open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Kubogi

**Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Kubogi** () — Oʻzbekiston Professional futbol ligasi tomonidan har yili Superliga va Proliganing 34 ta professional klublari ishtirok etadigan (farm-klublari bundan mustasno) turnir.

Joriy yildan boshlab O‘zbekiston kubogi yangilangan formatda — 1/64 final bosqichidan boshlab „bir o‘yin“ tizimi bo‘yicha saralash yo‘li bilan o‘tkazildi.

Agar maʼlum bir oʻyinda gʻolibni asosiy vaqtda aniqlab boʻlmasa, bu holda 15 daqiqadan 2 ta qoʻshimcha taym, keyin esa penaltilar seriyasi belgilandi.

Final uchrashuvi 2019-yilning 26-oktyabr kuni Toshkentdagi „Lokomotiv“ stadionida Toshkentning „Paxtakor“ hamda Olmaliqning „AGMK“ jamoalari o‘rtasida bo‘lib o‘tdi. „Paxtakor“ 12-marta kubok sohibiga aylandi.

## Homiy
Tashkil etilganidan beri birinchi marta turnir titul homiysiga ega boʻlgan. Coca-Cola shirkati titul homiyga (2019-yilgi Superliganing ham titul homiysi) aylandi.

## Ishtirokchilar
Kubok uchun kurashda koʻrsatilgan bosqichlarda quyidagi klublar ishtirok etishdi:

## Saralash oʻyinlari

## 1/32 final

## 1/16 final bosqichi

## 1/8 final bosqichi

## 1/4 final - Chorak final

## 1/2 final - Yarim final

## Final

## Yana qarang
* Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
* Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi
* Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Pro-B ligasi

## Manbalar

## Havolalar
* Oʻzbekiston kubogi PFL saytida 
* '''Uzbekistan Cup 2019''' soccer24.com
Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Kubogi

**Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Kubogi** () — Oʻzbekiston Professional futbol ligasi tomonidan oʻtkazilgan futbol turniri boʻlib, unda 32 ta professional klub ishtirok etgan.

1-bosqichdan boshlab pley-off tizimi boʻyicha oʻtkazildi. Final uchrashuvi 2017-yilning 4-dekabr kuni Toshkentdagi „Bunyodkor“ stadionida Toshkentning „Lokomotiv“ va „Bunyodkor“ klublari o‘rtasida bo‘lib o‘tdi. „Lokomotiv“ 3-marta (ketma-ket 2-marta) kubok sohibiga aylandi.

## Birinchi davra

## Ikkinchi davra

## Turnir toʻplami

## 1/8 final

## 1/4 final

## 1/2 final

## Final

## Yana qarang

* Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
* Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi
* Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

*
Halima Xudoyberdiyeva nomidagi ijod maktabi

**Halima Xudoyberdiyeva nomidagi ijod maktabi** — Prezident taʼlim muassasalari agentligiga qarashli Guliston shahridagi ijod maktabi. Maktab ona tili va adabiyot fanini chuqurlashtirib oʻqitishga ixtisoslashtirilgan, Sirdaryoda tugʻilgan Oʻzbekiston xalq shoiri Halima Xudoyberdiyeva nomiga qoʻyilgan. 

## Barpo etilishi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2019-yil 19-fevral kuni Sirdaryo viloyatiga tashrifida Guliston shahrida xalq shoirasi Halima Xudoyberdiyeva ijod maktabi tashkil etilishi boʻyicha taklif bergan. Oʻsha yil mart oyida tamal toshi qoʻyildi hamda 2019-yil 18-may kuni Vazirlar Mahkamasi tomonidan „Guliston shahrida Halima Xudoyberdiyeva nomidagi ona tili va adabiyoti fanini chuqur o‘qitishga ixtisoslashtirilgan maktab-internatni tashkil etish to‘g‘risida“gi qaror chiqarildi. 25-avgustigacha qurib foydalanishga topshirilishi kutilgan.  

## Dars programmasi

## Manbalar
Abdulmalik ash-Sheroziy

**Abdulmalik ash-Sheroziy** (arabcha: عبد الملك الشیرازی — Abu-l-Husayn Abdulmalik ibn Muhammad ash-Sheroziy, 550/1155, Sheroz — taxminan 600/1204) — o‘rta asr matematigi va astronom olimi.

## Biografiyasi
Manbalarda hayotiga doir maʼlumotlar kam uchraydi. Abdulmalik ash-Sheroziy antik davr yunon matematiklari asarlarini o‘rganib tahlil qilgan va ularga arab tilida izohlar yozgan.

Hozirga qadar yetib kelgan yagona asari *„Tasaffuh al-maxrӯtāt“* hisoblanadi. Ushbu asar miloddan avval III asrning ikkinchi yarmida yashagan, ellips va giperbola kalimalarini ilk marotaba ilmiy muomalaga kiritgan, mashhur geometriya olimi Apolloniyus Pergayus                 (Apollonius Pergaeus) qalamiga mansub „Konika“ („Konuslar“) nomli asarning muxtasar shaklidir. Abdulmalik ash-Sheroziy „*Tasaffuh al-maxrӯtāt“* asarini yozishda o‘zidan avval „Konika“ ustida keng ko‘lamda tadqiqot olib borgan Hilol ibn Abu Hilol al-Himsiy va Sobit ibn Qurraning *„Ilm ashkāl qutu’ al-maxrӯtāt“* nomli asarlaridan foydalangan. Abdulmalik ash-Sheroziyning mazkur asari lotin tiliga ham tarjima qilinib, 1669-yilda Kil (nemischa: Kiel) shahrida bosilgan.

Shu bilan birga, Abdulmalik ash-Sheroziy Klavdiy Ptolemey (Klaudyos Batlamyus)ning mashhur *„Almagist“* asariga ham arab tilida izoh va sharh yozgan. Lekin ushbu asar bizgacha yetib kelmagan. Mazkur asar Qutbuddin ash-Sheroziy (vafoti: 710/1311-yil) tomonidan fors tiliga tarjima qilingan va *„Durra at-tāj li g‘urra ad-dӣbāj“* nomli asarning bir bo‘limini tashkil etgan „Almagist“ tarjimasi orqali maʼlum.

Hozirda *„Tasaffuh al-maxrӯtāt“ning* qo‘lyozma nusxalari Turkiyaning To‘pqopi saroyi muzeyi, Sulaymoniya kutubxonasi hamda Angliyaning Bodlean kutubxonalarida saqlanmoqda.

## Adabiyotlar

# Brockelmann. GAL. Suppl. I, 858; 
# Sezgin. GAS. III, 134; 
# Abu-l-Qosim Qurboniy. Zindagiynomai Riyoziydononi davrai Islomiy. — Tehron: 1365. 304-305; 
# Sargon Erdem. „Abdülmelik eş-Şirȃzi“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 272.

## Manbalar
Abu Ali ash-Shoshiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Isʼhoq ash-Shoshiy** (Abu Ali) — asli shoshlik faqih. U Bag‘dodda yashagan va o‘sha yerda taʼlim olgan. Uning fiqhga taalluqli bir necha asarlari mavjud.

Abu Ali ash-Shoshiy milodiy 955-yil (hijriy 344-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Abu Ali al-Naysoburiy

**Ahmad ibn Muhammad ibn Isʼhoq ibn al-Fazl al-Bazzoz an-Naysoburiy** (Abu Ali) — muhaddis. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilingan.

Abu Ali al-Naysoburiy milodiy 993-yil (hijriy 383-yil) muqaddas haj safariga Makkaga borib, Naysoburga qaytgan va shu yili vafot etgan.

## Manbalar
Abu Ali as-Samarqandiy

**Al-Hasan ibn Dovud ibn Ridvon as-Samarqandiy** (Abu Ali) — faqih. Naysoburda fiqh ilmida taʼlim olgan. Ilm talabi bilan Bag‘dodda bo‘lib, so‘ng Naysoburga qaytgan va madrasada fiqh fanidan dars bergan.

Abu Ali as-Samarqandiy milodiy 1005-yil (hijriy 395-yil) rajab oyining 12-sanasi, dushanba kuni vafot etgan.

## Manbalar
Abu Ali an-Nasafiy

**Al-Husayn ibn al-Xalil ibn Ahmad ibn Muhammad an-Nasafiy** (Abu Ali) — faqih. Samarqandda muqim yashagan. Buxoroda fiqh ilmidan saboq olgan. Ilm talabi bilan sharq mamlakatlarida bo‘lgan. Muqaddas haj safariga borib, qaytishda Bag‘dodga kirib ulamolar bilan ilmiy munozaralarda ishtirok etgan.

