open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yovvoyi hayvonlarning koʻchib yuruvchi turlarini saqlash toʻgʻrisidagi konvensiya

**Yovvoyi hayvonlarning koʻchib yuruvchi turlarini saqlash toʻgʻrisidagi konvensiya** (shuningdek, **CMS** yoki **Bonn konvensiyasi** deb ham ataladi, Bonn kelishuvi bilan adashtirmaslik kerak) quruqlikdagi va dengizdagi koʻchmanchi hayvonlarni, shuningdek, koʻchmanchi qushlarni ularning tarqalishi boʻylab saqlashga qaratilgan. CMS Birlashgan Millatlar Tashkilotining Atrof-muhit boʻyicha dasturi doirasida tuzilgan xalqaro shartnoma boʻlib, yovvoyi tabiat va hayvonlarning yashash joylarini global miqyosda saqlashga qaratilgan. Konvensiya kuchga kirganidan beri aʼzolari soni asta-sekin oʻsib bordi va hozir Afrika, Markaziy va Janubiy Amerika, Osiyo, Yevropa va Okeaniyadagi 100 dan ortiq mamlakatlar aʼzo boʻlgan. Konvensiya 1979-yilda Bonnda imzolangan va 1983-yilda kuchga kirgan.

Yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan koʻchib yuruvchi turlar konvensiyaning I ilovasida eʼlon qilingan. Konvensiya davlatlari ushbu turlarni himoya qilish, ularning yashash joylarini saqlash va tiklash, migratsiyadagi toʻsiqlarni kamaytirish va ushbu turlarga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan boshqa omillarni nazorat qilish uchun barcha saʼy-harakatlarni amalga oshiradilar. Konvensiyaga qoʻshilgan har bir mamlakat uchun majburiyatlarni taʼminlashdan tashqari, CMS, shuningdek, hududiy davlatlar koʻplab turlarga nisbatan oʻz harakatlarini uygʻunlashtirishni taʼminlaydi. Xalqaro hamkorlikka muhtoj yoki undan foyda koʻradigan koʻchib yuruvchi turlar II ilovada eʼlon qilingan. Konvensiya ushbu turlarning tarqaladigan davlatlarini mintaqaviy va global shartnomalar tuzishga undaydi.

Shu nuqtai nazardan, koʻchib yuruvchi turlar toʻgʻrisidagi konvensiya asos hisoblanadi. Bitimlar majburiy shartnomalardan (kelishuvlar deb ataladi) anglashuv memorandumlari kabi kamroq rasmiy hujjatlargacha boʻlishi mumkin va ular maʼlum bir mintaqa shartlariga moslashtirilishi mumkin. Muayyan turlarni va ularning yashash joylarini saqlashga moslashtirilgan turli modellarni ishlab chiqish Konventsiyaning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar

*Convention on Migratory Species
*Bonn Convention – Appendices I and II
*Ratifications
Demir Imeri

**Demir Imeri** (1995-yil 27-oktyabr, Kisevo) – makedoniyalik futbolchi, Oʻzbekistonning „Andijon“ jamoasida oʻynaydi.

## Klub faoliyati
2019-yilning 30-yanvarida Imeri Maltaga koʻchib oʻtdi va 2020-yilning iyunigacha Malta Premer-ligasida „Mosta“ klubi bilan shartnoma imzoladi. 2024-yil 11-fevral kuni Oʻzbekiston Superligasining „Andijon“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Lotus Emeya

**Lotus Emeya** – Lotus kompaniyasi tomonidan ishlab chiqariluvchi elektro sportkar. Avtomobil 2023-yil Guanchjou avtosalonida taqdim qilingan. Lotus brendi Geelyga tegishli brend hisoblanadi. Ushbu model Geely EPA platformasida qurilgan. Elektro sportkar Geelyning Uxandagi zavodida ishlab chiqariladi.

## Tarixi

Elektro sport mashinasining taqdimoti 2023-yilning noyabr oyida Guanchjou avtosalonida bo'lib o'tgan. Lotusning ushbu sportkari kompaniyaning avtomobillari ichida yagona sedan hisoblanadi. Lotus brendi Geelyga tegishli brend bo'lganligi sababli, Ushbu model Geely EPA platformasida qurilgan. Avtomobil Uxandagi Geelyning zavodida ishlab chiqariladi.

## Texnik koʻrsatkichlar

Lotus Emeya katta o'lchamdagi sedandir. Avtomobilning quvvati mos ravishda 612 va 905 ot kuchiga ega ikkita elektr motorli versiyasi mavjud.   Bazaviy model bo'lmish Lotus Emeya S 612 ot kuchiga (710 Nm) ega. Top versiya bo'lgan Lotus Emeya R esa 905 ot kuchiga (985 Nm) ega. Emeya R 2,78 soniyada 100 km/soat tezlikka erisha oladi, maksimal tezligi esa 256 km/soatni tashkil qiladi. Ikki holatda ham sedan to'liq g'ildiraklari tortuvchi hisoblanib, har bir o'qda bittadan dvigatel o'rnatilgan.  4 eshikli liftbekning uzunligi 5139 mm, kengligi 2005 mm, bo'yi 1464 mm, g'ildirak bazasi esa 3069 mmni tashkil qiladi. Lotus Emeya moslashuvchan pnevmatik podveska, 90 km/soat dan yuqori tezlikda ochiluvchi faol diffuzor va o'zi ochiluvchi qanotga ega. Muhandislar akkumulyatorni avtomobilning o'rta qismiga yaqinroq joylashtirib, old panelni oldinga siljitganlari sababli avtomobil vazni deyarli ideal taqsimot qilingan. Liftbek Geely xoldingining EPA () platformasida qurilgan. 

## Batareyalar

Akkumulyatorining quvvati 102 kVt/soatni tashkil qiladi hamda ular CATL tomonidan ishlab chiqariladi. Ikkala modifikatsiya ushbu akkumulyator bilan jihozlangan. Bir marotaba quvvatlanganda S versiyasining yurish masofasi 600 kmni, R versiyasi esa 489 kmni tashkil qiladi. Sportkar tez zaryadlanishni qo'llab-quvvatlaydi. Quvvatlash uskunasi 350 kVtgacha bo'lgan doimiy tokda quvvatlash imkonini beradi. Bu esa avtomobilni 15 daqiqa ichida 10% dan 80% gacha quvvatlash imkonini beradi.

## Yana qarang

* Xitoy avtomobil ishlab chiqaruvchilari
* Shanxay Avtomobillar muzeyi
* Xitoy avtomobil sanoati

## Manbalar
Kevin Spacey

**Kevin Spacey Fowler** (1959-yil 26-iyulda tugʻilgan) — amerikalik aktyor. Ikkita Oscar , BAFTA , Oltin globus, Tony va ikkita Laurence Olivier mukofotlari sovrindori. Spacey 2010 va 2015-yillarda Britaniya imperiyasi ordeni bilan taqdirlangan va ritsar unovi berilgan. 

Spacey kinodagi karyerasini Mike Nicholsning *„[[Heartburn]]“* (1986) va *„Working Girl“* (1988) komediya-drama filmlarida kichik rollar bilan boshlagan. Keyinchalik *„[[The Usual Suspects]]“* (1995) filmidagi  roli uchun eng yaxshi ikkinchi darali aktyor nominatsiyasida va *„[[American Beauty]]“* (1999) filmidagi roli uchun eng yaxshi aktyor nominatsiyasida Oscar mukofotini oldi.

