Shanxay Pudong xalqaro aeroporti

**Shanxay Pudong xalqaro aeroporti** Shanxayga xizmat koʻrsatadigan ikkita xalqaro aeroportdan biri va Sharqiy Osiyoning asosiy aviatsiya markazidir. Pudong aeroporti xalqaro reyslarga ham, kamroq miqdordagi ichki janglarga ham xizmat qiladi, shaharning boshqa yirik aeroporti Shanxay – Xonqyao esa asosan Sharqiy Osiyodagi ichki va mintaqaviy reyslarga xizmat qiladi. Taxminan  shahar markazidan sharqda, Pudong aeroporti sharqiy Pudongdagi qirgʻoq chizigʻiga tutashgan  maydonni egallaydi. Aeroport Shanxay aeroporti maʼmuriyati tomonidan boshqariladi ().

Aeroport China Eastern Airlines va Shanghai Airlines uchun asosiy markaz va Air China uchun asosiy xalqaro markaz, shuningdek hisoblanadi. 2012-yil iyul oyida ochilgan DHL markazi Osiyodagi eng yirik ekspress markaz hisoblanadi. 

Pudong aeroportida ikkita asosiy yoʻlovchi terminali mavjud boʻlib, ularning ikkala tomonida toʻrtta parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud edi.  2021-yilda uchinchi yoʻlovchi terminali ochildi, sunʼiy yoʻldosh terminali va ikkita qoʻshimcha uchish-qoʻnish yoʻlagidan tashqari, uning yillik sigʻimi 60 million yoʻlovchidan 80 milliongacha, shuningdek, olti million tonna yuk tashish imkoniyatini oshiradi. 

Pudong aeroporti yoʻlovchi va yuk tashish boʻyicha tez rivojlanayotgan markazdir. 2017- yilda 3 703 431 metrik tonna yuk tashish amalga oshirilgan boʻlib, aeroport yuk tashish boʻyicha dunyodagi uchinchi eng band aeroport hisoblanadi. Pudong aeroporti 2018-yilda jami 74 006 331 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan va bu Xitoyda Pekin – Poytaxt va Gonkongdan keyin uchinchi, Osiyoda beshinchi va dunyoda sakkizinchi eng band boʻlgan aeroportga aylandi. Bu, shuningdek, 35,25 million xalqaro yoʻlovchiga ega boʻlgan materik Xitoyning eng gavjum xalqaro eraportidir .  2016 yil oxiriga kelib Pudong aeroporti 210 dan ortiq yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatuvchi 104 ta aviakompaniyani qabul qildi. 

Shanxay Pudong – Xitoydagi eng gavjum xalqaro markaz boʻlib, uning umumiy yoʻlovchi tashish hajmining yarmiga yaqini xalqaro miqyosda.  Pudong aeroporti Shanxay Hongqiao aeroportiga Shanxay metro liniyasi 2 va Shanxay Maglev poezdi Pudong xalqaro aeroporti stantsiyasi orqali bogʻlangan. Uni shaharning qolgan qismi bilan bogʻlaydigan aeroport avtobuslari ham mavjud.

## Tarix

### Erta rivojlanish
Pudong xalqaro aeroporti tashkil etilishidan oldin, Shanxay Xongqiao xalqaro aeroporti Shanxayning yagona asosiy aeroporti edi. 1990-yillarda, oʻsib borayotgan talabni qondirish uchun Xunqiao aeroportini kengaytirish imkonsiz boʻlib qoldi, chunki atrofdagi shaharlar sezilarli darajada rivojlanib bordi.

Muhokamalardan soʻng munitsipal hukumat Shanxay meri Syu Kuangdiga xat yozgan Sharqiy Xitoy Normal Universiteti professori Chen Jiyuning taklifini qabul qilishga qaror qildingan. Yangi aeroport Shanxayning sharqidagi Pudong rivojlanish zonasi qirgʻogʻida, Yangtze daryosi estuariyasining janubiy qirgʻogʻidagi qurilishi kerakligini taklif qiladi.

### Doimiy kengaytirish
Pudong xalqaro aeroporti 2015 -yil 29 -dekabrda yangi janubiy sunʼiy yoʻldosh terminali qurilishi bilan Pudong xalqaro aeroportini kengaytirishning uchinchi bosqichini rasman boshladi. Yangi sunʼiy yoʻldosh terminalining umumiy qurilish maydoni 622 000 kvadrat metr boʻlgan dunyodagi eng yirik yagona sunʼiy yoʻldosh terminali boʻladi, bu Pudong xalqaro aeroporti T2 terminali binosidan (485 500 kvadrat metr) kattaroqdir. Sunʼiy yoʻldosh terminali S1 va S2 ikkita zaldan iborat boʻlib, H shaklidagi strukturani tashkil qiladi. U yiliga 38 million yoʻlovchiga moʻljallangan loyiha boʻladi, loyihaning umumiy qiymati taxminan 20,6 milliard yuanga baholanmoqda. 2019- yilda sunʼiy yoʻldosh terminali qurib bitkazilgandan soʻng Pudong xalqaro aeroporti yillik yoʻlovchi sigʻimi 80 million yoʻlovchiga ega boʻlib, dunyodagi eng yaxshi oʻnta aeroport qatoriga kiradi. 

## Imkoniyatlar
Aeroportda 162 ta bort koʻprigi (T1-31 T2-41 sunʼiy yoʻldosh terminali-90) va 189 ta masofaviy darvozalar mavjud. Toʻrtta uchish-qoʻnish yoʻlagi terminallarga parallel: bittasi  4E reytingiga ega uchish-qoʻnish yoʻlagi (Boeing 747-400 gacha boʻlgan samolyotlarni sigʻdira oladi), ikkita  4F darajasiga ega uchish-qoʻnish yoʻlaklari (Airbus A380, Boeing 747-8 va Antonov An-225 gacha boʻlgan samolyotlarni sigʻdira oladi) va ikkita  4F darajasiga ega uchish-qoʻnish yoʻlaklari.

## Manbalar