Analitik psixologiya

**Analitik psixologiya** (, baʼzan **analitik psixologiya** deb tarjima qilinadi va **Yung tahlili** deb ataladi) bu atama shveytsariyalik psixiatr, Karl Yung tamonidan oʻzining yangi “empirik fan” psixika boʻyicha tadqiqotlarini tavsiflash uchun kiritilgan. Bu uni Freydning psixoanalitik nazariyalaridan farqlash uchun moʻljallangan edi, chunki ularning psixoanaliz boʻyicha yetti yillik hamkorligi 1912-1913-yillar oraligʻida yakuniga yetayotgan edi. Uning ilm-fanining evolyutsiyasi oltmish yildan ortiq vaqt mobaynida yozilgan *[[C. G. Jungning to'plamlari|Asarlar to'plami]]* monumental *opus* asarida mujassam. uning umri.

Analitik psixologiya tarixi Yungning tarjimai holi bilan chambarchas bogʻliq. Dastlab, u "Syurix maktabi" nomi bilan tanilgan boʻlib, uning asosiy shaxslari Eugen Bleuler, Frans Riklin, Alphonse Maeder va Yung edi, ularning barchasi Tsyurixda Burghölzli kasalxonasi markazida joylashgan. Bu dastlab psixologik komplekslarga taalluqli nazariya edi, toki Yung Zigmund Freyd bilan aloqani uzib, uni arxetiplar va ongsizlikni tekshirishning umumlashtirilgan usuliga, shuningdek, maxsus psixoterapiyaga aylantirdi.

dan olingan analitik psixologiya yoki “murakkab psixologiya” boshqa fanlar singari Psixologiyani oʻrganish va amaliyotida koʻplab ishlanmalarning asosi hisoblanadi. Yungning izdoshlari juda koʻp va ularning baʼzilari dunyoning turli mamlakatlaridagi milliy jamiyatlarning aʼzolaridir. Ular Xalqaro analitik psixologlar assotsiatsiyasi (IAAP) va Xalqaro Yung tadqiqotlari assotsiatsiyasi (IAJS) orqali xalqaro darajada professional hamkorlik qiladilar. Yungning takliflari koʻplab tillarda boy va koʻp tarmoqli adabiyotlarni keltirib chiqardi.

Analitik psixologiyaga xos boʻlgan keng qoʻllanadigan tushunchalar qatoriga anima va animus, arxetiplar, jamoaviy ongsizlik, komplekslar, ekstraversiya va introversiya, individualizm, Oʻzlik, soya va sinxronlik kiradi.
 Myers–Briggs Type Indicator (MBTI) psixologik tiplar boʻyicha Yungning boshqa bir nazariyasiga asoslanadi.

Kamroq maʼlum boʻlgan gʻoya Yungning ongdan tashqari, kollektiv ongsizlikdan ajralib turadigan faraz qilingan immanent tekislikni va potentsial sinxronlik oʻchogʻini bildirish uchun Psixoid haqidagi tushunchasi edi.Yungdan keyingi analitik psixologiyaning taxminan "uchta maktabi" hozirgi, "klassik", "arxetipik" va "rivojlanish" ni Yungning umrbod izlanishlarining rivojlanayotgan, ammo bir-biriga oʻxshash jihatlariga mos keladi, deyish mumkin. Demak, Yung asosan anʼanaviy fanga asoslangan va ratsionalistik falsafa, antropologiya va etnografiyaga oid klinik amaliyotdan o'tganligi sababli, uning izlanuvchan ongi bir vaqtning oʻzida uni alkimyo, astrologiya, gnostitsizm, metafizika, metafizika, parafizika kabi koʻproq ezoterik sohalarga olib bordi.  U hech qachon fanga boʻlgan sadoqatini tark etmagan, chunki uning Volfgang Pauli bilan uzoq davom etgan hamkorligi tasdiqlaydi. Uning keng koʻlamli taraqqiyoti baʼzi sharhlovchilarga shuni koʻrsatadiki, vaqt oʻtishi bilan uning sezgi va teleologik tadqiqotlari asosidagi analitik psixoterapiyasi koʻproq "sanʼat" ga aylandi.