Spacey faoliyati davomida *Glengarry Glen Ross* (1992), *Se7en* (1995), *A Time to Kill* (1996), *L.A. Confidential* (1997), *Pay It Forward* (2000), *Superman Returns* (2006), *21* (2008), *Margin Call* (2011), *Horrible Bosses* (2011), *Baby Driver* (2017), *All the Money in the World* (2017) kabi filmlarda suratga tushgan. U, shuningdek, *Albino Alligator* (1996) va *Beyond the Sea* (2004) filmlariga rejissyorlik qilgan.
## Mukofot va nominatsiyalar

Spacey ikkita Akademiya mukofoti, Tony mukofoti, Oltin globus mukofoti, toʻrtta Screen Actors Guild Awards va BAFTA mukofotini qoʻlga kiritdi. U Grammy mukofotiga va 12 marotaba Emmy mukofotiga nomzod boʻlgan. Spacey 1999-yilda Hollywood „Shon-shuhrat xiyobonida oʻz yulduziga ega boʻldi. 2010 va 2015-yillarda Britaniya imperiyasi ordeni bilan taqdirlangan va ritsar unovi berilgan   .
### [[Oscar]] mukofoti

### [[Oltin globus]] mukofoti

## Diskografiya

### Albomlar

* *Beyond the Sea: Original Motion Picture Soundtrack* (2004)

### Singllar

* "That Old Black Magic" (*[[Midnight in the Garden of Good and Evil]]* (1997) filmining soundtreki)

### Jonli ijrolar

* "Mind Games"&nbsp;– *Come Together: A Night for John Lennon's Words and Music*&nbsp;&nbsp;– 2001-yil 2-oktyabr, Radio City Music Hall, New-York shahri
* "Bridge over Troubled Water" (Beverley Knight bilan) – 39-Laurence Olivier mukofoti - 2015-yil 12-aprel, Qirollik opera teatri, London 

## Manbalar

## Havolalar
* 

* 
*
Ahmad Ogʻamurodov

**Ahmad Toshmurodovich Ogʻamurodov** (; 14-iyun 1979-yil, Ashxobod) – turkman futbolchisi, Turkmaniston olimpiya terma jamoasi bosh murabbiyi. Turkmanistonlik murabbiy Toshmurod Ogʻamurodovning oʻgʻli.

## Klub faoliayti
1994—1995-yillarda „Nisa“ klubi oʻrinbosarlari, 1995—1996-yillarda „Kopetdag“ FK oʻrinbosarlar jamoasida oʻynagan.

1996—1999-yillarda „Dagdan“ klubida, 1999—2000-yillarda „Kopetdog“da oʻynagan. Oxirgi klubi „Melik“ havaskor futbol klubi boʻlib, u 2004—2008-yillarda oʻynagan.

1999-yilda Turkmaniston yoshlar terma jamoasiga chaqirilgan.

## Murabbiylik faoliayti
2006-yildan 2016-yilgacha Ashxobod shahridagi sport futbol maktabida murabbiy boʻlib ishlagan, vaqti-vaqti bilan Turkmaniston chempionati oliy ligasi jamoalarida bosh murabbiylik lavozimiga oʻtgan. 2009-yildan oʻzi asos solgan „Oltin Tach“ futbol klubida bosh direktori boʻlib ishlagan.

2011—2013-yillarda Turkmaniston yoshlar terma jamoasini boshqargan. 2014-2016-yillarda Turkmaniston yoshlar terma jamoasiga ustozlik qilgan. Uning boshchiligida Turkmaniston terma jamoasi 2015-yilgi Hamdoʻstlik kubogida turnirning kuchli toʻrtta jamoasiga kirdi.

2015-yildan 2016-yilgacha u bir vaqtlar Turkmaniston Oliy liga chempionatida ishtirok etgan „Xazina“ futbol klubi bosh murabbiyi boʻlgan. 2015-yilgi futbol boʻyicha Turkmaniston chempionatida 10 ta jamoa ichida 7-oʻrinni egallagan.

2016—2017-yillarda poytaxtning „Ashxobod“ futbol klubini boshqargan. 2021-yil iyun oyida Ahmad Ogʻamurodov boshchiligidagi Turkmanistonning 23 yoshgacha boʻlgan olimpiya terma jamoasi mamlakat tarixida ilk bor 23 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati final bosqichiga yoʻllanma olgan.

## Manbalar

## Havolalar
* Ahmad Ogʻamurodov Transfermarkt saytida
*  saytida
* Ahmad Ogʻamurodov Footballfacts saytida
M.S.S. Vaqf kengashi kolleji

**Muqayyat Sha Sirguro Vaqf kengashi kolleji** (; shuningdek Muqyyat, Myqyyat, MSS nomlari ham mashhur) musulmon ozchilik instituti va Hindistondagi Vaqf kengashi tomonidan boshqariladigan yagona kollejdir. 1964-yilda tashkil etilgan kollej Maduraydagi birinchi musulmon instituti va eng qadimgi ilmiy muassasalardan biridir. Kollej sakkizta bakalavriat kursi, ikkita aspirantura kursi va bitta fan boʻyicha M.Phil kursini yordamchi oqimida oʻqishni taklif etadi. Kollej, shuningdek, oʻz-oʻzini moliyalashtirish oqimida beshta bakalavriat kursi, ikkita aspirantura kursi va kompyuter dasturlari boʻyicha aspirantura va diplom beruvchi kurslarini taklif etadi. U Milliy baholash va akkreditatsiya kengashi tomonidan „B+“ bahosi bilan akkreditatsiya qilingan.

## Akademiklar
MSS Vaqf kengashi kolleji quyidagi yoʻnalishlardagi kurslarda oʻqishlikni taklif qiladi:

### Yordamchi kurslar

* Sanʼat bakalavriati (B.A): Tarix
* Iqtisodiyot bakalavri (B.A): Iqtisodiyot (ingliz va tamil tillarida)
* Fanlar bakalavri (B.Sc): Fizika, matematika, kimyo, zoologiya
* Savdo bakalavri (B.Com)
* Sanʼat magistri (M.A): Ingliz adabiyoti
* Savdo magistri (M.Com)

### Oʻz-oʻzini moliyalashtirish kurslari

* Tamil bakalavri (B.A): Tamil
* Ingliz tili bakalavri (B.A): Ingliz tili
* Fan bakalavri (bakalavr): Kompyuter fanlari, elektronika
* Savdo bakalavri (B.Com): Kompyuter ilovasi bilan tijorat
* Biznes boshqaruvi bakalavri (B. B.A)
* Kompyuter dasturlari bakalavri (B. C.A): Kompyuter dasturi
* Fanlar magistri (M.Sc): Kompyuter fanlari
* Fan magistri (M.S): Axborot texnologiyalari va boshqaruvi (IT&M)
* Savdo magistri (Kompyuter ilovasi bilan M.Com)
* Magistraturadan keyingi diplom (bir yil): Kompyuter ilovalari (PGDCA)
* Diplom (bir yil): Kompyuter ilovalari (DCA)
* Falsafa magistri (M.Phil): Savdo.

## Eng muhimlari

* 2004–2013-yillarda ketma-ket besh yil davomida Maduray Kamaraj universitetining eng yaxshi kollej mukofotiga sazovor boʻldi.
* Tashkil etilgan: 1964-yil
* Status: Maduray Kamaraj universiteti bilan bogʻlangan Tamil Nadu shtati hukumati yordam kolleji
* Boshqaruv: Tiru. P. JABAR,

M.S.S kotibi va muxbir Vaqf boshqaruvi kolleji, Maduray. Vaqf kengashi

* M.S.S. Vaqf kengashi kolleji Hindistondagi yagona kollej boʻlib, davlat Vaqf kengashi tomonidan boshqariladi.
## Manbalar
Igor Myalin

**Igor Andreyevich Myalin** (; 1996-yil 17-sentyabr; Penza, Rossiya) – rossiyalik va oʻzbekistonlik suvga sakrashchi.

## Faoliyati
T. G. Lukash va O. V. Kulemin rahbarligida Penzada mashq qiladi.

2010-yil Tucson boʻlib oʻtgan jahon chempionatida 10 metrlik minorada gʻalaba qozondi. 2010-yilda Helsinkida boʻlib oʻtgan Yevropa birinchiligida 10 metrli minorada eng kuchli boʻlgan, shuningdek, metr va uch metrli tramplinlarda ikkita bronza medalni qoʻlga kiritgan. 2011-yilgi Yevropa chempionatidan Belgradda ikki oltin medalni olib keldi, metr va uch metrli tramplinlarda gʻalaba qozondi.

Yevropa oʻsmirlar chempionatida (2009, Budapesht) 10 metrlik minorada uchinchi boʻldi. 2015-yilda Kvanjuda oʻtkazilgan Universiadada sinxron mikstda gʻolib boʻldi. Uning sherigi Yegor Galperin edi. Shuningdek, u minorada individual kumush, erkaklar sinxronida jamoaviy kumush va bronza medalni qoʻlga kiritdi.

