open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abu-l-Abbos Ahmad al-Bujayriy

**Abu-l-Abbos Ahmad al-Bujayriy** () — Abu-l-Abbos Ahmad ibn Abu-l-Hasan Muhammad ibn Abu Hafs Umar ibn Muhammad ibn Bujayr ibn Hozim as-Sug‘diy al-Xushufag‘niy) — muhaddis va roviy.

## Hayoti va faoliyati
*Ahmad al-Bujayriy* va *Ahmad al-Xushufag‘niy* nomlari bilan ham mashhur bo‘lgan. Dastlabki ilmini tug‘ilib o‘sgan qishlog‘i Xushufag‘nda, bobosi Abu Hafs al-Bujayriydan olgan. Manbalarda keltirishicha, Abu-l-Abbos Ahmad al-Bujayriy bobosining „A*l-Jāmi’ as-sahӣh*“ („*Ishonchli to‘plam*“) va „*Kitāb as-safӣna*“ („*Kema kitobi*“) asarlaridan tahsil olgan va ularni to‘liq o‘zlashtirgan. Keyinroq Abu-l-Abbos Ahmad al-Bujayriy o‘z davrining yetuk muhaddislaridan hadis eshitgan va yozib olgan. O‘z navbatida, undan ham bir qancha muhaddislar hadis rivoyat qilganlar.

## Vafoti
Abu-l-Abbos Ahmad al-Bujayriy 372-yil rabi’ul-avval (milodiy 982-yil avgust–sentabr) oyida vafot etgan.

## Adabiyotlar

* As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut: „Dor al-­fikr“, 1998. II, 370; 
* Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 168-169.

## Manbalar
Maulimbay

**Maulimbay** (, 199?-yilgacha Jenis) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Musabek qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 194843400.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 348 kishini (184 erkak va 164 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 371 kishi (193 erkak va 178 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Ganjafruz qishloq okrugi

**Ganjafruz qishloq okrugi** () — Eronning Mozandaron viloyati Babol okrugiga qarashli qishloq okrugi (*dehiston*). 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 22,792 nafar, 6,095 oiladan iborat. Qishloq okrugida 11 qishloq bor.

## Manbalar
Shahidobod qishloq okrugi

**Shahidobod qishloq okrugi** () — Eronning Mozandaron viloyati Babol okrugining Bandpey-ye Gʻarbi tumanidagi qishloq okrugi (*dehiston*). 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 10,879 nafar, 2,951 oiladan iborat. Qishloq okrugida 13 ta qishloq bor.

## Manbalar
Moyinqum

**Moyinqum** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi aholi yashash punkti. Musabek qishloq okrugi tarkibiga kiradi. U Bije daryosi yaqinida joylashgan. KATO kodi — 194843500.
## Aholisi
1999-yilda stansiya aholisi 82 kishini (38 erkak va 44 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 52 kishi (33 erkak va 19 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Abon ibn Yazid

**Abon ibn Yazid** ( — Abu Yazid Abon ibn Yazid ibn Ahmad al-Attor al-Basriy) — hadis hofizi.

## Hayoti va faoliyati
Abon ibn Yazid Hasan al-Basriy, Maʼmar ibn Roshid, Yahyo ibn Abu Kasir, Hishom ibn Urva, Yahyo ibn Saʼid al-Ansoriy kabi tobe’inlardan hadis o‘rgangan. Osim ibn Bahdalaning qiroatini uning o‘zidan taʼlim olgan. Ayrim qiroatlardagi farqli o‘rinlarni esa, Qatoda ibn Di’omadan o‘rgangan. Abon ibn Yazid shogirdlari qatorida Yahyo ibn Saʼid al-Qatton, Abdulloh ibn Muborak, Affon ibn Muslim va Abu Dovud at-Tayolisiy kabi muhaddislar bo‘lganlar. Shuningdek, ayrim roviylar undan qiroatlarning farqlari borasida rivoyatlar keltirganlar. Abon ibn Yaziddan kelgan rivoyatlar Ibn Mojaning „Sunan“idan tashqari, „Kutubi sitta“ va boshqa hadis to‘plamlaridan o‘rin olgan. Ibn Adiy va Abu-l-Faraj ibn al-Javziy Abon ibn Yazidni zaif roviy deb topgan bo‘lsa-da, Ahmad ibn Hanbal, Yahyo ibn Maʼiyn, Ibn al-Madiniy, an-Nasoiy, Abu Hotim ar-Roziy va Ibn Hibbon kabi nufuzli muhaddislar uni siqa roviylar qatorida zikr qilganlar. Imom al-Buxoriy va Imom Muslimlar o‘z „Sahӣh“larida Abon ibn Yaziddan rivoyatlar keltirgani uning ishonchli roviy ekaniga dalolat qiladi. Avvaliga Abon ibn Yazidni zaif roviy deb bilib, uning hadislarini rivoyat qilmagan Yahyo ibn Saʼid al-Qatton ham keyinchalik bu fikridan qaytib, uning rivoyatlarini olgan.

## Vafoti
Vafot etgan sanasi aniq emas, biroq hijriy 163-yilda (milodiy 779–780) vafot etgan ukasi Hammom ibn Yahyoning vafotiga yaqin sanada dunyoni tark etgani taxmin qilinadi.

## Adabiyotlar

* Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. VIII, 283; 
* Al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. I, 454; 
* Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. II, 229;
* Az-Zahabiy. Mӣzān al-i’tidāl. I, 16; 
* Az-Zahabiy. Siyar. VII, 431-433; 
* Akif Köten. „Ebân b. Yezîd“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 67-68.

## Manbalar
Mambet (Almati viloyati)

**Mambet** (, 199?-yilgacha — Lenino) — Qozogʻiston Respublikasining, Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Labasinskiy qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Koʻksu daryosi boʻyida, Balpik-Bi qishlogʻidan 8 km janubi-sharqda joylashgan. KATO kodi — 194847100.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2439 kishini (1206 erkak va 1233 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1991 kishi (1012 erkak va 979 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Qatardagi mayoqlar roʻyxati

Quyida **[[Qatar|Qatardagi]] dengiz mayoqlarining roʻyxati** berilgan.

## Mayoqlar

## Yana qarang

* Mayoqlar va chiroqlar roʻyxati

## Manbalar
Muqanshi

**Muqanshi** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Muqanshi qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 194849500.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 138 kishini (73 erkak va 65 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 267 kishi (130 erkak va 137 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Zargarmahalloh

**Zargarmahalleh** (, shuningdek, **Zargarmaḩalleh** va **Zargar Maḩalleh** sifatida romanizatsiya qilingan) — Eronning Mozandaron viloyati Babol okrugi Lalehobod tumanidagi shahar va uning markaz. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 425 nafar va 110 oiladan iborat boʻlgan.

## Manbalar
Salimbek madrasasi

**Salimbek madrasasi** – Buxoroning (Oʻzbekiston) tarixiy markazida XIX asr oxirida (1889 yildan keyin) oʻzbek hukmdori Abdulahadxon (1885-1910) davrida oʻzining mashhur ulugʻ kishisi mablagʻlari hisobidan qurilgan madrasa qoldiqlari. Mirza Salimbek koʻchada joylashgan. Teshi Zohidov nomidagi mahalla Xoja Gunjariy . U 13 ta hujradan iborat edi.

Madrasa sobiq Masjid-i Baland mahallasida qurilgan. Vaqf madrasasi foydasiga yer mulki, savdo markazlari va Mirzo Salimbekning bir qancha kitoblari oʻtkazildi.

Meʼmoriy yodgorlik „Oʻzbekiston moddiy madaniy merosi koʻchmas mulk obʼyektlari milliy roʻyxati“ ga kiritilgan.

## Manbalar

„Medrese Salimbek“. Rusrav.uz. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.

„Mirza Salimbek. Istoriya Salima. Tarix-i Salimi. (istochnik po istorii Buxarskogo emirata)“. E-libra.me. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.

