open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nicola Agnozzi

**Nicola Agnozzi** (1911-yil 5-noyabr – 2008-yil 17-fevral) – Rim katolik cherkovi italiyalik ruhoniysi va yepiskopi.

## Hayoti
Agnozzi 1911-yil 5-noyabrda Fermo shahrida tugʻilgan va 1934-yil 18-martda ruhoniy boʻlgan. U 1962-yil 2-aprelda Zambiyadagi Ndola yeparxiyasiga yordamchi yepiskop etib tayinlangan va 1962-yil 1-iyulda yepiskoplik lavozimiga koʻtarilgan.

## Manbalar
Scopula nigricosta

**Scopula nigricosta** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Uni 1916-yilda Louis Beethoven Prout tavsiflagan. Ushbu tur Malavi hududida uchraydi.
## Manbalar
Ždánice (Kolín tumani)

**Ždánice** – Chexiyaning Markaziy Bogemiya viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 400 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Joseph Akichi

**Joseph Akichi** (1933-yil, Memni – 1993-yil) – Kot-d'Ivuarlik ruhoniy va Rim-katolik cherkovining Grand-Bassam yeparxiyasi yepiskopi. 1963-yilda ruhoniy, 1982-yilda esa yepiskop etib tayinlangan.

## Manbalar
Scopula nigridentata

**Scopula nigridentata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Hindistonning Khasia tog‘lari hududida uchraydi.
## Manbalar
Bukovník

**Bukovník** – Chexiyaning Plzeň viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 70 nafar aholi istiqomat qiladi.

Bukovník Klatovy shahridan taxminan 34 km janubi-sharqda, Plzeň shahridan 63 km janubda va Praga shahridan 111 km janubi-g‘arbda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Scopula nigrinotata

**Scopula nigrinotata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Efiopiya, Gana, Malavi, Nigeriya, Syerra-Leone, Janubiy Afrika, Sudan, Uganda va Zimbabve hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Armando Amaral dos Santos

**Armando Amaral dos Santos** (1929-yil 4-mart, Chinguar – 1973-yil 14-oktyabr) – Angolalik ruhoniy va Katolik cherkovining Benguela yeparxiyasi yepiskopi. 1956-yilda ruhoniylikka, 1970-yilda yepiskoplikka tayinlangan. 1973-yil 14-oktyabrda, 44 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
Ernest Patili Assi

**Ernest Patili Assi** (1936-yil dekabr – 1996-yil 16-fevral) – Togodagi Katolik cherkovining yangi tashkil etilgan Kara yeparxiyasi birinchi yepiskopi. 1964-yil 28-iyunda ruhoniylikka, 1994-yil 15-oktyabrda yepiskoplikka tayinlangan. 18 oydan soʻng vafot etgan.

## Manbalar
Scopula nigristellata

**Scopula nigristellata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Indoneziya va Yangi Gvineya hududlarida uchraydi

## Kenja turlari
**Scopula nigristellata nigristellata* 
**Scopula nigristellata nivimontium* Prout, 1938 
## Manbalar
Joseph Befe Ateba

**Joseph Befe Ateba** (1962-yil 25-aprel – 2014-yil 4-iyun) – Katolik cherkovi yepiskopi. 1987-yilda ruhoniy boʻlgan. 2008-yilda Kamerundagi Kribi yeparxiyasining birinchi yepiskopi etib tayinlangan. 2014-yilda, lavozimida xizmat qilayotgan paytida vafot etgan.

## Manbalar
Donatus Edet Akpan

**Donatus Edet Akpan** (1952-yilda tugʻilgan) – Katolik cherkovining Ogoja yeparxiyasi amaldagi yepiskopi .

Akpan Ikat Ada Utor shahrida tugʻilgan. Bu hudud Rim katolik cherkovi tarkibiga kiradi. U Queen of Angels Minor seminariyasida, keyin esa Enugu shahridagi Bigard Memorial seminariyasida va St. Joseph Major seminariyasida tahsil olgan. 1985-yil oktyabrda ruhoniy boʻlgan.

## Manbalar
Červené Poříčí

**Červené Poříčí** – Chexiyaning Plzeň viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 300 nafar aholi istiqomat qiladi.

Červené Poříčí Klatovy shahridan taxminan 12 km shimolda, Plzeň shahridan 29 km janubda va Praga shahridan 104 km janubi-g‘arbda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
*}

  

Coat of arms of Červené Poříčí.svg
Scopula nigrocellata

**Scopula nigrocellata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Molukka orollarida uchraydi.
## Manbalar
Pius Suh Awa

**Pius Suh Awa** (1930-yil 4-may – 2014-yil 9-fevral) – Kamerundagi katolik yepiskopi. 1961-yilda ruhoniy boʻlgan, 1971-yilda Buéa yeparxiyasining koadyutor yepiskopi etib tayinlangan va 1973-yilda yeparxiya yepiskopi boʻlgan. 2006-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Venant Bacinoni

**Venant Bacinoni** (1940-yil 20-fevral – 2022-yil 23-iyul) – Burundilik katolik yepiskopi. 2007-yildan 2020-yilgacha Bururi yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

## Manbalar
Scopula nipha

**Scopula nipha** – Geometridae oilasiga mansub kuya turi boʻlib 1955-yilda David Stephen Fletcher tavsiflagan. Ushbu tur Kongo Demokratik Respublikasi hududida uchraydi.

Erkak namunalarining qanotlari kengligi 21–23 mm ni tashkil qiladi. Ushbu tur Upemba milliy bog‘idan yigʻilgan namuna asosida tavsiflangan.
## Manbalar
Chlistov

**Chlistov** – Chexiyaning Plzeň viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 100 nafar aholi istiqomat qiladi.

Chlistov Klatovy shahridan taxminan 11 km janubi-sharqda, Plzeň shahridan 48 km janubda va Praga shahridan 115 km janubi-g‘arbda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Aloysius Balina

**Aloysius Balina** (1945-yil 21-yanvar – 2012-yil 6-noyabr) – Tanzaniyadagi Shinyanga yeparxiyasi yepiskopi.

Balina Isosoda tugʻilgan va 1971-yil 21-iyunda ruhoniy boʻlgan.

## Manbalar
Joseph Bagobiri

**Joseph Danlami Bagobiri** (1957-yil 8-noyabr – 2018-yil 27-fevral) – Nigeriyalik katolik yepiskopi. 1983-yilda ruhoniy boʻlgan, 1995-yildan 2018-yilgacha Kafanchan yeparxiyasi yepiskopi boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
Joseph Paul Barnabé Perrot

**Joseph Paul Barnabé Perrot** (1921-yil 18-yanvar – 2005-yil 22-iyun) – Malida xizmat qilgan fransuz katolik yepiskopi.

## Manbalar
Al-Muntafiq

**Al-Muntafiq** () janubiy Iroq va Quvayt hududida yashagan yirik arab qabilalar ittifoqi. Ittifoqdagi qabilalar, asosan, Iroqning janubiy viloyatlarida va Quvaytning shimolida istiqomat qilgan. Ittifoqdosh qabilalar mazhab yoki din jihatidan bir xil emas. Asrlar davomida oʻzaro nikoh hamda etnik aralashuvlar natijasida sunniy va shia qabilalari oʻrtasida qorishuv yuzaga kelgan. Shuning uchun ham ittifoq tarkibidagi ayrim qabilalarning ozchiligi sunniylardir. Umuman olganda, „Muntafiq“ ittifoqiga kimlar mansub yoki kimlar mansub emasligini aniq belgilash deyarli imkonsiz.
## Umumiy holat
Qabila Banu Molik, al-Ajvad, Banu Said nomli uch qismga boʻlingan. Ittifoqdagi qabilalarning koʻpchiligi oʻz shajarasini Najdda yashagan qadimiy va yirik Banu Amir ittifoqiga mansub Banu Uqayl qabilasiga bogʻlaydi. Biroq, ittifoqning anʼanaviy rahbarlari as-Saadun („Saadun xonadoni“) hisoblanadi. Ushbu xonadon Makkadan kelib chiqqan shariflar boʻlgani aytiladi. Al-Ajvad tarmogʻi esa qisman Tayydan qadimgi arab qabilasidan kelib chiqqan, degan fikr mavjud. Muntafiq qabilasiga Saadun xonadoni vakili Yusuf Beg rahbarlik qilgan. Yusuf baʼzi vaqtlarda Ibn Saud bilan hamkorlik qilgan boʻlsa-da, oila Zafir va Ibn Saudning anʼanaviy raqibi boʻlgan.

Qabila islomiy istilolar davrida Iroqqa koʻchib oʻtgan. Usmoniylar davrida qabila Usmoniylar rahbarligi ostida Basra hududini nazorat qilgan. 1521-yilda Usmoniylar nomidan hozirgi Saudiya Arabistonining sharqiy qismidagi al-Ahso va al-Qatif (hozirgi Saudiya Arabistonining sharqiy qismlari) hududlari ustidan nazorat oʻrnatishdi. Biroq keyinchalik Banu Xolid qabilasi ushbu hududlardan Muntafiqni haydab chiqargan.

Usmoniylar davrida qabilaning aksariyat qismi oʻtroq hayotga oʻtib, janubiy va gʻarbiy Iroqda dehqonchilik bilan shugʻullangan. Al-Muntafiq Usmoniylar davrida, oʻn sakkizinchi asr oxiridan boshlab shialikni qabul qilgan.

Iroq janubidagi Nosiriya shahri qabila shayxlaridan birining nomi bilan atalgan va uning atrofidagi viloyat 1976-yilgacha „al-Muntafiq“ viloyati deb atalgan.

Ilgari oʻrtoq hayot kechiruvchilar, tuya emas, balki qoʻy va echki kabi kichik hayvonlarni boqadigan chorvadorlar, ichki Arabistonning tuya boquvchi qabilalariga nisbatan kamroq harakatchan va jangchilik qobiliyatlari ham zaifroq edi.

Qabilaning rasmiy rahbarlari as-Saadunlar sunniy boʻlishiga qaramay, qabila aʼzolarining koʻpchiligi shialar hisoblanadi. Bir necha oʻn yillik oʻtroqlikka moslashuvdan soʻng, qabilaviy aloqalar zaiflashib, as-Saadun mavqei deyarli rasmiy tusga kirdi. Quvaytda yashaydigan koʻplab beduinlar Muntafiq qabilalar ittifoqiga mansub.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Levi Della Vida, G.; Sluglett, P. „al- Muntafiḳ .“ Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel and W. P. Heinrichs. Brill, 2007. Brill Online. http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_COM-0797 Christiane Thompson, Iranian Tentacles into Iraq, 2009 http://cgsc.cdmhost.com/cdm/ref/collection/p4013coll3/id/2537
Xavier-Marie Baronnet

**Xavier-Marie Baronnet S. J.** (1927-yil 5-aprel, Chantenay, Fransiya – 2012-yil 8-sentabr, Parij, Fransiya) – iezuit ruhoniy, 2002-yilda nafaqaga chiqquniga qadar Seyshel orollaridagi Port Victoria yeparxiyasi yepiskopi boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
Scopula nitidata

**Scopula nitidata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. 1905-yilda William Warren tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Janubiy Afrika hududida uchraydi.
## Manbalar
Judes Bicaba

**Judes Bicaba** (1947 — 2016-yil 19-avgust) — Burkina-Fasolik katolik yepiskopi. 1975-yilda ruhoniy bo‘lgan, 2005—2016-yillarda, vafotiga qadar Dédougou yeparxiyasi yepiskopi bo‘lib xizmat qilgan.

## Manbalar
Scopula nitidissima

**Scopula nitidissima** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Kashmir hududida uchraydi.
## Manbalar
Jean Damascène Bimenyimana

**Jean Damascène Bimenyimana** (1953-yil 22-iyun – 2018-yil 11-mart) – katolik yepiskopi. 1980-yilda ruhoniy boʻlgan, 1997–2018-yillarda, vafotiga qadar Ruandadagi Cyangugu yeparxiyasi yepiskopi boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
Evaristus Thatho Bitsoane

**Evaristus Thatho Bitsoane** (1938-yil 17-sentyabr – 2010-yil 17-iyul) – Lesotodagi Qacha's Nek yeparxiyasi katolik yepiskopi.

## Manbalar
Scopula macronephes

**Scopula macronephes** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. 1958-yilda David Stephen Fletcher tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Uganda hududida uchraydi.
## Manbalar
Scopula magnidiscata

**Scopula magnidiscata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. 1904-yilda Warren tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Angola hududida endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Jesús Tirso Blanco

**Jesús Tirso Blanco** (1957-yil 3-iyun – 2022-yil 22-fevral) – Argentinalik katolik yepiskopi.

Blanco Argentinada tugʻilgan va 1985-yilda ruhoniy boʻlgan. U 2008-yildan 2022-yilga qadar yaʼni vafotigacha Angoladagi Rim katolik cherkovining Lwena yeparxiyasi yepiskopi boʻlib xizmat qilgan. Blanco 2022-yil 22-fevralda, 64 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
Dieudonné Bogmis

**Dieudonné Bogmis** (1955-yil 12-yanvar – 2018-yil 25-avgust) – Kamerunlik katolik yepiskopi.

## Manbalar
Vincent Boi-Nai

**Vincent Sowah Boi-Nai** (1945-yilda tugʻilgan) – Ganalik katolik yepiskopi. 1999–2022-yillarda Yendi yeparxiyasi yepiskopi boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
Joseph Bolangi Egwanga Ediba Tasame

**Joseph Bolangi Egwanga Ediba Tasame** (1937-yil 29-dekabr – 2019-yil 1-iyul) – Kongo Demokratik Respublikasida faoliyat olib borgan katolik yepiskopi.

## Manbalar
Athanase Bala

**Athanase Bala** (1927-yil 2-mart – 2019-yil 3-sentabr) – Kamerunlik katolik yepiskopi.

## Manbalar
Evaristo Marc Chengula

**Evaristo Marc Chengula** (1941-yil 1-yanvar – 2018-yil 21-noyabr) – Tanzaniyalik katolik yepiskopi, Consolata missionerlari jamoasida faoliyat yuritgan.

## Manbalar
Bernard Bududira

**Bernard Bududira** (1934-yil avgust, Mushikanwa – 2005) – Burundilik ruhoniy va Bururi yeparxiyasi katolik yepiskopi. 1963-yilda ruhoniy boʻlgan, 1973-yilda yepiskop etib tayinlangan.

## Manbalar
Maňovice

**Maňovice** – Chexiyaning Plzeň viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 50 nafar aholi istiqomat qiladi.

Maňovice Klatovy shahridan taxminan 27 km sharqda, Plzeň shahridan 45 km janubi-sharqda va Praga shahridan 95 km janubi-g‘arbda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Andrew Zolile T. Brook

**Andrew Zolile T. Brook** (1929-yil 22-noyabr – 2011-yil 5-sentabr) – Janubiy Afrikadagi Umtata yeparxiyasi katolik yepiskopi. 1957-yilda ruhoniy boʻlgan, 1979-yilda Umtata yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan va 1995-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Victor Adibe Chikwe

**Victor Adibe Chikwe** (1938-yil 24-iyun – 2010-yil 16-sentabr) – Nigeriyalik katolik ruhoniysi, Ahiara yeparxiyasining birinchi yepiskopi. U 1987-yil 18-noyabrda yepiskop etib tayinlangan va 1988-yil 6-yanvarda rasmiy ravishda faoliyatini boshlagan. 2010-yil 16-sentabrda vafot etgan.

