open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mari xalqaro aeroporti

**Mari xalqaro aeroporti** ()  – Turkmanistonning Mari shahridagi xalqaro aeroport. Havo yoʻlovchilariga xizmat koʻrsatish uchun aeroportda soatiga 300 kishiga xizmat koʻrsatadigan xalqaro standartlarga javob beradigan yangi terminal qurilgan. Mari markazidan 6 km shimoli-sharqda joylashgan.

## Aerodrom majmuasi
Yangi bino 2009-yil 4-martda ochilgan. Umumiy maydoni taxminan 3,5 ming m² boʻlgan ikki qavatli bino Turkiyaning Efor qurilish kompaniyasi tomonidan qurilgan. Narxi 5 million dollar. Imkoniyati – soatiga 300 yoʻlovchi. Aeroport terminal zalida joʻnab ketishni kutish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish uchun barcha zarur narsalar mavjud: pochta va shaharlararo aloqa xizmatlari, valyuta ayirboshlash, bagaj saqlash, maʼlumot stollari, bufetlar, „Turkmenhowayollary“ kassalari.

## Uchish-qoʻnish yoʻlaklari (UQY)
Marida ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilgan. Birinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (18L/36R) uzunligi 2800 metr va kengligi 45 metr, ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (18R/36L) uzunligi 3800 metr va kengligi 45 metrni tashkil qiladi.

## Qabul qiladigan samolyot turlari
An-12, An-24, An-26, An-28, An-30, An-32, An-72, An-74 , Il-76, Tu-134, Tu- 154, Yak-40, Yak- 42, Airbus A319, Airbus A320, Airbus A321, Boeing 737, Boeing 757, Boeing 767, Boeing 777 va boshqa quyi toifadagi samolyotlar turlari, barcha turdagi vertolyotlar.

## Muntazam reyslar

## Manbalar
Abd al Gilil

**Abd El Gilil** Misrning Giza gubernatorligida joylashgan shaharcha. Abd El Gilil va Giza orasidagi masofa taxminan 69 km, Giza gubernatorligining poytaxti Qohiradan 75 km uzoqlikda joylashgan.

## Manbalar
*
Muhammadali Aliqulov

**Muhammadali Roʻziyevich Aliqulov** (; 14-mart 1997-yil, Qashqadaryo) – Oʻzbekistonlik futbolchi. Oʻzbekistonning Oʻzbekiston Superligasida ishtirok etuvchi „Mashʼal“ jamoasida markaziy himoyachi pozitsiyasida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Muhammadali futboldagi bilimlarini Mashʼal futbol akademiyasida olgan. 2016-2017-yilgi mavsumlarda Muborakning „Mashʼal“ jamoasining farm jamoasi „Mashʼal-2“ jamoasida oʻynagan. 2018-yilgi mavsumda Gʻuzorning „Shoʻrtan“ klubi tarkibida Oʻzbekiston Pro A ligasida oʻynagan. 2019-yilgi mavsumda Muborakka qaytdi va asosiy jamoa, „Mashʼal“ klubi tarkibida oʻynashni boshlagan. 2019-yilgi mavsumda klubning asosiy futbolchilaridan biriga aylandi va Pro liga gʻolibi boʻishida katta hissa qoʻshdi. Muborak jamoasi uch mavsum oʻynaganidan soʻng 2022-yilgi mavsum oldidan Bekobodning „Metallurg“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan. 

Bekobod jamoasida ikki mavsum davomida oʻynagan va Oʻzbekiston Superligasi msuoboqasida 30 ta oʻyinda ishtirok etgan. 2023-yilgi mavsum yakunida bir necha Koreya ligasi jamoalari tomonida Aliqulovga qiziqish mavjudligi toʻgʻrisida OAVda maʼlumotlar tarqaldi. 2024-yil yanvar oyida Kareya K 2 ligasida ishtirok etuvchi „Busan IPark“ jamosi bilan shartnoma imzolagan.

2024-yil Busan IPark klubida yarim mavsum oʻynaganidan soʻng 5-iyulda Key liga-2ning yetakchi jamoalaridan biri "Jeonnam Dragons" jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

## Yutuqlar

* Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolibi: 2019

## Shaxsiy hayot
Muhammadali Oʻzbekiston milliy terma jamoasi va Turkiyaning „Çaykur Rizespor“ klubi aʼzosi Husniddin Aliqulovning akasidir. Husniddin ham akasi kabi markaziy himoyada oʻynaydi.

## Manbalar

## Havolalar

* Muhammadali Aliqulov OʻzPFL saytida

* 
* Muhammadali Aliqulov Transfermarkt saytida
Baljuvon bekligi

**Baljuvon bekligi** yoki **Baljuvon viloyati** () – Buxoro amirligidagi maʼmuriy birlik. Hozirgi Tojikiston hududiga toʻgʻri keladi. Maʼmuriy markazi Baljuvon shahri.

Baljuvon begi oʻz qoʻl ostidagi yerlarni amlokdor, mirob, amin kabi mahalliy amaldor va diniy rahnamolar yordamida boshqargan.

## Tarixi
Sharqiy Buxoro Buxoro amirligiga qoʻshib olingandan soʻng Baljuvon beklikka aylantirildi va bu yerda tez orada „buxorocha tartib“ joriy etildi. Amir tomonidan tayinlangan beklar butun maʼmuriy hokimiyatni oʻz qoʻllarida toʻplashdi.

### Vose qoʻzgʻoloni

1887—1888-yillarda Sharqiy Buxoroda Vose boshchiligida dehqonlar qoʻzgʻoloni boʻlib oʻtadi. Qoʻzgʻolonga ogʻir soliqlar, qurgʻoqchilikdan keyin ekinlarning nobud boʻlishi va xalqning ogʻir iqtisodiy ahvoli sabab boʻladi. Qoʻzgʻolon vaqtida Abdulqodir Baljuvon begi edi. U Hisor begi Ostanaqulbek yordamida qoʻzgʻolon bostiriladi. Qoʻzgʻolon rahbari Vose Shahrisabzda Amir Abdulahadxon tarafidan qatl ettiriladi.

## Aholisi
Aholi zichligi boʻyicha Hisor va Koʻlob bekliklaridan keyin Baljuvon bekligi oʻrin egallagan. Fargʻona viloyati gubernatori Georgiy Arandarenkoning maʼlum qilishicha, Baljuvonda Koʻlobga nisbatan kamroq aholi yashagan.

## Iqtisodiyoti
Baljuvon bekligida, asosan, Yaxsuv daryosi boʻyida sugʻoriladigan dalalarning katta maydoni mavjud boʻlib, chorvachilikni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar boʻlgan.

1896—1917-yillarda beklik hududida rus kon muhandisi va tadbirkor A. P. Juravko-Pokorskiyning korxonasi ishlagan, u yerda mahalliy va rus fuqarolari mehnat qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Al-Hadab

**Al-Hadab** () Saudiya Arabistonidagi togʻ boʻlib, dengiz sathidan 2647 m (8684 fut) balandlikda joylashgan.

## Manbalar
Abnub

**Abnub** ( , Coptic tili:*ⲡⲛⲟⲩⲃ) – Misrdagi shahar. Nilning sharqiy qirgʻogʻida, Asyut gubernatorligida, Asyut shahridan bir necha kilometr shimoli-gʻarbda joylashgan. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 67,526 kishini tashkil etgan. Shaharning nomi qadimiy misr tilidan olingan boʻlib gʻazna, boylik degan maʼnoni bildiradi.

## Taniqli odamlar
Abnub – 1971-yildan 2012-yilgacha Kopt pravoslav cherkovi papasi boʻlgan Aleksandriya papasi Shenuda III ning tugʻilgan joyi hisoblanadi.
## Manbalar
Al-Ghat

**Al-Ghat** (), shuningdek, **Alghat**, **El-Ghat** yoki **Elghat** – Saudiya Arabistonining Ar Riyod viloyatidagi kichik shaharcha. Al-Ghat Riyod viloyatidan  shimoli-gʻarbiy hududda joylashgan. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 16500 kishidan iborat.

Saudiya-Belgiya qoʻshma missiyasi (2013–2014) Al-Ghat mintaqasining arxeologik, epigrafik va tarixiy yuksak salohiyatini tasdiqlagan.

