open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
UEFA Yevropa Ligasi 2016/2017

**UEFA Yevropa Ligasi 2016/2017** — UEFA tamonidan oʻtkaziladigan klublar ortasidagi Yevropaning nufuzi jihatdan Chempionlar Ligasi dan Keyingi orinda turuvshi futbol musoboqasining 44-mavsumidir. UEFA Yevropa Ligasi nomi va formatıda 6 marotaba oʻtkaziladi. Fianl Shvetsiyaning Solna shahridagi Friends Arenada boʻlib oʻtdi. Finalda Machester United Ajaxni magʻlub qildi .

## Ishtirokchi Klublarning taqsimlanishi
2016-17 UEFA Yevropa Ligasida UEFA' kiruvchi 54 mamlakat futbol federatsiyasidan 196 Jamoa musoboqada ishtirok etadi. Mamlakatlarning Jamoalar uchun 2015-2016 UEFA Mamlakatlar Reytingi qollaniladi. 2016-2017-yildagi joylar shu tarizda joylashadi:
*Uyushmalar 1-51 gacha 3 jamoadan (Lixtenshteyndan tashqari)
*Uyushmalar 52-54 gacha 2 jamoadan (Gibraltardan tashqari)
*Lixtenshteyn va Gibraltar bittadan jamoa (Lixtenshteyn oʻzida faqat milliy kubok oʻtkazadi, Gibraltar esa UEFA ijroiya qoʻmitasi boʻyicha).

Bundan tashqari musobaqada qatnashuvchilar:
*15 jamoa, UEFA Chempionlar Ligasida malaka raundida yutqazganlar;
*10 jamoa, UEFA Chempionlar Ligasida play-off raundida yutqazganlar;
*8 jamoa, UEFA Chempionlar Ligasida 3-oʻrinni olganlar;

### Uyushmalar reytingi
Futbol uyushmalar reytingi UEFA Chempionlar Ligasi 2016/2017 koeffesient jadvali boʻyicha shakllanadi, bunda jamoalarning 2010-11 yildan 2014-15 yildagi chiqishlari va musobaqada ishtirok etishlari hisoblanadi. Jadvalda batafsil koʻrishingiz mumkin:

*(CL) - Chempionlar ligasidan qoʻshimcha jamoalar.
*(YL) - Yevropa ligasi gʻoliblari Chempionlar ligasida oʻynagani uchun boʻshagan joylar.

**Qaydlar**

 Kosovo 3-may 2016-yildan UEFA aʼzosi boʻldi.

### Jamoalarni bosqich boʻyicha taqsimlash
Jamoalarni oldindan taqsimlash shunday koʻrinishda:

## Jamoalar
**Qavslar ichida:** 
*CW: Kubok Chemipionlari
*2-chi, 3-chi, 4-chi, 5-chi, 6-chi, etc.: Liga joylari
*LC: Liga kubogi chempionlari
*RW: Muntazam mavsum gʻolblari
*PW: Oxirgi mavsum play-off gʻoliblari
*CL: Chempiomlar ligasidan oʻtganlar
**GS: Guruh bosqichida 3-chi oʻrinni olgan jamoalar
**PO: play-off bosqichidan oʻtmaganlar
**Q3: saralash bosqichidan oʻtmaganlar

## Turnir jadvali
Hamma qura rashlash marosimlari Shveysariyaning Nyon shahrida, UEFA qarorgohida boʻlib oʻtadi.

## Saralash bosqichi
### Birinchi saralash bosqichi
### Ikkinchi saralash bosqichi
### Uchinchi saralash bosqichi
### Play-off saralash bosqichi

## Guruh bosqichi

## Manbalar
Fenerbahche Basketbol Jamoasi

**Fenerbahche Basketbol Jamoasi** 2017 **[[Yevroliga]]** chempioni bolgan va Turkiya basketbol tarixidagi eng katta muvaffaqiyatni qozongan jamoa.
Istiqlol koʻchasi (Toshkent)

**Istiqlol koʻchasi** (1917-yilgacha – Vorontsov shoh koʻchasi, 1961-yilgacha – Stalin koʻchasi, 1965-yilgacha – Bratskaya koʻchasi, 2013-yilgacha – Hadicha Sulaymonova koʻchasi, koʻchaning bir qismi Xorazm koʻchasi deb atalgan) – Toshkent shahri markazidagi koʻcha, Buyuk Turon va Istibol koʻchalari oraligʻida joylashgan.

## Tarixi
Istiqlol koʻchasi shaharning eng qadimiy koʻchalaridan biri boʻlib, 1865-yilda eski Oʻrdaning janubiy devori boʻyidagi ariq oʻrnida paydo boʻlgan. Oʻsha vaqtda uzunligi 1,7 km boʻlgan. Oktyabr inqilobigacha bu koʻchada yirik maʼmuriy, madaniy-maʼrifiy muassasalar joylashgan edi. 1873-yilda bu koʻchada Turkiston general-gubernatorligi idorasi binosi qurilgan (Sovet davrida Respublika ilmiy-texnika kutubxonasi joylashgan, 18-uy).

Koʻchaning qarama-qarshi burchagida 1870-yildan Turkiston xalq kutubxonasi (hozirgi Alisher Navoiy nomidagi Milliy kutubxona) va kimyo laboratoriyasi joylashgan. 1876-yilda Oʻrta Osiyoda birinchi Turkiston oʻlkashunoslik muzeyi laboratoriya qoshida alohida xonalarda joylashgan (1948-yilda bu yerda Alisher Navoiy nomidagi kutubxonaning yangi 2 qavatli binosi qurilgan).

1899-yilda kutubxona roʻparasida shahar dumasi binosi klassik arxitektura uslubida qurilgan (meʼmor Gamburger). Koʻcha rekonstruksiya qilinishi munosabati bilan Duma binosi buzib, oʻrniga Oʻzbekiston Davlat rejalashtirish qoʻmitasi binosi qurilgan.

1885-yilda Vorontsov shoh koʻchasi boʻylab bogʻ tashkil etilgan. Sulaymonova va Ikan koʻchalari burchagida meʼmor Svarichevskiy loyihasi boʻyicha qurilgan bir qavatli bino saqlanib qolgan. Oʻtgan asrning 90-yillari boshida bu binoda Oʻzbekistonning xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy aloqalar jamiyati joylashgan edi. Undan oldin esa OʻzSSR Tashqi ishlar vazirligi binosi boʻlgan.

1889—1899-yillarda Rossiyaning mashhur siyosiy va jamoat arbobi, 1917-yilda Rossiya Muvaqqat hukumatining vaziri-raisi boʻlgan A. F. Kerenskiy Vorontsov shoh koʻchasidagi 47-uyda ota-onasi bilan hukumat kvartirasida yashagan.

## Diqqatga sazovor joylari
Istiqlol koʻchasida bir qavatli va koʻp qavatli yakka tartibdagi binolar, shuningdek, noturar joy binolari joylashgan [6]. Xususan, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, 50-sonli maktab, „Bon“ qahvavaxonalar tarmogʻi filiali, „Credo“ restorani.

## Jamoat transporti
Avtobus yoʻnalishlari: 30, 37, 71, 91

Koʻcha yaqinida „Mustaqillik maydoni“ metro bekati joylashgan.

## Fotogalereya
>
Fayl:Tashkent the building of town council 02.jpg
File: Istiqlol003.jpg
File: Istiqlol002.jpg
File: Istiqlol001.jpg


## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* Xudojestvenniy almanax „Pisma o Tashkente“. Statya „Stalina, Bratskaya, Suleymanovoy, Istiklol“
43-G7 sammiti

**43-chi G7 sammiti** 26-27 may kunlari Italiyaning Taormina shahrida boʻlib oʻtadi. 2014 yili mart oyida Rossiya G8 sammitidan chetlatirilgan edi. Shu paytgacha sammit G7 boʻlib kelmoqda.  Bu sammit 1987 yildan beri Italiyada Silvio Berlusconisiz oʻtadi.

