open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash

## Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash

Sovet davridan keyingi davrda Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash sifati yomonlashgan. 1992-yildan 2003-yilgacha boʻlgan davrda sogʻliqni saqlash xarajatlari va shifoxona yotoqlarining aholiga nisbati deyarli 50 foizga kamaygan va bu oʻn yil ichida rus emigratsiyasi xodimlarning sogʻliqni saqlash tizimidan mahrum boʻlgan. 2004-yilda Oʻzbekistonda 10 000 kishi uchun 53 ta shifoxona yotoqlari mavjud boʻlgan. Bir martali ishlatiladigan ignalar, anesteziya va antibiotiklar kabi asosiy tibbiy asboblar noyob mahsulot boʻlgan edi. Barcha fuqarolar nominal ravishda bepul tibbiy yordam olish huquqiga ega boʻlishsa-da, postsovet davrida poraxoʻrlik davlat tizimining sekin va cheklangan xizmatlarini chetlab oʻtishning odatiy usuli boʻlgan. 2000-yillarning boshida siyosat birlamchi tibbiy yordam muassasalarini yaxshilash va statsionar muassasalarning narxini kamaytirishga qaratilgan edi. 2006-yil davlat byudjetidan sogʻliqni saqlash xarajatlariga 2005-yilda 10,9 foizga nisbatan 11,1 foiz ajratilgan.

## Aholi salomatligi
Eng keng tarqalgan kasalliklar orasida ifloslangan ichimlik suvi bilan bogʻliq boʻlganlar: ich terlama, gepatit, dizenteriya va turli xil saraton turlari mavjud. Oʻlimning asosiy sabablari yurak-qon tomir, nafas olish va ovqat hazm qilish tizimlarining buzilishi, shuningdek, yuqumli va parazitar kasalliklardir. 2019-yilda Lancet jurnalida chop etilgan bir tadqiqotda: dunyoda yiliga 100 000 kishiga 892 oʻlim holatlari toʻgʻri keladi, deb koʻrsatilgan.

Inson immunitet tanqisligi virusi (OIV) bilan kasallanganligi 2002-yildan buyon sezilarli darajada oshgan, qisman hukumatning yangi hisobot siyosati tufaylidir. 2005-yilda 5600 OIV holatlari maʼlum boʻlgan, 2004-yilda esa 2000 ta yangi holatlar qayd etilgan. OIV infeksiyasi holatlarining geografik markazlari – Toshkent va Surxondaryo viloyati Afgʻoniston bilan chegarada. OIV bilan bogʻliq davolash va maslahat markazlari mavjud. 10 000 kishi uchun 27,4 shifokor yoki 2,74 1000 aholiga toʻgʻri keladi.

## Sogʻliqni saqlash muassasalari
Oʻzbekistonda 16 ta ruhiy kasalxona mavjud. Shuningdek, mamlakatda 2834 ta birlamchi va qishloq tibbiyot muassasalari faoliyat yuritmoqda. Baʼzi taniqli kasalxonalarga quyidagilar kiradi:
* 2019-yilda ochilgan Buxoro Himchan kasalxonasi
* 2019-yilda qurilgan 2000 oʻringa ega Toshkentdagi COVID-19 kasalxonasi
* Toshkent shahrida joylashgan Markaziy harbiy tibbiyot shifoxonasi
* Toshkent shahridagi Xorev tibbiyot markazi
* Toshkent shahridagi Bolalar milliy tibbiyot markazi
* Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi (sobiq 16-sonli shifoxona)
* Samarqand shahridagi Samarqand markaziy shahar shifoxonasi
* Toshkent shahridagi Toshkent xalqaro klinikasi
* Toshkent shahar tez tibbiy yordam shifoxonasi
## Yana qarang
* Uzbekistan

## Manbalar

## Havolalar
Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash

Aholi salomatligi
Oʻzbekistonda ayollar

## Oʻzbekistonda ayollarning holati
Oʻzbekistonda xotin-qizlarning ijtimoiy-huquqiy holati mahalliy urf-odatlar, din, sovet tizimi va  davlat mustaqillikka erishgandan soʻng oʻzgargan ijtimoiy normalar taʼsir koʻrsatadi.

## Oʻz joniga qasd qilish holatlari
Oʻz joniga qasd qilish Oʻzbekiston ayollari orasida keng tarqalgan. Hisob-kitoblarga koʻra, 2001-yilda yiliga 500 ga yaqin ayol zoʻravonlikdan soʻng oʻz joniga qasd qilgan.

## Qullik
BMT hukumatining odam savdosini kamaytirishga qaratilgan ayrim saʼy-harakatlarini tan oligan. Masalan, odam savdosidan jabrlanganlar uchun ishonch telefon raqamlari mavjud va bu jinoyat besh yildan sakkiz yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

## Saylov jarayonida ayollar huquqlari
2004-yildan beri Oʻzbekistonda saylov qonunchiligiga koʻra, siyosiy partiyalar deputatlikka nomzodlarning kamida 30 foizini ayollar koʻrsatishi shart. Biroq, ayollarning kam vakilligi hukumatning barcha darajalarida keng tarqalgan.

## Havolalar
* Oʻz joniga qasd qilish holatlari
* Qullik
* Saylov jarayonida ayollar huquqlari
Ruslan Makarov

**Ruslan Makarov** (tugʻ. 19-yanvar 1987-yil, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbekistonlik ogʻir atletikachi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi. 2012-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, Osiyo chempionati sovrindori.

## Martaba
2011-yilda Tongling shahrida (Xitoy) ogʻir atletika boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida 56 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida jami 254 kilogramm natija bilan bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2012-yilda Pxyontek shahrida (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan ogʻir atletika boʻyicha Osiyo chempionatida u jami 262 kilogramm natija koʻrsatdi, biroq bor-yoʻgʻi toʻqqizinchi oʻrinni egalladi. Londonda (Birlashgan Qirollik) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 56 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida siltab koʻtarishda 117 kilogramm, siltab koʻtarishda esa uch urinishdan keyin 145 kilogrammni koʻtara olmadi va Olimpiya oʻyinlaridagi chiqishini yakunladi.

2013-yilda Vrotslavda (Polsha) boʻlib oʻtgan ogʻir atletika boʻyicha jahon chempionatida 62 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida u jami 280 kilogrammga yetib, dunyoda toʻqqizinchi oʻrinni egalladi.

2016-yilda Skadovsk shahrida (Ukraina) xizmat koʻrsatgan sport ustasi Yakov Kutsenko xotirasiga bagʻishlangan xalqaro turnirda 62 kilogrammgacha vazn toifasida jami 260 kilogramm natija koʻrsatib, birinchi oʻrinni egalladi. 2017-yilda 62 kg gacha vazn toifasida ogʻir atletika boʻyicha Ukraina kubogida gʻolib chiqdi va jami 255 kg.

## Biografiya
2016-yilda Oʻzbekistondan Ukrainaning Xerson viloyatiga koʻchib kelgan. U ogʻir atletika boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoasining sobiq aʼzosi (hozirda Ukraina terma jamoasi aʼzosi) ogʻir atletikachi Anna Makarova (qimmati Pustovarova) bilan turmush qurgan.

## Manbalar
Roman Poltoraskiy

**Roman Geraldovich Poltoraskiy** (tugʻ. 22-iyul 1972-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — disk uloqtirish boʻyicha Oʻzbekiston yengil atletikachisi. XXVI yozgi Olimpiya oʻyinlari va XXVII yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, Osiyo chempionati kumush medali sovrindori.

## Martaba
1991-yil dekabr oyida „Athletics“ jurnali maʼlumotlariga koʻra, u mamlakatda yilning eng yaxshi sportchilari roʻyxatiga kiritilgan.

1995-yilda yengil atletika boʻyicha Oʻzbekiston chempionatida 61 metrga disk uloqtirib, birinchi oʻrinni egalladi. Jakartada (Indoneziya) oʻtkazilgan yengil atletika boʻyicha Osiyo chempionatida disk uloqtirish boʻyicha 57,36 metr natija qayd etib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. 1996-yilda Jakartada (Indoneziya) disk uloqtirish boʻyicha xalqaro turnirda 58,54 metr natija bilan uchinchi boʻldi. Atlantadagi (AQSh) yozgi Olimpiya oʻyinlarida u saralash bosqichida 51,96 metrga disk uloqtirdi, ammo bu turnir finaliga yoʻllanma olish uchun yetarli boʻlmadi.