## Manbalar
Scopula normalis

**Scopula normalis** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Madagaskar hududida uchraydi.
## Manbalar
Maixent Coly

**Maixent Coly** (1949-yil 10-sentyabr – 2010-yil 24-avgust) – Senegaldagi Ziguinchor yeparxiyasi katolik yepiskopi.

## Manbalar
Wenceslas Compaoré

**Wenceslas Compaoré** (1934-yil 8-noyabr — 2023-yil 18-iyun) — Burkina-Fasolik katolik ruhoniysi. 1997–2010-yillarda Manga yeparxiyasi yepiskopi bo‘lib xizmat qilgan.

## Manbalar
Scopula nostima

**Scopula nostima** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Kolumbiya hududida uchraydi.
## Manbalar
Mezihoří

**Mezihoří** – Chexiyaning Plzeň viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 70 nafar aholi istiqomat qiladi.

Mezihoří Klatovy shahridan taxminan 11 km shimolda, Plzeň shahridan 31 km janubda va Praga shahridan 108 km janubi-g‘arbda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
*

  

Mezihoří (Klatovy District) CoA.jpg
Pierre-Marie Coty

**Pierre-Marie Coty** (1927-yil 22-noyabr – 2020-yil 17-iyul) – Kot-dʼIvuarlik katolik yepiskopi.

## Manbalar
Marie-Daniel Dadiet

**Marie-Daniel Dadiet** (1952-yil 9-sentyabr – 2023-yil 2-oktyabr) – Kot-dʼIvuarlik ruhoniy va Korhogo arxiyepiskopligining katolik arxiyepiskopi.

## Manbalar
Scopula malagasy

**Scopula malagasy** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Viette tomonidan 1977-yilda tavsiflangan. Madagaskar hududiga xos (endemik) hisoblanadi.
## Manbalar
Boniface Nyema Dalieh

**Boniface Nyema Dalieh** (1933-yil 9-dekabr – 2014-yil 25-aprel) – Liberiyalik katolik yepiskopi. 1965-yilda ruhoniy boʻlgan. 1973-yil 17-dekabrda Cape Palmasning apostol vikari, shuningdek, Talaptulaning yepiskopi etib tayinlangan. 1981-yil 19-dekabrda Cape Palmas apostol vikariyati yeparxiyaga aylantirilgan va Dalieh uning birinchi yeparxiya yepiskopi boʻlgan. 2008-yil 15-oktabrda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
John Martin Darko

**John Martin Darko** (1945-yil 30-may – 2013-yil 12-yanvar) – Ganalik katolik yepiskopi. 1976-yilda ruhoniy boʻlgan, 1998-yilda Sekondi–Takoradi yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan va 2011-yil dekabrda salomatligi sababli nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Paul Darmanin

**Paul Darmanin** (1940-yil 6-noyabr – 2023-yil 25-iyul) – Maltalik katolik ruhoniysi, Keniyadagi Garissa yeparxiyasi yepiskopi (1984–2015).

Darmanin Santa Venerada tugʻilgan. Kapuchinlar tartibiga qoʻshilgan va 1966-yil 26-martda ruhoniy boʻlgan. 1984-yilda Papa Ioann Pavel II uni Garissa yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlagan.

## Manbalar

## Havolalar

* Catholic Hierarchy
Scopula nupta

**Scopula nupta** – Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Arthur Gardiner Butler tomonidan 1878-yilda tavsiflangan. Yaponiya (Hokkaydo, Xonsyu), Gonkong, Koreya hamda Rossiya Uzoq Sharqida uchraydi .

Qanotlari yoyilganda kengligi 17–24 mm ni tashkil etadi.
## Manbalar
Auguste Delisle

**Auguste Delisle** (1908–2006) – Kanadalik ruhoniy va Katolik cherkovining Lokoja yeparxiyasi yepiskopi. 1908-yilda Monrealda tugʻilgan, 1955-yilda yepiskop etib tayinlangan. 2006-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Myslovice

**Myslovice** – Chexiyaning Plzeň viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 100 nafar aholi istiqomat qiladi.

Myslovice Klatovy shahridan taxminan 8 km sharqda, Plzeň shahridan 39 km janubda va Praga shahridan 107 km janubi-g‘arbda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Joseph Dao

**Joseph Dao** (1936-yil 8-iyun — 2011-yil 23-oktyabr) — Burkina-Fasoda tug‘ilgan katolik yepiskopi, Malidagi Kayes yeparxiyasida xizmat qilgan. 1965-yilda ruhoniy bo‘lgan, 1978-yilda yepiskop etib tayinlangan va 2011-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Scopula obliquifascia

**Scopula obliquifascia** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Kamerun va Ekvatorial Gvineya hududida uchraydi.
## Manbalar
Rudolf Deng Majak

**Rudolf Deng Majak** (1940-yil 1-noyabr – 2017-yil 6-mart) – katolik yepiskopi. 1940-yilda Sudanda tugʻilgan. 1970-yilda Rumbekda ruhoniy boʻlgan. 1992-yilda Wau yeparxiyasining apostolik administratori etib tayinlangan. 1995–2017-yillarda, vafotiga qadar ushbu yeparxiya yepiskopi boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
Scopula obliquiscripta

**Scopula obliquiscripta** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Janubiy Afrika hududida uchraydi.
## Manbalar
Ambroise Kotamba Djoliba

**Ambroise Kotamba Djoliba** (1938 – 2024-yil 15-mart) – Togolik katolik ruhoniysi. 1993–2016-yillarda Sokodé yeparxiyasi yepiskopi boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
Joseph Djida

**Joseph Djida, OMI** (1945-yil 8-aprel – 2015-yil 6-yanvar) – katolik yepiskopi. 1976-yilda ruhoniy boʻlgan, 2000-yilda Kamerundagi Ngaoundéré yeparxiyasining ikkinchi yepiskopi etib tayinlangan. Lavozimida xizmat qilayotgan paytida vafot etgan.

## Manbalar
Dolany (Kladno tumani)

**Dolany** – Chexiyaning Markaziy Bogemiya viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 300 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Scopula ochraceata

**Scopula ochraceata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Bolgariya, Shimoliy Makedoniya, Gretsiya, Turkiya, Yaqin Sharq, Janubiy Rossiya va Ukraina hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Richard Domba Mady

**Richard Domba Mady** (1953-yil 10-yanvar – 2021-yil 3-iyul) – Kongolik katolik ruhoniysi. 1994-yil 31-iyuldan 2021-yil 3-iyulgacha, vafotiga qadar, Kongo Demokratik Respublikasining shimoli-sharqida joylashgan Doruma–Dungu yeparxiyasining uchinchi yepiskopi boʻlib xizmat qilgan. Uning faoliyati davomida yeparxiya Sharqiy Kongo hududidagi birinchi va ikkinchi Kongo urushlari hamda ularning oqibatlariga duch kelgan.

## Manbalar
Luigi Dusio

**Luigi Dusio** (1920-yil, Casorzo – 1970-yil) – italiyalik ruhoniy va Ihosy yeparxiyasi katolik yepiskopi boʻlgan. 1967-yilda yepiskop etib tayinlangan.

## Manbalar
George Jonathan Dodo

**George Jonathan Dodo** (1956-yil 17-avgust – 2022-yil 8-iyul) – Nigeriyalik katolik ruhoniysi. 1983-yilda ruhoniy boʻlgan. 2000–2022-yillarda, vafotiga qadar Zaria yeparxiyasi yepiskopi boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
René-Marie Ehuzu

**René-Marie Ehuzu** (shuningdek, René-Marie Ehouzou; 1944-yil 12-aprel – 2012-yil 17-oktabr) – Katolik cherkovining Benindagi Porto Novo yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan (2007–2012-yillar, vafotiga qadar).