"„Ob utverjdenii Natsionalnogo perechnya obʼektov nedvijimosti materialnogo kulturnogo naslediya“". Lex.uz. 27-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
Musabek

**Musabek** (, 2007-yilgacha — Qizilariq) — Qozogʻiston Respublikasining Jetisu viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Musabek qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO Kodi — 194843100.
## Geografik oʻrni
Tuman markazi — Balpiq biy qishlogʻidan 21 km gʻarbda joylashgan.
## Aholisi
1999-yilda aholi soni 1126 kishini (609 erkak va 517 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1102 kishi (576 erkak va 526 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Nadirizbek

**Nadirizbek** (, 199?-yilgacha — 3-Pyatiletka) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Mukanshin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 194849600.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 164 kishini (80 erkak va 84 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 139 kishi (64 erkak va 75 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Freepik

**Freepik** — bu rasmlarga moʻljallangan veb-sayt. Onlayn platforma tomonidan ishlab chiqarilgan va tarqatiladigan kontentga fotosuratlar, rasmlar va vektor tasvirlar kiradi. Platforma oʻz tarkibini freemium modeli ostida tarqatadi, yaʼni foydalanuvchilar kontentning katta qismiga bepul kirishlari mumkin. Ammo bundan tashqari, koʻproq eksklyuziv resurslarga kirish, foydalanilgan tarkibga tegishli boʻlmaydigan afzalliklarga ega obuna sotib olish mumkin.

Freepik 2010-yilda Malagada butun dunyo boʻylab dizaynerlarga bepul grafik resurslarni taqdim etish gʻoyasi bilan tashkil etilgan. Ispaniya stok tasvir platformasi Microsoft, FedEx, Amazon yoki Spotify kabi koʻp kompaniyalari foydalanuvchilari tomonidan qoʻllanadi.

Bu platforma Financial Times tomonidan Yevropa qitʼasidagi eng tez rivojlanayotgan oʻttizta kompaniyadan biri sifatida eʼtirof etilgan Freepik kompaniyasining bir qismidir. Freepik kompaniyasi boshqa toʻrtta ijodiy platformaning asosiy brendidir: Flaticon, Slidesgo, Storyset va Wepik.

Freepik kompaniyasi mahsulotlarining mazmuni kompaniya dizaynerlari va uning 100 dan ortiq mamlakatlardagi 21 000 dan ortiq hamkorlari tomonidan yaratilgan. Uning kontentini yuklab olish oyiga oʻrtacha 80 milliondan ortiqni tashkil qiladi.

2020-yilda Shvetsiyaning EQT investitsiya firmasi Freepik kompaniyasining asosiy ulushini sotib oldi.

2022-yilda Freepik G2-ning 2022-yilgi eng yaxshi dasturiy taʼminot mukofotida, Yevropa, Yaqin Sharq va Afrikada eng koʻp sotiladigan dasturiy taʼminot roʻyxatida 17-oʻrinni va eng yaxshi dizayn mahsulotlari roʻyxatida 43-oʻrinni egalladi.

## Tarixi
Freepikka 2010-yilda aka-uka Alejandro Sanchez va Pablo Blanes tomonidan ularning do‘sti Panoramio asoschisi Xoakin Kuenka bilan birgalikda asos solingan (Google tomonidan sotib olingan). Dastlab bu dizaynerlar uchun eng yaxshi 10 bepul kontent veb-saytlari tarkibini indekslaydigan qidiruv tizimi edi.

2014-yilda Freepik oʻz faoliyatini toʻxtatdi. 2015 yilda obuna modeli ishga tushirildi. Premium akkaunt uchun toʻlovni amalga oshiradigan foydalanuvchilar platformadagi koʻproq manbalar va eksklyuziv kontentdan foydalanish huquqiga ega. Bundan tashqari, Contributors modeli ham ishga tushdi: dizaynerlar va fotosuratchilar o‘z aktivlarini platformaga yuklashlari va ulardan daromad olishlari mumkin.

2018-yilda Freepik oʻzining vizual identifikatorini oʻzgartirdi, yangi logotipni taqdim etdi. Ushbu qayta dizaynga yangi shrift, oʻzgartirilgan izotip, shuningdek, ranglar palitrasi kiritilgan. Ushbu oʻzgarishning maqsadi brend imijini qayta yaratish va uni grafik dizayn tendentsiyalariga yaqinlashtirish edi.

2020-yilda koronavirus epidemiyasi davrida Freepik kompaniyasining KSM tashabbusi doirasida Freepik oʻz resurslarini tibbiyot xodimlari, oʻqituvchilar, jurnalistlar va davlat muassasalari xodimlari uchun bepul foydalanish imkonini yaratdi.

## Shoʻba korxonalar
Freepik kompaniyasi 4 ta boshqa ijodiy platformalarning asosiy brendidir.

* Flaticon,
* Slidesgo,
* Storyset
* Wepik

## Manbalar
Tauarasi

**Tauarasi** () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi aholi yashash punkti. Aynabuloq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 194833400.
## Aholisi
1999-yilda aholisi 42 kishini (22 erkak va 20 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, u yerda 68 kishi (36 erkak va 32 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Terekti (Koʻksu tumani)

**Terekti** () — Qozogʻiston Respubliksining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Balpiq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 194830300.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1066 kishini (506 erkak va 560 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1034 kishi (496 erkak va 538 ayol) yashagan.
## Manbalar
Abdullo Qoʻchqor masjidi

**Abdullo Qoʻchqor masjidi** — Oʻzbekistonning Buxoro shahri tarixiy markazida joylashgan madaniy meros yodgorligi. Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Abdullo Qoʻchqor guzarida 1744-yilda bunyod etilgan. Hozirda tashlandiq holatida boʻlib, kapital restavratsiyaga muhtoj.

## Manbalar
Ilok

**Ilоk**, **Elok** () — Tojikiston Respublikasining Fayzobod tumani, Qalaidashti shahariga qarashli daha.

Ilok Hisor vodiysida, Dushanbe shahridan 75 km sharqda joylashgan. Shimolda Vahdat tumani, gʻarbda Boboiy Vali qishlogʻi, sharqda Miskinobod qishlogʻi, janubda Dashti Marzo qishlogʻi bilan chegaradosh.

Ilok — Tojikiston Respublikasi Fayzobod tumanidagi Qalʻai-Dasht qishloq fuqarolar yigʻini hududidagi eng katta va eng qadimgi qishloqlardan biri. 2010 yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 2949 kishi.

## Manbalar
Abul Abbos ibn Masruq

**Abu-l-Abbos ibn Masruq** ( — Abu-l-Abbos Ahmad ibn Muhammad ibn Masruq at-Tusiy, ?, Eron — 911,?) — tasavvuf shayxi.

## Hayoti va faoliyati
„Nasoyim ul-muhabbat“da tilga olingan tasavvuf shayxi. Eronning Tus shahrida tug‘ilib, Bag‘dodda yashagan. Muhammad ibn Mansur at-Tusiy, Horis al-Muhosibiy, Sariy as-Saqatiy, Muhammad ibn al-Husayn al-Burjaloniydan tasavvuf ilmlarini o‘rgangan. Abu Abdulloh ar-Ro‘dboriyning ustozi. Junayd al-Bag‘dodiyning yaqin safdoshi. Abu-l-Abbos ibn Masruq hadis naql qiluvchilardan bo‘lib, u Ali ibn al-Jaʼd, Xalaf ibn Hishom, Ahmad ibn Hanbal va Ali ibn al-Madiniylardan rivoyat qilgan. Shu bilan birga undan Abu Bakr ash-Shofeʼiy, Jaʼfar al-Xoldiy, Muxallad al-Boqarhiy, Ibn Ubayd al-Askariy va Abu Bakr al-Ismoiliylar hadis rivoyat qilganlar. Junayd al-Bag‘dodiydan rivoyat qilingan naqllarga ko‘ra, u valiylarning abdollar toifasidan hisoblangan.

## Vafoti
Abu-l-Abbos ibn Masruq 84 yoshida vafot etgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
# Alisher Navoiy. TAT. Nasoyim ul-muhabbat. — T.: „Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi“, 2011. X, 91.