1997-yilda 59,60 metrga disk uloqtirib, yana Oʻzbekiston chempionatida gʻolib chiqdi. 1998-yilda Olmaotada (Qozogʻiston) Gusman Kosanov xotirasiga bagʻishlangan xalqaro turnirda 53,38 metr natija bilan uchinchi oʻrinni egalladi. 1999-yilda Toshkent shahrida oʻtkazilgan xalqaro musobaqada birinchi, Bishkek shahrida (Qirgʻiziston) 54,33 metr natija bilan ikkinchi oʻrinni egalladi.

2000-yilda Olmaotada boʻlib oʻtgan Kosanov xotirasiga bagʻishlangan turnirda uchinchi, keyin esa Toshkentdagi turnirda birinchi boʻldi. Sidneyda (Avstraliya) boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida u saralash bosqichida atigi 47,83 ball bilan disk uloqtirib, 41-oʻrinni egalladi va finalga chiqa olmadi.

## Manbalar
Igor Xalilov

**Igor Vyacheslavovich Xalilov** (tugʻ. 13-iyun 1972-yil, Buxoro, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek ogʻir atletikachisi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi, Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro toifadagi sport ustasi, Oʻzbekiston Qurolli Kuchlari serjanti. 1996-yil yozgi Olimpiya oʻyinlari, 2000-yil yozgi Olimpiya oʻyinlari va 2004-yil yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan. Chempion va sovrindori Osiyo chempionatida, uch karra sovrindori Osiyo oʻyinlari.

## Martaba
1994-yilda Xirosimada (Yaponiya) boʻlib oʻtgan yozgi Osiyo oʻyinlarida 108 kg dan yuqori vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 1996-yilda Atlantada (AQSh) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida u 108 kg dan yuqori vazn toifasida muvaffaqiyat qozona olmadi. 1998-yilda Bangkokda (Tailand) boʻlib oʻtgan yozgi Osiyo oʻyinlarida 105 kg dan yuqori vazn toifasida jami 420 kg toshni koʻtarib kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2000-yilda Sidneyda (Avstraliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 105 kg dan ortiq vazn toifasida u jami 410 kg toʻpladi, lekin bor-yoʻgʻi oʻn ikkinchi oʻrinni egalladi. Osaka (Yaponiya) shahrida boʻlib oʻtgan ogʻir atletika boʻyicha Osiyo chempionatida 105 kilogrammdan yuqori vazn toifasida jami 422,5 kilogramm tosh koʻtarib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2002-yilda Busan shahrida (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan yozgi Osiyo oʻyinlarida 105 kg dan yuqori vazn toifasida jami 405 kg natijani qayd etib, navbatdagi kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2004-yilda Afinada (Gretsiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 105 kg dan ortiq vazn toifasida u jami 420 kg natijani qayd etib, toʻqqizinchi natijani koʻrsatdi. Olmaotada (Qozogʻiston) ogʻir atletika boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2005-yilda Dubayda (BAA) ogʻir atletika boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida bronza medali bilan taqdirlangan.

Igor armiya sport klubida oʻynagan va Oʻzbekiston Qurolli Kuchlari serjanti. Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi unvoni bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Nemrut togʻi

**Nemrut togʻi** — ( yoki *Nemrut Dağı*, , , , )Turkiyaning Adıyaman viloyatida joylashgan 2 150 metr balandlikdagi togʻdir. U Toros togʻ tizmasida, Ankar togʻlari atrofida, Kaxta shahri yaqinida joylashgan. 1987-yilda UNESCO tmonidan Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Nemrut togʻi 1988-yilda tashkil etilgan Nemrut togʻi milliy bogʻi bilan himoyaga olingan.

## Tarixi
Togʻ qadimgi davrlarda „Kommageniya“ nomi bilan mashhur boʻlgan ushbu hududdan topilgan arxeologik qoldiqlar joylashgan. Antioxos tumori va bu yerdagi ulkan haykallar, Eskikale, Yenikale, Karakush Tepe va Jendere koʻprigi milliy bogʻdagi madaniy qadriyatlardir. Sharq va gʻarbiy ayvonlarda sher va burgut haykallari, shuningdek, Antioxos va xudo-maʼbuda haykallari oʻrnatilgan. Gʻarbiy terastada noyob arslon rasmi chizilgan munajjimlar bashorati joylashgan. Arslonda 16 ta nurdan iborat 3 ta yulduz bor va ular Mars, Merkuriy va Yupiter sayyoralarini ifodalaydi. Bu tarixdagi eng qadimgi munajjimlar bashoratidir.

Haykallar ellinistik, fors sanʼati va Kommageniya mamlakatining oʻziga xos sanʼatini aralashtirish orqali oʻyilgan. Shu maʼnoda Nemrut togʻini „gʻarb va sharq sivilizatsiyasining koʻprigi“ deyish mumkin.

Miloddan avvalgi 62-yilda Kommagen qiroli Antiox Teos bu togʻ tepasida oʻzining qabri-maʼbadini, shuningdek, koʻplab yunon va fors xudolarining haykallarini qurgan. Qabrda burgut boshiga oʻxshash xudolarning tosh oʻymakorligi bor. Haykallarning joylashishi ierotatsiya deb ataladi.

Mozorda 1881-yilda nemis muhandisi Karl Sester tomonidan qazish ishlari olib borilgan. Keyingi yillarda olib borilgan qazishmalarda Antioxning qabri topilmadi. 1987-yilda UNESCO tomonidan Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Nemrut togʻi 1988-yilda tashkil etilgan Nemrut togʻi milliy bogʻi bilan himoyaga olingan.

## Geologiyasi
Kaxta tumani chegaralaridagi Nemrut togʻida kontinental iqlim xususiyatlari kuzatiladi. Tuman chegaralaridagi Otaturk toʻgʻon koʻli tufayli iqlim tuzilishi sezilarli oʻzgarishlarga uchradi va Oʻrta yer dengizi iqlimi bilan oʻxshashlik koʻrsata boshladi. Ammo yozning oʻrtalarida ham Nemrut togʻida ertablari juda sovuq.

## Galereya

Fayl:Mount Nemrut.jpg|
Fayl:West Terrace (4961375519).jpg|
Fayl:NemrudOstThrone.jpg|


## Manbalar

## Havolalar

* Nemrut togʻi milliy bogʻi 
* Nemrut togʻiga virtual sayohat 
* Nemrut togʻiga maxsus tayyorlangan virtual sayohat  
* Nemrut togʻining panoramik tasvirlari
Kim Possible animatsion seriali qismlari roʻyxati

Quyida 2002—2007-yillar oraligʻida Disney Channel telekanali orqali efirga uzatilgan ***[[Kim Possible]]*** nomli multserialning qismlari (epizodlari) roʻyxati keltirilgan.

## Fasllar

## Qismlar
### 1-fasl (2002-2003)

### 2-fasl (2003-2004)

### 3-fasl (2004-2006)

### 4-fasl (2007)

## Havolalar
* ''Kim Possible'' qismlari Big Cartoon DataBase saytida
Adatlilar

**Adatlilar** () — Ozarbayjon turklarining shahsevan qabilalaridan biri. Ular Eron Ozarbayjoningda yashaydilar. Asosan chorvachilik bilan shugʻullanadi.

## Manbalar
Variety

***Variety*** Penske Media Corporation shirkatiga tegishli boʻlgan AQSh media-kompaniyasidir. Kompaniyaga 1905-yilda Sime Silverman tomonidan asos solingan. Birinchi marta Nyu-York shahrida teatr va vodevilga bagʻishlangan haftalik gazeta oʻlaroq chop etilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Variety.com web-sayti
Drew Gilpin Faust

**Catharine Drew Gilpin Faust** (; 18-sentyabr 1947-yilda tugʻilgan) — amerikalik tarixchi. U, shuningdek, Harvard universitetining 28-prezidenti boʻlib, bu lavozimni egallagan ilk ayol boʻlgan. Faust Harvardning Radcliffe instituti dekani vazifasini ham bajargan.

