open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kati Tabin

**Kati Tabin** (1997-yil 21-aprelda tugʻilgan) – kanadalik professional xokkey himoyachisi. Professional Ayollar Xokkey Ligasinin (PWHL) Montreal Victoire jamoasi safida oʻynaydi. Ilgari Premyer Xokkey Federatsiyasining (PHF) Connecticut Whale va Toronto Six jamoalari safida oʻynagan.

## Sport faoliyati
### Kollej
Tabin oʻzining talabalar oʻrtasida muz ustida xokkey faoliyatini 2016–2017-yilgi mavsumda Quinnipiac jamoasi safida boshlagan. 1-kursda u 32 ta oʻyinda 2 ta gol va 5 ta golli uzatmani qayd etgan. Ilk golini 2016-yil 4-noyabrda Clarkson jamoasiga qarshi oʻyinda kiritgan. 2017–2018-yilgi mavsumda 2-kursda oʻqiyotgan paytida 38 ta oʻyinda 3 ta gol va 11 ta golli uzatmani amalga oshirgan. 2018–2019-yilgi mavsumda 3-kursligida esa 36 ta oʻyinda 4 ta gol va 9 ta golli uzatmani qayd etgan.

2019-yil 10-sentyabrda Tabin 2019–2020-yilgi mavsum uchun hamkapitan etib tayinlangan. Toʻrtinchi yaʼni soʻnggi oʻquv yilida sportchi 37 ta oʻyinda 5 ta gol va 13 ta golli uzatmani amalga oshirgan. Mavsum yakunida sportchi All-ECAC uchinchi terma jamoasi tarkibiga kiritilgan.

### Professional
Tabin oʻzining professional debyut oʻyinini PHFning Connecticut Whale jamoasi safida 2021-yil 14-noyabrda amalga oshirgan. 2021–2022-yilgi mavsumda sportchi Whale safida 6 ta oʻyinda maydonga tushgan.

2022-yil 28-iyulda Tabin PHFning Toronto Six jamoasi bilan 1 yillik shartnoma imzolagan. 2022–2023-yilgi asosiy mavsumda 24 ta oʻyinda ishtirok etib, jami 4 ta gol va 14 ta golli uzatma bilan barcha himoyachilar orasida eng yuqori natijani koʻrsatgan. Pley-off bahslarida esa Tabin 4 ta oʻyinda 1 ta gol va 3 ta golli uzatmani amalga oshirib, Six jamoasining *Izobel kubogini* qoʻlga kiritishida yordam bergan. 2023-yil 12-iyunda sportchi Toronto bilan 2 yillik yangi shartnoma imzolagan.

2023-yil 21-noyabrda Tabin Montreal bilan 2 yillik shartnoma imzolagan. 2023–2024-yilgi asosiy mavsumda 24 ta oʻyinda 1 ta gol va 5 ta golli uzatmani qayd etgan. U Montreal jamoasining asosiy himoya juftligida Erin Ambrouse bilan birga oʻynagan va 26 ta raqib zarbasini toʻsgan holda PWHL boʻyicha barcha oʻyinchilar orasida 1-oʻrinni egallagan. 2024–2025-yilgi mavsumda Tabin 28 ta oʻyinda 4 ta gol va 4 ta golli uzatmani amalga oshirgan. U jamoa tarkibida 26 ta kuchli zarbani amalga oshirgan holda 2-oʻrinni egallagan. 2025-yil 16-iyunda sportchi Montreal bilan 2 yillik shartnoma muddatini uzaytirgan.

## Xalqaro faoliyati
2026-yil 9-yanvarda Tabin 2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etuvchi Kanada terma jamoasi tarkibiga kiritilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Kvinnipiyak Bobkets biografiyasi
Kaniama aeroporti

**Kaniama aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Yuqori Lomami provinsiyasida joylashgan Kaniama shahriga xizmat koʻrsatuvchi aerodrom. Uchish-qoʻnish yoʻlagi Kaniama shahridan  janubda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* OurAirports – Kaniama Airport 
* FallingRain – Kaniama Airport
Kapanga aeroporti

**Kapanga aeroporti**  — Kongo Demokratik Respublikasining Lualaba provinsiyasida joylashgan Kapanga shahriga xizmat ko‘rsatuvchi aeroport.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* OurAirports - Kapanga Airport 
* Kapanga Airport
Misr Olimpiya qo‘mitasi

**Misr Olimpiya qoʻmitasi** (arabcha: اللجنة الأولمبية المصرية, qisqartmasi: **EOC**) – xalqaro olimpiya harakatida Misr tomonidan vakillik qiluvchi milliy olimpiya qoʻmitasi. U notijorat tashkilot boʻlib, Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tarkibiga kiradi.

## Yana qarang
* Misr Olimpiya oʻyinlarida

## Manbalar

## Havolalar
* Official website
Eritreya Milliy olimpiya qo‘mitasi

**Eritreya Milliy olimpiya qoʻmitasi** (tigrinya tilida: ሃገራዊ ኮሚቴ ኦሎምፒክ ኤርትራ, XOQ kodi: **ERI**) – xalqaro olimpiya harakatida Eritreya tomonidan vakillik qiluvchi milliy olimpiya qoʻmitasi. Qoʻmita 1996-yilda tashkil etilgan va 1999-yilda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan tan olingan.

## Yana qarang
* Eritreya Olimpiya oʻyinlarida

## Manbalar

## Havolalar
Hylurgopinus rufipes

**Hylurgopinus rufipes** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi bo‘lib, Hylesinini qabilasiga kiradi. Ushbu tur Kanada va AQSH hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Sophie Jaques

**Sophie Jaques** (2000-yil 16-oktabrda tugʻilgan) – Professional Ayollar Xokkey Ligasi (PWHL) Vancouver Goldeneyes jamoasi tarkibida oʻynovchi kanadalik professional xokkey himoyachisi. Bundan avval Minnesota Frost jamoasida oʻynagan va jamoa tarkibida 2 marta Walter kubogini qoʻlga kiritgan.

## Yoshligi
Jaques uch mavsum davomida Provincial Ayollar xokkeyi ligasidagi Toronto Jr. Aeros jamoasi safida oʻynagan va 78 ta oʻyinda 20 ta gol hamda 25 ta golli uzatmani oʻz hisobiga yozdirgan. Sportchi Aeros jamosiga 2016 va 2018-yillarda PWHL chempionati va Viloyat kubogini qoʻlga kiritishda yordam bergan.

## Sport faoliyati
### Kollej
Jaques oʻzining kollej talabalari oʻrtasidagi sport faoliyatini 2018–2019-yilgi mavsumda Ohio shtati Buckeyes jamoasida boshlagan. 1-kurs talabasi sifatida u 35 ta oʻyinda 5 ta gol va 16 ta golli uzatmani qayd etgan. Sportchi gol, golli uzatma va ochkolar boʻyicha barcha yangi xokkeychilar orasida yetakchi, mavsum davomida esa jamoa boʻyicha umumiy hisobda 6-oʻrinni egallagan.