## Havolalar
PCh-45 Qosshar

**PCh-45 Qosshar** (, 199?-yilgacha — 4-Dorursa) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi aholi yashash punkti. Aynabuloq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 194833300.
## Aholisi
1999-yilda u yerda 387 kishi (195 erkak va 192 ayol) istiqomat qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 293 kishi (153 erkak va 140 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Talapti (Almati viloyati)

**Talapti** (, 199?-yilgacha — Jarshapkan) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Labasin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Koʻksu daryosi yaqinida joylashgan. KATO kodi — 194847400.
## Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1255 kishini (631 erkak va 624 ayol) tashkil qilgan. 2009 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1488 kishi (744 erkak va 744 ayol) yashagan.
## Manbalar

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Ibn Aliya

**Abu Bishr Ismoil ibn Ibrohim ibn Muqsam al-Asadiy** onasi Aliyaga nisbat qilib Ibn Aliya kunyasi berilgan. Imom va obro‘li hofiz. Payg'ambarimiz hadislarini roviylaridan biri hisoblanadi.

## Hayoti
U Hasan al-Basriy vafot etgan yili hijriy 110-yilda dunyoga kelgan. Abu Ahmad al-Hakim aytdilar:

„ Abu Bishr Ismoil ibn Ibrohim ibn Sahm ibn Muqsam al -Basriy, Banu Asad ibn Xuzaymaning mavlosi va onasi Aliya Banu Asad mavlosidir“.

Zahabiy aytadilar: „Ishoq ibn Suvayd, Ali ibn Zayd , Hamid at-Tavil, Ato ibn as-Soib, Abdulloh ibn Abu Najih, Suhayl ibn Abu Solih, Lays ibn Abu Salim , Abdulaziz ibn Suhayb, Abo al- Tayyah ad-Dabaʼiy, Saʼid al-Jaririy, Habib ibn ash-Shahid , Ibn Jurayj, Hajjoj ibn Abu Usmon as-Savof, Hanzala as-Sudusiy va Xolid al-Hadzo, Rovh ibn Al-Qosim , Sulaymon al -Taymiy, Osim ibn Sulaymon, Avf ibn Abu Jamila, Muhammad bin Az-Zubayr Al-Hanthaliy, Bard bin Sinon Al-Dimashqiy, Basrada yashovchi , Dovud bin Abi Hind, Ali bin Al-Hakam Al-Bananiy, Mansur bin Abdul Rahmon Al-Ashval, Valid ibn Abi Hishom, Yahyo bin Atiq, Yahyo bin Maymun Al-Attor va Yahyo bin Yazid Al-Hinai Abu Rehana Al-Saʼdiy va u koʻplab mehnat qilishgan“.

Undan rivoyat qilinadi: Ibn Jurayj, Shu’ba, ikki shayx, Hammod ibn Zayd, Abdurrahmon ibn Mahdiy, Ali ibn al-Madiniy, Ahmad ibn Hanbal, Abu Xaysama, Yahyo ibn Maʼin, Abu Hafs -Falas, Amr ibn Rofi al-Qazviniy, Ahmad bin Mani’ va Ziyod ibn Ayyub, Ali bin Hajar, Ahmad bin Harb, Muhammad bin Bashar, Yaqub al- Davraqiy, Nasr bin Ali, Al-Hasan bin Arafa, Mo‘mal ibn Hishom, Ubaydulloh bin Moaz, Xalifa bin Xayyat, Muhammad bin Al-Mutanna, Al-Hasan bin Muhammad Az-Zaʼfaroniy va boshqalar. Uning faqihi imom va muftiy, hadis imomlaridan biri hisoblanadi.

## Olimlarning u haqidagi fikrlari

* Ghandor aytadi: „Men tugʻilganimdan hadisda o‘sganman, hech kim hadisda Ibn Aliyadan ustun emas“. Abu Dovud aytdilar: „Hadis olimlari ichida Ismoil ibn Aliya va Bishr ibn Mufaddaldan boshqa xato qilmagan hech kim yo‘q“. Yahyo ibn Moin aytdilar: „Ibn Aliya ishonchli, taqvodor va omonatdor edi“. Yunus ibn Bakir aytdilar: "Men Shu’baning: „Ismoil ibn Aliya muhaddislarning ustozi“, deganini eshitdim". Amr ibn Zarara an-Nisoburiy aytadi: „Men Ibn Aliyaga o‘n to‘rt yil hamroh bo‘ldim va bu vaqt davomida uning kulganini qilganini ko‘rmadim“. Zahabiy aytdilar: „Bunda maqtov yoʻq, lekin u qoʻrquv va qaygʻuli muazzinidir“. Affon ibn Muslim rivoyat qiladi: "Bizga Xolid ibn Horis aytdi: „Biz Yunus ibn Ubayd bilan Ibn Aliyaga o‘xshar edik“. Ibrohim ibn Abdulloh al-Haraviy aytadilar: "Men Yazid ibn Horunning: „Men Basraga kirdim va bu yerda hadisda Ibn Aliyadan ustun bo‘lgan xulq yo‘q“, deganini eshitdim". Ziyod ibn Ayyub: "Ismoil ibn Aliyaning kitob yozganini hech qachon ko‘rmaganman va xatlardan keyin „Ibn Aliya“ deyilgan", dedi. Hammod ibn Salama aytdilar: „Biz Shamoil Ismoil ibn Aliyaga faqat Shamoil Yunus bilan oʻxshatdik, to u kirgan narsaga kirguncha“.

## Vafoti
Hijriy 193-yilda Bag‘dodda vafot etganlar.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Kitob: Imom Ahmaddan hijriy 241-yilda 1420-yil (1422-hijriy)gacha vafot etgan hanbaliy ulamolari. Shayx Bakr Abu Zayd .
Abu-l-Abbos at-Tusiy

**Abu-l-Abbos at-Tusiy** ( — Abu-l-Abbos al-Fazl ibn Sulaymon at-Tusiy, VIII asr) — noib.

## Hayoti va faoliyati
Xalifalikning Xuroson va Seyistondagi noibi (782-786-yillar), amir Abu Muslim safdoshi. Movarounnahr ham uning nazoratida bo‘lgan. Abu-l-Abbos at-Tusiy ko‘chmanchi qabilalar hujumidan saqlanish uchun Buxoro bilan Sug‘d oralig‘ida devor qurdirgan. Har bir farsaxga (1 farsax — 6-7 km ga teng) bittadan darvoza, har yarim mil masofada bittadan mustahkam minora barpo etgan. Baʼzi manbalarda Abu-l-Abbos at-Tusiy Buxoroning vayron bo‘lgan devorlarini tiklagan, deb yoziladi. Abu-l-Abbos at-Tusiy mamlakat obodonchiligi yo‘lida ko‘p ishlarni amalga oshirgan.

## Adabiyotlar

# O‘zME. -T.: 2000. I, 55.

## Manbalar
Goʻzal masjidi

**Goʻzal masjidi** — Toshkent shahri Yashnobod tumani Goʻzal mahallasi joylashgan jomeʼ masjidi. Masjidning yangi qurilayotgan binosi ushbu hududdagi yirik masjid bo'lishi kutilmoqda. 2013-yil 27-may sanasida Toshkent shahar adliya boʻlimi tomonidan diniy tashkilot sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan.

## Tarixi

Sobiq ittifoq davrida ushbu mahalla hududida masjid boʻlmagan. Yoshi ulugʻ keksalar mahalla choyxonasining bitta xonasida namoz oʻqib kelishgan. Hayit namozlarini ham boshqa uzoqroq mahallalardagi masjidlarga borib oʻqishgan. 1997-yili mahalla faollari Qulmuhammad Mirzajonov va mahalla oqsoqoli Qozoqboy ota tashabbusi bilan hashar uyushtirilib, mahallaning yangi masjidi qurilgan. 1998-yil 12-noyabrda esa Toshkent viloyati Adliya boshqarmasidan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Mahalla hududi 2011-yilda Toshkent viloyati Zangiota tumanidan Toshkent shahar Hamza tumaniga (hozirgi Yashnobod tumani) oʻtganligi sababli 2013-yil 27-mayda № 07/13/152-son bilan Toshkent shahar Adliya boshqarmasidan qaytadan roʻyxatdan oʻtkaziladi. Masjid tahoratxonasining binosi taʼmirga muhtoj holga kelganligi bois 2007-yili yangi tahoratxona binosi qurilgan. 2008-yili masjid xonaqohining chap tomonidan yozgi ochiq ayvon qurildi.