## Manbalar
Aboccis

**Aboccis** yoki **Abuncis** () Efiopiyada, Ikkinchi Katarakt va Syene (zamonaviy Asvan) oʻrtasidagi shahar boʻlib, Ptolemey va Katta Pliniy asarlarida tilga olgan Nilning chap qirgʻogʻida joylashgan shahardir. U Giovanni Battista Belzoni tomonidan kashf etilgan ikkita ajoyib grotto ibodatxonasi tufayli mashhur boʻlgan. Ikkita kattaroq ibodatxonaning devorlari Ramzes III ning Afrika va Osiyoning turli xalqlari ustidan qozongan gʻalabalari tasvirlangan rasmlar bilan qoplangan. William Smith bu joyni Abu Simbal bilan aniqlagan.
## Manbalar
Abu Rudeis

**Abu Rudeis** () – Misrning Janubiy Sinay gubernatorligidagi shahar. Uning maydoni 2400 kvadrat km. U Wadi Feran hududidagi koʻplab xristian cherkovlarini oʻz ichiga oladi.

## Yana qarang

* Abu Zenima
## Manbalar

## Havolalar

* Janubiy Sinay gubernatorligi
Abu al-Xasib

**Abu al-Xasib** — Iroq janubidagi Basra muhofazotining Abu al-Xasib tumanidagi shaharcha. Uning nomi unumdor Shatt ul-Arab daryosiga ishora qilib, „Qishloq xoʻjaligi boʻyicha boy hudud“ degan maʼnoni anglatadi. Ushbu hudud qishloq xoʻjaligi shaharchasi boʻlib, daryo boʻyidagi xurmo fermalari bilan mashhur. Aholisi asosan shia arablaridir. Abu al-Xasib uzoq vaqtdan davomida koʻl arablari keng foydalanadigan qayiqlar yasash uchun anʼanaviy markaz boʻlib kelgan.

## Manbalar
Al-Badr

**Al-Badr** – Saudiya Arabistonining gʻarbiy qismidagi Makka viloyatida joylashgan qishloq. 2012-yilning 31-oktyabr kuni qishloqdagi toʻyxonada sodir boʻlgan elektr tokidan chiqqan yongʻin natijasida uy hovlisida 25 kishi halok boʻlgan. 30 kishi yongʻin natijasida turli darajada jarohat olgan, katta yongʻinga sabab boʻlgan uchqun zarrasi yuqori voltli elektr tarmogʻi sababli kelib chiqqan.

## Manbalar
Al Yamaniya

**Al-Yamaniya** – Saudiya Arabistonining gʻarbiy qismidagi Makka viloyatida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Abu al-Xasib tumani

Abu al-Xasib tumani — Iroqning Basra muhofazotidagi tuman. Maʼmuriy markazi Abu al-Xasib. Hudud nomi 8-asr Abbosiy xalifa xizmatchisi Abu al-Xasib Marzuq qazdirgan va oʻz nomini bergan *Abu al-Xasib* kanali nomidan kelib chiqqan.

## Manbalar
Al-Vusaita

**Al-Vusaita** () – Saudiya Arabistonining Ar-Riyod shahrining janubiy qismida joylashgan eng qadimgi mahallalaridan biri. Al-Vusaitada, asosan, chet ellik osiyoliklar istiqomat qiladi. Hudud Jabra va Al-Dira mahallalariga yaqin joyda joylashgan.

## Manbalar
Abu Hummus

**Abu Hummus**, shuningdek **Abu Humus**, **Abu Hommos**, **Abu Homos**, **Abu Homs** () – Misrning Behayra gubernatorligidagi shaharcha, Abu Hummus *markazining* maʼmuriy markazi.

Shaharning eski nomi **Shubra Bar** () *Ramzi Chabriou Kome* () soʻzidan olingan boʻlib, Chabrias nomi bilan atalgan.

## Geografiyasi

Iskandariya shahri va Nil deltasining gʻarbiy tarmogʻi oʻrtasida, Adko koʻlining janubida joylashgan Abu Hummus Qohira-Iskandariya qishloq xoʻjaligi yoʻli va Al-Mahmudeya kanali oʻrtasida joylashgan.

Shaharda Mahalliy sud, shahar hokimiyati va temir yoʻl stansiyasi mavjud. 1911-yilda Naxla meteoriti shaharga tushgan. Koʻp odamlar meteoritning shimoli-gʻarbiy tomondan 30 ° ga yaqin moyilligi va oq tutun ustuni bilan belgilangan iz bilan yaqinlashayotganiga guvoh boʻlishdi. U Yerga tushishidan oldin  maydonda bir nechta portlashlar sodir boʻlgan. Keyinchalik uning diametri va qirqga yaqin boʻlaklari qayta tiklangan, yerga tushgan parchalari bir metr chuqurlikdagi tuproqqa tomon kirib borgan.

## Markaz
2007-yil holatiga koʻra, *markaz* Abu Hummus aholisi 348 ming kishiga teng boʻlgan. Bu hudud Naxla meteoriti tushgan joyligi bilan tanilgan.

## Taniqli odamlari

* Yunes Maxiun
## Manbalar
Abu al-Matamir

**Abu al-Matamir** () – Misrdagi shahar. 2006-yil holatiga koʻra uning aholisi 44,415 kishini tashkil etgan.

Shahar Islom lashkarlari tomonidan Misrni bosib olinishidan oldin ham mavjud boʻlgan va rimliklar undan don ombori sifatida foydalanganlar. Shahar bu nomni olishining sababi oʻtmishda bugʻdoy Matamirlarda saqlangan.

## Etimologiyasi
Arabcha ism ikki ạbu  dan iborat „atributli“ / „tegishli“ / ota" va  soʻzi esa „chumchuqlar“ maʼnosini anglatgan.

## Iqlimi
Köppen iqlim tasnifi tizimiga koʻra hudud iqlimi issiq choʻl (BWh) deb tasniflanadi.

## Taniqli odamlar

* Muhammad Ibrohim (futbolchi, 1992-yilda tugʻilgan)
## Manbalar
Abu Kabir (Misr)

**Abu Kabir** () – Misrning Sharkiya gubernatorligida joylashgan shahar.

Ketma-ket roʻyxatga olish natijalari uning aholisining sezilarli darajada barqaror oʻsib borayotganini koʻrsatadi – shahar aholisi 1986-yilda 68,394 kishi, 1996-yilda 85,340 kishi va 2008-yilda 106,050 (taxminan) kishini tashkil etgan.

Abu Kabir Misr shimolidagi Al-Sharkiya gubernatorligida, Qohiradan 80 km uzoqlikda joylashgan shahardir. Uning mashhur insonlari orasida kimyogar Mustafa al-Sayid va futbolchi Ahmad Salama bor.

Abu Kabir oʻziga xos qishloq xoʻjaligi ekinlariga ega boʻlgan qishloq yerlari, shuningdek, shahar markazi va bozorlari bilan mashhur.

## Iqlimi
Köppen-Geiger iqlim tasnifi tizimiga koʻra, hudud iqlimi issiq choʻl (BWh) iqlimi deb tasniflanadi.

## Manbalar
Al-Vaht

**Al-Vaht** () – Saudiya Arabistonining gʻarbiy qismidagi Makka viloyatida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Abu Disher

**Abu Disher**, shuningdek, **Abu Dishir** Bagʻdodda joylashgan mahalla. Ushbu hudud Al-Rashid tumanining sharqiy qismi, Doraning janubida, Hillad magistral yoʻli yoqasida joylashgan.

## Manbalar
Al-Ulaya sub-munitsipaliteti

**Al-Ulaya** () – Saudiya Arabistonining Ar-Riyodning 16 ta sub-munitsipalitetlaridan biri 1978 (hijriy 1398-yil)da tashkil etilgan shahar munitsipalitet. Al-Ulaya 15 ta boshqa savdo va turar-joy tumanlaridan iborat boʻlib, ular orasida Qirol Abdulaziz tumani, Qirol Fahd tumani, Qirol Abdulloh tumani va al-Olaya va as-Sulimoniyaning koʻp qismi, shuningdek, ularning rivojlanishini rejalashtirish va texnik xizmat koʻrsatish uchun masʼul munitsipalitet hisoblanadi.

## Mahalla va tumanlar

* al-Olaya
* as-Sulimoniya
* Qirol Abdulaziz tumani (Shimoliy)
* Qirol Abdulloh tumani (Janubiy)
* Qirol Salmon mahallasi
* al-Vurud
* al-Mursalat
* an-Nuzha
* al-Mugʻrizat
* al-Izdihor
* at-Taavun
* as-Masiaf

## Manbalar
Abu Qirqas

**Abu Qirqas** yoki **Abu Qurqas** – Misrning Minya gubernatorligining maʼmuriy boʻlinmasi (*markaz*). U Nilning gʻarbiy qirgʻogʻida, Beni Hasanning tarixiy joyi roʻparasida joylashgan.