2019–2020-yilgi mavsumda 2-kurslik paytida u 38 ta oʻyinda 9 ta gol va 15 ta golli uzatmani amalga oshirgan. Sportchi konferensiya doirasida himoyachilar orasida ochkolar boʻyicha 3-oʻrinni egallagan, darvozaga yoʻllangan zarbalar boʻyicha 131 ta zarba bilan barcha himoyachilar orasida yetakchi boʻlgan. Shuningdek, 58 ta raqib zarbalarini toʻsib qolgan holda jamoada 2-oʻrinni qayd etgan. Mavsum yakunida sportchi All-WCHA Uchinchi jamoasi tarkibiga kiritilgan. 2020–2021-yilgi mavsum davomida sportchi 3-kurs boʻlgan. Oʻsha paytda u pandemiya tufayli qisqartirilgan mavsumda 2 ta gol va 2 ta golli uzatmani qayd etgan. Jaques barcha WCHA himoyachilari orasida 54 ta darvozaga yoʻllangan zarba, shuningdek, 33 ta raqib zarbasini toʻsib qolgan holda jamoada yetakchilikni qoʻlga kiritgan.

2021–2022-yilgi mavsumda sportchi 4-kursda oʻqiyotgan edi. U 38 ta oʻyinda 21 ta gol va 38 ta golli uzatmani amalga oshirgan.

Shuningdek, sportchi Buckeyes jamoasiga 2022-yilda ilk bor NCAA ayollar xokkeyi turniri chempionligini qoʻlga kiritishda yordam bergan. Yaxshi natijalar bilan yakuniga yetgan ushbu mavsumdan soʻng u All-WCHA Birinchi jamoasi tarkibiga kiritilgan va WCHA tomonidan „Yilning eng yaxshi himoyachisi“" deb topilgan.

2022–2023-yilgi mavsum chogʻida Jaques magistratura talabasi sifatida 39 ta oʻyinda 24 ta gol va 24 ta golli uzatmani qayd etgan. 2023-yil 24-fevralda u „Bemidji State“ jamoasiga qarshi oʻyinda oʻzining faoliyati davomidagi ilk xet-trikini qayd etgan. Ushbu mavsumdan soʻng u yana All-WCHA Birinchi jamoasi tarkibiga kiritilgan. Bundan tashqari WCHA tomonidan „Yilning eng yaxshi oʻyinchisi“ va ketma-ket 2-yil „Yilning eng yaxshi himoyachisi“ deb topilgan.

## Xalqaro oʻyinlar
2026-yil 9-yanvarda Jaques 2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etish uchun Kanada terma jamoasi tarkibiga kiritilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Ogayo shtati Bakays biografiyasi
Hypothenemus

**Hypothenemus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida 200 dan ortiq tavsiflangan tur mavjud bo‘lib, ular asosan tropik hududlarda keng tarqalgan.
## Manbalar

## Havolalar

*
Efiopiya Olimpiya qo‘mitasi

**Efiopiya Olimpiya qoʻmitasi** (amxarcha: የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ኮሚቴ, XOQ kodi: **ETH**) — xalqaro olimpiya harakatida Efiopiya tomonidan vakillik qiluvchi milliy olimpiya qoʻmitasi. Qoʻmita 1948-yilda tashkil etilgan va 1954-yilda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan tan olingan.

## Prezidentlari
*Ato Assefa Mamo
*Dagmawit Girmay (??–2009)
*Birhane Kidanemariam (2009–??)
*Dr Ashebir Woldegiorgis (??–hozir)

## Yana qarang
* Efiopiya Olimpiya oʻyinlarida

## Havolalar
*Ethiopia at Olympic.org
Ipini

**Ipini** – qoʻngʻizlar qabilasi boʻlib, monofiletik guruh hisoblanadi.

## Urugʻlari
* *[[Acanthotomicus]]*
* *[[Ips (beetle)|Ips]]*
* *[[Orthotomicus]]*
* *[[Pityogenes]]*
* *[[Pityokteines]]*
* *[[Pseudips]]*

## Manbalar

## Havolalar

* Ipini. Fauna Europaea. 2013.
Hylocurus spadix

**Hylocurus spadix** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Esvatini Olimpiya va Hamdo‘stlik o‘yinlari assotsiatsiyasi

**Eswatini Olimpiya va Hamdoʻstlik oʻyinlari assotsiatsiyasi** (EOCGA, XOQ kodi: **SWZ**) – xalqaro olimpiya harakatida Eswatini tomonidan vakillik qiluvchi milliy olimpiya qoʻmitasi. U ilgari **Svazilend Olimpiya va Hamdoʻstlik oʻyinlari assotsiatsiyasi** nomi bilan tanilgan. Tashkilot 1968-yilda tashkil etilgan va 1972-yilda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan rasman tan olingan.

## Yana qarang
* Esvatini Olimpiya oʻyinlarida

## Manbalar

## Havolalar
* The EOCGA official website
Reisfleisch

**Reisfleisch** (shuningdek serbcha  deb ham ataladi) italyancha rizottoga oʻxshash Avstriya taomidir. Taomning tarkibiga guruch bilan birga qovurilgan choʻchqa goʻshti, mol goʻshti, parranda goʻshti yoki tutunda quritilgan choʻchqa goʻshti kiradi. Shuningdek piyoz, sarimsoq, tuz, murch va paprika kukuni ham qoʻshilishi mumkin.  odatda qirgʻichdan oʻtkazilgan parmezan bilan tortiladi.

Taomning tarixi 1757-yilga borib taqaladi, oʻsha yili u qoʻlyozma pazandalik kitobida ** (soʻzma-soʻz tarjimada – qiymalangan guruch taomi) nomi bilan tilga olingan.

## Manbalar
Ozarbayjon 2018-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida

**Ozarbayjon** 2018-yil 9–25-fevral kunlari Janubiy Koreyaning Pxenchxan shahrida bo‘lib o‘tgan **[[2018-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari]]da** ishtirok etgan. Mazkur musobaqa Ozarbayjon delegatsiyasi uchun Qishki Olimpiada oʻyinlaridagi oltinchi ishtirok edi. Mamlakat nomini ushbu turnirda atigi bitta atletdan — Avstriyada tug‘ilgan, tog‘ chang‘isi sporti vakili Patrick Brachner himoya qilgan. U ochilish va yopilish marosimlarida Ozarbayjon delegatsiyasining bayroqdori vazifasini ham bajargan.

Brachner 2018-yil 22-fevral kuni erkaklar o‘rtasidagi slalom bahsida ishtirok etgan, biroq birinchi yurishni yakunlay olmagach musobaqani davom ettirish huquqidan mahrum bo‘lgan.

## Asosiy ma’lumotlar

2018-yilgi Qishki Olimpiya o‘yinlari 2018-yil 9–25-fevral kunlari Janubiy Koreyaning Pxenchxan shahrida bo‘lib o‘tgan. Ushbu musobaqa Ozarbayjon uchun 1998-yilda Yaponiyaning Nagano shahrida o‘tkazilganQishki Olimpiya o‘yinlaridagi ilk ishtirokidan buyon oltinchisi bo‘lgan.

Ozarbayjon hozirga qadar Qishki Olimpiya o‘yinlarida medal qo‘lga kiritmagan. Mamlakatning eng yaxshi natijasi 2014-yil Rossiyaning Sochi shahrida bo‘lib o‘tgan Qishki Olimpiya o‘yinlarida qayd etilgan bo‘lib, unda muz ustida figurali uchish yo‘nalishida ishtirok etgan Julia Zlobina va Alexei Sitnikov juftligi 12-o‘rinni egallagan.
## Ishtirokchilar

## Togʻ changʻi sporti
Ozarbayjondan erkaklar o‘rtasidagi tog‘ chang‘i sporti yo‘nalishida bitta sportchi yo‘llanma qo‘lga kiritdi. Brachner 22-fevral kuni Yongpyong Alp markazida o‘tgan erkaklar slalom musobaqasida ishtirok etdi. U birinchi urinishni yakunlay olmadi va musobaqani shu joyida yakunladi.

