Gerard Butler

**Jerar Jeyms Butler**—(1969-yil 13-noyabrda tugʻilgan) Shotlandiyalik aktyor va kino prodyuseri. Huquqni oʻrgangach, u 1990-yillarning oʻrtalarida *Braun xonim* (1997), Jeyms Bond haqidagi „*[[Ertangi kun doim bor|Ertaga hech qachon oʻlmaydi]]*“ (1997) va *"Mumiya ertagi"* (1998) kabi spektakllarda kichik roʻllarni ijro etgan. 2000-yilda u Kristofer Plummer va Jonni Li Miller bilan „*Drakula 2000*“ gotik dahshatli filmida graf Drakula rolini oʻynadi.

U „*Attila*“ (2001) mini-serialida Hun Atilla roʻlini o‘ynagan, so‘ng *"Olov hukmronligi* „ filmida Kristian Beyl bilan (2002) va *“Lara Kroft: Qabr bosqinchisi -* Anjelina Joli bilan birga hayot beshigi" (2003) filmlarida André Marek roʻlini o‘ynagan. Maykl Kriktonning „*Taymline*“ ilmiy-fantastik sarguzashtining moslashuvi (2003). Keyin u Emmi Rossum bilan 2004-yilda Joel Shumaxerning „*Operadagi* xayol“ musiqiy filmiga moslashtirilgan filmida Erik, „Phantom“ roʻlini ijro etdi; Bu unga eng yaxshi aktyor uchun Satellite Award nominatsiyasini taqdim etdi.

Butler Zak Snayderning *[[300 (film)|300]]* -fantastik urush filmidagi qirol Leonidas obrazi uchun butun dunyo eʼtirofiga sazovor boʻldi. Bu roʻl unga eng yaxshi erkak roʻli uchun Empire mukofoti va eng yaxshi erkak roʻli uchun Saturn mukofoti va eng yaxshi jang uchun MTV kino mukofoti uchun gʻalaba qozondi. U „Ajdahoni *qanday oʻrgatish kerak“* (2010-2019) franshizasida tanqidiy va tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli boʻlgan Stoick the Vastni ijro etgan. Shuningdek, 2010-yillarda u „*Olimp qulab* tushdi“, „*London quladi*“, *"Angel yiqildi* " va „*Tun* tushdi“ nomli triller seriyasida Maxfiy xizmat agenti Mayk Banning roʻlini o‘ynadi. U 2011-yilda Shekspirning xuddi shu nomdagi fojiasining zamonaviy moslashuvi boʻlgan *Koriolanus* filmida harbiy rahbar Tullus Aufidiusni va 2011-yilgi "Pulemyot *vaʼzchisi* " biografik filmida Sem Childers roʻlini oʻynagan.

## Yoshligi
Butler Renfrewshire, Shotlandiyaning Peysli shahrida tugʻilgan, bukmekerlik bilan shugʻullanuvchi Margaret va Edvard Butlerning uchta farzandining eng kichigi. U irlandiyalik katolik oilasidan. Olti oylik boʻlganida uning oilasi Kanadaning Kvebek shtatidagi Monreal shahriga koʻchib oʻtdi. Bir yil oʻtgach, ota-onasining nikohi buzilganida, onasi Kvebekni tark etib, 18 oylik Jerar bilan Shotlandiyaga qaytib keldi.

Butler Peyslidagi Sent-Mirin va Sent-Margaret oʻrta maktabining bosh oʻquvchisi boʻlgan va Glazgo universitetining huquq fakultetida oʻqishni qoʻlga kiritgan. U o‘smirlik chog‘ida Shotlandiya yoshlar teatrida ham qatnashgan. U 16 yoshga toʻlgunga qadar otasini boshqa koʻrmadi, Edvard Butler uni Glazgodagi restoranda kutib olishga qoʻngʻiroq qildi. Uchrashuvdan soʻng Butler soatlab yigʻladi va keyin esladi: „Bu tuygʻu menga sizning tanangizda qanchalik ogʻriq borligini koʻrsatdi; siz uni boʻshatmaguningizcha siz bilmaydigan ogʻriq va qaygʻu“.

