open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2014-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari

2014-yilning 7-23-fevral kunlari Rossiyaning Sochi shahrida **XXII qishki Olimpiada oʻyinlari** oʻtkazildi.

Dunyoning 88 davlati vakillari 17 kun davomida sportning 7 turi boʻyicha 98 komplekt medallar uchun bahs yuritdilar.

## Mamlakatlar

Umumjamoa hisobida 13 ta oltin, 11 ta kumush va 9 bronza, jami 33 ta medalini qoʻlga kiritgan Rossiya jamoasi birinchi oʻrinni egalladi.
Bunga qadar 1932-yili AQSh, 1952-yilda Norvegiya, 2010-yilgi musobaqada esa Kanada davlati vakillari oʻz uylarida boʻlib oʻtgan qishki Olimpiada oʻyinlarida umumjamoa hisobida birinchi oʻrinni egallashgan.

Ikkinchi oʻrindagi Norvegiya terma jamoasi 11 ta oltin, 5 ta kumush, 10 ta bronza medaliga ega boʻldi. Musobaqaning soʻnggi kuni xokkey musobaqasida Olimpiada chempioni boʻlgan Kanada terma jamoasi uyiga 10 ta oltin, shuncha kumush, 5 ta bronza medali bilan qaytdi. Medallar jamgʻarish boʻyicha kuchli oʻntalikdan AQSh, Gollandiya, Germaniya, Belarus, Shveysariya, Avstriya hamda Fransiya terma jamoalari joy olishdi. Jami 26ta terma jamoa hisobida kamida bitta bronza medali boʻldi. 21 ta terma jamoa tarkibida esa kamida bir nafar Olimpiada chempioni bor.

Bu safargi qishki Olimpiada oʻyinlarida 88 davlat vakillaridan 26 tasiga sovrinli oʻrinlarni egallash nasib etdi.

## Olimpida medallari
Olimpiada medallariga bezak berishda rus xalqining anʼanalari hamda naqshlaridan foydalanilgan. 1300 ta medalni yasash uchun 3&nbsp;kg tilla, 2000&nbsp;kg kumush, 700&nbsp;kg bronza ketgan. Medaldagi naqshning oʻrta qismi polikarbonatdan yasalgan.

Medal lentasini ushlab turuvchi metal oʻzakcha shu qadar chidamli qilib tayyorlanganki, hatoki 100&nbsp;kg ogʻirlikni ham koʻtara oladi. Ha, aynan shunday. Olimpiada oʻyinlari tarixida Sochidagi musobaqada rekord darajadagi medallar chiqarildi. Ularning soni hammasi boʻlib 1254 tani tashkil etadi.

## Olimpiada timsoli
Sochidagi Qishki Olimpiada oʻyinlarining timsoli sifatida oq Ayiqcha, Leopard va Quyoncha tanlangan.

## Olimpiada mashʼalasi
Olimpiada oʻyinlarining boshlanganidan darak beruvchi mayoq, qush pati shaklida tayyorlangan. Ushbu mayoqning asosi alyumindan tayyorlangan va chidamli polimer bilan qoplangan. Umumiy hisobda 14 mingta shunday mayoq tayyorlangan. Uning boʻyi 95 sm, eni 15.5 sm, ogʻirligi esa 1.8&nbsp;kg.

## 2014 Qishki olimpiya oʻyinlarida Oʻzbekiston

Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan Misha Ge figurali uchish musobaqalarida 17 natijani qayd etdi. Togʻ changʻichilarimiz Kseniya Grigoreva gigant-slalomda 64-oʻrinni, slalomda esa birinchi urinishda 54 natijani qayd etdi. Artem Voronov esa gigant-slalomda 67-oʻrinni, slalomda esa 39-oʻrinni band etdi.

XXIII qishki Olimpiada oʻyinlari 2018-yili Janubiy Koreyaning Pxyonchxan shahrida oʻtkaziladi.
## Manbalar

## Havolalar
*
Viktor Yanukovich

**Viktor Fedorovich Yanukovich** (; 9-iyul 1950) 2010—2014-yillarda Ukraina prezidenti boʻlgan ukrain siyosatdonidir. 2010-yilgi prezident saylovida yutib chiqqan Yanukovich toʻrt yil prezident vazifasini oʻtadi. 2014-yil 22-fevralida keng miqyosli eʼtirozlar natijasida u parlament tomonidan 340 dan 328 ovoz bilan isteʼfoga chiqarildi. 24-fevralda Ukraina Ichki ishlar vaziri Arsen Avakov, namoyishchilarga qarshi kuch ishlatgani va oʻlimlarga sabab boʻlgani uchun, Yanukovichga qarshi jinoiy ish qoʻzgʻatilishini eʼlon qildi.

## Manbalar

## Havolalar
* Ukraina prezidenti — Rasmiy veb-sayt
Futbol boʻyicha 2016-yilgi Yevropa chempionati mezbonini aniqlash

**2016-yilgi Futbol boʻyicha Yevropa Chempionati mezbonini aniqlash**, 2010-yilning 28-may kuni Jenevada boʻlib oʻtdi. Turnirni qabul qilish uchun Fransiya, Turkiya va Italiya oʻz zayavkalarini topshirishdi, yakunda Fransiya zayavkasi gʻalaba qozondi va Yevro 2016 turnirini oʻtkazish mezbonligini qoʻlga kiritdi.
### UEFA Ijroiya qoʻmitasi aʼzolari tarkibi
*  Jeff Tompson
*  Anxel Mariya Vilyar
*  Teo Tsvantsinger
*  Mixael van Prag
*  Jilbertu Madail
*  Alan Xansen
*  Mircha Sandu
*  Grigoriy Surkis
*  Lyutauras Varanavichyus
*  Frantishek Laurinets
*  Jozef Misfud
*  Marios Lefkaritis
*  Avraam Luzon
Ovoz berish paytida oʻz mamlakatlari ishtirok etayotgani sababli «Ijroiya Qoʻmitasi» aʼzolari yaʼni  Mishel Platini,  Senesh Erzik va  Jankarlo Abete ovoz berishda ishtirok etishmadi.
### Ovoz berish qoidalari
Birinchi raundda har bir mamlakat prioritet boʻyicha qoʻyib chiqiladi: birinchi mamlakat 5 ochko, ikkinchi mamlakat 2 ochko va uchinchi mamlakat 1 ochkoga ega boʻladi. Birinchi raundga binoan 3-oʻrinni egallagan mamlakat, ikkinchi raundga chiqa olmaydi. Ikkinchi raundda eng koʻp ovoz toʻplagan mamlakat mezbonlikni qoʻlga kiritadi.
### Ovoz berish natijalari
Fransiya 2-raundda Turkiyadan 1 ta ovoz koʻp toʻplab gʻalaba qozondi.

### Turnirni qabul qilmoqchi boʻlgan, biroq oʻz zayavkasini qaytarib olgan mamlakatlar
* / - bundan oldin Shvetsiya Yevro 1992ni qabul qilgan edi, biroq mamlakat hukumati qoʻllab-quvvatlamagani uchun 2009-yilning dekabr oyida oʻz zayavkasini qaytarib oldi.
* / Uels - bundan oldin Yevropa chempionatini qabul qilishmagan, iqtisodiy inqiroz tufayli oʻz zayavkalarini qaytarib olishdi.
*  - bundan oldin Yevropa chempionatini qabul qilmagan, Shotlandiya bilan boʻlgan muzokaralar ish bermagach zayavkasini qaytarib oldi.
*  - bundan oldin Yevropa chempionatini qabul qilmagan, ketma-ket ikkita Yevropa chrmpionati Sharqiy Yevropada oʻtishi mumkin emasligi bois (2012-yilda «Yevro-2012» Sharqiy Yevropaning mamlakatlari hisoblanadigan Polsha va Ukrainada oʻtkazilgan edi) 2009-yilning dekabr oyida oʻz zayavkasini qaytarib olishga majbur boʻldi.
A Thousand Suns

***A Thousand Suns*** (inglizchadan tarjimasi — „Mingta quyoshlar“) — Linkin Park guruhining toʻrtinchi studiyaviy albomi, relizi 2010-yil 14-sentyabrda boʻlib oʻtgan.

