open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gemiler

**Gemiler** (tarjimasiː *Kemalar*) — mashhur turk qoʻshiqchilari boʻlmish Orhan Atasoy va Teoman tomonidan kuylangan qoʻshiq. Teoman tomonidan kuylangan qoʻshiq versiyasining klipi Qoraqalpogʻistonning Moʻynoq tumanida joylashgan Kemalar qabristonida suratga olingan. Asosan rok yoʻnalishida qoʻshiqlar kuylagan Teoman bu klipi orqali Moʻynoqning yaqin tarixi va ekologiy vaziyati bilan bogʻliq jarayonlarni ochib berishni maqsad qilgani alohida taʼkidlanadi.

## Tarixi
Orhan Atasoy 1993-yil kuylagan Gemiler qoʻshigʻi uchun ishlangan klip barcha davrlarning eng yaxshi klipi sifatida eʼtirof etilgan. Qoʻshiq soʻzlari Orhan Atasoyga tegishli boʻlib, unga Ercüment Vural kompozitorlik qilgan. Klipi nufuzli xalqaro musiqa kanali MTVda namoyish etilgan. U, ayni paytda Turkiya sanʼati tarixida MTV kanalida namoyish etilgan ilk mahalliy klipdir. Shundan soʻng qoʻshiq Orhan Zerrin Özer va Teoman tomonidan ham ijro etilgan. 

1998-yil Teoman tomonidan ijro etilgan qoʻshiq klipi 1999-yil iyul oyiga kelib, Qoraqolpogʻistonning Moʻynoq tumanida joylashgan Kemalar qabristonida suratga olingan. Teoman tomonidan kuylangan Gemiler qoʻshigʻi uning „O“ nomli albomidan oʻrin egallagan eng mashhur ijod namunalaridan biri sanaladi. Shu sababli uzoq vaqt davomida Gemiler qoʻshigʻi Teomanga tegishli ekanligi iddao qilingan.  

## Manbalar
Kung Fu Panda 4

***Kung Fu Panda 4*** () – DreamWorks Animation tomonidan ishlab chiqarilgan va Universal Pictures tomonidan tarqatilgan Amerika-Xitoy kompyuter-animatsion filmi. *[[Kung Fu Panda (franshiza)|Kung Fu Panda]]* franshizasining toʻrtinchi toʻliq metrajli filmi, *[[Kung Fu Panda 3]]* (2016) multfilmining davomi. Filmga Mike Mitchell rejissyorlik qilgan. Ushbu filmda ham Jack Black avvalgi filmlardagi Po qahramoniga ovoz beradi; unga Awkwafina qoʻshiladi. Film voqealariga koʻra Po Chjen ismli tulki bilan birlashib, oʻtmishdagi koʻplab yovuz odamlarni tiriltirgan „Buqalamun“ deb nomlanuvchi yovuz sehrgarga qarshi kurashadi.

2016-yil yanvar oyida uchinchi filmning rejissyorlari Jennifer Yuh Nelson va Alessandro Carloniga toʻrtinchi filmni ishlash imkoniyati haqida soʻrashgan, 2018-yil avgustida esa Nelson bunga doim xayrixoh ekanliklarini aytgan. Toʻrtinchi qism rasman 2022-yil avgustida, 2023-yil aprelida esa Mitchell, Ma Stein va Rebecca Huntleylar esa filmga mos ravishda rejissyor, hamrejissyor va prodyuser sifatida eʼlon qilingan edi.

*Kung Fu Panda 4* premyerasi 2024-yil 7-martda Oʻzbekistonda, shu yilning 8-martida esa AQShda boʻlib oʻtadi. 

Filmning Oʻzbekistonda namoyish qilinishi Warner Bros. kompaniyasining rasmiy vakili „Interfilm Uzbekistan“ tomonidan amalga oshirilgan.

## Ovoz berganlar
* Jack Black – Po:
: Ajdaho jangchisi unvonidan voz kechganidan keyin ruhiy yetakchiga aylanmoqchi boʻlgan ulkan panda.
* Awkwafina – Chjen:
: Ilgari oʻgʻri boʻlgan va Poga sayohatida hamrohi korsak tulkisi.
* Viola Davis – Buqalamun:
: Yovuz buqalamun jodugar, u boshqalarning qobiliyatlarini oʻzlashtirib, shaklini oʻzgartirib, hatto kung funi oʻzlashtirishi ham mumkin.
* Dustin Hoffman – ustoz Shifu:
: Qizil panda va Poning dono ustozi.
* James Hong – janob Ping:
: Poni asrab olgan gʻoz.
* Bryan Cranston – Li Shan:
: Poning biologik otasi.
* Ian McShane – Tay Lun:
: Qor qoploni. Yovuz boʻlgunga qadar Shifuning shogirdi boʻlgan. U birinchi filmda Podan yengilgan, Buqalamun tomonidan Ruhlar olamidan qaytarilgan.
* Ke Huy Quan – Xan:
: Oʻgʻrilar uyining rahbari boʻlgan sunda pangolini.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Al-Mansur masjidi

**Al-Mansur masjidi** () Indoneziyaning Jakarta shahridagi eng qadimiy masjidlardan biri. Masjid Jembatan Lima koʻchasi Tambora tumani Jakarta shahrida joylashgan. Masjid Jakartaning madaniy meros obyektlari roʻyxatiga kiritilgan. Masjid nomi X.Muhammad Mansur sharafiga *Guru Mansur* deb atalgan. Muhammad Mansur Gollandiya mustamlakachilik qoidalariga qarshi kurashi bilan tanilgan betaviy shaxsdir.

## Tarixi
*Shahzoda Cakrajaya Adiningrat* deb ham ataladigan **Raden Abdumalik** ushbu masjidni 18-asrda (milodiy 1717-yil) ibodat qilish, shuningdek, bosqinchilarga qarshi jamiyatning ruhiy tarbiyasini shakllantirish uchun qurdirgan. Ilgari *Jami Kampung Savah* nomini olgan ushbu masjid X.Muhammad Mansur boshchiligida golland va yaponlarga qarshi Indoneziya mustaqilligi uchun kurash vaqtida muhim rol oʻynagan. 1947-1948-yillarda millatchi kuchlar va NICA askarlari oʻrtasida qurolli toʻqnashuv boʻlib oʻtdi, oʻshanda Mansur endi eskirgan masjidga oʻxshagan minoralarga oq-qizil bayroq oʻrnatmoqchi boʻlgan. Muhammad Mansur 1967-yil 12-mayda vafot etadi, masjid Jome al-Mansyur masjidi deb nomlanadi. Bu masjid viloyat hokimining 1972-yil 10-yanvardagi 11/1/12/72 (Davlat gazetasi No 60/1972) sonli qarori bilan madaniy meros obyektlar roʻyxatiga kiritilgan.

## Arxitekturasi
Masjidning eng qadimiy binosi boʻlgan asosiy zali  maydonga ega. Binoning koʻzga tashlanadigan elementi – oʻrtadagi toʻrtta mustahkam ustunidir. Ustunlarning pastki qismi sakkiz burchakli boʻlib, uning ustida bufer, qoʻngʻiroq pelleti tekis joylashtirilgan. Asosiy ustun (markazda) yumaloq shaklda boʻlib, naqshlar bilan bezatilgan. Yuqori qism toʻrtburchak koʻrinishda yakunlangan. Toʻrtta ustunlar orasidagi yarim balandlikda koʻtarilgan markaziy zalga olib boradigan ikkita zinapoya joylashtirilgan. Zinapoyalar oʻng tomonda  lik, chap tomonda  lik baland panjara bilan oʻralgan. Bu masjidning tomi limasan shaklida bir-biriga yopishgan holda ishlangan. Qadimgi masjid oldidagi yangi xonada joylashgan minora silindrsimon shaklda boʻlib, balandligi  ni tashkil etadi. Minoraning toʻrtinchi va beshinchi qismida temir toʻsiqli ayvon joylashgan. Minoraning tomi yarim doira shakldagi gumbazga ega.