2014-yilda u *[[Forbes]]* jurnalining jahonning eng qudratli ayollari roʻyxatidan 33-oʻrindan joy olgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy web-sayti — Harvard universiteti 
* „Drew Gilpin Faust '68 to Lead Harvard“, Bryn Mawr kolleji 
* „Review: Drew Gilpin Faust, 'This Republic of Sufferingʻ“, *The Wall Street Journal* 
* Faust bilan radio orqali intervyu — *Fresh Air* (32 daq., 2012)
Turning Red

***Turning Red*** () 2022-yilda katta ekranlarga chiqishi kutilayotgan, Domee Shi tomonidan suratga olingan, Pixar Animation Studios va Walt Disney Pictures studiyalari mahsuloti boʻlgan fentezi va komedik janrlaridagi Amerika kompyuter-animatsion filmidir. Filmda bosh qahramonlarni jonlantirganlar sirasiga Rosalie Chiang, Sandra Oh, Ava Morse, Maitreyi Ramakrishnan, Hyein Park, Orion Lee, Wai Ching Ho va James Hong kirishadi.

*Turning Red* katta ekranlarga 11-mart 2022-yilda chiqarildi.

„Turning Red“ filmi birinchi marta Londonda Everyman Borough Yardsda 2022-yil 21-fevralda maxsus namoyish sifatida, Torontoda esa 8-mart kuni TIFF Bell Lightboxda namoyish etildi. Premyerasi Los-Angelesdagi El Capitan Theatreda 1-mart kuni boʻlib oʻtdi va ekranga chiqdi. 11-mart kuni Disney+ striming xizmatida va cheklangan kinoteatrlarda. U Disneysiz koʻpgina mamlakatlarda teatrlashtirilgan boʻlib, 20 million dollardan ortiq daromad keltirdi va muhim muvaffaqiyatga erishdi. Film 95th Academy Awards marosimida eng yaxshi animatsion film nominatsiyasiga sazovor boʻldi.

## Syujeti
Film 2002- va 2003-yillarda Torontoda istiqomat qiluvchi Meilin „Mei“ Lee ismli 13 yoshli xitoy-kanadalik qiz haqida hikoya qiladi. Mei onasining itoatkor qizi boʻlib qolish va oʻsmirlik bilan bogʻliq chalkashliklar orasida arosatda qolgan. Qiziqishlari, munosabatlari va tanasida kechayotgan oʻzgarishlarning oʻzi kifoya qilmagandek, u kuchli hayajonlansa yoki stressga duchor boʻlganda, ajdodlarining qizil pandalar bilan hamkorligi tufayli ulkan qizil pandaga aylanadi.

## Ovoz berganlar
* Rosalie Chiang — Meilin „Mei“ Lee, ajdodlarining qizil pandalar bilan hamkorligi tufayli kuchli hayajonlanganda yoki stressga tushganda toʻsatdan gigant qizil pandaga aylanadigan 13 yoshli qiz.
* Sandra Oh — Ming Lee, Meining juda jonhalak va qattiqqoʻl onasi
* Ava Morse — Miriam, Meining doʻsti
* Maitreyi Ramakrishnan — Priya, Meining doʻsti
* Hyein Park — Abby, Meining doʻsti
* Orion Lee — Jin Lee, Meining dadasi
* Wai Ching Ho — Meining buvisi
* Tristan Allerick Chen — Tyler, Meining sinfdoshi
* Addie Chandler — Devon, Meining yashirin sevgan yigiti

## Manbalar

## Havolalar
*  
* 
* 
*
Xiomara Castro

**Iris Xiomara Castro Sarmiento** () yoki **Xiomara Castro de Zelaya** (); 30-sentyabr 1959-yilda tugʻilgan) honduraslik siyosatdondir. 2022-yilning 27-yanvaridan Honduras prezidenti lavozimini egallaydi. U mamlakat tarixida prezident lavozimini egallaydigan ilk ayol boʻlishi kutilmoqda.

Uning turmush oʻrtogʻi Manuel Zelaya 2006-yildan 2009-yilga qadar Honduras prezidenti boʻlgan. 2006- va 2009-yillarda mamlakat birinchi xonimi oʻlaroq Manuel Zelayaga qarshi 2009-yilda sodir boʻlgan davlat toʻntarishiga qarshilik koʻrsatuvchi harakat yetakchisi boʻlgan. Castro 2021-yilda oʻtkazilgan Hondurasdagi prezidendlik saylovida raqibi boʻlmish Nasri Asfurani magʻlub etdi. Dastlabki natijalarga koʻra, soʻl kuchlar nomzodi boʻlgan Castro 53,4 foiz, uning raqibi esa 34 foiz ovoz toʻplagan.

## Manbalar

## Havolalar
Xalq ovozi

**"Xulq ovozi"** (  ;  Халқ овозӣ) — Tojikistonda nashr etiladigan oʻzbek tilida markaziy respublika ijtimoiy-siyosiy gazeta. U Tojikiston Respublikasi hukumatining rasmiy nashrlaridan biri hisoblanadi. Gazeta bosh idorasi Dushanbe markazida, Sa’diy Sheroziy xiyobonida joylashgan. Gazetaning oʻzbek tilidan nomi “ *Golos Naroda”* deb tarjima qilingan. In 1929—1955 Bu yilda "Qizil Tojikiston" *(Tojikistoni Surx),* deb nomlangan 1955—1992 "Sovet Tojikistoni" *(Tojikistoni Sovetiy).*

Hozirgi kunda u haftada bir marta, olti ming nusxadan ortiq tiraji bilan sakkiz sahifadan iborat bo‘lib chiqadi. Tijoratning katta qismi o‘zbek tilida so‘zlashuvchi xodimlari bo‘lgan davlat idoralarida obuna orqali tarqatiladi, qolgan qismi gazetaning qolgan obunachilari uchun sotuvda. Faqat o'zbek tilida, o'zbek kirill alifbosida nashr etilgan. Gazetaning o‘zbek tilida khalkovozi.tj  rasmiy sayti ham mavjud bo‘lib, u yerda yangiliklar va boshqa maqolalar chop etiladi, gazeta arxivi saqlanadi.

Gazeta 1929 yil fevral oyida, O'zbekiston SSR tarkibiga kirgan Tojikiston ASSR hali mavjud bo'lgan paytda chiqa boshlagan. Xuddi shu yilning oxirida mustaqil Tojikiston SSR tashkil topdi . Tojikiston SSR KP Markaziy Komitetining rasmiy organlaridan biri boʻlib, 1955-yilgacha “Qizil *Tojikiston” (* Oʻzbek tilida “Qizil Tojikiston”, yaʼni *Qizil Tojikiston* ) deb atalgan va “Tojikiston Soveti” *(Tojikistoni Kengashi) deb oʻzgartirilgan.* - ya'ni o'zbek tilidan tarjimada *Sovet Tojikiston).* Gazeta har kuni nashr qilinib, uning tiraji 93,5 ming nusxaga yetdi. 1963 yilda gazeta Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan. Keyin SSSR qulaganidan va mustaqillik sotib Tojikiston, gazeta "Xalq ovozi" (- o'zbek tarjima *Golos odamlar* *Halo ovozi)* o'z nomini o'zgartirdi. 1992-1997 yillarda Tojikistonda davom etgan olti yillik fuqarolar urushi paytida, mamlakatning boshqa ommaviy axborot vositalari kabi, u tanazzulga yuz tutdi, ammo fuqarolar urushi tugaganidan keyin, hatto Tojikiston va O'zbekiston o'rtasidagi norasmiy sovuq urush davrida ham u to'liq ishladi. 1990-yillarning oxirida munosabatlari yomonlashdi va nihoyat normal holatga qaytdi va faqat 2017 yilga kelib do'stona munosabatlarni topdi.

## Manbalar
Fentezi

**Fentezi** ( — „fantaziya“) sehrli elementlarni qambrab olgan fantastik janrdir. Odatda, fantastik (xayoliy) olamda mavjud boʻlgan (baʼzida mifologiya va folklorlardan) ilhomlanadi. Uning ildizlari ogʻzaki anʼanalarga borib tarqaladi, keyinchalik fentezi adabiyot va dramaga aylandi. 20-asrdan boshlab, ushbu janr turli ommaviy axborot vositalarida, xususan, film, televideniye, grafik romanlar, mangalar, animatsion filmlar va videooʻyinlarga ham tarqaldi.