**Musiqiy albom**
* **Nomi** — A Thousand suns
* **Tip** — albom
* **Ijrochi** — Linkin Park
* **Reliz** — 14 sentyabr 2010-yil
* **Mamlakat** — AQSH
* **Janr** — alternativ-rok, alternativ metal, repkor
* **Davomiyligi** — 47:56
* **Leybl** — Warner Bros. Records
* **Prodyusserlar** — Rik Rubin, Mayk Shinoda
* **Yil** — 2010

## Trek-list

## Kliplar
* The Catalyst
* Waiting For The End
Kontinental xokkey ligasi

**Kontinental xokkey ligasi (KXL)** (rus. *Kontinentalnaya Xokkeynaya Liga (KXL)*) – ochiq xalqaro hokkey ligasi, ushbu liga Rossiya, Belarus va Qozogʻiston xokkey klublarini oʻz ichiga oladi. Ushbu davlatlardagi xokkey klublari „Gagarin kubogi“ uchun kurashishadi. Kontinental xokkey ligasi Yevropaning eng kuchli xokkey ligasi hamda dunyoda 2-oʻrindagi xokkey chempionatidir (Milliy xokkey ligasi (NXL) dan keyin). Kontinental hokkey ligasining 2021-2022-yilgi mavsumida 20 ta shahardan 22 ta klub qatnashadi. Bu hokkey ligasi xokkey turnirlari orasida ancha nom taratgan.??

## Manbalar

## Havolalar
Kanndagi G-20 sammiti (2011)

**Kanndagi G 20 sammiti (2011)** (  )  - shiori ostida Yigirmattalik guruh tarkibidagi mamlakatlar va xokimiyatlar vakillari ishtirokidagi oltinchi uchrashuv boʻlib sammit oʻz ichida bir necha mummolarni hal qilish bilan birga oʻsha davrning asosiy muammosi sifatida koʻrilgan global iqtisodiy  inqiroz sammit oʻtkazilishi uchun asosiy turtki boʻlgan.    , Sammit ishtirokchilari 2008—2011 yillar oraligʻidagi moliyaviy inqiroz davom etgan davrlarni oʻzaro tahlil etishgan. Sammit 2011-yilning 3—4-noyabrlarida Fransiyaning  Kann shahrida boʻlib otgan.
Sammit oldiga qoʻyilgan asosiy mavzulardan biri bu Banklar taftishini kuchaytirish va qattiq nazoratga olish koʻzda tutilib, qonun qabul qilingan. .

Yana bir sammitda koʻrilgan mavzulardan biri Xalqaro bank harakatlari borasidagi kelishuvga yangicha soliqlar joriy etish choralari koʻrib chiqilgan. .

## Sammit oldidagi muammolar
2-noyabr 2011-yilI G 20ning Yevropadagi aʼzolari vakillari norasmiy ravishda   Yevrohudud muammolarini hal etish ishlarini boshlagan. Sammit soʻngida Yunoniston hukumati uzoq muddat davom etgan mamlakatdagi tartibsizlik va aholining ishsizligi tufayli Yevropa Ittifoqi tomonidan yirik miqdordagi imtiyozli qarz olish muvaffaq boʻlgan.,Ushbu kelishuv mamlakatning ichki nizolar va tashqi omillar bilan birgalikda doimiy bajarilish kerak boʻlgan vazifalarni oʻz vaqtida ado etilishini hisobga olib  2011-yilning 26-oktyabrida Brusselda oʻtkazilgan Yevropa Kengashi aʼzolari tomonidan bitim imzolangan.. Baʼzi bir siyosiy tahlilchilar Yunonistonni agarda qisqa muddatda  mamlakat ichidagi siyosiy boʻhronni oldini olmasa Yevrohududdan oʻzi istagan ravishda chiqib ketishi yoki butun Yevropa mamlakatlarini oʻzi boshdan kechirayotgan moliyaviy inqirozga tortib ketishi mumkinligini taʼkidlashgan..

## Manbalar
Rossiya prezidenti

**Rossiya Federatsiyasi Prezidenti** — Rossiya Federatsiyasi qonunlariga muvofiq mamlakat huquq-tartibot va Davlat Dumasidagi oliy maqomdagi shaxs boʻlib Rossiya Konstitutsion qoidalariga koʻra, har 4 yilda umumxalq saylovlari natijalari bo'yicha ushbu mansabga saylanadi. Rossiya Prezidenti mamlakatning yuqori raisi hisoblanadi. Prezident vakolati bir vaqtning oʻzida amaldagi ijroiy qoʻmita vazifalarini bajaradi hamda bu oliy ijroiya qoʻmitasi raisi hisoblanadi.

## Manbalar
Yaponiya aholisi

**Yaponiya aholisi** — 128,0 million kishi. Aholisining soni boʻyicha jahon mamlakatlari orasida oʻninchi oʻrinda turadi. Yaponiya tipik Sharq davlatlaridan boʻlishiga qaramasdan, Osiyoda birinchi boʻlib demografik koʻrsatkichlariga koʻra 11-tipdan 1-tipga oʻta oldi. Unda har 1000 aholi hisobiga tugʻilish 10 kishiga, oʻlim esa 7 kishiga toʻgʻri kelmoqda, bolalar oʻlimi koʻrsatkichlari dunyo boʻyicha eng pastdir. Shu bilan birga aholisi oʻrtacha 80 yoshdan ortiqroq umr koʻrmoqda. Yaponiya bir millatli davlat. Aholisining 99 % i yapon millatiga mansub. Yaponiyada aholining oʻrtacha zichligi 1&nbsp;km. kv. maydonga 339 kishi toʻgʻri keladi. Agar mamlakat aholisining asosiy qismi umumiy maydonining 10 % ida yashashini hisobga olsak, amalda aholi yashaydigan hududlarda bu koʻrsatkich 1000 kishini tashkil qiladi. Yaponiya yuqori darajada urbanizatsiyalashgan davlatlar qatoriga kiradi. Unda jami aholining 65,8 %i shaharlarda yashaydi. Mamlakatda yirik shaharlar soni 200 dan ortadi. Eng yirik shahri mamlakat poytaxti Tokio shahri boʻlib, unda 35 mln. dan koʻproq aholi istiqomat qiladi. Aholisi 1 mln. dan ortiq boʻlgan yana 12 shahari mavjud. Mamlakatda yirik shahar aglomeratsiyalari shakllanmoqda. Tokio- Nagoya-Osaka yoʻnalishi boʻylab 600&nbsp;km. dan ortiq masoaga choʻzilgan hududida dunyodagi eng yirik megalopolislardan biri boʻlgan Tokaydo tashkil topgan.Shuningdek Yaponiya sanoatlashgan va juda rivojlangan davlatlar qatorida ham yuqori oʻrinlarda turadi.Yaponlarning asosiy dinlari- sintoizm  va buddizm. Qiziqarli jihati shundaki, yaponlarning aksariyati ham sintoizm , ham buddizm an'analariga rioya qiladilar.
Katta hajmli maʼlumot

**Katta hajmli maʼlumot** yoki **katta hajmdagi maʼlumot** () — katta hajmdagi ma´lumotlarga nisbatan qo´llanadigan termin hisoblanadi(odatda terabayt, ekzabayt va petabaytlar darajasida). Ushbu ma´lumotlarni amaldagi va yangi yaratilayotgan texnologiyalar yordamida to´plash, taqsimlash, o´zgartirishlar kiritish, tahlil qilish, saqlash va vizual shaklda tasvirlash imkoni bo´lishi kerak. Ma´lumotlar miqdorining tez o´sishiga so´nggi yillarda kuzatilayotgan texnologik taraqqiyot va buning natijasi hisoblanmish mashina tomonidan yaratilayotgan ma´lumotlarning ko´payib borishi sababchidir. RFID-texnologiyasining keng tarqalishi, elektron transaksiyalarning moliya sohasida keng qo´llanilishi, ilmiy-tadqiqot muassasalarining to´plagan natijalari, web-texnologiyalarining keng tarqalishi, telekommunikasion tizimlardagi protokollar shular jumlasidandir. Big Data aslida ilmiy-tadqiqotga aloqador sohalarda avvaldan ham mavjud bo´lgan bo´lsa-da, lekin so´nggi yillardagina ushbu fenomen ko´proq tilga olinadigan bo´ldi. Buning sababi shundaki, katta miqdordagi ma´lumotlarni tahlil qilish endi iqtisodiy tashkilotlar tomonidan ham keng qo´llanila boshlanishi va buning oqibatida ma´lumotlar tahlilining raqobatbardoshlikni oshirish va samaradorlikni kuchaytirish kabi muhim masalasarda asosiy o´rinni egallaganidir. Big Data odatiy Bosh Informasion Mutaxassis (Chief Information Officer - CIO) uchun qo´shimcha vazifalar va talablar yaratishdan tashqari, yangi Ma´lumot Boshqaruvchisi (Data Steward) va Ma´lumot bo´yicha mutaxassis (Data Scientist)  kabi kasblarning paydo bo´lishiga olib keldi.

