Ispaniya — Ukraina munosabatlari

**Ispaniya va Ukraina oʻrtasidagi munosabatlar** 1992-yil yanvar oyida, Ukraina mustaqillikka erishganidan keyin bir muncha vaqt oʻtgach oʻrnatilgan.

## Tarixi

### Pretsedentlar
Oʻttiz yillik urush (1618-1648) davrida Ukraina kazaklari Rossiya podsholigi va Usmonli imperiyasi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan protestant koalitsiyasiga qarshi ispan— portugal katolik ittifoqi tomonida qatnashdilar.

Ispaniya fuqarolar urushi (1936-1939) davrida gʻarbiy kommunistlardan yollangan Ukraina brigadalari respublikachilar tomonida jang qilganlar.

### Diplomatik munosabatlar
Ispaniya va Ukraina oʻrtasida 1992-yil 30-yanvarda rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatildi. Koʻp oʻtmay, 1992-yil fevral oyida Ispaniya Kiyevda doimiy diplomatik vakolatxonasini ochdi. Har ikki davlat 1997-yil avgustda kuchga kirgan Doʻstlik va hamkorlik shartnomasini imzoladi.

Ikki davlat oʻrtasida ravon siyosiy muloqot mavjud.  Munosabatlarning gumanitar jihati ispan uyushmalarining ukrainalik bolalarni maktab taʼtillari davrida ispan oilalarida kutib olish dasturlari va Ispaniyada Ukraina fuqarolarining muhim koloniyasi mavjudligi bilan mustahkamlangan, bu esa rivojlanishga hissa qoʻshdi.

2020-yilda Ispaniya Qishloq xoʻjaligi, baliqchilik va oziq-ovqat vazirligi va Ukraina Iqtisodiy rivojlanish, savdo va qishloq xoʻjaligi vazirligi qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat sanoati sohasida hamkorlikni kengaytirishga intilayotgan kelishuv memorandumini imzoladi.

2022-yil yanvarida, 2021-2022-yillardagi Rossiya — Ukraina inqirozi fonida, Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanches Ispaniyaning Ukrainaning „suvereniteti va hududiy yaxlitligini“ qo‘llab-quvvatlashini taʼkidladi. 2022-yil 21-fevralda Sanches LPR va KXDRning Rossiya tomonidan tan olinishini qoralab, Ispaniya hamkorlari bilan kelishilgan javobni vaʼda qildi.

2022-yil 25-fevralda, 24-fevralda Rossiya Ukrainaga bostirib kirganidan so‘ng, Ispaniyaning Kiyevdagi elchixonasining qolgan so‘nggi xodimlari (diplomatik xizmat va xavfsizlik bilan shug‘ullanuvchi GEO agentlari) Ukraina g‘arbiga yo‘l olgan konvoyda jo‘nab ketishdi. Gumanitar yordamdan tashqari, Ispaniya hukumati Ukrainaga halokatli yordam partiyalarini, shu jumladan 1370 ta tankga qarshi raketa otish moslamalarini yetkazib berishni maʼqulladi. Ispaniyaning Inklyuzivlik, ijtimoiy xavfsizlik va migratsiya vazirligi Pozuelo-de -Alarkon, Barselona, Alikante va Malaga shaharlarida ukrainalik qochqinlarni qabul qilish, eʼtibor va ko‘chirish markazlarini (CREADE) ishga tushirdi. Ispaniya Deputatlar Kongressi oldidan o‘tkazilgan videokonferensiya davomida Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Rossiyada biznes yuritishni to‘xtatgan ispan kompaniyalariga Maxam Explosives, Porcelanosa va Sercobe kompaniyalarini ham shunday qilishga chaqirgan holda minnatdorchilik bildirdi.

2022-yil 18-aprelda Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanches Kiyevdagi elchixona yaqinda qayta ochilishini eʼlon qildi. 21-aprel kuni Sanches Kiyevga borib, Zelenskiy bilan uchrashib, Ukraina uchun shu kungacha eng katta qurol partiyasi yuborilganini, Polshada Ispaniyaning 200 tonnadan ortiq harbiy texnikalari tayyor turganini eʼlon qildi. Ispaniyaning Kiyevdagi elchixonasi 2022-yil 22-aprelda qayta ochildi.

