Quyosh energiyasi

**Quyosh energiyasi** – bu quyosh nuridan energiyani toʻgʻridan-toʻgʻri fotovoltaiklar (PV) yordamida, bilvosita konsentrlangan quyosh energiyasidan yoki kombinatsiyadan foydalangan holda elektr energiyasiga aylantirishdir. Fotovoltaik hujayralar fotovoltaik effekt yordamida yorugʻlikni elektr tokiga aylantiradi.

Fotovoltaiklar dastlab kichik va oʻrta oʻlchamdagi ilovalar uchun elektr energiyasi manbai sifatida, bitta quyosh batareyasi bilan ishlaydigan kalkulyatordan tortib to tomidan tashqarida joylashgan (PV) tizimi bilan ishlaydigan uzoq uylargacha ishlatilgan. Tijoriy konsentrlangan quyosh elektr stansiyalari birinchi marta 1980-yillarda ishlab chiqilgan. Oʻshandan beri quyosh elektr energiyasining narxi pasayganligi sababli, tarmoqqa ulangan quyosh (PV) tizimlari koʻproq yoki kamroq eksponent ravishda oʻsdi. Millionlab qurilmalar va gigavatt hajmdagi fotoelektr stansiyalar qurilishi davom etmoqda, yangi ishlab chiqarish quvvatlarining yarmi 2021-yilda quyosh energiyasidir. 

## Texnologiyalar
Quyosh elektr stantsiyalari ikkita texnologiyadan birini qoʻllaydi:

* Fotovoltaik (PV) tizimlar tomlarda yoki yerga oʻrnatilgan quyosh fermalarida quyosh panellarini ishlatib, quyosh nurini toʻgʻridan-toʻgʻri elektr energiyasiga aylantiradi.
* Konsentrlangan quyosh energiyasi (CSP) bug 'hosil qilish uchun quyosh nurini haddan tashqari issiqlikka jamlash uchun nometall yoki linzalardan foydalanadi, bu esa turbina orqali elektr energiyasiga aylanadi.

### Konsentrlangan quyosh energiyasi

Konsentrlangan quyosh energiyasi (CSP), shuningdek, „kontsentrlangan quyosh termal“ deb ataladi. Quyosh nurini jamlash uchun linzalar yoki nometall va kuzatuv tizimlaridan foydalanadi, soʻngra hosil boʻlgan issiqlikdan anʼanaviy bugʻ bilan boshqariladigan turbinalardan elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun foydalanadi. 

### Erta kunlar
1860-yillarda boshlangan quyosh texnologiyalarining dastlabki rivojlanishi koʻmirning tez orada taqchil boʻlishini kutish bilan bogʻliq edi. Charlz Fritts 1884-yilda Nyu-York tomiga 1% samarali selenli hujayralardan foydalangan holda dunyodagi birinchi fotovoltaik quyosh massivini oʻrnatdi. Biroq, quyosh texnologiyalarining rivojlanishi 20-yillarning boshlarida toʻxtab qoldi. Quyosh panellari boʻlgan birinchi sunʼiy yoʻldosh 1957-yilda uchirilgan.

### Quyosh elektr stantsiyalarini kontsentratsiyalash

## Iqtisodiyot

### Bir vatt uchun narx
Quyosh energiyasi uchun odatiy xarajat omillari modullarning narxi, ularni ushlab turish uchun ramka, simlar, invertorlar, mehnat narxi, talab qilinishi mumkin boʻlgan har qanday yer, tarmoq ulanishi, texnik xizmat koʻrsatish va joy oladigan quyosh nurlanishini oʻz ichiga oladi.

### Oʻrnatish narxlari
Vaqt oʻtishi bilan yuqori quvvatli quyosh modullarining narxi sezilarli darajada kamaydi. 1982-yildan boshlab har bir kVt ning narxi taxminan 27 000 AQSH dollarini tashkil etgan boʻlsa, 2006-yilda esa xarajat bir kVt uchun taxminan 4 000 AQSH dollariga tushdi. 1992-yilda PV tizimi bir kVt uchun taxminan 16 000 AQSH dollari turadi, 2008-yilda esa 6 000 AQSh dollariga tushdi. 

### Joylashuv boʻyicha mahsuldorlik

Fayl:SolarGIS-Solar-map-North-America-en.png|Shimoliy Amerika
Fayl:SolarGIS-Solar-map-Latin-America-en.png|Janubiy Amerika
Fayl:SolarGIS-Solar-map-Europe-en.png|Yevropa
Fayl:SolarGIS-Solar-map-Africa-and-Middle-East-en.png|Afrika va Yaqin Sharq
Fayl:SolarGIS-Solar-map-South-And-South-East-Asia-en.png|Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyo
Fayl:SolarGIS-Solar-map-Australia-en.png|Avstraliya
Fayl:SolarGIS-Solar-map-World-map-en.png|Dunyo


 

## Atrof-muhit taʼsiri
Quyosh energiyasining juda kichik bir qismi konsentrlangan quyosh energiyasidir. Konsentrlangan quyosh energiyasi gaz bilan ishlaydigan quvvatga qaraganda koʻproq suv ishlatishi mumkin. Bu muammo boʻlishi mumkin, chunki quyosh energiyasining bunday turi kuchli quyosh nuriga muhtoj, shuning uchun koʻpincha choʻllarda quriladi.

 

## Havolalar