## Manbalar
Yvonne van Gennip

**Yvonne Maria Therèse van Gennip** (1964-yil 1-mayda tugʻilgan) Niderlandiyaning eng muvaffaqiyatli ayol koʻp tarmoqli konkida yugurish sportchilaridan biridir. Uning asosiy yutugʻi 1988-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Kalgarida amalga oshirilgan boʻlib, u kutilmaganda uchta oltin medalni qoʻlga kiritadi. U 1988-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida finlyandiyalik Matti Nykänen bilan birga eng muvaffaqiyatli sportchiga aylangan.

Yvonne Maria Therèse van Gennip oyogʻidan jarohat olib, oʻyinlardan ikki oydan ham kamroq vaqt oldin jarrohlik amaliyotini oʻtkazganidan soʻng, 500 metr va undan yuqori masofalarga yugurish musobaqasida gʻalaba qozonish boʻyicha Sharqiy Germaniya ayollari ancha ustun, deya hisoblangan edi. Ammo van Gennip 3000 metrda jahon rekordini deyarli besh soniyaga yangilagan holda gʻalaba qozondi, 1500 metrda shaxsiy rekordini qariyb 4 soniyaga yaxshilab gʻalaba qozondi va 5000 metrda oʻzining jahon rekordidan ham qariyb yetti soniyaga tezroq natija koʻrsatib, gʻolib boʻldi.

Van Gennip 1984-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Sarayevoda va 1992-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Albertvilleda ham qatnashgan, biroq medal yutmagan. U 1988-yilgi konki sporti boʻyicha jahon chempionatida kumush medalni, 1987 va 1989-yilgi jahon chempionatlarida esa bronza medallarni qoʻlga kiritgan.

## Hayoti
Yvonne Maria Therèse van Gennip 1964-yil 1-mayda Xarlemda Johannes Gerardus van Gennip (1922-yil 22-aprel – 1999-yil 30-sentabr) va Reina Elisabeth Mettes (1924-yil 20-may – 2013-yil 15-mart)ning oilasida tugʻilgan.

U 2002-yil 15-avgustda Zandvortda bank direktori Gert van Kuijk bilan turmush qurdi, juftlik 2009-yilda ajrashgan. 2010-yildan beri u *De Telegraaf* gazetasining sport boʻlimi bosh muharriri Yaap de Groot bilan munosabat oʻrnatgan.

## Rekordlar

### Jahon rekordlari

## Yutuqlari

## Manbalar

## Havolalar
Cholmondeley oroli

**Cholmondeley oroli** – Queensland shtatining eng shimoliy qismida joylashgan orol. Orol Cape York yarimorolida, Cape Grenvilledan taxminan 105 km shimolda, Katta Toʻsiq rifi dengiz parki hududida joylashgan.

## Manbalar
Clack oroli

**Clack oroli** – Avstraliyaning Queensland shtati, Bathurst koʻrfazi, Cape Melville burnida joylashgan orol. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki tarkibiga kiradi.

Orol Flinders orollari milliy bogʻi hududida, Denham oroli va Flinders orolining shimoli-sharqida joylashgan. Uning maydoni taxminan 21 gektar (0,21 km²).

## Manbalar
Mika Aaltola

**Mika Petteri Aaltola** (1969-yil 2-mayda tugʻilgan) – fin siyosatshunosi va Yevropa Parlamenti aʼzosi.

## Manbalar
Boku yaqinidagi Il-76 halokati (1989)

**Boku yaqinidagi Il-76 halokati** – 1989-yil 18-oktyabr, chorshanba kuni Ozarbayjon SSRning Nasosnaya aviabazasidan Ukraina SSRning Jovtneve avibazasiga uchayotgan Sovet Harbiy-havo kuchlarining Il-76 transport samolyoti ishtirokida sodir boʻlgan aviahalokat. 98-gvardiyachi havo desant diviziyasining 217-parashyut-desant polkining 8-rotasining shaxsiy tarkibini olib kelayotgan Il-76 harbiy transport samolyoti Boku yaqinida Kaspiy dengiziga qulab tushdi. Bu Ozarbayjon tarixidagi eng yirik aviahalokatdir.

## Halokat
8-parashyut-desant rotasining shaxsiy tarkibi Armaniston-Ozarbayjon mojarosi zonasida topshiriqni bajarib, oʻzining Ukraina SSR Odessa viloyati Bolgrad shahridagi bazasiga qaytayotgan edi. Samolyotda 48 nafar parashyutchidan tashqari, harbiy texnika, ikkita BMD va GAZ-66 ham boʻlgan. Kechasi parvozdan besh daqiqa oʻtgach, birinchi raqamli dvigatel parchalanib, yonib ketdi va 1600 metr balandlikda qulab tushdi. Uning qoldiqlari yoqilgʻi bakini teshib oʻtdi va katta yongʻinga sabab boʻldi. Yongʻinni oʻchirish tizimi oʻchirildi. Ekipaj uchish aerodromiga qaytishga harakat qildi. Yongʻinning halokatli rivojlanishi chap qanotning vayron boʻlishiga olib keldi. Samolyot boshqaruvni yoʻqotdi va yongʻin boshlanganidan 11 daqiqa oʻtgach, qirgʻoqdan 1,5 kilometr uzoqlikda Kaspiy dengiziga quladi.

Samolyot bortidagi barcha halok boʻldi: toʻqqiz ekipaj aʼzosi (sakkiz ofitser, bir praporshik) va 48 desantchi (besh ofitser, ikki praporshik, yetti serjant va 34 askar).

Avariya qidiruv-qutqaruv guruhlarining tezkor choralarini koʻrishiga sabab boʻldi, ular samolyotning qoldiqlarini va qurbonlarning qoldiqlarini Kaspiy dengizi suvlaridan olib chiqishga muvaffaq boʻldi. Keyinchalik halokatning aniq sabablarini aniqlash uchun hodisa boʻyicha tergov boshlandi.

## Tergov
D-30KP dvigatelidagi konstruktiv nuqson halokat sababi deb topildi. Dvigatelning ishdan chiqishi vallararo podshipnikning ishdan chiqishi, keyin esa moy muhri va val yuzasi orasidagi ishqalanish natijasida kuchli qizib ketish natijasida past bosimli turbina valining ishdan chiqishi natijasida yuzaga keldi.

## Xotirasining abadiylashtirilishi
* SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining farmoni bilan halokatda halok boʻlgan barcha 57 harbiy xizmatchi vafotidan keyin „Shaxsiy jasorat uchun“ ordeni bilan taqdirlandi.
* 8-rota va Il-76MD ekipajining halok boʻlgan parashyutchilari xotirasiga Bolgrad, Ivanovo shaharlarida, Dnepropetrovsk viloyatidagi Gvardeyske harbiy shaharchalarda va Odessa viloyatidagi Artsiz shahridagi 4-oʻrta maktab yonida yodgorliklar oʻrnatildi.
* Moviy beretlar () ansamblining „Ekipaj 561“ („Moviy qush quladi“) qoʻshigʻi qurbonlarga bagʻishlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Hylesinus fasciatus

**Hylesinus fasciatus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Kasese aeroporti (Kongo Demokratik Respublikasi)

**Kasese aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Maniema provinsiyasida joylashgan Kasese qishlogʻiga xizmat koʻrsatuvchi aerodrom. Uchish-qoʻnish yoʻlagi Kasese qishlogʻidan  gʻarbda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* OurAirports – Kasese 
* Kasese Airport
* Great Circle Mapper – Kasese
Kashia aeroporti

**Kashia aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Lomami provinsiyasida joylashgan Luputa shahriga xizmat koʻrsatuvchi aerodrom. Aeroport Luputa shahridan  janubi-sharqda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* Kashia
* OurAirports – Kashia
Hylesinus

**Hylesinus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar jinsi. Ushbu jins tarkibida 180 dan ortiq tavsiflangan tur mavjud.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 

## Havolalar

*
Coquet oroli (Queensland)

**Coquet oroli** – Avstraliyaning Queensland shtatida joylashgan orol. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki va Cole orollari milliy bogʻi tarkibiga kiradi. Coquet oroli Cole orollari guruhining eng sharqiy oroli hisoblanadi va Cape Melville burnidan taxminan 100 km janubi-sharqda joylashgan.