## Yana qarang

* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Qoraqalpogʻiston Prezidenti

**Qoraqalpogʻiston Respublikasi Prezidenti** (; ) – Qoraqalpogʻiston Respublikasi rahbarining 1991-yil 11-noyabrdan 1992-yil 20-iyungacha amal qilgan oliy davlat lavozimi. Bu lavozimni egallagan birinchi va oxirgi shaxs Qoraqalpogʻistonning birinchi va oxirgi prezidenti sifatida tarixda qolgan Dauletbay Nuratdinovich Shamshetov boʻldi. Prezidentlik lavozimi tugatilgandan soʻng Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi (keyinchalik Joʻqorgʻi Kengesi) raisi amalda davlat rahbari      boʻldi.

## Yana qarang

* Qoraqalpogʻiston Vazirlar Kengashi
* Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi

## Manbalar
Kampung Baru masjidi

**Kampung Baru masjidi**, shuningdek, **Kampung BaruInpak jome masjidi** yoki **Bandengan masjidi** sifatida ham tanilgan boʻlib, Indoneziyaning Jakarta shahridagi eng qadimgi masjidlardan biridir. U Jalan Bandengan Selatan koʻchasi Pekojan tumani Tamboradagi Al-Anshor masjidi yaqinida joylashgan. Masjid Hindistonlik musulmon savdogarlar tomonidan qurilgan masjidlardan biri boʻlib, ular Bataviyada sayohat qilib, keyinchalik shu yerda yashab qolganlar. Masjid DKI Jakarta provinsiyasi hukumati tomonidan madaniy meros obyekti sifatida belgilangan.

## Tarixi
Arabiston va Hindistondan kelgan savdogarlar va ularning oila aʼzolari oʻsha paytdagi Bataviyaning ayni shu hududiga joylashadilar. Hindistonlik savdogarlar jamoat bilan ibodat qilish ehtiyojlarini qondirish uchun bu yerda masjid quradilar. Kampung Baru jome masjidi Hindistonlik musulmon savdogarlardan biri boʻlgan va shu hududda yashovchi Shayx Abubakr tomonidan qurilgan. Qurilish 1743-yilda boshlanib, 1748-yilda yakunlangan. 1829-yilda gollandiyalik jurnalist oʻz maqolasida inshootni Yangi Kampong masjidi, shuningdek *, Moorsche Tempel* (Mavrlar ibodatxonasi) deb atagan. Masjid musulmon mavrlari tomonidan qurilgan boʻlishi mumkin. Mavriy terminologiyasi Shimoliy Afrikadagi (Marokash va uning atrofidagi) musulmon etnik guruhini aniqlash uchun ishlatilsa-da, u oʻz vaqtida Yevropaga, jumladan Andalusiyada (Ispaniya) Islom imperiyasi oʻrnatilganligi sababli ham keng miqyosida foydalanila boshlangan.

## Arxitekturasi
Ayni paytda bino asl koʻrinishini saqlamagan, keranka markaziy maydoni, setanda oʻyib ishlangan uzum bezaklari va derazalardagi baʼzi ustunlargina bundan mustasno. 1980-yillarning oxirida Pekojan hududidagi eski binolar estakada uchun demontaj qilingan. Kampung Baru masjidi bu davrdagi obodonlashtirish ishlari natijasida kuchli zarar koʻrgan. Masjidning asosiy rejasi toʻrtburchak shaklida, tomi bir-birining ustiga qoʻyilgan (bir-birining ustiga yopishgan), yuqori tomi piramida shaklida ishlangan. Ushbu masjidning shakli anʼanaviy Yava qurilish uslubiga oʻxshab ketadi.

Masjidning maydoni taxminan 1050 kvadrat metr boʻlib, pol qismi oq rangli tosh bilan qoplangan va uning ustiga yashil rangli boʻyra va qisman qizil rangli bevarna yoyilgan. Yuqori qismida qadimiy chiroq osib qoʻyilgan boʻlib. u masjid qurilganidan buyon shu holatini saqlab kelmoqda. Bu masjidda bir paytlar yogʻoch oʻymakorligi asnosida yasalgan chiroyli minbar boʻlgan. Minbar keyinchalik almashtirilgan. Asl minbar hozir Jakarta tarix muzeyida saqlanmoqda.

## Yana qarang

* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Al-Anshor masjidi

**Al-Anshor masjidi** () Indoneziyaning Jakarta shahridagi eng qadimgi masjiddir. U Pekojan Tambora hududida joylashgan va 1648-yilda qurilgan.

## Tarixi
Ushbu masjid nomi ilk bora 1648-yilda cherkov kengashiga ruhoniyning hisobotida maʼlum qilingan. Oʻsha paytda al-Anshor masjidi nafaqat ibodat qilish, balki Kampung Pekojanda Qur’on oʻrganish uchun diniy maktab sifatida ham foydalanilgan. Masjid dastlab Gujarat va Bengaliyalik savdogarlar tomonidan tashkil etilgan boʻlib, ular oʻsha paytda savdo qilish uchun Jakartaga tashrif buyurishgan.

Adolf Heukenning „Jakarta tarixi“ kitobida yozishicha, Yaman va Hindiston musulmonlari Pekojan hududiga kelib joylashgan. U yerdan ular islomni Jakartaning Krukut, Sava Besar, Jati Petamburan, Tanah Abang, Kvitang, Jatinegara va Kavang kabi bir qancha yerlarga tarqatdilar. Al-Anshor masjidi Hindiston fuqarolarining vaqf yerida joylashgan, uning guvohnoma raqami: M.166 18-03-92 AIW / PPAIW: W3 / 011 / c / 4/1991, 8-5-1991. Ushbu masjid shuningdek, DKI Jakarta hukumati tomonidan himoyalangan madaniy meros obyektlari roʻyxatiga kiritilgan.

Al-Anshor masjidining minoralari va gumbazlari yoʻq, qoʻshimcha hashamatli bezaklarga ham ega emas. Bu aholi zich joylashgan hududda barpo etilgan boʻlib, binosi masjiddan koʻra koʻproq uyga oʻxshab ketadi. Uning toʻrtta toʻgʻri yogʻoch toʻsinli ustunlari bezaksiz qilib ishlangan. Masjid 1648-yilda qurilgan boʻlsa-da, binoning aynan qaysi qismi hali ham original ekanligi aniq emas. Chunki masjid 1973 va 1985-yillarda yangilanganidan soʻng binoning eski uslubi deyarli yoʻqolib ketgan.

## Yana qarang

* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
An-Navier masjidi

**An-Navier masjidi** () Indoneziyaning Jakarta shahridagi eng qadimiy masjidlardan biri. U Jakartaning Tambora tumanidagi Pekojan shahrida joylashgan. Masjid Jakartadagi arab sivilizatsiyasining ramzi hisoblanadi. Masjid katta va qadimiy meʼmorchilik anʼanalariga xos tarzda, Gʻarbiy Jakartadagi aholi zich joylashgan aholi punktida ajoyib tarzda bunyod etilgan. Bu aholi punkti bir vaqtlar aholisining asosiy qismini arablar, Yaman va Hindistondan kelgan muhojirlardan tashkil topgan hudud boʻlgan. Arablar soni endi juda oz boʻlsa ham, Pekojanda hozirgacha ularning ayrim avlodlarni topish mumkin.

## Tarixi
Bu masjid avval 1760-yilda Hadramautdan (Yaman) kelgan Sayid Abdulloh bin Husaym Alaydrius tomonidan qurilgan. Taʼkidlanishicha, masjidni quruvchi inson Islom paygʻambari Muhammadning avlodidan boʻlgan. Masjidda bir qancha taʼmirlash va rekonstruksiya ishlari olib borilgan.1800-yillardagi taʼmirlash ishlari masjid koʻrinishga juda katta oʻzgarish kiritgan. 1850-yilda masjidni kengaytirish Bantenlik qoʻmondon Dahlan tomonidan amalga oshirildi. 1897-yilda esa masjidni kengaytirish uchun yer ajratilgan.

Masjidning namoz binosi L shaklida qurilgan. Masjid 2000 kvadrat metrga yaqin yer maydoni va 1500 kvadrat metr qurilish maydoniga ega boʻlib, 1000 nafar ziyoratchini oʻzida sigʻdira oladi. Masjidning shimoliy, janubiy va sharqiy tomondan uchta kirish joyi mavjud. Masjidda 33 ta ustun oʻrnatilgan. Zaldada 1871-yilda Pontianak sultoni tomonidan hadya qilingan minbar joylashtirilgan. Masjid minorasi mayoqqa oʻxshab ketadi.