## Manbalar
Scopula ochreofusa

**Scopula ochreofusa** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Uganda hududida uchraydi.
## Manbalar
Vincent Valentine Ezeonyia

**Vincent Valentine Eguchukwu Ezeonyia** (1941-yil 5-aprel – 2015-yil 8-fevral) – Katolik cherkovining Nigeriyadagi Aba yeparxiyasining birinchi yepiskopi boʻlgan (1990–2015-yillar, vafotiga qadar).

## Manbalar
Emmanuel Félémou

**Emmanuel Félémou** (1960-yil 24-dekabr – 2021-yil 1-mart) – Katolik cherkovining Gvineyadagi yepiskopi.

## Manbalar
Joseph Egerega

**Joseph Egerega** (1940-yil 20-mart – 2013-yil 3-fevral) – Nigeriyadagi Bomadi apostol vikariyati katolik yepiskopi. 1969-yilda ruhoniy boʻlgan, 1997-yilda yepiskop etib tayinlangan va 2009-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Scopula ochrea

**Scopula ochrea** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Yaman va Ummon hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Tupou Neiufi

**Tupou Neiufi** (2001-yil 15-iyunda tugʻilgan) – yangi zelandiyalik para suzuvchi. 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari va 2018-yilgi Commonwealth oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilgan. 2019-yilda para suzish boʻyicha jahon chempionatida kumush medal, 2020-yilgi Tokio Yozgi Paralimpiadasida esa oltin medalni qoʻlga kiritgan.

## Yoshlik davri
Neiufi 2001-yilda Māngere East shahrining Auckland hududida tugʻilgan. Oilada toʻngʻich farzand, otasining ismi Lose, onasining ismi Fineasi Neiufi. Ikki yoshida uni mashina urib ketgan va boshining oʻng tomoni shikastlangan. Miyasida lat yeyish, giperoniya va chap tarafli gemiplegiya tashxisi qoʻyilgan, natijada, miyasining chap tomoni oʻng tomoniga qaraganda kichikroq boʻlib, baʼzida axborotni sekinroq qayta ishlaydi. Tanasining chap tomoni ham oʻngiga nisbatan kichikroq va zaifroq. Ushbu baxtsiz hodisadan keyin unga qaytadan oʻtirish, yurish va qoʻllarini harakatlantirish oʻrgatilgan.

Yoshligida Neiufi netbol oʻynashni xohlagan, ammo oʻyinda boshqa oʻyinchilardan ortda qolgan. Neiufining sogʻligi bilan shugʻullanuvchi fizioterapevt unga suzishni tavsiya qilgan va u taxminan toʻqqiz yoshida suzishni boshlagan. Keyingi yildan esa musobaqalarda qatnashgan.

Neiufi Sutton Park boshlangʻich maktabida, soʻngra esa Otahuhu kollejida taʼlim olgan.

## Suzish faoliyati
2011-yilda Yangi Zellandiya Paralimpiya Qoʻmitasi Neiufiga murabbiylik qilish uchun tanlab olgan, High Performance Sport New Zealand tashkiloti esa unga sport sohasi boʻyicha turli xizmatlar va musobaqalarga tayyorgalik jarayonlarini qoʻllab-quvvatlovchi dasturga kiritgan. 2016-yilda sportchi Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiada oʻyinlari uchun zaxiradagi sportchi sifatida roʻyxatga olingan, biroq avgust oyida uning hamyurti Bryall McPherson jarohat olgani sababli Neiufi asosiy tarkibga kiritilgan. Neiufi musobaqada S9 toifasida ayollar oʻrtasida 100 metrga chalqancha usulda suzish bahslarida ishtirok etib, 7-oʻrinni egallagan.

2018-yilda Neiufi Avstraliyaning Gold Coast shahrida oʻtkazilgan Hamdoʻstlik oʻyinlarida Yangi Zelandiya sharafini himoya qilgan va S9 toifasida 100 metrga chalqancha suzish bahslarida final bosqichida 6-oʻrinni egallagan.

2019-yilda Londonda boʻlib oʻtgan para suzish boʻyicha jahon chempionatida sportchi S8 toifasida 100 metrga chalqancha suzish yoʻnalishida kumush medalga sazovor boʻlgan. 2020-yilda Tokioda boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiada oʻyinlarida esa ayni shu yoʻnalishda Yangi Zelandiya uchun dastlabki oltin medalni qoʻlga kiritgan.

## Havolalar

* Tupou Neiufi 2024-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida (alternate link, alternate link 2)

## Manbalar
Joseph Abangite Gasi

**Joseph Abangite Gasi** (1928-yil 1-yanvar – 2014-yil 12-sentabr) – Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan.

1957-yilda ruhoniy boʻlgan. U Janubiy Sudandagi Tombura-Yambio yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan va 2008-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Scopula omana

**Scopula omana** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Birlashgan Arab Amirliklari hududida uchraydi.
Sergio Adolfo Govi

**Sergio Adolfo Govi** (1934-yil 30-iyun – 2016-yil 31-may) – Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan.

1960-yilda ruhoniy boʻlgan. 1975–1978-yillarda Markaziy Afrikaning Bossangoa yeparxiyasi yordamchi yepiskopi vazifasida xizmat qilgan. 1978–1995-yillarda esa shu yeparxiyaning yepiskopi sifatida xizmat qilgan.

## Manbalar
Jemníky

**Jemníky** – Chexiyaning Markaziy Bogemiya viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 300 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Scopula omissa

**Scopula omissa** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Boliviya hududida uchraydi.
## Manbalar
Fernando Guimarães Kevanu

**Fernando Guimarães Kevanu** (1936-yil 14-avgust – 2022-yil 18-may) – Katolik cherkovining angolalik yepiskopi boʻlgan.

## Manbalar
Scopula omnisona

**Scopula omnisona** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Madagaskar hududida uchraydi.  

Erkak namunalarining qanotlari yoyilganda kengligi 17 millimetrni tashkil etadi.

## Kenja turlari
**Scopula omnisona omnisona*
**Scopula omnisona septentrionis* Herbulot, 1972
## Manbalar
Malachy John Goltok

**Malachy John Goltok** (1965-yil 12-iyul, Bauchi – 2015-yil 21-mart, Jos) – Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan.

U Nigeriyadagi Bauchi yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan. 1990-yil 4-noyabrda Jos yepiskopi Gabriel Gonsum Ganaka tomonidan ruhoniylikka tayinlangan, 2011-yil 18-martda Papa Benedict XVI tomonidan Bauchi yeparxiyasining ikkinchi yepiskopi etib tayinlangan. 2015-yil 21-martda ogʻir xastalikdan keyin vafot etgan.

## Manbalar
Alwin Albert Hafner

**Alwin Albert Hafner** (MSF) (1930-yil 11-sentabr – 2016-yil 7-yanvar) – Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan.

## Manbalar
James Hagan (yepiskop)

**James Hagan** (1904-yil, Leadgate, County Durham – 1976-yil) — Katolik cherkovining ingliz ruhoniy arbobi, Nigeriyadagi Makurdi yeparxiyasi yepiskopi bo‘lgan.

1960-yilda yepiskop etib tayinlangan. 1976-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Erwin Hecht

**Erwin Hecht**, O. M.I. (1933-yil 13-oktyabr – 2016-yil 19-noyabr) – Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan.

1959-yilda ruhoniy boʻlgan. 1972–1974-yillarda Janubiy Afrikadagi Kimberley yeparxiyasi yordamchi yepiskopi boʻlgan. 1974–2009-yillarda esa shu yeparxiyaning yepiskopi sifatida xizmat qilgan.

