open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Girlfriend

**„Girlfriend“** — kanadalik qoʻshiqchi va qoʻshiqnavis Avril Lavigne ijro etgan qoʻshiqdir. Xonandaning *[[The Best Damn Thing]]* (2007) nomli uchinchi studiyaviy albomiga kiritilgan. 2007-yilning 27-fevralida albomning asosiy singli oʻlaroq Columbia va RCA Records leybllarida eʼlon qilingan. Tanqidchilar „Girlfriend“ni Toni Basil ijro etgan „Mickey“ (1982) va The Rubinoos guruhi ijro etgan „I Wanna Be Your Boyfriend“ (1979) qoʻshiqlari bilan oʻxshashliklarga sohibligini taʼkidlashgan. „I Wanna Be Your Boyfriend“ ashulasi matni mualliflari Lavigne va Dr. Lukeni mualliflik huquqini buzganlikda ayblab sudga ham berishgan, biroq sud ularga nisbatan qoʻyilgan ayblovni olib tashlagan.

„Girlfriend“ qoʻshigʻi musiqa tanqidchilari tomonidan xush kutib olingan. Tarona xalqaro miqyosda shuhrat qozongan. Xususan, AQSh, Avstraliya, Kanada va Yangi Zelandiya kabi sakkiz davlat xit-paradlarida eng yuqori pogʻonagacha koʻtarilgan. Qoʻshiq Lavignening ''Billboard'' Hot 100 va ''Billboard'' Top 40 Mainstream xit-paradlarida birinchi pogʻonani egallagan ilk singlidir. Bundan tashqari, ashula koʻplab mamlakat xit-paradlarida eng yuqori oʻntalikka kirgan. Qoʻshiq uchun  rejissyorligida klip ham suratga olingan. Unda Lavignening bir yigit uchun kurashayotgan ikki alter-egosi aks etgan. 2007-yilning iyunida taronaning remiksi chiqarilgan. Qoʻshiq remiksi amerikalik reper Lil Mama bilan birgalikda ijro etilgan. Lavigne „Girlfriend“ qoʻshigʻini 2007-yilda oʻtkazilgan MuchMusic Video Awards, 2007-yilda oʻtkazilgan Teen Choice Awards va 2008-yilda oʻtkazilgan Juno Awards taqdirlash marosimlarida ijro etgan.

„Girlfriend“ taronasi AQSh va Avstraliyada multi-platina sertifikati bilan taqdirlangan. Umumjahon boʻylab 7,3 milliondan ortiq nusxada sotilib, 2007-yilning eng bozori chaqqon qoʻshiqlaridan biriga aylangan. 2008-yilda qoʻshiq uchun olingan videoklip YouTubeda 100 million martadan ziyod koʻrilgan birinchi videoga aylangan. *[[Rolling Stone]]* jurnali tuzgan „Top 100 Songs of 2007“ roʻyxatida ashula 35-oʻrinni egallagan. Shu kungacha, qoʻshiqning turli tillarda ijro etilgan bir necha versiyalari chiqarilgan. 2010-yilda qoʻshiq „2000-yillarning Hot 100 chartiga kirgan eng muvaffaqiyatli qoʻshiqlari“ roʻyxatida 94-oʻringa loyiq topilgan. Allmusic tarixdagi eng ahamiyatli pop-pank qoʻshiqlardan biri deb topgan. Shuningdek, ashula koʻplab yutuqlarga, jumladan, „Most Addictive Track“ nominatsiyasida MTV Europe Music Award, „Song of the Year“ nominatsiyasida Los Premios MTV Latinoamérica, „Choice Music: Single“ nominatsiyasida Teen Choice Award va „Favorite Song“ nominatsiyasida Nickelodeon Kids' Choice Awardga sazovor boʻlgan. „Single of the Year“ nominatsiyasida esa Juno Awardga nomzod sifatida koʻrsatilgan.

## Manbalar

## Havolalar
*
Andezin

**Andezin** (, ) — plagioklaz guruhiga mansub mineral.

Mineral 1841-yilda Kolumbiyaning Choko departamentidagi konda topilgan. Tosh nomi Janubiy Amerikadagi And togʻlaridan kelib chiqqan, bu togʻlardagi andezit lavalarining koʻplab topiladi.

## Xususiyatlari
NaAlSi3 O8 (albit) — CaAl2 Si2 O8 (anortit) izomorf seriyasining aʼzosi, anortit molekulasining 30-50% ni oʻz ichiga oladi.

Rangi oq, kulrang, yorqinligi shishasimon, sinishi notekis. Andezin asosan granular agregatlar shaklida boʻladi va juda kamdan-kam hollarda ustunli kristallar hosil qiladi.

Qiyinchilik bilan eriydi. Kislotalarda erishi qiyin.

## Kelib chiqishi
Andezin koʻplab intruziv va effuziv jinslarda jins hosil qiluvchi mineral. Koʻpincha kvarts, kaliyli dala shpati, biotit, hornblend va magnetit bilan birgalikda uchraydi.

## Topilgan joyi
And togʻlaridan tashqari, u koʻpincha Fransiya, Italiya, Germaniya, Yaponiya, Finlandiya, Chexiya, Rossiya, AQSh, Grenlandiya, Janubiy Afrika va Krivoy Rog temir rudasi havzalarida uchraydi.

## Ishlatilishi
Kislotalarga chidamli keramika mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Gematit parchalari qoʻshilganligi sababli miltillovchi, namunalar (baʼzan oltin tusli — „quyosh toshi“) yarim qimmatbaho toshlar sifatida ishlatiladi. Togʻ jinslarining metamorfizm sharoitlari va darajasini aniqlashda ilmiy tadqiqotlar uchun muhim ahamiyatga ega.

## Manbalar
Nisbiy ohang

**Nisbiy ohang** — tovushlar balandligidagi farqni eslab qolish qobiliyati. Musiqiy eshitishning bu eng muhim tarkibiy qismi musiqachiga intervallarni, ya’ni kuydagi notalar, garmonik intervallar va akkordlar orasidagi chastota munosabatlarini aniqlash imkonini bergan. XVIII asr boshidan qabul qilingan musiqiy asboblarning bir tekis temperatsiyalangan tizimi uchun har qanday ikki notaning chastota nisbati
2^{N/12} ga teng, N - ushbu notalar orasidagi yarim tonlar soni hisoblanadi.

## Manbalar
Muhammad at-Tabriziy (Abulfaraj)

**Muhammad ibn Dovud ibn Yusufat-Tabriziy (Abulfaraj)** (hijriy 680-yil (milodiy 1282-yil)da vafot etgan) — muhaddis boʻlgan.

## Asarlari
* „*Sharhu mushkiloti-l-masobihli-l-Bagʻaviy*“ ("*Bagʻaviyning* „*Mushkilotu-l-masobih*“ *asariga sharh*"). U mazkur sharhni 680-hijriy yilda yozib tugatgan.

## Manbalar
Arnica ovata

***Arnica ovata*** — Shimoliy Amerikada oʻsuvchi gulli oʻsimlik turi, **yopishqoq barg arnika** umumiy nomi bilan tanilgan. Vatani Kanadaning gʻarbiy qismi (Yukon, Alberta, Britaniya Kolumbiyasi) va AQShning gʻarbiy qismi (Alyaska, Vashington, Oregon, Kaliforniya, Nevada, Yuta, Aydaho, Montana, Vayoming, Kolorado).

*Arnica ovataning boʻyi* 50 smgacha boʻlgan oʻsadi. Gul boshlari sargʻish. Togʻli hududlarda oʻtloqlar va ignabargli oʻrmonlarda oʻsadi.

## Manbalar
Muhammad at-Tabriziy (muhaddis)

**Muhammad Rizo ibn Abdulmutallib at-Tabriziy** (hijriy 1158-yil (milodiy 1745-yil)da vafot etgan) — muhaddis va qozilardan bo‘lgan, Sultonning harbiy tribunalini boshqargan.