## Manbalar
Tojikistonning viza siyosati

**Tojikiston Respublikasining viza siyosati** - 9 ta davlat fuqarolari Tojikistonga vizasiz kirishlari mumkin. 78 ta davlat fuqarolari uchun viza olish tartibi yengillashtirilgan.
### Viza talab etilmaydi

Dunyoning 78 ta davlati fuqrolari uchun Tojikistonga viza olish tartibi yengillashtirilgan.
#### Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari uchun
Oddiy fuqarolardan tashqari, faqat Diplomatik, xizmat, ivestorlik, erkin iqtisodiy hudud, haydovchilik, sportchilar va ijodiy fuqarolarga viza berish tartibi yengillashtirilgan.
Turkmanistonning viza siyosati

**Turkmaniston Respublikasining viza siyosati** - Turkmaniston Respublikasining qonunchiligi boʻyicha, dunyoning barcha davlatlari fuqarolari, Turkmanistonga kirishi uchun viza talab etiladi. Turistik viza olish uchun, barcha fuqarolar Turkmanistonda litsenziyadan oʻtgan turistik firma orqali taklifnoma olishlari mumkin.

Barcha mamlakat fuqarolari, vizasiz tranzitni Ashxobod xalqaro aeroporti orqali oʻtishi mumkin.
### Viza talab etilmaydi
* 1999-yili Turkmaniston MDHning barcha aʼzolari bilan viza siyosatini yoʻlga qoʻydi.
*  fuqarolari: Atirau va Mangʻistau viloyati aholisi, vizasiz 5 kun Turkmaniston hududida boʻlishlari mumkin.
*  fuqarolari: Xorazm, Buxoro, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyati aholisi, shuningdek Qoraqalpogʻistonning Turkmanistonga chegara oldi tumanlari aholisi bir oyda 1 marta vizasiz 3 kunga Turkmaniston hududida boʻlishlari mimkin.
Gruziyaning viza siyosati

**Gurjiston Respublikasining viza siyosati** - dunyoning 60 ta mamlakati, bundan tashqari Yevropa Ittifoqiga aʼzo barcha mamlakatlar Gurjistonga vizasiz kirishlari mumkin.

### Viza talab etilmaydi
Ushbu mamlakatlar fuqarolari uchun vizasiz cheklanmagan muddatga Gurjistonda qolishlari mumkin.
* 
* 
* 
*  Moldova
* 
* 
* 
* 
Ushbu mamlakat fuqarolari vizasiz 90 kun muddatgacha Gurjistonda qolishlari mumkin.
* 
* 
* 
 fuqarolari vizasiz Gurjistonda 45 kun muddatgacha qolishlari mumkin.

## Manbalar
Rossiya Federatsiyasining viza siyosati

**Rossiya Federatsiyasining viza siyosati** - Rossiya Federatsiyasi hududiga kirish uchun dunyoning koʻp mamlakatlari fuqarolari oldindan viza olishlari talab etiladi. Baʼzi mamlakatlar, xususan MDHga aʼzo mamlakatlar fuqarolari esa vizasiz Rossiya hududiga kirishlari mumkin.
## Rossiya vizasi
Rossiya vizasi bu pasportga yopishtiriladigan, bosma harflar bilan yozilgan yorliq hisoblanadi. Viza egasining ismi-sharifi kirill alifbosida yoziladi. Sarlavhalar rus va ingliz tilida yozilgan boʻladi.
## Viza talab etilmaydi
Baʼzi mamlakatlar fuqarolari Rossiya hududiga vizasiz kirishlari mumkin. Vizasiz muddad har bir mamlakat uchun har-xil boʻladi.
### MDH mamlakatlari (Turkmanistondan tashqari)

#### Vizasiz, maxsus shartlar bilan
*  (faqat "nofuqarolar" uchun)
*  (faqat "nofuqarolar" uchun)
#### Faqat rasmiy pasport bilan
*  (faqat xizmat va diplomatik pasport bilan)
*  (faqat xizmat va diplomatik pasport bilan)
#### Vizasiz 60 kun muddatga
* 
#### Vizasiz 45 kun muddatga
*  Guam
*  Shimoliy Mariana orollari
#### Vizasiz 30 kun muddatga
*  Bosniya va Gersegovina (faqat turistlar uchun moʻljallangan hujjatlar bilan)
* 
* 
* 
*  (faqat xizmat va diplomatik pasport bilan)
*  (faqat 2008-yildan keyin olingan biopasportlar bilan)
* 
* 
#### Vizasiz 14 kun muddatga
*  Bruney (faqat xizmat va diplomatik pasportlar bilan)
* 
#### Qolgan mamlakatlar
* 
*  Bosniya va Gersegovina
* 
* 
* 
*  Fiji
*  Gvatemala
* 
*  Makedoniya
*  Nikaragua
* 
* 
* 
* 
* 
Ushbu mamlakatlar fuqarolari har xil shartlar bilan Rossiya hududida turli muddatga vizasiz boʻlishlari mumkin.
Toshkent axborot texnologiyalari kasb-hunar kolleji

## TATKHK haqida
Toshkent Axborot Texnologiyalari kasb-hunar Kolleji (TATKHK) *(Ташкентский профессиональный колледж информационных технологий, "ТПКИТ"* - Toshkent shahridagi Axborot texnologiyalar kollejlari ichida yetakchi kollejlardan biridir. TATKHK Oʻzbekiston Respublikasi, Toshkent shahri, Mustaqillik koʻchasi, 7-uyda joylashgan. Kollejning asosiy yoʻnalishi - axborot texnologiyalari va biznes. Kollej direktori - Li Dmitriy Eduardovich. TATKHKning asosiy veb-sayti www.tpkit.uz , ijtimoiy tarmoqdagi asosiy forumi - http://vk.com/uztpkit.

## TATKHK tarixi
Kollej 1940-yili yaratilib, aloqachilar maktabi deb nom olgan. 1940-yili, Ikkinchi jahon urushi vaqtida 1-hunar bilim yurti nomini olgan. 1955-yili texnik kasb bilim yurti nomiga oʻzgartirilgan. 
1997-yili vazirlar mahkamasining qaroriga binoan, Toshkent hokimiyati qarori asosida 3-biznes maktabi deb tayyorlangan. 2002-yili Toshkent Axborot Texnologiyalari kasb-hunar Kolleji nomini olgan.

## Maʼmuriyat
•**Direktor** - Li Dmitriy Eduardovich .
•**UIB rahbar oʻrinbosari** - Qurbonova Nargiza Mirkamolovna.
•**KTB rahbar oʻrinbosari** - Oʻvchinnikova Tat'yana Pavlovna.
•**"Maʼnaviyat va maʼrifat" IB rahbar oʻrinbosari** - Diyorova Iroda Foziljonovna.
•**Huquqbuzarlikni oldini olish boʻlimi boshligʻi** - Yusupov Abduqaxor Jumanovich.
•**Bosh usta** - Sarvarov Husniddin Anvarovich.

## Havolalar
* TATKHKning asosiy veb-sayti 
* TATKHKning ijtimoiy tarmoqdagi asosiy forumi

## Aloqa
* Qabulxona : 233-07-85 (tel.,faks)
* O'qituvchilar xonasi 236-11-98
* Ma'naviyat va Ma'rifat xonasi 236-11-92
Sidney Poitier

**Sidney Poitier** (20-fevral 1927-yil — 6-yanvar 2022-yil) bagama-amerikalik aktyor va film rejissordir.

## Manbalar

## Havolalar
*
AQShning viza siyosati

**[[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]ning viza siyosati** - Dunyoning koʻp mamlakatlari fuqarolari  hududiga kirishi uchun viza talab etiladi. AQSHning viza siyosati dunyodagi eng qiyin viza olish tartibidir.

