsoli), u urugʻini nafaqat oʻsimliklarga, balki sigirlarga, chopqir otlarga, ayollarga ham joylashtiradi (RV VII.102.2). Parjanya koʻpincha buqa yoki buyvolga qiyoslanadi, bu esa samarali kuchni anglatadi. Uning oʻzi oʻz tanasini yaratadi, barcha mavjudotlar unga suyanadi. Yer Parjanyaning xotini, u esa Somaning otasi. Katta akasi Pushan.

Vedalardan keyingi davrda Parjanya asta-sekin oʻz ahamiyatini yoʻqotadi va bulutlar va yomgʻirga buyruq beruvchi xudo sifatida 12 Aditya dan biriga aylanadi. „Vishnu-Purana“da u Kartika oyining himoyachisi hisoblanadi.

## Manbalar
Tanit

**Tanit** (finik. 𐤕𐤍𐤉𐤕**;Tannita**) — bokira maʼbuda, ayniqsa Karfagenda Baal-Xammon bilan birga hurmat qilinadi.

**Tanit**, shuningdek, **Tinnit** yoki **Tank** deb ham atalgan. Tinnit nomi Karfagenda paydo boʻlgan koʻrinadi, garchi u mahalliy bolalar uchun ishlatilmagan boʻlsa ham. U oy maʼbudasi Astartaning muqobili boʻlgan va Rim Karfagenida unga Rim maʼbudasi Yunonaning mahalliylashtirilgan shakli boʻlgan Yunona Kelestis sifatida sigʻinilgan.

## Karfagenlarning sigʻinishi
Tanit Gʻarbiy Oʻrtayer dengizi boʻylab (Ellinistik davrda Malta chegaralaridan Gadesgacha) Puni koloniyalarida sajda qilish ob’ekti edi. Miloddan avvalgi V asrdan boshlab maʼbudaga sigʻinish Baal-Xammon bilan bogʻliq boʻlib, uning oʻziga *pene baal* („Baalning yuzi“) epiteti va *rabat* unvoni, *rab* (janob) soʻzining ayollik shakli berilgan. Shimoliy Afrikada va Kipr orolida u Baal Xamonning xotini, urushning samoviy homiysi, bokira ona maʼbudasi va kamroq darajada unumdorlik ramzi boʻlgan.

Finikiya xudosining emblemasi trapetsiya boʻlib, tepada gorizontal chiziq bilan yopilgan va oʻrtasida doira boʻlgan (gorizontal chiziq koʻpincha ikkita tekis vertikal chiziq bilan tugaydi). Keyinchalik, trapetsiya oʻrniga koʻpincha teng yonli uchburchak paydo boʻldi. Tanitning oʻzi baʼzan sherning boshi bilan tasvirlangan, bu uning jangchi xususiyatlarini koʻrsatgan. Finikiya janubidagi Sarepta shahrida Tanitga bagʻishlangan ibodatxona topilgan, undagi yozuvlar uni oy maʼbudasi Astarta (Ishtar) bilan chambarchas bogʻlagan.

## Bola qurbon qilish
Tanitning kelib chiqishini Ugarit shahrining panteonida mahalliy maʼbuda Anat timsolida topish mumkin. Bolalar Anat va Baal-Xammon uchun qurbon qilingani haqida baʼzi olimlar tomonidan bahsli dalillar mavjud. Rim nasroniy muallifi Tertullianning soʻzlariga koʻra, ular imperator Tiberiy hukmronligigacha ochiq holda oʻtkazilmagan. Arxeologlar topilgan Karfagen tofetini (kichik bolalarni ommaviy dafn etish) Tanit maʼbudasiga bolalar qurbon qilinganini tasdiqlash sifatida hisoblashdi. Biroq, dafnning keyingi tadqiqotlari bu xulosaga shubha tugʻdirdi, qoldiqlarni tahlil qilish tugʻilishdan oldin vafot etgan chaqaloqlarning sezilarli foizini koʻrsatdi. Natijada, tofet oʻlik tugʻilgan va 6 oygacha kasalliklardan oʻlgan bolalar uchun maxsus qabriston ekanligi haqidagi faraz ilgari surildi. Ammo, bu gipoteza, boshqa olimlar tomonidan rad qilingan.

## Boshqa madaniyatlarda
Rimliklar tomonidan Karfagen vayron qilinganidan keyin uzoq vaqt davomida Shimoliy Afrika aholisi unga Rim maʼbudasi Yunona bilan bogʻliq boʻlgan Yunona Kelestis (Kalestis) nomi bilan sigʻinishdi. Eneidadagi Vergiliy Yunonani Karfageniyaliklarga yoqadigan maʼbuda deb atagan, chunki u uni Tanit bilan tenglashtirgan. Qadimgi berberlar ham Tanit kultini moslashtirgan. Qadimgi misrliklar orasida uning ismi *Yer Neyt* degan maʼnoni anglatadi, Neytning oʻzi urush maʼbudasi boʻlgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Tanit // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
*
Pero mifologiyasi

**Pero** () — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Pilos qiroli Neley va goʻzalligi bilan mashhur Xloridaning qizi. Neley uni Ifikl podasini olib keladigan kishiga berishga rozi boʻladi. Buni Melampus amalga oshiradi va Pero uning akasi Biantning xotini boʻlib, undan Anaksibiya va Talayni dunyoga keltiradi.

## Manbalar
Sakdallar qoʻzgʻoloni

**Sakdallar qoʻzgʻoloni** — Filippinning Luzon orolidagi dehqonlar qoʻzgʻoloni. 1935-yil 2-maydan 3-maygacha, 1 kun davom etgan isyon. Oʻsha paytda Filippin AQShning mustamlakasi hisoblanar edi. Keng qamrov va ahamiyatga ega boʻlsa-da, bir kunda bostirilgan.

Sakdallar harakati (tagalog tilidan tarjima qilinganda „ayblovchilar“) 1930-yil fevralida paydo boʻldi va yersiz dehqonlarning eng kambagʻal qatlamlariga tayandi; sobiq oʻqituvchi va kichik amaldor boʻlgan Benigno Ramos (1893-1946) harakat yetakchisi edi. Harakat Buyuk Depressiyadan keyin keskin oshgan soliqlar va yer ijara haqini kamaytirish, shuningdek, yirik er uchastkalarini yoʻq qilishni nazarda tutgan yer islohotini oʻtkazishni maqsad qilgandi. Shuningdek, Harakatning Filippinga AQShdan siyosiy mustaqillik berilishiga doir shiori tez orada uning talabiga aylandi.

