open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laymes

**Laymes**, shuningdek, Lehms, Lehmhus, "Leimes" deb nomlanuvchi, Yuqori Sileziyaga xos boʻlgan loydan yasalgan gʻalla omborlari. Laymesning kelib chiqishi Lehm (loy) dan kelib chiqqan deb taxmin qilinadi, ammo mahalliy dialekt oʻz tilidagi Laimes soʻzidan olingan deydi. Bir vaqtlar Laymes Odra (Oder) daryosidan qolgan, ammo endi u yerda topilmagan deb hisoblanadilar. Głubczyce (Lubzyse) tumanida yashovchi bu xalq qurilish shakli asosan faqat ikkita Rozumice (Rozumis) va Pilszcz (Piltsch) qishloqlarida topilgan. Dastlab qishloqdagi barcha dehqon uylari va hattoki baʼzi kichik xoʻjaliklarning oʻz Laymeslari boʻlar edi, ammo Birinchi jahon urushi oxirida Rozumiceda atigi 22 tasi qolgan edi va bugungi kunda faqat bitta misol mavjud, uni ham qayta tiklash taklifi ilgari surilgan.

Laymes don omborlari Yevropaning koʻp joylarida topilgan, ammo janubda yoki sharqda emas. Laymeslar bir necha sabablarga koʻra ajralib turardi. Ular oʻziga xos tarzda (baʼzi istisnolardan tashqari) devor bilan oʻralgan ferma hovlisidan tashqarida, umumiy foydalanishdagi yoʻlda joylashadi. Rozumiceʼda ular faqat tashqi tomondan loy va somon bilan boʻyalgan, boʻlingan loglar bilan yaratilgan, metall panjara bilan himoyalangan shamollatish teshiklaridan tashqari hech qanday teshiklari yuqori darajada boʻlmagan. Taxminan olti-sakkiz metr balandlikda, dastlab tomi yogʻoch shingil bilan qoplangan, ammo yongʻin xavfi tufayli keyinchalik mustahkam toshli shiferlar bilan almashtirildi. Pastki qavat yerdan tosh ustunlarga koʻtarilgan. Hayvonlar uchun ozuqa va donni saqlash uchun qutilar oʻrnatildi.

Yagona ramkali eman toʻsinli eshik ichkariga kirish imkonini berdi va murakkab qulflash mexanizmlariga ega edi. Tashqi yuzada uchta alohida kalit qulflari bor edi, ular ichki devor tomonida raketka bilan oʻralgan va metall „kalit“ bilan ochiladi. Laymeslar xavfsiz deb hisoblangan. Ehtimol, ularning yoʻl jabhasidagi pozitsiyasi ularni doimiy nazorat ostida ushlab turish edi yoki, ehtimol, shunchaki mustahkam anʼanani aks ettirgan. Laymesning kattaligi fermaning boyligini aks ettirardi. Rozumicening asl koʻchmanchilari Frankoniyadan kelgan deb oʻylashgan, ammo u yerda qurilish shakli sifatida Laymes nomaʼlum edi. Maʼlumki, Vestfaliyada ilgari Laymes boʻlgan, hech qanday misol saqlanib qolmagan, ular juda oʻxshash konstruksiyaga ega edilar, bundan tashqari ular toʻrtburchaklar shaklidagi eman toʻsinli ramkadan, ichkari va tashqarisi shingil bilan qoplangan, tomlari yogʻoch bilan qoplangan va toʻrttagacha boʻlgan, kengligi va uzunligi toʻqqiz metr va balandligi toʻrt metrdan olti metrgacha tashkil etgan.

## Galereya

Fayl:LaimesDetail.JPG|Rozumicedagi Laimes: qurilish detali
Fayl:LaimesCanopy.JPG|Rozumicedagi Laimes:Kirish


## Manbalar
Railya Muqimjonova

**Railya Muhsinovna Muqimjonova** - (ruscha: Раиля Мухсиновна Мукимджанова) sharqshunos olima, tarix fanlari doktori.

## Biografiya

1927-yil 6-martda Buxoro shahrida tug'ilgan.
1944-1949-yillar mobaynida O'rta osiyo davlat universitetining sharq fakultetida tahsil olgan.
1952-1956-yillarda O'zbekiston KP markaziy komitetida yoshlar uyushmasining kotibi lavozimida ishlaydi.
1957-1958-yillarda Moskvada KPSS markaziy komiteti qoshidagi Ijtimoiy fanlar akademiyasida tahsil oladi.
1958-yildan umrining oxiriga qadar SSSR fanlar akademiyasida kichik ilmiy xodim, katta ilmiy xodim va yetakchi ilmiy xodim lavozimlarida faoliyat ko'rsatadi.

## Ilmiy faoliyati

1959-yilda *"Политика США в Пакистане (1947-1956 гг.)"* degan mavzuda nomzodlik desertatsiyasi yoqlaydi.
1986-yilda *"Пакистан и Ипериалистически государства (1947-1984 гг.)"* degan mavzuda doktorlik dessertatsiyasini yoqlaydi.
R.M.Muqimjonova Pokiston va Janubiy Osiyo mintaqasi tarixiga oid  ko'pgina kollektiv monografiyalarning ma'lum boblarini yozib bergan.
Olima Muqimjonova Railya Muhsinovna Pokiston tarixiga oid 100 bosma taboqdan iborat ilmiy maqola va monografiyalar muallifi hisoblanadi.

## Asarlari

*Политика США в Пакистане (1947-1960 гг.)*. М., 1961.Google books oqali o'qish uchun
*Пакистан, Южная Азия и политики США (60-с - начало 70-х годов)* М., 1974. Google books oqali o'qish uchun
*Пакистан и империалистические державы (70-с - начало 80-х годов)* М., 1984.
*Пакистан на стыке двух регионов: отношение со странами Южной и Юго-западной Азии  (конец 70-х - 80-с годы.)*.. М., 1992. (Работа депоривона в ИНИОН РАН.)

## Manbalar
Seattle SuperSonics

**Seattle SuperSonics** — Milliy Basketbol Assotsiatsiyasida oʻynaydigan professional basketbol jamoasi. Jamoa 1967-yilda tashkil topgan. Klub Vashington shtatining Sietl shahrida joylashgan.

2008-yilda jamoa egasi Kley Bennet jamoani Oklaxoma Sitiga koʻchirdi. Buning uchun u Sietl hukumatiga 75 million dollar toʻladi — darhol 40 million va keyingi besh yil ichida yana 35 million dollar toʻlaydi Jamoa hozirda Oklahoma Siti Thunder deb ataladi. SuperSonics nomi, logotipi va jamoa ranglari har qanday yangi Sietl NBA jamoasi uchun mavjud. Klub tarixi Oklahoma Siti Thunder va Sietlning SuperSonics deb nomlangan yangi jamoasi (agar paydo boʻlsa) oʻrtasida „boʻlinadi“

## Tarixi
Sietl SuperSonics 1967-yilda tashkil etilgan. Sonics ketma-ket ikki marta, 1978 va 1979-yillarda NBA finaliga chiqdi. Ikkala safar ham Sietl Vashington Bullets (hozirgi Wizards) bilan toʻqnash keldi. 1978-yilda Sonics yettita oʻyinda magʻlub boʻldi va 1979-yilda beshta] seriyada gʻalaba qozondi. Shundan soʻng jamoa muntazam ravishda pley-offga chiqqan boʻlsa-da, boshqa chempionlikni qoʻlga kirita olmadi. Bu Shon Kemp va 1990 — yilda tanlangan Gari Payton jamoada paydo boʻlgunga davom etdi. 1992-yilda Jorj Karl bosh murabbiy boʻldi va Sonics yana NBA chempionligi uchun daʼvogarlar qatoriga kirdi — 1991-yildan 1998-yilgacha jamoa birorta ham pley-off qur’asini oʻtkazib yubormadi.

