Elsa (Muzyurak)

**Elsa**-Xayoliy Arendel mamlakating qirolichasi bo'lib, 2013-yil Muzyurak animatsion filmida ekran chiqqan. 6 yil o'tib 2019-yilda Muzyurak 2 multfilmida namoyon bo'ldi. Bu obraz boshqa Disney malikalarda farqli o'laroq, ayollar kuchliligini, feminizm g'oyalari targ'ib qilingani bilan ajralib turadi.

## Ekranda namoyishi

### ''Muzyurak'' animatsion filmi
Arendelning malikasi va taxt vorisi Elsa muz, qorni yaratish va boshqarish qobiliyati bilan tugʻilgan. Bolaligida u oʻz qobiliyatlaridan foydalanib, qish faslida singlisi Anna bilan oʻynash uchun qordan ajoyib yurt yaratadi. Oʻsha kecha Elsa Annaga oʻz kuchlari bilan zarar yetkazadi. Arendel shohi va rafiqasi Annani kasallikka chalingan togʻli trollar qabilasiga olib ketishdi. Annaga shifo berayotganda, trollar Elsaning qobiliyatlari oʻsib borishini, ular ham chiroyli, ham xavfli boʻlib qolishini aytishadi. Trolllar Elsa yetkazgan jarhatni davolayotganda, Elsa bu tufayli jarohatlanadi. Podshoh va qirolicha Elsaning muz kuchlarini nazorat qilish va yashirish uchun qadamlar qoʻyishadi va darvozalarni qulflab qoʻyishadi, Elsa koʻp vaqt oʻz yotoqxonasida oʻzi qoladi, unga qoʻlqoplar beriladi, bu uning kuchlarini kamaytirishga yordam beradi va unga his-tuygʻularini ham ushlab turishga koʻmak beradi. Biroq, uning kuchlari yanada kuchayib bormoqda va shuning uchun u eng koʻp qaygʻurgan odamlariga zarar yetkazishdan qoʻrqadi. Shu bilan birga, singlisi Anna katta singlisi bilan aloqasiz qolib ketgani uchun, uni xonasidan chiqarishga undaydi. Qizlar katta boʻlganida, shoh va rafiqasi sayohat qilayotgan kemani boʻron oʻrab, choʻkishib vafot etishadi. Anna va Elsa oʻzlarini yanada yolgʻiz his qilishadi.
Uch yil oʻtib, katta boʻlgan Elsa otasining oʻrnini Arendelning taxtini egallaydi. Garchi u oʻzini shaxsiyatini katta xaloyiqqa ochishdan qoʻrqsa-da, uning qirolichalik davri nisbatan tinch davom etadi. Biroq, toj kiydirish marosimida Anna uchratgan Janubiy orollarning shaxzodasi Xans bilan turmush qurish uchun Elsaning roziligini soʻraydi. Elsa Anna va Hans bir-birini yaqindan bilmasligini taʼkidlab rad etadi va ziddiyat paydo boʻladi, Elsa hissiy nazoratni yoʻqotadi va tasodifan oʻz kuchini oshkor qiladi. Mehmonlar va uning fuqarolarining dahshatidan va sehrgarlik bilan ayblanib, muzli togʻlarga cheklanadi. Shu yoʻsinda uning his-tuygʻulari butun Arendelleda „abadiy“ qishni boshdan kechiradi. U yerda boʻlganida, u nihoyat barcha kuchlarini qoʻlga kiritishga qaror qiladi va odamlarga zarar yetkazishdan qoʻrqmasdan erkin yashashi mumkinligiga ishonadigan ulkan muz saroyini quradi. Shuningdek, u bolaligidagi qorbola Olafni qayta yasaydi va bilmasdan uni hayotga qaytaradi.