Yung tahlili natijalari va ijtimoiy va oilaviy munosabatlarning analitik psixologiyasi,, tushlar va daxshatli tushlar, ish-hayot muvozanati, arxitektura va shaharsozlik, siyosat va iqtisod, mojaro va urush, va iqlim oʻzgarishi, soni koʻpayib borayotgan nashrlar va filmlarda tasvirlangan. 

## Kelib chiqishi

Yung oʻz faoliyatini Shveysariyaning Syurix shahrida psixiatr sifatida boshlagan. 1901-yilda allaqachon Burghölzli kasalxonasida ishlagan, Syurix universiteti tibbiyot fakulteti uchun ilmiy dissertatsiyasida u oʻzining somnambulizm boʻyicha tajribalarini va tuyulganini ishlatish xavfini oldi. mediumistic amakivachchasi, Helly Preisverk. Ish "Okkultizm deb ataladigan hodisalarning psixologiyasi va patologiyasi haqida" deb nomlangan. Bu qabul qilindi, lekin onasining oilasi orasida katta gʻazabga sabab boʻldi. Psixiatr Eugen Bleuler rahbarligida u hamkasblari bilan tadqiqot olib bordi. soʻz assotsiatsiyasi davomida bemorlarning soʻzlar roʻyxatiga nisbatan hissiy sezgirligini baholash uchun galvanometr. Jung davolashda ushbu qurilmadan foydalanishi haqida tavsif qoldirgan. Uning tadqiqotlari unga dunyo miqyosida shuhrat qozondi va koʻplab unvonlarga sazovor boʻldi, jumladan, Klark va Fordham universitetlari faxriy doktori unvoniga  mos ravishda 1909 va 1910-yillarda sazovor boʻldi. Keyinchalik boshqa unvonlar berildi.

Garchi ular bir yil oldin yozishma boshlagan boʻlsalar ham, 1907-yilda Yung Zigmund Freyd bilan uchrashish uchun Avstriyaning Vena shahriga sayohat qildi. Oʻsha bosqichda, oʻttiz ikki yoshli Jung qirq toʻqqiz yoshli nevropatolognikidan ancha katta xalqaro shuhratga ega edi. Yana olti yil davomida ikki olim birga ishlagan va AQShga sayohat qilgan. 1911-yilda ular Xalqaro psixoanalitik assotsiatsiyaga asos solishdi, uning birinchi prezidenti Yung edi. Biroq hamkorlikning boshida Yung allaqachon Freydning oʻziga xos gʻoyalarga toqat qilmasligini kuzatgan edi.

Koʻpgina zamonaviy psixologlardan farqli oʻlaroq, Yung o'zini ilmiy usul inson psixikasini tushunish vositasi sifatida cheklashga ishonmadi. U tushlar, miflar, tasodif va folklorni keyingi tushunish va maʼno uchun empirik dalil sifatida koʻrdi. Shunday qilib, ongsizni toʻgʻridan-toʻgʻri usullar yordamida oʻrganish mumkin boʻlmasa-da, Jungga koʻra, u foydali ishlaydigan faraz vazifasini bajaradi. Demak, ongsizlik eksperimental tadqiqotlar yoki haqiqatdan ham har qanday mumkin boʻlgan  ilmiy yoki falsafiy taʼsir, aniq ongsizligi uchun.

