open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sichqon ovi

***Sichqon ovi*** (***Mouse Hunt***) – 1997-yilda Adam Rifkin senariysi asosida Gore Verbinski tomindan suratga olingan komediya filmi. Bu DreamWorks Picturesning birinchi oilaviy film edi. Filmda bosh rollarni Nathan Lane, Lee Evans, Maury Chaykin va Christopher Walken ijro etgan.

20-asrning 70-yillarida oʻlim toʻshagida yotgan Rudolf Smuntz bir vaqtlar muvaffaqiyatli keltirgan kanop fabrikasini farzandlariga qoldiradi va uni hech qachon sotmaslikni soʻraydi. Rudolf Smuntz vafot etgach oʻgʻillari Lars va Erniedan otasidan qadimiy uy meros qolganini bilishadi. Uyni narxini bilishgach uni tamirlab sotishga qaror qilishadi. Bu jarayonda ularga uy sichqoni xalal beradi. Film davomida aka-ukaning anashu sichqon bilan olib borgan kurashi komediya tarzida tasvirlangan.

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
* 
*
Michael Douglas filmografiyasi

Amerikalik aktyor va prodyuser Michael Douglas, oʻzining karyerasini Gigant Shadow Cast (1966) filmidagi qisqa rolidan boshlagan. 1975-yilda *[[Kakku uyasi uzra parvoz]]* filmiga prodyuserlik qildi va Oscar mukofotining eng yaxshi film nominatsiyasiga sazovor boʻldi. Ushbu film uchun Oltin globus va BAFTA mukofotlarining ham eng yaxshi film nominatsiyadi gʻolib boʻldi. 1987-yilda ''Wall Street'' filmdagi roli uchun ikkinchi Oscarga loyiq topilgan.

Michael Douglas *[[Chumoli-odam (film)|Chumoli odam]]* (2015), *[[Chumoli-odam va Ari]]* (2018) va *[[Qasoskorlar: Intiho]]* (2019) kabi koʻplab filmlarda suratga tushgan.

## Badiiy film

## Hujjatli va qisqa metrajli filmlar

## Televizion

## Manbalar

## Havolalar

*
Ram

**Ram** — hinduiylikda maʼbuda, xudo Vishnuning timsollaridan biri sifatida eʼtiqod qilinadi.
## Manbalar
Said Muhammadxon

**Said Muhammadxon** — (1823-1864), Xorazm (Xiva xonligida) oʻzbeklarning Qoʻngʻirot sulolasidan boʻlgan hukmdor. 1856-1864-yillarda hukmronlik qilgan.

1856-yilda Xiva xonligida hokimiyatga Muhammad Rahimxon I oʻgʻli Said Muhammadxon (1856-1864) keldi. U davlatni tartibga solib, ko'chmanchi qabilalarning hujumlarini oldini oldi.

Said Muhammadxon davrida Rossiya imperiyasi, Usmonli imperiyasi, Eron va Afgʻoniston bilan diplomatik aloqalar saqlanib turdi. 1858-yilda Rossiya elchisi N.P.Ignatiev Xivaga tashrif buyurdi. 1863-yilda Said Muhammadxon taniqli sayyoh Arminius Vamberini qabul qildi.

Said Muhammadxon davrida Xivada Koʻrinishxona qurilgan. Bu yillarda tarixchi Ogahiy Xorazm tarixini yozdi. Xorazmning taniqli odamlari orasida bastakor, xattot, rassom Komil Xorazmiy (1825-1899) boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Gulomov KH. G., Diplomaticheskiye otnosheniya gosudarstv Sredney Azii s Rossiyey v XVIII — pervoy polovine XIX veka. Tashkent, 2005 
* Gulyamov YA. G., Istoriya orosheniya Khorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
* Istoriya Uzbekistana v istochnikakh. Sostavitel' B. V. Lunin. Tashkent, 1990 * Istoriya Khorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
Waking Up in Vegas

„**Waking Up in Vegas**“ („Vegasdagi uygʻonish“) — amerikalik qoʻshiqchi Katy Perry tomonidan ijro etilgan qoʻshiq boʻlib, Perryning ikkinchi studiya albomi hisoblanmish „*One of the Boys“* (2008) dan toʻrtinchi va soʻnggi singl sifatida chiqarilgan. Perry bu qoʻshiqni Desmond Child va Andreas Carlsson bilan birga yozgan sanaladi. „Waking Up in Vegas“ — bu pop-rock trekdir. Ushbu qoʻshiqqa bagʻishlangan video klip sujetiga koʻra, yosh er-xotin mast ahvolda Las-Vegasda pullarini sarflashishadi.

## Treklar roʻyxati
; CD singl
# "Waking Up in Vegas" – 3:22
# "Waking Up in Vegas" (Calvin Harris Radio Edit) – 3:43
# "Waking Up In Vegas" (Jason Nevins Electrotec Edit) – 3:23
# "Waking Up In Vegas" (Manhattan Clique Radio Edit) – 3:50
# "Waking Up In Vegas" (instrumental) – 3:22

## Jamoa
* Katy Perry – vokalchi, qoʻshiqnavis, produser
* Desmond Child – songwriter
* Andreas Carlsson – qoʻshiqnavis
* Greg Wells – produser

## Chiqish tarixi

## Manbalar

## Havolalar
*
California Gurls

**„California Gurls“** — amerikalik xonanda Katy Perry hamda reper Snoop Dogg tomonidan hamkorlikda ijro etilgan qoʻshiqdir. Qoʻshiq Perryning *Teenage Dream* (2010) nomli uchinchi studiyaviy albomining asosiy singli oʻlaroq chiqarilgan. Qoʻshiq matnini Perry, Snoop Dogg, Bonnie McKee, Dr. Luke va Max Martin yozishgan. Perryning soʻzlariga koʻra, „California Gurls“ qoʻshigʻi Jay-Z va Alicia Keys hamkorlikda ijro etgan „Empire State of Mind“ (2009) qoʻshigʻi uchun javob qoʻshigʻidir.

„California Gurls“ ashulasi musiqa tanqidchilari tomonidan xush qarshilangan. ''Billboard'' Hot 100 chartida ketma-ket olti hafta davomida birinchi pogʻonani egallab turgan. AQShdan tashqari, yana yetti mamlakat chartlarida ham birinchi pogʻonaga koʻtarilgan. 2010-yili Kanadada yilning eng savdosi chaqqon qoʻshigʻi deb topilgan. Bundan tashqari, toʻqqiz mamlakatda platina sertifikati bilan taqdirlangan.

Qoʻshiq uchun klip ham olingan boʻlib, unga Mathew Cullen rejissorlik qilgan. Klip 2010-yilning 15-iyunida omma eʼtiboriga havola etilgan. Klip voqealari „Candyfornia“ („Candy“ („Shirinlik“) va „California“ („Kaliforniya“) soʻzlari birlashmasi) nomli xayoliy shaharda boʻlib oʻtadi.

2010-yilning 2-dekabrida qoʻshiq „Eng yaxshi pop hamkorligi“ nominatsiyasida Grammy mukofoti bilan taqdirlangan.