Fentezi janri ilmiy fantastika va dahshatli janrlardan ilmiy va qoʻrqinchli mavzular yoʻqligi bilan farqlanadi, ammo bu janrlar bir-biriga oʻxshash janrlardir. Ommaviy madaniyatda, fentezi janri asosan Oʻrta asrlarga doir tabiat muhitini oʻz ichiga oladi. Keng maʼnoda esa fentezi janri qadimgi mif va afsonalardan tortib, koʻplab yozuvchilar, musavvirlar, kinoijodkorlar va musiqachilar asarlarini oʻz ichiga oladi.
## Yana qarang
* Ilmiy fantastika
## Manbalar

## Havolalar
* The Fantasy Genre Childrenʼs Literature Classics 
* Writing Fantasy: A Short Guide To The Genre 
* Eng yaxshi fentezi kitoblar  
* Fentezi turlari
Tarixi jahongusho

**Tarixi jahongusho** (*Jahon fotihi tarixi*) — Markaziy Osiyoning moʻgʻullar istilosi davrini yorituvchi sanoqli tarixiy manbalardan biridir. Ushbu tarixiy asar Nasaviyning „Siyrati Sulton Jaloliddin“, Rashiduddinning „Jome at-tavorix“ kabi tarixiy kitoblar qatori qimmatli manba hisoblanadi hamda shu asar keyingi davrda yaratilgan tarixiy asarlarga birlamchi manba sifatida murojaat etilgan.

## Asar tuzilishi
Muallif ushbu asari orqali Markaziy Osiyo, Eron va Moʻgʻuliston va Xitoyning XIII asrdagi ijtimoiy-siyosiy tarixini aks ettirgan.

Asar sodda tilda bayon etilgan va uch jilddan iborat boʻlib, birinchi jild moʻgʻullarning qadimiy anʼanalari, Chingizxonning davlat tepasiga kelishi va istilochilik yurishlaridan to Kuyukxon davri (1246-1248)gacha kechgan voqealar, shuningdek, Joʻjixon, Chigʻatoy va avlodlarining aks ettirgan. Ikkinchi jild xorazmshohlar, gʻuriylar tarixi va Movarounnahr va Xurosondagi moʻgʻul hukmdorlari (1258-yilgacha) kechmishiiga bagʻishlangan. Uchinchi jildda mangʻitlar hukmronligi, 1256-1258-yillarda Hulokuxonning Eronni hamda ularning Bagʻdod xalifaligini zabt etishi, Ismoiliylar davlati tarixi batafsil bayon etilgan. Oʻrta Osiyo tarixi uchun asarning 1-2 qismlari alohida qimmatga ega.

Muallif uz asari xususida yozarkan, uning mavzu va materiali, nomlanishi hamda tarixiy obyekti haqida shunday deydi: *"Movarounnahr, [[Turkiston]], [[Mochin]] (Janubiy Xitoy) kabi Chingizxon va uning oʻgʻillari tomonidan zabt etilgan joylarning hammasi kitobimga mavzu boʻldi. Hikoya qilgan baʼzi voqealarni oʻz koʻzim bilan koʻrdim, baʼzilarini esa gaplari ishonchli boʻlgan kishilardan tingladim. Bir qismini esa toʻgʻri ekanligiga qatʼiy ishonch bilan qaralgan tarixiy manbalardan oldim. Vafodor va uzoqni koʻra oladigan doʻstlarimning talabini rad etib, ushbu kitobni yozmaslikning imkoni boʻlmadi. Haqiqiy, asl xabarlarga tayangan holda qalamga olingan bu asar „Tarixi Jaxongushoi Juvayniy“ deb nomlandi"*.

Ushbu tarix asari tilga olgan oʻsha davr voqealari toʻgʻrisida bir nechta kitoblarga yozilgan.

## Nashrlari

Asarning forscha nashri uch jilddan iborat boʻlib, uning birinchi jildi Muhammad binni Abdulvahhob Qazviniyning “Maxsus muqaddima”si bilan ochiladi. Muqaddima soʻngida mazkur asarning 7 ta qoʻlyozma nusxasi va ularning tavsiflari berilgan.

Asarning inglizcha nashri bevosita Jon Endryu Boyl tomonidan forscha nashridan tarjimani amalga oshirgan.

Manbaning ruscha tarjima nashri ham mavjud. Lekin uning nomi biroz oʻzgartirilgan holda chiqarilgan.

Muallifning ushbu asari bevosita Markaziy Osiyo tarixi bilan bogʻiq qismlari joy olgan birinchi va ikkinchi jildlari turk tilidan Nazarbek Rahim tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Turkcha tarjimada aniq ifodasini topmagan oʻrinlar forscha matn asosida tartibga solindi. Sheʼrlar matnda arab va fors tillarida berilgani uchun tarjimada uning nasriy bayonini berish bilan cheklanildi. Sahifa ostidagi izohlar, asosan, tarjimon Mursal Oʻzturkka tegishli boʻlib, ularning havola raqamlari saqlandi. Tarjimon asarni asliyatdan emas, balki vositachi til (turk tili)dan tarjima qilgani uchun uni Tehron nashri bilan solishtirib chiqqan.

## Manbalar
Walther Funk

**Walther Emanuel Funk** (; 18-avgust 1890-yil, Trakenen, Sharqiy Prussiya — 31-may 1960-yil, Dusseldorf) — nemis jurnalisti, natsistlar iqtisodiyot vaziri, Reichsbank prezidenti.

## Biografiyasi
Tadbirkor oilasida tugʻilgan. Waltherning amakisi — pianinochi Alfred Reyzenauer , Listning sevimli shogirdi boʻlgan.

1908-1912-yillarda Leypsig va Berlinda huquq, adabiyot, musiqa va iqtisod boʻyicha tahsil olgan. „Berliner National-Zeitung“ va „Leipziger Neueste Nachrichten“ gazetalarida ishlagan. 1915-1916-yillarda harbiy xizmatni oʻtagan, harbiy xizmatga yaroqsiz deb boʻshatilgan.

1921-yildan Berlin fond birjasi muharriri, 1927-yildan Berlin fond birjasi va Berlin sanoat va savdo palatasi matbuot xizmati raisi, 1928-yildan 1932-yilgacha Germaniya sanoat jamiyati va ijtimoiy siyosat boshqaruvining yetakchi aʼzosi boʻlgan.

1931-yil may oyidan NSDAP „Siyosiy va iqtisodiy matbuot xizmati“ning muharriri boʻlib ishlagan. 1933-yil fevraldan u Gitlerning shaxsiy matbuot yordamchisi etib tayinlanadi. 1933-yil mart oyida u Xalq taʼlimi va targʻibot vazirligining davlat kotibi etib tayinlandi va shu bilan birga hukumat matbuot kotibi sifatida ham ishlaydi. 1933-yil 15-noyabrda Imperator Madaniyat palatasi raisining oʻrinbosari etib saylandi.

1938-yil 4-fevralda Shaxt isteʼfoga chiqqanidan soʻng u Reyx iqtisodiyot vaziri etib tayinlandi. 1939-yil 19-yanvardan Reyxsbankining prezidenti, 1939-yil avgustdan — harbiy-iqtisodiy choralar uchun mas’ul boʻlgan Reyx Mudofaa Vazirlar Kengashining aʼzosi boʻldi.

1940-yilda u yahudiylarning banklar va boshqa muassasalarda saqlanadigan mulkka boʻlgan huquqlarini bekor qiladi.

1943-yil 4-fevralda u urush iqtisodiyotiga aloqador boʻlmagan barcha korxonalarni yopishni buyurdi. Oʻsha yilning sentyabr oyida u Qurol-yarogʻ vaziri Albert Shpeerning markaziy rejalashtirish shtabiga aʼzo boʻldi, u Ittifoqchilarning bombardimoniga qaramay, harbiy ishlab chiqarishni koʻpaytirishga muvaffaq boʻldi.