### Freyd bilan tanaffus

1912-yilda Yung Teodor Flournoy ishi bilan eʼtiborga olingan va uning ishi uning "kollektiv ongsizlik" nazariyasiga qo'shimcha mazmun bergan "Miss Miller" bilan uchrashdi.  Uning vahiylarini oʻrganish uning “Behush psixologiyasi” (“Wandlungen und Symbole der Libido”) asarida ishlab chiqqan fikr-mulohazalarini taʼminlaydigan materialni taqdim etdi. -1952-yilda  *Transformatsiya ramzlari* nomi bilan nashr etilgan) (C.V. 5-jild). Bunda Freyd "bidʼat" haqida gʻoʻldiradi. numéro 133 », 2002 () (fransuz tilida) Bu tafovutni yuzaga keltirgan ishning ikkinchi qismi edi. Freyd Ernest Jonsga nemis nashrining 174-betida Yung, uning soʻzlariga koʻra, "yoʻldan adashgan"ligini eslatib oʻtgan. Bu Yung oʻzining libido haqidagi tushunchasini kengaytirgan ekstrakt. Sanksiya zudlik bilan amalga oshirildi: 1912-yil avgust oyidan boshlab Yung Vena psixoanalitik doirasidan rasman man etildi. Oʻsha kundan boshlab psixoanalitik harakat ikki itoatkorlikka boʻlindi, bir tomonda Freydning partizanlari, Karl Avraam yozishni topshirishdi. Jung haqida tanqidiy xabar, va Ernest Jons bilan Freyd pravoslavligi himoyachisi sifatida; boshqa tomonda esa Jungning partizanlari, jumladan Leonhard Seyf, Frans Riklin, Yoxan van Ofuysen va Alfons Meder edi.

Yungning psixologiyaning yangi formulasi va tavbasizlik bilan innovatsion gʻoyalari 1913-yilda Yung-Freyd doʻstligini tutatdi. Oʻshandan beri ikki olim shaxsiyatni rivojlantirish ustida mustaqil ishladilar: Jung allaqachon oʻz yondashuvini "analitik psixologiya" deb atagan edi (1912), Freyd asos solgan yondashuv Psixoanalitik maktab deb ataladi, (*psychoanalytische Schule*).

|date=2003|page=59}}. Uning nazariyalari hodisalarni kuzatishdan iborat boʻlib,Uning fikricha, psixologizm shubhali edi.

Butun asarlari davomida empirik kuzatish nafaqat obʼektiv usulning old sharti, balki psixologga yoʻl-yoʻriq koʻrsatishi kerak boʻlgan axloqiy kodeksga hurmat hamdir, chunki u Jozef Goldbrunnerga yoʻllagan maktubida taʼkidlagan: Men buni maʼnaviy majburiyat deb bilmayman. koʻra olmaydigan yoki mavjudligini isbotlab boʻlmaydigan narsalar haqida daʼvolar qilish va men buni gnoseologik kuchni suiisteʼmol qilish deb bilaman. Bu qoidalar barcha eksperimental fanlarga tegishli. Boshqa qoidalar metafizikaga nisbatan qoʻllanadi. Men oʻzimni eksperimental fan qoidalariga javob beraman. Natijada, mening ishimning hech bir joyida hech qanday metafizik tasdiqlar ham, **' ham metafizik xarakterdagi inkorlar mavjud emas.

Italiya-fransuz psixoanalitiki Luidji Aurigemmaning fikricha, Yungning mulohazalari [[Immanuel Kant]] tomonidan, umuman olganda, nemis [[ratsionalistik falsafa]] tomonidan belgilanadi. Uning ma’ruzalari uning Kant tafakkurini, xususan, ''[[Sof aql tanqidi]]'' va ''[[Amaliy aql tanqidi]]ni oʻzlashtirganligidan dalolat beradi.'' Aurigemma Yungning tafakkurini “[[epistemologik relativizm]] deb tavsiflaydi, chunki u hech qanday eʼtiqodni postulat qilmaydi. metafizik. Aslida, Yung oʻz tafakkurini jilovlash va har qanday [[Metafizika (tabiiy qonundan tashqari)”ga adashib qolishdan asrash uchun [[Kant teleologiyasidan]] foydalanadi. |metafizik]] ekskursiyalar. Boshqa tomondan, fransuz psixologiya tarixchisi Fransuaza Parot uchun, daʼvo qilingan ratsionalistik tomirdan farqli oʻlaroq, Yung "[[vorisi] ]" [[German tasavvuf|tasavvuflarga]], ([[Meister Ekxart]], [[Bingenlik Xildegard]] yoki [[Augustin Hippo]],) va [[Romantizm|romantiklarga]], ular [[Karl Gustav Karus]] yoki [[Gottilf Geynrix fon Shubert]] kabi olimlarga, yoki faylasuflar va yozuvchilarga nisbatan. [[Fridrix Nitsshe|Nitshe]], [[Gyote]] va [[Artur Shopengauer|Schopengauer]] va y u ayniqsa ongsizlikni kontseptsiyalashtirgan. Holbuki, uning tipologiyasi [[Karl Spittler]]ga chuqur bogʻliq.

==== Ilmiy meros ====

Oʻqitilgan psixiatr sifatida Yung oʻz davridagi ilm-fan holatida asosga ega edi. U muntazam ravishda [[Vilgelm Vundt]]ning [[eksperimental psixologiyasi]]ga murojaat qiladi. Uning [[Frans Riklin]] tomonidan ishlab chiqilgan [[Soʻz Assotsiatsiyasi]] Testi aslida Vundt nazariyasining bevosita qoʻllanishidir. Analitik psixologiyaning [[Zigmund Freyd]] oldidagi katta qarziga qaramay, Yung oʻz davrining boshqa nazariyalaridan kontseptsiyalarni oldi. Masalan, "''abaissement du niveau mental''" iborasi toʻgʻridan-toʻgʻri fransuz psixologi [[Pierre Janet]] soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, uning kurslarida Yung Fransiyada 1901-yilda oʻqiganida qatnashgan.

Yungning "[[ishtirok etish mistikasi]]" tushunchasidan foydalanishi fransuz [[Etnologiya|etnolog]] [[Lyusen Levi-Bryul]] tufaylidir:

u baʼzi mahalliy xalqlar bunday munosabatlarni boshdan kechirishi mumkinligi haqidagi hayratlanarli haqiqatni koʻrsatish uchun foydalanadi. Masalan, Janubiy Amerika qabilasining sayohati chogʻida uchrashganida, odamlar oʻzlarini qip-qizil [[Ara (jins)|aras]] qushlar deb koʻrsatishgan. Nihoyat, uning inglizcha “pattern of behaviour” iborasidan foydalanishi [[Archetypes (Carl Jung)|archetype]] atamasi bilan [[sinonim]] oʻxshash boʻlishi [[etologiya]] boʻyicha Britaniya tadqiqotlaridan olingan.Shunga qaramay, analitik psixologiyaga qoʻshgan asosiy hissa Freydning [[psixoanaliz]]i boʻlib qolmoqda, undan Yung bir qancha tushunchalarni, ayniqsa [[erkin assotsiatsiya (psixologiya) orqali [[Ongsiz ong|ongsizni]] oʻrganish usulini olgan.)|erkin assotsiatsiya]]. Uning loyihasiga individual tahlilchilarning tafakkuri ham kiritilgan edi, ular orasida [[Sándor Ferenczi]] (Jung o'zining "[[Taʼsir (psixologiya)|taʼsir]]" tushunchasiga ishora qiladi) yoki [[Ludvig Binsvanger]] va uning " **, (Daseinsanalysis). Jung, shuningdek, Freydning psixika haqidagi bilimimizga qoʻshgan hissasini, shubhasiz, eng yuqori ahamiyatga ega ekanligini tasdiqlaydi. U Nitsshening "Axloq nasl-nasabi to'g'risida* (1887) asari bilan bir xil tartibda boʻlgan qalbning qorongʻu burchaklari va inson shaxsiyati haqida chuqur maʼlumotlarni ochib beradi. Shu nuqtai nazardan Freyd, Yungning fikricha, XIX asrning yirik madaniyat tanqidchilaridan biri edi.

==== Psixoanalizdan farqlar ====
Yung tahlili, xuddi psixoanaliz kabi, ongsiz materialga kirish, tajriba qilish va ongga birlashtirish usulidir. Bu xatti-harakatlar, his-tuygʻular va hodisalarning maʼnosini izlash. Oʻz-oʻzini bilishni kengaytirish uchun koʻplab kanallar mavjud: tushlarni tahlil qilish muhim yoʻllardan biridir. Boshqalar esa sanʼat, sheʼriyat yoki ijodning boshqa ifodalari haqida va ular orqali his-tuygʻularini ifoda etish, ziddiyatlarni tekshirish va inson hayotidagi takroriy naqshlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Tushlarni talqin qilish jarayonining keng qamrovli tavsifi juda murakkab, chunki u buni amalga oshirgan shaxsga xosdir. Muxtasar qilib aytganda, bu tush ko'rgan odamga oʻziga xos tush belgilari taklif qiladigan uyushmalarga tayanadi, ular baʼzan "arxetipal" deb hisoblanishi mumkin, chunki ular tarix davomida koʻp odamlar uchun umumiy boʻlgan. Misollar qahramon, keksa erkak yoki ayol, taʼqib qilish, uchish yoki yiqilish holatlari boʻlishi mumkin.

Agar (Freydchi) psixoanaliz butunlay tahlil qiluvchida (davolanayotgan shaxs) tahlilchiga [[Transferent nevroz|oʻtkazish]] rivojlanishiga tayansa, Yung dastlab koʻchirishdan foydalangan va keyinchalik [[dialektik]]ga ko'proq eʼtibor qaratgan. va bemor tomonidan taqdim etilgan ramziy va arxetipik materialga [[Didaktik usul|didaktik]] yondashuv. Bundan tashqari, uning bemorlarga boʻlgan munosabati Freyd usulida kuzatganidan farq qiladi. [[Entoni Stivens (Jungiyalik tahlilchi)|Entoni Stivens]] buni shunday izohlagan:: [Jungning] dastlabki formulalari asosan oʻzining ijodiy kasalligi tufayli paydo boʻlgan boʻlsa-da, (qoʻlyozma taxminan 1915–1932-yillarda ishlab chiqarilgan).Ular, shuningdek, divan orqasida jim va uzoq oʻtirgan, vaqti-vaqti bilan "sobiq sobor" deb taʼkidlab, taʼbir va talqinlarni chiqarib, bemorning aybi, iztirobi va iztirobiga umuman aloqasi yoʻq boʻlgan klassik freydchi tahlilchining stereotipiga ongli ravishda munosabat bildirishgan. Buning oʻrniga, Yung radikal taklifni taklif qildi: tahlil "dialektik" protsedura, teng ravishda ishtirok etadigan ikki kishi oʻrtasidagi ikki tomonlama almashinuv. Garchi u birinchi marta taklif qilganida bu inqilobiy gʻoya boʻlgan boʻlsa-da, koʻpchilik maktablarning psixoterapevtlariga taʼsir koʻrsatgan model boʻlib, lekin koʻpchilik bu loya Yungdan kelib chiqqanini tushunmaganga oʻxshaydi.</ref>

Freydning "jarrohlik otryadi" oʻrniga, Yung maslahat xonasida yanada xotirjam va iliqroq kutib olindi. Shunga qaramay, u bemorning ongsiz tarkibiga taʼsir qilish har doim maʼlum bir yuqumli kasallik xavfini tugʻdirishini bilardi (u buni "ruhiy infektsiya" deb ataydi) tahlilchiga, [[qarshi oʻtkazma]]da tajribaga ega. Zamonaviy Jungiy tahlil jarayoni terapevt amal qiladigan "analitik psixologiya maktabi" turiga bogʻliq (pastga qarang). "Tsyurix maktabi" Yungning oʻzi oʻrgatgan yondashuvni aks ettiradi, Londondagi Maykl Fordxem va uning hamkorlari taʼsirida boʻlganlar Klein yondashuviga sezilarli darajada yaqinroq boʻlardi va shuning uchun repressiyaga uchragan materialning koʻrsatkichlari sifatida uzatish va qarshi oʻtkazishni tahlil qilish bilan bogʻliq. yordamchi belgilar va naqshlar.

=== Orzudagi ish ===


Yungning orzular bilan mashgʻul boʻlishi 1902-yilga toʻgʻri keladi. Freyd bilan tanaffusdan keyingina u 1916-yilda oʻzining "Behush psixologiyasi" nomli asarini nashr etdi, u yerda u Freydning orzulariga keskin qarama-qarshi boʻlgan tushlarga boʻlgan nuqtai nazarini ishlab chiqdi. U tushlar ongsizlikka olib boradigan katta yoʻl ekanligiga rozi boʻlsa-da, u ularning funktsiyalarini psixoanalizdan koʻra koʻproq kengaytiradi. Eng muhim farqlardan biri bu [[Kompensatsiya (psixologiya)|kompensator funktsiyasi]] ular uygʻonish davridagi hukmlarga nisbatan ruhiy muvozanatni tiklash orqali bajaradilar: shuning uchun shuhratparastlik va takabburlik bilan isteʼmol qilingan odam kichik va himoyasiz, masalan, shunday orzu qilishi mumkin.

Yungning soʻzlariga koʻra, bu erkakning haddan tashqari oʻziga ishonganligini koʻrsatadi va shu bilan uning shaxsiyatining mudofaa takabburligi tomonidan inkor etilgan zaif tomonlarini birlashtirishdan bosh tortadi. Jung buni sogʻlom aqliy muvozanatni saqlash uchun zarur boʻlgan "kompensatsiya mexanizmi" deb ataydi. 1961-yilda oʻlimidan sal oldin u shunday deb yozgan edi:

Behush material [[simvol]]izmning qoʻllanishi orqali tasvirlarda ifodalanadi. atamalar, uning taʼsirchan roli (arxetip kuch bilan bogʻlanganda, baʼzan numinous tuygʻuni keltirib chiqarishi mumkin) va intellektual rolga ega ekanligini anglatadi. Baʼzi tushlar tush koʻrgan odam uchun shaxsiydir, boshqalari ekzistensial hodisalarga taalluqli boʻlgani uchun jamoaviy yoki “transpersonal” boʻlishi mumkin. Ularni olish mumkin *individualizatsiya'' jarayonining bosqichlarini ifodalash uchun (pastga qarang) va adabiyot, sanʼat, alkimyo yoki mifologiya dan ilhomlangan boʻlishi mumkin.

Analitik psixologiya oʻzining miflarni tarixiy-geografik oʻrganishi bilan psixikaning ongsiz koʻrinishlarini belgilar yordamida dekonstruksiya qilish vositasi sifatida eʼtirof etilgan. Miflar bevosita jamoaviy ongsizlikdan kelib chiqadigan elementlar va hodisalarni ifodalaydi va ular vaqt oʻtishi bilan oʻzlarining tafsilotlari oʻzgarishi mumkin boʻlsa-da, ularning ahamiyati bir xil boʻlib qoladi. Jung asosan nasroniylik yoki gʻarbiy butparast mifologiyaga (Qadimgi Yunoniston va Rim) tayansa-da, u ongsizlikni barcha madaniyatlardan olingan mifologiyalar boshqaradi, deb hisoblaydi. U induizmga, zardushtiylik va daoizmga qiziqish bildirgan, ularning barchasi psixikada aks ettirilgan asosiy obrazlarga ega. Shunday qilib, analitik psixologiya asosiy eʼtiborni insoniyat uchun umumiy va ramziy jihatlar bilan doimiy aloqada boʻlishi haqidagi farazga asoslanadi. Andre Nataf soʻzlari bilan aytganda:

### Asosiy tushunchalar
Analitik psixologiyada psixologik jarayonning ikki xil turini ajratib koʻrsatish mumkin: shaxsdan kelib chiqadigan, "shaxsiy" sifatida tavsiflanadigan, subʼektiv psixikaga tegishli va jamoadan kelib chiqadigan, obʼektiv psixikaning tuzilishi bilan bolliq boʻlishi mumkin. "transpersonal" deb ataladi. Bu jarayonlar ikkalasi ham arxetip deb aytiladi. Ushbu jarayonlarning baʼzilari animus yoki anima, persona yoki soya kabi ong bilan bogʻliq deb hisoblanadi. Boshqalar koʻproq jamoaviy sohaga tegishli. Jung anima va animusni timsollashga moyil boʻlgan, chunki ular, uning fikricha, ular doimo insonga bogʻlangan va uning psixikasining bir jihatini ifodalaydi.

#### Anima va animus