Abu Ali an-Nasafiy milodiy 1139-yil (hijriy 533-yil)ning ramazon oyida vafot etgan.

## Manbalar
Abdulmuttalib ibn Rabi’a

**Abdulmuttalib ibn Rabi’a** (arabcha: عبد المطلب بن ربیعة — Abdulmuttalib ibn Rabi’a ibn al-Horis al-Hoshimiy (? — 61/680-81, Damashq) — sahoba.

## Oilasi
Otasi Rabi’a ibn al-Horis ibn Abdulmuttalib bo‘lib, Payg‘ambarning amakisi Horisning nabirasi. Baʼzi manbalarda ismi *Muttalib* deb qayd qilingan. Biroq Ibn Asirning aytishicha, Payg‘ambar uning „Muttalibning quli“ mazmunidagi ismini o‘zgartirmagan. Onasi — Payg‘ambarning amakisi Zubayrning qizi Ummul-Hakam bo‘lgan. Abdulmuttalib ibn Rabi’a Madinada istiqomat qilgan, so‘ngra Umarning xalifalik davrlarida Shomning Damashq shahriga ko‘chib o‘tgan.

## Oila qurishi
*„Sahӣh Muslim“da* keltirilishicha, otasining qistovida Fazl ibn Abbos bilan Payg‘ambarning oldiga kelib, uylanish vaqti kelgani hamda zakot ishlariga mas’ullikdan tushadigan puldan uylanish niyati borligini aytadi. Ul Zot payg‘ambar oilasiga mansub kishilarga bu yo‘l bilan pul topish to‘g‘ri kelmasligini aytib, amakilarining o‘g‘li Navfal ibn Horis va Mahmiya ibn Jazni chaqirtiradilar. So‘ng Navfalga qizini jiyanlari Abdulmuttalib ibn Rabi’aga, Mahmiyaga esa qizini Fazlga berishlarini tavsiya qiladilar. Yoshlar ana shunday tarzda oila qurdilar. Abdulmuttalib ibn Rabi’aga Navfal emas, balki Abu Sufyon qizini bergani haqidagi rivoyat ham mavjud.

Abdulmuttalib ibn Rabi’a Payg‘ambar va Alidan hadis rivoyat qilgan. Undan esa o‘g‘li Abdulloh, Abdulloh ibn Horis ibn Nav­fal va uning o‘g‘li Muhammadlar rivoyat qilganlar.

## Vafoti
Abdulmuttalib ibn Rabi’a 61/680-81-yilda Madinada vafot etgan. Baʼzi manbalarda vafot sanasi 62/681-82-yil ham ko‘rsatilgan.

## Adabiyotlar

# Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubra. — Bayrut: 1388/1968. IV, 57-59; 
# Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1970-73. III, 508-509; 
# Az-Zahabiy. Siyar. III, 112-113; 
# Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1328. II, 430-431; 
# Ibn Hajar. Al-Isāba. Tahzӣb at-tahzӣb. IV, 383-384.

## Manbalar
Abdulmuʼmin ibn Xalaf

**Abdulmuʼmin ibn Xalaf** (arabcha: عبد المؤمن بن خلف — Abu Yaʼlo Abdulmu’min ibn Xalaf ibn Tufayl ibn Zayd ibn Tufayl at-Tamimiy an-Nasafiy, 259/872,? — 346/959,?) — hadis hofizi.

Imom-peshvo, hadis hofizlaridan sanalgan Abdulmu’min ibn Xalaf an-Nasafiy badavlat, sunnat va hadisga ergashuvchi, xudojo‘y va nihoyatda ilmli shaxs bo‘lgan. Bag‘dodda Muhammad ibn Dovud az-Zohiriyning fiqhiy mazhabida fao­liyat olib borgan, qiyos ahlidan yiroq bo‘lgan.

## Hadislari
Bobosi Tufayl ibn Zayddan hadis eshitgan. Shuningdek, Abu Hotim ar-Roziy, Abu Yahyo ibn Abu Masarra al-Makkiy, Ishoq ibn Ibrohim ad-Dabariy, Abu Zinbo’ Ravh ibn Faraj al-Misriy, Yusuf ibn Yazid al-Qarotisiy, Ali ibn Abdulaziz al-Bag‘aviy va ularning safdoshlarinin suhbatida bo‘lib, ulardan hadis tinglagan.

O‘z navbatida, Abdulmuʼmin ibn Xalafdan Abdulmalik ibn Marvon al-Maydoniy, Ahmad ibn Ammor ibn Asama, Ya’qub ibn Ishoq an-­Nasafiy, Abu Ali Mansur ibn Abdulloh az-Zuhliy, Abu Nasr Ahmad ibn Muhammad al-Kaloboziy hamda Nasaf ahllaridan bo‘lgan bosh­qa olimlar hadis rivoyat qilganlar.

Shamsuddin az-Zahabiy *„Siyar aʼlām an-nubalā“* va *„Tazkira al-huffāz“* asarlarida roviylar zanjirida Abdulmuʼmin ibn Xalaf ham ishtirok etgan hadislardan namunalar keltirgan.

## Adabiyotlar

# Az-Zahabiy. Siyar. „Muassasa ar-risola“, 1985. XV, 480; 
# Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. — Bayrut: „Dor al-kutub al-’ilmiyya“, 1998. III, 56; 
# Imom Shamsiddin Zahabiy. Mashhur daholar siyrati. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 50.

## Manbalar
Öykü Gürman

**Öykü Gürman** (1982-yil 4-avgust, Istanbul) — turk pop va flamenko qoʻshiqchisi, aktrisa. 2007-yilda egizak akasi Berk bilan Öykü ve Berk guruhiga asos solgan. Guruh 2010-yilda faoliyatini tugatdi.

## Musiqiy faoliyat
U Oʻrta yer dengizi va arab musiqasini qoʻshib musiqa yaratadigan sanʼatkor hisoblanadi. Ular egizak akasi Berk bilan YouTube saytiga yuklagan videoda kuylashgan „Houses Önü Painted Direk“ qoʻshigʻi bilan tanilgan. Ushbu video 2008-yil may oyi holatiga koʻra 10 million 800 ming marta koʻrilgan. Albomni yaratgandan soʻng ular suratga olgan kliplar 6 million 850 ming marta tomosha qilingan. Biroq, ularning videolari 2008-yilning avgustida olib tashlandi.

Birinchi albomi Kismetda jami 10 ta qoʻshiq bor. Ular Berk imzosi tushirilgan qo‘shiqlardan tashqari, xalq qo‘shiqlarini ham flamenko bilan aralashtirib, albomga kiritdilar. Debyutlaridan soʻng TRT1 ekranlarida „Boyali Direk“ deb nomlangan musiqa va suhbat dasturini olib borishdi.

2010-yilda Öyku va Berk oʻz guruhini tugatishdi va ikki aka-uka yolgʻiz oʻz yoʻlini davom ettirishga qaror qilishdi.

## Shaxsiy hayot
Öykü Gürman 2015-yilning 4-avgustida Yavuz Bingol bilan turmush qurgan va 2016-yilning 15-aprelida ajrashgan.

## Diskografiya

### Albomlar

#### Alohida

* Bir Başka (2011) / Pasaj Müzik
* Rüya Bitti (2015) / Pasaj Müzik

#### Oyku va Berk

* Kısmet (2007) / Pasaj Müzik
* İki Arada (2009) / Pasaj Müzik\
* „Nem Alacak Felek Benim“ (2014)
* „Düşün Beni“ (2018)
* „Ay Işığı“ (Koliva bilan) (2019)
* „Deniz Gözlüm“ (2020)
* „Yine Sevenler Sevsin“ (2020)
* „Nació la Luna“ (Berk Gürman bilan) (2021)

### video kliplar

#### Oyku va Berk

* Evlerinin Önü Boyalı Direk, Yayınlanma: Aralık 2007
* Leyla
* Seni Ben Unutmak İstemedim Ki, Yayınlanma: Nisan 2010
* Geceler Düşman, Yayınlanma: Eylül 2009
* Aman geze geze 2008
* Gönül Arsızı 2010

#### Oyku Gurman sifatida

## Filmografiya

## Manbalar
Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Liga Kubogi

**2019-yilgi [[Oʻzbekiston Liga kubogi]] O‘zbek futboli** tarixidagi yangi musoboqa hisoblanadi va 1-mavsumi hisoblanadi. Musoboqa Oʻzbekiston Professional futbol ligasi tomonidan tashkil etildi. Dastlabki turnirda 16 jamoa (2018-yilgi oliy liganing dastlabki 11 jamoasi va Oʻzbekiston Pro ligasining 5 jamoasi) oʻrtasida tashkil etildi. Ilk bosqichda jamoalar 4 ta guruhga boʻlingan holda ishtirok etdilar. Oʻz guruhida eng yaxshi 2 oʻrinni olgan 8 jamoa chorak finaldan davom ettirdi.