## Trek-list
* **Digital download**
# „California Gurls“ (Snoop Dogg bilan hamkorlikda)&nbsp;— 3:56

* **CD single**
# „California Gurls“ (featuring Snoop Dogg)&nbsp;— 3:56
# „Hot n Cold“ (Yelle Remix) — 4:07

* **US digital download — remix EP**
# „California Gurls“ (Armand Van Helden Remix)&nbsp;— 5:48
# „California Gurls“ (Innerpartysystem Main Mix)&nbsp;— 4:27
# „California Gurls“ (Manhattan Clique Long Beach Mix)&nbsp;— 7:00

* **UK digital download — remix EP**
# „California Gurls“ (MSTRKRFT Main Mix)&nbsp;— 3:59
# „California Gurls“ (Innerpartysystem Main Mix) &nbsp;— 4:27
# „California Gurls“ (Manhattan Clique Long Beach Mix) &nbsp;— 7:00

## Chartlar

### Haftalik

### Oylik

### Yillik

### Oʻn yillik

### Hamma vaqt

## Manbalar

## Havolalar
*
Charogʻbon

**„Charogʻbon“** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼrlar va dostonlar toʻplami. 1970-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning Vladimir Lenin hayoti ideallashtirilgan „Buyuk hayot tongi“ va „Charogʻbon“ dostonlari, shuningdek, chuvash shoiri Peder Xuzangay yozgan „Ulugʻ qalb“ dostoni tarjimasi kiritilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M.&nbsp;Aʼzamov – muharrir, E.&nbsp;Isʼhoqov – rassom, K.&nbsp;Nazarov – rasmlar muharriri, L.&nbsp;Puzenko – texnik muharrir, M.&nbsp;Rustamov – musahhih. Kitob adadi – 35&nbsp;000 nusxa.

## Dostonlar

## Manbalar

## Havolalar
* „Charogʻbon“ Kitobxon saytida
Alla Kudlay

**Alla Kudlay** — qoʻshiqchi. Ukraina xalq artisti (1997).
## Diskografiya
* Роксолана (1990)
* Красива жінка незаміжня (1995)
* Казковий полон (1996)
* Коханка (1998)
* Гуцулка Ксеня (1998)
* Колискова для коханого (2004)
* Спасибо за любовь (2005)
* Друзям (2007)
Rahimqulixon

**Raximqulixon** – (1804—1845), 1842—1845-yillarda Xorazmda (Xiva xonligida) hukmronlik qilgan oʻzbeklarning qoʻngʻirotlar sulolasining oltinchi hukmdori.

## Biografiyasi
Hukmronlik Murgʻobning chap qirgʻogʻida yashovchi Eron qabilasi boʻlgan Jamshidlar bilan kurashdan boshlandi, ulardan 10 mingga yaqini Xorazmga koʻchirilib, Qilijboy yaqinidagi Amudaryo boʻyida mustamlaka sifatida tashkil etildi. U Marv hududida qarorgoh qurgan Sariq turkmanlariga qarshi ham jang qilgan. Inoq boʻlgan ukasi Muhammad Amin 15 ming askar bilan ularga qarshi yuborilgan, biroq ular Xiva va Marv oʻrtasidagi hududlarda ogʻir ahvolda qolgan. Buxoro bilan qozoqlar ustidan hukmronlik qilish uchun urush davom etar ekan, Buxoro amiri Hazoraspni qamal qilib, soʻngra inoq qoʻshinni bosqinchilarga qarshi boshlab, ularni yengib, tinchlik oʻrnatgan. XIX asrning 50-yillarida Xiva xonligida ichki siyosiy vaziyat keskinligi bilan davom etdi. Ayniqsa, Raximquli hukmronligi yillarida Xiva-buxoro munosabatlarining doimiy keskinligi va harbiy harakatlarning tez-tez amalga oshirib turilishi natijasida Raximqul vafot etganiga qadar Xivaliklar Buxoro yerlariga, buxoroliklar esa xivaliklar yerlariga qayta – qayta harbiy bosqinichiliklar qiladilar.

1842-yilning noyabrida Olloqulixon vafot etganidan keyin, uning oʻgʻli Raximquli hokimiyatga keldi.

Raximqulixon davrida Dilavar, Said Mirzo Junaid, Mirza Masiho kabi shoirlar Xivada ishlagan. Tarixchi Ogahiy Xorazm tarixini yozgan.

Ogahiyning „Zubdatut-tovorix“ asarida Raximqulixon hukmronligi (1843—1846) vaqtidagi voqea-hodisalar aks ettiriladi.

## Ichki siyosat
Rahimqulixon davrida mamlakatda siyosiy barqarorlik saqlanib qoldi. U mamlakat iqtisodiyotini tiklash siyosatini davom ettirdi.

## Tashqi siyosat
Rahimqulixon davrida Rossiya, Usmonlilar imperiyasi, Eron va Afgʻoniston bilan diplomatik aloqalar oʻrnatilgan.

1842-yil 27-dekabrda Rahimqulixon Rossiya bilan „majburiy akt“ga muhr bosdi. Bu harakat oʻz mohiyatiga koʻra Rossiya imperiyasi bilan Xiva xonligi oʻrtasidagi birinchi va yagona kelishuv edi.

1843-yil may oyida Xiva xoni Muhammad Amin Avaz Berdiyevning elchisi Peterburgga imperator Nikolay I saroyiga keldi.

## Vafoti
Rahimqulixon vafotidan keyin Xorazmda hokimiyat uning oʻgʻli Muhammad Aminxonga (1845 – 1855) oʻtadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Gulomov X. G., Diplomaticheskiye otnosheniya gosudarstv Sredney Azii s Rossiyey v XVIII – pervoy polovine XIX veka. Tashkent, 2005
* Gulyamov Y. G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993.
* Istoriya Uzbekistana v istochnikakh. Sostavitel' B. V. Lunin. Tashkent, 1990
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
So‘fiyonxon

**Sufiyonxon** (? -1535, Urganch) - Xorazm davlatida (Xiva xonligi) 1525-1535 yillarda hukmronlik qilgan shiboniylar oʻzbek sulolasining toʻrtinchi vakili.

1525 yilda Xasanqulixon vafotidan keyin Sufiyon xon hokimiyatga keldi. Soʻfiyonxon va uning atrofidagi sultonlar oʻzlarining qurolli kuchlari boshida Xorazmning janubi-sharqiy qismini, shuningdek Kopetdogʻning shimoliy yonbagʻri boʻylab bir qator viloyatlarni boʻysundirdilar. Shunday qilib, Vazir, Yangi Shahar, Tirsak, shuningdek Darun va Mangishloq turkman qabilalari bilan Berke Sultonning nabiralari oldiga borishdi, ulardan Sulton Gʻoziy eng kuchli boʻlib chiqdi. 

Soʻfiyxon xonining hukmronligi bilan Xorazmda hokimiyat Aminekxon xonadoni vakillari qoʻlida nihoyat oʻrnatildi. Berke-Sultonning avlodlari asta-sekin oʻz mavqelarini yoʻqotdilar va oxir-oqibat Buxoroga qochishga majbur boʻldilar.

1535 yilda Sufiyxon Xon vafotidan keyin Xorazmda uning ukasi Bujaqaxon hokimiyatga keldi.

## Adabiyotlar
* Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
* Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
* Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
* Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
Jimjitlik

**"Jimjitlik"** – Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Said Ahmad ijodiga mansub boʻlgan roman. Roman yovuzlik bilan ezgulikning abadiy kurashiga bagʻishlangan. Ilk bora 1986-1987-yillarda „Sharq yulduzi“ jurnalida davomli eʼlon qilingan. 1989-yillda Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti asarni 150 000 nusxada bosib chiqardi.

Ammo, oʻsha davrdagi senzura sababli, muallifni ogohlantirmasdan asarning uchdan bir qismini olib tashlandi.

Muallif oʻn toʻrt yil davomida romanni qayta tiklash, yoʻqotilgan joylarini toʻldirishga harakat qildi va romanni bugungi kun talablariga mos tarzda qayta nashr ettirdi.

