Belgiya ayollari

Belgiyadagi ayollar **Belgiyada** yashovchi yoki u yerga koʻchib kelgan yevropalik ayollardir. Belgiya ayollari avloddan-avlodga „kasbiy gender boʻshliqni“ toʻldirib kelishadi. Yosh avlodlarda bu ayollar uchun "xizmat koʻrsatish sohasida toʻliq boʻlmagan ish vaqti " mavjudligining koʻpayishi bilan bogʻliq. 1999-yilda belgiyalik ayolning oʻrtacha maoshi belgiyalik erkakning maoshining 91 foizini tashkil qilgan. Belgiyalik ayollar yarim kunlik ish bilan shugʻullanmasalar ham, ayol va erkak sheriklar oʻrtasidagi kelishuvga qarab, „koʻproq uy ishlarini bajaradilar“.

## Madaniy kelib chiqish
Belgiya madaniyati murakkab, chunki u koʻpchilik belgiyaliklar gapiradigan tilidan qatʼi nazar, baham koʻradigan ikkala jihatga ega, shuningdek, asosiy madaniy jamoalar oʻrtasidagi farqlar: golland tilida soʻzlashuvchi flemish va fransuz tilida soʻzlashuvchi vallonlar. Flemish ham ingliz tilida soʻzlashuvchi madaniyatdan (u fanlar, kasbiy hayot va koʻpgina yangiliklar ommaviy axborot vositalarida hukmronlik qiladi) va Gollandiyadan intensiv ravishda jalb qilinadi, fransuz tilida soʻzlashuvchilar esa Fransiya va fransuz tilida soʻzlashadigan dunyoning boshqa joylarida madaniy hayotga eʼtibor berishadi. Bugungi kunda Bryussel-Poytaxt mintaqasi asosan fransuz tilida soʻzlashadi, lekin ikki tillik va ayni paytda kosmopolit joy. Mamlakat sharqida nemis tilida soʻzlashadigan kichik jamoa ham mavjud. Belgiyadagi ayollar huquqlariga turli omillar, jumladan, mahalliy madaniyat, milliy qonunlar va siyosatlar taʼsir koʻrsatgan. Ayollar saylov huquqini birinchi marta cheklovlar bilan 1919-yilda, erkaklar bilan teng shartlarda esa 1948-yilda qoʻlga kiritdilar. Ayollar saylovda qatnashish huquqini 1921-yilda qoʻlga kiritdilar.

## Nikoh va oilaviy hayot
Koʻpgina boshqa Yevropa mamlakatlarida boʻlgani kabi, oila qonunchiligida anʼanaviy ravishda erga qonuniy vakolat berilgan; lekin 20-asrning ikkinchi yarmida bu jarayon isloh qilindi. Erning nikoh hokimiyati 1958-yilda bekor qilindi, lekin mulk toʻgʻrisidagi qonunlar faqat er va xotin oʻrtasida huquqiy gender tengligi oʻrnatilgan 1970-yillarda isloh qilindi. 1979-yilda Bryussel Apellyatsiya sudi nikohda zoʻrlashni tan oldi va xotinini uning xohishiga qarshi jinsiy aloqa qilishga majburlash uchun jiddiy zoʻravonlik ishlatgan erni zoʻrlash jinoyatida aybdor deb topdi. Sud mantigʻi shundan iboratki, er haqiqatan ham xotini bilan jinsiy aloqa qilish „huquqi“ boʻlsa-da, u zoʻravonlik bilan daʼvo qila olmaydi, chunki Belgiya qonunlari odamlarga zoʻravonlik orqali oʻz huquqlarini qoʻlga kiritishga imkon bermagan. 1987-yilda zino dekriminallashtirildi.. 1989-yilda nikohda zoʻrlash, qonunga muvofiq boshqa zoʻrlash shakllari kabi koʻrib chiqila boshlandi. Belgiyada bir jinsli nikoh 2003-yilda qonuniylashtirilgan. Belgiyada ajrashish toʻgʻrisidagi qonun 2007-yil sentyabr oyida liberallashtirildi. XXI asrda nikoh va tugʻilish oʻrtasidagi bogʻliqlik kamaydi: 2012-yilda tugʻilganlarning 52,3 % i nikohdan tashqarida boʻlgan. Odamlar hayotida nikohning markaziy oʻrni endi unchalik kuchli emas: 2008-yildagi Yevropa qadriyatlarini oʻrganishda (EVS) „Nikoh eskirgan institut“ degan fikrga qoʻshilgan respondentlar ulushi Belgiyada 34,3 % ni tashkil etdi.

