open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nargiz Birk-Petersen

**Nargiz Ilgar qizi Birk-Petersen** (qizlik familiyasi **Abbaszade**; ; 1976-yil 7-avgustda tugʻilgan) – huquqshunos, boshlovchi va model. Ozarbayjonning Boku shahrida Eldar Gasimov va Leyla Aliyeva bilan birgalikda 2012-yilgi Evrovidenie qoʻshiq tanlovini olib borgan.

## Karyerasi
Birk-Petersen Bokuda tugʻilib oʻsgan va Saboil tumanidagi oʻrta maktabda taʼlim olgan. 16 yoshida Xazar universitetining huquqshunoslik yoʻnalishiga oʻqishga kirgan. Talabalik yillarida universitetning talabalar telekanalida ingliz tilidagi yangiliklar dasturi uchun muxbir sifatida faoliyat yuritgan.

1994-yilda Birk-Peterson Xazar universitetini tark etishga qaror qilgan va otasining oldiga AQShga koʻchib oʻtgan. U yerda model sifatida qoʻshimcha ishda ishlagan va shu bilan birga Michigan universitetida psixologiya yoʻnalishida bakalavr darajasini olgan. Keyinchalik Wayne State universiteti yuridik maktabida huquq fanlari doktori darajasini, shuningdek, Georgetown universiteti huquq markazida xalqaro va qiyosiy huquq boʻyicha magistrlik darajasini olgan.

Birk-Petersen dastlab Vashingtonda yurist sifatida mehnat faoliyatini boshlagan, biroq keyinchalik Rossiyaning Moskva shahriga koʻchib oʻtgan va u yerda 2011-yilga qadar faoliyat olib borgan. 2012-yil boshida Boku shahrining 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish boʻyicha arizasining Aloqalar boʻyicha rahbari lavozimiga tayinlangan. Ushbu lavozimda u Ozarbayjon delegatsiyasi tarkibida Milliy Olimpiya qoʻmitalari assotsiatsiyasi bosh assambleyasida ishtirok etgan. Delegatsiya tarkibida birinchi xonim Mehribon Aliyeva hamda vazirlar Yaqub Eyyubov va Azad Rahimov ham boʻlgan.

Xuddi shu yili Birk-Petersen Ozarbayjonning İctimai Telekanali tomonidan tashkil etilgan kastingda qatnashib, 2012-yilgi Evrovision qoʻshiq tanlovini olib boruvchilardan biri sifatida tanlab olingan. 2012-yil 22, 24 va 26-may kunlari boʻlib oʻtgan uchta jonli koʻrsatuvni qoʻshiqchi Eldor Gasimov va teleboshlovchi Leyla Aliyeva bilan birga olib borgan. Mazkur translyatsiyalar butun dunyo boʻyicha 100 milliondan ortiq tomoshabinni jalb qilgan.

Evrovision qoʻshiq tanlovidan keyin Birk-Petersen farmatsevtika sohasida faoliyatini davom ettirib, Novo Nordisk va Shire kompaniyalarida yuridik maslahatchi sifatida ishlagan. 2019-yildan buyon esa Takeda Pharmaceutical kompaniyasida bosh direktor lavozimida faoliyat yuritmoqda. Shuningdek, Birk-Petersen Dubay Xalqaro Moliya Markazining bosh yuridik maslahatchisi hisoblanadi.

## Shaxsiy hayoti
Birk-Petersenning onasi Maleyka Abboszade Ozarbayjon Respublikasi Davlat talabalarni qabul qilish komissiyasi raisi hisoblanadi. Onasi Vashington shahrida tanishgan daniyalik diplomat Ulrik Birk-Petersenga turmushga chiqqan. Hozirda er-xotin uch farzandi bilan birga Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida istiqomat qiladi. Maleyka ilgari Daniya poytaxti Kopengagen shahri Østerbro tumanida yashagan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Kovkab Safaraliyeva

**Kovkab Komil qizi Safaraliyeva** (; 1907-yil 3-yanvarda tugʻilgan – 1985-yil 27-iyunda vafot etgan) – ozarbayjonlik klassik pianinochi, pianino oʻqituvchisi va konsertmeyster.

## Karyerasi
Kovkab Safaraliyeva 1907-yil 3-yanvarda oʻsha paytda Rossiya imperiyasi tarkibida boʻlgan Boku shahrida Komil Safaraliyev va Gamartaj Ziyadxonovalar oilasida dunyoga kelgan. Oilada besh farzand boʻlishgan. Ota-onasi, ayniqsa, musiqani yaxshi koʻrgan va oʻz qiziqishlarini farzandi bilan ham baham koʻrishni istagan va ular uchun xususiy musiqa oʻqituvchilarini yollagan. Kovkab va uning opa-singillari fortepianoda chalishni oʻrgangan, ukalaridan biri skripkada, boshqasi esa violonchelda chalgan. 1920-yilda Ozarbayjon Sovet hukumati nazoratiga oʻtganidan soʻng, Kovkab fortepiano kurslariga qatnashishni boshlagan va 1926-yilda Ozarbayjon Davlat konservatoriyasiga oʻqishga qabul qilingan. Shu bilan birga oʻzining yuksak mahorati tufayli Safaraliyeva oʻqituvchi yordamchisi sifatida talabalarga dars bera boshlagan. Shuningdek, ozarbayjon tilida soʻzlashuvchi talabalarga polifoniya va musiqa adabiyoti fanlaridan ham saboq bergan.

1930-yillarning boshlarida Boku Mehnat Teatrida pianist sifatida sahnaga chiqqan, soʻngra Ozarbayjon Opera Teatrida konsertmeyster boʻlib ishlagan. 1935–1936-yillarda Moskvada stajirovka oʻtagach, Safaraliyeva Boku shahriga qaytib kelib, oʻzi oʻqigan konservatoriyada dars bera boshlagan. Koʻpchilikning xotirasida Kovkab Safaraliyeva mehnatkash, isteʼdodli, talabchan va xarizmatik pedagog sifatida qolgan.

1930–1939-yillar oraligʻida Kovkab Safaraliyeva kamer orkestrlarining aʼzosi sifatida koʻplab chiqishlar qilgan. U keng qoʻllaniladigan „*Plays Performed on the Piano Based on Azerbaijani Mugham*“ () nomli oʻquv qoʻllanma va bir qator ilmiy maqolalar muallifi ham hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* Unknown Pages of the History of Our Music: Kovkab Safaraliyeva  by Adila Mailova. *Musiqi dünyası*
Ismoil ibn Ibrohim

**Ismoil ibn Ibrohim** (756—810-yillar) (arabcha: اسماعيل بن ابراهيم) – Imom Buxoriyning otasi boʻlgani bilan mashhur edi. Ismoil ibn Ibrohim 810-yilda vafot etdi, bu vaqtda Imom Buxoriy hali 1 yoshga ham toʻlmagan goʻdak boʻlgan.

## Hayoti

### Ajdodlari
**Ismoilning** avlodi Buxoro yaqinida yashagan Bardizbah ismli dehqonga bogʻlanishi mumkin. Bardizbahning islomni qabul qilgan al-Mugʻiyra ismli oʻgʻli boʻlgan. Mugʻiyra Ibrohim ismli oʻgʻil koʻradi. Ibrohim Ismoilning otasi boʻlgan.

### Hayoti
**Ismoil ibn Ibrohim** juda taniqli hadis olimi boʻlib, musulmonlar tomonidan buyuk taqvodor va obroʻ-eʼtiborli kishi sifatida maqtovga sazovor boʻlgan. Oʻz odatlarida ehtiyotkor boʻlgan olim, oʻlim toʻshagi vaqtida oʻz halol mehnatlari bilan topilmagan bir tiyini ham yoʻqligini aytib oʻtgan. Ismoil ham uylanib, Ahmad va Muhammad ismli ikkita oʻgʻil koʻrdi. Muhammad keyinchalik Imom Buxoriy nomi bilan mashhur boʻlgan, eng koʻzga koʻringan sunniy hadis toʻplovchisiga aylandi.

### Oʻlimi
Imom Buxoriy hali chaqaloq boʻlganida, Ismoil 54 yoshida vafot etgan. U beva ayoli va ikki oʻgʻliga katta mol-mulk qoldirgan.