1933-yili harakat siyosiy partiyaga aylandi, 1934-yili boʻlib oʻtgan saylovlarda ancha muvaffaqiyatli ishtirok etdi: parlament Vakillar palatasida uchta oʻrinni qoʻlga kiritdi. Harakat aʼzolaridan biri Marinduk provinsiyasi gubernatori ham boʻldi; partiya dasturidagi bandlardan biri har qanday holatda ham 1935-yil oxirigacha Filippinning davlat mustaqilligiga erishish vaʼdasi edi. Sakdallar harakatning dastlabki yillarida, asosan, Mahatma Gandining zoʻravonliksiz qarshilik koʻrsatish gʻoyalariga ergashgan (shuning uchun, xususan, ular dastlab siyosatda qatnashishdan bosh tortdi), ammo 1930-yillarning oʻrtalariga kelib ular qurolli qoʻzgʻolon kotarishga moyil boʻla boshladi.

Sakdallar qoʻzgʻoloni 1935-yil 2-mayga oʻtar kechasi boshlangan. Qurollangan guruhlar Luzonning 14 ta aholi punktida shahar maʼmuriy binolarini egallab olishdi. Biroq, qoʻzgʻolon juda yomon tashkil etilib, boshqarilgani Amerika qoʻshinlariga qoʻl keldi va qoʻzgʻolonni kechqurunga borib bostirishga hamda isyonchilarni magʻlub etishga imkon berdi. Gʻalayonlar paytida kamida 100 kishi halok boʻldi, Benigno Ramos Tokioga qochib ketdi, Sakdallar partiyasi qoʻzgʻolon magʻlub boʻlganidan keyin taʼqiqlandi. Filippin dehqonlarining ahvoli esa, oʻzgarishsiz qoldi. Natijada 1930-yillarning ikkinchi yarmida mamlakatda roʻy bergan koʻplab boshqa qoʻzgʻolonlarga sabab boʻldi. Biroq, ularning hech biri Sakdallar qoʻzgʻoloni darajasiga yetib bormadi.

## Adabiyotlar

* Sakdal // Rona — Samoylovich. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1955. — S. 602-603. — (Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 51 t.] / gl. red. B. A. Vvedenskiy ; 1949—1958, t. 37).
* Terami-Wada, Motoe (1988). „The Sakdal Movement“. Philippine Studies 36 (2).

## Manbalar

## Havolalar

* Britannica entsiklopediyasi maqolasi.
Krakov-Vilnius ittifoqi

**Krakov-Vilnius** ittifoqi - Buyuk Litva Gertsogligi va Polsha Qirolligi oʻrtasidagi ittifoqchilik shartnomasi. 1413-yilgi Gorodil Ittifoqiga asoslangan. Hujjat 1499-yil 6-mayda Krakovda Polsha zodagonlari va oʻsha yilning 24-iyulida Vilniyusda Litva zodagonlari tomonidan imzolandi.

## Sabablar
Avvalboshda 1413-yildagi Gorodel ittifoqi amakivachchalar — Polsha qiroli Vladislav II Yagiello (1351-1434) va Buyuk Litva Gertsogi Vitaustas (1350-1430) oʻrtasida tuzilgan. Vladislav II Yagielloning nabirasi, Buyuk Litva Gertsogi Aleksandr (1461-1506) 86 yil oldin tuzilgan kelishuvni yangilash va tasdiqlash tashabbuskori boʻldi. Hujjatni ikkinchi tomondan uning ukasi Yan Olbracht (1459-1501) qoʻllab-quvvatlagan.

Ittifoq shartnomasining qayta imzolanishi Vilnius Seymi qarori qabul qilingan 1499-yilda boʻlib oʻtdi. Seym qaroriga koʻra, qaror kuchga kirgach, Buyuk Litva Gertsogi Polsha roziligisiz saylanishi, Litva zodagonlarining roziligisiz esa Polsha taxti hukmdori almashtirilishi mumkin emas edi. 1501-yil 23-oktabrdagi Melnitski ittifoqi ushbu huquqiy hujjatlarning mantiqiy davomi boʻldi. Unga binoan, mazkur ittifoq tuzilgach, Polsha va Litva Krakovda saylanadigan bir qirol hukmronligi ostidagi yagona davlatni tashkil etishi nazarda tutilgan edi. Bu meʼyor birinchi marta oʻsha yili qoʻllangan: bir necha oy oʻtgach, 41 yoshli Yan Olbracht kutilmaganda vafot etadi va Aleksandr bir vaqtning oʻzida Polsha taxtiga ham oʻtiradi.

Biroq, yangilangan ittifoqning asosiy maqsadi, avvalgisi kabi, harbiy-strategik birlashmani tashkil etish edi. Polsha va Litva mudofaa va hujum urushlarini olib borganda oʻzaro yordam berishga kelishdi. Asli litvalik, Amerika tarixchisi Antanas Yusaitis yozganidek, Litvaning Moskva bilan urushlari va Polshaning turklar hamda tatarlarga qarshi urushlarida oʻzaro yordam berish nazarda tutilgan.

Yangilangan ittifoq loyihasi Litvada 1496-yilda ishlab chiqilgan. Litva hukmronligi ostida qolgan rus pravoslav zodagonlari maʼlum bir vaqtdan soʻng, Litvani tark etib Moskva xizmatiga oʻta boshlaganliklarining sababini amerikalik olim O.&nbsp;Backus oʻrgangan. Uning taʼkidlashicha, ittifoq shartnomasining avvalgi matnini qayta ishlash jarayonida davlatning pravoslav fuqarolariga munosabatini belgilovchi boʻlimlar gʻoyib boʻlgan. Yangi matnda Polsha tomonidan Litva zodagonlariga huquqlar berilishi qayd etilar ekan, faqat *baʼzi zodagonlar Polshada shaxsiy muhrlar va boshqa qadr-qimmatni belgilovchi ramzlar uchun ruxsat olishi* taʼkidlangan, ammo ularga batafsil oydinlik kiritilmagan edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 

## Havolalar
Tigra

**Tigra**, haqiqiy ismi **Grir Grant Nelson** () — Marvel Comics tomonidan nashr etilgan Amerika komikslaridagi oʻylab topilgan qahramon. Dastlab *The Claws of the Cat* #1da (1972-yil noyabr) **Mushuk** laqabli (), yuqori texnologiyali gadjetlarga tayanadigan yaqin masofadagi jangchi sifatida taqdim etilgan. Uni ssenarist Roy Tomas va rassom Uolli Vud (Mari Severin hissasi bilan) yaratgan va Linda Fayt qahramonning dastlabki sarguzashtlarini tasvirlab bergan. *Giant-Size Creatures* (1974-yil iyul) asarida Grir Nelson ssenarist Toni Izabella va rassom Don Perlin tomonidan yoʻlbars ayolga aylandi.

*[[:ru:Comics_Buyer’s_Guide|Comics Buyer’s Guide]]* jurnali Yoʻlbars ayolni „Komikslardagi 100 ta eng seksual ayol“ roʻyxatida 61-oʻringa qoʻydi.

Komikslarda birinchi marta paydo boʻlganidan beri koʻp yillar davomida personaj boshqa media mahsulotlarida paydo boʻldi, jumladan: multseriallar, filmlar va videooʻyinlar.

