open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Goryokaku

(soʻzma-soʻz tarjimasi: „besh qirrali fort“) Hokkaido orolining Hakodate shahrida joylashgan yulduz shaklli fortdir. 1866-yilda qurib bitkazilgan. Qisqa vaqt yashagan Ezo Respublikasining markaziy qarorgohi vazifasini bajaragan.

## Tarixi
*Goryokaku* 1855 yilda Takeda Ayasaburo tomonidan loyihalashtirilgan. Uning loyihasi fransuz arxitektori Sebastien Le Prestre de Vaubanning ishilariga asoslangan edi. Fort 1866 yilda, Tokugava syogunligi qulashidan ikki yil oldin qurib bitkazilgan. U besh qirrali yulduz shaklida qurilgan. Bu anʼanaviy yapon qal’alariga qaraganda devorlarga koʻproq toʻp-zambaraklar oʻrnatishga imkoniyat yaratdi va toʻpdan oʻq uzish mumkin boʻlmagan koʻrinmas hududlar sonini kamaytirdi.

Fort Tokugava syogunligi tomonidan Sugaru boʻgʻozini rus flotining ehtimoliy bosqinidan himoya qilish maqsadida qurilgan. 1869-yilda bir yilgina yashagan Ezo Respublikasi poytaxti maqomida edi. U Yaponiya Imperiyasi va Ezo Respublikasi oʻrtasida boʻlib oʻtgan Boshin urushining soʻngi jang maydoniga aylandi. Hakodate Jangi nomi bilan tarixda qolgan jang bir hafta davom etdi (1869-yil 20-27-iyun). Shunday qilib, Yaponiyaning soʻngi fuqarolar urushi Goryokaku fortida yakuniga yetdi va Yaponiya tarixining yangi davri boshlandi.

## Hususiyatlari

## Xronologiya

## Park
Bugungi kunda Goryokaku forti maxsus madaniy meʼros obyekti hamda maxsus parki sifatida faoliyat yuritmoqda. Hakodate shahri muzeyining bir qismi va bahorda sakura gullarini tomosha qilish uchun jamoatning sevimli joylaridan biridir.

## Manbalar

## Oʻqish uchun

* 
* 
* 

## Tashqi havolalar

* Yaponiya Atlasi: Goryokaku forti
* Hakodate diqqatga sazovor joylari: Goryokaku hududi
* Goryokaku minorasi
Xabibullo Abdusamatov

**Xabibullo Ismoilovich Abdusamatov** (; 1940-yil 27-oktyabrda tugʻilgan) – rus astrofiziki. Xalqaro kosmik stansiyaning rus boʻlimi Astrometriya loyihasining rahbari va Rossiya fanlar akademiyasining Sankt-Peterburgdagi Pulkovo rasadxonasida koinot tadqiqotlari laboratoriyasining rahbari. Uning fikricha, global isish birinchi navbatda tabiiy jarayonlar tufayli yuzaga keladi.

## Faoliyati
Abdusamatov 1964-yildan Pulkovo rasadxonasida ilmiy xodim, stajyor, aspirant, kichik ilmiy xodim, katta ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodim, soʻngra Koinot tadqiqotlari laboratoriyasining mudiri lavozimlarida ishlagan. U Pulkovo rasadxonasining kosmik tadqiqotlar boʻlimi rahbari va Xalqaro kosmik stansiyaning Rossiya segmentidagi Selenometriya loyihasi rahbari boʻlgan.

## Iqlim bilan bogʻliq qarashlari

### Quyosh sistemasi
Abdusamatov Iqlim oʻzgarishi boʻyicha toʻrtinchi va toʻqqizinchi xalqaro konferensiyada hamda Heartland instituti homiyligida oʻtkazilgan tadbirlarda maʼruza qildi. Abdusamatovning taʼkidlashicha, „global isish atmosferaga gazlarining chiqishi emas, balki quyosh radiatsiyasining gʻayrioddiy darajada yuqoriligi va uning intensivligining deyarli oʻtgan asr davomida uzoq davom etgan oʻsishi natijasida yuzaga keladi“. Bu fikr iqlim oʻzgarishi boʻyicha ilmiy konsensusga ziddir. Uning taʼkidlashicha, „bir vaqtning oʻzida Marsda va Yerda kuzatilayotgan parallel global isish – faqat bitta omil taʼsirning natijasi boʻlishi mumkin: quyosh nurlanishining uzoq vaqt oʻzgarishi.“ Bu daʼvo kengroq ilmiy jamoatchilik tomonidan qabul qilinmagan. Baʼzi olimlar ushbu qarash nazariya yoki kuzatishlar bilan isbotlanmagan deb taʼkidladilar.

Abdusamatov Yer atmosferasi issiqxona effektini yaratmaydi deb hisoblaydi. Shuningdek, u „Yer atmosferasiga „issiqxona effekti“ xossalarini bogʻlash ilmiy asoslanmagan“ deb taʼkidlagan.

### 21-asrdagi kichik muzlik davri
2012-yil boshida Abdusamatov 2014-yilda boshlanib 2055-yilgacha davom etadigan kichik muzlik davri boʻlishini bashorat qilgan edi.

## Manbalar

## Havolalar
* in English 
* Feb. 2006 UPI wire story covering his prediction of a 'mini-ice ageʼ in the mid-21st century.
* Feb. 2007 article about Abdusamatov „Look to Mars for the truth on global warming“, The Deniers (Part IX) by Lawrence Solomon.
Let Me Down Slowly

„**Let Me Down Slowly**“ – amerikalik qoʻshiqchi va qoʻshiqnavis Alec Benjamin ijro etgan qoʻshiq. Xonandaning ** (2018) nomli miksteypiga kiritilgan.

## Manbalar
Voleybol Milliy Ligasi

**Voleybol Milliy Ligasi** (ingl. *Volleyball Nations League*, qisqa. VNL) — milliy voleybol terma jamoalarining har yilgi turniri, uning birinchi o'yini 2018 yilda bo'lib o'tdi.

= Tarix =
Xalqaro voleybol federatsiyasi 2017 yil 12 oktyabrda Parijda tashkilot tashkil etilganining 70 yilligini nishonlaydigan kechada yangi turnir tashkil etilganligini rasman e'lon qildi. Millatlar voleybol Ligasi xalqaro taqvimda erkaklar jahon ligasi va ayollar Jahon Gran-prisini almashtirdi. Turnirning birinchi o'yini 2018 yil 15 mayda ayollar jamoalari uchun va 25 mayda erkaklar uchun boshlandi, final raundlari iyun oyining oxirida iyul oyining boshida Nankinda va Vilnev — d'askadagi "Pyer Morua" futbol stadionida o'tkazildi. Debut mavsumida va keyingi yilgi o'yinlarda Rossiya erkaklar terma jamoasi va AQSh xotin-qizlar terma jamoasi g'olib bo'ldi.

2020 yilda Millatlar Ligasi turnirlari, shuningdek, talabgorlar Kubogi saralash musobaqasi dastlab COVID — 19 koronavirus infeksiyasi pandemiyasi tufayli ko'chirildi, so'ngra butunlay bekor qilindi.

= Raqobat tizimi =
Millatlar voleybol Ligasining formati erkaklar va ayollar jamoalari uchun bir xil. Har bir turnirda 16 ta jamoa ishtirok etadi, ulardan 12 tasi "asosiy" deb nomlanadi (ular natijalardan qat'i nazar Millatlar Ligasida o'z o'rnini saqlab qoladilar), 4 tasi esa "talabgor"deb nomlanadi.

2018-2019 yillardagi turnirlarda dastlabki raund doirasida jamoalar tur tizimi bo'yicha bir aylanmada o'ynashdi. Besh o'yin haftasining har birida o'yinlar to'rtta mamlakatda to'rtta jamoadan iborat guruhlarda o'tkazildi. Ayollar seshanba, chorshanba va payshanba kunlari, erkaklar esa juma, shanba va yakshanba kunlari o'ynashdi. Final raundi (final olti) ishtirokchilari dastlabki bosqich yakunlari bo'yicha eng yaxshi 5 ta jamoa va final raundi xonadoni jamoasi bo'ldi. "Olti final" da dastlab uchta jamoadan iborat guruhlarda bir davra o'yinlari o'tkazildi, so'ngra eng kuchli to'rtta jamoa yarim final o'yinlari va 1-va 3-o'rinlar uchun finallarni o'ynadi. 2021 yilda davom etayotgan COVID-19 pandemiyasi tufayli turnirlar odatdagi tizim bo'yicha emas, balki bitta shaharda o'tkazildi.