## Manbalar
Lara Vadlau

**Lara Vadlau** (1994-yil 29-martda tugʻilgan) – yelkanli kema sporti bilan shugʻullangan avstriyalik sportchi.

## Yoshlik yillari va faoliyati
Lara Vadlau 1994-yil 29-martda Avstriyaning Feldbach shahrida dunyoga kelgan. 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ayollar oʻrtasida 470 klas musobaqalarida ishtirok etib, hamrohi Eva-Maria Schimak bilan birga 20-oʻrinni egallagan. 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Lukas Mähr bilan 470 klas aralash juftlik musobaqalarida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

## Shaxsiy hayoti
Lara Vadlau nemis futbolchisi Lea Shuller bilan ishqiy munosabatda boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Muqaddas

**Muqaddas** ( — pok, toza, aziz; ilohiy; oliyjanob) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Muqaddas Xoliqova — oʻzbek teatr va kino aktrisasi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (2001), Oʻzbekiston xalq artisti (2014).

## Manbalar
Muqaddam

**Muqaddam** ( — birinchi oʻringa qoʻyilgan; oldindan toʻlanadigan; old qism; yoʻlboshchi) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Muqaddam Ashrafova — jarroh, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1971), tibbiyot fanlari doktori (1964), professor (1967);
* Muqaddam Mukarramov — kandakor, Buxoro kandakorlik maktabining yirik vakili;
* Muqaddam Xunoxunova — oʻzbekistonlik oʻqituvchi, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004).

## Manbalar
Muqim

**Muqim** ( — bir yerda istiqomat qiluvchi, (doimiy) turuvchi) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Muqim Habibov — dirijyor, bastakor. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1964);
* Muqimjon Qirgʻizboyev — oʻzbekistonlik siyosatshunos.

## Familiyalar
* Muqimov
* Muqimova

## Manbalar
Daria Kinzer

**Daria Kinzer** (1988-yil 29-mayda tugʻilgan) – asli xorvat millatiga mansub Avtriyada yashovchi qoʻshiqchi. 2011-yilda Germaniyada boʻlib oʻtgan Yevrovision qoʻshiq tanlovida Xorvatiya nomidan ishtirok etgan. 2011-yil 5-mart kuni boʻlib oʻtgan milliy tanlovda „*Celebrate*“ nomli qoʻshigʻi bilan gʻolib chiqib, tanlovning birinchi yarim finalida ishtirok etgan va 15-oʻrinni egallagan. Shuningdek, „*Celebrate*“ qoʻshigʻining „*Diese Nacht*“ nomli nemis tilidagi versiyasini ham yozgan.

Kinzer 1988-yil 29-mayda Germaniya Federativ Respublikasining Bavariya shtati Aschaffenburg shahrida tugʻilgan. Onasi xorvat, otasi nemis millatiga mansub boʻlgan. Kinzer xorvat va nemis tillarida soʻzlasha oladi. Hozirda Vena shahrida tahsil oladi.

## Diskografiyasi
* Zwischen Himmel und Erde (2013-yil)

## Manbalar

## Havolalar
*
Abulmagʻra ibn Musa ibn Zurara

**Abulmagʻra ibn Musa ibn Zurara** () Arzen shahrining soʻnggi Zurariy amiri. Arzen shahri Yuqori Mesopotamiya (arabcha al-Jazira) va Armaniston oʻrtasidagi chegaralarda joylashgan boʻlib, oʻsha paytda bu hududlar Abbosiylar xalifaligining viloyatlari hisoblangan.

Abulmagʻra Arzenning maʼlum boʻlgan birinchi Zurariy hukmdori Muso ibn Zuraraning oʻgʻli boʻlib, uning mulki bilan chegaradosh Taron viloyatining nasroniy arman shahzodasi Bagrat II Bagratuniyning singlisidan tugʻilgan. Arzen Arzanene (armancha: Agʻdznik) viloyatining markazi boʻlib, Jazira viloyati tarkibidagi Diyor Bakrga qarashli edi.

Abulmagʻra otasining vafotidan keyin uning oʻrnini egalladi. Oʻz mulkini Diyor Bakr hududida hukmronlik qilayotgan shayboniylardan himoya qilish maqsadida Abulmagʻra boshqa qudratli arman sulolasi Vaspurakan Artsrunilari bilan yaqin ittifoq tuzdi. Shu maqsadda Artsruni malikasiga uylanib, hatto yashirincha nasroniylikni qabul qildi.

Ayni paytda, rasman Diyor Bakrning shayboniy hukmdori Iso ibn ash-Shayxga tobe boʻlib, nizolarda uni qoʻllab-quvvatlashga majbur edi. Shunday qilib, 866-yil dekabr oyida Iso Falastin noibi etib tayinlangach, Isoning oʻrinbosari lavozimida ma’muriyatni boshqarish uchun Ramlaga Abulmagʻra yuborildi In . -yilda Iso va Abulmagʻra boshqa mahalliy hukmdorlar bilan ittifoq tuzishdi. Ular orasida Is’hoq ibn Ayyub boshchiligidagi mahalliy xorijiylar hamda Tagʻlibiylar sardori Hamdon ibn Hamdun bor edi. Bu ittifoq Mosulni boshqarib, butun Jazira ustidan hukmronlik qilishni niyat qilgan turkiy Is’hoq ibn Kundojning intilishlariga qarshi qaratilgan edi. Bu ittifoq Ibn Kundojni magʻlubiyatga uchratishga muvaffaq boʻldi, ammo uning mavqei tez orada xalifa tomonidan Diyor Rabi’a va Armaniston (879/80) noibi etib tayinlanishi bilan mustahkamlandi. Shundan soʻng, Iso va Abulmagʻra oʻz mulklarida hukmronlikni saqlab qolish uchun 200 ming oltin dinor miqdorida oʻlpon toʻlashga rozi boʻlib, tinchlikni ta’minlashdi. Ibn Kundoj dastlab taklifni qabul qildi. Biroq, 880/1-yilda unga qarshi koalitsiya qayta tuzilib, ochiq jang harakatlari boshlanib ketdi. Bu safar Ibn Kundoj 881-yil aprel/may oyida boʻlib oʻtgan jangda gʻalaba qozondi. U raqiblarini Amidgacha quvib borib, shaharni qamal qildi. Bir nechta hal qiluvchi natija bermagan toʻqnashuvlar sodir boʻldi. Vaziyat Isoning 882/3-yilda vafotiga qadar yechimini topmadi. Chunki Ibn Kundoj Abbosiylarning Suriyani Tuluniylardan qaytarib olish urinishlariga aralashib qolgan edi.

-yilda Iso ibn ash-Shayxning shuhratparast oʻgʻli Ahmad Abulmagʻrani asirga oldi. Ahmad Abulmagʻrani qamoqqa tashlab, Zurariylar mulklarini oʻz hududiga qoʻshib oldi.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
*
Jasmin Eder

**Jasmin Eder** (1992-yil 8-oktyabrda tugʻilgan) – futbol boʻyicha Avstriya ayollar terma jamoasi aʼzosi. 2011–2013-yillarda Avstriya ayollar terma jamoasi aʼzosi sifatida 12 ta oʻyin oʻtkazgan. 2014 yilgi Algarve kubogida jamoaning aʼzosi boʻlgan. Klub darajasida „FC Bayern Munich“, „BV Cloppenburg“ va „VfL Sindelfingen“ klublari safida toʻp surgan.

## Xalqaro darajadagi faoliyati
Eder 2017-yilda Ayollar oʻrtasida UEFA Yevropa chempionatida Avstriya terma jamoasi safida ishtirok etib, yarim finalgacha yetib borgan 23 nafar futbolchidan biri boʻlgan.