## Manbalar
Scopula opperta

**Scopula opperta** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Janubiy Afrika va Esvatini hududlarida uchraydi.  

Qanotlari yoyilganda kengligi 24–28 millimetrni tashkil etadi.
## Manbalar
Anthony Ekezia Ilonu

**Anthony Ekezia Ilonu** (1937-yil 13-noyabr – 2012-yil 17-iyun) – Nigeriyadagi Katolik cherkovining Okigwe yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

1964-yilda ruhoniy boʻlgan. 1981-yilda yepiskop etib tayinlangan va 2006-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Scopula oppunctata

**Scopula oppunctata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Solomon orollari hududida uchraydi

## Kenja turlari
**Scopula oppunctata oppunctata*
**Scopula oppunctata plenistigma* (Warren, 1905)
## Manbalar
Hervé Itoua

**Hervé Itoua** (1942-yilda tugʻilgan) – Katolik cherkovining Ouesso yeparxiyasi sobiq yepiskopi.

## Manbalar
Jean-Samuel Raobelina

**Jean-Samuel Raobelina**, MS (1928-yil 27-iyun – 2001-yil 30-iyun) – Katolik cherkovining Tsiroanomandidy yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

## Manbalar
Sirojiddin Ali ibn Usmon

**Sirojiddin  Ali ibn Usmon [[Oʻsh (shahar)|al-Ushiy]] [[Fargʻoniy (maʼnolari)|al-Fargʻoniy]]** () hanafiy fiqh olimi, moturidiy ilohiyotshunos, hadisshunos (muhaddis), bosh qozi yoki oliy qozi (baʼzan Qodiy al-Quzo yoki ‘Aqda al-Quzo deb ham atalgan) va haqiqatni aniqlab, asoslagan tadqiqotchi (muhaqqiq). U, ehtimol, qofiyali eʼtiqod bayoni boʻlgan *al-Qasida al-Lamiyya fi at-Tavhid* asari bilan eng koʻp tanilgan; u, shuningdek, *[[Bad' al-Amali]]* yoki kirish soʻzlaridan kelib chiqqan *Qasidat Yaqulu al-‘Abd* nomlari bilan ham ataladi.

## Biografiyasi
U Oʻshda, Fargʻona vodiysi yaqinida (hozirgi Qirgʻizistondagi Oʻsh) tugʻilgan yoki u yerda yashagan; shuning uchun uning nisbat (laqab)i al-Ushiy boʻlgan.

## Asarlari
Uning mashhur yozma merosi quyidagilardan iborat:
* Al-Fatava al-Sirajiyyah ().
* Bad' al-Amali ().
* Ghurar al-Akhbar wa Durar al-Ash’ar (), qisqartmasi Nisab al-Akhbar li-Tazkirat al-Akhyar (), 100 bobda 1000 qisqa rivoyat.

## Vafoti
Al-Ushi 6/12-asr oxirida vafot etgan.

## Yana qarang

## Manbalar

## Havolalar
* Siraj ad-Din al-Ushiy haqida qisqa tarjimai hol
Scopula oppilata

**Scopula oppilata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Avstraliyaning Kvinslend shtatida va Yangi Gvineyada uchraydi.
## Manbalar
Joseph Sunday Ajomo

**Joseph Sunday Ajomo** (1939-yil 11-iyun, Ogori, Nigeriya — 2004-yil) — Nigeriyalik ruhoniy va Katolik cherkovining Lokoja yeparxiyasi yepiskopi bo‘lgan.

U 1962-yilda ruhoniy bo‘lgan. 1992-yilda yepiskop etib tayinlangan. 2004-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Scopula orbeorum

**Scopula orbeorum** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Axel Hausmann tomonidan 1996-yilda tavsiflangan. Eronning shimoliy hududida uchraydi.
## Manbalar
Eugeniusz Juretzko

**Eugeniusz Juretzko** (1939-yil 25-dekabr – 2018-yil 16-yanvar) – Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan. U 1964-yilda ruhoniy boʻlgan. 1991–2017-yillarda Kamerundagi Yokadouma yeparxiyasi yepiskopi vazifasida xizmat qilgan.

## Manbalar
Thomas Kaboré

**Thomas Kaboré** (1943-yil 23-sentabr, Ouagadougouda tugʻilgan) – Burkina-Fasolik ruhoniy va Katolik cherkovining Kaya yeparxiyasi yepiskopi. U 1970-yilda ruhoniy boʻlgan. 1999-yilda yepiskop etib tayinlangan. 2018-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Kvílice

**Kvílice** – Chexiyaning Markaziy Bogemiya viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 90 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Stanislas Kaburungu

**Stanislas Kaburungu** (1935-yil 7-oktabr, Gisanzeda tugʻilgan) – Burundi­lik ruhoniy va Katolik cherkovining Ngozi yeparxiyasi sobiq yepiskopi. U 1961-yilda ruhoniy boʻlgan. 1968-yilda yepiskop etib tayinlangan. 2002-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Scopula optivata

**Scopula optivata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Avstraliya, jumladan Tasmaniya hududida uchraydi.
## Kenja turlari
**Scopula optivata optivata*
**Scopula optivata youngi* Holloway, 1977 
## Manbalar
Peter Iornzuul Adoboh

**Peter Iornzuul Adoboh** (1958-yil 14-aprel – 2020-yil 14-fevral) – Nigeriyada Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan.

1984-yilda ruhoniy boʻlgan. 2013—2020-yillarda vafotiga qadar Nigeriyadagi Katsina-Ala yeparxiyasining birinchi yepiskopi boʻlib xizmat qilgan.

## Manbalar
Emmanuele Kanyama

**Emmanuele Kanyama** (1962-yil 25-dekabr – 2018-yil 17-fevral) – Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan. U 1990-yilda ruhoniy boʻlgan. 2007-yildan vafotiga qadar Malavidagi Dedza yeparxiyasi yepiskopi vazifasida xizmat qilgan.

## Manbalar
Scopula ordinaria

**Scopula ordinaria** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Harrison Gray Dyar Jr. tomonidan 1912-yilda tavsiflangan. Meksika hududiga xos (endemik) hisoblanadi.
## Manbalar
Scopula ordinata

**Scopula ordinata** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Francis Walker tomonidan 1861-yilda tavsiflangan. Shimoliy Amerika, jumladan Alabama, Florida, Jorjiya, Ayova, Luziana, Shimoliy Karolina va Tennessee hududlarida uchraydi.  

Lichinkalari asosan *Trillium catesbaei* o‘simligi bilan oziqlanadi.
## Manbalar
Scopula orientalis

**Scopula orientalis** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Sergei Alphéraky tomonidan 1876-yilda tavsiflangan. Bolgariya, Shimoliy Makedoniya, Ukraina, Rossiya, Turkiya va Koreya hududlarida uchraydi Russia,.
## Manbalar
Joseph Kesenge Wandangakongu

**Joseph Kesenge Wandangakongu** (1928-yil 4-aprel, Molegbe – 2021-yil 19-fevral, Gbadolite) – Kongo Demokratik Respublikasidagi Katolik cherkovining Molegbe yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

U 1957-yilda ruhoniy boʻlgan. 1969–1997-yillarda Molegbe yeparxiyasi yepiskopi vazifasida xizmat qilgan.

## Manbalar
Lhota (Kladno tumani)

**Lhota** – Chexiyaning Markaziy Bogemiya viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 700 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Scopula origalis

**Scopula origalis** (yoki **Scopula danieli**) — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Eronning Lariston hududida uchraydi.  

Qanotlari yoyilganda kengligi 18–18,5 millimetrni tashkil etadi.