Anna Elsanani topib, unga qaytarishga qaror qilib, togʻlar orqali sayohat qilib, Olaf va Kristoff ismli togʻlik kishi bilan uchrashadi. Ular muz saroyiga yetib kelishadi, Anna esa Elzani uyga qaytishi va munosabatlarini tiklashini yalinib soʻraydi. Elsa oxir-oqibat qarshilik koʻrsatganda (Annaga bolaligida kuchlari qayta koʻrinishi bilan zarar yetkazganini eslab, Anna unga Arendelle va uning odamlari qoldirilgan davlat haqida gapiradi. U dahshatga tushdi va Anna yuragini toʻxtadi. Endi Elsa singlisi va boshqa odamlarga oʻz kuchlari bilan zarar yetkazishi mumkinligini koʻrib, oʻzini yanada dahshatga tushirdi. Uning muz qal’asi, koʻrinib turibdiki, qorongʻi va qoʻrqinchli boʻlib, uning azob-uqubatlarini va qoʻrquvlarini aks ettiradi. Shu bilan birga, Anna asta-sekin zaiflashib boradi va Kristoff uni trollarga olib keladi, ular ularga faqatgina „haqiqiy sevgi“ uning hayotini qutqarishi mumkinligini aytadilar.

Hans va bir guruh askarlar muz saroyiga hujum qilishadi. Elsa uni oʻldirmoqchi boʻlgan ikki askar bilan kurashadi. Hans uni oʻzi haykal emasligini isbotlash uchun ularni qutqarishga ishontiradi. Biroq, u qoʻllarini qamal qilib, devorga zanjirlab, shahardan oʻtkazib ketadi. Hans uni koʻrib chiqib, qishni tugatishga undadi. U ketgandan soʻng, u zanjirlarni buzish orqali ozod boʻlib, qamoqxonadan qochib ketadi, ammo uning qoʻrquvi butun shaharni qoʻzgʻatadi. Anna Xansdan romantik boʻsa uni qutqarish uchun „haqiqiy sevgi“ boʻlishiga ishonib, qalʼaga qaytib keladi. Buning oʻrniga, u unga uning turmush qurishni taklif qilish Arendelning taxtini egallash uchun tuzilgan tuzumning birinchi bosqichi ekanligini va uni oʻlimga qoldirganligini aytadi. Olaf Annaga Kristoff uni sevganini va uning boʻsasi uni davolay oladi deb ishonishini aytadi. Ular Kristoffni topishga shoshilishadi. Xans Elsa bilan yuzma-yuzlashib, Annani oʻldirdi, deb aytadi. Bu esa Elsaga qattiq taʼsir qildi va qor boʻlib, u toʻxtaydi. Hans unga yaqinlashib, qilichini oʻldirish uchun oʻz qilichini aylantiradi, ammo Anna Kristoffga yaqinlashayotganidan soʻnggi kuchini sarflab, Hansning hujumini toʻsib qoʻyadi. Olov va qoʻriqchilar uni koʻrib turganida, Elsa koʻz yoshlari bilan sovuq Annani quchoqlab oladi.

Bir necha daqiqa oʻtgach, Anna oʻz singlisiga yordam berishdan koʻra uni qutqarishni tanlaganida, „haqiqiy sevgi“ni namoyon etgan. Elsa oʻz kuchlarini nazorat qilishning kaliti sevgidir va shohlikning abadiy qishlarini tugatishga qodirligini tushunadi. Yozgi Arendellega qaytib keladi, Elsa taxtini qaytarib oladi va singlisi bilan aloqasini tiklanayotganda oʻz kuchlaridan foydalanishga va xavfsiz nazorat qilishga qodirligini anglaydi. U Hansni uning oilasi tomonidan jazolash uchun Janubiy orollarga qaytaradi va elchi Weselton bilan savdo-sotiqni toʻxtatadi.

