Gotland poni

**Gotland poni (yoki Gotland russ)** — qadimgi shved poni zoti. Gotland poniyalari Shvetsiyaning janubi-sharqiy qirgʻogʻida joylashgan Gotland orolida soʻnggi muzlik davridan soʻng yashagan tarpanlardan kelib chiqqan deb ishoniladi. U Yevropaning eng qadimiy poniylaridan biri hisoblanadi va uzoq tarixga ega. Bu zot kichik bo‘yli, lekin juda kuchli va chidamli bo‘lib, Shvetsiyaning milliy boyliklaridan biri sifatida tan olingan.  Arxeologik qazilmalar shuni ko‘rsatadiki, ularning ajdodlari miloddan avvalgi davrlarda mavjud bo‘lgan. Biroq, poniylar haqidagi dastlabki hujjatli ma'lumotlar XIII asrga borib taqaladi. Ularning uzoq tarix davomida qadimiy yovvoyi otlardan kelib chiqqani taxmin qilinadi. XX asrning boshlarida Gotland ponisi zotini qirilib ketish xavfi paydo bo‘lgan. Bunga sabab sun’iy chachishtirish va katta otlar bilan o‘zaro aralashtirish bo‘lgan. Ammo bu zotni saqlab qolish uchun maxsus dasturlar ishlab chiqildi va bugungi kunda Gotland ponilari yovvoyi holda ko‘payish davom etmoqda.

## Tavsif
Gotland russ yengil va tor tanaga ega boʻlib, orqa tomoni egilgan va dumi pastroqda. Ularning tuyoqlari massiv va qattiqdir. Ushbu ponining balandligi odatda quruqlikda 115—130 sm (oyoqlari 11,1—12,3; 45—51 dyuym) va ideal holda — 123—126 sm (oyoqlar 12,0—12,2; 48—50 dyuym). Uch yoshli poniyalar 115—128 sm (oyoqlar 11,1—12,2; 45—50 dyuym) boʻlishi kerak. Ponilar kuchli va bardoshli boʻlib, ularni bolalar va yengil vaznli kattalar minishi mumkin.

Dafna va un (Pangar) rangi zotda juda keng tarqalgan. Umumiy ranglar orasida bay, kashtan, qora, qora-sargʻish va palomino bor, ammo qora, kulrang va pintodan tashqari barcha ranglar qabul qilinadi. Odatda dafna yoki qora rangga ustunlik beriladi. Ponining yo'li qalin va dumi uzun.

## Xarakter va xulq-atvori
Gotland ponisi juda chidamli zotlardan biridir. Uning kuchli tabiati qishloq xo‘jaligi ishlarida yoki og‘ir yuk tashishda katta yordam bergan. Ular yumshoq fe’l-atvorga ega bo‘lib, insonlar bilan yaxshi aloqada bo‘ladilar, bu ularni ajoyib o‘yinchoq va bolalar uchun maxsus poni qilishga imkon beradi. Ular o‘z mustaqil tabiati bilan mashhur bo‘lsa-da, to‘g‘ri tarbiyalanganida itoatkor va sadoqatli bo‘lishadi. Odatda Gotland ponisi xotirjam, lekin qiziquvchan va jonli xarakterga ega.

Gotland ponilari oddiy sharoitlarda yashashga moslashgan bo‘lib, sovuq iqlimlarga yaxshi chidashadi. Ular kam ovqat bilan ham yaxshi rivojlanadi, bu ularni parvarish qilishni osonlashtiradi. Sog‘lom hayot kechirishlari uchun ularni to‘g‘ri boqish, muntazam ravishda veterinariya ko‘rigidan o‘tkazish zarur.

**Muammolar va kasalliklar**:

* Ponilar, odatda, sog‘lom zot hisoblanadi, lekin boshqa otlar kabi ular ham oyoq va tish bilan bog‘liq muammolar yuzaga kelishi mumkin.
* Ularni to'g'ri boqmaslik semirishga olib kelishi mumkin, shuning uchun ularga muvozanatli parhez talab etiladi.

## Genetika
Gotland ponisi genetik jihatdan o‘ziga xosdir, chunki u uzoq vaqtdan beri alohida hududda yashagan. Ularni asrash maqsadida maxsus seleksiya dasturlari ishlab chiqilgan va bugungi kunda bu zotning populyatsiyasi barqaror deb hisoblanadi. Shvetsiyada Gotland ponisini asrash uchun maxsus jamiyatlar mavjud.

## Foydalanish

* **Qishloq xo‘jaligi**: Gotland ponisi o‘tmishda qishloq ishlarida keng qo‘llanilgan, ayniqsa Gotland orolida aravalar tortish va mayda xo‘jalik yumushlari uchun ishlatilgan.

* **Sport va ko‘ngilochar maqsadlar**: Bugungi kunda ular chavandozlik, toqqa chiqish, kichik sport musobaqalari va bolalar uchun ot minishda foydalaniladi. Ularning kichik o‘lchami va yumshoq fe’li bolalar uchun xavfsiz ekanligini anglatadi.
* **Ekoturizm va yovvoyi populyatsiyalar**: Gotland orolida bu zotning bir qismi yovvoyi holda yashaydi. Ular ekoturizmning diqqatga sazovor joyi hisoblanadi, chunki bu ponilar tabiiy muhitda kuzatiladi.

## Manbalar