## Kenja turlari
**Scopula origalis origalis*
**Scopula origalis danieli* (Wiltshire, 1966)
**Scopula origalis safida* (Wiltshire, 1966)
**Scopula origalis vantshica* (Viidalepp, 1988)
## Manbalar
William Pascal Kikoti

**William Pascal Kikoti** (1957-yil 3-mart – 2012-yil 28-avgust) – Tanzaniyadagi Katolik cherkovining Mpanda yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

U 1988-yilda ruhoniy boʻlgan. 2000-yilda yepiskop etib tayinlangan. 2012-yilda, lavozimida faoliyat yuritayotgan vaqtda vafot etgan.

## Manbalar
Urbanus Joseph Kioko

**Urbanus Joseph Kioko** (1928-yil 13-may – 2008-yil 2-mart) – Keniya­da Katolik cherkovining Machakos yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

U 1961-yil 8-yanvarda ruhoniy boʻlgan. 1973-yil 9-iyulda Machakos yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan va 2003-yil 15-martda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Giuseppe Kirsten

**Giuseppe Kirsten** – Katolik cherkovining ruhoniysi, Nigeriyadagi Makurdi yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan. U 1937-yilda prefekt etib tayinlangan. 1947-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Scopula ornata

**Scopula ornata** (*lace border*) — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Giovanni Antonio Scopoli tomonidan 1763-yilda *Entomologia Carniolica* asarida tavsiflangan. Yevropa, Shimoliy Afrika va Yaqin Sharq hududlarida uchraydi.  

Qanotlari yoyilganda kengligi 21–24 millimetrni tashkil etadi. 
G‘umbaklari asosan Togʻjambil, Achillea, Yalpiz, Togʻrayhon, Otquloq, Qoqi va Veronica kabi o‘simligi bilan oziqlanadi.
## Kenja turlari
**Scopula ornata ornata*
**Scopula ornata enzela* Prout, 1935
**Scopula ornata Scopula subornata* Prout, 1913
## Manbalar

## Havolalar

*Lace border at ''UKMoths''
*''Lepiforum e.V.''
Scopula orthoscia

**Scopula orthoscia** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Edward Meyrick tomonidan 1888-yilda tavsiflangan. G‘arbiy Avstraliya hududida uchraydi.
## Manbalar
Jean-Marie Kélétigui

**Jean-Marie Kélétigui** (1932-yil 12-may, Gnénankaha, Fransuz Gʻarbiy Afrikasi – 2010-yil 31-avgust) – Kot-dʼIvuarda Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan. 1977-yil 7-iyulda Katiola yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan va 2002-yil 10-oktyabrda nafaqaga chiqqan. 2010-yilda 78 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
Paul Khoarai

**Paul Khoarai** (1933-yil 29-may – 2012-yil 27-dekabr) – Lesotodagi Katolik cherkovining Leribe yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

U 1963-yilda ruhoniy boʻlgan. 1970-yilda yepiskop etib tayinlangan va 2009-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Elie Amsini Kiswaya

**Maurus Gervase Komba** (1923 – 1996-yil 23-fevral) – Tanzaniyada Katolik cherkovining Tanga yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

U 1954-yilda ruhoniy boʻlgan. 1970-yilda Tanga yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan va 1988-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Libochovičky

**Libochovičky** – Chexiyaning Markaziy Bogemiya viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 80 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Shihobiddin ar-Ramliy

**Shihobiddin, Abu al-Abbos, Ahmad bin Ahmad bin Hamza al Ramli, al-Munufi, al-Misri, al-Ansoriy ash Shofi’iy** () shuningdek **Shihobiddin ar-Ramliy** (957-hijriy / 1550-yilda vafot etgan) nomi bilan ham tanilgan, falastinlik sunniy umom, ulamo, Shayx ul-islom, oʻz davrining olimlar olimi boʻlgan.
U oʻz davridagi eng mashhur shofiʼiy faqih va muhaddislardan biri edi.. Ijozasini olish uchun hadis shogirdlari Sharqdan Gʻarbga kelishardi, chunki u dunyodagi eng kuchli hadishunoslardan edi. Yuksak isnod sohibi sifatida, Shihobiddin  mashhur ustozi Zakariyo al-Ansoriydan hadislar rivoyat qilgan, u esa oʻz navbatida bevosita Ibn Hajar al-Asqaloniy orqali rivoyat qilgan.

## Manbalar
Tojiddin Muhiddin

**Tojiddin Muhiddin** (2.2.1949, Tojikiston SSR Hisor tumani, Morteppa qishlogʻi – 10.01.1997) – tojik xonandasi, Tojikiston SSR xizmat koʻrsatgan artist (1978).

## Biografiya
U ixtisoslashtirilgan sanʼat bilimda, oʻz isteʼdodi, mehnati evaziga oʻz maqsadiga erishgan. 1965—1967-yillarda Hisor tuman madaniyat uyi xodimi, 1967—1975-yillarda Tojikiston davlat filarmoniyasi xonandasi, 1975-1992 yillarda Tojikiston teleradio qoʻmitasining „Gulshan“ estrada ansambli xonandasi boʻlgan.

## Qoʻshiqlar
Uning ohangdor ovozi, maftunkor qoʻshiqlari uni qulogʻi va qalbining qadrdoniga aylantirdi. U tojik estradasiga yangi rang va ifor bagʻishladi. „Yak Khanda Kun Ey Gul“, „Firoqi Yor“, „Shodiyon“, „Joni Shirin“, „Ey Bodi Bomdadi“, „Komi Dil“, „Sanam“, „Tarkii Aiyor“, „Xumori Hudoday“, „Falak“, „Suxan az Jawanam Afkand“, „Respublikai Man“, „Bahori Ashik“, Deyarli „Moʻminlar“, „Postiqqam“, „Moʻminlar“, „Postiqqam“, "Bahori „Umr“, „Postikham“ uning xotirasida qolgan.

## Mukofotlar
Tojikiston Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy yorliqlari bilan taqdirlangan.

## Adabiyot
*Muhiddinov Tojiddin / I. Rahimov // Kalim – Rabot. – D. : SIEMT, 1989. – (Tojik adabiyoti va sanʼati ensiklopediyasi: [2 jildda] / masʼul muharrir J. Azizqulov; 1988—2004, 2-jild).

*Tojikiston madaniyat arboblari. Ensiklopediya / Muallif-tuzuvchi Yormuhammadi Suchoni. – Dushanbe, 2016. – 863 b.

## Manbalar
Annely Ojastu

**Annely Ojastu** (1960-yil 10-avgustda Tartuda tugʻilgan) — estoniyalik paralimpiya yengil atletikachi. 1992-yilgi Barselona oʻyinlarida u ayollar oʻrtasidagi 100 metrga yugurish TS4 bahslarida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 1996-yilgi Atlanta oʻyinlarida u ayollar oʻrtasidagi 100 metrga yugurish T42–46 bahslarida oltin medalni, shuningdek, ayollar oʻrtasidagi 200 metrga yugurish T42–46 va ayollar oʻrtasidagi uzunlikka sakrash F42–46 bahslarida ikkita kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Annely Ojastu yengil atletikachilar Eino Ojastu va Linda Ojastu (qizlik familiyasi Kepp)ning qizidir. Uning ukasi Aivar Oʻjastu ham muvaffaqiyatli yengil atletikachi boʻlgan.

## Manbalar

## Havolalar
Nihonbashi daryosi

**Nihonbashi daryosi** () – Tokioning markazidan oqib oʻtuvchi daryo. Kanda daryosining irmoqlaridan biri hisoblanadi va Eitai ko‘prigi yaqinida Sumida daryosiga qoʻshiladi. Daryoning uzunligi 4,8 km boʻlib, Chiyoda va Chūō tumanlari hududidan oqib oʻtadi. Nihonbashi daryosi XV asrda Ōta Dokan koʻrsatmasiga binoan sobiq Hira daryosining yoʻnalishi oʻzgartirilishi natijasida vujudga kelgan hamda Edo qal’asining tashqi mudofaa inshootlari va suv xoʻjaligi rejasiga kiritilgan.