#### ''Olafning sarguzashtlari''

Elsa va Anna Arendelda ilk marta Rojdestvo bayramini nishonlashdi. Elsa darvoza ochganidan beri, mavsumda Yule Bell qoʻshigʻi kuylanadi. Shahar aholisi oʻzlarining bayram urf-odatlaridan zavq olish uchun kutilmagan tarzda erta chiqib ketganda, singillar oʻz oilaviy anʼanalariga ega emasligini tushunishadi. Elsa oʻz hayotining koʻp qismini oʻzi yolgʻiz oʻtkazganligi sababli, u va Anna bir-biri bilan vaqt oʻtkazishga qiynalganidan xafa boʻladi. Shu bilan birga, Anna bilan birga ular oʻtmishdagi narsalarni topib oladilar. Elsa oʻzini yillar davomida oʻzini olib qochganidan soʻng, Anna har yili oʻz eshigidan Olaf kartalari va qoʻziqorinlarini olib ketishni boshlaydi. Shunday qilib, Elsa va Anna shohlik bayramlarini davom ettirishadi.

#### ''Muzyurak II''
Film hodisalaridan 34 yil oldin, Arendelning asoschisi va birinchi shohi Runeard shohi ikki xalq oʻrtasidagi yaxshi munosabatlarni saqlab qolish va ularning qudratini mustahkamlash maqsadida Northuldra vodiysida qabila qurib shartnoma tuzadi. Ammo, oʻrmonda yashovchi yer, olov, havo va suv ruhlari orasida jang boʻlib, gʻazablanishadi. Ruhlar yoʻq boʻlib ketadi va qorongʻi devor oʻrmondagi hammalarni qamrab oladi. Runeardning oʻgʻli Prens Agnarr, nomaʼlum qutqaruvchining yordami bilan qochib, shoh boʻladi.

Elsa, Anna, Olaf, Kristoff va Sven sirli ovozga ergashib, sehrlangan oʻrmonga suzishadi. Shamolning ruhi boʻlib, u tornado shaklida paydo boʻlib hammalarni oʻziga jalb qiladi. Elsa ularni oʻchirib toʻxtatib, muz haykallari toʻplamini tashkil etadi. Ular haykallar otasining oʻtmishidan olingan tasvirlar ekanini aniqladilar. Ular Northuldra va Arendelliyalik askarlar qoʻshinini uchratishadi, ular hali ham bir-biri bilan nizoda. Oʻt ruhi paydo boʻladi; Elsa uni hayajonli sehrli salamander deb hisoblaydi va uni tinchlantiradi. Elsa va Anna askarlar va Northuldra oʻrtasida bitim tuzadi va ular bilan birga oʻz qarorgohlariga boradi. Keyinchalik Elsa odamlarni va tabiat sehrini birlashtiradigan beshinchi ruh mavjudligini bilib oladi va shuningdek onasi Northuldra ekanligini aniqlaydi.

Anna Elsaning xabarini qabul qiladi va tinchlik barqaror topishi uchun birdaniga baravar yoʻq qilinishi kerakligini, garchi u Arendelli yoʻq qilishi mumkinligini xulosa qiladi. Anna uxlab yotgan ulkan yer ruhlarini topib uygʻotib, ularni ulkanlar tashlagan toshlar tomonidan vayron qilingan sohilga olib boradi. Elsa erib, Arendellega qaytib keladi va buzilgan baravardan toʻlqinni toʻxtatadi. Bu soʻzlar bilan Elsa Anna bilan birga boʻlib, Olafni tiriltiradi. Kristoff Annaga taklif qildi va Anna rozi boʻldi. Elsa Arendel taxtidan Annaga voz kechadi va sehrlangan oʻrmonning himoyachisi boʻladi. U Arendellega keyinchalik muntazam tashrif buyuradigan boʻladi.