## Joylashuvi

Masjid Toshkent avtomobil halqa yoʻli „Iltifot“ bekatidan Sokin koʻchasiga 200 metr masofada mahallaning janubiy qismida joylashgan.

## Yana qarang

*Mirzo ota (Otamozor) qabristoni

## Manbalar
Xolid ibn Valid masjidi (Paxtakor)

**Xolid ibn Valid masjidi** — Jizzax viloyatining Paxtakor tumanida joylashgan jomeʼ masjidi.

## Tarixi
Masjid 2022-yil 15-noyabrda oʻz faoliyatini boshlagan. Masjidning ochilish marosimida Oʻzbekiston musulmonlari idorasining „Qur’on va tajvidni oʻrgatish“ boʻlimi mudiri Shayx Alijon qori, Masjidlar boʻlimi mudiri Muzaffar Kamolov hamda Moliyaviy nazorat va tahlil boʻlimi mudiri Islomiddin Zuhriddinovlar ishtirok etishdi.

## Yana qarang
* Xolid ibn Valid masjidi (Asaka)

## Manbalar
Rohatoy Olyorova

**Rohatoy Olyorova** (1925-yil, Pop tumani, Namangan viloyati — ?) — paxtakor, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1971), KPSS aʼzosi (1953).
## Tarjimayi holi
Rohatoy Olyorova 1925-yil Pop tumanida tavallud topgan. Olyorova Pop tumanidagi „Ittifoq“, „Kommunizm“ kolxozlarida kolxozchi, 1941-yildan brigadir boʻlib faoliyat yuritgan. 1970-yilda Olyorova boshliq brigadada 60 gektar yerning har gektaridan 45,2 sentner paxta yetishtirilgan. Uch orden va medallar bilan taqdirlangan. 
## Manbalar

## Adabiyotlar
*
Ravshan Sobirov

**Ravshan Sobirov** — oʻzbekistonlik musiqachi, bastakor va aktyor. „Bolalar“ guruhining sobiq aʼzosi. Nihol mukofoti sovrindori. „Tarona taqdimoti“ musiqiy festivali doirasida xonandaning „Xayr maktabim“, „Askar“, „Sen yig‘lama“, „Nega aytgin“ kabi qoʻshiqlari „Musiqiy topilmalar“ nominatsiyasi boʻyicha taqdirlangan.  

## Manbalar
Ali al-Banjaxiniy

**Ali ibn Muhammad ibn Homid al-Karobisiy al-Faqih al-Banjaxiniy** — banjaxinlik faqih bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

Ali al-Banjaxiniy hijriy 360-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Poykandiy

**Ali ibn Muhammad ibn Ali ibn Abu Bakr ibn Ali an-Nasafiy**, so‘ngra al-Poykandiy — fozil inson bo‘lgan.
## Asarlari
* „Sharhu-l-qismi-s-solis min miftohi-l-ulum“ (as-Sakkokiy qalamiga mansub „Miftohu-l-ulum“, yaʼni „Ilmlarning ochqichi“ nomli asarning uchinchi qismiga sharh)
Muallif ushbu asarni hijriy 719-yilda yozib tugatgan.

## Manbalar
Ali at-Tabriziy

**Ali ibn Abdulazim al-Hukmobodiy, at-Tabriziy, al-Xiyoboniy** — muarrix, adib va olim bo‘lgan. U Hukmoboddagi Tabriz mahallasida milodiy 1865-yilda (1282-hijriy yilning 28-shavvol) tugʻilgan. Grammatika, morfologiya, balog‘at, mantiq, riyoziyot ilmlariga oid ko‘p kitoblar mutolaa qilib, xatiblikni o‘rgangan. Eronning mashhur voizlaridan biriga aylangan. Milodiy 1946-yil (hijriy 1366-yil)
## Asarlari
* „Vaqoiʼu-l-ayyom“ („Kundalik voqealar“, ko‘p jildli), 
* „Muntaxabu-l-maqosid“ („Maqosid“ kitobining qisqartmasi"), 
* „Muntaxab“ (Xuddi „Kashkul“ singari faroiz va boshqa ko‘pgina mavzularni qamrab olgan 9 jildli tanlanma), 
* „Qoshiʼu-l-ayyom“ („Kunlarni oydinlashtiruvchi“ kitob), 
* „Tuhfatu-l-ahibbo fi qasidati sayyidi-sh-shuʼaro“ ("Shoirlar xojasi, yaʼni Harimiyning „Qasida“si haqida suyuklilar tuhfasi").

## Manbalar
Ali at-Tabriziy (faqih)

**Ali ibn Lutf Ali al-Mag‘oniy at-Tabriziy** — faqih va usul-al-fiqh bo‘yicha olim bo‘lgan. Milodiy 1867-yilda (hijriy 1284-yil) tugʻilgan. Uning yetti jilddan iborat „Taqriru bahsi Husayn at-Turkiy va-l-Momaqiy fil-usul“ („Husayn at-Turkiy bilan al-Momaqiy o‘rtasida usul xususida kechgan bahs-munozaraning yechimi“) nomli asari bor.

## Manbalar
Abu Abdulloh Abdulvohid al-Agʻzuniy

**Abu Abdulloh Abdulvohid al-Agʻzuniy** ( — Abu Abdulloh Abdulvohid ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Ayman ibn Abdulloh ibn Murra ibn Ahnaf ibn Qays at-Tamimiy al-Ag‘zuniy) — hadis roviysi.

## Hayoti va faoliyati
Tabaʼa tobe’inlardan biri bo‘lib, o‘z davrining peshqadam roviylaridan biri sifatida tanilgan. Abu Abdulloh Abdulvohid al-Ag‘zuniy Hoshid ibn Abdulloh al-Ag‘zuniy al-Buxoriyning bobosidir.

Abu Abdulloh Abdulvohid al-Ag‘zuniy Sufyon ibn Uyayna, Sharik ibn Abdulloh an-Naxaʼiy, Yazid ibn Ato, Muhammad ibn Muslim at-Toifiy, Hammod ibn Salama, Ibrohim ibn Saʼd az-Zuhriy, Qays ibn Robi’ va b.larning suhbatida ishtirok etib, ulardan hadis eshitgan va o‘z navbatida, yetuk muhaddis shogirdlar ham yetishtirib chiqargan. Undan Muhammad ibn Salom al-Boykandiy, Kaʼb ibn Saʼid al-Qoziy va boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

## Adabiyotlar

# As-Sam’oniy. Ansāb. — Haydarobod: „Doira al-maʼorif al-Usmoniyya“, 1962. I, 79; 
# Yoqut. Mu’jam. — Bayrut: „Dor Sodir“, 1995. I, 54, 285; 
# Ibn al-Asir. Al-Lubāb fӣ tahzӣb al-ansāb. — Bayrut: „Dor Sodir“. I, 20; 
# Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 9.

## Manbalar
Ali Musoviy

**Ali ibn Muhammad al-Musoviy, at-Tabriziy** — adib va tabib bo‘lgan. Milodiy 1898-yilda (hijriy 1316-yil)  tugʻilgan

## Asarlari
* „Qonunu-l-iloj“ („Davolash qonuni“),
* „Zodu-l-musofiriyn“ („Yo‘lovchilarning yo‘l zaxirasi“),
* „Risolatu-l-jadariy“ („Chechak risolasi“).

## Manbalar
Ali al-Bamijkasiy

**Ali ibn al-Hasan ibn Shuʼayb al-Bamijkasiy** (Abul Hasan) — adib, o‘z qishlog‘ining xatibi bo‘lgan. Hadislar rivoyat qilgan.

Ali al-Bamijkasiy hijriy 386-yil Ramazon hayiti kechasi tunda vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Bag‘viy

**Ali ibn Abdulaziz ibn al-Marzibon ibn Shobur al-Bag‘viy** — muhaddis va hofiz bo‘lgan. U hijriy 190-yildan keyin tug‘ilgan.