Abu Qirqasning aholisi 400 000 nafar atrofida. Shaharda muhim shakar zavodi mavjud.

## Nomlanishi
Hudud nomi  tilida yozilgan. Coptic tilida Kech kopt tili: [ɑpoˈkorkɑs],  () Kech kopt tili: [ˈɑpɑ ɡæˈ(w)oːrɡi(j)os] shaklida talqin qilinadi.

## Maʼmuriy boʻlinmalari
Abu Qirqas sakkizta mahalliy maʼmuriy birlikdan iborat:

* Abioha
* Abu Qirqas al-Balad
* Atlidem
* Beni Ebeid
* Beni Hasan al-Shorouk
* Beni Mussa
* Greis
* Nazlet Asmant

## Kopt katolik yeparxiyasi
2020-yil 7-yanvarda Minyadan ajratilgan hududda Abu Qurqas Yeparxiyasi (Sharqiy katolik yeparxiyasi) tashkil etilgan. Uning yepiskop koʻrinishi – Sent-Antuan va Sent-Pol sobori hisoblanadi.

; Suffragan yeparxlari (Abu Qurqas episkoplari)

* Bechara Giuda Matarana, OFM (2020-yil 7-yanvar – hozirga qadar)
## Manbalar

## Havolalar

* http://www.gcatholic.org/dioceses/diocese/abuq0.htm
Amr ibn Jamuh

**Amr ibn Jamuh** () – Islom dinining soʻnggi paygʻambari Muhammadning ansoriy sahobasi va Bani Salama qabilasining boshligʻi. Amr ibn Jamuh Uhud jangida vafot etgan.

## Biografiyasi
Amr ibn Jamuh Bani Salama qabilasining boshligʻi boʻlgan. Uning „Manaf“ degan maxsus buti bor edi. Mus'ab ibn Umayr Madinaga paygʻambar alayhissalomning elchisi boʻlib kelganida Amr ibn Jamuhning toʻrt oʻgʻli va uning xotini Ummul-Muavvaz Hindlarning barchasi Islomni qabul qiladilar. Oʻgʻillari Aqoba bay’atida paygʻambarga bay’at bergan 70 sahobadan boʻlishgan. Oʻsha paytda Amr ibn Jamuh oltmish yoshda boʻlgan va farzandlarining islomni qabul qilishlaridan qoʻrqardi. Bir kuni uning oʻgʻli Muoz ibn Amr otasiga „Fotiha“ surasini oʻqib bergani uning islom diniga boʻlgan qiziqishini uygʻonadi. Uning oʻgʻillari va ularning doʻsti Muoz ibn Jabal Manafni axlatxonaga yashirincha tashlash rejasini oʻylab topadilar. Amr ibn Jamuh oʻz butini axlatxonadan topgach, juda xafa boʻlib, butni u yerdan olib, yaxshilab tozalab, joyiga qaytarib qoʻyadi. Bir necha kun uning oʻgʻillari va ularning doʻstlari Manafni qayta-qayta axlatxonaga tashlashda davom etadilar. Amr ibn Jamuh Manafga qilich qoʻyib, butdan oʻzini himoya qilishni soʻraydi. Keyin esa u butni axlatxonada yana bir bor koʻrgach, xatosini tushunib yetadi. Ibn Jamuh taqvodor musulmon kishiga aylanadi va Uhud jangida qatnashishni istaydi, lekin uning oʻgʻillari, ayniqsa, Amrning bir oyogʻi nogironligini hisobga olgan holda, uning urushda ishtirok etishiga yoʻl qoʻyishmaydi. Amrning oʻzi ham jangga ruxsat berilgunga qadar paygʻambarga urushga borish uchun shikoyat qiladi va shahid boʻlgunga qadar jang qiladi.

Uhud jangida shahid boʻlganlar yuvib poklamaydi, zirh va charm kiyimlari yechib tashlanib, dafn qilinadi. Abdulloh ibn Amr ibn Haram Amr ibn Jamuh bilan bir-biriga boʻlgan mehr-muhabbati tufayli bir qabrga dafn qilinadi.

## Manbalar
Abu Ramad

**Abu Ramad** ( [æbuɾæˈmæd]) – Misr va Sudan oʻrtasida bahsli boʻlgan 20.580 km2 (7.950 sq mi) lik hududda Halaib uchburchagida joylashgan shaharcha. Hozirda u Misr tomonidan *[[De facto|de-facto]]* sifatida boshqariladi.
## Manbalar
Abu Xarja

**Abu Xarja** (أقاب خارجهائئ) Iroq shimolidagi Kirkukdan sharqda va Arbildan janubda Dajla daryosi boʻyida joylashgan aholi manzilgohi.

Hududning etimologik nomi *Men tashqarida turaman*, degan maʼnoni anglatadi.

Iqlimi yozda juda issiq va qishda namgarchilik yuqoriligi bilan oʻziga xos.

## Manbalar
Abu Simbel aeroporti

**Abu Simbel aeroporti**  — Misrning Abu Simbel shahridagi mintaqaviy aeroport. 2011-yilda u 119 326 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan (2010-yilga nisbatan −75,6%).

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Yana qarang
* Misrdagi aeroportlar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar
*
Al-Ubaylo

**Al-Ubaylo** () – Saudiya Arabistonining sharqiy viloyatidagi Yabrin shahridan 150 milya (250 km) janubi-sharqda joylashgan shahar. AQSH Geologiya Xizmati maʼlumotlariga koʻra, ushbu hududda 1950-yillarda Arab-amerika neft kompaniyasi tomonidan ekspluatatsiya qilinadigan miqdorda neft topilmagan.

## Manbalar
Al-Tandabaviy

**Al-Tandabaviy** – Saudiya Arabistonining gʻarbiy qismidagi Makka viloyati Makka shahrida joylashgan mahalla. Al-Tandabaviy mahallasi Ajyad sub-munitsipalitetida joylashgan.

Al-Tandabaviy Makkaning chekka hududidagi mahallalardan biri boʻlib, Al-Haram tumani va Al-Hindviya savdo markazining oʻrtasida joylashgan. Haj amallari oʻtaladigan hududga yaqinligi tufayli ushbu mahalla tashrif buyuruvchi ziyoratchilarni suv bilan taʼminlash anʼanasiga ega, shuningdek, soʻnggi paytlarda koʻplab yuqori darajada xizmat koʻrsatuvchi kafelar joylashgan hududga ham aylanib ulgurdi. Al-Tandabaviy mahallasida bundan tashqari ziyoratchilarga xizmat koʻrsatish maqsadida koʻplab mehmonxonalar ham faoliyat koʻrsatadi.

Mahalla yangitdan barpo etilgan yosh hudud ekanligiga qaramay, 2018-yil holatiga koʻra, anʼanaviy oʻrta asrlar islomiy shahr tuzilishi saqlab qolgan. Biroq Saudiya Arabistoni Makkani qayta qurish boʻyicha bir nechta yangi rejalarni eʼlon qildi, bu esa tanqidchilar tomonidan bildirilgan fikrlarga koʻra, shahar merosining koʻp qismini yoʻq qiladi. Ushbu qurilish rejalarining baʼzilari hech boʻlmaganda oʻrta asrlarga oid shaharning chekka qismlarida 20 qavatli beton minoralar joylashadigan maydonga aylantirishga qaratilgan.

## Manbalar
Abu Gʻraib tumani

**Abu Gʻraib** () Iroqning Bagʻdod muhofazotida joylashgan tuman. Tuman markazi Abu Gʻraib shahridir. Tuman aholisi 2003-yil holatiga koʻra 189 ming kishi boʻlib, Gʻalaba va tinchlik shahrida 100 ming kishi, qolgan hududlarda 89 ming kishi yashagan.

## Shaharlar
* Al-Nasr val-Salom
* Abu Gʻraib
* Sadr al-Yusufiya
* Al-Radvaniya

## Manbalar
Maxamad Toshboltayev

**Maxamad Toshboltayev Tojaliyevich** (1947-yil 18-fevral, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR – 19-yanvar, 2024-yil) – texnika fanlari doktori, professor, Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash sohasidagi olim, Fidokorona xizmatlari uchun ordeni (2007) va Mehnat shuhrati ordeni (2017) sohibi.