## Iqtisodiy munosabatlar
Ukraina va Ispaniya savdo koʻrsatkichlari 2008-yil oʻrtalaridan beri oʻsib bormoqda. Ispaniyaning Ukraina bilan savdo balansi anʼanaviy defitsitni qayd etadi. 2014-yilda savdo taqchilligi 884 million yevroni tashkil etdi, bu 2013-yilga nisbatan bir oz yuqori — 687 million yevroni tashkil etdi. Sababi mamlakat boshdan kechirayotgan chuqur iqtisodiy inqiroz tufayli Ispaniyaning Ukrainaga eksportining 32% ga kamayishi bilan bogʻliq. Miqdoriy ravishda qisqartirilgan eksport va import Ispaniyaning umumiy tashqi savdosining kichik foizini tashkil qiladi. 2014-yilda Ukraina Ispaniyada xaridor sifatida 61-oʻrinni va sotuvchi sifatida 45-oʻrinni egalladi.

## Hamkorlik
Ukraina Ispaniya hamkorligining bosh rejasida ustuvor davlat emas. Shu bilan birga, turli ijtimoiy sohalarda hamkorlik dasturlari, shuningdek, markazlashtirilmagan hamkorlik loyihalari mavjud. Ispaniya maʼmuriyati hozirda Ukrainada Yevropa Ittifoqining bir nechta dasturlarini amalga oshirmoqda.

## Deklaratsiyalar, shartnomalar va bitimlar

* 1995-yil 16-iyunda imzolangan va 2000-yil 7-martdan beri amalda boʻlgan xalqaro avtomobil transporti toʻgʻrisidagi bitim.
* 1996-yil 7-oktabrda imzolangan va 1997-yil 22-aprelda kuchga kirgan havo transporti shartnomasi.
* 1996-yil 7-oktabrda imzolangan va 1998-yil 27-martdan kuchga kirgan Ijtimoiy taʼminot shartnomasi.
* 1996-yil 7-oktabrda imzolangan va 2000-yil 12-apreldan kuchga kirgan Iqtisodiy va sanoat hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim.
* 1996-yil 7-oktabrda imzolangan va 1997-yil 13-yanvardan kuchga kirgan va 1997-yil 13-yanvardan yangi tahrirdagi Madaniy va taʼlim sohasidagi hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim.
* 1996-yil 8-oktabrda imzolangan va 1997-yil 20-avgustda amalda boʻlgan Doʻstlik va hamkorlik shartnomasi.
* 1998-yil 26-fevralda imzolangan va 2000-yil 5-maydan kuchga kirgan sarmoyalarni ragʻbatlantirish va oʻzaro himoya qilish toʻgʻrisidagi bitim (APPRI).
* 1997-yilda imzolangan Moliyaviy hamkorlik boʻyicha oʻzaro anglashuv memorandumi;
* 2001-yilda imzolangan Texnik ilmiy hamkorlik shartnomasi.
* 2001-yil 17-yanvarda imzolangan Ijtimoiy sugʻurta shartnomasini qoʻllash boʻyicha maʼmuriy kelishuv
* Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish toʻgʻrisidagi bitim. 1985-yilda tuzilgan va hozirgi Ukraina sobiq Sovet Ittifoqining bir qismi boʻlgan davrda imzolangn, 1986-yildan beri amal qiladi.
* 2009-yil 12-mayda imzolangan Ispaniya va Ukraina o‘rtasidagi muntazam migratsiya oqimi to‘g‘risidagi bitim.
* Haydovchilik guvohnomasini almashtirish shartnomasi, 2010-yil 11-yanvarda imzolangan.
* 2010-yil 11-yanvarda imzolangan Xalqaro dengiz transportida hamkorlik to‘g‘risidagi memorandum.
* 2015-yil 10-fevralda Kiyevda imzolangan Maxfiy maʼlumotlarni oʻzaro himoya qilish toʻgʻrisidagi bitim.

## Elchixonalar
Ispaniya elchixonasi Ukrainaning Kiyev shahrida joylashgan. Ukraina elchixonasi Ispaniyaning Madrid shahrida joylashgan.

## Manbalar