## Komikslardan tashqari

### Televizor

* Lenor Zann 1999-yil „Qasoskorlar. Har doim birga“ filmida Yoʻlbars ayolga ovoz bergan, bu serialda qahramon Qasoskorlarning asosiy jamoa aʼzosi.
* Hulu ssenaristi va ijrochi produseri Erika Rivinoha va Chelsi Hendler boʻlishi kerak boʻlgan „Yoʻlbars ayol va Jonon“ multserialini chiqarishni maqsad qilgan. Qahramonlar MODOK, Hit-Manki va Govard oʻrdak bilan „Shturmoviklar“ animatsion krossoverida birlashishlari kerak edi. Biroq, 2019-yil dekabr oyida Rivinoha va ssenaristlarning butun jamoasi ijodiy kelishmovchiliklar tufayli ishdan boʻshatildi, garchi Handler hali ham loyihani ishlab chiqishda qatnashayotgan boʻlsa ham. 2020-yil yanvar oyida „Yoʻlbars ayol va Jonon“ va „Oʻrdak Govard“ multseriallari bekor qilingani eʼlon qilindi.

### Kino
"Qasoskorlar. Har doim birga" multserialidan Yoʻlbars ayol versiyasi 2022-yilda Liz Kakovski tomonidan ovoz berilgan „Chip va Deyl yordamga shoshadi“ toʻliq metrajli filmida kameo sifatida paydo boʻladi.

### Videooʻyinlar

* Yoʻlbars ayol "*Ultimate Marvel vs.* *Capcom 3" 2011 oʻyinida* Lochin koʻzi yakunida Gʻarbiy Sohil Qasoskorlari aʼzolaridan biri sifatida paydo boʻladi.
* Yoʻlbars ayol 2011-yilgi !*Marvel Super Hero Squad Online"*-dagi oʻyin qahramonlaridan biri.
* Yoʻlbars ayol Facebook uchun 2012-yilgi *Marvel Avengers Alliance* oʻyinida paydo boʻladi.
* 2016-yilgi "*Lego Marvel’s Avengers"* oʻyinida Yoʻlbars ayol oʻyin qahramonlardan biri.
* Bella Torn 2016-yilda "*Marvel Avengers Academy"* mobil oʻyinida Yoʻlbars ayolga ovoz bergan.

## Manbalar


## Havolalar
* Тигра (Грир Нельсон) на Marvel.com
* [Грир Нельсон](https://marvel.fandom.com/wiki/Helmut_Zemo_(Earth-616)) на Marvel Wiki
* Тигра на Comic Vine
Teleta

**Teleta** ( „sirli ibodatga bagʻishlash“) Nayada Nikeya va Dionisning qizi.

Onasining oʻlimidan soʻng, u Dionis tomonidan tarbiyalangan va uning barcha sayohatlarida qatnashgan. Dionis sirlaridan yaqin xabardor odam sifatida, u oʻzining ismidan koʻrinib turganidek, misteriyada belgilab qoʻyilgan poklanishlarda vositachi boʻlgan (τελετη - „axloqiy poklanish“ yoki „bagʻishlash“). Sanʼatda u qurbonlik idishi va gulchambarli qanotli qiz sifatida tasvirlangan; Gelikonda uning haykali Orfey haykali yonida turgan.

Tiazlarning — Dionis sharafiga oʻtkaziladigan ekstatik protsessiyalarning doimiy ishtirokchisi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Обнорский Н. П. Телета // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Telemax

**Telemax**, shuningdek, **Telemak** ( „Olisda jang qiluvchi“) — yunon mifologiyasida afsonaviy Itaka qiroli Odissey va Penelopaning oʻgʻli. „Iliadada“ (II 260) eslatib oʻtilgan, Gomerning „Odisseya“ poemasidagi asosiy qahramonlardan biri.

## Tarjimai holi
Gomerning soʻzlariga koʻra, Telemax yoshligida oʻzi hali goʻdakligida Troya urushiga ketgan otasini qidirishga ketgan. Mentor qiyofasida Telemakga hamroh boʻlgan maʼbuda Afinaning maslahati bilan otasi haqidagi xabarlarni bilish uchun Pilosdagi Nestorga, Spartadagi Menelay va Yelenaga boradi. Spartada Telemax Menelaydan Proteyning Odisseyning qaytishi haqidagi bashorati haqida bilib oldi.

Penelopaning kuyovlari Telemaxning uyiga qaytishini istamay, fitna uyushtirishdi va unga qaytishda pistirma qoʻyishadi. Ammo Afinaning maslahati tufayli Telemak oʻlim xavfidan qochishga muvaffaq boʻldi. Uyga qaytib, Telemak otasini choʻchqachi Yevmeynikida tilanchi qiyofasida uchratdi; Odissey unga oʻzini koʻrsatdi va Telemax unga kuyovlarni oʻldirishda yordam berdi va keyin uni moʻysafid Laertesnikiga kuzatib qoʻydi.

Gomerdan keyingi afsonalarga koʻra, Telemak keyinchalik Nestorning qizi (u Persepolis ismli oʻgʻil tugʻadi) Polikastaga yoki Alkinoyning qizi Navsikayaga uylangan. Boshqa afsonalarga koʻra, u Kirkaga turmushga chiqdi, u unga oʻgʻli Latinni tugʻdi.

Keyinchalik u qizi Kassifonaga uylanish uchun Kirkani oʻldirdi va keyin Kassifona qoʻlida vafot etdi.

## Adabiyotdagi obraz

* Telemaxning hikoyasi Fenelonning mashhur „Telemaxning sarguzashtlari“ romanining mavzusi boʻlgan (Tredyakovskiy sheʼrining ruscha tarjimasi, „Telemaxida“ nomi bilan).
* Telemax hikoyasi Jeyms Joysning „Uliss“ romanining asosiy syujet mavzularidan biridir.
* Iosif Brodskiyning „Odissey Telemakga“ sheʼri.
* Telemax — Oleg Ivikning „Mening erim Odissey Laertid“ (Tekst nashriyoti, 2019) romanidagi bosh qahramonlardan biri. Roman muallifi „Odisseya“ hikoyasidan chetga chiqmay, Telemax obrazini buzib, uni shafqatsiz, aqli zaif yigit sifatida koʻrsatadi.
* Amerikalik yozuvchi Madlen Millerning „Sirseya“ romanidagi qahramonlardan biri.

## Manbalar
Telamon

**Telamon** ( — aslida „tashuvchi“,  — chidamli, qatʼiyatli, sabrli soʻzidan) — qadimgi yunon mifologiyasida Eak va Endeidaning oʻgʻli (yoki Ferekidga koʻra, Aktey va Glavkaning), Peleyning ukasi, Ayaks Bolshoy, Tevkr Telamonid va Trambelningning otasi; shuningdek, Miltiadning afsonaviy ajdodi. Salamin orolining qiroli. „Iliada“ va „Odisseya“ da (XI 468) qayta-qayta eslatib oʻtilgan. Uning usmi „*telamon*“ — minora qalqoni uchun kamar nomi, shuningdek, „qoʻllab-quvvatlash, tayanch“ degan maʼnoni anglatadi.

