Rochdale Town Hall

**Rochdale Town Hall** — Buyuk Britaniyadagi Rochdale shahridagi Viktoriya davridagi munitsipal bino hisoblanadi. U „mamlakatdagi eng yaxshi munitsipal binolardan biri sifatida keng eʼtirof etilgan“ va Angliya milliy merosi roʻyxatida belgilangan daraja sifatida qayd etilgan.

Gothika uslubida qurilgan bino qurilish uchun 160 000 funt sterling (£ 15.9) sarflagan, Rochdale munitsipalitetini boshqarish uchun 1871-yil sentabr oyida ochilgan. Arxitektor Uilyam Genri Krosslend 1864-yilda yangi Town Hall loyihasi boʻyicha oʻtkazilgan tanlovda gʻolib boʻlgan.

Arxitektura tarixchisi Nikolaus Pevsner binoni „kamdan-kam binolar bunday goʻzallikka ega“ deb taʼriflaydi. Uning vitrajlari „oʻz turlarining eng yaxshi zamonaviy namunalari“ deb hisoblanadi. Bino Adolf Gitlerning eʼtiboriga tushdi, u shu qadar hayratda qolganki, u Buyuk Britaniya Ikkinchi Jahon urushida magʻlubiyatga uchragan taqdirda, fashistlar Germaniyasiga binoni butunligicha joʻnatishni xohladi.

## Tarixi
Rochdale sanoat inqilobidan keyin tobora katta, aholisi gavjum va gullab-yashnagan shahar tegirmon shaharchasiga aylandi. Uning yangi qurilgan temir yoʻl va kanal tarmogʻi va koʻplab zavodlari shaharni „koʻplab boy savdogarlar uchun ajoyib“ boʻlishiga olib keldi. 1856-yil yanvar oyida Rochdale saylov okrugi elektorati xususiy Kengashga 1835-yildagi Munitsipal korporatsiyalar toʻgʻrisidagi qonunga binoan shaharni munitsipal okrug sifatida tashkil etish toʻgʻrisidagi nizomni berishni soʻrab murojaat qildi.

Murojaat muvaffaqiyatli yakunlandi va nizom 1856-yil sentabrda qabul qilindi. Yangi tashkil etilgan Rochdale korporatsiyasi — Rochdale shahar okrugining mahalliy hokimiyati — 1858-yil may oyida oʻz biznesini yuritish uchun shahar hokimiyat binosini qurishni taklif qildi. 1882 yoki 1883-yilda baland shpilda 73 metrli taxtalar chirigani topilgan. Meʼmor Rochdaleʼs Borough Surveyor tavsiyasiga koʻra, uni qayta qurish uchun pudratchilar jalb qilingan. Mish-mishlarga koʻra, yogʻoch shpilning yuqori qismini demontaj qilayotgan ishchilar soat 9:20 da demontaj jarayonini tezlashtirishga harakat qilganda yongʻin chiqqan boʻlishi mumkin. Shundan soʻng soat 10 da 1883-yil aprelda binoda katta yongʻin aniqlandi. Yongʻin sababi hech qachon aniqlanmagan. Rochdale oʻt oʻchirish brigadasi shahar hokimiyatida joylashganiga qaramay bino katta zarar koʻrdi. Manchester Town Hall bilan koʻp oʻxshashliklar bu binoda ham sodir boʻldi. Binoning yonib ketgan minorasi 1887-yilda ochilgan edi.

1931-yil 15-yanvarda Buyuk Britaniyadagi Buyuk Depressiya avjida, ishsizlik va ochlikka qarshi norozilik namoyishi chogʻida shahar hokimiyatini qoʻriqlash uchun hududiy armiya chaqirildi.

Rochdale Town Hallga chaqirilgan armiya natijasida hokimyat binosi Adolf Gitler hayratiga sabab boʻldi. Gitlerda bu arxitektura yodgorligi shunchalik hayrat qoldirdiki, u nemislar tomonidan bosib olingan Yevropa hududidagi Buyuk Britaniyani oʻz ichiga olgan fashistlar Germaniyasiga binoni gʻishtlar bilan joʻnatmoqchi ham boʻlgan. Ikkinchi Jahon urushi paytida nemis bombardimonchilari Rochdaleda bu bino ustidan hujumsiz uchib oʻtishgan.