Kanada fuqarolari vizasiz 180 kungacha AQSH hududida boʻlishlari mumkin.
* 
Quyidagi mamlakatlar fuqarolari, ESTA sayti orqali AQSH dollari toʻlab AQSHga 90 kunlik viza olishlari mumkin.
* 
* 
* 
* 
*  Bruney
*  Buyuk Britaniya
* 
* 
* 
*  Islandiya
* 
* 
* 
*  Lixtenshteyn
* 
*  Monako
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Quyidagi mamlakatlar fuqarolari esa biometrik pasport bilan AQSH hududiga kirishlari mumkin.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Xitoy Respublikasi
* 
* 2007-yilning 1-yanvarigacha Kanada fuqarolari AQSH hududiga shaxsni tasdiqlovchi xujjat yoki haydovchilik guvohnomasi bilan ham kirishlari mumkin edi. Hozirda ular faqat pasport bilan AQSH hududiga kirishlari mumkin.
* Bagam orollari, Bermuda orollari va Tyorks va Kaykoslik sayohatchilar AQSH hududiga vizasiz kirishlari mumkin (agar ushbu mehmonga viza olish talab etilmasa).
* Marshall orollari, Mikroneziya Federativ Shtatlari va Palau fuqarolari AQSH hududida xohlagan muddatga vizasiz yashashlari va ishlashlari mumkin.

## Manbalar
Arab koʻrfazi kubogi

**Fors koʻrfazi Millatlari Kubogi** - futbol boʻyicha Fors qoʻlyigʻi mamlakatlari oʻrtasida har ikki yilda oʻtkaziladigan turnir. Ushbu turnir 1968-yili Mexikodagi Yozgi Olimpiya oʻyinlari paytida, Bahrayn, Quvayt, Qatar va Saudiya Arabistoni tomonidan tashkillashtirilgan. Birinchi turnir Bahraynda oʻtkazilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
*
*
* 
*
Yalpi talab

**Yalpi talab** () — iqtisodda yakunlangan mahsulotlar va xizmatlar uchun maʼlum bir paytda va narxda boʻlgan umumiy talab. Yalpi talab barcha mumkin boʻlgan narx darajalarida sotib olinadigan mahsulotlar va xizmatlar qiytmatini belgilaydi. Yalpi talab biror bir mamlakatning Yalpi ichki maxsulotga boʻlgan talabdir.

## Yana qarang
* Yalpi taklif

## Manbalar
Rashad Sadiqov

**Rashad Farhad oʻgʻli Sadiqov** (; 1982-yil 16-iyunda tugʻilgan) – Ozarbayjonlik sobiq professional futbolchi, himoyachi ampulasida oʻynagan.

Sadigov Ozarbayjon terma jamoasi tarixida 111 ta oʻyin oʻtkazgan va 2004-yildan 2017-yilgacha terma jamoa sardori sifatida faoliyat olib borgan. Ozarbayjon tarixidagi eng kuchli oʻyinchilardan biri sifatida tan olingan. Faoliyati davomida 9 marta Ozarbayjon Premyer-ligasi chempioni, olti marta Ozarbayjon kubogi sohibi boʻlgan va olti marta Ozarbayjonda yilning eng yaxshi futbolchisi sifatida tanlangan.

## Yutuqlar

### Oʻyinchi sifatida
**Neftchi Baku**

* Ozarbayjon Premyer-ligasi chempioni: 2003–04, 2004–05
* Ozarbayjon kubogi sohibi: 2001–02, 2003–04

**Kayserispor**

* UEFA Intertoto kubogi sohibi: 2006-yil

**Qorabog**'

* Ozarbayjon Premyer-ligasi chempioni: 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20
* Ozarbayjon kubogi sohibi: 2014–15, 2015–16, 2016–17

**Individual**

* Ozarbayjonda yilning eng yaxshi futbolchisi: 2004, 2005, 2010, 2013, 2016, 2017

### Murabbiy sifatida
**Zira**

* Ozarbayjon kubogi 2-oʻrin sohibi: 2021–22

## Manbalar

## Havolalar

* Qarabağ FK profile
* 
*
Aleksandr Amisulashvili

**Aleksandr Georgievich Amisulshvili** — Gurjistonlik futbolchi. Gurjiston milliy terma jamoasi va Rossiyaning Krilya Sovetov klubi himoyachisi. 1982-yilning 20-avgust kuni Gurjistonning Telavi shahrida tugʻilgan.

## Faoliyat statistikasi

### Terma jamoada gollar

: *Hisob va natijalar birinchi navbatda Gruziyaning gollari ro'yxatini ko'rsatadi.*

## Manbalar

## Havolalar
*
*FC Dinamo Tbilisi official Profile
Boris Paychadze nomidagi Dinamo-Arena stadioni

**Boris Paychadze nomidagi Dinamo-Arena stadioni** - Gurjiston poytaxti Tbilisida joylshgan futbol stadioni. Gurjiston milliy terma jamoasi va Dinamo Tbilisi futbol klubining uy stadioni hisoblanadi.

## Tarixi
Stadion 1936-yilda Gurjistonlik arxitektor Giya Kurdiani tomonidan loyihasi asosida qurilgan. Oʻsha paytlarda stadion sigʻimi 35,000 kishiga mgʻljallangan edi. 1970-yillarda boʻlib oʻtgan rekonstruksiya ishlaridan keyin 55,000 kishiga sigʻdira oladigan boʻldi.

Rekonstruksiya ishlaridan keyingi ilk oʻyin 1976-yilning 29-sentyabr kuni UEFA Kubogi 1/32 finalida «Dinamo Tbilisi» - «Kardiff Siti» oʻrtasida boʻlib oʻtgan.

Ushbu stadion Gurjistonning eng yirik arenasi hisoblanadi.

## Manbalar

## Havolalar

* Dinamo Arena official website
* Dinamo Arena at FCDinamo.ge
Katta yigirmatalik

**G20**; **Yigirmatalik guruh** (rasman: ) — Moliya vazirlari va Markaziy banklar uchun xalqaro anjumanlar muhokama qilinadigan forum. Va oʻz ichiga 20 iqtisodiy kuchga ega mamlakatlar: 19-tasi yirik iqtisodiy mamlakatlar va Yevropa maslahati kengashi hamda Yevropa Komissiyasi bilan Yevropa Ittifoqi G20 aʼzolari hisoblanadi. Bundan tashqari G20 sammitlarida odatda xalqaro tashkilotlar doimiy ishtirokchilar roʻyxatidan joy olgan. Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi, Jahon banki va Birlashgan Millatlar Tashkiloti shular jumlasidandir..

Umumiy hisobga olganda G20 jahon iqtisodiyotining 90 % Yalpi ichki mahsulotni , 80 % Xalqaro savdoni (Yevropa Ittifoqi bilan qoʻshib hisoblaganda) va Yer aholisining uchdan ikki qismini tashkil qiladi..

Xalqaro moliya tizimiga tegishli boʻlgan savollar boʻyicha va hamkorlik uchun asosiy forumlardan hisoblanadi. 2008-yilga qadar G20 biron bir oliy maqomda sammitlar oʻtkazmagan va sammitning asosiy faoliyat tartibi har yili moliya vazirlari va markaziy bank raislarining oliy maqomda uchrashuvlar oʻtkazishi shular qatoriga kiritilgan.
90-nchi yillarda roʻy bergan Moliyaviy inqirozga javoban tashkil etilgan va biron bir rivojlanayotgan mamlakatlar jahon iqtisodiyoti muammolarini muhokama qilishga va kerakli choralar qabul qilinishi huquqiga ega mamlakatlar ()
qatorida qayd etilmagan.