Musoboqaning dastlabki gʻolibi sifatida, shu yilning oʻzida Superliga va mamlakat chempionatida gʻoliblikka erishib „**oltin dubl**“ qayd etgan „Paxtakor“ jamoasi finalda Olmaliqning „AGMK“ jamoasini magʻlub etib kubokning ilk sohibi va Oʻzbek futbolidagi oʻziga xos ilk „**Oltin xet-trik**“ egasiga aylandi.

## Guruh bosqichi

### A guruhi

Manba: Forza Football

### B guruhi
Manba: Forza Football 

### C guruhi

: Manba: Forza Football 

### D guruhi

Manba: Forza Football 

## Qur’a



## Pley off bosqichi

### Chorak final

### Yarim final

## Final

## Toʻpurarlar

## Yana qarang
* Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
* Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Kubogi
* Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi
* Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Pro-B ligasi
* Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi

## Manbalar
Abu Bakr al-Balxiy

**Abu Bakr ibn Ahmad ibn Ali ibn Abdulaziz al-Balxiy** — asli samarqandlik bo‘lgan. „Az-Zahir“ nomi bilan tanilgan. Faqih, muhaddis va shoir bo‘lgan. Halab, Damashq kabi shaharlarda bo‘lgan, fatvo va dars bergan hamda asarlar yozgan. Abu Bakr al-Balxiy milodiy 1158-yil (hijriy 553-yil) vafot etgan.
## Asarlari
* „Sharh al-jomiʼ as-sag‘iyr“ („al-Jomiʼ as-sag‘iyr“ga sharh) va sheʼrlari bo‘lgan.

## Manbalar
Abduluzzo

**Abduluzzo** (arabcha: بنو عبد العزی — Bani Abduluzzo) Quraysh qabilasining bir tarmog‘i.

Nomini Payg‘ambarning ota­-bobolaridan Qusay ibn Kilobning to‘rt o‘g‘lidan biri bo‘lgan Abduluzzodan olgan qabila. Bu qabilaga mansub baʼzi shaxslar johiliyat hamda Islom davrining eʼtiborli siymolari orasidan o‘rin egallaganlar. Bular: Huvaylid ibn Asad, Xadicha, uning amakisini o‘g‘li Varaqa ibn Navfal, Zubayr ibn Avvom, Abdulloh ibn Zubayr, Usmon ibn Huvayris, Urva ibn Zubayrlardir.

Payg‘ambar qabila nomini *Bani Abdulloh* deb o‘zgartirganlar.

Abduluzzo qabilasi XI asrga qadar Hijoz yarim­orolida istiqomat qilgan.

## Adabiyotlar

# Az-Zubayriy. Nasab Quraysh. — Qohira: 1982. 205-250; 
# Ibn Qutayba. Al-Maʼārif. — Bayrut: 1970. 32-33; 
# Ibn Hazm. Jamhara. — Qohira: 1982. 117-125; 
# Ibn Xaldun. Al-Ibar. — Bayrut: 1971. II, 327-328; 
# Kahhola. Mu’jam qabāil al-’arab. — Bayrut: 1982. II, 725; 
# Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. — Bayrut: 1984. IV, 11-12; 
# Ahmet Önkal. „Abdüluzzâ (Benî Abdüluzzâ)“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 276.

## Manbalar
Abu Ahmad Zohid al-Xovasiy

**Muso az-Zohid as-Samarqandiy al-Xovasiy** (Abu Ahmad) — faqih. O‘z zamonasida az-Zohid al-Xovasiy nomi bilan mashhur bo‘lgan faqih. U Ustrushananing Qatavon qishlog‘ida rabot qurdirgan.

Abu Ahmad Zohid al-Xovasiy urushdan qaytayotgan vaqtida Ustrushana mintaqasining Xovas shaharchasida milodiy 1167-yil (hijriy 562-yil)dan keyin vafot etgan, qabri Burnamad qishlog‘ida joylashgan.

## Manbalar
Abu Bakr Narshaxiy

**Muhammad ibn Jaʼfar ibn Zakariyo ibn Xattob ibn Sharik an-Narshaxiy** (Abu Bakr) — tarixchi olim. U Buxoroning Narshax nomli qishlog‘ida milodiy 899-yil (hijriy 286-yil) tavallud topgan. Uning „Tarixi Buxoro“ nomli asari mavjud. Bu asar qo‘lyozma nusxalari va tarixiy adabiyotlarda „Tarixi Narshaxiy“, „Axbori Buxoro“, „Tarixi Buxoro“ nomlari bilan tilga olinadi. Mazkur asar milodiy 943—944-yillar (hijriy 332-yil)da arab tilida yozilgan bo‘lib, bizgacha yetib kelmagan. Ammo uning quvalik Abu Nasr Ahmad ibn Muhammad ibn Nasr al-Quboviy tomonidan hijriy 523-yil (milodiy 1129-yil) fors tiliga qilingan tarjimasi yetib kelgan. Bu asar hijriy 332—343-yillar (milodiy 943—954-yillar)da taxtga o‘tirgan Somoniylar davlati hukmdori Amir Hamid Abu Muhammad Nuh ibn Nasr ibn Ahmad ibn Ismoil as-Samoniyga bag‘ishlangan. „Buxoro tarixi“ kitobi birgina Buxoro tarixini emas, balki butun Markaziy Osiyo tarixini o‘rganish uchun qimmatli tarixiy asardir. 

Abu Bakr Narshaxiy milodiy 959-yil (hijriy 348-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Abu Bakr al-Kosoniy

**Abu Bakr ibn Masʼud ibn Muhammad ibn al-Kosoniy** (Alovuddin) — faqih va usuliyotchi bo‘lgan.

Abu Bakr al-Kosoniy Halab (Suriya) da milodiy 1300-yil (hijriy 699-yil) vafot etgan.
## Asarlari
* „as-Sulton al-mubiyn fi usulid-din“ („Din asoslari haqida aniq bayon etilgan rahnamo kitob“)
* „Badoiʼu-s-sanoiʼ fi tartibi-sh-sharoiʼ“ („Shariat ahkomlarining tartibi haqida yaratilgan badialar“)

## Manbalar
Baran-e Shomali qishloq okrugi

**Baran-e Shomali qishloq okrugi** () — Eronning Isfahon viloyati Isfahon okrugiga qarashli qishloq okrugi (*dehiston*). 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 19,521 nafar, 4,761 oiladan iborat boʻlgan. Qishloq okrugida 27 ta qishloq bor.

## Manbalar
Abu Bakr ash-Sharvoniy

**Abu Bakr ibn Rustam ibn Ahmad ibn Mahmud ash-Sharvoniy, ar-Rumiy, al-Hanafiy** — usmoniylar davlati arboblaridan bo‘lgan adib.

Abu Bakr ash-Sharvoniy milodiy 1722-yil (hijriy 1134-yil) vafot etgan.
## Asarlari
* „Ma la budda minhu li-l-adib“ („Adib uchun lozim bo‘lgan (xislatlar)“)

## Manbalar
Qomshan

**Qumshan** (, Qomshon va Qamshon; **Qamishan** va **Qomishan** nomi bilan ham tanilgan) — Eronning Isfahon viloyati, Isfahon okrugining Jolgʻa tumani Imomzoda Abdol Aziz qishloq okrugidagi qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 356 nafar va 91 oiladan iborat.

## Manbalar
Аbu Аli Husayn al-Keshiy

Аbu Аli Husayn al-Keshiy ham faqih edilar. Iso ibn Husayndan hadis rivoyat qilganlar. 

Hijriy 320 (milodiy 933) yildan keyin vafot etganlar.

## Manbalar
Abu Bakr al-Buxoriy

**Muhammad ibn Ibrohim ibn Anush ibn Ibrohim ibn Muhammad al-Husayriy al-Buxoriy** — faqih. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilganlar. Shamsulaʼimma as-Saraxsiyning ustozi.