Shuningdek, 2022-yilgi Ayollar oʻrtasida UEFA Yevropa chempionatida ishtirok etgan jamoa tarkibga ham kiritilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Al-Volid ibn Tarif ash-Shayboniy

**Al-Volid ibn Tarif ash-Shayboniy** sakkizinchi asr xorijiylar yetakchisi. 794-yilda Abbosiylar xalifaligiga qarshi isyon koʻtargan. Biroq, 795-yilda magʻlubiyatga uchrab, oʻldirilgan.
## Faoliyati

Koʻpgina manbalarda al-Volid Banu Tagʻlib qabilasi a’zosi ekani tilga olinsa-da, Abulfaraj Isfahoniy va Ibn Xallikon uni shayboniy deb atashgan. Clifford Edmund Bosworthning fikricha, keyingi maʼlumotlar toʻgʻriroq hisoblanadi. Al-Volid xorijiylar sardori boʻlib, dovyurakligi va jasurligi bilan el orasida tanilgan ekan. Hayoti davomida asosan Jazira viloyatidagi Nasibin va al-Xabur hududlarida yashagan.

794-yilda Al-Volid Abbosiy xalifa Horun ar-Rashidga qarshi isyon koʻtarib, qisqa vaqt ichida atrofiga koʻplab tarafdorlar yigʻdi. Tez orada Jaziraning katta qismini bosib olib, oʻziga qarshi chiqqan Diyor Rabiʼa noibini oʻldirdi. Soʻngra, Diyor Mudarga bostirib kirib, Raqqada Abdulmalik ibn Solihni qamal qilishga kirishdi. Xorijiylar keyinchalik Arminiyaga yoʻl olishdi va Hilat shahrini qamal qilishdi. Shahar aholisi oʻz erkinliklari evaziga tovon toʻlashga rozi boʻldi. Shundan soʻng xorijiylar Ozarbayjon, Hulvon, Iroqning Savod viloyati hamda Dajla daryosining gʻarbiy sohilidagi hududlarga bostirib kirib, bu jarayonda boylik toʻplashdi.

Xorijiylarni toʻxtatish uchun Horun ar-Rashid ularga qarshi ketma-ket ikki qoʻshin yubordi. Biroq, bu qoʻshinlar isyonchilarga magʻlub boʻlib, har ikkala qoʻmondon ham jang maydonida halok boʻldi. Shundan soʻng, xalifa Yazid ibn Mazyad ash-Shayboniyni katta qoʻshinga qoʻmondon etib tayinlab, al-Volidga qarshi joʻnatdi. Xalifa Yazidga qoʻzgʻolonni iloji boricha tezroq bostirish uchun qat’iy koʻrsatma berdi. Yazid 795-yil oxirida Hit shahri yaqinidagi al-Hadisa degan joyda qoʻzgʻolonchilar bilan toʻqnashdi. Al-Volidni yakkama-yakka jangda magʻlub etib, oʻldirdi va boshini tanasidan judo qildi. Yazid xorijiylarning ko‘p qismini qatl etdi va qolganlarini tarqatib yuborishga majbur qildi. Natijada qoʻzgʻolon magʻlubiyat bilan yakunlandi.

Al-Volidning vafotidan soʻng singlisi jangchi va shoira Laylo bintu Tarif unga atab marsiya aytgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Martín Zubimendi

**Martín Zubimendi Ibáñez** (1999-yil 2-fevralda tugʻilgan) – ispaniyalik professional futbolchi, La Liga vakili „Real Sosedad“ klubi va Ispaniya milliy terma jamoasida tayanch yarim himoyachi ampulasida oʻynaydi.

## Oʻyin uslubi

Zubimendining maydon markazidagi koʻp qirrali oʻyin uslubi mashhur futbolchilar, ayniqsa Sergio Busquets bilan taqqoslanadi. U vazminlik va nazoratni namoyish etib, oʻyinni boshqaradi va oʻyin sur’atini oʻzgartiradi. Uning vazifasi chuqur pozitsiyalardan oʻyinni boshlash va aniq qarorlar qabul qilishni oʻz ichiga oladi. Zubimendining toʻpni qabul qilish va maydonda boʻsh joy yaratish mahorati Busketsni eslatadi. Bundan tashqari, uning texnik mahorati, jumladan dribling va chuqur hujumlar, eng yaxshi yarim himoyachilarnikiga oʻxshaydi. Bir necha raqib futbolchilariga qarshi maydonda toʻpni nazorat qilish qobiliyati esa Xabi Alonso va David Silva kabi futbolchilarga xos xususiyatlarni eslatadi.

## Faoliyat statistikasi
### Klub

### Xalqaro

: Hisob va natijalar birinchi boʻlib Ispaniyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, hisob ustuni Zubimendi gollaridan keyin natijani koʻrsatadi.

## Yutuqlar
;Real Sosyedad

* Ispan Qirol kubogi: 2019–20

;Ispaniya U23 terma jamoasi

* Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali: 2020

;Ispaniya milliy terma jamoasi

* UEFA Yevropa chempionati: 2024
* UEFA Millatlar ligasi: 2022–23

## Manbalar

## Havolalar
* Real Sociedad saytidagi profili 
* 
*
Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi

**Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi** — Oʻzbekistondagi davlat boshqaruv idoralaridan biri. Uyushma Oʻzbekistondagi mahallalarning jamiyat hayotidagi oʻrnini oshirish hamda sohada boshqaruv tizimini takomillashtirish maqsadida faoliyat yuritadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻyicha boshqarmalari, shuningdek, tumanlar (shaharlar) boʻlimlari mavjud.

## Tarixi
2023-yil 21-dekabrda qabul qilingan PF-209-sonli „Mahalla institutining jamiyatdagi rolini tubdan oshirish va uning aholi muammolarini hal etishda birinchi boʻgʻin sifatida ishlashini taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida“ farmon hamda PQ-402-sonli „Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi faoliyatini yoʻlga qoʻyish va mahallalarda boshqaruv tizimini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida“ qarorga muvofiq 2024-yil 17-yanvar kuni Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi tashkil qilindi. Tashkilotning taʼsis konferensiyasida Qahramon Quronboyev uyushma raisi etib saylandi. 2024-yil 18-yanvar kuni Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi taʼsis konferensiyasi ishtirokchilarining mahallalar faollariga murojaati eʼlon qilindi.

## Maqsad va vazifalari
* Mahallani xalq bilan davlat oʻrtasidagi aloqalarini mustahkamlash;
* Mahalla boshqaruvida aholining ishtirokini taʼminlash;
* Fuqarolarda masʼuliyat hissini oshirish;
* „Mahalla yettiligi“ orqali ichki resurslarni safarbar etish;
* Mahallalarning moddiy-texnik bazasini yaxshilash;
* Mahalla masʼullarining malakasini oshirish.

## Rahbariyati
Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi raisi Qahramon Quronboyev, birinchi oʻrinbosari Jovdatxon Inogʻomov, rais oʻrinbosari Dolli Allayev hisoblanadi.

## Tuzilmasi
Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi tarkibiga hududlardagi 9300 dan ortiq mahalla kiradi. Uyushma raisi maqomi tibbiy, transport va maishiy taʼminot sharoitlari boʻyicha bosh vazir oʻrinbosariga tenglashtirilgan. 982 ta shtat birligidan iborat. Tarkibi „Mahalla“ xayriya jamoat fondi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining qisqartirilgan shtatlari hisobidan shakllantirilgan.

## Yana qarang
* Mahalla
* Qahramon Quronboyev

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
* YouTube kanali
* Instagram sahifasi
*  Facebook sahifasi
* Telegram kanali
Gentlemen Prefer Blondes

„**Gentlemen Prefer Blondes**“, toʻliq nomi „**Gentlemen Prefer Blondes: The Intimate Diary of a Professional Lady**“ () – amerikalik yozuvchi Anita Loos qalamiga mansub hajviy roman. Asar Lorelei Lee ismli yengiltak ayol va flepperning xotira daftari shaklida yozilgan. F. Scott Fitzgeraldning „The Great Gatsby“ hamda Carl Van Vechtenning „Firecrackers“ romanlari bilan bir yilda chop etilgan roman Jazz davridagi gedonizmga bagʻishlangan taniqli asarlarning biridir. Loos 1927-yil „But Gentlemen Marry Brunettes“ nomi bilan „Gentlemen Prefer Blondes“ romanining davomini yozgan.