## Qatnashuvchilar
Birlashgan Qirollik Bosh vaziri Theresa May, Fransiya Prezidenti Emmanuel Macron, Italiya Bosh vaziri Paolo Gentiloni va AQSh Prezidenti Donald Trump 43-chi G7 sammitda birinchi marotaba ishtirok etadilar.

## Yana qarang
*G8

## Manbalar
Taormina

**Taormina** (ital. *Taormina*, sit.) - Sitsiliya sharqiy qirgʻogʻidagi tarixiy shaharlardan biri. Tauro togʻ qiyasida, 206 metr dengiz sathida, Messina va Kataniya yarim yoʻlida joylashgan shahar

Aholisi - 11086 (2014-yil).

Messina maʼmuriy markaziga tegishli. Shu atrofda Isola Bella oroli va  Etna vulqoni joylashgan.

Taormina shahrida 26-27-may 2017-yili 43-chi G7 sammiti boʻlib oʻtgan.

## Manbalar
Nokia N8

**Nokia N8** (chiqarilishidan oldin Nokia N98 deb nomlangan) – Nokia tomonidan ishlab chiqilgan sensor ekranli smartfondir. 2010-yil 27-aprelda eʼlon qilingan. Nokia N8 Symbian³ mobil operatsion tizimida ishlaydigan birinchi qurilma. 2010-yil 30-sentyabrda Nokia onlayn-doʻkonida chiqarildi va 2010-yil 1-oktabrda dunyo boʻylab bozorlarga chiqdi. Ikkita versiya chiqarildi: N8 va N8-00. N8 Vodafone uchun yaratilgan va uning tarmoqlariga bogʻlangan, N8-00 esa Microsoft tomonidan yaratilgan va ochiq tarmoqqa ega.

N8 16 gigabayt xotiraga, 3,5 dyuymli AMOLED displeyga ega va 12 megapikselli kamera bilan jihozlangan. Juda katta 1/1,83 dyuymli sensorli ekran (oʻsha davrdagi ixcham kameralarning koʻpchiligidan kattaroq) va FM-uzatuvchisi ham bor edi. Ulanish imkoniyatlariga HDMI chiqishi, USB On-The-Go va Wi-Fi 802.11 b/g/n kiradi.

N8 Nokia uchun smartfon sanoatida oʻsib borayotgan raqobatga qarshi kurashda muhim qurilma boʻlib, yangilangan Symbian³ dasturiy taʼminoti ham muhim edi. Qurilma bir necha marta kechiktirildi va ishlab chiqarish sanasini bir necha oyga orqaga surdi, bu esa kompaniya nufuziga salbiy taʼsir koʻrsatdi. Symbian dasturiy taʼminoti boʻyicha turli xil qarashlarga qaramay, N8 ning apparat tuzilishi va kamera sifati juda yaxshi qabul qilindi, koʻpchilik uni „eng yaxshi kamerali telefon“ deb atashdi. 2011-yilda Windows Phone dasturiy taʼminotida ishlaydigan Nokia Lumia 800 tufayli N8 Symbianni ishga tushirgan soʻnggi Nokia flagman qurilmasi boʻldi. Eng soʻnggi Symbian smartfoni Nokia 808 PureView 2012-yilda paydo boʻlgan.

Nseriesdagi oldingi flagman telefon N97 boʻlib, dastlabki dasturiy taʼminot muammolari uchun tanqid qilingan. Nokia kompaniyasining bozorlar boʻyicha ijrochi vitse-prezidenti Anssi Vanjoki intervyusida dasturiy taʼminot sifatini nazorat qilish N97ga qaraganda yaxshiroq boʻlishini aytdi. N97ni qabul qilish juda salbiy edi va kompaniyaning bozordagi obroʻsiga putur yetkazdi. N8 Symbian³ operatsion tizimini ishga tushirgan birinchi qurilma edi. Dastlab 2010-yilning ikkinchi choragida chiqishi rejalashtirilgan N8 uchinchi chorakka surildi va nihoyat „soʻnggi tuzatishlar“ tufayli 2010-yil 30-sentyabrda chiqarildi. N8 2010-yilning toʻrtinchi choragida deyarli 4 million sotuvga baholangan, sotuvga chiqarilishidan oldin Nokia tarixdagi eng koʻp xaridorlarga oldindan buyurtma qilingan mahsulot boʻldi.

## Manbalar
Кosmologik singulyarlik

Кosmologik doimiysi - Olam holatining oldingi zamondagi aniq vaqti. Bu vaqtda quvvat zichligi va vaqt-fazosining qiyshiqligi katta boʻlgan — planck ahamiyat tartibida. Bu holat, Olamning keyingi bosqich bilan birgalikda rivojlanishi, quvvat zichligi yuqori boʻlgan vaqtni yana ʼʼKatta potlashʼʼdeb ham ataydilar. Kosmologik doimiysini gravitatsiya doimiysi, umumiy nisbiylik nazariyasi va muqobil nazariya gravitatsiyasini misol qilib keltirsa boʻladi. 

1967-yilda Stephen Hawking bu doimiyni paydo boʻlish imkonini isbotlagan. U yozgan:

Bizning natijalarimiz koʻrsatishi boʻyicha, bizning Olam aniq vaqtda mavjudga kelgan. Lekin Olamning paydo boʻlishi, doimiyligi bitta ham maʼlum fizika qonunlariga boysinmadi.


Masalan harorat va zichlik bir vaqtda bir hil bola olmaydi, buning sababi tartibsizlik mezonining cheksiz ravishda nol darajasiga tirishmogʻidadir.

Kosmologik doiymining borligi fizikada eng katta jiddiy muammolardan biridir. Buning sababi bizda Katta portlashdan oldin nima boʻlgani haqida hech qanday maʼlumotlar yogʻdir.
Squarespace

**Squarespace** saytlarni yaratish va domen roʻyxatga oluvchi xizmat hisoblanadi. Squarespaceda xosting xizmati majburiy hisoblanadi: individuallar va biznes vakillari bu platformadagi saytlarni oʻzlarining xostinglarida joylashtira olmaydilar.

## Havolalar
* Rasmiy sayt
Juma namozi

**Juma namozi** (, **) — musulmonlarning umumiy namozi. Juma kuni masjidlarda peshin namozi vaqtida oʻqiladi. Juma namozi erkin, voyaga yetgan erkaklarga farzdir. Juma namozi ikki rakat farz boʻlib, undan oldin va keyin toʻrt rakat sunnat oʻqiladi. Ilk va oxirgi sunnatlar peshin namozining sunnatlari kabi oʻqiladi. Imomga iqtido qilib oʻqiladigan ikki rakat farz esa, bomdod namozining farzi kabi oʻqiladi. Ayollar, bolalar va jismoniy zaif kishilar uchun juma namozi shart emas. Ayrim zamonaviy hanafiy ilohiyotshunoslari keksa ayollarning jamoaviy namozga borishini nomaqbul deb hisoblaydilar. Musulmonlarga juma namozini uzrsiz sababsiz tark etish taqiqlangan. Tabiiy ofatlar (qattiq ayoz, qor koʻchkisi xavfi, kuchli yomgʻir va hokazo) yuz berganda juma namozi ixtiyoriy holga keladi. Namozdan oldin musulmon toʻliq tahorat olib, tirnoqlarini kesib, toza, bayramona kiyim kiyishi tavsiya etiladi. Bundan tashqari, mushk sepish tavsiya etiladi. Masjidga kirishdan oldin sarimsoq, piyoz va boshqa oʻtkir hidli yeguliklarni isteʼmol qilish taqiqlanadi. Namozdan oldin ikkinchi azon aytiladi va xutba oʻqiladi. Xutba ikki qismdan iborat. Xutbaning bu qismlari orasida imomning qisqa vaqt oʻtirishi maqsadga muvofiqdir. Xutbadan keyin namozxonlar imomdan keyin ikki rakat namoz oʻqiydilar. Juma namozining oʻqilishi peshin namozini oʻqishdan xalos qiladi. Masjidga kechikib kelish mumkin emas. Eng oxirgi kelgan kishi boshqa dindorlarni bosib oʻtmasligi, qator oralarida yurmasligi va boshqalarni bezovta qilib, oldingi qatorlardan joy olishga harakat qilmasligi kerak. Imom xutba oʻqish uchun minbarga chiqqan bir paytda gaplashib, boshqa odamlarni chalgʻitib boʻlmaydi..