## Asarlari
* „*al-Masobih fi sharhi-l-mafotihi*“ („*al-Mafotih*“ *sharhi haqidagi chiroqlar*");
* „*ash-Shofiy al-jomiʼ bayna-l-bihorva-l-vofiy*“ („*Dengizlar va vodiylar o‘rtasidagi ishonchli to‘plam*“);
* „*ash-Shifo fi axbori oli-l-Mustafo*“ („*Sarvari olam yaqinlari haqida xabar beruvchi shifo kitobi*“).

## Manbalar
Muhammad at-Tabriziy (usul olimi)

**Muhammad Zamon ibn Kalb Ali at-Tabriziy ash-Shiʼiy, al-Imomiy** (Taxminan hijriy 1131-yil (milodiy 1719-yil)da vafot etgan) — faqih, usul va boshqa fan sohalarida faoliyat olib borgan olim.

## Asarlari
* „*Sharhu zubdati-l-usul*“ („*Zubdatu-l-usul*“ *sharhi*");
* „*Faroidu-l-favoid fi ahvoli-l-madorisva-l-masojid*“ („*Masjidlar va madrasalarning ahvoli haqidagi foydali durdonalar*“.

## Manbalar
Poʻlatxoʻja Xoldorxonov

**Poʻlatxoʻja Xoldorxonov** (2003-yil 6-iyulda Namangan viloyati Kosonsoy tumanida tugʻilgan) – oʻzbek futbolchisi, hujumchi ampulasida oʻynaydi. 2023-yilgi 20 yoshgacha futbolchilar oʻrtasidagi Osiyo chempionati gʻolibi.

## Futbolchilik faoliyati

### Ilk yillari
Poʻlatxoʻja 2003-yil 6-iyulda Namangan viloyati Kosonsoy tumanida tugʻilgan. U Paxtakor futbol akademiyasi bitiruvchisi hisoblanadi. 2021-yilgacha Paxtakor klubi oʻrinbosarlar tarkibida harakat qilgan. Poʻlatxoʻja Xoldorxonovning transfermarktdagi narxi 250 ming yevroni tashkil etadi (2023-yilgi maʼlumot).

### Paxtakor safida
Xoldorxonov 2021-yilgacha Paxtakor klubi oʻrinbosarlar tarkibida harakat qildi. Paxtakor klubi oʻrinbosarlar tarkibida 21 ta oʻyin oʻtqazadi va 11ta gol kiritdi. 2021-yil muvaffaqiyatli oʻyinidan soʻng Paxtakor murabbiylar shtabi tomonidan asosiy jamoaga jalb etildi. Poʻlatxoʻja Xoldorxonov Paxtakor safida birinchi mavsumida Oʻzbekiston superligasida 7 ta, Osiyo chempionlar ligasida 1 ta oʻyin oʻtqazadi OChL tarixidagi eng yosh gol muallifiga aylanadi (Paxtakor – Al-Quva).

### 2022-yilgi mavsum
Poʻlatxoʻja Xoldorxonov 2022-yilgi mavsumda Olimpik safida Oʻzbekiston superligasida 21 ta, Oʻzbekiston kubogida 2 ta va oʻrinbosarlar tarkibida 15 ta oʻyin oʻtqazadi va umumiy hisobga 17 ta gol kiritdi.

### Terma jamoadagi faoliyati
Poʻlatxoʻja Xoldorxonov 2022-yil 26-fevralida AGMK jamoasiga qarchi oʻrtoqlik oyiniga Ravshan Haydarov tomonidan jalb etildi va bu oʻyinda gol kiritishga muvaffaq boʻldi. Shu tariqa terma jamoadagi debyutini oʻtqazdi.

## Faoliyat statistikasi

### Klub safidagi statistikasi

### Terma jamoada

## Yutuqlari
**Paxtakor**

*  Oʻzbekiston Superligasi Chempioni: 2021
*  Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2021

**Oʻzbekiston U20**

*  AFC Osiyo kubogi 2023 Chempioni: 2023

## Manbalar

## Havolalar

* Poʻlatxoʻja Xoldorxonov OʻzPFL saytida 
* Poʻlatxoʻja Xoldorxonov Transfermarkt saytida
* Poʻlatxoʻja Xoldorxonov Soccerway saytida
Alexandrtorte

**Aleksandrtorte**, **Alexandr Torte** yoki **Aleksandr Torte** nomi bilan ham tanilgan (, *Aleksandra torte*), -  Aleksandr III ning Latviyaning bugungi poytaxti Rigaga tashrifi munosabati bilan tayyorlangan shirinlik.

Odatda malinali konservalar yoki malina murabbosidan tayyorlangan shirinlik, anʼanaviy ravishda tushlik yoki kechki ovqat shirinligi sifatida isteʼmol qilinadi. Uni isteʼmol qilishdan bir kun oldin tayyorlash kerak, chunki tort qattiq muzlatilishi lozim.

Shunga oʻxshash shirinlik Daniyada mavjud boʻlib, *hindbærsnitte* deb nomlanadi. Nemis tilida xuddi shu nomdagi torte mavjud boʻlib, uning asosiy tarkibiy qismi sifatida bodom va vino qoʻshiladi.

 deb nomlangan shirinlikning Finlandiya versiyasi Rossiya podshosi Aleksandr I sharafiga nomlangan va 1818-yildan beri ishlab chiqariladi.

## Manbalar
Muhammad al-Xatib

**Muhammad ibn Abdulloh al-Xatib at-Tabriziy, al-Umariy (Valiyuddin)** (hijriy 737-yil (milodiy 1337-yil)dan keyin vafot etgan) — muhaddis.

## Asarlari
* „*Kamalu-l-masobih fi-l-hadis va zaylu abvobihi*“ („*Hadis ilmi va undagi boblarga qoʻshimchalar haqidagi chiroqlarning mukammali*“).

## Manbalar
Oʻlik vaqt

Zarrachalar va yadro detektorlari kabi diskret nurlarni qayd qiluvchi aniqlash tizimlari uchun **oʻlik vaqt** har bir nurlanish qabul qilingandan keyingi vaqt boʻlib, tizim boshqa nurlanishni qayd eta olmaydigan vaqtdir. Bunga kundalik hayot misoli, kimdir foto yoritgich yordamida suratga tushganda sodir boʻladi — undan keyin darhol boshqa rasmni olish mumkin emas, chunki yoritgich quvvatlanishi uchun bir necha soniya kerak boʻladi. Aniqlash samaradorligini pasaytirishdan tashqari, oʻlik vaqtlar kvant kriptografiyasida mumkin boʻlgan ekspluatatsiyalarni yaratish kabi boshqa taʼsirlarga ham ega boʻlishi mumkin.

## Asosi
Aniqlash tizimining umumiy oʻlik vaqti odatda detektorning ichki oʻlik vaqti (masalan, gazli ionlanish detektoridagi ionlarning siljishi vaqti), analog old qismning (masalan, spektroskopiyani shakllantirish vaqti) hissasiga bogʻliq. kuchaytirgich) va maʼlumotlarni yigʻish (analog-raqamli konvertorlarni oʻtkazish vaqti va oʻqish va saqlash vaqtlari).

Detektorning ichki oʻlik vaqti koʻpincha uning jismoniy xususiyatlariga bogʻliq; masalan, uchqun kamerasi plitalar orasidagi potentsial yetarlicha yuqori qiymatdan tiklanmaguncha „oʻlik“ boʻladi. Boshqa hollarda, birinchi nurlanishdan keyin detektor hali ham „jonli“ boʻlib, keyingi hodisa uchun signal ishlab chiqaradi, lekin signal shunday boʻladiki, detektor koʻrsatkichi ularni ajrata olmaydi va natijada hodisa yoʻqoladi yoki „toʻplanish“ deb ataladigan hodisa, buning oʻrniga, masalan, ikkita hodisadan toʻplangan energiyaning (ehtimol qisman) yigʻindisi qayd etiladi. Baʼzi hollarda buni tegishli dizayn bilan kamaytirish mumkin, lekin koʻpincha energiya oʻlchamlari kabi boshqa xususiyatlar hisobiga boʻladi.