Roman dastlab 1925-yilning yozida „Harper's Bazaar“ jurnalida serialashtirilgan. Oʻsha yilning noyabrida „Boni & Liveright“ nashriyoti asarni roman shaklida chop etgan. Adabiy tanqidchilar romanni oʻta sayoz oʻlaroq tanqid qilgan boʻlsa-da, koʻpchilik yozuvchi uni yuqori baholagan. Xususan, Scott Fitzgerald, James Joyce, William Faulkner va H. G. Wells romanni olqishlagan. Edith Wharton esa Lorelei Lee obrazida Warren G. Harding va Calvin Coolidge prezident boʻlgan davrdagi ochkoʻzlik va aysh-ishrat yaxshi mujassamlanganini aytib, asarni „Amerika adabiyotining buyuk romani“ deya maqtagan.

„Gentlemen Prefer Blondes“ 1926-yilda AQSHdagi bozori eng chaqqon ikkinchi kitobga aylangan, xalqaro miqyosda bestseller boʻlgan. Kamida 13 tilga, jumladan, xitoy va rus tillariga oʻgirilgan. Loos 1981-yilda 93 yoshida vafot etguniga qadar 85 dan oshiq nashrda bosilib chiqqan. Shuningdek, roman asosida 1926-yil strip hozirlangan va pyesa sahnalashtirilgan, 1928-yil esa ovozsiz kino suratga olingan. 1949-yil myuzikl sahnalashtirilgan, oʻz navbatida, myuzikl asosida 1953-yil film suratga olingan.

## Izohlar

## Manbalar
### Snoskalar

### Adabiyotlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Mirzahmad Shaimov

**Mirzahmad Ismatovich Shaimov** (1953-yil 12-yanvar, Shirin shahri, Sirdaryo viloyati, O‘zSSR) – muhandis, senator, energetika faxriysi, O‘zbekiston Qahramoni. 

## Hayoti
Mirzahmad Shaimov 1953-yil 12-yanvarda Sirdaryo viloyati Shirin shahrida tug‘ilgan. U yashaydigan qishloq Farhod GESiga yaqin joyda, Toshkent-Andijon temiryo‘li bo‘yida edi. Mirzahmad Toshkent politexnika institutini (hozirgi Toshkent texnika universiteti) tamomlagach, 1975-yilda mehnat faoliyatini Farhod GESida muhandsilikdan boshlagan. Ayni vaqtda, Yangiyer texnikumida o‘qituvchilik ham qilgan.

1976-yilda Sirdaryo issiqlik elektr stansiyasining texnologiya jarayonlarini avtomatlashtirish sexiga oddiy ishchi, ya’ni elektr chilangar bo‘lib ishga kiradi. 2008-yilda Mirzahmad Shaimovga stansiyaning bosh muhandislgi topshirildi. 2013-yil esa Bosh direktor vazifasiga tayinlandi.

## Mukofotlari
2012-yilda Mirzahmad Shaimovga O‘zbekiston Respublikasining birinchi prezidenti farmoni bilan “Vatanimiz mustaqilligini mustahkamlash, uning jahon miqyosidagi shon-shuhratini yuksaltirish, islohotlarni yanada chuqurlashtirish borasida davlat va xalq oldidagi ulkan xizmatlari, ishlab chiqarish sohasidagi uzoq yillik fidokorona mehnati hamda yosh avlodni vatanparvarlik va xalqparvarlik ruhida tarbiyalashga qoʻshgan katta hissasi uchun” “O‘zbekiston Qahramoni” unvoni bilan taqdirlandi.

2022-yil 18-martda Shirin shahri yoshlari bilan uchrashuvda Mirzahmad Shaimov mehnat faoliyati davomida “*O‘zbekiston energetika faxriysi*”, “''O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil''” esdalik nishoniga loyiq ko‘rilganini aytgan.

## Manbalar
Norman Finkelstein

**Norman Gary Finkelstein** (1953-yil 8-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik siyosatshunos, yozuvchi va faollik bilan tanilgan shaxs. U asosan Holokost siyosati va Falastin–Isroil mojarosi boʻyicha tadqiqotlari bilan mashhur. Finkelsteinning asarlari koʻplab tillarga tarjima qilingan va xalqaro miqyosda bahs-munozaralarga sabab boʻlgan.

## Hayoti va taʼlimi
Finkelstein Nyu-York shahrida yahudiy Holokostdan omon qolgan ota-onaning farzandi sifatida tugʻilgan. Onasi Varshava gettosida va Majdanek lagerida, otasi esa Varshava gettosida va Osvensimda omon qolgan. Ular urushdan keyin AQShga koʻchib oʻtishgan. Finkelstein 1974-yilda Binghamton universitetini tamomlagan, soʻngra Prinston universitetida siyosatshunoslik boʻyicha magistr va doktorlik darajalarini olgan. Uning doktorlik dissertatsiyasi sionizm nazariyasiga bagʻishlangan.

## Ilmiy faoliyati
Finkelstein oʻz faoliyatini turli universitetlarda, jumladan, Nyu-York universiteti, Bruklin kolleji, Hunter kolleji va DePaul universitetida olib borgan. 2007-yilda DePaul universitetida unga doimiy lavozim berilmaganligi katta bahs-munozaralarga sabab boʻldi.

Uning tadqiqotlari asosan quyidagi mavzularni qamrab oladi:
# Holokost xotirasining siyosiy ekspluatatsiyasi;
# Falastin–Isroil mojarosining tarixiy va siyosiy tahlili;
# AQSh tashqi siyosatining Yaqin Sharqdagi roli.

## Asarlari
Finkelstein koʻplab kitoblar muallifi boʻlib, ularning ayrimlari quyidagilar:
* *Image and Reality of the Israel–Palestine Conflict* (1995)
* *The Rise and Fall of Palestine: A Personal Account of the Intifada Years* (1996)
* *A Nation on Trial: The Goldhagen Thesis and Historical Truth* (1998, Ruth Bettina Birn bilan hammualliflikda)
* *The Holocaust Industry: Reflections on the Exploitation of Jewish Suffering* (2000)
* *Beyond Chutzpah: On the Misuse of Anti-Semitism and the Abuse of History* (2005)
* *This Time We Went Too Far: Truth and Consequences of the Gaza Invasion* (2010)
* *Gaza: An Inquest into Its Martyrdom* (2018)
* *I'll Burn That Bridge When I Get to It!* (2023)

## Qarashlari
Finkelstein Isroil hukumatining Falastindagi siyosatini keskin tanqid qiladi. U Isroilni "yahudiy ustunligi davlati" deb atagan va uning siyosatini "aparteid" rejimi bilan solishtirgan. U ikki davlatli yechim tarafdori boʻlib, Falastin xalqining oʻz davlatiga ega boʻlish huquqini qoʻllab-quvvatlaydi.

## Tanqidlar va bahslar
Finkelsteinning asarlari va qarashlari koʻplab bahs-munozaralarga sabab boʻlgan. Uning *The Holocaust Industry* kitobi baʼzi olimlar tomonidan antisemitizmni kuchaytirishda ayblangan, boshqalar esa uni Holokost xotirasining siyosiy ekspluatatsiyasiga qarshi muhim tanqid deb baholagan.

## Manbalar

* Rasmiy veb-sayti
* *The Holocaust Industry*, Verso Books, 2000
* *Beyond Chutzpah*, University of California Press, 2005
* *Gaza: An Inquest into Its Martyrdom*, University of California Press, 2018

## Tashqi havolalar
* Norman Finkelstein — Rasmiy veb-sayti
Hujr ibn Adi

**Hujr ibn Adi al-Kindi** () – Muhammad paygʻambarning sahobasi. Umaviy xalifasi Muoviya I tomonidan sunniy musulmonlar uchun Alini sobit qoʻllab-quvvatlagani va maqtashi uchun oʻlimga hukm qilingan.
## Manbalar
Javaher al-axbar

***Javaher al-axbar*** () – bu Safaviylar davlati amaldori va tarixchisi Budaq Munshiy Qazviniy tomonidan 1577-yilda fors tilida yozilgan tarixiy asardir. Asarda asosan fors madaniyati dunyosining muhim qismi yoritilgan. Hozirgacha faqat Safaviylar davriga oid qismi nashr etilgan boʻlib, u muallifning Tahmosb I () huzurida kotib sifatidagi faoliyat yuritgani haqida batafsil maʼlumot bergani sababli, oʻsha davr amaldarlarining hayoti haqida qimmatli manba hisoblanadi.