### Variantlari

#### Boshqa animatsion filmlarda koʻrinishi
Elsa va Anna Disney malikalari bilan birgalikda 2018-yilgi Ralph internetga qarshi filmida namoyish etiladi. Bir voqeada Vanellope Von Schweetz qasddan Elsa va boshqa malikalar yigʻilgan xonaga kiradi. Vahimadan keyin Vanelopni oʻrab olib, nega u bu yerda ekanligini soʻrashadi. Vanellope malika ekanligini bilib olgach, Elsa uning oldida muzni chaqirayotganda „Sizda sehrli qoʻllar bormi?“-deb soʻraydi. Elsa va malikalar Ralfni havodan oʻz halokatini kutishga tayyor ekanini koʻrishadi. Qizlar oʻz qobiliyatlaridan foydalanib, yovuz odamni qutqarish uchun birlashgan. Moana okeanni chaqiradi, unda Ariel suzish uchun yuqoriga suzadi va spiralni yaratadi. Jasmin va Elsa gilamdan foydalanib tepalikka uchishadi va u yerdan Ariel bilan qoʻshilishadi. Keyin Elsa oʻz kuchlaridan foydalanib, Ralf uchun muz yoʻlagini yaratadi. U qutqarilgandan soʻng, malikalar oʻzlarini Vanellope doʻstlari sifatida taqdim etadilar, Elsa esa Vanellope bilan doʻst boʻlgan har bir kishi ularning doʻsti ekanligini taʼkidlab oʻtadi. Elsa, shuningdek, 2023-yilda „Once Upon a Studio“ qisqa filmida paydo boʻlgan Walt Disney Animation Studiosning asosiyl belgilaridan biri. 

#### Sanoatda
2013-yil dekabr oyida Disney „Musical Magic Elsa and Anna Dolls“ nomli filmni chiqarishni boshladi. Elsaning koʻplab boshqa qoʻgʻirchoq versiyasi sotib olish uchun chiqarildi, shu jumladan moda qoʻgʻirchoq toʻplamlari, mini qoʻgʼirchoqlar, yumshoq qoʻg 'irchoq va yosh *Elsa* qoʻg̣irchoqlarini namoyish etishadi.  Bolalar uchun kiyim kiyish Elsaning muz kiyishi va filmda kiyganlariga oʻxshash qoʻlqoplar asosida oʻrnatiladi. [Anna bilan birgalikda u turli muzlatilgan ilhomlangan idishlarda, masalan, plakatlar va kofe idishida tasvirlangan. Elsa ilhomlantirgan boshqa tovarlarga yuk sumkasi, kechki kiyim va uy bezaklari kiradi.  Bundan tashqari, filmning soddalashtirilgan versiyalari bolalar hikoya kitoblariga moslashtirilgan, shu jumladan ovozli audio va Brittney Lee tomonidan namoyish qilingan *A Sister More Like Me* nomli boshqa bir versiyasi ommaga taqdim etilgan.  Elsa va Anna ham *Disney Infinity*da oʻyinli belgilar orqali oʻzlarining tegishli qahramonlaridan foydalangan holda paydo boʻlishdi.

### ''Let it go''
Idina Menzel ham qoʻshiqlari uchun bir qancha mukofotga sazovor boʻldi, Cine Vuening Amon Warmann taʼrifida uning ovozi „bu musiqiy balladlarda ijobiy tarzda koʻtarildi“ deb aytdi.  Tanqidchilar tez-tez uning „Let It Go“ qoʻshigʻini ijro etishiga eʼtibor qaratishgan, bu „Entertainment Weekly“ning Marc Snetiker tomonidan „erkin ozodlik madhiyasi“ deb tasvirlangan va unda Elsa endi oʻz kuchidan qoʻrqmaslikka qaror qiladi.  The Starning Linda Barnard Menzel „oʻzining kuchli ovozi bilan muzlarni sindirishi mumkin“ deb sharh berdi.

