open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nasaf (kitob)

**Nasaf** — tarixchi Abdusattor Jumanazar tomonidan Nasaf (Qarshi) shahri tarixi haqida yozilgan kitob. Ushbu kitob Nasaf (Qarshi) shahrining 2700 yilligi munosabati bilan chop etilgan. Kitobda Nasaf shahrining paydo boʻlishiga oid afsona va rivoyatlar, oʻrta asrlarda uning atrofida mavjud boʻlgan qadimiy aholi maskanlari haqida yangi maʼlumotlar keltirilgan. Shuningdek, muallif birlamchi tarixiy manbalar, xujjatlar asosida shahar qurgʻoni, devorlari, guzar va mavzelari, masjidlaru-qabristonlar, Nasaf shahridagi oʻquv taʼlim tizimi, madrasalar tarixini batafsil yoritishga harakat qiladi. Kitobda koʻxna Nasafning haqiqiy tarixiy qiyofasini tasvirlangan.

Kitob mundarija, 9 maqola, yakuniy soʻz va foydalanilgan ababiyotlar va manbalar roʻyxatidan iborat. Kitobda asosan Nasaf sivilizatsiyasi haqidagi dalillar, manbalar, tarixiy qazilmalar, tarixiy yodgorliklari, haqida maʼlumotlar keltiriladi. **Birinchi maqola** „Nasaf atrofidagi afsona va rivoyatlar“ deb nomlangan. Unda Nasaf soʻzi va bu shaharning kelib chiqishini, shahrining vujudga kelishi va uning tarixi haqida soʻz boradi. **Ikkinchi maqola** „Nasaf viloyatining oʻrta asrlardagi aholi maskanlari“ deb nomlangan boʻlib, unda muallif Nasaf viloyatining sharqiy hududiga eʼtibor qaratib, uning Kesh viloyati bilan chegaralariga oid maʼlumotlar bor. **Uchinchi maqola** „Nasaf viloyatining maʼmuriy boshqaruv hududlari“ deb nomlangan. **Toʻrtinchi maqola** „Qarshi shahri va uning devorlari“ deb nomlangan. Bu maqolada asosan Qarshi shahrining paydo boʻlishi va unda Kepakxonning xizmati, tutgan oʻrni haqidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan. Mual­lif xatto uning qabri oʻrnini ham izlab topadi. **Beshinchi maqola** „Guzar va mavzelar qabristonlar“ deb nomlangan. Bu maqolada asosan shahrining devorlari, tarixiy guzar va mavzelari, qabristonlariga oid maʼlumotlar bor. **Oltinchi bob** „Masjidlar“ deb nomlangan. Bu maqolada asosan Nasaf taʼlim tizimi va madrasalari tarixi, birgina Qarshi shahrining oʻzida 40 ta madrasa faoliyat yuritgani haqida gap ketadi. **Yettinchi bob** „Nasaf shahri taʼlim tizimi va maʼrifiy hayoti, madrasalar“ haqida, **sakkizinchi bob** „Xazinadagi Nasaf javohirlari“, **toʻqqizinchi bob** „Sassiz oxang ijodkorlari (Nasaf xatgotlari)“ deb nomlangan.

## Manbalar
Bayantes

**Bayantes** () — Gʻarbiy Moʻgʻulistondagi Zavxan viloyatida joylashgan. 2010-yil maʼlumotiga koʻra aholi soni 2291 kishini tashkil etgan.

## Manbalar
Gʻozi Rahmon

**Gʻozi Rahmon** (1947-yil 16-dekabr Qashqadaryo viloyati, Chiroqchi tumani, Langar ota qishlogʻi) — oʻzbek adabiyoti yozuvchisi. „El-yurt hurmati“ ordeni sovrindori.
## Tarjimai holi
Gʻozi Rahmon 1947-yil 16-dekabr kuni Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumani Langar ota qishlogʻi ziyolilar oilasida dunyoga kelgan. Adib oʻrta maktabni aʼlo baholar bilan tamomlab, 1968-yilda Qarshi davlat universitetining filologiya fakultetiga oʻqishga kirdi. U Orif Ikromov rahbarligida „Badiiy asarda ijodiy  partret yaratish va peyzaj mahorati“ mavzusidagi ilmiy-tadqiqot ishi olib borgan. U kishi 2020-yil olamdan oʻtgan. 
## Ijodi
Gʻozi Rahmon asarlarida asosan Qashqadaryo vohasining ekologik ahvoli, turli xil jonivor-u parrandalari, oʻsimliklar-u dorivor giyohlari haqida asarlar yozgan. Uning „Insofning chorlov xatlari“, „Chumolilar soʻqmogʻi“, nomli qator kitoblari nashr etilgan. Shundan soʻng „Ovchining koʻz yoshlari“, „Umrzoqgul“, „Hiyla“, „Sir“, „Muni, Tinka va Zinka“, „Shumtayoq“, „Birinchi ov“ nomli hikoyalari bolalarbop tilda yozilganligi bilan ham ajralib turadi. Bu hikoyalarning qahramonlari tabiat sirlariga, jonivorlar olamiga qiziquvchi — maktab oʻquvchilari. Adib baʼzida Qashqadaryo vohasining mashhur baxshi-oqinlari haqida ham qoʻshiqday oʻqiladigan ocherklar yozgan. Gʻozi Rahmonning el oʻrtasida yozuvchi sifatida katta obroʻ topganligining asosiy sababi — uning baland togʻ etaklarida, tabiatga yaqin yashaganligi, faqat koʻzi bilan koʻrganlarini oʻz asarlarida yozganligi.

## Asarlarining mazmuni
Muallifning „Bir tomchi suv“ maqolasini suv qadri haqidagi monologi deyish mumkin: „Tabiat bizga uzoq umr koʻrishimiz uchun koʻp noz-u neʼmatlar bergan. Shular orasida eng qadrlisi bu — suv“. Bu maqolada bir tomchi suvni ham qadrlash, suvdan tejab-tergab foydalanish masalasini koʻtarib chiqadi. Maqolaning „Qishlogʻimiz pistasi“ boʻlimida oʻtin uchun ayovsiz kesib ketilyotgan „Qalqama“ davlat xoʻjaligi hududidagi pistazorlarning ayanchli ahvoli haqida yozilgan. „Pistaning xalq xoʻjaligida oʻrni katta, magʻzida 60-70 foiz yogʻ boʻlib, pishmagan mevasi va bargida tannid moddasi boʻladi. Bargidan qimmatbaho boʻyoq olinadi va u ipak boʻyashda ishlatiladi. Qurgʻoqchilikka chidamli, 300—350 yilgacha yashaydi. Xalqaro bozorda bu oʻsimlik mevasiga talab katta“ — deydi yozuvchi.