## Manbalar
Denham oroli

**Denham oroli** — Avstraliyaning Queensland shtati, Bathurst ko‘rfazi, Cape Melville burnida joylashgan orol. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki tarkibiga kiradi.

Denham oroli Flinders orollari milliy bog‘ining eng janubiy oroli hisoblanadi. Flinders orolidan janubda joylashgan. Orolning maydoni taxminan 390 gektar (3,9 km²).

## Manbalar
Düzdidil xonim

**Düzdidil xonim** (,  – „yuraklar oʻgʻrisi“; 1825-yilda tugʻilgan 1845-yil 18-avgustda vafot etgan) – Usmoniylar davlati sultoni Abdulmajid I ning xotinlaridan biri.

## Hayoti
Düzdidil xonim taxminan 1825-yilda tugʻilgan. Kelib chiqishi yarim abxaz, yarim cherkeslardan boʻlgan. Bezmiâlem Sulton uni oʻgʻli Abdulmajidga taqdim etgan. Düzdidil haram bosh xazinadorining nazorati ostida saroyda ulgʻaygan. Bir kuni Abdulmajid Düzdidilni pianino chalib oʻtirganida koʻrib qolgan va unga uylanmoqchi boʻlgan. Ular 1840-yilda turmush qurishgan va Düzdidilga „Katta iqbol“ (Bash Iqbol) unvoni berilgan.

1841-yil 13-oktyabrda Düzdidil xonim Eski Beşiktaş saroyida egizak qizlari Neyire Sulton va Munire Sultonni dunyoga keltirgan. Malikalaridan biri chaqaloqligida, ikkinchisi esa 2 yoshida vafot etgan.

1843-yil 17-avgustda Düzdidil xonim Eski Beylerbeyi saroyida uchinchi farzandi, qizi Jemile Sultonni, 1845-yil 23-fevralda esa Topkapi saroyida toʻrtinchi farzandi, qizi Samiye Sultonni dunyoga keltirgan. Biroq Samiye Sulton oradan 2 oy oʻtgach, 1845-yil 15-aprelda vafot etgan.

1843-yilda Istanbulga kelgan Charles White Düzdidil xonim haqida shunday deb yozgan:

## Vafoti

Düzdidil xonim oʻsha paytda Istanbulda avj olgan sil epidemiyasining qurboniga aylandi. Uning uchun taxminan 1844-yilda hashamat bilan bezatilgan duo kitobi buyurtma qilindi. Uning maqomiga munosib ravishda duo kitobi nihoyatda dabdabali bezaklar bilan ishlangan. Düzdidil tirik qolgan qizidan ajratib qoʻyildi va izolyatsiya qilindi. Uni ona tomondan qarindoshi boʻlgan Jijan xonimning parvarishiga topshirishdi.

Düzdidil xonim 1845-yil 18-avgustda vafot etdi va Istanbuldagi Yangi masjidning sulton xonimlar maqbarasida dafn qilindi. Düzdidil vafot etganida Jemile Sulton atigi 2 yoshda edi. Uni Sulton Abdulmajidning boshqa xotinlaridan biri Perestu Sulton oʻz qaramogʻiga olgan. Perestu Sulton, shuningdek, sulton Abdulhamid II ni ham tarbiya qilgan.

## Farzandlari

## Yana qarang
* Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
* Kadın (unvon)
* Usmoniylar imperiyasi harami

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Kasonga aeroporti

**Kasonga aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Markaziy Kasai provinsiyasida joylashgan Kasonga qishlogʻiga xizmat koʻrsatgan aeroport.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* OurAirports – Kasonga 
* FallingRain – Kasonga Airport
Kasongo aeroporti

**Kasongo aeroporti**   – Kongo Demokratik Respublikasining Maniema provinsiyasida joylashgan Kasongo shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport. Uchish-qoʻnish yoʻlagi Kasongo shahridan  janubi-gʻarbda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* OurAirports – Kasongo 
* FallingRain – Kasongo
Dunk (Queensland)

**Dunk** – Avstraliyaning Queensland shtati, Cassowary Coast mintaqasi, Marjon dengizida joylashgan Family orollari guruhidan iborat hududdir. 2021-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Dunk hududida 23 kishi yashagan.

## Manbalar
Ips pilifrons

**Ips pilifrons** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.

## Kenja turlari

* *Ips pilifrons pilifrons*
* *Ips pilifrons sulcifrons*
* *Ips pilifrons thatcheri* Wood

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Double oroli

**Double oroli** — Avstraliyaning Queensland shtatida joylashgan orol. U Ellis sohilidan taxminan 3 km masofada, Katta Toʻsiq rifi hududida joylashgan. Orolning asl aborigencha nomi — Wangal Djungay (Djabugay).

## Manbalar
Katakoʻmbe aeroporti

**Katakoʻkombe aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasidagi Katako'kombe shahriga xizmat koʻrsatuvchi aerodrom. Uchish-qoʻnish yoʻlagi shahar markazidan  janubda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* OurAirports – Katakoʻkombe 
* Katakoʻkombe Airport
Katwe aeroporti

**Katwe aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Yuqori Katanga provinsiyasidagi Kundelungu milliy bog‘i hududida joylashgan Katwe qishlogʻiga xizmat koʻrsatuvchi aeroport.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* FalllingRain – Katwe
* OurAirports – Katwe Airport
Kavumu aeroporti

**Kavumu aeroporti**  (fransuzcha: *Aéroport de Kavumu*) – Kongo Demokratik Respublikasining sharqiy qismida, Janubiy Kivu provinsiyasidagi Kabare hududi tarkibida joylashgan aeroport. Aeroport Bukavu shahri markazidan taxminan 25 kilometr shimolda joylashgan.

Bukavu yoʻnalishsiz radio mayoqi (identifikatori: **BKV**) aeroport hududida joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* FallingRain – Kavumu Airport
Granadalik Abul Hasan Ali

**Abul-Hasan Ali ibn Saʼd** (; v. 1485)) 1464-yildan 1482-yilgacha va yana 1483-yildan 1485-yilgacha Ispaniyadagi Granada amirligining yigirma birinchi Nasriy hukmdori boʻlgan.

## Hayoti
Saʼdning oʻgʻli Abul-Hasan Ali 1464-yilda sulton boʻldi va 1477-yilda u Kastiliya tojiga xiroj toʻlashdan bosh tortdi. 1481-yilda u kutilmaganda Sahara de la Sierra shahriga bosqin uyushtirishni buyurdi, qurolsiz nasroniy saharaliklarni oʻldirib, qullikka soldi. Bu harakatni kastiliyalik Izabella I Granada ustiga urush boshlash uchun bahona sifatida qabul qildi.