## Fotogalereya

Cumbre de Washington.jpg|G-20 Vashington, 2008
Dmitry Medvedev 2-aprel 2009-yil-1.jpg|G-20 London, 2009
Dmitry Medvedev at G20 Pittsburgh summit-1.jpg|G-20 Pittsburg, 2009
Group photo of the 2010 G-20 Toronto summit family photo.jpg|G-20 Toronto, 2010
2010 G-20 Seoul summit.jpg|G-20 Seul, 2010
G20 - Cumbre de Cannes - 20111103.jpg|G-20 Kanni, 2011
Cumbre del G20 en Los Cabos, México.jpg|G-20 Los-Kabos, 2012
G20 Summit participants.JPG|G-20 Sankt-Peterburg, 2013
G20 Summit Australia 2014.jpg|G-20 Brisben, 2014


## Sammitlar
**Ilk konferensiya** 1999-yilning 15-16-dekabrlarida Berlinda boʻlib oʻtgan. Yigirmatalik guruh— rivojlanayotgan mamlakatlar bilan iqtisodiy va moliyaviy siyosat savollar borasida dialog yuritish uchun — sanoat borasida rivojlangan yetti mamlakatlar — Birlashgan Qirollik, Italiya, Kanada, AQSh, Olmoniya, Fransiya va Yaponiya kabi mamlakatlarning moliya vazirlari taklifiga binoan joriy etilgan.

## Yana qarang

* Katta sakkizlik

## Adabiyotlar
* Shkolyar N. A. Predsedatelstvo v „dvadsatke“: ot Meksiki k Rossii. Международная жизнь. — 2012. — № 11

## Manbalar

## Havolalar

* Ofitsialniy sayt G-20 
* O „Gruppe dvadsati“ na sayte NIU VShE 
* Sammit molodix predprinimateley 2013 v ramkax vstrechi bolshoy dvadsatki
Oʻrta arifmetik va oʻrta geometrik orasidagi tengsizlik

**Oʻrta arifmetik va oʻrta geoetrik orasidagi tengsizlik** — bu shunday tengsizlikki, haqiqiy sonlar ketma-ketligining oʻrta arifmetigi katta yoki teng xuddi oʻsha sonlarning oʻrta geometrikiga; qoʻshimcha qilganda bu tengsizlik faqat va faqat ketma-ketlikdagi barcha sonlar bir xil boʻlganda teng boʻladi.

## Tengsizlik
Matematik koʻrinishda tengsizlikni yozsak, biz istalgan n ta manfiy boʻlmagan, haqiqiy sonlar ketma-ketligi  , uchun:
:\frac{x_1 + x_2 + \cdots + x_n}{n} \ge \sqrt[n]{x_1 \cdot x_2 \cdots x_n}\,

## Manbalar

## Havolalar
* Inequality of arithmetic and geometric means
Samara temiryoʻl vokzali

**Samara Vokzali** (rus. *Самарский Вокзал*) - Rossiyaning Samara shahrida joylashgan vokzal. Ushbu vokzalning balandligi 101 metr. Vokzal yoʻlovchi va yuk tashish uchun foydalaniladi.
Metallurg Tursunzoda stadioni

TALCO Arena — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda shahridagi koʻp funksiyali stadion. U 13 770 tomoshabinga mo‘ljallangan. Bu Tojikiston chempionati oliy ligasida ishtirok etuvchi “Regar-TadAZ"  futbol klubining uy arenasidir. Stadionda Tojikiston terma jamoasi ham o'zining bir qator o'yinlarini o'tkazadi.

## Tarixi
“Metallurg” stadioni 1960-yilda qurilgan va foydalanishga topshirilgan. 1998-yilda Tojikiston alyuminiy kompaniyasi (TALKO) eski stadion quruvchilari o‘rnida hozirgi stadion qurilgan. O'sha paytda stadionda 3050 tomoshabinga mo'ljallangan yagona, g'arbiy tribuna bo'lgan. 2003 yilda stadionda birinchi rekonstruksiya bo'lib o'tdi, uning davomida ikkinchisi - sharqiy tribuna qurildi va stadion sig'imi 6000taga ko'tarildi. 2008-yilda ikkinchi rekonstruksiya qilindi, uning davomida stadionda ikkita yon stend, shuningdek, tomning o'xshashligi bo'yicha stendlarning bir-birining ustiga chiqishi . Ushbu ta'mirdan so'ng stadion sig'imi 13 770 kishini tashkil etdi. 2016-2017-yillarda ketma-ket uchinchi rekonstruksiya amalga oshirildi, uning davomida stadion to'liq yangilandi va sig'imi o'zgarmadi - 13 770. Rekonstruksiya qilish jarayonida o‘rindiqlar to‘liq almashtirildi, quyosh taxtali stendlar va eng so‘nggi ovoz uskunalari, tablolar bilan jihozlangan yangi poyga yo‘laklari o‘tkazildi. Shuningdek, stadion kuzatuv kameralari bilan jihozlandi. Stadionni rekonstruksiya qilish jarayonida “**TALCO Arena**” nomini o‘zgartirishga qaror qilindi. Stadionning ochilishi 2017-yilning mart oyida boʻlib oʻtgan. 2009-yilda “Metallurg” stadionida 2009-yilgi OFK Prezidenti kubogining final bosqichi boʻlib oʻtgan. Stadionda sport musobaqalari va oʻyinlaridan tashqari shahar va davlat miqyosidagi bayram va tadbirlar oʻtkaziladi. 

## Havolalar
https://web.archive.org/web/20170210185101/http://www.news.tj/ru/news/sports/20170208/talko-arena-vmesto-metallurga-v-tursunzade-pereimenuyut-stadion
Regar-TadAZ (Tursunzoda, futbol klubi)

**Regar-TadAZ Tursunzoda futbol klubi** (toj. *Klubi Futboli Regar-TadAZ Tursunzoda*) — Tursunzoda shahridan Tojikiston chempionatida ishtirok etadigan futbol klubi. Klubning nomlanishida Tojik alyuminiy zavodi nomi ishlatilgan.

## Tarix
Regar-TadAZ Tursunzoda 1975-yilda „Metallurg“ nomi bilan tashkil etilgan boʻlib, TALKO zavodi ishchilaridan tashkil topgan. 2013-yil dekabrida „Regar-TadAZ“ bosh homiysi „Talko“ moliyaviy muammolarga duch kelganidan so‘ng bankrotlik yoqasida edi.

2017-yilning avgust oyida Mahmudjon Habibulloyev klubga murabbiy sifatida qaytdi.

### Mahalliy tarix

### Xalqaro tarix

## Yutuqlari
* 7 karra Tojikiston Chempioni: 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2007, 2008
* 4 karra Tojikiston Kubogi sohibi: 2001, 2005, 2006, 2011
* 3 karra AFK Prezidenti Kubogi sohibi: 2005, 2008, 2009
### Mashhur futbolchilari
*  Elton Luis
*  Farhod Yoʻldoshev
*  Xurshed Mahmudov
*  Muhsin Muhammadiyev
*  Suhrob Hamidov
*

## Hozirgi tarkib

## Manbalar

## Havolalar

*  Official club website (archived 17 January 2011)
* Club statistics on *KLISF*
* Varzish-sport
Ravshan (Koʻlob, futbol klubi)

**Ravshan** (Tojikistonning *"Ravshan" futbol klubi*) — Xatlon viloyati, Koʻlob shahridan tojikistonlik futbol klubi boʻlib, 1965-yilda tashkil etilgan. Klub nomi tojik va fors tillaridan ***Nur*** deb tarjima qilingan.

1992-yilda Tojikiston mustaqil chempionati tashkil etilganidan buyon 2016-yilgacha Oliy ligada (uzilishlar bilan) oʻynadi. 2017-yildan Tojikiston chempionatining birinchi ligasi ishtirokchisi.

1993-yilda Tojikiston kubogi sohibi, 1994-yilda esa Kubok finalchisiga aylandi. 2012 va 2013-yilgi mavsumlarda Ravshan Tojikiston chempioni boʻldi, 2013-yilda klub Tojikiston Superkubogini qoʻlga kiritdi, 2014-yilda esa Superkubok bahsida magʻlub boʻldi.

## Tarixi
Klub 1965-yilda tashkil etilgan. SSSR ikkinchi ligasida qatnashgan. Hozirda Tojikiston Chempionati ishtirokchisi.