Argonavt, akasi bilan kamon eshkaklarida, chap port tomonda oʻtirgan. Peliyning soʻzlariga koʻra, dafn marosimida u disk uloqtirishda gʻalaba qozongan. Kalidon ovining aʼzosi.

Peley bilan birgalikda u onasining gapiga kirib, ukasi Fokni oʻldirdi, natijada Salamisga Kenxreyga qochishga majbur boʻldi, u uni jinoyatdan tozalab, Salamins qirolligining vorisi qildi. Ukasi Fokni oʻldirgani uchun otasi tomonidan Eginadan surgun qilingan. Salaminda joylashib, Peribeyaga (Alkafoyning qizi) uylanadi, oʻgʻli Eant tugʻiladi. U dengiz qirgʻogʻida turgan holda Fokni oʻldirish haqidagi ayblovlardan oʻzini himoya qildi.

Troyani Gerakl qamal qilganda, Telamon birinchi boʻlib otasi Eak tomonidan qurilgan devorga chiqdi. Uning jasoratiga hasad qilgan Gerakl qilich bilan Telamonga otildi. Ammo Telamon oʻzini himoya qilmay, Gerakl Kallinikga (Gʻolibga) qurbongoh qurayotganini tushuntirib, tosh yigʻishni boshladi. Oʻljani taqsimlashda u qirol qizi Gesionani mulk qilib oldi. Gerakl unga Gesionani xotini qilib berdi, undan Tevkr tugʻilgan.

Geraklning amazonkalar bilan urushida qatnashgan. Versiyaga koʻra, u Geraklning Elidaga yurishida vafot etgan va Aroaniya (Arkadiya) daryosi boʻyida dafn etilgan. Kengroq tarqalgan versiyaga koʻra, u Troyan urushidan omon qolgan.

Esxilning „Salaminiya ayollari“, Enniyning „Telamon“ tragediyalarining bosh qahramoni.

Telamon va Ayaks Salamisning homiylari sifatida hurmatga sazovor edi. Miloddan avvalgi 480-yilgi dengiz jangi arafasida yunonlar ibodatda ularni yordamga chaqirishdi.

## Manbalar
Tapati

**Tapati** (sansk. Tapati) — hindlarning keyingi (epik) mifologiyasida Tapti daryosining quyosh xudosi Surya va uning rafiqasi Chxayning qizi koʻrinishidagi timsoli. Uning qirol Samvarana bilan nikohidan hind epik va yarim afsonaviy tarixida mashhur boʻlgan Kaurava yoki Kuru sulolasi paydo boʻlgan, uning boshligʻi Tapati va Samvarananing oʻgʻli knyaz Kuru boʻlgan.

Tapati — hinduizmdagi maʼbuda. „Tapati“ nomi tom maʼnoda „isituvchi“, „issiq“, „kuydiruvchi“ degan maʼnoni anglatadi. Uning goʻzalligi, goʻzal yuz tuzilishi va qattiq diniy tarbiyasi bilan uch dunyoda hech kim tenglasha olmaydi, deyilgan. Bu nom skif xudolari malikasi Tabiti nomi bilan bogʻliq.

## Tarixi

Tapati dastlab Mahabharatda Samvaranning xotini sifatida tilga olingan. Ikkala qahramonning hikoyasi boshqa hind matnlarida ham mavjud, masalan „Shrimad-Bhagavatam“ va „Puranam“. Bu matnlarga koʻra, Tapatining uyi Tapti daryosi boʻyida boʻlgan.

Mahabharatda Arjuna Gandharvadan Tapati ismining kelib chiqishi haqida soʻradi. Gandharva, Quyoshning Tapati ismli goʻzal qizi borligini va uni turmushga bermoqchi ekanligini aytdi.

Bir kuni ovda bir podshoh Tapatini koʻrib, sevib qoldi va unga turmushga chiqishni taklif qildi. Ammo javob berishdan oldin, Quyoshning qizi uni tasdiqlash uchun otasining oldiga yubordi. Ilk Kuarva shohi Samvaran Quyoshga sajda qilgan va uning eri sifatida tanlangan. Shoh, Quyoshdan Samvarana va Tapatining nikohini tasdiqlashni soʻragan donishmand Vasishthidan yordam soʻradi va Quyosh rozi boʻldi.

## Maʼnosi
Hindu matnlariga koʻra, Tapati oʻzining sadoqati bilan mashhur edi. Na maʼbudalar, na jinlar, na Apsara, na Gandharva unga goʻzalligi, feʼl-atvori va Veda haqidagi bilimlari bilan teng emas edi.

## Sigʻinish usuli
Tapti daryosi Tapati nomi bilan atalganligi sababli, odamlar unga maʼbuda shaklida ham, hindu matnlarida sanab oʻtilgan koʻplab ajoyib fazilatlarga ega boʻlgan muhim daryo shaklida ham sigʻinishgan.

## Qarindoshlar
Tapati tilga olingan hind matnlariga koʻra, biz Quyosh qizining qarindoshlari haqida tasavvurga egamiz. Surya uning otasi, Chxaya esa onasi. Tapati Samvarananing xotini va Kuruning onasi edi. Bundan tashqari, uning katta opalari — Yami va Bhadra va ikkita ukasi — Shani va Yama bor edi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Tapati // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Madina (ism)

**Madina** ( — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Musulmonlar va *Yevropa davlatlarida* keng tarqalgan. Ismning kelib chiqishida koʻplab *tarixiy manbalar* mavjud. Madina rus, nogʻoy, qoʻmiq, abxaz tillarida va ozarbayjon, qozoq, oʻzbek, abaz, boshqird, ingush, kabardin-cherkes, mari, osetin, tatarlarda keng qoʻllanadi. Bu ismning kelib chiqishi turli manbalarda turlicha koʻrsatilgan.

## Tarixi
* Arabcha talqinda. Saudiya Arabistonidagi muqaddas shahar, ziyoratgoh - *Madinai Munavvara* nomidan olingan. U "muqaddas shahar" "oltin shahar" deb tarjima qilinadi. 

* Grekcha kelib chiqishi. Madina yunoncha "Madlina" nomidan olingan boʻlib, "kuch berish" degan ma'noni anglatadi. Shuningdek, Maddalena (Magdalina) ismining shakldoshi.

* Inglizcha kelib chiqishi. Madina —  Maden (Madeni, Madenn) erkaklar isming qizlar va ayyollarga ishlatiladigan shakli, Breton tilidan tarjima qilinganda “baxtli, omadli” degan maʼnoni  anglatadi.