Abu Bakr al-Buxoriy milodiy 1107-yil (hijriy 500-yil) Buxoroda vafot etgan.

## Manbalar
Abu Bakr at-Termiziy

**Al-Husayn ibn al-Muborak ibn Abu Abdulloh Muhammad ibn Yahyo ibn Ali ibn al-Muslim ibn Muso ibn Imron at-Termiziy al-Bag‘dodiy** (Abu Bakr) — muhaddis. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Abu Bakr at-Termiziy milodiy 1234-yil (hijriy 631-yil) safar oyining 24-sanasida vafot etgan.

## Manbalar
Abdulqayyum Ibrohimov

**Abdulqayyum Ibrohimov** (arabcha: عبد القیوم إبراهیموف) — (1887 — 1971, Namangan).

## Taʼlim
*Abdulqayyum domla* nomi bilan tanilgan. Savodini eski maktabda chiqargan, keyin mashhur ulamo Sobitxonto‘ra Abdumaoniydan saboq olgan. Abdulqayyum Ibrohimov undan sarf, nahv, tafsir, fiqh, meros ilmini puxta o‘rganadi. Ayniqsa, Sirojuddin Sajovandiy al-Hanafiyning meros il­miga oid *„Sirājiyya“* kitobini mukam­mal o‘rganib, O‘zbekiston va qo‘shni respublikalarda bu sohaning bilimdoni bo‘lib taniladi. Bu borada undan Ahmadxon qori Sodiqov (1890-1986-yillar), undan Horunxon Ayyubxonov tahsil olib, ustoz-shogirdlik anʼanasini davom ettirishgan.

## Iqtibos
Ahmadxon qori Abdulqayyum Ibrohimovning „Alloh menga diniy ilmlardan o‘n to‘rttasini mukammal bergan edi. Alhamdulillah, bugun sizga meros ilmini to‘la o‘rgatdim va yettita shogird chiqardim. Oh, qolgani tuproqqa ko‘miladigan bo‘ldi“, — deganini ko‘p yodga olardi.

## Asari
Ahmadxon qorining vafotidan so‘ng viloyatda Horunxon Ayyubxonov uning davomchisi bo‘ldi. Abdulqayyum Ibrohimov qalamiga mansub diniy yo‘l-yo‘riqlar aks ettirilgan „Tuhfat ul-avlod“ asari bor. Qo‘lyozma holidagi bu kitob Ahmadxon Sodiqovning o‘g‘li Musoxon Ahmadjonov qo‘lida saqlanmoqda.

## Faoliyati
Abdulqayyum Ibrohimov 1945-1950-yillarda Maxdum Eshon jome masjidida imom, 1950-yldan bosh­lab esa, Mir Arab madrasasida mudarris bo‘lib ishlaydi. 1961-yilga tegishli arxiv hujjatlarida ham uning nomi mudarris­lar ro‘yxatida qayd etilgan. 1954-yilda diniy nazoratda ishlagani haqida maʼlumotlar bor.

## Hunarlari
Abdulqayyum Ibrohimov el orasida taroq yasash bilan shug‘ullangani uchun „mashshot“, suhbat asnosida latifalarni ko‘p ishlatgani uchun *„Afandi hoji“* nomlari bilan ham tanilgan.Yigit kishiga qirq hunar oz, deb bilgan bu inson asalari boqishning ham ustasi bo‘lib, kolxoz asalarisini boqqan.

## Vafoti
Abdulqayyum Ibrohimov uzoq davom etgan xastalikdan so‘ng vafot etgan. Janoza namozini muftiy Ziyouddinxon ibn Eshon Boboxon o‘qigan. Namangandagi Otbozori (hozirgi Mangulik) qabristoniga dafn etilgan.

## Adabiyotlar

# O‘zR MDA — 500, v-48; 
# O‘zbekiston ulamolari. — T.: „Movarounnahr“, 2015. 152-153.

## Manbalar
Tigran Kotanjian

**Tigran Kotanjian** ( Տիգրան; 1981-yil 1-sentyabrda tugʻilgan) — armaniyalik shaxmat grossmeysteri. 2014-yilda shaxmat boʻyicha Armaniston chempioni boʻlgan.

## Faoliyati
Kotanjian 2009-yilda Dubai Chess Open va 2010-yilda Karen Asrian xotirasiga bagʻishlangan musobaqada g‘olib chiqdi. 2011-yilda u 4- Beyrut Open turnirida Kirill Stupak bilan 2-3-o‘rinlarni egalladi. Xuddi shu yili u Jermukdagi 4-Karen Asrian xotira turnirida gʻolib chiqdi. 2014-yilda shaxmat bo‘yicha 74-Armaniston chempionatida g‘olib chiqdi.

U 2003-yilda xalqaro shaxmat ustasi va 2006-yilda grossmeyster unvonini oldi. 2018-yil holatiga koʻra Kotanijan arman shaxmatchilari orasida 22-oʻrinni egallab turibdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Grandmaster Games maʼlumotlar bazasi — Tigran Kotanjian
Abdulqodir Andijoniy

**Abdulqodir Andijoniy** (arabcha: عبد القادر الأندیجانى — (1912, Andijon — 1995, Madina) — Qur’on hofizi.

## Hayoti v faoliyati
Go‘zal qiroati bilan tanilgan Muhammad Qodir Xolmirza Andijoniy bosh­lang‘ich taʼlimni Andijonda olgan. Yoshligida Afg‘onistonga ko‘chib o‘tib, o‘sha yerda istiqomat qilib qoladi. Keyinchalik umra safari bilan Makkada bo‘lib, so‘ng Madinaga boradi. U yerda qiroat ilmi bilan birga fiqh, usul al-fiqh va turli diniy ilmlarni ham o‘zlashtiradi. Ustozi Shayx Ziyouddindan Qur’­oni karimni Hafs rivoyatiga asoslangan Osim qiroati asosida yod oladi. So‘ng „*Shātibiyya*“ asari matnini mukammal yod olib, Shotibiy yo‘nalishi bo‘­yicha yetti xil qiroatdan ijoza oladi. U, shuning­dek, ustozi Shayx Hasandan „*Shātibiyya*“ va „*Durra*“ yo‘llari orqali o‘n qiroatni o‘zlashtiradi. Har yili yoz faslida Toif shahriga borib Shayx Bin­yamin Soʻotiy Andijoniydan hadis ilmi bo‘yicha „*Sahӣh al-Buxārӣ*“ni to‘liq o‘qib o‘rganadi.

Abdulqodir Andijoniy sakson olti yoshda vafot etadi. Baqi’ qabristoniga dafn qilingan.

## Asarlari

* „Risāla fi-t-tavhӣd“;
* „Ithāf al-fuzalā muxtasar manār al-hudā fӣ bayān al-vaqf va-l-ibtidā“.

## Havolalar

# http://www.quran.uz/qiroat/qorilar-tarixi/; 
# https://muslimun.uz/abdul-odir-andizhonij/.

## Manbalar
Fokker 100 samolyoti

**Fokker 100** — bu Fokker kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan oʻrta oʻlchamli, 2 dvigatelli va turbovintli samolyot hisoblanadi.

Kam ekspluatatsiya xarajatlari va 100 oʻrinli qisqa masofali sinfda deyarli raqobat yoʻqligi uni 1980-yillarning oxirida bozorga chiqarilganda eng koʻp sotilgan samolyotga aylantirdi, ammo takomillashtirilgan modellar Boeing, Boeing 737 va Airbus, Airbus A319 samolyotlari savdoga taʼsir qilmay qolmadi. Ishlab chiqarish 1997-yilda 283 ta samolyot yetkazib berish bilan toʻxtatildi. 2006-yil avgust oyida 229 ta Fokker 100 samolyotlari hali ham butun dunyo boʻylab 47 ta aviakompaniyalariga xizmat qilmoqda.

## Tarix
Fokker 100 mashhur, ammo eskirgan Fokker F28 oʻrniga 1983-yilda taqdim etilgan. Eng sezilarli farq bu uzunroq fyuzelyaj boʻldi. Fokker shuningdek, Fokker 100 uchun qanot dizaynini ham taqdim etdi, ular daʼvo qilishlaricha, parvozda 30% samaraliroq dvigatel zamonaviy Rolls-Royce Tay turbofan dvigateliga yangilandi hamda kokpit displeyni boshqarish tizimi bilan yangilandi.