## Manbalar
Baxshillo Olimov

**Baxshillo Amrillayevich Olimov** (1956-yil, Vobkent tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, fizika-matematika fanlari nomzodi, professor.
## Biografiyasi
Baxshillo Olimov 1956-yilda Buxoro viloyati Vobkent tumanida tugʻilgan. 1974—1982-yillarda Toshkent davlat universiteti fizika fakulteti Kosmik nurlar va elementar zarrachalar kafedrasida tahsil olgan. Mehnat faoliyatini 1977-yilda Toshkent davlat universiteti fizika fakulteti „Yadro fizikasi va kosmik nurlar“ kafedrasida katta laborant, mexanik, katta injener lavozimida boshlagan. 1987—1994-yillarda oshkent davlat universiteti qoshidagi „Amaliy fizika ilmiy tadqiqot instituti“da yadro mikroanaliz laboratoriyasida ilmiy xodim lavozimida faoliyatini davom ettirdi. Keyinchalik Toshkent davlat universiteti qoshidagi S. H. Sirojiddinov nomli akademik litseyda boʻlim boshligʻi lavozimida, 2002-yildan boshlab Toshkent shahar pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti „Tabiiy va aniq“ fanlar kafedrasi katta oʻqituvchisi va 2009-yildan kafedra mudiri lavozimida ishlagan. Hozirda „Fizika, matematika va informatika“ jurnali muharriri.
## Ilmiy faolyati
2001-yilda Yadro fizikasi institutida „Yuqori temperaturali oʻta oʻtkazgichlarni takomillashgan EPR-spektrometrida mikrotoʻlqinlar vositasida tadqiqot qilish“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. 2007-yilda dotsent ilmiy unvoni berilgan. 1 ta monografiya, 2 ta uslubiy qoʻllanma va 30 tadan ziyod ilmiy maqolalar muallifi.
## Manbalar
Tverdagi samolyot halokati (2023)

2023-yil 23-avgust kuni Sankt-Peterburgdan Moskvaga uchayotgan samolyot halokati natijasida jami 10 kishi, jumladan 3 nafar ekipaj aʼzolari halok boʻldi. Tasdiqlanmagan maʼlumotlarga, jumladan Rossiyaning davlat nashri TASS tarqatgan xabarga koʻra, halok boʻlganlar orasida Vagner guruhi rahbarlari Yevgeniy Prigojin va Dmitriy Utkinlar ham bor. Samolyot Moskvaning boshlanish nuqtasidan oltmish mil shimolda, Tver viloyatida qulagan. Samolyot Rossiyaning Embraer samolyot ishlab chiqaruvchisi ishlab chiqargan xususiy samolyot edi. Bu samolyot Prigojinning shaxsiy Embraer Legacy 600 samolyoti boʻlishi mumkin.

Vagner bilan bogʻliq telegram kanali Prigojin boʻlgan samolyot Tver viloyatida Rossiya havo mudofaasi kuchlari tomonidan urib tushirilganini daʼvo qildi.

## Manbalar
Ayşe Sinirlioğlu

**Ayşe Sinirlioğlu** (1956-yil 4-aprelda tugʻilgan) turk diplomati boʻlib, u oʻz mamlakatining Ruminiyadagi, keyin esa Ispaniya va Andorradagi elchisi boʻlgan. U Turkiyaning birinchi ayol Tashqi ishlar vazirligi maslahatchisi oʻrinbosari boʻldi. 2015-yilda Turkiya raisligi va G20 mamlakatlari guruhining Antaliya sammitida Sherpa boʻlgan.

## Shaxsiy hayot
Ayşe Sinirlioğlu 1956-yil 4-aprelda Turkiyaning Nevshehir shahrida tugʻilgan 1977-yilda Marmara universitetining Iqtisodiyot va maʼmuriy fanlar fakultetida bakalavr darajasini olgandan soʻng, 1988-yilda Amsterdam universitetida Yevropa integratsiyasi huquqi boʻyicha magistrlik darajasini oldi. 1996-yilda Bogʻozichi universitetida siyosat fanlari doktori unvoniga sazovor boʻldi.

U Turkiya tashqi ishlar vazirligi sobiq diplomati Feridun Sinirlioğlu bilan turmush qurgan.

## Karyera
Ayşe Sinirlioğlu 1984-yilda Tashqi ishlar vazirligi xizmatiga kirdi. Ikki tomonlama iqtisodiy aloqalar departamentida qisqa xizmat qilgandan soʻng, u 1985-yilda Niderlandiyaning Rotterdam shahridagi Bosh konsullikka vitse-konsul etib tayinlandi va u yerda 1988-yilgacha ishladi. 1988 yildan 1990 yilgacha u Suriyaning Halab shahrida vitse-konsul, keyin esa konsul sifatida ishlagan. 1992-yilda AQShning Nyu-York shahriga konsul etib tayinlanishidan oldin u vazirlikning Gʻarbiy Yevropa va OECD mamlakatlari boʻlimida va Bosh vazirning birinchi kotibi lavozimlarida ishlagan. 1996-yilda u uyga qaytib, Bolqon mamlakatlari boʻlimi boshligʻi boʻldi. Keyinchalik u Markaziy Osiyo va Kavkaz boʻyicha boʻlim boshligʻi lavozimiga koʻtarildi. Sinirliogʻlu 1999-2002 yillar oraligʻida Shveytsariyaning Jeneva shahridagi BMT boʻlimida Turkiyaning Doimiy vakolatxonasida maslahatchi, keyin esa birinchi maslahatchi boʻlib ishlagan. 2002 yildan 2004 yilgacha Turkiyaning Iordaniyaning Amman shahridagi elchixonasida birinchi maslahatchi boʻlgan. Vazirlikka qaytganidan soʻng u boshqarma boshligʻi, soʻngra Bosh direktor oʻrinbosari, ikki tomonlama iqtisodiy masalalar boʻyicha vazir-vakolatli vakil lavozimlarida ishlagan.
2008-yil 20-aprelda u Ruminiyadagi elchi etib tayinlandi va 2011-yil 15-aprelgacha Buxarestda xizmat qildi Uning keyingi xizmati 2011-yil 12-maydan 2014-yil 1-avgustgacha Ispaniya va Andorradagi elchi.
Sangardak yurineyasi

**Sangardak yurineyasi** (Jurinea sangardensis) — murakkabguldoshlar oilasi, yurineya turkumiga kiruvchi koʻp yillik, gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga endemik tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati Hisor tizmasidagi Sangardakdaryo va To‘polondaryo havzalarga uchraydi.
## Tavsifi
Balandligi 80 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Kuchli oʻq ildiz tizimiga ega. Poyalari kamroq, tik oʻsgan, yuza qismi joʻyakli, bezchalar bilan qoplangan. Barglarining ustki tomoni yashil, biroz gʻadir—budir, ostki tomoni kulrang chalkash tuklar bilan qoplangan. Barglari navbatma-navbat joylashgan. Poyaning pastki qismida joylashgan barglari bandli, qolganlari bandsiz, yaprogʻining pastki qismi poyani oʻrab olgan, shakli toq patsimon, poya yuqorisida joylashgan barglari ipsimon. Gullari quvur shaklida, ikki jinsli, savatcha toʻpgulda yigʻilgan. Savatchasi koʻp gulli, silindrsimon shaklda. Oʻrama bargchalari savatchaga yopishgan, barg tomirlari yogʻon. Gultojibarglari qirmizi pushti rangda. Urug‘i biroz choʻziq, teskari piramidasimon shaklda, yuzasi tuksiz silliq. Iyunda gullab, mevasi iyul-avgustda pishadi. Unib chiqqanining 5—6 yilidan boshlab urug‘ bera boshlaydi. Urug‘i orqali jinsiy yoʻl bilan koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiat kam tarqalgan endemik tur. Surxondaryo viloyati hududida Hisor tizmasidagi Sangardakdaryo va To‘polondaryo havzalarida uchraydi. Daryolar boʻyida, togʻlarning oʻrta qismidagi yonbagʻirlarda, mayda jins tuproqlarda, archazorlarda oʻsadi. Populyatsiya sonining kamayib ketish sabablari aniqlanmagan. Madaniylashtirilmagan. Surxondaryo davlat qoʻriqxonasida muhofaza ostiga olingan.