1995/96 yilgi mavsumda SuperSonics bir mavsumda eng koʻp gʻalaba qozonish boʻyicha klub rekordini oʻrnatdi — 64 gʻalaba, 18 magʻlubiyat (gʻalabalarning 78 %) va uchinchi marta NBA finaliga chiqdi. Hal qiluvchi seriyada ularni yanada ajoyib oʻyin koʻrsatadigan klub kutayotgan edi — oʻsha mavsumda 10 ta magʻlubiyat bilan 72 marta gʻalaba qozongan Maykl Jordan boshchiligidagi „Chikago Bullz“ edi. Sonics oltita oʻyindan iborat boʻlgan ushbu finalda magʻlub boʻldi. Bu mavsumdan soʻng jamoa oʻz yetakchilarini yoʻqota boshladi va boshqa bunday choʻqqilarni zabt etmadi. 2004-2005-yillar mavsumi alohida avj oldi, unda Sietl Rey Allen va Rashard Lyuis saʼy-harakatlari tufayli 52 ta oʻyinda gʻalaba qozonishga muvaffaq boʻldi, ammo pley-offning ikkinchi bosqichida Sonics San Antonio Spursga qarshi oltita oʻyinda magʻlubiyatga uchradi.

## Basketbol shon-shuhrat zali aʼzolari

## Manbalar
Vladimir Bogdanov

**Vladimir Leonidovich Bogdanov** (; 1951-yil 28-mayda tugʻilgan) rossiyalik tadbirkor va neft magnati.

## Biografiya va martaba
1973-yilda Tyumen sanoat institutini neft va gaz mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan va shundan beri Tyumen viloyatida neft sanoatida, asosan, Surgutneftegazda ishlagan. 1993-yildan beri u Rossiyaning eng yirik neft kompaniyalaridan biri boʻlgan "Surgutneftegaz" prezidenti. 1978—1980-yillarda Yuganskneftegazda yetakchi lavozimlarda ishlagan. 1980-yildan SSSR Neft sanoati vazirligining "Glavtyumenneftegaz" "Yuganskneftegaz" ishlab chiqarish birlashmasi burgʻulash boʻlimi boshligʻi. 1980—1981-yillarda SSSR Neft sanoati vazirligining Glavtyumenneftegaz "Surgutneftegaz" ishlab chiqarish birlashmasi bosh direktorining oʻrinbosari.  1984-yildan boshlab, 1993-yilda xususiy kompaniyaga aylangan "Surgutneftegaz" bosh direktori. 2001-yil iyun oyida Forbes maʼlumotlariga koʻra, Bogdanov 1,6 milliard dollar bilan uchinchi eng boy rossiyalik. 1996-yildan beri Xanti-Mansi muxtor okrugi qonun chiqaruvchi organi aʼzosi. 

Bogdanov, shuningdek, 2001-yilgi Tyumen viloyati gubernatori saylovida muvaffaqiyatli oʻtgan Sergey Sobyanin va 2004-yilgi Rossiya prezidenti saylovlarida Vladimir Putinning ishonchli vakili boʻlgan. 

2018-yil aprel oyida Qoʻshma Shtatlar unga va yana 23 nafar Rossiya fuqarosiga qarshi sanksiyalar kiritgan edi.

2022-yil aprel oyida Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishiga javoban Bogdanov “Rossiyaning Ukrainaga qarshi davom etayotgan asossiz harbiy tajovuziga hamda mamlakatning hududiy yaxlitligi, suvereniteti va mustaqilligiga putur yetkazuvchi yoki tahdid soluvchi boshqa harakatlariga javoban” Yevropa Ittifoqining sanksiyalar roʻyxatiga qoʻshildi.

## Faxriy mukofotlar

* "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni :
** 2-darajali (2006-yil 28-may) - yoqilgʻi-energetika kompleksini rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi va uzoq muddatli vijdonli mehnati uchun.
** 3-darajali (2001-yil 5-iyun) - neft va gaz sanoatini rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi va koʻp yillik mehnati uchun
** 4-darajali (1997-yil 14-oktyabr) - davlat oldidagi xizmatlari, koʻp yillik mashaqqatli mehnati va xalqlar oʻrtasidagi doʻstlik va hamkorlikni mustahkamlashga qoʻshgan ulkan hissasi uchun.
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* "Shon-sharaf belgisi" ordeni

## Manbalar
Vatan o‘g‘lonlari

**“Vatan oʻgʻlonlari”** — 1968-yilda rejissor Latif Fayziyev tomonidan suratga olingan sovet filmi hisoblanadi.

## Syujeti
Uchta novelladan iborat film-triptixi: “Taqdiri bir insonlar”, “Yolgʻon”, “Roʻyo” – turli odamlarning bir mavzu va sodir boʻlgan bir voqeasi haqida.

Ushbu film voqealari 1960-yillar oʻrtalarida boʻlib, nemis kanslagerlaridaga mahbuslar chizgan rasmlar boʻyicha koʻrgazma boʻlib oʻtadi. Chizilgan suratlarning birida oʻqituvchi Yelena Salimova turmush oʻrtogʻi chizgan suratidan tanib qoladi. Koʻrgazma tashkilotchisi germaniyalik nemis Yogann Kultsher ta’kidlashicha, bu portret 12128-sonli asirga, kanslagerida vafot etgan taniqli rangtasvir rassomi yahudiy Mark Gelsga tegishli, bu uning chizgan rasmi, shaxsiy hujjatida mahkumning fotosurati borligini aytadi.

Yelena Germaniya Federativ Respublikasiga fotosuratni olgan ayol - Shpilxauzen konslagerida suratchi boʻlib ishlagan Xilda Xayns bilan uchrashish uchun boradi. Unda turmush oʻrtogʻi “Iskandar Salimov” imzosi qoʻyilgan avtoportreti bilan bir xil uslubdagi rasmi boʻladi... Xilda boʻlib oʻtgan voqealarni tafsiloti bilan aytib beradi. Shundan keyin Yelena oldiga konslagerning sobiq mullasi chiqadi - uning hikoyasi toʻliq boʻlmasa-da, lagerda nima boʻlganiga oydinlik kiritadi, faqatgina lagerning sobiq mahkumi bilan kechgan suhbati haqiqatni oshkor etishga imkon beradi.

## Rollarda
**Bosh rollarda:**

* Lyudmila Xityayeva — Yelena Salimova, oʻqituvchi 
* Iyeva Murniyese — Xilda Xayns, konslager suratchisi, esesovkachi 
* Nodar Shashik-oglы — Iskandar Calimov, konslager mahbusi 
* Vladimir Korenev — Mark Gels, u «gung, soqov», konslager mahbusi 
* Zikir Muhamadjonov — Batirov, konslager mullasi 
* Algimantas Masyulis — Shtumpf, konslager komendanti 
* Albert Filozov — Otto fon Talvig, gauptshturmfyurer

**Boshqa rollarda:**

* Igor Klass — esesovkachi-zobit, qoʻriqlash boshligʻi 
* Oleg Xromenkov — qoʻriqchi-esesovkachi 
* Lev Jukov — nemis zobiti 
* Stanislav Fesyunov — Gans Salindorf, konslager mahbusi 
* Nabi Rahimov — Vahobov, konslager mahbusi 
* Oʻlmas Alixoʻjayev — “Fokuschi”, konslager mahbusi 
* Mirza Dadabayev — konslager  “qariyasi”, 
* Toʻgʻon Rejametov — konslager mahbusi 
* Javlon Hamroyev — konslager mahbusi 
* Isamat Ergashev — konslager mahbusi 
* Roshel Morduxayev — konslager mahbusi 
* Abdusalom Rahimov — konslager mahbusi 
* Yuozas Urmanavichyus — Iogann Kultsher, koʻrgazma tashkilotchisi GFRdan 
* Shukur Burhonov — haykaltarosh 
* Maryam Yoqubova — muzeyga tashrif byuruvchi 
* Lutfixonim Sarimsoqova — muzeyga tashrif buyuruvchi 
* Mannon Ubaydullayev — epizod 
* Hikmat Latipov — epizod

## Adabiyotlar

* Казанцев А. — «Сыны Отечества» (Одноим. худож. фильм.) // Советская Татария, 25 апреля 1969.
* Меджидова З. — Невыдуманная история // Дагестанская правда, 25 апреля 1969.
* Анваров Г. — Ответственность живых (О фильме «Сыны Отечества») / Правда Востока, 8 мая 1969.
* Сенин И. — Горькая и гневная память. Заметки о фильме «Сыны отечества» // Комсомолец Узбекистана, 9 мая 1969.

