open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Al-Madiy masjidi

**Al-Madiy masjidi** (), yoki **al-Mediy masjidi** Saudiya Arabistonining ar-Riyod shahri, al-Murabba mahallasidagi tarixiy masjid, Qirol Abdulaziz tarixiy markazida joylashgan. Dastlab  masjid 1943-yilda qurilgan, biroq 1998-yilda buzib tashlangan. Keyinchalik 2004-yilda ar-Riyod shahri Qirollik komissiyasi tomonidan siqilgan tuproq bloklari yordamida qayta qurilgan. Maydoni 457 kvadrat metr, qirol Abdulaziz ibn Abdurahmon as-Saud hukmronligi davrida koʻchmanchi qabilalar chorva mollarini sugʻorish uchun foydalangan yetti ustunli yirik havza – al-Madiy oʻrnida qurilgan.

## Umumiy maʼlumot
Masjid 1943-yilda qirol Abdulaziz ibn Abdurahmon as-Saud davrida qurilgan va koʻchmanchi qabilalar chorva mollarini sugʻorish uchun foydalanadigan yetti ustunli yirik al-Madiy havzasi oʻrnida joylashgan. 1998-yilda masjid Qirol Abdulaziz tarixiy markazi loyihasi doirasida buzib tashlangan va keyinchalik 2004-yilda siqilgan tuproq bloklari yordamida qayta qurilgan.

Masjid 2004-yilda shahzoda Salmon ibn Abdulaziz as-Saud tomonidan ochilgan. Maydoni 457 kvadrat metr boʻlib, bir vaqtning oʻzida 500 nafar namozxonni oʻzida sigʻdira oladi. Gumbazi 4 ta, balandligi 18 metr boʻlgan 1 ta minorasi ham mavjud. Masjid Islom poytaxtlari va shaharlari tashkiloti mukofoti sovrindori boʻlgan.

## Manbalar
Qirol Abdulaziz masjidi

**Qirol Abdulaziz masjidi** () – Saudiya Arabistonining ar-Riyod shahri, al-Murabba mahallasidagi tarixiy jome masjid. Murabba saroyi majmuasi va Qirol Abdulaziz tarixiy markazidagi Milliy muzey parki yonida joylashgan. 5540 kvadrat metr maydonni egallagan bu bino dastlab 1940-yillarda Murabba saroyi qurilishi bilan bir vaqtda barpo qilingan. Qirol Faysal ibn Abdulaziz 1975-yilda oʻldirilganidan keyin ushbu masjidda uning dafn namozi oʻqilgan. 1998-yilda ar-Riyod shahri Qirollik komissiyasi tomonidan qayta tiklangan.

## Umumiy maʼlumot
Masjid 1940-yillarda qirol Abdulaziz ibn Abdurahmon as-Saud davrida Murabba saroyi qurilishi doirasida barpo etilgan va 1953-yilda vafotiga qadar uning ziyoratgohi sifatida xizmat qilgan. 1975-yilda qirol Faysal ibn Abdulaziz oʻldirilgach, masjidda uning janoza namozi oʻqilgan. Dafn marosimida Shayx Zayd ibn Sulton, Yosir Arafot, Hofiz al-Asad, Idi Amin, Huvariy Bumiddin, Ahmad Hasan al-Bakr, Gaʼfar Nimeyriy, Xuan Karlos, Anvar Sadat, Muhammad Dovud Xon va Zulfiqor Ali Bhutto kabi bir qancha davlat rahbarlari ishtirok etgan.

Masjid 1998-yilda Qirol Abdulaziz tarixiy markazi loyihasi doirasida ar-Riyod shahri Qirollik komissiyasi tomonidan qayta qurilgan, maydoni 5540 kvadrat metr maydonni egallaydi. Masjidning taniqli imomlari Shayx Abdulloh ibn Qoud, Shayx Saʼd ibn Folih va Shayx Fahd ibn Abdurahmon al-Fahd boʻlgan.

## Manbalar
Al-Qibliy masjidi

**Al-Qibliy masjidi** () – Saudiya Arabistonining ar-Riyod shahri, Manfuha mahallasidagi tarixiy masjid. Taxminan 1689-yillarda barpo etilgan, ar-Riyoddagi eng qadimiy masjidlardan biri. Bino 1945-yildan 1993-yilgacha bir necha marta restavratsiya qilingan va qayta qurilgan, eng soʻnggi taʼmirlash 2022–2024-yillarda Shahzoda Muhammad ibn Salmonning Tarixiy masjidlarni rivojlantirish loyihasining ikkinchi bosqichida amalga oshirilgan. Maydoni deyarli 804 kvadrat metr boʻlgan ushbu masjid bir vaqtning oʻzida 440 namozxonni sigʻdira oladi. Najdiy meʼmorchilik uslubida qurilgan.

## Umumiy maʼlumot
Masjid 1689-yilda Dahham ibn Davvosning otasi Davvos ibn Abdulloh Manfuha shahrini boshqargan davrda qurilgan. Bino anʼanaviy Najd meʼmorchilgi uslubida barpo etilgan va shaharning sobiq hukmron saroyiga yaqin joyda joylashgan.

1945-yilda masjid qirol Abdulaziz ibn Abdurahmon as-Saud tomonidan qayta tiklangan, ichki qismidagi namoz oʻqiladigan joy shimoldan janubga 120 kvadrat metrga kengaytirilgan. Masjid 33 ta ustunli qilib yaratilgan. Keyinchalik bu yerda kichik restavratsiya ishlari amalga oshirilgan. 1993-yilda masjid poydevori mustahkamlanib, kapital taʼmirlash ishlari olib borilgan. 2022-yilda Shahzoda Muhammad ibn Salmonning Tarixiy masjidlarni rivojlantirish loyihasining ikkinchi bosqichida restavratsiya qilish roʻyxatiga kiritilgan. Maydoni deyarli 804 kvadrat metr. Bino balandligi 6 metrga yetgan toʻrtburchak minoralarni oʻz ichiga oladi.

Shayx Abdurahmon ibn Abdulloh ibn Mahmud, Shayx Saʼd ibn Anbar, Shayx Muhammad ibn Hamid, Shayx Abdulaziz ash-Shuaybiy, Shayx Umar ibn Xalifa va 1966-yilda vafot etgan Shayx Umar ibn Mahmud kabi taniqli kishilar masjidda imomlik qilgan.

## Yana qarang

* As-Suhum masjidi

## Manbalar
Al-Mahdiy masjidi (Bradford)

**Al- Mahdiy masjidi** Angliyaning Bredford shahridagi Ahmadiy musulmon masjididir. Masjid 2,5 million funt sterlingga tamomila &nbsp;Britaniya Ahmadiy musulmonlarining ixtiyoriy hayriyalari hisobidan qurilgan. Masjid 2008-yil 7-noyabrda Ahmadiya Musulmon Jamoatining amaldagi va beshinchi xalifasi Mirzo Masrur Ahmad tomonidan ochilgan. U 2000 namozxonni sigʻdira oladigan, shahardagi eng yirik masjidlardan biridir. Inauguratsiyada koʻplab Ahmadiy musulmonlar va 300 dan ortiq mehmonlar ishtirok etishadi. Masjid, Rees yoʻlida, tepalikning ustida qurilgan va shahar atrofidagi joylarga bir necha kilometrlardan koʻrinadi.&#x5B; ** &#x5D;

2014-yilda masjid BBC Radio 4-ning dolzarb munozara dasturiga mezbonlik qilgan.

## Manbalar
Al-fiqh al-akbar

**Al-Fiqh al-akbar** – Imom Abu Hanifa an-Nu’monga (vaf. hijriy 150-yil) tegishli ahli sunna val jamoaning yondashuviga koʻra islomiy eʼtiqodga oid kitob. Bu kitob ilohiyot (din asoslari yoki tavhid ilmi) asoslariga oid boʻlib, keyinchalik Moturidiy aqidasi olimlari, jumladan Imom Abu Mansur al-Moturidiy (vaf. hijriy 333-yil) oʻz asarlariga asos qilib olgan va izohlagan. U moturidiy mazhabining asoschisi, uning taʼlimoti hanafiy mazhabiga eʼtiqod qiluvchilar tomonidan qabul qilingan. Ular orasida hanafiy va soʻfiy Muhiddin Muhammad ibn Bahouddin al-Moturidiy (vaf. hijriy 956-yil) ham bor.