## Oʻxshash ismlar
Madina ismiga monand ismlar: *Madine*, *Madinat*, *Madihat*, *Madiyat* .

## Manbalar
Oleg Belyakov

**Oleg Gennadievich Belyakov** (1972-yil 2-fevral, Oʻzbekiston SSR) – sovet va oʻzbek futbolchisi, darvozaboni.

## Futbolchilik faoliyati
U 1972-yil 1-fevralda etnik ruslar oilasida tugʻilgan. Yoshlik vaqtida „Paxtakor“ klubi tarbiyalanuvchisi.

SSSR mavjudligining oxirida u „Sverdlovets“ va „Konchi“ klublarida oʻynadi. 1992-yilda u 1993-yilgacha himoya qilgan „Chirchiq“ bilan shartnoma imzoladi. 1994-yildan 1995-yilgacha „MHSK“da tarkibida faoliyat olib bordi. 1996-yilda u „Navbahor“ ga oʻtib, 2000-yilgacha bu jamoani himoya qildi. 2001-2002-yillarda „Paxtakor“, „Navbahor“ va „Samarqand-Dinamo“ klublarida toʻp surgan.

2003-yilda u Krivoy Rogning „Krivbas“ klubi bilan shartnoma imzoladi. U Krivoy Rog klubi futbolkasida debyutini 2003-yil 9-martda Ukraina Premer-ligasining 16-turida Mariupolning „Illichivets“ jamoasiga qarshi safarda magʻlub boʻlgan (0:2) uchrashuvida oʻtkazdi. Oleg asosiy tarkibda maydonga tushdi va butun uchrashuvni oʻtkazdi. „Krivbas“ futbolkasida u Ukraina chempionatida 13 ta oʻyin oʻtkazib, 17 ta gol oʻtkazib yuborgan. Oʻsha yili u Oʻzbekistonga qaytib, mavsumning qolgan qismini „Paxtakor“ da oʻtkazdi.

2004 va 2005-yillarda u Belarusning „Soligorsk Shaxtyor“ va Ozarbayjonning „Turan“ klublarini himoya qilgan.

2005-2009-yillarda u vatanida oliy liga klublarida mahalliy chempionatning „Metalurg“ (Bekobod), „Navbahor“ va „**Quruvchi**“/"Bunyodkor" jamoalarida toʻp surgan.

### Milliy terma jamoa
1995-2001 yillarda Oʻzbekiston milliy terma jamoasining sobiq darvozaboni.

## Yutuqlari
* Oʻzbekiston chempioni: 1996, 2004, 2008
* Oʻzbekiston chempionati kumush medali sovrindori: 1995, 2007
* Oʻzbekiston chempionati bronza medali sovrindori: 1997, 1998, 1999
* Oʻzbekiston kubogi sohibi: 2008
* Oʻzbekiston kubogi finalchisi: 2007
* Oʻzbekiston Superkubogi: 1999

## Manbalar

## Havolalar

* Oleg Belyakov Transfermarkt saytida
* Oleg Belyakov Footballfacts saytida
* Oleg Belyakov Soccerway saytida
Peteoy

**Peteoy** () — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Orneyning oʻgʻli, Menesfeyning otasi, Egey tomonidan Afinadan quvgʻin qilingan va shtiriyaliklarning dema aholisi bilan birgalikda Fokidda Stiris shahriga asos solgan. Gomerning „Iliada“sida Menesfeyning otasi sifatida eslatib oʻtilgan (II 552 va boshqalar.).

## Manbalar
SSSR va Yugoslaviya Qirolligi o‘rtasidagi do‘stlik va hujum qilmaslik to‘g‘risidagi shartnoma

**SSSR va Yugoslaviya Qirolligi oʻrtasidagi doʻstlik va hujum qilmaslik** — toʻgʻrisidagi shartnoma — 1941-yil 5-apreldan 6-aprelga oʻtar kechasi Moskvada Yugoslaviya Qirolligi va Sovet Ittifoqi vakillari oʻrtasida imzolangan shartnoma. SSSR tomonidan shartnomani Tashqi ishlar xalq komissari V. M. Molotov, Yugoslaviya tomonidan — Yugoslaviyaning Moskvadagi elchisi Milan Gavrilovich imzoladilar.

## Xulosa va imzolash holatlari
1941-yil 2-aprelda Yugoslaviya vakillari Bojin Simich va Dragutin Savich Moskvaga tashrif buyurishdi. Shartnomani imzolashdan oldin Vyacheslav Molotov Germaniya elchisi Shulenburgni ushbu shartnoma 1925-yilgi. Sovet-Turkiya kelishuvining nusxasi boʻlishiga ishontirdi.

1941-yil 5-aprel kuni soat 22:00 da shartnoma rasmiy ravishda Moskvada ortiqcha tantanalarsiz, biroq Iosif Stalin ishtirokida imzolandi.

## Shartnomaning mazmuni
Bitim ishtirokchilari bir-biriga hujum qilmasliklari va agar ulardan biri uchinchi shaxs tomonidan jangovar harakatlar obyektiga aylangan taqdirda, „doʻstona munosabatlar siyosati“ga rioya qilishlari shart edi. Shartnoma 5-yilga (uzaytirish imkoniyati bilan) tuzilgan va imzolangan paytdan kuchga kirgan.

## Oqibatlari
Shartnomani imzolashning rasmiy marosimi yakunlanishidan oldin Germaniya Yugoslaviyaga qarshi urush boshladi. Shartnoma imzolangandan soʻng, Stalinning buyrugʻiga koʻra, Yugoslaviya ofitserlari Sovet Bosh shtabining vakillari bilan Yugoslaviyaga qurol yetkazib berish masalasini muhokama qilishlari kerak edi. Sovet tomoni Yugoslaviyaga 50-100 qiruvchi samolyot, 20-25 yengil bombardimonchi samolyot, 100 ta tankga qarshi qurol, batareyalar, 50 ta zenit quroli, 200 ta minomyot taklif qildi. Ammo Yugoslaviya elchisi Gavrilovich tomonidan yuborilgan ushbu Sovet taklifi haqidagi telegramma Yugoslaviya bosh vaziri Dushan Simovich tomonidan Yugoslaviya hukumati Afinada boʻlib turganida qabul qilingan. Hatto shartnoma matnining oʻzini ham Yugoslaviya hukumati darhol qabul qilib olish imkoniyati mavjud emas edi. 1941-yil 7-aprelda vazir Nichich Yugoslaviyaning Turkiyadagi elchisi Shumenkovichdan Milan Gavrilovichdan shartnoma matnini soʻrashni soʻragan. Shumenkovich shartnoma matnini faqat 1941-yil 13-aprelda Yugoslaviyaning Gretsiyadagi elchixonasi orqali yuborishga muvaffaq boʻldi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Ikkinchi jahon urushi tarixi 1939-1945 (12 jildda) / tahririyat hay’ati, ch. ed. A. A. Grechko. 3-jild. M., Harbiy nashriyot, 1974-yil.
* Kurt fon Tippelskirch. Ikkinchi jahon urushi tarixi 1939 — 1945. Sankt-Peterburg, „Poligon“, 1998-yil.
Savdo belgilari to‘g‘risidagi shartnoma

**Savdo** belgilari toʻgʻrisidagi shartnoma (ingliz. *Trademark* *Law* *Treaty — TLT*) milliy va mintaqaviy tovar belgilarini roʻyxatga olish tartib-qoidalarini uygʻunlashtirishga qaratilgan shartnoma. Bunga ushbu tartib-qoidalarning ayrim elementlarini soddalashtirish orqali erishiladi, bu esa tovar belgilarini roʻyxatdan oʻtkazish uchun arizalar berish va koʻplab mamlakatlarda ularni bir vaqtning oʻzida roʻyxatdan oʻtkazish tartib-qoidalarini soddalashtirib beradi.