Romanning yangilangan versiyasi 2008-yilda Oʻzbekiston nashriyot-matbaa ijodiy uyi tomonidan 280 betli 5000 nusxada, qattiq muqovada nashr etilgan. 2016-yilda esa "*Sano-Standart*" nashriyoti tomonidan 336 betli yumshoq muqovada qayta nashr etildi. Roman 2024-yili yozuvchining qizi Nodira Xusanxoʻjayeva muharrirligi ostida ikki marta nashr etildi: *Sano-Standart* nashriyoti tomonidan 416 betli 5000 nusxada, yumshoq muqovada, kirill alifbosida va *Turon Zamin* nashriyoti tomonidan 320 betli 2000 nusxada, qattiq muqovada lotin alifbosida nashr etildi.

## Sujet
Jimjitlik romanida sovet davridagi rahbarlarning chirkin hayoti, ezilgan oddiy xalqning turmush tarzi, uzoq yillar rahbarlar taziyqi ostida Afgʻoniston

da yashagan, ayoli va farzandidan ayrilib uyiga qaytgan Tolibjon, boylik va mansab uchun har qanday jirkanchlikka tayyor xotinboz rais Mirvali, otasi oʻldirilib, onasi Mirvali tomonidan tortib olingan Azizbek kabi insonlar taqdiri hikoya qilinadi. Romanning oxirida Mirvalining "kallakesar"larining xatosi oqibatida Tolibjon vafot etadi va roman Mirvali Azizbek tomonidan o'ldirilishi bilan tugaydi.

## Qahramonlari
* Tolibjon – bosh qahramon. Olim. Amaldorlar tayziqi bilan uzoq yillar davomida vatanidan olisda yashagan, ayoli va farzandi vafotidan keyin tugʻilib oʻsgan uyiga qaytgan, onasining taʼbiri bilan aytganda „baxtini tuproqqa koʻmib kelgan“ inson.
* Mirvali – Tolibjonning doʻsti. Kolxoz raisi. „Bir tanda ikki odam“ deb Mirvaliga aytilgan.
* Zaynab – Tolibjonning singlisi.
* Kampir – 90 yoshdan oshgan koʻzi koʻr boʻlib qolgan ayol, Tolibjonning oʻgay onasi.
* Azizbek – otasi Mirvali tomonidan oʻldirtirilgan, onasini Mirvali mashuqa qilib olgan yigit.
* Jayrona – Tolibjon chet elda uchratgan va keyinchalik Tolibjonga turmushga chiqqan tarjimon qiz, aslida „Davlat xavfsizligi mayori“ boʻladi.
* Erali – „Eshshakquloq“ laqabli chavandoz kishi. Ikkinchi jahon urushida qatnashgan.
* Asqarali – Mirvali tomonidan oʻldirilgan va mushuklarga yem boʻlgan obraz (Uning qanday oʻlishini yolgʻiz Azizbek koʻrib qoladi).

## Manbalar

## Havolalar
Aqatoyxon

**Aqatayxon** (1557-yilda oʻldirilgan) - Xorazm (Xiva xonligi) davlatidagi Shiboniylar sulolasidan boʻlgan sakkizinchi oʻzbek hukmdori, u 1547-1557-yillarda hukmronlik qilgan.

Aqatayxon Aminekxonning oʻgʻli va oʻzbek xoni Yodgorxonning avlodi edi.
Aqatayxon hukmronligi davri tinchlik yillari va hokimiyat uchun kurash bilan ajralib turdi, natijada u 1557-yilda fitnachilar tomonidan oʻldirildi. Uning jiyani Doʻstxon Xorazmda hokimiyat tepasiga keldi.

## Adabiyotlar
* Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
* Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
* Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
* Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
What Kind of Creatures are We?

**„What Kind of Creatures are We?“** („Biz qanaqa mavjudotlarmiz?“) — amerikalik tilshunos va faylasuf Naom Chomsky qalamiga mansub falsafa boʻyicha kitob. Ilk bor 2015-yil New York shahrida Columbia University Press nashriyoti tomonidan qattiq jildda va elektron kitob oʻlaroq chop etilgan. 2018-yil yumshoq jildda nashr qilingan.

Kitob muallif oʻzi asos solgan zamonaviy lingvistika, kognivistika hamda siyosat boʻyicha qarashlari va ishlari muxtasaridir. Xususan, unda Chomsky quyidagi savollarga javob beradi: Inson tili nima? Inson tushunchasining chegaralari (agar ular mavjud boʻlsa) qanday? Biz intilishimiz kerak boʻlgan umumiy manfaat nima? Asar tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olindi.

Asarda muallif tilshunoslikda 50 yil davomida erishilgan yutuqlar, ularning til kelib chiqishi haqidagi qarashlarga taʼsiri, til va fikr oʻrtasidagi bogʻliqlik hamda fikr va tilning biologik asoslari haqida soʻz yuritadi. Shuningdek, asarda muallif „libertar sotsializm“ deb ataydigan siyosiy qarash himoyasida falsafiy argumentlar keltirilgan. Asarga faylasuf Akeel Bilgrami kirish soʻz yozgan.

## Manbalar

## Havolalar
* „What Kind of Creatures are We?“ Columbia University Press saytida
Bujaqaxon

**Bujuqaxon** (1526 yilda vafot etgan) - Xorazm davlatidagi shiboniylar sulolasidan chiqqan beshinchi oʻzbek hukmdori, u 1522-1526 yillarda hukmronlik qilgan.

Bujuqaxon Aminek Xonning oʻgʻli va oʻzbek xoni Yodgorxonning avlodi edi. U Xorazmda hokimiyatga 1522 yilda akasi So‘fiyonxon vafotidan keyin kelgan. U 1526 yilgacha hukmronlik qildi. Uning hukmronligi davrida u Safaviy Eronga qarshi kurashda muvaffaqiyatga erishdi, uning shohi Tahmasp I oʻzbeklardan tinchlik soʻradi. 

## Adabiyotlar
* Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
* Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
* Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
* Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
Jannat qidirganlar

„**Jannat qidirganlar**“ — oʻzbek yozuvchisi Shuhrat qalamiga mansub roman. Ilk bor 1968-yil Toshkent shahrida chop etilgan. Bir necha marta turli nashriyotlarda, jumladan, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyida hamda „Qaldirgʻoch“ nashriyotida qayta nashr etilgan. „Jannat qidirganlar“ romani „Oltin zanglamas“ romanining mantiqiy davomi hisoblanadi. Roman oʻzbek oʻquvchilari orasida yaxshi tanilgan. Ayrimlar romanni Shuhratning shoh asari deb hisoblaydi. „Qaldirgʻoch“ nashriyoti romanni „Oʻzbek adabiyoti oltin fondi“ turkumiga kiritgan.

„Jannat qidirganlar“ romanida vatangadolik fojealari badiiy ifodasini topgan. Xususan, romanda haqiqat (jannat) axtarib yashovchi kishilarning ikki xil koʻrinishi tasvirlangan. Romanda muallif Sovet Ittifoqi davrida inson haq-huquqlarining toptalishini oʻzi guvoh boʻlgan voqealarni umumlashtirgan holda tasvirlagan. Eʼtiqod, vatanparvarlik, vijdon amrini har bir kishining jamiyatdagi mavqei va insoniy qadr-qimmatini belgilovchi muhim maʼnaviy qadriyatlar sifatida talqin etgan. Roman nashr etilgandan keyin ayrimlar muallifni millatchilikda ayblagan.

## Manbalar
Nassim Nicholas Taleb

**Nassim Nicholas Taleb** (; 1960-yil 12-sentyabrda tugʻilgan) – amerikalik essenavis, statistik, aforist va sobiq treyder.

## Kitoblari
*  Ikkinchi nashr, 2005. .
*  Ikkinchi nashr, 2010 .
*  Ikkinchi nashr, 2016 .
* 
*  

## Manbalar

## Havolalar

* Nassim Talebning bosh sahifasi
*
Qora oqqush: Sodir boʻlish ehtimoli kam boʻlgan voqeliklar taʼsiri

„**Qora oqqush: Sodir boʻlish ehtimoli kam boʻlgan voqeliklar taʼsiri**“ () – amerikalik essenavis (sobiq treyder) Nassim Nicholas Taleb yozgan kitob. Ilk bor 2007-yilda chop etilgan. Asarda oldindan aytib boʻlmaydigan hodisalarning gʻayrioddiy taʼsiri hamda insonlarning ularga sodda tushuntirishlar topishi tendensiyasi haqida hikoya qilinadi.