## Manbalar
Umar ibn al-Xattob masjidi (Saudiya Arabistoni)

**Umar ibn al-Xattob masjidi** () – Saudiya Arabistonining al-Javf viloyatidagi tarixiy Dumat al-Jandal shahrida joylashgan islomiy (sunniy) masjid. Roshidun xalifasi Umar ibn al-Xattob sharafiga nomlangan boʻlib, aynan xalifa tomonidan qurilgan deb ishoniladi, biroq ushbu maʼlumot bahslidir. Masjidning minorasi bunday uslubda qurilgan Shimoliy Arabistondadagi birinchi minora hisoblanadi.

Masjidga tutash joyda milodiy I asrga taalluqli tarixiy Marid qal’asi joylashgan.

## Tarixi
Masjid Umaviylar xalifaligi davrida qurilgan. Islomiy manbalarga koʻra, xalifa Umar ibn al-Xattob Quddusga safari chogʻida namoz oʻqish uchun masjid qurdirgan, shu sababli ushbu masjidga uning nomi berilgan. Biroq binoning tuzilishi Roshidun xalifaligi davri meʼmorchiligiga oʻxshamaydi, shu sababli uning qurilishining Umarga nisbat berilishini baʼzi tarixchilar ishonchsiz deb hisoblashadi.

1793-yilda Saudiylar oilasi masjidni taʼmirlagan, shuningdek, namozxonani qiblaga toʻgʻriroq yoʻnalishda qaratib turishi uchun qayta qurgan. Masjid bugungi kunda ham mashhur sayyohlik maskani hisoblanadi.

## Arxitekturasi
Masjid minorasi Shimoliy Arabistondagi eng qadimgi minora hisoblanadi. Bino, jumladan uning namozxonasi va minorasi gʻishtdan qurilgan.

## Galereya

Fayl:Omar_Mosque_15.jpg|alt=Inside the mosque's prayer hall|Masjid namozxonasining ichki qismi
Fayl:Omar_Mosque_08.jpg|alt=A columned arcade within the mosque|Masjid ichidagi ustunli arkada
Fayl:مسجد_عمر_بن_الخطاب2.jpg|alt=The courtyard of the mosque|Masjid hovlisi


## Manbalar
Ali Dembélé

**Ali Bina Dembélé** (2004-yil 5-yanvarda tugʻilgan) – fransuz futbolchisi, A Seriyaning Torino klubida oʻng qanot himoyachisi.

## Klubdagi faoliyati
FC du Bourgetning yoshlar tizimi tarbiyalanuvchisi boʻlgan Dembélé 2017-yil 15-iyunda Troyes klubi bilan shartnomasini imzolagan va 2021-yilda klubning farm jamoasi tarkibida oʻynagan. 2022-yil oktyabr oyida u Torino jamoasiga oʻtdi va u yerda yoshlar jamoasi tarkibida oʻynagan. 2023 yilning yozida u „Torino“ning asosiy jamoasida oʻynash darajasiga koʻtarilgan va ularning mavsumoldi mashgʻulotlarida ishtirok etgan. 2023-yil 1-sentyabrda u Venesiya klubiga mavsumiy ijara asosida koʻchib oʻtgan. U 2023-yil 7-oktyabrda „Venesiya“ klubi safida „Parma“ ustidan 4:3 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda professional debyut oʻyinini oʻtkazgan.

Ijaradan qaytgach, u 2024-yilning 17-avgustida „Milan“ga qarshi safar oʻyinida „Torino“ safida A Seriyada debyut qilgan.

## Shaxsiy hayoti
Dembele Fransiyada tugʻilgan. Ota-onasining kelib chiqishi malilik.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Luther Singh

**Luther Wesley Singh** (1997-yil 5-avgustda tugʻilgan) – janubiy afrikalik professional futbolchi, Kiprning AEL Limassol klubi va Janubiy Afrika terma jamoasida qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.

Janubiy Afrikaning 20 yoshgacha boʻlgan terma jamoasini himoya qilgan va terma jamoa bilan 2016-yilgi 20 yoshgacha boʻlgan COSAFA chempionatida ham, 2017-yilgi Afrika U-20 Millatlar Kubogida ham „Oltin butsa“ mukofotini qoʻlga kiritgan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

### Terma jamoa

: *Gollar va natijalar birinchi boʻlib Janubiy Afrikaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, hisob ustuni Singxning har bir golidan keyingi gollalr oʻzgarishini koʻrsatadi.*

## Yutuqlari
**Copenhagen**
* Daniya Superligasi: 2021–22

**Janubiy Afrika U23**
* Afrika U-23 Millatlar kubogida uchinchi oʻrin: 2019

**Shaxsiy sovrinlari**
* 2016-yilgi 20 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi COSAFA chempionati: Oltin butsa
* 2017-yil Afrika U-20 Millatlar kubogi: Oltin butsa
* 2017-yil Afrika U-20 Millatlar kubogi: Turnirning eng yaxshi ramziy terma jamoasiga kiritilgan

## Manbalar

## Havolalar
*
Sekou Konaté

**Sekou Konaté** (1998-yil 17-yanvarda tugʻilgan) – malilik professional futbolchi. Efiyopiyaning Hadiya Hosina klubi safida, yarim himoyachi ampulasida oʻynaydi.

## Yutuqlari

* Mali Première Division g'olibi (2): 2020/2021, 2019/2020
* CAF Superkubogi g'olibi: 2023/2024

## Manbalar

## Havolalar

* 
* Sekou Konaté Transfermarkt saytida
*
Brayan Riascos

**José Brayan Riascos Valencia** (1994-yil 10-oktyabrda tugʻilgan) – **Brayan Riascos** nomi bilan tanilgan kolumbiyalik futbolchi. Iroq Yulduzlar ligasining Al-Zawraa SC klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Klubdagi faoliyati
2022-yilning 12-iyulida Riascos Saudiya Arabistonining „Al-Khaleej“ klubiga bir yillik ijara asosida oʻtgan. 2022-yil 23-dekabrda „Al-Xaleej“ jamoasida ijarani muddatidan oldin yakunlagan va „Metalist“ klubiga qaytgan.

2023-yilning 5-yanvarida Riascos yarim yillik ijara asosida Portugaliyaning Maritimo klubiga oʻtdi.

2023-yilning 4-avgustida u Turkiya Superligasining Gaziantep klubiga 1 yillik ijara asosida qoʻshilgan.

2024-yil 24-fevralda Riascos Xitoy Superligasining Qingdao West Coast klubi bilan shartnoma imzolagan.

## Yutuqlari
### Klub
;Paxtakor
* Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 2025

## Manbalar

## Havolalar
* Brayan Riascos Calciozz.it saytida
* 
* Brayan Riascos Transfermarkt saytida
Shams Faqir

**Shamas Faqir** yoki **Shams Faqir** – kashmiriy soʻfiy shoiri boʼlgan. U tasavvufning Qodiriyya firqasiga mansub shaxs edi&#x5B;**'&#x5D;</sup>.

Shams Faqir hayoti haqida yozuvlar mavjud boʼlmasa-da, Muhammad Sidiq Bhat 1843-yilda Chinkral Mohalla, Habba Kadal [[Srinagar]], Kashmir shahrida kambagʻal oilada tugʻilgan degan maʼlumotlarni qabul qilamiz.Shams Faqir maktabda taʼlim olmagan, ammo kashmirlik soʻfiy shoiri Muhammad Naimdan taʼlim olgan. U (mahalliy Nyam-Saeb nomi bilan mashhur) shogirdi boʻlgan. Shams Faqir yana koʼplab ustozlarga shogird boʼlgan. Ular Souch Maliar, Barzulla Abdurahmon, Gulab Bogʻlik Atiq-Ulloh, Muhammad Jammal va Rasul Soiblar hisoblanadi.

25 yoshida  Hindistonning [[Panjob]] viloyatidagi [[Amritsar|Amritsarga]] joʻnab ketdi va u yerda boshqa bir soʻfiy avliyo Rasul Shoh Hakih-Tasrga shogird boʻldi. Amritsardan qaytganidan soʻng  Kashmirning Anantnag shahrida yashay boshlagan  va u yerda oila qurgan. Soʼfiy bir muncha vaqt [[Srinagar|Srinagardagi]] ota-bobolarining uyiga qaytib keldi, soʻngra Kashmirning Budgam tumanidagi Qozi Bagʻdagi gʻorda olti oy meditatsiya qildi. Shundan soʻng Braripora Krishporada yashagan.