1944-yilga kelib Funk oʻz mavqeyini yoʻqotdi, chunki Albert Shpeer uning samarasiz ishidan norozi edi.

1945-yil 11-mayda u Britaniya qoʻshinlari tomonidan Rur viloyatida hibsga olindi.

1946-yil 1-oktyabrda Nyurnbergdagi sudda u Xalqaro harbiy tribunal tomonidan umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi va oʻsha yilning noyabrida u Shpandau qamoqxonasiga olib ketildi.

1957-yil 16-mayda Funk sogʻligʻi sababli erta ozod qilindi.

1958-yil dekabr oyida u 10 900 nemis markasi miqdorida jarimaga tortildi.

Walther Funk 1960-yil 31-mayda Dyusseldorfda vafot etdi.

## Hukumat mukofotlari
* I darajali Avliyo Aleksandr ordeni — 1938-yil 12-oktyabr, Bolgariya podshosi Boris III farmoni asosida mukofotlangan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Oestreich Pol. Walther Funk. Myunxen: Eher, 1940 *(rasmiy tarjimai holi).*
* 
* 
* 
* 

## Havolalar
* „Chronos“ haqida qisqacha biografiya
* Nemis tarixiy muzeyi veb-saytida qisqacha tarjimai hol 
* Federal arxiv veb-saytida qisqacha biografik maʼlumotlar  
* Yahudiy virtual kutubxonasi veb-saytida Funk faoliyatining tahlili 
* Walther Funk. Nyurnberg tribunalining hukmi
Encanto

***Encanto*** () 2021-yilda katta ekranlarga chiqqan, Walt Disney Animation Studios mahsuloti boʻlgan va Walt Disney Studios Motion Pictures tomonidan tarqatilgan musiqiy va fentezi janrdagi Amerika kompyuter-animatsion filmidir. Walt Disney Animation Studios studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan 60-toʻliq hajmli animatsion filmdir. Film rejissorlari Jared Bush va Byron Howard, produserlari Yvett Merino va Clark Spencer, ssenariyni esa Charise Castro Smith va Jared Bush yozishgan. Filmda bosh qahramonlarga ovoz berganlar sirasiga Stephanie Beatriz, María Cecilia Botero, John Leguizamo, Mauro Castillo, Jessica Darrow, Angie Cepeda, Carolina Gaitán, Diane Guerrero va Wilmer Valderrama kiradi.

Filmning premyerasi Los-Anjelesdagi El Capitan kinoteatrida 2021-yilning 3-noyabrida boʻlib oʻtdi, shu yilning 24-noyabridan esa AQShda kinoteatrlarda namoyish etildi. Kartina kinotanqidchilar tomonidan xush qarshilandi va umumjahon boʻylab $155.8 million jamgʻardi.

## Syujeti
Hech kimga oʻxshamaydigan Madrigallar oilasi Kolumbiya togʻlarida yashiringan Encanto deb nomlangan ajoyib va ​​maftunkor burchakda joylashgan sehrli uyda yashaydi. Madrigallar oilasidagi har bir bola bu yerning sehridan oʻziga xos sovgʻa — oʻta kuchlilikdan tortib har qanday kasallikni davolash qobiliyatiga ega boʻlgan. Afsuski, sehrli qobiliyat birgina 15 yoshli Mirabelni chetlab oʻtadi. Encantoning sehri xavf ostida ekanligini bilib, Mirabell oʻz oilasini saqlab qolish uchun oxirgi umid ekanini tushunib yetadi.

## Ovoz berganlar

* Stephanie Beatriz — Mirabel Madrigal
* John Leguizamo — Bruno Madrigal
* María Cecilia Botero — Abuela Madrigal
* Wilmer Valderrama — Agustín Madrigal
* Adassa — Dolores Madrigal
* Diane Guerrero — Isabela Madrigal
* Mauro Castillo — Félix Madrigal
* Angie Cepeda — Julieta Madrigal
* Jessica Darrow — Luisa Madrigal
* Rhenzy Feliz — Camilo Madrigal
* Ravi-Cabot Conyers — Antonio Madrigal
* Maluma — Mariano

## Musiqasi

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Vivo

***Vivo*** 2021-yilda katta ekranlarga chiqqan, Sony Pictures Animation mahsuloti boʻlgan musiqiy va komediya janrdagi Amerika kompyuter-animatsion filmidir. Film rejissori Kirk DeMicco, produserlari Lisa Stewart, Michelle L.M. Wong va Rich Moore, ssenariyni esa Kirk DeMicco va Quiara Alegría Hudes yozishgan. Filmda bosh qahramonlarga ovoz berganlar sirasiga Lin-Manuel Miranda, Zoe Saldana, Juan de Marcos González, Michael Rooker, Brian Tyree Henry, Nicole Byer va Gloria Estefan kiradi.

Film gʻoyasi ilk marotaba 2010-yilda Miranda tarafidan DreamWorks Animation studiyasi uchun taqdim etilgan, ammo 2015-yilda studiyaning qayta qurilishi tufayli ushbu film loyihasi bekor qilindi. Keyinchalik, loyiha qayta tiklandi va 2016-yil 14-dekabrda bu filmni Sony Pictures Animation studiyasi ishlab chiqarishi maʼlum boʻldi.

*Vivo* tanlangan kinoteatrlarda 2021-yil 30-iyulda va raqamli tarzda Netflix platformasida 2021-yil 6-avgustda chiqarildi. Film kinotanqidchilar tomonidan xush qarshilandi, ayniqsa animatsiya va ovozli ijrolar yuqori baholashdi.

## Ovoz berganlar
* Lin-Manuel Miranda — Vivo
* Ynairaly Simo — Gabriela „Gabi“ Hernández
* Zoe Saldana — Rosa Hernández
* Juan de Marcos González — Andrés Hernández
* Michael Rooker — Lutador
* Brian Tyree Henry — Dancarino
* Nicole Byer — Valentina
** Aneesa Folds — Valentina
* Gloria Estefan — Marta Sandoval
* Katie Lowes — Becky
* Olivia Trujillo — Eva
* Lidya Jewett — Sarah
* Leslie David Baker

## Musiqasi

## Mukofotlar

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Nima Bavardi

**Nima Bavardi** (1992-yil 20-aprel Tehronda tugʻilgan) — eronlik dizayner, karikaturachi. U koʻplab milliy va xalqaro mukofotlarga sazovor boʻlgan va Global Dizayn Konsorsiumi, Jahon Dizayn Klubi, Xalqaro Yaratuvchi Sanoat Assotsiatsiyasi va Xalqaro Dizaynerlar Assambleyasining rasmiy aʼzosi hisoblanadi.

## Xalqaro tanlovlar hakamlar hay’ati a’zoligi
Nima Bavardi koʻplab mukofotlarni qoʻlga kiritishdan tashqari, dizayn sohasidagi xalqaro festivallarning hakamlar guruhi a’zosi boʻlgan, ular orasida quyidagilarni ta’kidlash mumkin:

* **A'Design mukofoti Italiya**: 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 
* **Amerika Yoritish mukofoti uchun LIT mukofoti**: 2019, 2020 
* **IndustArt Ukraina mukofoti**: 2019, 2020 
* **AQSh Stivi mukofotlari**: 2020 
* **Belgiya xalqaro dizayn klubi mukofoti**: 2019, 2020 
* **Xalqaro ijodiy sanoat kengashining Italiya mukofoti**: 2019, 2020 
* **Italiya mahsulot ishlab chiqaruvchilari xalqaro jamiyati mukofoti**: 2019, 2020 
* **Xalqaro xizmat ko'rsatuvchi provayderlar byurosi mukofoti Italiya**: 2019 2020
* **Italiya Xalqaro Biznes Assotsiatsiyalari Alyansi mukofoti**: 2019-yil, 2020-yil
* **Britaniya Xalqaro Dizayn Assotsiatsiyasi (ICO-D) mukofoti**: 2019. 2020 
* **Eron ILDA yoritish dizayni mukofoti**: 2019, 2020 
* **Dordaaneh Jewelry Design Award Eron**: 2019 2020
* **Tabriz karikaturachilar uyushmasi mukofoti Eron**: 2020
* **American Litawards mukofoti**: 2020 

## Manbalar
Felbert

**Felbert** ()  — Germaniyaning Shimoliy Reyn-Vestfaliya yerida joylashgan shahar.

Dyusseldorf maʼmuriy okrugiga boʻysunadi. Mettman tumani tarkibiga kiradi. Aholisi 85,5 ming kishi (2009); 2000-yilda — 89,9 ming. edi. 74,9&nbsp;km² maydonni egallaydi. Rasmiy kodi — *05 1 58 032* .