## Manbalar
Shirinboy Olimov

**Shirinboy Sharofovich Olimov** (1971-yil 18-noyabr, Buxoro tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Shirinboy Olimov 1971-yil 18-noyabr Buxoro tumanida tugʻilgan. 1994-yilda Buxoro davlat universitetini „Pedagogika va tarbiyaviy ishlar metodikasi“ mutaxassisligini tugatgan. 1994—1995-yillarda Buxoro industrial-pedagogika texnikumi pedagogika fani oʻqituvchisi, 1995−1998-yillarda Buxoro industrial-pedagogika texnikumi sirtqi boʻlim boshligʻi, 1998—2000-yillarda Buxoro pedagogika texnikumi sirtqi boʻlim uslubchisi, 2000—2002-yillarda Buxoro pedagogika texnikumi kunduzgi boʻlim boshligʻi, 2002—2007-yillarda Buxoro viloyat oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi birlashgan kasaba uyushma qoʻmitasi raisi, 2007—2010 -yillarda Buxoro tumanidagi Yangi turmush iqtisodiyot kolleji direktori, 2010—2013-yillarda Buxoro muhandislik-texnologiya instituti „Ijtimoiy fanlar“ kafedrasi dotsenti, 2013—2016-yillarda Buxoro muhandislik-texnologiya instituti „Ijtimoiy fanlar“ kafedrasi professori, 2016-yildan Buxoro davlat universiteti „Pedagogika“ kafedrasi mudiri lavozimida ishlab kelmoqda.
## Ilmiy faoliyati
2002-yilda nomzodlik, 2012-yilda „Kasb-hunar kollejlari oʻquvchilarini maʼnaviy-axloqiy tarbiyalash nazariyasi va amaliyoti“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2008-yilda dotsent, 2018-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 2013-yilda Oʻzbekiston Respublikasi „Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan. „Tarbiyaviy ishlar metodikasi“ (2018), „Pedagogik va psixologik fanlarni oʻqitish metodikasi“ (2022), „Pedagogik deontologiya va kompetentlik“ (2022), „Innovatsion pedagogik faoliyatni tashkil etish texnologiyasi“ (2022), darsliklari, „Pedagogik texnologiyalarning oʻquv-tarbiya jarayoniga qoʻllash“ (2014), „Pedagogika. Ensiklopediya 1-jild“ (2015), „Pedagogik mahorat“ (2018), „Umumiy pedagogika“ (2018), „Pedagogik texnologiya“ (2019), „Obshaya pedagogika“ (2019), „Pedagogika nazariyasi va tarixi“ (2022) oʻquv qoʻllanmalar, 200 ga yaqin ilmiy maqola muallifi. 
## Manbalar
Qurbonniyoz Panjiyev

**Qurbonniyoz Berdiyevich Panjiyev** (1972-yil 4-fevral, Muzrabot tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Qurbonniyoz Panjiyev 1972-yil 4-fevralda Muzrabot tumanida oddiy ishchi oilasida tugʻilgan. 1979—1989-yillarda Muzrabot tumanidagi Rudakiy nomidagi 6-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabini tamomlagan. 1989—1990-yillarda Muzrabot tumani Turkiston jamoa xoʻjaligida ishchi boʻlib ishlagan. 1990—1995-yillarda Termiz davlat universitetini musiqa pedagogikasi ixtisosligi boʻyicha tugatgan. 1996—1997-yillarda Sanʼatshunoslik ilmiy-tadqiqot institutida stajyor-tadqiqotchi, 1998-yilda „Musiqa tarixi“ sektori laboranti, 1999—2004-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi, Fan, oʻquv yurtlar, kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash boshqarmasida bosh mutaxassis, 2004-yilda Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti ichki nazorat va monitoring boʻlimi boshligʻi, oʻquv-metodik boʻlimi boshligʻi, 2009-yilda Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti ichki nazorat va monitoring boʻlimi boshligʻi, 2010-yilda Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya universiteti ichki nazorat va monitoring boʻlimi boshligʻi, 2013-yilda Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi oʻquv-metodik boʻlim boshligʻi, Sharq musiqasi fakulteti dekani, 2014-yildan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti oʻquv-metodik boshqarma metodisti, „Musiqiy taʼlim“ kafedrasi mudiri, 2020-yildan Musiqa nazariyasi va metodikasi kafedrasi dotsenti, 2022-yildan professor lavozimida faoliyat koʻrsatib kelmoqda.
## Ilmiy faoliyati
2010-yilda san’atshunoslik fanlari doktori, professor Ibrohimov Oqilxon Akbarovich ilmiy rahbarligida san’atshunoslik fanlari nomzodi uchun nomzodlik dissertatsiyasini, 2022-yilda pedagogika fanlari doktori, professor Abdullayeva Barno Sayfutdinovna ilmiy rahbarligida pedagogika fanlari doktori (DSc) ilmiy darajasi olish uchun doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. „Surxondaryo viloyati oʻzbek xalq qoʻshiqchilik ijodiyoti“ (monografiya), „Oʻzbek xalq musiqa ijodi“ (oʻquv qoʻllanma), „Vokal va zamonaviy musiqa“ (oʻquv qoʻllanma), „Oʻzbek xalq qoʻshiqlari vositasida boʻlajak musiqa oʻqituvchilarining kasbiy tayyorgarligini takomilashtirish“ (monografiya), „Oʻzbek xalq musiqa ijodi“ (darslik), „Musiqa oʻqitish metodikasi“ (darslik), „Boʻlajak musiqa oʻqituvchilarining kasbiy mexanizmlarini takomillashtarish“ nomli monografiya, „Musiqa pedagogikasi“ (oʻquv qoʻllanma), 100 ga yaqin ilmiy maqolalar muallifi. 2021-yilda Turon fanlari akademiyasi akademigi.
## Manbalar
Hisor sarpoyasi

**Hisor sarpoyasi** () — ziradoshlar oilasiga mansub koʻp yillik, gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga endemik tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati, To‘polondaryo hududida uchraydi.
## Tavsifi
Balandligi 30—50 sm gacha yetadigan, koʻp yillik, monokarp oʻsimlik. Oʻq ildiz tizimiga ega, ildizining koʻp qismi pulpa tashqi lub va ichki yadro ksilemadan iborat. Poyasing pastki 2—3 sm uzunlikdagi qismi barg bandining qoldiqlari bilan qoplangan, yuqori qismi shoxlangan. Barglari navbatma-navbat joylashgan, koʻkimtir, patsimon, boʻlaklarga boʻlingan, yaproq uchidagi boʻlaklari qalami—nashtarsimon shaklda, uzunligi 0,5-1,5 sm eni 0,1-0,2 sm. Odatda, barglari maydalanganda oʻtkir hid chiqaradi. Gullari kichik, asosan oq, kamdan-kam hollarda sariq yoki koʻk rangda odatda koʻzga tashlanmaydi, bir jinsli, gulkosachabarg deyarli sezilmaydi, gultojibargi beshta gulbargli, soyabon toʻpgulda joylashgan. Changchilari va urugʻchisi alohida gullarda yetiladi. Hashorotlar orqali changlanadi. Urugʻchibargning yuqori yuzasida tarkibida nektar boʻlgan disk mavjud. Soyabon 12—20 gulli, diametri 5—7 sm, oʻrama bargchalari yoʻq. Soyabonchalari yumaloq shaklda. Mevasi iyul oyida pishib yetiladi, urugʻlari yogʻli endospermga ega. Shamol va hayvonlarni moʻynasiga yopishish orqali tarqaladi. Urugʻidan koʻpayadi.