### Mahalliy tarix

### Xalqaro tarix

## Joriy tarkib

## Yutuqlari

* Tojikiston chempionati (2): 2012, 2013
* Tajik Cup (2): 1994, 2020
* Tajik Supercup (2) : 2013, 2023

## Manbalar

## Havolalar
*  Official club website
Xoʻjand (futbol klubi)

**Xoʻjand futbol klubi** () – Tojikistonning Xoʻjand shahri futbol klubi. Tojikiston Chempionati ishtirokchisi.
## Tarixi

### Sovet davri
„Xoʻjand“ klubi 1976-yilda „Pomir“ klubida oʻynagan va klubning yoshi katta, asosiy tarkibidan muqim oʻrin olmagan futbolchilardan tashkil topgan boʻlib, avvaliga „Konchi“ nomi bilan tashkil etilgan. Klubning birinchi bosh murabbiyi Vladimir Burin edi. „Xoʻjand“ klubi 15 yil davomida Sovet Itiifoqi chempionatining Markaziy Osiyo zonasining „B“ ligasida ishtirok etgan. „Xoʻjand“ klubi oʻz uy uchrashuvlarini „Mustaqillikning 20 yilligi“ stadioniga () koʻchirishdan oldin shaharning qoq markazida joylashgan „Spartak“ stadionidan foydalangan. „Xoʻjand“ jamoasi SSSR Ikkinchi ligasi musobaqasidagi eng yaxshi natijalarini 1983 va 1986-yillarda 8-oʻrin, 1990-yilda ikkinchi oʻrin va 1991-yilda uchinchi oʻrinni egallab qayd etgan. 1998, 2002, 2008, 2017 va 2021-yillarda Tojikiston kubogi sohibi boʻlgan. 1992-yildan buyon Tojikiston oliy ligasida uzluksiz oʻynab kelmoqda.

2019-yilning 12-aprelida Noʻmonjon Yusupov klub bosh murabbiyi lavozimidan boʻshatilib, Sharif Ziyoyev vaqtinchalik bosh murabbiy etib tayinlangan edi.

2019-yil 16-aprelda Vitaliy Levchenko „Xoʻjand“ga yangi bosh murabbiy etib tayinlangan. 2019-yilning 21-dekabr kuni Nikola Lazarevic „Xoʻjand“ klubining yangi bosh murabbiyi etib eʼlon qilingan.

2020-yil 12-iyulda Nikola Lazarevic COVID-19 pandemiyasi tufayli joriy etilgan sayohat cheklovlari tufayli Tojikistonga qaytib kela olmaganidan soʻng Xoʻjand Hakim Fuzaylovni yangi bosh murabbiy sifatida eʼlon qilgan. Tojikiston 2020-yil 16-iyundan Hakim Fuzaylov bosh murabbiy sifatida tayinlanguncha Rustam Xoʻjayev vaqtinchalik murabbiy vazifasini bajargan.

2020-yil 10-sentabr kuni COVID-19 pandemiyasi sababli 2020-yilgi OFK kubogi turniri bekor qilingan va Xoʻjand jamoasi xalqaro turnirda ishtirok etmagan.

### Xoʻjandning sovet davridagi eng yaxshi natijalari:
1983 va 1986 yillarda – 8-oʻrin;

1990-yil – 6-oʻrin (20 ta klub orasida);

1991-yil – 3-oʻrin (26 ta klub oʻrtasida).

1992-yildan buyon Tojikiston chempionati oliy ligasia toʻxtovsiz oʻynab kelmoqda.

### Mahalliy tarix

### Halqaro musobaqalar

## Yutuqlari

* Tojikiston chempionati kumush medali sovrindori (7): 1998, 2002, 2003, 2015, 2017, 2018, 2019.
* Tojikiston chempionatining bronza medali sovrindori (5): 1996, 1997, 2000, 2008, 2009.
* Gʻoliblar (5): 1998, 2002, 2008, 2017, 2021
* Tojikiston kubogi finalchisi (2): 1997, 2010.

## Homiylik
2019-yil 28-mart kuni Xoʻjand Tailandning Carabao energiya ichimliklar kompaniyasi bilan homiylik shartnomasini eʼlon qildi.

2019-yil 26-oktabr kuni Samsung kompaniyasi 2020-yilgi mavsum oxirigacha Samsung UHD TV brendi bilan Xoʻjandning birinchi titul homiysi boʻldi.

2021-yil 15-yanvar kuni Xoʻjand „Formula 55“ bukmeerlik kompaniyasi Samsung kompaniyasini titul homiysi sifatida almashtirganini eʼlon qildi.

## Hozirgi tarkib

## Mashhur futbolchilari
* / Nail Galimov
*  Vladimir Dolganov
*  Mixail Fyodorov
*  Igor Fakidiy
*  Konstantin Yerofeyev
*  Ehson Yoʻldoshev
*  Mansur Hakimov
*  Shuhrat Umarov
*  Uilyam Gyan
## Manbalar

## Havolalar

* CLISF veb-saytidagi statistika
*
Dinamo (futbol klubi, Dushanbe)

**Dinamo Dushanbe futbol klubi** (toj. *ФК.Динамо Душанбе*) - Dushanbe shahri futbol klubi. SSSR chempionatida ishtirok etgan. 1937-yildan keyin tashkil etilgan. Ushbu klub haqida oxirgi eslatuv 1971-yilda havaskorlar jamoaga aylangan paytiga to'g'ri keladi.
## Yutuqlari
* Birinchi Ligada: 5-o'rin (1947-yilgi ikkinchi guruh finalida).
* SSSR Kubogida: 1939-yilda 1/4 finalgacha yetib borgan.
## Mashhur futbolchilari
*  Georgiy Mazanov
Dinamo MVD

**Dinamo MVD** – Qirg'iziston poytaxti Bishkek shahri futbol klubi. Qirgʻiziston Oliy Divizioni ishtirokchisi. 1930-yilda tashkil etilgan. Oʻz tarixi dvomida nomini 9 marta oʻzgartirgan.

## Tarix

* 193?: *FK Dinamo Frunze* sifatida tashkil etilgan.
* 1992-yil: *FK Dinamo Bishkek* nomiga oʻzgartirilgan.
* 1996-yil: *"Dinamo-Oil Bishkek" FK* nomiga oʻzgartirilgan.
* 1997-yil: *FK Dinamo Bishkek* nomiga oʻzgartirilgan.
* 1998-yil: *FK CAG-Dinamo-MVD Bishkek* nomiga oʻzgartirilgan.
* 2001-yil: *"Erkin Farm Bishkek" FK* nomiga oʻzgartirilgan.
* 2002-yil: *FK Dinamo-Erkin Farm Bishkek nomiga oʻzgartirilgan.*
* 2003-yil: *"Dinamo-Polyot Bishkek" FK* nomiga oʻzgartirilgan.
* 2003-yil: tarqatib yuborilgan.
* ? : *FC Dinamo MVD Bishkek* sifatida qayta tashkil etilgan.

## Yutuqlar

* **Qirgʻiziston ligasi**
** Gʻoliblar (3): 1997, 1998, 1999
* **Qirgʻiziston kubogi**
** Ikkinchi oʻrin (1): 1995-yil

## Murabbiylar

* Meklis Koshaliev (1995)
* Yevgeniy Novikov (1996—1998) 
* Mixail Tyagusov (1999—2000)
* Yevgeniy Novikov (2001) 
* Islom Dadaboev (2003) 
* Mirlan Eshenov (2012)

## Manbalar

## Havolalar
* Career stats by KLISF
Mya Mason

**Mya Mason** (3-noyabr, 1984) amerikalik pornoaktrisadir.

## Havolalar

* 
*Mya Mason Internet Adult Film Database
*Mya Mason Adult Film Database
Dinamo (sport jamiyati)

**Dinamo Sport jamiyati** (rus. *Спортивное Общество Динамо*) - SSSR respublikalari, qator sotsialistik mamlakatlar va MDH mamlakatlarida Sport jamiyatining turi.
Edgar Gess

**Edgar Yakovlevich Gess** (olmoncha. *Edgar Yakovlevic Hess*, ruscha. *Edgar Yakovlevich Gess*) – Olmoniyalik va SSSR payti futbolchi va murabbiy. 1954-yilning 14-mart kuni SSSRdagi Tojik. SSRining Taboshar shahrida tugʻilgan. 1989-yildan Olmoniyaning Ulm shahrida yashaydi.

