Umidsizlik (avtoportret)

***"Umidsizlik"*** – fransuz rassomi Gyustav Kurbe tomonidan 1843–1845-yillarda Parijda yaratilgan. Moyli boʻyoqda ishlangan bo'lib, avtoportret hisoblandi. Asarda yosh Kurbe keng ochilgan koʻzlari bilan old tomonga tikilgan va sochlarini umidsizlik bilan changallab olgan holda tasvirlangan. Hozirda ushbu asar Conseil Investissement Art BNP Paribas xususiy toʻplamida saqlanadi, biroq 2007-yilda Orsay muzeyida oʻtkazilgan Kurbe koʻrgazmasida namoyish etilgan.
## Tavsifi
Asar – Gyustav Kurbening avtoportreti boʻlib, unda rassom old tomondan, yaqin planda tasvirlangan. Uning ogʻzi yarim ochiq, nigohi tomoshabinning koʻzlariga chuqur singib boradi. Koʻzlari katta ochilgan, ikkala qoʻli esa sochini yulishga tayyordek koʻrinadi. Boʻyniga toʻq koʻk rangli sharfni boʻsh qilib oʻrab olgan. Yuzining rangparligi soch va soqolining qoramtirligiga qarama-qarshi boʻlib, bu holat koʻylagining oqligi bilan kuchaytirilgan. Yorugʻlik manbai chap tomondan, yuqoridan tushib, bu kontrastlarni ravshan ko‘rsatadi.

## Tarixi

1840-yillarda Gyustav Kurbe oʻz doʻstlari va mijozlarining portretlarini, shuningdek, avtoportretlarini ham yaratgan. Ular orasida 1842-yilda chizilgan “Self-Portrait with a Black Dog” ham bor. Kurbe Luvr muzeyida Jusepe de Ribera, Francisco de Zurbarán, Diego Velázquez va Rembrandt asarlarini ko'chirib, ularning ijodidan ilhom olgan. „Umidsizlik“ asarida u anʼanaviy vertikal formatdan voz kechgan.

Tadqiqotchilar bu asar (45 × 54 sm o‘lchamdagi, tuvalga ishlangan moybo‘yoq) 1843–1845-yillar oralig‘ida, Kurbe Parijdagi faoliyatini boshlagan davrda yaratilganini taxmin qiladilar.

Kurbe “Umidsizlik” asariga alohida bog‘langan bo‘lib, uni 1873-yilda Shveysariyaga surgun qilinganda ham o‘zi bilan olib ketgan. Oradan bir necha yil o‘tgach, shifokor Pol Kollinning Kurbe ustaxonasi haqidagi tasvirida “umidsiz ifodali Kurbe tasvirlangan, shu sababli ‘Umidsizlik’ deb atalgan asar” tilga olingan.

Ushbu asar xususiy koelleksiyasiga tegishli bo‘lsada, 2007-yilda Orsay muzeyida namoyish etilgan.

## Tahlil
Kurbe bunday mavzular uchun odatdagi portret formatidan farqli ravishda manzara formatini tanlagan.

Portretda romantik yondashuv asosan tuygʻularni ifodalashga yoʻnaltirildi. Ushbu portret ham shu yoʻnalishga mos keladi. Kurbe oʻzini romantik rassom sifatida taʼriflamagan boʻlsa-da, oʻzining birinchi rasmlarini shu taʼsir ostida chizgan. „Umidsizlik“ kartinasi David Jak Luining stereotipik ifodalari hamda Kurbe Luvrda oʻrgangan XVII asr ispaniyalik rassomlari Jusepe de Ribera va Francisco de Zurbaránning uslubiga mos keladi.

Mazkur kartina nomi rassomning shaxsiy umidsizligini aks ettiradimi yoki bu shunchaki nazariymi – bu nomaʼlum. Asar, ehtimol, Kurbening yashirin, qorongʻi tomonini ifodalaydi. U buni doʻsti va homiysi boʻlgan Alfred Bruyasga yozgan maktubida quyidagicha bayon etgan: „Siz bilgan bu kuluvchi niqob ortida men yurakni ichidan vampirdek ezib yuboradigan gʻam, achchiqlik va qaygʻuni yashiraman.“

## Ommaviy madaniyatga taʼsiri
2012-yilda ushbu asarga *"Jinoyatga qarshi hamkorlar"* filmida (bosh rollarda Catherine Frot va André Dussollier) ishora qilingan. Shuningdek, asar Jean-Christophe Grangéning *"Yoʻlovchi"* asarining uchinchi bobi („Nacsuna“)da ham tilga olingan.

## Manbalar