Nihonbashi daryosi Tokio koʻrfazi bilan tutashgan boʻlib, sayoz va suv sathi ikki metrgacha oʻzgarib turadi. Daryo boʻylari boʻylab koʻplab binolar qurilgan. 1962-yildan beri Shuto avtomagistralining Ichki aylana yoʻli (C1) daryoning deyarli butun yoʻnalishi boʻylab qurilgan. Shunga qaramay, daryo oʻzining janubiy qirgʻogʻi boʻylab shahar bogʻi maydoniga, vaqti-vaqti bilan qayiq sayohatlariga va yoʻnalishi boʻylab bir qator diqqatga sazovor va tarixiy koʻpriklarga ega; eng muhimi, 1911-yilda Tsumaki Yorinaka tomonidan ishlab chiqilgan Nihonbashi ko‘prigi.
## Manbalar
Antoine Koné

**Antoine Koné** (1963-yil 10-yanvar – 2019-yil 8-may) – Kot-d’Ivuarda Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan.

Antoine Koné 1991-yil 28-dekabrda ruhoniy boʻlgan.

## Manbalar
Félix Kouadjo

**Félix Kouadjo** (1939 – 2012-yil 6-may) – Kot-dʼIvuardagi Katolik cherkovining Bondoukou yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

1939-yilda Binao qishlogʻida tugʻilgan. 1969-yilda ruhoniy boʻlgan. 1996-yilda yepiskop etib tayinlangan. 2012-yilda Bondoukou mintaqaviy shifoxonasida yurak xastaligi sababli vafot etgan.

## Manbalar
Bruno Kouamé

**Bruno Kouamé** (1927-yil 16-dekabr – 2021-yil 17-may) – Kot-d’Ivuardagi Katolik cherkovining Abengourou yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

1956-yilda ruhoniy boʻlgan. 1981–2003-yillarda Abengourou yeparxiyasi yepiskopi vazifasida xizmat qilgan.

## Manbalar
Philippe Kourouma

**Philippe Kourouma** (1932-yil 29-noyabr, Samoé – 2009-yil 10-fevral) – Gvineyada Katolik cherkovining N’Zérékoré yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan. 1979-yil 15-dekabrda yepiskop etib tayinlangan va 2007-yil 27-noyabrda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Julien Mawule Kouto

**Julien Mawule Kouto** (1946-yil 19-iyun – 2015-yil 4-iyun) – Togodagi Katolik cherkovining Atakpamé yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

1975-yilda ruhoniy boʻlgan. 1994-yilda Atakpamé yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan va 2006-yilda nafaqaga chiqqan.

## Manbalar
Bertrand Lacaste

**Bertrand Lacaste** (1897-yil 26-iyun, Accous – 1994-yil 20-aprel) – fransuz ruhoniysi va Katolik cherkovining Oran yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan. 1923-yilda ruhoniy boʻlgan. 1945-yilda yepiskop etib tayinlangan. 1994-yil 20-aprelda 96 yoshida vafot etgan.

## Manbalar
Fulgence Werner Le Roy

**Fulgence Werner Le Roy** (1924-yil 23-avgust – 2017-yil 14-oktyabr) – Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan.

## Manbalar
Shibuya daryosi

**Shibuya daryosi** () – Tokioning markazidan oqib oʻtuvchi daryo. Uning uzunligi 2,6 km boʻlib, manbai Shibuya stansiyasi yaqinida joylashgan. Daryo Shibuya va Minato tumanlari orqali oqib oʻtib, Hiroo hududida Furu daryosiga qoʻshiladi hamda Shiba Koen yaqinida Tokio koʻrfaziga quyiladi. Daryoning quyi oqimi ustidan Shuto avtomagistralining Ichki aylana yoʻli qurilgan.

Shibuya daryosining qirgʻoqlarining katta qismi obodonlashtirilmagan. Faqatgina Shibuya Stream osmonoʻpar binosi va savdo majmuasi yonida ozgina obodonlashtirilgan qism bor. Daryoning eng asosiy irmogʻi – Onden daryosi – Sendagayadan boshlanib, Ura-Harajuku markazidagi Cat Street koʻchasi ostidan oqib oʻtadi. Onden daryosi Shibuya markazida Uda daryosi bilan qoʻshilib, Shibuya daryosini hosil qiladi. Keyinchalik daryo Shibuya stansiyasi ostidan yopiq beton kanal tarzida oqib oʻtadi.

Shibuya stansiyasini qayta qurish loyihasida Shibuya daryosini obodonlashtirish va piyodalar uchun ochiq qilish koʻzda tutilgan. Qayta qurilish ishlari 2018-yil sentabrida yakunlanib, Shibuya Stream osmonoʻpar binosi va savdo majmuasining bir qismi sifatida amalga oshirildi.

## Manbalar
Francisco Lerma Martínez

**Francisco Lerma Martínez** (1944-yil 4-may – 2019-yil 24-aprel) – Mozambikdagi Katolik cherkovining Gurué yeparxiyasi yepiskopi boʻlgan.

1969-yilda ruhoniy boʻlgan. 2010—2019-yillarda, vafotiga qadar Gurué yeparxiyasi yepiskopi vazifasida xizmat qilgan.

## Manbalar
Velichov

**Velichov** (nemischa: *Welchau*) – Chexiyaning Markaziy Bogemiya viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 500 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Mário Lucunde

**Mário Lucunde** (1957-yil 13-may – 2023-yil 26-fevral) – Angolalik Katolik cherkovi yepiskopi.

U Angolada tugʻilgan va 1985-yilda ruhoniy boʻlgan. 2005–2018-yillarda Menongue yeparxiyasi yepiskopi vazifasida xizmat qilgan.

## Manbalar
Zandoxt Sheroziy

**Zandoxt Sheroziy** (; 1909–1953), shuningdek, **Faxr ul-Muluk** (فخرالملوک) nomi bilan ham tanilgan, taniqli eronlik feminist, shoira, maktab oʻqituvchisi va ayollar huquqlari faoli boʻlgan.

## Hayoti
Uning asl ismi Faxr ul-Muluk boʻlib, Sherozning aristokratik oilalaridan birida tugʻilgan. U 1927-yilda, 18 yoshida Sherozda „Majmaʼ-e Inqilobiy-e Nisvon“ (Ayollar Inqilobiy Jamiyati) tashkilotiga asos solgan. Tashkilotning maqsadi ayollarni ozod qilish va paranjini tashlash edi. U 1931-yilda dastlab Sherozda ayollar masalalari haqida „Duxtaron Eron“ (Eron qizlari) gazetasini nashr eta boshlagan. Bir necha yildan soʻng, Sherozdagi noqulay sharoitlar tufayli Tehronga koʻchib oʻtgan va „Eron qizlari“ nashrini qayta chop etishga harakat qilgan. Uning sheʼrlari radikal feministik qarashlarni aks ettiradi.

## Yana qarang

* Eronda ayollar huquqlari harakati

## Manbalar

## Adabiyotlar
* Sanasarian Eliz. *The Womenʼs Rights Movements in Iran*, Praeger, New York: 1982, .
Fortunatus M. Lukanima

**Fortunatus M. Lukanima** (1940-yil 8-dekabr – 2014-yil 12-mart) – Tanzaniyada Katolik cherkovi yepiskopi.  

U Tanzaniyada tug‘ilgan va 1968-yilda ruhoniy bo‘lgan. 1989–1998-yillarda Arusha arxiyepiskopligi yepiskopi vazifasida xizmat qilgan.