## Yana qarang

* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
FIFA futzal Jahon chempionati tarkiblari 2021

2021-yilgi FIFA futzal boʻyicha jahon chempionati 2021-yil 12-sentabrdan 3-oktabrgacha Litvada boʻlib oʻtgan xalqaro futzal turniri. Turnirda ishtirok etayotgan 24 ta terma jamoa FIFA tomonidan 16 nafar futzalchi, jumladan, uchta darvozabondan iborat tarkibni roʻyxatdan oʻtkazishi shart edi. Shunga qaramay, har bir jamoa har bir uchrashuvda atigi 14 nafar futzalchidan foydalanishi mumkin.

Ushbu maqolada futzal boʻyicha musobaqada ishtirok etadigan milliy terma jamoalarning tarkiblar roʻyxati keltirilgan. Har bir oʻyinchi uchun koʻrsatilgan yosh 2021-yil 12-sentyabr, turnirning birinchi kunida koʻrsatilgan oʻyinchilarning ismlari FIFA tomonidan chiqarilgan rasmiy tarkib hujjatidagi koʻrsatilganiga mosdir.

## A guruhi

### Kosta-Rika
Bosh murabbiy: Karlos Kiros
 

### Qozogʻiston
Bosh murabbiy: Paulo Rikardo Kaka
 

### Litva
Bosh murabbiy: Yevgeniy Rivkin
 

### Venesuela
Bosh murabbiy: Freddy González

## B guruhi

### Misr
Bosh murabbiy: Gehad El-Sayed
 

### Gvatemala
Bosh murabbiy: Estuardo De León

### RFU
Bosh murabbiy: Sergey Skorovich
 

### Oʻzbekiston
Bosh murabbiy: Bahodir Ahmedov
 

## C guruhi

### Marokash
Bosh murabbiy: Xicham Dguig
 

### Portugaliya
Bosh murabbiy: Xorxe Braz
 

### Solomon orollari
Bosh murabbiy: Vinisius Leite de Karvalyu
 

### Tailand
Bosh murabbiy: Rakfol Saynetngam
 

## D guruhi

### Braziliya
Bosh murabbiy: Markinyos Xaver
 

### Chex Respublikasi
Bosh murabbiy: Tomash Neyman
 

### Panama
Bosh murabbiy:  Xose Manuel Botana
 

### Vetnam
Bosh murabbiy: Phạm Minh Giang

## E guruhi

### Angola
Bosh murabbiy: Rui Sampaio
 

### Yaponiya
Bosh murabbiy: Bruno Garsiya

Yakuniy tarkib 2021-yil 25-avgustda eʼlon qilindi
 

### Paragvay
Bosh murabbiy: Karlos Chilavert
 

### Ispaniya
Bosh murabbiy: Fede Vidal
 

## F guruhi

### Argentina
Bosh murabbiy: Matias Lukuix
 

### Eron
Bosh murabbiy: Mohammad Nazemasharieh

### Serbiya
Bosh murabbiy: Deyan Majesh
 

### Qoʻshma Shtatlar
Bosh murabbiy: Dushan Jakica

Yakuniy tarkib 2021-yil 1-sentabrda eʼlon qilindi
 

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
* Barcha jamoalar roʻyxati
An-Nur Kota Raya masjidi

**An-Nur Kota Raya masjidi** () – Malayziyaning Johor sultonligi, Joxor-baru shahrida joylashgan masjid. Bino Johor shtati hukumatining investitsiya boʻlimi Johor korporatsiyasiga (J-Corp) tegishli hisoblanadi. Masjidning bitta minorasi mavjud.

## Manbalar
Al-Makmur masjidi

**Al-Makmur Cikini jomeʼ masjidi** Markaziy Jakartaning Cikini shahridagi Jalan Raden Saleh Raya hududida joylashgan va bu yerdagi eng qadimgi masjidlardan biridir. Ilgari u Tjikini masjidi (indonezcha: „Masjid Tjikini“) nomi bilan mashhur edi.

## Tarixi
Masjid oʻn toʻqqizinchi asr oxiridagi mashhur romantizm rassomi Raden Salehning mulki boʻlgan hududda joylashgan. Mahalliy aholining gaplariga koʻra, Raden Salehning oʻzi 1850-yilda shu yerlik musulmonlarga oʻz mulkida ibodatxona qurishga ruxsat bergan. 1897-yilda marhum rassomning rafiqasi mulkni Peranakan arab mustamlakachi mulkdorlari va amaldorlarining taniqli urugʻi Alatas oilasiga sotgan.

## Huquqiy chegara
Taxminan oʻttiz yil oʻtgach, Sayyid Ismoil bin Sayyid Abdulloh bin Alvi Alatas mulkning bir qismini Koningin Emma Stichtingga sotgan, bu fond keyinchalik Cikini kasalxonasini (indonezcha: „Rumah Sakit Cikini“) qurdirgan va hozirga qadar oʻz nazorati ostida saqlab kelmoqda. Sayyid va masjid oʻrtasida davom etayotgan mulkchilik nizosi tufayli eski masjid bitim hududidan chetlashtirilgan. Taxminan oʻsha paytda, oddiy eski bino ibodat qiluvchilarga daryoda tahorat olish imkonini berish uchun Cilivung qirgʻoqlariga koʻchirildi.

Sayyid Ismoil sudlarda gʻalaba qozonganidan soʻng, masjid turgan yer 1923-yilda Koningin Emma Stichtingga sotilgan. Bir yil oʻtgach, shifoxona kengashi masjid boshqaruvidan masjid binosini hozirgi joydan uzoqroqqa koʻchirishni rasman talab qilgan.

Biroq masjid rahbariyati bu yerni Raden Solih tomonidan jamiyatga qoldirilgan meros yoki vaqf deb hisoblagani sababli ham bu talabga rad javobini bergan.

Masjidning oʻz joyida saqlab qolishi maqsadida eski oddiy namozxonani doimiy, beton inshootga aylantirish uchun qoʻmita tuzilgan. Qoʻmita aʼzolari orasida Agus Salim, Mas Mansur va Cokroaminoto bor edi. 1932-1934-yillarda masjid Sarekat Islom tomonidan moliyalashtirilgan holda taʼmirlash va kengaytirish ishlarini olib borilgan. Bu saʼy-harakatlar masjidni koʻchirishga qaratilgan faoliyatni toʻxtatishga yordam berdi. Bino oʻn yilliklar davomida qonuniy chegarada qolib ketgan. Faqat 1991-yilda Cikini kasalxonasi 1850-yildan beri egallab turgan yerini masjid tasarrufiga topshirgan.

## Yana qarang

* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati
* Jakartadagi mustamlaka binolari va inshootlari roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar

*
Kul tegin byusti

Kultegin byusti 8-asrga oid marmardan yasalgan byust. Ikkinchi Turk xoqonligining sarkardasi va shahzodasi Kul Teginga tegishli deb hisoblanadi. Ushbu bosh oʻtirgan gavdaning bir qismidir. Ushbu haykalning tana qismi Moʻg'ulistonning Xoshöo-Tsaidam shahridagi Kultegin majmuasidagi haykalning bosh qismi topilgan binodan topilgan. Bu joydan topilgan boshqa artefaktlar: oltin diadema, Bilgaxon toji, ushbu tosh haykal va hozirda yoʻqolgan bir qator rasmlar Tang kitobida aytilishicha, Xitoy hunarmandlarining ijodlari boʻlgan. Kultegin byustidagi qalpoqni haykaltarosh Kulteginning haqiqiy bosh kiyimidan koʻchirgan boʻlishi ham mumkin. Bosh kiyimda tasvirlangan qush Bilgaxonning Oltin tojiga oʻxshaydi. Haykalning bosh qismini topgan chex arxeologi Lumir Jisl Kultegin bosh kiyimida tasvirlangan qushni dastlab burgut, keyinroq turklar oʻlim bilan bog'lagan lochin deb oʻylagan. Shuningdek, sharqiy turklar orasida mashhur feniks boʻlishi ham mumkin.
## Manbalar
Yunusobod sport majmuasi

**Yunusobod sport majmuasi** — Toshkent shahrining  Yunusobod tumanida joylashgan sport majmuasidir. Arenada asosan futzal oʻyinlari, shuningdek, 10 ga yaqin sport turidan musoboqalar oʻtkaziladi.