Ali al-Bag‘viy milodiy 899-yil (hijriy 286-yil) vafot etgan.
## Asarlari
* „al-Musnad al-kabiyr“ („Katta suyanchiq“)

## Manbalar
Ali al-Qunaviy

**Ali ibn Ismoil ibn Yusuf al-Qunaviy at-Tabriziy ash-Shofiʼiy** (Alouddin, Abul Hasan) — faqih, mutakallim, usuliy olim, adib va sufiy bo‘lgan. U Rum diyoriga mansub Quniyada milodiy 1270-yil (hijriy 668-yil) tug‘ilgan, so‘ngra Qohiraga kelgan. Keyinchalik Damashqqa kelib, u yerda Shom qozisi bo‘lgan.

Ali al-Qunaviy milodiy 1329-yil (hijriy 729-yil) zulqaʼda oyida Damashqda vafot etgan.
## Asarlari
* „Sharhu-l-hoviyi-s-sag‘iyr fi furuʼi-l-fiqhi-sh-shofiʼiy“ ("Shofiʼiylik mazhabidagi furuʼ al-fiqhga oid „al-Hoviy as-s-sag‘iyr“ sharhi")
* „Muxtasaru minhojid-din“ (Kalobodiyning „Shaʼbu-l-imoni-t-taarruf li mazhabi-t-tasavvuf“ — „Tasavvuf mazhabining donish va imon ahli“ asari haqidagi Halimiyning qalamiga mansub „Minhojuddin“ning qisqartmasi")
* „Musannaf fi hayoti-l-anbiyo“ („Payg‘ambarlarning hayoti haqidagi kitob“)
* „ash-Shofiy fi-l-usul“ („Ilmi usul bo‘yicha ishonchli asar“)
* „al-Ibtihoj fi intixobi-l-minhoj“ („Dastur talashdagi xursandchilik“)

## Manbalar
Al-Magʻoniy Ali at-Tabriziy

**Ali Naqiy ibn Ali Lutf Ali ibn Ahmad al-Mag‘oniy at-Tabriziy** — fozil inson bo‘lgan. Tabrizda, 1900-yilda vafot etgan. Asarlari: „Rayohinu-r-riyoz“ („Bo‘stonlardagi rayhonlar“).

## Manbalar
Abu Abdulloh al-Antokiy

**Abu Abdulloh al-Antokiy** (; **Ahmad Antokiy** nomi bilan ham tanilgan; 757-yil — 830-yil) — taniqli tasavvuf shayxi. Xalq orasida avliyo sifatida tanilgan.

## Biografiyasi
Shariat va tariqat ilmining yetuk bilimdoni. Bishr al-Hofiy, Sariy as-­Saqatiyga yaqin maslakdosh. Horis al-­Muhosibiyning shogirdi. Ansoriy, Jomiy va Navoiy tazkiralarida uning asl ismi *Ahmad bin Osim al-Antokiy* tarzida zikr qilingan, ammo ushbu tazkiralardan shu nomdagi boshqa bir shayxning tarjimai holi ham o‘rin olgan. Bu ikki shayx aslida bir kishi ekanligi ehtimoldan xoli emas.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Alisher Navoiy. TAT. — T.: Gʻafur Gʻulom nomidagi NMIU, 2011. X, 142; 
* Alisher Navoiy. Qomusiy lug‘at. — T.: 2016. I.
* 

## Havolalar
Ali at-Tabotaboʻiy

**Ali ibn Husayn ibn Ahmad ibn Rahim at-Tabotaboʻiy at-Tabriziy** — olim, mujtahid va qozilardan bo‘lgan. U milodiy 1858-yil (hijriy 1274-yil) zulhijja oyining 13-sanasi Tabrizda tavallud topib, ziyoli xonadonda voyaga ketgan. Baʼzi fozil odamlardan ilm o‘rgangan. Otasi Muso at-Tabriziy va boshqalarning shogirdi bo‘lgan. So‘ngra Najafga ko‘chib ketgan va u yerda masjidda al-Fozil ash-Sharobiyoniy, Muhammad Hasan al-Momaqoniy va boshqalarning huzurida bo‘lib, suhbatlarini olgan.

Ali at-Tabotaboʻiy milodiy 1947-yil (hijriy 1366-yil) rabiulavval oyining 6-sanasi chorshanba kechasi vafot etgan.
## Asarlari
* „Tafsiru-l-Qurʼon“ („Qurʼon tafsiri“)

## Manbalar
Iordaniya gubernatorliklari

Iordaniya uchta mintaqaga, oʻn ikkita guberniyaga (*[[muhofaza]]*), tumanlarga (*[[Liva (Arab)|liva]]*) va kichik tumanlarga (*[[Qada (sub-district)|qada]]*) boʻlingan.

## 1994-yil islohoti
1994-yilda Ichki ishlar vazirligining maʼmuriy boʻlinish tizimi tarkibida toʻrtta yangi gubernatorlik tashkil etildi. Ular Jerash, Ajlun, Madaba va Aqaba. Jerash va Ajlun guberniyalari Irbid gubernatorligidan, Madaba guberniyasi Amman gubernatorligidan va Aqaba gubernatorligi Maʼan gubernatorligidan ajralib chiqqan.

## Geografik mintaqalar va metropoliyaga hududlari
Geografik jihatdan Iordaniya gubernatorliklari Shimoliy mintaqa, Markaziy mintaqa va Janubiy mintaqa kabi uchta mintaqada joylashgan. Uch geografik mintaqa hudud yoki aholi soni boʻyicha emas, balki geografik bogʻliqlik va aholi markazlari orasidagi masofa boʻyicha taqsimlangan. Janubiy mintaqa Markaziy mintaqadan Karak gubernatorligidagi Moʻab togʻlari bilan ajratilgan. Markaziy va Shimoliy mintaqaning aholi markazlari geografik jihatdan Jerash gubernatorligi togʻlari bilan ajratilgan.

Ijtimoiy jihatdan Amman, Salt, Zarqa va Madaba aholi punktlari birgalikda bitta yirik metropolitan hududni tashkil qiladi. Bu shaharlardagi biznes aloqalari Amman taʼsirida boʻlsa, Jerash, Ajlun va Mafraq shaharlari esa, asosan, Irbid shahri taʼsirida.

## 12 ta guberniya

## Manbalar
Ali al-Xorazmiy (Hujjatu-l-afozil)

**Ali ibn Muhammad al-Xorazmiy** (Hujjatu-l-afozil) hijriy 560-yilda vafot etgan. Uning „Ishtiqoqu asmoi-l-mavoziʼ va-l-buldon“ („Mavzelar va o‘lkalar nomlarining etimologiyasi“) nomli asari bor.

## Manbalar
Ali al-Xorazmiy

**Ali ibn Iroq as-Sinoriy al-Xorazmiy** (Abul Hasan) — faqih, mufassir, nahvshunos, tilshunos va aruzshunos olim bo‘lgan. U milodiy 1160-yil (hijriy 555-yil) tug‘ilgan.

Ali al-Xorazmiy Xorazm qishloqlaridan bo‘lgan Mazonada milodiy 1220-yil (hijriy 617-yil) vafot etgan.
## Asarlari
* „Shamorixu-d-durar fi tafsiri-l-Qurʼon“ („Qurʼon tafsiridagi durlar shodasi“)
* „Fazlu-l-vidoʻayni-l-muntaziʼ an kitobi tanzihi-sh-shariat“
* „Shariat sofligini taʼminlash kitobi haqidagi ikki ajratilgan kelishuvning fazilati“

## Manbalar
Ali ad-Dorakoniy

**Ali ibn Ibrohim as-Sullamiy al-Marvaziy ad-Dorkoniy** (Abul Hasan) — obro‘-eʼtiborli va ishonchli odam bo‘lgan. Bag‘dodda hadis aytgan. U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar.
Ali ad-Dorakoniy hijriy 213-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Xorazmiy (Abul Hasan)

**Ali ibn Muhammad ibn Ali ibn Ahmad ibn Mirvon al-Imroniy, al-Xorazmiy** (Abul Hasan) — adib, mufassir, tilshunos olim bo‘lgan.