Oʻzbekiston terma jamoasi vakili Igor Myalin 10 metrlik minoradan suvga sakrash boʻyicha jahon chempionati finaliga chiqdi. Suvga sakrash boʻyicha jahon chempionatining yarim finalida Igor Myalin 7-oʻrinni egalladi (415.80 ball) va finalga chiqish huquqini qoʻlga kiritdi. Bu haqda MOQ xabar beradi. Reglamentga koʻra, jahon chempionatining finalchilari bir vaqtning oʻzida Olimpiya oʻyinlarining litsenziati boʻlishadi. Taʼkidlanishicha, suvga sakrash boʻyicha Olimpiya oʻyinlariga litsenziya Oʻzbekiston sport tarixida birinchi boʻldi.

## Manbalar
Oysha Siddiqa islom instituti

**Jamiya Oysha Siddiqa islom instituti** Kanadaning Ontario shtatidagi Bowmanville shahrida joylashgan. Bu musulmon qizlar uchun islom maktabi hisoblanadi. 105 gektarlik kampusda joylashgan institut Ontario Taʼlim vazirligi tomonidan akkreditatsiya qilingan 12-sinfgacha boʻlgan kunduzgi dunyoviy taʼlim turini ham taklif qiladi.

## Taʼlim shakli
Talabalarga quyidagi kurslar taklif qilinadi:

* Tajvid va Qiroat (Qur’on tilovati boʻyicha mahorat)
* Arabcha nahv (grammatika)
* Arabcha sarf (morfologiya)
* Arabcha Adab (adabiyot)
* Arabcha balogʻa (ritorika)
* Mantiq (mantiqiy, ratsional, deduktiv va ritorik analitik usullar)
* Aqida (Islom taʼlimoti va ilohiyoti)
* Usul al fiqh (Islom huquq asoslari)
* Fiqh (huquq)
* Usul al-hadis (hadis talqini asoslari)
* Hadis (paygʻambarlik anʼanalari)
* Usul al-tafsir (Qur’on tafsir asoslari)
* Tafsir al Quran al Karim (Qur’on tafsiri)
* Sirah (Muhammadning tarjimai holi)
* Mirat (islomiy meros)
* Islom tarixi
* Jurnalistika
* Sotsiologiya
* Arab xattotligi
* Tanlangan sura/boblarni yodlash
## Manbalar
Al-Rashid Islom instituti

**Al-Rashid Islom instituti** – Kanadaning Ontario shtatidagi Kornuoll shahrida joylashgan islom instituti va seminariyasi. Shayxul-Hadis Mavlono Muhammad Zakariyaning koʻrsatmalari va rahbarligi ostida institut 1980-yilda Monrealdagi vaqtinchalik joyda tashkil etilgan. Institut 1985-yilda Kornuollga koʻchirilgan. Institut hozirda oliy islomiy fanlarda oʻqishlikmi taklif qiluvchi islom universiteti hisoblanadi.

## Yana qarang

* Dorul Ulum
* Dorul Ulum Deoband
## Manbalar
Banu Murra

**Banu Murra** () — Muhammad paygʻambar davridagi qabila. Ushbu qabila Xandaq jangida ishtirok etgan.

Qabila G'atafan qabilasi aʼzosi boʻlgan.

## Manbalar
Al-Gʻazzoliy universiteti

**Al-Gʻazzoliy universiteti** Karachi shahridagi davlat universiteti boʻlib, Jamiya Tur Rashid tomonidan 2022-yil 9-dekabrda asos solingan. Muftiy Abdurahim taʼlim maskanining asoschisi va hozirgi kansleridir. Zeeshan Ahmad – prorektor lavozimida faoliyat olib boradi.

Universitet 12-asrda yashab ijod etgan olim Imom Al-Gʻazzoliy sharafiga nomlangan.

## Tarixi
2022-yil mart oyida Nizomni tekshirish va baholash qoʻmitasi Al-Gʻazzoliy universitetiga tashrif buyurgan, shundan soʻng ular oʻz hisobotini tasdiqlash uchun Sind oliy taʼlim komissiyasiga taqdim etishgan.

2022-yil oktabr oyi oxirida Sind gubernatori Kamran Xon Tessori Jamiya Tur Rashidga tashrifi chogʻida Jamiyaning Al-Gʻazzoliy universiteti loyihasi ham maqtovga loyiq ekanligini va Al-Gʻazzoliy universiteti faoliyatini maʼqullanishini hamda qoʻllab-quvvatlashini maʼlum qilgan.

Keyinchalik, 2022-yil 9-dekabrda Sind assambleyasi va gubernatori universitet faoliyatiga ruxsat bergan.

## Fakultetlari

* Islomshunoslik fakulteti
* Ijtimoiy fanlar fakulteti
* Taʼlim fakulteti
* Huquq fakulteti
## Manbalar

## Havolalar

* XIX%20of%202022.pdf Al-Gʻazzoliy universiteti (jạmʿۃ ạlgzaly̰), Karachi qonuni, 2022 yil
Banu Zubyan

**Zubyan** yoki **Banu Zubyan** () arab qabilasi boʻlib, G'atafan boʻlimi, Adnaniy tarmoqlaridan biri. Banu Zubyan Hijoz hududida istiqomat qilgan.

## Manbalar
Tuogu masjidi

**Tuogu masjidi** () – Xitoyning Yunnan shtati Ludian okrugi Taoyuan Xuy etnik shaharchasida joylashgan masjid. Bu Yunnandagi viloyat darajasidagi madaniy merosdir.

## Nomi
**Tuogu** soʻzi yi tilida transliteratsiya boʻlib, „goʻzal joy“ degan maʼnoni anglatadi.

## Tarixi
Tuogu masjidi 1730-yilda Sin sulolasi harbiy ofitserlari Ma () va Ma Ma Linchi () xayr-ehsoni bilan qurilgan.

## Arxitekturasi
Tuogu masjidi  qurilish maydonini egallaydi. Hozirgacha mavjud boʻlgan struktura Sin sulolasi qurilish tamoyillariga asoslanadi va anʼanaviy meʼmorchilik uslubini saqlab qoladi. Hozirgacha saqlanib qolgan binolarga Asosiy zal, Xuanxing minorasi (唤醒楼), Vujuan zali (无倦堂), Orqa pavilyon (后亭) va *Chjaobi* (照壁) kiradi.

## Manbalar
99 frank

***99 frank*** – fransuz yozuvchisi Frederik Beigbederning 2000-yildagi romani. Kitob Fransiyada 2000-yil avgust oyida Grasset & Fasquelle nashriyotida nashr etilgan va shundan beri *€ 14.99* va *€ 5.90* nomlari ostida qayta nashr etilgan. Kitobning dastlabki nashridan koʻp oʻtmay, rahbarlari *99 frankni* oʻqiganidan soʻng, Beigbeder oʻz ishidan boʻshatildi.

2007-yilda kitob xuddi shu nomdagi filmga adaptatsiya qilingan, filmni rejissyor Yan Kunen va ssenarist Nikolas va Bruno lar tomonidan yaratilgan.

## Qabul qilinishi
Jonatan Evans kitobning 2002-yilgi ingliz tilidagi tarjimasini shubha ostiga qoʻydi, u kitobni Fransuzchadan Inglizchaga tarjima qildi, shuningdek franklarni funtga oʻzgartirdi. *[[The Guardian|Guardian]]* sharhlovchisi Nikolas Lezard ham kitobga kiritilgan oʻzgarishlar haqida fikr bildirdi va „geografik va madaniy tarjimalar hech qanday tarzda izchil yoki muvaffaqiyatli boʻlmasligini“ taʼkidlab oʻtadi.

## Moslashuvlar

### Teatr
Stefan Okante rejissyorligidagi Treviso teatrida *99 frank* sahna asari namoyish etilgan.

### Film

2004-yilda *99 frank* film moslashuvi ishlab chiqilayotgani eʼlon qilindi. Film 2007-yil 26-sentyabrda namoyish etilgan va AgoraVox tomonidan „murosasiz“ film sifatida yuqori baholangan.

## Manbalar
Dongguan masjidi

**Dongguan masjidi** () – Xitoyning Sinxay provinsiyasi Xining shahridagi masjid. Bu Sinxaydagi eng katta masjiddir.

## Tarixi
Masjid dastlab 1380-yilda qurilgan. Uning yashil va oq gumbazli va ikkita baland minorasi bor. Masjid 19-asr oxiri – 20-asr boshlarida taʼmirlangan. Koʻp oʻtmay, masjid siyosiy nizolar tufayli jiddiy zarar koʻrdi. Biroq, u XX asrning qolgan qismida taʼmirlashni davom ettirdi.