„Qora oqqush: Sodir boʻlish ehtimoli kam boʻlgan voqeliklar taʼsiri“ *[[The New York Times]]* gazetasi bestsellerlar roʻyxatidan 36 hafta davomida chiqmagan.

## Manbalar
Mehrobdan chayon

**Mehrobdan chayon** – Oʻzbek romanchiligining asoschisi Abdulla Qodiriyning ikkinchi yirik asari. 1928-yilning fevralida tugallangan. Roman ilk bor 1929-yilda Samarqandda nashr etilgan.

Keyinchalik roman koʻp marta qayta nashr etilgan. Xususan, 1994-yilda roman Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyotda (tiraji 60 ming nusxa), 2016-yilda „Noviy vek“ nashriyoti, 2008 va 2018-yillarda „Sharq“ nashriyotida qayta nashr etilgan. Rus tiliga 1961-yilda Lidiya Bat va Vera Smirnova tomonidan tarjima qilingan.

Roman yozilgan paytda SSSRda mavjud boʻlgan rasmiy yoʻriqnomalarga koʻra, antiklerikal va antifeodal xarakterga ega boʻlib, islom dinshunoslari va inqilobdan oldingi „Oʻrta Osiyo feodalizmi“ni tanqid qiladi, xalqdan chiqqan kishilarning axloqiy fazilatlarini ulugʻlaydi.

Yoʻldosh Aʼzamov tomonidan 1973-yilda roman asosida *"Pobeg iz tmi"* nomli film suratga olindi.

## Manbalar

## Havolalar
* „Mehrobdan chayon“ Kitobxon saytida
Erengxon

**Erengxon** (1694-yilda vafot etgan), 1689—1694-yillarda Xorazmni (Xiva xonligini) boshqargan Shayboniylar sulolasidan vakili.

U ukasi Xudoydodxon vafotidan keyin xon hokimiyatini kuchaytirish siyosatini davom ettirdi. Xudoyquli-inoq va Buxoro xoni Subxonquli qoʻshinlari yordami bilan hokimiyatga keldi. Erengxon xon hokimiyatini mustahkamlash siyosatini davom ettirdi. Koʻp oʻtmay Buxoro xonligiga elchi yuboradi va davlat hokimiyatini toʻliq oʻz qoʻliga oladi.

Tez orada Erengxon ashtarxoniylarning Xurosonga yurishidan foydalanib, Buxoro xonligiga qarshi qoʻshin yuboradi. Biroq Xiva qoʻshini Buxoro yaqinida magʻlubiyatga uchraydi.

Shu bilan birga, Erengxon Eron bilan yaxshi aloqalar oʻrnatadi. Rossiya podshosi bilan Qalmiq xoni Ayukaga qarshi birga harakat qilish, Tyuk-Karan qal’asi orqali savdoni kengaytirish toʻgʻrisida kelishib olinadi.

Uning yaqin doʻsti shoir va meʼmor Mavlono Vafo edi. Erengxonning buyrugʻi bilan Xiva qalʼasida Koʻrinishxona qurildi. Uning hukmronligi davrida xonning yaqin hamkori Muhammad Rizabek Xivada madrasa qurdirgan. U atigi ikki yil hukmronlik qildi va 1694-yilda tasodifan otdan yiqilib vafot etdi. Hoji Muhammadxonning avlodi boʻlgan Joʻji sulton hokimiyatga keldi.

## Adabiyotlar
* Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959;
* Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941;
* Xudoyberganov K., Xiva – 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
* Gulyamov Y. G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993.
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
Sons of Anarchy

**Sons of Anarchy** — Amerika televizion seriali. Yaratuvchisi Kurt Sutter boʻlib, FX telekanalida namoyish etilgan.
## Manbalar

## Havolalar
*
The Sopranos

**The Sopranos** — Amerika televizion seriali. Yaratuvchisi David Chase boʻlib, HBO telekanalida namoyish etilgan.
## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
HBO

**Home Box Office (HBO)** — WarnerMedia tomonidan efirga uzatiladigan televizion kanal.
## Manbalar

## Havolalar
*
Better Call Saul

**Yaxshisi Soulga qo'n'giroq qiling** *(inglizcha: Better Call Saul)* — Amerika televizion seriali. Yaratuvchisi Vince Gilligan va Peter Gould boʻlib.  AMC telekanalida namoyish etilgan. Ushbu serial *"[[Breaking Bad]]"* serialining prequeli hisoblanadi. U *"[[Breaking Bad]]"* ning voqealaridan oldingi davrni aks ettirib, Jimmy McGillning Saul Goodman nomi bilan tanilgan hiylakor va mahoratli advokatga aylanish jarayonini hikoya qiladi.

## Qisqacha syujet
Serial asosiy qahramon Jimmy McGillning advokatlik faoliyatidagi dastlabki davrlarini o‘rganadi. Jimmy kichik va samimiy advokat sifatida boshlaydi, lekin tez orada u jinoyat olamiga chuqur kirib boradi. Uning Saul Goodman sifatida tanilgan qiyofasi korruptsiya, jinoyat va axloqiy tanlovlarning murakkab o‘zaro ta‘siri natijasida shakllanadi. Serial davomida boshqa muhim qahramonlar, jumladan Kim Wexler, Howard Hamlin, Mike Ehrmantraut, va Gustavo Fring bilan bo‘lgan munosabatlari namoyish etiladi.

## Aktyorlar va rollar

## Serialning ahamiyati

*"Better Call Saul"* nafaqat *"Breaking Bad"* ning davomiyoti, balki o‘ziga xos murakkab voqea liniyalari, chuqur xarakter tahlillari va kuchli rejissura orqali tomoshabinlar e‘tiborini tortgan. Serial huquqiy drama va jinoyat janrlarini muvaffaqiyatli uyg‘unlashtiradi. U *"Breaking Bad"* muxlislari uchun yangi qahramonlarning tarixi va o‘tmish voqealarini kashf qilish imkonini beradi.

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Peaky Blinders

***Peaky Blinders*** — Steven Knight tomonidan yaratilgan Britaniya teleseriali. Serial BBC Two va BBC One telekanalida namoyish etilgan.
## Rollarda

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Rick and Morty

***Rick and Morty*** — Amerika ilmiy-fantastik animatsion televizion seriali. Yaratuvchisi Justin Roiland va Dan Harmon boʻlib, Cartoon Network telekanalining Adult Swim turkumida namoyish etilgan.

Serial premyerasi 2013-yilning dekabr oyida roʻy bergan; ikkinchi mavsum esa 2015-yilda ekran yuzini koʻrgan. 2017-yilning 1-oktabrida esa uchinchi mavsum yakunlanib, 2018-yil may oyida yana nomaʼlum mavsumlarga mos 70 epizod chiqishi haqida xabar qilingan. 2019-yil may oyida toʻrtinchi mavsum namoyish etilishi haqida eʼlon qilindi.

Ilk besh epizod noyabr-dekabr oylarida chiqqan boʻlsa, qolgan qismlari biroz tanaffusdan soʻng, 2020-yilning 3—31-mayda namoyish etildi. Shuningdek, serialning beshinchi mavsumi (aniq muddatsiz) chiqishi toʻgʻrisida eʼlon qilindi. 2021-yilning 30-martida beshinchi mavsumning rasmiy treyleri muxlislar eʼtiboriga havola etildi va 2021-yilning 20-iyunida mavsum ekranlarga chiqishi sanasi eʼlon qilindi.