## Xususiyatlari

### Manzil
Rochdale Town Hall Rochdalening markaziy qismi boʻlib, The Esplanade va Roch daryosining janubidagi Town Hall maydonida joylashgan. Town Hall maydonida, Jon Bright haykali, 1891-yil va Rochdale urushi yodgorligi mavjud. Bright Rochdaleda tugʻilgan notiq, pasifist va Birmingem parlamenti aʼzosi boʻlib, makkajoʻxori toʻgʻrisidagi qonunlarni bekor qilish kampaniyalari, shuningdek, Qoʻshma Shtatlar va Qrim urushidagi qullikka qarshiligi bilan tanilgan, Touchstones Rochdalening sanʼat galereyasi va mahalliy tadqiqotlar markazi binoga yaqin joyda joylashgan.

### Tashqi koʻrinishi

Town Hallning old tomoni va asosiy kirish qismi Roch daryosiga qaragan va ustunlar bilan kesishgan uchta kamardan iborat ayvondan iborat. Ayvonning uch tomoni atrofidagi parapet ustida toʻrtta zarhal sherlar Rochdale Kengashi va Salfordning yuzta gerblarini koʻtarib turgan qalqonlarni oʻz ichiga oladi.

Nikolaus Pevsnerning soʻzlariga koʻra, Rochdale Town Hall „qora toshdan yasalgan ajoyib qirrali tashqi koʻrinishga ega“ hisoblanadi. Bino taxminan nosimmetrik E shaklidagi rejaga ega va uchta mustaqil segmentga boʻlingan: markaziy katta zal va har ikki uchida koʻndalang qanotlar, turli xil munozara xonalari, korporatsiya xonalari, savdo va jamoat xonasi sifatida ishlatilgan. Asosiy kirishga kirish markaziy port kocher orqali amalga oshiriladi. Fasadi 14 ta koʻrfaz boʻylab choʻzilgan, ulardan 7 tasi katta zalga toʻgʻri keladi. Ikkala tomonda ham eng chetdagi koʻrfazlar uch qavatga koʻtariladi.

### Ichki interyer

Sobiq kengash palatasidagi devor rasmlari sanoat inqilobiga turtki boʻlgan ixtirolarni tasvirlaydi va Buyuk zal rassom Genri Holiday tomonidan Magna Carta imzolanishining katta freskasi bilan bezatilgan. Ichki makonni bezash uchun mas’uliyat Mintons tomonidan ishlab chiqarilgan va mahalliy dizayn va Buyuk Britaniya Qirollik gerbi bilan bezatilgan pol plitkalarini oʻz ichiga olgan. Vestibyuldan katta zalga olib boradigan tosh Grand Staircase vitraylar bilan bezatilgan. Pevsner tomonidan „buyuk ulugʻvorlik va soddalik“ xonasi sifatida tasvirlangan oʻrta asr uslubidagi katta zalning tomi Vestminster zaliga oʻxshash dizayndagi farishtalar haykallari bilan qoplangan bolgʻa tomiga ega.

Jeyms Jepson Binns 1913-yilda shahar hokimiyatining qoʻshimcha binolarini qurgan.

## Hozirgi holati va funksiyasi

Town Hall 1951-yil 25-oktabrda I darajali binolar roʻyxatiga olingan. Bunday binolar „alohida qiziqish uygʻotadi, baʼzan xalqaro ahamiyatga ega“ deb taʼriflanadi. 2001-yil fevral oyida u Buyuk Manchester shahridagi I darajali 39 ta binolardan biri va barcha darajadagi 3701 ta binolar roʻyxatiga kiritilgan. Rochdale Metropolitan tumanida u I darajali roʻyxatga kiritilgan uchta binolardan biri va barcha darajadagi 312 ta binolar roʻyxatiga kiritilgan.

Garchi mahalliy hukumat funksiyalarining aksariyati hozirda birinchi raqamli daryo boʻyida amalga oshirilayotgan boʻlsada, Rochdale Town Hall madaniy va marosim funksiyalari uchun foydalanishda davom etmoqda. Masalan, u Rochdale shahar hokimligi, FHDYo va Britaniya fuqaroligini olish marosimlarida rasmiy fuqarolikka qabul qilish uchun ishlatiladi.

## Yana qarang
* Viktoriya meʼmorchilik sanʼati
* Viktoriya sud binosi

## Manbalar