Maryam Murod

**Maryam Murod** (1969-yilda tugʻilgan) — jazoirlik saraton immunologiyasi boʻyicha professor. AQShning Nyu-York shahridagi Mount Sinai Icahn tibbiyot maktabida Translatsion tadqiqotlar va terapevtik innovatsiyalar boʻyicha dekan, Robin Chemers Neustein nomidagi immunologiya boʻyicha professor hamda Marc va Jennifer Lipschultz nomidagi Aniq immunologiya instituti (PrIISM) direktori lavozimlarida ishlaydi.

2018-yilda Asosiy immunologiya boʻyicha alohida ilmiy tadqiqotlar uchun William B. Coley mukofotini hammualliflikda qoʻlga kiritgan. Amerika Qoʻshma Shtatlari Milliy fanlar akademiyasi va Milliy tibbiyot akademiyasi aʼzosi and the National Academy of Medicine..

## Yoshligi

Murod 1985-yilda Jazoir universiteti tibbiyot fakultetini tugatib, tibbiyot fanlari doktori darajasini olgan. Gematologiya va onkologiya boʻyicha rezidenturani Paris Diderot universitetida oʻtagan. Shu universitetda biotexnologiya boʻyicha magistr darajasini ham olgan.

Keyinchalik Stanford universitetiga oʻtib, Edgar Engleman laboratoriyasida doktorlik darajasini olgan. Parijdagi Hôpital Saint‑Louis va Gustave Roussy institutida gematologiya, onkologiya hamda suyak iligi transplantatsiyasi boʻyicha klinik tayyorgarligi uning immunoterapiyaga qiziqishini kuchaytirgan.

## Faoliyati

Murod Irving Weissman bilan Stanford universitetida hamkorlik qilgan. Ular makrofaglar va dendrit hujayralarining kelib chiqishi (ontogenezi) haqidagi ilmiy tushunchalarni qayta koʻrib chiqishga hissa qoʻshgan.

Mount Sinai Icahn tibbiyot maktabi 2004-yilda ishga taklif qilgan. 2014-yilda saraton immunologiyasi boʻyicha maxsus professorlik lavozimiga tayinlangan.

2016-yilda shu muassasada Immunologiya instituti direktori etib tayinlangan. 2023-yil avgust oyida esa Immunologiya va immunoterapiya boʻlimining asoschi rahbari boʻlgan. Ushbu boʻlim immun tizimi biologiyasi hamda uning sogʻliq va kasalliklarga taʼsirini oʻrganishga ixtisoslashgan.

2024-yil aprel oyida translatsion tadqiqotlar va terapevtik innovatsiyalar boʻyicha dekan etib tayinlangan.

## Tadqiqotlari

Maryam Murodning dastlabki tadqiqotlari toʻqimalarda yashovchi dendrit hujayralari va makrofaglarning rivojlanishi hamda oʻziga xosligini boshqaruvchi mexanizmlarni aniqlashga qaratilgan edi. Uning laboratoriyasi toʻqimada yashovchi makrofaglar, mikroglialar and Langerhans cells. va Langerhans hujayralarining embrional kelib chiqishini aniqlagan. Bu hujayralar sinapslar qisqarishi, ichak peristaltikasi, yogʻ almashinuvi va qon tomirlari yaxlitligini taʼminlashda muhim rol oʻynaydi. Uning jamoasi viruslarga va oʻsmalarga qarshi immunitetda ixtisoslashgan CD103+ toʻqimada yashovchi dendrit hujayralarini ham aniqlagan.

Murodning guruhi miyeloid hujayralar turlari yalligʻlanish kasalliklarini qanday yuzaga keltirishini oʻrganadi. 2021-yilda Bigenwald va boshqalar mitogen faollashtirilgan protein kinaza yoʻli mutatsiyalari gematopoetik progenitor hujayralarda qarish jarayonini (senesensiya) keltirib chiqarishini aniqlagan. Bu jarayon differensiallanishni mononuklear fagotsitlar tomonga ogʻdirib, koʻp tizimli Langerhans hujayra gistiositoziga sabab boʻladi.

2022-yilda Chen va boshqalar ogʻir COVID-19 kasalligi oʻpkadagi toʻqimada yashovchi alveolyar makrofaglar sonini kamaytirishini aniqlagan. Bu hujayralar tiklanish jarayonida muhim rol oʻynaydi. Shu bilan birga, kasallik yalligʻlanishga moyil monotsitlar va monotsitlardan hosil boʻlgan makrofaglar sonini oshiradi.

Murod laboratoriyasi oʻsmalar mikromuhitida dendrit hujayralari va makrofaglarni ham oʻrganadi. U aniqlagan ikki xil makrofag liniyasi oʻsmalarda uchraydi. Ularning kelib chiqishi oʻsma mikromuhitini shakllantirishdagi vazifasini belgilaydi. 2021-yilda Casanova-Acebes va boshqalar inson oʻpka oʻsmalarida toʻqimada yashovchi makrofaglar dastlabki oʻsma hujayralari atrofida toʻplanishini aniqlagan. Ular oʻsmaning invazivligini kuchaytiradi hamda oʻsmalarni immun tizimidan himoya qiluvchi regulyator T hujayralarni faollashtiradi. Oʻsma kattalashgan sari bu makrofaglar periferiyaga koʻchadi va oʻrnini monotsitlardan hosil boʻlgan makrofaglar egallaydi.

2023-yilda Park va boshqalar TREM2 turidagi oʻsma makrofaglari immunitetni bostirishini aniqlagan. Ular oʻpka adenokarsinomasi modellarida tabiiy qotil hujayralar (NK hujayralar)ning jalb qilinishi va faolligini cheklaydi. 2023-yilda Magen va boshqalar oʻsmalarda mregDCs faoliyat yuritadigan maxsus mikromuhit hududlarini aniqlagan.

2024-yilda Park va boshqalar qarish jarayoni makrofaglarni himoya qiluvchi hujayralardan kasallik qoʻzgʻatuvchi hujayralarga aylantirishini koʻrsatgan. Ular immunitetni bostiruvchi dasturlar orqali saraton rivojlanishini kuchaytiradi hamda qarigan monotsitlar orqali neyrodegeneratsiyani tezlashtiradi. 2025-yilda Park va boshqalar qarish bilan bogʻliq immun hujayralarni qayta dasturlash orqali sogʻlom uzoq umr koʻrishga yordam beradigan strategiyalarni taklif qilgan.

Murod XPRIZE Healthspan tanlovida yarim finalchi boʻlgan ilmiy jamoaga rahbarlik qilgan.

2015-yilda Parijdagi Sorbonne universiteti va Braziliyadagi São Paulo universiteti tadqiqotchilari bilan birga International Immunoschool tashabbusiga asos solgan She published on cancer immunotherapy trials,.

Shuningdek, saraton immunoterapiyasi klinik sinovlari, uzoq davom etuvchi COVID tasnifi, AQSh ilm-fanida muhojirlarning roli  hamda ona boʻlgan olima sifatidagi tajribalari haqida ham ilmiy maqolalar eʼlon qilgan.
## Manbalar