Rochester gazetasining Matt DeTruck yozganidek, „Menzel ushbu ijroga oʻzining eng mashhur rolida qilganidek koʻp kuch va ishtiyoqni taqdim etganligi uchun eʼtirof etilishi kerak“. *Irish Times* Donald Clark qoʻshimcha qildi, "Elsaning muzlar tomon uchishi oʻz-oʻzidan mustaqillikka qarshi qoʻngʻiroq qilgan qoʻshiqni qoʻzgʻatadi, u „I Am What I Am and Donʼt Rain on My Parade“ kabi ohanglari bilan birga ajoyib ijro etiladii. „Let It Go“ ning ochilish va yakuniy naqoratlari nafis tartib yakunlanadi: „Qattiq sovuq meni hech qachon bezovta qilmaydi!“

### Elsaning ruhiy kasalligi
Muzyurak bolalar uchun ruhiy sogʻliqni saqlashni targʻib qilish uchun ragʻbatlantirilgan. Jay Boll „Muzyurakning sinishi“ haqidagi hikoya deb tasvirlagan va Elsa ruhiy kasallik uchun mukammal metafora boʻlgan. "Disney animatsion filmida birinchi marta yovuz odam ichki dushman boʻladi. *Muzyurak*da kichik bir yovuz odam bor, uning haqiqiy ranglari hikoyaning oxirida koʻrinmaydi, ammo haqiqiy dushman Elsaning oʻzi, u oʻz ichki iblislari bilan hikoya davomida kurashadi. "

„Washington Post“ jurnalining psixologi Nadia Ali, Elsaning xatti-harakati bemorlariga oʻxshaydi, chunki u ruhiy sogʻliq uchun kurashayotganini va bu bilan oʻzlarini yolgʻiz his qilayotganini nazorat qilib yashirishga harakat qiladi. "U (Elsa) oʻz xonasi eshigida oʻtirib, yolgʻiz va umidsizlikda oʻtiradi… Ushbu aniq fotosuratda Elsa va uning yotoqxonasi qorongʻi ranglarga toʻlib, oʻz ruhlari bilan yolgʻiz oʻtirgan.

"Elsa oʻzini yolgʻiz his etib, oʻz maqsadlari bilan harakatlanmay, quvonch his qila olmaydi. „Kundella – bu ishchi, Moana oʻz xalqini ommaviy ochlikdan qutqarish vazifasini bajaradi, Belle esa oʻgʻrilik qurboni va kattalar oʻquvchisi, lekin ular har biri juda katta sovuq pivodan keyin Maisel xonimning shodligini saqlab qoladilar. Baʼzi odamlar shunday ishlaydi va ular uchun qanday yaxshi! Ammo… Elsa qorongʻilikka boʻysunmasdan qoʻrquv his qilishning qirolichasi. U qoʻrquvni magʻlub qilmaydi. U uni magʻlub etmaydi. U bilan yashaydi.“

### Mukofotlar

2013-yil dekabr oyida Elsa va Anna ham „Aliansiya ayollar kino jurnalistlari“ tomonidan eng yaxshi animatsion ayol nomiga nomzod boʻlishdi, bir necha hafta oʻtgach esa Annagina mukofotni qoʻlga kiritdi. Elsa 2013-yilgi *Visual Effects Society* mukofotlarida uchta nominatsiyalardan uchta mukofotni qoʻlga kiritdi, shu jumladan Animatsiya filmidagi eng yaxshi animatsiya shaxsiyati, oʻzining muz saroyi uchun animatsion filmda eng yaxshi yaratilgan muhit va oʻzining qorli boʻron uchun animatsion filmdagi eng yaxshi FX va simulyatsiya animatsiyasi nomini oldi. Uning „Let It Go“ nomli qoʻshigi Akademiya mukofotlarida eng yaxshi original qoʻshiq, Grammy mukofoti, Phoenix Film Critics Society Awards va Kritiklar tanlov mukofoti va shuningdek, Golden Globe Award, Satellite Awards Broadcast Film Critics Association Award va Houston Film Critics Company Award nomzodlarini olgan. [./Https://az.wikipedia.org/wiki/Time_(jurnal) Time] jurnali esa Elsani 2014-yilning eng ommabop obrazlar sifatida sanab oʻtdi. 

## Yana oʻqish

* 

## Havolalar

* Rasmiy belgilar sahifasi
*