Shahar 3 ta shahar rayoniga boʻlingan. Germaniyadagi eng yirik ziyorat markazlaridan biri Velbert-Neviges hududida joylashgan — Bibi Maryam sobori mavjud.

## Demografiyasi

## Suratlar

Fayl:Alte Kirche Velbert.JPG| 
Fayl:Buergermeisterhaus Velbert.jpg| 
Fayl:RathausVelbert.jpg| 
Fayl:Forum Niederberg.jpg| 
Fayl:VelbertMuenzbrunnen.jpg| 
Fayl:VelbertSchlange.jpg| 
Fayl:VelbertBKS.jpg| 
Fayl:VelbertSaubrücke.jpg| 
Fayl:NevigeserWallfahrtsdom.jpg| 
Fayl:Rundfunksender Langenberg.jpg| 
Fayl:SchlossHardenberg2.jpg| 
Fayl:Klinikum Niederberg Velbert.jpg| 
Fayl:VelbertAmBerg.jpg| 
Fayl:Velbert-Langenhorst2.jpg| 


## Havolalar
* Rasmiy sahifa
Kim Possible Movie: So the Drama

***Disney’s Kim Possible Movie: So the Drama*** (***Kim Possible Movie: So the Drama*** yoki ***Kim Possible: Day of the Diablos*** nomlari bilan ham tanilgan) 2005-yilda Disney Channel orqali efirga uzatilgan animatsion teleserialdir. Walt Disney Television Animation mahsuloti boʻlib, *[[Kim Possible]]* animatsion teleserialiga asoslangan ikkinchi telefilmdir. Bu film chizilgan va kompyuter animatsiyasini oʻz ichiga oladi.

Film premyerasi 2005-yil 8-aprelda Disney Channel telekanalida, 2005-yil 11-aprelda esa Toon Disney telekanalida boʻlib oʻtdi. 

Dastlab, film *Kim Possible* multserialining yakuniy qismi boʻlishi rejalashtirilgandi, biroq Disney Channel bu multserialni davomini ham suratga oldi va natijada *Kim Possible*ning toʻrtinchi fasli 2007-yil 10-fevralda chiqarildi.

## Ovoz berganlar
* Christy Carlson Romano — Kimberly Ann „Kim“ Possible
* Will Friedle — Ronald „Ron“ Stoppable
* Nancy Cartwright — Rufus
* Tahj Mowry — Wade Load
* John DiMaggio — Dr. Drakken (Drew Theodore P. Lipsky)
* Nicole Sullivan — Shego
* Ricky Ullman — Eric
* Gary Cole — Dr. James Timothy Possible
* Jean Smart — Dr. Ann Possible
* Shaun Fleming — Jim va Tim Possible
* Raven-Symoné — Monique
* Kirsten Storms — Bonnie Rockwaller
* Rider Strong — Brick Flagg
* Diedrich Bader — Lars
* Eddie Deezen — Ned
* Clyde Kusatsu — Nakasumi
* Lauren Tom — Miss Kyoko
* Kevin Michael Richardson — Sumo Ninja / Dr. Gooberman
* Maurice LaMarche — Big Daddy Brotherson
* Tara Strong — Dr. Possibleʼs voice command
* April Winchell — reportyor

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Haydar

**Haydar** ( — sheʼr, Hazrat Alining sifatlaridan biri) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

## Taniqli shaxslar

* Haydar Abdulrazzoq — Iroq terma jamoasida oʻynagan sobiq futbolchi;
* Haydar Ali — Hindistondagi Maysur davlatining hukmdori;
* Haydar Aliyev — Ozarbayjonning ajoyib siyosiy va davlat arbobi, Ozarbayjon Respublikasining uchinchi Prezidenti;
* Haydar Boycha oʻgʻli — oʻzbek xalq baxshisi, ertakchi;
* Haydar Hamidov — sovet harbiy, davlat va siyosiy arbobi, gvardiya polkovnigi;
* Haydar Jamol — rus islom siyosiy va jamoat arbobi, faylasuf va shoir;
* Haydar Muhammad — oʻzbekistonliki shoir va dramaturg, „Doʻstlik“ ordeni sohibi;
* Haydar Poʻlatov — faylasuf olim, falsafa fanlari doktori, professor;
* Haydar Sabuhiy — shoir. Alisher Navoiyning jiyani, togʻasi Mir Said Kobuliyning oʻgʻli;
* Haydar Xorazmiy — shoir. Oʻzbek mumtoz adabiyoti namoyandalaridan biri;
* Haydar Yahyoyev — sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, general-leytenant;
* Haydar al-Habiliy — qoʻmondon, harbiy va siyosatchi;
* Haydar ash-Shirvoniy — islom olimi;
* Haydar ibn Qavus — Ustrushananing oxirgi afshini;
* Haydarali Nuraliyev — naqqosh, Oʻzbekiston xalq ustasi;
* Haydarbek Abdujabborov — oʻzbek siyosatchisi, tarjimoni;
* Haydarjon Yoʻldoshev — oʻzbekistonlik xonanda va sozanda.

## Familiyalar

* Haydarov
* Haydarova

## Manbalar
Ron's Gone Wrong

***Ronʼs Gone Wrong*** (; ayrim oʻzbekcha manbalarda ***Mening robot doʻstim*** nomi bilan ham tanilgan) 2021-yilda katta ekranlarga chiqqan, Sarah Smith va Jean-Philippe Vine tomonidan tasvirga olingan ilmiy fantastik va komedik janrdagi Amerika kompyuter-animatsion filmidir. Filmga Julie Lockhart va Lara Breay produserlik qilishgan, ssenariyni esa Peter Baynham va Smith yozishgan boʻlib, bosh qahramonlarga ovoz berganlar sirasiga Zach Galifianakis, Jack Dylan Grazer, Ed Helms, Justice Smith, Rob Delaney, Kylie Cantrall, Ricardo Hurtado va Olivia Colman kirishadi. Multfilm Locksmith Animation studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan ilk filmdir.

*Ron&#39;s Gone Wrong* filmi xalqaro premyerasi 9-oktabr 2021-yilda boʻlib oʻtdi. Buyuk Britaniyada shu yilning 15-oktabridan, AQShda esa 22-oktabridan boshlab kinoteatrlarda namoyish qilindi. Film umumjahon boʻylab $60.4 million daromad koʻrishga muvaffaq boʻldi.

Rotten Tomatoes kinotanqid saytida *Ron&#39;s Gone Wrong* haqida 93 ta maqola yigʻilib, ulardan 80 foizi filmni ijobiy baholaydi.

## Syujeti
Har bir bolaning haqiqiy doʻsti boʻlishi kerak. Qandaydir uy hayvonlari emas. Eng yaxshi doʻst harakat qila oladigan, gapira oladigan, eng muhimi, internetga ulangan va egasiga ijtimoiy tarmoqlarda yozish va barcha soʻnggi tendensiyalarni oʻrganishga, sinfdoshlar bilan aloqada va yangiliklardan xabardor boʻlishga yordam beradigan ajoyib robot boʻlishi mumkin. Hamma maktab oʻquvchilarida shunday robot bor. Ammo uyatchan Barney Pudowski bundan mustasno, shuning uchun u oʻz tengdoshlari orasida oʻzini begonadek his qiladi — toki u uzoq kutilgan tugʻilgan kuni sovgʻasini olmaguncha. Biroq Ron ismli robot nuqsonli boʻlib chiqadi, ammo yosh egasi unga oʻzi bilgan hamma narsani mustaqil ravishda oʻrgatishga qaror qiladi.