U qarindoshi Oyshadan boʻlgan oʻgʻli, oxirgi Granada sultoni Muhammad XIIning (*Boabdil* nomi bilan ham tanilgan) otasi edi.

U 1483-yilda taxtni qayta egallashga muvaffaq boʻldi va yana ikki yil hukmronlik qildi. 1485-yilda vafot etdi va uning oʻrniga ukasi taxtga oʻtirdi. 1492-yilda Granada magʻlubiyatga uchragach, Zorayda va uning ikki oʻgʻli yana katoliklikni qabul qildi. Oʻgʻillari Juan de Granada va Fernando de Granada nomlarini oldilar.

## Adabiyotlar

## Havolalar
* „Réquiem por Granada“ (1991) – DVD
Kavkazdagi Il-12 halokati

**Kavkazdagi Il-12 halokati** – 1948-yil 12-oktyabr, seshanba kuni Aeroflotning Oʻzbekiston fuqaro aviatsiya flotiga tegishli Il-12 samolyoti ishtirokida Bosh Kavkaz tizmasida sodir boʻlgan aviahalokat. Boku aeroportidan Tbilisi aeroportiga muntazam parvozni amalga oshirgan samolyot yoki uning qoldiqlari topilmagan. Bortdagi 10 kishining barchasi halok boʻlgan deb taxmin qilinadi.

## Samolyot
Samolyot ikki dvigatelli Il-12 (seriya raqami: 25-17, c/n 8302517) boʻlgan. Samolyotning birinchi parvozi 1948-yilda boʻlib oʻtgan va  roʻyxatiga kiritilgan Aeroflotning Oʻzbekiston fuqaro aviatsiya flotiga berilgan. Hodisa sodir boʻlgan paytda u 274 soat parvoz qilgan.

## Parvoz va halokat
11-oktabr kuni samolyot Toshkentdan Bokuga parvoz qilib, mahalliy vaqt bilan soat 11:15 da Bokuga qoʻndi. Yomon ob-havo tufayli samolyot oʻsha tunni Bokuda oʻtkazdi. Ertasi kuni ekipaj ATC ruxsatisiz Yevlax va Tbilisi orqali Adlerga uchishga qaror qildi. Kuchli shamol tufayli Boku aeroporti qoʻnuvchi reyslar uchun yopiq edi, ammo aeroport rahbari sharoitga qaramay va ekipajga koʻrsatma bermasdan samolyotning uchishiga ruxsat berdi. Parvoz paytida ekipaj Tbilisi aeroportidagi yoʻnalishni aniqlash moslamasi bilan aloqa oʻrnata olmaganliklari va aeroport radiosiga moslasha olmaganliklari haqida uch marta radio orqali xabar berdi. ATC radio ishlayotganini xabar qildi, ammo yoʻnalishni aniqlash moslamasi samolyotni aniqlay olmadi. Radio yoqilgan edi, ammo notoʻgʻri chaqiruv belgisi berildi. Soat 12:13 da ekipaj aeroport radiosi ishlamayotgani va Bokuga qaytayotgani haqida radio orqali xabar berdi, ammo Boku ATC buni sezmadi. Keyin ekipaj Yevlax mintaqasi orqali oʻz pozitsiyasini radio orqali xabar qildi va Yevlax radiosini yoqishni talab qildi. Bu samolyotdan kelgan oxirgi xabar edi. Avtomatik uzatgichning nosozligi tufayli xabarlar odatdagi 30 soniya oʻrniga har 3-6 daqiqada yuborildi. Samolyotdan boshqa hech qanday aloqa eshitilmadi va u manziliga yetib bormadi. Yoʻqolgan samolyotni qidirish boshlandi, ammo u topilmadi.

## Tergov
Samolyot bulutlar orasida  balandlikda uchayotgan edi va bu qanotlarning muzlashiga olib kelgan boʻlishi mumkin. Koʻr-koʻrona uchayotgan uchuvchi, ehtimol, yoʻnalishni toʻgʻrilashga va toʻgʻridan-toʻgʻri Tbilisiga uchishga harakat qilgan, ammo bu samolyotni Bosh Kavkaz tizmasining janubiy yonbagʻirlaridan va Yevlaxdan  masofadan olib oʻtgan. Shamol ham samolyotni togʻlarga qarab uchirib borayotgan edi. Radio muammolari tufayli ekipaj, ehtimol, yoʻnalishini yoʻqotgan va keyinchalik Boku yaqinida deb oʻylab bulutlar ostiga tushgan, aslida ular togʻlar ustida shimolroqda boʻlgan, samolyot bulutlar orasida yashiringan togʻga urilgan boʻlishi mumkin.

Radio uskunalarining nosozligi ham sabab deb topilgan.

## Manbalar
Abu Bakr al-Aydarus

**Abu Bakr al-ʿAydarūs**, shuningdek **Sayyid Abu Bakr al-[[Adan (shahar)|Adaniy]] ibn Abdulloh al-Aydarus** nomi bilan ham tanilgan (; 1447–1508) – Hadramalik tasavvuf diniy olimi va mahalliy tilda ijod qilgan shoir. Yoshligining katta qismini Adan shahrida oʻtkazgan boʻlib, u yerda shahar aholisi farovonligi yoʻlida qilgan jamiyatdagi hissasi uchun katta hurmat qozongan. 1508-yilda vafotidan soʻng u shahar aholisi tomonidan motam bilan yodga olingan va keyinchalik Adanning *[[Valiy|valiy]]si* yoki „homiy avliyosi“ sifatida eʼzozlangan.
## Manbalar
Granadalik Abu Nasr Saʼd

**Abu Nasr Saʼd ibn Ali ibn Yusuf** ((), **al-Mustaʼin bi-llah** () nomi bilan tanilgan va nasroniy xronistlar tomonidan **Siriza** (*Sidi Saʼd* nomining buzilgan shakli) yoki **Mulay Zad** („Said hazratlari“) deb tilga olingan) — al-Andalusdagi Iberiya yarimorolida joylashgan Mavr Granada amirligining yigirmanchi Nasriy hukmdori boʻlgan.

## Adabiyotlar

## Manbalar
* 
*
Boku arxipelagi

**Boku arxipelagi** – Ozarbayjonning Boku shahri yaqinida, sohildan uncha uzoq boʻlmagan masofada joylashgan orollar guruhi. Bu orollarni oʻrab turgan suv sayozdir.

## Orollar
Orollarning ozarbayjoncha nomlaridan tashqari, aksariyatining ruscha nomlari ham mavjud boʻlib, ular XVIII asrda gidrograf Fyodor Soymonov tomonidan tuzilgan Kaspiy dengizining birinchi zamonaviy kartografiyasidan kelib chiqqan. Arxipelag bir necha kichik qumloqlardan tashqari quyidagi orollardan iborat:

### Koʻrfazda joylashgan orollar
Bular Boku koʻrfazi hududiga kiruvchi orollardir:
* Boyuk Zira yoki Nargin
* Dash Zira yoki Vulf
* Qum oroli yoki Peschanniy
* Tava oroli yoki Plita

### Koʻrfazdan tashqaridagi orollar
Ushbu orollar asosiy guruhdan ajralib turadi:
* Chilov yoki Jiloy
* Sangi-Mugan yoki Svinoy
* Zanbil yoki Duvanni
* Chikil yoki Oblivnoy
* Qara Su yoki Los
* Xara Zira yoki Bulla
* Qutan va Baburi (Podvodniye orollari)
* Adsiz Ada yoki Bezymyanniy
* Gil oroli yoki Glinyaniy
* Kura oroli yoki Kurinskiy
* Kura qoyasi yoki Kurinskiy Kamen

## Ekologiyasi
Boku arxipelagi orollarining oʻsimlik dunyosi xuddi shu qoʻltiqdagi neft quduqlari keltirib chiqargan ifloslanish tufayli sezilarli darajada zarar koʻrgan, shuning uchun koʻplab orollarda oʻsimliklar deyarli yoʻq.