## Operatsion firmalar

* Aero Mongolia
* Air Affaires Gabon
* Air Bagan
* Air Berlin
* Air Burkina
* Air Niugini
* Alliance Airlines
* Alpi Eagles
* Austrian (In the Austrian Arrows Subsidiary)
* Avianca
* Blue Line
* Brit Air
* Canadian North
* Carpatair
* Click Mexicana
* Cosmic Air
* Dutch Antilles Express
* GAE Aviation
* Girjet
* Helvetic Airways
* Inter Airlines

* Iran Air
* Iran Aseman Airlines
* IRS Airlines
* Jetairfly
* KLM Cityhopper
* Mandarin Airlines
* Mexicana de Aviación
* Moldavian Airlines
* Montenegro Airlines
* OceanAir
* Portugalia
* Pt Caltex Pacific Indonesia
* Pt Pelita Air Service (Indonesia)
* Pt Transwisata Prima Aviation (Indonesia)
* Régional Compagnie Aerienne Europe
* Skywest Airlines (Australia)
* Spanair
* TAM Airlines
* Trade Air
* Tyrolean Airways
* Wayra Peru
229 ta Fokker 100 samolyotidan foydalanadigan aviakompaniyalar: (2006-yil avgust oyi holatiga koʻra) Alpi Eagles (10), Iran Aseman Airlines (12), Austrian Arrows (16), Brit Air (13), Air Berlin (14), KLM Cityhopper (20), Régional (10), Click Mexicana (16), OceanAir (16), Avianca (13) va TAM Linhas Aéreas (18) va boshqa aviakompaniya ushbu turdagi samolyotlardan foydalanadi.

## Baxtsiz hodisalar va voqealar

* 2019-yil 27-dekabr: Bek Air aviakompaniyasining 2100 reysi mahalliy vaqt bilan soat 07:05 da radarlardan g‘oyib bo‘ldi. U yerda 98 ta yo‘lovchi bor edi. Kamida 66 kishi jarohat olib omon qolgan, ulardan 50 nafari kasalxonaga yotqizilgan.

## Tashqi havolalar:

* Future100 Executive Jet 
* Rekkof loyihasi 
* Fokker 100 haqida maʼlumot
* Fokker 100 Operators Worldwide 

## Tegishli kontent

; Máy bay liên quan

* Fokker 70

; Danh sách liên quan

* List of civil aircraft
* List of aircraft manufacturers
Ө (kirill)

**Ө**, **ө** — kirillchaga asoslangan alifbo harfi.

Ingichka, lab bilan, ochiq unli tovushni belgilovchi harf. Koʻpincha soʻzning birinchi boʻgʻinida uchraydi.  kabi so‘zlarning talaffuzida  boʻlib aytilgani bilan, ikkinchi bo‘g‘inda „e“ harfi yoziladi.

## Boshqa tillarning alifbolarida foydalanishi

## Manbalar
Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiy

**Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiy** (arabvha: عبد القادر بن محمد الفیّومی — Abdulqodir ibn Muhammad ibn Ahmad al-Fayyumiy,?, Misr — 1022/1613, Qohira) — shofeʼiy faqihi, matematik va astronom.

## Hayoti va faoliyati
Hayoti haqida batafsil maʼlumotlar uchramaydi. Misrning Fayyum shahrida tavallud topgan. Dastavval, qohiralik olim Shamsuddin ar-Ramliydan shofeʼiy mazhabi fiqhidan taʼlim olgan. Keyinchalik Shihobuddin Ahmad ibn Ahmad as-Sunbatiy, Abu-n-Najo Salim as-Sanhuriy va Solih ibn Ahmad al-Bulqiniy kabi ulamolardan dars oladi. Sayyid Sharif at-Tahhondan matematika fanini o‘rganadi. U hadis, fiqh, faroiz hamda matematika, astronomiya, ilmi miyqot kabi ilmlarda olimlik darajasiga yetgan. Shuningdek, musiqa bilan ham shug‘ullangan. Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiyning tasavvufga ham aloqasi bo‘lgan. Solih ibn Ahmad al-Bulqiniydan qutb kim ekani so‘ralganda, u „qutbni ko‘rishni istagan Abdulqodirga boqsin“ deb ayt­gan. Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiyning o‘g‘li Abdulbar o‘z davrining buyuk adiblaridan biri hisoblanadi.

## Shogirdlari

Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiy o‘z fatvolari bilan xalqni to‘g‘rilikka boshlagan, shu bilan bir qatorda fiqh, tasavvuf, arab adabiyoti, astronomiya, matematikaga oid turli sohalarda ko‘p sonli asarlar yozib qoldirgan hamda ko‘plab shogirdlar yetishtirgan.

## Asarlari

* „*Jadāvil maxlӯl matāli’ al-falakiyya*“;
* „*Jadāvil ixtilāf manzar al-qamar*“;
* „*Nazm al-javāhir va-l-yavāqӣt*“;
* „*Sharh murshida at-tālib*“;
* „*Al-Maqāmāt al-­badi’iyya fӣ vasf jamāl al-maʼālim al-Makkiyya*“;
* „*Raf’ al-xilāf*“;
* „*Sharh nuzha an-nuzzār*“.

Manbalarda shuning­dek, Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiyning „*Sharh al-minhāj*“, „*Ar-Ravz al-muhazzab*“, „*Sharh al-manzӯ­ma ar-rahabiyya*“ nomli asarlari, Ibn al-Hoimning algeb­raga oid „*Al-Muqni’*“ nomli kitobiga yozgan sharhi borligi zikr qilingan.

## Adabiyotlar

# Al-Muhibbiy. Xulāsa al-asar. II, 291-298, 456-457; 
# Suter. Die Mathematiker. 171, 193-194; 
# Hadiyya al-’ārifӣn. I, 600; 
# Ӣzāh al-maknӯn. I, 590; II, 181, 185, 547, 638, 643; 
# Brockelmann. GAL. Suppl., II, 486; 
# Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. — Bayrut: „Dor al-­’ilm li-l-maloyin“, 1979; IV, 168; 
# Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. V, 298;
# D. A. King. Fihris al-maxtӯtāt al-’ilmiyya al-mahfӯzāt bi-dār al-kutub al-Misriyya. — Qohira: 1986. II, 911; 
# Salim Öğüt. „Feyyûmî, Abdülkādir b. Muhammed“. TDV İA. — İstanbul: 1995. XII, 515-516.

## Manbalar
Abdulqohir al-Bag‘dodiy

**Abdulqohir al-Bag‘dodiy** (arabcha: عبد القاهر البغدادی — Abu Mansur Abdulqohir ibn Tohir ibn Muhammad at-Tamimiy al-Bag‘dodiy,?, Bag‘dod — 429/1037, Isfaroyin) — shofeʼiy faqihi, matematik.

Tavallud sanasi maʼlum emas, ammo 365/975-yilda vafot etgan Abu Bakr ibn Adiydan taʼlim olgani haqidagi maʼlumotlarga ko‘ra, 350/961-yillarda tug‘ilganini taxmin qilsa bo‘ladi.

## Taʼlimi
Abdulqohir al-Bag‘dodiy ilk saboqlarini Bag‘dod faqihlaridan biri bo‘lgan otasidan olgan. Tahsilining katta qismini Bag‘dodda Amr ibn Saʼid, Muhammad ibn Jaʼfar, Abu Bakr al-Ismoiliy va Abu Bakr ibn Adiy kabi olimlardan oladi. Keyinchalik otasi bilan Nishopurga ko‘chib, ilmini o‘sha yerda davom ettirish bilan birga mudarrislik ham qilgan. U yerda Abdulqohir al-Bag‘dodiy bilan shaxsan uchrashganini qayd etgan Ibn Furak bilan ko‘rishadi.

## Faoliyati
Ko‘p o‘tmay, otasi vafot etadi (383/993-yil). Turkman isyonining chiqishi va saljuqiylarning Nishopurni ishg‘ol qilishi natijasida bu yerni tark etib, Isfaroyinga ko‘chib o‘tadi va Abu Ishoq al-Isfaroiyniyning darslariga qatnaydi. Ustozining vafotidan keyin uning o‘rniga o‘tib, Masjidi Uqayldagi ilm darslarini davom ettiradi.
Abdulqohir al-Bag‘dodiyning o‘n yetti ilmdan dars bergani naql qilingan. Xususan, kalom, mazhablar tarixi, fiqh va usul al-fiqh, adabiyot va matematikada ustoz sifatida qabul qilingan. Hatto Faxruddin ar-Roziy ham uni matematikada ustun ekanligini eʼtirof qilgan. Abu-l-Qosim al-Qurashiy va Abu Bakr al-Bayhaqiy singari Xuroson olimlarining ko‘plariga ustozlik qilgan. Islom ilmlari tarixidagi shuhratiga ko‘proq „*Al-Farq bayna-l-firaq*“ va „*Usӯl ad-dӣn*“ nomli kitoblari orqali erishgan. Asarlarida ash’ariy kalom olimlarining ahli sunna aqidasini ochiq uslubda va o‘ziga xos tasnif etishi, ayniqsa, muxoliflariga qarshi ahli sunnani izchil himoya qilishi diqqatga sazovordir.