Generallar Ma Qi va Ma Bufang Sinxayning harbiy gubernatorlari boʻlganlarida Buyuk Dongguan masjidini nazorat qilishgan.

1989-yilda oʻn minglab musulmonlar Islom va Xitoy musulmonlarini kamsituvchi kitobga qarshi norozilik bildirish uchun masjid atrofiga toʻplanishdi. 1993-yil oktabr oyida masjiddagi musulmonlar boshqa kitobga qarshi chiqishdi; keyin Xitoy armiyasi masjidga bostirib kirdi va namoyishchilarni haydab chiqardi.

2021-yilda masjidning 2000-yilda qurilgan yashil gumbazi va minoralari rekonstruksiya qilingan holda olib tashlanganligi xabar qilingan edi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, bu konstruksiyani koʻproq „xitoycha“ koʻrinishga keltirish uchun XKP tashabbusi bilan qilingan va boshqalar uning asl xitoycha mahalliylashtirish uslubiga tiklanganligini aytishdi. Masjid boshqaruvi qoʻmitasi olib tashlangan qismi madaniy yodgorlik sifatida asl tuzilmaning bir qismi emasligini, mish-mishlar yaratmaslik va tarqatmaslik, gʻarazli kimsalar tomonidan chalgʻitmaslikni eslatishini taʼkidladi.

## Arxitekturasi
Masjid 11 940 kvadrat metr maydonni egallaydi. Ming davrida masjid ibodatxonali bir hovli va ikki koʻp qavatli minoradan iborat boʻlgan. Zamonaviy masjid Xitoy islom meʼmorchiligi uslubida qurilgan boʻlib, gʻarbiy meʼmorchilik elementlarini oʻz ichiga oladi.

## Galereya

Fayl:东关清真大寺文保碑.jpg|alt=Sign of the Major Historical and Cultural Site Protected|Himoyadagi tarixiy va madaniy obida belgisi
Fayl:东关清真大寺拱门01.jpg|alt=Dongguan Mosque arch|Dongguan masjidi arki
Fayl:西宁市东关清真大寺.jpg|alt=Dongguan Mosque|Dongguan masjidi
Fayl:Prayers_at_Dongguan_mosque.jpg|alt=Dongguan Mosque prayer hall|Dongguan masjidi namoz zali
Fayl:China_May_2007_232.jpg|alt=Prayer Hall|Namoz zali
Fayl:东关清真大寺礼拜场景01.jpg|alt=Prayer|Namoz
Fayl:东关清真大寺礼拜场景02.jpg|alt=Prayer|Namoz


## Manbalar

## Havolalar

*
Ummu Salama bint Yaʼqub al-Maxzumiy

**Ummu Salama binti Yaʼqub al-Maxzumiy** () – Abbosiylar sulolasining asoschisi, birinchi abbosiy xalifasi al-Saffohning asosiy rafiqasi. Ummu Salama xalifalik tarixida har ikkala Umaviylar va Abbosiylar sulolasi vakili bilan nikoh orqali aloqada boʻlgan yagona ayol hisoblanadi.

## Ajdodi
Ummu Salama binti Yaʼqub ibn Salama ibn Abdulloh ibn al-Volid Quraysh qabilasining Banu Maxzum urugʻidan Valid ibn al-Validning (Xolid ibn Validning ukasi) toʻrtinchi avlodi boʻlgan. Otasi Yaʼqub ibn Salama Ayyub ibn Salamaning ukasi edi. Ummu Salamaning otasi va amakisi Banu Maxzumning koʻzga koʻringan vakillaridan boʻlishgan.

## Biografiyasi
Ummu Salama umrining dastlabki yillarini Makka va Madinada oʻtkazgan. U xalifa al-Volid ibn Abdulmalikning oʻgʻli, Umaviylar shahzodasi Abdulazizga () turmushga chiqqan, biroq uning eri 728 yoki 729-yillarda vafot etgan. Keyinchalik Ummu Salama xalifa Hishom ibn Abdulmalikning oʻgʻli Umaviylar shahzodasi Maslama () bilan oila qurgan, biroq Maslama ham 740-yillarda vafot etgan. Ummu Salamaning Maslamadan Said ismli oʻgʻli boʻlgan. Said ilk Abbosiylar xalifaligi davrida roviy boʻlgan.

Maslamaning vafotidan keyin Ummu Salama birinchi abbosiy xalifasi as-Saffahga () turmushga chiqqan. As-Saffoh Ummu Salamaga uylangan vaqtda hali xalifa boʻlmagan edi. As-Saffoh Ummu Salamani qattiq yaxshi koʻrgan, boshqa xotinlari orasida hech kimni Ummu Salamadek koʻrmagan. To xalifalikni qabul qilguniga qadar barcha masalalarda xotini bilan maslahatlashgan. As-Saffoh va Ummu Salamaning Muhammad ismli oʻgʻli va Rayta bint as-Saffoh ismli qizi boʻlgan. 761-yilda xalifa al-Mahdiy Xurosondan qaytgach, Raytaga uylangan, Rayta uning birinchi xotini boʻlgan. Shunday qilib, Ummu Salama al-Mahdiyning qaynonasiga aylangan.

754-yilda as-Saffoh vafotidan keyin Ummu Salama abbosiylarning boshqa aʼzosiga turmushga chiqqan boʻlishi mumkin.

## Oilasi
Yaʼqub ibn Salamaning qizi Ummu Salamaning xalifa Hishomning oʻgʻli Maslama va birinchi abbosiy xalifasi as-Saffah bilan nikoh orqali qarindoshlik aloqalari boʻlgan. Har ikkalasidan ham farzand koʻrgan. Qizi Rayta abbosiylarning uchinchi xalifasi al-Mahdiyga turmushga chiqqan va Ubaydulloh va Ali ismli oʻgʻillarini dunyoga keltirgan.

## Yana qarang

* Arva binti Mansur al-Himyariy

## Manbalar

## Adabiyotlar

*  
* 
*
Aʼzamov

*'Aʼzamov*

* Abdulla Aʼzamov — sovet va oʻzbek fizika-matematika fanlari doktori (1987)
* Doniyor Aʼzamov — oʻzbek kinokompozitori va prodyuseri
* Gʻani Aʼzamov — oʻzbek-sovet teatr va kino aktyori
* Sherzod Aʼzamov — oʻzbek futbolchisi
* Yoʻldosh Aʼzamov — oʻzbekistonlik aktyor, rejissyor va dramaturg

## Yana qarang
* Aʼzamova
Butunjahon tabiat fondi

**Butunjahon yovvoyi tabiat fondi** (, qisqa. **WWF**; hozirda rasman **Butunjahon tabiat fondi** () deb ataladi, faqat AQSh va Kanadada eski nomi saqlanib qolgan) – Shveysariya transmilliy jamoat tashkiloti boʻlib, atrof-muhitni muhofaza qilish, tadqiq qilish va tiklash bilan bogʻliq sohalarda faoliyat yuritadi. Tashkilot dunyo boʻylab 5 milliondan ortiq tarafdorlari boʻlgan dunyodagi eng yirik mustaqil ekologik tuzilmadir, 100 dan ortiq mamlakatlarda faoliyat yuritadi va butun dunyo boʻylab taxminan 1300 tabiatni muhofaza qilish loyihalarini qoʻllab-quvvatlaydi.

Butunjahon yovvoyi tabiat fondining vazifasi sayyoramiz tabiiy muhitining tobora ortib borayotgan degradatsiyasining oldini olish va inson va tabiat oʻrtasidagi uygʻunlikka erishishdan iborat. Asosiy maqsad Yerning biologik xilma-xilligini saqlab qolishdir.
## Manbalar

## Havolalar

* (WWF International website)
*World Wildlife Fund, WWF-US Website.
*.
*WWF's global network
**
**WWF Armenia
**WWF-Bhutan
** WWF-Pakistan
**WWF-India
**WWF Guianas
**WWF Russia
Dorul Ulum (Bury)

**Dorul Ulum al-Arabiya al-Islomiyya** (), **Darul Ulum Bury** nomi bilan mashhur. 1979-yilda tashkil etilgan va Buyuk Britaniyadagi eng qadimgi islom seminariyasi hisoblanadi. Muassasa Holcombe, Bury shahrida joylashgan boʻlib, u butun dunyo boʻylab tarqalgan Dars-e-Nizomiy oʻquv dasturiga asoslangan. Unga marhum hazrati Mavlono Yusuf Motala asos solgan.