Ilgari bu arxipelag Kaspiy tyuleni uchun ideal ekotizim hisoblangan. Suv haddan tashqari ifloslanmagan joylarda hali ham osyotr baliqlarini uchratish mumkin. Boku qoʻltigʻiga keluvchi ayrim qushlar, masalan, gʻurrak oʻrdaklar, kumushsimon chaykalar va chomgalar gaz qazib olish qurilmalari va mayoqlardan boshqa hech kim yashamaydigan ushbu orollardan boshpana topadilar.
Svinoy orolida suv ifloslanishini avtomatik monitoring qilish stansiyasi joylashgan.

## Turizm
Soʻnggi paytlarda Boku arxipelagida turizm jadal rivojlanmoqda. Boyuk Zira orolida keng koʻlamli qurilish ishlari rejalashtirilgan. Orol bir nechta zonalarga: park, turar-joy hududi, harbiy port va boshqalarga boʻlinadi. Loyiha doirasida masjid, cherkov va ibodatxona qurilishi ham koʻzda tutilgan. Sovet Ittifoqi davrida Boyuk Zira Stalin qatagʻoni qurbonlari yuboriladigan joy boʻlgan – buni yodga olish uchun ommaviy qabr oʻrnida yodgorlik oʻrnatilishi rejalashtirilgan.
Shuningdek, orolda savdo markazi, maktab va klinika faoliyat koʻrsatishi kutilmoqda. Ushbu loyihaga xorijiy investorlar tomonidan 2-3 milliard manat atrofida mablagʻ sarflanishi taxmin qilingan.

## Qurilish va modernizatsiya

Xazar orollari – Bokudan 25 km janubda joylashgan Sunʼiy orollar majmuasi loyihasidir.

Loyiha doirasida qurilishi rejalashtirilgan *[[Azerbaijan Tower]]* binosi dunyodagi hozirgi eng baland bino – Burj Xalifadan 200 metr balandroq boʻlishi kerak edi. Majmua 800 000 aholi uchun moʻljallangan. Garchi loyihani 2020–2025-yillar oraligʻida yakunlash rejalashtirilgan boʻlsa-da, 2023-yil holatiga koʻra qurilish ishlari toʻxtab qolgan.

## Yana qarang
* Ozarbayjon orollari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* Umumiy maʼlumotlar 
* Boku koʻrfazi hududida neft qazib olish va uning ekologiyaga taʼsiri
* Buyuk Zira orolidagi sayyohlik shaharchasi
* Xazar orollari
Ibn Zamrak

**Ibn Zamrak** () (Zumruk nomi bilan ham tanilgan) yoki **Abu Abdulloh Muhammad ibn Yusuf ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Yusuf as-Surayhiy**, (1333–1393) – al-andaluslik arab shoir va davlat arbobi. Ayrim sheʼrlari hanuzgacha Grenadadagi Al-humro saroyi favvoralari va qasrlarini bezab turadi.

## Yana qarang
* Sherlar hovlisi

## Manbalar

* „Ibn Zamrakning tarjimai holi“, *Islom ensiklopediyasi* (2), iii jild, 972–973-betlar, F. de la Granja maqolasi
* „D. Ferchayld Raggls tomonidan yozilgan *The Eye of Sovereignty: Poetry and Vision in the Alhambraʼs Lindaraja Mirado*“, *Gesta* jurnali, 36-jild, 2-son, *Visual Culture of Medieval Iberia* (1997), 180–189-betlar
* Garsiya Gomes, Emilio (1905–1995), *Ibn Zamrak el poeta de la Alhambra*, Grenada : Patronato de la Alhambra, 1975
* Hamdon Hadjaji, *Le poete vizir Ibn Zamrak: du faubourg d' Al baycine au palais de l’Alhambra*, 2005
* Ahmad Salim Himsiy, *Ibn Zamrak al-Gharnāṭī, 733–796 H/1333–1393 M : sīratuhu wa-adabuh*, Bayrut : Mu’assasat ar-Risāla ; Taroblus, Lubnon : Dar al-Imon, 1985.

## Havolalar
* Alhambra sheʼrlari
Miqdoriy genetika

**Miqdoriy genetika** () — miqdoriy belgilarni, ya'ni bo'y yoki massa kabi uzluksiz o'zgarib turadigan fenotiplarni o'rganuvchi sohadir. Bu soha ko'z rangi yoki ma'lum bir biokimyoviy moddaning mavjudligi kabi diskret aniqlanadigan fenotiplar va gen mahsulotlaridan farq qiladi.

Genetikaning ushbu ikkala tarmog'i ham chatishtiriladigan populyatsiyalardagi (gamodemlardagi) gen turli allellarining uchrashish chastotasidan foydalanadi. Shuningdek, ular avlodlar va naslchilik liniyalari bo'ylab irsiy o'tish qonuniyatlarini tahlil qilish uchun oddiy Mendel irsiyati tushunchalarini birlashtiradi. Populyatsiya genetikasi muayyan genlar va ularning keyingi metabolik mahsulotlariga e'tibor qaratishi mumkin bo'lsa-da, miqdoriy genetika ko'proq tashqi fenotiplarga diqqat qaratadi va asosiy genetika bo'yicha faqat umumiy xulosalar chiqaradi.

Fenotipik qiymatlarning uzluksiz taqsimlanishi sababli, miqdoriy genetika fenotiplarni (belgilarni) genotiplarga bog'lash uchun boshqa ko'plab statistik usullarni (masalan, *samara kattaligi*, *[[o'rtacha qiymat]]* va *[[dispersiya]]*) qo'llashi shart. Ba'zi fenotiplar ajratish nuqtalarining aniqlanishiga yoki ularni miqdoriy baholashda foydalaniladigan *metrika*ga qarab, diskret toifalar yoki uzluksiz fenotiplar sifatida tahlil qilinishi mumkin. Mendelning o'zi ham mashhur maqolasida, ayniqsa, o'zining no'xat o'simligidagi «baland/pakana» belgisi bo'yicha bu masalani muhokama qilishga majbur bo'lgan. Aslida bu belgi «poya uzunligi»ga ajratish nuqtasini qo'shish orqali olingan edi.

Miqdoriy belgi lokuslari yoki QTL (quantitative trait loci) tahlili miqdoriy genetikaga yaqinda qo'shilgan yo'nalish bo'lib, uni molekulyar genetika bilan bevosita bog'laydi.
## Manbalar

Ushbu maqola inglizcha Vikipediyadagi https://en.wikipedia.org/wiki/Quantitative_genetics maqolasi asosida yaratildi.
Ibn ad-Durayhim

**Ali ibn Muhammad ibn Abdulaziz Ibn Futuh ibn Ibrohim ibn Abu Bakr** (; 1312–1359/62 milodiy yil)**,** **Ibn Durayhim al-Mavsilī** () nomi bilan tanilgan, arab yozuvchi, matematik, kriptoanalitik va kotib edi.