2022 yilda Millatlar Ligasining o'yin formati o'zgartirildi. Dastlabki bosqichda erkaklar va ayollar jamoalari navbatma-navbat uchta o'yin haftasini (seshanbadan yakshanbagacha) o'tkazadilar, har bir o'yin haftasida to'rtta raqib bilan o'ynaydilar. Shunday qilib, barcha terma jamoalar dastlabki raundda 12 o'yin o'ynaydilar. Eng kuchli sakkizta jamoa final raundiga chiqadi, u yerda pley-off tizimi bo'yicha turnir g'olibini aniqlaydi.

= Millatlar Ligasi: erkaklar =

### Sovrindorlar''':'''

### Ishtrokchilar:
* Yashil bilan boyalip turgan komanadalar asosiy jamoalar
* To'q sariq boyalip turgan komandalar da'vogarlar

### Medallar hisooblari

= Millatlar Ligasi: hotin-qizlar =

### Sovrindorlar:

### Ishtrokchilar:

*Yashil bilan boyalip turgan komanadalar asosiy jamoalar
* To'q sariq boyalip turgan komandalar da'vogarlar

### Medallar hisobi

= Havolalar =
Rasmiy veb-sayt 

Voleybol: yangi xalqaro turnir "Millatlar Ligasi"deb nomlandi
Shaxmat boʻyicha Jahon kubogi 2023

**Shaxmat boʻyicha Jahon kubogi 2023** 30-iyulidan 24-avgustiga qadar Ozarbayjonning Boku shahrida boʻlib oʻtdi. Kubok uchun jami 206 nafar shaxmatchi bahslarga kirishdi. Turnir shaxmat boʻyicha 10-jahon kubogi sifatida tarixda qoldi. Reytingda eng yaxshi uch oʻrinni egallagan ishtirokchilar 2024-yilgi Candidates turniriga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. Musobaqa 2023-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatiga parallel ravishda oʻtkazildi.

Amaldagi chempion Jan-Krzysztof Duda edi. Lekin beshinchi raundda tajribali Fabiano Caruanaga imkoniyatni boy berdi.

## Turnir tartibi
Turnir sakkiz raunddan iborat va magʻlubiyatga uchragan ishtirokchi turnirni tark etishi belgilangan. 50 nafar ishtirokchi esa turnirning ikkinchi raundidayoq bahslarni tark etishga majbur boʻlishdi. Play-off bahslarini magʻlubiyatsiz yakunlagan 3 ishtirokchi asosiy oʻrinlar uchun bahs olib borishadi. Dastlabki uch oʻrinlarni egallagan ishtirokchilar 2024-yilda boʻlib oʻtadigan Candidates turniriga yoʻllanma oldilar. Shu bilan birga turnir boʻlajak jahon chempionatiga daʼvogarlarni aniqlaydi.

Ishtirokchilarning har biriga avvaliga 90 daqiqadan vaqt ajratiladi. Har bir yurish uchun esa 30 soniyadan, yurishlar soni 40 taga yetganda 30 daqiqa qoʻshib boriladi. Klassik oʻyinlardan keyin oʻzaro tenglik kuzatilsa, oʻyinchilar ikkita rapid shaxmat oʻyinini oʻynashdi. Bunda oʻyinchilar uchun 25 daqiqa hamda har bir yurish uchun 10 soniya (25+100 tizimida) qoʻshib boriladi. Yuqoridagi ikki holatda ham ishtirokchilar ochkolari teng kelgan holatda yana ikkita tezkor shaxmat oʻyinini oʻynaladi. Tezkor shaxmatda har bir oʻyinchi uchun 10 daqiqa va har bir yurish uchun 10 soniya (10+10 tizimida) vaqt qoʻshib boriladi. Agar oʻyin yuqoridagi holatlarning barida durang boʻlsa, oʻyinchilar 5+3 tizimida blits oʻyinini oʻtkazishdi.

### Jadval
Har bir raund uch kun davom etdi: ikki kun klassik vaqt tizimida va shu kunlar oraligʻida gʻolib nomi aniqlanmasa uchunchi kuni tay-brek oʻynaladi.

1-3-bosqichlar 30-iyuldan 7-avgustgacha davom etgan boʻlsa, 4-6-bosqichlar 9-17-avgust kunlari davom etdi. Oxirgi ikki tur esa 19-24-avgust kunlari boʻlib oʻtdi. 8-avgust hamda 18-avgust esa dam olish kuni sifatida belgilandi.

### Mukofot puli
Jahon kubogining umumiy pul mukofoti 1,834,000 AQSh dollarini tashkil etadi.

### Turnirdagi oʻzgarishlar
Quyida saralashlarda ishtirok etishdan bosh tortgan va ularning oʻrnida ishtirok etish huquqini olgan qatnashchilar:

* , 2780 (World Champion) → , 2732 ®
* , 2786 ® → , 2728 ®
* , 2754 ® → , 2722 ®
* , 2775 ® → , 2709 ®
* , 2752 ® → , 2721 ®
* , 2750 (WC) → , 2716 ®
* , 2742 ® → , 2716 ®
* , 2566 (WWC) → , 2719 ® (Ju Wenjun played in the Womenʼs World Cup instead.)
* , 2692 (E22) → , 2624 (E22)
* , 2685 (E22) → , 2614 (E22)
* , 2640 (E22) → , 2617 (E22)
* , 2609 (AM22) → , IM, 2345
* , 2598 (E22) → , 2550 (E22)
* , 2579 (E21) → , 2564
* , IM, 2479 (AM23) →  (AM23).

### Uchinchi oʻrin uchun bahs

### Final bahsi

## Manbalar


## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt (inglizcha versiya)
* Havola
* Jadval
Valerian Ilyushin

**Valerian Fedorovich Ilyushin** (1888-yil 28-avgust, Penza – 1979-yil 22-dekabr, Koʻrgan) – sovet rassomi va pedagogi, Adjariya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1941), RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1965), Gruziya SSRda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi, SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi (1935-yildan).

## Biografiya
Valerian Ilyushin 1888-yil 28-avgustda Penza viloyatining maʼmuriy markazi Penza shahrida tugʻilgan. Otasi Fedor Mokeyevich va onasi Mariya Fedorovna. Ikki yoshida Valerian yetim qolib, xolasi qoʻlida katta boʻldi. Oliy maktabni tamomlagan.

Valerian 1907-yilda Penza rassomlik bilim yurtini tamomlagan. Uning oʻqituvchilari A.F.Afanasyev va K.A.Savitskiy boʻlgan. Shundan soʻng Batumida ishladi (1907-1942). 1911-yilda u Italiya Qirolligiga sayohat qildi va u yerda italyan naqshlari asosida katta seriyali sanʼat asarlarini yaratdi. Batumi kasb-hunar bilim yurti, gimnaziyalar, pedagogika texnikumi, Moskva rassomlik bilim yurti, Adjariya rassomlik bilim yurtida chizmachilik va eskizdan dars bergan. Valerian Batumi maktabining direktori boʻlgan. 1935-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi hisoblanadi. U Inqilobiy Rossiya rassomlari uyushmasining Batumi boʻlimi tashkilotchilaridan biri edi.

1942-yil sentyabr – 1945-yil may oylarida Samarqand shahrida yashab ijod qildi. Samarqand rassomlik bilim yurtida dars berdi va katta oʻqituvchi sifatida faoliyat yuritdi.