Soʼfiyning koʻpgina sheʼrlari tasavvuf olamining asosiy negizini izlash mavzusiga bagʻishlangan. Shams Faqir sheʼrlarida oʻz davrining kashmiriy iborasi, shuningdek, fors, arab va sanskrit tilidagi soʻzlardan foydalanilgan<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;. „*Merajnoma*“ sheʼri Muhammad paygʻambarning Xudoga boʻlgan ruhiy sayohatini hikoya qiladi.

Shams Faqir 1901-yilda vafot etgan va Krishpora Shamasobod Budgam Kashmirda dafn etilgan. Ikki oʻgʻili va bir qizi bor edi. Shamas Faqirning nabiralari Shayx Pir Mehrojiddin (Aasi Shamas) va uning ukasi Shayx Pir Muhammad Altaf (Shayx Pir Gh Mohidin Sohib (RAH)ning oʻgʻillari) ham shu joyga dafn etilgan. Shayx Pir Mehrojiddin (aasi shamas) shoir (shayor) ham edi.

## Manbalar
Salifu Mudasiru

**Salifu Mudasiru** (1997-yil 1-aprelda tugʻilgan) – ganalik professional futbolchi, yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Klubdagi faoliyati
2019-yil iyul oyida Mudasiru Kumasi Asante Kotoko klubi bilan ikki yillik shartnoma imzolagan. 2019-yil dekabr oyida Asante Kotoko Prezident kubogida raqibi Hearts of Oakni 2:1 hisobida magʻlub etganidan soʻng klub bilan birinchi kubogini qoʻlga kiritgan Salifu 2019-yilning 29-dekabrida Techiman Eleven Wonders ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozonganilgan oʻyinda markaziy yarim himoyachi rolida debyut qilgan. 2021-yil 7-oktyabrda u Felix Annan va Emmanuel Gyamfi ketganidan keyin menejer Prosper Narteh Ogum tomonidan klub sardorining yangi ikkinchi oʻrinbosari etib tayinlangan.

2023-yilning 7-yanvarida Mudasiru Saudiya Arabistonining Al-Batin klubiga ijara asosida oʻtgan.

2023-yilning 30-iyulida Mudasiru Al-Bukiryahga doimiy shartnoma asosida qoʻshilgan.

## Shaxsiy hayoti
Mudasiru 2021-yil 5-sentyabrda, yakshanba kuni Kumasi shahrida Zaynab Muhammad bilan oila qurgan. U dindor musulmon va ganalik Muborak Vakaso va sobiq ganalik futbolchi Sulley Muntarilarni oʻzi uchun namuna sifatida koʻradi.

## Yutuqlari
**Asante Kotoko**

* Gana Premyer ligasi: 2021–22
* Prezident kubogi: 2019
**Sheriff Tiraspol**

* Moldova Superligasi: 2022–23

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Xadas

**Bruno Alexandre Vieira Almeida** (1997-yil 2-dekabrda tugʻilgan), Xadas nomi bilan tanilgan, portugaliyalik professional futbolchi. Xitoy Superligasining Tianjin Jinmen Tiger klubida hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Xalqaro miqyosdagi faoliyati
2017-yil Janubiy Koreyada boʻlib oʻtgan FIFA U-20 Jahon chempionatida Xadas Portugaliya terma jamoasi safida chorak final bosqichiga qadar barcha beshta oʻyinini oʻtkazgan. U Cheonan stadionida, soʻnggi 16-turda mezbonlar ustidan 3:1 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda ikki marta gol urgan.

## Faoliyat statistikasi

## Yutuqlar
**Braga**

* Taça da Liga: 2019–20

## Manbalar

## Havolalar
* Portugaliya ligasi saytidagi profili 
*
Tell Sakra

**Tell Sakra** (), shuningdek **Gundikta** (), Suriyaning shimoli-sharqidagi Hasaka muhofazasining gʻarbiy qismida joylashgan Tell Tamer yaqinidagi qishloq. Qishloq maʼmuriy jihatdan Tell Tamer nohiyasi tarkibiga kiradi.

Qishloqda Sharq suryoniy cherkovi va Xaldey katolik cherkoviga mansub boʻlgan suryoniylar istiqomat qiladi. 2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 307 kishini tashkil qilgan.
## Manbalar
Abu Talha al-Ansoriy

**Abu Talha Zayd ibn Sahl ibn al-Asvad ibn Haram al-Xazrajiy** () — paygʻambar Muhammadning mashhur sahobasi va madinalik ansorlardan („Yordamchilar“) biri. Hijratdan keyin ansorlar nomi bilan tanilgan Banu Xazraj qabilasiga mansub boʻlgan. Asosan islom dinining avvalgi davrida mard jangchi va mohir kamonchi sifatida tanilgan. Abu Talha Muhammad alayhissalomning chavandozi edi va Aqabada bayʼat berayotganda, Badr, Uhud va Xandaq janglarida Muhammadning yonida boʻlgan.

654-yili (hijriy 34-yil) Madinada 70 yoshida vafot etdi. Undan rivoyat qilganlar: Anas ibn Molik, Ibn Abbos, Abdurahmon ibn Abdulqoriy, Abdulloh ibn Abu Talha va Ishoq ibn Abdulloh ibn Abu Talha.

Shuayb Arnavutiy Abu Talhaning jang maydonidagi jasoratini alohida taʼkidlagan, bu haqda Anas ibn Molik rivoyat qilgan. Abu Talha Muhammad davridagi bir jangda yolgʻiz oʻzi yigirmata dushmanni oʻldirishga muvaffaq boʻlgan.

## Manbalar
Tell Silmo

**Tell Silmo** () Suriyaning Idlib muhofazasidagi Idlib okrugining Abu ad-Duhur nohiyasida joylashgan qishloq. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) maʼlumotlariga koʻra, 2004-yil aholini roʻyxatga olishda Tell Silmo aholisi  kishini tashkil qilgan.

## Manbalar
Gad al-Haq

**Gad al-Haq Ali Gad al-Haq**, shuningdek, Jadd al-Haqq (1917-yil 5-aprel – 1996-yil 15-mart) 1982-1996-yillarda Al-Azharning buyuk imomi.

Gad al-Haq Dakaxliya gubernatorligining Batra shahrida tugʻilgan. Nil deltasidagi qishloq maktabida oʻqib, Qohiradagi al-Azhar universitetida tahsil olgan. Muftiylikka kotib boʻlib ish topib, amin al-fatvo lavozimiga koʻtarilgan. 1954-yilda u sudya boʻldi. Nosir 1960-yilda uni Islom ishlari boʻyicha Oliy Kengash aʼzoligiga tayinladi.

1978-yilda Anvar Sadat uni Misr bosh muftiysi etib tayinladi. 1982-yilda u Din ishlari vaziri, keyin esa Al-Azhar bosh imomi boʻldi. Konservativ ovoz, u fundamentalistik vahhobiy taʼlimotiga keskin qarshilik bilan Misr hukumatini mamnun qildi. Biroq 1994-yilda Qohirada boʻlib oʻtgan BMT Aholi konferensiyasida uning abort haqidagi tanqidi (buning uchun u Vatikan delegatsiyasi bilan hamkorlik qilgan) hukumatni unchalik mamnun qilmadi. U Oslo kelishuvlarini qabul qilishdan bosh tortdi, chunki ular Falastinning qaytish huquqini tan olmadilar. U keyinchalik oʻldirilgan Farag Fodaga ham fatvo bergan. U Qohirada vafot etgan.

