open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qutchi (shaharcha)

**Qutchi**— Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanida joylashgan shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
## Joylashuvi
Qutchi shaharchasi Shahrisabz tumanida joylashgan. Shaharchaga eng yaqin aholi punktlari Chorshanba, Zarkacha va Arabon shaharchalari hisoblanadi. Eng yaqin suv inshooti Tanxozdaryo.
## Tarkibi
Shaharcha hududida Qutchi nomli qabriston, yoqilgʻi quyish shahobchasi, fermer xoʻjaligi oʻttiz sakkizinchi va ikkinchi sonli maktablar faoliyat yuritadi. Shaharcha tarkibidag „Qutchi“ mahallasi ham joylashgan boʻlib, mahalla 1999-yil 12-aprelda tashkil topgan
## Etimologiyasi
Qutchi shaharchasining xalq orasida Quchchi, Qushchi shaklidagi talaffuzlari ham mavjud. Tarixiy manbalarda Chiroqchi (Shahrisabz tumani) hududida ilgari quchchi (yoki qutchi) lar yashaganligi qayd etiladi. Mazkur insonlar qadimiy oʻzbek qabilalaridan biri hisoblanadi.

### Qutchi qabilasi
13—14-asrlarda hozirgi Oʻzbekiston hududiga (Qashqar va Yettisuv) qutchi deb nomlangan qabila vakillari koʻchib kelib, shu yerdagi aholi bilan aralashib yashay boshlaydilar. Qirgʻiz, qozoq va qoraqalpoq xalqi orasida ham qutchi (quchchi) nomli qabilalar yashaganligi haqida maʼlumotlar bor. Ular asosan dehqonchilik bilan mashgʻul boʻlishgan. Ular oʻz nomlarini 20-asrgacha saqlab qolishgan.

Qutchi shaharchasi nomi ham ayni shu qabila nomi bilan uzviy bogʻliqligiga ishoniladi. Bu nom tarkibidagi *qut-qush-quch-qugʻ-qu* soʻzlari hamda ularga qoʻshilgan -chi yoki -inchi qoʻshimchalari koʻplab etnonimlar tarkibida mavjud. Jumladan, qiyikchi, qarapchi, yomonchi, tuyachi va axtarchi kabilar. Oqqushga totem sifatida sigʻinuvchilar quvchi, qushchi yoki quchchi, qutchi nomlari bilan atalgan. Qutchi yoki quvchi ayni shu nomli qabila tomonidan tashkil etilgan qishloq hisoblanadi.

## Oʻxshash nomlar
Zomin tumanida Qutchi nomli qishloq mavjud. Shuningdek, mazkur qishloqda V-VIII asrlarga mansub Qutchitepa nomli arxeologik yodgorlik joylashgan.

## Manbalar
Qoʻshqanot

**Qoʻshqanot** () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Etimologiyasi
Qoʻshqanot soʻzi qoʻsh va qanot soʻzlarining jamlanmasi hisoblanadi. Qoʻsh — yonma-yon, tutash joylashgan, bir-biriga birikib turgan ikki narsa maʼnosida qoʻllanadi. Qanot esa uchuvchi jonivorlarning osmonda turishini va muvozanatini taʼminlovchi aʼzosi. Lekin shaharchada ayni parranda yoki biron jonivorning aʼzosi tilga olinmagan. Bu shu hududa istiqomat qilgan shaxsning laqabi boʻlishi mumkunligi haqida taxminlar mavjud. Qanot (a) soʻzi kanal, irmoq X-XIX asrlarda tojik tilida koriz, yer osti arigʻi, suv yoʻlagi maʼnolarida qoʻllanilib kelingan. Oʻrta asrlarda Markaziy Osiyo tarixi haqidagi arab va fors-tojik manbalarida qanot va koriz soʻzlari oʻzaro sinonim sifatida qoʻllangan va yer osti suv yoʻlagi maʼnosini anglatgan. Shunga koʻra, qoʻshqanot soʻzi yonma-yon joylashgan ikkita yer osti suv yoʻlagi degan maʼnoda qoʻllangan. Avvaliga shaharcha hududi faqat tepalikdan iborat boʻlgan, keyinchalik esa qishloq barpo etilgan.

## Joylashuvi
Qoʻshqanot shaharchasi Shahrisabz tumanida, dengiz sathidan 802 metr balandlikda joylashgan.

## Iqlimi
Qoʻshqanot shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, qishi birmuncha iliqroq boʻladi. Yoz nisbatan issiq va kechalari ham havo harorati pasaymaydi.

## Aholisi
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Qoʻshqanot shaharchasida 3100 nafar kishi istiqomat qilgan. Bu 3 yil avvalgi koʻrsatkichdan 200taga koʻproqdir.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa ham, qozoq, qirgʻiz va tojik millatiga mansub kishilar ham topiladi.

## Tuzilishi
Shaharcha tarkibida asosiy Qoʻshqanot mahallasi joylashgan. Shuningdek, shaharchada 47-sonli maktab, musiqa maktabi, toʻyxona, Ibn Sino nomli dam olish sihatgohi, bir necha doʻkonlar faoliyat yuritadi.

## Manbalar
Namaton

**Namaton** () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Manbalar
Xoʻjaxuroson

**Xoʻjaxuroson** () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Etimologiyasi
Xoʻjaxuroson shaharchasi nomi xoʻja va xuroson yoki Xuroson soʻzlarining qoʻshilishidan paydo boʻlgan. Xuroson Eronning shimoli-sharqiy qismida joylashgan qadimiy viloyat boʻlib, qadimda Marv vohasi, Turkmanistonning janubiy qismlari va Afgʻonistonning shimoli va shimoli-gʻarbiy qismi Xuroson tarkibiga kirgan. Eroniy tillarda xuroson soʻzi kun chiqish, sharq tomon maʼnosida qoʻllangan. Kun chiqar tomonda joylashgan hududlarning barchasi xuroson deb atalgan.

Shuningdek, xurosoni bu Surxondaryo qoʻngʻirotlarining torjuvli boʻlimiga qarashli mandaturma urugʻining bir tarmogʻi hisoblanadi. Xurosoni bu xurosonlik inson deganidir. Oʻzbek-xurosonlar Jizzax atrofidagi hududlarda yashaganligi haqida manbalar mavjud. Shu bilan birgalikda, xuroson ismli oʻzbek yigitlar ismi ham bor. Shunga koʻra Xoʻjaxuroson bu avlodi xoʻjalardan boʻlgan Xuroson ismli shaxsga atab qoʻyilgan nom boʻlishi mumkinligi xusuida taxminlar mavjud. Yoki boshqa fikrlarga koʻra Xoʻjaxuroson asli xoʻjalardan boʻlgan xurosoni urugʻiga mansub aholi yashaydigan qishloq hisoblanadi.

## Joylashuvi
Xoʻjaxuroson shaharchasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanining gʻarbiy tomonida joylashgan. Qishloq 2009-yil 13-martdagi Vazirlar mahkamasining 68-sonli qaroriga koʻra shaharcha maqomini olgan. Shaharchaga eng yaqin hudud bu Shaxrisabz shahridir. Xoʻjaxuroson yaqinidan M-39 xalqaro avtomagistral yoʻli oʻtadi.
## Tuzilishi
Shaharchada 20-sonli maktab, bitta maktabgacha taʼlim muassasasi, Xoʻjaxuroson masjidi, korxona va doʻkonlar faoliyat yuritadi. Shaharchadagi asosiy mahalla Oʻzbegim mahallasidir. Shaharcha hududidan Tanxordaryoning irmoqlari oqib oʻtadi.

## Iqlimi
Xoʻjaxuroson shaharchasining iqlimi keskin kontinental. Hudud choʻlga yaqin yerda joylashganligi sababli qishi yumshoq, yozi juda issiq kechadi.

## Aholisi
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Xoʻjaxuroson shaharchasida 3800 dan koʻproq kishi yashagan. Bu 2013-yildagi koʻrsatkichdan 200 taga koʻproqdir.

