Córdoba milliy universiteti

**Córdoba milliy universiteti**(,) – Argentinaning Kordova shahridagi oliy taʼlim muassasasi hisoblanadi.

1613-yilda tashkil etilgan universitet Argentinadagi eng qadimiy, Amerika qitʼasidagi uchinchi eng qadimiy universitet boʻlib, birinchi universitet San-Markos Milliy universiteti (Peru, 1551) va ikkinchi universitet Sent-Tomas Akvinskiy universiteti (Kolumbiya 1580)dir.

20-asrning boshidan beri u talabalar, professor-oʻqituvchilar va oʻquv dasturlari soni boʻyicha mamlakatdagi ikkinchi yirik universitet boʻldi (Buenos-Ayres universitetidan keyin). Hozirgi Argentinada tashkil etilgan birinchi universitetning joylashgan joyi sifatida Kordova La Docta nomini olgan (taxminan tarjimasi *Donolar*). Córdoba milliy universiteti argentinalik soliq toʻlovchilar tomonidan moliyaviy qoʻllab-quvvatlanadi, ammo barcha Argentina milliy universitetlari singari u ham avtonomdir. Bu uning oʻz byudjetlarini boshqarish, oʻz maʼmuriyatini tanlash va oʻz qoidalarini belgilash avtonomiyasiga ega ekanligini anglatadi. Argentinadagi aksariyat davlat universitetlari singari, Kordova universitetida bakalavriatga qabul qilish tanlovli emas. Yagona talab shuki, abituriyentlar 4 balldan yuqori ball toʻplagan holda tekislash kursi testidan oʻtishlari kerak, bu esa 60 % toʻgʻri javob olishga tengdir.

## Tarix
### Jesuit davri

1610-yilda Isoning Jamiyati Kordovada Kollegium Maximumni tashkil etgan, unda orden talabalari qatnashdilar. Oʻsha vaqt uchun eng yuqori intellektual darajaga ega boʻlgan muassasa universitetning asoschisi edi. Hali ham jesuitlar nazorati ostida boʻlganida va Tucuman episkopi Xuan Fernando de Trejo y Sanabria boshqaruvi davrida, hozirgi Kolegio Maximo de Kordoba deb nomlanuvchi joyda ilgʻor tadqiqotlar taklif etila boshlangan. Maktab hali darajalarni berish huquqiga ega emas edi. Tez orada bu marraga erishiladi; 1621-yil 8-avgustda Papa Grigoriy XVbu vakolatni 1622-yil aprel oyida shaharga kelgan rasmiy hujjat bilan berdi. Ushbu ruxsatnoma bilan va cherkov ierarxiyasi va jesuitlarning provintsiya rahbari Pedro de Onatening roziligi bilan niversitet oʻzining rasmiy faoliyatini boshlagan. Bu Argentina oliy taʼlim tarixining boshlanishini ham anglatadi.

Jesuitlar 1767-yilgacha, qirol Karlos III buyrugʻi bilan haydab chiqarilgunga qadar universitetni nazorat qilishgan. Keyin rahbarlik Fransisk ordeniga oʻtgan. Tashkil etilganidan keyingi dastlabki 150 yil davomida universitet falsafa va ilohiyotga alohida eʼtibor qaratgan. Cordobadagi birinchi oʻrta maktab Monserratning bizning ayolimiz boʻlib, 1687-yilda Ignasio Duarte y Quiros otasi tomonidan asos solingan va 1907-yilda universitet tarkibiga kiritilgan. Monserrat kolleji, shuningdek, universitetning asl jismoniy zavodi. va Iesuit cherkovi Iesuit blokining bir qismidir va 2000-yilda YuNESKO tomonidan Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

XVIII asr oxirida huquqshunoslik qoʻshilgan (Huquq va ijtimoiy fanlar maktabi tashkil etilishi bilan) va shu vaqtdan boshlab universitetdagi oʻqishlar faqat ilohiyot boʻlib qolmagan. Fransiskanlar va dunyoviy ruhoniylar oʻrtasidagi universitetning yoʻnalishi boʻyicha toʻqnashuvdan soʻng, oʻquv uyi (qirollik farmoni bilan) Sent-Karlz Qirollik Universiteti va Monserrat xonimi deb oʻzgartirilgan. Ushbu yangi nom bilan universitet Qirollik va Papalik qoʻsh unvoniga ega boʻldi va monsenyor Gregorio Funes prezident etib tayinlandi. Ushbu oʻzgarishlar bilan fransiskaliklar universitet rahbarlari sifatida dunyoviy ruhoniylar bilan almashtirilgan.
### Jesuitdan keyingi davr