## Mukofot va unvonlar
Gad al-Haq 1995-yilda Qirol Faysal nomidagi xalqaro mukofot bilan taqdirlangan .

## Manbalar
Hamza Bali

**Hamza Bali** – Bosniyalik soʻfiylar yetakchisi, 1573-yilda Istanbulda bid’atda ayblanib qatl etilgan. U ko'pchilikning fikriga ergashmaydigan shaxs bo'lib, soʻfiylik tariqati boʻlgan *Hamzevisning* asoschisi edi. Noel Malcolmning soʻzlariga koʻra, „Uning taʼlimoti haqida juda kam narsa maʼlum, ammo ular nasroniy ilohiyotining elementlarini tan olishda bektoshiylikdan ancha uzoqroqqa oʻtgan“. Biroq Hamid Algar savollari, Hamza Balining taʼlimoti nasroniylik sinkretizm bilan bogʻliqligini daʼvo qiladi, chunki Usmonli manbalarida bu daʼvo haqida hech qanday eslatma yoʻq. Uning yagona zamonaviy manbasi 1573-yilda u yerda boʻlgan Stephan Gerlachning kundaligi hisoblanadi. Istanbul Muqaddas Rim imperiyasi elchisi David Ungnad von Sonneggning yordamchisi sifatida ; Algar, Gerlax Hamza Balini 1527-yilda Usmonlilar tomonidan sinkretik nasroniy taʼlimotlarini oʻrgatgani uchun qatl etilgan Molla Kabiz bilan adashtirgan boʻlishi mumkinligini taxmin qiladi. Algar, bundan tashqari, Bosniyalik millatchi tarixchilar (masalan, Smail Balich) Hamza Balining nasroniy sinkretizmidan foydalanib, uni Bosniyaning islom va islomgacha boʻlgan tarixini birlashtiruvchi shaxs sifatida koʻrsatishgan.

## Manbalar
Oyatulloh Muhammad Izzuddin Husayniy Zanjoniy

Oyatulloh Sayyid **Muhammad Izzuddin Husayniy Zanjoniy** (1921-yil 1-noyabr – 2013-yil 14-may) – eronlik oʻn ikki shia marjasi. U Eronning Qum shahrida Oyatulloh Sayyid Husayn Burujirdiy va Ruhulloh Xumayniy, shuningdek, Iroqning Najaf shahrida Oyatulloh Abulqosim Xuyiy qoʻl ostida tahsil olgan.

## Hayoti
Oyatulloh Muhammad Izzuddin Zanjoniy 1921-yilda Zanjon (Eron) shahrida dindor va ilmli oilada tugʻilgan. U otasi (Mirzo Mahmud Husayniy Zanjoniy) nazoratida taʼlim olgan. Ayni paytda ustoz Mirzo Mehdixon Vaziriy unga fransuz tili va akademik taʼlimdan tahsil bergan. Oyatulloh Hairiy tomonidan Qum seminariyasi (Eronda) tashkil etilishidan oldin Zanjoniy seminariyasi kabi boshqa seminariyalar ham faoliyat koʻrsatgan va Eronda alohida oʻringa ega boʻlganligi diqqatga sazovordir. Oyatulloh Fozil Lankaroniy (hozirgi Lankaroniyning otasi) kabi olimlar, shuningdek Oyatulloh Rofia Gʻazviniy kabi fiqh, falsafa va asosiy saboqlar (usul) boʻyicha mutaxassis olim Zanjon seminariyasini bitirgan.

## Havolalar
* Fors tilida biografiya
## Manbalar
Jamoliddin Gʻaznaviy

Jamoliddin al-Gʻaznaviy () – sunniy, hanafiy faqihi.

## Ismi
Jamoliddin Ahmad ibn Muhammad ibn Mahmud ibn Said ibn Nuh al-Qabisiy, at-Toj al-Hanafiy nomi bilan mashhur.

## Tugʻilishi
Uning tugʻilgan sanasi nomaʼlum va uning hayoti bilan bogʻliq koʻplab haqiqatlar mavjud emas.

## Hayoti
Uning dastlabki ilmiy hayoti haqida koʻp narsa maʼlum emas va hujjatlashtirilmagan, faqat koʻpchilik uning bilimi va yozma asarlarini eslatib oʻtgan. U bir muddat Halabda yashab, al-Madrasa an-Nuriyyada oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Uning ustozlari orasida Saraxsiydan taxminan yuz yil keyin vafot etgan, „Badoi' as-Sanoiy“ asari muallifi Alovuddin Kosoniy (vaf. 587/1191-yil) ham bor edi.

## Kitoblari
Uning bosma asarlari orasida:

* *Kitob Usul ad-Din.* Din asoslari kitobi (Islom ilohiyoti).
* *Al-Haviy al-Qudsiy fiy Furu' al-Fiqh al-Hanafiy.* Quddusda (al-Quds) yozilgani uchun shunday nomlangan.

va boshqa koʻplab asarlar.

## Vafoti
U hijriy 593-yil, milodiy 1196/7-yilda Suriyaning Halab shahrida vafot etgan. Ibn al-Adimning *"Bugʻyat at-Talab fiy tarixi Halab"* kitobiga koʻra Islom paygʻambari Ibrohimning taxminiy qabri yonida dafn etilgan.

## Yana qarang

* Abu Hanifa
* Abu Mansur al-Moturidiy
* Abu al-Yusr al-Bazdaviy
* Abu al-Muin an-Nasafiy
* Abu Is’hoq as-Saffor al-Buxoriy
* Akmaliddin al-Babartiy
* Nuriddin Sobuniy
* Najmuddin Umar an-Nasafiy
* Saʼdiddin at-Taftazoniy
* Ash’ariylar va moturidiylar roʻyxati
* Musulmon teologlari roʻyxati
## Manbalar
Bodla Bahar

**Bodla Bahar-** soʻfiy avliyo Lal Shahboz Qalandarning sodiq izdoshi. Uning maqbarasi Pokistonning Sinddagi Sehvan Sharif shahrida joylashgan.

Dastlab Bodla Sikandar deb nomlangan. Bodla Bahar Qalandar Lal Shahbaz kelishidan oldin Sehvan Sharifda istiqomat qilgan. U avliyoning eng ishonchli va rostgoʻy shogirdlaridan biriga aylandi. Bodla Bahar va uning Qalandar Shahboz bilan aloqasi haqida koʻplab afsonalar mavjud.

Shunday ertaklardan biri avliyo tomonidan bozordan goʻsht olishni soʻragan Bodla Baharning goʻshtga na puli, na goʻshtning oʻrniga taklif qiladigan narsasi borligi haqida hikoya qilinadi. Shuning uchun u qassob Anudga uning jasadini soʻyishni, boʻlaklarini bozorda sotishni va tushgan daromadga avliyoga yaxshi qoʻzichoq sotib olishni buyurdi. Buni bilib qolgan Qalandar Bodlaning ismini uch marta chaqirib, moʻjizaviy tarzda Bodlaning goʻshti boʻlaklarini qayta yigʻib, uni tiriltirdi.

## Manbalar
Abbos Husayniy Koshoniy

**Buyuk [[Oyatulloh]] Sayyid Abbos Husayniy Koshoniy** (1931 – 2010-yil 18-iyul) Iroqda tugʻilgan eronlik oʻn ikki shia marjasi boʻlib, ota-bobolari Eronning Koshan shahridan boʻlgan.

U Iroqning Najaf shahridagi seminariyalarda Oyatulloh Abu al-Qosim al-Xoiy va Muhsin al-Hakim qoʻl ostida tahsil olgan.

## Manbalar
Ummu Anmar

**Ummu Anmar** (arabcha: أم أنمار الخزاعية) – Banu Xuzoa qabilasidan boʻlib, VII asrda yashagan ayol. U Muhammadning sahobalari bilan uchrashgan edi. U Makkada sunnat qilingan ayol boʻlgani maʼlum.

Ummu Anmar qul Xabbob ibn al-Aratni sotib olgan, uning oilasi Quyi Mesopotamiyadan edi va u va uning ukasi Siboa ibn Abd al-Uzzo uni qiynoqqa solgan. Keyinchalik, u mashhur qilichboz boʻlganidan keyin Xabbobni ozod qildi va mashhur qori (Qur’on qorisi) va hadislarni yetkazuvchi boʻldi.

Ummu Anmar Zuhayr ibn Abdul Asʻadga turmushga chiqib, undan Anmar ismli oʻgʻil koʻrgan. &#x5B; ** &#x5D;

## Manbalar
Jobir ibn Zayd

**Abu al-Shatha Jobir ibn Zayd al-Yahmadiy al-Azdiy** islom olimi, ilohiyotchi va islomning uchinchi yirik mazhabi boʻlgan ibodiylar asoschilaridan biri edi. Jobir ibn Yazid tobein yoki Islomning ikkinchi avlodidan boʻlib, Abdulloh ibn Iboz vafotidan keyin bu mazhabga rahbarlik qildi.

## Hayoti
Ibn Zayd Ummonning hozirgi Nizvo yaqinidagi Firoq qishlogʻida tugʻilgan. Musulmonlarning ikkinchi avlodi hisoblanadi. Muhammad paygʻambarning ayoli Oysha va amakivachchasi Abdulloh ibn Abbosning shogirdi bo'lgan.