## Biografiyasi
Maxamad Toshboltayev 1947-yil 18-fevralda Fargʻona viloyatida tavallud topgan. Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi bosh direktorining birinchi oʻrinbosari – Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va kimyolashtirish muammolarini hal etish kengashi raisi sifatida faoliyat yuritgan. Toshkent qishloq xoʻjaligini irrigatsiyalash va mexanizatsiyalash muhandislari instituti qoshidagi Ilmiy kengash hamda 4 ta ilmiy jurnal tahrir hayʼati aʼzosi.

Maxamad Toshboltayev 2024-yil 19-yanvarda vafot etgan.

## Mukofotlari

* Fidokorona xizmatlari uchun ordeni (2007).
* Mehnat shuhrati ordeni (2017).
## Manbalar
Abu Sidhum

**Abu Sidhum** Misrning Minya gubernatorligidagi shaharchadir. U Nilning gʻarbiy sohilida joylashgan.

Abu Sidhumdan taxminan 12 mil sharqda 2013-yilda nomaʼlum togʻ jinslari topilgan, ular kuchli eroziyaga uchragan piramidalar ekanligi daʼvo qilingan. Hududga tashrif buyurilgan va bu jinslar „tarixiy hududni yashirayotganligi“ daʼvo qilingan. Mazkur hudud AQShlik taniqli sunʼiy yoʻldosh arxeologiya tadqiqotchisi Angela Micol tomonidan topilgan.
## Manbalar
Abu Rudeis aeroporti

**Abu Rudeis aeroporti**  Misrning Abu Rudeis shahrida, Suvaysh koʻrfazidagi Sinay yarim orolida joylashgan shaharga xizmat koʻrsatuvchi aeroport hisoblanadi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

## Yana qarang

* Misrda transport
* Misrdagi aeroportlar roʻyxati
## Manbalar

## Havolalar

* Bizning aeroportlarimiz – Misr 
* Katta doira xaritasi – Abu Rudeis
* Abu Rudeis aeroporti
Al-Shamisi sub-munitsipaliteti

**Al-Shamisi** **munitsipaliteti** (), shuningdek, **Al-Shamisi sub-munitsipaliteti** – Saudiya Arabistonining poytaxti Ar-Riyod shahrining 14 ta kichik munitsipalitetlaridan biri boʻlib, 15 mahalla va tumanlardan, jumladan, al-Shamisi, Ulaysha, Umm Salim, al-Jarradiya, Siyah hududlarini va ularning rivojlanishi uchun zarur chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish va amalga oshirish uchun javobgardir.

## Mahalla va tumanlar

* Al-Rafia
* Al-Hada
* Al-Sharqiya
* Al-Nasiriya
* As-Siya
* Al-Vishom
* Al-Namudhojiya
* Al-Maazer
* Al-Mutamarat
* Al-Badiya
* Ummu Salim
* Al-Shamisi
* Al-Jarradiya
* Al-Faxiriya
* Al-Ulaysha

## Manbalar
Ad-Davr

Ad-Davr — () Iroqning Saladin muhofazotida joylashgan, Tikrit yaqinidagi kichik qishloq xoʻjaligi shaharchasi. Shaharcha al-Shuvayxat, al-Mavashet, al-Bu Haydar va al-Bu Mdallal nomli toʻrt qabilaning koʻp sonli aholisini oʻz ichiga oladi. Al-Mavashet qabilasi Saddam Husaynni qoʻllagani bilan mashhur boʻlgan edi.

## Tarixi

### Tuzilmalar

Ad-Davrda 1980-yillarda Janubiy Koreyaning yirik qurilish kompaniyasi Hyundai Engineering & Construction qurgan „Saad 14“ turar-joy majmuasi joylashgan.

### Iroq urushi

2003-yil may oyida Qoʻshma Shtatlar armiyasining 4-piyoda diviziyasi tarkibidagi 42-dala artilleriyasining 4-bataloni 534-signal guruhi bilan birgalikda shaharning janubida FOB oʻqi deb nomlangan operatsiya uchun baza yaratdi. 2003-yil 15-may kuni AQSh armiyasining 4-piyoda diviziyasi qo‘shinlari shaharda reyd o‘tkazib, Baʼs partiyasi tarafdorlari deb gumon qilingan 260 dan ortiq kishini hibsga oldi.

Hibsdagilarning katta qismi tez orada qo‘yib yuborildi. Biroq Iroq maxsus xavfsizlik kuchlarining besh nafar zobiti, jumladan Iroq armiyasining ikki generali va Saddam xavfsizlik kuchlarining cho‘pon kiyimidagi bir generali qo‘lga olingani xabar qilindi.

2003-yil 13-avgust kuni AQSh armiyasi askari dalda aerodromi yaqinida mashinasi bilan tankga qarshi minaga uchrab, halok boʻldi.

2003-yil 18-sentabrda ad-Davr yaqinidagi hujumda uch amerikalik askar halok bo‘ldi, yana uch nafari yaralandi.

## Manbalar
Azaim

**Azaim** (العظيم) — Iroqdagi daryo boʻlib, Sulaymoniya muhofazotidagi Zagros togʻlaridan boshlanadi va muhofazotdan 230 kilometr (140 milya), Samarradan 30 kilometr (19 milya) uzoqlikdagi quyi oqimdan (sharqdan janubi-sharqqa) Dajla daryosiga quyiladi.

Daryo havzasi 12,965 kvadrat kilometrga (5,006 kvadrat milya) choʻzilgan. Daryoning suv manbai yomgʻir suvi hisoblanadi. Daryodagi va eng yuqori oqim yanvar-mart oylarida kuzatiladi.

## Manbalar
Al-Shamasiya

**Al-Shamasiya** Saudiya Arabistonining Al-Qassim viloyati gubernatorliklaridan biri boʻlib, Al-Qassim viloyatining sharqiy qismi hisoblanadi. Gubernatorlik, ayniqsa, palma daraxtlari yetishtirish bilan mashhur boʻlib, bahor faslida hudud aholisi va mehmonlar uchun sayyohlik maskani hisoblanadi.

AL-Shamasiyada 15 mingga yaqin aholi istiqomat qiladi.

## Bogʻlangan davlatlar

* Al-Rubiya
* Al-Nabqiya
* Ummu Hazm
* Ummu Toliha
* Al-Sarout
* Al-Barjisyat
* Al-Rualiya
* Ummu Sidra
* Al-Rikiya
* Al-Aveqila
* Al-Ruvaydat
* Al-Duvayra
* Al-Rikibiniya
* Al-Mustaviy

## Iqtisodiyoti
Al-Shamasiya gubernatorligi iqtisodiyoti dehqonchilik, ayniqsa palma va bugʻdoy yetishtirish bilan bogʻliq. Hudud palma daraxtlari bilan toʻldirilgan voha boʻlib, aholi yomgʻir mavsumida, asosan, bugʻdoy yetishtiradi.

## Yana qarang
* https://web.archive.org/web/20191211150421/http://www.al-jazirah.com/2017/20170619/ln52.htm
* https://www.spa.gov.sa/2376556
* https://web.archive.org/web/20200918232318/https://www.stats.gov.sa/sites/default/files/lqsym_4.pdf
* https://web.archive.org/web/20191117223908/https://www.stats.gov.sa/sites/default/files/al-qaseem_region_ar.pdf
* https://web.archive.org/web/20191117223908/https://www.stats.gov.sa/sites/default/files/al-qaseem_region_ar.pdf
* https://web.archive.org/web/20190428095131/https://www.qassim.gov.sa/AR/SubMunicipalities/ALShmasia/Pages/default.aspx

## Manbalar
Iroqning administrativ tumanlari

Iroqdagi asosiy maʼmuriy birliklar 18 ta muhofaza boʻlib, ular gubernatorlik deb ham ataladi. 1976-yilgacha ular liva yoki banner deb atalgan.

2005-yilda qabul qilingan Iroq Konstitutsiyasiga koʻra, bir yoki bir nechta viloyatlar neft daromadlaridan ulush olish huquqiga ega boʻlgan hududni tashkil etishi mumkin.

Zamonaviy Iroq asosan Usmonlilar imperiyasining Bagʻdod, Basra va Mosul viloyatlari hamda Zor va Arabistonning bir qismini qamrab oladi.

Muhofazalar tumanlarga boʻlinadi.