Asarning yagona qoʻlyozmasi Rossiya Fanlar Akademiyasi kutubxonasida saqlanadi. Ushbu qoʻlyozmaning nusxalari Eron Milliy kutubxonasi va arxivi hamda Tehron universiteti kutubxonasida mavjud.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
* 
*
Haft iqlim

***Haft iqlim*** () – 1594-yilda Amin Ahmad Roziy tomonidan fors tilida yozilgan geografik va tarjimaiholiy ensiklopediya. Asarning bir necha qoʻlyozma nusxalari mavjud boʻlsa-da, 1961-yilda Tehronda Javod Fazel tomonidan nashr etilgan versiya yagona toʻliq nusxa hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Haydar az-Zamiliy

**Haydar Nateq Jasim az-Zamiliy** (1975-yil Bagʻdodda tugʻilgan; ) – Iroq siyosatchisi va Iroq Adliya vaziri. Islomiy Fazilat partiyasidan nomzod. 2011-yilda Malayziyaning Petra universitetida kompyuter fanlari boʻyicha PhD darajasini olgan. Vositda Islomiy Fazilat partiyasini tuzishda qatnashgan va siyosiy ishlarga qoʻshilgan. Bir nechta vazifalarni, jumladan, „Essauira“ idorasi boshligʻini tayinlagan va Bosh kotibning markaziy viloyatlar ishlari boʻyicha yordamchisi boʻlgan. Hozirda u partiya Siyosiy byurosi aʼzosi hisoblanadi.

## Manbalar
Paygan-salar

**Pāygān-sālār** – Sosoniylar armiyasidagi piyoda qoʻshinlar (*[[paygan]]*) qoʻmondonlari. Pāygān-sālārlar juda hurmatli va ishonchli shaxslar boʻlib, ularni elita Deylemitlar qoʻriqlagan.

Pāygān-sālārlar, shuningdek, qamoqxonalar nazoratchisi sifatida ham ishlagan boʻlishi mumkin.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* Peter Wilcox, *Romeʼs Enemies 3: Parthians and Sassanid Persians* (Osprey Publishing 2001). .
* David Nicolle, *Sassanian Armies: the Iranian empire early 3rd to mid-7th centuries AD* (Montvert Publishing 1996). .
Rajab Bursiy

**Al-Hofiz Radidin Rajab ibn Muhammad ibn Rajab al-Hilliy al-Borsiy** (; taxminan 1333 – 1411) – iroqlik shia ilohiyotchisi, tasavvufchi, muhaddis, yozuvchi va shoir. Bursi zamonaviy Iroqda, Hillah yaqinida, Bors qishlogʻida tugʻilgan va umrining oxirlarida bid’at ayblovlaridan qochish uchun Eronning Xuroson viloyatiga koʻchib oʻtgan. Baʼzi manbalarda u shialarni taʼqib qilish paytida temuriylar tomonidan oʻldirilgan boʻlishi mumkinligi aytiladi.
## Manbalar
Hambarakapet

**Hambarakapet** (maʼnosi „omborlar nazoratchisi, kvartirmeyster“) – Sosoniylar imperiyasidagi yuqori martabali mansab boʻlib, kvartirmeyster lavozimiga teng edi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ali Hisomiddin Naqshbandiy

Shoh **Ali Hisomiddin Naqshbandiy** (; ; turkcha: Shoh Ali Husameddin; **Hazrati Shoh** va **Bobo Ali** nomi bilan ham tanilgan; 1861-yil, Tavella, Iroq – 1939-yil, Bahakon, Iroq) – soʻfiy, avliyo va islom olimi. Sayyid Battal Gʻoziyning avlodidan. U, shuningdek, quyidagi 9 tariqatning xalifasi ham edi: Naqshbandiya, Qodiriya, Rifoiya, Suhravardiya, Kubraviya, Badaviya, Shoziliya va Chishtiya.

## Manbalar
Faleh az-Ziyodiy

**Faleh az-Ziyodiy** () — 2015-yildan buyon Musanno muhofazasi rahbari lavozimida ishlab kelayotgan iroqlik siyosatchi.
## Manbalar
Hoji bobo Shayx

**Hoji bobo Shayx** () – Mahabad Respublikasining kurd bosh vaziri edi. 1947-yilda respublika Eron imperator armiyasi tomonidan bosib olingandan soʻng, Qozi Muhammaddan farqli oʻlaroq, u qatl etilmadi. Diniy mavqei tufayli u kuchli taʼsirga ega edi. Jurnalist va shoir Hemin Mukriyani respublika davrida uning kotibi boʻlib ishlagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Archie Roosevelt, Jr., „The Kurdish Republic of Mahabad“, *Middle East Journal*, no. 1 (July 1947), pp.&nbsp;247–269
Axvarbed

**Axvar(r)bed** („otxona boshligʻi“) – Sosoniylar imperiyasi davridagi unvon boʻlib, shoh otxonalarini boshqaruvchi amaldorlar uchun berilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Afzaliddin Kermoniy

**Afzaliddin Kermoniy** () – 12-asr oxiri va 13-asr boshlarida yashagan fors tarixchisi, yozuvchi, shoir, faylasuf va shifokor. U Kermon tarixi va geografiyasiga bagʻishlangan *Ahd Al ala Lel Mogʻefe Al ahla* va *Badayeh o Zaman Fi Vagʻayeh Kerman* kitoblarini yozgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Yusuf al-Barm

**Yusuf al-Barm** – 770-yillarda Xurosonda Abbosiylar xalifaligiga qarshi isyonchilar yetakchisi.

Yusuf al-Barmning kelib chiqishi haqida maʼlumotlar juda oz. Otasining ismi Ibrohim boʻlgan. Tarixchi Yaʼqubiy tomonidan berilgan maʼlumotlarga koʻra, Buxoroda yashovchi Banu Saqif qabilasi mavlosi boʻlgan. Yusufning qaysi dinga eʼtiqod qilgani haqida hech narsa aytilmagan, shuningdek, uning „al-Barm“ taxallusining maʼnosi ham nomaʼlum.

Yusuf al-Barm tomonidan koʻtarilgan qoʻzgʻolon ilk Abbosiylar davrida Xurosonda sodir boʻlgan qator isyonlardan biri edi. Bu isyon taxminan shu davrda sodir boʻlgan Muqanna qoʻzgʻoloniga oʻxshash edi. Qoʻzgʻolonning aynan nima maqsadda sodir etilgani aniq emas. Baʼzi manbalarda Yusuf Xorijiylar vakili sifatida koʻrsatilgan boʻlsa, yana boshqa manbalar uni kofir deb oʻtgan. C. E. Bosworthning taʼkidlashicha, „qoʻzgʻolon aslida siyosiy xarakterga ega boʻlib, xalifa va uning noiblari tomonidan amalga oshirilgan zoʻravonliklarga qarshi qaratilgan edi“. Qoʻzgʻolon aynan qachon boshlanganligi nomaʼlum, biroq Humayd ibn Qahtaba Xuroson hokimi boʻlgan davrda, yaʼni 768-yilda boshlangan. Ushbu qoʻzgʻolon Xurosonning janubiy hududlariga, ya'ni hozirgi shimoliy Afgʻoniston hududlari boʻlgan Badgʻis, Marvirud, Joʻzjon va Taliqon viloyatlariga tarqalgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Abu Said (Qora qoʻyunli)

**Abu Said** () – Temuriylar hukmronligi davrida qisqa muddat hukm surgan Qora qoʻyunlilar davlati hukmdori. Qora Yusuf davrida Erzincan hokimi boʻlgan. 1429-yil 18-sentyabrda boʻlib oʻtgan Salmos jangida ishtirok etib, Temuriylar hukmdori Shohruxga boʻysungan. Uning nomidan Qora Qoʻyunlilar hukmdori sifatida tan olingan. Biroq 1430-yilda Shohrux qoʻshinlari chekingach, ukasi Qora Iskandar tomonidan oʻldirilgan.