Umaviylar hokimi al-Hajjoj ibn Yusuf shaxsan Ibn Zayd bilan doʻstona munosabatlarda boʻlgan. Ibn Zayd al-Hajjojning aygʻoqchilaridan birini qatl etishni buyurganidan soʻng yakuniga yetgan  ular o'rtasidagi do'stona munosabat. Shu sababli koʻplab ibodiylarning qamoqqa olinishi yoki Ummonga surgun qilinishiga sabab boʻlgan. Ibn Ibod vafotidan keyin Ibn Zayd ibodiylarni Ummonga olib borgan, u yerda hadis sahhihat al-isnod rivoyat qilingan. U Muhammadning turli sahobalaridan rivoyat qilgan Islom qonunining Ibodiy talqini tashkil etgan.

## Merosi
Ibn Zayd oʻz mazhabi va sunniy islom tarafdorlari tomonidan hurmatga sazovor boʻlib, sunniylarning ulamosi kabi  Hasan al-Basriydek obroʻga ega bo'lgan. U ibodiylarning ikkita hadis toʻplamidan biri boʻlgan „Jome ul-sahih“ da eng koʻp zikr qilingan.

## Manbalar
Muhammad Tohir Xoqoniy

**Buyuk [[Oyatulloh]] Muhammad Muhammad Tohir Alishobayr Xoqoniy** (1940-yilda tugʻilgan) iroqlik shia ulamosi.

U Iroqning Najaf shahridagi diniy seminariyalarda Oyatulloh Abulqosim Xoiy va Muhammad Rizo Gʻolpaygʻoniy qoʻl ostida tahsil olgan.

## Yana qarang

* Maraji roʻyxati
* Ismoillik

## Manbalar

## Havolalar

* Boshqa shaxsiy veb-sayt 
* Nashrlar
Hasan Muso

Shayx **Hasan Muso-** Medborgarplatsendagi Stokholm masjidining yetakchi imomi . Masjid *Islomiska Förbundet i Stokgolm* tomonidan boshqariladi. *Svenska Dagbladet* hisobotida uni vaʼzlarining bahsli mazmuni boʻyicha Shvetsiya jamoatchiligini ataylab chalgʻitayotganlikda ayblagan.

## Manbalar
Asmo bintu Adiy al-Bariqiyya

**Asmo bintu Adiy al-Bariqiyya** (Arabcha:أسماء بنت سعد بن عدي البارقي) – Bariqiyya nomi bilan ham tanilgan. U (milodiy 340-yilda tugʻilgan) Kilabning oʻgay ukalari **Taym** va **Yaqozaning** onasi edi. Ibn Is’hoq unga Hind al-Bariqiyya deb nom bergan.

## Oʻgʻillari

* **Yaqozo** – Maxzumning otasi edi.
* **Taym**, Abu Bakrning ajdodlari boʻlgan Banu Taymning otasi.

## Manbalar
Muhammad Tohir Shubayr al-Xaqoniy

Oyatulloh **Muhammad Tohir ibn Abdulhamid ibn Iso bin Hasan ibn Shubayr ibn Ziab ibn Muhammad ibn Harb al-Xaqoniy** (1911-yil 30-noyabrda tugʻilgan, 1986-yil 28-yanvarda vafot etgan) (arabcha:**اية الله العظمى الشيخ محمد طاهر بن عبدالحميد بن عيسى بن حسن بن شبير بن ذياب بن محمد بن حرب الخاقاني**) – Ahvozdan boʻlgan yetakchi, Eron arab shialar ulamosi edi. Xaqoniy 1979-yilgi Eron inqilobidan soʻng viloyati faqih tizimiga qarshi chiqqani va Eronning Xuziston viloyatidagi Ahvoziy arablar uchun muxtoriyat talab qilgani sababli qamoqqa olingan. Oyatulloh 1986-yilda Qum shahrida uy qamogʻida boʻlgan paytda shubhali vaziyatda vafot etgan.

Uning oʻgʻli Shayx Muhammad Boqir al-Xaqoniy hozirda Quvaytda istiqomat qilmoqda, kenja ukasi Shayx Iso al-Xaqoniy esa Bahraynda yashamoqda.

## Manbalar
Muhiddin Podsho II

Shri **Muhiddin Podsho II** (1933-yil 11-iyulda Pitapuramda – 1989-yil 31-iyulda Pitapuramda) telugu, arab, urdu, sanskrit, fors va ingliz tillarida olim boʻlgan. Shri Brahmarishi Husayn Sha va Ajeemunnisa Begumning oʻgʻli. 1963-yil 19-mayda Fotima Jahorunniso Begimga turmushga chiqdi. Olti oʻgʻil va uch qizi bor edi. Muhiddin Podsho II 1981-yil 25-sentabrda 8-boshliq sifatida Peetam Lordligini qabul qildi. Otasi Brahmarishi Husayn Sha Sathguru keksaligi va sogʻligʻi yomonligi sababli bundan tashqari, kelajakdagi muassasa rahbari sifatida u 1969-yildan boshlab Peetham falsafasining yoʻriqnomasini oʻz zimmasiga oldi. Muhiddin Podsho II Jnana yoga targʻiboti uchun Andxra-Pradeshning koʻplab qishloqlarida nutq soʻzlagan.

Muhiddin Podsho II „Adhyatmika Thatva Prabodham“ oylik maʼnaviy, hozirda „Tatwa Znanamu“ deb nomlanuvchi jurnalning bosh muharriri boʻlib ishlagan.

U 1975-yil 12-aprelda Haydarobodda **Butunjahon telugu konferensiyasida** jarangdor va maftunkor nutq soʻzladi va butun tinglovchilarni sehrlab qoʻydi.

1) **Tatva Prabxodam (Telugu)** Upanishad, Ilohiy ichki ovoz Shri Mohiddin Badsha Sathguruning Bhava Parinama jarayonida Kosmik shaklga idrok evolyutsiyasi Tatva Prabxodamda jamlangan nutqlari sifatida namoyon boʻldi. &#x5B; ** &#x5D; Ushbu toʻplam Shri Mohiddin Badsha Sathguru tomonidan payshanba kungi jamoatlarda va boshqa xayrli vaziyatlarda ushbu institut aʼzolariga yoʻllagan jarangdor nutqlarining nektar oqimini toʻpladi.

2) Falsafa aqidasi 1-qism (inglizcha)

3) Falsafa aqidasi 2-qism (inglizcha)

Bular Tatva Prabodhamning (Telugu) oʻzbek tilidagi tarjimalari.

## Manbalar
Yasub Abbos

**Mavlono Muhammad Mirzo Yasub Abbos** – Islom ruhoniysi va butun Hindiston shia shaxsiy huquq Kengashining (AISPLB) tarjimoni. Hindiston Islom madaniyati markazining aʼzosi. Uttar-Pradesh hukumatini barcha taʼlim muassasalariga bir xil talab qoʻymasdan, madrasalarga Mustaqillik bayramida qatnashishni buyurgani uchun tanqid qilgan.

Yasub Abbos Oliy sudning uch taloqni taqiqlash haqidagi hukmini musulmon ayollarning gʻalabasi sifatida olqishlab, „…paygʻambarimiz (s.a.v.) zamonida uch taloq amaliyoti mavjud emas edi. Biz uch taloqqa qarshi kuchli qonunchilik yaratilishini xohlaymiz. Bu qonun xuddi sati (beva ayollarning oʻzini yoqib yuborish) amaliyotiga qarshi qabul qilingan qonunga oʻxshash boʻlishi kerak“.

Butun Hindiston Shia Shaxsiy Huquq Kengashida nutq soʻzlagan Yasub Abbos Uttar-Pradesh shia vaqf kengashining sobiq raisi Vasim Rizviyni Qur’ondan 26 oyatni olib tashlashga ariza bergani uchun tanqid qilgan. Vasim Rizviy terrorizmni targʻib qilgan edi. Abbos uning bu ishini butun dunyo musulmonlarini haqorat qilish deb baholagan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Mohaqiq Kobuliy

**Qurbon Ali Mohaqiq Kobuliy-** Afgʻonistondagi oʻn ikki shia marjasi. U etnik hazora edi.

U Kobulning shimoli-gʻarbidagi Parvonning Turkman vodiysida tugʻilgan.U yetti yoshida asosiy diniy taʼlimni Fors tilidagi Qur’on va dinga oid kitoblarni oʻrganish orqali boshlagan. Kobuliy mahalliy diniy maktablarga oʻqishga kirganidan soʻng islom eʼtiqodlari, adabiyoti, mantiq, fiqh va ilmlari bilan chuqur shugʻullangan. Keyinchalik u Kobulga bordi. U yerda taʼlim resurslari cheklangan va siyosiy vaziyat ideal emas edi. Keyin Mohaqiq Kobuliy keyingi oʻqish uchun Afgʻonistonni tark etib, Eronga ketdi. 1332-yilda u Iroqning Najaf shahriga oʻqishga bordi.