## Tarqalishi va oʻsish joyi
Tabiatda kam uchrovchi endemik tur. Surxondaryo viloyati Hisor tizmasining janubiy qismida, To‘polondaryo havzasida tarqalgan. Koʻproq togʻlarning oʻrta qismida, daraxt va butazorlar orasida, qoya yoriqlaridagi tuproqlarda oʻsadi. Madaniylashtirilmagan.

## Manbalar
Ognjen Krasić

**Ognjen Krasić** (; 1988-yil 9-aprelda tugʻilgan) — serb futbolchisi.

## Faoliyati
2006—2009-yillarda Voevodina jamoasida boʻldi. 2008-yili Palich jamoasida. 2009-yilda Sloboda jamoasida 17 marta maydonga tushdi va gol ura olmadi. 2010-yilda yana oʻsha jamoada 9 marta maydonga tushib gol urmadi. 2011—2012-yillarda Proleter jamoasida 23 marta maydonga tushib 3 marta gol urdi. 2012-yilda Taraz jamoasida 13 marta maydonga tushdi va gol ura olmadi. 2012—2015-yillarda Tobol jamoasida 85 marta maydonga tushib, 8 ta gol urdi. 2016-yilning fevral oyida Krasich FK Vozdovac bilan shartnoma imzoladi va 12 marta maydonga tushib, 1 ta gol urdi. 2016-yilda Nasaf jamoasida 12 marta maydonga tushib, 3 ta gol urdi. 2017-yilda Vojdovas jamoasida 11 marta maydonga tushib 2 ta gol urdi. 2017—2018-yillarda Banans jamoasida 27 marta maydonga tushib, 1 ta gol urdi.

2018-yil 26-iyulida Banants FC Krasich shartnoma muddati tugaganidan keyin klubni tark etganini eʼlon qildi.

2015-yildagi Qozogʻiston kubogida 2 marta maydonga tushgan. Oʻsha yilgi Premyer-Ligada 30 marta maydonga tushib 3 marta gol urdi va 11 ta gol uzatmasin amalga oshirdi. 2016-yilgi Super ligada 12 marta maydonga tushib, 1 ta gol urgan. 2018-yil Armaniston Mustaqillik kubogida 4 marta maydonga tushib, 1 ta gol urgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Ognjen Krasić stats at utakmica.rs 
* 
*
Siddiq Qahhorov

**Siddiq Qahhorovich Qahhorov**(1952-yil 10-oktyabr, Gʻijduvon tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Siddiq Qahhorov 1952-yil 10-oktyabr Gʻijduvon tumanidagi Toshrabotcha qishlogʻida tugʻilgan. 1969—1974-yillarda Toshkent davlat universiteti fizika fakultetini tamomlagan. 1974—1976-yillarda Buxoro davlat pedagogika instituti „Umumiy fizika“ kafedrasi laboranti va oʻqituvchisi, 1976—1978-yillarda Moskva shahridagi N. E. Bauman nomidagi Oliy texnika universiteti stajyor-tadqiqotchisi, 1979—1981-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi fizika-texnika instituti aspiranti, 1982—1985-yillar Buxoro davlat pedagogika instituti fizika fakulteti dekani muovini, dekani, 1992—1996-yillarda Buxoro davlat universiteti „Nazariy va qattiq jismlar elektronikasi“ kafedrasi mudiri, dotsent, 1996—1997-yillarda Buxoro davlat universiteti ichki nazorat inspeksiyasi boʻlimi boshligʻi hamda „Qattiq jismlar elektronikasi“ kafedrasi mudiri, 1997—2001-yillarda Buxoro davlat universiteti monitoring va ichki nazorat inspeksiyasi prorektori hamda „Kasb-hunar taʼlimi“ kafedrasi mudiri, 1996—1997-yillarda Buxoro davlat universiteti ichki nazorat inspeksiyasi boʻlimi boshligʻi hamda „Qattiq jismlar elektronikasi“ kafedrasi mudiri, 1997—2001-yillarda Buxoro davlat universiteti monitoring va ichki nazorat inspeksiyasi prorektori hamda „Kasb-hunar taʼlimi“ kafedrasi mudiri, 2001—2002-yillarda Buxoro davlat universiteti akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va marketing xizmati prorektori, 2002—2006-yillarda Buxoro davlat universiteti oʻquv ishlari prorektori, 2006—2014-yilarda ilmiy ishlar prorektori, 2009—2010-yillarda Buxoro davlat universiteti rektori, 2014—2022-yillarda Buxoro davlat universiteti kasaba uyushmasi qoʻmitasi raisi, 2014—2017-yillarda Oliy attestatsiya komissiyasi ekspert kengashi aʼzosi boʻlib faoliyat koʻrsatdi. 2014-yildan Buxoro davlat universiteti professori.
### Oilasi
Oilali, 4 farzandi bor.
## Ilmiy faoliyati
2006-yilda doktorlik dissertasiyasini himoya qilgan. Ilmiy izlanishlari davomida 350 dan ortiq ilmiy, ilmiy-uslubiy ishlar, jumladan, 2 patent, 11 mualliflik guvohnomasi, OOʻMTVning grifi asosida 2 darslik, 12 oʻquv qoʻllanma, 38 oʻquv-uslubiy, ilmiy-uslubiy qoʻllanma, 8 monografiyalari chop etilgan. 278 dan ortiq ilmiy, ilmiy-uslubiy maqolalar muallifi. 2006-yilda pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasi va professor ilmiy unvoni berilgan. 2019-yilda „Kombinatsiyalangan gelioquritgich“ nomli ixtirosiga Oʻzbekiston Respublikasi intellektual mulk agentligi tomonidan patent olgan.
## Manbalar
Aleksandr Kablash

**Aleksandr Gennadievich Kablash** (; 1989-yil 5-sentyabr, Odessa, Ukraina SSR, SSSR) — ukrainalik futbolchi, yarim himoyachi.

## Biografiyasi
Chernomorets sport maktabi bitiruvchisi.

2002— 2006-yillarda Chermomorets (Odessa) yoshlar jamoasida faoliyat olib bordi. 2006— 2007-yilgi mavsumda „Chernomorets Odessa“ tarkibida professional debyut qilgan va bungacha Odessaning havaskor klublarida — „Signal“ va „Chernomorets-2“da shahar chempionatida toʻp surgan. „Moryakov“ning maydonida 1 ta oʻyin oʻtkazdi. Ular tarkibida 24 ta oʻyin oʻtkazdi va 7 ta gol urgan.

2007— 2008-yilgi mavsumda Birinchi ligada oʻynagan Mariupolning „Mariupol“ jamoasiga oʻtdi va Semyon Altman Mariupol jamoasida bosh murabbiy boʻlgan. Azov jamoasi tarkibida 7 ta oʻyin oʻtkazdi va yana „Chernomorets“ yoshlar jamoasiga qaytdi va buning uchun 2 ta oʻyin oʻtkazdi. 2008-yilning noyabr oyi boshida Dnestr bilan shartnoma imzoladi. 2010-yilda Ekranas jamoasida 5 marta maydonga tushib 1 ta gol urdi. 2011-yili Tavriyada 3 marta maydonga tushdi. 2011-yili Bukovinada 5 marta maydonga tushib va 1 ta gol urdi. 2012-yil Odessa jamoasida 28 marta maydonga tushib, 7 ta gol urdi. 2013-yili Nikolayev jamoasida 4 marta maydonga tushdi. 2015-yilda Nasaf jamoasida 3 marta maydonga tushib, 2 ta gol urdi.

„Dnestrovtsi“ futbolkasida debyutini 17-turdagi „Stal Alchevsk“ bilan oʻyinda oʻtkazgan va oʻyin oxirida zaxiradan maydonga tushdi.