## Manbalar

# *Palmer.* „Hydrogen in the Universe“. NASA (13-sentabr 1997-yil). 29-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-fevral 2017-yil.
# ↑ Housecroft, Catherine E.*. Inorganic Chemistry*, 2nd, Pearson Prentice-Hall, 2005 — 237 bet. .
# ↑ *Olsen.* „Classical Lifetime of a Bohr Atom“. Joseph Henry Laboratories, Princeton University (7-mart 2005-yil). 9-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-dekabr 2015-yil.
# ↑ Summary of atomic quantum numbers. Lecture notes. 28 July 2006
Muhammad at-Tabriziy (Rum hukmdori)

**Muhammad ibn Abdulavval at-Tabriziy** (hijriy 954-yil (milodiy 1547-yil)da vafot etgan) — fozil inson va Rum hukmdorlaridan boʻlgan. Uning „*Hoshiya ala sharhi hidoyati-l-hikma*“ (Mavlonozodaning „*Sharhu hidoyati-l-hikma*“ *asariga hoshiya-izoh*") nomli asari bor.

## Manbalar
Muhammad at-Tabriziy (nozim)

**Muhammad ibn Abdulazim at-Tabriziy** Tabrizda hijriy 1240-yil (milodiy 1825-yil)da tavallud topib, hijriy 1320-yil (milodiy 1903-yil)da vafot etgan) — nozim (nazmda asar yozadigan ijodkor) boʻlgan. Soʻngra Iroqqa koʻchib oʻtgan. Koʻpgina oʻlkalarni kezgan. Tijorat bilan shugʻullanib, badaviylarning iboralarini yaxshi bilgan. Hillada muqim oʻrnashib qolgan, shu yerda vafot etgan va Najafga olib kelinib, shu yerga dafn qilingan. „*Devon*“i bor. Vafotidan keyin ushbu devonni uning oʻgʻli tuzgan.

## Manbalar
Muhammad al-Balʼamiy

** (Abul Fazl) Muhammad ibn Ubaydulloh ibn Muhammad ibn Rajo at-Tamimiy al-Balʼamiy al-Buxoriy** (hijriy 329-yil (milodiy 941-yil)da vafot etgan) — faqih. Uning „*Kitob at-talqih al-balogʻa*“ („*Balogʻat fanini keng yoritish kitobi*“), „*Kitab al-maqolot*“ („*Maqolalar kitobi*“) va boshqa asarlari bor.

## Manbalar
Elektron qamrash

**Elektron qamrash** (K-elektronni qamrash, shuningdek, K-qamrash yoki L-qamrash, L-qamrash) — bu elektr neytral atomning protonga boy yadrosi odatda K yoki L dan ichki atom elektronini yutish jarayonidir. Shunday qilib, bu jarayon yadro protonini neytronga oʻzgartiradi va bir vaqtning oʻzida elektron neytrinoning emissiyasini keltirib chiqaradi.

p +  e− →  n + ν

Bu yagona chiqarilgan neytrino butun parchalanish energiyasini oʻz ichiga olganligi sababli, u yagona xarakterli energiyaga ega. Xuddi shunday, neytrino emissiyasining momentumi paydo boʻlgan atomining bir xarakterli impuls bilan orqaga qaytishiga olib keladi.

Olingan nuklid, agar u gʻalayonlangan holatda boʻlsa, u holda uning oʻzi asosiy holatiga oʻtadi. Odatda, bu oʻtish paytida gamma nurlari chiqariladi, ammo yadroviy de-qoʻzgʻalish ichki konversiya orqali ham sodir boʻlishi mumkin.

## Tarixi
Elektron qamrash nazariyasi birinchi marta 1934-yilgi maqolada Gian-Karlo Wick tomonidan muhokama qilingan, keyin esa Xideki Yukava va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. K-elektron tutilishi birinchi marta Luis Alvares tomonidan vanadiyda, da kuzatilgan, bu haqda u 1937-yilda xabar bergan. Alvares galliyda elektron qamrashni oʻrganishni davom ettirdi.
Yadro radiusi

Atom radiusi singari, yadro radiusi ham aniq belgilangan emas. Atomlar ham, yadrolar ham keskin chegaralarga ega qattiq sharlar emas. Ikkalasi ham atomni bogʻlaydigan Kulon potensiali va hosil boʻlgan elektron zaryad taqsimot cheksizgacha choʻziladi, garchi ikkalasi ham masofada ahamiyatsiz darajada kichik boʻlib qoladi.

Talab qilinadigan narsa „operativ taʼrifi“ biz atom radiusi qiymati sifatida qabul qilishimiz kerak. Masalan; misol uchun, biz atom radiusini turli xillarning eng katta oʻrtacha radiusi deb belgilashimiz mumkin atomda joylashgan elektron holatlar. Bunday mulk juda katta boʻladi oʻlchash qiyin, shuning uchun koʻproq amaliy taʼriflar ishlatiladi, masalan qiziqtirgan atomni oʻz ichiga olgan ionli birikmalardagi atomlar orasidagi masofa. Bu ham baʼzi qiyinchiliklarga olib keladi, chunki biz atom uchun har xil radiuslarni olamiz turli birikmalarda yoki turli valentlik holatidadir.

Yadro radiusini baholash uchun bir qancha eksperimental usullardan foydalanishimiz mumkin. Ushbu tushuntirishda ikkitasini koʻrib chiqamiz: eng yaqin yondashuv usuli va elektron diffraktsiya usuli

Rezerfordning nazariyasini tarqalishi 1900-yillarning boshlarida Ernest Rezerford tomonidan oʻtkazilgan tajriba edi. Rezerfordning asosiy maqsadi yadrolarning xususiyatlarini oʻrganish uchun atomlarning tuzilishini oʻrganish va nazariy taxminlarga emas, balki tajribalarga asoslangan ishonchli atom modelini taqdim etish edi. Rezerford tajribani alfa zarrachalarini (ikki proton va ikkita neytron) oltin folga tomon otishni oʻrganish orqali amalga oshirdi. Oltin folga tarqoq alfa zarralarini aniqlaydigan ekran bilan oʻralgan edi, bu Rezerfordga ularning miqdori va ogʻish naqshini oʻlchash imkonini berdi.

Diffraktsiya – bu oʻxshash oʻlchamdagi yoki toʻlqin uzunligidan kattaroq obyekt yoki diafragma bilan toʻqnashganda toʻlqinlarning egilishi.

Diffraktsiya toʻlqinsimon tabiatning hodisasidir. Biroq, kvant fizikasining muhim saboqlaridan biri shundaki, zarralar va toʻlqinlar orasidagi chegara sunʼiydir. Biz toʻlqinlar nuqtai nazaridan haqiqatning tavsifini taklif qilishimiz mumkin. Bu, masalan, tegishli sharoitlarda zarralar diffraktsiya jarayonlaridan taʼsirlanishi mumkinligini anglatadi. Kvant mexanikasi rivojlanishidan oldin Lui de Broyl ismli olim tabiatdagi mavjudotlarning bu xususiyatini oldindan koʻra olgan va zarracha va unga bogʻliq boʻlgan toʻlqin uzunligi oʻrtasidagi oddiy matematik aloqani ishlab chiqqan.

Bu usul eng yaqin yondashuv usulidan ancha aniqroq va boshqa oʻzaro taʼsirlarga taʼsir qilmaydi, chunki kuchli kuch elektronlarga taʼsir qilmaydi. Ushbu usulning asosiy qiyinchiliklariga quyidagilar kiradi:

1.Elektronlarni kerakli tezlikka tezlashtirish

2.Yetarli aniqlikka ega diffraktsiya naqshini olish.