1945-yil 6-iyunda u Koʻrganga koʻchib oʻtdi, chunki uning oʻgʻli Nikolay Koʻrgan kasalxonasida davolanishda edi. U SSSR Rassomlar uyushmasining Koʻrgan boʻlimi tashkilotchilaridan biri hisoblanado. Koʻrgan shahrida viloyat Xalq ijodiyoti uyi qoshida tasviriy sanʼat ustaxonasi tashkil etib, shaharda badiiy koʻrgazmalar oʻtkazish anʼanasini joriy qildi. Mashhur shogirdlar chiqardi. Jumladan, Rosa Borovikova, Ivan Loxmatov, Vyacheslav Pichugin, Vladimir Andrushkevich, Boris Lapshin, Anatoliy Morozov, Valentin Korshunov, Aleksandr Petuxov, Boris Kolbin, Gennadiy Ivanchin, Faina Lanina, German Travnikov. Badiiy ustaxonadan tashqari 1950-yillarning boshlarida Ilyushin 10-maktabda tasviriy sanʼat oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1955-yildan 1959-yilda nafaqaga chiqqanigacha shahar Pionerlar uyida tasviriy sanʼat toʻgaragiga rahbarlik qilgan.

Valerian Fedorovich Ilyushin 1979-yil 22-dekabrda Kurgan shahrida vafot etdi.

## Mukofot va unvonlari

* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* Gruziya SSRda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1965)
* Adjariya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi (1934).
* Adjara Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1941)

## Manbalar

## Havolalar

* Valerian Fedorovich ILYUSHIN  Arxivnaya kopiya
* ILYUSIN Valerian Fedorovich
* „Ustoz, ismingizdan oldin…“ (Valerian Fedorovich Ilyushin haqida) Arxivnaya kopiya
Rustam Basayev

**Rustam (Abubakar) Basayev** (Checheniston Respublikasining Grozniy tumani Prigorodnoye qishlogʻida tavallud topgan – 2007-yil 24-avgustda Rossiya Federatsiyasi Checheniston Respublikasida vafot etgan) – Checheniston Respublikasi Qurolli Kuchlari brigada generali, Checheniston Qurolli Kuchlarining markaziy boshqarmasi qoʻmondoni (2006-yil 24-sentyabrdan 2007-yil 24-avgustgacha). **Amir Abubakr** taxallusi bilan tanilgan.

## Hayoti va biografiyasi
Rustam Basayev Checheniston Respublikasining Grozniy tumani Prigorodnoye qishlogʻida tugʻilgan. Birinchi Chechen urushi paytida u oʻsmir edi. Sport bilan shugʻullanib, erkin kurash boʻyicha sport ustaligiga nomzod boʻldi. Millati boʻyicha – chechen.

Ikkinchi Chechen urushi avjida turli partizan otryadlariga qoʻshildi. Biroz vaqt oʻtgach, uning rahbarligida jangovar sabotaj guruhini tuzildi. U *Amir Abubakr* taxallusiga ega edi. Checheniston Respublikasi hududida va Shimoliy Kavkaz mintaqasining boshqa respublikalarida rus harbiy xizmatchilariga qarshi koʻplab qurolli sabotaj harakatlarida ishtirok etgan. Uning harbiy qoʻmondonlaridan biri Rustam Ajiyev, Prigorodnoye qishlogʻida yashovchi shaxs, erkin kurash boʻyicha sport ustasi, keyinchalik uning vorisi boʻlgan.

2006-yil 24-sentyabrdan Basayev Checheniston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Markaziy frontini boshqargan, shuningdek, Checheniston Respublikasi Qurolli Kuchlari brigada generali unvonini olgan. Oʻsha paytdagi Checheniston Respublikasi Qurolli Kuchlarining prezidenti (surgunda) Doku Umarov edi.

### Oʻlimi
2007-yil 23-avgust kuni kechqurun Grozniyning Lenin tumani (hozirgi Axmatovskiy tumani)dagi besh qavatli uylardan birida Basayev va uning bir necha qoʻl ostidagilar qoʻlga olinadi. Basayevni yoʻq qilish boʻyicha operatsiyaga Checheniston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi RF boshligʻi Ruslan Alxanov shaxsan oʻzi rahbarlik qilgan.

## Mukofotlari

* Checheniston Respublikasining eng oliy davlat mukofoti – „El-yurt hurmati“ ordeni.

## Manbalar
Abxaziyadagi turklar

**Abxaziyadagi turklar**, **Abxaziya turklari** nomi bilan ham tanilgan, () Usmonlilar imperiyasi hukmronligi davridan beri Abxaziyada gullab-yashnagan turk ajdodi boʻlgan kishilardir. Bugungi kunda bu jamiyat 10-15 mingga yaqin.

## Taniqli kishilari
* Almasbei Kchach
* Konstantin Ozgan

## Yana qarang
*Mesxetin turklari

## Manbalar

## Kitob manbalari
Banichur

**Banichur** yoki **Bag-chur** – asli turkiy boʻlgan soʻgʻd shahzodasi, Soʻgʻd ixshidining hokimi (Samarqand viloyati Maymurgʻ). Keyinroq Toxaristonda arablarning hokimi boʻlgan. Banichuriylar sulolasining asoschisi.

## Kelib chiqishi va avlodlari
Banichur Soʻgʻd ixshidi Gʻurakning ikkinchi oʻgʻli va Soʻgʻd ixshidi Turgʻorning ukasi edi.

Tarixchi Nasafiyning asarida Soʻgʻd podshosi Gʻurak avlodlarining 9 avlodi haqida maʼlumotlar topilgan. Banichur (Bag-chur) avlodlarining nasabnomasi ularning hammasi turkiy boʻlganligini koʻrsatadi. Maʼlumki, Turk xoqonligi davrida soʻgʻd zodagonlari eng yuqori turkiy ierarxiyaning bir qismiga aylangan va buning natijasida soʻgʻdlar va turklar oʻrtasida yaqin etnik-madaniy yaqinlashuv mavjud boʻlib, bu katta ahamiyat kasb etgan. Aralash nikohlar soni nafaqat turkiy zodagon vakillari orasida, balki oddiy xalq orasida ham rivojlangan .

Ilk musulmon numizmatikasi maʼlumotlari va ilmiy adabiyotlardagi yozma manbalardan shartli ravishda *Banichuriylar* yoki *Abu Dovudiylar* deb ataladigan turkiy hukmdorlar sulolasi maʼlum boʻlib, ularning koʻplab vakillari IX asr davomida Shimoliy va Janubiy Sharqning turli shahar va tumanlarida hukmronlik qilganlar. Jumladan, Toxaristonda ham. Bu sulolaning ajdodi Banichur xalifalar al-Mansur va al-Mahdiylarning zamondoshlari hisoblanadi. Tadqiqotchilarning fikriga koʻra, u aslida Bagʻchur ismini olgan va Soʻgʻd podshosi Gʻurakning yagona oʻgli boʻlgan. Numizmatik manbalar 6—7-asrlarda Soʻgʻd va Toxariston hukmdorlari sulolalari oʻrtasida oilaviy aloqalar mavjudligini koʻrsatadi.

Arablar 812-813-yilda Soʻgʻddagi ixshid hokimiyatini tugatib, uning oʻrniga Toxaristonlik qarindoshi (jiyani) Dovud ibn Banichurni (Bag-chur) tayinlaydilar.

## Ismi
Banichur Xitoy manbalarida *Mo-chjuo* nomi bilan tilga olinadi. Xitoy tilida bu nom Mochur sifatida qayta tiklangan. Shuningdek, uning ismi runik yozuvlarda va tibet hujjatlarida qayd etilgan.

## Tarixi
Xitoy manbalarining yozishicha, 731-yilda Gʻurak oʻz oʻgʻli Mo-chjoga (Banichur) Samarqand viloyatidagi Maymurgʻ tumanini beradi. Bu manbalarda 713-744 yillarda hukmdor Maymurgʻdan Xitoy saroyiga sovgʻalar bilan koʻplab elchilar joʻnatgani qayd etilgan. 744-yilda Mo-cho (Banichur) va uning rafiqasi *Katun* faxriy unvonlarga sazovor boʻlgan.