## Yutuqlari

* Litva chempioni (1): 2010
* Tojikiston Superkubogi sohibi (1): 2016.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Anatoliy Matkevich

**Anatoliy Anatolievich Matkevich** (; 1977-yil 17-iyun) — ukrainalik futbolchi, himoyachi.

## Biografiyasi
U oʻz faoliyatini Kirovograd Zvezdada boshlagan va jamoada 1 marta maydonga tushgan (1994-yil). Keyinchalik Ukrainaning koʻplab klublarida oʻynagan: „Metallurg“ (Novomoskovsk) (1995—1996), „Gornyak-Sport“ (1996), „Kremen“ (1996—1998), „Metallurg“ (Zaporojye) (1999), "Dnepr " (Dnepropetrovsk) (1994, 1999—2001), „Nafkom“ (2001), „Krivbas“ (2002—2004), „ Polissya“ (Jitomir) (2004).

2005-yil qishda Tavriya Simferopolga koʻchib oʻtdi va jamoadagi debyutini 2005-yil 1-martda Borisfen Borispolga qarshi oʻyinda (2:1) oʻtkazdi. 2006-yil yanvar oyida erkin agent maqomini oldi va Molodejnoye qishlogʻidan Krimteplitsaga koʻchib oʻtdi. Shundan soʻng, 2007-yilda Suriyaning Aleppo shahrining „Al-Ittihod“ klubida oʻynagan. Keyinchalik Chernigov Desnada Ukrainaga qaytib keldi. 2007—2008-yilgi mavsumning ikkinchi yarmini „Olimpik Kirovograd“da oʻtkazdi. 2008-yilning yozida „Kommunalnik Lugansk“ga koʻchib oʻtdi, ammo muammolar tufayli klub oʻz faoliyatini toʻxtatdi. Matkevich esa Qarshi shahridan Oʻzbekistonning „Nasaf“ klubiga oʻtdi. 2010-yilda Dachya (Kishinyov) jamoasida 5 marta maydonga tushdi va gol ura olmadi. 2010-yili Legion (Kirovograd) jamoasiga oʻtdi. 2010—2011-yillarda Nikolayev jamoasida 26 marta maydonga tushib, 1 ta gol urdi. 2012-yil Sumi jamoasida 7 marta maydonga tushdi va gol ur olmadi. 2012-yili Niva (Ternopol) jamoasida 12 marta maydonga tushib, 1 ta gol urdi. 2013-yili esa Krivoozerskaya jamoasiga oʻtdi. 2014-yil Bucha jamoasida va 2014—2015-yillarda UTK-Yatran jamoasida boʻlgan.

## Manbalar
Maxam-Chirchiq (futzal klubi)

**Maksam-Chirchiq futzal klubi** — Toshkent viloyati Chirchiq shaharchasidagi „Maxam-Chirchiq“ aksiyadorlik jamiyati homiyligidagi futzal klubi. 2022-yilda tashkil topgan.

## Statistikasi

## Manbalar
Yangiobod shahri (Angren)

**Yangiobod** ( , )Oʻzbekiston, Toshkent viloyati Angren shahriga qarashli shahar hisoblanadi. Aholisi 8900 nafar (2016).

Sovet Ittifoqi davrida uran koni mavjud boʻlgani sababli bu yer yashirin shaharcha boʻlgan. Hozirgi kunlarda uran qazib olinmaydi va shahar toshkentliklarning yozgi dam olish maskani sifatida tanilgan. Shahardan bir necha kilometr uzoqlikda mineral suv bulogʻi mavjud boʻlib, u shahar va turli shaharlardagi asosiy oqim hisoblanadi.

2021-yilda Yevropa tiklanish va Taraqqiyot bankining 2 million yevro miqdoridagi granti koʻmagida sobiq konda, shuningdek, Chorkesarda atrof-muhitni qayta tiklashga tayyorgarlik boshlandi.

Shuningdek, shaharda O'zbekiston boks federatsiyasining bazasi joylashgan,

## Geografiyasi
Yangiobod Chotqol tizmasining janubi-sharqiy yon bagʻrida, Dukentsoy va Kattasoy daryolarining qoʻshilish joyida joylashgan. Shahar hududi Kattasoy suvlari bilan sugʻoriladi. Aholi punkti markazi dengiz sathidan 1300 m balandlikda joylashgan.

Yangiobod Angren shahridan shimolda joylashgan. Eng yaqin Angren vokzaliga qadar masofa 22 kmni tashkil qiladi. Ikki shahar oʻrtasida jamoat transporti (avtobus va mikroavtobuslar) mavjud.

## Aholisi
1989-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Yangiobodda 11709 kishini, 2004-yil holatiga koʻra, aholi soni 9000 kishini tashkil qilgan. 2023-yil holatiga koʻra, aholi soni 500 kishidan kam boʻlgan.

Sovet davrida shahar aholisining asosiy qismi SSSRning Yevropa qismi vakillari tashkil qilgan (asosan ruslar, shuningdek, ukrainlar va boshqa millat vakillari). Ular mehnati uran konlarida ishlatilgan ishchilar va mahbuslar edi.

Yangiobod tuzum shahri boʻlgan yillarda viloyatning tub xalqlari – oʻzbeklar, qozoqlar va tojiklar kam sonli boʻlgan. Hozirda shahar aholisining asosiy qismini SSSR parchalanganidan keyin shaharga kelgan oʻzbeklar va tojiklarni tashkil etadi. Ular koʻpincha dam olish uchun uy sotib olishadi.

## Infratuzilmasi
Yangiobodda sanoat va qurilish korxonalari, avtovokzal, pochta, savdo, xizmat koʻrsatish va madaniyat muassasalari tarmogʻi mavjud.

Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasida (2000–2006) maʼlumotlarga koʻra, Yangiobodda umumiy oʻrta taʼlim maktabi, madaniyat saroyi, kutubxona, poliklinika, feldsherlik punkti, dorixona faoliyat koʻrsatgan.

## Diqqatga sazovor joylari
Shahar yaqinida, undan bir necha kilometr uzoqlikda, Kattasoy daryosi vodiysida, 1970-yillarning boshida yopiq uran koni negizida tashkil etilgan Yangiobod sayyohlik markazi joylashgan. Lager yaqinida qishki changʻi sporti uchun bir nechta joylar mavjud.

Shahardan taxminan 10 km uzoqlikda joylashgan Dukentsoy daryosi vodiysida, 2000 m mutlaq balandlikda Toshkent Oʻrta Osiyo mintaqaviy ilmiy-tadqiqot gidrometeorologiya institutining ilmiy laboratoriyasi – qor koʻchkisi stansiyasi joylashgan.

Stansiya 1958-yilda shahar atrofida faoliyat yuritayotgan uran konlarini qor koʻchkilaridan himoya qilish maqsadida tashkil etilgan boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi birinchi qor koʻchki stansiyasi hisoblanadi.

## Manbalar
Umarali Qodirov

**Umarali Doʻstqobilovich Qodirov** (1974-yil 16-oktyabr, Muzrabot tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, psixologiya fanlari doktori, professor.