## Adabiyotlar

* Griffiths, David J.*. Introduction to Quantum Mechanics*. Prentice Hall, 1995. . Section 4.2 deals with the hydrogen atom specifically, but all of Chapter 4 is relevant.
* Kleinert, H. (2009). *Path Integrals in Quantum Mechanics, Statistics, Polymer Physics, and Financial Markets*, 4th edition, Worldscibooks.com, World Scientific, Singapore (also available online physik.fu-berlin.de)
Muhammad al-Avfasoviy

**Muhammad Ali ibn Ahmad al-Avfasoviy al-Qarochadogʻiy at-Tabriziy** (hijriy 1310-yil rabiulavval oyining 2-sanasi juma kuni (milodiy 1893-yil)da vafot etgan) — faqih va baʼzi ilm sohalarida faoliyat olib borgan olim. U 1300-hijriy yilda Mashhadi Rizo alayhissalomga kelgan va shu yerda maʼlum muddat yashagan, soʻngra Tehronga borib, u yerda maʼlum muddat oʻquv ishlari bilan shugʻullangan.

## Asarlari
* „*ar-Risola at-tamriniya fi-l-mantiq*“ („*Mantiq ilmiga oid mashqli risola*“);
* „*Zaynu-l-maʼobid*“ („*Muqaddas qadamjolarning ziynati*“);
* „*at-Tanqihot al-usuliya*“ („*Ilmi usulga oid qayta koʻrib chiqishlar*“);
* „*Tiyshatu-l-qavoniyn*“ („*Qonunlarning oʻzgaruvchanligi*“);
* „*Hoshiyatu-r-ravzati-l-bahiya*“ („*ar-Ravzat al-bahiya*“ *asariga hoshiya-izoh*").

## Manbalar
Muhammad al-Ardubodiy

**Muhammad Ali ibn Muhammad Taqiy ibn Muhammad Qosim al-Ardubodiy, at-Tabriziy, an-Najafiy** (hijriy 1312-yil (milodiy 1895-yil)da tavallud topib, hijriy 1380-yil (milodiy 1961-yil)da vafot etgan) — olim, adib va faqih boʻlgan.

## Asarlari
* „*Kashkul*“ janridagi olti jilddan iborat katta kitob. Unda ibratomuz tarixiy lavhalar, biografiyalar hamda ilm va adabga oid turli mavzulardagi maʼlumotlar jam qilingan.

## Manbalar
Muhammad al-Bardaʼiy

**Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad al-Bardaʼiy at-Tabriziy, al-Hanafiy (Muhyiddin)** (Bodirnada hijriy 927-yil (milodiy 1521-yil)da vafot etgan) — baʼzi ilm sohalarida faoliyat olib borgan olim. Rum hukmdorlaridan boʻlgan. Padari buzrukvori va boshqalardan saboq olgan. Sheroz va Hirotga borib, u yerdagi baʼzi ulamolardan ilm oʻrgangan. Soʻngra Rum oʻlkasiga borib, Brusa shahridagi Ahmad posho madrasasida, keyinchalik Bodirnada dars bergan.

## Asarlari
* „*Havoshala tafsiri-l-Bayzoviy*“ („*Bayzoviy tafsiriga hoshiya-izohlar*“);
* „*Havoshala hoshiyati sharhi-t-tajrid*“ (Sayyid Sharifning „*Hoshiyatu sharhi-ttajrid*“ *asariga hoshiya-izohlar*");
* „*Havosh ala-t-talvih*“ („*at-Talvih*“ *asariga hoshiya-izohlar*");
* „*Sharhala odobi-l-bahs*“ ("*Uzduddinning* „*Odobu-l-bahs*“ *asariga sharh*").

## Manbalar
Muhammad at-Tabriziy (Izzuddin)

**Muhammad ibn Muhammad ibn Mahmud ibn Yandor at-Tabriziy, al-Asl al-Muqaddasiy, al-Baʼliy** — muhaddis va faqih boʻlgan. U VIII hijriy asrda yashagan. „*Baytu-l-muqaddas*“da tugʻilgan va Gizada qozilikni boshqargan.

## Asarlari
* „*Muxtasaru-r-ravzat*“ („*ar-Ravzat*“ *ning qisqartmasi*");
* „*Muxtasaru jomiʼi-l-usul*“ („J*omiʼu-l-usul*“ *ning qisqartmasi*").

## Manbalar
Muhammad al-Ozarbayjoniy (doktor)

**Muhammad Mahdiy ibn Muhammad at-Taqiy Muhammad Jaʼfar al-Eroniy, al-Ozarbayjoniy, at-Tabriziy** (hijriy 1333-yil (milodiy 1915-yil)da vafot etgan) — doktor va fozil inson bo‘lgan. Qohiraga kelib, shu yerda qolib ketgan.

## Asarlari
* „*Miftohu bobi-l-abvob fishariati-t-toifati-l-bobiya*“ ("*Bobiya toifasining shariati haqidagi* „*Bobu-l-abvob*“ *ning kaliti*".

## Manbalar
Muhammad at-Tabotaboʼiy

**Muhammad ibn Yusuf ibn Boqir at-Tabotaboʻiy at-Tabriziy** (hijriy 1326-yil (milodiy 1908-yil)da vafot etgan) — faqih, ilm usul bilan shugʻullangan olim.

## Asarlari
* „*Usulu-l-fiqh*“ („*Fiqh ilmining asoslari*“);
* „*Taqrirot fil-fiqh*“ („*Fiqh ilmiga oid yechimlar*“);
* „*Risola fi-r-ribo*“ („*Ribo haqida risola*“).

## Manbalar
Muhammad al-Barkadiy

** (Abu Jaʼfar) Muhammad ibn Ahmad ibn Muso ibn Salom al-Barkadiy** (Amir Abu Ibrohim Ismoil ibn Ahmad viloyatida hijriy 389-yil zulhijja oyi (milodiy 999-yil)da vafot etgan) — qozi boʻlgan, Buxorodagi jabrdiydalarni himoya qilgan. Oʻz yurtdoshlaridan va al-Maroviza ahlidan hadis tinglagan. U otasidan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Pazdaviy

** (Abulyusr) Muhammad ibn Muhammad ibn al-Husayn ibn Abdulkarim ibn Muso ibn Iso al-Hanafiy al-Pazdaviy** (hijriy 421-yil (milodiy 1030-yil)da tavallud topib, hijriy 493-yil (milodiy 1100-yil)da vafot etgan) — „qozi“ laqabli usulshunos faqih boʻlgan.

## Asarlari
* „*al-Mabsut*“ (fiqh ilmining sohalari haqidagi koʻp jildli „*al-Mabsut*“ — „*Kengaytirilgan*“ nomli asar);
* „*Usulu-d-din*“ („*Din asoslari*“);
* „*Sharhu-l-ajrumiya*“ („*al-Ajrumiya*“ *ga yozilgan sharh*").

## Manbalar
Muhammad at-Tabriziy (Jamoluddin)

**Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad at-Tabriziy, al-Oqsarʼiy (Jamoluddin)** (hijriy 740-yil (milodiy 1340-yil)dan keyin vafot etgan) — nahvshunos olim boʻlgan.

## Asarlari
* „*Kashfu-l-iʼrob fisharhi-l-lubob*“ (al-Isfaroiniyning nahv ilmiga oid „*Sharhu-l-lubob*“ *asaridagi izofali birikmalarning kashf etilishi*"). Muallif ushbu asarni 740-hijriy yilda Sherozda yozib tugatgan.

## Manbalar
Muhammad al-Bushtoniy

** (Abu Ahmad) Muhammad ibn Avaz al-Bushtoniy** (hijriy 401-yil rajab oyi boshlanmay turib, (milodiy 1011-yil)da oʻz shahrida vafot etgan) shirinsuxan, dono inson, ovozi shirali va yoqimli qori boʻlgan. Hazilkash va qiziqchi boʻlgan. Uning jasadini ona qishlogʻiga koʻtarib olib borganlar va oʻsha yerga dafn etganlar.