## Manbalar

## Havolalar
Kaliopi

**Kaliopi** — makedoniyalik qoʻshiqchi.

## Diskografiya
* 2000: "Oboi Me"
* 2001: "Ako Denot Mi E Nokj"
* 2004: "Ne Mi Go Zemaj Vremeto"
* 2008: "Zelim Ti Reci"
* 2010: "Poraka" 
* 2013: "Melem"
Tutash dunyolar

**„Tutash dunyolar“**, toʻliq nomi **„Tutash dunyolar: Yangi sheʼrlar“** — oʻzbek shoiri Abdulla Oripov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2015-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga muallif 2014–2015-yillarda yozgan sheʼrlar kiritilgan. Toʻplamni nashrga Alisher Nazar tayyorlagan.
Zamin sayyorasi

**„Zamin sayyorasi“**, toʻliq nomi **„Zamin sayyorasi: Poema va sheʼrlar“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2014-yil Toshkent shahrida „Yangi asr avlodi“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplam asosan muallifning „Tirik sayyoralar“ (1978) hamda „Sharqiy qirgʻoq“ (1980) sheʼriy toʻplamlariga kiritilgan sheʼrlaridan iboratdir. Toʻplamga „Koʻhinur“ dostonidan parcha hamda „Ruhlar isyoni“ dostoni kiritilgan. Toʻplam soʻngsoʻzini Ibrohim Gʻofurov yozgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Zamin sayyorasi“ Kitobxon saytida
Londondagi terroristik hurujlar (2017-yil 3-iyun)

3-iyun 2017 yili saot 22:08 mahalliy vaqti bilan (Toshkent vaqti bilan 4 iyun kuni soat 02:08 ) Londonda odamlarga hujum bilan bogʻliq tufayli ikkita voqea yuz berdi. Birinchini hujum koʻprikda yuz berdi, mikroavtobus haydovchisi piyodalarni London koʻprigida bosib ketgan.  Ikkinchi hujum koʻprikni oldida joylashgan Boro bozorida roʻy berdi, bu yerda sovuq qurol qoʻllangan holda odamlarga hujum uyushtirilgan.

Hozirgi vaqtda 7 kishi halok boʻlgani va 48 kishi jabrlangani haqida xabar qilindi. Uchta ayblanuvchilarni politsiyachilar otib oʻldirishgan. 

## Voqealar

### London koʻprigi
Soat 22:08 atrofida, oq mikroavtobus London koʻprigida shimoldan janubga ketayotganda piyodalarni boʻsib ketgan.. Politsiyachilar hujumdan yaqin orada joylashgan binolardagi odamlarni evakuatsiya qilishgan. London koʻprigi yoʻl harakati toʻxtatilgan.  Waterloo East, Charing Cross va Cannon Street metro bekatlari vaqtincha yopilgan.  

### Boro bozori
Hujumchilarning mikroavtobusi London koʻprigida urulganidan soʻng, uchta hujumchi Boro bozoriga qarab qochishgan va u yerda ular Boro Pabida toʻrtda odamni oldirishgan. Bu hujum London koʻprigi hujumidan soʻng biroz oʻtib roʻy bergan.  

Soat 23:43 atofida, London politsiyachilari hujum boʻlganini tasdiqlashdi. Uchta hujumchi oʻtib oldirildi, ular shohid belbogʻini kiyganlari haqida xabar qilindi.

## Talofat
7 odamlar va 3 hujumchilar halok bolgan. 48 odam jabrlangan, ularni orasida 2-avstraliyalik va 4-fransuz fuqarolari boʻlganlar.

## Tergov
4-iyun ertasi kuni Londonning Barking tumanida politsiya 12 jinoyatchini ushladi, bu yerda jinoyatchilardan biri yashagani maʼlun boʻldi. Jinoyatchilardan beshta erkak kishi 27-dan 55-yoshgacha boʻlgan va hamda ayollar 19-dan 60-yoshgacha boʻlgan. Bitta erkak kishi bandilikdan qoyip yuborilgan. 5-iyun ertasi kuni Newhamda yana ikkita odamlar ushlanganhttp://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/london-bridge-terror-attack-latest-police-raid-two-more-homes-newham-barking-a7772831.html.

## Hujumdan soʻng

London Politsiyasi aholiga jimlikni saqlashni va hushyorlik boʻlishni atydi.

Buyuk Britaniya bosh vaziri Teresa May: "London Politsiyasi xabar berishi boyicha, men bu hujumni terrakt deb tasqilayman".
"Following updates from police and security officials, I can confirm that the terrible incident in London is being treated as a potential act of terrorism."

### Boshqa mamlakatlar
Koʻp mamlakat davlat boshlari Buyuk Britaniyaga taʼziya soʻzlarini yubormoqda. Avstraliya bosh vaziri Malcolm Turnbull, Kanada bosh vaziri Justin Trudeau, Fransiya prezidenti Emmanuel Macron, Indiya bosh vaziri Narendra Modi, Ruminiya prezidenti Klaus Iohannis va AQSh prezidenti Donald Trump oʼz taʼziyalarini bildirdi. Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev Buyuk Britaniyaga hamdardlik yoʻlladi. 

Koʻp davlatlar boshliqlari va odamlar oʻz hamdarligini bildirdi.

## Yana qarang
Manchesterda portlash (2017)
## Manbalar
Panjara ortida

***Panjara ortida*** (; asl tarjimasi- *Qamoqdan qochish*) — Amerika teleseriali. Rejissor — Paul Scheuring. Serial 5 ta fasldan iborat. Dastlabki 4 ta fasl 2005-yil 29-avgustdan 2009-yil 15-mayga qadar suratga olingan. Oxirgi 5-fasl 2017-yil 4-apreldan 30-maygacha suratga olingan. Serial ikki aka-uka haqida boʻlib, ulardan biri qotillikda ayblanib oʻlim jazosiga hukm qilinadi, ikkinchisi esa uni qutqarish uchun harakat qiladi.

Serial voqelari ikki aka-uka: Lincoln Burrows va Michael Scofield atrofida aylanadi. Lincoln qilmagan gunohi uchun oʻlimga hukm etiladi. Michael esa puxta oʻylangan reja orqali akasining qamoqdan qochishiga va uning nomini oqlashga yordam bermoqchi boʻladi. Voqealar shu tarzda boshlanadi. Panjara ortida seriali 2003-yilda uzoq muddatga moʻljallangan kelishuv Fox tomonidan rasman rad etilgan. Ammo „Hayot-mamot“ va „24“ nomli seriallarning mashhurligidan keyin Foks 2004-yilda bu serialga qaytdi. Serialning birinchi fasli ijobiy qarshi olindi va reytinglarda yaxshi oʻrinni egalladi. „Panjara ortida“ serialining birinchi fasli, asllida 13 qismdan iborat boʻlishi kerak boʻlgan. Ammo serialning kutilmaganda mashhur boʻlishi qoʻshimcha yana 9 ta seria bilan kengaytirilgan. „Panjara ortida“ seriali ilk faslidayoq bir qancha sovrinlarni qoʻlga kiritdi. Xususan, 2005-yilda eng yaxshi televizion drama serial uchun beriladigan Oltin globus sovrinini, 2006-yilda odamlarning sevimli yangi dramasi sovrinini qoʻlga kiritdi. Bu serialning 5 fasli ham AQSh va butun dunyo boʻylab ommaga taqdim etildi.