## Futbolchilik faoliyati
Edgar Gess Sovet Ittifoqining oʻsha paytdagi qismi, hozirgi Tojikistonning Taboshar shahrida **rus-nemis** oilasida tugʻilgan. U oʻzining tugʻilgan klubi Kurama Taboscxarida futbol oʻynay boshladi. Bir muncha vaqt oʻtgach, „Pomir Dushanbe“ klubi Gessning iqtidoridan xabardor boʻldi va u 19 yoshida Dushanbe klubi safiga oʻtdi. Yarim himoyachi „Pomir“ safida jami 197 ta oʻyin oʻtkazib, 44 ta gol urgan. 1979-yilda Gess poytaxtning „Spartak“ klubiga qoʻshildi va u yerda 1983-yilgacha qoldi va 114 oʻyin oʻtkazdi. „Spartak“ bilan u 1979-yilda **SSSR chempionligi**ni qoʻlga kiritdi. Moskva Spartak tarkibida SSSR chempioni (1979), SSSR kubogi finalchisi boʻldi. Oʻsha yili u Sovet terma jamoasidagi yagona oʻyinini Sharqiy Germaniyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida oʻtkazdi. Gess „Spartak“ safida 26 ta gol urdi, shu jumladan, „Spartak“ning 1981-yil 14-mayda kiritilgan 2000-goli muallifi boʻldi. 1983-yilda u Axilles tendonidan jiddiy jarohat oldi, bu unga uzoq vaqt davomida taʼsir qiladi. 1984-yilda Gess Toshkentning „Paxtakor“ jamoasida oʻynadi, u 1986-yilda faol professional futbolchi sifatidagi faoliyatini tugatdi.

## Murabbiylik faoliyati
Oʻsha yili u murabbiylik faoliyatini boshlagan va „Paxtakor“ jamoasini yoshlarini tarbiyalay boshlagan. 1987—1989-yillarda Zarafshonning „Qizilqum“ jamoasiga ustozlik qilgan.

1989-yilda u nihoyat ota-bobolarining vatani Germaniyaga hijrat qilib, Ulm hududida joylashdi. F1989-1991 yillarda u „Bieberach“ jamoasida, 1991-yil iyunidan 1995-yil iyunigacha va 1997-yil iyulidan 1999-yil yanvarigacha „Mittelbieberach“ (Bieberach, Germaniya) bosh murabbiyi (shu jumladan oʻynagan) boʻlgan. Keyinchalik, 1999-yil iyulidan 2003-yilgacha „Turkspor“ (Bieberach) jamoasida murabbiy boʻlib ishlagan.

Gess 2004-yilda Qozogʻistonning birinchi divizioni "„Olma-Ota“ klubida qisqa muddat murabbiylik lavozimini egallaganidan soʻng professional futbolga qaytdi. Keyin Gess Kavkazga yoʻl oldi va u yerda 2005-yilgacha Rossiyaning **Alaniya** jamoasini qabul qildi. 2006-yilda Litvaning Vetra Vilnyusda intermediya jamoasida bosh murabbiy boʻldi. Oʻsha yili u Oʻzbekistonga borib, dastlab 2007-yilgacha „Andijon“, keyin 2008-yil Qrashining „Nasaf“ va shu yili esa 2011-yilgacha Gʻuzorning „Shoʻrtan“ ni boshqargan. 2013-yilning noyabridan 2014-yilning avgustigacha „Buxoro“, 2014-yilning sentabridan 2015-yilning avgustigacha esa yana „Andijon“ bosh murabbiyi boʻlgan.

## Yutuqlar
**Futbolchi**

* SSSR chempioni: 1979-yil
*

**Murabbiy**

* Oʻzbekiston ligasi 4-oʻrin: 2010-yil
* Oʻzbekiston kubogi finalchi: 2010-yil

## Manbalar

## Havolalar

* Edgar Hess weltfussball.de maʼlumotlar bazasida
* Edgar Gess Footballfactsru saytida
* Rossiya milliy futbol jamoasi profili 
* Edgar Gess Spartak Moskva klubi rasmiy saytida
* Edgar Gess Transfermarkt saytida
* Edgar Gess Soccerway saytida
Ofshor

**Ofshor** ( — „qirgʻoq narisidagi“) „soliq jannati“ boʻlgan hudud(mamlakat)lardir. Bunday joyda mablagʻ egalari anonimligi va maxfiyligi kafolatlanadi.

## Taʼrifi
Ofshor kompaniyasi — bu imtiyozli soliq toʻlash (yoki umuman toʻlamaslik) hududida bunyod etilgan korxona boʻlib, u roʻyxatga olingan joyda barqaror turmaydigan shaxslarga tegishlidir.
Odatda, ofshor korxonasi masʼuliyati cheklangan jamiyat yoki kompaniya shaklida tashkil etiladi. Ammo, ofshor faoliyati uchun boshqa tashkiliy — huquqiy shakllar ham yoʻq emas, masalan shirkatchilik, xorijiy kompaniyaning shaxobchasi shaklida boʻlishi mumkin. 

Ofshor kompaniyasining soliq toʻlash tartibiga taʼsir koʻrsatuvchi asosiy shart bu uning rezident va rezident emaslik maqomidir. Bunda nazarda tutilayotgan narsa korxona boshqaruv idoralarining, uning roʻyxatdan oʻtgan hududiga nisbatan uzoqda joylashgan joyidir. Rezidentlardan farqi shundaki, ular oʻzlari joylashgan hududdan tashqaridan turib boshqariladi. Norezident kompaniyalar amalda mahalliy soliq toʻlash tizimidan butunlay chiqariladi. Bu kabi kompaniyalarning oʻzlari roʻyxatdan oʻtgan joyda oʻziga tegishli ofisi boʻlishi shart emas, baʼzi bir davlatlarda esa, buxgalterlik hujjatlarini olib borishdan va hissadorlar reestrini yuritishdan ham ozod qilingan. Bu holda, korrespondensiyalarni qayta ishlash va yillik moliyaviy hisobotlarni tayyorlash majburiyatlari maxsus firmalar zimmalariga yuklatiladi. Kompaniyani uning egasi er sharining har qanday nuqtasidan turib bevosita boshqarishi mumkin.

## Manbalar

## Adabiyotlar
Tufan Harirod (futbol klubi)

**Tufan Harirod futbol klubi** (, tarjimasi *[[Tajan (daryo)|Harirod]] boʻroni*) – Afgʻoniston professional futbol klubi. Oxirgi marta Afgʻoniston Premyer-ligasida oʻynagan.

## Yutuqlar

### Milliy

* **Afgʻoniston Premer-ligasi**

: Chempionlar (3): 2012, 2018, 2019

Ikkinchi oʻrin (1): 2021

## Manbalar

## Havolalar
Hamidulla Karimiy

**Hamidulla Karimiy** -Afgʻonistonlik futbolchi. 1991-yilning 1-yanvar kuni Qobulda tugʻilgan. Hozirda Afgʻoniston Chempionatida ishtirok etayotgan Tufan Harirod klubi oʻyinchisi.

## Manbalar
Jamalak

**Jamalak** — Osiyo xotin-qizlar soch turmaklarida ishlatiladigan paxta yoki ipak ipdan tayyorlangan bezak. Turli xalqlarda turli koʻrinish va shaklda boʻlgan. Hozirda jamalakni kichik qishloqlarda, etnografik madaniyat guruhlari va muzeylarda uchratish mumkin.
FIFA Jahon Kubogi (sovrin)

**FIFA Jahon Kubogi** (ingl. *The FIFA World Cup*, fr. *Coupe du Monde*) - Futbol boʻyicha FIFA qanoti ostida oʻtkaziladigan «Jahon Chempionati» turniri bosh sovrinidir. Ushbu sovrin 1974-yildan-hozirgi vaqtgacha ishlatiladi.
Taina Adama Soro

**Taina Adama Soro** (fr. *Taina Adama Soro*) – Kot-dʼIvuarlik futbolchi. 1981-yilning 20-dekabrida Kot-dʼIvuarning Soefiya shahrida tugʻilgan. Ampluasi – yarimhimoyachi.

## Biografiyasi
Soro katta oilada tugʻilgan. Uning uchta singlisi va toʻrt akasi bor, ulardan ikkitasi uyda futbol oʻynaydi.

Bolaligida u bolalar turnirlarida futbol oʻynagan, ammo u shifokor boʻlishni xohlagani uchun futbolchi sifatida professional martaba haqida oʻylamagan. Ammo 12 yoshida murabbiylar uni payqab qolishdi va u futbol bilan jiddiy shugʻullana boshlagan.

