Yandex Transport

**Yandex Transport** – bu Rossiyaning Yandex internet-kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan shaxsiy avtomobilsiz shahar boʻylab harakatlanish uchun navigatsiya ilovasi boʻlib, uni qoʻllab-quvvatlash Yandex. Maps bilan funksiyalarning takrorlanishi tufayli 2020-yil may oyida toʻxtatilgan. „Transport“ jamoat transporti (avtobuslar, trolleybuslar, tramvaylar va mikroavtobuslar) harakatini aks ettirdi va undan foydalanadigan marshrutlarni qurdi, ijaraga beriladigan velosipedlar va avtomashinalar mavjudligi haqida xabar berdi .

## Hikoya
2011-yildan beri Yandex xaritalarida Rossiyaning bir qancha hududlarida jamoat transporti toʻxtash joylari va transport vositalarining harakatlarini real vaqt rejimida aks ettiruvchi qatlamlar joriy etildi . Biroq, ular asosiy dastur doirasida mashhurlikka erisha olmadi: kompaniya statistikasiga koʻra, atigi 6% jamoat transportidan foydalangan holda marshrutlarni qurgan va transport vositalarining harakatini aks ettiruvchi qatlam 0,001% foydalanuvchilar tomonidan faollashtirilgan – kuniga bir necha yuz kishi. Auditoriya tadqiqotida Yandex geolocation xizmatlari jamoasi xaritadan foydalanuvchilarning 55 foizi jamoat transportidan foydalanadi, degan xulosaga keldi va ularning uchdan bir qismi ushbu foydalanish holati uchun maxsus dasturni afzal koʻradi.

Shaxsiy transportsiz foydalanuvchilarga moʻljallangan ushbu ilova 2013-2014 yillarda „Yandex MapKit“ kutubxonasi asosida ishlab chiqilgan va iOS va Android tizimlarida 2014-yil mart oyi oxirida „Yandex. Transport“ nomi bilan chiqarilgan. Dastlab, jamoat transporti harakatini kuzatish imkoniyati Moskva viloyati, Qozon, Novosibirsk, Nijniy Novgorod, Omsk va Perm dan foydalanuvchilar uchun mavjud edi. Ushbu shaharlarda jamoat transporti parki GPS / GLONASS uzatgichlari bilan jihozlangan va mahalliy hokimiyat organlari sunʼiy yoʻldosh monitoringi maʼlumotlarini taqdim etishga tayyor edi. Moskvada transport vositalari harakatini kuzatish imkoniyati faqat 2015-yilda joriy qilingan, chunki shahar hokimiyati Yandex kompaniyasiga kerakli maʼlumotlarni taqdim etishdan bosh tortgan. Bu boradagi muzokaralar 2011-yildan beri davom etmoqda va faqatgina internet kompaniyasi rahbari Arkadiy Voloj va Moskva meri Sergey Sobyanin oʻrtasidagi shaxsiy uchrashuvdan soʻng tomonlar kelishuvga erishdilar.

Mahalliy hokimiyat organlari bilan kelishuvlarga erishilgach, „Transport“ ishining geografiyasi kengaydi. 2016-yilda arizada MDH davlatlaridan tashqaridagi shaharlar paydo boʻldi: iyul oyida „Transport“ ochiq maʼlumotlari asosida Xelsinki va Tamperedagi mintaqaviy transport boshqarmasi (ingl.)oʻzb.ramvay va avtobuslar harakatini koʻrsata boshladi. va jamoat transporti kompaniyalari Tampereen seudun joukkoliikenne. Oktyabr oyida ilova mahalliy „Budapesti Közlekedési Központ“  tashuvchisining ochiq maʼlumotlari asosida Budapeshtdagi jamoat transportini qoʻllab-quvvatladi. 2017-yilning yoziga kelib, barcha shaharlardagi Yandex Transportning umumiy auditoriyasi 4 million kishiga yetdi va Transport foydalanuvchilarining taxminan 30% foizi mobil Yandex xaritalaridan umuman foydalanmadi .

Biroq, 2020-yilga kelib, Yandex xaritalarida jamoat transporti foydalanuvchilarining oʻlchanadigan ulushi oʻsdi va internet-kompaniya jamoat transporti harakatini kuzatish imkoniyatini qaytardi. 2020-yil may oyida Yandex alohida Transport ilovasini qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatdi, chunki uning funksiyalari Xaritalar ilovasida toʻliq taqdim etilgan . 2021-yilda Yandex Transport „Yandex Go“ xizmatida paydo boʻldi.