## Manbalar

## Adabiyot
* Камолиддин Ш. С. Новые данные о потомках царя Согда Гурака // Общественные науки в Узбекистане. — 2003. — № 3.
* Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. — СПб. : ИИМК РАН, 2005. — 406 p. — ISBN 5-2010-1233-7.
Shamsi Nazarov

**Shamsi Nazarov** (1921-yil, Paxtachi tumani, Samarqand viloyati, Buxoro Xalq Sovet Respublikasi – 1994-yil 10-dekabr, Paxtachi tumani, Oʻzbekiston) – sovet jamoat, davlat va siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni. Paxtachi tumanidagi „Kommunizm“ kolxozi raisi.
## Tarjimayi holi
Shamsi Nazarov 1921-yilda Paxtachi tumanida tugʻilgan. 1947-yildan KPSS aʼzosi. Millati oʻzbek. Oʻzbekiston davlat universiteti oʻzbek filologiyasini sirtdan tugatgach, 1940-yildan 53-maktabda direktori oʻrinbosari, soʻngra 10 yil davomida 3-maktab direktori, 5 yil tuman xalq taʼlimi boʻlimi mudiri, 1954-yildan Paxtachi tumani Krupskaya nomidagi kolxoz raisi boʻlib ishlagan. 1959-yilda Shamsi Nazarov Paxtachi tumanidagi „Kommunizm“ (hozirgi Xumor qishlogʻi) kolxoziga rahbarlik qilib, keng maydonlarda paxta yetishtirishda bosh boʻlgan. Shamsi Nazarov paxta terish mashinalaridan foydalanishning faol tarafdori boʻlgan boʻlib, uning boshqaruvi paytida, yaʼni yigirma yil davomida „Kommunizm“ kolxozida paxta yigʻim-terimi asosan mashinada terilgan va yigʻim-terim hech 90 foizdan kamaymagan. 8-besh yillik (1966−1970)dagi samarali mehnati natijalariga koʻra, kolxoz raisi Shamsi Nazarov Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan, 9-besh yillikda (1971−1975) ikki marotaba Oktyabr Inqilobi ordeni bilan mukofotlangan. SSSR Oliy Sovetii Prezidiumining 1980-yil 6-martdagi farmoni bilan 1979-yilda Butunittifoq sotsialistik musobaqasida gʻalla, paxta va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish va davlatga sotish boʻyicha sotsialistik majburiyatlarini bajarishda mehnatda oʻrnak koʻrsatib, erishgan yuksak muvaffaqiyatlari uchun Shamsi Nazarov Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 8—10-chaqiriqlari (1971−1985) deputati etib saylangan. 

### Oilasi
Oilali, 7 nafar farzandi (olti qiz va bir oʻgʻil) bor. Rafiqasi Zulfiya Nazarova.

### Vafoti
Shamsi Nazarov 1994-yil 10-dekabrda vafot etgan.
## Mukofotlari
Lenin ordeni (1980-yil 6-mart), 2 marotaba Oktyabr Inqilobi ordeni (1973-yil 12-oktyabr; 1975-yil 14-fevral), Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1971-yil 4-avgust), „Hurmat Belgisi“ ordeni (1957-yil 11-yanvar), 2 marotaba „Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun“ medali (1954-yil 17-avgust; 1965-yil 1-mart) bilan taqdirlangan.

## Manbalar
Saliha Sultan (Ahmed IIIning qizi)

**Saliha Sulton** ( ; maʼnosi "*xudojoʻy* "; 1715-yil 21-mart – 1778-yil 11-oktyabr) – Usmonli malika, Sulton Ahmad III va uning turmush oʻrtogʻi Xotem Kadınning qizi. Uning goʻdakligida vafot etgan Selim ismli egizak akasi boʻlgan. 

## Hayot

### Tugʻilishi
Saliha Sulton 1715-yil 21-martda Edirne saroyida tugʻilgan. Uning otasi Sulton Ahmad III, onasi esa Xotem Kadın edi. Uning 1718-yilning fevralida chaqaloqligida vafot etgan Shehzade Selim ismli egizagi boʻlgan.

### Nikohlar
1728-yil 25-mayda, oʻn uch yoshida otasi Gʻozi Deli Husayn Poshoning oʻgʻli Sari Mustafo poshoga unashtirdi.Nikoh uch kundan keyin 28-may kuni boʻlib oʻtdi. Uning sepi 10 000 dukat edi. Shu kuni uni Eyüpdagi saroyga olib ketishdi.Ikkalasi birgalikda bir oʻgʻil va ikki qizli boʻldi. U 1731-yilda eri vafot etganida beva qolgan.

1740-yil 30-iyunda amakivachchasi Sulton Mahmud I hukmronligi davrida u Abdi Poshoning oʻgʻli Sarhosh Ali Poshoga turmushga chiqdi. U 1744-yilda vafot etganida beva qolgan. Ularning qizi bor edi. Ali Posho vafotidan keyin u Hatibzoda Yahyo Poshoga turmushga chiqdi. Uning bu turmushidan ham qizi boʻlgan. 1755-yilda eri vafot etganida beva qoldi

Oradan uch yil oʻtib, 1758-yil 6-aprelda akasi Sulton Mustafo III hukmronligi davrida qirq uch yoshida Sadr vazir Koja Ragʻip Poshoga turmushga chiqdi, Ragʻip Posho esa oltmish bir yoshda edi. U 1763-yilda vafot etdi. 1764-yil 9-mayda u ilgari yanichar ogʻasi boʻlgan Vezir Turshu Mehmed poshoga turmushga chiqdi. U 1770-yilda vafot etganida yana beva qoldi.

## Oʻlim
Saliha Sulton 1778-yil 11-oktyabrda oltmish uch yoshida Eyüpdagi Bahariya saroyida vafot etdi va Istanbuldagi Eyüp qabristoniga dafn qilindi. Oʻlimidan soʻng uning mol-mulki xazina tomonidan oʻzlashtirildi. Uning uylari va mol-mulklari Esma Sultonga berildi.

## Bolalar
Saliha Sultonning bir oʻgʻli va toʻrt qizi bor edi. Shulardan: 

Saliha Sultonning birinchi turmushidan oʻgʻil va qizlari:

* Sultonzoda Ahmad Bey (1729 —1736); 
* Fatma Hanimsulton, 1748-yilda Hatibzoda Yahyo Poshoning ukasi Ibrohim Beyga turmushga chiqqan.

Saliha Sultonning yana uchta qizi ham bor edi, lekin ular qaysi nikohdan tugʻilgani maʼlum emas:

* Aysha Hanimsulton (1754-yilda vafot etgan, Eyüp qabristoniga dafn etilgan).
* Emine Hanimsulton (1783-yil 12-mayda vafot etgan, Eyüp qabristoniga dafn etilgan).
* Hatice Hanimsulton Fatma Sultonning oʻgʻli Mehmed Beyga turmushga chiqqan.

## Ajdod

## Manbalar

## Adabiyotlar

* 
* 
* 
*
Singapur prezidentlik saylovi (2023)

2023-yil 1-sentabr kuni Singapurda prezidentlik saylovlari boʻlib oʻtdi. Bu Singapur tarixidagi oltinchi prezidentlik saylovi, bir nechta nomzodlar ishtirok etgan uchinchi prezidentlik saylovi boʻldi. 2017-yilda raqiblarsiz saylangan amaldagi prezident Halima Yoqub prezidentlikka qayta nomzod boʻlmadi.

Saylovda partiyasiz pozitsiyada kurashayotgan nomzodlar Tharman Shanmugaratnam, Ng Kok Song va Tan Kin Lian boʻlib, ularning barchasi mustaqil nomzodlar boʻlgan yoki ilgari aʼzo boʻlgan siyosiy partiyalardan isteʼfoga chiqqan. Ularning barchasiga saylovda qatnasha olishi uchun hamjamiyat nomidan muvofiqlik sertifikati (COE) berilgan.

Tharman 70,40% ovoz toʻplab saylovda gʻalaba qozondi. Bundan oldingi prezidentlik saylovlariga nisbtana rekord darajadagi farq kuzatildi. U, shuningdek, prezidentlikka toʻgʻridan-toʻgʻri saylangan birinchi xitoylik boʻlmagan nomzod ham edi. Boshqa nomzodlar uchun ovozlar ancha kam koʻrinishda boʻlgan. Ng va prezidentlikka ikki karra nomzod Tan mos ravishda 15,72% va 13,88% ovoz toʻplagan. Tharmanning toʻqqizinchi Singapur prezidenti sifatida qasamyod qiladigan inauguratsiya marosimi 14-sentyabr sanasida rejalashtirilgan.