## Manbalar
Chorshanba (shaharcha)

**Chorshanba** () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga binoan shaharcha maqomi berilgan. Shaharchaning Chorshanbi, Chorshanbe shaklidagi nomlari ham uchraydi.

## Etimologiyasi
Shaharcha nomi *chor* va *shanbi* soʻzlarining birikishidan tarkib topgan. Chorshanbi bu haftaning aslida toʻrtinchi kuni hisoblanadi, hozirgi kunlar ketma-ketlikda esa chorshanba haftaning uchinchi kuni. Chorshanba haftaning oʻrtasidagi kun hisoblanadi. Shaharcha joylashgan hudud ham ayni oraliq, oʻrtalikda joy olganligi sababli shunday nomlangan. Qadimda Shahrisabzning Miraki yoʻli markazida bozor boʻlgan. Bozor yaqinida qishloqcha barpo etilgan. Bozor haftaning chorshanba kunlarida faoliyat yuritganligi va ayni markazdaligi hisobiga qishloqcha Chorshanba nomini olgan. Aniqrogʻi avvaliga chahorshanba keyin esa Chorshanba (Chorshanbi) shakliga oʻzgarib ketgan.

## Joylashuvi
Chorshanba shaharchasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanining gʻarbiy qismida Qutchi (janubda), Chuqun (gʻarbda), Beshkapa (shimoli-gʻarb), Temirchi (sharqda) shaharchalari oraligʻida joylashgan.

## Aholisi
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Chorshanba shaharchasida 3500 dan ortiq aholi yashagan. Bu 3 yil avvalgi hisob-kitob natijasididan 300 taga ortiqdir.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa ham, shaharchada tojik, qozoq, qoraqalpoq va boshqa millat vakillari yashaydi.

## Iqlimi
Chorshanba shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° C ga teng. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,8° C, eng past harorati —26° C. Iyul oyining oʻrtacha harorati 28° C, eng yuqori harorati 43° C.

### Yogʻin miqdori
Shaharchaga yillik 545 mm miqdorida yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri — 219 kunga teng.

### Tuprogʻi
Shaharcha hududida boʻz, jigarrang va qoʻngʻir togʻ oʻrmon tuproqlari keng tarqalgan.

## Manbalar
Choshtepa

**Choshtepa** () – Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

## Etimologiyasi
Shaharcha nomi chosh va tepa soʻzlarining birikishidan tarkib topgan. Chosh bu eski turkiychada xirmon qilingan joy, omborxonadagi bugʻdoy, arpa singari donli mahsulotlarning uyib tepa qilib qoʻyilgan holati, ustki qismi uchli, qirrali shaklda toʻplangan don-dunlar maʼnosida qoʻllanadi. Ochiq joylardagi tuproq, toshlardan uyum qilib hosil qilinadigan tepalik, doʻngliklar, tuproq uyumi yoki eski qoʻrgʻon qoldiqlarining usti tuproq bilan yopilgan doʻngligi Choshtepa deb ataladi. Choshtepalar odatda mudofaa va nazorat uchun barpo etiladi hamda shahar yoki qishloqdan uncha uzoq boʻlmagan hududda yoki qishloqlar oraligʻida quriladi.

Shunga koʻra, Choshtepa bu yasama, sunʼiy tuproqdan qilingan tepalik yaqinidagi qishloq, shaharcha maʼnosida qoʻllanadi.

## Oʻxshash joy nomlari
Oʻzbekiston Respublikasida bir nechaa tepaliklar Choshtepa nomi bilan ataladi (Qashqadaryo viloyati). Shuningdek shu nomdagi mahalla, guzar, metro bekati nomlari ham mavjud.
## Aholisi
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Oqtepa shaharchasida 3.4 ming nafardan ortiq inson yashagan. Bu 3 yil avvalgi hisob-kitob natijasidan 300 taga ortiqdir.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa ham, shaharchada tojik, qozoq, qoraqalpoq va boshqa millat vakillari yashaydi.

## Iqlimi
Choshtepa shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° C ni tashkil etadi. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,8° C ga, eng past harorati esa —26° C ga teng. Iyul oyining oʻrtacha harorati 28° C, eng yuqori harorati 43° C.

### Yogʻin miqdori
Shaharcha hududiga yiliga oʻrtacha 545 mm miqdorida yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri – 219 kun davom etadi

## Manbalar
Shamaton

**Shamaton** () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Etimologiyasi
Shaharcha nomidagi soʻz *sha* qoʻshimchasi *maton* soʻzlarining birikishidan paydo boʻlgan. Lekin bunda tovush tarkibida oʻzgarish yuz bergan. Yaʼni shaharchaning qadimiy nomi shov yoki shav qoʻshimchasi va metan, mitan soʻzlari birikmasidan tarkib topgan boʻlgan. Soʻgʻd tilida *shov* va *shav* qora, kichkina, mitti, mayda, shuningdek balandlik va koʻlami kichik hudud maʼnolarini anglatgan. Bunday nomli hududlar Oʻzbekistonning deyarli barcha viloyatlarida uchraydi. Masalan, Shovkan (Buxoro), Shavxaron (Naxshab), Shovdor (Samarqand), Shovqor (Jizzax) kabilar. Soʻzning ikkinchi qismidagi maton soʻzi qadimiy eroniy tillarda uy turar joy maʼnosini beruvchi *maedana* soʻzining oʻzgargan shakli hisoblanadi. Shunga koʻra metan, mitan va maton soʻzlari turarjoy makon, devor bilan oʻralgan manzil, qoʻrgʻon, qal’a maʼnosida qoʻllangan. Umumiy qilib aytganda Shamaton bu kichik qoʻrgʻon degan maʼnoni anglatadi.
## Aholisi
2016-yil 1-yanvardagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Shamaton shaharchasida jami 2900 nafardan ortiq kishi istiqomat qilgan. 2013-yilda bu koʻrsatkich 2754 tani tashkil qilgan.
## Tuzilishi
Shamaton shaharchasida asosiy bitta mahalla mavjud: Shamaton MFY. Shu bilan birgalikda, shaharchada bitta qabriston, 32-sonli maktabgacha taʼlim muassasasi, 12-sonli maktab, bolalar maydonchasi va bir nechta doʻkonlar faoliyat yuritadi.

Shamaton shaharchasining shimolida Yangibogʻ shaharchasi, janubida Qoraqush, gʻarbida Qumqishloq, sharqiy qismida esa Ammagʻon va Xoʻjaxuroson shaharchalari joylashgan.

Shaharchaga eng yaqin yoʻl (112 km) M-39 avto magistral qatnovi hisoblanadi.

## Iqlimi
Shamaton shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° darajani tashkil etadi.

## Manbalar
Temirchi (shaharcha)

**Temirchi** () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha hisoblanadi. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

## Etimologiyasi
Shaharcha nomi *temir* soʻzi va *-chi* qoʻshimchasining birikishidan tarkib topgan. Temirchi bu ayni temir va shu singari ogʻir metallarni olovda eritib, ulardan uy-roʻzgʻor buyumlarini tayyorlovchi kasb-hunar vakili hisoblanadi. Ish, hunar turini bildiruvchi mazkur soʻz keyinchalik laqabga ham aylanib ketgan, Shu asnoda qishloq nomi vujudga keladi.

Shunga koʻra temirchi bu temirchilik kasbi bilan shugʻullanuvchi usta hunarmandlar istiqomat qiluvchi qishloq hisoblanadi.

## Joylashuvi
Temirchi shaharchasi Qashqadaryo viloyati Shaharisabz tumanining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Shaharchadan tuman markazi Shaharisabz shahrigacha boʻlgan masofa 21 km ni tashkil etadi. Shahrisabz aeroportigacha boʻlgan masofa esa 22 km ga teng.

Shaharcha hududidagi asosiy mahalla bu Temirchi MFY dir. Temirchi shaharchasida 30-sonli maktab va bitta qabriston bor. Shahar hududidan Chorshanba kanali oqib oʻtadi.

temirchi shaharchasiga eng yaqin aholi yashash punktlari: Shonshanba (gʻarb), Chiroqi (shimol), Shakarteli va Soyboʻyi (sharq), Zachkana va Qutchi (janub) shaharchalaridir.

## Aholisi
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarida qayd etilishicha, Temirchi shaharchasida 3.2 ming tadan ortiq aholi yashagan. 2013-yilda bu koʻrsatkich qariyb 2980 nafarni tashkil etgan.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa-da, shaharchada koreys, tojik, qozoq, qoraqalpoq va boshqa millat vakillari ham yashaydi.
## Iqlimi
Temirchi shaharchasining iqlimi kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,5° C ga teng. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,6° C, eng past harorati —20° C. Iyul oyining oʻrtacha harorati 21° C, eng yuqori harorati 40° C.

### Yogʻin miqdori
Shaharchaga yillik 540 mm miqdorida yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri — 210 kunga teng.

### Tuprogʻi
Shaharcha hududida boʻz, jigarrang va qoʻngʻir togʻ oʻrmon tuproqlari keng tarqalgan.

## Manbalar
Olaqargʻa (shaharcha)

**Olaqargʻa**  —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Manbalar
Qayragʻoch (shaharcha)

**Qayragʻoch** () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Etimologiyasi
Qayragʻoch bu shox shabbalari zich boʻlgan, barg toʻkuvchi, soya beradigan manzarali daraxt. Qayragʻoch soʻzining qadimiy qoʻllanishi qora ogʻoch shaklida boʻlgan. Ammo bundagi ogʻoch soʻzi yogʻoch maʼnosida emas koʻkarib turuvchi darax, oʻsimlik maʼnosinidaa qoʻllangan. Qora soʻzi esa katta, ulkan, bahaybad maʼnolarini bildirgan. Shunga koʻra, qora ogʻoch katta, uzun boʻyli koʻp va qalin shoxli daraxt maʼnosini beradi. Uni hovlilarga soya salqin qilishi va xush manzaraligi uchun ham ekishgan. Sharchadagi xonadonlarda bunday daraxtlarning bisyorligi keyinchalik shaharchaga shu nom berilishiga sabab boʻlgan.

## Aholisi
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Qoʻshqanot shaharchasida 2200 nafar kishi istiqomat qilgan. Bu 3 yil avvalgi koʻrsatkichdan 300 taga koʻproqdir.

## Iqlimi
Qayragʻoch shaharchasining iqlimi kontinental. Bu yerda yanvarning oʻrtacha harorati −1 °C ni, eng past harorat −25 °C ni tashkil etadi. Iyulning oʻrtacha harorati 28,5 °C ga, eng yuqori harorat esa 44 °C ga teng. Yillik oʻrtacha harorat 15 °C dan pasaymaydi. Hududning asosiy qismi choʻl hududida ekanligi bois, qishi quruq, yozi esa jaziramali boʻladi.

## Tuzilishi
Qayragʻoch shaharchasida 39-sonli maktab, toʻyxona va bir nechta doʻkonlar faoliyat yuritadi. Shahar hududining katta qismi oʻzlashtirilmagan choʻllardan tarkib topgan.

Qayragʻoch shaharchasiga eng yaqin joy Chubron shaharchasi hidoblanadi.

## Oʻxshash joylar
Oʻzbekistonda Fargʻona viloyati Rishton tumani, Tojikistonda Hamadoniy tumani, Qirgʻizistonning Botken viloyati Laylak tumanida Qayragʻoch nomli aholi yashash punktlari mavjud. Shuningdek Surxondaryo viloyati Sherobod tumanida Qayragʻoch ota ziyoratgohi mavjud. Andijon viloyati Izboskan tumanida Qayragʻochtepa nomli madaniy meros obyekti ham bor.

## Manbalar
Oʻz (shaharcha)

**Oʻz** () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Manbalar
Chubron

**Chubron** () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha hisoblanadi. 2009-yil 13-martdagi Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

## Etimologiyasi
Shaharchaning nomi *chub* va *ron* soʻzlarining birikishidan tarkib topgan. Xalq izohida chub + ron soʻzlari bu choʻp bilan mol, hoʻkizni haydovchi inson, yaʼni qoʻsh bilan yer haydovchi, qoʻsh haydab ekin ekuvchi shaxs, dehqon maʼnosida qoʻllanadi. Shu bilan birgalikda, turkiy urugʻlardan biri chubirgon, choʻbirgon, chubirgʻon, chuvurgʻon, chuvirgʻon nomli urugʻ qabilasi boʻlgan. Ayni shu etnonimning nomi xalq tilida qisqarib, soddalashgan shakli chubron koʻrinishida saqlanib qolgan va qishloq nomiga berilgan. Mazkur hudud yaqinida oʻxshash nomli Chuvurgʻon nomli qishloq mavjud.

## Joylashuvi
Chubron shaharchasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumanining markazida, Eski Yakkabogʻ va yangi Yakkabogʻ aholi punklari oraligʻida joylashgan. Shaharchaga eng yaqin hududlar Qayragʻoch va Ajrim shaharchalari hisoblanadi.

Chubron shaharchasida 47-sonli maktab va bir necha doʻkonlar faoliyat yuritadi. Hududning asosiy qismi choʻl zonasida boʻlganligi uchun muhim obyektlar mavjud emas.

## Aholisi
2016-yil 1-yanvardagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Chubron shaharchasida taxminan 2200 taga yaqin kishi istiqomat qilgan. 2013-yil 1-yanvarda bu koʻrsatkich 1964 nafarni tashkil etgan.

## Iqlimi
Chubron shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yanvar oyining oʻrtacha harorati −1 °C, eng past harorat esa −25 °C ga teng. Iyul oyining oʻrtacha harorati 28,5 °C, eng yuqori harorat 44 °C ni tashkil etadi. Shaharchada yillik oʻrtacha harorat 15 °C ga teng.

Shaharcha hududi choʻl zonasida joylashgani sababli yozi jaziramali va issiq boʻladi.

## Manbalar
Bolaqaroq

**Bolaqaroq** () —  Oʻzbekiston Respublikasi Navoiy viloyati Konimex tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Manbalar
Vangʻozi

**Vangʻozi** () —  Oʻzbekiston Respublikasining Navoiy viloyati Qiziltepa tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan. Toshmasjid majmuasi joylashgan.

## Manbalar
Qalʻayi Azizon

**Qal'ayi Azizon** () —  Oʻzbekiston Respublikasi Navoiy viloyati Qiziltepa tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Manbalar
Chuya

**Chuya** —  Oʻzbekiston Respublikasi Navoiy viloyati Nurota tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan. Oqtogʻ tizmasining shimoliy yonbagʻrida joylashgan. Aholisi 3 500 nafar kishidan ortiq. Shaharchada ikkita umumiy oʻrta taʼlim maktabi, maktabgacha taʼlim muassasi, qishloq vrachlik punkti, savdo doʻkonlari majmuasi va boshqa jamoat inshootlari mavjud.  

## Manbalar
Tasmachi

**Tasmachi** () — Tasmachi so‘zining manosi tasma yasab sotuvchi manosini bildiradi. Tasmachi xalqi qadimda tasma yasab sotuvchilar qishlog‘i bo‘lib tanilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Navoiy viloyati Xatirchi tumaniga qarashli Tasmachi qishlog‘iga 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan Hozirgi kunda Xatirchi tumani aholisi eng tez koʻpayotgan qishloqlardan biridir. Bu yerda Xatirchi tumaniga mashhur Majidovlar oilasi yashaydi. O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Ilhom Farmonovning ota sulolasi Parmonovlar oilasi ham shu yerda yashaydi.