## Havolar
СЫНЫ ОТЕЧЕСТВА (1968) — *Kino-teatr.ru*

Сыны отечества — *Youtube.com*
Qo‘qon voqeasi (film)

**“Qoʻqon voqeasi”** — 1977-yilda “Oʻzbekfilm” kinostudiyasi Nikolay Nikitinning shu nomdagi tarixiy romani asosida rejissor Uchqun Nazarov tomonidan suratga olingan uch qismli sovet badiiy filmi sanaladi.

## Ssenariy va roman
Ssenariy Nikolay Nikitinning romanidan sezilarli darajada farq qiladi, film motivlarga asoslangan: roman syujeti va ba’zi qahramonlarning ismlari oʻzgartirilgan, bundan tashqari, romanda yoʻq personajlar ham mavjud.

## Syujeti
Film Fargʻona vodiysida sovet hokimiyatining tashkil topishi, uning 1918-1921-yillardagi voqealari haqida hikoya qiladi. 1918-yilgi Qoʻqon qoʻzgʻoloni, uning bostirilishi, Qoʻqon muxtoriyatining tugatilishi va keyinchalik bosmachilikka qarshi kurash – ana shu tarixiy voqealar fonida bosh qahramonlar taqdiri rivojlanadi.

Yusuf qul bolakaydan Qizil armiya qoʻmondonigacha boʻlgan yoʻlni bosib oʻtadi. Qizil Armiyadagi xizmatini oddiy askar sifatida boshlagan Lixoletov oxir oqibatda qoʻmondonga aylanadi. Bosmachilar toʻdasining sobiq rahbari Jabbor bolsheviklar tomoniga oʻtadi, sobiq ofiser Zaychenko esa Qoʻqon isyoni paytida xiyonat qilib, nihoyat obroʻsini toʻkib, bosmachi va ingliz razvedkasi xizmatiga oʻtib oladi.

Bosmachi toʻdalarining yana bir rahbari Irgash juda tigʻyogʻlama, soʻzamol boʻlib, film soʻnggida u sobiq maslakdoshi Jabborni asir qilib qoʻlga tushiradi.

## Rollarda

* Otabek Gʻaniyev — Yusuf 
* Aleksandr Kaydanovskiy — Zaychenko, Qoʻqon qal’asi komendanti (Sergey Shakurov ovozlashtirgan) 
* Hamza Umarov — Jabbor Mahmud 
* Aleksandr Denisov — Lixoletov, Qizil armiya qoʻmondoni 
* Vyacheslav Shalevich — Avvakumov, Qoʻqon shahar Kengashi raisi 
* Igor Dmitriyev — polkovnik Chernishov 
* Evgeniya Simonova — Varya, mehr-shafqat siymosi (Antonina Konchakova ovozlashtirgan) 
* Shuhrat Irgashev — Sigereli 
* Murod Rajabov — Irgash, bosmachilar toʻdasi boshligʻi 
* Viktor Perevalov — Fedotkin, Qizil armiya zobiti 
* Zikir Muhamedjonov —Ahmedov, Qoʻqon muxtoriyati boshligʻi 
* Melis Abzalov — Eshon Zaynulla, Qoʻqon ruhoniylari boshligʻi 
* Georgiy Shevsov — Donald, Britaniya emissari 
* Oʻlmas Alixoʻjayev — Saidov 
* Viktor Perevalov — Fedotkin, Qizil armiya zobiti 
* Svetlana Norboyeva — Fotima

## Manbalar

## Havolalar

*Video@Mail-da film. Ru
Quyosh tafti ostidagi uy

**"Quyosh tafti ostidagi uy"** – 1977-yilda "Oʻzbekfilm" kinostudiyasida suratga olingan sovet filmi, rejissorlar Zinoviy Royzman va Georgiy Bzarovlarning debyut ishi, Ravil Botirov rejissorligi ostida suratga olingan. Mazkur filmni 2,6 million tomoshabin koʻrgan, soʻng Butunittifoq kinofestivalining laureati boʻlgan.

## Syujeti
Katta hayot ostonasiga qadam bosayotgan navqiron Erkin qurilishda ishlaydi va u oʻz kasbiga mehr qoʻygan, beparvolikni xush koʻrmas, jiddiy yigit — brigadada hamma hurmat qiladi, u 20 yil mobaynida butun qurilishning sir-asrorini ipidan-ignasigacha biladi. U oʻzidan sal kattaroq qizga koʻngil qoʻyadi. Qiz ham unga befarq emasdi. Ammo Nazira turmushga chiqqan, bir qizchasi bor edi. Erkin bunga qanday munosabatda boʻlishidan juda xavotirda. 

Erkin bundan xabar topgach, ikkilanib qoladi: bu urf-odatlarga ham, ota-onasiga ham (uylanishga qarshi boʻlmagan) emas, balki qaysarligi va oʻjarligi sabab boʻladi. Sevishganlar oʻrtasida jar paydo boʻlib, Nazira u bilan ajrashishga qaror qiladi.

Erkin bularning hammasini oʻziga ogʻir oladi. Bu ham yetmagandek qurilishdagi muammolar — yomon materiallar tufayli yomon materiallar tufayli jamoa ishlashdan bosh tortadi, bu Erkin va uning rahbarlari oʻrtasida nizo kelib chiqishiga olib keladi... Shu kunlarda sodir boʻlgan voqealar Erkinni butkul hayotini izdan chiqarib yuboradi, jiddiy savollar uni oʻylantirib qoʻyadi, shunda u barcha mas’uliyatni oʻz zimmasiga olib, ishga jiddiy yondoshish kerakligini tushunadi.

## Rollarda

* Nozim Tulyaxoʻjaev — *Erkin*
* Dilorom Qambarova — *Nazira*
* Anvara Alimova — *Erkinning onasi*
* Sayram Isaeva — *Zaynab*
* Tamara Gʻanieva — *Oydin*
* Badri Usenatashvili — *Temur*
* Fotima Redjametova — *Ra’no*
* Shavkat Gaziev — *Saidov, uchastka boshligʻi*
* Sergey Plotnikov — *Kuzmich*
* Otabek Gʻaniyev — *Sali*
* Rustam Urazaev — *Ulugʻbek*
* Tatyana Mitrushina — *Lyusya*

Epizodlarda: Xabib Narimanov, Soib Xodjaev, Ulmas Alixoʻjaev, Lola Badalova, Tattibyubyu Tursunboeva, Lutfulla Sagdullaev, Tamara Masheeva, Abdujalil Boʻriboev, Aleksandr Gorelik va boshqalar.

## Kinodagi qoʻshiq va musiqalar
• “Tavvalud kun” — qoʻshigʻi; musiqasi — Rumil Vildanov, she’ri — Aleksandr Faynberg, Farrux Zokirov — ijrosi.

• “Minora” – musiqa; bastakor Rumil Vildanov.

1979-yilda filmning qoʻshiq va musiqasi “Kinofilmdagi musiqa va qoʻshiqlar” “Melodiya" firmasi (G62-07245-46) tomonidan "quyosh tafti ostidagi uy" / “Yil beshinchi fasli" gramofon plastinkasida chiqarildi).

## Mukofotlar

* Dilorom Qambarovaning eng yaxshi ayol roli uchun birinchi mukofot, Rumil Vildanovning eng yaxshi musiqasi uchun mukofot. XXI Butunittifoq kinofestivali, Yerevan, 1978-yil.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Дом под жарким солнцем (Об одном. узб. худож. фильме). // Савайтес экранас, 29 октября 1978. — на литов. яз.; то же в парал., изд. «Экран недели» на рус. яз.
Sosnovka yodgorligi

**"Sosnovka" yodgorligi ―** xuddi shu nomdagi Sosnovka aerodromi joylashgan joyda oʻrnatildi, u Leningradni qamal qilish va Ulugʻ Vatan urushi yillarida faoliyat koʻrsatdi.

Sosnovka aerodromi blokada halqasi ichida shaharni qamal qilish paytida ishlagan kam sonli aerodromdan biri edi. Hozirda Sosnovka bogʻi aerodrom oʻrnida joylashgan. Sosnovka aerodromi urush boshida shahar mudofaasini taʼminlash uchun maxsus qurilgan.

Aerodrom joylashgan joyda yodgorlik 1978-yil 23-fevralda oʻrnatilgan.