## Reproduktiv huquq va salomatlik
Belgiyada abortga oid qonunlar 1990-yilda liberallashtirildi. Abort homiladorlikning oʻn ikkinchi haftasigacha qonuniydir va ayol abortdan kamida olti kun oldin maslahat olishi va protseduradan keyingi haftalarda uning sogʻligʻini nazorat qilish uchun shifokorga murojaat qilishi kerak. Keyingi bosqichlarda abortlarga tibbiy sabablarga koʻra ruxsat beriladi. Belgiyada onalar oʻlimi darajasi 8,00 oʻlim / 100 000 tirik tugʻilgan (2010-yil holatiga koʻra). Koʻpgina Gʻarb mamlakatlari singari, Belgiya ham tugʻilishning past darajalari va sub-almashinadigan tugʻilish koeffitsiyenti bilan shugʻullanishi kerak: tugʻilishning umumiy darajasi (TFR) tugʻilgan / ayol 1,7 bola (2015-yil hisobi), bu almashtirish darajasidan past. 2.1.

## Siyosatdagi ayollar
1995-yildan beri parlamentdagi ayollarning vakilligi barqaror oshib bormoqda. 2007-yilda parlament yangilanganidan soʻng, quyi yoki bitta palatada ayollar 55 oʻrinni egallab, 36,7 % ni tashkil etdi. 2014-yilda bu raqam bir oz koʻtarilib, 57 ga yetdi, bu quyi palatada 38 % ni tashkil etdi. 2007-yilda parlamentning yuqori palatalarida ayollar 71 nafardan 27 nafarini tashkil etdi, bu esa 38 % ni tashkil etdi. 2014-yilda bu raqam 30 nafarga yetdi, bu yuqori palatadagi jami ayollar soni 50 % ni tashkil etdi. Belgiyada siyosiy partiyalar kamida 33 % ayollar nomzodini koʻrsatishi shart boʻlgan qonun bor. Maqsadga erishmagan tomonlar sanksiyalarga duch keladi.

## Ish kuchidagi ayollar
Belgiya, qoʻshni Niderlandiya singari, ayollarning professional rolini emas, balki asosan uy rolini bajarishi kuchli anʼanaga ega. Belgiyadagi anʼanaviy din boʻlgan Rim katolikligi erkaklar va ayollar uchun turli gender rollarini qoʻllab-quvvatlagan. Biroq, 1990-yillardan boshlab bu holat oʻzgara boshladi. Soʻnggi yillarda, ayniqsa, yosh avlod oʻrtasida kasbiy gender tafovuti kamayib bormoqda. Biroq, ayollarning yuqori kasbiy darajasi, birinchi navbatda, yarim kunlik ishlarning koʻpayishi bilan bogʻliq. 2011-yilda ish bilan band boʻlgan ayollarning 43,3 % i toʻliqsiz ishlagan, erkaklar esa atiga 9,2 % ni tashkil etgan. Shuningdek, sohalar boʻyicha kuchli segregatsiya mavjud va Belgiyada STEM va muhandislik sohasida ishlayotgan ayollar soni Yevropa Ittifoqidagi oʻrtachadan kamroq.

2002-yilda oliy maʼlumotli ayollarning gender bandligidagi farq 7 % gacha kamaydi, bu OECD oʻrtacha darajasidan past. Shu bilan birga, 20-64 yoshdagi ayollarning umumiy bandlik darajasi erkaklar uchun 72,3 % ga nisbatan 63,0 % ni tashkil etadi (2016-yilda). Oliy maʼlumotli ayollar uchun gender bandligi boʻyicha farq Flandriyada eng kichik va Valloniyada eng katta.

## Manbalar

## Havolalar

* Belgiya: Madaniyat
* Belgiyada tadbirkor ayollar 
* Belgiya, ediplomat.com