## Dasturi
Dorul Ulum 11 yoshdan 23 yoshgacha boʻlgan oʻquvchilarni qabul qilib, kichik yoshdagi oʻquvchilar uchun oʻrta maktab taʼlimini hamda islomiy taʼlimni ilgʻor darajaga yetkazib beruvchi taʼlim dasturiga ega.

## Tarixi
Maktab 1979-yilda Shayx Yusuf Motala va britaniyalik hind olimi Shayx Hoshim Patel (Jogvariy) tomonidan tashkil etilgan. Dastlab Saudiya Arabistoni hukumati Dorul Ulumga moliyaviy jihatdan yordam bergan, chunki u davlatdan pul olmagan, ota-onalar esa 440 funt sterling miqdorida toʻlov toʻlagan. Bu Yevropadagi birinchi faqat musulmonlar maktabi boʻlib, atigi 80 nafar oʻquvchi bilan ish boshlangan. Hozir mazkur muassasada 300 dan ortiq oʻgʻilbolalar tarbiyalanmoqda.

2015-yilda Ofsted Dorul Ulum al-Arabiya al-Islomiyani „Britaniya qadriyatlarini targʻib qiluvchi, radikallashuvning oldini oladigan va bolalarni himoya qiladigan“ maktabning eng yaxshi namunasi sifatida eʼtirof etgan.

## Maʼruzachilari
Oldingi oʻqituvchilar:

* Mavlono Yusuf Motala hazratlari – "Sahih al-Buxoriy" asoschisi va Shayxul hadis ustozi
* Mavlono Navshad Abdulaziz – Sunan Ibn Moja ustozi
* Mavlono Soʻfi Muhammad Tohir – Muvatta Imom Molik va Tahoviy Sharif ustozi
* Muftiy Ibrohim Roja – Tafsir ul-Jalolayn ustozi

## Taniqli bitiruvchilari

* Abdurrahmon ibn Yusuf Mangera
* Abu Yusuf Riyoz ul-Haq
* Muhammad ibn Odam al-Kavsariy

## Yana qarang

* Dorul Ulum al-Madaniya
* Dorul Ulum (London)
* Dorul Ulum Zakariyya
* Madinatul Ulum al-Islomiya
* Mazohirul Ulum (Saharanpur)
* Jamiyatul Imom Muhammad Zakariyya
## Manbalar

## Havolalar

* Ofsted tekshiruv hisobotlari
Dorul Ulum (London)

**Darul Ulum London** – Buyuk Britaniyaning GreaterLondon hududida, Chislehurst shahridagi oʻgʻil bolalar, islom, xususiy maktab-internati. Bu 1988-yilda tashkil etilgan Dorul Ulum muassasasidir.

Maktabdagi taʼlim uchun yiliga 3500 funt sterling toʻlanadi. Barcha oʻquvchilar chegaradosh va ular oyiga ikki marta, haftaning oxirgi kuni uyga borishadi va ota-onalar koʻpincha boshqa dam olish kunlari tashrif buyurishadi.

## Ofsted xabarlari
2022 Ofsted hisoboti maktabni „Yaxshi“ deb tan olgan va 2023 Ofsted hisoboti barcha Milliy Minimal standartlar va mustaqil maktab standartlariga javob berishini yana bir bor tasdiqlagan.
## Manbalar

## Havolalar

* 
* Independent Schools Directory
Dorul Ulum (Mau)

**Dorul Ulum Mau** 1875-yilda Mau shahrida tashkil etilgan Islom madrasasi.

## Taniqli bitiruvchilari

* Abdul Haq Azmiy
* Habib ar-Rahmon al-Azmiy
* Habibur Rahmon Xayrobodiy
* Manzur Noʻmoniy
* Muhammad Mustafo Azmiy
* Mujohidul Islom Qosmiy
* Nur Alam Halil Aminiy

## Yana qarang

* Al-Jamiatul Asariya Dorul Hadis
## Manbalar
Gʻulomov

**Gʻulomov**

## Olim

* Ayyub Gʻulomov - tilshunos olim, oʻzbek ilmiy grammatikasining asoschilaridan biri
* Qodir Gʻulomov – fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademigi (1995), fizika-matematika fanlari doktori (1980)
* Saidahror Gʻulomov – Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining akademigi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi, iqtisod fanlari doktori, professor
* Ulugʻ Gʻulomov - fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1973)
* Yahyo Gʻulomov – tarixchi – arxeolog olim

## Davlat arbobi

* Baxtiyor Gʻulomov (harbiy arbob) — oʻzbek davlat arbobi, harbiy
* Manap Gʻulomov — sovet va oʻzbek davlat arbobi, partiya yetakchisi
* Minxoj Gʻulomov – sovet va tojik olimi va davlat arbobi
* Rasul Gʻulomov – sovet va oʻzbek davlat arbobi, Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi raisi (1959–1961 va 1988–1990)
* Baxtiyor Gʻulomov — oʻzbek davlat arbobi, 2020-yil 24-yanvardan, Oʻzbekiston sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi raisi
* Baxtiyor Gʻulomov (diplomat) — oʻzbek filolog-tarixchisi, diplomat

## Sportchi

* Abbos Gʻulomov – oʻzbekistonlik yarim himoyachi

## Yana qarang

* Gʻulomova
Gʻulomova

**Gʻulomova**

* Dilbar Gʻulomova — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi
* Fotima Gʻulomova — tojik teatr va kino aktrisasi, Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1990)

## Yana qarang
* Gʻulomov
Rizayev

**Rizayev**

* Ahmadali Rizayev — sovet maxfiy xizmati arbobi, partiya va davlat arbobi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Buxoro viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi (1956—1962)
* Jasur Rizayev — oʻzbekistonlik olim, tibbiyot fanlari doktori, professor
* Navroʻz Rizayev — oʻzbek filologi va siyosatchisi
* Og‘a Mirhasan Rizayev
* Ravshan Rizayev
* Shuhrat Rizayev — adabiyotshunos, jurnalist, „Doʻstlik“ ordeni sohibi, „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiyi“
* Tojiboy Rizayev — qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi tashkilotchisi, usta bogʻbon, Oʻzbekiston Qahramoni (2001), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan qishloq xoʻjaligi xodimi (1991)
* Xanif Rizayev — Samarqand okrug partiya qoʻmitasi aʼzosi

## Yana qarang
* Rizayeva
Valid ibn al-Valid

**Al-Valid ibn al-Valid ibn al-Mugʻiyra** () – sahoba. Al-Volid Makkadagi Quraysh qabilasining boy Banu Maxzum urugʻiga mansub boʻlib, taniqli musulmon qoʻmondoni Xolid ibn Validning ukasi. U 624-yilda boʻlib oʻtgan Badr jangida qurayshliklar tomonda turib paygʻambar Muhammadga qarshi jang qilgan, bu jangda uning koʻplab urugʻdoshlari oʻldirilgan. Uning oʻzi jangda musulmonlar tomonidan asirga olingan, ammo keyinchalik ozod qilib yuborilgan va Islomni qabul qilgan. Makkaga qaytib kelganidan keyin kishanlanib, qamoqqa tashlangan. Tabariy (vafoti: 923) bergan maʼlumotlarga koʻra, Valid va uning Banu Maxzum urugʻidan boʻlgan qarindoshlari Salama ibn Hishom (Abu Jahlning ukasi) va Ayyosh ibn Abu Rabi’a Muhammad va uning izdoshlariga qoʻshilish uchun Makkadan Madinaga qoʻshilish uchun hijrat qilganlar. Keyinchalik oʻsha yerda yurak yetishmovchiligidan vafot etgan. Muhammadning Banu Maxzum urugʻidan boʻlgan xotini Ummu Salama uning uchun motam tutgan:Al-Valid ibn al-Valid ibn al-Mugʻiyra, ey koʻzim, yoshing oqsin,Al-Valid ibn al-Valid ibn al-Mugʻiyra urugʻni (dushmanidan) himoya qildi.