Yodgorlik belgisini sobiq uchish-qoʻnish yoʻlagi markaziga oʻrnatishga qaror qilindi. Yodgorlik uchun tanlangan joy yaqinida Sosnovka aerodromining uchuvchilari uchun yodgorlik qabristoni joylashgan.

Yodgorlikning joylashgan manzili: Sankt-Peterburg, Jak Duklos koʻchasi, 22-uy, Sosnovka oʻrmon parki.

Yodgorlikning joylashuvi koordinatalari:

N 60° 1 .

Haykaltarosh N. A. Karpova, arxitektorlar L. I. Matveeva va V. V. Vinogradov, yodgorlikni oʻrnatish boʻyicha dizayn yechimlarini ishlab chiqish B. M. Wiener tomonidan amalga oshirildi.

## Yodgorlikning tavsifi
Yodgorlikning umumiy koʻrinishi Sovet Ittifoqi havo kuchlari gerbining uslublangan tasvirini eslatadi.

Yodgorlik markaziy ustun va uning yon tomonlarida joylashgan ikkita stelaning konstruktsiyasi boʻlib, ular ramziy ravishda samolyot qanotlarini tasvirlaydi. Butun yodgorlik betondan qilingan.

Markaziy ustunga uchuvchi yuzining bronza relefi joylashtirilgan.

Ikkala stelada aerodrom va uchuvchilarga bagʻishlangan yozuvlar mavjud.

Chap stelada quyidagi yozuvlar keltirilgan:

*"Front aerodromi oʻrnida „Sosnovka“ yodgorligi oltmishinchi yili oktabr oyida minnatdor avlodlar tomonidan oʻrnatilgan"*.

Oʻng stelada quyidagi yozuvlar bitilgan:

*"Qamal qilingan kechayu kunduzda Vatan uchun bu yerdan havoga koʻtarilgan Leningrad osmoni himoyachilari jonlarini ayamay, janglarda Gʻalaba qozondi. 1941-1945"*.

## Manbalar
“G‘alabaning 30-yilligi” memorial majmuasi

**"Gʻalabaning 30-yilligi" memorial majmuasi** — Saxa Respublikasining (Yoqutiston) Mirniy shahrida Buyuk Gʻalabaning 30-yilligi sharafiga ochilgan yodgorlik.

Yoqutiston ASSR Madaniyat vazirligining maxsus qarori bilan yodgorlik respublika ahamiyatiga molik madaniy yodgorlik sifatida tan olinib, Mirniy maʼmuriyatining madaniyat boʻlimi balansiga oʻtkazildi va davlat muhofazasiga olindi.

## Tarixi
Yodgorlik majmuasi oʻz tarixini 1975-yil 9-mayda, Sovet xalqining Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabasining 30-yilligi sharafiga Mirniyda obelisk tantanali ravishda ochilgan paytdan boshlandi. SSSR qurolli kuchlarini quruqlikda, havoda va dengizda ifodalovchi uchta qilich yerga sanchilgan, bu urushning tugashini, gʻalaba ramzini anglatadi.

Keyingi yillarda shahar hokimiyati „Yakutalmaz“ tresti ishtirokida loyihani kengaytirish va ushbu maydonda yodgorlik majmuasini yaratishga qaror qildi. „Yakutalmaz“ tresti (hozirgi „Alrosa“ kompaniyasi) mablagʻlari hisobidan Gʻalabaning 30-yilligi maydonida hozirgi memorial majmua yaratildi. Uni yaratishda Moskva monumental va dekorativ haykaltaroshlik kombinati ishtirok etdi. Bosh arxitektor Ye. Yermolaev boshchiligidagi mualliflar jamoasi tarkibida yodgorlikni yaratish ustida ishlaganlar: rassomlar — V. Frolov va M. Neymark; kostruktorlar — Yu. Grechanik („Yakutalmaz“ instituti) va E. Bogomolskiy.

Memorial majmuasi uchta tarkibiy qismdan iborat:

* Balandligi 13,5 metr boʻlgan uchta qilichli obelisk. Moskvada taxtalangan jezdan poʻlat karkasga yigʻilgan. Obeliskning poydevori toʻqqiz metrli qoziqlar ustida, abadiy muzloq yerda joylashgan. Dumaloq poydevorning qoplama toshlari qizil va qora labrodorit, shuningdek, kulrang granitdir. Poydevorning ustki qismida quyma bronzadan: *"Dunyo mustahkam boʻlsin, qilich tigʻlari mangu yerga nazar solsin" degan yozuv bor.*
* Obelisk orqasida „Xalq xotirasi devori“ joylashgan boʻlib, unda tematik relyef kompozitsiyalari boʻlgan orden kolodkalari shaklida misdan yasalgan beshta medalyon bor: urush boshlanishi — kuzatish; front orti; partizanlar; hujum; gʻalaba.
* Maydondagi obelisk oldida barcha qahramon shaharlardan Ulugʻ Vatan urushi faxriylari tomonidan maxsus olib kelingan, ichida kapsulalar tuproq bilan suvab tashlangan qoʻngʻir plitalar bilan qoplangan katta poydevor oʻrnatilgan. Toʻq rangli plitalar poydevorida — yulduzning markazida Mangu olov, uning ostida — dafna gulchambari joylashgan.

2019-yilda yodgorlik majmuasi joylashgan maydon rekonstruksiya qilindi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Памятники истории и культуры алмазного края. — Мирный, 1980.
## Havolalar
* Мемориальный комплекс «30-летие Великой Победы»
* ПАМЯТНИКИ И ПАМЯТНЫЕ МЕСТА ГОРОДА МИРНОГО
„Kursk“ atomli suv osti kemasi ekipaji uchun yodgorlik

**"Kursk" atomli suv osti kemasi ekipaji uchun yodgorlik** — 2000-yil 12-avgustda Rossiyaning K-141 „Kursk“ suv osti kemasi harbiy mashgʻulotlar paytida choʻkib ketgan falokatdan soʻng Moskvada oʻrnatilgan yodgorlik. Bortdagi barcha 118 kishi halok boʻlgan.

## Barpo etilish tarixi
Yodgorlik Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2000-yil 26-avgustda imzolangan „Kursk“ atomli suv osti kemasi ekipaji xotirasini abadiylashtirish toʻgʻrisidagi 1577-sonli farmoniga muvofiq oʻrnatilgan. Yodgorlik bronzadan yasalgan, ish mualliflari haykaltarosh Lev Yefimovich Kerbel va meʼmor Igor Nikolaevich Voskresenskiydir. Yodgorlikning eskizlari 2001-yilda tayyor edi, ammo yaratish uchun zarur 50 ming dollar: miniatyuralarni ishlab chiqarish uchun 20 ming va toʻliq oʻlchamli yodgorlikni quyish uchun 30 ming dollar mablagʻni ajratishda qiyinchiliklar yuzaga keldi.

Yodgorlikning ochilishi 2002-yil 12-avgustda, kema choʻkib ketganining ikki yilligi kuni boʻlib oʻtdi.

## Yodgorlikning tavsifi
Balandligi 4,5 metr boʻlgan yodgorlik „Gʻamgin dengizchi“ deb ataladi, u Sovet Armiyasi koʻchasida, Qurolli Kuchlar Markaziy muzeyi, Dostoevskaya metro bekati kirishining oʻng tomonida oʻrnatilgan. Yodgorlik chap qoʻlida matroslar shapkasini tutgan va gavdasi bilan oʻng tomonga yarim burilgan dengizchi figurasidir. Dengizchining orqasida oʻng tomonda suzib ketayotgan suv osti kemasi shoʻngʻishni amalga oshirmoqda, uning tashqi koʻrinishi uslub berib ishlanganiga qaramay, yoʻqolgan kemaning koʻrinishiga juda oʻxshaydi. Yodgorlik uslub berib ishlangan Andreevskiy bayrogʻi koʻrinishida yaratilgan poydevorda joylashgan.

Yodgorlik poydevorida quyidagi yozuv bitilgan:Jangovar oʻquv topshirigʻini bajarish chogʻida halok boʻlgan „Kursk“ atomli suv osti kemasining ekipaji xotirasiga bagʻishlanadi.