Serialning 1-fasli 2005-yil 29-avgustdan boshlab efirga uzatilgan va 2006-yil may oyida 1-fasl tugagan. 2-fasli esa 2006-yil avgustidan 2007-yil apreligacha efirga uzatilgan. 3-fasli 2007-yil sentabrdan 2008-yil fevraligacha hamda 4-fasli 2008-yil sentabrdan 2009-yil mayigacha efirga uzatilgan. Uzoq yaʼni 8 yillik tanaffusdan soʻng 2017-yilda serialning 5-fasli efir yuzini koʻradi. 2020-yil „Panjara ortida“ serialining 6-fasli efirga uzatish rejalashtirilgan. Bu fasl final yaʼni oxirgi fasli deyilayapti. Kino bu butun dunyo asosan Amerikaning yashirin siyosatini ham korsatib beradi. Bu oddiy aholi vakillariga siyosat yani yashirin hokimiyat boshqaruv shaklini korsatib beradi. Bu kino faqat qamoqxonadan qochish emas, yani har kimga ham ishonavermaslikni va har kim ham siz oylaganingizdek korinavermasligini korsatadi.

## Fasllar
Uztelecom

**Uztelecom** – Oʻzbekistondagi eng yirik telekommunikatsiya xizmatlari koʻrsatuvchi operatorlaridan biridir.

## Tarixi
1992-yilda Oʻzbekiston davlat telekommunikatsiya korxonalarining „Oʻzbektelekom“ konserni tashkil etildi.

1995-yildan boshlab xususiylashtirish va yangi kompaniyalarni qayta tashkil etish jarayoni boshlandi. Jumladan: „Toshkent taksofoni“, „Sirdaryo Telekom“, „Buzton“ va „Chirkom“ qoʻshma korxonalari, shuningdek, „Oʻzbektelekom International“ aksiyadorlik jamiyatlari va mintaqaviy kompaniyalar tashkil etildi. „Oʻzbektelekom“ tarkibida Intel Telekom filiali paydo boʻldi.

2001-yilda Oʻzbekiston Vazirlar Mahkamasi UzNet shoʻba korxonasini Uztelecomga birlashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qildi va bu kompaniyani xususiylashtirishga tayyorgarlik koʻrishning boshlanishi edi.

2003-yilda muhandislik-texnik markazi tashkil etildi. CDMA-450 simsiz tarmogʻi ishlay boshladi. „Oʻzbektelekom-Mobil“ filiali ishga tushirildi. Samarqand va Jizzax viloyatlarini simsiz aloqa tizimi bogʻladi.

2004-yildan yangilangan UzNet filiali tashkil qilinib, Intel Telekom kompaniyasiga qoʻshildi. Shu bilan birga, UzMobile CDMA-450 tarmogʻini hududlarda kengaytirdi. 2004-yilda oldindan toʻlangan kartalar yordamida xalqaro qoʻngʻiroqlarni amalga oshirish imkonini beruvchi aqlli xizmat kodlari joriy etildi.

2005-yilda kompaniya VoIP shlyuzini yangiladi va qoʻshimcha tugunlarni oʻrnatdi, bu esa xalqaro aloqa va Internetga kirish xizmatlarini kengaytirdi. 2006-yilda WiMax pilot loyihasi ishga tushirildi va videokonferensaloqa xizmati paydo boʻldi.

2007-yilda Xitoy taraqqiyot banki va Huawei Technologies shirkati bilan birgalikda telekommunikatsiya tarmogʻi modernizatsiya qilindi. Videotelefoniya, maʼlumotlarni uzatish va internetga ulanish xizmatlari yoʻlga qoʻyildi. Xalqaro paketli kommutatsiya markazining oʻtkazish qobiliyati 2010-yilga kelib 2,5 Gbit/s ga yetdi.

2011-yilda „Uzmobile“ va „Uzonline“ brendlari yaratildi. 2012-yilda optik tolali aloqa liniyalarining umumiy uzunligi 263,5 million kanal/km.ni tashkil etdi. FTTx, IP-telefoniya va IPTV texnologiyalari rivojlantirildi.

2014-yilning 1-dekabrida xalqaro tarmoq sigʻimi 15,5 Gbit/s ga yetdi va Call Center xizmati – 1084 joriy etildi.

2017-yili 12100 kilometr optik tolali aloqa liniyalari qurildi. 2023-yilga kelib, optik tolali tarmoq uzunligi 227 ming kilometrni tashkil etdi.

Kompaniya oʻzining 5G tarmogʻini 2023-yilda ishga tushirdi. Xuddi shu yili VoWi-Fi va VoLTE texnologiyalari joriy etildi. Apple Inc. Shirkati bilan shartnoma tuzdi. Apple foydalanuvchilari IOS 16 versiyasiga yangilangandan soʻng 5G tarmogʻiga ulanish imkoniyatiga ega boʻlishdi.

## Faoliyati
Uztelecom aksiyalarining 94.25 foizi Oʻzbekiston davlat aktivlarini boshqarish agentligiga, 5.2 foizi esa jismoniy va yuridik shaxslarga tegishli.

Kompaniya 22 ta filialni oʻz ichiga oladi, ulardan 14 tasi hududiy, 8 tasi ixtisoslashgan va 3 tasi shoʻba korxonalaridir.

## Manbalar

## Havolalar
* LinkedIn sahifasi
* Youtube kanali
* Instagram sahifasi
* UZTELECOM, Toshkent, Oʻzbekiston – kontaktlar, manzil, telefon
Tehrondagi terroristik hurujlar (2017-yil 7-iyun)

Eron poytaxti Tehron shahrida soat 10:30da 7-iyun 2017-yili kuni terrkatlar roʻy berdi. Bu terroristik hujumlar Eron parlamenti va Imom Xumayniy maqabarsida sodir etildi. Hujumlar oqibatida 12 kishi halok boʻlishgan va 42 kishi jarohatlangan. Hujumlarni oʻz boyniga IShID oldi. Bu Erondagi 2010-yildan beri eng yirik terraktlarda biridir. 

## Voqealar
### Parlament
7-iyun ertasi kuni toʻrtda notanish kishi ayollar qiyofasida parlament maʼmuriy binosiga kirgan. Hujumchilarda oʻzi bilan AK-47 avtomatlari boʻlgan. Ular qorovulni va yana nechtadir odamni otib oʻldirishgan. Terroristlardan biri oʻzini parlament ichida portlatgan.. Parlament binosi keyinchalik xafsizlik kuchlari tomonidan oʻrab olingan. Eron hukumati keyinchalik toʻtrda hujumchilarni oldirilgani haqida xabar qildi.

### Imom Xumayniy maqbarasi
Bir vaqtda parlamentga hujum boʻla yotgan kezda Imom Xumayniy maqbarasida hujumlar roʻy bergan. Bu yerda 1 kishi halok boʻlgan va 5 kishi jarohatlangan haqida xabar qilindi. Terrorislardan biri oʻzini portlatgan va yana bittasi tirik qoʻlga olingan.  Eron hukumati xabar berishicha uchinchi hujum bartaraf qilingan.

## Javobgar
IShID bu hujumlarni oʻz boyniga oldi. 

## Hujumdan soʻng
Eron amaldorlari hujumdan soʻng oʻz taziyalarini bildirdi.

Koʻp mamlakatlardan taziya soʻzlarini bildirdi. Bular Afgʻoniston, Armaniston, Esroniya, Fransiya, Iroq, Irlandiya, Rossiya, Birlashgan Arab Amirliklari va boshqa mamlakatlar amaldorlari. Hamda Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev oʻz taziya soʻzlarini bildirdi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xavfsizlik Kengashida hujumlardan soʻng bir daqiqalik sukunat saqladilar.

## Manbalar
Myanma havo kuchlarining Shaanxi Y-8 samolyoti halokati

*Shaanxi Y-8 samolyot xalokati* - 7-iyun 2017-yili boʻlgan yirik aviahalokatlardan biridir. Shaanxi Y-8 avialayneri Myeydan Yangonga  uchayotganda radarlardan yoʻqoldi. Samolyotda 122 kishi boʻlgan edi. 

## Samolyot
Shaanxi Y-8F-200 samolyoti Myanma Havo Kuchlariga tegishli edi, seriya raqami 5820. Mart 2016-yildan boshlab, halokat kunidan oldin 806 soat uchgan edi.

## Yoʻlovchilar va ekipaj
### Ekipaj
Havo kemasi kapitani podpolkovnigi Nyein Chan va CO-uchuvchilar podpolkovnigi Soe Pay Win va Maj Thant Zin Htay samolyotda bor edi. Samolyot 14 nafar ekipaj a'zolari halok boʻldi.