## Tarixi

Singapur prezidenti — Singapur Respublikasining davlat rahbari hisoblanadi. Amaldagi prezident Halima Yoqub  2017-yil 14-sentabrda oʻz lavozimiga kirishgan. U, shuningdek mamlakat tarixidagi ilk ayol prezident hamdir. Singapur prezidenti ijrochi prezidentlar uchun dunyodagi eng yuqori yillik maosh oladi. Ushbu miqdor 1,54 million singapur dollari yoki 1,1 million AQSh dollarini tashkil qiladi. Prezidentning maoshi vaqti-vaqti bilan White Paper reviewsning asosiy mavzusiga ham aylanadi.

### Muvofiqlik

## Izohlar

## Manbalar
Rohiba II

***The Nun II —*** 2023-yilda rejissyor Maykl Cheyvs tomonidan suratga olingan Amerikaning gotik gʻayritabiiy qoʻrqinchli janridagi filmi boʻlib, ssenariy Kuper hikoyasi asosida Ian Goldberg, Richard Neing va Akela Kuper tomonidan yozilgan. Ushbu film Rohiba (The Nun, 2018) filmining davomi va Universe franshizasining toʻqqizinchi qismi sifatida chiqarilgan. Filmning birinchi qismida ishtirok etgan Taissa Farmiga, Jonas Bloquet va Bonni Aarons’lar rol ijro etishgan. Storm Reid va Anna Popplewell esa aktyorlar tarkibiga yangitdan qoʻshilishgan. Piter Safran va Jeyms Van birinchi filmdagidek prodyuserlar sifatida ishlashgan.

## Syujeti

Taraskonda Iren Jakesning orqasidan xiyobonga boradi, lekin oʻsha joyda u jin rohiba boʻlmish Valak tomonidan boʻgʻiladi. Ertasi kuni ertalab Debra Irenga u Jakes bilan uchrashganini va u otasi Noyretning tasbehini berganini aytadi. Bu paytda maktab-internatida Sofining sinfdoshlari uni tahqirlashadi va maktabning kirish mumkin boʻlmagan qismi tashlandiq ibodatxonaga qamab qoʻyishadi. Unga echki tasvirlangan derazadagi mozaykaga qaraydi, agar u uzoqqa qarasa, shayton uni taʼqib qilganday tuyuladi. Quyosh nurlari tufayli echkining koʻzlari qizarib koʻrinib turadi.

Iren va Debra Palais des Papesga yoʻl olishadi va kutubxonachi bilan uchrashishadi, kutubxonachi ularga oʻsha jin rohiba Xudo yuz oʻgirgan farishta ekanligini va tasbehdagi belgi Lyusining oilaviy kresti ekanligini aytadi. Lyusining oilasi uni koʻzlarini oʻgʻirlashadi va boshqa kimsalarga berib yuborishadi. Kutubxonachining fikricha, ruhoniy jin Lyusining avlodlarini oʻldirish niyatida, chunki u qadimiy yodgorlikni oxirgi marta monastirda saqlanayotganini bilib qoladi, monastirning oʻrnida esa hozir maktab-internat tashkil etilgan boʻladi.

## Rollarda

* Taissa Farmiga Irene rolida 
* Jonas Bloquet Moris rolida 
* Storm Reid Debra rolida 
* Anna Popplwell Keyt rolida 
* Bonni Aarons rohiba rolida
* Katelin Rouz Dauni Sofi rolida 
* Syuzanna Bertish xonim Loran rolida
* Devid Xorovich Kardinal Konroy rolida
* Endryu Morgado jin uchun ovoz bergan

## Chiqarilgan vaqti
*"The Nun II"* filmi 2023-yil 8-sentabrda AQShda Warner Bros. va New Line Cinema kinoteatrlarida taqdim etilgan. 

## Manbalar


## Tashqi havolalar

* 
*
Hammasi rasvo

**''"Hammasi Rasvo: Umid haqida kitob"** —* blogger va yozuvchi [[Mark Menson|Mark Mensonning]] 2019-yilda chop etilgan uchinchi kitobi. Bu kitob Mensonning avvalgi „Beʼparvolikning nozik sanʼati“ nomli kitobining davomi sifatida nashr etilgan. Shuningdek, „Hammasi Rasvo“ eng koʻp sotilgan boʻlib, [[:en:New_York_Times_Bestseller_List|New York Times Bestsellerlar roʻyxatida]] birinchi oʻrinni egallagan.

== Tarkibi ==
Kitob toʻqqiz bobdan iborat:

# *'Yoqimsiz haqiqat** ''"Sizga qanday yordam berishim mumkin?", „Taraqqiyot paradoksi“.''
# **Oʻz-oʻzini nazorat qilish illyuziyasi** ''"Barchasiga bosh ogʻriq sabab boʻldi", „Mumtoz taxmin“, „Bir-biri bilan chiqisha olmaydigan ikkita miya“, „Masxaraboz mashinasi“, „Oʻylovchi miyaga ochiq xat“.''
# **Nyutonning hissiyot qonunlari** ''"Nyutonning uchinchi hissiyot qonuni: Yangi tajribani sinab koʻrmaguncha shaxsiyatingiz aslicha qolaveradi", „Hissiy tortishish kuchi“.''
# **Qanday qilib barcha orzularga erishish mumkin?**
# **Umid *—* yoʻq** „''Amor fati“''
# **Insoniyat formulasi** ''"Oʻsib ulgʻayish", „Voyaga yetish“, „Hayotning birlamchi qoidasi“, „Zamonaviy yetuklik inqrozi“.''
# **Azob-uqubat doimiyligi** ''"Azob-uqubat tezligidagi sayohat", „Hayotdagi yagona tanlov“, „Azob – qadriyat“.''
# **Hissiyotlar iqtisodiyoti** ''"Dunyoni his-tuygʻular boshqaradi", „Soxta ozodlik #Fake Freedom“, „Haqiqiy erkinlik“, „Aflotunning bashorati“.''
# **Soʻnggi eʼtiqod*' *"Biz yomon algoritmlarmiz" „Imkon beraman…“''

## Syujeti
Ushbu kitobda Mark Menson umid tushunchasi va uning hayotimizdagi rolini oʻrganadi. Uning taʼkidlashicha, umid ham muhim, ham muammoli, chunki u bizni katta yutuqlarga erishishga undashi mumkin, ammo umidsizlik va umidsizlikka olib kelishi mumkin. Manson umid haqidagi tushunchamizni va uning baxtimiz va farovonligimizga taʼsirini shakllantiradigan psixologik va madaniy omillarni oʻrganadi.

## Manbalar
Tizi N'Test

**Tizi N'Test** — Marokashning Souss-Massa-Drâa mintaqasida joylashgan Tarudant viloyatidagi kichik shaharcha va qishloq kommunasi. 2004-yilgi aholini roʻyxatga olish vaqtida kommunadagi 906 xonadonda jami 5391 kishi istiqomat qilgan.

## Manbalar
AFC ayollar Osiyo chempionlar ligasi 2023

**2023 yilgi [[AFC ayollar Osiyo chempionlar ligasi|ayollar klublar oʻrtasidagi Osiyo chempionati]]** (shuningdek**, 2023-yilgi ayollar klublari oʻrtasidagi Osiyo chempionati – taklifnoma turniri** nomi bilan ham tanilgan) AFCning ayollar klublari oʻrtasidagi asosiy futbol musobaqasining toʻrtinchi mavsumidir. Ushbu turnirda AFCga aʼzo assotsiatsiyalardan sakkizta klub ishtirok etadi.

## Savatga ajratish

## Format
Turnir markazlashgan liga formatida oʻtkaziladi va birinchi marta Osiyoning sharqiy va gʻarbiy mintaqa qismidagi ishtirokchi jamoalar ikkita aralash guruhda oʻynashadi. 2 ta guruhda 4 ta jamoa boʻlib, guruhda gʻolib chiqqan jamoalar final bahsiga yoʻl oladi.

## Guruh bosqichi
Guruh bosqichi 2023-yilning 6-12-noyabr kunlari Oʻzbekiston va Tailand shaharlarida boʻlib oʻtadi. Raqobatchi klublar toʻrtta jamoadan iborat ikki guruhga boʻlingan (A va B guruhlari). Har bir guruhdagi jamoalar bir-biri bilan aylana boʻyicha oʻynadi va birinchi oʻrinni egallagan jamoalar final oʻyiniga yoʻl olishdi.