## Yana qarang
* Tinchlik davrida halok boʻlgan dengizchilarga — Kursk kabinasining bir qismi ishlatilgan yodgorlik
## Manbalar
Toshdagi qilichlar yodgorligi

**Toshdagi qilichlar yodgorligi** () — Norvegiyaning Rogaland okrugi, Stavanger shahridagi Myolebuxtaning sharqiy tomoni Hafrsfyordda oʻrnatilgan yodgorlik.

U taxminan 872-yilda boʻlib oʻtgan va natijasida Ajoyib-sochli Xarald I Norvegiyaning birinchi qiroli boʻlgan Hafrsfyorddagi jang sharafiga qurilgan boʻlib, u Norvegiyaning keyingi milliy birlashuvining ramzi hisoblanadi. Yodgorlik 1983-yilda Norvegiya qiroli Olav V tomonidan ochilgan.

Memorial haykaltarosh Fritz Roed tomonidan yaratilgan. U uchta ulkan qilichdan iborat boʻlib, goʻyo qoya tepalikka sanchilib qolgan. Uchta tojli uchta qilich Norvegiyaning uchta asosiy hududini anglatadi: shimoliy, janubi-sharqiy va janubi-gʻarbiy. Bitta qilich boshqalardan kattaroq, bu sochli sochli Ajoyib-sochli Xarald I ning qilichi. Qilichlar xuddi tosh qoyaga qadalgandek.

Boʻlib oʻtgan Hafrsfyord jangi xotirasidan tashqari, yodgorlik tinchlik ramzi hamdir. Yodgorlik dizayni eslatganidek, vikinglar tinchlik davrida qilichlarini yerga suqish odati bor edi. Qilichlar koʻpincha mamlakat boʻylab topilgan qadimiy qurollardan ilhomlanib yasalgan. Yodgorlik Norvegiyaning eng muhim ramzlaridan biri boʻlib, har yili iyun oyida uning ostida vikinglar tarixini oʻrganish ishqibozlarining tadbirlari oʻtkaziladi.
 
Qilichlar yonidagi qoyaga oʻyilgan memorial lavha norveg tilida yodgorlikning maʼnosi va ramzlari, muallifi va qirol tomonidan kashf etilganligi haqida maʼlumot beradi.

Yurish yoʻli Suladan Stavangerga, Sula aeroportidan 11 km va Stavanger markazidan 6 km uzoqlikda joylashgan yodgorlikka olib boradi. Bugungi kunda bu hudud Stavanger aholisi uchun eng mashhur dam olish maskanlaridan biri hisoblanadi.

## Manbalar


## Adabiyotlar
* Véronique Mignot-Bari, Stavanger und seine Umgebung, Trolls of Norvegiya, 2008, ISBN 978-82-92868-08-9, 56-bet )
## Havolalar
* Swords in Stone
Nadejda va Rastko Petrovichlar memorial muzeyi

**Nadejda va Rastko Petrovichlar memorial muzeyi** () — Belgradda Lubomir Stoyanovich koʻchasi, 25-uyda joylashgan muzey. 1974-yilda Belgrad shahrining Madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish instituti qarori bilan muzey madaniy yodgorlik sifatida tan olingan.

Memorial muzey Nadejda va Rastko Petrovichning singlisi Lyubitsa Lukovichning oilaviy uyida joylashgan. Uy 1928-1935-yillarda professorlar koloniyasining odatiy uyi sifatida qurilgan. Koʻchmas mulk uy va yer uchastkasidan iborat.

Petrovichlar oilasining boy merosi yozuvchi va olim Mita Petrovich (1852-1911), rassom Nadejda Petrovich (1873-1915) va yozuvchi Rastko Petrovich (1898-1949) hayoti va ijodi bilan bogʻliq boʻlib, ular Lyubitsa Lukovich tomonidan toʻplangan va Belgraddagi Milliy muzeyga sovgʻa qilingan. Bugungi muzey ekspozitsiyasini aynan shu narsa tashkil qiladi. Muzeyda Nadejda Petrovichning rasmlari va eskizlari, oila aʼzolarining shaxsiy yozishmalari, Rastko Petrovichga tegishli sanʼat buyumlari toʻplami, sayohat filmlari, gramofon plastinalari va boshqa buyumlar mavjud.

## Yana qarang
* Belgrad shahrining madaniy yodgorliklari roʻyxati
* Belgraddagi Milliy muzey
* Nadejda Petrovich
* Rastko Petrovich
## Manbalar


## Havolalar
* Музеи города Белграда 
* Институт по охране памятников культуры Республики Сербии — Белград 
* Недвижимые объекты культурного наследия
* Перечень памятников
Volgodonskda o‘rnatilgan "Tinchlik atomi" yogorligi

**Volgodonskda oʻrnatilgan „Tinchlik atomi“ yogorligi** ― Volgodonskda oʻrnatilgan monument boʻlib, shaharda atom muhandisligi va energetikasining rivojlanishini ramzini ifodalaydi. Volgodonskning asosiy ramzlaridan biri hisoblanadi. Haykaltarosh Yuriy Vladimirovich Aleksandrovning haykali dastlab 1981-yilda Tsimlyanskdagi „Volgodonsk“ aeroporti oldidagi maydonga oʻrnatilgan. Biroq, bir necha oy oʻtgach, Rostov viloyati ijroiya qoʻmitasi raisi Matvey Ivanovich Ivanitskiyning Volgodonskga tashrifi chogʻida yodgorlik vokzal maydoni va terminal binosiga nisbatan juda katta boʻlib tuyulgani uchun yodgorlikni koʻchirishga toʻgʻri keldi. Yangi joy Kurchatov va Quruvchilar shoh koʻchalari chorrahasida aylanma yoʻlning oʻrtasida aniqlangan boʻlib, u hozirgi kungacha shu yerdan joy olgan.

## Tavsifi
Dizaynning asosi — uzum novdasi bilan oʻralgan atom elektronlarining uslublangan orbitalari hisoblanadi. Yodgorlikdagi uzum dastalari vinochilik anʼanalari bilan mashhur Tsimlyansk bilan qoʻshimcha ramziy aloqani yaratadi. Shahar oʻzining uzumlari va vinolari bilan mashhur boʻlib, ular bir necha bor koʻrgazmalarda sovrinlarni qoʻlga kiritgan. Yodgorlik poydevorining yon devorlari egilgan. Dastlabki dizaynga koʻra, poydevor shakli navigatsiya minorasi va aerovokzal binosining qiya devorlari koʻrinishiga oʻxshardi. Aleksandrov tomonidan taqdim etilgan meʼmoriy kompozitsiyaning eskizi darhol Volgodonskning monumental va badiiy dizayni kontseptsiyasini ishlab chiqish uchun ijodiy guruh tomonidan maʼqullandi. „Atommash“ zavodi yodgorlik qismlarini — karkasi, zanglamaydigan poʻlat va jez qoplama qismlarini (uzum va uzum shodalari) ishlab chiqarish uchun buyurtma oldi.

## Manbalar
Leningrad hayvonot bog‘i xodimlariga yodgorlik lavhasi

**Leningrad hayvonot bogʻi xodimlariga yodgorlik lavhasi ―** Leningrad hayvonot bogʻining markaziy kirish qismidagi pavilyonda (Aleksandr bogʻi, 1-uy) Leningrad qamali va Ulugʻ Vatan urushi yillarida hayvonot bogʻida ishlaganlar xotirasiga oʻrnatilgan.

Lavha oq marmardan qilingan, unga qora rangda matn qoʻllangan:

*"1944-1994.* *Leningrad hayvonot bogʻi xodimlariga — kechayu kunduz qamal qahramonlari.* *Ular jasorati bilan hayvonlarning hayotini asrab qoldi va shahar uchun noyob ilm-fan va madaniyat markazini saqlab qoldi"*.

Memorial lavha 1985-yilda haykaltarosh M. K. Anikushin tomonidan yaratilgan, 2012-yil may oyida 33008 raqami ostida yagona Xotira kitobiga kiritilgan.

## Ulugʻ Vatan urushi davrida Leningrad hayvonot bogʻi
1941-yilning yozidan boshlab hayvonlarni Leningrad hayvonot bogʻidan Qozonga evakuatsiya qilish boshlandi. Biroq hayvonot bogʻining oʻn uchta xodimi hamrohligidagi hayvonlarning faqat birinchi partiyasini olib chiqish mumkin edi. Hayvonlarning bir qismi tashish paytida nobud boʻlgan.