## Adabiyotlar

# Al-Bag‘dodiy. Al-Farq. — Qohira: 230, 277, 334, 364; 
# Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. — Qohira: 1931. IX, 358; 
# Ibn Asokir. Tabyӣn kazib al-muftarӣ. — Damashq: 1347. 253-254; 
# Az-Zahabiy. Si­yar. XVII, 572; 
# Ibn Xallikon. Vafayāt. — Qohira: 1367. II, 372-373; 
# As-Subkiy. Tabaqāt ash-shāfi’iyya. — Qohira: 1324. III, 238-242; 
# Toshko‘prizoda. Miftāh as-saʼāda. — Qohira: 1968. II, 325; 
# Hoji Xalifa. Kashf az-zunӯn. I, 254, 335, 360, 398, 441, 462, 471; II, 1039, 1046, 1245, 1252, 1274, 1384, 1392, 1400, 1418, 1432, 1769, 1820, 1839, 1921, 1970; 
# Brockelmann. GAL. I, 385; 
# Suppl. I, 666-667; 
# Sezgin. GAS. I, 589; V, 357; 
# G. Sarton. Introduction. — New York: 1975. I, 706-707; 
# A. S. Tritton. „al-Baghdadi“. EI2 (İng.). I, 909;
# Ethem Runi Fığlalı. „Abdülkâhir el-Bağdâdî“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 245-247.

## Manbalar
Orifjonboy masjidi

**Orifjonboy masjidi** — Toshkent shahrida joylashgan tarixiy masjid. 20-asr boshlarida Oʻzbekistonda Art Nouveau uslubida barpo etilgan birinchi binolardan biridir. Masjid qurilishi uning hisobidan tashkil etilgan asoschisining nomi bilan ataladi.

## Tarixi

Masjid Toshkent shahrining Olmazor tumanida joylashgan. „Orifjonboy“ masjidi XX asrning boshida Orifjon Mallaboyev tomonidan qurilgan. 2019-yilda Tashkent City loyihasi amalga oshirilishi doirasida qayta taʼmirlangan. Masjidning nomlanishi va masjid haqida ochiq manbalarda maʼlumot topishning iloji yo'q. Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-son qarori ilovasida keltirilgan „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obʼektlari“ Toshkent shahriga tegishli bandida „Orifjonboy“ masjidi haqida maʼlumot uchratish mumkin.

### Toshkent city

Masjid Beshyogʻoch daxasining Qoratosh mahallasida joylashgan. Hozirgi kunda bu yerda Toshkent city majmuasi barpo etilgan.

## Yana qarang

* Xo'ja ahror valiy masjidi
* Tashkent City

## Manbalar
Qaratal

**Qaratal** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati Yeskeldi tumaniga qarashli qishloq. Qaratal qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Qarabulaq qishlogʻidan taxminan 17 km sharqda joylashgan. KATO kodi — 196447100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1808 kishini (887 erkak va 921 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1897 kishi (934 erkak va 963 ayol) yashagan.
## Mahalliy aholi orasidan chiqqan mashhur shaxslar.
* Itkis, Mixail Grigoryevich (1942-yilda tugʻilgan) — sovet va rus fizigi.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Portalet qal'asi

Portalet qalʼasi (frans. Fort du Portalet) — Fransiyaning Pireney-Atlantik provinsiyasidagi Pireney togʻlarida joylashgan istehkom. U Aspe daryosi oqib o'tadigan chuqur vodiyda tashkil etilgan. Qal'a II Ikkinchi jahon urushidan keyin u natsistlar hamkori Vichi rejimining taniqli rahbarlari qamoqqa olingan qamoqxona sifatida ishlatilgan. Ulardan eng mashhuri feldmarshal Filipp Petain edi. Bugungi kunda u Fransiya Madaniyat vazirligi tomonidan tarixiy yodgorlik binolari ro'yhatiga kiritilgan va sayyohlar tashrifi uchun ochiq.

## Tarixi

### Qurilishi
Qal'aning qurilishi 1842-yil 22-iyulda qirol Lui-Filipp tomonidan boshlangan. Qal'aning maqsadi urush davom etayotgan Ispaniya chegarasini himoya qilish va ikki davlat o'rtasida muhim darvoza bo'lib xizmat qilish va Somport dovoni himoyasi edi. Qiyin geografik sharoitlar, iqlim va tosh tuzilishi qal'aning qurilishini kechiktirardi va u faqat 1870-yilda tugallanadi. Qal'a dengiz sathidan 765 metr balandlikda joylashgan bo'lib, Aspe vodiysida joylashgan.

### 1871-1945
Qal'a 400 askarni sig'dirishga mo'ljallangan bo'lib, taxminan bir hafta davomida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan qamalga dosh beradigan resurslar bilan jihozlangan. 1871-1925-yillar orasida unga 18-Pau piyodalar polki joylashgan. Ushbu sanadan keyin u harbiy obyekt sifatida evakuatsiya qilindi. 1939-yilgacha u davlat xizmatchilari uchun yozgi lager sifatida foydalanilgan.

U Ikkinchi Jahon urushi paytida Fransiya fashistlar Germaniyasidan mag'lubiyatga uchraganidan so'ng hokimiyatga kelgan Vichi hamkorlik rejimi davrida Uchinchi Fransiya Respublikasining siyosiy rahbarlari qamoqqa olingan qamoqxona sifatida ishlatilgan. Qal'a keyinchalik nemis qo'shinlari tomonidan ishlatilgan va 1944-yilda fransuz qarshiliklari tomonidan bosib olingan. Davlatga xiyonat qilganlikda ayblangan marshal Petain 1945-yil 15-avgustdan 1945-yil 16-noyabrgacha u yerda qoladi, u suddan keyin Yeu oroliga yuborilgan.

### 1945-yildan hozirgi kungacha
Urushdan keyin 18 Polk qasrga qaytib keldi. 1952-yilda Mudofaa vazirligi tomonidan harbiy zonadan olib tashlangan. 1962 yilda sotuvga qo'yilgan qasrni noma'lum shaxs 171 ming fransuz frankiga sotib olgan bo'lsa-da, qal'a umuman ta'mirlanmagan. Qarovsizlik tufayli juda ayanchli ahvolga tushib qolgan qasrni 1999-yilda viloyat hokimligi tomonidan sotib olingan. Qal'aga olib boradigan yo'l yana foydalanishga yaroqli holga keltirildi, qal'ada jadal parvarishlash va ta'mirlash ishlari olib borildi. Bugungi kunda qasr tarixiy obida sifatida sayyohlarga xizmat qilmoqda.

## Manba

## Yana qarang

* Vichy Fransası

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt  23-fevral 2011-yilda arxivlangan. 2011-yil 19-mayda foydalanilgan
Aegna

**Aegna** - Boltiq dengizidagi Tallin ko'rfazida joylashgan Estoniya oroli. Maʼmuriy jihatdan Estoniya poytaxti Tallin shahri tarkibiga kiradi va Kesklinn (shahar markazi) tumanining kichik tumanidir.

## Geografiyasi
Egna orolining maydoni 3km2 ni tashkil qiladi. U 10km ga ega qirg'oq chizig'i ikkita qumli plyajni o'z ichiga oladi. Orol taxminan dengiz sathidan 13m balandlikda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Orol haqida ma'lumot
Joʻrabek karvonsaroyi

**Joʻrabek karvonsaroyi** — Oʻzbekistonning Buxoro shahri tarixiy markazida joylashgan madaniy meros yodgorligi. Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Karvonsaroy buxorolik yirik boylardan biri boʻlgan Joʻrabek Arabov tomonidan bunyod etilgan. 1920-yilgi Buxoro inqilobiga qadar unda qorakoʻl terisi ulgurji savdosi bilan shugʻullanilgan. Binoning 2-qavatida Union Bankning filliali faoliyat yuritgan. Bino 2018—2019-yillarda kapital taʼmirdan chiqarilib, hozirda unda miniatyura maktabi faoliyat yuritib kelyapti.

