Bonni Bassler

**Bonni Lin Bassler** (1962-yilda tugʻilgan) – amerikalik molekulyar biolog; Molekulyar biologiya boʻyicha Squibb professori va Prinston universitetining molekulyar biologiya kafedrasi mudiri va yana Xovard Xyuz tibbiyot instituti tadqiqotchisi. U bakteriyalarda hujayradan hujayra oʻrtasidagi kimyoviy aloqani tadqiq qildi va bakteriyalarning muloqot qilish mexanizmi haqida asosiy tushunchalarni topdi, bu kvorumni sezish deb nomlanadi. U kimyoviy signalizatsiyaning buzilishi antimikrobiyal terapiya sifatida ishlatilishi mumkinligi haqidagi gʻoyaga hissa qoʻshdi.

Bassler oʻz tadqiqotlari uchun koʻplab mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan Asturiya malikasi mukofoti(2023), Pol Erlix va Lyudvig Darmshtedter mukofoti(2021),  Pearl Meister Greengard mukofoti(2016),  LʼOreal-UNESCO mukofoti(2012),  Richard Lounsberi mukofoti(2011),  Biotibbiyot fanlari boʻyicha Wiley mukofoti(2009),  va MacArtur stipendiyasi(2002).

U Milliy Fanlar akademiyasining saylangan aʼzosi(2006-yil holatiga koʻra), Qirollik jamiyatining xorijiy aʼzosi(2012-yil holatiga), Amerika Mikrobiologiya jamiyatining sobiq prezidenti(2011-yil) va 2016-yil 10-mayda tugash muddati bilan Milliy fan kengashida ishlagan. U 2012-2017-yilgacha *Genetikaning yillik sharhi* muharriri edi.

## Erta hayot va taʼlim
Bassler Chikagoda tugʻilgan va Kaliforniyaning Danvil shahrida oʻsgan. U ilm-fan sohasidagi faoliyatini 13 yoshida "Mayami hayvonot bog'ida veterinar yordamchisi, keyin esa mahalliy it va mushuklar klinikasida" boshlagan.

Bassler Devisdagi Kaliforniya universitetiga veterinariya fanlari boʻyicha mutaxassis sifatida oʻqishga kirdi, lekin asosiy eʼtiborni genetika va biokimyoga qaratdi va biokimyo boʻyicha bakalavr darajasini oldi. Bassler UC Davis biokimyosi va yana molekulyar tibbiyot professori Frederik Troyda ishlagan, u uni bakteriyalar boʻyicha tadqiqot loyihasiga tayinlagan. Ushbu loyiha doirasida Bassler E. coli fermentini turli membrana glikoproteinlaridan qandlarni ajratuvchi fermentni tavsifladi. Basslerning taʼkidlashicha, prokaryotlar "ishlash uchun mukammal mavjudotlar". Bassler Jons Xopkins universitetida o‘qigan va 1990-yilda biokimyo fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan.

Uning doktorlikdan keyingi tadqiqotlari Kaliforniyaning La Jolla shahridagi Agouron institutida olib borilgan va u yerda 1990-1994-yilgacha Maykl R. Silverman bilan ishlagan. Silverman birinchi boʻlib dengiz bakteriyasi *Vibrio fischerini* oʻrganish orqali kvorum sezgisini kashf etdi. Qorongʻida porlayotgan bakteriyalar oʻzlarining soni haqida kimyoviy aloqada boʻlishadi va faqat kogorta samarali yorugʻlik manbasini yaratish uchun etarlicha katta boʻlganda yorugʻlik chiqaradi. Bassler bakteriyalarning "ko'p tilli" ekanligini va bir-biri bilan aloqa qilish uchun bir nechta kimyoviy signal molekulalaridan foydalanishini aniqladi. 

Oʻshandan buyon Bassler bakteriyalar oʻzini va boshqalarni farqlash uchun kvorum sezgisidan foydalanishini koʻrsatdi, bu xususiyat ilgari yuqori darajada rivojlangan organizmlar bilan chegaralangan edi. Bassler viruslar va xost hujayralari (masalan, inson hujayralari), shuningdek, bakteriyalar kvorum sezgisidan foydalanishini va patogen bakteriyalarning virulentligi qisman kvorumni sezish natijasi ekanligini koʻrsatdi. Bassler hayvonlar modellarida global ahamiyatga ega bakterial patogenlardan infektsiyani toʻxtatuvchi anti-kvorumni sezish strategiyalarini ishlab chiqdi.

1994-yilda Bassler Prinston fakultetiga qoʻshildi. Hozirda u molekulyar biologiya kafedrasi mudiri va molekulyar biologiya boʻyicha Squibb professori. Uning Prinston universitetidagi laboratoriyasi bakteriyalarda hujayra-hujayra aloqasi jarayonini, yaʼni kvorumni aniqlashni oʻrganadi.

Basslerʼs exploration of the ways in which bacteria communicate and behave collectively can be seen as contributing to a paradigm shift in how scientists view the microbial world. Basslerʼs discoveries are said to "open new vistas in basic science, but are also of practical significance".  Basslerʼs research has contributed new and exciting strategies for treating bacterial disease. 
In 2002, the MacArthur Foundation awarded Bassler a fellowship in recognition of her contributions to the bacterial lexicon.

## Tadqiqot

Doktorlikdan keyingi tadqiqotlari davomida Bassler *V. harveyi* bakteriyalarida bioluminesans genlarning genetik manipulyatsiyasi boʻyicha tajriba oʻtkazdi va bu bakteriyalarda kvorumni aniqlash uchun bir nechta molekulalar mavjudligini aniqladi. U bu bakteriyalar boshqa bakteriyalarning aloqalariga javoban koʻp sonli genlarni yoqish va oʻchirish uchun kvorum sensoridan foydalanishini aniqladi. Bu aloqalar va javoblar bir xil turdagi va har xil turdagi bakteriyalarga koʻp hujayrali organizmlarga oʻxshash tarzda hamkorlik qilish imkonini beradi. U ushbu tadqiqotni bir qator eksperimentlarda kengaytirdi, bu esa bor bogʻlanishining aloqada yordamchi omil sifatida ishlatilishini kashf etdi..*V.harveyi* topilgan okeanlarda bor koʻp uchraydi.

Bassler laboratoriyasi turlararo va turlararo aloqaga, oʻzini-oʻzi tan olmaslikka, maʼlumot uzatishga va populyatsiya darajasidagi hamkorlikka qaratilgan. Tadqiqot mavzulariga quyidagilar kiradi: Bakteriyalar o'zini boshqalardan qanday ajratib turadi: ligand-retseptorlar o'zaro ta'siri, dinamikasi: kvorumni sezishning kichik RNK regulyatsiyasi, oqim ostidagi biofilmlar va jamoat mollari dilemmasi, talab bo'yicha kvorumni sezish bilan manipulyatsiya va mikrobioma kvorumni sezish va qirolliklararo aloqa.

 

## Tanlangan asarlar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Manbalar

## Havolalar

* Biologning bakteriyalarni tinglash bo'yicha qo'llanmasi - hamma narsa ko'rib chiqilgan intervyu
* Nova ''Science Endi'' profili: Bonni Bassler
* Bonnie Bassler  
** TED nutqi: bakteriyalar qanday "gapiradi" (TED2009)
* Bonni Bassler seminari: Hujayra-hujayra aloqasi
* Bonni Bassler onlayn suhbat: Kichik fitnalar