## Manbalar
Ozod (shaharcha)

**Ozod** () —  Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Kosonsoy tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

## Manbalar
Irvadon

**Irvadon** () —  Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Davlatobod tumaniga qarashli mahalla. Ushbu mahalla Davlatobod tumaniga kirishidan avval 2016-yilda mahalla maqomi berilgan.Hozirda esa Davlatobod tumani hududiga kiruvchi mahllalardan biridir. 

## Manbalar
Mirishkor (Namangan tumani)

**Mirishkor** () —  Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Namangan tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan. Mirishkor shaharchasida birnecha ishlab chiqarish korxonalari joylashgan. Namangan viloyatida yagona boʻlgan "Viloyat Ruhiy Asab Kasalliklari shifoxonasi" ham shu shaharchada joylashgan. .

## Manbalar
Hoʻjakent

**Hoʻjakent** (**Xojikent**) () —  Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyati Boʻstonliq tumaniga qarashli shaharcha. Shaharcha yaqinida Xoʻjakent makoni joylashgan. Toshkent-Hoʻjakent temir yoʻli shu yerdan oʻtadi. Yaqin temir yoʻl stantsiyasi — Hoʻjakent.

## Yana qarang
* Hoʻjakent vokzali
* Toshkent-Hoʻjakent temir yoʻli

## Manbalar
Chris Evans

**Christopher Robert Evans** (; 13-iyun 1981-yilda tugʻilgan) — amerikalik aktyor. U oʻzining Marvel kinematografiya koinoti (MKK) filmlaridagi Kapitan Amerika roli bilan mashhurdir. U oʻz karyerasini 2000-yilda ishlangan *[[Opposite Sex]]* televizion serialida boshlagan. Evans, shuningdek, Marvel Comics nashriyotidan tushirilgan Human Torch personajini *[[Fantastik toʻrtlik]]* va uning davomi boʻlmish *[[Fantastik toʻrtlik: Kumush syorfer bosqini]]* (2007) filmlarida jonlantirgan. 2013-yildan boshlab u Janubiy Koreyada olingan *[[Snowpiercer]]* filmida suratga tusha boshladi. 2015-yilga kelib film olamida ancha shuhrat qozongan Evans oʻzining rejissorlik mahoratini *[[Before We Go]]* filmida sinab koʻrdi. 3 million dollarlik xarajat bilan olingan film salkam 400 million dollar foyda keltirdi.

U koʻplab MKK filmlarida, jumladan *[[Birinchi qasoskor]]* (2011), *[[Birinchi qasoskor: Qish askari]]* (2014), *[[Birinchi qasoskor: Qarshilik]]* (2016), *[[Qasoskorlar (film, 2012)|Qasoskorlar]]* (2012), *[[Qasoskorlar: Ultron davri]]* (2015), *[[Qasoskorlar: Cheksizlik jangi]]* (2018) va *[[Qasoskorlar: Intiho]]* (2019) kabi filmlarda Steve Rogers / Kapitan Amerika personajini jonlantirgan. Uning Marvel filmlaridagi roli ortidan jahondagi eng yuqori haq toʻlanadigan aktyor oʻlaroq qayd etilgan.

## Hayoti va taʼlimi
Evans AQSHning Boston shahrida tugʻilgan, bolalik yillari esa Sulbury shaharchasida oʻtgan. Otasi Robert Evans tish shifokori, onasi Lisa (Capuano) rsa Concord yoshlar teatrida sahnalashtiruvchi rejissor boʻlgan. Evansning ikki singlisi va bir ukasi bor. Evans katolik oilada katta boʻlgan. Shunday boʻlsada Buddizm falsafasiga qiziqadi.

Evans Lincoln-Sudbury mahalliy oʻrta maktabini tugatgach, New Yorkga koʻchib borib, Lee Strasberg teatr va film institutiga qatnay boshlagan.
## Shaxsiy hayoti
Evans 2001-yildan 2006-yilgacha Jessica Biel bilan ishqiy munosabatda boʻladi. 2007-yildan esa Minka Kelly bilan oxirgacha davom etmagan ishqiy munosabatda boʻladi. Kelly bilan 2012-yilning sentyabr oyidan yana birga boʻlishadi. Ammo 2013-yilning oktyabriga kelib yana ajralishadi. 2016-yil iyunidan 2017-yil boshiga qadar Evans aktrisa Jenny Slate bilan uchrashishdi. Juftlik 2017-yil oxirida yana birlashishdi, ammo 2018-yil mart oyida Evans ular ajralganligini rasman tasdiqlaydi.
## Filmografiyasi
### Film

### Televideniya

## Manbalar

## Havolalar

* 
*Chris Evans Instagramda
Zokir Hasanov

**Zokir Hasanov** () — Ozarbayjon mudofaa vaziri. General-polkovnik. Ushbu lavozimga Ilhom Aliyev tomonidan tayinlangan.

## Manbalar

## Havolalar
Turkiya alaviylari

:*Bu maqola asosan Turkiyada yashovchi xalq haqida. Asosan Suriyada yashovchi, aynan shu nom bilan yoki *'nusayriylar** deb ataluvchi guruh uchun [[Nusayriylar]] maqolasiga qarang.''


**Turkiya alaviylari**, **Anatoliya alaviylari**, **alaviylar** yoki **aleviylar*' (; ; ) − asosan [[Turkiya]]da yashovchi diniy va [[etnik guruh]]. Alaviylar [[shialik]]ning [[sufiylik]]ka asoslangan [[firqa]]laridan birining tarafdorlarirdir. Alaviylik Turkiyada sunniylikdan keyingi ikkinchi eng yirik mazhabdir. Ayrim manbalarga koʻra, alaviylar Turkiya aholisiing 15-20 millionini tashkil qiladi.

== Etimologiyasi ==
Alaviylar [[Islom]] dinida toʻrtinchi xalif hisoblanmish [[Ali ibn Abu Tolib]]ga ergashadilar. Toʻrttala xalifni tan oluvchi [[Sunniylik|sunniylardan]] farqli oʻlaroq, alaviylar [[Muhammad paygʻambar]] vafotidan keyin xalifalikka haqli kishi Ali boʻlgan, qolgan uch xalif — [[Abu Bakr]], [[Umar]] va [[Usmon]] esa bu huquqni undan va uning avlodlaridan zoʻrlik bilan tortib olgan, deb hisoblaydilar. Shu sababdan ular oʻzlarini alaviylar, yoki „Aliga ergashuvchilar“ deb ataydilar.

Koʻpchilik Turkiya alaviylarini [[Suriya]] alaviylari − [[nusayriylar]] bilan adashtiradi. Turk tilida Turkiya alaviylari *aleviler* (; ), Suriya alaviylari *nusayriler'' (; ) deb ataladi.

## Diniy qarashlari
Alaviylar namoz oʻqimaydi. Ramazon oyida roʻzani ham boshqacha tutishadi. Ular namoz oʻqish uchun masjidlarga yoki Makkaga hajga bormaydilar. Alaviylarda spirtli ichimlik ichish man etilmagan, ayollarning hijob kiyishi shart emas.  Alevilik etnik-diniy o'ziga xoslikdir. Bu ona yoki otadan bolalariga o'tishi. https://aabf-inanc-kurulu.com/calismalar/

## Manbalar

## Havolalar
Gianni Infantino

**Gianni Infantino** (; 23-mart 1970-yil; Brig-Glis, Vallis, Shveysariya) — Shveysariyalik sport va futbol mutaxassisi va mulozimi, 2016-yilning 26-fevralidan FIFAning 9-Prezidenti. Asl kasbi huquqshunoslik. Doʻstlik ordeni sohibi.

## hayoti
Gianni Infantino 1970-yilning 23-mart kuni Shveysariyaning Vallis kantonidagi Brig-Glis shaharchasida, kelib chiqishi Italiyalik boʻlgan oilada tavallud topgan. Asl kasbi huquqshunoslik, advokat diplomiga ham ega. Italyan, fransuz, olmon va ingliz tillarida erkin soʻzlasha oladi, shuningdek ispan va arab tillarini ham biladi.