## Tarixi

## Tavsifi

### Musoboqalar
FIFAning 2023-yil 23-iyuldagi navbatdagi yig‘ilishida Oʻzbekiston FIFA futzal Jahon chempionati 2024 musoboqasi mezboni sifatida tanlandi. Oʻzbekiston FIFAga yoʻllagan arizasida mezbonlik qiladiagan arenalar roʻyhatiga Yunusobod sport arenasini ham jahon chempionati oʻtkazishi mumkun boʻlgan va talablarga javob beradigan stadionlarga kiritgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Yunusobod sport majmuasi rasmiy sayti
* Yunusobod sport majmuasi Futsal.uz saytida stadion
Kota Iskandar masjidi

**Kota Iskandar** **masjidi** () – Malayziyaning Johor federal shtatida joylashgan Johor davlat masjidi. Bino Johor-barudagi Sulton Abu Bakar davlat masjididan keyingi ikkinchi davlat masjidi hisoblanadi. Ushbu zamonaviy futuristik masjid 2015-yilning 16-iyunida rasman ochilgan va Johorning toʻrtinchi sultoni Almarhum Sulton Iskandar ibni Almarhum Sulton Ismoil sharafiga nomlangan.

## TarixI
Johor Darul Taʼzim shtat hukumati, Johor davlat kotibi va Cahaya Jauhar Sdn Bhd oʻrtasida Iskandar kotasida masjid qurish boʻyicha kelishuv imzolangan.

## Dizayni
Masjid hukumat tomonidan berilgan Q1M uchastkada (taxminan 7,7 akr) joylashgan. Qiblat oʻqi boʻylab joylashgan bino markaziy yer maydonidagi DNJ va MBSSCning diqqatga sazovor binolari oldida joylashgan.

Masjid atrofidagi bogʻ („laman“) katta yigʻilishlar yoki tadbirlarni oʻtkazishga uchun juda qulay joy hisoblanadi.

## Arxitekturasi
Masjid zamonaviy futuristik bino hisoblanadi.

## Mukofoti
2017-yilgi Malayziya landshaft arxitekturasi mukofoti – maxsus faxriy mukofot.

## Yana qarang

* Johor

## Manbalar
Bandar Baru UDA jome masjidi

**Bandar Baru UDA jome masjidi** () – Malayziyaning Johor sultonligi Joxor-baru shahrida joylashgan asosiy masjid.

## Manbalar
Pasir Gudang jome masjidi

**Pasir Gudang jome masjidi** () – Malayziyaning Johor sultonligi Pasir Gudang shahrida qurilgan ilk masjid. Bino koʻl bogʻlari yaqinida joylashgan.

## Tarixi
Masjid 1992–1994-yillarda Johor korporatsiyasi tomonidan bunyod etilgan.

## Arxitektura
Masjid Yaqin Sharq va Gʻarb uslubida qurilgan.

## Manbalar
Sulton Ismoil jome masjidi

**Sulton Ismoil jome masjidi** () – Malayziyaning Johor sultonligi Batu Pahat shahrida joylashgan eng katta masjid.

## Tarixi
Sulton Ismoil jome masjidi rasman 1996-yilda ochilgan.

## Manbalar
Tan Sri Ainuddin Wahid masjidi

**Tan Sri Ainuddin Wahid masjidi** () – Malayziyaning Johor sultonligi Iskandar Puteri shahridagi Taman Universitida joylashgan masjid. Bino 2005-yilning 20-mayida Tunku Mahkota Tunku Ibrohim Ismoil Sulton Iskandar tomonidan rasman ochilgan va sobiq Malayziya texnologiya universiteti prorektori Tan Sri Ainuddin Wahid sharafiga nomlangan.

## Tarixi
Masjidning qurilish ishlari 2000-yilda boshlangan va 2003-yilning 31-may kunida yakuniga yetkazilgan.

## Arxitekturasi
Masjid Oʻrta Sharq arxitekturasi asosida bunyod etilgan.

## Manbalar
Tun Hussein Onn jome masjidi

**Tun Hussein Onn jome masjidi** () yoki **Larkin jome masjidi** – Malayziyaning Johor sultonligi Joxor-baru shahrida joylashgan masjid.

## Manbalar
Ungku Tun Aminah jome masjidi

**Ungku Tun Aminah masjidi** () – Malayziyaning Johor sultonligi, Joxor-baru shahrida joylashgan masjid. Bino Kuala-Lumpurdagi Malayziya Milliy masjidiga oʻxshaydi.

## Manbalar
Sulton Ibrohim jome masjidi

**Sulton Ibrohim jome masjidi** () – Malayziyaning Johor sultonligi, Muar shahrida joylashgan tarixiy masjid. Bino Muar daryosiga yaqin joyda bunyod etilgan.

## Tarixi
Muar shahrida joylashgan ilk jome masjidi 1887-yilda qurib bitkazilgan. 1920-yillarda Muar shahri uchun yangi jome masjidi qurish masalasini koʻrib chiqish uchun qoʻmita tuzilgan. Mablagʻ yigʻish boʻyicha jamiyat tomonidan berilgan taklifdan soʻng, yangi masjid qurilishiga mas’ul qoʻmita ushbu masjid qurilishi uchun 10 000 ringgit toʻplaydi. Shundan soʻng qoʻmita qurilish uchun sulton roziligini olgan.

1925-yilda Sulton Ibrohim jome masjidini qurish ishlari boshlangan. Oradan besh yil oʻtgach, 1930-yilda ushbu masjid binosi qurib bitkazilgan va Dato Mustafo bin Jaafar tomonidan rasman ochib berilgan.

## Arxitekturasi
Sulton Ibrohim jome masjidi Gʻarb va Yaqin Sharq meʼmorchilik uslublari taʼsirida bunyod etilgan.

## Manbalar
Hasyim Asy'ari masjidi

**Hasyim Asy’ari masjidi** – Indoneziyaning Gʻarbiy Jakarta hududidagi Kalideres qismi Semanan shahrida joylashgan masjid. Masjidga Indoneziya Milliy Qahramoni, Nahdlatul Ulama asoschisi Hasyim Asy’ari nomi berilgan. Masjid 2017-yil 15-aprelda Indoneziya Prezidenti Joko Widodo tomonidan ochilib berilgan. Masjid Jakarta shahar maʼmuriyati tomonidan toʻliq boshqariladigan birinchi masjiddir.

## Tarixi
Joko Widodo 2012-yilda Jakarta gubernatori boʻlganida shaharga tegishli katta masjid qurish gʻoyasini ilgari surgan edi. Keyinchalik Ahok 2013-yil iyun oyida masjid qurilishini ochib berdi. Masjid qurilishiga 12,8 million AQSh dollari miqdorida mablagʻ sarflangan. U 2017-yil 15-aprelda ochilgan.

## Dizayni va jihozlari
Masjid islom ustunlari ramzi boʻlgan besh minora tushunchasi asnosida Betavi ornament nuanslari bilan bezatilgan. Masjid tipik Betavi bapang uyi tushunchasini asnosida qurilgan. Binoning shakli ibodat joyining maxsus markaziy qismi bilan „T“ harfini hosil qiladi. Masjidning old tomonida ikkita, oʻng qanotida ikkita, chap qanotida esa bitta minora bor. Masjid qanotlari boshqa inshootlar uchun qurilgan. Markazda bitta katta uchburchak va old tomonda toʻrtta kichik uchburchak shakldagi hududlar mavjud. Masjid majmuasida dehqonchilik uchun keng hovli ajratilgan.

2,4 gektar maydonda qurilgan masjidda jami 12500 kishi namoz oʻqishi mumkin. Masjidda ofis, 1000 kishiga moʻljallangan tadbir zali va kutubxona mavjud.

## Yana qarang

* Kalideres

## Manbalar
Pasir Pelangi Royal masjidi

**Pasir Pelangi Royal masjidi** () – Malayziyaning Johor sultonligi, Joxor-baru shahrida joylashgan Johor qirollik masjidi. Bino 1920-yillarda qurilgan boʻlib, Sulton Abu Bakar davlat masjidiga oʻxshash meʼmoriy dizaynga ega.

## Manbalar
Senai aeroporti masjidi

**Senai aeroporti masjidi** () – Malayziyaning Johor sultonligi, Kulay tumani, Senay shahri, Senay xalqaro aeroportidagi asosiy masjidd. Bino rasman 2003-yilda ochilgan. Bundan tashqari, Senay aeroportiga kelgan va joʻnab ketayotgan sayyohlar uchun ham ushbu masjiddan foydalanish imkoniyatiga ega. Masjid, shuningdek, Kampung Maju Jaya va Senai shaharchalari musulmonlari uchun jamoat masjidi hisoblanadi.

## Manbalar
Agung Cirebon masjidi

**Cirebon katta masjidi** (), rasman ***Masjid Agung Sang Cipta Rasa*** nomi bilan tanilgan, Indoneziyadagi eng qadimgi masjidlardan biri. Masjid Indoneziyaning Cirebon shahridagi Kraton Kasepuhan qarshisida joylashgan maydonning gʻarbiy tomonida bunyod etilgan. U bir necha qavatli tomga ega va uslubi jihatidan Bantendagi Agung masjidiga oʻxshab ketadi.

## Manbalar
Al-Irsyad masjidi

**Al-Irsyad masjidi** Indoneziyaning Gʻarbiy Yava shtatidagi Gʻarbiy Bandung shahrida, Kota Baru Parahyangan turar-joy majmuasida joylashgan masjiddir. Masjid 2009-yilda qurila boshlangan va 2010-yilda toʻliq qurib bitkazilgan. Masjid kub shaklida boʻlib, gumbazsiz holatda bunyod etilgan. Masjidning meʼmori Ridvan Kamil boʻlib, u siyosatchi-arxitektor va hozirda Gʻarbiy Yava gubernatori hisoblanadi.

## Yana qarang

* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar

*  Tjokrosaputro, Teddy (2011). 100 Beautiful Mosque Indonesia. Jakarta: PT Andalan Media. .
DJ Smash

**Andrey Leonidovich Shirman** (, 1982-yil 23 mayda tugʻilgan, Perm, Rossiya), **DJ Smash** nomi bilan mashhur boʻlgan rus DJ va elektron musiqachi, shuningdek, musiqa prodyuseri. 2022-yildan buyon Rossiyadagi eng mashhur musiqiy yulduzlardan biri.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayt
Shohdara bogʻ

Shohdara Bogʻ (urducha: شاہدره باغ) – Panjobdagi (Pokiston) Ravi daryosining Lohur qal’asiga qarama-qarshi tarafidagi sohilida joylashgan tarixiy hudud. Shohdara Bogʻda Boburiylar davrining bir qancha yodgorliklari, jumladan Jahongir maqbarasi, Akbari Saroy, Osaf Xon maqbarasi, Nur Jahon maqbarasi va Kamron Mirzo Baradari joylashgan.
## Tarixi
Shohdara soʻzini „shohlar eshigi“ yoki „shohlar yoʻli“ deb tarjima qilish mumkin. 15-asrda Shohdara Boburiylar davlati davrida Lohurga kirish darvozasi boʻlgan. U bir nechta tarixiy obyektlarini oʻz ichiga olgan. Bular Akbari saroy, Jahongir maqbarasi va Osaf Xon maqbarasi. Shohdara bogʻda Kamron Baradari ham joylashgan. Bu joy dastlab Ravi daryosi qirgʻogʻida qurilgan. Daryo oqimining oʻzgarishi uni daryo oʻzanidagi orolchaga aylantirgan. Kichik bogʻda Boburiy malikasi Dohita Un Nissa Begim (1651—1697) qabri joylashgan.
## Transport
Shahdara bogʻ temir yoʻl vokzali Shohdara va uning atrofidagi tumanlarga xizmat koʻrsatadi. Shohdara metrobus bekati Ravi daryosining shimoliy qirgʻogʻida joylashgan.
## Galareya

File:Main Entrance of Akbari Sarai.jpg |Akbari Saroy
File:Tomb of Jahangir Lahore Pakistan.jpg|Jahongir maqbarasining ichki koʻrinishi.
File:Tomb of Asif Khan 01.jpg|Osaf Xon maqbarasi
Ravi daryosi

Ravi daryosi – Hindiston shimoli-gʻarbi va Pokiston sharqini kesib oʻtuvchi transchegaraviy daryo. Ushbu daryo Panjob viloyatini kesib oʻtuvchi besh daryodan biridir.

1960-yilgi  *Indus Waters Treaty*ga (Hind suvlari shartnomasi) binoan, Ravi va boshqa ikkita daryo (Sutlej va Beas daryosi) suvlari faqat Hindistonga beriladigan booʻlgan. Keyinchalik, Pokistonda Ravi daryosining ushbu mamlakatdagi qismini toʻldirish uchun Hind havzasi loyihasi ishlab chiqilgan. Koʻplab havzalararo suv oʻtkazmalari, irrigatsiya, gidroenergetika va koʻp maqsadli loyihalar qurilgan.

## Tarixi
Vedalargacha boʻlgan qadimiy tarixga koʻra, Ravi daryosi Irāvatī (Sanskrit: इरावती) nomi bilan atalgan. Ravi Vedalar davrida hindular tomonidan Purushni yoki Iravati nomi bilan, qadimgi yunonlar esa Gidraotes (qadimgi yunoncha: ϒδραώτης) va Hyarotis (Ὑαρῶτις) nomi bilan atagan.

## Manbalar
Osaf Xon maqbarasi

**Osaf Xon maqbarasi** () – Lohur shahridagi Shohdara bogʻda joylashgan maqbara. U Osaf Xon taxallusiga ega boʻlgan Boburiy davlat arbobi Mirzo Abul Hasan uchun qurilgan. Osaf Xon malika Nur Jahonning ukasi va Boburiylar davlati hukmdori Jahongirning qaynisi boʻlgan. Osaf Xon maqbarasi Jahongir maqbarasiga tutash joylashgan. Maqbara Oʻrta Osiyo meʼmoriy uslubida qurilgan va forscha uslubdagi Chorbogʻning markazida joylashgan.
## Umumiy maʼlumotlar
Osaf Xon malika Nur Jahonning ukasi va Mumtoz Mahal nomi bilan mashhur Arjumand Bano Begumning otasi edi. 1636-yilda u bosh qoʻmondon lavozimiga koʻtarilgan va bir yildan soʻng Lohur gubernatori boʻlgan. Osaf Xon 1641-yil 12-iyunda isyonchi Raja Jagat Singx qoʻshinlariga qarshi jangda vafot etgan. Osaf Xon uchun Lohurdagi Shohdara bogʻ majmuasida maqbara qurilgan.
## Tarixi
„Podshohnoma“ muallifi Abdul Hamid Lohuriyning yozishicha, ziyoratgoh 1641-1645-yillarda 300 000 rupiy mablagʻ bilan qurilgan. Maqbara Jahongir maqbarasining gʻarb tarafida joylashgan. Sikh imperiyasi hukmronligi davrida maqbara katta zarar koʻrgan. 19-asrda marmar va qumtoshlari uchun sikhlar tomonidan talon-taroj qilingan. Oʻgʻirlangan materiallardan Amritsardagi hindularning Oltin ibodatxonasini bezashda, shuningdek, Lohur qal’asi yaqinida Hazuri bogʻni qurishda foydalanilgan.

## Manbalar
Sangtoʻda GES-2

**Sangtoʻda GES-2** () – Tojikistonning Xatlon viloyati Dangʻara tumanida, Vaxsh daryosida joylashgan gidroelektr stansiya. Vaxsh GESlar kaskadi tarkibiga kiradi va kaskadning beshinchi pogʻonasi hisoblanadi.

## Tarixi
Sangtoʻda GES-2 qurilishi sovet davrida 1980-yillarda boshlangan, biroq 1990-yillarda moliyalashtirishning yetishmasligi ortidan qurilishi toʻxtatilgan. 1995-yilda Eron loyihani moliyalashtirishga qiziqish bildirdi, biroq bitim 2005-yilgacha imzolanmadi. Qurilish ishlari 2006-yil 20-dekabrda qayta tiklanadi.

Loyihaning umumiy qiymati 220 million dollarni tashkil qiladi, shundan Eronning ulushi 380 mln, Tojikistonniki $40 mln.