Shaharda qolgan hayvonlar, shuningdek, hayvonot bogʻida ishlagan odamlar shaharni qamal qilish paytida doimiy tahdid ostida edilar — hayvonot bogʻi shahar markazida joylashgan edi, tez-tez portlashlar boʻlib turardi. Urush yillarida hayvonot bogʻi binolariga bir necha bor bombalar tushdi, portlash natijasida odamlar ham, hayvonlar ham halok boʻldi.

Qiyin sharoitlarga qaramay, hayvonot bogʻi xodimlari nafaqat hayvonlar fondining katta qismini saqlab qolishga, balki shaharning qamal qilingani sharoitida baʼzi turlardan nasl olishga ham muvaffaq boʻlishdi.

1942-yilning yozidan boshlab hayvonot bogʻi tashrif buyuruvchilar uchun ochiq edi, shundan soʻng u qamal tugagunga qadar ishladi. Shuningdek, har doim, qamalning birinchi yilidagi qishdan tashqari, hayvonot bogʻida yoshlar toʻgaragi ishlashni davom ettirdi.

## Manbalar
Turkmaniston Fanlar Akademiyasining Texnologiya Markazi

**Turkmaniston Fanlar Akademiyasining Texnologiya Markazi ―** Turkmaniston hukumati koʻmagida tashkil etilgan innovatsion markazdir. U Ashxabod markazidan 6 km gʻarbda, yirik transport yoʻnalishlari yaqinida, 2072 (Bikrova) koʻchasining janubiy qismida joylashgan. Turkmaniston Fanlar akademiyasi  markazni rivojlantirish boʻyicha boshqaruv tuzilmasi hisoblanadi.

## Asosiy maʼlumotlar
Texnopark qurilishi 2012-yilning iyun oyida boshlangan. Unga Bikrov massividagi hudud tanlangan. Qurilishni Turkiyaning Polimeks kompaniyasi amalga oshirgan.

Va nihoyat 2014-yil 6-iyun kuni Turkmanistonning ilmiy-texnikaviy va innovatsion siyosatini amalga oshirish, raqobatbardosh, material va energiya tejovchi, ekologik toza yuqori texnologiyalar va innovatsiyalarni yaratish va ishlab chiqarishga joriy etish, ilmiy-texnikaviy va innovatsion siyosatni amalga oshirishni oʻz oldiga maqsad qilgan, Texnologiyalar markazi tashkil etildi.U Turkmaniston Fanlar akademiyasi ixtiyoriga berildi.

12-iyun kuni Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhammedov, Belarus Respublikasi Bosh vaziri Mixail Myasnikovich, kimyo boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari — yapon olimi Eyichi Negishi va isroillik olim, JSST direktori Ada Yonat ishtirokida Texnologiyalar markazining ochilishi boʻlib oʻtdi.70 ming kvadrat metrdan ortiq maydonda joylashgan markaz  olti qavatli asosiy maʼmuriy bino, shuningdek, shamol va quyosh qurilmalari, qayta tiklanadigan energiya manbalari uchun binolar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, konstruktorlik byurosi, koʻplab ilmiy-tatqiqot laboratoriyalari, nanotexnologiyalar, koʻrgazma maydonchalari va boshqa obyektlarni oʻz ichiga olgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Polomeks veb-saytida maʼlumot
Matthew Stanford Robisonning qabri

**Matthew Stanford Robison yodgorligi ―** Salt-Lake-City qabristonida joylashgan yodgorlikdir. 10-yoshli Matthew Stanford Robisonning otasi Ernest Robison tomonidan yaratilgan. Matthew’ning ota-onasi uning qabrini quvonch va ilhom maskaniga aylantirishga qaror qilishdi. Yodgorlikda nogironlar aravachasidan turib, chap qoʻlini osmonga koʻtargan bola tasvirlangan.

## Tarixi
Matthew Stanford Robison 1988-yil 23-sentabrda Yuta shtatining Salt-Lake-City shahrida Ernest va Anneke Robison oilasida nogiron boʻlib tugʻilgan. Shifokorlar ota-onasiga oʻgʻlining omon qolmasligini aytishgan. Bolada tugʻilganda kislorod yetishmovchiligi aniqlangan edi, u koʻr va qisman falaj edi, ammo prognozlarga qaramasdan, u oʻn yil yashadi.

1993-yilda Robison oilasi nogironlarga asbob-uskunalar sotib olishda yordam berish uchun *"Ability Found"* (Qobiliyatlarni egallash) nomli notijorat tashkilotga asos soldi. Notijorat tashkilot miya yarim falaj, orqa miya umurtqa pogʻonasining yorilishi, tarqoq skleroz, insult, saraton va travma bilan kasallangan odamlarga yordam beradi. Jamgʻarma bolaning yodgorlik haykali nusxalarini sotadi.

Matthew’ning otasi 2000-yilda oʻgʻliga haykal oʻrnatishga qaror qildi. Qabr ustidagi haykalda Matthew Stanford Robison nogironlar aravachasidan turib, osmonga choʻzilgani tasvirlangan. Yodgorlik yerdagi qiyinchiliklardan xoli boʻlgan bolani keyingi dunyoda tasvirlash uchun moʻljallangan.

Yodgorlikning orqa tomonidagi qabr toshi bitigida shunday deyilgan:

Xudoga yanada yaqinroq yuradigan va dunyoni oʻz kamtarligi bilan koʻtaradigan, sevgiga toʻla merosi bilan odamlarning qalbini ilhomlantirganlar xotirasiga, ular Xudoning yuzini koʻrish va quvonch bilan abadiy shifo topish uchun yana Xudoga qaytishadi.


Yodgorlik surati va nekrologning bir qismi Redditʼga joylashtirildi va ommaga tez tarqaldi. Dafn etilgan joy Yuta shtatidagi sayyohlik maskaniga aylandi, uni tomosha qilish bir nechta sayohat veb-saytlari orqali bron qilinishi mumkin.

## Yana qarang
* Malformatsiyalar
* Gipoksiya (tibbiy)
* Imkoniyati cheklangan odamlar
## Manbalar


## Havolalar
* Найти могилу
* Могила Мэттью Стэнфорда Робисона
Yengilmaslar qabri

**Yengilmaslar qabri** () ― Makedoniya Respublikasi, Prilep shahri, Inqilob bogʻidagi Ikkinchi jahon urushi yodgorligi. Yodgorlik va memorial majmua 1961-yilda Makedoniyadagi xalq ozodlik kurashida halok boʻlgan jangchilar sharafiga qurilgan. Memorial majmuaning muallifi serb arxitektori Bogdan Bogdanovikdir.

Majmua yodgorlik urnalari va halok boʻlgan askarlarning qardoshlik qabrlaridan iborat. Marmardan yasalgan yodgorlik urnalari qadimiy urnalarga oʻxshaydi. Eng katta urna tepasida Makedoniya xalqining ozodlik uchun kurashini ifodalovchi Mangu olov ramzi joylashgan. Majmuaning ikkinchi qismida Prilep va yaqin joylardan halok boʻlgan 462 partizanning qoldiqlari saqlanadigan sagʻana mavjud. Ularning nomlari marmar plitalarga oʻyilgan.

2007-2008-yillarda majmua toʻliq tiklandi.

## Tavsifi
Inqilob bogʻi shaharning janubiy qismida, majmua perimetri boʻylab, doim yashil oʻsimliklar bilan oʻralgan. 1961-yilda bogʻda barcha halok boʻlgan askarlar va Makedoniya xalq ozodlik harakati qatnashchilari sharafiga yodgorliklar oʻrnatildi. Majmua yarim doira shaklidagi tepalik boʻlib, uning ichki qismi marmar plitalar bilan qoplangan. Ularda Prilep va yaqin atrofdagi 462 oʻlgan partizanlarning ismlari oʻyilgan. Qoʻrgʻon oldida sakkizta marmar yodgorlik urnalari oʻrnatilgan boʻlib, ular Makedoniyada birinchi partizan otryadlarining tashkil topishi va keyinchalik kuchli jangovar boʻlinmalarga aylantirilishini anglatadi.