## Manbalar
Muhammad al-Bagʻviy

** (Al-Qozi) Abu Said Muhammad ibn Ali ibn Abu Solih al-Bagʻviy ad-Dabbos** (hijriy 400 yoki undan oldinroq (milodiy 1010-yil) tugʻilib, hijriy 488-yil (milodiy 1095-yil)da vafot etgan) — olim va fozil inson boʻlgan. Koʻp umr koʻrgan, Termiziy toʻplamini bu dunyoda rivoyat qilgan oxirgi inson boʻlgan.

## Manbalar
Elektro-rentgenografiya

Elektrorentgenografiya - rentgen diagnostikasi usuli boʻlib, uning yordamida oddiy yozuv qogʻozida oʻrganilayotgan hududning tasvirini olishingiz mumkin. Usulning asosi shundaki, zaryadlangan yarimoʻtkazgichli selen plitasining elektr potentsiali rentgen nurlanishining dozasiga mutanosib ravishda kamayadi. Yashirin elektrostatik tasvir maxsus rivojlanayotgan kukunni purkaydi.Yarimoʻtkazgichli gofretdagi kukun tasviri yozuv qogʻoziga oʻtkaziladi. Rasm qogʻozga qizdirilganda yoki aseton va toluol bugʻlarida oʻrnatiladi.

Elektroroentgenografiya insonning tayanch-harakat tizimini, kerak boʻlganda ichki organlarni tekshirish paytida rentgen tasvirini tezda olish uchun moʻljallangan.Elektroroentgenografiyani amalga oshirish uchun rentgen diagnostika apparatiga qoʻshimchalar - elektroroentgenograflar qoʻllanadi.

## Qurilmalari
Elektroroentgenograf - bu elektroentgenografiya usuli yordamida diagnostika tadqiqotini oʻtkazish uchun moʻljallangan qurilma.Elektroroentgenograf rentgen diagnostika apparatiga qoʻshimcha sifatida amalga oshiriladi, u bilan mexanik yoki elektr bilan bogʻlanmagan. Elektroroentgenograf fotolaboratoriya oʻrnini bosadi, rentgen plyonkalarini ishlatmaslik imkonini beradi va oddiy yozuv qogʻozida rentgen tasvirlarini 2-3 daqiqada tez olishni taʼminlaydi. Bundan tashqari, rentgen plyonkasidagi salbiy tasvirlardan farqli oʻlaroq, ijobiy tasvirlarni (elektroroentgenogrammalar) olish imkonini beradi.

## Adabiyotlar

* Griffiths, David J.*. Introduction to Quantum Mechanics*. Prentice Hall, 1995. .  Section 4.2 deals with the hydrogen atom specifically, but all of Chapter 4 is relevant.
* Kleinert, H. (2009). *Path Integrals in Quantum Mechanics, Statistics, Polymer Physics, and Financial Markets*, 4th edition, Worldscibooks.com, World Scientific, Singapore (also available online physik.fu-berlin.de)
* Э. Г. Чикирдин, А. Б. Мишкинис «Техническая энциклопедия рентгенолога», М., 1996 (МНПИ, 1996. — 473 с.:ил.)
Proton emissiyasi

**Proton emissiyasi** (proton radioaktivligi) radioaktiv parchalanishning noyob turi boʻlib, unda proton yadrodan chiqariladi. Proton emissiyasi beta-parchalanishdan soʻng yadrodagi yuqori qoʻzgʻaluvchan holatlardan kelib chiqishi mumkin, bu holda jarayon beta-kechiktirilgan proton emissiyasi deb nomlanadi yoki protonning asosiy holatidan (yoki past yotgan izomerdan) sodir boʻlishi mumkin. protonga boy yadrolar, bu holda jarayon alfa-parchalanishga juda oʻxshaydi.Proton yadrodan chiqib ketishi uchun protonni ajratish energiyasi manfiy boʻlishi kerak (Sp 978-0-7923-6937-0.
# S. Hofmann (1996). "Chapter 3: Proton radioactivity". In Dorin N. Poseru (ed.). *Nuclear Decay Modes*. Bristol: Institute of Physics Publishing. pp.&nbsp;143–203. ISBN 0-7503-0338-7.
# Armand, Dominique (June 6, 2002). "A new mode of radioactive decay". *CNRS*. CNRS. Archived from the original on 4 February 2005. Retrieved 2022-01-07.
# Blank, Bertram; Ploszajczak, Marek (December 17, 2013). "Two-proton radioactivity". *Reports on Progress in Physics*. **71** (4): 046301. arXiv:0709.3797. doi:10.1088/0034-4885/71/4/046301. S2CID 119276805.
Yadro moddasi

**Yadro moddasi** - ekzotik materiyaning bir necha fazalarida mavjud boʻlgan, hali toʻliq oʻrnatilmagan, oʻzaro taʼsir qiluvchi nuklonlarning (proton va neytronlarning) ideallashtirilgan tizimidir. Bu atom yadrosidagi materiya emas, balki faqat yadro kuchlari va Kulon kuchlari taʼsirida ushlab turilgan koʻp sonli proton va neytronlardan tashkil topgan faraziy moddadir. Hajmi va zarrachalar soni cheksiz, lekin nisbat chekli. Cheksiz hajm hech qanday sirt effektlari va tarjima oʻzgarmasligini nazarda tutadi (faqat mutlaq pozitsiyalar emas, balki pozitsiya materiyadagi farqlar).

Umumiy idealizatsiya simmetrik yadro moddasi boʻlib, u elektronlarsiz teng miqdordagi proton va neytronlardan iborat. Yadro moddasi yetarlicha yuqori zichlikka siqilganda, kvant xromodinamikasining asimptotik erkinligi asosida u kvarklarning degenerativ Fermi gazi boʻlgan kvark materiyaga aylanishi kuzatiladi.

Baʼzi mualliflar "yadroviy materiya" dan kengroq maʼnoda foydalanadilar va yuqorida tavsiflangan modelni "cheksiz yadroviy materiya"  deb atashadi va uni "oʻyinchoq modeli", tahliliy texnikalar uchun sinov maydoni sifatida koʻrishadi.

Biroq, neytron va protonlardan koʻproq narsani talab qiladigan neytron yulduzining tarkibi mahalliy zaryadli neytral boʻlishi shart emas va tarjima oʻzgarmasligini koʻrsatmaydi, koʻpincha, masalan, neytron yulduz materiya yoki yulduz materiya deb nomlanadi va koʻrib chiqiladi. Yadroviy moddadan farq qiladi.Neytron yulduzida bosim noldan (sirtda) markazda nomaʼlum katta qiymatgacha koʻtariladi. Cheklangan hududlarni tekshirishga qodir usullar yulduzlar va atom yadrolariga nisbatan qoʻllangan. Cheklangan yadrolar uchun shunday modellardan biri suyuqlik tushishi modeli boʻlib, u sirt effektlari va Kulon oʻzaro taʼsirini oʻz ichiga oladi.

## Manbalar

# Dominique Durand; Eric Suraud; Bernard Tamain (2001). *Nuclear dynamics in the nucleonic regime*. CRC Press. p.&nbsp;4. ISBN 0-7503-0537-1.
# Richard D. Mattuck (1992). *A Guide to Feynman Diagrams in the Many-body Problem* (Reprint of 1974 McGraw-Hill second ed.). Courier Dover Publications. ISBN 0-486-67047-3.
# Helmut Hofmann (2008). *The Physics of Warm Nuclei: With Analogies to Mesoscopic Systems*. Oxford University Press. p.&nbsp;36. ISBN 978-0-19-850401-6.
# Stefan B Rüster (2007). "Phase diagram of neutral quark matter at moderate densities". In Armen Sedrakian; John Walter Clark; Mark Gower Alford (eds.). *Pairing in fermionic systems*. World Scientific. ISBN 978-981-256-907-3.
Katta rezonans

Gigant rezonans – bu koʻp tanali kvant tizimlarining xususiyati sifatida atom yadrolarining yuqori chastotali kollektiv qoʻzgʻalishi. Bunday qoʻzgʻalishni tebranish nuqtai nazaridan makroskopik talqin qilishda eng koʻzga koʻringan ulkan rezonans yadrodagi barcha neytronlarga qarshi barcha protonlarning jamoaviy tebranishidir.1947-yilda G. C. Bolduin va G. S. Klaiber fotoyadro reaksiyalarida gigant dipol rezonans (GDR) ni kuzatdilar, 1972-yilda esa gigant quadrupol rezonansi (GQR), 1977-yilda esa gigant monopol rezonans kashf qilindi. (GMR) oʻrta va ogʻir yadrolarda kashf etilgan.