## Manbalar
Stanislaus Tobias Magombo

**Stanislaus Tobias Magombo** (1968-yil 24-fevral – 2010-yil 6-iyul) – Malavida Katolik cherkovining yepiskopi.

## Manbalar
Scopula oryx

**Scopula oryx** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Claude Herbulot tomonidan 1985-yilda tavsiflangan. Janubiy Afrika hududiga endemik hisoblanadi.
## Manbalar
Scopula ossicolor

**Scopula ossicolor** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Keniya, Nigeriya va Syerra-Leone hududlarida uchraydi.
## Manbalar
Shuride Sheroziy

**Shuride Sheroziy** (; 1858 – 1926-yil 14-oktyabr) – 18-asr oxiri va 19-asr boslarida Eronda yashagan fors tilida ijod qilgan shoir.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
* 
*
Scopula oxysticha

**Scopula oxysticha** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Xitoyning Yunnan hududida uchraydi.
## Manbalar
Scopula nacida

**Scopula nacida** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur ilk bor Paul Dognin tomonidan 1901-yilda tavsiflangan. Ekvador va Peru hududlarida uchraydi .
## Kenja turlari
**Scopula nacida nacida* (Ecuador)
**Scopula nacida cinerosaria* (Warren, 1904) 

## Manbalar
Yashar Sultoniy

**Yashar Sultoniy** () – eronlik jurnalist, „Memari News“ veb-saytining bosh muharriri va boshqaruvchi direktori.

## Qamoqqa olinishi
2016-yil sentyabr oyida Tehron meriyasi tomonidan bir qator shaxslarga oʻtkazilgan mulklar bilan bogʻliq bahsli operatsiyalar haqidagi Eron Bosh tekshirish idorasining maxfiy maʼlumotlarini chop etganidan soʻng, qamoqqa olingan. Yashar Sultoniy 2016-yil noyabr oyida ozodlikka chiqarilgan.

## Siyosiy faoliyati
Sultoniy 2017-yilda boʻlib oʻtgan Eron mahalliy saylovlarida Tehron shahar kengashi aʼzoligiga nomzod boʻlgan. U 256,424 ovoz bilan 43-oʻrinni egallab, kengash aʼzoligida oʻrin egallay olmagan.

## Manbalar
Ash-Shaʼroniy

**Abduvahhob ash-Shaʼroniy** (1492/3–1565, AH 898–973, toʻliq ismi ; **') – misrlik [[ulamo]], nufuzli [[faqih|faqih]], [[Muhaddis|rivoyatchi]], [[tarixchi]], [[Sufiy|mutasavvif]] va [[Kalom|ilohiyotchi]] boʻlgan. Uning fiqhiy va ilohiyotga doir ilmiy asarlari hozirgi kunda musulmon olamida keng oʻqiladi. „Islomdagi eng soʻnggi asl mutafakkirlardan biri“ deb hisoblanadi. Misrda **' nomi bilan tanilgan sufiylik tariqatining asoschisidir. Order Shaʼroniy vafotidan soʻng asta-sekin zaiflashdi, garchi 19-asrgacha faol boʻlgan boʻlsa-da.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* C. Brockelmann, *Arab adabiyoti tarixi* (GAL), 1-nashr, 2 jild. (Leyden: Brill, 1889–1936), j. 2, b. 335–8.
* M. Winter, 'Shaʼrānī' Gibbs va boshq. tahririda, *Islom ensiklopediyasi*, 2-nashr, 11 jild (Leyden: E. J. Brill, 1960–2002), j. 9, b. 316.

c
Bande Tabriziy

**Bande Tabriziy** (; 1745 – 1808) – 18–19-asrlarda Zand va Qojarlar davrida yashagan Eron shoiri, yozuvchisi va xattoti. Fors tilidagi „Zinat at-tavorix“ („Tarixlarning bezagi“) umumjahon tarixi asarining muallifi hisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar
* 
*
Alexius Obabu Makozi

**Alexius Obabu Makozi** (1932-yil – 2016-yil) – Nigeriyada Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan.

U Okene shahrida tugʻilgan va 1962-yilda ruhoniy boʻlgan. 1971-yilda Lokoja yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan. Keyinchalik Port Harcourt yeparxiyasi yepiskopi vazifasida ham xizmat qilgan.

## Manbalar
Rami Tabriziy

**Sharaf al-Din Rami Tabriziy**, odatda oddiygina **Rami Tabriziy** nomi bilan tanilgan, 14-asr fors ritoriki va shoiri boʻlgan.

## Manbalar
Báňovice

**Báňovice** (nemischa: *Banowitz*) – Chexiyaning Janubiy Bogemiya viloyatida joylashgan munitsipalitet va qishloq. Qishloqda 100 nafar aholi istiqomat qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
*
Stephen Dami Mamza

**Stephen Dami Mamza** (1969-yil 30-noyabrda tugʻilgan) – Nigeriyada Katolik cherkovining yepiskopi.

U Adamavaning Bazza shahrida tugʻilgan va 1996-yil 13-aprelda ruhoniy boʻlgan. 2011-yil 18-fevralda Yola yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan.

## Manbalar
François Xavier Tabao Manjarimanana

**François Xavier Tabao Manjarimanana** (1927-yil – 1999-yil) – Madagaskarda Katolik cherkovining yepiskopi boʻlgan. U Ankatafanada tugʻilgan va 1956-yilda ruhoniy boʻlgan. 1975-yilda Mananjary yeparxiyasi yepiskopi etib tayinlangan va 1999-yilda vafot etgan.

## Manbalar
Scopula monotropa

**Scopula monotropa** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Namibiya hududida uchraydi.
## Manbalar
Shamsiddin ar-Ramliy

**Muhammad b. Ahmad b. Hamza al-Manufiy al-Misri al-Ansoriy Shamsiddin ar-Ramliy** (; 15131596-yil 13-yanvar milodiy; shuningdek **Shamsiddin ar-Ramliy** nomi bilan tanilgan) – misrlik sunniy olim boʻlib, oʻz davrining yetakchi shofiʼiy faqihi va muhaddisi sifatida tanilgan. Islomning oʻninchi asr mujaddidi deb ham hisoblangan va „kichik Shofi’iy“ taxallusini olgan. U olim Shihobiddin ar-Ramliyning oʻgʻli edi.

## Hayoti
Shamsiddin  Ramlada 1513-yilda tugʻilgan. Otasidan taʼlim olgan. Otasi huquqshunos va muftiy edi. Shuningdek, Al-Azhar universitetida Zakariyo al-Ansoriy va Al-Xatib ash-Shirbiniydan taʼlim olgan. Tahsilini tugatgach, Shamsiddin  Misrning bosh muftiysi boʻldi; bu lavozimni undan avval otasi ham egallagan. Otasi vafotidan soʻng Shamsiddin Al-Azhar universitetida oʻqituvchi boʻldi. Xashshabiyya va Sharifiyyada dars berdi. Shamsiddinning mashhur shogirdlari qatorida al-Munoviy va Ala al-Din al-Babili bor. U Qohirada 1596-yil 13-yanvarda vafot etgan.

## Asarlari
* *Nihayat al-Muhtaj Sharj al-Minhaj*, an-Navaviyning Minhaj al-Talibin asariga mashhur sharh.
* *Ghayat al-Bayan*, Ibn Ruslonning „Zubad“iga mashhur sharh.
* *Al-Gharar Al-Bahiya*, an-Nawaviyning „Idoh fi manosik al-hajj“ asariga mashhur sharh.
* *Umdat Al-Rabeh*
* Shayxulislom (Zakariyya al-Ansoriyning) „Tahrir“iga sharh.
* Otasining fatvolari toʻplami

## Yana qarang
* Ashʼariylar roʻyxati

## Manbalar
Scopula moorei

**Scopula moorei** — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Hindiston hududida uchraydi.
## Kenja turlari
**Scopula moorei moorei*
**Scopula moorei metarsia* Prout, 1938
## Manbalar