Stansiyaning birinchi gidroagregati 2011-yil 6-sentyabrda Emomali Rahmon hamda Mahmud Ahmadinajod ishtirokidagi marosimda ishga tushirildi.

Ikkinchi gidroagregat esa 2014-yil sentyabr oyida toʻliq ishga tushirildi.

Tojikiston Respublikasi va Afgʻoniston oʻrtasidagi hukumatlararo kelishuvga koʻra, 300 megavatt elektr energiyasi, xususan, Sangtoʻda GES-2da generatsiya qilingan energiya yoz oylarida Sangtoʻda—Puli Xumri yuqori voltli elektr uzatish tarmogʻi orqali uzatiladi.

## Tavsifi
Gidroelektr stansiya Eronning Sangob kompaniyasi tomonidan qurib bitkazilgan va foydalaniladi. Foydalanishga qadar toʻliq ishga tushirishni pudratchi Farab International Co. kompaniyasi amalga oshirdi. Loyihaga Mahab Ghods Engineering Company konsultantlik, Omran Maroon Engineers Company subpudratchilik qildi. U Sangtoʻda GES-1 bilan bir vaqtda ishlaydi. Norak suv ombori darvozalaridan foydalanadi.

Toʻgʻon tosh-tuproqdan barpo etilgan. Balandligi daryo oʻzanidan boshlab hisoblaganda  va uzunligi .

Daryoda qurilgan gidroeletr stansiya 2 ta agregatdan iborat va oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishi – 1 tVt*soat. Generatori Xitoyda ishlab chiqarilgan.

Dastlabki 12 yillik daromadi Eronga toʻlanadi, shundan soʻng GES egaligi Tojikistonga oʻtadi.

## Manbalar
Xorugʻ GES

**Xorugʻ GES** – Tojikistonning Togʻli-Badaxshon muxtor viloyatida joylashgan gidroelektr stansiya.

Elektr stansiya loyilashtirilishi 1980-yillarda boshlangan. Togʻli-Badaxshon muxtor viloyati Xorugʻ shahrining qismida Gʻunt daryosida joylashgan. GESda umumiy quvvati 9 MVtlik turbinalar oʻrnatilgan.

## Manbalar
* GES Xorog
Mantingan masjidi

**Masjid Mantingan** (yoki **Mantingan masjidi**) Indoneziyadagi eng qadimiy masjidlardan biri boʻlib, Indoneziyaning Markaziy Yava shtatidagi Jepara shahrining markazida joylashgan. Masjid Sunan Xadlirin tomonidan 1559-yilda Kalinyamat podsholigi davrida, bir vaqtlar namoz oʻqiladigan joyning (*mehrob*) tepasida joylashgan xronogramma asosida qurilgan deb hisoblaniladi.

## Manbalar
Markaziy GES

**Markaziy GES** (,  – Tojikistonning Xatlon viloyati Vaxsh shaharchasidagi gidroelektr stansiya. Vaxsh daryosidan suv oladigan Vaxsh bosh kanalining markaziy oqimida joylashgan, Vaxsh GESlar kaskadi tarkibiga kiradi va kaskadning oxirgi, sakkizinchi pogʻonasi hisoblanadi. Markaziy GES „Barqi Tojik“ OAXK davlat energetika kompaniyasiga tegishli.

## Umumiy maʼlumot
Markaziy GES derivatsiya tipidagi GES boʻlib, kanaldan suv oladi, toʻgʻonga ega emas. Oʻrnatilgan elektr quvvati – 15,1 MVt, oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishi – 114 mln kVt*soat. GES inshootlari tarkibi quyidagicha:

* asosiy suv olish inshooti;
* taʼminot kanali;
* suv oluvchi bosimga ega hovuz;
* boʻsh suv oqimi;
* ikkitoʻrli metall bosimli quvurlar;
* GES binosi;
* suv chiqish kanali.

GES binosida har birining quvvati 7,55 MVt boʻlgan 2 ta vertikal gidroagregat oʻrnatilgan. Gidroagregatlar 27 m hisoblangan bosimda ishlaydigan aylanma-qanotli turbinalar bilan jihozlangan. Generatorlardan 110 kV kuchlanishdagi elektr energiyasi ochiq kommutator orqali energiya tizimiga uzatiladi.

Markaziy GES „Gidroproyekt“ institutining Oʻrta Osiyo boʻlimi tomonidan gidroenergetika majmuasining bir qismi sifatida loyihalashtirilgan boʻlib, majmua tarkibiga Vaxsh sugʻorish kanalida joylashgan Sarband va Sharshara GESlar ham kiradi. Stansiyaning barcha gidroagregatlari 1964-yilda ishga tushirilgan, dastlabki quvvati 18,1 MBt (2x9,05 MVt) edi.

## Adabiyotlar
* 

## Manbalar

## Havolalar
*
Malang katta masjidi

**Malang katta masjidi** Indoneziyaning Malang shahrida joylashgan masjiddir. Masjid qurilishi 1890-yilda boshlangan va 1903-yilda toʻliq qurib bitkazilgan va bu uni Indoneziyadagi eng qadimgi masjidlardan biriga aylantirgan. Masjid toʻrtburchak shakldagi poʻlat konstruksiya boʻlib, tepasiga tojugʻ (piramida shaklidagi tom bezaklari) mavjud. Asl bino oʻz holatini bugungi kungacha saqlab qolgan.

## Tarixi

Malang katta masjidi 1890-yilda Goepernemenlar yoki davlatga qarashli boʻlgan 3000 kvadrat metrga yaqin yerda tashkil etilgan. Mavjud yozuvlarga koʻra, masjid ikki bosqichda qurilgan. Birinchi bosqich 1890-yilda boshlangan, keyin ikkinchi bosqich 1903-yil 15-martda boshlanib, 1903-yil 13-sentyabrda yakunlangan. Bino toʻrtburchak shakldagi poʻlat konstruksiya boʻlib, tepasida tajug tomi oʻrnatilgan. hozirgacha asl bino saqlanib qolgan boʻlsa-da, binoning *serambi* (old ayvon) juda oʻzgartirilib yuborilgan, uning orqasida masjidning asl meʼmorchiligini yashiringan.

## Arxitektura uslubi
Shaklidan Malang masjidi ikkita meʼmoriy uslubni, yaʼni Yava meʼmorchiligi va arab meʼmorchiligini oʻz ichiga oladi. Yava meʼmoriy uslubi masjidning eski qismining tomida tojug koʻrinishida koʻrinadi. Arab meʼmorchiligi uslubi masjid minoralarida oʻrnatilgan gumbazda yaqqol koʻzga tashlanadi, shuningdek, old hovli va deraza teshiklari arklari bilan ziynatlangan. Bino teak yogʻochidan yasalgan toʻrtta asosiy ustunga ega, qolgan 20 ta ustunning shakli toʻrtta asosiy ustunga oʻxshash tarzda qurilgan boʻlib, maksimal diniy manfaatlar uchun toʻliq tirakat va keihlasan ibodatlari asnosida qurilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 

## Havolalar

* Visata masjidi Agung Malang
* Web rasmiy Masjid Agung Malang
Agung Manunggal Bantul masjidi

**Agung Manunggal Bantul masjidi** – IndoneziyaningJokyakarta shahri Jenderal Sudirman koʻchasida joylashgan masjid. Masjidda Agung Demak masjidiga oʻxshash noyob Yava meʼmoriy uslubi qoʻllangan boʻlib, Jogloga oʻxshash *mustaka* (tom), teak daraxtidan ishlangan toʻrtta *saka* (ustun) va Gunungan (Yavanning ramziy Vayang shakli) shaklidagi kirish eshigi mavjud. Masjidga shaxsiy transport vositalari yoki jamoat transporti, yaʼni Yogyakarta va Bantulni bogʻlaydigan avtobus orqali borish mumkin. Givangan terminalidan mehmonlar Bantul koʻchasiga boradigan avtobusga oʻtirib, Klodran chorrahasida tushishadi. Masjid Klodran chorrahasining gʻarbiy qismida, Bantul Regency Qizil Xoch jamiyati binosiga tutashgan. Shuningdek, katta marosimlarda mashinalarni qoʻyish uchun joy vazifasini bajaradigan maydon ham mavjud.