### Yoʻlovchilar
Samolyotda 108 harbiy xodimlari va ularning oila azolari, shu jumlada 15 bola bor edi. Olti yuqori martabali ofitser va 29 boshqa harbiy xodimlarni bortida edi. 6 mansabli ofitserlar va 29 boshqa harbiylar samolyotda boʻlgan edi. 

## Yoʻqolishi
Samolyot Myeydan Yangonga uchgan edi. Soat 13:06 mahaliy vaqt bilan Myey shahridan samolyot uchin ketgan edi. Soat 13:35da samolyot bilan aloqa uzilgan edi, bu vaqt samolyot Tavoy shahri gʻarbida 37 km uzoqligda edi (). Shu paytda samolyot 5500 metr tepalikda uchgan. Qidiruv va qutqarish operatsiyalari Andaman dengizida boshlandi. Samolyot halokatida havo taʼsir qilinmagani xabar qilindi. Bitta ham halokat signali samolyotdan  kelib tushmagan. 

### Qidiruvlar
Oltita Myanma harbiy dengiz kuchlari kemalari va vertolyotlar qidiruvda yordam berishga yoborilgan. Xabar berilishicha samolyot parchalari Tavoy shahridan 218 km uzoqligda Myanma HDK kemalari orqali topilgan. 8-iyun kuni 29 odamning jasadi topilganligi haqida xabar qilindi.

## Manbalar
Expo 2017

**Expo 2017** – xalqaro koʻrgazma 10-iyundan – 10-sentabrgacha Qozogʻiston poytxti Ostona shahrida boʻlib oʻtadi. Shu yilgi Exponing mavzusi „Kelajak energiyasi“.

## Mavzu
Expo 2017-yilgi mavzu „Kelajak energiyasi deb ataldi“. Bu mavzu kelajak texnologiyalari va energiya borasida muammolarni yechishga nomlangan.

## Shaharni tanlash

Bu shaharlar oʻz nomzodligini bergan:

22-noyabr 2017-yili Ostona shahri Xalqaro Koʻrgazmalar Byurosi (XKB) orqali tanlangan edi. Expo xalqaro koʻrgazmasi birinchi marotaba MDH va Oʻrta Osiya mamlakatlari boʻyicha Qozogʻistonda boʻlib oʻtadi. 100 dan ortiq mamlakatlar va 10 xalqaro tashkilotchlar ishtirok etishadi. Taxminan 2-3 million odam iyundan sentabrgacha tashrif buyurishi mumkin .
Expo 2017 22-noyabr 2012-yilda Parij Bosh Assambleyasining 152-sessiyasida davomida shaharni tanlash boʻlib oʻtgan edi. Ostona uchun yashirin ovoz berish natijalariga koʻra 103 aʼzo davlatlar ovoz berdi va Belgiyaning Lej shahriga 44 ovoz berishdilar.

## Qurilishlar
100 ortiq kompaniyalar, ularning ichida Mabetex Group, Zaha Hadid Architects, UNStudio, Snøhetta, HOK va Coop Himmelb(l)au Expo 2017 qurilish ishlarida ishtirok etish uchun qatnashdilar. Chikago kompaniyasi Adrian Smith + Gordon Gill Architecture (AS+GG) tanlovda gʻalaba boʻldi.

Ayrim Olmota shahridagi qurilish firmalari bilan 5 mlrd. tenge narhida kontraktlar tuzildi. Asosan Sembol Inshaat kotraktlar bular bilan bor: Plast Invest Production LLP, Sonik Company LLP, PolimerMetal-T LLP va Alyugal LLP.

## Qatnashuvchilar
Expo 2017 115 mamlakat va 22 xalqaro tashkilotlar ishtirok etadigan boʻldi. Ularning soni 100 mamlakat va 10 xalqaro tashkilotlar boʻlishi kerak edi, ammo ular boʻlishidan koʻpayib ketdi.

## Qatnashadigan mamlakatlar

* 
* 
* 
* 
*  Armaniston
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* :
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* :
* 
* 
* 
* 
* :
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Lyuksemburg
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Niderlandlar:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Shiori va belgilari
EXPO 2017 maskotlari sifatida Quat, Moʻldir va Saule tanlandi.

*  – „kuch“ bu yerdan olinadigan energiya.
*  – „shaffoflik“ suvdan olinadigan energiyadir.
*  – „nur“ quyoshdan olingan energiya.

## Manbalar
Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi Toshkent Markaziy eko bogʻi

**Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi Toshkent Markaziy eko bogʻi** - ushubu bogʻ Toshkent shahrida joylashgan, oldingi Toshkent hayvonot bogʻi hududida.

## Qurilish tarihi
24-yanvar 2017-yili Toshkent shahar hokimligi yangi istirohat bogʻi ochilishi haqida xabar qlgan edi.

Toshkent shahar hokimining tegishli qaroriga muvofiq, tumanning Oʻzbekiston ovozi koʻchasi yoʻnalishining oxirgi qismida joylashgan, sobiq Toshkent hayvonot bogʻi hududida  12 gektar maydonda  yangi madaniyat va istirohat bogʻini bunyod etish ishlari boshlandi. Hududda barpo etilayotgan dam olish  maskani mavzedagi aholining sevimli istirohat manziliga aylanishi moʻljallanmoqda.

Investorlar bogʻ hududini butunlay yangicha loyihaga asosan olib boriladigan bunyodkorlik ishlariga tayyorlashmoqda. Bogʻda turli attraktsionlar, savdo va ovqatlanish shohobchalari,  sayr qilish uchun yoʻlaklar, suhbatlashish uchun oʻrindiqlar oʻrnatish koʻzda tutilmoqda.

Loyiha mualliflari hududdagi yashil zonalar hamda oʻsimlik dunyosiga zarar etkazmaslikni eʻtiborga olishgan. Madaniyat va istirohat bogʻining Navroʻz bayrami arafasida foydalanishga topshirilishi rejalashtirilgan.

Ammo keyinchalik istirohat boʻgi iyun oyida ochilishi maʼlum boʻldi.

10-iyun 2017 yili Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi Toshkent Markaziy eko bogʻi ochildi.

## Manbalar
Identifikatsiyalashning yagona tizimi

**Identifikatsiyalashning yagona tizimi** – har xil hukumat agentliklariga va fuqarolik veb-saytlariga kirish imkoniyatini beradigan yagona akkount bilan taʼminlaydi. Foydalanuvchilar turli xil veb saytlar uchun turli xil akkountlar yaratishiga toʻgri kelmaydi va ular oʻzlarining elektron raqamli imzo orqali YIT ga javobgar idoralarga tashrif buyurmasdan roʻyhatga kirishlari mumkin. Foydalanuvchi YIT ga kirgandan soʻng, u YITga bogʻlangan veb saytlarga qaytadan kirishiga oʻrin qolmaydi. Foydalanuvchining bir akkaunti bilan barcha davlat *e-hukumat* tizimlariga E-hukumat tizimlari bilan Yagona Identifikatsiya Tizimi integratsiya boʻlgani sababli, barcha tegishli resurslarga kirish uchun bir akkaunt bilan foydalanish imkonini beradi. Yagona Identifikatsiya Tizimi akkaunti yordamida barcha xizmatlar bilan foydalanishingiz mumkin. Xavfsizlik va asillik Foydalanuvchi Yagona Identifikatsiya Tizimida shaxsiy maʼlumotlari haqiqiyligini tasdiqlash uchun Elektron Raqamli Imzo taqdim etishi kerak. Bu esa internetdagi foydalanuvchining haqiqiy odamligini taʼminlaydi. Bu eng ilgʻor onlayn davlat hizmatlarini taqdim etishni taminlaydi. Bundan tashqari, jismoniy va yuridik shaxslar markaziy bazasi bilan integratsiya orqali, barcha shaxsiy maʼlumotlarni toʻldirish uchun hech qanday ehtiyoj yoʻq – sana axborot avtomatik ravishda oʻz vaqtida yuklanadi va yangilanadi (Masalan, ism yoki yashash manzili oʻzgarishi) Boshqa saytlar bilan integratsiya Agar siz veb-sayt egasi boʻlsangiz va foydalanuchni identifikatsiya qilmoqchi boʻlsangiz, har qanday xizmatlar (bank xizmatlari, elektron tijorat va boshqalar) bilan taʼminlash uchun – Yagona Identifikatsiya Tizimi qonuniy va qulay yoʻl. Yagona Identifikatsiya Tizimi qonun bilan belgilanadi. Vazirlar Mahkamasi tomonidan 17 dekabr 2015 yil 365 sonli tasdiqlangan foydalanuvchilarni aniqlash Yagona Identifikatsiya Tizimi elektron hukumat haqidagi nizomga muvofiq, Yagona Identifikatsiya Tizimi tomonidan koʻrsatilgan maʼlumotlar haqiqiy deb qabul qilish lozim. Yuridik shaxslarni identifikatsiya qilish Agar siz tashkilot (kompaniya) rahbari boʻlib jismoniy shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan boʻlsangiz, oʻz kabinetingizda tashkilot qoʻshishingiz mumkin. Buning uchun, siz Yagona Identifikatsiya Tizimi shaxsiy kabinetingizda, tashkilot rahbari nomidan olingan Elektron Raqamli Imzo taqdim etishingiz kerak. Yuridik shaxs qoʻshib siz tashkilot nomidan davlat xizmatlarini foydalanish uchun boshqa foydalanuvchilarga (sizning xodimlaringiz) oʻz vakolatlaringizni topshirish mumkin boʻladi.
## Manbalar