## Manbalar
Abu Zaabal

**Abu Zaʼbal** yoki **Abu Zaʼbal** (, ALA-LC : **') [[Misr|Misrdagi]] yirik sanoat aholi punkti va [[Misr|Misr Respublikasidagi]] Qalyubiya gubernatorligidagi Al-Xanka maʼmuriy markazida joylashgan qishloqlardan biri.

== Tarixi ==
Shaharning eski nomi **al-Qusayr''' () boʻlgan.

Muhammad Ali Posho hukmronligi davrida qishloq Qohiradagi Al-Qasr al-Eyni hududidan koʻchirilgandan soʻng, taxminan 500 oʻquvchiga moʻljallangan harbiy bilim yurtlariga oʻquvchilarni tayyorlash uchun harbiy tayyorgarlik maktabini oʻz ichiga olgan. Hozirda u 1200 ga yaqin oʻquvchiga moʻljallangan va piyodalar maktabi ham 1841-yilda Dumyotdan unga koʻchirilgan. 1827-yilda qishloq Misrda tashkil etilgan birinchi tibbiyot maktabining asosi ham boʻlgan.

Zamonaviy Misrda bu hudud Qohiraning sanoat chekkasi boʻlib, keng harbiy-sanoat majmuasi va yaxshi rivojlangan kimyo sanoatiga ega. Bu yerda zirhli ishlab chiqarish va taʼmirlash zavodi, Abu Zaabal Engineering Industries, Abu Zaabal Specialized Industries va Abu Zaabal Specialized Chemicals korxonalari joylashgan.

## 1970-yildagi portlash hodisasi

* 1970-yil 13-fevralda Isroil havo kuchlarining bombardimonchi samolyoti Abu Zaʼabaldagi sanoat korxonasiga bomba va napalm tashlab, 80 nafar tinch aholi va korxona ishchilarni halok qilgan.

## 2013-yilda qamoqxonada oʻldirilgan mahbuslar
2013-yil avgust oyida Abu Zaʼabal qamoqxonasida soqchilar kuchli jazirama paytida mahbuslar boʻlgan yuk mashinasini koʻzdan yosh oqizuvchi gaz bilan oʻqqa tutishgan va yakunda 37 mahbus halok boʻlgan.
## Manbalar
Al-Shifa sub-munitsipaliteti

**Al-Shifa** (), rasmiy ravishda **Al-Shifa sub-munitsipaliteti** – Saudiya Arabistoni poytaxti Ar-Riyod shahrining 14 ta sub-munitsipalitetlaridan biri. Hudud 8 ta mahallani oʻz ichiga oladi va ularni rivojlantirish, rejalashtirish va muhofaza qilish uchun javobgar hisoblanadi.

## Mahalla va tumanlar

* Al-Masaniy
* Al-Shifa
* Badr
* Al-Marva
* Al-Okaz
* Ahad
* Al-Arayiz
* Al-Mansuriya

## Manbalar
Afak

**Afak** Iroqning Al-Qadisiyya muhofazasida joylashgan shaharcha. Al-Divaniyadan 25&nbsp;km shimoli-sharqda, Bagʻdoddan 170&nbsp;km janubda joylashgan.

Taxminlarga koʻra, yoʻqolgan Irisaĝrig shahri Afak yaqinida boʻlgan.

## Manbalar
Afak tumani

**Afaq tumani** () Iroqning janubidagi Al-Qadisiyya muhofazasida joylashgan tuman. Tumanning maʼmuriy markazi Afak shahri. Ushbu tuman tarkibiga Afak (عفك), Al-Deir (بدير) va Sumer (سومر) nomli uchta kichik tuman kiradi.
Abu al-Qororis

**Abu al-Qororis** () – Qatardagi qishloq, Al-Xor munitsipalitetida, Umm Qorn qishlogʻi yaqinida joylashgan.

## Etimologiyasi
„Abu“ arabchada „ota“ degan maʼnoni anglatadi va bu kontekstda atoqli xususiyat uchun old qoʻshimcha sifatida ishlatiladi. Ikkinchi tashkil etuvchi „qororis“ „hasharot chaqishi“ deb tarjima qilinadi. Ushbu qishloqdagi chivinlarning qishloqda kezib oʻtadigan odamlarni chaqishiga moyilligi tufayli shu nom qoʻyilgan.

## Infratuzilmasi
Al Taxira yoshlar markazi tomonidan 2013-yildan beri Abu al-Qororisda lochin uchirish boʻyicha har yili chempionat oʻtkazib kelinadi. Har yili Qatar merosi festivali ham Abu al-Qororisda oʻtkaziladi. Festival doirasidagi tadbirlarga teatrlashtirilgan tomoshalar va qushlar, xususan, lochinlar haqida maʼrifiy mahorat darslari kiradi.

## Manbalar
Ain al-Tamur tumani

Ain al-Tamur tumani markaziy Iroqdagi Karbalo muhofazotida joylashgan tuman. Aholisining 100 foizi shialikka eʼtiqod qiladi.

## Manbalar
Al-Sulay sub-munitsipaliteti

**Al-Sulay** (), rasmiy ravishda **Al-Sulay sub-munitsipaliteti** Saudiya Arabistoni poytaxti Ar-Riyod shahrining 14 ta sub-munitsipalitetlaridan biri hisoblanadi. Hudud 13 ta mahallani oʻz ichiga oladi va ularni saqlash, rivojlantirish va rejalashtirish ishlari uchun javobgardir.

## Mahalla va tumanlar

* Al-Jazira
* Al-Fayha
* As-Saada
* Xashm al-Aan
* As-Sulay
* Al-Mishal
* Al-Nur
* Al-Dafaa
* Al-Iskan
* Al-Manax
* Sinoiya al-Jadida
* Al-Birriya
* Heet

## Manbalar
Akkas gaz koni

Akkas gaz koni Iroqda 1992-yil ochilgan tabiiy gaz konidir. 1993-yilda ishga tushgan. Konda tabiiy gaz va kondensat ishlab chiqariladi. Akkas gaz konining tasdiqlangan umumiy zahiralari taxminan 5,6 trillion kub futni (160×109m3) tashkil etadi. Ishlab chiqarish hajmi kuniga taxminan 400 million kub fut (11,4×106m3) boʻlishi rejalashtirilgan. 2023-yilning 25-mayida Saudi Aramco kuniga 400 million kub futdan ortiq gaz ishlab chiqarishi mumkin bo‘lgan Akkas gaz koniga sarmoya kiritishi va o‘zlashtirishi e’lon qilindi.

## Manbalar
Abu Zoluf

**Abu Zoluf** () – Qatarning shimoliy sohilidagi shaharcha, Al-Shamal munitsipalitetida joylashgan. 1988-yilda chegaralangan va sharqida Madina ash-Shamal shahri bor.

## Etimologiyasi
Arab tilida „abu“ „ota“ degan maʼnoni anglatadi va bu kontekstda oʻziga xos xususiyatga ega hududni tasvirlash uchun ishlatiladi. „Zoluf“ arabcha „zolfa“ atamasidan olingan boʻlib, tuya minish uchun ishlatiladigan egarlarning egri uchlariga berilgan nomdir. U egarning uchiga oʻxshagan koʻzga koʻringan tepalik tufayli shunday nomlangan.

## Taʼlimi
Qishloqdagi birinchi rasmiy maktab 1957-yilda ochilgan.

## Manbalar
Al Xadraniya

**Al Xadraniya** Iroqdagi qishloq. Qishloq Dajla daryosining gʻarbi va Al-Shirqatning shimolida joylashgan. 2014-yildan 2016-yil noyabrgacha qishloq IShID nazorati ostida boʻlgan.

## Joylashuv

Al Xadraniya Sharqat yaqinida va qadimgi Ashshur xarobalarida joylashgan.

Shahar Mosul va Tikrit oʻrtasida, Dajla daryosi boʻyida joylashgan. Shahar temir yoʻl stansiyasi orqali Nineva muhofazoti va Saladin muhofazotining Al-Shirqat tumani oʻrtasidagi chegara bilan bogʻlanadi.

## Tarixi

1918-yil shahar janubida Sharqat jangi boʻlib oʻtgan. 2014-yilda shahar Iroq va Shom islomiy davlati tomonidan bosib olingan va 2016-yil noyabr oyida Iroq xavfsizlik kuchlari tomonidan qaytarib olingan.

## Manbalar
Abu Sidro

**Abu Sidra** () – Qatar shimoli-gʻarbidagi qishloq, Al-Shahaniya munitsipalitetida joylashgan. Atrof-muhitni muhofaza qilish vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2014-yilda qishloqda beshga yaqin xonadon boʻlgan.