## Kriptologiya
Ibn ad-Durayhim sakkizta shifrlash tizimining batafsil tavsifini berib, unda almashtirish shifrlari haqida soʻz yuritadi va ikki asr oʻtgach „Vigenère jadvali“ nomi bilan mashhur boʻlgan „jadval“ gʻoyasini eng dastlab taklif qilgan.

Uning *Ochiq boblar maqsadlari va shifrlashlarni yechish* (مقاصد الفصول المترجمة عن حل الترجمة) nomli kitobi yaqinda topilgan, biroq hali nashr etilmagan. Unda Kindiy va Ibn Adlon tomonidan ilgari surilgan statistik usullardan foydalaniladi.

## ''Hayvonlarning foydaliligi haqida kitob''
Milodiy 1355-yilda Ibn ad-Durayhim *Hayvonlarning foydaliligi haqida kitob*ni () tuzgan. Asar asosan Ibn Baxtishu va Arastu asarlariga tayangan. Qoʻlyozma hozirda Eskorial kutubxonasida (Ar.898) saqlanadi. Matnda turli hayvonlarning 91 ta tasviri mavjud.

## Manbalar
Fisher oroli (Queensland)

**Fisher oroli** – Avstraliyaning Queensland shtati, Piper orollari milliy bogʻida joylashgan orol. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Dendroctonus adjunctus

**Dendroctonus adjunctus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Shamsiddin Abu Abdulloh al-Xaliliy

**Shamsiddin Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad al-Xaliliy** (; 1320–1380) – astronomik jadvallar tuzgan Mamluklar davridagi suriyalik astronom. Umrining koʻp qismini Damashqdagi Umaviylar masjidida  (diniy vaqt hisobchisi) sifatida ishlagan.

Uning hayoti haqida oz narsa maʼlum.

## Ishlari
Al-Xaliliy oʻzining ikkita matematik jadval toʻplami bilan tanilgan boʻlib, ikkisi ham taxminan 30 000 ta yozuvdan iborat. Misrlik mashhur musulmon astronomi Ibn Yunus tomonidan tuzilgan barcha yozuvlarni, al-Xaliliyning oʻzi Damashq shahri uchun tuzgan yozuvlaridan tashqari, jadvalga kiritgan. U oʻzining „Umumiy jadvallari“ga 13 000 ta yozuv kiritib, unda turli yordamchi funksiyalarni hisoblab chiqqan, bu esa unga istalgan kenglik uchun sferik astronomiyaning standart masalalarini yechishga imkon bergan. Bundan tashqari, 3 000 ta yozuvdan iborat jadval tuzgan boʻlib, unda XIV asrdagi barcha musulmon mamlakatlari uchun barcha kenglik va uzunliklar boʻyicha Makka shahrining yoʻnalishi boʻlgan  koʻrsatilgan. Al-Xaliliyning jadvallaridagi qiymatlar uch yoki toʻrt aniq raqamgacha toʻgʻri aniqlangan deb hisoblanadi. Al-Xaliliy har bir yozuvni aniq qanday hisoblab chiqqani nomaʼlum.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 

## Further reading
* (PDF version)
* 
* 
*
Frankland Group milliy bog‘i

**Frankland orollari guruhi** — Avstraliyaning Queensland shtatida joylashgan milliy bog‘. U Brisbane shahridan taxminan 1353 km shimoli-g‘arbda joylashgan.

## Manbalar
Gore oroli (Queensland)

**Gore oroli** – Avstraliyaning Queensland shtati, Temple koʻrfazida joylashgan orol. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki hududida, Cape York yarimorolida, Cape Grenville burnidan taxminan 1 km janubi-sharqda joylashgan. Orol Kutini-Payamu milliy bogʻi va Lockhart Riverdan qariyb 200 km shimoli-sharqda joylashgan.

## Manbalar
Hales oroli (Queensland)

**Hales oroli** — Avstraliyaning Queensland shtatida, Cape Melville burnidan 5 km sharqda joylashgan orol. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki tarkibiga kiradi.

Orolning maydoni taxminan 1 gektar (0,01 km²).

## Manbalar
Haggerstone oroli

**Haggerstone oroli** — Queensland shtatining eng shimoliy qismida joylashgan, xususiy mulk hisoblangan kurort orol. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki hududida, Cape Grenville burnidan taxminan 10 km janubi-sharqda joylashgan.

## Manbalar
Hampton oroli

**Hampton oroli** — Avstraliyaning Queensland shtatida joylashgan orol. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki va Cole orollari milliy bog‘i tarkibiga kiradi. Hampton oroli Cole orollari guruhining eng janubiy oroli hisoblanadi va Cape Melville burnidan taxminan 100 km janubi-sharqda joylashgan.

Orolning maydoni taxminan 28 gektar (0,28 km²).

## Manbalar

## Havolalar
*Hampton Island Preserve
Ips grandicollis

**Ips grandicollis** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi .
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 

## Havolalar

*
Hannibal orollari

**Hannibal orollari** – Avstraliyaning Queensland shtatining eng shimoliy qismida, Shelburne koʻrfazida joylashgan kichik orollar guruhi. Ular Cape York yarimorolida, Cape Grenville burnidan taxminan 100 km shimolda, Katta Toʻsiq rifi dengiz parki hududida joylashgan.

## Manbalar
Crypturgus pusillus

**Crypturgus pusillus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Havolalar

*
Ips cembrae

**Ips cembrae** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu turning tarqalish hududi Yevro-Sibir mintaqasini qamrab oladi va dengiz sathidan subalp zonalarigacha bo‘lgan hududlarda uchraydi. Tur Buyuk Britaniyada ilk bor 1955-yilda qayd etilgan. Avval Yaponiya va Xitoyda ham uchraydi deb hisoblangan, biroq keyingi tadqiqotlar bu namunalar aslida *Ips subelongatus* turiga mansub ekanini ko‘rsatgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* Crooke, Myles, and D. Bevan. "Note on the first British occurrence of Ips cembrae Heer (Col. Scolytidae)." Forestry 30.1 (1957): 21–28.
* 

## Havolalar

*
Halfway oroli

**Halfway oroli** – Avstraliyaning Queensland shtatining eng shimoliy qismida, Shelburne koʻrfazida joylashgan orol.

## Manbalar
Crypturgus borealis

**Crypturgus borealis** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Hay oroli (Queensland)

**Hay oroli** — Avstraliyaning Queensland shtati, Cape Melville burnidan g‘arbda joylashgan, maydoni 10 gektar bo‘lgan marjon qaydir. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki tarkibiga kiradi.

## Manbalar
Dendroctonus

**Dendroctonus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i.
## Turlari

* *[[Dendroctonus brevicomis]]* 
* *[[Dendroctonus frontalis]]* 
* *[[Dendroctonus jeffreyi]]* 
* *[[Dendroctonus mesoamericanus]]*
* *[[Dendroctonus mexicanus]]* 
* *[[Dendroctonus micans]]* 
* *[[Dendroctonus murrayanae]]* 
* *[[Dendroctonus parallelocollis]]*
* *[[Dendroctonus ponderosae]]* 
* *[[Dendroctonus pseudotsugae]]* 
* *[[Dendroctonus punctatus]]* 
* *[[Dendroctonus rufipennis]]* 
* *[[Dendroctonus rhizophagus]]*
* *[[Dendroctonus simplex]]* 
* *[[Dendroctonus terebrans]]* 
* *[[Dendroctonus valens]]* 
* *[[Dendroctonus vitei]]*
## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* ''Dendroctonus'' Species of the Western United States
Kempa aeroporti

**Kempa aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining May-Ndombe provinsiyasida joylashgan Kempa qishlogʻiga xizmat koʻrsatuvchi aerodrom.