## Manbalar
Fondukiston ibodatxonasi

**Fondukiston ibodatxonasi** – Kobuldan taxminan 117 kilometr shimoli-sharqda, Parvon viloyati Gʻorband vodiysi yaqinidagi tepalikning eng baland nuqtasida joylashgan buddistlar ibodatxonasi. Ibodatxona qurilishi milodiy 8-asr boshlariga toʻgʻri keladi.

## Umumiy maʼlumotlar
Benjamin Rowlandning soʻzlariga koʻra, „Rangdor qilib boʻyalgan devorlar, haykallar juda koʻp boʻlgan bu kichik ibodatxonaga haykaltarosh va quruvchilar tomonidan oʻziga xos diniy effekt berilgan, kelgan inson goʻzal manzarani koʻrgan“.

Fondukiston ibodatxonasidagi sanʼat asarlarini eramizning 7—8-asrlarda buddist Turkshohiylar tomonidan boshqariladigan hududlarda buddaviy sanʼatining eng yuqori darajasi deb olish mumkin. Shu jumladan Sosoniylarning madaniy taʼsiri ham mavjud. Fondukiston ibodatxonasi sanʼat asarlari milodiy 7—8-asrlardagi yunon-budda sanʼatining soʻnggi bosqichlariga toʻgʻri keladi. Bu davrda Xitoyning Tan imperiyasi buddizmning taʼsiri va targʻibotini Markaziy Osiyo davlatlariga, jumladan, Afgʻonistonga xitoy rohiblari oqimi bilan kengaytirishni boshladi, ammo, Hindistondan Oʻrta Osiyoga hind rohiblarining koʻchishi koʻproq sodir boʻldi. Ushbu voqealar Fondukiston va Tapa Sardardagi hind-xitoy gibrid sanʼat va din uslublarini keltirib chiqardi. Ibodatxona 1936-yilda *Délégation archéologique française en Afghanistan* tashkilotidan Joseph Hackin va 1937-yilda xuddi shu tashkilotdan Jean Carl tomonidan qazib oʻrganilgan. Qayta tiklangan sanʼat asarlarining aksariyati Guimet muzeyi, Parij va Afgʻoniston Milliy muzeyi oʻrtasida boʻlinib ketgan, koʻplari soʻnggi oʻn yilliklardagi vayronagarchiliklardan omon qolmagan.

## Budda haykallari

Fayl:Fondukistan Seated Buddha.jpg|alt=Oʻtirgan Budda, Fondukiston, Afgʻoniston milliy muzeyi.|Oʻtirgan Budda, Fondukiston ibodatxonasi (hozirda Afgʻoniston milliy muzeyida).
Fayl:Seated Bodhisattva, Fondukistan monastery, 7th century CE. Kabul Museum.jpg|Oʻtirgan Bodxisattva, Fondukiston ibodatxonasi, taxminan 700-yil. (hozirda Kobul muzeyida)
Fayl:Afghanistan, Standing Buddha, Ghorband Valley, Fondukistan Monastery, 7th century.jpg|alt=Statue of the Buddha wearing the Iranian three-pointed chamail, Ghorband valley, Fondukistan monastery, circa 700 CE.|Eron uslubidagi ustki kiyim kiygan Budda haykali, Gʻorband vodiysi, Fondukiston ibodatxonasi, taxminan 700-yil.
Fayl:Painting of Maitreya Bodhisattva, Fondukistan, Afghanistan, circa 700 CE. National Museum of Afghanistan.jpg|Maitreya Bodxisattva rasmi, Fondukiston ibodatxonasi, taxminan 700-yil (hozirda Afgʻoniston milliy muzeyida).


## Manbalar

## Adabiyotlar

*  (registration required)
* J. Hackin, "Le monastère bouddhique de Fondukistan (fouilles de J. Carl, 1937), " MDAFA 8, 1959, pp.&nbsp;49-58.
* J. Hackin, "The Buddhist Monastery of Fondukistan, " Afghanistan (Kabul) 5/2, 1950, pp.&nbsp;19-35.

## Havolalar

* J. Hackinning dastlabki hisobotlaridan olingan fotosuratlar
Beshqoʻrgʻon koʻchasi (Toshkent)

**Beshqoʻrgʻon koʻchasi** — Chilonzor tumanida, Bunyodkor shoxkoʻchasi bilan Chorbogʻ koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 1,5 km atrofida. Koʻchaning tarixiy nomini tiklash maqsadida 2008-yil 6-mayda M. Tursunxoʻjaev nomi oʻrniga qoʻyilgan. Beshqoʻrgʻon koʻchasining 7 ta tor koʻchasi va 9 ta berk koʻchasi bor. Koʻcha yoʻnalishida yakka tartibdagi uy-joylar, maishiy xizmat koʻrsatish va savdo shoxobchalari joylashgan. Koʻcha yakinidan Katta halqa yoʻli oʻtgan.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Beruniy koʻchasi (Toshkent)

**Beruniy koʻchasi (Beruniy shoxkoʻchasi)** — Shayxontohur tumanida, Chorsu maydoni bilan Farobiy koʻchasi oraligʻida.

Uzunligi 3 km atrofida. Hozirgi „Yoshlik“ talabalar shaharchasi hududida dastlab (oʻtgan asrning 1960-yillari) Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi (vistavkasi) qurilishi boshlangan, shu munosabat bilan bogʻ-rogʻlar oʻrniga ushbu koʻcha ochilgan va Vistavka koʻchasi deb nomlangan. Keyinchalik vistavka qurilishi toʻxtatilib, oʻrniga Toshkent universiteti (hozirgda Oʻzbekiston milliy universiteti) korpuslari qurilgan. Abu Rayhon Beruniy tugʻilgan kuniga 1000-yil toʻlishi munosabati bilan 1973-yilda koʻchaga Beruniy nomi qoʻyilgan. Beruniy koʻchasida 1970-80-yillarda katta qurilish ishlari olib borilib, Bogʻkoʻcha dahasi (27-kvartal), Gulobod dahasi (26-kvartal), „Orzu“ charm-galantereya va sport buyumlari i.ch. birlashmasi va uning qarshisida 9 qavatli turar joy binolari, Beruniy maydoni bunyod etildi.

Mustaqillik yillarida Beruniy koʻchasida bunyodkorlik ishlari davom ettirilib, "Jar" sport majmuasi, Eskijoʻva dehqon bozori, Respublika koʻrgazma savdo markazi qurildi. Koʻcha yoʻnalishida yuqorida sanalganlardan tashqari, turar joy binolari, „Oʻzgazloyiha“ AJ, „Gʻuncha“ kinoteatri, „Oʻzgazoyl“ avtomobilga yonilgʻi quyish shoxobchasi, Shayxontohur tumani xalq sudi, „Mashhura“ firmasi, maktab, kitob doʻkoni, „Humo-sarbon“, „Versal“, „Registon“, „Tinchlik“, „Huvaydo“, „Beruniy“ va „Alpomish“ restoran-toʻyxonalari, savdo doʻkonlari, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor.

Koʻchasida „Tinchlik“, „Beruniy“ metro bekatlari joylashgan.

## Yana qarang
* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Beshqayragʻoch koʻchasi (Toshkent)

**Beshqayragʻoch koʻchasi** — Uchtepa tumani xududida. Uzunligi 4 km atrofida. Kichik halqa yoʻli va Toʻqimachi koʻchasi oraligʻida joylashgan.

1966-yil tashkil topgan. Dastlab „Qizil tong“ deb nomlangan. 1972-yil 15-dekabrda dramaturg va jurnalist, qatagʻon qurboni Ziyo Said (1901-1938) nomi berilgan. 2009-yil 21-apreldan hozirgi nomda.

## Mahallalar

Yoʻnalishidagi hududlar „Bogʻichinor“, „Degrez“, „Oʻtkir“, „Jarbuloq“, „Zulfizar“, „Ibrat“, „Nishabariq“, „Sharq guli“, Xondamir, Xurshid mahallalariga qarashli. 

## Binolar

Koʻchada „Ona va bola“ markazi, oilaviy poliklinika, maktablar, bogʻchalar, shaxsiy turar joy binolari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari, ATS, aloqa boʻlimi, savdo majmuapari, umumiy ovqatlanish maskanlari, avtobus bekatlari joylashgan. Yaqinida Toshkent avtomobil halqa yoʻli, toʻqimachilik qoʻshma korxonasi bor.