## Futbolchilik faoliyati
U professional faoliyatini Kot-d’Ivuarda boshlagan. Keyinchalik Tunis chempionatida oʻynagan. U erdan, 2006-yilda u Minskning MTZ-RIPO klubining Turkiya yigʻiniga taklif qilindi, shundan soʻng u shartnoma imzoladi. Ushbu klub tarkibida u Belarus kubogi sohibiga aylandi. 2008-yilda u bel jarohati tufayli olti oy davomida tuzalib ketgan edi, shuning uchun u dubl uchun bir nechta oʻyinlarda qatnashdi. U klub uchun 111 oʻyin oʻtkazdi va 22 gol urdi va 2008-yilning dekabrida „Minsk“ ga oʻtdi.

2009-yildan 2011-yilgacha „Minsk“ klubida oʻynagan. 2010-yilda „fuqarolar“ tarkibida u Belarus chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi.

2012-yilda Oʻzbekistonning „Shoʻrtan“ klubida oʻynab, 2012-yilgi Oʻzbekiston chempionatining eng yaxshi legioneri deb topildi.

2012-yilning dekabr oyida u „Shaxtyor Soligorsk“ bilan shartnoma imzoladi. 2013-yilgi mavsumda u Belarus chempionatining kumush medali sohibi boʻldi, 2014-yilda bronza sohibiga aylandi. 2015-yilda u Neman Grodnoga koʻchib oʻtdi. U bazada oʻynadi, 2015-yilning sentyabrida Grodno klubi bilan shartnomani bekor qilishga kelishib oldi va vataniga joʻnab ketdi.

## Yutuqlar

* Belarus kubogi sohibi: 2007/08, 2013/14.
* Belarus chempionatining kumush medali sovrindori: 2013
* Belarus chempionatining bronza medali sovrindori: 2010, 2014

## Shaxsiy hayot
Oʻz vatani Kot-dʼIvuardan uylangan. Bir oʻgʻil va bir qizi bor.

Diniga koʻra musulmon. Rus tilini yaxshi biladi.

## Manbalar

## Havolalar

* Futbol tarkibi profili
* Taina Adama Soro Soccerwayda
Kopetdogʻ stadioni

**Kopetdogʻ Stadioni** — Kopetdogʻ togʻ tizmasi sharafiga nomlangan stadion. Turkmaniston poytaxti Ashxobod shahrida joylashgan koʻp maqsadli stadion hisoblanadi. Hozirda asosan futbol oʻyinlarini oʻtkazish uchun ishlatiladi. Mahalliy Talip Sporti klubining uy stadioni hisoblanadi. Kattaligi boʻyicha Turkmanistonda Ashxobod Olimpiya stadionidan keyingi oʻrinda turadi.

## Tarixi
„Kopetdag“ sport majmuasi (turk: „Köpetdag“ sport toplumy) — Ashxoboddagi koʻp maqsadli stadion boʻlib, Kopetdag togʻ tizmasi nomi bilan atalgan. Hozirda u asosan futbol oʻyinlari uchun ishlatiladi. Bu Turkmanistondagi eng katta futbol stadioni. Sport majmuasi Turkmaniston Ichki ishlar vazirligi tasarrufida. Kopetdag stadioni 1997-yilda Mensel JV xalqaro texnik kompaniyasi tomonidan qurilgan. Ochilganidan beri u Ashxobodning „Kopetdag“ futbol klubining uy arenasi hisoblanadi.

2015-yilda stadion Turkmaniston qurilish kompaniyalari tomonidan tubdan rekonstruksiya qilindi. 2015-yil 5-avgust kuni Turkmaniston kubogi doirasidagi „Kopetdog‘“ va „Merv“ jamoalari o‘rtasidagi ochilish uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. Uchrashuvga 26 805 tomoshabin tashrif buyurdi. Sport majmuasining tantanali ochilishida Turkmaniston prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov ishtirok etdi.

2015-yilning kuzida ushbu stadionda Turkmaniston terma jamoasining JCh-2018 saralash turniri doirasida Guam, Hindiston va Ummonga qarshi 3 ta uchrashuvi boʻlib oʻtdi va u mezbonlarning gʻalabasi bilan yakunlandi.

## Stadion haqida umumiy maʼlumot
Tuzilishning umumiy maydoni 11 gektardan ortiq. 26 503  tomoshabin uchun moʻljallangan. Hozirda stadionda tabiiy qoplamali futbol maydoni mavjud. Uning atrofida sintetik kauchukdan yasalgan yugurish yoʻllari, uzunlikka sakrash uchun sektorlar, balandlikka sakrash, mashgʻulot maydonchalari mavjud. Stadionda bir nechta kirish joyi boʻlgan bir nechta bogʻlangan tribunalar mavjud. Stadiondagi yorugʻlik FIFA standartlariga mos keladi, bu esa telekoʻrsatuvlar oʻtkazish imkonini beradi. Sport majmuasi hududida toʻp bilan jamoaviy oʻyinlar uchun ochiq sport maydonchalari, mashgʻulot maydoni, sport zali mavjud.

## Manbalar

## Havolalar

* worldstadiums.com
Elektrostatik potensial

**Elektrostatik potensial** — maydonning berilgan nuqtasida joylashtirilgan birlik zaryadining maydon elektr potensial energiyasini harakterlaydi.
Donald Sutherland

**Donald McNichol Sutherland** (1935-yil 17-iyul, Saint-John, Nyu-Bransuyk — 2024-yil 20-iyun, Mayami, Florida) —  kanadalik teatr, kino va televideniye aktyori, kinoprodyuser. „Emmy“ (1995) va „Oltin globus“ (1996; 2003) mukofotlari  sovrindori, Kanada ordeni bilan taqdirlangan. Aktyor Kiefer Sutherlandning otasi .

## Manbalar

## Havolalar
*
Zahira hakami (futbol)

**Zahira Hakami** — futbol oʻyinidagi ishtirokchilaradan biri. Ushbu hakam futbol qoidalaridagi maxsus vazifalarni bajaradi.

## Umumiy holat
Toʻrtinchi hakam, agar ulardan biri oʻz vazifasini davom ettira olmasa, musobaqa qoidalariga muvofiq oʻyinga hakam yoki yordamchi hakam sifatida tayinlanishi mumkin. Musobaqa boshlanishidan oldin tashkilotchi hakamlar guruhining biron bir aʼzosi oʻz vazifalarini davom ettira olmagan taqdirda tartibni aniq belgilashi kerak.

## Huquq va majburiyatlar
**Zaxira hakami:**

* oʻyin oldidan, oʻyin davomida va undan keyin hakamga har qanday maʼmuriy vazifalarni bajarishda yordam beradi;
* oʻyin davomida oʻyinchilarni almashtirish tartibini bajarishga yordam beradi;
* yaroqsiz holga kelganlar bilan almashtirilgan koptoklarni tekshiradi;
* oʻrinbosarlarning dalaga kirishidan oldin jihozlarini tekshiradi;
* oʻrinbosarlarning jihozlari 4-qoida talablariga javob bermasa, hakamga xabar beradi;
* tegishli daqiqalarda yarimga qoʻshilgan vaqtni yoki almashtirish paytida almashtirilgan va almashtirilgan oʻyinchilarning raqamlarini aks ettiruvchi raqamli elektron tabloni namoyish qiladi;
* agar u notoʻgʻri oʻyinchiga notoʻgʻri ogohlantirish bergan boʻlsa, shuningdek, ikkinchi marta ogohlantirish olgan oʻyinchini adashib maydondan chetlatmasa, hakamga signal beradi;
* hakamning yoki uning yordamchilarining koʻrish maydonidan tashqarida sodir boʻlgan barcha tajovuzkor xatti-harakatlar holatlari haqida hakamga signal berish;
* texnik sohadagi har qanday shaxsning notoʻgʻri xatti-harakati haqida hakamga xabar beradi;
* zarur hollarda, u yoki bu sabablarga koʻra hakam va uning yordamchilari eʼtiboridan chetda qolgan oʻyin bilan bogʻliq faktlar (shu jumladan, maqsadni aniqlash bilan bogʻliq vaziyatlar) haqida hakamga maslahat beradi;
* agar kerak boʻlsa, oʻyinni boshqara olmaydigan hakamni almashtiradi;
* oʻyindan soʻng hakam va uning yordamchilari koʻrish maydonidan tashqarida sodir boʻlgan har qanday harakat yoki boshqa hodisa fakti toʻgʻrisida tegishli organlarga hisobot taqdim etadi.

## Manbalar