## Manbalar
Fazl ibn Navbaxt

**Fazl** yoki **Al-Fazl ibn Navbaxt** (shuningdek, **Novbaxt** deb ham yozilgan), 8-asrda yashagan fors olimi.

## Hayoti
Fazl ibn Navbaxt Navbaxtning oʻgʻli boʻlib, u ilgari zardushtiylik dinida boʻlgan va Donishmandlar uyini loyihalagan. Xalifa Horun ar-Rashid saroyida olim sifatida faoliyat yuritgan.

## Manbalar


## Adabiyotlar

* 
* 
* 

## Qoʻshimcha adabiyotlar

* 
*
Sur Saxvan

**Sūr Saxvan** („Ziyofat nutqi“) – Sosoniylar imperiyasi davridagi saroy ziyofati haqidagi fors tilidagi hujjatdir. Hujjatda toʻrt general (*[[spahbed]]*) va podshoh Kovod I bilan uning oʻgʻli Anushirvon harbiy islohotlari natijasida tashkil etilgan toʻrt chegara viloyati haqida qayd etilgan. Bu hujjat 6-7-asrlar oraligʻida tuzilganligini koʻrsatadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Asad ibn Somon

**Asad ibn Somon** (forscha: اسد بن سامان) dastlabki Somoniylardan. U Forslarning Somoniy sulolasiga asos solgan Somonxudotning oʻgʻli.

Anʼanalarga koʻra, Asad isminiotasi Xuroson hokimi Asad ibn Abdulloh al-Qasri (723-727) sharafiga nomlangan boʻlib, u Somonni islom diniga olib kirgan. Asadning toʻrt oʻgʻli boʻlgan: Nuh, Ahmad, Yahyo va Ilyos. Xalifa Maʼmun Asadning oʻgʻillarini Samarqand, Fargʻona, Shosh va Ustrushona va Hirot hukmdorlari etib tayinlagan va shu tariqa hukmdorlar sulolasi boshlangan. Mashhur Somoniy hukmdor Ismoil I (Ismoil Somoniy) (892-907) Asadning nabirasi va Ahmadning oʻgʻli.
## Adabiyotlar

*
Tohir Olovuddin al-Qodriy al-Jiloniy

**Sayyid Tohir Olovuddin al-Gʻiloniy** (السيد طاهر علاؤ الدين الجيلاني البغدادي) (1932-yil 18-iyun – 1991-yil 7-iyun; rasmiy ravishda **Hazrati Qudvat-ul-Avliyo Naqib-ul-Ashrof Huzor Pir Sayid Tohir Alouddin al-Giloniy al-Qadri al-Bagʻdodiy**) — 20-asrda iroqlik soʻfiy, avliyo, Qodiriyya Bagʻdodiya tariqatining rahbari. U Abduqodir al-Gʻiloniy ziyoratgohining qoʻriqchisi boʻlgan va koʻpchilik tomonidan soʻfiylik islohotchisi sifatida qabul qilingan. 1932-yil 18-iyun kuni Bagʻdodda tugʻilgan u oʻz nasabini 17 avlod orqali Abdulqodir Gʻiloniyga va28 avlod orqali Islom paygʻambari Muhammadga bogʻlaganini taʼkidlagan.
## Manbalar
Yaʼqub ibn Toriq

**Yaʼqub ibn Toriq** (; baʼzi manbalarda **Yaʼqub** deb atalgan, -yilda vafot etgan) – Bagʻdodda yashagan fors astronomi va matematigi.

## Faoliyati

Yaʼqub ibn Toriq Bagʻdodda hukmronlik qilgan ikkinchi abbosiy xalifa al-Mansur () davrida astronom sifatida faoliyat yuritgan. Ptolemey astronomiyasi bilan tanish boʻlmagan boʻlishi mumkin, chunki zardushtiylik taqvimidan foydalangan, bu taqvim har biri 30 kundan iborat 12 oydan tashkil topgan boʻlib, qolgan kunlar sakkizinchi oy Aban oyidan soʻng qoʻshilgan.

Yaʼqub ibn Toriqning „*Tarkīb al-Aflāk*“ nomli asarida osmon jismlarining tuzilishi va joylashuvi haqida soʻz boradi. Bu asardagi osmon jismlarining oʻlchamlari va ular orasidagi masofalarga oid hisob-kitoblar keyinchalik XI asrda mashhur olim al-Beruniy tomonidan Hindistonga bagʻishlangan asarida jadval shaklida keltirilgan. Yaʼqub in Toriq Yerning radiusini 1 050 farsax, Oy va Merkuriy diametrini 5 000 farsax (Yer radiusining 4,8 barobari) hamda Venera, Quyosh, Mars, Yupiter va Saturn sayyoralari diametrlarini esa 20 000 farsax (Yer radiusining 19 barobari) deb koʻrsatgan. Uning yozishicha, har bir sayyora oltitadan sferaga ega, Quyoshda ikkita, Oyda esa uchta sfera mavjud. Yaʼqub, shuningdek, sayyoralarning epitsikllari va tezliklari haqida ham fikr bildirgan. Uning tomonidan berilgan osmon jismlarining uzunlik va apogey (eng uzoq nuqta) koordinatalari maʼlumotlari Yazdigird III hukmronligi davrida forslar tomonidan tuzilgan „*Zīǧ aš-šāh*“ astronomik jadvallaridan olingan. Biroq Yaʼqub Oy fazalarini hisoblashda hind astronomiyasiga oid usullardan foydalangan.

Nasroniy munajjim Ibn Hibinto Yaʼqubni Quyosh va yulduzlarning joylashuvidan joy kengliklarini aniqlashda foydalanganini taʼkidlagan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*  (PDF version)
* 

## Qoʻshimcha oʻqish uchun

* 
* 
* 
* 
*
Rizo Afshariy

**Rizo Afshariy** () – Pace universitetining tarix professori. Doktorlik darajasini Temple universitetida olgan. Uning tadqiqotlari asosan Erondagi inson huquqlari, islom siyosati va ayniqsa islom madaniy nisbiyligi masalalariga qaratilgan.

## Asosiy nashrlari
* „On Historiography of Human Rights Discourse“, Human Rights Quarterly, 29 (fevral 2007) 1-67.
* „Discourse and Practice of Human Rights Violations of Iranians of the Bahaʼi Faith in the Islamic Republic of Iran“, a chapter in a book, edited by Dominic Brookshaw of McGill University, Routledge, London, 2007.
* Human Rights in Iran: the Abuse of Cultural Relativism, University of Pennsylvania Press, 2001. Hardcover, pp.&nbsp;359

## Havolalar
* Pace universitetidagi sahifasi
* Human Rights in Iran – The Abuse of Cultural Relativism, University of Pennsylvania Press
Veh-Kavat

**Veh-Kavat** (yoki **Veh-Kavadh**), islomiy manbalarda **Bih-Qubadh** nomi bilan tanilgan, Sosoniylar imperiyasi tarkibidagi Asuriston viloyatidagi tuman boʻlgan. Ushbu tuman Sosoniylar imperiyasining arablar tomonidan bosib olinishidan soʻng ham saqlanib qolgan va kamida milodiy 9-asrgacha tuman sifatida mavjud boʻlgan.

Bu hudud bugungi Najaf va Kufa (har ikkalasi Iroqda joylashgan) shaharlarini oʻz ichiga olgan.

## Adabiyotlar
* 
*
Tarixi Seyistan

***Tarixi Seyistan*** – bu janubi-sharqiy zamonaviy Eron hududidagi Seyiston mintaqasi tarixi haqida nomaʼlum muallif tomonidan fors tilida yozilgan asar boʻlib, afsonaviy va islomdan oldingi davrlardan tortib to ilk islomiy davr va 1062-yilgacha boʻlgan voqealarni oʻz ichiga oladi.

## Adabiyotlar
*
Vispuhran

**Vispuhran** – Sosoniylar imperiyasidagi toʻrt aristokratik sinf darajasining ikkinchisi hisoblangan guruh edi. Bu guruh Sosoniylar sulolasiga mansub yoki ular bilan qarindosh boʻlgan shahzodalarni oʻz ichiga olgan. Biroq, guruh aʼzolari hukmron podshohning bevosita oila aʼzolari hisoblanmagan.

## Manbalar
Ruvaym ibn Ahmad

Abu Muhammad **Ruvaym ibn Ahmad** (; 915-yilda vafot etgan) – bogʻdodlik mashhur ilk fiqh olimlaridan biri, zohid, valiy, qori va shayx. Tasavvuf ilmining ikkinchi avlod vakillari qatoriga kiradi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar
Fotima bintu Muhammad at-Taymiy

**Fotima bintu Muhammad Taymiy** (arabcha: فاطمة بنت محمد التيمي) Abbosiylar xalifasi Mansurning uchinchi va nufuzli xotinlaridan biri. Mashhur shahzoda Sulaymonning onasi.

## Tarixi
Fotima Quraysh qabilasining Banu Taym urugʻiga mansub. „Fotima Talhiy“ deb ham tanilgan. Halifa Mansur bilan turmush qurishdan oldin Mansurning rafiqasi Arvo boʻlgan.

Mansurning birinchi rafiqasi Arvo Ummu Muso (yaʼni „Musoning onasi“) nomi bilan tanilgan. Uning nasabi Himyar podshohlariga borib taqaladi. Arvoning ikki oʻgʻli bor: Muhammad (keyinchalik xalifa Mahdiy) va Jaʼfar. Uylanishdan avvalgi kelishuvga koʻra, Arvo tirik ekan, Mansur boshqa ayolga uylanishga yoki haramga kanizak olishi mumkin boʻlmagan. Mansur bu shartnomani bekor qilishga bir necha marta urinib koʻrgan boʻlsada, biroq, Arvo har safar qozilarni ishontirib, xalifaning bu ishiga yoʻl qoʻymagan. Arvo 764-yilda vafot etgan. Uning vafotidan soʻng, Mansur Hammoda va Fotimaga uylangan.

Fotima Mansurning uchinchi rafiqasi. Otasi Muhammad boʻlib, u Islom paygʻambari Muhammadning mashhur sahobalaridan biri Talha ibn Ubaydullohning avlodi. Fotimaning uch oʻgʻli boʻlgan: Sulaymon, Iso va Yaʼqub.

Fotima hayotining aksariyat qismini xalifa saroyida oʻtkazdi. Arvodan keyin Mansurning eng nufuzli rafiqasiga aylandi. Oʻgʻillari taxt merosxoʻrlari safida boʻlmagan, chunki Mansur katta oʻgʻillarini voris sifatida belgilagan. Shunga qaramay, Fotimaning oʻgʻillari xalifalikda muhim lavozimlarni egallagan.

## Oilasi
Fotima Abbosiylar xalifaligining hukmron sulolasiga mansub bir necha aʼzolari bilan qarindosh boʻlgan.

## Manbalar



## Adabiyotlar
* Abbott, Nabia (1946) Bogʻdodning ikkita qiroli: Harun Ar-Rashidning onasi va xotini. Chikago universiteti nashriyotlari. 15-16-moddalari&nbsp;
* 
* Al-Tabari; Xuy Kennedi (1990). Al-Tabari tarixi Vol. 29: Al-Mansur va al-Mahdi milodiy 763-786/A. H. 146-169. „SUNY“ jurnalining yaqin sharqiy tadqiqotlar seriyasi. Nyu-York davlat universiteti nashriyotlari. 148-49 sahifalarida.&nbsp;
Sibavayh

**Sibavayh** (; ; 760–796), toʻliq ismi **Abu Bishr Amr ibn Usmon ibn Qanbar al-Basriy** (, fors millatiga mansub boʻlgan Basraning yetakchi grammatikachilaridan biri. Uning mashhur asarlaridan biri (ushbu kitobga nom berilmagan, keyinchalik „*Al-Kitāb*“ deb atalgan) arab tilini chuqur tahlil qiluvchi, besh jilddan iborat muhim ilmiy asar sanaladi.

X asr biograflari Ibn an-Nadim, Abu Bakr az-Zubaydiy hamda XIII asr olimi Ibn Xallikon Sibavayhni arab tili va tilshunoslik ilmiga qoʻshgan hissasini undan oldin va keyin yashab oʻtgan hech bir allomaga tenglashtirib boʻlmaydigan darajadagi ulugʻ olim sifatida tilga olgan. Sibavayh barcha davrlarning eng buyuk arab tilshunosi, hatto har qanday tilshunoslik tarixidagi eng buyuk tilshunoslardan biri deb eʼtirof etilgan.
## Manbalar

## Havolalar
* „Sibavayhi“ loyihasi „Al-Kitab“ asarining 1–7, 285–302 va 565–571 boblarining barcha muhim bosma nashrlarini hamda fransuz va nemis tillariga nashr qilingan tarjimalarini oʻz ichiga oladi.
* Sibavayh ''kitobi'' onlayn  arab tilida al-eman.com saytida.
* Sibavayh ''kitobi'' arab tilida onlayn (1988, 5 jild, indeks, muqova.)
* *Kitobni* skanerlangan formatda  yoki arabcha Vikimanbadan yuklab oling
* 
* 
*
Abul Hasan Hankariy

**Abul Hasan Hakari** ()(milodiy 1018-yil, Mosul – 1093-yil 1-fevral) – musulmon mistist, shuningdek , oʻz davrining eng nufuzli musulmon olimi, faylasufi, ilohiyotshunosi, huquqshunosi va soʻfiylaridan biri.
## Manbalar
Said ibn Salm al-Bahiliy

**Said ibn Salm al-Bahiliy** – Abbosiylar xalifaligiga xizmat qilgan arab harbiy qoʻmondoni.

## Hayoti
Said Bahila qabilasiga mansub nufuzli oila aʼzosi boʻlgan. Uning otasi Salm ibn Qutayba Basra hokimi sifatida Umaviylar va Abbosiylarga xizmat qilgan, bobosi esa taniqli sarkarda Qutayba ibn Muslim edi. Saidning bir qancha akalari va amakilari ham yuqori lavozimlarda ishlaganlar.

Said 776/777-yillarda Xurosonda Yusuf al-Barmga qarshi yurishda ishtirok etgan. U xalifa al-Hodiyning () yaqin doʻsti va suhbatdoshi boʻlgan. Al-Hodiy bilan birga Jurjonda boʻlganida xalifa al-Mahdiyning vafoti va al-Hodiyning taxtga chiqishi haqidagi xabar yetib kelgan. Soʻngra ikkovi birga Bagʻdodga yoʻl olgan va al-Hodiy taxtga oʻtirgan. Tarixchi Tabariy bergan maʼlumotlarga koʻra, al-Hodiy hukmronligi davrida Said saroydagi eng yuqori martabani egallagan va bu lavozimda oʻzining akasi Ibrohimning oʻrniga kelgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
*
Rahima Begim

**Rahima Begim** (; 1984-yil 22-mayda tugʻilgan) – ingliz inson huquqlari faoli, xalqaro inson huquqlari tashkiloti Restless Beings asoschilaridan biri, rassom va tadqiqotchi.

## Taʼlimi
Rahima Begim 2000-yilgacha Plashet maktabida, soʻngra Seven Kings yuqori sinf maktabida tahsil olgan. U London universitet kollejida mustamlakachilikdan keyingi tarix, adabiyot va nazariya boʻyicha magistr darajasini olgan.

## Faoliyati
Rahima Begim tadqiqotchi, rassom va frilanser sifatida ishlagan. 2007-yil oktyabr oyida u akademik maslahatchi Mabrur Uddin Ahmad (1983-yilda tugʻilgan) bilan birgalikda Restless Beings tashkilotiga asos solgan. Restless Beings – bu xalqaro inson huquqlari tashkiloti va Buyuk Britaniyada roʻyxatdan oʻtgan xayriya tashkiloti boʻlib, dunyo boʻylab turli jamoalarni qoʻllab-quvvatlaydi.