## Ovoz berganlar
* Zach Galifianakis — *Ron*
* Jack Dylan Grazer — *Barney*
* Ed Helms — *Graham*
* Olivia Colman — *Donka*
* Justice Smith — *Marc*
* Rob Delaney — *Andrew*
* Kylie Cantrall — *Savannah*
* Ricardo Hurtado — *Rich* 
* Cullen McCarthy — Noah
* Ava Morse — *Ava*
* Marcus Scribner — *Alex*
* Thomas Barbusca — *Jayden*
* Megan Maczko — *janob Thomas*
* Ruby Wax — *Hartley xonim*
* Bentley Kalu — *politsiyachi*
* Liam Payne

## Manbalar

## Havolalar
*  
*
The Hollywood Reporter

***The Hollywood Reporter*** (inglizchadan tarjimasi — „Hollywood reportyori“; qisqartmasi ***THR***) Hollywood filmlari, televideniyesi va boshqa koʻngilochar sanoatlariga bagʻishlangan Amerika jurnali va vebsaytidir. Jurnal 1930-yilda kunlik revyu oʻlaroq tashkil etilgan. 2010-yilga kelib, yangilangan vebsayt bilan birga haftalik katta formatli bosma jurnalga oʻtdi. MRC va Penske Media Corporation shirkatlariga tegishli.

The Hollywood Reporter, Variety jurnali bilan birga, soʻnggi yillarda Hollywoodga yoʻnaltirilgan eng yirik nashrlardan biri boʻlib kelmoqda.
## Manbalar

## Havolalar

*
Tarix (Fukidid)

**„Tarix“** yoki **„Peloponnes urushi tarixi“** miloddan avvalgi V asrda yashab, ijod qilgan va miloddan avvalgi 431-404-yillarda sodir boʻlgan mazkur urushga shaxsan guvoh boʻlgan qadimgi yunon tarixchisi Fukidid tomonidan yozilgan tarixiy asardir. Fukidid mazkur urushda Afina yetakchiligidagi Delos ittifoqi tomonida, Afina qoʻshinlari qoʻmondoni sifatida ishtirok etgan. Mazkur kitob va unda muallifning tarixiy hodisalarga nisbatan yondashuvi tarixga bagʻishlab yozilgan koʻplab asarlar uchun namuna boʻlgan va eng dastlabki tarixiy asarlardan biri hisoblanadi. „Tarix“ sakkiz qismdan iborat.

## Asar uslubi

### Xronologiya
Fukidid Gʻarb tarixchilari orasida birinchilardan boʻlib xronologik tizimlilikni joriy qilgan boʻlib, bu asarda oʻz aksini topadi. Unda hodisalar yillar kesimida hikoya qilinadi. Yoz oylari asosan harbiy harakatlar bilan toʻlib-toshgan, joʻshqin kechsa, qish oylari aksincha sustlik va hordiq chiqarish bilan oʻtadi. Uning mazkur uslubi Gerodotning tarixiy metodikasidan farq qiladi.

### Nutqlar
Fukidid shuningdek, oʻz fikrini yetkazib berish uchun nutqlardan ham keng foydalanadi. Zamonaviy tarixiy metodika uchun uzundan-uzoq nutqlar biroz begona tuyulsada, Qadimgi Yunoniston ogʻzaki madaniyatida nutqlarning oʻrni va ahamiyati bebaho hisoblangan. Bu nutqlar qoʻmondonlar tomonidan askarlarga qaratilishi ham, yoki Afina va Spartalik notiqlar tomonidan ommaga qaratilishi ham mumkin.

### Betaraflik
Garchi Fukididning oʻzi Delos ittifoqi tomonda, yaʼni Afinalik boʻlsada, uning mazkur asari har ikkala tomon (Afina boshchiligidagi Delos ittifoqi va Sparta boshchiligidagi Peloponnes ittifoqi) uchun ham yon bosmaydi, balki sodir boʻlgan hodisalarni uchinchi shaxs nuqtai-nazaridan, xolis tahlil qiladi.

### Dinning taʼsiri
Kitobda xudolar faol rol oʻynamagan. Bu jihati bilan Fukidid „Tarix“i Gerodot „Tarix“idan ancha farqli boʻlib, Gerodot oʻz asarida xudolarga tez-tez murojaat qiladi, undan tashqari Gerodotda undan bir necha asr oldin ijod qilgan shoir Gomerning hikoyalaridan koʻplab uchratish mumkin. Fukidid esa, aksincha, tarixiy hodisalarni insonlar qarorlari va say-harakatlarining natijasi, deb biladi.

### Mif ratsionalizatsiyasi
Garchi Fukidid oʻzining „Tarix“ asarida Xudolarga murojaat qilmagan boʻlsada, baʼzan u Gomerga va uning dostonlariga murojaat qiladi va Gomer dostonlarida keltirilgan hikoyalarni va faktlarni oʻz davrida sodir boʻlayotgan hodisalar bilan solishtiradi. Misol uchun, u Gomer tilga olgan Troyaning vayron etilishi bilan bogʻliq faktlarni oʻz davrida kechayotgan urush bilan solishtiradi.

## Manbalar
Organon

**Organon** (''qadimgi yunoncha:'' „Ὄργανον“ — „*qurol*“, „*organ*“, „*uskuna*“) — Qadimgi yunon faylasufi Aristotelning mantiqqa oid olti asaridan iborat toʻplami boʻlib, mazkur nom Aristotelning shogirdlari va izdoshlari — Peripatetiklar tomonidan berilgan.

## Matnlar tuzilmasi
Asarlarning joylashuv tartibi xronologik emas (garchi buni hozir aniqlash mushkul boʻlsada). Ularni bunday ketma-ketlikda joylashtirishga Aristotelning birinchi shogirdi, Peripatetiklar maktabi yetakchisi Lesboslik Teofrast nomi bilan bogʻliq boʻlib, u bu bilan Organonni izchil tuzilmaga ega asar koʻrinishiga olib kelgan. Darhaqiqat, asar qismlari mantiqqa oid maʼruza qismlarini eslatadi. Shuningdek, asar ketma-ketligi miloddan avvalgi 40-yilda Rodoslik Andronik tomonidan ham ishlab chiqilgan.

# Kategoriyalar (lotincha: *Categoriae*) asari Aristotelning barcha mavjud narsalarning oʻnlik tasnifidan iborat. Bular: substansiya, miqdor, sifat, oʻzaro aloqa, makon, zamon, vaziyat, sharoit, harakat va hissiyot.
# Talqin toʻgʻrisida (lotincha: *De Interpretatione*) asarida Aristotelning hukm chiqarish, tasdiq, inkor, umumiy va xususiy hukmlar toʻgʻrisidagi qarashlari oʻz aksini topgan.
# Oldingi analitika (lotincha: *Analytica Priora*) asarida uning sillogistik mantiq qoidalari keltiriladi, ularning toʻgʻriligi daʼvo qilinadi va induktiv xulosa (inferensiya) muhokama qilinadi.
# Keyingi analitika (lotincha: *Analytica Posteriora*) asaridan faylasufning asoslash, taʼriflash va ilmiy bilimlar toʻgʻrisidagi qarashlari oʻrin olgan.
# Topika (lotincha: *Topica*) asarida asosli argumentlar keltirish masalalari va muqarrar emas, balki ehtimoliy inferensiya keltirish muhokama qilinadi.
# Sofistik raddiyalar toʻgʻrisida (lotincha: *De Sophisticis Elenchis*) asarida mantiqiy xatolar muhokama qilinadi va bu asar Aristotelning Ritorika asarini tushunish uchun kalit sifatida xizmat qiladi.

Garchi Lotin sxolastikasida Organon asosan ushbu olti qismdan iborat sifatida koʻrilgan boʻlsada, Oʻrta asrlar Musulmon olamida mazkur ro'yxatga AristotelningRitorika va Poetika asarlari ham qo'shilgan.