UEFAda ish boshlashidan oldin, Shveysariyadagi Nevshatel universiteti qoshidagi sportni tadqiq qiluvchi Xalqaro markazda (CIES) bosh kotib, bundan oldinroq esa maslahatchi sifatida Yevropaning turli milliy chempionatlari, shu jumladan Ispaniya, Italiya, Shveysariyada va boshqa futbol birlashmalarida faoliyat yuritgan.

UEFAda Infantino 2000-yilning avgustidan faoliyat yuritishni boshlagan. Ushbu tashkilotdagi faoliyatining ilk yillari yuridik va iqtisodiy masalalarni, shuningdek futbolning boshqa muammolarini hal qilish bilan shugʻullangan. 2009-yilning 1-oktabridan to FIFA Prezidenti boʻlguniga qadar UEFA bosh kotibi lavozimida ishladi.

2016-yilning 26-fevral kuni FIFA Prezidenti saylovining ikkinchi turida 207 ovozdan 115 tasini olishga muvaffaq boʻlib ushbu tashkilotning 9-Prezidenti boʻldi.

Infantino oilali, uning turmush oʻrtogʻi Livandan. Ularning toʻrt nafar farzandi bor.

## Mukofotlari
Doʻstlik ordeni (Oʻzbekistan, 2025-yil 8-sentyabr)

## Manbalar

## Havolalar
* UEFA rasmiy saytidagi biografiyasi
* FIFA rasmiy saytidagi biografiyasi
Li Ketsyan

**Li Keqiang** (, ) – Xitoy 2013—2023-yillardagi Bosh vaziri. Iqtisodchi va siyosatchi, 2012-yildan 2022-yilgacha Xitoy Kommunistik partiyasi (XKP) Siyosiy byurosi Doimiy qoʻmitasining ikkinchi oʻrindagi aʼzosi boʻlgan. Li XKP Bosh kotibi Si Tszinpin bilan birga „Xitoy rahbariyati beshinchi avlodi“ning belgilovchi shaxslaridan edi.

1955-yilda Anxuy provinsiyasining Xefey shahrida tugʻilgan Li dastlab Xitoy Kommunistik Yoshlar Ligasidagi ishi orqali Xitoy siyosati saflarida koʻtarilib, 1993-yildan 1998-yilgacha uning birinchi kotibi boʻlib ishlagan. 1998-yildan 2004-yilgacha Li Xenan gubernatori va viloyat partiya kotibi lavozimlarida ishlagan. 2004-yildan 2007-yilgacha u viloyatdagi eng yuqori siyosiy idora boʻlgan Liaoning partiyasi kotibi boʻlib ishlagan. 2008-yildan 2013-yilgacha oʻsha paytdagi bosh vazir Wen Jiabao davrida birinchi darajali bosh vazir oʻrinbosari boʻlgan va iqtisodiy rivojlanish, narxlarni nazorat qilish, moliya, iqlim oʻzgarishi va makroiqtisodiy boshqaruvni oʻz ichiga olgan kompleksni nazorat qilgan.

Li 2013-yilda bosh vazir lavozimini egalladi va Xitoy hukumatining ustuvorliklarini eksportga asoslangan oʻsishdan ichki isteʼmolga koʻproq eʼtibor qaratilgan ishlarni olib bordi. Li oʻz davrida Davlat kengashini boshqargan va Xitoyning moliyaviy, iqtisodiy masalalari, tashqi ishlar, milliy xavfsizlik va islohotlarni chuqurlashtirish ortidagi yetakchi shaxslardan biri boʻlgan. Bundan tashqari, Li va uning kabineti 2015-yil may oyida Xitoyning 2025-yilgacha strategik rejasini ishlab chiqish tashabbusini yoqlab chiqdi.

Yoshlar Ligasi tajribasini hisobga olgan holda, Li odatda sobiq rahbar Xu Tszintaoning siyosiy ittifoqchisi va Tuanpay fraksiyasi aʼzosi hisoblangan. Iqtisodiy jihatdan islohotlar va liberallashtirish tarafdori sifatida koʻrilgan Li Xitoy rahbariyatining yanada pragmatik va texnokratik tomoni vakili sifatida tasvirlangan. Li 2022-yil oktabr oyida Siyosiy byuro Doimiy qoʻmitasi aʼzoligidan ketgan va 2023-yil mart oyida uning oʻrniga Li Tsyan bosh vazir etib tayinlangan. Li 2023-yil oktabr oyida, lavozimini tark etganidan bir necha oy keyin yurak xurujidan vafot etdi.

## Biografiyasi
* 1982-yilda Pekin universitetining yuridik fakultetini bitirgan.
* 1982-1983 yy. – universitetning yoshlar tashkiloti kotibi.
* 1983-1985 – Xitoy talabalar ittifoqi mas’ul kotibi.
* 1985-1988 yy. Xitoy yoshlar ittifoqi raisining oʻrinbosari.
* 1993-1998 yy. – Xitoy Oliy xalq partiyasi mas’ul kotibi.
* 1998-2003 yy. Xenyan viloyati gubernatori.
* 2004-2007 – Lyaonin viloyati gubernatori.
* 2008-2012 – Xitoy davlat kengashi raisining birinchi oʻrinbosari..
* 2013—2023-yillarda Xitoy davlat kengashi raisi.

## Vafoti
Xitoy Xalq Respublikasi davlat kengashining sobiq bosh vaziri Li Ketsyan toʻsatdan yurak xurujiga uchradi va shifokorlarning barcha urinishlariga qaramay, 27-oktyabr, jumaga oʻtar kechasi Shanhayda vafot etdi, deb xabar bermoqda CCTV Xitoy davlat telekanali. Oʻlimidan soʻnggi bir necha kun oldin Li Ketsyan Shanhayda davolanishda edi, deya taʼkidlaydi CCTV.

## Manbalar
Avtandil Abuladze

**Avtandil Abuladze** (; 1958-yil, Tbilisi, Gurjiston SSR, SSSR — 2005-yil, sentabr, Tbilisi, Gurjiston) — Gurjistonlik matematik, tilshunos va esperantist, .

Gurjiston poytaxti Tbilisida yashab oʻtgan. Avtandil Abuladze esperanto tilini 1978-yildan oʻrganishni boshlagan. Esperanto tili ensiklopediyasi — «Monda Faktolibro» (MFL) mualliflaridan biri.

Avtandil Abuladze 2002-yilning may oyidan Vikipediyaning esperanto tilidagi boʻlimida ishtirok etishni boshlaydi va qisqa vaqt ichida ushbu boʻlimning eng faol ishtirokchilaridan biriga aylanadi. 2003-yilning noyabr oyida Abuladzening soʻrovi asosida Vikipediyaning gurjin tilidagi boʻlimi ochilgan. Ushbu boʻlim ochilgan paytda Abuladze hamon Vikipediyaning esperanto tilidagi boʻlimida faol edi va ushbu boʻlimda U tomonidan Kavkaz geografiyasi va turli fanlardagi terminlar haqida yuzlab maqolalar yozilgan edi. U Vikipediyaning gurjincha boʻlimiga 2005-yilning fevral oyida faol ishtirok etishni boshlagan. Oʻsha paytda gurjincha Vikipediyada bor-yoʻgʻi 26 ta maqola mavjud edi va uning saʼy-harakatlari evaziga ushbu Vikipediya boʻlimi oʻsishni boshlagan edi.

Oʻsha yilning sentabr oyida Avtandil Abuladze kutilmaganda vafot etdi. Uning vafotidan soʻng oʻsha paytda Abuladze sharafiga gurjincha Vikipediya bosh sahifasida ushbu noxush hodisa va Avtandil Abuladze xotirasiga maxsus ramka joylashtirilgan edi. Avtandil Abuladzening sharafli xotirasi hozirda gurjincha Vikipediya ishtirokchilari va boshqa vikipediyachilar tomonidan esga olinadi.

