W. Nelson Francis

**W. Nelson Frencis** (1910-yil 23-oktyabr&nbsp;-&nbsp;2002-yil 14-iyun) – amerikalik yozuvchi, tilshunos va universitet professori. U Franklin &; Marshall kolleji va Brown universiteti fakultetlari aʼzosi boʻlib ishlagan va u yerda ingliz tili va korpus lingvistikasi boʻyicha faoliyat yuritgan. U Henry Kučera bilan birgalikda amalga oshirgan *[[:en:Brown_Corpus|Brown University Standard Corpus of Present-Day American English]]* nomli matn toʻplami ishi bilan mashhur.

## Yoshlik yillari
Winthrop Nelson Francis 1910-yil 23-oktyabrda Pensilvania shtatining Philadelphiashahrida tavallud topgan. Uning ota-onasi ham Yangi Angliyadan edi. Uning onasi Calais
shahrida katta boʻlib, kollejida oʻqigan va Bostondagi davlat maktabida dars bergan. Francisning otasiga uylanib, Philadelphia koʻchib kelgan. Uning otasi Joseph Sidney Francis matematik va muhandis edi. Francis Philadelphiyaning Germantown hududida oʻsgan va u yerda Charles W. Henry jamoat maktabi va Penn Charter maktabida oʻqigan.

U 1931-yilda Garvard universitetida bakalavr darajasini oldi va u yerda ingliz, yunon, lotin va fransuz tillarini oʻrganishga eʼtibor qaratgan holda adabiyot boʻyicha taʼlim oldi. Keyinchalik u Pensilvania universitetida oʻqidi va u yerda doktorlik dissertatsiyasini ingliz tilida 1937-yilda himoya qildi. Uning doktorlik dissertatsiyasi 14-asrdagi oʻrta ingliz tilisidagi (Middle English) matnni taqdim etdi va bu matn Francis tomonidan keng muqaddima bilan tahrirlangan matn tahriri haqida edi. 1939-yilda professor va Middle English olimi Carleton Brawn Francisning dissertatsiyasini oʻqib chiqdi va uni Angliyaga olib borib Early English Text jamiyatining Mabel kuniga taqdim etdi. 1942-yilda qoʻlyozma Oksford universiteti nashriyoti tomonidan nashr etildi.

## Faoliyati

### Akademik
Pensilvania universitetini tugatgandan soʻng, Francis Franklin &amp;amp; Marshall kolleji fakultetiga qoʻshildi va u yerda ingliz tilidan dars bera boshladi. 1957-yilda esa kollej oʻquv dasturini qayta koʻrib chiquvchi fakultet qoʻmitasiga rahbarlik qildi. Keyingi yilda ingliz tili kafedrasi mudiri etib tayinlandi. &#x5B; **' &#x5D;</sup> Uning birinchi kitobi ''The Structure of American English'' ''(Amerika ingliz tilisining strukturasi)'' 1958-yilda nashr etilgan. Ingliz tilining xilma-xilligi boʻyicha qilgan ilmiy ishi qoʻshimcha ravishda 14-asrdagi ingliz tilining Early English Text jamiyati uchun „''Book of Vices and Virtues“'' nashrini tuzish, yozish va tahrirlashni ham oʻz ichiga olgan edi. Olim [[Fulbright dasturi|Fulbright tadqiqot stipendiyasi]] bilan taqdirlanib, soʻngra 1956-1957-yillarda Norfolkda (Angliya) Lids universitetida tuzilayotgan [[Survey of English Dialects]] (Ingliz lahjalarini oʻrganish)'' boʻyicha tadqiqot oʻtkazdi.

1962-yilda [[Brown universiteti]] fakultetiga tilshunoslik va ingliz tili professori sifatida ishga kirgan Frencis 1964-yilda Brown universiteti va Tougaloo kollejining 1968-yilgacha davom etgan qoʻshma til loyihasi ustida ishlay boshladi. Loyiha Tougaloo kollejining afro-amerikalik birinchi kurs talabalari uchun standart amerikancha ingliz tili oʻquv dasturida lingvistik tamoyillarni qoʻlladi. Loyiha tugallangach, u tilshunoslik boʻlimi mudiri boʻldi va 1976-yilgacha shu lavozimda ishladi.Oʻsha paytda faxriy professor unvoni bilan rasman nafaqaga chiqqan boʻlsa-da, tarixiy va qiyosiy tilshunoslikdan dars berishda va talabalarga maslahat berishda davom etdi. 1987-yilda esa Brownning yangi tashkil etilgan Kognitiv va lingvistik fanlar kafedrasi mudiri etib tayinlandi.1990-yilda Brown universitetida oxirgi kursini yakunlagan. </link><sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;

### Ijodi

; *Brown korpusi*

Brown fakultetiga qoʻshilgandan soʻng, Francis Slavyan boʻlimi xodimlari sifatida dars bergan Henry Kučeradan kompyuter lingvistikasi kursini oʻqib-oʻrgandi. 1960-yillarning boshlarida ular Amerikancha ingliz tilining bir million soʻzdan iborat kompyuterlashtirilgan kesmasini tuzish boʻyicha hamkorlik qila boshladilar va bu *Brown Standard Corpus of Present-Day American English* *korpusi* *(Hozirgi Amerika ingliz tilisining Brown standard korpusi)* deb nomlanadi, lekin odatda Brown korpusi deb yuritiladi. 1963-1964-yillarda 1961-yilda nashr etilgan kitoblar, jurnallar, gazetalar va boshqa tahrirlangan maʼlumotli va ijodiy-nasriy manbalaridan foydalangan holda tuzilgan Brown *korpusi* 1964-yilda tugallanib nashr etilgan. Korpusdagi har bir soʻz nutq qismi va manbaning mavzu toifasi bilan belgilanadi . Butun dunyo boʻylab tarqalgan *Brown korpusi* boshqa tillardagi shunga oʻxshash loyihalar uchun namuna boʻlib xizmat qildi va koʻplab ilmiy tadqiqotlar uchun asos boʻlib xizmat qildi. Jumladan, Francis va Kučeraning 1967-yilda nashr etilgan *Frequency Analysis of English Usage* (*"Ingliz tilidan foydalanish chastotasi tahlili") kitobini keltirish mumkin.* .

## Manbalar

## Havolalar

* 1984 yil 21-may, Angliyaning Windermere shahridagi ICAME 5-konferentsiyasida kechki ovqat nutqi (audio yozuv) 
* „V. Nelson Frencis va Genri Kučeraga hurmat“, ''ICAME jurnalida'', № 20 (1996 yil aprel) 
* Williams, Niketa, "Brown-Tougaloo tili loyihasi: „A Controversial Experiment“(Providence, RI: Brown University Scholarly Technology Group web-sayti, nd)
* Pauline Jacobson, „Obituary, W. Nelson Frencis“, ''Tilshunoslar roʻyxatida 13.1718'' (2002 yil 17 iyun)
* „W. Nelson Frensis, 91 yosh, professor“, ''Lancaster New Era'', 2002 yil 18 iyun