## Havolalar
Grenfell Tower binosida yongʻin (2017)

**Grenfell Tower binosida yongʻin** - favqulodda holat, 14-iyun 2017-yili 27-qavatli Grenfell Tower binosida, Buyuk Britaniya poytaxti London shahrining :en:North Kensington tumanida roʻy bergan. Yongʻin mahaliy vaqt bilan soat 00:54, Toshkent vaqti bilan soat 04:54 roʻy bergan. Yongʻin boshlanganda 600dan ortiq kishi boʻlgani haqida eʻlon qilindi.

## Yongʻin sabablari

Hozirda 14-iyun maʼlumotlari boʻyicha yongʻin nimadan boʻlgani aniq emas. Ayrim OAVlar xabar berishicha  yongʻin muzlargichni deb boʻlgani  mumkin. Bu haqida toʻrtinchi qavatda yashaydigan odam etdi. Ular muzlatgichni portlashini bilishgan va qoʻshnilarni eshiklarini taqillatip yongʻin haqida aytgan. 

## Yongʻinni oʻchirish
Tahminan 250 oʻt oʻchiruvchilar oʻn soatdan ortiq yongʻinni oʻchirganlar. Hozrigi paytda yongʻin sodir boʻlgan joyda 40dan ortiq oʻt oʻchiruvchi mashinalar va 100dan ortiq mediklar ish orbolgan.

## Manbalar
Ijtimoiy tarmoq (film)

***Ijtimoiy tarmoq*** () 2010-yilda ekranlarga chiqarilgan biografik filmdir. Film Facebook ijtimoiy tarmogʻining yaratilishi haqida hikoya qiladi. Filmda Facebook asoschisi Mark Zuckerberg rolini Jesse Eisenberg jonlantiradi.

## Syujeti
2003-yil 28-oktabr. Harvard universiteti ikkinchi kurs talabasi, 19 yoshli Mark Zuckerbergni qiz oʻrtogʻi Erica Albright tashlab ketadi. Bu hodisadan soʻng, Zuckerberg yotoqxonasiga qaytib, oʻzining LiveJournal blogida Albright haqida haqoratomuz post yozadi. Soʻngra, „Facemash“ nomli vebsayt yaratadi hamda kollej maʼlumotlar bazasidagi qiz talabalar suratlarini koʻchirib olib, ularni shu saytga joylashtiradi. Saytga tashrif buyuruvchilar unga joylangan suratlarni maftunkorligiga koʻra baho berishlari mumkin boʻladi. Ushbu sayt ortidan kollej serveri ishlamay qolganidan soʻng, Markga kollej maʼmuriyati tomonidan olti oylik sinov muddati beriladi. Facemash qisqa muddat ichida ommalashib, egizaklar — Cameron va Tyler Winklevoss hamda ularning biznes hamkori Divya Narendra eʼtiboriga tushadi. Uchlik Markga „Harvard Connection“ nomli ijtimoiy tarmoq yaratishda birga ishlashni taklif etadi. Zuckerberg doʻsti Eduardo Saveringa Ivy Ligasi talabalari foydalanishi mumkin boʻlgan *The Facebook* nomli ijtimoiy tarmoq gʻoyasini aytadi. Saverin esa loyihaga $1 000 miqdorda moliyaviy yordam beradi va buning ortidan Zuckerberg vebsaytni yaratadi. Sayt qisqa vaqt ichida ommalashib ketadi. „The Facebook“ haqida xabar topgan egizak Winklevosslar va Narendra Zukerbergni „Harvard Connection“ vebsaytini yaratishda yordam berishini aytib, sayt gʻoyasini oʻgʻrilaganlikda ayblaydi. Ular Harvard prezidenti Larry Summersga arz qilishadi, biroq Summers na „The Facebook“ga, na Zuckerbergga biror chora koʻradi.

## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
*  
* 
*
Buyuk Britaniya parlament saylovlari (2017)

*Buyuk Britaniyadagi* navbatdan tashqari saylovlar 2017-yili 8-iyun kuni boʻlib oʻtdi. Har bir 650 parlament saylov okruglaridan faqat bitta parlament quyi palata aʼzosi saylanadi.

## Dastlabki hodisalar
2017-yili 23-iyun kuni Buyuk Britaniyada referendum boʻlib oʻtkan edi. Bu referendumda Britaniya Yevropa Ittifoqida qolishi boʻyicha boʻlgan edi va 51,9% saylovchilar YIʼdab chiqishni holashdi. Bundan keyin oldingi Buyuk Britaniya bosh vaziri David Cameron isteʼfoga chiqishi haqida aytdi, yangi bosh vazir esa Theresa May boʻldi. U Buyuk Britaniyaning Yevropa Ittifoqidan chiqishini davom etirdi. Bu sabab Buyuk Britaniya parlamenti boʻlinishiga olib keldi.

2017-yili 19-aprel kuni Buyuk Britaniya parlament quyi palatasi navbatdan tashqari saylovlar boʻlishiga ovoz berdilar. Bundan 522-deputatlar ha deb ovoz berishdi, 13 yoʻq dedilar.

## Muhim sanalar
* 18-aprel - Bosh vazir Theresa May navbatdan tashqari saylov boʻlishi haqida aytdi.
* 19-aprel - Deputatlar parlamentni tarqatib yuborish uchun ovoz berishdilar.
* 27-aprel - Parlament sessiyasini yopilishi.
* 2-may - Parlament tarqatib yuborilishi va rasmiy saylov oldi kompaniyasi boshlanishi.
* 4-may - Mahaliy saylovlar (bu saylov turi oldindan boshlangan edi, bu saylov umumiy emasdir).
* 11-may - Nomzodlarni qabul qilish boshlangan kun.
* 22-may - Nomzodlikka roʻyhatdan oʻtish oxirgi kuni.
* 23-may - Pochtadan ovoz berishni oxirgi kuni.
* 8-iyun - Ovoz berish kuni.

## Saylov natijalari
Koʻp nomzodlar partiyadandir. Bundan tashqari saylovda partiyasiz nomzodlar ham ishtirok etishi mumkin.

## Manbalar
Mamarizo Nurmurodov

**Mamarizo Nurmurodov** (Mamarizo Nurmurodov) — oʻzbek davlat arbobi, siyosati. Oʻzbekiston respublikasi moliya vaziri, Markaziy bank raisi, Samarqand viloyati hokimi boʻlib ishlagan.

## Biografiyasi

1960-yilda Samarqand viloyati Urgut tumanida tugʻilgan.