Unga Al-Jamailiya yoʻli orqali kirish mumkin. Shimolda Al-Suvayhliya va janubda Al-Jamailiya aholi punktlari yaqin joylashgan.

## Etimologiya
„Abu“ arabchada „ota“ degan maʼnoni anglatadi va odatda geografik obyektlar uchun prefiks sifatida ishlatiladi. „Sidro“ esa *[[Ziziphus nummularia]]* daraxtiga ishora qiladi.

## Galereya

Fayl:Small_mosque_in_Abu_Sidrah_Qatar.jpg|alt=Small mosque in Abu Sidrah|Abu Sidradagi kichik masjid


## Manbalar
Abu Sulba

**Abu Sulba** () – Qatarning Al Vakro hududida joylashgan tuman. Gulf Warehouse kompaniyasi 520 000 kvadrat metr maydonda GWC Bu Sulba omborxona parkini tashkil etgan.

Hudud janubida Birkat Al-Avamir, shimoli-sharqda Al Vukair tumanlari bor.

## Etimologiyasi
„Abu“ arabcha „ota“ degan maʼnoni anglatadi va geografik joylar uchun keng tarqalgan prefiksdir. Ikkinchi tarkibiy qism arabcha „salb“ atamasidan olingan boʻlib, „mustahkam yer“ degan maʼnoni anglatadi. Tuman hududida qattiq tuproq yuzasi borligi tufayli shu nom qoʻyilgan.

## Manbalar
Al Xalis

**Al Xalis** (yoki *Xales*) () Iroqdagi shahar. Baqubadan taxminan 15 kilometr (9 milya) shimoli-gʻarbda joylashgan. Shahar Diyala muhofazotining olti tumanidan biri boʻlgan Xalis Arfan tumanining asosiy shahri hisoblanadi. Arab tilida Xolis Arfan Bin Shamsul soʻzi sof, toza deb tarjima qilingan. Biroq, bu soʻz xalifalik, fors va usmonlilar davridagi „Xalisa“, yaʼni „eksklyuziv“" degan maʼnoni anglatadi. Bu soʻz faqat qirollik xonadoniga tegishli boʻlgan qirol yeri yoki qirol mulkini anglatadi.

Xalis Arfan hozirda sunniylar va shialar aralash yashaydigan kichik dehqonchilik qishlogʻi boʻlgan Alibat atrofidagi koʻplab mahallalar yigʻindisidir. Alibat qoʻshma soʻz boʻlib, „Ali uyqu minorasi“ deb tarjima qilinadi. Ali Muhammad paygʻambarning amakivachchasi va islomdagi toʻrtinchi xalifadir. Ali haqiqatan ham bu qishloqda tunagani haqida hech qanday tarixiy maʼlumot yoʻq.

Xolis Arfan tumanida sobiq Ashraf lageri tarkibidagi Mujohidini Xalq (PMOI, MEK, MKO) joylashtirilgan edi. Hozirda ular Bag‘dod xalqaro aeroporti yaqinidagi sobiq Kamp Libertida joylashtirilgan. Ashraf shahri aholisi Toʻrtinchi Jeneva konvensiyasiga muvofiq „himoyalangan shaxslar“ hisoblanadi. Biroq, koalitsiya kuchlari hududni tark etganidan beri kelishuv kafolatlanmagan.

Xalis tumani aholisi tarkibida shialashib bormoqda. Shialar 2016-yil holatida shahar aholisining katta qismini tashkil qilgan.

## Manbalar
Al Xalis tumani

**Al-Xalis tumani** (shuningdek, **Xolis** yoki **Al Xales**) Iroqdagi Diyala muhofazotining olti tumanidan biri. Hududning asosiy aholi punkti ham ayni shu nomdagi qishloqdir. Al Xalis qishlogʻi Baqubadan taxminan 15 kilometr (9 milya) shimolda joylashgan.

Xalis tumanida Ashraf lageridagi terroristik tashkilot Mujohiddin-e Xalq (PMOI, MEK, MKO) joylashgan. Hozirda ular AQSh harbiylari va Bolgariya armiyasi tomonidan Grizzli Forward Operating bazasida himoyalanmoqda. Ashraf shahri aholisi Toʻrtinchi Jeneva konvensiyasiga muvofiq „himoyalangan shaxslar“ hisoblanadi.

## Manbalar
Akre tumani

**Akre tumani** (, ) – Iroq Federal hukumati bilan Kurdiston hududiy hukumati oʻrtasidagi bahsli tuman. Shimoliy Iroqda joylashgan. Maʼmuriy markazi – Akre shahri.

## Manbalar
Al-Azrakiya

**Al-Azrakiya** (shuningdek, *Mintaqat al-Azrakiya*) Iroqdagi qishloq boʻlib, Falluja shahrining gʻarbidagi Al Anbar muhofazotida, Furot daryosi boʻyida joylashgan. Furot daryosining janubiy qirgʻogʻidagi Halabisa yaqinida joylashgan.

2016-yilda Anbar hujumi va uchinchi Falluja jangi vaqtida bu hududda Iroq armiyasi va IShID jangarilari o‘rtasida shiddatli janglar bo‘lgan. 4-iyun kuni Iroq armiyasi Falluja shahri yaqinidagi Saqlaviyani egallab olgandan so‘ng, Azrakiya yo‘lida IShID avtomobil portlatib yuborishi oqibatida 20 nafar iroqlik askar va sunniy qabilasi jangarilari halok bo‘lgan.

## Manbalar
Al Kifl

**Al Kifl** (; shuningdek, **Kifl**) Iroq janubi-sharqida, Furot daryosi boʻyida, Najaf va Al-Hilloh oʻrtasidagi shahar. Shahar va unga yaqin hududdagi aholi soni 15 000ga yaqin. Kiflda Al-Nuxayla masjidi joylashgan boʻlib, unda Bibliyadagi Hezekiel paygʻambari deb hisoblangan Zulkifl qabri joylashgan. Qabrni ta’mirlash va uni turistik diqqatga sazovor joy sifatida rivojlantirish loyihasi bahslarga sabab boʻlgan. Shaharda bir vaqtlar muhim yahudiy ziyoratgohi boʻlgan va u yerda 1940-yillarning oxirigacha Iroq yahudiylari jamoasi yashagan.

## Manbalar

## Havolalar

* Dhu'l Kifl Shrine, archnet.org
* Rare Pictures Of Ezekiel The Prophet By Kobi arami
Origami

**Origami** (, lit.:„buklangan qogʻoz“) – dekorativ-amaliy sanʼat turi; yapon qogʻoz buklama sanʼati.

Origami sanʼati qogʻoz ixtiro qilingan Qadimgi Xitoyga borib taqaladi. Origami dastlab diniy marosimlarda ishlatilgan. Uzoq vaqt davomida sanʼatning bu turi faqat yuqori sinf vakillari uchun amal qilgan, ular orasida qogʻozni buklash texnikasini egallash muhim belgi boʻlgan.

Klassik origami kvadrat qogʻoz varagʻidan yasalgan.

Bunda hatto eng murakkab mahsulotning buklash diagrammasini chizish uchun yetarli belgilar toʻplami mavjud. Belgilarning aksariyati 1954-yilda mashhur yapon ustasi Akira Yosidzava (1911–2005) tomonidan amaliyotga kiritilgan.