## Yana qarang

* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar
* Masjid Agung Manunggal haqida maʼlumot
* Bantulkab.go.id maʼlumotlari 
* Vikimapiyadagi masjidning kichik joyi
* Foursquare -dagi galeri
Ampel masjidi

**Ampel masjidi** (; ; ) qadimiy masjid boʻlib, Sharqiy Yava, Surabaya, Semampir va Ampel tumanlari oraligʻida joylashgan. Sharqiy Yavadagi eng qadimiy masjid milodiy 1421-yilda Sunan Ampel tomonidan qurilgan boʻlib, uning qabri ushbu hududda joylashtirilgan.

## Arxitekturasi
Hozirda Surabaya shahrining muhim diqqatga sazovor joylaridan biri boʻlgan masjid Xitoy va arab meʼmorchiligiga ega boʻlgan binolar bilan oʻralgan. Masjidning chap tomonida quduq bor, u xayrli quduq hisoblaniladi, odatda garov yoki qasamni mustahkamlash maqsadida shu quduqdan foydalanadilar.

Qabr majmuasi devor bilan oʻralgan hovliga ega, shuningdek darvozalar ham oʻrnatilgan. Togʻdagi Shivaga bagʻishlangan majmua *Panataran*, *Jeroan*, *Jaba Tengah* (yordamchi ibodatxona yoki *Pervara* bilan) va *Jaba* (oxirgi va eng baland, asosiy ziyoratgohni oʻz ichiga olgan) deb nomlangan devorli birikmalar ketma-ketligini oʻz ichiga oladi.

## Galereya

Fayl:Ampel_surabaya.jpg|alt=Ampel district in the city of Soerabaya during East-Indies ruling|Sharqiy Hindiston hukmronligi keyingi Soerabaya shahridagi Ampel tumani
Fayl:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Poort_bij_de_Ampel_Moskee_in_de_Arabische_wijk_van_Soerabaja_TMnr_60037907.jpg
Fayl:Gerard_Pieter_Adolfs_-_1934_Nr236_Arabische_Kamp-Soerabaia_OOC_35_45.jpg
Fayl:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Arabische_wijk_met_op_de_achtergrond_de_in_1872_gebouwde_moskee_Soerabaja_Java_TMnr_10014842.jpg
Fayl:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_De_Ampel_Moskee_aan_het_einde_van_een_winkelstraat_in_de_Arabische_wijk_TMnr_60044096.jpg
Fayl:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_De_Ampel_Moskee_aan_het_einde_van_een_winkelstraat_in_de_Arabische_wijk_van_Soerabaja_TMnr_60027325.jpg
Fayl:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_De_Ampel_Moskee_aan_het_einde_van_een_winkelstraat_in_de_Arabische_wijk_van_Soerabaja_TMnr_60037908.jpg
Fayl:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_De_Arabische_wijk_te_Soerabaja_Java_TMnr_10013607.jpg
Fayl:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_De_verzamelde_Arabische_gemeente_van_Soerabaja_ter_gelegenheid_van_de_kroningsfeesten_van_Koningin_Wilhelmina_in_1898._TMnr_60003143.jpg


## Yana qarang

* Islom arxitekturasi
* Indoneziyada islom
* Indoneziya arxitekturasi
* Dunyodagi eng qadimgi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Havolalar

* 
*
Indrapuri eski masjidi

**Indrapuri eski masjidi** (achenecha: *Meuseujid Tuha Indra Puri*, indonezcha: *Masjid Tua Indrapuri*) Indoneziyaning Indrapuri shahrida joylashgan masjiddir. 17-asr boshlarida qurilgan bu inshoot Aceh viloyatidagi eng qadimgi masjidlardan bir hisoblanadi.

## Tarixi

Indrapuri eski masjidi 1607-1636-yillar oraligʻida qurilgan. Masjid Shimoliy Sumatraning Lamuri Hind qirolligi davrida 12-asrda qurilgan sobiq hind ibodatxonasining poydevorigaa qurilgan. Rivoyat qilinishicha, qirollik Xitoydan kelgan dengiz flotiga qarshi kurashgan va Lamuri shohlari oxir-oqibat Islom Linga sulolasining shahzodasi Meurah Yoxan yordamida gʻalaba qozonganlar. Shahzoda keyinchalik Islom dinining tarafdori sifatida Lamuri shohi boʻlgan. Oʻshandan beri bu joy masjid sifatida faoliyat yuritib kelgan.

Taʼmirlash 1696-yilda, keyinroqesa 1879-yilda amalga oshirilgan.

## Bino
Indrapuri eski masjidi  maydonda qurilgan boʻlib, bu qadimgi hind ibodatxonasining poydevori joylashgan hududga toʻgʻri keladi. Masjid Aceh daryosining sharqiy qirgʻogʻida, daryo chetidan taxminan  uzoqlikda joylashgan.

## Yana qarang

* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
An-Nur masjidi

**An-Nur masjidi** – Indoneziya, Riau, Pekanbaru shahrida joylashgan masjid. Qurilish 1963-yilda boshlangan va 1968-yilda yakunlangan. Masjid 4500 ga yaqin namozxonni oʻzida sigʻdira oladi. Bu Indoneziyadagi eng katta masjidlardan biridir. Masjid turli meʼmoriy uslublarning taʼsiriga ega, jumladan: malay, turk, arab va hind meʼmorchiligi.

## Tarixi

Masjid 1968-yil 20-oktyabrda qurib bitkazilgan. U Riau gubernatori Arifin Ahmad tomonidan ochib berilgan. 2000-yilda u gubernator Solih Djasit davrida qayta taʼmirlangan, masjidning maydoni 3 gektardan 4 gektardan 12,6 gektargacha koʻpaytirilgan. Taʼmirlash ishlari tufayli Hang Tuah futbol stadioni buzib tashlangan.

Masjid bir paytlar Usuluddin Davlat Islomshunoslik Instituti (IAIN) Sulton Syarif Qosim Pekabaru fakulteti tashkil etilganidan to 1973-yilgacha kampusvazifasini oʻtagan.

## Arxitekturasi
Meʼmoriy jihatdan An-Nur masjidi qurilishi Toj Mahalga oʻxshab ketadi. Masjid Ir Roseno tomonidan loyihalashtirilgan. Bino uch qavatdan iborat: yuqori qavat namoz uchun, pastki qavat esa ofis va majlis xonalari bilan toʻldirilgan. Yuqori qismida katta xonalar va zal mavjud. Pastki qavatda Kengash kotibiyati va sinf xonasi joylashgan. Bino birinchi va ikkinchi qavatlarini birlashtiruvchi eskalatorlar bilan jihozlangan.

## Yana qarang
 
* Indoneziya arxitekturasi
* Islom arxitekturasi
* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati
* Al-Nur masjidi (Santo-Domingo)

## Manbalar
Pomir-1 GES

**Pomir-1 GES** () – Tojikistonning Togʻli-Badaxshon muxtor viloyatida, Gʻunt daryosida joylashgan gidroelektr stansiya. Togʻli-Badaxshondagi eng yirik elektr stansiya. Stansiyaga „Pomir Energy“ OAJ kompaniyasi egalik qiladi.

Pomir-1 GES derivatsiya tipidagi gidroelektr stansiya hisoblanadi. Oʻrnatilgan quvvati – 28 MVt. Stansiya inshootlari tarkibiga Gʻunt daryosidagi asosiy suv olish uskunasi, kunlik tartibga solish imkonini beruvchi hovuz, uzunligi 3300 m va diametri 3 m boʻlgan derivatsiya tunneli, tenglashtiruvchi shaxta, gidroagregatlarga ayri shaklida tutashadigan uzunligi 300 m boʻlgan ikkita taʼminot tunneli, GES binosi, suv chiqarish kanali kiradi. GES binosida har birining quvvati 7 MVt boʻlgan 4ta vertikal gidroagregat oʻrnatilgan. Gidroagregatlar 79,6 m hisoblangan bosimda ishlaydigan aylanma-qanotli turbinalar bilan jihozlangan.