1977-yilda Toshkent xalq xoʻjaligi institutiga kirgan.

1982-yilda Leningrad iqtisodiyot-moliya institutini bitirgan.

1982-1985 — Toshkent xalq xoʻjaligi instituti oʻqituvchisi.

1985-1988 — Moskva moliya instituti aspiranti.

1989-1993 — Toshkent xalq xoʻjaligi instituti dotsenti.

1993-1996 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki ilmiy tadqiqotlar markazi direktori.

1996-2000 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki raisining birinchi oʻrinbosari.

2000-2004 — Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vaziri.

2004-2006 — Samarqand viloyati hokimi.

2006-2017 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki raisining maslahatchisi.

2017-yildan 2024-yilgacha — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki raisi boʻlib faoliyat yuritgan.

2024-yildan — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki raisining maslahatchisi.
## Manbalar
Yangi sheʼrlar

**„Yangi sheʼrlar“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2014-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga muallif umrining soʻnggi yillarida yozgan sheʼrlar kiritilgan. Bundan tashqari, toʻplamdan „turli davrda, turli holatda, turli munosabat bilan yon daftarga yozilgan satrlar“ ham oʻrin olgan.

## Manbalar
Shang Yang

Xitoy faylasufi Shan Yan(miloddan avvalgi 390-338) kambaxallashgan aslzoda oiladan boʻlib, xaqiqiy ismi Gunsun Yan edi. SHan Yan Veysaltanati hukmdori Ven-xo uning birinichi vaziri faylasuf Li Kuy(miloddan avvalgi 424-386) ning qoʻlida taxsil olgan. Keyinchalik u saroyda maslaxatchi va isloxotchi vazifalarida xizmat qilgan. Shan Yan legistlar maktabining vakillaridan edi. Uning „Shan viloyati hukmdorining kitobi“ nomli asari bizgacha maʼlum. Sin hukmdori Syao Gun(miloddan avvalgi 361-388) Shan Yan taʼlimoti bilan qiziqib, unga davlat isloxotlarini oʻtkazishni ishonib topshiradi. Bu voqea qadimiy Xitoyda yangi falsafiy taʼlimotning ilk bor xayotga tatbiq etilishi sifatida tarix sahifalariga bitildi va bu ish katta muvaffaqiyatlar bilan amalga oshirildi. Shan Yan oʻta yuksak farosat soxibi edi. U oʻz isloxotlari baʼzi guruhlar tomonidan qarshilikka uchrashini avvaldan koʻra bildi. Shu bois barcha shubxa va gumonlarning oldini olish, jamoatchilikka davlat qonunlarining kuchigat ishonch tuygʻularini uygʻotish uchun avvaldan maxsus
farmon chiqardi. Bu gʻaroyib farmonda kimda-kim katta gʻoʻlani yelkasiga ortib, mamlakat poytaxtining shimoliy darvozasidan janubiy darvozasiga qadar olib borsa, oʻsha odamni 10 tilla tanga bilan mukofotlash vaʼda qilingandi. Oʻsha vaqtlarda 10 tilla tanga juda katta boylik sanalardi. Shu tufayli farmonni eshitgan fuqorolar ishonishni ham, ishonmasliklarini ham bilmay qoldilar. Xech kim bu ishni bajarishga jur’at etmadi. Shunda poytaxtning markaziy maydonida mukofot 50 tilla tanga qilib belgilangani haqida farmoyish oʻqib eshittirildi. Bir fuqaro bu ishni amalga oshirishga rozilik bildirib, gʻoʻlani xammaning koʻz oʻngida yelkasiga orti-da, shaharning bir burjida ikkinchi burjiga olib bordi. Xukumat vakillari xaloyiq guvoxligida 50 tilla tangani sanab, egasiga topshirdi. Bu tadbir odamlarni davlat qonunlariga ishontirish maqsadida atayin oʻylab topilgandi. Buyuk xitoy faylasufi Shan Yan miloddan avvalgi 338-yilda vafot etgan
## Manbalar
* Xitoy tarixi
* Xitoy milliy ensiklopediyasi
## Havolalar
Somonxudot

**Somonxudot** – Somoniylar sulolasining asoschisi. Somonxudot VIII asrda tugʻilgan.

Somonxudotning kelib chiqishi hakida turli xil maʼlumot va fikrlar mavjud. Abu Bakr Narshaxiy (10-asr) va Hamza Isfahoniy (10-asr) keltirgan maʼlumotlarga qaraganda, Somonxudot Balx viloyatidagi Somon qishlogʻidan, al Mukaddasiy (10-asr) ning maʼlumotiga koʻra esa, u Samarqand viloyatidagi Somon nomli qishloqdan boʻlgan. „Saʼdiya“ nomli asar (17-asr) da keltirilgan maʼlumotlarga koʻra, uning asl ismi Arquq boʻlib, u Fargʻonadan Termizga koʻchib kelgan va u yerda Somon nomli qishlogʻiga asos solgan. Oʻrta asrlarda Buxoro, Fargʻona, Tohariston, Xuttalon va boshqa viloyatlarda ham Somon nomli qishloqlar boʻlganligi kayd etilgan. Bu maʼlumotlar „Somon“ toponimi oʻrta asrlarda Oʻrta Osiyo hududlarida va undan tashqari yerlarda ham keng tarqalgan joy nomi boʻlganligidan dalolat beradi.

Koʻpchilik manbalar (Hudud alolam, Ibn Havqal, Beruniy, Gardizi va hokazo) ga koʻra, Somonxudot sosoniylar davridagi mashhur sarkarda Bahrom Choʻbin (6-asr) ning 4 yoki 5 pogonadagi avlodi boʻlgan. Baxrom Choʻbinning kelib chiqishi eftaliylar bilan bogʻliq. U sosoniylarga qarshi koʻzgʻolon koʻtarib (590 y.) magʻlubiyatga uchragandan keyin Fargʻonaga qochib kelgan va turkiy malikaga uylanib, umrining oxirigacha oʻsha yerda kolib ketgan. Uning avlodlari ham oʻzlarini podshohdar oilasiga mansub deb hisoblaganlar va Sosoniylar davlatidagi shahanshohlar oliy taxtiga daʼvo kilganlar. Somonxudotning shajarasida keltirilgan ajdodlaridan ayrimlarining (Juba, Jamchan, Tamgʻas kabi) turkiy ismlari boʻlgan. Shunisi diqqatga sazovorki, turkiylarning rivoyatlarida Somonyabgʻu (yaʼni Somonxudot) turkiylarning Oʻgʻuzxondan keyingi davrlarda yashagan ajdodlari qatorida tilga olingan.

Oʻrta Osiyoga arablar bostirib kelganda, Somonxudot, ayrim maʼlumotlarga koʻra, Balx viloyatidan Marvga Xuroson amiri Asad ibn Abdulloh al Qushayriy (725/727 va 735/738 yillar)ning oldiga kelib, undan dushmanlariga qarshi qurolli yordam berishini suraydi. Arablar yordamida dushmanlarini yenggach, Somonxudot islom dinini qabul qiladi va oʻgʻlining ismini amirning sharafiga Asad qoʻyadi. Somonxudotlarning nabiralari ham mavjud boʻlib ular. Arab xalifaligiga qarshi Rofe Ibn Lays boshchiligida kutarilgan qoʻzgʻolonni bostirib va Rofe Ibn Laysni qulga olishda yordam bergani uchun 4 ta nabirasiga mulklar yaʼni yerlarni boʻlib beradi. Bular Nuhga samarqand, Ahmadga Fargʻona, Ilyosga hirot, Yahyoga shosh va ustrushona tegadi
Yoshlik devoni

**„Yoshlik devoni“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1969-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning aruz vaznida yozilgan sheʼrlari kiritilgan.

„Yoshlik devoni“ toʻplamnini shoir Abdulla Oripov yuqori baholagan:

## Manbalar

## Havolalar
* „Yoshlik devoni“ Ziyouz saytida
Namangan xalqaro aeroporti

**Namangan aeroporti**  – Namangan viloyati Namangan shahri gʻarbida joylashgan xalqaro aeroport.

1992-yil 4-fevraldagi VMQ-44-sonli qaror bilan Namangan aeroporti yangi tashkil etilgan Oʻzbekiston havo yoʻllari tarkibiga kiritilgan.

