Adenium obesum

***Adenium obesum*** — Apocynoideae kenja oilasiga kendir turkumiga mansub gulli oʻsimliklarning zaharli turi. U Sahroi kabir janubidagi Sahel mintaqalarida (Mavritaniya va Senegaldan Sudangacha), tropik va subtropik sharqiy va janubiy Afrikada, shuningdek Arabiston yarim orolida oʻsadi. Umumiy nomlar orasida **Sabi yulduzi**, **kudu**, **soxta azalea**, **impala nilufar** va **choʻl atirgullari** mavjud.

## Tavsif
Bu oʻsimlik doimiy yashil buta (sovuq paytida barglarini toʻkishi mumkin). U 0,12-5 metrgacha oʻsishi mumkin. Barglari spiral shaklida joylashgan, kurtaklar uchlari tomon to‘plangan, oddiy butun, uzunligi 5-15 sm, kengligi 1-8 sm. Gullari naysimon, uzunligi 2-5 sm. Gullari odatda qizil va pushti rangga ega boʻladi.

## Taksonomiya

### Kichik turlar

* *Adenium obesum* subsp. *oleifolium* (Janubiy Afrika, Botsvana)
* *Adenium obesum* subsp. *socotranum* (Sokotra)
* *Adenium obesum* subsp. *somalense* (Sharqiy Afrika)
* *Adenium obesum* subsp. *swazicum* (Esvatini, Janubiy Afrika)

Adenium swazicum — vatani Esvatini va Mozambik, yoʻqolib ketish xavfi ostida.

Adenium somalense ham Afrika, Tanzaniya, Keniya va Somalida oʻsadi. Balandligi 5 metrga yetadi. Kichik turlar orasidagi eng yirik oʻsimlik.

Adenium socotranum faqat Sokotra orolida oʻsadi. Boʻyi 4,6 mgacha oʻsadi. Kichik hududda tarqalganiga qaramay xavf ostida emas.

Adenium oleiolium yovvoyi tabiatda xavf ostidagi tur. Balandligi 0,4 metrga yetadi.

## Ekologiya
Polka-nuqtali ari kuya (*Syntomeida epilais*) tırtıllar oleanderlar va choʻl atirgullari bilan ham oziqlanishi maʼlum.

Moʻtadil iqlimli hududlarda oʻsimliklar yil davomida gullashi mumkin.

## Foydalanish
*Adenium obesum* oʻzining ildizlari va poyalari tarkibida yurak glikozidlari boʻlgan sharbat ajratadi . Bu sharbatdan Afrikaning koʻp qismida yirik hayvonlarni ovlash uchun zaharli oʻq va baliq toksini tayyorlanadi.

## Kultivatsiya

*Adenium obesum* — quyoshli joyni va qishda  minimal ichki haroratni talab qiladi. Kaktuslar talab qilganidek, xerik sugʻorish rejimida rivojlanadi. *A. obesum* odatda urugʻ yoki poya qalamchalari bilan koʻpayadi. Koʻp navlar asosan koʻchat ildizpoyasiga payvand qilish yoʻli bilan koʻpaytiriladi.

Bu oʻsimlik Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan.

## Ramzlarda
Tur turli mamlakatlar tomonidan chiqarilgan pochta markalarida tasvirlangan.

## Galereya

Fayl:Bottle Trees, Socotra Island (9888518324).jpg|*A. obesum var stendining yaqindan tasviri.*Sokotra
Fayl:Desert Rose, Socotra Is (17131661372).jpg|*A. obesum var. socotranum*, Sokotra
Fayl:Desert rose Adenium obesum in Tanzania 2259 Nevit.jpg|Tanzaniyaning botqoqli hududlarida oʻsadigan oʻsimliklar guruhi
Fayl:Adenium obesum - Marie Selby Botanical Gardens - Sarasota, Florida - DSC01083.jpg|Chiroyli qiyshaygan kaudeks va ildizlarga ega oʻstirilgan bonsai namunasi, Florida
Fayl:RCN Mother.jpg|Tailandda etishtirilgan namuna moʻl-koʻl gullaydi.
Fayl:Adenium Fruit 15+16cm Panorama Chennai Jun21 D72 20060+63 Pano.jpg|30 sm balandlikdagi oʻsimlikda katta mevalar, Chennai.
Fayl:Adenium seedling 2day Uthandi Aug21 D72 20609-21 ZP.jpg|Urugʻ qobigʻi bilan 2 kunlik koʻchat , Chennai.
Fayl:Adenium obesum plants at the campus of Ramakrishna Mission Vidyamandira in Belur Math, Howrah.jpg|Hindistonning Gʻarbiy Bengalidagi Ramakrishna missiyasi Vidyamandira kampusidagi oʻsimliklar guruhi.


## Manbalar

* ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ 
* ↑  ↑ ↑ ↑ 
* ↑  „Adenium obesum“.