## Avlodlari
Validning toʻngʻich oʻgʻlining ismi ham Valid boʻlgan. Paygʻambar Muhammad Banu Maxzum urugʻidan boʻlgan kishilarda bir ismning qayta-qayta takrorlanishini hisobga olib, kichik al-Volidning ismini Abdullohga oʻzgartirgan. Abdullohning avlodlari Madinada eng koʻzga koʻringan oilalardan boʻlib, Xolid ibn al-Volidning soʻnggi avlodlari vafotidan keyin taxminan 750-yillarda uning mulkini meros qilib olishgan, chunki ular taniqli qoʻmondonning eng yaqin qarindoshlari boʻlishgan va IX asr oxirlariga qadar ushbu mulkka egalik qilishda davom etishgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
*
Miljan Škrbić

**Miljan Škrbić** (serb kirill: Miљan Shkrbiћ; 1995-yil 18-sentyabr) – serb professional futbolchisi, Radnički Niš klubida markaziy hujumchi sifatida oʻynaydi.

## Futbolchilik faoliyati
2013-yilning 2-martida Škrbić OFK Beograddagi rasmiy debyutida „Yagodina“ jamoasiga 3:1 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Dastlabki debyut oʻyinidayoq gol urgan. 2016-yilning sentyabrida Škrbić Sloveniyaning Krško klubiga oʻtdi. U 2018-yilda Krško jamoasini tark etgan va 2019-yil yanvarida „Giresunspor“ klubiga oʻtgan. 2020-yil 6-fevralda Škrbić Bosniya Premyer-ligasi klubi Zrinjski Mostar jamoasi bilan ikki yarim yillik shartnoma imzoladi. U Zrinjski uchun rasmiy debyutini 2020-yil 23-fevralda Chelik Zenitsaga qarshi 2:0 hisobida gʻalaba qozongan. Škrbić Zrinjski bilan shartnomasini bekor qildi va 2021-yilning iyunida klubni tark etdi.

2024-yil Oʻzbekiston Superligasining „OKMK“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

## Faoliyat statistikasi

### Klub

## Yutuqlar
**Individual**

* Serbiya Superligasida haftaning eng yaxshi futbolchisi: 2021–2022 (15-tur)

## Manbalar

## Havolalar
*
*PrvaLiga profile
Dmitriy Pletnyov

**Dmitriy Andreevich Pletnyov** (; 1998-yil 16-yanvarda tugʻilgan) – rossiyalik professional futbolchi, „Bunyodkor“ jamoasida toʻp suradi.

## Klub faoliyati
U 2017-yilning 6-sentyabr kuni Sankt-Peterburgning „Zenit-2“ jamoasi safida Rossiya Milliy Futbol Ligasidagi debyutini „Rotor Volgograd“ jamoasiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan.

U Rossiya Premyer-ligasidagi debyutini 2018-yilning 5-may kuni „Zenit Sankt-Peterburg“ klubida „Lokomotiv“ jamoasiga qarshi oʻyinda maydongga tushgan.

2020-yil 18-sentyabrda u Kaliningradning Baltika klubi bilan 3 yillik shartnoma imzoladi. U 2021-yil 7-iyun kuni Baltikani tark etdi.

2024-yil 12-fevral „Surxon“ klubi bilan shartnoma imzolagan.

## Terma jamoadagi faoliyati
U 2015-yilgi UEFA U-17 Yevropa chempionatida va 2015-yilgi FIFA U-17 Jahon chempionatida Rossiyaning 17 yoshgacha boʻlgan futbol jamoasida oʻynagan.

## Shaxsiy hayot
Uning otasi Andrey Pletnyov ham futbolchi boʻlgan.

## Faoliyat statistikasi

## Manbalar

## Havolalar

* 
* 
* Profile by Russian Football National League
*
Chengdu Huangcheng masjidi

**Chengdu Xuancheng masjidi** () – Xitoyning Sichuan viloyati Chendu shahri Qingyan tumanidagi masjid. Bu Sichuandagi eng katta masjiddir.

## Nomi
Huangcheng, Sichuan mahalliy tarixida masjid sulolasining saroyiga yaqin joylashganligi sababli *Saroy devori* degan maʼnoni anglatadi.

## Tarixi
Masjid dastlab XVI asrda qurilgan. Birinchi marta 1858-yilda qayta qurilgan. 1917-yilda urush paytida u katta zarar koʻrgan. Keyinchalik, moliyaviy cheklovlar tufayli maydoni 6600 m2 dan 5 000 m2 gacha qisqartirildi. Masjid 1998-yil noyabr oyidan beri hozirgi oʻrnida joylashgan.

## Arxitekturasi
Masjid arab, ming, sin meʼmoriy uslublari uygʻunlashgan holda qurilgan. U kirish devori, darvozalar, hammom, kutubxona va asosiy ibodatxonadan iborat. Kutubxona arab va xitoy tillarida yozilgan islomiy kitoblardan iborat. Birinchi darvozada masjid nomi yozilgan lavha osilgan. Masjidda Sichuan provinsiyasi islom uyushmasining bosh qarorgohi joylashgan.

## Transporti
Masjidga Chendu metropolitenining Tianfu maydoni stansiyasidan gʻarb tomon piyoda borish mumkin.

## Yana qarang

* Sichuandagi islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Dorulomon

**Dorulomon** () – Afgʻonistonning Kobul shahrining janubi-gʻarbiy chekkalaridagi aholi punkti, 6-tuman tarkibiga kiradi. Aholi punkti 1920-yillarda podshoh Omonullaxon davrida qurilgan rejalashtirilgan shahar boʻlgan. Omonullaxon Dorulomonni yangi zamonaviy poytaxtga aylantirishga intildi va yoʻllar, koʻpriklar va boshqa infratuzilmalarni qurish uchun nemis kompaniyalari va muhandislarini yolladi. Hudud Kobul bilan 16&nbsp;km Dorulomon yoʻli, uzun toʻgʻri bulvar orqali bogʻlangan. Bir tahlilchi uni „poytaxt Kobulning eng nafis koʻchasi“ deb taʼriflagan. Bu bulvar orqali tor oʻlchovli temir yoʻl, Kobul-Dorulaman tramvay yoʻli ham qurilgan va foydalanilgan.

U yerda koʻplab binolar va saroylar, jumladan, Dorul Omon saroyi, Afgʻoniston milliy muzeyi va Tojbeg saroyi qurilgan. Biroq 1929-yilda Habibullo Kalakoniy hokimiyat tepasiga kelganidan keyin Omonullaxon taxtdan voz kechdi. Natijada, uning rejalashtirgan shahri hech qachon toʻliq bitmadi va poytaxtga aylanmadi. Umuman olganda mavjud binolardan rasman foydalanish davom ettirildi. 2015-yildan beri Afgʻoniston parlamenti binosi ham Dorulomonda joylashgan. Omid-e Sabz nomli shaharcha 2010-yillarda qurilgan va ochilgan, u Dorulomondan taxminan 3&nbsp;km gʻarbda joylashgan.

## Yana qarang
* Afgʻoniston turizmi

## Manbalar
Dilnaz Murzatayeva

**Dilnaz Murzatayeva** — 18-yoshli oʻzbek sportchisi, qilichbozlik boʻyicha ixtisoslashgan, Osiyo oʻyinlaridan keyin shohsupaga koʻtarilgan Oʻzbekistonning birinchi qilichbozi. El-Salvador oʻtgan qilichbozlik boʻyicha jahon kubogi gʻolibi.
  
## Faoliyati
Dilnaz Murzatayeva oʻng qoʻlli yosh qilichboz boʻlib, qilichbozlik boʻyicha 6-darajaga ega. Bugungi kunda Dilnaz Murzatayeva Oʻzbekistonning faxrli yoshlar qatorida joy egallab kelmoqda.

Dilnaz Murzatayeva Xanchjou-2022 Osiyo oʻyinlarida shohsupaga koʻtarilgan birinchi Oʻzbekistonlik qilichbozga aylandi. 17-yoshli sportchi yarim final jangida janubiy koreyalik Injeong Choiga imkoniyatni boy berib qoʻydi va bronza medali bilan kifoyalandi. Maʼlumot uchun, Oʻzbekistonlik sportchilar qilichbozlik dasturida shu paytgacha biror marotaba shohsupaga koʻtarilmagan edi.
  
