Pekin demografiyasi

Pekin munitsipalitetining roʻyxatga olingan aholisi Pekinda doimiy yashash uchun *hukou ruxsatnomasi* yoki vaqtinchalik yashash uchun ruxsatnomaga ega boʻlgan odamlardan iborat. 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pekindagi rasmiy aholi soni 19,612,368 kishini tashkil etgan, bu soʻnggi oʻn yil ichida 44% ga oʻsganini koʻrsatadi. 2006-yilda shahar aholisi 13,33 million kishini tashkil etgan, umumiy munitsipalitet aholisining 84,3 foizi, rasman 15,81 million kishini tashkil etgan. Shaharning kengaytirilishi jadal sur’atda davom etmoqda.

Chongqing va Shanxaydan keyin Pekin Xitoy Xalq Respublikasining toʻrtta bevosita boshqariladigan munitsipalitetlari ichida uchinchi eng yirigi hisoblanadi. XXRda toʻgʻridan-toʻgʻri boshqariladigan munitsipalitet (pinyin: **zhíxiáshì**) viloyatga teng maqomga ega shahar hisoblanadi. Chongqing aholisi eng koʻp boʻlgan munitsipalitet boʻlsa ham, u Pekin yoki Shanxayga qaraganda kattaroq yer maydoniga ega va koʻplab qishloq joylarini oʻz ichiga oladi; *[[The Wall Street Journal|The Wall Street Journal jurnalisti]]* Brittani Hitning taʼkidlashicha, Chongqing „shahardan koʻra kichikroq viloyatga yaqinroq“.

Xitoy Milliy statistika byurosi tomonidan 2005-yilda chiqarilgan statistik yilnomaga koʻra, 2004-yilda jami aholi sonidan 14,213 million kishi Pekinda istiqomat qiladi. Shundan 1,415 million (9,96%) 0-14 yosh, 11,217 million (78,92%) 15-64 va 1,581 million (11,12%) 65 va undan yuqori yoshdagilardir.

2014-yil holatiga koʻra, Pekin aholisi deyarli Avstraliya aholisi bilan tenglashgan.

## Etnik guruhlar
Pekin aholisining aksariyati Han xitoylariklariga mansubdir. Qolgan etnik guruhlarga manju, hui va moʻgʻullar kiradi. 2010-yilgi Milliy aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pekinda katta qismini 18,811,000 xan xitoylari, 336,000 manchular, 249,000 huilar, 77,000 moʻgʻullar, 37,000 koreyslar va 24,000 tujilarni tashkil qilgan. Miyun okrugida bitta etnik ozchilik hududi, Tanying Manchu va Moʻgʻul hududi mavjud. Tibet tilidagi oʻrta maktab tibetlik yoshlar uchun mavjud boʻlib, ularning deyarli barchasi Pekinga Tibetdan oʻqish uchun kelgan. Pekinda katta xalqaro hamjamiyatdagi odamlar istiqomat qiladi, ularning koʻpchiligi yuqori darajada rivojlanayotgan xorijiy biznes va savdo sohasidagilar, boshqalari esa shaharning anʼanaviy va zamonaviy madaniyati bilan qiziqadi. Ushbu chet elliklarning koʻpchiligi Pekin CBD, Sanlitun va Vudaokou atrofidagi hududlarda yashaydi. Soʻnggi yillarda janubiy koreyaliklarning oqimi ham kuzatildi, 2009-yilda taxminan 200 000 kishi, asosan, biznes va oʻqish maqsadida tashrif buyurishadi. Ularning koʻpchiligi Wangjing va Vudaokou hududlarida yashaydi.

„Quvgʻindagilar: Uygʻur yozuvchilari va sanʼatkorlari Pekinda va ularning siyosiy faoliyatlarining oqibatlari“ kitobining muallifi Nimrod Baranovichning taʼkidlashicha, Pekindagi uygʻurlarning haqiqiy soni rasmiy hisobdan koʻproq, chunki rasmiy statistika „doimiy harakatdagi aholi“ni oʻz ichiga olmaydi." Baranovich 2001-yilda 10 000, 2005-yilda esa 13 000 uygʻur boʻlganligi haqida maʼlumot beruvchilar borligini, ammo bu raqamlarni tasdiqlay olmaganini aytgan.

## Qishloq migrantlari
Qishloq mehnat muhojirlari Xitoyning turli burchaklaridan Pekinga kelishadi. Koʻpchilik kelib chiqishiga qarab turar-joylarga koʻchib oʻtadi. Misol uchun, 1997-yilga kelib, Chjejiang provinsiyasidagi koʻplab mehnat muhojirlari Fengtai tumanidagi Chjejiangkunga koʻchib oʻtishgan va Henan viloyatidagi koʻplab mehnat muhojirlari Haidian tumanidagi Henankunga (, pinyin: *Hénán-cūn*) koʻchib oʻtishdi. 1993-yil holatiga koʻra, Pekindagi qishloq muhojirlarining 20,2 foizi Hebeidan, 17,0 foizi Henanda, 14,2 foizi Anhuida, 11,3 foizi Jiangsuda, 10,6 foizi Chjeizyanda, 7,8 foizi Sichuandan, 2,1 foizi Fujian va Guangdong viloyatlarida, 16,7% esa boshqa viloyatlardan kelib chiqqan.

Xitoyning jadal iqtisodiy oʻsishi tufayli 8,2 million kishi Xitoy qishloqlaridan Pekinga koʻchib oʻtgan(2015), lekin rasmiy fuqarolikni ololmagan, koʻplab qishloq muhojirlari eskirgan shahar ichidagi binolarga joylasha boshlab, tobora koʻproq noqonuniy ravishda oʻz uylarini qurishga oʻtishgan. 2017-yilning 18-noyabrida mehnat muhojirlari yashaydigan binoda sodir boʻlgan yongʻindan soʻng Pekin shahri rasmiylari xavfli deb topilgan binolarni buzish boʻyicha 40 kunlik kompaniyani harakatini boshladi. Natijada koʻplab mehnat muhojirlari oʻz uylarini tashlab ketishdi va ularning bir qismi oʻz viloyatlariga qaytishga majbur boʻldi. Kompaniya jiddiy tanqidga uchradi. Misol uchun, 100 dan ortiq Pekin ziyolilari imzolagan arizada kompaniya „inson huquqlarining buzilishi“ sifatida qoralangan. Shunisi eʼtiborga loyiqki, Xitoyning asosiy davlat teleradiokompaniyasi CCTV ham hukumatning xatti-harakatlarini tanqid qiluvchi sharhlarni chop etgan. Ommaviy tanqidlar kuchayib borayotgan bir paytda Pekin partiyasi rahbari Cai Qi mehnat muhojirlariga oldiga tashrif buyurdi va ish beruvchilarni muhojirlarning farovonligi haqida koʻproq xabardor boʻlishga chorladi.

## Manbalar