2018-yil 27-noyabrdagi PF-5584-sonli prezident farmoni bilan Oʻzbekistondagi aeroportlarni boshqarish uchun Uzbekistan Airports kompaniyasi tashkil etildi va Namangan aeroporti ham yangi kompaniya tarkibiga kiritildi.

## Aloqalari
* Krasnoyarsk xalqaro aeroporti, Krasnoyarsk
* Domodedovo xalqaro aeroporti, Moskva
* Koltsovo xalqaro aeroporti, Yekaterinburg
* Pulkovo aeroporti, Sankt-Peterburg
* Toshkent xalqaro aeroporti, Toshkent

## „Sharqiy“ hab

Namangan xalqaro aeroporti 2021-yilgacha „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasi va MDH davlatlarining boshqa aviakompaniyalari samolyotlari uchun muqobil aerodrom boʻlgan .

Biroq 2021-yilda „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasi Fargʻona vodiysidagi ikkita aeroport – Namangan va Fargʻona shaharlari xalqaro aeroportlari hududida „Sharqiy“ habni tashkil etishga qaror qildi.

2022-yil 30-yanvar kuni Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi koʻmagida Oʻzbekiston havo yoʻllari va Uzbekistan Airports kompaniyalarining qoʻshma loyihasi boʻlgan „Sharqiy“ hab yoʻlga qoʻyildi. Loyiha Rossiyaning 9 shahriga – Moskva, Orenburg, Ufa, Samara, Omsk, Irkutsk, Krasnodar, Yekaterinburg hamda Perm shaharlariga toʻgʻridan-toʻgʻri arzon reyslarni amalga oshirishni nazarda tutadi .

„Oʻzbekiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasi tomonidan „Sharqiy“ hab tashkil etilishining asosiy maqsadi – Fargʻona vodiysidan talab yuqori boʻlgan yoʻnalishlar boʻyicha parvoz qilish uchun shart-sharoitlar yaratish hisoblanadi. Loyihaga koʻra, aviakompaniya mintaqadan Rossiya Federatsiyasi va Fargʻona vodiysi aholisi orasida mashhur boʻlgan uzoq xorij shaharlariga yoʻnalish tarmogʻini kengaytirish maqsadida Namangan va Fargʻona shaharlarining xalqaro aeroportlaridan foydalanadi.

Milliy aviakompaniyaning Uzbekistan Airways Express havo kemalarida Full Economy (toʻliq iqtisodiy sinf) tamoyili asosida Namangandan Moskva, Perm, Samara, Omsk, Orenburg, Irkutsk, Krasnodar va Yekaterinburgga toʻgʻridan-toʻgʻri muntazam aviaqatnovlarni amalga oshirishni boshladi. Ilk parvoz 2022-yilning 30-yanvar kuni Namangan-Perm yoʻnalishida amalga oshirildi. Ushbu reysda „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ning Airbus A320 samolyoti 174 nafar yoʻlovchini Rossiyaning Perm shahridagi xalqaro aeroportga yetkazdi. 31-yamvar kuni esa Namangandan Moskva va Orenburgga parvozlar qilindi .

„Oʻzbekiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasi Fargʻona vodiysi boʻylab bir qator yoʻnalishlar boʻyicha aviachiptalar narxini 30 foizga pasaytirdi. Narxlar pasayishiga samolyotdagi oʻrindiqlar sonining koʻpayishi va xizmat koʻrsatish (oziq-ovqat, bagaj) xarajatlarining kamayishi hisobiga erishildi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Statistika

## Manbalar

## Havolalar
*
Zarafshon aeroporti

**Zarafshon aeroporti**  Navoiy viloyatidagi mahalliy aeroport. Oʻzbekiston havo yoʻllarining Navoiy xalqaro aeroporti, Toshkent xalqaro aeroporti bilan aloqalari oʻrnatilgan.

## Manbalar
Urganch xalqaro aeroporti

**Urganch xalqaro aeroporti**  – Urganchdagi xalqaro ahamiyatga ega aeroport. Mahalliy yoʻnalishlardan tashqari Rossiyaning Aeroflot, Pulkovo xalqaro aeroporti, S7 aviakompaniyasi, Domodedovo xalqaro aeroporti, Fransiyaning Sharl de Goll aeroporti bilan aloqalari bor. 2006-yilda soatiga 300 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadigan aeroport terminali binosi qurildi. Urganch aeroportidan Toshkentga har kuni reyslar amalga oshiriladi. Shuningdek, Moskva, Sankt-Peterburg (Pulkovo-1 aeroporti), Mineralnye Vodiga muntazam reyslar, sayyohlik kompaniyalarining iltimosiga binoan yaqin va uzoq xorijning boshqa shaharlariga charter reyslari mavjud. 2008-yil sentyabr oyida Parijdan Urganchga Boeing 757 samolyotida sinov parvozi amalga oshirildi.

1992-yil 4-fevraldagi VMQ-44-sonli qaror bilan Urganch aeroporti yangi tashkil etilgan Oʻzbekiston havo yoʻllari tarkibiga kiritilgan.

2018-yil 27-noyabrdagi PF-5584-sonli prezident farmoni bilan Oʻzbekistondagi aeroportlarni boshqarish uchun Uzbekistan Airports kompaniyasi tashkil etildi va Urganch aeroporti ham yangi kompaniya tarkibiga kiritildi.

## Terminali
Aeroportda bitta terminal mavjud. Undan ichki va xalqaro reyslar amalga oshiriladi. Xalqaro sektorda bojxona va pasport nazorati zonalari, boj olinmaydigan savdo doʻkoni, „qizil“ va „yashil“ bojxona yoʻlaklari mavjud. Yoʻlovchilarga qulaylik yaratish maqsadida aeroportda kutish xonalari, kafelar, doʻkonlar, omborxonalar mavjud. Terminal binosi oldida yoʻlovchilar dam olishlari uchun jihozlangan katta yashil maydon mavjud.

Aeroport terminaliga kiraverishda uchish va uchish reyslari haqidagi maʼlumotlar taxtasi, maʼlumot stoli va chipta kassalari mavjud. Aeroport binosi valyuta ayirboshlash shoxobchasi bilan jihozlangan, shuningdek, Rossiya SIM-kartalarini xarid qilish mumkin boʻlgan savdo nuqtalari ham bor.

## Aviakompaniyalar
Urganch aeroporti bilan bir qancha aviakompaniyalar hamkorlik qiladi. „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ milliy kompaniyasi Urganch – Toshkent yoʻnalishi boʻyicha muntazam qatnovlarni amalga oshiradi. Parvozlar Airbus 320 va Boeing 787 samolyotlarida amalga oshiriladi. Sayohat vaqti taxminan bir soat. Ushbu kompaniya Moskvaga (Vnukovo xalqaro aeroporti) muntazam reyslarni amalga oshiradi.

## Qabul qiladigan [[Havo transporti|samolyot]] turlari
An-12, An-24, An-26, An-28, An-30, An-32, An-72, An-74, An-124 (soʻrov boʻyicha), Il-62, Il-76, Il- 86, Il-96, L-410, Tu-134 , Tu-154, Tu- 204, Tu-214 , Yak-40, Yak-42, Airbus A310, Airbus A319, Airbus A320, Airbus A321, ATR 42 72, Boeing 737, Boeing 747, Boeing 757, Boeing 767, Bombardier CRJ 100/200, Embraer EMB 120 Brasilia, Sukhoi Superjet 100 va boshqalar. 3-4 toifadagi samolyotlar, barcha turdagi vertolyotlar. Samolyotning maksimal uchish ogʻirligi 310 tonnani tashkil qiladi. Uchish-qo‘nish yo‘lagi tasnif raqami (PCN) 59/F/B/X/T.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
### Yoʻlovchi tashish

### Yuk tashish

## Statistika

## Manbalar