### A guruhi

Manba: OFK

**<span style="font-weight:bold">(H)</span>** Mezbonlar

### B guruhi

Manba: OFK

**<span style="font-weight:bold">(H)</span>** Mezbonlar

## Yana qarang

; Klublar oʻrtasidagi qitʼa chempionati
;* 2023 CAF Ayollar Chempionlar Ligasi (Afrika)
;* 2023 Kupa Libertadores Femenina (Janubiy Amerika)
;* 2023 yilgi OFC ayollar chempionlar ligasi (Okeaniya)
;* 2023–24 UEFA ayollar chempionlar ligasi (Yevropa)

**Klublar oʻrtasidagi viloyat chempionati**

* 2023 yilgi WAFF ayollar klublari chempionati (Gʻarbiy Osiyo)

## Manbalar


## Havolalar

* , the-afc.com
Oʻroq va bolgʻa

**Oʻroq va bolgʻa** (Unicode : ☭)kambagʻallarni qoʻllab-quvvatlash, shuningdek qishloq xoʻjaligi va sanoat ishchilari oʻrtasidagi ittifoqni ifodalash uchun moʻljallangan ramzdir. U birinchi jahon urushi oxirida rus inqilobi davrida qabul qilingan boʻlib, bolgʻa ishchilarni ifodalasa, oʻroq dehqonlarni ifodalaydi. 

Birinchi Jahon Urushi (1917-yilda Rossiya Imperiyasi chiqib ketgan) va Rossiya fuqarolar urushidan keyin bolgʻa va oʻroq Sovet Ittifoqidagi mehnat va xalqaro kambagʻallar birligining ramzi sifatida kengroq qoʻllanila boshlangan. Bu ramz dunyo boʻylab koʻplab kommunistik harakatlar tomonidan qabul qilingan. Sovuq urush oxirida Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, bolgʻa va oʻroq Rossiya va boshqa sobiq Sovet respublikalarida oʻzgarmasdan saqlanib qolgan. Baʼzi boshqa sobiq kommunistik mamlakatlarda, shuningdek, kommunizm qonun bilan taqiqlangan mamlakatlarda uni koʻrsatish dekommunizatsiya siyosatining bir qismi sifatida cheklab qoʻyilgan. Oʻroq va bolgʻa keyinchalik oʻzini mustaqil deb eʼlon qilgan Kuba, Xitoy, Shimoliy Koreya, Vetnam va Laos kabi davlatlarda ham keng tarqalgan. 

## Tarixi

### Ishchi ramziyligi

Oʻroq va bolgʻa kombinatsiyasi dehqonlar va qurilish ishchilari ittifoqining ramzi boʻlgan.

### Sovet Ittifoqida foydalanilishi

* Sovet Ittifoqining Davlat gerbi va Sovet respublikalarining gerblarida oʻroq va bolgʻa tasvirlangan boʻlib, u Qizil Armiya ningqizil yulduz belgisida va boshqa koʻplab joylarda paydo boʻlgan.
* *Serp i Molot* ( tilining transliteratsiyasii, „oʻroq va bolgʻa“) – Moskva metallurgiya zavodining nomidir.
* *Serp i Molot,* shuningdek, Venedikt Yerofeyevning *"Moskva-Petushki"* romanida tasvirlangan Moskvadagi Kurski temir yoʻl stantsiyasidan to Gorkiygacha boʻlgan elektr temir yoʻl liniyasidagi toʻxtash joyining nomi hamdir.

## Maʼnosi
Yaratilish davrida bolgʻa va oʻroq ishchi-dehqon ittifoqini anglatgan, bolgʻa sanoat proletariatining anʼanaviy ramzi (Rossiya proletariatida hukmronlik qilgan) va oʻroq dehqonlarning anʼanaviy ramzi boʻlgan, ammo maʼno keyinchalik Marksizm, kommunistik partiyalar yoki sotsialistik davlatlar uchun butunjahon tan oladigan ramzga aylangan.

### Postsovet davlatlari
Postsovet Rossiya Federatsiyasining ikkita federal subyekti oʻz ramzlarida bolgʻa va oʻroqdan foydalanadi: Vladimir viloyatining bayrogʻida va Bryansk viloyatining bayrogʻi va gerbida mavjud, bu belgilar ularning bayrogʻidagi muhim elementlar hisoblanadi. . Bundan tashqari, Rossiyaning Oryol shahri ham oʻz bayrogʻida bolgʻa va oʻroqdan foydalanadi.

## Manbalar









*

*
Erkin Ummatov

**Ummatov Erkin Rahmanovich** (1963-yil, Jizzax viloyati, Jizzax tumani) — Oʻzbekiston temir yoʻllari AJ yoʻl xoʻjaligi boshqarmasi boshligʻi, Oʻzbekiston qahramoni.

## Tarjimai holi
Ummatov Erkin Rahmanovich 1963-yil 15-martda Jizzax viloyatining Jizzax tumanida tugʻilgan. 1966-yilda Toshkent temir yoʻl muhandislari institutini tamomlab, temiryoʻllar qurilishi, yoʻl va yoʻl xoʻjaligi quruvchi-muhandisi mutaxassisligini egallagan. Erkin Ummatov mehnat faoliyatini 1980-yilda Oʻrta Osiyo temir yoʻli Toshkent boʻlimining Jizzax temiryoʻl boʻlinmasi montyori sifatida boshlagan. Institutni tamomlaganidan soʻng Oʻrta Osiyo temir yoʻli Buxoro boʻlimi Samarqand temir yoʻl boʻlinmasida turli lavozimlarda faoliyat olib borgan. „Oʻzbekiston temir yoʻllari“ DАK yoʻl xoʻjaligi boshqarmasida masʼul lavozimlarda faoliyat olib borgan. Jumladan, „Oʻztemiryoʻlqurilishmontaj“ unitar korxonasining maxsus mexanizatsiyalashgan yoʻl stansiyasi boshligʻi va shu korxona bosh direktorining gidrotexnik inshootlar qurilishi boʻyicha oʻrinbosari. Erkin Ummatov 75 kilometrlik „Hayraton – Mozori Sharif“ afgʻon temiryoʻl liniyasini loyihalash va qurish jarayonlarida qurilish boshqarmasi boshligʻining birinchi oʻrinbosari sifatida ishtirok etgan. Shuningdek, „Toshguzar – Boysun – Qumqoʻrgʻon“ liniyasi qurilishida ham qatnashgan. „Angren – Pop“ temiryoʻlida tunnelning ikkita portaliga olib boruvchi yoʻnalishdagi tuproq ishlari va 16.3 million kubometr burgʻulash-portlatish ishlariga rahbarlik qilgan. 

## Mukofotlari
Oʻzbekiston Respublikasining birinchi prezidenti — Islom Karimovning 2016-yil 23-avgustdagi PF-4823-sonli farmoni bilan Ummatov Erkin Rahmanovichga Oʻzbekiston qahramoni mukofoti berilgan.

## Manbalar

## Adabiyotlar
Volf Leyzer

**Leyzer Mendelevich Volf** ( asl ismi **Mekler**; 1909-yil 12-yanvar, Vilnyus, Rossiya imperiyasi – 1943-yil, Samarqand yaqini, SSSR) – yahudiy shoiri, „Jung Vilne“ adabiy guruhining asoschilaridan biri, territorializm tarafdori. Yahudiy tilida ijod qilgan.

## Biografiyasi
1909-yil 12-yanvarda (eski yil hisobi boʻyicha) Vilnyus shahrida rassom Mendel Aronovich Mekler va Ita Meerovna Kovalskaya oilasida tugʻilgan. Leyzer Volf 4-farzand boʻlgan. 1924-yilda oila Vilkomirskaya koʻchasi, 28-uyda yashagan. Volf Leyzer yahudiy davlat maktabining oltinchi sinfigacha oʻqigan, adabiyot darslaridan tashqari deyarli barcha darslarni tashlab ketgan. Oiladagi doimiy moliyaviy qiyinchiliklar tufayli oʻqishni davom ettira olmaydi va otasiga yordamchilik qiladi.