## Yana qarang
* Aleksandr Raykov
* Yevgeniy Sklyarevskiy

## Manbalar
Oʻrxon I

**Birinchi Oʻrxon**, baʼzi manbalarda **Urxon** (, ; 1281-1362) — Usmonli beyligining 1323—1362 yillardagi ikkinchi begi boʻlgan.. Usmon bey va Rabia Bala Malhun Hatunning oʻgʻli boʻlib, Söğütda tugʻilgan. Hukmronligining dastlabki bosqichlarida Oʻrxon oʻz kuchini shimoli-gʻarbiy Anadoluning katta qismini zabt etishga qaratdi. Bu hududlarning aksariyati Vizantiya hukmronligi ostida edi va u Pelekanonda Vizantiya imperatori Andronikos Palaiologosga qarshi birinchi jangida gʻalaba qozondi. Oʻrxon Baliqesirdagi Karasidlar va Anqaradagi Ahiylar yerlarini ham egallagan. Toʻqqiz yoshli Vizantiya imperatori Ioann V taxtga chiqishi bilan bogʻliq bir qator fuqarolar urushlari Oʻrxonga katta foyda keltirdi. Usmonli jangchilarini imperator raqib kuchlariga qarshi ishlatib, ularga Frakiyani talon-toroj qilishga imkon berdi. 1352-1357 yillardagi Vizantiya fuqarolar urushida Kantakuzenos Usmonli qoʻshinlarini Ioann V ga qarshi ishlatib, ularga 1352-yillarda Chimpedagi Yevropa qalʼasidan foydalanishga ruxsat berdi. Ikki yil oʻtgach, Gallipolini (zamonaviy Gelibolu) kuchli zilzila vayron qildi, shundan soʻng Oʻrxonning oʻgʻli Sulaymon posho shaharni egallab oldi va Usmonlilarga Yevropaga chiqish uchun mustahkam koʻprik boʻldi. Musulmon olimi Ibn Battutaning taʼkidlashicha, Oʻrxon „turk podshohlarining eng ulugʻi, boyliklari, yerlari va harbiy kuchlari jihatidan eng boyi“ edi.

## Manbalar
Afrika va Osiyo mamlakatlari instituti

**Afrika va Osiyo mamlakatlari instituti** () — Rossiya poytaxti Moskva shahrida joylashgan Moskva davlat universiteti fakultetlaridan biri. Rossiyadagi eng eski va obroʻli sharqshunoslik fakultetlaridan biri. 1956-yilda maxsus fakultet sifatida asos solingan. 1972-yilgacha «MDU qoshidagi sharq tillari instituti» () deb atalgan.

## Kafedra va boʻlimlari
#### Filologiya boʻlimi
* Arab filologiyasi kafedrasi
* Eron filologiyasi kafedrasi
* Yapon filologiyasi kafedrasi
* Hind filologiyasi kafedrasi
* Xitoy filologiyasi kafedrasi
* Turkiy filologiya kafedrasi
* Janubi-Sharqiy Osiyo, Moʻgʻuliston va Koreya filologiyasi kefadrasi
* Gʻarbiy Yevropa tillari kafedrasi

#### Tarix boʻlimi
* Yaqin va Oʻrta Sharq tarixi kafedrasi
* Xitoy tarixi kafedrasi
* Janubiy Osiyo tarixi kafedrasi
* Uzoq Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo tarixi kafedrasi
* Yoponiya tarixi va madaniyati kafedrasi

#### Ijtimoiy-iqtisodiy boʻlim
* Afrika va Osiyo mamlakatlarining iqtisodiyoti va iqtisodiy geografiyasi kafedrasi
* Xalqaro iqtisodiy munosabatlar kafedrasi

#### Siyosatshunoslik boʻlimi
* Sharq siyosatshunosligi kafedrasi

#### Kompleks taʼlim boʻlimi
* Afrikashunoslik kafedrasi
* Yahudiyshunoslik kafedrasi
* Markaziy Osiyo va Kavkaz mamlakatlari kafedrasi

### Laboratoriyalar va tadqiqot markazlari
* Sharq madaniyati ekologiyasi laboratoriyasi
* Tajribiy fonetika laboratoriyasi
* Markaziy Osiyo va Kavkazni tadqiq qilish markazi
* Moskva davlat universitetining oʻlkashunoslik boʻyicha xalqaro markazi
* Eron bilan madaniy aloqalar jamiyati
* Afrika va Osiyoda din boʻyicha muammolarni tadqiq qilish markazi
* Hindshunoslik va buddashunoslik tadqiqot markazi
* Arabshunoslik va islomshunoslik markazi
* «Afrika tarixi» ilmiy markazi
* Vyetnamshunoslik markazi
* «Nusantara» jamiyati
* Hisoblash tenikasi laboratoriyasi
* Taʼlimdagi texnik vositalar laboratoriyasi.

## Yana qarang
* Toshkent davlat sharqshunoslik instituti
* Sankt-Peterburg davlat universitetining sharqshunoslik fakulteti

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
RFA Sharqshunoslik instituti

**Rossiya fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti** () — Rossiya fanlar akademiyasining Osiyo va Shimoliy Afrika mamlakatlarini tadqiq qiluvchi ilmiy tadqiqot institutidir. Rossiya poytaxti Moskva shahrida joylashgan.

Ushbu institut 1818-yilda Sankt-Peterburg shahrida asos solingan va oʻsha paytda ushbu oliygoh "Imperatorlik fanlar akademiyasi qoshidagi Osiyo muzeyi" () deb atalgan. ХХ-asr boshlariga kelib, ushbu oliygoh Rossiya imperiyasidagi eng obroʻli sharqshunoslik donishgohlaridan biriga aylandi.

1930-yilda SSSR fanlar akademiyasida keng hajmli islohotlar boʻlib oʻtdi. Ushbu islohotlar natijasida Osiyo muzeyi, Buddaviy madaniyat insituti va Turkiyshunoslik kabineti birlashtirildi va hozirgi koʻrinishga keltirilib SSSR fanlar akademiyasiga boʻysundirildi. 

1950-yil ushbu institut Sankt-Peterburgdan Moskva shahriga koʻchirildi. 1960-1970-yillarda ushbu oliygoh "Osiyo xalqlari instituti" () deb atalar edi. SSSR parchalanganidan soʻng, ushbu institut Rossiya fanlar akademiyasi tasarrufiga oʻtdi.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayti
Yegor Krid

**Yegor Krid** (asl ismi ) - rossiyalik pop qoʻshiqchi. "Black Star Mafia" guruhining aʼzolaridan biri.

## Hayoti
Yegor Krid 1994-yil 25-iyun kuni Rossiyaning Penza shahrida dunyoga kelgan. Otasi yong‘oqni qayta ishlash zavodida bosh direktor bo‘lib ishlagan. Bolaligidan qoʻshiqchi boʻlishni orzu qilgan va 13 yoshidan sher yoza boshlagan. Penzadagi texnologik litseyda ingliz tilini chuqur o‘zlashtirish bo‘limida tahsil olgan. 2012-yil Penzadan Moskvaga koʻchib oʻtgan.

## Mukofot va unvonlar

## Manbalar
Gʻarbiy Turkiston

**Gʻarbiy Turkiston**, shuningdek **Rus Turkistoni**, **Oʻrta Osiyo** — Markaziy Osiyoda joylashgan emas tarixiy, madaniy, geografik va siyosiy oʻlka. Katta Turkiston oʻlkasining bir qismi (shuningdek Sharqiy Turkiston oʻlkasi mavjud). Oʻrta Osiyo hududini oʻz ichiga oladi. Oʻlkaga hozirgi Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Oʻzbekiston, Turkmaniston va baʼzida Tatariston mamlakatlari kiritiladi.

Ilk marotaba „Gʻarbiy Turkiston terminini“ (xuddi „Sharqiy Turkiston“ termini kabi) Britaniya imperiyasi arboblari ishlatishgan. Aynan inglizlar tomonidan avval faqat forslar va Oʻrta Osiyo xalqlari ishlatgan „Turkiston“ atamasini XVIII—XIX-asrlarda jahon geografiyasi terminologiyasiga kiritishgan. Bundal avvalroq ushbu oʻlka Yevropa va Rossiya imperiyasida „Buyuk Buxoro“ (Buxoro xonligi tufayli) atamasi bilan tanish edi.

