Siringomiyeliya

**Siringomiyeliya** umumiy atama boʻlib, orqa miya ichida kist yoki boʻshliq paydo boʻladigan kasallik sifatida qaraladi. Koʻpincha siringomiyeliya etiologiyani aniqlashdan oldin umumiy atama sifatida ishlatiladi. Sirinks deb nomlanadigon bu kist vaqt oʻtishi bilan kattalashishi va choʻzilishi, orqa miyani yoʻq qilishi mumkin. Koʻp tuygʻularningning yoʻqolishiga, falajga, zaiflikka, orqa, elka va ekstremitalarda qattiqlikka olib kelishi mumkin. Siringomiyeliya, ayniqsa, qoʻllarda haddan tashqari issiq yoki sovuqni his qilish qobiliyatini yoʻqolishiga olib kelishi mumkin..Bundan tashqari tepa koʻkrak va qoʻllar boʻylab ikki tomonlama ogʻriq va harorat hissi yoʻqotilishiga sabab boʻladi. Alomatlarning kombinatsiyasi bir bemordan ikkinchisiga umurtqa shnur orasidagi syrinxning joylashishiga, shuningdek, uning darajasi oʻzgarishi mumkin.

Siringomiyeliyaning tarqalishi 100 ming kishiga 8,4 tani tashkil qiladi, alomatlar asosan bolalikdan boshlanadi. Kasallik simptomlari asta-sekin rivojlanadi, lekin toʻsatdan yoʻtal, zoʻriqish yoki miyelopatiya bilan paydo boʻlishi mumkin.

## Alomatlari va belgilari
Siringomiyeliya orqa miya shikastlanishi sababli koʻplab neyropatik alomatlarga sabab boʻladi. Kasallanganlarda ogʻir surunkali ogʻriq, gʻayritabiiy hislar va sezuvchanlik yoʻqolishi, ayniqsa qoʻllarda koʻp bilinadi. Baʼzi bemorlar vaqtincha yoki doimiy ravishda falaj yoki parezni boshdan kechiradilar. Sirinks, shuningdek, parasempatik va simpatik asab tizimlarida buzilishlarga sabab boʻlishi mumkin, bu esa anormal tana harorati yoki terlash, ichakni nazorat qilish kaʼbi boshqa muammolarni keltirib chiqaradi. Agar sirinks orqa miyada yuqoriroq boʻlsa yoki miya poyasiga taʼsir oʻtkazsa, syringobulbiyada boʻlgani kabi, ovoz paychalarining falaji, tilning ipsilateral yoʻqolishi, trigeminal asabning hissiy yoʻqolish va boshqa belgilar kuzatilishi mumkin. Baʼzi hollarda qovuq toshlari tag ekstremitalarda zaiflik boshlanganda paydo boʻlishi mumkin. Klassik usulda siringomieliya orqa miya dorsal ustunini / medial lemniskusni saqlaydi va yuqori ekstremitalarda bosim, tebranish, teginish va propriosepsiyani saqlab qoladi. Charcot boʻgʻimi deb ham nomlanadigon neyropatik artropatiya, ayniqsa, elkalarida, siringomiyeliyasi boʻlgan kasallarda kuzatilishi mumkin. Sezish tolalarining boʻgʻimga singishi, vaqtlar oʻtishi bilan boʻgʻimning degeneratsiyasiga olib keladi deyilgan qarashlarga ega.

## Omillari
Umuman qaralganda, siringomiyeliyaning ikkita turi mavjud: tugʻma va orttirilgan. Siringomiyeliya asosan surunkali kasallik boʻlib, vaqt oʻtishi bilan yuzaga keladi va mushaklar atrofiyasiga sabab boʻladi. Olingan siringomiyeliya tanadagi jiddiy jismoniy shikastlanish, misol uchun, yoʻl-transport hodisasi natijasida yuzaga kelishi mumkin. Siringomiyeliya ham muloqot qila oluvchi va aloqasiz shakllarga boʻlinishi mumkin. Aloqa odatda foramen magnumdagi shikastlanishlar orqali yuzaga kelishi va boshqa orqa miya kasalliklari tufayli aloqa qilmaslik.