Shartnomaniing maʼmuriy vazifalari Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan boshqariladi.

2020-yilda 54 ta davlat qatnashgan.

## Manbalar

## Yana qarang

* Intellektual mulk
* Savdo belgilari
* Jahon intellektual mulk tashkiloti
* WIPO Lex

## Havolalar

* Tovar belgisi toʻgʻrisidagi qonun shartnomasi matni (rus. ) WIPO Lex maʼlumotlar bazasida — WIPO rasmiy veb-sayti.
Patent huquqi to‘g‘risidagi shartnoma

*Patent* *huquqi toʻgʻrisidagi* *shartnoma* 2000-**yilda** qabul qilingan va milliy va mintaqaviy patent talabnomalari va patentlar bilan bogʻliq rasmiy tartib-qoidalarni uygʻunlashtirish va tezlashtirishga qaratilgan boʻlib, ushbu tartib-qoidalarni yanada qulayroq tarzda amalga oshirishini nazarda tutadi. Ariza topshirish sanasiga qoʻyiladigan talablar bundan mustasno boʻlib, Shartnoma ahdlashuvchi tomonning intellektual mulk idoralari tomonidan qoʻllanishi mumkin boʻlgan talablarning maksimal roʻyxatini belgilaydi.

Shartnomaning maʼmuriy vazifalari Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan boshqariladi.

2022-yil mobaynida 43 ta davlat ishtirok etishgan.

## Manbalar

## Yana qarang

* Intellektual mulk
* Patent qonuni
* Jahon intellektual mulk tashkiloti
* WIPO Lex

## Havolalar

* Patent huquqi toʻgʻrisidagi shartnoma matni (rus. ) WIPO Lex maʼlumotlar bazasida — WIPO rasmiy veb-sayti.
Koreyaning Yaponiyaga qoʻshilishi toʻgʻrisidagi shartnoma

**Koreyaning Yaponiyaga qoʻshilishi toʻgʻrisidagi shartnoma**  (, ) 1910-yil 22-avgustda koreys va yapon imperatorlari vakillari tomonidan imzolangan va 29-avgust sanasida eʼlon qilingan. Shu paytdan boshlab Koreya Yaponiya nazoratiga oʻtgan. Shartnoma sakkiz banddan iborat boʻlib, „Koreya imperatori oliy hazratlari Koreyani boshqarish boʻyicha barcha suveren huquqlarini toʻliq va cheksiz muddatga Yaponiya imperatoriga topshiradi“ degan soʻzlar bilan boshlangan. Koreya tomonidan shartnomani Bosh vazir Li Vang Yong, Yaponiya tomonidan esa rezident-general Terauchi Masatake imzolagan.

Shartnoma aslida 1945-yilda Ikkinchi jahon urushida Yaponiya taslim boʻlganidan keyin oʻz kuchini yoʻqotgan va 1965-yilda Yaponiya-Janubiy Koreya kelishuvi bilan rasman bekor qilingan.

## Sheʼr
Po sluchayu anneksii Korei Terauti Masatake sochinil sleduyuщee stixotvorenie-Tanka: Ushbu sheʼrda uchta yapon — Imjin urushi paytida yapon qoʻshinlariga qoʻmondonlik qilgan Kobayakava Takakage , Kato Kiyomasa va Konishi Yukinaga eslatib oʻtilgan.

## Adabiyotlar

* 
* 
* Korean Mission to the Conference on the Limitation of Armament, Washington, D.C., 1921—1922. (1922). Koreaʼs Appeal to the Conference on Limitation of Armament. Washington: U.S. Government Printing Office.
* United States. Dept. of State. (1919). Catalogue of treaties: 1814—1918. Washington: Government Printing Office.

## Havolalar
* «The annexation of Korea» (editorial) ''Japan Times'', August 29, 2010
* «Historic declaration by Japanese and Korean intellectuals is a step towards reconciliation» *Asia News*, May 20, 2010
Beverly Hills (California)

**Beverly Hills** ()    — AQSHning Los-Anjeles okrugidagi shahar. Aholisi – 32&nbsp;701 kishi (2020). Maydoni – 14,79 km.

## Manbalar

## Havolalar

*
Albert Xachaturov

**Albert Iosifovich Xachaturov** (1930-yil 8-mart, Toshkent — 1976-yil 8-fevral) — sovet va oʻzbek kinorejissori, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (30.09.1957).

## Tarjimai hol
Xachaturov 1930-yil 8-martda Toshkent shahrida dunyoga keladi.

Maktabni a’lo baholarga bitirgach, 1948-yilda kinoaktyorlar maktabini bitiradi. U 1953-yilda Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va rassomchilik institutining rejissorlik fakultetini tamomlagan.

Ushbu yili Namangandagi Navoiy nomidagi drama teatrida bosh rejissor, Hamza nomidagi akademik teatrida rejissor sifatida faoliyat olib bordi.

Albert Iosifovich 1960-1976-yillarda “Oʻzbekfilm” kinostudiyasi rejissori boʻldi.

U Toshkent musiqa bilim yurtida va Toshkent teatr va rassomchilik institutida talabalarga dars bergan.

Xachaturov shuningdek, “Nashtar” respublika satirik kinojurnalining bir qator kinolavhalar rejissori sanaladi.

El ardoqlagan rejissor 1976-yil 10-fevralda vafot etgan.

## Oilasi
Rejissorning rafiqasi Nadejda Savvishna teatrshunos va telejurnalist.

* oʻgʻli - Mikael Xachaturov (1956-yilda tugʻilgan), „Sharq taronasi“ Xalqaro festivalining bosh rejissori.

## Filmografiyasi

### Rejissorlik ishi

* 1963-yil - Sening izlaring 
* 1967-yil - Farhodning jasorati 
* 1967-yil - Vijdon sari 
* 1971-yil - Jazirama quyosh tigʻida 
* 1976-yil - Katta akam 

### Ssenariy ishi

* 1973-yil - Muxlis (kinoalmanax)

## Havolalar

*
Ganlin

**Ganlin** (ruscha transkripsiyasining boshqa variantida: *kangling*, Tibetcha līlīnļnĽlľིང།, Vayli transliteratsiyasi: *rkang-gling*) — Tibet ritual fleytasi. U odatda insonning son yoki katta boldir suyagidan yasalgan boʻlib, koʻpincha metallga oʻrnatiladi; yoki (kamdan-kam hollarda) butunlay metalldan yasalgan. Bu nom „son suyagi“ va „fleyta“ soʻzlaridan olingan. Ganlin chod marosimida, ikkita bosh suyagidan yasalgan baraban bilan birga ishlatiladi.