GES qurilishi 1984-yilda boshlangan, biroq Sovet Ittifoqi parchalanishi va iqtisodiy vaziyat tufayli qurilish kechikdi. Dastlabki ikkita gidroagregat 1994-yilda ishga tushirilgan, stansiya toʻliq quvvatda 2005-yilda foydalanishga topshirilgan. 2007-yil 5-fevralda Pomir-1 GESda avariya yuz berdi. Gidravlik zarba natijasida 2-gidroagregat gidroturbinasi qopqogʻi yirtilib, stansiya mashina zalini suv bosdi. GES faoliyatini qayta tiklash 2011-yilda toʻliq yakunlandi.

## Manbalar
Riau sultonligining katta masjidi

**Riau Sultonining Katta masjidi** () Indoneziyaning Bintan orolida Tanjung Pinang hududining tashqarisidagi Penyengat orolida joylashgan. Masjid 1844-yilda qurilgan va bugungi kunda Tanjung Pinangga tashrif buyuruvchilar uchun eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

## Penyengat oroli
Penyengat oroli bir vaqtlar qudratli Riau-Lingga sultonligining qirollik qarorgohi boʻlgan va u 18-asrda Yevropa kuchlari bilan toʻqnashuv paytidagi Riau noiblarining faoliyati bilan mashhur. Penyengat hali ham oʻzining yorqin va mistik oʻtmishi izlarini saqlab kelmoqda. Deyarli 70 yil davomida tashlab ketilgan xarobalar yaqinda qayta tiklandi. Qadimgi hukmdorning saroyi va qirollik qabrlari, jumladan, birinchi malay tili grammatika kitobining yaratuvchisi va muallifi boʻlgan hurmatli Raja Ali Hojining qabri Riau sultonligidan qolgan meroslar sirasiga kiradi. Masjid binosidan hali ham foydalanilmoqda.

## Yana qarang

* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Baytul Makmur Meulaboh masjidi

**Baytul Makmur Meulaboh masjidi** () Indoneziyanin Achex provinsiyasi Meulaboh shahrining gʻarbiy sohilida joylashgan eng katta masjid.

## Arxitekturasi
Masjid arab va hind meʼmorichiligining uygʻunlik uslubiga ega, shuningdek, masjid gumbazidagi qizil gʻisht bilan birlashtirilgan yorqin jigarrang ranglar aralashmasiga ega. Masjidning asosiy elementlaridan biri kichikroq oʻlchamdagi ikkita suv minorasi bilan yonma-yon joylashtirilgan uchta asosiy gumbazidir. Barcha gumbazlarning yuqori qismi yumaloq va uchli boʻlib, Yaqin Sharq va Osiyo meʼmorchiligi uygʻunligi asnosida islom meʼmorchiligiga xos qilib qurilgan. Bu masjid 2012-yilda qayta taʼmirlangan va ikkita yangi minora qoʻshilgan. Yaqin Sharq meʼmorchiligining oʻziga xos uslubi mehrab shaklida ham koʻrinadi. Mehrobda islomiy maxsus bezaklarda bronza materialiga xos boʻlgan jigarrang va oltin ranglar ustunlik qiladi.

Meʼmoriy xususiyatlarning uygʻunligi Baytul Makmur Meulaboh masjidini *Indoneziyadagi 100 ta eng goʻzal masjidlar* qatoriga kiritadi, bu qoʻllanma Teddy Tjokrosaputro va Aryananda tomonidan yozilgan boʻlib PT Andalan Media nashrida avgust 2011-yil avgust oyida chop etilgan.

## Yana qarang

* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

## Manbalar
Baytul Makmur Tanjung Uban masjidi

**Baytul Makmur Tanjung Uban masjidi** Bintan orolidagi eng katta masjid boʻlib, Indoneziyadagi Riau orollari provinsiyasi, Tanjung Uban, Simpang Makam Pahlavan shahrida joylashgan. Baytul Makmur Tanjung Uban masjidining 1,6 gektarlik maydoni marhum podshoh Dovudning vaqfi hisoblanadi. Qurilish 2008-yilda boshlangan va rivojlanish jarayoni toʻliq yakunlanmagan boʻlsa-da, 2012-yilda foydalanishga topshirilgan. Masjidning asosiy zalida 3000 nafargacha ziyoratchilarni, shuningdek, masjid hovlilari bilan 6000 nafar ziyoratchilarni qabul qilishi kutilmoqda. Inshoot beshta gumbazli boʻlib, asosiy gumbazi va uni oʻrab turgan toʻrtta kichik gumbazi bor. Ushbu gumbaz yumshoq poʻlatdan yasalgan va zangga chidamli. Asosiy gumbazning diametri 9 metrni tashkil qiladi, bu gumbazning narxi 600 million rupiyaga teng. Gumbaz musulmonlarning qabila va elatlarining xilma-xilligini ifodalash maqsadida rang-barang bezaklar bilan bezatilgan.

## Yana qarang

* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati
## Manbalar
Sharshara GES

**Sharshara GES** (,  – Tojikistonning Xatlon viloyati Vaxsh shaharchasidagi gidroelektr stansiya. Vaxsh daryosidan suv oladigan Vaxsh bosh kanalida joylashgan, Vaxsh GESlar kaskadi tarkibiga kiradi va kaskadning yettinchi pogʻonasi hisoblanadi. Sharshara GES „Barqi Tojik“ OAXK davlat energetika kompaniyasiga tegishli.

## Umumiy maʼlumot
Sharshara GES derivatsiya tipidagi GES boʻlib, kanaldan suv oladi, toʻgʻonga ega emas. Oʻrnatilgan elektr quvvati – 29,95 MVt, oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishi – 247 mln kVt*soat. GES inshootlari tarkibi quyidagicha:

* taʼminot kanali;
* suv oluvchi bosimga ega hovuz;
* boʻsh suv oqimi, quvur liniyasi va tez oqimni oʻz ichiga oladi;
* uchtoʻrli metall bosimli quvurlar;
* uchta tenglashtiruvchi minora rezervuarlari;
* GES binosi;
* suv chiqish kanali.

GES binosida 3 ta vertikal gidroagregat oʻrnatilgan, ulardan ikkitasining quvvati 10,8 MVtdan, bittasiniki 8,35 MVt. Gidroagregatlar 40 m hisoblangan bosimda ishlaydi. Generatorlardan 110 kV va 35 kV kuchlanishdagi elektr energiyasi ochiq kommutator orqali energiya tizimiga uzatiladi.

Sharshara GES „Gidroproyekt“ institutining Oʻrta Osiyo boʻlimi tomonidan gidroenergetika majmuasining bir qismi sifatida loyihalashtirilgan boʻlib, majmua tarkibiga Vaxsh sugʻorish kanalida joylashgan Sarband va Markaziy GESlar ham kiradi. Stansiyaning barcha gidroagregatlari 1958-yilda ishga tushirilgan boʻlib, Vaxsh GESlar kaskadidagi birinchi qurilgan gidroelektr stansiya hisoblanadi.

## Adabiyotlar
* 

## Manbalar

## Havolalar
*
Vaxsh trakti

**Vaxsh trakti** yoki **Vaxsh GESlar kaskadi** – Tojikistonning Xatlon viloyatida joylashgan yirik gidroelektr stansiyalar majmui. Vaxsh daryosida joylashgan. „Barqi Tojik“ OAXK tomonidan egalik qilinadi (Sangtoʻda GES-1 va Sangtoʻda GES-2dan tashqari).

## Tavsifi
GES majmui Vaxsh daryosining quyi oqimida, asosan Xatlon viloyati hududida joylashgan. Loyihaga koʻra traktda 9 ta GESni oʻz ichiga oladi. Kaskad sakkizta faoliyat yuritayotgan hamda bitta loyihalashtirilayotgan (Shoʻrob GES) gidroelektr stansiyalardan iborat. Sharshara va Markaziy GESlar (traktning quyi pogʻonasi) Sarband GESdan tushadigan suvdan hosil boʻladigan RK46 deb nomlanadigan bosh kanaldan suv oladi.

Hozirda faoliyat yuritayotgan stansiyalarning umumiy quvvati 4 775 MVt, oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishi – 20 mlrd kVt*soat. Loyiha toʻliq amalga oshirilganda quvvati 9195 Mvt, oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishi – 37 mlrd kVt*soat ga yetadi.

**Trakt tarkibidagi stansiyalar (oqim boʻylab joylashuviga koʻra):**

## Adabiyotlar
* 

## Manbalar