Ali al-Xorazmiy taxminan hijriy 560-yilda vafot etgan.
## Asarlari
* „Shamorixu-d-durar fi tafsiri-l-oyot va-s-suvar“ („Oyat va suralarning tafsiri haqidagi durlar shodasi“)
* „Ishtiqoqu asmoi-l-mavoziʼ va-lbuldon“ („Mavzelar va o‘lkalar nomlarining etimologiyasi“)
Uning sheʼrlari ham bor.

## Manbalar
Ali al-Habibiy

**Ali ibn Abdulloh ibn Muhammad ibn Habib ibn Hammod ibn Yahyo ibn Hammod al-Marvaziy al-Habibiy** — Buxoro va Marvda hadis aytgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilgan. Milodiy 962-yilda (hijriy 351-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Ali at-Tabriziy (Siqatu-l-islom)

**Ali ibn Muso ibn Shafiʼ ibn Rafiʼ at-Tabriziy („Siqatu-l-islom“)** — fozil odam. Tabrizda, 1858-yilda tugʻilgan. 1911-yilda ruslar Tabrizga bostirib kirayotganda, Ashuro kuni osib o‘ldirilgan.

## Asarlari
* „Risola fi isboti yavmi milodi-r-rasul“ („Rasululloh tavallud topgan kunning isboti haqidagi risola“).

## Manbalar
Abu Abdulloh al-Xorazmiy al-Buxoriy

**Abu Abdulloh al-Buxoriy** ( — mutasavvif, faqih, tilshunos.

## Hayoti va faoliyati
Abu Abdulloh al-Baraqiyning otasi Abu Abdulloh al-Xorazmiy al-Buxoriy tasavvuf olimi, faqih, shoir, nahv va sarf ilmining bilimdoni edi. U „*Sharaf ur-ruaso*“ („*Raislarning ulug‘i*“) laqabi bilan mashhur bo‘lib, Ibn Mokulo Abu Iso at-Termiziyning „*Al-Jāmi’ as-sahӣh*“ hadis to‘plamini shu kishidan o‘rganganini aytadi.

## Adabiyotlar

# Saloh Ravvoyi. An-Nahv al-’arabӣ. Nash’atuh, tatavvuruh, madārisuh, rijāluh. — Qohira: 2003; 
# Muhammad Tantoviy. Nash’a an-nahv va tarӣx ashhur an-nuhāt. — Misr: 2005; 
# Mozin Muborak. An-Nahv al-’arabӣ. Al-Illa an-nahviyya: nash’atuhā va tatavvuruhā. — Misr.: „Dor al-fikr“, 1971.

## Manbalar
Abu Abdulloh al-Iyloqiy

**Abu Abdulloh al-Iyloqiy** ( — Sharafiddin Abu Abdulloh Muhammad ibn Yusuf al-Iyloqiy) — faylasuf, tarixchi va hakim.

Abu Abdulloh al-Iyloqiy Ibn Sinoning shogirdlaridan biri bo‘lib, dastlabki taʼlimni Shosh (Toshkent) madrasalaridan birida olgan, so‘ng o‘z bilimini takomillashtirish maqsadida Buxoro, undan keyin Urganchga borib tahsil olgan. Bu yerda u Ibn Sino bilan uchrashgan. Abu Abdulloh al-Iyloqiy tibbiyotdan tashqari, falsafa va tarix bilan ham shug‘ullangan.

## Asarlari

* „*Kulliyyāt tibb al-Ӣlāqӣ*“. „*Iy­lo­­qiyning to‘liq tibbiy asarlari to‘p­lami*“ asarida tibbiyot tarixiga oid maʼlumotlar berilgan;
* „*Sharh kulliyyāt Qānӯn*“. Ibn Sinoning „*[[Tib Qonunlari]]*“ga to‘liq sharh;
* „*Al-Asbāb va-l-alāmāt*“. Mazkur asarning bir necha qo‘lyozma nusxalari Patna, Haydarobod, Parij, Dublin, Myunxen, Qohira, Quvayt kutubxonalarida saqlanmoqda.

## Adabiyotlar

# Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. VII, 148; 
# O‘zME. — T.: 2000. I, 50.

## Manbalar
Ali ad-Dabusiy

**Ali ibn Abu Yaʼlo Zayd ibn Hamza ibn Muhammad ibn Abdulloh al-Husayniy, al-Alaviy, ad-Dabusiy** (Abul Qosim) — shofiʼiy faqih bo‘lgan. Bag‘doddagi „Nizomiya“ madrasasida taʼlim jarayonini boshqargan. Fiqh, tafsir va ilmi adab bo‘yicha imom bo‘lgan. Oliyjanob, himmatli va saxovatpesha odam bo‘lgan. O‘zaro tortishuv va xusumatni bostirishda qo‘li o‘ta kuchli bo‘lgan. Unga maqomotlar zuhur etar va shu alfozda fazilatlarining ko‘pligi namoyon bo‘lardi. Ulamolardan hadis tinglagan.

Ali ad-Dabusiy hijriy 482-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Javbaqiy

**Ali ibn Ahmad ibn al-Husayn ibn Hison ibn Ali … al-Javbaqiy** — Nasaf ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilgan. Milodiy 1021-yilda (hijriy 412-yil) vafot etgan

## Manbalar
Ali az-Zabibiy

**Ali ibn Umar ibn az-Zabibiy** (Abul Hasan) — Samarqand ahlidan bo‘lgan. Ko‘plab hadislarni yozib olgan, Xuroson, Buxoro va Samarqand shayxlaridan hadis jamlagan.

Ali az-Zabibiy hijriy 400-yildan keyin vafot etgan.

## Manbalar
Ali al-Xolidiy

**Ali ibn Muhammad ibn Yahyo ibn Xolid al-Marvaziy al-Xolidiy** — u ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar. Taxminan milodiy 912-yilda (hijriy 300-yil) vafot etgan.

## Manbalar
Ali ar-Rixashniy

**Ali ibn Abuttayyib ibn Abdulloh ibn Abu Hafs ar-Rixashniy al-Muborakiy** (Al-Imom) — Samarqand ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

Ali ar-Rixashniy hijriy 520-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Ajloun gubernatorligi

Ajloun **gubernatorligi** (muqobil yozilishi **Ajlun gubernatorligi**) () Iordaniya gubernatorliklaridan biri, Iordaniya poytaxti Amman shimolida joylashgan. Ajlun gubernatorligi aholi zichligi boʻyicha Iordaniyada toʻrtinchi oʻrinda (Irbid, Jerash va Balqa gubernatorliklaridan keyin) turadi. Aholi zichligi 350,1 kishi/km 2 (2012-yil hisobi). Janubi sharqdan Jerash gubernatorligi, shimol va gʻarbdan Irbid gubernatorligi bilan chegaradosh.

## Maʼmuriy boʻlinmalar
Ichki ishlar vazirligining maʼmuriy boʻlinmalar tizimining 14-moddasida Ajlun viloyati ikki boʻlimga ajratilgan.

* Poytaxt departamenti : 50 ta shahar va qishloqlarni oʻz ichiga oladi. Maʼmuriy markazi Ajlunda.
* Kofranjah departamenti : 19 shahar va qishloqni oʻz ichiga oladi. Maʼmuriy markazi Kofranjada.

## Tarixi
Salib yurishlari davrida Saladinning generali Izzaddin Usama Ouff togʻida qal’a qurgan. Mintaqada mashhur Ajlun qal'asi (ilgari Qal’at Salah Ad-Deyn deb atalgan) joylashgan. Qal’a strategik muhim hudud Ajlounni salibchilardan himoya qilish uchun garnizon sifatida qurilgan edi.

Balqa va Karak gubernatorliklari bilan bir qatorda Ajloun ilgari Usmonlilar imperiyasining birlashgan sanjagi ed.

## Iqlimi
Ajloun oʻzining balandligi bilan mashhur boʻlib, Iordaniyaning eng salqin shaharlaridan biri hisoblanadi. Yanvar oyidagi oʻrtacha maksimal harorat 8,2 daraja va minimal harorat oʻrtacha 2,8 daraja. Qishda tez-tez qor yogʻadi.