U maktabda oʻqib yurgan kezlarida sheʼr yozishni boshlagan. Oʻn olti yoshida Varshavada chiqadigan „Литерарише блетер“ gazetasida oʻzining birinchi sheʼri „Зеленеющая радость“ (1926) nashr etilgan. Uning sheʼrlari 1920-yillarning oxiridan 1940-yilgacha deyarli har hafta Vilner tog gazetasida nashr etilgan, 1934—1936-yillarda u eng koʻzga koʻringan shaxslardan biri boʻlgan, shuningdek, Jung Vilne guruhining Vilna nashri hammuharriri boʻlgan.

1939-yil oxirigacha Leyzer Vilnyusda yashagan, keyin Belystokga koʻchib oʻtgan. 1940-yil martigacha Dnepropetrovskda, 1940-yil kuzidan esa Novomoskovskda yshaydi. Bu vaqtda ogʻir turmush va moliyaviy sharoit tufayli u deyarli asar yozish bilan shugʻullanmadi. 1941-yilning yozida u Oʻzbekistonga evakuatsiya qilingan. Samarqandda turli zavod va kolxozlarda ishlagan. Samarqanddan 70 km uzoqlikdagi kolxozda ochlikdan vafot etgan.

Akasi – meʼmor Xaim Mendelevich Mekler.

## Ijodi
Leyzer Volf sheʼriyati satira va parodiya, haqiqatning achchiq ironiyasi bilan ajralib turadi. Shoir rang-barang, tez oʻzgaruvchan obrazlarni qora yumor, ochiq-oydin istehzo orqali mahorat bilan uygʻunlashtirgan.

### Sheʼriy toʻplamlar

* „Шварце перл“ („Qora marvaridlar“, Vilnyus, 1939);
* „Лирик ун сатире“ („Lirika va satira“, Moskva, 1940);
* „Ди бройне бестие“ („Jigarrang hayvon“, Moskva, 1943);
* „Лидер“ („Sheʼrlar“, 1955, vafotidan keyin).

### Tanlangan asarlar

* Balladalar va sheʼrlar: „Эрдиш“ („Yer“), „Менахем Мендл ун Шейне Шейндл“, „Тевье дер милхикер“, „Эйропеише сонетн“ („Yevropa sonetlari“), „Эвигинга“ (Taqlid). 
* Dramaturgiya: „Мотке Хабад“ komediyasi (Byalistok, 1940), „Дритер тейл Фауст“ („Faustning uchinchi qismi“), „А малех ойф дер эрд“ („Yerdagi farishta“) dramatik sheʼrlari va boshqalar;
* Romanlar: „Мизрех ун майрев“ („Sharq va Gʻarb“, Vilnyus, 1939) va boshqalar.

## Qiziq faktlar

* Avrom Sutzkever oʻzining „*Wooden Steps“* sheʼrida Leyzer Volf haqida eslatib oʻtadi va unga butun bir elegiyasini bagʻishlaydi („Leiser Wolf“)  .
* Maykl Asturning sheʼriyatida „Leiser Wolf“ mavzusi uchraydi.

## Manbalar

## Havolalar
* Leyzer Volf sredi chlenov gruppi „Yung Vilne“ (fotografiya, 1935) (nedostupnaya ssilka)
Mushak tizimi

**Mushaklar** odamning tayanch-harakat apparatining faol qismini tashkil qiladi va organizmning hayot faoliyati uchun eng zarur boʻlgan harakat vazifasini bajaradi. Mushaklar kimyoviy energiyani mexanik energiyaga aylantiruvchi tizim hisoblanadi. Qisqara oluvchanlik koʻplab hujayra turlarida kuzatiladigan xususiyat sanaladi. Biroq bu xususiyat mushak hujayralarida juda yuqori darajalarda amalga oshadi. Tizim qisqarganida kuch, energiya va issiqlik ishlab chiqaradi; shunday qilib harakat vujudga keladi. Harakatlar qisqarish va kengayish shaklida amalga oshadi. Mushaklar, ayni paytda tanani va aʼzolarni atrofdan keladigan tashqi taʼsirlarga qarshi himoya qilib, tayanch vazifasini ham O ʼ z zimmasiga oladi. Mushak holatining baholanishida, nerv uzatish tezligi hisoblanishida, refleks koʻriklarida qoʻllaniladigan mushakning elektr faolligining yozdirilishiga **elektromiogramma (EMG)** deyiladi.

Mushak toʻqima hujayralari boshqa baʼzi toʻqima hujayralariga koʻra baholangan ancha uzun boʻladi: ushbu shakli tufayli **mushak tolasi** (**mushak hujayrasi**) nomini oladi. Mushak toʻqima hujayralarining poʻstlogʻiga **sarkolemma**, sitoplazmasiga **sarkoplazma**, endoplazmik toʻriga sarkoplazmik toʻr deyiladi. Hujayralarning energiyaga boʻlgan ehtiyoji koʻp boʻlgani uchun sarkoplazmada koʻp sonda mitoxondriva va **sarkoplazmik tor** joylashadi. Shuningdek, sarkoplazmada qisqarib kengayish xususiyati boʻlgan, bir-biriga parallel uzaygan miofibrilla deb ataluvchi tolachalar boʻladi. miofibrillalar aktin va miozin deb ataluvchi protein ipchalardan (miofilament) hosil boʻlgan. Aktin bir-biri ustiga spiral shaklida oʻralgan ikkita protein zanjiri hisoblanadi. Har qaysi aktin molekulasida miozin va kalsiy ionlari uchun birikish joy mavjud boʻladi. Miozin molekulalarining har biri katta sharsimon bosh bilan tugagan, bir-biri ustiga oʻralgan ikki protein zanjiri hisoblanadi.

Mushak toʻqimani hosil qiluvchi miofibrillalar och va toʻq sohalardan hosil boʻluvchi **tasmasimon** shaklda koʻrilsa, **koʻndalang-targʻil mushak** nomini oladi. Skelet mushaklari va yurak mushagi koʻndalang-targʻil mushak tuzilishida boʻladi. Miofibrillalari tasma shaklini olmagan mushaklar esa **silliq mushak** deb nomlanadi.

## Manbalar

## Havolalar
* mushaklar haqida toʻliq maʼlumot 
* Mushak-skelet tizimi haqida maʼlumot
Nyu York Grant Markaziy Terminali

**Nyu York Grant Markaziy Terminali** – Grand Central Terminal, odatda Grand Central Station yoki oddiygina Grand Central deb ataladi, Nyu-York shahrining Midtown Manxetten shahridagi 42-koʻcha va Park Avenue chorrahasida joylashgan yirik shaharlararo temir yoʻl markazidir. U Nyu-York metropolitenining shimoliy hududlariga xizmat koʻrsatadigan Metro-Shimoliy temir yoʻlning Harlem, Gudson va Nyu-Xeyven liniyalarining janubiy soʻnggi nuqtasi boʻlib xizmat qiladi. Bundan tashqari, u 2007 yildan 2023 yilgacha qurilgan 16 gektarlik er osti temir yoʻl inshooti Grand Central Madison stantsiyasi orqali Long-Aylend temir yoʻliga bogʻlangan. stantsiya. Yoʻlovchi tashish boʻyicha u Shimoliy Amerikadagi Nyu-York Penn va Toronto Union Stantsiyasidan keyin uchinchi eng gavjum poezd stantsiyasi hisoblanadi.

## Tarixi
Hozirgi Grand Central Terminal 42-koʻcha hududida poezd platformalariga talab ortib borayotganligi sababli Fransiya Ikkinchi Imperiyasi uslubida qurilgan yirik poezd stantsiyasi boʻlgan Grand Central Depot oʻrnida joylashgan. 19-asrning oʻrtalarida 42-koʻchadan pastda poyezdlardan foydalanish taqiqlangan edi, chunki quyi Manxetten shaharning turar-joy hayotining gavjum yuragi edi.