Inqilob bogʻi 1989-yilda madaniy meros ob’ekti deb eʼlon qilingan. Bogʻda 1961-yilda rasman ochilgan xalq qahramonlari xiyoboni joylashgan. Xiyobonda Prilepda tugʻilgan va halok boʻlgan xalq qahramonlarining toʻqqizta bronza byusti oʻrnatilgan, ular: Kiro Gavrilovski, Ilya Yovanovski, Iordan Chopela, Borka Taleski, Kuzman Yasifovski, Mirche Atsev, Borka Valevskiy, Levkov Rampo va Kruma Volnarovski. 2012-yildan beri Prilep xalq qahramonlari — sotsialistik Makedoniya siyosatchilarining yana toʻrtta - Vera Atseva, Dore Damevski, Borko Tamelkovski va Krste Trvenkovski byustini oʻrnatish loyihasi qabul qilindi.

## Yana qarang
* Shimoliy Makedoniyadagi Yugoslaviya xalq ozodlik urushi yodgorliklari roʻyxati
## Manbalar
Lissa

**Lissa** (;  — „gʻazab“, „gʻazab“; „jinnilik“, „chekmas ishtiyoq“; „it quturgan“, " boʻri " ga ) — qadimgi yunon mifologiyasida xudo, quturish va jinnilikning timsoli. Nyukta va Uran tomonidan yaralgan. Orxomen dan Miniadga, Aktaeon itlariga, Geraklga bolalarini oʻldiradigan jinnilik yuboradi. Evripidning „Gerakl“ tragediyasining qahramoni. Ushbu fojiada Gera maʼbuda Lissaga qahramonni aqldan mahrum qilishni buyuradi. Gerakl aqldan ozgan holda xotini va bolalarini oʻldiradi. Jinnilik hujumini toʻxtatish uchun Afina ulkan tosh zarbasi bilan Geraklni qattiq uyquga choʻmdiradi.

## Izoh
Qadimgi yunon eposida jangovar gʻazab holati lsosa soʻzi bilan ifodalangan, yaʼni „bu tufayli daxlsiz boʻlib qolgan va boʻri yoki itga oʻxshatilgan jangchining gʻazabi“. Bunday gʻazablanish holati nafaqat „gʻazab“ bilan, balki oʻz „men“ ni anglamaslik va birovning (ilohiy) irodasiga boʻysunish hissi bilan hamroh boʻldi: „Jangchiga shunday yorqin jasoratlarni amalga oshirishga imkon bergan jasorat., u oʻziga xos koʻtarilish, harbiy gʻazabni (Lossa) tortdi, unga oʻz irodasiga qarshi tashlangan, xudo ilhomlantirdi mönos)“."Iliad"da soʻzi λύσσα va uning hosilalari uch marta Gektorga (I 239; 305; N 53) va bir marotaba Axillga (F 542—543), yaʼni, urushayotgan tomonlarning eng koʻzga koʻringan qahramonlariga. „Lissa“ ning tavsifi oyatda ham mavjud 237—239 IX qoʻshiqlar „Iliadlar“: „Gektor, juda kuchli, juda shafqatsiz, Zevsga ishonib, hech qanday er yoki xudolardan qoʻrqmaydi, chunki uni kuchli λύσσα qamrab olgan edi“


"Gektor, juda kuchli, juda shafqatsiz, Zevsga ishonib, hech qanday er yoki xudolardan qoʻrqmaydi, chunki uni kuchli λύσσα qamrab olgan edi.
Ἕκτωρ δὲ μέγα σθένεϊ βλεμεαίνων μαίνεται ἐκπάγλως πίσυνος Διί, οὐδέ τι τίει ἀνέρας οὐδὲ θεούς κρατερὴ δέ ἑ λύσσα δέδυκεν

Keyinchalik, bu soʻz harbiy jasorat bilan bogʻliq boʻlgan oʻziga xos maʼnosini yoʻqotib qoʻydi, u Bakhankning muqaddas gʻazabini davolashda davom etdi.

## Yana qarang

* Quturma lissavirusi
* Ota (maʻbuda)
* Maniya (qadimgi yunon mifologiyasi)
* Ajablanarlisi
## Manbalar
Sovet askarlarining ommaviy qabri, Yenakiyevoda

***Sovet askarlarining ommaviy qabri*** (Yenakiyevo shahri) — 1943-yil sentabr oyida, shaharning markaziy qismida jangda halok boʻlgan va jarohatlardan vafot etgan Qizil Armiya askarlarining jamoaviy dafn etilishi.

## Umumiy maʼlumot
Manzil — Enakievo shahri, Partizanskaya koʻchasi , 98 (Vatutinskoye qabristoni hududida).

## Tarix
Janglar 34-gvardiya va 40-gvardiya boʻlinmalari va 320-oʻqotar diviziyaning janubiy qismi (5-zarba armiyasi) tomonidan olib borildi. Halok boʻlganlarning aniq soni maʼlum emas, harbiy roʻyxatga olish va roʻyxatga olish idorasi roʻyxatlarida 15 ta ism, shu jumladan ayol — hamshira Evgeniya Antonovna Maskina (harbiy qism haqida maʼlumot yoʻq).

## Tavsif
1965-yilda yodgorlik oʻrnatildi — beton poydevorga (7,0 × 1,0 × 3,5 m) beton stela (5,5 × 4,0 × 0,8 m). Stelada „1941“ „1945“ yozuvlari bor. Stela yonida zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan obelisk (balandligi 14,0 m) oʻrnatilgan. Obelisk poydevori yonida yodgorlik matni va familiyalari yozilgan choʻyan plitalar (1,0 × 1,3 m) mavjud.

Yodgorlikdagi yozuv matni: „Bu yerda Ulugʻ Vatan urushi yillarida Yenakiyevo shahrini fashist bosqinchilaridan ozod qilishda halok boʻlgan Sovet Armiyasi askarlari dafn etilgan“.

Yozuvdan keyin, 11 kishining nomlari keltirilgan, shu jumladan 34-gvardiya miltiq diviziyasidan — 5 kishi, 40-gvardiya miltiq diviziyasidan — 1 kishi, 320-oʻqchi diviziyasidan — 6 kishi.

## Adabiyotlar

* Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligining markaziy arxivi. M.Podilsk. 5-zarba armiyasining asosi (333), op.4885, ref.33. 5-zarba armiyasining jang yoʻlining tavsifi.- ll.28-29.
* Donetsk viloyat Vazirlar Kengashi arxivi. Shahar hududida oʻlganlar roʻyxati. T.9, 1-4-betlar.
* Ukraina SSR tarixi va madaniyati yodgorliklari. Maʼlumotnoma-maʼlumotnoma.-K., 1987.-141-bet.
* Katalog — 1943-yilda Donetsk viloyatining shahar va qishloqlarini ozod qilgan janubi-gʻarbiy va janubiy frontlarning birlashmalari, tuzilmalari va boʻlinmalari roʻyxati. Donetsk, 1988. — 9-10-betlar.

## Havolalar

* Donetsk viloyati madaniyat hammomining reestri (tarix va madaniyat xotiralari)
* Donetsk viloyati Yenakiyevo shahrining yodgorliklari va tarixiy joylari 
* Shukach.com saytidagi profil  -da arxivlangan
Kievdagi Anna Axmatova haykali

**Kiyevdagi Anna Axmatova haykali** —  rus shoirasi Axmatova Anna Andreyevna (1889-1966) haykali. 2017-yil 23-iyunda shahar bogʻida oʻrnatildi. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksandr Stelmashenko.

## Ochilish marosimi
Yodgorlikning tantanali ochilishi 2017-yil 23-iyun kuni Kiev shahar bogʻida shoiraning tugʻilgan kunida boʻlib oʻtdi. Yodgorlikni oʻrnatish tashabbusi bilan Kievlik bir guruh odamlar, jumladan Inter Media Group rahbari Anna Bezlyudnaya va „Inter“ telekanali bosh muharriri Anton Nikitin chiqdilar. Yodgorlik ochilishida Anna Axmatova ijodini biluvchilar — aktyorlar, teleboshlovchilar, adabiyotshunoslar yigʻildi.