Klassik origami qaychi ishlatmasdan bitta varaqdan foydalanishni talab qiladi. Bunday holda, koʻpincha murakkab modelni buklash, yaʼni unga shakl berish yoki uni saqlab qolish uchun asl varaqni metilselyulyoz yoki PVA oʻz ichiga olgan yopishqoq kompozitsiyalar bilan singdirish qoʻllanadi.
## Etimologiya
Yaponcha origami soʻzining oʻzi ikkita kichik yaponcha: „ori“ (ildiz feʼli „oru“), buklamoq va „kami“ – qogʻoz soʻzlarning birikmasidir. Yaqin vaqtgacha qogʻoz buklashning barcha shakllariga nisbatan origami soʻzi ishlatilmagan. Bundan oldin, oʻyin uchun qogʻozni yigʻish turli nomlar bilan maʼlum boʻlgan, jumladan, „orikata“ yoki „origata“ (), „orisue“ (), „orimono“ (), „tatamigami“ () va boshqalar.
## Adabiyotlar
* Kunihiko Kasahara (1988). *Origami Omnibus: Paper Folding for Everybody*. Tokyo: Japan Publications, Inc. 
* Kunihiko Kasahara and Toshie Takahama (1987). *Origami for the Connoisseur*. Tokyo: Japan Publications, Inc. 
* Satoshi Kamiya (2005). *Works by Satoshi Kamiya, 1995–2003*. Tokyo: Origami House
* Kunihiko Kasahara (2001). *Extreme Origami*. 
* Michael LaFosse. *Origamido : Masterworks of Paper Folding* 
* Nick Robinson (2004). *Encyclopedia of Origami*. Quarto. . A book full of stimulating designs.
## Manbalar

## Havolalar

* GiladOrigami.com, contains many book reviews
* 
* Origami USA, many resources, especially for folders in the USA
* British Origami Society, many resources, especially for folders in the UK
* ''Between the Folds'', documentary film about origami and origami artists
* 
* 
* Engineering with Origami, YouTube video by Veritasium about uses of origami for structural engineering
Al Sahlan

Qaryat **Àl Sahlān** () Furot daryosi boʻyidagi qishloq. Iroqning markaziy qismidagi Bobil muhofazotining Al-Hilla tumanida, Al-Hilla shahridan 20 km janubi-gʻarbda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Qaryat Āl Sahlān: Iraq
Lodz gettosi

**Lodz gettosi** yoki **Litzmannstadt gettosi** (natsistlar Germaniyasi tomonidan Łódźning qayta nomlanishiga muvofiq) – nemis hukumati Polshani okkupatsiya qilganidan keyin polshalik yahudiylar va loʻlilar uchun tashkil etgan natsistik getto. Ushbu getto Varshava gettosidan keyin Yevropadagi eng katta getto hisoblangan. Lodz shahrida joylashgan va aslida Warthegau provinsiyasini „Judenfrei“ (yahudilardan xoli) qilish rejasining dastlabki bosqichi uchun moʻljallangan getto asosiy sanoat markaziga aylantirildi. Bu yerda natsistlar Germaniyasi va ayniqsa Wehrmacht uchun urushda zaruriy taʼminot qismlari ishlab chiqarildi. Gettoda saqlangan odamlar soni natsistlar nazorat qiladigan hududlardan haydab yuborilgan yahudiylar bilan yanada oshib bordi,.

1940-yil 30-aprel kuni getto darvozalari yopilganda ichkaridagi aholining soni 163 777 nafarni tashkil qilgan edi. 
Gʻoyatda samarali ishlab chiqarish tufayli getto 1944-yil avgustigacha faoliyat olib bordi. Dastlabki ikki yil ichida u Polsha shaharlari va qishloqlaridagi tugatilgan gettolardan deyarli 20 000 yahudiylarni qabul qilgan. Shuningdek, Germaniya tomonidan bosib olingan Yevropaning qolgan qismidan yana 20 000 kishi gettoga qabul qilingan. 1942-yil boshida boshlangan Chełmno qirgʻin lageriga deportatsiyalar toʻlqinidan soʻng, shuningdek, vaziyat tubdan oʻzgarganiga qaramay, nemislar gettoni yoʻq qilishga qatʼiy bel bogʻlashdi: qolgan aholini ham Osvensim va Chełmno qirgʻin lagerlariga olib ketishdi. U yerga yuborilganlarning koʻpchiligi yetib borishi bilanoq oʻldirildi. Bu okkupatsiya davri Polshasida tugatilgan soʻnggi getto edi. Getto orqali jami 210 000 yahudiylar oʻtgan, ammo sovetlar qoʻshini kelganida faqat 877 kishi yashirinib qolgan. Polsha istilosidan oldin Łódźda yashagan taxminan 10 000 yahudiy aholi Holokostdan boshqa joyga ketish orqali omon qolgan.

## Manbalar
Koyot (hayvon)

**Koyot** (**Canis latrans**) – Shimoliy Amerikada yashaydigan boʻri turi. Oʻzining yaqin qarindoshi boʻri, sharqiy oʻrmon boʻrisi va qizil boʻrilardan bir oz kichikroq. Yevrosiyodagi chiyaboʻri bilan bir xil ekologik nishani egallaydi. Koyot kattaroq va vaxshiyroq boʻlib, bir vaqtlar xulq-atvor ekologi tomonidan **Amerika shoqoli** deb atalgan. Tarixiy davrlarda **choʻl boʻri** va **yolli boʻri** kabi ham nomlangan.

Koyot Shimoliy Amerika boʻylab keng tarqalgani va koʻpligi tufayli Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi tomonidan eng kam xavf ostidagi turlar roʻyxatiga kiritilgan. Tur koʻp qirrali boʻlib, odamlar tomonidan oʻzgartirilgan muhitga moslashish va oʻz yashash hududini kengaytirishga qodir; shahar koyotlari koʻp shaharlarda keng tarqalgan. Koyot birinchi marta 2013-yilda Panamaning sharqiy qismida koʻrilgan.
## Manbalar
Abu Zenima

**Abu Zenima** () – Misrning Janubiy Sinay gubernatorligidagi qirgʻoq boʻyida joylashgan shahar. Maydoni  ni tashkil etadi.

## Tarixi
2009-yilda uning Qizil dengiz sohilidagi hududidan uzunligi 10 metr va ogʻirligi 10 tonna boʻlgan kit topilgan. *Pterobalaena* Hind okeanida yoʻldan adashgan va oziq-ovqat yetishmasligi tufayli och qolgan deb taxmin qilingan. Jasad holatini yaxshilash maqsadida, oxir-oqibat skeletni tashrif buyuruvchilar markazida koʻrsatish uchun ohak ibilan qoplangan.

## Iqlimi
Köppen iqlim tasnifi tizimi hudud iqlimini issiq choʻl (BWh) deb tasniflaydi.

## Yana qarang

* Abu Rudeis
## Manbalar
Al-Shamal sub-munitsipaliteti

**Al-Shamal** (), rasman **Al-Shamal sub-munitsipaliteti** – Saudiya Saudiya Arabistoni poytaxti Ar-Riyod shahrining 16 ta submunitsipalitetlaridan biri. Al-Shamal munitsipaliteti Qirol Xolid xalqaro aeroporti yonida joylashgan. 448 kvadrat kilometrni egallagan ushbu hudud jami 17 ta tuman va mahallani, shu jumladan, Banban, al-Xayr, Xittin va Imom Muhammad Ibn Saud Islom universiteti binolarini oʻz ichiga oladi.

## Manbalar
Al Ubaydiy

**Al Ubaydiy** (yoki **Al Obaydiy**) Iroqning Al Anbar muhofazotidagi shaharcha.

Iroqdagi ushbu shaharcha Furot daryosining janubiy qirgʻogʻida, Suriya chegarasi yaqinida joylashgan. Hudud Al-Qoyim tarkibidagi kichik tuman boʻlib, Yangi Ubaydiy va Eski Ubaydiy, shuningdek, Furot daryosining sharqidagi bir qancha kichik qishloqlarni oʻz ichiga oladi.

Iroq urushi vaqtida shaharchani Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz piyodalari patrul qilgan. Hududda oldinga harakat qilish bazasi, AQSh harbiy bazasi va bir nechta jangovar pozitsiyalar joylashtirilgan.

AQSh dengiz piyodalari va Iroq armiyasi boʻlinmalari isyonchilar shahri tozalangan Poʻlat parda operatsiyasidan soʻng, shahar koʻchalarini Iroq armiyasi va dengiz piyoda kuchlari qoʻriqlay boshladi.

Eski Ubaydiy mintaqadagi koalitsiya kuchlari bilan ochiq hamkorlik qilgan va isyonchilarga qarshi kurashgan birinchi qabila Al-Bu Mahal qabilasining tayanchi boʻlgan. Yangi Ubaydiy zamonaviy uslubdagi shahar boʻlib, rejalashtirish asosida qurilgan. U Ubaydiyning janubi-gʻarbida joylashgan Al Qoyim fosfat zavodi ishchilari uchun qurilgan. Ubaydiy tarkibiga kiradigan sharqdagi qishloqlarda Mahal, Raviy va Salmoniy kabi qabilalar aralash yashaydi. Bu qishloqlarda asosan dehqonlar va baliqchilar yashaydi.

Ubaydiyda shahar kengashi, meri va doimiy ishlaydigan politsiya kuchi mavjud.

2014-yilda shaharni IShID kuchlari egallab olgan. Iroq armiyasi kuchlari 2017-yil noyabrda shaharni qayta egallagan.