## Gigant dipol rezonansi
Gigant dipol rezonanslar yadro parchalanishi, neytronlar yoki gamma nurlarining emissiyasi yoki ularning kombinatsiyasi kabi bir qator qoʻzgʻalish hodisalariga olib kelishi mumkin. Gigant dipol rezonanslar yadroga etarli energiya beradigan har qanday mexanizm tufayli yuzaga kelishi mumkin. Klassik sabablar 7 dan 40 MeV gacha boʻlgan energiyadagi gamma nurlari bilan nurlanish boʻlib, ular yadrolar bilan birlashadi va yadrodagi zaryadlarni ajratib turadigan energiya qoʻshish orqali yadroning dipol momentini keltirib chiqaradi yoki oshiradi. Jarayon gamma-emirilishning teskarisidir, lekin energiyalar odatda ancha katta va induktsiya qilingan dipol momentlari oʻrtacha gamma parchalanishiga olib keladigan qoʻzgʻaluvchan yadro holatlaridagidan kattaroqdir.50 MeV dan yuqori energiyali elektronlar yadroga „virtual gamma foton“ orqali ulanish orqali xuddi shunday hodisani keltirib chiqarishi mumkin, bu yadro reaksiyasida ichki konversiyaning teskari parchalanishidir.
## Manbalar

## Adabiyotlar

* M. N. Harakeh, A. van der Woude: *Giant Resonances: Fundamental High-Frequency Modes of Nuclear Excitation*, Oxford Studies in Nuclear Physics, Oxford University Press, USA, July 2001, 
* P. F. Bortignon, A. Bracco, R. A. Broglia: *Giant Resonances*, Contemporary Concepts in Physics, CRC Press, July 1998, 
## Havolalar
Giperdeformatsiya

**Yadro fizikasida giperdeformatsiya** — yadroning juda choʻzilgan shakli va juda yuqori burchak momentiga ega boʻlgan atom yadrosining nazariy jihatdan bashorat qilingan holatlari. Kamroq choʻzilgan holatlar, superdeformatsiya yaxshi kuzatilgan, ammo giperdeformatsiyaning eksperimental dalillari ancha cheklangan. Giperdeformatsiyalangan holatlar esa nisbati 3: 1 ga toʻgʻri keladi. Ular potentsial energiya yuzasida uchinchi minimal, ikkinchisi superdeformatsiyani keltirib chiqaradi va birinchi minimal normal deformatsiyadan kelib chiqadi. Giperdeformatsiya  107Cd  da topilishi taxmin qilinmoqda.

## Manbalar

# Adamian, G. G.; N. V. Antonenko; Z. Gagyi-Palffy; S.P. Ivanova; R. V. Jolos; Yu. V. Palchikov; W. Scheid; T.M. Shneidman; A.S. Zubov (2007). "Nuclear Molecular Structure". *Collective Motion and Phase Transitions in Nuclear Systems: Proceedings of the Predeal International Summer School in Nuclear Physics* (illustrated ed.). World Scientific. p. 483
# Schunck, N.; Dudek, J.; Herskind, B. (May 2007). "Nuclear hyperdeformation and the Jacobi shape transition". *Physical Review C*.
# Abusara, H.; Afanasjev, A. V. (2009). "Hyperdeformation in the Cd isotopes: A microscopic analysis". *Physical Review C*. American Physical Society.
Litva banki

**Litva banki** () Litva Respublikasining markaziy banki hisoblanadi. Litva banki Yevropa Markaziy banklar tizimining aʼzosidir. Bank raisi - Gediminas Shimkus. 2015-yilgacha Litva banki mamlakatning sobiq milliy valyutasi litni boshqarish uchun masʼul edi. Litva 2015-yil 1-yanvarda yevroni qabul qilgandan soʻng, u Yevrotizimning bir qismiga aylandi.

## Birlamchi funksiyalari
Bankning rasmiy veb-saytiga koʻra, Litva banki quyidagi asosiy funksiyalarni bajaradi:

* narx barqarorligini saqlash,
* pul-kredit siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirish;
* Davlat Gʻaznachiligi agenti sifatida faoliyat yuritadi.

Yevropa Markaziy banklar tizimining aʼzosi sifatida Litva banki yevrozona monetar siyosatini shakllantirish va amalga oshirishda ishtirok etadi.

## Bank rahbariyati
Litva banki direktorlari :

* Vladas Yurgutis (1922—1929)
* Vladas Stashinskas (1930—1939)
* Yuozas Tubyalis (1939)
* Yuozas Paknis (1939—1940)

Litva banki boshqaruvi raislari: 

* Bronyus Povilaytis (1990)
* Vilyus Baldishis (1990—1993)
* Romualdas Visokavichyus (1993)
* Kazis Ratkyavichyus (1993—1996)
* Reynoldiyus Sharkinas (1996—2011)
* Vitas Vasilyauskas (2011—2021)
* Gediminas Shimkus (2021-yildan)

## Boshqaruvi va tuzilmasi
Bank rais, raisning ikki nafar oʻrinbosari va ikki a’zodan iborat Boshqaruv kengashi tomonidan boshqariladi.

Litva banki rasmiy veb-saytiga koʻra, bank Nazorat xizmati tomonidan boshqariladi va oʻnta boshqarma: Iqtisodiyot, statistika, bozor operatsiyalari, xalqaro munosabatlar, toʻlov tizimlari, naqd pul, buxgalteriya hisobi, axborot texnologiyalari, umumiy xizmatlar va xavfsizlik boshqarmalari, oltita avtonom boʻlinma (ichki audit, yuridik, tashkiliy va xodimlar, umumiy va jamoatchilik bilan aloqalar, risklarni boshqarish) hamda Litva bankining Kaunas va Klaypedadagi filiallari mavjud.

## Yana qarang

* Litva liti
* Yevropa markaziy banki

## Manbalar


## Havolalar

* Litva banki
Pomidorli shoʻrva

**Pomidor shoʻrva** — pomidordan tayyorlangan sabzavotli shoʻrva. Koʻpincha boshqa taomlarni tayyorlash uchun tarkibiy qismi sifatida ishlatiladi. Odatda yangi pomidor boʻlaklaridan yoki pomidor pyuresidan tayyorlanadi. Qoʻshma Shtatlarda shoʻrvaning konservalangan versiyasi juda mashhur va odatda Kempbell shoʻrvasiga qo‘shiladi. Buyuk Britaniyada Heinz pomidor shoʻrvasi eng mashhur shoʻrvalardan biridir.

Pomidor shoʻrvasini smetana, kraker, pishloq bilan birga iste‘mol qilinadi Uni kukun shaklida ham sotib olish mumkin.

Amerikalik bastakor Robert Eshli pomidor shoʻrvasidan ilhomlanib, „Atalanta“ operasining bir qismi boʻlgan „Imperiya“ ni yozgan.

## Tayyorlangan taomlarning xilma-xilligi
Savdoda pomidor shoʻrvaning turli shakllari mavjud, jumladan, konservalangan, quyultirilgan va kukun. „Pomidor“ Campbell shoʻrva kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan eng yaxshi uchta shoʻrvadan biridir.