Dilnaz Murzatayeva 2023-yilgi jahon Kubogi bosqichida oʻsmirlar oʻrtasida qilichbozlik boʻyicha oltin medalga sazovor boʻldi. Musobaqalar 1-6-noyabr kunlari el-Salvador shahrida oʻtkazildi. Yarim final oʻyinida Dilnaz vatandoshi Bibimaram Saparovadan 15:14 hisobida gʻalaba qozondi. Final bahsiga kelsak, Murzatayeva 15:7 hisobida Puerto-Rikolik raqib Ualler Del Valle Alanis S. ni magʻlub etib, ushbu musobaqada oltin medalga sazovor boʻldi.

2024-yilning 28-aprel kuni Fujayrada (Birlashgan Arab Amirliklari) 2 ta jang oʻtkazdi, ulardan birida Dilnaz Murzatayeva gʻalaba qozondi. U birinchi jangni Keneshova Akakga qarshi oʻtkazdi va 3:1 hisobida gʻalaba qozondi. Ikkinchi jang Khatri Tanikshaga qarshi boʻlib, afsuski, u 11:15 hisobida magʻlub boʻldi. Ushbu musobaqadan soʻng uning umumiy toʻplagan balli 104.000 ga etdi.

2024-yil 4-mayda Dilnaz Murzatayeva Kali (Kolumbiya) tomonidan oʻtkaziladigan Epee Grand Prix musobaqasida ishtirok etadi. Bundan tashqari, 2024-yil 17-mayda Sharjada (Birlashgan Arab Amirliklari) qilichbozlik boʻyicha Coupe du Monde (jahon chempionati) oʻtkaziladi, unda u ham ishtirok etadi.

## Manbalar
Qufu masjidi

**Qufu masjidi** () – Xitoyning Shandun viloyati Qufu shahridagi masjid.

## Yana qarang

* Xitoyda Islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Bulon

**Bulon**, (lot. Alces alces) ing. **elk** (Shimoliy Amerikada qoʻllanadi) yoki rus. **los**' (Yevroosiyoda qoʻllanadi) — loslar turkumidagi yagona tur. Los Shimoliy Amerikadagi eng baland va quruqlikdagi ikkinchi eng katta hayvon boʻlib, tana massasi boʻyicha faqat Amerika bizonidangina ortda qoladi. Los kiyiklarning dunyodagi eng baland, eng katta va eng ogʻir turidir. Aksariyat katta yoshli erkak ilgʻoqlarning shoxlari keng, bargsimon boʻladi; kiyiklar oilasining boshqa aʼzolarining shoxlari dendritik („novdasimon“), uchli konfiguratsiyaga egadir. Los shimoliy yarimsharning aylana qutbli boreal oʻrmonlarida yoki moʻtadil keng bargli va aralash oʻrmonlarida yashaydi, sovuqroq, moʻtadil hududlarda, shuningdek, subarktik iqlimlarga moslashgan.

## Adabiyotlar
* *[http://alcesjournal.org/ Alces: A journal devoted to the biology and management of moose (Alces alces)]* Centre for Northern Forest Ecosystem Research.
* 
* 
* 
* 
## Manbalar

## Havolalar

* 
* A moose in the National Nature Park "Losinyj Ostrov" ("Moose" or "Elk" Island) in Russia
*
Xunays ibn Huzofa

**Xunays ibn Huzofa** (, hijriy 2, milodiy 624-yilda vafot etgan) – sahoba. Paygʻambar Muhammad bilan Madinaga hijrat qilganidan keyin oʻsha yerda vafot etgan.

## Biografiyasi
Xunays ibn Huzofa Makkadagi Quraysh qabilasining Sahm urugʻidan Huzofa ibn Qaysning oʻgʻli boʻlgan. Onasi Doida bint Hizyom ham Sahm qabilasidan edi. Xunaysning Abdulloh va Qays ismli ikki ukasi boʻlgan.

Xunays ibn Huzofa Abu Bakr Siddiqning taʼsiri ostida „Rasululloh sollallohu alayhi vasallam al-Arqam uyiga kirgunga qadar“ erta Islomni qabul qilgan.

616-yilda Xunays ikki ukasi, yetti nafar amakivachchalari va yana toʻrt nafar urugʻ aʼzolari bilan Habashistonga hijratga joʻnaydi. 619-yilda fuqarolar himoyasida yoki yashirin tarzda Makkaga qaytganlar orasida edi. Oradan koʻp oʻtmay Hafsa binti Umarga uylanadi, oʻsha paytda Xunays oʻn toʻrt yoshga toʻlgan edi.

Xalifa Umar 622-yilda Madinaga hijrat qilganida, Xunays va Hafsa unga hamrohlik qiladilar. Avvaliga ular Rifaʼa ibn Abdulmunzirnng huzurida turadilar. Paygʻambar Muhammad har bir musulmonga islomda birodar tutinishni buyurganda, Rifaʼa ibn Abdulmunzir Xunaysni Muhammad ibn Maslamaning kuyovi Abu Abs ibn Jabr bilan birodar qilib qoʻyadi.

Xunays ibn Huzofa 624-yilning martida Badr jangida ishtirok etgan Sahm urugʻining yagona aʼzosi edi.

## Vafoti
Xunayz ibn Huzofa 624-yilning avgust oyi oxirida vafot etgan va Baqi’ qabristoniga dafn etilgan. Muhammad uning dafn marosimida shaxsan ishtirok etgan.

Xunays ibn Huzofadan avlod qolmagan. Uning bevasi Hafsa keyinchalik Muhammad paygʻambarga turmushga chiqqan.

## Yana qarang

* Muhammadning yurishlari roʻyxati
* Sahoba
* Umar

## Manbalar
Qaratis

**Qaratis**, shuningdek **Ummu Horun** () yoki **Ummu al-Vosiq** () sakkizinchi Abbosiy xalifa Muʼtasimning ummu al-valadi va uning vorisi Vosiqning onasi.

## Hayoti

Qaratis vizantiyalik yunon ayol boʻlgan. U taxminan 811-yilda Abbosiylar haramiga kirgan. U yosh Abbosiy yosh shahzoda Abu Isʼhoq Muhammad ibn Horunga kanizaklikka berilgunga qadar Abbosiylar xonadonida tarbiyalangan. Qaratis islomni haramga kirishdan oldin yoki keyin qabul qilgani nomaʼlum. Qaratis Abu Isʼhoq Muhammaddan biroz yoshroq boʻlgan.

Qaratis Abu Jaʼfar Horun (boʻlajak xalifa Vosiq) va Muhammad ismli ikki oʻgʻilni dunyoga keltirgan. Abu Jaʼfar Horun 812-yil 17-aprelda (manbalarda 811—813-yil oraligʻidagi ertaroq yoki kechroq vaqt koʻrsatilgan) Makka yoʻlida tugʻilgan.

Muʼtasim Qaratisning katta oʻgʻlini merosxoʻr etib tayinlagan. 842-yil 5-yanvarda Muʼtasim vafotidan soʻng uning oʻgʻli akalarining qarshiliklarisiz taxtga oʻtirgan. Shu bilan Qaratis Abbosiylar xonadoni boshligʻi ham boʻlgan. Vosiq hukmronligi boshlanganidan koʻp oʻtmay Qaratis hajga borishga qaror qilgan.

Qoratis 842-yilda Vosiqning o‘gay ukasi Ja’far (bo‘lajak xalifa Mutavakkil) hamrohligida haj safariga chiqqan. Biroq 842-yil 16-avgustda (hijriy 227-yil) yoʻlda, al-Hirada vafot etgan. Kufada dafn etilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Qaytaglar

**Qaytaglar** (haydakan, Kumyk,Tabassaran , Lezgian) darginlarning etnik guruhidir , lekin baʼzan alohida xalq sifatida ham qaraladi  . Ularning soni 25 mingdan ortiq ekani taxmin qilinmoqda . Ular asosan Dogʻistonning Kaytag tumani hududida, qisman tekislikda va shaharlarda (Maxachqal’a, Derbent, Izberbash da) yashaydilar. Qaytag xalqining bir qismi 1944- yilda Chechenistonga koʻchirildi , keyinchalik u yerdan Dogʻiston shimoliga koʻchib oʻtdi. Ular Shimoli-Sharqiy Kavkaz oilasining Dargin filialiga mansub kaytag tilida gapirishadi  , biroq dargin adabiy tili  va rus tillari ham keng tarqalgan. Diniy demografiyada ular asosan sunniy musulmonlardir .