„Turkiston“, „Sharqiy Turkiston“ va „Gʻarbiy Turkiston“ atamalari keyinroq rus geograflari va tadqiqotchilari, shunungdek Rossiya imperiyasida ham keng tarqaldi. Oʻsha paytda Yevropa va Rossiya imperiyasida Gʻarbiy Turkiston oʻlkasiga faqat oʻzbeklar va turkmanlar yashaydigan hududlar kiritilar edi. Hozirgi Qozogʻiston va Qirgʻiziston hududlari Rossiya imperiyasi tarkibida boʻlgani uchun ushbu hududlar oʻlkaga kiritilmas edi.

XIX-asrning ikkinchi yarmida „Rus Turkistoni“ atamasi paydo boʻldi. Ushbu atama „Turkiston“ va „Gʻarbiy Turkiston“ atamalari bilan teng ravishda ishlatilar edi. Oʻsha paytdga kelib Rossiya imperiyasi Turkistonning yarmini, yaʼni Gʻarbiy Turkistonni bosib olgan edi. Ulkan imperiyaga faqat Sharqiy Turkiston kirmas edi. 1865-yili Gʻarbiy Turkiston hududida Turkiston general-gubernatorligi tuzildi. XX-asr boshlariga kelib Rus Turkistoni tarkibiga 5 ta viloyat: Fargʻona viloyati, Kaspiyorti viloyati, Samarqand viloyati, Sirdaryo viloyati, Yettisuv viloyati, shuningdek ikki protektorat Buxoro amirligi va Xiva xonligi kirar edi.

## Adabiyotlar
* A. N. Samoylovich „Zapadniy Turkestan so vremeni zavoevaniya arabami do mongolskogo vladichestva. Istoriko-geograficheskiy ocherk“. SPb., „Stolichnaya skoropechatnya“. 1903 
* Sultanov T. I. „Chingiz-xan i Chingizidi: sudba i vlast“. Izdatelstvo „AST“, Moskva, 2006.
* *[[Густерин, Павел Вячеславович|Gusterin P. V.]]* Sovetskaya diplomatiya na musulmanskom Vostoke v 1917-1921 godax. — Saarbryukken, 2014. — .
Michman

**Michman** (, «kemadagi o'rta odam») — qator davlatlarda kemadagi harbiy unvon. 1940-yildan amalda.

## Manbalar
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf masjidi (Janubiy Koreya)

**[[Shayx]] [[Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf]] masjidi** - oʻzbekistonlik muftiy sharafiga Koreya Respublikasining Kojedo orolida barpo etilgan masjid.
## Yana qarang
* Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf masjidi (Toshkent)
## Manbalar
Murod V

**Murod V** (; 21 sentyabr 1840-yil, Konstantinopol, Usmonlilar imperiyasi — 29 avgust 1904-yil) — imperiyaning 33-sultoni.

## Biografiyasi
Mehmed Murod V oʻz amakisi Abdulaziz I oʻrniga taxtga oʻtirgan. Salomatligi yomonlashganligi tufayli tez-tez davolanib turgan. Davlatning muhim vazifalarini bajara olmaganligi uchun davlat kengashi tomonidan taxtdan qulatilgan. Bu voqea 1876-yilda sodir boʻlgan va uning oʻrniga soʻngi halifa Sulton Abdulhamidxon taxtga chiqqan

## Manbalar
Sankt-Peterburg davlat universitetining sharqshunoslik fakulteti

**Sankt-Peterburg davlat universitetining sharqshunoslik fakulteti** () — Rossiyaning Sankt-Peterburg shahrida joylashgan Sankt-Peterburg davlat universiteti fakultetlaridan biri. Rossiyadagi eng eski sharqshunoslik fakultetlaridan biri. 1885-yilda asos solingan. Hozirda fakultet dekani — Mixail Borisovich Piotrovskiy.

## Tarixi
Sankt-Peterburg davlat universitetining sharqshunoslik fakulteti 1884-yilning 22-oktabr kuni Rossiya imperiyasi imperatori — Nikolay I farmoniga binoan Sankt-Peterburg universiteti qoshida tashkil etilgan. Oʻshanda ushbu fakultet — «Sharq tillari fakulteti» deb atalgan. Fakultetning tantanali ochilishi 1885-yilning 27-avgust (baʼzi manbalarda 8-sentabr) kuni boʻlib oʻtgan. Aynan 1885-yilni ushbu fakultetning tugʻilgan yili deb hisoblash mumkin.

1919-yilda ushbu fakultet kutilmaganda tarqatildi. Buning natijasida sharqshunoslik fanlari universitetning turli tarixiy-filologik boʻlimlarida oʻrganila boshlandi. 1944-yilda ushbu fakultet «Sharqshunoslik fakulteti» nomi bilan qayta tiklandi. Sankt-Peterburg davlat universitetining sharqshunoslik fakulteti nafaqat Rossiyaning, balki butun sobiq SSSR mamlakatlaridagi eng obroʻli va yirik sharqshunoslik donishgohlaridan biri.

## Kafedralar
Sharqshunoslik fakultetida hozirda 16 ta kafedra mavjud:

* Afrikanistika
* Afrika va Osiyo tillari va madaniyati haqida taʼlim teoriyasi va metodikasi
* Afrika va Osiyo mamlakatlari jamiyati rivojlanishining teoriyasi
* Arab filologiyasi
* Eron filologiyasi
* Hind filologiyasi
* Janubi-Sharqiy Osiyo va Koreya filologiyasi
* Markaziy Osiyo va Kavkaz kafedrasi
* Moʻgʻulshunoslik va tibetshunoslik
* Qadimgi Sharq kafedrasi
* Semitologiya va gebraistika
* Turkiy filologiya
* Uzoq Sharq mamlakatlari tarixi
* Xitoy filologiyasi
* Yaponshunoslik
* Yaqin Sharq mamlakatlari tarixi


## Fakultetda tadqiq qilinadigan tillar
Fakultetda 100 ga yaqin Afrika va Osiyo xalqlari tillari oʻrganiladi va tadqiq qilinadi. Ushbu tillar ichida oʻzbek tili, tojik tili, turkman tili, qozoq tili, qirgʻiz tili, ozarbayjon tili ham mavjud. Universitetda oʻrganiladigan va tadqiq qilinadigan yana baʼzi tillar: arab tili, fors tili, turk tili, arman tili, gurjin tili, yapon tili, xitoy tili, koreys tili, dariy tili, ivrit, afrikaans, suaxili va boshqalar.

## Yana qarang
* Toshkent davlat sharqshunoslik instituti
* Afrika va Osiyo mamlakatlari instituti

## Manbalar

## Havolalar
* Fakultet rasmiy sayti
Jamala

**Jamala** (, ; asl ismi **Susana Alimovna Jamaladdinova** , ) — ukrainalik opera va jazz musiqachisi (soprano). U Stokgolmda boʻlib oʻtgan Eurovision-2016 qoʻshiq tanlovida oʻzining „1944“ nomli qoʻshigʻini ijro etib, gʻoliblikni qoʻlga kiritdi.

## Manbalar

## Havolalar

*  
*
*
Moodle

**Moodle** — kurslarni boshqarish tizimi „elektron taʼlim“, shuningdek, „taʼlimni boshqarish tizimi“ yoki „virtual taʼlim muhiti“ sifatida mashhur. Ingliz tilidagi *Modular Object-Oriented Dynamic Learning Environment* (obyektga yoʻnaltirilgan modulli dinamik oʻqitish muhiti) soʻzlarining qisqartmasi. Onlayn taʼlim uchun saytlar yaratish imkonini beruvchi ochiq (GNU GPL litsenziyasi asosida tarqatiladigan) veb-dastur hisoblanadi. Hozirda taʼlim jarayonini tashkil etishda, ayniqsa, masofaviy taʼlimda keng foydalanilib kelinmoqda.