## Manbalar
Zack Snyder's Justice League

***Zack Snyder’s Justice League*** () shunchaki ***Snyder Cut*** () oʻlaroq maʼlum superqahramonlar haqidagi filmdir. Film 2017-yilda suratga olingan *[[Adolat Ligasi (film)|Adolat Ligasi]]* filmining Zack Snyder versiyasidir. Kartina DC Kengaytirilgan Koinoti (DKK) ning beshinchi filmi boʻlib, 2021-yilning 18-martida HBO Max platformasi orqali yoyinlantirildi. Film sujetiga koʻra, Adolat Ligasi — Batman (Ben Affleck), Superman (Henry Cavill), Moʻjizakor ayol (Gal Gadot), Cyborg (Ray Fisher), Aquaman (Jason Momoa) va Flash (Ezra Miller), Darkseid (Ray Porter), Steppenwolf (Ciarán Hinds) va ularning qoʻshini boʻlmish Parademonlarning falokatga olib keladigan xavfidan dunyoni asrashga urinishadi.

## Rollarda

## Musiqasi
### Treklar roʻyxati
:Manba: 

## Manbalar

## Havolalar
* ''Zack Snyder’s Justice League''  HBO Maxʼda
*
Ufq (trilogiya)

**Ufq trilogiyasi** — Said Ahmad qalamiga mansub 1964–1974-yillar oraligʻida yozilgan Trilogiya. Asar uch qismdan iborat: birinchi qismi: "Qirq Besh Kun", ikkinchi qismi: "Hijron Kunlari", uchinchi va so'nggi qismida esa: "Ufq Bo'sag'asida". Ilk marotaba 1976-yilda G'afur G'ulom nomidagi adabiyot va san'at nashriyoti tomonidan 60000 nusxali qattiq muqovada nashr etilgan. Trilogiya Ikkinchi jahon urushi, urush va urushdan keyingi yillardagi oʻzbek millati hayoti va Katta Fargʻona kanali qazilgan davrdagi voqealarini oʻz ichiga qamrab olgan.

Roman Oʻzbekiston mustaqilligi yillarida boshqa nashriyotlar tomonidan ham koʻp bora qayta nashr etildi. 2015-yilda "Yangi Asr Avlodi" nashriyoti tomonidan 912 betli qattiq muqovada chop etildi. 2019-yilda yozuvchining qizi Nodira Xusanxoʻjayeva muharrirligi ostida "Sano-Standart" nashriyoti tomonidan 680 betli qattiq muqovada, lotin yozuvida nashr etildi. Roman so'nggi marta 2024-yilda "Turon Zamin" nashriyoti tomonidan 512 betli qattiq muqovada 2000 nusxada Nodira Xusanxo'jayeva muharrirligi ostida chop etildi.

## Syujeti
Roman-trilogiyada yozuvchi Ikkinchi jahon urushining olovli yillarida oʻzbek dehqonlarining front orqasida koʻrsatgan mehnat qahramonliklari haqida hikoya qiladi, urushdan oldingi va keyingi davr muammolari haqida fikr yuritadi.

Romanda davrga xos qiyinchiliklar, mashaqqatlar ichida urush va mehnat frontiga safarbar qilingan yoshlar: Azizxon va Lutfinisa, Nizomjon va Dildor, Tursunboy va Zebixon kabi tutashgan taqdirlar hayotidagi fojialar tasvirlangan. Qiyinchiliklardan keyin qahramonlarning yana sevgiga va sadoqatga roʻbaroʻ boʻlishi, birinchi muhabbat davr va sinovlar qaʼriga singib ketishini koʻrish, jonli tasvirlar orqali tarixiy maʼlumotlar bilan tanishish, ezilgan xalqning hayot mashaqqatlarini tushunish mumkin.

## Qahramonlari
* Ikromjon - Jannatning eri, Tursunboyning otasi, bir oyogʻidan ajralgan, arzanda va qochoq oʻgʻlining oʻlimini koʻrgan jafokash ota.
* Jannat - Ikromjonning xotini, arzanda oʻgʻil Tursunboyning onasi.
* Nizomjon - Ikromjonning tutingan oʻgʻli.
* Tursunboy - Ikromjon va Jannatning oʻgʻli, qoʻrqoq va urushdan qochgan ota va ona diydoridan uzoqda quvgʻindi boʻlib otasining qoʻlida jon bergan kimsa.
* Rayimberdi - rais.
* Zebi - Tursunboy sevadigan qiz.
* Azizxon - urush qahramoni, Farg’ona kanali qurilishida jonbozlik ko’rsatkan polvon.
* Esh polvon - Farg’ona kanali qurilishida Azizxon bilan bellashib ketma ket yengilgan polvon.
* Lutfinisa - Azizxonning sevgan qizi. Akasi tomonidan xoinona pichoqlanib, o'ldiriladi.
* Akbarali - Lutfinisaning akasi.
* Dildor - Nizomjon sevgan qiz zvenodagi to‘laroq qiz.
* Asrora - zvenodagi qizlar boshligʻi erkakshoda qiz.
* Karimjon - Asrora yaxshi koʻradigan yigit.
* Aʼzamjon - Nizomjonning akasi, Dildorning eri
* Risolat - Aʼzamjonning opasi, Inoyat oqsoqolning qizi.
* Toʻlanboy - Zebixonning pochchasi, Ikromjonning doʻsti.
* Ummatali - Azizxonning otasi.
* Inoyat oqsoqol - Nizomjon, A'zamjon, Risolatlarning otasi. Xalq orasida "Jinoyat Oqsoqol" degan nom bilan mashhur bo'lgan.

## Manbalar

## Havolalar
Buzuvchi toʻp

**Buzuvchi toʻp** — ogʻir va poʻlatdan yasalgan toʻp boʻlib, odatda yirik binolarni buzishda ishlatiladi. Undan 1950- va 1960-yillarda koʻp foydalanilgan. Bir nechta shirkatlar buzuvchi toʻpni ixtiro qilishganligini iddao qilishadi. Buzuvchi toʻpdan ilk hujjatlashtirilgan tarzda foydalanish, 1888-1889-yillarda Mersey daryosida, Henry Bath va Co tomonidan SS *Great Eastern* kemasini qismlarga ajratishda boʻlgan.

## Manbalar

## Oʻqish uchun
* Byles, Jeff (2005). *Rubble: unearthing the history of demolition*. New York: Harmony Books. .
* Diven, Richard J. and Mark Shaurette (2010). *Demolition: practices, technology, and management*. Purdue University Press, West Lafayette, Indiana. .
* Liss, Helene, (2000). *Demolition: the art of demolishing, dismantling, imploding, toppling & razing*. New York: Black Dog & Leventhal: Distributed by Workman Pub. Co. .

## Havolalar
Shoqol

**Shoqollar** oʻrtacha kattalikdagi ham oʻsimlik bilan, ham et bilan oziqlanuvchi itsimonlar oilasiga mansub sut emizuvchi hayvondir. „Shoqol“ soʻzi qadimda koʻplab jussasi kichik itlar uchun ishlatilgan boʻlsa-da, zamonaviy qoʻllanishda odatda uch turga ishora qiladi: qora sirtli shoqollar, yoʻl-yoʻl chiziqli shoqollar hamda chiyaboʻrilar.

Shoqollar, ham ham oʻsimlik bilan, ham et bilan oziqlanuvchi va oʻrtacha jussali yirtqich hayvon boʻlish bilan birga tajribali oʻlaksaxoʻrlardir. Ularning uzun oyoqlari va egri tishlari kichik sut emizuvchilar, qushlar va sudralib yuruvchilarni ovlash uchun moslashgan. Yirik oyoq kaftlari va birlashib ketgan oyoq suyaklari shoqollarga uzoq masofalarga yugurishida yordam berib, uzoq vaqt davomida 16&nbsp;km/s tezlik bilan yugura olishlarida ham qoʻl keladi. Shuningdek, shoqollar koʻpincha tongda va oqshomda faollashishadi.

## Turlar

## Manbalar

## Oʻqish uchun
* *The New Encyclopedia of Mammals* edited by David Macdonald, Oxford University Press, 2001; 
* *Cry of the Kalahari*, by Mark and Delia Owens, Mariner Books, 1992.
* *The Velvet Claw: A Natural History of the Carnivores*, by David MacDonald, BBC Books, 1992.
* *Foxes, Wolves, and Wild Dogs of the World*, by David Alderton, Facts on File, 2004.

## Havolalar

* Shoqol Afrika yovvoyi hayoti jamgʻarmasida 
* Shoqollar A-Z Animals saytida 
* ''Afrika krateri shoqollari'' at PBS.orgda 
* Shoqol maʼnosiz atamadir