## Etnogenez
Kaytag xalqining oʻzlari oʻzlarining kelib chiqishi haqidagi qadimgi afsonalarni saqlab qolishmagan. Inqilobdan oldingi va sovet adabiyotida, xususan, sharqshunos Vasiliy Bartold tomonidan ilgari surilgan Qaytag xalqining moʻgʻul va oʻgʻuz ildizlari haqida nazariyalar mavjud edi ..Sovet davrida moʻgʻul nazariyasi tilshunoslarning baʼzi asarlarida paydo boʻldi: Masalan, Nikolay Dmitriev, hozirgi Kaytag xalqi juda oz sonli lugʻat elementlarini hisobga olmaganda, moʻgʻul tilini yoʻqotgan deb hisoblardi.  Ayni paytda sharqshunos Vladimir Minorskiy bu nazariyani „sof aldanish“ deb atagan. Uning soʻzlariga koʻra, Qaytag nomi 9–10-asrlardayoq arab mualliflari tomonidan tasdiqlangan .

Kaytag xalqining tarixi anʼanaviy ravishda boshqa Dogʻiston xalqlari-darginlar bilan oilaviy aloqalari doirasida yoritiladi. Yaqinda oʻtkazilgan genetik tadqiqotlar Dogʻiston xalqlari bilan aloqalarni ochib berdi, bu esa kaytaglar orasida eng keng tarqalgan haplogrup J1 ekanligini koʻrsatdi , bu darginlar orasida ham ustunlik qiladi (70-80%, 91% gacha ).

Kaitag xalqi Dogʻistondagi knyazlik mulklaridan biri boʻlgan *[[utsmi]]* deb nomlanuvchi hukmdori boʻlgan Kaitag Utsmiatega asos solgan. Utsmining harbiy-siyosiy hokimiyati Utsmi-Dargo, Akusha-Dargo, Kaba-Dargo, Burkun Dargo, Muira, Gapsh, Syurga kabi Yuqori Kaytag va Dargin erkin jamiyatlaridan iborat edi. Utsmi odatda yangi tugʻilgan oʻgʻlini siyosiy ittifoqni mustahkamlash uchun ularga tarbiyalash uchun yubordi. Utsmiatning poytaxti Kala Koreysh boʻlgan – keyinchalik Urkarax, Majalis va Boshlikatta ahamiyatli boʻlgan.

1860-yillardan boshlab Kaitag xalqi Dogʻiston viloyatining Qaitago-Tabasaran tumaniga kiritilgan. 1926-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Qaitag aholisi 14,400 kishini tashkil etgan. 1939-yilgi sovet aholini roʻyxatga olishdan boshlab, ular etnik jihatdan darginlar roʻyxatiga kiritilganlar.

## Manbalar:
Kaitag Utsmiate

**Kaitag Utsmiate** Shimoliy Kavkazdagi ko'p millatli feodal siyosiy birlik edi. Bu haqda birinchi qaydlar 5-asrdan boshlab yilnomalarda paydo bo'lgan va u 1820-yilda Rossiya tomonidan Kavkazni bosib olish paytida yo'q qilingan.Davlat  hududlari hozirgi Dog'istonning Kaytag, Daxaday va qisman Segokala, Derbent, Kayakent tumanlarini qamrab olgan.

## Manbalar

* A. O. Murtazaev, Kaytag v VIII - birinchi polovine XIX v. (Isledovanie politicheskoy istorii i roli v sisteme politicheskix struktur Severo-Vostochnogo Kavkaza).
* S. K. Umaxanov, Tarixiy geografiya Dagestana XVII — nach. XIX v.
Budux xalqi

**Buduxlar** (Budux : Budad, *Budad*), () asosan Ozarbayjon shimoli-sharqidagi togʻli Buduq qishlogʻidan boʻlgan etnik guruh, Shohdag xalqlaridan biri. Ular budux tilida soʻzlashadilar, bu lezgi tarmogʻining shimoliy-sharqiy kavkaz tilidir . Ozarbayjon tili keng tarqalgan.

## Tarix
Buduxlar yashaydigan hudud Shirvonshoh tarkibiga kirgan. Buduxlar Shoh uchun harbiy xizmatni oʻtashdi, ammo soliq va soliqlardan ozod qilindi. 18-asr boshlarida Budux Shirvonda boʻlib oʻtgan sunniy-shia toʻqnashuvida qatnashgan. Biroq, mojaro tez orada Shohga qarshi qoʻzgʻolonga aylanib, Usmonlilar va Safaviylar eʼtiborini tortdi. 18-asr oxirlarida Buduxlar Xuba xonligi tarkibiga kirgan, ammo 1806-yilda Rossiya imperiyasi tarkibiga qoʻshilgan.

Buduxlar 19-asr oʻrtalarida muridlar urushida ham qatnashgan. Sovet davrida buduxlar kollektivlashtirish va ularning anʼanaviy turmush tarzi va eʼtiqodlariga salbiy taʼsir koʻrsatadigan turli ijtimoiy-siyosiy siyosatlarga duch keldilar.

## Madaniyat
Baduxlar anʼanaga koʻra qoʻy va qoramol boqish bilan shugʻullanadilar. Baduxlar savdo-sotiq va baʼzi cheklangan dehqonchilik bilan ham shugʻullanadilar, asosan zoʻrgʻa va javdar yetishtirishadi.

Budux xalqining aksariyati sunniy musulmonlardir.

## Manbalar
Jek xalqi

**Jek xalqi** (  **Jeks**, **Jeklilar** (    deb ham yoziladi ), **Jek** yoki **Jek xalqi** ) — Ozarbayjondagi shimoli-sharqiy kavkaz etnik guruhi . Jeklar soni jihatidan kichik shohdag xalqlaridan biridir  .Jeklar Dogʻiston xalqining Shohdogʻ guruhining bir qismi boʻlib, Ozarbayjon Respublikasining shimoli-sharqida va Buyuk Kavkazning Shohdogʻ platosida yashaydi. Jeklarning tarixiy vatani Quba rayonining Jek qishlog'i bo'lib, ularning ona tili shimoli-sharqiy Kavkaz oilasiga mansub Jek tilidir  .

Jek xalqi  asosan sunniy musulmonlardir .

## Galereya

## Manbalar

## Havolalar
* Tarxan Pashazadə, "Dünyanın nadir etnik guruhi - Azərbaycan ceklilari", Ozarbayjon gazetasi
* Bolshaya Entsiklopediya v 62 tomax: Jeki
Qaragash

**Qaragashlar** (**qaragashlilar** va **qaragash-noʻgʻaylar** deb ham atashadi) Rossiyaning Astraxan shahri yaqinida yashovchi etnik noʻgʻay guruhlaridan biridir. Eng yirik Karagash aholi punkti – Rastopulovka shahri.

## Manbalar

* Viksman, Ronald. *Sovet Ittifoqi xalqlari: etnografik qoʻllanma* . (Armonk: M. E> Sharp, 1984) b.&nbsp;93
Karata xalqi

**Karata yoki Xxiridi xalqi** Dog'istondan, Shimoliy Kavkazdan kelgan kichik etnik guruhdir. Qoratalar, asosan, Axvax va Xasavyurt tumanlarida istiqomat qiladi. Ular asosan karata tilida gaplashadilar.

## Tarix
Karatas va Avarlar yaqin tarixga ega. 18-asrga kelib qoratalar avtonom “erkin jamoa”ni tashkil qildilar. Qorata va qoʻshni xalqlar oʻrtasida yaylovlar va yaylovlarni nazorat qilish uchun tez-tez nizolar boʻlib turardi. 19-asrning boshlarida mintaqa ruslar tomonidan bosib olingan, ammo ma'muriy tuzilma 1870-yillarga qadar paydo bo'lmagan.

Qoratalar tarixdan xo'jalikda asosan: chorvachilik, dehqonchilik va ayirboshlash bilan shug‘ullangan. Boqiladigan oddiy hayvonlar qo'y, ot va qoramol edi. Noqulay tabiiy sharoit va ekin maydonlarining etishmasligi tufayli terasli dehqonchilik amalga oshirildi. Javdar, zigʻir, bugʻdoy, kartoshka va sabzavotlar yetishtiriladigan asosiy ekinlardir.

Karatalar sunniy musulmonlardir. Islom mintaqaga birinchi marta 8-asrda kirib kelgan, ammo mahalliy aholi so'fiy missionerlarining ta'siri tufayli bu dinni faqat 16-asr atrofida qabul qilgan.

## Manbalar