## Tarix
Moodle dastlab Martin Dougiamas tomonidan oʻqituvchilarga konstruktiv taʼlim nazariyasidan foydalanadigan onlayn taʼlim muhitini yaratishda yordam berish uchun yaratilgan (Dougiamas & Taylor, 2003). Bu nazariya shuni taʼkidlaydiki, oʻquvchilar oʻzlarining atrof-muhit bilan oʻzaro taʼsiri orqali bilimlarni yaratadilar. Moodle bunday oʻzaro taʼsirlarni qoʻllab-quvvatlovchi vositalarni taqdim etadi va oʻquvchilarga oʻz tushunchalarini shakllantirishga yordam beradigan mazmunli oʻrganish tajribasini rivojlantiradi.

Moodlening ochiq manba tabiati uni boshqa LMS’lardan ajratib turadigan belgilovchi xususiyatdir. Ochiq kodli dasturiy taʼminotni har kim oʻzgartirishi, baham koʻrishi va yaxshilashi mumkin, bu juda katta moslashuvchanlikni taʼminlaydi (Fitzgerald, 2006). Bu xususiyat Moodleni oʻqituvchilar va oʻquvchilarning oʻzgaruvchan ehtiyojlariga moslashtirib, doimiy ravishda rivojlanishiga imkon beradi. Bundan tashqari, ochiq manba boʻlish Moodle-dan bepul foydalanish imkonini beradi, bu esa sifatli taʼlimni yanada qulayroq qiladi.

## Koʻproq maʼlumotlar
Pedagogik tamoyillar asosida ishlab chiqilgan Moodle turli xil oʻqitish strategiyalarini qoʻllab-quvvatlaydigan turli xil vositalarni taklif etadi (Dougiamas, 2007). Masalan, forumlar orqali asinxron muloqot, chat orqali sinxron aloqa, vikilar orqali hamkorlikdagi faoliyat, viktorina va topshiriqlar orqali baholash usullari. Shunday qilib, Moodle oʻquvchilarning turli ehtiyojlarini qondiradi va oʻquvchiga yoʻnaltirilgan yondashuvni targʻib qiladi.

Koʻp afzalliklariga qaramay, Moodle maʼlum qiyinchiliklarga ham ega. Uning moslashuvchanligi koʻpincha murakkablikka olib keladi, bu baʼzi foydalanuvchilar uchun tizimni qoʻrqitishi mumkin (Cole & Foster, 2007). Biroq, Moodle hamjamiyati doimiy ravishda takomillashtirish ustida ishlaydi va bunday muammolarni yumshatish uchun keng qamrovli hujjatlarni taqdim etadi.

## Xulosa
Moodle taʼlim kelajagining timsolidir — texnologiya va pedagogikaning uygʻunligi, cheksiz va doimiy takomillashtirish uchun ochiq. Bu elektron taʼlim olamida ajralmas vosita boʻlib, taʼlim qanday berilishi va qabul qilinishini shakllantirish va qayta belgilashda davom etmoqda.

## Manbalar

## Havolalar
* Rasmiy sayt
1944 (qoʻshiq)

**„1944“** ukrainalik qoʻshiqchi Jamala ijrosidagi qoʻshiqdir. 2016-yilning 5-fevral kuni Eurovision qoʻshiq tanlovining 2016-yilgi tanlovida ishtirok etish uchun taqdim etilgan edi. Ushbu qoʻshiq „Eurovision“ tarixida ilk marta qrimtatar tilida kuylangan ilk qoʻshiq boʻldi. Oʻsha yilgi Eurovision qoʻshiq tanlovida aynan Jamalaning „1944“ qoʻshigʻi gʻolib deb topildi.

„1944“ qoʻshigʻi soʻzlari qisman ingliz, qisman qrimtatar tilida yozilgan. Ushbu qoʻshiqning ilk soʻzlari 2014-yilda ukrain tilida yozilgan edi. Qoʻshiqda 1944-yilning 18-may kuni yuz bergan Qrim tatarlari deportatsiyasi haqida gap boradi. Oʻsha yili yuz minglab qrim tatarlari Markaziy Osiyoga, asosan Oʻzbekistonga sovet hukumati tomonidan badargʻa qilingan edi.

## Trek-list

## Chartlar

## Reliz tarixi

## Manbalar

## Havolalar
* 
* Jamalaning Eurovision rasmiy saytidagi profili
Ummon (guruh)

**Ummon** – Zohid Rixsiyev tomonidan tuzilgan musiqiy guruh. Guruh 2007—2008-yillarda *[[Sokin tun]]* qoʻshigʻi bilan shuhrat qozondi.

Ummon guruhi auditoriyasi asosan yoshlar uchun moʻljallangan. Ummon guruhi 2007-yilda yigitlarning qoʻshiq ijro etishga qiziqishi natijasida havaskor guruh sifatida tashkil topgan. Boshida ular guruhni nomini „Jazo“ deya nomlashgan. Bu nom koʻpchilikka yoqmaganligi sababli „Ummon“ga oʻzgartirishgan. Ummon guruhi hozirgi kunda ham Oʻzbekistondagi yetakchi musiqiy guruhlardan hisoblanadi.

Guruhning birinchi konserti 2010-yil 18-sentabrda „Turkiston“ yozgi saroyida, ikkinchisi 2011-yil 1-iyun „Istiqlol“ sanʼat saroyida 2 seansda, uchinchisi 2011-yil 17-sentabrda „Turkiston“ yozgi saroyida boʻlib oʻtgan.
2015-yil 27-28-may kunlari Istiqlol Sanʼat saroyida „Eslab qol“ nomli konsert dasturi.
Ummon guruhi 2016 1,2-iyun kunlari „Istiqlol“ sanʼat saroyida „Hammamiz birga“ nomli konsert dasturini muhlislarga ulashishdi. Lekin guruh 2018-yilning yoziga kelib tarqalib ketdi, yani Zohid Rixsiyev yakkaxon ijrochi va Jasur va Shoxrux ummon guruhi deb ataladigan boʻlishdi.2020-yil boshlarida guruhdan Jasur Rapikov chiqib ketdi va buyogʻiga Shoxruh (Ummon) tahallusi ostida oʻzi ijodda davom etdi va 2020-yil oxirida Shoxruh ham sanʼatni tark etdi va shu tariqa guruh tugatildi.
2022-yil 14-noyabr kuni Ummon guruhi aʼzosi Jasur Rapikov saraton kasalligi oqibatida vafot etdi.
Ummon guruhi 2012-yil yilning eng yaxshi guruhi nomiga sazovor boʻlgan. Keyinchalik Shohruh (ummon) yana sanʼatga qaytib oʻz ustida ijod qilmoqda.

YouTubeda eng koʻp koʻrilgan tarona: Ummon Xiyonat 15 mln +, shazamda 3 mln marta qidirilgan va bir necha tillarga tarjima qilingan.

Ummon guruhining maʼmuri Doniyor Alimuhamedov.

## Shaxsiy hayoti

* Gulnoza – Jasur Rafiqovning rafiqasi. 2015-yilda uylangan.
* Aziza – Shohruh Isamuhammedovning rafiqasi. 2016-yilda uylangan
* Kamola-Zohid Rixsiyevning rafiqasi 2020-yilda uylangan.
2022-yil 14-noyabr kuni Ummon guruhining sobiq aʼzosi Jasur ogʻir xastalikdan soʻng vafot etdi.

Shuningdek shu guruh aʼzosi Zohid Rixsiyev 29-sentabr 2022-yil sanasida sodir boʻlgan avtokatastrofa tufayli koma xolatiga tushib qolgan. Koʻmadan chiqiboq u otalik baxtiga musharraf boʻldi va oʻgʻliga Jibriil ismini qoʻydi.

## Diskografiyasi
### Singllari

### Kliplari

## Filmografiyasi

## Manbalar