Mohaqiq Kobuliy oliy taʼlimni 1332-yil Najafda boshlagan. Uning ustozlari Oyatulloh Abdul Ali Sabzevri, Shayx Kozim Tabriziy, Sayid Abdul Husayn Rashti, Muhammad Taqi ar-Roziy, Shayx Sadra va Shayx Mujtabo Talmaz edilar. Kobuliy Imom Humayniyning maʼruzalarida ham qatnashgan. 1334-yilda uning ustozlari Oyatulloh Xoiiy va Shayx Muhammad Boqir Zanjoniylar edi.

Taʼlimni tugatganidan soʻng, 1973-yilda Afgʻonistonga qaytib keldi va u yerda uni minglab odamlar kutib olishdi.

Mohaqiq Kobuliy 2019-yil 11-iyunda 91 yoshida vafot etdi.

## Manbalar
Ramazon Xamis

**Ramazon Xamis** – Uganda diniy yetakchisi. U 2016-yil 10-oktabrgacha Ankole-Kigezi viloyatiga qarashli Mbarara tumanining tuman qozisi boʻlgan.

## Faoliyati
Shayx Ramazon Xamis boshqa ikki musulmon rahbarlari bilan birga, musulmonlarning mol-mulkini sotishda ayblangan va keyinchalik musulmonlarga tegishli yerlarning goʻyoki firibgarlik yoʻli bilan sotilgani boʻyicha ayblanib, lavozimidan chetlashtirilgan. Toʻxtatish qarorining eʼlon qilinishi Uganda musulmonlari oliy kengashi raisi Shayx Adam Svolleh tomonidan Mbarara bosh masjidida oʻtkaziladigan matbuot anjumanida amalga oshiriladi va keyinchalik Uganda muftiysi Shayx Ramazon Mubajje tomonidan rasman tasdiqlananadi.

Mbarara shahridan ikki mil tashqarida, Mbarara-Masaka yoʻli boʻylab joylashgan yer maydoniga eʼtibor qaratilmoqda.

Uning oʻrnini Ahmad Siraj Kvikiriza egalladi, biroq keyinchalik Ahmad avtohalokatda vafot etganidan soʻng, u yana bu lavozimga qayta saylanishni istab qoldi.

## Manbalar
Lubna bintu Hajar

**Lubna bintu Hajar** (arabcha:لبنى بنت هاجر) – Abdulmuttalibning xotini va Abu Lahabning onasi edi.

Uning otasi Hajar ibn Abdumanof ibn Dotir ibn Hubashiya ibn Salul ibn Kaʼb ibn Amr Xuzoa qabilasidan edi. Uning onasi Hind bintu Amr ibn Kaʼb ibn Saʼd ibn Taym ibn Murra Qurayshning Taym urugʻidan edi, shuning uchun Lubna Abu Bakrning birinchi amakivachchasi boʻlgan. Hindning onasi Savda binti Zuhra ibn Kilob edi, Hind Omina bintu Vahbning birinchi amakivachchasi, Lubna esa Islom paygʻambari Muhammadning ikkinchi amakivachchasi edi.

Abdulmuttalibga turmushga chiqqan Lubnaning bir oʻgʻli bor edi – Abduluzzo „oʻzining goʻzalligi va jozibasi tufayli“ Abu Lahab („olov otasi“) nomi bilan mashhur.

Keyinchalik musulmon tarixchilarining fikriga koʻra, Lubna *as-Samajij* nomi bilan tanilgan boʻlib, bu „yomon“ (xunuk) yoki hatto „yaxshi sifatsiz“ degan maʼnoni anglatishi mumkin.

## Manbalar
Bahrayn 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

**[[Bahrayn]] 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida** 14 nafar sportchilar bilan 5 sport turi boʻyicha ishtirok etdi.

## Sportchilar
Quyida Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma qoʻlga kiritgan sportchilar soni boʻyicha maʼlumot keltirilgan.

## Medallar

## Manbalar

## Havolalar
* Bahrayn XOQ rasmiy sayti
Al-Mustafo markazi

**Al-Mustafo markazi** (inglizcha: Al-Mustafa Community Trust) – Angliyaning Gʻarbiy Yorkshir hududi Bradford shahrida joylashgan jamoat tashkilotidir.

Al-Mustafo markazi 2002-yilda Bradfordda tashkil etilgan.

Markazda 2015-yilda tashkil etilgan Bredford musulmon kolleji (BMC) joylashgan.

## Yangi bino
2024-yil aprel oyida markaz binosi Young koʻchasidagi yangi joyga koʻchirilgan&#x5B; ** &#x5D;.
## Manbalar

## Havolalar

* 
* Minhaj University Lahore – Alumni
Katolik-musulmon forumi

**Katolik-musulmon forumi** katoliklar va musulmonlar oʻrtasidagi muloqot forumidir. Birinchi sammit 2008-yil 4-6-noyabr kunlari Vatikanda ellikka yaqin delegat ishtirokida boʻlib oʻtgan. Mazkur sammit uchun „Xudoni sevish, qardoshni sevish.“ mavzusi tanlangan.
## Manbalar

## Havolalar

* Vatikan katolik-islom muloqotini boshladi
* Keyingi muloqot uchun katolik-musulmon forumi
* Rim papasi doimiy katolik-musulmon forumini tasdiqladi
* Rim papasi Rimda katolik-musulmon forumiga murojaat qildi
* Katolik-musulmon forumi koʻtarinki kayfiyatda tugadi
* Katolik-musulmon forumining yakuniy bayonoti
Dar Tabligʻ

**Dar Tabligʻ** (**دار السلام تبلف**) – Tanzaniyaning Dorussalom shahridagi Xoja Shia jamoatining quyi qoʻmitasi.

Uning faoliyati quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

* Haftalik juma oziq ovqatlarini chiqarilishi
* Husayniy madrasasining ishga tushirilishi
* Islomiy kitoblarni nashr qilish
Bu loyiha Al-Itra fondi tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.
## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
Karvoni Islomiy

**Karvoni Islomiy** () Jammu va Kashmirda (ittifoq hududi) va Hindistonning boshqa shtatlarida mashhur boʻlgan notijorat, siyosiy boʻlmagan, diniy xalqaro islom tashkilotidir.

## Tarixi
Unga 2004-yilda diniy ulamo Gʻulom Rasul Homiy tomonidan asos solingan.

## Yana qarang

* Tehreek-e-Soutul Avliya
## Manbalar
Fiji musulmonlar ligasi

**Fiji musulmon ligasi** (**FML**) 1926-yilda Fijida tashkil etilgan tashkilotdir. Tashkilot tashkil etilgandan soʻng butun mamlakat boʻylab filiallari ochilgan. Fijidagi musulmon maktablarining aksariyati Fiji musulmon ligasi tomonidan boshqariladi.

## Tarixi
1926-yil 31-oktabrda Turakdagi Jome masjidida Fiji musulmon ligasi tashkil topgan.

1929-yilda Fiji musulmonlar ligasi Fiji qonunchilik kengashida musulmonlar uchun diskret vakillikka ega boʻlishga harakat qilgan.

## Yana qarang

* Fijida Islom

## Manbalar
Gonkong Islom yoshlar uyushmasi

**Gonkong Islom yoshlar uyushmasi** (**HKIYA**; ) – Gonkongdagi yoshlar uyushmasi. Tashkilot Ammar masjidi va Usmon Ramju Sadik islom markazi hududida joylashgan.

## Tarixi
HKIYA 1973-yilda Gonkong shahrida tashkil etilgan. 1999-yil 26-mayda assotsiatsiya Kompaniyalar toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq Kafolat bilan cheklangan kompaniya sifatida qayta tashkil etilgan.