## Biografiyasi
Umarali Qodirov 1974-yil 16-oktyabr Muzrabot tumanida oʻqituvchi oilasida tugʻilgan. 1991—1996-yilda Termiz davlat universiteti oʻzbek va tojik filologiyasi fakultetini oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 2015—2016-yili Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat boshqaruvi akademiyasida tahsil olgan. 1996—1998-yillarda Surxondaryo viloyatidagi 10-maktab internat oʻqituvchisi, 1998—2002-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti aspiranti, 2002—2008-yillarda Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti ichki nazorat va monitoring boʻlimi boshligʻi, 2009—2010-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligining mas’ul xodimi, 2008—2011-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti doktoranti, 2012-yilda Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti „Pedagogika va psixologiya“ kafedrasi mudiri, 2012—2014-yillarda respublika „Oila“ ilmiy-amaliy markazi yetakchi ilmiy xodimi; 2014—2017-yillarda Surxondaryo viloyati xalq taʼlimi xodimlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti rektori, 2017—2018-yillarda Surxondaryo viloyati hokimligi tashkiliy- nazorat guruhi rahbari, 2018—2022-yillarda Surxondaryo viloyati xalq taʼlimi xodimlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hududiy markazi, 2022-2024 yillarda Surxondaryo viloyati pedagoglarni yangi metodikalarga oʻrgatish milliy markazi direktori lavozimlarida ishlagan. Ayni vaqtda Surxondaryo viloyati pedagogik mahorat markazida "Pedagogika,  psixologiya va taʼlim texnologiyalari" kafedrasi mudiri.

## Ilmiy faoliyati
2002-yilda Oʻzbekiston Milliy universitetida „Badiiy ijodiyotda ijtimoiy-psixologik va etnopsixologik muammolar talqini (Abdulla Qodiriy romanlari asosida)“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, 2020-yilda Toshkent davlat pedagogika universitetida „Yoshlarni destruktiv gʻoyalar taʼsiridan himoyalashning ijtimoiy-psixologik xususiyatlari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 200 dan ortiq ilmiy ishlar, 3 ta darslik, 1 ta monografiya, 16 ta oʻquv-uslubiy qoʻllanma muallifi. Xalqaro „Antik dunyo“ — „Antique world“ akademiyasining akademigi, Turon fanlar akademiyasining akademigi va prezidiumi aʼzosi, Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi aʼlochisi.
## Manbalar
Qarshi tarixi (kitob)

**Qarshi tarixi** — Poyon Ravshanov tomonidan Qarshi shahri tarixi haqida yozilgan kitob. „Qarshi tarixi“ 1995-yilda Amir Temur tavalludining 660 yilligini nishonlashga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish tashkiliy qoʻmitasi huzuridagi ilmiy-badiiy kengash tomonidan nashrga tavsiya etilgan. Kitob „Qashqadaryo tarixi“ (Toshkent, „Fan“,1995-yil) asosida toʻldirilgan, mukammallashtirilgan holga keltirilgan.

Kitob mundarija, 5 qism, xotima va foydalanilgan ababiyotlar va manbalar roʻyxatidan iborat. Kitobda asosan Qarshi sivilizatsiyasi haqidagi dalillar, manbalar, tarixiy qazilmalar, tarixiy yodgorliklari, haqida maʼlumotlar keltiriladi. Kitobning **birinchi qismida** Naxshab (Qarshi) shahrining qadimgi davrlardan milod boshlariga qadar boʻlgan tarixi, shuningdek, Naxshabda mavjud boʻlgan qadimgi qal’alar, tepaliklar, Ijtimoiy tabaqalar, Tirikchilik manbalari, hunarmandchilik, til va yozuv, dehqonchilik, dinlar, otashparastlik va sanʼat haqida maʼlumotlar mujassam ertgan. Kitobning **ikkinchi qismida** VII — IX asrlarda Arablar istilosi, Nasaf darvozalari, mahalla va mavzelari, shahar va qishloq hududlari va vohada yashab ijod qilgan allomalarga oid maʼlumotlar keltirilgan. Kitobning **uchinchi qismida** XIII asr va XIV asr birinchi yarmi moʻgʻullar istilosi va Qarshi XIV asr ikkinchi yarmi va XV asrlardagi oʻzgarishlarga oid maʼlumotlar haqida bayon etilgan. Kitobning **toʻrtinchi qismida** Shayboniylar hokimyatining boshlanishi, Qarshi qirgʻini, meʼmorchilik obidalari Qarshining Ashtarxoniylar davridagi oʻrni kabi mavzular yoritilgan. Kitobning **beshinchi qismida** Chor Rossiyasi bosqini, Qarshi qal’asi, xandagi, devori va darvozalari, Qal’a masjid va madrasalari va XX asr boshlarida Qarshidagi oʻzgarishlar haqida maʼlumotlar keltirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Qarshi tarixi kitobi
Guljaxan Qarlibayeva

**Guljaxan Ermekbayevna Qarlibayeva** (1978-yil 21-aprel, Nukus, Qoraqalpogʻiston ASSR, Oʻzbekiston SSR) — qoraqalpogʻistonlik va oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Guljaxan Qarlibayeva 1978-yil 21-aprelda Nukus shahrida tugʻilgan. 1995-yil Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universtitetining fizika-matematika fakultetiga oʻqishga kirib, 1999-yil mazkur fakultetning fizika bakalavr yoʻnalishini tugatadi. 2003-yilda shu universitetining „Yarim oʻtkazgichlar va dielektriklar“ mutaxassisligi boʻyicha magistraturani tugatgan. 2001—2005-yillarda Nukus transport kasb-hunar kolleji fizika fani oʻqituvchisi, 2005—2013-yillarda Nukus davlat pedagogika institutining „Umumiy fizika“ kafedrasiga assistent oʻqituvchisi, 2013—2022-yillarda „Fizika oʻqitish metodikasi“ kafedrasi dotsenti lavozimida ishlagan. 2022-yilda „Fizika oʻqitish metodikasi“ kafedrasi professori.
## Ilmiy faoliyati
2012-yil 15-martda „Innovatsion taʼlim texnologiyalari sharoitida fizika oʻqituvchisining metodik tayyorgarligini shakllantirish“ mavzusida nomzodlik ishini himoya qiladi va pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasini oladi. 2014-yil 18-avgustda „Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlim aʼlochisi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan. 2017-yil 15-dekabrda Oʻzbekiston Xotin-qizlar „Olima“ uyushmasi tomonidan tashkillashtirilgan „Ilm yulduzlari“ IV Respublika intellektual koʻrik-tanlovida ishtirok etib, „Eng mohir ilm sohibasi“ nominatsiyasi gʻolibi boʻldi. 2019-yil 30-dekabrdan pedagogika fanlari doktori. Doktorlik dissertatsiya himoyasini „Boʻlajak fizika oʻqituvchilarining metodik tayyorgarligini takomillashtirish“ mavzusida qilgan. 2021-yilda „Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 30 yilligi“ esdalik nishoni bilan taqdirlangan.
## Manbalar
Odil Qoʻysinov

