Barry dovuli (2019)

**Barry toʻfoni** assimetrik Arkanzasda qayd etilgan eng nam tropik siklon va Luizianada toʻrtinchi eng yomgʻirli siklon boʻldi. Ikkinchi tropik yoki subtropik boʻron va 2019-yil Atlantika boʻronlari mavsumining birinchi boʻroni hisoblangan Barry 2-iyulda Kanzas janubi-gʻarbiy qismida mezomiqyosli konvektiv girdob sifatida paydo boʻlgan. Boʻron oxir-oqibat 10-iyulda Florida Panhandledan Meksika koʻrfaziga koʻchadi, shundan soʻng Milliy boʻron markazi (NHC) uni potentsial tropik siklon sifatida belgilaydi. Iyul oyining boshida toʻfon tropik depressiyaga aylanadi va oʻsha kunning oxirida tropik boʻronga oʻzgaradi. Quruq havo va shamol yoʻnalishining oʻzgarishi konvektsiyaning koʻp qismini yoki momaqaldiroqni markazdan janubga siljishiga olib keladi. Shunga qaramay, Barry asta-sekin kuchayib boradi. 13-iyulda Barry 1-toifali dovul sifatida eng yuqori tezlikka erishadi va minimal markaziy bosim  boʻladi. Boʻron nihoyat 15-iyul kuni Shimoliy Arkanzasda past darajaga tushib, 16-iyulda chuqurlikka koʻchadi. Boʻron qoldiqlari 19-iyul kuni Yangi Shotlandiya janubidagi boshqa frontal boʻronga singib ketgunga qadar sharqqa qarab harakatini davom ettirgan holda yana bir necha kun davom etadi.

## Meteorologik tarixi

### Luiziana

Amerika Qoʻshma Shtatlari armiyasi muhandislar korpusi boʻronning koʻtarilishi va daryo sathining tarixiy darajada yuqori boʻlishi tufayli Plaquemines Parishda toʻsiqlar toʻlib ketishidan qoʻrqishdi. Shunday qilib, 11-iyul kuni ertalab cherkovni majburiy evakuatsiya qilish buyurildi va taxminan 8,000-10,000 aholi aziyat chekadi. Jefferson Parishning past-baland hududlari uchun evakuatsiya buyrugʻi chiqarildi. Grand Isle meri ham majburiy evakuatsiya eʼlon qildi. Boʻron tahdidi tufayli *Carnival Valor* oʻzining tushish nuqtasini Yangi Orleandan Mobilga — Alabama shtatiga oʻzgartiradi. Royal Dutch Shell Meksika koʻrfazidagi neft platformalaridan zarur boʻlmagan xodimlarni evakuatsiya qilgan. 12-iyulda Luiziana shtatidagi beshta cherkovda komendantlik soati joriy etiladi. Yangi Orlean meri LaToya Kantrell aholini „oʻz joyida boshpana topishga“ chaqirdi, ammo evakuatsiya haqida buyruq bermadi.

10-iyuldan 11-iyulgacha, 24 soatlik oraliqda, 28 ta cherkovlar favqulodda holat eʼlon qildi. Favqulodda holat eʼlon qilib, qidiruv-qutqaruv aktivlarini joylashtirgandan soʻng, Luiziana gubernatori Jon Bel Edvards 11-iyulda butun shtat uchun federal ofat deklaratsiyasini talab qildi. Soʻrovni oʻsha kuni prezident Donald Tramp qondirdi. 12-iyul kuni Sogʻliqni saqlash va inson xizmatlari kotibi Aleks Azar Barryning mumkin boʻlgan taʼsiriga tayyorgarlik koʻrish uchun Luiziana shtatida sogʻliqni saqlash boʻyicha favqulodda holat eʼlon qiladi. Ushbu deklaratsiyani amalga oshirishdan tashqari, Sogʻliqni saqlash va aholiga xizmat koʻrsatish departamenti (HHS) FEMA bilan ishladi va turli idoralardan 100 ga yaqin tibbiy va sogʻliqni saqlash xodimlarini joylashtirdi va tibbiy guruhlar uchun tibbiy asbob-uskunalar bilan taʼminladi. 12-iyul kuni Missisipi gubernatori Fil Brayant favqulodda holat eʼlon qiladi, boʻronlarni bartaraf etish uchun davlat resurslarini ajratadi va shtatning favqulodda operatsiyalar markazini faollashtiradi. Missisipi shahar qidiruv va qutqaruv ishchi guruhi mahalliy favqulodda vaziyatlar boʻlinmalariga yordam berish uchun Pike okrugi va Camp Shelbyga 12 kishilik ikkita suv qutqaruv guruhini joʻnatgan. Airbnb Texas, Luiziana, Missisipi va Alabama shtatlariga evakuatsiya qilinganlar yoki boʻron qurbonlarini vaqtinchalik turar joy bilan taʼminlaydigan Ochiq uylar dasturini faollashtiradi. Oʻnlab Airbnb mezbonlari koʻchirilgan odamlar va qutqaruvchilarga boshpana berish uchun roʻyxatdan oʻtishadi.

## Taʼsiri

Florida Panhandledan Texas sohilining yuqori qismigacha suv sathi yuqori boʻlgan. Barry toʻfonidan koʻrilgan jami iqtisodiy yoʻqotishlar 600 million dollarga baholangan (2019-yil AQSH dollari), davlat va xususiy sug‘urtachilar qariyb 300 million dollar to‘laganlar. 50,000dan ortiq binolar shikastlangan yoki vayron boʻlgan. Ushbu yoʻqotishlarning aksariyati Fors koʻrfazi qirgʻogʻi va Arkanzasdagi suv toshqini tufayli sodir boʻlgan.

Barry quruqlikka oʻtganda, u Luiziana qirgʻoqlari yaqinidagi kichik hududda boʻronli shamollarni keltirib chiqaradi. Quruqlikda qayd etilgan eng kuchli shamollar ni tashkil etgan. Iberia cherkovida koʻplab daraxtlar qulab tushadi. Dauteriv kasalxonasi elektr quvvati va ikkala generatorni ham yo‘qotadi va bo‘ron o‘rtasida 60 nafar bemorni evakuatsiya qilishga majbur bo‘ladi. Bir necha kun davomida Barryning kuchli yomgʻirlari Luiziana janubi-markaziy va janubi-gʻarbiy qismining bir xil qismiga taʼsir qildi. Barry yoʻlida qayd etilgan eng koʻp yogʻingarchilik miqdori Ragley yaqinida  ni tashkil etgan. Yangi Orleandagi Gentilli mahallasida sodir bo‘lgan tornado ikki uyga zarar yetkazadi. Luiziana shtatida boʻronning eng yuqori koʻtarilishi  ni tashkil etadi.

## Manbalar