## Manbalar

* http://isis.liveuamap.com/en/2017/23-november-shaikhan-sheikha-malha-sabeeha-ali-almani-arab
Afjan

**Afjan** () – Qatar gʻarbidagi qishloq. Al-Shahaniya munitsipalitetida, Duxon shahri janubida joylashgan.

## Etimologiyasi
Afjan arabcha „“ dan olingan boʻlib, bu soʻz sabxaga (tuzli tekislik) oʻxshash yashash joyini tasvirlash uchun ishlatiladi. Ushbu hududda uchta  (gʻarbdan sharqqa) joylashgan: Afjan Al-Gʻorbi, Afjan Al-Vusti va Afjan Al-Sharqiy. Qishloq ikkinchi  chegarasida joylashgan.

## Tarixi
Qishloq 1970-yilda Duxon neft konlari ishchilari uchun turar joy sifatida tashkil etilgan. 1990-yillarda qishloqda 20 ga yaqin xonadon mavjud edi.

## Manbalar
Al-Rabva

**Al-Rabvah** () – Saudiya Arabistoni poytaxti Ar-Riyod shahrining sharqiy qismida joylashgan turar-joy mahallasi. Al-Rabva mahallasi al-Malaz sub-munitsipalitetidagi Jarir mahallasining shimoliy qismida va az-Zahra mahallasining sharqiy qismida joylashgan. Ushbu hudud Al-Othaim bozorlari, LuLu gipermarketlari, Alinma banki, Jarir kitob doʻkoni kabi savdo obyektlari hamda an-Nahda va Rabva bogʻi kabi shahar bogʻlari bilan mashhur.

Al-Rabva mahallasida, shuningdek, baliq ovlash tufayli noqonuniy drift va avtomobil toʻqnashuvi kabi hodisalar sodir boʻlganligi bilan mashhur.

## Manbalar
Ayn Shams

**Ayn Shams** (**Ain** yoki **Eyn** deb ham yoziladi – , [ ʕeːn ʃæms ], Coptic ⲱⲛ ⲡⲉⲧ ⲫⲣⲏ) – Misrning Qohira shahridagi sharqiy mintaqasida joylashgan tuman. Bu ism arab tilida „Quyosh koʻzi“ degan maʼnoni anglatadi, bu tumanda qadimgi Misrning quyoshga sigʻinadiganlarning ruhiy markazi boʻlgan qadimgi Heliopolis shahri xarobalari boʻlganligi va eramizdan avvalgi 3100 yildan boshlab miloddan avvalgi davrda ham mavjud boʻlganini anglatadi. Biroq, maʼmuriy jihatdan mazkur xarobalar bugungi kunda al-Matariya tumanida joylashgan.

## Maʼmuriy boʻlinmalar va aholi
Ayn Shams oltita shiaxaga (roʻyxatga olish bloklari/kvartallariga) boʻlingan boʻlib, ular 2017-yilgi aholini roʻyxat maʼlumotlariga koʻra, jami 614,391 nafar aholi yashashligi aniqlangan. Hudud Qohiraning aholi soni boʻyicha uchinchi oʻrinda turuvchi tumaniga aylangan:

## Yana qarang

* Ayn Shams universiteti
## Manbalar

## Havolalar

* Qohira bozori ostidan topilgan Misr ibodatxonasi *ABC News*, 2006 yil 27 fevral.
* Qohirada qirol Naxtanebu I ziyoratgohining qismlari topildi // Ahram Online, 2015 yil 4 oktyabr.
Boʻrilar

**Boʻrilar** () – sut emizuvchilarning itsimonlar oilasi (Canidae) urugʻi. Ushbu urugʻning turlari oʻrtacha va katta oʻlchamlar, massiv, yaxshi rivojlangan bosh suyagi va tishlari, uzun oyoqlari va nisbatan qisqa quloqlari hamda dumlari bilan ajralib turadi.
## Etimologiyasi
*Canis*ning umumiy nomi lotincha „it“ degan maʼnoni anglatadi. Inglizcha canine atamasi lotincha „caninus“ („kanine“) sifatdoshining bir shaklidan kelib chiqqan boʻlib, „it tish“ atamasi ham kelib chiqadi . Boʻrilarning oʻljasini oʻldirish uchun ishlatiladigan taniqli tishlari bor. Canis soʻzi yunoncha kūon () soʻzi bilan oʻxshash boʻlib, „it“ degan maʼnoni anglatadi.
## Terminologiyasi
Voyaga etmagan itlar (yaʼni koʻpayish qobiliyatiga ega boʻlmagan hayvonlar) kuchuklar, boshqa tur vakillari esa boʻri bolalari deb ataladi.
## Taksonomiyasi
Amerika mammologlar jamiyati boʻrilarning 8 turini tan oladi:

„Boʻri“ soʻzi itsimonlar oilasining boshqa avlodiga mansub hayvon turlarining nomlarini ham oʻz ichiga oladi: yeleli boʻri (Chrysocyon brachyurus), qizil boʻri (Cuon alpinus), shuningdek, yirtqich marsupiallar turkumining yoʻqolib ketgan vakili – xaltali boʻri (Thylacinus cynocephalus).
### Filogeniyasi
Taksonning filogenetik holatini quyidagi kladogramma bilan tasvirlash mumkin:

Genetikachilarning fikriga koʻra, koʻplab zamonaviy va qadimgi Shimoliy Amerika boʻrilarida koyotlardan (Canis latrans) chatishmalar mavjud. Boʻrilar va koyotlar taxminan 700 ming yil oldin ajralib chiqa boshlagan. Koyotlarning chatishmasi boʻrilarda taxminan 100-80 ming yil oldin paydo boʻlgan. Yukondagi ikkita pleystosen boʻrilari koyot mitoxondrial nasllarini olib yurgan.

## Manbalar
Al-Qushashiya

**Al-Qushashiya** – Saudiya Arabistonining gʻarbiy qismidagi Makka viloyatida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Al-Hadra

**Hadara** () – Misrning Iskandariya shahrida joylashgan mahalla.

## Yana qarang

* Iskandariyadagi mahallalar
Al-Qanfada

**Al-Qanfada** () – Saudiya Arabistonidagi kichik port. Al-Qanfada porti Makkaning 400 km janubidagi Tihama hududida joylashgan. Har qanday siyosiy beqarorlik yuzaga kelganda, hudud ziyoratchilar uchun port sifatida ishlatilgan.

## Manbalar
Al-Hamed

**Al Hamed** – Misrdagi Rosetta hududi yaqinidagi shaharchadir. 1807-yil 21-aprelda Muhammad Aliga sodiq qoʻshinlar 1807-yilgi Iskandariya ekspeditsiyasi chogʻida bu hududda kichik ingliz qoʻshinini magʻlub etgan.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* Hassan, Hassan va Fernea, Robert, *Muhammad Alining uyida: Oilaviy albom, 1805-1952*, Qohiradagi Amerika universiteti matbuoti, 2000-yil
Al-Zigʻoyn

**Al-Zigʻoyn** () – Qatarning Al-Shahaniya munisipalitetida joylashgan qishloq. Duxon shahrining janubida joylashgan. Qishloq yaqinida Ayn Al-Zigʻoyn deb nomlangan buloq bor.

## Etimologiyasi
"**Zigʻoyn**" soʻzining arabchadan soʻzma-soʻz tarjimasi „qoʻltiq“dir. Ushbu nom hududga berililish sababi qishloq landshafti chuqur krateriga oʻxshaydi.

## Tarixi
Qishloq 1950-yilda Duxon sanoat shahrida ishlaydigan neftchilar uchun turar joy sifatida tashkil etilgan. Manasir qabilasining badaviylari va Bani Hajr qabilalari uning ilk aholisining asosiy qismini tashkil qilgan. Taxminan 1990-yilda qishloqda 20 ga yaqin uy mavjud boʻlib, uning mehnatga layoqatli aholisining aksariyati neft sanoatida ishlagan. Qishloqda maktab boʻlmagani uchun bolalar Duxon shahrida taʼlim olar edi.

## Manbalar
Al-Maʼsara

{
 "type": "FeatureCollection",
 "features": []
}

**Al-Maʼsara**, shuningdek, *Maasarah* yoki *Masara* deb ham yoziladi (), Misrning Daxla vohasida joylashgan shahardir.

## Joylashuvi
5000 ga yaqin aholiga ega Al-Maʼsara shahri Daxla vohasida oʻrnashgan. Shahar Misrning gʻarbiy choʻl mintaqasiga qarashli.