Serial surbet va telbanamo olim Rick Sanchez va uning sodda, injiq va oʻziga ishonmaydigan nevarasi Mortining sarguzashtlariga bagʻishlangan; serial muallifi Royland har ikki qahramonga oʻzi ovoz bergan. *Kelajakka qaytib* franshizasiga taqlidan shakllanib chiqqan animatsion serial kutilmaganda tanqidchilarning yuksak baholariga sazovor boʻldi – ular serialning oʻziga xosligi, kreativligi va hajviy jihatlarini alohida eʼtirof etadi.

## Asosiy personajlar

* **Rick Sanchez** (Justin Roiland tomonidan ovoz berilgan) — asosiy ikki qahramondan biri, daho va keksa olim, doim kekirib yuradigan piyanista. Skeptik, oʻta surbet, gapdon, egoist, lekin hazil qilishni juda yaxshi koʻradi. Ateist (baʼzi qismlarda xudoga iltijo qiladi, lekin har gal voqealarning moʻjizaviy kechishi ortidan yana barini omaddan deb hisoblaydi va uning mavjudligini inkor etadi). Qaroqchilardan juda qoʻrqadi. Daholigi ortidan butun Koinotda koʻplab dushmanlar orttirishga ham ulgurgan. Oʻz qizining oilasi – Smitlar xonadoniga koʻchib oʻtgan; shundan buyon barcha sarguzashtlarga nevarasi Morty bilan yoʻl oladi.
* **Morty Smith** (Justin Roiland tomonidan ovoz berilgan) – ikkinchi asosiy qahramon, Rickning nevarasi, 14 yoshdagi bolakay (3-mavsumda 15 yoshda), oddiy oʻsmir. Bobosi bilan sarguzasht qilarkan, atrofda nimalar sodir boʻlayotganini toʻliq tushunib yetmaydi, lekin uddaburonligini koʻrsatib qoʻygan vaziyatlar ham boʻlgan. Jessicaga koʻngil qoʻyadi. Ona sayyorasi Yer aholisi "kronenberglashtirish" natijasida qirilib bitgach, Rick bilan oʻzlarining omadsiz tajribada halok boʻlgan boshqa talqinlari oʻlchamiga oʻtib olgan.

## Ovoz berganlar
* Justin Roiland ovozi Rick Sanchez va Morty Smith
* Chris Parnell ovozi Jerry Smith
* Spencer Grammer ovozi Summer Smith
* Sarah Chalke ovozi Beth Smith

## Manbalar

## Havolalar
* 
* 
*
Qum Qiyali

**Qum Qiyali** — Oʻzbekistonning Fargʻona viloyati, Dangʻara tumanida joylashgan qishloq.

## Manbalar
Getting into Fingerstyle Guitar

**„Getting into Fingerstyle Guitar“** () — amerikalik gitarachi Jonathan Adams qalamiga mansub gitara chalishni oʻrgatuvchi qoʻllanma. Ilk bor 2002-yil Mel Bay nashriyotida chop etilgan. 2011-hamda 2015-yillarda qayta nashr qilingan. Kitob ham oddiy kitob, ham elektron kitob oʻlaroq hamda hamroh audioyozuvlar bilan eʼlon qilingan. Asarda musiqa asarlari ham nota yozuvi, ham tabulatura shaklida keltirilgan.

Asar gitarani fingerstayl yoki klassik uslubda, yaʼni barmoqlar bilan chalishni noldan boshlayotganlar yoki ushbu uslubni yanada yaxshiroq oʻzlashtirishni xohlaydiganlar uchun moʻljallangan. Dastlabki boblarda ayrim asosiy metodlar, yaxshi odatlarni rivojlantirish va yomon odatlardan qochish haqida soʻz yuritiladi. Keyingi boblarda klassik va fingerstayl uslubidagi anʼanalardan olingan baʼzi bir muhim repertuarlarga eʼtibor qaratilgan. Ushbu boblar kitobning ilk yarmida berilgan uslublarni oʻzlashtirishga koʻmaklashadi.

## Manbalar

## Havolalar
* „Getting into Fingerstyle Guitar“ Mel Bay saytida 
* „Getting into Fingerstyle Guitar“ Google Books saytida
BoJack Horseman

**BoJack Horseman** — Amerika animatsion televizion seriali. Yaratuvchisi Raphael Bob-Waksberg  boʻlib, Netflix telekanalida namoyish etilgan.

## Ovoz berganlar
* Will Arnett ovozi BoJack Horseman
* Amy Sedaris ovozi Princess Carolyn
* Alison Brie ovozi Diane Nguyen
* Paul F. Tompkins ovozi Mr. Peanutbutter
* Aaron Paul ovozi Todd Chavez

## Manbalar

## Havolalar
* 
*
Harry Potter va maxfiy hujra

***Harry Potter va maxfiy hujra*** (boshqa nomi ***Harry Potter va maxfiy xona***; ) ingliz yozuvchisi J. K. Rowling qalamiga mansub fentaziya janrdagi roman boʻlib, *[[Harry Potter]]* romanlar turkumining ikkinchi qismidir. Roman voqealari Harryning „Hogwarts jodugarlik va afsungarlik maktabi“dagi ikkinchi yiliga toʻgʻri keladi hamda shu vaqt mobaynida maktab yoʻlaklari devorlarida „maxfiy hujra“ ochiqligi va „Slytherinning merosxoʻri“ barcha magl yaʼni ota-onasi sehrgar boʻlmagan chalazot oʻquvchilarni oʻldirishi toʻgʻrisida ogohlantiruvchi xabarlar ketma-ketligini oʻz ichiga oladi. Ushbu tahdidlar maktab oʻquvchilarini dahshatga solgan hujumlardan soʻng yuzaga keladi. Bir yildan buyon Harry va uning doʻstlari Ron va Hermione, bu kabi tahdidlarni oldini olishga intilishadi. Hamda asarda Harry hujrada yashiringan xavfli ilonni oʻldirishi va eng yaqin doʻsti Roning singlisi Jennyni qutqarganligi yozuvchi tomonidan mahorat bilan tasvirlanadi.

Kitob ilk bor 1998-yil 2-iyulda Birlashgan Qirollikning Bloomsbury nashriyotida chop etildi. AQShda esa 1999-yil 2-iyunda Scholastic Inc. Nashriyotida chop etildi.

Ushbu roman asosida 2002-yilda suratga olingan film (oʻsha paytda) hamma vaqtlarning eng koʻp daromad keltirgan beshinchi filmi boʻlib, kinotanqidchilar tomonidan xush qarshilandi. *Harry Potter va maxfiy hujra* romani asosida yaratilgan videooʻyinlar ham bir nechta platformalar uchun moʻljallanib chiqarilgan boʻlib, ularning aksariyati ijobiy baholandi.
## Sujet

## Boblari
# Juda koʻngilsiz tugʻilgan kun
# Xavf haqida Dobbyning xabar berishi
# „Boshpana“
# „Naqshli yozuv va siyoh dogʻi“ doʻkonida
# Urishqoq tol
# Sverkarol Charuald
# Maglvachcha va shivir-shivir gaplar
# 0ʻlgan kun yubileyi
# Devordagi qoʻrqinchili yozuv
# Telba tajovuzkor
# Duelchilar klubi
# Barcha qiyofalar damlamasi
# Sirli kuch yashiringan kundalik
# Cornelius Fudge (*Kornelius Fuj*)
# Aragog
# Maxfiy xona
# Slytherinning vorisi
# Dobbyning qullikdan ozod boʻlishi

## Adaptatsiyalar
### Film

2002-yili *Harry Potter va maxfiy hujra* asosida film suratga olindi. Filmga Chris Columbus rejissorlik qildi, Steve Kloves esa ssenariynavis oʻlaroq qatnashdi. Film budjeti $125 million boʻlib, kartina umumjahon boʻylab $600&nbsp;million daromad keltirdi. „Eng yaxshi fentezi film“ nominatsiyasida Saturn mukofotiga nomzod boʻldi. Metacritic saytida 63 %, boshqa bir kinotanqid sayt – Rotten Tomatoesda esa 82 % ijobiy baholandi.

