Menara Kudus masjidi

**Menara Kudus masjidi** () yoki **Al-Aqsha masjidi** Indoneziyaning Markaziy Yava provinsiyasidagi Kudus shahrida joylashgan. 1549-yildan boshlab maʼlum boʻlgan bu masjid Indoneziyaning eng qadimiy masjidlaridan biri boʻlib, Islomning Yava boʻylab tarqalishi davrida qurilgan. Masjidda Yavaning toʻqqiz musulmon avliyosidan biri (*[[Voli Sanga]]*) hisoblangan Sunani Kudusning qabri saqlanadi va u mashhur ziyorat maskani hisoblanadi.

## Arxitektura

Masjid islomgacha boʻlgan arxitektura shakllarini saqlab qolgan: qadimgi yavalarga xos ikkiga boʻlingan eshiklar, qadimgi hindu-buddaviy taʼsirli Majapahit uslubidagi qizil gʻisht terimi va uch pogʻonali piramidasimon tom. Eng noodatiy jihati — minora ustidagi ayvonda joylashgan katta teri baraban (*[[bedug]]*), u keng tarqalgan muazzin oʻrniga moʻminlarni namozga chorlash uchun ishlatiladi. Odatda *bedug* masjid ayvoni tomqopqogʻi ostiga osib qoʻyiladi, Kudus masjidida esa u Bali hindu ibodatxonasidagi *[[kul-kul]]* yoki yaqinlashib kelayotgan hujum, yongʻin yoki jamoaviy tadbir haqida ogohlantirish uchun ishlatiladigan signal barabani singari minorada joylashgan. Yavada bu turdagi baraban minorasiga ega boshqa masjid maʼlum emas.

Minoradan oldinda va majmua atrofida eski *candi bentar* (ikkiga boʻlingan darvoza) va *kori agung* (asosiy darvoza) uslubidagi devorlar va darvozalar joylashgan. Ichkarida esa ikki darvoza bor — ichkaridagi kichikroq darvoza yon tomonlarida Mantingandagi kabi relyef panellari bilan, tashqi darvoza esa Trovulandagi XIV asrga oid Bajang Ratu darvozasini eslatadi. Islomgacha boʻlgan boshqa unsurlarga tahorat joyidagi 8 ta *kala*-bosh shaklidagi suv joʻmraglari va devorlarga oʻrnatilgan Min chinni likopchalari kiradi.

Islomgacha boʻlgan elementlar majmua avvaldan mavjud boʻlgan hindu-yava inshootini oʻz ichiga olganini anglatadi. Masjid bir necha bor qayta qurilgani uchun asl tuzilmaning qanday boʻlganiga doir dalillar yoʻqolgan. Bugun biroz begona tuyuladigan Majapahit uslubidagi darvozalar, devorlar va minora, ehtimol, asosiy tuzilma bilan yanada uygʻunlashgan boʻlgan (u ehtimol Sirebon va Demakdagi kabi katta ustunlar bilan koʻtarilgan *[[meru]]* tomiga ega boʻlgan). Uchli tom 1920-yillardagi yangilanish boʻlib, unda yogʻoch tom oʻrniga terrakota plitkalar qoʻyilgan va tom pogʻonalari orasiga oynali derazalar oʻrnatilgan. Tom tepasida *mastaka* deb ataluvchi toj tom elementi joylashtirilgan. *[[Mehrob|Mehrob]]* ustidagi yozuvga koʻra, masjid hijriy 956-yilda (milodiy 1549-yilda) Jaʼfar Sodiq tomonidan barpo etilgan. U hurmat qilinadigan, Yavaning toʻqqiz musulmon avliyosidan biri (*[[Voli Sanga]]*) hisoblangan Sunani Kudus deb qaraladi va murakkab oʻyma bezakli maqbarada, masjid orqasida dafn etilgan. Majmua tarkibiga kumushrang piyozsimon gumbaz va beton ustunlarga ega Boburiy uslubidagi masjid ham kiradi.


File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Minaret en moskee van Koedoes TMnr 60054755.jpg|Minora va gumbazli masjidning asosiy binosi.
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM De minaret bij de moskee van Koedoes TMnr 10016671.jpg|Minora ayvoni ichidagi bedug barabani.
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Gespleten poort bij de moskee van Koedoes TMnr 10016516.jpg|Majapahit uslubidagi ikkiga bo‘lingan darvoza va qizil g‘isht terimi
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Poort bij de moskee van Koedoes TMnr 10016667.jpg|Masjid darvozasi (*Pintu gerbang*)
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Sultansgraven in de moskee van Koedoes TMnr 10016645.jpg|Qabriston (*Makam*)


## Yana qarang

* Indoneziyada Islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar