open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jamiya Hafsa

**Jamiya Hafsa** (, ) Pokiston poytaxti Islomoboddagi Lal Masjidga tutash madrasa. Masjid va uning seminariyalari ulamo Abdulaziz Gʻozi tomonidan nazorat qilinadi.

Seminariya va unga tutash Lal Masjid ikki aka-uka va ulamolar, Mavlono Abdulaziz va Abdurashid Gʻoziyga tegishli boʻlib, Lal Masjidni qamal qilish vaqtidagi kurashda Abdulaziz hibsga olingan, Rashid Gʻoziy esa oʻldirilgan.

Seminariya tabiatan konservativdir.

## Tarixi
Hafsa ayollar islom seminariyasi 1992-yilda Faridiya universiteti nomi bilan ham tanilgan Jamiya Ul Ulom al-Islamiya al-Faridiyaning qardosh filiali sifatida tashkil etilgan. Maktablar 1992-yilda Mavlono Abdulla Gʻoziy tomonidan tashkil etilgan boʻlib, u 1998-yil oktabr oyida nomaʼlum qurolli shaxslar tomonidan oʻldirilguniga qadar kansler boʻlib ishlagan. Maktabga hozir Mavlono Abdulaziz Gʻozi rahbarlik qiladi. 

Lal Masjid qamalidan keyin hukumat maktab binosini buzib tashladi. Oʻsha voqeadan keyin maktab Islomobodning G-7 sektorida qayta qurildi. Yana bir qancha filiallar Pokistonning boshqa joylarida ham qurilgan. 

## Yana qarang

* Jamiyya Ulum-ul-Islomiya

## Manbalar

## Havolalar

* Jamiya Hafsa
* Lal masjidi
* Lal Masjid rasmiysi
* Jamiya Hafsa rasmiysi
* Yangiliklar – ''kaltaklangan yarim''
Jamiya al-Islomiya al-Yunusiya

**Al-Jāmiʿah al-Islāmiyyah al-Yūnusiyyah** (), shuningdek, *Jamia Islamia Yunusia* (), Brahmanbariyadagi Paikpara mahallasida joylashgan Bangladeshning Qavmi Jamiyalaridan biri. 1998-yil holatiga koʻra u Brahmanbariyadagi boshqa madrasalarning koʻpchiligini nazorat qilgan.

## Tarixi
U 1914-yilda Abu Tohir Muhammad Yunus tomonidan tashkil etilgan boʻlib, madrasa uning nomi bilan atalgan. Mazkur shaxsning muallimi Motiur Rahmon edi. Muassasaga 1928-yildan 1935-yilgacha boshqa bir Deobandiy olimi Faxr-e-Bangal Allamah Tajul Islom, keyin esa Shamsul Haq Faridpuri rahbarlik qilgan. 2001-yil Fatvo harakati paytida besh talaba oʻldirilgan. Hozirgi rahbarlar Muhtamim muftiy Muborakulloh va ustoz Shamsul Haq Sarayliydir.

## Bitiruvchilar

* Azizul Haq, sobiq oʻqituvchi va talaba
* Fazlul Haq Aminiy, sobiq talaba
* Shamsul Haq Faridpuri, sobiq direktor
* Sojidur Rahmon, hozirgi Shaykul Hadis

## Manbalar

## Havolalar

* Bangladesh Qavmi madrasasi taʼlim kengashi
Bauirjan Yesmaxan

**Bauijan Abdirashuli Yesmaxan** (; 1975-yil 6-iyul) – qozogʻistonlik din arbobi, „Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi“ diniy tashkiloti rais oʻrinbosarlaridan (noyib-muftiy) biri. Ilgari u Aqtoʻbe viloyati bosh imom-xatibi va Aqtoʻbe viloyati diniy ishlar boʻlimi mudiri boʻlgan. Mashhur qozoq qoʻshiqchisi Yerke Yesmaxonning akasi.

## Biografiyasi
Bauirjan Yesmaxan 1975-yil 6-iyulda tugʻilgan. Istanbulda islomiy taʼlim olgan. 2008-yilda Q.Jubanov nomidagi Aqtoʻbe davlat universitetining huquqshunoslik fakultetini tamomlagan. Uzoq vaqt Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasining Aqtoʻbe viloyati boʻyicha vakili, Aqtoʻbe shahridagi eng yirik masjid – „Nur Gasir“ masjidining bosh imom-xatibi boʻlgan.

Keyinchalik Yesmaxan Aqtoʻbe viloyati din ishlari boʻlimi mudiri etib tayinlandi, oʻrniga Abdimutali Daurenbekov imom etib tayinlandi.

Hozirda u „Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi“ diniy tashkiloti raisining (noyib-muftiyning) uch oʻrinbosaridan biri.

## Manbalar

## Havolalar

*
Magomed-Bashir Arsanukayev

**Magomed-Bashir Arsanukayev** (1913-1997) – postsovet davridagi birinchi chechen muftiysi.

Alxan-Yurt qishlogʻida tugʻilgan. 1935-yil fevral oyida Magomed-Bashirning otasi hibsga olingan, quloq qilingan va oilasi bilan Oʻzbekistonga surgun qilingan. Keyinchalik Magomed-Bashir Alxon-Yurtda boshlangʻich maktab oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

1991-yil 14-oktyabrda Checheniston Imomlar kengashi Checheniston Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi (muftiyligi) rahbari etib saylandi. Checheniston mustaqillikka erishgach, yangi hokimiyat Arsanukayevni siyosiy passivlikda aybladi. Muftiy boshchiligidagi musulmonlarning maʼnaviy boshqaruvi bilan bir qatorda Checheniston prezidenti huzurida Alsabekov boshchiligida islom dini ishlari boʻyicha raqobatchi qoʻmita paydo boʻldi. 1992-yilda Arsanukayev muftiylik lavozimini tark etib, diniy rahbar lavozimida qoldi. Zelimxon Yandarbiyev Arsanukayev va uning naqshbandiy tariqatidan boʻlgan tarafdorlarini Johar Dudayevni hokimiyatdan agʻdarish uchun fitna uyushtirishga urinishda aybladi.

Arsanukayev 1997-yilda vafot etgan. Tugʻilib oʻsgan qishlogʻidagi masjidga Arsanukayev nomi berilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Chechenskiy alim Magomed-Bashir-xadji Arsanukaev
* *Akaev V. X.* Chechenskiy alim Moxmad-Bashir-xadji Arsanukaev: duxovnoe vozvishenie i poisk istini. 29.05.2012
* Arsanukaev Magomed-Bashir-Xadji, Bivshiy muftiy (glava Duxovnogo upravleniya musulman) Chechenskoy Respubliki
Kurchaloy islom instituti

'''Ahmad Qodirov''' **nomidagi Kurchaloy islom instituti** (**KII**; , KII) – Checheniston, Rossiya, Kurchaloy shahridagi oliy kasbiy taʼlimning diniy islom tashkiloti. Bu Shimoliy Kavkazdagi birinchi islom institutidir.

## Tarixi
1988-yilda din arbobi, tadbirkor, filantrop Nasuha-Xodji Axmatov Shimoliy Kavkazda birinchi „Shimoliy Kavkaz madrasasi“ ni tashkil etgan, u yerda hamma islom dini qonunlarini oʻrganish imkoniyatiga ega boʻlgan, shu bilan birga u Ahmad Qodirovga oʻz rejalarini amalga oshirishda yordam berish uchun murojaat qilgan. Oʻsha paytda Ahmad Xoji Qodirov ilohiyotshunos olim edi. Buxoro „Mir-i Arab“ madrasasini va Toshkent islom institutini tamomlagan. Dastlab institut oʻzining asoschisi Nasuha-Xoji Axmatov sharafiga shunday nomlangan.

1991-yil 29-aprelda madrasa oliy diniy taʼlim muassasasi – Kurchaloy islom institutiga aylantirildi. 2004-yilda Checheniston Respublikasi Prezidenti Ahmad-Xoji Qodirov vafotidan keyin Nasuha-Xoji Axmatov tashabbusi bilan institut A-X. Qodirov nomidagi Kurchaloy Islom instituti deb oʻzgartirildi.

2007-yilda Checheniston Respublikasi Prezidenti Ramzan Qodirov tashabbusi bilan Islom universitetida rekonstruksiya ishlari olib borilgan. Yangi binolar: maʼmuriy va oʻquv binolari, 220 oʻrinli yotoqxona, oshxona va sport zali qurilgan.

## Taʼlim
Institut faoliyat olib borgan yillari davomida imom-ilohiyotchi, arab tili oʻqituvchisi mutaxassisliklari boʻyicha 700 nafardan ortiq talabalar oʻqishni bitirildi. 2018-yil holatiga institutda 332 nafar talaba tahsil olgan. Institutning Checheniston Respublikasida 13 ta filiali mavjud.

## Manbalar

## Havolalar

*
Omdurman islom universiteti

**Omdurman islom universiteti** (**OIU**; ) Sudanning Omdurman shahrida taxminan 800 feddanlik (3 360 000 kvadrat metr) maydonda qurilgan. Maktab oʻqitish tizimi asosan islomshunoslikka yoʻnaltirilgan boʻlsa-da, muhandislik, qishloq xoʻjaligi va tibbiyot kabi boshqa fanlardan ham taʼlim beriladi. Omdurman islom universiteti Islom olami universitetlari federatsiyasi aʼzosi hisoblanadi.

## Tarixi
Omdurman islom universiteti ilgari Omdurman ilmiy instituti deb atalgan. Omdurman ilmiy instituti zamonaviy Sudanda tashkil etilgan birinchi xususiy ilmiy institut boʻlib, koʻplab taniqli Sudan olimlari va shaxslari shu institutni bitirgan. Sudan olimlari oʻsha paytda mustamlaka hukumatidan Omdurman Ilmiy Institutini tashkil etishni soʻrashgan va rozilk olingach 1912-yilda xorijiy taʼlimga asoslangan institut tashkil qilgan. Institut Sudanda Al-Azhar tizimini qabul qilgan muntazam diniy taʼlimning boshlanishini ifodalaydi. Ilmiy institut XX asrning 60-yillari oʻrtalarida rivojlanib, keyinchalik 1965-yilda Omdurman Islom universitetiga aylangan.

## Fakultetlar
Omdurman islom universitetida qyidagi fakultetlar mavjud:

* Tibbiyot va sogʻliqni saqlash fanlari fakulteti
* Fan va texnologiya fakulteti
* Muhandislik fanlari fakulteti
* Qishloq xoʻjaligi fakulteti
* Farmatsevtika fakulteti
* Shariat va huquq fakulteti
* Tibbiyot laboratoriyalari fanlari fakulteti
* Iqtisodiyot fakulteti
* Media fakulteti
* Taʼlim fakulteti
* Kompyuter va axborot texnologiyalari fakulteti

## Yana qarang

* Islomiy taʼlim muassasalari roʻyxati

## Manbalar
Umma universiteti

**Umma universiteti** Keniyadagi birinchi islom oliy taʼlim muassasasi boʻlib, sertifikat, diplom, daraja va aspirantura taʼlimini taklif qiladi. Umma universiteti 1997-yilda tashkil etilgan. Asosiy kampus Kajiado okrugida joylashgan. Boshqa filial Garissa yoʻlining Thika-Makongeni shahrida joylashgan.

Umma universiteti quvaytlik shifokor Abdurahmon al-Sumait tomonidan asos solingan Afrika musulmonlar agentligi (hozirda Direct Aid International nomi bilan tanilgan) nodavlat tashkilotining asoschisi hisoblanadi. U 1998-yilda Shariat va islomshunoslik boʻyicha Tika kolleji sifatida tashkil etilgan va 2001-yilda Taʼlim vazirligida roʻyxatdan oʻtgan. Keyinchalik Islom shariati va islomshunoslik boʻyicha diplom dasturlarini taklif qilishga ruxsat berilgan.

2007-yilda Thika Shariat va Islom tadqiqotlari kolleji oʻsha paytdagi Oliy taʼlim komissiyasiga (hozirda Universitet taʼlimi komissiyasi deb ataladi) Islom shariati va tadqiqotlari boʻyicha oʻz dasturlarini tasdiqlash uchun ariza topshirgan. Komissiya universitet qoidalari 2004 va Universitetlar toʻgʻrisidagi qonun, Cap, 210B, Keniya qonunlariga muvofiq, oʻz muassasalariga tashrif buyurish va turli tekshiruvlardan soʻng mazkur dasturlarni tasdiqlagan. Xalqaro Afrika universiteti bilan hamkorlikda ikkita diplom dasturini oʻtkazish kollej uchun yaxshi tajriba boʻlgan.

Universitet 2013-yilda Muvaqqat hokimiyat maktubi bilan taqdirlangan. 2019-yil 18-oktyabrda Prezident Uhuru Kenyatta taʼlim vazirligi talablariga javob berganidan soʻng Umma universitetiga nizom topshirilgan. Shuningdek, Mombasa shtatidagi Davlat uyida boʻlib oʻtgan marosimda universitetga toʻr, logotip, muhr va ikki jildlik akkreditatsiya hisobotlari taqdim etilgan.

Universitet toʻliq tashkil etilgan va milliy taraqqiyotga hissa qoʻshish uchun tasdiqlangan, sifatli va xilma-xil dasturlarini rasman ishga tushirgan. Hozirda universitetda kompyuter fanlari, biznes menejmenti, axborot texnologiyalari, hamshiralik ishi hamda islom bank ishi va moliyasi boʻyicha qoʻshimcha kurslar taklif etiladi. Universitet, shuningdek, ikkita aspirantura dasturini ham taklif etadi. Bular: Biznes boshqaruvi magistri va islomshunoslik boʻyicha magistrlik. Muassasa yaqin kelajakda bir qancha aspirantura va bakalavriat dasturlarini yoʻlga qoʻyishni rejalashtirmoqda.

## Manbalar

## Havolalar

*
Karim Habib

**Karim Antuan Habib** (1970 yilda tug'ilgan) — kanadalik avtomobil dizayneri. Hozirda u Koreya avtomobil ishlab chiqaruvchisi Kia kompaniyasining Kia global dizayn bo'limi ijrochi vitse-prezidenti va rahbari hisoblanadi. Bundan avval BMW va Infiniti kompaniyalarida ishlagan. Arab, ingliz, fransuz, nemis va italyan tillarini yaxshi biladi.

## Karyera

Livanda tug'ilgan Habib fuqarolik urushi tufayli mamlakatni tark etishga majbur bo'ladi va o'smirlik yillarida Kanadaga ko'chib o'tadi. U yerda MakGill universitetida, shuningdek San'at markazi dizayn kollejida transport dizayni yo'nalishida ta'lim oladi.

1998-yilda BMW kompaniyasiga ishga qabul qilindi. U BMW-da E60 5 seriyasining ichki interyerini loyihalashda qatnashadi. Keyinchalik BMW 7 Series F01 ning tashqi ko'rinishini loyihalashtiradi. 2009-yilda Mercedes-Benz kompaniyasiga o'tib, u yerda ikki yil ishlaydi. 2011-yildan  2017-yil yanvarigacha BMW eksteryer dizayneri sifatida ishlagan.

2017-yil iyul oyidan  2019-yil avgustigacha Infiniti kompaniyasida ishlaydi. Uning o'rniga Taisuke Nakamura tayinlangan.

2019-yil sentabr oyida Xabib Kia kompaniyasiga katta vitse-prezident va Kia Dizayn markazi rahbari sifatida ishga qabul qilingan.

## Dizaynerlik ishlari

* Mercedes-Benz F800
* BMW CS kontseptsiyasi
* BMW 7 seriyali (F01)
* BMW 7 seriyali (G11)
* BMW X6
* BMW X3
* BMW 5 seriyali (E60) (ichki)
* Infiniti Q Inspiration kontseptsiyasi
* Kia Sorento (MQ4)
* Kia Optima/K5 (DL3)
* Kia Karnavali (KA4)
* Kia EV6
* Kia Sonet (QY)
* Kia Carens (KY)
* Kia K8 (GL3)

## Manbalar
Sheroz xalqaro aeroporti

**Sheroz xalqaro aeroporti**  () – Eronning Sheroz shahrida joylashgan xalqaro aeroport. Bu Fors ustonining asosiy xalqaro aeroporti hamda Eronning janubiy mintaqasidagi eng yirik aeroportdir.

2005-yilda renovatsiya va rekonstruksiya ishlari olib borilgandan soʻng, u parvozlar xavfsizligi, jumladan, parvoz minorasining elektron va navigatsiya boshqaruv tizimlari boʻyicha Tehron Imom Xumayniy xalqaro aeroportidan keyin Erondagi eng ishonchli va zamonaviy ikkinchi aeroportga aylandi.

## Terminallari
Sheroz xalqaro aeroportida bir-biriga ulangan ikkita asosiy yoʻlovchi terminali mavjud.

### Mahalliy terminal
Mahalliy terminal yoki 1-terminal ikkinchisidan terminaldan eskiroq va kattaroq boʻlib, faqat Eron ichidagi mahalliy reyslarni amalga oshiradi.

### Xalqaro terminal
Xalqaro terminal yoki 2-terminal barcha muntazam va charter xalqaro reyslar uchun ishlatiladi. Xalqaro reyslar uchun yangi xalqaro terminal qurilmoqda va 2024-yilgacha qurilishi kerak edi. U qurib bitkazilgach, hozirgi xalqaro terminal Haj ziyorati uchun foydalaniladi.

## Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Sheroz xalqaro aeroportida quyidagi aviakompaniyalar yoʻlovchi reyslarini amalga oshiradi:

## Baxtsiz hodisalar va falokatlar

* 1971-yil 15-iyunda Air Taxi Co kompaniyasining Duglas C-47 A EP-ADG samolyoti Sheroz aeroportida sodir boʻlgan avariya natijasida iqtisodiy taʼmirlanib boʻlmaydigan darajada shikastlandi.
* 2018-yilning 14-dekabr kuni Norwegian Air Shuttle aviakompaniyasi tomonidan boshqariladigan, DY 1933 reysi bilan oʻsha yilning oktyabr oyida yetkazib berilgan Boeing 737 MAX 8 LN-BKE samolyoti ikkita dvigatelidan biridagi texnik nosozlikdan soʻng Sheroz aeroportiga majburiy qoʻndi. Yoʻlovchilar va ekipaj tushishdi va ertasi kuni BAAning Dubay shahridan Norvegiyaning Oslo shahriga sayohatlarini davom ettirdilar. 2019-yilning fevraligacha AQShning Eron davlatiga qarshi qattiq texnik embargolari tufayli samolyot haligacha qaytarib olinmagan edi. 2019-yil yanvar oyining oxiriga kelib, LN-BKE holati „saqlangan“ ga oʻzgardi. 22-fevral kuni samolyot nihoyat topilib, Shvetsiyaga uchib ketdi. Keyin u Norwegian Air Swedenga oʻtkazildi va uning roʻyxati SE-RYB ga oʻzgartirildi. Samolyot butun dunyo boʻylab barcha Boeing 737 MAX samolyotlari yopilganida yerga qoʻndirilgan.

## Yana qarang

* Eronda transport

## Manbalar

## Havolalar

* Shiraz Shahid Dastgʻib xalqaro aeroporti
Avstraliyaning Antarktidadagi hududi

**Avstraliya Antarktika hududi** (AAT)
(Inglizcha: *Australian Antarctic Territory*) Antarktidaning Avstraliya tomonidan daʼvo qilingan sektoridir. Bu har qanday davlat tomonidan daʼvo qilingan Antarktidaning eng katta qismi hisoblanadi. Sektor 60° janubda joylashgan barcha orollar va hududlardan iborat. w. va 44°38’E orasida. uzun va 160° sharqda d., hududni gʻarbiy (katta qismi) va sharqiy (kichikroq) ga ajratuvchi Adelie yerini (136°11’E dan 142°02’E gacha) hisobga olmaganda. Hudud gʻarbda qirolicha Maudlend va sharqda Ross hududi bilan chegaradosh. Tadqiqot stansiyasi xodimlari bundan mustasno, butun hududda aholi yashamaydi. Hududda yil davomida ishlaydigan uchta Avstraliya qutb stantsiyalari mavjud boʻlib, ular turli xil tadqiqot ishlarini olib boradilar. Umumiy maydoni taxminan 5 896 500 km². Agar Avstraliyaning hududiy daʼvolari qabul qilinsa, uning maydoni 13,588,524 km² boʻlib, uni dunyodagi ikkinchi yirik davlatga aylantiradi.

## Tarixi
1841-yil 9-yanvarda Buyuk Britaniya birinchi marta Viktoriya Landga (norasmiy ravishda), 1930-yilda esa Enderbi Landga oʻz huquqlarini daʼvo qildi. 1933-yilda Buyuk Britaniya janubiy 60° janubdagi barcha hududlarni berdi. w. va 160° dan 45° gacha E. d) Avstraliya. Adeli Lend bilan chegaralar nihoyat 1938-yilda oʻrnatildi. 1947-yilda bu hudud Buyuk Britaniya tomonidan oʻtkazilgan Xard va MakDonald orollarini ham oʻz ichiga olgan. 1954-yil 13-fevralda Avstraliyaning birinchi Antarktika tadqiqot stansiyasi Mauson stansiyasiga asos solingan.

Avstraliyaning ushbu hududga boʻlgan huquqlari Buyuk Britaniya, va Yangi Zelandiya, Fransiya va Norvegiya tomonidan tan olingan. Ammo Avstraliya Antarktika shartnomasini imzolaganligi sababli, u boshqa mamlakatlarning ilmiy dasturlariga aralashmaydi. U faqat boshqa davlatlarning huquqlarini buzmaslik va shartnomani buzmaslik uchun maʼlum bir hududni nazorat qiladi. Shartnoma imzolangandan soʻng Xerd va Makdonald orollari alohida tashqi hududni tashkil qila boshladilar, chunki ular geografik jihatdan 60 ° S shimolda joylashgan. w. va ular shartnomada qoplanmaydi.

## Pochta markalari

1957-yildan beri Avstraliya vaqti-vaqti bilan Avstraliya Antarktika hududi uchun pochta markalarini chiqaradi. Hammasi Antarktika mavzusiga ega edi va barchasi pochta boʻlimida rasman qabul qilindi. Shunday qilib, ular aslida Avstraliyaning markalari boʻlib, faqat Antarktika hududi nomidan chiqarilgan.

## Telefon aloqalari
Hududning oʻz telefon kodi +672. Avstraliya tomonidan boshqariladigan Antarktika stantsiyalariga dunyoning istalgan nuqtasidan borish mumkin. Terish kodlari Devis uchun 10-6, Mouson uchun 11-7, Keysi uchun 12-8 va Makkuari oroli uchun 13-9, kodni tergandan soʻng siz uch xonali telefon raqamini terishingiz kerak.

## Hududiy boʻlinishi
Hudud gʻarbdan sharqqa toʻqqizta tumanga boʻlingan:

## Yana qarang

* Avstraliya Antarktika unvonlari va medallari qoʻmitasi
* Antarktika filateliyasi
* Chilining Antarktidadagi hududi

## Havolalar
• Avstraliya Antarktika tadqiqotlari

• AAT PDF kartasi

• Avstraliya Antarktika gazetasi

• AAT hududidagi rus stantsiyalari (inglizcha)
Solih Mirzo

**Solih Mirzo** (1406-yil–1452-yil) — temuriy shahzodalardan. Amir Temurning evarasi, Umarshayx Mirzoning nabirasi va Pir Muhammad Mirzoning o'g'li. Solih Mirzo otasining o'limidan so'ng Shohruh Mirzo saroyida xizmat qiladi. Shohruh Mirzo vafotidan (1447-yil vafot etadi) so'ng uning nabirasi Alouddavla qo'l ostida bo'lgan.

## Hayot va o'lim
Alouddavla Mirzo bilan Abdullatif Mirzo o'rtasida sodir bo'lgan 1447/48-yil qish faslidagi jang paytida Solih Mirzo Chechektudagi chegara harbiy guruhining boshlig'i vazifasida qoyim edi. U Abdullatif Mirzoga nisbatan ko'nglida kek va adovat saqlardi. Solih Mirzoning xusumatidan  Abdullatif Mirzo yaxshi xabardor edi. Binobarin, Abdullatif Mirzo Chechektu harbiy guruhiga hujum qilib, Solih Mirzoni mag'lubiyatga uchratadi. Solih Mirzo Chechektudan Hirotga qochib keladi va 1452-yilda 46 yoshida vafot etadi.

## Manbalar
Madrasa Aminiya

**Madrasa Aminiya Islamiya Arabiya** (asosan **Madrasa Aminiya** nomi bilan tanilgan) Dehlidagi islom seminariyasidir.

## Tarixi
Mahmud Hasan Deobandiyning shogirdi boʻlgan islom olimi Aminiddin Dehlaviy Dehlida madrasa ochish gʻoyasini ishlab chiqqan. U oʻz gʻoyasini hamkasbi Kifoyatulloh Dehlaviy bilan muhokama qiladi va uni qoʻllab-quvvatlashga taklif etadi. Kifoyatulloh bu taklifni rad etib, u allaqachon ustozi Ubayd al-Haq Xonning Shohjahonpurdagi diniy maktabida dars berish bilan shugʻullanganini aytadi. Ammo u Aminga bu maqsadda Anvarshoh Kashmiriyni koʻrib chiqishni taklif qiladi. Amin Anvarshoh Kashmiriyning fikrini qoʻllab-quvvatlaydi va Madrasa Aminiya 1897-yilda Chandni Chovkdagi Sunehri masjidida tashkil etiladi. Madrasa 1917-yilda Kashmir darvozasi hududiga koʻchirilgan.

Aminiddin Dehlaviy Madrasa Aminiya 1897-yilda tashkil topgan kunidan boshlab, to 1919-yil vafot etgunigacha rektorlik qilgan. Amin vafotidan keyin Mahmud Hasan Deobandiy Kifoyatulloh Dehlaviyni ikkinchi rektor etib tayinlaydi va u 1952-yilda vafot etgunigacha bu lavozimda xizmat qiladi. Ahmad Said Dehlaviy 1952-yil 13-yanvarda rektor etib tayinlanadi. Ahmad ikki yarim yildan ortiq xizmat qilganidan soʻng isteʼfoga chiqdi va keyinchalik Vosif Dehlaviy 1955-yilda rektor boʻladi. Vosif 1979-yilda isteʼfoga chiqariladi. Ziyo al-Haq Dehlaviy qisqa muddat rektor boʻlib ishlaydi, uning oʻrniga Vosifning oʻgʻli Jamilur Rahmon Qosmiy tayinlandi. Qosmiy toʻsatdan vafot etgach, muftiy Abdurrahmon seminariya rektori boʻladi. Vosifning ikkinchi oʻgʻli Anisur Rahmon Qosmiy 2017 va 2018-yillarda seminariyada rektorlik qilgan. 2019-yil mart oyidan boshlab Hofiz Abdurashid seminariya rektori lavozimida faoliyat yurita boshlagan.

Hadisshunos olim Anvarshoh Kashmiriy seminariyaning birinchi mudiri (Sadr Mudarris) boʻlgan, keyinchalik uning oʻrniga Kifoyatulloh Dehlaviy kelgan, u Aminiddin Dehlaviydan keyingi ikkinchi rektor hisoblanadi.

Hindiston mustaqilligi faoli va yozuvchi Muhammad Miyan Deobandiy ham ushbu seminariyada hadis professori lavozimida xizmat qilgan.

## Taniqli bitiruvchilar

* Ahmad Said Dehlaviy
* Muhammad Taqi Aminiy
* Nur Alam Halil Aminiy
* Vosif Dehlaviy

## Manbalar
 
## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Qurʼoni Karim va Islom fanlari universiteti

**Qurʼoni Karim va islom fanlari universiteti** – Sudanning Xartum shtatidagi universitet. U Omdurman shahrida joylashgan.

## Tarixi
Qur’oni Karim va islom fanlari universiteti 1990-yilda tashkil etilgan. Yangi universitet 1981-yilda tashkil etilgan mavjud Qur’oni Karim kolleji va 1983-yilda tashkil etilgan Omdurman oliy institutini oʻzida birlashtirgan. Omdurman oliy instituti shariat kolleji, arab tili kolleji va qizlar kollejidan iborat edi. Universitet davlat mulki boʻlib, Oliy taʼlim va ilmiy tadqiqotlar vazirligi tomonidan moliyalashtiriladi.

## Dasturlar
Universitetda Qur’on, Paygʻambar sunnatlari, arab tili, din va jamiyat hayoti tamoyillari oʻrgatiladi. Talabalar arab va islom sivilizatsiyasi merosini oʻrganadilar. Kollejlar: Qur’oni Karim kolleji, Shariat fakulteti, Arab tili fakulteti, Davo va media fakulteti, Iqtisodiyot va maʼmuriy fanlar, Ijtimoiy fanlar, Taʼlim, Tillar maktabi, Magistratura va Jamoat kollejilardan tarkib topgan. Omdurmanda joylashgan boʻlsa-da, universitet Sudanning barcha shtatlarida oʻz fakultetlariga ega.

## Aloqalar
Universitet Arab universitetlari ittifoqiga, Afrika universitetlari ittifoqiga va Islom universitetlari ittifoqiga aloqador boʻlib, Islom madaniyati, taʼlim va fanlar tashkiloti bilan hamkorlik qiladi. Islom dunyosi universitetlari federasiyasiga ham aʼzo.

## Yana qarang

* Islom taʼlim muassasalari roʻyxati

## Manbalar
Aziza Niyozmetova

**Aziza Niyozmetova** (1972-yil 27-yanvar, Xorazm viloyati, OʻzSSR, SSSR – 2018-yil 15-oktyabr Oʻzbekiston) – taniqli oʻzbek ashulachisi. Professional faoliyatini 1990-yilda boshlagan.  „Kishmish“ nomli ilk qoʻshigʻi bilan xalq orasida tezda tanilgan. U estrada qoʻshiqlaridan tashqari, Xorazm doston va aytishuvlarini ham mahorat bilan ijro etgan. Xonandalikdan tashqari tadbirkorlik bilan ham shugʻullangan.

Aziza Niyozmetova oilada 4 qizning toʻngʻichi boʻlgan. Urganch Pedagogika bilim yurti musiqa fakultetini hamda Oʻzbekiston Milliy universiteti sanʼatshunoslik fakultetini tamomlagan.

Xonandaning 6 farzandi boʻlib, ulardan 2 tasini asrab olgan. Birinchi asrab olgan farzandi Dostonni uzoq qarindoshlaridan biri qiynalib qolgani uchun, ikkinchisi — Amirani chaqaloqlik paytida onasi mehribonlik uyiga topshirish niyatida ekanligini eshitib oʻz qaramogʻiga olgan. Qolgan 4 ta farzandining ismi Nilufar Nazariy, Miraziz Nazariy, Diyora va Madina. U Madinani bachadonida oʻsimta borligi aniqlanganidan keyin, doktorning maslahatiga koʻra va xastalikdan forigʻ boʻlish maqsadida 44 yoshida dunyoga keltirgan. Keyinchalik Aziza Niyozmetova ichak saratoniga chalinib 2018-yil 15-oktyabrda vafot etgan.

## Manbalar
Ahmad xoji Shamayev

**Ahmad xoji Shamayev** (1949-yilda tugʻilgan) – Checheniston Respublikasi muftiysi va 2000-yil 22-avgustdan 2005-yil 26-maygacha Checheniston Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi.

## Biografiya
1949-yilda Chimkent yaqinidagi Lenger qishlogʻida (Qozogʻiston SSR Janubiy Qozogʻiston viloyati) tugʻilgan.

9 yoshida, Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tiklangandan soʻng, u oilasi bilan oʻzi tugʻilgan Shatoy tumanidagi Vashindaroy qishlogʻiga qaytib keldi.

Oʻzining eʼtirofiga koʻra, u 1970-yillar boshida islom ulamosi boʻlishga qaror qilgan. 1992-yilda haj ziyoratini qilgan.

2000-yil 22-avgustda Shamayev Checheniston Respublikasi muftiysi etib saylandi.

2005-yil 26-mayda u isteʼfoga chiqish toʻgʻrisida ariza berdi. Arizasi 31-may kuni Ulamolar kengashi tomonidan qabul qilindi.

## Manbalar

## Havolalar

* Din olamidan yangiliklar  Arxivnaya kopiya da
Islomshunoslik fakulteti (Prishtina)

**Islomshunoslik fakulteti** (FSI yoki ) Kosovoning Prishtina shahrida joylashgan oliy taʼlim muassasasi.

## Tarixi
Kosovoda yuqori sifatli islomiy taʼlim olish zaruryatini koʻrib chiqqach, Kosova Islom Jamiyati Assambleyasi 443/92-sonli qonunga binoan Islomshunoslik fakultetini tashkil etdi. Maktab oʻz faoliyatini 1992-yil dekabr oyida boshlagan va doktor Rexhep Bojani birinchi dekan, janob Quemajl Morinani birinchi dekan oʻrinbosari va Sabri Bajgorani birinchi kotib etib tayinlangan.

Islom apologetikasi boʻyicha birinchi seminarni Kosovodagi islom jurnalistikasining eng obroʻli shaxslaridan boʻlgan Sherif Ahmeti oʻtkazgan, u uch yil davomida aqida kursidan dars bergan.

Oʻquv faoliyatining ilk yillarida oʻqishga qabul qilish va ish bilan taʼminlash yengil boʻlib, shtatda faqat bitta fan doktori, bitta magistrlik darajasi va yana bir necha ilohiyotshunoslar boʻlgan. 2002-yilda oʻzining 10 yilligi munosabati bilan maktab Qohira, Bayrut, Amman va Damashqda vaʼz qilgan 4 ta islom fanlari doktori, 5 ta magistrlik nomzodi va 6 ta oʻqituvchi-ilohiyotchini taklif etgan.

## Talabalar uchun qulayliklar
Talabalar butun alban diasporasidan, jumladan Kosovo, Shimoliy Makedoniya, Chernogoriya, Albaniya va Preshevo vodiysidan keladi. Talabalar uyushmasi odatda FSI va tashrif buyurgan professorlar bilan konferensiyalar singari tadbirlarni tashkil qiladi. Talabalar nashri *Zgjimi Islom* („Islom uygʻonishi“) nomi bilan chop etiladi.

FSI kutubxonasi bir necha yuzlab eski qoʻlyozmalarni va bir necha ming diniy va boshqa maʼnaviy asarlarni oʻz ichiga oladi.

## Manbalar
Rotterdam Islom va amaliy fanlar universiteti

**Rotterdam Islom va amaliy fanlar universiteti** (**IUASR**; ) 1997-yilda tashkil etilgan kasb-hunar universitetidir. U Islom dunyosi universitetlari federatsiyasining aʼzosi hamdir. Rotterdam Islom va amaliy fanlar universiteti 2010-yilda Islom maʼnaviyati (Chaplaincy) magistrlik dasturi va 2013-yilda Islom ilohiyotshunosligi bakalavr dasturi boʻyicha birinchi akkreditatsiyani qoʻlga kiritdi; ikkala daraja dasturlari ham NVAO (Niderlandiya va Flandriyaning rasmiy akkreditatsiya tashkiloti) tomonidan akkreditatsiya qilingan. 2010-yilda chop etilgan xabarga koʻra, universitet Turkiyaning Nurcu harakati bilan yaqin diniy aloqaga ega. IUASR akkreditatsiyadan oʻtgan bakalavrlar va magistr darajalari taʼlimini taklif qiladi va Rotterdam Amaliy fanlar Islom universiteti deb ataladi.

## Joylashuvi
2003-yildan boshlab universitet Rotterdam shimolida, Bergsingel 135 koʻchasidagi oʻziga xos ajoyib binoda faoliyat yuritibkelmoqda. Bino ilgari Zadkine MLOga tegishli boʻlib, amaliy fanlar boʻyicha taʼlim bergan va Vanʼt Hof Instituti nomi bilan tanilgan.

## Taʼlim
IUASR Oliy taʼlim instituti sifatida akkreditatsiyadan oʻtgan. 2010-yil iyun oyida „Islom maʼnaviyati“ magistratura dasturi (2 yil) Amaliy fanlar universiteti darajasida va 2013-yil mart oyida „Islom teologiyasi“ bakalavriat dasturiga (4 yil) akkreditatsiya berilgan. IUASR xodimlari 15 nafar akademikdan iborat. IUASR Erasmus+ Mobility dasturining aʼzosi hisoblanadi.

## Moliyalashtirish
Institut xususiy maktab boʻlib, davlat tomonidan moliyalashtirilmaydi va asosan xayr-ehsonlarga tayanadi. „Bular xususiy shaxslar, jamgʻarmalar va turk diniy tadbirkorlaridan kelib tushadi, ularning aksariyati professor Dr. A. Akgünduzning shaxsiy hisob tarmogʻining bir qismi hamdir“.

## Yana qarang

* Islom taʼlim muassasalari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

*
Samir Zeljković

**Samir Zeljkovich** (1997-yil 4-sentyabrda tugʻilgan) – bosniyalik professional futbolchi, 2024-yilgi mavsumda Oʻzbekiston Superligasining „Bunyodkor“ klubida „Sarayevo“ dan ijaraga olingan yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

## Klub faoliyati
Zelykovich Bosniya Premer-ligasida 2019-yilning 20-iyulida „Mladost Doboy Kakanj“ jamoasiga qarshi oʻz uyida 1:3 hisobida magʻlub boʻlgan „Velej Mostar“ safida debyutini oʻtkazdi. 2024-yil yanvar oyida Toshkentning „Bunyodkor“ klubiga ijara asosida oʻtgan.

## Term jamoadagi faoliyati
2020-yil oktabr oyida Zelykovich Bosniya va Gersegovina terma jamoasi tarkibiga Eronga qarshi oʻrtoqlik oʻyini va UEFA Millatlar Ligasi 2020/2021-yilgi Gollandiya va Italiyaga qarshi oʻyinlarga chaqirilgan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

## Yutuqlar
**Velej Mostar**

* Bosniya kubogi : 2021–22
* FBH Birinchi ligasi : 2018–19

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Al-Faruq taʼlim kolleji

**Al-Faruq taʼlim kolleji** – Gana, Brong-Ahafo mintaqasidagi Wenchi shahridagi qoʻshma taʼlim kolleji. Bu Ganadagi 46 ta davlat taʼlim kollejlaridan biri boʻlib, DFID tomonidan moliyalashtirilgan T-TEL dasturida ishtirok etgan. Hozirgi direktor janob Vahob Sualiha (Ag.). Kollej Gana taraqqiyot tadqiqotlari universiteti bilan aloqa qiladi.

## Taʼlim tizimi
Kollej umumiy asosiy taʼlim, boshlangʻich taʼlimi va arab tili taʼlimi boʻyicha dasturlarni taklif etadi.

## Tarixi
Al-Faruq – Ganadagi birinchi islom taʼlim kolleji. U 1991-yilda Iqra Taʼlim va taraqqiyot jamgʻarmasi tomonidan tashkil etilgan. 2016-yilda davlat kollejiga aylantirilgan.

Kollej 2016-yilda Vinneba taʼlim universiteti bilan memorandum imzoladi, unda universitet kollejning murabbiylari va xodimlarning salohiyatini oshirishda qoʻllab-quvvatlashga kelishib oldi.

## Manbalar
Sulton Mirzayev

**Sulton Beterovich Mirzayev** (1964-yil 25-avgustda Dogʻiston ASSR Xasavyurt viloyati Oqsoy qishlogʻida tugʻilgan) – rus diniy arbobi va din olimi. Tasavvuf boʻyicha mutaxassis. Falsafa fanlari nomzodi. 2005–2014-yillarda – Checheniston Respublikasi muftiysi va Checheniston Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi.

## Biografiyasi
1964 yil 25 avgustda Xasavyurt viloyati, Oqsoy qishlogʻida tugʻilgan. Millati chechen

Grozniy neft instituti va Dogʻiston islom universitetini tamomlagan.

1976-yilda mahalliy ulamodan taʼlim olishni boshladi.

1999-yilda Checheniston muftiysi A.Qodirovning tavsiyasiga koʻra u Milliy gvardiya imomi va Checheniston Ichkeriya Respublikasi Oliy shariat sudi raisi etib tayinlangan.

2000-yilda u Checheniston Respublikasi maʼmuriyati boshligʻining maslahatchisi, 2002–2005-yillarda esa Checheniston Respublikasi muftiysining birinchi oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

2005-yil iyunidan 2014-yil iyunigacha – Checheniston Respublikasi muftiysi va Checheniston Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi. 2010-yilda umrbod muftiy etib saylangan. 2014-yil iyun oyida sogʻligʻi yomonlashgani sababli oʻz iltimosiga koʻra isteʼfoga chiqdi.

2006-yilda Rossiya Federatsiyasi Milliy aksilterror qoʻmitasi raisi N. P. Patrushevning noqonuniy qurolli guruhlar aʼzolariga murojaatini amalga oshirish boʻyicha amaliy chora-tadbirlar ishlab chiqish boʻyicha Respublika komissiyasi aʼzosi boʻldi.

2011-yilda Kavkaz xalqlari oliy diniy kengashi raisi etib saylangan.

Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Rossiya Xalq xoʻjaligi va davlat boshqaruvi akademiyasining davlat-konfessiyaviy munosabatlar boʻlimi aspiranturasini tamomlagan. U yerda falsafa fanlari doktori, dotsent S. A. Semedov ilmiy rahbarligida „Shimoliy-Sharqiy Kavkazdagi soʻfiylik: paydo boʻlish sabablari, mohiyati va faoliyati xususiyatlari“ nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan (mutaxassislik 09.00.14 – din falsafasi va dinshunoslik).

2017-yildan buyon „Checheniston Respublikasi musulmonlarining maʼnaviy tiklanishiga koʻmaklashish“ hududiy jamoat fondi rahbari

Arab va turk tillarida gapira oladi.

## Mukofotlari

* Rossiya Federatsiyasi Prezidentining minnatdorchiligi (2008-yil 25-iyun) – *Checheniston Respublikasida rus davlatchiligini mustahkamlash va millatlararo munosabatlarni rivojlantirishdagi xizmatlari uchun*;
* A.Qodirov nomidagi orden;
* Ikkinchi darajali „Ummatga xizmatlari uchun“ medali;
* Checheniston Respublikasining faxriy fuqarosi;

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

* *Utsaev T.* „Dinlararo muloqot – kuchli davlat garovidir“ // Vestnik Kavkaza, 16.02.2012
Sulton Abdul Halim Muadzam Shoh nomidagi xalqaro islom universiteti

**Sulton Abdul Halim Muadzam Shoh nomidagi Xalqaro Islom Universiteti** (**UniSHAMS**) Kedadagi yangi rasmiy kampusdan faoliyat yurituvchi xususiy universitetdir.

UniSHAMS islomshunoslik, shariat, huquq, menejment, taʼlim va axborot texnologiyalari kabi turli sohalarda bakalavriat va magistratura dasturlarida oʻqishlikni taklif etadi. Universitet, shuningdek, islomshunoslik va shariatga eʼtibor qaratgan bir qator tadqiqot dasturlarini amalga oshiradi.

## Tashkilot va boshqaruv
UniSHAMS (sobiq KUIN) butunlay Kedah shtat hukumatiga tegishli hisoblanadi.

## Kampuslar va fakultetlar
UniSHAMS (sobiq KUIN) Kuala Ketildagi yangi rasmiy kampusdan faoliyat olib boradi.

## Yana qarang
* Islom taʼlim muassasalari roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* UniSHAMS Kedah
Al-Asmarya islom fanlar universiteti

**Al-Jāmi’a Alasmarya** () () Liviyaning Zliten shahridagi davlat universiteti boʻlib, islom ilmlari va islom huquqshunosligi kabi islom ilmlariga ixtisoslashgan. 1995-yilda tashkil etilgan universitetda oʻquv mashgʻulotlari oktyabrdan martgacha olib boriladi. 1998–1999 oʻquv yilidagi statistik maʼlumotlarga koʻra, jami 14 nafar professor-oʻqituvchilar va 506 nafar talabalar toʻliq kunduzgi boʻlimda faoliyat olib borgan. Universitetning oʻquv boʻlimlariga quyidagilar kiradi:

* Shariat (islom dini qonuni)
* Arab tili
* Usul al-din
* *Al-davo*, *al-emama* va *al-hataba*

## Yana qarang

* Abdusalom al-Asmar
* Liviyada islom
* Zliten

## Manbalar

## Havolalar
* Buyuk Jamahiriyada taʼlimning rivojlanishi: Taʼlim boʻyicha xalqaro konferentsiyaga maʼruza: 47-sessiya, Jeneva 2004 yil
* YuNESKO Liviya
* Liviya universitetlari roʻyxati

* Alasmarya universiteti sayti
Gʻazna minoralari

**Gʻazna minoralari** Afgʻonistonning markaziy qismi Gʻazna shahridagi ikkita ajoyib tarzda bezatilgan minoralardir. Ushbu minoralar XII asr oʻrtalarida qurilgan boʻlib, Bahromshoh masjidining saqlanib qolgan yagona elementi hisoblanadi. Ikki minora oʻrtasidagi masofa 600 metrni (1968 fut) tashkil qilib, Gʻazna shahrining shimoli-sharqiy qismidagi ochiq tekislikda joylashgan.

Minoralarning balandligi XIX asrda har ikki minoraning ham yuqori yarmi 1902-yildagi zilzila natijasida qulab tushishidan oldin 44 metr balandlikda boʻlgan. Hozirgi kunda esa ularning balandligi 20 metrga yaqin. Gʻaznaning ikkala minorasi ham 20 metr (66 fut) balandlikda va pishiq gʻishtdan qurilgan. Minoralar yuzasi murakkab geometrik naqshlar va terrakota koshinlaridagi Qurʼon oyatlar bilan chiroyli uslubda bezatilgan. 1960-yillarda ikkala minora ham metall tomlar bilan qoplangan.

Sulton Mas’ud III saroyi xarobalari Mas’ud III minorasi yonida joylashgan.

## Tarixi
XII asr minoralari Gʻazna shahrining eng mashhur yodgorliklaridan biri boʻlib, buyuk Gʻaznaviylar imperiyasining saqlanib qolgan soʻnggi qoldiqlaridan biri hisoblanadi. Ikki minora ularni qurgan hukmdor Mas’ud III (milodiy 1099–1115) va Bahrom Bahrom Gʻaznaviy (milodiy 1118–1157) sharafiga Mas’ud III minorasi (Manori *Mas’ud III*) va Bahromshoh minorasi *(Manar-i Bahramshoh*) deb ataladi.

Vaqt oʻtishi bilan minoralarning yuqori qismlari shikastlangan boʻlib, vayron boʻlishidan oldin balandroq boʻlgan. Mas’ud III minorasi tepasining bir qismi 1902-yilgi zilzila oqibatida vayron boʻlgan.

## Tahdidlar
Gʻazna minoralari tashqi taʼsirlardan yaxshi himoyalanmagan. Ikkala minora ham tabiiy omillar va Afgʻonistondagi siyosiy beqarorlik taʼsiri tufayli xavf ostida. Vandalizmning oldini olish uchun ishlab chiqiladigan asosiy xavfsizlik choralari mavjud emas. Suvning minoralarga kirib ketishini oldini olish maqsadida yangi tom yopishga muhtoj holatda.

Minoralar jabhasida yomgʻir va qor taʼsirida tez buzilib ketadigan murakkab geometrik naqshlar va Qur’on yozuvlari mavjud. Hudud vaqti-vaqti bilan suv toshqini ostida qoladi.

## Galereya

### Mas’ud III minorasi
Mas’ud III minorasi oʻgʻli Bahramshoh minorasiga nisbatan uslubiy jihatdan murakkabroq boʻlib, turli xil bezak usullaridan foydalanilgan.
### Bahromshoh minorasi

Bahromshoh minorasi otasining minorasidan ilhomlanib qurilgan boʻlib, Mas’ud III minorasidan bir necha oʻn yillar oʻtib bunyod etilgan, lekin uslubiy jihatdan soddaroq uslubda.
Fayl:Bahram_Shah_Minaret_(1839).jpg|alt=Bahram Shah minaret in 1839, with cylindrical top half (fallen in 1902).|Bahromshoh minorasi 1839-yil, yarmi kumushsimon (1902-yilda qulagan)
Fayl:Ghazni-Minaret.jpg|alt=Bahram Shah’s minaret as seen in 2001.|Bahromshoh minorasi, 2001-yil
Fayl:Ghazni_minar_ghazni_Afghanistan.jpg|alt=Remaining basis of Bahram Shah’s minaret in Ghazni.|Bahromshoh minorasining Gʻaznadagi saqlanib qolgan asos qismi
Fayl:Bahram_Shah_Minaret_(decorative_detail).jpg|alt=Bahram Shah Minaret (decorative detail)|Bahromshoh minorasi (dekorativ detal)


## Yana qarang

* Jom minorasi

## Manbalar
Ahmadalilar maqbarasi

**Ahmadalilar maqbarasi** () – Ozarbayjonning Fuzuli tumanidagi Əhmədalılar qishlogʻida joylashgan maqbara. Bino XIII asrda qurilgan.

## Arxitekturasi
Maqbara oktaedrik shaklda boʻlib, biroz nariroqda joylashgan *Şeyx Babı maqbarasi* bilan bir xil uslubga ega. Fuzuliy tumanidagi *Şeyx Babı maqbarasi*, Bokudagi *Seyid Yəhya Bakuvi maqbarasi*, Qusar tumani Hazra qishlogʻida joylashgan maqbara va boshqa maqbaralarga oʻxshash uslubga ega.

Maqbaraning ichki maydoni qabriston va keng ustki kameraga boʻlingan boʻlib, geometrik naqshlar bilan bezatilgan ikkita portalga ega.

## Manbalar
Zubdatunniso begim

**Zubdatunniso begim** (; 1651-yil 2-sentyabr – 1707-yil 17-fevral) – Boburiylar malikasi, imperator Avrangzeb va uning rafiqasi Dilrasbonu begimning uchinchi qizi.

## Hayoti
Zubdatunniso begim 1651-yil 2-sentyabrda Multan shahrida tugʻilgan. Uning otasi Avrangzeb oʻsha paytda shahzoda boʻlgan, onasi Dilrasbonu begim hisoblanadi. U yaxshi taʼlim olgan. Zubdatunniso islom taʼlimotlari haqida chuqur bilimga ega boʻlgan.

Zubdatunniso oʻzining birinchi amakivachchasi shahzoda Sipihr Shikohga 1673-yil 30-yanvarda turmushga chiqadi, u amakisi, valiahd shahzoda Dara Shikoh va uning xolasi Nodirabonu begimning uchinchi oʻgʻli edi. Unga 400 000 rupiy miqdorida nikoh puli beriladi. Hamidabonu begim toʻyni uyushtirgan. 1676-yilda Zubdat Shahzoda Ali Tabar ismli oʻgʻil tugʻadi, lekin bola tugʻilgandan keyin olti oy oʻtgach vafot etadi.

Zubdatunniso 1707-yil 17-fevralda, otasining vafotidan bir oy oldin vafot etdi.

## Ajdodlari

## Manbalar
Fagim Axmetgaliyev

**Fagim Masnaviyevich Axmetgaliyev** (1966-yil 30-noyabr, Ufa, Boshqird Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi, SSSR) – Oltoy oʻlkasi muftiysi, Barnaul shahri masjidi bosh imom-xatibi.

## Biografiyasi
1966-yil 30-noyabrda Boshqirdiston poytaxti Ufa shahrida tugʻilgan. 1991-yilda Rossiya islom universitetini tamomlagan. Keyin Madinadagi Islom universitetida tahsil oldi. 2001-yilda Oltoy oʻlkasining poytaxti Barnaul shahriga ishlashga yuborildi.

U Oltoy oʻlkasi hukumati, Oltoy oʻlkasi gubernatorining bir qator mukofotlari ega. 2022-yil 23-mayda Tatariston Prezidenti Rustam Minnixanov tomonidan „Tatar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tashkil topganining 100 yilligi“ medali bilan taqdirlangan.

## Diniy faoliyati
U oʻzining diniy faoliyatini 90-yillarda boshlagan. 2007-yilda Rossiyaning Osiyo qismi musulmonlari diniy boshqarmasi tarkibida Oltoy oʻlkasi musulmonlari diniy boshqarmasi tashkil etilganda, Fagim Axmetgaliyev ushbu tashkilotga rais etib saylandi.

## Manbalar
Rossiya islom universiteti

**Rossiya islom universiteti** () – Rossiya Federatsiyasidagi nodavlat oliy taʼlim muassasasi. Ufa shahridagi musulmonlar markaziy diniy boshqarmasiga qarashli.

## Tarixi
1989-yilda SSSR Vazirlar Mahkamasi Din ishlari boʻyicha Kengashining qarori asosida Ufa shahrida Birinchi sobor masjidi negizida Rizouddin Ibn Faxruddin nomidagi madrasa ochildi.

1999 yilda u R.Faxretdin nomidagi Rossiya Islom institutiga aylantirildi.

1999–2005-yillarda Taʼlim muassasasi oʻrnida Lyalya-Tulpan masjidi binosida joylashgan edi..

2001-yilda Boshqirdiston Respublikasi hukumati va Ufa shahar kengashi prezidiumi qaroriga binoan mashhur Galiya madrasasi binosi musulmonlar markaziy diniy boshqarmasi mulkiga qaytarildi.

2003 yilda u Rossiya musulmonlari markaziy diniy boshqarmasining Rossiya islom universitetiga aylantirildi.

## Tuzilishi
Rossiya Islom universitetida 3 ta fakultet mavjud:

* Ilohiyot va pedagogika fakulteti;
* Iymon asoslari va islom tarixi fakulteti;
* Qayta tayyorlash, malaka oshirish va qoʻshimcha taʼlim fakulteti.

Bundan tashqari, universitet 7 ta kafedradan iborat boʻlib, ikkita universitetlararo kafedra (Aqmulla nomidagi Boshqird davlat pedagogika universiteti bilan birgalikda).

Universitetda kutubxona, kompyuter sinflari, tahririyat va nashriyot boʻlimi mavjud. 2009-yildan boshlab taʼlim muassasasining tahririyat-nashriyot boʻlimi tomonidan monografiyalar, oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar chop etilmoqda.

## Taʼlim
Oʻqitish kunduzgi, kechki va sirtqi boʻlimlarda, erkak va ayol boʻlimlarida olib boriladi.

Rossiya islom universitetida imom-xatiblar, imom-muxtasiblar, muallimlar, islom fanlari va arab tili oʻqituvchilari tayyorlanadi.

Taʼlim muassasasi bitiruvchilariga mutaxassis, bakalavr yoki magistr malakasi beriladi.

## Rektorlar

* Qosim-hazrat Salimov;
* Ravil Utyabay-Karimi;
* Rinat Rayev;
* Artur Sulaymonov.

## Manbalar

## Havolalar

* *[[Старостин, Алексей Николаевич|Starostin A. N.]]* RIU TsDUM: Yangi Rossiyaning birinchi musulmon universiteti bugungi kunda qanday yashaydi. // " Islom.ru " islomiy axborot portali
* *[[Якупов, Риф Исмагилович|Yakupov R. I.]]* Rossiya islom universiteti. // Boshqird entsiklopediyasi . V jild Ufa, 2009 yil. 326-327-betlar.
Al Qosimiya universiteti

**Al Qosimiya universiteti** (qisqartirib **AQU** deb ataladi) Sharjadaning milliy universitetidir. Universitet 2014-yilda asoschisi, prezidenti va raisi, Sharja hukmdori shayx, doktor Sulton Bin Muhammad Al Qosimiy tomonidan tashkil etilgan.

## Manbalar
Hirot qamali (1448)

Mirzo Ulugʻbek va oʻgʻli Mirzo Abdullatif Tarnob 1448-yil bahorida Tarnob jangidagi magʻlubiyatdan soʻng Qoʻchonga qochib ketgan jiyani Alouddavla Mirzodan Xurosonni tortib olish maqsadida Hirot tomon yurish qiladi. Ular shaharni oson egallab olishdi, biroq Ixtiyoruddin va Neretu qal’alari qattiq qarshilik koʻrsatdi. Bu paytda Hirotga qoʻshinning ilgʻorlari yetib borgan edi, bu qism Ixtiyoruddin va Neretuni egallay olmadi. Boxarz tojik kamonchilari qattiq qarshilik koʻrsatib, Samarqand temuriylarining koʻplab hujumlarini bartaraf etishdi. Qamal boshlanganidan 17 kun oʻtib nihoyat Ulugʻbek yetib keldi, shundan soʻng qisqa vaqt ichida barcha qarshiliklar bartaraf etildi. Nishopurdagi vayronagarchilikdan keyin qamoqqa olingan Abdullatif Mirzo Ixtiyoriddin qal’asini egallab, u yerdagi 4000 tuman tanga miqdoridagi xazinani qoʻlga kiritdi. Ular Mashhadni egallab, gʻalabalarini davom ettirdilar. Ulugʻbek jiyanlarini taʼqib eta olmadi va oʻrniga oʻgʻli Abdullatif Mirzoni Mashhadda qoldirib, Hirotga qaytishga qaror qildi.

## Manbalar
Marin Ljubić

**Marin Ljubić** (1997-yil 18-oktabr) – xorvatiyalik professional futbolchi, Bahraynning „East Riffa“ klubida darvozabon sifatida oʻynagan.

## Faoliyati

### Hajduk Split
2018-yilning 29-iyulida Ljubić „Xayduk Split“ jamoasidagi debyutini oʻtkazdi va „Osijek“ klubiga qarshi oʻyinda (4:1) Tomislav Duka oʻrniga maydonga tushdi. Toʻrt kundan soʻng u UEFA Yevropa ligasining ikkinchi bosqichi saralashida „Slaviya Sofiya“ jamoasiga qarshi oʻyinda ilk startini va Yevropadagi debyutini oldi. Ljubić bir nechta seyvlarni amalga oshirdi va Sofiyadagi 3:2 hisobida gʻalaba qozongan Xaydukga uchinchi saralash bosqichiga chiqishga yordam berdi. 2021/2022-yilgi mavsumda Istanbulspor jamoasida oʻynagan.

### Lahti
2023-yilning 16-yanvarida Lyubich Finlyandiyada Lahti bilan bir yillik shartnoma imzoladi.

### Bunyodkor
2024-yil yanvar oyida „Bunyodkor“ klubi bilan shartnoma imzolagan.

## Manbalar

## Havolalar

*
Gabriel Attal

**Gabriel Attal**  (talaffuzi: ; 1989-yil 16-mart; Clamart, Fransiya) — fransiyalik siyosatchi va davlat arbobi. „Renaissance“ partiyasi aʼzosi. 2024-yilning yanvar oyidan sentyabr oyigacha Fransiya bosh vaziri. 

## Tarjimayi holi
Gabriel Attal 1989-yil 16-martda Fransiyaning Il-de-Frans hududidagi Clamart shahrida tugʻilgan.

Onasi Marie de Couriss etnik yunon boʻlib, Oktyabr inqilobi va Rossiyadagi fuqarolar urushi vaqtida Odessadan Fransiyaga koʻchib kelgan oq emmigrantlarning avlodi. Otasi Yves Attal yahudiylar oilasida tugʻilib oʻsgan advokat, kinoprodyusser hamda jamoat faolidir. Yves Attalning otasi Tunis sefard yahudiylaridan, onasi esa elzaslik emansipatsiya qilingan ashkenazi yahudiylaridan. Gabriel Attalning qarindoshlari dunyoning koʻplab davlatlari, xususan, Germaniya, Shveysariya, Italiya, Tunis, AQSH, Birlashgan Qirollik va Rossiyada yashashadi.

## Manbalar
Muhammadyor ibn Arab Qatagʻan

**Muhammadyor ibn Arab Qatagʻan** (XVI asr 2-yarmi – XVII asr 1-yarmi) — oʻzbek muarrixi. „Musaxxir al-bilod“ asari muallifi. 1560–1570-yillar oraligʻida tugʻilgan deb taxmin qilinadi. Buxoro xonligida yashab ijod qilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* Салахетдинова М. А. «Мусаххир ал-билад» Мухаммед Яр ибн Араб катагана (предварительное сообщение) // Письменные памятники и проблемы истории культуры народов Востока. IX годичная научная сессия ЛО ИВ АН СССР (автоаннотации и краткие сообщения). М.: Наука, ГРВЛ, 1973. С. 77—79.
Augustin Chiriță

**Augustin Eduard Chiriță** (1975-yil 10-oktyabr) – Ruminiyalik sobiq futbolchi, Minerul Motru, Argeş Piteşti, Karpaty Lviv va Ivano-Frankivsk Spartak kabi jamoalarda yarim himoyachi pzoitsiyasida oʻynagan.

## Futbolchilik faoliyati
Augustin asosan Ruminiyaning mamlakatdagi turli darajadagi ligalarida ishtirok etgan futbol klublarida oʻynagan. U Ukrainaning „Karpaty“ va „Spartak Ivano-Frankivsk“ klublarida oʻynagan. U bir mavsum isroillik „Hapoel Beer Sheva“ jamoasida oʻynagan.

## Murabbiylik faoliyati
Nafaqaga chiqqanidan soʻng, Chiriță oʻzining futbol murabbiylik faoliyatini boshladi va Viktoriya Braneshti, Olt Slatina va Ordabasy-2 va boshqa klublarda murabbiy yordamchisi boʻlgan. 2014-yildan buyon „Bunyodkor“, „Qiran“ klublari va Oʻzbekiston terma jamoasida fitnes murabbiyi boʻlib ishlagan. 

2018-yili Jizzaxning „Soʻgʻdiyona“ klubida, 2020-yilda „Buxoro“ jamoasida, 2021-yilda „Navbahor“ jamoasida, 2022-yilda esa „Bunyodkor“ klublarida jismoniy tayyorgarlik boʻyicha murabbiy boʻlib ishlagan. 2023-yilgi mavsumda Yaypaning „Turon“ klubida boshlab, ikkinchi davradan Navoiyning „Qizilqum“ klublarida ishlagan.

2024-yilgi mavsum yakunida Qizilqum jamoasi bosh murabbiyi Jamshid Saidov lavozimidan boʻshatilganidan soʻng, Navoiyni tark etgan. 2024-yil 30-dekabrda „Andijon“ klubi bilan shartnoma imzolagan va Aleksandr Xomyakovga jismoniy tayyorgarlik boʻyicha murabbiy sifatida yordam beradi.

## Manbalar

## Havolalar

*
Mening yulduzim

„**Mening yulduzim**“, toʻliq nomi „**Mening yulduzim. Lirika**“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1964-yil Toshkent shahrida „Toshkent“ badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga shoir 1951–1964-yillarda yozgan sheʼrlar hamda Sergey Yesenin va Silva Kaputikyan yozgan toʻrt sheʼr tarjimasi kiritilgan.

„Mening yulduzim“ Vohidovning ilk sheʼriy toʻplamlaridan biridir. Toʻplam nomi shu nomli sheʼr nomidan olingan. 2018-yilda shoirning yana bir toʻplami „Mening yulduzim“ nomi bilan chop etilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Sayyor – muharrir, Yu.&nbsp;Strelnikov – rassom, D.&nbsp;Fayirahmonov – rasmlar muharriri, A.&nbsp;Nazirov – texnik muharrir, A.&nbsp;Hasanov – musahhih. Kitob adadi – 10&nbsp;000 nusxa.

## Manbalar
Mening yulduzim (maʼnolari)

**Mening yulduzim** quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

* Mening yulduzim — oʻzbek shoiri Erkin Vohidovning 1964-yil chop etilgan sheʼriy toʻplami
* Mening yulduzim (2000) — oʻzbek shoiri Erkin Vohidovning 2000-yil chop etilgan sheʼriy toʻplami
* Mening yulduzim (2018) — oʻzbek shoiri Erkin Vohidovning 2018-yil chop etilgan sheʼriy toʻplami
Roberts Ozols

**Roberts Ozols** (1995-yil 10-sentyabrda tugʻilgan) – latviyalik futbolchi, Navoiyning „Qizilqum“ va Latviya terma jamoasi darvozaboni.

## Faoliyati
2023-yilning mart oyida Ozols Riga jamoasi tarkibidagi sakkiz yillik faoliyatidan soʻng klubni tark etdi va Auda jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

2024-yil yanvar oyida Navoiyning „Qizilqum“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

### Terma jamoadagi faoliyati
Ozols Latviya terma jamoasi safida 2020-yilning 7-oktyabr kuni Chernogoriyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qilgan.

## Faoliyat statistikasi

### Xalqaro

## Yutuqlar

* Latviya Birinchi ligasi chempioni: 2015
* Futbol boʻyicha Latviya kubogi sohibi: 2018
* Latviya Oliy ligasi chempioni: 2018, 2019, 2020

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
*