### Videooʻyinlar

## Oʻzbekcha tarjimasi
*Harry Potter va maxfiy hujra*ni oʻzbek tiliga Shokir Dolimov tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 2018-yil Toshkent shahrida „Adabiyot uchqunlar“ nashriyotida chop etilgan. Nashrga tayyorlovchi va iqtiboslar va izohlarni tayyorlovchi – Ergashboy Matyoqubov, bosh muharrir – Alisher Ravshanov, musahhih – Lolaxon Qoʻziboyeva va dizayner – Feruzbek Vohidov. Kitob adadi – 1 500 nuxsa.

## Manbalar
Jo‘ji sulton

**Joʻji sulton** yoki Joʻjixon (1697-yilda vafot etgan), 1694-1697-yillarda hukmronlik qilgan Shiboniylar sulolasidan boʻlgan oʻzbek Xorazm xoni (Xiva xonligi).

Hoji Muhammadxonning avlodi, u Erengxon vafotidan keyin xon hokimiyatini kuchaytirish siyosatini davom ettirdi. U faqat uch yil hukmronlik qildi va 1694-yilda vafot etdi, shundan keyin akasi Valixon hokimiyatga keldi.

## Adabiyotlar
* Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
* Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
* Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
* Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
Jannatga yoʻl

„**Jannatga yoʻl**“ – oʻzbek shoiri Abdulla Oripov qalamiga mansub dramatik doston. 1980-yil mart oyida eʼlon qilingan. Doston Oripovning eng taniqli asarlaridan biridir. 2021-yil Qirgʻzistonlik shoir va yozuvchi Rahim Karimov dostonni rus va ingliz tillariga tarjima qilgan.

Doston ilk marotaba marotaba Toshkent shahrida Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi markaziy komitetining nashriyotida chop etilgan. Ilk nashr kirish soʻzini Matyoqub Qoʻshjonov yozgan.

Doston fantastik va afsonaviy-mifologik mavzu asosida yaratilgan. Asardagi voqealar „narigi dunyo“da sodir boʻladi. Aslida esa mifologiya yordamida realistik hodisalar yoritilgan, yaʼni adib afsonaviy naql vositalari orqali real dunyo muammolarini talqin qiladi. Oripov ushbu asarida ezgulikni imkon borida yoki imkon boricha roʻyobga chiqariladigan istak emas, balki amalga oshirilishi zarur ehtiyoj oʻlaroq tasvirlagan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Jannatga yoʻl“ Ziyouz saytida
* „Jannatga yoʻl“ dostonining sahnalashtirilgani (video)
Abadiyat qonuni

**Abadiyat qonuni** () — 1978-yilda gruzin yozuvchisi Nodar Dumbadze tomonidan yozilgan roman. Abadiyat qonuni romani nafaqat Gruziyaning oʻzida, balki koʻplab boshqa yurtlarda ham izlab topib oʻqiladigan asarlar qatoridan joy olgan. 1983-yilda oʻzbek tiliga tarjima qilinib 30 000 nusxada nashr etilgan. Keyinchalik 2011—2014-yillarda Sharq nashriyoti tomonidan hikoyalar bilan birga 463 betli qattiq muqovada qayta nashr etilgan.

Roman qahramoni yozuvchi Bachana Ramishvili yurak xurujidan soʻng kasalxonaga tushadi. Kasalxonada u butun hayotini birma-bir eslaydi va abadiyat qonunini kashf etadi.

## Sujeti
Romanda insonning hayotdagi oʻrni, undan talab etiladigan fidoyilik, halollik, vijdonlilik, adolatparvarlik xususiyatlari toʻgʻrisida keng mushohada yuritilgan. Adibning aksariyat asarlaridagi voqea, hodisalar insonlar taqdiri oʻzining oʻtkir dramatizmi bilan birga samimiy yumori bilan ham oʻquvchi yodida uzoq saqlanib qoladi. Ushbu asarda ham voqealar keskin rivojlanadi. Bosh qahramon Bachana Ramishvili haqiqiy maʼnodagi sodda va samimiy yozuvchi obrazida tasvirlangan. U taʼmagirlarni va poraxoʻrlarni yomon koʻradi. Asarda mehr-oqibat, muhabbat, nafrat, shodlik, hayo va or-nomus tushunchalari uygʻunlashtirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
Chastotali lugʻat

**Chastotali [[lugʻat]]** soʻzlarning (soʻz shakllari, soʻz birikmalarining) nutqda qoʻllanish miqdori haqida maʼlumot beruvchi lugʻat. Chastotali lugʻat tilda u yoki bu grammatik konstruksiya qaysi chastota bilan qoʻllanganligini hisoblash imkonini beradi.Masalan:suv sózi faqat ichmoq, suzmoq, tókmoq kabi fellar bilan birika olishi va aksincha,"yemoq" (suvni yemoq desak uslubiy xato bóladi) kabi sózlar bilan birika olmaydi.shu kabi holatlar chastatali lug'atlarda yoritiladi.
Abby Takes a Stand

**Abby takes a stand** — Patricia McKissack tomonidan 2005-yilda nashr etilgan kitob. Bu „Vaqt parchalari“ turkumidagi birinchi kitob va asosan 1960-yillar haqida hikoya qiladi.
## Kitobning qabul qilinishi
Central Asians under Russian Rule

**„Central Asians under Russian Rule: A Study in Culture Change“** („Markaziy osiyoliklar Rossiya hukmronligi ostida: Madaniy oʻzgarishlar boʻyicha tadqiqot“) — amerikalik antropolog Elizabeth Bacon qalamiga mansub kitob. Kitobda Markaziy Osiyo xalqlari madaniyati va ularning madaniyatida Rossiya imperiyasi va Sovet Ittifoqi hukmronligi davrida sodir boʻlgan oʻzgarishlar haqida hikoya qilinadi.

Kitob ilk marotaba 1966-yil Cornell universiteti nashriyotida chop etilgan. 1968-yil ayni nashriyotda qayta nashr qilingan. 1980-yil Michael Fischer koʻp sahifali kirish soʻz yozgan yangi nashri chop etilgan. Yangi nashr 1982-yil qayta chop etilgan. Asardan 12 fotosurat va 2 xarita, shuningdek, izohlar, bibliografiya va indeks oʻrin olgan. Bacon kitobni turkshunos olim Aleksandr Samoylovichga bagʻishlagan.

Muallif 1934–1935-oʻquv yilida Yale universiteti hamda SSSR Fanlar akademiyasi oʻrtasidagi hamkorlik doirasida Sovet Ittifoqida yashagan. Bacon Markaziy Osiyo mamlakatlaridan faqat Qozogʻiston SSRga borishga muvaffaq boʻlgan. Bacon kitobni Sovet Ittifoqida boshdan kechirganlari va AQSHga qaytganidan keyin oʻtkazgan chuqur tadqiqotlari asosida yozgan.

„Central Asians under Russian Rule“ kitobi Rossiya imperiyasi va SSSR hukmronligi ostida Markaziy Osiyoda sodir boʻlgan madaniy oʻzgarishlar mukammal yoritilgan va tahlil qilingan asar oʻlaroq yaxshi kutib olindi. Ammo 1960-yillarda kitobga taqriz yozganlar ham, 1980-yilgi yangi nashrga kirish soʻzini yozgan Fischer ham Baconni Markaziy Osiyo xalqlari tarixi va mintaqadagi tarixiy oʻzgarishlarni yetarlicha chuqur tahlil qilmaslikda hamda murakkab masalalarni oshiqcha soddalashtirgani uchun tanqid qilishdi.