## Yana qarang

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

## Manbalar
Shomansur Shohalilov

**Shaxalilov Shamansur Shaxalilovich** (1949-yilda tugʻilgan) — o‘zbek olimi va diplomati. Oʻzbekistonning Rossiya va Ukrainadagi sobiq elchisi.

## Biografiya
1949-yilda tugʻilgan. 1973-yilda Toshkent universitetining tarix fakultetini tamomlagan. Tarix fanlari doktori.

1973-yildan 1985-yilgacha — Toshkent tarix muzeyi o‘qituvchisi, maʼruza guruhi rahbari, direktor o‘rinbosari.

1985-yildan 1987-yilgacha — Kommunistik partiya tarixi instituti katta ilmiy xodimi.

1987-yildan 1989-yilgacha — O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo‘mitasi huzuridagi Badiiy fanlar akademiyasi katta o‘qituvchisi.

1989-yildan 1990-yilgacha — Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasining oʻqituvchisi.

1990-yildan 1992-yilgacha — Ijtimoiy-siyosiy muammolar instituti direktori.

1992-yildan 1993-yilgacha — Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchixonasi maslahatchisi, maslahatchi-elchisi.

1993-yildan 1994-yilgacha — Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti sektor mudiri, O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligining MDH davlatlari boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari.

1994-yildan 1998 yilgacha — Oʻzbekistonning Rossiyadagi favqulodda va muxtor elchisi.

1998-yildan 2002-yilgacha — Oʻzbekistonning Ukrainadagi favqulodda va muxtor elchisi.

## Manbalar
Laylo

**Laylo** (toʻliq ism-sharifi: **Laylo Muzaffarovna Aliyeva**; 1975-yil 25-noyabr, Samarqand, Oʻzbekiston SSR – 1998-yil 1-may, Toshkent, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik xonanda. Xonanda 1998-yil 1-may kuni Toshkent shahridagi oʻz uyida oʻldirib ketilgan. Tanasida 33 ta pichoq izi aniqlangan.

## Shaxsiy hayoti
Laylo oilasida bir oʻgʻil, uch qiz farzand boʻlishgan. Bolaligi Toshkent shahrida oʻtgan. Yoshligidan raqs tushishga juda qiziqqan. 10 yoshida oromgohda oʻtkazilgan goʻzallik tanlovida yuqori oʻrinni qoʻlga kiritgan. Oʻrta maktabda 3-sinfligidan xoreografiya bilim yurtida tahsil olgan. Qoʻshiq aytish sirlarini Toshkent Davlat konservatoriyasida Saodat Qobulovadan oʻrgangan.

1998-yil 1-mayda Toshkent shahrida vafot etgan va Yakkasaroy qabristoniga dafn etilgan. Qabri Toshkent shahridagi Yakkasaroy qabristonida.

## Qo'shiq

* Jonginam
* Sen ketarsan uzoqlarga
* Ajoyib kun
* O'zbekiston
* Yondiradi Laylo
* Bolam
* Dum mast
* Yo'llarimiz boshqa
* Kuydirma jonim
* Orzuyim
* Yuragimda sevging
* Bu dunyoda
* Ollohim
* Sen bor menga
* Suv parisi
* Shoh, malika
* Sevgimizni eslamagin
* Turkcha

## Manbalar
Quyoshli qalam

**Quyoshli qalam** — Zulfiya Isroilova qalamiga mansub lirik doston bo'lib, 1970-yilda yozilgan.

## Qismlari
Doston “Xayol qanotida”, “Yaratish dardi”, “Navoiy yuragi urib turibdi”, “Daryoday uyg‘oq” singari qismlardan iborat.
## Tavsif
Dostonda ulug‘ adib, sevimli shoir va donishmand olim Oybekning yorqin  
obrazi zo‘r hayajon va katta muhabbat-u, ixlos bilan chizib berilgan. Dostonda voqea bosh qahramon Oybekning o‘limi tasviri bilan tugasa-da, asarda hayotbaxsh ruh, quyoshli qalam sohibi Oybek domlaning mangu barhayotligiga komil ishonch ruhi balqib turadi:  

## Manbalar
Botir Yusupov

**Botir Poʻlatovich Yusupov** (1961-yil 17-sentyabrda tugʻilgan) — oʻzbek diplomati. O‘zbekistonning Ukrainadagi muvaqqat ishlar vakili.

## Biografiya
1961-yil 17-sentyabrda tugʻilgan. Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutini tamomlagan. Butunrossiya tashqi savdo akademiyasini tugatgan. Ingliz va rus tillarini biladi.

1990-1995 — O‘zbekiston Respublikasi tashqi iqtisodiy aloqalar va savdo vazirligining „Interaloqa“ tashqi savdo uyushmasida turli rahbarlik lavozimlarida ishlagan.

1995-2000 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi „Davlat belgisi“ davlat ishlab chiqarish birlashmasi bosh direktorining tashqi iqtisodiy aloqalar va marketing bo‘yicha o‘rinbosari.

2000-2007 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligining „O‘zmarkazimpeks“ davlat aksiyadorlik tashqi savdo kompaniyasi boshqaruvi raisining o‘rinbosari.

2007-2009 — O‘zbekiston Respublikasining Ukrainadagi elchixonasining savdo-iqtisodiy masalalar bo‘yicha maslahatchisi.

2009-2012 — Oʻzbekistonning Ukrainadagi elchisi.

## Manbalar
Abdulgʻafur Loriy

**Abdulgʻafur Loriy** (arabcha: عبد الغفور لاری — Raziyyuddin Abdulg‘afur Loriy,?, Lor — 912/1507, Hirot) — olim va mutasavvif.

## Hayoti
Tug‘ilgan yili va hayoti haqida yetarli maʼlumot uchramaydi. Manbalarda Abdurrahmon Jomiyning peshqadam murid­laridan bo‘lganligi qayd etilgan. Ali ibn Husayn al-Koshifiy Abdulgʻafur Loriyning zamondoshi va muridlaridan biri bo‘lishiga qaramasdan, „*Rashahot ayn ul-hayot*“ asarida u haqida to‘liq maʼlumot keltirmagan. Asarda Abdulgʻafur Loriyning maʼnaviy yo‘li va karomatlari haqida zikr qilingan. Ali ibn Husayn al-Koshifiy Abdulgʻafur Loriy sahoba Sa’d ibn Ubayd avlodi ekani, o‘z davrida aqliy va naqliy ilmlarda peshvo bo‘lgani, Abdurrahmon Jomiyning aksariyat asarlarini o‘qib o‘rgangani va Jomiy „*Sharh fususi-l-hikam*“ nomli kitobi muqobalasini u bilan birga 896/1491-yilda tamomlaganini alohida taʼkidlagan. Abdulgʻafur Loriyning „*Nafahot ul-­uns*“ga alohida takmila yozganini qayd etgan al-Koshifiy, uning buyuk shaxs ekani va vahdat al-vujud nazariyasidagi qarashlari ustozi Abdurrahmon Jomiy fikrlari bilan bir bo‘lganini aytib o‘tadi.

## Vafoti
Abdulgʻafur Loriy milodiy 1507-yil (hijriy 912-yil)da vafot etgan. Vafotidan so‘ng ustozi Abdurrahmon Jomiyning qabri yoniga dafn etilgan.

## Ijodi

### Fors tilidagi asarlari

* „*Takmilai Nafahot ul-uns*“ („*Al-­ixtisār va-z-zayl ’alā Nafahāt al-uns*“);
* „*Mirqāt al-advār fi-t-tarӣx*“;
* „*Tarjima al-usul al-’ashara va sharhuh*“;
* „*Xavoshiyi Gʻafuriyya*“ kabi asarlarini fors tilida;

### Arab tilidagi asari

* „*Xāshiya ’alā sharh al-Jāmӣ li-l-kāfiya*“ nomli asarini arab tilida yozgan.

## Adabiyotlar

# Ali ibn Husayn al-Koshifiy. Rashahot ayn ul-hayot. — T.: 20; 
# Maʼsum Ali shoh. Taroyiq ul-haqo­yiq. — Tehron: 1898-1901. III,. 48; 
# Hadiyya al-­’ārifӣn. I, 588; 
# Zabihulloh Safo. Tarixi adabiyot dar Eron. — Tehron: 1977. IV, 354, 356; 
# Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. — Damashq: 1957-61. V, 269; 
# DIA. „Abdülgafûr-i Lârî“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 204.

## Manbalar