Ganlin tayyorlash uchun eng mos suyaklar, eng yaxshidan yomonigacha: Brahmanlar oilasidagi oʻsmir qizlar; kelib chiqishi, yuqoridagi bilan, bir xil boʻlgan oʻsmir oʻgʻil bolalar; jinoyatchilar; zoʻravonlik orqali oʻlgan odamlar; yuqumli kasallikdan vafot etganlar. Suyakning ustki qismi kesilib, uning ingichka uchidan mundshtuk yasaladi, qalin uchidan ikkita teshik teshiladi. Suyakdan tayyorlangan ganlinlar, metall ganlinlarni chaladigan yuqori martabali lamlar uchun mos emas deb hisoblanadi.

Ganlinlar odatda juft boʻlib chalinadi. Ganlin ovozi, afsonaga koʻra, yovuz ruhlarni qoʻrqitadi va gʻazablangan xudolarni rozi qiladi. Ganlin uchun standart nota mavjud emas, marosim matnlarida uning chalinishi *kyu-ru-ru* taqlidiy tovushini ifodalaydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Gambang

**Gambang** — Indoneziya zarbli cholgʻu asbobi. U yogʻoch (*gambang kayu*) yoki metall (*gambang gangza*) plastinkalardan iborat boʻlib, yogʻoch asosga gorizontal holatda oʻrnatiladi, koʻpincha naqsh va oʻymakorlik bilan bezatilgan.

Ovoz, uchlari tekis shaybasimon oʻralgan, ikkita yogʻoch tayoqning zarbalari orqali chiqariladi. Ularni bosh va koʻrsatkich barmogʻi oʻrtasida erkin ushlab turiladi, qolgan barmoqlar tovushni pasaytirish uchun ishlatiladi. Gambangning ovozi baland, oʻtkir, ayniqsa gambang gangzada.

Gambang 5 bosqichli slendro ovozqatori yoki 7 bosqichli pelogga mos keladigan muayyan qatorga ega. Gambang gamelan orkestrining asosi boʻlib, uning qatori sozlanishiga bogʻliq. Gamelanda gambang odatda asosiy mavzuni ijro etadi va uni variatsion rivojlantirish uchun gender cholgʻu asbobiga oʻtkazadi.

## Manbalar

* Gambang // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya: [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov. — 3-e izd. — M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1969—1978.
Madaniyat kuni

**Madaniyat kuni** (yapon. 文化の日 *Bunka-no xi*) har yili 3-noyabrda nishonlanadigan yapon davlat bayramidir. Bayram 1948-yilda yapon madaniyatini „erkinlik va tinchlik“ ruhida rivojlantirishni ragʻbatlantirish maqsadida tashkil etilgan.

Ikkinchi jahon urushigacha bu kun imperator Meydzining tugʻilgan kuni sifatida nishonlangan. 1868-yildan buyon bu bayram *Tencho-setsu* (yap. 天長節) deb nomlanadi. 1912-yilda imperator Meydzi vafotidan soʻng, 3-noyabr 1927-yilgacha vaqtincha dam olish maqomini yoʻqotdi, toki imperator Meydzi tugʻilgan kuni *Meydzi-setsu* nomini oldi (yap 明治節). Urushdan keyingi davrda *Meydzi Setsuning* zamonaviy madaniyat kuni bilan aloqasi yapon rasmiylari tomonidan inkor etiladi.

Bugungi kunda bayram koʻplab badiiy koʻrgazmalar, chiqishlar, paradlarni oʻz ichiga oladi. Masalan, Kanagava prefekturasining Hakone shahrida har yili shu kuni Edo davriga oid kiyim-kechak va liboslar namoyish etiladigan Daimyo festivali (yaponcha: 箱根大名行列 *Hakone daimyō: gyō:retsu*) oʻtkaziladi. Aksariyat yapon muzeylari uchun Madaniyat kuni odatda „ochiq eshiklar kuni“ hisoblanadi.

Madaniyat ordenlarini topshirish marosimi Tokio imperator saroyida boʻlib oʻtadi. Har yili sanʼat, fan va taʼlim sohalarining toʻrt mingga yaqin arboblari Yaponiya jamiyatining madaniy rivojlanishiga qoʻshgan hissasi uchun ushbu mukofotlarni oladilar. Bundan tashqari, koʻplab boshqa mukofotlar turli xususiy va jamoat tashkilotlari tomonidan mamlakat boʻylab koʻplab festivallarda taqdim etiladi.

Qiziqarli fakt: statistik maʼlumotlarga koʻra, Madaniyat kuni, odatda, bir kun oldin yoki keyinroq yomgʻirli boʻlsa ham, yilning eng sokin kunlaridan biri boʻlib chiqadi. 1965-yildan 1996-yilgacha Madaniyat kunida faqat uchta yomgʻirli kun boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Mustafa Belyalov

**Mustafa Osmanovich Belyalov** (1957-yil 4-iyun) — sovet va oʻzbek futbolchisi.

## Tarjimai hol
Futbol oʻynashni Tojikistonning kichik Chkalovsk shahrida boshlagan. BOʻSM tarbiyalanuvchisi. Birinchi murabbiyi — Vladimir Gavrilovich Burdin.

1977-yildan „Pomir“ uchun birinchi ligada oʻynagan, 1980-yilda Lvovda SKA jamoasida armiya xizmatida boʻlgan.
1981-yilgi mavsumda „Paxtakor“ murabbiyi Istvan Sekech Belyalovni jamoaga taklif qildi. 

„Paxtakor“ murabbiyi Istvan Sekech oʻz intervyularidan birida himoyachi haqida shunday degan:

Bir marta oʻyinlarning birida oʻsha paytdagi yosh Belyalov maydon markazida toʻpni yoʻqotib qoʻydi, raqib uni olib, darvozamiz tomon yugurdi. Belyalov uning orqasidan yugurdi, lekin u ulgurmadi va xafa boʻlganidan koʻzlari yoshlandi. Shu vaqtda darvozabon yordam berdi va Belyalov hursandchiligidan uni quchoqlab oʻpdi. U futbolni chin dildan sevadigan, fidokorona oʻynab, mashgʻulot oʻtkazadigan insondir. Unga biroz tezlik yetishmaydi, lekin pozitsiyani toʻgʻri tanlash unga bu kamchilikni yopish imkonini berdi. Belyalov boshi bilan aʼlo darajada oʻynaydi, raqib darvozasi tomon belgilangan toʻplarni urganda, mamlakatda u kabi mahoratli harakat qiladigan futbolchilar kamligini tan olish kerak.