*

## Manbalar
Qalayet bandora

**Qalayet bandora** (arab : qlạyẗ bndwrẗ ạ̉w msqẗ bndwrẗ,  „pomidor panasi“) Iordaniya va Falastin oshxonasi taomi. Asosiy tarkibiy qismlari pomidor, piyoz, achchiq qalampir (odatda serranos yoki jalapen), tuz. Taomni tayyorlash uchun zaytun moyi katta idishda qizdiriladi. Piyoz, qalampir, pomidor kub shaklida toʻgʻraladi. Keyin piyoz qozonga tashlanadi va qizargunga qadar qovriladi, bunda soʻng mahsulotlar qoʻshiladi va birgalikda qovuriladi. Qalayet bandorasi odatda issiq pita noni bilan isteʼmol qilinadi, bu esa uni yigʻish uchun ishlatiladi.

Taomning koʻp turlari mavjud, ular goʻsht (qiyma mol goʻshti yoki mol goʻshti yoki qoʻzichoq goʻshti), qovurilgan tuxum yoki sarimsoq bilan tayyorlanadi.

U Iordaniyaning „non savatini“ tashkil etuvchi Oʻlik dengizni oʻrab turgan Gʻor al-Safi va Gʻor al Mazraa qishloq hududlarida paydo boʻlgan deb taxmin qilinadi. Iordaniya vodiysining bu hududlaridagi issiq iqlim pomidor yetishtirish uchun juda mos keladi.

## Manbalar
Jallab

**Jallab** ( / ALA-LC : *jallāb*) Yaqin Sharqda karob, xurmo, uzum shinnisi va atirgul suvidan tayyorlangan meva siropi turi. Jallab Falastin, Suriya, Iordaniya, Livan va Misrda juda mashhur. U asosan uzum shinnisi, grenadin siropi va atirgul suvidan tayyorlanadi, soʻngra arab tutatqisi bilan dudlanadi. Odatda ezilgan muz va qaragʻay yongʻoqlari va mayiz bilan sotiladi.

## Manbalar
Katta chumchuq

**Katta chumchuq** (***Passer motitensis***), shuningdek, **janub chumchugʻi** sifatida ham tanilgan, janubiy Afrikaning oʻrmonli savanna hududida uchrovchi qush turi.

Bu chumchuqning uzunligi 15-16 sm. Uning toji kulrang orqasi va boʻynida qizil dogʻlari bor.

Ilgari baʼzi maʼmurlar Afrika qitʼasidagi bu turni va unga bogʻliq boʻlgan bir qancha turlarni Kabo-Verdedagi Iago chumchugʻi bilan bir xil tur deb hisoblagan. BirdLife International Sokotra chumchuqini, Keniya chumchuqini, Kordofan chumchuqini va Shelli chumchuqlarini alohida tur sifatida tan oladi.

## Manbalar
Ah! perfido

„****“ (*Eh, aldoqchi!*) (tartib raqami 65) — Ludwig van Beethoven tomonidan bastalangan soprano va orkestr uchun moʻljallangan konsert ariyasi. Dramatik sahna Pietro Metastasioning *Achille in Sciro* asaridan olingan C major bilan boshlanadi. „Per pietà, non dirmi addio“ (*Afsus, menga oq yoʻl tilama!*) ariyasi E-flat major notasida chalingan va uning matni muallifi nomaʼlum. Spektakl davomiyligi 14 daqiqani tashkil qiladi.

## Manbalar

## Havolalar
Toʻtiqush chumchuq

**Toʻtiqush chumchuq** (***Passer gongonensis***) Sharqiy Afrikaning qurgʻoqchil pasttekisliklarida uchraydi. Uzunligi , og‘irligi , bu chumchuqlar turkumining eng katta vakili.

## Manbalar
Aditya Singx Rajput

**Aditya Singx Rajput** (1990-yil 19-avgust – 2023-yil 22-may) hind televideniasi aktyori boʻlib, hind telekoʻrsatuvlari va Bollivud filmlarida turli reklama va rollarni ijro etgan. 

Rajput 1990-yil 19-avgustda Dehlida tugʻilgan.  Faoliyatini 11 yoshida boshlagan.  U 2023-yil 22-mayda 32 yoshida Mumbayda olamdan oʻtdii 

## Ishlar

; Filmlar

* 2006-yil - *Biz doʻstmiz*
* 2008-yil - *Aadi King*
* 2010-yil - *Onam va dadam: Hayotiy sevgi* 
* 2016-yil - Sevishganlar

; Televizion

## Manbalar


## Havolalar

*
Chelfray

**Chelfray** — kub shaklida kesilgan qoʻzichoq goʻshti, kartoshka, pomidor, mayda toʻgʻralgan yashil bulgʻor qalampiri va achchiq qalampir, tabga koʻra tuz va qora murch va boshqa aralash ziravorlardan tayyorlangan taom.

## Manbalar
Aleksandr Yanovskiy

**Aleksandr Arkadevich Yanovskiy** (1952-yil 1-noyabr) – sovet futbolchisi, darvozabon va rossiyalik murabbiy. Futbolchi Igor Yanovskiyning amakisi.

## Futbolchilik faoliyati
U eng yuqori saviyada Orjonikidzening „Spartak Orjonikidze“, Rostovning „Rostov-na-Donu“ SKA, Moskvaning „Lokomotiv“, Toshkentning „Paxtakor“, „Sohibkor“ klublarida oʻynagan.

1979-yilda tasodifan u Dneprodzerjinsk osmonida samolyot halokatida jarohat olib, zaxira jamoasi bilan birga Minskka uchib ketganligi sababli tasodifan „Paxtakor“ ning asosiy jamoasi bilan birga oʻlimdan qutulib qoldi.

## Murabbiylik faoliyati
1991-yildan beri „Alaniya“ klubida murabbiy boʻlib ishlagan.

2009-yil 10-avgustda Yanovskiy murabbiy Valeriy Petrakov chetlatilganidan soʻng „Alaniya“ klubida bosh murabbiyi vazifasini bajaruvchi etib tayinlandi, ammo ertasigayoq Mircha Rednik jamoaning yanggi bosh murabbiyi boʻldi.

## Manbalar
Keniya–Venesuela munosabatlari

**Keniya–Venesuela munosabatlari** Keniya va Venesuela oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar sanaladi. Ikkala davlat ham 77 guruhi va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzosi hisoblanadi.

## Tarixi
1970-yil aprel oyida Keniya va Venesuela diplomatik munosabatlar oʻrnatdi. Ikki davlat oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatilganidan beri aloqalar, Birlashgan Millatlar Tashkiloti kabi koʻp millatli tashkilotlarda amalga oshirildi.

2009-yil sentyabr oyida Keniya vitse-prezidenti Kalonzo Musyoka Isla de Margaritada boʻlib oʻtgan 2-Afrika-Janubiy Amerika sammitida ishtirok etish uchun Venesuelaga tashrif buyurdi. Ikki davlat oʻrtasida energetika va neft sanoati sohasidagi hamkorlikni hamda uglevodorodlarni qazib olish, saqlash, tashish, qayta ishlash va taqsimlash sohalarida hamkorlikni rivojlantirish va rivojlantirish maqsadida Energetika sohasida hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim imzolandi.

2012-yilda Venesuelaning Keniyadagi elchisi vazifasini bajaruvchi Olga Fonseka ikki haftadan soʻng elchixona qarorgohida oʻlik holda topilgan edi. Taxminlarga koʻra, qarorgoh xodimlari Fonsekaning oʻtmishdoshi tomonidan jinsiy zoʻravonlikdan shikoyat qilgan va Fonseka ichki tergovni bostirish uchun xodimlarni ishdan boʻshatishga harakat qilgan. Fonsekaning oʻlimiga kim sababchi boʻlganligi va aniq sabablar nomaʼlumligicha qolmoqda.

Venesuela hukumati Kakamega va Kajiado okrugida boshlangʻich maktablar qurish, shuningdek, loyihaning muvaffaqiyati va davomli hamkorlikni kafolatlash uchun oʻquv materiallari bilan taʼminlash bilan "Afrikadagi maktabga homiylik qilish" tashabbusini ilgari surdi. Bir necha keniyalik talabalar, shuningdek *, Gran Mariscal de Ayacucho jamgʻarmasi* (Fundayacucho) stipendiya dasturi doirasida Venesuela universitetlarida ilgʻor taʼlim olish uchun Venesuelaga borishdi. Venesuela hukumati Keniyaning bir qancha okruglarida barqaror guruch ishlab chiqarishni qoʻllab-quvvatladi.