Monsenyor Funes oʻqishdagi chuqur islohotlarning meʼmori edi va yangi fanlarni kiritdi. 1810-yil 25-mayda May inqilobi boshlangan va Monsenyor Funes oʻz lavozimida qolgan boʻlsa-da, yangi rejim Kordova universitetini oʻz nazoratiga olgan. 1820-yilda universitet butun mamlakat boʻylab tartibsizlik va tartibsizliklar tufayli Kordova provinsiyasining boshqa qismlariga koʻchirilgan. Taxminan IXX asrning oʻrtalarida Argentina siyosiy tashkilotining yangi asoslarini belgilab beruvchi yangi milliy konstitutsiya ratifikatsiya qilindi. Bu vaqtda mamlakatda ikkita provinsiya universiteti mavjud edi: biri Kordovada va ikkinchisi Buenos-Ayresda (1821-yilda tashkil etilgan). Birinchisi 1856-yilda, ikkinchisi 1881-yilda milliylashtirilib, ikkalasi ham milliy hukumat nazorati ostida qolgan.

1860 va 1880-yillar orasida dunyoning boshqa universitetlarida boʻlgani kabi koʻplab akademik islohotlar oʻtkazilgan. 1864-yilda diniy tadqiqotlar nihoyat yoʻq qilingan. Faustino Sarmiento prezidentligi davridafanlar matematika-fizika fanlari boʻyicha ixtisoslashgan xorijlik oʻqituvchilarni jalb qilish orqali jadal rivojlangan va bu aniq, fizika va tabiiy fanlar maktabining ochilishiga olib keldi. Bu davrda Aniq fanlar akademiyasi va Astronomiya rasadxonasi ham vujudga kelgan. 1877-yilda tibbiyot maktabi ochildi. 1885-yilda universitetlarga oid birinchi qonun Avellaneda qonuni qabul qilingan, unda milliy universitetlar toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar kiritish yoʻllari va ularning maʼmuriy asoslari belgilab qoʻyilib, boshqa masalalar universitetlarning oʻzlari nazorati ostida qolgan. 1886-yilda Kordovadagi universitet nizomi yangi qonunga muvofiq oʻzgartirilgan.

### 1918-yilgi islohot
1918-yil iyun oyida Kordova universiteti talabalari birlashmasi harakatni boshladi, unga butun qitʼadagilar tez orada oʻz ovozlarini berib, mamlakatning ilmiy faoliyatini chinakam demokratlashtirish uchun kurashdilar. Shu paytgacha katolik cherkovi va yerlik zodagonlarga bogʻlangan konservativ qonunchilar bilan bogʻliq manfaatlar nazorati ostida boʻlgan Argentina universitetlari ushbu islohotlardan soʻng misli koʻrilmagan avtonomiyaga ega boʻlgan.

### Kordobazo qoʻzgʻoloni
1969-yil may oyida fransuz mayi bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan bir qator ijtimoiy-iqtisodiy voqealar (bu roppa-rosa bir yil oldin sodir boʻlgan) va universitet talabalari, shuningdek, oʻrta va quyi sinf ishchilari ishtirokida oʻzgarishlarga olib kelgan. universitetning taʼlim va siyosiy strategiyalarida. XX asrda universitet tarkibida bir qator yangi maktablar tashkil etildi, ularning aksariyati mavjud maktablar tarkibida institut yoki boʻlim sifatida boshlandi: Falsafa va gumanitar fanlar maktabi, Iqtisodiyot maktabi, Arxitektura va shaharshunoslik maktabi (dizayn bilan). keyin qoʻshilgan), stomatologiya maktabi, kimyo maktabi, qishloq xoʻjaligi maktabi va matematika, astronomiya, fizika va hisoblash maktabi. Shuningdek, tillar kolleji (keyinchalik maktabga aylangan) va Manuel Belgrano biznes kolleji ham tashkil etilgan.
### Soʻnggi voqealar
2005-yilda professor-oʻqituvchilar oʻrtasida ziddiyatlar yuzaga keldi, ular shahar koʻchalarida talabalar, professor-oʻqituvchilar va universitetga aloqador boʻlmagan fuqarolar tomonidan ish tashlashlar va keng koʻlamli namoyishlar oʻtkazish kabi kuchli taktikalarni oʻz ichiga olgan, chunki adolatli ish haqi talab qilinib, yashash narxi oshadi. Yil oʻtishi bilan baʼzi kelishuvlarga erishilgan, ammo vaziyat hal etilmayapti va noroziliklar davom etmoqda.