Talaba sifatida u universitet yuridik jamiyatining prezidenti boʻlgan. Bu lavozimga keyinchalik u „mening yoʻlimni oʻziga jalb qilganini“ aytdi. Butler 22 yoshga toʻlganda, uning otasi saraton kasalligiga chalingan va vafot etgan. U hayotining ushbu davri haqida shunday dedi: „Men hayotni tushunishga sabr qilolmagan 16 yoshli boladan uxlab yotganida oʻlganiga ahamiyat bermaydigan 22 yoshli yigitga aylandim“.

Huquq fakultetining soʻnggi yilidan oldin Butler Kaliforniyada yashash uchun bir yil taʼtil oldi — asosan Venetsiya sohilida, u yerda turli ishlarda ishlagan, tez-tez sayohat qilgan va, deydi u, koʻp ichgan; bir vaqtning oʻzida u spirtli ichimliklar bilan bogʻliq tartibsizliklar uchun hibsga olingan. Oʻsha yildagi xatti-harakatlarini tasvirlab, u shunday deb esladi: "Men nazoratdan chiqib ketdim va buni „men yoshman, bu hayot“ degan fikr bilan oqladim. Bu men shunchaki shov-shuv qilyapman. "Amerikadagi taʼtilidan soʻng u yuridik fakultetning oxirgi yilini tugatish uchun Shotlandiyaga qaytib keldi. U bolaligida qulogʻiga jarrohlik amaliyotini oʻtkazgan, buning natijasida uning qulogʻi shikastlangan. U hanuzgacha tinnitusdan aziyat chekadi va oʻng qulogʻida eshitish qobiliyati yoʻqoladi.

## Faoliyati

### Yuridik va aktyorlik karyerasi
Oʻqishni tugatgach, u Edinburgdagi yuridik firmada stajyor advokat sifatida ishladi. Biroq, u kechgacha ichishni davom ettirdi va ishni tez-tez oʻtkazib yubordi. U advokat sifatida malakaga ega boʻlishidan bir hafta oldin u ishdan boʻshatildi. 25 yoshida u mashhur boʻlish orzusini amalga oshirish uchun Londonga koʻchib oʻtdi. U tan oldi: „Men boshlaganimda, men toʻgʻri sabablarga koʻra unda ekanligimga ishonchim komil emas. Men mashhur boʻlishni juda hohlardim“.

Dastlab hech qanday aktyorlik roʻllarini qoʻlga kirita olmagan, u turli ishlarda, jumladan ofitsant, telemarketyor va yarmarkalarda oʻyinchoqlar namoyishchisi sifatida ishlagan. Londonda u Shotlandiya yoshlar teatrida oʻzining oʻsmirlik davridagi eski doʻsti bilan uchrashdi, u hozirda London kasting direktori edi. Oʻsha paytda u uning yigiti va yordamchisi edi. U uni Stiven Berkoffning Koriolanus oʻyini uchun *tinglovga* olib bordi. Rejissor Butlerning tinglovi haqida shunday dedi: „U oʻqiganida, u shunchalik kuch va ishtiyoqga ega ediki, bu boshqa aktyorlarni oqsoqlangandek koʻrsatdi — men uni ansamblga qoʻyishga qaror qildim“.

Keyin 27 yoshida Butler oʻzining birinchi professional aktyorlik ishini boshladi. Bir yildan kamroq vaqt oʻtgach, u Edinburg festivalida „*Trainspotting*“ ning teatr moslashuvida ishtirok etdi. 30 yoshida u Los-Anjelesga koʻchib oʻtishga qaror qildi va u yerda „*Drakula 2000*“, „*Tomb Raider 2*“, „*Hurmatli Frenki*“ va *"Opera fantomi"* filmlarida gʻolib chiqdi.

### Aktyorlik karyerasi

Londonda Butler aktyor va rejissyor Stiven Berkoff (keyinchalik u „*Attila*“ (2001) filmida u bilan birga paydo boʻlgan) „*Koriolanus*“ spektaklida roʻl oʻynagunga qadar turli xil gʻalati ishlarni bajargan. U „*Trenspotting*“ ning sahnaga moslashuvida Yuan Makgregorning Renton qahramoni rolini oʻynagan, xuddi shu spektakl uni aktyor boʻlishga ilhomlantirgan. Uning filmdagi debyuti „*Braun xonim*“ (1997) filmida Billi Konolli qahramonining ukasi rolida boʻlgan.