## Tavsifi
Yodgorlik muallifi kievlik haykaltarosh Aleksandr Stelmashenko. Haykalni yaratish uchun taxminan ikki yil vaqt sarflandi. Yodgorlik Axmatovaning mashhur profilini, uning taniqli peshanagajagi va nafisligi aks ettiradi. Yodgorlik bronzadan yasalgan, balandligi deyarli 4,5 m. Poydevorga rus tilida quyidagi soʻzlar oʻyib yozilgan: „Anna Axmatova. Buyuk shoira. Abadiy“.
Yodgorlikning joylashuvi tasodifan tanlanmagan. Bir kuni, singlisi va enagasi bilan Mariinskiy saroyi yonida sayr qilib yurib, kichkina Anya lira shaklidagi toʻgʻnagʻichni topib oladi. Shunda enaga Anyaga: „Bu sen shoir boʻlasan degani“, dedi… Bashorat roʻyobga chiqib, Anna 11 yoshida sheʼr yoza boshladi. „Inter“ telekanali bosh muharriri Anton Nikitin shunday dedi:
 “Yodgorlik Anna Axmatova bilan bevosita bogʻliq boʻlgan joyda ochilgani oʻrinlidir. Bu daraxtlar, bu yoʻllar, bu zamin Axmatovani yaxshi eslaydi. Axir, yodgorlik "yodga olish" soʻzidan kelib chiqqan. Shuni esda tutish va tushunish kerakki, biz bugun Kievda shunchaki yashamayapmiz. Kiev poytaxtdan ham muhimroqdir - u uzoq tarixga ega shahar, unda buyuk voqealar sodir boʻlgan, buyuk insonlar dunyoga kelgan. Buyuk shaxslar yetishib chiqqan shahar. Anna Axmatova ham Kievda shoir boʻlib yetishib chiqqan. Shuni yodda tutish kerakki, biz ham Anna Axmatova shahrida yashayapmiz”. 

## Manbalar



## Havolalar
*  „Novosti Pervogo kanala“, 23-iyun. 2017  (rus.)
*  „Inter“, 26-iyun. 2017 g.  (rus.)
Sovet askarlarining ommaviy qabri, Ishimbayda

**Sovet askarlarining ommaviy qabri** — Ishimbay shahridagi 1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushi paytida ogʻir jarohatlardan halok boʻlgan Sovet armiyasi askarlariga bagʻishlangan yodgorlik joyi (inshooti). Rossiyaning mintaqaviy ahamiyatga ega madaniy merosi obʻekti, reg. No 021610456230005.

## Yodgorlikning tavsifi
Yodgorlik Zelenaya, Gubkin, Vaxitov va Chkalov koʻchalari oʻrtasida joylashgan sobiq qabristonning chetida joylashgan.

Yodgorlik betonli va gipslangan: perimetri 8 metrli metall panjaradan yasalgan.

## Tarix
Ulugʻ Vatan urushi yillarida Ishimboy shahridagi Geologiya koʻchasi, 10/3 manzilida, ikkita evakuatsiya kasalxonasi joylashgan edi — 2606 va 5920. Oʻlgan askarlar oʻsha paytda shahar chetidagi qabristonga dafn etilgan.

1949-yilda, Ishimboy shahar mehnatkashlar deputatlari kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi Gabdrahman Gabidovich Xismatullin, barcha halok boʻlgan askarlar xotirasiga yodgorlik oʻrnatish tashabbusi bilan chiqdi.

Uzoq vaqt davomida bino yomon ahvolda edi. 2014-yilda bir tomoniga dafn etilgan askarlar roʻyxati yozilgan yodgorlik lavhasi oʻrnatildi, 2015-yilda esa yodgorlik qayta tiklandi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Nikulochkin, D. V. Xraniteli istorii Ishimbaya : ch. VI-I // Podmetki+ : gaz. / red. G. R. Yamalova. — Ishimbay : RIK „Aspekt“, 2018. — № 19 (9-may). — S. 2. — ISSN 2220-8348.
Sovet askarlarining ommaviy qabr, Ramenskoyeda

**Sovet askarlarining ommaviy qabri** — Moskva viloyatining, Ramenskoye shahrida markaziy qabristonidagi ommaviy qabr.

VICdagi dafn raqami (Harbiy yodgorlik markazi): 50-701/2014.

## Tarix

### Qabriston
Markaziy Ramenskoye shahri, Krasnoarmeyskaya koʻchasida joylashgan va 1871-yilda ochilgan. Qabriston hududida 1871-yilda qurilgan Assotsiatsiyaning tosh ibodatxonasi saqlanib qolgan. 2013-yildan beri bepul dafn qilish uchun rasman yopiq.

### Memorial
Ulugʻ Vatan urushi yillarida qabriston hududida Ramenskoye shahri va Staxanovo qishlogʻi (hozirgi Jukovskiy shahri) kasalxonalarida jangda halok boʻlgan va jarohatlardan vafot etgan harbiy xizmatchilarni birodarlik va yakka tartibda dafn etish marosimi oʻtkazilgani, Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligi Markaziy arxivining hujjatlarida tasdiqlangan. Ramenskiy tumani hududida 10 ta kasalxona tashkil etildi.

Ommaviy qabr ustiga uzun beton stela oʻrnatilgan boʻlib, unda katta harflar bilan: „Sening isming oʻlmas, jasorating unutilmas“ deb yozilgan. Stelaning boshqa qismida, 1941-1942-yillar qishida dafn etilgan 255 nafar sovet askarining ismlari yozilgan yettita yodgorlik lavhasi oʻrnatilgan. Yodgorlik markazida poydevor ustida „Motam tutgan ona“ haykali oʻrnatilgan.

Qardoshlar yodgorligidan tashqari, undan unchalik uzoq boʻlmagan joyda ikki Sovet Ittifoqi Qahramoni — N. A. Ischenko va I. F. Shukin qabrlari joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Ramenskoye shahar okrugining qabristonlari
Sovet askarlarining ommaviy qabri, Kamenkada

**Sovet askarlarining** **ommaviy qabri** — Moskva viloyatining, Dmitrovskiy shahar tumanida, Kamenka qishlogʻidagi ommaviy qabr.

U qishloqning shimoliy chekkasida, R-113 avtomagistralining kesishmasi yaqinida joylashgan.

## Tarix
1941-yilda qabrga 16-armiyaning 133-oʻqchilar diviziyasi, shuningdek , 1-zarba armiyasining 55-oʻqchilar brigadasi askarlari dafn etilgan. Dafn etilgan sana — 1941-yil, 1968-yilda Svistuxa, Staro va Udinodan kelgan sovet askarlarining qoldiqlari bilan birga qayta dafn etilgan.

Dastlab, 1969-yilda Sovet askarlari ommaviy dafn etilgan joyda 1 metr balandlikdagi beton poydevorga  gips haykal oʻrnatildi. Muallif nomaʼlum.  oʻlchamdagi qabriston atrofi metall panjara bilan oʻralgan edi. Bu dafnga homiylik qilgan: Dmitrov shahrining „Mosenergo“ tashkiloti va Moskva viloyati Dmitrovskiy tumanidagi Kamenskaya maktabi.

1994-yilda arxitektura boʻlimi va Dmitrovskiy shahar harbiy xizmat koʻrsatish boshqarmasi bilan kelishilgan holda, Sovet askarlarining ommaviy qabri yoniga qoʻyilgan qishloqdoshlariga haykal qurish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Kamenka, Udino, Dmitrovka, Nefedix, Svistuxa, Staro, Axotkino, Levkovo, Rojdestvenno, Redkino, Fedotovo, Podgornaya qishloqlarining 310 nafar halok boʻlgan aholisining roʻyxati ommaviy qabrga dafn etilgan. Hozirgi vaqtda qishloqdoshlar yodgorligi ommaviy qabr bilan birgalikda mintaqaviy ahamiyatga ega yodgorlik boʻlgan yagona yodgorlik majmuasini tashkil etadi (Moskva viloyati hukumatining 2002-yil 15-martdagi 84/9-sonli qarori).

2010-yilda yodgorlik majmuasi qayta tiklandi, kengaytirildi va obodonlashtirildi.

## Manbalar

## Havolalar

* Sovet askarlarining ommaviy qabri, 1941-yil