**Odil Almurotovich Qoʻysinov** (1979-yil 31-yanvar, Piskent tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Odil Qoʻysinov 1979-yil 31-yanvar Piskent tumanida tugʻilgan. 1996—2000-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti „Kasb taʼlimi“ fakultetini tugatgan. 2000—2002 -illarda mazkur universitetning magistratura hamda 2002—2005-yillarda aspiranturasida oʻqigan. 2002—2008-yillarda shu universitetda oʻqituvchi, 2008—2010-yillarda dotsent vazifasini bajaruvchi, 2010—2012-yillarda dotsent, 2012— 2015-yillarda kafedra mudiri, 2015—2020-yillarda universitetda maʼnaviy-maʼrifiy hamda yoshlar bilan ishlash boʻyicha prorektor lavozimida ishlagan. 2020-yildan Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻi oʻrinbosari lavozimida faoliyat koʻrsatib kelmoqda.
### Oilasi
Oilali, 3 nafar farzandi bor. 
## Ilmiy faoliyati
2008-yil „Kasb taʼlimi yoʻnalishi bakalavr oʻqituvchilarni tayyorlashda mustaqil taʼlimning ilmiy-metodik asoslari“ mavzusidagi nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. 2010-yilda dotsent unvoni berilgan. 2019-yilda „Kompetentli yondashuv asosida boʻlajak oʻqituvchilarning kasbiy-pedagogik ijodkorligini rivojlantirish texnologiyalari“ mavzusidagi pedagogika fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasini himoya qilgan va 2022-yilda professor ilmiy unvoni berilgan.200 ga yaqin ilmiy maqolalar, 5 ta monografiya, 7 ta darslik, 33 ta oʻquv metodik qoʻllanma, 10 ta elektron darslik muallifi. Koʻpgina xalqaro (Chexiya, Rossiya, Yaponiya, Xitoy, Ruminiya va Hindiston) va respublika miqyosida oʻtkazilgan ilmiy anjumanlarda maʼruzalar bilan ishtirok etgan. 2015-yilgi umumiy oʻrta taʼlim maktablarining 5-sinfi uchun „Mehnat taʼlimi“ darsligining hamda 2017-yilgi
6-7-sinflari uchun „Texnologiya“, 2022-yilgi 6-sinflar va 7-sinflar uchun „Texnologiya“ darsliklari mualliflaridan biri. 2015-yilda „Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni sohibi boʻlgan. 2018 yil Xitoyning „Shansi Normal University“ faxriy professori unvoni sohibi boʻlgan. 2021-yilda „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan. 
## Manbalar

## Havolalar
* Odil Qoʻysinov Google Scholar
Gʻaffor Rahmonberdiyev

**Gʻaffor Rahmonberdiyevich Rahmonberdiyev** (1938-yil 16-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, kimyo fanlar doktori, professor. Qozog‘iston  Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi.
## Biografiyasi
Gʻaffor Rahmonberdiyev 1938-yil 16-mayda Toshkent shahrida xizmatchi oilasida tugʻilgan. 1957—1962-yillarda Toshkent politexnika institutining kimyo-texnologiya fakultetida oʻigan. Mutaxassisligi kimyogar-texnolog. 1968-yilda Paxta sellyulozasi kimyosi va texnologiyasi ilmiy-tekshirish instituti kichik ilmiy xodimi, 1991-yilda Toshkent kimyo-texnoligiya institutiga „Fizik va kolloid kimyo“ kafedrasining mudiri qilib tayinlanadi. Hozirda Toshkent kimyo-texnologiya instituti professori.
## Ilmiy faoliyati

1968-yilda Sank-Peterburg shahrida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1983-yilda „Suvda eruvchan atsyetilsellyuloza va uning hosilalari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qiladi. Olim tomonidan paxta sellyulozasining kimyosi sohasida yangi bir yoʻnalish rivojlantirildi: sellyulozaning suvda eriydigan yangi hosilalarini olish usullari ishlab chiqildi, sanoatda va xalq xoʻjaligida ularni ishlatish istiqbollari aniqlab berildi. Birinchi marta sellyuloza efirlarini suvda erish faktorlari va omillari koʻrib chiqildi va aniqlandi. Birinchi marta sellyulozaning bir nechta (10 ga yaqin) suvda eriydigan yangi efirlari olindi va ularga kimyoviy bogʻ bilan kichik molekulali dorivor moddalar ulab virus, rak va sil kasalliklarni tuzatadigan, qon ketishini keskin toʻxtatadigan fiziologik aktiv polimer materiallar olindi. Moskvadagi Gamaleya nomli mikrobiologiya va epidemiologiya instituti, Oʻzbekiston Milliy universitsti va Oʻzbekiston Onkologiya va radiologiya instituti olimlari bilan hamkorlikda virus (gepatit) kasalligiga qarshi ishlatiladigan modda-interferon induktori „SAVRAS“, koʻz rak kasalligini tuzatadigan yangi koʻz pardasi „GLP“ va qon toʻxtatadigan polimer formasidagi „Lagoden“ moddalari yaratildi. „SAVRAS“ 1998-yilda Moskva shahrida chiqqan „Virusga qarshi preparatlar“ maʼlumotda eng yaxshi preparatlar qatoriga kiritilgan. Olim sellyulozani modifikatsiya qilish sohasida ham tadqiqotlar olib borgan. Sellyulozani koʻp asosli kislotalar bilan reaksiyalari oʻrganilib, bu ishlar natijasida hajm sigʻimi katta boʻlgan sorbentlar olindi va ular oksillarni tozalashda, sanoat oqova suvlaridan ogʻir metall ionlarini va radionuklidlarni ajratib olishda ionitlar sifatida ishlatib koʻrildi, Moskvaning 1-sonli chit fabrikasida yonmaydigan matolar, Fargʻona kimyo tolasi korxonasida anetilsellyuloza asosida fasonli oʻralgan tolalar olish texnologiyalari sanoatga tadbiq etildi. 2004-yilda polim tashabbusi bilan Toshkent kimyo-texnologiya institutida „Sellyuloza va yogʻochsozlik texnologiyasi“ kafedrasi tashkil etiladi. 2 ta monografiya, 3 ta darslik va 20 dan ortiq oʻquv va uslubiy qoʻllanma, 450 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. Qozogʻiston Fanlar akademiyasining akademigi. Amerika kimyo jamiyatini aʼzosi, Qozogʻiston Xalqlar Doʻstligi universiteti hamda A.Yassaviy nomidagi Qozogʻiston-Turkiya universitetining faxriy professori.

## Manbalar
Dilbar Rashidova

**Dilbar Karimovna Rashidova** (1958-yil 22-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Dilbar Rashidova 1958-yil 22-iyun Toshkentda tugʻilgan. 1980-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutini tamomlagan. 1980—1983-yillarda Oʻzbeskiton Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar eksperimental biologiyasi institutida laborant, 1983-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutida kichik ilmiy xodim, 1984—1987-yillarda Oʻzbeskiton Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar eksperimental biologiyasi institutida stajyor-tadqiqotchi, 1987—1993-yillarda „Uzselxozximiya“da muhandis, katta agroximik, 1993—1997-yillarda „Wolfson Sharq Enterprises“ kompanitasi direktor muovini, 1997—2002-yillarda „Spesingeo“ firmasi direktor muovini, 2002—2014-yillarda respublika qishloq xoʻjalik ekinlari birlamchi urugʻchiligi va urugʻshunoslik stansiyasi laboratoriya mudiri lavozimida faoliyat koʻrsatgan. 2014-yildan Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti „Oʻsimliklar biokimyosi va fiziologiyasi“ laboratoryasida loyiha rahbari.
### Oilasi
Oilali, 3 nafar farzandi bor.
## Ilmiy faoliyati
2010-yilda nomzodlik, 2016-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 2021-yilda professorlik ilmiy unvoni berilgan. Dilbar Rashidova tomonidan gʻoʻza chigiti va oʻsimligining rivojlanish jarayonlariga Bombyx Moridan ajratib olingan xitozan va uning xosilalari bilan kapsulalangan polimer tizimining taʼsiri aniqlangan. Gʻoʻzaning mahalliy UZXITAN polimer preparati bilan kapsulalangan urugʻlarida kechadigan oʻsish va rivojlanish jarayonlari koʻrib chiqib, fotosintetik jarayonga turli tashqi va ichki omillarning taʼsiri oʻrgangan, UZXITAN, karboksimetilxitozan (KMX), va shuningdek mis xitozan metallokompleksini urugʻlarni kapsulalashda qoʻllashning samaradorligi aniqlagan. 280 dan ortiq ilmiynmaqolalar, 6 ta monografiya, 6 ta tavsiyanoma, 5 ta patent va risolalar muallifi. Dilbar Rashidova tomonidan „Семеноводство и семеноведение сельскохозяйственных культур“, „Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini tishtirishda polimer shaklli preparatlarning qoʻllanishi“, „Совершенствование определения качества посевных семян сельскохозяйственных культур“  va „Применение биологически активных полимеров на хлопчатнике“ nomli monografiyalar chop ettirilgan. 2021-yilda Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi esdalik nishoni bilan taqdirlangan. Toshkent viloyati „Olima“ uyushmasi raisi.
## Manbalar