Uning kino faoliyati kichik roʻllar bilan davom etdi, avval Jeyms Bondning „*[[Ertangi kun doim bor|Ertaga hech qachon oʻlmaydi]]*“ (1997) filmida, keyin esa Rassel Mulkaxining „Mumiya *ertagi“* (1998) filmida. 2000-yilda Butler ikkita yutuq roʻlini ijro etdi, birinchisi Amerika televideniyesi *Attila* (2001) mini-serialidagi Hun Attila edi. Film prodyuserlari rolni taniqli aktyor ijro etishini xohlashdi, lekin oxir-oqibat Butlerni tanlashdi. U *Drakula 2000* (2000) filmida Drakula rolini ijro etgan.

Keyin u „*Reign of Fire“* (2002) filmlarida Creedy va *Lara Croft: Tomb Raider — The Cradle of Life* (2003) filmlarida Anjelina Joli bilan birga Terri Sheridan roʻlida paydo boʻldi. Maykl Kriktonning „*Timeline*“ (2003) romanining katta ekranli moslashuvida Andre Marek roʻlida Butler oʻz hamkasbini qutqarish uchun talabalar jamoasi bilan oʻz vaqtida orqaga qaytarilgan arxeolog roʻlini oʻynadi. 2003-yilda rejissyor Joel Shumaxer Endryu Lloyd Uebberning shu nomdagi myuziklining filmga moslashtirilgan *"Opera xayoloti*" filmi uchun asosiy kastingga qaror qilardi va „*Drakula 2000*“ filmida avvalroq ko‘rgan Butler haqida o‘yladi, sarlavha belgisini oʻynash uchun. Advokat boʻlish uchun oʻqiyotganida rok guruhida qoʻshiq aytishdan boshqa musiqiy tajribaga ega boʻlmagan Butler bu qiziqishdan hayratda qoldi, lekin darhol vokal murabbiyidan qoʻshiq saboqlarini ola boshladi. Keyin u Shumaxer bilan aktyorlik imtihonidan o‘tdi va Lloyd Webber bilan qo‘shiq kuylash imtihonini o‘tkazdi, ikkalasi ham uning ijrosidan qoyil qolishdi. Film va Butlerning ijrosi turli baholarga sazovor boʻldi, garcha Butler eng yaxshi aktyor uchun sunʼiy yoʻldosh mukofotiga nomzod boʻlgan. 

Keyingi loyihalarga *Dear Franke* (2005), *The Game of Their Life* (2005) va *Beowulf &amp;amp; Grendel* (2005) kiradi.

2006-yilda u Warner Bros. *[[300 (film)|300]]* filmida Sparta qiroli Leonidas roʻlini oʻynadi, bu koʻpincha uning yutuq roʻli sifatida taʼriflanadi. Filmda „haqiqatan ham kuchli koʻrinishni xohlayotganini“ aytgan Butler filmni suratga olishdan oldin toʻrt oy davomida yuqori intensiv mashgʻulotlar bilan shugʻullangan. 2007-yilda u Pirs Brosnan va Mariya Bello roʻllarini oʻynagan „ *Gʻildirakdagi kapalak“* filmida paydo boʻldi, u tarmoq televideniesida *Shattered* sarlavhasi ostida va Hilari Swank bilan „*PS I Love You*“ romantik komediyasida paydo boʻldi. 2008-yilda u *Nim orolida* va *RocknRollada* paydo boʻldi. 2009-yilda u Neveldine/Teylorning „*Geymer*“, *"Hunuk haqiqat"* va „*Qonunga bo‘ysunuvchi fuqaro*“ filmlarida roʻl o‘ynagan, u ham prodyuserlik qilgan. 2010-yilda u Jennifer Eniston bilan birga „*The Bounty Hunter*“ aksiyasi/komediyasida roʻl oʻynadi va 2010-yilda „*[[Ajdarning boʻysundirilishi|Ajdahoni qanday oʻrgatish kerak]]*“ animatsion filmi uchun ovozli aktyorlik qildi.

2010-yil 15 va 16-oktyabr kunlari Spartalik qirol Leonidas roʻlining mashhurligi va Michigan shtat universitetidagi atletika tadbirlarida uning chiziqlaridan foydalanishi tufayli u Midnight Madness va uyga qaytish Amerika futboli oʻyinida mehmon boʻldi.