Shunga qaramay, poezdlar shaharni taʼminlash va uning oʻsib borayotgan aholisiga xizmat koʻrsatish uchun juda muhim edi. Oltinlangan asrning taniqli transport magnati Kornelius Vanderbilt meʼmor Jon Snukka oʻzining ikkita yirik temir yoʻl kompaniyasi uchun katta stantsiya yaratishni topshirdi. Ushbu yirik depo 1871 yilda oʻz eshiklarini ochdi va uchta mashhur temir yoʻllar uchun markaz boʻlib xizmat qildi: Gudson, Nyu-Xeyven va Harlem temir yoʻllari kompaniyalari. Stansiyaning oʻziga xos uch minorali dizayni uch davlat hududini bogʻlashda hal qiluvchi rol oʻynagan ushbu temir yoʻllarning birligini ramziy qildi.

Grand Central Depot qurilishi Nyu-York shahrining transport landshaftida sezilarli oʻzgarishlar boʻldi, chunki u bir nechta temir yoʻl liniyalarini birlashtirdi va shahar va uning atrofidagi hududlar oʻrtasidagi aloqani yaxshiladi.

Grand Central Depot Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi birinchi yirik temir yoʻl terminallaridan biri boʻlib, u yerda bir nechta poezd liniyalari birlashgan markaziy stantsiya kontseptsiyasini joriy qildi va bu bugungi kunda biz koʻrib turgan zamonaviy transport markazlarining kashshofiga aylandi.

Depo yillar davomida sezilarli darajada taʼmirlandi va kengaytirildi, natijada 20-asr boshlarida oʻzining Beaux-Arts arxitekturasi va mashhur samoviy shifti bilan mashhur boʻlgan mashhur Grand Central Terminal qurilishiga olib keldi.

20-asrda Grand Central Terminalning saqlanishi tarixiy qoʻriqlash tarixida muhim voqea boʻldi va Qoʻshma Shtatlardagi meʼmoriy va madaniy merosni himoya qilish muhimligini aniqlashga yordam berdi.

## Manbalar
grandcentralterminal.com/

mymodernmet.com/

## Havolalar
* grandcentralterminal.com/history/
Haseki Sulton majmuasi

**Haseki majmuasi** - Istanbulning Haseki nohiyasida joylashgan ijtimoiy majmuadir .

## Tarixi
Haseki Hurram Sulton bu majmuani 1551 - yilda Memar Sinanga buyurtirib qurdirgan. Birinchi masjid 1539-yilda, Me'mor Sinan bosh bo'lishidan oldin qurilgan boʻlib, bir gumbazli va kvadrat maydonga ega; uning qarshisida esa besh gumbazli jamoat namoz yeri bor. Sulton Ahmet I buyrug'i bilan 1612 - yilda binoning sharqiy tomoniga gumbazli qism qo'shilgan. Deraza pedimentlarini bezagan koshinli panellarning bir qismi Topkapi saroyi muzeyida saqlanadi. Bugungi kunda dispanser sifatida foydalanilayotgan shifoxona sharq, janub va g‘arbdan sakkiz burchakli hovlini o‘rab turgan xonalardan iborat. Hovlining janubida bir burchagi kesilgan kvadrat ayvon shaklida ikki gumbazli zal joylashgan.

## Me'moriy xususiyatlari
Masjid - madrasa, boshlangʻich maktab, oshxona, kasalxona va favvora binolaridan iborat. Ta'mirlangan mehrob muqarnas va barokko bezaklari bilan bezatilgan. Minbardan yog‘ochdan yasalgan geometrik bezaklar o‘rin olgan. Madrasa mumtoz uslubda qurilgan bo'lib,o'rtasida hovli, atrofida ravoqli xonalar joylashgan. Imorat to'g'ri toʻrtburchak shaklidagi hovlidan iborat boʻlib, uning ikki tomonida gumbazli ayvonlar va xonalari bor.

## Qayta tiklash ishlari
Vaqflar Bosh boshqarmasi 2010 - yilda bino restavratsiya qilinib, muzeyga aylantirilganligini e'lon qildi.

## Manbalar


## Tashqi havolalar

* Sinanga hurmat loyihasi veb-sayti, Sinan va uning asarlari haqida keng qamrovli ma'lumotlar
Avram Barokas (basketbolchi)

**Avram Barokas** (1926-2003-yillar)da yashab o'tgan. U **[[Boʻrek|Börek]]** laqabi bilan tanilgan basketbolchilardan biri hisoblanadi. Avram Barokas turkiyalik xalqaro basketbolchi, murabbiy va ot poygasi ishqibozlaridan biri bo'lgan.

## Karyerasi
Barokas Beshiktosh JK ning erkaklar basketbol bo'limida jamoa o'yinchisi sifatida basketbol o'ynashni boshlagan hamda u yerda o'ynab yurib, 13 yoshida katta jamoaga o'tgan. Shundan so'ng u Galatasaroy va Beyog'lu SK jamoalari ostida Istanbul Basketbol Ligasida g'olib bo'lib, jamoasini turnir jadvalidagi o'rnini yuqoriga ko'tarilishiga o'z hissasini qo'shgan.

Barokas Turkiya nomidan xalqaro musobaqalarda jami 23 ta o‘yin o‘tkazgan. U EuroBasket 1949-yildagi musobaqasida munosib tarzda qatnashib, Turkiya jamoasi turnirni 4-o'rinda yakunlagan. Shundan so'ng, u EuroBasket 1951-yilda Turkiya terma jamoasida ishtirok etgan hamda Turkiya jamoasi 6-o'rinni egallagan.

Basketbol karyerasidan so‘ng, Turkiyadagi ot poygalarida ham qatnashgan. U otlarga juda ham qiziqar edi. Shundan so'ng u Turkiya Jokey klubi boshqaruv kengashi a'zosi bo'lgan.

## Shaxsiy hayoti
Barokas Istanbulning Bakırko'y shahrida turk-yahudiy ota-onalari Reyna va Samuel Barokas oilasida tavallud topgan. Ulus xususiy yahudiy litseyida tahsil olgan (  ). Avram Barokas 1952-yilda Suzet Meyoxas bilan oila qurgan hamda er-xotin 1952–yilda Cina ismli qizini dunyoga keltirishgan. Avram Barokas 2003-yil 4-iyulda vafot etgan. Uning dafn marosimi Neve Shalom sinagogasida bo'lib o'tgan hamda u Ulus yahudiy qabristoniga dafn qilingan.

## Merosi
Turkiya Jokey klubi har yili “Avram Barokas derbisi”ni tashkil qiladi.

## Manbalar
Haseki Sulton masjidi

'''Haseki Camii masjidi''' – Istanbulning Fotih tumanidagi Haseki va Cerrahpasha tumanlari orasidagi Avratpazarida joylashgan masjid boʻlib, 1538 -1539 – yillar orasida Sulaymon I Sultanning rafiqasi Hurrem Sulton tomonidan Haseki Hurrem Sultan uchun (Kuban, 1998: 106) qurib bitkazilgan majmua hisoblanadi. Uning meʼmori Xoʻja Sinandir .

Haseki ijtimoiy majmuasi – masjid, madrasa, shifoxona, oshxona, madrasa, maktab va jamoat favvorasidan iborat. 1539-yilda bir gumbazi qurilgan masjidning kirish devori Sulton Ahmet I davrida (1612) olib tashlangan va binoga ikkita ustun va bir gumbaz qoʻshib kengaytirilgan. Oxirgi jamoat namoz joyi ham ushbu davrda qurilgan. Madrasa derazalaridan qolgan ikki dona koshin parchalari Topkapi saroyi muzeyidagi Turk koshinlari boʻlimida saqlanmoqda.

Sinanning dastlab, bir gumbazli masjidi 1538-yilda qurilgan, jomening ikkinchi gumbazi esa 1603 – 1617 – yillarda Hasan Bey tomonidan qurilgan va uch ustunli ayvon qoʻshilgan. Ikki gumbaz orasiga esa yangi mehrob oʻrnatilgan. Jome zilzila paytida shikastlangan va taʼmirlangan. Jamoat namoz yeri esa dastlabki qurilgan gumbazning yon tomonida joylashgan.

## Manba

* Dogʻan Kuban, *Istanbul yozuvlari*, Yem y., Istanbul 1998.

## Tashqi havolalar

* Sinanga hurmat sayti, Sinan va uning asarlari haqida keng qamrovli maʼlumotlar