Rahima Begim yoshligidan inson huquqlarining faol va ishtiyoqmand tarafdorlaridan biri boʻlgan. U ayollar huquqlari tadbirlarida ishtirok etgan, Britaniyadagi Bangladeshliklari jamoasida sanʼat va inson huquqlari mavzularini muhokama qilgan va media bilan hamkorlikni amalga oshirgan. U fuqarolik jamiyatini faollashtirgan va bir qator milliy va xalqaro kampaniyalarga rahbarlik qilgan. Bundan tashqari, Begim turli fikr-mulohaza guruhlari, NGO/INGOlar bilan ayrim kichik jamoalarga yaxshiroq xizmat koʻrsatish boʻyicha maslahatlar bergan va siyosatni oʻzgartirish tadqiqot loyihalarida yordam bergan. U ekspert sifatida ishtirok etgan va inson huquqlari boʻyicha ichki va xalqaro miqyosda (Berkeley Kaliforniya, LSE, Kolumbiya universiteti, NYU, Dakka universiteti, Malayziya universiteti va boshqalar) maʼruzalar qilgan.

Uning Mabrur Ahmad bilan birgalikda Restless Beings boshqaruvi va Rohingya jamoasi uchun qilgan ishlari, shuningdek, Qirgʻizistondagi ayollar huquqlari uchun kurashi xalqaro media va jahon jamoatchiligining eʼtiborini tortgan and attention of the international media and world opinion..

2014-yil may oyida Rahima Begim Nadiya Ali tomonidan BBC Asian Networkda Rohingya qochqinlar inqirozi haqida intervyu bergan.

## Shaxsiy hayoti
2013-yil 27-avgustda Nazira Begim Restless Beings ham-asoschisi Mabrur Ahmadga turmushga chiqqan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Ravvod ibn Musanno

**Ravvod** **al-Musanno al-Azdiy** () – VIII asrda Abbosiylar xalifaligi davrida xizmat qilgan arab lashkarboshisi va noibi. Eron Ozarbayjonining bosib olinishi va keyinchalik ushbu hudud boshqaruvida muhim rol oʻynagan.

## Biografiyasi
Abbosiylar xalifaligi davrining boshida Ravvod ibn Musanno Tabriz shahrini ham oʻz ichiga olgan iqta yerlariga ega boʻlgan. Abbosiy xalifa Abu Jaʼfar al-Mansur (754—775) davrida yashagan deya koʻrsatilgan. Aynan shu davrda Abbosiylar tomonidan Ozarbayjon noibi etib tayinlangan Yazid ibn Hotim al-Muhallabiy Basradan kelgan yamaniy qabilalarini Ozarbayjonga koʻchirgan. Ushbu qabilalar orasida Ravvod ham Tabriz atrofida joylashib, Ahar shahrining shimoli-sharqidagi Bad (hozirgi Qarajadaq) shahrigacha boʻlgan hududlarda nazorat oʻrnatgan.

Tarixchi Balozuriy va Ibn al-Faqihning yozishicha, Ravvod va uning oʻgʻli Vajna Tabrizda bir qancha qurilish ishlarini olib borgan. XIII asr abbosiy xattoti Yoqut Hamaviy ham Tabrizdagi qurilishlar haqida yozgan, biroq Ravvodni notoʻgʻri ravishda xalifa al-Mutavakkil hukmronligi davriga yashagan deya maʼlumot bergan.

## Merosi
Ravvod ibn al-Musanno al-Azdiy Ravvodiylar sulolasining avlodi boʻlgan. Abbosiylar xalifaligi davri boshida Tabrizni oʻz ichiga olgan iqta hududini egallagach, mintaqada mustahkam mavqega ega boʻlgan.

## Manbalar
İlqar İsmayılov

**İlqar Sədi oğlu İsmayılov** – Ozarbayjon Milliy Qahramoni, Birinchi Qorabogʻ urushi shahidi.

## Hayoti

İlqar İsmayılov 1959-yil 29-martda Boku shahrida tavallud topgan. Asli Qazax tumanidan. 1966-yilda Boku shahridagi 45-sonli oʻrta maktabga borgani, 1976-yilda maktabni tamomlagani qayd etilgan. Keyinchalik Ozarbayjon Jismoniy Tarbiya Institutida tahsil olgan. 1981-yilda harbiy xizmatga chaqirilgan, 1983-yilda armiyadan boʻshatilgan.

## Oilasi

İlqar İsmayılov uylangan va ikki nafar farzandi yodgor qolgan.

## Harbiy xizmati

İlqar İsmayılov 1991-yildan boshlab tez-tez jangovar hududlarga borgan. Uning jasorati natijasida armanlarga qarshi jang qilayotgan koʻplab xorijiy fuqarolar qoʻlga olingan. Uning boshchiligida 128 nafar Ozarbayjon askari Qızartı tepaligini arman bosqinchilaridan ozod qilgan. Mard qoʻmondon 1992-yil 1-oktyabrda qahramonlarcha halok boʻlgan.

İlqar İsmayılov Boku shahridagi Shahidlar xiyoboniga dafn etilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Vüqar Əsgərov. „Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları“ (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: „Dərələyəz-M“, 2010, səh. 144.
Erika Guevara Rosas

**Erika Guevara Rosas** – meksikan-amerikalik inson huquqlari advokati va feministik faol, shuningdek, Amnesty International (AI) tashkilotida tadqiqot, himoya, siyosat va kampaniyalar boʻyicha katta direktor lavozimida ishlaydi. Amnesty Internationalda ishlashdan oldin, u Global Fund for Women tashkilotida Amerika mintaqasi direktori boʻlgan.

## Taʼlimi
Guevara Rosas ayollar tadqiqotlari boʻyicha magistr darajasiga, York universitetida migratsiya va qochqinlar tadqiqotlari boʻyicha post-bakalavr darajasiga, shuningdek, Universidad de Londresda yuridik bakalavr (LLB) darajasiga ega.

## Faoliyati
2015-yil may oyida Erika Christine Ahn aktivisti, Tinchlik yoʻnalishida Nobel mukofoti sovrindorlari Leymah Gbowee va Mairead Maguire hamda oʻttizga yaqin ishtirokchilar bilan birga Shimoliy va Janubiy Koreyani ajratib turuvchi Koreya demilitarizatsiya zonasi orqali tinchlik yurishida qatnashgan.

## Manbalar
Muso ibn Yahyo

**Muso ibn Yahyo** () – Abbosiylar xalifaligida xizmat qilgan Barmakiylar oilasi aʼzosi.

## Hayoti
Muso Yahyo ibn Xolidning oʻgʻli edi. Akalari Jaʼfar va al-Fadl ibn Yahyo kabi shuhrat qozonmagan boʻlsa-da, janglardagi jasorati bilan tanilgan. 792-yilda Suriyaga noib etib tayinlangan, u yerda viloyatdagi Qays va Yaman qabilalari oʻrtasidagi nizoni bostirish vazifasini bajargan. 802-yilda Xuroson hokimi Ali ibn Iso ibn Maxon tomonidan xalifa Horun ar-Rashidga qarshi fitna uyushtirishda ayblangan. Tarixchi Tabariyning maʼlumotlariga koʻra, oʻsha vaqtda Muso oʻzi qarzdor boʻlgan kishilardan yashiringan, natijada xalifa uni yashirincha Xurosonga ketishni reja qilyapti deb gumon qilgan. Shundan soʻng, xalifa uni hibsga olishni buyurgan, keyinchalik otasi kafolat berganidan keyin uni ozod qilgan.

Barmakiylar 803-yilda xalifa Horun ar-Rashid tomonidan lavozimidan chetlashtirilib, qamoqqa olingan. Muso ham otasi va birodarlari bilan birga hibsga olingan. Xalifa al-Amin taxtga chiqqanidan keyin ozod etilgan va ularning oilasiga yana eʼtibor koʻrsatilgan. Toʻrtinchi fitna paytida Muso xalifa al-Amin tarafida boʻlib, al-Maʼmunga qarshi al-Aminning sodiq askarlari qatorida jang qilgan. Al-Maʼmun uni Sind viloyatiga noib etib tayinlagan. Muso 835-yilda Sind noibi boʻlgan vaqtida vafot etgan, uning oʻrniga oʻgʻli Imron tayinlangan.

Musoning nabirasi Ahmad ibn Jaʼfar (taxallusi Jahza) esa X asrda hukmronlik qilgan xalifa al-Muqtadirning () eng yaqin doʻstlaridan biri boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*