2011-yil holatiga koʻra, Butler filming *[[Saqlash uchun o'ynash (film 2012)|Playing for Keeps]]*, qoʻshiqlar yozayotgan va albom yozish jarayonida.U gʻiybat haqidagi xabarlarni rad etdi Marilyn Manson va Johnny Depp unga loyiha boʻyicha maslahat berdi. Oʻsha yilning 18-dekabrida filming *[[Mavericksni ta'qib qilish|Chasing Mavericks]].* Butler katta toʻlqinlar ostida tortilganidan keyin kasalxonaga yotqizilgan. Keyinchalik uni olib ketishdiStanford University Medical Center va keyinroq ozod qilindi.

Butler „*Olimp qulab* tushdi“ (2013) trillerida Maxfiy xizmat agenti Mayk Banning roʻlini oʻynadi, unga qarshi hamkasblar Aaron Ekxart va Morgan Friman. Uning so‘zlariga ko‘ra, filmni suratga olish chog‘ida bo‘ynidagi ikkita suyak singan, biroq MRT tekshiruvidan o‘tmaguncha buni sezmagan. Butler 2014-yilda *[[Ajdarning boʻysundirilishi 2|"Ajdahoni qanday oʻrgatish kerak 2]]*" filmida Stoik roʻlini takrorladi. Ikki yil oʻtgach, u „*Olimp* qulab tushdi“ filmidagi" *London* qulab tushdi" filmidagi Mayk Banning roʻlini takrorladi va *"Misr xudolaridagi toʻplam"*ni ham tasvirladi. 2018-yil oxirida Butler „*Ovchi qotil*“ filmida Virjiniya toifasidagi yadroviy suv osti kemasi USS *Arkanzasning* suv osti kemasi kapitani komandiri Jo Glass rolini o‘ynadi. U 2019-yilda suratga olingan „*Angel* yiqildi“ filmida yana Mayk Banning rolini o‘ynadi. COVID-19 tufayli chiqishi kechikib ketganidan soʻng, Butler 2020-yilning kuzida ''Grenlandiyada'' roʻl oʻynadi.

2011-yildan buyon Aktyorlik boʻlimida Kino sanʼati va fanlari akademiyasining aʼzosi.

## Shaxsiy hayoti
2011-yil oktyabr oyidan beri Butler oʻz vaqtini Los-Anjeles va Glazgo oʻrtasida taqsimladi. 2011-yilda u Mavericks (Kaliforniya) shahrida *"Odamlar va Mavericks* " filmini suratga olish paytida serfing bilan shugʻullanganidan soʻng Stenford universiteti tibbiyot markaziga olib borildi. U barqaror edi va oʻsha hafta oxirida kasalxonadan chiqdi.

Butler intervyularida endi spirtli ichimlik ichmasligini aytdi. 2012-yil fevral oyida u reabilitatsiya muassasasida ogʻriq qoldiruvchi vositalarni suiisteʼmol qilishdan davolanish kursini tamomlagani maʼlum boʻldi. U syorfing paytida sodir boʻlgan baxtsiz hodisadan keyin ogʻriqli dori-darmonlarga haddan tashqari ishonib qolganidan xavotirda edi.

2011-yilda Butler bolaligidan beri qoʻllab-quvvatlagan „Seltik“ futbol klubida xayriya oʻyinida oʻynadi. Bir yil oʻtgach, u Gollivud filmida „Seltik“ning vakili boʻlib, *Playing for Keeps* filmida „boʻlgan“ oʻyinchi roʻlini oʻynadi.  2013 yil avgust oyida u Limakol Karib dengizi Premer-ligasining (CPL) bir qismi boʻlgan Yamayka Tallawahs kriket jamoasining aktsiyalarini sotib oldi. U 2010-yildan beri Mary’s Meals xayriya tashkilotini qoʻllab-quvvatlab keladi. U 2014-yilda Liberiyadagi xalqaro taraqqiyot xayriya dasturiga tashrif buyurdi 2018-yilda u Isroil Mudofaa Kuchlarining Do‘stlari (FIDF) tomonidan tashkil etilgan mablag‘ yig‘ish gala-galasida qatnashib, 60 million dollar yig‘di. 2018-yil noyabr oyida Kaliforniyadagi Vulsi yongʻinida Butlerning uyi vayron boʻlgan.

## Manbalar