## Demografiya
Aholini ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra:

## Iqtisodiyot
Viloyat iqtisodining asosini qishloq xoʻjaligi tashkil qiladi. 2008-yilda zaytun, uzum va meva yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklarining umumiy maydoni 141,4 km2ni tashkil etdi. Bu Ajlun gubernatorligining 34%ini tashkil qiladi.

## Taʼlim
Ajloun shahrida 28 ta boshlangʻich va oʻrta taʼlim muassasalari mavjud boʻlib, ularning aksariyati Ajloun universiteti kolleji (davlat kolleji) va Ajloun milliy universiteti, kichik xususiy universitet kabi davlat muassasalaridir.

## Katta qishloqlar
Ajloundagi eng koʻzga koʻringan shahar va qishloqlar (Ajlounning oʻzidan tashqari) Ibbeen (Ebeen), Saxra, Mrajjam, Rasoun, Ain Janna, Kufranji, Anjara va Al Hoshimiyya.

## Galereya

Fayl:Hashimiyya 3 mosques view.jpg|Ajlun gubernatorligidagi Al Hoshimiyya shahri
Fayl:Al Wahadina.jpg|Al Vahadina shahri
Fayl:Ajlun Green.jpg|Ajloun oʻrmonlari
Fayl:Ajlun nahias.png|Ajloun nohiyalari
Fayl:Maiser View2.jpg|Ajloun qishlogʻidagi zaytun dalalari


## Manbalar
Ali al-Xorazmiy (maʼnolari)

**Ali al-Xorazmiy** ismi bilan tanilgan shaxslar quyidagilar:
* Ali al-Xorazmiy – faqih, mufassir, nahvshunos, tilshunos va aruzshunos olim
* Ali al-Xorazmiy (Hujjatu-l-afozil) – islom ulamosi
* Ali al-Xorazmiy (Abul Hasan) – adib, mufassir, tilshunos olim
Ali ar-Rustagʻfaniy

**Ali ibn Said ar-Rustag‘faniy** (Abul Hasan) — hanafiy, mutakallim, moturidiyaning katta vakillaridan biri bo‘lgan. 
Ali ar-Rustag‘faniy taxminan milodiy 944-yil (hijriy 333-yil)dan keyin vafot etgan. 
## Asarlari
* „Irshodu-l-muhtadiy fi usuli-d-din“ („Usulu-d-dinda hidoyatga boshlovchi“)
* „az-Zavoid va-l-favoid fi anvoʻi-l-ulum“ („Ilm sohalarida Ziyoda foydalar“)
* „al-Fatovo“ („Fatvolar“)

U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Ali al-Xaboqiy

**Ali ibn Abdulloh al-Xaboqiy as-Sufiy** — obid odam bo‘lgan. Shom va Iroqda hadis tinglagan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. U milodiy 1125-yilda (hijriy 519-yil, zulhijja oyining 6-sanasi) Marvda vafot etgan.

## Manbalar
Ali az-Zominiy

**Ali Abu Sahl ibn Hamza ibn Mansur az-Zominiy** (Abul Hasan) — zohid va fozil imom bo‘lgan. Samarqandda taʼlim tizimini boshqargan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Ali az-Zominiy hijriy 494-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Abu Abdulloh Muhammad ibn Dovud al-Iyloqiy

**Abu Abdulloh al-Iyloqiy** ( — Abu Abdulloh Muhammad ibn Dovud al-Iyloqiy) — faqih.

## Biografiyasi
Abu Abdulloh al-Iyloqiy Xurosonda Hasan ibn Mas’uddan, Marvda ar-Ravz­dan, Nishopurda Muhammad ibn Yahyodan fiqh ilmidan saboq olgan. Chiroyli siyratli olim ko‘p xayrli ish qilar, kishilarning hojatlarini chiqarishga doimo moyil bo‘lgan. As-Sam’oniy o‘zining „*al-Ansāb*“ asarida Abu Abdulloh al-Iyloqiyni o‘zi bilan Marvga kelib, „*al-Amidiyya*“ madrasasida vafot etgunicha yashaganlarini hamda Abu Abdulloh al-Iyloqiydan hadis ilmidan taʼlim olganini aytib o‘tgan.
Abu Abdulloh al-Iyloqiy rabi’ul-avval oyida vafot etgan va Sinjzonda Yusuf al-Hamadoniy hazirasiga dafn qilingan.

## Adabiyotlar

# As-Sam’oniy. „Al-Muntaxab min mu’jam shuyӯx“. — Riyoz: 1417/1996. III, 1453-1454; 
# Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 245.

## Manbalar
Ali az-Zarzamiy

**Ali ibn Hajar ibn Saʼd ibn Iyos ibn Muqotil ibn Muxodish ibn al-Mushmarij as-Saʼdiy az-Zarzamiy** (Abul Hasan) hijriy 154-yilda tugʻilgan. Zarzam qishlog‘ida yashab, o‘sha yerda vafot etgan. Marvning imomlari hamda taniqli taqvodor, ishonchli olimlaridan biri bo‘lgan. Hujjati to‘g‘ri hisoblangan fozil, orif adib va tilshunos bo‘lgan. Iroqqa safar qilib, Iroq va Hijoz ulamolari darajasiga yetgan. Ulamolardan rivoyat qilgan va undan Buxoriy, Muslim, Abu Dovud, Termiziy va boshqalar rivoyat qilganlar. Uning oldiga tuli shaharlardan imomlar kelishgan.

Ali az-Zarzamiy hijriy 244-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Ali az-Zanjoniy

**Ali ibn Muhammad Husayn az-Zanjoniy** — mutakallim va nozim bo‘lgan. U milodiy 1724-yil (hijriy 1136-yil) vafot etgan.
## Asarlari
* „Urjuza fi-l-kalom“ („Kalom haqida urjuza“)

## Manbalar
Ali al-Xalxoliy

**Aliquli ibn Muhammad al-Xalxoliy, al-Isfahoniy** — tilshunos, mufassir, adib, shoir, hakim, kotib, nahv va sarf ilmlari bilan shug‘ullangan olim. O‘n ikkinchi hijriy asrning boshlarida Isfahonda vafot etgan.
## Asarlari
* „Hoshiya ala tafsiri-l-Bayzoviy“, (Bayzoviyning tafsiriga hoshiya-izoh)
* „Sharhu-sh-shofiya“ (Ibn al-Hojibning „ash-Shofiya“ asariga sharh)
* „Tibyonu-l-hikmatayni fi-l-farq bayna hikmati-l-qudamo“ („Qadim olimlarning hikmatlari o‘rtasidagi farqqa oid ikki hikmatning bayoni“)
* „Ihyou-l-hikmat“ („Hikmatni qayta tiklash“)
* „Mazomiru-l-oshiqiyn fi haqiqati-n-nafsi va-t-targ‘ib ila olami-l-aqliy va-t-tazhid ani-lolami-l-hissiy“ („Hissiy olamdan uzoqlashish va aqliy olamni targ‘ib etish va nafs bilan bog‘liq haqiqat haqidagi oshiqlarning qo‘shiqlari“).

## Manbalar
Ali as-Sanjoniy

**Ali ibn al-Hasan ibn Muhammad ibn Hamdavayh as-Sanjoniy, al-Qoziy** (Abul Hasan) — Marv ahliga mansub shofiʼiy faqihlardan bo‘lgan. Bag‘dodda fiqh o‘rgangan. Ali as-Sanjoniy hijriy 316-yilda Nishopurda bir muddat qozilik qilgan. Bag‘dod va Marvda hadis aytgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Kichkina yashil kaptar

**Kichkina yashil kaptar** (***Treron olax***) — kaptarlar oilasiga mansub qush turi. Bruney, Indoneziya, Malayziya, Singapur va Tailandda uchraydi. Uning tabiiy yashash joyi subtropik yoki tropik nam pasttekislik oʻrmonlar. *Treron* turkumidagi boshqa turlarga nisbatan kichikroq.

Bu kaptarning uzunligi taxminan  va jinsiy dimorf boʻlib, erkaklarning tanasining pastki qismida toʻq sariq rangli boʻyinbogʻ, urgʻochilarda toʻq qizil rangli mantiya bor.