### Irsiy
Birinchi asosiy shakl miyaning Arnold-Chiari malformatsiyasi yoki Chiari malformatsiyasi deb nomlanadigon anormallik bilan bogʻliq. Bu siringomiyeliyaning eng keng tarqalgan sabablaridan biri boʻlib, bu yerda kichik orqa chuqurchaga bogʻliq boʻlishi mumkin boʻladigon anatomik anormallik serebellumning pastki qismini boshning orqa qismidagi normal joylashuvidan bachadon boʻyni yoki boʻyin qismiga chiqib ketishiga sabab boʻladi. Orqa miya kanali. Keyin orqa miyaning servikal hududida syrinx avj olishi mumkin. Bu yerda simptomlar asosan 25 yoshdan 40 yoshgacha boshlanadi va valsalva manevri deb nomlanadigan zoʻriqish yoki miya omurilik suyuqligi bosimining keskin oʻzgarishiga olib keladigan har qanday faoliyat tufayli yomonlashishi mumkin. Ammo, baʼzi bemorlarda uzoq muddatli barqarorlik kuzatiladi. Kasallikning ushbu shakli roʻy berayotgan baʼzi bemorlarda bosh suyagida miya omurilik suyuqligi toʻplanib qoladigan gidrosefaliya yoxud oraxnoidit deb ataladigan holat, bunda orqa miya qoplami – araknoid membrana yalligʻlangan. Siringomiyeliyaning baʼzi holatlari oilaviy xarakterga ega, lekin bu kamdan-kam uchraydi.

### Olingan
Siringomiyeliyaning ikkinchi asosiy jihati travma, menenjit, qon ketishi, oʻsimta yoxud araknoiditning asoratlari sifatida kuzatiladi. Bu yerda syrinx yoki kist ushbu shartlardan biri bilan zararlangan orqa miya segmentida rivojlanadi. Keyin sirinks kengayishni boshlaydi. Bu koʻp hollarda aloqa boʻlmagan siringomiyeliya deb nomlanadi. Semptomlar dastlabki shikastlanishlardan bir necha oy yoki yillar oʻtgach sezilishi mumkin, ular ogʻriq, zaiflik kabi shikastlanish joyida paydo boʻlgan sezuvchanlik buzilishi bilan boshlanadi.

Shikastlanishdan soʻnggi siringomiyeliyaning muhim belgisi (asosan PTS qisqartmasidan foydalanish deb ataladi)  shikastlanish joyidan yuqoriga tarqalishi kuzatiladigon ogʻriqdir. Ogʻriq, uyqusizlik, zaiflik va harorat sezishning buzilishi kabi belgilar tananing faqat bir tomoni bilan chegaralanishi mumkin. Siringomiyeliya terlashga, jinsiy funktsiyaga keyinchalik esa siydik pufagi va ichakni nazorat qilishga yomon taʼsir koʻrsatishi mumkin. PTSning doimgi sababi avtohalokat yoxud qamchi jarohati bilan bogʻliq shunga oʻxshash travma boʻlishi mumkin.

PTS diagnosini qiyinlashtirishi mumkin boʻlgan sabab shundaki, simptomlar odatda sirinxning asl sababi sodir boʻlgandan keyin koʻp vaqt oʻtgach paydo boʻlishi mumkin (misol uchun, avtohalokat sodir boʻlgandan keyin bemor birinchi navbatda ogʻriq, sezuvchanlikni yoʻqotish va pasayish kabi PTS belgilarni sezadi. avtohalokatdan bir necha oy oʻtgach, terida xar xil darajadagi issiq va sovuqni his qilish qobiliyati).

## Patogenez
Siringomiyeliyaning patogenezi muhokamasi. Miya omurilik suyuqligi ham miyani yostiq qilish uchun xizmat qiladi. Orqa miyaning markaziy kanalida ortiqcha miya omurilik suyuqligi gidromiyeli deb nomlanadi. Bu termin markaziy kanalning ependimasi ichida joylashgan miya omurilik suyuqligining koʻpayishini bildiradi. Suyuqlik atrofdagi oq moddaga parchalanib, pufak boʻshligʻini yoxudsirinksni hosil qilganda, siringomiyeliya atamasi qoʻllanadi. Asosan bu sharoitlar birga boʻlganligi sababli, syringogidromiyeliya atamasi qoʻllanadi. Terminlar bir-birining oʻrnida ishlatish mumkin.