## Manbalar

## Havolalar
* „Central Asians under Russian Rule“ Cornell universiteti saytida
Shoh Edip

„**Shoh Edip**“ — yunon dramaturgi Sofokl qalamiga mansub tragediya. Ayrim olimlar tragediya eramizdan avvalgi 429-yilda ilk bor sahnalashtirilgan deb hisoblasa-da, aslida bu aniq maʼlumot emas. „Shoh Edip“ tragediyasida qadimgi yunon mifologiyasidan keng foydalanilgan. Sofoklning ijodiy choʻqqisi hisoblangan bu asar hozirgi kungacha jahon teatri sahnasidan tushmay keladi.

## Oʻzbekcha tarjimasi
Tragediyani Asqad Muxtor oʻzbekchaga tarjima qilgan. Bu tarjima asarning oʻzbek tilidagi ilk va yagona tarjimasidir. Muxtor asarni 1958-yilda Moskva shahrida „Xudojestvennaya literatura“ nashriyotida chop etilgan ruscha tarjimasidan oʻzbekchaga oʻgirgan. Oʻzbekcha tarjima 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

Muxtor tragediyani oʻzbekchaga erkin tarjima qilgan: oʻzbek kitobxoni uchun tushunish qiyin boʻlgan joy, elat nomlari hamda atamalar oʻzgartirilgan yoki tushib qoldirilgan.

## Manbalar

## Havolalar
* [„Shoh Edip: Tragediya“ Ziyouz saytida](https://n.ziyouz.com/books/jahon_dramaturgiyasi/Sofokl.%20Shoh%20Edip%20(tragediya).pdf)
Raqamli qalʼa

**Raqamli qalʼa** () — amerikalik yozuvchi Dan Brownning romani.  Asar milliy xavfsizlik agentligi va Amerika Qoʻshma Shtatlarining eng yaxshi kriptografi Syuzan Fletcherning nomaʼlum xavfli shaxsga qarshi turishi haqida. Bunda AQSHning barcha maxfiy maʼlumotlari xavf ostida qolgan boʻladi.

## Sujet
Elektron maʼlumotlarni himoyalash uchun dekodlanmaydigan shifr yaratgan sobiq milliy xavfsizlik agentligi (MXA) xodimi oʻldirib ketiladi.  MXAning super kompyuteri Transxabar "raqamli qalʼa" dasturi bilan yaratilgan  shifrlangan bu kodni ocha olmaydi. Aslida esa "raqamli qalʼa" dasturi mavjud boʻlmaydi, shifr esa yashirin xabar emas, transxabarni buzadigan virus boʻlib chiqadi. Bu virusni oʻzining ishdan boʻshatilishi, ona yurti (Yaponiya)ning Amerika tomonidan atom bombalari bilan 1945-yilda bombardimon qilinishi va  odamlarni yoppasiga kuzatish rejimini barbod qilish maqsadida MXA sobiq xodimi Enzay Tankado yaratgan edi. Roman oxirida xodimlar virusni xavfsizlantirishadi. Transxabarning borligi sir saqlanib qolinsada, oʻzi yoʻq qilinadi.

## Qahramonlari
Syuzan Fletcher — bosh qahramon, MXA bosh kriptografi

Devid Bekker — Zamonaviy tillar boʻyicha professor, Syuzanning qayligʻi

Enzay Tankado — Raqamli qalʼa dasturi yaratuvchisi, MXA sobiq xodimi

Komandor Trever Stratmor — MXA operatsiyalar boʻlimi direktori

Liland Fonteyn — MXA direktori

Jabba — MXA xavfsizlik tizimi direktor oʻrinbosari

Soshi Kuta — Jabbaning bosh texnigi va assistenti

Fil Chartrukian — MXA texnigi

Greg Heyl — MXA kriptografi

Halohot — Stratmor tomonidan kodni olish uchun yollangan qotil

## Manbalar

## Havolalar
* Official website
Tohirxon (Xorazm xoni)

**Toxirxon** (tugʻilgan yili nomaʼlum - 1741) – Xorazm (Xiva) xoni (1740-1741) Ashtarxoniylar sulolasidan, Ilbarsxonxon II ning vorisi. 

Nodirshohning buyrugʻi bilan 1740-yilda, o’zbek xoni Ilbarsxon II qatl etilgandan so’ng taxtga Tohirxon chiqqan. Tohirxon atigi olti oy hukmronlik qildi, aholi Nodirshohga boʻysunishidan norozi boʻldi va 1741-yilda u oʻldirildi.

## Adabiyotlar
* Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
* Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
* Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
* Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
Diley

**Diley** bu kechiktirish degan maʼnoni bildirib, tovushning devor va jihozlarga urilib qayta mikrofonga kelib yozilishi ham diley funksiyalariga kiradi. Hozirgi kunda Ddan musiqaga sayqal beruvchilar keng foydalanishadi.
Tasniflash

**Tasniflash** yoki **klassifikatsiya** — maʼlum bir narsaning muayyan belgilar asosida hamda tadqiqotning umumiy maqsadidan kelib chiqadigan qarashlarga moyil keluvchi maʼlum tasnifiy boʻlimlar boʻyicha guruhlarga ajratilishi.

(Tasniflash - bu narsalarni ma'lum mezonlarga ko'ra guruhlash jarayoni. Narsalarni yaxshilab tasniflash va turlar qatori shaklida tizim hosil qilish.)
ABC Bunny

**ABC Bunny** — Wanda Gág tomonidan yaratilgan bolalar uchun alifbo kitobi. Kitob muallif tomonidan oq va qora ranglarda bezatilgan va kitobning muallifining akasi Howard tomonidan qoʻlda yozilgan. Kitobga qoʻshilgan „ABC Songs“ musiqasini kitobning muallifi Wanda Gágning singlisi Flaviya bastalagan.

Kitob dastlab muallif Wandaning jiyanlaridan biri uchun yaratilgan edi. Muallifning oʻz jiyani uchun yaratgan kitobi 1934-yilda 1972-yilgacha Newbery Faxriy mukofotiga sazovor boʻlgan soʻnggi rasmli kitob sifatida tarixda qoldi. Kitob 1933-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlarining Coward-McCann, Inc  nashriyotida nashr etilgan.

## Syujeti
Ritmik va qofiyali matn olma bilan sodir boʻlgan baxtsiz hodisadan keyin Bunnylanddan boshqa joyga haydalgan Bunni haqida hikoya qiladi. Bunni sayohatida alfavitdagi har bir harf aks etadi: Gale G harfi uchun, Insect I harfi uchun va boshqalar.
## Havolalar
*Koʻrib chiqish

## Manbalar
Across America on an Emigrant Train

**Across America on an Emigrant Train** — 1993-yilda Jim Murphy tomonidan yaratilgan bolalar uchun tarixiy kitob. Ushbu kitob Robert Lui Stivensonning Nyu-York shahridan Kaliforniyaga shahriga 1879-yil qilgan sayohatiga asoslangan.

## Kitobning qabul qilinishi
Booklist, Across America kitobi sharhida „Murphy uslubi oddiy“ deb yozgan va „Oddiy odamlar tajribasi Gʻarb afsonalarini jonlantiradi“ degan xulosaga kelgan. School Library Journal „Murphy yozuvchining (Robert Lui Stivenson) jurnalidan oʻsha paytdagi transkontinental poezd sayohatining yangi, birlamchi manbasini taqdim etish uchun olgan“ deb yozgan va „temir yoʻl qurilishi va uning kesib oʻtgan hududga taʼsiri toʻgʻrisidagi hisobotlarni sinchkovlik bilan oʻrganib chiqqan.