## Manbalar
Ali at-Tagʻomiy

**Ali ibn Ibrohim ibn Ahmad ibn Aqor ibn Ruxshab at-Tag‘omiy** (Abul Hasan) — „al-Avqof“ asarining muallifi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 
Ali at-Tag‘omiy milodiy 960-yil (hijriy 349-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ali az-Zanjoniy (...—1923)

**Ali Asg‘ar ibn G‘ulom Ali al-Haydajiy, az-Zanjoniy** — faqih, usulchi va mutakallim bo‘lgan.
Ali az-Zanjoniy milodiy 1923-yil (hijriy 1341-yil) vafot etgan.
## Asarlari
* „Kitob fil-usul va-l- aqoid“ („Usul va aqoid haqida kitob“)
## Manbalar
Abu Abdulloh Muhammad al-Axsikatiy

**Abu Abdulloh Muhammad al-Axsikatiy** ( — Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Umar al-Axsikatiy) — hanafiy faqihi.

## Hayoti va faoliyati
Movarounnahr hanafiy faqihlari ora­sida muhim o‘ringa ega. Imom-peshvo, ha­nafiy mazhabi faqihi Husomuddin Mu­hammad ibn Muhammad al-Axsikatiy tavallud topgan sana maʼlum emas. Olim 644-yil yigirma uchinchi zul-qa’da dushanba kuni vafot etgan, Yetti qozi qabris­tonida Qozixon Ustoz Muhammad ibn Muhammad al-Abdiy qabri yaqiniga dafn qilingan.

Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Umar al-Axsikatiy usul al-fiqh ilmi bilimdonlaridan bo‘lib, hanafiy mazhabi usul al-fiqhiga oid „*Al-Muntaxab fӣ usӯl al-mazhab*“ nomli asar yozgan. Olimning shoh asari hisoblangan mazkur kitobga Husomuddin Husayn ibn Ali as-Sig‘noqiy „*Al-Vāfӣ fӣ usӯl al-fiqh*“, Abdulaziz ibn Ahmad al-Buxoriy „*At-Tahqӣq*“, hanafiy faqihi Qavomuddin Amir Kotib ibn Amir Umar al-Itqoniy „*At-Tabyӣn*“ nomli hamda Abdulloh ibn Ahmad an-Nasafiy maxsus sharh bitganlar. Amir Kotib sharhi Sobir Nosir Mustafo Usmon, Nasafiyning sharhi esa Salim O‘g‘ut tomonidan doktorlik ishi sifatida tadqiq etilgan hamda asar ilmiy-tanqidiy matn holida nashr qilingan. „*Al-Muntaxab*“ asari 1877-yil Lakhnavda, 1907-yil Dehlida nashr etilgan.

Hozirda Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Umar al-Axsikatiyning usuli fiqhga oid asarlaridan Sharq mamlakatlarida asosiy darslik, qo‘llanma sifatida foydalaniladi.

Quyida nomlari zikr qilingan asarlar ham Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Umar al-Axsikatiyga nisbat berilgan: „*Miftāh al-usӯl*“, „*Gʻāya at-tahqӣq*“, „*Daqāiq al-usӯl va-t-tabyӣn*“.

## Adabiyotlar

# O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediya­si. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi“, 2016. 30-31; 
# Mustafa Uzunpostalci. „Ahsîkesî“. TDV İA. — İstanbul: 1989. II, 181.

## Manbalar
Ali at-Tolibiy

**Ali ibn Muhammad ibn al-Abbos at-Tolibiy** (Abul Hasan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Ali at-Tolibiy milodiy 996-yil (hijriy 386-yil)da vafot etgan.

## Manbalar
Ali ash-Shargʻiy

**Ali ibn al-Hasan ibn Salom ash-Sharg‘iy** (Abul Hasan) ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar. 

Ali ash-Sharg‘iy hijriy 323-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Ali ash-Shaljiy

**Ali ibn Abdulmajid ibn Yusuf ibn Shuʼayb ash-Shaljiy** (Abul Hasan) — hijriy 442-yilda tugʻilgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilgan.

Ali ash-Shaljiy hijriy 523-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Treron

***Treron*** — kaptarlar oilasiga mansub qushlar turkumi. Uning aʼzolari odatda **yashil kaptarlar** deb ataladi. Turkumga mansub turlar asosan Osiyo va Afrikada tarqalgan. Ushbu turkum 30 turni oʻz ichiga oladi, ular yashil rangi bilan ajralib turadi. Yashil kabutarlar turli xil mevalar, yongʻoqlar va urugʻlarni isteʼmol qiladi. Yashil kaptarlarning koʻp turlarida jinsiy dimorfizm mavjud.

## Xulq-atvor
 
Yashil kabutarlar odatda guruhlarda yashaydilar, lekin ko‘payish vaqtida to‘da tarqalib ketadi. Bu qushlar odamlardan uzoqda, yovvoyi muhitda yashashni yaxshi koʻradilar. Ammo bugungi kunda ularni shahar va qishloqlar chekkasida odamlar bilan birga yashashi aniqlangan.

## Uya qurish
Ularning uyasi oddiy kaptarlarga oʻxshash novdalar va kichik shoxlardan quriladi. Qushlar uyani  balandlikda quradi va rangi bilan daraxtning bir boplagiga o‘xshab ketadi. Uyalaridan biri Hindistonning Rajasthan shahridagi Neem daraxtidan topilgan, uyali o‘z ko‘rinishi bilan daraxtdan deyarli ajralib turmagan.

Qushlar uya qurgandan keyin 4-5 kun oʻtgach tuxum qoʻyadi, jo‘jalar 15-17 kun ichida yorib chiqadi. Jo‘jalarni ota-ona qushlar teng boqadi.

## Taksonomiya
*Treron* turkumi 1816-yilda fransuz ornitologi Lui Jan Per Vieillot tomonidan qalin tumshuqli yashil kaptar (*Treron curvirostra*) turi asosida tavsiflangan. Turkum nomi qadimgi yunoncha *trērōn* so‘zidan olingan bo‘lib „kabutar“ yoki „kaptar“ degan maʼnoni anglatadi.

Jins 30 turdan iborat:

* Dolchin boshli yashil kaptar (*Treron fulvicollis*)
* Kichkina yashil kaptar (*Treron olax*)
* Pushti boʻyinli yashil kaptar (*Treron vernans*)
* Toʻq sariq koʻkrakli yashil kaptar (*Treron bicinctus*)
* Pompadour yashil kaptar:
** Shri-Lanka yashil kaptari (*Treron pompadora*)
** Kulrang bo‘yinli yashil kaptar (*Treron affinis*)
** Kul boshli yashil kaptar (*Treron phayrei*)
** Andaman yashil kaptari (*Treron chloropterus*)
** Filippin yashil kaptari (*Treron axillaris*)
** Buru yashil kaptari (*Treron aromaticus*)
* Qalin tumshuqli yashil kaptar (*Treron curvirostra*)
* Kulrang yonoqli yashil kaptar (*Treron griseicauda*)
* Sumba yashil kaptari (*Treron teysmannii*)
* Flores yashil kaptari (*Treron floris*)
* Timor yashil kaptari (*Treron psittaceus*)
* Katta yashil kaptar (*Treron capellei*)
* Sariq oyoqli yashil kaptar (*Treron phoenicopterus*)
* Bryusning yashil kaptari (*Treron waalia*)
* Madagaskar yashil kaptar (*Treron australis*)
* Komor yashil kaptari (*Treron griveaudi*)
* Afrika yashil kaptari (*Treron calvus*)
* Pemba yashil kaptari (*Treron pembaensis*)
* San-Tome yashil kaptari (*Treron sanctithomae*)
* Pin-dumli yashil kaptar (*Treron apicauda*)
* Sumatra yashil kaptari (*Treron oxyurus*)
* Sariq ko‘krakli yashil kaptar (*Treron seimundi*)
* Yashil dumli kabutar (*Treron sphenurus*)
* Oq qorinli yashil kaptar (*Treron sieboldii*)
* Ryukyu yashil kaptar (*Treron permagnus*) 
* Tayvan yashil kaptari (*Treron formosae*)

## Manbalar