Ispaniyada jinoyatchilik

**Ispaniyada jinoyatchilik** darajasi boshqa Yevropa mamlakatlariga nisbatan nisbatan past, talonchiliklar bundan mustasno. 2022-yilda u aholi soniga nisbatan politsiya tomonidan qayd etilgan talonchiliklar soni boʻyicha Yevropadagi 35 mamlakat ichida ikkinchi oʻrinni egalladi, ammo 2020-yilda qotillik darajasi Yevropa Ittifoqidagi oʻrtacha koʻrsatkichdan pastroq boʻlgan.

## Jinoyat turlari boʻyicha

### Oʻgʻrilik
Ispaniyada ayniqsa talonchilik holatlari keng tarqalgan, 2020-yilga kelib Ispaniya Yevropa Ittifoqida oʻgʻrilik boʻyicha ikkinchi oʻrinni egallagan Buning tez-tez tilga olinadigan sabablaridan biri milliy qonunchilik boʻlib, unda qiymati 400 yevrodan (459 dollar) kam boʻlgan narsalarni oʻgʻrilash jinoyat emas, balki qonunbuzarlik hisoblanadi. Bundan tashqari, qiymati 400 yevrodan kam boʻlgan narsalarni oʻgʻirlash jiddiy ayblovlarga olib kelmaydi.

### Qotillik
2020-yilda Ispaniyada qotillik darajasi har 100 000 aholiga 0,64 ni tashkil qildi. Bu ko‘rsatkich bilan Yevropaning 30 ta davlati orasida 6-o‘rinni egalladi. 2020-yilda Ispaniyada jami 298 ta qotillik sodir etildi. Ispaniyada koʻplab teraktlar natijasida sodir boʻlgan, ulardan eng halokatlisi 2004-yilda Madriddagi poyezd portlashi edi.

Shimoliy Ispaniyaning Asturiya shahrida jinoyatchilik darajasi eng past hududlardan biri hisoblanadi. Aholisi 1 million kishi boʻlib, 2021-yil davomida atigi 1 ta qotillik qayd etilgan. Asturiyaning eng katta shahri Gixon 250 000 dan ortiq aholiga ega, 2020-yil fevral oyidan beri (2022-yil iyun holatiga koʻra), COVID-19 blokirovkasigacha qotillik qayd etilmagan.

### Giyohvand moddalar bilan bogʻliq jinoyat
Ispaniya giyohvand moddalarning Yevropa Ittifoqiga kirishining asosiy yoʻlidir. Haqiqatan ham, Yevropada huquq-tartibot idoralari tomonidan qo‘lga olingan kokainning yarmiga yaqini Ispaniya politsiyasi tomonidan topiladi. Ispaniyada giyohvand moddalarni isteʼmol qiluvchilar soni koʻp boʻlib, Yevropada kokain isteʼmolchilari jadvalida yetakchilik qilmoqda.

#### Kokain importi
Ispaniyada kokaindan foydalanish jahon standartlari boʻyicha yuqori darajada. Ispaniya Yevropaga kokainning asosiy tranzit nuqtasi hisoblanadi. Ispaniyaga kelganidan keyin kokainning katta qismi boshqa mamlakatlarga sotiladi.  2005-yilda Yevropada politsiya tomonidan topilgan kokainning 50% dan ortigʻi Ispaniya politsiyasi hissasiga to‘g‘ri keladi. Galisiya mafiyasi deb ataladigan guruh kokainning Ispaniyaga va Buyuk Britaniya kabi Yevropa mamlakatlariga asosiy savdogar hisoblanadi.

### Turistlarga qarshi jinoyatchilikning asosiy darajasi
AQSh Davlat departamentining Konsullik ishlari boʻyicha byurosi 2011-yilda sayohatchilarga Ispaniyada „jinoyatchilikning oʻrtacha darajasi“ haqida maslahat bergan. Turistlarga qarshi koʻcha jinoyatlari asosiy turistik hududlarda sodir boʻladi. Xususan, Madrid va Barselonada „choʻntakkesarlik, talonchilik va vaqti-vaqti bilan zoʻravonlik hujumlari“ sodir boʻlganligi haqida xabar berishadi. Madridda voqealar „barcha yirik turistik hududlarda, jumladan, Prado muzeyi yaqinidagi hududda, Atocha vokzalida, Retiro bogʻida, eski Madrid hududlarida, shu jumladan Qirollik saroyi yaqinida va Plaza Mayorda“ qayd etilgan. Barselonada, shuningdek, eng koʻp voqealar yirik turistik hududlarda sodir boʻlgan.

2019-yilda Qoʻshma Shtatlarning Ispaniyadagi elchixonasi oʻz fuqarolarini Barselonadagi zoʻravonlik jinoyatlarining kuchayishi haqida ogohlantirdi. Elchixona yaqinda eng mashhur sayyohlik joylarida sodir etilgan zargarlik buyumlari, pul va soatlarni oʻgʻirlash kabi jinoyatlarga eʼtibor qaratdi. Bu huquqbuzarliklar ayrim hollarda jabrlanuvchilarga jismoniy zarar yetkazgan.

## Jinoyat statistikasi
Ispaniya uchun jinoyatlar statistikasi har yili Instituto Nacional de Estadística tomonidan eʼlon qilinadi. Ispaniya va Yevropa Ittifoqining turli agentliklari Ispaniyadagi jinoyat maʼlumotlarini tahlil qiladi. Statistik maʼlumotlarga koʻra, 2005 yilda Gallop Europe tadqiqotiga koʻra, Ispaniya jinoyat darajasi eng past boʻlgan Yevropa davlatlaridan biridir. Ispaniyada qonunbuzarliklar va jinoyatlar darajasi 2009-yilda 1000 kishiga 46 tani tashkil etdi. 2013-yilda Ispaniya Yevropadagi eng past jinoyat ko‘rsatkichlaridan biriga ega edi.

## Yana qarang

* Ispaniya huquqni muhofaza qilish organlari

## Manbalar

## Havolalar

* Buyuk Britaniya Tashqi ishlar va Hamdoʻstlik vazirligi. Chet elda sayohat va yashash — Ispaniya
* Birlashgan Millatlar Tashkilotining 1998-2000 yillardagi jinoyat tendentsiyalari va jinoiy adliya tizimlari faoliyatining ettinchi tadqiqoti.
* Jon Gordon Rossning blogi. Ispaniya va Portugaliya tashrif buyuruvchilar uchun — Sense va Sensibility — Ispaniyada jinoyat va xavfsizlik
* Yevropa Komissiyasi — Eurostat: Jinoyat statistikasi