## Yana qarang

* Xitoyda Islom
* Gonkongda Islom
## Manbalar

## Havolalar

*
Britan musulmonlar ligasi

**Britan musulmonlari ligasi** 1969-yilda tashkil etilgan va Buyuk Britaniyadagi musulmonlar boshchiligidagi ixtiyoriy faoliyatni qoʻllab-quvvatlash maqsadida tuzilgan Britaniya musulmonlari uyushmasi hisoblanadi.

2015-yildan boshlab uning vazifasi musulmon va musulmon boʻlmagan tashkilotlar oʻrtasida dinlararo tushunish va bagʻrikenglikni oshirishdan iborat boʻlgan.
## Manbalar
Al-Harakat al-Islohiya al-Islomiya

***Al-Harakat al-Islohiya al-Islomiya*** yoki **Islomni isloh qilish harakati** ( ; *al-Haraka al-Islohiya* (Islohotlar harakati)) Saudiya Arabistonida 1980–1990-yillarda faol boʻlgan shia guruhidir. Vali Nasr bu guruhni 1979-yilgi Eron inqilobidan keyin yuzaga kelgan „shia uygʻonishi“ jarayonining bir qismi sifatida tavsiflagan. Robert G. Rabilning soʻzlariga koʻra, uni 1990-yillarda guruhining nomini *al-Haraka al-Islohiyaga* oʻzgartirgan Shayx Hasan al-Saffar boshqargan. 1993-yilda Saudiyadagi shia dissidentlari (agar al-Harakat al-Islohiyaning oʻzi boʻlmasa ham) qirol Abdulloh tomonidan olib borilgan islohotlar yordamida oʻz sharoitlarida biroz yaxshilanishga erishganlar. Ammo bu holat 2011-yilda yuz bergan Arab bahori sababli birdan toʻxtab qolgan.

## Yana qarang

* Shia-sunniy munosabatlari
* Saudiya Arabistonda shialik
## Manbalar
Ahli Hadis Andolon Bangladesh

**Ahli Hadis Andolon Bangladesh** - Bangladeshdagi salafiy yo‘nalishdagi islomiy tashkilot hisoblanadi. Ushbu tashkilotga Muhammad Asadulloh al-G‘olib asos solgan va unga rahbarlik qilgan.
## Yana qarang
* Bangladeshda Islom

## Manbalar
Koreya musulmonlar federatsiyasi

**Koreya musulmonlar federatsiyasi** (**KMF**; ) 1967-yilda Janubiy Koreyada tashkil etilgan musulmon tashkiloti. KMF Koreya musulmon talabalari uyushmasi va Koreya Islom madaniyati institutini nazorat qiladi. Federatsiya Qur’on taʼlimini beruvchi madrasalarni ham qoʻllab-quvvatlaydi va nazorat qiladi.

## Tarixi
Tashkilot 1966-yilda tashkil topgan va 1967-yilda Koreya Madaniyat va axborot vazirligi tomonidan yuridik shaxs sifatida roʻyxatga olingan.

## Faoliyati
Tashkilotning asosiy maqsadi koreys musulmonlarining diniy va jamoat ishlarini boshqarish, xayriya va targʻibot ishlari bilan shugʻullanishdir. Tashkilot yirik shaharlarda missionerlik markazlarini tashkil etish, mavjud masjidlarni rivojlantirish, imom-xatiblarni tayyorlash bilan shugʻullanadi. Shuningdek, Koreya musulmonlari yoki jamoatchiligi uchun Islom dini va uning faoliyati haqida maʼlumotlar taqdim etadi.

## Yana qarang

* Koreyada Islom
* Xristian Liberal partiyasi
## Manbalar

## Havolalar

*
Anjuman sunnat-ul-jamoa uyushmasi

**Anjuman sunnat-ul-jamoa uyushmasi** (**ASJA**) Trinidad va Tobagodagi eng yirik va eng nufuzli musulmon tashkilotidir. Trinidad musulmonlarining 80% dan ortigʻi Anjuman Sunnatul jamoatiga aʼzo. Uyushma 53 ta masjid, 7 ta boshlangʻich maktab va 6 ta oʻrta maktab faoliyatini boshqaradi. Ushbu tashkilot aʼzolari sunniy hanafiy musulmonlardir.

## Yana qarang

* ASJA oʻgʻil bolalar kolleji
* Trinidad va Tobagoda Islom
## Manbalar

## Adabiyotlar
* p.&nbsp;318, *Hindistonda din sotsiologiyasi*, Rowena Robinson, Sage nashrlari, 2004 yil.ISBN&nbsp; .
* , Clayton G. Mackenzie, *International Review of Education* **37**, № 2 (1991 yil iyun), pp.&nbsp;211 &#x2013; 226.
* ASJA Daniya multfilmlarini qoralaydi, *Trinidad va Tobagoning Newsday*, 4-fevral, 2006-yil.
## Havolalar
* ASJA veb-sahifasi
Dardail

Islom anʼanasiga koʻra, **Dardail** (arabcha: دردائيل „Allohning sayohatchilari“) odamlar Allohning ismini zikr qiladigan yigʻinlarni izlab yer yuzida sayohat qiluvchi farishtalardir. Shuningdek, jin chiqarish marosimlarida ham Dardaʼil ismli farishta chaqiriladi.

Dardail ismli farishta yazidiylikda ham mavjud.
## Manbalar
Britan musulmonlar tashabbusi

**Britan musulmonlar tashabbusi** (**BMI**) Buyuk Britaniyada joylashgan musulmon tashkiloti boʻlib, oʻzi faoliyatini „irqchilik va islomofobiyaga qarshi kurashish, butun dunyo boʻylab musulmonlar duch keladigan muammolarga qarshi kurashish, Britaniya jamoat hayotida musulmonlar ishtirokini ragʻbatlantirish hamda Gʻarb va musulmonlar oʻrtasidagi munosabatlarni yaxshilashga intiladi“ deb taʼriflaydi. Shuningdek, „Britaniyalik musulmonlarni tashvishga soladigan, xususan, siyosiy xarakterdagi masalalarni tadqiq qilish, tahlil qilish va yoritib berish uchun platforma yaratishni maqsad qilgan“. Musulmon birodarlar bilan aloqador deya taʼriflangan.

2010-yilda Muhammad Savalha BMI prezidenti boʻlgan. 2013-yilda Anas al-Tikriti Tashabbusning rahbari yoki matbuot kotibi ekanligi xabar qilingan edi.

BMI 2007-yilda Britaniya musulmonlari uyushmasining sobiq rahbarlari Savalha, Azzam Tamimiy va al-Tikriti tomonidan tuzilgan. Tashkilot rasman Dovud Abdulloh tomonidan tashkil etilgan.

## Manbalar
Darsi Nizomiy

**Darsi Nizomiy** (urducha: درس نظامی) – bu 18-asrda Hindiston yarimorolida vujudga kelgan va hozirgi kunda Janubiy Afrika, Kanada, AQSh, Karib havzasi hamda Buyuk Britaniyaning ayrim hududlarida ham mavjud boʻlgan koʻplab islom taʼlim muassasalari (madrasalar) va Dorul ulumlar tomonidan qoʻllaniladigan oʻquv dasturi yoki tizimdir.

Darsi Nizomiy tizimini Firangi Mahal Ulamo (islom olimlari) guruhiga mansub Nizomuddin Sihaliviy (hijriy 1161/milodiy 1748) ishlab chiqqan boʻlib, Darsi Nizomiy nomi uning sharafiga qoʻyilgan. U Sihali nomli Hindistonning Uttar-Pradesh shtati Barabanki tumanidagi Fatehpur blokida joylashgan qishloqdan chiqqan.

## Yana qarang

* Dorul Ulum
* Madrasa
## Manbalar

## Havolalar

* Darsinizomiy rasmiy sayti
Al-Ali (qabila)

**Al-Ali** () – Arabiston yarim orolidagi, xususan, Birlashgan Arab Amirliklaridagi qabilalar. Qabila dastlab Ummu al-Quvayn yaqinidagi Siniya orolida yashagan, soʻngra materikka koʻchib, 1700-yillarning oxirida u yerda qal’a va mudofaa devori qurgan. Keyinchalik Ummu al-Quvayn amirligiga asos solgan. Amirlik, asosan, Ummu al-Quvayn qirgʻoq shahri va qirgʻoqdan taxminan 30 km (19 mil) masofada joylashgan Falaj al-Mualla ichki voha shahridan iborat.