## Interfeys va xususiyatlar
"Transport" interfeysining asosi navigatsiya tugmalari (kattalashtirish, oʻz manzilingizga oʻtish), tirbandliklarni koʻrsatish, qidiruv paneli va marshrutni qurish menyusi boʻlgan shahar xaritasi edi. Hududning transport infratuzilmasi va maʼlumotlarning mavjudligiga qarab, xaritada real vaqt rejimida harakatlanadigan avtobuslar, trolleybuslar, tramvaylar, mikroavtobuslar va boshqa shahar transporti turlarining yorliqlari koʻrsatilishi mumkin edi . Avtomobil belgisini bosish orqali marshrut haqidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi , toʻxtash belgisida esa – u orqali oʻtadigan marshrutlar roʻyxati . Xaritadagi ikkita nuqta orasidagi marshrutni qidirganda, ilova qidiruv natijalarida yoʻlda umumiy vaqt, oʻtkazmalar soni va piyoda sayohat davomiyligi haqidagi maʼlumotlar bilan eng qisqa marshrut variantlarini taqdim etdi .

2017-yilda „Transport“ foydalanuvchiga uzatish stansiyasiga yoki marshrutning soʻnggi nuqtasiga  yaqinlashayotganini eslatuvchi signal funksiyasini, mavjud velosipedlar sonini koʻrsatuvchi shahar velosipedlarini almashish stansiyalari qatlamini va avtomobillar bilan qatlamni qoʻshdi. avtomobil almashish xizmatlari . Yandex Carsharing agregatorining oʻzining Yandex Drive avtomashinasini ishga tushirish uchun yopilishiga qaramay, kompaniya tegishli Transport qatlamida boshqa avtomobil almashish xizmatlari haqidagi maʼlumotlarni saqlab qoldi . 2017- yil noyabr oyidan boshlab, Moskva va Moskva viloyatida, ariza nogironlar uchun mos past qavatli avtobuslar alohida belgilangan .

## Ish printsipi
Yandex transport vositalari harakati haqida maʼlumotni transport vositalari va poyezdlarida GPS/GLONASS (Global Navigatsiya Sunʼiy Yoʻldosh Tizimi) uzatgichlari oʻrnatilgan transport tashkilotchilaridan oladi . Koordinatalar bilan bir qatorda, tashuvchi Yandex-ga noyob avtomobil identifikatorini, jamoat transporti turi yorligʻini, marshrut raqamini va signal vaqtini uzatadi. Yandex rejalashtirilgan marshrut bilan koordinatalarni tekshiradi va agar ular mos kelsa, xaritada belgini koʻrsatadi. Maʼlumot avtomobil yoki poezddan har 20-60 soniyada bir marta kelganligi sababli, Yandex xaritadagi avtomobil belgisining harakatini tekislaydigan bashorat qiluvchi algoritmdan foydalanadi  .

## Geografiya
2018 yil avgust oyidan boshlab Yandex Transport quyidagi shaharlarda ishladi  :

### Boshqa mamlakatlar

* Barnaul
* Vladivostok
* Vladimir
* Volgograd
* Voljsk
* Vologda
* Voronej
* Eysk
* Yekaterinburg
* Yoshkar-ola
* Qozon
* Kaliningrad
* Kaluga
* Kamensk-uralskiy
* Kemerovo i Kemerovo viloyati
* Kostroma
* Krasnoyarsk
* Kursk
* Lipetsk
* Magnitogorsk
* Moskva
* Nijniy Novgorod
* Novokuznetsk
* Novosibirsk
* Obninsk
* Omsk
* Perm
* Ryazan
* Salexard
* Samara
* Petrozavodsk
* Sankt-Peterburg
* Saratov
* Sarov
* Sevastopol
* Simferopol
* Smolensk
* Tver
* Tolyatti
* Tula
* Ufa
* Xabarovsik
* Xanti-mansiysk
* Chelyabinsk
* Cherepovets
* Chistopol

### Belarus

* Baranovichi
* Brest
* Vitebsk
* Grodno
* Kobrin
* Mogilyov
* Novopolsk
* Pinsk
* Prujani
* Minsk

### Qozogʻiston

* Olmaota
* Ostona

### Manbalar


## Izohlar