Keyin esa, „Nurafshon“, Ukrainadagi Mukachevoning „Priborist“ va Malayziyaning „Perak“ klublarida toʻp surdi va shu yerda futbolchilik faoliyatini yakunladi.
SSSR Olimpiya terma jamoasi uchun u 1984-yilgi Olimpiya oʻyinlariga saralash turnirida 2 ta rasmiy oʻyin oʻtkazdi va uning tarkibida birinchi Yevropa zonasi gʻolibiga aylandi.

Oʻzbekiston terma jamoasi safida 7 ta oʻyin oʻtkazgan.

## Yutuqlari
* 1983-yil Yevropa zonasining I-guruh gʻolibi (Olimpiada-84 uchun): 1983.
* SSSR Birinchi liga kubogi sohibi (2): 1988, 1989[6].
* SSSR Birinchi ligasi kumush medali sovrindori: 1990
* Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbolchisi (3-son): 1992

## Manbalar

## Havolalar
* Профиль на сайте National-football-teams
Ko‘zi ojiz yoki boshqa nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun nashr etilgan asarlarga kirishni osonlashtirish bo‘yicha Marrakesh shartnomasi

**Koʻzi ojiz yoki boshqa nogironligi boʻlgan shaxslar uchun nashr etilgan asarlarga kirishni osonlashtirish boʻyicha Marrakesh shartnomasi** (ingliz**.** Marrakesh Treaty to Facilitate Access to Published Works for Persons Who Are Blind, Visually Impaired or Otherwise Print Disabled — VIP Treaty) 2013-yil 27-iyunda Marrakeshda qabul qilingan va 2016-yil 30-sentyabrda kuchga kirgan**.**

„Shartnoma Ahdlashuvchi tomonlardan nashr etilgan asarlarni ko‘rish imkoniyati cheklangan shaxslar formatida ko‘paytirish, tarqatish va ommaga taqdim etish hamda ushbu asarlarning transchegaraviy almashinuvini taʼminlash uchun mualliflik huquqiga standart cheklovlar va istisnolar to‘plamini taqdim etishni talab qiladi.“.

Shartnomaning maʼmuriy vazifalari Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan boshqariladi.

2020-yilda uchun 97 ta davlat ishtirok etdi.

## Shartnoma qoidalari
Marokash shartnomasi quyidagilarni nazarda tutadi:

* Ko‘zi ojiz yoki boshqa cheklanishlar sababli bosma nashr etilgan maʼlumotlarni qabul qilish imkoniyati cheklangan shaxslar manfaati uchun mualliflik huquqiga cheklovlar va istisnolarni belgilash, asarlarning nusxalaridan foydalanish mumkin bo‘lgan formatda tayyorlash, ko‘paytirish, tarqatish va ommaga taqdim etish va bunday shaxslar uchun zarur o‘zgartirishlar kiritish.;.
* maxsus vakolatli organlar faoliyati orqali bunday formatlarda xalqaro asarlar almashinuvi.
* maxsus vakolatli organlar faoliyati orqali bunday formatlarda xalqaro asarlar almashinuvi.

## Yana qarang

* Jahon intellektual mulk tashkiloti
* 1886 yil Bern konventsiyasi
* Mualliflik huquqi
* WIPO Lex

## Manbalar

## Adabiyot

* 
* 
* 

## Havolalar

* Marrakesh shartnomasi matni ko‘zi ojiz, ko‘zi ojiz yoki boshqa shaklda chop etish imkoniyati cheklanganlar uchun nashr etilgan asarlarga kirishni osonlashtirish. (rus. ) WIPO Lex maʼlumotlar bazasida — WIPO rasmiy veb-sayti.
Seftriakson

**Seftriakson** (6R-6alfa, 7beta(Z)-7-2-amino-4-tiazolil(metoksiimino)asetilamino-8-okso-3-(1,2,5,6-tetrahidro-2-metil-5,6) -diokso-1,2,4-triazin-3-il)tiometil-5-tia-1-azabitsiklo 4.2.0 okt-2-en-2-karboksilik kislota (dinatriy tuzi shaklida)) - keng spektrga ega sefalosporin qatoriga kiruvchi antibiotik.

## Farmakologik ta'sir

Parenteral yuborish yuborish uchun ishlatiladigan, keng spektrga ega III avlodsefalosporin antibiotik. Bakteritsid aktivligi  обусловлена подавлением синтеза bakteriya hujayra devori sinteziini buzishga (murein sintezini buzadi) asoslanadi. Grammanfiy va grammusbat mikroorganizmlarning ko'pchilik бbeta-laktamazalariga chidamliligi bila ajralib turadi. Quyidagi mikroorganizmlarga nisbata aktiv: grammusbat aeroblar — *Staphylococcus aureus* (jumladanpenitsillinaza ishlab chiqaruvchi shtammlarga ham), *Staphylococcus epidermidis*, *Streptococcus pneumoniae*, *Streptococcus pyogenes*, *Streptococcus viridans*; grammanfiy aeroblar: *Acinetobacter calcoaceticus*, *Enterobacter aerogenes*, *Enterobacter cloacae,* *Escherichia coli,* *Haemophilus influenzae* (jumladan penitsillinaza ishlab chiqaruvchi shtammlar), *Haemophilus parainfluenzae*, *Klebsiella spp.* (jumladan *Klebsiella pneumoniae*), *Moraxella catarrhalis*, (jumladan penitsillinaza ishlab chiqaruvchi shtammlar), *Morganella morganii*, *[[Gonokokk|Neisseria gonorrhoeae]]* (jumladan penitsillinaza ishlab chiqaruvchi shtammlar), *[[Meningokokk|Neisseria meningitidis]],* *Proteus mirabilis*,* Proteus vulgaris,* *Serratia spp.* (jumladan *Serratia marcescens*); *Pseudomonas aeruginosa* ning alohida shtammlari ham sezgir hisoblanadi; anaeroblar: *Bacteroides fragilis*, *Clostridium spp.* (*Clostridium difficiledan tashqari*), *Peptostreptococcus spp*. *in vitro* sharoitda quyidagi mikroorganizmlarning ko'pchilik shtammlariga nisbatan aktvilikka ega, buning klinik ahamiyati ma'lum bo'lmasa ham: *Citrobacter diversus, Citrobacter freundii, Providencia spp.,* *Providencia rettgeri, Salmonella spp.,* (jumladan*Salmonella typhi*), *Shigella spp*.; *Streptococcus agalactiae, Bacteroides bivius, Bacteroides melaninogenicus.* Metitsillinga chidamli stafilokokklar sefalosporilarga chidamlidir, jumladan seftriaksonga ham; D guruh streptokokklarning ko'pchilik shtammari va enterokokklar, jumladan *Enterococcus faecalis* ham seftriaksonga nisbatan chidamli hisoblanadi.

## Farmakokinetikasi