Bolalar kooperativ markazi ushbu kitobni „gʻarb tomon kengayishning ajoyib hujjatli filmi“ deb topdi.

## Mukofotlar va nominatsiyalar
:1994 Jefferson Cup Award - gʻolib
:1994 Orbis Pictus Award - gʻolib

## Manbalar
Hobbit

***Hobbit: Yoxud borib qaytish*** () — ingliz yozuvchisi J. R. R. Tolkien qalamiga mansub fantastik roman. Birinchi marta 1937-yilda nashr etildi va qisqa vaqtda bolalar adabiyotining klassikasiga aylandi.

J. R. R. Tolkien „Hobbit“ asarini yozishda Skandinaviya mifologiyasi va qadimgi ingliz sheʼri „*Beowulf“* motivlariga murojaat qilgan. Bir qator tadqiqotchilarning fikriga koʻra, hikoyada yozuvchining Birinchi jahon urushidagi ishtiroki tajribasi aks etgan. Asarning oʻziga xos xususiyati arxaik va zamonaviy xulq-atvor standartlarining qarama-qarshiligi — xususan, personajlar nutqi stilistikasi orqali. Asosiy qahramon Bilbo Baggins zamonaviy odamning koʻplab xususiyatlariga ega va natijada qadimgi dunyo vakillari fonida aniq anaxronizmga oʻxshaydi. Shunga koʻra, asarda zamonaviy madaniyat kishisi va uning atrofidagi qadimiy qahramonlar oʻrtasidagi munosabatlar toʻgʻrisida savol tugʻiladi. Butun hikoya davomida qahramonning rivojlanishi sodir boʻladi — sarguzashtlarda ishtirok etish Bilbo uchun oʻz-oʻzini bilish yoʻliga aylanadi. Hikoya sujetining soʻnggi bosqichida paydo boʻladigan xazinalarni egallash uchun ziddiyatda ochkoʻzlik va uni yengish muammosi koʻtarilgan.

Hobbit: yoxud borib qaytish— Tolkienning Oʻrta Yer dunyosi haqida nashr etilgan birinchi asari. Kitob tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻldi va oʻquvchilar tomonidan katta talabga ega boʻlib, nashriyot muallifidan davomini soʻrashga undadi. 1937-yilda Tolkien sevimli mashgʻulotlar haqida yangi hikoya yozishni boshladi. Ishning natijasi *[[Uzuklar hukmdori]]* romani boʻldi.  Hobbitdan farqli oʻlaroq, bu asar kattalarga moʻlajllandi. Ikki kitobning syujetlarida izchillikni taʼminlash uchun Tolkien „Hobbit“ ning asl matniga oʻzgartirishlar kiritdi. Jumladan Bilboning Gollum bilan uchrashuvi tavsifiga keskin oʻzgartirish kiritilgan.

1937-yil 21-sentabrda birinchi marta Britaniyaning  George Allen & Unwin nashriyoti tomonidan 310 betli qattiq muqovada nashr etildi.

*Hobbit:yoxud borib qaytish* romani birinchi marta 2019-yilda harbiy tarjimon Shokir Dolimovning mustaqil tarjimasi asosida 302 betli qattiq muqovada 3000 nusxada nashr etilgan.

## Sujet
Thorin Emanqalqon boshchiligidagi oʻn uchta gnomlar olisdagi vatanlari Eriborni qaytarib olish uchun sayohatiga chiqishadi. Eribor yakka togʻ ichida oʻyib ishlangan, oltin va xaznilarga toʻla ulkan yer osti shahri boʻlib uni dahshatli shimol ajdari Smaug egallab olgan. Hobbit Bilbo Baggins va sehrgar Gandalf bu mushkul ishda gnomlarga yordam berishadi.

## Manbalar

## Havolalar
A Beautiful Mind

***A Beautiful Mind (Goʻzal idrok)*** — 1998-yilda Sylvia Nazar tomonidan yozilgan, Nobel mukofoti laureati John Forbes Nash hayotiga bagʻishlangan biografik roman. Nazarning ushbu asari 1998-yilda National Book Critics Circle Award mukofoti qoʻlga kiritdi va Pulitzer mukofotiga nomzod boʻldi. 2001-yilda roman asosida Ron Howard tomonidan Tafakkur oʻyinlari filmini suratga olingan.

## Sujet
Kitobda Nashning bolaligi, Prinston va MITdagi ishlari, RAND korporatsiyasidagi faoliyati, oilasi va shizofreniya bilan kurashlari yoritilgan.

Kitob 1994-yilda Nashga Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofotini topshirishi bilan tugaydi. Kitobda Nash hayotining koʻp qirralari, shu jumladan uning matematik dahosi tabiati batafsil tavsiflangan, uning shaxsiyati va motivatsiyasi batafsil oʻrganilgan.

## Qabul qilinishi
Roman 1998-yilda National Book Critics Circle Award mukfotifa loyiq koʻrildi. Tarjimai holi uchun Pulitzer mukofoti va Rhône-Poulenc mukofotiga nomzod boʻldi. 1999-yilda New-York Timesning Biografiya uchun eng yaxshi bestsellerlar roʻyxatiga qoʻshildi.

## Tanqid
Kitobda qoʻyilgan axloqiy masalalar, ruxsatsiz biografiya va mavzu yuzasidan hamkorlik qilmasdan yozilgani keskin tanqid qilingan.

## Moslashtirish
Kitob asosida Ron Howard tomonidan suratga olingan va bosh rollarni Russel Krou va Jenifer Konneli ijro etgan „Ajoyib aql“ filmi yuqori baholandi va koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi. Jumladan Eng yaxshi film uchun va eng yaxshi moslashtirilgan Ssenariy uchun Oscar mukfotiga loyiq koʻrilgan.
## Manbalar

## Havolalar
Yodgorxon

**Yodgorxon (Yodigorxon)** (1714 yilda vafot etgan), 1704-1714 yillarda Shiboniylar sulolasidan bo’lgan o’zbek Xorazm (Xiva) xoni.

Musoxon hokimiyatdan chetlatilgach, Hoji Muhammadxonning o’g'li Yodgoxon taxtga o’tirdi. U Xorazm shiboniylari sulolasining Makkaga haj qilgan yagona xoni edi. Uning hukmronligi davri ko’chmanchi qabilalar bilan janglarda o’tgan. Yodgoxon taxminan 1714 yilda vafot etdi va Shergʻozixon taxtga o’tirdi.

## Adabiyotlar
* Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
* Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
* Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
Learning to Play Guitar

**„Learning to Play Guitar“** (), toʻliq nomi: **„Learning to Play Guitar: Chords, Scales, and Solos“** () — amerikalik musiqachi, Kolorado universiteti professori Colin McAllister hozirlagan gitara chalishni oʻrgatuvchi qoʻllanma. Onlayn video va DVD formatida tayyorlangan qoʻllanma PDF formatidagi hamroh kitob bilan nashr etilgan. Qoʻllanma 2017-yil Chantilly shahrida „The Teaching Company“ nashriyotida chop etilgan.

Asar gitara chalishni noldan boshlaganlar uchun moʻljallangan. Qoʻllanma har biri oʻrtacha yarim soat davom etadigan 24 ta darsdan iborat boʻlib, hamroh kitobda videoda oʻrgatilgan materiallarning muxtasari keltirilgan. Har bir bob besh modulga (texnika, nota yozuvi, akkordlar, gammalar va praktika) boʻlingan.

## Manbalar

## Havolalar
* „Learning to Play Guitar: Chords, Scales, and Solos“ The Great Courses saytida  
* „Learning to Play Guitar: Chords, Scales, and Solos“ Colin McAllister saytida