2020-yil aprel oyida ikki davlat oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilganiga 50 yil toʻldi.

2023-yil yanvarida Venesuelaning sobiq diplomati Duayt Sagaray Keniya sudi tomonidan 2012-yilda elchi vazifasini bajaruvchi Fonsekani oʻldirishda aybdor deb topildi. 

## Diplomatik missiyalar

* Keniya Braziliya, Braziliyadagi elchixonasidan Venesuelaga akkreditatsiya qilingan. 
* Nayrobida Venesuelaning elchixonasi bor. 

## Manbalar
Zirkmozor ziyoratgohi

**Zirkmozor ziyoratgohi** — Chortoq tumanining Arbagʻish qishlogʻida joylashgan qadamjo. Xalq orasida boshqa ziyoratgohlar kabi bu joy borasida ham turli xil rivoyatlar mavjud. Bunga koʻra, paygʻambar Muhammad vafotidan oldin oʻzining qimmatbaho toʻnini Sulton Voizga meros qilib qoldirgan. Shuningdek, paygʻambar toʻnini egasiga topshirish vazifasini oʻzining yaqinlariga vasiyat qilib qoldirgani aytiladi. Paygʻambar vafotidan soʻngra bu toʻnni Sulton Voizga topshirish vazifasi Muhammadning kuyovi Aliga berilgan. Ali Sulton Voizni axtarib Zirkmozorga kelgani va oʻsha yerda namoz oʻqigani xalq orasida rivoyat qilib kelinadi. Bu rivoyatga koʻra Ali namoz oʻqiyotib boshini qoʻygan joyda daraxt, hassasini sanchib qoʻygan joydan esa buloq chiqqan. Bu joy xalq orasida Alining qadami yetgan muqaddas joy sifatida bilinadi. 

## Manbalar
Akobir Toʻrayev

**Akobir Toʻrayev** (1996-yil 3-noyabrda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik professional futbolchi, Qirgʻiziston Premer-ligasining "Neftchi" klubi hujumchisi.

## Klub faoliyati
Toʻrayev futbolchilik faoliyatini 2012-yilda „Buxoro“ning U21 jamoasida boshlagan, 2013-yilda esa klubning katta jamoasiga oʻtgan. Keyinroq 2016-yilda Toshkentning „Paxtakor“ klubiga ijaraga berildi. U Osiyo Chempionlar Ligasida „Paxtakor“ning „Al-Jazira“ ga qarshi oʻyinida (3:0) ham ishtirok etdi. „Paxtakor“da ijara muddatini tugatib, keyingi mavsumda oʻzining klubi „Buxoro“ga qaytdi.

Toʻrayev 2018/19-yilgi mavsum oxirigacha „Buxoro“ tarkibida boʻlgan. Klubdagi faoliyati davomida u 20 uchrashuvda 3 ta gol urgan. 2019-yilda u chet elda yangi sinovga yoʻl oldi va Bangladeshning Rahmatganj MFS jamoasiga qoʻshildi. U Oʻzbekistonga qaytgunga qadar Bangladesh klubi safida 10 ta oʻyinda ikkita gol urdi. U 2020-yil avgust oyida „Mash’al Muborak“ klubi bilan shartnoma imzolagan, biroq oʻyin vaqti yetishmagani uchun 2021-yilning yanvarida Tojikistonga koʻchib oʻtgandi. U Tojikiston oliy ligasi vakili „Esxata Khujand“ klubi safida 15 oʻyinda maydonga tushib, sakkizta gol urdi va golli uzatmani amalga oshirdi.

Akobir 2021-yil 30-avgustda „TRAU“ jamoasi bilan bir yillik shartnoma imzoladi, unda 2021-22 I-liga dekabr oyining oxirgi haftasidan boshlandi. U klubdagi ilk golini 2022-yil 3-mart kuni „Sreenidi Dekanga“ jamoasiga qarshi oʻyinda kiritgan. 2022-yil Qirgʻiziston chempionati vakili "Neftchi" klubi bilan shartnoma imzoladi. 2023-yil 15-iyulda Ravshan Kulob bilan shartnoma imzolaganini e'lon qildi.

## Yutuqlar

### Jamoaviy
*  AFC U-17 Osiyo Kubogi chempioni: 2012

**Rahmatgonj MFS**

*  Federatsiya kubogi ikkinchi oʻrin: 2019

**Paxtakor Toshkent**

*  Oʻzbekiston Superkubogi ikkinchi oʻrin: 2016

### Individual

* Yilning eng yaxshi yosh oʻyinchisi: 2013

## Manbalar

## Havolalar

* Akobir Toʻrayev Flashscore saytida
* Akobir Toʻrayev Transfermarkt saytida
* Akobir Toʻrayev Soccerway saytida
Shahrisabz (maʼnolari)

**Shahrisabz** soʻzi maʼnolari
* Oʻzbekiston, Shahrisabz tumani
* Shahrisabz soʻzanasi, oʻzbek toʻqimachilik turkumiga kiruvchi mato
Futbol boʻyicha 1956-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi

**1956-yil SSSR xalqlarining yozgi Spartakiadasining [[futbol]] turniri** 1956-yil 2-avgustdan 16-avgustgacha Moskvada boʻlib oʻtgan. Musobaqada 18 ta jamoa ishtirok etgan. Turnir olimpiya tizimi boʻyicha oʻtkazilgan.

Musoboqa SSSR futbol boʻyicha milliy terma jamoasi uchun 1956-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlariga tayyorgarlik musobaqasi edi. Sovet terma jamoasi 1956-yil iyul oyida Isroil milliy terma jamoasiga qarshi pley-off oʻyinida gʻalaba qozonib, Olimpiya turniriga yoʻllanma olgan (1956-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida futbol uyushmasi — Erkaklar saralash). Sovet Ittifoqi terma jamoasi Moskva shahri jamoasi nomi ostida musoboqada ishtirok etgan.

Turnir boshlanishidan oldin, 1956-yil 16-iyulda Karelo-Fin Sovet Sotsialistik Respublikasi oʻz maqomini ittifoq respublikasidan Rossiya SFSR avtonom respublikasiga oʻzgartirib, Rossiya SFSR jamoasi tarkibiga qoʻshilgan. Shunga qaramay, Karelo-Finlyandiya SSR jamoasi turnirda qatnashishda davom etgan.

## Jamoalar tarkibi

## 1/16 final

## 1/8 final

----

----

----

----

----

----

----

## 1/4 final

----

----

----

### 5-8 oʻrin uchun

----

#### 5-6 oʻrin uchun

#### 7-8 oʻrinlar uchun

### 9-18 oʻrinlar uchun
#### 2-tur

----

----

----

#### 3 tur (9—14-oʻrin uchun)

----

----

##### 4-tur (9—11-oʻrinlar uchun)

#### 5-tur (9—10-oʻrinlar uchun)

### 12-14 oʻrinlar uchun
#### 4-tur

#### 5-tur 12-13 oʻrinlar uchun oʻyin

### 15-18 oʻrinlar uchun oʻyinlar
#### 3-tur

----

#### 4-tur. 15-16-oʻrinlar uchun oʻyin

#### 5-tur. 17-18-oʻrinlar uchun oʻyin

## 1/2 final

----

## Uchinchi oʻrin uchun oʻyin

## Final


## Manbalar

## Havolalar

* SSSR XALQLARI I SPARTAKIADASI 1956-yil

* SSSR xalqlarining birinchi Spartakiadasi (I SPARTAKIAD NARODOV SSSR 1956-yil). Vladimir Glubokov website.

* 1956-yil mavsumi at FootballFacts.ru