2006-yil 16-dekabrda boʻlib oʻtgan Universitet Assambleyasida doktor Karolina Skotto 2007-yildan 2010-yilgacha prezident etib saylangan va bu institutga rahbarlik qilish uchun tanlangan birinchi ayol boʻladi. U 2007-yil 25-aprelda inauguratsiya qilingan.
## Fakultetlar
* Huquq fakulteti
* Ijtimoiy fanlar fakulteti
* Arxitektura, rejalashtirish va dizayn fakulteti
* Aniq, fizika va tabiiy fanlar fakulteti
* Iqtisodiyot fakulteti
* Kimyo fakulteti
* Qishloq xoʻjaligi fakulteti
* Tibbiyot fakulteti
* Falsafa va gumanitar fanlar fakulteti
* Matematika, astronomiya, fizika va hisoblash fakulteti
* Tillar fakulteti
* Stomatologiya fakulteti
* Psixologiya fakulteti
* Sanʼat fakulteti
## Oʻrta taʼlimga qarashli muassasalar
* Monserrat milliy kolleji
* Manuel Belgrano biznes maktabi
## Boshqa filiallar

* 

Kordova Astronomik Observatoriyasi (OAC)
* Milliy klinik shifoxona
* Milliy onalik
* Stomatologiya klinikasi
* Qon laboratoriyasi
* Paleontologiya va antropologiya muzeyi
* Fanlar akademiyasi
* Ilgʻor tadqiqotlar markazi
* Instituto de Astronomía Teórica y Experimental (IATE)
* Cordova botanika muzeyi

## Boʻlimlar va xizmatlar
* Qadamlar: Universitet talabalari uchun sogʻliqni saqlash tizimi
* Atletika boʻlimi: talabalarga sport va boshqa jismoniy mashgʻulotlarda, birinchi navbatda, kampusda qatnashish imkoniyatlarini taklif qiladi
* Universitet ovqatlanish xizmatlari: Oʻquv yili davomida ishlaydi va dushanbadan jumagacha ovqatlanishni taklif qiladi, ovqatlanish boʻyicha mutaxassis tomonidan nazorat qilinadigan uchta kundalik menyu
* Ishga qabul qilishda yordam: Ixtisoslashgan xodimlar talabalar va boʻlajak talabalarga kasbiy martaba rejalashtirish va ilmiy masalalar boʻyicha maslahat beradilar.
* Grantlar: Milliy hukumat tomonidan moliyalashtiriladigan va universitet talabalari hissasi hisobiga grant dasturlari
* Asosiy kutubxona: IXX asrga oid 150 000 dan ortiq qoʻlyozma va davriy nashrlarni oʻz ichiga oladi.
## Kampus
Asosiy kampus shahar markazida joylashgan boʻlib, darslar va madaniy tadbirlar uchun 23 ta binodan iborat. 1952-yilda Kordova shahrining janubiy qismida kengroq kampus — *Universitet shahri* (ispancha: Ciudad Universitaria) tashkil etilgan. Universitet shuningdek, boshqa kampuslarga, xususan, Cordova shahridan 20 km janubi-sharqda joylashgan tajriba qishloq xoʻjaligi stantsiyasiga va astronomik rasadxonaga va boshqalarga ega.
## Reytinglar
2017-yilda Times Higher Education universitetni global miqyosda 801-1000 oraligʻida joylashtirgan.

## Taniqli bitiruvchilar
* Noemi Goytia (1963-yil tugatgan), arxitektor, professor
* Laura Matusevich, matematik
* Martin Uribe, Kolumbiya universiteti iqtisodchisi
* Sandra Diaz, ekolog
## Manbalar