## Havolalar
* Dilbar Rashidova Google Scholar
Atanazar Raximov

**Atanazar Karimovich Raximov** (1971-yil 25-iyun, Xorazm viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.
## Biografiyasi
Atanazar Raximov 1971-yili 25-iyun Xorazm viloyatida tugʻilgan. 1988—1993-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika instituti „Tabiiy geografiya“ fakultetining „Geografiya-biologiya“ taʼlim yoʻnalishini tamomlagan. Mehnat faoliyatini 1993-yildan Toshkent davlat universiteti biologiya-tuproqshunoslik fakulteti „Gʻoʻza genetikasi muammolari“ ilmiy laboratoriyasida katta laborant lavozimidan boshlagan. Keyinchalik Oʻzbekison Fanlar akademiyasi Genetika ilmiy-tadqiqot instituti aspiranturasida tahsil olgan. 1998-yildan Xorazm Maʼmun Akademiyasida kichik ilmiy xodim sifatida faoliyatini davom ettirgan. 2003-yildan Oʻzbekiston Milliy universiteti genetika va sitoembriologiya kafedrasida assistent, oʻqituvchi, katta oʻqituvchi, dotsent vazifasini bajaruvchi, dotsent, 2016-yildan oʻquv ishlari boʻyicha dekan muovini, genetika va sitoembriologiya kafedrasi mudiri, fakultetning oʻquv-uslubiy kengashi raisi hamda biologiya-tuproqshunoslik fakulteti dekani sifatida faoliyat yuritgan. 2019-yildan Chirchiq davlat pedagogika instituti Tabiiy fanlar fakulteti dekani lavozimida faoliyat koʻrsatib kelmoqda.

### Oilasi
Oilali, 5 ta farzandi bor.
## Ilmiy faoliyati
2006-yil 29-noyabrda Oʻzbekison Fanlar akademiyasi Genetika va oʻsimliklar eksperimental biologiyasi institutida „Izucheniye geneticheskogo kontrolya markyornyx priznakov pri skreshivanii novyx izogennyx liniy xlopchatnika“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2012-yilda dotsent ilmiy unvoni berilgan. 2019-yil 12-martda Oʻzbekiston Milliy universitetida „Talabalarda tabiiy-ilmiy dunyoqarashni rivojlantirish metodikasini takomillashtirish („Evolyutsion taʼlimot“ fanini oʻqitish misolida)“ mavzusida doktorlik ishinihimoya qilgan. 100 dan ortiq ilmiy-uslubiy ishlar, jumaladan 70 dan ortiq ilmiy maqola, oliy taʼlim muassasalarining biologiya taʼlim yoʻnalishlari talabalari uchun 3 ta darslik, 3 ta monografiya, 7 ta oʻquv qoʻllanma, 2 ta ilmiy jamoaviy monografiya, 3 ta uslubiy qoʻllanmalar muallifi. 
## Manbalar

## Havolalar
* Atanazar Raximov Google Scholar
Oritiyasimon lola

**Oritiyasimon lola** () — loladoshlar oilasi, lola turkumiga mansub, bir urugʻpallali, koʻp yillik, piyozchali oʻsimlik. Birinchi marta 1935—yilda rus botanigi Aleksey Ivanovich Vvedenskiy tomonidan tasvirlangan. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga yoʻqolish arafasida turgan, endemik oʻsimlik sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati To‘polondaryo havzasida tarqalgan.
## Tavsifi
Balandligi 7—12 sm ga yetadigan koʻp yillik, piyozchali oʻsimlik. Yetarlicha yorugʻlik boʻlganda yaxshi oʻsadi. Piyozchasi maxsus vegetativ koʻpayish organi, tuxumsimon shaklda diametri 1,5 sm, tashqi qobigʻi qogʻozsimon, rangi kulrang-qoʻngʻir, ichki tomoni toʻrsimon, momiq tuk bilan qoplangan. Barglari 2 dona, butun, bir-biriga yaqin joylashgan, shakli egri-bugri. Gullari ikki jinsli, yakka joylashgan, gultojibarglari oq rangda, tubida sariq dogʻi bor. Changchi iplari sariq, ostki qismi uzun kipriksimon tuk bilan qoplangan. Changdonlari och binafsha rangda. May iyun oylarida gullab mevasi iyul-avgustda yetiladi. Gullaganda xushboʻy hid chiqaradi. Mevasi — jigarrang yoki yashil rangdagi, uch boʻlakli koʻsak meva. Urug‘idan va piyozchasidan koʻpayadi.
## Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Tabiatda yakka—yakka holatda tarqalgan. Surxondaryo viloyati, Hisor tizmasi, To‘polondaryo havzalardi uchraydi. Dengiz sathidan 2500-3000 m balandlikdagi tosh—shagʻalli tuproqlarda oʻsadi. Gullarining uzib olinishi va chorva mollarining koʻplab boqilishi natijasida soni kamayib ketgan. 1980—yilda lola tuplarini topish uchun uyushtirilgan tadqiqot ishlari ijobiy natija bermagan. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bogʻida 1975—yildan buyon ekib oʻstirilmoqda. Tabiatda yovvoyi holatda saqlanib qolgan turlari nazorat ostiga olingan.

## Manbalar
Nodira Saidaxmedova

**Nodira Ilxomovna Saidaxmedova** (1974-yil 29-noyabr, Jizzax, Jizzax viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent.
## Biografiyasi
Nodira Saidaxmedova 1974-yil 29-noyabr Jizzax shahrida ziyoli oilasida tugʻilgan. 1996-yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini tugatgan, 2009—2010-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasida tahsil olgan. 1996—2022-yillarda Jizzax politexnika institutida assistent oʻqituvchi, katta oʻqituvchi, dotsent, ichki nazorat va monitoring boʻlimi boshligʻi, ilmiy ishlar boʻyicha prorektor, dekan, 2007—2011-yillarda Jizzax tumani ijtimoiy iqtisodiyot kasb-hunar kolleji direktori lavozimida ishlagan. Hozirgi kunda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetida „Taʼlim menejmenti“ kafedrasi mudiri lavozimida faoliyat olib bormoqda.
## Ilmiy faoliyati
2006-yilda Toshkent Davlat iqtisodiyot universitetida „Isteʼmol tovarlari marketingi tizimida tovar siyosatini shakllanishi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, 2020-yilda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida „Oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlashning nazariy jihatlari va ustuvor yoʻnalishlari“ mavzusida doktorlik (DSc) dissertatsiyasini himoya qildi. 150 dan ortiq ilmiy maqola, 20 dan ortiq oʻquv adabiyotlar, 4 ta monografiya, 3 ta patent guvohnomasi muallifi. Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 20 yilligi esdalik nishoni bilan taqdirlangan.
## Manbalar