Tarixchi JG Lorimerning yozishicha, qabila Ummu al-Quvayn hududida 1000, Sharjada 200, Ras al-Xaymada 150 ta oila, shuningdek, taxminan 140 ta koʻchmanchi oila qoʻnim topgan. Ichki hududdagi Falaj al-Ali qishlogʻi ham mustahkamlangan boʻlib, ning ichki aholi punkti ham mustahkamlangan, u yerda keng va hosildor vodiyni nazorat qiluvchi uchta kuzatuv minorasi (Murabba) boʻlgan. Keyinchalik bu qishloq hukmron sulola nomi bilan Falaj al-Mualla deb atalgan.

## Manbalar
Az-Zarqon

**Az-Zarqon** () – sunniy musulmon qabila. Ushbu qabilaning islom paygʻambari Muhammadning oilasiga mansubligi aytiladi.

Qabila vakillari Saudiya Arabistoni, Yaman, Iroq, Iordaniya va Ahvozda yashagan.

## Manbalar
Al-Muqbaliy

**Al-Muqbaliy** () – Arabiston yarim orolidagi arab qabilalaridan biri. Ushbu qabila jasorat, saxiylik, olijanobligi bilan mashhur boʻlgan. Qabila vakillari orasida Baldzer arab tilidan foydalangan mashhur shoirlar bor.
Musa ibn Kaʼb at-Tamimiy

**Musa ibn Kaʼb at-Tamimiy** () 8-asrdagi Abbosiylar inqilobi davrida arab qoʻmondoni boʻlgan. Keyinchalik Abbosiylar xalifaligining viloyat noibi lavozimiga tayinlangan.

## Biografiyasi
Muso dastlab Xurosonda Abbosiylar inqilobini tayyorlagan „oʻn ikki *[[Hoshimiyya|naqib]]*“dan biri boʻlib, qoʻzgʻolon boshlangach, Zab jangida qoʻmondonlik vazifasini bajargan. Abdulloh ibn Alining hamrohlari orasida Suriyaga borib qolgan. Abdulloh Musani Jazira noibi etib tayinladi. U yerda Abu al-Vard boshchiligidagi Umaviylar tarafdori boʻlgan qoʻzgʻolonchilarga qarshi kurash olib bordi. Shundan soʻng, xalifa as-Saffoh Musani oʻzining shaxsiy qoʻriqchilari boshligʻi (*[[sohib ash-shurta]]*) etib tayinladi. Keyin esa avvalgi yillardagi tartibsizliklar paytida viloyatni bosib olgan mahalliy hukmdor Mansur ibn Jumhurni agʻdarish vazifasi bilan Sindga joʻnatdi. Jangda magʻlub boʻlgan Mansur sahroga qochib, u yerda vafot etdi. Soʻng Musa uning oʻrniga noib etib tayinlandi. Musa 754-yil, as-Saffoh vafotiga qadar Sindda qoldi. Shundan soʻng oʻgʻli Uyaynani oʻz oʻrniga noib qilib qoldirdi-da, Iroqqa qaytib ketdi. U yerda *sohib ash-shurta* lavozimini qayta egalladi. 758-yilda yangi xalifa al-Mansur Musani Misr noibi etib tayinladi. Biroq yangi lavozimdagi faoliyati uzoq davom etmay, oʻsha yilning oʻzida (758/59) vafot etdi. Oʻgʻli Uyayna Sindda isyon koʻtarib, mahalliy yamanliklar tomonidan oʻldirildi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Ar-Ravla

**Ar-Ravla** () – Shimoliy Arabiston yarim oroli va Suriya choʻlidagi, shuningdek, Iordaniyadagi yirik arab qabilasi.

## Tarixi
XX asr boshlarida Yaqin Sharqda chegaralar belgilangunga qadar, Ravla qabilasi deyarli butunlay jangovar qabila boʻlib, asosan Shimoliy Arabistondagi al-Javf va Sirxon vodiysiga joylashgan edi. Qabila yerlarining janubiy chegarasi al-Qassimgacha, shimoliy chegarasi esa Damashqqacha choʻzilgan edi. Qabila XVI asr oʻrtalarida yoki undan koʻp oʻtmay paydo boʻlgan va yirik Anaza qabila ittifoqining Dana Maslam boʻlimiga tegishli boʻlgan. Ular Birinchi jahon urushi paytida Nuri bin Hazaa ash-Shalaan hukmronligi ostida Usmoniylar imperiyasiga qarshi koʻtarilgan arab qoʻzgʻolonida faol qatnashgan. Qabila rahbari Shaʼlan yoki ash-Shaʼlan oilasi boʻlib, soʻnggi oʻn yilliklarda ular Livan hukumati va Saudiya qirollik oilasi bilan yaqin aloqada boʻlgan. Qabila aʼzolarining aksariyati Saudiya Arabistoni, Iordaniya va Suriyada oʻtroq hayot kechiradi yoki shahar hayotiga moslashgan.

## Yana qarang
* Anaza

## Manbalar
Tell Talaah

**Tell Talaah** (), shuningdek **Sara** (), Suriyaning shimoli-sharqidagi Hasaka muhofazasining gʻarbiy qismida joylashgan Tell Tamer yaqinidagi qishloq. Qishloq maʼmuriy jihatdan Tell Tamer nohiyasi tarkibiga kiradi.

Qishloqda Sharq suryoniy cherkoviga mansub boʻlgan suryoniylar istiqomat qiladi. 2004-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 800 kishini tashkil qilgan.
## Manbalar
Yevrosiyo (tunnel)

**"Yevrosiyo" tuneli** ( ) Turkiyaning Istanbul shahrida joylashgan Bosfor boʻgʻozi ostida qurilgan suv osti avtomobil tunneli. Tunnel rasman 2016-yil 20-dekabrda, transport harakati uchun esa 2016-yil 22-dekabrda   ochilgan.

Uzunligi 5,4 km (3,4 milya) boʻlgan ikki qavatli tunnel Yevropa tomonidagi Qumkapi va Istanbulning Osiyo tomonidagi Kadikoʻy dahalarini bogʻlaydi. Tunnelga kirish yo'llari bilan hisoblanganda jami uzunligi - 14,6 km (9,1 milya). U 2013 yil 29 oktyabrda ochilgan Marmaray suv osti temir yo'l tunnelidan taxminan 1 km janubda joylashgan bo'lib, dengiz tubi ostidan Bosforni kesib o'tadi. Ikki qit'a orasidagi sayohat taxminan 5 daqiqa davom etadi. Tunnelda harakatlarnish pullik bo'lib to'lovlar har ikki yo'nalishda ham qo'llaniladi. 2020-yil fevralidan avtomobillar uchun 36,40 lira (taxminan 4 AQSh dollari) va mikroavtobuslar uchun 54,70 lira (6 AQSh dollari). 2021-yil fevral oyida yo‘lkira narxlari mos ravishda 26 foizga oshib, 46 lira (taxminan 6,20 AQSh dollari) va 69 lira (taxminan 9,30 AQSh dollari) ni tashkil qildi   .

Yevroosiyo tunnelining kontseptual asosi Istanbul universiteti tomonidan, Istanbul shahar hokimiyati nomidan ilgari surilgan 1997-yildagi Transport bosh rejasining topilmalariga borib taqaladi. Ushbu reja asosida 2003-yilda yangi Bosfor bo'g'ozi o'tish joyining dastlabki texnik-iqtisodiy asoslari amalga oshirildi. Ushbu tadqiqot natijalariga ko'ra, eng yuqori fizibilite darajasini taklif qiluvchi yechim sifatida yo'l tunneli tavsiya etildi  .

Uzunligi 3340 m bo'lgan tunnel maxsus ishlab chiqilgan va eng yangi disk kesgichlar bilan jihozlangan 13,7 m diametrli TBM Mixshield Slurry yordamida qurilgan.

Tunnel shunday tuzilganki, u tunnelning boshqa darajasiga boshpana va qochish yo'llari bilan ta'minlash uchun 200 m oraliqda favqulodda yordam xonalarini himoya qiladi. Har 600 m da (2000 fut) tez yordam telefoni bilan jihozlangan favqulodda vaziyat zonasi mavjud.

Tunnel marshruti bo'ylab tezlik chegarasi 70 km/soat.
Umar Marmush

**Umar Xolid Muhammad Abdulsala Marmush** (1999-yil 7-fevralda tugʻilgan) – misrlik professional futbolchi. Angliya Premyer-Ligasining Manchester Siti klubi va Misr terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Manbalar

### Izohlar


## Havolalar

* Profile Manchester City F.C. saytida
* 
*