Google Earth tasvirlariga koʻra, 2009-yil 15-iyundan buyon uchish-qoʻnish yoʻlagida butazorlarning koʻpayishi kuzatilgan.

Bokoro aeroporti Kempa qishlogʻidan  shimolda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar
Dendrosinus

**Dendrosinus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida taxminan 12 ta tavsiflangan tur mavjud.

## Turlari

* *[[Dendrosinus ater]]* Eggers, 1930a
* *[[Dendrosinus bonnairei]]* Reitter, 1894c
* *[[Dendrosinus bourreriae]]* Schwarz, 1920
* *[[Dendrosinus globosus]]* Chapuis, 1869
* *[[Dendrosinus hirsutus]]* Schedl
* *[[Dendrosinus lima]]* Eggers, 1930a
* *[[Dendrosinus mexicanus]]* Wood, 1983a
* *[[Dendrosinus paraguayensis]]* Eggers, 1930a
* *[[Dendrosinus puncticollis]]* Blandford, 1897a
* *[[Dendrosinus syrutschcki]]* Wichmann & H.E., 1913a
* *[[Dendrosinus transversalis]]* Blandford, 1897a
* *[[Dendrosinus vittifrons]]* Blandford, 1897a

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Haycock oroli

**Haycock oroli** – Avstraliyaning Queensland shtatining eng shimoliy qismidagi orol. U Trinity koʻrfazida, Palm Coveʼdan shimoli-sharqda va Cairns shahridan taxminan 20 km shimolda joylashgan.

## Manbalar
Ips subelongatus

**Ips subelongatus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* Mamaev, B. M. (1985) "Borer pests of forests of Siberia and the Far East." Agropromizdat, Moscow (RU) (in Russian).

## Havolalar

*
Kempile aeroporti

**Kempile aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Mai-Ndombe provinsiyasida, Fimi daryosi boʻyida joylashgan Kutu shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport. Uchish-qoʻnish yoʻlagi Kutu shahridan  gʻarbda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* FallingRain – Kempile
* OurAirports – Kempile
Ips sexdentatus

**Ips sexdentatus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Yevropa hududida uchraydi.
## Manbalar
Ips paraconfusus

**Ips paraconfusus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘iz turi. Ushbu tur Shimoliy Amerika hududida uchraydi.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 

## Manbalar

*
Hicks oroli

**Hicks oroli** — Avstraliyaning Queensland shtatidagi orol. U Katta Toʻsiq rifi dengiz parki hududida, Cape Grenville burnidan taxminan 1 km janubi-sharqda joylashgan.

## Galereya

File:Pied Imperial Pigeon, Ducula bicolor bicolor.jpg|
File:Bridled Terns Lady Elliot.JPG|
File:Roseate terns Palometas.jpg|


## Manbalar
Kenge aeroporti

**Kenge aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasidagi Kenge shahriga xizmat koʻrsatgan aeroport. 2023-yilgi sunʼiy yoʻldosh tasvirlari uchish-qoʻnish yoʻlagi oʻrnida yangi koʻchalar va uylar qurilayotganini koʻrsatadi.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* OurAirports – Kenge 
* SkyVector – Kenge Airport
Dendroterus

**Dendroterus** — Curculionidae oilasiga mansub qo‘ng‘izlar urug‘i. Ushbu urug‘ tarkibida taxminan 17 ta tavsiflangan tur mavjud.

## Turlari

* *[[Dendroterus cognatus]]* Wood, 1971
* *[[Dendroterus confinis]]* Wood, 1959b
* *[[Dendroterus decipiens]]* Wood, 1959b
* *[[Dendroterus defectus]]* Wood, 1971
* *[[Dendroterus eximius]]* Wood, 1971
* *[[Dendroterus fossifrons]]* Wood
* *[[Dendroterus luteolus]]* Wood & Bright, 1992
* *[[Dendroterus mexicanus]]* Blandford, 1904
* *[[Dendroterus modicus]]* Wood
* *[[Dendroterus mundus]]* Wood, 1959b
* *[[Dendroterus parilis]]* Wood, 1971
* *[[Dendroterus perspectus]]* Wood, 1959b
* *[[Dendroterus resolutus]]* Wood, 1971
* *[[Dendroterus sallaei]]* Blandford, 1904
* *[[Dendroterus sodalis]]* Wood, 1971
* *[[Dendroterus striatus]]* (LeConte, 1868)
* *[[Dendroterus texanus]]* Wood, 1959

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Kikwit aeroporti

**Kikwit aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Kwilu tumani markazi boʻlgan Kikwit shahridagi Kwilu daryosi portiga xizmat koʻrsatuvchi aeroport. Aeroport shahar hududida joylashgan.

Kikwit yoʻnalishsiz radio mayoqi (identifikatori: **KKW**) aeroportdan  sharqda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* OurAirports – Kikwit 
* FallingRain – Kikwit Airport
Kindu aeroporti

**Kindu aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Kindu shahridagi Lualaba daryosi portiga xizmat koʻrsatuvchi aeroport.

Kindu VOR/DME (identifikatori: **KIN**) aeroportdan 0,9 dengiz mili (1,7 km) gʻarbda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* Kindu Airport  at OurAirports
* 
* Kindu Airport at FallingRain
Kinkungwa aeroporti

**Kinkungwa aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Maniema provinsiyasida joylashgan Kalima shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport.

Kalima yoʻnalishsiz radio mayoqi (identifikatori: **KAL**) aeroportdan 2 dengiz mili (3,7 km) sharqiy-janubi-sharqda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar

## Havolalar
* OurAirports – Kinkungwa Airport 
* FallingRain – Kinkungwa Airport
Kisangani Bangoka xalqaro aeroporti

**Kisangani Bangoka xalqaro aeroporti**  – Kongo Demokratik Respublikasining Kisangani shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport. Aeroport shahar markazidan  sharqda joylashgan.

Bangoka VOR/DME (identifikatori: **KGI**) aeroportdan  gʻarbda joylashgan.

## Yana qarang
* Kongo Demokratik Respublikasidagi transport
* Kongo Demokratik Respublikasidagi aeroportlar ro‘yxati

## Manbalar
Sumgayit stadioni

**Mehdi Huseynzade Sumgait shahar stadioni** () – Ozarbayjonning Sumgait shahrida joylashgan stadiondir. Stadion 9 502 tomoshabinga moʻljallangan boʻlib, Ozarbayjon Premyer-ligasida ishtirok etuvchi „Sumgait“ futbol klubining yangi uy stadioni hisoblanadi. Stadion 2023-yilda foydalanishga topshirilgan boʻlib, u klubning avvalgi maydoni boʻlgan „Kapital Bank Arena“ stadionining oʻrnini egallagan.

## Kirish va transport
Bokudan Sumgayit stadioniga yetib borishning eng qulay usuli – poyezdda borishdir. Boku va Sumgayit oʻrtasida poyezdlar muntazam qatnaydi va safar taxminan 47 daqiqa davom etadi.

## Manbalar
High oroli (Queensland)

**High oroli** – Avstraliyaning Queensland shtatining shimoliy qismidagi orol. U Frankland orollari guruhi tarkibiga kiradi va Babinda shahridan taxminan 30 km shimoli-sharqda hamda Cairns shahridan 45 km janubi-gʻarbda joylashgan.

## Manbalar