Peruda COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Peruda ilk bor 2020-yil 6-mart kunida tarqaldi.

## Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

## Vaqt jadvali
6-mart kuni Peruda birinchi tasdiqlangan ish eʼlon qilindi. Bu odam yaqinda Fransiya, Ispaniya va Chexiya Respublikalariga sayohatlaridan qaytgan Lima shahrida yashovchi 25 yoshli Peru edi.

2020-yil 10-martda 11 ta holat tasdiqlandi. Yangi ishlarning 7 tasi Peruda birinchi maʼlum boʻlgan ish bilan bogʻliq edi. Ertasi kuni ikkita yangi holat qayd etildi. Umumjahon pandemiyasi sababli, Peru hukumati 30-martga qadar ehtiyot chorasi sifatida davlat va xususiy maktablardagi darslarni bekor qilishga qaror qildi.

15-mart kuni Prezident Martin Vizkarra 16-martdan boshlab 15 kunlik karantin kuchga kirishi haqida eʼlon qildi. Mamlakatda birinchi holat paydo boʻlganidan 9 kun oʻtgach, qatʼiy qoidalarni oʻrnatish. Toʻsatdan viloyatlar oʻrtasidagi barcha sayohatlarga, mamlakat ichkarisiga va tashqarisiga qatnovlarga, samolyotlar, qayiqlar, poezdlar, avtobuslar va xususiy avtoulovlar uchun toʻsiq qoʻyildi.

16-mart kuni Tamaulipadan Kuskoga ketgan toʻrtta meksikaliklar guruhi 2-aprelga qadar Meksikaga qaytib kela olmadilar, chunki barcha reyslar bekor qilindi va Peru chegaralari yopildi. Bundan tashqari, asosan Kusko va Limada boʻlgan minglab amerikalik, isroillik, avstraliyalik va britaniyalik sayyohlar karantin eʼlon qilingan va barcha reyslar toʻxtatilgan kungacha 24 soat ichida mamlakatni tark eta olmadilar. Shu kuni Prezident, aksariyat odamlar ishlay olmasa, zaif oilalarga yordam berish uchun 380 tagacha (106 AQSh dollari) berilishini eʼlon qildi.

17-mart kuni, karantinning ikkinchi toʻliq kuni, fuqarolar uydan chiqib ketish uchun ruxsat olish uchun onlayn shaklni toʻldirishlari kerak edi. Buni amalga oshirish uchun harbiylar Lima koʻchalarida namoyishga chiqdi va odamlarga birga yurishga ruxsat berilmadi. Oʻsha oqshom soat 8 da uyushtirilgan saʼy-harakatlar bilan Peru aholisi oʻzlarining balkonlari va derazalariga shifokorlar, Peru Qurolli kuchlari, bozor doʻkonlari egalari va Peru milliy politsiyasi kabi oldingi ishchilarni qarsak chalish uchun chiqishdi.

18-mart kuni hukumat karantin choralarini kuchaytirdi, fuqarolarga uylaridan chiqishga ruxsat berilmagan joylarda soat 8.00 dan 5.00 gacha komendantlik soati joriy etdi. Oʻsha oqshom axlatni olib ketayotganini koʻrgan bir odam oʻnlab politsiya mashinalari va mototsikllari bilan oʻralgan va hibsga olingan. Oʻsha oqshom Lima va Kallao provinsiyalarida yana 153 kishi komendantlik soatlarini buzgani uchun hibsga olingan.

3-aprel kuni hukumat Peruda boʻlgan barcha chet elliklarga favqulodda holat tugashi bilan avtomatik ravishda vizalarini uzaytirilishini eʼlon qildi. Karantin bekor qilingandan soʻng, barcha xalqaro sayyohlar mamlakatdan chiqib ketish uchun 45 kunga ega boʻladilar. Amerika Qoʻshma Shtatlari Davlat departamenti 2020-yil aprel oyidan boshlab Vashington Dulls aeroportidan Lima va Kuskoga amalga oshirilgan reyslar orqali 4680 nafar amerikalikni vataniga qaytarganini eʼlon qildi.

7-aprel kuni Prezident Vizkarra, muqaddas haftada, payshanba va juma kunlari hech kimga odatdagi ish uchun uyidan chiqishga ruxsat berilmasligini eʼlon qildi.

8-aprelda Prezident Vizkarra yana bir marta karantinni 2 haftaga, 26-aprelgacha uzaytirdi.

## Manbalar

## Havolalar